open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rebun (insulo)

**Rebun** ( [rebuntō]) estas malgranda japana insulo en la japana maro antaŭ la nordokcidento de la insulo Hokajdo; ĝi apartenas al la samnoma gubernio Hokajdo. Rebun mezuras 29 km de la nordo al la sudo kaj 8 km de la oriento al la okcidento. Ĝi havas surfacon de 80 km². La tuta insulo apartenas al la urbeto Rebun.

La insulo estas fama pro ĝiaj alpaj plantoj kaj la 8-horan migradpadon (hachi-jikan-haiking-kurusu), kiu iras nord-suden de unu flanko de la insulo al alia. La insulo estas parto de la Nacia Parko Riŝiri-Rebun-Sarobecu.

## Vidindaĵoj 
* La Monto Rebun-dake (礼文岳 [rebun-dake]), kies alteco estas 490, tio estas la plej alta loko de la insulo.
* Persika Roko (桃岩, [momoiŭa])
* Roko Ĝizo
* Kata Roko (猫岩 [nekoiŭa])
* Kabo Sukoton
* Kabo Kaneda
* Kabo Gorota
* Kabo Sukaj
* Insulo Todo
* Maro Kuŝu
* Valo Jamunaj
* Rebun-arbarvojo
* Rebun-akvofaloj

## Alvenebloj 
Ekzistas ŝipkonekto al la insuloj Riŝiri kaj al la urboj kaj havenoj Ŭakkanai kaj Otaru tra Riŝiri. Nefunkcianta Rebun-flughaveno troviĝas sur tiu ĉi insulo, funkcianta Ŭakkanai-flughaveno troviĝas en la najbara urbo Ŭakkanai, la plej norda urbo de la insulo Hokajdo.

Kategorio:Insuloj en Japanio
Okuŝiri

eta|250px
**Okuŝiri** ( [okuŝiri-ĉō]), (Hepburn: *Okushiri*, Kunrej: *Okusiri*) estas urbeto sur insulo **Okuŝiri** (奥尻島 [okuŝiri-tō]) en la gubernio Hokajdo en la nordo de Japanio.

La surfaco estas 142,98 km² kun ĉirkaŭ 3708 loĝantoj (2004) (1 loĝanto por 25,93/km²).

La 12-an de julio 1993 okazis grandega cunamo (Skalo de Richter: 7,8), kiu mortigis 202 loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo de la komunumo  (japane)

Kategorio:Municipoj de Japanio
Kategorio:Insuloj de Japanio
Cerbe kaj Kore

***Cerbe kaj Kore*** (CkK) - estis respektive estas literatura bulteno, kiu en sia unua eldonperiodo de 1990-2000 aperis kiel organo de Moskva Literatura Esperanto-klubo. Ĝi en 1990-2000 aperis principe ĉiumonate, sed havis dum tiu tempo kelkajn longajn paŭzojn. Formato A5, amplekso de unu kajero - de 8 ĝis 24 paĝoj. Entute aperis 68 kajeroj.
Enhavo: verkoj de la klubanoj kaj interesaj literaturaj kaj historiaj materialoj el arkivo; recenzoj, instruaj artikoloj.

Redaktoroj: Vladimir Samodaj (1990-1997) kaj Valentin Melnikov (1998-2000).

En 1992-1995 la bulteno ne aperadis, ĝin anstataŭis samnoma kelkpaĝa rubriko en "Moskva Gazeto", redaktoro - Mikaelo Bronŝtejn.

En 1998 ĝi reaperis kiel literatura suplemento al dusemajna ĵurnalo Artefakto.

La bulteno grave kontribuis al formiĝo de Moskva skolo en Esperanto-poezio.

En 2000-2003 la rubriko “Cerbe kaj Kore” regule aperadis en la Rusia Esperanto-Gazeto (REGo). Aŭtune 2017 la eldonisto de REGo Garik Kokolija informis, ke finiĝos eldonado de la gazeto. Por anstataŭigi ĝin, REU relanĉis literaturan almanakon *Cerbe kaj Kore*. En la 2018-a komenciĝis la lasta kaj ĝis nun daŭranta eldonperiodo de CkK, januare 2018 aperis ĝia numero 1 (69).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Esperanto-periodaĵoj en Rusio

## Eksteraj ligiloj 
* Reta versio de "Cerbe kaj Kore" (lasta eldonperiodo, 1998-2000) 

## Referencoj 
Kategorio:Moskva skolo
Kategorio:Rusia Esperantista Unio
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Jonny Jakobsen

eta|Dr. Bombay 2022.
**Jonny Jakobsen** (naskiĝinta la 17-an de novembro 1963 en Malmö) estas sveda muzikisto konata sub sia fikcia nomo de taksia ŝoforo **Dr. Bombay**.

## Dr. Bombay 
### Disketoj 
* Calcutta, 7th September 1998, WEA Records 
*# Calcutta - Original Version (3:20)
*# Calcutta - Extended Version (4:16)
*# Calcutta - Karaoke Version (3:18)
*# Calcutta - Alternative Mix (4:16)

* Girlie Girlie, 1999 
*# Girlie Girlie
*# Girlie Girlie - Extended Version

* Rice and Curry 

* S.O.S. (The Tiger Took My Family), 1998 
*# S.O.S - Original Version
*# S.O.S - Extended Ravi - Dance Version
*# S.O.S - Instrumental - Be Your Own Dr. Version
*# S.O.S - S.O.S. Shaky Snake's Meditation

### Albumoj 
* Rice and Curry, 1998, WEA Records
*# Intro
*# Dr. Boom-Bombay
*# Calcutta (Taxi, Taxi, Taxi)
*# Rice & Curry
*# Safari
*# S.O.S (The Tiger Took My Family)
*# Holabaloo
*# Shaky Snake
*# Girlie Girlie
*# My Sitar
*# Indy Dancing
*# Outro

## Dr. MacDoo 
### Disketoj 
* Under the Kilt, 2000, WEA 
** (2 tracks)

* Macahula Dance, 2000, WEA 
** (5 tracks)

### Albumoj 
* Under the Kilt, 2000, Metronome
*# Intro
*# Family Macdoo
*# Macahula Dance
*# Loch Ness
*# Under The Kilt
*# Hokey Pokey Man
*# Highland Reggae (From Glasgow To Bombay)
*# Scottish Ghost (Extra Extra)
*# Mayday! Mayday!
*# The Mad Piper
*# Bagpipe Song
*# (Grandfather) Macdoo
*# Outro

## Carlito 
### Disketoj 
* ''Who's That Boy?,* 2005
* *Poco Loco,'' 2005

Kategorio:Svedaj kantistoj
Riŝiri (insulo)

[eta|dekstra|Riŝiri-Insulo fotita de [Enbecu]]
La insulo **Riŝiri** (, [riŝiritō]; Hepburn:Rishiri-tō; Kunrei: Risiri-tō) troviĝas en la japana maro antaŭ la marbordo de Hokajdo. La insulo estas formita de la pinto de la malaktiva vulkano 利尻山 (monto Riŝiri). Kune kun la insulo Rebun kaj la marbordo de Sarobecu, Riŝiri estas parto de la Nacia Parko Riŝiri-Rebun-Sarobecu. La orienta parto de la insulo apartenas al la urbeto Riŝirifuĵi, kaj la okcidenta parto de Riŝiri-Insulo apartenas al la urbeto Riŝiri.

La plej gravaj ekonomieroj de la insulo estas turismo kaj fiŝkaptado. La insulo havas surfacon de ĉirkaŭ 183 km².

## Vidindaĵoj 
(ĉiuj nomoj en tiu ĉi ĉapitro aperas en la angleca transliterigo Hepburn)
* Kabo Peshi sur la orienta flanko de la haveno Washidomari
* Kabo Senhoshi
** Neguma-roko (dormanta urso)
* Jimmen-roko
* Ponmoshiri-insulo
* Hime-marĉo
* Menūshoro-marĉo
* Otatomari-marĉo

## Transportebloj 
* Ŝipkonektoj al Rebun-insulo, Ŭakkanai.
* Aviadilkonekto de Riŝiri-flughaveno al Nova Ĉitose-flughaveno.[??]
* Sur la insulo ekzistas ringa bus-trafiko.

## Historio 
* *Ranald MacDonald* alvenis en 1848 sur Riŝiri.

Kategorio:Insuloj en Japanio
Rokytnice v Orlických horách

:*Estas ankaŭ Rokytnice nad Rokytnou.*

**Rokytnice v Orlických horách** () estas urbo en Ĉeĥio troviĝanta en orienta parto de Orlica montaro en distrikto Rychnov nad Kněžnou. Vivas ĉi tie  ().

En la placo estas konservita vico da domoj el konstrua ligno kun arkadoj.

## Historio 
La urbo estis fondita en la 13-a jarcento. Verŝajne en la jaro 1260 Rokytnice estiĝis kiel lignokarbista vilaĝo, fondita de sinjoroj el Rychnov. En 1627 aĉetas ĝin apelacia administranto en Praga burgo Jan Mikuláš, la aloda sinjoro el familio Nostitz. Nostitzidoj, kiuj fine de la 17-a jarcento akiras grafan titolon, tenas Rokytnicon ĝis la jaro 1928, kiam rokytnica branĉo de Nostitzidoj pereas. Plua evoluo de la urbo okazis pro malfermo de fervojo Doudleby nad Orlicí - Rokytnice v Orlických horách.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* **Rokytnice v Orlických horách** – katastra teritorio (k. t.) *Rokytnice v Orlických horách*, *Dolní Rokytnice v Orlických horách*, *Horní Rokytnice*, *Panské Pole* (inkluzive de domaro Hanička) kaj *Prostřední Rokytnice*
* Nebeská Rybná (inkluzive de domaro Hamernice) – k. t. *Nebeská Rybná*

## Vidu ankaŭ 
* Pionirara grupa komandantejo X Rokytnice v Orlických horách

## Pluaj fotoj 

Rokytnice v O. h. nádraží (1).jpg|Aŭtobua stacidomo
Náměstí T. G. Masaryka 04.jpg|Historiaj konstruaĵoj en la placo
Náměstí T. G. Masaryka 03.jpg|La placo kun preĝejo de Ĉiuj sanktuloj
Železniční muzeum Rokytnice v Orlických horách.jpg|Fervoja muzeo
Náměstí Jindřicha Šimka Rokytnice.jpg|Urba ofico


Kategorio:Municipoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Urboj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orlica montaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Orlica montaro
Alfred Vail

**Alfred Vail** (naskiĝis la 25-an de septembro 1807, mortis la 18-an de januaro 1859) estis usona inĝeniero kaj inventisto.

Samuel Morse iĝis mondfama en 1843 per la instalo de la elektra telegrafo inter Vaŝingtono kaj Baltimore. Sur tiu linio la 27-an de majo 1844 estis sendita la unua mesaĝo. Tamen konstruis la morsan telegrafon ne Samuel Morse, sed ties kunlaboranto Alfred Vail. Morse tiam estis profesoro pri pentroarto kaj desegno ĉe la novjorka universitato. Sed la aparato ne povis funkcii, ĉar la transigsistemo mankis. Ankaŭ la morsa kodo estas de Vail. Li mem ĉiam restis malantaŭe, "ĉar li ne volis endanĝerigi la unuecon de la invento".

Vail, Alfred
Josip Anschau

**Josip ANSCHAU** estis kroata esperantisto. Instruisto kaj poste lerneja inspektoro ĉe la komenco de la dudeka jarcento en Osijek. Unu el la unuaj osijekaj esperantistoj. Bone regis Esperanton kaj gvidis kursojn. Propagandis Esperanton en la osijeka gazetaro de tiu tempo kaj inter kroataj instruistoj.

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Dalibor Brozović

**Dalibor BROZOVIĆ** (Sarajevo, 28-an de julio 1927 - Zagrebo, 19-an de junio 2009) estis kroata esperantisto kaj lingvisto.

Post la lingvostudoj ĉe la Universitato de Zagrebo (kroata lingvo kaj jugoslaviaj literaturoj, italaj lingvo kaj literaturo) doktoriĝis pri filologia scienco en Zagrebo (1957) kun pridialektologia temo. Lektoris ĉe Filozofia fakultato en Ljubljana (Slovenio, 1953-1956), estis universitata profesoro ĉe Filozofia fakultato en Zadar (Kroatio, 1956-1990). Kiel lingvisto li okupiĝis pri genetika lingvistiko, kroata kaj slava fonologioj, precipe akcentologio, interlingvistiko, lingvistika tipologio, teorio de normlingvoj k.s. Ekde 1975 membro kaj ekde 1986 regula membro de Kroatia Akademio de Sciencoj kaj Artoj (ĝis 1991 ĝi nomiĝis Jugoslavia Akademio de Sciencoj kaj Artoj), ekde 1986 membro de Makedonia Akademio de Sciencoj kaj Artoj, ekde 1989 membro de Academia Europaea, Londono. Membro de la redakcioj de Ĝeneralslava lingvistika atlaso (Moskvo, ekde 1964) kaj Eŭropa lingvistika atlaso (Florenco-Moskvo, ekde 1983). Gastprofesoro ĉe Universitato de Miĉigano, Ann Arbor en 1969 kaj Universitato Regensburg (Bavario) en 1971.

Vicprezidanto de la partio Kroata Demokrata Unuiĝo (kroatlingve: *Hrvatska demokratska zajednica* - HDZ) ekde ties fondiĝo en 1989. Vicprezidanto de Respubliko Kroatio en 1990. Direktoro de Leksikografia Instituto "Miroslav Krleža" en Zagrebo ĝis 1991. Esperantistiĝis en 1946, verkis porokazan Esperantan poezion, tradukis poezion el la kroata kaj makedona lingvoj en Esperanton. Membro de Honora patrona komitato de UEA. Prezidanto de Kroata Esperanto-Ligo ekde 1992. Prezidanto de LKK de la 86-a Universala Kongreso de Esperanto (Zagrebo, 2001).

## Bibliografio 
Kategorio:Personoj de Bosnio kaj Hercegovino
Kategorio:Kroataj esperantistoj
Kategorio:Kroataj lingvistoj
Kategorio:Kroataj politikistoj
Kategorio:Dialektologoj
Kategorio:Slavistoj
Kategorio:Makedonistoj
Kazimierz Twardowski

**Kazimierz Twardowski**, esperantigita **Kazimiero Tvardovski** (naskiĝinta en 20-a de oktobro 1866 en Vieno, mortinta en 11-a de februaro 1938) estis pola filozofo, fondinto de fama *Lernejo Lvove-Varsovia* de plej bonaj polaj filozofoj kaj psikologoj.

Li lernis en *Theresianum*, grava gimnazio por nobelidoj kaj grafidoj. Poste li studis filozofion sub Franz Brentano kaj ankaŭ matematikon, fizikon kaj filologion klasikan en Vieno. Li komencis labori en *Lvova Universitato*. Efekto de lia laboro estis tre surpriza ĉar al liaj prelegoj venadis 2 miloj da homoj. Tial li fondis *Polan Filozofian Asocion* (Polskie Towarzystwo Filozoficzne) kiu eldonis de 1911 *Filozofan Movon* (Ruch Filozoficzny), la plej gravan filozofan gazeton en Pollando.

Kazimierz Twardowski instruis pli multe ol 30-ajn filozofojn. Inter ili estis plej gravaj polaj psikologoj kaj filozofoj: , Kazimierz Ajdukiewicz, Roman Ingarden, Tadeusz Kotarbiński, , Stanisław Leśniewski kaj .

Plej grava verko de Kazimierz Twardowski estis *Zur Lehre vom Inhalt und Gegenstand der Vorstellungen* (Pri signifo kaj objekto de prezento). Ĝi interesigis Edmund Husserl. Laŭ li Twardowski eraris en afero de signifo de nomo ĉeestantigita kun signifo de prezento. Tiu eraro emiĝis Husserl por esploroj de signifo, prezento kaj esto. Tiel li esploris naturon de fenomenoj (fenomenologio).

Laŭ Twardowski la diferenco de objekto de prezento kaj signifo estas ne nur logika sed reala. Ĝi estas konforma kun postea fenomenologio tamen Twardowski estis psikologo. Tial li ne povis antaŭ Husserl esplori ekzemple fenomenojn ne malaprobate psikologismon.

## Eksteraj ligiloj 
* Twardowski 

Kategorio:Polaj psikologoj
Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Polaj logikistoj
Kategorio:Filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Vienanoj
La dekreto de Kutná Hora

eta|maldekstra|Foriro de germanaj studentojel Prago ĝis Leipzig (bildkartoel komenco de la 20-a jarcento)**Dekreto de Kutná Hora** estas historia rakonto de Josef Kajetán Tyl pri la jaro 1408, kiam en la Praga universitato ekfuriozis batalo pri la t.n. voĉoj.

En la universitato instruis magistroj ĉeĥaj, polaj, saksaj kaj bavaraj, do fremduloj superis la hejmulojn trioble ĉe voĉdonado. Tio al ĉeĥoj ne plaĉis, klopodis renversi la situacion (3 voĉojn por ĉeĥoj, 1 voĉon por ĉiuj fremduloj komune), kio sukcesis la 18-an de januaro 1409.

Sur tiu historia fono okazas aventuroj de 28-jara magistro Boček, amanta Hedvigan, filinon de la bavara profesoro Anselmo, la plej persista kontraŭulo de ĉeĥoj. Kiam la ĉeĥoj komencis ataki magistron Boček, ke li perfidis sian nacion, preferante filinon de la nacia malamiko, li devis decidiĝi, kio estas pli grava - ĉu amo al virino aŭ amo al la nacio.

La rakonto estas plena de ekscitaj scenoj, kvereloj kaj interbatiĝoj inter studentoj, dum kiuj estis magistro Boček grave vundita. Kun simpatio estas priskribita la ĉeĥa reĝo Venceslao la 4-a, kiu - akompanata de sia ekzekutisto - en alivestiĝo vagis tra nokta Prago, observis la vivon de simplaj homoj kaj kondutis al ili fratece. Li helpis alporti la vunditan magistron al lia hejmo kaj prizorgis flegadon. Poste li subtenis ribelantan, sed bravan studenton Kuchyňka, kaj ankaŭ sub lia influo subskribis la postulatan dekreton, kiam li estis vizite en Kutná Hora. La kolerantaj germanaj profesoroj forlasis Pragon.

La rakonto estis verkata en la tempo (ĉ. 1840), kiam en Ĉeĥio oni parolis germane, pri la ĉeĥa lingvo oni hontis kaj ekz. ĉeĥaj teatraĵoj estis permesataj nur de tempo al tempo.

Kategorio:Husmovado
Kategorio:Universitato de Karolo
Kategorio:1409
Rozina Ruthart

**Rozina Ruthart** estas historia rakonto de Josef Kajetán Tyl, verkita surbaze de legendo, rakontata en Kutná Hora.

La eventoj komenciĝas en 1302. La urbestro de Kutná Hora, riĉa Ruthart, havas dudekjaran filinon Rosina, kiun li dorlotis de la infanaĝo kiel reĝidinon. Elkreskis el ŝi junulino bela, inteligenta, sed fiera, kiu kapablis reteni neniun el siaj kapricoj. Post longaj jaroj ŝi revenis el Prago al Kutná Hora kaj aranĝis balon. Ĉiuj junuloj flirtis ĉirkaŭ ŝi krom la urba skribisto, 24-jara Vítek, kiu dediĉis sian atenton nur al sia fianĉino Anjo. 

Rozina ofendiĝis. La sekvan tagon ŝi sendis serviston por venigi la junulon, ke ŝi bezonas liajn servojn. La vizitoj ripetiĝis, la junulo enamiĝis al ŝi, sed foje li aŭdis antaŭ la pordo, ke ŝi interparolas kun juna grafo, ili reciproke promesis al si la amon kaj geedziĝon kaj ridis pri Vítek. Samtempe ili interkonsentis, kiel aranĝi, ke la urbo, fidela al la reĝo Venceslao, submetiĝu al imperiestro Albreĥto kaj transdonu al li sian arĝenton.

Vítek furioze invadis la ĉambron kaj mortigis la grafon. Tio iĝis preteksto por la imperiestro ataki la urbon kun granda armeo. Rozina transiris en la imperiestran tendaron, pro kio lia patro malbenis ŝin.

La defendantoj nokte venenis la rivereton, el kiu la sieĝanta armeo trinkis, kaj la paralizitajn trupojn dispelis (la sieĝado kaj dispelo estas historiaj faktoj). Rozina estis kaptita, severe juĝata kaj punita de sia propra patro. (Laŭ legendo enmurigita, sed la verkisto elektis pli mildan finon).

Kategorio:Literaturo de Ĉeĥio
Platistejredoj

La **Platistejredoj** (*Platysteiridae*) formas familion el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Paseriformes*), subordo Kantbirdoj, kiu ampleksas 31 speciojn kaj ses genrojn. La Plastistejredojn oni antaŭe taksis subfamilion de la Muŝkaptuledoj (*Muscicapidae*).

La 8-16 centimetrojn longaj birdoj vivas en arbaraj kaj arbustaj regionoj de la tropika Afriko. La genro Platistejroj havas buntajn haŭtlobojn ĉirkaŭ la okuloj kaj multajn komunajn rekonilojn kun la genro Batisoj, kiel longajn, lanugajn plumojn de la vostradiko, kiujn la birdo povas starigi super la dorso, samkiel sonojn kaj duonmelodiajn kantojn, kiujn la birdo produktas per flugilobatoj.  La Platistejredoj aŭ kaptas insektojn flugante aŭ bekumas ilin de sur la grundo. En siajn pelvetoformajn neston la ino metas du ĝis kvin ovojn.

## sistematiko 
* Platistejro (Platysteira)
** Platysteira albifrons , Sharpe, 1873
** Platysteira cyanea, Statius Muller, 1776
** Platysteira peltata, Sundevall, 1850
** Platysteira laticincta, Bates, 1926
** Platysteira castanea, Fraser, 1843
** Platysteira tonsa, Bates, 1911
** Platysteira blissetti, Sharpe, 1872
** Platysteira chalybea, Reichenow, 1897
** Platysteira jamesoni, Sharpe, 1890
** Platysteira concreta, Hartlaub, 1855
* Batiso (Batis)
** Batis capensis, Linnaeus, 1766
** Batis diops, Jackson, 1905
** Batis mixta, Shelley, 1889
** Batis margaritae, Boulton, 1934
** Batis fratrum, Shelley, 1900
** Batis molitor, Küster, 1836
** Batis soror, Reichenow, 1903
** Batis pririt, Vieillot, 1818
** Senegala batiso (Batis senegalensis), Linnaeus, 1766
** Batis minor, Erlanger, 1901
** Batis orientalis, Heuglin, 1871
** Batis perkeo Neumann, 1907
** Batis minima, Verreaŭ,J & Verreaŭ,E, 1855
** Batis ituriensis, Chapin, 1921
** Batis occulta, Lawson, 1984
** Batis minulla, Bocage, 1874
* Biaso (Bias)
** Bias musicus, Vieillot, 1818
** Bias flammulatus, Verreaŭ, J & Verreaŭ, E, 1855
* Lanioturdo (Lanioturdus)
** Lanioturdus torquatus, Waterhouse, 1838
* Pseudobiaso (Pseudobias)
** Pseudobias wardi) Sharpe, 1870

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Englische Webseite 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Areolo

Ne konfuzu ĝin kun Aŭreolo.

dekstra|eta|Detale areolo
**Areolo** estas la papilriĉa cirkla korteto ĉirkaŭ mampinto de mamo de virino.

En anatomio, la termino **areolo** (kiel diminutivo de la latina vorto *area*, «malferma loko») uzeblas por aludi al ĉiu ajn eta cirkla areo, kiel ekzemple la kolorita haŭtaĵo kiu ĉirkaŭas la mampinton. Ĝi estas uzata ankaŭ por aludi al aliaj cirklaj areoj kiel la inflamon kiu ĉirkaŭas komedonon.

## Glandoj 
La haŭto de la areolo estas iomete pli aspra ol la cetero, en ĝi troviĝas la kondukiloj de la mamaj glandoj kiuj kondukas la lakton al la mampinto. Observante plenkreskan mampinton detale eblas lokigi inter 15 kaj 20 etaj fendoj (**laktoportantaj kondukiloj**) disigitaj ĉirkaŭ la mampinto, el kie oni elprenas la lakton dum la mamnutrado kaj de tiuj kondukiloj devenas la malhela koloro. Estas aliaj fendotruoj, kiuj estas la **sebumaj glandoj** (el sebo) (glandoj de Montgomery), kaj kiuj produktas specifan oleecan lubrikaĵon dum la epoko de mamnutrado.

## Koloro kaj grando 
Ne ĉiuj areoloj havas la saman koloron, sed eblas la tuta gamo kiu iras el la helrozkoloro ĝis la malhelbruno, depende de la koloro de la haŭto de ĉiu persono, ekzistante variantoj eĉ ene de la sama persono. Dum la gravedo, la areolo kutimas malheliĝi (kaj eĉ ŝanĝas la aspekton, kvazaŭ kiel anserhaŭto), kaj pluhavas sian malnovan nuancon post la nasko, kvankam ĝi povas ankaŭ pluhavi la novan koloron.

La individuaj areoloj povas ŝanĝi la koloron laŭlonge de la tempo responde al hormonaj ŝanĝoj kaŭzitaj de menstruo, kelkaj medicinoj, kaj eĉ aĝo.

Ankaŭ la grando varias: ne ĉiuj areoloj estas egalaj, kaj la mezaveraĝa grando estas inter 15 kaj 40 mm de diametro. Kaj la grando kaj la formo de areoloj estas tre variaj, kun tiuj de seksmaturaj virinoj pli grandaj ol tiuj de viroj kaj junulinoj. Homaj areoloj estas ĉefe cirklaj laŭ formo, sed multaj virinoj kaj kelkaj viroj havas areolojn kiuj estas rimarkinde elipsaj.

La areoloj de plejparto de viroj estas ĉirkaŭ 25 mm en diametro, dum tiuj de la seksmaturaj virinoj ĝis 100 mm aŭ plie en diametro, kun averaĝa grando ĉirkaŭ **30 mm**. La areoloj de mamnutrantaj virinoj kaj de tiuj kiuj havas tre grandajn mamojn povas esti eĉ pli grandaj.

## Erotogena zono 
La zono kiun okupas la mampinto kaj la areolo estas unu el la konsiderataj kiel *erotogenaj*, ĝi estas tre sensiva al la karesoj kaj lanta tuŝo per la lango povas iĝi tre stimulanta, iĝante parton de la seksaj ludoj antaŭa al akurata amoro.

[eta|dekstra|200px|Tranĉo de brusto de virino: 1. [torako 2. granda pektoralo 3. laktoglando 4. mampinto (cico) 5. areolo 6. laktodukto 7. grasa histo 8. haŭto]]

## Referencoj 
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Besta anatomio
Ptilogonatedoj

La **Ptilogonatedoj** (*Ptilogonatidae*) estas malgranda familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeroformes*). Ili troviĝas precipe en Centra Ameriko, kvankam la troviĝejo de unu specio, la Brila fajnopeplo (*Phainopepla nitens*), etendiĝas al la sudokcidenta Usono.

Ili estas parencaj kun Bombiciledoj, kaj simile al tiu familio ili havas molan, silkan plumaron, kutime grizan aŭ pale flavan. Ili havas malgrandan kreston.

Tiuj birdoj manĝas fruktojn aŭ insektojn, kaj la Fajnopeplo estas precipe dependa de la Dezerta visko (*Phoradendron californicum*).

Ili loĝas en diversaj tipoj de arbara pejzaĝo (duondezerta kun arboj por la Fajnopeploj) kaj ili nestas en arboj.

Tiun familion oni antaŭe kunprenis kun la Bombiciloj (*Bombicillae*) kaj la Hipokolioj (*Hypokolius*) en la familio Bombiciledoj (*Bombicillidae).

## Genroj kai Specioj 
* Fajnoptilo (*Phainoptila*)
** Nigraflava fajnoptilo (*Phainoptila melanoxantha*), ankaŭ: Nigraflava ptilogonato
* Ptilogonato (*Ptilogonys*)
** Cindra ptilogonato (*Ptilogonys cinereus*)
** Vosta ptilogonato (*Ptilogonys caudatus*)
* Fajnopeplo (*Phainopepla*)
** Brila fajnopeplo (*Phainopepla nitens''), ankaŭ: Nigra ptilogonato

Kategorio:Paseroformaj
Felmer

**Felmer** (hungare **Felmér**, germane **Felmern**) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Șoarș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1238 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 49 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1206. Ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj homoj 
* Imre Czibak, magnato. soldato.

## Fonto 
* Magyar Nagylexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Brașov
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Fișer

**Fișer** [fiŝer] (hungare **Sövénység**, germane **Schweischer**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Rupea, al kiu ĝi apartenas administre.

En 1910 ĝi nombris 841 loĝantojn (germanoj, ciganoj, rumanoj), en 1992 1 228 (rumanoj, 37 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1488. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Turnico

[eta|Ovoj de *Turnix sylvaticus* - [MHNT]]

La **Turnico** aŭ **Andaluzia hemipodo** (*Turnix sylvatica *) estas unu el la turnicoj, eta familio de birdoj kiuj similas, sed tute ne rilatas al la veraj koturnoj. Tiu specio estas loĝanta el suda Hispanio kaj Afriko tra Barato kaj tropika Azio ĝis Indonezio.

Tiu eta turnico estas ege malfacile videbla. Ĝi estas malgranda kuranta birdo 15cm longa, kiu preferas ne flugi. Estas specio kiu loĝas ĉe varmaj herbejoj aŭ arbusta ĝangalo kaj manĝas insektojn kaj semojn.

## Priskribo 
La Turnico similas al la Ordinara koturno, sed estas multe pli timida. Ĝi havas makulecbrunajn suprajn partojn, ruĝecan bruston kaj blankan ventron, kun flankaj malhelaj bendoj. Makuloj kaj fonbruno estas pli malhelaj flanke. Kapo estas malhela kun hela centra strio. Sub aŭ ĉirkaŭ okulo estas blanka areo kun malhelaj makuloj. Dumfluge blanka strio en la flugiloj kontrastas kun ties griza koloro. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli makulecaj sube. Ili havas nur tri piedfingrojn kaj de tie devenas la nomo “hemipodo”, tio estas mezpiedo.

La ino komencas la pariĝadan ceremonion kaj konstruas la neston surgrunde. La masklo kovas kvar punktecgrizecajn ovojn kaj zorgas la idojn, kiuj povas forkuri jam post rapida eloviĝo.

La ino alvokas per basa *hum-hum-hum* kiel malproksima muĝado de bovino -kiu nomigas ĝin ekzemple en la hispana- kaj masklo respondas per *kek-kek-kek*.

## Taksonomio
La ordinara turnico estis formale priskribita kaj bildigita en 1789 fare de la franca botanikisto René Louiche Desfontaines laŭ la duobla nomo *Tetrao sylvaticus*. La specia epiteto *sylvaticus* estas latina vorto por "arbara". Ĝi estas nun metita en la genro *Turnix* kiu estis nomita en 1840 fare de Pierre Joseph Bonnaterre.

Oni agnoskis naŭ subspeciojn:
* *T. s. sylvaticus* (Desfontaines, 1789) – suda Iberia duoninsulo (tie eble jam formortinta) kaj nordokcidenta Afriko
* *T. s. lepurana* (Smith, A, 1836) – Afriko sude de Saharo
* *T. s. dussumier* (Temminck, 1828) – orienta Irano ĝis Birmo
* *T. s. davidi* Delacour & Pierre Jabouille, 1930 – centra Tajlando ĝis suda Ĉinio, norda Hindoĉinio kaj Taivano
* *T. s. bartelsorum* Neumann, 1929 – Java kaj Bali, Indonezio
* *T. s. whiteheadi* Ogilvie-Grant, 1897 – Luzono, nordaj Filipinoj
* *T. s. celestinoi* McGregor, 1907 – Bohol kaj Mindanao, sudaj Filipinoj
* *T. s. nigrorum* John du Pont, 1976 – Negros insulo
* †*T. s. suluensis* Mearns, 1905 – Sulua insularo

## Referencoj 
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1

Kategorio:Turnicedoj
Muckendorf

Ma nomo Muckendorf povas aludi al
* parto de la komunumo Muckendorf-Wipfing en Aŭstrio
* la historia germana nomo de la loĝloko Grânari.
Grid

Grid estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Grid (Părău) estas vilaĝo en Distrikto Braşov.
*Grid (Călan) estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
*En geometrio, **Grid** estas simbolo de Bowers de senpintigita dudek-dekduedro.
Grit

**Grit** povas rilati al
* la germanlingva nomo de la komunumo Grid (Părău) en nuna Rumanio kaj al
* la alemana nomo de komunumo nun france nomata Neubois en Alzaco.
Grid (Părău)

**Grid** (, germane: **Grit**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Făgăraș. En 1910 ĝi nombris 1187 loĝantojn (rumanoj), en 1992 368. Ĝia unua skriba mencio estis en 1509. Ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Părău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Neositedoj

La **Neositedoj** estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeriformes*), subordo Kantbirdoj. Neositedoj troviĝas nur en Aŭstralazio. Ili similas al la Certiedoj, sed havas molan voston. Ili estas nemigrantaj birdoj, escepte de regionaj moviĝoj.

La Neositedoj estas malgrandaj arbarbirdoj kun maldikaj, pintaj suben kurbigitaj bekoj, kiujn ili uzas por eltiri insektojn el arboŝeloj. Iliaj nestoj estas pelvetoformaj, nekovritaj, kiujn ili konstruas en branĉoforkoj.

## Specioj 
* *Neositta miranda*
* *Neositta chrysoptera*

## Eksteraj ligiloj 
* Sitella videos on the Internet Bird Collection

Kategorio:Paseroformaj
Drumheller

[eta|maldekstra|250px|[Badlandoj proksime de Drumheller]]
**Drumheller** estas urbo en la badlandoj de orient-centra Alberto, je la bordoj de la Rivero Red Deer. Ĝi situas 110&nbsp;km nordoriente de Kalgario.

## Historio 
Dum la 1930-aj jaroj, kiam multe uziĝis karbo por industrio kaj domo-hejtado, la nombro de loĝantoj de Drumheller atingis 30.000 kaj Drumheller korporaciiĝis kiel urbo en la jaro 1930. Tiam Drumheller estis la plej granda produktanto de karbo en okcidenta Kanado; nun ĝi kontribuas al aktiva energi-industrio kaj povas fieri pri la due plej granda rezervo de tergaso en Alberto, la Gaskampo Okcidenta Drumheller. Por profiti de provincaj kaj federaciaj donacioj, en 1997 Drumheller nuligis sian urban ĉarton kaj reprenis la administran statuson de urbeto. Kun 111 kvadratkilometroj, Drumheller estas la plej granda urbeto de Alberto laŭ areo; la valo en kiu ĝi situas varias de 2&nbsp;km laŭlarĝe kaj 22&nbsp;km laŭlonge.

Drumheller ankaŭ funkcias kiel ia "Eta Holivudo" pro tio ke oni ĝis nun elektis ĝin kiel scenejon por pli ol 50 reklamoj, muzik-videofilmoj kaj kinofilmoj, inter ili *Shanghai Noon*, *Unforgiven*, *Knockaround Guys* kaj *Rat Race*.

## Vidindaĵoj 
Sude de la ponto je Ŝoseo 9 norde kaj sude oni povas trovi la Plej Grandan Dinosaŭron de la Mondo, tio estas 30 metrojn alta *Tyrannosaurus rex* en kiu oni povas supren grimpi por vidi la ĉirkaŭan pejzaĝon kaj la apudan nokte lumigatan fonton, kiu ŝprucas akvon 25 metrojn en la aeron.

eta|200px|maldekstra|La Plej Granda Dinosaŭro de la Mondo (Informejo de Drumheller)Inter aliaj vizitindaĵoj de Drumheller estas La Pendoponto, Karbominejo Atlas (la lasta libere staranta mineja malŝarĝilo en Kanado), Skimonto de Valo Drumheller, la Paskoteatraĵo de la Kanadaj Badlandoj, Huffera Kanjono, Akvoŝpruca Parko, Akvoplekso kun du internaj kaj du eksteraj naĝbasenoj, Ĉevalŝtelista Kanjono, huduoj, Provinca Parko Midland, Hotelo Rosedeer en Wayne, 27 kilometroj da konstruitaj vojetoj, Pramŝipo Bleriot, Lerneja Muzeo de East Coulee, Hejmbiena Muzeo, Reptilia Mondo (la plej granda elmontraĵo de reptilioj en Okcidenta Kanado), Preĝejeto sidiganta milojn (po dek), kaj ĉio ĉi en impona parkeca ĉirkaŭaĵo.

### Reĝa Muzeo Tyrrell 
La Reĝa Muzeo de Paleontologio Tyrrell estas mondfama muzeo en kiu estas la plej granda kolektaĵo de dinosaŭraj fosilaĵoj sub unu tegmento. Ĝi gastigas 500.000 vizitantojn jare, kaj tiel estas la plej vizitata de ĉiuj provincaj muzeoj. La Reĝa Muzeo Tyrrell troviĝas en la nordokcidento de Drumheller kaj estas alirebla de la Norda Dinosaŭra Rapidvojo.

## Amaskomunikiloj 
En Drumheller oni povas ricevis signalojn de la radiostacioj and televiziaj stacioj en Kalgario kaj Medicine Hat. Ĝi havas neniun propran televizian stacion, sed ĝi havas du radiostaciojn proprajn kaj resendigilojn:

### Radiostacioj 
* AM 910: CKDQ "Q91 Cat Country" (country)
* FM 91.3: CKUA-FM-13 (variety)

### Televiziaj stacioj 
* CICT-TV-1 8, (kun 0.009&nbsp;kW (9 W)radia povo)

## Eksteraj ligiloj 
* Reĝa Muzeo de Paleontologio Tyrrell
* Lerneja Muzeo East Coulee

Kategorio:Urbetoj en Alberto
Grânari

**Grânari** [grınarj] (, germane: **Muckendorf**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al Jibert.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 146 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 525 (rumanoj, 69 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1289. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Felső-Fehér*, poste *Nagy-Küküllő vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon

## Gravaj personoj 
* Károly Áros (n. 27-a de septembro 1940): sportĵurnalisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Vartisto

eta|Vartistino kaj infano en Brazilo, 1874.
[eta|La rolulo de [Mary Poppins]]
**Vartistino** aŭ **infanistino** estas virino, kiu profesie vartas infanojn.

Ŝi povas labori en vartejo (infanejo), kien la patrinoj venigas siajn infanojn, aŭ male ŝi mem venas en la domon, kie loĝas la infanoj, kaj zorgas pri ili en ilia hejmo. Kelkfoje eĉ ŝi mem ricevas ĉambron en la domo kaj tranoktas tie, kuiras, ordigas, servas samtempe kiel dungita mastrumantino.

En la pasinteco dungis vartistinon precipe nobelinoj, ĉar zorgi pri simplaj hejmaj laboroj estis nedigna por ilia socia rango, nuntempe la virinoj estas mem dungitaj kaj profesie okupitaj, tial ili serĉas „afablan virinon por gardado de infanoj“.

Vartistino povas zorgi pri unu infano aŭ pluraj gefratoj el unu familio, sed ofte ŝi havas plurajn kunvartitojn el diversaj familioj.

## Vidu ankaŭ 
* Gastvartisto (*au pair*, O-per)

Kategorio:Profesioj
La lasta ĉeĥo

***La lasta ĉeĥo*** estas romano de Josef Kajetán Tyl, unua romano verkita en la ĉeĥa lingvo.

Pariza tenorulo Pedrazzi venas al Prago. En franclingva kaj germanlingva societa vespero de nobeloj li rakontas, kiel li estis preskaŭ murdita en svisaj Alpoj, sed en la lasta momento lian vivon savis pentristo Carlo. Subite venas nova gasto, juna grafo Velenský, kaj Pedrazzi en li rekonas sian Carlon. Komune ili forveturas al la kastelo de Velenský, kie vivas la maljuna grafo, opinianta sin lasta ĉeĥo, ĉar la juna eĉ ne volas ĉeĥe paroli.

La patro volas trudi al la filo sian zorgatinon Marta, kiun la filo rifuzas, ĉar li amas filinon de ĝardenisto, Klara. Tamen ŝia frato Svoboda anoncas al la juna grafo, ke Klara ne plu volas lin vidi, ĉar la tuta ĝardenista familio opinias peko, ke la filo rifuzas plenumi la volon de sia patro. Prefere ili nokte forvojaĝis al nekonata loko.

Dume Pedrazzi renkontis Martan kaj prezentis sin al ŝi kiel ŝia frato, kiu kiel dekjarulo forkuris el la hejmo kun komediantoj kaj fariĝis glora kantisto. 

Al Prago alveturis ankoraŭ franca kolonelo, kiu en junaĝo duelis en Parizo kun ĉeĥa nobelo, estis grave vundita, ĉiuj lin opiniis morta. Kiam li tamen resaniĝis, li eksciis, ke lia edzino estis trafita de apopleksio kaj mortis, liaj du infanoj malaperis.

Fine montriĝis, ke la maljuna grafo Velenský estis la duelanto, kaj opiniante, ke li mortigis la gepatrojn, li volis prizorgi almenaŭ la infanojn por mildigi sian pekon. Li forveturigis ilin al Bohemio kaj konfidis al instruisto Petráček, kiun la infanoj opiniis sia patro. Nelonge post malapero de la knabo la instruisto mortis kaj la grafo mem komencis zorgi pri Marta, kvazaŭ ŝi estus lia filino. Dume lia propra filo estis edukata en Francio, laŭ deziro de la mortinta patrino, edzino de Velenský. La sopiro de la grafo estis, ke lia filo edziĝu al Marta kaj tiel mildiĝu la krimo. 

Kiam ĉio klariĝis, montriĝis, ke Marta mem amas sinjoron Svoboda, fraton de Klara. La tri patroj (grafo, kolonelo, ĝardenisto) estis kontentaj kaj okazis du nuptoj - juna grafo Velenský edziĝis al Klara, kaj Marta edziniĝis al Svoboda. 

Jam dum la veturo de Prago al la kastelo en kaleŝo sinjoro Svoboda pasie disputis kun la juna grafo kaj la kantisto Pedrazzi pri la ĉeĥa lingvo, pri la situacio de la ĉeĥa nacio ĉirkaŭ la jaro 1840. (La priskribo estas interesa, ĉar la situacio similis al la nuntempa situacio de Esperanto-movado). Pro la tro patriotisma tono estis la romano akre kritikita de komenciĝanta ĵurnalisto, tiam 25-jara Karel Havlíček Borovský. Havlíček skribis, ke la nacio ne plu ploru pri sia sorto, sed prefere laboru por sin elsavi. 

Nur post dek jaroj la du viroj renkontiĝis, nelonge antaŭ la mortoj (ambaŭ mortis en 1856), Havlíček deklaris, ke li bedaŭras, kion li kiel junulo skribis pri viro, kiun li tre estimas. Tyl respondis, ke la kritiko helpis al li verki sekvajn verkojn pli bone.

Kategorio:Ĉeĥlingva literaturo
Kategorio:Romanoj
Nekrologo

**Nekrologo** (greke: *νεκρολογία, nekrolojía*, el *νεκρός , nekrós* "la mortinta" kaj *λόγος, lógos*, "la vorto", "la parolado"), estas mallonga biografio, valorigo de la vivoverko, priskribo de la meritoj de antaŭnelonge mortinto. Nekrologoj de famuloj aperas plej ofte ĵurnale kaj gazete, kelkefoje ankaŭ filme.

Kiel estas la trahistoria tradicio ĉe la kulturo de multaj popoloj, nekrologoj koncentriĝas pri la pozitivaj aspektoj en la spertoj de la forpasinto, kaj tute ignoras la malpozitivaj.

## Nuntempe en la amaskomunikilaro 
Iuj gazetoj dediĉas regulan sekcion al nekrologoj. Ekz. la brita semajnĵurnalo "*The Economist*" publikigas tutpaĝan nekrologon ĉiusemajne.

Famuloj ofte havas antaŭpreparitan nekrologon en la amaskomunikilaro, kiun ili povas publikigi tuj kiam la novaĵo pri la morto estas konata. Ekzemplo de tio estas la nekrologo de kinoaktorino Elizabeth Taylor, publikigita kun ŝia morto en marto 2011 en la Los Angeles Times, sed unu verkita 12 jarojn pli frue kaj ĝisdatigita de tempo al tempo. The New York Times konservas aron de proksimume 1 600 nekrologoj pri vivantaj famuloj, kaj tiel la nekrologo publikigita kun la morto de Elizabeth Taylor estis subskribita fare de la filmkritikisto de la gazeto Mel Gasov, eĉ se li mortis ses jarojn antaŭ Taylor.

Misfunkco en la retejo de la radiostacio Radio France internationale kaŭzis en novembro 2020 la publikigon de ĉirkaŭ cent nekrologoj pri vivantaj personecoj, inkluzive de Elizabeth la 2-a, Reĝino de Britio, Clint Eastwood kaj Brigitte Bardot.

Krom la nekrologoj publikigitaj en la ĝenerala gazetaro, profesiaj ĵurnaloj ankaŭ publikigas nekrologojn pri membroj de la profesia komunumo kiuj forpasis. Tiuj nekrologoj estas kutime pli ampleksaj ol siaj poreskteraj ekvivalentoj al la ĝenerala publiko, kaj vastigas la profesian kontribuon de la mortinto.

## Antikva epoko 
De Dionysios el Halikarnassos kaj Menander Rhetor oni scias teoriajn regulojn pri nekrologoj el la antikva epoko. Nekrologoj, kiel kortumoparoladoj estis grava rimedo de antikva politiko. Tiel, ekzemple Julio Cezaro komencis sian politikan karieron per publika nekrologo por mortinta parencino sur la forumo Romanum.

## El la epoko de Lutero 
Dum la epoko de Marteno Lutero ĝis la barokepoko nekrologoj estis nepraj partoj de la entombigoj de nobeloj kaj burĝoj. Tre fama estas la lutera nekrologo el la jaro 1525 por la princo-elektisto Frederiko la saĝa de Saksio. La imperigrafino Sophie Eleonore zu Stolberg-Stolberg (1669-1745) kolektis ĉirkaŭ 40.000 nekrologojn. Ankaŭ Philipp Jacob Spener, evangelia teologisto (1635–1705) estis fama pro sia neologaro.

Kategorio:Morto
Kategorio:Literaturaj verkoj
Mega

**Mega** estas prefikso por mezurunuoj kun koeficiento je miliono. Tiu prefikso estas uzata en la internacia sistemo de unuoj.

 * 1 megabito = 1.000.000 bitoj
 * 1 megaomo = 1.000.000 omoj
 * ...

La prefikso ekzistas en kelkaj vortoj kun signifo *grandega*:
 * megafono: laŭtparolilo
 * megalito: grandega ŝtono

Mega estas ankaŭ:
 * ludkonzolo de la marko Sega: Mega Drive
 * radio en Silezio: Radio Mega
 * aŭtomobilmarko en Francio

## Vidu ankaŭ 
* Dekoblaj kaj dekonaj unuoj

Kategorio:Mezurunuaj prefiksoj
Hălmeag

**Hălmeag** [həlmjag] (, germane: **Halmagen**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Făgăraș, en la valo de Olt. Administre ĝi apartenas al Șercaia.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1128 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 659 (rumanoj, 43 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1211. En mezepoko ĝi estis libera saksa vilaĝo. Post la turkaj detruoj oni reloĝatigis ĝin per hungaroj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő vármegye*).

La evangelia-luterana (ĝis 1542 katolika) preĝejo de Hălmeag estas la dua plej aĝa de Transilvanio, post tiu de la eksa monaĥejo de Cârța. La ortodoksa preĝejo estas konsekrita al Sankta Nikolao kaj ekestis en la 19-a jarcento.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
En ĉiu aŭgusto okazas la "tagoj de Hălmeag" (*Zilele Hălmeagului*) kun diservoj, procesioj kaj kermesoj. Je la 11-a de majo kaj la 15-a de oktobro estas pitoreskaj kamparanaj bazaroj.

## Renomaj personoj 
* Géza Ambarus (Halmágy, 16-a de majo 1901 – Oradea, 15-a de aŭgusto 1970): polpokultivanto, poem- kaj kantaŭtoro.
* András Grepály 4-a de aprilo 1912- Budaörs, 27-a de decembro 1990): pediatro.
* Katalin Varga (ŝnurfaristo) gvidintino de ministservutula proceso en la 1840-aj jaroj.
* Mária Halmágyi, *G. Halmágyi*, familia nomo *Hirschhorn* (27-a de decembro 1898) – Braŝovo, 22-a de oktobro 1972) – poetino, ĵurnalistino.
* Gabriella Takács G. (15-a de novembro 1925 - Kluĵo, 7-a de septembro 1998): lernolibroverkisto pri muziko

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
TV-Anytime

TV-Anytime, estas tutmonda forumo.

## La forumo "TV-Anytime"
La tutmonda forumo "TV-Anytime" estas asocio de organizoj, kiuj deziras produkti specifojn por ebligi aŭdvidajn kaj aliajn servojn  surbaze de grandskala bitareca storebleco en konsumantaj aparatoj.

Ĝi estis lanĉita en Newport Beach, Kalifornio, Usono, en la 27-29-a de Septembro 1999 post la ĉesigo de la forumo DAVIC.

Ĝiaj unuaj specifoj estis publikigitaj de ETSI (European Telecommunications Standards Institute ETSI) en la 1-a de Aŭgusto 2003.

TV-Anytime havas pli ol 60 kompaniajn membrojn, sed plej multaj estas eŭropaj (BBC, BSkyB, Canal+ Technologies, EBU, France Telecom, Nokia, Philips) kaj aziaj (NHK, NTT, Dentsu, Hakuhodo, Nippon TV, Sony, Panasonic, LG, Samsung, Sharp, Toshiba). Usono partoprenis nur pere de Motorola kaj Microsoft.

## La celoj
La forumo "TV-Anytime" starigis kvar celojn por sia specifada laboro:
- Produkti specifojn por ebligi al aplikoj uzi la lokan persistan storon de elektronikaj konsumantaj aparatoj.
- Esti rete sendependa rilate al la maniero por liveri enhavon al elektronika konsumanta aparato, inkluzivanta diversajn liverajn solvojn (Por ekz. ATSC, DVB, DBS kaj aliaj) kaj Interreto kaj plibonigita TV.
- Produkti specifojn por interfunkcia kaj integritaj sistemoj, de enhavo-kreantoj aŭ -provizantoj, tra servoprovizantoj, ĝis konsumantoj.
- Specifi la necesajn sekurajn strukturojn por protekti la interesojn de ĉiuj partioj.

## La nuna stato
Dum aŭtuno 2005, la dua fazo de la specifoj de la forumo TV-Anytime estis akceptitaj de ETSI kiel adekvata specifo por TVenhava metadatumo.
La uzata referenca mekanismo nomata CRID estis normigita en Interreta specifo de IETF.

Eĉ se ŝajnas esti forta intereso por adopti la TV-Anytime specifojn, inter la kablaj kaj la satelitaj dissendistoj, tiuj specifoj ankoraŭ ne estas praktike funkciigitaj, kontraŭe al la alternativa metadata specifoj de usona CableLabs, kiu jam funkcias grandskale de pluraj jaroj.

Licenca programo por TV-Anytime estas havebla de Via Licensing Corporation. www.vialicensing.com.

## Referencoj
http://www.tv-anytime.org/ La forumo TV-Anytime. Alirita en la 26-a de Aŭgusto 2005
http://www.cablelabs.org/ CableLabs. Alirita en la 26-a de Aŭgusto  2005

Kategorio:Telekomunikado
Kategorio:Asocioj
Glacia groto de Dobšiná

60px|maldekstra|Loko de Monda heredaĵo
dekstra|eta|300px|Granda salono en la Glacia groto de Dobšiná

**Glacia groto de Dobšiná** etendiĝas en subteraĵo de Slovaka Paradizo (en
Nacia Parko Slovaka Paradizo), kiu estas unu el la plej karakteriza karsta teritorio de Slovakio. Ĝi troviĝas en mineralriĉa montaro de Stratenská, en la norda deklivo de kalko-riĉa monto Duča (duĉa) en alteco de 970 m super marnivelo. Enirejo en la groton estis konata longtempe sub nomo “glacia truo“. En malsuprajn partojn de la groto unuafoje trapenetris en la jaro 1870 minejinĝeniero Eŭgen Ruffíni helpe de siaj amikoj G. Lang kaj A. Mego, kiuj pli malfrue la groton ankaŭ mezuris. Por publiko ĝi estis alirebla jam en la jaro 1871 kaj kiel la unua groto en la mondo ĝi estis en la jaro 1887 elektre prilumigita.

La grota areo ekestis fare de dissolva agado de akvo, kiu enpenetris tra tektonikaj fendaĵoj en tavolaj krevaĵoj en la mason de kalkúŝtono kaj dislaĝiĝis ilin. Decidan taskon ĉe estiĝo de la grotaj areoj rolis torento Hnilec. Ĝi penetris subteraĵon kaj per alportita dura materialo ĝi agis erozie subtere. Pri pertorenta origina tramodieligo de pli malgrandaj areoj, dokumentas restaĵoj de gruzoj, kiuj troviĝas en Enireja koridoro, en Vinbera salono, en Blanka salono kaj aliloke. Laŭ la strukturo de la gruzoj eblas konstati, ke ilin alfluis torento Hnilec en la groton el la teritorio de monto Kráľova hoľa. La Glacia groto de Dobšiná estas tipo de statodinamika groto, kies glaciaj masivoj ekestis kaj ĉiujare alpleniĝas pere de natura malvarmigo de areoj dum vintra sezono, kiam tra pli alte situanta enirejo alfludadis kaj alfluas malvarma aero en pli malalte situantajn areojn kaj per malvarmigado de rokaj vandoj. La planka glacimaso atingas dikecon de 25 m kaj ĝia amplekso estas supozata pli ol 125 000 m2.

La groto apartenas inter la plej belaj kaj rilate ampleksecon de la glacia ornamaĵo inter la plej buntaj grotoj de la mondo. Al la plej interesaj areoj apartenas Malgranda salono kun kreaĵo de Malgranda kurtenego, Tombejo, Granda salono – alta 11 m, larĝa 60 m kaj longa 120 m, kaj Karsta salono. Observenda estas areo inter glacia muro de koridoro de Ruffíni kaj muro de kalkŝtona masivo. Ĉi tiu areo estis origine pleniĝinta per glacio. Alfluo de varma aero el la plej subaj fundoj de la groto dissolvadis ĉi tiun glacion kaj kreiĝis sufiĉe disvastiĝantan areon.

Longeco de trarigardebla sfero alirebla por publiko estas 475 m el la tuta konata longeco de la groto 1 388 m.

La glacia groto de Dobšiná troviĝas sur la trako Poprad – Rožňava, ne malproksime de la mineja urbeto Dobšiná. Aliro al la groto estas de parkejo ĉe la ŝtata vojo, per komforta irvojeto ĉirkaŭ 15 minutoj piedire.

Kategorio:Grotoj de Slovakio
Kategorio:Slovaka Paradizo
Kategorio:Distrikto Rožňava
Kategorio:Geografio de Regiono Košice
Holbav

**Holbav** (, germane:**Holbach**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Braşov. En 1910 ĝi nombris 1299 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1506. Ĝia unua skriba mencio estis en 1589. Ĝi estis loĝita de rumanoj koloniigitaj el Muntenio. En la 19-a jarcento ĝi havis arĝint-kaj plumbminejojn. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Vulcan.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Vulcan

**Vulcan** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* Vulcan (Brașov) estas vilaĝo en distrikto Brașov.
* Vulcan (Hunedoara) estas urbo kaj municipo en distrikto Hunedoara.
* Vulcan (Mureș) estas vilaĝo en distrikto Mureș.

## Vidu ankaŭ 
* Vulkano (apartigilo)
Hurez

**Hurez** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Hurez (Beclean) estas vilaĝo en Distrikto Braşov.
*Hurez (Horoatu Crasnei) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
Eisdorf

**Eisdorf** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Osterode de la federacia lando Malsupra Saksio. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 1831 loĝantojn.

Kategorio:Distrikto Osterode
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Limigita animacio

**Limigita animacio** (angle: *limited animation*) estas produktmaniero de animacio per malpli multaj movigataj bildoj, kompare kun animacio per multaj movigitaj bildoj.

Limigita animacio estis unue praktike uzata de Usona animacio-produktanto UPA.

Teknikoj de limigita animacio estis uzataj dum 1960-aj kaj 1970-aj por produkti amason de malmultekostaj malbonkvalitaj televidaj animacioj. Malgraŭ la malbonkvalito de la limigita animacio, la televid-animaciaj studioj "Hanna-Barbera" kaj "Filmation" sukcesis kun ĝi dum tiu epoko. En frua epoko de japana animacio (animeo), la manga- kaj anime-verkisto Tezuka Osamu praktike uzis tiun teknikojn por krei la animeon Tecuŭan Atomu. Limigita animacio estas nun komunuza en japana animeo, aparte en animeaj televidaj serioj.

Oni uzas malmultekostigan teknikon por amasproduktataj animacioj tiel:
* ripete kaj ripete reuzi celuloidojn, fonbildojn kaj seriemontradojn de celuloidoj — animaciistoj nur devas desegni unufojon.
* movigi nur partojn de rolulo: buŝmovo, palpebrumo, brako ktp.
* movigi foto-kadron sur longe desegnata fonbildo dum longa tempo.

Kategorio:Animacio
*
Jimbor (Homorod)

**Jimbor (Homorod)** [ĵimbor] (, germane: **Sommerburg**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Baraolt. Administre ĝi apartenas al la komunumo Homorod.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 189 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 462 (98% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1342. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Udvarhely).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj homoj 
* József Nyírő verkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Lovnic

**Lovnic** [lovnik] (, germane: **Leblang**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Făgăraş. Administre ĝi apartenas al Jibert.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 854 loĝantojn (germanoj, rumanoj), en 1992 593 (49% rumanoj, germanoj, 6% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1206. Ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 Lemnek apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov