open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amsonia

**Amsonio** (*Amsonia*) estas plantgenro el la familio de la Apocinacoj (Apocynaceae). La genro ricevis sian nomon honore al la usona botanikisto Charles Amson.

## Karakterizaĵoj 
La specioj estas unujaraj aŭ plurjaraj herbaj plantoj. Ili kreskas starantaj, fariĝas ĝis unu metron altaj kaj ne havas stolonojn. La planto havas laktosukon. La folioj estas alternante starantaj.

La infloreskoj estas tirsoformaj aŭ cumoformaj. Ili stasras apikale. La floroj estas bluaj ĝis bluecaj. La sepaloj estas mallarĝe pintaj kaj plej ofte senglandaj. La floroj estas tigaj telerfloroj. La korona tubo estas cilindroforma, plivastiĝas trans la mezo kaj ĉiam estas vila. La koronaj pintoj parte kovras sin unu la aliaj maldekstren. La filamentoj fiksiĝas en la plilarĝigita parto de la korona tubo. La anteroj estas ovoformaj ĝis oblongaj kaj liberaj de la stigmo. La karpeloj estas ligitaj trans la fadenforma pistilo. La ovarioj estas multnombraj. La stigmo havas je la bazo haŭtan apendikson.

La semoj estas cilindroformaj.

## Disvastigado 
La specioj hejmiĝas en Nordameriko kaj sudorienta Eŭropo.

## Sistematiko 
La genro estas enordigita ene de la subfamilio Rauvolfioideae  .

La genro Asonio konsistas el ĉ. 20 specioj. Sekvas listo de la agnostigitaj specioj  . Ĉi tie troviĝas apud la botanikaj mallongigoj de la aŭtoraj nomoj la jaro de la publikado de la unua priskribo:

* *Amsonia ciliata* Walter, Fl. Carol.: 98 (1788). en norda Ameriko 
* *Amsonia elliptica* (Thunb.) Roem. & Schult., Syst. Veg. 4: 432 (1819). In Ostasien
* *Amsonia fugatei* S.P.McLaughlin, S. W. Naturalist 30: 563 (1985).
* *Amsonia grandiflora* Alexander, Torreya 34: 116 (1934).
* *Amsonia hubrichtii* Woodson, Rhodora 45: 328 (1943).
* *Amsonia illustris* Woodson, Ann. Missouri Bot. Gard. 16: 404 (1929). en norda Ameriko 
* *Amsonia jonesii* Woodson, Ann. Missouri Bot. Gard. 15: 414 (1928).
* *Amsonia kearneyana* Woodson, Ann. Missouri Bot. Gard. 15: 415 (1928).
* *Amsonia longiflora* Torr. in W.H.Emory, Rep. U.S. Mex. Bound. 2(1): 159 (1858).
* *Amsonia ludoviciana* Small, Fl. S.E. U.S.: 935 (1903).
* *Amsonia orientalis* Decne. in V.Jacquemont, Voy. Inde: 105 (1843).
* *Amsonia palmeri* A.Gray, Proc. Amer. Acad. Arts 12: 64 (1877).
* *Amsonia peeblesii* Woodson, Bull. Torrey Bot. Club 63: 35 (1936).
* *Amsonia repens* Shinners, Field & Lab. 19: 126 (1951).
* *Amsonia rigida* Shuttlew. ex Small, Fl. S.E. U.S. 1: 93 (1903).
* *Amsonia tabernaemontana* Walter, Fl. Carol.: 98 (1788). en norda Ameriko 
* *Amsonia tharpii* Woodson, Ann. Missouri Bot. Gard. 35: 237 (1948).
* *Amsonia tomentosa* Torr. & Frém. in J.C.Frémont, Rep. Exped. Rocky Mts.: 316 (1845).

## Uzado 
Specioj, kiel *Amsonia tabernaemontana* estas kultivataj kiel ornamplantoj.

## Fontoj 
* Flora of China, Band 16, S. 156

### Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Apocinacoj
Hans Ulrich von Eggenberg

Princo **Hans Ulrich von EGGENBERG** (1568 – 18-a de oktobro 1634) estis aŭstria nobelo, filo de Seyfried von Eggenberg, Lordo Erbersdorf (1526-1594), kaj pra-pranepo de Balthasar Eggenberger (mortis en 1493). Li estis elstara membro de la Dinastio Eggenberg kaj ricevis la titolon de Duko de Krumau. Li estis tre bone edukita kaj iĝis partnero de Keplero.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Eggenberg, Hans Ulrich von". Encyclopædia Britannica 9 (11a eld.). Cambridge University Press.
* *Hans Ulrich Fürst von Eggenberg: Freund und erster Minister Kaiser Ferdinand II.* By Hans von Zwiedineck-Südenhorst. Charleston, SC: BiblioBazaar, 2009. (nova eldono de cifereca konservita origina germana teksto presita en Vieno en 1880, presita en Leipzig de Amazon Distribution GmbH) ISBN 1-113-02782-7
* F. Mareš, *Beiträge zur Geschichte der Beziehungen des Fürsten J. U. von Eggenberg* (Prago, 1893)
* *Schloss Eggenberg.* By Barbara Kaiser. Graz: Christian Brandstätter Verlag, 2006. ISBN 3-902510-80-3 (angla eldono) aŭ ISBN 3-902510-96-X (germana eldono)
* *The Thirty Years War.* de Cicely Veronica Wedgwood. Garden City, NY: Anchor Books, 1961. (Re-eldonita de NYRB Classics, 2005. ISBN 1-59017-146-2)
* *Die Fürsten und Freiherren zu Eggenberg und ihre Vorfahren*. de Walther Ernest Heydendorff. Graz: Verlag Styria, 1965.

## Eksteraj ligiloj 
* [Mallonga Biografio ĉe la retejo de Český Krumlov(https://eo.wikipedia.org/wiki/%C4%8Cesk%C3%BD_Krumlov)]
* Universala Muzeo Joanneum: The Joanneum - Hans Ulrich von Eggenberg Biografio 
* Germanlingva biografio ĉe Cosmopolis

Kategorio:Aŭstriaj nobeloj
Kategorio:Konvertitoj de luteranismo al romkatolikismo
Kategorio:Johano Keplero
Astronomia nova

La ***Astronomia nova*** (kompleta titolo en origina Latina: *Astronomia Nova ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΤΟΣ seu physica coelestis, tradita commentariis de motibus stellae Martis ex observationibus G.V. Tychonis Brahe*) estas libro, publikigita en 1609, kiu enhavas la rezultojn de la dekjardaŭra esplorado pri la movado de Marso fare de la astronomo Johannes Kepler. Unu el la plej grandaj libroj pri astronomio, nome ***Astronomia nova*** havigis fortajn argumentojn por heliocentrismo kaj kontribuis per valora rigardo al la movado de planedoj, inklude la unuan mencion pri ties elipsa vojo kaj pri la ŝanĝo de ties movo al la movo de libere flosantaj korpoj male al objektoj sur rotaciaj sferoj. Ĝi estas agnoskata kiel unu el la plej gravaj verkoj de la Scienca revolucio.

## Leĝoj de Kepler 
La libro enhavas la unuajn du el la tri leĝoj de Kepler pri la moviĝo de planedoj:

* **Unua leĝo** (1609): La orbito de planedo ĉirkaŭ stelo estas elipso kun la stelo ĉe unu el la fokusoj.
* **Dua leĝo** (1609): Linio liganta planedon al ĝia stelo balaas egalajn areojn dum egalaj intervaloj da tempo.

Kepler eltrovis sian trian leĝon jardekon poste kaj publikigis ĝin en 1619 en *Harmonices Mundi* (Harmonioj de la mondo).

## Notoj 
## Referencoj 
* Johannes Kepler, *New Astronomy,* tradukita de William H. Donahue, Cambridge: Cambridge Univ. Pr., 1992. ISBN 0-521-30131-9
* University Corporation for Atmospheric Research: http://www.hao.ucar.edu/Public/education/bios/kepler.3.html 
* Universitato de Sidnejo: http://www.library.usyd.edu.au/libraries/rare/modernity/kepler4.html 

## Eksteraj ligiloj 
* *Astronomia nova* de Johannes Kepler, 1609, en Latina, kompleta teksto skanita
* Origins of Modernity - Kepler: *Astronomia nova* 

Kategorio:Johano Keplero
Kategorio:Astronomiaj libroj
Kategorio:Historio de astronomio
Harmonices Mundi

***Harmonices Mundi*** (Latina por: *La harmonio de la mondo*, 1619) estas libro de Johannes Kepler. En tiu verko Kepler studas harmonion kaj kongruon en geometriaj formo kaj en fizikaj fenomenoj. La fina parto de la verko rakontas lian malkovron de la tielnomita "tria leĝo de planeda movo".eta|upright=0.8|dekstra|Unua eldono de 1619.
## Notoj 
## Bibliografio 
* Johannes Kepler, *The Harmony of the World*. Tr. Charles Glenn Wallis. Chicago: *Great Books of the Western World*. Pub. by Encyclopædia Britannica, Inc., 1952.
* "Johannes Kepler," in *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, Ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. ISBN 1-56159-174-2

## Eksteraj ligiloj 
* *Harmonices mundi* ("La Harmonio de la Mondoj") en kompleta teksto faksimila; Carnegie-Mellon University
* *Harmonices Mundi* ĉe Archive.org
* Harmonies of the World resumo el *Harmonices Mundi* traduko de Charles Glenn Wallis

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Johano Keplero
KIM-10 Ĉapitro 06 : neŭrologiaj malsanoj

Ĉi tiu artikolo disvolvas **Ĉapitro 06 : neŭrologiaj malsanoj (G00-G99)** de la klasifiko internacia de malsanoj (KIM-10), publikigita de la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS).

*Kategoristrukturo:
sindromoj en neŭrologio (G00-G99)
* inflamaj malsanoj de la centra nerva sistemo‎ (G00-G09)
* dormomalordoj (G47)
* malsanoj de la periferia nerva sistemo‎ (G50-G64)
*
## Vidu ankaŭ 
* KIM-11 Ĉapitro 08 : malsanoj de la nerva sistemo

Kategorio:Klasifiko KIM-10
KIM-10 Ĉapitro 04 : endokrinologiaj, nutraj kaj metabolaj malsanoj

Ĉi tiu artikolo disvolvas **Ĉapitro 04 : endokrinologiaj, nutraj kaj metabolaj malsanoj (E00-E90)** de la klasifiko internacia de malsanoj (KIM-10), publikigita de la Monda Organizaĵo pri Sano (MOS).

*Kategoristrukturo:
05 endokrinologiaj, nutraj kaj metabolaj malsanoj (E00-E90)
* endokrinologiaj malsanoj (E00–E35)
** malsanoj de tiroido (E00–E07)
** diabeto (E10–E14)
** endokrinaj malsanoj, ne aliloke klasifikitaj (E34)
* nutromalsanoj (E40–E68)
**  hipovitaminozoj (E50–E56)
* metabolaj malsanoj (E70–E90)
*

## Vidu ankaŭ 
* KIM-11 Ĉapitro 05 : endokrinologiaj, nutraj kaj metabolaj malsanoj

Kategorio:Klasifiko KIM-10
Cherbourg-en-Cotentin

**Cherbourg-en-Cotentin** estas la nomo de nova komunumo en la nordo de la departemento Manche, oficiale kreita la , per la kungrupigo de kvin komunumoj membroj de la Urbeca Komunumaro Cherbourg: Cherbourg-Octeville (kiu mem rezultis el la kunfandiĝo de komunumoj Cherbourg kaj Octeville la ), Équeurdreville-Hainneville (kiu rezultis el la kunfandiĝo de komunumoj Équeurdreville kaj Hainneville en 1965), La Glacerie, Querqueville kaj Tourlaville.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Mapo 
440px|centra|eta|Mapo de la nova komunumo Cherbourg-en-Cotentin kaj ties asociitaj komunumoj

## Ĝemelurboj 
Cherbourg-en-Cotentin estas ĝemelita kun:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Cherbourg-Cotentin tenas malcentralizitan kunlaboron kun:
* 
* 

## Listo de komunumoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Manche
* Arondismento Cherbourg
* Listo de urboj de Francio
* Cherbourg (stacidomo)
* Cherbourg-Maritime (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Novaj komunumoj de Manche
Kategorio:Urboj de Francio
Richárd Kolos

**Richárd Kolos** [riĥArd koloŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolos Richárd** estis hungara inĝeniero, profesoro, subministro. Lia origina familia nomo estis *Koch*.

Richárd Kolos http://jelesnapok.oszk.hu/prod/unnep/kolos_richard_szuletesnapja__1904 naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Richárd Kolos akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1927. Post siaj studoj li laboris en signifaj fabrikoj, kie li okupiĝis pri instrumentoj. En 1949 li establis novan fabrikon, kies ĉefinĝeniero li estis. Post 2 jaroj li havis postenon en la ministerio. Ekde 1950 li instruis en altlernejo, li estis katedrestro en 1961. Li mortis pro aŭtoakcidento.

Li edziĝis en 1937.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Elektromechanikus műszerek* (1963, 1964)

## Memorigiloj 
* faklernejo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(19600) 1999 NV41

**(19600) 1999 NV41** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Manó Kogutowicz

**Manó Kogutowicz** [kogutoviĉ?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kogutowicz Manó** estis pola-ĉeĥa-hungaria geografo, establinto de la hungara mapokreaĵo. Lia origina nomo estis *Emanuel Thomas Kogutovicz*. Lia filo estis Károly Kogutowicz, same geografo.

eta|Manó Kogutowicz kun sia globuso

Manó Kogutowicz http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08173.htm naskiĝis la  en Moravio en Seelowitz (nuntempa Židlochovice en Ĉeĥio. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Manó Kogutowicz frekventis diversajn armeajn lernejojn, fine teknikan militan akademion en Vieno, kie li iĝis leŭtenanto en 1873. Lia armea kariero fiaskis, ĉar li rifuĝis el la armeo. Li ricevis malliberejon por 2 jaroj. En 1878 li jam kiel civilo li vivtenis sin en Vieno, kie li konatiĝis kun fraŭlino. Ili geedziĝis en Sopron sen patra permeso en 1884, Manó komencis instrui (tiutempe li jam uzis la hungarecan nomon Manó). Li desegnis lernejan mapon, kiu sukcesis tiel bele, ke ministro invitis lin labori en Budapeŝto. Li fondis filian instituton, kie pretiĝis mapoj ĉefe por lerneja instruado.

## Elektitaj mapoj 
* *Elemi iskolai atlasz. Elemi és felső népiskolák számára* (1894)
* *Teljes földrajzi atlasz* (Plena geografia atlaso), (1902)
* resume li kreis 35 departementajn mapojn, diversajn atlasojn, historiajn mapojn
eta|Memortabulo pri Manó Kogutowicz

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Beurey-Bauguay

**Beurey-Bauguay** estas franca komunumo, kiu situas en departemento Orbordo en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
Beurey-Bauguay etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro.

Tie fontas la riveron Serein.

### Najbaraj komunumoj 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo

## Historio 
La kirko Sankta margerito datiĝas el la 13-a jarcento. Estas ankaŭ izolita romanika kapelo Sankta Marteno.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Eksteraj ligiloj 
*Paĝaro écho des communes

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Károly Kogutowicz

**Károly Kogutowicz** [kAroj kogutoviĉ?], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kogutowicz Károly** estis hungara geografo, profesoro, instruisto, membro de Societo Dugonics. Lia patro estis Manó Kogutowicz.

Károly Kogutowicz http://www.bibl.u-szeged.hu/exhib/evfordulo/kogutowicz/kogu.html naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Germanio en Ludwigsburg.

## Biografio 
Károly Kogutowicz frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1907. Post siaj studoj li instruis en lernejo por virinoj. Jam ekde 1908 li gvidis la geografian instituton. Dum la 1-a mondmilito li pritaksis la aerfotojn, poste la menciita instituto iĝis havaĵo de Aŭstrio, tial li devis forlasi ĝin. Li denove instruis en lernejo. En 1923 li estis nomumita publika ordinara profesoro en Scienca Universitato Ferenc József, kie li estis dekano en la lernojaro 1929, rektoro en la lernojaro 1941. Li estis ankaŭ direktoro de la jam hungara geografia instituto. En 1944 li rifuĝis al Germana Regno, kie li post jaroj mortis.

## Elektitaj mapoj 
* *Kogutowicz Teljes Atlasza* (Plena atlaso de Kogutowicz) (1912)
* militaj mapoj por Hungara Sovetrespubliko
* *Népiskolai atlasz* (Bazlerneja atlaso) (1923)
* *Dunántúl és Kisalföld* (1932)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Orienta amsonio

La **orienta amsonio** (** Amsonia orientalis**) estas plantspecio el la familio de la Apocinacoj (Apocynaceae).

## Karakterizaĵoj 
Orienta amsonio estas multjara, herba planto, kiu atingas kreskoalton de 30 ĝis 60 centimetrojn. Ĉe junaj folioj la folirando ofte havas elstarantajn harojn. La rando de la petalaj pintoj estas ofte havas harojn. La korona tubo estas 10 ĝis 12 (malofte ĝis 15) mm longa kaj ekster kalva. La unuopaj fruktoj estas foniklofruktoj kaj 3,5 ĝis 5 (maloft ĝi 8) centimetrojn longa.

La planto floras de junio ĝis aŭgusto.

## Disvastigado 
La orienta amsonio indiĝenas de Grekujo ĝis  la nordokcidento de  Turkujo apud la maro en kreskejoj, kie dum vintro estas humuda.

## Utiligado 
La orienta amsonio estas uzata kiel ornamplanto por ŝtonĝardenoj.

## Fontoj 
* Eckehardt J. Jäger, Friedrich Ebel, Peter Hanelt, Gerd K. Müller: Rothmaler - Exkursionsflora von Deutschland. Band 5: Krautige Zier- und Nutzpflanzen. Spektrum Akademischer Verlag. Berlin, Heidelberg.2008, ISBN 978-3-8274-0918-8

Kategorio:Apocinacoj
Károly Pius Koller

**Károly Pius Koller** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Koller Károly Pius** estis hungara (poste angla) kuracisto, profesoro, biologo, pastro, monaĥo.

Károly Pius Koller http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=526 naskiĝis la  en Nagykanizsa . Li mortis la  en Anglio en Brushwood.

## Biografio 
Károly Pius Koller frekventis gimnazion en Szombathely. En 1917 li aliĝis al la benediktanoj, li pastriĝis en 1924. Li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1928, poste li laboris en la universitata kliniko. Li plulernis en Kembriĝo kaj Edinburgh inter 1930 kaj 1933, hejmenveninta li esploris en biologia instituto en Tihany. En la studjaro 1936 li havis stipendion en Pasadena (Kalifornio). Inter 1938-1944 li instruis en universitato de Edingburgh, sed li samtempe ankaŭ esploris, poste li esploris en Londono, fine li instruis kaj esploris en diversaj lokoj en Anglio. Li pensiuliĝis en 1969. Li okupiĝis pri kancero. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Chromosomes and Genes (1968), : Kromoszómák és gének. Az öröklődés biológiai alapjai. (1971)
* *The role of chromosomes in cancer biology'' (1972)

## Referencoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Britoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Argun (rivero)

**Argun** (, ) estas rivero en la Norda Kaŭkazio, la dekstra alfluanto de la Sunĵa (Terek baseno). Longeco estas 198&nbsp;km, akvokolekta areo estas 3 390&nbsp;km². Argun originas en la glaĉeroj sur la nordaj deklivoj de Kaŭkazo montoj. La laŭflue estas la urbo Argun. La averaĝa deklivo estas 17,63 m/km. Solida glacio kovrilo de Argun ne okazas.

## Literaturo 
* Argun // Brokgaus kaj Efron enciclopedica Vortaro. Sankt-Peterburgo, 1890-1907.

Kategorio:Riveroj en Kartvelio
Kategorio:Riveroj en Ĉeĉenio
Azia konusa ĉapelo

eta|Vjetnama Nón lá
eta|Rizolaboristino en Kamboĝo
**Azia konusa ĉapelo** estas speco de konusa ĉapelo farita el plektita bambuo aŭ alia materialo.

Ĝi estas tradicia azia kapvesto, kiu speciale en Vjetnamio estas tre populara. La vjetnama ***Nón lá*** estas vera varomarko por Vjetnamio. Ĝia nomo estas **satkat** koree.

La ĉapelo plejofte estas farita el rizopajlo aŭ palmfolioj kaj per el ŝtofo farita mentonzono fiksata al la kapo. Antaŭ ĉio ĝi servas kiel protekto kontraŭ pluvo kaj forta sunradiado.

## Fotaro 

Dosiero:Jaapi.jpg|La *Jaap Asami* el bambuo kaj folioj.
Dosiero:Conical hats 04.jpg|Selekto de konusaj ĉapeloj de Hajnan, Ĉinio.
Dosiero:Nón lá đồ chơi.jpg|Memoraĵo *nón lá* por turistoj.
Dosiero:Penampang Sabah Kaamatan-Celebrations-2014-07.jpg|Konusa ĉapelo de Malajzio
Dosiero:Silver enlaid salakot.jpg|*Salakot* de la Filipinoj
Dosiero:Mali Peul man.jpg|Fulba viro el Malio
|Vjetnama *Nón lá*
File:A hunter in Khuree.jpg|Mongola ĉasisto

Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Azia kulturo
Asphodeline

**Asfodelino** () estas plantgenro el la subfamilio de la Asfodeloideoj (Asphodeloideae). Ili estis iam en la familio de la Liliacoj (Liliaceae), hodiaŭ ĝi estas engrupigita en la familio de la Asfodelacoj.

## Priskribo 
Temas plej ofte pri multjaraj, herbaj plantoj, kiuj formas mallongan, parte rampantan rizomon kiel rezervorgano.

La flavaj aŭ blankaj floroj estas kiel ĉe la plej multaj unukotiledonaj plantoj trinombraj. La fruktoj estas globformaj, ledaj kapsuloj, kiuj enhavas nigrajn semojn. Male al la tre simila genro *Asphodelus* (asfodelo) la asfodelino-specioj havas diverslongajn stamenojn kaj la folioj sidas dise sur la tigo..

Kategorio:Asfodelacoj
Epitome Astronomiae Copernicanae

La ***Epitome Astronomiae Copernicanae*** (Epitomo de Kopernika Astronomio) estis influa astronomia libro pri la heliocentrisma sistemo publikigita de Johannes Kepler en la periodo 1617 al 1621. Ĝi enhavis partikulare la unuan version en presado de lia tria leĝo de planeda movado. Tiu verko estis intencita kiel lernolibro, kaj la unua parto estis verkita ĉirkaŭ 1615. Dividita en sep sublibroj, la *Epitomo* kovras multon de la komenca pensaro de Keplero, same kiel liajn postajn sintenojn pri fiziko, metafiziko kaj arketipoj. En la Libro IV li subtenis la sistemon de la Kopernika kosmologio. La Libro V enhavas matematikan subtenon de la vidpunktoj de Keplero.eta|*Epitome astronomiae copernicanae* (1618)Tuj post ties finigo, la libro estis malpermesita fare de la Katolika Eklezio kiel hereza.

## Notoj 
Kategorio:Astronomio
Kategorio:Johano Keplero
(19609) 1999 ND57

**(19609) 1999 ND57** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Anglasaksa juro

eta|300px|Ĉi tie montriĝas la juraj sistemoj de la mondo. Anglosaksa juro estas ruĝa.
**Anglasaksa juro** (nomata de la propraj uzantoj kiel **komuna juro** (*common law*)) estas juro disvolvita de juĝistoj, tribunaloj kaj similaj juraj organismoj, asertita en juraj decidoj, kiuj nome decidas super individuaj kazoj sed kiuj aldone havas antecedentajn efikojn super estontaj kazoj. La tiel nomata *komuna juro* estas la tria branĉo de juro, kontraste al kaj sur sama grundo kiel la statutaj leĝoj, kiuj estas adoptataj pere de leĝofara procezo, kaj delegitaj aŭ regulantaj leĝoj, kiuj estas promulgitaj de la Plenuma povo.

## Referencoj
## Literaturo
* Elaine Forman Crane, *Witches, Wife Beaters, and Whores: Common Law and Common Folk in Early America.* Ithaca, NY: Cornell University Press, 2011.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Natura Justeco
* Romiĝermana juro
* Ĵurio

## Eksteraj ligiloj 
* *The Common Law* de Oliver Wendell Holmes, Jr.
* 
* The History of the Common Law of England by Matthew Hale
* The Australian Institute of Comparative Legal Systems 
* The International Institute for Law and Strategic Studies (IILSS) 
* *New South Wales Legislation*
* Historical Laws of Hong Kong Online  – University of Hong Kong Libraries, Digital Initiatives
* Maxims of Common Law from Bouvier's 1856 Law Dictionary


Kategorio:Juraj sistemoj
Romiĝermana juro

eta|300x300ra|Ĉi tie montriĝas la juraj sistemoj de la mondo. Romiĝermana juro estas blua.
**Romiĝermana juro**, **kontinenta juro** (kontraste al **anglosaksa juro**), **civila juro**, **civitana juro** aŭ **Romia juro** estas jura sistemo origininta en Eŭropo, intelektulita ene de la kadro de la fina Romia juro, kaj kies plej elstara trajto estas ke la kernaj principoj estas kodigitaj en referencebla sistemo kiu servas kiel unuaranga fonto de juro. Tio povas esti kontrastita kun la sistemoj de anglasaksa juro kies intelekta kadro venas el decida juro farita el juĝistoj, kiu donas antecedentan aŭtoritaton al antaŭaj tribunalaj decidoj laŭ la principo ke estas maljusta trakti similajn faktojn diference en diferencaj okazoj (doktrino de jura antecedento, aŭ *stare decisis*).

Historie, civila juro estas la grupo de leĝaj ideoj kaj sistemoj laste derivitaj el la Kodo de Justiniano, sed forte superŝarĝita de la Napoleona, ĝermana, kanona, feŭda, kaj lokaj praktikoj, same kiel de la doktrinaj tendencoj kiaj la natura juro, kodigo, kaj jurpozitivismo.

Laŭ konceptoj, la civila juro proceduras el abstraktaĵoj, formuligas ĝeneralajn principojn, kaj distingas substancajn regulojn el proceduraj reguloj. Ĝi subigas la antecedentan juron al duarangeco kaj al estado de subulo al statuta juro. Kiam oni studas civilan juron, oni devas atenti pri la laŭkoncepta diferenco inter statuto kaj koda artikolo. La markita trajto de la civilaj sistemoj estas ke ili uzas kodojn kun mallonga teksto kiu tendencas eviti fakte specifajn scenejojn. Kodartikoloj temas pri ĝeneralaĵoj kaj tiele staras ĉe statutaj skemoj kiuj estas ofte tre longaj kaj tre detalaj.

## Referencoj 
## Literaturo
* 
*MacQueen, Hector L. "Scots Law and the Road to the New Ius Commune ." *Electronic Journal of Comparative Law* 4, no.&nbsp;4 (December 2000).
*Moustaira Elina N., *Comparative Law: University Courses (in Greek)*, Ant. N. Sakkoulas Publishers, Athens, 2004, ISBN 960-15-1267-5
* 

## Vidu ankaŭ 
* Franca civila kodekso
* Corpus iuris civilis

## Eksteraj ligiloj
*Kolekto de Romja Juro fare de Profesoro Ernest Metzger.
**The Roman Law Library* de Profesoro Yves Lassard kaj Alexandr Koptev 
*A Primer on the Civil Law System  el Federal Judicial Center
*Braziljuraj artikoloj en angla
*A Civil Law to Common Law Dictionary de N. Stephan Kinsella, *Louisiana Law Review* (1994)
*Brehon Law (King Ollamh Fodhla)

Kategorio:Juro
Kategorio:Juraj sistemoj
Endre Kolossváry

**Endre Kolossváry** [koloŝvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolossváry Endre** estis hungara inĝeniero, profesoro, vicsubministro. Lia frato estis Ödön Kolossváry.

Endre Kolossváry http://tudosnaptar.kfki.hu/k/o/kolossvarye/kolossvaryepant.html naskiĝis la  en Veszprém (urbo). Li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Endre Kolossváry frekventis mezlernejojn en Kalocsa, Pápa, Pozsony, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1881. Ekde la sekva jaro li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj, ekde 1887 li havis postenon en ministerio pri laboro kaj trafiko. Inter 1891 kaj 1893 li gvidis poŝtan eksperimentan stacion. En 1909 li estis nomumita teknika gvidanto de ĵus fondita direkcio en poŝto kaj telegrafo. En 1928 li pensiuliĝis kiel vicdirektoro.

Lia nomo ligiĝas al establoj de aŭtomataj telefoncentraloj, vasta telegrafa reto, radiodissendoj kaj poŝtaj aŭtoj. En 1908 li aranĝis la unuan mondan kongreson de telefonaj kaj telegrafaj inĝenieroj en Budapeŝto. Li estis ankaŭ universitata privata profesoro.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A távbeszélő berendezések használatának díjazása* (1914) http://www.omikk.bme.hu:8080/cikkadat/bitstream/123456789/3846/1/ET_1914_12t.pdf

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ödön Kolossváry

**Ödön Kolossváry** aŭ *Kolozsváry* [koloĵvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolossváry Ödön** estis hungara inĝeniero. Lia frato estis Endre Kolossváry.

Ödön Kolossváry http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08222.htm naskiĝis la  en Veszprém (urbo). Li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Ödön Kolossváry frekventis ĉefe piaristan gimnazion en Kalocsa, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1885. Jam ekde 1881 li havis ŝtatan postenon en Szentes, kiel reĝa vicinĝeniero. Li havis la taskon helpi konstruadojn de digoj kontraŭ inundoj de Tiso. Post jaroj li faris la samon, sed apud la Danubo. Post la diplomo li estis nomumita "kulturinĝeniero" (laŭ nuna vortouzo hidrologo). En 1889 li estis sendita eksterlanden por studi la kloakojn. En 1892 li atingis la rangon ĉefinĝeniero. Li estis pioniro de la hungara irigacio. Li pensiuliĝis en 1919.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Alföldünk öntözése* (1899) - premiita verko
* *Les travaŭ de regularisation* (1900)
* *Magyarország mederrendező és árvédelmi munkálatainak fejlődése 1899-ig* (1905)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj hidrologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
19612 Noordung

'*19612 *Noordung'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la teamo de la Observatorio de Črni Vrh en la vilaĝo Črni Vrh, apud Idrija (Slovenio).

*Hermann Noordung* estas la pseŭdonimo, sub kiu Herman Potočnik (1892–1929) publikigis sian vizian verkon *Das Problem der Befahrung des Weltraums – der Raketen-motor'' En tiu verko, li estis la unua, kiu teknike detalis kosmostacion en terfiksa orbito kaj ties aplikojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Črni Vrh
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(19613) 1999 OX

**(19613) 1999 OX** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
György Komáromi Csipkés

**György Komáromi Csipkés** [djordj ĉipkEŝ] (ankaŭ *György Csipkés Komáromi*), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komáromi Csipkés György** estis hungara kalvinana teologo, pastro, instruisto, eklezia verkisto, tradukisto.

György Komáromi Csipkés http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08254.htm naskiĝis en 1628 en Hungara reĝlando en Komárom (nuntempa Komárno en Slovakio). Li mortis la  en Debrecen.

## Biografio 
György Komáromi Csipkés frekventis gimnaziojn laŭvice en sia naskiĝurbo, Debrecen, Sárospatak. En la lernojaro 1649 li instruis en kalvinana lernejo en Kassa. Inter 1650-1653 li lernis en Utrecht, kie li doktoriĝis el teologio en 1653. Hejmenveninta li instruis en kolegio de Debrecen. En 1657 li estis elektita kalvinana pastro de Debrecen. Li apartenis al amika rondo de János Apáczai Csere.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Hungaria illustrata* (1655, 1866) – latinlingva hungara gramatiko
* *Igaz Hit (1666)* – kolekto de 241 predikoj
* *Analysis epistolarum Pauli apostoli ad Galatas* (1677)
* *Magyar Biblia* (Hungara Biblio); tradukita en 1685, eldonita en 1719

## Memorigiloj 
* skulptaĵo en Debrecen (1938) https://www.kozterkep.hu/~/3185/

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj kalvinanaj pastroj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj predikistoj
Kategorio:Hungaraj ekleziaj verkistoj
Neŭtona leĝo pri universala gravito

La **Neŭtona leĝo pri universala gravito** asertas ke ajnaj du korpoj en la Universo altiras unu la alian per forto kiu estas rekte proporcia al la produkto de ties masoj kaj inverse proporcia al la kvadrato de la distanco inter ili. Tiu estas ĝenerala fizika leĝo derivita el la empiria observado kiun Isaac Newton nomigis induktado. Ĝi estas parto de klasika mekaniko kaj estis formulita en la verko de Newton nome *Principia Mathematica* ("nome la *Principia*"), unuafoje publikigita en la 5a de julio 1687. (Kiam la libro de Newton estis prezentita en 1686 al la Royal Society, Robert Hooke faris plendon ke Newton estis akirinta la inversan kvadraton de la leĝo el li.)

## Formulado 
[eta|260px|Sen konsidero de masoj kaj de distancoj, la du [fortoj de reciproka altiro inter la du sferoj de malsama grandeco egalas je modulo.]]

Konsideru du masojn m_1 kaj m_1 kun distanco r inter ili, ĉiu el ili estas submetita al altira forto, kies la valoro estas donita per la jena formulo:
:F_g = \frac {\mathrm G \, m_1m_2} {r^2} \ ,
kie
\mathrm G estas la gravita konstanto, G ≈ 6,67384 · 10−11
N · m2 · kg−2 laŭ CODATA.

## En Esperanto 
Carlos Spínola en *Veturado tra la interplaneda spaco* prezentas la sciencon, sur kiu baziĝas la movo en la spaco for de la tera surfaco. La amaskomunikiloj sufiĉe ofte parolas nun pri sendo de navigiloj al aliaj planedoj, satelitoj kaj apartaj lokoj en la sunsistemo por astronomiaj observado kaj esplorado, eĉ pri homaj vojaĝoj al Luno, Marso ktp. Sed la kutima sperto veturi sur Tero, eĉ aviadile, ne same funkcias en la spaco. Eblas profiti de la energio de la astroj mem. Por tion kompreni, necesas klarigi la signifon de la neŭtonaj leĝoj de la movo kaj de la universala gravito, kiuj gvidas la trajektoriojn de la falantaj kaj lanĉitaj objektoj sur la tera surfaco aŭ de la astroj en la sunsistemo. Per la neŭtonaj leĝoj eblas facile kalkuli la eskap-rapidon bezonatan por eliri de la tera surfaco aŭ de iu alia konata astro. La diversaj eblaj orbitoj en nia tera puto kaj iliaj trajtoj estos klarigitaj.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĝenerala teorio de relativeco
* Gravito
* Leĝoj de Kepler
* Leĝoj de Newton pri movo
* Neŭtona pendolo
* Galilejo
* Koperniko
* Newton

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Newton‘s Law of Universal Gravitation Javascript calculator 

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Forto
Kategorio:Gravito
Kategorio:Isaac Newton
(19615) 1999 OB3

**(19615) 1999 OB3** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia grando kaj albedo estis determinitaj dank'al observoj elde la kosma observatorio IRAS.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Koelreuteria paniculata

eta|nepare pinata folio
eta|eta|vezikformaj fruktoj

La **panikla kelreŭterio** (), estas plantspecio el la familio sapindacoj (Sapindaceae). Ili devenas el Ĉinujo kaj estas la plej konata el la tri specio de *Koelreuteria*.

## Priskribo 
La kelreŭterio kreskas kiel somerverda arbo aŭ arbusko. Ĝi atingas alton de ĉirkaŭ 14 metroj kaj trunkan diametron de ĉirkaŭ 50&nbsp;cm. La ritifomo de la trunko estas aspra kaj bruna kun mallarĝaj oranĝkoloraj sulkoj. La arbokrono estas relative svelta kun arke leviĝantaj branĉoj. La ritformo de junaj branĉoj estas hele kuprobruna. La foliburĝonoj estas ĉirkaŭ 2&nbsp;mm malgrandaj.

La alterne starantaj folioj estas ĝis 35&nbsp;cm longaj kaj nepare pinataj kun 7 ĝis 15 pinataj folietoj. La folietoj estas ovoformaj ĝis oblongaj kaj 3 ĝis 8&nbsp;cm longaj; la folietaj havas dentajn aŭ estas entranĉitaj. La foliripo estas ruĝa. La freŝa elkresko de la folioj meze de majo estas komence malhelruĝa. La aŭtuna koloro estas flava ĝis oranĝkolora.

La floroj aperas en julio en maldensaj, vertikale staranta formo de paniklo. La unuopa floro estas ĉirkaŭ 1&nbsp;cm granda kaj flava.

La kapsulfruktoj havas komence helverda, poste helbrunan paperecan, vezikloforman vualon. La frukto estas ĉirkaŭ 4 ĝis 5&nbsp;cm lona kaj triklapa; ĝi havas tri nigraj semoj.

La kromozomnombro estas 2n = 22 aŭ 30.. sinonimoj por *Koelreuteria paniculata* LAXM. estas: *Koelreuteria apiculata* REHDER & E.H.WILSON, *Koelreuteria bipinnata* FRANCHET var. *apiculata* HOW & HO, *Koelreuteria chinensis* (MURRAY) HOFFMANNSEGG, *Koelreuteria paniculata* var. *apiculaTA* (REHDER & E.H.WILSON) REHDER, *Sapindus chinensis* MURRAY..

### Breditaj formoj 
* 'Fastigiata': tiu formo estiĝis en 1888 en la ĝardeno Kew; ĝi kreskas kolonforme kun preskaŭ vertikale starantaj branĉij, Ĝi povas atingi altecon de ĉirkaŭ metroj
* 'September': tiu formo floras malpli frue kaj ne estas tiom frostrezista. Eble ĝi estas specia hibrido.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Alan Mitchell, elangligita de Gerd Krüssmann:Die Wald- und Parkbäume Europas: Ein Bestimmungsbuch für Dendrologen und Naturfreunde.Paul Parey, Hamburg, Berlin, 1975, ISBN 3-490-05918-2

## Eksteraj ligiloj 
*  Floridata

Kategorio:Sapindacoj
Kategorio:Arboj
Molise

* Molise (Italio) estas komunumo en la provinco Kampobaso kaj la regiono Molizo de Italio.
* Molise estas itala regiono.
Socialisma juro

**Socialisma juro** aŭ **Soveta juro** aludas al ĝenerala tipo de jura sistemo kiu estis uzita en komunismaj kaj iamaj komunismaj ŝtatoj. Ĝi estis bazita sur la sistemo de civila juro, kun ĉefaj modifoj kaj aldonoj el la ideologio de Marksismo-leninismo. Estis polemiko ĉu la socialisma juro iam konstituis separatan juran sistemon aŭ ne. Tiukaze, antaŭ la fino de la Malvarma Milito, la *socialisma juro* estus rangita inter la ĉefaj juraj sistemoj de la mondo.

## Referencoj
## Literaturo
*
* 

Kategorio:Socialismo
Kategorio:Juro
Kategorio:Juraj sistemoj
Religia juro

**Religia juro** referencas al etikaj kaj moralaj kodoj lernitaj el religiaj tradicioj. Ekzemploj estas la kristana kanona juro, la islama ŝario, la juda halaĥo, kaj la Hindua juroj.

La du ĉefaj plej elstaraj sistemoj, nome la kanona juro kaj la ŝario, diferencas el aliaj jursistemoj je tio ke la kanona juro estas la kodigo de la katolika, anglikana kaj ortodoksa juroj same kiel en civila juro, dum ŝario derivigas multajn el siaj leĝoj el juraj antecedentoj kaj racio per analogio (kiel ĉe la tradicio de komuna juro).

## Tipoj 
* Halaĥo
* Hindua juro
* Kanona juro
* Kodo de Kanona Juro
* Ŝario
* Vika Juro

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Listo de 613 Mitzvot (Micvo)
* The Canons of the Eastern Church 

Kategorio:Juro
Kategorio:Religio
Kategorio:Juraj sistemoj
Brikigo

"**Brikigo**", kiam uzanta rilate al elektronikaj aparatoj, priskribas seriozan misagordon en aparatoj kiel poŝtelefono, videoludilo, enkursigilo aŭ tabulkomputilo. Problemoj kiel difektita mikroprogramaro, aŭ aparatara malbonaĵo pro la misagordo foje haltas la funkciadon de tiaj aparatoj, do ili estas tiel teknologie utilaj kiel briko.

La vorto devenas el la kuba formo de multaj elektronikaj aparatoj kaj la ideo, ke la aparato nur povas funkcii kiel senviva, kvadrata objekto aŭ paperpremilo. Pro la malsukcesa modifiklopodo, brikigo ofte sugestas, ke la difekto estas tiel malmilda, ke la aparato igas daŭre neuzebla.

## Referencoj 
Kategorio:Komputiko
Koelreuteria

***Koelreuteria*** aŭ esperante **kelreŭterio** estas plantgenro el la familio sapindacoj (*Sapindaceae*). La nur tri specioj estas el  Orientazio. 

## Priskribo 
### Priskribo habito kaj folioj 
La  *Koelreuteria*-specioj estas ĉiamverdaj aŭ somerverdaj arboj aŭ  arbustoj, kiuj atingas alton de  15 metroj. La alterne sidantaj folioj estas relative grandaj kaj unufoje aŭ dufoje pare aŭ nepare pinataj.

### Infloreksoj kaj floroj 
La plantoj havas maldense ĝis dense grandajn, piramidformajn paniklajn infreskojn.  La flavaj, unusemetriaj floroj estas kvar- aŭ kvinnombraj kaj havas duoblan  involukron. Ekzistas plej ofte kvin, malofte kvar sepaloj. La kvar aŭ kvin, malofte ses petaloj havas dulobaj skvamoj je la bazo. Ekzistas ok liberaj  filamentoj. Tri karpeloj estas kunkreskinta al hipogina ovario. Ekzistas dika disko. 

### Fruktoj kaj semoj 
La kapsulfruktoj havas unue rosekolora, poste bruneca, vezikoforma vualon; ili enhavas po tri nigraj semoj.

### Kromozomaroj 
La  kromozomnombro estas  2n = 22, 30, 32.

## Sistematiko kaj disvastigo 
La unua priskribo estas en la jaro 1772 en *Novi Commentarii Academiae Scientiarum Imperalis Petropolitanae*, 16, p. 561–562, tie nomata „Koelrevteria“. Tipspecio estas *Koelreuteria paniculata* LAXM..

### Literaturo 
* Gordon Cheers (Hrsg.): *Botanica*. Random House Australia 2003. Deutsche Ausgabe: Tandem Verlag GmbH 2003, ISBN 3-8331-1600-5.
* *Urania Pflanzenreich*. Band 3: Blütenpflanzen 1, 1. Ausgabe. Urania-Verlag, Leipzig 1991, ISBN 3-332-00367-4.

### Eksteraj ligiloj 
* *Pacific Island Ecosystems at Risk* (PIER): *Koelreuteria elegans*. 
* Edward F. Gilman and Dennis G. Watson: *Koelreuteria elegans* (PDF; 111&nbsp;kB) und *Koelreuteria paniculata* (PDF; 269&nbsp;kB) University of Florida: *680 Tree Fact Sheets*.
* CRC Australian Weed Management - Chinese Rain Tree - *Koelreuteria elegans* subsp. *formosana*. 

Kategorio:Sapindacoj
Kategorio:Arboj
Wasei-eigo

La ***wasei-eigo*** (和製英語, laŭvorte «Angla fabrikita en Japanio») estas aro de esprimoj Japanlingvaj, kies etimologio estas plene aŭ parte angla kaj kiu estas uzita en Japanio, sen ekzisti tiaj en la anglaparolantaj landoj.

Plej komune, temas pri mallongigo de du anglaj vortoj (laŭ ilia silaba transskribo en strekaj kanaoj por faciligi ilian uzon), konservante la sencon aŭ la ideon esprimitan en la originala. Oni povas renkonti ilin tiom en la populara lingvo, ol en la industrio, sub formo de markoj. Iuj termoj de *wasei-eigo* foriris Japanion. Oni ne konfuzu ilin kun la *gairaigo*, kiu estas Japana vorto devenanta rekte el fremda lingvo.

## Ekzemploj 
Ekzemploj de *wasei-eigo* :
* *Karaoke* (カラオケ): el la japana *kara* (signifante malplena) kaj la angla *orchestra* (orkestro).
* *Pokémon* (ポケモン,  *pokemon*): el la angla *pocket* (poŝo) kaj *monster* (monstro).
* *Light novel* (ライトノベル,  *raito noberu*), foje mallongigita *ranobe* (ラノベ).
* *Lolicon* (ロリコン,  *Rorikon*).
* *Cosplay* (コスプレ,  *kosupure?*).
* ''Girls' Love* (ガールズラブ,  *gāruzu rabu?'')

## Eksteraj ligiloj 
*  What are these pseudo English words like salaryman? (kun aliaj ekzemploj)
Socia ordo

La termino **socia ordo** povas esti uzata en du sencoj. En la unua senco, ĝi referencas al partikulara serio aŭ sistemo de ligitaj sociaj strukturoj, institucioj, rilatoj, kutimoj, valoroj kaj praktikoj, kiuj konservas, eltenas kaj plifortigas kelkajn modelojn de rilatoj kaj kondutoj. Ekzemploj estas la antikva, la feŭda, kaj la kapitalisma sociaj ordoj. En la dua senco, socia ordo estas kontrastata al socia ĥaoso aŭ malordo, kaj referencas al la stabila stato de la socio en kiu la ekzistanta socia ordo estas akceptata kaj eltenita de siaj membroj. La **ordoproblemo** aŭ Hobesa problemo, kiu estas centra al multo de sociologio, politika scienco kaj politika filozofio, estas la demando pri kiel kaj kial fakte ekzistas la sociaj ordoj entute.

## En Esperanto aperis
* David Wengrow: “Ni devas malmunti la mitojn ĉirkaŭ la originoj de nia socia ordo” Intervjuo de Laetitia Kaci, esperantigis Paolo Omodei-Zorini (Italio), paĝoj 8-11 en Unesko-Kuriero "*Arkeologio: vivanta pasinteco"* (53-paĝa) de la julio-septembro, 2025. senpage elŝutebla (en formato PDF) en la retejo de Unesko.

## Referencoj
## Literaturo
* 
* Hobbes, T. *Leviathan or The Matter, Forme and Power of a Common Wealth Ecclesiasticall and Civil*.
* Stark, 2007. *Sociology*. ISBN?
* 

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Politiko
19618 Maša

'*19618 *Maša'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la slovena amatora astronomo Jure Skvarč elde la Observatorio de Črni Vrh en la vilaĝo Črni Vrh, apud Idrija (Slovenio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Maša Kandušer'': inspiranta persono kaj virino, por kiu oni volas savi tiun-ĉi mondon
aŭ malkovri unu novan.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(19611) 1999 NP64

**(19611) 1999 NP64** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
19619 Bethbell

'*19619 *Bethbell'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo Graham E. Bell elde la Observatorio Farpoint proksime de Eskridge (Kansaso, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Beth Bell'', filino de la malkovrinto. Ankaŭ interesita pri astronomio, ŝi ludis gravan rolon por revivigi la astronomian ŝatokupon de sia patro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Graham E. Bell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kastelo de Beled

La **Kastelo de Beled** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Barthodeiszky** [bartodejski]) estas impona novrenesanca konstruaĵo en Hungario, en urbo Beled.
eta|dekstra|200px

## Historio 
Familio Barthodeiszky heredis la bienon en 1847, tamen ili ne loĝis en tiu loko. Tiutempe estis en loko de la nuna kastelo nobeldomo, kiu estis malkonstruita en 1886 kaj la kastelo estis finkonstruita en 1890. Post la 2-a mondmilito la kastelo estis prirabita, poste ŝtatigita, fine la loka kolĥozo profitis ĝin. En la 1950-aj jaroj la nova posedanto iĝis vilaĝo Beled mem, kiu bazlernejon funkcias tie, sed ankaŭ lokaj kolektaĵoj estas videblaj.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo kun keloj kaj mansardo situas sola laŭ ĉefvojo de Beled. La keloj estas iomete pli alte, ol kutime. Tie funkciis la servaj ĉambroj (kuirejo, lavejo). En la teretaĝo loĝis la posedantoj. Nepre menciindas la centra halo, kies plena plafono estis
kovrita per nur vitro. El tio estis atingebla 9 ĉambroj. En la mansardo loĝis la servistoj.

## Ĝardeno 
En la ĝardeno diversaj maloftaj arboj kreskis, krome estis aleo de kaŝtanoj. Ĉiuj arboj estis hakitaj en fino de la 1940-aj jaroj.

## Fontoj 
* http://www.beled.hu/index.php/varosunk/barthodeiszky-kastely 
* Beled Barthodeiszky-kastély hungare kun foto 
* hungare kun foto 

Beled
Kategorio:Beled
Justiculino

**Justiculino**, aŭ en latina **Iustitia** aŭ **Justitia**, aŭ ankaŭ **Sinjorino Justico** (, nome romia diino de Justico, kiu estas ekvivalento de la greka diino Temiso) estas alegoria personigo de la morala forto en juraj sistemoj. Ŝiaj atributoj estas blindiga bendo, pesilo kaj glavo. Ŝi ofte aperas kiel partnero kun Prudentia, kiu tenas spegulon kaj serpenton. En klasika epoko temis pri religia koncepto; en nuntempo estas alegoria figuro tutmonde disvastigita sen ajna religia konotacio.[eta|alt=blindfolded lady with sword in right hand held vertically down to floor, and a set of balance scales in her left hand held neck high|*Justitia* blindigbendita kaj tenanta [Pesilo (mezurilo)|pesilon kaj glavon. Jura Tribunalo de Viktorio, Honkongo.]]
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
*269 Justitia

## Eksteraj ligiloj 
* DOJ Seal - History and Motto 
* Origino de *Lady Justice* 
* Bildoj de diino de Justico
* Fotoj de *Lady Justice* 
* ladyjusticesculpture.com

Kategorio:Justico
Kategorio:Alegorioj
Kategorio:Personigoj
Kategorio:Romia mitologio
Kategorio:Fikciaj blinduloj
19620 Auckland

'*19620 *Auckland''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio Stardome en Auckland (Nov-Zelando).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Auckland, plej granda urbo de Nov-Zelando, fama pro ĝiaj belaj havenoj kaj .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Posedjuro

**Posedjuro** en juro regulas la transferadon kaj titolojn de la personaj posedoj kaj de la nemoveblaj posedaĵoj. Ĝi estas la fako aŭ areo de juro kiu regas kaj decidas la variajn formojn de posedo kaj tenado de nemoveblaj posedaĵoj (nome tero aŭ bienoj kiel distingitaj el personaj aŭ moveblaj posedaĵoj) kaj ankaŭ de personaj posedaĵoj, ene de la sistemo de komuna juro. Ene de la sistemo de civila juro, estas divido inter moveblaj kaj nemoveblaj posedaĵoj. Moveblaj posedaĵoj apenaŭ korespondas al personaj posedaĵoj, dum nemoveblaj posedaĵoj korespondas al terenoj ĉu urbaj aŭ ruraj, kaj la asociataj rajtoj kaj devoj.
Fideikomiso

**Fideikomiso** en juro estas rilato en kiu la posedrajto estas tenita de unu parto dum la profito estas ĝuata de alia. **Fideikomiso** estas kreata de *Fideikomisanto*, kiu transferas la posedaĵon al *Fideikomisito*. Tiu fideikomisito tenas tiun posedaĵon por la profitantoj de la Fideikomiso. Fideikomisoj ekzistas ĉefe en la jurisdikcioj de komuna juro kaj ekzistas similaj sistemoj ekde Romio|roniaj epokoj.

Fideikomisa juro aplikiĝas al havaĵoj tenitaj por investado kaj financa sekureco. Punjuro permesas ke la plendo alvenu al kompenso se la posedo de persono estas damaĝita.

## Notoj 
## Referencoj 
* 
* 
* 

## Bibliografio 
* 

Kategorio:Juro
(19622) 1999 RY2

**(19622) 1999 RY2** estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan
(Kroatio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Korado Korlević
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Egaleco antaŭ la leĝo

[eta|upright|Statuo de Egaleco, [Parizo. *Alegorio de egaleco*]]
**Egaleco antaŭ la leĝo**, konata ankaŭ kiel **egaleco sub la leĝo**, **egaleco antaŭ la okuloj de la leĝo**, aŭ simple **laŭleĝa egaleco**, estas la principo sub kiu ĉiuj personoj estas subjektoj al la samaj leĝoj de la justico (deviga procezo). Tiukadre oni povas subkompreni ke leĝo, juro kaj justico estas sinonimoj. Juro ankaŭ vekas gravajn kaj kompleksajn temojn koncerne egalecon, justecon kaj justicon. Estas malnova diraĵo ke 'Ĉiuj estas egalaj antaŭ la leĝo.' La aŭtoro Anatole France diris en 1894, "en sia majesta egaleco, la leĝo malpermesas egalece al riĉuloj kaj al malriĉuloj dormi subponte, almozi surstrate, kaj ŝteli pantranĉojn." La kredo en egaleco antaŭ la leĝo estas nomata *leĝa egalismo*.

Artikolo 7a de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj asertas ke "Ĉiuj estas egalaj antaŭ la leĝo kaj estas rajtigitaj sen ajna diskriminacio al egala protektado fare de la leĝo."

Laŭ la Unuiĝintaj Nacioj, tiu principo estas tia por protekti la minoritatojn kaj la malriĉulojn.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Civila libereco
* *unu homo, unu voĉdono*, politika slogano de universala voĉdonrajto

## Bibliografio 
* Hudson, Adelbert Lathrop (1913). "Equality Before the Law," *The Atlantic Monthly*, Vol. ĈII, pp.&nbsp;679–688.
* Shenfield, Arthur A. (1973). "Equality Before the Law," *Modern Age,* Vol. XVII, No. 2, pp.&nbsp;114–124.

Kategorio:Rajtoj
Kategorio:Politiko
Kategorio:Socio
Kategorio:Justico