open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edgar du Perron

**Charles Edgar "Eddy" du PERRON** (n. la 2-an de novembro 1899 en Meester Cornelis apud Batavia, Nederlandaj Orienthindioj; m. la 14-an de majo 1940 en Bergen (Nord-Holando)) estis nederlanda poeto, verkisto kaj ĵurnalisto.

La ĉefa verko de Du Perron estas konsiderata la romano *Het land van herkomst* (La Devenlando, 1935). Ĉi tiu verko estas aŭtobiografio, mendita de lia edzino kaj plejparte lokita en la Nederlandaj Orienthindioj. La libro estas konsiderata unu el la plej gravaj verkoj de la nederlanda literaturo de la intermilita periodo (1918–1940). Du Perron verkis multajn poemojn (inkluzive de la fasko *Parlando*, 1930), novelojn, kaj artikolojn en revuoj kaj gazetoj. Du Perron kritikis la realecon de la tempo kaj la tro tolereman sintenon al Nacisocialismo, precipe en la Nederlandaj Orienthindioj, kiujn li rigardis kiel gravan minacon. 

Por memorigi liajn verkojn, literatura kooperativo, la E. Du Perron-Genootschap, estis fondita en 1994. 

## Verkaro 
* 1923 – *Manuscrit trouvé dans une poche*
* 1926 – *Bij gebrek aan ernst* (added to in 1928 and 1932)
* 1927 – *Poging tot afstand* (poemo)
* 1929 – *Nutteloos verzet*
* 1930 – *Parlando* (poemo)
* 1931 – *Voor kleine parochie*
* 1931 – *Vriend of vijand*
* 1932 – *Mikrochaos*
* 1933 – *Tegenonderzoek*
* 1933 – *Uren met Dirk Coster* (eseo)
* 1934 – *De smalle mens* (eseo)
* 1935 – *Het land van herkomst* (novelo)
* 1936 – *Blocnote klein formaat* (eseo)
* 1937 – *De man van Lebak*
* 1938 – *Multatuli, tweede pleidooi*
* 1939 – *Schandaal in Holland*
* 1941 – *De grijze dashond* (poemo) (kun antaŭparolo de Simon Vestdijk)
* 1942 – *Een grote stilte*
* 1943 – *Scheepsjournaal van Arthur Ducroo*
* 1955–1959 – *Verzameld werk*
* 1962–1967 – *Menno ter Braak/E.d.P. Briefwisseling 1930–1940* (4 vols.)
* 1977-1990 – *Brieven* (9 vols.)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Eddy du Perron Genootschap
* Biografio de ING, la Instituto por nederlanda Historio
* Reĝa Biblioteka – Kolekto E. Du Perron

Kategorio:Francdevenaj nederlandanoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Earl Derr Biggers

**Earl Derr BIGGERS** (n. la 24-a de aŭgusto 1884 en Warren, Ohio ; m. la 5-a de aprilo 1933 en Pasadena, Kalifornio) estis usona verkisto kaj dramisto,  plej konata pro siaj krimromanoj pri la ĉina detektivo el Honolulu, Charlie Chen,  kaj pro sia romano *Seven Keys to Baldpate* (1913), kiu estis adaptita en pli popularan teatraĵon fare de George M. Cohen.

## Verkaro 
### La serio Charlie Chan 
* *The House Without a Key* (1925)
* *The Chinese Parrot* (1926)
* *Behind That Curtain* (1928)
* *The Black Camel* (1929)
* *Charlie Chan Carries On* (1930)
* *Keeper of the Keys* (1932)

### Aliaj 
* *Seven Keys to Baldpate* (1913)
* ''* (1914); filma versio: *One Night in the Tropics'' (1940)
* '** (1915) (kun Robert Welles Ritchie)
* **' (1916) (ankaŭ *Second Floor Mystery*)
* *Fifty Candles* (1921)
* *Earl Derr Biggers Tells Ten Stories* (mallongaj rakontoj, 1933)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Earl Derr Biggers ĉe Projekto Gutenberg de Aŭstralio
* 
* Teatraĵo de Derr Biggers ĉe Granda Milita Teatro

Kategorio:Usonaj dramistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de krimromanoj
Menno ter Braak

**Menno ter BRAAK** (n. la 26-a de januaro 1902 en Eibergen; m. la 14-a de majo 1940 en Hago) estis nederlanda eseisto, ĵurnalisto, kritikisto kaj modernisma verkisto. 

## Vivo 
[eta|Ter Braak, [Simon Vestdijk kaj E. Du Perron, 1939.]]
Li studis la nederlandan lingvon kaj historion ĉe la Universitato de Amsterdamo kaj en Berlino. En 1928, li doktoriĝis per disertacio pri *Imperiestro Otto la 3-a: Idealo kaj Praktiko en la Frua Mezepoko*. Li poste laboris kiel instruisto dum pluraj jaroj. Influite de Friedrich Nietzsche kaj Oswald Spengler, li forturniĝis de kristanismo. 

Eĉ kiel studento, Ter Braak verkis por la satira amsterdama studenta revuo *[Propria Cures]*  kaj interesiĝis pri filmo kaj ĝia estetiko. En 1927, li fondis la *Nederlandsche Filmliga* kun Joris Ivens, Henrik Scholte, Leendert Jurriaan (Leo) Jordaan kaj Constant van Wessem.  En 1931, li fondis la literaturan revuon *Forum* kun Edgar du Perron kaj Maurice Roelants. De 1933 ĝis sia morto, li estis redaktoro de la arta sekcio de la liberala ĉiutaga gazeto *Het Vaderland* en Hago. Ter Braak konatigis nuntempan germanan literaturon en Nederlando per siaj tre laŭditaj recenzoj, precipe la literaturon verkitan en ekzilo: Thomas Mann, kun kiu li amikiĝis, Jakob Wassermann, Lion Feuchtwanger, Alfred Döblin kaj Konrad Merz.

Ter Braak frue avertis pri Nacisocialismo. En junio 1936, li estis unu el la kunfondintoj de la *Comité van Waakzaamheid* (Vigla Komitato)  kaj aktivis en la kontraŭfaŝisma movado en Nederlando. En la vespero de la 14-a de majo 1940, la kvina tago de la germana invado de la neŭtrala Nederlando kiel parto de la Okcidenta Kampanjo, tuj post la nederlanda kapitulaco, Ter Braak sinmortigis en la domo de sia frato Wim post malsukceso eskapi al Britio. La krimpatologo registris lian morton kiel la 15-an de majo. 

Lia influo estis grandega kaj daŭris dum la 1950-aj jaroj. Ekde la 1960-aj jaroj, lia influo malkreskis. La literaturaj revuoj *Libertinage* kaj *Tirade* restis fidelaj al liaj ideoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (nederlande) kompletaj tekstoj de  *Forum*
* (nederlande) DBNL auteur - Menno ter Braak, ĉe Cifereca Biblioteko por la Nederlanda Literaturo
* Fondaĵo Menno ter Braak

Kategorio:Modernismaj verkistoj
Kategorio:Moderno
Argumento el nekredipovo

**Argumento el nekredipovo**, ankaŭ konata kiel **argumento el propra nekredipovo**, **argumento el komuna saĝo** aŭ la **dia paralogismo**, estas eraro aŭ trompo en neformala logiko.  Per ĝi oni argumentas, ke aserto devas esti malvera, ĉar ĝi kontraŭdiras oniajn proprajn atendojn aŭ kredojn aŭ estas malfacile imagebla. 

Argumentoj el nekredipovo povas havi la formon:

# Mi ne povas imagi, kiel P povus esti vera; sekve, P devas esti malvera.
# Mi ne povas imagi, kiel P povus esti malvera; sekve, P devas esti vera.

Argumentoj el nekredipovo foje povas ekesti el nekonvena emocia miksiĝo, konfuzo inter fantazio kaj realo, manko de kompreno aŭ instinkta 'ventra' reago, precipe kiam tempo estas malabunda. Ili estas ankaŭ ofte uzataj por argumenti, ke io devas havi supernaturan devenon. Ĉi tiu formo de rezonado estas paralogisma, ĉar onia malkapablo imagi, kiel aserto povas esti vera aŭ malvera, donas neniun informon pri tio, ĉu la aserto estas vera aŭ malvera en la realo.

## Vidu ankaŭ 
* Biaso de malkonfirmo
* Razilo de Hanlon

## Referencoj 
Kategorio:Logiko
Kategorio:Paralogismoj
Włodzimierz Pietrzak

**Włodzimierz Antoni Józef PIETRZAK**, pseŭdonomo „Balk”, „Andrzej Ados”, „Juliusz Wolden” (naskiĝis la 7-an de julio 1913 en Varsovio, mortis la 22-an de aŭgusto 1944 samloke) estis pola poeto, prozisto kaj literatura kritikisto, partoprenanto de la Ribelo de Varsovio.

Dum la germana okupado aktivis en la subtera kultura vivo. De 1939 estis kunredaktoro de revuo „Pobudka”. Ligita kun Konfederacja Narodu (Konfederacio de Nacio) kiel redaktoro de ties revuo „Nowa Polska” (Nova Pollando). Siajn artikolojn subskribis per pseŭdonomo „Zawisza Czarny z Grabowa”. Li verkis strofojn pri idea kaj morala problemaro, kaj ankaŭ proksimajn al katastrofisma konvencio. Ankaŭ verkis en „Biuletyn Słowiański” (Slava Bulteno), partoprenis en kreado de monatrevuo „Sztuka i Naród” (Arto kaj Nacio). Somere 1943 engaĝis al la agado de organizaĵo Ruch Kulturowy (Kultura Movado). Estis nomumita anstataŭanto de la komandanto de Konfederacio de Nacio - Jerzy Hagmajer, en majo 1944 iĝis ĉefo de la stabo de KN. Ankaŭ estis gvidanto de Propaganda Fakultato kaj membro de Landa Gvidantaro de Nova Pollando kaj konspira zorganto de la Teatro de Junularo ĉe KN. Julie 1944 Jerzy Hagmajer nomumis lin gvidanto de KN. Dum la Ribelo de Varsovio kiel kaporalo-substandaristo batalis en la plotono „Mieczyki” de bataliono „Czata 49”, partoprenis batalojn en Wola kaj en Malnova Urbo. Mortis pro vundoj en la 20-a tago de la insurekcio, sur barikadoj ĉe stratkruciĝo de Franciszkańska kaj Świętojerska. Li estis entombigita en kolektiva tombo en Ogród Krasińskich. Postmorte distingita per Batal-Kruco kaj avancita al grado de subleŭtenanto.

En 1958 elterigita kaj etombigita sur la Militista Tombejo ĉe Tombejo Powązki en Varsovio (segmento A24-6-21).

Kategorio:Membroj de la Pola Enlanda Armeo
Kategorio:Polaj poetoj
Johann Gottfried Eichhorn

**Johann Gottfried EICHHORN** (naskiĝinta la  en Ingelfingen-Dörrenzimmern), mortinta la  en Göttingen) estis germana orientalisto kaj historiisto.

)]] 
En 1775 iĝis li profesoro pri orientalaj lingvoj ĉe la universitato de Jena, en 1788 je Göttingen. En 1813 Eichhorn iĝis kuna estro de la Reĝa Akademio kaj en 1819 Sekreta justickonsilisto. 

Verkis li i.a.: »Allgemeine Geschichte der Kultur und Literatur des neuern Europa« (Göttingen 1796–99, nefinite); »Übersicht der französischen Revolution« (Göttingen 1797); »Geschichte der Literatur von ihrem Anfang bis auf die neuesten Zeiten« (Göttingen 1805–13, nefinite unvollendet).  En sia prilaboro de  »Historisch-kritische Einleitung in das Alte Testament« (Leipzig 1780–83) kaj ĉe »Einleitung in das Neue Testament« (Leipzig 1804–14) li liveris la unuan ekzemplon de pure literaturhistoria interpreto de la bibliaj dokumentoj helpe de konitaĵoj de antikvaj kulturoj kaj tuta Levantenio. Eldonis Eichhorn krome »Repertorium für biblische und morgenländische Literatur« (Göttingen 1777–86)  kaj »Allgemeine Bibliothek der biblischen Literatur« (Leipzig 1787–1801).

## Fonto
"Eichhorn" - ĉe: *Meyers Großes Konversations-Lexikon,* volumo 5, Leipzig 1906, p. 427-428 
## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB
*Galling, Kurt:"Eichhorn, Johann Gottfried" - ĉe: *Neue Deutsche Biographie,* 4 (1959), p. 377-378
Frank Caprio

**Francesco "Frank" CAPRIO** (naskiĝis la 23-an de novembro 1936 en Providence, Rod-Insulo ; mortis la 20-an de aŭgusto 2025 samloke) estis usona advokato kaj politikisto. Li funkciis kiel ĉefa *municipa juĝisto* de Providence, Rod-Insulo, ĝis januaro 2023. Li fariĝis konata aparte per la publika elsendo de sia laboro kiel juĝisto en la kortuma programo *Caught in Providence,* kiu komenciĝis en 2015 , kaj per aperoj en la realeca spektaklo *Parking Wars* .

Pluraj filmetoj el lia tribunalejo atingis altan popularecon ĉe YouTube ekde 2017, kaj kelkaj atingis pli ol 15 milionojn da spektoj.  . En 2020, epizodoj de *Caught in Providence* atingis preskaŭ 300 milionojn da spektoj.  Li fariĝis bone konata por sia simpatia sinteno kaj malpeza humuro en tribunalo. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Caught in Providence*

* 
* 

Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Juĝistoj
Magistratano

[dekstra|eta|250x250ra|Historia uniformo de konsiliano, en la Urba Konsilio de [Rio-de-Ĵanejro en la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj]]
**Magistratano** aŭ **Konsiliano** (el la latina *concilium,* 'asembleo' ) estas reprezentanto en la urba konsilantaro de municipo. 

La konsiliano kutime ankaŭ estas membro de partio aŭ voĉdongrupo; servante por oficperiodo tipe daŭranta tri ĝis kvar jarojn. La kondiĉoj por elekto, permanenta oficperiodo, daŭra permanenta oficperiodo, kaj la ebleco de reelekto ĉe la fino de ĉiu leĝdona oficperiodo dependas de la balotleĝoj kaj loka administracio de ĉiu lando. Konsilianoj malofte estas elektitaj kiel individuaj kandidatoj (sendependaj). 

En sia laboro en la konsilio, la konsiliano kutime servas en pluraj konsiliaj komitatoj, kiuj preparas proponojn por decidoj de la tuta konsilio.

## Referencoj 
Kategorio:Loka administracio
Kategorio:Politikaj titoloj
Kategorio:Loka regado en Unuiĝinta Reĝlando
Hosokawa Morihiro

**Hosokawa Morihiro** (japane: 細川 護煕; naskiĝis la 14-an de januaro 1938) estas japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1993 ĝis 1994.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Miyazawa Kiichi

**Miyazawa Kiichi** (japane: 宮澤 喜一; 8a de oktobro 1919 – 28a de junio 2007) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1991 ĝis 1993.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Kaifu Toshiki

**Kaifu Toshiki** (japane: 海部 俊樹; 8a 2-a de januaro 1931 – 9-a de januaro 2022) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1989 ĝis 1991.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
László Haskó

**László Haskó** [iAslO haŝkO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Haskó László** estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Hasskó* (sama prononco).

 naskiĝis  en Nitro (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempe en Slovakio), li mortis  en Korpona (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Krupina en Slovakio).

## Biografio 
 post la maturiĝo aliĝis al la piaristoj en Privigye. Li instruis unue en la sama urbeto, poste poste en Kőszeg kaj Besztercebánya, pli poste li studis en Nitro (1803-1804). Li daŭris la instruadon en seminario de Privigye, poste 3 jarojn en gimnazio de Podolin. Liaj sekvaj instruaj stacioj estis Kisszeben (1809-11), Nagykároly (1812), denove Nitro (1813-1818), Trencsén (1819-1826) kaj Vác (1827-1829). Inter 1830-1832 li estis gimnaziestro en Privigye, vicestro en Korpona (1833) kaj Léva (1834-1837), fine inspektoro ĝis sia morto en Korpona.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Carmen meritis, et honoribus cels. dni s. r. i. principis Innocentii ab Odescalchi, Syrmii, Bracciani, ac ceritum ducis, comitis de Rocconfredo...* (1822)
* *Carmen, quo adm. rev. dnum Stephanum Haskó emeritum parochum Mocsonokiensem...* (1824)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla laste)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Viruseca filmeto

dekstra|eta|300x300ra| Videaj vidoj por semajno de viruseca video (""), ilustranta virusan kreskon al pinta ĉiusemajna vidantaro –  en ĉi tiu kazo, en la dekunua semajno post kiam ĝi estis afiŝita.
dekstra|eta|300x300ra| Akumulaj videaj vidoj, gvidante al pli malalta, sed relative stabila, longatempa kreskiga indico de la fino de la unua jaro**Viruseca filmeto** (**Interneta** **(reta) viruseco** aŭ simple **retviruso**) estas filmeto, kiun distribuas retuzantoj per libervola afiŝado sur siaj paĝoj, rimedoj, kaj ankaŭ per la funkcio "kunhavigi kun amiko". Ĉi tio kutime okazas per retejoj, kaj precipe sociaj retoj.

Viruseca filmeto ofte estas humura kaj sekvas scenaron similan al televida komedio, kvankam ĝi povas simple enhavi bone filmitan momenton aŭ absurdan situacion. 

La disvastiĝo de fotiltelefonoj ebligis al amatoroj fari vastan gamon da filmetoj. La havebleco de malmultekosta aŭ senpaga videoredaktada programaro kaj kunhavigplatformoj ebligas virusecigi filmetojn filmitajn per poŝtelefono kaj kunhavigi ilin per retejoj, aŭ inter telefonoj per Bluetooth aŭ MMS. Ĉi tiuj amatoraj filmetoj kutime estas nekomercaj, destinitaj por spektado fare de amikoj aŭ familio. Filmetoj ofte neatendite viruseciĝas, do eĉ kiam ĉi tiu speco de filmeto estas intence filmita, ĝi eble ne ĉiam atingas virusecan efikon.

Pro la disvastiĝo de fotiltelefonoj, multaj amatoroj filmas ĉi tiujn scenojn kaj alŝutas ilin al retejoj kiel YouTube. Kun la havebleco de videoredaktada programaro, eblas plibonigi kaj distribui registraĵojn pere de informigo en sociaj retoj, aŭ per tujmesaĝado, kiel ekzemple WhatsApp, inter telefonoj. Ĉi tiuj filmetoj ne estas komercaj, kaj la sola intenco de tiuj, kiuj publikigas ilin, estas kunhavigi ilin, ekzemple, kun familio kaj amikoj.

## Vidu ankaŭ 
* Interreta defio
* *Nyan Cat*
* Jutubo
* TikTok

Kategorio:Interreta kulturo
Kategorio:Ciferca merkatiko
Uno Sosuke

**Uno Sosuke** (japane: 宇野 宗佑; 27-a de aŭgusto 1922 – 19-a de majo 1998) estis japana politikisto kaj iama ĉefministro de Japanio en 1989.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Takeshita Noboru

**Takeshita Noboru** (japane: 竹下 登; 26 de februaro 1924 – 19 de junio 2000) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1987 ĝis 1989.

Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Suzuki Zenko

**Suzuki Zenko** (japane: 鈴木 善幸; 11 januaro 1911 - 19 julio 2004) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1980 ĝis 1982.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Ohira Masayoshi

**Ohira Masayoshi** (japane: 大平 正芳; 12 marto 1910 - 12 junio 1980) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1978 ĝis sia morto en 1980.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Penguin Random House

**Penguin Random House,** kun sidejo en Novjorko, estas la plej granda komerca eldongrupo en la mondo.  Ĝi estis formita en 2013 per la kunfandiĝo de Random House kaj Penguin Books.  La kompanio estas posedata de la germana amaskomunikila grupo Bertelsmann. Penguin Random House ĉefe ĉeestas en la anglalingvio kaj hispanlingvio. La grupo konsistas el pli ol 250 sendepende funkciigantaj individuaj eldonejoj kaj ĉiujare publikigas pli ol 15 000 novajn eldonojn. 

Kune kun Simon & Schuster, Hachette, HarperCollins kaj Macmillan Publishers, Penguin Random House estas konsiderita unu el la "Grandaj Kvinopo" kiuj dominas la anglalingvan eldonmerkaton.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Eldonejoj
Macmillan Publishers

[eta|Macmillan emblemo por *[la aventuroj de Alico en Mirlando*, eldonita en Londono la 26-an de novembro 1865]]
***Macmillan Publishers*** aŭ ***The Macmillan Group***, (ankaŭ *Macmillan and Company* ) estas eldonejo fondita en Londono en 1843. Kiel la antaŭe sendependa usona eldonejo de la sama nomo, ekde 1999 ĝi parto de la eldongrupo Georg von Holtzbrinck. 

Kune kun St. Martin's Press de Usono, ĝi fondis la akademian eldonejon Palgrave Macmillan.

Macmillan publikigis librojn de tiaj famaj aŭtoroj kiel Charles Kingsley, Thomas Hughes, Christina Rossetti, Matthew Arnold, Lewis Carroll, Alfred Tennyson, Rudyard Kipling kaj aliaj britaj verkistoj. 

Krom eldonado de literaturaj verkoj, la firmao aĉetis revuojn kiel ekzemple *Nature,* *Scientific American* kaj ''Grove's Dictionary of Music and Musicians''.

Kiel aliaj eldonistoj, la kompanio alfrontas malfacilaĵojn pro la disvastiĝo de legado de e-libroj kaj estis implikita en proceso kontraŭ Amazon pri la afero .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Macmillan Arkivo [konstanta mortinta ligo] ĉe la brita Biblioteko

* 
* La Macmillan Rakonto: Alportante aŭtorojn kaj legantojn kune ekde 1843

Kategorio:Britaj eldonejoj
Sándor Horvát (piaristo)

**Sándor Horvát** [ŝAndor], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Horvát Sándor** estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Lia familia nomvarianto estis (erare) *Horváth*.

Sándor Horvát naskiĝis  en Csepreg, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Horvát maturiĝis en Győr, ekde 1863 li studis en seminario de la sama urbo, ekde 1867 en Vác, kie li aliĝis al la piaristoj. Post la novicado li laŭcvice instruis en Kecskemét kaj Nitro. En 1870 li pastriĝis en Vác, iam tiutempe li monaĥiĝis. Inter 1870-1879 li instruis en Szeged, dum li akiris pedagogian diplomon en 1874. Pli poste li instruis jaron en Kolozsvár, inter 1880-1886 en Veszprém (urbo), inter 1886-1890 li estis gimnaziestro en Nitro, poste en la sama urbo li estis monaĥejestro kaj instruis ankaŭ en la seminario. Li ricevis reĝan premion en 1897.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az emberi nem keletkezése.* (1872)
* *Berzsenyi Dániel lyrai költészetének főbb vonásai.* (1875)
* *Önképzőkörök a jelenlegi iskolai rendszerben.* (1880)
* *Adatok Nyitravármegye és város monografiájához.* (1896)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla ĉirkaŭ meze)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hachette Book Group

La **Hachette Book Group** estas usona eldongrupo.  Ĝin tute posedas Hachette Livre, la plej granda eldonejo en Francio, kiu siavice posedas Groupe Lagardère. La Hachette Book Group formiĝis kiam Hachette Livre akiris la Time Warner Book Group de Time Warner en 2006. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*
Reĝa Svedia Akademio de Liberaj Artoj

La **Reĝa Svedia Akademio de Liberaj Artoj** -  - renoma artolernejo. Ĝi situas en la svedia ĉefurbo Stokholmo. La altlernejon en 1867 starigis interalie Carl Gustaf Tessin, Guillaume Taraval kaj Carl Hårleman.

## Kelkaj studintoj 
* Jenny Nyström (1854-1946)
Thomas Hughes

**Thomas HUGHES** (n. la 20-a de oktobro 1822 en Uffington, en Oxfordshire (antaŭe en Berkshire); m. la 22-a de marto 1896 en Brighton) estis angla verkisto, politikisto kaj advokato implikita en socia reformo, konata pro sia klasika infanlibro ''Tom Brown 's Schooldays* el 1857.

## Vivo 
Thomas Hughes famiĝis literature per sia romano *Tom Brown's School-days*  (1856), kiu donas vivecan bildon de la lerneja vivo ĉe Rugby. La libro estis plurfoje adaptita al filmoj. Daŭrigo de ĉi tiu romano, *Tom Brown at Oxford'' (1861), estis malpli sukcesa. 

De 1865 ĝis 1874, Thomas Hughes estis membro de la Ĉambro de Komunuloj. Li interesiĝis pri ekleziaj aferoj, al kiuj li dediĉis siajn verkojn "La malnova eklezio; kion ni faru kun ĝi?" (1878) kaj "La vireco de Kristo" (1879).

En 1880, Hughes fondis la Rugby Kolonion en la nordamerika ŝtato Tenesio, kun la celo efektivigi siajn kristan-sociajn vidpunktojn, sed la kolonio disfalis post kelkaj jaroj. Li ankaŭ verkis la jenajn verkojn: "Loyola kaj la eduka sistemo de la Jezuitoj " (1892), ktp.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kristana socialismo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Historia Rugbeo, Tenesio
* Thomas Hughes korespondada kolekto estas tenita ĉe La Nacia Co-funkcianta Arkivo, Manchester.
* Detaloj de Hughes familio 

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Anglikanaj verkistoj
Kategorio:Anglaj porinfanaj verkistoj
Fukuda Takeo

**Fukuda Takeo** (japane: 福田 赳夫; 14 januaro 1905 - 5 julio 1995) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1976 ĝis 1978.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Dick Francis

**Richard "Dick" FFRANCIS** CBE (n. la 31-a de oktobro 1920 en Lawrenny, Kimrio kiel *Richard Stanley Francis* ; m. la 14-a de februaro 2010 sur Granda Kajmano) estis romanisto, aŭtoro de biografiaj verkoj kaj krimfikcio, ĵurnalisto kaj ĵokeo. 

Li estas plej konata kiel verkisto de krimfikcio. Ĉiuj liaj krimromanoj temas pri krimoj en la mondo de ĉevalvetkuro, kie la krimulo ofte ŝajnas esti respektinda persono. La rakontoj estas kutime rakontitaj en la unua persono, el la perspektivo de unu el la ĉefaj roluloj, ofte ĵokeo, foje trejnisto, ĉevalposedanto, bukmekro, aŭ reprezentanto de iu alia profesio rilata al ĉevalvetkuro kaj ĉevaloj. La rakontanto ĉiam alfrontas gravajn obstaklojn, ofte inkluzive de fizikaj vundoj.

Pli ol kvardek el ĉi tiuj romanoj de Dick Francis fariĝis internaciaj furorlibroj. Kelkaj nekrologoj de la verkisto menciis, ke la tuta nombro da venditaj ekzempleroj de la libroj de Francis je la tempo de lia morto estis ĉirkaŭ 60 milionoj. 

## Verkado 
La romanoj estas lokitaj kontraŭ la fono de rajdosportoj (precipe transkampara vetkuro). La rolon de la mi-perspektiva rakontanto ofte ludas nunaj kaj iamaj ĵokeoj, same kiel revizoroj, bankistoj, diplomatoj, meteologoj, fizikinstruistoj, ŝarĝotransportistoj, kaj multaj aliaj. Iliaj personaj situacioj estas markitaj de internaj konfliktoj kaj/aŭ homa soleco. Implikiĝo en krima agado kutime ekestas hazarde. Danke al zorgema esplorado, Francis scias kiel flue teksi rimarkindan detalan scion pri la ĉefa agadkampo de la mi-perspektiva rakontanto en la intrigon. Lia specialaĵo estas neatenditaj tordaĵoj en la intrigo, kiuj ofte trafas la leganton kun la sama forto kiel la sortobatoj, kiuj trafas la ĉefrolulon el neatendita ĉielo.

Francis plejparte rezistis la tenton krei revenantajn detektivajn rolulojn. Sekve, la krimoj, kiujn la ĉefroluloj renkontas, estas tre diversaj. Dum la plej konataj rakontoj pri Sherlock Holmes, Hercule Poirot kaj Miss Marple, ekzemple, ĉefe rondiras ĉirkaŭ solvado de pli-malpli komplikaj murdmetodoj, la romanoj de Francis prezentas artaĵfalsaĵon, ĉevalkomercon, nemoveblaĵajn spekuladojn, ĉantaĝon, la kontrabandon de nuklearmilaj materialoj, asekuran fraŭdon, dopadon, vetaĵfraŭdon kaj aliajn krimojn.

Nur du ĉefroluloj aperas en pluraj romanoj: la eks-ĵokeo kaj privata detektivo Sid Halley (*Odds Against*, *Whip Hand*, *Come to Grief*, kaj *Under Orders*), kaj la ĵokeo Kit Fielding (*Brook In* kaj *Bolt*). Tamen, ĝuste la reaperoj de Sid Halley donas al li specialan homan profundon kaj maturan karakterizadon. Tiurilate, Halley povas esti konsiderata la plej grava fikcia rolulo de Francis.

## Verkaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio
Kategorio:Britaj pilotoj
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de krimromanoj
Viking Press

**Viking Press** estas usona eldonejo, kiu estas parto de la Penguin Group ekde 1975. 

Ĝi estis fondita en Novjorko la 1-an de marto 1925, fare de Harold Ginzburg kaj George Oppenheim.  La nomo kaj emblemo de la kompanio estas vikinga boato desegnita de Rockwell Kent. Ili celis elvoki ideojn pri malkovro kaj entreprenemo asociitaj kun la bildigo de la vikingoj kaj la vorto "Vikingo" mem.

En 2011, Viking Press publikigas averaĝe 100 verkrojn jare. La eldonejo estas konata pro publikigado de kaj komerce sukcesa fikcio kaj akademia literaturo kaj ĵurnalismo. Akademia literaturo en poŝlibro estas eldonita de Penguin Books, kaj komerca fikcio de Signet Books aŭ Putnam Books. La nuna prezidanto de Viking Press estas Claire Ferrero.

Eminentaj verkistoj de fikcio kaj nefikcio estis publikigitaj ĉe ĉi tiu eldonejo. Inter la aŭtoroj, kiuj publikigis ĉe Viking, estas kvin Nobel-premiitoj pri literaturo kaj unu Nobel-premiito pri paco. Iliaj libroj ricevis multajn Pulitzer-premiojn, Naciajn Libro-premiojn kaj aliajn prestiĝajn literaturajn premiojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Viking Press superrigardo ĉe Penguin
* Viking Press historio ĉe Penguin (paĝo de 28a de aŭgusto, 2006 entenita de la Interreta Arkivo)
* Superrigardo de Infanlibroj de Viking ĉe Penguin
* Historio de Infanlibro de Vikingj ĉe Pingvena (paĝo de 26a de aprilo, 2008 entenita de la Interreta Arkivo)

Kategorio:Usonaj eldonejoj
Tanaka Kakuei

**Tanaka Kakuei** (japane: 田中 角栄; 4 majo 1918 - 16 decembro 1993) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1972 ĝis 1974.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Pafilmetiisto

eta|234x234ra|Pafilmetiisto ĉe laboro, 1613**Pafilmetiisto** aŭ **pafilfaristo**, **pafilfabrikisto**, **pafilforĝisto** fabrikas kaj riparas pafilojn de ĉiuj specoj kaj foje ankaŭ kirasojn.

Pafilfaristo estas persono dediĉita al la fabrikado, riparado, vendado aŭ purigado de pafiloj. Pafilfaristoj ankaŭ respondecas pri aldonado de diversaj akcesoraĵoj al armiloj, kiel ekzemple reliefigado, gravurado aŭ aliaj ornamaj elementoj.

La arto de la pafilfaristo estas tre antikva. En antikvaj tempoj, ĉar armiloj estis ĉiuj faritaj permane, la nomo kaj persono de la pafilfaristo estis famaj; en lastatempaj tempoj, per helpo de maŝinaro, la nomoj de la urboj, kie troviĝis la plej bonaj fabrikoj, famiĝis: tiel, en Italio la fabrikoj de Kremono, Breŝo, Bergamo, Milano (ĉefe Missaglia kaj Negroli), Venecio, Napolo (Torre Annunziata), Serravalle, Scarperia kaj Terno ; en Hispanio tiuj de Toledo kaj en Sirio tiuj de Damasko. Sekve venas la plej famaj de Sheffield kaj Birmingham en Anglio, de Saint-Étienne kaj Klugenthal en Francio, kaj de Essen (Krupp) en Germanio.

En la armeaj establoj de iuj ŝtatoj, la pafilfaristo estas la suboficiro en la korpuso (ekskludante artileriajn regimentojn) respondeca pri la prizorgado kaj riparado de manpafiloj. Pri siaj specifaj devoj, li raportas al la armilaroficiro.

## Vidu ankaŭ 
* Hiram Maxim

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Metiistoj
Kategorio:Forĝistoj
Kategorio:Pafiloj
Hatoyama Ichiro

**Hatoyama Ichiro** (japane: 鳩山 一郎; 1 januaro 1883 - 7 marto 1959) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1954 ĝis 1956.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Ĉefdekoraciisto

La **Ĉefdekoraciisto** aŭ **sceneja desegnisto**, **artdizajnisto** () estas profesiulo kiu respondecas pri la ĝenerala aspekto (la vido de la secenejo) de filmo. La termino unue estis uzata en la kreditoj de la filmo *Forigita per la vento* . La Akademia Premio por Arta Dezajno estas aljuĝata ekde 1929. 

La artdezajnisto  laboras proksime kun la reĝisoro, produktanto kaj kinoartisto. Iafoje la artdizajnisto kunlaboras kun aliaj membroj de la filmteamo, kiel ekzemple la kostumisto, frizisto, ŝminkisto, riskaktoro kaj lokmanaĝero, por doni al la produkto unuecan vidan aspekton, tiel kontribuante al la kompreno de la filmo fare de la spektanto.  

La **sceneja desegno** estas la konscie desegnita mondo de filmo (kino), la fono de la rakonto, ĝia etoso. La kreintoj de la sceneja desegno nomiĝas *produktad-dezajnistoj*. En la kunteksto de teatraj produktadoj, la laborpriskribo respondas al tiu de sceneja dezajnisto. 

## Referencoj 
Kategorio:Filmaj profesioj
Kategorio:Fasonado
Kategorio:Artaj profesioj
Miki Takeo

**Miki Takeo** (japane: 三木 武夫; 17 marto 1907 - 14 novembro 1988) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1974 ĝis 1976.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Ikeda Hayato

**Ikeda Hayato** (japane: 池田 勇人; 3 decembro 1899 - 13 aŭgusto 1965) estis japana politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1960 ĝis 1964.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Ishibashi Tanzan

**Ishibashi Tanzan** (japane: 石橋 湛山; 25 septembro 1884 - 25 aprilo 1973) estis japana ĵurnalisto kaj politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1956 ĝis 1957.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Mathilda Lindholm

'''''' estas finna badmintonistino, ankaŭ nomata volanludistino. Ŝi naskiĝis la 17-an de julio 1995 en Stokholmo, do nun -jaraĝa.

 ricevis oron en finna ĉampionado de kvarpersona badmintono en 2013 kun Jenny Nyström.

## Eksteraj ligiloj 
* naŭ-minuta filma prezento de ŝi en 2021 de la finna televida korporacio YLE ()

Kategorio:Finnaj badmintonistoj
Sándor Horváth (piaristo)

**Sándor Horváth** [ŝAndor horvAt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Horváth Sándor** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

Horváth Sándor naskiĝis  en Pápa, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Horváth Sándor frekventis laŭvice gimnaziojn en sia naskiĝurbo, Szombathely kaj Kecskemét. En 1875 li aliĝis al la piaristoj en Vác, kie okazis la novicado kaj li studis ankaŭ pedagogion, pli poste en Nitro li finis la teologion. En 1880 li pastriĝis, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Depost siaj studoj li instruis 4 jarojn en Sátoraljaújhely, poste laŭcvice en Szentgyörgy, Rosenberg, Magyaróvár, Máramarossziget, Kecskemét, fine en Veszprém (urbo).

## Elektitaj kontribuoj 
* *Néhány szó a tanulókhoz.* (1887)
* *A gyermek otthon és az iskolában.* (1889)
* *Magyarország viszonya Németországhoz a Hunyadiak korában.* (1891)
* *Mit tegyen az ifjúság, mit a jó magyar* (1892)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sonja Pekkola

'''''' estas finna badmintonistino, ankaŭ nomata volanludistino. Ŝi naskiĝis la 23-an de majo 1993 en Espoo, do nun estas -jaraĝa.

 ricevis oron en finna ĉampionado de kvarpersona badmintono en 2017 kun Jenny Nyström.

Kategorio:Finnaj badmintonistoj
Greysia Polii

**Greysia Polii** estas indonezia badmintonistino, ankaŭ nomata volanludistino. Ŝi naskiĝis la 11-an de aŭgusto 1987 en Ĝakarto, do nun estas -jaraĝa.

 ricevis oron en konkurso de kvarpersona badmintono (do du teamaj paroj konkurantaj unu kontraŭ la alia) de la somera olimpiko 2020 (pro la kronvirusa pandemio ŝovita al 2021) en Tokio kun la teamanino Apriyani Rahayu.

## Vidu ankaŭ 
* Indonezio en la Olimpikoj

Kategorio:Indoneziaj badmintonistoj
Três Lagoas

**Três Lagoas** estas urbego kaj municipo en la subŝtato Suda Mato-Groso en suda Brazilo. La loknomo prenis sian nomon de 3 lagetoj situantaj proksime.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2022 la loĝantaro estis  homoj. La municipo en 2009 atingis la internacian kvalifikon urbego (pli granda, ol cent mil).

## Geografio 
La urbego situas rekte ĉe la okcidenta bordo de la rivero Parano ĉe :en:Engineer Souza Dias Dam sur areo 18,5 km² kaj 384 m super la marnivelo. Ĝi situas 339 km de la subŝtata ĉefurbo Campo Grande kaj 864 km de la federacia ĉefurbo Braziljo.

## Historio 
Dekomence indiĝenoj vivis en la areo. La koloniigo komenciĝis en 1880. Mem la municipo kun urborajto estis fondita en 1915. La akvoenergia centralo estis malfermita en 1968.

## Ekonomio 
En Três Lagoas la ĉefa ekonomia agado estas brutobredado. Kun la krizo en la sektoro la industrio kaj la turismo aperis, kiel alternativoj.

## Religio 
La plimulto de la loĝantoj estas la katolikoj, krome estas precipe luteranoj. Três Lagoas estas sidejo de katolika diocezo.

## Trafiko 
Três Lagoas estas alirebla per vojoj kaj flugmaŝinoj. Estas ponto tra la rivero.

## Klimato 
Três Lagoas situas en tropika savana klimato (Aw) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1294 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter oktobro-marto.

## Vidindaĵoj 
* katedralo kaj pluraj preĝejoj
* festivaloj
* obelisko
* horloĝturo 10 m alta, konstruita en 1936 

## Fontoj 
* WikiTrans

TresLagoasarch2.jpg|Lernejo
NovaPrefeituraemTresLagoas18.jpg|Administrejo

Kategorio:Urboj de Brazilo
Anne Tran

'''''' estas franca badmintonistino, ankaŭ nomata volanludistino. Ŝi naskiĝis la 27-an de aprilo 1996 en Neuilly-sur-Seine, do nun estas -jaraĝa.  ricevis oron de la duopa ina konkurso en la eŭropa ĉampionado de badmintono 2024 en Saarbrücken kun la teamanino Margot Lambert. 

maldekstra|120ra|
Samjare ŝi ankaŭ konkuris en la badmintonaj matĉoj de la somera olimpiko 2024 en Parizo.

## Vidu ankaŭ 
* Francio en la Somera Olimpiko 2024

Kategorio:Francaj badmintonistoj
Arta instalaĵo

[eta|HA Schult : *Rubuloj* antaŭ la [Katedralo de Kolonjo|Katedralo de Kolonio]]
[eta|*Sangobalaitaj teroj kaj ruĝaj maroj* en la [ĉirkaŭfosaĵo de la Turo de Londono]]
[eta|Marc Lee : *10,000 Moviĝantaj Urboj*, [Nacia Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto de Sud-Koreio|Nacia Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto, Seulo]]
eta|*Hansel kaj Grätel***Arta instalaĵo** ( angle  *installation*  - installation, placement, assembly) estas formo de nuntempa arto, kiu estas spaca komponaĵo kreita el diversaj pretaj materialoj kaj formoj (naturaj objektoj, industriaj kaj hejmaj aĵoj, fragmentoj de teksto kaj vidaj informoj) kaj estas arta tuto. Finfine temas pri tridimensia artverkaĵo kiu rilatas al la spaco en kiu ĝi estas metita.

Enirante en diversajn eksterordinarajn kombinaĵojn, la afero liberiĝas de sia praktika funkcio, akirante simbolan funkcion. La ŝanĝo de kuntekstoj kreas semantikajn modifojn, ludon de signifoj. La grandeco de instalaĵoj varias de ekstreme malgrandaj, kie oni povas rigardi nur per unu okulo, ĝis pluraj haloj en grandaj muzeoj. Instalaĵo, kontraste al ebenaj pentraĵoj kaj unuopaj objektoj, fokusiĝas al kreado de interna spaco. 

Marcel Duchamp kaj la superrealistoj estas konsiderataj la fondintoj de la arta instalaĵo. La koncepto venis al la mondo de skulptarto en la 20-a jarcento kaj originas de la intenco de la skulptisto (la artisto) "loki", starigi aŭ instali ĝin.

Kategorio:Instala arto
Aerpurigilo

**Aerpurigiloj** estas aparatoj, kiuj reduktas la koncentriĝon de poluaĵoj, partikloj, odoroj kaj gasoj en endoma aero. Ekzistas pluraj teknikaj metodoj por atingi tion (filtriloj).

Loĝdomaj aerpurigiloj estas surmerkatigitaj kiel utilaj por alergenoj, homoj kun astmo, atopia dermatito, multobla kemia sentemeco, mialga encefalopatio, kardiovaskulaj problemoj, ktp.

Ĉiu homo enspiras kaj elspiras proksimume 23 000 fojojn tage. Tio signifas, ke proksimume 10 000 litroj da aero fluas tra niaj pulmoj. Nepoluita, "pura" aero ne nur plibonigas la rendimenton, sed ankaŭ kondukas al malpli da kazoj de malsano. Ĉar pura aero havas pozitivan efikon sur onian sanon kaj bonfarton.

Virusoj kaj aliaj mikroorganismoj transdoniĝas per etaj aeraj likvaj partikloj - aerosoloj. Ĉi tiuj povas resti ŝvebantaj en la aero kaj postvivi dum plilongigitaj periodoj. Nesufiĉe ventolitaj endomaj spacoj prezentas pliigitan riskon de infekto. Tial, efika ventolado de ĉambroj estas ĉefa prioritato en higienaj konceptoj por kontraŭagi pliigitajn poluaĵkoncentriĝojn. Tamen, la malvarma sezono kaj spacaj kondiĉoj povas malfaciligi naturan ventoladon. La uzo de aerpurigilo - kombine kun taŭga provizo de freŝa aero - povas redukti la virusan kaj poluaĵan ŝarĝon en la endoma aero.

## Vidu ankaŭ 
* Aerfreŝigilo

Kategorio:Gasaj teknologioj
Kategorio:Industriaj gasoj
Kategorio:Odoroj
Kategorio:Aerpoluiloj
Kategorio:Purigaĵoj
Kiŝi Nobusuke

**Kiŝi Nobusuke** (japane: 岸 信介; 13 novembro 1896 - 7 aŭgusto 1987) estis japana burokrato kaj politikisto, kiu funkciis kiel ĉefministro de Japanio de 1957 ĝis 1960.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Ŝprucfarba arto

**Ŝprucfarbo** estas speco de arto, *en* kiu verkoj estas kreitaj per aerosolaj ladskatoloj sur kartono aŭ metalaj platoj, tabuloj, vitro, ceramiko aŭ plasto. Male al grafitio, kiu estas pentrita sur konstruaĵoj aŭ trajnoj, en ĉi tiu kazo la surfacoj estas pli tradiciaj en arta senco, kaj la kreivo mem estas laŭleĝa.

Aldone al grafitio, kiu estas farita sur muroj tra la mondo, nova, moderna arta formo estis kreita, kiu uzas la saman medion, ŝprucfarbon. Ĉi tiu arto komenciĝis en Sudameriko antaŭ ĉirkaŭ tridek jaroj. Hodiaŭ, ŝprucartistoj troveblas tra la tuta mondo. Oni povas vidi ilin genuantajn en turismaj centroj kaj pentrantajn antaŭ publiko, tujajn pentraĵojn.

La temoj ofte pentritaj de ŝprucpentristoj estas spacpentraĵoj, sciencfikcio, fantazio kaj pejzaĝoj. La laboro estas farata per ŝprucado de tavoloj de farbo kaj kreado de teksturoj rivelante la tavolojn per diversaj teknikoj.

## Vidu ankaŭ
* Nuntempa arto

Kategorio:Pentradaj materialoj
Kategorio:Stratkulturo
Kategorio:Vidaj artoj
S/2025 U 1

**S/2025 U 1** estas unu el la plej malgrandaj konataj naturaj satelitoj de Urano, kun ĉirkaŭkalkulata diametro de 8 ĝis 10 km. Kronologie, ĝi estas la 29-a malkovrita luno de la planedo. Ĝi orbitas ĉirkaŭ 56 250 km de la centro de Urano, inter la orbitoj de Ofelio kaj Bianko, kun 9,6 horo orbita periodo. Kiel la aliaj internaj lunoj de Urano, ĝi moviĝas en preskaŭ cirkla orbito en la ekvatora ebeno de la planedo. Ĝia malkovro estis anoncita la 19-an de aŭgusto 2025, de teamo de astronomoj gvidata de Maryame El Moutamid, kiu trovis ĝin en NIRCam-bildoj de la Kosmoteleskopo James Webb prenitaj la 2-an de februaro 2025. Pro ĝia eta grandeco, ĝi aspektas ekstreme malklara kaj havas ŝajnan magnitudon en la proksima infraruĝa (H-bendo) de 25.5, tro malforta por esti vidita de la Kosmoteleskopo Hubble aŭ la sondilo Voyager 2.

## Nomo
S/2025 U 1 estas la provizora nomo de ĉi tiu nenomita luno. Laŭ konvencio, la lunoj de Urano estas nomitaj laŭ roluloj el la teatraĵoj de William Shakespeare kaj Alexander Pope. Propra nomo estos donita post kiam ĝi estos aprobita de la Internacia Astronomia Unio. Kun-malkovristo Mark R. Showalter deklaris en artikolo de New Scientist en 2025, ke "estis diskutoj [pri nomo por S/2025 U 1] sed ankoraŭ ne estas mallonga listo".

## Orbito
S/2025 U 1 estas la 14-a konata membro de la internaj lunoj de Urano, kiuj malgrandaj lunoj kaj orbitas pli internaj ol la kvin plej grandaj lunoj de la planedo (Mirando, Arielo, Umbrielo, Titanio kaj Obreno). Ĝi orbitas ĉirkaŭ 56 250 km de la centro de Urano, kun revolucia periodo de 9,6 horoj. Ĝi moviĝas en preskaŭ cirkla orbito en la ekvatora ebeno de la planedo. S/2025 U 1 situas ekster la rando de la interna ringsistemo de Urano, inter la orbitoj de Ofelio kaj Bianko.

## Esploristoj
La plena teamo de esploristoj implikitaj en la malkovro de ĉi tiu luno: Maryame El Moutamid, Matthew M. Hedman, Mark R. Showalter, Matthew Tiscareno, Imke de Pater, Jack J. Lissauer, and Damya Souami.

## Referencoj
Kategorio:Lunoj de Urano
Esplora instituto

**Esplorinstituto** estas instituto destinita por fari sciencan esploradon pri specifa kaj difinita temo aŭ esplora areo. La esplorinstituto povas koncentriĝi pri **baza esplorado** (por riĉigi scion kaj sen specifa difinita aplikata intenco) aŭ pri **aplikata esplorado** (uzante sciencon por difinitaj bezonoj, kiel ekzemple teknologiaj, inĝenieraj aŭ armeaj evoluoj, la disvolviĝo de medikamentoj aŭ agrikulturaj kultivaĵvariaĵoj).

Akademia esplorinstituto laborigas profesorojn kaj diplomiĝintojn. La termino estas uzata ne nur por naturaj kaj precizaj sciencoj, sed ankaŭ por esplorado en la homsciencoj kaj sociaj sciencoj. Iafoje, apud la esplorinstituto, ekzistas eduka aŭ lerna centro por fakuloj aŭ la ĝenerala publiko, kiel ekzemple instrua partnereco en universitata fakultato, biblioteko, muzeo aŭ eldonejo. Esplorinstitutoj ĝenerale produktas, krom sciencaj publikaĵoj, enhavon kiel lernolibroj kaj instruplanoj, prelegoj, konferencoj kaj seminarioj, sciencaj revuoj, poziciaj artikoloj kaj strategiaj artikoloj, kaj similaj.

Universitatoj konsistigas gravan esplor-plenumantan sektoron. En multaj landoj, ekzistas ankaŭ publikaj aŭ privataj esplororganizaĵoj ekster universitatoj. Kaj registaraj agentejoj kaj privataj kompanioj povas fari sian propran esploradon, precipe de pli aplikata naturo.

## Notindaj esplorcentroj 
* Abdus Salam Internacia Centro por Teoria Fiziko
* Ames Esplora Centro
* Bell Laboritorioj
* Bose Instituto
* Biologia Esplora Centro
* Centro por Altnivela Viva Ciklo Inĝenieristiko
* Centro por Altnivela Studo en la Kondutaj Sciencoj
* Centrum Wiskunde &amp;amp; Informatica
* Societo Fraunhofer
* Asocio Helmholtz
* Instituto por Altnivela Studo
* Barata Asocio por la Kultivo de Scienco estas plej malnova esplora instituto de Azio.
* Barata Konsilio de Kuraca Esploro
* Mara Scienca Esploro Centro
* Max-Planck-Societo
* Netherlands organizaĵo por Aplikata Scienca Esploro
* Palo Alto Esplora Centro
* Pennington Biomedicina Esplora Centro
* Rockefeller Instituto
* RTIa Internacio
* Instituto Salk por Biologiaj Studoj
* SRI International aŭ SRI. Ankaŭ konata kiel Stanford Esplora Instituto antaŭ 1977.
* Sri Lanka Instituto de Nanotechnology
* Tata Instituto de Fundamenta Esploro
* Thomas J. Watson Esplora Centro

## Vidu ankaŭ 
* Pensfabriko

*
Modisto

**Modisto** estas metiisto**,** kiu faras vestaĵojn laŭmende. Modisto laboras kun malpezaj vestaĵoj, kiel roboj, bluzoj, manteloj, ĉapeloj, ktp. La profesio estas plejparte de virinoj kaj por virinoj. Aktuale la profesio en multaj landoj preskaŭ malaperis. 

## Historie famaj 
* Coco Chanel
* Christian Dior
* Charles Frederick Valoro

## Vidu ankaŭ 
* Moda desegno
* *Haute couture*
* Kudrado
* Modo
* Tajloro

Kategorio:Tajloroj
Kategorio:Kudrado
Kategorio:Modaj profesioj
Videografio

alternative=|eta|Videografo uzanta DSLRan fotilon muntita sur ŝultra rigo
**Videografio** estas la procezo de elektronike kapti moviĝantajn bildojn sur elektronikaj amaskomunikiloj (kiel ekzemple videobendoj, kaj rektaj registradoj al diskoj kaj poŝmemoriloj). Hodiaŭ, ĉiu videoverko povas esti konsiderata videografio, dum komerca filmproduktado estus nomata Kino.

En la socia scienco, videografio ankaŭ rilatas al specifa esplormetodo de videanalizo, kiu kombinas etnografion kun la registrado de interagaj sekvencoj, kiuj estas detale analizitaj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* Nuntempa arto

* 3D filmo

* Kino
* Kinfarado
* Subakva videografio

Kategorio:Videa kaj kina teknologioj
Kategorio:Kinarto
Kategorio:Televida terminologio
Hans-Erich Keller

**Hans-Erich KELLER** (naskiĝinta la  en Soloturno, mortinta la  en Columbus) estis svisa filologo romanistika kaj mezepokisto.

Estante filo de dialektologo li doktoriĝis en 1952 ĉe Walther von Wartburg je Bazelo post defendo de la tezo *Etude descriptive sur le vocabulaire de Wace* (Berlino 1953). Habilitiĝo sukcesis samloke per *Etudes linguistiques sur les parlers valdôtains. Contribution à la connaissance des dialectes franco-provençaux modernes* (Berno 1958). Inter 1954-1962 estis li gimnazia instruisto por la lingvoj franca, itala kaj hispana. Inter 1955 kaj 1968 li faris multajn kontribuaĵojn por la *Franca Etimologia Vortaro*. En 1959/60 gastprofesoris li en Insbruko, en 1961/63 je An-Arbaro. Inter 1963-1969 profesoris li ĉe la universitato de Utrecht. Menciindas ankaŭ la gastprofesoreco en 1968 kaj memkompreneble - inter 1969 ĝis pensiiĝo - la orda profesoreco ĉe Ŝtata Universitato de Ohio.

Keller krome estis honora doktoro ĉe Okcidenta Miĉigana Universitato je Kalamazoo. Disĉiplo de li estis ekz. Guntram A. Plangg.

## Aliaj verkoj (elekto) 
* (kun Jean Renson) *Bibliographie des dictionnaires patois : Supplément (1934-1955)*, Ĝenevo/Lille 1955
* (eld.; kun Kurt Baldinger, Carl Theodor Gossen, Alwin Kuhn, Toni Reinhard) *Etymologica. Walther von Wartburg zum siebzigsten Geburtstag, 18. Mai 1958. Von Freunden und Schülern gewidmet*, Tübingen 1958
* (Zusammen mit Walther von Wartburg und Robert Geuljans) *Bibliographie des dictionnaires patois galloromans 1550-1967*, Ĝenevo 1969
* (eld., kun Jean-Marie D’Heur, Guy R. Mermier, Marc Vuijlsteke) *Studia occitanica in memoriam Paul Remy* [1919–1979], 2 Bände, Kalamazoo 1986
* (eld.) *Romance epic. Essays on a Medieval literary genre*, Kalamazoo 1987
* *Autour de Roland. Recherches sur la chanson de geste*, Paris/Ĝenevo 1989, 2003
* (eld.) *La vie de sainte Marguerite*, Tübingen 1990
* (eld.) Jehan Bagnyon, ''L'histoire de Charlemagne (parfois dite >)*, Ĝenevo 1992
* (eld.) *La geste de Garin de Monglane en prose*, Aix-en-Provence 1994
* (eld.; kun Nikki L. Kaltenbach) *Galien le Restoré en prose*, Paris/Ĝenevo 1998

## Literaturo 
* *Studies in honor of Hans-Erich Keller. Medieval French and Occitan literature and Romance linguistics'', eldonis Rupert T. Pickens, Kalamazoo 1993 (kun listo de liaj verkoj)

## Eksteraj ligiloj 
* Marc-René Jung: nekrologo por Keller
* ligiloj ĉe DDB

Kategorio:Svisaj filologoj
Kategorio:Usonaj profesoroj
Kategorio:Instruistoj
Popola arto

Ne konfuzu kun folkloro, ne kun poparto
----
[eta|Detalo de 17a jarcenta [Kalendaro|kalendara bastono distranĉita kun nacia blazono, ofta motivo en norvega popola arto.]]
[eta|La *taka* estas tipo de [Papermaĉaĵo|papermaĉa arto indiĝena al Paete en la Filipinoj.]]
**Popolarto**, foje ankaŭ nomata *loka arto*, rilatas al la vida kaj kreiva laboro preter la klasikaj aŭ modernaj artoj, kutime integrita en tradician metiarton aŭ hejman produktadon.

**Popolarto** estas la tuta arta agado de loka komunumo, tipe kampara. Aldone al la verkoj ofte nomataj bildarto, popolarto ankaŭ ampleksas muzikon, dancon, legendojn, fabelojn, popolpoezion, kaj la tutan artan aspekton de popolaj kutimoj kaj ritoj. Ĉiuj ĉi tiuj fenomenoj estis nesolveble ligitaj unu al la alia kaj al kampara vivo, kreante popolkulturon.

Popolartaj produktoj ne estas memstaraj artaĵoj, sed ĉiam plenumas specifan funkcion en kampara vivo, kaj ilia arta valoro iras man en mano kun ilia utilisma signifo. Popolarto kontentigis la esencajn bezonojn de la kamparo, kaj kamparanoj, kiel parto de memstara ekonomio, fidis je sia propra produktado en ĉiuj vivkampoj. La bazaj popolaj metiartaĵoj inkluzivas ŝtofojn, brodaĵon kaj punton, popolajn kostumojn, ledlaboron, forĝadon kaj fandejon, pajlan, plektitan kaj radikan teksadon, lignan galancarton, meblojn, kaj ceramikon.

Ekde la mezo de la 19-a jarcento, artteoriuloj traktis la problemon de la malkresko de metiarto sub industriigo. En Anglio, inter ili estis John Ruskin kaj William Morris, kaj en Germanio, Walter Gropius (la ideo de la arto de ĉiutaga vivo).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Arto
* Muzeo de Usona Popola Arto

Kategorio:Dekoracia arto