open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1998

*Internacia Jaro de la Oceano*
----
eta|1998 Events Collage 2.0
**1998** estis normala jaro komenciĝanta je ĵaŭdo (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro 1998 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* **83-a Universala Kongreso:** Montepeliero, Francio - 3133 partoprenantoj
* **54-a Internacia Junulara Kongreso:** Rijeka, Kroatio - 378 partoprenantoj
* Lanĉita la Pakto por la Esperanta Civito
* Fermita la Esperanto-Kulturdomo de Fortalezo
* Werner Moeller eklernis Esperanton.
* LEGO Mindstorms, nova LEGO-ludilo
* Google fondita
* Grandajn partoj de Afganio regas la taliboj.
* Jugoslavio: Akriĝas la sinteno inter albanoj kaj serboj en Kosovo. Onidiroj pri etno-purigado.
* Bombatako per sinmortigantoj kontraŭ la usonaj ambasadorejoj en Kenjo kaj Tanzanio. 224 mortintoj. Usono kulpigas je Osama Bin-Laden.
* Indonezio: Falo de Suharto.
* La afero Lewinsky.
* Burundo: Pierre Buyoya elektatas prezidento.
* Kolombio: Andres Pastrana Arango prezidentiĝas.
* Gvineo: Elektatas prezidento Lansana CONTE.
* Somalio: Puntlando deklaras sin sendependa ŝtato.
* Francio : junio-julio : Monda Pokalo de Futbalo. Fine venkas kiel monda ĉampiono la franca teamo.
* Proponitaj Arvano, Globa lingvo kaj Interkelta lingvo.

## Naskiĝoj 
* 7-a de marto: Amanda Gorman, usona poetino

## Mortoj 
* 8-a de januaro: Josef Vaněček, ĉeĥa esperantisto (n. 1923)
* 23-a de januaro: Alfredo Ormando, itala verkisto kaj samseksema aktivulo (n. 1958)
* 1-a de februaro: Halldór Kiljan Laxness, islanda verkisto (n. 1902)
* 14-a de februaro: Albert Wass, hungara verkisto (n. 1908)
* 17-a de februaro: Ernst Jünger, germana verkisto (n. 1895)
* 19-a de februaro: Mancur Olson, usona ekonomikisto (n. 1932)
* 17-a de marto: Nora Moerbeek-Bartels, nederlanda esperantistino (n. 1930)
* 20-a de marto: Catherine Sauvage, franca kantistino (n. 1929)
* 20-a de aprilo: Octavio Paz, meksika verkisto kaj diplomato (n. 1914)
* 23-a de aprilo: József Páva, hungara esperantologo (n. 1914)
* 24-a de aprilo: Leslie Stevens, usona reĝisoro de *Incubus* (n. 1924)
* 3-a de majo: Raimund Harmstorf, germana aktoro (n. 1939)
* 12-a de majo: Hermann Lenz, germana verkisto (n. 1913)
* 14-a de majo: Frank Sinatra, usona kantisto kaj aktoro (n. 1915)
* 29-a de majo: Idyss Einihovici, aŭstralia esperantisto (n. 1904)
* 2-a de julio: Gaston Hoessélo Eboe, togolanda esperantisto (n. 1955)
* 9-a de aŭgusto: Mikaelo Ternavski, ukrainia poeto kaj esperantisto (n. 1934)
* 26-a de aŭgusto: Dmitrij Misin, soveta fizikisto (n. 1919)
* 6-a de septembro: Kurosawa Akira, japana reĝisoro (n. 1910)
* 12-a de oktobro: Bernhard Minetti, germana aktoro (n. 1905)
* 8-a de novembro: Jean Marais, franca aktoro, verkisto kaj pentristo (n. 1913)
* 15-a de decembro: Henri Paul Vatré, svisa esperantisto (n. 1908)
1472

En la jaro **1472** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Skotlando prenis Ŝetlandajn Insulojn de Norvegio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Rothenbrunnen kiel *Hof Juvalt* (hodiaŭ komunumo de Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 24-a de novembro: Pietro Torrigiano, florenca skulptisto (m. 1528)
* Blankino de Montferato, itala dukino (proksima dato) (m. 1519)

## Mortoj 
* 4-a de junio: Nezahualcoyotl, reĝo de Tekskoko kaj naŭatla poeto (n. 1402)
1707

**1707** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1707 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Britio : Skotlando oficiale unuiĝis kun Anglio.
* Johano la 5-a (Portugalio) surtroniĝis.
* Brindisi aneksita al Aŭstrio-Hungario.

## Naskiĝoj 
* 25-a de februaro: Carlo Goldoni, itala dramisto (m. 1793)
* 15-a de aprilo: Leonhard Euler, svisa matematikisto kaj fizikisto (m. 1783)
* 22-a de aprilo: Henry Fielding, angla verkisto (m. 1754)
* 23-a de majo: Linnaeus, sveda botanikisto (m. 1778)
* 18-a de decembro: Charles Wesley, kunfondinto de Metodismo-movado (m. 1788)

## Mortoj 
* 20-a de januaro: Lipót Kollonich, ĉefepiskopo de Esztergom (n. 1631)
* 30-a de marto: Sébastien Le Prestre de Vauban, franca militarkitekto (n. 1633)
* 3-a de majo: Michiel de Swaen, flandra poeto (n. 1654)
* 9-a de majo: Dietrich Buxtehude, germana komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1637)
* 26-a de majo: Françoise-Athénaïs de Rochechouart de Mortemart, amatino de franca reĝo Ludoviko la 14-a (n. 1640)
* 24-a de junio: Kaspar von Stieler, germana poeto (n. 1632)
* Enomoto Kikaku, japana poeto (n. 1661)
* Hattori Ransetsu, japana poeto (n. 1654)
1871

eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.
**1871** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro **1871** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La *Descent of Man* ("Deveno de Homo") de Darvino
* 18-a de januaro : Germanio unuiĝas. Vilhelmo la 1-a iĝis Germana Imperiestro;
* 22-a de marto: Fervojkatastrofo en Colombier, dum kiu mortis 22 soldatoj de la franca Bourbakiarmeo.
* de la 22-a de marto ĝis la 26-a de majo okazis la Pariza Komunumo
* 21-a de majo: Vital Maria Gonçalves de Oliveira iĝis episkopo de Olinda.
* 20-a de julio: Brita Kolumbio aliĝis al la Kanada Konfederacio.
* 28-a de septembro ''Leĝo de l' libera ventro kiu liberigis la gefiloj de sklavinoj de Brazilo
* Rui Barbosa eniris en Brazila Liberala Partio.
* Amadeo el Savojo iĝis reĝo de Hispanio.
* Germana-franca milito finiĝis.

## Naskiĝoj 
* 3-a de januaro: Agatangel Krimskij, ukraina verkisto (m. 1942)
* 15-an de januaro: Louis Riboulet, franca pedagogiisto (m. 1944)
* 4-a de februaro: Friedrich Ebert, germana politikisto (m. 1925)
* 5-a de marto: Roza Luksemburg, komunista revoluciulino (m. 1919)
* 27-a de marto: Heinrich Mann, germana verkisto (m. 1950)
* 6-a de aprilo: José Garzón Ruiz, hispana esperantisto (m. 1955)
* 12-a de aprilo: August Endell, germana arkitekto (m. 1925)
* 6-a de majo: Christian Morgenstern, germana verkisto (m. 1914)
* 6-a de majo: Francois Auguste Victor Grignard, franca kemiisto (m. 1935)
* 7-a de majo: Gyula Károlyi, ĉefministro de Hungario (m. 1947)
* 30-a de majo: William Ebenezer Thomson, brita esperantisto (m. 1958)
* 10-a de julio: Marcel Proust, franca verkisto (m. 1922)
* 12-a de julio: Deguĉi Onisaburo, japana esperantisto (m. 1948)
* 23-a de julio: Tsunesaburō Makiguchi (Japanese malnova Luna Kalendaro 6 Junio estas Wrong), Unua prezidanto de Soka Gakkai Internacia (SGI) (m. 1944)
* 17-a de aŭgusto: Theodore Dreiser, usona verkisto (m. 1945)
* 30-a de aŭgusto: Ernest Rutherford, angla fizikisto (m. 1937)
* 9-a de septembro: Ivan Gubkin, rusa geologo (m. 1939)
* 27-a de septembro: Grazia Deledda, itala verkistino (m. 1936)
* 28-a de septembro: Gerardo Machado, prezidento de Kubo (m. 1939)
* 12-a de oktobro: Dénes Berinkey, ĉefministro de Hungario (m. 1944)
* 23-a de oktobro: Alberto Couto Fernandes, aktiva brazila esperantisto (m. 1946)
* 1-a de novembro: Stephen Crane, usona verkisto (m. 1900)
* 10-a de novembro: Nohara Kiuiĉi, japana esperantisto (m. nekonata)
* 18-a de novembro: Adolf Bischitzky, ĉeĥoslovaka-germana esperantisto (m. 1934)

## Mortoj 
* 20-a de februaro: Paul Kane, irlanda-kanada pentristo (n. 1810)
* 11-a de majo: John Herschel, brita matematiko, astronomo, kaj inventisto (n. 1792)
* 25-a de majo: Charles Delescluzes, franca ĵurnalisto kaj politikisto (n. 1809)
* 6-a de julio: Castro Alves, la Poeto de l' Sklavoj, brazila verkisto (n. 1847)
* 9-a de decembro: Josef Mánes, ĉeĥa pentristo (n. 1820)
409

En la jaro **409** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komenco de la gota konkero de Hispanio.
* Gunderiko iĝis reĝo de vandaloj en Iberio.
* Hermeriko iĝis reĝo de svedoj en Iberio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
711

En la jaro **711** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Araba imperio konkeras Hispanion, nome Islama invado de Iberio;
* Filipiko iĝis orient-romia imperiestro;
* Dagoberto la 3-a iĝis reĝo de la Frankoj (fakte nur de Neŭstrio);

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Orient-romia imperiestro Justiniano la 2-a
1248

En la jaro **1248** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Hispanio : Hispanoj rekonkeras Sevilon.
*Afonso la 3-a (Portugalio) surtroniĝis.
*Eko de 7-a Krucmilito.

### Unuaj dokumentaj mencioj 
*Alterswilen kiel *Alterswilaer* (hodiaŭ municipo en la komunumo Kemmental, Kantono Turgovio, Svislando).
*Adliswil (hodiaŭ komunumo en Distrikto Horgen, Kantono Zuriko, Svislando).
*Kirchleerau kiel *Lerowe* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Andelfingen ZH (hodiaŭ komunumo en Distrikto Andelfingen, Kantono Zuriko, Svislando).
*Schattdorf kiel *Scachdorf* (hodiaŭ komunumo en Kantono Urio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*4-a de januaro: Sanĉo la 2-a, kvara reĝo de Portugalio (n. 1209)
1236

En la jaro **1236** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Hispanio : Kristanoj rekonkeras Kordovon.
*Rusio: Aleksejevka fondita.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Aarberg kiel *Arberc* (hodiaŭ urbo en Kantono Berno en Svislando).
*Arch kiel *Archo* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Autafond kiel *Auta-fonz* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
*Brenzikofen kiel *Brenzichovin* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Burgdorf kiel *in oppido Burchtorff* (hodiaŭ urbo en Kantono Berno en Svislando).
*Dietwil kiel *Tuetwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Hasle kiel *Hasile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno en Svislando).
*Ineu (Bihor) (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
*Kiesen kiel *Chisun* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Oberrüti kiel *Ruty* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Oberwil ĉe Büren kiel *Oberwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Olsberg kiel *Olsperg* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando respektive parto de la komunumo Arisdorf en Kantono Bazelo Kampara).
*Root kiel *Rota* (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno en Svislando)

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 6-a de majo: Roĝero de Wendover, angla kronikisto (n. nekonata)
1492

En la jaro **1492** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 2-a de januaro: *Boabdil*, la lasta maŭra reĝo de Granado kapitulacas al Katolikaj Gereĝoj. Tiel ili finas la islaman regon en Ibera Duoninsulo.
* 31-a de marto: Katolikaj Gereĝoj, Ferdinando la 2-a (Aragono) kaj Izabela la 1-a (Kastilio), ordonas la ekziligon de ĉiuj judoj loĝantaj en Hispanio ne konvertiĝontaj al la katolikismo.
* 17-a de aprilo: En Santa Fe la Katolikaj Gereĝoj kaj Kristoforo Kolumbo subskribas konsenton pri ties vojaĝo tra Atlantiko.
* 3-a de aŭgusto: Tri ŝipoj kapitanitaj de Kristoforo Kolumbo eknavigas el *Palos* (Kastilio) okcidenten celante *Zipango*. Forpelo de la judoj el Hispanio.
* 10-a de aŭgusto : *Rodrigo Borgia* iĝas Papo Aleksandro la 6-a
* 18-a de aŭgusto: *Antonio de Nebrija* publikigas *Gramática castellana*, unua gramatiko de la kastilia lingvo
* 16-a de septembro: La ŝiparo de Kolumbo trovas Sargasmaron.
* 12-a de oktobro: La ŝiparo de Kolumbo atingas insulon en Bahamoj. Tiel la eŭropanoj ekkonas Amerikon. Poste li vizitos Hispanjolon, kie li fondos kolonion.
* Martin Behaim konstruas la unuan globuson.
* Bretonio unias kun Francio per geedziĝo de Ana de Bretonio kaj Karlo la 8-a de Francio.
* Johano Olbraĥto iĝas reĝo de Pollando.

## Naskiĝoj 
* 15-a de marto: Anne de Montmorency, franca militisto (m. 1567)
* 20-a de aprilo: Pietro Aretino, itala verkisto kaj dramoverkisto (m. 1556)
* 6-a de marto: Juan Luis Vives, jud-kataluna humanisto (m. 1540)
* Adam Ries, germana matematikisto (m. 1559)
* Hermann von Neuenahr, la maljuna,  humanisto, teologo, ŝtatestro, naturalisto kaj kanceliero de la Universitato de Kolonjo. (m. 1530)

## Mortoj 
* 8-a de aprilo: *Lorenzo de Mediĉo*, regnestro de Florenco
* 8-a de junio: Elizabeth Woodville, vidvino de Eduardo la 4-a (Anglio) (n. ĉirkaŭ 1437)
* 6-a de novembro: Antoine Busnois, franca komponisto kaj poeto (naskiĝis ĉirkaŭ 1433)
* 19-a de novembro: Ĝami, persa sufisma poeto (n. 1414)
* Kazimiro la 4-a Jagelono
* 12-a de oktobro: Piero della Francesca, itala pentristo kaj matematikisto (n. 1416)
* Filippo Maria Sforza, Grafo de Korsiko kaj Pavio, filo de Francesco Sforza (n. 1449)

## Vidu ankaŭ 
* filmo 1492: Konkero de Paradizo
1494

En la jaro **1494** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Traktato de Tordesillas: La papo dividis la ekstereŭropan mondon, ĉefe Amerikon, inter Hispanio kaj Portugalio; Portugalio ricevas pli-malpli duonon de nuna Brazilon, kaj, teorie, Afrikon kaj Azion, dum Hispanio la reston de Ameriko.
* Italio: Post popola ribelo, post ribelo, la Mediĉioj , reinversitis kaj la Florenca respubliko starigatas.
* En Anglio oni ekis paperan fabrikadon.
* Luca Paccioli publikigis ke la ekvaciono x2+c=bx estas solvebla se b2/4>=c.
* Vásárosnamény iĝis urbo.
* Ashikaga Yoshizumi iĝis ŝoguno

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Racoviţa (Sibiu)

## Naskiĝoj 
* 24-a de marto: Georgius Agricola, germana kuracisto kaj sciencisto (m. 1555)
* 20-a de aprilo: Johannes Agricola, protestanta reformisto kaj germana humanisto. (m. 1566)
* 12-a de septembro: Francisko la 1-a, reĝo de Francio (m. 1547)
* 16-a de septembro: Franciscus Maurolycus, itala matematikisto kaj astronomo (m. 1575)
* 5-a de novembro: Hans Sachs, germana majstrokantisto (m. 1576)
* 6-a de novembro: Sulejmano la 1-a, reganto de Osmanida Imperio (m. 1566)
* François Rabelais, franca verkisto (proksima dato) (m. 1553)

## Mortoj 
* Jurij Drohobiĉ, ukraina kuracisto kaj astronomo (n. 1450)
* 17-a de novembro: Johano Piko de la Mirandolo, itala filozofo (n. 1463)
* Nikolao Barbaro, kirurgo kaj kronikisto kiu famiĝis kiel okulatestanto de la Sieĝo de Konstantinopolo. (n. 1420)
1831

**1831** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1831 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Darvino ekvojaĝas ĉirkaŭ la mondo en la *HMS Beagle*.
* Petro la 1-a (imperiestro de Brazilo) eltroniĝis.
* Gregorio la 16-a iĝis papo.
* Leopoldo la 1-a (Belgio) surtroniĝis.

## Naskiĝoj 
* 20-a de marto: Theodor Aman, rumana pentristo (m. 1891)
* 23-a de marto: Wilhelm Sauer, germana orgenkonstruisto
* 18-a de julio: Johann Martin Schleyer, kreinto de la lingvo Volapük (m. 1912)
* 22-a de julio: Komei, imperiestro de Japanio (m. 1867)
* 28-a de julio: Vasilij Kuroĉkin, rusia verkisto (m. 1875)
* 8-a de septembro: Wilhelm Raabe, germana verkisto (m. 1910)
* 12-a de septembro: Álvares de Azevedo, brazila verkisto (m. 1852)
* 19-a de novembro: James A. Garfield, prezidento de Usono (m. 1881)
* Walter John Clark, brita esperantisto (m. 1911)

## Mortoj 
* 21-a de januaro: Achim von Arnim, germana poeto (n. 1781)
* 4-a de julio: James Monroe, prezidento de Usono (n. 1758)
* 14-a de novembro: Hegelo, germana profesoro kaj filozofo (n. 1770)
* 16-a de novembro: Carl von Clausewitz, prusa generalo (n. 1780)
* 23-a de decembro: Emilia Plater, pola soldatino kaj nacia heroino (n. 1806)
1999

eta|1999 Events Collage
**1999** estis normala jaro komenciĝanta je vendredo (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro **1999** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 84-a Universala Kongreso de Esperanto en Berlino.
* Eŭropa Unio: 1-a de januaro: Eŭro naskiĝas kaj fariĝas la oficiala monunuo i.a. de la 11 eŭropuniaj landoj, kiuj ĝin adoptis. Ĝis la 1-a de januaro 2002, ĝi estis monunuo nur nemateria.
* Rusio kaj Belorusio konsentas uniiĝi.
* Rusio: prezidanto Boris Jelcin deklaris Vladimir Putin sia posteulo kaj alvokis voĉdoni por li dum okazonta baloto.
* Usono bombatakas Jugoslavion.
* Al Ĉinio redonas Makaon Portugalio.
* Alĝerio: Abdelaziz Bouteflika elektitas prezidento.
* Aŭstralio: Referendume la aŭstralianoj rifuzas proponon ŝtatestr-anstataŭigi la Britain reĝinon per propralanda prezidento.
* Orienta Timoro sendependiĝas de Indonezio, sed restas sub aŭspicioj de UNO.
* Al UNO aniĝas Kiribato, Nauro kaj Tongo.
* Argentino: Fernando de la Rúa elektatas prezidento.
* Venezuelo: Hugo Chávez elektatas prezidento.
* 20-a de aprilo : Masakro de Columbine.
* La falo de Mobutu kaj lia reĝimo en Kongolo. La land-nomo ŝanĝiĝas de Zairio al Kongolo.
* Vjetnamo: La 2-a Azia Kongreso de Esperanto en Hanojo
* Kolombio: La 4-a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto en Bogoto
* Barejno: surtroniĝas  Amir Hamad bin Isa al-Halifa.
* Oni proponis Saniveston.

## Naskiĝoj 
* 2-a de decembro: Kelvin Kiptum, kenja maratonisto (m. 2024)

## Mortoj 
* 11-a de januaro: Fabrizio De André, itala kantverkisto (n. 1940)
* 21-a de januaro: Eva Seemannová, ĉeĥa esperantistino (n. 1920)
* 7-a de februaro: Reĝo Hussein de Jordanio (n. 1952)
* 25-a de februaro: Glenn Theodore Seaborg, usona kemiisto (n. 1912)
* 7-a de marto: Stanley Kubrick, usona reĝisoro (n. 1928)
* 1-a de majo: Maria Becker-Meisberger, germana esperantistino (n. 1925)
* 20-a de majo: Kjell Gustavsen, norvega esperantisto (n. 1915)
* 24-a de junio: Kōzō Murashita, japana kantisto (n. 1953)
* 22-a de julio: Zdenko Křimský, ĉeĥa esperantisto (n. 1934)
* 23-a de julio:  Reĝo Hassan la 2-a de Maroko (n. 1921)
* 13-a de oktobro: Michael Hartnett, irlanda poeto (n. 1941)
* 6-a de novembro: Sleim Ammar, tunizia psikiatro kaj verkisto (n. 1927)
* 28-a de novembro: Peter Karvaš, slovaka verkisto (n. 1920)
* 12-a de decembro: Maria Angelova, bulgara esperantistino (n. 1925)
* 22-a de decembro: Herbert Wohlfahrt, germana esperantisto (n. 1911)
* 24-a de decembro: João Baptista Figueiredo, prezidento de Brazilo (n. 1918)
1789

**1789** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1789 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Francio : Komenco de la *Franca Revolucio* kontraŭ la ĝistiama absoluta monarkio. Ĝi daŭros ĝis 1799, kiam Napoléon Bonaparte kaptis la regpotencon. ~ Je la 14-a de julio 1789, la parizanoj prenis la Bastilon (reĝa malliberejo, simbolo de la absoluta reĝa potenco); de la fino de la 19-a jarcento, la franca nacia festo okazas la 14-an de julio. Jam en 1790 la 14-a de julio estis festata kiel *Fête de la Fédération* (Federacia Festo). Vidu artikolon Ĝeneralaj Statoj de 1789.
* Selim la 3-a iĝis estro de Osmanida imperio;
* 4-a de marto: La konstitucio de Usono efektiviĝas.
* 23-a de marto: NGC 4813 eltrovita.
* 28-a de aprilo: Polinezio Ribelo sur la brita mararmea ŝipo Bounty.
* 30-a de aprilo : George Washington iĝis prezidento de Usono.
* 21-a de novembro: Nord-Karolino fariĝis la 12-a ŝtato de Usono.
* Nevelsk fondita.
* Grafito eltrovita.

## Naskiĝoj 
* 16-a de marto: Georg Ohm, germana natursciencisto (m. 1854)
* 21-a de aŭgusto: Augustin Louis Cauchy, franca matematikisto (m. 1857)
* 15-a de septembro: James Fenimore Cooper, usona verkisto (m. 1851)

## Mortoj 
* 5-a de majo: Arvid Afzelius, sveda religiulo (n. 1714)
* 12-a de majo: Pjotr Egorov, rusia arkitekto (n. 1731)
* 4-a de julio: Cláudio Manuel da Costa, brazila juristo kaj poeto, unu el la protagonistoj en la Minas-Ĝerajsa Konspiro (n. 1729)
* 17-a de novembro: Charlotte Stuart, angla nobelino (n. 1753)
19-a jarcento

[eta|289x289ra|La limoj fiksitaj de la [Viena kongreso|Viena Kongreso, 1815.]]
La **19-a jarcento** komenciĝis la  kaj finiĝis la .

 

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Naskiĝintoj en la 19-a jarcento
* :Kategorio:Mortintoj en la 19-a jarcento

Kategorio:Industria revolucio
1830

**1830** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1830 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Belga Reĝlando sendependiĝas de Nederlando.
* Usono : La Indiana Formova Akto donis la landon de Oklahomo al kvin triboj de indiĝenoj.
* Eko de Mormonismo en Usono.
* Vilhelmo la 4-a (Britio) surtroniĝis.
* Karlo la 10-a (Francio) detronigita, Ludoviko-Filipo (Francio) surtroniĝis.
* Balaŝiĥa fondita.
* Ekvatoro disiĝis el Granda Kolombio.
* Grekio: Katarevuso iĝis oficiala lingvo.
* Francisco Morazán iĝis la lasta prezidento de Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko.
* Pollando: *novembra ribelo* pri sendependeco de Rusa Imperio.

## Naskiĝoj 
* 24-a de februaro: Karolína Světlá, ĉeĥa verkistino (m. 1899)
* 15-a de marto: Paul Heyse, germana verkisto (m. 1914)
* 1-a de majo: Guido Gezelle, flandra verkisto (m. 1899)
* 29-a de majo: Louise Michel, franca revoluciulino (m. 1905)
* 18-a de aŭgusto: Francisko Jozefo la 1-a, imperiestro de Aŭstrio (m. 1916)
* 8-a de septembro: Frédéric Mistral, franca verkisto de la okcitano lingvo (m. 1914)
* 13-a de septembro: Marie von Ebner-Eschenbach, aŭstra verkistino (m. 1916)
* 15-a de septembro: Porfirio Díaz, prezidento de Meksiko (m. 1915)
* 5-a de oktobro: Chester A. Arthur, prezidento de Usono (m. 1886)
* 24-a de oktobro: Marianne North, pentristino (m. 1890)
* 5-a de decembro: Christina Rossetti angla poetino (m. 1894)

## Mortoj 
* 17-a de januaro: Wilhelm Waiblinger, germana poeto (n. 1804)
* 18-a de aprilo: José Maurício Nunes Garcia, brazila klasika komponisto (n. 1767)
* 18-a de septembro: William Hazlitt, angla verkisto (n. 1778)
* 1-a de decembro: Papo Pio la 8-a (n. 1761)
* 17-a de decembro: Simón Bolívar, venezuela politikisto (n. 1783)
1990

eta|1990 Events Collage
**1990** estis normala jaro komenciĝanta je lundo (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro **1990** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 75-a Universala Kongreso de Esperanto en Havano.
* Jugoslavio : Naciistoj envenas la ŝatadministradon.
* Kroatio proklamas sin sendependa, lanĉante konstitucion, kaj ekkonfliktante kun Serbio.
* Rumanio : Unua el du unuaj demokratiaj elektoj.
* Venuson unuafoje vizitas spacosondilo Magellan.
* La du Jemenoj, norda kaj suda, unuiĝis en unu Jemenon.
* La du Germanioj, okcidenta kaj orienta, unuiĝis en unu Germanion.
* Namibio sendependiĝis de Sudafriko (Sam Nujoma iĝas prezidento unua), membriĝante en UNO, kune kun Liĥtenŝtejno.
* Butano : Pordemokratiaj demonstracioj.
* Mongolio: Venkas la demokrata movado.
* UAE : Dubajo : emiriĝas Maktum Bin Rashid al-Maktum.
* Kreita Eurial
* La brazila piloto Ayrton Senna gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.
* Finiĝas la socialismo en Hungario

## Naskiĝoj 
* 3-a de februaro: Sean Kingston, usona kantisto
* 15-a de aprilo: Emma Watson, brita aktorino
*  15-a de junio: Miwa, japana kantisto
* 10-a de decembro: Shoya Tomizawa, japana motorciklisto (m. 2010)

## Mortoj 
* 6-a de januaro: Pavel Ĉerenkov, sovetia nobelpremiita fizikisto (n. 1904)
* 20-a de januaro: Barbara Stanwyck, usona aktorino (n. 1907)
* 25-a de januaro: Ava Gardner, usona aktorino (n. 1922)
* 14-a de marto: Brigitte Frank-Böhringer, germana esperantistino (n. 1936)
* 15-a de aprilo: Greta Garbo, sveda aktorino (n. 1905)
* 24-a de aprilo: Kazem Raĝavi, irana defendanto de homaj rajtoj kaj pli aĝa frato de Masud Raĝavi, fama irana opoziciulo; murdita (n. 1934)
* 6-a de majo: Irmtraud Morgner, germana verkistino (n. 1933)
* 16-a de majo: Jim Henson, usona marionetisto kaj reĝisoro (n. 1936)
* 2-a de junio: Rex Harrison, brita aktoro (n. 1908)
* 15-a de aŭgusto: Viktor Coj, soveta kantisto kaj aktoro (n. 1962)
* 22-a de aŭgusto: Boris Ŝĉerbina, sovetia partia gvidanto (n. 1919)
* 28-a de aŭgusto: Willy Vandersteen, belga desegnisto de bildstrioj (n. 1913)
* 26-a de septembro: Alberto Moravia, itala verkisto (n. 1907)
* 30-a de septembro: Patrick White, aŭstralia verkisto (n. 1912)
* 14-a de novembro: Malcolm Muggeridge, brita verkisto (n. 1903)
* 12-a de decembro: Andrea Schorta, svisa verkisto en la romanĉa lingvo (n. 1905)
* 14-a de decembro: Friedrich Dürrenmatt, svisa germanlingva verkisto (n. 1921)
* 14-a de decembro: Francisco Gabilondo Soler, meksika komponisto de infanmuziko (n. 1907)
* Deodato de França Mello, aktiva brazila esperantisto (n. nekonata)
1952

eta|1952 Events Collage 1.0
eta|1952 Events montage 16-grid version

**1952** estis superjaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1952 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Esperantujo 
* 37-a Universala Kongreso de Esperanto en Oslo.
*Dum la 13-a Brazila Kongreso de Esperanto, okazinta en Recifo, Ismael Gomes Braga gvidis en la sidejo de Pernambuka Spiritisma Federacio la unuan spiritisman publikan kunsidon tute en Esperanto.
* Fondo de Centro de Esploro kaj Dokumentado.
* Eldonejo Stafeto fondita de Juan Régulo Pérez.
*Ivo Lapenna publikiĝis Faktoj pri la Internacia Lingvo.
*Eklernis Esperanton: Aldo de' Giorgi.

### Mondo 
*Britio : Elizabeto la 2-a(*Elizabeto la 2-a (Britio)*) surtroniĝas.
*Kreita Concorde.
*Turkio aniĝas en NATO.
*Israelo : Ĉeso de la rego de Hajm Weizman.
*Usono : Utaho : Uranio malkovriĝis.
*UNO lasis Usonon prizorgi grandan parton de Mikronezio (nunaj Marŝaloj, Mikronezia Federacio, Nordmarianoj kaj Palaŭo).
*La itala piloto Alberto Ascari gajnis la mondan ĉampionecon de Formulo Unu.

## Naskiĝoj 
* 17-a de januaro: Ryuichi Sakamoto, japana komponisto kaj aktoro (m. 2023)
* 5-a de februaro: Daniel Balavoine, franca kantisto (m. 1986)
* 19-a de februaro: Danilo Türk, slovena politikisto
* 18-a de marto: Salome Zurabiŝvili, prezidento de Kartvelio
* 1-a de aprilo: László Tőkés, rumana politikisto de hungara nacieco kaj pastro
* 16-a de aprilo: Michel Blanc, franca aktoro (m. 2024)
* 19-a de aprilo: Elija-Stefano Lajos, hungara verkisto kaj politikisto (m. 2011)
* 9-a de majo: Christian Darbellay, svis-germana esperantisto (m. 2024)
* 21-a de majo: Julian Modest, bulgara Esperanto-verkisto
* 9-a de junio: Jusuf Raza Gillani, ĉefministro de Pakistano
* 20-a de junio: Vikram Seth, bharata verkisto
* 22-a de junio: Graham Greene, kanada aktoro (m. 2025)
* 8-a de julio: Ahmad Nazif, ĉefministro de Egiptio
* 10-a de julio: Lee Hae-chan, ĉefministro de Sud-Koreio 2004-2006 (m. 2026)
* 21-a de julio: Robin Williams, usona aktoro (m. 2014)
* 8-a de aŭgusto: Jostein Gaarder, norvega verkisto
* 25-a de septembro: Christopher Reeve, usona aktoro (m. 2004)
* 7-a de oktobro: Vladimir Putin, prezidento de Rusio
* 14-a de oktobro: Kaija Saariaho, finna komponistino (m. 2023)
* 27-a de oktobro: Francis Fukuyama, usona filozofo
* 26-a de decembro: Aleksandr Ankvab, ĉefministro de Abĥazio

## Mortoj 
*11-a de januaro: Jean de Lattre de Tassigny, franca marŝalo kaj rezistanto dum la Dua Mondmilito (n. 1889)
*19-a de februaro: Knut Hamsun, norvega verkisto (n. 1859)
*6-a de februaro: Georgo la 6-a, reĝo de Britio (n. 1895)
*15-a de junio: Krystyna Skarbek, brita-pola spiono dum la Dua Mondmilito (n. 1908)
*31-a de julio: Waldemar Bonsels, germana verkisto (n. 1880)
*4-a de septembro: Carlo Sforza, itala politikisto (n. 1873)
-55

En la jaro **55 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* 55-54: Brition atingas la trupoj de Julio Cezaro.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Lukrecio

Kategorio:6-a jardeko a.K.
43

En la jaro **43** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Anglion finkonkeras romia tribunuso Klaŭdio.
* Fondita Londono.

## Naskiĝoj 
* Marcialo romia poeto.

## Mortoj 

|
871

En la jaro **871** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Anglio : eko de la regno de Alfredo la Granda
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 23-a de aprilo: Ethelred, reĝo de Wessex, Anglio (naskiĝis ĉirkaŭ 840)
901

En la jaro **901** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*Anglio : Alfredo la Granda
*Irako: Thabit ibn Qurrah
1558

En la jaro **1558** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 17-a de novembro : Elizabeto la 1-a de Anglio heredis regnon de Anglio.
* Ferdinando la 1-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio, surtroniĝis.
* Astraĥano fondita.
* Unua mencio pri Bodia.
* Mem de Sá iĝis kolonietro de Brazilo.

## Naskiĝoj 
* Giovanni Bassano, italia komponisto (mortis ĉirkaŭ 1617)
* Mikaelo de Valaĥio, reginto de Valaĥio, Transilvanio, kaj Moldavio (m. 1601)

## Mortoj 
* 21-a de septembro: Karlo la 5-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. 1500)
* 17-a de novembro: Maria la 1-a, reĝino de Anglio (n. 1516)
* 20-a de aprilo: Johannes Bugenhagen, germana humanisto, luterana teologo, reformisto kaj edukisto (n. 1485)
* 21-a de oktobro: Julius Caesar Scaliger, itala humanisto, poeto, naturalisto, erudiciulo, kuracisto, filozofo kaj botanikisto (n. 1484)
1588

**1588** estis superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1588 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Anglio venkas la Hispanan Militŝiparon.
* Unua mencio pri Tărcăiţa.
* Kristiano la 4-a iĝis reĝo de Danio kaj Norvegio;

## Naskiĝoj 
* 5-a de aprilo: Thomas Hobbes, angla filozofo (m. 1679)

## Mortoj 
* 4-a de aprilo: Frederiko la 2-a, reĝo de Danio kaj Norvegio (n. 1534)
* 9-a de aprilo: Sinan, ĉefa arkitekto de la osmanida imperio (n. 1489)
* 19-a de aprilo: Paolo Veronese, itala pentristo (n. 1528)
* 3-a de majo: Joachim Mynsinger von Frundeck, germana juristo (n. 1514)
* 1-a de novembro: Jean Dorat, franca klasika filologo, poeto, erudiciulo, helenisto kaj humanisto (n. 1508)
1066

En la jaro **1066 post Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
*25-a de septembro: Batalo de Stamford Bridge kiam Harold la 2-a (Anglio) venkis Harald Hardrada
*14-a de oktobro: Batalo de Hastings - Anglion konkeras duko Vilhelmo la 2-a de Normandio, Francio, kiu fariĝas Vilhelmo la 1-a de Anglio.
*Kometo Halley vidiĝis. La angloj pripensas ĝin kiel malbona vesigno.

## Naskiĝoj 
*  Henriko de Burgonjo, Grafo de Portukalio, ekde 1093 ĝis sia morto. (m. 1112)

## Mortoj 
* 5-a de januaro: Eduardo la Konfesanto, reĝo de Anglio (n. 1004)
* 25-a de septembro: Harald la 3-a (Harald Hardrada), reĝo de Norvegio (n. 1015)
* 25-a de septembro: Tostig Godwinson, antaŭa grafo de Northumbria, Anglio
* 14-a de oktobro: Harold la 2-a, reĝo de Anglio (proksima dato) (n. 1022)
1611

**1611** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1611 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Anglio : la anglalingva Biblio pretas.
* Italio : Galileo observas makulojn sur la suno.
* Komenco de Eda epoko: Go-Yozei detronigita, Go-Mizunoo iĝis imperiestro de Japanio

## Naskiĝoj 
* 28-a de januaro:  Johannes Hevelius, pola astronomo (m. 1687)
* 8-a de septembro: Johann Friedrich Gronovius, germana klasika filologo, beletra kritikisto, historiisto, juristo, bibliotekisto kaj profesoro pri la greka en la Universitato de Lejdeno (m. 1671)
* 11-a de septembro: Henri de Turenne, franca militestro (m. 1675)
* Andreas Hammerschmidt, germana komponisto (proksima dato) (m. 1675)
* Pablo Bruna, hispana komponisto (m. 1679)

## Mortoj 
* 20-a de aŭgusto: Tomás Luis de Victoria, hispana komponisto (n. 1548)
* 3-a de oktobro: Margareto de Aŭstrio, reĝino de Hispanio kaj Portugalio (n. 1584)
* 30-a de oktobro: Karolo la 9-a, reĝo de Svedio (n. 1550)
* 30-a de novembro: Daniel Hofmann, germana luterana teologo, superintendanto, polemikisto kaj profesoro pri teologio de la Universitato de Helmstedt (n. 1538)
1536

En la jaro **1536** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kimrio unuiĝas kun Anglio.
* Kalvino kreis Institutojn de Kristana Religio kaj liaj sekvantoj provis igi unuan protestantisman eklezion en Francio.
* Cali fondita.
* Torino ekestis ĉefurbo de Savoja dinastio.
* Berno konkeris Vaŭdon.

## Unuaj dokumentaj mencioj kaj fondiĝoj 
* Bonaero fondita fare de Pedro de Mendoza.

## Naskiĝoj 
* 10-a de marto: Thomas Howard (4-a duko de Norfolk), angla nobelo kiu komplotis kontraŭ Elizabeto la 1-a (Anglio) (m. 1572)

## Mortoj 
* 7-a de januaro: Katerino de Aragono, unua edzino de Henriko la 8-a, reĝo de Anglio (n. 1485)
* 8-a de marto: Giovanni Manardo, itala kuracisto, botanikisto kaj humanisto (n. 1462)
* 19-a de majo: Anne Boleyn, dua edzino de Henriko la 8-a (Anglio) (n. verŝajne en 1507)
* 23-a de julio: Henry Fitzroy (1-a duko de Richmond kaj Somerset), nelegitima filo de Henriko la 8-a (Anglio) (n. 1519)
* 24-a de novembro: Ulrich Zasius, germana juristo kaj humanisto (n. 1461)
* Jacques Lefèvre d'Étaples, franca teologo, humanisto kaj biblia erudiciulo (n. 1455)
1690

**1690** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1690 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mikaelo Apafi la 2-a kaj Emeriko Thököly iĝis kunprincoj de Transilvanio.
* 28-a de februaro: reĝa dekreto malpermesas la eksploron de salo en Brazilo.
* 16-a de marto: Ludoviko la 14-a de Francio sendas armeon al Irlando kontraŭ Jakobo la 2-a.
* 8-a de aprilo eko de dua vojaĝo de Sankta Johano de Brito al Barato.
* 1-a de majo Batalo de Kromdalo.
* 12-a de julio: Britio: La Protestanta armeo de Viliamo de Orange venkas la Katolikan armeon de Jakobo la 2-a.
* 16-a de oktobro : Sankta Paskvalo Baylon estas kanonigita.
* 9-a de novembro: Reĝa dekreto permesis la Flagspediciojn al Brazila internlando

## Naskiĝoj 
* 22-a de januaro: Nicolas Lancret franca pentristo.
* 1-a de februaro: Francesco Maria Veracini itala komponisto.
* aŭgusto: Kelemen Mikes (verkisto), hungara verkisto (m. 1761)
* 20-a de oktobro: Thomas Bartholin, dana juristo kaj filo de Thomas Bartholin, la Juna (1659-1690). (m. 1737)
* 24-a de novembro: Carl Theodorus Pachelbel, Germana komponisto
* Gottlieb Muffat, Germana komponisto
* Fortunato Chelleri, Itala-Germana komponisto

## Mortoj 
* 12-a de februaro: Charles Le Brun franca pentristo.
* 15-a de aprilo: Miĥaelo ABAFI la 1-a princo de Transilvanio.
* 27-a de majo: Giovanni Legrenzi itala komponisto.
* 10-a de julio: Domenico Gabrielli itala komponisto.
* 17-a de oktobro: Sankta Margerito Alacoque
* 15-a de septembro: Thomas Bartholin, la Juna, dana historiisto, naturalisto kaj antikvaĵisto (n. 1659)
* 19-a de decembro: Gustaf Düben sveda komponisto.
* 26-a de decembro: Giuseppe Corsi itala komponisto.
1625

**1625** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1625 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Madagaskaro : fondo de Antananarivo.
*Kartvelio: naciisma ribelo kontraŭ Turkoj kaj Iranoj.
*Brazilo: nederlandanoj forpelitaj de Bahio.
*Batalo de Breda.
*Karlo la 1-a (Britio) surtroniĝis.

## Naskiĝoj 
* 10-a de junio: János Apáczai Csere, hungara matematikisto kaj filozofo (m. 1659)
* 13-a de aŭgusto: Rasmus Bartholin, dana matematikisto, fizikisto, scienculo kaj klerulo (m. 1698)
* 24-a de septembro: Johan de Witt, nederlanda politikisto (m. 1672)
* Charles Colbert de Croissy, franca diplomato (m. 1696)

## Mortoj 
*John Fletcher, angla dramisto (n. 1579)
*7-a de januaro: Ruggiero Giovannelli, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1560)
*7-a de marto: Johann Bayer, germana juristo kaj astronomo (n. 1572)
*27-a de marto: Jakobo la 1-a, reĝo de Anglio kaj Skotlando (n. 1566)
*27-a de aprilo: Mori Terumoto, japana daimio (n. 1553)
1987

eta|1987 Events Collage
**1987** estis normala jaro komenciĝanta je ĵaŭdo (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro 1987 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 72-a Universala Kongreso de Esperanto en Varsovio.
* Skismo de Loglano, oni kreis la Loĵbano.
* Lingva projekto Unitario proponita de M. Pleyer.
* Sovetunio : Reformema Gorbaĉevo estriĝas.
* Bulgario : unuaj demokratiaj elektoj.
* Burkino : Blaise Compaoré elektatas prezidento.
* Esperantio : Jubileo de Esperanto
* 23-a de februaro : Supernovao eksplodas en la Granda Magelana Nubo.
* Floréal Martorell eklernis Esperanton.
* Lucasfilm Games (nun LucasArts) eldonis la videoludon Maniac Mansion.
* 7-a de marto : Masakro de Lieyuo per tajvana armeo kontraŭ rifuĝintoj.
* 16-a de marto : Unua ceremonio por la Premio Goja en Hispanio en la teatrejo *Lope de Vega* en Madrido.

## Naskiĝoj 
* 6-a de januaro: Magalie Vaé, franca kantistino
* 23-a de januaro: Cyril Cinélu, franca kantisto
* 26-an de marto: Yui, japana kantistino 
* 19-a de aprilo: Marija Ŝarapova, rusia tenisistino
* 6-a de majo: Moon Geun young, sudkorea aktorino
* 13-a de majo: Kurokawa Mei, japana aktorino

## Mortoj 
* 4-a de februaro: Liberace, usona pianisto (n. 1919)
* 20-a de februaro: Edgar P. Jacobs, belga bildliteraturisto (n. 1904)
* 22-a de februaro: Andy Warhol, usona popartisto (n. 1928)
* 3-a de marto: Bernhard Grzimek, germana zoologo kaj bestkuracisto (n. 1909)
* 3-a de marto: Hana Vítová, ĉeĥa aktorino (n. 1914)
* 11-a de aprilo: Primo Levi, itala-juda verkisto (n. 1919)
* 2-a de majo: Dalida, franca kantistino (n. 1933)
* 14-a de majo: Rita Hayworth, usona aktorino (n. 1918)
* 22-a de junio: Fred Astaire, usona aktoro kaj dancisto (n. 1899)
* 11-a de septembro: Charles Fleming, novzelanda plurfaka sciencisto (n. 1916)
* 15-a de oktobro: Thomas Sankara, prezidento de Burkina Faso, murdita (n. 1949)
* 24-a de novembro: Anton Pieck, nederlanda pentristo (n. 1895)
* 1-a de decembro: James Baldwin, usona verkisto (n. 1924)
* 15-a de decembro: Ivo Lapenna, jugoslava esperantisto, prezidanto de UEA (n. 1909)
* 17-a de decembro: Marguerite Yourcenar, franca verkistino (n. 1903)
1989

eta|1989 Events Collage
**1989** estis normala jaro komenciĝanta je dimanĉo (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro **1989** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Esperantujo 
* 74-a Universala Kongreso de Esperanto en Brajtono.
* Fondita la Ukrainia Esperanto-Asocio.

### Mondo 
* 1-a Kongreso de Loĵbano kun 13 ĉeestantoj.
* Interlingvisto Rick Harrison kreis Vorlinon kaj Peter Davis, Dejeru Sapuho.
* Akihito iĝis imperiestro de Japanio
* Belgio fariĝas federacia ŝtato.
* Pollando : demokratiaj elektoj: Tadeusz Mazowiecki de la sindikato Solidareco fariĝis ĉefministro.
* Rumanio : Ribelantoj renversas la komunisman reĝimon de Nicolae Ceausescu.
* Alĝerio : Aperas limigita pluralismo politika.
* Usono : George H. W. Bush elektatas prezidento.
* Irano : Ayatollah Ali Hoseini Khameney spirit-gvidantiĝas.
* Sovetunio retrotiras sian armeon el Afganio.
* Ĉinio : Pekino : Tjan'anmen-placo: 4-a de junio. Studentoj protestas kontraŭsisteme. Kelkmil mortigitas kaj dekmilo da vunditoj.
* Somere: Neptunon observas Vojaĝanto 2.
* Ĉilio : Augusto Pinochet lasas la rektan potencon lasante de li fasonitan konstitucion - Ĉilio ekdemokratiiĝas .
* La milita reĝimo en Birmo rebaptis la landon Mjanmao.
* Senegambia federacio disiĝas al Gambio kaj Senegalo.
* 6-an de decembro : Kanado : la mortigo de 14 virinoj en la Masakro de la École Polytechnique ŝokas la nacion kaj spronas la feminisman kaj kontraŭpafilan movadojn.
*  9-an de novembro : Germanio : La limpasejoj al okcidenta Germanio (FRG) kaj al la okcidenta parto de Berlino (>Berlina Muro) malfermiĝas por ĉiuj civitanoj de GDR (orienta Germanio).
* 25-a de decembro - Nicolae Ceauşescu kaj lia edzino Elena estis ekzekutitaj.
* 29-an de decembro :  Ĉeĥoslovakio : Václav Havel iĝis prezidento de Ĉeĥoslovakio.

## Naskiĝoj 
* 23-a de julio: Daniel Radcliffe, brita aktoro

## Mortoj 
* 7-a de januaro: Hirohito, imperiestro de japanio (n. 1901)
* 23-a de januaro: Salvador Dalí, kataluna artisto (n. 1904)
* 24-a de februaro: Rakotondravao, malagasa esperantisto (n. 1917)
* 19-a de aprilo: Daphne du Maurier, brita verkistino (n. 1907)
* 26-a de aprilo: Lucille Ball, usona aktorino (n. 1911)
* 30-a de aprilo: Sergio Leone, itala reĝisoro (n. 1929)
* 20-a de majo: John Richard Hicks, brita ekonomikisto (n. 1904)
* 4-a de junio: Ruhollah Ĥomejni, islama klerikulo kaj gvidanto de la Irana Revolucio de 1978 (n. 1902)
* 9-a de junio: Raŝid Behbudov, azerbajĝana kantisto (n. 1915)
* 24-a de junio:Misora Hibari, japana kantistino (n. 1937)
* 30-a de junio: Rostislav Platt, rusa aktoro (n. 1908)
* 6-a de julio: János Kádár, hungara komunisma partiestro (n. 1912)
* 11-a de julio: Laurence Olivier, brita aktoro (n. 1907)
* 12-a de julio: Miyamoto Masao, japana esperantisto (n. 1913)
* 22-a de julio: Martti Talvela, itala operkantisto (n. 1935)
* 26-a de aŭgusto: Irving Stone, usona verkisto (n. 1903)
* 4-a de septembro:  Georges Simenon, belga verkisto (n. 1903)
* 6-a de oktobro: Bette Davis, usona aktorino (n. 1908)
* 14-a de decembro: Andrej Saĥarov, rusia atomfizikisto (n. 1921)
* 22-a de decembro: Samuel Beckett, irlanda verkisto (n. 1906)
1835

**1835** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1835 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Finnlando (1835-36) : Apero de Kalevala, nacia epopeo kompilita far Elias Lönnrot.
* La Teksasa Respubliko proklamas sin sendependa de Meksiko.
* Eŭropo : La Eklezio repermesas la pensojn kaj librojn de Galileo.
* Ferdinando la 1-a (Aŭstrio) iĝis imperiestro.
* NGC 6502 kaj NGC 1965 eltrovitaj.
* Kreita Provinco Chiclayo.

## Naskiĝoj 
* 17-a de januaro: Ferdinand Schulz, ĉeĥa verkisto (m. 1905)
* 5-a de aprilo: Vítězslav Hálek, ĉeĥa poeto (m. 1874)
* 9-a de aprilo: Leopoldo la 2-a, dua reĝo de la belgoj (m. 1909)
* 2-a de junio: Papo Pio la 10-a (m. 1914)
* 27-a de julio: Giosuè Carducci, itala poeto (m. 1907)
* 31-a de oktobro: Adolf Von Baeyer, germana kemiisto (m. 1917)
* 6-a de novembro: Cesare Lombroso, itala kriminologo (m. 1909)
* 24-a de novembro: Eduard Pfeiffer, germana sociala aktivulo (m. 1921)
* 25-a de novembro: Andrew Carnegie, industria magnato kaj filantropo (m. 1919)
* 29-a de novembro: Ciŝji, Okcidenta Vidva Imperiestrino de Ĉinio (m. 1908)
* 30-a de novembro: Mark Twain, usona verkisto (m. 1910)

## Mortoj 
* 2-a de marto: Francisko la 1-a, imperiestro de Aŭstrio (n. 1768)
* 8-a de aprilo: Wilhelm von Humboldt, germana sciencisto kaj politikisto (n. 1767)
* 25-a de junio: Antoine-Jean Gros, franca pentristo (n. 1771)
* 23-a de septembro: Vincenzo Bellini, itala operkomponisto (n. 1801)
1809

**1809** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1809 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Finnlandon prenis Rusio.
* Unua fabriko de papero en Brazilo.
* Napoleono invadis Slovenion, kiu apartenis al Habsburga Imperio kaj kreis la Ilirajn Provincojn, kies Ljubljano estis la ĉefurbo.
* James Madison iĝis prezidento de Usono.

## Naskiĝoj 
* 4-a de januaro: Louis Braille, inventinto de la brajla skribsistmo por blinduloj (m. 1852)
* 19-a de januaro: Edgar Allan Poe, usona verkisto (m. 1849)
* 3-a de februaro: Felix Mendelssohn Bartholdy, germana komponisto (m. 1847)
* 12-a de februaro: Charles Darwin, fondinto de la Teorio de Evoluismo (m. 1882)
* 12-a de februaro: Abraham Lincoln, usona prezidanto (m. 1865)
* 24-a de marto: Mariano José de Larra, hispana verkisto (m. 1837)
* 13-a de junio: Heinrich Hoffmann, germana kuracisto kaj verkisto (m. 1894)
* 5-a de aŭgusto: Alfred, Lord Tennyson, brita poeto (m. 1892)
* 31-a de aŭgusto: Oswald Heer, svisa entomologo (m. 1883)
* 29-a de decembro: William Ewart Gladstone, ĉefministro de Britio (m. 1898)
* 29-a de decembro: Albert Pike, usona framasono (m. 1891)

## Mortoj 
* 31-a de majo: Joseph Haydn, aŭstra komponisto (n. 1732)
* 8-a de junio: Thomas Paine, usona revoluciulo (n. 1737)
1917

eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.
**1917** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1917 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 16-a de aprilo: Entombigo de Zamenhof en Pollando;
* 31-a de oktobro: La urbo Rio-de-Ĵanejro omaĝis Zamenhof per strata nomo;
* Saldanha Jorge de Carreira estis la unua Esperantista oficiro, kiu havis la permeson oficiale uzi la Esperantan distingilon sur sia maniko;
* Eklernis Esperanton: Karl Kultman;
* 23-a de februaro: Komenciĝis la Rusa Revolucio en Rusio. La caro renversiĝis. Aleksandr Postnikov estis liberigita; 7-a de novembro: Lenino prenas la regon de la unua komunisma ŝtato de la mondo - iompostiome iĝonta la Soveta Unio;
* 5-a de februaro: Meksiko ricevas sian konstitucion;
* 6-a de decembro: Finnlando proklamas sin sendependa de Rusio;
* Estis kreitaj la planlingvoj American, Mundelingvo kaj Etem.

## Naskiĝoj 
* 10-a de januaro: Alcibiades González Meana, hispana esperantisto (m. 2000)
* 25-a de januaro: Jânio Quadros, brazila prezidento (m. 1992)
* 11-a de februaro: Sidney Sheldon, usona verkisto (m. 2007)
* 25-a de februaro: Anthony Burgess, brita verkisto (m. 1993)
* 6-a de marto: Samael Aun Weor, kolombia gnostikulo (m. 1977)
* 26-a de aprilo: I. M. Pei, ĉina-usona arkitekto (m. 2019)
* 16-a de majo: Juan Rulfo, meksika verkisto (m. 1986)
* 29-a de majo: John F. Kennedy, usona prezidento (m. 1963)
* 8-a de julio: Mihail Devjatajev, milita flugisto, eskapinto el sekreta nazia koncentrejo (m. 2002)
* 18-a de julio: Fernanda Pivano, itala ĵurnalistino (m. 2009)
* 27-a de julio: Bourvil, franca aktoro (m. 1970)
* 4-a de aŭgusto: Janka Bryl, belorusa verkisto (m. 2006)
* 23-a de aŭgusto: Pimen Panĉanka, belorusa poeto (m. 1995)
* 17-a de septembro: Isang Yun, korea komponisto (m. 1995)
* 5-a de oktobro: Magda Szabó, hungara verkisto (m. 2007)
* 17-a de oktobro: Marsha Hunt, usona aktorino (m. 2022)
* 3-a de decembro: Seán Ó Ríordáin, irlanda verkisto (m. 1977)
* 16-a de decembro: Arthur C. Clarke, brita sciencfikcia verkisto (m. 2008)
* 21-a de decembro: Heinrich Böll, germana verkisto (m. 1985)
* Rakotondravao, malagasa esperantisto (m. 1989)

## Mortoj 
* 10-a de januaro: Viktor Madarász, hungara pentristo (n. 1840)
* 16-a de februaro: Octave Mirbeau, franca verkisto (n. 1848)
* 17-a de marto: Franz Brentano, germana filozofo (n. 1838)
* 31-a de marto: Emil Adolf von Behring, germana sciencisto (n. 1854)
* 14-a de aprilo: Ludwik Lejzer Zamenhof, iniciatinto de Esperanto (n. 1859)
* 23-a de majo: Ranavalona la 3-a, lasta reĝino de Madagaskaro (n. 1861)
* 25-a de majo: Maksim Bahdanoviĉ, belorisa poeto (n. 1891)
* 20-a de aŭgusto: Adolf Von Baeyer, germana kemiisto (n. 1835)
* 24-a de aŭgusto: Alexei Mateevici, rumana poeto (n. 1888)
* 20-a de septembro: Émile Boirac, franca esperantisto kaj filozofo (n. 1851)
* 15-a de oktobro: Mata Hari, nederlanda dancistino kaj spionino (n. 1876)
* 11-a de novembro: Liliuokalani, reĝino de Havajo (n. 1838)
* 18-a de novembro: Auguste Rodin, franca skulptisto (n. 1840)
* 30-a de decembro: Nikolaj Kazi-Girej, rusa esperantisto (n. 1866)
1849

**1849** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1849 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 4-a de marto : Zachary Taylor iĝis prezidento de Usono.
* 22-a de decembro: Fjodor Dostojevskij estas portata antaŭ pafekzekuta plotono.
* Danio proklamitas konstitucia monarkio.
* Francio : G. Monier inventas fero-betonon.
* Vilhelmo la 3-a (Nederlando) surtroniĝis.
* Bachenbülach en Kantono Zuriko, Svislando sendependiĝis de Bülach kaj fariĝis memstara komunumo.

## Naskiĝoj 
* 18-a de januaro: Edmund Barton, unua ĉefministro de Aŭstralio (m. 1920)
* 22-a de januaro: August Strindberg, sveda verkisto (m. 1912)
* 3-a de majo: Bertha Benz, germana pionirino de la aŭtomobilindustrio (m. 1944)
* 3-a de majo: Bernhard von Bülow, kanceliero de Germanio (m. 1929)
* 29-a de junio: Sergej Vitte, ĉefministro de Rusio (m. 1915)
* 5-a de julio: William Thomas Stead, angla esperantisto, filantropo, pacifisto kaj ĵurnalisto (m. 1912)
* 19-a de aŭgusto: Joaquim Nabuco, brazila politikisto, diplomato, historiisto, juristo kaj ĵurnalisto (m. 1910)
* 7-a de oktobro: James Whitcomb Riley, usona poeto (m. 1916)
* 11-a de oktobro: William Knox D'Arcy, brita entreprenisto (m. 1917)
* 5-a de novembro: Rui Barbosa, brazila juristo, politikisto, filologo, tradukisto kaj diplomato. (m. 1923)
* 7-a de novembro: Józef Chełmoński, pola pentristo (m. 1914)
* 6-a de decembro: August von Mackensen, germana marŝalo de la unua mondmilito (m. 1945)

## Mortoj 
* 8-a de februaro: France Prešeren, slovena poeto (n. 1800)
* 28-a de majo: Anne Brontë, angla verkistino (n. 1820)
* 15-a de junio: James K. Polk, usona prezidento 1845-1849 (n. 1795)
* 2-a de julio: Áron Gábor, hungara oficiro kaj kanonmuldisto (n. 1814)
* 6-a de julio: Pál Vasvári, hungara historiisto (n. 1826)
* 31-a de julio: Sándor Petőfi, hungara poeto (n. 1823)
* 6-a de oktobro: Lajos Batthyány, ĉefministro de Hungario (n. 1807)
* 7-a de oktobro: Edgar Allan Poe, usona verkisto (n. 1809)
* 17-a de oktobro: Frédéric Chopin, pola komponisto (n. 1810)
* Katsushika Hokusai, japana pentristo (n. 1760)
930

En la jaro **930** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Islando: Eko de la Alting, unu el la plej malnovaj parlamentoj de la mondo.
*Suzaku iĝis Imperiestro de Japanio.
*Ramiro la 2-a (Leono) venkis la maŭrojn en 3 bataloj.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Sent kiel *vicus Sindes* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*23-a de oktobro: Daigo, imperiestro de Japanio (n. 885)