Urbodomo de Filadelfio

**La Urbodomo de Filadelfio** () estas nubskrapulo situanta en la centro de Penn Square en Filadelfio, Pensilvanio, Usono .

La konstruaĵo estas 167 m alta, inkluzive de la alteco de la statuo de la fondinto de la urbo, William Penn, situanta sur ĝia pinto; La konstruaĵo estis la plej alta nubskrapulo en la mondo de 1901 ĝis 1908 , post kiuj ĝi restis la plej alta en Pensilvanio ĝis ĝi estis superita en 1932 fare de la Golfturo (Gulf Tower) en Pittsburgh; Ĝi tiam restis la plej alta konstruaĵo en Filadelfio ĝis la konstruado de *One Liberty Place* (1984-87) finis la neformalan ĝentelmanan akordon kiu limigis la altecon de konstruaĵoj en la urbo . Hodiaŭ ĝi estas la 15-a plej alta konstruaĵo en la ŝtato.

La Urbodomo estis la plej alta masonaĵkonstruaĵo en la mondo ekde la kolapso de konusbazo de la Mole Antonelliana en Torino en 1953. La ĉefaj materialoj uzataj por ĝia ornamado estas kalkŝtono, granito kaj marmoro.

En 2007, la konstruaĵo estis vicigita 21-a en la listo de la Usona Instituto de Arkitektoj de la 150 plej rimarkindaj usonaj konstruaĵoj .

## Historio 
maldekstra|eta|255x255ra|La suda fasado de la konstruaĵo
maldekstra|eta|261x261ra|La Urbodomo en 1897
La konstruaĵo estis dezajnita fare de Skot-naskita arkitekto John MacArthur Jr. en la Dua Imperia stilo kaj estis konstruita inter 1871 kaj 1901 ; La konstrukosto estis 24 milionoj USD. Dezajnita por esti la plej alta konstruaĵo en la mondo, ĝi estis superita en alteco dum konstruo fare de la Vaŝingtona Monumento kaj la Eiffel-Turo, kvankam post kompletigo ĝi estis por tempo la plej alta konstruaĵo de la mondo dezajnita por gastigi homojn. Ĝi estis la unua moderna konstruaĵo (krom la Eiffel-Turo) estanta konstruita por esti la plej alta en la mondo, kaj ankaŭ la unua sekulara konstruaĵo dezajnita por loĝigi homojn por meti tian rekordon: ĉiuj antaŭaj plej altaj konstruaĵoj havis religian celon, inkluzive de eŭropaj katedraloj kaj, dum la antaŭaj 3,800 jaroj, la Granda Piramido de Gizo.

Kun preskaŭ 700 ĉambroj, Urbodomo estas la plej granda municipa konstruaĵo en Usono kaj unu el la plej grandaj en la mondo.  La konstruaĵo enhavas tri branĉojn de registaro: plenuma (urbodomo), leĝdona (urba konsilantaro) kaj parte jura (civitana tribunalo).

La konstruaĵo estas pintita per 11.3 m alta, 27 tuna bronza statuo de la fondinto de la urbo, William Penn; Ĝi estas unu el 250 skulptaĵoj kreitaj fare de Alexander Milne Calder kiuj ornamas la konstruaĵon interne kaj ekstere. La statuo havas la plej altan pinton de iu ajn konstruaĵo en la mondo.

Calder volis meti la statuon suden, por ke ĝia vizaĝo estu prilumita de la suno dum la plej granda parto de la tago, por ke la spektantoj povu pli bone aprezi la detalojn de lia laboro. La statuo, aliflanke, fakte frontas nordoriente, direkte al Penn Treaty Park en la Fishtown sekcio de la urbo, nomita laŭ la ejo kie William Penn subskribis traktaton kun loka indiana tribo. Aldone al Penn Treaty Park, Pennsbury Manor, la kampara hejmo de Penn en Bucks County, situas en la sama direkto.

La horloĝo, 8 m en diametro, estas instalita sur ĉiuj kvar flankoj de la metala parto de la turo .

La nura observoferdeko en la urbo situas rekte sub la bazo de la statuo, je alteco de proksimume 152 m super stratnivelo. Antaŭe enfermita per ĉenliga skermado, la rigardplatformo nun estas enfermita per vitro. Ĝi estas alirita per 6-persona lifto, kies vitrokabano permesas al vizitantoj vidi la lignan superkonstruaĵon kiu apogas la turon. La ŝtuparo ene de la turo estas uzataj nur por krizelirejo. La ornamado de la turo estis simpligita dum tempo; La grandegaj girlandoj kiuj ornamis la suprajn panelojn de la turo estis forigitaj.

La Penn-statuo estas kava, kaj mallarĝa piedira tunelo tra ĝi kondukas al malgranda (22 coloj en diametro) luko ĉe la pinto de la ĉapelo de la statuo.

Dum multaj jaroj, Urbodomo restis la plej alta konstruaĵo en Filadelfio sub la kondiĉoj de ĝentlemana akordo malpermesanta la konstruadon de iu konstruaĵo pli alta ol la alteco de la statuo de William Penn. Ĝi ĉesis validi en 1987 kiam unu el la *One Liberty Place* nubskrapulo estis konstruita.

La Urbodomo estas Nacia Historia Orientilo. En 2006, ĝi estis nomumita Nacia Historia Civila Inĝenieristiko-Orientilo fare de la Usona Socio de Civilaj Inĝenieroj.

## Galerio 

Dosiero:Photocopy_of_southeast_pavilion_under_construction,1881.PCA_-_The_New_Public_Buildings,_Penn_Square,_Broad_and_Market_Streets,_Philadelphia,_Philadelphia_County,_PA_HABS_PA,51-PHIL,327-45.tif|Dum konstruado, 1881
Dosiero:PH(1897)_p11_STATUE_OF_WILLIAM_PENN.jpg|La statuo de William Penn antaŭ ol ĝi estis metita pinte de la konstruaĵo
Dosiero:Philadelphia_City_Hall-zoom.JPG|Statuo de William Penn sur la tura kupolo de Urbodomo
Dosiero:2013_Philadelphia_City_Hall_N._Broad_Street_arcade_1.jpg|Arkado kondukanta al la interna korto de la urbodomo
Dosiero:City_Hall_Philadelphia.jpg|
Dosiero:Philadelphia_City_Hall_night.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Google Strata Vido

Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Filadelfio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1901