open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mukaĉevo

**Mukaĉevo** ( [mukáĉevо] aŭ  [mukaĉiv], rutene **Мукачово** [mukaĉovo],  [mukа́ĉevo],  [munkaĉ], , , , , ) estas urbo en Ukrainio, en Transkarpata provinco. Ĝi estas administra centro de Mukaĉeva Distrikto.
eta|maldekstra|250px|Panoramo de Mukaĉeve

## Situo
La urbo situas centre de Transkarpata provinco apud rivero Latorica, ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montoj, laŭ fervojo Ĉop-Strij, ĉefvojoj estas al Uĵhorodo, Ĥust (Ukrainio) kaj Lviv.

## Historio
La loko estis loĝata dum la neolitiko kaj ferepoko, poste alvenis keltoj, slavoj kaj, fine, hungaroj okupintaj la regionon en 895. La unua skriba mencio devenis 1138, sed pli frue Sankta Ladislao tie venkis la kumanojn en 1085. La tataroj en 1241 faris senhoma la komunumon.

Poste precipe rumanoj alvenis kaj en 1359 rutenoj. Tiutempe oni konstruis novan fortikaĵon. La loko ricevis rangojn urbo en 1378, kampurbo en 1427, libera urbo en 1445. En la 16-a kaj 17-a j.c.-oj pro disfalo de Hungario la urbo apartenis al princlando Transilvanio. La poloj detruis la urbon en 1657. *Ilona Zrínyi* (zrinji) defendis la fortikaĵon kontraŭ aŭstroj dum 1686-1688. En 1703 Francisko Rákóczi la 2-a malvenkis de Habsburgoj, sed en la sekva jaro sukcese okupis la fortikaĵon. En 1834 incendio okazis. La hungara armeo en 1848 venkis la aŭstrojn. En la 19-a jarcento la urbo estis distriktejo.
eta|Latorica ĉe Mukaĉeve

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas fortikaĵo, kastelo de Rákóczi, klostro, katolikaj kaj kalvinana preĝejoj, kapelo, urbodomo el 1901.

## Famuloj 
* en la urbo naskiĝis kaj mortis:
** hungara instruisto Antal Margittai
** hungara politikisto János Nedeczey
* en la urbo naskiĝis:
** **Mihály Munkácsy** (munkAĉi) la plej granda hungara pentristo en 1844, tiu nomo estas pseŭdonomo kaj li prenis tion el la loknomo
** hungara advokato Hugó Márki
** hungaraj aktoroj Gyula Csortos, Zoltán Dobránszky, László Ferencz (aktoro), Margit Kornai kaj Tivadar Uray
** hungara arkitekto László Acsay
** hungara bestokuracisto Tibor Kobulej
** hungara episkopo Miklós Tóth
** hungaraj etnografoj Csaba Ecsedy kaj István Sándor (etnografo)
** hungara filologo Árpád Kovács
** hungara grafikisto István Tellinger
** hungaraj inĝenieroj Gyula Farbaky kaj András Halász
** hungara jezuito Gábor Szerdahelyi
** hungara kemiisto Rezső Schmid
** hungara literaturisto Vilmos Huszár
** hungara ministro Géza Bornemisza
** ukrainia-hungara botanikisto József Szikura
** ukrainia-hungara fizikisto Ottó Spenik
** hungara kuracisto Ede Neuber
** hungara operkantisto Zsuzsanna Dobránszky
** István Molnár (pentristo)
** hungara skulptisto Petro Jevgenoviĉ Matl
** hungara violonisto Ferenc Jávori
* en la iama vilaĝo Oroszvég (nuntempa apartenaĵo de Mukaĉeve) naskiĝis:
** hungara ĵurnalisto Béla Baternay
** hungara terfizikisto Antal Tárczy-Hornoch
* en la urbo mortis:
** hungara princino Sofia Báthori en 1680
** hungara kuracisto János Dercsényi
** hungaria rusina beatulo Tódor Romzsa

## Ĝemelurboj 
* 20px Mátészalka en Hungario.

## Vidu ankaŭ 
* Mukaĉevo (stacidomo)


Kategorio:Urboj en Transkarpata provinco
Jokasta

**Jokasta** (laŭ ekzemple la vortaro PIV) estas la esperantlingva formo de la nomo de la virina figuro Ἰοκάστη (greke, *"Iokasti"*) el la helena mitologio (En la verkaro de Homero Jokasta havas la iom varian nomon *Epikasta*). Ŝi estis edzino de Lajo, reĝo de la greka urbo Tebo, kaj kun li ricevis filon, pri kiu la orakolo de Delfo diris, ke li mortigos la patron kaj edzinigos la patrinon. Ŝokite de tiu aŭguro, la reĝa paro planis forsendigi la bebon al fora loko kaj ordonas lian mortigon, sed fine la bebo nur forsendiĝis, sed restas viva. La filo, Edipo, kiu ne konis sian identecon, iĝis forta juna viro kaj kiel junulo migre ekesploris la ĉirkaŭajn partojn de antikva Grekio. Kiam li ekkonfliktis kun nekonata maljunulo, akompanata de pluraj servistoj, li ekbatalis kontraŭ ĉiuj kaj mortigis la maljunulon - jen praviĝis la unua parto de la profetaĵo, ĉar temis pri Lajo. Poste li venis al la urbo Tebo, plenumis heroajn agojn tie kaj edziĝis al la vidva reĝino, Jokasta, nesciante ke ŝi fakte estis lia patrino - jen la dua parto praviĝis. Jokasta kun Edipo havis du filojn, Eteoklo kaj Poliniko, kaj du filinojn, Antigona kaj Ismena.

Post kiam Edipo mortas, la vero pri lia tragika historio kaj la plenumo de la delfa profetaĵo publikiĝas al Jokasta kaj al la tuta urbo. Sekve Jokasta memmortigas sin per pendumo.

Jokasta estas unu el la ĉefroluloj en la tragedio 'Reĝo Edipo' de 'Sofoklo'.

*Edipo* de Voltaire temas ĉefe pri la amo de Filokteto al Jokasta.

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Vekerd

**Vekerd**, rumane **Vecherd** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu.
eta|maldekstre||Preĝejo de Vekerd
eta|180ra|Blazono de Vekerd

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 4143
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
Vekerd situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Komádi kaj Berettyóújfalu estas proksime.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 pri la komunumo en formo *"Vened"*. En 1605 Stefano Bocskai donis privilegiojn al la vilaĝo. Post jarcento sudslavoj disrabis ĝin kaj pro la oftaj militadoj la vilaĝanoj forlasis la lokon. Baldaŭe rumanoj refondis ĝin. En 1919 la rumanoj okupis Vekerd-on. La vilaĝeto famas pri ŝafobredado.

Vilaĝservoj estas migra poŝto, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la grekokatolika (ortodoksa) preĝejo el la 18-a jarcento.

## Famaj nomportantoj 
* Béla Vekerdi
* László Vekerdi
* Tamás Vekerdy

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Malbeno

[eta|"La malbeno de *Kullervo*" (figuro el la [Finnlando|finna nacia eposo Kalevala), pentraĵo de *Akseli Gallen-Kallela*]]

**Malbeno** laŭ PIV estas la "alvoko de dia malfavoro sur iun aŭ ion", kaj sekve por la malbenito "la destino al senfina damno". Do temas pri diraĵo, kiu magie alportu al certa persono malfeliĉon, ekzemple pro motivo de venĝo. La esperanta vorto klare videbligas, ke evidente temas pri la kontraŭo de beno, diraĵo kiu eksplicite alportu al la benito feliĉon.

Dum la antikva epoko oni ofte supozis, ke severaj malsanoj, naturaj katastrofoj aŭ aliaj malfavoraj evoluoj de la homa sorto estis rezulto de malbeno. En tiu senco malbenoj ofte ankaŭ aperas en la fabeloj de la antikva kaj la posta mezepoko. Malbenoj ofte ne povas esti nuligataj, sed nur mildigataj, kiel en la fabelo de la dormanta belulino. Malbenon en iuj fabeloj nur povas esprimi magiaj kreaĵoj, sed en la plimulto de rakontoj ankaŭ simplaj homoj. Malbeno povas ekzisti dum longa tempo, antaŭ ol ĝi ekefikas, ĝi povas ekekzisti, sen ke la malbenita persono ĉeestas, aŭ povas esti konfronte dirata aŭ kriata al la malbenata persono mem. Signifa por malbeno estas la uzo de rita malbena diraĵo, foje akompanata de magiaj agoj. En eŭropaj kaj aziaj mezepokaj fabeloj malbenoj efikigas transformiĝon de la malbenato, ŝanĝas la eksteran aspekton aŭ internan econ de la viktimo (ekzemple perdigas la memoron, eterne dormigas, transformigas la homon en ŝtonon, planton aŭ beston, en iuj kazo ankaŭ mortigas).

## Proverboj 
Ekzistas 3 proverboj pri malbeno (kaj 10 pri beno) en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
*  
*  
* 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Anatemo

Kategorio:Mitologio
Kategorio:Magio
Kategorio:Sorĉaferoj
Castanospermum

***Castanospermum australe*** (**Moretona Beja Kastaneo** aŭ **nigra fabo**), estas la ununura specio de sia genro, ***Castanospermum***. Ĝi floras, kaj ĝi indiĝene troviĝas ĉe la orienta marbordo de Aŭstralio, Kvinslando, Novsudkimrio, Vanuatuo, kaj Nov-Kaledonio.

eta|maldekstra|Guŝoj.

Ĝi estas granda ĉiamverda arbo, kiu povas esti kun alteco de 40 m, sed ofte malgranda. La foliaj longeco estas 15&nbsp;cm kaj larĝeco estas 6–7&nbsp;cm, kaj ĉiu folio havas 11-15 folierojn. La floroj estas flavaj kaj ruĝaj, kun 3–4&nbsp;cm longeco. La fruktoj estas cilindraj guŝoj kun 12–20&nbsp;cm longeco kaj 4–6&nbsp;cm diametro. En la guŝoj estas semoj kiel kastaneoj.

## Uzadoj 
La semoj estas venenaj, sed mangebliĝas kiam oni zorge muelas kaj rostas ilin por krei faruno. La ligno similas al la ligno de juglandoj.

## Literaturo 
*  Australian National Botanic Gardens: *Castanospermum australe*
*  Bush Tucker Plants: Moreton Bay Chestnut 
*  Plants for a Future: *Castanospermum australe*

Kategorio:Fabacoj
Kategorio:Arboj
Florino (provinco)

La provinco **Florino** () ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomos"), kaj ekde 2011 estas unu el la 74 regionaj unuoj de la lando. Ĝi kovras areon de &nbsp;km² kaj laŭ la censo de 2011 havis  loĝantojn, kio egalas al loĝdenso de 28,5 homoj/km². Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Florino*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Okcidenta Makedonio, kaj estas la plej nordokcidenta parto de Grekio.

En ĝia plej nordokcidenta angulo tuŝiĝas la ŝtatoj Albanio, Grekio kaj Nord-Makedonio, sur mallarĝa tera strio inter la granda kaj la malgranda lagoj *Prespa*. El la du lagoj, la pli granda grandparte apartenas al la Respubliko Makedonio, malgrandparte al Grekio kaj Albanio, kaj la pli eta grandparte al Grekio kaj malgrandparte al Albanio. Ambaŭ lagoj dividiĝas de la resto de la grekia provinco pere de altaj montoĉenoj, kaj havas ekologie protektindan flaŭron kaj faŭnon.

eta|maldekstra|220px|
La centra kaj norda parto de la provinco unuflanke kaj la suda parto aliflanke estas du grandaj ebenaĵoj, la ebenaĵo de Florino norde kaj tiu de Eodaia sude, kiuj dividiĝas pere de montoĉeno aparte bone pasebla per la pasejo de *Klidi*. En la sudoriento troviĝas la lagoj *Petres* kaj *Vegoritida*, kiuj kalkuliĝas inter la plej grandaj lagoj de Grekio, iom pli okcidente du pliaj pli malgrandaj lagoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco

Kategorio:Provincoj de Grekio
Greveno (provinco)

La provinco **Greveno** () ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomós"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Greveno* ( - *Grevená*). La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Okcidenta Makedonio. La pejzaĝo estas plejparte montara; la plej alta montopinto situas je  metroj super la marnivelo.

## Historio 
La teritorio de la hodiaŭa provinco Greveno pli-malpli korespondas al la antikva pejzaĝo *Elimea*. Elimea situis sudokcidente de la antikva pejzaĝo *Eordaia* (la moderna provinco Kozano kaj sudaj partoj de la provinco Florino) kaj sudoriente de la antikva pejzaĝo *Orestis* (la nuna provinco Kastorio. La antikva regno Elimea dum la jaro 385 estis konkerita fare de la armeo de la makedona reĝo Filipo la 2-a kaj restas parto de antikva Makedonio ĝis ties konkeriĝo fare de la romia armeo dum la jaro 168 a.K..

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco 
* elaeraj bildoj de la provinco (priskriboj en la greka) 

Kategorio:Provincoj de Grekio
Kilkiso

eta|situo de Kilkiso en Grekio

**Kilkiso** (greke Κιλκίς - *Kilkis*) estas historia pejzaĝo kaj nuntempa regiona distrikto de Grekio (unu el sume 51 regionaj distriktoj), kiu situas en la - ene de Grekio norda - moderna administra regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiu greke nomigis Νομός, do "nomos". La teritorio kovras areon de 2.519&nbsp;km² kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 89.000&nbsp;loĝantojn.

La areo estas malurba, kaj la loĝantoj vivas en diversaj vilaĝoj kaj urbetoj dise tra la provinco. Relative grandaj komunumoj estas *Gumenisa*, *Aksiupolis* kaj *Polikastro*. La administra sidejo *Kilkiso* estas la sola urbo de la provinco. Plej gravaj agrikulturaj produktoj estas tritiko, tabako kaj kotono, sed pli kaj pli ankaŭ la bestobredado gajnas signifon. Industriaj entreprenoj apenaŭ ekzistas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto

Kategorio:Provincoj de Grekio
Géza Szávai

**SZÁVAI Géza** (sAvai) rumania hungara/hungara verkisto, eseisto, kritikisto naskita en Cușmed la 4-an de decembro 1950.

## Biografio 
La mezlernejon Géza Szávai finis en Cristuru Secuiesc, la universitaton pri hungara-franca lingvoj en UBB de Kluĵo en 1973, poste li instruis. De 1975 li estis interna kunlaboranto de gazeto *Előre*, inter 1980–88 redaktoro de semajngazeto *A Hét*. En 1988 li loksidiĝis en Budapeŝto. En 1994 li fondis la libroeldonejon Pont Kiadó.

## Verkoj 
### Prozoverkoj 
* Progéria – rakontoj, Kvár, 1982;
* Séta gramofonzenére – romano, Bk., 1985 [cenzurita, 2-a eldonaĵo, 1995];
* A megfigyelő Történet – töredékekben, romano, Bk., 1987;
* Utójáték – romano, 1991;
* Kivégzősdi – rakontoj, 1994;
* Herbert Quain:Utóvéd – romano, 1996;
* Ki látott minket meztelenül? – romaneto
* Oszlik a bál, Utójáték – romano
* Székely Jeruzsálem – eseromano
* Valaki átment a havon – eseromano.

### Eseoj 
* Helyzettudat és irodalom (monografieto pri József Méliusz, Kvár, 1980;
* Szinopszis – kritikoj, Bk., 1981;
* Napi kritikák
* Lánc, lánc Eszterlánc – eseoj, Bk., 1983;
* Vázlatok a gyermek világáról
* A hazugság forradalma. A kisgyermek és a valóság, 1996;
* Kétszemélyes költészet, 1997.
* A nyelv és a vers születése

### Fabellibroj 
* Koko Samuék vándorútja – fabelromano, Bk., 1981;
* Burgum Bélus, a mesterdetektív – du fabelromanoj, Bk., 1985 (majstrodetektiv-okazintaĵoj por infanoj);
* A kozmikus elefántok, avagy Burbum Bélus nyomozásai a világűrben, fabelromano, Bk., 1986;
* A rettenthetetlen vizimedve avagy Burgum Bélus nyomozásai – fabelromano, Bk., 1988;
* A Zöld Sivatag vőlegénye – fabelromano, 1994;

### Tradukaĵoj 
* I. Grigorescu: A szennyezett éden, Bk., 1976;
* M. Sorescu: Egyszer repülni akartam..., Bk., 1982;
* M. Nedelciu: Jenny avagy a szépséges irodistalány balladája, noveloj [kun Borsi-Kálmán Béla], 1996.

## Fonto 
* RMIL 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la aŭtoro

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kozano (regiona distrikto)

La administra unuo **Kozano** () ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomos") - ekde tiam ĝi nomiĝas regiona distrikto aŭ regiona unuo. Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Kozano* ( - *Kozani*). La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Okcidenta Makedonio.

La pejzaĝo estas montara kaj havas kontinentan klimaton kun frostaj vintroj kaj tre varmaj someroj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco

Kategorio:Regionaj distriktoj de Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Imatio

**Imatio** () estas historia pejzaĝo kaj nuntempa regiona distrikto de Grekio (unu el sume 74 regionaj distriktoj), kiu situas en la - ene de Grekio norda - moderna administra regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiuj greke nomiĝis , do "nomos". La teritorio kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo *Veria*.

## Historio 
La "sankta lando de Imatio" estas centra parto de la antikva makedona kulturo. Jam dum la prehistoria tempo la lando estis home loĝata kaj dum la regotempo de la regno Makedonio floris. La loko *Vergina* ĝis la jaro 410 a.K. estis ĉefurbo de la antikva makedona regno. Ĉi-tie troviĝis la "stelo de Vergina", dekses-radia suna simbolo, kiu estis la emblemo de la reĝa dinastio dum la epoko de la regantoj Filipo la 2-a kaj Aleksandro la Granda.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto
* distrikta mapo de la greka ministerio pri kulturo (paĝo anglalingva)
Florino

*Florino (provinco) - greka provinco
*Florino (urbo) - ĉefurbo de tiu greka provinco
*Itala florino (monunuo)
Újtikos

**Újtikos** (Ujtikoŝ) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Polgár. La loknomo signifas: nova-kokino.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 35&nbsp;km²
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 4096
* Telefonprefikso: 52

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, proksime de Tiso, laŭ ĉefvojo Nyíregyháza-Polgár (aŭtoŝoseo M3 Budapeŝto-Transilvanio preteriras), laŭ fervojo Tiszafüred-Tiszalök. Polgár troviĝas je 8, Nyíregyháza je 46, Miskolc je 49, Debrecen je 65, Budapeŝto je 185 km-oj.

## Historio 
Dum la historio la loko apartenis al *Polgár*. En 1938 oni fondis setlejon, oni disdonis parcelojn. Tio iĝis vilaĝo en 1946. Inter 1970-1991 Újtikos estis ekstera parto de Polgár.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, apoteko.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la preĝejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Pierio

**Pierio** () estas historia pejzaĝo kaj nuntempa regiona distrikto de Grekio (unu el sume 74 regionaj distriktoj), kiu situas en la - ene de Grekio norda - moderna administra regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiu greke nomiĝis , do "nomos". La teritorio kovras areon de  kaj en 2011 havis  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo *Katerini*.

La monto Olimpo, plej alta monto de Grekio (2917 metroj) kaj laŭ la helena mitologio la loĝloko de la grekaj dioj, troviĝas en la pleja sudo de la provinco kaj signas la limon al la pli suda provinco Larisa de la regiono Tesalio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto 
* turismaj paĝoj pri Pierio
* distrikta mapo de la greka ministerio pri kulturo (paĝoj anglalingvaj) 

Kategorio:Provincoj de Grekio
Kategorio:Pierio
Tesaloniko (regiona distrikto)

eta|situo de la provinco Tesaloniko en Grekio

La regiona distrikto **Tesaloniko** () estas administra distrikto de Grekio (unu el sume 51 regionaj distriktoj), kiu situas en la - ene de Grekio norda - moderna regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiu greke nomigis Νομός, do "nomos". Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo Tesaloniko, kiu entute poste Ateno estas la dua plej granda urbo de Grekio. La teritorio kovras areon de 3.683&nbsp;km² kaj dum la jaro 2011 havis proksimume 1.110.300&nbsp;loĝantojn. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Meza Makedonio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka, arkivigite laŭ la stato de aprilo 2020)
* elaeraj bildoj de la provinco (priskriboj en la greka, arkivigite laŭ la stato de aprilo 2018)

Kategorio:Regionaj distriktoj de Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Degenereco (matematiko)

En matematiko, **degenera okazo** estas limiganta okazo en kiu klaso de objekto ŝanĝiĝas  respektive al la normala klaso. La klaso en degenera okazo estas kutime pli simpla ol la normala.

* Punkto estas degenera cirklo, tiu kun radiuso 0. La cirklo estas degenera elipso, tiu kun discentreco 0.
* Rekto estas degenera parabolo se la (parabolo (matematiko), parabolo) rezidas sur tangenta ebeno.
* Hiperbolo (matematiko) povas degeneri enen du liniojn krucanta je punkto, tra familio de hiperboloj havantaj ĉi tiujn liniojn kiel komunaj asimptotoj.
* Aro enhavanta solan punkton estas degenera kontinuaĵo.
* Degenera ajgeno estas tiu kiu havas pli ol unu lineare sendependan ajgenvektoron.
* Degenera triangulo estas tiu ĉe kiu ĉiuj tri verticoj kuŝas en unu rekto.

## Degenera ortangulo
Por ĉiu ne-malplena subaro *S* de la indeksoj \{1, 2, ..., n\}, degenera barita *n*-dimensia ortangulo kun lateroj paralelaj al koordinataj aksoj *A* estas subaro de \mathcal{R}^n de jena formo:

A = \left\{\mathbf{x} : x_i = c_i \ (\mathrm{for} \ i\in S) \ \mathrm{and} \ a_i \leq x_i \leq b_i \ (\mathrm{for} \ i \notin S)\right\}

kie \mathbf{x}= [x_1, x_2, \ldots, x_n] kaj a_i, b_i, c_i estas konstantoj (kun a_i \leq b_i por ĉiuj i). La kvanto de degeneraj flankoj de *R* estas kvanto de eroj de la subaro *S*.

Kategorio:Matematiko
Rorschach

**Rorschach** estas svisa urbo en la samnoma elektodistrikto en Kantono Sankt-Galo. Ĝi havis je la 31-a de decembro 8458 loĝantoj.

## Geografio 
Rorschach situas ĉe la bordo de la Bodenlago respektive Konstanca Lago sude de la apencelaj montetoj.

## Najbaraj komunumoj 
En nordo Rorschach limas al Bodenlago, je kies alia flanko situas la germana urbo Lindau. Oriente kaj sude la urbo limas al Rorschacherberg, kaj en okcidento al Goldach.

## Trafiko 
Rorschach havas gravan stacidomon de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. De la urbo estas rektaj trajnkonektoj al Vinterturo, la Flughaveno Zuriko, Zuriko, Berno, Ĝenevo, Munkeno, Koiro, Konstanco kaj Ŝafhaŭzo. Dentoradfervojo kondukas de Rorschach supren al Heiden. Rorschach ankaŭ disponas pri internacia haveno ĉe la Bodenlago.

En Rorschach komenciĝas la kantona ĉefvojo n-ro 7 de Rorschach al Sankt-Galo kaj pluen al Zuriko, kaj tra la urbo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 13 de Sankt-Margreto al Kreuzlingen. La komunumo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A1.

## Historio 
Rorschach estis fondita de alemanoj post ilia invado de la Roma Imperio en frua mezepoko. En la jaro 947 koncedis la reĝo Oto la 1-a al la abato Graloh de la Monaĥejo Sankt-Galo la merkat- kaj doganrajton super Rorschach. Rorschach je la fino de la 1-a jarmilo fariĝis grava trairejo por pilgrimantoj.

En la jaro 2007 la komunumoj Rorschach, Rorschacherberg kaj Goldach diskutis pri kunfandiĝo de la tri komunumo al unu sola urbo. En Goldach pro la malaltaj impostoj de la komunumo tiu-ĉi projekto ĉe la popolo tamen restis senŝanca. La kunfandiĝplanoj tiam limigiĝis al Rorschaberberg kaj Rorschach. Pro nea balotorezulto la 30-an de novembro 2008 en Rorschacherberg, ankaŭ la kunfandiĝo inter Rorschach kaj Rorschacherberg fiaskis.

## Vidu ankaŭ 
* Elektodistrikto Rorschach
* Rorschach (stacidomo)
* Rorschach Hafen (stacidomo)
* Rorschach Stadt (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rorschach

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantono Sankt-Galo
Kategorio:Bodenlago
Himboj

eta|250px|Himbaj virinoj
La **himboj** estas afrika etno parenca al la hereroj en la nordo de la respubliko Namibio. Ili apartenas al la lingvofamilio de la Bantuoj. Proksimume 16.000 homojn tiu paŝtista popolo ankoraŭ en 2002 laŭdire havis.

## Historio 
## Hodiaŭa situacio 
eta|150px|Himbo-knabino antaŭ la pubereco
eta|150px|Himbo-virino
eta|150px|Domo

## Kulturo 
Kvankam la Himboj ne posedas vorton por la blua koloro, ili scipovas facile distingi nuancojn de la verda koloro kiuj al aliaj popoloj estas ne tiom facile distingeblaj.
## Notoj 
## Literaturo (germanlingva) 
* Eberhard Rothfuss/Erwin Vogl/Ernst Struck und Klaus Rother: *Ethnotourismus - Wahrnehmungen und Handlungsstrategien der pastoralnomadischen Himba (Namibia): Ein hermeneutischer, handlungstheoretischer und methodischer ... Beitrag aus sozialgeographischer Perspektive*, Universität Passau, Lehrstuhl für Anthropogeographie 2004
* Peter Pickford/Beverly Pickford/Margaret Jacobsohn: *Himba – Die Nomaden Namibias*, Göttingen 1998

* Klaus G. Förg/Gerhard Burkl: *Himba. Namibias ockerrotes Volk*, Rosenheimer Verlagshaus 2004

* Michael Bollig, Risk Management in a Hazardous Environment: *A Comparative Study of Two Pastoral Societies.* (Pokot NW Kenya and Himba NW Namibia), Habilitation in Ethnologie an der Philosophischen Fakultät der Universität Köln, 1999
* Henrica von der Behrens: *Gartenbau der Himba: ackerbauliche Bodennutzung einer pastoralnomadischen Gruppe im Nordwesten Namibias*, Köln, Institut für Völkerkunde, 2003

* Gerhard Unterkofler: *Namibia. Eine abenteuerliche Reise im Land der San und Himba*, Ausstellungskatalog, Weishaupt, 2005, ISBN 3-7059-0225-3

* K. Budack/I. Eibl-Eibesfeldt: *Die Himba* in: Im Spiegel der anderen. Aus dem Lebenswerk des Verhaltensforschers I. Eibl-Eibesfeldt, Hg. W. Schiefenhövel, J. Uher, R. Krell, München 2003, 46-55

## Eksteraj ligiloj 
* Raporto ĉe transafrika.org
* Raporto en Spektrum 
* Raporto en Skiurlaub
* Raporto en Wanderreisen
* Raporto en Hundeshop 

Kategorio:Etnoj
Himboj
Himboj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Nomadoj
Ndebeloj

La **ndebeloj** estas afrika etno kiu loĝas en Sudafriko kaj en Zimbabvo.
eta|300px|dekstra|Tradicia dekorado de la ndebeloj.
Estas tri ĉefaj grupoj:
* La ndebeloj de la regiono de Suda Transvalo, kiuj vivas ĉirkaŭ Bronkhorstspruit.
* La ndebeloj de Norda Transvalo, kiuj vivas ĉefe en la provinco de Limpopo, ĉirkaŭ la vilaĝoj de Mokopane (Potgietersrus) kaj Polokwane (Pietersburg).
* La ndebeloj de Zimbabvo, ankaŭ nomataj matabeleoj.

Ĉiuj ndebeloj parolis origine propran lingvon, la ndebelan. Tamen, lastatempe tiuj de Norda Transvalo komencis alpreni la lingvon de siaj najbaroj sotoj kaj cvanoj. La religio kiun ili praktikas estas kristanismo miksita kun Animismo.

En 1995 la tuta nombro de ndebeloj estis ĉirkaŭkalkulita en 588.000 personoj.

KwaNdebele estis bantustano en Sudafriko, kreita de la registaro de apartismo kiel duon-sendependa hejmlando por la Ndebeloj.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Lingvoj de Sud-Afriko
Kategorio:Lingvoj de Zimbabvo
Bringing Up Baby

***Bringing Up Baby*** (anglalingve: "Vartante Bebon") estas 1938-jara romanca-komedia farsa filmo de reĝisoro Howard Hawks. La filmo rakontas pri paleontologo kiu havas plurajn embarasajn renkontrojn kun virino kiu havas leopardon nomatan "Baby". Aperas en la filmo steluloj Katharine Hepburn kaj Cary Grant.

Kvankam la filmo fifame malsukcesis en teatroj kaj malplaĉis al tiamaj kritikistoj, nuntempe ĝi estas konsiderata kiel superreala klasiko. En 1990 la filmo estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial preservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Usonaj romantikaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1938
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Ndebeloj (Zimbabvo)

eta| Fasado de domo

La **ndebeloj** (**Ndebele, Matabele** ankaŭ **AmaNdebele**) estas bantua etno en Zimbabvo, kiu originas el disbranĉiĝo de la zuluoj.

Sian historian gravecon, se ne ekeston, la ndebeloj ŝuldas al la mfekaneo, la popolmigrado en la suda Afriko de la frua 19-a jarcento. La etna grupo sub gvido de generalo Mzilikazi disigis sin de la zuluoj, kiuj estis sin konstituantaj sub la regado de la reĝo Shakas.

Migrante okcidenten ili en la regiono de la posta Pretorio renkontis la cvanojn, kiuj donis al ili la nomon matabeloj (ndebeloj). Ili plumigradis norden en la regionon de la hodiaŭa Zimbabvo, kie ili subigis la ŝonojn.

Inter 1834 kaj 1893 ekzistis suverena Ndebela regno. Ĝia lasta reĝo estis Lobengula. La regnon en 1892 konkeris la British South Africa Company (Brita Sudafriko-kompanio) kaj la frakaso de la Ndebeloj-insurekcio (Matabele-insurekcio) en 1896-97 definitive detruis ĝin.

En la hodiaŭa Zimbabvo la ndebeloj konsistigas sesonon ĝis kvinonon de la loĝantaro.
Post la fino de la blankula reĝimo ekestis konsiderindaj streĉoj inter la loĝantaro de Zimbabvo, kaŭzitaj per la fakto respektive memoro, ke la ndebeloj, samkiel la blankuloj, estas minoritato kaj estis portantoj de la ŝtata potenco en la lasta antaŭkolonia ŝtato, do por la plimulto de la loĝantaro fremdaj konkerantoj. La registaro de Robert Mugabe, dominata de ŝonoj, per perforta subpremo de la ndebeloj reagis al tiuj sociaj streĉoj.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Zimbabvo
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Zimbabvo
Olten

**Olten** estas la ĉefurbo en la samnoma distrikto en la Kantono Soloturno kaj estas la plej granda komunumo de la kantono. Je la 31-a de decembro 2006 la urbo havis  loĝantojn.

## Geografio 
La urbo situas borde de la rivero Aro (rivero) inter la Ĵuraso kaj la Antaŭalpoj. Norde la montara pasejo Hauenstein kondukas al la Kantono Bazelo Kampara.

## Trafiko 
Olten estas grava fervoj-nodo. En Olten kruciĝas la Gotard-fervojo de Bazelo tra Lucerno al Tiĉino unuflanke kaj la orient-okcidenta trajnkonekto de Sankt-Galo tra Zuriko al Berno kaj Ĝenevo aliflanke, krome la linio de Romanshorn al Bielo kaj Neŭŝatelo.

## Historio 
Unuaj setlejoj en Olten jam datiĝas el la ŝtonepoko. Arkeologoj dum la lastaj jaroj trovis signifajn restaĵojn de vilaoj kaj bienoj el la romia epoko. Oni supozas, ke la urbo Olten estis fondita de la Grafo de Frohburg, sed ĉar dum la urba inscendio de la jaro 1422 bruliĝis la tuta urba arkivo, mankas hodiaŭ ĉiuj dokumentoj pri la historio mezepoka de Olten.

En la jaro 1383 la urbo Olten estis sieĝita de la Bernanoj kaj Soloturnanoj. Pro fulmotondra ŝtormego la sieĝistoj devis retiriĝi. Laŭ onidiroj la fivetero estis provokita per sorĉistino. Kelkajn tagojn poste oni arestis la sorĉistinon de Niederbipp kaj akuzis ŝin, ke ŝi per sia sorĉo malebligis la konkeron de Olten. Nur dank al la interveno de la edzinoj de la sinjoroj konsilantoj de Berno la virino estis savita de la fajra ekzekuto.

Pro du fajrokatastrofoj komence de la 15-a jarcento la urbo fariĝis malinteresa por Bazelo kaj estis en la jaro 1426 pandigita al Soloturno. En la jaro 1532 la suvereneco de la urbo Olten estis definitive vendita de la episkopo de Bazelo por 1800 guldenoj al.

En la pesta epedemio de la jaro 1611 formortis ĉiuj loĝantoj de la urbo krom 14 civitanoj.

## Esperanto-Movado 
En la jaroj 1921, 1971, 1992 kaj 1994 okazis en Olten la jarĉefkunveno de Svisa Esperanto-Societo.

## Vidu ankaŭ 
* Olten (stacidomo)
* Olten Hammer (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Offizielle Website der Stadt Olten
* Region Olten Tourismus

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantono Soloturno
Ĉefepiskopujo de Bordozo

La **ĉefepiskopujo de Bordozo** estas unu el la dudektri ĉefepiskopujoj de Francio. Ĝia sidejo troviĝas en Bordozo, la ĉefurbo de la regiono Akvitanio.

La ĉefepiskopujo entenas la episkopujo de Agen, Aire kaj Dax, Bayonne, Lescar kaj Oloron, kaj tiun de Périgueux kaj Sarlat.

## Historio kaj organizo 
La episkopujo estis kreita en la 3-a jarcento. En 1802, la episkopujo de Bazas estis forigita, kaj la ĉefepiskopo de Bordozo la plian titolon "Episkopo de Bazas" ekde 1937.

La ĉefepiskopujo estas estrita de la kardinalo Jean-Pierre Ricard, kaj disponas helpan episkopon, S-ro Jacques Blaquart.

## Ĉefepiskopoj 
*Vidu : **Listo de ĉefepiskopoj de Bordozo***

## Vidu ankaŭ 
* Bordozo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de la ĉefepiskopujo de Bordozo 


Bordozo
Louise de Stolberg-Gedern

[eta|dekstra|200px|Princino Louise de Stolberg-Gedern, olepentraĵo fare de [François-Xavier Fabre.]]
La **princino Louise Maximilienne Caroline Emmanuele de STOLBERG-GEDERN** (n. la 20-an de septembro 1752 - m. la 29-an de januaro 1824) estis la edzino de Charles Edward Stuart, la jakobita pretendanto al la angla kaj skota tronoj.

Louise naskiĝis en Mons (Henegovio), en Aŭstria Nederlando. Ŝi estis la plej aĝa filino de la princo Gustav Adolf de Stolberg-Gedern kaj de lia edzino, la princino Elizabeto de Hornes. Louise de Stolberg-Gedern estas plejofte konata kiel la "grafino de Albany".

## Vidu ankaŭ 
* Stuartoj

⚭Louise de Stolberg-Gedern
Hispana Demokratia Respublikana Agado

**Hispana Demokratia Respublikana Agado** (hispane Acción Repúblicana Democrática Española - mallongigo: *ARDE*) estas la nomo de hispana politika partio kreita dum la 
50-aj jaroj de la pasinta jarcento, kiel rezulto de la klopodoj por kunigi Respublikana Maldrekstro-n kaj Respublikana Uniono-n, la du plej gravaj respublikanaj partioj dum la Dua Hispana Respubliko. 

Depost la restauracio de la demokratio en Hispanio, ĝi ĉeestis la lokajn balotadojn de 1979, atinginte la duan lokon laŭ la kvanto de balotoj en la urbo Sogorb, kaj kun la subteno de la PSOE atingis la unuan kaj ununuran respublikanan urbestron kiu regis la hispanan municipon depost la respublikana epoko. Dum la sekva balota konvokatorio ĝi iĝis la plej voĉdona partio en ĉi vilaĝo de Castelló. 

Nuntempe, ĝi ŝainas integrita ĉe la nomumita Respublikana Klubo, kune kun aliaj samideanaj partioj inter kiuj Grupo Tria Hispana Respubliko, Liberalaj por la Respubliko kaj Federalaj Progresistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Hispana Respubliko

## Eksteraj ligiloj 
*ARDE - Sogorb

Kategorio:Politiko
Kategorio:Politikaj partioj de Hispanio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1959
Stuartoj

eta|dekstra|200ra|Blazono de la dinastio de la Stuartoj
La **domo de Stuarto** aŭ **Stewart** estis reĝa dinastio, kiu unue regis la skotan reĝlandon, antaŭ ol cetere fariĝi la reĝa dinastio de Anglio kaj finfine Britio.

## Historio 
La Domo de Stuarto regis Skotlandon dum 336 jaroj, inter 1371 kaj 1707. La plej proksima heredanto de Elizabeto la 1-a de Anglio estis la reĝo Jakobo la 6-a de Skotlando, pro ŝia avo Henriko la 7-a, kiu fondis la tudoran dinastion. Je la morto de Elizabeto, James Stuart akiris la tronon de Anglio kaj Irlando. Ekde 1603, la Stuartoj rigardis sin kiel "Reĝoj/Reĝinoj de Britio", kvankam ne ekzistis parlamenta unuiĝo de la variaj reĝlandoj antaŭ la reĝado de Anna, la lasta monarko de la stuarta dinastio. Post la Stuartoj la tronon transprenis la domo de Hanovro, laŭ akordo de 1701.

Membroj de variaj duenaskitaj aŭ nelegitimaj branĉoj de la dinastio ankoraŭ ekzistas hodiaŭ.

## Bibliografio 
* Addington, Arthur C. *The Royal House of Stuart: The Descendants of King James VI of Scotland (James I of England)*. 3v. Charles Skilton, 1969-76.
* Cassavetti, Eileen. *The Lion & the Lilies: The Stuarts and France*. Macdonald & Jane’s, 1977.

## Vidu ankaŭ 
* Brita monarkio

## Eksteraj ligiloj 
* **(en)** Stewart Scotland
* **(en)** Stuart Britain
* **(en)** Jacobites


Kategorio:Dinastioj
Kategorio:Historio de Unuiĝinta Reĝlando
*Stuartoj
*Stuartoj
Kategorio:Brita monarkio
Kategorio:Skotaj klanoj
Kikujoj

eta|Kikuja virino en tradicia kostumo
eta|Kikuja manĝaĵo
La **kikujoj** estas orientafrika etno, kiu ampleksas proksimume ok milionojn de homoj kaj konsistigas proksimume kvaronon de la loĝantaro de Kenjo.

Pro tio en la multpopola ŝtato Kenjo la popolo de la kikujoj estas kaj la plej granda kaj la plej influhava popolo.

La kikujoj estis la plej aktiva etna grupo dum la batalo por la kenja sendependeco. Jam dum la 1920-aj jaroj ili organizis reziston kontraŭ la kolonia potenco.

Jomo Kenyatta kaj sia filo Uhuru la unua, respektive kvara presidento de Kenjo estas kikujoj.

## Lingvo 
La **kikuja lingvo** apartenas al la benue-konga subgrupo de la niĝerkonga lingvaro.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo *"Ngai, The High God of the Kikuyu"* (angle: "Ngai, la alta dio de la kikujoj") 

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Kenjo
Kategorio:Etnologio
Ĉop

**Ĉop** ( [ĉop], , ) estas urbo kun distriktrajto en Ukraino en Transkarpata provinco.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
Ĉop situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso (rivero Latorica preterfluas), en plej okcidente en Ukraino ĉe la ukraina-hungara-slovaka limotriopo. Ĝi estas trafika centro havanta ponton tra Tiso. Fervojo estas al Slovakio, Hungario, al Uĵhorodo, al Mukaĉeve kaj al Berehove, ĉefvojo al la menciitaj direktoj escepte Slovakion.

## Historio 
La nomo devenis el hungara familia nomo dum la mezepoko, ili havis tie la kampojn. Post disfalo de Hungara reĝlando la regiono apartenis al Transilvanio. Fine de la 19-a jarcento la regionaj fervojoj ekfunkciis. En 1919 la ĉeĥa armeo okupis la vilaĝon, poste la tiama hungara "Ruĝa Armeo" post longaj bataloj reokupis ĝin. En 1920 oni kreis la novajn ŝtatlimojn. Ĉeĥoslovakio pretendis rektan fervojan interligon al Rumanio, tial Košice-Máramarossziget fervojo aldoniĝis al Ĉeĥoslovakio. Tial Ĉop iĝis limpasejo. Inter 1938-1944 la vilaĝo denove apartenis al Hungario. Fine la Ruĝa Armeo post monata sieĝo okupis ĝin. La hungareco devis iri al trudlaboro, plejparte dume ili mortis. La regiono apartenis al Sovetunio, Ĉop ricevis la rangojn urbotipa komunumo en 1945, urbo en 1957, dume en 1948 kolĥozo formiĝis. Ekde 1991 ĝi estas urbo en Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas preĝejoj katolika el 1903, kalvinana el 1996, fine la stacidomo.

## Famuloj 
En Ĉop naskiĝis:
* hungardevena filologo István Csernicskó
* hungardevena gitaristo Ferenc Bernáth.

## Ĝemelurboj 
* 20ra| Milove, Ukrainio
* 20ra| Sokolów Malopolski, Pollando
* 20ra| Záhony, Hungario
eta|maldekstre|Katolika preĝejo en Ĉop


Kategorio:Urboj en Transkarpata provinco
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Ĥedero

[eta|250ra|Ĥedero sur monto [Har Meron, 1912]]
[eta|250ra|Ĥedero en [Podolio, Ukrainio (19-a jarcento).]]
**Ĥedero** (hebrea lingvo: חדר, signifante "ĉambro") estas tradicia elementa lernejo kiu instruas la bazon de judismo kaj la hebrea lingvo.

## Historio 
Ĥederoj estis disvastigitaj tra Eŭropo antaŭ la fino de la 18-a jarcento. Lecionoj okazis en la domo de la instruisto, kiu estis pagata de la juda komunumo aŭ de grupo de gepatroj. Normale, nur knaboj ĉeestis klasojn; knabinoj estis edukataj de siaj patrinoj en ties hejmoj. Knaboj de malsamaj aĝoj estis instruataj en ununura grupo.

Infanoj ekvizitis ĥederon 5-jaraj. Post lernado de la hebrea alfabeto ili ekstudis la toraon, poste la talmudon. La ĉefaj metodoj estis laŭtvoĉa legado kaj parkerigo de la lecionoj. Fine de la ĥederaj studoj, kiam knabo estis 13-jara, oni festis bar-micvon.

Iuj daŭrigis siajn studojn por iĝi rabeno aŭ sofero en jeŝivo. Famaj tiaj lernejoj troviĝis en Worms, Fürth kaj Prago.

Fine de la 18-a jarcento la ĥedera sistemo estis kritikata kaj de ortodoksaj judoj kaj de haskala-anoj. La unuaj opiniis, ke la instruistoj ne havas sufiĉan kvalifikon, ĉar ili ofte faris tion pro tio, ke ili ne sukcesis iĝi buĉisto, kantisto aŭ eĉ entombigisto, ĉiuj pli bone pagataj profesioj. Ili ankaŭ tro rapide ŝanĝis klasojn al la lernantoj, ĉar la lernejaj kostoj en la superaj klasoj estis pli altaj. La duaj, sub influo de klerismo, kritikis la tutan sistemon, opiniante, ke la infanoj estos izolitaj socilingve, kio malhelpos integradon kaj emancipiĝon. Ili proponis aldonon de lecionoj en la loka lingvo kaj fakojn pli konformajn al la tiama epoko. Germanaj judoj tuj realigis tiajn ŝanĝojn kaj fondis reformitan judismon kaj *liberajn lernejojn*. Tio kaj la enkonduko de deva publika edukado anoncis la finon de ĥederoj en germanlingvaj landoj, sed ne en orienta Eŭropo, kie ili pluvivis ĝis detruo de la lokaj judaj komunumoj dum la holokaŭsto.

## Nuntempe 
En okcidentaj landoj infanoj foje vizitas ĥederon post la lernejaj lecionoj. Tamen plejofte ĥederon anstataŭas *talmud-torao*, kiu funkcias kiel tradicia lernejo, ĉefe en tradicia medio en Usono kaj en Israelo.

## Vidu ankaŭ 
* Torao

Kategorio:Judismo
Kategorio:Edukado
Distriktoj de Kantono Zuriko

eta|300ra|dekstra|Mapo de la Kantono Zuriko kun la subdivido laŭ distriktoj

## La hodiaŭa rolo de la zurikaj distriktoj 
La distriktoj en la Kantono Zuriko havas pure administran funkcion. Pro la vasta aŭtonomieco de la komunumoj la distriktaj aŭtoritatoj en Zuriko male ol en aliaj landoj apenaŭ havas signifon. La funkcio de distriktaj konsilantaroj, kies membroj elektiĝas de la popolo ĉiun kvaran jaron, estas do praktike nur tiu de rekursinstanco kontraŭ decidoj de la komunumaj registaroj kaj/aŭ parlamentoj.

La Kantono de Zuriko estas dividita en 12 distriktojn, kiuj portas la nomon de siaj ĉefkomunumoj.

### Tribunalaj distriktoj 
Pli signifa la distriktoj en la kantono estas rilate la jurisprudencon. Sur nivelo de distrikto estas organizitaj a unuainstancaj tribunaloj, la tiel nomitaj distrikttribunaloj. Lasta-tempe oni komencis por limigi kostojn organizi ankaŭ la civilstatregistrojn pri naskiĝoj, geedziĝoj kaj mortoj je nivelo de distrikto.

### Lernejaj distriktoj 
Distrikto ludas ankaŭ rolon rilate la kontrolon de la ŝtataj lernejoj. La lernejaj komunumoj estas submetitaj al la distrikta lernejkontrolo, kiu fakte rolas kiel supera rekursinstanco en demandoj de ekzamenoj kaj disputoj kun instruistoj kaj lernejaj aŭtoritatoj.

eta|300ra|dekstra|Kastelo Kiburgo, iama voktejo por la historioa voktdistrikto Vinterturo
eta|300ra|dekstra|Historia blazono de Zuriko kun la blazonoj de la voktdistriktoj, ero el la Murer-urbomapo

## Historiaj distriktoj 
Antaŭ la la akcepto de zurika konstitucio 1831, unu jaron post la tago de Uster la Kantono Zuriko konsistis el historiaj distriktoj (tiel nomitaj voktdistriktoj, germane *Vogtei*), kiujn regis voktoj, kiujn nomumis la registaro de Zuriko. En diversaj lokoj ankoraŭ hodiaŭ troviĝas la kasteloj de tiuj foktoj, ekzemple la Kastelo Greifensee aŭ la Kastelo Kiburgo apud Vinterturo. La voktoj estis unuflanke guberniestroj, kiuj reprezentis la registaron de Zuriko, aliflanke ili ankaŭ estis la lokaj juĝistoj.

Famecon akiris la libro de la zurika verkisto Gottfried Keller kun la titolo la *Kamparvokto de Greifensee*, kiu baziĝas sur vera biografio de iama zurika vokto. Tiu vokto Landolt estis konata kiel tre saĝa juĝisto, kaj la libro vivas de la diversaj kvereloj kaj etkrimoj inter najbaroj, kiujn tiu viro devis solvi.

## Reorganizo 1989 
La Distrikto Zuriko konsistas nuntempe nur ankoraŭ el la urbo Zuriko mem. Okaze de reorganizo de la distriktoj de la kantono la tiama Distrikto Zuriko estis dividita al nova Distrikto Dietikon al kiu nun apartenas la komunumoj de la Limatvalo. La komunumo Zollikon estis dume aligita al la Distrikto Meilen.

## Listo de la distriktoj de la Kantono Zuriko 
Aktuale (2011) Kantono Zuriko konsistas el 12 distriktoj. La sumo de ilia areo estas malpli ol la aero de la tuta kantono, ĉar la 67,95&nbsp;km², kiuj apartenas al la lagoj ne estas nombritaj kiel distriktaj teritorioj. La distrikto Zuriko estas identa kun la urbo Zuriko.

## Vidu ankaŭ 
* Kantono Zuriko

## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Politiko de Svislando
Kategorio:Listoj de Svislando
-
-
Flavnuka verdpego

**Flavnuka verdpego** estas specio de pegoforma birdo, kiu loĝas en sudorienta Azio kaj havas kiel preciza karaktero flavan nukon, kio nomigas la specion.

## Priskribo 
Ĝi estas granda birdo 33 ĝis 34&nbsp;cm longa kaj 153-198 gr peza, olivoverda verdpego kun karaktera flava nuko iom kresteca kaj ankaŭ gorĝo; subgorĝa strio estas migra kun blankaj punktoj. Oliva malhelverda dorso kun griza suba parto. Krono de kapo estas bruneta kaj plumoj de flugiloj estas brun-nigre striataj; subflugiloj estas brunecaj. La vosto estas brunnigreca. Beko aspektas blankete ĉefe ĉepinte sed ĉebaze estas pli grizeca.

La ino ne estas tiom bunta; ŝia gorĝo estas bruneca. Junuloj havas nukokreston ne tiom orkoloran kaj subajn partojn pli grizecajn.

## Troviĝo 
Ĝi loĝas en sudorienta azio, precize el Himalajo al Indonezio, nome en la landoj Bangladeŝo, Butano, Kamboĝo, suda Ĉinio, Barato, Indonezio (Sumatro), Laoso, Malajzio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vietnamio.

Oni agnoskas 7 subspeciojn:
* *Picus flavinucha flavinucha* (norde de Barato ĝis norde de Vietnamio),
* *P.f. styani* (Hainan),
* *P.f. richetti* (Tonkin, oriente de Fujian),
* *P.f. pierrei* (sudoriente de Tajlando ĝis suda Vietnamio),
* *P.f. mysticalis* (norde de Sumatro),
* *P.f.korinchi* (sudokcidente de Sumatro),
* *P.f. wrayi* (montaroj de Malajzio).

## Vivloko 
La birdo loĝas en subtropikaj kaj tropikaj malsekaj ebenaĵaj arbaroj kaj ankaŭ en malsekaj montaraj arbaroj.

## Kutimoj 
Ili vivas laŭ paroj aŭ laŭ etaj familiaj grupoj. Ili estas timidaj kaj aktivaj. Ili serĉas manĝaĵojn en arbotrunkoj aŭ branĉoj; malofte surgrunde. Kiam oni renkontas, ili levas la kreston sed ankaŭ foje la tutan kapon kaj indikas alten per la beko.

Ili faras neston en arbo en elfosaĵo farita de ambaŭ gepatroj, kiuj same ambaŭ zorgas la ovojn kaj idaron. La junuloj post elnestiĝo restas kun la gepatroj dumlonge.

Ili manĝas ĉefe formikojn, termitojn, larvojn de insektoj, sed ankaŭ berojn kaj grenojn kaj malofte eĉ arboranojn.

## Fonto 
* BirdLife International 2004. Picus flavinucha. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27an Julio 2007.
* En la franca

Kategorio:Pegedoj
Ádám Réz

**RÉZ Ádám** (re:z) estis hungara tradukisto, kritikisto, publicisto naskita la 4-an de junio 1926 kaj mortinta en Budapest la 13-an de septembro 1978.

## Biografio 
Ádám Réz akiris diplomon de instruisto pri franca-angla lingvoj (1951). Li tradukis el angla, ĉeĥa, franca, germana kaj rumana lingvoj. Liaj artikoloj, studaĵoj aperis en revuoj, respektive kiel antaŭ- kaj postparoloj de liaj tradukaĵoj. Li estis pli aĝo frato de Pál Réz.

## Tradukaĵoj 
* Jack London: A vadon szava (Bp., 1954);
* Jaroslav Hašek: Švejk (Bp., 1956);
* Mark Twain: Egy jenki Artúr király udvarában (Bp., 1956);
* Jean-Jacques Rousseau: Egy magányos sétáló álmodozásai (Bp., 1964);
* George Bernard Shaw: Színművek (Bp., 1965);
* Roger Martin du Gard: Boldogulni (Bp., 1965);
* Prosper Mérimée összes regényei és elbeszélései (Bp., 1967);
* John Updike: Nyúlcipő (Bp., 1968);
* Robert Merle: Állati elmék (Bp., 1969);
* Bernard Malamud: A mesterember (Bp., 1970);
* Ch. Isherwood: Isten veled, Berlin (Bp., 1972);
* E. M. Forster: Szellem a házban (Bp., 1974)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Palaco Muti

La **palaco Muti** (oficiale kaj itallingve la ''Palazzo Muti e Santuario della Madonna dell' Archetto'') estas granda vilao ĉe la placo Santi Apostoli, en Romo. Ĝi estis konstruita en 1644.

La palaco malnovtempe estis parto de aro da aliaj palacoj kaj domoj poseditaj de la familio Muti Papazzurri. Dum la 18-a jarcento, la tuta konstruaĵaro fariĝis la loĝejo de la ekzilita stuarta dinastio.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj de la palaco  

Kategorio:Palacoj en Romo
Guragoj

Per la nocio **guragoj** oni nomas aron de pluraj etnoj en Etiopio, kiuj konsideras sin kulture kaj historie kunapartenantaj.

Ili parolas plurajn lingvojn, kiuj parte estas tre proksime parencaj unu al la alia kaj apartenas al la ŝemida lingvofamilio. Sed ili staras fonetike, leksike kaj gramatike sub forta influo de kuŝidaj lingvoj (10 vokalfonemoj kompare kun 7 en la amhara lingvo).

La guragojn la aliaj popoloj de Etiopio konsideras laboremaj kaj metie talentaj. Origine ili vivis en la fruktodonaj montaraj regionoj ĉirkaŭ Veliso, 100 km sudokcidente de Adis-Abebo, sed intertempe multaj el ili vivas kiel laboristoj en Adis-Abebo kaj aliaj urboj de Etiopio. La origina setleja regiono de la guragoj hodiaŭ estas parto de la etiopia sudprovinco (Regiono de nacioj, naciecoj kaj popoloj de la Sudo (SPNN), en kiuj multaj iom malgrandaj etnoj de sudokcidenta Etiopio estas kunigitaj.

La guragoj apartenas je proksimume samaj partoj al la etiopa-ortodoksa eklezio kaj al la islamo. La plej okulfrapa karakterizo de ilia memstara kulturo estas iliaj grandaj, rondaj domoj. Ilia nutrobazo estas la pulpo de la enseto ("falsa banano").

La origino de la popolo estas neklara; oni supozas, ke iliaj praavoj estis idoj de militekspedicianoj de la aksuma reĝlando en la sudan altan landon de la hodiaŭa Etiopio. Ilia nombro estas taksata 1,8 milionoj (du procentoj de la etiopia loĝantaro).

Kategorio:Etnoj en Etiopio
Horki

**Horki** (ruse *Gorki*) estas urbo en la respubliko Belorusio en la Mahilova regiono kun ĉirkaŭ 30.000 loĝantoj.

## Geografio 
La urbo situas en la oriento de la lando proksime de la urboj Mahilovo kaj Orŝa najbare al la rivero Pronja. Ĉ. 20 km oriente pasas la landlimo al Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Trafiko 
Horki situas ĉe la flankvojo kaj rilate al fervoja kaj ankaŭ je la strata trafiko ekde Orŝa al Mszislevo kaj Kriĉevo.

## Vidu ankaŭ 
* Pahodzina (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Belorusio
Kategorio: Mahilova regiono
Schleitheim

**Schleitheim** estas komunumo en la Kantono Ŝafhaŭzo. Kun 1723 loĝantoj ĝi apartenas al la pli malgrandaj komunumoj en Svislando. La komunumo vivas ĉefe de loka etindustrio kaj agrikulturo.

## Geografio 
Schleitheim troviĝas apud la landlimo de Germanio en monteta kaj arbara regiono meze en la kamparo. Tra la vilaĝo fluas vilaĝa rivereto, kiu donas al la komunumo pitoreskan aspekton.

## Trafiko 
Inter 1905 kaj 1965 Schleitheim estis la dogana haltejo de la tramlinio inter Ŝafhaŭzo kaj Oberwiesen en Germanio. En la kontraŭ-trama epoko dum la aŭto-manio de la 60-aj jaroj la tramlinio estis fermita favore al aŭtobuslinio.

## Historio 
En la romia epoko en Schleitheim troviĝis la romia setlejo **Iuliomagus**, de kies banejo arkeologoj trovis la restaĵojn.

En februaro 1527 okazis en Schleitheim la Konfeso de Schleitheim, sekreta konferenco de la Anabaptistoj sub la gvido de la martiro Michael Sattler.

## Vidindaĵoj 
En Schleitheim en la 18-a kaj 19-a jarcento estis ekspluatita gipso. Al tio rememorigas hodiaŭ la **Gipsmuzeo de Schleitheim**, kiu fondiĝis en 1938. Krome ekzistas ankaŭ interesa vilaĝa muzeo.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la komunumo Schleitheim
* Retejo de la loka muzeo de Schleitheim

Kategorio:Komunumoj de Svislando
Kategorio:Kantono Ŝafhaŭzo