open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Befiehl du deine Wege

eta|Titolbildo de *Praxis Pietatis Melica,* eldono de 1721.
**Befiehl du deine Wege** [Ordonu viajn vojojn] estas eklezia kanto de Paul Gerhardt. Ĝi aperis unuafoje en 1653 en la kvina eldono de la kantaro de Johann Crüger, *Praxis Pietatis Melica*.

## Historio 
Pri la ekzaktaj cirkonstancoj de la teksta ekesto neniu estas konata. La ekestotempo estas tiurilate limigebla, ke en 1653 en la 5-a eldono de la kantaro de Crügers alvenis 64 novaj tekstoj de Paul Gerhardt kompare kun la 2-a eldono el 1647.

La komencvortoj de la dek du strofoj formas kiel akrostiko la psalmverson Ps 37, 5: „Befiehl dem Herren Dein’ Weg und hoff auf ihn, er wird’s wohl machen“ laŭ la germana traduko [eo: Transdonu al la Eternulo vian vojon kaj fidu Lin, kaj Li faros.].
eta|Evangela Kantaro, 1901

Je la unua presaĵo de 1653 en *Praxis Pietatis Melica* de Crüger staras ĉe la teksto de Gerhardt la noto „Mel[odio] *Lobet GOtt unsern HErren*“. Bartholomäus Gesius presis ĝin unuafoje en 1603 en sia kolekto *Enchiridium Etlicher Deutschen und Lateinischen Gesengen* kune kun la teksto *Lobet Gott, unsern Herren*. Georg Philipp Telemann aranĝis en 1730 la kanton kaj ŝanĝis la origine dorian melodion en minoron. Tiuforme la kanto konserviĝis ĝis nun en multaj kantaroj, ekzemple en la Evangela Kantaro kiel numero 361.

La unua duono de la melodio havas egan similecon kun la Pavane *Belle qui tien ma vie* el la *Orchésographie* de Thoinot Arbeau (1588). La tekston oni kantis dumpase de la historio ankaŭ sur aliaj melodioj. Interalie oni submetis ĝin sub la melodion de *Mein G’müt ist mir verwirret* de Hans Leo Haßler (1601), per kiu oni ankaŭ kantas aliajn religiajn tekstojn kiel ekzemple *O Haupt voll Blut und Wunden* de Paul Gerhardt aŭ *Herzlich tut mich verlangen* de Christoph Knoll.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Moritz Fischer: Prediko pri „Befiehl du deine Wege“ (eg 361) de la 28-a de januaro 2007
* La prediko de la 4-a de februaro 2007: »Befiehl du deine Wege«

Kategorio:Germanlingvaj kantoj
Kategorio:Himnoj
8837 Londono

**8837 Londono** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

Per ĝia absoluta magnitudo de 15 oni povas taksi ĝian grandon inter 3 kaj 8&nbsp;km.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la brita urbo Londono, ĉefurbo de Anglio kaj de la Unuiĝinta Reĝlando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Flughaveno Denvero

La **Internacia Flughaveno Denvero** estas civila flughaveno en Denvero (Koloradio), Koloradio. Laŭ areo, ĝi estas la plej granda flughaveno en Usono kaj la dua plej granda flughaveno en la mondo. Ĝi ankaŭ estas la dek-unua plej uzata flughaveno en la mondo. La flughaveno estas nabo de Frontier Airlines, Great Lakes Airlines, kaj United Airlines.

Denvero
László Kiss (astronomo)

**László KISS** [lAslO kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss László** estas hungara-serba-aŭstraliana astronomo, fizikisto, pedagogo, membro (korespondanta (2013), ordinara (2019)) de Hungara Scienca Akademio. Li uzas la nomformon *Kiss L. László* dum publikado.

László Kiss http://www.sci.u-szeged.hu/kar/eletpalyak-130208/dr-kiss-laszlo?objectParentFolderId=20222 naskiĝis la  1972 en Jugoslavio, en Subotica.

## Biografio 
László Kiss apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, universitaton jam en Szeged (pro la enlanda milito en la disfalanta Jugoslavio), kie li ankaŭ doktoriĝis. Li komencis instrui samloke en la universitato en 1991. Inter 2002-2009 li esploris en Sidnejo. Reveninta al Hungario li ekhavis postenon en Budapeŝto, en astronomia instituto de MTA. Ĝis tiam li malkovris multe da asteroidoj. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filojn.

La asteroido 113202 Kisslászló estis nomita en lia honoro.

## Verkaro (elekto) 
* *Amatőrcsillagászok kézikönyve* (Manlibro de amatoraj astronomoj), (1999) kune kun aliaj
* *Meteor csillagászati évkönyv 2013* 2012, kune kun aliaj

## Notoj kaj referencoj 
## Fontoj 
* biografio angle
* hungarlingva biografio

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de László Kiss

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Serbaj fizikistoj
Kategorio:Serbaj astronomoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Serbaj akademianoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
8829 Buczkowski

'*8829 *Buczkowski'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 1988 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Debra L. Buczkowski*, anino de la estraro de la Laboratorio de Aplikata Fiziko de la Universitato Johns Hopkins. Sperta pri la topografia analizo de alfrapaj strukturoj, ŝi proponis scenarojn de formado por *Saturnalia Fossa* kaj *Divalia Fossa'' : grandaj valoj de 4 Vesta.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Brigitta Boccoli

**Brigitta BOCCOLI** (naskiĝis  en Romo) estas itala aktorino, kaj fratino de aktorino Benedicta Boccoli  Ŝi ankaŭ havas du fratojn: Barnaby kaj Filippo.

## Biografio 
Naskiĝinta en Roma (Italio) , ŝi estas la edzino de leon-dresisto kaj cirka atleto Stefano Nones Orfei. Ili renkontiĝis dum programo *Reality Circus*, kaj ili havas filon nomitan Manfredi.

## Televido 
* 1987-1988: *Domenica in* - kun Lino Banfi, Toto Cutugno, Benedicta Boccoli, Paulo Roberto Falcão, Patrizio Vicedomini
* 1988-1989: *Domenica in* - kun Marisa Laurito, Benedicta Boccoli, Lisa Russo, Roberto D'Agostino, Arianna Ciampoli
* 1989-1990: *Domenica in* - kun Edwige Fenech, Pupo, Roberto D'Agostino, Maurizio Ferrini, Benedicta Boccoli, Bruno Vespa
* 1990-1991: *Domenica in* - kun Gigi Sabani, Simona Tagli, Elisa Satta, Gaspare Barbiellini Amidei
* 2006: *Reality Circus* - prezentita de Barbara D'Urso - Reality show - Canale 5

## Teatraĵoj 
* 1993-1994: *Scanzonatissimo*, reĝisoro: Dino Verde
* 1998: *Il gufo e la gattina*, reĝisoro: Furio Angiolella
* 1999: ''L'ultimo Tarzan*, reĝisoro: Sergio Japino
* 1999-2001: *Il padre della sposa*, reĝisoro: Sergio Japino
* 2001: *Anfitrione*, reĝisoro: Michele Mirabella
* 2002: *La schiava*, reĝisoro: Claudio Insegno
* 2002-2003: *Uscirò dalla tua vita in taxi*, reĝisoro: Ennio Coltorti
* 2003: *Il Paradiso può attendere*, reĝisoro: Anna Lenzi
* 2010: *La mia miglior nemica*, reĝisoro: Cinzia Berni

## Kino 
* 1982: *Manhattan Baby*, reĝisoro: Lucio Fulci
* 1985: *La ragazza dei lillà*, reĝisoro: Flavio Mogherini
* 1987: *Com'è dura l'avventura*, reĝisoro: Flavio Mogherini
* 1991: *Nostalgia di un piccolo grande amore*, reĝisoro: Antonio Bonifacio
* 2003: *Gli angeli di Borsellino*, reĝisoro: Rocco Cesareo
* 2006: *Olè'', reĝisoro: Carlo Vanzina

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Brigitta Boccoli en IMDb
*  Brigitta Boccoli en AlloCiné

Kategorio:Italaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Bakado

eta|Bakado de pano en moderna forno, 2013 en Finnlando
**Bakado** estas procezo de kuirado pere de seka varmo kiu ĝenerale fariĝas ene de forno. Ĝi konsistas el aplikado de varmo al nutraĵo sen perado de iu likvida elemento, kiel varma akvo aŭ simila.

Inter nutraĵoj komune estas bakitaj pano, biskvitoj, kukoj kaj dolĉaĵoj. Oftaj ingrediencoj estas gisto, dukarbonato; graso kaj oleo; ovo, lakto kaj sukero. Tiuj komponaĵoj miksiĝas por krei paston kiun poste oni lokigas en kaserolo aŭ pleto por varmigi ĝin.

La fermentoj produktas gason, kiu restas ene de la interno de la pasto kaj faras ke tiu pligrandiĝu. La graso permesas ke la pastoj iĝu facile knedeblaj kaj ke la fina produkto estu pli mola.

## Vidu ankaŭ 
* Rostado
* Kuirforno
* Panbakejo

Kategorio:Bakado
Kategorio:Kuirartaj teknikoj
(8838) 1989 UW2

**(8838) 1989 UW2** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Nobuhiro Kawasato elde Okutama (distrikto de Tokio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Hioki
Kategorio:Malkovrita de Nobuhiro Kawasato
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Sándor Károly Kiss

**Sándor Károly KISS** [ŝAndor kAroj kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Sándor Károly,** france **Alexandre (Charles) Kiss** [aleksandr ŝArl] estis hungardevena-franca juristo, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1990).

Sándor Károly Kiss http://hu.wikipedia.org/wiki/Kiss_S%C3%A1ndor_K%C3%A1roly naskiĝis la  1925 en Budapeŝto. Li mortis la  2007 en Strasbourg.

## Biografio 
Sándor Károly Kiss frekventis universitatojn komence en sia naskiĝurbo, poste en Hago kaj Parizo. Post lernado li ne hejmenvenis, sed li laboris inter 1951-1993 en *Centre national de la recherche scientifique* ĝis la pensiuliĝo. Ekde 1963 li instruis en diversaj universitatoj. En 1969 kun René Cassin kaj aliaj li fondis *Institut international des droits de l’homme* en Strasbourg. Li ofte donis konsilojn al UNO kaj UNESCO. Li okupiĝis precipe pri franca kaj internacia juroj, homaj rajtoj, mediprotekto. Li ricevis honoran legion en 1993, francajn premiojn ekde 1971, fine aŭstran premion en 1988.

## Verkaro (elekto) 
* *L’abus de droit en droit international* (1952)
* *Los principios generales del derecho del medio ambiente* (1975)
* *Droit international de l’environnement* (1989)
* *Guide to international environmental law* (2007)

## Fontoj 
* franclingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Francaj juristoj
Kategorio:Francaj pedagogoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kapelo Patrineco de Sankta Maria (Miskolc)

**Kapelo de Patrineco de Sankta Maria** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Miskolc.

## Historio 
En la 1870-aj jaroj monaĥinejoj alvenis en la urbon, komence ili instruis en lernejo. Por tiu celo oni konstruis kapelon kune kun monaĥinejo en la sekva jardeko helpe de ĉefepiskopo de Eger.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas laŭ la strateto kunigita kun la monaĥejo, tial en la fasado estas videbla la ĉefenirejo, krome korta enirejo. Apud la ĉefenirejo situas po 1 malplenaj niĉoj. Ĉe la unua etaĝo timpano etendiĝas, pli supre malalta turo altiĝas, kies pinto estas duonglobo. Interne la 3 freskoj prezentas naskiĝon de Jesuo, Jesuon havanta 12 jarojn en templo inter pastroj, fine epizodon "Lasu al mi la bebojn".

## Fontoj 
* hungare
* hungare
* hungare

Miskolc
Patrineco
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Miskolc
Yu Gil-jun

**Yu Gil-jun** (koree: 유길준;兪吉濬, 4-a de oktobro 1856 - 30-a de septembro 1914) estis korea sendependeca aktivisto kaj politikisto, reformisma aktivisto, klerisma filozofo. Kromnomo estis **Gudang** (구당 矩堂), **Chonmin** (천민 天民), **Guil** (구일 矩一).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Yu Gil-jun  
* Yu Gil-jun  
* Yu Gil-jun  
* Yu Gil-jun 
* 구당 유길준(矩堂 兪吉濬):2003년 12월의 문화 인물  

Kategorio:Koreaj sendependecaj aktivuloj
Kategorio:Koreaj politikistoj
Ahn Chang-ho

**Ahn Chang-ho** (안창호;安昌浩, 9-a de novembro 1878 - 10-a de marto 1938) estis koreia porsendependeca aktivulo kaj politikisto, reformisma aktivisto. Lia kromnomo estas **Dosan** (도산;島山) kaj **Sanong** (산옹;山翁).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ahn Chang-ho 
* Dosan Ahn Chang-ho memorial museum  
* Dosan Academy 
* Ahn Chang-ho:Navercasts 
* The Ahn Chang Ho Website 
* Biographical Information  
* Dosan Ahn Chang-ho House  
* Patriot Dosan Ahn Chang-ho Memorial  

Kategorio:Historio de Koreio
Kategorio:Koreaj politikistoj
(8840) 1989 WT

**(8840) 1989 WT** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
László Kiss (statistikisto)

**László KISS** [lAslO kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss László,** angle **Leslie Kish** estis hungardevena usona statistikisto, matematikisto, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1985).

László Kiss http://www.ksh.hu/statszemle_archive/2001/2001_02/2001_02_198.pdf naskiĝis la  1910 en Hungara reĝlando, en Poprád (nuntempa Poprad en Slovakio). Li mortis la  2000 en Usono, en Ann Arbor.

## Biografio 
Plena familio de László Kiss migris al Novjorko en 1926. Post 3 jaroj li eklaboris en instituto, dume li plulernis vespere. En 1937 li batalis 2 jarojn en Hispanio en la enlanda milito, kie li vundiĝis. En 1939 li diplomiĝis en Usono, poste li havis ŝtatajn postenojn. Dum la 2-a mondmilito li estis meteorologo en la armeo. Li doktoriĝis el matematiko en 1948, el sociologo en 1952. En 1960 li ekinstruis en universitato ĝis sia pensiuliĝo en 1981. Li profitis la probablokalkulon en la statistiko. Li longe redaktis *Survey Statistician*. Li ricevis hungaran premion en 1997.

## Verkaro (elekto) 
**Survey sampling* (1965)
**Statistical design for research* (1987), hungare en 1989
**Questions/answers (1978–1994) from the Survey Statistician* (1995)
**Selected papers* (2003)

## Fontoj 
* biografio hungare
* [hungarlingva biografio](http://hu.wikipedia.org/wiki/Kiss_L%C3%A1szl%C3%B3_(statisztikus))

Kategorio:Usonaj statistikistoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Temporalo (liturgio)

Per la termino **Temporalo** aŭ **Liturgia Temporalo** oni intencas indiki du kulturajn nociojn rilatajn al precizaj kristanaj datrevenoj kaj liturgiaĵoj, aparte katolikaj kaj specife latinaj.

Unualoke per la vorto Temporalo  oni aludas al kronologio, nome al amplekso de normoj kiuj en iuj kristanaj ritoj disciplinas la kronologian sinsekvon de la menciitaj datverenoj por ĉion komgruigi kun aliaj dispozicioj de la specifa liturgia jaro kaj, precipe, de la Liturgia kalendaro propra de la koncernata rito.

Dualoke per la vorto “Temporalo” oni intencas indiki “libran” nocion, nome liturgia libro aŭ ties ero kie estas entenataj la tekstoj kaj la ritoj koncernantaj la celebradon de iliaj datrevenoj. Tiu dua nocio alestiĝas, praktike, pli ol la unua.

## Origino de la liturgia Temporalo 
Vidu ĉe Liturgia jaro de la Katolika Eklezio.
La Temporalo(j) formiĝis sur la bazo de la unua kalendarigo strukturanta la liturgian jaron, tiu koncernanta la kalendarigon de la datrevenoj kaj celebradoj rilatajn al Sinjoro Jesuo Kristo kaj en la medio de triunuaj rilatoj kaj en medio de la tempo kiu etendiĝas de la preparo por la unua alveno de la Mesio (laŭ la Malnova Testamento), ties reala kaŝita kaj publika vivo, la descendo de la Sankta Spirito ĝis la tempo de la Eklezio, kaj ĝis la dua alveno de Jesuo (Parusio).

Dekomence la nocio “Temporalo” altiris la atenton nur al la kronologia aspekto, nur sekve enŝoviĝis tiu libra, entenanta datrevenojn kaj rilativajn liturgiaĵojn.

## Difino pri Temporalo 
Kiel asertite en la voĉo Liturgia jaro de la Katolika Eklezio, pro historiaj motivoj ne okazas plena koincidon inter la unua struktura kalendarigo de la liturgia jaro dum kaj la Temporalo kiel kronologio entenas ankaŭ elementojn de la dua kalendara strukturo kun ekleziaj eventoj. Pro tio oni sugestas jenan difinon rilate la aspekton kronologian: *Temporalo estas la kalendarigo de la datrevenoj kaj celebradoj koncernantaj kaj la misterojn de la Sinjoro Jesuo Kristo kaj datmemorojn de sanktuloj, kun plue iuj ekleziaj eventoj kondiĉe ke tiuj eventoj ne rekte influu la liturgian tempon kies estas parto.*

Rilate la aspekton libran, la difino estas intuicia kiel dirate plisupre.

## Kronologia organizo de la Temporalo 
Diversaj estas la motivoj pro kio specifa datreveno aŭ celebrado estas fiksita en determinita tago de la liturgia jaro.

Ankaŭ se datfiksita, iu datreveno ne necese povas esti celebrita ĉar eblas ke ĝi koincidu kun alia de pli grava grado, kaj de la Temporalo kaj de la Sanktulrita periodo.

Por reguligi tion oni profitas de la principoj de la **Okaziĝo** kaj de la **Kunokaziĝo** siavice regulitaj de la kriterio de la **Prioritato**.

## Organizo de libra aspekto de la Temporalo 
En la plej granda parto de la kristanaj ritoj la libra Temporalo ne plu estas ununura tiucela liturgia libro sed ero de tiu libro: estas la kazo, se ekzempli, de la Meslibro aŭ de la Liturgio de la horoj de la roma rito.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Liturgia jaro
* Liturgia jaro de la Katolika Eklezio
* Liturgia jaro de la Ortodoksa Eklezio
* Liturgia kalendaro
* Sanktulrita periodo

Kategorio:Liturgio
Kategorio:Kristanaj kalendaroj
8839 Novichkova

'*8839 *Novichkova'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio. (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa doktorino kaj hematologiistino *Vera Stepanovna Noviĉkova'' fondistino kaj estrino de la stacio de transfuzo de la regiona malsanulejo de Baĥĉisarajo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
(8841) 1990 EA7

**(8841) 1990 EA7** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Louise Brown

**Louise Joy BROWN** (naskiĝis la 25-an de julio 1978 en Oldham) estas angla poŝtoficistino, la unua infano naskita post fekundigo in vitro.

Ŝi naskiĝis en familio de Lesley kaj John Brown, kiuj sensukcese klopodis havi infanon dum 9 jaroj. Operacio de la fekundigo de ovolo de ŝia patrino okazis la 10-an de novembro 1977. Kuracistoj, kiuj zorgis pri tio estis Patrick Steptoe kaj Robert Edwards.

## Eksteraj ligiloj
* Artikolo de BBC kun fotoj de eta kaj plenkreska Louise

Kategorio:Angloj
Kreatinino

**Kreatinino** estas cikla amido, C4H7ON3. Ĝi estas katabolaĵo de kreatino. Oni uzas ĝin por taksi uremion.

## Vidu ankaŭ 
* Kreatino

## Fontoj 
PIV

## Referencoj 
Kategorio:Biomolekuloj
Kategorio:Nefrologio
Kategorio:Guanidinoj
Kategorio:Metabolo
Kategorio:Rena fiziologio
Kategorio:Imidazolidinonoj
Manipulo (katolika ornato)

miniatura|dekstre|eta|Blanka manipulo.
eta|dekstra|Du nigraj manipuloj.
miniatura|dekstre|eta|Kiel oni surmetas manipulon.

La **manipulo** estas liturgia ornato. Uzata en la roma rito de la Katolika Eklezio. Dum la Eŭkaristia celebrado la presbitero, diakono kaj subdiakono ĝin surmetas sur maldekstran antaŭbrakon.

## Historio 
La manipolo estas liverita dum la subdiakona ordina ceremonio. Ĝi devenas el naztuko (latine: *mappula*), kutime portita de la romaj civitanoj, nudita sur la maldekstra brako. Ĉar oni supozas ke la *mappula*, origine estus ilo por detergi la la vizaĝon el larmoj kaj ŝvito , la alegoriistoj volis vidi en ĝi la simbolon de la penoj de la sacerdoteco kaj tiu interpretado estis ricevita en la preĝoj de la perĝia vestado, kiu, *Ad Manipulum*, recitas:

***Ke mi estu digna, oh Sinjoro, porti la manipulon de la ploro kaj sufero: tiel kun kontentigo mi ricevos la kompenson pro mia laboro.*** 

Post la subdiakona ordinado, la ordinito ĝin konservas kiel ornato denove liverita en la postaj ordinadoj.

Ĝia uzo estis fakte proponita *nedeviga* en 1967, per la dua instrukcio, por la laŭleĝa aplikado de la Koncilia Konstitucio, *Novus Ordo Missæ* (Nova dispozicioj por la Mescelebro) en kiu pri ĝi nenia estas mencio, tiel ke iuj supozas ke ĝia uzo estas permesata, pro tio ke temas pri kutimo *ab immemorabili* (de ne memorita tempo). Estu informite, tamen, ke tiu la manipulo estis la insigno de la subdiakoneco kaj ke tio ceremonio estis fostrekita en 1972, per la motu proprio *Ministeria quaedam*.

## Priskribo kaj uzo 
La manipulo estas similas al la stolo. sed ĝia longo estas malpli granda, estante longa nur unumetra ĉirkaŭ. Ĝi surmetiĝas duoble faldita kaj blokita per agrafo. La manipolo brode ornamita per tro krucoj, kies du ĉe la ekstremoj kaj unu ĉe la centro.

La episkopo, ceremonie enirante preĝejon, vestas per manipulo, kiu estas portata de la ceremoniestro. La mescelebranto vestas per manipulo nur post la unuaj preĝoj ĉe la piedoj de la altaro. Tiu lasta uzo estas restaĵo de la fakto ke manipulo, antikvatempe, ceremoniestro funkciis kiel startigisto kaj dirigento de la enira procesio al la altaro, kaj pro tio li insigniĝis per tiu ornato.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Katolikaj enciklopedioj:
** [http://letterepaoline.net/progetto-ec/ ] Enciclopedia_Cattolica
** http://it.cathopedia.org/wiki/  Cathopedia:Voci_indispensabili
** http://www.newadvent.org/cathen/ Catholic_Encyclopedia

## Aliaj projektoj 
http://commons.wikimedia.org/wiki/Maniple?uselang=it Komune entenas bildojn kaj dosierojn pri manipulo.

Kategorio:Katolikaj vestoj kaj ornatoj
Kategorio:Katolika liturgio
Kačerov (Praga metroo)

**Kačerov** ([kaĉerof]) estas stacio de Metroo en Prago sur Linio C, malfermita en jaro 1974.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* https://metroweb.cz/metro/stanice/linka_c/KC/KC.htm 

Kategorio:Stacioj de Praga metroo
Kategorio:Linio C (Praga metroo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1974
Kategorio:1974 en Ĉeĥoslovakio
Kačerov

Nomon **Kačerov** portas pluraj lokoj:

* Kačerov (Prago) – parto de Michle en Prago
* Kačerov (Praga metroo) - stacio de metroo en Prago
* Kačerov (Loket) – parto de municipo Loket en distrikto Benešov
* Kačerov (Zdobnice) – katastra teritorio *Kačerov u Zdobnice* kaj baza setlejunuo de municipo Zdobnice en distrikto Rychnov nad Kněžnou
8842 Bennetmcinnes

'*8842 *Bennetmcinnes'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 1:4 kun la Tero.

Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Bennet McInnes'', Sekretario de la Reĝa observatorio de Edinburgo de 1973 ĝis 1987 kaj de la Reĝa Observatorio de Greenwich de 1987 ĝis 1989. Komence engaĝita en optika sekvado de satelitoj, li pli malfrue direktis la
Prova Situejo de la Observatorio de la Norda Duonsfero. Tio rezultigis la establon de la Grupo da Teleskopoj Isaac Newton en La Palma (Hispanio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Mateo-Pasiono

eta|Titolpaĝo de la *Matthäuspassion* de J.S. Bach
La **Mateo-Pasiono** estas la suferhistorio de Jesuo el Nazareto, kian ĝin prezentas la evangelio laŭ Mateo en siaj ĉapitroj Mt 26 – Mt, 27.

## Muzikigoj 
Inter aliaj jenaj komponistoj faris la pasionon de Jesuo laŭ Mateo objekto de pasionaj muzikoj:
* Johann Walter (proks. 1530)
* Orlando di Lasso (1575)
* Tomás Luis de Victoria (1585)
* Thomas Selle (1642)
* Heinrich Schütz (1666), vidu *Matthäus-Passion (Schütz)*
* Anonima (1667), t.n. Uppsala-Pasiono, verŝajne ekestinta en Lüneburg
* Johann Sebastiani (1672)
* Johann Theile (1673)
* Johann Christoph Rothe (1697)
* Johann Valentin Meder (1701)
* Johann Sebastian Bach (1727/1729?), vidu *Matthäus-Passion (J. S. Bach)*
* Johann Theodor Roemhildt (1736)
* Georg Philipp Telemann (1730, 1734, 1738, 1742, 1746, 1750, „Danziger Passion“ 1754, 1758, 1762, 1766)
* Gottfried August Homilius
* Carl Philipp Emanuel Bach (1769, 1773, 1777, 1781, 1785, 1789)
* Ernst Pepping (1950)
* Tan Dun *Akvopasiono* laŭ Mateo (1999/2000)

## Aliaj artaj okupiĝoj pri la Mateo-Pasiono 
*Matthäus-Passion* estas la titolo de aŭstra muzikfilmo el 1949 kun Elisabeth Schwarzkopf (soprano), Elisabeth Höngen (mezosoprano) kaj Karl Schmitt-Walter (tenoro). Reĝisoris Ernst Marischka.

*Matthäus-Passion* estas ankaŭ baleto de John Neumeier pri la muziko de la samnoma pasiona oratorio de J.S.Bach.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Marko-Pasiono, Luko-Pasiono, Johano-Pasiono

Kategorio:Oratorioj
Lacanau

''''* - jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone *La Canau* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france *Gironde* [] respektive okcitane kaj gaskone *Gironda*), en la administra regiono Nova Akvitanio (france *Nouvelle-Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Nòva Aquitània*) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france *Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Aquitània*). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Lesparre-Médoc kaj al la kantono **. 
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

## Geografio 
Lacanau troviĝas en la arbaro de Landes, en la duoninsulo Médoc, kaj havas longan sablan strandon ĉe la Atlantika Oceano. Ĝi konsistas en du ĉefaj partoj: la urbocentro Lacanau,  for de la maro, kaj la banurbo *Lacanau-Océan''. Ĉe la plaĝo, kiel ĉie ĉe la atlantika marbordo de la duoninsulo Médoc, estas bonegaj kondiĉoj por surfado. Regule ĉi tie ankaŭ okazas internaciaj konkursoj. Inter la du komunumopartoj troviĝas la lago de Lacanau.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Ĝirondio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Gironde
Kategorio:Médoc
Ostrožská Nová Ves

**Ostrožská Nová Ves** estas vilaĝo kaj municipo en Ĉeĥio, en regiono Zlín, en distrikto Uherské Hradiště. La municipo konsistas el du partoj, el la propra Ostrožská Nová Ves kaj vilaĝo Chylice. La municipo kovras areon de 26.05&nbsp;km², kaj havas populacion de  ().

Ostrožská Nová Ves situas proksimume 7&nbsp;km sude de Uherské Hradiště, 30&nbsp;km sudokcidente de Zlín, kaj 250&nbsp;km sudoriente de Prago.

## Loĝantaro
## Esperanto 
En Ostrožská Nová Ves okazis parto de la programo dum la renkontiĝo de Ĉeĥa Esperanto-Junularo en komenco de novembro 2009.

## Referencoj 
* Czech Statistical Office: municipoj de Uherské Hradiště Distrikto


Kategorio:Municipoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Setlejoj en Malsupramoravia valego
Kategorio:Setlejoj en Vizovica montetaro
Johano-Pasiono

eta|Unua paĝo de la partituro de la Johannespasion de J.S.BachLa **Johano-Pasiono** estas la suferhistorio de Jesuo el Nazareto, kian ĝin priskribas la evangelio laŭ Johano en Joh 18,1 − 19,42. Ĝi akcentas la pasionon kiel laŭdego de la Sankta Kruco.

## Muzikigoj 
La pasionon de Jesuo laŭ Johano multaj komponistoj muzikigis, ekzemple:
* Carl Philipp Emanuel Bach (1772, 1776, 1780, 1784, 1788)
* Johann Sebastian Bach (1724), vidu *Johannes-Passion (J. S. Bach)*
* Friedrich Nicolaus Bruhns (1705, pli frue atribuita al Reinhard Keiser)
* Joachim a Burck
* William Byrd
* Christoph Demantius
* Francesco Feo (1744)
* Georg Gebel la pli juna (1748)
* Lothar Graap
* Sofia Gubaidulina
* Georg Friedrich Händel – ĉi tiu Johano-Pasiono atribuita al Händel verŝajne devenas de Georg Böhm aŭ de Christian Ritter
* Gottfried August Homilius
* Leonhard Lechner
* Arvo Pärt
* Antonius Scandellus
* Alessandro Scarlatti
* Heinrich Schütz, vidu *Johannes-Passion (Schütz)*
* Wolfgang Seifen
* Siegfried Strohbach
* Georg Philipp Telemann (1725, 1729, 1733, 1737, 1741, 1745, 1749, 1753, 1757, 1761, 1765)

## Vidu ankaŭ 
* Pasiono (muziko)
* Mateo-Pasiono, Marko-Pasiono, Luko-Pasiono

Kategorio:Oratorioj
Reckingen-Gluringen

**Reckingen-Gluringen** estas komunumo en la distrikto Goms en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 476 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Reckingen-Gluringen Reckingen-Gluringen situas en Supra Valezo kaj konsistas el la du vilaĝoj Reckingen kaj Gluringen, kiuj situas ĉe la bordo de la rivero Rodano. La komunuma teritorio etendiĝas ambaŭflanke de la valo al la altmontaroj de la Alpoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 41,24&nbsp;km², de kiuj 17,7% estas kovritaj de arbaro, 25,0% servas por agrikulturo kaj 1,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Reckingen-Gluringen limas en nordo kaj oriento al Münster-Geschinen, en sudoriento al Obergoms, en sudsudoriento al Formazza (VB, Italio), en sudo al Binn, en sudsudokcidento al Ernen, en okcidento al Grafschaft, kaj en nordnordokcidento al Fieschertal.

## Trafiko 
Tra Reckingen-Gluringen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Brigo trans Furko-Pasejo al Andermatt. Pere de la stacidomoj en Reckingen kaj  ĉe la trajnlinio de la Matterhorn-Gotthard-Fervojo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La komunumo estiĝis surbaze de baloto de la 8-a de februaro 2004 kun efiko de la 1-a de oktobro 2004 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Reckingen kaj Gluringen.

La unua dokumenta mencio de Reckingen datiĝas el la jaro 1225 kiel *Requinguen*. Dum mezepoko la senjoreco apartenis al la episkopo de Siono. Ekde la 16-a jarcento ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Reckingen estis unu de la naŭ kvartaloj de la Valeza Dekono Goms.

La unua dokumenta mencio de Gluringen datiĝas el la jaro 1203 jam kiel *Gluringen*. La setlejo Gluringen estiĝis dum la mezepoko supozeble el izolita bieno. Ekde la 16-a jarcento ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Gluringen estis parto de la kvartalo Grafschaft de la Valeza Dekono Goms.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Reckingen VS (stacidomo)
* Gluringen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Reckingen-Gluringen 

## Bildoj 

Dosiero:Gluringen Scheunen.jpg|Valezaj stokejoj lignaj en Gluringen
Luko-Pasiono

[eta|dekstre|[Bizanca imperio|Bizanca imago pri la evangelisto Luko (deka jarcento)]]
La **Luko-Pasiono** estas la suferhistorio de Jesuo el Nazareto, kian ĝin prezentas la Evangelio laŭ Luko en siaj ĉapitroj Lk 22 - 23.
## Muzikigoj
Interalie jenaj komponistoj faris la pasionon de Jesuo laŭ Luko objekto de pasionaj muzikoj:
*Heinrich Schütz (1664): *Lukas-Passion (Schütz)*
*Anonimulo, kies Luko-Pasiono troviĝis en la notostoko de Bach kaj longtempe estis tenata kiel verko de Johann Sebastian Bach (BWV 246), vidu *Lukas-Passion (Bach)*
*Georg Philipp Telemann (1724, 1728, 1732, 1736, 1740, 1744, 1748, 1752, 1756, 1760, 1764)
*Carl Philipp Emanuel Bach (1771, 1775, 1779, 1783, 1787)
*Gottfried August Homilius (?)
*Rudolf Mauersberger: *Passionsmusik nach dem Lukasevangelium* (1947)
*Krzysztof Penderecki: *Lukas-Passion (Penderecki)* (1965)
*Wolfgang Rihm (2000)
*Ingo Schulz (2007)
*Calliope Tsoupaki (2008)
*Tadeusz Klaus (2009)
## Vidu ankaŭ
*Mateo-Pasiono, Marko-Pasiono, Johano-Pasiono

Kategorio:Oratorioj
Ĥadaŝ

**Ĥadaŝ** ( laŭvorte *nova*), akronimo por *haĤazit haDemokratit leŜalom veleŜivjon* (, laŭvorte *La demokratia fronto por paco kaj egaleco*; , *al-ĵabha a(l)-Dimukratija li(l)-Salam ŭal-musaŭa*), estas fronto de maldekstrismaj socialistaj organizoj, kiuj partoprenas al la Israela parlamento ekde 1979. Ĥadaŝ difinas sin kiel Juda-Araba kaj ĝi estas la sola partio en la Kneset, kiu ne difinas sin kiel naciisma aŭ religia.

Ĥadaŝ estas maldekstrisma movado, kiu subtenas la evakuadon de ĉiuj israelaj setlejoj en la okupitaj teritorioj de 1967, la establadon de Palestina ŝtato apud Israelo kaj egalajn rajtojn por la arabaj civitanoj. Ĥadaŝ subtenas la intertraktadon kaj pacon, sed ne subtenas unuflankajn retirojn. La movado subtenas konceptojn kiaj socia justeco, socialismo kaj interseksa egaleco. Sekve, la movado ankaŭ kredas je ekologia justeco laŭ ĝia difino kaj konfesas la rilaton inter verda-sana ekologio kaj egala socio.

[centre|eta|240ra|"Kiam la registaro estas kontraŭ la popolo - La popolo estas kontraŭ la registaro"; (standardo de Ĥadaŝ kiel parto de la [2011-a Tenda protesto]]

## Vidu ankaŭ 
Standing Together (movado)

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj partioj de Israelo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1977
Marko-Pasiono

eta|Evangeliisto Marko, oleopentraĵo de José Leonardo
La **Marko-Pasiono** estas la suferhistorio de Jesuo el Nazareto, kian ĝin prezentas la Evangelio laŭ Marko en siaj ĉapitroj Mk 14 - 15.
## Muzikigoj 
Interalie jenaj komponistoj faris la pasionon de Jesuo laŭ Marko objekto de pasionaj muzikoj:
*Johann Sebastian Bach (1731, 1744, muziko perdiĝinta, multaj rekonstruo-provoj), vidu *Markus-Passion (J. S. Bach)*
*Georg Philipp Telemann (1723, 1727, 1731, 1735, 1739, 1743, 1747, 1751, 1755, 1759, 1763)
*Carl Philipp Emanuel Bach (1770, 1774, 1778, 1782, 1786)
*Friedrich Nicolaus Bruhns (1702), pli frue atribuita al Reinhard Keiser
*Gottfried August Homilius (?)
*Kurt Thomas (1927)
*Wolfgang Schoor (1949)
* Klaus Miehling (1980/2006)
*Peter Planyavsky (1988)
*Osvaldo Golijov (2000)
*Fredrik Sixten (2004)
## Vidu ankaŭ 
*Mateo-Pasiono, Luko-Pasiono, Johano-Pasiono

Kategorio:Oratorioj
Bīruta Rozenfelde

[eta|265px|Bīruta Rozenfelde (maldekstre, kun [Anta Eņģele) en la Baltiaj Esperanto-Tagoj 2023]]
[eta|265px|Bīruta Rozenfelde dum la malfermo de la [Baltiaj Esperanto-Tagoj 2022]]
**Bīruta ROZENFELDE** (naskiĝis la 18-an de decembro 1933 kiel *Bīruta Kondrate*) estas latva esperantistino. Ŝi pasigis 7 jarojn de sia vivo en la Amura provinco de Soveta Unio (kiu fakte estas la samo kiel Amura provinco de Rusio), ĉar ŝia familio tien estis deportita.

## Esperanta vivo
Ŝi interesiĝis pri Esperanto tra sia patro, kiu mem estis aktiva esperantisto. Post reveno al Latvio en la jaro 1956 ŝi sekvis Esperanto-kurson kaj fariĝis movada aktivulino. Bīruta Rozenfelde organizis en la jaro 1959 la unuajn Baltiajn Esperanto-Tagojn (BET, kiu tiam nomiĝis ankoraŭ *Ĉebalta Studenta Esperanto-Tendaro*). 

En la jaro 1993 Bīruta Rozenfelde faris prelego- kaj kantovojaĝon tra Finnlando. Ŝi partoprenis en multnombraj Universalaj Kongresoj kaj reprezentis la Latvian Esperanto-Asocion de 1995 ĝis 2010 kiel komitatanino A. Ŝi estas gvidantino de la Esperanto-klubo ĉe la Latva Societo de Rigo kaj vicprezidantino de Latvia Esperanto-Asocio.

Ankoraŭ en alta aĝo ŝi plu aktivas en la movado. Ŝi kunorganizis la Baltiajn Esperanto-Tagojn 2023 en Ventspils, Latvio kaj partoprenis ankaŭ en la 108-a Universala Kongreso en Torino.

## Honora membro de UEA
La 20-an de julio 2013 la komitato de UEA dum sia unua sesio dum la 98-a UK de Esperanto en Rejkjaviko elektis ŝin kune kun Hallgrímur Sæmundsson kaj Roland Lindblom kiel honoran membron de Universala Esperanto-Asocio.

## Referencoj 
Kategorio:Latvaj esperantistoj
(8843) 1990 OH

**(8843) 1990 OH** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
(8844) 1990 QR2

**(8844) 1990 QR2** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Stubai-vala fervojo

La **Stubai-Vala Fervojo** () estas  longa etŝpura interurba tramo de Innsbruck ĝis Fulpmes en Tirolo, Aŭstrio. En la grandurbo de Innsbruck, ĝi uzas la lokajn tramtrakojn. Ĉe la stacio Stubaitalbahnhof, la lokfervoja parto komenciĝas. La 1000-milimetraj trakoj komenciĝas ĉe la stacio Innsbruck Hauptbahnhof, transiras la distrikton Wilten, kaj preterpasas la vilaĝojn Natters, Mutters, Kreith, kaj Telfes. Inter Stubaitalbahnhof kaj Fulpmes, la fervojo estas unutraka, sed ĉe ok haltejoj (Sonnenburgerhof, Hölltal, Mutters, Feldeler, Kreith, Telfer Wiesen, Luimes, kaj Telfes) estas preterpasejoj kie la trajno kutime uzas la maldekstran trakon. La fina stacio, Fulpmes, havas tri trakojn kaj unu remizon.

Kategorio:Fervojoj en Aŭstrio
Kategorio:Tramtransporto en Aŭstrio
Patatas bravas

eta|Porcio de *patatas bravas*.
eta|Porcio de *patatas bravas*.
**Patatas bravas**, nome ankaŭ ***patatas a la brava*** aŭ ***papas bravas*** (kuraĝaj terpomoj), estas terpomoj tranĉitaj forme de neregulaj kuboj aŭ pecoj ĉirkaŭ tri centimetroj granda kaj kiuj estis frititaj en olivoleo akompanitaj de kapsika pika tomatsaŭco , nome *salsa brava* (kuraĝa saŭco), kiun oni elverŝas sur la terpompecoj kaj estas servata la tuta aro tutvarme. Temas pri tradicia plado en parto de la regionoj de Hispanio, kie ili manĝatas akompane de biero aŭ vino, servite kiel kunmanĝebla porcio kiu enhavas proksimume unu kvaronon da kilo de terpomoj, aŭ kiel tapo aŭ aperitivo. La nomo *bravas* (kuraĝaj) aludas al la akreco de la pika spico kiun posedas tiun saŭco. Ĝi estas konsiderata unu el la plej malmultekostaj tapoj pro la malalta kosto de ties ingrediencoj kaj krome ĝi taŭgas ĉar estas manĝebla de vegetaranoj.

## Notoj 
Kategorio:Hispana kuirarto
Kategorio:Terpomo
Hallgrímur Sæmundsson

**Hallgrímur Sæmundsson** (naskiĝis la , mortis la ) estis islanda poeto kaj esperantisto.

## Aktivado en la Esperanto-movado 
Hallgrímur Sæmundsson lernis Esperanton en 1947. Li membriĝis al Universala Esperanto Asocio la jaron post sia esperantistiĝo kaj restis ĝia fidela membro ĝis sia morto. Dum multaj jardekoj li estis unu el la plej viglaj aktivuloj por Esperanto en Islando. Li seninterrompe ludis gvidan rolon en la loka Esperanto-Societo "Aŭroro" en Rejkjaviko kaj ankaŭ en la 
Islanda Esperanto-Asocio, kiun li reprezentis en la komitato de UEA de 1980 ĝis 2001 kiel komitatano A respektive kiel observanto ek de 1987. Li partoprenis en multnombraj Universalaj Kongresoj de Esperanto, unuan fojon 1949 en Bournemouth kaj lastfoje 2011 en Kopenhago. Li estis sekretario de la LKK de la 62-a UK en Rejkjaviko 1977. La 2-an islandan UK en 2013 li bedaŭrinde ne plu povis travivi ĉar la 22-an de junio la sorto lin devigis post forta malsano eki al sia lasta vojaĝo.

## Verkaro en Esperanto 
Hallgrímur Sæmundsson unuflanke tradukis en 2007 la faman islandan infanlibron *Blondulo* kaj aliflanke li tradukis la infanlibron *La varma rivereto* de la slovena lirikistino Erna Starovasnik. Li provlegis dum multaj jaroj la revuon "La Tradukisto". Li tradukis por ĝi novelojn el Esperanto en la islandan kaj el la islanda al Esperanto.

## Honora Membro de UEA 
La  la Komitato de UEA en sia unua kunsido kadre de la 98-a UK en Rejkjaviko elektis Hallgrímur Sæmundsson kune kun Biruta Rozenfelde kaj Roland Lindblom kiel Honoran Membron de Universala Esperanto-Asocio. Tiu honorigo okazis preskaŭ du monatojn post lia morto, sed la procedo komenciĝis kiam li ankoraŭ vivis kaj li anticipe akceptis la honoran membrecon en UEA.

## Referencoj 
Kategorio:Islandaj esperantistoj
8847 Huch

'*8847 *Huch''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana historiistino kaj poetino Ricarda Huch (1864–1947). Ŝi laboris kiel bibliotekistino kaj instruistino. En 1897 ŝi decidis fariĝi verkistino. Ŝiaj romanoj kaj rakontoj reprezentas historiaj figuroj kaj eventoj. Ŝi estis kritikisto por la faŝisma reĝimo, kaj ŝia lasta nefinita verko estis portreto la germana rezistado. En 1933, ŝi eksiĝis de la Prusa Akademio de Artoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Éva Klein

**Éva KLEIN** [klejn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klein Éva** estas hungara-sveda kuracisto, imunologo, onkologo, tradukisto, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1993), membro de Sveda Reĝa Scienca Akademio (1987).

Éva Klein http://www.matud.iif.hu/05dec/23.html  naskiĝis kiel **Fischer Éva** la  1925 en Budapeŝto.

## Biografio 
Éva Klein devenis el juda familio, tial ŝi devis kaŝiĝi fine de la 2-a mondmilito. Baldaŭe ŝi frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Szeged. En 1947 ŝi edziniĝis al György Klein, en la sekva jaro ili migris al Svedio, ili ekhavis esplorajn postenojn en universitata instituto de Stokholmo. Ŝi okupiĝis pri esplorado de kanceroj. Ŝi tradukis al sveda lingvo poemojn de Dezső Kosztolányi, Attila József, Miklós Radnóti, Sándor Kányádi. Ŝi ricevis svedajn premiojn ekde 1960.

## Verkaro (elekto) 
**Transformation of solid into ascites tumors* (1955)
**Histocompatibility changes in tumors.* in: Journal of Cellular and Comparative Physiology 1958. 52:125–168. (kun sia edzo)
**Antigenic properties of lymphomas induced by the Moloney agent* (1964) (kun sia edzo)
**How one thing has led to another.* (1989) en: Annual Review of Immunology. 7:1–33.  (kun sia edzo)

## Fontoj 
* biografieto angle
* hungarlingva biografio 

 
Kategorio:Svedaj kuracistoj
Kategorio:Svedaj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj imunologoj
Kategorio:Hungaraj onkologoj
Tomatsaŭco

250ra|maldekstra|eta|Spagetoj sub Tomatsaŭco.
100ra|eta|Tomatoj.
La **tomatsaŭco** estas saŭco aŭ pasto prilaborita ĉefe el tomatokarno, al kiu oni aldonas, depende de la tipo partikulara de saŭco kaj de la lando kie ĝi estu prilaborita: ĉe Meksiko ruĝajn kapsikojn, koriandron, cepon, vinagron, citronon kaj salon, kaze de Hispanio kaj Italio, frititajn cepojn, bazilion, salon, oleon, ajlon kaj diversajn spicojn. La Tomatsaŭco aktuale povas esti akirita ene de multaj liverformoj. En aliaj landoj kiaj Aŭstralio, Novzelando, Barato kaj Britio la termino Tomatsaŭco ("tomato sauce") aludas ĝenerale al sukerigita aldonaĵo surbaze de tomatoj nome Keĉupo. En tiuj landoj, la normalaj saŭcoj kuiritaj el tomato nomiĝas *saŭcon por pasto*, *kokosaŭco*, ktp., depende de ties uzado.

En aliaj landoj (kiel por ekzemplo Venezuelo) la nomo *salsa de tomate* (Tomatsaŭco) aludas esence al Keĉupo, dum la aliaj saŭoj kuiritaj el tomato estas nomataj *Tomattina*, *salsa para pastas*, *salsa para pizza*, ktp. Ekzistas ankaŭ versio nome *salsa a base de tomate* (saŭco surbaze de tomato), kiun oni liveras same kiel Keĉupo kaj pli malmultekoste; tamen ties kvalito estas multe pli malsupra.

Kategorio:Saŭcoj
György Klein

**György KLEIN** [klejn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klein György, **svede **Georg Klein** estis hungara-sveda kuracisto, imunologo, onkologo, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1983), membro ordinara de Sveda Reĝa Scienca Akademio.

György Klein http://www.matud.iif.hu/05dec/23.html  naskiĝis la  1925 en Budapeŝto kaj mortis la 10-a de decembro 2016.

## Biografio 
György Klein devenis el juda familio, tial li deportiĝis, tamen li sukcese rifuĝis, poste kaŝiĝis fine de la 2-a mondmilito. Baldaŭe li frekventis universitatojn en Szeged kaj en sia naskiĝurbo. En 1947 li edziĝis al Éva Klein, en la sekva jaro ili migris al Svedio. Ili ekhavis esplorajn postenojn en universitata instituto de Stokholmo. En 1950 li esploris en Philadelphia, en la sekva jaro li ricevis kuracistan diplomon en Stokholmo, krome li ekinstruis. Li estis katedrestro inter 1957-1993. En 1961 li estis gastoprofesoro en Stanford, inter 1973-1993 en Jerusalemo. Li okupiĝis pri esplorado de kanceroj. Li ricevis diversajn (ankaŭ eksterlandajn) premiojn kaj memormedalojn ekde 1960.

## Verkaro (elekto) 
* *Histocompatibility changes in tumors* (1958) (kun sia edzino)
* *Antigenic properties of lymphomas induced by the Moloney agent* (1964) (kun sia edzino)
* *Genetic determinants of morphological differentiation in hybrid tumors* (1972) (kun aliaj)
* *How one thing has led to another.* (1989) (kun sia edzino)
* *A tudomány körül*(Ĉirkaŭ la scienco), (1995)
* *Vak akarat és önző DNS* (2001) - elektitaj eseoj

## Fontoj 
* biografio angle
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Svedaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj imunologoj
Kategorio:Hungaraj onkologoj
Kategorio:Hungaraj mikrobiologoj
Gyula Klein

**Gyula Klein** [djula klejn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Klein Gyula** estis hungara botanikisto, fungosciencisto, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1898).

Gyula Klein http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08072.htm naskiĝis la  1844 en Hungara reĝlando en Eperjes (nuntempa Prešov en Slovakio). Li mortis la  1915 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Klein frekventis universitaton en Vieno inter 1864-1867, poste li plulernis kaj esploris helpe de stipendio en Zuriko kaj Munkeno. En 1869 li ekinstruis en gimnazio en Buda, en la sekva jaro jam en la universitato. Li instruis ĝis la pensiuliĝo ĝis 1914. Li okupiĝis precipe pri fungoj kaj algoj.

## Verkaro (elekto) 
* *A Pilobolus gombának fejlődése és alakjai* (1871)
* *A modern növénytan törekvései* (1889)
* *A keresztes virág alkatáról bonctani alapon* (1894)
* *A növények érzékszervei* (1903)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj fungosciencistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj histologoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Friedrich Nicolaus Bruhns

**Friedrich Nicolaus Bruhns**, alia skribmaniero *Nikolaus* kaj la altgermana formo de la familia nomo *Brauns* , (naskiĝinta la 11-an de februaro 1637 en Lollfuß antaŭ Ŝlesvigo; mortinta la 13-an de marto 1718 en Hamburgo) estis komponisto de la baroko.

Friedrich Nicolaus devenis de ŝlesvig-holstinia muzikisto-familio, en kiu naskiĝis ankaŭ lia nevo Nicolaus Bruhns. En 1682 li fariĝis posteulo de Nicolaus Adam Strungk kiel direktisto de la hamburga urba muzikistaro; ekde 1687 li estis kantoro ĉe la katedralo de Hamburgo.

Friedrich Nicolaus Bruhns postlasis unu Marko-Pasionon kaj unu Johano-Pasionon (1702 kaj 1706), kiujn oni longe atribuis al Reinhard Keiser. Krome konserviĝis dek unu solokantatoj kun kontinua baso kaj akompano de du violonoj el la jaroj 1706 ĝis 1712 samkiel 1715 ĝis 1718 erhalten.

En 1726 Johann Sebastian Bach transprenis la *Marko-Pasionon* (1702) por prezentado en la lepsika Thomas-preĝejo Sanktan Vendredon kaj kompletigis ĝin per ĥoraloj, por adapti ĝin al la praktiko de Lepsiko.

## Literaturo 
* Daniel L. Melamed und Reginald S. Sanders: *Zum Text und Kontext der „Keiser“-Markuspassion*, in: Bach-Jahrbuch 1999, S. 35–50.

## Referencoj 
Kategorio:Barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj komponistoj
8849 Brighton

'*8849 *Brighton''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la brita urbo Brajtono, (), en kiu okazis la Ĝenerala Asembleo de IAU en 1970 kaj la 74-a Universala Kongreso de Esperanto en 1989.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Kapelo Koro de Jesuo (Miskolc)

**Kapelo de Koro de Jesuo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en urbo Miskolc, en kvartalo *Tapolca*.

## Historio 
En 1934 monaĥo taksis la kavojn konvena por kapelo. La kavoj (tiam por ŝafoj) estis 6×8x2 m. Oni pligrandigis kaj kunligis la kavojn. En la sekva jaro jam oni uzis la konsekritan kapelon, tamen oni daŭris la laboron. En 1940 finiĝis elminado de la koridoro ĉirkaŭ la kapelo. La 2-a mondmilito kaŭzis difektojn, la rekonstruoj finiĝis en 1965. En 1995 renovigo okazis.

## Konstruaĵo 
En pinto de la fasado situas kruco, pli malsupre sonoriloj funkcias, tial meza parto de la fasado estas kvazaŭ turo. En dekstra parto de la fasado estas videbla skulptaĵo pri Sankta Maria. Ankaŭ interne oni metis skulptaĵojn. En la dekstra flanko de la navo estas la flanka altaro, en la maldekstra flanko estas la ĥorejo.

## Fontoj 
* hungare
* hungare 

Dosiero:RockChapel 01.jpg|La sanktejo
Dosiero:RockChapel Statue01.jpg|Ekstera skulptaĵo pri Sankta Maria
Dosiero:RockChapel 03.jpg|La navo
Dosiero:RockChapel 02.jpg|Flanka parto de la kapelo

Miskolc
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Miskolc