open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Mava Lingvo

***La Mava Lingvo: Neologismoj kaj Malneologismoj en Esperanto*** (el *mava*, t.e. malbona) estas titolo de eseo verkita de Jorge Camacho, publikigita en 1999 en la libro *Lingva Arto*. De oktobro 2007 troviĝas iom aktualigita versio en la blogo de ĝia aŭtoro.

Ĝi estas parte respondo al la libro *La Bona Lingvo*, de Claude Piron.
Jorge Camacho kritikas ideojn de Claude Piron.

## Vidu ankaŭ 
* La Normala Lingvo
* Neologismo

## Eksteraj ligiloj 
* "La Mava Lingvo"
* "La Normala Lingvo"
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Eseoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Libroj aperintaj en 1999
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Garabonciás

Garabonciás estis hungarlingva ilustrita spritaĵrevuo duonmonata, poste post longa malapero (15-a de februaro 1932 – 1-a de marto 1936) ĉiumonata inter 12-a de januaro 1929 kaj 1-a de februaro 1940 en Kluĵo, Rumanio. Ĝia titolvarianto estis: *Erdélyi Garabonciás*. Ĝia respondecredaktoro komence estis Gara Ákos, sed jam de 1-a de marto 1930 Lajos Boronkai direktis ĝin. Li donis pli gravan lokon al elstaraj verkistoj (Ion Luca Caragiale, Ion Creangă, Frigyes Karinthy, Tristan Bernard). Estis grava paŝo por la revuo la aliĝo al redaktoraro de grafikisto Gyula Reschner. Je lia inicio aperas en 1937 ĝia humura aldonaĵo por naturirantoj *Turipajtás*.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Graphic-Union

**Graphic-Union** estis trilingva (rumana-hungara-germana) oficiala revuo de Romániai Grafikai Munkaadók Szövetségének (Asocio de Rumaniaj Grafikaj Labordonantoj,  *Uniunea industriașilor grafici din Ardeal și Banat*) inter 1921 kaj 1934 (jarkolektoj 1 ĝis 14) en Temesvár, Kolozsvár, Nagyvárad (Rumanio). Ĝiaj respondecredaktoroj estis de 1921 Andor Dózsa, de 1925 Dezső Faragó, de numero 9/1933 József Jávor.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
## Notoj 
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Oradea
Kategorio: Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Patis

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Norte de Minas* (do "Nordo de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Montes Claros''. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Sopron (historia departemento)

**Sopron** (ŝopron) estis departemento en okcidenta parto de la Hungara Reĝlando. Germane: **Komitat Ödenburg**.
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Sopron

* Departementejo: Sopron
* Areo: 3256 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 259.602 en 1891

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 113.718 (46,3%) hungaroj
* 101.385 (41,3%) germanoj
* 28.710 (11,7%) serbokroatoj
* 1.638 (0,7%) ceteraj.

En 1891:
* 122.334 (47%) hungaroj
* 105.043 (40%) germanoj aŭ aŭstroj
* 30.160 (11%) kroatoj
* 349 (2%) slovakoj
* 181 (1%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 141.011 (49,7%) hungaroj
* 109.160 (38,5%) germanoj
* 31.004 (10,9%) kroatoj
* 2.335 (0,8%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 7 distriktoj, la nomoj estas la samaj de distriktejo:

* Csepreg
* Csorna
* Felsőpulya
* Kapuvár
* Kismarton (samtempe konsilantrajta urbo)
* Nagymarton
* Sopron (samtempe departementejo kaj municipa urbo)

Ankaŭ nuntempe komunumoj gardas en siaj nomoj departementonomon Sopron.

La departemento estas okcidente monta-monteta (montaro Sopron kaj Lajta), oriente ebenaĵa (lago Fertő) kaj parto de Malgranda Ebenaĵo. Sankta Stefano formis departementon en la 11-a j.c. En 1918 mallarĝa koridoro, kiu larĝiĝis ĉe lago Fertő, de Okcidenta Hungario aldoniĝis al Aŭstrio. La aŭstroj malrapide komencis okupi la koridoron, sed en 1921 en vilaĝo **Ágfalva** bataleto okazis inter aŭstroj kaj hungaraj memservantoj. La aŭstroj retiriĝis, la hungaroj fondis bonusujon **Lajta** kaj proklamis sendependecon en Felsőőőr. La efemera landeto uzis eĉ apartan poŝtmarkon. Fine en 1921 okazis plebiscito en Sopron kaj en kelke da najbaraj vilaĝoj. Rezulte Sopron kaj la proksimeco restis hungara, la ceteraj koridorpartoj (tie ne estis plebiscito) iĝis aŭstra, bonusujo **Lajta** ĉesis. La restinta parto unuiĝis kun departemento-partoj Győr (reĝa departemento) kaj Moson.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
Departementoj de reĝlando Hungario

Sopron
La Normala Lingvo

***La Normala Lingvo*** estas titolo de eseo verkita de Toño del Barrio, ricevinta la trian premion en la Belartaj Konkursoj de UEA, publikigita en la unua numero de la revuo Beletra Almanako kaj poste, rete, en Libera Folio. 

Ĝi estas respondo al la libro *La Bona Lingvo* de Claude Piron kaj al la eseo *La Mava Lingvo* de Jorge Camacho.

## Eksteraj ligiloj 
* *La Normala Lingvo*.

Normala lingvo
Karmėlava

eta|dekstra|300px|rapidvojo apud Karmėlava
**Karmėlava** estas urbeto en la subdistrikta komunumo Kaunas (Kaŭno), norde de la grandurbo Kaŭno mem. La urbeto situas borde de la rivero Neris, ĉe la rapidvojo Kaunas–Jonava. Ekde 1988 en Karmėlava funkcias la flughaveno Kaŭnaso - inter la flughavenoj de la nacia ĉefurbo Vilnius en la sudoriento de Litovio kaj de la marborda feria urbo Palanga norde de Klaipėda en la nordokcidento de la lando unu el la tri internaciaj litovaj flughavenoj. Post la sendependiĝo de Litovio la flughaveno dum la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento tre renoviĝis, kvankam ĝi daŭre estas relative malgranda, kompare al la grandaj aviadaj centroj en la mondaj metropoloj. Dum la jaro 2000 en la flughaveno de Karmėlava instaliĝis la centro de la baltaj ŝtatoj por aviada kontrolo, kaj ekde aŭtuno 2006 la malmultekosta aviada kompanio Ryanair alflugas - krom flughavenojn en Britio kaj Irlando - de Karmėlava ankaŭ la eŭropan kontinenton, nome la flughavenon Hahn en okcidenta Germanio, kiu bone atingeblas de la metropolaj centroj ĉirkaŭ la urboj Kolonjo kaj Frankfurto-ĉe-Majno, Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando, sed ankaŭ de Luksemburgio, nordorienta Francio kaj orienta Belgio,

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo de la urbeto (en la litova) 

Kategorio:Distrikto Kaunas
Gyilkos

Gyilkos (Murdisto) estis hungarlingva raportgazeto en Kolozsvár, Rumanio inter 1921 kaj junio 1940, redaktita de István Illés Győri. De septembro 1925 ĝi plivastiĝis kun ilustrita teatra aldonaĵo. Inter februaro 1927 kaj novembro 1931 ĝi paŭzis, respektive de aŭgusto 1929 kuniĝis kun *Figaró*. Titolvariantoj : *Gyilkos – Erdélyi Színházi Élet* (1923–26), *Kurír – Erdélyi Színházi Élet* (1926), *Gyil Erdélyi Kurírja* (1927), *Új Erdély* (1934, 1936), *Új Transzilvánia* (1936–40). Ĝi ofte publikis belestrikaĵojn, librorecenziojn, kritikaĵojn, intervjuojn, literaturhistoriajn artikolojn inter aliaj de Arató András, Baradlai László, Bartalis János, Benamy Sándor, Dsida Jenő, Finta Zoltán, Franyó Zoltán, Gaál Gábor, Hajnal László, Kádár Imre, Károly Sándor, Kibédi Sándor, Korvin Sándor, Ligeti Ernő, Markovits Rodion, Osvát Kálmán, Salamon Ernő, Salamon László, Serestély Béla, Szabó Imre, Szántó György, Szilágyi András, Tabéry Géza kaj Áron Tamási. Ĝi eldonis ankaŭ librojn.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Maria de Brabanto

eta|dekstra|Maria de Brabanto
**Maria de Brabanto** (n. la 13-an de majo 1254 en Loveno - m. la 10-an de januaro 1321 apud Meulan) estis la filino de Henriko la 3-a, la duko de Brabanto, kaj de Adelajda de Burgonjo. Kiam ŝi estis dudekjara, ŝi fariĝis la dua edzino de la franca reĝo Filipo la 3-a la Maltima, kiu estis pli aĝa ol ŝi je naŭ jaroj. La edziĝo okazis la 21-an de aŭgusto 1274 en Vincennes, kaj Maria estis kronita la 24-an de junio 1275 en la Sankta Kapelo de Parizo.

Maria estis interalie la patrino de Ludoviko de Évreux kaj de Margareta (kiu edziniĝis kun Eduardo la 1-a de Anglio).

La reĝino Maria plifortigis la rilatojn de la franca reĝo kun Anĵuo, kaj tiel pliakrigis la malamikecon inter Francio kaj Aragono. Post la morto de la reĝo je la 5-a de oktobro 1285, Maria retiriĝis en monaĥinejo apud Meulan, kie ŝi mortis tridek ses jarojn poste. Ŝi estis entombigita en la monaĥinejo *Cordeliers* de Parizo.

Kategorio:Reĝinoj de Francio
Kategorio:Domo Régnier
Kategorio:Brabanto
Baranya (historia departemento)

**Baranya** (baranja) estis departemento en suda parto de la Hungara Reĝlando. Germane: **Branau**, serbe kaj kroate **Baranja**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Sopron
266px|eta|Karakteriza panoramo en Baranya

266px|eta|Montaro Villány
* Departementejo: Pécs
* Areo: 5176 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 352.478 en 1891

## Demografio 
En 1880:
* 152&nbsp;525 (52,1%) hungaroj
* 101&nbsp;303 (34,6%) germanoj
* 33&nbsp;574 (11,5%) serbokroatoj
* 5&nbsp;610 (1,9%) ceteraj.

En 1891:
* 199.659 (56,6%) hungaroj
* 112.297 (31,9%) germanoj
* 13.048 (3,7%) serboj
* 10.159 (2,9%) kroatoj

En 1910:
* 199&nbsp;659 (56,6%) hungaroj
* 112&nbsp;297 (31,9%) germanoj
* 23&nbsp;194 (6,6%) kroatoj kaj ŝokacoj
* 13&nbsp;048 (3,7%) serboj
* 4&nbsp;280 (1,2%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 7 distriktoj:

* Baranyavár, kiu estis departementejo en la komenco, distriktejo: Dárda
* Hegyhát, distriktejo: Sásd
* Mohács, distriktejo: Mohács
* Pécs, distriktejo: Pécs, samtempe departementejo kaj municipa urbo
* Pécsvárad, distriktejo: Pécsvárad
* Siklós, distriktejo: Siklós
* Szentlőrinc, distriktejo Szentlőrinc

Dum la historio estis ŝanĝoj:

* Dárda, distriktejo: Dárda (inter 1941-1944)
* Komló, distriktejo: Komló (post 1950)
* Sásd, distriktejo: Sásd (post 1950)
* Sellye, distriktejo: Sellye (post 1950)
* Szigetvár, distriktejo: Szigetvár
* Villány, distriktejo Villány (inter 1941-1956)

Baranya situas en angulo de Danubo kaj Drava, plejparte konsistas el montoj (Mecsek (meĉek), Villány (vilAnj)), aŭ montetoj.

Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon en la 11-a j.c. En 1526 ĉe Mohács la turkoj venkis la hungaran armeon, poste okazis grandaj bataloj (ekz. Szigetvár, ponto ĉe Eszék). Dum la longa turka okupado la departementejo estis Mohács. Inter 1918-1920 serba okupado okazis, ili proklamis respublikon Baranya, poste la plej suda parto aldoniĝis al SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando. Tiu iĝis Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungaroj reokupis la sudan parton, kiu ankaŭ tie havis la nomon Baranja. En 1991 Kroatio sendependiĝis, okazis teruraj bataloj inter kroatoj kaj serboj. Fine la suda parto apartenas al Kroatio.
270px|maldekstra|eta|Departementa domo en Pécs

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando


Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Genius

Genius estis hungarlingva monata literatura revuo en Arad, Rumanio inter januaro kaj aŭgusto 1924. Ĝi aperis per subteno de Kölcsey Egyesület sub ĉefredaktado de Zoltán Franyó, respondecredaktado de Dániel Nagy, direktorado de Béla Zala. Ĝia subtitolo en puraj lingvoj estis: "Az egyetemes kultúra folyóirata" (Revuo de universala kulturo). El mondliteraturo ĝi publikis de Hugo von Hofmannsthal, Li Tai-Po, Paul Verlaine, W. B. Yeats; Luigi Pirandello, Ivan Goll, Walter Hasenclever; Lucian Blaga, Alfred Moşoiu, Al. A. Philippide, Perpessicius.
Kvazaŭ 25 transilvaniaj verkistoj publikis en ĝi: Bartalis János, Becski Irén, Berde Mária, Endre Károly, Fekete Tivadar, Olosz Lajos, Ormos Iván, Salamon László, Szentimrei Jenő, Tompa László, Nagy Dániel, Szántó György , Asztalos Sándor, Dienes László, Molter Károly. Tie aperis de Zoltán Fábry *Emberirodalom*.

* Új Genius (januaro-februaro-marto 1925) same aperis sub redaktado de Zoltán Franyó. Ĝi donis pli grandan atenton al modernaj literaturaj tendencoj kaj al belarto.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Arad
Dobos-torto

300px|dekstra
**Dobos-torto** (hungare *dobostorta*, ) estas de origino hungara torto, inventita de József Dobos. La torto konsistas el kvin aŭ ses maldikaj tavoloj da biskvitpasto, kiuj estas aparte bakitaj, kombinita kun ĉokoladokremaĵo kaj karamelglazuro.

## Historio 
József Dobos [joĵef doboŝ] estis por Hungario kiel Auguste Escoffier por Francio kaj Britio. La familio Dobos havis multajn kuiristojn. Joszef mem estis la posedanto de delikataĵvendejo en Budapeŝto, kie antaŭ ĉio la nobeloj aĉetis. En tiu tempo, la 19-a jarcento, li jam ofertis pli ol 60 specojn de fromaĝo kaj 22 specojn de ĉampano.
La recepto estis disvolvita en 1885, ĉe kiu la celo estis ke la torto dum minimume dek tagoj konservu sian guston. Krom la recepto Dobos ankaŭ disvolvis specialan keston por la transportado de la torto. La rezulto estis ke ankaŭ la resto de Eŭropo konatiĝis kun la specialaĵo, kiu cetere estis sensacio en la hungara ĉefurbo. En 1906 Dobos publikigis la recepton, kiam li vendis sian delikataĵvendejon. Per tio li zorgis ke lia nomo por ĉiam restu konata. Kiam poste oni verkis opereton pri la multaj intrigoj de Dobos, li fariĝis popolheroo en Hungario.

Kategorio:Hungara kuirarto
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:Tortoj
Kaunas (subdistrikto)

La subdistrikta komunumo **Kaunas** (Kaŭno), ene de la distrikto Kaunas en la centro de Litovio, ĉiuflanke ĉirkaŭas la urbon Kaŭno, sed ne inkluzivas ĝin.

Ene de la komunumo, kiu kovras areon de 1496 kvadrataj kilometroj, la plej granda urbo estas *Garliava*, neoficiala komunuma centro, ĉar la oficiala administrejo situas en la distrikta ĉefurbo. En  en la komunumo vivis , el tio en la urbo Garliava mem estis 13 300. Pliaj urboj estas *Domeikava* (4 600 loĝantoj) kaj *Raudondvaris* (4 100 loĝantoj).

Aparte konata loko en la komunumo tamen estas la pli malgranda urbeto Karmėlava, kie troviĝas la flughaveno Kaŭno.

La norda parto de la komunumo cetere troviĝas en la etnografia regiono Aŭkŝtajtio kaj la suda parto en la regiono Suvalkio - la limo inter ambaŭ regionoj estas la rivero Nemunas, kiu dividas la komunumon. Parto de la komunuma teritorio estas la baraĵlago *Kauno marios* ("kaŭna maro").

## Rilatoj al Esperanto 
Al la komunumo ankaŭ apartenas la loĝloko *Noreikiškės*, kie en 1992 okazis la 65-a SAT-Kongreso 1992. Borde de la baraĵlago *Kauno marios* situas la komunuma loĝloko *Girionys*, kie en 1995 okazis la 31-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj) 

Kategorio:Distrikto Kaunas
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Martinus Fabri

**Martinus Fabri** estis komponisto el la malfrua mezepoko aŭ frua renesanco, kiu aktivis ĉ. 1400 kaj eble ligita kun la kortego de Hago. Li supozeble devenis el la Malaltaj Landoj. Preskaŭ neniu indiko estas konata pri li. 

Kvar el liaj komponaĵoj estas konservitaj en fontoj, kiuj nek estas kopiitaj en la Malaltaj Landoj nek estas konservitaj tie. Temas pri tri baladoj kaj unu rondelo. El tiuj ĉi kvar estas du kun franca teksto en la rafina, solida kaj manierisma stilo de la ars subtilior. La teksto estas notita nur por la plej alta voĉo, la aliaj supozeble estas realigendaj perinstrumente. La du aliaj verkoj estas baladoj kun nederlanda teksto. Ili havas tekstnotadon por ĉiuj voĉoj. 

## Verkaro 
*[Bien] ay je caus' d'estre liés et joyeŭ (balado)
*Een cleyn parable (balado)
*Eer ende lof heb aventuer (balado)
*Or se depart li doulz tamps g[racieŭ] (rondelo)

## Diskografio 
*Fabri en www.medieval.org

## Eksteraj ligiloj 
*Bibliografio + katalogo

Fabri, Martinus
Fabri, Martinus
Fabri, Martinus
Fabri, Martinus
Izabela de Aragono

**Izabela de Aragono** (n. en 1247 - m. la 28-an de januaro 1271 en Cosenza, Kalabrio), infantino de Aragono, estis la edzino de la franca reĝo Filipo la 3-a la Maltima, kaj do la reĝino de Francio (1270-1271).

Ŝi estis la filino de Jakobo la 1-a, reĝo de Aragono, Valencio kaj Majorko, kaj de lia dua edzino Jolanda de Hungario, alikonita kiel *Yolande Árpád*. Ŝi edziniĝis kun la estonta Filipo la 3-a la 28-an de majo 1262 en Clermont-Ferrand. Filipo estis la filo de la fama reĝo Ludoviko la 9-a (Sankta Ludoviko).

Ŝi naskis interalie :
* Ludoviko de Francio (1264-1276)
* Filipo la 4-a la Bela (1268-1314), reĝo de Francio
* Roberto de Francio (1269 - ĉ. 1276)
* Karlo de Valois (1270-1325)

Izabela estis entombigita en la baziliko de Saint-Denis, apud Parizo.

Kategorio:Reĝinoj de Francio
Alamo (Nov-Meksiko)

eta|200px|Situo de Nov-Meksiko en Usono
eta|200px|Situo de Alamo en Nov-Meksiko
**Alamo** () estas urbeto en la usona ŝtato Nov-Meksiko.

## Demografio 
Dum la censo en 2000 la nombro da loĝantoj estis 1 183.

## Geografio 
Laŭ la *United States Census Bureau* (Usona censo buroo) la areo estas 102,7 km², de kiu 102,7 km² tero kaj 0,0 km² akvo.

Kategorio:Urboj de Nov-Meksiko
4-hiperkuba kahelaro

{{Hiperpluredro
|nomo=4-hiperkuba kahelaro
|bildo=Tesseractic tetracomb.png
|bildo-priskribo=Perspektiva projekcio de 3x3x3x3 ruĝa kaj blua ŝakluda tabulo.
|speco=Regula 4-kahelaro
|speco1=Hiperkuba kahelaro
|Schl={4,3,3,4}  {4,3}x{4,3}  {∞}x{∞}x{∞}x{∞}  {4,3,31,1}
|CD=Dosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW 4.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 3b.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 3b.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 4.pngDosiero:CDW dot.png  Dosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW 4.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 3b.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 2.pngDosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW 4.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 3b.pngDosiero:CDW dot.png  Dosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW infin.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 2.pngDosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW infin.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 2.pngDosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW infin.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 2.pngDosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW infin.pngDosiero:CDW dot.png  Dosiero:CD ring.pngDosiero:CD 4.pngDosiero:CD dot.pngDosiero:CD 3b.pngDosiero:CD downbranch-00.pngDosiero:CD 3b.pngDosiero:CD dot.png
|4h={4,3,3}
|ĉeloj=Kuboj (4.4.4) 30px
|edroj=Kvadratoj {4}
|lfiguro=Okedro  (8 kuboj {4,3} ĉirkaŭ ĉiu latero)
|vfiguro=16-ĉelo  (16 4-hiperkuboj {4,3,3} ĉirkaŭ ĉiu vertico)
|grupo=[4,3,3,4]  [4,3,31,1]
|duala=Mem-duala
|propraĵoj=Vertico-transitiva, latero-transitiva, edro-transitiva, ĉelo-transitiva
}}
En geometrio, la **4-hiperkuba kahelaro** estas regula kahelaro de la eŭklida 4-spaco.

Kvar 4-hiperkuboj kuniĝas je ĉiu edro, kaj do la kahelaro estas pli eksplicite nomata kiel **ordo-4 4-hiperkuba kahelaro**. La kahelaro estas simila al:
* 5-hiperkubo {4,3,3,3} - la regula 5-hiperkubo, kiu ekzistas en 5-spaco kun *3* 4-hiperkuboj ĉirkaŭ ĉiu edro.
* Ordo-5 4-hiperkuba kahelaro {4,3,3,5} - la regula kahelaro de hiperbola 4-spaco kun *5* 4-hiperkuboj ĉirkaŭ ĉiu edro.

La 4-hiperkuba kahelaro estas la unu el tri regulaj kahelaroj de la eŭklida 4-spaco. La aliaj du estas la 24-ĉela kahelaro kaj la 16-ĉela kahelaro.

La 4-hiperkuba kahelaro estas analoga de la kvadrata kahelaro de la ebeno kaj la kuba kahelaro de 3-spaco.
Ĝi estas ero de familio de hiperkubaj kahelaroj - la {4,3,...,3,4} kahelaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de regulaj hiperpluredroj:

## Referencoj 
* H. S. M. Coxeter, *Regular Polytopes* - *Regulaj hiperpluredroj*, 3-a. red., Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-61480-8, p.296, Tabelo II: Regulaj kahelaroj

Kategorio:Kahelaroj
Trapezo-romba dekduedra kahelaro

En geometrio, la **trapezo-romba dekduedra kahelaro** estas kahelaro de eŭklida 3-spaco.

Ĝi konsistas el kopioj de sola ĉelo, la trapezo-romba dekduedro.

Ĝi estas simila al la pli simetria romba dekduedra kahelaro kiu havas ĉiujn 12 edrojn kiel romboj.

Kategorio:Kahelaroj
Triangula prisma kahelaro

{{Hiperpluredro
|nomo=Triangula prisma kahelaro
|bildo=Triangular prismatic honeycomb.svg
|bildo1=Uniform tiling 63-t2-red.svg
|bildo1-priskribo=Vido perpendikulare al ebenoj de bazoj de la prismoj (la fonta ebena kahelaro)
|speco=Konveksa unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco
|Schl=t0{3,6} x {∞}
|CD=Dosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 6.pngDosiero:CDW dot.pngDosiero:CDW 3.pngDosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW 2.pngDosiero:CDW ring.pngDosiero:CDW infin.pngDosiero:CDW dot.png
|ĉeloj=Triangulaj prismoj (3.4.4) 30ra  kuboj (4.4.4) 30ra
|edroj=Trianguloj {3}, kvadratoj {4}
|duala=Seslatera prisma kahelaro
|propraĵoj=Vertico-transitiva
}}
En geometrio, la **triangula prisma kahelaro** estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco.

Ĝi estas konstruita surbaze de la ebena triangula kahelaro per kolonigo kaj kreo de paralelaj tavoloj de prismoj.

Ĝi estas unu el 28 konveksaj unuformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco.

Ekzistas tri unuformaj kahelaroj konstruitaj surbaze de la *triangula prisma kahelaro*:
* Turnita triangula prisma kahelaro
* Plilongigita triangula prisma kahelaro
* Turnoplilongigita triangula prisma kahelaro

Kategorio:Kahelaroj
Iznogoud (filmo)

***Iznogoud*** estas franca komika filmo de Patrick Braoudé aperinta en 2005.

## Temo 
Ankoraŭ pli ol iam ajn, la fifama Iznogoud pretas fariĝi Kalifo anstataŭ la Kalifo. Sed peripetioj ne forestos.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: **Iznogoud** ("Kalifo anstataŭ la Kalifo")
* Reĝisoro: Patrick Braoudé
* Scenaro: Patrick Braoudé adaptita de komikso "Iznogoud" de René Goscinny kaj Jean Tabary
* Foto: Jérôme Robert
* Dekoroj: Thierry Flamand
* Kostumoj: Mimi Lempicka
* Sono: Michel Kharat, Jérôme Wiciak, Christian Fontaine
* Muntado: Yves Deschamps
* Ekzekutiva produktoro: Farid Chaouche
* Muziko: Jacques Davidovici 
* Aperdato: la 

## Rolularo 
—supozata vortluda deveno de nomoj indikita inter parentezoj -- 
* Michaël Youn: Granda Veziro Iznogoud (>"*Is no good*")
* Jacques Villeret: Kalifo Haroun-El-Poussah (>"*Poussah*" t.e. "*Dikulo*")
* Olivier Barroux: Geni' Ouz (>"*Genious*"?)
* Kad Merad: Geni' Ouzmoutousouloubouloubombé
* Franck Dubosc: Ĉambelano de Kalifo
* Bernard Farcy: Pullmankar la sangavida (>"*Pullman car*")
* Elsa Pataky: Prehti-Ouhman (>"*Pretty woman*")
* Arno Chevrier: Dilat Larath (>"*Dilate la rate*"="*Dilatas lienon*" t.e. "*Ridigas*")
* Rufus: Konsilisto de Kalifo
* Magloire Delcros-Varaud: Ĉef-eŭnuko
* Juliette Poissonnier: Plassahssiz (>"*Place assise*"="*Sidloko*")
* Maurice Lamy: Konsilisto de Pullmankar
* Mathias Jung: General' Bohl (>"''J'en ai ras le bol*"="*Mi havas ĝisrande plenan bovlon''")
* Éric Hémon: General' Eparkreth (>"''J'en ai ras les pâquerettes*"="*Mi havas ĝisrande lekantetojn*")
* Vernon Dobtcheff: Kitussé (>"*Qui tu sais*"="*Kiun ci scias*")
* Robert Castel: Indjapahn (>"*In Japan*")
* Sofia Essaïdi: Belbeth (>"*Belle bête*"="*Belbesto''")
* Patrick Braoudé: Sklav-komercisto
* Élie Semoun: Princo 
* Laurent Baffie: Princo
* Vincent Desagnat: Princo 
* Pascal Sellem: Princo 
* Ariel Wizman: Princo
* Benjamin Morgaine
* Raphaël Mezrahi: Princo
* Tony Gaultier: Kavaliro en dezerto
* Daniel Russo: Recitanto

## Pri la filmo 
* La ideo de la filmo estis unue imagita de René Goscinny kaj lia kunulo Pierre Tchernia. Louis de Funès rolus kiel Iznogoud. Bedaŭrinde la morto de Goscinny implicis tiun de la projekto... Patrick Braoudé rekaptis la ideon kelk-dek jarojn poste.

* La filmo aperis en francaj kinejoj la , malpli ol du semajnojn post la morto de Jacques Villeret.

* La filmo ricevis tre malbonan venon en la apero, kion la plejmultaj admirantoj atribuas al la rolludo de Michaël Youn.

## Internaj ligiloj 
* Iznogud

## Eksteraj ligiloj 
* Iznogoud en IMDb
* Iznogoud en Cbo

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005
Kategorio:Filmoj adaptitaj de bildlibroj
Senpintigita alternita kuba kahelaro

{{Hiperpluredro
|nomo=Senpintigita alternita kuba kahelaro
|bildo=Truncated alternated cubic honeycomb.jpg
|bildo1=Truncated alternated cubic tiling.png
|speco=Konveksa unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco
|Schl=t0,1h{4,3,4}
|CD=Dosiero:CD ring.pngDosiero:CD 3b.pngDosiero:CD downbranch-10.pngDosiero:CD 3b.pngDosiero:CD 4.pngDosiero:CD dot.png  Dosiero:CD p4-1110.png
|grupo= [4,3,4]
|ĉeloj= Kubokedroj (3.4.3.4) 30ra  senpintigitaj okedroj (4.6.6) 30ra  senpintigitaj kvaredroj (3.6.6) 30ra
|edroj=Trianguloj {3}, kvadratoj {4}, seslateroj {6}
|vbildo=VF-Truncated alternated cubic.png
|propraĵoj=Vertico-transitiva
}}
En geometrio, la **senpintigita alternita kuba kahelaro** estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco.

Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti farita per senpintigo de la alternita kuba kahelaro.

Temas pri unu el 28 konveksaj unuformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco.

Kategorio:Kahelaroj
Ruĝa Ŝtono (Krimeo)

**Ruĝa Ŝtono** (, , ) estas rokego en la Gurzufa valo sur la Suda Bordo de Krimeo (teritorie la roko troviĝas en la Jalta municipo). La roko troviĝas 430 metrojn super la mar-nivelo, altas proksimume 70 metrojn kaj estas fama vidindaĵo de Krimeo. En la jaro 1969 la roko estis deklarita kiel natur-geologia monumento. Apud la roko troviĝas la loĝloko Krasnokamenko, kiu ricevis sian nomon dank' al tiu roko.

La supro de la roko havas la longon de ĉ. 120 metroj kaj la larĝon de ĉ. 50 metroj. Tri flankoj de la roko estas abruptaj; oni povas supreniri la rokon nur de la norda flanko laŭ kruta padeto.
Mezepoke sur la roko troviĝis negranda fortreso. Nuntempe la roko estas uzata por montgrimpado.

La roko estas fama pro tio, ke ĉirkaŭ ĝi troviĝas la vitejoj, kie krestas unikaj moskatelaj vitujoj, el kiuj oni produktas faman vinon *Blanka moskatelo de la Ruĝa Ŝtono* (), ofte nomatan "Reĝo de moskateloj". La vinon produktas la Masandra vinfarejo.

## Eksteraj ligiloj 
* La foto de la roko
* La foto de la roko

Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Rokoj de Krimeo
Kategorio:Jalto
Joseph Darby

**Joseph DARBY** (1979 en Corriganville, Maryland, Usono) estas usona serĝento de la usonaj kamp-ĉasistoj, kiu sciigis al la publiko pri la mistraktado de la militkaptitoj (kiel Whistleblower) en Abu Graib.

Darby transdonis en januaro 2004 KD kun fotoj al la speciala agento Tyler Pieron de la usona armea *Criminal Investigation Command*, kiu servis en la Abu-Ghuraib-prizono. Tiel ekis la lavango de esploroj kaj mediaj publikigoj pri la gravaj neglektoj de la Konvencioj de Ĝenevo. Li ricevis la fotojn de Charles Graner.

Darby volis originale restis sennomulo, sed post la skandalo, li kaj lia edzino estas viktimoj de *Mobbing*. Lia posedaĵo estis damaĝita, liaj amikoj kaj najbaroj ne volis plu kontakti lin. Li devis veni sub ombrelon de la viktimdefenda programo kaj ili estis translokitaj al sekreta loko.

Li ricevis - la 16-an de majo 2005 - rekonon pri civila kuraĝo per premio *John F. Kennedy Profile in Courage Award*.

Kategorio:Usonanoj
Ji Sun-sin

**Ji Sun-sin** (28-an de aprilo 1545 en Hanseong (hodiaŭa Seulo)- 16-an de decembro 1598, ofte skribita ankaŭ **Yi Sun-sin**) estis korea milita gvidanto kaj admiralo en la 16-a jarcento. Li gvidis la korean floton dum la Hidejoŝi-invado inter 1592 kaj 1598 kaj apogis decide al ties defendo.

## Militista Kariero 
Ji Sun-sin soldatservis kiel oficiro en nordo de la lando (1576-1586). Oni translokigis lin en 1591 al floto en provinco Jeolla (en sudo), kie oni atendis japanan invadon de Toyotomi Hideyoshi. La invado komenciĝis en printempo de 1592 ĉe Busan, en la sudokcidento de Koreio. Atakis la landon 700 ŝipoj kaj 160 000 soldatoj, kiuj atingis ene de 20 tagoj la ĉefurbon Hanseong. La pli malgranda korea floto de Ji Sun-sin havis ĉ. 100 ŝipojn (el inter tiuj ĉ. 24 *Geobukseon*, kirasfortigitajn ŝipojn) kaj kaŭzis gravajn perdojn al la japanoj.

Post la ĉina-korea kontraŭatako, en 1593 okazis pactraktadoj kaj Japanio povis ekposedi nur terpecon ĉirkaŭ Busan. La traktado validis je 4 jaroj. Ji tiutempe estis malalt-rangigita, ĉar li en 1592 evitis decidan batalon kontraŭ la japana floto. En 1597 komenciĝis nova invado de Hidejiŝi alKoreio kaj tiutempe malpli sukcese.

Ji Sun-sin estis nomumita ĉefkomandanto de la floto - post morto de lia posteulo - kaj denove sukcesis kun sia floto. La japanoj finfine devis retiriĝi post morto de Hidejoŝi en septembro 1598. Ji Sun-sin morte vundiĝis en unu el la lastaj bataloj.

Kategorio:Admiraloj
Kategorio:Generaloj
Kategorio:Milita historio de Koreio
Ritchie Boys

**Ritchie Boys** [riĉi-bojs] aŭ **Riĉi-junuloj** estis junuloj elmigrintaj el Germanio, plejparte judoj, trejnitaj dum la dua mondmilito en Camp Ritchie (*Military Intelligence Training Center*, t.e. eduka centro de la Usona armeo).

On trejnis la junulojn en Camp Ritchie, Maryland per speciala trejna programo por resendo al milita zono en Eŭropo. Ili tie devis kunlabori kun la usona armeo en la okupado de Germanio.

## Historio 
Kiam Germanujo deklaris militon al Usono, la *riĉi-junuloj* iĝis grava armilo de la aliancanoj. Neniu konis pli bone la germanojn, ol la germanoj mem. Ili konis la animstaton kaj la lingvon. En *Camp Ritchie* ili lernis la konceptojn de moderna psika militarto. Kaj tiel estiĝis ilia taskaro: esplori la malamikon, malkuraĝigi lin kaj tiel igi lin kapitulaci senpostule.

La Riĉi-junuloj surbordiĝis la D-tagon, la 6-an de junio 1944 en Eŭropo kun la aliancanoj, sed ili baldaŭ sekvis siajn specifajn taskoj. Misinformado, kolektado de informoj per ĉiuj rimedoj, psika analizado de germanaj kaptitaj soldatoj ktp.

## Konataj Riĉi-junuloj 
Inter la konataj junuloj trejnitaj en Camp Ritchie estis
* Hans Habe
* Klaus Mann
* Stefan Heym
* Hanus Burger
* David Robert Seymour
* Werner Angress

## Bibliografio 
* Christian Bauer, Rebekka Göpfert: *Die Ritchie Boys. Deutsche Emigranten beim US-Geheimdienst.* Hoffmann & Campe 2005. ISBN 3-455-09498-8

Kategorio:Milita historio de Usono
Kariokaro

**Kariokaro** estas frukto de arbo el cerado (brazila savano), la **kariokararbo** aŭ **kariokarujo** (*Caryocar brasiliense*). Kvankam konata kaj uzata je kulinaro el norda Minas-Ĝerajso, tiel kiel el nordorienta kaj centro-okcidenta brazilaj regionoj, ĝi estas agnoskita kiel gojasa frukto.

eta|250px|Kariokaroj

Kategorio:Malpigialoj
Maskita stepkoko

La **Maskita stepkoko** aŭ **Madagaskara stepkoko** (*Pterocles personatus*) estas specio de birdo de la familio de Pterokledoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Afriko kaj pli precize en Madagaskaro, kie la specio estas endemio, sed loĝanta nur en la sudaj kaj okcidentaj ebenaĵoj sed tute ne en la orientaj. La specio ne ĉeestas en arbaroj, ĉeestas nur en malfermaj arbaroj kaj ebenaĵoj, herbejoj kaj arbustejoj; ankaŭ ĉe river- kaj lago-bordoj. Ekde la marnivelo ĝis 1 200 m de altitudo.

## Aspekto 
La nomo de la specio devenas el la plej rimarkinda eco ĉe la masklo nome *nigra masko*, kiu okupas la frunton, ĝis la okulo kaj la mentonon kadrante la blugriza beko. La cetero de la vizaĝo kaj kapo kaj la tuto ĉe la ino estas helbruna kaj la okulringo estas flaveca. La brusto estas iom ruĝeca kun blueca nuanco. La dorso estas bruna kaj la ventro strieca nigroblanke. Ĉe la ino estas strieca ankaŭ la dorso. Temas pri mezgranda birdo 35&nbsp;cm longa. En vosto estas larĝa blanka fina strio. Junuloj estas similaj al inoj.

## Kutimoj 
La grupoj estas de 2 aŭ 6 ĝis 20 aŭ 40 individuoj. Tiu afrotropisa specio estas loĝanta aŭ tute oni nenion scias pri mala informo. Dumfluga aŭ dumstara voĉo estas gorĝa "kaĉ-kaĉa-kaĉa".

## Reproduktado 
La nesto estas engrunda truo kovrita de herberoj en ebenaĵo inter arbustetoj kaj foje ĉe lagobordo aŭ eĉ plaĝo. La ino demetas tri ovojn iom punktitajn. Ambaŭ gepatroj kovas.

## Manĝo 
Ili manĝas ĉefe grejnojn kaj foje insektojn. Ili flugas trinki frumatene foje laŭ grupoj de ĝis 300 aŭ 400 birdoj.

## Fontoj 
* BirdLife International 2004. Pterocles personatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Franclingva ejo pri Pterocles personatus

## Referencoj 
Kategorio:Pterokledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Madagaskaro
Juan Eslava Galán

**Juan ESLAVA Galán** estas hispana verkisto. Naskita en Arjona, Jaén, la , kiel filo de olivistoj. Li studis en la lokaj lernejoj ĝis kiam la familio translokiĝis al Ĥaeno kiam li estis dekjaraĝa. Tiuj unuaj jaroj aperas en lia unua novelo "" ("Lernejo kaj prizonoj de Vicentito González".

Li studis Filozofion kaj Beletron en la Universitato de Granada, kie diplomuĝis en Angla Filologio, kaj poste veturis al Britio por ampleksigi siajn studojn. Revene li estis instruisto en mezlernejo kaj poste doktoriĝis en la Universitato de Granada per tezo pri "".

Li adoras la Mezepokon, kio aperas en sia verko. Lia plej konata romano estas "" ("Serĉante la Unukornulon"), kiu estis premiita per Premio Planeta, kio famigis lin kaj ĝin. Ties verkaro enhavas pli ol 50 librojn kaj eseojn inter kiuj elstaras ''* (*Katedralo*) kaj ** (*Fraŭlino''). Ĵusa sukcesa libro estas "" ("Historio de la Enlanda Milito kio neniun plaĉos"), kiu rakontas elstarajn eventojn de la Hispana Enlanda Milito inter ĵurnalismo kaj historia romano. Krome li ricevis premiojn kiel Ateneo de Sevilla, Premio Fernando Lara de Novela, Enrico Fattore de Italio aŭ la Premio de la .

Krome sub la pseŭdonimo Nicholas Wilcox, li verkis kelkaj policajn romanojn. Tio estas kuriozaĵo, ĉar la stilo kaj temoj estas tute malsimilaj de tiuj de la "normala" Juan Eslava Galán.

## Eksteraj ligiloj 
* Persona ejo de la aŭtoro
* Ejo pri Juan Eslava Galán
* pri Nicholas Wilcox

Kategorio:Hispanaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Hispanaj verkistoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Hispanaj romanistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Andaluzoj
Grupĉikanado

**Grupĉikanado** (en la angla lingvo konata kiel *mobbing*, derivita de la angla vorto *mob:* „hundaro, popolamaso, kanajlaro, bando“ kaj *to mob:* „ataki amase, amaskolektiĝi“) estas ĉikano, violento, intrigo kaj psiĥoteroro en organizoj, ĉefe en laborejoj kaj lernejoj, kaj krom tio novdate (2012) ankaŭ en sociaj retoj en Interreto.

## Scienca esploro de la fenomeno 
La esprimon unuafoje menciis (1963) la konduta esploristo Konrad Lorenz. Li priskribis per tio la grupajn atakojn kontraŭ mem pli forta besto (anseroj kontraŭ vulpo). La sveda kuracisto Peter-Paul Heinemann uzis la nocion en 1969 por la fenomeno, kiam grupo atakas personojn, kiuj kondutas malsame al la socialaj normoj.

La nuna signifo ligiĝas al psiĥologo Heinz Leymann, kiu uzis la esprimon por la laboreja konduto. Liaj esploroj komenciĝis en la 1970-aj jaroj pri rektaj kaj nerektaj atakoj en la labomondo. Lia resuma verko pri la temo aperis komence en la 1990-aj jaroj.

## Negativaj efikoj al entreprenoj kaj socio 
La grupĉikanado estas kondamninda fenomeno, kiu kaŭzas al entreprenoj, kie ĝi okazadas ofte gigantajn damaĝojn. Ekzistas kazoj, kiam viktimoj de grupĉikanado freneziĝas kaj poste en sin venĝas terure. Amokmurdoj foje estas rezulto de antaŭa sistema grupĉikanado. Estas tial tre grava, ke gvidantoj de entreprenoj en kazo de grupĉikanado serĉu helpon kaj decidite kontraŭagu tian fenomenon.

## Formoj de la grupĉikanado 
* komunikada limigo
* malhelpo de la socialaj kontaktoj
* atako kontraŭ la bona reputacio
* atakoj en la taga laboro
* atakoj kontraŭ la sano, posedaĵoj

## Literaturo 
* Annette Pehnt: *Mobbing.* Piper, München 2007, ISBN 3-492-05070-0.

## Vidu ankaŭ 
* Dan Olweus
* Ĉikanado
* Humiligo
* Labora juro
* Violento

Kategorio:Homa konduto
Komárom (historia departemento)

**Komárom (reĝa departemento)** (komArom) estis departemento en mezaa parto de la Hungara Reĝlando, germane: ''**Komitat Komorn**, slovake: **Komárňanská župa**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Komárom
eta|300px|Departementa domo en urbo Komárom

* Departementejo: Komárom
* Areo: 2834 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 159.504 en 1891

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 127.791 (84,4%) hungaroj
* 12.093 (8,0%) germanoj
* 10.657 slovakoj
* 958 (0,6%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1891
* 137.330 (86,1%) hungaroj
* 11.672 (7,3%) germanoj
* 9.791 slovakoj
* 711 ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 178.473 (88,4%) hungaroj
* 12.517 (6,2%) germanoj
* 8.105 (4,0%) slovakoj
* 2.755 (1,4%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 4 distriktoj:

* Csallóköz, distriktejo: Nemesócsa
* Gesztes, distriktejo: Nagyigmánd
* Tata, distriktejo: Tata
* Udvardi, distriktejo: Ógyalla
Krome Komárom estis departementejo kaj libera reĝa urbo.

La departemento plejparte estas ebenaĵo, nur rande estas montetoj. Ĝi situas laŭ bordoj de Danubo, krome estas riveroj Vah kaj Nitra. En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la regionon bona setlejo. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon en la 11-a j.c. En 1848-1849 tie okazis gravaj bataloj. La pli frue konstruitaj fortreso-ĉenoj en urbo Komárom dufoje kontraŭstaris la aŭstran sieĝon. Inter la du sieĝoj estis batalserioj laŭ la rivero Vah, kie la hungara armeo fine retiriĝis. En 1920 la teritorioj en la maldekstra Danubo-bordo iĝis ĉeĥoslovakia. Tiun sorton havis ankaŭ la departementejo. Antaŭ Berlino kaj Jerusalemo naskiĝis disdivigita urbo. Inter 1938-1945 Hungario rericevis la forigitajn teritoriojn. En Hungario la restinta parto unuiĝis kun departemento-parto Esztergom (reĝa departemento).

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Komároma departemento
Esztergom (historia departemento)

**Esztergom (reĝa departemento)** (estergom) estis departemento en meza parto de la Hungara Reĝlando, germane: **Graner Gespanschaft**, slovake: Ostrihom (župa).

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 57.220 (79,4%) hungaroj
* 8.682 (12,0%) germanoj
* 5.751 (8,0%) slovakoj
* 412 (0,6%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 73.418 (80,8%) hungaroj
* 9.455 (10,4%) germanoj
* 7.520 (8,3%) slovakoj
* 424 (0,5%) ceteraj.

Alia censo
* 62 505 (79,7%) hungaroj
* 8941 (11,4%) germanoj
* 6432 (8,2%) slovakoj

## Administracio 
Estis 2 procesa distriktoj, ties nomoj estas la samaj, ol la distriktejoj:

* Esztergom samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Štúrovo, tiam nomata Párkány
Ambaŭ komunumoj situas ĉe la Danubo-bordo, unu kontraŭ la alia.

La departemento situas laŭ bordoj de Danubo, la maldekstra (norda) regiono estas precipe ebenaĵa, la kontraŭa parto precipe montara. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon en la 11-a j.c., krome Esztergom iĝis religia ĉefurbo de Hungarujo. Dum la mezepoko la ĉefepiskopo estis ankaŭ departementestro. Post la mezepoko la turkoj okupis precipe la sudajn regionojn. En 1920 la teritorioj en la maldekstra Danubo-bordo iĝis ĉeĥoslovakia. Inter 1938-1945 Hungario rericevis la forigitajn teritoriojn. En Hungario la restinta parto unuiĝis kun departemento-parto Komárom (reĝa departemento).

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Esztergoma departemento
Kategorio:Esztergom
Haladás

**Haladás** (Progreso)
* 1. Ĝi estis hungarlingva oficiala bulteno de Erdélyi és Bánáti Élelmezési Munkások Szövetsége inter 1921 kaj 1929 aperinta en Kluĵo, Rumanio.
* 2. Ĝi estis hungarlingva semajngazeto de Világosság Szövetkezet en Sfântu Gheorghe inter 1921 kaj 1925 redaktite de Jenő Balás; ĝia redaktoro en Braŝovo en 1922 estis Miklós Bencze (pseŭdonimo de Miklós Czinczár).
* 3. Ĝi estis hungarlingva socia, ekonomia kaj beletristika, pli malfrue arta semajnrevuo ekirinta en Carei en novembro 1926, sed de julio 1928 ĝis septembro 1929 aperinta en Satu Mare. Redaktis ĝin József Manyák. Inter ĝiaj kunlaborantoj troviĝis Ferenczy György, Kacsó Sándor, Krüzselyi Erzsébet, Mael Ferenc, el Debrecen Oláh Gábor, el Budapest Valkó László. 
* 4. Ĝi estis hungarlingva ilustrita literatura revuo en  Arad duonmonate inter 15-a de septembro 2-a de novembro 1934. Redaktis ĝin Jenő Guttmann, respondeceldonanto, pli juna Sándor Muzsay. En ĝia kvar numeroj publikis inter aliaj György Szántó, Károly Molter, Oszkár Bárd, György Kovács, Géza Tabéry, Pál Csermői, Ferenc Szemlér.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Sfântu Gheorghe
Kategorio:Carei
Kategorio:Satu Mare
Kategorio:Arad
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Internacia Film-Festivalo de Kalgario

**Internacia Film-Festivalo de Kalgario** () estas filmofestivalo kiu okazas ĉiun jaron en Kalgario (Alberto) (Kanado) dum dek tagoj de malfrua septembro kaj frua oktobro. La filmofestivalo estas relative lastatempa aldonaĵo al la artaj kulturofertoj de Kalgario; la unua festivalo okazis en 2000. Ĝi nun estas unu el la plej gravaj filmofestivaloj de Kanado - la kvare plej granda. Kutime spektas la filmojn ĉirkaŭ 40.000 festivalanoj.

Dum la filmofestivalo oni vidigas filmojn el la tuta mondo, kutime de vasta gamo de genroj.

## Vidu ankaŭ 
* Festivaloj en Kalgario
* Festivaloj en Alberto

## Eksteraj ligiloj 
* CIFF Official Website 

Kategorio:Filmofestivaloj en Kanado
Kategorio:Kulturo (Kalgario)
Kategorio:Festivaloj en Alberto
P5

La gloso **P5** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* Pentium P5, procesoro de Intel
* Rover P5, brita aŭtomobilo
* **P5**, mallongigo de Periodo 5 de la perioda tabelo
* IATA-kodo de AeroRepublica
* IBM p5
* Walther P5, pistolo
* Perfekta kvinto, intervalo de iu noto al la kvina de diatona gamo
* la kvin konstantaj membroj de la Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj

## Vidu ankaŭ
* P kun nombro
Blanka fortikaĵo

***La blanka fortikaĵo*** (originala turka titolo: *Beyaz Kale*) estas novelo de turka aŭtoro Orhan Pamuk de la jaro 1985.eta|Turka eldono|300ra

## Resumo 
Temas pri juna italo kiu ŝipveturas sw Venecio al Napolo kaj estas kaptita kiel prizonulo en la Otomana Imperio. Tuje li iĝas la sklavo de scienculo konata kiel Majstro, sia samaĝulo kaj samaspektulo. La eventoj de tiu historio okazas en la 17-a jarcento en Istanbulo. La sklavo devas instrui la majstron pri okcidenta scienco kaj tekniko, el medicino ĝis astronomio. Sed la Majstro demandas sin kial kaj kiel li kaj sia sklavo estas kiaj ili estas kaj pri kio vere ili estas. Ili inter aliaj eventoj (rilato kun la sultano) ekinterŝanĝas informojn pri siaj vera identecoj kaj siaj sekretoj ĝis la punkto kiam ili povas vere ŝanĝi siajn lokojn en la mondo.

## Analizo 
La novelo iĝas psikologia verko pri la identeco (ties stabileco) kiun ĉiu persono havas kaj krome pri la kultura diferenco kiu povas faciligi aŭ malfaciligi ties ŝanĝon. Tamen ekde tiu vidpunkto kiel historia romano la verko ne multe informas pri la ĉiutaga fono de la vivo de kristana sklavo ĉe la tiama Turkio nek pri la kulturdiferenco kiu devus ŝoki tiajn personojn. Dum preskaŭ la tuta novelo la leganto scias pri la ĉiutaga malfacilaĵoj ne pri vivgajno, sed pri la rilato de la sklavo kun la Majstro kaj de ambaŭ kun la Sultano; ĉe la fino de la verko subite aperas la eblo de interŝanĝo de la du identecoj kaj la eblo de subite iĝi alia persono.

Kategorio:Literaturo de Turkio
Salomon Mayer von Rothschild

Barono **Salomon Mayer von Rothschild** (naskiĝinta la 9-an de septembro 1774 – mortinta la 28-an de julio 1855) estis viena bankiero devenanta el germana juda familio, fondinto de la viena branĉo de familio Rothschild.

Li naskiĝis en Frankfurto ĉe Majno kiel la tria infano kaj la dua filo de Gutle Schnapper (1753 - 1849) kaj Mayer Amschel Rothschild (1744 - 1812). En la jaro 1800 li edziĝis kun Caroline Stern (1782 - 1854). Ili havis du infanojn.

En la jaro 1835 li fariĝis posedanto de ferfabriko Vítkovice en Ostrava.

S. M. Rothschild fondis ostravan Minejon Šalomoun, nomita laŭ lia nomo.

Salomon Mayer
Kategorio:Aŭstriaj nobeloj
Kategorio:Baronoj
Kategorio:Bankistoj
Lilaka Festo (Kalgario)

**Lilaka Festo** () estas stratfestivalo okazanta ĉiun jaron en Kalgario (Alberto) (Kanado). Ĝi festas la lilakajn (siringajn) florojn; ĝin organizas depost 1989 la Komerc-Reviviga Zono de Kvara Strato.[eta|dekstra|260px|[hompleneco|Homplena strato dum la Lilaka Festivalo de 2004]]La festivalo okazas laŭ 4-a Strato inter 12-a Avenuo Suda kaj Elbow Drive en la kvartaloj Beltline kaj Mission la lastan dimanĉon de majo. Ĝi daŭras dum unu tagoj kaj prezentas scenejojn kun surstrata dancado kaj budojn kun manlaboraĵoj, manĝaĵoj kaj amuzaĵoj.

Oni elektis la Lilakan Festivalon la plej bona senpaga festivalo de Kalgario dum 2006. Oni taksis ke en 2005 partoprenis la festivalon 210.000 homoj.

* **2007** - la festivalo okazis la 27-an de majo.

## Vidu ankaŭ 
* Festivaloj en Kalgario
* Festivaloj en Alberto

## Referencoj 

Kategorio:Festivaloj en Alberto
Kategorio:Kulturo (Kalgario)
Burĉela stepkoko

La **Burĉela stepkoko** (***Pterocles burchelli***) estas specio de birdo de la familio de Pterokledoj. La Burĉela stepkoko havas nomon omaĝe al angla natursciencisto William John Burchell.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en sudcentra Afriko kaj pli precize en Zambio, Zimbabvo, Bocvano, Angolo, Namibio kaj Sudafriko. Temas pri loĝanta specio.

## Aspekto 
maldekstra|eta|*Pterocles burchelli*
maldekstra|eta|*Pterocles burchelli*, 1838|alt=Pterocles burchelli 1838.jpg
Ĝi havas nigran grandan okulon kun ankaŭ granda kaj larĝa flava okulringo; la cetero de la vizaĝo estas grizblua, pli blueca en la gorĝo. La brusto estas bruna kaj simile la resto de la korpo. Tiu specio malhavas brustan strion malkiel aliaj stepkokoj. La supraj partoj estas brunaj, sed miksas helbrunajn kaj malhelbrunajn plumajn makuletojn, dum plej rimarkindaj estas blankaj punktoj en kolo kaj dorso.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Pterocles burchelli. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

Kategorio:Pterokledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Sekreta servo

**Sekreta servo** estas registara organizaĵo, kiu kolektas informojn por nacia sekureco per diversaj rimedoj: kapto de komunikadoj, spionado, taksado de publikaj informoj, observado kaj sekvado de individuoj.

Inter la servoj, kiujn sekretaj servoj povas doni al la registaro, troviĝas:
* analizon pri nacia sekureco
* atingigo pri tujaj krizoj
* klarigoj pri intencoj kaj agadoj de eblaj aŭ realaj malamikoj
* informoj pri defendoplanoj kaj militaj operacioj malamikaj
* protektrimedoj de  kontraŭ eksterlandaj sekretaj servoj
* sekretaj agadoj por influi eksterajn eventojn favore al nacia intereso

Sekretaj servoj partoprenas ankaŭ sekurecagadojn kiel kontraŭspionadon kaj kontraŭterorismon.

Kelkaj sekretaj servoj estas enmiksitaj en mortigoj, vendado de armiloj, puĉoj, disvastigo de malveraj informoj (propagando, malinformado), kaj aliaj sekretaj operacioj por subteni sian propran intereson aŭ tiujn de sia registaro.

## Bibliografio 
* William Blum: *Killing Hope. U.S. Military and CIA Interventions Since World War II.* Common Courage Press, 2003
* K. Lee Lerner, Brenda Wilmoth Lerner (Hrsg.): *Encyclopedia of espionage, intelligence, and security.* Gale, Detroit 2004
* Andreas von Bülow: *Im Namen des Staates : CIA, BND und die kriminellen Machenschaften der Geheimdienste.* 3. Auflage. Piper, München 1999
* Nikolas Dörr / Till Zimmermann (Hrsg.): *Die Nachrichtendienste der Bundesrepublik Deutschland.* Berlin 2007
* Reinhard R. Doerries (Hrsg.): *Diplomaten und Agenten. Nachrichtendienste in der Geschichte der deutsch-amerikanischen Geschichte.*, Winter, Heidelberg 2001
* Rhodri Jeffreys-Jones: *Cloak and Dollar. A History of American Secret Intelligence.* Yale University Press, 2002
* Richard C. S. Trahair: *Encyclopedia of Cold War espionage, spies, and secret operations.* Greenwood Press, Westport Conn. 2004
* Udo Ulfkotte: *Der Krieg im Dunkeln. Die wahre Macht der Geheimdienste.* Eichborn, Frankfurt am Main 2006
* Herbert Wagner: *Die Gestapo war nicht allein… Politische Sozialkontrolle und Staatsterror im deutsch - niederländischen Staatsgebiet 1929 - 1945.* LIT-Verlag, Münster 2004.
* Amy B. Zegart: *Flawed by design. The evolution of the CIA, JCS, and NSC*, Stanford Univ. Press, Stanford CA 1999

## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭspionado
* Kriptologio
* Listo de sekretaj servoj
* Malinformado
* Spionado
* Tensistrategio

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri sekretaj servoj
* TTT-ejo pri sekretaj servoj, i.a. leksiko
* Militistaj sekretaj servoj en Aŭstrio
* Demokrata kontrolo de sekretaj servoj - internacia komparo
* Geneva Centre for the Democratic Control of Armed Forces 
* Proposal for a Privacy Protection Guideline on Secret Personal Data Gathering and Transborder Flows of Such Data in the Fight against Terrorism and Serious Crime by Marcel Stuessi