open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Solanum pseudolulo

***Solanum pseudolulo*** aŭ ** pseŭdolulo** estas subtropika multjara planto de nordokcidenta Sudameriko. La *pseŭdolulo* estas granda herba planto kun korformaj folioj. La planto estas konata en sia hejmlando ankaŭ laŭ la nomo *luluo de perro*. Kvankam ĝi havas manĝeblajn fruktojn, ĝi multobliĝas kiel herba specio en mezaj altecoj de Kolombio kaj Ekvadoro. La frukto estas rigardata kompare kun la vera luluo kiel malplivalora. Male al la luluo, la pseŭdoluluo bezonas pli sunĝuajn kreskejojn.

La frukto estas granda bero, kiu estas en nematura stato verda kaj poste flava aŭ flave oranĝa. La oranĝkolora aŭ flava fruktokarno enhavas malgrandajn semojn. La specio valoras esti esplorata kiel agrikultura fruktoplanto.

## Taksologio 
Ene de la genro *Solanum* la specio *Solanum pseudolulo* estas parto de la grupo „Leptostemonum”. Ene de tiu grupo *S. pseudolulo* apartenas al la „Lasiocarpa“-grupo. Aliaj specioj de tiu grupo estas: *Solanum candidum*, *Solanum hyporhodium*, *Solanum lasiocarpum*, *Solanum felinum*, *Solanum quitoense*, *Solanum repandum* kaj *Solanum vestissimum*. Kelkaj de tiu specioj havas pikilojn kaj tre similan foliformon; multaj havas manĝeblajn fruktojn; hibridoj inter la specioj eblas.

## Eksteraj ligiloj 
* Taxonomie
* Naranjilla

Kategorio:Tropikaj fruktoj
pseudolulo
Kategorio:Manĝeblaj solanacoj
Kategorio:Plantoj de Ekvadoro
Kategorio:Plantoj de Kolombio
Inis Eoghain

eta|Lokiĝo de la duoninsulo (markita ruĝe)
eta|mapo
**Inis Eoghain**, irlande por "insulo de Eoghan", angle *Inishowen*) estas duoninsulo en la graflando Donegal de la Respubliko de Irlando. Ĝi estas la plej granda duoninsulo sur la insulo Irlando. La duoninsulo inkludas la plej nordan punkton de Irlando, irlande nomata *Cionn Mhálanna*, 'angle *Malin Head*. La *Grianán Ailigh*, ringofortikaĵo kiu funkciis kiel la reĝa sidejo de la historia reĝlando de *Ailech* staras ĉe la enirejo de la duoninsulo.

Kategorio:Graflando Donegal
Kategorio:Duoninsuloj en Irlando
Christian Gottlieb Reichard

eta|1809: Karto de Reichard pri usonaj ŝtatoj
**Christian Gottlieb REICHARD** (naskiĝinta la  en Schleiz, mortinta la  en Bad Lobenstein) estis germana kartografo.

## Vivo 
Post studo de jurscienco en Lepsiko inter 1777–81 Reichard iĝis urba kronikisto en Lobenstein en 1782. Post kiam en 1798 fondis János Ferenc Zách kaj Bertuch la gazeton »Allgemeine Geographische Ephemeriden« li ekokupiĝis pri geografio. Ĝis 1805 li kunredaktis la menciitan ĵurnalon ĝis 1805 kiam militaj kaŭzoj malekigis la tuton.

Li aparte okupiĝis pri la projekcia doktrino kaj publikigis en 1803 en Vajmaro atlason kun la titolo »Atlas des ganzen Erdkreises« en 6 tabuloj en la centra projekcio. En 1812 li ekkunlaboris kun Adolf Stieler por eldoni la praktikan poŝatlason »Handatlas« (ĝi aperis en la gotaa Perthes-eldonejo); li ankaŭ liveris kartojn por la eldonejo Campe en Nurenbergo por kiu li ankaŭ prilaboris »Atlas der Alten Welt« de Smith. Li publikigis krome »Weltkarte in Mercators Projektion« sur kvar folioj kaj »Geographische Nachweisungen der Kriegsvorfälle Cäsars in Gallien« (Lepsiko 1832) kaj multajn aliajn aferojn.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 16. Leipzig 1908, p. 725 kio relegeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj juristoj
Kategorio:Germanaj kartografoj
Nuklea akcidento de Fukuŝima-Dajiĉi

eta|
La  estis atomkatastrofo en la Nuklea centralo Fukuŝima 1 en Okuma, Gubernio Fukuŝima, komencinta ĉefe de la cunamo post la Tertremo de Tōhoku de la 11-a de marto 2011. Tuj post la tertremo, la funkciantaj reaktoroj aŭtomate ĉesigis siajn procezojn de fisio. Tamen, la cunamo malfunkciigis la urĝajn krizajn generatorojn kiuj devis havigi energion por kontroli kaj funkciigi la pumpilojn necesajn por malvarmigi la reaktorojn. La nesufiĉa malvarmigo kondukis al tri atomfandoj, al hidrogen-aeraj eksplodoj, kaj al liberigo de radioaktiva materialo en la Unuoj 1a, 2a kaj 3a el la 12a al la 15a de Marto. Perdoj de malvarmigo tuŝis ankaŭ la ĵus ŝarĝita atoma akvujo de la Reaktoro 4, kiu pliiĝis en temperaturo la 15an de Marto pro la elatoma varmo el la ĵus aldonita atoma brulaĵo sed ĝi ne bolis ĝis ekspono.

Oni enkalkulis ĉirkaŭ 1,600 mortojn pro malrapido aŭ malakurateco en la evakuado.

## Vidu ankaŭ 
* Nuklea akcidento de Ĉernobilo
* Ruĝa Arbaro
* Nuklea energio
* Ĝinzaburo Takagi

## Bibliografio 
* Taglibro de nia Kamarado Jasuo HORI dum la japanaj katastrofoj, http://www.satesperanto.org/spip.php?rubrique282 en la retejo de SAT. Alirita la 22an de Novembro 2018.
* Parolado de urbestro el Fukuŝima gubernio la 19an de marto, http://www.satesperanto.org/spip.php?article1868 en la retejo de SAT. Alirita la 22an de Novembro 2018.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Japanio kaj japanaj esperantistoj venkos la katastrofon, revuo Esperanto, p.&nbsp;100-101, n-ro 1247 (5), majo 2011.
* Atesto de la Japana ĉefministro: "La tago, kiam Japanio preskaŭ malaperis", Le Monde diplomatique en esperanto, aŭgusto 2019.

Kategorio:Katastrofoj en 2011
Kategorio:Gubernio Fukuŝima
Fukuŝima-Dajiĉi
Kategorio:2011 en Japanio
Kategorio:Nukleaj centraloj
Kategorio:Cunamoj
Kategorio:Industriaj katastrofoj
44217 Whittle

'*44217 *Whittle''''' estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Kvinslando, Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la brita aeronaŭtika inĝeniero kaj piloto Frank Whittle (1907 – 1996), inventisto de la turbojeta motoro, patentita en 1930. Tiu tiel simpla kiel inteligenta metodo de grandrapida pelado faris, ke la flugo iĝis malmultekosta kaj relative sekura formo de vojaĝo por la popolo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
44216 Olivercabasa

'*44216 *Olivercabasa'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:7 kun Venuso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la hispanaj amatoraj geastronomoj Ester Vigil kaj Ferrán Casarramona elde la Observatorio de Tejdo sur la eponima monto Tejdo (Tenerifo, Hispanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la fama hispana amatora astronomo Josep Maria Oliver i Cabasa, kunfondinto de la Astronomia Grupo de Sabadell (hispane : *Agrupació Astronòmica de Sabadell'') en 1960, kiun li gvidis dum pli ol 40 jaroj. La ĉefa kampo de laboro en Sabadell estas popularigi astronomion kaj studi la historion de la amatora astronomio en Hispanio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Friederike Caroline Neuber

**Friederike Caroline NEUBER** (naskiĝis la  en Reichenbach, mortis la  en Dresden-Laŭbegast) estis germana aktorino kaj teatra pionirino.

## Vivo 
Estante filo de advokato ŝi fuĝis kun la fianĉo, la gimnaziulo Johann Neuber, en 1718 al la aktora grupo ''Spiegelberg'sche Schauspielertruppe* en Weißenfels, poste al *Haacke-Hofmannsche Truppe* kiun ŝi novorganizis en 1725. Kun ĝi ŝi iris al Lepsiko. Estante trupestrino ŝi altiris la plej bonajn talentulojn kaj faris tiutempe malkutimajn kaj furoregajn aferojn. Imitante ideojn de Johann Christoph Gottsched ŝi sukcesis hejmigi la dramon laŭregulan sur germanaj scenejoj. La rolo de amuzisto arlekena, ĝis tiam ŝajne tro grava sur germanaj scenejoj, fare de ŝi detronigitis en 1737. En 1740 ŝi sekvis vokon al Sankt-Peterburgo revenonte baldaŭ al Lepsiko. Ŝi ekkverelis kun Gottsched kaj perfortiĝis malfondi sian societon. Eĉ post novorganizo en 1744 ĝia ekzisto daŭris nur ĝis 1750.

En 1753 ŝi denove intencis ekaktori en Vieno, sed vane. Retiriĝinte komplete disde la teatro ŝi mortis en malriĉeco. En Laubegast artemuloj starigis por ŝi monumenton en 1776 kiu renovigitis en 1852 kaj 1877.

## Graveco 
La apero de Neuber (germanlingve ŝi konatiĝis kiel *Neuberin*), de energia kaj klera virino, estis vera turniĝpunkto en la historio de germana aktoradarto. Doni rajton sian decan al la laŭnorma dramoarto ŝi aŭtomate ankaŭ revoluciigis la ludkvaliton kaj zorgis krome pri plibonigo de kostumoj kaj muziko teatra. Ŝi verkis »Deutsches Vorspiel« (1734) kiu aperis en nova eldono en 1897 en Lepsiko.

## Literaturo 
* Reden-Esbeck: *Karoline Neuber und ihre Zeitgenossen*, Lepsiko 1881

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon'', Band 14. Leipzig 1908, p. 539´, kio relegeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj teatrestroj
Johann Friedrich Schönemann

**Johann Friedrich SCHÖNEMANN** (naskiĝinta la  en Krosno Odrzańskie, mortinta la  en Schwerin) estis germana teatrodirektoro kaj aktoro.

## Vivo
Schönemann unue en 1724 publike aperis en Hanovro aktorante kaj iĝis en 1730 membro de la trupo *Neubersche Komödiantengesellschaft* (de Friederike Caroline Neuber) antaŭ ol fondi propran societon aktoran en 1739. Ĝi unue ludis en Lüneburg, poste en Lepsiko - kie ĝin apogis Johann Christoph Gottsched -, pli malfrue ankoraŭ en Hamburgo, Vroclavo, Berlino, Braunschweig ekz. Inter 1750 kaj 1756 Schönemann deĵoris kiel kortega komedi-direktoro en Schwerin ludante ankoraŭ kelkfoje en Hamburgo. Retiriĝo lia fariĝis en 1757.
## Graveco
Schönemann ege meritis pri la plibonigo de la teatra sceno. Li severe observis disciplinon kaj kutimojn de la aktoroj provante starigi interesajn ludplanojn. Li surscenejigis la francan komikan operon kaj kantoteatraĵojn. Baldaŭ li taksitis esti absoluta aŭtoritatulo enkondukinta morojn enteatrejajn kiuj validis en Germanujo ĝis la Franca revolucio de 1789.

Multaj elstaraj aktoroj lernis ĉe li, ekz.: Conrad Ekhof, Konrad Ernst Ackermann,  Sophie Charlotte Ackermann.

## Literaturo
*Hans Devrient: *Johann Friedrich Schönemann und seine Schauspielergesellschaft*, Hamburgo 1895

## Fonto
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo  18. Leipzig 1909, p. 1-2 (tie ĉi interrete)

## Eksteraj ligiloj
*Biografio ĉe ADB
Hyundai

**Hyundai Motor Company** estas la nomo por aŭtomobilfabrikisto de Hyundai Kia Automotive Group en Sud-Koreio. Kun Kia Motors ĝi estis la kvara plej granda fabrikisto de aŭtomobiloj en la mondo, en 2009.[eta|250px|Vendo-butiko de Hyundai en [Belo Horizonte, Brazilio.]]Fondita en 1967 en Seulo, Sud-Koreio, de Chung Ju-yung, prezidanto de *chaebol* ("granda industria grupo") **Hyundai Engineering and Construction Company**, nun ĝi havas en Ulsan fabrikon kun produktkapableco de 1,6 milionoj da aŭtomobiloj jare. Hyundai Motor Co. havas 65 000 dungitojn en la tuta mondo.

[eta|200px|Sidejo de Hyundai Motor Company en Jongno-gu, [Seulo, Sud-Koreio.]]
Nuntempe ĝi ankaŭ fabrikas veturilojn en Kanado, Hindio, en Nošovice (Ĉeĥio), Turkio, Egiptio kaj Popola Respubliko de Ĉinio, sed vendas ĝiajn produktojn en la tuta mondo, inkluzive en la grava merkato de la Eŭropa Unio, Usono kaj Rusio. En Brazilio, Brazila grupo CAOA asemblas la antaŭan version de Hyundai Tucson kaj la kamionon H-100.

## Kelkaj modeloj 
180px|eta|Hyundai Pony
* Cortina
* Pony
* Granada
* Accent/Excel
* Accent/Verna
* Atos/Santro
* Atos Prime/Santro Xing
* Scoupe
* Elantra/Lantra
* Avante/Elantra/Lantra
* Equus/Centennial
* Click/Getz
* Sonata
* Hyundai Grandeur
* Azera
* Hyundai Veloster
* Hyundai HD1000(Minibus/Porter)
* H-100/Grace/Porter
* Santa Fe
* H-1/Satellite/Starex/Libero
* Terracan
eta|180px|Hyundai Veracruz.
* Hyundai Veracruz
* Tucson
* Hyundai Santro Xing
* Hyundai Vison & 3ton Truck
* Hyundai 5ton Truck
* Hyundai Mighty
* Hyundai e-Mighty
* Hyundai Chorus
* Hyundai 4.5ton & 5ton Truck
eta|180px|Hyundai Veloster.
* Hyundai Truck (8ton~25ton Truck)
* Hyundai Super Truck 5ton/4.5ton(HD Series)
* Hyundai Super Truck(HD Series)
* Hyundai Mega Truck
* Hyundai New Power Truck
* Hyundai Aero Town
* Hyundai Aero City
* Hyundai Super Aero City
eta|180px|Hyundai Universe.
* Hyundai Universe (aŭtobuso)
* Hyundai Aero
* Hyundai HD160
* Hyundai HD170
* Hyundai RB
* Hyundai FB

## Vidu ankaŭ 
* Hyundai Rotem
* Kia Motors
* GM Daewoo
* SsangYong Motor Company
* Renault Samsung Motors

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 

Kategorio:Aŭtomobilfabrikoj‎ de Sud-Koreio
Kategorio:Aŭtobusfabrikoj
Kategorio:Transnaciaj firmaoj
Kategorio:Aŭtomobila teknologio
Frédéric Maréchal

**Frédéric MARÉCHAL** estas franca amatora astronomo.

Laŭ Minor Planet Center, li kunmalkovris 2 asteroidojn inter 1997 kaj 1998, kun Philippe Dupouy.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Francaj astronomoj
István Örkényi Strasser

**István Örkényi Strasser** [iŝtvAn orkEnji straser], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Örkényi Strasser István** estis hungara skulptisto, instruisto.

István Örkényi Strasser  naskiĝis la  en Szentes, li mortis la  en Kiskunhalas.

## Biografio 
István Örkényi Strasser devenis el juda familio. Li komence estis komercisto, sed kun financa apogo de la naskiĝurbo li lernis skulptadon en Hungara Belarta Altlernejo en la jaroj 1932–1933. Lia ĉefinstruisto estis Ferenc Sidló. Li debutis en ekspozicio en 1935. Inter 1939 kaj 1943 li instruis en propra arta lernejo kun Aurél Bernáth. Ekde 1941 li ofte estis trudlaboristo. En 1944 la nazioj mortpafis lin. Li ricevis kelkajn premiojn ekde 1935.

## Ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1935, 1940)
* Budapeŝto (1947)
* Szentes (1969)

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Kolduslány
* Anyaság
* Női fej
* Imádkozó fiú

## Elektitaj reliefoj 

HQ of the Budapest's Jewish community. Monument ID 11570. Hebrew inscriptions. Cast stone reliefs with figures by sculptor István Strasser Örkényi. Lower row. - Budapest VII., Wesselényi St.JPG
HQ of the Budapest's Jewish community. Monument ID 11570. Hebrew inscriptions. Cast stone reliefs with figures by sculptor István Strasser Örkényi. Middle row. - Budapest, Wesselényi St.JPG
HQ of the Budapest's Jewish community. Listed. Reliefs. Upper row. - Budapest.jpg (aldirekto el HQ of the Budapest's Jewish community. Monument ID 11570. Cast stone reliefs with figures (symbolizing the twelve tribes of Israel), by sculptor István Strasser Örkényi. Upper row. -Budapest.JPG)
HQ of the Budapest's Jewish community. Listed. Hebrew inscriptions. Reliefs. Lower row. - Wesselényi St., Budapest District VII.JPG
HQ of the Budapest's Jewish community. Listed. Reliefs. Upper row. - Budapest (cropped).jpg

## Elektitaj platetoj 
* "Maya"
* "Éva"

## Elektitaj disĉiploj 
* Márta Pán

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kimbangismo

**Kimbangismo** estas relative nova religia movado praktikata kaj disvastigata fare de la **Eklezio de Jesuo Kristo sur la Tero fare de sia speciala sendito Simon Kimbangu** (en franca: *Église de Jésus Christ sur la Terre par son envoyé spécial Simon Kimbangu*) fondita de Simon Kimbangu en la Belga Kongo (nuntempe Demokratia Respubliko Kongo) en 1921. Ĝi estas konsiderata branĉo de kristanismo. Granda, sendependa afrik-iniciatita eklezio, ĝi havas ĉirkaŭkalkulitajn 5.5 milionojn da kredantoj kaj havas sian sidejon en Nkamba, Centra Kongo. [eta|320px|dekstra|Membroj de la Kimbanga Eklezio en [Portugalio celebrantaj Kristnaskon ekster Lisbono, 25a de Majo 2013. La eklezio ŝanĝis la observadon de la Naskiĝo de Jesuo al la naskotago de la estro Salomon Dialungana, kiu estas konsiderata Kristo reenkarnigita.]]

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1921
Kategorio:Kristanaj novaj religioj
Kategorio:Kristanismo en Demokratia Respubliko Kongo
Eklezio de Kristo en Kongo

La **Eklezio de Kristo en Kongo** aŭ EKK (en franca, *Église du Christ au Congo* aŭ ECC), estas unio de 62 Protestantaj organizoj, en la Demokratia Respubliko Kongo.

Ene de la Demokratia Respubliko Kongo, ĝi estas ofte simple referencata kiel la Protestanta Eklezio, ĉar ĝi federaciigas la plej ampleksan majoritaton de Protestantoj en tiu lando. Ĝi estas la plej granda unuigita eklezio en la mondo, antaŭ la Evangelia Eklezio en Germanio (EEG). Ĝi konstituas la dua plej granda protestanta konfesio en la mondo, aŭ la plej granda, depende el la statuso de la Eklezio de Anglio. Ĝi estas membro de la Kristana Konsilantaro kaj Ekleziaro en la Grandaj Lagoj kaj Korno de Afriko. 

Kategorio:Kristanaj novaj religioj
Kategorio:Kristanismo en Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Naciaj eklezioj
Kategorio:Membroj de la Monda Konsilio de Eklezioj
Difenilmetanolo

**Difenilmetanolo**, tradicie konata kiel **benzohidrolo**, formule **C13H12O**, estas sekundara aromata alkoholo, blanka solidaĵo, uzata en fabrikado de parfumoj kaj farmaciaĵoj. Ĝi estas krudmaterialo uzata en la sintezo de anti-histaminaĵoj, anti-alergiaĵoj kaj anti-hipertensiagentoj.

Difenilmetanolo ankaŭ uzatas en la produktado de agrokemiaĵoj, pesticidoj kaj en sennombraj organikaj komponaĵoj. Difenilmetanolo estas malmulte solvebla en akvo, sed tre solvebla en kloroformo, etero, alkoholoj kaj karbona dusulfido. Ĝi formas forte ruĝan solvaĵon kun malvarma sulfata acido.

Ĝi estas irita substanco al okuloj, haŭto kaj spirsistemo. Ĝi estas antaŭajo al multaj anti-histaminaj farmaciaĵoj tiaj kiaj *modafinilo*, benzatropino kaj *difenilhidramino*.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Per traktado de benzaldehido kun *fenilmagnezia bromido*:

### Sintezo 2 
* Per reduktiĝo de benzofenono en ĉeesto de natria borohidrido:

### Sintezo 3 
* Per traktado de benzaldehido kun etila formiato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Dufenil-metanolo povas reduktiĝi al dufenil-metano en ĉeesto de alkohola solvaĵo de klorida acido kun amalgamo de zinko:

### Reakcio 2 
* Preparado de benzofenono per oksidigado de dufenil-metanolo en acida medio en ĉeesto de oksidigagentoj tiaj kiaj kalia permanganato, kalia dukromiato aŭ *kromia trioksido*:

## Literaturo 
* World of Chemicals 
* NIST National Institute of Standards and Technology
* The Nuclear Overhauser Effect
* Photochemistry
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Academic Press Dictionary of Science and Technology

## Referencoj 
Kategorio:Fenilaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Vitalismo

[eta|Portreto de [Xavier Bichat, franca kuracisto, anatomo, patologo, fiziologo, histologo, plej bone celebrita kiel la patro de la moderna histologio kaj priskriba anatomio kaj defendanto de vitalismo.]]
La termino **vitalismo** unuflanke aludas al la filozofia doktrino kiu postulas, ke la vivaj organismoj estas karakterizataj pro tio ke posedas vivan forton aŭ elanon kiu diferencas ilin fundamente disde el la neanimataj estaĵoj. Tradicie ĝi estas priskribita kiel nemateria specifa forto, diferenca el la energio studita de la fiziko kaj de alia tipo de sciencoj, kiuj, agante pri la organizita materio, rezultus en vivo kaj sen kio estus neebla ties ekzisto. Tiu fizika fundamento en ties plej pura senco troviĝas aktuale malakceptita, tamen, ĝi trovas bazon ankaŭ en fundamentoj kaj antropocentraj aŭ raciistaj, inter aliaj.

Duaflanke, la termino povas aludi ankaŭ al tio kion Scott Lash kaj aliaj aŭtoroj nomas "defendo de la vivo". Tiele ĝi estus uzata ankaŭ de movadoj kiaj animalismo, la kontraŭbortismo, la kontraŭmilitarismo, la ekologiismo, la pacismo aŭ la vegetarismo, sed ankaŭ fare de fakuloj pri la verkaro de pensuloj kiel Friedrich Nietzscheaŭ Henri Bergson, aŭ José Ortega y Gasset. La orientaj rezultoj de tiu dua difino devenus el la fakulo de Ĝajnismo nome Mahavira en Oriento, kiu kombinis la asketismon de Pārśvanātha kun la instruoj de la naturalismaj "ājīvika", termino kiu, en sanskrito, signifas "vivuloj".

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Filozofio de biologio
* Neraciismo


Kategorio:Filozofiaj skoloj kaj tradicioj
Kategorio:Pseŭdoscienco
Kategorio:Eksvalidiĝintaj sciencaj teorioj
Kategorio:Historio de biologio
Kategorio:Filozofio de scienco
Kategorio:Elapereco
Basankusu

**Basankusu** estas urbo en la provinco Ekvatoro de la Demokratia Respubliko Kongo. Ĝi estas la ĉefa urbo kaj administracia centro de la Basankusu Teritorio. En 2004, ĝi havis ĉirkaŭkalkulitan populacion de 23 764 personoj. Ĝi havas gruzan flughavenon, kovritan kaj nekovritan bazarojn, hospitalon, kaj du poŝtelefonajn retojn, kiuj estis instalitaj en 2006. La urbo estas konata ankaŭ kiel centro por konservado de bonoboj. Spite tiajn disvolvigojn, plej da loĝantoj vivas je nivelo de baza vivtenado: ĉasado, fiŝkaptado, bredado de kokoj kaj malgranda agrikulturo. En 2010, la laboristoj de la loka palmoplantejo enspezos averaĝan ĉiumonatan salajron de 40 , dum plej aliaj enspezos multe malpli.

La loko de la urbo ĉe la Rivero Lulonga, alfluanto de la Rivero Kongo, je la kunfluo de la riveroj Lopori kaj Maringa, kontribuis al ĝia sukceso kiel centro por komerco en la regiono. Devenaj el tropikaj pluvarbaroj, la riveroj utilas kiel ŝoseoj por transporto kaj de personoj kaj de varoj.

Historie, Basankusu suferis kelkajn historiojn de ekspluatado dum la epokoj de la Abirkonga Kompanio sed estis ankaŭ enirejo por multo de la Ekvatora Provinco por tiuj individuoj engaĝiĝintaj en la reformoj kiuj venis el la Informo Casement kaj el la Berlina Konferenco de 1884-5.

Oni parolas lomongon, Lingalan kaj francan.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
44263 Nansouty

'*44263 *Nansouty'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la francaj  Philippe Dupouy kaj Frédéric Maréchal elde la Observatorio de Dax (Landes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca generalo kaj meteologiisto Charles Marie Etienne Champion, grafo de Nansouty (1815–1895). Post sia milita emeritiĝo, li dediĉis sin al meteologio, instalante meteologian stacion 450 m. sub la supro de la *Pic du Midi de Bigorre* en 1873. Li estis kun-fondinto de la Observatorio de la *Pic du Midi'' en 1878.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
44192 Paulguttman

'*44192 *Paulguttman''''' estas tre malgranda sed eksterordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Carl W. Hergenrother elde la Observatorio Fred Lawrence Whipple, establita je altitudo de 2606 m. sur la Monto Hopkins far'de la Smithsonian Astrofizika Observatorio, proksime de Amado (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la radiologiisto kaj firmaestro *Paul Guttman* (1940–2013), kiu fondis la organizon " Kosma Scienco por Lernejoj " kun la misio favori kaj promocii la edukon pri scienco, teknologio, inĝenierarto kaj matematiko por studentoj de ĉiuj aĝoj per programoj kaj projektoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carl W. Hergenrother
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Esperanto-grupo en SWU

**Esperanto-grupo en SWU** (2015-2016) estis grupeto de studentoj en la universitato Srinakharinwirot en Bangkoko. Verŝajne estis la unua Esperanto-grupo en universitato en Tajlando. La grupon fondis studentoj de la fakultato de Arto kaj Humanismo en 2015 kun la gvido de japana esperantisto el la urbo Osako. En 2016 la studentoj, kiuj estis membroj de la grupo finstudis: pro tio ili malfondis la grupon kaj fondis novan grupon, kies nomo ne estas ligita al la universitato, t. e. Bangkoka Esperanto-Klubo *Verda Elefanto*.

## Agadoj 
La grupo  organizis semajnajn renkontiĝojn por studentoj, kiuj interesiĝis pri Esperanto; por ĝi kutime la interesatojn gvidis japana esperantisto loĝanta en Bangkoko aŭ australia esperantisto loĝanta en Chonburi kaj iam oni organizis Esperanto-kursojn, en kiuj gvidis alilandaj esperantistoj vojaĝantaj Bangkoken:

* 22a Januaro 2015, unua enkonduka kurso, gvidis la australia esperantisto Mark Starrs, partoprenis 4 studentoj, kursis ĉe la universitata biblioteko.
* 28a Januaro 2015, unutaga kurso, gvidis la hungara esperantisto Gábor Márkus, partoprenis 4 studentoj, kursis ĉe la universitata biblioteko.
* 21a-31a julio 2015, enkonduka kurso, gvidis la rusa esperantistino Tatjana Loskutova, partoprenis 17 homoj, kursis ĉe la fakultato de Humanismo, subtenita de la fako Lingvistiko.
* 15a-17a januaro 2016, 3-taga kurso, gvidis la hungara esperantisto Gábor Márkus, partoprenis 15 homoj, kursis ĉe la universitata biblioteko.

## Eksteraj ligiloj 
* La Facebook-paĝo de la grupo.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-movado en Tajlando
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2015
Kategorio:Esperanto-movado en Bankoko
Kategorio:Esperanto en 2015
Kombinaŭto

eta|Kombinaŭto de Volkswagen, la Volkswagen Passat Variant
**Bienaŭto**, **kombiaŭto**, **kombinaŭto** aŭ **pluruza aŭto** estas aŭtomodelo kun pli da spaco ol la origina modelo, plej ofte per je la postaĵo de la veturilo plilongigita altaĵo ĝis la malantaŭa bufro ĉe kio la kofruja klapo ne necese estu perpendikla.

## Origino
La usona termino por kombinaŭto estas *station wagon* en Usono tiu tipo ofte estis uzata por aŭtomobiloj kiuj prizorgas la transporton ĉirkaŭ stacidomoj kaj ankaŭ kiel taksio. La adaptita kofro necesis por transporti grandajn kvantojn da pakaĵoj ĉar preskaŭ ĉiu vojaĝis per trajno. Tiuj aŭtomobiloj tiam funkciis por transporti homojn de ilia domo al la stacidomo.

Nuntempe preskaŭ ĉiu fabrikisto uzas propran nomon, kelkfoje la nomo diferencas laŭ la lando, aŭ laŭ modelo:

* Alfa Romeo: *Sportwagon*, *Giardinetta*
* Audi: *Avant*
* Austin: *Estate*
* BMW: *Touring*
* Citroën: *Break*, *Familiale*, *Tourer*
* Chrysler: *Touring*
* Dacia: *MCV (Multi Convivial Vehicle)*
* DAF: *Combi*
* Fiat: *Multi Wagon*, *Weekend*, *S.W.*, *Familiare*, *Panorama* 
* Ford: *Wagon* (en Britio: *Estate*, en Germanio: *Turnier*, en Austrio: *Traveller*), *Clipper*
* Hyundai: *CW (Crosswagon)*
* Holden: *Wagon*
* Honda: *Aerodeck*, *Tourer*
* Jaguar: *Sportbrake*
* KIA: *SW (Sporty wagon)*
* Mazda: *SportBreak (SportKombi en Germanio)*, *Wagon*
* Mercedes-Benz: *Estate*, *Kombi*, *Touring* (en Germanio: *T-Modell*), Universal
* Nissan: *Estate*, *Wagon*
* Opel: *Sport Tourer* (en Germanio: *Caravan*), *Voyage*, *Combi* 
* Peugeot: *SW*, *Break*, *Familiale* 
* Porsche: *Sport Turismo* je la Panamera 
* Renault: *Break*, *Grand Tour*, *Estate* (en Francio: *Estate*), *Nevada* (nur por la R21), *Domaine* (nur por la Renault Frégate)
* Rover: *Tourer* , *Estate* 
* Saab: *SportCombi*, *SportEstate*, *SportHatch*
* Seat: *Vario*, *Stationwagon*, *ST*
* Škoda: *Combi*, *Forman*, *Estate*
* Simca: *Tourist*, *Châtelaine*, *Marly*
* Subaru: *Plus*, *Touring Wagon*
* Suzuki: *Wagon*
* Toyota: *Wagon*, *Stationwagon*, *Combi*, *Touring Sports*
* Trabant: *Universal*
* Volkswagen: *Variant*, (en Brazilo: *Parati*)
* Volvo: *Duett, Kombi, Estate* kaj hodiaŭ: *V* (den *Versatile*, angle por multcela, kiel unua litero de la tipo-indiko), 
* Wartburg *Camping*, *Tourist*

## Vidu ankaŭ
* *Hatchback*
* Sporta util-veturilo

Kategorio:Aŭtomobiloj
Katrina Wefel

**Katrina WEFEL** estas usona astronomino, instruistino pri astronomio ĉe *Parkland College* (Champaign, Ilinojso).

Ŝi observas elde la Observatorio de Highland Road Park en Baton Rouge elde kiu,
laŭ Minor Planet Center, ŝi kunmalkovris du asteroidojn kun Walter R. Cooney, Jr. la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Persona paĝo de Katrina Wefel ĉe Parkland College
*  Observatorio de Highland Road Park ; Oficiala paĝaro  

Kategorio:Usonaj astronomoj
(44200) 1998 MJ25

**(44200) 1998 MJ25** estas marsrenkonta asteroido en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,284415 astronomia unuo, tie estas 42,548 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Philippe Dupouy

**Philippe DUPOUY** (naskiĝis la  en Hauriet, Landes, Francio) estas franca amatora astronomo, profesie komputadisto ĉe *Électricité de France*.

Li direktas la Observatorion de Dax, kiun li fondis en 1976, konstruis planetarion, kiu montras pli ol 1000 stelojn, kaj ludis gravan rolon en la disvolvo de la teleskopo T60 ĉe la *Pic du Midi de Bigorre*.

Laŭ Minor Planet Center, li kunmalkovris 2 asteroidojn inter 1997 kaj 1998, kun Frédéric Maréchal.

Kun Michel Meunier, li kunmalkovris en 1997 la kometon C / 1997 J2 (Meunier-Dupouy) ; ili estas la unuaj amatoraj astronomoj, kiuj malkovris kometon per defore regata teleskopo.

La asteroido 214485 Dupouy estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Por tranokti plej proksime de la steloj ; el la paĝaro de *Sud Ouest* 6-a de aŭgusto 2010
*  Philippe Dupouy, Teknikisto, Astronomo ; el ''Who's who France''
*  Kultura Asocio de Dax ; Astronomio

Kategorio:Francaj astronomoj
Martina Klein

**Martina Klein Korin** (Bonaero, 7-a de decembro 1976) estas argentina-hispana fotomodelino, humoristino kaj televidprezentistino.

Ŝi elmigris al Barcelono kiam ŝi havis 12 jarojn, kaj komencis partopreni en siaj unuaj artistelektiĝoj en la aĝo de 15 jaroj.

Ŝi estis ĉe la plej gravaj eventoj de modo (Milan Fashion Week, Paris Fashion Week, Cibeles Madrid Fashion Week, New York Fashion Week…) , kaj partoprenis en pluraj reklamaj kampanjoj (Yves Rocher, El Corte Inglés, Trident, Mango, Wella, Pronovias, Don Algodón…) aŭ modaj revuoj (Cosmopolitan, Elle, Marie Claire…)

Ŝi havis romantikan rilaton kun la hispana kantisto Álex de la Nuez (1999-2008) kaj ili havis filon en 2005; kaj ŝi havas rilaton nun kun la tenisisto Àlex Corretja: ili havis filinon en 2017.

## Filmaro 
* *Raíces de sangre*, 2002
* *Águila Roja: la película*, 2011
* *Solo química*, 2015

### *Muzikfilmetoj* 
* *Si tú no vuelves*, Miguel Bosé, 1998

### Televido 
* *Les mil i una* , 1998-1999
* *Las Mañanas de Cuatro*, 2006-2007
* *Planeta Finito* , 2007
* *Celebritis*, 2008
* *El club del chiste* , 2010-2011
* *ADN MAX* , 2015

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* www.martinaklein.com/ 
* IMDB

Kategorio:Argentinaj fotomodeloj
Kategorio:Argentinaj aktoroj
Kategorio:Argentinaj komikistoj
Kategorio:Argentinaj televidprezentistoj
Kategorio:Hispanaj komikistoj
Kategorio:Hispanaj televidprezentistoj
Kategorio:Hispanaj fotomodeloj
Kategorio:Hispanaj aktoroj
Universitato de Denver

La **Universitato de Denver** (en angla *University of Denver*) estas la plej antikva de la privataj universitatoj en la zono de la Roka Montaro de Usono. Ĝi estas en Denver en la ŝtato Koloradio. Ĝi estis fondita en 1864 je ĉirkaŭ dekunu kilometroj sude de la urbocentro kaj ĝia kampuso estas arbareto aŭ botanika ĝardeno specializita en arboj. La universitato estis fondita de la Unuiĝinta Metodisma Eklezio kaj plue estas nereligia institucio, sed kie ekzistas la kunedukado.

Ĝi proponas servojn por ĉirkaŭ 11.000 lernantoj en siaj kursoj de gradigo kaj postgradigo. Ĉirkaŭ 1259 profesoroj laboras por la edukado de 5087 studentoj de antaŭgrado kaj 6389 de postgrado.

## Historio 
eta|maldekstre|Mary Reed Hall kaj Harper Humanities Garden.

La 3an de marto 1864 la universitato estis fondita kiel la Seminario de Koloradio fare de John Evans, eks-guberniestro de Koloradio nomumita de Abraham Lincoln. La Seminario de Kolorodio fondiĝis kiel metodisma institucio kaj en 1880 ĝi ekhavis la nomon de Universitato de Denver. La unuaj konstruaĵoj de la universitato troviĝis en la centro de Denver en la 1860-aj kaj 1870-aj jaroj, sed ili estis translokigitaj al ĉirkaŭ 11 kilometroj sude de la urbocentro. La 3an de oktobro 2012, la universitato estis sidejo de la unua porprezidenta debato de Usono de 2012.

En ties kampuso troviĝas nombraj historiaj konstruaĵoj kiel la *University Hall*, konstruita en 1890 kun nov-romanika stilo. Ankaŭ la Observatorio Chamberlin, konstruita en 1894 kiu ankoraŭ funkcias. Alia grava konstruaĵo estas la Kapelo Evans, nome malgranda preĝejo de la 1870-aj jaroj kiuj iam troviĝis en la urbocentro de Denver, kaj estis translokigita al la kampuso de la DU en la 1960-aj jaroj. La Turo Buchtel (1913) estas la restinto el iama Kapelo Buchtel, kiu detruiĝis pro incendio en 1983. La administraj oficejoj estas en la konstruaĵo Mary Reed, iama biblioteko konstruita en 1932 en stilo nov-gotika. Ankaŭ Margery Reed Hall estis konstruita en la sama stilo en 1929.

## Servoj 
La universitato disponas el unu de la plej altaj teleskopoj de la mondo situa sur 14.148 futoj proksime de la pinto de la Monto Evans nome Observatorio Meyer-Womble. Tiu teleskopo estas uzita ofte de la Departemento de Fiziko kaj Astronomio de la DU.

La universitato disponas de kvin rezidejoj: nome Johnson McFarlane Hall (JMac), Centennial Halls, Centennial Towers, Nelson Hall kaj Nagel Hall.

Kategorio:Denvero
Denvero
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1864
Benzatropino

**Benzatropino** aŭ **C21H25NO**, kemia komponaĵo, ankaŭ konata kiel Kogentino, estas antikolinergiaĵo komerce uzata en la traktado de la Parkinsona malsano, Parkinsonismo kaj distonio La simptomoj de la parkinsonismo inkluzivas malrapidajn kaj malstabilajn movojn, muskola rigideco kaj tremoj. Kiam netraktata, parkinsonismo povas kaŭzi malfacilaĵon en plenumado de normalaj ĉiutagaj aktivecoj.

Simptomoj de parkinsonismo povas esti kaŭzata de kelkaj cerbaj malsanoj kiuj tuŝas la movadon, tia kia la Parkinsona malsano. Ili ankaŭ povas esti kaŭzataj de kelkaj medicinaĵoj kiuj estas uzataj en la traktado de certaj mensaj kondiĉoj. Injekto de benzatropino estas plej helpema en la plibonigo de muskolaj rigidecoj kaj tremoj.

Benzatropino funkcias blokante la efikojn de la acetilkolino, nature okazanta kemiaĵo produktata de la cerbaj ĉeloj kiuj povas interveni en la cerbo-regionoj kiuj kontrolas la muskolo-movadoj. En multaj pacientoj, ĉi-tio reduktas la simptomaron de trema kaj muskola rigideco.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de *tropino* kun *dufenil-duazo-metano*:

### Sintezo 2 
* Preparado per interagado de *bromo-dufenil-metano* kun *tropino*:

## Literaturo 
* Psychiatric Side Effects of Prescription and Over-the-counter Medications
* Drugbank
* Drugs.com 
* Meyler's Side Effects of Drugs: The International Encyclopedia of Adverse Drug Reactions and Interactions
* Antidotes: Principles and Clinical Applications
* Pharmaceutical Chemistry
* Crash Course

## Referencoj 
Kategorio:Eteroj
Kategorio:Psikostimulaj substancoj
Dóra Pédery-Hunt

**Dóra Pédery-Hunt** [pEderi], laŭ simpla abozo **Dora Pedery-Hunt,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pédery-Hunt Dóra** estis hungardevena kanada medalisto.

Dóra Pédery-Hunt  naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Toronto.
 
## Biografio 
Dóra Pédery-Hunt studis inter 1937 kaj 1943 en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo akirinta diplomon en lasta jaro. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Béla Ohmann, Elek Lux kaj József Reményi. Ŝi migris al Kanado en 1948, kie ŝi estis pioniro de enkonduko de artaj medaloj. Ŝi laboris per argiloj, lignoj, bronzoj kaj plastoj. Ŝi instruis skulptadon en kolegio Ontario. Ŝi ricevis kanadajn premiojn kaj ŝi estis membro de la Kanada Reĝa Arta Akademio.

## Elektitaj medaloj 
* Elizabeto la 2-a (Britio)
* György Faludy
* memportreto
* Francisko Rákóczi la 2-a 

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto kun foto 
* https://cwahi.concordia.ca/sources/artists/displayArtist.php?ID_artist=90

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungardevenaj kanadanoj
Kategorio:Kanadaj artistoj
Lonsdalito

200px|dekstra

**Lonsdalito** estas seslatera alotropo de karbono trovita en meteoritoj, kun formo simila al tiu de diamanto, tamen seslatera (plurimorfa).

Oni malkovris ĝin por la unua fojo en 1967 en la kratero de meteorito de la "Diabla Kanono" en Arizono, en mikroskopaj kristaloj asociaj al la diamanto en restaĵoj de meteorito. Oni kredas, ke la frapego de la meteorito enhavanta grafiton kontraŭ la Tero, la varmo kaj la energio rezultinta el la frapego povas transformi la grafiton en diamanto retenante sian seslateran strukturon. La nomo estis konstruita kiel rekono de la brita kristalografa Kathleen Lonsdale (1903-1971).

Ĝi estas de nigra koloro, brila diamanteca. Kristaloj <3mm, kun kunfigurado pseŭdokuba, oklatera. Difrakcio 2.06,2.19,1.26. a=3 b=0 c=4 α=0° β=0° γ=0° Z=4

Ĝi estis trovita en Tunguska, Rusio, kaj en aliaj frapegoj de meteoritoj.

Aperis en rezultoj de studoj faritaj en februaro 2009, ke la lonsdalito estas 58 % pli malmola ol la diamanto. Ĝi estus tiale unu de la plej malmolaj materialoj estantaj en la naturo, kun la Bornitrido de Vurtzito (vBN), produkto de las premegoj de vulkanaj erupcioj.

## Referencoj 
Kategorio:Karbonaj formoj
Kategorio:Arizono
Kategorio:Meteoritaj mineraloj
Kategorio:Duregaj materialoj
NTT

**NTT** estas mallongigo kiu povas referenci al:

* entrepreno **Nipona Telegrafo kaj Telefono**, Japanio
* Nov-Teknologia Teleskopo aŭ Teleskopo de Nova Teknologio, nome 3.6m teleskopo en Observatorio La Silla, Ĉilio
* Nusa Tenggara Timur, indonezilingva nomo de provinco de Indonezio
* Flughaveno de Niuatoputapu, Tongo, laŭ la kodo IATA
Iván Paulikovics

**Iván Paulikovics** [paŭlikoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Paulikovics Iván** estas hungara skulptisto, instruisto.
[eta|[:hu:Habsburg–Tescheni Frigyes főherceg fare de Iván Paulikovics]]
Iván Paulikovics  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Paulikovics abiturientis en industriarta mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1972, poste li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1977, fine li plulernis en instituto en Moskvo. Lia ĉefinstruisto estis József Somogyi. Inter 1980-1984 li ricevis stipendiojn, en la lasta jaro en Romo. En la lernojaro de 1992 li instruis en la industriarta mezlernejo, krome iam en libera arta lernejo de Zebegény. Li ricevis premiojn inter 1981-1990.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Várpalota (1980)
* Budapeŝto (1982, 1986, 1994, 1997)
* Hódmezővásárhely, Győr (1989)
* Kaposvár (1994)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Hódmezővásárhely (1983)
* Arthalo Budapeŝto (1985, 1987, 1995, 2001)
* Munkeno (1987)
* Szombathely (1994)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Bust of Frigyes Csáky by Ivan Paulkovics, 2016 Ujbuda.jpg|Frigyes Csáki en Budapeŝto
Nagy Imre (Paulikovics Iván), 2017 Tatabánya.jpg|Imre Nagy (politikisto) en Tatabánya
Aba-Novak-home.jpg|Memortabulo pri Vilmos Aba-Novák
Csónakos szobor.JPG|Boatanto
Kaposvár Nagy Imre Paulikovics.JPG|Imre Nagy en Kaposvár
Károlyi István szobra.jpg|István Károlyi

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* [hungarlingva aprezo kun foto, video(https://eo.wikipedia.org/wiki/video) kaj bildoj]
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Atmosfero (unuo)

[eta|150px|Eksperimento kaj [barometro de Torricelli.]]
La unuo pri premo nomita **atmosfero** egalas al la premo kiun faras la atmosfero de la Tero sur la marnivelo. Ĝi estas uzata por mezuri altajn premojn kiel, por ekzemplo, tiu de kunpremitaj gasoj. Tiu unuo ne apartenas al la Internacia sistemo de unuoj kaj ne havas agnoskitan simbolon, sed ĝi kutime estas mallongigita **atm**.

En la 10a Konferenco Ĝenerala pri Pezoj kaj Mezuroj, en 1954, ĝi estis difinita kiel egala al 1 013 250 dinoj por cm² (tio estas 101 325 Pa). Ĝi korespondas al la premo de unu kolono da hidrargo de 760&nbsp;mm de alto je , sub la alcelo de la normala gravito (9,80665&nbsp;m/s²).

Ankaŭ la teknika atmosfero (simbolo **at**) estas same iomete malnoveca mezurunuo de premo difinita kiel la premo farita de kolono da akvo de 10 metroj de alto: 1 at = 98 066,5 Pa (preciza valoro).

## Vidu ankaŭ 
* Vakuo

## Notoj 
## Bibliografio 
* Máximo, A. & Alvarenga, B (2004). Física General. México D.F.
* Ortega, Manuel R. (1989-2006). Lecciones de Física (4 volumoj). Monytex. ISBN 84-404-4290-4, ISBN 84-398-9218-7, ISBN 84-398-9219-5, ISBN 84-604-4445-7.
* Resnick,R. kaj Halliday, D. (1996). Physics. John Wiley & Sons. ISBN 0767-471-83202-2.
* Tipler, Paul A. (2000). Física para la ciencia y la tecnología (2 volúmenes). Barcelona: Ed. Reverté. ISBN 84-291-4382-3.

Kategorio:Mezurunuoj de premo
(44355) 1998 ST2

**(44355) 1998 ST2** (iame '*44355 *Thijsdegraauw'''*) estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 18-an de septembro 1998 de la itala amatora astronomo Vincenzo Silvano Casulli elde la Observatorio Colleverde di Guidonia en Guidonia Montecelio (Italio).

La , ĝi estis nomita en honoro de la nederlanda astronomo Thijs de Graauw, direktoro de la radioteleskopo ALMA (*Atacama Large Millimeter/submillimeter Array''), sed tiu nomo estis nuligita per la bulteno MPC 103029 de la 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vincenzo Silvano Casulli
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Diamond Trading Company

La ***Diamond Trading Company*** (DTC) estas la branĉo por vendado kaj distribuado de krudaj diamantoj de la Grupo *De Beers*. La DTC klasigas, valorigas kaj vendas proksimume 75% el la krudaj diamantoj laŭ valoro. La DTC havas kombinon de tutposedata kaj kunentreprenaj operacioj en Sudafriko (DTCSA), Bocvano (DTCB), Namibio (NDTC) kaj en Unuiĝinta Reĝlando (DTC).

La DTC vendas diamantojn kiuj venas ĉefe el minado fare de De Beers en Sudafriko kaj Kanado, kaj pere de siaj partneroj kun la registaroj de Bocvano, Namibio kaj Tanzanio. Klasigistoj en Londono, Kimberley, Windhoek kaj Gaborone klasigas tiujn diamantojn en proksimume 12,000 diferencajn kategoriojn bazitajn sur grando, formo, kvalito kaj koloro. La klientoj de DTC estas konataj kiel *Sightholders*, kaj la selektoprocezo estas bazita sur la produkto de la procezoj de aplikaĵo kaj konsilado fare de *Supplier of Choice (SoC) Sightholder*.

## Notoj 
Kategorio:Diamantoj
Kategorio:Minindustrio
Kategorio:De Beers
De Beers

eta|Cecil Rhodes fondis *De Beers* en 1888.
La **Grupo De Beers** estas internacia korporacio kiu specializiĝas en la sektoroj de esplorado, minado, podetalo, komerco kaj industrio de diamantoj. Tiu kompanio estas nuntempe aktiva en subĉiela, grand-skala aluvia, marborda kaj profundmara minado. Ĝi funkcias en 35 landoj kaj minado okazas en Bocvano, Namibio, Sudafriko kaj Kanado. Ĝis la komenco de la 21a jarcento, De Beers efektive havis totalan kontrolon super la diamanta merkato kiel monopolo. La konkurenco ekde tiam dismuntos la kompletan monopolon, kvankam la grupo De Beers Group ankoraŭ vendas proksimume 35% el la kruda diamanta produktado de la mondo laŭ internacia superrigardo kaj la negocoj de aŭkciaj vendoj.

La kompanio estis fondita en 1888 de la brita negocisto Cecil Rhodes, kiu estis financita de la sudafrika diamant-riĉulo Alfred Beit kaj la Londona banko N M Rothschild & Sons. En 1926, Ernest Oppenheimer, enmigranto en Britio kaj poste en Sudafriko kiu estis fondinta la minkompanion *Anglo American plc* kun la usona financisto John Pierpont Morgan, estis elektita por la stabanaro de De Beers. Li konstruis kaj plifirmigis la tutmondan monopolon de la kompanio super la diamanta industrio ĝis sia morto en 1957. En tiu epoko, li estis enmetita en nombraj polemikoj, kiel prezofiksigo kaj trustofunkciado, kaj estis akuzita pro ne liveri industriajn diamantojn por la Usona militklopodo dum la Dua Mondmilito.

En 2011, *Anglo American* ekkontrolis *De Beers* post aĉeti la parton de la familio de Oppenheimer de 40 % el 5.1 mil milionoj da usonaj dolaroj (3.2 mil milionoj da pundoj) kaj pliigi sian parton al 85 %, fine de la 80-jara kontrolo fare de Oppenheimer de la kompanio. En 2018, De Beers iĝis la unua diamanta kompanio kiu anoncis, ke ĝi procezos siajn diamantojn uzante blokĉenan teknologion, kvankam tiu teknologio ne estis ankoraŭ plene disvolvigita.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Diamond Trading Company

## Referencoj 
* Edward Jay Epstein (Februaro 1982). "Have you ever tried to sell a Diamond?". The Atlantic Monthly. Retrieved 2 November 2010.
* Edward J Epstein (1982). "18". The Rise and Fall of Diamonds (The Diamond Invention). Simon & Schuster.

Kategorio:De Beers
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1888
Kategorio:Minado
Kategorio:Diamantoj
Fajrvitro

eta|Fajrvitro
**Fajrvitro** estas moderita vitro fabrikita kiel rimedo por reteni kaj direkti varmon en kamenojn kaj gasajn fajrfornojn. Fajrvitro ne bruliĝas, sed retenas varmon kaj refraktas lumon kiel rezulto de fajrvitro. Fajrvitro, kiel artefaritaj bastonoj kaj ŝtonoj, estas aldone uzataj por obskurigi la gastubojn de gasaj kamenoj aŭ hejtiloj. 

Kategorio:Fajro
Kategorio:Vitro
Preĝejo Sankta Volfgango (Sopron-Balf)

La **preĝejo Volfgango el Ratisbono** (Sankta Volfgango) estas romkatolika monumento historia en Hungario, en Sopron, pli frue en memstara vilaĝo Balf.

## Historio 
Oni supozas, ke la kirko estis konstruita en la 15-a jarcento, sed estas dokumento, kiu mencias ĝin jam en 1336. Ĉirkaŭ en la 17-a jarcento la luteranoj uzis ĝin, en 1578 alvenis la unua luterana predikisto. En 1604 pro incendio la preĝejo bruldetruiĝis, sed la luteranoj renovigis ĝin jam post 2 jaroj. En 1686 la turkoj detruis la preĝejon, ĝi longe ne estis uzata. En 1673 la katolikoj reokupis ĝin kaj konsekris al Sankta Volfgango. Interne la freskoj estis pentritaj en 1957. 

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola sur montetopinto en tombejo, kiu estis ĉirkaŭita per defenda muro. Parto de la defenda muro ankaŭ nun estas videbla kun 13 embrazuroj. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas kaj reliefas, la plej meze estas la enirejo. La malsupra parto estas kvadro, kiu transformiĝas en la unua etaĝnivelo al oklatera prismo. La turopinto estas piramido el ŝtonoj. La absido estas oklatero. Sub la sanktejo kriptoj estas videblaj. La altara bildo prezentas Sanktan Volfgangon.

Kermeso okazas en la 31-a de oktobro (la festotago de sankta Volfgango el Ratisbono).

## Fontoj 
* hungare kun fotoj 
* hungare
* hungare kun fotoj 
* hungare

eta|maldekstre|

Sopron
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Sopron
Sopron
Marcel Tolkowsky

**Marcel TOLKOWSKY** (25a de Decembro 1899 – 10a de Februaro 1991) estis membro de familio de judoj el Pollando de diamantotranĉistoj kaj inĝeniero laŭ eduko. Li estas ĝenerale konsiderita kiel la patro de la moderna rondoforma de tranĉado de briliantoj. Multaj liaj familianoj estis diamantotranĉistoj, inklude lian kuzon Lazare Kaplan kaj lian pra-nevo Gabi Tolkowsky.

Tolkowsky, kiel parto de la temo de sia temo por la doktoriga disertacio en la Universitato de Londono, sisteme studis la mueladon de diamantoj. Ĉirkaŭ tiu sama epoko, en sia libro *Diamond Design*, li publikigis la specifaĵojn de tio kio poste estos nomata la *American Standard* (usona normigo, konata ankaŭ kiel *American Ideal Cut* (usona ideala tranĉo), tranĉo Tolkowsky kaj brilianto Tolkowsky), kio estas la diamanta tranĉomaniero tipa en Nordameriko. Ĝi estis atingita el matematikaj kalkuloj kiuj konsideris kaj la brilon kaj la fajron de la ŝtono.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* Tolkowsky Diamonds, oficiala retejo
* *Diamond Design* de Marcel Tolkowsky, reta teksto

Kategorio:Belgaj inĝenieroj
Kategorio:Belgaj judoj
Kategorio:Diamantoj