open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lumintenso

En fotometrio, **Lumintenso** estas mezuro de la ondolongo-dependa povumo eligata de lumfonto en specifa direkto, bazita sur la lumintensa funkcio, normigita modelo de la sentivo de la homa okulo. La SI-unuo de lumintenso estas la kandelo (**cd**). Ĝi estas baza unuo en SI.

Fotometrio pritraktas la mezuradon de videbla lumo kiel perceptata de homaj okuloj. La homa okulo povas vidi lumon nur en la videbla spektro kaj ĝia sentivo al lumo dependas de la ondolongo en la spektro. Kiam adaptita por helaj kondiĉoj (fotopia vido), la okulo estas plej sentiva al verda-flava lumo ĉe 555&nbsp;nm. Lumo kun la sama radia intenso ĉe aliaj ondolongoj havas malplian efektan intenson. La kurbo kiu mezuras la reagon de la homa okulo al lumo estas difinita normo, konata kiel la lumintensa funkcio. Ĉi tiu kurbo, kiun indikas V(\lambda) aŭ \overline{y}(\lambda), estas bazita sur mezuro de tre variaj eksperimentaj datumoj el sciencistoj uzintaj malsamajn mezurajn teĥnikojn. Ekzemple, la mezuritaj reagoj de la okulo al viola lumo variis tra faktoro de dek.

Ne konfuzu pri lumintenso kaj alia fotometria unuo, lumflukso, kiu estas la tuta perceptata povumo eligata en ĉiuj direktoj. Lumintenso estas la perceptata povumo *je unito de solida angulo*. Lumintenso malsamas ankaŭ al radia intenso, la rilata objektiva fizika kvanto uzebla en la metrologia branĉo radiomezurado.

## Uzmaniero
La lumintenson por lumo de specifa ondolongo \lambda donas
:I_v= 683I\,\overline{y}(\lambda),
kie
:I_v estas la lumintenso en kandeloj,
:I estas la radia intenso en W/sr,
:\overline{y}(\lambda) estas la norma lumintensa funkcio. 

Se pli ol unu ondolongo ĉeestas (kiel kutime), oni devas adicii aŭ integrali tra la spektro de ondolongoj ĉeestantaj por atingi la lumintenson:
:I_v= 683 \int^\infin_0 I(\lambda)\,\overline{y}(\lambda) d\lambda.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Mezurunuoj
Károly Fuhrmann

**FUHRMANN Károly** (furman) estis hungara industriartisto, oraĵisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 31-an de julio 1912 kaj mortis en Kluĵo la 27-an de junio 1991. 

## Biografio
Fuhrmann studis ĉe juvelisto Antal Voith  en Kluĵo kaj en 1941-43 en Industriarta Lernejo de Budapeŝto. Ekde 1941 li estis ano kaj ekspoziciinto de Barabás Miklós Céh. Inter 1944-47 li estis militkaptito en Sovetunio. En 1948 li organizis en Kluĵo la unuan ekspozicion pri industriartaĵoj.

## Fonto
*Artportalo.hu 

Kategorio:Hungaraj oraĵistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj industriartistoj
Podolínec

**Podolínec,** hungare **Podolin,** germane **Pudlein** pole **Podoliniec** estas urbo en Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Stará Ľubovňa. La loknomo signifas slovake urbo ĉe valo.
eta|maldekstre|Restaĵo de la urbomuro

## Geografio 
Podolínec situas laŭ maldekstra bordo de Poprad (rivero).

## Historio
La tataroj en 1241 detruis la sentinelejon por limgardado. Poste alvenis germanoj. La unua mencio devenis el 1244 en formo *Podolin*, kiu ricevis urban rangon havanta urbomurojn en 1292. Iam ankaŭ fortikaĵo konstruiĝis. En 1412 ĝi iĝis libera reĝa urbo, poste tuj Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) hipotekis 16 urbojn al Pollando ĝis 1772. La 16 hipotekitaj urboj hungare, poste slovake (la nuntempaj slovakaj loknomoj jam ne ĉiuj estas urboj):

  
En 1662  granda inundo, en 1684 incendio okazis. Ĝis 1919 la urbo apartenis al Szepes (reĝa departemento) en distrikto de Ólubló, poste al Ĉeĥoslovakio, fine val Slovakio.

## Vidindaĵoj
* katolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Virga Maria el la 13-a j.c.
* katolika templo kaj klostro el 1651
* romanika kapelo omaĝe al Sankta Anna el la 13-a jarcento, ankaŭ pilgrimloko
* restaĵoj de urbomuroj
* urbodomo el la 16-a j.c.
* sonorilturo el 1659
* ĉefplaco kun loĝdomoj el la 17-a j.c.
* kapelo omaĝe al Nepomuka Sankta Johano el la 18-a j.c.
* sinagogo el la 18-a j.c.

## Famuloj
* post eskapo en la preĝejo kaŝvivis Francisko Rákóczi la 2-a
* en la iama Podolin naskiĝis:
** hungara piaristo Mátyás Vertler
** hungara skulptisto Kálmán Németh
* hungara verkisto Gyula Krúdy tie frekventis mezlernejon, lia elstara romano estas *A podilini kísértet*

## Ĝemelurboj 
* 

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Aleksandreis

***Alexandreis, sive Gesta Alexandri Magni*** (*Aleksandrado aŭ Agoj de Aleksandro la Granda*) estas mezepoka Latina epopeo de Walther de Châtillon, aŭtoro el la 12-a jarcento el Francujo.

En lia epoko ĝi estis tre influa, eĉ dumtempe forpelis Vergilion el la lerneja programo. Ankaŭ aperis traduko en Islanda prozo kiel la Alexanderssaga.

Nuntempe oni apenaŭ plu legas ĝin.

## Bibliografio
*F. J. E. Raby, *A History of Secular Latin Poetry in the Middle Ages* (Oxford: Clarendon Press, 1934. ISBN 0198143257) vol. 2 pp.&nbsp;72–80.

Kategorio:Latinlingva literaturo
Walther de Châtillon

**Walter de Châtillon** (prononco de a familia nomo laŭ sistemo IFA [], latine **Gualterus de Castellione**) estis latine verkinta aŭtoro de la reĝlando Francio, kiu vivis en la 12-a jarcento (ĉ. 1135 ĝis post 1184).

Li studis sub *Stephanus* aŭ *Stéphane de Beauvais* kaj en la Universitato de Parizo. Supozeble dum sia studentaj jaroj li verkis plurajn poemojn en Goliarda stilo, kiuj trovis lokon en la fama kolektaĵo Carmina Burana.

## Ĉefverko 
Dumvive li estis admirata pro *Aleksandreis*, la Latina epopeo, kiun li verkis pri Aleksandro la Granda. En tiu heksametra poemego li priskribas vivon kaj aventurojn de Aleksandro. Ĝi enhavas plurajn anakronismojn; interalie li priskribas la Krucumon de Jesuo kiel jam okazintan.

La *Alexandreis* siatempe estis tre populara, eĉ dumtempe forpelis la *Eneadon* de Vergilio el la lerneja programo, sed nuntempe apenaŭ estas legata.

Unu ĝia verso restas fama:

:*Incidit in Scyllam qui vult vitare Charybdim* ("Ofte kaptiĝas de Skil', kiu volas eviti Ĥaribdon".)

## Aliaj verkoj 
Multaj poemoj en lia stilo aŭ kun liaj temoj atribuiĝis foje al li, kvankam kun nesufiĉe certeco. Ekzemple li ne estas la aŭtoro de la satira poemo *Apokalipso de Goljat*, kiun foje oni aperigis sub lia nomo.

Walther ankaŭ verkis dialogon kiu atakas Judismon kaj traktaĵon pri la Triunuo; eble li same estas la aŭtoro de *Moralium dogma philosophorum*.

Li mortis pro la pesto.

## En Esperanto aperis 
Lia poemo *Propter Sion non tacebo* aperis sub titolo *Mi pro Cion ne silentos* en traduko de Gerrit Berveling.

En Antologio Latina (volumo 9) aperos fragmentoj el la Aleksandreado.

## Eksteraj ligiloj 
* *Catholic Encyclopedia: Walter of Chatillon*
* Gautier de Châtillon at Association de généalogie des familles Gauthier
* *Alexandreis* (*Bibliotheca Augustan* en Aŭgsburgo)
* angle pri satiraj poemoj de li, en la retejo *bu.edu*, arkivigite en januaro 2009
* *Contra Judaeos*, *De Trinitate* (*Patrologia Latina* en Guglo Libroj)

## Bibliografio en la angla 
* F. J. E. Raby, *A History of Secular Latin Poetry in the Middle Ages* (Oksfordo: eldonejo Clarendon Press, 1934. ISBN 0-19-814325-7) vol. 2 pp.&nbsp;72–80, 190-204.

Kategorio:Latinlingva literaturo
András Szederjesi (patro)

**András SZEDERJESI**  estis rumania hungara skulptisto naskiĝinta en Medișoru Mare la 1-an de januaro 1926 kaj mortinta en Kluĵo la 5-an de junio 2006. Li estis la patro de András Szederjesi (filo).

## Biografio 
András Szederjesi akiris diplomon de bazlerneja instruisto en Cristuru Secuiesc en 1946 kaj li instruis en Avrămești, en Cehețel kaj Morăreni. Inter 1951–57 li finis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu, kie liaj majstroj estis András Kós kaj Jenő Szervátiusz. Inter 1961–72 li estis helpinstruisto, poste adjunkto en la Pedagogia Instituto de Kluĵo, ekde 1986 profesoro de sia iama altlernejo.

## Individuaj ekspozicioj 
*1962 • Artgalerio, Kluĵo 

*1974 • Bukareŝto • Cristuru Secuiesc • Odorheiu Secuiesc • Carei • Satmaro 

*1975 • Baia Mare 

*1976, 1988 • Artgalerio, Kluĵo (kat.).

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
*1965 • Bistrița, Năsăud 

*1969 • Cristuru Secuiesc  

*1974 • Miercurea Ciuc 

*1979 • Kluĵo 

*1980 • Temeŝvaro • Iași • Covasna 

*1984 • Universitata Biblioteko Kluĵo.

## Bibliografio 
*TOCA, M.: ~ horizontja, Korunk, 1988/10. 

*KÁNTOR L.: Szobrok csendes bizonyossága (kat. bev., Képzőművészeti Galéria, Kolozsvár, 1988) 

*BANNER Z.: Erdélyi magyar művészet a XX. században, Budapest, 1990.

## Fonto
*Artportalo.hu 
*Kariertabelo

## Eksteraj ligiloj
*Skulptaĵo: Patrino kun sia infano 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Aleksandras Stulginskis

**Aleksandras STULGINSKIS** () (* 26-a de februaro 1885, *Kutaliai* proksime de Šilalė, Litovio; † 22-a de septembro 1969 en Kaŭnaso) estis la dua prezidento de la respubliko Litovio.

Stulginskis naskiĝis en kamparana familio. Li edukiĝis en la lernejo de *Kaltinenai* proksime de Šilalė kaj poste en la katolika Liepaja-gimnazio de Kaŭnaso. Post la abituro li studis filozofion kaj katolikan teologion en la universitato Innsbruck en Tirolo, Aŭstrio. Sekve de decidiĝo tamen ne iĝi pastro li plustudis agrikulturan sciencon en la universitato Halle en Germanio.

Dum 1913 li komencis labori en Litovio kiel agrikultura sciencisto kaj skribis multajn artikolojn en la tiama litovia gazetaro pri la ŝancoj kaj problemoj de la pluevoluigo de la litovia agrikulturo.

Kiam dum la Unua Mondmilito la armeo de la Germana Regno okupis Litovion, li translokiĝis al Vilno kaj engaĝiĝis en sendependismaj litovaj organizoj, i.a. organizis klerigajn litovlingvajn kursojn por instruistoj kaj sociajn eventojn.

Dum 1917 Stulginskis estis inter la fondaj membroj de la Kristana Demokratia Partio de Litovio kaj elektiĝis prezidanto de la centra partia komitato. Li estis inter la organizantoj de la "Litovia Konferenco de Vilno", kaj elektiĝis membro de la "Litovia Konsilio" (kiu pli poste iĝis la ŝtata konsilio de la sendependiĝinta Litovio). La 16-an de februaro 1918 li apartenas al la subskribintoj de la deklaro pri ŝtata sendependiĝo de Litovio.

Post la Oktobra Revolucio en Rusio Stulginskis fondis litovan armeon kaj organizis la defendon de Litovio kontraŭ la armeoj de rusiaj bolŝevistoj kaj de Pollando, kiu same kiel Litovio provis sendependiĝi de la Rusia Imperio kaj postulis la sudokcidenton (ĉirkaŭ la urbo Kalvarija kaj sudorienton (ĉirkaŭ la urbo Vilnius de Litovio, kie krom litovoj ankaŭ vivis poloj. En la unuaj registaroj de Litovio post la ŝtata sendependiĝo li havis diversajn postenojn.

Dum majo 1920 li elektiĝis prezidanto de la konstituciiga nacia parlamento Seimas kaj prezidento de Litovio. Dum 1992 kaj 1923 li reelektiĝis kiel parlamenta prezidanto. La oficon de ŝtata prezidento li tenis ĝis 1926.

Post la puĉo de la 17-a de decembro 1926 Stulginskis ree elektiĝis parlamenta prezidanto kaj restis en tiu ofico, ĝis la parlamento Seimas estis malfondita. Post Stulginskis retiriĝis al sia kampara bieno kaj nur fojfoje skribis artikolojn por la nacia gazetaro. En la unua Monda Kongreso de Litovioj li tre pledis por respekto de demokratiaj bazaj reguloj en Litovio.

Post la konkeriĝo de Litovio fare de la armeo de Sovetunio kadre de la Dua Mondmilito Stulginskis estis enkarcerigita kun sia edzino. Li pasigis plurajn jarojn en gulago, sovetunia punlaborejo, en Siberio ĝis li dum 1956, do post la morto de Jozefo Stalino, rajtis reveni al Litovio.

Dum 1969 Stulginskis mortis kaj entombiĝis en Kaŭnaso.

## Eksteraj ligiloj 
* biografio de Aleksandras Stulginskis en la litova , angla , franca  kaj rusa lingvoj 

Kategorio:Prezidantoj de Litovio
Kategorio:Litovaj politikistoj
Kategorio:20-a jarcento en Litovio
Akademio de Sankta Luko

La **Akademio de Sankta Luko** (itallingve ***Accademia di San Luca***) estas artista asocio de Romo fondita en 1577. Ĝi vere aktiviĝis ekde la enoficiĝo de sia unua direktoro (*Principe*) Federico Zuccaro en 1593. La asocio ricevis la nomon de Sankta Luko, kiu laŭtradicie pentris la unuan portreton de la Virgulino Maria.eta|dekstra|200px|Sankta Luko pentrante la Virgulinon.Ĝi situas apud la fontano de Trevi.

La Akademio de Sankta Luko restas aktiva ĝis hodiaŭ : ĝi zorgas pri la statuto de ĉiu membra artisto, kiu devas donaci almenaŭ unu verkon al la institucio por ĉiamigi sian memoron. La verkoj donacitaj de la variaj membroj depost la kreado de la akademio estas prezentitaj ene de la akademia muzeo, en la *palazzo Carpegna*.

## Vidu ankaŭ 
* Galerio de la Akademio de Florenco

Kategorio:Muzeoj en Italio
Kategorio:Organizaĵoj en Romo
Malajzia akcipitrokukolo

La **Malajzia akcipitrokukolo** (konata ankaŭ kiel **Malaja akcipitrokukolo**), *Hierococcyx fugax*, estas birdospecio de la genro de kukoloj kiu troviĝas en suda, orienta kaj sudorienta Azio. Ĝi estis iam konsiderata samspecia kun la Hoĝsona akcipitrokukolo kaj kun la Norda akcipitrokukolo. Ĉiuj tri specioj estis iam atribuitaj al *Cuculus fugax*.

## Aspekto
Tiu kukolo estas simila al tipaj kukoloj, kun malhelgrizaj kapo kaj supraj partoj kun punktoj blankecaj en kapo kaj brunecaj en flugiloj. La vostoplumoj havas nigrajn pintojn, dum la fina pinto estas ruĝa. La irisoj estas malhelbrunaj, kun flavaj fajnaj okulringoj, bridoj, vaksaĵoj kaj bekopinto. La beko estas nigra kaj iom subenkurba pinte. La malsupraj partoj estas blankaj kun vertikalaj strietoj. La piedoj estas flavaj.

## Teritorio
*Hierococcyx fugax* troviĝas en suda Birmo, suda Tajlando, Malajzio, Singapuro, Borneo, Sumatro kaj okcidenta Javo.

## Habitato
La malajzia akcipitrokukolo troviĝas en diversaj arbartipoj de ebenaĵoj ĝis 1700 metroj sur Sumatro. Ĝi ankaŭ troveblas en kakao- kaj kaŭĉuk-plantejoj.

## Manĝado 
Insektoj, ĉefe raŭpoj, sed ankaŭ cikadoj, skaraboj, malgrandaj papilioj kaj akridoj, krome fruktoj kaj beroj estas parto de manĝaĵoj. Aktivaj en arbustoj kaj subvegetaĵaro, ili plukas predon el foliaro.

## Behaviour
Akcipitro-kukoloj estas nestoparazitoj kaj registritaj gastigantoj estas la Blankapuga pigonajtingalo kaj la Grizkapa kulicikapo.

## Referencoj 
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Barato
Kategorio:Birdoj de Azio
Lingva komunikado

Plej ofte oni konsideras kiel plej tipa formo de komunikado la **lingva komunikado**, sed vere estas multaj aliaj tipoj de komunikado, kiel per simboloj, signoj, gestoj, ktp. La **lingva komunikado** estas maniero de komunikado kiu uzas la parolon, la homan voĉon (sonlingvo), aŭ signojn (signolingvo). La artikulaciita lingvo estas maniero de parola komunikado.

La **duobla artikulacio** separas la lingvan komunikadon disde la aliaj tipoj de komunikado. Laŭ gesta komunikado ekzemple kareso estas komunika signo kiu entute kaj komplete (sen agnoskeblaj eroj) signifas precizan senton. Laŭ lingva komunikado kiam persono diras "Mi amas vin", okazas duobla artikulacio, ĉar unue la tuta frazo (mesaĝo) estas ĉeno de tri signoj (vortoj), kiuj siavice artikulacias (laŭ la duobla artikulacio) laŭ ĉenoj de pli malgrandaj signeroj (literoj, sonoj, ktp.). La lingva ekonomio konsistas je la fakto, ke tiuj malgrandegaj signeroj kiel "i" tute nenion signifas, nur "Mi" jam signifas ion. Per kombino de tiuj malgrandaj sensignifaj eroj eblas konstrui senfinon da eblaj mesaĝoj, kiuj permesas la kompleksecon de la homa vivo, diference de la animala vivo aŭ de la malampleksaj eblecoj de aliaj sistemoj de komunikado, ekzemple gestoj.

La **lingva komunikado** eblas pere de lingvoj.

Kategorio:Lingvo
Alex Leon

**Leon Alex** familia nomo *Sándor Löwinger* estis rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita la 30-an de majo 1907 kaj mortinta post 8-a de marto 1944 en Ostrog, Sovetunio).

## Biografio 
La familio de Alex Leon en 1916 translokiĝis Nadjvaradon, kie li finis en 1922 la 4-an klason de la knabmezlernejo. En 1926 li ricevis atestilon kiel helptajloro, sed li ne ŝatis tiun metion. Ekde 1927 li laboris kiel litografisto, poste en 1930 priokupiĝis fotograndigadon. En printempo de tiu jaro li faris lian unuan vojaĝon en Prago. En 1932 li forlokiĝis de sia familio. Lia unua ekspozicio estis en *Ĵurnalista Klubo* de Oradea kaj la dua en 1933 same en Oradea. En 1934 li estis la duan fojon en Prago. En 1934 li havis ekspoziciojn en Temeŝvaro, Arad, Kluĵo, denove en Temeŝvaro, poste en Oradea. En 1936 li faris pli longan studvojaĝon en Parizo. Li revenis en somero de 1939 kaj li estadis en Oradea, Braŝovo, sed precipe en Temeŝvaro. Inter aŭgusto de 1940 kaj julio de 1942 li loĝis en Oradea. En julio de 1942 oni portis lin al la orienta fronto de militoperacia teritorio. En 1943 li grave malsaniĝis je tifo ekzantema, sed ricevis neniun kuracadon. En januaro 1944 li fuĝis kaj oni internis li malsanulejon pro piedfrostiĝo. Li estis ekspresionista belartisto.

## Bibliografio 
* Borghida István: *Loen Alex* (monografio), Kriterion Könyvkiadó, Bukareŝto, 1973.

## Fonto 
* Axioart
* Port.hu

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Socia organiziĝo

**Socia organiziĝo** aŭ **socia institucio**, estas grupo de sociaj postenoj, konektitaj de sociaj rilatoj, kiuj kaŭzigas kompleksaĵon de sociaj roloj. Ĝi povas esti difinita je mallarĝa signifo kiel ĉiu institucio en ia socio kiu funkcias por atingi la socialigon de grupoj aŭ homoj per ĝi. Komunaj ekzemploj inkludas instruadon, registaron, familiojn, la diversajn tipojn de ekonomia sistemo, religiojn, kaj ĉiujn homojn aŭ grupojn kiuj uzas socian interagadon. Ĝi estas la plej grava sfero de socia vivo organizita por kunigi homajn bezonojn.

Socia organiziĝo povas adapti diversajn formojn, depende de la socia kunteksto. Ekzemple, ĉe familia kunteksto la respektiva formo de socia organiziĝo estas la granda familio. Ĉe negoca kunteksto socia organiziĝo povas esti entrepreno, kompanio, korporacio ktp. En instrusistema kunteksto, ĝi povas esti lernejo, universitato, ktp. En politika kunteksto ĝi povas esti registaro, politika partio, ktp. Komune, fakuloj oficiale agnoskas kvin plej gravajn sociajn instituciojn kiuj evidentiĝas iamaniere en ĉiu civilizo en historio: registaro, religio, eduko, ekonomio kaj familio.

Kiel simpla ekzemplo: produktaj institucioj estas dependaj de edukaj institucioj por atingi preparitan laborforton, edukaj institucioj estas dependaj de registaroj por atingi mondisponojn, kaj registaraj institucioj, siavice, rilatas al produktaj institucioj por krei riĉecon por financi la registaran elspezon. Sociologoj nomas tion "institucia interdependo".

Max Weber konkludis, ke en la historio de la homaro la formoj de socia organiziĝo evoluis al raciigo laŭ la formo de racileĝa organiziĝo, kiel burokrataro.

## Organizaĵo antaŭ institucioj
La termino "organizaĵo" estas en sociologio foje uzata interŝanĝe kun la termino "institucio", kiel rilate al formala organizaĵo kiel malsanulejo aŭ prizono. En aliaj partoj de sociologio, kiel ĉe sociologio de organizaĵoj kaj ĉefe ĉe nova instituciismo (ankaŭ kiel nova institucia ekonomio ĉe ekonomiko kaj historia instituciismo en politika scienco), 'organizaĵo' kaj 'institucio' aludas al du malsamaj fenomenoj. Organizaĵoj estas sociaj entoj kiuj havas membrojn, resursojn, strukturojn, aŭtoritatojn, limojn, ktp. Institucioj estas ideoj pri kial io estu farita, ŝajnas aŭ estas konsistigitaj por resti konsideritaj laŭleĝaj. Tiu temo estas iom komplika pro la fakto, ke oni povas paroli pri institucioj, kiuj regas organizaĵojn, kaj pri organizaĵoj kiel institucioj.
Angla Resurtronigo

[eta|dekstra|200px|Portreto de [Karlo la 2-a (Anglio)|Karlo la 2-a de AnglioAtribuita al Thomas HawkerĈ. 1680]]
La **Angla Resurtronigo** (anglalingve *English Restoration* aŭ nur *Restoration*) estis epizodo de la historio de Anglio komencanta en 1660, kiam monarkio estis restarigita per la kronigo de Karlo la 2-a de Anglio, post la angla enlanda milito. La vorto "Resurtronigo" povas aludi al la okazaĵoj, kiuj kaŭzis la revenon de la reĝo, sed povas ankaŭ difini la tutan periodon post lia kronigo.

La periodo de la Angla Resurtronigo ĉesiĝas per la estingo de la stuarta dinastio kaj per la Glora Revolucio de 1688. Dum tiu epoko spertis Anglio precipe intensan kulturan aktivecon.

Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Historio de Unuiĝinta Reĝlando
George Jamesone

**George JAMESONE** aŭ **JAMESON** (naskiĝis ĉirkaŭ 1587 - m. en 1644) estis skota portretisto. [eta|dekstra|George Jamesone (1590-1644), memportreto (ĉ. [1642)]]Li naskiĝis en Aberdeen, kie lia patro estis arkitekto kaj membro de la pentrista ligo. Post la studado de pentrado ĉe Petro Paŭlo Rubens en Antverpeno (kie Antoon van Dyck estis lia kunlernanto), Jamesone revenis en 1620 al Aberdeen, kie li edziĝis en 1624. Tie li restis almenaŭ ĝis 1630, kiam li transloĝiĝis al Edinburgo.

Li estis dungita de la magistratoj de Edinburgo por kopii plurajn portretojn de skotaj reĝoj, cele al ilia prezento antaŭ Karlo la 1-a de Anglio okaze de lia unua vizito al Skotlando en 1633. La reĝo rekompensis la pentriston per diamanta ringo, kiun li prenis el sia propra fingro. Tiu okazaĵo famigis Jamesone, kaj li rapide ricevis konstantajn mendojn el la nobelaro kaj aristokratio de Skotlando. Inter liaj plej notindaj studentoj menciindas John Michael Wright. Jamesone mortis en Edinburgo en 1644.

Kategorio:Britaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1580
Bonstetten ZH

**Bonstetten ZH** estas komunumo en la Distrikto Affoltern, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4794 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La komunumo konsistas el la du municipoj *Bonstetten-Dorf* kaj *Bonstetten-Schachen*.

## Geografio 
Bonstetten situas okcidente de la montoĉeno Albis en la valo de la rivero Reppisch en la distrikto Affoltern, ankaŭ nomita *Porka Prefektujo*. La arbara regiono estas belega por migradi kaj precipe laŭlonge de la rivero Reppisch estas bela naturrezervejo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bonstetten limas en nordo al Wettswil ĉe Albis, en oriento al Stallikon, en sudo al Hedingen, kaj en okcidento al Islisberg en (Kantono Argovio) kaj Birmensdorf.

## Trafiko 
En *Bonstetten-Schachen* situas la stacidomo ''* (je 527 m super la marnivelo) de la Svisaj Federaciaj Fervojoj, kiu kune kun diversaj poŝtaŭtobuslinioj bone konektas la komunumon al la reto de la Zurika Trafik-Unio. Ek de la finkonstruo de la Uetliberg-Tunelo en somero 2009 Bonstetten havos ankaŭ aliron al la reto de la naciaj aŭtovojoj, per alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 respektive A4.

## Historio 
Tri tombmontetejoj el la bronzepoko kaj de la Hallstatt-kulturo estas la unuaj spuroj de homa aktiveco en Bonstetten. En la setlejo *Gibel* oni trovis restaĵojn de romia loĝdomo.

Unua skriba mencio kiel *Boumstettin'' datiĝas el la jaro 1122 en dokumento de la Episkopejo Konstanco. En mezepoko Bonstetten estis sub la sinjoroj de Bonstetten, kiuj estis menciitaj unuan fojon en la jaro 1217 posedaĵo habsburga. De la habsburganoj la jurisdikcion en la jaro 1415 transiris al la urbo Zuriko, kiu aligis la komunumon al la tiama voktdistrikto Knonau. En la jaro 1783 granda vilaĝa fajro detruis 23 loĝdomojn, kio kondukis al striktaj novaj konstruleĝoj en la Kantono Zuriko. Poer la konstruo de la strato trans la Montpasejo Waldegg en la jaro 1827 kaj la fervojo en la jaro 1864 por la komunumo komenciĝis certa prospero.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Bonstetten
* Bonstetten-Wettswil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bonstetten ZH
* Bonnstetten en la Historia Leksikono de Svislando
Leopoldo Vilhelmo de Aŭstrio

La **arkiduko Leopoldo Vilhelmo de Aŭstrio** (n. la 5-an de januaro 1614 en Wiener Neustadt - m. la 20-an de novembro 1662 en Vieno) estis militista majoro kaj guberniestro de Hispana Nederlando ekde 1647 ĝis 1656. Li cetere famiĝis kiel grava artprotektanto. Kiel filo de imperiestro, li ĝuis la titolon "Arkiduko de Aŭstrio".

Leopoldo estis la plej juna filo de Ferdinando la 2-a kaj de Maria-Anna de Bavario (1574-1616). Lia pli aĝa frato fariĝis Ferdinando la 3-a, dum li mem estis destinita al eklezia kariero. Li fariĝis Alta Majstro de la Germana Ordeno, plurobla episkopo kaj princo-episkopo (de episkopujoj Halberstadt, Magdeburgo, Olomouc, Passau, Vroclavo kaj Strasburgo – tre malkutima akumuliĝo de postenoj), kaj servis kiel generalo en la Tridekjara milito.

En 1648 la princepiskopujo Halberstadt estis sekularigita kaj unuigita kun Margraflando Brandenburgio.

Kategorio:Habsburgoj
Kategorio:Arkidukoj
Kategorio:Episkopoj de Halberstadt
Kategorio:Episkopoj de Olomouc
Kategorio:Episkopoj de Passau
Kategorio:Episkopoj de Vroclavo
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Magdeburgo
Kategorio:Princepiskopoj de Magdeburgo
Kategorio:Abatoj de Hersfeld
Kategorio:Aŭstriaj nobeloj
Kategorio:Sileziaj dukoj
Kategorio:Altaj majstroj de la Ordeno de germanaj kavaliroj
Kategorio:Guberniestroj de la Habsburga Nederlando
Péter Balogh

**BALOGH Péter** (balog) estis rumanuja hungara skulptisto naskita en Mişca (Chişlaz) la 30-an de julio 1920 kaj mortinta en Bukareŝto la 4-an de marto 1994.

## Biografio 
En 1941 Péter Balogh laboris en porpentrista lernejo de Nagybánya; inter 1941-1943 li studis en Budapeŝto en Industriarta lernejo, kie lia majstro estis Ohmann Béla. Inter 1948-1953 li studis en *Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu* de Bukareŝto, kie lia majstro estis Boris Caragea. Li definitive loksidiĝis en Bukareŝto kaj inter 1953-1956 li estis profesoro en la katedro de skulptado de la sia iama altlernejo.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Balogh P
Sociaj rilatoj

La **sociaj rilatoj** (ankaŭ **interhomaj rilatoj**) estas multnombraj sociaj interagadoj (regulataj de sociaj konvencioj) inter du aŭ pliaj personoj havantaj sociajn poziciojn kaj realigantaj sociajn rolojn. Rezulto de la rilato estas modifo de la konduto. En sociologia hierarkio, la sociaj rilatoj estas pli bazaj ol la konduto, la sociaj agoj, la socia moraro, la sociaj kontaktoj kaj la socia interagado. La sociaj rilatoj formas la bazon de konceptoj kiel socia organizo, socia strukturo, socia movado kaj socia sistemo.

## Enhavo de la socia rilato 
Ekzemploj por la enhavo de la interagado estas la estreco kaj la socia grupo, kie estas ĉiuj mekanismoj por la planado kaj pristudo de la interagoj de la personoj. La socia ago en la rilatoj estas pli antaŭenaj, pensante en la intenseco de la agoj, kaj ĉefe reagoj de unu respektive la alian aŭ aliaj de formo ĉu akcidenta ĉu regula aŭ ripetita aŭ neregula laŭ la agmaniero ĉu racia ĉu instrumenta aŭ emocia aŭ tradicia (Weber). La interpersonaj rilatoj setligas la indikojn de la kulturo de la grupo kaj ties transsendo laŭ la procezo de socialigo, modifas la konduton per la interveno de la aliaj individuoj laŭ sekvenco de *rilatoj* egala al lernado, krome bazigas la percepton, la motivigon, la lernadon kaj la adaptigon pro la interŝanĝo de reguloj kaj kredoj (Canals), kiu prikomentas na James Kennedy kaj Russell C. Eberhart, kiuj dediĉis sian penson sur ĉio tio. Ili diras, ke por modli la homan interrilaton necess modli la individuojn laŭ socia kunteksto, interrilatante inter si. Komentas Antonio Lucas Martín en sia lernolibro de sociologio la kondiĉoj bezonataj por la socia agado: celoj, adaptigo de resursoj al celoj kaj la integriga povo de la individuoj en la grupo per reguloj kaj pluhavante modelon en la procezo de socialigo.

## Metodologio 
Agustí Canals havigas siajn meditadojn pri la temo por vidigi la socian interagon. Krome en la artikolo de Juan C. Dürsteler oni inkludas tiujn bildajn variajn analizojn por la sama celo, unuigante 'vidigajn taksonojn', per desegno de retoj kaj oni proponas variajn metodojn de bildaj reprezentadoj, aŭ krome, ekzemple multajn intertranĉantajn cirklojn kiuj montras konturon por la socia ŝanĝo. Vidu la artikolon diagramo de Venn. La grafeoteorio uzata en la socia reto estas samtipa ilo. Aliaj vidpunktoj kiel 'socia ekkono' en socia psikologio, 'rilatoj de produktado' en teorio de konfliktoj, en simbola interagado, ktp.

## Socia agado 
Ekde la klasika vidpunkto, kiel ĉe Parsons en la teorio de la socia agado, tiu prilaboris unu el la plej prilaboritaj kontribuoj en *funkcionalismo* kaj Mead en *simbola interagado*. Ĉe Weber, Moreno kaj Dahrendorf estas aliaj komplementaj vojoj en la socia agado kun globalaj vidpunktoj ĉe Weber. Ŝajne ekde ampleksa vidpunkto en kelkaj aŭtoroj estas sistemo de socia interagado kun strukturo, kiu havigas enhavon, kaj ke amplekse estas *interrilatoj*. Sama simileco okazas en la *socia sistemo* kaj ĉe la *socia strukturo*.

## Vidu ankaŭ 
*Dilemo de erinaco
## Eksteraj ligiloj 
(en la hispana)
* Talcot Parsons: La socia sistemo
* http://www.monografias.com

Kategorio:Sociologio
Tate

[eta|dekstra|250ra|La [Tate Modern.]]
**Tate** estas la nacia muzeo de Britio koncerne britan modernan arton. Ĝi fakte konsistas el kvar apartaj artgalerioj tra Anglio : Tate Britain (malfermis en 1897 kiel la *Nacia Galerio de Brita Arto*), Tate Liverpool (1988), Tate St Ives (1993) kaj Tate Modern (2000). Ekzistas cetere la TTT-ejo Tate Online (1998).

Tate estis fondita en 1897 kiel la *Nacia Galerio de Brita Arto* (angle: *National Gallery of British Art*). Kiam ŝanĝis la rolo de la galerio por inkludi modernan arton, ĝi estis renomita "Galerio Tate", en la nomo de Henry Tate, kiu fondis la kolekton. La divido de la kolekto en kvar muzeojn okazis en la jaro 2000.

Kategorio:Muzeoj en Londono
Batalo de Tsushima

La **Batalo de Tsushima** (27 - ; 14-15 majo en Julia kalendaro, uzita en tiama Rusio) '***, plikonata en Japanio kiel **Marbatalo de la Japana Maro*' () estis surmara batalo en la rusa-japana milito. Batalis la Japana Kombinita Floto kaj 2-a kaj 3-a Rusa Pacifika-Oceana Floto (La Balta Floto). La batalo rezultis decidan malvenkon de la Rusa Mararmeo. La nomo devenas de la Cuŝima insulo situanta en la Japana Maro inter Korea duoninsulo kaj Kiuŝuo.

## Fono 
La japanoj ne sukcesis akiri en komenco de la rusa-japana milito superecon sur la maro, ĉar la rusaj marŝipoj de tempo al tempo atakis el la havenoj de Luŝun (tiam ) kaj Vladivostoko. Dum tiuj bataloj ambaŭ taĉmentoj suferis gravajn perdojn.

La rusa registaro sendis la baltan floton sub gvido de maradmiralo Zinovij Petroviĉ Roĵdestvenskij al la Fora Oriento, por senŝarĝi la atakitan Port Arthur kaj kune venki la japanojn.

## Vojaĝo de la rusa floto 
eta|300px|dekstra| Rusa floto atigis Azion per du vojoj
La balta floto forlasis la havenon Libava (nun Liepāja, en Latvio) la . La floto ekpafis je britaj fiŝkaptistaj ŝipoj la 21-an de oktobro, en la Norda maro, ĉe la Dogger-benko, kiuj ŝipoj ili mise rigardis kiel japanajn militbarĝojn (Dogger-benko incidento). La incidento kaŭzis tioman indignon en Anglio, ke la rusa registaro devis tuj pardonpeti kaj promesi plenan kompensadon, tiel evitante militon kun Britio.

La ŝipoj iris jam ĉe la Nossi-Bé-insulo ĉe Madagaskaro, kiam Roĵdestvenskij informiĝis pri kapitulado de Port Arthur. Li decidis fine pri daŭrigo de la ŝipvojo, la fortigo ekis komence de marto 1905 el la Balta maro, trairis la Suezan kanalon kaj ĉe Vjetnamio aliĝis al la Balta floto. Roĵdestvenskij tiam havis grandan ŝiparon, sed multaj ŝipoj estis malmodernaj kun malforte trejnita matrosaro.

## Batalo 
eta|300px|dekstra|Plejparto de la rusaj ŝipoj malvenkis en Cuŝma-Markolo
La floto atingis la Orientĉinan Maron kaj Roĵdestvenskij prenis direkton tra la Tsushima-markolo al Vladivostoko. La japanan floton komandis admiralo Tōgō Heihachirō (prononco: tōgō hejhaĉirō) kaj tiu floto kaŝatendis ĉe la sudkorea marbordo, ĉe Pusano. La japana floto atakis la rusan floton la . La japanaj ŝipoj estis pli modernaj, rapidaj pli bone ekipitaj ol la rusa, tiel la japanoj sinkigis post dutaga batalo dutrionon de la rusaj ŝipoj, oni konkeris ses ŝipojn. Kvar rusaj ŝipoj sukcesis atingi Vladivostokon, ses serĉis savlokon en neŭtralaj havenoj.

## Aliaj projektoj 
Kategorio:20-a jarcento en Rusio
Kategorio:Historio de Japanio
Tsushima
Tsushima
Tsushima
Tsushima
Igor Gindis

**Igor Markoviĉ GINDIS** () (naskiĝinta la ) estas rusia teleĵurnalisto, rokmuzikisto kaj aktoro, gvidanto de rubriko "Deĵoranto sur la urbo" en "Televiza servo de novaĵoj" de kanalo "Rifej-Perm".

En 1996 Ginis fondis rokbando "Batraĥomiomaĥia". La bando ricevis tion namon de antikva greka komedio "Batraĥomiomaĥia" (, "milito de musoj kaj ranoj").

En 2006, laŭ la demandaro de publika opinio, plenumita per sekcio de sociologia monitorado de administracio de Permja regiono, Igor Gindis ekĉefis la trio de plej fama ĵurnalistoj de Permjo kaj Permja regiono. Li ricevis 22,5&nbsp;% de la voĉoj in Permja regiono kaj 35,1&nbsp;% de la voĉoj in Permjo (Anna Vodovatova, lia kolego en la rubriko "Deĵoranto sur la urbo", obtenis la duan lokon en la urbo kaj la trian lokon en la regiono).

Malgraŭ foresto de prefessia aktora klerigo, Igor Gindis prezentis kelkajn rolon en spektakloj de permja teatroj. Lia debuto estis la ĉefa rolo in spektaklo de Nova teatro "Tuta Shakespear en du horoj". En la komedio "Tago de hamstreto" li prezentis du roloj, de Irina Ĥakamada kaj "homo-revo". En 2007 li prezentis la rolo de Taĥir Zakirov in spektaklo de Permja akademia teatro de dramo "Reprezentante viktimon" el la teatraĵo de Fratoj Presnjakovoj in surscenigo de Boris Milgram.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* УвидимсЯ в эфире! // Местное время №&nbsp;34 от 14 сентября 2005 года.
* Можно ли привить любовь к Пермскому краю?  — интервью на радио «Эхо Перми» 

Kategorio:Televidaj ĵurnalistoj
Kategorio:Rusiaj ĵurnalistoj
Batalo apud Hattin

La **Batalo de Hattin** (ankaŭ konata kiel "La Kornoj de Hatino" pro proksima formortinta vulkano de la sama nomo) estis batalo okazinta sabaton, la 4-an de julio 1187, inter la krucista Jerusalema reĝlando kaj la forto de la ajubidoj kun sultano Saladino. La batalo finiĝis per eriga malvenko de la krucistoj kaj ĝi signifis turnopunkton en la evoluo de la krucistaj ŝtatoj. Saladino poste ekatakis la reston de reĝlando kaj la muslimoj tiel akiris de la krucistoj reen preskaŭ la tutan teritorion de Palestino, inkluzive de Jerusalemo. Pro la sekvoj de tiu ĉi katastrofa batalo estis ekspediciita la tria krucmilito, kiu komenciĝis du jarojn post la Batalo de Hattin.

## Loko de la batalo 
La batalo okazis en Galileo proksime de urbo Tiberiado en la hodiaŭa Israelo. La batalkampo proksime de urbeto Hattin havis siajn geografiajn trajtojn en du hatinnaj montetoj, tuj apud trairejo trans norda montaro inter Tiberiado kaj vojo al Akko ŝoseo Darb al-Hawarnah (Reĝa aŭtovojo), konstruita fare de romianoj, servis kiel ĉefa vejno inter jordanaj travadejoj, Galilea lago kaj Mediteraneo.

Hattin
Kategorio:1187
Hattin
Distilado

[eta|180px|Distilado per [alambiko]]
eta|180px|
[eta|180px|Tipaj industriaj distiladaj turoj por [naftorafinado]]
eta|180px|Mallongvoja vakua distilada aparato kun vertikala kondensigilo (malvarma fingro), por minimumigi la distiladan vojon; **1: ** Poto kun baro kontraŭ ĝibantaj grajnoj **2: ** Malvarma fingro - kurba por direktigi kondensaĵon **3: ** Malvarmiga akvo eksteren **4: ** malvarmiga akvo enen **5: ** Vakua/gasa forpumpado **6: ** Distilaĵa balono
eta|180px|

**Distili** signifas laŭ PIV: apartigi substancon de ĝiaj malpuraĵoj aŭ de kunkomponantoj, vaporiĝante per varmo ĝiajn vaporiĝemajn eroj kaj poste relikvigante la vaporon per malvarmo.

La teknika proceduro de distilado okazas en distilejo per distililo kaj la produkto estas distilaĵo, foje trinkebla (brando).

La metodo estas interalie uzata por purigi akvon, por produkti brandojn aŭ por disspecigi la diversajn likvaĵojn de nafto por ricevi utiligeblajn produktojn (ekz. dizelo)

## Procezo de distilado 
**Distilado** aŭ *devaporado* estas fizika procezo, dum kiu oni transformas likvon al vaporo kaj poste oni fluidigas la vaporon.

Oni uzas la distiladon je dispartigo de la likvoj kaj solidaj materialoj (tradicia alkoholpretigo) aŭ dispartigo de likvoj kun diversaj bolpunktoj (naftorafinado). Oni uzas la distiladon ankaŭ por prilaboro de formaldehido aŭ fenolo kaj sensaligo de la marakvo.

La distiladon de marakvo mencias jam Aristotelo. La pli Plinio la Maljuna priskribas simplan kondensadan metodon: dum ardigo de la rezino, la liberiĝanta oleo kolektiĝas en aparato ĉe lano en ties supra parto.

La distilaj aparatoj entenas la sekvajn ĉefajn partojn: varmegiga ujo, vapormalvarmiga ujo kaj kolekta ujo.

## Metodoj 
La *frakcia distilado* helpas apartigi likvomiksaĵon, en kiu la bolpunktoj similas (naftorafinado). Ĉe tiu metodo oni rekondukas parton de la precipitita vaporo kaj dum la refluo kontaktas la likvon kaj la vaporon, tiel la distilado iĝas pli perfekta. Tio estas nomita rektifikado aŭ riĉiĝo, kiam la plej volatilaj komponantoj densiĝas, apartiĝas.

La *plurŝtupa distilado* estas uzata ĉefe dum sensaligo de marakvoj. Oni tie ne boligas la likvon, sed kondukas ĝin el grandprema ujo al pli malgrandprema ujo. Pro la malkresko de la premo, la likvo vaporiĝas pli rapide kaj la tiel estiĝanta vaporo pli poste precipitiĝas kiel distilaĵo.

Dum la *vakua distilado* oni estigas grandan vakuon per vakua pumpilo. Oni uzas tiun metodon ĉe tiuj materialoj, kiuj bolas en ekstreme altaj temperaturoj aŭ disiĝas bolante en atmosfera premo.

Oni uzas *akvovaporan distiladon* por distili sub normala bolpunkto. Tiu metodo bonvenas por distilado de akvonesolveblaj likvoj (grasacidoj kaj sokoleoj). Oni kondukas tra la likvo akvovaporon, kiu certigas la necesan varmon por la vaporigo.

## Eksteraj ligiloj 
* () [Vizito de viskio(https://eo.wikipedia.org/wiki/viskio)distilado] 

Kategorio:Fazaj ŝanĝoj
Kategorio:Kemia inĝenierarto
Kategorio:Separado
Nándor Balaskó

**BALASKÓ Nándor** (balaŝko) estis rumanuja hungara skulptisto naskita en Szalacs la 30-an de aŭgusto 1918 kaj mortinta en Tauberbischofsheim, Germanujo la 28-an de junio 1996.

## Biografio 
Inter 1937-40 Nándor Balaskó studis en Bukareŝto; inter 1940-43 en Budapeŝto, kie lia majstro estis Kandó László. Ekde 1948 li estis profesoro de skulptado kaj ceramikado de Magyar Művészeti Intézet, poste de la *Belarta Altlernejo Ion Andreescu* de Kluĵo. En 1970 li emigris Portugalujon, kie vivis en urbo Sintra.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1968 • Képzőművészeti Kisgaléria, Kolozsvár

* 1990 • Lisbono.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1940 • Bukarest, diákfesztivál

* 1941, 1942, 1943 • Budapest

* 1943 • Kolozsvár, megyei tárlatok.

## Publikplacaj kreaĵoj 
* Busto de Ady Endre (ŝtono, 1957, Zilah).

## Bibliografio 
* VÁMFALVI M.: Felkerestük műtermében ~t, Új Élet, 1967

* SZŐCS I.: ~, Helikon, 1991/10.
* Orbán István: Virágok vetélkedése. Egy Balaskó-szoborkompozíció nyomában, Művelődés, 2006.http://www.muvelodes.ro/index.php/Cikk?id=274

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Balasko N
Balasko, N..
Kappel ĉe Albis

**Kappel ĉe Albis** estas komunumo en la Distrikto Affoltern, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 846 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 882 ĝis la fino de 2009. Al Kappelen apartenas la setlejoj *Hauptikon* kaj *Uerzlikon*.

## Geografio 
Kappel situas okcidente de la montoĉeno Albis ĉe la suda limo de la *Porko-Prefekturo* kiel la distrikto Affoltern respektive iama voktdistrikto Knonaŭo ankoraŭ hodiaŭ estas nomita en la popolo por aludi al la bongusta ŝinko, kiun la regiono produktis. Sude Kappel limas al la Kantono Zugo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,91&nbsp;km², de kiuj 19,3% estas kovritaj de arbaro, 69,8% servas por agrikulturo kaj 8,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Kappel limas en nordo al Rifferswil, en oriento al Hausen ĉe Albis, en sudoriento al Baar (ZG), en sudokcidento al Steinhausen (ZG), en okcidento al Knonau, kaj en nordokcidento al Mettmenstetten.

## Trafiko 
Per poŝtaŭtobusoj Kappel estas bone konektita kun la reto de Zurika Trafik-Unio kaj la stacidomo de Affoltern ĉe Albis atingeblas en malmultaj minutoj.

## Historio 
El prahistoria tempo ekzistas sur la komunuma teritorio spuroj de setlejoj el la bronzepoko kaj estis trovitaj restaĵoj de kampara bieno el la romia epoko.

En la jaro 1185 la libersinjoroj de Eschenbach fondis la Abatejon Kappel. De tiam datiĝas la unua dokumenta mencio de Kappel kiel *de Capella*. En la jaro 1415 la abatejo submetiĝis al la landa suvereneco de Zuriko. Dum la 2-a Milito de Kappel falis la zurika reformisto Zvinglo la 11-an de oktobro 1531.

## Vidu ankaŭ 
* Abatejo Kappel
* Laktosupo de Kappel
* Militoj de Kappel
* Aliaj lokoj kun la nomo Kappel

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kappel ĉe Albis
* Kappel ĉe Albis en la Historia Leksikono de Svislando
Hoss Firooznia

**Hoss FIROOZNIA** [has fe'ruznia] (naskiĝinta en 1970) estas usona esperantisto. Li loĝas en Roĉestro, Novjorkio kaj laboras kiel komputila fakulo en la matematika sekcio de la Universitato de Roĉestro. Hoss esperantistiĝis en 1991. De 2008 ĝis 2016 li laboris kiel helpinstruisto ĉe NASK, kaj ekde 2008 redaktas la bultenon de Esperanto-USA, *Usona Esperantisto*. En 2021 li magistriĝis ĉe la Universitato de Roĉestro en la fako de Literatura Tradukado, celante ĉefe la originalan literaturon de Esperanto. Lia diplomiĝa tezo estis enangligo de la romano *Ombro sur interna pejzaĝo* de Spomenka Štimec.

## Prelego 
* "Kial lingvosciencistoj NE interesiĝas pri Esperanto (kaj kiel interesigi ilin)?"

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1970
Spišská Belá

**Spišská Belá,** hungare **Szepesbéla,** germane **Zipser Bela** estas urbo en Slovakio.

## Historio 
La loko estis loĝata daŭre ekde la neolitiko. La tataroj detruis la komunumon, tial hungara reĝo Béla la 4-a venigis germanojn. En 1271 Stefano la 5-a donacis urborajton al la komunumo. Dum la mezepoko la urbo famis pri metiistoj, krome apud la urbo pri ŝafobredado. En 1412 Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) hipotekis 16 urbojn al Pollando ĝis 1772. La 16 hipotekitaj urboj hungare, poste slovake (la nuntempaj slovakaj loknomoj jam ne ĉiuj estas urboj):

En 1910 loĝis en la urbo 2894 da homoj (1258 slovakoj, 1247 germanoj kaj 355 hungaroj). Ĝis 1919 la konsilantrajta urbo apartenis al Szepes (reĝa departemento), poste al Ĉeĥoslovakio. En 1946 la germanoj estis deportitaj.

## Vidindaĵoj 
* romanika preĝejo omaĝe al Padova Sankta Antonio el 1260 
* kolono pri Maria danke al reveno al Hungario, 1772
* sulfura kuracbanejo en la proksimo
* muzeo pri Petzval
 
## Famuloj 
* en la iama Szepesbéla naskiĝis:
** hungara biokemiisto Barna Győrffy
** hungaraj matematikistoj Jozefo Petzval kaj Ottó Petzval
** hungara inĝeniero Gyula Ludvigh
** hungara kuracisto Mihály Greisiger 
** hungara politikisto János Ludvigh

Kategorio:Urboj de Slovakio
William B. Harris

**William Benton HARRIS** (n. 1942) estas la direktoro de la Centra Oficejo de Esperanto-USA.

William Harris estis nomumita kasisto de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj dum la 45a Konferenco de ILEI en Kunmingo, Ĉinio en 2012.

## Fontoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Phil Dorcas

**Philip G. DORCAS**, kutime nomata *Phil Dorcas*, estas usona esperantisto. Li naskiĝis la 30-an de januaro 1946, do nun estas -jaraĝa. Almenaŭ ekde 2008 ĝis 2017 li estis la prezidanto de Esperanto-USA. Aktuale, kaj la plej grandan parton de sia vivo, li loĝas en Fort Worth. Li estas edziĝinta, la edzino Beth, mallonge por Elizabeth, same parolas Esperanton.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* lia paĝo en la retejo *Facebook*
* lia paĝo en la retejo *Twitter*, nun nomata "Ikso"

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-USA
Urmari

**Urmari** (ĉuvaŝe Вăрмар), — grandvilaĝo en Ĉuvaŝa Respubliko (en 1947 — 2006 — urbotipa loĝloko), administra centro de la samnoma distrikto. Urmari situas ĉe la fervojo Moskvo-Kazano je 77 km de Ĉeboksari. La loĝantaro en la 1a januaro 2006 estis 6,2 mil loĝantoj (en 1969 — 2,4 mil, en 1979 — 4,7 mil, en 1989 — 6 mil homoj).

## Industrio
La ekonomio de la vilaĝo ĉefe estas reprezentita de la ligna kaj arbara industrioj (ekz. Urmaria mebla fabriko). En 1998 estis lanĉita centro pri renaskiĝo de la ĉuvaŝa tradicia nacia kostumo,  kiu akceptas mendojn de la popolaj teatroj kaj artgrupoj de la Ĉuvaŝa Respubliko.
 
## Kulturo
En la vilaĝo estas 2 mezlernejoj, porinfana artlernejo, muzeo, 2 bibliotekoj, oni eldonas distriktan ĵurnalon "Хӗрлӗ ялав" (Ruĝa flago) en la ĉuvaŝa lingvo.

Kategorio:Vilaĝoj de Ĉuvaŝio
Gary Grady

**D. Gary GRADY** estas usona esperantisto. Li estas estrarano de Esperanto-USA kaj vicprezidanto de Asocio de Amerikaj Instruistoj de Esperanto. Li loĝas en Durham (Norda Karolino).

## Fontoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Anna Bennett

**Anna BENNETT** estas usona esperantistino. Ekde la jaro 2008 ŝi estas kasistino de Esperanto-USA kaj ekde 2011 ankaŭ de la Fondaĵo pri Esperantaj Studoj. Ŝi ricevis honoran mencion en Belartaj Konkursoj de UEA en 2006 en la branĉo „eseo“ pro sia verkaĵo *Neperforta komunikado*.

Anna Bennett diplomiĝis pri komerca administrado kaj havas magistran diplomon pri kontado. En la mezaj 1970-aj jaroj ŝi studis en la universitato SGPiS (*Szkoła Główna Planowania i Statystyki*, altlernejo pri Planado kaj Statistiko) en Varsovio, Pola Popola Respubliko, ricevinte stipendion financatan de la usona programo Fulbright-Hays kaj de la pola registaro. Post sia reveno al Usono Anna laboris plurajn jarojn kiel diplomita publika kontisto, unue kiel kost-kontisto, kaj poste en sia propra impost-prepara oficejo. Kun sia edzo ŝi vivas en Boise, Idaho.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento en la retejo de la Fondaĵo pri Esperantaj Studoj ( kaj )

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Anjo Harlow

**Anjo HARLOW** (mortis la 11-an de julio 2017) estis usona esperantisto. Ŝi estis la edzino de Don Harlow kaj ŝi estis estrarano de Esperanto-USA.

## Fontoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Tim Westover

**Tim WESTOVER** (naskiĝis ) estas estrarano de Esperanto-USA kaj plurfoje premiito en la Belartaj Konkursoj de UEA. Li esperantiĝis en 2000 kaj unue elektiĝis kiel estrarano de ELNA (nun Esperanto-USA) en 2001. En 2005 li estis reelektita al la estraro de Esperanto-USA.

S-ro Westover estis dufoje helpinstruisto ĉe la Nord-Amerika Somera Kursaro de Esperanto (NASK) en Brattleboro, Vermonto kaj San Diego, Kalifornio.

En 2005, s-ro Westover gajnis la trian premion por prozo en la Belartaj Konkursoj de UEA pro sia novelo "Spektaklo." En 2006, li gajnis la duan premion por prozo pro sia novelo "Meduzet'." En 2007, li gajnis la unuan premion por prozo pro sia novelo "Ruĝvela Ŝipo." Krome li gajnis honoran mencion en la konkurso LIRO-2006 pro sia novelo "Nia Bestoĝardeno" kaj duan premion por prozo en la konkurso MUZO-2007 pro sia novelo "La Malplena Urbo." Liaj verkaĵoj estis publikigitaj en Fonto, Literatura Foiro, Beletra Almanako, La Ondo de Esperanto kaj La Brita Esperantisto, inter aliaj.

Kontribuis al BA1.

En 2009 aperis lia novelaro Marvirinstrato. La libro estas aparte notinda pro sia aperigo sub la permesilo Creative Commons, kiu permesis senpagan elŝuton  de la elektronika verko, kaj ankaŭ liberan uzadon de la enhavo en aliaj verkoj (ekz. bultenoj, ĵurnaloj, kursoj, kluboj, kaj podkastoj). Marvirinstrato aperis ankaŭ kiel papera libro .

## Fontoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Akvofalo de Hviezdoslav

**Akvofalo de Hviezdoslav** () estas akvofalo en valo () (esperante: Valo de blanka akvo) en montaro Altaj Tatroj en distrikto Poprad en Slovakio. Ĉi valo troviĝas en la norda parto de la montaro. Sur la teritorio de valo troviĝas nacia naturrezervejo. Tuta teritorio apartenas al vilaĝo Tatranská Javorina kaj troviĝas sur la teritorio de Nacia parko Vysoké Tatry, kiu estas la plej malnova nacia parko en Slovakio. La nomon ĝi havas laŭ granda slovaka poeto P.O. Hviezdoslav.

La akvofalon kreas Zelený potok (esperante: Verda torento) en la alteco 1575 m.s.m.,
kiu elfontas de Zelené pleso (esperante: Verda lago) kaj kiu apartenas al riverbaseno de Poprad. Alteco de akvofalo estas 20 m kaj ĝia larĝeco sur la trafaleĝo estas 2m. Rokaĵo en kiu estas kreita akvofalo estas granodiorito. La akvofalo falas tra sojlo de supra estinta glaciara valo kaj estis kreita post la retiriĝo de glaciaro el la montaro post la fino de lasta glacia epoko.
[maldekstra|350px|eta|Rigardo sur fino de la valo kaj sojlo tra kiu falas **Verda torento** (dekstre sube, kiel blanka streko) kaj kreas la akvofalon; maldekstre supren [Gerlachovský štít kaj Batizovský štít (meze) (rigardo de nordo)]].

## Aliro 
Nuntempe akvofalo estas ne alirebla por vizitantoj pro la naturprotekto sed estas videbla de turista piedvojeto.

## Vidu ankaŭ 
Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj + bildo de akvofalo 
Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):
* http://www.sopsr.sk/vodopady/show_vchu.php?idVchu=40&idVodopadu=224
* http://hiking.sk/hk/ga/3566/tatry-hviezdoslavov_vodopad.html (bildo de akvofalo)

Hviezdoslav
Kategorio:Distrikto Poprad
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Prešov