open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kinejo

[eta|220px|Antaŭĉambrego de moderna kinejo en [Budapeŝto.]]
[eta|Kinejo en [Aŭstralio]]
**Kinejo** (el la greka *kineo* - mi moviĝas) estas kultura konstruaĵo destinata por praktikado de filmaj prezentiĝoj.

Laŭ la Akademia Vortaro, laŭ ties 8-a oficiala aldono, la vorto "kino" signifas: «kinematografio, filmarto».

La termino "kinematografio" devenas el la greka κίνημα, *kinema* (kiu signifas "movoj") kaj γράφειν, *graphein* (kiu signifas "registri") kaj signifas «registro de movoj».

Laŭ Francisko Azorín **kinematografo** estas *Aparato por projekcii moviĝantajn bildojn sur ekranon.* Li indikas etimologion el la greka *kinema + graphos* (mova bildo). Kaj li aldonas la terminojn *kinematografejo* aŭ *kinejo* por *Salono, teatreto, loko por projekciaj spektakloj*; *kinetofono*, por *parolanta filmo*.

## Rilataj temoj 
* Kinejaro
* Kinematografio
* Filmo
* IMAX (grandegdimensiaj bildoj)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* terminareto de kino

Kategorio:Kino
Súr (vilaĝo)

**Súr** (ŝUr) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Transdanubio**, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Kisbér.

* Areo: 37 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1300
* Poŝtkodo: 2889
* Telefonprefikso: 34

La vilaĝo situas en valo de monto Bakony, laŭ traira flankovojo, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Mór troviĝas 16&nbsp;km-ojn, Kisbér 18&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1436 en formo *Swr*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Post la turka erao helpe de familio Zichy (ziĉi) slovakoj refondis la vilaĝon. Dum la historio loĝis tie abatoj.

## Vidindaĵo 
* postbaroka katolika preĝejo de 1784

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tija

**Tija** (, anglalingve latinliterigata Tiya) estas urbo en Etiopio, sude de Adis-Abebo, proksime de la urbo Melka Aŭaŝ kaj de la kraterlago Hare Ŝetan.

Tija famiĝas pro la steleoj enlistigitaj en la Mondan Kulturheredaĵon de UNESKO en 1980, kiuj indikas la lokon de amastombejo. Ĝi estas la plej grava el la 160 ĝis nun malkovritaj arkeologiejoj en tiu regiono.

La ejo konsistas el 36 unuopaj ŝtonaj monumentoj, el kiuj 32 estas kovritaj de simboloj de malnova etiopa kulturo. La signifo de la simboloj ankoraŭ ne klaras nuntempe.

## Eksteraj ligiloj 
TTT-ejo de UNESKO rilate al Tija

Kategorio:Urboj de Etiopio
Szomód

**Szomód** (somOd) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Tata.

## Bazaj informoj 
* Areo: 28 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2000
* Poŝtkodo: 2896
* Telefonprefikso: 34

## Situo 
La vilaĝo situas en valo en monto Gerecse, laŭ traira flankovojo. Tata troviĝas 3&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La komunumo estis loĝata ekde la kuprepoko. La unua mencio devenis el 1225 en formo *Zumuld*. Tiam la kampoj apartenis al abatejo kaj poste al aliaj ekleziuloj. En 1543 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Katolikaj germanoj kaj kalvinanaj hungaroj refondis la vilaĝon post la turka erao. En 1945 okazis akraj bataloj. de 1962. Infanĝardeno en 1979 formiĝis.

Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, lernejo, infanĝardeno, policejo, apoteko.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo de 1778, turo alkonstruiĝis en 1832
* kalvinana preĝejo
* vojo de romianoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Titu Maiorescu

**Titu Liviu MAIORESCU** [titu liviŭ majoresku] (15-an de februaro 1840 en Craiova - 1-an de julio 1917 en Bukareŝto) estis rumana advokato, literatura kritikisto, verkisto, filozofo kaj politikisto, rumana ĉefministro de 1912 ĝis 1914.

Parto de lia edukado okazis en Akademia Gimnazio en Vieno. Li studis en Vieno, Berlino, Gießen, Parizo kaj iĝis en 1872 profesoro pri filozofio en Iași, 1884 en Bukareŝto. Maiorescu estis kunfondinto de la kulturrondo „Junimea“ kaj revuo „Convorbiri literare“.

Maiorescu havis fine de la 19-a jarcento gravan influon sur la spirita vivo de Rumanio. Li apogis la rumanan literaturon kaj estas rigardata kiel pioniro de la rumana literatura kritiko. Li ankaŭ partoprenis en reformado de la rumana ortografio.

Li estis plurfoje ministro ĉefe pri edukaj aferoj; kiel ĉefministro, li gvidis la landon en la duan balkanan militon. Tiu finiĝis por Rumanio per teritoria gajno de ĉ. 7500 km² malfavore al Bulgario.

Oni nomumis laŭ Maiorescu la *Rumanan Kulturinstituton* en Berlino http://www.deruge.org/Deutsch/Kulturinstitut/KTM-Uebersicht.html same kiel la Universitaton Titu Maiorescu en Bukareŝto.

## Verkoj 
* 1861: *Einiges Philosophische in gemeinfaßlicher Form*
* 1867: *Poezia română*
* 1893: *Critice 1867-1892*
* 1897-1915: *Discursuri parlamentare*

Maiorescu, Titu
Maiorescu, Titu
Weisshorn (monto)

**Weisshorn** (en Esperanto ankaŭ **Blanka Korno**) estas monto en la Valezaj Alpoj en sudokcidenta Svislando kun alteco de 4505 m s. m. Weisshorn respektive Blanka Korno estas piramido konsistanta el tri krestoj, kiu laŭ beleco kaj impreso estas absolute komparebla kun Materhorno.

## Unua grimo 
La unua gripo okazis la 19-an de aŭgusto 1861 per John Tyndall, Johann Joseph Brennen de Steinhaus VS kaj Ulrich Wenger tra la orientkresto, kiu estas la hodiaŭa ordinara grimpvojo.

La sudorienta kresto (*Schaligrat*), estas la plej malfacile grimpebla de la tri krestoj de Weisshorn. Ĝin unuan fojon suprengrimpis la 2-an de septembro 1895 Joseph M. Biner, Ambros Imboden kaj la anglo Edward Broome. La nordkreston utiligis la unuan fojon H. Biehly und H. Burgener kaj la 21-an de septembro 1898.

## Eksteraj ligiloj 
* Weisshorn en la retejo 4000m montoj de la Alpoj (en germana lingvo)

Kategorio:Montoj en Svislando
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Alpaj kvarmiluloj
Dorzeoj

La **dorzeoj** estas malgranda etno kun proksimume 28.000 anoj en Etiopio. La dorzea lingvo apartenas al la omotaj lingvoj. Ili vivas precipe en la sudo de la lando en vilaĝoj ĉirkaŭ Ĉenĉo *(Chencha)* kaj Arba-Minĉo *(Arba Minch)* en la distrikto Semien-Omo *(Semien Omo)*, parto de la federacia ŝtato *Southern Peoples, Nations & Nationalities* (SPNN) de Etiopio. Kelkaj dorzoj formigris al Adis-Abebo aŭ al aliaj regionoj. Unu el la bazaj okupoj de multaj dorzeoj estas la teksado.

## Muziko 
Ilia polifona plurparta vokalmuziko distingas sin per rafinita uzo de la hoketuso kaj montras kelkajn komunecojn kun la muziko de la centrafrikaj pigmeoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Dorze ĉe Ethnologue.com

Kategorio:Etnoj en Etiopio
Forgesejo

La **Forgesujo** estas tute malheligita arestejo, kutime en formo de subtera mallibereja ĉelo kiel homgranda foso.

Tiu Arestmaniero jam estis uzita dum la frua nuntempo por puni deliktulon de moŝtofendo kaj kontraŭulojn de la registaro. Nur ekde la 20a jarcento ĝi estis ekuzita amase, ekzemple en la sovetaj Gulagoj kaj nazigermanaj koncentrejoj, sed ankaŭ demokratioj kiel en Usono. En Aŭstrio tiu arestmaniero ekzistis ĝis la 1960-aj jaroj.

Multe da diktaturoj kaj militregistraroj uzis la forgesejon kiel torturmaniero, je kio oni ne eblas aspekti korpa damaĝo ĉe la torturitulo (tiel nomita blanka torturo). Ĝi ankaŭ estas uzata por endoktronigado kaj cerbolavado.

la deliktulo estas devigite elteni adan malhelecon kaj tiel la optaj nervoj ekmalevoluas kaj animaj damaĝoj sekvos: deprimoj, halucinoj, senorientebleco, memorperturbecoj, nervaj kolapsoj, kontaktmalfacilecoj, konfuziteco, psiĥozo kaj ja ankaŭ blindiĝo eblas.

Kategorio:Punoj
50 Cent

**Curtis James JACKSON** la III-a (nask. la 6-an de julio, 1975), pli bone konata per sia artistnomo **50 Cent** (laŭvorte "50 cendoj"), estas usona repisto. Li famiĝis post la ellaso de siaj albumoj "Riĉiĝu aŭ Mortu Provinte" (2003, angle Get Rich or Die Tryin') kaj *La Hombuĉado* (2005, angle The Massacre). Ambaŭ albumoj atingis egan sukceson, vendante pli da 21 milionoj da albumoj tutmonde.

Naskiĝinte en novjorka nigrula geto South Jamaica, Queens, 50 Cent komencis vendi drogojn dekdujaraĝa dum la kokajn-epidemio de la 1980-aj jaroj. Post lasi la drogvendado por sekvi repmuzikkarieron, li pafatis naŭfoje en 2000. Post lasi sian albumon "Divenu Tiun, Kiu Reveniĝis" (angle Guess Who's Back) en 2002, 50 Cent-on trovis la repisto Eminem kaj 50 Cent subskribis al Interscope Records. Per la helpo de Eminem kaj Dr-o. Dre, kiu produktis lian unuan egan financan sukceson, li iĝis unu el la plej bone vendantaj repistoj en la mondo. En 2003, li fondis la albumfirmaon G-Unit Records, kiu subskribigis sukcesplenajn repistojn kiel Young Buck, Lloyd Banks, kaj Tony Yayo.

50 Cent aperis en multaj kantofestivaloj kun aliaj repistoj inkluzive de Ja Rule, The Game, kaj Fat Joe. Li ankaŭ alcelis karieron kiel aktoro, aperante en la pseŭda-membiografia filmo "Riĉiĝu aŭ Mortu Provinte" (angle Get Rich or Die Tryin') en 2005 kaj la Irakmilita filmo "La Domo de la Bravuloj" (Home of the Brave) en 2006.

## Albumoj 
* Get Rich or Die Tryin' (2003)
* The Massacre (2005)
* Curtis (2007)
* Before I Self Destruct (2009)
* Animal Ambition (2014)

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Siverto

La **siverto** (simbolo Sv) estas la SI-unuo de ekvivalenta dozo. Ĝi provas enkalkuli la biologiajn efikojn de radiado, ne nur la fizikajn aferojn, kiujn karakterizas la sorbita dozo, mezurebla en grajoj. Ĝi estas nomita pro Rolf Maximilian Sievert, sveda medicina fizikisto fama pro lia laboro pri la mezurado de radiadaj dozoj kaj pro esplorado pri la biologiaj efikoj de radiado.

## Difino 
:1 \ \mathrm{Sv} = 1\ \frac{\mathrm{J}}{\mathrm{kg}} = 1\ \mathrm{m}^2\cdot\mathrm{s}^{-2}

La kvanta ekvivalenta dozo *H* estas la produto de la sorbita dozo *D* de joniga radiado kaj la sendimensia faktoro *Q* (kvalita faktoro) difinita kiel funkcio de linia energia transigo laŭ la ICRU (Internacia Komisio pri Radiologiaj Unuoj kaj Mezuroj):

:H = Q \cdot\ D

Tiel, por specifa radiado, la numera valoro de *H* eble malsamas al tiu de *D*, dependante de la valoro de *Q*.

La malsamecon kaŭzas la linia energia transigo de la tipo de radiado, donante malsaman relativan biologian efikecon por ĉiu tipo de radiado konsiderata.

Plej ofte estas la milisiverto (mSv), kiun oni utiligas por taksi dozojn rilatante al homoj.

En diagnozaj medicinaj proceduroj, ekzemple X-radioj, nuklea medicino, Pozitrona Emisia Tomografio, kaj aliaj tomografioj, tipe la dozo estas 0,1-10 mSv, por nur sufiĉe akiri la bezonatan informon.

La efektiva dozo de natura radiado multe varias laŭloke, sed tipa valoro estas 2,4 mSv/jaro .

## *Q* valoroj 
Jen iuj kvalitaj faktoraj valoroj:

* Fotonoj, ĉiuj energioj : *Q* = 1
* Elektronoj kaj muonoj, ĉiuj energioj : *Q* = 1
* Neŭtronoj,
** energio  20 MeV : *Q* = 5
* Protonoj, energio > 2 MeV : *Q* = 5
* Alfaj partikloj kaj aliaj atomaj kernoj : *Q* = 20

## Vidu ankaŭ 
* Radioterapio
* Grajo
* Rentgeno
* Fona radiado
* Relativa Biologia Efikeco (RBE)
* Linia Energia Transigo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [(pdf) BIPM(https://eo.wikipedia.org/wiki/BIPM), vidu paĝon 169] ()

Kategorio:Mezurunuoj
Kategorio:Fiziko
Libereco de kontraktoj

**Libereco de kontraktoj** estas jura regulo kiu rajtigas leĝsubjektojn por fari kontraktojn. Libereco de kontraktoj konsistas el kvar elementoj:
# libereco en kontraktado
# libereco en elektado de partnero de kontrakto
# libereco en enhavo de kontrakto
# libereco en formo de kontrakto

Kategorio:Privata juro
Kategorio:Rajtoj
Thomas Browne

**Kavaliro Thomas BROWNE**, angla verkisto (la 19-an de oktobro 1605 - la 19-an de oktobro 1682).

Li naskiĝis en London, kaj estis filo de silk-komercisto, kiu mortis dum lia frua infaneco. Post tio oni sendis Thomas Browne al la Winchester College, grava privata lernejo ĉe Winchester. En 1623 li eniris **Pembroke College**, kolegio de la Universitato de Oksfordo, kaj diplomiĝis en 1626. Post tio li studis la medicinon ĉe pluraj eŭropaj universitatoj, inkl. tiu de Leiden, kie li gajnis medicinan diplomon en 1633. De 1638 ĝis lia morto en 1682 li estis prospera kuracisto en Norwich. Preskaŭ senĝene li travivis la anglan enlandan militon. En 1673 la reĝo Karlo la 2-a vizitis Norwich kun sia korteganoj, kaj oni proponis ke urbestro estu kavalirigita, sed la urbestro ne akceptis la honoron, anstataŭe sugestante Thomas Browne. La reĝo konsentis.

Browne entombiĝis en la preĝejo St Peter Mancroft, Norwich.

Liaj verkaj plenas da aludoj al la Biblio kaj la klasika literaturo, kaj elmontras scivoleman intelekton kiu interesiĝas pri multaj temoj.

eta|maldekstra|*Religio Medici*, 1642
Lia plej fama verko estas *Religio Medici*, kiu furoris ne nur en Anglio sed ankaŭ en aliaj eŭropaj landoj. La libro estas deklaro de la religia kredo de Browne kaj psikologia mem-portreto. Browne verkis ĝin ĉ.1635 sed ĝi ne oficiale eldoniĝis ĝis 1643, post la apero de du ne-rajtigataj eldonoj. Por la oficiala eldono, Browne ellasis kelkajn religie provokajn enhavojn. Malgraŭ tio, en 1645 la Papo aldonis la verkon al la listo de libroj malpermesataj al rom-katolikoj. En la libro estas klare ke Brown kredis je sorĉistinoj, kaj fakte en 1662 li ĉe-estis proceson kontraŭ sorĉistinoj en Bury St Edmunds, Suffolk, dum kiu, per citado de similaj okazoj en Danlando, li helpis persvadi la ĵurion kulpigi la virinojn. La libro traktas multajn diversajn temojn, inter kiuj la okultismo kaj la natureco de la dormo.

Inter aliaj verkoj estas:
* *Pseudodoxia Epidemica* (1646), en kiu Browne sprite demonstris la malpravecon de multaj legendoj kaj popularaj asertoj. La libro gravas por studentoj de la historio de la scienco.
* *Hydriotaphia, Urn Burial* (1658), inspirata de la eltrovo en Norfolk de bronz-epokaj entombiĝoj en fajencaj urnoj: en la verko Browne meditis pri la diversaj popolaj entombigaj kutimoj kaj pri la efemereco de la homa famo.
* *The Garden of Cyrus* (*La Ĝardeno de Cyrus*), kiu traktas la kvinkukson (angle kaj latine, "quincunx"), la aranĝo de kvin eroj kiel la punktoj de la ĵetkuba kvin. Browne uzas la kvinkukson por demonstri ke platonaj formoj sin trovas tratute la naturan mondon.
Quincunx

Browne korespondis kun multaj sciencistoj kaj antikvistoj, inkl. John Aubrey, John Evelyn, Elias Ashmole kaj Kenelm Digby.

Browne, Thomas
B
Kutizo

**Kutizo** ( ) estas la vorto, kiu signifas fikcia infantempa malsano, ofte reprezentita kiel infaneo. Ĝi estas uzata en Usono, Kanado, Aŭstralio, Nov-Zelando kaj Filipinio. Oni povas supozeble tiel "malsaniĝi" pro iu ajn formo de korpa proksimeco. Laŭ la infanoj, tiuj kiuj havas tiun "malsanon", povas sin sanigi per elparolado de malgranda poemo.

## Eksteraj ligiloj 
* Epizodo de la usona bildstria serio *Pearls before Swine*, en kiu rolas *cooties*.

Kategorio:Slango
Kategorio:Fikciaj objektoj
Kategorio:Malsanoj kaj perturboj en fikcio
Kizilkumo

[eta|dekstra|400 px|Kizilkumo en centra Azio (flave markita: la *[Silka Vojo*)]]
**Kizilkumo** (, laŭvorte „ruĝa sablo“) estas gruzo- kaj sablo-dezerto situanta plejparte en la centra malaltejo de Turano. Ĝi vastas ĉirkaŭ 298.000&nbsp;km² kaj apartenas al la ŝtatoj Turkmenio, Uzbekio kaj Kazaĥio. En 1932 respektive 1936 Kazaĥio cedis grandan parton de Kizilkumo, nome la regionon de Navoji, al Uzbekio.

Kizilkumo estas limigita en la nordo per rivero Sirdarjo, en sudokcidento de Amudarjo. Trans Amudarjo situas Karakumo, dezerto eĉ pli vasta ol Kizilkumo.
Antaŭ 60 milionoj da jaroj okazis faltiĝo de la altegaj montaroj Himalajo, Tjanŝano kaj Pamiro. La estiĝantaj montaroj forbaris la maran regionon de Kizilkumo kaj Karakumo for de la monda oceano, proceso kiu daŭris ĉirkaŭ 25 milionojn da jaroj.

Resursoj: tergaso, oro (minejoj en Muruntaŭ-granitmontaro).

Kizilkumo estas dezerto kun variaj pejzaĝoj. Multloke la ebenaĵoj estas kovritaj per gruzo kaj per la fajna ruĝa salo, kiu donis la nomon al Kizilkumo.

## Vidu ankaŭ 
* Buĥaro

## Eksteraj ligiloj 
*  Fotoj de Kizilkumo

Kategorio:Dezertoj en Azio
Kategorio:Dezertoj en Kazaĥio
Kategorio:Geografio de Uzbekio
Kategorio:Geografio de Turkmenio
Kategorio:Lokoj de la Silka Vojo
Somera Olimpiko 1904/biciklado

En la konkursoj pri biciklado en la Somera Olimpiko 1904 en Sankta-Luizo, kiuj konsistis el vetkuroj en diversaj distancoj, partoprenis nur viroj kaj nur usonanoj:
right|thumb|Marcus Hurley
## Kvaron-mejla vetkuro 
## Trion-mejla vetkuro 
## Duon-mejla vetkuro 
## Mejla vetkuro 
## 2-mejla vetkuro 
## 5-mejla vetkuro 
## 25-mejla vetkuro
Tardos

**Tardos** [tardoŝ] (iam **Tardosbánya**) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tata. Pli frue ĝis 1992 la oficiala loknomo estis **Tardosbánya**.
eta|300ra|Panoramo de Tardos kun la preĝejo

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo: 2834
* Telefonprefikso: 34

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de montaro Gerecse, laŭ traira flankovojo. Troviĝas Tatabánya 14, Tata 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1217 en formo *Turdos*. Apud la vilaĝo dum la historio eĉ la romianoj profitis la ŝtonminejon. Ankaŭ nun oni minadas ŝtonojn kaj marmorojn. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Slovakoj refondis ĝin post la turka erao. Okazis incendioj en 1870 kaj en 1904.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika Preĝejo de Mario Magdaleno (Tardos) de 1775
* baroka paroĥejo

## Famuloj 
En Tardos naskiĝis historiisto Lajos Fekete (historiisto).

## Famaj nomportantoj 
* Béla Tardos
* Éva Tardos
* Gábor Tardos

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tarján

**Tarján** (tarjAn) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tatabánya.
eta|Katolika preĝejo de Tarján

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2800
* Poŝtkodo: 2831
* Telefonprefikso: 34

## Geografio 
Tarján situas sub piedo de montaro Gerecse, laŭ flankovojo. Troviĝas Tatabánya l4 km-ojn for.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La unua hungara mencio devenis el 1426 tiutempe apartenanta al fortikaĵo de Tata. En 1529 la turkoj okupis la vilaĝon, tamen ĝi ne senhomiĝis. Familio Esterházy akiris la kampojn en 1727, post jardeko ili venigis germanojn. La loĝantaro okupiĝas pri forstrumado, agrikulturo, vinkulturo.

## Partneraj komunumoj 
Apud la vilaĝo troviĝas junulara tendaro precipe por la menciitaj urboj.

*  Staufenberg, Germanio
*  Kirchberg, Germanio

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo
* vico da vinkeloj 
* restaĵoj de eta fortikaĵo sur montopinto nomata Somlyó (ŝomjO) 448 m-ojn alta

## Famuloj 
En Tarján naskiĝis:
* inĝeniero Sándor Győry
* negocisto Zsolt Hernádi.

## Komunumoj pri *Tarján* en Hungara reĝlando 
Tarján apartenas al la 7 hungaraj gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Distrikto Ilm

La **distrikto Ilm** situas en la centro de la germana federacia lando Turingio, sude de la landa ĉefurbo Erfurt. Ĝia administra sidejo estas la urbo Arnstadt. La distrikto nomiĝas laŭ la rivero Ilm, kiu trafluas ĝin. La sudon de la distrikto pejzaĝe dominas la Turingia Arbaro. La distrikto kovras areon de 843 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la eksterdistrikta urbo Erfurt norde, la distriktoj Weimarer Land nordoriente, Saalfeld-Rudolstadt oriente, Hildburghausen plus la eksterdistrikta urbo Suhl sude, la distriktoj Schmalkalden-Meiningen kaj Gotha okcidente. Supera reprezentanto de ĉi distrikto sur federacilanda nivelo *(Landrat)* estas de 2012 Petra Enders.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

**Komunumaroj**

administra centro de la komunumaro

## Geografio 
La Schorte-valo (germane: *Schortetal*) nombriĝas inter la plej belaj valoj de Turingio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Landratsamt IK.JPG|Arnstadt
Dosiero:Lindenhof Ilmenau.JPG|Ilmenau
Dosiero:Viadukt Stadtilm.JPG|Stadtilm
Dosiero:Rathaus Langewiesen.JPG|Langewiesen


Ilm
Ilm
Distrikto Sonneberg

La **distrikto Sonneberg** situas en la sudo de la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Sonneberg. La nordon de la distrikto karakterizas la mezalta montaro Turingia Arbaro. La distrikto kovras areon de 433 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Saalfeld-Rudolstadt norde, Kronach oriente, Coburg sude (tiuj du en Bavario) kaj Hildburghausen okcidente.

En sia nuna grandeco la distrikto ekzistis ekde la jaro 1868, ĝi estis parto de la duklando Saksio-Meiningen. Post la ekesto de la ŝtato GDR la teritorio dividiĝis en du distriktojn, kaj ekde la jaro 1994 denove havas la originan grandecon.

La nuna distrikto konsistas el teritorioj, kiuj dum jarcentoj apartenis al diversaj ŝtatoj. La plej granda parto apartenis al la duklando Saksio-Koburgo.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Rathaus_Sonneberg2.jpg|Sonneberg
Dosiero:Stadtkirche Neuhaus.JPG|Neuhaus am Rennweg
Dosiero:Lauscha Weihnachtsbaumschmuck.jpg|Lauscha
Dosiero:Schalkau-Kirche.jpg|Schalkau


Sonneberg
Sonneberg
Distrikto Unstrut-Hainich

La **distrikto Unstrut-Hainich** - germane Unstrut-Hainich-Kreis [prononco "**Un**ŝtrut-**Hajn**iĥ-Krajs"] - situas en la nordokcidento de la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Mühlhausen. La distrikto kovras areon de 975&nbsp;km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Eichsfeld nordokcidente, Kyffhäuser nordoriente, Sömmerda oriente, Gotha sudoriente, Wartburg sudokcidente kaj Werra-Meißner (ĉi-lasta en Hesio) okcidente.

La distrikto estas nomata laŭ la rivero Unstrut kaj la montetaro "Hainich". La "nacia parko Hainich", fondita dum 1997, estas la 13-a nacia parko de Germanio. En la distrikto situas la geografia centro de Germanio (laŭ la hodiaŭaj limoj, ne la pli grandaj validaj ĝis la Dua Mondmilito), se oni kalkulas ekde la plej ekstremaj punktoj.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

**Urbaj komunumoj**
# Bad Langensalza ()
# Mühlhausen ()
# Nottertal-Heilinger Höhen, ()

**Neurbaj komunumoj**
:1 administrata en Nottertal-Heilinger Höhen
# Herbsleben, (), administras ankaŭ
## Großvargula ()
# Körner1 ()
# Marolterode1 ()
# Südeichsfeld (), administras ankaŭ
## Rodeberg ()
# Unstrut-Hainich (), administras ankaŭ
## Schönstedt ()
# Unstruttal ()
# Vogtei (), administras ankaŭ
## Kammerforst ()
## Oppershausen ()
&nbsp;

**Komunumaro**
 administra centro de la komunumaro

* **komunumaro Bad Tennstedt ()**
# Bad Tennstedt, urbo * ()
# Ballhausen ()
# Blankenburg ()
# Bruchstedt ()
# Haussömmern ()
# Hornsömmern ()
# Kirchheilingen ()
# Kutzleben ()
# Mittelsömmern ()
# Sundhausen ()
# Tottleben ()
# Urleben ()

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Blasiikirche Mühlhausen Türme.JPG|Mühlhausen
Dosiero:BergkircheSt.Stephan.jpg|Bad Langensalza
Dosiero:2007-04-30 50-gatm Volkenroda.jpg|Körner-Volkenroda
Dosiero:Bahnhof Mühlhausen.JPG|stacidomo Mühlhausen


Unstrut-Hainich
Unstrut-Hainich
Distrikto Wartburg

La **distrikto Wartburg** - germane *Wartburgkreis* [prononco "**Vart**burkkrajs"] - situas en la pleja okcidento de la germana federacia lando Turingio, lime al la najbara federacia lando Hesio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Bad Salzungen. La distrikto nomiĝas laŭ la mezepoka fortikaĵo Wartburg, kie komence de la 16-a jarcento plurjare estis kaŝita la kristana reformisto Martin Luther. La distrikta areo ampleksas 1304&nbsp;km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Unstrut-Hainich norde, Gotha oriente, Schmalkalden-Meiningen sudoriente, Fulda sude kaj sudokcidente kaj Hersfeld-Rotenburg plus Werra-Meißner (la lastaj tri en Hesio) okcidente. La eksterdistrikta urbo Eisenach en la nordo kiel fingro de okcidento "enŝoviĝas" en la distriktan teritorion.

La sudokcidento de la distrikto apartenas al la mezalta montaro Rhön, kies pli granda parto pli okcidente troviĝas en la najbara federacia lando Hesio. La rivero Werra trafluas la teritorion, kaj la pleja nordo estas parto de la "nacia parko Hainrich". La mezepoka fortikaĵo Wartburg, laŭ kiu baptiĝis la distrikto kaj kiu apartenas al la teritorio de la urbo Eisenach, ekde la administra sendependiĝo de tiu urbo ne plu apartenas al la distrikta teritorio.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Thuringia BadSalzungen asv2020-07 img05 Gradierwerk.jpg|Bad Salzungen
Dosiero:Thuringia BadLiebenstein asv2020-07 img12 Theater.jpg|Bad Liebenstein
Dosiero:Ortsmuseum.jpg|Ruhla
Dosiero:Zella rhoen kirche.jpg|Zella


Wartburg
Wartburg
Distrikto Sömmerda

La **distrikto Sömmerda** situas en la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Sömmerda. La rivero Unstrut trafluas ĝin. La distrikto kovras areon de 804 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Kyffhäuser norde, Burgenland oriente, Weimarer Land plus la eksterdistrikta urbo Erfurt sude kaj la distriktoj Gotha kaj Unstrut-Hainich okcidente.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Urbaj kaj neurbaj komunumoj sen aparteno al komunumaro**:

**Komunumaroj**
 administra centro

* **1. komunumaro Gera-Aue ()**
# Andisleben ()
# Gebesee, urbo * ()
# Ringleben ()
# Walschleben ()

* **2. komunumaro Gramme-Vippach ()**
# Alperstedt ()
# Eckstedt ()
# Großmölsen ()
# Großrudestedt ()
# Kleinmölsen ()
# Markvippach ()
# Nöda ()
# Ollendorf ()
# Schloßvippach * ()
# Sprötau ()
# Udestedt ()
# Vogelsberg ()

* **3. komunumaro Kindelbrück ()**
# Büchel ()
# Griefstedt ()
# Günstedt ()
# Kindelbrück, urbo * ()

* **4. komunumaro Kölleda ()**
# Großneuhausen ()
# Kleinneuhausen ()
# Kölleda, urbo * ()
# Ostramondra ()
# Rastenberg, urbo ()

* **5. komunumaro Straußfurt ()**
# Gangloffsömmern ()
# Haßleben ()
# Riethnordhausen ()
# Schwerstedt ()
# Straußfurt * ()
# Werningshausen ()
# Wundersleben ()

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Erfurter Tor Sömmerda.JPG|Sömmerda
Dosiero:Koelleda rathaus.jpg|Kölleda
Dosiero:Landratsamt Sömmerda.JPG|la distrikta administrejo


Sömmerda
Sömmerda
Distrikto Weimarer Land

La **distrikto Weimarer Land**  - "lando de Vajmaro" - situas en la germana federacia lando Turingio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Apolda. La distrikto kovras areon de 803 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

Najbaras la distriktoj Sömmerda kaj Burgenland norde, Saale-Holzland kaj la eksterdistrikta urbo Jena oriente, la distriktoj Saalfeld-Rudolstadt sude, Ilm sudokcidente kaj la eksterdistrikta urbo Erfurt okcidente. La eksterdistrikta urbo Vajmaro komplete ĉirkaŭiĝas de la distrikto, sed mem ne apartenas al la distrikta teritorio.

La regiono estas karakterizita per laŭdire aparta pejzaĝa beleco, kiun tra la jarcento laŭdis multaj poetoj kaj verkistoj. Ofte oni nomis la montetaran pejzaĝon "Toskano de la Nordo". La rivero Ilm trafluas la distrikton.

Aparte rimarkindaj estas
* la avangarda arta domo en Apolda
* la kuracaj urboj Bad Berka kaj Bad Sulza, ĉi-lasta kun luksa terma banejo
* la historia kastelo de Kranichfeld
* subĉiela etnologia muzeo en Hohenfelden
* historiaj kastelo ekz. Kastelo Kromsdorf, akvokastelo en Kapellendorf kaj kavalira bieno en Auerstedt
Krome menciindas vasta reto de biciklaj kaj migraj vojoj, kiujn promenante jam frekventis Johann Wolfgang von Goethe.

## Administra divido 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .

**Komunumaroj**
 administra centro

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Museum Apolda.JPG|Apolda
Dosiero:Rathaus Bad Berka.JPG|Bad Berka
Dosiero:Wasserburg Kapellendorf 4.JPG|Kapellendorf


Weimarer Land
Weimarer Land
Luftwaffe

250px|eta|insigno de membro de Luftwaffe
La **Luftwaffe** (el la germana *Luft* - aero kaj *Waffe* - armilo) estas germana nomo por Germana Aerarmeo. Historie, **"Luftwaffe"** nomiĝas aerarmeon de Nazia Germanio inter 1935 kaj 1945, ĉefe dum la Dua Mondmilito. Luftwaffe estis fondita en 1935 kaj ties pastra patro kaj arkitekto estis Hermann Göring, kiu konstruis ĝin kiel elitan kaj post SS eble politike la plej konscia armea konsistero de Adolf Hitler, respektive de la nazia Tria regno.

La 13-an de septembro 1939 rezulte de ordonita de Wolfram von Richthofen la eksperimenta bombado de pola urbo Frampol, kies ununura celo estis pritakso de la efikeco de bombado en kampaj cirkonstancoj, bruliĝis ne malpli ol 60% de konstruaĵoj — ofte citata kiel ekzemplo de senbaza teroro de la germana aviado.

En la turnopunkta plurmonata batalo de Anglio la potenco de Luftwaffe dum la Dua Mondmilito estis rompita rilate al pilotoj, kvankam ne atakaviadiloj.

## Vidu ankaŭ 
* Legio Condor
* Bombardado de Gerniko
* Baedeker Blitz

Kategorio:Armeo de Nazia Germanio
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Nazia Germanio
Kategorio:Germanaj vortoj kaj esprimoj
Tárkány

**Tárkány** (tArkAnj) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Kisbér.
eta|maldekstra|Katolika preĝejo de Tárkány

## Bazaj informoj 
* Areo: 65 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo: 2945
* Telefonprefikso: 34

## Geografio 
Tárkány situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Troviĝas Bábolna 7, Komárom 24 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1221 en formo *Tarcan*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon en 1543, kiu refondiĝis en 1684. Iamaj vilaĝoj apartenas al Tárkány, kiuj vivis ĝis la turkoj: **Ölbő** (OlbO), **Vasdinnye** (vaŝdinje).

### Ölbő 
La unua mencio devenis el 1171 en formo *Elbeo*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, neniam ĝi refondiĝis.

### Vasdinnye 
Dum regado de Ladislao la 1-a (Hungario) aperis la vilaĝo en formo *Dinna* kaj alie *Digna*. En 1435 la kampoj apartenis al familio *Dinnyei Vas* kaj havis la vilaĝo preĝejon. Post la turkoj nur malgranda setlejo formiĝis, ne plu havanta memstarecon.

## Vidindaĵoj 
* postbaroka katolika preĝejo de 1734
* copfa katolika paroĥo de 1775
* kalvinana templo de 1800

## Famuloj 
En Tárkány naskiĝis monaĥo Izidor Sándor Szinek.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Okoličná na Ostrove, Slovakio
*  Felsőtárkány, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tokodaltáró

**Tokodaltáró** estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Esztergom. Altáró signifas mineja suba koridoro.
eta|Aerpanoramo de Tokodaltáró

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3150
* Poŝtkodo: 2532
* Telefonprefikso: 33

## Geografio 
Tokodaltáró situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Esztergom apud Tokod.

## Historio 
La vilaĝo naskiĝis en 1992, antaŭe ĝi estis parto de Tokod. En ĉirkaŭaĵo de Tokod oni loĝis dum la bronzepoko, poste romianoj. Ili profitis la karbon kaj fandis metalojn. La tataroj kaj post jarcentoj la turkoj detruis Tokod. En 1685 inter Tokod kaj Tát okazis granda venko kontraŭ la turkoj.

Vilaĝservoj estas klubo de maljunuloj, infanhelpa kaj familihelpa servoj, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, infankuracejo, dentokuracejo, apoteko, lernejo, infanĝardeno.

## Vidindaĵoj 
* katolika templo
* monumento pri ministo
* monumento pri revolucio okazinta en 1956

## Famuloj 
* Endre Galla, ĉinologo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Surmaoj

eta|knabino
eta|virino
alternative=Description de cette image, également commentée ci-après|eta|knabo kun bebo
La **surmaoj** estas etno en la sudokcidento de Etiopio kaj la allima Sudano.

Ili havas entute 20.622 anojn, el kiuj 19.622 vivas en Etiopio kaj 1.000 en Sudano (Censo 1998).

Ili vivtenas sin per bestbredado kaj malmulte ankaŭ per turismo. Ilia origina vivmaniero minacata unuflanke per la etiopia registaro, kiu volas civilizi la *"primitivan popolon"* de la surmaoj, aliflanke per la influoj de la sudanaj militrifuĝintaj, kiuj alfluas el la okcidento.

La surmaa lingvo (ISO 639-3 *suq*) apartenas al la nilsahara lingvofamilio kaj tie al la surmaaj lingvoj de la orientsudana grupo. Al tiu lingvo apartenas la *tirima* kaj *ĉaja* dialektoj. La surmaa lingvo estas proksime parenca al la mursia.

## Quellen 
## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj pri surmaoj en remibenali.com 

Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kategorio:Etnoj en Sudano
Altaj Tatroj

eta|maldekstra|250px|Gerlachovský štít
eta|maldekstra|250px|Kriváň
**Altaj Tatroj** (, ) estas la plej alta montaro en Slovakio kaj en Pollando. Ĝi estas geomorfologia subtutaĵo de Orientaj Tatroj okcidente de Kopa selo (Kopské sedlo), kiu apartiĝas ĝin de Belianaj Tatroj (Belianské Tatry). Sude ĝi limas kun Subtatra kaldronejo (Podtatranská kotlina). Ĝi havas areon 341&nbsp;km² (260&nbsp;km² sur *Slovakio* kaj 81&nbsp;km² en *Pollando*). La longeco de Altaj Tatroj estas proksimume 26&nbsp;km kaj la larĝeco 17&nbsp;km.

## Situo 
La montaro estas de sudo limigita de Subtatra kaldronejo, de norde ĝi najbaras kun Spišská Magura kaj la okcidentan limon kreas Kôprová dolina apartiganta Altajn Tatrojn de Tatroj Okcidentaj. Oriente ĝi estas limigita per masivo de Belianské Tatry. Belianské Tatry estas malpli altaj ol Altaj Tatroj (areo 64&nbsp;km², la longeco de montodorso 14&nbsp;km, la plej alta monto Havran - 2142 m).

## Lokoj 
* Popradské pleso

## Vidu ankaŭ 
* Karpataj montarbaroj
* Akvofaloj de Mickiewicz
* 1989 Tatry
* Tramtransporto en Altaj Tatroj
* Trolebusa transporto en Altaj Tatroj
Preston Brown

**Preston BROWN** (1872–1948) estis usona armea oficiro, naskiĝinta en Lexington, Kentucky. Li diplomitiĝis en Universitato Yale en 1892 kaj enpaŝis la armeon kiel ordinara soldato. Li iĝis majoro en 1916, vic-kolonelo en 1917, en 1918 kolonelo de la nacia armeo, en aŭgusto samjara brigada generalo. Li partoprenis kaj komandis batalojn de la 3-a divizio ĉe Ofensivo Meuse-Argonne. Poste li laboris por la stabo en la okupita Germanio. En 1921, li iĝis komandanta generalo de la tria infanteria brigado.

Kategorio:Usonaj soldatoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1872
Kategorio:Mortintoj en 1948
Amastombo

**Amastombo** estas loko, kiu estas uzita por meto de pli granda kvanto de mortintaj viktimoj. Kutime temas pri neidentigeblaj homaj korpoj. La amastombo estadas konstruata plej ofte por granda kvanto de viktimoj de naturkatastrofoj aŭ dum grandaj epidemioj de infektaj malsanoj dum la t.n. pandemioj, en la pasinteco ekz. dum la t.n. pestaj batoj, epidemioj de ĥolero aŭ variolo ks. Nuntempe kutime temas pri amase murditaj homoj, kiujn necesis rapide sepulti, kutime dum ia formo de religia, etna aŭ politika genocido, resp. dum amasekzekutoj de pl.i granda kvanto de personoj. Per konstruado de amastomboj oni anticipas disvastiĝadon de malsanoj kaj infektaj malsanoj en la tempo de naturaj krizoj kaj en la tempo de milito, intercivitana milito. Ofte al krimuloj de tiuj ĉi terurigaj faroj temas pri tio, por ke okazu kamuflado de amasaj ekzekutoj.

Unu el la plej grandaj amastomboj estis malkovrita post fino de la dua mondmilito en nordorienta en ĉirkaŭaĵo de urbo Bełżec proksime de unu el la koncentrejoj (Nazia ekstermejo Bełżec/Belzec), kiu enhavis proksimume ĉirkaŭ 600000 homaj korprestaĵoj enfositaj en la tero. Eblas renkontiĝis kun amastomboj ankaŭ hodiaŭ ekzemple sur teritorio de Bosnio kaj Hercegovino, kiam en la 90-aj jaroj okazis granda intercivitana konflikto inter lokaj nacioj.

Kategorio:Sepultado
Kategorio:Genocido
Kategorio:Tombejoj
Gumuzoj

eta|Gumuzoj.
La **gumuzoj** estas etno kiu vivas en la provincoj Benishangul-Gumuz en Etiopio kaj Fazogli en Sudano. La nombro de iliaj anoj estas proksimume 121.000. En la pasinteco oni kunigis ilin kun aliaj etnoj, kiuj vivas laŭlonge de la limo inter Sudano kaj Etiopio sub la nomo Shanqella.

La gumuza lingvo apartenas al la nil-saharaj lingvoj. Multaj gumuzoj vivas en la arbustsavano. Laŭ la memoro tradiciita en la etno ili antaŭe vivis en la okcidenta parto de la provinco Goĝamo (Gojam].

Migra kampokultivado, ĉasado kaj kolektado estas la ekzistobazo de la gumuzoj. Krom tio ili estas konataj pro ilia fandado de fero. Ili kultas la naturon, dio kaj la suno por ili estas samsignifaj. Dum ceremoniaj eventoj ili portas por honorado sunombrelojn.

Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kategorio:Etnoj en Sudano
Belleau

**Belleau** povas esti:

* nomo de komunumoj en Francio:
** Belleau (Aisne)
** Belleau (Meurthe-et-Moselle)
* Belleau (Anglio)
* Batalo de arbaro Belleau
* guberniestro de Kebeko, Narcisse-Fortunat Belleau
* Militŝipo de la Usona Mararmeo:
** USS Belleau Wood
** USS Belleau Wood (LHA-3)
* Remy Belleau, (1528-1577) franca dramaturgo 
* Bernard Belleau (1925–1989) kanada keimisto (reakcio Fujimoto-Belleau)
La Verduloj (Nederlando)

[eta|178px|La [sunfloro estas la partia emblemo.]]

**La Verduloj** (nederlande: *De Groenen*) estas politika partio en Nederlando kun ekologia fokuso. La partio fondiĝis dum la jaro 1983. Kontraste al la enlande pli granda dua ekologia partio GroenLinks, De Groenen estas konsekvence kontraŭarmea.

Ekde la lokaj politikaj balotoj de la 7-a de marto 2006 la partio nur reprezentiĝas en la parlamento de la urbo Zwolle, ne en pliaj urbaj aŭ regionaj parlamentoj, do ne estas granda politika forto de la lando.

Sur internacia nivelo la partio estas konstanta membro de la verdaj partiaj interligoj. Interalie en la Eŭropa Unio ĝi apartenas al la dum 2004 fondita Eŭropa Verda Partio.

## Eksteraj ligiloj 
* ''* Oficialaj paĝoj de *La Verduloj''

Kategorio:Politikaj partioj de Nederlando
Kategorio:Ekologiaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1983
Vérteskethely

eta|Evangelia preĝejo
**Vérteskethely** (vErteŝkethej) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Kisbér. Vértes estas nomo de la monto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 2859
* Telefonprefikso: 34

## Situo 
La vilaĝo situas sur deklivoj inter montoj Vértes kaj Bakony, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo Székesfehérvár-Kisbér preteriras. La lasta urbo troviĝas 5 km-ojn for.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la ferepoko, poste alvenis romianoj kaj avaroj. La unua mencio devenis el 1250. Ekde 1332 la foirotago iĝis mardo. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1738 grafo Esterházy akiris la kampojn kaj la vilaĝo renaskiĝis. En 1952 kolĥozo formiĝis. La vilaĝo apartenas al vinoregiono Ászár-Neszmély.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo de 1771
* parko apud la vilaĝo kaj arbaro, ŝatata loko de turistoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Vértessomló

**Vértessomló** (vErteŝomlO) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Transdanubio**, en departemento Komárom-Esztergom, en subregiono de Tatabánya. Vértes estas nomo de la monto.

* Areo: 22 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1300
* Poŝtkodo: 2823
* Telefonprefikso: 34

La vilaĝo situas en monto Vértes, laŭ traira flankovojo. Troviĝas Tatabánya 9, Környe 7, Várgesztes 6 km-ojn for.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la romianoj. La unua mencio devenis el 1326 en formo *Semyenfelde*. Dum regado de Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) la vilaĝo uzas la nomon *Somolya*. En 1453 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. 300ra|eta|dekstra|Fortikaĵo ĉe Vértessomló
En 1727 grafo Esterházy akiris la kampojn kaj germanoj refondis la vilaĝon. Ekde 1890 la oficiala nomo iĝis Vértessomló. La loĝantaro okupiĝis pri minado, faradoj de kalko kaj braĝo (karbeto).

## Fortikaĵo Vitány (vitAnj) 
En la 14-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis. Tiutempe 35 vilaĝoj apartenis al tiu fortikaĵo. Iomete for troviĝis alia fortikaĵo nomata *Gerencsér*.

## Vidindaĵoj 
* restaĵoj de fortikaĵo nomata Vitány en la proksimo
* sonorilostablo
* ĉasdomo
* baroka katolika pilgrimloka Preĝejo Vizito de Maria (Vértessomló), iama kapelo, en 1875 trakonstruiĝis preĝejo
* malnova lernejo
* golgoto
* kastelo de Esterházy
* lagoj por fiŝkaptistoj
* fonto en la arbaro

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Vértestolna

**Vértestolna** [vErteŝtolna] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tata. Vértes estas nomo de la montaro.
eta|maldekstre|Vojo al la preĝejo en Vértestolna
eta|Domoj en Vértestolna
eta|Preĝejo de Vértestolna

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 2833
* Telefonprefikso: 34

## Geografio 
Vértestolna situas laŭ traira flankovojo. Tata (Hungario) troviĝas 12, Tatabánya 16, Tarján 4 km.

## Historio 
Loko de Vértestolna estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio devenis el 1337 en formo *Tolma*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1733 grafo Esterházy invitis germanojn, kiuj refondis la vilaĝon.

Apartenas al la vilaĝo eksvilaĝo nomata Kovácsi (kovAĉi), kiu en dokumentoj aperis en 1364 en formo *Marco de Koacy*. Post la turka detruo ĝi neniam renaskiĝis.

En Vértestolna migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* rombaroka katolika preĝejo el la 18-a jarcento
* kapelo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Arboreoj

La **arboreoj** (alia nomo: "Marle") estas malmultnombra etno (proksimume 3.000 homoj), kiu vivas en la sudokcidento de Etiopio ĉe la lago Chew Bahir (antaŭe Lake Strfanie) en kvar vilaĝoj. "Ar" signifas virbovo kaj "bore" lando.

La arboreoj vivtenas sin kiel la plej multaj paŝtistaj etnoj de la regiono precipe per siaj gregoj (lakto, viando) kaj kultivata mileo kaj aliaj agrikulturaj produktoj, kiujn ili kultivas en la aluvia regiono de la rivero Vojto (Woito).

Senperaj najbaroj estas la camajoj, boranaoj kaj hamaroj

## Esploroj 
* Yukio Miyawaki
* Tadesse Wolde
* Echi Gabbert
* Anette Peller

## Retligiloj 
* Fotogalerio de A. Peller el 1996 
* www.arbore.de

Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kestřany

**Kestřany** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek. Vivas ĉi tie  (). Ĝi konatas precipe pro du unike konservitaj mezepokaj fortikaĵoj kaj granda golfludejo. En aŭgusto en ĝi okazas tradicia kultura aranĝo kun konkurso pri orplacerado en la rivero Otava.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Kestřany.jpeg
Kestřany.suba.fortikaĵo.JPG
Horní tvrz in Kestřany (1).JPG


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Ĉeskobudejovica baseno
Kategorio:Setlejoj sur Otava
Akva rezervujo Orlík

**Akva rezervujo Orlík** (ĉeĥe: *Vodní nádrž Orlík*) situas en Ĉeĥio, en norda parto de Sudbohemia regiono, sude de ĉefurbo Prago. Temas pri akvorezervujo, grava ripozregiono kaj centro de akvosportoj en somera sezono kun regula ŝiptransporto kuniganta la ĉefajn turismajn lokojn.

La akva rezervujo alprenis nomon de la kastelo Orlík (en la ĉeĥa lingvo laŭvorte tradukite signifas *"Agleto"*), situanta sur ĝia bordo.
Ĝi estas la plej granda el akvaj rezervujoj konstruitaj sur la rivero Vltava kaj koncerne volumon de entenata akvo la plej granda akvorezervujo en la tuta Ĉeĥio. La konstruado daŭris ekde 1954 ĝis 1962, la akvoareo estas 24 kvadratkilometroj, la profundo atingas ĝis 74 metroj.

## Vidu ankaŭ
* Orlikaj murdistoj
* Žďákovský most - ponto
* Podskalí - inundigita municipo dum la konstruado de la valbaraĵo

## Pluaj fotoj

OrlikLuftbild.jpg|Kastelo Orlík surborde de la valbaraĵo

### Panoramo
Orlík
Orlík
Orlík
Kategorio:Teknikaj memorindaĵoj en Sudbohemia regiono
Kategorio:Teknikaj memorindaĵoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Orlík nad Vltavou
Kategorio:Solenice
Kategorio:Bohostice
Kategorio:Hidroteknikaj strukturoj
Mönch

**Mönch** (signifo en Esperanto: "monaĥo") estas kun alteco de 4107 m super la marnivelo rimarkinda monto en la Bernaj Alpoj, kiu formas kune kun Eiger kaj Jungfraŭ la faman monttriopon de Berna Oberlando.

## Priskribo 
Mönch situas inter la impresa sed mortiga Eiger kaj Jungfraŭ. Je ĝia orienta kresto, la tiel nomita *Eigerjugo* ekfluas la Eiger-Glaĉero, je la nordvando de Eiger troviĝas la glaĉero *Eismeer*, kiu estis iam tributglaĉero de Suba Grindelwald-Glaĉero, pli okcidente naskiĝas la *Grindelwald-Fiescher-Glaĉero* kiu estas la ĉefa tributglaĉero de Suba Grindelwald-Glaĉero. Je la suda flanko de Mönch naskiĝos parto de la Aleĉ-Glaĉero, kiu apartenas al la Monda Naturheredaĵo de UNESKO Jungfraŭ-Aleĉ-Bieĉhorno.

Inter la Eiger-Glaĉero kaj Eismeer troviĝas interne de la monto Mönch la haltejo ''* (en Esperanto *glacimaro''), de kiu piedira tunelo kondukis al belvidplatformo je alteco de 3159 m s.m., kiu estis malfermita la 25-an de juli 1905. Ĝis la jaro 1912, kiam estis atingita per tunelo tra Mönch Jungfraŭjoch,  estis la finhaltejo de la Jungfraŭ-Fervojo.

## Historio 
La unua grimpado de Mönch okazis la 15-an de August 1857 per Christian Almer, Christian Kaufmann, Ulrich Kaufmann kaj Sigismund Porges.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri grimraportoj al Mönch en germana lingvo

Kategorio:Montoj en Svislando
Kategorio:Kantono Berno
Kategorio:Berna Oberlando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
Kategorio:Alpaj kvarmiluloj
Deutsche Welle

**Deutsche Welle** ("germana ondo", mallongigo: **DW**) estas germana radistacio kaj televidkanalo por eksterlando. Ĝi havas studiojn en Bonn kaj Berlino. Ĝi elsendas per *DW-RADIO* (enlanda radiostacio), *DW-TV* (televidstacio), *DW.DE* (mondvasta elsendado) kaj ''*. Krome ĝi prezentas interretpaĝaron en 30 lingvoj.

[eta|Elsendejo "Schürmann-Bau" de Deutsche Welle en [Bonn]]
eta|Studio de Deutsche Welle en Bonn

*Deutsche Welle* komencis elsendadon la  je la kulmino de Malvarma milito. La radiostacio havas 1.444 dungitojn (stato: 2006). ** estas neprofitocela institucio, financata per la germana ŝtato, sed sendependa en la enhavo de la elsendoj. Inter la ĵurnalistaj kunlaborantoj estas interalie la esperantistoj Klaus Dahmann kaj Grigorij Arosev. Inter 1959 kaj 1990 ĝi konkurencis al la eostgermana Radio Berlino Internacia.

## Proponoj de *Deutsche Welle'' 
* Interretaj informoj en 30 lingvoj
* Por studintoj/studantoj/studontoj en Germanio
* germanizer

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro
* dissendila identigilo de la radiostacio (arkivigite)
* Die DW und Digital Radio Mondiale/Digitale Kurzwelle

Kategorio:Germaniaj radiostacioj
Kategorio:Televidkanaloj
Kategorio:Germanlingvaj radiostacioj
Wilkins-bankizo

eta|350ra|Situo de Wilkins-bankizo en Antarkto kaj ĝia stato en marto 2008
**Wilkins-bankizo** en Antarkto estas bankizo (glacia "karapaco") flosanta sur la malprofunda maro.
Ĝi vastas 13.000&nbsp;km² kaj situas "vidalvide" de Fajrolando, en distanco de 1.600 km al la suda pinto de Sudameriko.

Wilkins-bankizo ricevis publikan atenton en marto 2008, kiam granda parto de la glacio forrompiĝis 
Kiel kaŭzon sciencistoj supozas la fandiĝon de la glacio pro la tutmonda varmiĝo, kiu aparte trafas la regionon de Antarkto.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ĉu la Antarkto malglaciiĝas? (filmeto kun esperantaj subtitoloj)

Kategorio:Akvaĵoj en Antarkto
Kategorio:Palmera Tero
Kategorio:Flosglacio
Infuzorio

eta|Organismoj en malfeŝa akvo (1911)
Tradicie, oni nomis **infuzorioj** tiujn ĉelojn aŭ mikroorganismojn, kiuj havas harciliojn aŭ aliajn strukturojn de movigo por sia moviĝo en likva medio. La unuaj  organismoj de tiuj karakteroj observitaj (en la dua duono de la 17-a jarcento) de Leeuwenhoek estis atingitaj el elfojnaj infuzaĵoj, de tie devenas la nomo infuzorioj.

Dum oni antaŭeniris en la kono pri la mikroorganismoj kaj oni atribuis ilin al diferencaj taksonoj, la termino infuzorio iĝis **senuza** en la nivelo de la biologio. Pro tio la nuntempa enkadrigo taksonomia estas malfacila, kvankam la plej-parto estas inkluditaj aktuale en la regno protista. La termino infuzorio ne havas validan taksonomian karakteron (ne estas taksono), tio estas, ĝi ne inkludas difinitan kaj unikan tipon de vivaj estaĵoj, sed aplikiĝas al granda kvanto de vivaj estaĵoj tre diferencaj.

Lamarko konsideris la infuzoriojn kiel **unuan gradon** de organiziteco de animaloj el la plej simplaj al la plej perfekta (la homo). Li difinis ilin kiel mikroskopajn korpojn, sen radia dispozicio nek speciala organo.

## Referencoj
Infuzorio
Infuzorio