open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tenoro

**Tenoro** (de la Latina vorto *tenere* „teni“) oni nomas la altan viran kanto-registron, kaj ankaŭ kantistojn de tiu kantoregistro. La nomo formiĝis pro la komenca plurvoĉeco, kiam oni nomis la voĉon *tenantan* la Cantus firmus (kanto firma) *tenor*, dum kiam la ĉirkaŭludantaj voĉoj nomiĝis *contratenor* (kontratenoro) .

La sonamplekso de la tenorvoĉo etendiĝas ekde c ĝis a’ – la kvazaŭ proverba *alta C* situas eĉ malgrandan tercion supere.

La notacio normale montras la notojn laŭ la violona klefo kun malsupren metita malgranda „8“, kiu indikas la oktavigon malsupren.

La voĉregistron de tenoristo oni povas subdividi en jenajn voĉfakojn laŭ sia kvalito, amplekso, volumeno kaj respekte al la kantaj kaj dramaj postuloj:

* tenore di grazia aŭ leĝera tenoro: La voĉo estas svelta, leĝera kaj movema. Tipaj roloj: pasionoj (Bach) – evangeliisto, Barbiere di Siviglia (Rossini) – grafo, La Cenerentola (Rossini) – Don Ramiro, Rigoletto (Verdi) – Duca di Mantova
* lirika tenoro: mola, leĝera kaj movema voĉo; tipaj roloj: Zauberflöte (Mozart) – Tamino, Entführung aus dem Serail (Mozart) – Belmonte
* (bufontenoro): karakterizema kaj movema voĉo, kantisto lerte rolas. Tipaj roloj: Entführung aus dem Serail (Mozart) – Pedrillo, Zauberflöte (Mozart) – Monostatos)
* karaktertenoro: speciala karakterizkapablo, t.n. *interfako*. Tipaj roloj: Siegfried (Wagner) - Mime, Rheingold (Wagner) - Mime kaj Loge)
* junula herotenoro: metale sona voĉo, foje lirika, foje drameca. Tipaj roloj: Fidelio (Beethoven) – Florestan, Der Freischütz (Weber) – Max
* Tenore spinto (de la ital. "spingere" - puŝi): itala malo al junula herotenoro: mola voĉsono, movemo de la voĉo kaj brila alteco. Tipaj roloj: Aida (Verdi) – Radames; Il Trovatore (Verdi) – Manrico; La Bohème (Puccini) – Rodolfo, Tosca (Puccini) – Cavaradossi, I Pagliacci (Leoncavallo) – Canio
* herotenoro: peza kaj volumena voĉo kun forta meza kaj malalta registroj, ofte kun baritona nuanco. Tipaj roloj: Tristan und Isolde (Wagner) – Tristan, Tannhäuser (Wagner) – Tannhäuser, Siegfried (Wagner) – Siegfried, Otello (Verdi) – Otello

La subdivido de la tenorvoĉo en fakoj ne estas strikta, ĝi nur estas rezulto el la operpraktikaj postuloj por asigni al la kantistoj la konvenajn rolojn.

Tamen apenaŭ ekzistas kantistoj kiuj dum la tuta kariero nur kantis partiojn el ununura fako. Ekz. Fritz Wunderlich laŭdevene estis lirika tenoro, sed fine de sia vivo li regis la fakojn tenore lirico spinto kaj eĉ de la junula herotenoro. Plácido Domingo, principe tenore spinto, dum sia longa kariero ankaŭ kantis partiojn el ĉiuj aliaj kategorioj – ekde Nemorino (Liebestrank, tenore di grazia) trans Don Ottavio (Don Giovanni, lirika tenoro), Max (Freischütz) kaj Lohengrin (junula herotenoro) ĝis Parsifal kaj Tannhäuser (herotenoro).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de kantistoj de klasika muziko

## Eksteraj ligiloj 
* Famaj tenoruloj  

Kategorio:Voĉkategorioj
Sudestona lingvo

[eta|300ra|La historia sudestona ([voroa lingvo|Võro, Seto, Mulgi, Tartu) lingva teritorio kun historiaj sudestonaj lingvoenklavoj (Lutsi, Leivu kaj Kraasna) ]]
eta|300ra|Nuna areo kie sudaj estonaj dialektoj estas parolataj
La **sudestona lingvo** - propra nomigo en la nuna literatura lingvo *Lõunõeesti kiil* - estas lingvo aŭ grupo da dialektoj parolataj en suda Estonio (distriktoj Võrumaa, Põlvamaa, Valgamaa, Tartumaa kaj Viljandimaa), en Pskova provinco de Rusio kaj en Latvio.

La moderna estona lingvo evoluis surbaze de la nordaj dialektoj de la estona lingvo, sed pli frue en la 17-a ĝis 19-a jarcentoj tekstoj estis publikigitaj ankaŭ en sudestona lingvo. La traduko de Nova Testamento estis eldonita en la sudestona lingvo en 1686.

**Ekzemplo el malnova literatura lingvo el Tartu-a dialekto**

*Meie Esä* (Patro nia):
*Meie Esä taiwan: pühendetüs saagu sino nimi. Sino riik tulgu. Sino tahtmine sündigu kui taiwan, niida ka maa pääl. Meie päiwälikku leibä anna meile täämbä. Nink anna meile andis meie süü, niida kui ka meie andis anname omile süidläisile. Nink ärä saada meid mitte kiusatuse sisse; enge pästä meid ärä kurjast: Sest sino perält om riik, nink wägi, nink awwustus igäwätses ajas. Aamen.*

**Ekzemplo el nuna literatura lingvo (voroa lingvo)**

Komenco de la Deklaracio de homaj rajtoj:
*Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsis. Näile om annõt mudsu ja süämetunnistus ja nä piät ütstõõsõga vele muudu läbi käümä.*

## Dialektoj 
* Luca dialekto

## Eksteraj ligiloj 
* Urala lingvaro (Salminen 2003)
* Võro-Instituto

## Vidu ankaŭ 
* voroa lingvo (Võro) kaj
* setoa lingvo (Seto)

Kategorio:Estona lingvo
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Listo de la municipoj de Rondonio

Jen listo de la **53** municipoj en la subŝtato  de :
eta|dekstra|350px
eta|dekstra|350px|Flago de *Rondonio*

## A 
* Alta Floresta d'Oeste
* Alto Alegre dos Parecis
* Alto Paraíso
* Alvorada d'Oeste
* Ariquemes

## B 
* Buritis

## C 
* Cabixi
* Cacaulândia
* Cacoal
* Campo Novo de Rondônia
* Candeias do Jamari
* Castanheiras
* Cerejeiras
* Chupinguaia
* Colorado do Oeste
* Corumbiara
* Costa Marques
* Cujubim

## E 
* Espigão d'Oeste
* Extrema

## G 
* Governador Jorge Teixeira
* Guajará-Mirim

## I 
* Itapuã do Oeste

## J 
* Jaru
* Ji-Paraná

## M 
* Machadinho d'Oeste
* Ministro Andreazza
* Mirante da Serra
* Monte Negro

## N 
* Nova Brasilândia d'Oeste
* Nova Mamoré
* Nova União
* Novo Horizonte do Oeste

## O 
* Ouro Preto do Oeste

## P 
* Parecis
* Pimenta Bueno
* Pimenteiras do Oeste
* **Porto Velho**
* Presidente Médici
* Primavera de Rondônia

## R 
* Rio Crespo
* Rolim de Moura

## S 
* Santa Luzia d'Oeste
* Seringueiras
* São Felipe d'Oeste
* São Francisco do Guaporé
* São Miguel do Guaporé

## T 
* Teixeirópolis
* Theobroma

## U 
* Urupá

## V 
* Vale do Anari
* Vale do Paraíso
* Vilhena

## Eksteraj ligiloj 
*  Rondonia Municipa Asocio

Rondonio
Komisiono Prodi

La **Komisiono Prodi** estis la Eŭropa Komisiono prezidata de Romano Prodi, kiu oficis de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004; ĝia daŭro estis prokrastata ĝis la 21-a de novembro je la sama jaro, kaŭze de la ne okazinta aprobo de la unua listo de komisionanoj proponita de la enoficiĝinta prezidanto de la Komisiono José Manuel Durão Barroso flanke de la Eŭropa Parlamento.

Komence la Komisiono nombris du dek membrojn, sed ĝi ampleksiĝis, ekde la 1-a de majo 2004, pere de dek aldonaj novaj komisionanoj el la dek ŝtatoj el meza kaj orienta Eŭropo kiuj membriĝis en la Eŭropa Unio je la sama dato.

## Prezidanto 
* Romano Prodi () — La Olivarbo

## Membroj 
**Klarigo:** &nbsp; [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Maldekstre/Socialistoj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Dekstre/Konservativuloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Liberaluloj - [&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]&nbsp;Verduloj

Je la 1-a de majo 2004, la Komisiono pligrandiĝis per dek membroj el la novaj membroŝtatoj. Ĉiu nova komisionano flankis originan komisionanon je la sama kompetenteco.
Mark Hučko

**Mark Hučko** (naskiĝis la  en Bratislava) estas slovaka lingvisto, kiu kreis la planlingvojn *Slovio* kaj *Blitz English*.

Li elmigris al Kanado en 1968 kaj poste ekde 1984 vivis en Svisio. En 2011 li denove vivis en Slovakio.

Dum SES en Nitra la 1-an de aŭgusto 2011 li faris prelegon pri Slovio. Li prelegis en la angla kaj slovaka lingvoj, kvankam evidentis ke li almenaŭ pasive plu regas ankaŭ esperanton kiun li iam lernis.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.slovio.com/
* http://www.imesto.sk/a/huckom/ 
* http://www.blitzenglish.com

Kategorio:Slovakaj lingvistoj
Kategorio:Slovakaj esperantistoj
Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1947
Schwellbrunn

**Schwellbrunn** estas komunumo en la Kantono Apencelo Ekstera en Svislando. Ĝi havis 1428 loĝantojn la 31-an de decembro 2007.

## Geografio 
Schwellbrunn estas la plej altnivele situanta vilaĝo en la kantono je 972 m super la marnivelo. La areo de Schwellbrunn estas 17,39&nbsp;km². De la vilaĝo videblas la monto Säntis kaj la Bodenlago. Ĝi troviĝas ĉe 47°21′N 9°15′E. Ĝia poŝta kodo estas 9103, kaj ĝia numero de SFOS estas 3004.

## Trafiko 
Schwellbrunn situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la reto de la publika trafiko per la poŝtaŭtolinio 42 al la kantonĉefurbo Herisau.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj turismo estas la ĉefaj fontoj de enspezo. La loko ek de 1880 evoluis al aerkuracloko. En la jaro 1871 en Schwellbrunn estis fondita brodadfabriko, kaj dum duona jarcento la brodad- kaj teksaĵindustrio estis la ĉefa enspezfonto de la vilaĝo. En la 1930-aj jaroj la teksaĵ- kaj brodadindustrio en Schwellbrunn komplete malaperis.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schwellbrunn datiĝas el la jaro 1268 kiel *Schwellbrunnen*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schwellbrunn
* Schwellbrunn en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Komunumoj de Svislando
Kategorio:Kantono Apencelo Ekstera
Krystyna Skarbek

**Krystyna SKARBEK** ( - ) estis pola-brita spiono dum la dua mondmilito. Ŝi estas ekzemplo por virina ĉefrolulino de la filmo James Bond, *Casino Royale*.

Ŝi estis parenco - tra la patrino- al la influa pola-juda Goldfeder-familio kaj al la plej malnova aristokrata familio de Pollando (tra la patro). Lia patro nomis lin Vesperale.

Komence de la 1930-aj jaroj, mortis ŝia patro kaj la familio perdis la posedaĵon, ŝi devis eklabori. Ŝi edziniĝis en la aĝo de 23 jaroj jam la duafoje. Ŝia dua edzo estis Jerzy Gizycki.

La geedza paro estis en Etiopio, kiam komenciĝis la dua mondmilito. Ili tuj veturis al Londono kaj ofertis iliajn servojn kontraŭ la nazioj. La brita sekreta servo SIS dungis nur la edzinon kaj ŝi veturis al Budapeŝto por kontakti la polajn kontraŭstarantojn. Ŝi kaj la pola militistara ataŝeo skiis en februaro de 1940 tra la Karpatoj, Tatro (30 gradoj en minuso) al la okupita Pollando, kie ili restis 5 semajnojn kaj kontaktis la lokajn partizanojn. Ŝi tiujare ankoraŭ dufoje vizitis Pollandon kaj kolektis informojn.

Ŝi ankaŭ sciigis pri antaŭpreparo de la germana atako kontraŭ la Sovetunio. Ŝi iĝis amatino de leŭtenanto Andrzej Kowerski, kiu havis nur unu piedon, alian li perdis en ĉasakcidento. La paron arestis la hungara kontraŭspiona asocio kiel geedzan paron en februaro de 1941 je postulo de la germanoj. Ĉar ŝi prezentis turberkuloz-similajn simptomojn, oni ordonis kontrolon. Ĉar evidentiĝis por la hungaroj, ke la Skorbek-familio estas malproksime parenca al la hungara guberniestro Miklós Horthy, ili liberlasis ilin. Ili tuj veturis al la brita ambasadoro, kiu tuj donis al ili falsajn pasportojn por tiel ebligi forlason de la lando. Ili veturis tra Beogrado al Kairo, kie ili ripozis.

Kristyne iĝis reaktivigita en 1944, ŝi agadis en suda Francio. Okazis en aŭgusto de 1944, ke la germanoj kaptis gvidantojn de SOE kaj ties du kunlaborantojn. Ŝi prezentis sin kiel nevino de generalo Bernard Montgomery kaj minacis Gestapo-oficiron. La germanoj ellasis la kaptintojn kontraŭ elaĉeta mono.

Ŝi alprenis dum la milito la nomon Christine Granville (falsa nomo en la pasporto de la brita ambasadejo), poste retenis tion.

Ŝi laboris post la milito kiel telefonistino, magazena vendistino, servistino sur pasaĝera ŝipo.

Ŝin murdis senespere amanta kunlabora servisto.

Kategorio:Spionoj
Apolodoro (apartigilo)

**Apolodoro** estas la greka nomo (helene Ἀπολλόδωρος) de pluraj personoj, interalie :

*Apolodoro el Ateno, gramatikisto ĉirkaŭ 1-a/2-a jarcento p.K.
*Apolodoro el Damasko, arkitekto dum imperiestro Trajano (2-a jarcento p.K.)
*Pseŭdo-Apolodoro, aŭtoro de la *Mitologia biblioteko*, kompilaĵo de mitologiaj grekaj rakontoj, malnove atribuita al Apolodoro el Ateno
Apolodoro el Damasko

**Apolodoro** el Damasko (ĉ. 92 – ĉ. 130) estis unu el la plej famaj arkitektoj kaj inĝenieroj de sia epoko. Dum la regado de la imperiestro Trajano li konstruigis en 102-105 la grandan ponton trans Danubon ĉe Drobeta-Turnu Severin. Sur la reliefoj de la Kolono de Trajano en Romo ĝi estas bildigita.

En Romo mem li konstruigis Odeonon, Cirkon, gimnazion kaj la Forumon de Trajano.

Dum la regado de la imperiestro Hadriano Apolodoro perdis la imperiestran gracon kaj fine estis ekzekutita, laŭaserte ĉar li kritikis arkitektan planon de l' imperiestro kiel tro diletantan.

## Vidu ankaŭ 
* Panteono de Romo

Kategorio:Romiaj arkitektoj
Kategorio:Antikvaj arkitektoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 92
Kategorio:Mortintoj en 130
Kategorio:Naskiĝintoj en Damasko
Termoj

[eta|dekstra|300ra|Romia publika banejo en [Bath, Anglio.]]
[eta|altdekstre=1.5|Skizo de la Malnovaj Termoj de [Pompejo.]]
**Termoj** estas en la latina lingvo *Thermae*, t.e. laŭlitere *varmaj banoj*.
Tamen efektive temas kutime pri ege ampleksaj konstruaĵoj, kie kuniĝas banejoj, sportejoj, diskutejoj, foje kun bibliotekoj - entute: renkontiĝejoj plej diversaj. Ili estis ege karakterizaj por la Romia mondo. Oni ankaŭ nomas ilin kiel **termobanejoj**. Oni renkontas ilin ekzemple ĉe Petronio en ties Satirikono.

Laŭ Francisko Azorín **termoj** estas *Bandomo ĉe la antikvaj romanoj, ofte kune kun gimnastikejo, paroladejo, k.c.* Li indikas etimologion el la greka *thermai*, el *therme* (varmo), kaj de tie la latina *thermae*

## Priskribo 
En antikva Romo, *thermae* (el la greka θερμός termos, "varma") kaj *balneae* (el la greka βαλανεῖον balaneion) estis instalaĵoj por banado. Thermae kutime referencas al la granda imperiaj banokompleksoj, dum balneae estis pli malgrandskalaj instaladoj, publikaj aŭ privataj, kiuj ekzistis grandnombre ĉie en Romo.

La kaldario estis tre varma kaj vaporhava ĉambro varmigita pere de hipokaŭsto, nome sistemo de subtera varmigilo. Tiu estis la plej varma ĉambro en la regula serio de banĉambroj: post sviti en la *kaldario*, la uzantoj povis aliri al tepidejo kaj al frigidario.

## Vidu ankaŭ 
* Apoditerio
* Higieno
* Publikaj banejoj
* Tesaloniko

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
Romia thermae-muzeo  en Heerlen, Nederlando

Kategorio:Kulturo
Kategorio:Higieno
Kategorio:Romio
Petronio (birda genro)

**Petronio** estas nomo de genro de paseredoj ankaŭ konataj kiel rokaj paseroj.

Specioj:
* Flavmakula petronio - *Petronia pyrgita* (Heuglin, 1862)
* Brunŝultra petronio - *Petronia xanthocollis* (Burton, 1838)
* Flavgorĝa petronio - *Petronia superciliaris* (Blyth, 1845)
* Arbusta petronio - *Petronia dentata* (Sundevall, 1850)
* Rokpasero aŭ Roka petronio - *Petronia petronia* (Linnaeus, 1766)

La specio Pala rokpasero, konata ankaŭ kiel Karpospizo, estas foje lokata en la genro *Petronia*, sed ĝi estas ĝenerale atribuita al sia propra genro, nome *Carpospiza*.

Kategorio:Paseredoj
Dos Hermanas

**Dos Hermanas** (Du Fratinoj) estas andaluza urbo en Provinco Sevilo, 10 km sudoriente de ĉefurbo Sevilo. Tie loĝas 131.317 (2015) loĝantoj.

Dos Hermanas signifas du fratinoj kaj referencas al kastila konkero je la 23-a de novembro 1248, post kiu la fratinoj *Elvira Nazareno* kaj *Estefanía Nazareno* fondis setlejon.

Dum la romia epoko la loko havis la nomon Orippo.

300ra|eta|maldekstre|Loko de la urbo (laŭ horloĝe) en la provinco, la regiono, la lando kaj Eŭropo.

## Famuloj 
* Manuel Lombo

## Vidu ankaŭ 
* Dos Hermanas (stacidomo)
* Cantaelgallo (stacidomo)
* Condequinto (Metroo de Sevilo)
* Europa (Metroo de Sevilo)
* Montequinto (Metroo de Sevilo)
* Olivar de Quintos (Metroo de Sevilo)


Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Andaluzio
Pleziosaŭro

**Pleziosaŭro** (*Plesiosaurus* = "proksima al lacerto" < malnovgreka: *plesios* 'proksima' + *σαυρος* 'lacerto') estas genro de mezozoikaj, mare naĝantaj saŭroj kun longaj membroj kaj longa kolo. Ĝi atingis longecon de 3–5 m kaj vivis en la frua ĵurasio, antaŭ 70 milionoj da jaroj.

Oni konas ĝian kompletan skeleton el Anglio kaj Germanio. Ĝi havas ventrajn ripojn (*gastralia*), kiuj estas longaj kaj forkaj (dubranĉaj). Oni trovis ankaŭ ventrajn ŝtonojn (gastrolitojn), kiuj helpis la digestadon.

## Referenco 
* Richard Owen, Fossil Reptiles of the Liassic Formations, pt iii. (Monogr. Palaeont. Soc., 1865)

Kategorio:Saŭropterigoj
Driopiteko

***Dryopithecus*** [driopitekus] aŭ **Driopiteko** estis formortinta simiosimila, animala genro. Ĝi apartenas al grupo de tiuj malgrandaj simioj, kiuj apartenas ankaŭ al la prauloj de la hodiaŭaj simioj kaj homoj. Ĝi estas konata sub diversaj nomoj pro la diversaj trovejoj, diversaj staturoj.

La prafosilioj de *Dryopithecus* estis malkovritaj en tavoloj el terhistoriaj epokoj de mioceno kaj plioceno (2,5–26 milionoj da jaroj).

Ĝiaj okuldentoj estas pli grandaj ol tiuj de la homo, sed pli malgrandaj ol tiuj de la hodiaŭaj simioj. La kruroj ne estas relative longaj (pruvas, ke ĝi vivis ne sur la arboj), sur la kranio mankas la osta kresto (karakteriza ĉe la simioj) kaj la forta frunta deklivo.

Kategorio:Primatoj
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Merlango

**Merlango** (*Merlangius merlangus*) estas salakva rabofiŝo. Ĝi aperas en la nord-orienta Atlantika Oceano kaj la Mediteranea Maro. La maksimuma longo estas proksimume 70 centimetroj kaj pezo povas kreskiĝi super 3 kilogramojn. Merlangoj povas aĝi ĝis 20 jarojn.

Oni multe kaptas ĝin por manĝi.

Ĝi estas en la ordo de Gadoformaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Pli da fotoj
* Fishbase.org-a ero pri *Merlangius merlangus*
* Jen troveblas mapeto pri trovlokoj 

Kategorio:Gadedoj
Mbeya

**Mbeya** estas urbo en Tanzanio, ĉefurbo de la samnoma regiono Mbeya. Laŭ la censo de 2002 ĝi havis ĉirkaŭ 290.000 loĝantojn; ĝi estas inter la dek plej grandaj urboj de la lando.

La urbo situas en alto de ĉirkaŭ 1.700 metroj super marnivelo; ĝiaj koordinatoj estas . Ĝi distancas ĉirkaŭ 80&nbsp;km de la trilanda punkto inter Tanzanio, Malavio kaj Zambio (sud-okcidente), kaj 90&nbsp;km de Malavia Lago (sud-oriente).

Mbeya ekestis el vilaĝa setlejo ĉirkaŭ la jaro 1905, kiam oni komencis mini oron en la regiono. Ĝi situas ĉe fervojo TAZARA kaj ĉe la aŭtovojo inter Tanzanio kaj Zambio kaj do estas bone ligita al la havena urbo Daresalamo, ĉirkaŭ 900&nbsp;km oriente. Ankaŭ ĝia interna infrastrukturo (elektra, telefona, akva retoj) estas sufiĉe bona.

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Bardejov

**Bardejov,** hungare **Bártfa**, germane **Bartfeld**, pole **Bardiów**, latine **Bartpha** estas urbo en nordorienta Slovakio, kun 33.100 (2004) loĝantoj. La urbo estas Monda kultura heredaĵo ekde 2000. Proksime al la urbo troviĝas kuracbanejo Bardejovské Kúpele, kiu estas parto de urbo.
eta|maldekstra|Urbodoma placo

## Historio 
La urbon fondis polaj cistercitaj monaĥoj en la 12-a jarcento. Post la tatara detruo en 1241 setlis tie germanoj. Ĝi ricevis en 1352 la rangon de *libera reĝa urbo* fare de Ludoviko la 1-a (Granda Ludoviko).

Ĉar ĝi apudis la trafikan vojon al Pollando, tio ebligis rapidan evoluon de la urbo. La urbon okupis en 1440 husitoj.

Komence de la 16-a jarcento la urbo havis 5.000 loĝantojn, gimnazion, , propran teatron. Ekde 1320 okazis ĉiujare 8-tagaj foiroj kaj kompreneble semajnaj foiroj. La loĝantoj de la urbo konsekriĝis al la evangelismo komence de la 16-a jc., la urbo iĝis la hungarlanda disvastiganto de la lutera reformacio.

Tie okazis la unua koncilio de la hungara reformatoj. Oni eldonis tie unuafoje en la hungara kaj slovaka lingvo la Katekismon de Lutero kaj Leĝaron de Werbőczi, la *Tripartium*.

La urbon plurfoje detruis incendioj (1686, 1744, 1878), pesto, bataloj, ĝia graveco malpliiĝis. En la urbo loĝis en 1910 2571 slovakoj, 2179 hungaroj kaj 1617 germanoj.

Dum la 1-a mondmilito la rusa armeo okupis la urbon en 1915. En 1919 armeo de Hungara Sovetrespubliko okupis la urbon.
eta|Bardejov, sankta Laŭrenco 08

## Pentopolis 
eta|Domoj en Urbodoma placo
Ĝi estis alianco de 5 gravaj urboj en orienta parto de Supra Hungarujo fine de la mezepoko.
* Sabinov - (hu. Kisszeben);
* Košice - (hu. Kassa);
* Prešov - (hu. Eperjes);
* Bardejov - (hu. Bártfa);
* Levoča - (hu. Lőcse).

## Vidindaĵoj 
* Malnova Urbodomo, konstruita 1505-1508 en gotika stilo. Tie funkcias la muzeo *Sáros*.
* gotikstila preĝejo *Kostol sv. Egídia* el la 14-a jc.
* aliaj mezepokaj konstruaĵoj
eta|maldekstra|Urbaj remparoj

## Famuloj 
* En la iama Bártfa naskiĝis kaj mortis hungara luterana episkopo Jakab Zabeler.
* En la iama Bártfa naskiĝis:
** hungara ĉefkuracisto Kornél Chyzer
** hungara arthistoriisto Viktor Myskovszky
** hungara grafikisto Álmos Jaschik
** hungara juĝisto Géza Albach
** hungara literaturhistoriisto György Mihály Vajda
** hungara ministro Ferenc Rajniss
** hungara orgenisto Aladár Zalánfy
** hungara radiologo Aladár Henszelmann
** hungara vinisto Adolf Stark
** hungara muzikisto Béla Kéler.
** filozofo, verkisto Radoslav Rochallyi


Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Bardejov
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Maulbronn

eta|Maulbronn, monaĥeja korto‎
eta|Maulbronn monaĥejo, interno de la "putodomo"
**Maulbronn** estas urbeto en Baden-Virtembergo (Baden-Württemberg), Germanio (koordinatoj: 49° 0′ N, 8° 49′ O). Ĝi evoluis ĉirkaŭ Cisterciana monaĥejo fondita en ĉi-loko en 1147.

En 1886 Maulbronn oficiale fariĝis urbo kaj restis administra centro ĝis 1938. Post la Dua Mondmilito multaj senhejmigitaj personoj (angle: *displaced persons*) venis al Maulbronn kaj konsiderinde pligrandigis la nombron de la loĝantoj.

Aparte grava estis la monaĥejo. Ĝi havis grandan influon ĝis, en 1504, ĝi estis sieĝata kaj okupata de la duko de Virtembergo. Post la reformacio ĝi estis transformita al protestanta seminario (*Evangelischen Seminare Maulbronn und Blaubeuren*) funkcianta ĝis hodiaŭ.

Hermann Hesse, kiu mem estis lernanto en la seminario, priskribis ĝin en "Sub la rado" (*Unterm Rad*), novelo kun aŭtobiografiaj trajtoj.

En 1993 la monaĥejo estis registrita kiel Monda Heredaĵo de UNESCO.
Famaj personoj, kiuj estis lernantoj en la seminario (enkrampe la tempo de lernanteco tie):
* Johannes Kepler (1586–1588)
* Friedrich Hölderlin (1786–1788)
* Justinus Kerner (1795–1797)
* Georg Herwegh (1831–1833)
* David Friedrich Weinland (1843–1847)
* Hermann Hesse (1891–1892)

## Partnera urbo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Enz
Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo
Maranemono

**Maranemono** estas la komuna nomo de aktinio el la genro **Aktinioj** () pro sia aspekto simila al la floro anemono. Ĝi estas polipo, kutime sole vivanta; ĝi fiksiĝas sur marbordaj rokoj kaj, per siaj nombraj tentakloj, kaptas siajn manĝeblajn predojn. 
 
Kelkaj specioj simbiozas, ekzemple kun klaŭnfiŝo, kun omaroj aŭ kun paguroj.

Kategorio:Kniduloj
Hiperbolo

eta|Hiperbolo kaj aliaj konikoj
eta|Parametroj de hiperbolo: a, b kaj c.
eta|  Ortangula hiperbolo:    y = \frac{1}{x}, en la difinita polinomo nur B≠0
**Hiperbolo** estas koniko, kies punktoj ĉiuj staras tie, kiel la diferenco inter la distancoj al la du fokusoj konstantas. For de la (geometrio)j, la hiperbolo alproksimiĝas du rektoj, nomataj ĝiaj asimptotoj. Fakte, tiu funkcio bildiĝas per du apartaj kurboj (la du *branĉoj de hiperbolo*) inter la du asimptotoj.

En la karteziaj koordinatoj, la ekvacio de hiperbolo estas de la polinoma formo
: *Ax2 + Bxy + Cy2 + Dx + Ey + F = 0* (kie minimume unu el *A*, *B*, *C* ne estas nulo),

kun:

: *B2 - 4AC > 0* rezultiĝas hiperbolo,
::se ankaŭ A + C = 0 rezultiĝas *ortangula hiperbolo*;
se *B2 - 4AC = 0* rezultiĝas parabolo.

Estas aliaj formoj por priskribi elipson:

Kartezie (x,y):
: \left( \frac{x - h}{a} \right)^{2} - \left( \frac{y - k}{b} \right)^{2} = \pm 1 .
En ĉi tiu ekvacio la terminoj a kaj b prezentas la duontransversan kaj konjugitan aksojn, respektive. 

La apuda bildo montras hiperbolon, kies fokusa akso estas kolineara kun la x-akso. La du fokusoj estas ĉe F1 kaj F2 ( ± c , 0 ) kaj la du intersekcoj estas ĉe S1 kaj S2 ( ± a , 0 ). Tiukaze, la rilato inter la tri terminoj a, b kajc donas la koordinaton de la fokusoj per la formulo: 
:c^2=a^2+b^2 .

Poluse (r,t):
: r^{2} =  \pm a \sec{2t}\quad
: r^{2} =  \pm a \csc{2t}\quad
En tiuj formuloj sec=sekanto kaj csc=kosekanto.

## Vidu ankaŭ 
* Elipso
* Parabolo
* Hiperbola sektoro
* Hiperbola angulo
* Hiperbola funkcio
* Hiperboloido
* Koniko

## Eksteraj ligiloj 
* GonioLab : Bildigo al si de la unuo cirklo, trigonometrio kaj hiperbolaj funkcioj (Java Web Start)
* http://mathworld.wolfram.com/Hyperbola.html Hiperbolo en Mathworld
* http://www.mathcurve.com/courbes2d/hyperbole/hyperbole.shtml
* http://www.unet.univie.ac.at/~a9907818/kegelsch.htm 
* http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Curves/Hyperbola.html 

Kategorio:Konikoj
Celakantoformaj

**Celakantoformaj** estas klado de fiŝoj simile al celakanto, fiŝo kiu unue koniĝis per siaj fosilioj (ekde la 19-a jarcento). Nur ekde 1938 la scienco eksciis ke efektive celakantoj, precize dirite latimerioj, ankoraŭ ekzistas en la profundaj maroj ĉirkaŭ Suda Afriko, Komoroj kaj Indonezio.

Ili estas interesaj bestoj ĉar ili apartenas al la klado de Sarkopterigoj samkiel la teraj vertebruloj, sed malkiel preskaŭ ĉiuj aliaj fiŝoj.

## Taksonomio 
[eta|none|350px|En [vertebruloj|vertebrula disspeciiĝo de la malfrua devonio, posteuloj de pelagaj sarkopterigoj kiel *Eusthenopteron* montris sinsekvon de adaptiĝoj:

Inter posteuloj estis ankaŭ pelagaj lob-naĝilaj fiŝoj kiel la celakantoj.]]

Oni foje uzas la terminon *Coelacanthimorpha* aŭ *Actinistia* por priparoli grupon de sarkopterigaj fiŝoj inter kiuj estas la celakantoj (*Coelacanthiformes*). Sekvas klasado de la konataj celakantaj genroj kaj familioj:

* *Panderichthys*, adaptita al koteca malprofunda akvo;
* Tiktaliko kun membrecaj naĝiloj per kiuj ĝi povis grimpi surteren;
* Fruaj tetrapodoj en herboplenaj marĉoj, kiel:
** *Acanthostega* kiu havis piedojn kun ok piedfingroj,
** *Ichthyostega* kun membroj.

'*Klaso Sarkopterigoj *Sarcopterygii***
**Subklaso Coelacanthimorpha**
* **Ordo COELACANTHIFORMES*' eta|dekstra|*Whiteia woodwardi* (Muséum de Toulouse)
** **Familio Coelacanthidae** (formortinta)
*** *Axelia* (formortinta)
*** *Wimania* (formortinta)
*** *Ticinepomis* (formortinta)
*** *Coelacanthus* (formortinta)
** **Familio Mawsoniidae** (formortinta)
*** *Alcoveria* (formortinta)
*** *Axelrodichthys* (formortinta)
*** *Chinlea* (formortinta)
*** *Diplurus* (formortinta)
*** *Mawsonia* (formortinta)
** **Familio Latimeriidae**
*** *Holophagus* (formortinta)
*** *Undina* (formortinta)
*** *Libys* (formortinta)
*** *Macropoma* (formortinta)
*** *Macropomoides* (formortinta)
*** *Megacoelacanthus* (formortinta)
*** Latimerio *Latimeria*
**** *L. menadoensis* (Indonezia celakanto)
**** *L. chalumnae* (Komora celakanto)

## Diversaĵoj 
*Celakantoj* estas titolo de poezilibro de Jorge Camacho.

## Notoj 

Kategorio:Fiŝaj ordoj
Tetrapodoj

[eta|[Salamandro]]
**Tetrapodoj** (**Tetrapoda**) estas klado de animaloj, kiuj inkludas la terajn vertebrulojn kiel amfibiojn, reptiliojn kaj la mamulojn. Laŭlitere tetrapodoj, el la greka: '** "kvar" kaj **' "piedo"), signifas 'kvarpiedulojn'; sed esperante ili ne estas sinonimoj, ĉar kvarpieduloj estas bestoj irantaj sur kvar piedoj.  Do ne ĉiuj anoj de ĉi tiu klado havas efektive kvar piedojn. Ekzemple, serpentoj havas neniujn kaj birdoj havas nur du, do por eviti la konfuzon, ni uzas la vorton bazitan je la internacia "tetrapoda".

## Sistematiko
La superklaso **Tetrapoda** enhavas kvin klasojn: 
* Amfibioj *Amphibia*
* Reptilioj *Reptilia*
* Birdoj *Aves*
* Sinapsidoj *Synapsida*
* Mamuloj *Mammalia*.

Entute la biodiverseco de tetrapodoj (aŭ almenaŭ, tiu de la amfibia branĉo) kreskis eksponenciale dum la tempo: de sola amfibia grupo iam en la Devonio al multaj miloj de specioj hodiaŭ. Tamen, ke diversificación procezo estis interrompita almenaŭ kelkajn fojojn por grandaj biologiaj krizoj, kiel la Permia-Triasa formortado, kiu tuŝis almenaŭ amniotes.

La ĝenerala komponado de biodiverseco estis peladata ĉefe por amfibioj en la Devonio kaj la Karbonio, regita de sinapsidoj en la Permio kaj la Triaso, poste (en la Ĵurasio kaj la Kretaceo) regita de reptilioj kaj pligrandigita de la eksploda kresko de birdoj kaj mamuloj en la Kenozoiko. La kresko de biodiverseco sekvis la plimultiĝon de la numero de niĉoj okupitaj per tetrapodoj. La unuaj tetrapodoj vivis en akvoplenaj habitatoj kaj nutris ĉefe fiŝojn. Hodiaŭ, la tero subtenas grandan diversecon de tetrapodoj kiuj loĝas en multaj habitatoj kaj uzas diversajn dietojn.

## Kladogramo
{{Klado | style=font-size:100%;line-height:120%
| label1=Tetrapoda
| 1={{Klado
  | 1=*Elginerpeton* †
  | label2=
  | 2={{Klado
     | 1=*Metaxygnathus* †
     | label2=
     | 2={{Klado
       | 1={{Klado
       | 1=*Ventastega* †
       | label2=
       | 2={{Klado
        | 1=*Acanthostega* †
        | 2=*Ichthyostega* †
        | label2=
        | 3={{Klado
           |1=*Hynerpeton* †
           | label2=
           |2={{Klado 
               |1=*Tulerpeton* †
               | label2=
               |2={{Klado
                 |1=*Crassigyrinus* †
                 | label2=
                 | 2={{Klado
                   |label2=
                    | 1=Baphetidae †
                    | 2= }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}

La parafiletikaj taksonoj en tiu ĉi kladogramo estis markitaj per asterisko.
MMBase

**MMBase** estas 'enhavestrila' sistemo, kies fontokodoj estas malfermitaj. Ĝi funkcias en Ĝava ĉirkaŭaĵo (en servleta http-servilo kiel Apache Tomcat).

Ĝi utiliĝas precipe en Nederlando.

Kategorio:Komputiko
Balado

eta|Maria Wiik, "Balado" (1898)

**Balado** estas poemo aŭ muzikaĵo komprenata diference en unuopaj literaturoj kaj epokoj.

En la romidaj literaturoj ĝi estas fiksforma lirika poemo. La **franca balado** konsistas el tri strofoj kaj duonstrofo, kun unu sama verso ripetita fine de ĉiu el ili; laŭ PIV la plej ofta strofo estas el ok kvarjambaj versoj kun tri rimoj (ababbcbc). Pro tiuj nur 3 rimoj estas la formo tre malfacila. La **itala balado** uzas 14 versojn kiel soneto, sed estas nur du strofoj, kvarversa kaj dekversa, kies lastaj versoj devas rimiĝi.

En la ĝermanaj literaturoj ĝi estas poemo kun morna enhavo, koncentrita al tragedia konflikto inter la heroo kaj demoneca aŭ socia-morala forto - en la konflikto la heroo kutime pereas. Feroaj baladoj heroaj danciĝas de antaŭ jarcentoj ĝis nuntempo. Metafore estas kiel baladoj nomataj ankaŭ poetismaj filmoj kun tragedia fino. Fama balado estas **La elfreĝo** de Goethe, kiun muzikigis Franz Schubert kaj esperantigis Antoni Grabowski kaj Kolomano Kalocsay. Eminenta kolekto de baladoj estas **Bukedo el ĉeĥaj naciaj mitoj** de Karel Jaromír Erben (esperantigita komplete de Tomáš Pumpr, parte de Miloš Lukáš kaj Josef Rumler).

En la muziko estis kiel baladoj nomataj komponaĵoj diversaj laŭ la epokoj, ekz. danckanzonoj, kanzonoj kun malrapida ritmo kaj romantika enhavo aŭ muzika akompano de baladoj kun tragedia morna enhavo.

Etimologie la vorto devenas de la latinida verbo *ballare* (danci) kaj parencas kun balo (portugallingve ankoraŭ *Balada* signifas tipo de poemo, de muziko kaj balo por junuloj), ĉar origine baladoj estis popolaj dancaj kantoj pri geamantoj. Tiel ilin kulturis Danto, Petrarca, Villon. En Anglio kaj Skotlando kantis baladojn vagantaj kantistoj (menestreloj), rakontante pri militoj kaj antikvaj nordiaj mitoj. La ĝenro transiris al Germanio kaj forte impresis poetojn Herder, Bürger, Goethe, Schiller , poste poetojn ĉeĥajn Čelakovský, Erben, Neruda, Wolker, Bezruč. Al baladoj kun tragikaj finiĝoj inklinas ankaŭ la folklora poezio.

## Eksteraj ligiloj 
* **La elfreĝo** de Goethe 
* **Bukedo el ĉeĥaj naciaj mitoj** de Karel Jaromír Erben 
* **Baladoj el Norda Kantaro**, originalajn tekstojn kaj tradukojn en la espan 

*
Kategorio:Poezio
Varo (apartigilo)

La vorto **Varo** aŭ **Varro** havas plurajn signifojn, inter ili:

* iu varo en ekonomia senco
* varo (volt-ampere reaga), praktika elektra mezurunuo de neaga povumo 
* franca rivero Var, esperantigebla per Varo
* franca departemento Var, esperantigebla per Varo
* Remedios Varo, surrealisma pentristo
* Publio Kvintilio Varo (latine *Publius Quinctilius Varus*), romia guberniestro kaj militisto
* Gajo Terencio Varo, (218 a.K. - 200a.K.) romia konsulo
* Marko Terencio Varono (*Marcus Terentius Varro*) (116 - 27 a. K.), romia polihistoriisto
Baso

**Baso** (latine *bassus* = „malalta“) estas la malalta vira voĉoregistro. las nomo ekestis kun la komenca plurvoĉeco, kiam oni nomis la voĉon tenantan la Cantus firmus [kanton firman] „tenor“, dum kiam la plej malalta el la ĉirkaŭludaj „kontraŭ“-voco nomiĝis "Contratenor bassus".

La sonamplekso de la baso etendiĝas proksimume ekde *E* ĝis *e’*. 100ra|skalo deBaso
La *Basso profondo* [baso profunda] kantas pli malalte; pri Rusaj ĥorkantistoj oni diras, ili povas kanti per specialaj teknikoj (malsupratona kantado) ĝis oktavo sub la normala basregistro.

Kelkaj specialigitaj basfakoj:
* Karakterbaso
* serioza baso
* bufonbaso, por serenaj operroloj
* basbaritono kiel transiro al baritono

Famaj basroloj:
* Sarastro, *Die Zauberflöte* de Wolfgang Amadeus Mozart
* Boris Godunow, titolrolo de la opero de Modest Mussorgski
* Gurnemanz, *Parsifal* de Richard Wagner
* Der Komtur, *Don Giovanni* de Wolfgang Amadeus Mozart
* Don Alfonso, *Così fan tutte* de Wolfgang Amadeus Mozart
* Rocco, *Fidelio* de Ludwig van Beethoven
* Fiesco, *Simon Boccanegra* de Giuseppe Verdi
* Osmin, *Die Entführung aus dem Serail* de Wolfgang Amadeus Mozart

*Vd. ankaŭ:* baso (instrumento), ĝeneralbaso, baslinio

Kategorio:Voĉkategorioj
Camorra

**Kamoro** (aŭ itale: **Camorra**) estas la nomo de la mafieca organizaĵo, kiu havas sian bazon en la itala regiono Kampanio, kaj ĉefe en la urbo Napolo.
Ĝi aperis en la frua 19-a jarcento kaj poste disvolviĝis en tuta Italio.[eta|250px|dekstra|[Napolo : naskejo de la *Camorra*]]

## Agadoj 
Kamoro estas kvazaŭ-ordeno strikte hierarkie organizita. En sia komenco ĝi specialiĝis pri menditaj murdoj, rabado kaj homforkaptado.
Krom tio hodiaŭ ĝi akiras multegan monon per drogoj, armil-komercado, prostituado, kontrabando, monlavado kaj ĉantaĝo.

Inter la laŭleĝaj ekonomiaj aktivaĵoj de Kamoro estas produktado de lukse dezajnita alta modo kaj la produktado de cemento - en ambaŭ kampoj Kamoro havas la italian monopolon. Giganta enspezo estas farata per kontraŭleĝaj rubodeponejoj por danĝera kaj venena rubo.

## Historio 
### Naskiĝo 
La Kamoro naskiĝis en la mezepoko dum la periodo de la hispana regado. La burbonaj regantoj poste ne faris iun seriozan provon detrui la krimajn organizaĵojn de la regiono, kiuj fariĝis tre riĉaj postulante protekt-monon de la lokaj komercistoj. Kvankvam Kamoro aplikas kaj profitas de perforto, la organizaĵo fakte estis sufiĉe populara en parto de la popolo, ĉar ĝi garantiis iom da ordo dum la registaro estis ege koruptita kaj senpova.

Kiam Napolo fariĝis parto de Italio en 1860, la registaro komence donis al la Kamoro policajn taskojn. Nur en la komenco de la dudeka jarcento la itala ŝtato finfine provis agi por redukti ĝian povon, kaj dum la faŝisma periodo la diktatoreco sukcesis teni Kamoron kaj aliajn lokajn "mafiojn" de la sudo sub regado.

### Tutmondiĝo 
Post la dua mond-milito, la Kamoro disvastigis siajn interesojn al Usono, parte danke al la fama Usono mafiulo Lucky Luciano. En ĉi tiu periodo la mafia organizaĵo perdis sian hierarkian strukturon kaj fariĝis kolekto de malsamaj klanoj kiuj dividis la profitojn de siaj krimaj agadoj inter si. En la 1980-aj jaroj Raffaele Cutolo provis unuigi la Camorra sub sia regado, nomante ĝin la Nuova Camorra Organizzata (Nova Organizita Kamoro), sed aliaj klanoj batalis kontraŭ li kaj venkis post akra "milito", en kiu centoj da homoj estis mortigitaj.

## Literaturo 
* Roberto Saviano: Gomorra. Viaggio nell'impero economico e nel sogno di dominio della camorra. Milano, Italio: Arnoldo Mondadori, 2006, 331 p., 21&nbsp;cm. (*Gomoro. Vojaĝo en la ekonomian imperion kaj en la sonĝon pri dominado de Kamoro*, legebla en 15 lingvoj)
* Tom Behan: *See Naples & Die. The Camorra & Organised Crime* London, New York 2002, 324 S., ISBN 1860647839
* Tom Behan: *Enquête sur la Camorra. Naples et ses réseaŭ mafieŭ.* 2004, 240 S., ISBN 2746704412
* Domenico Santacroce: ''La Trattativa: l'ordinanza del giudice Alemi sul caso Cirillo: brigate rosse, camorra, ministri dc, servizi segreti.'' Editrice l'Unità, Roma 1988, 127 S.
* Domenico Santacroce: *I miei giorni della camorra.* Boccia, Salerno 1988, 197 S.

Kategorio:Mafio
Kategorio:Krimorganizaĵoj
Seneko Grandio

**Seneko Grandio** (Latine *Seneca Grandio*) estis Romia deklamisto, pri kiu ni scias de Seneko la pli aĝa. Sian kromnomon li ricevis pro tio, ke li daŭre serĉis nur tuŝi "grandajn aferojn". Ĉe li tio fariĝis sufiĉe malsaneca: li fariĝis ridobjekto. Kiel deklamisto li nur traktis "grandajn" temojn, ekzemple pri "la granda Kserkseso".

Ankaŭ private li nur akceptis grandaĵojn: ekzemple nur ege altajn sklavojn li aĉetis, kaj nur grandajn vazojn; nur grandajn figojn li manĝis. Ankaŭ kiel amatinojn li akceptis nur inojn de "nobla alteco". Dum siaj prezentadoj kutime li uzis altajn kalkanumojn.

## Referencoj 
Pliaj informoj estas troveblaj en "Der Kleine Pauly", Lexikon der Antike in fünf Bänden, dtv-verlag, München 1979.

Kategorio:Romio
Kategorio:Romiaj verkistoj
Mainichi Shimbun

La **Mainichi Shimbun** ( [mainiĉi ŝimbun]) estas Japana taggazeto, eldonata de **AK Mainichi Shimbun** ( [kabuŝiki gaiŝa mainiĉi ŝimbunŝa]).

Ĝi estas unu el la kvin tutlandaj taggazetoj en Japanio; la aliaj kvar estas la *Yomiuri Shimbun*, la *Asahi Shimbun*, la *Nihon Keizai Shimbun*, kaj la *Sankei Shimbun*. La eldonokvanto estas nominale 3.93 milionoj.

## Eksteraj ligiloj 
* MSN Mainichi Interactive
* Mainichi Shimbun

Kategorio:Japanaj gazetoj
Carl Rogers

**Carl Ransom ROGERS** (naskiĝis la 8-an de januaro 1902 - mortis la 4-an de februaro 1987) estis usona psikologo kiu, kun Abraham Maslow, fondis la skolon de humanisma psikologio, kies anoj komprenas ĝin "tria forto" de psikoterapiaj skoloj, paralela al la skoloj de profunda psikologio (inkluzive de psikoanalizo) kaj de konduta terapio. Siajn terapiajn principojn li fokusigis en la metodo de personocentrigita psikoterapio, kiun li mem komence nomis klientocentrigita terapio. Poste li ŝanĝis la nomon al Personcentrigita Proksimiĝo por reflekti, ke liaj teorioj aplikeblas en ajna interpersonaj rilatoj kaj ne nur inter terapiisto kaj kliento, sed fine plej disvastiĝis la nomo personocentrigita psikoterapio.

## Biografio 
La usona psikologo Carl Rogers naskiĝis la 8-an de januaro 1902 en Oak Park, suburbo de Ĉikago. Lia patro estis konstruinĝeniero kaj lia patrino dommastrino kaj sindona ano de protestantismo; Rogers estis la kvara el ses infanoj.

Rogers legkapablis dum la infanĝardeno kaj sia edukado komenciĝis en la dua grado (lernjaro en Usono kiam lernantoj aĝas ĉirkaŭ 7-8 jaroj). Sekve de severa edukado religia kaj etika medio li iĝis izola, sendependa kaj disciplinita persono; li tiel multe lernis kaj iĝis estimanto de scienca metodo en ĉiutaga vivo.

Kategorio:Usonaj psikologoj
Kategorio:Psikoterapiistoj
Kvartalo Higaŝinari

La **kvartalo Higaŝinari** aŭ **Higaŝinari-ku** ( [higaŝinari-ku], Hepburn: *Higashinari*, Kunrej: *Higasinari*) estas kvartalo en la urbo Osako. Kiel la tuta urbo ĝi situas en la samnoma gubernio Osaka kaj en la administra regiono Kansajo. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon interalie kun . 

## Transporto 
### Fervojoj 
* Osaka Urba Subtera Fervojo:
** Linio Chūō: Stacio Midoribashi - Stacio Fukaebashi
** Linio Sennichimae: Stacio Shin-Fukae - Stacio Imazato
** Linio Imazatosuji: Stacio Midoribashi - Stacio Imazato

### Vojoj 
* Aŭtovojoj
** Aŭtovojo de Hanshin
* Naciaj vojoj
** Nacia vojo 308
** Nacia vojo 479

Higaszinari
Higaszinari
Kategorio:Municipoj de Japanio
Konvencio de Hago

**Konvencio de Hago** estas nomo de pluraj internaciaj konvencioj aŭ interkonsentoj, faritaj en Hago (Nederlando):

* La Hagaj Konvencioj de 1899 kaj 1907, kiuj regulas la konduton dum militoj;
* La Internacia Konvencio pri Opio, foje nomata Haga Konvencio de 1912;
* La Konvencio de Hago pri protekto de kulturaĵoj dum armitaj konfliktoj (UNESKO, 1954 kaj 1999);
* La Interkonsento de Hago pri la protekto de infanoj kaj pri kunlaboro pri internacia adoptado (29-a de majo 1993);
* Pluraj konvencioj pri internacia civila juro, faritaj de la konstanta konferenco en Hago pri internacia privata juro.
Secesio

**Secesio** povas signifi
* Secesio (politiko) estas politika ago kiu konsistas el apartiĝo de la antaŭa patrio.
* Secesio (stilo) estas arta fluo en Eŭropo dum la 20-a jarcento.
* La milito de Secesio estas alia termino por la Usona Enlanda Milito.

## Vidu ankaŭ 
* Viena secesiodomo
* Viena secesio
Zadruga

**Zadruga** aŭ *zadrugo* (cirile: *задруга*) estis tipo de kampara, historia komunumo inter la sudaj slavoj. Ĝenerale formis ĝin unu familio aŭ klano de parencaj familioj. La zadruga tenis la posedaĵon, gregojn kaj monon en la komunumo, la decidojn faris la plej aĝa kapabla patriarĥo.

La zadrugoj malgraviĝis ekde komenco de la 19-a jarcento kaj disfalis al pli malgrandaj komunumoj.

Oni povas rekoni la vilaĝojn kun zadruga radiko per ties finaĵo kiel *-ivci, -evci, -ovci, -inci, -ci, -ane, -ene*, ktp., kiuj aludas al nomo (~oj).

## Vidu ankaŭ
*kooperativo
*kibuco

## Eksteraj ligiloj 
*Zadrugas in Bulgarian society

Kategorio:Slava kulturo
Kategorio:Historio de Eŭropo
Nichane

**Nichane** (arabe **نيشان**) estas semajna magazino en Maroko, en maroka-araba dialekto. Ĝi estis malpermesita la 20-an de decembro 2006 pro aperigo de netoleritaj ŝercoj pri religio, sekso.

Ĝia direktoro estas Driss Ksikes.

Kategorio:Maroko
Hydropolis

**Hydropolis** aŭ **Hidropolis** estas la unua planita subakva, plurĉambra hotelo de la mondo. Oni planas ĝin konstrui en la Persa Golfo, antaŭ Dubajo laŭ planoj de la germana arĥitekto Joachim Hauser. Dubajo volas tiel akiri pluan turisman allogaĵon.

Hydropolis - laŭ informoj, planoj  en 2006 - estas planata 20 m sub la akvosurfaco kaj kun 220 ĉambroj, (tuta subakva surfaco de ĉ. 75.000&nbsp;m²). La hotelon interligas al la kontinenta konstruaĵo (30.000&nbsp;m²) pleksivitra tunelo. Oni kalkulas la kostojn je ĉ. 455 milionoj da eŭroj. La konstrujaro ankoraŭ ne estas fiksita.

Por elteni la akvopremon, la ekstera ŝelo de la hotelo estos produktita el 18&nbsp;cm-dika pleksivitro.

Por apogi la konatecon de la plano, Hydropolis estas en Germanio ĉefa sponsoro de piedpilka asocio VfB Lübeck.

## Plua subakva hotelo 
* Jule's Undersea Lodge en  Key Largo, Florido, Usono. malfermita en 1986.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo / angle  

Kategorio:Hoteloj en Dubajo
Konflikto

**Konflikto** estas malkonsento, kaŭzita de kontraŭeco de deziroj, interesoj aŭ opinioj, kiu povas kreski al malpaco kaj eĉ batalo.

La homo povas havi konflikton kun sia propra konscienco, kun la leĝo (= li faris krimon) aŭ kun alia homo aŭ homa grupo. La konflikto povas havi formon de interŝanĝo de akraj vortoj aŭ insultoj, sed ankaŭ de interbatiĝo per pugnoj.

Kontraŭdiro inter posedo kaj neposedo, inter diverĝaj aspiroj kaj interesoj, esprimiĝanta en agado de sociaj grupoj kaŭzas konfliktojn socian, generacian aŭ klasan.

Konflikto inter du ŝtatoj povas esti sur diplomatia nivelo (kiam oni interŝanĝas proklamojn kaj protestojn) aŭ sur arma nivelo, kiam okazis bataleto inter du grupoj da soldatoj. Tia konflikto povas fariĝi antaŭŝtupo de milito, se la diplomatoj ne sukcesas repaciĝi aŭ kiam unu ŝtato misuzas la konflikton kiel pretekston por ataki la alian ŝtaton.

Konflikto povas okazi ankaŭ inter du leĝoj (kiam la leĝodonantoj ne rimarkis, ke la nova aprobata leĝo asertas malon de malnova, jam aprobita leĝo), inter du tribunaloj, inter teksto kaj la gramatiko k.s.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Konflikto de malalta intenseco
* Konfliktoteorioj
* Packonstruado
* Sangodiamanto

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Politiko
Kategorio:Juro
Cloaca Maxima

eta|200px|Mapo kun situo de Cloaca Maxima
**Cloaca Maxima** [kloaka maksima] estis parto de antikva kanala sistemo (originale akvedukto) en Romo, plej malnova konstrua memoraĵo de Forum Romanum.

Ĝi estis originale nekovrita kanalo, konstruita en la 6-a jarcento. Oni remburis jam ekzistantan kavon per ŝtonoj. Oni kovris ĝin en la 3-a jarcento per ŝtona volbaĵo. La *Cloaca Maxima* larĝas ĝis 3m kaj altas 4m.

Ĝi komence servis forkonduki la pluvakvon el areo *Forum* al rivero *Tiberis*. Oni ligis al ĝi dum la imperiestraj tempoj publikajn banejojn kaj latrinojn.

La ŝtona muro de la kanalo estas nun grandparte anstataŭigita per betono.

## Literaturo 
* Filippo Corelli: *Rom. Ein archäologischer Führer*. Philipp von Zabern, Mainz 2000, ISBN 3-8053-2685-8

Kategorio:Konstruaĵoj en Romo
Rivermondo

***Rivermondo*** (angle: *Riverworld*) estas fikcia universo, scenejo de scienc-fikcia novel-serio de Philip José Farmer. Ĝi estas planedo konsistanta nur el unu longega, kurbega rivera valo.

*Riverworld* estis ankaŭ la titolo de noveleto de Farmer, aperinta en 1966, kies scenejo estas la sama planedo.

La serio ampleksas kvin volumojn (kaj en multaj aliaj rakontoj intertempe temas pri la sama scenejo):
* *To your scattered bodies go* (1971, iru al viaj disigitaj korpoj)
* *The Fabulous Riverboat* (1971, la fabela riverŝipo)
* *The Dark Design* (1977, la malluma desino)
* *The Magic Labyrinth* (1981, la magia labirinto)
* *Gods of Riverworld* (1983, dioj de Rivermondo)

En la longega valo de Rivermondo renaskiĝas ĉiuj homoj, kiuj mortis kiel plenkreskuloj antaŭ 1983. Ili havas korpojn ĉ. 30-jarajn kaj ne aĝiĝas. Neniu scias, kiel tio eblas kaj kun kiu celo ĝi okazas.

Ĉar homoj el diversaj regionoj kaj tempoj renaskiĝas kune, ekestas granda lingva ĥaoso, ĝis kiam fondiĝas la "eklezio de la dua ŝanco" kaj per siaj misiistoj disvastigas Esperanton sur la planedo. La eklezio proklamas la opinion, ke Rivermondo estis fondita de potencaj estuloj por doni al la homoj duan ŝancon spirite maturiĝi kaj tiel "plupaŝi" al pli alta ekzisto.

En la noveloj aperas kelkaj historiaj personoj. Centre de la rakonto estas Richard Francis Burton, kiu organizas ekspedicion al la rivervala fino ĉe la norda poluso. Aliaj gravaj personoj estas:
* Alice Hargreaves (naskita *Liddell*; historia modelo de Alico en Mirlando)
* Samuel Clemens
* Johano senlanda, reĝo de Anglio
* Tom Mix
* Jack London
* Hermann Göring
* Li Bai
* Joĉjo la Buĉisto
* Cyrano de Bergerac
* Aphra Behn

Aperas ankaŭ *Peter Jairus Frigate*, scienc-fikcia aŭtoro, kies nomo komenciĝas per la samaj literoj kiel tiu de Farmer.

Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Fikciaj planedoj
Kategorio:Fikciaj religioj
Kategorio:Esperanto en populara kulturo
Balo

[eta|Nobelulinoj estas prezentitaj al imperiestro [Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)|Franz Joseph la 1-a ĉe balo ĉe la Hofburg Palaco]]
**Balo** (de *ballare* = danci) estas plezurkunveno, en kiu viroj kaj virinoj dancas kune (PIV). 

Ĝi estas konsiderata kiel solena societa okazaĵo, al kiu estas dissendataj specialaj invitiloj kaj presataj afiŝoj, gluataj sur afiŝtabuloj tra la urbo, kie la balo estas okazonta. Multaj societoj, asocioj, organizoj kaj kluboj donas balojn por reprezenti sin antaŭ la publiko (ankaŭ esperantistaj baloj). Por virinoj ĝi estas ŝanco prezenti sian plej belan balrobon kun balŝuoj kaj balmantelo kaj fariĝi balreĝino. La plej luksaj baloj estas alireblaj nur por invititoj, sekve ricevi la invitilon estas afero de prestiĝo. 

Tre ŝatataj estas **kostumbaloj** aŭ maskobaloj, en kiuj la invititoj devas porti travestion (roli kiel Napoleono, diablo, katino k.s.) aŭ simple maskon, kiu kaŝas la vizaĝon kaj preparas por gedancantoj ofte grandan surprizon, kiam oni demetas la maskon. Specialaj maskobaloj estas organizataj por infanoj, kiuj kutime alivestiĝas kiel bestetoj aŭ herooj el diversaj fabeloj. Inter la plenkreskuloj estas ŝatataj ankaŭ **piĵamobaloj**, kiam oni dancas en piĵamoj kaj noktoĉemizoj, el kio fontas granda gajeco.

En la 15-a jarcento oni donis balojn ĉe kortegoj de suverenoj kaj grandnobeloj en Francio, de kie ili disvastiĝis tra la tuta Eŭropo. Ili estis nur por invititoj (ekz. Romeo sub masko enŝteliĝis en la balon de Kapuletoj kaj renkontis tie Julietan), laŭ severa ceremonio kaj inaŭguris ilin elektitaj **gereĝoj de la balo**. 

En 1715 en Parizo estis aranĝita publika balejo, kien povis veni ĉiu ajn persono de ĉiu ajn socia klaso, se li aŭ ŝi aĉetis enirbileton. La baloj de tiam fariĝis ĝeneralaj por la tuta publiko en ĉiuj landoj, kien tiu kutimo penetris. 

De simplaj dancamuzoj, kiuj okazas en vinejoj kaj gastejoj aŭ dum kermesoj, baloj diferencas per pompeco en granda solonego kun ampleksa orkestro, luksaj vestoj kaj speciala programo.

Baloj oftas en popolaj fabeloj kaj legendoj, kies plej konata estas la rakonto de Cindrulino, kiu rakontas, kiome tipa, la historion de la savo Cindrulino per la princo.
## Vidu ankaŭ
*Polyball en Zuriko

Kategorio:Danco