open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andělská Hora

**Andělská Hora** () estas urbo situanta en distrikto Bruntál en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Ĝi estis fondita en la jaro 1540 kiel minejurbo laŭ urba rajto de Jihlava. El la urbo devenis ankaŭ komponisto Eduard Schön. En sidejo de starosto troviĝas Urba minimuzeo kun historiaj objektoj kaj dokumentoj. Ekde la jaro 1961 ĝis la 23-a de novembro 1990 Andělská Hora estis parto de municipo Světlá Hora kaj nur en 1990 ĝi akiris memstarecon. Ĝi konsistas el partoj Andělská Hora kaj Pustá Rudná. Ekde la 23-a de aprilo 2008 estis al la municipo renovigita statuso de urbo.

## Gefiloj
*Franz Karl Alter, filologo kaj jezuito
## Loĝantaro 

Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Setlejoj en Hrubý Jeseník
Kategorio:Municipoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Urboj en distrikto Bruntál
Kategorio:Urboj en Ĉeĥa Silezio
Kara no Kyokai

**Kara no Kyōkai** (空の境界; [kara no kjo:kaj]; lit. *limo de la ĉielo*) estas romano de Nasu Kinoko, ilustrita de Takeuchi Takashi. Ĝi estas ofte klasigata al mangailustrita romano.

La originala verko estis publikigata sur retpaĝo de Nasu kaj Takeuchi ekde oktobro 1998. Je 30-a de decembro 2001, ĝi estis eldonata kiel doŭĵina libro ĉe Comic Market 61. Je 8-a de junio 2004, Kodansha reeldonis ĝin.
La romano estas unua romano de Nasu Kinoko, la teksto estas iom malfacila dum aliaj mangailustritaj romanoj emas facile legeblan tekston.

## Resumo 
Ĉefrolulino Ryogi Shiki ekposedis supernaturan povon vidi "morton" de aĵoj post vekiĝi komaton pro trafika akcidento. Ŝi estas ne certe de sian vivon, pro tio ŝi trovis sian vivecon en bataloj kontraŭ homoj kun eksterordinara povo.

La romano havas komunan mondbildon kun Tsukihime.

## Eksteraj ligiloj 
* Online magazine *Saizensen*, Comics, *Kara no Kyōkai the Garden of sinners*

Kategorio:Mangailustritaj romanoj
Jupănești

**Jupăneşti** [ĵupəneŝtj] (hungare: **Zsupánfalva**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Lugoj. Administre ĝi apartenas al Făget (Timiș).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 339 loĝantojn (rumanoj); en 1992 223 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1514. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Insulo Thetis

**Insulo Thetis** estas insulo de la Golf-Insularo en la Georgia Markolo inter Vankuvera Insulo kaj la ĉeftero de Brita Kolumbio. Ĝi havas ĉ. 350 loĝantojn kaj estas atingebla per regule kursanta pramŝipo de Chemainus. La insulo ricevis sian nomon en 1851 laŭ la ŝipo HMS Thetis, 36-kanona fregato de la Reĝa Mararmon kiun estris Kapitano Augustus Leopold Kuper (laŭ kiu nomiĝas la proksima Insulo Kuper). La ŝipo siavice havis sian nomon laŭ la nereidino Thetis de Greka mitologio. La unuaj setlantoj venis al Insulo Thetis en 1874 sed daŭra setlado establiĝis en la 1890-aj kaj 1900-aj jaroj.

## Fontoj 
* Mapo de Insulo Thetis 

The
Nerău

**Nerău** [nerəŭ) (hungare: **Nyerő**, germane: **Nero (Teremia Mare**) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudokcidente de Lugoj. Administre ĝi apartenas al Teremia Mare.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 460 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 1 018 (rumanoj, 5% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1806. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Torontál).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Teremia Mică

**Teremia Mică** (teremia mika) (hungare: **Teremi**, germane: **Albrechtsflor**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sânnicolau Mare. Administre ĝi apartenas al Teremia Mare.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1230 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj); en 1992 532 (rumanoj, 3% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1256. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Torontál*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Ferenc Cseresnyés (Teremi, 7-a de oktobro 1877 – Budapest, 10-a de aprilo 1964): kuracpedagogo.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Soca

**Soca** [soka] (hungare: **Karátsonyiliget**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1 065 loĝantojn (serboj, rumanoj); en 1992 535 (ukrainoj, serboj, rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1333. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Torontál vármegye). Administre ĝi apartenas al Banloc.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Rădmănești

**Rădmănești** [rədməneŝtj] (hungare: **Radmanóc**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Lugoj. En 1910 ĝi havis 697 loĝantojn (rumanoj); en 1992 66 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1437. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bara.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Moravský Kočov

**Moravský Kočov** (1869–1880 Kločov, ) estas vilaĝo en Ĉeĥio, suda parto de municipo Moravskoslezský Kočov kaj samtempe unu el ties du katastraj teritorioj. Moderna katastra teritorio de Moravský Kočov havas areon 14,31&nbsp;km² kaj ĝi etendiĝas laŭ ambaŭ flankoj de landa limo de Moravio kaj Silezio, ĉar estis al ĝi alligitaj ankaŭ sudaj parceloj de devena katastra teritorio Bruntál-město. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1405.

## Loĝantaro 
En Moravský Kočov estas registritaj 131 adresoj, 130 daŭre loĝigataj kaj 1 refreŝigeja aŭ dutempe loĝigataj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 111 domoj, el tio 99 daŭre loĝigataj.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Moravskoslezský Kočov
Slezský Kočov

**Slezský Kočov** (1869–1880 Slezský Kocov, ) estas malgranda vilaĝo en Ĉeĥio, norda parto de municipo Moravskoslezský Kočov. Vivas ĉi tie  (). Slezský Kočov havas areon  kaj ĝi etendiĝas en silezia flanko de landa limo de Moravio kaj Silezio.

## Historio 
Slezský Kočov estis fondita en la jaro 1544 sur parceloj, kiuj estis parto de senjorujo Bruntál. Antaŭe Slezský Kočov apartenis al katastra teritorio Bruntál-město. Sed devene al Slezský Kočov apartenis ankaŭ kelkaj la plej nordaj domoj de hodiaŭa Moravský Kočov, kaj tio estis domaj n-roj orientigaj 108, 157, 197, 205, 204, 164, 105, 153, 147, 146 kaj 189.

## Loĝantaro 
En Slezský Kočov estas registritaj 55 adresoj, ĉiuj daŭre loĝigataj. Dum popolnombrado en la jaro 2001 ĉi tie estis kalkulitaj 29 domoj, el tio 24 daŭre loĝigataj.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Moravskoslezský Kočov
Komunumo Lazdijai

**Lazdijai** estas subdistrikta komunumo en la pleja sudo de Litovio - tial ke la komunumo limas kaj al Pollando kaj al Belorusio. Ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Lazdijai*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Alytus. La pejzaĝo de la komunumo estas pitoreske plena je arbaroj kaj lagoj. En  en la komunumo vivis , el ili en la urbo mem nur iom pli ol 3 000.

El la pliaj komunumaj loĝlokoj menciindas ekzemple *Kapčiamiestis*. Ankaŭ pluraj aliaj pli etaj loĝlokoj en la komunumo havas urban statuson pro ilia pli granda signifo dum la mezepoko, kvankam nuntempe ilia nombro de loĝantoj ne plu pravigus ricevi tiun statuson.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo (litovaj kaj anglaj) 

Kategorio:Distrikto Alytus
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Propaganda Due

La **Propaganda Due** (, mallongige: **P2**) estis sekreta itala framasona loĝio, kiu inkluzivis multe da gravaj kaj influaj homoj kaj kaŭzis nacian skandalon kiam ĝi estis malkovrita de la aŭtoritatoj en 1981.

La loĝio P2 estis kreita en 1877, sed ĝi restis ordinara framasona loĝio ĝis kiam ĝi estis transprenita de Licio Gelli en 1969. Licio Gelli estis ne aparte grava toskana industriisto, konvinkita faŝisto en sia juneco, kiu havis kontaktojn, laŭdire, kun la Usonaj sekretaj servoj. Gelli rapide sukcesis konvinki multegajn gravajn personojn eniri la loĝion, ĉefe industriistojn kaj alt-rangajn ŝtatajn funkciulojn. La celo de la loĝio estis, interalie, puŝi la italan ŝtaton en pli aŭtoritatisman direkton por kontraŭstari komunismon. Ĝi eĉ sukcesis ekspandiĝi eksterlanden, kaj kelkaj gravaj membroj de la faŝisma diktaturo en Argentino fariĝis membroj.

En 1976, la P2 estis elĵetita el la framasona organizaĵo, eble ĉar ĝi estis konsiderata tro embarasa aŭ ĉar ene de la organizaĵo estis homoj kiuj ne ŝatis la aktivaĵojn de Gelli pro principo. Tamen, en la praktiko la loĝio de Gelli daŭrigis sian ekziston sendepende de la framasonoj.

En 1981, en la kunteksto de polica enketado pri la supozata forrabado de la financisto Michele Sindona, la ekzisto de P2 iĝis publike diskonata. La polico priserĉis la vilaon de Gelli en Arezzo kaj trovis liston de pli ol 900 homoj, kiuj estis membroj de la loĝio. La listo inkluzivis 4 ministrojn aŭ eksministrojn, 44 membrojn de la parlamento, ĉiujn estrojn de la sekretaj servoj kaj gravajn ŝtatajn oficistojn. Ankaŭ Silvio Berlusconi, kiu ankoraŭ ne eniris politikon, estis membro, same kiel Vittorio Emanuele, la tiam ekzilita posteulo de la lasta itala reĝo, el la dinastio Savoia, kiu regis Italion ĝis 1946.

La polico ankaŭ malkovris dokumenton de P2 nomitan "Piano di rinascita democratica" (plano de demokratia renaskiĝo), kie estis klare dirite ke la celo de P2 estis influi la Italan ŝtaton por ke ĝi iĝu pli aŭtoritatisma, kontaktante homojn en ĉiu nivelo de la ŝtata administracio.

La kristan-demokratia ĉefministro Arnaldo Forlani devis demisiĝi en 1981, ĉar evidentiĝis ke li provis protekti P2'on. Estis granda publika skandalo pri la tuta afero, sed tamen la membroj de P2 ĝenerale ne suferis gravajn konsekvencojn pro ilia membreco. Silvio Berlusconi eĉ fariĝis ĉefministro de Italio jarojn poste, sen ke preskaŭ iu ajn memorigu publike ke li estis membro de la P2.

En 1982, la itala registaro aprobis leĝon kiu malpermesis la ekziston de sekretaj organizaĵoj.

Kategorio:Framasonismo
Orșova (apartigilo)

**Orșova** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Orșova estas urbo en distrikto Mehedinți.
* Orșova (Mureș) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Orșova-Pădure (Mureș) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
* Orșova estas flanka rivero de Gurghiu en distrikto Mureș.
Komunumo Jonava

**Jonava** () estas subdistrikta komunumo en la centro de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Jonava*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaunas. En  en la komunumo vivis . En la urbo mem en 2020 vivis  loĝantoj.

La urbo Jonava troviĝas 30 kilometrojn nordoriente de Kaŭno, la dua plej granda litova urbo, proksime de la loko, kie la rivereto *Šventoji* fluas en la riveron *Neris*. Ĝi fondiĝis "nur" en 1740 kaj havas kristanan nomon, kiu pli-malpli signifas 'urbo de la sankta Johano'. Tial ĉiujare la festo de la sankta Johano ("Joninės"), kiun en tuta Baltio oni celebras baze de antikvaj paganaj tradicioj multe pli aĝaj ol la kristana influo, en Jonava aparte intense celebriĝas. En 1864 la urbo ricevis urban statuson.

La flughaveno Kaunas, dua plej grava internacia flughaveno de la lando, situas en la administra areo Karmelava rekte ekster la sudokcidenta limo de la komunumo, pli-malpli 16 kilometrojn de la urbo Jonava.

dosiero:Abraomaskulvietispaminklas.jpg|monumento pri A. Kulvietis
dosiero:Achemos akmuo.jpg|monumenta ŝtonego
dosiero:Fountains in Jonava.jpg|fontanoj antaŭ slabokonstruaĵoj
dosiero:Jonava library.jpg|librejo
dosiero:Jonavos muziejus.jpg|la urba muzeo
dosiero:Santavres fontanai.jpg|fontanoj
dosiero:Jonava, Lithuania - panoramio (4).jpg|kirko de sankta Ana
dosiero:1Jokūbo ba-nyčia iš galo.JPG|la jakoba kirko
dosiero:Sold ollar clock.jpg|moderna suna horloĝo
dosiero:Jonavos paplūdimys2.jpg|natura naĝejo
dosiero:Jonavos kulturos namai.jpg|kultura domo
dosiero:Jonavos savivaldybe.jpg|urbodomo
dosiero:Central stadium of Jonava.jpg|centra stadiono
dosiero:Jonavos traukiniu stotis2.jpg|la fervoja stacio

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de la urbo (litovaj) 

Kategorio:Komunumo Jonava
Kategorio:Distrikto Kaunas
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Komunumo Kaišiadorys

**Kaišiadorys**  () estas subdistrikta komunumo en la centro de Litovio, ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Kaišiadorys*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaunas (Kaŭno), kaj troviĝas ĉe la aŭtoŝoseo inter Kaŭno kaj Vilno. En  en la komunumo vivis , el ili proksimume kvarono en la urbo mem. Plia urbo de la komunumo nomiĝas Žiežmariai.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo kaj urbo (litovaj kaj anglaj)

Kategorio:Komunumo Kaišiadorys
Kategorio:Distrikto Kaunas
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Komunumo Varėna

**Varėna** estas subdistrikto kaj urbo ene de tiu subdistrikto, en la sudo de Litovio. Ĝi apartenas al la distrikto Alytus. Dum la jaro 2005, la subdistrikto havis 29 900 loĝantojn, kaj la urbo 10 500. El la pliaj komunumaj loĝlokoj menciindas ekzemple *Merkinė*.

## La subdistrikto 
La subdistrikto situas sur la sabla ebenaĵo *Dainava*, la Dzukia ebenaĵo kaj la larĝa kaj ebena altejo *Eišiškių*. Tra la teritorio fluas la riveroj *Nemunas, Merkys, Ūla, Šalčia, Varėnė* plus granda nombro da riveretoj, kaj ekzistas 160 (!) lagoj.

Arbaroj kovras 66 procentojn de la areo, plej multaj el ili estas pinarbaroj, kiuj aŭtune tre riĉas je fungoj, tial ke eĉ el norda Litovio kaj la najbara Pollando fungemuloj alvojaĝas ĉi-tien por kolektado. Grandas la ŝtata arbaro *Dainava*, kaj trionon de la komunuma teritorio kovras la Nacia Parko Dzukio kaj la *Ŝtata Natura Rezervejo Čepkeliai* - en tiu rezervejo troviĝas la plej granda marĉo de Litovio, ĉirkaŭita de arbaroj.

## La urbo 
La urbo estiĝis ĉe kaj pro la fervoja linio Varsovio - Sankt-Peterburgo, postlasante laŭ grandeco la antaŭan samnoman urbon (nun *Senoji Varėna*, t.e. malnova Varėna).

## Vidu ankaŭ 
* Varėna (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo (litovaj, anglaj, germanaj kaj rusaj)


Kategorio:Distrikto Alytus
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Komunumo Kėdainiai

**Komunumo Kėdainiai** () estas subdistrikta komunumo en la centro de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Kėdainiai*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaunas. Dum la jaro , la komunumo havis  loĝantojn, el kiuj proksimume duono vivis en la urbo.

Kėdainiai unuafoje skribe menciiĝis dum la jaro 1372 kaj jam dum la 15-a jarcento havas urban statuson. Oficialajn urbajn rajtojn ĝi ricevas dum 1590. La urbo estis la centro de la reformacio en Litovio, kiu tamen ne konvinkis multajn litovojn transiri de katolikismo al protestantismo. Ankaŭ hodiaŭ en la urbo viziteblas protestanta preĝejo.

## Vidindaĵoj 
La malnova urbo bone konserviĝis kaj vizitindas. En la urbo ekzistas pluraj reprezentaj vilaoj de la litova nobelaro, kiuj nuntempe plejparte uzatas kiel publikaj konstruaĵoj. Krome Kėdainiai disponas pri tri konservitaj sinagogoj - du el ili pitoreske situas vidalvide ĉe urba placo. Sed ankaŭ en la ĉirkaŭaj urbetoj estas spuroj de la pasinta juda loĝantaro, ekzemple en Dotnuva estas vasta juda tombejo.

## Urbopartoj kaj komunumopartoj 
Krom la malnova urbo, la urbo Kėdainiai konsistas el la kvar urbopartoj Janušava (okcidente), Vilainiai (maldekstraflanke de la rivereto Nevėžis, sude de samnoma eksterurba loĝloko en la komunumo), Zabieliškis (sudoriente) kaj Babėnai (norde). En la ĉirkaŭa komunumo kompreneble aldoniĝas pluraj loĝlokoj kaj vilaĝoj. Unu el ili estas la vilaĝeto Kuronys de en 2011 nur 9 loĝantoj, kie en 1860 naskiĝis Aleksandras Dambrauskas, katolika pastro, socia aganto, filozofo, literatura esploristo, prelato (1914) kaj la unua esperantisto en Litovio. El inter la ĉirkaŭaj loĝlokoj, la sekvaj estas urbetoj, do kompare pli grandaj: Akademija, Dotnuva, Gudžiūnai, Josvainiai, Krakės, Pagiriai, Pernarava, Surviliškis, Šėta kaj Truskava.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Kėdainiai estas
* 20px Kohtla-Järve en Estonio
* 20px Sömmerda en Germanio

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo kaj urbo ()


Kategorio:Distrikto Kaunas
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Komunumo Prienai

**Prienai** () estas subdistrikta komunumo en la centro de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Prienai*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaunas. En  en la komunumo vivis , el tio en la urbo 8 451. El la pliaj komunumaj loĝlokoj menciindas ekzemple *Balbieriškis* kaj *Žiūronys*.

Malmultajn kilometrojn de Prienai troviĝas la banloko Birštonas. La kurbiĝo de la rivero Nemunas, je kies bordo situas ambaŭ urboj, kaj la duoninsulo kreita pro la rivera kurbiĝo, deklariĝis regiona natura parko.

Prienai unuafoje skribe menciiĝis dum la jaro 1502, kaj dum 1609 ricevis urbajn rajtojn.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo kaj urbo (litovaj) 

Kategorio:Komunumo Prienai
Kategorio:Distrikto Kaunas
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Komunumo Raseiniai

**Raseiniai** () estas subdistrikta komunumo, kaj ene de ĝi la plej granda urbeto, en la centro de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Raseiniai*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Kaŭno (Kaunas). En  en la komunumo vivis  (en 2007 ankoraŭ estis pli ol 42 000), el tio en la urbo 9&nbsp;686.

Rasainiai situas nordoriente de la distrikta ĉefurbo, proksime la aŭtoŝoseo Kaŭno-Klaipėda. Unuafoje ĝi skribe menciiĝis dum la jaro 1253.

En la urbo troviĝas historia eksa dominikana monaĥejo, sed pli konatas katolika pilgrimejo en loĝloko *Šiluva* de la subdistrikta komunumo , kiun ankaŭ dum la jaro 1993 vizitis la tiama papo Johano Paŭlo la 2-a. Bazo estas vizia apero de la sanktulino Maria dum la jaro 1608 sur ŝtono, kiu jam dum prakristanaj tempoj estis litova kultejo.

La komunumon trafluas la rivereto Dubysa, kiu estas inter la plej vidindaj kaj plej ekologie originaj riveroj en Litovio.

## Gravuloj 
* Maironis
* Marcelijus Martinaitis

## Esperanto 
Estas gastiganto de Pasporta Servo en Raseiniai.

## Ĝemelaj urboj de la komunumo 
Ĝemelaj urboj de la komunumo estas laŭ la stato de 2024

* Jászberény, Hungario
* Ĵmerinka (Жмеринка), Ukrainio
* Ķekava, Latvio
* Lubartów, Pollando
* Mława, Pollando (ekde 2000)
* Rapla, centro de la distrikto Raplamaa en Estonio
* distrikto Unstrut-Hainich, Germanio
&nbsp;

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo (, , ,  kaj )  

Kategorio:Komunumo Raseiniai
Kategorio:Distrikto Kaunas
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Touros

**Touros** estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando.

Fondita en 1833, la municipo havas 30.549 loĝantojn. En ĝia teritorio iam troviĝis la unua portugala monumento en Brazilo, la Kolonia Steleo de Touros.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Norda Rio-Grando

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj
Cyprián Lelek

maldekstra|200px|Cyprián Lelek
**Cyprián LELEK** (naskiĝinta la 20-an de oktobro 1812 en Dolní Benešov - mortinta la 26-an de aprilo 1883 en Glubczyce) estis katolika pastro, pedagogo, aganto por nacia renaskiĝo en Silezio, deputito de prusia deputitaro en Berlino kaj frankfurta parlamento, lerneja inspektisto kaj verkisto.

Li estis unuenaskita filo de urbano kaj peltisto Jiří Lelek en Dolní Benešov kaj lia edzino Barbora, naskita Kladivová. En 1822 la gepatroj sendis lin en ĉefan lernejon ĝis Opava kun celo eklerni germane kaj prepariĝi por gimnazia studado. Post 6 jaroj de la studado en la opava gimnazio li transiris en 1830 en katolikan gimnazion en Glubczyce, kie li en 1832 sukcese finis la studadon. Poste li daŭrigis en la studado en katolika seminario en Vroclavo kaj tie tre influis lian ĉeĥan konscion Jan Evangelista Purkyně. Lelek estis sanktigita je katolika pastro en 1835 en Poznań kaj poste li fariĝis vikario en Baborów, pli poste en Oldřišov kaj en la jaroj 1839 - 1849 en Hlučín.

En revolucia jaro 1848 li estis kiel parolanto de "moravcoj" elektita en prusian deputitaron en Berlino je distrikto Racibórz kaj post la murdita princo Felix Lichnovský en pleniganta baloto ankaŭ deputito en frankfurtan parlamenton. Pro tiu ĉi politika envolviĝo li estis translokigita el Hlučín reen ĝis Baborów. Li nome aperis ĉe olomouca ĉefepiskopa konsistorio en suspekto, ke li partoprenis en kaŭzigo de grandaj maltrankviloj en Hlučín ĝuste en 1848. Instalo je memstara pastra administranto en paroĥejo en Wodka li ĝisatendis nur post dudek jaroj de vikariado en 1855. Wodka pro sia geografia situo ebligis al Lelek kunlaboradon kun Antonín Vašek kaj Jan Lepař en koresponda agado de informoj **El prusia Silezio** por ĵurnaloj **Opavský besedník** kaj **Opavský týdeník**, sed ankaŭ por **Národní listy** kaj **Hlasy**. Laŭ prusiaj lernejaj leĝoj estis permesite al la eklezio instrui ankaŭ per slava lingvo; tion li eluzis en la funkcio de loka lerneja inspektisto favore al infanoj de "maravcoj". Li verkis por ili **Silabolibron kaj legolibron por pli malgrandaj infanoj** (1844), **Legolibron por pli plenkreskinta junularo** (1852) - ĝi restis nur en manuskripto, **Reskribo de Silezio** (1846). Enkadre de propagado de ĉeĥaj magazinoj kaj kalendaroj li eldonis en 1846 por prusiaj moravcoj unusolan kajeron de magazino **Holubice** (*Kolombino*). Ĝi devis esti parto de propagando de abstina movado.

Cyprián Lelek ankaŭ dediĉis sin al kolektado de sileziaj naciaj kantoj kaj kutimoj. Danke al František Sušil estis el la suma kvanto 600 presita almenaŭ 20 kantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉeĥa Silezio

Kategorio:Ĉeĥaj pastroj
Preila

**Preila** (germane *Preil*) estas vilaĝo sur la Kurona Duoninsulo en Litovio.

La vilaĝo situas ĉe la orienta, laguna flanko, laŭ nordo al sudo centre en la litova parto de de la duoninsulo. Ĝi apartenas al la urba komunumo Neringa kaj distancas 39 kilometrojn de Klaipėda. Havante pli-malpli 200 konstaantajn loĝantojn, Preila estas la tria plej granda loĝloko de Neringa.

En golfeto, kiu pro plantitaj dunoj estas protektata kontraŭ la detrua vento, la vilaĝo - samkiel la 5 kilometrojn fora vilaĝo Pervalka - fondiĝis kaj konstruiĝis inter la jaroj 1836 kaj 1844 ... fare de la loĝantoj de la antaŭaj vilaĝoj *Nagliai* kaj *Karvaičiai*, kiuj estis komplete kovritaj de migrantaj dunoj kaj tial malaperis de la mapo.

´

Kategorio:Neringa
Kategorio:Vilaĝoj de Litovio
Guaiúba

''''*  estas municipo de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo kaj en la subŝtato Cearao. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĉirkaŭ 80% loĝas en urbo kontraŭ 20% kiuj loĝas kampare. La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj municipoj . 

La nomo *Guaiúba'' (Guajubo) havas du originojn. La unua, plej populara, venas de tradukaĵo de Jozefo de Alenkar' laŭ kiu ĝia nomo venas de tupi-guarani kaj signifas "tra kie venas la akvoj de valo". La dua diras ke ĝi signifas "trinkaĵo de lageto". Ambaŭ rilatas al la pli grava rimedo de ĉi regiono: akvo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de Cearao

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
 

Kategorio:Municipoj de Cearao
Pihtipudas

**Pihtipudas** estas komunumo en la provinco Meza Finnlando de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio Okcidenta Finnlando. Ĝi estas la plej norda komunumo de regiono Meza Finnlando. La areo de komunumo estas  km², el kio 171,11 km² estas akvo. La plej grandaj lagoj estas Kolima sudoriente de la komunuma centro, Alvajärvi nordokcidente kaj Saanijärvi norde de ĝi, kaj pli malproksime de la komunumocentro, jam proksime de la limoj de la vasta komunumo, la lagoj Muurasjärvi nordokcidente kaj Elämäjärvi nordoriente.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis , kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .   

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de komunumo Pihtipudas *(en la finna)*

Kategorio:Komunumoj de Meza Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Bankaŭtomato

[alternative=ATM en Savannakhet, Laoso (2011).|eta|ATM en Savannakhet, [Laoso (2011).]]
**Bankaŭtomato, monaŭtomato** aŭ oficiale **ATM** (angla por ***a**utomatic **t**eller **m**achine*) estas aparata uzata de komercaj bankoj kiu ebligas al bankokliento preni monon de siaj konto, kontroli sian la saldon, meti monon en ies konton, k.t.p. uzante bankkarton, sen interveno de banka oficisto.

En ATM-maŝinoj kie transakcioj povas esti faritaj plejparte per plastaj kartoj kun magneta bendo, sekura aliro estas disponigita petante la pasvorton de la karto de la uzanto antaŭ komenci la transakcion.

La sveda firmao *Metior* estis, jam en 1964, la unua kompanio en la mondo kiu faris aŭtomatajn distribuilojn de bankbiletoj, interkonektitaj per telefonaj ligoj.

## Referencoj 
Kategorio:Bankoj
Kategorio:Mono
Kategorio:Pagsistemoj
Klaus Dahmann

**Klaus DAHMANN** (naskiĝis la 23-an de junio 1969 en Oberhausen) estas germana esperantisto.

Li lernis Esperanton en printempo 1987 kaj samjare komencis aktivi en Germana Esperanto-Junularo, i. a. kiel estrarano pri internaciaj rilatoj. Inter 1991 kaj 1993, li kun Thomas Pusch kaj Remi Rudaitytė estis redaktoro de TEJO Tutmonde, kaj inter 1993 kaj 1995 estis estrarano de TEJO pri landa agado kaj aktivula trejnado.

Li studis slavistikon en Bonn kaj nuntempe laboras kiel ĵurnalisto ĉe la radiostacio Deutsche Welle. Dum en sia studenta tempo li multege aktivis por Esperanto, li apenaŭ plu aktivas de proksimume 2000.

Kune kun Thomas Pusch li verkis la Esperanto-lernolibron "Kauderwelsch Band 56, Esperanto Wort für Wort".

## Verkoj 
* *Esperanto - Schritt für Schritt* (kurso por germanlingvanoj, kajeroj 2 kaj 3 - kun Thomas Pusch)
* *Esperanto - Wort für Wort* (populara germana lingvogvidilo, kun Thomas Pusch; 1-a eldono en 1991 sub la titolo "Esperanto für Globetrotter")
* franca eldono de tiu libro: ''l'Espéranto de poche* http://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=8203 http://www.amazon.fr/Guide-Esperanto-TEXIER-TRIOLLE-DAHMANN/dp/2700503996, kun Thomas Pusch, traduko de Jean-Louis Texier kaj Renée Triolle, eldonejo *Assimil'', Chennevières-sur-Marne, 1-a eldono 2009

## Vidu ankaŭ 
* Espéranto de poche

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Slavistoj
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Esperantistaj ĵurnalistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Wolfgang Schwanzer

**Wolfgang SCHWANZER** (naskiĝis la 5-an de junio 1953, forpasis la 31-an de januaro 2026) estis germana esperantisto.

De 1989 ĝis 1994, li estis prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (GEA). Kiel GEA-prezidanto li gvidis la procezon de la alproksimiĝo al GDREA kaj de la unuiĝo de ambaŭ germanaj Esperanto-organizaĵoj. Dum la 68-a Germana Esperanto-Kongreso en Freiburg li antaŭ la ĉirkaŭ 300 kongresanoj publike diskutis kun Rainer Heckhausen, vicprezidanto de GEA, Ronald Lötzsch, prezidanto de GDREA kaj Detlev Blanke, sekretario de GDREA, pri la rilatoj inter la du asocioj. Li ankaŭ elpaŝis dum la 5-a Centra Renkontiĝo de la esperantistoj en Kulturligo de GDR en majo 1990 en Brandenburgo kaj tie prezentis GEA al la orientgermanaj esperantistoj. Fine li dum la 69-a Germana Esperanto-Kongreso en majo 1991 en Munkeno subskribis kun Ronald Lötzsch la unuiĝan kontrakton.

En 1996, GEA nomumis lin honora membro. Pro la edukado de siaj du filoj, li dum kelkaj jaroj apenaŭ plu aktivis por la movado, sed en 1999 li denove transprenis gravajn postenojn: Li fariĝis germana ĉefdelegito kaj kotizperanto de UEA kaj transprenis de Manfred Führer la libroservon de GEA.
 
Wolfgang Schwanzer studis geografion en Frankfurto ĉe Majno, kie li diplomitiĝis kaj doktoriĝis. Ĝis pensiiĝo fine de la 2010-aj jaroj li laboris kiel oficisto de la germana federacia lando Hesio. Li mortis la 31-an de januaro 2026.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroservo de GEA gvidita de Wolfgang Schwanzer
* Nekrologo (kun foto) en *La Ondo de Esperanto*

## Fontoj 
* Wolfgang Schwanzer: *Ŝanĝoj en la estraro de Germana Esperanto-Asocio*. En; Esperanto aktuell 3/1989, p. 2*–*3.
* Friedrich Hilpert, Werner Bormann, Rainer Heckhausen: *Retrorigardo al la 69-a Germana Esperanto-Kongreso*. En Esperanto aktuell 5/1991, p. 10–11.

* Fritz Wollenberg: *100 DEUTSCHE ESPERANTO-KONGRESSE 1906–2023. Ereignisse – Personen  –Diskussionen – Entscheidungen.* Eld. Germana Esperanto-Instituto, serio Esperanto-Dokumente 9, Berlin 2025, ISBN 978-3-9823965-6-9 .

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de GEA
Antonín Vašek

**Antonín Vašek** estis nomo por du personoj – por patro kaj lia filo en Ĉeĥio.
*Antonín Vašek (patro) por patro de Petr Bezruč
***Antonín Vašek** por lia filo – **Petr Bezruč**, kies vera nomo verŝajne estis *Vladimír Vašek*
Komunumo Neringa

**Neringa** estas figuro el la litova mitologio, bela knabina giganto, kiu laŭ la mitoj estis nekredeble forta kaj dum ludado ĉe la maro formis la kuronan duoninsulon. En moderna Litovio oni donis tiun nomon al la municipo Neringa.

**Neringa** () estas litova municipo kiu kovras duonon de la Kurona Duoninsulo ĉe la bordo al la balta maro en la pleja okcidento de Litovio: el la duoninsulo, kiu sume longas 98 kilometrojn kaj larĝas ĉie malpli ol 4 kilometrojn, plej norde 10 % apartenas al la urbo Klaipėda, centre 50 % al la komunumo Neringa kaj sude 40 % al la rusia regiono Kaliningrado.

Inter la jaroj 1995 kaj 2010 ĝi apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Klaipėda. En  en la urba komunumo vivis . Neringa ne estas vera urbo, sed administra areo grupiganta plurajn antaŭe fiŝistajn, nun turismajn urbetojn. Laŭ stato de la jaro 2006, en la komunumo konstante vivas entute nur iom pli ol 3 000 loĝantoj - kvankam dumsomere multoble pli da homoj vivas en Neringa, ne nur multaj turistoj, sed ankaŭ sezonaj dungitoj de hoteloj, restoracioj kaj vendejoj.

La komunumon (de nordo al sudo) konsistigas la loĝlokoj
* Alksnynė, kiu fakte ne estas pli ol granda farmbieno,
* Juodkrantė, la dua plej granda urbeto de la komunumo,
* Pervalka,
* Preila kaj
* Nida, plej granda urbeto kaj administra sidejo de la komunumo.

Por detaloj pri historio kaj vidindaĵoj, vidu la artikolojn pri la unuopaj loĝlokoj.

## Vidu ankaŭ 
Terlango

## Eksteraj ligiloj 
* tre informaj paĝoj pri la komunumo (en la litova, angla, germana, franca kaj rusa)
* paĝoj de la komunumo (praktike laŭ stato de junio 2010 nur en la litova, kvankam laŭ flagetoj ankaŭ ekestu versioj angla, rusa kaj germana)

## Bildaro 

Dosiero:Juodkrantė ŝtona parko 1.jpg|
Dosiero:Domo en Pervalka 3.jpg|
Dosiero:La laguno en Nida.jpg|
Dosiero:La Thomas-Mann-domo en Nida 2.jpg|


Kategorio:Distrikto Klaipėda
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Amir Hadžiahmetović

**Amir HADZIAHMETOVIĆ** – '''AmoDeL'Iro – Amiro'* estas inĝeniero, muzikisto, mastro de informatiko-specialisto pri datumsekureco kaj esperantisto naskiĝinta en Bosnio kaj Hercegovino, kiu ek de 1993 loĝas en Kopenhago, Danio. 

De sia infanaĝo li montris talenton pri muziko kaj diversgrade kapablis ludi diversajn instrumentojn: akordionon, violonon, trumojn, bason kaj gitaton. En Bosnio li estis membro de multaj bandoj: Neboder (1979), Stelex band (1982), Scabia (1985), Torpeda (1987), Uhuhu(1989). Paralele kun sia muzikkariero li studis kaj en 1989 iĝis inĝeniero pri Elektrotehniko-forta kurento, ĉe Universitato de Sarajevo. Pro la milito li fuĝis de  Bosnio en 1991, kaj post mallonga restado en diversaj landoj li alvenis en Danion kie li restis pli longan tempon. En Danio li muzikumis, laboris, studis kaj en 2006 skribis sian majstra disertaĵon pri cifereca identeco. Oni povas rigardi kaj enŝuti la verkon skribitan en la angla ĉi tie: http://digitalidentitymanagement.wordpress.com/2006/07/06/hello-world/

En Danio Amir daŭrigis sian muzikkarieron, ludante en la bandoj Aferim (1993) kaj Udsalg (1994), kie kantis kaj ludis gitaron. En la bando El Kabong (1996), Amir estis ĉefkomponisto kaj ludis bason dum ca. du jaroj. En Karavane Blå (2000), li ankaŭ ludis bason.

Amir estis unu el la fondintoj de la muzika grupo *Esperanto Desperado'' en Kopenhago en 1996, kie li estis kantisto kaj gitaristo. En aŭtuno 2005 Esperanto Desperado malfondiĝis, sed Amir volis daurigi muzikumi esperante kaj havis novajn kantojn kiujn li ŝatis registri. Tial en la komenco de 2006, kune du bonaj amikoj muzikistoj, li fondis novan bandon kiu estas nomita Espo-Despo (ofte skribita kiel unu vorto 'EspoDespo'). 

Amir verkis multajn kanzonojn kaj kantotekstojn en esperanto, angla kaj bosna lingvo. Kun siaj bandoj li eldonis 4 KDojn, unu LP, kaj lia muziko krome troveblas sur pluraj kompil-KDoj. Krom EspoDespo, li nuntempe ankaŭ ludas en la bando GipJoy (2003), kiu akustike ludas precipe konatajn Ciganajn kaj Balkanajn kantojn. 

## Vidu ankaŭ 
* http://www.esperantodesperado.dk 
* Esperanto Desperado
* EspoDespo

Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Bosnaj esperantistoj
Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Bosniaj muzikistoj
Kategorio:Bosniaj kantistoj
Frank Stocker

**Frank H. Stocker** (naskiĝis la 15-an de decembro 1968) estas germana esperantisto.

Li esperantistiĝis en 1987 kaj aktivis unue kiel redaktoro de la gazeto Esperanto in Baden-Württemberg, poste - ekde 1990 - kiel redaktoro de Esperanto aktuell. Samtempe li membris en la Komisiono por Internaciaj Rilatoj de Germana Esperanto-Junularo.

De 1995 ĝis 1999, li estis prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (GEA). Okaze de la UK 1999 en Berlino, li organizis sukcesan gazetaran agadon. De 1999 ĝis 2001, li daŭrigis sian agadon en GEA kiel estrano pri publika agado. De 2001, li malpli multe aktivas por Esperanto, sed de tempo al tempo plu helpas en movadaj agadoj.

Li studis slavistikon kaj politikon en Freiburg kaj Hajdelbergo. Nuntempe li laboras kiel ĵurnalisto ĉe la germana gazeto Welt am Sonntag.

## Verkoj 
* *"Wunderbare Schein-Welt"* (germane, "mirinda monbileta..." aŭ "mirinda ŝajna mondo"), 2014
* *"Mit 40 Banknoten um die Welt"* (germane, "per 40 monbiletoj tra la mondo"), 2014
* *Wer spricht Esperanto? - Kiu parolas Esperanton? Analizo de la Esperanto-movado en Germanio laŭ soci-demografiaj, asoci-politikaj kaj soci-kulturaj aspektoj.* 2-lingva (germana-Esperanto), 1996
* *Kroatisches Kriegsnachtbuch* (ĉeftradukinto kaj redaktoro de la germana eldono de "Kroata milita noktlibro" de Spomenka Štimec), 1993

## Eksteraj ligiloj 
* nuna profesia retejo de li (germane, angle kaj ĉine)
* redaktista paĝo pri li en la retejo de la gazeto *Die Welt* 

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Universitato de Frajburgo
Kategorio:Universitato de Hajdelbergo
Kategorio:Prezidantoj de GEA
Insulo Mayne

dekstra|250px|eta|Village Bay, la pramejo de Insulo Mayne
**Insulo Mayne** estas rustika insulo de 21 kvadrat-kilometroj en la suda parto de la Golf-Insularo. Ĝi troviĝas meze inter la marbordo de la suda ĉeftero kaj Vankuvera Insulo kaj havas ĉ. 900 loĝantojn, de kiuj eble la plej konata estas Raffi, fama distristo de infanoj.

En la jaro 1794 Kapitano George Vancouver kampadis ĉe Terpinto Georgina, kie lia ŝipanaro lasis moneron kaj tranĉilon kiujn trovis fruaj setlantoj jarcenton poste.

Kapitano George Richards de la Reĝa Mararmeo esploris la regionon sur sia ŝipo HMS Plumper en 1857 kaj nomis la insulon laŭ sia leŭtenanto, Richard Charles Mayne.

Dum la oroĉasoj en la Karibuo kaj en la kanjono de la Frejzero meze de la 1800-aj jaroj, ministoj de Vankuvera Insulo kolektiĝis sur Insulo Mayne antaŭ ol ili ekremis trans la Georgia Markolo al la ĉeftero de Brita Kolumbio por serĉi sian bonŝancon. La plej fruaj (neindiĝenaj) loĝantoj de Insulo Mayne registris siajn teren-pretendoj en la regiono de Minista Golfeto (angle: Miners Bay) en la jaro 1859.

maldekstra|250px|eta|Pasejo Active
Dum la malfruaj 1800-aj jaroj Insulo Mayne estas kaj la komerca kaj la socia centro de la Golf-Insularo. En la haveno ĉe Minista Golfeto estis ĉiam multe da trafiko pro la daŭra fluo de ŝipoj kiuj trapasis Pasejon Active. La historia vilaĝo ĉe Minista Golfeto ankoraŭ estas la komerca centro de la insulo, kaj oni ankoraŭ okazigas la ĉiujaran Aŭtunan Foiron en la Agrikultura Halo, same kiel antaŭ multaj jaroj. En la proksima Pasejo Active daŭre fluas regula martrafiko, kio estas forta kontrasto al la kvietaj enlandaj vojoj de insulo. Village Bay, kun sia pramejo de Pramoj de Brita Kolumbio, ankoraŭ havas plurajn konstruaĵojn de la malfruaj 1800-aj ĝis 1930-aj jaroj. Pasejo Active prenas sian nomon de la usona esplorŝipo USS Active, kiu estis la unua vaporŝipo trapasinta la Pasejon.

Pramoj BK funkciigas pramŝipon por aŭtoj kaj piedirantoj kiu kursas inter la insulo kaj Tsawwassen (Vankuvero) unuflanke kaj Swartz Bay (Viktorio) aliflanke.

Por pliaj informoj, iru al Mayne Island

M
GOELRO

**GOELRO** () estis la unua perspektiva ekonomia plano de Sovetunio iniciata de Lenin en 1920. Ĝin akceptis la 8-a Tutlanda Sovet-kongreso.

maldekstre|eta|Afiŝo de Lenino por la ekonomia plano
La plano estis la elektrigo de la soveta ŝtato dum 10-15 jaroj kaj evoluigo de la ekonomio per tio. Oni celis funkciadon de 30 elektrocentraloj (20 vaporcentralojn kaj 10 akvocentralojn) kun kapacito je 1,75 milionoj da kilovattoj. Oni plenumis la planon en 1931. En 1935 kapacito eĉ triobliĝis.

Lenin deklaris: "Socialismo estas potenco de sovetoj plus elektrizo de la tuta lando."

Kategorio:Dokumentoj de Sovetunio
Kategorio:Ekonomio de Sovetunio
Kategorio:Energio en Sovetunio
Kategorio:Politiko pri energio
Kategorio:Sovetia terminologio
Kategorio:Mallongigoj
Kategorio:Aperis en 1920
Franz Kruse

**Franz KRUSE** (naskiĝis la 30-an de majo 1951) estas germana esperantisto.

De 1976 ĝis 1982, li estis prezidanto de Germana Esperanto-Junularo.

Kune kun sia edzino Elisabeth Kuhl-Kruse, li de 1984 ĝis 2003 kunlaboris en la organizado de la Printempa Semajno Internacia.

Li prizorgis la komunan retejon de Germana Esperanto-Asocio kaj Germana Esperanto-Junularo, www.esperanto.de, de ĝia komenco en 1995 ĝis januaro 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* Privata retejo de familio Kuhl-Kruse
* tre pozitiva televida prezento de Radio Bremen de oktobro 2022 pri Esperanto, kun inter alie Franz Kruse, Elisabeth Kuhl-Kruse kaj Francesco Maurelli ( kaj , jen arkive, ĉar en la programa retejo la prezento spekteblas nur ĝis oktobro 2023)

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj komputikistoj
Kategorio:Esperantistaj komputikistoj
Kategorio:Prezidantoj de GEJ
Ĉina orienta fervojo

**Ĉina orienta fervojo** () aŭ orientĉina fervojo estas fervoja linio, kiun konstruis Rusio en Manĉurio, fine de la 19-a jc. La specifajn jurojn pri la fervoja linio akiris Rusio fare de Ĉinio post la ĉina-japana milito (1894–1895) laŭ la sekrete alianca fervojo de 1896. Du jarojn poste, Rusio efikis premon je Ĉinio kaj tiu lasta permesis longigon de linio ĝis **Port Arthur** (hodiaŭ Luŝun) de la Flava rivero.
En la konstruado de la fervojo partoprenis polaj inĝenieroj, i.a. Stanisław Kierbedź. Kiel centro de la Ĉina orienta fervojo estis elektita lan urbo Harbino. Por la konstruado de la fervojo estis ankaŭ dungitaj multaj poloj kiuj pli frue laboris en la konstruado de la transsiberia fervojo kaj krome la poloj ekzilitaj pro sendependiĝ-politiko fare de la rusa caro post la falo pola Novembra ribelo en la jaro 1863.
Tiun sud-manĉurian linion akiris Japanio post la rusa-japana milito (1904–1905).

Oni planis la orient-ĉinan fervojon kiel plilongiĝo de la transsiberia fervojo, ĉar tiu estis la plej mallonga itinero ĝis senfrosta havenurbo Vladivostoko, situanta je bordo de la Japana Maro. La sovetia registaro kondamnis en 1924 la rusajn imperiajn pretendojn kontraŭ ĉinio, sed la kontrolon de la fervoja linio rezervis por si. La ĉinoj ekposedis la fervojon tri jarojn poste, sed ili devis redoni ĝin en 1929 pro la ĉina-soveta konflikto de 1929. La Sovetunio vendis la fervojon en 1935 al la japana pupŝtato Manĝukuo.

Post fino de la Dua Mondmilito, naciisma registaro de Ĉang Kajŝek subskribis la ĉinan-sovetian kontrakton (en la 14-a de aŭgusto 1945), en kiu la Sovetunio akceptis neapogon de la ĉinaj komunistoj en la intercivita milito, reciproke la Sovetunio iĝas kunposedanto de la orientĉina fervojo dum 30 jaroj. La Sovetunio redonis sian posedaĵon en 1953 al la Ĉina Popola Respubliko.

Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Historio de Manĉurio
Kategorio:Fervojaj linioj en Azio
Kategorio:Transsiberia fervojo
Kategorio:Historio de Fora Oriento (Rusio)
Kategorio:Rilatoj de Ĉinio kaj Rusio
Kategorio:Fervojo en Ĉinio
Kategorio:Fervojo en Rusio
Kategorio:Hejlongĝjango
Kategorio:Ĝilinio
Kategorio:Ljaŭningo
Kategorio:Interna Mongolio
Aŭgusto de 2006

## Ĵaŭdo, 31-a de aŭgusto 2006 
* Finiĝis tempolimo por Irano rilate al nukleaj esploroj
* Retrovo de pentraĵoj de Edvard Munch *la Ŝriko* kaj *Madonna* ŝtelitaj en somero de 2004.

## Ĵaŭdo, 24-a de aŭgusto 2006 
* La Internacia Astronomia Unio decidis ke Plutono kaj 2003 UB313 ne estas veraj planedoj, sed preskaŭplanedoj.

## Mardo, 22-a de aŭgusto 2006 
* Komenciĝas en Madrido la Internacia Kongreso de Matematikistoj. Wendelin Werner, Grigori Perelman, Terence Tao kaj Andrei Okounkov ricevas la medalon Fields. Grigori Perelman rifuzas la honoran medalon.

## Sabato, 19-a de aŭgusto 2006 
* 70-a datreveno de la murdo de poeto Federico García Lorca, dum la hispana Intercivitana Milito

## Merkredo, 16-a de aŭgusto 2006 
* Forpasas en Braziljo, kie li vivis ekzilita, la eksa prezidento de Paragvajo, Alfredo Stroessner.

## Mardo, 15-a de aŭgusto 2006 
* Japana Ĉefministro Koizumi Jun'ichiro vizitis Yasukuni-Sanktejon.

## Lundo, 7-a de aŭgusto 2006 
* Álvaro Uribe Vélez komencas sian duan 4-jaran prezidentecon en Kolombio.

## Dimanĉo, 6-a de aŭgusto 2006 
* 15-a naskiĝtago de TTT.

08
Neglekto

En civila aŭ puna juro **neglekto** signifas, ke oni ĉe iu ago ne aplikis la necesan atenton por eviti damaĝon. Ĝi plej ofte kaŭzas kompensdevon (vidu ĉe damaĝkompenso). Foje tio dependas de la grado de neglekto, t.e. ĉu averaĝa homo normale atentas la riskon aŭ ĉu nur per tre zorgema agado oni povus eviti la damaĝon. Punoj pro neglekto okazas nur en difinitaj kazoj. Ekzemplo (minimume el germana kaj franca juroj) estas mortigo de homo.

Kategorio:Juro
Kategorio:Jura teorio
Helmut Klünder

**Helmut KLÜNDER** (naskiĝis la 4-an de julio 1948, forpasis la 16-an de junio 2022) estis germana esperantisto, vivinta en la urbo Steinfurt. Li naskiĝis en esperantlingva familio; lia avo lernis Esperanton jam en 1908 kaj lia patrino - same kiel li - estas denaska esperantisto.

Ek de sia 18-a vivjaro li aktivis en Germana Esperanto-Junularo (GEJ), kiam li elektiĝis "Distrikta Delegito", do "parlamentano" de GEJ. Jarfine de 1969 li elektiĝis vicprezidanto de GEJ. Kiam la elektita prezidanto de GEJ post 4 semajnoj demisiis, li transprenis la prezidantecon. Paske de 1970 li eniris la estraron de Germana Esperanto-Asocio (GEA), kie li dum 7 jaroj reprezentis la junularan organizaĵon. Helmut Klünder restis prezidanto de GEJ ĝis la jarfino de 1974. Dum la lasta jaro de la prezidanteco (1974) okazis la Internacia Junulara Kongreso (IJK) de TEJO en Münster. Helmut Klünder estis komitatano de TEJO de 1970 ĝis 1978.

Li restis post la fino de sia aktivado en GEJ en diversaj funkcioj en la estraro de GEA. De 1983 ĝis 1989 li estis prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (GEA). En tiu periodo li draste simpligis la statuton kaj enkondukis la membroadministradon per komputilo surbaze de datumbaza sistemo, kiun verkis d-ro Rudolf Fischer. 

Dum lia prezidanteco survojiĝis sukcesa Esperanto-renkontiĝo: Printempa Semajno Internacia (PSI) (ek de 1985). IF komenciĝis kadre de la Internacia Seminario de GEJ kiel titolo por kelkaj programeroj por mezaĝuloj, trifoje ek de 1979/80. Post kelkjara paŭzo jarfine de 1987 estiĝis memstara aranĝo sub la nomo "IF", kiun ĉeforganizis Hans-Dieter Platz), komence komisie de GEA. 

En la aĝo de 41 jaroj li post 19-jara estraraneco en GEJ kaj GEA retiriĝis el ĉiuj funkcioj de GEA por transdoni la laboron al pli junaj personoj. De 1999 li kunlaboris en la organiza teamo de PSI. En 2011 li elektiĝis honora membro de Germana Esperanto-Asocio.

Li estis edzo de Elisabeth Klünder (forpasinta en 2002). Ilia komuna infano N. Klünder estas denaska Esperanto-parolanto, same kiel Helmut Klünder mem kaj lia patrino (la unua esperantisto en la familio estis la avo). Memore al sia edzino li fondis la Elisabeth Klünder Fondaĵon ("Elisabeth Klünder Stiftung").

Laŭ profesio, Helmut Klünder estis matematikisto kaj informadikisto. Post la studado ĉe la universitato en Münster li laboris tie en interdisciplina (ekonomio/ekologio/geografio) esplorinstituto ĝis 1982, tiam dungiĝis kiel ĉefprogramisto en diversaj entreprenoj. Ekde 1995 li laboris memstare en diversaj entreprenoj kiel programisto.   

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* artikolo *Für uns ist das ganz normal - Muttersprache Esperanto* ("por ni tute normalas: denaska lingvo Esperanto") de aprilo 2008 pri la nepo Nils, filo Helmut kaj "avino" Margaret en la gazeto *Westfälische Nachrichten* en Monastero ()

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de GEJ
Kategorio:Prezidantoj de GEA
Albert Speer

**Albert SPEER** (n. 19-an de marto 1905, Mannheim, Baden, Germanio - m. 1-an de septembro 1981, Londono, Britio) estis germana arkitekto kaj nazia oficisto, ĉefarkitekto de Adolf Hitler (1933–45) kaj ministro pri armado kaj munici-prizorgo (1942–45). Li estis kondamnita en la Nurenberga proceso.

Li studis en teknikaj universitatoj de Karlsruhe, München kaj Berlino kaj ricevis funkcian permeson kiel arkitekto en 1927. Li aŭdis parolon de Hitler fine de 1930 dum Berlina grand-asembleo kaj fervore aliĝis al la nazia parto en januaro de 1931.

Oni kondamnis lin al 20jara prizono en Nurenbergo, la puno realiĝis ĉe la prizono de Spandau komplete. Post lia liberiĝo en 1966, li verkis kelkajn librojn (ĉe la prizono restis nure unu prizonulo, Rudolf Heß).

* Erinnerungen (1969) Memoroj
* Spandauer Tagebücher (1975) Taglibroj de Spandau
* Der Sklavenstaat (1981) La sklava ŝtato

Kategorio:Arkitektoj de moderno
Kategorio:Arkitektoj de monumentismo
Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Naziaj politikistoj
Barbara-herbo

## Priskribo 
La **Barbara-herbo** (*Barbarea vulgaris)* estas dujara kutima herbo en Eŭropo. Ĝi estas specio el kruciferacoj.

Ĝi kreskas 30-100 cm, la bazaj folioj estas liutoformaj, la tigfolioj estas sagoformaj aŭ orelhavaj. Ĝi floras de majo ĝis julio. La petaloj estas flavaj, longaj de 5-7 mm. La fruktoj estas silikvoj, grandas 15-30 mm, maturiĝas inter julio kaj decembro.

Ĝi ŝatas la herbejojn, sablajn, ŝtonetajn bordojn de rojoj, riveroj.

La planto ricevis la nomon post la frua kristana martiro Sankta Barbara, kiu vivis en la 3-a jarcento ĉ. Nikomedia, hodiaŭa Turkio.

## Manĝado 
Pluku la foliojn prefere antaŭ la florado, ĉar poste ili fariĝas pli amaraj. La folioj gustas kiel brasiko. (La du specioj estas parencaj.) Krude metu en salato, simile kiel oni faras kun ĝardenkreso. La florburĝonoj, antaŭ florado, prepareblas kiel brokolo.

## Trinkado 
De la tigoj, folioj kaj floroj oni antaŭe preparis stimulan teon. (5g/taso)

## Kuraca efiko 
Barbaro-herbo apetitigas, stimulas digestadon kaj purigas la sangon. En vino, la premita semo donas diurezan efikon. Ĝi enhavas vitaminon C.

Kategorio:Brasikacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj