open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Villads Bugge Bang

**Villads Bugge Bang** (naskiĝis la 22-an de februaro 1994 en Kopenhago) estas dana esperantisto.

Li estas tria-generacia esperantisto en sia familio. Li estas filo de la fama rok-muzikisto Kim J. Henriksen. Li kontribuis per kvar buŝritmaj interludoj al la Hiphopa_Kompilo_vol._2.

Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kopenhago
Hiphopa Kompilo vol. 1

***Hiphopa Kompilo vol. 1*** estas la unua hiphopa kompila muzikalbumo esperante. Ĝi estas elŝutebla el ĝia oficiala retejo.

Ĝi estas ekzemplo de libera muziko, verŝajne sub la liberega permesilo CC0 (priskribebla kiel "Neniu aŭtorrajto"), aŭ eble simple farita publika havaĵo (ĉar apud la koncerna signeto ne estas ligilo al la permesilo).

La 19-an de januaro 2010 Melono remasterigis la muzikalbumon, sed aldonante du novajn trakojn de Platano kaj Emĉjo.

La 7-a de junio 2011 la dua volumo de la hiphopa kompilo estis publikigita, danke al Vinilkosmo, kaj estas aĉetebla en la retejo de Vinilkosmo.

## Trakolisto 
# Eterne Rima - *Amika man*'
# La Pafklik - *Hiphopa Epopeo*
# Argenta Nubo - *Rezista Festo*
# Jan Schroeder - *Seksperanturismo*
# Musubana - *Imitado* (Roĝer Borĝes Remiks')
# Trackman Artifex - *La Biciklo*
# Esperanto - *W Miedzyczasie* ("Interkanto")
# Dolchamar - *Enmigrad*' (Roĝer Borĝes Remiks', kunkantas Trackman Artifex)
# Tone - *Verva Virino* (Roĝer Borĝes Remiks')
# Eterne Rima - *Batas la Kalkan*'
# Alejandro Cossavella - *Vortoj Vakuaj* (Roĝer Borĝes Remiks')
# Platano - *Mi ne havas amikon* (aldona trako)
# Platano kaj Emĉjo - *JES JES JO* (aldona trako)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Esperantlingvaj muzikalbumoj
Kategorio:Liberaj verkoj
Diskaro de Europe

## Diskaro 
### Muzikalbumoj 
* 1983 - *Europe*
* 1984 - *Wings of Tomorrow*
* 1986 - *The Final Countdown*
* 1988 - *Out of This World*
* 1991 - *Prisoners in Paradise*
* 2004 - *Start from the Dark*
* 2006 - *Secret Society*
* 2009 - *Last Look at Eden*

### Plejaj furoraĵoj 
* 1993 - *1982-1992*
* 1999 - *1982-2000*
* 2004 - *Rock the Night: the very best of Europe*

### Vive 
* 2008 - *Almost Unplugged*

### Unuopaĵoj 
* 1983 - *Seven Doors Hotel*
* 1983 - ''Lyin' Eyes*
* 1984 - *Dreamer*
* 1984 - *Stormwind*
* 1984 - *Open Your Heart*
* 1985 - *Rock the Night*
* 1985 - *On the Loose*
* 1986 - *The Final Countdown*
* 1986 - *Love Chaser*
* 1986 - *Rock the Night*
* 1986 - *Carrie*
* 1986 - *Cherokee*
* 1988 - *Superstitious*
* 1988 - *Open Your Heart*
* 1989 - *Let the Good Times Rock*
* 1989 - *More Than Meets the Eye*
* 1989 - *Tomorrow*
* 1991 - *Prisoners in Paradise*
* 1991 - *I'll Cry For You*
* 1991 - *Halfway to Heaven*
* 1993 - *Sweet Love Child*
* 1999 - *The Final Countdown 2000* - Remikso
* 2004 - *Got to Have Faith*
* 2004 - *Hero*
* 2006 - *Always the Pretenders*
* 2009 - *Last look at eden*

## Videaro 
### DVD 
* 2004 - *Rock the Night: Collectors Edition* (usona versio: *Rock the World*)
* 2004 - *The Final Countdown Tour 1986* (Japana versio)
* 2005 - *Live from the Dark*
* 2006 - *The Final Countdown Tour 1986: Live in Sweden - 20th Anniversary Edition*

### VHS 
* 1986 - *The Final Countdown Tour 1986*
* 1987 - *The Final Countdown*
* 2005 - *Live from the Dark''

Europe
Kategorio:Europe
Ferreira

**Ferreira** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio.
La areo de la municipo estas 43 km2 kie loĝas 339 geloĝantoj, do loĝdenso estas 7.9 loĝ./km2.
Ferreira situas je 76 km de la provinca ĉefurbo Granada.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 339 geloĝantoj de la municipo **Ferreira** estas 163 inoj kaj 176 viroj. En la 43-kvadratkilometra teritorio estas 1 setlejoj, kie loĝas 335 geloĝantoj, kaj aliaj 4 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 4, 1 inoj kaj 3 viroj, kaj mortis 4, 2 inoj kaj 2 viroj. Tiel la natura kresko estis 0 (0.0%). La laborkapabla loĝantaro estis 106 homoj (31.3%).
 
## Eksteraj ligiloj 
* Ferreira - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.
 
## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Fuente Vaqueros

**Fuente Vaqueros** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio.
La areo de la municipo estas 16&nbsp;km2 kie loĝas 4211 geloĝantoj, do loĝdenso estas 263.2 loĝ./km2.
Fuente Vaqueros situas je 17&nbsp;km de la provinca ĉefurbo Granada.

*Fuente Vaqueros* signifas en la hispana "La fonto de la bovistoj".

Tiu vilaĝo famas en la tuta Hispanio, ĉar tie naskiĝis la fama poeto Federico García Lorca, poste mortpafita de frankistoj komence de la Hispana Enlanda Milito.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 4211 geloĝantoj de la municipo **Fuente Vaqueros** estas 2098 inoj kaj 2113 viroj. En la 16-kvadratkilometra teritorio estas 2 setlejoj, **Fuente Vaqueros**, kie loĝas 4122 geloĝantoj kaj La Paz (54 loĝ.), kaj aliaj 35 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 61, 25 inoj kaj 36 viroj, kaj mortis 63, 34 inoj kaj 29 viroj. Tiel la natura kresko estis -2 (-0.0%). La laborkapabla loĝantaro estis 1813 homoj (43.1%).

## Eksteraj ligiloj 
* Fuente Vaqueros - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Ŝajnpiedo

eta
**Ŝajnpiedoj** aŭ **pseŭdopiedoj** aŭ **pseŭdopodoj** estas malkonstantaj citoplasmaj elkreskoj ĉe unuĉelaj organismoj kaj ĉe iuj ĉeloj de plurĉelaj vivaĵoj, servantaj por amebedaj movoj kaj kapto de nutraĵo aŭ eksterajn erojn.

Ŝajnpiedoj povas aperi kaj ree enŝoviĝi en diversaj lokoj de ĉelo, tial formo de ĉeloj ĉe amebeda movo ĉiame ŝanĝiĝas. Ŝajnpiedoj povas esti padelformaj, fadenformaj aŭ fingroformaj.

## Vidu ankaŭ 
* Amebo

## Eksteraj ligiloj 
* Enkonduko en la biologion 

Kategorio:Mikrobiologio
Gyűrűs

**Gyűrűs** [djUrUŝ] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. La loknomo signifas: ringa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 8932
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°52′59″N 16°59'25″E

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, en valo de kanalo Principális, fine de tre mallonga sakovojo. Zalaszentgrót troviĝas 12, Zalaegerszeg 16, Hévíz kaj Pacsa po 22, Keszthely kaj Vasvár po 28 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1292. En la 17-a jarcento la turkoj kelkfoje faris ĝin senhoma. En la 18-a jarcento la vilaĝo refondiĝis. En Gyűrűs migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo

## Famuloj 
En Gyűrűs naskiĝis ministro Miklós Villányi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
William Parsons

**William PARSONS**, 3-a grafo de Rosse (naskiĝis la  en Jorko, mortis la  en Birr-Castle), estis irlanda astronomo.eta|dekstra|200ra|William Parsons

## Vivo 
Ĝis la morto de sia patro li nomiĝis Lord Oxmantown, ekde tiam tria Earl of Rosse. Ekde la jaro 1818 li studis ĉe la universitato de Dublino kaj poste (1819) ĉe la universitato de Oksfordo (Magdalen College). Jam en 1824 li membriĝis ĉe la Royal Astronomical Society. Inter 1848 kaj 1854 li estis prezidanto de la Reĝa Societo de Londono kaj ekde 1862 administra estro (kanceliero) de la universitato Dublino.

Lord Rosse okupiĝis ankaŭ pri sociaj taskoj kaj provis helpi la malriĉulojn en Irlando.

Kun Mary Wilmer-Field, kiun li edzinigis en la jaro 1836, li havis kvar filojn. William Parsons mortis je la 31-a de oktobro 1867 en sia kastelo Birr-Castle.

## Sciencaj laboroj 
En la jaro 1826 William Parsons konstruis sur la tereno de Birr-Castle observatorion. La instrumentoj estis faritaj laŭ lia persona instrukcio.
[eta|dekstra|Desegnaĵo de la Whirlpool-[Galaksio|M 51 de Lord Rosse]]

Parsons ĉefe interesiĝis pri ekstergalaksiaj nebulozoj, flanke pri la temperaturo de la lunsurfaco. Per siaj grandaj teleskopoj li eltrovis, ke multaj nebulozoj estas malproksimaj stelamasoj.

## Literaturo 
* *Letters on the state of Ireland* (London 1847).

## Eksteraj ligiloj 
*  http://www.klima-luft.de/steinicke/ngcic/persons/rosse3.htm

Kategorio:Irlandaj astronomoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Neum

**Neum** (cirile: Неум) estas vilaĝo kaj komunumo en Bosnio-Hercegovino. Ĝi havis areon de 225 km2 kaj 4 960 loĝantojn en 2013 kaj estas la nura vilaĝo en Hercegovino kiu situas ĉe la Adriatiko. La koridoro en kiu situas Neum, apartigas la regionon ĉirkaŭ Dubrovnik de la cetera parto de Kroatio. La vojo kiu iras tra Neum kunligas la du partojn de la kroata ŝtato.
Oni nun konstruas la Pelješacponton por estonte eviti la trairon de Bosnio-Hercegovino kiam oni vojaĝas de la okcidenta parto de Kroatio al ekzemple Dubrovnik.

eta|maldekstre|260px|Hoteloj
eta|260px|Montoj
eta|maldekstre|260px|Plaĝo de Neum
eta|260px|Knabinoj en tradiciaj vestoj
eta|260px|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Eliraĵo (geografio)

Kategorio:Bosnio kaj Hercegovino
Kategorio:Geografio de Bosnio kaj Hercegovino
Ekologie Demokratia Partio

La **Ekologie Demokratia Partio** (*Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp) estas ekologia partio en Germanio, kiu ekzistas ekde la 23-a de januaro 1982. La partio konsideriĝas la posteulo de la iniciativo Verda Agado Estonto (germane *Grüne Aktion Zukunft*, GAZ), aktiva inter la jaroj 1978 kaj 1982. Tiu iniciato fondiĝis laŭ iniciato de Herbert Gruhl, membro de la nacia parlamento Bundestag, kiu tre malkontentis pri la tiutempa ekologia politiko de la kristandemokratia partio CDU, en kiu li ĝis tiam membris. Komence de la jaro 1980, la iniciativo partoprenis en la fondo de nacia ekologia partio La Verduloj, ekde 1990 nomata Alianco 90/La Verduloj. Jaron poste tamen la partio Verda Agado Estonto malmembriĝis el la nacia verda partio, kaj komence de la jaro 1982 la iniciativo "Verda Agado Estonto" estis transformigita al nova politika partio de la nomo Ekologie Demokratia Partio (*Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp). Inter la jaroj 1982 kaj 1989 Herbert Gruhl estis ties unua prezidanto. De 2003 ĝis 2010 la partia prezidanto estas la fizikisto prof. d-ro Klaus Buchner, de tiam la postenon transprenis *Sebastian Frankenberger*.

En la parlamenta baloto en Germanio 2009, la partio kandidatis en 8 el la entute 16 federacia landoj de Germanio. Ĝi daŭre difiniĝas en opozicio al la principe similcela, sed multe pli granda partio Alianco 90/La Verduloj, legu ankaŭ pri alia Esperanto-partio: Eŭropo - Demokratio - Esperanto-Federacio (EDE-Federacio) kiu agadas en Germanio, Francio, Pollando, Hungario kaj Bulgario kiuj estas aŭ partioj aŭ sociaj movadoj (ekz. EDE-Hungario) aŭ asocioj (ekz. EDE- Pollando) diversmaniere depende de la landa filio.
La Ekologie Demokratia Partio estas supozeble la sola partio, kiu montras certan inklinon al Esperanto en sia programo por la Eŭropaj balotoj 2014 krom EDE-Francio.

**Decide pri lingvopolitiko en Eŭropa Unio**

La Ekologie Demokratia Partio (ÖDP) subtenas strebojn por plibonigo de rekta komunikado inter EU-civitanoj, ekz. per uzo de la neŭtrala internacia lingvo Esperanto.
Tiu decido aldoniĝas al la Eŭrop-politika Programo.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la partio (germane)

Kategorio:Politikaj partioj de Germanio
Kategorio:Ekologiaj partioj
Tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj

La **tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj** estas tersupraĵa biomo kiu troviĝas en regionoj kun duonhumida klimato ĉe tropikaj kaj subtropikaj latitudoj. La plantoj kiuj konstituas tiujn arbarojn estas dornaj arbustoj kaj arboj , koniferoj kaj sukulentoj.

La plimulto de tiaj koniferarbaraj ekoregionoj troviĝas en la nearktisa kaj neotropisa ekozonoj, ekde Meksiko ĝis Nikaragvo kaj en la Grandaj Antiloj, Bahamoj, kaj Bermudo. Aliaj similaj ekoregionoj ĉeestas en la orientalisa ekozono.

## Ekoregionoj 
## Eksteraj ligiloj 
[eta|220ra|maldekstre|Tropika koniferarbaro en [Meksikŝtato, Meksiko.]]
eta|220ra|maldekstre|Tutmonda disvastiĝo de la tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj.

*  Tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj : listo de ekoregionoj (WWF) 
*  Tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj : tutmondaj 200-unuoj (WWF) 
*  Arbara diverseco en Ĉinujo

Kategorio:Arbaroj
Kategorio:Biomoj
Kategorio:Pinofitoj
Verda Agado Estonto

eta|200ra|politika programo de la partio
La iniciativo **Verda Agado Estonto** (germane *Grüne Aktion Zukunft*, GAZ), estis ekologia partio en Germanio, kiu ekzistis inter la jaroj 1978 kaj 1982. La partio fondiĝis laŭ iniciato de Herbert Gruhl, membro de la nacia parlamento Bundestag, kiu tre malkontentis pri la tiutempa ekologia politiko de la la kristandemokratia partio CDU, en kiu li ĝis tiam membris. Herbert Gruhl iĝis la prezidanto de la nova partio. Komence de la jaro 1980, la iniciativo partoprenis en la fondo de nacia ekologia partio La Verduloj, ekde 1990 nomata Alianco 90/La Verduloj. Jaron poste tamen la partio Verda Agado Estonto kaj ankaŭ Herbert Gruhl persone malmembriĝis el la nacia verda partio, kaj komence de la jaro 1982 la iniciativo "Verda Agado Estonto" estis transformigita al nova politika partio de la nomo Ekologie Demokratia Partio (*Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp). Inter la jaroj 1982 kaj 1989 Herbert Gruhl ankaŭ estis ties unua prezidanto.

Pro la persono de Herbert Gruhl, la partio tuj post sia fondiĝo reprezentiĝis en la nacia parlamento Bundestag per unu parlamentano. Dek tagojn post la fondo de la nacia partio Verda Agado Estonto, fondiĝis landaj sekcioj en Bavario kaj Hesio, en septembro 1978 sekcio en Nordrejn-Vestfalio kaj en marto 1979 en Baden-Virtembergo. Fine de la jaro 1979 la partio havis proksimume 2000 membrojn. Ekzistis pluraj similinteresaj aliaj ekologiaj partietoj, kiuj ĉiuj en balotoj ne kolektis sufiĉe da voĉoj por iĝi signifa politika forto. Tial la iniciato en la Eŭropa Baloto de 1979 en Germanio kreis aliancon kun aliaj ekologiaj partioj, kiu ricevis 3,2 % de la voĉoj en Germanio kaj estis la antaŭmodelo por la komence de 1980 fondita nacia ekologia partio La Verduloj. En la Eŭropa Baloto de 1979, Herbert Gruhl kaj *Petra Kelly* estis gvidaj kandidatoj de la germania ekologia partia alianco.

Post la fondiĝo de la partio La Verduloj, la iniciativo Verda Agado Estonto formale restis sendependa partia branĉo, sed fakte spertis malplifortiĝon kompare al forte politike maldekstraj partianoj, kiuj laŭ Herbert Gruhl kaj siaj samideanoj malsufiĉe koncentriĝis pri fokuse ekologia politiko. Tial jam en marto 1980 la iniciativo Verda Agado Estonto kune kun verdulaj listoj el Ŝlesvigo-Holstinio kaj Bremeno kreis "laborgrupon pri ekologia partio en la partio La Verduloj", kiu estis speco de enpartia opozicio. En junio 1980 la tri verdaj grupiĝoj malmembriĝis el la partio La Verduloj. En januaro 1982 la iniciativo "Verda Agado Estonto" fine estis transformigita al nova politika partio de la nomo Ekologie Demokratia Partio (*Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp).

## Eksteraj ligiloj 
* "la verda manifesto". Programo de la iniciato "Verda Agado Estonto" (germane, 1978) 
* protokolo de radioelsendo pri la fondo de la iniciativo (same germane) 

Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Germanio
Kategorio:Ekologiaj partioj
Diskaro de Nightwish

La artikolo enhavas la tutan diskaron de la finnlanda muzikgrupo Nightwish.

## Demo 
* 1996 - *Nightwish*

## Muzikalbumoj 
* 1997 - *Angels Fall First*
* 1998 - *Oceanborn*
* 2000 - *Wishmaster*
* 2002 - *Century Child*
* 2004 - *Once*
* 2007 - *Dark Passion Play*
* 2011 - *Imaginaerum*
*2015 - *Endless Forms Most Beautiful*
*2020 - *Human. :II: Nature.*

## Muzikalbumetoj 
* 2001 - *Over the Hills and Far Away*

## Vive 
* 2001 - *From Wishes to Eternity*
* 2006 - *End of an Era*
* 2009 - *Made in Hong Kong (and in Various Other Places)*

## Unuopaĵoj 
* 1997 - *The Carpenter*
* 1998 - *Sacrament of Wilderness*
* 1999 - *Walking in the Air*
* 1999 - *Sleeping Sun (Four Ballads of the Eclipse)*
* 2000 - *Deep Silent Complete*
* 2002 - *Ever Dream*
* 2002 - *Bless the Child*
* 2004 - *Nemo*
* 2004 - *Wish I Had an Angel*
* 2004 - *Kuolema Tekee Taiteilijan*
* 2005 - *The Siren*
* 2005 - *Sleeping Sun 2005*
* 2007 - *Eva*
* 2007 - *Amaranth*
* 2007 - *Erämaan Viimeinen*
* 2008 - *Bye Bye Beautiful*
* 2008 - *The Islander*
* 2011 - *Storytime*
* 2012 - *The Crow, The Owl And The Dove*

## Plejaj furoraĵoj 
* 2004 - *Tales from the Elvenpath*
* 2005 - *Best Wishes*
* 2005 - *Highest Hopes - The Best of Nightwish*
* 2008 - *The Sound of Nightwish Reborn*

## DVD 
* 2001 - *From Wishes to Eternity*
* 2003 - *End of Innocence*
* 2006 - *End of an Era*
* 2009 - *Made in Hong Kong (And in Various Other Places)*

## Videaro 
* 1997 - *The Carpenter*
* 1998 - *Sacrament of Wilderness*
* 1999 - *Sleeping Sun*
* 2001 - *Over the Hills and Far Away*
* 2002 - *Bless the Child*
* 2002 - *End of All Hope*
* 2004 - *Nemo*
* 2004 - *Wish I Had an Angel*
* 2005 - *The Siren* (ritirato)
* 2005 - *Sleeping Sun (2005 Version)*
* 2007 - *Amaranth*
* 2007 - ''Bye Bye Beautiful'
* 2008 - *The Islander*

Nightwish
Kategorio:Nightwish
Klaus Buchner

**Klaus Buchner** (naskiĝis la 6-an de februaro 1941 en Munkeno) estas germana fizikisto, universitata profesoro kaj politikisto, aktiva en la Ekologie Demokratia Partio (germane *Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp). Li estis elektita membro de la Eŭropa Parlamento en 2014 kaj reelektiĝis en 2019, sed post nur unu jaro pludonis sian mandaton de 2019 ĝis 2024 en junio 2020 al la germana politikistino *Manuela Ripa*, kiu konfirmiĝis en la sekva baloto de junio 2024 kaj do havas EP-mandaton ĝis 2029.

## Familio 
Klaus Buchner estas la filo de la zoologo *Hans Buchner* (1906−1997) kaj ties edzino *Edeltraud*. Li estas edziĝinta, katolika kaj havas kvar infanojn, unu filon kaj tri filinojn. Unu el la infanoj estas de barata deveno, adoptita, el infanejo de patrino Teresa en Kolkato.

## Profesia vivo 
En 1960 Klaus Buchner en Munkeno finis la gimnazion per abitura ekzameno. Sekve li studis fizikon – unue en la du munkenaj universitatoj, Universitato Ludwig Maximilian (1960–1963) kaj Teknika Universitato Munkeno (1963-1964). Sekve li daŭrigis la studojn pri teoria fiziko en la Universitato de Edinburgo, kie li diplomiĝis. Inter la jaroj 1965 kaj 1970 li laboris en la Max-Planck-instituto por fiziko kaj astrofiziko en Munkeno, kies direktoro tiam estis Werner Heisenberg. En 1970 li doktoriĝis per verko pri eksperimenta fiziko.

Post esploraj sesioj en la ŝtata universitato de Kioto (1971–1972), la universitato de Ĉandigaro, la ĉefurbo de Panĝabo (1972) kaj en la eŭropa esplorcentro en Ĝenevo, li iĝis profesoro pri matematiko en la Teknologia Universitato Munkeno.

eta|250ra|maldekstra|

## Politika kariero 
En 1983 li membriĝis en la Ekologie Demokratia Partio de Germanio (germane *Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp). En tiu momento li ankoraŭ estis subtenanto de la uzo de atomenergio kaj esperis pri tolero de la grandparte forte kontraŭ-atomenergiaj sampartianoj. Du jarojn pli poste tamen ankaŭ li konvinkiĝis lukti kontraŭ la uzo de atomenergio. Jam antaŭ lia partia membriĝo li plurajn jarojn subtenis diversajn ekologiajn civitanajn iniciativojn. Ekde la jaro 1990 li estis prezidanto de la ekologia konsilio de sia partio. Inter 2000 kaj 2003 li estis partia vicprezidanto.

De 2003 ĝis 2010 Klaus Buchner estis prezidanto de la ekologie demokratia partio de Germanio. En la prezidanta baloto li pledis por tutgermania agado de la partio kaj sukcesis kontraŭ konkuranto, *Uwe Dolata*, kiu pledis por koncentriĝo de la partia aktivado nur en la federacia lando Bavario.

## Eksteraj ligiloj 
* portreto en la retejo de la ekologie demokratia partio 
* retejo de Klaus Buchner okaze de la Eŭropa Baloto 2009 
* 

Kategorio:Germanaj sciencistoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2014-2019
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2019-2024
Herbert Gruhl

**Herbert GRUHL** (naskiĝis la 22-an de oktobro 1921 en Doberschau-Gaußig; mortis la 26-an de junio 1993 en Regensburg) estis germana ekologiisto, verkisto kaj politikisto, kiu unue membris en la kristandemokratia partio CDU, poste en la partioj Verda Agado Estonto (*Grüne Aktion Zukunft*, GAZ), Alianco 90/La Verduloj kaj Ekologie Demokratia Partio (*Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp, kies unua prezidanto li iĝis). Kiel verkisto li konatiĝis aparte pro sia en 1975 publikigita germanlingva libro *Ein Planet wird geplündert – Die Schreckensbilanz unserer Politik* ("planedo estas elrabata – la timiga bilanco de nia politiko").

Ekde 1954 membro de la kristandemokratia partio CDU, li inter la jaroj 1969 kaj 1980 estis membro de la nacia parlamento Bundestag nome de tiu partio. Inter la jaroj 1975 kaj 1977 li estis prezidanto de la (tiutempe ne de longe fondita) ekologia organizo *Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland* ("Ligo por medio kaj naturprotekto Germanio", BUND). Post trograndiĝintaj diferencoj pri la mediprotekta politiko de la partio CDU li en julio 1978 malmembriĝis el tiu partio, por tagon poste fondi la partion Verda Agado Estonto (*Grüne Aktion Zukunft*, GAZ), kiu komence de la jaro 1980 partoprenis en la fondo de nacia ekologia partio La Verduloj, ekde 1990 nomata Alianco 90/La Verduloj. Jaron poste tamen la partio Verda Agado Estonto kaj ankaŭ Herbert Gruhl persone malmembriĝis el la nacia verda partio, kaj komence de la jaro 1982 li estis inter la ĉefaj motoroj, kiuj transformigis la iniciativon "Verda Agado Estonto" al nova politika partio de la nomo Ekologie Demokratia Partio (*Ökologisch-Demokratische Partei*, ödp). Inter la jaroj 1982 kaj 1989 li estis ties unua prezidanto. Fine de la jaro 1990 li forlasis la partion ödp, iĝis membro de konservativisma ekologia organizaĵo kaj de tiam nur laboras kiel verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Herbert-Gruhl-societo (germane)
* radia elsendo de 1976: Herbert Gruhl babilas pri la temo "planedo estas elrabata" (same germane) 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Alsószenterzsébet

**Alsószenterzsébet** [alŝOsenterĵEbet] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: suba-Sankta-Elizabeto.

## Bazaj informoj
* Areo: 10 km² 
* Loĝantaro: 76
* Poŝtkodo: 8973
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°44′43″N 16°28'39″E

## Situo
Alsószenterzsébet situas sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj. Őriszentpéter troviĝas 14, Lenti 17, Nova 20 km-ojn.

## Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1334 en formo *"Schentelsebet"*. Dum erao de turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. En 1828 vivis tie 192 homoj en 22 domoj. Post Traktato de Trianon la komunumo perdis la historiajn kontaktojn kaj trovis sin en proksimeco de la nova landlimo. Sekve la vilaĝo daŭre malpliiĝas. Vilaĝservoj mankas en Alsószenterzsébet.

En Alsószenterzsébet migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* sonorilostablo de 1923

## Komunumoj de Sankta Elizabeto en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Babosdöbréte

**Babosdöbréte** [baboŝdobrEte] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. Babos signifas: fazeola.

## Bazaj informoj
* Areo: 13&nbsp;km² 
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 8983
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°48′42″N 16°46'39″E

## Situo
Babosdöbréte situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Zalaegerszeg troviĝas 7, Nova 20, Pacsa 25&nbsp;km-ojn.

## Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1128. En la 1690-aj jaroj la turkoj faris senhoma la vilaĝon.

En Babosdöbréte migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo kaj Emeriko de Hungario de 1933
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Koro de Jesuo

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Tatjana Kulakova

**Tatjana Kulakova** – estas sovetia kaj rusia esperantistino. Eklernis esperanton koresponde en 1979, kiam ŝi lernis en mezlernejo en Kazaĥstano. Ŝi aktiviĝis nur kiel studentino de la konstrua fakultato de la Urala Politekniko (ĝuste tiufake kaj tiuloke studis Boris Jelcin) en Jekaterinburg post la vespera kurso de Aleksander Korĵenkov. Loĝas en Jekaterinburg kaj oficas kiel inĝeniero en konstruprojekta firmao.

Tatjana Kulakova partoprenis organizadon de esperantistaj renkontiĝoj en Jekaterinburg. Ŝi estis sekretario de la Organiza Komitato de Eŭropo-Azio'91, kies partoprenantoj plej ofte menciis ŝian nomon en la popularec-konkurso. Sekretario de la Urala Esperantista Societo ekde 1996. Sed eble pli konata ŝi estas kiel prizorganto de la paĝoj *Legu kaj lernu* (Ruslanda Esperantisto) kaj *Mozaiko* (La Ondo de Esperanto).

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Baglad

**Baglad** estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

## Bazaj informoj
* Areo: 5 km² 
* Loĝantaro: 39
* Poŝtkodo: 8977
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°40′50″N 16°29'14″E

## Situo
Baglad situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Lenti troviĝas 9, Nova 18 km-ojn.

## Historio
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1715. Post Traktato de Trianon la komunumo trovis sin proksime de la nova landlimo. Dum komence de la socialismo Hungario faris malbonajn kontaktojn kun Jugoslavio, sekve Baglad ne povis evolui. Dum la popolnombrado en 2001 ankoraŭ vivis tie 62 homoj. Vilaĝservoj mankas en la vilaĝo, nur migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* sonorilostablo de 1865
 

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Listo de esploristoj

Jeno estas **listo de esploristoj**, kaj **ekspluatistoj**.

## A 
## B 
## C 
## D 
## E 
## F 
## G 
## H 
## I 
## J 
## K 
## L 
## M 
## N 
## O 
## P 
## Q 
## R 
## S 
## T 
## U 
## V 
## W 
## Y 
## Z 
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kosmonaŭto
** Internacia Kosmostacio
* Konkistadoro
* Esplorado
* Silka Vojo
* Tra-sahara komerco
* Vojaĝlibroj


Kategorio:Esplorado
esploristoj
Jens Seipenbusch

**Jens Seipenbusch** (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1968 en Wuppertal) estas prezidanto de la politika partio Piratenpartei Deutschland.

## Politiko 
Jens Seipenbusch jam inter majo 2007 kaj majo 2008 estis prezidanto de la partio kaj ĝis julio 2009 estis ties vicprezidanto. En la partia kongreso de la 4-a de julio 2009 en Hamburgo li per 56 % de la voĉoj reelektiĝis partia prezidanto.

Li interalie kunlaboras pri la fundamenta partia programo .

## Vivo 
Jens Seipenbusch studis fizikon en la universitato de Monastero (Germanio), kie li post la finstudo iĝis vicgvidanto de la informadika servo de la jura fakultato. Krome li en la fakultato membras en la ekzamena kaj la komputila komisionoj. Li loĝas en Monastero kaj estas edzo.

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingva intervjuo kun Jens Seipenbusch en la retejo "Elektrischer Reporter" ("elektra raportisto")
* plia intervjuo kun Jens Seipenbusch en la retejo "Cicero" ("cicerono") 

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1968
Diskaro de Helloween

eta|Helloween, 2018

Ĉi tiu artikolo enhavas la tutan diskaron de la germana muzikgrupo helloween.

## Muzikalbumoj 
* 1985 - *Walls of Jericho*
* 1987 - *Keeper of the Seven Keys - Part I*
* 1988 - *Keeper of the Seven Keys - Part II*
* 1991 - *Pink Bubbles Go Ape*
* 1993 - *Chameleon*
* 1994 - *Master of the Rings*
* 1996 - *The Time of the Oath*
* 1998 - *Better Than Raw*
* 2000 - *The Dark Ride*
* 2003 - ''Rabbit Don't Come Easy*
* 2005 - *Keeper of the Seven Keys - The Legacy*
* 2007 - *Gambling with the Devil*

## Muzikalbumetoj 
* 1985 - *Helloween*
* 1994 - *Mr Ego (Take Me Down)*
* 2008 - *Find My Freedom*

## Vive muzikalbumoj 
* 1989 - *Live in the UK* / *I Want Out Live* / *Keepers Live*
* 1996 - *High Live*
* 2007 - *Keeper of the Seven Keys - The Legacy World Tour 2005/2006 - Live in Sao Paulo*

## Plejaj furoraĵoj 
* 1988 - *Helloween / Walls of Jericho / Judas*
* 1989 - *Pumpkin Tracks*
* 1991 - *The Best, the Rest, the Rare*
* 1993 - *Keeper of the Seven Keys Parts 1 & 2*
* 1998 - *Pumpkin Box*
* 1998 - *Karaoke Remix Vol. 1*
* 1998 - *Karaoke Remix Vol. 2*
* 1999 - *Metal Jukebox*
* 2002 - *Treasure Chest*

## Omaĝaj muzikalbumoj 
* 1999 - *The Eastern Tribute to Helloween*
* 2000 - *The Keepers of Jericho - Part I*
* 2003 - *The Keepers of Jericho - Part II*

## Unuopaĵoj 
* *Judas* (1986)
* *Future World* (1987)
* *Dr. Stein* (1988)
* *I Want Out* (1988)
* *Kids of the Century* (1991)
* *Number One* (1992)
* *When the Sinner* (1993)
* *Step Out of Hell* (1993)
* *I Don't Wanna Cry No More* (1993)
* *Where the Rain Grows* (1994)
* *Perfect Gentleman* (1994)
* *Sole Survivor* (1995)
* *The Time of the Oath* (1996)
* *Power* (1996)
* *Forever and One (Neverland)* (1996)
* *Forever and One (Neverland) Live* (1996)
* *I Can* (1998)
* *Hey Lord!* (1998)
* *Lay All Your Love on Me* (1999)
* *If I Could Fly* (2000)
* *Mr. Torture* (2000)
* *Just a Little Sign* (2003)
* *Mrs. God* (2005)
* *Light the Universe (with Candice Night)* (2006)
* *As Long As I Fall'' (2007)

Helloween
Kategorio:Helloween
Barlahida

**Barlahida** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Loĝantaro: 140
* Poŝtkodo: 8948
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°43′02″N 16°42'04″E

## Situo 
Barlahida situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Nova troviĝas 5, Lenti 20, Zalaegerszeg 21, Pacsa 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1394. En 1600 la turkoj faris senhoma la komunumon, kiun en la 1750-aj jaroj slovenoj refondis. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1935
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Sankta Triunuo
* sonorilostablo
* lagoj

== Komunumoj pri *híd* (=ponto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Vladimir Viĉegĵanin

**Vladimir Vyĉegĵanin** - estas sovetia kaj rusia esperantisto. Naskiĝis 13 jul 1953 en Niĵnij Tagil (Uralo, Rusio). Finis Niĵnij-Tagilan Ŝtatan Pedagogian Instituton. Laboris kiel inĝeniero en mekanika uzino, poste kiel aparatisto en koakso-kemia fako de metalurgia kombinato. En 2003 emeritiĝis kaj nun ne laboras.

Esperantistiĝis en 1991. Estis prezidanto de la urba E-klubo. Membro (en 1996–1998 komitatano) de Urala Esperantista Societo. Partoprenis la Universalajn Kongresojn en Tampereo (1995), Prago (1996), Montpeliero (1998), Florenco (2006), Roterdamo (2008). Estis ano de Pasporta Servo kaj gastigis esperantistojn el Germanio, Francio kaj Japanio.

Li tradukis la romanon de Nikolaj Gogol *Malvivaj animoj* (Sezonoj, 2001). Liaj tradukoj de noveloj *Neĝoŝtormo* kaj *Tri mortoj* de Lev Tolstoj, *Nigra monaĥo* Anton Ĉeĥov kaj Nazo Nikolaj Gogol aperis en la unua volumo de Rusa Novelaro (2003) kaj *Ĉeriza ĝardeno*, *Saĝa kortisto*, *Nigra monaĥo*, *Fianĉino* A.Ĉeĥov en la libro Ĉeriza ĝardeno (Sezonoj, 2004).

En 2002 - 2004 Vladimir estas kunlaboranto kaj redakciano de La Ondo de Esperanto. Lia redakcia tasko estis prizorgano de *Mozaiko*. En 2019 okupiĝis pri adаptiĝo en la rusa de TTT-ejon de UEA kaj estis "onklo" ĉe la projekto Ekparolu! de Edukado.net. Lia traduko de novelo de Anton Ĉeĥov *Feliĉulo* estis publikita en "Literatura Foiro" (305, junio 2020). Ekde 2023 okupiĝas pri tradukoj de rusaj verkistoj en Esperanton (Projekto de La Ondo de Esperanto - Rusa Novelaro. Vol. 2). Jam tradukis novelojn *El rakonto, kiu neniam estos finita* Leonid Andrejev, *La oveto* Ivan Ŝmeljov, *Manjo* Aleksej Tolstoj kaj *La vorto*, *Razilo*, *Fabelo* Vladimir Nabokov.

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Sverdlovska provinco
Cynosurus cristatus

[eta|*Cynosurus cristatus* - [Muzeo de Tuluzo]]

***Cynosurus cristatus***, esperante **daŭra cinozuro**, estas specio de plantoj de la subfamilio de Pooideae.

## Priskribo 
Ĝi estas staŭda herbo kun duspecaj spiketoj sterilaj kaj florhavaj. Spiketoj estas ariĝintaj en fasketojn, kiuj formas unuflankan spikforman paniklon.
Ĝi altas 5-75 cm. Folioj larĝas 1-5 mm kaj longas ĝis 15 cm. Ili estas plataj kaj pintaj. Liguloj estas mallongaj.

Brilaj flavaj aŭ brunaj semoj estas kariopsoj kun paleoj. Ekstera paleo havas mallongan ariston.

## Uzo 
Ĝi estas kultivata por herbejo aŭ por gazono. Ĝi estas malmulte atakata de *Claviceps purpurea*.

## Galerio 

Dosiero:Cynosurus cristatus 24 mai.jpg|juna spiko kaj du plataj pintaj folioj
Dosiero:Graines cynosurus.JPG|grajnoj
Dosiero:Sterile.JPG|sterilaj spiketoj
Dosiero:Cynosurus fleurs.jpg|spiketoj kun stamenoj

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Poeoj
Moskva Gazeto

dekstra|eta|La unua numero de Moskva Gazeto

**Moskva Gazeto** - esperantlingva bulteno, eldonita en Moskvo (Rusio) en 1990-1995. Redaktoroj: Elena kaj Aleksandr Ŝevĉenko. Aperritmo: dumonata. Formato: A5. Entute aperis 28 numeroj. Enhavis novaĵojn pri E-movado kaj literaturan rubrikon "Cerbe kaj Kore".

Ekde 2000 anstataŭ ĝi aperas REGo.

Kategorio:Esperanto en Moskvo
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-gazetoj pri landa movado
Kategorio:Bibliografio de Esperanto
Kategorio:Esperanto en Sovetunio
Bázakerettye

**Bázakerettye** [bAzakeretje] estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Letenye.
eta|300px|Panoramo de Bázakerettye
eta|300px|Banejo de Bázakerettye

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 8887
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°31′36″N 16°43'39″E

## Situo 
Bázakerettye situas sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj, laŭ etfervojo el Csömödér. Kroatio kaj Slovenio troviĝas po 10, Letenye 15, Lenti 19, Nova 20, Nagykanizsa 29 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo naskiĝis pro unuiĝo de vilaĝoj *Báza* kaj *Kerettye* en 1937. La unuaj skribaj mencioj devenis el 1352 en formo *"Baza"*, en 1353 en formo *"Kerethye"*. En 1937 inter la vilaĝoj oni trovis nafton kaj metanon. Komence usonanoj estris la laboron, por ili impona kvartalo de vilaoj konstruiĝis. La nafto graviĝis dum la 2-a mondmilito, tial la freŝa komunumo suferis pro bombardado, dume la iam usona loĝkvartalo ne estis bombardita. Nuntempe la putoj jam apenaŭ funkcias, sed dume oni trovis ankaŭ termalan akvon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, kuracejo, apoteko, hoteleto, restoracio, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda) de 1934 en vilaĝparto Báza
* romkatolika tombeja kapelo omaĝe al Nomo de Dipatrino de 1824, en 1948 pligrandiĝis al preĝejo
* termala banejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kategorio:Banlokoj
Belezna

**Belezna** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Nagykanizsa.
eta|280px|Preĝejo de Belezna

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 km²
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 8855
* Telefonprefikso: 93
* Koordinatoj: 46°20′03″N 16°56'22″E

## Situo 
Belezna situas sur mildaj deklivoj proksime de monto 208 m-ojn longa, fine de sakovojo, fervojo Nagykanizsa-Pécs preteriras 5 km-ojn. Kanalo Principalis, Dravo kaj Muro (rivero) preterfluas. Tra la Muro pramo foje funkcias al Donja Dubrava (Međimurje). Csurgó kaj Nagykanizsa troviĝas po 18, Letenye 24 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1332. Tiutempe la bienulo estis familio "Beleznay". Dum la kontraŭturkaj bataloj Miklós Zrínyi konstruis fortikaĵon inter Belezna kaj Őrtilos, kiu malkonstruiĝis pos 3 jaroj. La fundamentoj ankaŭ nun estas videblaj. En la 17-a jarcento la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, sed la vilaĝo ne senhomiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino (Virga Maria) de 1899

## Ĝemelkomunumoj 
*  Donja Dubrava, Kroatio
*  Barátos Rumanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kastelo Hever

eta|dekstra|250px|Kastelo Hever
eta|dekstra|250px|Arbotondarta ŝakpecaro en la kastelaj ĝardenoj
**Kastelo Hever** situas en Kent, Anglio.

Dum la 13-a jarcento konstruiĝis granda domo, kiu fortikiĝis ĉirkaŭ 1462. Ĝi estis akirata de la familio Boleyn, al kiu apartenis Anne Boleyn, la dua edzino de Henriko la 8-a (Anglio). Post la 1539-a morto de ties patro Thomas Boleyn (1-a grafo de Wiltshire), Henriko ekposedis la kastelon. Li donis ĝin al Anna de Kleve kiel parto de la kompenso por la nuligo de ilia geedziĝo. En la kastelo ankoraŭ restas unu el la privataj ŝlosiloj kiujn Henriko kunportis por sekurigi pordojn kiam ajn li vizitis nobelojn.

La kastela bieno servas nun kiel konferencejo, sed la kastelo mem kaj ties ĝardenoj viziteblas kaj estas populara turistcelo. Aparte famas la labirintoj.

Kategorio:Kasteloj en Britio
Tenpo-epoko

La **Tenpo-epoko** aŭ **Tenpō** (japane: ) estas unu el la epokoj de Japanio (, *nengō*, t.e. "nomo de la jaro"). Ĝi daŭris de 1830 ĝis 1844, sekvante la Bunsei-epokon kaj antaŭante la Koka-epokon. La reganta imperiestro estis  Ninko-tennō ().
 	
La Tenpo-epoko estis proklamita en la 13-a jaro de la Bunsei-epoko (1818).

*Tenpo-reformoj

Kategorio:Historio de Japanio
Franca Katolika Akademio

**Katolika Akademio de Francio**, formita je sepdek intelektuloj kaj subtenata de dekok institucioj, fondiĝis en 2009 en Parizo. Ĝi inspiriĝas el la Akademio Majenco de Germanio kaj estas sendependa el la Franca Episkopara Konferenco kaj havas sian sidejon ĉe la Kolegio de Bernardanoj, en la latina kvartalo de ĉefurbo Parizo. Nun ĝin honoras plejparto laikoj.

Ĝiaj celoj estas “plievidentigi la kontribuaĵaron de la kristana penso en la debato pri la socio”. La ideo naskiĝis en grupo de universitataj profesoroj: Brague Rémi, Philippe Capelle-Dumont, Edgarde D. Carosella kaj Jean-Robert Armogathe. Krom organizi debatojn, la katolika franca Akademio volas prezenti sian vidpunkton en traktado de aktualaj problemoj koncernantaj la socion.

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj 
Kategorio:Akademioj
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Francio
Padelo

eta|240ra|Padeloj de ventoturbino

**Padelo** estas plata parto de aparato interaganta kun fluidaĵo por transformi meĥanikan movon al fluo aŭ fluon al meĥanika movo. Se tiu parto estas konkava, ĝi nomiĝas **trogo**.

eta|maldekstra|140ra|Padeloj de hidroturbino

Maŝinoj aŭ meĥanismoj, provizitaj per funkcieblaj radoj kun instalitaj sur ili padeloj povas esti plidensigaj (kompresoroj, ventoliloj, pumpiloj) aŭ transmisiaj (turbinoj, ventoturbinoj, mueliloj, hidraŭlikaj kaj pneŭmatikaj transmisiiloj).

En la plidensigaj maŝinoj padeloj movas fluon. En la transmisiaj maŝinoj fluo de likvaĵo aŭ gaso movas padelojn.

## Vidu ankaŭ 
* Helico
* Padelŝipo
* Pagajo
* Padelo (sporto)

Kategorio:Mekaniko
Horeki-epoko

La **Horeki-epoko** (japane: ) estas unu el la japanaj eraoj (, *nengō*, t.e. "nomo de la jaro"). Ĝi daŭris de 1751 ĝis 1764, sekvante la Kan'en-epokon kaj antaŭante la Meiwa-epokon. La regantaj geimperiestroj estis Momozono-tennō () kaj Go-Sakuramachi-tennō (). 

## Eventoj de la Horeki-epoko
* Hōreki 2 (1752): Alvenis ambasado de la insuloj Rjukju.
* Hōreki 2 (1752): Estis konstruita la templo de la mon Jei san en Mijako.
* Hōreki 3 (1753): La ŝoguno disdonis monon al ĉiuj siaj oficistoj, kies gajnoj reprezentis malpli ol mil kuku-oj.
* Hōreki 5 (1755): Konstruiĝis la pordego de la templo Tó Jei san en Edo.
* Hōreki 7 (1757): Jin man-no mija iris al Joŝino.
* Hōreki 10 (1760): Minamoto-no Tokugava Ieharu iĝis ŝoguno.
* Hōreki 12 (1762): Abdikis la imperiestro.

## Referencoj
Kategorio:Historio de Japanio
Kategorio:18-a jarcento en Japanio
Kategorio:Japanaj epokoj
Bebokesto

eta|Ekstera flanko de ĉeĥa bebokesto
[eta|Germana bebokesto en [Lübeck.]]
eta|upright|Historia fenestreto por trovitoj en malsanulejo de sankta Spirito en Romo
**Bebokesto** estas novepoka markigo por loko, kien la patrinoj povas anonime demeti sian kutime novnaskitan infanon. Temas pri speciale ekipita ujo plimulte proksime de sanitara objekto. Senpere post la demeto zorgos pri la infano la sanitara personaro kaj se la gepatroj jam ne plu anoncos pri ĝi, ĝi estadas proponita al adopto.

Tiu ĉi maniero de la demetado de infano estas ja sur leĝo aŭ prefere malantaŭ limo de leĝo, tamen en kelkaj landoj ĝi estas tolerata kiel pli akceptebla varianto kontraŭ kazoj, kiam senesperaj patrinoj demetas siajn infanojn sur malplimulte konvenaj lokoj aŭ eĉ ili mortigas ilin, do la savon de infano oni konsideras kiel pli alta rajto ol ekzemple la rajto esti edukata de la propraj gepatroj kaj koni ilin. Por tiu ĉi jura kaj etika disputebleco la bebokestoj estas objekto de diskutoj kaj ili ne estas tute ĝenerale akceptataj kiel laŭleĝa solvo.

## Policio kaj sintenoj 
Post kiam la infano estas metita en la bebokeston, la kazo komencas esti solvita de la porinfana socia kaj jura protekta aŭtoritato, kiu elektas taŭgajn personojn el listo de vartgepatroj aŭ interesatoj pri adopto. Malofte okazas ke la patrino volis rericevi la infanon.

Opinioj pri bebokestoj varias. Laŭ iliaj subtenantoj, ili malhelpos novnaskitojn esti metitaj en rubujojn aŭ esti mortigitaj. Krome, paroj, kiuj ne povas havi infanon, havos ŝancon. Kritikantoj pri bebokestoj diras, ke la infano ne havas ŝancon scii sian devenon, ĉar la demetintoj restas anonimaj.

## Praktikoj tra la tempoj 
Estas registraĵoj pri demetado de infanoj en antikva historio. En antikva Romo, infanoj eĉ estis deponitaj en merkatoj. La demetado de infano, kiun la patrino ne kapablis vivtenigi, ekzemple apud portalo de monaĥejoj estis kutima ankaŭ en kelkaj periodoj kaj lokoj en mezepoko.

La novepoka ondo de establado de bebokestoj okazis en la mondo ĉirkaŭ la jaro 2000. Ekzemple en Germanio estis en periodo 2000-2005 establitaj 80 de tiaj ujoj.

Kategorio:Infanaĝo
Kategorio:Familio
Kategorio:Sociala laboro
Angvedoj

**Angvedoj** estas familio de lacertuloj. Estas pli ol 10 genroj kaj pli ol cent specioj. Ili loĝas en ĉiu kontinento escepte de Aŭstralio kaj Antarkto.

Ekzistas senpiedaj angvedoj (ekzemple angviso), dum aliaj specioj havas kvar piedojn kun po kvin ungoj.

## Bildaro 

Blindschleiche Anguis fragilis.jpg|*Anguis fragilis*
Benny Trapp Anguis cephallonicus.jpg|*Anguis cephallonica*
Elgaria multicarinata03.jpg|*Elgaria multicarinata*
Arboreal Alligator Lizard Abronia graminea 2900px.jpg|*Abronia graminea*
Ophisaurus attenuatus in Elatia forest.jpg|*Ophisaurus attenuatus*

Kategorio:Reptilioj
Hatojama Jukio

**HATOYAMA Yukio** (en Hepburn-Transskribo),  ( [hatojama jukio]) (naskiĝinta la  en Bunkjo-kvartalo, Tokio, Japanio) estas Japana politikisto, estro de Demokrata Partio de Japanio(DPJ), 93-a Ĉefministro de Japanio.

## Vivo 
Li naskiĝis al familio de politikistoj Hatoyama, kelkfoje nomita "la familio Kennedy de Japanio". Lia patro estas Hatoyama Iichirō, burokrato pri financo. Li diplomiĝis la fakultaton pri inĝenierarto de Universitato de Tokio. Poste li akiris Ph.D. pri operations research en Universitato Stanford.

Li estis estro de DPJ de 1998 ĝis 2002 kaj denove ekde .

Li konkeris la povon post granda voĉdona sukceso de baloto de deputitoj je , kiam Demokrata Partio de Japanio venkis al la tradicia venkinto Japana Liberala Demokrata Partio (LDP), atingante 308 deputitojn en la Parlamento kontraŭ 119 de la LDP, kaj 53 de aliaj partioj.

Li elektiĝis al la 93-a Ĉefministro de Japanio la .

Kategorio:Japanaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1947
Jérez del Marquesado

**Jérez del Marquesado** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Granada, sude de Hispanio.
La areo de la municipo estas 82&nbsp;km2 kie loĝas 1107 geloĝantoj, do loĝdenso estas 13.5 loĝ./km2.
Jérez del Marquesado situas je 73&nbsp;km de la provinca ĉefurbo Granada.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 1107 geloĝantoj de la municipo **Jérez del Marquesado** estas 547 inoj kaj 560 viroj. En la 82-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo, kie loĝas 1092 geloĝantoj, kaj aliaj 15 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 8, 3 inoj kaj 5 viroj, kaj mortis 18, 7 inoj kaj 11 viroj. Tiel la natura kresko estis -10 (-0.9%). La laborkapabla loĝantaro estis 364 homoj (32.9%).
 
## Eksteraj ligiloj 
* Jérez del Marquesado - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.
 
## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Aŝela kulturo

[280x280px|eta|[Bifaco Aĉeŭleo (longo: 27 cm)]]
[280x280px|eta|[Hakilumo el kvarcito de Hassi-Manda (Alĝerio)]]
**Aŝela kulturo** aŭ **aĉeŭleo** (france: **Acheuléen**) estas prahistoria periodo de la frua paleolitiko kaj la ŝtonindustrio, kiu karakterizas tiun periodon.

La nomo *Aŝel*a devenas de kvartalo Saint-Acheul, en la oriento de Amiens, (Francio) kie oni trovis spurojn, priskribataj de Gabriel de Mortillet en 1872

Aŝela kulturo postsekvas la olduvajan, ĉirkaŭ 1,7 milionoj da jaroj antaŭ nuntempo; unue en Tanzanio kaj Kenjo, kaj poste en la tuta Afriko. 

## Iloj 
La ŝtonaj iloj de aŝela kulturo estas pugnokojnoj kaj hakilumoj.
* La pugnokojnoj estas iloj, tajlitaj ĉe ambaŭ lateroj, por igi iliajn randojn tranĉantaj.
* La hakilumoj estas karakterizaj iloj de la ŝtonindustrio de la aŝela kulturo. Estas grandaj ŝtonaj splitaĵoj kun tre akra tranĉanto ĉe ilia fino.

Tiuj iloj estas foje asociitaj kun ĵetbuloj kaj malgrandaj iloj el prilaboritaj splitaĵoj.

Aŝela kulturo vidis verŝajne la eltrovadon de fajro: Plej malnovaj nedubindaj spuroj de lignofajroj datiĝas de 400&nbsp;000 jaroj, kaj plioftiĝas je 200&nbsp;000 jaroj antaŭ nuntempo.

## Tiamaj homoj 
La specio de Homenoj, kiuj fabrikis tiajn ilojn ne estas precize konata. En la pli malnova fazo de ĉi-tiu epoko, eble estis Paranthropus robustus, Homo ergaster aŭ Homo erectus. Por la pli nova fazo en Eŭropo, estis verŝajne *Homo erectus* aŭ Homo heidelbergensis.

## Eksteraj ligiloj 
El la franclingva paĝaro *Hominides.com* 
*  La malfrua paleolitiko
*  Homo eltrovis la fajron

Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kategorio:Plejstoceno
Kategorio:Paleolitiko
Tyrifjorden

**Tyrifjorden** estas granda lago en Norvegujo. Ĝi havas areon de 138,56 km², kaj situas en la departemento Buskerud: la lagan areon dividas la kvar komunumoj Hole, Lier, Modum kaj Ringerike.

Tyrifjordo estas unu el la fjordoj, kiuj entenas la plej multajn diversajn speciojn en Norvegujo, interalie eblas fiŝkapti trutojn, ezokojn kaj kankrojn.

## Historio 
maldekstre|eta|Tyrifjorden
Iam la regiono estis kovrita de 2 000-3 000 metrojn da glacio, sed kiam la glaciepoko finiĝis la Tyrifjordo iĝis parto de la maro. Kiam la glacimasoj foriris, la tero komencis plialtiĝi, kaj la Tyrifjordo tiel fariĝis lago.

La sagao diras ke oni donis al la lago nomon de la reĝino *Tyra*, sed tio verŝajne malveras. Alia teorio pri la nomo, estas ke la lago aspektas kiel la radiko de keno (norveglingve: tyri). Ankoraŭ alia teorio estas ke la nomo temas pri la vegetaĵaro ĉirkaŭ la lago antaŭ centoj da jaroj.

Kategorio:Lagoj en Norvegio
Blukapa ruĝvostulo

La Blukapa fenikuro aŭ **Blukapa ruĝvostulo** (***Phoenicurus caeruleocephala***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj la genro de *Phoenicurus*, Ruĝvostuloj laŭ popola nomigo aŭ Fenikuroj laŭ adapto de la scienca nomo. 

La latina scienca nomo de la genro devenas el latinigitaj vortoj de la antikva greka kiuj signifas “purpura” aŭ “ruĝa” (*feniko*) kaj “vosto” (*uros*) kaj fakte la plej karaktera eco de la genro estas longa ruĝeca vosto el la nuanco de brikopulvoro pli malpli. La specifa parto de la scienca nomo aludas al la plej karaktera eco de la specio nome “blua kapo”, el la radikoj “caeruleus” (ĉielkolora, blua) kaj “kefalos” (kapo), entute *caeruleocephala*.

Ĝi troviĝas en Afganio, Butano, Ĉinio, Barato, Kazaĥio, Nepalo, Pakistano, Rusio, Taĝikio, Turkmenio kaj Uzbekio.

Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio