open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
József Sándorffy

**SÁNDORFFY József** [pr. ŝandorffi], *Sándorffi* estis hungara teatroluanto, mecenato naskiĝinta en Hegyközújlak la 20-an de aprilo 1767 kaj mortinta en Nagyvárad la 30-an de novembro 1824. 

## Lia kariero
József Sándorffy estis amiko kaj kuracisto de poeto Mihály Csokonai Vitéz, ekde 1805 ĉefkuracisto de departemento Bihar. La 1-an de februaro 1814 li luis la teatron de Debrecen por dek jaroj. Li ludigis alterne la trupojn de Mihály Vándza, poste de György Éder en Debrecen kaj Nagyvárad, sed ili gastludis ankaŭ en Arad kaj Szeged. La libraron de teatro kaj la scenejajn necesaĵojn li riĉigis el propraj elspezoj.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Sandorffy, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Märchenbilder (Schumann)

La **Märchenbilder für Klavier und Viola (Violine ad libitum) op. 113** (Fabelajn bildojn por Piano kaj vjolo, violono laŭplaĉe) Robert Schumann verkis inter la 1-a kaj 4-a de marto 1851. La ciklo konsistanta el kvar lirikaj karakterpecoj, estas unu el la malmultaj originalaj komponaĵoj por la okupantaro vjolo kaj piano. Ĝi aperis en junio/julio 1852 ĉe eldonejo Carl Luckhardt el Kassel, kiu jam eldonintis Fantasiestücke op. 73 kaj Fünf Stücke im Volkston op. 102. La unua prezentado okazis la 12-an de novembro 1853 kadre de serenado de Clara Schumann en la salono de gastejo „Zum goldenen Stern“ en Bonn. La vjolvoĉon ludis Wilhelm Joseph von Wasielewski, omaĝito de ĉi tiu verko kaj posta biografo de Schumann.

## Movimentonomoj 
# "Nicht schnell"  3/4-takto, tonalo: d-minoro
# "Lebhaft"  2/4-takto, tonalo: F-maĵoro
# "Rasch"  2/4-takto, tonalo: d-minoro
# "Langsam, mit melancholischem Ausdruck"  3/8-takto, tonalo: D-maĵoro

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Verkoj de Robert Schumann
Schumann
Moderna ŝtato

La **Moderna ŝtato** naskiĝis inter la 14a kaj 15a jarcentoj, kiam la reĝoj profitis la krizon de la feŭdismo por rehavi povon. Tiu procezo estis helpata de la burĝaro, nova socia klaso naskiĝinta kun tiu tipo de ŝtato. La Moderna ŝtato posedis identecon, estis organizata, strukturata ja estis formala; ĝi estis agnoskata politike de aliaj ŝtatoj kaj la povo estis centralizita. Ties formado kaŭzis diversajn konsekvencojn je politika, ekonomia kaj socia niveloj. Ĝi estis la politika sistemo uzatai en la Moderna epoko kaj parto de la Nuntempa epoko.

## Deveno de la Moderna ŝtato
De la 14a jarcento kaj 15a jarcento (depende de la loko kaj gradoj) la eŭropaj reĝoj iniciatis la procezon de formado de la moderna ŝtato, per komenco de koncentrado kaj centralizado de la la regado sur siaj teroj. Utiligante la krizon kiun alfrontis la senjorlandoj post la Nigra pesto kaj la militoj, ili faris interkonsentojn kun la feŭdaj senjoroj por ricevi ties terojn kontraŭ iu privilegio, aŭ male ili devis rekonkeri ilin per de sangaj militoj. La reĝoj estis helpitaj en ĉi tiu procezo de la burĝoj kiuj deziris liberiĝi de la feŭdaj senjoroj, pro tio ke ili vidigis sin damaĝitaj de la kondiĉo de vasaloj de tiuj kaj de la feŭda ekonomio.

## Formado kaj evoluado
La plimulto de la modernaj ŝtatoj disvolviĝis laŭ la procezo formulita, sed iuj vidiĝis koruptitaj de la lokaj elitoj, kiuj malfaciligis ties formadon kiam ili vidis sian konstantan povoperdon. En ĉi tiuj kazoj la ŝtato rezulta vidiĝis malbone aŭ malmulte strukturita, iĝante malforta en rilato al tiuj kiuj sukcesis konstituiĝi sufiĉe stabilite. En tiuj kiuj la procezo disvolviĝis sen multaj problemoj, la reĝo iĝis la maksimuma aŭtoritato kaj ili kreis politikajn instituciojn, kaj ekonomiajn kaj militistajn.

La armeo pasis de esti senjoria al esti ŝtata, subtenita per ŝtataj monfundoj kaj direktita de generaloj elektitaj de la ŝtato. La reĝoj komencis enspezi impostojn de la loĝantaro por pliigi la riĉecojn de la lando, kreante por ĉi tiu celo la burokration kaj sistemojn de impostkolektado. Krome, por pliigi la impostkolektadon, ili kreis doganajn impostojn kaj ili redaktis normojn por la kontrolo de la eniro kaj la eliro de la havaĵoj en la ŝtataj teritorioj. Politike, la plej granda ŝanĝo estis la paŝo de la povo de la elitoj al la reĝoj. Alia ŝanĝo estis la eko de la diplomatio kiel nemalhavebla instrumento por la rilato kun aliaj ŝtatoj kaj subteno de la paco. La kreo de regostrukturoj pli kompleksaj okazis ĉar al la ekzistinta oni aldonis reprezentajn instituciojn de la popolo (kiel la Ĉambro de la Komunuloj en Anglio) kaj en iuj kazoj ankaŭ de la elitoj (kiel en Prusio, Nederlando kaj Anglio kun la Ĉambro de la Lordoj). Oni formis ankaŭ la Parlamentojn.

Kategorio:Reĝimoj
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Politiko de Eŭropo
Borbála Koronka Sáskáné

**SÁSKÁNÉ KORONKA Borbála** [pr. ŝa:ka:ne:] estis hungara aktorino naskiĝinta ? kaj mortinta ?. Ŝi estis la patrino de juristo, politikisto János Hajós.

## Ŝia kariero 
Borbála Koronka Sáskáné ekde 1800 ludis en Kolozsvár, Nagyvárad kaj Debrecen. En 1807 ŝi venis kun sia edzo al Pest, kie ĝis 1810 ŝi estis membrino de la trupo, poste ŝi revenis al Koloĵvaro. Ekde 1821 ŝi ludis sub nomo *Hajósné*.

## El ŝiaj roloj 
* Gróf Télpatakiné (Kotzebue: Embergyűlölés és megbánás);
* Szilágyi Erzsébet (Szentjóbi Szabó L.: Mátyás király választása);
* Zenomida (Henneberg–Schikaneder: Csörgősapka);
* Kapelletné (Shakespeare–Weise: Romeo kaj Julieta).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Sass

**SASS László** [pr. ŝaŝ] estis hungara kantisto (baritono) naskiĝinta en Arad en 1918.
## Lia kariero
László Sass estis inter 1948 kaj 1973 solisto de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo. Li kantis kvazaŭ kvindek oper- kaj operetrolojn.

## Premioj, distingoj
*1964 -Meritartisto
## El Liaj roloj
*Scarpia (Puccini: Tosca); 
*Tiborc (Erkel F.: Bánk bán); 
*Háry János (Kodály Z.); 
*Daland (Wagner: A bolygó hollandi).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
 

Sass, L
Rozália Klein Schodelné

**SCHODELNÉ KLEIN Rozália** [pr. ŝodelne:] estis hungara kantistino (soprano) naskiĝinta en Kolozsvár la 29-an de septembro 1811 kaj mortinta en Nyáregyháza la 19-an de septembro 1854.
eta|240ra|Rozália Schodelné Klein

## Ŝia kariero 
Rozália Klein Schodelné debutis en Pressburg en 1829 en rolo de Agáta (Weber: *A bűvös vadász*). Ekde 1833 ŝi estis membro de la *Kärtnerthor Theater*, poste de la *Josephstädter Theater* de Vieno. En 1837 ŝi gastkantis en Pest (urbo) kaj germane kaj hungare. Ekde 1838 dungis ŝin la Hungara Teatro de Pest. En 1841–42 ŝi kantis en Hannover, Mainz, Köln kaj en Londono (*Covent Garden*). Ŝi estis la unua fakece instruita altnivela hungara operkantistino.

## El ŝiaj roloj 
* Rómeó (Bellini: Montecchi és Capuletti párt);
* Norina (Donizetti: Szerelmi bájital);
* Abigail (Verdi: Nabucco); Lucrezia Borgia (Donizetti);
* Donna Anna (Mozart: Don Giovanni);
* Leonóra (Beethoven: Fidelio).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tajgeto (luno)

**Tajgeto** estas neregula satelito de Jupitero. Ĝia orbito estas retrograda.

## Malkovro 
Ĝin malkovris Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández kaj Eugene A. Magnier, post observoj inter la 23-a kaj la  per la teleskopo de 2,2 m de diametro de Mauna Kea.

Ili anoncis la  la malkovron de dek jupiteraj lunoj (maldaŭre nomataj J/2000 J 2 al J 11). Inter kiuj Tajgeto, kiu tiam ricevis nur la maldaŭran nomon **S/2000 J 9** ĉar ĝi estis la naŭa jupitera satelito malkovrita en 2000.

Ĝiajn grandon kaj mason (5&nbsp;km kaj 1,7 × 1014 kg) oni proksimume kalkulis, hipotezante ke ĝiaj denso kaj albedo estus 2,6 × 103 kg/m3 kaj 0,04.

## Nomo 
La , IAU aprobis
doni al ĝi la nomon de **Tajgeto**, (greke; Ταϋγέτη: Taugete),
En helena mitologio, Tajgeta estas unu el la Plejadoj amata de Zeŭso per kiu ŝi estis patrino de Lakedemono.

## Orbito 
Tajgeto estas ano de la karmea grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 900 000 kaj 24 100 000&nbsp;km, klinangulojn inter 164,9° kaj 165,5° rilate al la Jupitera ekvatoro, kaj discentrecojn inter 0,23 et 0,27.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La karmea grupo estas videbla apud la centro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Carme CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la karmea grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Tajgeto, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Tajgeto, (angla versio)
*  Dekunu novaj jupiteraj satelitoj S/2000 J1...S/2000 J 11, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La karmea grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Klára Sebők

**SEBŐK Klára** [pr. ŝeboe:k] rumania hungara/hungara aktorino naskiĝinta en Szentegyházasfalu la 15-an de aŭgusto 1941. Ŝi estas edzino de Sándor Héjja.

## Ŝia kariero 
Klára Sebők komence estis dancistino de la Székely Népi Együttes de Târgu Mureş, poste ekde 1967 ŝi ludis en la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo. En 1988 kune kun sia edzo Sándor Héjja ŝi translokiĝis en Hungarujon. Ŝi fariĝis gvidantaktorino de la Nacia Teatro (Pécs).

## El ŝiaj roloj 
* Heléna (Eŭripido–Sartre–Illyés: A trójai nők);
* Maggie (Miller: Bűnbeesés után);
* Zsuzsi (Barta);
* Lisbeth (Sütő A.: Egy lócsiszár virágvasárnapja);
* Ágnes (Lőrinczy L.: A szerető); Ilma (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde);
* Mária (Nádas: Találkozás);
* Kleopatra (Shakespeare: Antonius és Cleopatra).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1578

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Sinopo

**Sinopo** (greke: Σινώπη), en la helena mitologio, estis nimfo.

Ŝi donis sian nomon al:
***Sinop**, urbo en Turkio;
***Sinopo**, satelito de Jupitero.
Sinopo (luno)

**Sinopo** estas neregula satelito de Jupitero. Ĝi havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de Seth Barnes Nicholson, en la Observatorio Lick sur la Monto Hamilton, (Kalifornio - Usono).

Ĝi tiam ricevis nur nomon **Jupitero IX**. Ĝi neniam ricevis maldaŭran nomon: tiu noma sistemo ne tiam ekzistis.

## Nomo 
La , IAU aprobis
ke ĝi ricevu la nomon **Sinopo**, (greke; Σινώπη: Sinope). En la helena mitologio, Sinopo estis nimfo amata de Zeŭso, kiu sukcesis sin rifuzi al li.

## Orbito 
La orbito de Sinopo similas tiujn, de la anoj de la pazifaa grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 800 000 kaj 24 100 000 km, kaj klinangulojn inter 144,5° kaj 158,3° rilate al la Jupitera ekvatoro.

Tamen, ĝia koloro estas pli ruĝa ol la ceteraj pazifaaj lunoj, kaj ĝia transruĝa spektro similas tiujn de la D-tipaj asteroidoj; pli griza, Pazifao similas C-tipan asteroidon. Pro tio, Sinopo povus esti objekto sendepende kaptita de Jupitero.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La pazifaa grupo estas videbla en centro-malalto.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Pasiphae CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la pazifaa grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Sinopo, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Sinopo (angla versio)
*  Sinopo, el "*Solar System Exploration*" 
*  La pazifaa grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Lentiska rezino

eta|250px|Larmo el rezino
eta|250px|Lentiksa rezino

**Lentiska rezino** (aŭ **mastiko**) estas rezino elprenita de la arbo lentisko (*Pistacia lentiscus*).

Ĝi estas uzata tra la historio kiel medikamento. Ĝi estas uzata ankaŭ kiel ingredienco en manĝaĵoj, kiel glaciaĵo kaj lukumo.

La mastiko (greke μαστίχα) estas origine likvoro spicita kun lentiska rezino, prenita el la lentisko, malgranda ĉiamverda arbo indiĝena de la mediteranea regiono kreskis sur la insulo Ĥio.

## Notoj 
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Rezinoj
Kategorio:Greka kuirarto
Monotipa taksono

[dekstra|eta||240ra|*Amborella trichopoda*, ununura specio de la genro [Amborelo]]
En biologio, **monotipa taksono**, aŭ **unutipa taksono**, estas taksono kiu havas nur unu tuj suban subtaksonon. Tiu subtaksono do estas la ununura tipo de la taksono.

Tiel, unutipa familio, havas nur unu genron, kaj do estas unugenra. Unutipa genro havas nur unu specion, kaj do unuspecia. Kaj unutipa specio ne havas subspecion, kaj do estas sensubspecia.

Laŭ evolua biologio, taksonomio estas rimedo reprezenti konojn pri filogenetiko. Tiele, estas kutime evitata establi unutipajn taksonojn se tio ne ŝajnas garantiita ekzemple per filogenetika pruvo kia fosilio aŭ rilato kun analizoj de kladoj.

## Ekzemploj de unutipaj taksonoj 
*Nepentacoj aŭ kionedoj estas unutipaj familioj, ĉar ili enhavas nur unu genron.
*Kameropo estas unutipa genro, ĉar ĝi enhavas nur unu genron.
*La granda kriaglo estas unutipa specio, ĉar ĝi havas neniun subspecion.
* ( *Ophiophagus hannah* )
* Hinda antilopo ( *Antilope cervicapra* )
* Pampa cervo ( *ozotoceros bezoarticus* )
* kolhara lupo ( *Chrysocyon brachyurus* )
* Filipina aglo ( *Pithecophaga jefferyi* )
* Anda kondoro ( *Vultur gryphus* )
* Giganta formikoformiko ( *Myrmecophaga tridactyla* )
* Nigra kajmano ( *Melanosuchus niger* )
* Adakso ( *Addax nasomaculatus* )
* Altnaza antilopo ( *Saiga tatarica* )
* Okapio ( *Okapia johnstoni* )
* Malaja fluglemuro ( *Galeopterus variegatus* )
* la homo ( *Homo sapiens* )

## Notoj 
## Referencoj 
* Mayr E, Ashlock PD. (1991): *Principles of Systematic Zoology* (2a edl.). McGraw-Hill. ISBN 0-07-041144-1
* Parham, J.F. & Feldman, C.R. (2002): Generic revisions of emydine turtles. ''Turtle and Tortoise Newsletter **6**: 28–30. PDF plena teksto

Kategorio:Scienca klasado
Kategorio:Specioj
Kategorio:Taksonomio
2067

**2067** estos normala jaro komenciĝanta sabate (vidu ĉi tie kalendaron).

Dum la jaro 2067 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj 
* Ringa suneklipso, la 11-an de junio, videbla en Pacifika Oceano, Peruo kaj Kolombio.
* Hibrida suneklipso, la 6-an de decembro videbla kiel ringa suneklipso en Centra Ameriko kaj Venezuelo, plena suneklipso en orienta Brazilo kaj ringa suneklipso en Niĝerio kaj Ĉado.

## Naskiĝoj 
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

## Mortoj 
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Kantono Marin

La **Kantono Marin** - angle *Marin County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Kalifornio. Ĝi situas inter la Pacifika Oceano okcidente kaj la Golfo de San-Francisko oriente, norde de la Golden-Gate-Ponto. Laŭ la censo de 2000 la kantono havis 712 462 loĝantojn. Ĝia ĉefurbo estas San Rafael, plia aparte konata loĝloko, rekte norde la la Golden-Gate-Ponto, estas Sausalito. La kantono estas parto de la urbega "Areo Golfo de San-Francisko". La averaĝa pokapa jara enspezo laŭ la censo de 2000 estis 44.962 usonaj dolaroj USD, en 2007 temis pri 51.950; en tuta Usono la averaĝa pokapa jara enspezo estas 21.587, kaj la averaĝa pokapa jara enspezo en la kantono klare estas la plej alta en Usono.

eta|maldekstra|300px|plaĝo *Stinson Beach*

## Pliaj urboj kaj signifaj loĝlokoj estas 
* Bel Marin Keys
* Belvedere
* Black Point
* Black Point-Green Point
* Bolinas
* Corte Madera
* Dillon Beach
* Fairfax
* Fallon
* Hamilton
* Inverness
* Inverness Park
* Kentfield
* Lagunitas-Forest Knolls
* Larkspur
* Lucas Valley-Marinwood
* Marin City
* Marinwood
* Marshall
* Mill Valley
* Muir Beach
* Olema
* Nicasio
* Novato
* Point Reyes Station
* Ross
* San Anselmo
* San Geronimo
* Santa Venetia
* Stinson Beach
* Strawberry
* Tamalpais-Homestead Valley
* Tiburon
* Tomales
* Woodacre

## Vidu ankaŭ 
* la liston de kantonoj de Kalifornio.

Kategorio:Kantonoj de Kalifornio
Cubavisión Internacional

**Cubavisión Internacional** estas kuba televidkanalo, kiu elsendas per satelito al la tuta mondo ekde Havano dum 24 horoj ĉiutage. Ĝi estas ŝtata televidkanalo kiu apartenas al la Kuba Instituto de Radio kaj Televido (ICRT en la hispana).

La televidkanalo elsendis unuafoje la 26-an de julio 1986 kun la celo "diskonigi al la mondon la realon pri Kubo, ĝia kulturo kaj socio"

En la nuntempo ĝiaj elsendoj spekteblas en pli ol 50 landoj de kvin kontinentoj (Ameriko, Eŭropo, Nord-Afriko, Azio kaj Oceanio) danke al reto de kvin satelitoj.

Ĉiuj programoj elsendataj de "Internacia Kubavido" estas produktaĵoj de la provinciaj kaj naciaj televidkanaloj krom la memproduktitaj de tiu kanalo. Ĝi inkluzivas humoron, amuziĝon, kuban muzikon, dokumentfilmojn, filmojn, novaĵojn kaj aliajn aferojn ĉiuj el Kubo.

## Eksteraj ligiloj 
*Cubavisión Internacional
 

Kategorio:Televidkanaloj en Kubo
Kategorio:Hispanlingvaj televidkanaloj
Károly Sepsy

**SEPSY Károly** [pr. ŝepŝi] *Sepsi* estis hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Szatmár en 1822 kaj mortinta en Szatmár en decembro 1853. 

## Lia kariero
Károly Sepsy debutis en 1838 en Máramarossziget. En 1841 li jam estis direktoro. En 1845 li estis kun sia trupo en Italujo. En 1848 li elpaŝis en la Nacia Teatro de Pest kiel gasto (Bábel Szigligeti Ede: *Rózsa*), pli poste li disigis sian trupon por ebligo al liaj aktoroj iĝi honvedoj. Pli poste li vivis en sia naskiĝurbo. 

## Liaj libroj
**Egy színész emléklapjai* (Debrecen, 1948); 
**Nász és sír* (Nagykároly, 1850).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Sepsy, K.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kantono Napa

La **Kantono Napa** ( *Napa County*) estas kantono de Usono en la subŝtato Kalifornio. Ĝi situas norde de la Golfo de San-Francisko. Laŭ la stato de la censo  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Napa. La kantono estas parto de la urbega "Areo Golfo de San-Francisko". La vorto "Napa" venas el loka indiana lingvo kaj probable tradukatas "domo".

Pro la mediteranea klimato en la Napa-valo bone kultiveblas vitejoj. La kantono sekve konatas pro elstare kvalita vinproduktado. Aparte produktiĝas la vinspecoj *Chardonnay, Cabernet Sauvignon* kaj *Zinfandel*.

Pro la pitoreska pejzaĝo, la agrabla klimato kaj la proksimeco al la urbo San-Francisko, la Napa-valo estas preferata loĝregiono. La loĝdenso tamen restas relative malalta, ĉar multaj familioj kiuj jam dum pluraj generacioj loĝas en la kantono skeptike juĝas la ekloĝon de urbanoj, kaj ĉar senteblas sociaj tensioj inter la loĝantoj de luksaj vilaoj borde de la Golfo de San-Francisko en la sudo de la kantono, kaj la malpliriĉaj laboristoj, je granda parto hispanlingvaj, en kaj ĉirkaŭ la kantona ĉefurbo Napa.

En la Napa-valo interalie situas la urboj *Americal Canyon, Angwin, Calistoga, Deer Park, St. Helena* kaj *Yountville*.

## Vinfarejaj palacoj 
En la kantono, aparte en la ĉefurbo Napa, rigardeblas pluraj pompaj vinfarejaj palacoj, aranĝitaj kiel historiecaj kasteloj, vilaoj aŭ temploj.

## Vidu ankaŭ 
* la liston de kantonoj de Kalifornio.

Kategorio:Kantonoj de Kalifornio
Universitato de Alcalá de Henares

[eta|dekstra|250ra|Fasado de la Universitato de [Rodrigo Gil de Hontañón.]]
La **Universitato de Alcalá** aŭ **Komplutensa Universitato** troviĝas en la urbo Alcalá de Henares, en la Madrida Regiono, Hispanio. Ĝi estis fondata en 1499 de la Kardinalo Cisneros, dum la 16-a kaj 17-a jarcentoj. Ĝi konvertiĝis en granda akademia edukcentro. En 1836 la Universitato estis translokita al la urbo Madrido kaj ĝia nomo estis ŝanĝita al "Universitato de Madrido", kio kun la paso de la tempo konvertiĝis en la nuna Komplutensa Universitato de Madrido. La nuna institucio havas la statuson ekde 1977, kiam okazis la sencentralizigo de la universitataj studoj kaj pro tio fariĝis sendependa.
Ĝia aktiveco realiĝas en diversaj konstruaĵoj de la historia urboparto, la plimulto antikvaj monaĥejoj kaj edukcentroj. Ĝi estas unu el la ses publikaj universitatoj de la Madrida Regiono.
eta|maldekstra|José Vicente Saz Pérez (Rector de la Universidad de Alcalá, 2018).

## Vidu ankaŭ 
* historia universitato de Alkalao
* Juan Ginés de Sepúlveda, hispana humanisto
* Francisco de Vergara, hispana humanisto
* Alcalá de Henares Universidad (stacidomo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Universitato de Alcalá
Kantono Solano

La **Kantono Solano** - angle  *Solano County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Kalifornio. Ĝi situas norde de la Golfo de San-Francisko. Laŭ la censo de 2000 la kantono havis 394 542 loĝantojn. Ĝia ĉefurbo estas Fairfield. La kantono estas parto de la urbega "Areo Golfo de San-Francisko".  

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Historio 
La nomo de la kantono fontas de la hispana franciskana monaĥo kaj kristanisma misiisto Francisko Solano, kiu dum la bapto de loka indiana ĉefo transdonis sian nomon al tiu. La indiana ĉefo antaŭ la bapto nomiĝis *Sem-yeto*, kio tradukatas "kuraĝa mano". Poste la regiono nomatis laŭ tiu indiana ĉefo, kiu regis super la indianaj triboj inter la rojo *Petaluma* kaj la rivero *Sacramento*. Solano estas ofta familia nomo en la nordo de Hispanio.

## Limaj kantonoj 
* kantono Contra Costa sude,
* kantono Sonoma kaj
* kantono Napa okcidente,
* kantono Yolo norde kaj 
* kantono Sacramento oriente.

## Urboj 
* Benicia
* Dixon
* Fairfield
* Rio Vista
* Suisun City
* Vacaville
* Vallejo

## Vidu ankaŭ 
* la liston de kantonoj de Kalifornio.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Kalifornio
Daddy Yankee

**Raymond Luis Ayala Rodríguez** (naskiĝis la 3-an de februaro 1976 en Río Piedras, Porto-Riko), artiste konata kiel **Daddy Yankee**, estas kantisto kaj komponisto de regetono, ankaŭ aktoro, filmproduktanto, radiparolisto kaj entreprenisto de la kariba insulo Porto-Riko. Unu el liaj plejaj atingoj estis la popularigo de regetono en Latinameriko, Hispanio kaj diversaj nehispanlingvaj landoj. Lia disko *Barrio Fino* estis projektita internaciskale ke per ĝi li gajnis plurajn premiojn kiel la Billboard de la Latinamerika Muziko en 2005 kaj la Premio Grammy en 2006. En 2017 li signife kontribuis al popularigo de la kanto *Despacito*.

eta|maldekstra|Daddy Yankee en 2019

## Diskaro 
* 1995 - *No Mercy*
* 1998 - *El Cartel*
* 2001 - *El Cartel II*
* 2002 - *El Cangri.com*
* 2003 - *Los Homerun-Es*
* 2003 - *Ahora le toca al Cangri! Live*
* 2004 - *Barrio Fino*
* 2005 - *Barrio Fino En Directo*
* 2007 - *El Cartel III: The Big Boss*
* 2008 - *Talento de Barrio: El Soundtrack*
* 2010 - *Daddy Yankee Mundial*
* 2012 - *Prestige*
* 2013 - *King Daddy*
* 2019 - *Con Calma & Mis Grandes Exitos*
* 2020 - *2K20*
* 2020 - *El Disco Duro*
* 2022 - *Legendaddy*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Daddy Yankee, oficiala retpaĝo

Kategorio:Regetono
Kategorio:Portorikaj kantistoj
Kategorio:Repkantistoj
1290-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
### Eŭropo 
*1291: En la centro de hodiaŭa Svislando estis fondita la Svisa Ĵurkomunumo.
*Mongoloj invadis la praajn Rusion, Hungarion, kaj Pollandon.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
##### Mongola Imperio 
*Kublaj-Ĥano, regis de 1260 ĝis 1294

#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Rudolfo la 1-a, Habsburgo, 1273-1291
* Adolfo de Nassau-Weilburg 1292-1298
* Alberto la 1-a, Habsburgo, 1298-1308

##### Anglio 
* Eduardo la 1-a regis 1272-1307

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
## Malkovroj 
## Bildoj 
König Albrecht schickt wegen seiner Kaiserkrönung einen Boten zu Papst Bonifatius.jpg|Reĝo Alberto sendas kurieron al la papo pro sia kroniĝo kiel imperiestro.

## Notoj kaj referencoj
Olga Siklós

**SIKLÓS Olga** [pr. ŝiklo:ŝ] estis hungara dramaturgo, reĝisoro, verkisto naskiĝinta en Kluĵo la 6-an de novembro 1926 kaj mortis la 22-a de julio 2006. Ŝia edzo estis Bálint Magyar (teatrohistoriisto)‎, ŝia filo estis Bálint Magyar (ministro).

## Ŝia kariero 
Olga Siklós estis ekde 1945 membro de la Nacia Teatro (Budapeŝto), dramaturgo de la teatroj ekde 1951 de la Ifjúsági, ekde 1956 de la Teatro de Kecskemét, ekde 1966 de la Teatro Petőfi (Veszprém). Ekde 1973 ŝi estis reĝisorino de la Hungara Radio. Ŝi naskis 2 gefilojn.

## El ŝiaj libroj 
* *A magyar drámairodalom útja 1945–57* (1970);
* *A legnagyobb magyar* (1983) (reĝisorino de la sceneja varianto).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrohistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj dramaturgoj
Zsigmond Simándi

**SIMÁNDI Zsigmond** [pr. ŝima:ndi] *Rumpler* estis hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Máramarossziget la 26-an de februaro 1852 kaj mortinta ?. 

## Lia kariero
Zsigmond Simándi estis ekde 1876 dum ses jaroj ano de la trupo de Gusztáv Hubay, poste de tiu de Gyula Hegyi kaj de Károly Polgár?. Li ricevis permesilon unue en 1885 por estri teatron, sed lia unua provo malsukcesis. Li denove dungis sin al provinco, poste en jaroj 1891–97 li agadis kiel direktoro. Li estis atentanto por unu jaro en Koloĵvaro poste en la Népszínház. Inter 1900 kaj 1909 li laboris ĉe provincaj trupoj.

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Simandi, Zs.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Regetono

[eta|[Daddy Yankee, unu el la pintaj reprezentantoj de regetono.]]
La **regetono** (hispane konata kiel *reggaetón*) estas latinamerika muzikstilo, kiu venas de la hispanlingva regeo miksita kun repo kaj hiphopo. Ĝi havas influojn de aliaj stiloj de la regiono kiaj la bombo, salso, ĉampeto, kumbio, valjenato kaj merengeo. Regetono naskiĝis en Panamo, poste evoluis kaj moderniĝis en Puerto-Riko, kie ĝi estis nomata *Reggaetón*. Komence ĝi estis adapto de la jamajka regeo en la hispanlingvan kulturon de Panamo.

La tekstoj estas forte kritikataj de multaj institucioj civilaj kaj religiaj pro la tipaj temoj: nefidela seksumado, eksplicita mencio de fivortoj aŭ la humiliga pozicio de virinoj kiel seksaparatoj. La temoj ankaŭ temas pri dancado, persona vivo de la kantisto, amhistorioj, kaj problemoj de la vivo.

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Regeo
Apricot stone

**""** (en la armena: , (tzirane koriz): laŭvorta traduko *abrikotsemo*) estas la kanto kiu reprezentis Armenion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2010 kiu okazis en Oslo, Norvegio. La temo estis kantita de la armeno-rusa kantistino Eva Rivas.

La kanto estis komponita de du famaj komponistoj en la historio de Eŭrovido: Armen Martirosjan, kiu komponis la kanton André "*Without your love*" (temo per kiu debutis Armenio en la kantokonkurso en 2006) kaj Karen Kavalerjan, kiu komponis kantojn por Belorusio (2007), Armenio (2006), Ukrainio (2008), Kartvelio (2008) kaj Rusio (2002 kaj 2006).

Kategorio:Anglalingvaj kantoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2010
Kantono Sonoma

La **Kantono Sonoma** - angle  *Sonoma County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Kalifornio. Ĝi situas norde de la Golfo de San-Francisko.  Ĝia ĉefurbo estas Santa Rosa. La kantono estas parto de la urbega "Areo Golfo de San-Francisko". La vorto "Sonoma" venas el la lingvo de la *Mivok*-indianoj kaj tradukatas aŭ "valo de la luno" aŭ "lando de ĉefulo nazo".  

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Ekonomio 
La kantono konatas pro sia vinproduktado kaj grandaj vitejoj. Aparte produktiĝas la vinspecoj *Chardonnay, Cabernet Sauvignon* kaj *Pinot Noir*, sed iom malplikvante ankaŭ *Merlot* kaj *Zinfandel*.

## Turismo 
Unu el la plej pitoreskaj plaĝoj de Kalifornio estas la 17 mejlojn longa *Sonoma Coast State Beach* laŭlonge de la ŝtata ŝoseo 1 inter la loĝlokoj Kenner kaj Bodega Bay. 

## Vidu ankaŭ 
* la liston de kantonoj de Kalifornio.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Kalifornio
Hegemono (luno)

**Hegemono** estas neregula satelito de Jupitero. Ĝi havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝin malkovris la teamo de Scott S. Sheppard, observinte fotojn de la 8-a de februaro al la . Ili anoncis ĝian malkovron la 6-an de marto. Ĝi tiam ricevis la maldaŭran nomon **S/2003 J 8**

## Nomo 
La , IAU aprobis ke ĝi ricevu la nomon **Hegemono**, (greke; Ηγεμόνη: Hegemone).
Hegemono estis unu el la praaj Gracioj de la helena mitologio.

## Orbito 
Hegemono estas ano de la pazifaa grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 800 000 kaj 24 100 000 km, klinecojn inter 144,5° kaj 158,3° rilate al la Jupitera ekvatoro kaj discentrecojn inter 0,25 kaj 0,43.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La pazifaa grupo estas videbla en centro-malalto.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Pasiphae CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la pazifaa grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Hegemono, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*" 
*  Hegemono (angla versio) 
*  La pazifaa grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Märchenerzählungen (Schumann)

La **Märchenerzählungen für Klarinette (Violine ad libitum), Viola und Klavier op. 132** (Fabelrakontoj por klarneto, (violono laŭplaĉe), vjolo kaj piano) Robert Schumann verkis inter la 9-a kaj 11-an de oktobro 1853. La unuopaj movimentoj estas ligitaj per kernmotivo unu kun la alia. Schumann dediĉis ilin al sia lernanto Albert Dietrich. La verko aperis en februaro 1854 ĉe Breitkopf & Härtel.

## Movimentonomoj 
# "Lebhaft, nicht zu schnell"  2/4-takto, tonalo: B♭-maĵoro
# "Lebhaft und sehr markirt"  2/4-takto, tonalo: g-minoro
# "Ruhiges Tempo, mit zartem Ausdruck"  3/4-takto, tonalo: G-maĵoro
# "Lebhaft, sehr markirt"  4/4-takto, tonalo: B♭-maĵoro

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Verkoj de Robert Schumann
Schumann
Borbála Simény

**SIMÉNY Borbála** [pr. ŝime:nj] estis hungara aktorino naskiĝinta en Kolozsvár ? mortinta ?.

## Lia kariero 
Borbála Simény debutis en 1803 en sia naskiĝurbo kaj tie ludis ĝis 1827 (escepte de 1809 en Pest, inter 1814–1819 en Marosvásárhely, en 1825 en Pozsony). En 1828 ŝi dungis sin al Debrecen. La indikoj pri plua ŝia sorto mankas.

## El ŝiaj roloj 
* Júlia (Shakespeare–Weisse: Romeo kaj Julieta);
* Malvina (Kotzebue: La Peyrouse);
* Jerta (Müllner: A vétek súlya);
* Natália (Kratter: Mentzikov Sándor);
* Lady Milford (Schiller: Ármány és szerelem).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gábor Simon (aktoro)

**SIMON Gábor** [pr. ŝimon] estas rumanuja hungara aktoro, radioredaktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 6-a de septembro 1951. 
## Lia kariero
Gábor Simon finis en 1974 en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Ekde 1992 li estis radioredaktoro en sia naskiĝurbo. 
## El ŝiaj roloj
*Kozsehuba (Mikszáth K.–Benedek A.: A Noszty fiú esete Tóth Marival);
*Wewerka (Hacks: A sans-souci-i molnár); 
*Popovici (Băieşu: Alibi).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Simon, G.
Zsuzsa Simon

**SIMON Zsuzsa** [pr. ŝimon] estis hungara aktorino, reĝisorino, altlerneja instruisto kaj direktorino de teatro naskiĝinta en Nagyvárad (nuntempa Oradea) la 24-an de oktobro 1910 kaj mortinta en 1996 en Budapeŝto. Ŝia edzo estis Lajos Mányai, ŝia filino estis Zsuzsa Mányai.

## Ŝia kariero 
Zsuzsa Simon devenis el juda familio. Ŝi debutis en 1932 en la Teatro Belvárosi, kie ŝi estis membro ĝis 1939. Inter 1940 kaj 1944 ŝi aperis nur en la OMIKE (=juda teatro). Ekde 1945 ĝis 1947 ŝi estis direktorino de la Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea, en jaroj 1949–51 en Hungarujo ŝi direktis la Teatron Belvárosi, inter 1950 kaj 1956 ŝi estis ĉefdirektirino de la aktorakademio. Ekde 1957 ĝis 1960 ŝi direktis la teatrojn Teatro Petőfi, en jaroj 1960–62 ŝi estis la ĉefreĝisorino de la Operetoteatro (Budapeŝto), en jaroj 1962–1990 ŝi estis membrino de la Teatro Thália (Budapeŝto). Ekde 1948 ŝi instruis aktorarton en la aktorakademio.

## Premioj, distingoj 
* Kossuth-premiito (1950)
* Meritartisto (1973).

## Elektitaj disĉipoj 
* István Ábrahám (aktoro)
* Tamás Ádám (aktoro)
* Péter Andorai
* László Áron
* László Bagó
* Ildikó Bánsági
* Itala Békés
* Irén Bordán
* János Csernák
* Sándor Csikos
* Cecília Esztergályos
* László Ferencz (aktoro)
* Margit Földessy
* Zoltán Gera (aktoro)
* Gábor Harsányi
* Károly Kassai
* Emil Keres
* Edit Kéri
* Magda Kohut
* Judit Lénárd
* Sándor Lukács
* Csilla Maronka
* Éva Örkényi
* Athina Papadimitriu
* Sándor Rosta
* András Schlanger
* Ádám Szirtes
* Gyula Szombathy
* Mária Tiboldi
* Teréz Várhegyi

## El ŝiaj roloj 
* Eszter (Shaw: Az ördög cimborája);
* Hedvig (Ibsen: A vadkacsa);
* Puck (Shakespeare: Somermeznokta sonĝo);
* Szenyora (Frisch: Andorra);
* Melinda (József Katona: Bánk bán);
* Julika (Ferenc Molnár: Liliom);
* Nagyanya (Hansbury: A napfény nem eladó)

## El ŝiaj reĝisoraĵoj 
* Brecht–Hugo–Weisenborn: A nevető ember balladája;
* Terry: Viet-rock;
* Schneider–Ondraček: Gentlemanek;
* O’Neill: Éjszakai portás;
* Ibsen: A vadkacsa;
* Caragiale: Az elveszett levél;
* Offenbach: Banditák.

## Libroj 
* *„Láthatatlan színház” (kun O. Ascher kaj L. Mányai, 1941);
* *Menjetek, készüljetek'' (1986).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Károly Sinka

**SINKA Károly** [pr. ŝinka] estas hungara aktoro, reĝisoro kaj direktoro de teatro naskiĝinta en Bukareŝto la 28-an de septembro 1934.

## Lia kariero 
Károly Sinka en 1956 dungiĝis al la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro. Inter 1957 kaj 1965 li estis ano de la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş, sed li ankaŭ instruis en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Ekde 1965 li denove venis al Temeŝvaro kaj iĝis direktoro. Ekde 1990 en Hungarujo li ludis en la Nacia Teatro de Szeged. Li ludis kvazaŭ en dek rumanaj kaj hungaraj filmoj.

## El liaj roloj 
* Montserrat (Robles);
* Cassio (Shakespeare: Otelo);
* Christian (Rostand: Cyrano de Bergerac);
* Gerry (Gibson: Libikóka);
* Mick (Pinter: A gondnok);
* Ivanov (Ĉeĥov);
* Vladimir Benda (Danek: Szünet után tör ki a háború).

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Heltai J.: A néma levente;
* Nash: Az esőhozó ember.

## Disko 
* *Mi dolgunk a világon* (el poemoj de klasikaj poetoj), Electrecord, 1980.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Sinka, K.
Sinka, K.
Herbejpipio

La **Herbejpipio**, *Anthus pratensis*, estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en multe de la norda duono de Eŭropo (el Francio kaj Islando orienten al Pollando kaj supra duono de Rusio kaj Azio. Ĝi estas migranta ĉe plej parto de sia teritorio, kaj vintras en suda Eŭropo, norda Afriko kaj suda Azio, sed ĝi estas loĝanta specio en Irlando, Britio kaj najbaraj marbordaj areoj de okcidenta Eŭropo. Tamen eĉ tie multaj birdoj moviĝas al marbordo aŭ malaltaj teroj vintre.

maldekstra|eta|Herbejpipio fotita en julio 2008; videblas la brusta strieco, okulringo kaj longaj malantaŭaj fingroj
Tiu estas disvastigata kaj ofte abunda pipio. Ĝi estas nedistingeblaspekta specio surgrunda, ĉefe **bruna supre kaj sablokolora al blankeca sube**, kun **malhela strieco** en plej parto de ties plumaro kaj ĉefe en dorso kaj brusto kaj ties flankoj. Ĝi havas palrozajn krurojn kaj fajnan bekon; la eksteraj vostoplumoj estas blankaj. La nigra okulo havas helan okulringon kiu videblas sur la malhelbruna fono de la vizaĝo. La alvoko estas milda *ci-ci*. La simpla ripeteca kanto estas farata dum mallonga kantoflugo.

Tiu estas specio de nekultivataj malfermaj habitatoj, kiaj paŝtejoj (de kie devenas kaj la komuna nomo kaj la latina scienca nomo kie *pratensis* signifas “loĝanta en herbejoj) kaj arbustaroj. Ĝi estas tre surterema pipio, kutime surgrunde. Ĝi estas simila al la Arbopipio, *Anthus trivialis*, kiu estas iom pli granda, malpli strieca kaj havas pli fortajn vizaĝajn markojn. La kanto de la Herbejpipio akceliĝas je la fino dum tiu de la Arbopipio malsupreniras.

La nesto estas surgrunda. La manĝo de la Herbejpipio estas ĉefe insektojn kun kelkaj semoj.

Tiu palearktisa specio estas parazitata de la Komuna kukolo.

[eta| ovo de *Anthus pratensis - [Muzeo de Tuluzo]]
[eta|ovoj de *Cuculus canorus canorus* en nesto de *Anthus pratensis'' - [Muzeo de Tuluzo]]

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 53137, Anthus pratensis, 9a Majo 2006. Malplej zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj, fotoj kaj sonoj de Herbejpipio  ĉe Internet Bird Collection
* Diferencoj laŭ aĝo kaj sekso (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Siglistorf

**Siglistorf** estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 602 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|La fonto de la rivereto Tägerbach supre de Siglistorf apud la pafista domo
eta|maldekstra|150ra|Preĝejo de Siglistorf
La vilaĝo situas en mallarĝa valo de la Tavola Ĵuraso. Ĝin trafluas la rivereto *Tägerbach* de sudoriento al nordo, kiu alfluas inter Mellikon kaj Rümikon al Rejno.

La tereno de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,51&nbsp;km², de kiuj 2,89&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,33&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 601 m s.m. sur la altebenaĵo de la monto *Berg*, dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 420 m s.m. borde de la rivereto Tägerbach ĉe la nordokcidenta komunumlimo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Siglistorf limas en nordokcidento al Wislikofen, en nordoriento al Fisibach, en sudoriento al Oberweningen (Kantono Zuriko), en sudsudoriento al Schleinikon (Kantono Zuriko), en sudo al Niederweningen(Kantono Zuriko), kaj en sudokcidento al Schneisingen.

## Trafiko 
Siglistorf situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Kaiserstuhl al Baden.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en Zuriko-Affoltern en distanco de proksimume 20 kilometroj sudoriente.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Siglistorf datiĝas el la jaro 1113.

Dum mezepoko la alta jurisdikcio pri Siglistorf apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj post ties formorto ek de 1264 al la Habsburgoj. La malalta jurisdikcio apartenis al la Episkopejo Konstanco.

Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Siglistorf estis atribuita al la subvoktejo Ehrendingen de la Grafejo Baden.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Siglistorf fariĝis komunumo de la argovia distrikto Zurzach.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Siglistorf
Sablopipio

La **Sablopipio** aŭ Kamparpipio, *Anthus campestris*, estas mezgranda paserina birdo, membro de la genro de pipioj kaj familio de Motaciledoj (kiu enhavas ankaŭ la motacilojn kaj longungulojn) kiu reproduktiĝas en multe de moderklimataj Eŭropo (ne en Islando, Brita Insularo, norda Skandinavio aŭ Alpoj, sed en mediteraneaj landoj, suda Francio kaj el Germanio al tuta orienta Eŭropo) kaj Azio, kaj nordokcidenta Afriko. Ĝi estas migranta specio kiu moviĝas vintre al tropika Afriko kaj la Hindia subkontinento.

eta|maldekstra|250ra|Sablopipio
Tiu estas granda pipio, 16.5–18&nbsp;cm longa, sed ĝi estas nedistingeblaspekta specio surgrunda, ĉefe sablobruna supre kaj pala sube. Ĝi estas tre simila al la Granda pipio, sed tiu estas iom pli malgranda, havas pli mallongajn krurojn kaj pli mallongan malhelan bekon. La Sablopipio estas ankaŭ multe malpli strieca kaj ne havas striojn en malsupraj partoj, kie brusto estas sablokolora inter gorĝo kaj ventro blankecaj. La kruroj estas flavecaj. Ties flugo estas forta kaj rekta, kaj ĝi faras karakteran alvokon "sĉip" pli altatonan ol tiu de la Granda pipio.

En suda Azio, vintre oni devas atentigi por distingi tiun el aliaj grandaj pipioj kiuj vintras aŭ estas loĝantaj en la areo, kiel la Granda pipio, la Godlevska pipio kaj la Rufa pipio. La Sablopipio estas insektovora, kiel ties parencoj.

La reprodukta habitato estas seka malferma kamparo inklude duondezertojn. La nesto estas surgrunda, la ino demetas 4-6 ovojn.
[eta|* Anthus campestris * [MHNT]]
La komuna nomo de la Sablopipio aludas al ĝenerala sablokoloro ĉefe en subaj partoj; la dua alternativa nomo Kamparpipio aludas al sia tipa habitato, kiu estis jam en la latina scienca nomo kie *campestris* signifas "loĝanta en kamparo".

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 53128, Anthus campestris, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* Diferencoj laŭ aĝoj kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ferenc Sehy

**SEHY Ferenc** [pr. ŝehi] *Kemény* estis hungara aktoro kaj tradukisto naskiĝinta en Arad en 1764 aŭ 1765 kaj mortinta en Nagyvárad en 1799. 
## Lia kariero
Ferenc Sehy estis instruisto en Tokajkeresztúr, poste asizano en sia naskiĝurbo. Li aliĝis en novembro 1791 al la unua organiziĝinta hungara teatra trupo de Pest-Buda, kies li iĝis gvidanta aktoro. Post la falo de trupo li daŭrigis sian karieron de Erdély. Li estis ankaŭ direktoro de la trupo. 
## El liaj roloj
*Fitzondi (Brühl: Talált gyermek); 
*Esméretlen (Kotzebue: Embergyűlölés és megbánás); 
*Prédikátor (Kotzebue: A szerelem gyermeke); 
*Rolla (Kotzebue: A nap szüze); 
*Gróf Valtron (Möller); 
*Capulet (Shakespeare.–Weisse: Romeo kaj Julieta); 
*Vitéz János (Szentjóbi Szabó L.: Mátyás király); 
*Zrínyi Miklós (Werthes); Kálmán király 
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Sehy, F.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tegerfelden

**Tegerfelden** estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1026 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Tegerfelden situas en la valo de la rivero Surbo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Tegerfelden limas en nordo al Bad Zurzach, en nordoriento al Rekingen, en oriento al Baldingen, en sudo al Unterendingen, kaj en okcidento al Döttingen.

## Trafiko 
La komunumo Tegerfelden estas konektita al la publika trafikreto per tri poŝtaŭtolinioj, nome de Tegerfelden al Baden, de Brugg al Bad Zurzach kaj de Döttingen al Niederweningen. Komence de la 19-a jarcento ekzistis planoj konstrui fervojlinion tra la Surbvalo, kiel daŭrigo de la linio de Zuriko-Örlikon, kiu finiĝas en en Niederweningen. Sed la projekto dum la 1-a mondmilito en la jaro 1915 estis forlasita pro monomanko.

Tra Tegerfelden pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17 de Döttingen al Dielsdorf.

## Historio 
eta|maldekstre|150ra|Kastelruino de Tegerfelden
La unua dokumenta mencio de Tegerfelden datiĝas el la jaro 851 kiel *Tegerfelt*.

Fine de la 11-a jarcento la Baronoj de Tegerfelden konstruigis kastelon sur rokteraso de la monto *Ruckfeld*. De la mezepoka burgo postrestis murrestaĵoj. Konataj membroj de la Baranoj de Tegerfelden estis Ulriko de Tegerfelden, kiu estis de 1167 ĝis 1199 abato de la Monaĥejo Sankt-Galo, kaj ties nevo Konrado la 2-a de Tegerfelden, kiu estis de 1209 ĝis 1233 Episkopo de Konstanco. La frato de Konrado, Valtero la 3-a mortis sen viraj heredantoj. Lia filino edziniĝis al Ulrich von Klingen, la fondinto de la urbeto Klingnau, kiu tiel heredis la posedaĵon de la Baronoj de Tegerfelden. En la jaro 1276 la iama posedaĵo de la Tegerfeldanoj fariĝis posedaĵo de la Monaĥejo Sankt-Blasien. Bienposedantoj en Tegerfelden estis ankaŭ la Habsburgoj, al kiuj apartenis cetere la alta jurisdikcio pri la loko.

Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Tegerfelden estis atribuita al la subvoktejo Sigg de la Grafejo Baden.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden. Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Tegerfelden fariĝis komunumo de la argovia distrikto Zurzach.

## Bildaro 

Dosiero:Tegerfelden 330.jpg|Preĝejo
Dosiero:Surbo en Tegerfelden 326.jpg|Surbo en Tegerfelden
Dosiero:Tegerfelden vitejoj 331.jpg|Rigardo al la vitejoj
Dosiero:Tegerfelden kastelmonto kun ruino 332.jpg|Kastelmonteto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Tegerfelden
Irén Sitkey

**SITKEY Irén** [pr. ŝitkei] estis hungara aktorino naskiĝinta en Temesvár la 5-an de januaro 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de septembro 1972.
 
## Ŝia kariero
Irén Sitkey estis ekde 1920 ĝis 1929 aktorino de la Gaja Teatro, en 1929–30 de la Teatro de Vojo Andrássy, en 1931 de la Teatro Magyar, en 1932–33 de la Teatro Belvárosi, poste inter 1936 ĝis 1944 ŝi denove ludis en la Gaja Teatro, ekde 1945 ĝis 1966 en la Nacia Teatro (Budapeŝto).

## El ŝiaj teatraj roloj
*Webbné (Wilder: A mi kis városunk); 
*Millerné (Schiller: Ármány és szerelem); 
*Márwitz Ilona (Karinthy F.: Ezer év).

## El ŝiaj filmaj roloj
* *Csókolj meg, édes!* (1932)
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) - instruistino
* *Ne kérdezd, ki voltam* (1941) - onklino
* *Szabóné* (1949)
* *Ház a sziklák alatt* (1958)
* *Fény a redőny mögött* (1966)

## Fontoj
*Magyar Színházművészeti Lexikon
*hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Emanuel Geibel

**Franz Emanuel August Geibel** (n. 17-an de oktobro 1815 en Lübeck; m. 6-an de aprilo 1884 samloke) estis germana lirikisto.eta|Emanuel Geibel, ĉ. 1860
eta|en Lübeck

## Verkoj 
* *Gedichte* (1840)
* *Zeitstimmen* (1841)
* *An Georg Herwegh* (1842)
* *König Roderich* (1844)
* *Zwölf Sonette für Schleswig-Holstein* (1846)
* *Juniuslieder* (1848)
* *Spanisches Liederbuch* (1852)
* *Meister Andrea* (1855)
* *Neue Gedichte* (1856)
* *Brunhild* (1857)
* *Fünf Bücher französischer Lyrik* (1862)
* *Gedichte und Gedenkblätter* (1864)
* *Sophonisbe* (1868)
* *Heroldsrufe* (1871)
* *Spätherbstblätter* (1877)

## Literaturo 
* Karl Theodor Gaedertz: *Emanuel Geibel: Sänger der Liebe, Herold des Reiches. Ein deutsches Dichterleben.* Leipzig: Wigand 1897.
* Johannes Weigle: *Emanuel Geibels Jugendlyrik.* Marburg: Univ. Diss. 1910.
* Adolph Kohut: *Emanuel Geibel als Mensch und Dichter.* Berlin: Verl. d. Vereins d. Bücherfreunde 1915.
* *Der Briefwechsel von Emanuel Geibel und Paul Heyse*. Hg. v. Erich Petzet. München: Lehmann 1922.
* Heinrich Schneider: *Die freundschaftliche Begegnung Heinrich Leutholds und Emanuel Geibels im Münchener Dichterkreis. Ein literaturgeschichtlicher und psychologischer Bericht mit bisher ungedruckten Briefen und Dokumenten.* Lübeck: Schmidt-Römhild 1961. (= Veröffentlichungen der Stadtbibliothek Lübeck; Neue Reihe; 4)
* Beatriz Brinkmann Scheihing: *Spanische Romanzen in der Übersetzung von Diez, Geibel und von Schack. Analyse und Vergleich.* Marburg: Elwert 1975. (= Marburger Beiträge zur Germanistik; 51) ISBN 3-7708-0542-9
* Christine Göhler: *Emanuel Geibel. Ein Lebensbild in Selbstzeugnissen und Berichten seiner Freunde.* Schellhorn: Sventana 1992. ISBN 3-927653-05-5
* Silja Geisler-Baum: *Die Loreley in Finnland. Zur Entstehung, Aufführung und Rezeption der Oper von Fredrik Pacius und Emanuel Geibel.* Mainz: Are Ed. 2004. (= Schriften zur Musikwissenschaft; 11) ISBN 3-924522-19-7
* *Uwe Bremse* - Emanuel Geibel in Schwartau; in: Jahrbuch für Heimatkunde - Eutin (Heimatverband Eutin); Eutin 1982 (Seite 100-104)

## Eksteraj ligiloj 
* 

* Texte von Emanuel Geibel (Projekt Gutenberg-DE)
* Tabellarische Kurzbiografie zu Emanuel Geibel
* Manuskripte und Briefe Geibels in deutschsprachigen Bibliotheken und Archiven 
* Grabstelle auf dem Burgtorfriedhof in Lübeck 
* Die Gedichte auf zgedichte.de

Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Literaturo de la 19-a jarcento
Kategorio:Liriko
Kategorio:Viroj