open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zülow

**Zülow** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ludwigslust-Parchim de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro *Amt Stralendorf*. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumaro ()

eta|maldekstra|300ra|loka naturprotektata marĉo

Kategorio:Distrikto Ludwigslust-Parchim
Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Zschornewitz

**Zschornewitz**  ĝis fino de 2010 estis administra komunumo en Germanio: ekde la 1-a de januaro 2011 ĝi apartenas al la urba komunumo Gräfenhainichen. La loĝloko troviĝas en la samnoma distrikto Wittenberg de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de de jaro 2009 la loĝloko havis 2729 loĝantojn.

eta|maldekstra|300ra|la loka luterana kirko
[eta|maldekstra|300ra|la placo [Walther Rathenau]]

Kategorio:Distrikto Wittenberg
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Ziegenrück

**Ziegenrück** [prononco "**Ci**gnryk"] estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale-Orla de la federacia lando Turingio, kaj krome estas parto de komunumaro, do grupiĝo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de iuj administraj servoj, nomata *Verwaltungsgemeinschaft Ranis-Ziegenrück*. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn.

Ziegenrück situas borde de la rivero Saale.

## Historio
La urbo Ziegenrück situas inter la akvobaraĵoj Hohenwartetal kaj Bleilochtal. Laŭdire Karolo la Granda mem tie ĉi fortikaĵon konstruigis kontraŭ la soraboj. La unua endokumenta mencio estis en la jaro 1258 sub la nomo slava *Czeganrucke*, kiu signifus laŭvorte riverofleksiĝon. De la burgo ĝis nun konserviĝis fojnejo (kiu en la 19-a jarcento estis tribunalo) kaj kamerego rektangula. La loĝantoj ĉirkaŭ la burgo formis modernan setejon ekde la jaro 1328, kiu en la jaro 1525 pro helpado de la kamparanoj dum la Kamparanaj ribeloj perdis ĉiujn privilegiojn. Posedantoj estis la grafoj de Orlamünde, poste la dinastio Wettin kaj inter 1815-1945 la vilaĝosimila urbeto apartenis al Prusio.

## Turismo
La kirko gotikstila havas tri navojn kaj kupolan grandan al kiu aldoniĝis paroĥeja domo kun bela pordo renesanca. Urbodomo el la 16-a jarcento havas figurojn alegoriajn montrantaj diversajn metiojn regionetipajn: de kamparanoj, de ĉasistoj, de paŝtistoj. La surloka energifarejo por fluanta akvo estas la plej malnova siaspece en tuta Eŭropo; tie troviĝas hodiaŭ muzeo. En la jaro 1558 la muelejo Fernmühle estis unuafoje menciita, kiu funkciis inter 1900 kaj 1965 por energifarado.

La turismo en tiu regiono rava kaj verdega ankaŭ tre gravis. En la pli supre menciita kamerego troviĝas junulargastejo. Naĝejoj, tendejoj, prunteprenejoj de boatoj ktp. allogu la ripozumemulojn veni al Ziegenrück.
## Vidindaĵoj 
* Kastelo Ziegenrück
* Muzeo pri akvoenergio
## Homoj rilataj al Ziegenrück
*Christian Daniel Wittich, ekzekutisto aktivanta en Vajmaro
*Hermann Paschold, pentristo

Kategorio:Distrikto Saale-Orla
Kategorio:Urboj de Turingio
Zusamaltheim

**Zusamaltheim** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dillingen an der Donau kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. Por komparo: La 31-an de decembro 2004 la komunumo havis 1303 loĝantojn, la 31-an de de decembro 2008 estis ankoraŭ 1296 loĝantoj.

## Geografio 
La komunumo situas proksimume 30 kilometrojn nordokcidente de Aŭgsburgo. Ĝi havas areon de 17,9&nbsp;km².

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zusamaltheim

eta|maldekstra|200ra|kirko de la komunumoparto *Sontheim*

Kategorio:Distrikto Dillingen an der Donau
Kategorio:Urboj de Bavario
Zschaitz-Ottewig

**Zschaitz-Ottewig** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Centra Saksio de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn.

## Eksteraj rilatoj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Centra Saksio
Kategorio:Urboj de Saksio
Züsedom

**Züsedom** estas eksa administra komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. La 30-an de junio 2010 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 247 loĝantojn. Ekde la 1-a de januaro 2012 ĝi apartenas al la komunumo Rollwitz.

Kategorio:Distrikto Antaŭpomerio-Greifswald
Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Züsch

eta|210ra|maldekstra|
**Züsch** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj krome apartenas al la komunumaro *Verbandsgemeinde Hermeskeil*. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon interalie kun .

## Rilatoj al Esperanto 
De 2000 ĝis 2008 la esperantistino Simone Fischer-Sorg kun sia familio vivis en Züsch. La edzo estis la loka luterana pastro, do la familio havis kompare centran rolon en la socia vivo de la komunumo.
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|320ra|centra|

Kategorio:Distrikto Trier-Saarburg
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato
Ziegelheim

**Ziegelheim** estas loĝloko kaj eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenburger Land de la federacia lando Turingio, kaj ekde julio 2018 estas parto de la komunumo Nobitz. Fine de la jaro 2017 la tiam ankoraŭ memstara komunumo havis 814 loĝantojn.

eta|maldekstra|300ra|maria pilgrima kirko

Kategorio:Distrikto Altenburger Land
Kategorio:Urboj de Turingio
Züssow

**Züssow** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Antaŭpomerio-Greifswald de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj estas la administra centro de samnoma komunumaro *Amt Züssow* de pluraj proksime kunlaborantaj najbaraj komunumoj. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. En ĉiuj listoj de komunumoj de Germanio laŭ alfabeta ordigo *Züssow* estas la plej lasta ero.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()

Kategorio:Distrikto Antaŭpomerio-Greifswald
Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Zweibrücken

**Zweibrücken** estas eksterdistrikta urbo en Germanio. Ĝi apartenas al la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn. Ĝia franca nomo estas *Deux-Ponts*. Kaj la franclingva kaj la germanlingva nomoj signifas "du pontojn".

La Kastelo Zweibrücken estas konstruaĵo en la palatinata urbo Zweibrücken en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Post ĝia rekonstruo ekde 1965 ĝi estas sidejo de la Palatinata supera landa juĝejo (germane: *Pfälzisches Oberlandesgericht*). Ĝi estas la plej granda civila konstruaĵo de Palatinato.

## Historio 
La graflando Zweibrücken iam estis graflando en la Sankta Romia Imperio kun la sidejo en Zweibrücken. Ĝi ekestis inter 1182 kaj 1190 el hereda parto de la graflando Saarbrücken. Inter 1286 kaj 1302 la grafa domo dividiĝis en la du linioj Zweibrücken-Bitsch kaj Zweibrücken(-Zweibrücken). La pli juna linio kun la burgo kaj la urbo finiĝis en 1394. La kastelo Zweibrücken estas la plej granda konstruaĵo de Palatinato kaj la sidejo de la supera landa juĝejo. La Eŭropa Rozoĝardeno estas la plej konata vidindaĵo de la urbo. La pli ol 50.000 m2 granda parko, kie kreskas pli ol 60.000 rozujoj de pli ol 2.000 diversaj kultivaroj. La parko estas unu el la plej grandaj ĝardenoj de Eŭropo kaj la tria plej granda rozario de la tuta mondo kaj ĝi estis malfermata en la jaro 1914 fare de la princino Hildegard de Bavario. La plezurkastelo Tschifflik estis konstruata inter 1715 kaj 1716 de Stanislaus Leszczynski, reĝo de Polio kaj grandduko de Litovio (1704−1709 kaj 1733−1736) kiel somerrezidejo . Laŭ liaj ideoj la sveda konstrumajstro J. E. Sundal planis kaj realigis la kastelon kaj ĝi estas tipa ekzemplo baroka..
## Gefiloj
*Werner Holzer, ĵurnalisto kaj publicisto

## Bildgalerio 

Zweibruecken Verhas-Winkles.jpg|eta|maldekstra|
Tilemann Stellas karta öfver Zweibrücken.jpg|
Zweibrücker Schloss.JPG|la kastelo de Zweibrücken (2005)
Zw-schloss.jpg|la kastelo de Zweibrücken nokte (2007)
Zw schloss vor62.jpg|la kastelo de Zweibrücken antaŭ ĝia rekonstruo 1962
SeeImRosengarten.jpg|
Zweibrücken-Pan.JPG|

## Esperanto en Zweibrücken 
Samloke okazis en Zweibrücken la 95a Germana Esperanto-Kongreso, la Franca Esperanto-Kongreso kaj la Luksemburga Esperanto-Kongreso dum Pentekosto 2018.

Esperantisto Oliver Walz loĝis tie.

## Vidu ankaŭ 
* Graflando Zweibrücken
* Duklando Pfalz-Zweibrücken

## Referencoj
Zwenkau

**Zwenkau**  estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la en aŭgusto 2008 fondita distrikto Leipzig de la federacia lando Saksio, kaj antaŭe estis parto de la tiutempa distrikto Leipziger Land. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

Al Zwenkau ankaŭ apartenas la teritorio de la ne plu ekzistanta vilaĝo **Eythra** , kiu estis forigita por subĉiela minejo de lignito (brunkarbo).

## Rilatoj al Esperanto 
En la vilaĝo *Eythra* vivis interalie la oraĵisto, komunisto kaj esperantisto Hans Franke (n. probable en 1906, m. en 1930), kiu estis murdita en 1930 ĉe antaŭbalota propagandado por la Komunista Partio de Germanio en sia loĝloko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Leipzig
Kategorio:Eksa distrikto Leipziger Land
Kategorio:Urboj de Saksio
Zwiefalten

**Zwiefalten** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Reutlingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Gefiloj
*Gustav Werner, teologo kaj sociallaboranto

## Bildaro

Dosiero:Zwiefalten Muenster.jpg|La interno de la preĝejo
Dosiero:Zwiefalten Muenster Deckengemaelde.jpg|Plafona pentraĵo en la preĝejo
Dosiero:Zwiefalten Abtei.jpg|Abatejo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Reutlingen
Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo
Zwiesel

**Zwiesel** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Regen kaj en la distriktaro Malsupra Bavario de la federacia lando Bavario. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio apartenas al la geografia kaj kultura regiono Bavaria Arbaro.

eta|maldekstra|300ra|loka kirko
eta|maldekstra|300ra|urbodomo
eta|maldekstra|300ra|domo *Schwellhäusl*, eksa ripozejo de riveraj transportistoj de arbotrunkoj

Kategorio:Distrikto Regen
Kategorio:Urboj de Bavario
Zwinge

**Zwinge** ĝis la 1-a de decembro 2011 estis memstara administra komunumo en Germanio kaj ekde tiam estas parto de la novkreita komunumo Sonnenstein. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn.

eta|maldekstre|300ra|centre de Zwinge

Kategorio:Distrikto Eichsfeld
Kategorio:Urboj de Turingio
Zwochau

**Zwochau** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Delitzsch de la federacia lando Saksio. La 30-an de aprilo 2005 la komunumo havis 1126 loĝantojn.

Kategorio:Distrikto Delitzsch
Kategorio:Urboj de Saksio
Zwingenberg (Badeno)

**Zwingenberg** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neckar-Odenwald kaj en la distriktaro Karlsruhe de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

[eta|maldekstra|320ra|valo de la rivero [Neckar ĉe Zwingenberg]]
eta|maldekstra|240ra|la mezepoka burgo *Zwingenberg *

Kategorio:Distrikto Neckar-Odenwald
Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo
Zwönitz

**Zwönitz** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ercmontaro de la federacia lando Saksio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|loka trabfaka domo
eta|maldekstra|300ra|poŝta mejlŝtona indikilo

Kategorio:Setlejoj en Ercmontaro en Germanio
Kategorio:Distrikto Ercmontaro
Kategorio:Urboj de Saksio
Ejnar Hertzsprung

**Ejnar Hertzsprung** (naskita la  en Kopenhago; mortinta la  en Roskilde) estis dana astronomo kaj kemiisto. Liaj laboroj estis la bazo por la starigo de la diagramo de Hertzsprung-Russell fare de Henry Norris Russell.

Hertzsprung studis kemion, diplomiĝis en 1898 kaj laboris dum pluraj jaroj en Sankt-Peterburgo. En 1902 li en Lepsiko studis lumokemion ĉe Wilhelm Ostwald. Poste li komencis astronomiajn laborojn ĉe la universitato kaj la observejo *Urania* en Kopenhago.

En 1909 li konatiĝis kun Karl Schwarzschild, kiu havigis al li profesorecon en Göttingen; poste li sekvis Schwarzschild-on al Potsdam. En 1919 li eklaboris ĉe la universitata stel-observejo en Leiden (Nederlando), kiun li estris de 1935 al 1944. Tie li kunklaboris interalie kun Jan Hendrik Oort. Post sia pensiiĝo li reiris al Danio.

luna kratero kaj la asteroido 1693 Hertzsprung estas nomitaj je lia honoro.

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Danaj astronomoj
Kategorio:Danaj kemiistoj
Tombejo de Házsongárd

**Tombejo de Házsongárd** (**Tombejo de Haĵongardo**); (rumane: **Cimitirul Hajongard**, hungare **Házsongárdi temető**, germane: **Hasengarten**) estas tombĝardeno en la urbo Cluj-Napoca, Rumanio situanta sude de la fortikaĵmuroj de la mezepoka urbo sur la monteto Házsongárd.

## Historio 
La urbkonsilantaro decidis la uzadon de tiu areo (kie oni produktis ĝis tiam melonojn) kiel tombejo dum la pestepidemio en 1585, ĉar la aliaj tomblokoj pleniĝis. Sur la okcidenta flanko integriĝis pluraj fruktoĝardenoj en la tombejon. En 1750 oni aligis al ĝi la nunan luteranan tombĝardenon, kiun donacis al la urbo la kolonelo De Gladis. En la jaro 1892 oni plivastigis ĝin kun nova areo. Oni entombigis tien dum la jarcentoj hungarojn, rumanojn kaj saksojn. Ĝia bela situo, abunda floraro, la artmonumentaj tomboj igis ĝin fama jam en la fino de la 19-a jarcento. En la jaro 1911 Hillel Kohn kaj Gyula Zsakó registris 67 tombŝtonojn ekzistintajn antaŭ 1700, el kiuj la pli malnovaj estis el la jaro 1586. Oni nomas ĝin *panteono*, ĉar tie estas enterigitaj la geeminentuloj (kaj iliaj gefamilianoj) de la urbo kaj samtempe de Transilvanio agantaj tie. La 23-an de novembro 2002 okaze de la tago de la hungara scienco en Transilvanio oni starigis memortabulon je la memoro de la anoj de la Hungara Scienca Akademio entombigitaj tie kun nomlisto de ili. Paroladis E. Szilveszter Vizi, prezidanto de la Hungara Scienca Akademio.

En la Tombejo de Haĵongardo ripozas kelkaj famaj esperantistoj, inter kiuj indas mencii Ábel Barabás kaj Sándor Beier.

## Bibliografio 
* *Házsongárd*. Verkis Aladár Lászlóffy, fotografis László Kántor. Helikon Kiadó, Budapest, 1989.
* Gaal György: *Tört kövön és porladó kereszten*, Pusztuló múlt és fájó jelen a Házsongárdi temetőben, Stúdium Könyvkiadó, Kolozsvár, 2003.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotografaĵoj de famaj tomboj 

Dosiero:Cemetery Házsongárd 2.JPG
Dosiero:Cemetery Házsongárd 7.JPG
Dosiero:Cemetery Házsongárd 8.JPG
Dosiero:Cemetery Házsongárd 5.JPG

Kategorio:Tombejoj en Eŭropo
Kategorio:Konstruaĵoj en Kluĵo
Zweimen

**Zweimen**  ekde la 1-a de januaro 2010 estas parto de la urbo Leuna en Germanio - ĝis tiam temis pri sendependa komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale de la federacia lando Saksio-Anhalto (ĝis julio 2007 en la pli malgranda distrikto Merseburg-Querfurt). La 30-an de junio 2017 la komunumoparto havis 305 loĝantojn.

eta|maldekstra|300ra|la loka kirko

Kategorio:Distrikto Saale
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Amberg (apartigilo)

**Amberg** estas la nomo de la sekvantaj komunumoj:

* 92224 Amberg, eksterdistrikta urbo en la distriktaro Supra Palatinato (germane: Oberpfalz) en Bavario / Germanio
* 86854 Amberg, komunumo en la distrikto Unterallgäu de la distriktaro Ŝvabio (germane: Schwaben) en Bavario / Germanio
* Amberg (Viskonsino), komunumo en la distrikto *Marinette County* de la federacia ŝtato Viskonsino de Usono

**Amberg** estas komunuma parto de:

* 87637 Seeg, komunumo en la distrikto Ostallgäu de la distriktaro Ŝvabio (germane: Schwaben) en Bavario / Germanio
* Feldkirch-Altenstadt, urbo en la federacia lando Vorarlberg / Aŭstrio, tie ekzistas la Amberg-Tunelo
 

**Amberg** estas la nomo de la sekvaj personoj:

* Charles Amberg (vere: Karl Amberg) (1894–1946), germana verkisto de tekstoj por operetoj kaj modkantoj
* Hans von Amberg († ĉirkaŭ 1509), germana ŝtontajlisto
* Leo Amberg (1912–1999), svisa konkurs-biciklisto
* Wilhelm Amberg (1822–1899), germana ĝenropentristo

**Amberg** estas ankaŭ nomo de ŝtonspecoj:

* Amberg Granite, fajngrajna griza granito el Viskonsino (Usono)
* Amberg Red, dikgrajna ruĝa granito el Viskonsino (Usono)
Bavaria (nederlanda biero)

eta|270px|Parto de la bierfarejo Bavaria
eta|270px|Akceptejo kaj trinkejo de bierfarejo Bavaria
eta|270px|Botelo da Bavaria biero

**Bavaria** estas nederlanda biermarko de la samnoma bierfarejo kaj limonadoliveranto en Lieshout Nord-Brabanto.

Laurentius Moorees fondis la bierfarejon en 1719 kiu konatiĝis kiel *de Kerkdijk*, laŭ la strato kie ĝi situis. Ekde 1764 la bierfarejo estas posedata de la familio Swinkels, kiu devenas de bofilo de Moorees. En 1925 la tri fratoj Frans, Piet kaj Jan Swinkels fondis la firmaon *Gebroeders Swinkels* (Fratoj Swinkels). Por la bierfarejo ili elektis la nomon *Bavaria* (latine por Bavario), referenco al 'Bavaria biero', kiel oni tiam ofte nomis subfermentantan bieron.

Ekde 1937 Bavaria disponas pri propra maltejo, kiu ankaŭ liveras al aliuloj. Ekde 1955 Bavaria vendas limonadon kun la nomo *3-Es*, referenco al la tri fratoj kiuj tiam formis la direktoraron. Ekde 1970 Bavaria liveras senalkololan bieron kiu antaŭ ĉio multe vendiĝas en islamaj landoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Bavaria
* Bavaria Usono 
* [RateBeer](http://www.ratebeer.com/Brewers/bavaria-brouwerij-(netherlands)/1012/)

Kategorio:Biero
Distrikto Unterallgäu

La **distrikto Unterallgäu** (Malsupra Algovio) situas centre en la administra distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario de Germanio. La distrikto apartenas al la regiono Danubo-Iller, kiu kovras teritorion kaj de Baden-Virtembergo kaj de Bavario. Fine de  la distrikto havis  loĝantojn.

La najbaraj distriktoj estas: nordokcidente la distrikto Neu-Ulm, norde la distrikto Günzburg, nordoriente la distrikto Augsburg; oriente kaj sudoriente la distrikto Ostallgäu, sude la distrikto Oberallgäu, okcidente la baden-virtembergaj distriktoj Ravensburg kaj Biberach.

La eksklavo Buxheim estas okcidente separita de la resta distrikta areo per la eksterdistrikta urbo Memmingen.

## Geografio 
La suda distrikta regiono apartenas al verdlanda zono de la antaŭalpa monteta tereno, la norda parto al la Iller-Lech-plato de la ŝveba-bavara monteta tereno. La distrikto havas okcidente kun la rivero Iller [iller] kaj oriente kun la rivero Wertach [vertaĥ] du , kiuj kiel limriveroj nur iomete devias de la veraj distriktaj limoj.

La areo de la distrikto entenas 1.230,33 km². Kun tio ĝi estas la 19-a plejgranda inter la 71 bavariaj distrikto, en la distriktaro Ŝvabio ĝi estas la 4-a inter la 10 distriktoj. La plej granda nord-sud-dilato estas 54 km (Haselbach - Legau), la plej granda okcident-orienta dilato estas 44 km (Heimertingen - Amberg). La ununura ankoraŭ senkomunuma areo estas la arbaro de Ungerhausen kun areo de 3,26 km². La plej norda vilaĝo de la Unterallgäu estas *Pleß*.

La distrikta areo entenas la kvar longvaloj de la riveroj Iller, Günz, Mindel, kaj Wertach. Inter ili troviĝas ofte arbaraj finmorenoj el la glaci-epoko.

### Naturo kaj naturprotektado 
La naturparko Augsburg-Okcidentaj Arbaroj, kiu sude etendas ĝis Türkheim [türkhajm] kaj entenas la bela regiono Stauden [ŝtaŭden], situas kun unu dekono de sia areo en la distrikto Unterallgäu.

**Naturmonumentoj kaj pejzaĝaj elementoj**
La listo de naturmonumentoj mencias pli ol 100 naturmonumentoj, kiujn neniu rajtas ŝanĝi. La plej gravaj estas:

## Historio 
### Disvolvigo de la loĝantaro 
## Politiko 
### Edukadaj institucioj 
Ankaŭ ekster la distrikto bone konata estas la Maristenkolleg en Mindelheim.

## Kulturo kaj vidindaĵoj 
* Benediktana abatejo kun impresa malfrubaroka katolika baziliko en Ottobeuren
* Fugger-kastelo en Kirchheim (Ŝvabio)

## Urboj kaj komunumoj 
(Areo en km² la 31-an de decembro 2001, loĝantaro la 30-an de junio 2005)

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)


U
U
Libroj de Samuel

La **libroj de Samuel** estas du libroj el la Malnova Testamento de la Biblio:
* **1-a libro de Samuel**
* **2-a libro de Samuel**
Ninivo

**Ninivo** aŭ **Ninevo** (Akada lingvo: *Ninua*; Siria lingvo: *Ninua*) estis la ĉefurbo de la antikva regno Asirio. Ĝi troviĝis ĉe la orienta bordo de rivero Tigriso, proksime al la moderna urbo Mosulo en Irako. La ruinoj de antikva Ninivo situas sur apudrivera ebena areo de 730 hektaroj, ĉirkaŭita de brika remparo de 12 kilometroj. La tuta spaco nun estas grandega ruinejo, esplorata de arkeologoj.

eta|maldekstra|250px|
Ninivo estis grava diskruciĝejo por komercaj vojoj transirantaj la riveron Tigrison. Okupante centran pozicion sur la granda vojo inter la Mediteranea Maro kaj la Hinda Oceano, sekve unuigante orienton kaj okcidenton, multaj riĉaĵoj trairis la urbon el multaj fontoj, tiel, ke ĝi fariĝis unu el la plej granda de ĉiuj regionaj antikvaj urboj.

La ejo kie troviĝas Ninivo aktuale suferas ĝeneralan kadukiĝon de ĝiaj monumentoj kaj spuroj, pro manko de konvena protekta tegmento, pro vandalismo al ĉi tiuj jam endanĝerigitaj restaĵoj kaj prirabado. La proksimeco al la ĉiam pli vastiĝantaj antaŭurboj de Mosulo ankaŭ metas tiun gravegan antikvan urbon en daŭrantan danĝeron. Tamen tiuj danĝeroj estis negravaj kompare al la vastaj kaj sistemaj detruoj fare de la militisma ĝihadisma grupo "Islama Ŝtato" inter 2014 kaj 2017. 

## Vidu ankaŭ 
* Asira arto
* Asirianoj

Kategorio:Antikvaj urboj
Kategorio:Asirio
Kategorio:Mezopotamio
Kategorio:Urboj de Irako
Kategorio:Historio de Irako
Iĥtis

[eta|La simbolo **Iĥtis** de simboligita fiŝo reprezentas [Kristanismon]]

La vorto **Iĥtis** - laŭ la Greka alfabeto: ἰχθύς - estas la antikva kaj klasika vorto de la greka lingvo por "fiŝo". Ekster la greka lingvo la vorto estas la nomo de simbolo el du kruciĝantaj arkoj, kiuj simboligas la silueton de fiŝo. Tiu signo estis uzita kiel sekreta simbolo de Kristanismo fare de la unuaj kristanoj. La literoj *IĤTIS*, per grekaj literoj ΙΧΘΥΣ, estas akronimo por "Jesuo Kristo, Dia Filo, Savanto" (greke Ἰησοῦς Χριστὸς Θεοῦ Υἱὸς Σωτήρ).

## Origino 
Antaŭ ol ekaperis la kredo kristanisma, la fiŝa simbolo tutmonde estis uzita kiel simbolo de la "granda patrina diino". Ĝi havas ligojn al la Hinduisma dio Viŝnuo, sed ankaŭ *Dagon*, la fiŝa dio de la filiŝtoj. Ankaŭ en la antikva asiria urbo Ninevo arkeologie troviĝis skulptaĵoj de fiŝo-dio. Ankaŭ en la Torao aŭ la Malnova Testamento de la Biblio (Juĝistoj 16:23-24; 1-a libro de Samuel 5:2-5) la dio *Dagon* menciiĝas. En ambaŭ lokoj de la Torao temas pri transcendenta, nevidebla Dio kiu superas la idolojn. Ĉar la fiŝo jam estis komuna religia simbolo en la antikva mondo, estis relative sendanĝere uzi ĝin fare de la sekretaj kristanismaj komunumoj sen timo pro tio altigi la danĝeron de persekuto.

Kategorio:Kristanaj simboloj
Saga kruco

eta|dekstra|flago de la "Partio de Saga Kruco"

La **Saga Kruco** () estis simbolo uzita en Hungario dum la 30-aj jaroj de la 20-a jarcento kiel simbolo de la gvida hungaria faŝisma politika partio, la Partio de Saga Kruco (). La simbolo de Saga Kruco ekde la fino de la Dua Mondmilito estas ŝtate malpermesata en Hungario.

Ĝi konsistas el nigra kruco kun sagopintoj ĉe ĉiu el la kvar finaĵoj, sur fona blanka cirklo ĉirkaŭita de ruĝa koloro. La desegno resume tre similas al la svastiko de Nazia Germanio.

Simila simbolo, la "krucostelo" nun uziĝas fare de la "Naciista Movado" (, faŝisma grupo en Usono, kiu propagandas laŭdiran "superecon de la blanka raso".

Historie la "Saga Kruco" estis tre malnova simbolo http://www.symbols.com/encyclopedia/09/097.html, kiu jam estis konata dum antikvaj epokoj kaj uziĝis fare de hungaraj triboj dum la mezepoko http://hist.academic.claremontmckenna.edu/jpetropoulos/arrow/arrowsymb.html .

## Tradicia uzo antaŭ la 20-a jarcento 
Laŭ kristanisma interpreto mezepoka, la finaĵoj de triu-ĉi kruco reprezentas la finaĵojn de fixistaj hokoj aŭ lancoj. Tio aludas al la simbolo *Iĥtis* (simboligita fiŝo) por Jesuo Kristo, kaj memorigas pri tio, ke Jesuo laŭ la Nova Testamento nomis siajn apostolojn "fiŝistoj de homoj".

Kategorio:Kristanaj simboloj
Kategorio:Simboloj
Kategorio:Faŝismo
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Krucoj
Distrikto Oberallgäu

La **distrikto Oberallgäu** (Supra Algovio) situas en la federacia lando Bavario de Germanio, kaj estas la plej suda distrikto de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Sonthofen. La distrikto estas parto de la distriktaro Ŝvabio, havas areon de 1&nbsp;527 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Unterallgäu (Malsupra Algovio) norde, Ostallgäu (Orienta Algovio) oriente, Lindau kaj Ravensburg (la lasta de Baden-Virtembergo) okcidente. Krome sude limas la federaciaj landoj Tirolo kaj Vorarlberg de Aŭstrio. La eksterdistrikta urbo Kempten komplete ĉirkaŭiĝas de la distrikto kaj do estas enklavo en la nordo de la distrikta teritorio.

La suda parto de la distrikto apartenas al la Alpoj, la iom malpli monta norda parto al la Antaŭalpoj. Kiel ĉiuj partoj de la regiono Algovio, la teritorio bone taŭgas por vintra sporto, ekzemple skiado kaj skikurado, kaj allogas multajn turistojn. En la komunumo Altusried de la distrikto dum la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento okazis pluraj internaciaj Esperanto-renkontiĝoj de GEJ.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 28 komunumoj, el kiuj 2 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urboj**:
# Immenstadt im Allgäu ()
# Sonthofen ()

**Merkataj komunumoj**:
# Altusried ()
# Bad Hindelang ()
# Buchenberg ()
# Dietmannsried ()
# Oberstaufen ()
# Oberstdorf ()
# Sulzberg ()
# Weitnau ()
# Wertach ()
# Wiggensbach ()

**Kromaj neurbaj komunumoj**:
# Balderschwang ()
# Betzigau ()
# Blaichach ()
# Bolsterlang ()
# Burgberg im Allgäu ()
# Durach ()
# Fischen im Allgäu ()
# Haldenwang ()
# Lauben ()
# Missen-Wilhams ()
# Obermaiselstein ()
# Ofterschwang ()
# Oy-Mittelberg ()
# Rettenberg ()
# Waltenhofen ()
# Wildpoldsried ()

**Komunumaroj**:
# Hörnergruppe kun administra centro en Fischen im Allgäu(komunumoj Balderschwang, Bolsterlang, Fischen im Allgäu, Obermaiselstein kaj Ofterschwang)
# Weitnau(komunumoj Missen-Wilhams kaj Weitnau)

**Senkomunuma areo**:
# *Kempter Wald* ("arbaro de Kempten", 12,03&nbsp;km²)

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)
* turismaj paĝoj pri la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:SonthofenKircheVonOben.jpg|Sonthofen
Dosiero:ImmenstadtKloster.jpg|Immenstadt
Dosiero:BadHindelangBrunnen.jpg|Bad Hindelang
Dosiero:Burg Alttrauchburg 3.jpg|Weitnau


O
O
Jólasveinar

La **Jólasveinar** (aŭ "**Julo-knaboj**") estas islanda jula mito, komparebla al Patro Kristnasko. Ekzistas aŭ naŭ aŭ dek tri; ili estas la filoj de Grýla kaj Leppalúði. Ili unue aperis en la 17-a jarcento, kie ili vidatis kiel malicaj spiritoj kiuj aperis, unu post la alia, dum la dek tri tagoj antaŭ Kristnasko, ŝtelante manĝaĵojn, malpurigante vestaĵojn, kaj alie kaŭzante ĥaoson al iliaj viktimoj. Tra la jarcentoj, la mito ŝanĝiĝis, kaj nun la Jólasveinar estas malpli malicaj kaj pli bonfaraj; ili estas tradicie vidataj lasi malgrandajn donacojn por infanoj kiuj kondutis bone dum la tuta jaro. Malbone kondutintaj infanoj ofte ricevas terpomon anstataŭ.

La plej ofte akceptataj nomoj de la Jólasveinar estas Stekkjastaur, Giljagaur, Stúfur, Þvörusleikir, Pottaskefill, Askasleikir, Hurðaskellir, Skyrgámur, Bjúgnakrækir, Gluggagægir, Gáttaþefur, Ketkrókur, kaj Kertasníkir.

Kategorio:Islando
Kategorio:Julo
Kategorio:Mitologio
Kategorio:Kristnaskaj roluloj
Hidrangeo

**Hidrangeo** aŭ **hortensio** (*Hydrangea*) estas genro de arbustoj el la familio de hidrangeacoj. Ĝi havas dudek kvin speciojn, kiuj troviĝas en Norda kaj Suda Ameriko, Orienta kaj Sudorienta Azio.

## Specioj 
dekstra|eta|240ra|*Hydrangea sp*, matura unuopa floro
dekstra|240ra|eta|*Hydrangea*, floroj en vintro
* *Hydrangea anomala* Himalajo, sudokcidenta Ĉinio
* *Hydrangea arborescens* orienta Nordameriko
* *Hydrangea aspera*. Ĉinio, Himalajo
* *Hydrangea bretschneideri*. Ĉinio
* *Hydrangea candida*. Ĉinio
* *Hydrangea caudatifolia*. Ĉinio
* *Hydrangea chinensis*. Ĉinio
* *Hydrangea chungii*. Ĉinio
* *Hydrangea cinerea* orienta Usono
* *Hydrangea coacta*. Ĉinio
* *Hydrangea coenobialis*. Ĉinio
* *Hydrangea davidii*. Ĉinio
* *Hydrangea dumicola*. Ĉinio
* *Hydrangea gracilis*. Ĉinio
* *Hydrangea heteromalla*. Himalajo, okcidenta k norda Ĉinio
* *Hydrangea hirta*. Japanio
* *Hydrangea hypoglauca*. Ĉinio
* *Hydrangea integrifolia*. Ĉinio
* *Hydrangea involucrata*. Japanio, Tajvano
* *Hydrangea kawakamii*. Tajvano
* *Hydrangea kwangsiensis*. Ĉinio
* *Hydrangea kwangtungensis*. Ĉinio
* *Hydrangea lingii*. Ĉinio
* *Hydrangea linkweiensis*. Ĉinio
* *Hydrangea longifolia*. Ĉinio
* *Hydrangea longipes*. okcidenta Ĉinio
* *Hydrangea macrocarpa*. Ĉinio
* *Hydrangea macrophylla* - Hortensio. suda Japanio
* *Hydrangea mangshanensis*. Ĉinio
* *Hydrangea paniculata* orienta Ĉinio, Koreio, Japanio, Saĥalino
* *Hydrangea petiolaris* Japanio, Koreio, Saĥalino
* *Hydrangea quercifolia* sudorienta Usono
* *Hydrangea radiata* sudorienta Usono
* *Hydrangea robusta*. Ĉinio, Himalajo
* *Hydrangea sargentiana*. okcidenta Ĉinio
* *Hydrangea scandens*. suda Japanio suden ĝis la Filipinoj
* *Hydrangea serrata*. Japanio, Koreio
* *Hydrangea serratifolia*. Ĉilio, okcidenta Argentino
* *Hydrangea stenophylla*. Ĉinio
* *Hydrangea strigosa*. Ĉinio
* *Hydrangea stylosa*. Ĉinio
* *Hydrangea sungpanensis*. Ĉinio
* *Hydrangea xanthoneura*. Ĉinio
* *Hydrangea zhewanensis*. Ĉinio

## Notoj 
Kategorio:Hidrangeacoj
Zweifelscheid

**Zweifelscheid**  estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj apartenas al la komunumaro Suda Ejfelo (), administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj, kiu ekestis la 1-an de julio 2014. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato
Distrikto Ostallgäu

La **distrikto Ostallgäu** (Orienta Algovio) situas en la federacia lando Bavario de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Marktoberdorf. La distrikto estas parto de la distriktaro Ŝvabio, havas areon de 1&nbsp;395 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Unterallgäu (Malsupra Algovio) kaj Augsburg norde, Landsberg, Weilheim-Schongau kaj Garmisch-Partenkirchen oriente kaj Oberallgäu (Supra Algovio) okcidente; krome sude limas la federacia lando Tirolo de Aŭstrio. La eksterdistrikta urbo Kaufbeuren komplete ĉirkaŭiĝas de la distrikto.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 45 komunumoj, el kiuj 3 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urboj**:
# Buchloe ()
# Füssen ()
# Marktoberdorf ()

**Merkataj komunumoj**:
# Irsee ()
# Kaltental ()
# Nesselwang ()
# Obergünzburg ()
# Ronsberg ()
# Unterthingau ()
# Waal ()

**Kromaj neurbaj komunumoj**:
# Aitrang ()
# Baisweil ()
# Bidingen ()
# Biessenhofen ()
# Eggenthal ()
# Eisenberg ()
# Friesenried ()
# Germaringen ()
# Görisried ()
# Günzach ()
# Halblech ()
# Hopferau ()
# Jengen ()
# Kraftisried ()
# Lamerdingen ()
# Lechbruck am See ()
# Lengenwang ()
# Mauerstetten ()
# Oberostendorf ()
# Osterzell ()
# Pforzen ()
# Pfronten ()
# Rettenbach am Auerberg ()
# Rieden ()
# Rieden am Forggensee ()
# Roßhaupten ()
# Rückholz ()
# Ruderatshofen ()
# Schwangau ()
# Seeg ()
# Stötten am Auerberg ()
# Stöttwang ()
# Untrasried ()
# Wald ()
# Westendorf ()

**Komunumaroj**:
# Biessenhofen(neurbaj komunumoj Aitrang, Bidingen, Biessenhofen kaj Ruderatshofen)
# Buchloe (urbo Buchloe, merkata komunumo Waal kaj neurbaj komunumoj Jengen kaj Lamerdingen)
# Eggenthal(neurbaj komunumoj Baisweil, Eggenthal kaj Friesenried)
# Obergünzburg(merkata komunumo Obergünzburg kaj neurbaj komunumoj Günzach kaj Untrasried)
# Pforzen(merkata komunumo Irsee kaj neurbaj komunumoj Pforzen kaj Rieden)
# Roßhaupten(neurbaj komunumoj Rieden am Forggensee kaj Roßhaupten)
# Seeg(neurbaj komunumoj Eisenberg, Hopferau, Lengenwang, Rückholz, Seeg kaj Wald)
# Stötten am Auerberg(neurbaj komunumoj Rettenbach am Auerberg kaj Stötten am Auerberg)
# Unterthingau(merkata komunumo Unterthingau kaj neurbaj komunumoj Görisried kaj Kraftisried)
# Westendorf(merkata komunumo Kaltental kaj neurbaj komunumoj Oberostendorf, Osterzell, Stöttwang kaj Westendorf)

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:MOD - Amtshaus ehem, Marktbrunnen.JPG|Marktoberdorf
Dosiero:Gemeinde_Pfronten_von_oben.JPG|Pfronten, vidate de la monto *Breitenberg*
Dosiero:Nesselwang von Alpspitzbahn.jpg|Nesselwang, vidate de la monto *Alpspitz*
Dosiero:Fuessen1.jpg|Füssen


O
O
Librejo Teleki-Bolyai

**Librejo Teleki-Bolyai** (teleki-bojai); () estas publika libraro, scienca kolektaĵo en Târgu Mureș, Rumanio.

## Historio 
La bibliotekon fondis en 1802 grafo Sámuel Teleki (Gernyeszeg, 17-a de novembro 1739 - Vieno, 7-a de aŭgusto 1822). La kolektadon de librojn li komencis eksterlande kaj en 1801 li transportigis la 40 000 volumojn el Vieno en Marosvásárhelyn kaj en 1802 oni malfermis ĝin por la publiko. La elspezojn li kovris el siaj bienenspezoj. La administradon Teleki konfidis al la reformita eklezio. La katalogon de la biblioteko li eldonis en Vieno en kvar volumoj inter 1796 kaj 1818. Ĝis 1913 ĝi estis en propraĵo de familio Teleki, kiam la samnoma pranepo de la fondanto lokigis ĝin sub la administradon de la Ministerio por Religio kaj Publikedukado fariginte la bibliotekon publikinstitucio. La kolektaĵo tiam jam havis 70 000 volumojn. En jaro 1955 translokigis en tiun konstruaĵon ankaŭ la grandan bibliotekon de la reformita kolegio de Târgu Mureș kaj tiel ricevis la nomon Biblioteko Teleki-Bolyai. En 2001 la kolektaĵo havis ĉirkaŭ  volumojn. Ĝi funkcias kiel sekcio de la biblioteko de Distrikto Mureș.

## Bibliografio 
* Deé Nagy Anikó: *Teleki Sámuel és a Teleki-Téka*, 1976.
* Deé Nagy Anikó: *Gondolatok a marosvásárhelyi Teleki Tékáról*. Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2007.

Teleki-Bolyai
Teleki-Bolyai
Kategorio:Konstruaĵoj en Rumanio
Kategorio:Târgu Mureș
Suba Algovio

La **Suba Algovio**, germane Unterallgäu, estas la norda parto de la sudgermana regiono Algovio. Ĝi plej malfrue ekde la epoko de la Migrado de nacioj, en la 4-a ĝis 8-a jarcentoj konsideriĝas tradicia regiono de la lokaj tie vivantaj ĝermanoj, ekde plej malfrue la 8-a jarcento precipe alemanoj. Tian germanan regionon la ĝermanoj kaj sekve ankaŭ la moderna altgermana lingvo nomas "Gau", esperante per neologismo "govio". Tiu esperantigo tamen ne menciatas en PIV, Reta Vortaro kaj supozeble ankaŭ en neniu nacilingva-esperanta vortaro, kaj tial estas probleme uzi ĝin: klare estas historia vorto, kiam la ĝermanoj dispartigis la valojn kaj ebenaĵojn antaŭ pli ol mil jaroj, ankoraŭ ne ekzistis la lingvo Esperanto. 

En la moderna administra distrikto Unterallgäu ([unter-algoj], "suba Algovio") situas la ĉefurbo Mindelheim, la urbo Bad Wörishofen, kaj la eksterdistrikta urbo Memmingen.

La norda parto de la *Suba Algovio* laŭ kulturo jam estas pli ŝvaba ol algovia. La dialektoj en la *Suba Algovio* similas pli al la mezŝvaba dialekto ol al la algovia dialekto, ili montras precipe diferencojn el okcidento apud Memmingen (ekz. neĝo="ŝnee", eskalo="lojter") al oriento apud Mindelheim (ekz. neĝo="Ŝnää", eskalo="lajtr").

La ŝvaba dialekto kaj la algovia dialekto estas ambaŭ dialektoj de la alemana lingvo.

Kategorio:Regionoj en Germanio
Daniel Webster

**Daniel WEBSTER** [danjel ŭebsta], naskita la 18-an de januaro 1782, mortinta la 24-an de oktobro, 1852, estis eminenta usona ŝtatisto dum la unua duono de la 19-a jarcento. Webster unue atingis regionan konatecon advokate defendante la ekspedajn firmaojn de Nov-Anglio. Lia elokventa argumentado por la propraj plinaciismiĝantaj starpunktoj rezultigis, ke li fariĝis unu el la plej famaj oratoroj kaj gvidantoj de la partio Whig, kiun li kunfondis.

Post elstara kariero advokata, li servis egale eminente en la usona Senato (en 1957 tiu institucio nomis lin unu el siaj kvin plej elstaraj membroj) kaj dufoje kiel la usona "Usona ministro pri eksterlandaj aferoj"; en tiu posteno li interalie finnegocis la traktaton (*Traktato Webster-Ashburton*) kiu establis la definitivan landlimon inter la orientaj partoj de Usono kaj Kanado. Tri fojojn li sensukcese kandidatis por la usona prezidanteco. En la Senato, li estis unu el la "*Granda Triopo*": li, Henry Clay kaj John C. Calhoun. Oni ĝenerale opiniis lian "Repliko al Hayne" (1830) kiel la plej elokventan paroladon iam ajn eldiritan en la Kongreso de Usono.

Pro lia deziro ke la Usona federacio konserviĝu kaj ke oni evitu enlandan konflikton, li (simile al Henry Clay) daŭre elserĉis kompromisojn celantajn forpuŝi la minacon de milito inter la nordaj kaj sudaj ŝtatoj de Usono. Tiuj streboj tamen malsukcesis, kaj naŭ jarojn post lia morto ekflagris la Usona Enlanda Milito.

*Stephen Vincent Benét* verkis legindan novelon kaj teatraĵon pri Webster, *The Devil and Daniel Webster* (*La diablo kaj Daniel Webster*),

Kategorio:Senatanoj de Usono
Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Svitenio

**Svitenio** (*Swietenia* el meliacoj) estas genro de ofte grandaj arboj kun pare plume kunmetaj folioj kun tri specioj el tropika Ameriko, el kiuj unu estas mahogano.

## Notoj kaj referencoj
Kategorio:Meliacoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Supra Algovio

* La **Supra Algovio** estas suda parto de la sudgermana regiono Algovio.

En la *Supra Algovio* situas la distrikto Oberallgäu ([ober-algoj], "supra Algovio") kun la ĉefurbo Sonthofen kaj la urbo Immenstadt, Jungholz [jungholc] (en Tirolo), Kleinwalsertal (en Forarlbergo), kaj la eksterdistrikta urbo Kempten, kio estas la plej granda algovia urbo kaj pli/malpli la mezo de la **Algovio**.

La norda parto de la *Supra Algovio* inklude la regiono apud *Kempten* parolas "ŝvabalgovian" dialekton - orient-ŝvaban dialekton kun influoj de la algovia dialekto plisude.
La suda parto de la *Supra Algovio* (sude de Immenstadt) parolas la veran algovian dialekton.

La ŝvaba dialekto kaj la algovia dialekto estas dialektoj de la alemana lingvo, kiu estas dialekto de la germana lingvo.

Kategorio:Germana lingvo
Wertach (rivero)

[eta|la rivero en [Augsburg]]
**Wertach**  estas rivero en Germanio, kiu kunfluas en Augsburg en la riveron Lech , kiu kunfluas poste en la riveron Danubo.

Longo de rivero Wertach estas 150,9&nbsp;km. Areo de baseno estas 1290&nbsp;km².

Kategorio:Riveroj en Bavario
Listo de kafejoj en Kolozsvár inter 1867-1919

Ĉi tio estas **listo de kafejoj en Kolozsvár inter 1867 kaj 1919**.

Rimarkoj: u =utca (strato),  sz. (szám), (numero), út (vojo), tér (placo), sarok, szeglet (angulo)

## Memstaraj kafejoj 
**Tivoli* (Tivoli u. 5. sz., Nagypiac 451. sz.)
**Honi* (?)
**Korona* (Bel-Monostor/Unió u. 2. sz.)
**Grand* (Bel-Közép/Deák F. u. 2. sz.)
**Nagy Gábor-féle* (Bánffy-palota, Nagypiac)
**Kikaker18* (Nagypiac/Mátyás király tér 22. sz, Szentegyház u. 2. sz.)
**Központi* (?)
**Nagy Komló* (Szentlélek u. 1. sz.)
**Budapest* (Bel-Monostor/Unió u. 1. sz.)
**Magyar Király* (Híd/Wesselényi u. 11. sz.)
**Európa* (Mátyás király tér 22. sz.)
**Jókai* (Jókai u. 14. sz.)
**Keresztes* (Szentegyház u. 8. sz.)
**Thália* (Hunyadi tér 3. sz.)
**Korzó* (Unió u. 13. sz.)
**Royal* (Mátyás király u. 4. sz.)
**Fészek* (Jókai u. 4. sz.)
**Egyetem* (Jókai u. 15. sz.)
**Bristol* (Ferenc József u. 3. sz.)
**Abbázia* (Ferenc József út 77–79.)
**Wesselényi* (Wesselényi u. 23. sz.)
## Hotelo kaj kafejo 
**Biasini* (Kül-Torda/Petőfi u. 18. sz.)
**Pannónia* (Főtér 28. sz. – Fiskus szegletje)
**Központi* (Főtér 28. sz. – Fiskus szegletje)
**Hungária* (Híd/Wesselényi u. 5. sz.)
**Aranysas* (Nagyhíd u. 6./Ferenc József u. 12. sz.)
**Otthon* (Nagy u. 6. sz.)
**Pannónia* (Kornis u. 1. sz./Wesselényi u. sarok)
**Ferenc József* (Ferenc József u. 5–7.)
**New York* (Jókai u. 1. sz. – Egyetem u. sarok)
## Bibliografio 
* Gyarmathy Zsolt: *Nyilvánosság és magánélet a békeidők Kolozsvárán*, Kolozsvár, 2005. (hungarlingve) en revuo Korunk

Kafejoj
Kolozsvar
Kategorio:Konstruaĵoj en Kluĵo
Proceso Scopes

La **Proceso Scopes** (oficiale konata kiel *The State of Tennessee v. John Thomas Scopes* [esperante: la ŝtato Tenesio kontraŭ John Thomas Scopes], sed ofte populare nomata *The Monkey Trial* [esperante: la Simia Proceso]) estis kriminala proceso en 1925 de John Scopes pro instruado de la teorio de evoluismo kontraŭe al la Biblia teorio de kreismo laŭ Genezo.

## Eventoj, kiuj kondukis al la proceso 
En marto 1925 la Tenesia parlamento aprobis la Leĝon Butler, kiu malpermesis la instruadon de evoluismo ĉe ĉiuj publikaj lernejoj kaj universitatoj. La *American Civil Liberities Union* (esperante: Usona Unio por Civitanaj Liberoj), leĝa organizo, kiu rekomendas liberalan interpreton de Usona Konstitucio kaj individuajn rajtojn, deklaris, ke ĝi defendos tiun, kiu malobservos la leĝon.

George Rappleyea, Tenesia negocisto loĝanta en urbeto Dayton, konvinkis aliajn negocistojn, ke la diskonigo de la proceso helpus la lokan ekonomion. Sekve ili kuniĝis kun John Scopes, usona futbala trejnisto ĉe la mezlernejo en Dayton.

La negocistoj aranĝis, ke Scopes instruu biologian klason kaj diskutu la teorion de evoluismo, por ke li estu arestita kaj akuzita en proceso.

## La proceso 
eta|maldekstra|200ra|Clarence Darrow
Kiel ACLU promesis, ĝi defendis lin dum la proceso. ACLU sendis faman ateistan advokaton, Clarence Darrow, por defendi Scopes-on. La akuzon reprezentis malliberala Kristana politikisto, William Jennings Bryan. (Bryan iam estis prezidenta kandidato). Pro tiuj du famaj advokatoj la proceso ricevis multan amaskomunikilan atenton.

Dum la proceso Darrow faris la nekutiman agon, pridemandi Bryan kvazaŭ li estis atestanto. Darrow atakis la biblian priparolon pri Jona, la batalon pri Jeriĥo kaj la datojn de la kreismo determinitajn de la anglikana episkopo James Ussher.

La proceso rezultigis verdikton de kulpeco. Post apelacio la ŝtata tribunalo konfirmis la laŭleĝecon de la Leĝo Butler, sed favore decidis por Scopes, ĉar la monpunan verdikton decidis la juĝisto, ne la ĵurianoj, kiel la leĝo postulis.

La prokuroraro decidis ne okazigi novan proceson.

## Reago al la proceso 
La proceso estis la temo de multa gazetara atento kaj prezentis Scopes'n kiel viktimon de religia kaj kontraŭscienca persekutado.

Pro la malpozitivaj reagoj de la gazetaro la Tenesia Parlamento nuligis la leĝon en 1926.

Postaj procesoj en Usono evidentigis, ke la instruado de kreismo estas malpermesita de la Usona Konstitucia apartigo de la eklezio kaj la ŝtato.

## La Proceso Scopes en populara kulturo 
* La filmo *Inherit the Wind* (esperante: *Heredu la venton*) estis usona filmo bazita sur la reala proceso.

Kategorio:Juro
Kategorio:Usono
Kategorio:Historio de Usono
Scopes
Kategorio:1925
Nobla laŭro

La **nobla laŭro** (*Laurus nobilis*) estas speco de laŭro, mediteranea, ofte kultivata, kun larĝe lancetformaj, glataj, spece odoraj folioj, uzataj en kuirarto kaj parfumindustrio. En ĝi troveblas la natura alkaloido boldino.

eta|200px|maldekstra|
Laŭro fajnigas ĉefe supojn, saŭcojn, brogaĵojn, krome ĝi estas ŝatata aldonaĵo por marinaĵoj. La folion oni ne kunmanĝu, oni forprenu ĝin post la kuirado.

## Bildogalerio 

William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Laurel Branch (1900).jpg|eta|La laŭra branĉo (pentraĵo de William Bouguereau, 19a jc)
Laurus nobilis g1.jpg|eta|160px|Nobla laŭro, arbusto
Laurus nobilis 111.JPG|eta|160px|Nobla laŭro (*Laurus nobilis*), en poto
Laurus nobilis 20100419.jpg|eta|250px|Floranta nobla laŭro

## Vidu ankaŭ 
* Lovran
* Magnoliedoj

Kategorio:Laŭracoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Plantoj de Grekio
Saluton, Mondo!

[eta|dekstra| Saluton, mondo en [Perl]]

***Saluton, Mondo!*** () estas simpla komputila programo kiu montras la frazon "Saluton, Mondo!" sur ekrano. Oni tradicie komencas lernolibrojn aŭ lernilojn per la ekzemplo "Saluton, Mondo!" por demonstri la bazan sintakson de programlingvo kaj instrui pri uzo de rilataj programoj (ekzemple kompililo aŭ programada ĉirkaŭaĵo).

## Historio 
Dum malgrandaj testaj programoj ekzistis ekde la evoluo de programeblaj komputiloj, la tradicio de uzi la frazon "Saluton, Mondo!" kiel testa mesaĝo estis influita per ekzemploprogramo en la lernolibro *The C Programming Language* ("La programlingvo C"). Brian Kernighan kaj Dennis Ritchie komencas la instruadon de la programlingvo C per programeto, kiu skribas sur la ekrano la jenan tekston: `hello, world` (Esperante: "saluton, mondo").

```c
main( )
{
       printf("hello, world\n");
}
```

## La signifo de la angla frazo 
Internacie oni emas interpreti tiun frazon kiel saluton de la ĵusbakita programo al la mondo, universo — kvazaŭ saluton de ĵus elŝeliĝinta birdido al la grandioza spektaklo de la vivo. Tamen (almenaŭ iuj) denaskaj anglalingvanoj interpretas tiun *world* malpli poezie, ne kiel *mondon*, sed kiel homan kompanion, kaj la tuton do kiel «Saluton al ĉiuj!» (= *Hello, everybody!*).

## Referencoj 
Kategorio:Programado
Bruna fazeolo

La **bruna fazeolo** estas arbustofazeolo kiu apartenas al la vulgara fazeolo (*Phaseolus vulgaris*). Oni povas konservi la fazeolon per sekigado, sed ankaŭ en ladskatolo aŭ vitra konservujo. Sekigitaj brunaj fazeoloj devas esti trasorbigataj dum 8 horoj, kaj poste kuirataj dum unu horo. En la mezlernejo oni ofte uzas la brunan fazeolon por pristudi la ĝermadon kaj kreskadon de plantoj.

## Nutra valoro 
De nutra valoro de 100 gramoj da sekigitaj brunaj fazeoloj estas:

## Sciindaĵoj 
En la provincoj Drenthe kaj Groningen en Nederlando oni aldonas sukersiropon al la manĝaĵo kun brunaj fazeoloj.
Bartje ne volis preĝi por brunaj fazeoloj.
BB met R estas surinama manĝaĵo kiu konsistas el brunaj fazeoloj kun rizo.
Rizo kaj fazeoloj estas konata manĝaĵo el Porto-Riko

Kategorio:Legomoj
Kategorio:Faboideoj
Kyla Cole

**Kyla Cole**, propranome **Martina Jacová** (* 10-an de novembro 1978, Ostrovany, Slovakio) estas slovaka modelino kaj mondfama erotika aktorino, nuntempe konsiderata kiel unu el la plej multekostaj erotikaj modelinoj de la mondo.

Post la falo de komunismo ŝi elmigris en Usonon. En marto de 2005 ŝi venis en la modelan scenejon, kiam ŝi estis proklamita kiel "Dorlotino de la monato" ("Pet of the month") de la magazino Penthouse. Ekde tiu momento ŝia kariero abrupte kreskis; ŝi partoprenis en centoj da pozadoj (fotoj, filmoj - kutime nuda) kaj ŝi aperis sur frontpaĝoj de popularaj erotikaj magazinoj de la mondo.

Nuntempe ŝi dediĉas sin al karitato zorgante pri orfejo en Šarišské Michaľany en Slovakio.

## Filmografio 
* *The Villa* (2002)
* *Blonde and brunettes* (2001)
* *Exhibitionists* (2001)
* *Pets in paradise* (2001)

## Exteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo

Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Slovakio
Kategorio:Slovakaj pornoaktoroj
Kategorio:Usonaj pornoaktoroj
Dolly Buster

**Dolly Buster** (* 23-an de oktobro 1969 en Prago) propranome **Nora Baumberger** estas ĉeĥa eksa pornoaktorino konata pro siaj karakterizaj mamoj, nun reĝisorino, produktorino, aktorino kaj verkistino. Ŝi vivas kun sia edzo Josef (Dino) Baumberger en germana urbeto Wesel, kie ili ankaŭ praktikas komunan firmaon.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Dolly Buster 

Kategorio:Ĉeĥaj pornoaktorinoj
Kategorio:Germanaj pornoaktoroj
Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 23-an de oktobro
Oliwa

**Oliwa** aŭ *Gdansk Oliwa* (kaŝube: *Òlëwa*, germane: *Oliva*) estas malnova kvartalo de Gdansko, ĝi limas i.a. al la alia kvartalo Przymorze [??] kaj la urbo Sopot en la nordo.

La nomo *Olyua* unuafoje menciiĝis en dokumento el 1188. Ĝi estis klostrourbeto de cistercianoj. Pri tio ĉi esploradis ekz. Theodor Hirsch, gimnaziinstruisto gdanska.

En 1660 oni faris pactraktaton inter la germana reĝo de Sankta Romia Imperio - Leopoldo I, pola reĝo - Johano la 2-a Kazimiro el dinastio Vasa kaj la reprezentanto de la reĝlando Svedio.

## Vidindaĵoj 
* Katedralo Oliwa
* Parko Oliwa

## Vidu ankaŭ 
* Batalo ĉe Oliwa [??]
* Traktato de Oliva

## Fotogalerio 

Image:Oliwa_kathedraal.jpg|Katedralo
Image:Oliwa 014.jpg|Oliwa (parko)
Image:Oliwa park 03.jpg|Parko
Image:Oliwa view countryside.jpg|Panoramo

Kategorio:Pollando