open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sándor Rudnay

**Sándor RUDNAY** [ŝAndor rudnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rudnay Sándor** estis hungara-slovaka pastro, teologo, kardinalo, primaso, ĉefepiskopo. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *rudnói* kaj *divékújfalusi*.
[eta|Sándor Rudnay en [1859]]
[eta|[Busto pri Sándor Rudnay]]
Sándor Rudnay http://lexikon.katolikus.hu/R/Rudnay.html naskiĝis la  1760 en Vágszentkereszt (nuntempa kvartalo de Považany en Slovakio). Li mortis la  1831 en Esztergom.

## Biografio 
Sándor Rudnay apartenis al la slovaka minoritato en Hungara reĝlando. Li frekventis gimnazion en Pozsony, poste li lernis filozofion en reĝa akademio en Nagyszombat, teologion en Buda. En 1783 li pastriĝis, en la sekva jaro li doktoriĝis pri filozofio. Li atingis la pastrajn titolojn:
* kanoniko en 1805 en Esztergom
* rektoro de seminario en 1806
* abato en 1808
* dekano en 1809
* preposto en 1809
* episkopo de Transilvanio en 1815
* ĉefepiskopo de Esztergom, samtempe primaso en 1819
* kardinalo en 1828

En Transilvanio li vizitis preskaŭ ĉiujn paroĥojn, li fondis seminarion, en 1816 li donacis monojn kaj tritikojn al la malsatuloj. Dum lia primasa posteno oni komencis konstrui Primasan bazilikon en Esztergom en 1822. Li estis ankaŭ grava predikisto por la slovakoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Erkölcsi ker. oktatások különösen a fenyítő házakban raboskodóknak remélhető megjobbításukra* (1819)
* *De perpetua SS. Eucharistiae Sacramenti in Archi-Dioecesi adoratione* (1825)

## Fontoj 
* biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj kardinaloj
Kategorio:Hungaraj primasoj
Kategorio:Slovakaj mecenatoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Esztergom
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Maurizio Pozzi

**Maurizio Pozzi**, artiste nomata *Maury* (naskiĝis en 1974 en Bazelo, Svislando) estas svisa haŭzmuzika kantisto-kantoverkisto kaj muzikproduktisto. Li estas la kantisto de multaj el la produktaĵoj de la svisa diskĵokeo kaj muzikproduktisto *DJ Antoine*, kaj ankaŭ memstare aktivas kiel muzikisto. Interalie li verkis kaj kantis la oficialan himnon de la Street Parade 2005, ĉiujara teknomuzika parado en Zuriko.

Kategorio:Svisaj kantistoj
Kategorio:Svisaj muzikistoj
Kategorio:Artistnomoj
11326 Ladislavschmied

'*11326 *Ladislavschmied'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov ; en la vilaĝo Ondřejov (distrikto Prago-oriento, sud-oriente de Prago).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa amatora astronomo *Ladislav Schmied'' (1927–2012), bone konata pro lia sistemaj observoj de Suno. Li faris pli ol 10000 vidaĵoj de la suna fotosfero dum la 50 lastaj jaroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
11202 Teddunham

'*11202 *Teddunham'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Edward W. Dunham'', astronomon de la Observatorio Lowell, kunmalkovrinto de la ringoj de Urano kaj planiston de la instrumentoj por aplikoj ambaŭe sur Tero kaj en kosmo. Lia nunaj esploroj koncernas la malkovro de  per fotometrio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Blanka heleboro

**Blanka heleboro** aŭ **blanka veratro** (*Veratrum album* L.) estas tre venena planto kiu apartenas al la Melantiacoj kaj antaŭe estis uzata por sagoveneno. La planto denature troviĝas en Alpoj.

Ĝi fariĝas 50 ĝis 150 cm alta. La rizomo interne estas blanka. La subaj, ĝis 20 cm longaj, folioj estas larĝovalaj kaj la supraj lancetformaj. La folioj estas tigoĉirkaŭprenaj.

La blanka heleboro floras de junio ĝis aŭgusto per blankaj, 12 ĝis 15 mm grandaj floroj, kiuj formas 50 cm longajn grapolojn. Antaŭ ĉio kiam la suno brilas la floroj forte odoras.

La frukto estas dehiskanta bero.

## Veneneco 
Ĉiuj partoj de la planto estas tre venenaj. La veneneco tamen dependas de la starloko. Plantoj je 700 m alto enhavas 1,5% alkaloidojn kaj tiuj je 2500 m alto nur 0,2%. Antaŭ ĉio en la rizomo troviĝas la alkaloidoj protoveratrino kaj germerino.

Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Flaŭro de la Alpoj
Kategorio:Venenaj plantoj
Graflando Vianden

La **graflando Vianden** evoluis en la alta mezepoko kaj fariĝis pro geedziĝo en la 15-a jarcento posedo de la dinastio Nassau. La devenburgo de la graflando Vianden estas la burgo Vianden en la samnoma urbeto norde de la hodiaŭa grandduklando Luksemburgo. La titolo "grafo de Vianden" estas ankoraŭ en la titolaro de la reĝo de Nederlando.eta|burgo Vianden

## Blazonoj 

Armoiries de Brandenbourg.svg|blazono de la grafoj de Vianden ĝis Philipp la 1a, ekde tiam blazono de la senjoroj de Brandenburg.
Armoiries de Vianden 2.svg|blazono de grafo Philipp la 1a de Vianden.
Armoiries de Vianden 3.svg|blazono de la grafoj de Vianden ekde Gottfried la 1a .

## Grafoj de Vianden 
### domo Vianden 
### domo Sponheim 
### domo Nassau 
## Ceteraj famaj membroj de la domo Vianden 
## Flanklinioj 
* Schönecken
* Neuerburg
* Hamm
* Tandel en Brandenburg
* Niedersalm
* Kobern

## Literaturo 
* John Zimmer: *Die Burgen des Luxemburger Landes*. Band I, Luxemburg 1996, ISBN 2-919883-06-2.

## Eksteraj ligiloj 
* Die Grafen von Vianden bei www.castle-vianden.lu 
* Stammbaum der Grafen von Vianden ab Gerhard von Sponheim auf genealogy.euweb.cz
* [Stammbaum der Grafen von Vianden ab Gerhard von Sponheim auf fmg.ac (auf Englisch)](http://fmg.ac/Projects/MedLands/LOTHARINGIAN%20(LOWER)%20NOBILITY.htm#_Toc285470489)

Kategorio:Historio de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Historio de Luksemburgo
Kategorio:Germanaj graflandoj
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
(11218) 1999 JD20

**(11218) 1999 JD20** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
11216 Billhubbard

'*11216 *Billhubbard'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*. Tiu kampanjo estas plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, sur la Monto Bigelow kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, ambaŭ en la montaro *Santa Catalina*, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras de la usonan planedoscienciston *William B. Hubbard*, esploriston pri la planedaj internoj ĉe la *Lunar and Planetary Laboratory'' de la Universitato de Arizono, kie li estis ankaŭ direktoro de 1977 ĝis 1981. Liaj studoj inkludas la strukturon kaj la evoluon de Jupitero Saturno kaj de la ekstersunsistemaj gasgigantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Prometeo Ligita

***Prometeo Ligita*** (Antikva greka lingvo: Προμηθεὺς Δεσμώτης, *Promētheus Desmōtēs*) estas iom escepta verko inter la atikaj tragedioj de Esĥilo. Ne estas sciata kiam oni unue prezentis la teatraĵon, kaj kelkaj ne klarigitaj "enigmoj" indikas ke eble ĝi ne estas verkita de Esĥilo.
eta|maldekstre|300ra|Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.

Ĝi estas elhelenigita de Albert Goodheir kaj eldonita de Eldonejo Kardo el Glasgovo, Skotujo en 1982.

## Enhavo 
Post la rabo de la fajro, Prometeo estis ligata al Kaŭkazo fare de la dio Hefesto. Intrigite de la kriegado de la torturigato, la Oceanidoj aperas, kaj funkcias kiel ĥoron. Kiam ilia patro Oceano volas peri ĉe Zeŭso, tiam Prometeo rifuzas tiun helpon, esperante ke baldaŭ estos fininta la tiranecon de Zeŭso. Nome Prometeo konas sekreton, per kiu li siatempe esperas obteni sian liberigon de Zeŭso per ĉantaĝo! Kiam la dio Hermeso provas konvinkigi lin abandoni la sekreton, tiam Prometeo obstine silentas. La kolera Zeŭso senkatenigas la naturfenomenojn kaj enterigas Prometeon sub la monda ruinaĵo.

## Bildaro 

Dosiero:Dirck van Baburen - Prometheus Being Chained by Vulcan Rijksmuseum SK-A-1606.jpg|1623 Rijksmuseum : Dirck van Baburen (1594-1624)
Dosiero:Prometheus Adam Louvre MR1745.jpg|1762 Luvro : Nicolas Sébastien Adam (1705-1778)

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Teatraĵoj
Kategorio:Filozofiaj verkoj
Kategorio:Antikva literaturo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita malnovgreklingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
11325 Slavický

'*11325 *Slavický''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov; en vilaĝo Ondřejov, sud-oriente de Prago.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa komponisto Klement Slavický (1910–1999), kies persona muzika esprimo trovas radikojn en la popolmuzika kulturo de Moravio. Li estis ankaŭ ŝatata pro sia longa vivo de morala sinteno. En 1985 Slavický ricevis la Oran Medalon de la Unuiĝintaj Nacioj pro sia kvara Simfonieto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Historio de Luksemburgo

Sur la teritorio de la hodiaŭa grandduklando Luksemburgo setlis unu post la alia keltoj, romianoj kaj frankoj.

eta|setlada situacio en la 7a jarcento
eta|la franka imperio ĉe la morto de Pipino en 768 kaj la konkeroj de Karolo la Granda
eta|la Sankta Romia Imperio ĉ. 1400
eta|divido de la regno en distriktoj ekde 1512. La sendistriktaj teritorioj estas blankaj.
[eta|[Germana Ligo 1815–1866]]
eta|mapo de la apartigo de Luksemburgio
[eta|la [Germana Doganunio 1834–1919blua = dum la tempo de la fondiĝoverda = pliampleksiĝoj ĝis 1866flava = pliampleksiĝoj post 1866ruĝa = limoj de la Germana Ligo 1828rozkolora = gravaj ŝanĝoj post 1834]]

## Keltoj, Romianoj 
La unuaj setladaj spuroj sur la teritorio de Luksemburgio estis de la keltoj. Ili datiĝis el la 2a jarcento a.K. Ĉirkaŭ cent jaroj pli poste la romianoj konkeris la landon kiam Caesar ĉ. 58–51 a.K. konkeris Gaŭlion kaj parton de Ĝermanio ĝis la Rejno. La teritorio de la hodiaŭa Luksemburgio fariĝis parto de la romia imperio.

En la 5a jarcento - dum la tempo de la Elorienteŭropaj popolmigradoj la germanaj frankoj venkis super la romianoj. Migrantaj monaĥoj disvastigis kristanismon inter la homoj kaj konstruis monaĥejojn. La monaĥejo Echternach estis fondita en 698 de la anglosaksa misiisto Willibrord.

## Vidu ankaŭ 
* Duklando Luksemburgio

## Literaturo 
* Kreins, (J.-M.), *Histoire du Luxembourg. Des origines à nos jours*, collection Que sais-je? n° 3101, Presses Universitaires de France, Paris, 1996 (2010, 5e édition mise à jour)
* Franz Petri, Ivo Schöffer, Jan Juliaan Woltjer (Hrsg.): *Geschichte der Niederlande. Holland, Belgien, Luxemburg*, München 1991 (Auszug aus *Handbuch der europäischen Geschichte*, hg. von Theodor Schieder; berücksichtigt die Geschichte des Großherzogtums Luxemburg seit 1815.)
* Michael Erbe: *Belgien, Niederlande, Luxemburg. Geschichte des niederländischen Raumes.* Stuttgart, Berlin, Köln 1993, ISBN 3-17-010976-6.
* Gilbert Trausch (Eld.): *Histoire du Luxembourg. Le destin européen d’un ‘petit pays’.* Toulouse 2002.
* Péporté, Pit / Kmec, Sonja / Majerus, Benoît / Margue, Michel: *Inventing Luxembourg. Representations of the past, space and language from the nineteenth to the twenty-first century.* Leiden/Boston 2010, http://hdl.handle.net/10993/2052, ISBN 978-90-04-18176-2. / Rezension
* Michel Pauly: *Geschichte Luxemburgs*. Verlag C.H. Beck, München 2011. ISBN 978-3-406-62225-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Carlo Muller: Luxemburg im 2. Weltkrieg 
* Einführung in die Geschichte Luxemburgs
* Nationales Militärgeschichtliches Museum
* National Archiv Luxemburg

## Referencoj 

Kategorio:Historio de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Germanaj duklandoj
Menschenbilder

**Menschenbilder – Die Sendung vom geglückten Leben** (laŭvorte: Karakteroj - elsendo pri sukcesaj vivoj) estas bablila elsendo de la aŭstra kultura radikanalo Österreich 1.

## Enhavo 
Ĝi priskribas la vivojn de interesaj homoj; la aŭskultantaro estas alvokita fari proponojn pri intervjuotaj personoj. La intervjupartneroj parolas pri si kaj povas deziri muzikaĵojn ludindajn.

## Historio 
Fonditis la elsendo en la 1984-a jaro fare de Heinz Janisch, la voĉo estas ĝis hodiaŭ de Sandra Kreisler. Ĝia plej konata kunlaboranto estas verŝajne Hubert Gaisbauer.

La konatiga meldonio estas prenita el la muzikaĵo *Von fremden Ländern und Menschen* el la piano-ciklo *Kinderszenen* (1837/38) de Robert Schumann.

## Eksteraj ligiloj 
* Prezentado sur la Ö1-retpaĝaro.
* Arkivo de 1998-2002. 
* Elektitaj elsendoj ene de la arkivo de *Österreichische Mediathek*. 

## Piednotoj 
Kategorio:Radioelsendoj
Pasticcio

eta|La opereto *Don Pasticcio*, en 1922. **Pasticcio** estas nomo de ĉiutaga radielsendo muzika de la aŭstra radia kulturkanalo Österreich 1.

## Historio kaj enhavoj 
La unua eldono estis radi-ondigita en la 2-a de januaro 1980. Ĝi disaŭdiĝas inter la 08.15 h kaj 08.55 h. Plejofte temas pri unu speciala temo muzikrilata, ekzemple: diversaj taktoj kaj ilia observado, instrumenta agordo, historiaj instrumentoj, komparo de epokoj ktp.

Moderigantoj rekrutiĝas el teamo de 4-5 muzikfakĵurnalistoj, kiuj de tempo al tempo invitas ankaŭ komponistojn studien.

La gamo da pritraktitaj muzikepokoj estas tre varia: de mezepoko tra baroko, klasiko ĝis ĵazo aŭ eĉ dekdutonismo.

## Nomo 
La nomo ŝuldiĝas al la muzika faktermino *Pasticcio*, ĉar dumelsende oni kutimiĝas kompari diversajn komponistojn, iliajn artistan teknikon kaj produktojn. Per tiu termino nomiĝas muzikaĵoj al kiuj kontribuis pluraj komponistoj respektive kiuj kunmetitis el pluraj verkoj de unu komponisto (tekniko tre ŝatata ekz. fare de Georg Friedrich Händel).

## Eksteraj ligiloj 
Pri la elsendo sur la radistacia hejmpaĝo, kun podkastujo.

Kategorio:Radioelsendoj
Ambiente

eta|Bela faldfolio reklamanta por vagonara vojaĝo en Aŭstralio inkluzive de ĉiuj servoj, 1939 **Ambiente - Von der Kunst des Reisens** (laŭvorte: *Medio - pri la arto vojaĝi*) estas la titolo de vojaĝmagazino de la aŭstra kultura radikanalo Österreich 1.

## Priskribo 
La posemajne unu fojon disaŭdigita radielsenda serio fonditis en la jaro 1987-a kaj apartenis ekde tiam al la regulaj standardprogramoj de la menciita stacio.

La serio konsistas el vojaĝrakontoj en formo de distra-informa stilo. Ĉiu numero daŭras 55 minutojn. La felietone faritaj rakontoj suplementiĝas per muziko el la trapasitaj regionoj.

La serio ekde novembro 1987 dissendatas je la 10.05 h dimanĉe kaj (post ŝanĝo programara de januaro 2010) ripetatas sekvantsemajne marde je la 16.00 h.

Kunfondintino estis la kulturĵurnalistino Ursula Burkert, kiu ekde 1991 estas respondeca surbendigestrino de la magazino.  La voĉo estas ekde 2006 tiu de la aŭstra aktoro Helmut Berger.

## Ŝatite ankaŭ ekstere 
Samtempe *Ambiente* estas akustika kunvojaĝanto al la Ö1-studvojaĝoj, akompanataj kaj elpensitaj fare de redaktoroj radifoniaj. Kelkaj elsendoj transprenitis de alkaj radistaciaj neaŭstraj. Ekzemple la en 2009 disaŭdigita elsendo pri Ĉinio aŭskulteblis ankaŭ en la germanlingva programo de la publikjura radikanalo de RAI en Bozen  Amaskomunikile oni ofte citas certajn elsendojn de tiu ĉi vojaĝmagazino.

## Literaturo 
* Gerhard Ruiss: *Handbuch für Autoren und Journalisten. Tips und Informationen, Urheberrecht, Förderungen, Steuern, Sozialrecht, Verträge, Medien, Österreich, Deutschland, EU.* Überarbeitete und erweiterte Neuausgabe. Verlag Buchkultur, Wien 1996, ISBN 3-901052-23-2, S.&nbsp;414 (*Reihe Buchtip*, Bd.&nbsp;1; Surrete.

## Eksteraj ligiloj 
* Prezento de la serio sur la ORF-retpaĝaro.
* Elsendo jubilea je la 20-a datreveno estiĝa.

## Piednotoj 
Kategorio:Radioelsendoj
Demokrata Eŭropa Forto (Francio)

**Demokrata Eŭropa Forto** (**FED**) ( "Force européenne démocrate") estas franca dekstre centrisma partio lanĉita la  de Jean-Christophe Lagarde. La partio celas partopreni en la dekstre centrisma konfederacio UDI (Unuiĝo de Demokratoj kaj Sendependuloj), kaj reprezenti en ĝi la socialajn demokratojn kaj la humanismajn liberaluloj.

La movado Demokrataj Junaj Fortoj (JFD) estas la juna komponento de la partio. JFD estas parto de UDI Junuloj.

## Historio 
Eksaj membroj de Nova Centro, el kiuj la plenuma prezidanto Jean-Christophe Lagarde, nekonsenta kun la rega strukturo, fondas kun pluraj elstaruloj en dekstra centro, post la prezidento baloto de 2012, la partion **Demokrata Eŭropa Forto** (FED). Tiu strukturo celas, laŭ ĝiaj kreintoj, helpi al la kuniĝo de diversaj centraj movadoj. La deputitoj elektitaj en junio 2012 sub standardo Unuiĝo de Radikaluloj, Centristoj, Sendependuloj kaj Demokratoj (URCID), kaj anoj de **FED**, sidas en la nacia Asembleo en la grupo "Unuiĝo de Demokratoj kaj Sendependuloj" (UDI). En septembro 2012, FED partoprenis en la kreo de la strukturo de Unuiĝo de Demokratoj kaj Sendependuloj (UDI) federanta dekstre centrismajn partiojn, el kiuj **FED**, Nova Centro, kaj Radikala Partio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
* Franca nacia Asembleo
* Parlamenta grupo
* 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
* Francaj deputitaj balotoj de 2012
* Unuiĝo de Demokratoj kaj Sendependuloj
* Grupo "Unuiĝo de Demokratoj kaj Sendependuloj" (franca nacia Asembleo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficial retejo de FED

Kategorio:Francaj parlamentaj grupoj
Kategorio:Franca nacia asembleo
Kategorio:Unuiĝo de Demokratoj kaj Sendependuloj (Francio)
Kategorio:Politikaj partioj de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Centrismaj politikaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2012
Josef Morawetz

**Josef Morawetz**, plumnome **J. Vec** kaj **Volker von Knittelfeld** (naskiĝis la  en Knittelfeld – mortis la ) estis aŭstra stiria esperantisto, fondinto de la literatura revuo La Marto.

Josef Morawetz naskiĝis kiel filo de ŝtata oficisto en Stiria urbeto Knittelfeld. Post studadoj de mezlernejo li vizitis la universitaton en Graz. Laŭ volo de siaj parencoj li devus fariĝi ŝtata oficisto. Sed lia sendependa animo tute ne konsentis kun tia devigo. Tion montras ankaŭ kelkaj poemoj el tiu tempo, kiujn oni trovas en lia poemaro „Gedichte aller Art". Tiun ĉi libron aperigis la verkisto en 1905 en Leipzig sub la poeta nomo Volker von Knittelfeld. Li estis ankaŭ kunlaboranto de taga gazeto "Grazer Tagblatt", kelkan tempon li redaktis Stirian beletristikan gazeton "S' Nullerl". Pli poste li fondis belan artan gazeton „Trumpfaß".
	
Kiam li konatiĝis kun Esperanto-movado, li fariĝis ĝia fervora ano kaj batalanto. En jaro 1910 li fondis Esperantan ĵurnalon "La Semajno", sed ankoraŭ samjare li ŝanĝis la nomon kaj celon de la gazeto al "Marto". Tiujare li estis elektita kiel prezidanto de "Stiria Esperantista Societo" kaj li edziĝis al fervora samideanino fraŭlino Ella Ohmeyer. 

## Verkaro sub la nomo Volker von Knittelfeld 
* **Gedichte aller Art** (1905)

## Verkaro sub la nomo J. Vec 
* **Plimalvarmigo** (Marto, numero 1, novembro 1910, p. 9, ŝercpoemeto)
* **La indianokampulo** (Marto, numero 2, decembro 1910, p. 6-7, humoraĵo)
* **Ĉiam antaŭen!** (Marto, numero 2, decembro 1910, p. 7)
* **Grava tago** (Marto, numero 3, januaro 1911, p. 1-12, unuakta humura teatraĵo)
* **Enigmo** (Marto, numero 3, januaro 1911, p. 13, poemeto)
* **Pri tiuj, kiuj estas solaj** (Marto, numero 8/9, septembro 1911, p. 75-76, rakonto)

## Fontoj 
* Marto, 1910-1911

## Eksteraj ligiloj 
* La gazeto Marto en la retejo de la Viena muzeo
* Nekrologo de Morawetz
* Informo, ke Morawetz uzis plumnomon J. Vec

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Zoltán Fekete (inĝeniero)

**Zoltán Fekete,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Zoltán** estis hungara inĝeniero pri arbaroj, botanikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1941) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *nagyajtai*.

Zoltán Fekete http://www.tudosportal.hu/egy.php?id=4621 naskiĝis la  1877 en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Li mortis la  1962 en Sopron.
 
## Biografio 
Zoltán Fekete frekventis mezlernejon, poste ministan-arbaristan akademion en sia naskiĝurbo ricevinta diplomon en 1900. En la sekva jaro li ekinstruis samloke. En 1911 li ricevis la instruan rangon eksterordinara profesoro, post 2 jaroj ordinara profesoro. Dum la 1-a mondmilito li estis dekano. En 1919 li sekvis la akademion al Sopron, kie baldaŭe li denove iĝis dekano, eĉ rektoro. Inter 1928-1937 li estis ankaŭ membro de supera ĉambro. Li pensiuliĝis en 1946, tamen li instruis plu ĝis 1952. Li okupiĝis precipe pri taksado de lignokvantoj en arbaroj.

## Elektitaj publikaĵoj 
**Magasságmérések az erdészeti növényföldrajzi megfigyeléseknél* (1902)
**A fatömeg-táblák alkalmazásának gyakorlati méltatása* (1914)
**Erdőmérnöki segédtáblák* (1926)
**Akác-fatömegtáblák és szerfabecslési táblázatok* (1935)
**Erdőbecslés és értékszámítás* (1943)
**Fatermelési és faállományszerkezeti vizsgálatok a hazai tölgyesekben* (1947)
**Fatermelési és faállományszerkezeti vizsgálatok hazai bükkösökben* (1958)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre
 

Kategorio:Hungaraj arbarinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj pro Traktato de Trianon
(11222) 1999 JR27

**(11222) 1999 JR27** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Francaj distriktoj por eŭropaj balotoj

*Por la kompleta listo de la eŭropaj balotaj distriktoj, vidi *Balotdistriktoj por la Eŭropa Parlamento.''

La balota leĝo n° 2003-327 de la 11-a de aprilo 2003 kreis ok **distriktojn** en Francio, por la elekto de la francaj deputitoj en la eŭropa parlamento.

eta|Nombro de deputitoj elektitaj en ĉiu distrikto (disdono en 2009)
La 8 distriktoj estas la sekvantaj :
* Nordokcidenta distrikto : regionoj Basse-Normandie, Haute-Normandie, Nord-Pas-de-Calais kaj Pikardio.
* Okcidenta distrikto : regionoj Bretonio, Luarlandoj kaj Poitou-Charentes.
* Orienta distrikto : regionoj Alzaco, Bourgogne, Champagne-Ardenne, Loreno kaj Franĉ-Konteo.
* Sudokcidenta distrikto : regionoj Akvitanio, Languedoc-Roussillon kaj Midi-Pyrénées.
* Sudorienta distrikto : regionoj Korsiko, Provence-Alpes-Côte d'Azur kaj Rhône-Alpes.
* Distrikto Centra Masivo-Centro : regionoj Aŭvernjo, Limousin kaj Centre.
* Francilia distrikto enhavas regionon Île-de-France kaj francojn instaliĝintajn ekster Francio.
* Transmara distrikto arigas la departementojn, teritoriojn kaj kolektivumojn de : Saint-Pierre-et-Miquelon, Gvadelupo (kaj Saint-Martin kaj Saint-Barthélemy starigitaj nun en kolektivumo), Martiniko, Gvajano, Reunio, Majoto, Nov-Kaledonio, franca Polinezio kaj Wallis-et-Futuna, dismetitaj ekde 2009 en tri apartigitaj sekcioj

eta|Francaj distriktoj

La sistemo de 8 distriktoj estis aboliciita ekde la balotoj de 2019 de balota leĝo aprobita en 2018, kiu redonis ununuran francan distrikton por la eŭropaj balotoj.

## Notoj 
#
Kategorio:Balotaj distriktoj en Francio
Golden Hinde (monto)

La **Golden Hinde** (laŭvorte "ora cervino", pri la nomo legu sube) estas monto apartenanta al la Montoĉeno de Vankuvera Insulo *(Vancouver Island Ranges)* sur la Vankuvera Insulo, Brita Kolumbio, Kanado. Ĝi altas proksimume 2196 metrojn super la marnivelo (la indikoj iom varias laŭ diversaj fontoj; lastatempa enketo uzante la sistemon GPS determinis la altecon kiel 2 196,818 metroj). La monto situas proksime al la geografia centro de Vankuvera Insulo, kaj proksime de la centro de la naturparko *Strathcona Provincial Park*, ĉe la fontejo de la rivero *Wolf River* kaj okcidente de lago *Buttle Lago*.  

La monto ricevis sian nomon honore al la ŝipo de la brita esploristo Sir Francis Drake, nomata *Golden Hind*, en historiaj tekstoj ankaŭ kun aldona *-e*, tial ekestis la ortografio de la monta nomo: ĝin vortumis historia pelto-komerca kapitano, kiu estis memorigita je la supraj veloj de la ŝipo de Drake, kiam sunsubiro lumigis la monton, kiu videblas de la okcidenta marbordo de la insulo. Krome la nomo celis honorigi la laŭdiran ĉeeston de Drake ĉe la marbordo de la estonta provinco Brita Kolumbio dum la esploristo kun sia ŝipanaro ĉirkaŭnavigis la terglobon inter la jaroj 1577 kaj 1580, kaj deklamis ke pro tiu "unua dokumentata ĉeesto" de eŭropano en tiu loko la tuta teritorio de Norda Ameriko norde de la hispania vicreĝlando Nova Hispanio de la Atlantika ĝis la Pacifika Oceanoj estu brita posedaĵo je la nomo *New Albion*. La aktuala monta nomo ne estis oficiala ĝis 1938, antaŭe precipe uziĝis la alternativa nomo ''"The Rooster's Comb"'' ("la virkoka kresto"), donita fare de fruaj montogrimpistoj pro la aspekto de la montopinto. 

Kategorio:Montoj en Kanado
Kategorio:Vankuvera Insulo
Komerca jaro

**Komerca jaro** estas jaro 360 tagojn longa.

La kialo ĝustigi la daŭro de la kalendara jaro estas simpligi multajn kalkulojn, precipe en la financoj. Oni kalkulas jaron kiel la sumon de dekdu monatojn sed simpligante la daŭron de tiuj monatoj per sama tagonombro, 30 tagoj. Tiel, ĉiuj monatoj daŭras same. La tuta jaro havas tial 360 tagojn.

Ĉi tiu jarokalkulo estas uzata por kalkuli interezojn bankajn kaj rabatajn. Danke al ĉi tiu sistemo, ĉiu monato generas saman interezon (tiuj el 30 tagoj) kaj ne generas pli tiuj monatoj pli longaj.

Tio ne signifas, ke la jaro finiĝas kvin tagojn antaŭe, sed simple ke oni artefarite forprenas 5 tagojn el la kalendaro. Tamen, la jaro ja ekas en la unua tago de januaro kaj finiĝas la lastan tagon de decembro.

## Kalkul-metodoj de datoj 
En financa matematiko, oni uzas malsamajn kalkul-metodojn por kalkuli la daŭron de financa transakcio aŭ de datoj.

## Tradukfonto 
Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Juraj terminoj
Kardamino

**Kardamino**  (*Cardamine*), estas vasta genro de angiospermoj el la familio de la brasikacoj. Ĝi enhavas pli ol 150 speciojn de unujaraj plantoj kaj staŭdoj. La genro troviĝas en diversaj biotopoj tutmonde, escepte de Antarkto. Plantoj el la antaŭa genro ***Dentaria*** nun apartenas al la genro *Cardamine*.

La folioj prezentas diversajn formojn, laŭdimensie ekde tre etaj ĝis mezgrandaj. Ili formas rozeton, povas esti paraj aŭ neparaj pinataj kaj troviĝas kaj ĉe la bazo kaj ĉe la supra parto de la tigo, kun mallarĝaj pintoj. La foliaj randoj povas esti glataj, segildentaj aŭ duoble dentaj. La tigo-internodoj ne estas fortikaj. La radialaj simetriaj floroj troviĝas grapole aŭ korimbe en multflora infloresko. La blankaj, rozkoloraj, purpuraj aŭ violkoloraj floroj povas esti tre etaj aŭ mezgrandaj. La petaloj pli longas ol la sepaloj. La fertilaj floroj estas hermafroditaj. Parto de la plantoj havas medicinajn valorojn (kuracado de kora aŭ stomaka malsanoj).

La scienca nomo *Cardamine* estas derivita de la greka *kardamomo*, neparenca planto el la familio de la zingiberacoj, uzata kiel akra spico en kuirado.
eta|220px|*Cardamine concatenata*
eta|220px|*Cardamine pattersonii*
eta|220px|*Cardamine pratensis* el Thomé 1885 : Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz.
eta|220px|*Cardamine nuttallii*.

## Selekto de specioj 
* *Cardamine africana*
* *Cardamine amara* – amara kardamino, kardamino amara aŭ kreso amara 
* *Cardamine purpurascens*
* *Cardamine purpurea*
* *Cardamine regeliana*
* *Cardamine residifolia*
* *Cardamine raphanifolia*
* *Cardamine rotundifolia*
* *Cardamine rupicola*
* *Cardamine scutata*
* *Cardamine seidlitziana*
* *Cardamine tenera*
* *Cardamine trichocarpa*
* *Cardamine trifoliata*
* *Cardamine uliginosa*

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 
* 

Kategorio:Brasikacoj
Rudi! Radio für Kinder

eta|La arto kaj la defio raporti por etinfanoj pri la mondo... **Rudi! Radio für Kinder** (ankaŭ: **Rudi, der rasende Radiohund**; laŭvorte: *Radio por infanoj - Rudi, la hastanta radihundo*) estas aŭstra parte literatura elsendo por *infanoj, damoj, sinjoroj kaj hundidoj*.

## Elsendanto 
Ĝin produktas la kultura radikanalo Österreich 1 kaj ĝi aŭskulteblas de lundo ĝis vendredo (ne dum festotagoj) inter la 14.55 h kaj 15.00 h

Ekde januaro 2009 eblas ricevi kaj deŝuti la elsendojn ankaŭ podkaste. En la 8-a de januaro 2009 oni festis la 1000-an datrevenon estiĝan.

## Enhavoj 
La elsendoj pritraktas ĉiujn ajn socie aŭ science gravajn aferojn, kiuj estas en por infana aŭskultantaro taŭga maniero en formo de raportado disaŭdigitaj.

Tiel la de la hundo intervjuitaj personoj kaj fakuloj parolas pri siaj spertoj. Ekzemple: kiel travivi momentojn de koleriĝo, timo, envio kaj ĵaluzo; kiel vivas la bestoj vintre; kiel pligrandigi la rapidecon dum glitado sur ennaĝeja glitejo. Gastoj estas eĉ veraj astronaŭtoj aŭ posedantoj de fantomaj karuseloj.

Krome oni laŭtlegas ĉiun duan mardon kaj ĉiun vendredon historietojn de Christine Nöstlinger.

## Kunlaborantoj 
Kunlaborantoj de la elsendoj estas Rudi Radihundo (kun la voĉo de Paul Urban Blaha), la respondeculo por la tono (Georg Kusztrich) kaj Rosi (Stefanie Dvorak).

## Eksteraj ligiloj 
* Christine Nöstlinger en la radio ORF: "Rudi! Radio für Kinder"
* Prezento de la elsendo sur la retpaĝaro de ORF. 

## Piednotoj 
Kategorio:Radioelsendoj
Gyula Fényi

**Gyula Fényi** [djula fEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fényi Gyula** estis hungara astronomo, pastro, monaĥo, instruisto, profesoro, membro (korespondanta en 1916) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina nomo estis *Fink István/István Fink*.

Gyula Fényi http://lexikon.katolikus.hu/F/Fényi.html naskiĝis la  1845 en Sopron. Li mortis la  1927 en Kalocsa.

## Biografio 
Gyula Fényi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo. En 1864 li aliĝis al la jezuitoj, krome li lernis filozofion kaj aliajn studobjektojn en Nagyszombat. Inter 1871-1874 li instruis en Kalocsa, poste 4 jarojn li lernis teologion en Innsbruck. En 1877 li pastriĝis. Inter 1878-1882 li laboris en observatorio *Haynald* en Kalocsa, poste li instruis en diversaj gimnazioj aŭ en altlernejo, fine li gvidis la menciitan observatorion. Li pensiuliĝis en 1913. Li okupiĝis precipe pri observado de Suno.

## Elektitaj publikaĵoj 
eta|Busto pri Gyula Fényi
* *Meteorol. észlelések* (Meteologiaj observadoj), (1886-1888)
* *Astronomische Nachrichten* (1892)
* *A Napon észlelt jelenségek természetének magyarázata* (1900)
* *A napon észlelt jelenségek természete* (1918)
* *Die Periodizität der Protuberanzen der Jahre 1886-1917* (1922)

## Memorigiloj 
* kratero en Luno
* gimnazio kaj placo en Miskolc
* 115254 Fényi
* memortabulo en Sopron
* busto en Kalocsa

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Ervin Fenyves

**Ervin Fenyves** [fenjveŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyves ** estas hungara-usona fizikisto, profesoro, membro (ekstera en 1998) de Hungara Scienca Akademio.

Ervin Fenyves https://explorer.utdallas.edu/editprofile.php?pid=13377&onlyview=1  naskiĝis la  1924 en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Ervin Fenyves instruis en Universitato Eötvös Loránd inter 1946-1950, poste li aŭ instruis samloke, aŭ li esploris en fizika instituto en sia naskiĝurbo, sed tamen li pasis 2 jarojn en Dubna en la 1960-aj jaroj. En 1960 li doktoriĝis el fiziko. En 1968 li ricevis postenon en Vieno, en la sekva jaro li estis gastoprofesoro en Pensilvanio, poste en Dallas li instruis ekde 1970. Fine li instruis en Richardson (Teksaso) ĝis 1992. Li ricevis premion Kossuth en 1965, pli frue kaj post po unu aliajn premiojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *High Energy Physics at the Standard Model and Beyond* (1995)
* *Problems of our days - one hundred years after R. Eotvos* (1998)

## Fontoj 
* biografio kun foto  
* hungarlingva biografio

 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Okcidenta distrikto (Francio)

eta|Francaj distriktoj por eŭropaj balotoj
La **okcidenta distrikto** ( "circonscription Ouest") estis franca balota distrikto uzata en ĉiuj kvin jaroj ekde 2004 ĝis 2014 por la eŭropaj balotoj por elekti per universala rekta baloto, naŭ (dek en 2004) de la sepdek du eŭrodeputitoj atribuitaj al Francio, per la traktato de Nico, inter la 736 membroj de la eŭropa Parlamento. Kreita en 2003, kiel la sep aliaj similaj grandaj distriktoj, ĝi arigis balotantojn de regionoj Bretonio, Luarlandoj kaj Poitou-Charentes en unu sola balotantaro, kiu enhavis, en 2009,  enskribitojn ===

### Elektitoj 

## Kritikoj 
En Bretonio, aparte pro la voĉoj de la Bretona Partio kaj de Bretona Demokratia Unuiĝo (UDB), tiu subdivido estis kritikita ĉar ne estis konsideritaj la homaj kaj historiaj realaĵoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Francaj distriktoj por eŭropaj balotoj
* Eŭropaj balotoj

## Eksteraj ligiloj 
* Kartografio de la balotrezultoj de 2009 en la okcidenta distrikto, arkivigita laŭ stato de oktobro 2009 ()

Okcidenta
(11223) 1999 JC30

**(11223) 1999 JC30** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Cuegle

**Cuegle**  estas mita estaĵo de la kantabra mitologio. Ili marŝas per du piedoj kaj havas kvazaŭ-homan formon. Ties haŭto estas nigra, en ties brakoj estas nek manoj nek fringroj, en ties buŝo estas kvin vicoj el dentoj, kaj en ties kapo estas misforma korno kaj tri okuloj (verda, ruĝa kaj blua).  Malgraŭ ties malgrandeco, ili estas tre fortaj. Ili atakas brutojn kaj ili estas fifamaj pro tio, ke ili forrabas bebojn el lulilo. Oni povas protekti bebon kontraŭ ili se oni metas en lulilon lignon el kverko aŭ foliojn el ilekso, kio repuŝas ilin.

## Referencoj
Kategorio:Kantabra mitologio
Trenti

**Trenti** estas mita estaĵo de la kantabra mitologio. Ili estas petolemaj kaj viglaj koboldoj vivantaj en arbaroj.

Ili vestas sin per folioj, muskoj kaj arbaj radikoj. Ili kaŝas sin en flanko de vojo, de kie ili amuze detiras la veston de junaj virinoj kaj pinĉas ties surojn, rapide forkuronte. Kvankam ili estas ŝercemaj, ili ankaŭ povas sekrete helpi homojn, ĉefe infanojn. Post tempesto, ili helpas al paŝtistoj trovi ties perditajn brutojn, protektas homojn kontraŭ ojáncanu kaj helpas senfortiĝintaj maljunaj virinoj.

Vintre ili protektite dormas en dolinoj kaj somere ili freŝe dormas sub arboj. Ili nutras sin per maizo kaj pruneloj. Ili neniam trinkas akvon ĉar ĝi venenas ilin.

Kategorio:Kantabra mitologio
Kategorio:Koboldoj
Francilia distrikto (Francio)

eta|Francaj distriktoj por eŭropaj balotoj
La **francilia distrikto** ( "circonscription Île-de-France") estas franca balota distrikto uzata en ĉiuj kvin jaroj por la eŭropaj balotoj por elekti per universala rekta baloto, dek tri (dek kvar en 2004) de la sepdek du eŭrodeputitoj atribuitaj al Francio, per la traktato de Nico, inter la 736 membroj de la eŭropa Parlamento. Kreita en 2003, kiel la sep aliaj similaj grandaj distriktoj, ĝi arigas balotantojn de regiono Francilio en unu sola balotantaro, kiu enhavis, en 2009,  enskribitojn estis deponitaj por elekti 13 eŭropajn deputitojn.

### Rezultoj 
### Elektitoj 
* Listo UMP : Michel Barnier, Rachida Dati, Jean-Marie Cavada, Marielle Gallo, Philippe Juvin
* Listo Eŭropo Ekologio : Daniel Cohn-Bendit, Eva Joly, Pascal Canfin, Karima Delli
* Listo Socialisma Partio : Harlem Désir, Pervenche Berès
* Listo Demokrata Movado : Marielle de Sarnez
* Liste Maldekstra Fronto : Patrick Le Hyaric

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Francaj distriktoj por eŭropaj balotoj
* Eŭropaj balotoj

Francilia
Ramidreju

**Ramidreju** (kantabre , hispane ) estas mita estaĵo de la kantabra mitologio. 
Ĝi estas simila al mustelo.

Ili naskas ĉiun centan jaron, ido de neĝmustelo aŭ foino. Ili estas sveltaj kaj longaj. Ties felo estas verdeca kaj ties okuloj estas flavaj. Ties muzelo estas kiel tiu de apro. Per muzelo ili faras profundajn fosojn, kiel talpo.

Oni tre volas ilin ĉar per ili oni povas trovi kaŝitajn trezorojn kaj ĉar onidire ties felo kuracas ĉiun malsanon.

## Vidu ankaŭ 
* Kamaiĉi: simila mustela estaĵo en Japanio

Kategorio:Kantabra mitologio
Friedrich Krupp AG

eta|maldekstre|Rabotejo ene de la Friedrich Krupp AG proksimume 1900
eta|maldekstre|Simbolo de la germana peza industrio: la tri senkudraĵaj fervojaj radoringoj de Krupp
**Friedrich Krupp AG** estis germana pezindustria entrepreno kun sidejo en Essen. Ĝi ekestis komence de la 20-a jarcento sub direktado de entreprenisto Gustav Hartmann el Chemnitz el la familia entrepreno de Krupp. Per akiro de la plimulto el la akcioj de la *Hoesch AG* en 1992 la konzerno fandiĝis en 1999 kun ŝtalfandisto Thyssen al ThyssenKrupp AG.
## Eksteraj ligiloj 
* Ducent jaroj Krupp 

Kategorio:Peza industrio en Germanio
Kategorio:Iamaj entreprenoj en Germanio
Kategorio:Krupp
Kategorio:Iamaj entreprenoj en Essen
Kategorio:Fondita en 1903
Kategorio:Peza industrio
Guajona

**Guajona** (kantabre , hispane ) estas ina estaĵo de la kantabra mitologio. Ĝi estas ekzemplo de vampireca estaĵo, kio estas malabunda en la mitaroj de Hispanio.

## Nomo 
La vorto *guajona* estas aŭgmentativo de *guaja*, kiu ankaŭ ekzistas en la asturia mitologio, nome Guaxa. La deveno de vorto *guaja* aŭ *guaxa* eble estas la klasik-araba وحش wahsh, kiu signifas *bestio*.

## Mita legendo 
Laŭlegende, ŝi estas malgrasega maljunulo vestita de nigra mantelo, kiu kovras ŝian tutan korpon. Ŝiaj manoj estas skeletaj kaj ŝiaj piedoj estas kvazaŭ kruroj de koko. Ŝia vizaĝo estas flava, maljuniĝinta, kaj plena de faltoj, haroj kaj verukoj. Ŝiaj okuloj estas tre malgrandaj kaj stele brilaj. Ŝia nazo estas agla kaj ŝia buŝo havas nur ununuran, nigran kaj akran denton longan ĝis ŝia mentono, per kiu ŝi sorbas sangon de viktimo. Kaŝite de mallumo, ŝi estas videbla nur nokte. Oni ne scias kie ŝi dormas dum tago, sed oni suspektas, ke ŝi dormas ie sub tero. Ŝi sekreteme eniras domojn, silente proksimiĝas al sanaj infanoj kaj junuloj, ŝi enpuŝas sian denton en karnon kaj elsorbas sangon. Elsorbitoj ne mortas, sed ili restas senfortaj kaj la matenon ili vekiĝas lacegaj kaj palaj. Ŝi ne atakas plenkreskulojn aŭ maljunulojn. 

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Adriano García Lomas, *Mitología y supersticiones de Cantabria*, Estvdio, 2000. ISBN 8487934870 / ISBN 9788487934872
* Manuel Martín Sánchez, *Seres míticos y personajes fantásticos españoles*, 2002. ISBN 9788441410534
* Manuel Llano, *Obras Completas*, vol. II, p. 477, 1968. ISBN 9788420644806

Kategorio:Kantabra mitologio
Saint-Cirq-Lapopie

**Saint-Cirq-Lapopie** estas franca komunumo situanta en departemento Lot en regiono Sudo-Pireneoj.

maldekstra|100ra|Blazono

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
La vilaĝo situas en monteto sur la maldekstra bordo de la rivero Lot en la natura regiono *Quercy*.

## Historio kaj vidindaĵoj 
La komunumo naskiĝis en 1902, kiam ĝi disiĝis de la komunumo de Tour-de-Faure, kiu situas sur la dekstra bordo de Lot.

La nuna gotika preĝejo datiĝas el 1522 sed oni vidas ankoraŭ romanikajn spurojn de la malnovo preĝejo.

En 1950 tie festo de tutmondismo okazis . 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Lot

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Plej belaj vilaĝoj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Lot
Ŝorlo

eta|pomsukŝorlo
**Ŝorlo** estas refreŝiga trinkaĵo. Oni distingas:
* vinŝorlo, vino kun mineralakvo: *acida ŝorlo* .
* vino kun limonado: *dolĉa ŝorlo*
* pomsuko kun mineralakvo: *pomsukŝorlo* aŭ aliaj sukoj
* pomvino kun mineralakvo: *pomvinŝorlo*
La mineralakvo estu kun karbondioksido, por ke la trinkaĵo estu refreŝiga.
Ŝorlo estas tipa somera trinkaĵo en multaj mezeŭropaj landoj.

eta|maldekstre|vinŝorlo en Aŭstrio

Kategorio:Trinkaĵoj
Zahorí

**Zahorí**  aŭ **koboldo zahorí** () estas koboldo de la kantabra mitologio.

Malsame al aliaj koboldoj de la kantabra mitologio, ĝi ne ŝerceme mokas homojn. Oni nomas ĝin ankaŭ *mirakla serĉisto* aŭ *koboldo de perditaĵoj* ĉar oni vokas ĝin kiam oni perdis ion.

Se la vokinto estas bonulo, la koboldo rapide venas por atente aŭskulti priskribon de la perdita objekto kaj tuj faras signon pri alira vojo por, ke oni akompanu ĝin. Ĝi refoje faras ĉirkaŭiron serĉante la objekton. Se ĝi notas, ke la vokinto tuj malpacienciĝas, la koboldo malaperas, sole trovas la objekton kaj donas ĝin al homo, kiu necesas ĝin (ofte malriĉulo).

## Priskribo 
Ĝi estas eta kaj bruna koboldo. Ties nazo estas longa kaj akrapinta. Ties okuloj estas grandaj kaj nigraj kaj ties haroj estas blondaj. Ĝi parolas per raŭka voĉo, kvazaŭ kolera, sed ververe ĝi estas tre gaja kaj ties rido estas daŭra kaj afabla. Ĝi kutime portas ruĝan ŝafo-felan jakon kaj ofte hastas ien kaj tien.

Kategorio:Kantabra mitologio
Kategorio:Koboldoj
Maaro de Ulmen

eta|rigardo de la burga ruino
La **maaro de Ulmen** estas maaro en la mezmontaro Ejfelo tuj apud la urbeto Ulmen en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La lago estas ĝis 37 m profunda kaj estas ĉirkaŭata de averaĝe 20 m alta remparo el tofŝtono, kiu formiĝis el la eruptaĵo de la iama vulkano. Je la suda rando de la remparo situas la ruinoj de burgoj el la 11a jarcento.

## Literaturo 
* Werner P. D´hein: *Natur- und Kulturführer Vulkanlandeifel. Mit 26 Stationen der "Deutschen Vulkanstraße".* Gaasterland-Verlag, Düsseldorf 2006, ISBN 3-935873-15-8

## Eksteraj ligiloj 
* Bilder zum Ulmener Maar 

## Referencoj 
Kategorio:Maaroj en Eŭropo
Kuraro

eta|260px|Strychnos Toxifera
**Kuraro** estas kolektiva nomo por diversaj venenoj kiuj de kelkaj sud-amerikaj indiano-triboj estas farataj interalie el certa liano (*Chodondendron tomentosum*) kaj aliaj plantoj, inter kiuj *Strychnos toxifera*, *S. guianensis* kaj *Sciadotenia toxifera* por esti uzata sur la pintoj de (blov)sagetoj.

La preparado de la veneno de indianoj okazas per kompleksaj ritoj, kelkfoje per granda nombro da ingrediencoj de kiuj kelkaj jes kaj aliaj ne liveras utilan kontribuon al la veneneco.

Minimumaj kvantoj de la veneno sufiĉas por mortigi trafitan animalon.

Kategorio:Venenoj
Caballucos del Diablu

**Caballucos del Diablu**' (*Ĉevaletoj de la Demono* en la kantabra) estas mito de la kantabra mitologio. Ili estas sep grandaj libeloj aperantaj la nokton de la 23-a de junio. Tiun nokton, en Kantabrio oni festas kaj faras fajron de Sankta Johano. Laŭlegende, de la fajro aperas libelaj "ĉevaletoj de la demono", brue liberiĝinte post unujara atendo.

Ili estas animoj de pekintoj kaj iliaj koloroj varias, depende de ĉiu pekinto:
* Ruĝo: homo pruntinta monon al farmisto kaj artifikinta por akiri ties propraĵojn
* Blanko: muelisto ŝtelinta monon de propra mastro
* Nigro: ermito trompinta homojn
* Flavo: korupta juĝisto
* Oranĝo: infano malobeanta gepatrojn

## Referencoj 
Kategorio:Kantabra mitologio
Brulilo

eta|upright=1.4|Brulilo de gasfornelo

La **brulilo** estas tiu parto de lumigilo aŭ varmigilo, kie okazas la miksado inter la brulaĵo kaj la necesa oksigeno (kutime el aero) kaj estiĝas reakcio inter la du, kiu produktas flamon.

Bruliloj uzataj en laboratorio estas la brulilo de Bunsen kaj la brulilo de Teclu.

Kategorio:Tekniko
A Song of Ice and Fire

***A Song of Ice and Fire*** (Esperante: *Kanto de glacio kaj fajro*) estas serio de fantastaj romanoj verkita de George R. R. Martin. Li komencis skribi ĝin en 1991 kaj la unua libro estis publikigita en 1996. Ĝi origine devis esti triopo, sed nun ekzistas kvin volumenoj kaj du pliaj libroj estas planitaj.

La rakonto okazas en fikcia mondo, en la mezepokeca civilizo de la kontinentoj Westeros kaj Essos. Ĉiu ĉapitro estas rakontata laŭ la vidpunkto de unu rolulo. Tri ĉefaj intrigoj intermiksiĝas: nobelaj familioj militas por regi Westeros; iom post iom aperas minaco de supernaturaj estaĵoj vivantaj trans glacia murego norde de Westeros; Daenerys Targaryen, ekzilita filino de murdita reĝo, strebas reveni al Westeros kun drakoj por repreni la feran tronon.
La serio spertis grandan sukceson en la tuta mondo, kaj la libroj estis tradukitaj al pli ol 20 lingvoj. Ĝi estis adaptita al pluraj medioj, inter kiuj la plej fama estas la televidserio *Game of Thrones*.

## Listo de libroj 
* *Tronludo* (angle: A Game of Thrones) (1996)
* *Kolizio de reĝoj* (angle: A Clash of Kings) (1999)
* *Ŝtormo de glavoj* (angle: A Storm of Swords) (2000)
* *Festo por korvoj* (angle: A Feast for Crows) (2005)
* *Danco kun drakoj* (angle: A Dance with Dragons) (2011)
* *La ventoj de vintro* (angle: The Winds of Winter) (planita)
* Sonĝo de printempo (angle: A Dream of Spring) (planita)

## Vidu ankaŭ 
* *Game of Thrones*


Song of Ice and Fire
Brulilo de Bunsen

eta|dekstra|Maldekstre kun malfermita, dekstre kun fermita aerttruo. 
1.&nbsp;brultubo 2.&nbsp;aertruo 3.&nbsp;gasregulilo 4.&nbsp;gasalkondukilo
La **brulilo de Bunsen** (nomita laŭ Robert Wilhelm Bunsen) estas malgranda gasbrulilo, uzata por varmigi en laboratorio. Kiel la brulilo de Teclu ĝi ensuĉas la necesan aeron per la principo de la pumpilo de Venturi, sed la formo de ĝia brultubo (kameno) estas alia. La brulilo de Bunsen ensuĉas la aeron per flanka truo en la tubo. La areo de la truo, tra kiu eniras la aero en la tubo, povas esti ŝanĝata per turnebla ringo.

Kategorio:Laboratoriaj iloj
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Kemio
Kategorio:Germanaj inventoj
11228 Botnick

'*11228 *Botnick'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Aaron Michael Botnick*, finalisto de la *Intel International Science and Engineering Fair* 2002 pro lia projekto pri komputila scienco. Li estas lernanto ĉe la * Hahnville High School'' de Luling (Luiziano, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
11230 Deschaffer

'*11230 *Deschaffer'''* estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Daniel Edwin Schaffer*, finaliston de la *Regeneron Science Talent Search* de 2019, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri genomiko. Li estis lernanto ĉe la *Montgomery Blair High School'', Silver Spring (Marilando).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
11229 Brookebowers

'*11229 *Brookebowers'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo " LINEAR " elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln
(Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Brooke Nacole Bowers*, finalistinion de la *Intel International Science and Engineering Fair* 2002 pro ŝia projekto pri bestoscienco. Ŝi estas lernantino ĉe la *Tuscarawas Valley High School'' de Dover (Ohio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999