Ziziphus mauritiana

eta|Ziziphus mauritiana
**Ziziphus mauritiana**, **hinda jujubo** aŭ **hinda daktilo** estas specio el la genro zizifo, kiu apartenas al la plantfamilio Ramnacoj (*Rhamnaceae*).

*Ziziphus mauritiana* estas dornohava arbedo aŭ malgranda arbo ĝis 15 m alta, kun trunko de pli ol 40&nbsp;cm dika kaj larĝa krono. Ĝi havas multajn pendantajn branĉojn. La frukto havas diversajn formojn kaj grandecon. Ĝi povas esti ovala, ovforma, oblonga aŭ ronda, 2,5-6,25&nbsp;cm) longa depende de la vario. La fruktokarno estas blanka. Ne tute maturaj fruktoj estas apenaŭ sukaj kaj havas malagrablan guston. La fruktoŝelo estas glata, brila, maldika, sed malmola.

Supozeble la specio estas indiĝena en sud-orienta Azio. Ĝi povas formi densejojn kaj estas rigardata kiel invada specio en Fiĝio kaj Aŭstralio.

## Botaniko 
250ra|eta|maldekstra|arbo
[250ra|eta|maldekstre|maturaj ruĝaj jujuboj por esti vendotaj en [Delhio.]]

Hinda jujubo estas mezgranda arbo, kiu kreskas rapide. La planto varias multe en grandeco de arbedo nome 1.5 to 2 m alta ĝis 10 ĝis 12 m alta arbo. La trunka dikeco havas ĉ. 30&nbsp;cm.

La folioj estas alternsidaj, ovalaj, oblongaj kaj elipsaj, kaj havas 3 tri konkavajn vejnojn. La folioj longas 2,5 - 3,2&nbsp;cm kaj larĝas 1,8 – 3,8&nbsp;cm. La rando estas denteta. Ĝi estas malhelverda kaj brila je la supra flanko, pelta kaj palverda-grizverda je la malsupra flanko. depende de la klimato la planto estas ĉiamverda aŭ falfolia.

La floroj estas blankaj aŭ bankece verdaj kaj la fruktoj estas oranĝkoloraj ĝis brunaj, 2–3&nbsp;cm longa, kun manĝebla blanka fruktkarno ĉirkaŭ la semo.
La rapide kreskanta arbo komencas produkti fruktojn post tri jaroj. La frukto estas mola, suka drupo kun grandeco de 2,5&nbsp;cm. Bonaj kulturvarioj havas pli grandan frukton (6,25 x 4,5&nbsp;cm). La formo varias de ovala, ronda aŭ oblonga; la frukthaŭto estas glata aŭ aspra, maldika, sed malmola. La fruktoj unue estas verdaj, poste fariĝas flavaj. La tute matura frukto estas ruĝa, mola kaj suka kaj havas agrablan aromon. La matura frukto gustas dolĉe kaj acide. Kaj la karnokonsisto kaj la gusto similas al pomo.

dosiero:Ziziphus mauritiana fruit 2.jpg
dosiero:Zizip maurit 110901-17127 H bal.jpg
dosiero:Zizyphus mauritiana tree.jpg
dosiero:Bogori.JPG

## Ekologio 
*Hinda jujubo* estas dura arbo, kiu toleras ekstremajn temperaturojn kaj kreskas sur sekaj kaj humidaj kondiĉoj kaj jara pluvokvanto de 15–225&nbsp;cm. En Barato, tiu arbo kreskas plej bone sur sableca, neŭtra aŭ iom alkala grundo.

En Barato ekzistas pli ol 90 variantoj. La plej gravaj estas priskribita en “Encyclopaedic Wealth of India”: 'Banarasi (aŭ Banarsi) Pewandi', 'Dandan', 'Kaithli' ('Patham'), 'Muria Mahrara', 'Narikelee', 'Nazuk', 'Sanauri 1', 'Sanauri 5', 'Thornless' kaj 'Umran' ('Umri').

Elsemaj arboj portas po 5 000 ĝis 10 000 malgrandajn fruktojn por jaro en Barato. Greftitaj arboj portas ĝis 30 000 fruktojn. La plej bonaj kultivvarioj produktas averaĝe po 65–75&nbsp;kg por jaro. Optimigita kultivado donas kaj pli grandajn fruktojn kaj pli grandan rikolton.

## Monda produktado 
La ĉefa proktado okazas en la aridaj kaj duonaridaj regionoj de Barato. De 1984 ĝis 1995 kun plibonigitaj kultivaro la produktokvanto estis 0,9 milionoj da tunoj sur areo de 88.000 ha. Jujubo ankaŭ estas kultivata en Pakistano, Bangladeŝo kaj en partoj de Afriko. Arboj en norda Barto produktas po 80 ĝis 200&nbsp;kg da freŝaj fruktoj por arbo kaj jaro, se la arboj estas inter 10–20 jaroj.

## Utiligado 
La frukto estas manĝata freŝe, konservata acide aŭ utiligata por fari trinkaĵon. Ĝi estas nutroriĉa kaj riĉa je vitamino C. Ĝia vitamino-C-enhavo estas pli granda ol tiu de citrusoj aŭ pomoj, nur guajavo superas tion.

250ra|eta|altdekstre|*Z. mauritiana* arboŝelo
Fruktoj kaj arboŝelo estas utiligata ankaŭ en medicino

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Indian Jujube - Ziziphus mauritiana ĉe Department of Horticulture and Landscape Architecture at Purdue University
* Ziziphus mauritiana (tree, shrub)  ĉe Global Invasive Species Database
* Ziziphus mauritiana species information ĉe  AgroForestryTree Database
* Ziziphus mauritiana  ĉe Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER)
* Profile Ziziphus mauritiana Lam. Indian jujube ĉe Usona Departamento de Agrikulturo
* *Ziziphus mauritiana*  ĉe Germplasm Resources Information Network
* Prospects and potential of fatty acid methyl esters of some non-traditional seed oils use as biodiesel in India

Mauritiana
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Kategorio:Plantoj de Barato
Kategorio:Plantoj de Nepalo