open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rozalindo (luno)

**Rozalindo** estas interna satelito de Urano.

## Malkovro 
Ĝi estis la fotita  per la kosmosondilo Voyager 2 kaj malkovris ĝin Stephen P. Synnott. Ĝi ricevis la maldaŭran nomon ** S/1986 U 4** ĉar ĝi estis la kvara satelito de Urano malkovrita en 1986.

## Nomo 
La nomo **Rozalindo** (angle, *Rosalind*) estas tiu de la finino de ekzilita duko, en la komedio "*Kiel plaĉas al vi*" de William Shakespeare; ĉar tradicio volas, ke la uranaj lunoj ricevu nomojn de roluloj de verkoj de William Shakespeare aŭ de "La rabita buklo", poemo de Alexander Pope.

## Ecoj 
Ĝiaj koloraj ecoj kaj ĝiaj orbitaj parametroj proksimigas Julieton de ok aliaj lunoj, kiujn oni
grupigas en la *porcia grupo*.

Male al la aliaj objektoj de tia grupo, Rozalindo aperas preskaŭ sfera sur la fotoj faritaj per Voyager 2.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Rozalindo, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Rozalindo (angla versio)
*  Rozalindo, el "*Solar System Exploration*" 
*  Rosalind, ("Le système solaire à portée de votre souris")
*  Malgrandaj lunoj de Urano 
*  La malgrandaj satelitoj de Urano
*  La lunoj de la Porcia Grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
Nicolaus Michael Oppel

**Nicolaus Michael OPPEL** (naskiĝis la 7-an de decembro 1782, mortis la 6-an de februaro 1820) estis germana zoologo kaj naturhistoriisto. Li estis studento kaj poste asistanto de *André Marie Constant Duméril* en la Nacia Muzeo de Naturhistorio (france ''Musée national d'Histoire naturelle*) en Parizo, kaj specialiĝis en katalogigo kaj klasifiko de reptilioj. 

]]
En 1811 li germanlingve publikigis libron kun la titolo *"Die Ordnungen, Familien und Gattungen der Reptilien als Prodrom einer Naturgeschichte derselben"* ("la ordoj, familioj kaj genroj de reptilioj - antaŭŝtupo de naturhistoria verkaĵo pri ili"). En tiu libro li establigis 
* la biologian ordon de skvamuloj, 
* la familiojn *ĥeloniedoj'' kaj kolubredoj, kaj 
* pluraj biologiajn genrojn de reptilioj
ankoraŭ nun uzataj nuntempe fare de taksonomiistoj. 
## Vidu ankaŭ
*Sebastian Mutzl
## Eksteraj ligiloj
*Art. „Oppel, Nikol. Michael“ de Karl Felix Halm. Ĉe: Allgemeine Deutsche Biographie, volumo 24 (1887), p. 392 (tie ĉi interrete)
*postlasitaĵoj en la Bavaria Ŝtata Biblioteko

Kategorio:Germanaj zoologoj
Fotokromo

[eta|200px|fotokromo de la placo de baraĵo, [Amsterdamo, produktita de la Detrojta Fotografia Kompanio, 1890-1900]]

**Fotokromo** estas kolorfota litografio, produktata el nigra-blanka fotografia negativo. La finaj presoj estis produktitaj per diferencaj presadoj de multoblaj litografiaj ŝtonoj. La ŝtonoj uzitaj de la Detrojta Fotografia Kompanio estis importintaj de Bavario kaj markitis per speciala siria marko.

## Referencoj 
http://www.photochrom.com/Photochrome.html  

Kategorio:Teknologioj de printado
Kategorio:Tipografio
Kategorio:Fotado
Sisseln

**Sisseln** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1315 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Sisseln situas ĉe la norda bordo de Rejno, oriente ĉe la alfluo de la rivereto Sissle, de kiu la komunumo ricevis sian nomon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,52&nbsp;km², de kiuj 0,50&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,89&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 306 m s.m. en la arbaro sude de la vilaĝocentro, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 290 m s.m. borde de Rejno ĉe la limo al Stein.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sisseln limas en nordo al la germanaj komunumoj Bad Säckingen kaj Murg, en oriento al Kaisten, en sudo al Eiken, en sudokcidento al Münchwilen, kaj en okcidento al Stein.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Laufenburg al la stacidomo Stein-Säckingen.

Tra la komunumo pasas la grava kantona ĉefvojo A7 de Bazelo al Vinterturo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas proksimume 1 kilometron sude de la vilaĝo en Eiken.

## Historio 
Sisseln estas unu el la plej novaj vilaĝoj de la tuta kantono. Supozeble ĝi estiĝis en la dua duono de la 18-a jarcento, kiam loĝantoj de la antaŭaustria komunumo Eiken fondis en Sisseln eksteran setlejon. Kiel parto de la Frick-Valo, la loko tiam apartenis al la Habsburgoj.

En la jaro 1797 la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio. En la jaro 1806 Sisseln distiĝis de Eiken kaj fariĝis propra komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

## Vidu ankaŭ 
* Siselen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sisseln
Wölflinswil

## Pri la komunumo 
**Wölflinswil** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 909 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Wölflinswil situas inter la Tavola Ĵuraso en nordo kaj la Falda Ĵuraso en sudo ĉe la norda alveturejo al la montpasejo Benkerjoch, kiu estas unu el la tri montpasejo, kiu ligas Araŭon kun la Frick-Valo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sura areo de 9,51 km², de kiuj 2,95 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,61 de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 865 m s.m. sur la monto *Strihe*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 400 m s.m. ĉe la norda komunumlimo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wölflinswil limas en nordo al Gipf-Oberfrick, en nordoriento al Herznach, en oriento al Densbüren, en sudo al Oberhof, en okcidento al Kienberg (Kantono Soloturno), kaj en Wittnau en nordokcidento.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio de Araŭo tra la Benkerjoch-Pasejo al Frick. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas 7 kilometrojn norde en Frick.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wölflinswil datiĝas el la jaro 1180 kiel *Wulfliswile*.

En mezepoko la Grafoj de Homberg-Thierstein kaj poste iliaj heredantoj la Habsburgoj, regis pri Wölflinswil. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj. Dum la Tridekjara Milito, kiu tuŝis inter 1633 kaj 1638 ankaŭ la Frick-Valon, la vilaĝo estis detruita de svedaj trupoj. La Habsburgoj pluregis la regionon ĝis la jaro 1797, kiam la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Wölflinswil estiĝis komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wölflinswil
Nigrafrunta lanio

La **Nigrafrunta lanio** aŭ Malgranda lanio (*Lanius minor*) estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi estas simila laŭ aspekto al la Granda lanio *Lanius excubitor* kaj al la Sudgranda lanio *L. meridionalis*. Ĝi reproduktiĝas en sudorienta Eŭropo (ankaŭ en tre izolitaj makuloj de sudokcidenta Eŭropo, kiel en plej nordorienta Hispanio, suda Francio kaj Italio, sed ĉefe el Balkanio al suda duono de Rusio) kaj en Azio (Turkio, Kaŭkazo, norda Irano kaj Centra Azio). Ĝi vintras en Suda Afriko, sed ne en plej suda Sudafriko.

Tiu specio preferas sekajn malfermajn malaltajn terojn eĉ kultivejojn kun proksimaj arboj aŭ arbustoj, kaj elstaras sur arbopintoj aŭ telefonkabloj.

Ĝi estas iom pli malgranda ol la Granda lanio (19 al 21&nbsp;cm longa), kaj havas **grizajn kronon kaj dorson** (pli hele en pugo) kaj **nigran frunton** (anstataŭ blanka superokula kaj supermaska strio) kaj relative pli longajn flugilojn kun pli **markata blanka flugilmakulo**, kiu dumfluge estas strio. La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj, kaj pli nigra ol ĉe la Granda lanio. La subaj partoj estas blankecaj (blanka gorĝo) sed pli markataj per **rozkolora nuanco** ol ĉe la Granda lanio.

Tiu mezgranda migranta paserino manĝas grandajn insektojn, malgrandajn birdojn kaj lacertojn. Kiel ĉe aliaj lanioj, ankaŭ tiu ĉasas el elstaraj ripozejoj kaj palisumas kadavraĵojn ĉe dornoj aŭ pikdratoj kiel ĉe "manĝujo".

Ĝi estas rara vaganto en okcidenta Eŭropo, inklude Brition, kutime kiel printempa ekapero. Tiu specio ne estas minacata kaj ties populacio estas ĉirkaŭkalkulita el 2.510.000 al 9.000.000 individuoj, kies plej parto troviĝas en Eŭropo. Ĉiukaze suferas ian malpliiĝon pro ekzemple nestoparazitojn kiel pigoj, habitatoperdo pro intensigo de agrikulturo kaj irigacio, senarbarigo, klimataj faktoroj (variado de temperaturo aŭ vento) kaj izoligo de la okcidentaj populacioj.

Ĝi ne havas agnoskitajn subspeciojn.
eta|200px|maldekstre|El Doug Newman – Fotita ĉe Naturrezervejo Faan Meintjies, Sudafriko.

eta|300px|maldekstre|Rijad, Saŭdarabio, Sept 1992
[eta|*Lanius minor*- [MHNT]]

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 50966, Lanius minor, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* Oiseaux Bildoj
* Diferencoj laŭ aĝo kaj sekso (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Nordamerika lanio

La **Nordamerika lanio** (*Lanius ludovicianus*) estas mezgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi estas la ununura membro de la familio de Laniedoj kiu estas endemia de Nordameriko; la rilata Granda lanio (*L. excubitor*) loĝas norde de ties teritorio sed ankaŭ en la Palearktiso.

## Aspekto kaj kutimaro 
Tiu birdo havas grandan hokoforman bekon; la tre **granda kapo kaj dorso estas grizaj** kaj la subaj partoj estas blankaj kun tre helgriza nuanco en flankoj. La flugiloj kaj vosto estas nigraj, kun blankaj makuloj en flugiloj kaj blankaj eksteraj vostoplumoj. La nigra masko etendas super la beko, do pli ol ĉe la pli granda Granda lanio, sed ne ĝis la frunto do ne tiom kiom ĉe la eŭrazia Nigrafrunta lanio. La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj.

Tiu birdo reproduktiĝas en duonmalfermaj areoj en suda Ontario, Kebekio kaj Alberto en Kanado, suden tra Usono al Meksiko. Ili nestumas en densa arbaro kaj arbustaro. La ino demetas 4 al 8 ovojn en diketa tasforma nesto el branĉetoj kaj herbo.

Tiu specio estas de loĝantaj birdoj en la suda parto de la teritorio; dum nordaj birdoj migras iom pli suden.

Tiu birdo gvatas sur ripozejo super malferma rigardokampo kaj eksaltas suben por kapti predojn. Ties precipa manĝo estas grandaj insektoj; ili manĝas ankaŭ lacertojn kaj malgrandajn birdojn. Konata en multaj lokoj kiel "Buĉista birdo", ĝi palisumas sian predon ĉe dornoj aŭ pikdratoj antaŭ manĝi ilin, ĉar ili ne havas la ungojn de la pli grandaj rabobirdoj.

La populacio de tiu nearktisa specio malpliiĝis en la nordorientaj partoj de sia teritorio, eble pro perdo de taŭga biotopo kaj uzado de pesticidoj.

## Konservostatuso 
La Nordamerika lanio estas draste endanĝerita en Kanado (kvankam ne en Usono). Kaptiva populacio setlis ĉe la Toronta Zoo kaj en la McGill Universitato en 1997. Oni bredis dek idojn kiuj estis liberigitaj kiel eksperimento.

## Referencoj 
## Literaturo 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 50967, Lanius ludovicianus, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

## Vidu ankaŭ 
* Apalaĉaj-blukrest-montaraj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* http://busbee.freehostia.com/science/ontogeny.html – Mortigado de griloj kaj musoj ĉe la Nordamerika lanio 
* http://busbee.freehostia.com/science/dieldren.html – Konsekvencoj de insekticidoj sur la kutimaro de la Nordamerika lanio
* Nordamerika lanio Informaro kaj fotoj - Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo
* Nordamerika lanio, speciinformaro – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Nordamerika lanio - *Lanius ludovicianus* - USGS Patŭent Bird Identification InfoCenter
* Poŝtmarkoj (de Meksiko]) kun teritorimapo
* Filmetoj de Nordamerika lanio ĉe Internet Bird Collection
* Nordamerika lanio, Birdosono 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Zbigniew Cybulski

**Zbigniew Hubert Cybulski** (naskiĝis la 3-an de novembro 1927 en vilaĝo Kniaże apud Stanisławów (nun Ivano-Frankivsk, mortis la 8-an de januaro 1967 en Vroclavo) - pola filma kaj teatra aktoro, konsiderata unu el la plej eminentaj kaj popularaj en postmilita Pollando. 

[eta|250ra|maldekstra|La brusto de [Zbigniew Cybulski en Kielce]]
eta|250ra|dekstra|Tombo de la familio Cybulski en Katowice
[eta|240ra|dekstra|[Vroclavo, la memortabulo omaĝe al Zbigniew Cybulski, ĉe la muro de Vroclava Film-produktejo]]
[eta|240ra|maldekstra|[Vroclavo, ĉefa stacidomo, kajo 3, tie li mortis en akcidento]]
eta|dekstra|La premi-figureto (statueto) de Zbigniew Cybulski
[eta|200ra|dekstra|La muralo de Zbigniew Cybulski en [Varsovio]]
[eta|200ra|maldekstra|La stelo omaĝe al Zbigniew Cybulski en la fama *trotuaro de famuloj* en [Lodzo]]
Lia plej alta filma atingo estas ludo en la filmo *Popiół i diament* (Cindro kaj diamanto), reĝisorita de Andrzej Wajda en 1958. En 1964 ludis en la filmo *La manuskripto el Saragoso* surbendigita laŭ romano de Jan Potocki. Tiu ĉi rolo estis unu el la plej bonaj en lia kariero. Lian viv-sintenon oni komparis al ties de usona aktoro James Dean, kreinto de la portreto de "Ribelanto sen kaŭzo", "vivanta rande".

Zbigniew Cybulski pereis tragike sub radoj de trajno en la ĉefa stacidomo en Vroclavo.

Kategorio:Polaj aktoroj
Valentina Tolkunova

**Valentina Tolkunova** (, naskiĝis la 12-an de julio 1946, mortis la 22-an de marto 2010 en Moskvo) estis sovetunia kaj rusia kantistino. Ŝi ricevis la premiojn Merita Artistino de la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko en 1979 kaj Popola Artistino de la Rusia SFSR en 1987. Ŝiaj kantoj karakteriziĝis per aparta emocieco kaj kristale klara kanta voĉo.

## Biografio 
En aĝo de 18 jaroj Valentina Tolkunova ekstudis en la Moskva Ŝtata Universitato de Kulturo kaj de Artoj. En 1966 ŝi iĝis soloa kantistinino en la orkestro de *Jurij Saulskij* kaj precipe kantis ĵazajn kantojn. En 1971 ŝi finis studon en la *Gnesin*-instituto Moskvo kaj ekprezentiĝis en la ŝtata televido de la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko. Tamen la momento de nacia konatiĝo estis la sekva jaro, 1972, kiam ŝi soloe kantis en jubilea koncerto en la renoma moskva Kolona Salono kaj de tiam tre ofte reprezentiĝis en televido kaj radio. Ekde la jaro 1973 ŝi membris en la artista unuiĝo *Moskoncert* kaj ekde 1989 gvidis la Muzikan Dramo-Teatron.

La 16-an de februaro 2010 ŝi kolapsis dum koncerto en la belorusia urbo Mahiljoŭ (*Магілёў*), kaj transportiĝis unue al loka, poste al moskva hospitalo. La kuracistoj diagnozis cerban kanceron. La 22-an de marto ŝi mortis.

## Albumoj 
* 1972 — 
* 1973 — 
* 1975 — 
* 1977 — 
* 1982 — 
* 1985 — 
* 1986 — 
* 1989 — 
* 1992 — 
* 1995 — 
* 1997 — 
* 1997 — 
* 2002 — 

## Eksteraj ligiloj 
* filmeto de la kanto *«Одинокая гармонь»* en la retejo (YouTube)
* filmeto de la kanto *«Стою на полустаночке»* en la sama retejo

Kategorio:Rusiaj kantistoj
Valér Veres

**VERES Valér** [pr. vereŝ] estas rumanuja hungara sociologo naskiĝinta en Baraolt la 14-an de aprilo 1972.

## Kariero 
Veres havigis diplomon en 1996 en UBB de Kluĵo pri sociologio kaj doktoriĝis en 2004. Li estas universitata adjunkto en Katedro pri Sociologio de UBB. Li estas redaktoro de la revuo Erdélyi Társadalom.

## Libroj 
* *Demográfia és népességszociológia*. Presa Universitara Clujeana (Egyetemi Kiadó), Kolozsvár, 2006. 196 pp.
* *A Kárpát-medencei magyarság demográfiai helyzete és előreszámítása*, 1991-2021. KSH-NKI, Kutatási Jelentések 78, Budapest, 2005. (kunulaŭtoroj Hablicsek László – Tóth Pál Péter)
* * Nemzeti identitás Erdélyben – szociológiai olvasatban*, Akadémiai kiadó, Budapest, 2005, 190 pp.
* *Magyar fiatalok a Partiumban és Belső-Erdélyben az ezredfordulón*. (Tinerii maghiariRegionális gyorsjelentés. Max Weber SZK, Kolozsvár, 2002. (kunulaŭtoroj Tivadar Magyari, Zsombor Csata)
* *Társadalomstatisztika* – Egyetemi jegyzet, Egyetemi kiadó, Kolozsvár 2001 (Mezei Elemér kunulaŭtoro).
* *Társadalomstatisztika* — Egyetemi jegyzet. Egyetemi kiadó, Kolozsvár 2001 (kun Mezei Elemér).
* *Nemzeti vagy nemzedéki integráció — Erdélyi középiskolások átalakulásban*. Kiadja a Limes — Új Mandátum, Kolozsvár—Budapest, 2000, mint szerkesztő és társszerző; tanulmány: Nemzeti és állampolgári identitás az erdélyi középiskolások körében.
* *A Duna Televízió erdélyi nézettsége*. Kiadta a Hungária TVKA, Budapest, 1998 (kune kun Tivadar Magyari);

## Fonto 
* Adatbankhttp://adatbank.transindex.ro/belso.php?k=14

Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Johano Georgo la 2-a (Saksio-Eisenach)

**Johano Georgo la 2-a** (* 24-an de julio 1665 en Friedewald; † 10-an de novembro 1698 en Eisenach) estis duko de Saksio-Eisenach kaj devenis de la ernestana linio de la nobelfamilio Wettin.

Johano Vilhelmo naskiĝis kiel filo de duko Johano Georgo la 1-a de Saksio-Eisenach kaj ties edzino Johanna von Sayn-Wittgenstein. Post la morto de sia patro li fariĝis en 1686 reganta duko de Saksio-Eisenach. La 20-an de septembro 1688 li geedziĝis en Kirchheim kun Sophie Charlotte (1671–1717), filino de duko Eberhardo la 3-a de Württemberg.

Li mortis ne havanta gefilojn en la aĝo de 33 jaroj pro variolo; post lia morto pro tio lia pli juna frato Johano Vilhelmo heredis la dukan tronon.

La nuna Pacpreĝejo (Jena) unue nomiĝis por ĉi duko *Johann-Georg-Kirche*.

Kategorio:Dukoj de Saksio
Kategorio:Dinastio Wettin
Niamh Kavanagh

**Niamh Kavanagh** [Niv Kavana] naskiĝis en Dublino, Irlando je la 13a de februaro 1968, kaj nun loĝas en Carrickfergus, Norda Irlando. Ŝi estas profesia kantisto, eble plej konata kiel gajnanto de la Eŭrovido-Kantokonkurso 1993 kun la kanto *In your eyes* (En viaj okuloj). Irlando gajnis la konkurson en 1992, 1994, 1996. En 2010 Niamh denove kantas en la konkurso kun ''It's for you* (Estas por vi).

## Historio 
### Kantaroj 
* *Flying blind*
* *Together Alone* (kunlabore kun Gerry Carney)

### Kantoj 
* *Wonderdrug*
* *Romeo's twin*
* *Sometimes Love*
* *Flying blind*
* *Red roses and me* (kun The Dubliners)
* *In Your Eyes*

### Filmoj kaj aliaj 
* *The commitments vol 1 & 2*
* *Mick Hanley, live at the meeting place*
* *The Frankie Millar Songwriting project*
* *The Meeting Place, 10 year anniversary*
* *The Shanley sessions''

## Ligoj 
* Oficiala paĝo de Niamh Kavanagh 
* Paĝo por ŝia Eŭrovido-Kantokonkursa kanto 2010
* Kanto "Estas por vi" (It's for you, 2010) kun multlingvaj subtekstoj

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1993
Kategorio:Irlandaj kantistoj
Véménd

**Véménd** [vEmEnd], kroate **Vemen** aŭ *Vimen* estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács.

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1530
* Poŝtkodo: 7726
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°09′25″N 18°36'58″E

## Situo 
Véménd situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ aŭtovojo **M6** Budapeŝto-Bóly, laŭ iama fervojo Pécs-Bátaszék, kiu funkciis inter 1911-1997. Mohács troviĝas 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Ankaŭ keltoj vivis tie. La unua skriba mencio devenis el 1332 en formo *"Emon"*. La komunumo senhomiĝis post la mezepoko dum la dominado fare de la turkoj. En 1690 sudslavoj refondis la vilaĝon, en 1748 germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1930 vivis en Véménd 243 hungaroj, 2130 germanoj, 5 serboj, en 1970 1195 germanoj, 1127 hungaroj. Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio kaj Jugoslavio. En 2001 la germanoj estis 22 %, ciganoj 9 %.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1796
* fabriko pri ferbetono
* ĉasista domo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Toronta Zoo

325ra|eta|Ĉefa Enirejo de la Toronta Zoo
La **Toronto Zoo** estas zoo lokita en la Distrikto Scarborough de Toronto, Ontario, Kanado. Ĝi malfermiĝis la 15an de aŭgusto 1974 laŭ la nomo **Metropolitan Toronto Zoo** kaj estas posedaĵo de la Urbo de Toronto; la vorto 'Metropolitan' eliris el la nomo kiam la urboj de la Municipo de Metropolita Toronto estis kunigitaj por formi la nunan Urbon de Toronto. La zoo situas ĉe la Rivero Rouge.

Ĝi enhavas 287 hektarojn, kaj pro tio la Toronta Zoo estas la tria plej granda zoo en la mondo. Ĝi estas dividita en ses zoogeografiaj regionoj: Hindo-Malaja, Afriko, Ameriko, Aŭstralazio, Eŭrazio kaj Kanado. Kelkaj animaloj estas montrataj subtegmente en tropikaj konstruaĵoj kaj subĉiele en kio estus ties naturaj medioj, kun rigardejoj el diversaj niveloj. Ĝi havas ankaŭ areojn kia la Infana Zoo, Akva Teatro kaj Insulo Splaŝ. La zoo estas fakta hejmo de 16,000 animaloj (inklude senvertebrulojn kaj fiŝojn) reprezentante ĉirkaŭ 491 diversajn speciojn. la *Toronta Zoo* funkciigas lastatempe la projekton *North Zoo Redevelopment*, kiu kompletiĝos en kvar fazoj.

Kategorio:Bestoĝardenoj en Kanado
Kategorio:Toronto
Keeani Lei

**Keeani LEI** (prononcu "Key-ahni", naskiĝinta la 16-an de marto 1981 kaj ili flugis reen Panamon, kie ŝi finstudis mezlernejon. Kiam ŝi estis 19-a jara, ŝi transloĝiĝis en Floridon kun sia patrino, kie ŝi vizitadis The Art Institute of Fort Lauderdale. En la lernejo ŝi malkovris sian amon al surfado kaj rulsketado. Tio reflektiĝis en elekto de ŝia sceneja nomo. **Keeani** prezentiĝis en filmoj pri surfado (North Shore). **Lei** poste signifas havajan floran kolĉenon.

Lei ekflamiĝis pro sia origina laboro kiel grafika dezajnistino, ĉar ŝi volis enigi la surfadon aŭ rulsketadon en laboron. Poste ŝi komencis labori en striptiza klubo. Ŝi ekstartis en reto pornografion, kie ŝi laboris kun amikoj. Dum ŝi laboris en Miami, ŝi interkonatiĝis kun pornosteluloj Kelly Kline, Harmony Rose kaj Tory Lane, kiuj partoprenis ilian eksperimenton en industrio por plenkreskuloj.
* 2005 nomumita por CAVR "Starlet of the Year".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de Keeani Lei 
* Sonintervujo kun Keeani Lei en AdultDVDTalk.com

Kategorio:Usonaj pornoaktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Associazione Nazionale Stenografi-Esperantisti

***Associazione Nazionale Stenografi-Esperantisti*** ("Nacia Asocio de Esperantistoj Stenografistoj" estas asocio fondita en Napolo (Italio) en oktobro 1929 de Giuseppe Quitadamo, kiu estis ankaŭ verkisto. Poste li fondis lernejon pri stenografio. Kaj en 1957 okazis en Milano kongreso pri stenografio.

Kategorio:Italaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Italio
Cifereca veterprognozo

eta|Cifereca veterprognozo kreita de la sistemo GFS (*Global Forecast System*, globala prognoza sistemo)
eta|Cifereca veterprognozo kreita de NAM
**Cifereca veterprognozo** estas veterprognozo kreita helpe de komputiloj.
El la stato de la atmosfero je aparta momento, per cifereca solvo de la necesaj ekvacioj kalkuliĝas la stato je posta momento. Tiaj kalkuloj rilatas foje al pli ol 14 tagoj kaj estas la bazoj de ĉiuj nuntempaj veterprognozoj.

## Loka prognozo 
La veterprognozoj kalkulitaj de modeloj estas por loka veterprognozo plej ofte tro maldetalaj. La kalkulitaj datumoj estas tial kutime kontrolitaj de meteologoj kaj komparitaj al spertitaj celaroj.

## Modeloj 
Ekzistas granda nombro de modeloj de la diversaj veterservoj. Ili uzas diversajn metodojn kaj tial ofte multe varias la rezultoj de la prognozoj. La plej multaj modeloj estas starigitaj por aparta regiono kaj tute ne aŭ nur malprecize reprezentas la ceteran parton de la mondo. La modeloj estas kutime rekalkulitaj almenaŭ unufoje tage kaj proponas prognozojn almenaŭ por la horoj 0:00 UTC kaj 12:00 UTC de la tagoj pri kiuj temas la prognozo.

Inter la plej konataj modeloj estas la globala modelo GFS (*Global Forecast System*, iam *AVN*) de la usona servo NOAA. Ĝi kalkulas prognozojn kvarfoje tage. La datumoj de GFS estas libere kaj senpage alireblaj kaj estas tiel uzataj ĉefe de malgrandaj veterservoj.

Aliaj konataj modeloj estas:
* UKMO (*United Kingdom Model*): globala modelo de la brita Met Office
* GME: globala modelo de la germana Deutscher Wetterdienst
* globala modelo de la eŭropa centro por mezlonga veterprognozo
* GEM: globala modelo de la kanada veterservo
* NOGAPS: globala modelo de la usona *Fleet Numerical Meteorology and Oceanography Centers*
* MM5 *Mesoscale Model 5*
* WRF *Weather Research and Forecast Model*
* aLMo (*Alpine Model*) de la svisa MeteoSchweiz

## Eksteraj ligiloj 
* La germana veterservo
* TTT-ejo kun modelmapoj: wetterzentrale.de (germane)
* weitere TTT-ejo kun modelmapoj: wetter3.de (germane)
* Kurso pri cifereca veterprognozo de EuroMET 
* The GFS Atmospheric Model (angle) 
* Alpine Model (angle)

Kategorio:Meteologio
Kategorio:Komputiko
Maso kaj pezo

[eta|dekstra|260px|La ĉenoj de la [pendolilo portas la pezon de la infano. Se iu starus malantaŭ ŝi je la malsupro de la arko kaj provus haltigi ŝin, li agus kontraŭ ŝian inercion, kiu devenas nur de la maso, ne de la pezo.]]
**Maso kaj pezo** estas en fiziko du malsamaj ecoj. Maso estas mezuro de la kvanto de materio en la korpo, kontraŭe al pezo, kiu estas mezuro de la forto sur la objekton kaŭzita de gravitokampo.

## Vidu ankaŭ 
* Inercio
* Internacia sistemo de unuoj
* Kilogramo
* Pondo
* Maso
* Neŭtono (unuo)
* Funto
* Pezo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* NPL: *What are the differences between mass, weight, force and load? (Kiuj estas la diferencoj inter maso, pezo, forto kaj ŝarĝo? *

Kategorio:Fiziko
Tivadar Magyari

**MAGYARI Tivadar** [pr. madjari] estas rumanuja hungara sociologo naskiĝinta en Kluĵo la 21-an de januaro 1968. 
## Kariero
Magyari havigis diplomon en 1991 en UBB de Kluĵo pri filozofio-historio kaj doktoriĝis en 2004. Li estas universitata docento en Katedro de Sociologio de UBB. Li estas redaktoro de la revuo Erdélyi Társadalom.
## Libroj
**Adatfelvételi módszerek a társadalomkutatásban*, Kolozsvár: Editura Presa Universitară Clujeană, 2005
**A Duna Televízió erdélyi közönsége*, (kune kun Valér Veres)  Budapest, Hungária Televízió Közalapítvány, 1998.
## Fonto
*Adatbankhttp://magyarit.adatbank.transindex.ro/ 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Giuseppe Quitadamo

**Giuseppe QUITADAMO** estis itala esperantisto kaj stenografiisto.

Li gvidis la napolan profesian asocion de stenografiistoj USNEN (*Unione Stenografica Naopletana Enrico Noe*) kaj eldonis la verkon *Stenografia italiana* en tri volumoj. En 1924 biografion de pioniro de itala stenografio Enrico Carlo Noë.

Li fondis la *Associazione Nazionale Stenografi-Esperantisti* ("Nacia Asocio de Esperantistoj-stenografiistoj"), en Napolo en oktobro 1929.

En 1947, kune kun Michele Quitadamo, li mastrumis lernejon pri stenografio en Napolo ĉe la strato *via Duomo*

Okaze de la internacia stenografia kongreso Intersteno kiu okazis en Milano en 1957, Giuseppe Quitadamo prelegis pri *La protektanta sanktulo de la stenografiistoj*.

La 17-an de novembro 1957 *Giuseppe Quitadamo* fondis A.S.C.E.N. - Associazione Stenografica Casertana "Enrico Noe" (*Stenografia Kaserta Asocio Enriko Noe*) kune kun prof-ino *Gabriella Ventura*, por la instruado de la stenografio al la junuloj de Kaserto kai ilia allaborigo. 

Ĉirkaŭ la jaro 1961 *Giuseppe Quitadamo* estis direktoro de la dumonata revuo *La lettua stenografica* (*La stenografia legado*).

## Referencoj
Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Italaj stenografistoj
Heinrich Karl Noë

left|thumb|Enrico Carlo Noë – 1868

**Enrico Carlo Noë** (Henriko Karlo Noë, itale Enrico Noe) estis itala instruisto de morava deveno kiu enkondukis en Italion modernan stenografion.

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Italaj stenografistoj
Attila Varga

**VARGA Attila** (naskiĝis la 21-an de aprilo 1963 en Satu Mare) estas rumanuja hungara konstitucijuristo, parlamenta deputito.

## Kariero 
Attila Varga havigis al si diplomon en 1986 en UBB de Kluĵo pri juro kaj doktoriĝis en 2006. Li estas universitata adjunkto en la UBB.

## Libroj 
* *Alkotmányjogi és államszervezési alapismeretek*, Scientia Kiadó, Kolozsvár, 2003, ISBN, 973-7953-04-5, 243 o.
* *Általános állam és jogelmélet*, Civitas Alapítvány a Polgári Társadalomért, Kolozsvár, 2006, ISBN 973-87756-8-X, 102 o.
* ''Nulla pax sine iustitia, kisebbségjogi írások, Kalota Kiadó, Kolozsvár, 2002, ISBN 973-8544-24-6, 380 o.

## Fonto 
* Adatbankhttp://vargaattila.adatbank.transindex.ro/belso.php?a=oneletrajz&k=66 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj juristoj
Enikő Magyari-Vincze

**MAGYARI-VINCZE Enikő** [madjari-vince] estas rumanuja hungara antropologino naskiĝinta en Kluĵo en 1962. Ŝi estis eksedzino de Nándor László Magyari.

## Kariero 
Magyari-Vincze havigis diplomon en 1984 en UBB de Kluĵo pri filozofio kaj doktoriĝis en 1997 (Disertacio:*The Anthropology of Nationalist Identity Politics* (La antropologio de nacia idendetiteca politiko). Li estas universitata profesorino ekde 2003 en la UBB pri kultura antropologio kaj genrostudoj ().

## Libroj 
* *Feminista antropológia elvek és gyakorlatok között*, egyetemi tankönyv (Feminist Anthropology Between Principles and Practices, university textbook), Cluj: Desire, 2006;
* *Social Exclusion at the Crossroads of Gender, Ethnicity and Class* – *Excluderea socială la intersecţia dintre gen, etnicitate şi clasă*, Cluj: EFES, 2006;
* *Diferenţa care contează*. Diversitatea Social-Culturală prin Lentila Antropologiei Feministe, Cluj: Desire, 2002.
* *Talking Feminist Institutions*. Interviews with Leading European Scholars, Cluj: Desire, 2002.
* *Antropologia politicii identitare naţionaliste*, Cluj: EFES, 1997.
* *Kísérletek kulturális elemzésre*. *Experimente în analiza culturală*. *Experiments In Cultural Analysis*, Cluj: EFES, 1997.

## Fonto 
* Adatbankhttp://magyari-vincze.adatbank.transindex.ro/belso.php?a=oneletrajz&k=44 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj antropologoj
Judit Pál

**PÁL Judit** estas rumanuja hungara historiistino naskiĝinta en Sfântu Gheorghe 21-an de decembro 1961. 

## Kariero
Judit Pál apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi havigis sian diplomon en 1985 en UBB de Kluĵo pri historio-filozofio kaj doktoriĝis en 1998 (Disertacio: *Városfejlődés a Székelyföldön a XIX. században* [Urbodisvolviĝo en la 19-a jarcento]). Ŝi estas universitata lektoro ekde 1998 en la UBB. Ŝi estis elektita ekstera membro de Hungara Scienca Akademio en 2019.

## Libroj
**Bibliografia istorică a oraşelor din România*. Red. Vasile Ciobanu, Anda-Lucia Spânu; aŭtoro: Dan Dumitru Iacob, Paul Niedermaier, Judit Pál. Bucureşti, Editura Academiei Române, 2007. 505 p.
**Roman Holec – Pál Judit: *Aristokrat v službách štátu*. Gróf Emanuel Péchy (Egy arisztokrata az állam szolgálatában. Péchy Emánuel gróf). Bratislava, Kalligram, 2006. 400 p.
**Armeni în Transilvania*. Contribuţii la procesul de urbanizare şi dezvoltare economică a provinciei / Armenians in Transylvania. Their Contribution to the Urbanization and the Economic Development of the Province. Cluj-Napoca, Romanian Cultural Institute, Center for Transylvanian Studies, 2005. 174 p.
**Városfejlődés a Székelyföldön 1750-1914*. Csíkszereda, Pro-Print, 2003. 655 p. [plena volumo]
**Procesul de urbanizare în scaunele secuieşti în secolul al XIX-lea''. Cluj-Napoca, Presa Universitară Clujeană, 1999. 489 p.

## Fonto
*Adatbankhttp://pal.adatbank.transindex.ro/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Péter

**PÉTER László** estas rumanuja hungara sociologo naskiĝinta en Miercurea Ciuc 24-an de novembro 1973. 
## Kariero
László Péter havigis sian diplomon en 1996 en UBB de Kluĵo pri sociologio kaj doktoriĝis en 2005. Li prelegas sociologion en la UBB.
Li estas redaktoro de la revuo Erdélyi Társadalom.
## Libroj
**Vázlatok a szegénység szociológiájához*. Kolozsvári Egyetemi Kiadó, Kolozsvár, 2006. 1-231 oldal, ISSB 973-610-418-4 
**Survival Strategies, Economic Intergration Lifestyles of the Roma Population in Romania*, kunulaŭtoroj Gabriel Troc, Toma Stefania, Fulpesi Gyula és Bogdan Neagota Cluj-Budapest: Cluj University Press-Open Society Institute 2005
**A közvélemény szociológiája*. Alutus, Csíkszereda, 2002 p. 1-224. ISBN 973-99756-9-0.
## Fonto
*Adatbankhttp://peter.adatbank.transindex.ro/ 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Mahiljoŭ

**Mahiljoŭ** aŭ **Mohilov** (, ) estas urbo en orienta Belorusio, ĉe la rivero Dnepro, ĉirkaŭ 76 km de la limo kun Rusio ĉe Smolenska provinco kaj 105 km de la limo kun Rusio ĉe Brjanska provinco. Laŭ la stato de 2010, ĝi havis 373 397 loĝantojn kaj en  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  Ĝi estas ĉefurbo de Mahilova regiono kaj la tria plej granda urbo de Belorusio.

Unuafoje menciita en historiaj kronikoj en 1267, ĝi havas urban statuson ekde 1526. Ekde la 14-a jarcento la urbo apartenis al la Grandprinclando Litovio, kaj post la Unua dispartigo de Pollando-Litovio ekde 1772 apartenis al la Rusia Imperio. Tie ĝi estis la administra centro de propra imperia gubernio Mogilovo.

## Vidu ankaŭ 
* Malfermita Olimpiko de la Belorusi-Rusia universitato pri matematiko
* Mahiljoŭ-1 (stacidomo)
* Mahiljoŭ-2 (stacidomo)
* Trolebusa transporto en Mahiljoŭ

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Belorusio
Kategorio:Mahilova regiono
Oeschgen

## Pri la komunumo 
**Oeschgen** (ankaŭ skribita **Öschgen**) estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 914 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Oeschgen situas ĉe la bordo de la rivereto Sissle. Ambaŭflanke la vilaĝon bordas brakoj de la monteto *Kaistenberg*, kiu apartenas al la Tavola Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,38 km², de kiuj 0,80 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,62 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sura alteco de 500 m s.m. sur la altebenaĵo de la monteto *Wolfgarten*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 320 m s.m. ĉe la borde de la rivereto Sissle ĉe la limo al Eiken.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Oeschgen limas en nordoriento al Kaisten, en sudo al Frick, kaj en nordokcidento al Eiken.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Frick al la stacidomo Stein-Säckingen.

Tra la komunumo oriente de la vilaĝo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3 kaj paralele al ĝi la svisa aŭtovojo A3, kies plej proksimaj alveturejoj troviĝas norde en Eiken kaj sude en Frick.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Oeschgen datiĝas el la jaro 1234 kiel *Escecon*.

En mezepoko la Grafoj de Homberg-Thierstein kaj poste iliaj heredantoj la Habsburgoj, regis pri Oeschgen. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj, kiuj pluregis tie ĝis la jaro 1797, kiam la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Oeschgen estiĝis komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Oeschgen
* Oeschgen en la Historia Leksikono de Svislando
1110-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
*1110: krucmilitistoj konkeris Cidonon sub la gvido de Baldueno la 1-a, reĝo de Jerusalemo.

### Eŭropo 
*

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
*Henriko la 4-a regis de 1056 ĝis 1106. 
*Henriko la 5-a regis de 1106 ĝis 1125.

##### Papoj 
*Paskalo la 2-a estis papo de 1099 ĝis 1118 
*Gelaso la 2-a estis papo de 1118 ĝis 1119 
*Kaliksto la 2-a estis papo de 1119 ĝis 1124

##### Anglio 
*Henriko la 1-a regis de 1100 ĝis 1135.

##### Francio 
*Filipo la 1-a regis de 1060 ĝis 1108.
*Ludovika la 6-a, *la Dika*, regis de 1108 ĝis 1137.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Schwaderloch

**Schwaderloch** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 666 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Schwaderloch situas ĉe la suda bordo de la rivero Rejno tute en la oriento de la distrikto Laufenburg. En sude la komunumon limigas la Tavola Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,77&nbsp;km², de kiuj 1,17&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,32&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 530 m s.m. ĉe la norda deklivo de la monto *Wandfluh*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 302 m s.m. borde de Rejno ĉe la limo al Mettauertal.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schwaderloch limas en nordo aliflanke de la rivero al la germana komunumo Albbruck, en oriento al Leibstadt, kaj en sudo al Mettauertal.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la fervojlinio de Koblenco al Laufenburg, kiu tamen ek de 1994 funkcias nur ankoraŭ por vartransporto. Al la publika trafikreto la komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio, inter Laufenburgo kaj Koblenco, kiu anstataŭis en la jaro 1994 la fervojan persontransporton sur tiu linio.

Tra la komunumo ankaŭ pasas la kantona ĉefvojo n-ro 7 de Bazelo al Vinterturo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schwaderloch datiĝas el la jaro 1318 kiel *Swatterlo*.

En mezepoko la mastroj de la Kastelo Bernau en Leibstadtposedis la malaltan jurisdikcion pri Schwaderloch, dum la landaj regantoj estis la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg kaj poste la ĉeflinio de la Habsburgoj. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj, kiuj pluregis tie ĝis la jaro 1797, kiam la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Schwaderloch estiĝis komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schwaderloch
Kupido (luno)

**Kupido** estas la plej malgranda el la internaj naturaj satelitoj de Urano, kaj plej laste malkovrita el ĉiuj uranaj satelitoj.

## Malkovro 
Malkovris ĝin Mark Showalter kaj sia teamo
per fotoj senditaj de la kosmoteleskopo Hubble la .
Dua Urana satelito trovita en 2003, ĝi ricevis la maldaŭran nomon ** S/2003 U 2**.

## Nomo 
Respektante la tradicion, ĝi ricevis la nomon Kupido (angle *Cupid*), malĉefa rolulo en la ŝekspira tragikomedio Timono de Ateno.

## Ecoj 
Ĝiaj koloraj ecoj kaj ĝiaj orbitaj parametroj proksimigas Kupidon de ok aliaj lunoj, kiujn oni arigas en la *porcia grupo*.

Ĝia orbito malproksimas nur de 863&nbsp;km-jn de tiu de la pli granda luno Belindo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kupido, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*" 
*  Kupido (angla versio)
*  Cupid, (Le système solaire à portée de votre souris - *La Sunsistemo musklake atingebla*)
*  La malgrandaj satelitoj de Urano
*  Kupido kaj Mabo, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La lunoj de la Porcia Grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
2070

**2070** estos Normala jaro komenciĝanta merkrede (vidu ĉi tie kalendaron).

Dum la jaro 2070 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj
* Plena suneklipso, la 11-an de aprilo, videbla en Hindoĉinio kaj Pacifika Oceano.
* Ringa suneklipso, la 4-an de oktobro, videbla en  suda Afriko kaj Hinda Oceano.

## Naskiĝoj
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

## Mortoj
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Koŝko (monto)

**Koŝko** (, , ) estas negranda roka masivo, troviĝanta en Krimeo apud loĝloko Simeizo. La masivo troviĝas proksime al la Nigra maro kaj altas 254 metrojn. La monto estas unu el la plej famaj naturaj vidindaĵoj de Krimeo.

Ĝia nomo venas el la krime-tatara lingvo, en kiu la esprimo *Qoş Qaya* signifas "para roko". Poste en la rusa lingvo la nomo estis perceptita kaj fiksita kiel "koŝka", kio en la rusa lingvo signifas "katino", ĉar la masivo, vidata de certa distanco, tre similas la kuŝantan katinon, pretan al salto. Apud la monto troviĝas kelkaj aparte starantaj rokoj: "*Diva*", "*Panea*" kaj "*Lebedinoje krilo*", kiuj formas kun la monto belan pejzaĝon. Iom super la masivo mem troviĝas la Simeiza observatorio.

La arkeologiaj esploroj evidentigis, ke sur la monto ekzistis antikva fortreso; sur la monto kaj en ĝiaj ĉirkaŭaĵoj troveblas multaj tomboj de taŭridanoj - la praloĝantoj de Krimeo.

Tuj super la masivo pasas la ŝoseo Jalto-Sebastopolo.

## Ligiloj 
* 

Kategorio:Montoj de Krimea montaro
Kategorio:Jalto
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Elytrigia atherica

***Elytrigia atherica*** estas greso de la subfamilio de Pooideae.

## Priskribo 
Ĝiaj spiketoj enhavas de 5 ĝis 9 florojn.

## Ekologio 
*Elytrigia atherica* kreskas ĉefe ĉe bordo de maro.

## Parazitoj 
*Ergoto fungo* parazitas ĝian ovarion.

## Eksteraj ligiloj 
* Tela botanica : Elytrigia atherica 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Elytrigia
Nikifor Dmitrijeviĉ Zenin

**Nikifor Dmitrieviĉ Zenin** () estis rimarkinda aktivulo de rusa malnova ortodorsa rito (Древлеправославная Церквь Христова), esperantisto, verkisto kaj, verŝajne, libroeldonanto. Naskiĝis, verŝajne, en 1865 (vilaĝo Gostilovo, Чаплыгинской волости, Бронницкого уезда, Moskva gubernio). Mortis, verŝajne, en 1922 plej verŝajne en Jegorjevsk.

Li loĝis en la urbo Jegorjevsk (hodiaŭ parto de la Moskva provinco). Li okupiĝis pri fotado kaj multe fotis aktivulojn de malnovritismo. Organizis unuajn registrojn de malnovritisma preĝeja kantado (ĥoro Morozov regita de P.Cvetkov) sur gramofondiskojn. Kunlaboris en malnovritismaj revuoj ofte uzante plumnomon Gostislavskij (ruse Гостиславский) kaj helpis al disvastigo de malnovritisma literaturo. Multon faris por ke verkoj de V.T.Zelenkov estu konataj al vasta publiko (ankaŭ post morto de tiu lasta). Nikifor Zenin estis posedanto de granda biblioteko kaj librovendejo. Li estis aŭtoro de pluraj libroj pri malnovritismo.

## Nikifor Zenin kaj Esperanto 
Nikifor Zenin estis ano de Moskva societo esperantista kaj Universala Esperanto-Asocio. Li multe korespondis uzante Esperanton. Inter liaj korespondantoj estis malnovritisma episkopo de Rjazan Aleksander (Bogatenko). Sur propra formularo de Zenin estis indikite:

## Referencoj 
Kategorio:Rusiaj fotistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Malnovritanoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskva provinco
Kategorio:Mortintoj en Moskva provinco
Granville-Insulo

**Granville-Insulo** () estas komerca zono en la centro de Vankuvero (Kanado). Ĝi situas en la golfeto False Creek de la Pacifiko kaj ne plu estas vera insulo, sed duoninsulo; sude ĝi estas ligita al la firma tero.

Granville-Insulo ekestis en 1915 per plenigo de ŝanelo inter du insuletoj por krei spacon por industriejoj. Tra ĝi iras Granville-strato, la plej grava aŭta ligilo inter la centro kaj la sudaj partoj de Vankuvero.

La nomon de la insulo portas finstacio de la historia tramo de Vankuvero, kiu situas proksime.

## Sciindaĵoj 
La urbo Vankuvero ĝis 1886 portis la nomon Granville. La insulo konservas tiun ĉi nomon, kvankam ĝi unue estis nomita *Industrial Island* (industria insulo), laŭ la origina celo de ĝia kreado.

Fine de la 1940-aj jaroj oni plenigis la ŝanelon sude de la insulo por gajni 2,4 ha da plia areo; de tiam la eksa insulo estas duoninsulo.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo

Kategorio:Kanado
Kategorio:Geografio
Sahara cipreso

La **sahara cipreso** (*Cupressus dupreziana*), loka nomo **Tarut**, estas tre malofta konifera arbo, indiĝena en la montaro de Tasilin-Aĝer en centra Saharo, sudorienta Alĝerio, kie ĝi konstituas unikan populacion de arboj, centojn da kilometroj for de iuj ajn aliaj arboj.

## Priskribo 
Ekzistas nur 233 ekzempleroj de tiu ĉi endanĝerigata specio, la plej granda altas ĉirkaŭ 22 metrojn. La plimulto estas tre maljuna, taksita aĝi pli ol 2 000 jarojn, kun tre malmulte da junigado kaŭze de kreskanta dezertiĝado de la Saharo. Precipitaĵo totalas ĉirkaŭ 30&nbsp;mm jare. La plej granda arbo nomiĝas Tin-Balalan. Oni pensas ke ĝi estas la plej maljuna tarut, kun cirkonferenco de 12 metroj ( aŭ 36 futoj ). Tiu ĉi palearktisa specio diferencas de la parenca mediteranea cipreso (*Cupressus sempervirens*) pri sia multe pli blua foliaro kun blanka rezina makulo sur ĉiu folio, la plej malgrandaj ŝosoj ofte estante platigitaj al unu solan ebenon. Ĝi ankaŭ havas pli malgrandajn strobilojn, nur 1.5-2.5&nbsp;cm longaj. La atlasa cipreso (*Cupressus atlantica*) estas pli simila, kaj iuj aŭtoroj konsideras ĝin kiel vario de la sahara cipreso (*C. dupreziana* var. *atlantica* ).

Verŝajne kiel rezulto de siaj izolado kaj malgranda populacio, la Sahara cipreso evoluisme estas disvolvinta unikan reproduktan sistemon de vir-seksa apomikso, ĉe kiu la semoj tute estiĝas el la genetika enhavo de la polenoj. Ne ekzistas genetika kontribuo de la ineca "parenco", kiu nur provizas per nutraĵo (Pichot *et al.*, 2000). La atlasa cipreso ne havas tiun saman karakterizon.

## Enkondukado ekster la origina arealo 
Okaze la sahara cipreso estas kultivata en suda kaj okcidenta Eŭropo, parte por *ex situ* genetika konservado, sed ankaŭ kiel ornama arbo.

Internacia Arboreto estas starigita en Kanbero, (Aŭstralia Ĉefurba Teritorio), Aŭstralio, en kiu oni estas plantonta arbarojn de maloftaj aŭ endanĝerigataj specioj el ĉiuj partoj de la mondo. Unu el tiu arbaroj estis dediĉata al *Cupressus dupreziana* kaj 1 300 de arboj estis plantataj en la jaro 2007.

## Vidu ankaŭ 
* Okcident-saharaj montar-kserofitaraj duonarbaroj

## Bibliografio 
*   Listed as Critical (CR A2c, C1 v2.3)
*  Stewart, P.J. 1969. Cupressus dupreziana, threatened conifer of the Sahara. *Biological Conservation* 2: 10-12.
*  Pichot, C., Fady, B., & Hochu, I. 2000. Lack of mother tree alleles in zymograms of Cupressus dupreziana A. Camus embryos. *Ann. For. Sci.* 57: 17–22. Full article (pdf file) 
*  Pichot, C., El Maátaoui, M., Raddi, S. & Raddi, P. 2001. Surrogate mother for endangered Cupressus. *Nature* 412: 39.

## Eksteraj ligiloj 
*  Gymnosperm Database: *Cupressus dupreziana* 
*  Arboretum de Villardebelle - photos of trees in the Sahara
*  A Cypress in the Sahara 

Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro