open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kilián Nowotny

[thumb|Vojo de Kilián kondukis tra [Chalupská slať]]
[thumb|[Monumento al reĝoj de Šumava]]
**Kilián "Franz" Nowotny** (1-a de decembro 1905 Staré Hutě ĉe Nové Hutě – 12-a de marto 1977 Waldkirchen li estis proksime de Františkov en Šumava vundita dum interpafado kun membroj de tiama SNB. Dank' al kono de la tereno li sukcesis eskapi reen en Bavarion, kie li estis transportigita en bavarian malsanulejon en Grafenau,

## Rilataj artikoloj
* Reĝoj de Šumava
* Monumento al reĝoj de Šumava
* Chalupská slať

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Personecoj de ĉeĥoslovaka kontraŭkomunisma rezistmovado
Kategorio:Sudetgermanoj
Kategorio:Personecoj el Šumava
Kategorio:Kontrabandistoj
Kategorio:Viroj
Studenta Neviolenta Kunordiga Komitato

La **Studenta Neviolenta Kunordiga Komitato** (, akronime **SNCC**, prononcata [ snɪk ]) estis unu el la plej gravaj organizaĵoj de la Nigrula Civitanrajta Movado en Usono. Ĝi estis fondita en 1960 de nigrulaj kaj blankulaj studentoj dum kunveno en Raleigh, Norda Karolino, iniciatita de Martin Luther King Jr. Ĉi tiu kunveno konstruive defiis la dominan rolon de Martin Luther King Jr. (la gvidanto de la Southern Christian Leadership Conference, SCLC), kiu fariĝis la gvida figuro de la Usona Civitanrajta Movado fine de la 1950-aj jaroj per sia gvidado de la busbojkoto en Montgomery.

Inter la famaj membroj estis Ella Baker, Angela Davis, James Lawson, Fannie Lou Hamer, John Lewis (poste kongresano el Georgio), Robert Parris Moses, Clayborne Carson, Stokely Carmichael, H. Rap ​​Brown, Marion Barry (poste urbestro de Vaŝingtono), Julian Bond (poste senatano el Georgio), kaj Howard Zinn.

La SNCC organizis neperfortajn protestojn, sidstrikojn kaj liberecveturojn (parte en kunlaboro kun la Kongreso de Rasa Egaleco [CORE]), kuraĝigis nigrulojn registriĝi por voĉdoni kaj partopreni en balotoj, fondis kooperativojn kaj sancentrojn, kaj laboris por eduki la nigrulan kamparan loĝantaron.

Ekde la mezo de la 1960-aj jaroj, la SNCC radikaligis kaj forlasis siajn principojn de senperforto. La tendenco ŝanĝiĝis al batalema, separisma, nigrula naciismo. Carmichael alvokis al Nigrula Povo kaj forpelis la blankulajn membrojn el la SNCC. Lia posteulo estis Hubert Rap Brown, kiu en 1969 ŝanĝis la nomon SNCC al *Studenta Nacia Kunordiga Komitato*. La SNCC dissolvis sin en 1970.

En 2010, la Urba Konsilantaro de Atlanta decidis renomi sian *Raymond Street* al *SNCC Way*. 

## Referencoj 
Kategorio:Sociomovadaj organizaĵoj
Kategorio:Senperfortaj rezistaj movadoj
Kategorio:Studentaj organizaĵoj
Tô Lâm

**To Lam** (; naskita la 10-an de julio 1957, Nghia Chu, distrikto Van Giang, provinco Hung Yen, DRV) estas vjetnama politikisto, militisto, ŝtatisto kaj partiano, ĝenerala sekretario de la Centra Komitato de CPV ekde la 3-a de aŭgusto 2024, Prezidanto de Vjetnamio de la 22-a de majo ĝis la 21-a de oktobro 2024. Ekde 2016 - membro de la Politburoo de la Centra Komitato de CPV. Ministro pri Publika Sekureco de la SRV en 2016-2024. Li estris la vjetnamajn policon kaj ŝtatajn sekurecajn agentejojn, kaj estas konsiderata unu el la plej influaj partiaj kaj ŝtataj gvidantoj.

Li havas la rangon de kvarstela generalo en la Vjetnamaj Popolaj Publikaj Sekurecaj Fortoj. Tô funkciis kiel Ĉefo de la Stira Komitato de la Centra Altebenaĵa Regiono, Vicministro pri Publika Sekureco, kaj Ĝenerala Direktoro de la Unua Ĝenerala Sekureca Departemento de la Ministerio pri Publika Sekureco.  Li havas doktorecon pri jurisprudenco kaj altnivelan diplomon pri politika teorio. Li estis nomumita Profesoro pri Sekurecscienco en 2015. La 18-an de majo 2024, li estis nomumita de la Centra Komitato por iĝi la dektria Prezidanto de Vjetnamio, sukcedante Võ Văn Thưởng, kiu demisiis en marto 2024 pro la kontraŭkorupta kampanjo. Tô retenos sian postenon kiel Ministro pri Publika Sekureco samtempe kun la prezidanteco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prezidantoj de Vjetnamio
Learner Tien

**Learner TIEN** estas usona profesia tenisludanto. Li naskiĝis la 2-an de decembro 2005 en Irvine, Kalifornio. Tien estas konsiderata unu el la plej talentaj junaj ludantoj de sia generacio.

## Kariero 
En 2026 li atingis la kvaronfinalon de la Aŭstralia Malferma Turniro, kie li perdis kontraŭ la germana tenisludanto Alexander Zverev.

## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe ATP

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj sportistoj
Marian Lajos Prikkel

**Marian Lajos Prikkel** [lajoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Prikkel Marian Lajos** estis hungara benediktana monaĥo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *réthei* [rEtei].

 naskiĝis  en Csém, li mortis  en Balatonfüred.

## Biografio 
 aliĝis al la benediktanoj en 1890, post la novicado li studis teologion en Pannonhalma. En 1895 li monaĥiĝis, jaron poste li monaĥiĝis, krome li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li instruis en benediktanaj gimnazioj en  Sopron (1896-1905), Pápa (1900-1905), Esztergom (1907–1919) kaj Győr ĝis sia morto. Libertempe li esploris kaj kolektis la hungarajn popoldancojn. Lia laboro estis efektivigita paralele kun, sed sendepende de la popolmuzikaj esploradoj de Béla Bartók kaj Zoltán Kodály.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *A Pray-kódex* (1903)
* *A magyar táncnyelv. Nyelvészeti és néprajzi tanulmány* (1906)
* *Csuzy Zsigmond szavai* (studo, 1909)
* *A magyarság táncai* (1924)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Guiomar Torrezão

**Guiomar Delphina de Noronha TORREZÃO** (naskiĝis la 26-an de novembro 1844 en Lisbono; mortis la 22-an de oktobro 1898, samloke) estis portugala verkistino. Ŝi estas unu el la esencaj figuroj en la emancipiĝo de virinoj de burĝaj idealoj en Portugalio.

Ŝi estis la sola virino kiu estis fondinta membro de la Asocio de Portugalaj Verkistoj kaj Ĵurnalistoj.

## Vivo 
Torrezão estis la filino de José Joaquim de Noronha Torrezão kaj Maria do Carmo Pinto de Noronha Torrezão. Ŝia familio estis mezaklasa. Ŝi ricevis francajn lecionojn kaj komencis verki ĉirkaŭ ĉi tiu tempo. En la aĝo de 22 jaroj, ŝi publikigis sian unuan romanon, *Uma Alma de Mulher*, kiu antaŭe estis seriigita en la feminisma revuo *A Voz Feminina*. En 1872, kolekto de noveloj, *Rosas Pálidas,* estis publikigita, sekvita en 1874 de la historia romano *A Família Albergaria*. Ŝia verkaro inkluzivas ne nur romanojn, sed ankaŭ teatraĵojn, poezion, vojaĝraportojn kaj tradukojn.

Ĝis 1868 ŝi laboris por la *Almanaque de Lembranças Luso-Brasileiro*. En 1871 ŝi fondis la *Almanach das Senhoras*, kiun ŝi direktis ĝis sia morto en 1898.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Portugalaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Bovec

**Bovec** (itale: Plezzo, germane: Flitsch) - estas urbo situanta en la Regiono Goriška en nordokcidenta Slovenio. Ĝi estas la administra centro de la municipo Bovec. 

## Situo, priskribo 
La urbo situas sub la suda deklivo de Monto Rombon (2208 m super marnivelo). La urbo mem kuŝas je alteco de 400 - 550 m. Laŭlonge de la suda rando de la urbo fluas la rivero Soĉa, en kiun enfluas la rivero Koritnica el la nordo. 

## Loĝantaro 
La urbo havas loĝantaron de ĉirkaŭ 1500. Multaj homoj laboras en turismo, kvankam industrio ankoraŭ estas la ĉefa enspezofonto. La metalindustrio Letrika troviĝas ĉi tie. Estas pluraj hoteloj kaj gastejoj en la urbo. La turisman oferton kompletigas sporta flughaveno, kiu situas ĉirkaŭ 800 m sude de la urbo. Estas ankaŭ kampadejo kaj cirkla telfero konstruita en 1973, la skiejo Kanin, kiu estis renovigita fine de 2016.

## Referencoj 
*En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo* *Bovec slovene.*
Bovec
Bovec
Bezděkov (Žatec)

**Bezděkov** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Žatec. Ĝi troviĝas oriente de Žatec. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Bezděkov situas en katastra teritorio **Bezděkov u Žatce** kun areo 3,82&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1356.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj
* Kapelo de sankta Anna 

## Pluaj fotoj 

Bezdiek-1.jpg|Bezděkov

Kategorio:Žatec
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Louny
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Setlejoj sur Ohře
Radíčeves

**Radíčeves** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Žatec. Ĝi troviĝas proksimume 4,5 km sudokcidente de Žatec. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Radíčeves** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,78&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1357.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Venceslao

## Pluaj fotoj 

Radíčeves 015.JPG|Eksa lernejo
Radíčeves 013.JPG|Vilaĝplaco
Radíčeves 017.JPG|Fiaŝlago
Karel Wolfram - monumentum.jpg|Kripto de Karel Wolfram

Kategorio:Žatec
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Louny
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Giganta pito

La **giganta pito** (, laŭ kio ankaŭ *ĉielblua pito*) estas birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi havas 2 subspeciojn troviĝantajn en sudorienta Azio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *caeruleus* venas el latino *cærŭlĕus* (= blua), pro la distinga blua koloro de la dorso de la masklo.

## Aspekto
Tiu ĉi specio montras fortan seksan dimorfismon. La masklo havas helbluajn suprajn partojn, kontraste kun sablokoloraj malspuraj partoj. La kapo montras buntan bildon, konsistantan je sablokolora ĝenerala aspekto trairata de nigraj fajna kolstrio, malantaŭokula strio ĝis tiu, kaj larĝa kronostrio. La ino ne havas la bluajn suprajn partojn (nur la pugon) kaj anstataŭe estas kaŝtanbrunaj supraj partoj. En la kapo, la kronostrio estas malhela, sed ne nigra; kaj la malantaŭokula strio ne atingas la kolstrion.

## Disvastiĝo kaj habitato
La giganta pito vivas en sudorienta Azio en 2 grupoj laŭ la subspecioj:
*La nomiga subspecio *H. c. caeruleus* troviĝas en suda Birmo, suda Tajlando kaj duoninsula Malajzio, ankaŭ en Sumatro (neniuj lastatempaj registroj).
**H. c. hosei* troviĝas en norda, suduesta, centra kaj eosta Borneo.

La specio vivas en ebenaĵaj kaj montetaj praaj kaj duarangaj arbaroj, ofte en densaj, marĉaj arbaroj, plejofte je malaltaj altitudoj, sed registrita ĝis 1200 m.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Himalia (2024)

**Himalia** (2024) estas mallonga esperantlingva sciencfikcia filmo de Metafilms Production, direktita de Clara Milo kaj Juliette Lossky. 

La filmoj i.a. estis spektebla en la franc-germana televidkanalo ARTE en januaro 2026. Aldone, la filmo estis elektita por konkuri kadre de diversaj kinartaj festivaloj.

## Intrigo 
La filmo temas pri la vivo de familio, ritmita de la sunlumo, en bela bieno, en sufiĉe fora estonteco, sur Himalio, luno de Jupitero.

## Esperanto en la filmo 
La kreintoj ekkonsciis, ke la filmo fakte temos pri la estonteco. Origine, la scenaro estis verkita en la angla. Sed ili poste ekhavis la ideon, ke estontece la ĉefa lingvo ne estos ĉu la angla, ĉu la franca aŭ alia tia lingvo. Sed ĝi povus esti ”elpensita” lingvo. Ili jam aŭdis pri Esperanto, kaj ili do tiel decidis.

En intervjuo por la televidkanalo ARTE Clara Milo ŝerce diris:

La kanada esperantisto Nicolas Viau tradukis la dialogojn kaj trejnis la aktorojn paroli la lingvon. Li kreis tradukan grupeton konsistantan el la kebekiaj esperantistoj Sylvain (Silvano) Auclair kaj Ĵenja Amis.

## Premioj 
*Himalia* gajnis du premiojn de la festivalo *Pleins Écrans* 2026 — la Grandpremion (Grand Prix) kaj la Premion de la Kolegoj (Prix des Pairs).

## Ligiloj 
* Varba filmeto por Himalia
* Retejo de la filmo

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-filmoj
Kategorio:Kanadaj filmoj
Kategorio:Esperanto en 2024
Nexus VI

**Nexus VI** estas franca jutuba kanalo pri sciencfikcio kiu estiĝis en decembro 2014. La videoj prezentas la skiparon de estonta kosmoŝipo, la Nexus VI, de kies stirejo la kapitano kronikas pri diversaj temoj aŭ verkoj ligitaj kun sciencfikcio: filmoj, libroj aŭ videoludoj. Poste la kanalo diversiĝis por proponi mallongajn kinaĵojn aŭ seriojn ene de la kronikoj, cele al rakontado de la aventuroj de la skiparo. Nexus VI kreas humuran sciencfikcian universon ĉirkaŭ kaj pere de siaj kronikoj kaj kritikoj, dum ties enkondukoj, interaktoj aŭ konkludoj. La kapitano rompas la kvaran muron por alparoli la spektantojn kiujn li nomas *«citoyennes et citoyens»* (esperante: *"Gecivitanoj"*). Li ĉiafoje asertas al ili ke tio kion oni montras al ili pri la estonteco ne estas fikcia sed ja okazos.

La skiparo konsistas el la Kapitano (Renaud Jesionek), la mekanikisto Slexno (Alexandre Marinelli), Sayreel (Cyril Chagot) kaj la kunstristo (Emmanuel Pinel). La ŝipo havas artefaritan inteligenton nomita Zarbut (dublita de Cyril Chagot).

Fine de 2025 okazis turneo tra Francio kie la skiparo prezentis mezlongan kinaĵon *Les aventures du Nexus VI* ("*La aventuroj de la Nexus VI"*) tiritan de videoj de la kanalo. Tiam la kanalo nombras 260.000 abonantoj.

## Referencoj 
## Eksteraj Ligiloj 
* retejo
* Jutuba kanalo

Kategorio:Francaj jutubistoj
Kategorio:Franca sciencfikcio
Bludorsa pito

La **bludorsa pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi troviĝas en Sumatro (Indonezio).

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *schneideri* estis donita omaĝe al Gustav Schneider (1867-1948), svisa zoologo kiu kolektis birdojn en la Orientaj Hindioj.

## Aspekto
La masklo de tiu ĉi specio montras tre rimarkindan helbluan dorson (kio nomigas la specion laŭ la ordinara nomo) kontraste kun sablokoloraj malsupraj partoj kun verdecaj nuancoj. En oranĝeca kapo estas nigraj traokula kaj malantaŭa duonkoluma strioj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La bludorsa pito troviĝas en la subtropikaj kaj tropikaj humidaj montarbaroj de Sumatro, de 1700 m ĝis 2400 m.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
LiMiEL

La ***Lexique informatisé des mots insolites à étymologie latine***, ĝenerale nomita ***LiMiEL***, estas franclingva vortaro de raraj vortoj kaj novkreitaj kies etimologio devenas de la Latino. Ĝi konstituas sendependan lingvan projekton al nelukra celo, disvastigante vortotrezorajn datumojn sub libera licenco ODC-By, permesante ilian uzadon, kopion, redistribuon, modifon kaj la realigon de laboroj derivitaj, sub rezervo de aldifino. Tiu ĉi projekto de neologismoj uzas Omeka, libera programaro de mastrumado de cifereca biblioteko, kun la celo klasigi kaj kolekti ĝian leksikon. La ***LiMiEL*** celas formi purajn neologismojn ekde la Latino kaj estis kreita en 2025. 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Leksikoj
Kategorio:Neologismoj
Kategorio:Vortaroj
Kategorio:Franca lingvo
Java pito

La **java pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi troviĝas en Javo kaj Balio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *guajanus* estas latiniga termino kiu signifas "el Gujano", kvankam tiu azia specio tute ne vivas en Gujano. Ĝi estis erare atribuita al tiu specio pro misetikedita specimeno aŭ konfuzo pri la origino de la kolekto. Tiaj eraroj estis oftaj en la taksonomio de la 18-a jarcento, sed la nomo restis pro kialoj de nomenklatura prioritato.

## Aspekto
Tiu ĉi specio estas inter la plej buntaj de la genro kaj kiel pluraj samgenranoj ankaŭ ĝi estas sekse dimorfaj. La masklo havas en la kapo larĝan nigran strion tra kaj malsupre de la okulo, kaj pli fajnajn nigrajn striojn laŭlonge de la krono kaj kiel kolumo. Sub tiu ĉi lasta estas blua gorĝo. La cetero estas du flavaj areoj: nome larĝa superokula strio kaj alia superkoluma kiu iĝas iom blanka en gorĝo. La dorso estas kaŝtanbruna en ambaŭ seksoj, kiuj havas ankaŭ nigrajn flugilplumojn kun blanka kontrasta areo. Ambaŭ seksoj havas tre fajne striecajn flavnigrajn malsuprajn partojn. La kapo de la ino estas iom pli senkolora; mankas la nigra kronostrio (estas nur svage bruneca) kaj ankaŭ la superokula bendo estas iom oranĝeca; tiel la regula flav-nigra bildo de la kapo ĉe maskloj perdiĝas en la inoj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La java pito troviĝas en Javo kaj Balio. Ĝi vivas ĉefe en praarbaroj, pli malofte en duarangaj arbaroj, kafplantejoj (en Javo), tektonaj arbaroj aŭ dense dehakitaj arbaroj, kaj eĉ en ĝardenoj kun salakoj ĉirkaŭ Ĝakarto.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Hermann Kirchner

**Hermann KIRCHNER** (naskiĝinta la  en Kaselo, mortinta la  en Bad Hersfeld) estis germana konstruinĝeniero kaj entrepreno en Vajmaro. Li postmilite konsidereblas unu de la pioniroj de la nordhesuja konstruado.

Komence en 1924 li starigis Vajmare - laŭ komisio de *Basalt AG Linz* - la entreprenon *Mitteldeutsche Wegegesellschaft*. Ĝi havis de 1925 sian ĉefsidejon Vajmare je *Ettersburger Straße 29/31*. Ili ekz. asfaltis la ŝoseon disde Vajmaro al Erfurto. En aprilo 1926, Kirchner fondis propran firmaon (nuna adreso: *Carl-von Ossetzky-Straße 57*) kaj engaĝiĝis de 1935 en la konstruado apud la aŭtovoja kruciĝo *Hermsdorfer Kreuz* (apud Hermsdorf, Germana aŭtovojo A4). Lia sukceso permesis al li konstrui impresan vilaon en Vajmaro (je *Rainer-Maria-Rilke-Straße 29*),  laŭ planoj de la arĥitekto Paul Bräunlich. La komunistoj eksproprietigis lin en la jaro 1945-a. Kircher fuĝis Kaselon ironte poste al Bad Hersfeld. En la 1.4.1956 oni festis la 30-an datrevenon firmfondiĝan.

Dum la Dua Mondmilito li havis de januaro 1941 je Kalisz filion por subterkonstruado.

En julio 1966 lia filo Helmut kaj la bofilo Jürgen Hentschel iĝis samrajtuloj kompaniaj, kiuj post la Turniĝo decidis re-ekigi ĉeeston en Vajmaro. Ili organizis ekz. la restaŭradon de la aleo *Belvederer Allee*. Samtempe ne ĉesis la sidejo firmaa je Bad Hersfeld. Tamen la markonomo *Kirchner* jam ne ekzistas pro la akcia plejmultposedanto STRABAG. En 2015 STRABAG fine transprenis la tuton.

Honore al Kirchner oni nomis en Bad Hersfeld straton *Hermann-Kirchner-Straße*. 

## Literaturo 
* Wolfgang Eckardt: *Neuanfang in Hessen. Die Gründung und Entwicklung von Flüchtlingsbetrieben im nordhessischen Raum 1945-1965.* 1993, p. 92

## Eksteraj ligiloj 
* tombo de Kirchner

## Notoj 

Kategorio:Germanajn entreprenistoj
Kategorio:Inĝenieroj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Bad Hersfeld
Kategorio:Naskiĝintoj en 1899
Kategorio:Mortintoj en 1994
Mihály János Rimely

**Mihály János Rimely** [mihAj jAnoŝ rimeli?], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rimely Mihály János** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, abato.

 naskiĝis  en Esztergom, li mortis  en Pannonhalma.

## Biografio 
 post la maturiĝo li aliĝis al la benediktanoj en 1811. Post la novicado li studis en  Pázmáneum kaj Universitato de Vieno. Li monaĥiĝis en 1814, akiris teologian diplomon kaj pastriĝis en 1818. Post siaj studoj li estis eduka inspektoro lernojaron en Győr, inter 1819-1822 li instruis en gimnazio de Pozono, inter 1822–1830 en Monaĥa Altlernejo de Pannonhalma, inter 1830-1839 li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro en Kőszeg. Li instruis en Reĝa Jura Akademio (Pozono) 3 jarojn, poste li estis abato de Pannonhalma ĝis sia morto. Dum la Hungara revolucio de 1848 li akre kontraŭis pedagogiajn planojn de József Eötvös. Li havis la titolon reĝa kaj imperiestra konsilisto, krome li estis senatano.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Dal, melyet főm. herczeg Rudnay Sándor urnak beiktatására szentelt.* (odo, 1820)
* kelkaj manuskriptoj

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Tatsuo Hori

**Hori Tatsuo** (; naskiĝis la 28-an de decembro 1904 en Tokio ; mortis la 28-an de majo 1953 ) estis japana verkisto, poeto kaj tradukisto de la Ŝova-epoko.

## Vivo kaj laboro 
Hori Tatsuo studis ĉe la Universitato de Tokio kaj, dum siaj studoj, aliĝis al rondo fondita de la poeto Murō Saisei. Li verkis tradukojn de franca poezio por la revuo de Saisei "Roba" (). Li tiel famiĝis kiel tradukisto de verkoj de nuntempaj francaj verkistoj kiel Guillaume Apollinaire kaj Jean Cocteau, André Gide, Marcel Proust kaj François Mauriac, kaj la germana poeto Rainer Maria Rilke.

Hori estis studento kaj amiko de Akutagawa Ryūnosuke, kies verkojn li publikigis postmorte. Liajn proprajn poemojn kaj rakontojn karakterizas la etoson de montaj sanatorioj. Lia okupiteco pri morto ankaŭ reflektas lian longan batalon kontraŭ tuberkulozo. Lia stilo estas impresionisma, kaj ofte mankas al li klara intrigo.

Li verkis plurajn novelojn, inkluzive de *Kaze tachinu* (1936–37), kiu rakontas la historion de viro kaj virino en tuberkuloza sanatorio en la montoj de Nagano. Ĉi tiu verko servis kiel bazo por la samnoma mangao de Hayao Miyazaki, kiu mem estis adaptita al filmo en 2013. En 1941, li verkis sian unuan romanon, *Naoko.*

Liaj pli postaj verkoj reflektas movon al modernismo.

## Verkaro (elekto) 
eta|La kovrilo de la unua numero de *Roba* en aprilo 1926.

* 1930: 
* 1933–34: 
* 1936–38: 
* 1937: 
* 1941: 
* 1941: 
* 1942: 

* "Kompleta Eldono de la Verkoj de Hori Tatsuo" (堀辰雄全集), aljuĝis la Mainichi Kulturan Premion en 1950

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Japanaj verkistoj
Kategorio:Japanaj poetoj
Kategorio:Japanaj tradukistoj
Selva Almada

**Selva ALMADA** (naskita la 5-an de aprilo 1973) estas argentina verkistino de poezio, noveloj kaj romanoj. Ŝi vastigis sian verkadon al nefikcio en 2014 per la libro *Chicas muertas*.

Konsiderata unu el la plej elstaraj nuntempaj verkistoj en Argentino kaj Latinameriko, ŝia verko estis komparata kun tiu de William Faulkner, Juan Carlos Onetti, Carson McCullers kaj Flannery O'Connor.  Ŝia unua romano, *El viento que arrasa* (2012), estis laŭdata de la publiko kaj kritikistoj, kaj ankaŭ estis konsiderata la romano de la jaro fare de *Revista Ñ*.  Ŝia nefikcia kroniko *Chicas muertas* (2014), pri tri feminicidoj okazintaj en Argentino en la 1980-aj jaroj, plifirmigis ŝin kiel feminisman verkistinon. Ĝi estis tradukita en la francan, anglan, italan, portugalan, germanan, nederlandan, svedan, norvegan kaj turkan.

Ŝi faris oftajn vojaĝojn al la provinco Ĉako, kio, kune kun ŝia kampara sperto de infanaĝo kaj juneco pasigitaj en la Regiono Litoral, naskis plurajn el la etosoj kaj temoj de ŝiaj verkoj. 

## Verkaro 
### Romanoj 
* *El viento que arrasa* (La vento kiu ebenigas, 2012, Mardulce)
* *Ladrilleros* (2013, Mardulce)
* *No es un río* (2020, Penguin Random House)

### Rakontoj 
* *Niños* (2005, Eldonejo la Universidad Nacional de La Plata)
* *Una chica de provincia* (2007, Gárgola)
* *Intemec* (2012, e-libro)
* *El desapego es una manera de querernos* (2015, Penguin Random House)
* *Los inocentes* (2020, Eldonejo Entre Ríos, en kunlaboro kun Lilian Almada)

### Poezio 
* *Mal de muñecas* (2003, Carne Argentina)

### Kroniko 
* *Chicas muertas* (2014, Penguin Random House)
* *El mono en el remolino. Notas del rodaje de Zama de Lucrecia Martel* (2017, Penguin Random House)

### Scenaro 
* *Jesús López* (2021, filmo, en kunlaboro kun Maximiliano Schonfeld)

### Biografio 
* *Laiseca, el Maestro. Un retrato íntimo* (2025, Penguin Random House, publikigita kiel «Chanchín» kaj en kunlaboro kun Rusi Millán Pastori, Guillermo Naveira, Sebastián Pandolfelli kaj Natalia Rodríguez Simón)

## Referencoj 
Kategorio:Argentinaj poetoj
Kategorio:Argentinaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Argentinaj feministoj
Malajzia pito

La **malajzia pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi troviĝas en sudorienta Azio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *irena* estas latinigo de *Εἰρήνη* (*Ejrene*) la greka diino de la paco al kiu tiu specio referas.

## Aspekto
La masklo de tiu ĉi specio estas inter la plej buntaj de la genro. En la kapo estas larĝa nigra strio tra kaj malsupre de la okulo, kaj pli fajnaj nigraj strioj laŭlonge de la krono kaj kiel kolumo. La cetero estas du flavaj areoj: nome larĝa superokula strio kiu iĝas ruĝa ĉenuke kaj alia superkoluma kiu iĝas blanka en gorĝo. La dorso estas kaŝtanbruna kun kontrastegaj blankaj unuarangaj flugilplumoj kaj purpurblua mallonga vosto. ankaŭ la ventro estas porpurblua, sed en la brusto estas strieco nigra-purpura dum en la flankoj ĝi iĝas ruĝ-nigra.

## Disvastiĝo kaj habitato
La malajzia pito troviĝas en suda Tajlando, duoninsula Malajzio kaj Sumatro. Ĝi vivas en ebenaĵaj arbaroj kaj foje inunditaj marĉarbaroj, kondiĉe ke ĝi estas proksime al taŭga seka vivejo, sed ŝajne forestas de torfaj marĉarbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Preĝejoj Sankta Mario (Suhl)

**Preĝejo Sankta Mario** (germane: *Hauptkirche St. Marien*) estas protestantisma kirko en Suhl, Germanujo. Estante la plej malnova preĝejo ĉi-urbe ĝi konstruiĝis inter 1487 kaj 1491.

Meze de la 14-a jarcento ekzistis sur la Kirkmonteto jam preĝejo kies komunumo apartenis al la paroĥa subdistrikto Schmalkalden, do al la landa kapitulo Mellrichstadt ene de la episkoplando Würzburg. Sed en 1487 oni komencis urbocentran kirkkonstruon. La Reformacio estis enkondukita en la 1544-a jaro. En aprilo 1590 la ejo estis detruita dum incendio; ties posteula ejo estis denove ege damaĝita dum la Tridekjara Milito, per fajrego. Rekonstruo kirka finiĝis en la jaro 1650-a; la konsekro okazis en la 8.10.1654 geweiht. La sekvinta incendio estis en majo 1753. La hodiaŭa tuto estiĝis malantaŭ 1757 en malfrubaroka stilo, laŭ planoj de Ludwig Aŭgust Hoffmann kaj per masonada gvido de Johann Philip Kober. Ĝin konsekron estis en la 1.11.1761; la tura finkonstruo estis en 1769 kaj novaj sonoriloj alvenis jaron poste.

Temas pri hala kirko kun dekliva seltegmento. Ebenarkaj fenestroj en du vicoj parceligas la fasadon flave ŝmiritan, en kiu konserviĝis du ŝtonreliefoj kaj tri enskribaĵoj de la antaŭulaj kirkoj. La turo havas kvadratan horizontalan projekciaĵon kaj italstilan spajron kun lanterno. Ambaŭflanke ĝi havas ŝtuparon (helike). La belega uesta flanko imponas per portalo, larĝa pilastra friso kaj radia krono kun pelikano je la frontono. La ĥorejo kun siaj pilastroj parte ankoraŭ datas de la antaŭaj kirkoj. 

La interno estas rokoka: ĝi havas trietaĝan galerion je tri flankoj kaj predikejan altaron. La parapetoj ĉegaleriaj estas ornamitaj per konkaĵoj kaj anĝelkapetoj. supre de la predikejo estas orgeno kun fortimpresa orgenfasado. Figuroj de Moseo kun la dekalogo-tabuloj kaj Johano la Baptisto disde la altaro belefektas. Plafone videblas anĝeloj kun flamglavoj kaj dekalogtabuloj, krucoj kaj biblio. En la sakristio ankaŭ konserviĝas vandaj kaj plafonaj pentraĵoj el la 17-a jarcento. La orgenon konstruis inter 1757 kaj 1762 Johann Michael Wagner el Schmiedefeld havantan ĉ. 3000 fajrojn, du klavarojn kaj 29 registrojn. Ĝi povis renoviĝi en 1971/72. 

## Literaturo 
* Uwe Jahn: *Denkmale in Suhl* (=Kleine Suhler Reihe, 41), Suhl 2014, p. 8

## Eksteraj ligiloj 
* kulturkirkaro - kaj la rolon de la Maria Kirko
*hejmpaĝo kun detala priskribo

## Notoj 
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Maria
Kategorio:Suhl
Kategorio:Aperis en 1761
Suhl
Suhl
Universitato de Limo

La **Universitato de Limo** () estas neprofitcela privata universitato en Limo, Peruo.

## Historio 
eta|Vitralo situanta en la biblioteko kun la malnova blazono de la universitato.
Ĝi estis fondita en 1962. La decido establi la Universitaton de Lima estis farita komence de la 1960-aj jaroj de grupo de universitataj profesoroj kaj reprezentantoj de komerco kaj industrio, kiuj kunvenis en la civila asocio PRODIES (Antaŭenigo de Industria Disvolviĝo per Supera Edukado). Post du jaroj da penado, ili sukcesis komenci. Oficialaj operacioj komenciĝis la 25-an de aprilo 1962. Komence, estis nur 120 studentoj sur malgranda kampuso en la distrikto Jesús María. Pro la rapida kresko de la universitato, la kampuso en la areo Monterrico de Surco estis inaŭgurita por plenumi la spacajn bezonojn de la universitato.

Nuntempe, la Universitato de Lima havas pli ol 20 000 studentojn, 13 fakojn, postbakalaŭran lernejon, ĝeneralan studprogramon, sciencan esplorinstituton, internaciajn rilatojn, kaj multajn servojn por studentoj, fakultato, kaj la komunumo kiel tuto.

Óscar Quezada Machiavello estas la rektoro de la universitato ekde 2014. 

## Fakultatoj kaj gradprogramoj 
La universitato havas la jenajn fakultatojn:

* Fakultato de Homaj Sciencoj
* Fakultato de Inĝenieroj
* Komerca Fakultato

La jenaj 11 studprogramoj estas haveblaj:

* komunikado
* Juro
* psikologio
* Industria Inĝenierarto
* Sisteminĝenierado
* arkitekturo
* Administrado
* Komerco
* Kontado kaj Financo
* Merkatado 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Universitatoj en Limo
Věra Ferbasová

**Věra Ferbasová**, edziniĝinta **Pálková**, (21-a de septembro 1913 Sukorady – 4-a de aŭgusto 1976 Prago) estis ĉeĥa aktorino.

## Vivo 
thumb|left|Věra Ferbasová (foto Ahoj 24/1937)
Ŝi naskiĝis en familio de instruisto Otokar Ferbas kaj lia edzino Julie en Sukorady; ŝi estis baptita Věra Julie. Denove ŝi komencis porokaze aperi sur ekrano en la dua duono de la 1950-aj jaroj.

En julio de 1941 ŝi edziniĝis kun arkitekto Josef Pálka (1892-1973).

Ŝi mortis la 3-an de aŭgusto 1976 en Prago en aĝo 62 jaroj. En plimulto de fontoj estas indikita la 4-a de aŭgusto, kiu estis presita eĉ sur ŝia mortanoncilo. Tie ĝi estis surstrekita kaj permane surskribita dato la 3-a de aŭgusto, kiam ŝi vere mortis. Eĉ sur ŝia tombo estas dato la 4-a de aŭgusto.

Ŝi estas sepultita en tombejo en Jičín.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Věra Ferbasová v databázi Knihovny města Plzně
* Galerie prvorepublikových herců – Věra Ferbasová
* Ecce homo – Věra Ferbasová 

Kategorio:Ĉeĥaj aktoroj
Kategorio:Unuarespublikaj aktoroj de Ĉeĥoslovakio
Bornea pito

La **bornea pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi estas endemia de Borneo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *schwaneri* estis donita omaĝe al la germana zoologo kaj esploristo Carl Schwaner (1817-1851), kiu kolektis birdojn en Javo kaj Borneo.

## Aspekto
Tiu ĉi birdospecio estas inter plej buntaj en la genro kaj montras seksan dimorfismon. Ambaŭ seksoj havas flavan kapon, brunan dorson kaj flavajn malsuprajn partojn fajne striecajn nigre; krome ili havas nigran subokulan bendon el la beko ĝis la nuko. La ino estas pli senkolora. Ĉe la masklo en kapo krom la subokula bendo estas similnigra pli mallarĝa bendo laŭlonge de la krono, kio ĉe la ino estas pli bruneca, same kiel sub la okuloj; Krome la gorĝo estas pli blankeca. La masklo havas fortajn brilbluajn nuancon en ventro, dum ĉe ino tio estas pli svaga. La supra vosto estas brilblua, dum la flugilplumoj estas nigraj kun blanka areo.

## Disvastiĝo kaj habitato
La bornea pito troviĝas en la ebenaĵaj kaj montetaj dipterokarpaj arbaroj de Borneo, de marnivelo ĝis 1680 m (sed ĉefe inter 650 m kaj 1500 m).

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Vitál János Rózsa

**Vitál János Rózsa** [jAnoŝ rOĵa], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rózsa Vitál János** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, instruisto, prioro. Lia familia nomo estis *Rosenberki* ĝis 1881.

 naskiĝis  en Pápa, li mortis  en Zalaapáti.

## Biografio 
 aliĝis al la benediktanoj en 1875. Post la novicado li studis teologion en Pannonhalma, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1880, ankaŭ li monaĥiĝis kaj pastriĝis. Post la diplomo li estis predikisto en Pannonhalma, inter 1881- 1886 li instruis en gimnazio de Komárom, poste en Pannonhalma (1881-1888) kaj Esztergom. Inter 1910-1912 li estis gimnaziestro en la menciita Komárom, fine li estis prioro en Zalaapáti ĝis sia morto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Υμνις εορταιος.* (odo, 1893)
* *Horatius satirái.* (tradukaĵo, 1894)
* *Egyházi beszéd szent Imre herczeg ünnepén.* (prediko, 1896)
* *Ünnepi beszéd a kereszténységnek 19 százados, ...* (1900)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Promenejo de Maria Pavlovna

; foto disde la albordiĝejo *Die Fischerin*]] 
La **promenejo de Maria Pavlovna** (germane: *Maria-Pawlowna-Promenadenweg*) estas marŝpado inter kastelo Tiefurt kaj Kastelo Kromsdorf. Ĝi kondukas laŭlonge de la rivero Ilm estante parto de la Ilm-biciklovojo havante du kilometrojn da longeco.

Ĉi vojo, portanta la nomon de la granddukino Maria Pavlovna Romanova estiĝis jam fine de la 19-a jarcento, kadukiĝinte post la Dua Mondmilito. Fakte la historio jam komenciĝis danke al ŝia granddukina moŝto mem en 1822, kiam ŝi anoncis voli marŝi sur sekaj padoj dise Tiefurt al Kromsdorf. Pro obstineco de la grundposedantaj kamparanoj ŝia intenco nur en 1879 realiĝis. Ĝia unua nomo estis simple *Grandduka promenejo*. Ĝia refaro sukcesis en la 1998-a jaro. Inicianto estis Wolfgang Knappe, la unua prezidanto de la Maria-Pavlovna-societo. Konsekro de ĝi estis en la 22.5.1999, kiam Vajmaro estis Eŭropa kulturĉefurbo. La nomiĝo laŭ la filino de la rusa caro substreku ŝiajn meritojn pri la antaŭenigo de edukado kaj artoj en la granddukujo Saksio-Vajmaro-Eisenach. Interesega estas la aro da memmorlokoj kun aforismoj de Johann Wolfgang von Goethe. Sur unu tabulo temas pri *Die Fischerin*. Migre oni informiĝas sume je dek tabulo pri goetaĵoj. 

Simile grava kaj klasika promenejo en Vajmaro estas la Karolina Promenejo.

## Notoj 

Kategorio:Vajmaro

Kategorio:Ĝardenoj en Germanio
Benedek Sajghó

**Benedek Sajghó** [ŝajgO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sajghó Benedek** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, abato. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Sayghó, Sajgó*.

 naskiĝis  en Nagyszombat (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Trnava en Slovakio), li mortis  en Győrszentmárton (nun Pannonhalma en Hungario).

## Biografio 
 en sia junaĝo li partoprenis en la Liberecbatalo de Rákóczi (1703-1711), baldaŭ li akiris diplomon en Jezuita Universitato de Nagyszombat. Dum kelkaj jaroj li estis ĉefamilia instruisto en grafa familio. En 1715 li aliĝis al la benediktana ordeno, 5 jarojn poste li pastriĝis, tiutempe li ankaŭ monaĥiĝis. Li instruis teologion, en 1722 li estis levita abato de Pannonhalma, kiun li tenis preskaŭ duonjarcenton. Li jam en 1723 li akiris rangon aŭtentika loko kun sigelo por Pannonhalma, poste li reakiris arkivon el Győr, krome li konstruigis konstruaĵpartojn en Pannonhalma. En la regiono li konstruigis 11 kirkojn.

## Elektitaj kontribuoj 
Lia taglibro inter 1722-1725 estis eldonita en 1901 kaj 1909.

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Bluĉapa pito

La **bluĉapa pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi estas endemia de Borneo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *baudii* estis donita omaĝe al Jean Chrétien Baron Baud (1789-1859) ĝenerala guberniestro de la Nederlanda Hindio.

## Aspekto
Tiu ĉi birdospecio estas inter plej buntaj en la genro kaj montras seksan dimorfismon. La masklo havas buntan trikoloran kapon, kun helblua krono, nigra traokula bendo al la nuko kaj blanka gorĝareo. La dorso estas brilruĝa kaj la malsupraj partoj estas malhelbluaj kun purpuraj nuancoj en brusto. La ino esta pli senkolora, ruĝecbruna en supraj partoj kaj pli malhelaj en malsupraj partoj.

En ambaŭ seksoj la supra vosto estas brilblua, dum la flugilplumoj estas nigraj kun blanka areo.

## Disvastiĝo kaj habitato
La bluĉapa pito troviĝas en la ebenaĵaj arbaroj de Borneo, ofte kun rivero proksime, de marnivelo ĝis 600 m.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Iván Thays

**Iván Daniel Thays Vélez** (naskiĝis la 21-an de oktobro 1968 en Limo) estas perua verkisto.

Li diplomiĝis kun grado en Filologio ĉe la Katolika Universitato de Peruo en Limo. Ekde la fruaj 1990-aj jaroj, li laboras kiel verkisto kaj prezentis la televidprogramon *Vano Oficio* (Vana Laboro).

La verkisto mem nomas sin sekvanto de Onetti. Liaj noveloj estas inkluditaj en la plej reprezentaj antologioj de latinamerika prozo.

## Verkaro 
* 1992: *Las fotografías de Frances Farmer*, fabeloj
* 1995: *Escena de caza*, novelo
* 1998: "La ópera gris", novelo
* 1999: *El viaje interior*, romano
* 2000: *La disciplina de la vanidad*, romano
* 2009: *Un lugar llamado Oreja de Perro*, romano
* 2011: *Un sueño fugaz*, romano
* 2011: *El orden de las cosas*, romano

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Peruaj verkistoj
Striventra pito

La **striventra pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi troviĝas en sudorienta Azio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *elliotii* estis donita omaĝe al la usona zoologo Daniel Giraud Elliot (1835-1915).

## Aspekto
Tiu ĉi birdospecio estas inter plej buntaj en la genro kaj montras seksan dimorfismon. La masklo estas ĝenerale verda, kun brilverda krono, nigra traokula bendo al la nuko kaj pli hela gorĝareo. La dorso estas malhelverda kaj la brusto estas flavverda. La ventro estas tre fajne strieca flavnigra kun tre rimarkinda malhelblua centra zono. La ino esta pli senkolora.

## Disvastiĝo kaj habitato
La striventra pito troviĝas en plej eosta kaj sudeosta Tajlando, Laoso, Vjetnamio kaj Kamboĝo. Ĝi vivas en ĉiamverdaj kaj duonĉiamverdaj humidaj arbaroj kun riĉa subvegetaĵaro, de marnivelo ĝis 800 m.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Skota Episkopa Eklezio

La **Skota Episkopa Eklezio** (, ) estas kristana eklezio en Skotlando, konsistanta el sep diocezoj kaj membro de la Anglikana Komunio. Ekde la 17-a jarcento, ĝi nomiĝas " episkopa " por distingi ĝin de la presbiterianisma Eklezio de Skotlando. Kiel membro de la Anglikana Komunio, la Skota Episkopa Eklezio agnoskas la superecon de la Ĉefepiskopo de Canterbury, kiu tamen ne havas jurisdikcion en Skotlando. La nuna primato de la eklezio estas Episkopo David Chillingworth.

Laŭ datumoj de la Monda Konsilio de Eklezioj el 2018, la Eklezio havas 28 647 fidelulojn kaj ĝia pastraro konsistas el 184 pastroj.

Ekde junio 2017, samseksaj paroj rajtas geedziĝi en la eklezio.

## Teologio 
La instruoj de la Skota Episkopa Eklezio situas ene de la anglikana branĉo de kristanismo. Tio signifas, ke, kompare kun aliaj protestantaj konfesioj, ili estas relative proksimaj al katolika dogmo. La plej gravaj veroj de kredo estas:

* Jesuo Kristo estis kaj plene homo kaj plene Dio; li mortis kaj poste resurektis;
* Jesuo donas al kredantoj la vojon al eterna vivo
* La Malnova kaj Nova Testamentoj estis verkitaj de homoj agantaj sub la inspiro de la Sankta Spirito;
* La du plej gravaj sakramentoj necesaj por savo estas bapto kaj la Eŭkaristio.
* Tiel nomataj sakramentaj ritoj (sakramentoj, kies ricevo ne estas necesa por savo) estas konfirmacio, ordinado, geedziĝo, konfeso kaj sanktoleado de malsanuloj.
* Kredo en ĉielo, infero kaj parusio (d:Q15217318)

## Organizo 
eta|Katedralo de la Diocezo de Edinburgo de la Skota Episkopa Eklezio

Kiel ĉiuj anglikanaj eklezioj, la Skota Episkopa Eklezio agnoskas la honoran gvidecon de la Ĉefepiskopo de Canterbury, kiu tamen ne tradukiĝas en iujn ajn kompetentojn. La estro de la Eklezio estas ĝia Primaso, elektita de la sinodo el inter la diocezaj episkopoj. La Primaso prezidas la plej gravajn ekleziajn instituciojn kaj ankaŭ reprezentas la Eklezion ekstere. Tamen, li ne havas kanonan aŭtoritaton super la diocezaj episkopoj. Ekde 2009, ĉi tiun postenon okupas Episkopo Mark Strange. Ĉiu episkopo estas ankaŭ la metropolito de sia diocezo.
maldekstre|eta|Mapo de la diocezoj de la Skota Episkopa Eklezio
[eta|Katedralo Sankta Ninian, [Perth (Skotlando)|Perto]]

La administra divido de la Eklezio konsistas el sep diocezoj (katedralaj urboj estas donitaj en krampoj):

* Diocezo de Aberdeen kaj Orkadoj (Aberdeen)
* Diocezo de Argyll kaj la Insuloj (Oban, d:Q935702, Millport)
* Diocezo de Brechin (Dundee)
* Diocezo de Edinburgo (Edinburgo)
* Diocezo de Glasgovo kaj Galloway (Glasgovo)
* Diocezo de Moray, Ross kaj Caithness (Inverness)
* Diocezo de St Andrews, Dunkeld kaj Dunblane (Perto)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Historiaj rimedoj pri skota Anglikanismo de Project Canterbury
* 

Kategorio:Religiaj organizaĵoj en Skotlando
Kategorio:Membroj de la Monda Konsilio de Eklezioj
Bajse

**Bajse,** per simpligita ĉina skribo **百色,** per pinjino *Bǎisè, Bósè,* laŭ Ĝuanga lingvo: *Baksaek*, laŭ ortografio de 1957: *Bɯƨsɯƨ* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gvanŝio en suda parto de Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2024 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La prefektujnivela milionurbo kuŝas sur areo  km² laŭ la marnivelo 137 m kaj administras 12 dividojn. 55% de la teritorio estas arbarkovrita.

## Historio 
eta|maldekstre|
En tiu loko arkeologoj malkovris dinosaŭrojn. La urbego estas juna laŭ la ĉinaj normoj kaj estis fondita kiel urbo en 1730. Post administraciaj ŝanĝoj ĝi estis deklarita prefektujnivela urbego en 2002. Pli frue la komunistoj organizis ribelon kontraŭ la naciisma registaro la 11-an de decembro 1929. 

## Ekonomio 
Bajse estas unu el la plej gravaj produktantoj de aluminio en Ĉinio, kaj kun minado de baŭksito. La tropika klimato igas ĝin grava produktanto de nutraĵoj, precipe fruktoj (ĉefe mangoj). Aliaj naturaj rimedoj inkluzivas arbarproduktojn, nafton, tergason, akvoenergion, kupron kaj kvarcon.  

## Edukado 
La plej altnivela edukado okazas en la loka universitato.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela urbego estas atingebla fervoje, voje kaj flugmaŝine.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cwa) kun influo de musono. Tio estas mallongaj, mildaj kaj sekaj vintroj, kaj longaj, tre varmaj kaj humidaj someroj. Estas 1 706 horoj da sunbrilo ĉiujare. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1104 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo kulminas junie kaj malkulminas februare.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj, ankaŭ kirko
* pluraj muzeoj, en 2023 muzeo frukto mango malfermiĝis

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Rombon

**Rombon** aŭ Veliki Vrh (slovene: Rombon aŭ Veliki vrh) - estas monto kun alteco de 2 208 m en la Nacia Parko Triglav en la Juliaj Alpoj norde de la urbo Bovec, en la samnoma municipo en la regiono Goriška de Slovenio. 

## Geografio 
Rombon estas roka pinto en la montaro Kanin, kiu norde akre falas en la valon de la rivereto Moĵnica. La pinto estas ligita al la centra Kanin per la montaro Ribeĵnov. De la sudo, Rombon atingeblas per facila vojo de la urbo Bovec. La vojo ĉirkaŭiras Monton Ĉuklja (1766 m), roka pinto konata pro bataloj en la Unua Mondmilito. De la supro de Rombon, bela vido malfermiĝas al la valo de la rivero Soĉa kaj la montogrupoj Kaninsko kaj Mangartsko, Bavŝki Hrintavec (2 347 m) kaj Krn (2 244 m). 

## Historio 
Rombon estas konata kiel loko de sangaj bataloj en la Unua Mondmilito. La potenca monto Rombon estis aŭstra roka "fortikaĵo" kaj loko de konstantaj italaj atakoj, ĉar la montopinto estis bonega observejo por la tuta valo de la rivero Soča. 

## Aliro al la pinto 
De Bovec tra la valo Goriĉica (1330 m) kaj ĉirkaŭ Ĉuklje - 5 horoj; 

De Kluĵ tra la valo Za Robom (1312 m) - 5 horoj; 

De la supra stacio D de la telfero ĝis la deklivoj de Kanin - 5-6 horoj.

## Referencoj 
La artikolo estas modifita traduko el la slovena lingvo.
Kategorio:Montoj en Slovenio
Blua pito

La **blua pito** () estas birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi havas 3 subspeciojn troviĝantajn en sudorienta Azio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *cyaneus* venas el la antikva greka *κυάνεος* (*kuaneos* = malhelblua), pro la distinga blua koloro de la dorso de la masklo

## Disvastiĝo kaj habitato
La blua pito vivas en sudorienta Azio en 3 grupoj laŭ la subspecioj:
*La nomiga subspecio *H. c. cyaneus* troviĝas en plej uesta Bangladeŝo, nordeosta Barato (Asamio, Arunaĉal-Pradeŝo), Birmo, suda Ĉinio (suda Junano), uesta kaj suda Tajlando, norda Laoso kaj centra Vjetnamio.
**H. c. aurantiacus* troviĝas en sudeosta Tajlando kaj suduesta Kamboĝo.
**H. c. willoughbyi* troviĝas en centra Laoso kaj suda Vjetnamio.

La specio vivas en ĉiamverdaj humidaj aŭ sekaj arbaroj kaj bambuejoj, ofte kun krutaj ravinoj, de 60 m ĝis 2000 m, sed oftas je pli malaltaj altitudoj.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Nigraventra pito

La **nigraventra pito** () estas unutipa birdospecio el la familio de pitedoj. Ĝi troviĝas en sudorienta Azio ĉe la malaja duoninsulo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj. Tiu nomo estis elektita rilate al la ekologio de ĉi tiuj birdoj, kiuj ofte vivas en humidaj arbaroj, proksime al riveretoj kaj bone akvumitaj areoj, kvankam ili ne estas strikte akvaj.

La specia epiteto *gurneyi* estis donita omaĝe al la angla amatora ornitologo John Henry Gurney (1819-1890).

## Aspekto
Tiu ĉi birdospecio estas inter plej buntaj en la genro kaj montras seksan dimorfismon. La masklo havas buntan trikoloran kapon, kun brile malhelblua krono, nigra traokula bendo al la nuko (pli larĝa ol ĉe aliaj samgenranoj) kaj helflava mentono. La dorso estas bruna kaj la malsupraj partoj estas nigraj kun flavaj striecaj flankoj. 

La ino esta pli senkolora, kun ruĝecbruna krono kaj pli striecaj malsupraj partoj.

En ambaŭ seksoj la supra vosto estas brilblua.

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigraventra pito troviĝas en plej suda Birmo kaj suda Tajlando. Ĝi vivas en malaltaj duonĉiamverdaj kaj duarangaj riveraj pluvarbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Pitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio