open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Büssing

**Büssing AG** estis fondita fare de Heinrich Büssing en 1903 kiel „Heinrich Büssing, Specialfabrik für Motorlastwagen, Motoromnibusse und Motoren, Braunschweig, Elmstraße“ kaj evoluis al plej granda ofertanto de omnibusoj kaj ŝarĝaŭtoj en Mez-Eŭropo, kun grava transmara eksporto. La omnibusoj de la entrepreno karakterizis precipe ekde la 1930-aj jaroj la urban trafikon en Mez-Eŭropo. La entreprenon aĉetis en 1971 firmao MAN.

## Historio 
Heinrich Büssing fondis la entreprenon kun siaj du filoj en nefunkcianta lavejo. Ili jam konstruis omnibuson en ĉ. 1900 por dek personoj.

La en 1904 prezentita omnibuso por 12 personoj ektrafikis la 3-an de junio 1904, regule kun rapido de 30&nbsp;km/h sur vojo Braunschweig–Wendeburg (12 ĈP). Tio estis la unua omnibusa linio de Germanio. Tiujare komenciĝis la seria produktado kaj eĉ eksporto al Britio. Ĝis la unua mondmilito, la plej granda omnibuso estis la 38-sideja duobla-ferdeka omnibuso por la berlina trafiko (ABOAG).

Dum la unua mondmilito, la entrepreno laboris por la militaj bezonoj, produktis transportajn veturilojn. Ekde 1926 malpliiĝis tipoj de la produktitaj omnibusoj, ŝarĝaŭtoj kaj komenciĝis flubenda produktado.

En 1929 oni prezentis triaksan omnibuson „Trambus“, kie la motoro estis enkonstruita inter la antaŭa kaj posta aksoj, paralele al veturdirekto. Tiu konstrumetodo estis evoluigita de Büssing kaj estis markosigno ĝis 1971 por multaj veturiloj de la entrepreno.

Dum la ekonomia mondkrizo, la entrepreno aĉetis NAG, poste Franz Komnick und Söhne AG („Büssing-NAG Werk Ost“).

La familia AG estis malfondita en 1943 kaj oni refondis kiel Kompanio kun limigita respondeco. Pro kreskantaj merkataj problemoj, la entrepreno ŝuldiĝis kaj aĉetis ĝin MAN en 1971.

Kategorio:Germanaj aŭtomobilfabrikoj
Detroit Street Circuit

230ra

Detroit Street Circuit estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Detrojto (Usono).

**Longeco**: 4,023 km

**Kurbiĝoj**: 18

**Plej rapida giro**: 1:40:464 de Ayrton Senna (1987)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Dijon-Prenois

230ra

**Dijon-Prenois** estis kurejo por konkursoj de Formulo 1 en Diĵono (Francio).

**Longeco**: 3,801 km

**Kurbiĝoj**: 8

**Plej rapida giro**: 1:05:257 de Alain Prost (1984)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Boboviŝĉe

**Boboviŝĉe** (ukraine **Бобовище** aŭ **Бобовіще,** ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 2&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 141 m
* Loĝantaro: 1610
* Poŝtkodo: 89632
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1360 en slava formo *Boboviscse*. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la komunumo ricevis hungaran loknomon Borhalom. En 1910 loĝis tie 859 homoj, (825 rutenoj, 25 germanoj, 9 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Borhalom apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Boboviŝĉe. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Autódromo Hermanos Rodríguez

230ra

Autódromo Hermanos Rodríguez estis kurejo por konkursoj de Formulo 1 en Meksikurbo (Meksiko).

**Longeco**: 4,421 km

**Kurbiĝoj**: 17

**Plej rapida giro**: 1:16:788 de Nigel Mansell (1991)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Kurejo de Zolder

230px

La cirkvito de Zolder estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Belgujo.

**Longeco**: 4,262 km

**Kurbiĝoj**: 10

**Plej rapida giro**: *nekonata*

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Bistricja

**Bistricja** (, ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.8&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 151 m
* Loĝantaro: 1000
* Poŝtkodo: 89645
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
Bistricja situas fine de sakovojo.

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1278. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1910 loĝis en Repede 976 homoj, (787 rutenoj, 163 germanoj, 26 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Repede apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Bistricja/Repede. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Makarjovo

**Makarjovo,** ukraine **Макарьово,** hungare **Makarja** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 3&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 126 m
* Loĝantaro: 1750
* Poŝtkodo: 89676
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1700. En 1910 vivis tie 1372 loĝantoj, (1241 rutenoj, 77 hungaroj, 39 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Makarja apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Makarjovo/Makarja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika ligna preĝejo omaĝe al Defenda Dipatrino

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Malsupra-gvineaj arbaroj

La **malsupra-gvineaj arbaroj** estas regiono de marbordaj tropikaj humidaj foliarbaroj etendiĝanta laŭlonge de la marbordo de Gvinea Golfo ekde  orienta  Benino tra Niĝerio kaj Kameruno.

La Benina Senarbejo, regiono de savano kaj seka arbaro en Togolando kaj Benino, disigas la malsupra-gvineajn arbarojn de la supra-gvineaj arbaroj en la okcidento. Tiuj ĉi etendiĝas ekde Togo ĝis Gvineo. Al nordo kaj nordoriento, la malsupra-gvineaj arbaroj transiras al pli sekaj landinternaj gvinea arbara-savana mozaiko kaj nord-konga arbara-savana mozaiko, kaj al sudo al  kongaj marbordaj arbaroj. Al oriento, la malsupra-gvineaj arbaroj limtuŝas la vastajn kongajn arbarojn de Konga Baseno; kaj al sudoriento, la malsupra-gvineaj arbaroj estas limigitaj de la okcident-Konga arbara-savana mozaiko.

La malsupra-gvineaj arbaroj samhavas multajn biotajn similecojn kun la supra-gvineaj arbaroj. Ili estas kolektive konataj kiel gvineaj arbaroj de Okcidentafriko.

## Ekoregionoj
La Monda Natur-Fonduso (WWF) subdividas la malsupra-gvineajn arbarojn en plurajn diferencajn ekoregionojn (oblikve : tutmondaj 200-regionoj) :

* Nigeriaj malaltaĵaj arbaroj (Togo, Niĝerio)
* Niĝer-deltaj marĉarbaroj (Niĝerio)
* Kros-niĝeraj transiraj arbaroj (Niĝerio)
* *Marbordaj arbaroj de Kros-Sanago-Bioko* (Niĝerio, Kameruno, Ekvatora Gvineo)
* *Kamerunaj montarbaroj* (Niĝerio, Kameruno)
* *Monto-kamerunaj kaj biokaj montarbaroj* (Kameruno, Ekvatora Gvineo)
**Humidaj malaltaĵaj arbaroj de Santomeo kaj Principeo*   (Santomeo kaj Principeo)
**Atlantik-marbordaj ekvatoraj arbaroj* (Kameruno, Ekvatora Gvineo, Gabono,  Kongo Brazavila, Kabindo kaj Kongo Kinŝasa)

La WWF estas signintaj du kunigitajn ekoregionojn de la malsupra-gvineaj arbaroj kiel prioritata tutmondaj 200-regiono por la naturkonservado. La regiono de la **Kongaj marbordaj arbaroj** ampleksas la marbordajn arbarojn de Kroso-Sanago-Bioko, la humidajn malaltaĵajn arbarojn de Santomeo kaj Principeo, kaj la atlantik-marbordajn ekvatorajn arbarojn. La tutmondaj 200-unuo **kamerunaj montarbaroj** inkluzivas la kamerunajn montarbarojn kaj la monto-kamerunajn kaj biokajn montarbarojn.

## Vidu ankaŭ
* Gvineo (regiono)

## Eksteraj ligiloj
* Tutmondaj 200; numero 2 : Kongaj marbordaj arbaroj (WWF) 
* Tutmondaj 200; numero 3 : Kamerunaj montarbaroj (WWF) 

Kategorio:Afrotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Geografio de Angolo
Kategorio:Geografio de Benino
Kategorio:Geografio de Ekvatora Gvineo
Kategorio:Gabono
Kategorio:Geografio de Kameruno
Kategorio:Geografio de la Respubliko Kongo
Kategorio:Geografio de la Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Geografio de Niĝerio
Kategorio:Santomeo kaj Principeo
Kategorio:Geografio de Togolando
Autódromo do Estoril

230ra

**Autódromo do Estoril** estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Estoril (Portugalio).

**Longeco**: 4,360 km

**Kurbiĝoj**: 13

**Plej rapida giro**: 1:11:494 de Damon Hill (1993)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Aŭtonoma Regiono Kurdistano

eta|200ra|En 1975
eta|200ra|En 1998
eta|200ra|En 2009
La **Aŭtonoma Regiono Kurdistano** (kurde *Heremê Kurdistanê*) estas aŭtonoma regiono en la nordo de la ŝtato Irako.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi instaliĝis kadre de la "marta manifesto" en 1970, konsentita inter la tiama iraka vicprezidanto Sadam Husein kaj la reprezentantoj de la kurdaj partioj gvide de *Molla Mustafa Barzani* sub la nomo *Kurda Aŭtonoma Regiono*. Pro regionaj patriotismaj kialoj en 2005 ĝi ricevis la nunan nomon Aŭtonoma Regiono Kurdistano, por doni oficialan statuson al la etna-geografia termino Kurdistano respektive Kurdio. La politikaj partioj *Patriotisma Unio de Kurdistano* (PUK) kaj *Kurdistana Demokratia Partio* (KDP) konsistigas la regionan registaron. La Aŭtonoma Regiono Kurdistano havas propran flagon, propran konstitucion kaj propran himnon, nomatan *Ey Reqîb*.

Parlamento de Regiono Kurdio (kurde پەرلەمانی كوردستان) estas la parlamento de la Aŭtonoma Regiono Kurdistano de Irako. La parlamento konsistas el reprezentantoj de la malsamaj partioj aŭ listoj, kiuj estas elektitaj ĉiun kvaran jaron en la provincoj de Iraka Kurdio nuntempe sub la aŭtoritato de la regiona registaro de Kurdio.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* masakro de Sinĝar de aŭgusto 2014
* la internacia sunaisma terorista grupo Islama Ŝtato
* Kurdistana Laborista Partio (PKK)
* Protektaj Taĉmentoj de la Popolo, kurda milico aktive en norda Sirio

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la regiona registaro 
* paĝo en la retejo de la "organizaĵo de nereprezentitaj nacioj kaj popoloj" (UNPO) 
* retejo kun bildoj de la neoficiala valuto kurda dinaro
Urbanice (distrikto Pardubice)

Municipo **Urbanice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, sur norda rando de Fera montaro 8&nbsp;km sude de urbo Přelouč, ĉe ŝoseo inter Přelouč kaj Turkovice. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Nomo de la vilaĝo Urbanice devenas el persona nomo Urban, eble de origina posedanto. Fine de la 14-a jarcento havis la vilaĝo tri bienojn, ĉe kiuj estis pli malfrue konstruita fortikaĵeto sur loko de nuna n-ro 1. Oni kultivis ĉefe papavon, beton, kanabon, legomojn, en pli varmaj regionoj ankaŭ lupolon kaj vinberujon. En fruktoĝardenoj kreskis ĉefe pirujoj kaj pomujoj de multaj specoj, ĉerizujoj, juglandoj kaj prunujoj. Jam tiam estis uzata greftado. El cerealoj oni plej multe kultivis sekalon kaj avenon, tritikon kaj hordeon multe malpli.

Terkulturistoj tiam rikoltis proksimume nur kvaroble pli ol ili prisemadis. Tio signifas, ke minimume kvaronon el la rikolto ili devis konservi por venontjara semado. Trionon de la rikolto terkulturistoj devis doni al sia feŭdulo kiel doton por prunteprenitaj kampoj.

El tio sekvis, ke servutulo povis esti ĉiam ajn el la tero elpelita. Ĝuste en la 14-a jarcento oni komencis praktiki tiel nomatan elaĉetrajton. La servutulo povis pagi ian sumon kaj akiri heredan rajton al pruntado de la kampoj, kompreneble kontraŭ pruntopagoj. La dotoj al superularo estis ankaŭ laboraj. Sed servuta laboro en la 14-a jarcento ne superis 18 tagojn jare.

El komenco de historio de Urbanice estas nur koncizaj notoj. En la jaro 1411 transdonis ĉeĥa reĝo Venceslao la 4-a Urbanice al siaj kuirmajstroj Petr kaj Jesin. Tion kontraŭis Mikuláš el Urbanice.

En la jaro 1467 donis reĝo Georgo el Poděbrady vilaĝon Urbanice al Slavata el Chlum. Sed tio ne estis por Urbanice feliĉa ago, ĉar Slavata en Urbanice ne loĝis kaj de tiam la fortikaĵeto malprosperis.

En la jaro 1541 transiris posedo de Urbanice al Jiří Gerstorf el Gerstorf, en la jaro 1568 al senjorejo Svojšice kaj kun ĝi al senjorejo Choltice.

Pejzaĝo ĉirkaŭ Urbanice ŝanĝiĝis en 1950-aj jaroj. Pro intenzigo kaj kolektivigo de agrikultura produktado estis la grundoj drenitaj, malaperis herbejoj, fruktoĝardenoj, digetoj, akvofontoj, rearanĝitaj estis kampvojoj. En la vilaĝo estis en 1970-aj jaroj konstruita asfaltita strato, kanalizo por pluvakvo, akvokondukilo kaj gasokondukilo.

## Loĝantaro 
## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj

Urbanice čp. 36.JPG|Urbanice
Urbanice čp. 1.JPG|Urbanice

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Submontaro de Železné hory 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Linko (apartigilo)

**Linko**, krom la besto, povas esti ankaŭ:
* Linko (konstelacio)
* La TTT-legilo "Lynx"

Vidu ankaŭ: Lynx.
Garcinia epunctata

La ***Garcinia epunctata*** estas granda arbo el la tropika pluvarbaro kiu apartenas al la familio de la *Clusiaceae*. Tiu afrotropisa specio estas konata por sia ĉeesto sur insulmontoj kiujn oni trovas en la plej multaj humidaj tropikaj arbaroj  de Okcidentafriko, inkluzive de la supra-gvineaj arbaroj, la malsupra-gvineaj arbaroj, kaj la kongaj arbaroj suden tra Angolo, kaj en marbordaj kaj landinternaj arbaroj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Hawthorne, W. 1998.  Garcinia epunctata.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 20 July 2007. 

Kategorio:Kluziacoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Ĝengĝoŭo

**Ĝengĝoŭo** - ĉine 鄭州市 / 郑州市, pinjine *Zhèngzhōu Shì*, en malnovaj latinliterigoj ankaŭ angle *Chengchow* aŭ germane *Tschengtschau* - estas antikva ĉefurbo kaj nuna universitata urbo en Ĉinio. Samtempe temas pri la administra centro de la provinco Henano kiel prefektujnivela urbego.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi havas komunan limon kun .
eta|maldekstre|Placo antaŭ la stacidomo en Ĝengĝoŭo

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 7 243 000 en 2006
* Areo: 7446 km²
* Alto super marnivelo: m
* Horzono: UTC+8
* Poŝtkodo: **4500**00
* Telefonkodo: 371

## Situo 
Ĝengĝoŭo situas laŭ la Flava rivero.

## Historio 
eta|maldekstre|Nokta vido en Ĝengĝoŭo
Ĝengĝoŭo estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. 1500 a.K. la komunumo jam havis urban defendan muron. Dum diversaj dinastioj ĝi estis sidejo de imperiestroj. Ekde 1903 la urbo havas fervojan kontakton. La iama agrikultura urbo post 1949 iĝis ankaŭ industria urbo, produktanta teksaĵojn, traktoron, lokomotivojn ktp.

## Klimato 
En Ĝengĝoŭo estas subtropika klimato kun 4 sezonoj. Precipe inter aprilo kaj oktobro pluvas (jare po 640 mm). En julio la temperaturo estas , januare .

## Vidindaĵoj 
* provinca muzeo Henan
* bestoĝardeno
* botanika ĝardeno

## Ĝemelurboj 
*  Kluĵo, Rumanio
*  Richmond (Virginio), Usono
*  Jinju, Sud-Koreio
*  Samara, Rusio
*  Ibrid, Jordanio
*  Joinville, Brazilo
*  Ŝumen, Bulgario

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Ĝengĝoŭo
eta|maldekstre|Panoramo en Ĝengĝoŭo
eta|565ra|Muzeo Henan en Ĝengĝoŭo

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Provincaj ĉefurboj de Ĉinio
108 Hecuba

'*108 *Hecuba'''* estas mezgranda kaj hela asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther en Duseldorfo (Germanio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis nomon de Hekabo (greke *Ἑκάβη*, ), ezino de Priamo, reĝo de Trojo dum la troja milito.

## Orbito 
*'108 *Hecuba*'* havas orbiton similan al tiuj de la anoj de la Higia familio sed ŝajnas esti entrudulo en tiu asteroida familio: *10 Hygiea* kaj ties familianoj estas malhelaj C-tipaj asteroidoj, dum 108 *Hecuba'' estas S-tipa, riĉa je silikatoj.

Ĝi estas la unua malkovrita asteroido en orbita resonanco 2:1 kun Jupitero, kaj ĝi donis sian nomon al grupo da korpoj en tia resonanco: la Hekuba grupo.

## Ecoj 
Ĝia rotacia periodo restis longtempe necerta: mezuroj en 2007 donis 0,7441 tagon (17,859 horoj). Pli freŝaj mezuroj donas 14,256 horoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Fizika studo pri asteroido 108 Hecuba

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Theodor Robert Luther
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1869
Barbovo

**Barbovo** (, ) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Makarovo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 2&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 127 m
* Loĝantaro: 940
* Poŝtkodo: 89677
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
## Historio 
Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. Ĝis Traktato de Trianon Bárdháza apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Barbovo/Bárdháza. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
109 Felicitas

'*109 *Felicitas'''* estas sufiĉe granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters elde la observatorio de Clinton (Nov-Jorkio, Usono), la .

## Nomo 
En la romia mitologio, *Felicitas'' estis la diino de la bona ŝanco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Christian Heinrich Friedrich Peters
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1869
Viborg (apartigilo)

**Viborg** povas esti:

## Lokoj 
### Danio 
* Viborg (dane *Viborg Kommune*) — komunumo en Danio.
* Viborg — urbo en Danio.
* Viborg — vilaĝo en Danio.

### Rusio 
* Viborg — urbo historie finna en nuntempa Rusio.
** Viborg (stacidomo), fervoja stacio en Viborg.

### Usono 
* Viborg — urbo en Suda Dakoto, Usono.

## Persono 
* Erik Nissen Viborg (1759—1822) — dana veterinaro kaj botanikisto.
Suskovo

**Suskovo,** ukraine **Сусково,** hungare **Bányfalu** [bAnjfalu] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160ra|Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1460
* Poŝtkodo: 89322
* Telefonprefikso: 3133

## Situo 
Suskovo situas laŭ maldekstra bordo de Latorica. Pasika kun stacidomo troviĝas je 1 km, Svaljava je 7 km-oj.

## Historio 
Oni trovis objektojn el la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en la 16-a jarcento. Ĝis Traktato de Trianon Bányfalu apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Suskovo/Bányfalu. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* ŝtona preĝejo el la 16-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
110 Lidio

**110 Lidio** estas mezgranda, mezhela asteroido de la asteroida zono, kiu entenas feron kaj nikelon. Ĝi estas la ĉefa ano de la Lidia familio.

## Malkovro 
La , la franca astronomo Alphonse Louis Nicolas Borrelly malkovris ĝin elde la observatorio de Marsejlo (Francio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Lidio, antikva ŝtato de Malgrandazio (hodiaŭ: Turkio).

Ĝia oficiala nomo estas *110 Lydia*; oni ne konfuzu ĝin kun *3322 Lidiya.*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Alphonse Louis Nicolas Borrelly
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1870
Duforma frakseno

La **duforma frakseno**  (*Fraxinus dimorpha*) estas palearktisa specio de frakseno,  hejma en  Maroko kaj Alĝerio en Nordafriko  La specio *F. dimorpha* ekzemple troviĝas en la Urika-Valo, kiu ankaŭ estas la sola ejo ene de Alta Atlaso kie  la endanĝerigita primato magoto (*Macaca sylvanus*) troviĝas, laŭ oni scias.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* California Agricultural Experiment Station 1896 : Report of the Agricultural Experiment Station of the University of California,  Item notes: 1894-1895  
* C. Michael Hogan  2008 : Barbary Macaque: *Macaca sylvanus*, Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg 
*  Bulletin de la Société Botanique de France. Paris 2:367.  1855

Kategorio:Oleacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Endemiismoj
Kongaj arbaroj

La **kongaj arbaroj** estas larĝa zono de malaltaĵa tropika humida foliarbaro kiu etendiĝas tra la akvokolekta areo de Kongo-Rivero kaj ĝiaj alfluantoj en Centra Afriko. La kongaj arbaroj kovras sudorientan Kamerunon, orientan Gabonon, nordan kaj centran Kongan Brazavilan, kaj la nordan kaj centran Kongan Kinŝasan, kaj partojn de suda kaj sudokcidenta Centr-Afrika Respubliko. Al nordo kaj sudo, la arbaroj transiras al pli sekaj arbara-savana mozaiko, mozaiko de pli sekaj arbaroj, savanoj kaj herbejoj. Al okcidento, la kongaj arbaroj transiras al marbordaj malsupra-gvineaj arbaroj, kiuj etendiĝas ekde okcidenta Gabono kaj Kameruno en sudan Niĝerion kaj Beninon; tiuj arbaraj zonoj samhavas multajn similecojn, kaj kelkfoje ili estas indikataj kiel malsupra-gvinejaj-kongaj arbaroj. Al oriento, la malaltaĵaj kongaj arbaroj transiras al altaĵaj Albert-riftaj montarbaroj, kiuj kovras la altaĵojn kiuj konstituas la okcidentan branĉon de Granda Rifto. La kongaj arbaroj situas en pluraj regionoj de la tutmondaj 200-listo de la Monda Natur-Fonduso (WWF).

La konga arbaro estas la dua plej granda tropika pluvarbaro, okupante 1 800 000 kvadratajn kilometrojn en ses landoj, kaj entenante kvaronon de la restantaj tropikaj arbaroj de la mondo .

## Ekoregionoj 
La Monda Natur-Fonduso (WWF) subdividas la kongajn arbarojn en plurajn diferencajn ekoregionojn :

* Nordokcident-kongaj malaltaĵaj arbaroj (Kameruno, Centrafrika Respubliko, Gabono, Kongo Brazavila)
* Nordorient-kongaj malaltaĵaj arbaroj (Centrafrika Respubliko, Kongo Kinŝasa)
* Okcident-kongaj marĉarbaroj (Kongo Brazavila, Kongo Kinŝasa)
* Orient-kongaj marĉarbaroj (Kongo Kinŝasa)
* Centra-kongaj malaltaĵaj arbaroj (Kongo Kinŝasa)

## Vidu ankaŭ 
* Gvineaj arbaroj de Okcidentafriko
* Orientafrikaj marbordaj arbaroj
* Zangabajo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kongaj pluvarbaroj.
*  Arbaroj de Konga Baseno (WWF)
*  Neleĝa komerco pri kongaj bestiaj produktoj

Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj
Kategorio:Afrotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Geografio de la Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Gabono
Kategorio:Geografio de Ekvatora Gvineo
Kategorio:Geografio de Kameruno
Kategorio:Geografio de la Respubliko Kongo
Kategorio:Geografio de la Demokratia Respubliko Kongo
111 Ateo

**111 Ateo** estas granda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
La , la usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters malkovris ĝin elde la observatorio de Clinton (Nov-Jorkio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Ateo, diino personiganta la frenezon en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Christian Heinrich Friedrich Peters
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1870
Urika-Rivero

eta|220ra|Uriko-Valo kun Uriko
eta|220ra|Salo-produktado en Uriko-Valo
[eta|220ra|Sekigado de [tapiŝoj en vilaĝa fabriko ( Uriko-Valo )]]
**Urika-Rivero**, Esperantigite **Uriko** ( ; france : Oued Ourika) estas rivero en Maroko. Ĝi fontas en Alta Atlaso kaj fluas tra la Uriko-Valo, 30&nbsp;km ekde Marakeŝo. Nombro da interesaj plantoj estas registritaj en tiu ĉi valo en la malfrua 19-a jarcento, inkluzive de duforma frakseno (*Fraxinus dimorpha*) .

Tiu ĉi valo ankaŭ estas la sola ejo ene de Alta Atlaso kie la endanĝerigata primato magoto (*Macaca sylvanus*) troviĝas, kiel oni scias . Tiu primato vivas en Meza Atlaso kaj ekzistas kelkaj dissemitaj populacioj en Alĝerio kaj Ĝibraltaro .

Uriko-Valo, kaŭze de siaj multaj akvofaloj kaj pluraj vizitindaĵoj, estas tre populara tago-ekskursa celo ekde Marakeŝo. La regiono estas loĝata de berberoj kiuj vivas laŭ tradicia maniero. Malgraŭ la proksimeco de Marakeŝo, oni konsideras ke ĝi estas relative nedifekta.

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  C. Michael Hogan 2008 : Barbary Macaque: *Macaca sylvanus*, *Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg* 
*  Joseph Dalton Hooker, John Ball and George Maw 1878 : Journal of a Tour in Marocco and the Great Atlas, *Macmillan and company*, 499 pp.

Kategorio:Riveroj en Maroko
Flughaveno Vieno

**Flughaveno Vieno** ( *Flughafen Wien* aŭ *Flughafen Wien-Schwechat*) estas la plej granda flughaveno de Aŭstrio. Ĝi situas oriente de Vieno kaj servas grandparte al internacia trafiko; ĝi estas la hejmo de la flugkompanioj Austrian Airlines kaj Niki Luftfahrt.

La flughaveno kapablas akcepti larĝtubajn aviadilojn, kiaj Boeing 747 aŭ Airbus A340.

Ĉar la flughaveno situas proksime de la ĉeĥa kaj slovaka landlimoj, ĝi servas ankaŭ al najbarlandaj urboj, precipe Bratislavo kaj Brno, kvankam tiuj ĉi havas proprajn flughavenojn.

## Historio 
La flughaveno ekestis en 1938 kiel armea flughaveno. Post la dua mondmilito la brita armeo transprenis ĝin. En 1953 estis fondita la brita asocio *Austrian Handling Unit*, kiu en 1954 estis transformita al la societo *Wiener Flughafenbetriebsgesellschaft* por civile funkciigi la flughavenon. Ĝi tiam definitive anstataŭis la flughavenon en Aspern, en la 22-a kvartalo de Vieno, kiu ekzistis de 1912.

## Situo kaj instalaĵoj 
La flughaveno situas inter Vieno (18 km okcidente) kaj Bruck an der Leitha (samdistance oriente). Schwechat, kiu donis al ĝi la kromnomon, situas ĉ. 10 km okcidente. Pli proksime situas Fischamend (2 km oriente), Enzersdorf an der Fischa (3 km sud-oriente) kaj Rauchenwarth (4 km sude). Du kilometrojn norde preterfluas Danubo.

La flughaveno estas aŭte atingebla tra aŭtovojo A4 (Oriente Aŭtovojo) kaj vojo B9 (Pressburger Straße). Ĝi havas propran fervojan stacidomon, kiun servas la viena antaŭurba fervojo (*S-Bahn* aŭ *Schnellbahn*) kaj speciala trajno kun la angla nomo *City Airport Train*. Ĉi-lasta kostas konsiderinde pli ol ordinaraj trajnoj, sed estas je kelkaj minutoj pli rapida, ĉar ĝi ne haltas inter stacio *Wien-Mitte* kaj la flughaveno.

Ekzistas ankaŭ buslinioj al Vieno kaj al aliaj urboj, ekzemple Brno.

La flughaveno havas du startejojn, kiuj situas en angulo de 50 gradoj. Ekzistas tri pasaĝerejoj, kvara estas konstruata.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (, , , , )

Vieno
Kategorio:Transporto en Vieno
Regulo de Bergmann

En zoologio, la **Regulo de Bergmann** estas ekogeografia regulo, kiu respondigas latitudon kun korpomaso ĉe animaloj. Oni asertas larĝe ke ene de specio la korpomaso pliiĝas laŭ la latitudo kaj pli malvarma klimato, aŭ ke ene de tre rilataj specioj kiuj diferencas nur rilate la grandon oni povus antaŭvidi ke la pli granda specio troviĝas je pli alta latitudo. La regulo nomiĝas laŭ germana biologo de la 19a jarcento, nome Christian Bergmann, kiu unua formulis la regulon en 1847. La regulo estas ofte aplikata nur al mamuloj kaj birdoj (endotermiko), sed kelkaj fakuloj aplikas ĝin ankaŭ en studoj de ektotermikaj specioj. La Regulo de Bergmann estas polemikiga inter fakuloj kaj ties valido estas pridisputata, kaj estas divido inter sciencistoj pri ĉu la regulo estu interpretata ene de specivariado aŭ por interspecia variado. Kvankam kelkaj meĥanismoj sugestis klarigon de la regulo ne estas ankoraŭ klara ekspliko.

## Notoj 
## Referencoj 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Regulo de Allen
* Regulo de Gloger
* Regulo de Cope

Bergmann
Bergmann
Kategorio:Speciigo
Kategorio:Termodinamiko
La Higuera

**La Higuera** [laigEra] signifas en la hispana "figarbo".

La termino de **La Higuera** povas aludi al:

## En Argentino 
:* **La Higuera**, komunumo de la provinco de Córdoba;
:* **Las Higueras**, municipo de la departemento Río Cuarto, en la provinco de Córdoba;
:* **La Higuera**, komunumo de la departemento Paclín, provinco de Catamarca;

## En Bolivio 
:* **La Higuera**, komunumo de la provinco de Vallegrande, en la Departemento de Santa Cruz;

## En Ĉilio 
:* **La Higuera**, komunumo de la provinco de Elqui, en la Regiono de Coquimbo;
:* **Las Higueras**, sektoro de la urbo de Talcahuano, Regiono de Biobío;

## En Hispanio 
:* **La Higuera**, komunumo de la provinco de Segovia, en Kastilio-Leono.
:* **Lahiguera**, municipo de la provinc de Jaén, en Andaluzio.
:* **La Higuera**, submunicipo de la komunumo de Antequera, en Málaga
:* **La Higuera** submunicipo de la municipo de Granadilla de Abona (Tenerife, Kanarioj).

## En Meksikio 
:* Las Higueras, arkeologia kuŝejo en la municipo de Veracruz elstara pro murpentraĵoj

## Vidu ankaŭ 
* Higuera, 20px apartigilo.

## Referencoj
Otto la 4-a (Sankta Romia Imperio)

[eta|Otto la 4-a kaj papo [Inocento la 3-a etendas la manojn unu al la alia (el Heidelberg, Cod. Pal. germ. 19-23, ĉirkaŭ 1450)]]
[eta|La tombo de la gepatroj de Otto en la [katedralo de Brunsvigo: Henriko la Leono maldekstre, Matilda dekstre, ĉe-piede la tombo de Otto]]

**Otto la 4-a de Brunsvigo** (naskiĝinta ĉirkaŭ 1175/76 en Brunsvigo; mortinta la  en kastelo Harzburg) el la dinastio Velfoj estis ekde 1198 – sendispute nur ekde 1208 – ĝis 1218 romia-germana reĝo kaj ekde 1209 ĝis 1218 imperiestro de la Sankta Romia Imperio. Lian turbulentan regadon karakterizis la konflikto inter Ŝtaŭfoj kaj Velfoj, kaj tiu inter Francio kaj Anglio.

Otto la 4-a estis la tria filo de duko Henriko la Leono kaj Matilda Plantaĝeneto, filino de Henriko la 2-a de Anglio. Naskiĝdato kaj -loko estas nekonataj. Liaj pli aĝaj fratoj estis "palatinata grafo" (*Pfalzgraf*) Henriko de Brunsvigo (1173/74–1227) kaj Lothar (1174/1175–1190), lia pli juna frato estis duko Vilhelmo de Lüneburg (1184–1213).

## Referencoj 
Kategorio:Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Dukoj de Akvitanio
Kategorio:Grafoj de Potevo
Kategorio:Velfoj
La Higuera (Bolivio)

**La Higuera** estas eta komunumo situa sude de la provinco Vallegrande en la departemento de Santa Cruz, Bolivio, je 60 km de la urbo de Vallegrande, enhavas nur iom pli da 100 loĝantoj.

La komunumo de la Higuera estas konata pro la eventoj de 1967, kiam grupo de gerilanoj estrataj de "El Che" luktis kontraŭ armeanoj ĉe *Abra Batán*. Tiun jaron en oktobro, en la batalo de la *Quebrada del Churo*, Che estis vundita kaj arestita kun sia kompano, "Willy", kaj ambaŭ estis senjuĝe ekzekutitaj la 9-a de oktobro samjare.

## Toponimio 
*La Higuera* nomiĝas tiele pro abunda iama ekzisto de figarboj, kies frukto estas figo.

## Geografio 
Ĝi troviĝas en deklivaro de la Andoj je alto de 2.160 m de altitudo.

Kategorio:Geografio de Bolivio
Kategorio:Che Guevara
Benedikivci

**Benedikivci** , rutene *Бенедикôвцï* [benedikovci],  [benedikovci], , ) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Rakoŝino.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 1&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 117 m
* Loĝantaro: 720
* Poŝtkodo: 89620
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Benedeki apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Benedikivci/Benedeki. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Speciigo

**Speciigo** estas la evolua proceso per kiu aperas novaj biologiaj specioj. La biologo Orator F. Cook ŝajne estis la unua, kiu uzis la terminon 'Speciigo' por la disigo de du ĝistiamaj stirpoj aŭ 'kladogenezo,' oponite al 'anagenezo' aŭ 'filetika evoluo' okazante inter stirpoj. Ĉu la genetika ŝanĝo estas granda aŭ malgranda kontribuo al koncepto de Speciigo estas temo de multa polemiko kaj pristudado. Estas kvar geografiaj modoj de Speciigo en naturo, baze sur la etendo per kiu speciigaj populacioj estas geografie izolataj unu disde alia: alopatria, peripatria, parapatria, kaj simpatria. Speciigo povas esti ankaŭ kaŭzata artefarite, pere de Bredado aŭ pere de laboratoriaj eksperimentoj. Observataj ekzemploj de ĉiu tipo de Speciigo estas montritaj tie.

## Vidu ankaŭ 
* Adapta radiado
* Specikomplekso

## Notoj 
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Evolua biologio
Schönengrund

** Schönengrund ** estas komunumo en Kantono Apencelo Ekstera, Svislando. Ĝi havis 478 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Schönengrund situas en la regiono kaj iama distrikto Hinterland (*Malantaŭa Lando*) proksimume en la mezo inter Herisau kaj Wattwil. La vilaĝo Schönengrund praktike kunkreskis kun la najbara vilaĝo Wald, kiu apartenas al la sanktgala komunumo Neckertal. La plej alta punkto de la komunumo estas la pinto de la monto Hochhamm sur alteco de 1275 m s.m. Laŭ la monto la komunumo estas ankaŭ nomita Hamm.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schönengrund limas en nordoriento al Schwellbrunn, en sudoriento al Urnäsch, en sudokcidento al Hemberg (SG), kaj en nordokcidento al Neckertal (SG).

## Trafiko 
Tra la komunumo Schönengrund pasas la kantona ĉefvojo n-ro 8 de Herisaŭ al Wattwil. La komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Herisau al Brunnadern al la publika transportreto. Ĝis 1992 ekzistis seĝotelfero de Schönengrund al la monto *Hochhamm*.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schönengrund datiĝas el la jaro 1268. La hodiaŭa komunumo fondiĝis per la disiĝo de la komunumo Urnäsch kaj konstruo de la preĝejo en la jaro 1720. Ekde la findo de la 18-a jarcento ĝis komenco de la 20-a jarcento en Schönengrund prosperis tekstilindustrio. En la jaro 1931 tamen fermiĝis la lasta brodadofabriko en la vilaĝo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Schönengrund

## Bildoj 

Dosiero:2011-08-21-Schoenengrund (Foto Dietrich Michael Weidmann) 318.JPG|Preĝejo
Dosiero:2011-08-21-Schoenengrund (Foto Dietrich Michael Weidmann) 311.JPG|Preĝejo de interne
Dosiero:2011-08-21-Schoenengrund (Foto Dietrich Michael Weidmann) 304.JPG|Tipa apencela ligno-domo
Dosiero:2011-08-21-Schoenengrund (Foto Dietrich Michael Weidmann) 298.JPG|Gastejo kaj buĉejo Löwen
Dosiero:2011-08-21-Schoenengrund (Foto Dietrich Michael Weidmann) 292.JPG|Vilaĝa ĉefstrato
Holki

**Holki** (en Esperanto *Knabinoj*) estas ĉeĥa muzika grupo, fondita en la jaro 1999 per konkurso aranĝita de Petr Fider. La grupo prezentiĝis ekde la jaro 1999 ĝis 2000. En la jaro 2003 Holki finis kontrakton kun kompanio EMI, Nikola Šobichová decidiĝis ne daŭrigi kaj la grupo daŭrigis plu en tri membrinoj.

En la jaro 2008 la grupo Holki kapablis reveni, nur per tri membroj.

## La nomo 
La ĉeĥa nomo Holki estas gramatike malĝuste skribita, do en Esperanto ĝi devus esti skribita kiel Knabynoj.

## Albumoj 
* S láskou - 1999
* Pro tebe - 2000
* Spolu - 2001
* Pro tebe / Dvojplatinové album - 2001
* Vzpomínky zůstanou - 2002
* Ať to neskončí - 2003
* Pohádkový příběh - 2004
* Zkus zapomenout - 2009

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥaj popmuzikaj grupoj
Kategorio:Knabinaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Bronzaj najtingaloj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1999
Mathurin Jacques Brisson

**Mathurin Jacques BRISSON** (30an de aprilo 1723 – 23an de junio 1806) estis franca zoologo kaj fizikisto.

Brisson naskiĝis ĉe Fontenay-le-Comte. Komenca parto de lia vivo okazis cele al la natura historio, dum liaj publikigitaj verkoj en tiu fako inkludas *Le Règne animal* (1756) kaj *Ornithologie* (1760). En 1759, li iĝis membro de la Akademio de Sciencoj de Francio.

Post la morto de Reaumur (1757), kies asistanto li estis, li abandonis naturan historion, kaj li iĝis profesoro de naturfilozofio (fiziko) ĉe la Collège de Navaro ĉe Parizo. Lia plej grava verko en tiu fako estis *Pesanteur Spécifique des Corps* (1787), sed li publikigis kelkajn aliajn librojn pri fizikaj temoj kiuj estis ege rimarkindaj kaj elstaraj tiutempe.

Li mortis ĉe Croissy apud Parizo.

## Verkoj 
* *Regnum animale in classes IX distributum sive Synopsis methodica.* Haak, Paris, Leiden 1756–62. en Google 
* *Ornithologia sive Synopsis methodica sistens avium divisionem in ordines, sectiones, genera, species, ipsarumque varietates ...* Bauche, Paris, Leiden 1760–63.en Gallica 
* *Supplementum Ornithologiæ sive Citationes, descriptionesque antea omissæ & species de novo adjectæ, ad suaquaque genera redactæ.* Paris 1760.
* *Lettres de deux Espagnols sur les manufactures.* Vergera 1769.
* *Dictionnaire raisonné de physique.* Thou, Paris 1781–1800.
* *Observations sur les nouvelles découvertes aérostatiques.* Lamy, Paris 1784.
* *Pesanteur spécifique des corps.* Paris 1787.
* *Traité élémentaire ou Principes de physique.* Moutard & Bossange, Paris 1789–1803.
* *Trattato elementare ovvero Principi di fisica.* Grazioli, Florenco 1791.
* *Die spezifischen Gewichte der Körper.* Leipzig 1795.
* *Suplemento al Diccionario universal de física.* Cano, Madrid 1796–1802.
* ''Principes élémentaires de l'histoire naturelle et chimique des substances minérales.* Paris 1797.
* *Anfangsgründe der Naturgeschichte und Chemie der Mineralien.* Mainz 1799.
* *Instruction sur les nouveaŭ poids et mesures.* Paris 1799.
* *Elémens ou Principes physico-chimiques.* Bossange, Paris 1800.
* *Elements of the natural history and chymical analysis of mineral substances.* Ritchie, Walker, Vernor & Hood, London 1800.
* *Tratado elemental ó principios de física.* Madrid 1803/04.

## Eksteraj ligiloj 
* Gallica havas senpagan digitalan elŝutejon de Brisson, Mathurin-Jacques *Ornithologia sive Synopsis methodica sistens avium divisionem in ordines, sectiones, genera, species, ipsarumque varietates* Leiden (1760-1763) ĉe Microforme la franca vorto por Serĉi estas *Recherche''.

Kategorio:Francaj ornitologoj
Kategorio:Francaj entomologoj
Kategorio:Francaj zoologoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Akademio_de_Sciencoj_(Francio)
Vápno

:*Estas ankaŭ vilaĝo Vápno en distrikto Liberec.*

Municipo **Vápno** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo de rivero Elbo, 12&nbsp;km norde de urbo Přelouč. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
eta|maldekstra|200ra|Sonorilejo en Vápno
La unua skriba mencio pri vilaĝo Vápno estas el la jaro 1337, sed laŭ diversaj trovaĵoj kaj pliaj deduktoj ĝi ekestis multe pli frue. Vico da atestaĵoj de ĉi tiu teritorio devenas eĉ el latena periodo (pli nova ferepoko) (4-a - 1-a jarcentoj a.K.). El tiu tempo devenas ankaŭ trovaĵoj el bronzo kombinita kun fero el ĉirkaŭaĵo de Chlumec nad Cidlinou, de kiu Vápno distancas nur 10&nbsp;km. La prisetlado daŭris ankaŭ plu, en t.n. romia periodo en Bohemio, kiam kelta loĝantaro estis ŝanĝita per ĝermanoj kaj de 5-a - 6-a jarcentoj per prisetlado de slavoj. Tuta nordorienta Bohemio inkluzive de regiono ĉe la rivero Cidlina estis domeno de forta slava gento Ĥarvatoj.

Dominanto de la regiono estas **preĝejo** de Sankta Georgo en Vápno situanta sur deklivo de altaĵo nomata Sušina, skribe atestita en la jaro 1366 kaj unika malfermita sonorilejo staranta en ombro de giganta tilio. Plia memorinda arbo estas vastbranĉa pirarbo en kampoj direkte al Malé Výkleky.

En Vápno estas **baza lernejo** jam de la jaro 1738, kiam estis konsekrita la unua ligna lernejo, la dua ligna estis konstruita 40 jarojn poste kaj la nuntempa lernejo estas el la jaro 1882. Tiam ĝi havis kvin klasejojn kaj lernis en ĝi 448 lernantoj. Nuntempe en du klasoj lernas kvin sinsekvaj instrujaroj kaj el tio 30 infanoj estas el proksimaj vilaĝoj.

Nomo de la vilaĝo "Vápno" (*Kalko*) ekestis el ĉeĥa substantivo vápno (kalŝtono, kalka teraĵo, kalcinita kalko).

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
Preĝejo de Sankta Georgo en Vápno estas gotika el la duono de 14-a jarcento (la presbiterejo, fundamentoj), rekonstruita en la jaro 1720 (la navo kaj eksteraĵo). Ĝi estas ununava kun trilatere fermita presbiterejo, kun sakristio kaj kun antaŭĉambro sur norda flanko. La presbiterejo estas apogata per pilieroj. La frontono estas voluta kun globoj. La presbiterejo estas kruce volbita, en la navo estas plata plafono sur fabionoj kaj ligna ĥorejo. La ĉefaltaro estas el la 1-a duono de 18-a jarcento, portala kun bildo de Sankta Georgo, statuoj de Sanktaj Petro kaj Paŭlo, valora lignoskulptaĵo sur sankta ŝranko kun Krucumito kaj du anĝeloj, rokoka predikejo, baroka stana baptujo kun grupo de Kalvario sur kovraĵo.

### Paroĥejo 
Empira paroĥejo estis konstruita ĉirkaŭ la jaro 1800, ĝi estas duetaĝa kun trilatera frontono.

### Statuo 
Statuo de Sankta Johano Nepomuka sur vilaĝplaco devenas el la jaro 1766 sur rokaja soklo.

### Sonorilejo 
Interesaĵo en la vilaĝo estas ligna malfermita sonorilejo staranta en ombro de maljuna tilio.

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en 1978.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Veselí (distrikto Pardubice)

Municipo **Veselí** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo ĉe la rivero Elbo, 6&nbsp;km sudoriente de la urbo Přelouč kaj 14&nbsp;km okcidente de la urbo Pardubice, ĉe la ŝoseo n-ro 342 el Valy al Heřmanův Městec. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri Veselí devenas el la jaro 1401, kiam garantiis Jošton el Valy Matěj el **Veselí**.
En la jaro 1536 estas la vilaĝo unue nomata "Odrané Veselí" *(Forŝirita Veselí)*. Tio estis pro divido de Veselí. Tri bienoj apartenis al senjorejo Choltice kaj pli granda restaĵo de la vilaĝo al fratoj el Dobřenice. Tiu dua Veselí, netuta - forŝirita pri tri bienoj, ricevis novan nomon. Ambaŭ partoj de la vilaĝo ree kuniĝis nur en la jaro 1703, kiam Romedius František, grafo de Thun aĉetis al la senjorejo Choltice ankaŭ Odrané Veselí.
En tempoj de familiaro Dobřenský estis en Veselí konstruita fortikaĵeto, kies restaĵoj estas sur orienta flanko de la vilaĝo videblaj ankoraŭ nun.

Dum tridekjara milito Veselí kaj proksimaj vilaĝoj ege suferis. En la vilaĝo kelkfoje kantonmentis soldataro malamika kaj imperiestra, perforte akiradis manĝaĵojn por si kaj furaĝon por ĉevaloj, rabis kaj bruligadis. Proksimaj vilaĝoj Lepějovice kaj Nezchleby eĉ estis neniigitaj. En Veselí post la milito restis nur 22 loĝantoj.

Fine de la 18-a jarcento estis Veselí centro de t.n. imposta komunumo kreita kun pliaj vilaĝoj Valy, Klenovka kaj Štěpánov. Valy memstariĝis nur en la jaro 1902, Štěpánov kaj Klenovka en la jaro 1913.

En la jaro 1825 estis en Veselí konstruita ligna kapeleto kaj en 1902 ĝi estis malkonstruita kaj estis konstruita kapeleto nova, masonita.

En la jaro 1882 oni konstruis ĉe Veselí fervojan linion al sukerfarejo Choltice kaj plu al Heřmanův Městec kaj Vápenný Podol.

Sur oficiala retpaĝaro de Veselí estas el vilaĝa kroniko nomataj teknikaj novaĵoj komence de la 20-a jarcento en unuopaj jaroj:
* 1903 estis en Veselí la unua biciklo,
* 1904 veturis trans la vilaĝo la unua aŭtomobilo,
* 1906 oni veturigis la unuan mortinton al la tombejo per speciala funebra veturilo,
* 1908 estis en Veselí la unua laktocentrifugilo,
* 1911 por riparoj de la ŝoseo estis uzita la unua vaporcilindra premilo,
* 1911 superflugis la vilaĝon la unua aviadilo de František Kašpar el Pardubice

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Veselí dřevěná socha.JPG|Veselí, ligna statuo
Veselí hasičská zbrojnice.JPG|Veselí, fajroestingista armilejo
Veselí penzion.JPG|Veselí, pensiono
Veselí čp. 30a.JPG|Veselí, domo n-ro 30
Veselí čp. 58.JPG|Veselí, domo n-ro 58

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Submontaro de Železné hory 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Loĥovo

**Loĥovo,** ukraine, rutene kaj ruse **Лохово,** slovake **Lohovo,** hungare **Beregszőlős** [beregsOlOŝ] estas unuigita vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 2&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 135 m
* Loĝantaro: 1180
* Poŝtkodo: 89634
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1484 en formo *"Lohol"*. En 1610 jam estis tie 2 najbaraj vilaĝoj: *Kys Loho* és *Nagj Loho* (=Malgranda kaj Granda Loho-j). En 1888 ili unuiĝis kaj ricevis hungaran loknomon Beregszőlős. En 1910 vivis tie 781 loĝantoj, (687 rutenoj, 62 germanoj kaj 32 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Loĥovo/Beregszőlős. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Znjacovo

**Znjacovo,** ukraine **Зняцьово,** rutene **Зняцёво** [znjacovo], ruse **Зняцево** [znjacevo], slovake **Zňacovo,** hungare **Ignéc** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 3&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 110 m
* Loĝantaro: 1700
* Poŝtkodo: 89650
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en la 13-a jarcento laŭ tiama hungara ortografio *"Ignech"*. Ĝis Traktato de Trianon Ignéc apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. Ignéc rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda)

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Ĉopivci

**Ĉopivci,** ukraine **Чопівці,** rutene **Чoпôвцï** [ĉopovcji], ruse **Чоповцы** [ĉopovci], slovake **Čapovce,** hungare **Csapolc** [ĉapolc] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Rakoŝino.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.7&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 131 m
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 89620
* Telefonprefikso: 3131

## Situo 
## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Csapolc apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Ĉopivci/Csapolc. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Jabluniv

**Jabluniv** (, rutene *Beликоє Яблoнoвo* [velikoe jablonovo],  [jablonov], ,  [beregnadjalmAŝ]) estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.7&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 138 m
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 89666
* Telefonprefikso: +380&nbsp;3131

## Situo 
## Historio 
En 1910 vivis en Beregnagyalmás 564 loĝantoj, (434 rutenoj, 127 germanoj, 3 hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Jabluniv/Beregnagyalmás. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio