open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friedrich Wolf

**Friedrich WOLF** [fridriĥ volf] (naskiĝis la 23-an de decembro, 1888, mortis la 5-an de oktobro, 1953) estis germana kuracisto kaj verkisto.

Friedrich Wolf naskiĝis en Neuwied, Rejnlando-Palatinato, kiel filo de juda komercisto. En Munkeno, Tübingen, Bonn kaj Berlino li studis medicinon, filozofion kaj arthistorion. Dum la Unua mondmilito li servis kiel kuracisto ĉe la fronto – kaj fariĝis pacifisto. Unuajn prozaĵojn li publikigis en la jaro 1917.

Post la milito li laboris kiel kuracisto en Badeno-Vurtembergo, kie li ĉefe kuracis malriĉulojn. En 1928 Friedrich Wolf aliĝis al la Komunisma Partio de Germanio.

Post kiam liaj unuaj verkoj ĉefe reprezentis la ekspresionismon, li ekde la fino de la 1920-aj jaroj verkis pli kaj pli por la celo, ŝanĝi la socion. Lia dramo *Cyankali* (1929), kritikanta la leĝojn, kiuj malpermesis abortigojn al virinoj en socia mizero, elvokis grandajn diskutojn pri tiu ĉi tabua temo. Per la dramo *Professor Mamlock* li priskribis la persekuton de judoj.

En la jaro 1933 Friedrich Wolf fuĝis de la nazioj. Tra Aŭstrio, Svislando kaj Francio li fine venis al Sovetunio. Li provis atingi Hispanion en 1938, sed en Francio oni kaptis lin kaj portis lin al la koncentrejo de Le Vernet. Ekde 1941 li denove vivis en Sovetunio, partoprenis en la Nacia Komitato por Libera Germanio kaj en 1945 li revenis al Germanio.

Post la Dua mondmilito li dediĉis sin al la verkado kaj al kulturpolitikaj agadoj. De 1949 ĝis 1951 li agis kiel ambasadoro de GDR en Varsovio. Li mortis en sia laborĉambro en Lehnitz apud Berlino.

Famiĝis ankaŭ liaj filoj, Konrad Wolf (reĝisoro) kaj Markus Wolf (ĵurnalisto, kiu raportis pri la Nuremberga Militkrima Tribunalo, poste unu el la plej gravaj estroj de la GDRa sekreta servo).

## Listo de verkoj 
* *Langemark* (rakonto, 1917)
* *Das bist Du* (dramo, 1919)
* *Der arme Konrad* (dramo,1923)
* *Kreatur* (romano, 1925)
* *Cyankali* (dramo, 1929)
* *Die Matrosen von Cattaro* (dramo, 1930)
* *Professor Mamlock* (dramo, 1933)
* *Zwei an der Grenze* (romano, 1938)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.friedrich-wolf-gedenkstaette.de  
* http://www.geocities.com/martinkramerorg/JewishDiscovery2.htm
Dennis Quaid

eta|dekstra|300px|Dennis Quaid en 1991
**Dennis QUAID** (naskiĝis la 9-an de aprilo, 1954) estas usona aktoro.

Dennis Quaid naskiĝis en Houston, Teksaso. Unuajn spertojn kiel aktoro li gajnis kiel lernanto kaj poste kiel studento de la teatra fako.

En la jaro 1976 li sekvis sian fraton Randy Quaid al Hollywood, kie li unu jaron poste havis sian filmdebuton. Famon portis al li la filmo *The Right Stuff* (1983), kiu gajnis kvar Oskarojn.

Dum la laboro por la filmo *Innerspace* en 1987 li konatiĝis kun la aktorino Meg Ryan. La paro geedziĝis en 1991, sed disiĝis en 2000.

Dennis Quaid ankaŭ agas kiel komponisto kaj kantisto.

## Listo de filmoj 
### Televido 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj‎
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Pilotoj
Kategorio:Komponistoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Jens Jacob Worsaae

**Jens Jacob Asmussen WORSAAE** (naskiĝis la 14-an de marto 1821, mortis la 15-an de aŭgusto 1885) estis dana arĥeologo.
Jens Jacob Worsaae estis la plej grava lernanto de Christian Jürgensen Thomsen kaj estas konata kiel la 'unua profesia arĥeologo'. En 1840 li publikigis stratigrafiajn kaj aliajn pruvojn, kiuj konfirmis la triperiodoj-sistemon de Thomsen, kaj difinis al kiu periodo apartenis multaj objektoj.

Worsaee turnis sian antenton al la amasigoj de ostrokonkoj kiuj troviĝis tiutempe en diversaj lokoj en Danio. Oni trovis strange formitajn ostaĵojn, potopecojn, kaj silikojn inter tiuj konkoj. Worsaee supozis ke tiuj amasigoj estis rubaroj de antaŭhistoriaj homoj. Ĉar la ŝtonaj objektoj estis multe malpli rafinitaj ol tiuj en la kolekto de Thomsen, ili verŝajne estis el eĉ pli malnova periodo ol la neolitiko de Thomsen.
Esploro montris ke la hipotezo de Worsaee estis ĝusta. La "rubarokulturo" de Worsaae nun estas konata kiel parto de la paleolitiko.

Kategorio:Danaj sciencistoj
Cyrano de Bergerac

**Savinien Cyrano de Bergerac** (naskiĝis la 6-an de marto 1619, mortis la 28-an de julio 1655) estis franca verkisto naskiĝinta en Parizo, kiu estas ĉefe konata de la multaj verkoj de fikcio pri sia vivrakonto. Lia nomo devenas de la kastelo de Mauvières kaj Bergerac en la urbeto Saint-Forget en la nuna departemento Yvelines kiu apartenis al lia familio, sed ne de Bergerac en Dordogne.

## Vivo 
Li estis vundita dum la 1640-a sieĝo pri Arras.

## Verkoj kaj ideoj 
Proe lia libro *"Histoire comique des états et empires de la Lune"* (Komika historio de la ŝtatoj kaj imperioj de la Luno) li povas esti rigardata kiel la fondinto de sciencfikcio.
* Citaĵoj:
:''"Un honnête homme n'est ni François, ni Aleman, ni Espagnol, il est Citoyen du monde, et sa patrie est par tout."''
:(Honesta viro estas nek Franco, nek Germano, nek Hispano, li estas Civitano de l' mondo, kaj lia patrujo estas ĉie ajn.)

## La literatura persono 
La beletristo Edmond Rostand (patro de Jean Rostand) verkis teatraĵon pri lia persono nome *Cyrano de Bergerac*. La teatraĵa intrigo, la amaferon, la belaj diroj estis inventitaj (aŭ almenaŭ konjektitaj) de la poeto, sed ĉiuj realaj trajtoj de la historia persono retroviĝas, (komence la longa nazo), kaj lia batalo kontraŭ cent homoj eble ne okazis, sed temas almenaŭ pri onidiro, kiu en la efektivo kuris dum lia vivo.

La teatraĵon esperantigis proze André Cherpillod kaj eldonis Fonto en 2016.

## Vidu ankaŭ 
* Liberpensuloj


Kategorio:Franclingva literaturo
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Luno en fikcio
Gubernio Kanagavo

eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
La **gubernio Kanagavo** (; Hepburn/Kunrei: Kanagawa-ken), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ **prefektejo** Kanagavo, estas gubernio de Japanio en la regiono Kanto.

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro de la gubernio estas la urbo Jokohamo. Ĝi kaj la ĉirkaŭaj urboj, interalie Nagasako, apartenas al la Grandtokia Areo.

## Geografio 
### Urboj 
Atentu ke la nomoj de la guberniaj urboj ankoraŭ devos esti ŝanĝataj al transskribado Hepburn, se mankas ekstera referenco por esperantlitera latinigo.

* *Atsugi* [Acugi]
* *Ayase* [Ajase]
* *Chigasaki* [Ĉigasaki]
* *Ebina*
* *Fujisawa* [Fuĝisava]
* *Hadano*
* Hiratsuka [Hiracuka]
* *Isehara*
* *Yamato* [Jamato]
* Jokohamo (gubernia ĉefurbo)
:kun kvartaloj

:- *Asao*
:- *Kawasaki* (Kavasako)
:- *Miyamae* [Mijamae]
:- *Nakahara*
:- *Saiwai* [Saiŭai]
:- *Takatsu* [Takacu]
:- *Tama*
* *Minamiashigara* [Minamiaŝigara]
* *Miura*
* *Odawara* [Odaŭara]
* *Sagamihara*
* *Zama*
* *Zushi* [Zuŝi]

## Rilatoj al Esperanto 
Interalie, de la 21-a ĝis 22-a de oktobro 2023 la 110-a Japana Esperanto-Kongreso () kun 307 aliĝintoj okazis en la gubernia urbego Kavasako. Antaŭe, la 104-a nacia kongreso de 2017 kun 459 aliĝintoj kaj la 92-a nacia kongreso de 2005 kun 571 aliĝintoj okazis en la gubernia ĉefurbo Jokohamo, kaj krome ne-laste ankaŭ la 92-a Universala Kongreso de UEA kun 1901 aliĝintoj en 2007.

** En Esperanto aperis **
* *Gvidlibro pri Jokohamo, havenurbo nova kaj malnova kaj Kamakura, ĉefurbo antikva.* Redaktis DOI Hirokaz. Eldonita prepare al la 92-a Universala Kongreso en Jokohamo. – Jokohamo: Mevo-libroj, 2005. 86 paĝoj. ISBN 4-88887-037-3.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Jokohama Esperanto-Rondo  ( kaj )
* Esperanto-Societo de Kawasaki ( kaj )

Kategorio:Gubernioj de Japanio
Tezaŭro

**Tezaŭro** estas aro de terminoj, kiuj apartenas al iu konkreta fako aŭ temo, iam kun difinoj (tiam ĝi similas al vortaro), sed ĉiam kun informoj pri iliaj rilatoj - hiperonimoj, hiponimoj, sinonimoj, antonimoj, ktp. La celo de tezaŭro estas doni laŭeble plej vastan ilaron por komunikado kadre de tiu fako aŭ temo, klarigante la sencon de vortoj plejparte per ilia pozicio rilate al aliaj.
En informa teknologio, tezaŭro reprezentas datumbazon aŭ liston de semantike ortecaj aktualaj serĉoklavoj. En la artefarita intelekto, oni foje nomas tezaŭron ontologio.

## Historio 
Etimologie la vorto tezaŭro signifas "trezoro" (latine ''*, kiu venas de la greka ).
* 3-4-a jarcento a.K.: Amara-Koŝa, la unua kaj plej grava sanskrita tezaŭro verkita en poezia formo de Amara Sinĥa kun 10000 vortoj;
* 1-a jarcento p.K.: "Vortaro de Sinonimoj" de Filono el Bibloso;
* 1805: la unua ekzemplo de tezaŭro en nuntempa senco, la *Tezaŭro de Roget'', estis verkita de Peter Roget (Roĵej'), kaj eldonita en 1852. Vortoj en la *Tezaŭro de Roget* listiĝis laŭkoncepte anstataŭ laŭaboce;
* 2004: Vikivortaro, plurlingva libere redaktebla vortaro kaj tezaŭro.
* Eurovoc, 23-lingva tezaŭro prizorgata de la Oficejo por Publikigo de la Eŭropa Unio, kiu enhavas kontrolitan vortaron por indeksigo de EU-rilataj dokumentoj.

## Ligiloj 
* Esperanta tezaŭro en la reto

Kategorio:Vortaroj
Rubidio

**Rubidio** estas kemia elemento en la perioda tabelo tiu havas la simbolon **Rb** kaj la atomnumero 37. Rubidio estas mola, arĝentblanka alkala metalo. Atomomaso de rubidio estas ĉirkaŭ 85.45, degelpunkto estas 39.3℃. bolpunkto estas 688℃. Ĉi tiu elemento estas ege reagema, kaj povas ekbruli en aero.

Dosiero:Rb-TableImage.svg|
Dosiero:Rubidiumsample.JPG|

## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Rb/index.html 
* http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Rb.html 
* http://periodic.lanl.gov/elements/37.html  
* http://minerals.usgs.gov/minerals 

Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj
Itrio

**Itrio** estas kemia elemento, ĝia atomnumero estas 39. La simbolo estas **Y**.
Simpla substanco estas mola metalo kiu havas arĝent-koloran poluron. Itrio apartenas al la transirmetaloj, tamen ĝi havas similan kemian econ kun lantanojdoj, do ĝi estas klasigata kiel rara tero. Nur 89Y, la sola stabila izotopo ekzistas en rara tera mineralo.
La pura elemento ne ekzistas en la naturo.

En 1787, la Sveda kemiisto Carl Axel Arrhenius trovis nekonatan mineralon apud Ytterby, Svedio. Kaj li nomis ĝin "iterbito" (angla: ytterbite). Johan Gadolin identigis novan oksidon (aŭ "teron") en la specimeno de Arrhenius en 1789, kaj publikigis sian kompletan analizon en 1794. Anders Gustaf Ekeberg konfirmis la identigon en 1797 kaj nomis la novan oksidon itrio. En 1828, Friedrich Wöhler elprenis simplan substancon de itrio el mineralo. Itrio estas uzata por fluoreskaĵo, kaj ruĝa fluoreskaĵo estas uzata por bildotuba vidigilo kaj Lum-eliganta diodo.
Alte, ĝi estas uzata por elektrodo, elektrolito, filtrila cirkvito, lasero, kaj superkonduktivaĵo. Ĝi estas ankaǔ aplikata en medicina teknologio.

## Proprecoj 
Itrio ne estas bio-aktiva substanco, sed ĝi estas malutila al la homa pulmo.
* Atompezo : ĉirkaŭ 88.9
* Denseco 4.472 g·cm−3
* Degelpunkto: (1799 K)
* Bolpunkto: (3609 K)
La pura elemento estas relative stabila en aero en amasa formo, pro pasivigo de protekta oksida (Y₂O₃) filmo kiu formiĝas sur la surfaco. Ĉi tiu filmo povas atingi dikon de 10 μm kiam itrio estas varmigita ĝis 750 °C en akva vaporo. Kiam fajne dividita, tamen, itrio estas tre malstabila en aero; rabotaĵoj aŭ tordaĵoj de la metalo povas ekbruli en aero je temperaturoj superantaj 400 °C. Itria nitrido (YN) formiĝas kiam la metalo estas varmigita ĝis 1000 °C en nitrogeno.

## Aplikaĵo 
### Grenato 
Itrio estas uzata en la produktado de diversaj sintezaj grenatoj, dum itria oksido estas uzata en la fabrikado de itria fera grenato (Y3Fe5O12, "YIG"), tre efika mikroonda filtrilo. Itrio, fero, aluminio kaj gadolinio-granatoj (kiel ekzemple Y3(Fe,Al)5O12 kaj Y3(Fe,Gd)5O12) havas gravajn magnetajn ecojn.

### Materiala plifortigo 
Malgrandaj kvantoj de itrio (0.1% ĝis 0.2%) estis uzitaj por redukti la grajngrandecon de kromo, molibdeno, titanio kaj zirkonio. Yttrio estas uzata por plibonigi la forton de aluminio- kaj magnezio-alojoj.

### Medicina 
La radioaktiva izotopo yttrio-90 (90Y) estas uzata por marki medikamentojn kiel edotetratido kaj ibritumomab, kiuj estas uzataj por trakti diversajn kancerojn, inkluzive de limfomo, leŭkemio, hepata kancero, ovaria kancero, kolorekta kancero, pankreata kancero kaj osta kancero.

## Bildaro 

Dosiero:Y-TableImage.svg|
Dosiero:Y,39.jpg|
Dosiero:Yttrium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg|
Dosiero:Yttrium 1.jpg|

## En Esperanto aperis 
* *De abrakadabra al zigurato 28 babiladoj pri vortoj* de Sten Johansson elŝutebla

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero
* Carl Axel Arrhenius
Sacha Distel

**Sacha DISTEL** (naskiĝis la 29-an de januaro 1933, mortis la 22-an de julio 2004) estis franca kanzonisto kaj komponisto.

Naskiĝinte en Parizo, li en la aĝo de 16 jaroj komencis sian muzikan karieron kiel ĵaz-gitaristo. Interalie li laboris kun Dizzy Gillespie kaj Tony Bennett.

Li famiĝis per kantoj kiel *Raindrops Keep Falling On My Head* (*Toute la pluie tombe sur moi*) kaj *Scoubidou* (*Les scoubidous*), kion li kantis kune kun Brigitte Bardot. Kun ŝi li havis unu-jaran amrilaton, sed en la jaro 1963 li edziĝis al la skiistino Francine Bréaud.

En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj li ankaŭ aperis en kelkaj filmoj. En 2001 li en Londono prezentis la rolon de la advokato Billy FLYNN en la muzikalo *Chicago*.

Sacha Distel mortis post longa malsano en Le Rayol-Canadel, Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sachadistel.com 

Distel, Sacha
Distel, Sacha
Meg Ryan

**Meg RYAN**, origine: Margaret Mary Emily Anne HYRA (naskiĝis la 19-an de novembro, 1961 en Fairfield, Konetikuto) estas usona aktorino.

Ŝi komencis aktoradi, por financi sian studadon en la universitato de Novjorko. En 1981 ŝi havis sian unuan filmrolon kaj de 1982 ĝis 1984 ŝi aperis en la televidserio *As the World Turns*. La reĝisoroj aparte ŝatis ŝian kapablon, plori je komando.

Famon ŝi atingis per filmoj kiel *Top Gun* (1986) kaj *When Harry Met Sally* (1989). Kune kun Tom Hanks ŝi agis en *Sleepless en Seattle* kaj ''You've Got Mail*. En tiuj filmoj ŝi videblis en la rolo de la ĉarma, ege romantikema virino, sed ŝi ankaŭ montris, ke ŝi kapablas prezenti tute alispecajn rolojn. En *When a Man Loves a Woman* (1994) ŝi ekzemple aperis kiel alkoholmania patrino kaj en *Addicted to Love'' (1997) ŝi montris sin kiel venĝema eks-amatino.

En la jaro 1991 Meg Ryan edziniĝis al la aktoro Dennis Quaid, la filo Jack Henry naskiĝis en 1992. La geedzoj disiĝis, divorcis en 2001.
En januaro de 2006, Ryan adoptis 14-monatan filinon el Ĉinio, nome Daisy True.

## Filmaro 
### Televido 
### Dokumentfilmoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1961
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Rotokasa lingvo

La **rotokasa lingvo** estas parolata en Bougenvilo, insulo oriente de Nov-Gvineo, parto de Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi estas ano de la orientpapua lingvaro. Ĝia ĉefa famigaĵo, lingvistike, estas ke ĝi havas unu el la plej malgrandaj fonemaroj en la mondo: ses konsonantoj (p t k v r g) kaj kvin vokaloj (i e a o u); la /t/-fonemo havas la alofono [s] antaŭ la /i/-fonemo. Nur la murapirahana havas malpli da fonemoj.

Tiel, la rotokasa alfabeto konsistas el dek du literoj: AEIGKOPRSTUV.

La fonemoj de la rotokasa, en IFA, estas:

               Bilabiala   Alveolara   Velara
 Voĉa plozivo      **p          t          k**
 Senvoĉa plozivo   **                      g**
 Voĉa frikativo    **&#x03b2;**
 Senvoĉa frikativo **           s**
 Voĉa frapeto      **           &#x027e;**

Vokaloj **i e &#x0251; o u**

Ortografie, *v* signifas IFA /&#x03b2;/.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rosettaproject.org/live/search/showpages?ethnocode=ROO&doctype=morsyn&scale=six&version=1&allpages=1 

Kategorio:Orientpapua lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Papuo-Nov-Gvineo
Cirko

eta|250px|Cirko *Barum* el Germanio
**Cirkon** kreas vagemaj komunumoj de artistoj (akrobatoj, klaŭno...). La komunumo prezentiĝas antaŭ publiko, kiu kutime pagas destinitan enirpagon.

En kelkaj prezentiĝoj abunde partoprenas ankaŭ ekzercitaj bestoj (ursoj, simioj, tigroj, leonoj, elefantoj, kameloj...) La prezentiĝoj okazas sub cirka tendego. La areno estas ĉirkaŭita per sidlokoj.

## En Romia Imperio 
*Cirko* (Latine circus) en la Romia Imperio estis konstruaĵo, kie okazis vetludoj sur ĉevaloj aŭ en ĉaroj kun ĉevaloj.

La plej fama estas supozeble la Plej granda Cirko (**Circus Maximus**) en Romo.

## Vidu ankaŭ 
* Cirkartoj:
** akrobato
** dresisto
** ĵonglisto
** klaŭno
* Cirko (kiel geografia termino)


Kategorio:Libera tempo
-496

En la jaro **496 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* A. Sempronius Atratinus kaj M. Minucius Augurinus iĝis konsuloj en Romo.

## Naskiĝoj 
* Sofoklo, atena dramisto kaj politikisto

## Mortoj 
* Pitagoro, greka filozofo kaj matematikisto
* Sun Zi, ĉina milita filozofo (proksima dato)
-498

En la jaro **498 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*Aleksandro la 1-a (Makedonio) surtroniĝis.
*Komenco de la Unua latina milito.
*Q. Cloelius Siculus kaj Titus Larcius Flavus iĝis romiaj konsuloj.
*Unua odo de Pindaro.

## Naskiĝoj
## Mortoj
*Amintas la 1-a reĝo de Macedonio
-499

En la jaro **499 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*Ribelo de la grekaj komunumoj en Ionio kontraŭ Persio.
*T. Aebutius T.f. Helva kaj C. (aŭ P.) Veturius (Vetusius) Geminus Cicurinus iĝis konsuloj en Romo.

## Naskiĝoj
*Anaksagoro, helena filozofo (proksimume)
Zirkonio

**Zirkonio** estas kemia elemento en la perioda tabelo, kiu havas la simbolon **Zr** kaj la atomnumeron 40. Ĝi estas brila grizblanka transirmetalo, kiu similas al titano. Zirkonio haveblas ĉefe el zirkono, kaj estas ege nerustema. Zirkonio estas ĉefe uzata en nukleaj reaktoroj kiel neŭtron-sorbilo. Ĝi estas uzata ankaŭ por fari alojojn, kiuj ne rustas.

Oni (ĉefe Ulrich Volz, germana dentisto) eksperimentis sukcese pri zirkoniaj dentoj (implantaĵoj), kie la zirkonio estis uzata en formo de zirkonia oksido. Tiu ceramika formo estas pli korpoamika ol la kutime uzata titano.

## Karakterizaĵoj 
Zirkonio estas brila, grizecblanka, mola, muldebla, modlebla metalo kiu estas solida ĉe ĉambra temperaturo, kvankam ĝi estas malmola kaj fragila ĉe pli malgrandaj purecoj. En pulvora formo, zirkonio estas tre brulema, sed la solida formo estas multe malpli inklina al ekbruligo. Zirkonio estas tre imuna al korodo de alkaloj, acidoj, sala akvo kaj aliaj agentoj. Tamen, ĝi dissolviĝos en klorida kaj sulfata acido, precipe kiam fluoro ĉeestas.

## Enhavo de Zirkonio en la Terkrusto 
La enhavo de zirkonio en la terkrusto estas 19-a, preskaŭ egala al kromo. La zirkon-enhavantaj mineraloj kun industria valoro en naturo estas ĉefe zirkonaj kaj baddeleyito. La zirkonioresursoj de la monda estas plejparte trovitaj en marbordaj lokiginpagoj, kun nur malgranda parto trovita en akretivaj sabloj kaj primaraj ercoj.

## Apartigo de zirkonio kaj hafnio 
Komerca zirkoniometalo tipe enhavas 1-3% de hafnio, kio estas kutime ne problema ĉar la kemiaj trajtoj de hafnio kaj zirkonio estas tre similaj. Iliaj neŭtron-absorbaj trajtoj diferencas forte, aliflanke, necesigante la apartigon de hafnio de zirkonio por nukleaj reaktoroj.

## Aplikaĵo 
Plej multe de la zirkono estas uzata rekte en alttemperaturaj aplikoj. Zirkono havas larĝan gamon de uzoj pro sia fajrorezisto, malmoleco kaj kemia rezisto. Ĝia ĉefa uzo estas kiel opacigilo, donante al ceramikaj materialoj blankan, maldiafanan aspekton. Pro sia kemia rezisto, zirkono ankaŭ estas uzata en korodaj medioj, kiel muldiloj por fandita metalo. 

Zirkonia dioksido (ZrO2 ) estas uzata en laboratoriaj krisoloj, metalurgiaj fornoj, kaj kiel obstina materialo. Ĉar ĝi estas meĥanike forta kaj fleksebla, ĝi povas esti sinterigita en ceramikajn tranĉilojn kaj aliajn klingojn. Zirkono (ZrSiO4 ) kaj kuba zirkonio (ZrO2 ) estas tranĉitaj en gemojn kaj uzitaj en juvelaĵoj. Zirkonia dioksido estas komponanto de certaj abrasivoj kiel muelradoj kaj sablopapero.

## Referencoj
Alojo

[eta|Tri alojoj (?, [Inkonelo, Ŝtalo) kaj tri puraj metaloj (Titano, Aluminio, Magnezio)]]
**Alojo** estas kunmiksaĵo, aŭ en solvaĵo aŭ kemia kombinaĵo, de du aŭ pli elementoj el kiu almenaŭ unu estas metalo. Alojo kun du komponantoj nomiĝas binara alojo; tiu kun tri estas terciara alojo; tiu kun kvar estas kvaternara alojo. La rezulto estas substanco kun ecoj malsamaj de tiuj de ties komponantoj.

## Proprecoj 
Alojoj kutime dezajniĝas havi ecojn kiuj estas pli dezirindaj ol tiuj de iliaj komponantoj. Ekzemple, ŝtalo estas pli fortika ol fero, unu de sia elementoj; latuno estas pli daŭriva ol kupro, kaj pli alloga ol zinko. Sed estas sciate ke multaj gravaj alojoj havas ecojn kiuj ne estas facile antaŭdireblaj baze de iliaj komponantoj. Ekzemple, kaj kupro kaj nikelo bone konduktas elektron, sed formas alojon kiu ne bone konduktas elektron, kiu faras ĝin utila por elektra rezistiva drato.

La metodoj formi alojojn estas variaj. En la likva stato, plej multaj metaloj estas solveblaj unu en la alia kaj alojado kutime implikas fandado; tamen alojado per traktado en la solida stato sen fandado estas farebla per pulvora metalurgio. Kiam fandaj alojoj solidiĝas, la komponantoj povas resti solvita aŭ ili povas apartigi en solidaj miksaĵoj de regionetoj aŭ eĉ grajnoj de varia koncentriteco. Estas multaj eblecoj formi alojojn kaj multaj el ili povas montriĝi per fazaj diagramoj, sed aliaj dependas de plua formado en la solida stato.

Malsame al puraj metaloj, multaj alojoj ne havas unuopan fandan punkton. Anstataŭe, ili havas fandan amplekson ene de kiu la materialo estas miksaĵo de solidaj kaj likvaj fazoj. La temperaturo je kiu fandado komencas nomiĝas soliduso*, kaj tiu je kiu fandado kompletiĝas nomiĝas likvuso*. Alojo kun unuopa fanda punkto nomiĝas eŭtekta miksaĵo.

Foje alojo estas nomita laŭ la baza metalo, kiel " 14 karata oro", kiu estas alojo de oro kaj aliaj elementoj. La sama veras por arĝento uzita en juveloj kaj aluminio uzita strukture.

## Listo de alojoj 
Alojoj inkludas:
* Amalgamo
* Bronzo
* Duraluminio
* Elektrumo
* Invaro
* Korodimuna ŝtalo
* Latuno
* Lutalojo
* Mu-metalo
* Permalojo
* Stanalojo
* Ŝtalo
* Zamako

## Kelkaj alojoj 
Zamako aŭ origine **Zamak** (iam registrita marko kiel **ZAMAK** and also known as **Zamac**) estas familio de alojoj kun baza metalo zinko kaj alojaj elementoj de aluminio, magnezio, kaj kupro.

## Novaj vortoj 
* soliduso = temperaturo je kiu alojo komencas fandi.
* likvuso = temperaturo je kiu alojo tute fandiĝas.

## Vidu ankaŭ 
* Alta entropia alojo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.griset.com 
* http://www.dvs-verlag.de/de/zeit/prak
* http://www.tf.uni-kiel.de/matwis/amat/mw1_ge/kap_4/advanced/t4_1_1.html 
* http://www-user.tu-chemnitz.de/~bfri/geschichte.htm  

Kategorio:Alojoj
Kito

eta|250px|maldekstra|Panoramo de Kito
eta|250px|maldekstra|Avenuo en Kito
eta|250px|maldekstra|Baziliko de Kito
**Kito** (hispane: **Quito**) estas universitata urbo kaj ĉefurbo de Ekvadoro, en la provinco de Pichincha (*piĈINĉa*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 1,6 milionojn da loĝantoj. Ĝia nomo signifas 'centro (Qui) de la mondo (To)' en la keĉua lingvo. UNESKO antaŭfoje nomis Kiton kiel *Monda Kulturheredaĵo* dum 1979 pro ĝia kolonia arĥitekturo.

## Situo 
Kito troviĝas en montaro Andoj en valo de rivero. De la nordo suden, la urbo kovras distancon de 20 kilometroj ĉe alteco de 2&nbsp;850 metroj, sur la flanko de la vulkano Pichincha (*piĈINĉa*). La ekvatoro troviĝas je 35 km.

## Historio 
Kito fondiĝis proksimume en 1000. La fondintoj estis nomadoj. En la 16-a jarcento inkaoj akiris la setlejon. En 1533 hispanoj alvenis, sekve la inkaoj bruldetruis Kiton. Post unu jaro la hispanoj refondis la urbon, kies nomo estis **Santiago de Quito**. Oficiale ĝi urbiĝis en 1541, kiel „Muy Noble y Muy Leal ciudad de San Francisco de Quito”. En 1660 kaj ankaŭ en 1999 vulkana polvo kovris la urbon. En 1797 kaj en 1987 tertremoj okazis. En 1849 ĝi iĝis ĉefepiskopejo. En 1809 tie komenciĝis la sendependa movado, kiu plenumis en 1822. Ĝis 1830 Kito apartenis al Kolombio, poste oni proklamis sendependecon de Ekvadoro, kies ĉefurbo estis Kito. Longe ofte okazis politikaj bataloj, ribeloj.

## Vidindaĵoj 
* baziliko
* katedralo
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Francisko
* monumento nomata centro de mondo
* monumento pri Virga Maria de 1976, 41 m-ojn alta
* muzeoj tutlanda kaj urba
* parkoj

## Servoj
* Centra universitato de Ekvadoro
* Pontifika katolika universitato de Ekvadoro
* Universitato San Francisko de Kito

## Trafiko 
En Kito aŭtobusoj kaj trolebusoj liveras la pasaĝerojn. La urbo havas internacian flughavenon Mariscal Sucre (*marisKAL SUKre*).

## Klimato 
En Kito la averaĝa jara temperaturo estas . Nur 2 sezonoj estas: pluva kaj seka.

## Konataj urbanoj 
* Arturo Rodas, n. en 1954

## Ĝemelurboj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kito Ekvadoro 

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Quito
* Trolebusa transporto en Kito
* Guayaquil
* Listo de milionurboj

Kito
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Ekvadoro
Kategorio:Urboj de Ekvadoro
Kategorio:Ĉefurboj de Sudameriko
Kategorio:Milionurboj
Nastassja Kinski

**Nastassja KINSKI** [nastasja kinski], origine: Nastassja NAKSZYNSKI (naskiĝis la 24-an de januaro 1961 aŭ laŭ aliaj fontoj: 1959 aŭ 1961) estas germana aktorino.

## Biografio kaj kariero
Naskiĝinte en Berlino, la filino de la internacie fama aktoro Klaus Kinski pasigis sian junaĝon interalie en Italio, Francio, Hispanio kaj Venezuelo.

eta|maldekstre|Nastassja Kinski & Sergej Bubka 2009
Kiel aktorino ŝi kaptis la atenton de la publiko, kiam ŝi en 1977 aperis en la televida krimfilmo *Reifezeugnis*. Internacian famon ŝi akiris en la jaro 1979, per la titolrolo en la filmo *Tess*. Post granda kariero en Eŭropo, ŝi elprovis sin ankaŭ en Usono, sed estis tie malpli sukcesa.

Kinski iĝis internacia sekssimbolo en la malfruaj 1970-aj jaroj, sekvante ŝian aktoradon en la itala erotika filmo el 1978 *Cosi Come Sei*. La aktorino akiris legiojn da adorantoj kiam la filmo estis publikigita en Usono la sekvan jaron, titolita *Come As You Are*. La revuo *Time* laŭdis la efikecon de Kinski vid-al-vide Marcello Mastroianni, priskribante la aktorinon kiel "simple ravan, vere seksecan kaj bravan sen esti dolore agresema koncerne ĝin" .

Nastassja Kinski havas du idojn el sia geedzeco kun la aktoro kaj produktoro Ibrahim Moussa kaj unu plian el plurjara rilato kun la komponisto Quincy Jones.

## Listo de filmoj 
* *Reifezeugnis* (televida produktaĵo, 1977)
* *Tess* (Francio/Britio, 1979)
* *La lune dans le caniveau* (Francio/Italio, 1982)
* *Frühlingssinfonie* (Germanio, 1982)
* *Paris, Texas* (Germanio/Francio, 1984)
* *Hotel New Hampshire* (Usono/Britio, 1984)
* ''Maris's Lovers* (Usono, 1984)
* *Revolution* (Britio, 1985)
* *Harem* (Francio, 1985)
* *Il sole anche di notte* (Italio, 1990)
* *In weiter Ferne, so nah* (Germanio, 1993)
* *La bionda* (Italio, 1994)
* *One Night Stand* (Usono, 1997)
* *Father's Day* (Usono, 1997)
* *The lost son'' (Francio/Britio, 1999)

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj aktoroj
Senta Berger

eta|180ra|Senta Berger (en 1975)
**Senta BERGER** [senta berga] (naskiĝis ) estas aŭstra aktorino kaj produktorino. Ŝi havas nun  jarojn.

Senta Berger naskiĝis en Vieno. La familio ne estis riĉa, sed la gepatroj faris ĉion por subteni la muzikajn talentojn de la filino. Jam en la aĝo de kvar jaroj ŝi unuafoje kantis sursceneje, kaj la patro akompanis ŝin per piano. Unu jaron poste ŝi ricevis balet-lecionojn, kaj ŝi deziris fariĝi dancistino. Tiun ĉi revon tamen detruis ŝia lasta instruistino, kiu daŭre aludis la korpajn ŝanĝojn de la knabino dum la pubereco. Fine Senta Berger interesiĝis pri la aktorado kaj prenis privatajn lecionojn.

En la jaro 1957 ŝi ricevis unuan malgrandan filmrolon. Ŝi ekstudis en la renoma Viena *Max-Reinhardt-Seminar*, sed jam post mallonga tempo ŝi devis ĝin forlasi, ĉar ŝi akceptis filmrolon sen demandi la direktoron. Unu jaron poste ŝi fariĝis la plej juna membro de renoma Viena teatra ensemblo, sed intertempe ŝi tre ŝatis la filmlaborojn kaj preferis daŭrigi ilin.

Dum la sekva tempo ŝi aperis en aro da komedioj kaj muzikfilmoj. En la jaro 1962 ŝi unuafoje laboris en Hollywood, kun steluloj kiaj Charlton Heston, Frank Sinatra, John Wayne kaj Yul Brynner. Tamen ŝi jam post mallonga tempo revenis al Eŭropo.

En 1963 ŝi konatiĝis kun la reĝisoro Michael Verhoeven, kun kiu ŝi fondis la film-firmaon *Sentana*. La paro geedziĝis en 1966. Plurajn filmojn ili kune produktis.

Post kiam la du filoj naskiĝis, Senta Berger koncentriĝis ĉefe al la teatra laboro. Ŝi sukcese aktoras en Vieno, Hamburgo kaj Berlino. Ekde 1985 ŝi aperas en pluraj televidserioj, krome ŝi turneas kiel kanzonistino.

Ekde 2003 Senta Berger estas la prezidantino de la Germana Filmakademio (Deutsche Filmakademie), kiu celas subteni junajn talentojn kaj ekde 2005 decidos pri la aljuĝo de la filmpremio Deutscher Filmpreis.

## Eksteraj ligiloj 
* http://groups.yahoo.com/group/sentaberger-links

BERGER, Senta
BERGER, Senta
Teknecio

eta|Teĥnecio
**Teĥnecio** aŭ **teknecio** estas ĥemia elemento, simbolo **Tc** kaj atomnumero 43. Ĝi estas arĝentgriza radioaktiva transirmetalo, kiu ne troveblas en la naturo. Ĝi estas unu el produktoj de nuklea fendiĝo de uranio.

* Molmaso: 98,9063 g/mol
* Bolpunkto: 
* Fandpunkto: 
* Denseco: 11,49 g/cm³
* Malkovrinto: Emilio Segrè, ktp. je 1936

## Historio de teknecio 
Erara trovo okazis multfoje, ĝis okazis vera trovo de la mankanta 43-a elemento inter molibdeno (42) kaj rutenio (44).
*1828: Gottfried Osann trovis novan elementon kiu estis nomita "polinium" de platena mineralo, sed ĉi tio estis iridio kun malpuraĵo.
*1846: R. Hermann raportis malkovron de "ilmenium", sed ĉi tio estas kunfandaĵo de niobio.
*1877: Heinrich Rose trovis pelopium, sed ĉi tio estis niobio kun malpuraĵo.
*1877: R. Hermann raportis malkovron de "ilmenium", sed ĉi tio estas kunfandaĵo de iridio, rodio kaj fero.
*1908: Japana kemiisto Masataka Ogaŭa raportis malkovron de "nipponium" (simbolo "Np"), sed tio estis renio (Tiam ne trovita). Ankaŭ, la simbolo nun estas uzata por neptunio.
*1925: Walter Noddack trovis kaj renion (la 75-an elementon) kaj 43-an elementon tiam nomita **masurio**, de kolumbito. Sed aliaj scientistoj ne povis trovi, do tio ne estis agnoskita.
*1936: Emilio Segrè kaj Carlo Perrier en Palermo Universitato vizitis Lawrence Berkeley Nacia Laboratorio en Usono. Ili petis sendi molibdeno-folio kio neŭtrono koliziita kune ciklotrono por Ernest Lawrence. Segrè kaj Perrier trovis veran 43-an elementon en decembro.
*1947: Nomita kiel **Teknecio**. Origino de ĝia nomo estas greka vorto  teĥnetos, signifas **homfarita**.
*1957: Ekzisto de teknecio en ruĝa giganta stelo estis observita de Paul Merrill.

## Kombinaĵoj 
* Kalia per-tekneciato
* Natria per-tekneciato

## Vidu ankaŭ 
* Izotopoj de teknecio
Lex Barker

**Lex BARKER**, origine: **Alexander Chrichlow BARKER Jr.** (naskiĝis la 8-an de majo, 1919, mortis la 11-an de majo, 1973) estis usona aktoro.

Barker naskiĝis en Rye, Novjorkio. Li aktive partoprenis la Duan Mondmiliton kaj poste komencis filmkarieron. Post kelkaj malgrandaj roloj, li famiĝis en la rolo de Tarzan, kiun li en kvin filmoj prezentis.

Ekde 1957 por li estis malfacile, trovi bonajn rolojn en Usono, tiel li transloĝiĝis al Eŭropo. Tie li sukcesis daŭrigi sian filmkarieron. Li frapis la atenton de la publiko ekzemple kiel *Old Shatterhand* resp. *Kara Ben Nemsi* en filmigoj de verkoj de Karl May. Ankaŭ en la filmo *La dolce vita* de Federico Fellini li havis malgrandan rolon.

Kvin-foje li edziĝis; lia filo Christopher Barker ankaŭ fariĝis aktoro.

Lex Barker mortis en Novjorko de korinfarkto.

## Listo de filmoj 
* *Doll Face* (1945)
* ''Tarzan's Magic Fountain* (1948)
* *Tarzan and the slave girl* (1950)
* *Tarzan's Peril* (1951)
* *Tarzan's Savage Fury* (1952)
* *Tarzan and the She-Devil* (1953)
* *La dolce vita* (1959)
* *Der Schatz im Silbersee* (1962) (filmita en Plitvice)
* *Winnetou I* (1963)
* *Winnetou II (1964)
* *Old Shatterhand* (1964)
* *Winnetou III* (1965)
* *Twenty-Four Hours to Kill* (1965)
* *Winnetou und das Halbblut Apanatschi* (1966)
* *Winnetou und Old Shatterhand im Tal der Toten* (1968)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bear-family.de/mailorder/showoneproduct.html?lang=&p=BCD+15984 
* http://www.lexbarker.net 
* http://www.tribute-to-lex-barker.net 
* http://www.buchwurm.info/book/anzeigen.php?id_book=709  

Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 11-an de majo
Kuniklo

**Kuniklo**, nome sovaĝa (*Oryctolagus cuniculus*), aŭ hejma (*Oryctolagus cuniculus var. edulis*) estas besteto simila kaj parenca al leporo, sed malpli granda; en la naturo ĝi fosas por si kavaĵojn unu metron sub la tero; ĝi havas molan hararon, diverskoloran laŭ la raso. Kuniklo estas bredata en kuniklejoj pro la viando (kuniklaĵo) kaj pro sia felo, tre uzata en pelt-industrio, ofte por imitaĵoj de pli valoraj peltoj (leopardaj k.s.).

La aldomigo de la hejma kuniklo (ankaŭ domkuniklo) komenciĝis en la antikva epoko kaj la bredado rapide disvastiĝis en la Romia imperio. Oni bredis ĝin en la mezepoko en urboj, en la novepoko ĉe minejoj, laboristoj, ĉar ĝi produktis valoran viandon en eta loko ankaŭ per restaĵoj nutrata. Hodiaŭ la kuniklo estas bredata por felo kaj viando. Ĝia viando estas bongusta, sukriĉa; la graso estas bone digestebla, pro tio konvenas al dietaj menuoj. El la felo oni produktas en la industrio malpezan, belan, varmorezervan pelton.

La sovaĝa kuniklo estas tre multiĝema, de aprilo ĝis oktobro po 5 semajnoj naskas 3-12 idojn. La graveda periodo estas 30 tagoj, la kuniklino seksardas ĉiun 14-16. tagojn, la ovolado (demeto de ovolo en la ovarion) sekvas la naturan parigon (gravedigon) post 4-6 horojn. La kuniklino - en la lasta parto de la gravedeco - pretas sin al nasko: elŝiras felharojn, konstruas neston. Ŝi naskas 5-12 kuniklidojn. Ŝi havas 4-5 mamparojn, per kiuj ŝi nutras la idojn.

Ĝi estas indiĝena besto en Mez-, Sud-Eŭropo, Nord-Afriko. Oni alportis ĝin al Aŭstralio, kie ĝi tiom tromultiĝis, ke damaĝegis.

## Specioj kaj subspecioj 
* Vulkankuniklo konata ankaŭ kiel teporingo aŭ zakatuĉe (*Romerolagus diazi*)
maldekstra|200ra|eta

La rasojn oni grupigas laŭ grandeco. Aparta raso estas la angora kuniklo. vidu ĉinĉilo

Kuniklo estas preskaŭ proverba pro sia multiĝemo, timemo.

Malsano de kuniklo estas la kokcidiozo (*coccidiosis*). *Eimeria stiedae* estas specio de *Eimeria* kiu okazigas hepatan kokcidiozon en kuniklojn. Ĝi estis observita por la unua fojo fare de Antoni van Leeuwenhoek en 1674.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bugs Bunny
* Kuniklo de la Metroo de Parizo

Kategorio:Leporuloj
Kategorio:Dombestoj
Kategorio:Dorlotbestoj
Jan Janský

eta|Jan JANSKÝ sur bronza *Medalo de Janský*
**Prof. MUDr. Jan Janský** (naskiĝis la , mortis la ) estis ĉeĥa kuracisto kaj psikiatro, kiu malkovris 4 sangogrupojn sendepende de la aŭstra kuracisto Karl Landsteiner (1868-1943).

## Verkoj 
* *Hematologické studie u psychotiků* (Hematologiaj studoj ĉe psikotikuloj, 1907)

Kategorio:Ĉeĥaj psikiatroj
František Lexa

**František LEXA** (1876-1960) estis fondinto de la ĉeĥa egiptologio, profesoro de Universitato de Karolo en Prago. Li verkis 7-voluman gramatikon de la demota egipta lingvo kaj tradukis la antikvan egiptan literaturon en la ĉeĥan.

## Verkoj 
* **Beletristické literatury staroegyptské** (Beletraj literaturoj malnov-egiptaj, 1923)
* **Obecné mravní nauky staroegyptské** (Ĝeneralaj moralaj instruoj malnov-egiptaj, 1926-1929)
* **Náboženská literatura staroegyptská** (Religia literaturo malnov-egipta, 1920)
* **Staroegyptské čarodějnictví** (Malnov-egipta sorĉ-arto, 1924)
* **Veřejný život ve starém Egyptě** (Publika vivo en la antikva Egiptio)
* **Výbor ze starší literatury egyptské** (Elekto el la antikva literaturo egipta, 1947)

Kategorio:Egiptologoj
Kategorio:Ĉeĥaj arkeologoj
Kategorio:Ĉeĥaj sciencistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Gubernio Koĉo

**La gubernio Koĉo** (, , Hepburn Kōchi- ken, Kunrei Koti- ken), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ **prefektejo** Koĉo, estas gubernio (*ken*) de Japanio. 

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro de la gubernio estas la urbo Koĉo.

## Geografio 
### Urboj 
Tekstoj pri pliaj urboj krom la gubernia ĉefurbo ĝis 2025 ne fariĝis, kvankam ruĝaj ligiloj atentigis pri kreado ekde 2004. Sed nun la nomojn ĉiukaze necesos ŝanĝi de esperantlitera latinigo al baze Hepburn-transskribo, kun aldona prononcindiko / esperantlitera latinigo nur aldone inter rektaj krampoj. Do la ruĝaj ligiloj de 2004 ĉiukaze estos parte malaktualaj, kaj necesos interkonsenti ĉu ŝanĝi ilin al normala teksto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (, ,  kaj )

Kategorio:Gubernioj de Japanio
Hjogo

La japana nomo **Hjogo** (**兵庫**) povas signifi:

#Gubernio Hjogo (兵庫県). 
#Kvartalo Hjogo: kvartalo en gubernio Hjogo, en Kobeo (兵庫県神戸市兵庫区).
Zazaa lingvo

La Zazaoj estas etna malplimulto en orienta Turkio. Ilia lingvo, *Zazaki*, estas proksime parenca al la Irana lingvaro. La plej proksima parenco estas la sorana lingvo aŭ "centra kurda lingvo". La gorana lingvo foje konsideratas membro de aparta subgrupo de la irana lingvaro, kun la zazaa lingvo.

## Dialektoj kaj lingvokodoj 
La lingvokodo por la zazaa lingvo estas **zza** laŭ ISO 639-2. ISO 639-3 havas ankaŭ apartajn kodojn por du el la ĉefaj regionaj variantoj, la suda, aŭ dimla, kode **diq**, kaj la norda, aŭ kirmanĵla, kode **kiu**. Ial, la zazaa Vikipedio uzas la dimlan kodon, dum la priskribo ĉe *Ethnologue* uzas la kirmanĵlan kodon. Ial, la centra varianto ne havas apartan kodon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* la retejo *Ethnologue* pri la zazaa
* Zazaki.net: zazaa kultura retejo
* retaj ligiloj al zazalingvanoj 
* akademia esplora centro pri la zazaa (jen germane kaj angle) 
* la zazalingva vikipedio
* *"Zazaki Kozmos"*, zazaaj novaĵoj 

Kategorio:Irana lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Turkio
Yul Brynner

**Yul BRYNNER** (origine , poste  , naskiĝis la 11-an de julio 1920 en la urbo Vladivostoko, Rusio, mortis la 10-an de oktobro 1985) estis Holivuda aktoro de rusa deveno.

## Vivo 
La patro en la 1930-aj jaroj forlasis la familion kaj la patrino kun la knabo ekloĝis unue en Ĉinio kaj poste en Francio. Yul Brynner vivtenis sin dum la sekvaj jaroj interalie kiel artisto en cirko, kiel aktoro kaj kiel kantisto.

Ekde 1940 li vivis en Usono, kie li elprovis sin kiel aktoro en teatroj kaj la televido. En la jaro 1949 li havis sian filmdebuton en Hollywood – sen granda sukceso. Famon li gajnis per la rolo de la reĝo de Siamo en la filmo *The King and I* en la jaro 1956. Kelkajn jarojn antaŭe li jam prezentis tiun ĉi rolon en teatro de la Novjorka Broadway, kaj pro la filmo li en 1957 gajnis Oskaron. Pliaj kulminoj de lia kariero estis la filmoj *The Brothers Karamazov* kaj *The Magnificent Seven*.

Yul Brynner mortis en 1985 de pulmokancero. Antaŭ la morto li aperis en varbofilmo kontraŭ la fumado.

## Listo de filmoj 
* *Port of New York* (1949)
* *The Ten Commandments* (1956)
* *The King and I* (1956)
* *Anastasia* (1956)
* *The Brothers Karamazov* (1958)
* *The Magnificent Seven* (1960)
* *Westworld* (1972)

## Premioj gajnitaj 
* *Oskaro* pro *The King and I* (1957)

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Rutenio

**Rutenio** estas kemia elemento en la perioda tabelo tiu havas la simbolon **Ru** kaj la atomnumeron 44. Ĝi estas malmola blanka malofta transirmetalo utila en alojoj senrustemaj kaj malmolaj.

Plej multe da rutenio estas uzata por fabriki eluziĝ-rezistajn elektrajn kontaktojn kaj dikfilmajn rezistilojn. Malpli oftaj uzoj inkluzivas la fabrikadon de platenaj alojoj kaj ĝian rolon kiel kemia katalizilo. Pli lastatempa apliko de rutenio estas kiel kovranta tavolo en ekstremaj ultraviolaj (EUV) fotomaskoj uzataj en duonkonduktaĵa litografio.

## Fizikaj kaj Kemiaj Ecoj 
Rutenio estas arĝentblanka metalo kun denseco de 12.45 g/cm3, fandopunkto de 2334 °C, kaj bolpunkto de 4150 °C. Rutenio estas fragila kaj malmola, malfacile maŝinebla, kaj tre rezistema al eluziĝo. Rutenio estas tre malmola metalo kun kvar kristalaj formoj.

Rutenio ne perdas sian brilon je ĉambra temperaturo kaj premo; ĝi oksidiĝas kiam varmigita ĝis 800 °C (1070 K). Rutenio dissolviĝas en fandita alkalo por formi rutenaton (RuO₂). Ĝi ne estas korodata de acidoj (eĉ akvo regia), sed ĝi estas korodata de natria hipoklorito je ĉambra temperaturo kaj de halogenoj je altaj temperaturoj. Rutenio estas plej facile korodata de oksidigaj agentoj. Malgrandaj kvantoj de rutenio povas pliigi la malmolecon de plateno kaj paladio. Aldoni malgrandajn kvantojn de rutenio povas signife plibonigi la korodreziston de titanio.

## Aplikoj 
Multaj novaj aplikoj por rutenio aperas. Inter la plej elstaraj estas en la elektronika industrio, por fabrikado de ico-rezistiloj kaj elektraj kontaktoj. Rutenia oksido estas uzata en la kemia industrio por kovri la anodojn de elektrokemiaj ĉeloj por produkti kloron. Rutenio ankaŭ servas kiel katalizilo en la produktado de amoniako kaj acetata acido. Ruteniaj kombinaĵoj povas esti uzataj en sunĉeloj por konverti lumenergion en elektran energion.

Rutenio estas unu el la plej efikaj hardantoj por plateno kaj paladio, kaj ofte estas alojita kun ĉi tiuj du metaloj por fabriki eluziĝ-rezistajn elektrajn kontaktojn. Ĝi ankaŭ estas ofte alojita kun plateno en certaj juveloj.

## Bildgalerio 

Dosiero:Ru-TableImage.svg|
Dosiero:Ru,44.jpg|
Dosiero:Ruthenium 1.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ru/index.html 
* http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Ru.html 
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ru/key.html 
* http://periodic.lanl.gov/elements/44.html  

## Referencoj 
Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj
Oskar Maria Graf

**Oskar Maria GRAF** [oskar maria graf] (naskiĝis la 22-an de julio, 1894, mortis la 28-an de junio, 1967) estis germana verkisto.

Graf naskiĝis en Berg apud Starnberg, Bavario. Li estis la naŭa el entute dek unu idoj de bakisto. Post la morto de la patro li mem lernis ties metion kaj eklaboris en la familia bakejo.

En la jaro 1911 li forlasis la kamparan regionon kaj ekloĝis en Munkeno. Tie li vivtenis sin per diversaj helplaboroj kaj aliĝis al rondoj de "bohemianoj". La sekvajn du jarojn li pasigis vagante tra Italio.

Ekde 1914 li servis en la Unua mondmilito. Pro malobeemo oni en 1916 volis mortpafi lin, sed fine – konsiderante lin maltaŭga por la militservo – oni portis lin al frenezulejo.

En majo 1917 li edziĝis, kaj unu jaron poste, en junio 1918, naskiĝis filino. Plurfoje li dum tiu ĉi tempo estis arestita, ĉar li partoprenis strikojn kaj revoluciajn agadojn en Munkeno.

Ekde 1920 Oskar Maria Graf agis kiel dramaturgo en la laborista teatro „Die neue Bühne“ - ĝis kiam li per sia membiografio *Wir sind Gefangene* en 1927 gajnis tiom da sukceso, ke li povis vivteni sin plene de la verkado.

En 1933 li fuĝis el Germanio. Ĉar la germanaj nazioj ne bruligis liajn librojn, eĉ rekomendis ilin, li publikigis en la Viena porlaborista gazeto "Arbeiterzeitung" la alvokon "Verbrennt mich!" (= Bruligu min!). Unu jaron poste, en 1934 la nazioj malpermesis la liajn verkoj kaj li perdis la germanan ŝtatanecon. Tra Vieno li venis al Ĉeĥio, kaj ekde 1938 li vivis en Usono. Li fariĝis civitano de Usono en 1958.

Oskar Maria Graf mortis en Novjorko.

## Listo de verkoj 
* *Die Revolutionäre* (poemciklo, 1917)
* *Wir sind Gefangene* (membiografia romano, 1927)
* *Das bayerische Dekameron* (humure erotikaj rakontoj, 1928)
* *Kalender-Geschichten* (rakontoj, 1929; pli amplekse 1957)
* *Bolwieser* (romano, 1931)
* *Der Abgrund* (romano, 1936)
* *Anton Sittinger* (romano, 1937)
* *Unruhe um einen Friedfertigen* (romano, 1947)
* *Menschen aus meiner Jugend auf dem Dorfe* (rakontoj, 1953)
* *Die Flucht ins Mittelmäßige* (romano, 1959)
* *An manchen Tagen* (eseoj, 1961)
* *Der große Bauernspiegel* (rakontoj, 1962)
* *Er nannte sich Banscho* (romano, 1965)
* ''Gelächter von außen : aus meinem Leben 1918-1933 (membiografio, 1966)

eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

Graf, Oskar Maria
Jean Augustin Franquelin

**Jean Augustin FRANQUELIN** (naskiĝis la  en Parizo, mortis la  samloke) estis franca pentristo. Li estis studento de Jean-Baptiste Regnault. Liaj verkoj ĝenerale temis pri religiaj subjektoj.

## Verkoj 
* Kristo elirante la templon (en la katedralo de Rouen)
* Bapto de Kristo (en la Preĝejo Saint-Philippe-du-Roule (Parizo))
* Romanino rekomendante sian infanon al la protekto de la Dipatrino
* Patrino ĉe lulilo de sia malsana infano (Hamburgo, arthalo)
* Bragella, la ino de la maristo (laŭ poemo de Byron) (Leipzig, muzeo)

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Ru

La literkombino **RU** havas plurajn signifojn:
***Ru** estas simbolo por rutenio je kemio.
***ru** estas laŭ normo ISO 639 lingva kodo de la Rusa lingvo.
***RU** estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Rusio.
***.ru** estas nacia domajno de la alta nivelo de Rusio.
Socia Forumo de la Amerikoj

**Socia Forumo de la Amerikoj**, aŭ **FSA** (laŭ ties hispana kaj portugallingva nomoj) estas la sudamerika versio de la Socia Monda Forumo. Ĝi aranĝatis kiel unuafoje en 2004, inter la 25-an de julio kaj la 30-a de julio, en urbo Kito.
Tiun partoprenis 10 000 personoj, kaj reprezentantoj de 814 organizaĵoj el 44 landoj.
Kategorio:Politiko de Ameriko
Kategorio:Socio