open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Limoĝo

eta|300ra|maldekstra|
**Limoĝo** (franclingve ***Limoges*** [limoĵ'], okcitane ***Limòtges*** [limoĝei]) estas urba komunumo de Francio kaj ĉefurbo de la departemento Haute-Vienne en la administra regiono Nova Akvitanio kaj de la historia kultura regiono Limoĝio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis . La urbo havas belan katedralon el la 13-a kaj 15-a jarcentoj, plurajn muzeojn, sed estas aparte fama pro sia tradicia industrio: la fabrikado de porcelanaĵoj. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Limoĝo kaj estas ankoraŭ la centro de naŭ kantonoj. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

320ra|eta|maldekstra|

## Historio 
La departemento Haute-Vienne estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Limoĝo antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

La 12-an de novembro 994, okazis en Limoĝo grava pilgrimado kontraŭ brulo de Sankta Antonio. En septembro de la jaro 1895 okazis en Limoĝo grava kongreso unuiganta la francan sindikatan movadon en CGT.

## Esperanto-movado en Limoĝo 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.
Vidu sub Babilemo sen limoj, bulteno por la regiono.

Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 49 voĉdonojn (0,13% de voĉoj) en 2004, kaj 73 voĉdonojn (0,22% de voĉoj) en 2009.
## Socia Loĝado 
La S-forma konstruaĵo en la kvartalo Val de l'Aurence, konstruita en la 1960-aj jaroj, estos malkonstruita en septembro 2025, influante pli ol 300 loĝejojn.

## Ĝemelurboj 
*  Hrodno (Grodno · Gardinas), Belorusio
*  Plzeň (Pilsen), Ĉeĥio
*  Fürth, Germanio
*  Charlotte, Usono
*  Seto (瀬戸市), gubernio Ajĉio, Japanio
*  Iĉono (이천시), Sud-Koreio

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Vienne
* Limoges Cercle Saint-Pierre
* Limoges-Bénédictins (stacidomo)
* Limoges-Montjovis (stacidomo)
* Limoges-Puy-Imbert (stacidomo)
* Trolebusa transporto en Limoges

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de Limoĝo 
* Los lexics lemosins dau Chapeu  Leksikoj en Limoĝa lingvo

Kategorio:Komunumoj de Haute-Vienne

Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Lorie

**LORIE**, vera nomo **Laure PESTER**, estas franca kantistino. Ŝi naskiĝis la  en Plessis-Bouchard, en departemento Val-d'Oise. Ekde 2007 ŝi vivas kun la kanada kantisto kaj aktoro Garou.

## Diskografio 
### Albumoj en studio 
* 2001: Près de toi
* 2002: Tendrement
* 2004: Attitudes
* 2005: Best Of
* 2005: Rester la même
* 2007: 2lor en moi

### Albumoj dum koncerto 
* 2003: Live Tour 2003
* 2004: Week-end Tour 2004
* 2006: Live Tour 2006

### Unuopaĵoj 
* 1999: Baby boum
* 2001: Près de moi
* 2001: Je serai (ta meilleure amie)
* 2002: Toute seule
* 2002: J'ai besoin d'amour
* 2002: À 20 ans
* 2003: Sur un air latino
* 2003: Week-end
* 2004: La positive attitude
* 2004: Ensorcelée
* 2004: C'est plus fort que moi
* 2005: Toi et moi
* 2005: Rester la même
* 2006: S.O.S
* 2006: Parti pour zouker
* 2006: Fashion Victim
* 2007: Je vais vite
* 2008: Play

## Videografio (DVD) 
* 2002: Près de vous
* 2003: Tendrement votre
* 2003: Lorie Live Tour
* 2004: Week end tour
* 2005: Best of
* 2006: Live tour 2006

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fanclublorie.com  
* http://www.club-lorie.net 
* http://justlorie.free.fr 
* http://www.lorie.wip.co.il/ 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Apokalipso

**Apokalipso** povas signifi
* Apokalipso (ĝenro)
* Apokalipso (oratorio)
* Apokalipso de Johano
* Apokalipso estas fama serio de dekkvin lignogravuraĵoj de Albrecht Dürer

## Vidu ankaŭ 
* Rajdantoj de la Apokalipso
* Komentarioj pri Apokalipso
* Apokalipsa rajdanto (pentraĵo)
František Ladislav Rieger

eta|dekstra|František Ladislav Rieger
**František Ladislav RIEGER** (1818-1903) estis ĉeĥa literaturisto kaj politikisto, bofilo de František Palacký.

Li estis estro de la t.n. junĉeĥa partio, unu el gvidaj partioj en Bohemio en la dua duono de la 19-a jarcento kaj tiamaniere li apartenis al plej gravaj personoj de la ĉeĥa politika kaj socia vivo.

Liamerite estis eldonita unua granda ĉeĥlingva Enciklopedia vortaro (Naučný slovník).

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Eleŭterio

**Sankta Eleŭterio** estis la 13-a papo, de 175 ĝis 189. Eble li estis albano. Li estis la unua papo kiu deklaris sin sekvanto de Sankta Petro.

Lia papoperiodo estis komence trankvila, ĉar la imperiestro Komodo ne persekutis la kristanojn. Laŭ tradicio, Eleŭterio ricevis peton de reĝo nomata *Lucio* de parto de Britanio je sendado de misiistoj por instrui al li la kristanismon. Eleŭterio laŭlegende al li la pastrojn *Daminano* kaj *Fugatio*, kiuj baptis la reĝon Lucio kaj liajn korteganojn. Hodiaŭe oni kredas tion nur legenda afero, ĉar ne estas dokumentoj pri tio.

Eleŭterio liberigis kristanojn de juda dieto, batalis kontraŭ montanismo, kaj normigis la festadon de pasko.

## Vidu ankaŭ 
* listo de papoj

Kategorio:Papoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Mortintoj en 189
Mujna

**Mujna** [muĵna] (hungare: **Székelymuzsna** se:kejmuĵna) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Odorheiu Secuiesc. Administre ĝi apartenas  al Dârjiu.
## Historio
En 1910 ĝi havis 1 011 loĝantojn (hungaroj); en 1992 487. 
## Loĝantaro
Ĝia unua mencio skribe estas en 1520. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Székelymuzsna apartenis al Hungario (*Udvarhely*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Literaturo
* Karsai Kinga:*Székelymuzsna-múlt és jelen*, 2012.
## Renomaj personoj 
* Péter Bán (14-a de julio 1946- 27-a de julio 2006), tradukisto el rumana, rusa, latva, litova, bulgara, ĉeĥa kaj slovaka lingvoj.
* Kálmán Kinda kuracistino, poetino, artistino
* Irén Kocs (n. 9-a de aprilo 1955): muzeologino, insektesploristino en la Székely Nemzeti Múzeum 
* Anna Borbála Nemes direktorino de Viharsarok Egyesület de Mujna.

## Eksteraj ligiloj 
**Viharsarok Egyesület* http://viharsarok.erdely.org/index.html 
**Végvár* la monata revuo de vilaĝo http://viharsarok.erdely.org/vegvar.html 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto
 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Harghita
Religio de Antikva Egiptio

La antikva **egipta religio** prezentiĝis kun multforma rito kaj multaj gedioj kun homaj korpoj kaj bestaj kapoj: Anubo (ŝakala kapo), Hatoro (bovina), Horuso (falka), Montu (falka kun du oreusoj), Neĥbeto (vultura), Seĥmeto (leonina), Setho (ĝirafa), Ĥnumo (ŝafa), Toto (ibisa), Sobeko (krokodila), Basto (katina). Pro tio, la bestojn ili konsideris sanktaj.

La egipta religio stimulis la kulton al la mortintoj kaj instruis ne tre precizan ideon pri la reveno al la vivo, kiu eblis esti per la revivigon de mortoj en la saman korpon, kaj tial ili ĝin konservis kiel mumiojn, aŭ per la metempsikozon. La sacerdotoj klopodis kuraci la poseditajn de la malbonaj spiritoj kaj helpi la spiritojn de mortintoj al lasta juĝo antaŭ Anubo.

Krom tiuj plej popularaj gedioj, ankaŭ estis Atono (la sundisko) kaj Atumo (la malaperanta suno), kies centro de kulto estis la urbo On, aŭ Heliopolo laŭ la grekoj. La suno estis kultata kiel la fonto de vivo sur la materia mondo, kaj konsiderata kiel vivanta dio kaj fonto de energio en la ĉiela mondo. La sunadorado estis trudita kiel la unua klopodo de monoteisma religio en la historio, fare de faraono Amen-Hotep la 4-a (-1375 ĝis -1358), kiu prenis la alnomon Aĥnatono. Tiu religia formo ne daŭris multe, kaj post la morto de Aĥnatono, oni revenis al tradicia religio. Kelkaj kredas ke Moseo kaptis la ideon pri monoteismo de *atonismo*.

En la antikva Egipto, la scienco, la filozofio kaj la religio estis kunligitaj. Kuracistoj, inĝenieroj, kalkulistoj, ktp, estis ankaŭ sacerdotoj. Sekve ŝanĝojn en religio okazis laŭ la sociaj ŝanĝoj.

## Vidu ankaŭ 
* Egipta Mitologio
* Egiptaj dioj
* Gaston Maspero
* Piramidaj Tekstoj


Kategorio:Antikva Egiptio
Egiptio
Barbara (franca kantistino)

**Barbara** (naskonome: **Monique Serf**) (naskiĝis la  en Parizo, mortis la  en Neuilly-sur-Seine) estis franca kantistino.

Ŝia patro mortis en Nantes en 1949 (kion ŝi prikantis en kanzono *Nantes*). Ŝia patro originis el Alzaco, kaj ŝia patrino originis el Moldavio, ambaŭ gepatroj estis moderaj judoj.

Ŝi pene komencis kantistan karieron en 1950, kaj ekfaris sian lokon en la kantmedio en 1955. De 1964 ĝis 1968, ŝi progresis en la medio kaj ŝi famiĝis per:

* *Göttingen* (Göttingen)
* ''Ma plus belle histoire d'amour c'est vous* (Mia plej bela "am-historio" estas vi)
* *Nantes* (Nanto)
* *Dis quand reviendras-tu ?* (diru, kiam vi revenos?)
* *Une petite cantate* (kantateto)
* *Mon enfance* (mia infanaĝo)
* *La dame brune* (la bruna virino)
* *l'aigle noir* (La Nigra aglo)
* *Ne me quitte pas* de Jacques Brel

## Rete legebla en Esperanto 
Ne inter la plej konataj, sed inter ŝiaj plej belaj kanzonoj:
* *Petro''

## Vidu ankaŭ 
* Barbara (pariza metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mcgee.de 
* http://www.nationmaster.com/encyclopedia/Monique-Serf  
* http://perso.wanadoo.fr/chanson_francaise/barbara/bio_barbara.htm 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Barbara (Italio)

**Barbara** estas komunumo de Italio.
eta|maldekstra|300px|Kastelo

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Markio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Ancona
Loreto (Italio)

**Loreto** estas komunumo de Italio.

Rakontas la tradicio, ke en la nokto de la 10-a de decembro 1294 alvenis el Palestino al markia marbordo, fluge transportite de la anĝeloj, la Sankta Hejmo Nazareta, kie la Virgulino Maria ricevis la anunciacion de anĝelo. Tra la Adria Maro, el la loko de sia unua halto en Tersatto en Dalmatio, ĝi fine altteriĝis sur monteto ĉe arbaro, kies la nomo de la posedanto estis Laureta kaj sekve Loreto, kiel nomo de la urbo.

La baziliko de Loreto enhavas la Sanktan Hejmon, kie oni kultis ikonon pri la Virgulino, pentritan sur ligno, kiu, pro sia malhela koloro, estigis la tradicion de la kulto al la nigra madono. Pli freŝdataj hipotezoj emas subteni transporton faritan per homa mano de la muroj de la Sankta Hejmo, kiuj, enŝipigite, alvenis sur la loretan monteton el la Sankta Lando.

La sanktejo de la Sankta Hejmo de Loreto estis dum la tri jarcentoj de la Moderna epoko la plej famaj kaj la plej vizitataj pilgrimaj lokoj en la okcidenta mondo.

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Markio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Ancona
Mafalda (fikciulo)

***Mafalda*** estas ĉefrolulo en bildliteratura serio, unue skribita en la hispana lingvo fantaziita de la argentina desegnisto Quino en jaro 1964. La bildstrio aperis en argentinaj gazetoj ĝis 1973 kaj poste estis eldonita en diversaj libroj, haveblaj nuntempe.

Mafalda estas knabino vivanta kun siaj gepatroj. Ŝi havas rondon de amikoj kaj loĝas en granda urbo (konjekteble Buenos Aires) kaj estas obsedita de la teraj plagoj kaj danĝero de atombomba milito.

La fajna humuro, la psikologia trafeco kaj individueco de diversaj roluloj donis al tiu bildstrio-serio sukceson tutmondan kaj daŭran, eĉ post 50 jaroj Mafalda plu popularegas. La bildstrio famegas en Latin-Ameriko, Eŭropo, disvastiĝis en Azio kaj Kebekio, estas tradukita en ĉefajn eŭropajn lingvojn kaj en la ĉinan. Anglalingvaj tradukoj estis eldonitaj en Argentino, sed ĝi plu estas preskaŭ tute nekonata en Usono kaj aliaj anglalingvaj landoj.

Dufoje oni faris animacian televidserion de "Mafalda", la unua en 1975 kun kina versio en 1981 kaj la dua en 1995.

## Eksteraj ligiloj 
* Quino. Oficiala paĝo de la kreinto de "Mafalda", havebla hispane, angle, france, itale kaj portugale.
* Intervjuo kun Quino. (angle).
* "La Mondo de Mafalda" Ne oficiala paĝaro. Informoj pri la historio, kaj la fikciuloj de la bildliteratura serio kaj animacio (hispane).
* "Mafalda en la TTT"  Ne oficiala paĝaro, havebla hispane, katalune, portugale kaj germane.
* Pri la animacia serio de "Mafalda" (france).

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Fikciaj infanoj
Kategorio:Kulturo de Argentino
Kategorio:Humuraj bildstrioj
Stana

eta| Károly Kós: La "Korniko-fortikaĵo"
**Stana** ( sta:na) estas vilaĝo en Baseno de Călățele, Rumanio sude de Zalău. Administre ĝi apartenas al Almaşu

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1288. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Sztána apartenis al Hungario (*Kolozs*). Tie estas la "Korniko-fortikaĵo", la loĝdomo projetita de Károly Kós mem.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Magda Ferentzi verkistino.
* András Kós (1914) skulptisto.
* Zsófia Koós (1916 - Cluj-Napoca, 1990) aktorino.
* Károly Kós d-ro (31-a de aŭgusto 1919 - Cluj-Napoca, 3-a de majo 1996) etnografo.

## Bibliografio 
* Janitsek Jenő: *Sztána története és névanyaga*, (Historio kaj loknomoj de Stana) 2005.
* *Sztánai napok* (Tagoj de Stana) Red. Szabó Zsolt, 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Departemento Loreto

eta|200px|dekstra|Mapo de Loreto
eta|Collage de Loreto region
**Loreto** (, ) estas departemento de Peruo. 

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo de Loreto estas Iquitos, kiu havas multe da turismaj allogaĵoj.

Laŭ areo ĝi estas la plej granda regiono de Peruo, tamen unu el la plej malmulte loĝataj. 

La regiono de Loreto estis fondita je la 7-a de februaro 1866.

Tie oni povas trovi multe da vegetaĵo kaj ankaŭ multe da diversaj bestoj.

## Administra divido 
La regiono estas dividita en sep provincojn:
* Maynas
* :Ĉefurbo: Iquitos
* Alto Amazonas
* :Ĉefurbo: Yurimaguas
* Datem del Marañón
* :Ĉefurbo: San Lorenzo
* Loreto
* :Ĉefurbo. Nauta
* Mariscal Ramón Castilla
* :Ĉefurbo: Caballococha
* vidu ankaŭ Distrikto de San Pablo (Mariscal Ramón Castilla)
* Requena
* :Ĉefurbo: Requena
* Ucayali
* :Ĉefurbo: Contamana

## Floroj kaj bestoj 
La regiono de Loreto estas konata pro siaj bestoj kaj floroj kiel krokodiloj, otorongoj, sajinoj, cervoj, simioj, ursoj furmikursoj, testudoj kaj grandaj fiŝoj kiel la *Paiĉe*.

## Klimato 
Dum tuta la jaro la temperaturo en Loreto estas averaĝe 26ºC.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.regionloreto.gob.pe : Oficiala retejo

Loreto
Ŝpinado

240ra|dekstra|eta|Virino ŝpinanta
**Ŝpinado** estas ago per kio oni faras fadenojn utiligeblajn por teksado aŭ trikado el fibroj (aŭ vegetaĵaj kiel kotono, lano, lino, kanabo ktp aŭ bestaj kiel alpako, lano, mohajro, silko ktp) tordante ilin kune, por ke ili fariĝu unu kontinua solida fadeno.

Ŝpinado povas esti farita per:
* manŝpinilo,
* radŝpinilo,
* industria ŝpinmaŝino.

La unua industria maŝino estis la Ŝpinilo Jenny, inventita en 1764 en Anglio.

## Vidu ankaŭ 
* lingve
** en Esperanto la vorto ofte uzatas por nomi la ronronadon de katoj, pro la simileco al bruo de turniĝanta ŝpinrado.
* beletre
** tradicioj
** legendoj
* politike
** industria revolucio
** Mohandas Karamchand Gandhi

Kategorio:Teksaĵindustrio
Kategorio:Ŝatokupoj
Zalău

dekstra|200ra|Skulptaĵo de János Fadrusz pri Miklós Wesselényi
**Zalău** [zaləŭ] (hungare **Zilah** [zila], germane **Waltenberg**, *Zillenmarkt*) estas urbo en Rumanio ĉe la nordokcidenta piedo de la Meseş-monto laŭ la rivereto Zalău okcidente de Şimleu Silvaniei. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Sălaj. Administre apartenas al ĝi Stâna.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 8 062 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 67 977 (80% rumanoj).

## Historio 
Ĝiaj unuaj skribaj mencioj estas en 1173, 1184, 1214. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 la urbo apartenis al Hungario (*Szilágy*). En la ĉefplaco de la urbo staras la skulptaĵo de János Fadrusz pri Miklós Wesselényi. Tie maturdiplomiĝis Endre Ady. La kolegio Wesselényi, kie li lernis 4 jarojn kaj konsideris ĝin kiel sia plej favorita lernejo. Ĝia nomo estas nun *Liceo Ady Endre*

## Partneraj komunumoj 
(alfabete ordigite, tiuj kiuj jam havas esperantlingvan tekston)
*  Gyula en Hungario
*  Hægebostad en Norvegio
*  Imola en Italio (2005–)
*  Kamjanec-Podilskij en Ukrainio (2003–)
*  Kvinesdal en Norvegio
*  Sandwell en Britio (2006–)
*  Sirdal en Norvegio
*  Szentendre en Hungario (1990–)

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de renomaj personoj de Zalău

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Listo de Filmoj kun originala nomo

Jen listo de diverslingvaj filmoj kun originala titolo, sistemo uzata ĝisnun en Vikipedio por indiki filmojn.

Ankaŭ ekzistas Listo de Filmoj kun esperanta nomo.

Se vi aldonas filmon ĉi-sube, pripensu ankaŭ aperigi ĝin en la alia listo kaj en la multaj kategorioj.

## 0 
* 2046 (filmo)

## A 
* Agantuk
* Astérix & Obélix: Mission Cléopâtre

## B 
* Baisers volés
* Braveheart

## C 
* Casablanca
* Chocolat
* Cidade de Deus

## D 
* Der Untergang
* Die Rote Zora (2008)
* Die verlorene Ehre der Katharina Blum
* Dr. No

## E 
* ‎E la nave va
* E.T. - the Extra-Terrestrial
* El coche de pedales

## F 
* Fantômas
* Festen

## G 
* Gattaca
* GoldenEye
* Good bye, Lenin! (2003)

## H 
## I 
* Incubus

## J 
* Joyeux Noël

## K 
* Kaze no Tani no Naushika
* Kill Bill
* King Kong

## L 
* ‎La dolce vita
* La fin du Règne animal
* La Junaj Trezorserĉantoj
* ‎La Strada
* La Vita è Bella
* Le Colonel Chabert
* Le fabuleux destin d'Amélie Poulain
* Lola rennt
* Lord of War
* Léon

## M 
* Mángjǐng
* Mulholland Drive
* Murdoj en la Kastelo

## N 
* Nyócker

## O 
## P 
* Pink Floyd The Wall
* Rocky Horror Picture Show

## R 
## S 
* Sen to Chihiro no Kamikakushi
* Shatranj ke Khilari
* Shichinin no samurai / 七人の侍
* Sunrise

## T 
* The Beach
* The Da Vinci Code (filmo)
* The Great Dictator
* The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (filmo)
* The Lord of the Rings: The Two Towers (filmo)
* The Lord of the Rings: The Return of the King (filmo)
* The Matrix
* The Matrix Reloaded
* The Matrix Revolutions
* The Silence of the Lambs
* Topaz

## U 
* Un chien andalou

## V 
## W 
* Wò hǔ zàng lóng

## X 
* X-Men (filmo)

## Y 
## Z 
* Zir e Darakhtan e Zeyton

Kategorio:Filmoj
Samtavola komunikado

eta|Montro de svarmo de klientoj el kiu oni el- kaj alŝutas.

**Samtavola komunikado** (angle *peer to peer*) estas modelo surbaze de komputila reto kies elementoj (nodoj) ne rolas ekskluzive kiel klientoj aŭ serviloj, sed funkcias laŭ du manieroj, estante kaj klientoj kaj serviloj de aliaj retaj nodoj, male al sistemo tia, kia kliento-servilo, laŭ la kutima signifo de la termino.

La samtavolaj retoj ebligas komuniki kaj elsendflue partumi facile informojn, plej ofte dosierojn, sed ankaŭ kalkulojn, aŭdvidaĵojn, ktp... per Interreto. La inter-paraj teknologioj cetere montriĝis tiel efikaj ke *inter-para komunikado* estas konsiderata de kelkaj kiel fina ŝtupo al "libero kaj demokratio" ĉe interreto. Sen tion tiom alte taksi, oni ofte konsideras ke inter-para komunikado enhavas filozofion pri partumado kaj profundan komunuman spiritstaton.

Teknike, samtavola komunikado malaperigas gravan restrikton de la centraj komputiloj: antaŭ ol ĝia apero, ju pli enhavo fariĝis populara, des malpli la servilo estis alirebla pro saturaj kialoj. Per inter-para komunikado, la kreskado de enhavo-sukceso havas kiel konsekvencon kreskadon de ties elŝut-facilecon.

Aliro al inter-para reto bezonas uzadon de aparta programo, kiu plenumas kaj klientan kaj servilan funkciojn.

## Vidu ankaŭ 
* eMule
* BitTorento
* BitChute
* Jamendo
* Reta kunsido

## Samtavolaj dosierpartumaj klientoj 
Jen kelkaj konata samtavoloj dosierpartumaj klientoj:

*Ares 
*Blubster 
*FileSpree 
*Gnutella 
*DirectConnect
*eDonkey2000   
*FastTrack  
*Piolet
*WASTE
*AquaLime, BearShare, FileNavigator, FreeWire, Gnucleus, LimeWire, Phex, 
*Shareaza, Xolox Ultra, eMule, Morpheus, KaZaA, KaZaA Lite, Grokster, iMesh

Kategorio:Interreto
Kategorio:Ret-komunikaj protokoloj
August Kerckhoffs

**August KERCKHOFFS** (, Esperantigite **Aŭgusto Kerkhofs**; naskiĝis la  en Nuth (Nederlando), mortis en 1903 en Parizo), profesoro de Supera Lernejo de Komerco, estis la ĉefa volapukisto en Francio kaj ricevis la titolon *dilekel* de volapukistaro. Li per bone skribitaj lernolibro kaj vortaro de Volapük multe kontribuis al ĝia disvastigo. Sed li mem multe pli substrekadis la praktikan valoron de la internacia lingvo (laŭeble uzebla por komercaj celoj) ol abstraktan riĉecon de lingvoformoj. Li klopodis, ke la lingvo estu pli simpla kaj natura, t. e. pli simila al eŭropaj etnolingvoj kaj tiusence li faris kelkajn lingvoŝanĝojn (ekzemple enkondukis analitikan fleksion kaj firman vortordon). Tio kaŭzis konflikton kun Johann Martin Schleyer, opinianta la lingvon sia propraĵo kaj rezervante nur al si mem ĝian ŝanĝeblon.

Kerckhoffs estis la unua prezidanto de la akademio de volapuko, Kadem Volapüka (1887-1891), kaj dum sia prezidanteco li postulis reformojn. Fine li proponis sian propran projekton Nuvo-Volapük.

Antaŭ lerni Volapukon, Kerckhoffs estis lingvisto, studante precipe la kriptografion, kaj verkis en 1883 "La cryptographie militaire", unu el la plej famaj verkoj pri la afero. Estas principo kun lia nomo kiu estas uzata en komputiko: "algoritmo kriptografia vere sekura devas resti tiel ankaŭ post publikiĝo".

## Verkoj 
* Kerckhoffs, Auguste: Cours complet de Volapük, Paris: 1886 (144 p.), PM 8953.K39
* Kerckhoffs, A. & Harrison, I. H.: International commercial language. Complete course of Volapük…, Paris: Hachette, 1888 (177 p.)
* Kirchhoff, Alfred: Volapük. Hilfsbuch zum schnellen und leichten Erlernen…, Halle: Waisenhaus, 1887 (48 p.)
* Kirchhoff, Alfred: Volapük, or Universal language: a short grammatical course, London: S. Sonnenschein, 1888 (47 p.), 408.915 K632

Kategorio:Volapukologoj
Kategorio:Volapukistoj de Francio
Kategorio:Lingvokreintoj
Ur (urbo)

**Ur** (kion eblus esperantigi kiel **Uro**) estis antikva urbo de suda Mezopotamio, kiu situis apude de la riverbuŝo de Eŭfrato kaj Tigriso, apude de Eridu, kiu nun estas en moderna Irako. La ruino de la urbo enhavas ziguraton, kiu estis templo al la luna diino Nanna el sumera mitologio.

Ĝi nun situas en suda Irako, 15 km de la hodiaŭa riverbedo de la Eŭfrato. La elfosadojn komencis tie H. R. Hall, kunlaboranto de la Brita Muzeo, post la unua mondmilito. Post tio, la Brita Muzeo kaj la Universitato de Pensilvanio komune daŭrigis elfosadojn, kun gvido de Leonard Woolley, inter 1922 kaj 1934.

Laŭ la fosadoj malkovriĝis, ke la praloĝantoj de la urbo estis en la 4-a jarmilo a.K. nord-mezopotamiaj setlantoj. Ilian setladon finis inundo.

La urbo estis ĉefurbo de suda Mezopotamio ekde la 26-a jc. a.K. Oni trovis el tiu epoko eĉ netuŝitajn reĝajn tombojn.

Ĉar kelkajn jarcentojn antaŭ naskiĝo de Kristo la riverfluo de Eŭfrato ŝanĝis la direkton, la urbo senhomiĝis.

## Trovitaĵoj 
* Reĝa tombejo de Ur
* Standardo de Ur
* Zigurato de Ur
Sendependa roko

[eta|dekstra|[Sonic Youth]]
[eta|dekstra|[Arcade Fire]]
[eta|dekstra|[The Postal Service]]
[eta|dekstra|[Moonlander, Lee Ranaldo, Sonic Youth & Moodswinger, Liars]]
**Sendependa roko** (angle: **indie rock**) estas ĝenro de rok-muziko, malpli aŭskultata ol tre popola muziko kaj sur sendependa etiketo.

## Sendependroka Templinio 
## Listo de sendependaj rokgrupoj 
* Animal Collective
* Arcade Fire
* Architecture in Helsinki
* Belle & Sebastian
* Ben Gibbard
* Blonde Redhead
* Broken Social Scene
* Clap Your Hands Say Yeah
* Colin Meloy
* The Decemberists
* The Dodos
* Enon
* Liam Finn
* Minus the Bear
* Neutral Milk Hotel
* Rilo Kiley
* Sufjan Stevens
* The White Stripes
* Yo La Tengo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ind-music.com
* http://www.popmatters.com/music/features/060126-indiemusic.shtml
* http://www.adequacy.net
* http://www.indierocktalk.com
Naturismo

La vorto **naturismo** signifas plurajn aferojn:

* Nudismo - praktikanta la avantaĝojn de senvesteco
* Naturismo (filozofio) - filozofia vidpunkto kiu ne distingas inter la eksternatura (aŭ "supernatura") kaj la natura.

Ankaŭ vidu Naturalismo (literatura stilo).

## En Esperanto 
* Internacia Naturista Organizo Esperantista
Șimleu Silvaniei

**Șimleu Silvaniei** ,  , , , latinlitere *Ŝamloj*, estas urbo en Rumanio laŭ la rivero Crasna okcidente de Zalău. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Bic, Cehei kaj Pusta.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1258, 1259. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szilágy*). En ĝia reformita preĝejo troviĝas pentrita ligna baldakeno farita de János Pataki Asztalos (= lignaĵisto) en 1733.

Szilágysomlyó estis hejmloko de la nobela familio Báthory de Somlyó.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 6&nbsp;885 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) en 1992 estis 15&nbsp;292 (68 % da rumanoj), kaj en 2009 16&nbsp;298. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Vidu ankaŭ 
* Renomaj personoj de Șimleu Silvaniei

## Bibliografio 
* Tóth Miklós: *Szilágysomlyó*. 1996.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Dosiero: Simleu Silvaniei jud Salaj.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Simleu_Silvaniei.JPG|Ĝenerala vido de la urbo

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Sălaj
Der Untergang

***Der Untergang*** (germane *La Pereo*) estas germana filmo aperinta en 2004. Ĝi rakontas la lastajn tagojn de Hitlero kaj de siaj defendantoj. La filmo estis ĉu kritikita ĉu aklamata pro la emfazo de la humana flanko de la ulo. La rakonto baziĝas sur la libro Joachim Fest, *La Lastaj Tagoj de Hitlero*, la memuaroj de Albert Speer, la nazia Ministro pri Armilaro kaj la memuaroj de Traudl Junge, sekretario de Hitlero.

## Scenaro 
Estas la lastaj momentoj de la Dua mondmilito, kaj la Ruĝa Armeo batalmarŝas al Berlino. Profunde subgrundo, en sia bunkro, Hitlero vivas sian lastan naskiĝtagon kaj siajn finajn dek tagojn. Li tamen ade kaj malespere ordonas kontraŭ-atakoj kiu neniam okazos, de armeoj kiuj ekzistas nur sur mapo, al homoj kiuj verŝajne ne plu vivas. La ulo estas montrata kiel senfortigita patosulo, jam aspektante maljuna malgraŭ siaj nuraj 56 jaroj, preskaŭ skizofrenia kaj ankoraŭ tre atenta rilate al virinoj. Ĉirkaŭ li staras aro de soldatoj, sekretarioj, kelneroj kies unua intereso estas glugluti kiel eble plej multajn botelojn antaŭ la fino.

## Ĉefrolantoj 
* Bruno Ganz : Adolf Hitler
* Alexandra Maria Lara : Traudl Junge
* Corinna Harfouch : Magda Goebbels
* Ulrich Matthes : D-ro Paul Joseph Goebbels
* Juliane Köhler : Eva Braun
* Hein Ferch : Albert Speer
* Christian Berkel : Prof. Dr. Ernst-Günther Schenck
* Matthias Habich : Prof. Dr. Werner Haase
* Thomas Kretschmann : SS-Gruppenführer Hermann Fegelein
* Michael Mendl : General der Artillerie Helmuth Weidling
* André Hennicke : SS-Brigadeführer Wilhelm Mohnke
* Ulrich Noethen : Reichsführer SS Heinrich Himmler
* Birgit Minichayr : Gerda Christian
* Rolf Kanies : General der Infanterie Hans Krebs
* Justus von Dohnányi : General der Infanterie Wilhelm Burgdorf
* Dieter Mann : Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel
* Christian Redl : Generaloberst Alfred Jodl
* Götz Otto : SS-Hauptsturmführer Otto Günsche
* Thomas Limpinsel: Heinz Linge
* Thomas Thieme : Martin Bormann
* Gerald Alexander Held: Walther Hewel
* Bettina Redlich : Constanze Manziarly
* Heinrich Schmieder : Rochus Misch
* Anna Thalbach : Hanna Reitsch
* Dietrich Hollinderbäumer: Generalfeldmarschall Robert Ritter von Greim
* Mathias Gnädinger: Reichsmarschall Hermann Göring
* Thorsten Krohn : Leibarzt Dr. Ludwig Stumpfegger
* Jürgen Tonkel : SS-Sturmbannführer Erich Kempka
* Devid Striesow : Feldwebel Tornow
* Fabian Busch : Obersturmbannführer Stehr
* Christian Hoening : SS-Reichsarzt Dr. Ernst-Robert Grawitz
* Alexander Slastin : General Tschuikow

Fikciaj personoj :

* Donevan Gunia : Hitlerjunge (membro de la Hitlera Junularo) Peter Kranz
* Karl Kranzkowski : Wilhelm Kranz (patro de Peter)
* Ulrike Krumbiegel : Dorothee Kranz (patrino de Peter)

## Eksteraj ligiloj 
* Der Untergang Oficiala retejo (germane) 
* Ega TTT-ejo (germane) 
* Oficiala retejo (france) 
* Ofiaciala usona retejo (angle)
* IMdb (angle)

Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Militaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2004
Kategorio:Filmoj laŭ veraj faktoj
Lu (Italio)

**Lu**  estas loĝloko kaj eksa komunumo de Italio, kiu la 1-an de februaro 2019 kun la apuda komunumo Cuccaro Monferrato estis fuziigita al nova komunumo Lu e Cuccaro Monferrato. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la provinco Alessandria. Komence de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo , kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaras la komunumoj .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|400ra| 

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Piemonto
Kategorio:Komunumoj de Provinco Alessandria
Melle (Belgio)

**Melle** (nederlande, proksimuma prononco [Melle]) estas municipo en norda Belgio, en la nederlandlingva provinco Orienta Flandrio. Komence de  la municipo havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipo Gontrode apartenas al Melle.

Atentu, ke estas samnomaj municipoj ankaŭ en Germanio kaj Italio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.melle.be oficialaj paĝoj de la municipo (en la nederlanda)
Melle (Italio)

**Melle** (okcitanlingve ***Lo Mèl***) estas komunumo en okcidenta Italio, proksime de la limo al Francio. La komunumo troviĝas en la regiono Piemonto kaj en la provinco Cuneo. Fine de  en la komunumo vivis . Najbaraj komunumoj estas Brossasco, Cartignano, Frassino, Roccabruna, San Damiano Macra kaj Valmala.

Atentu, ke estas samnomaj komunumoj ankaŭ en Belgio kaj Germanio. Estus bele, se tiuj tri komunumoj interkonsentus iĝi partneraj, "ĝemelaj" komunumoj, sed pri tio ŝajne ankoraŭ neniu oficialulo pensis.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
maldekstra|eta|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Piemonto
Kategorio:Komunumoj de Provinco Cuneo
János Fadrusz

**FADRUSZ János** (fadrus) (n.  en Hungario en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio) , m.  en Budapeŝto) estis hungara skulptisto.
eta|maldekstre|Skulptaĵo farita de Fadrusz
eta|János Fadrusz en 1890
## Biografio
János Fadrusz komencis sian karieron kiel seruristlernanto. Inter 1875 kaj 1879 kiel stipendiulo studis en Vieno unue en la laborejo de portretoskulptisto Tilgner V. kaj ekde 1888 en la akademio.

## Kreaĵoj ĉefaj 
Li gajnis la unuan premion pro sia skulptaĵo *Kristo sur la krucoligno* kaj en 1892 la grandan premion de la landa artsocieto en Budapeŝto. En 1894 li gajnis konkurse la komision por krei la skulptaĵon pri la hungara reĝo Matiaso la 1-a. La skulptaĵo, kiu estas lia ĉefkreaĵo, estis starigita en 1902 sur la ĉefplaco de Kolozsvár. Laŭ la pritakso de Károly Kós, ĝi estas la plej valora skulptaĵo, kiun iam ajn kreis iu hungara skulptisto. Lia skulptaĵo pri Miklós Wesselényi staras en Zilah.

## Elektitaj disĉiploj 
* Béla Radnai

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungario

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
La Vita è Bella

***La Vita è Bella*** (*La vivo belas*) estas itala filmo aperinta en 1997 reĝisorita de Roberto BENIGNI kiu ankaŭ okupas la unuan rolon.

## Komenco 
Laŭ la aŭtoraj propraj vortoj, tiu filmo temas pri fabelo. En Italio, iome antaŭ Dua mondmilito, Guido, juda italo, edziniĝas kun Dora, kiun li antaŭe saĝe amindumis, per sia lerta senco de la komedio. Kelkajn jarojn poste, dum la milito plenestas, li, lia edzino, kaj ilia nova filo estas punekzilitaj kiel miloj da aliaj judoj al naziaj koncentrejoj. Tie, tiam sola kun sia infano en la vira koncentrejo, li eltrovas multajn ruzaĵojn por kredigi al la infano ke ĉiu-ĉi estas grandega ludo, kies celo estas gajni tankon.

## Ĉefrolantoj 
* Roberto Benigni: Guido OREFICE
* Nicoletta Braschi: Dora
* Giorgio Cantarini: Giosuè
* Giustino Durano: Eliseo OREFICE
* Amerigo Fontani: Rodolfo
* Sergio Bustric: Ferruccio
* Lidia Alfonsi: S.ra GUICCIARDINI
* Horst Buchholz: Dro. LESSING
* Pietro De Silva: Bartolomeo
* Marisa Paredes: Patrino de DORA
* Giuliana Lojodice: Direktorino
* Francesco Guzzo: Vittorino

Kategorio:Italaj dramaj filmoj
Kategorio:Italaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1997
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Filmoj pri Holokaŭsto
Kategorio:Holokaŭsto en Italio
Kategorio:Filmoj pri edukado
Giuseppe Garibaldi

**Giuseppe GARIBALDI**, simbolo de nacia renaskiĝo kaj unuiĝo de Italio, naskiĝis la 4-an de julio 1807 en urbo Nico (tiam parto de la Regno de Sardio) ĉe marbordo de Mediteraneo en familio de fiŝkaptisto kiel dua filo. "Peppino" pasigis multe da tempo en haveno, li estis sprita, li ŝatis legi pri romia historio, sed li ne tro ŝatis lerni. Junaĝe li fariĝis maristo kaj en la jaro 1832 li estis avancita je kapitano.

Tiutempe komenciĝis en Italio plifortiĝi sopiro pri memstareco, pri la liberigo de aŭstriaj okupantoj. Giuseppe Garibaldi ne restis flanke kaj li akiris volontulojn en batalo kontraŭ aŭstroj. Sed la ribelo estis malkovrita kaj Garibaldi, kun du ribeluloj estis kondamnitaj en neĉeesto al "hontiga morto per pafo en la dorso" kaj "ekspoziciita al publika venĝo". Li do fuĝis unue ĝis Marsejlo kaj en 1836 ĝis Sudameriko. Tie li helpis Urugvajon en batalo por sendependeco kontraŭ Argentino. Kun reputacio de brava batalinto li revenis en aprilo de 1848 en nordan Italion, kie li partoprenis en Milano en milito kontraŭ aŭstroj por la sendependeco de Italio. Unu jaron poste li helpas defendi Romon kontraŭ francoj kaj li fariĝas nacia heroo. Sed li subiĝis al la franca superforto kaj li devis fuĝi. La 16-an de aŭgusto 1849 Garibaldi enŝipiĝis en ŝipon navigacionta ĝis Tunizio kaj en julio de 1850 li fornavigaciis ĝis Novjorko kaj en aprilo de 1851 en Mezamerikon kaj Sudamerikon

En marto de 1854 li revenis Italion, kie li batalis deĵorante ĉe piemonta reĝo Viktoro Emanuelo la 2-a. En 1860 li sukcese gvidis revolucian militon en Suda Italio kontraŭ la Burbonoj; sekve de tio suda Italio unuiĝis al norda Italio, kaj do, Giuseppe Garibaldi tre grave kontribuis al la unuiĝo de Italio sub la regado de Viktoro Emanuelo. Sed la heroa periodo de lia vivo forportis ankaŭ al li grandan parton de la fortoj. Lia sanstato senĉese malboniĝis kaj la 2-an de junio 1882 li mortis.

## Vidu ankaŭ 
* Garibaldi (pariza metrostacio)
* Garibaldi (stacio en Liono)
* Viadukto de Bulvardoj de Grenelle, Garibaldi kaj Pasteur
* Itala reĝlando
* Liberpensuloj
* Movado novburbona

## Eksteraj ligiloj 
*Rememoroj de la filino
*Societo batalanta por Garibaldo-kabano

* Giuseppe Garibaldi

Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Historio de Sicilio
Kategorio:Reĝlando de la du Sicilioj
Kategorio:San-Marinanoj
Kategorio:Revoluciuloj
Kategorio:Generaloj
Montesquieu

:Vidu ankaŭ pri la komunumo Montesquieu (Hérault) en suda Francio.

**Charles-Louis de Secondat, barono de La Brède kaj de Montesquieu**, pli komune konas kiel **Montesquieu**, esperantigita **Monteskeo** (naskiĝis la , mortis la ), estis franca politika pensanto dum la Klerismo. Li famiĝis per sia teorio pri la disigo de povoj, grava en modernaj diskutoj pri registaro kaj efektivigita en multaj konstitucioj en la mondo.

eta|230px|Montesquieu en 1728

## Biografio 
Monteskio naskiĝis en 1689 en kastelo *La Brède* apud Bordozo (Bordeaux). Lia familio konsistis el nobelaj magistratoj. Li iĝis prezidanto de la parlamento de Bordozo, kiam li estis 27-jara. Mallonge poste li akiris literaturan sukceson publikigante en Nederlando sian libron *Lettres persanes* (Persaj leteroj), satiron bazitan sur imaga korespondo de orientanaj vizitantoj al Parizo (Paris). En ĉi tiu libro li portretas la tiuepokan francan societon. Post sia elekto kiel membro de la Franca Akademio en 1727 li ekvojaĝis tra Hungario, Italio, Nederlando kaj Anglio kaj revenis en 1731. Lia ĉefverko, ''De l'esprit des lois* (Pri la naturo de la leĝoj) komence publikiĝis anonime kaj estis tre influhava.

Li suferis malbonan vidkapablon, kaj estis komplete blinda, kiam li mortis en 1755.

## Politikaj opinioj 
Monteskio opiniis, ke la aristokratio protektas la ŝtaton de la absolutista despoto (aŭ monarĥio) kaj de la despotismo de la amaso (aŭ anarĥio). Tiu defendo estis tute politika kaj racia, kaj konvene ne-ekonomia. Estante mem membro de la aristokrataro, lia moto estis "*Libereco estas la duoninfano de privilegio*". Tio ebligis al li defendi konstitucian monarĥion, ĉar li emfazis, ke ĝin regas honoro.

La plej radikala verko de Monteskeo dividis la tri francajn klasojn en "bridoj kaj balancoj" de tri suverenecoj: la monarĥio, la aristokratio, kaj la burĝoj. Monteskio opiniis, ke ekzistas du specoj de povo: suverena kaj rega. Ekzistas tri specoj de rega povo: leĝdona povo, plenuma povo kaj juĝista povo. Ĉi tiuj povoj estu dividitaj inter la tri klasoj, kiujn li nomis statoj, por ke ĉiu klaso havu povon super la alia. Tiu vizio estas ankaŭ radikala pro tio, ke ne menciiĝas ekleziularo kaj ke ĝi forigas la lastajn vestiĝojn de feŭda strukturo.

La opinioj de Monteskio unuafoje esprimiĝis en la usona konstitucio kaj poste en la franca revolucia konstitucio.

## Verkoj 
* *De l'esprit des lois*
* *Lettres persanes* tradukita en Esperanto kiel *La persaj leteroj* de J.Gonin (Paris 1986)
* *Pensées suivies de Spicilège*
* *Considérations sur les causes de la grandeur des Romains et de leur décadence''

Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Politikaj filozofoj
Kategorio:Klerismo
Kategorio:Liberaluloj
Kategorio:Francaj enciklopediistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Stefano Báthori

**BÁTHORI István** aŭ **Stefano Bátory**  (naskiĝis la 27-an de septembro 1533 en Szilágysomlyó, Transilvanio, mortis la 22-an de decembro 1586 en Grodno, Pollando) estis princo de Transilvanio inter 1571 kaj 1575, kaj reĝo de Pollando-Litovio inter 1576 kaj 1586, kune kun sia edzino Anna Jogajlido, filino de reĝo Sigismondo la 1-a.
[maldekstra|eta|[Stefano Bátory (Báthori István)]]
[eta|195ra|maldekstra|Pola reĝino [Anna Jogajlido (Anna Jagiellonka) (1523–1596) kun sia edzo Stefano Bátory, pentraĵo de Jan Matejko]]
[eta|266ra|maldekstra|La pentraĵo *[Stefano Bátory ĉe Pskovo*, de pola pentristo Jan Matejko]]
[eta|195ra|maldekstra|Pollando-Litovio en la jaro 1582, dum la regado de pola reĝo [Stefano Bátory]]

## Kariero 
Stefano Báthori estis la suvereno de Transilvanio (1571–1586): li establis la pli-malpli memstaran landon. Dum lia regno la turkoj ne atakis Transilvanion, ĉar li ĉiujare precize pagis la imposton. Li subtenis la disvolviĝon de industrio kaj komercon, helpis la ekflorigo de minado. En 1571 li fondis en Kolozsvár jezuitan lernejon, kiu en 1576 ricevis universitatan rangon. En lia kortego de Gyulafehérvár restadis iom da tempo poeto Bálint Balassi (1554-1594).

En 1576 la pola nobelaro elektis lin, aldone al lia edzino Anna, reĝo de Pollando. Li estris sukcesajn manovrojn kontraŭ Rusio. Li sukcese ekfinis la longan livonian militon (1558–1582) (vidu pri nordiaj militoj), kaj ekhavis la grandan parton de la teritorio de la nuna Estonio kaj Latvio (Livonio). Ekde tiu ĉi milita sukceso la rusa caro Ivano la Terura daŭrigis siajn luktojn suden kaj orienten.

En 1579 li altigis la Jezuiton lernejon en Vilno kaj ĝi ricevis la titolon de universitato, kiu estis ĉe Respublika Pollando la dua akademio. Li fondis ankaŭ la universitaton de Vilno en 1579.

Stefano
Stefano Bathori
Stefano Bathori
Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Historio de Belorusio
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Întorsura Buzăului

**Întorsura Buzăului** [ıntorsura buzǝuluj] (hungare: **Bodzaforduló**, Magyarbodza) estas urbo en Rumanio, sudoriente de Sfântu Gheorghe.

Ĝi estas arboindustria centro. En 1992 ĝi havis 8 626 loĝantojn. Ĝia unua mencio skribe estas en 1808. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Háromszék (reĝa departemento) vármegye*). Ĝi fariĝis urbo en 1968. Administre apartenas al ĝi Brădet, Sita Buzăului. El Buzăul Ardelean (Magyarbodza), kiu en 1910 havis 5366 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) en 1922 memstariĝis Întorsura Buzăului, Sita Buzăului kaj Vama Buzăului.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Mapo de distrikto 
* Fizografia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Lacul Roșu

eta|dekstra|Lacul Roșu
dekstra|eta|Simulita el-aera vido
**Lacul Roșu**  (Ruĝa lago), hungara nomo: **Gyilkos-tó** [djilkoŝ] (en Esperanto: Murdista Lago ), estas lago en Rumanio, en la meza parto de la Orientaj Karpatoj en la distrikto Harghita, je distanco de 25 km de Gheorgheni oriente de ĝi en valo de la rivereto Bicaz.

La nomo "ruĝa lago" devenas de la ruĝa koloro, kaŭzata de feraj oksidoj kaj hidroksidoj. Pro la simileco al sango ekestis la hungara nomo (la antaŭa hungara nomo estis *Veres-tó* (Ruĝa lako)) kaj la samsignifa germana nomo *Mördersee*.

## Priskribo kaj historio 
Ĝi estas la plej profunda lago de Rumanio (la plej profunda parto 9,7 m) kaj ampleksas 12,6 hektarojn. La lago troviĝis je 983 metroj super marnivelo. Ĝi estiĝis en 1837 okaze de la ruiniĝo de la kalkoŝtona monto Djilkoŝo. Ĝi baris la rivereton Bicaz kaj la akvo kolektiĝanta tie inundis la arbaron en la valo. La surfaco kaj la profundeco de la lago konstante pligrandiĝas. Ĝia akvo enfluas en Bicaz. Proksime de ĝi troviĝas Cheile Bicazului.

Laŭ mezurado en 1987 la lago havas perimetron de 2.830 metroj kaj enhavon de 587.503 m³.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

Kategorio:Lagoj en Rumanio
Kategorio:Geografio de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Kategorio:Orientaj Karpatoj
Uverturo 1812

La **Uverturo 1812** estas orkestra uverturo de Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij kiu omaĝas la venkon de Rusio en la Napoleonaj militoj de 1812.

La verko estas ĉefe konata pro instrumentaj pafoj de kanonoj kiuj estas iufoje ludataj ĉe subĉielaj festivaloj, uzante verajn kanonoj. Kvankam la komponaĵo ne havas ian ajn historian ligon al la Milito de 1812 inter Usono kaj Britio, ĝi ofte estas ludata en Usono kun alia patriotisma muziko.

La orkestro konsistas el du flutetoj, du flutoj, du hobojoj, unu alda hobojo (« angla korno »), du klarnetoj, du fagotoj, kvar valvhavaj kornoj, du kornetoj, du trumpetoj, tri trombonoj, unu tubjo, timbaloj, triangulo, tamburino, milita tamburo, cimbaloj, tamburego, sonoriloj, kanono, kaj kord-instrumentoj.

Ĝi komencas per la rusa milita kanto « Dio, elsavu cian popolon », kiel indiko de ekmilito de Rusio kontraŭ Francio. Sekvas solenaj kantoj alpreĝante venkon por Rusio. Poste, kornoj ludas la temon de la marŝantaj armeoj. Francan venkon en la Moskva batalo kaj kaptadon de Moskvo signas la franca himno: *La Marseljezo*. Temoj el popolaj rusaj kantoj antaŭvidigas la ontajn malvenkojn de Napoleono. Per *diminuendo* la muziko bildigas la retreto de Napoleono el Moskvo (en oktobro 1812). Alvenas fine la kanonaj pafoj bildigante la rusan antaŭeniron tra la francaj pozicioj. Poste, sonoriloj kaj kanon-pafadoj glorigas la rusan venkon. « *Dio savu la caron* », la imperia rusa himno, ekaŭdiĝas, kiel respondo al la antaŭe aŭdita *Marseljezo*. (Dum la soveta periodo, la fina ĥoro de *Ivan Soussanine* de Glinka anstataŭis la caran himnon…)

Unuafoje ludita en Moskvo en 1882 (20a de aŭgusto). Estris Ippolit Altani

Ĝi daŭras ĉirkaŭ dek kvin minutojn.

Kategorio:Komponaĵoj de Ĉajkovskij
1812
Ten Boer

Dosiero:Loudspeaker.svg**Ten_Boer** ()

(loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 7.192) estas vilaĝo kaj antaŭa municipo en norda Nederlando, en la provinco Groningen. La antaŭa municipo havas areon de 45,71 km² (de kiu 0,46 km² akvo).

## Subdivido 
La antaŭa municipo Ten Boer enhavas la sekvajn vilaĝojn kaj urbopartojn: Garmerwolde, Lellens, Sint-Annen, Ten Post, Thesinge, Winneweer, Wittewierum, Woltersum.

## Publika transporto 
La sekvaj buslinioj prizorgas la publikan transporton en la antaŭa municipo Ten Boer:
* linio (1)40: Groningen-Garmerwolde-Ten Boer-Ten Post-Appingedam-Delfzijl
* linio (1)42: Groningen-Garmerwolde-Ten Boer-Ten Post-Loppersum
* linio 47: Groningen-Garmerwolde-Thesinge-Sint Annen-Ten Boer
* kvartalbuso 95: Ten Boer-Woltersum-Appingedam

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Klagenfurt am Wörthersee

**Klagenfurt am Wörthersee** estas ĉefurbo de regiono Karintio en Aŭstrio.

En la lingvo de la slovena minoritato la urbo nomiĝas *Celovec*. Por Esperanto Vinko Oŝlak proponis la nomon *Klaŭdiforumo*, laŭ iama latina nomo.

Ingeborg-Bachmann-premio (germane: *Ingeborg-Bachmann-Preis*) estas literatura konkurso kiun fondis en 1976 la urbo Klagenfurt memorante la verkistinon Ingeborg Bachmann. La Ernst-Willner-premio (germane: *Ernst-Willner-Preis*) estis literaturpremio kiu aljuĝitis ĝis 2014 ĉiujare dum frua somero okaze de la rekta laŭtlegadkonkurso *Tage der deutschsprachigen Literatur* en Klagenfurt.

## Faktoj 
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 101.403 (2020)

## Famuloj 
En Klagenfurt naskiĝis:
* hungara-usona ekonomikisto Zoltán J. Ács
* hungara Ferenc Albert (astronomo).
* Herbert Boeckl
* Sabine Ladstätter, arkeologino
En Klagenfurt mortis:
János Despotovich, jezuito

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de  estas
*: Rzeszów

Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Kategorio:Komunumoj de Karintio
Transmaraj kolektivumoj (Francio)

eta|350ra|La jena mapo montras ĉiujn transmarajn kolektivumojn de Francio.
La **transmaraj kolektivumoj** (franclingve ''Collectivités d'outre-mer* aŭ *COM*) estas administraj subdividoj de la Franca Respubliko. Tiuj teritorioj, lokitaj tra la tuta mondo, havas statutojn kiuj estas pli aŭtonomaj ol la norma reĝimo de la transmaraj departementoj kaj regionoj (DOM/ROM).

La transmaraj kolektivumoj konformiĝas al la 74-a artikolo de la konstitucio de 1958, male de la DOM/ROM, kiuj konformiĝas al la 73-a artikolo.

Resume, ĉiu kolektivumo rajtas adapti naciajn regulojn al la lokaj kondiĉoj. Ekde la konstitucia revizio de la 28-a de marto 2003, ekzistas kvar (nur tri post la departementiĝo de **Majoto** la ) transmaraj kolektivumoj, ĉiuj havante specialajn regulojn:

* **Sankta-Piero kaj Mikelono**, apud Kanado, fakte havas juran reĝimon proksiman al norma franca departemento, ekzemple kun Ĝenerala Konsilio.
* **Franca Polinezio** havas tre aŭtonoman statuton: la pacifika arkipelago ekzemple disponas oficon de « Prezidento de la Franca Polinezio ». Ĝi estas plie la sola transmara kolektivumo kiu obtenis la kromnomon « Transmara lando » (*Pays d'outre-mer'').
* **Valiso kaj Futuno** havas ankaŭ tre specialan statuton. Ĝi estas la sola parto de la franca teritorio kiu estas ne subdividita laŭ komunumoj.

* **Saint-Barthélemy** kaj
* **Saint-Martin** en Karibio nur ekde februaro 2007 estas memstaraj transmaraj kolektivumoj.

Nov-Kaledonio ne estas aŭtentika transmara kolektivumo. Ĝi konstituas tute apartan kategorion kaj konformiĝas al specialaj artikoloj en la franca konstitucio (la 13-a ĉapitro): ekde la interkonsento de Noumeo (1998), la Nov-Kaledonianoj profitas el esceptegaj reguloj kiel loka civitaneco aŭ lokaj leĝoj. Referendumo pri la estonto de la insulo okazos normale ĉirkaŭ 2018.

## Vidu ankaŭ 
* la superrigardan artikolon pri ĉiuj transmaraj teritorioj de Francio.

Kolektivumoj
Reghin

**Reghin** [regin] ( [sa:sre:gen], germane: Re(g)en, **Sächsisch Regen**) estas urbo en Rumanio sur la bordo de Mureș norde de Târgu Mureș. Ĝi estas la plej grava muzikinstrumentofara centro de Rumanio. Oni aligis al ĝi en 1926 Reghin-Sat. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Apalina kaj Iernuțeni.

Reghin situas ambaŭflanke de rivero Mureș. En la urbo kuniĝas la naciaj vojoj DN15 kaj DN16.

## Loĝantaro 
En 1910 Szászrégen havis 7310 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj); en 1992 35 004 (68&nbsp;% da rumanoj).

## Historio 
Ĝiaj unuaj mencioj skribe estas en 1228, 1332 kiel ekleziejo. La saksoj koloniiĝis en la regionon en la 12-a jarcento. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, al Maros-Torda.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

== Komunumoj pri *szász* (= sakso) en Hungara reĝlando ==
Iam tie loĝadis transilvaniaj saksoj.

Ekzistas ankaŭ pli kompleta listo de hungaraj loknomoj kun "szász".

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gravaj personoj de Reghin

## Bibliografio 
* Bíró Dónát: *A régeni magyarság művelődéstörténete* (La kulturhistorio de hungaroj de Régen). 1996. (hungare)
* Bíró Dónát: *Szászrégeni kézműves mesterségek*, 2000.

## Eksteraj ligiloj 
* Monata loka revuo 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Reghin jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ReghinChurch.jpg|Preĝejo en Reghin
Dosiero: ROU_MS_Reghin_CoA.png|La urba blazono
Dosiero: CenterReghin.jpg|La urbocentro

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș