open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gencianaloj

[alternative=Гельземий вечнозелёный Ботаническая иллюстрация из книги Köhler’s Medizinal-Pflanzen, 1887|eta|455x455ra|[Botanika ilustraĵo fare de Köhler Medizinal-Pflanzen, 1887]]
La **gencianaloj** () estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 5 familiojn, pli ol 1000 genrojn kaj ĉirkaŭ 21 200 speciojn.

Inter la bone konataj membroj de tiu ordo estas kafo, gardenio, aŭ genciano.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (16 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Gentianales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - gencianaloj
*** *Apocynaceae* Juss. - apocinacoj
*** *Gelsemiaceae* Struwe & V.A.Albert - gelsemiacoj
*** *Gentianaceae* Juss. - gencianacoj
*** *Loganiaceae* R.Br. ex Mart. - loganiacoj
*** *Rubiaceae* Juss. - rubiacoj

La Angiosperma Filogeneza Grupo (, mallonge AFG), proponas la samajn 5 familiojn.

La pli malnova sistemo de Cronquist havas, aldone, la familiojn *Saccifoliaceae*, *Asclepiadaceae* kaj reciacoj (*Retziaceae*), kaj ne havas *Gelsemiaceae* (kiun Cronquist klasifikas kiel parton de loganiacoj). Laŭ AFG, *Saccifoliaceae* estas parto de gencianacoj; *Asclepiadaceae* estas parto de apocinacoj; kaj reciacoj fakte apartenas al la familio stilbacoj en la ordo lamialoj.

## Vidu ankaŭ 
* Acokanthera oppositifolia

## Referencoj 
* 
* 

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Gencianaloj
Carlo Porta

**Carlo Porta** [karlo porta] (naskiĝis la  en Milano; mortis la  en Milano) estis itala poeto.

Lia poezio estas satiro kaj al delarto pri lia samtempa socio, precipe pri la nobelaro trofiera kaj alkroĉita al privilegioj kaj pri la profitema klerikaro (kvankam li lernis en Seminario, aŭ eble ĝuste pro tio, Porta estis akre kontraŭklerikala).

Se li estus verkinta en la itala normlingvo, aŭ en dialekto pli komprenebla aŭ pli disvastiĝinta (la venecia de Goldoni, la roma de Belli, la napola de Di Giacomo, la sicilia de Camilleri), Carlo Porta estus tre pli famkonata, sed lia missorto estis, ke li verkis en la milana dialekto; kaj Stendhal, kiu konis lin kaj laŭdadis liajn versojn, bedaŭris ke neniu komprenas ilin je dek mejloj de Milano.

## En Esperanto aperis 
* *La preghiera/ La preĝo,* poemo. Tradukis Gaudenzio Pisoni. En: *Itala antologio,* paĝoj 310–314 – cetere jam aperinta en “Literatura Foiro” 40/1976).
* *La nomina del cappellan/ La elekto de la kapelpastro*, trad. Gaudenzio Pisoni, en “Literatura Foiro” 40/1976.

Kategorio:Italaj poetoj
Feodoza municipo

**Feodoza municipo** (, , ) estas
unu el la primaraj administraj unuoj de Aŭtonoma Respubliko Krimeo — la teritorio,
regata de la Feodoza urba konsilantaro. La municipo situas sur la
sud-orienta marbordo de Krimea duoninsulo kaj estas fama ripoz- kaj
kurac-regiono.

Sude kaj oriente la municipon lavas la Nigra maro; okcidente la municipo limas
la Sudakan municipon, norde - la Kirovskan
kaj Leninan distriktojn. La administra centro de la
regiono estas urbo Feodozo.

## Administra konsisto de la municipo 
La municipon konsistigas 1 urbo (Feodozo) kaj 6 komunumoj, kiuj sume havas
5 urbotipajn loĝlokojn kaj 12 vilaĝ(et)ojn.

Sube estas prezentita la listo de la komunumoj kaj de la loĝlokoj. En Esperanto
estas prezentitaj nur tiuj loĝlokoj, kiuj estas centroj de la koncernaj komunumoj. Parenteze
estas menciitaj la historiaj krime-tataraj nomoj, kiuj estis
ŝanĝitaj en 1945-49 post la ekzilo de la krime-tatara popolo.

* **Beregova komunumo**
** Beregovo (*Beregovoje*, krime-tatare Qoran Eli)
** *Stepnoje*
* **Koktebela komunumo**
** Koktebelo (*Koktebel*)
** *Nanikovo* (Baraq Göl)
* **Nasipna komunumo**
** Nasipno (*Nasipnoje*, krime-tatare Nasipköy)
** *Bliĵneje* (Baybuğa)
** *Juĵnoje* (Sultan Sala)
** *Pionerskoje* (Gertsenberg)
** *Podgornoje*
** *Solneĉnoje* (Paşa Töpe)
** *Vinogradnoje* (Kürey Başı)
* **Orĝonikidza komunumo**
** Orĝonikidzo (*Orĝonikidze*, mezepoke nomata *Kajdagor*)
* **Primorska komunumo**
** Primorsko (*Primorskij*, krime-tatare Hafuz)
* **Ŝĉebetovka komunumo**
** Ŝĉebetovko (*Ŝĉebetovka*, krime-tatare Otuz)
** Krasnokamenko (*Krasnokamenka* (Qızıltaş)
** Kurortno (*Kurortnoje*, krime-tatare Aşağı Otuz)

Kategorio:Feodoza municipo
Vrchy

eta|maldekstra|eta|250ra|Devena, pli malnova vojo el Fulnek al Vrchy
**Vrchy** (ĝis la jaro 1947 *Valtéřovice*, ) estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Nový Jičín, nordokcidente de urbo Fulnek, en norda parto de naturparko Oderské vrchy, kiu estas parto de montaro Nízký Jeseník. Oriente situas urbo Bílovec kaj nordokcidente urbo Vítkov. En la ĉirkaŭaĵo de vilaĝo estas montetoj kun deklivoj kovritaj de arbaroj. Vivas ĉi tie  ().

Konstruareo de la municipo samkiel la tuta katastro situas en Moravio, sed parcelo n-ro 1373 ĉe rojo Vršský potok devene apartenis al katastra teritorio Děrné kaj ĝi do situas en Ĉeĥa Silezio.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1412. En la 16-a jarcento en la ĉirkaŭaĵo de vilaĝo estis minataj plumbaj ercoj. Meze de la vilaĝo situas preĝejo de sankta Georgo konstruita en la jaro 1794.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Vrchy, kostel zepředu.JPG|Preĝejo de sankta Georgo
Vrchy, hřbitov.JPG|Tombejo
Vrchy, OÚ.JPG|Municipa ofico
Vrchy, pomník.JPG|Monumento al viktimoj de la 1-a mondmilito
Kaple Panny Marie Loretánské (Vrchy, okres Nový Jičín, CZ) -002-.jpg|Kapelo de Virgulino Maria

Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Municipoj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Doktoro de medicino

eta|Kuracistino
**Doktoro de medicino** aŭ **Medicina doktoro** estas doktoro kiu dediĉas sin al medicino. En diversaj landoj tiu titolo havas diversajn oficialajn nomojn kaj mallongigojn.

**MUDr.** (el la latina *Medicinae Universae Doctor*, doktoro de ĝenerala medicino) estas ĉeĥa kaj slovaka akademia titolo de kuracisto akirita post studado en kuracista altlernejo kaj post sukceso en la finaj ekzamenoj.

En anglalingvaj landoj la kuracistoj ricevas titolon **M.D.** (angle *Medical Doctor*; latine *medicinæ doctor*) aŭ **D.M.** (angle *Doctor of Medicine*). Tiuj ĉi titoloj estas skribataj post la nomo. En germanlingvaj landoj la kutima mallongigo estas **Dr. med** kaj estas skribata antaŭ la nomo, la itala mallongigo estas *Dott.*.

## Vidu ankaŭ 
* Doktoro
* Doktoriĝo
* Doktoro de filozofio (kiu aplikiĝas ne nur al filozofio, sed ankaŭ al plej multaj natursciencoj)

Kategorio:Akademiaj titoloj
Orĝonikidzo (Teodozia municipo)

**Orĝonikidzo** (, , ) estas
urbotipa loĝloko de Teodozia municipo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. Orĝonikidzo
havas la statuson de urbotipa loĝloko ekde 1939; la moderna nomo de la loĝloko
estis donita omaĝe al sovetia politikisto Sergo Orĝonikidze.

## Geografia situo 
La loĝloko situas en la orienta parto de la Krimea duoninsulo, sur la malgranda
duoninsulo *Kiik-Atlama*, kiu dividas 2 krekojn: la Koktebelan kaj *Dvujakornaja* krekojn.

Orĝonikidzo troviĝas 14 kilometrojn for de Feodozo, al kiu ĝi estas ligita per busa trafiko.

## Historio 
Fine de la XIVa jarcento ĉi tie estis konstruita armena monaĥejo kaj fortikaĵo kun
la nomo *Kajdagor*.

En la jaro 1911 ĉi tie estis konstruita uzino, produktanta la mar-armilaron.

Post la Dua mondmilito la loĝloko evoluas kiel ĉemara ripoz- kaj kurac-loko.

## Socia sfero 
En la loĝloko estas mezlernejo, 2 infanĝardenoj, hospitalo, biblioteko, muzik-lernejo,
kulturdomo, kinejo, parko, regionstuda muzeo, 3 ripozejoj kaj 3 porinfanaj ripoz-tendaroj.
La bazo por la loĝloka ekonomio estas somera ripoz-industrio.

## Interesaĵoj 
Nuntempe (2006-2007) en la loĝloko mem oni aktive priparolas la eblon alinomi la
loĝlokon "*Zurbagan*" (tio estas nomo de fikcia urbo el la novelo de rusa verkisto
A. Grin "Skarlataj veloj"). Oni opinias, ke tio popularigos la loĝlokon kaj varbos
novajn vizitantojn.

eta|400px|center|Panoramo de Orĝonikidzo

Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Feodoza municipo
Akademia titolo

**Scienca grado** aŭ **akademia titolo** aŭ **scienca titolo** estas oficiala titolo, kiun eblas atingi post studado en universitato aŭ foje altlernejo aŭ de alia formo de studado je alta nivelo. Akademia aŭ scienca grado estas atribuata post sukcesa paso de finekzameno en universitato aŭ scienca institucio kaj estas atestata per diplomo.

## Bolonja proceso en Eŭropa Unio 
En la Eŭropa Unio kadre de la tiel nomata "bolonja proceso" estas streboj plifaciligi la laboradon de universitataj finstudintoj en landoj aliaj ol la studolando, kaj tial ekde la jaro 2001 estas streboj unuecigi la akademiajn gradojn en ĉiuj membroŝtatoj de EU en triŝtupa sistemo, kutime nomata titoloj de bakalaŭro, magistro kaj doktoro. En la plej multaj EU-membroŝtatoj kun antaŭa kutimo de duŝtupa sistemo pri akademiaj titoloj (ekzemple "diplomo" kaj "doktoro") tial ekde tiu jaro ekzistas proceso de universitata restrukturiĝo, kiun laŭdas iuj kaj kritikas aliaj universitatanoj. En multaj studaj fakoj la restrukturiĝo rapide efektiviĝis, dum en iuj fakoj kun ŝtata aŭ eklezia universitata finekzameno restas forta rezisto ŝanĝi la sistemon.

## Ekzemploj de akademiaj titoloj 
Ekzemploj de akademiaj titoloj estas
* bakalaŭro
* inĝeniero
* magistro
** interalie, magistro pri juro, latine *Magister Juris*
* doktoro (doktoriĝo)
** interalie, doktoro de filozofio, en anglalingvaj ŝtatoj *Ph.D.*, en germanlingvaj ŝtatoj *Dr. phil.* kaj
** doktoro de medicino, en Ĉeĥio kaj Slovakio mallongigita *MUDr.*, en anglalingvaj ŝtatoj *M.D.*, en germanlingvaj ŝtatoj *Dr. med.*
* habilitacio

* Honoriga gradigo
Snohomiŝa rivero

La **Snohomiŝa rivero** (angle *Snohomish River*) estas mallonga sed ne malgrava rivero en Vaŝingtonio, Usono. Ĝi estiĝas apud la urbo Monroe, kie Skajkomiŝa [*Skykomish*] kaj Snokvalmia [*Snoqualmie*] riveroj kunfluas. Ĝi fluas nordokcidenten distancon de 32 km, kaj fine fluas en Puĝetan Fjordon (al la golfeto "Port Gardner Bay" inter Evereto kaj Marysville.

Ĝia ĉefa alfluanto estas Pilĉak-rivero [*Pilchuck*], kiu aldonas sin al la fluo ĉe la urbo Snohomiŝo. La snohomiŝa riversistemo kolektas akvon de la okcidenta flanko de la Kaskada Montaro inter Snokvalmia Montpasejo kaj punkto norde preter montpasejo Stevens, entute 4 807 km². Ĉe Monroe, laŭ la usona meteologia servo, la meza fluo (averaĝo dum jaro) estas 269 m³/s.

## Bildaro 

River seen from downtown Snohomish.jpg|Snohomiŝa rivero (ĉe Snohomiŝo)
Snohomish River 26715.JPG|Snohomiŝa rivero dum inundo la ; la ponto estas Vaŝingtonia Ŝoseo 9

Kategorio:Riveroj en Vaŝingtonio
Pedro Muñoz Seca

**Pedro MUÑOZ Seca** estis hispana komedi-verkisto, kiu naskiĝis en Puerto de Santa María (1879) (provinco Kadizo) kaj estis mortigita en la Mortigadoj de Paracuellos en 1936. Lia ekzekuto ŝuldiĝas al politikaj kialoj. Li estis arestita pro supozata kontraŭo al la respubliko.

Muñoz Seca kreis la subĝenron 'astrakano' karakterizita de ekstrema serĉo de la humureco eĉ perdante la sencon. Li skribis grandan kvanton da teatraĵoj, interalie *Anacleto se divorcia* filme adaptita en 1950, sed lia plej memorata verko estas 'La venganza de don Mendo' (La venĝo de sinjoro Mendo).

Li estas avo de la verkisto kaj ĵurnalisto *Alfonso Usía*.

Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Ekzekutitaj personoj de Hispanio
Kategorio:Andaluzoj
Dekjara Kampanjo

La **Dekjara Kampanjo** (*Ten Year World Crusade*, 1953-1963) estis lanĉita de *Shoghi Effendi* por kiel bone organizita ekspansio de la Bahaa Kredo tra la tuta mondo. Li urĝe kaj insiste alvokis ĉiujn bahaanojn, precipe persajn kaj usonajn, multnombre disiri tra la tuta mondo kiel pioniroj cele al pli vasta diskonigo kaj pli firma disvolviĝo de la Kredo.

En siaj mesaĝoj al la bahaa mondo *Shoghi Effendi* listigis  la celojn de tiu "Dekjara Kampanjo", inter kiuj la kvar ĉefaj estis :
* la pluevoluigo de la institucioj de la Bahaa Mondcentro;
* la firmigo de la Kredo en la dek-du landoj, kie ĝi ĝis tiam estis jam bone establiĝinta;
* la firmigo de la Kredo en la aliaj teritorioj, kie oni jam konigis ĝin;
* la diskonigo de la Kredo al ĉiuj aliaj landoj kaj teritorioj "ankoraŭ netuŝitaj" tra la tuta mondo.

Antaŭ la kompletiĝo de tiu plano *Shoghi Effendi* neatendite mortis la 4an de novembro 1957 kaj la Manoj de la Afero daŭrigis la kampanjon laŭ la instrukcioj jam skizitaj de li ĝis la unua elekto de la Universala Domo de Justeco la 21an de aprilo 1963. Tiu-ĉi grava evento signis la finon de la dua epoko de la Formiĝa aŭ Fera Aĝo de la Bahaa Kredo.

En siaj unuaj mesaĝoj la Universala Domo de Justeco anoncis, ke estos lanĉotaj aliaj plurjaraj planoj sinsekvaj por daŭre disvolvi plu la Kredon, kaj bilancis de la "Dekjara Kompanjo" i.a. jenajn rezultojn: dum tiuj dek jaroj da eksterordinara sindonemo la nombro de la Naciaj Spiritaj Asembleoj kreskis de 12 al 56, kaj tiu de la Lokaj Spiritaj Asembleoj de iom pli ol 600 (precipe en Irano, Eŭropo kaj Nord-Ameriko) al preskaŭ 4600 tra la tuta mondo .

Al tiuj bahaanoj, kiuj sian hejmon forlasis por diskonigi sian kredon tra novaj landoj dum la "Dekjara Kampanjo", t.e. estas kiuj de la komenco de la kampanjo kiel la unuaj bahaanoj setlis en iu lando, estis donita la distingo Kavaliroj de ''Bahá'u'lláh*.

## Notoj 
## Eksteraj Ligiloj 
* Fotaĵoj de la "Rulo de Honoro" enhavanta ĉiujn nomojn de la Kavaliroj de *Bahá'u'lláh'', kiuj partoprenis la "Dekjaran Kampanjon". Publikigita en "The Baha'i World 1986-1992 XX" (Ĥajfo : Bahaa Mondcentro, 1998).

* Mapo  de la novaj teritorioj malfermitaj al la Kredo de la Kavaliroj de ''Bahá'u'lláh'' (1953-1990). Publikigita en "The Baha'i World 1986-1992 XX" (Ĥajfo : Bahaa Mondcentro, 1998-08-31).

* Mapo  de la celoj por la "Dekjara Kompanjo" de Shoghi Effendi, kompilita de John W. Conkling kaj publikigita en "Baha'i World 12" (April 1950-1954) de "Baha'i Publishing Trust" (Wilmette, Ilinoso, Usono, 1956)

Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Historio Bahaa
Monto Kameruno

La **Monto Kameruno** (alia nomo *Fako*, , ) estas aktiva vulkano en la sudokcidenta provinco de la ŝtato Kameruno en Afriko. Ĝi altas 4.095&nbsp;m kaj estas la plej alta monto de Kameruno kaj okcidenta Afriko.

La vultana masivo, kiu situas rekte ĉe la Golfo de Gvineo, ekestis pro vulkana aktiveco, kiu ankaŭ kreis la insulojn Sao-Tomeo kaj Principeo, Bioko kaj Annobón en la Golfo de Gvineo, kaj same la *Tibesti*-montaron en la ŝtato Ĉado. La pli malnova kaj nuntempe ne plu aktiva vulkano **Etindi** (ankaŭ nomata *Eta Monto Kameruno*) atingas altecon de 1.715 m.

La lasta erupcio de la vulkano okazis dum la jaro 2000.

Estas popola kutimo **kurkonkurenco** kaj por viroj kaj por virinoj de 3 km al la pinto de la monto.

## Vidu ankaŭ 
* Afromontano
* Monto-kamerunaj kaj biokaj montarbaroj

Kameruno Monto
Kameruno, Monto
Kameruno, Monto
Kameruno, Monto
Malapero de Madeleine McCann

eta|300px|Ocean Club
La 3-jara angla knabineto **Madeleine Beth McCANN** [Madalin Bet MAKKAN] (naskiĝis la ) malaperis el Praia da Luz (Portugalio) je  (vespere). Poste estis enorma amaskomunikila interesiĝo kaj milion-eŭra rekompenco.

Ŝi estas anglalingvano, en la momento de la malapero altis 0,90 metrojn, kaj havas rimarkindan dekstran irison.

La knabino estis en ferioj kun siaj gepatroj kaj kun du ĝemelaj gefratoj en la regiono Algarvo de Portugalio. Ŝi malaperis el apartamento, en la centra areo de la feriejo de Praia da Luz, kelkajn tagojn antaŭ ŝia kvara naskiĝtago, kaj ankoraŭ ne estis trovita. La gepatroj de Madeleine, Kate kaj Gerry McCann, diris ke ili lasis la infanojn solaj en teretaĝa dormĉambro dum ili manĝis en la tapmanĝejo *Ocean Club* en distanco de 120 metroj.

## Eksteraj ligiloj 
* www.findmadeleine.com.
* www.missingkids.co.uk 
* Foto je 3 jaraĝo kaj fotokomponaĵo je 9 jaraĝo
* Ocean Club

Kategorio:Krimoj kontraŭ la infanoj
Kategorio:Rilatoj de Britio kaj Portugalio
Kategorio:Algarve
Kategorio:Nesolvitaj krimoj

Kategorio:2007
Junkers Ju 52

eta|Junkers Ju 52/3m
La **Junkers Ju 52** (karesnomo: *onklo Ju*) estas aviadila tipo de la germana aviadilprodukta firmao Junkers. La hodiaŭ kiel *Ju 52* konata aviadilo estas la trimotora versio de **Junkers Ju 52/3m** el jaro 1932, kiu estis pluevoluigita el la unumotora modelo **Ju 52/1m**.

La Junkers Ju 52 estis originale evoluigita kiel unumotora ŝarĝ-transporta aviadilo, oni decidis en 1931 por konstruado de la trimotora versio. La junkers ricevis mendon en 1933 je 450 bombaviadiloj.

La ju 52/3m servis ankaŭ kiel transporta aviadilo en la civila merkato kaj en la armeo. Oni produktis el ĝi ĉ. 4.800 ekzemplerojn ĝis fino de la dua mondmilito.

la civila versio popularis dismonde, konkuris kun Douglas-aviadiloj el Usono. Germanio vendis kelkajn ekzemplerojn printempe de 1941 eĉ al la Sovetunio.

## JU-Aero 
En Svisa aerarmea centro en Dübendorf, Svisujo, oni povas flugi kun
Junkers Ju 52 kun JU-Aero.

## Literaturo 
Wolfgang Miertsch *Junkers Ju 52/3m*, Bernard & Graefe Verlag, Bonn 1998. ISBN 3-7637-6015-6

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo pri turistaj flugoj kun malnovaj germanaj Junkers JU-52 -aviadiloj kaj pri muzeo
* oficiala paĝo  en germane,angle, japane (kaj ankaŭ pri "*Junkers*"-flugoj" "JU-Aero")

JU-52
Kategorio:Aviadiloj de Junkers
Teletubbies

[dekstra|eta|215ra|Teletubbies en [Hastings, Anglio]]
***Teletubbies*** (prononco per simplaj literoj ) estas brita televida serio celata al antaŭ-lernejaĝaj infanoj, produktita de 1997 ĝis 2001 de brita firmao *Ragdoll Productions*.

La rolfiguroj estas kvar diverskoloraj, proksimume bebo-similaj estaĵoj, ludataj de plenkreskaj aktoroj en vasta plenkorpa kostumo. Ili estas:
* *Tinky Winky*, violkolora, vira
* *Dipsy*, verda, vira
* *Laa-Laa*, flava, ina
* *Po*, ruĝa, ina

Aliaj personoj inkludas la Noo-noo (iu polvosuĉilo kun propra vivo). La suno estas reprezentita de la vizaĝo de bebo.

Dum la epizodoj, la figuroj interagas inter si per ludoj, gajaj kaj mallerte faritaj dancoj, per gestoj kaj per silaboj similaj al tiuj kiujn elprovas beboj kiuj eklernas paroli. La intelekta nivelo de la interagoj estas absolute malalta, kuracisto aŭ psikologo juĝus ke idiotisma. Sed ĝuste tiu "bebeca" karaktero kaŭzas la furoron de la epizodaro: La serio estis kaj estas montrata en multaj landoj ĉirkaŭ la mondo.

## Keletapit 
*Keletapit* estas el Teletubbies, finne *Teletapit*, parodio, kiun la grupo Alivaltiosihteeri faris en finnlanda televido kaj radio en fino de 1990-aj jaroj kaj kiu rakontas pri keletappi-oj *Kele* (el la vorto *perkele*, "diablo"), *Tana* (el la vorto *saatana*, "satano"), *Tu* (el la vorto *vittu*, "damnita") kaj *Sviddunääs* ("adiaŭ"). Keletappi-oj drinkas kaj tabakas, tute malsame ol Teletubbies. Kele en televido estas aktorata per *Jyrki Liikka*, Tana per *Paso Heikura* kaj Sviddunääs per Simo Frangén. En la "ventra televido" estas parto el inter finnoj tre konata avangarda filmo de la aktoro kaj reĝisoro Mikko Niskanen. Anstataŭ la infano, en la suno estas prezidanto Urho Kekkonen. Kele estas flava kaj ofte ricevas koleregon. La parodio kompreneble celas esti tre provoka, male kaj tre kontraste al la preskaŭ kretene naiva originalo, kiu volas imiti la balbutadon kaj serenan temperamenton de beboj kiuj ĵus ekposedas la unuajn silabojn kaj vortojn.

## Titolo de la serio tra la mondo 
* Araba: *تليتبيز*
* Bulgara: *Телетъбис*
* Ĉina: *天線寶寶* aŭ *天线宝宝* (pinjine *tiānxiànbǎobǎo*)
* Estona: *Teletupsud*
* Finna: *Teletapit*
* Franca: *Les Télétubbies*
* Greka: *Τελετάμπις* 
* Hebrea: *טלטאביז*
* Hindia: *टॅलीटबीज़*
* Hungara: *Teletabik*
* Islanda: *Stubbarnir*
* Japana: *テレタビーズ*
* Kartvela: *ტელეღიპუცები*
* Korea: *꼬꼬마 텔레토비* 
* Kroata: *Teletubbiesi*
* Latva: *Teletūbiji*
* Litova: *Teletabiai*
* Norvega: *Teletubbiene*
* Persa: *توپولوها*
* Pola: *Teletubisie*
* Rusa: *Телепузики* 
* Serba: *Телетабиси* 
* Slovaka: *Telebajski*
* Taja: *เทเลทับบี้*
* Turka: *Teletabiler*
* Ukraina: *Телепузики*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Britaj televidaj serioj
Kategorio:Infanaj televidaj serioj
Kategorio:Fabelaj estuloj
Kategorio:Fikciaj specioj kaj rasoj
Kategorio:Televidaj programoj de BBC
Kalsonŝtrumpoj

eta|dekstra|200px|Kalsonŝtrumpoj
**Kalsonŝtrumpoj** (aŭ **ŝtrumpkalsono**) konsistas el kalsono (plej ofte nilona) kun du ŝtrumpoj kiel unu tutaĵo (do de la piedfingroj al la talio). La kalsonŝtrumpoj aperis en 1967 kune pro la furoro de la minijupo.

Pro la kalsonŝtrumpoj la longaj ŝtrumpoj kun ĵarteloj preskaŭ malaperis el la moda scenejo. La portkomforto de kalsonŝtrumpoj estas pli bona laŭ multaj virinoj.

[eta|meza|200px|[Amanda Françozo en kalsonŝtrumpoj]] 

Kategorio:Piedvesto
Kategorio:Subvestoj
Zepelino (apartigilo)

**Zeppelin** aŭ **Zepelino** havas diversajn signifojn:

***Zepelino** estas direktebla flugaparato (aerostato) kiu estas pli malpeza ol aero.
***Ferdinand von Zeppelin** (* la 8-an de julio 1838 en Konstanz, † la 8-an de marto 1917 en Berlino) .
*Firmao **Zeppelin GmbH** en Friedrichshafen. 
***Aviadila ŝipo Graf Zeppelin** estis aviadila ŝipo.
***Led Zeppelin** estis brita bando pri roko.
***Cepelinai** (litove "zepelinoj") estas litova nacia plado.
Odry

thumb|maldekstra|250px|La okcidenta flanko de placo en Odry
eta|maldekstra|250px|Strato Kostelní en Odry
**Odry** estas urbo en Ĉeĥio situanta en distrikto Nový Jičín. En  ĉi tie vivis .

## Historio 
Sur loko de devena slava vilaĝeto Vyhnanov, kiu estis unuafoje skribe menciata en la jaro 1234, estis konstruita verŝajne en la dua duono de la 13-a jarcento nova fortreso. En la 14-a jarcento Odry fariĝis jam signifa ĉirkaŭa centrejo. Dum husanaj militoj Odry estis apogpunkto, el kiu husanoj entreprenis invadojn en Silezion kaj Pollandon. La signifo de la husana Odry ascendis en la jaroj 1428 - 1432, kiam ĉi tie restadis Zikmundo Koributoviĉ, la konata litova princo kaj eksa kandidato je ĉeĥa reĝo. En la jaro 1481 la urbo estis enskribita en landajn tabulojn en Opava kaj ĝi fariĝis parto de opava princlando kaj Silezio.

En la 18-a jarcento oni minis en Odry kaj proksima ĉirkaŭaĵo plumbon kaj arĝenton. Jam en 1774 ĉi tie estis fondita fabriko por lana varo kaj ekde duono de la 19-a jarcento evoluis teksado. En la jaro 1866 ĉi tie komencis funkcii unua fabriko por gumo en la respubliko.

## La nomo 
La nomo de urbo Odry en la tuta historio ofte ŝanĝiĝis. En la jaro 1374 ĝi estas konata kiel *in oppido nostro Odra* (laŭvorte: en urbo de nia Odro), kio eble ne estis la vera nomo, sed verŝajne evoluis el tiu ĉi nomo en la jaro 1409 *Odrae*, poste en la jaro 1428 *Odr*, poste *Odrau*, kiu estis unuafoje uzita inter jaroj 1592 - 1588, *Oderburgk* iam en la jaro 1583, *Odera* dufoje en la jaroj 1584 kaj 1588, *Odraw* en 1608. La formon *Odry* oni komencis uzi dekomence de la 17-a jarcento.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
thumb|Vido al la historia kerno de Odry el strato Veselská
* **Odry** – preskaŭ la tuta katastro, samkiel ankaŭ la tuta konstruareo situas en Silezio, sed kelkaj parceloj en la orienta rando de la katastro mem situas en Moravio
* Dobešov – situas en Silezio
* Kamenka – situas en Silezio
* Klokočůvek – situas en Silezio
* Loučky – situas en Silezio
* Pohoř – preskaŭ la tuta katastro situas en MOravio, kelkaj parceloj en la okcidenta rando de la katastro mem situas en Silezio
* Tošovice – situas en Silezio
* Veselí – situas en Silezio
* Vítovka – situas en Silezio

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Bartolomeo
* Eksa kastelo
* Urba memoriga zono

## Signifaj naskiĝintoj 
Al la historio de urbo apartenas ankaŭ signifaj lokaj naskiĝintoj:
* PhDr. JUDr. Heinrich Jan Demel (1808-1867) - matematikisto, astronomo, ekde la jaro 1850 direktoro de Tereziana akademio en Vieno.
* Inĝ. Eduard Gerlich (1836-1904) - technikisto kaj konstruisto de plimulto de aŭstriaj kaj svisaj montaraj fervojoj, profesoro de politekniko en Zuriko.
* Profesoro Anton Rolleder (1855-1912) - loka historiisto
* Emil Zimmermann (1861-1932) - signifa viena skulptisto


Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Urboj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Urboj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Kategorio:Setlejoj sur Odro
Rudolf Medek

**Rudolf Medek** (naskiĝis la 8-an de januaro 1890 en Hradec Králové – mortis la 22-an de aŭgusto 1940 en Praha) estis ĉeĥa verkisto kaj soldato.

Origine li estis instruisto (li studis en pedagogia instituto en Hradec Králové kaj poste instruis en la ĉirkaŭaĵo), sed dum la unua mondmilito li eniris en Ĉeĥoslovakajn legiojn en Rusio kaj partoprenis batalon apud Zborov. Post la reveno en la nova Ĉeĥoslovakio li fariĝis kolonelo, en 1929 lia rango altiĝis al brigada generalo.

En 1919 la brita reĝo honorigis lin per D. S. O. (Distinguished Service Order), en Francio li akiris ordenon de Honorlegio, sed post la Munkena kontrakto li redonis la honorigojn.

En la jaroj 1920–1929 li direktoris Monumenton de rezisto kaj en 1929–1939 Monumenton de liberigo.

Filoj: Mikuláš Medek, Ivan Medek

Jam en Rusio li redaktis gazeton *Československý voják* (Ĉeĥoslovaka soldato, 1917-1920), kontribuis al liretaturaj revuoj *Moderní revuo* kaj *Lumír*, redaktis almanakojn *Za svoboru* (Por la libero, 1924-1929) kaj *K vítězné svobodě 1914-18* (Al la venka libero 1914-18, 1928). Post la unua mondmilito li estis influita de la legioj, pri kiuj li verkis pozitive, kio kaŭzis malpermeson de lia verkaro post 1948. Liaj verkoj pli gravaj pro siaj artismaj kvalitoj ol kiel historia dokumento.

## Verkaro 
* *Půlnoc bohů* – (Noktomezo de dioj, 1912)
* *Prsten* – (Fingroringo, 1914)
* *Dvě novely* (Du noveloj, 1914)
* *Zborov* (Zborov, 1918 - poemo)
* *Lví srdce* – (Leonkoro, 1919, poemaro pri la legioj, inter ili pri Zborov.)
* *Dáma ve smutku. Magdaléna* (Damo en funebro. Magdaleno, 1920 - rakontoj)
* *Ohnivý drak* – (Fajra drako, 1921, kroniko de la lastaj jaroj de la monarkio, eksplodo de la milito kaj unuaj desertuloj.)
* *Veliké dny* – (Grandaj tagoj, 1923, priskribas estiĝon de la legioj ĝis Zborov)
* *Ostrov v bouři* – (Insulo en ŝtormo, 1925, montras kaoson en Ukrainio dum la Oktobra Socialisma Revolucio)
* *Mohutný sen* – (Giganta revo, 1926, priskribas aktivadon de la legioj norde de Zborov kaj ilia trabatalado al oriento (Vladivostoko).
* *Anabase* – (Anabazo, 1927, la lastaj monatoj en la malproksima oriento)
* *Plukovník Švec* – (Kolonelo Švec, 1928, teatraĵo pri komandanto, kiu volas haltigis disfaladon de la moralo per sinmortigo)
* *Legenda o Barabášovi* – (Legendo pri Barabaso, 1932, romano en donkiĥoteca spirito pri kapitano Barabaso kaj lia servisto, ofte komprenata kiel polemiko kun Švejk de Jaroslav Hašek.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj soldatoj
Kategorio:Ĉeĥaj romanistoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj politikaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj generaloj
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj legianoj
Kanabacoj

La **kanabacoj**.

En tiu familio, estas tre konataj genroj, kiel kanabo, humulo kaj celtido. Tiu lastas estas la plej ampleksa genro de la familio, kun ĉirkaŭ 70 specioj. 

## Taksonomio 
La kanabacoj antaŭe estis en la ordo de urtikaloj, kiu nun klasigas en la rozaloj. La familio estas proksima al aliaj membrofamilioj de la malnova urtikala ordo, la morusacoj, urtikacoj, kaj ulmacoj.

Celtido estas malkiel la aliaj kanabacoj, ĉar ĝi estas alta arbo kaj ne estas dioika. Oni ankaŭe metis klasigis ĝin aŭ en la proksime parenca familio de la ulmacoj aŭ en aparta familio *Celtidaceae*; la Angiosperm Phylogeny Group lastatempe aldonis ĝin al la kanabacoj post genetika esplorado.

Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (23 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Rosales* Bercht. & J.Presl - rozaloj
****Cannabaceae* Martinov - **kanabacoj**
*****Aphananthe* Planch. - afananto
*****Cannabis* L. - kanabo
***** *Celtis africana*
*****Gironniera* Gaudich. - gironiero
*****Humulus* L. - humulo
*****Lozanella* Greenm. - lozanelo
*****Pteroceltis* Maxim. - pteroceltido
*****Trema* Lour. - tremato

## Bildaro 

Dosiero:Bagolaro.JPG|okcidenta celtido (*Celtis occidentalis*)
Dosiero:Hop mannelijke bloeiwijze Humulus lupulus male plant.jpg|masklaj floroj de lupolo (*Humulus lupulus*)
Dosiero:Humulus lupulus 070805.jpg|inaj floroj de lupolo (*Humulus lupulus*)
Dosiero:Hopfen3.jpg|ina planto de lupolo (*Humulus lupulus*) kun preskaŭ maturaj fruktoj

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Kanabacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Pixies

[eta|dekstra|250px|Pixies en [Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo, je la 1-a de oktobro 2004.]]
La **Pixies** (angle: Feoj) estas usona alternativ-muzika bando formita en Bostono, Masaĉuseco je 1985. La bando disiĝis je 1993 amare sed reunuiĝis je 2004. Frank BLACK (ankaŭ konita kiel Black Francis), Joey SANTIAGO, Kim DEAL, kaj Dave LOVERING estis (kaj estas) daŭre la membroj de la bando. La Pixies konstatis nur modestan sukceson en sia hejma lando sed estis signifoplene pli sukcesa en la Unuiĝinta Reĝlando kaj aliloke en Eŭropo, kvankam ili neniam atingis ĉeffluan sukceson kun siaj studiaj albumoj.

La muziko de la Pixies estis forte influita per punko kaj surfmuziko kaj, kvankam alte melodia, estis kapabla esti ege abrazia samtempe. Black estis la ĉefa kantverkisto kaj kantisto de la bando kaj havis distinge senespera, hurlanta liverado. Li tipe verkis kriptajn kantojn pri strangaj subjektoj, kiel NIFOj kaj superrealismo. Aludoj al mensa malstabileco, perforta biblia imagado, fizika vundado, kaj incesto elstaras en multe da la kantoj de la bando.

La grupo ofte postulatiĝas, kiel la tuja antaŭ-bando de la alternativ-muzika kreskego je la frua 1990-oj, kvankam ĝi disiĝis antaŭ de rikolti iujn helpojn tiu eble rezultus. La agnosko de konfesita amanto Kurt COBAIN pri tiu, kiun Nirvana ŝuldis al la Pixies, kune kun similaj tributoj de aliaj alternativ-muzikaj bandoj, sekurigis, ke la legaco kaj influo de la Pixies kreskis signife dum la jaroj post ilia forpaso.

## Diskaro 
* Surfer Rosa (1988)
* Doolittle (1989)
* Bossanova (1990)
* Trompe le Monde (1991)
* Indie Cindy (2014)
* Head Carrier (2016)
* Beneath the Eyrie (2019)
* Doggerel (2022)
* The Night The Zombies Came (2024)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1986
Kokot

Vorto **kokot** konserviĝis en la malnovslava, serba, kroata, soraba lingvoj (vidu ekz. łapanje kokota), en la ĉeĥa lingvo dialekte ankaŭ *kokokriado*. En la kutima ĉeĥa, pola kaj slovaka lingvoj la signifo transprenis sin kaj nun la vorto signifas:
* peniso (vulgare), en tiu ĉi signifo dokumentita jam en la malnovĉeĥa lingvo, en pli nova tempo en la slovaka soldata slango
* insultvorto, malagrabla aŭ nekaraktera homo (vulgare)

;Pluaj nomoj
* Kokot (ĵurnalo), eksa avantgarda kroata ĵurnalo

;Setlejoj kaj lokoj
* Kokot, pli poste Kokotsko, pereinta vilaĝo kaj burgejo sur teritorio de municipo Bušovice en distrikto Rokycany
* Kokot (Choustník), pereinta turo de ĉeĥa burgo Choustník
* Kokot (Štúrovo), pereinta domaro kaj burgo sur hodiaŭa teritorio de Štúrovo en Slovakio
* Kokot (Sova montaro), altaĵo en okcidenta Pollando en Sova montaro
* Kokot (Sanktakruca provinco), malgranda municipo en Pollando en Sanktakruca provinco en distrikto Pińczów

;Familia nomo
* Kokot (familia nomo) – pluraj personoj portantaj tiun ĉi familian nomon

## Similaj nomoj 
* Kokotsko
* Kokotów
* Kokota

## Referencoj 
Kategorio:Vulgaraj vortoj
Moon Geun Young

**MOON Geun Young**(문근영 naskiĝis la 6-an de majo 1987 en Gwangju, Sud-Koreio) estas korea aktorino.

## Filmografio 
* 1999 길 위에서 (*On the Way*)
* 2002 연애소설 (''Lovers' Concerto'') (as Ji-hwan's sister)
* 2003 장화·홍련 (*A Tale of Two Sisters*) (as Bae Su-yeon)
* 2004 어린 신부 (*My Little Bride*) (as Suh Boeun)
* 2005 댄서의 순정 (*Innocent Steps*) (as Jang Chae-ryn)
* 2006 사랑따윈 필요 없어 (*Love Me Not*) (as Ryu Min)

Moon Geun young
Moon Geun young
Kategorio:Naskiĝintoj en Sud-Koreio
Rozaloj

alternative=Duas espécies do género Rosa (Rosa cinnamomea L. e R. rubiginosa L.).|eta|491x491ra|Duas espécies do género Rosa (Rosa cinnamomea L. e R. rubiginosa L.).
alternative=Боярышник сглаженный (Crataegus laevigata)|eta|434x434ra|Боярышник сглаженный (Crataegus laevigata)
La **rozaloj** () estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 9 familiojn, ĉirkaŭ 270 genrojn kaj pli ol 8600 speciojn.

## Taksonomio 
Ĉi tiuj naŭ familioj montriĝis parencaj laŭ la genetikaj esploroj de la Angiosperm Phylogeny Group. Ilia analizo montris ke la urtikaloj, kiuj laŭ la malnova sistemo de Cronquist havis apartan familion, estas parto de la rozala ordo.

### Laŭ la klasifiko APG IV (2016) 
Laŭ la klasado de la APG, inter la bone konataj membroj de la rozaloj estas: rozoj; fragoj k framboj; pomoj k piroj; prunoj, persikoj, k abrikotoj; midgaloj; monta sorpo k kratago; ulmoj; figoj; urtikoj; humuloj k kanabo.

### Laŭ la sistemo de Cronquist (1981) 
Aparte de la rozacoj mem, ĉi tio konsistigas granda ŝanĝo de la membreco de rozaloj en la sistemo de Cronquist, listigita sube; ĉi tiujn familiojn oni forprenis de la rozaloj kaj aldonis al aliaj ordoj - la nune akceptata familio kaj/aŭ ordo montriĝas interkrampe:
* *Alseuosmiaceae* (asteraloj)
* *Anisophylleaceae* (kukurbaloj)
* *Brunelliaceae* (oksalidaloj)
* *Bruniaceae* (familio ne lokita en ordo kadre de eŭasteredoj II)
* *Byblidaceae* (lamialoj)
* *Cephalotaceae* (oksalidaloj)
* *Chrysobalanaceae* (malpigialoj)
* *Columelliaceae* (familio ne lokita en ordo kadre de eŭasteredoj II)
* *Connaraceae* (oksalidaloj)
* *Crassulaceae* - krasulacoj (saksifragaloj)
* *Crossosomataceae* (familio ne lokita en ordo kadre de rozedoj)
* *Cunoniaceae* (oksalidaloj)
* *Davidsoniaceae* (*Cunoniaceae*, oksalidaloj)
* *Dialypetalanthaceae* (rubiacoj, gencianaloj)
* *Eucryphiaceae* (*Cunoniaceae*, oksalidaloj)
* *Greyiaceae* (*Melianthaceae*, geranialoj)
* *Grossulariaceae* (saksifragaloj)
* *Hydrangeaceae* - hidrangeacoj (kornusaloj)
* *Neuradaceae* (malvaloj)
* *Pittosporaceae* (apialoj)
* *Rhabdodendraceae* (kariofilaloj)
* *Rosaceae* - rozacoj
* *Saxifragaceae* - saksifragacoj (saksifragaloj)
* *Surianaceae* (fabaloj)

### Laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (23 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Rosales* Bercht. & J.Presl - rozaloj
****Barbeyaceae* Rendle - barbejacoj
****Cannabaceae* Martinov - kanabacoj
****Dirachmaceae* Hutch. - dirakmacoj
****Elaeagnaceae* Juss. - eleagnacoj
****Moraceae* Gaudich. - morusacoj
****Rhamnaceae* Juss. - ramnacoj
****Rosaceae* Juss. - rozacoj
****Ulmaceae* Mirb. - ulmacoj
****Urticaceae* Juss. - urtikacoj

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Rozaloj
Rapidtrajna fervoja linio Kolonjo — Frankfurto

map|250ra|dekstra

La **Rapidtrajna fervoja linio Kolonjo — Frankfurto**, (*germane **Schnellfahrstrecke Köln — Rhein/Main***) en Germanio, estas fervoja linio por rapidtrajnoj inter Kolonjo, Flughaveno Frankfurta kaj Frankfurto ĉe Majno. Inter 1995 kaj 2002 la linio estis konstruita, kaj ĝi malfermiĝis dum julio 2002.
Inter la stacidomo Siegburg-Bonno kaj Flughaveno Frankfurta InterCityExpress veturos je maksimuma rapideco de 300&nbsp;km/h.

Dosiero:ICE3 Dernbachertunnel.jpg
Dosiero:A3 Schnellstrecke Stieldorferhohn.jpg
Dosiero:Limburg-Eisenbahnbruecke Lahn 2005-01-25c.jpg

Kolonjo — Frankfurto
Kategorio:Kolonjo
Kategorio:Transporto en Frankfurto ĉe Majno
Kategorio:Konstruaĵoj en Frankfurto ĉe Majno
Dongeradeel

Dosiero:Loudspeaker.svg**Dongeradeel** (; )
estas eksa municipo en la provinco Frislando (Nederlando), kun  loĝantoj sur areo de . Ekde la 1-a de januaro 2019 ĝi kun Ferwerderadiel kaj Kollumerland en Nieuwkruisland konsistigas novan municipon "nordorienta Frislando" (frise *Noardeast-Fryslân*, nederlande *Noordoost-Friesland*).

Dongeradeel situas en la nordorienta parto de la provinco kun la ĉefloko Dokkum, la plej norda urbo de la Frisaj dekunu urboj.

## Famuloj
* Gemma Frisius, germana fizikisto, matematikisto, kartografo, filozofo kaj instrumento-fabrikanto

Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Kategorio:Loĝlokoj en Frislando
Priŝtino

eta|Nacia biblioteko estis konstruita ankoraŭ en tempoj de Jugoslavio
[eta|maldekstra|250ra|Statuo de [Gjergj Kastrioti Skanderbeg|Skanderbeg en Priŝtino]]
eta|250ra|maldekstra|Impona domego de UN en Priŝtino
eta|250ra|maldekstra|Imperia moskeo en Priŝtino
**Priŝtino** aŭ **Priŝtina** (; ) estas ĉefurbo, politika, ekonomia, kultura centro kaj la plej granda urbo de Kosovo. Laŭ pritaksoj, 550—600 mil personoj loĝas en la urbo nun, plejparte etnaj albanoj (minoritate serboj, bosnoj kaj ciganoj).

En Priŝtino troviĝas la sidejo de UNMIK, OSKE-misio en Kosovo kaj la ĉefaj organoj de la portempa urbestraro kiel parlamento, registaro kaj prezidento de Kosovo.

## Historio 
Komence la romianoj havis urbon 15 km de urbocentro de Priŝtino, kiu baldaŭe iĝis la unua rezidurbo de diversaj serbaj reĝoj. La 28-an de junio 1389 la turka armeo venkis la serban armeon, sekve la nova serba ĉefurbo iĝis Smederevo ĝis 1459. Dum la Osmana Imperio la urbo restis grava administrejo. En la 1880-aj jaroj la fervoja linio atingis la urbon, kiu portis prosperon. En 1912 la serboj reakiris la urbon, sed dum la 1-a mondmilito Aŭstrio-Hungario okupis ĝin. Ekde 1918 la urbo apartenis al la estonta Jugoslavio. Dum la 2-a mondmilito albanoj kaj italoj regis en Priŝtino, ekde 1943 anstataŭ italoj germanoj regadis ĝis alveno de jugoslaviaj partizanoj.

Inter 1964-1989 Priŝtino estis ĉefurbo de aŭtonomia Kosovo. Post sanga milito ekde 17-an de februaro 2008 ĝi iĝis ĉefurbo de sendependa Kosovo.

## Vidindaĵoj 
* etnografia muzeo "Emin Giku"
* moskeo Llapit
* moskeo Sultano Mehmet la 2-a el la 18-a jarcento
* banejo Hammam el la 15-a jarcento
* moskeo de Paŝao Jasār de 1834
* serba abatejo Gračanica (10 km de la ĉefurbo)

## Servoj 
* Universitato de Priŝtino

## Ĝemelurbo 
 Tirano, Albanio

## Vidu ankaŭ 
* Priŝtina (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo de la urbo  albane, , serbe
* Historio de la urbo  
* Flughaveno de Priŝtino 
* OSZE-portreto de la komunumo Priŝtino, decembro 2005  
* Mapo de Priŝtino 


Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo
Kategorio:Urboj de Kosovo
The Smashing Pumpkins

**The Smashing Pumpkins** estas usona alternativ-muzika bando, kiu formis en Ĉikago je 1988. Kvankam la grupo travivis plurajn ŝanĝojn al ĝia vico, The Smashing Pumpkins konsistis el Billy CORGAN (ĉefkantisto/ritma gitaro), James IHA (ĉefa gitaro/subtena kantisto), D'arcy WRETZKY (basgitaro/subtena kantisto), kaj Jimmy CHAMBERLIN (drumo/frapinstrumentoj) dum la plejparta registranta-kariero de la bando.

Malkonfesinte la punkaj radikoj kunhavitaj de multe da iliaj alternativ-muzika samepok-grupoj, la Pumpkins havas diversan, dense tavoliĝintan, kaj gitar-pezan sonon, enhavanta elementojn de gotmuziko, metalroko, sonĝa pop-muziko, psikedela muziko, progresiva roko, ŝu-rigardeganta-stila produktado, kaj, en malfruaj registraĵoj, elektronika muziko. Frontulo Billy CORGAN estas la ĉefa kantverkisto de la grupo--lia luksa muzika ambicioj kaj elpurigaj tekstoj formis la albumojn kaj kantojn de la bando, kiuj priskribiĝis kiel "angoraj, kontuzitaj raportoj el la inkuba-lando de Billy CORGAN."

The Smashing Pumpkins enrompiĝis en la muzikan ĉeffluon per ilia dua albumo, *Siamese Dream (Siama Sonĝo)*. La grupo kreskigis ĝian ĉeestantaron per vastaj turneoj kaj ĝia sekvanta albumo, la duobla albumo *Mellon Collie and the Infinite Sadness* de 1995, debutis kiel n-ro unu en la Billboard listoj. Kun proksimume 18,3 milionoj da albumoj venditaj en Usono sole je 2006, The Smashing Pumpkins estis unu el la plej komerce sukcesaj kaj recenze aklamitaj bandoj je la 1990-oj. Tamen, interna batalado, uzado de drogoj, kaj malgrandiĝa vendado malhelpis la bandon kaj iniciatis disigon de 2000. Je aprilo 2006, la bando oficiale anoncis, ke si reunuiĝis kaj registris novan albumon. Revenintaj membroj Billy CORGAN kaj Jimmy CHAMBERLIN kuniĝis de novaj aldonoj Jeff SCHROEDER (gitaro) kaj Ginger REYES (basgitaro) je 2007 por turnei subtenante ilia nova eldono, *Zeitgeist*.

## Albumetoj 
* Gish (1991)
* Siamese Dream (1993)
* Mellon Collie and the Infinite Sadness (1995)
* Adore (1998)
* Machina/The Machines of God (2000)
* Machina II/The Friends & Enemies of Modern Music (2000)
* Zeitgeist (2007)
* Oceania (2012)
* Monuments to an Elegy (2014)
* Shiny and Oh So Bright, Vol. 1 / LP: No Past. No Future. No Sun. (2018)
* Cyr (2020)
* Atum: A Rock Opera in Three Acts (2023)
* Aghori Mhori Mei (2024)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1988
Boris Holmston

**Boris Aleksejeviĉ Smislovskij-Holmston** (ruse **Хольмстон-Смысловский**) (naskiĝis la 3-an de decembro 1897 en Zelenogorsk, mortis la 5-an de septembro 1988 en Vaduz, Liĥtenŝtejno) estis rusa oficiro, kiu kunlaboris kun Germanio dum la dua mondmilito.

Holmston estis kapitano de la rusa armeo. Post la rusa enlanda milito de 1917 ĝis 1922, li elmigris en Pollandon, poste en Germanion, kie li studis en milita akademio.

Fine de la milito, li fuĝis en Liĥtenŝtejnon.

## Vidu ankaŭ 
* Andrej Andrejeviĉ Vlasov

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Vlasov (en la rusa)
Jan Miroslav Bakalář

**Jan Miroslav Bakalář-Srbecký** (naskiĝis la 18-an de julio 1857 en Srbice apud Kojetín, mortis la 23-an de januaro 1935 en Podivín-Kostel) estis katolika pastro, religia publicisto kaj verkisto, kolektanto de fabeloj, propagandisto de artefarita lingvo volapuko, aŭtoro de fakaj laboraĵoj kaj gazetaj artikoloj. Sed poste li propagandis Esperanton, li estas inter delegitoj de UEA.

Li studis en gimnazioj en Kroměříž kaj Přerov, poste li eniris seminarion en Brno kaj en 1884 estis ordinita je sacerdoto. Li kapelanis en Křižanov, Jenešov kaj Bučovice, administris en Bohuslavice kaj en 1887 li fariĝis katekizisto en burĝaj kaj ĝeneralaj lernejoj en Břeclav. 

Jam kiel studento li kolektis naciajn fabelojn kaj kantojn por la praga „Slavia" kaj kontribuis al la vortaro de Kott, al la gazetoj „Hlas brněnský" (Voĉo de Brno), „Komenský" (Komenio - „Pri sanga literaturo", 1881), „Literární obzor" (Literatura horizonto), „Světozor" (Mondkoncepto), „Časopis muzejního spolku olomúckého" (Gazeto de la muzea societo de Olomouc) k.a.

Plie li kontribuis al pluraj volapukaj gazetoj en Vieno, Munkeno, Londono, Torino k.a.

## Verkoj
***Mluvnice světomluvy Volapük. Dle „učebných listů" Mořice Obhlídala a se svolenim jeho na jazuk ceský upravil J. ill. Bakalar.** (dua eldono) (Gramatiko de la mondlingvo Volapuko. Laŭ „lernofolioj" de d-ro Maŭricio Obhlídal kaj kun lia permeso al la lingvo ĉeĥa aranĝis J. Bakalář) Velké Meziříčí: J. F. Saska, 26 p. (1887)
***Slovníček řeči světové Volapük** (Vortareto de la mondlingvo Volapuko). Velké Meziříčí: J. F. Saska, 38 p. (1887)

Kategorio:Volapukistoj de Ĉeĥio
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Ĉinaj Ruĝaj Gardistoj

En Ĉinio, la ruĝaj gardistoj estis politika amas-movado de civitanoj, ĉefe junuloj kaj studentoj, promociita de la registaro de Mao Zedong, dum la kultura revolucio, inter 1966 kaj 1976.

La unuaj homoj kiuj uzis la nomon "Ruĝaj Gardistoj" estis grupo da studentoj de supera lernejo en Beijing, gvidataj de Zhang Chengzhi, kiuj nomis sin tiel en du afiŝoj, kiujn ili produktis en 1966, en kiuj ili akuzis la dirigentoj de la lernejo esti "intelekte elitismaj", kaj havi "burĝaj tendencoj". Post nelonge, grupoj da studentoj trans la tuta ĉefurbo, kaj poste trans la tuta lando, nomis isn mem la "Ruĝaj Garditoj". Tamen, la kreado de ĉi tiuj grupoj estis sufiĉe spontanea. Mao Zedong malferme aprobis, kaj instigis ĉi tiujn grupojn batali kontraŭ la "burĝaj tendencoj" ene de la komunisma partio, kaj kontraŭ la "malamikoj de la revolucio". Ŝajnas verŝajne, ke li volis uzi ilin por batali kontraŭ apartaj faksioj ene de la registaro. La politika movado komencata de Mao Zedong en ĉi tiu periodo estis nomata la "kultura revolucio".

La Ruĝaj Gardistoj vidis sin mem kiel puraj sekvantoj de Mao Zedong, kaj ĉiam kunportis la "Ruĝa Libreto" de citaĵoj de Mao, de kiu ili konstante citis kiel se temus pri religia teksto. Ili afirmis ke ili volis forigi la "Kvar malnovaj aferoj" de Ĉinio: malnovaj ideoj, kulturo, kutimoj kaj pens-manieroj, kiuj estis laŭ ili kunligitaj kun la feŭdala pasinteco. Ili organizis paroladoj kaj publikaj renkontiĝoj por disvastigi la ideoj de Mao Zedong, sed ili havis terura reputacio, pro ilia perforto kaj fanatismo. Ili maltraktis kaj publike humiliigis milojn da homojn, kiujn ili konsideris "klasaj malamikoj", ofte simple pro ilia riĉeco aŭ pro ilia familia historio. Intelektuloj kaj profesoroj estis aparte oftaj bersailoj de ilia persekuto. Oni kredas nuntempe, ke almenaŭ duona miliono da homoj estis rekte aŭ nerekte mortigitaj de la agado de la Ruĝaj Gardistoj, kaj la "Kultura Revolucio" kiun ili kreis estas memorata kiel epoko da kxaoso kaj manko de progreso. La Ruĝaj Gardistoj ankaŭ detruis amason da antikvaj konstruaĵoj kaj artaĵoj, inkluzive de budhismaj temploj, ĉar ili konsideris ilin simboloj de la feŭdalisma pasinteco. La ĉefministro Zhou Enlai devis ordoni ke la armeo protektu la Malpermesita Urbo, por ke la fanatikaj junuloj ne detruu ĝin.

La Ruĝaj Gardistoj vojaĝis tra la tuta Ĉinio por disvastigi iliajn ideojn, helpataj de la registaro kiu permesis al ili vojaĝi sen page per trainoj. Multaj el ili konsideris la aferon speco de ekscititan ferion pagitan de la ŝtato, ĉar la plej multo el ili neniam estis havinta la eblecon vojaĝi antaue.

Je la fino de la sesdekaj jaroj, la registaro finfine decidis reporti iu specon de ordo al la lando, kaj provis disigi la Ruĝaj Gardistoj, kun multaj malfacilaĵoj. Multaj ol ili estis sendataj al la kamparo, por "lerni de la kamparanoj". En tiu maniero, ili ne povis krei problemoj.

Kiel rezulto de ĉi tiu movado, milionoj da junuloj kiuj venis de la plej bone edukita socia klaso perdis la ebleco fari seriozajn universitatajn studojn.

Kategorio:Politiko de Ĉinio
Kategorio:Kultura revolucio
Jean-Michel Lemétayer

**Jean-Michel Lemétayer** (naskiĝis la  en Vignoc, Ille-et-Vilaine, Francio) estas prezidento de la *franca federacio de la sindikatoj de agrikulturaj ekspluatantoj* (france ''Fédération nationale des syndicats d'exploitants agricoles*, *FNSEA*) ekde majo de 2001. Krome li estas lakto-produktanto en Vignoc en la franca departemento Ille-et-Vilaine.

Li estas ankaŭ membro de la *Franca konsilejo ekonomia kaj socia*, administranto de la *Sopexa* kaj de la banka grupo *Crédit agricole*.
Li ankaŭ estas prezidento kaj kun-fondinto de la franca salono pri animalaj produktoj *SPACE* kaj prezidento de la administra konsilejo de la lernejo por agronomaj inĝenieroj de Rennes (*École nationale supérieure agronomique de Rennes*, *ENSAR'').

La , parolante pri la franca ministrino pri Agrikulturo Christine Lagarde dum elsendo de la franca radio Europe 1, li klare deklaris sian favoran inklino por Esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Agrikultura sindikato
Cassiano Ricardo

**Cassiano RICARDO** (naskiĝis la  en San-Jozefo de la Kampoj; mortis la ) estis brazila ĵurnalisto, kritikisto kaj poeto.

Lia poezio tre evoluis. En komenco, li estis tre naciisma poeto, eĉ influita de faŝismo, post Dua mondmilito iĝis eksperimentalisma kaj estetiisma, sed lia plej grava verko estas la naciisma libro Martim Cererê (1928). En tiu fazo, li metis kelkajn esperantajn vortojn en siaj poemoj pro belsoneco. Li sukcesis fini kurson de Esperanto ĉe Brazila Esperanto-Ligo, ricevante la diplomon "kun laŭdo".

## Eksteraj ligiloj 
* Cassiano Ricardo (1895–1979)  *(en Esperanto)*

Kategorio:Brazilaj poetoj
Kategorio:Brazilaj ĵurnalistoj
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio