open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Remetea (Harghita)

**Remetea** [remetja] ( [djerdjoremete]) estas komunumo en Rumanio en la maldekstra bordo de la rivero Mureș, nordoriente de Gheorgheni. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj Ciutac Sat, Martonca, Sineu kaj Făgețel.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 6 207 loĝantojn (hungaroj); en 1992 6 582 (98 % da hungaroj). Proksime de la komunumo troviĝas mineralakvaj fontoj. En 1968 la kuracbanejoj estis rekonstruitaj.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1567. Ĝi estis sikula vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Csík*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Jenő Balás (decembro 1882 – Budapest, 6-a de marto 1938): inĝeniero pri minejoj.
* Attila Balázs-Bécsi historiisto, arthistoriisto
* András Borbély (n. 1982): poeto
* Tibor Cseres (1-a de aprilo 1915 – Budapest, 24-a de majo 1993): verkisto.
* István Ferencz, Krisztusfaragó István (Remetea, 17-a de julio 1910 – Ĉikŝomjo, 4-a de januaro 1988): naivisma artisto, lignoskulptisto.
* Antal Győrffy (1831 – Rozsnyó, 22-a de marto 1875): aktoro, direktoro.
* László Ivácson (29-a de decembro 1971): koreografo http://www.hte.ro/tarsulat/8-ivacson-laszlo/
* Róbert Laczkó Vass (Remetea, 24-a de junio 1976): aktorohttp://www.huntheater.ro/cv.php?soid=26
* Mária Nagy (n 1959): distramuzika kantistino vivanta ekde 1997 en Gárdony (Hungarujo).
* Levente Molnár (n. 1983): operkantisto (baritono).
* József Nagy historiisto
* Vilmos Nagy (n. 19-a de majo 1931): dekoraciartisto.
* Elek Paál (16-a de julio 1883 – 13-a de majo 1963, Târgu Secuiesc): pedagogia verkisto, publicisto.
* Ferenc Puskás, *P. Hugolin* (15-a de januaro 1908 – 27-a de decembro 1993, Dej): eklezia verkisto.

## Bibliografio 
* Garda Dezső:* Munkarend és hagyományőrzés*: Gyergyóremete monográfiája. Státus Könyvkiadó, 2003.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la vilaĝohttp://gyergyoremete.info/
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Remetea jud Harghita.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU HR Remetea CoA.png|La blazono

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Internacia latino

**Internacia latino** (*Latino internationale*) estas planlingvo proponita de *Ugo Basso*, de Vintimille (Ventimiglia), ĉirkaŭ 1910, post li pasis al Latino sen fleksio. La projekto klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj.

 
Specimeno: Seniores. Omne cultore de lingua internationale "a posteriori" admitte que lingua internationale debe essere basato super principio de maximo internationalitate. Sed, dum omne proclama optimo isto principio, in pratica omne abbandona illo. Me demonstrarà brevemente isto assertione.

Traduko: ''Sinjoroj. Ĉiuj kultistoj de internacia lingvo "a posteriori" akceptas ke lingvo internacia estu bazata sur precipo de pli granda internacieco. Sed, dum ĉiuj proklamas tre bona tion precipon, praktike ĉiuj lasas ĝin. Mi montros rapide tiun aserton".

## Bibliografio
*Basso, U. 'Vocabulario de latino internationale, comparato cum Anglo, Franco, Germano'', “Revista universale”.  Paris, Gauthier et. Villars, a. 4, 1914

Kategorio:Eŭroklono
Luncșoara (Aușeu)

**Luncșoara** [lunkŝoara] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 508 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 134. Ĝi estis unue menciita skribe en 1435. Dum la turka submetiĝo ĝi pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1939 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Aușeu.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero:RO BH Luncsoara 2011.71.jpg|La ligna preĝejo de Luncșoara

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Universala lingvo (Letellier)

**Universala lingvo** (*Langue universelle*) estas projekto de apriora lingvo proponita de Charles Letellier, profesoro de universitato de Caen, 1852. Kelkaj homoj pensas ke L.L. Zamenhof konis la projekton. La aŭtoro preparis dum la jaroj 1852-1886 4 volumojn dikegajn pri la projekto.

Ĝia vortprovizo estis bazita sur dekuma klasifiko de ideoj kaj de tiamaj ideoj pri stenografio. Ĉiuj eblaj ideoj estis klasifikitaj sub dek ĉefaj kategorioj, markataj per unu vokalo. Ĉiuj tiuj kategorioj estas modifeblaj per dek akcesoraj ideoj, kiuj estas reprezentataj per kelkaj konsonantoj. Tio donis unu centon da unusilabaj radikoj, ĉiuj ligitaj al unu ideo kaj ties modifo. Post li akiris mil dusilabojn, ĉiuj montrantaj unu ideon kaj du gradojn de modifo. Per ripetado de tiu simpla procedo, la kreiva aŭtoro plendis ke ĉiujn ideojn kaj ties modifojn oni povas diri facile kaj klare.  

## Ekzemplo de vortprovizo
*ege = patro, egé= patrino, egi = filo, ego = frato;
*Nombroj 1-10: a, e, i, o, u, ā, ē, ī, ō, bū;
*a= animalo, ab= mamulo; abo= karnovoro, aboj= feliso; aboje = kato;

## Bibliografio
*Letellier, C.L.A. Cours complet de langue universelle. Caen, 1852. 2 vol.

*Letellier, C. L. A., Application de la théorie du langage qui donne naissance à la langue universelle, aux signes représentatifs de la parole par l'écriture sténographique, Paris, 1854 / Century Bookbindery, 1983, reprint; 539 pp.

*Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v 1, Grammaire, 2nd edn 1861, 56+372 pp.

*Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v.2, Radicaux, 13+466 pp.

*Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v.3, Applications aux sciences, 515+ pp.

*Letellier, C. Cours complet de langue universelle, v.4, Applications aux lettres, 1855, 539+ pp.

La projekto ricevis bibliotekan kodon **119 "1856” LET** de Biblioteko Butler.

## Vidu ankaŭ 
* la apartigilon "universala lingvo".

Kategorio:Aprioraj lingvoj
Surduc

**Surduc** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Surduc (Copăcel) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
*Surduc (Iara) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
*Surduc (Iscroni) estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
*Surduc (Sălaj) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
Surduc (Copăcel)

**Surduc (Copăcel)** [surduk] () estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 638 loĝantojn (rumanoj), en 1992 549. Ĝi estis unue menciita skribe en 1508. Dum la turka submetiĝo ĝi pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Copăcel.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Ghiorac

**Ghiorac** [gjorak] ( erdeo:djarak) estas vilaĝo en Rumanio sude de Salonta. Administre ĝi apartenas al Ciumeghiu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 2 002 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 922 (rumanoj, 44% hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita en 1214. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Gyula Kocsis (*1972) aktoro.
* Imre Sebesi (*30-a de marto 1931): radioraportisto.
* Lajos Vincze (Erdőgyarak, 26-a de januaro 1920 – Bowling Green, 21-a de majo 1990) etnografo

== Komunumoj pri *erdő* (=arbaro) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Făncica

**Făncica** [fənĉika] ( e:rfanĉika) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Marghita. Administre ĝi apartenas al Abrămuţ.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 392 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 378 (rumanoj, 3% hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1278. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Voivozi (Șimian)

**Voivozi** [vojvozj] () estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Valea lui Mihai. En 1910 ĝi nombris 1 037 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 545 (rumanoj, ĉ. 5 % da hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1279. Ĝis 1919 kaj inter 1939 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Șimian.

Ĉe la vilaĝo ekzistas natura rezervejo de 5 ha, nomata *Pășunea cu Corynephorus*.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Cheșereu

**Cheșereu** [keŝereŭ] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Valea lui Mihai. Administre ĝi apartenas al Cherechiu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 517 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 107 (99 % da hungaroj). En la censo de 2002 84,4 % deklaris sin hungaroj kaj 13,9 % romaoj, sed 98,3 % indikis la hungaran lingvon kiel sian precipan lingvon.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1215. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Érkeserű apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Renomaj personoj 
* Dániel Ércsei reformita pastro.
* Mór Bihari (Érkeserű, 25-a de aprilo 1860 – ?) advokato, verkisto, fakverkisto.
* Jenő Böszörményi, *Goldhammer* (Érkeserű, 23-a de aprilo 1872 – Budapest, 8-a de aŭgusto 1957): inĝeniero pri mekaniko.
* Imre Csécsy Nagy (28-a de novembro 1804 – Debrecen, 23-a de julio 1847): kuracisto, kolegia instruisto, akademiano korespondanta (1844).
* János Keserüi Dajka (ĉ. 1580 – Gyulafehérvár, 18-a de majo 1633): reformita episkopo, eklezia verkisto.
* István Fráter (ĉ. 1630 – 1703): poemaŭtoro, filo de Pál, kantaŭtoro.
* Antal Radics (12-a de novembro 1726 – Cseklész, 15-a de septembro 1773): jezuito, fizikisto.
* Irén Rajz (12-a de aŭgusto 1886 – ?): aktorino, kantistino.
* Ernő Számadó (Budapest, 11-a de decembro 1907 – Érkeserű, 30-a de marto 1983) poetohttp://varad.ro/taxonomy/term/27 .

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Eridano

**Eridano** povas signifi
* Eridano estas mita rivero en la helena mitologio.
* Ĝi donis sian nomon al la konstelacio Eridano.
Koĉero

[eta|Koĉero sur [Fiakro]]
**Koĉero** - laŭ la germana vorto *Kutscher* - estas la kondukisto de ĉevalveturilo. La koĉero sidas sur la kondukbenko de kaleŝo aŭ alia ĉevalveturilo. La ilaro de koĉero konsistas el gantoj, antaŭtuko, kapvesto kaj longa vipo.

Multaj modernaj koĉeroj veturas laŭ la sistemo disvolvita de *Benno von Achenbach* (1861-1936). Ekzistas edukoj por fariĝi koĉero kaj akiri koĉerpermesilon per ekzameno.

Oni ne ĉiam bezonas tian permesilon por ĉevalveturilon en multaj landoj ĝi ne necesas por konduki ĉevalveturilon.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri la koĉeroj de Tjumeno)*

## Referencoj 
Kategorio:Profesioj
Kategorio:Sporto
Ĝemelo

eta|200ra
**Ĝemeloj** estas pluraj idoj de la sama akuŝo, plej ofte dunaskitoj, sed eble pli multe ol du.

## Tipoj de ĝemeloj 
### Plurzigotaj ĝemeloj 
En la plejmulto de la kazoj, la ĝemeloj venas de pluraj zigotoj (du zigotoj kaze de du ĝemeloj). Samtempe (maloftege unu post la alia kun monato de intertempo) pluraj zigotoj estas fekundigitaj. Ili evoluas kune en la utero. Duzigotaj (ankaŭ nomataj dizigotaj) dunaskitoj similas unu al la alia ne pli ol du malsamakuŝaj fratoj.

### Unuzigotaj ĝemeloj 
Kelkfoje okazas, ke la fekundigita zigoto disiĝas en du embriojn. Unuzigotaj (aŭ monozigotaj) ĝemeloj havas la saman genomon. Tial en la parolkutimo de kelkaj lingvoj (ekz-e la angla kaj hispana) oni nomas ilin "identaj ĝemeloj", aŭ (ekz-e la franca) "veraj ĝemeloj".

En maloftaj kazoj okazas, ke la zigoto disiĝas nur parte. Tiukaze la du ĝemeloj naskiĝas kunligitaj. Kunligitaj ĝemeloj estas konataj per la nomo de siamaj ĝemeloj laŭ Chang kaj Eng Bunker, kiuj naskiĝis en Siamo (nuna Tajlando) kiel kunligitaj ĝemeloj.

Tre malofte unu zigoto havas du nukleojn kaj estas fekundigita per du spermoj. Tiukaze la patrina duono de la genomo samas, dum la patra parto malsamas. Oni ilin nomas "duonmonozigotaj" ĝemeloj.

## Ĝemeloj inter bestoj 
Inter kelkaj aliaj bestaj specoj ĝemeleco estas normala. Kaprinoj aŭ ŝafinoj kutime naskas du idojn, kelkfoje tri. Naŭbendaj dazipinoj naskas kvar unuzigotajn idojn. Hundinoj, porkinoj kaj multaj aliaj naskas plurajn idojn.

## Terminologio de ĝemeloj en diversaj lingvoj 
En kelkaj lingvoj kutimas vortoj, kiuj signifas dunaskitojn kiel la angla *twins*, la franca *jumeaux*, la germana *Zwillinge* kaj la rusa *близнецы* (*bliznjecý*). Por trinaskitoj oni do uzas alian vorton, angle *triplets*, france *triplés*, germane *Drillinge*, ruse *тройня* (*trójnja*). En aliaj lingvoj kutimas vortoj, kiuj signifas dunaskitojn samkiel iajn ajn plurnaskitojn. Tio okazas ekz-e inter la latinidaj lingvoj: hispane *gemelos* aŭ *mellizos*. En kelkaj lingvoj kiel la hispana oni kutimas ne uzi tiujn vortojn kaze de bestoj, por kiuj la plurnasko estas normala, kiel hundoj kaj porkoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  How Twins Work


Kategorio:Familio
Cubulcut

**Cubulcut** [kubulkut] (, ) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Marghita. Administre ĝi apartenas al la komunumo Săcueni (Székelyhíd · Zickelhaid / Zeckelheid).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 482 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 062, kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1291. Ĝis la Traktato de Trianon de 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga imperio Aŭstrio-Hungario kaj inter 1919 kaj 1944 denove apartenis al Hungario kaj estis parto de la historia departemento Bihar.

## Famaj homoj 
* Julia Nagy popolpoeto 1943

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba komunumo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Oriono

**Oriono** povas signifi
* **Oriono** estas giganto en la helena mitologio
* **Oriono** estas konstelacio en la tera ĉielo, kiu enhavas, interalie, la nebulozon de Oriono kaj la stelaron Zono de Oriono
* **Orion** estas planata estonta kosmoveturilo de la usona kosmagentejo NASA, konstruota de Lockheed Martin, projektata kadre de la programo Konstelacio

## Vidu ankaŭ 
* Zono de Oriono
* Nebulozo de Oriono
* Orion (kosmoŝipo)
Luncșoara

**Luncșoara** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio;

* Luncșoara (Arad) estas vilaĝo en distrikto Arad.
* Luncșoara (Aușeu) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Luncșoara (Vorța) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
Damiș

**Damiș** [damiŝ] ( [ERdødamoŝ],  [DO:Meŝvalt]) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 207 loĝantojn (rumanoj), en 1992 883, en 2002 680 kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis ankoraŭ . Ĝi estis unue menciita skribe en 1587. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Bratca.

Damiș situas ĉ. 10 km sud-okcidente de la komunuma sidejo Bratca kaj estas ligita al ĝi per la distrikta vojo DJ764. En Bratca estas ankaŭ la plej proksima fervoja stacio. Damiș situas pli ol duoble tiom alte kiom Bratca.

## Fonto
*Magyar nagylexikon (la "hungara enciklopediego"), 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)  

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Lupoaia (Holod)

**Lupoaia (Holod)** [lupŭaja] ( farkaŝpatak) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 566 loĝantojn (rumanoj), en 1992 546. Ĝi estis unue menciita skribe en 1508. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar (reĝa departemento) vármegye*). Administre ĝi apartenas al Holod.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Motherland

**Motherland** (*Patrujo*, *Patrina lando*) estas la nacia himno de Maŭricio ekde la jaro 1968. La melodion komponis *Philippe Gentil* kaj la tekston kreis *Jean Georges Prosper*.

## Teksto de la himno 
Maŭricio
Kategorio:Naciaj simboloj de Maŭricio
Kategorio:Maŭricio
Albești (Sighișoara)

**Albești** [albeŝtj] (hungare: **Fehéregyháza**, germane **Weissenkirch**) estas komunumo en Rumanio sur la maldekstra bordo de la rivero Târnava Mare, nordoriente de Sighișoara. En 1910 ĝi havis 2.049 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj, germanoj); en 1992 3.484 (rumanoj, 23&nbsp;% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1231. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Nagy-Küküllő vármegye*). La 31-an de julio 1849 tie estis parte la batalo de Segesvár, en kiu perdis sian vivon Sándor Petőfi. La memoron de la poeto gardas memormuzeo kaj monumento ĉe la Ispán-fonto.

Administre apartenas al la komunumo la vilaĝoj Ţopa (Alsóbún),
Valea Albeștiului, Bârlibășoaia, Boiu, Jacu, Șapartoc, Valea Dăii, Valea Șapartocului.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Attila Szabó T. *Szabó Törpényi* (12-a de januaro 1906 – Kluĵo, 3-a de marto 1987): lingvohistoriisto, filologo.
* Géza Sárdi (1921): popolpoeto.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Albesti jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_MS_Albesti_CoA.jpg|La komunuma blazono

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Tăut

**Tăut** [təut] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Salonta. Administre ĝi apartenas al Batăr.

## loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 713 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 001 (rumanoj, 5% hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1316. Ĝia hungara loĝantaro dum la turka submetiĝo pereis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Iosif Romulus Botto (2-a de novembro 1904 - ?): komponisto kaj kapelestro.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapoj de distriktoj de Transilvanio 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Dialogujo

[eta|Ekzemplo de [vindozo|vindoza **dialogujo**.]]
**Dialogujoj** estas specialaj fenestroj, kiuj estas uzataj de programo aŭ de mastruma sistemo por afiŝi informojn al la uzantoj, aŭ por ricevi ties respondon se necesas.

## Referencoj 
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Komputila fasado
Băile Felix

**Băile Felix** [bəile feliks]) () estas banejo en Rumanio sud-sudoriente de Oradea. Tie estis banejo jam en la mezepoko, sed ĝi en la 16-a jarcento pereis. Ĝi estis restarigita en 1716 de premontra kanoniko Felix Helcher, kies nomon ĝi ricevis. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenis al komunumo Sânmartin, sed poste oni aligis ĝin al Oradea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Image:Baile Felix 00.jpg
Image:Baile Felix 01.jpg
Image:Baile Felix 02.jpg
Image:Baile Felix 03.jpg
Image:Baile Felix 04.jpg
Image:Baile Felix 05.jpg
Image:Baile Felix 06.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Șilindru

**Șilindru** [ŝilindru] () estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Valea lui Mihai. En 1910 ĝi nombris 990 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 019 (rumanoj, 53 % da hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1163. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Șimian.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* János Farkas (Érselénd, 19-a de majo 1897 – Budapest, 17-a de septembro 1966):hungara pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero:Érselénd (Şilindru) - train station.JPG|La stacidomo de Șilindru

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Vășad

**Vășad** [vəŝad] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Valea lui Mihai. En 1910 ĝi nombris 1&nbsp;593 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 estis 1&nbsp;078 (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1219. Ĝis 1944 ĝi apartenis al Hungario, Bihar. Administre ĝi apartenas al Curtuișeni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Berechiu

**Berechiu** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Berechiu (Apateu) estas vilaĝo en Distrikto Arad.
*Berechiu (Cefa) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
***Berechiu (Arad)**
Berechiu (Cefa)

Berechiu (Cefa) (berekiu) () estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 561 loĝantojn (rumanoj), en 1992 344. Ĝi estis unue menciita skribe en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Cefa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Felcheriu

**Felcheriu** [felkeriu] (hungare **Felkér**, germane **Oberkeer**) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 613 loĝantojn (rumanoj), en 1992 370. Ĝi estis unue menciita skribe en 1214. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Oşorhei.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* distrikta mapo  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Vărzarii de Sus

**Vărzarii de Sus** [vǝrzarij de sus] () estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Beiuş. En 1910 ĝi nombris 375 loĝantojn (rumanoj), en 1992 185. Ĝi estis unue menciita skribe en 1552. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Vaşcău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Lugașu de Sus

**Lugașu de Sus** [lugaŝu de sus] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 624 loĝantojn (rumanoj), en 1992 850. Ĝi estis unue menciita skribe en 1733. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Lugașu de Jos.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Loka interŝanĝa sistemo

**Loka interŝanĝa sistemo** (aŭ "LIS") estas ekonomika sistemo por alternative interŝanĝi, evoluanta apud la ekonomia superrega interŝanĝa sistemo. La LISoj organiziĝas en senprofitcelaj retoj, loke enradikiĝintaj, kiuj ebligas al siaj membroj interŝanĝi varojn kaj servojn, sen uzi tradician monon.

## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
Tempobanko

*La futuro de mono: Preter avido kaj malabundo*

Kategorio:Ekonomio
Konosamento

eta|180px|
eta|180px|
eta|180px|Antaŭa flanko
eta|180px|Dorsa flanko

La **konosamento** (angle "bill of lading, B/L") estas datita dokumento en kiu la transportisto deklaras, ke ŝi aŭ li akceptis difinitajn varojn por transporti ilin al indikita loko kaj indikita persono. (La vorto originale rilatis al transmara transporto kaj poste konkeris unue la aeran transporton, sekve la fervojan kaj perstratan.)

Sinonimo: ŝarĝatesto

## Vidu ankaŭ 
* Ŝipa trafiko
* Akva transporto
* Internacia komerco

Kategorio:Juraj dokumentoj
Kategorio:Komerco
Kategorio:Transporto
Kategorio:Dokumentoj
Montmélian

**Montmélian** estas komunumo de proksimume 4000 loĝantoj (fine de  tie vivis ekzakte ) en Francio. Ĝi situas en la departemento Savojo (france *Savoie*, arpitane *Savouè*), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*), kaj en la samnoma historia regiono Savojo.

## Partnera urbo 
20px Höchst im Odenwald (Germanio)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Savoie
* Montmélian (stacidomo)

[eta|maldekstra|300px|Ponto super la rivero [Izero (rivero)|Isère en Montmélian ]]
eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj


Kategorio:Komunumoj de Savoie
Semela

**Semela** aŭ **Semelo**, el la gr. Σεμελη, laŭ la helena mitologio, estis filino de Kadmo kun Harmonia, reĝo kaj reĝino de Tebo. El la frigio-traka ξεμελώ, *dzemeló*, *tero*, *terpatrino*; antaŭ ol la dominado de la olimpaj dioj, ŝi estis pradiino, hipostazo de la Granda Patrino. Ŝi estis patrino de Dionizo, la dio de la vino kaj de ekstazo. Ŝi estis la plej bela el la fraŭlinoj dediĉataj al Zeŭso. Oni supozis ŝin blondan kaj pro tio oni rilatigis ŝin al la blankvino.

La princino kaj Zeŭso sekrete renkontiĝis en la palaco. Hera, la suspektema edzino de la olimpestro, alivestiĝis kiel la servistino de Semela, la maljuna Beroa, kaj alvenis al ŝi. La ĵaluza edzino, do, provis igi la amantinon rezigni sian amaferon. Sensukcese, ŝi decidis venĝi sin kontraŭ la kromamantino de sia edzo. Ŝi komencis, do, konvinkante Semelan pri tio ke ŝia amanto ne estis la Patro de la dioj, sed nur ordinara homo kiu profitis de ŝia naiveco, kaj ke ŝi, nepre, devu peti de li pruvon de lia dieco.

Finfine konvinkita, Semela petis al Zeŭso pruvon de sia dieco, ke li prezentu al ŝi laŭ sia tuta majesto kaj gloro. La amanto, tamen avertis ŝin pri la danĝero de tiu peto, ĉar neniu mortemulo postvivus tian eksterordinaran sperton, sed promesinte, ĉe la rivero Stikso, neniam negi ian ajn peton de la amatino, li konsentis kaj montriĝis al ŝi je sia tuta grandiozeco kaj gloro. La sperto estis fatala. La fulmoj kaj tondroj eliĝintaj de la potenco de la olimpa dio bruligis la palacon kaj karbonigis la princinon.

Tamen Semela estis graveda kaj Zeŭso eltiris la embrion, ankoraŭ vivan, el la ventro de la mortintulino kaj enmetis lin en sian femuron ĝis la fino de la koncipiĝo. Kelkaj monatoj poste naskiĝis Dionizo, la dio dufoje naskiĝinta.

Oni diras ke post kelktempo, Dionizo malsupreniris Hadeson kaj
reakiris Semelan, portante ŝin al Olimpo kie ŝi fariĝis senmorta kaj estis alinomita Tionea, *la ardantino*, hodiaŭ adorata kiel diino de la geedziĝo. Por atingi tiun heroaĵon, la dio de la vino malsupreniris tra la regiono Lerno, direktiĝis al Hadeso, kie li subaĉetis Persefonan, la reĝino de la inferoj, por ke ŝi liberigu sian patrinon, kiu kune kun la filo supreniris al la templo de Artemisa. Ŝia nova nomo, Tionea, estis interkonsento inter Dionizo kaj Zeŭso, por eviti la koleron de Hera kaj la ĵluzoj de aliaj animoj. Parto de la konstelacio *Corona Australis* havas la nomon *Harplekto de Tionea*, honore al tiu nova diino.

Oni ankaŭ diras ke Semela estas fondintino aŭ la diino de la nigra popolo, ĉar ŝi ascendis al ĉielo tute nigrumita de la fajro de Zeŭso.

## Vidu ankaŭ 
* 86 Semelo

Kategorio:Dioj pri familio
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Partneroj de Zeŭso
Kategorio:Diinoj de la romia mitologio
Ido (persona nomo)

**Ido** estas persona nomo por viroj. Pli frue ĝi estis trovebla en pluraj partoj de Nederlando, nun ĉefe en la provincoj Groningen kaj Frislando.

Al la sama grupo apartenas ankaŭ *Idde, Idsge, Itsen, Ydes* kaj la virinaj formoj *Iddichje, Ytske* k.a. Komparu ankaŭ kun *Edo* kaj *Ida*.

Eventuale la nomoj devenas de la ĝermana radiko *id-*, kiu signifas "esti laboranta".

Konata portanto de la nomo estas ekzemple la historiisto Ido de Haan.

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Universala lingvo (Martinez)

**Universala lingvo** (*Lengua Universal*) estas planlingvo proponita de hispano Pedro López Martinez en 1852.  Ĝi estis aposteriora lingvo bazita sur latinidaj lingvoj. Ĝia gramatiko estas naturalisma kaj neregula.
 
## Specimeno 
## Bibliografio 
* Julián Velarde Lombraña (1987), "Proyectos de lengua universal ideados por españoles (1653-1954)", Taula. Quaderns de pensament (Palma de Mallorca) 7-8, p.&nbsp;7-78 (p.&nbsp;15-25). ISSN 0214-6657. ()
* María Luisa Calero Vaquera: *Proyectos de lengua universal: la contribución española* ("Projektoj de universala lingvo: la hispana kontribuo"), 1999, universitato de Kordobo, paĝoj 96, 97 kaj 116 ()
## Vidu ankaŭ 
* la apartigilon "universala lingvo".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* baza informo en la libro *In the Land of Invented Languages* ("en la lando de inventitaj lingvoj") ()

Kategorio:Planlingvoj
Valea Mare de Criş

**Valea Mare de Criş** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

***Valea Mare de Criş (Borod)** estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
***Valea Mare de Criş (Tomeşti)** estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
Tatro

**Tatro** povas esti:

* Tatroj aŭ Tatro - montaro 
**  Altaj Tatroj - la plej alta montaro
** Vysoké Tatry aŭ Altaj Tatroj - urbo
** Tatra nacia parko (apartigilo)
* 1989 Tatro - asteroido 
* Tatra - aŭtomobilo
** Tatra 97 - modelo
* Tatra 815 - kamiono
* Tatra T2 - tramo
* Tatra T3 - tramo
Valea Mare de Criș (Borod)

**Valea Mare de Criş (Borod)** [valja mare de kriŝ] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 498 loĝantojn (rumanoj), en 1992 547. Ĝi estis unue menciita skribe en 1392. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Borod.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Păulești

Păuleşti estas nomo de pluraj lokoj en .

* Păuleşti (Satu Mare) estas komunumo en distrikto Satu Mare.
* Aldone, Păuleşti ankaŭ estas komunumo en distrikto Prahova
* kaj en distrikto Vrancea.
* Păuleşti (Brusturi) estas vilaĝo en la komunumo Brusturi de la distrikto Bihor,
* kaj Păuleşti estas vilaĝo en la komunumo Bulzeștii de Sus de la distrikto Hunedoara.

* Krome, Păuleşti ankaŭ estas komunumo en la distrikto Călăraşi de .
Păulești (Brusturi)

**Păulești** [pəuleŝtj] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Brusturi.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 303 loĝantojn (rumanoj), en 1992 442. Ĝi estis unue menciita skribe en 1413. Ĝiaj unuaj loĝantoj verŝajne estis sudslavoj rifuĝintaj de antaŭ turkoj.

## Historio 
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Feneriș

**Feneriș** [feneriŝ] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 852 loĝantojn (rumanoj), en 1992 617. Ĝi estis unue menciita skribe en 1580. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Pocola.

Du kilometrojn sud-okcidente de Feneriș pasas la nacia vojo DN76 (Beiuș – Oradea).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Mondal

**Mondal** estas esperantido proponita de Seven Forshell (?-1949) , sveda idisto ĉirkaŭ 1945. La aŭtoro volis reformi la Idon por ke ĝi estas pli facila al "orientanoj", pro tio, li prenis multajn radikojn el la sanskrito. Sekve la projekto estas "ne-rekta" esperantido, aŭ "idido".

La lingvo havis malgrandan revuon nomata "La Publiko".

Kategorio:Esperantidoj
Fenestra Sistemo X

La **Fenestra Sistemo X** (**X** aŭ **X11** aŭ *X Window System* en la angla) estas sistemo por fenestrokreo kiu administras la interagon homo-maŝinan per ekrano, muso kaj klavaro ĉe kelkaj komputiloj rete. Malprave, ĝi estas nomata **X Window**; ĝia nomo estas **X** kaj ĝi estas sistemo por fenestrokreo. Tiu mallongigo estas maltaŭga ĉar angle ĝi havas nenian sencon. Ĝi provizas fenestrojn por bitmatricaj ekranoj. La servilo X estas uzata de Mac OS X (kiu senŝanĝe uzas Quartz). Eblas la instalado de servilo X en plejparto de la operaciumoj, interalie Vindozo. Kutime oni diras pri iu programaro, ke ĝi funkcias en X, kiam ĝi estas pripensita por la medio X.

Ĝi estas malferma normo de grafika interago kun la uzanto por Uniksoj (Linukso, BSD, ktp.).

## Historio 
La sistemo X estis disvolvita en la MIT por provizi grafikan uzulinterfacon al la Uniksaj sistemoj. Ĉi tiu protokolo permesas komuniki per reto inter uzanto kaj unu aŭ pluraj komputiloj, do la reto estas nevidebla por tiu. Ĝenerale, kiam oni parolas pri 'Fenestrosistemo X', oni celas la 11-an version, kiu estas la nuna.

## Kliento - Servilo 
X montras la grafikan informon, kaj ĝi estas sendependa de la operaciumo. La sistemo uzas la paradigmon kliento-servilo. La kliento estas la programo, kiu volas montri ion per ekrano, dum la servilo estas la programo, kiu montras la interfacon kaj legas la datumojn de la muso kaj la klavaro.
Ĉi tie, la programoj povas funkcii en malproksima komputilo (kliento) dum oni povas ĝin vidi loke, do oni havas travideblecon per reto.

## Serviloj 
Ekzistas multaj serviloj por malsamaj operaciumoj, inter ili:
* XFree86
* Xgl
* Xorg

### Notoj 
Kategorio:X Window System
Kategorio:Programaro de Unikso-similaj sistemoj
Kategorio:Grafikaj uzulinterfacoj
Kategorio:Libera programaro
Fânațe

**Fânațe** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Fânațe (Câmpani) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Fânațe (Urmeniș) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Fânațe (Ocnița) estas aligita al vilaĝo Ocnița en distrikto Bihor.
* Fânațe (Ceanu Mare) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
* Fânațe (Cluj-Napoca) estas vilaĝo aligita al Cluj-Napoca en distrikto Cluj.
* Fânațe (Cernești) estas vilaĝo en distrikto Maramureș.
* Fânațe (Band) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Fânațe (Fărăgău) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Fânațe (Petrilaca de Mureș) estas aligita al Petrilaca de Mureș en distrikto Mureș.
* Fânațe (Iclănzel) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Fânațe (Tăureni) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
Socet

**Socet** [soĉet] estas la nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Socet (Șinteu) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Socet (Cerbăl) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
Socet (Șinteu)

**Socet** [soĉet] () estas vilaĝo en Rumanio 40&nbsp;km oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 271 loĝantojn (slovakoj), en 1992 144 (slovakoj). Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Șinteu.

En la censo de 2002 ĉiuj 129 loĝantoj deklaris sin etnaj slovakoj. Ankaŭ en la tuta komunumo vivas preskaŭ nur slovakoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Fughiu

**Fughiu** [fugju] (hungare **Fugyi**, germane **Fuugl**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de la urbo Oradea (hung. Nagyvárad, germ. Großwardein). En 1910 ĝi nombris 781 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj), en 1992 897 (rumanoj, 47% hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1236. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario respektive al Hungario kaj estis parto de la departemento Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Oşorhei (hung. Fugyivásárhely, germ. Burgdorf).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* distrikta mapo  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Vărzari

Vărzari (varzarj) () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 343 loĝantojn (slovakoj), en 1992 385 (slovakoj, rumanoj, 5% hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1910. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Popeşti.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Fiziș

**Fiziș** [fiziŝ] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Finiș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 325 loĝantojn (rumanoj), en 1992 269.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1552. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Mondik

**Mondik** estas planlingvo proponita de Jos. Jousten, Nederlando, 1929. Ŝajne estas esperantido.

Specimeno

*Essa kontent ko ti destino ! Toprim pensen, dueto parlen ! Le vort parlet, rest parlet !
*(Traduko): Estu kontenta pri cia destino! Unue pensi, due paroli! La vorto parolita, restas parolita! 

Kategorio:Esperantidoj
Galoșpetreu

**Galoșpetreu** [galoŝpetreu] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Tarcea.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 374 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 025 (rumanoj, 85 % da hungaroj). En la censo de 2002 el la 985 loĝantoj nur 80,1 % deklaris sin hungaroj, sed 92,4 % deklaris la hungaran sia unua lingvo.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1321. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Bihar*).

La evangelia preĝejo estas de 1621, la grek-katolika de 1892.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Irén Lokodi (n. 30-a de septembro 1955): instruistino, redaktorino.
* Kálmán Sass (17-a de aprilo 1904 – Gherla, 2-a de decembro 1958) ref. eklezia verkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Eŭropo (apartigilo)

**Eŭropo** povas esti:
* virino en la helena mitologio, vidu Eŭropa
* kontinento, vidu Eŭropo
* luno de Jupitero, vidu Eŭropo (luno)
* asteroido, vidu 52 Europa
* insulo, vidu Eŭropinsulo
* planlingvo de 1914, vidu Eŭropo (planlingvo)
* himno de Kosovo, vidu *Eŭropo (himno)*
* familiara (kaj malpreciza) nomo de la Eŭropa Unio, vidu Eŭropa Unio
* filmo, vidu Eŭropo Eŭropo
Olosig

**Olosig** ( (olasi) malnova nomo: *Váradolaszi*, ) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Marghita. Administre ĝi apartenas al la komunumo Săcueni (Székelyhíd · Zickelhaid / Zeckelheid).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 769 loĝantojn (hungaroj), en 1992 574, kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1291. Dum la turka submetiĝo ĝi pereis. Ĝis la Traktato de Trianon de 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de la habsburga imperio Aŭstrio-Hungario kaj inter 1919 kaj 1944 denove apartenis al Hungario kaj estis parto de la historia departemento Bihar.

== Komunumoj pri *olasz* (=italo) en Hungara reĝlando ==

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Gravaj personoj 
* Ferenc Kövessi (1875 – Budapest, 13-a de januaro 1945): plantfiziologo, biologo, univ. prof.
* Ferenc Lajcsák (Selmecbánya, 12-a de decembro 1772 – Váradolaszi, 5-a de majo 1848): rom-katolika episkopo.
* Krisztina Parázsóné Nádudvary (1-a de majo 1813 – Pest, 24-a de februaro 1838): aktorino.
* Antal Péch (14-a de junio 1822 – Selmecbánya, 18-a de septembro 1895): inĝeniero pri minejoj fakverkisto, ano korespondanta de la Hungara Scienca Akademio (1879).
* József Péch (4-a de januaro 1829 – Budapest, 17-a de novembro 1902): akvokonstrua inĝeniero, fakverkisto.
* Ede Szigligeti, *Szathmáry József* (Váradolaszi, 8-a de marto 1814 – Budapest, 19-a de januaro 1878): hungara dramverkisto, aktoro, reĝisoro, ano korespondanta de la Hungara Scienca Akademio(1840).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba komunumo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Gurbești

**Gurbești** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Gurbești (Căbești) estas vilaĝo en komunumo Căbești en distrikto Bihor.
* Gurbești (Spinuș) estas vilaĝo en komunumo Spinuș en distrikto Bihor.
Lupoaia

**Lupoaia** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:
*Lupoaia (Holod) estas vilaĝo en distrikto Bihor
*Lupoaia (Creaca) estas vilaĝo en distrikto Sălaj
Daia (Ulieș)

**Daia**  (hungare: Dálya, **Székelydálya**, [se:kejda:ja]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Odorheiu Secuiesc. Administre Daia apartenas al la komunumo Ulieș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 604 loĝantojn (hungaroj); en 1992 279.

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1333. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Dálya apartenis al Hungario (*Udvarhely*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Lajos Bálint (n. 18-a de februaro 1928)
* Sándor Bedő, *Kálnoki Bedő* (Székelydálya, 2-a de februaro 1874 – Budapeŝto, 26-an de julio 1948) advokato.
* József Bene (1903 – Ulmo, 1986): pentristo.
* Emília Csűrös, *Bérczes Istvánné* (5-a de oktobro 1897 – Budapest, 9-a de septembro 1970): verkistino.
* Tibor Lázár: inĝeniero pri mekaniko
* József Lőrincz (n. 14-a de novembro 1947): instruisto, etnogafo, poeto, esploristo pri Áron Tamási.
* Jenő Osváth: atomfizikisto

## Bibliografio 
* Cs. Gergely Gizella: *Asszonyi helytállás Székelyföldön* (Virina firmeco en Sikullando) 1999.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Gurbești (Căbești)

**Gurbești** [gurbeŝtj] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 958 loĝantojn (rumanoj), en 1992 633. Ĝi estis unue menciita skribe en 1584. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Căbești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Gurani

:Vidu ankaŭ la goranan lingvon, foje nomatan foje *goranî*, foje *guranî*.

**Gurani** [guranj] (hungare: **Gurány**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 056 loĝantojn (rumanoj), en 1992 807. Ĝi estis unue menciita skribe en 1587. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Pietroasa.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio) 
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Gepiu

Gepiu (gepju) () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Cefa.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 162 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1017.

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 Gyapjú apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj 
* Ilona Jancsó verkistino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Prisaca

Prisaca estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Prisaca (Uileacu de Beiuş) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
*Prisaca (Constantin Daicoviciu) estas vilaĝo en Distrikto Caraş-Severin.
Șoimuș

**Șoimuș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* vilaĝo en la distrikto Alba, vidu Șoimuș (Rădești)
* vilaĝo en la distrikto Bihor, vidu Șoimuș (Remetea)
* vilaĝo en la distrikto Bistriţa-Năsăud, vidu Șoimuș (Șieu)
* vilaĝo en la distrikto Hunedoara, vidu Șoimuș (Hunedoara)
* vilaĝo en la distrikto Mureş, vidu Șoimuș (Coroisânmartin)
* vilaĝo en la distrikto Sălaj , vidu Șoimuș (Someș-Odorhei)

## Vidu ankaŭ 
* Șoimoș
Șoimuș (Remetea)

**Șoimuș** [ŝojmuŝ] ( djepyŝojmoŝ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Remetea

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 735 loĝantojn (rumanoj), en 1992 623.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1213. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar). . En 1950 disiĝis de ĝi Petreasa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Umag

eta|300ra|Ĉefa placo de Umag
[eta|300ra|[kazino de Umag]]
**Umag** (itale:Umago) estas urbo en Istarska Županija, la plej okcidenta provinco de Kroatio, situanta sur la duoninsulo Istrio.

## Origino 
La kolonio Unlacus ekestis dum la romia epoko sur eta insulo kaj estas ligita kun la kontinento, pro kio ekestis duoninsulo kun haveno.

La slavoj konkeris en la 9-a jarcento la regionon kaj la urbon. Unlago, kiel poste oni nomis la lokon, sub la superregado de la Venecianoj, akiris gravan havenan funkcion pro la ŝiptransportado de istria vino. Umago estis prirabita de la Ĝenovanoj en la 14-a jarcento sed la urbo kapablis restariĝi.

## La urbo 
Granda jakthaveno nuntempe estas parto de la granda haveno de Umag. La urbo situas ĉirkaŭ la haveno kaj konsistas el stretaj stratetoj, laŭlonge de la akvo situas kelkaj fiŝrestoracioj, barokaj kaj renesancaj konstruaĵoj kaj la kampanilo (Venecia sonorilturo). Ĉi tiu turo apartenas al la Ĉielenpreno de Maria- kaj Sankta Peregrino-kirko (1757) kun orgeno kiu datiĝas el 1776. Ŝtona reliefo el la 14-a jarcento de Sankta Peregrino (patrono de la urbo) videblas sur la muro de la kirko.

## Arto 
Je la placo *Trg Sveta Marina*, ĉe la moleo, troviĝas la Urba Muzeo kun arkeologia kolekto pri la riĉa pasinteco de la nordokcidenta parto de Istrio.
Proksime Galerio *Dante Marino Cettina* ekspozicias verkojn de la hodiaŭaj kroataj, slovenaj kaj italaj artistoj.

## Literaturo 
En la vilaĝo Materada, kiu apartenas al la komunumo Umago, naskiĝis la verkisto Fulvio Tomizza, de kiu en Esperanto aperis la verko "Materada" (Edistudio).

Kategorio:Urboj de Kroatio
Kategorio:Istrio
Tata

La vorto **Tata** havas plurajn signifojn, interalie:
* Tata (Hungario), urbo en Hungario
* Tata (Maroko), urbo en Maroko
* Tata (firmao), hinda firmaego
* Tata (tombejo): en Senegalo, *tata*, signifas « sankta terejo », kie oni entombigas batalintoj mortintaj''
* Tata (Elamo), reĝo de Elamo de 1600 ĝis 1580 antaŭ Kristo
* Tata Motors, barata marko de veturiloj de la firmao Tata
* Tata lingvo, parolata de tatoj en Dagestano
* 1109 Tata, asteroido
NGC 1

**NGC 1** (aliaj indikoj — **PGC 564**, **UGC 57**, **IRAS00047+2725**, **MCG 4-1-25**, **KCPG 2A**, **ZWG 477.54**, **ZWG 478.26**) estas galaksio en konstelacio Pegazo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
0001
Kategorio:Pegazo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 3

**NGC 3** (aliaj indikoj — **PGC 565**, **UGC 58**, **MCG 1-1-37**, **ZWG 408.35**, **ARAK 1**, **IRAS00047+0801**) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Eksteraj ligiloj 
0003
Kategorio:Fiŝoj (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
NGC 5

**NGC 5** (aliaj indikoj — **PGC 595**, **UGC 62**, **ZWG 518.12**, **MCG 6-1-13**, **4ZW 7**, **ZWG 517.17**, **NPM1G +35.0003**) estas galaksio en konstelacio Andromedo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
0005
Kategorio:Andromedo (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj