open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seftigen

**Seftigen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Thun en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 2129 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Seftigen situas en la Svisa Mezlando ĉe la suda fino de la montoĉeno de Belp, proksimume 7 kilometrojn nordokcidente de la urbo Thun, sur la akvodislimo inter la valo de Aro kaj Gürbe. La komunumo konsistas el la vilaĝo Seftigen, la kvartalo Räbzelg (sur alteco de 600 m s.m. sur deklivo norde de Seftigen), kaj la setlejoj Leimenried (sur alteco de 596 m s.m. oriente de Seftigen) kaj Eggimatt (sur alteco de 599 m s.m. sude de Seftigen), kaj pluraj izolitaj bienoj kaj biengrupoj. En oriento de la komunumo fluas la rojo *Müsche* kiu paralele al Gürbe pasas norden tra la valo de Gürbe ĝis ĝi en sudo de Toffen kuniĝas kun la ĉefrivero.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,89&nbsp;km², de kiuj 17,0% estas kovritaj de arbaro, 66,6% servas por agrikulturo kaj 15,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Seftigen limas en nordo al Noflen, en oriento al Uetendorf, en sudo al Gurzelen, kaj en okcidento al Burgistein.

## Trafiko 
Tra Seftigen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 221 de Belp al Thun. De Seftigen kondukas la nordo la vojo n-ro 1227 al Wichtrach. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 situas proksimume 5 kilometrojn oriente en Kiesen. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la Gürbe-Valo-Fervojlinio de Belp al Thun.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Seftigen datiĝas el la jaro 1277 kiel *Seftingen*. Dum mezepoko Seftigen apartenis al la senjoroj de Burgistein. Sub la heredantoj de Ludoviko de Seftigen en la 15-a jarcento Seftigen fariĝis centro de aparta tribunalejo. De 1388 ĝis 1798 estis la ĉefloko kaj sidejo de la Kampartribunalo Seftigen. Kadre de la Helveta Revolucio Seftigen estis atribuita kiel komunumo al la distrikto Seftigen. Post la fino de la Helveta Revolucio en la jaro 1803 la sidejo de la distriktaj aŭtoritatoj estis translokigitaj al Belp, kiu fariĝis la nova distriktĉefloko. La nomo Seftigen tamen restis la distrikta nomo, ĝis ĝi fine de 2009 estis malfondita kaj la komunumo Seftigen kun efiko de la 1-a de januaro 2010 estis atribuita al la administra distrikto Thun.

## Vidu ankaŭ 
* Iama distrikto Seftigen
* Seftigen (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Seftigen
4670 Yoshinogawa

'*4670 *Yoshinogawa'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la rivero Joŝino (japane: 吉野川 *Yoshinogawa''), dua plej longa rivero de la insulo Ŝikoku kun 194 km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Kambej-Golfo

**Kambej-Golfo** aŭ **Golfo de Ĥambato** estas golfo de Araba Maro laŭlonge de la okcidenta marbordo de Barato, en la subŝtato de Guĝarato. Ĝi proksimume longas 130 kilometrojn , kaj disigas Katiavar-Duoninsulon de la orienta parto de Guĝarato okcidente.

Tapti-Rivero kaj Narmado enfluas en Kambej-Golfon. Tiu ĉi malprofundas, kaj abundas sablobenkoj kaj enakvaj sablodigoj inkluzive de Mal-Sablobenko ĉe la riverbuŝo kaj Malaka-Sablobenko ĉe la enirejo de la golfo en Araban Maron. La golfo estas konata por siaj ekstremaj alflu-reflu-ciklaj niveldiferencoj kiuj plie ŝanĝas mirige rapide. Je malalta tajdo la fundo estas preskaŭ seka je iu distanco de la urbo de Khambhat.

En la marborda urbo Alang, la ŝipomalkonstruado profitas de la ekstremaj flusoj de la golfo. Grandaj ŝipoj estas surgrundigitaj dum la dufoje-ĉiumonataj plej altaj tajdoj, kaj estas malmuntitaj kiam la akvo retiriĝas.

Kambej-Golfo estis grava centro de komerco ekde antikvaj tempoj. Ĝiaj havenoj ligas centran Baraton al la markomercitineroj de la Hinda Oceano. Bharuch, Surat, Ĥambato, Bhavnagar, kaj Daman estas historie gravaj havenurboj. Bharuch estis grava ekde antikvaj tempoj; Khambhat estis la ĉefa haveno de la golfo en la Mezepoko, sed post la ŝlimigado de sia haveno, Surat pliiĝis al eminenteco kiel la plej grava haveno de la Mogola Imperio.

## Eksteraj ligiloj 
*  Kambej-Golfo ( *Academic* )

Kategorio:Geografio de Barato
Kategorio:Guĝarato
Kategorio:Golfoj
Uttigen

**Uttigen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Thun en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1804 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Uttigen situas en la Svisa Mezlando ĉe la okcidenta bordo de la rivero Aro, proksimume 6 kilometrojn nordnordokcidente de la urbo Thun. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo, sud de la stacidomo la kvartalo Stägmatt, en nordo la setlejo Aarbord kaj en sudokcidento la setlejo Uttigguet kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,05 km², de kiuj 32,5% estas kovritaj de arbaro, 46,2% servas por agrikulturo kaj 18,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Uttigen limas en nordo al Jaberg, en nordoriento al Kiesen, en oriento al Heimberg, en sudo al Uetendorf, en okcidento al Kienersrüti, en sudokcidento al Kirchdorf.

## Trafiko 
Tra Uttigen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 221 de Belp al Thun. Laŭlonge de la orienta komunumlimo pasas la svisa aŭtovojo A6, al kiu la plej proksima alveturejo situas 1 kilometron oriente de la komunumo sur la teritorio de la komunumo Heimberg. Tra la komunumo pasas la trajnlinio de Berno al Thun kun stacidomo en Uttigen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Uttigen datiĝas el la jaro 894 kiel *Utingun*. En la 13-a jarcento sur la roka teraso supre de Aro estis konstruita la Burgo Uttigen kiel kontrolejo de la trafiko inter la Mezlando kaj la Oberlando. La vasta urbosimila instalaĵo estis unu el la plej grandaj fortikaĵoj sur la teritorio de la aktuala Kantono Berno. En la jaro 1271 ĝi estis havaĵo de la Baronoj de Wädenswil, kiuj ankaŭ estis la voktoj de Unspunnen, kiuj posedis la senjorujojn Frutigen kaj Mülinen. Inter 1476 kaj 1521 Uttigen estis donacita al la hospitalo de Thun, kiu en la jaro 1521 kunigis siajn senjorujojn Uttigen kaj Uetendorf al unika tribunalo kun sidejo en Uetendorf sub la supera jurisdikcio de la Kampartribunalo Seftigen kaj post 1783 de la distrikto Thun. Post la fino de la Helveta Respubliko Uttigen estis atribuita al la distrikto Seftigen kaj post ties malfondo en la jaro 2010 al la administra distrikto Thun.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Uttigen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Uttigen
DuPont (Vaŝingtonio)

eta|Urba halo de DuPont
eta|Situo de DuPont en Kantono Pierce
**DuPont** estas urbo en Kantono Pierce, Vaŝingtonio, Usono. La loĝantaro estis  ĉe la censo de 2010. DuPont situas ĉe 47°5′57″N 122°38′15″W (47.099070, -122.637544). Laŭ la Usona Buroo de la Censo, DuPont kovras , el kio malpli ol  estas akva surfaco. Ĝia poŝtkodo estas 98327, kaj ĝiaj kodoj laŭ la landaj normoj FIPS kaj GNIS estas 53-18965 kaj 1513919, respektive.

Dosiero:DuPont Museum 2011.ext.jpg|Historia muzeo en DuPont
Dosiero:Dupont, WA - park 01.jpg|Parko apud la historia muzeo
Dosiero:Dupont, WA 02.jpg|Granda domo en DuPont
Dosiero:Dupont, WA 06.jpg|Malpli granda domo en DuPont

## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* City of DuPont  - oficiala retejo
* History of DuPont - Historio de DuPont ĉe HistoryLink
* DuPont Museum - Historia muzeo
* DuPont Visitor Information - Informoj por vizitontoj
* DuPont Company Heritage  - Kultura heredaĵo de la firmao DuPont

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono Pierce (Vaŝingtonio)
Kategorio:Historio de Vaŝingtonio
N-400

La **N-400** estas nacia ŝoseo de Hispanio, kiu ekde Toledo kunigas tiun urbon kun Kvenko tra Ocaña kaj Tarancón. En la nuntempo oni transformas ĝin en la estonta A-40 Aŭtoŝoseo Kastilio-Manĉo, kiu kunigos Avilon kun Maqueda (kie ĝi ligiĝas kun la Aŭtovojo de Ekstremaduro), Toledo, Ocaña (kie ĝi kuniĝas kun la Aŭtovojo de Andaluzio), Tarancón (kun konektoj kun la Aŭtovojo de Levanto), Kvenko kaj Teruelo.

## Limaj lokoj 
* Toledo
* Algodor
* Ocaña
* Noblejas
* Villarrubia de Santiago
* Santa Cruz de la Zarza
* Tarancón
* Huelves
* Paredes
* Alcázar del Rey
* Carrascosa del Campo
* Horcajada de la Torre
* Naharros
* Venta del Hambre
* Pineda de Gigüela
* Villar del Horno
* Cabrejas
* Nohales
* Cuenca

Kategorio:Ŝoseoj en Hispanio
Anselmo Lorenzo

eta|250px|Tomboŝtono de Anselmo Lorenzo en la tombejo de Montjuic.
**Anselmo Lorenzo Asperilla** (Toledo, 21-a de aprilo de 1841 - Barcelono, 30-a de novembro de 1914), foje nomata "la avo de la hispana anarkiismo", estis unu el la unuaj anarkiistoj hispanaj.

## Aktivulo kaj anarkiisma teoriisto 
Li estis ege aktiva en la anarkiisma movado ekde sia renkonto kun Giuseppe Fanelli en 1868 en Madrido ĝis sia morto en 1914. Aŭtoro de nombraj verkoj kaj broŝuroj por disvastigi la anarkiisman ideologion, li formis parton de la redakcio de *La Emancipación* de Madrido (1871) kiel sekretario.

## Kongreso de la 1a Internacio 
En la jaro 1871 li partoprenis kun Francisco Mora kaj Tomás González Morago de la hispana sekcio de la Unua Internacio, partoprenante en konferenco en Londono en 1871 defendante sintenon ne marksistan. El 1886 al 1888 li partoprenis en la direktorado kaj redakto de la gazeto *Acracia*, de Barcelono.

## Ekzilo en Francio kaj fondo de la CNT 
Li ekziliĝis en Parizo ĉar persekutis lin polico, akuzita kiel inspiranto en la procezo de Montjuïc (1896-1897). Je sia reveno li kunlaboris en Barcelono kun la Eldonejo de la Moderna Lernejo kun Francisco Ferrer Guardia. En 1910 li partoprenis en la kongreso de Barcelono kaj en la fondo de la Confederación Nacional del Trabajo (CNT).

En la aktualo la CNT havas fondaĵon kiu estas samnoma.

## Verkoj 
* *Fuera política* (1886)
* *Acracia o república* (1886)
* *Biografía de Pedro Kropotkin* (1893)
* *Criterio libertario* (1903)
* *Vía libre* (1905)
* *Solidaridad* (1909)
* *La Anarquía Triunfante* (1911)
* *Contra La Ignorancia* (1913)
* *El proletariado militante*, 2 vols. (1901, vol. 1-1923, vol. 2)

## Vidu ankaŭ 
* Fundación de Estudios Libertarios Anselmo Lorenzo

## Bibliografio 
* Madrid, Francisco, *Anselmo Lorenzo. Un militante proletario en el ojo del huracán*, Virus editorial, 2009. ISBN 978-84-96044-99-9 Kolekto de artikoloj kaj eseoj de Anselmo Lorenzo, publikitaj en diversaj medioj kaj revuoj de la epoko, kolektitaj kaj organizitaj de la historiisto de la anarkiismo Francisco Madrid.
* Villena Espinosa, Rafael, *Anselmo Lorenzo. El proletario militante*, Ciudad Real, 2009. Almud-Centro de Estudios de Castilla-La Mancha  (colección "Biografías"), 2009. ISBN 978-84-935656-4-0. Verko de biografia sintezo pri la gravulo kaj pri la originoj de la laborista movado en la regiono kie Lorenzo naskiĝis. Kun bibliografio, kronologio kaj mallonga selekto de tekstoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Fundación de Estudios Libertarios Anselmo Lorenzo

Kategorio:Hispanaj anarkiistoj
Kategorio:Anarkiistaj teoriistoj
Kategorio:Francmasonoj
Kategorio:Sindikatanoj de la CNT
Kategorio:Toledanoj
Kategorio:Anarkiistaj ĵurnalistoj
San Pablo de los Montes

[eta|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|250ra|Situo de San Pablo de los Montes en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]

**San Pablo de los Montes** (Sankta Paŭlo de la Montoj) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimio 
La esprimo "San Pablo de los Montes" devenas el fakto ke la konvento de aŭgustenanoj de la vilaĝo dediĉis sin al la patroneco de Sankta Paŭlo apostolo kaj pri la dua parto pro la komarko al kiu ĝi apartenas.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Sampableño*. La censita populacio en 2011 estis de 2.175 loĝantoj kaj la denseco estas de 21,53 loĝ/km².

## Situo 
San Pablo de los Montes estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montoj de Toledo en la suda centra parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 908 m; je 49 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 101 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°32′44″ N 4°19′41″ Ok.

Limsa kun la municipaj teritorioj de Retuerta del Bullaque en la provinco Ciudad Real kaj Hontanar, Menasalbas kaj Las Ventas con Peña Aguilera, en la provinco Toledo.

## Historio 
En la municipa teritorio troviĝas arkeologiaj restoj de diversaj popoloj kiuj tie setlis. Kiel ekzemploj menciindas restoj de la minoj el fero romiaj de la 2a jarcento a.K. kaj la setlejoj de visigotoj de la 7a jarcento, kie la Aŭgustenanoj konstruis la konventon en la 15a jarcento.

Ĉe la aktuala domaro oni konstruis en la 13a jarcento defendoturon kontraŭ eblaj atakoj ĉu de ŝtelistoj ĉu de islamanoj oftaj tiuepoke. Estas probabla ke la setlejoj ĉirkaŭ tiu turo estus origino de la vilaĝo, hipotezo kiun konfirmas la nombraj tomboj homoformaj de tiu epoko. La turo fine iĝis la sonorilturo de la aktuala preĝejo.

Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ tie ĉi, kun iom pli da 3,000 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kaj ankaŭ ĉe San Pablo de los Montes, kie oni falis al 1,863 dum la 1980-aj jaroj, sed poste stabiliĝis kaj eĉ kreskis iome post kiam Toledo iĝis regiona ĉefurbo ĝis la nunaj 2,200 loĝantoj.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Rura turismo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Toledo
Kategorio:Provinco Toledo
Pulgar

[eta|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|250ra|Situo de Pulgar en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Pulgar** (Polekso, sed vidu sube ĉe Toponimio) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimia 
La termino "Pulgar" devenas el latina "*pollicaris*", kaj povas signifi ĉu "la parton de la vitobranĉo kun du aŭ tri burĝonoj kiu oni lasas ĉe la vitoj post pritondado por ke en ĝi aperos branĉoj". Tute ne rilatas al sama hispana vorto por polekso.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Pulgareño*. La censita populacio en 2011 estis de 1.700 loĝantoj kaj la denseco estas de 44,04 loĝ/km².

## Situo 
Pulgar estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montoj de Toledo en la suda centra parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 720 m; je 25 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 38.60 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°41′41″ N 4°9′8″ Ok.

Limas kun la municipaj teritorioj de Noez, Mazarambroz, Las Ventas con Peña Aguilera, Cuerva kaj Totanés, ĉiuj de la provinco Toledo.

## Historio 
En la 12a jarcento ĝi estis domaro situanta en la komarko nome La Sisla de Toledo.

En 1243, la Arkiepiskopo de Toledo ŝanĝis al la reĝo Ferdinando la 3-a (Kastilio) inter aliaj lokoj Pulgar por Baeza kaj Añover de Tajo. Post tri jaroj la reĝo vendis ĝin al la urbo de Toledo kun aliaj municipoj de la komarko.

Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj same ĉe Pulgar kun 1,607 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kaj ankaŭ ĉe Pulgar oni falis al 1,159, sed danke al efiko alvoka el proksima ĉefurbo, la populacio stabiliĝis laŭlonge de la tuta resto de la jarcento kaj malrapide ekkreskis nur en la 1980-aj jaroj, post kiam Toledo iĝis regiona ĉefurbo; el tiam al la nunaj 1,700 ĝi kreskis eĉ super la atingita pinto.

Ekde la 1980-aj jaroj (Hispana transiro al demokratio) la urbestroj estis ĉiam al la maldekstra partio socialista PSOE, escepte la unua kiu estis sendependa. Fakte dum 20 jaroj estis ĉiam la sama urbestro nome Gustavo Martín.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj pro proksimeco de ĉefurbo Toledo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Toledo
Kategorio:Provinco Toledo
Palaco de Brühl

**Palaco de Brühl** ( *Pałac Brühla*) estis kastelo situanta en Varsovio (Pollando). Ĝi estis detruita en 1944.

Kategorio:Palacoj en Varsovio
Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Pollando
Kastelo de Peñaflor

La **Kastelo de Peñaflor** (roko de floro) estas kastelo situanta en la municipo de Cuerva, en la provinco Toledo (Kastilio-Manĉo, Hispanio).

## Situo 
La Kastelo de Peñaflor troviĝas en la loko de Cuerva, sude de la provinco Toledo, ĉe la ŝoseo TO-7812-V kiu ligas tiun lokon kun Gálvez.

## Historio 
La Kastelo de Peñaflor estis konstruigita probable dum la regado de Alfonso la 10-a (Kastilio), en la 13a jarcento. Ĝi estis akirita de la adelantado de Cazorla nome Juan Carrillo en la 15a jarcento. Poste ĝi estis vendata al Garcilaso de la Vega, patro de la poeto samnoma, kaj estis heredata de Pedro Laso de la Vega, lia plej aĝa filo, kiu loĝis en Cuerva, same kiel liaj idaroj ĝis la 17a jarcento. 

Ties lastaj posedantoj, nome grafoj de Oñate seninteresiĝis el la konstruaĵo en 1576 ĉar ĝi estis ege detruita. En 1881 la tuta ĉefa fasado estis detruita por akiri gruzon por la ŝoseo kiu pasas antaŭ la kastelo.

Kategorio:Kasteloj de Hispanio
Eugenio Gerardo Lobo

La verkisto **Eugenio Gerardo LOBO** naskiĝis en Cuerva, provinco Toledo, Hispanio, de nobela familio, la 24an de septembro de 1679. Li estis militisto kaj partoprenis en la Milito de hispana sukcedo kaj en variaj kampanjoj de Afriko kaj Italio. Li estis akceptita en la Ordeno de Santiago kaj estis kaj milita kaj civila guberniestro de Barcelono. Li mortiĝis post falo el ĉevalo en aŭgusto de 1750.

Lobo verkis kelkajn komediojn kaj dediĉis sin al la tipaj ĝenroj de la tiama poezio: versoj festecaj, de amkonceptoj ktp. Inter aliaj menciindas la jenaj verkoj: *Selva de las Musas* (Cádiz, 1717), *Obras poéticas de don Eugenio Gerardo Lobo* (Pamplona, 1724), *El más justo rey de Grecia* (teatraĵo ludata en Madrido septembre de 1757), *Mártires de Toledo kaj Texedor Palomeque* (teatraĵo ludata en Madrido septembre de 1764).

## Bibliografio 
* José María Escribano Escribano, *Biografía y obra de Eugenio Gerardo Lobo*, Toledo: Diputación Provincial de Toledo (1996)

## Eksteraj ligiloj 
* Poezia verkaro en la Biblioteca Virtual Cervantes

Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj poetoj
Ŝtata vojreto (Hispanio)

[250ra|eta|[Kilometro Nulo de la radiaj ŝoseoj, en la Pordo de la Suno, Madrido.]]
La **naciaj ŝoseoj de Hispanio** estas de posedo, titoleco kaj respondeco ŝtata, kaj estas administrataj de la *Ministerio de Fomento* kaj formas tiele la nomatan *Red de Carreteras del Estado* (ŝtata vojreto).

La nomo de tiuj troviĝas normigita laŭ la jena regularo (nome Ĝenerala Plano de Ŝoseoj de 1939-41 aŭ Plano Peña ĉar ĝi estis dezajnita sub la regado de la inĝeniero kaj ministro Alfonso Peña Boeuf):

* La unua cifero korespondas al la sektoro inter radiaj ŝoseoj kie ili ekas. En la direkto de la horloĝaj montriloj, tiu cifero estas tiu de la radia ŝoseo. Ekzemple, tiuj kiu havas 2, ekas inter la N-II kaj la N-III, korespondaj al la aktualaj A-2 kaj la A-3.
* La dua cifero indikas la distanco el Madrido kie troviĝas la ekejo de la ŝoseo, laŭ kilometroj kaj dividita inter 100: de 0 al 99 km = 0, de 100 al 199 km = 1, ktp.
* La tria cifero indikas la nombron de ordo, konsiderante ke se ĝi estas para, estas nacia transversa, tio estas, ne havas direkton al Madrido, kaj se estas nepara, ĝi estas radia (direkto al Madrido).

Kategorio:Ŝoseoj en Hispanio
Pacifika Luterana Universitato

''''* (esperantigebla kiel *Pacifika Luterana Universitato*) aŭ **PLU** estas privata kristana altlernejo lokita en Parkland, Vaŝingtonio, Usono. Parkland estas antaŭurbo de Takomo, kaj oni ofte missupozas ke PLU estas en Takomo. PLU donas gradojn bakalaŭrajn kaj magistrajn pri diversaj studobjektoj kaj profesioj. Ĝi estas filia kolegio de la Evangelia Luterana Eklezio en Usono. Ĝi havas ĉirkaŭ 3 400 studentojn kaj 283 profesorojn. ĉe sia arbe kovrita kampuso de 630,000 m2.

PLU aktuale konsistas el la Kolegio de Artoj kaj Sciencoj (konsistanta el Fako de Humanaĵoj, Fako de Naturaj Sciencoj, kaj la Fako de Sociaj Sciencoj), la Lernejo de Belartoj kaj Komunikado, la Lernejo de Komerco, la Lernejo de Edukado kaj Movadaj Studoj, kaj la Lernejo de Flegado.

## Historio 
### Fruaj jaroj 
Enmigrintoj el Skandinavio fondis la universitaton en 1890, kaj la unuaj kursoj ekis en 1894, kun 30 studentoj. La tuta universitato estis en unu konstruaĵo ĝis 1912. La unua prezidanto de la lernejo estis Bjug Harstad, kaj la unua konstruaĵo, antaŭ "Old Main", nun portas la nomon Harstad Hall.

## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* [recenzo ĉe *U.S. News & World Report(https://eo.wikipedia.org/wiki/U.S._News_&_World_Report)''] 

Kategorio:Universitatoj en Usono
Kategorio:Luteranaj altlernejoj
Kategorio:Kantono Pierce (Vaŝingtonio)
Washington State Ferries

[eta|Pramŝipo alvenas al [Seatlo]]

**Washington State Ferries**, esperante **Vaŝingtonia Pramŝipa Sistemo**, estas pasaĝera kaj aŭtomobila pramŝipa servo posedata kaj funkciigata de la Vaŝingtonia Ministerio pri Transportado, ĉefe servanta por interligi komunumojn trans Puĝeta Fjordo kaj en la insularo Sanjuana. Ĝi estas la plej uzata pramŝipa sistemo en la mondo, kaj la plej granda pramŝiparo en Usono (kaj tria en la mondo) laŭ grandeco de la ŝiparo. Plejparto de la sistemo oficiale ekzistas kadre de la subŝtata ŝosea sistemo.

## Historio 
Ĝis 1951 la pramŝipaj servoj nun apartenantaj al WSF estis privataj, ĉefe plenumataj de la firmao Black Ball Line. En 1951, striko ĉe tiu firmao fermis la servadon, kaj la subŝtato aĉetis plej multajn ekipaĵojn kaj ŝipojn de Black Ball Line, intencante funkciigi la sistemon nur ĝis la pretigo de transfjordaj pontoj. Tiuj tamen neniam realiĝis, kaj ĝis hodiaŭ la transfjorda kaj interinsula transportado restas registara funkcio.

## Ŝiparo 
En 2012 la sistemo havis 23 pramŝipojn.

## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Washington State Ferries oficiala retejo
* Evergreenfleet.com-- A History of Washington State Ferries Past and Present historio

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Vaŝingtonio
Maĵora-minora tonaleco

**Maĵora-minora tonaleco** estas uzata kiel supra termino aŭ sinonimo por la tonaleco reganta en la eŭropaj muzikkulturoj. Ĝi baziĝas sur la uzo de maĵoraj kaj minoraj gamoj. Temas pri hierarĥia sistemo, kiu rilatigas tonojn, akordojn kaj tonaloj sur tonalan centron (toniko).

: Maĵora trito Dosiero:dur_jm.ogg
: Minora trito Dosiero:moll_jm.ogg

Oni uzas la terminon, por klare indiki, ke oni pensas *ĝuste* pri tiu speco de tonaleco. La sistemo baziĝanta sur la preskaŭ nura uzado de maĵoro kaj minoro evoluis ekde proks. 1600 kaj anstataŭis la ĝis tiam regantajn aliajn modalojn.

## Referencoj 
Kategorio:Gamoj
Kategorio:Harmoniscienco
Tivadar Uray

eta|300ra
**Tivadar Uray** [urai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Uray Tivadar** estis hungara aktoro. Lia edzino estis Erzsi Ághy.

Tivadar Uray naskiĝis la  1895, *Munkács* (nuntempa Mukaĉeve en Ukrainio) - mortis la  1962, Budapeŝto.

## Biografio 
Tivadar Uray frekventis lernejon en tiam hungara urbo Arad (nuntempe en Rumanio), poste akiris diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo. Li komencis sian aktoran karieron en 1916. Baldaŭe li aktoradis en diversaj teatroj, ekzemple Nacia Teatro (Budapeŝto), Teatro Madách kaj la tiama Internurba Teatro. Li ricevis premion Kossuth en 1955, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Roloj (elekto) 
* 24 filmoj inter 1935-1960, ekzemple Mór Jókai: *Az Aranyember* (La orohomo), 1936; Dolarpaĉjo, 1956
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Hamleto, Julius Caesar; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Uray
Teatro Weöres Sándor

*Nomo de la teatro estas legebla laŭ la origina (hungara) nomformo! Nehungaroj komprenu: Sándor Weöres!*

**Teatro Weöres Sándor** estas nova teatro nomata pri Sándor Weöres en Szombathely.
eta|maldekstre|La scenejo

## Historio 
La unua mencio pri spektaklo en Szombathely okazis en 1730: studentoj de Kőszeg aranĝis tragedion. Ekde 1770 jam la lokaj studentoj faris spektaklojn. Inter 1878-1880 oni konstruis teatrejon. En la inaŭguro partoprenis Emília Márkus kaj Kornélia Prielle. La teatrejo suferis bombatakon en 1945. Baldaŭe oni konstruis novan domon por la universitato. Tiu ĉi teatro ekfunkciis en 2008 en provizora loko kaj jam en moderna domo ekde 2011.

## Konstruaĵo 
Krom la centra scenejo estas ankaŭ 5 ĉambroj, kio oni povas prezenti spektakletojn, diversajn forumojn ktp. Somere oni aranĝas ankaŭ subĉielajn spektaklojn.

La unua teatrestro estas Tamás Jordán (aktoro). Ĝis tiam la plej menciindaj teatraĵoj estis:
* Reginald Rose: Dek du koleregaj homoj
* Zsigmond Móricz: Parencoj

## Elektitaj fondintaj membroj 
* György Bajomi Nagy
* Éva Bálint
* Balázs Czukor
* Zoltán Kálmánczhelyi

* Zoltán Kelemen (aktoro)
* Mari Kiss
* Judit Németh (aktoro)
* Róbert Orosz
* Kata Péter
* Mihály Szabados
* Tibor Szabó
* Zoltán Szerémi
* Péter Trokán
* Edit Vlahovics

## Elektitaj aliaj membroj 
* János Balogh (aktoro)
* Eszter Bánfalvi
* László Benkő (muzika gvidanto)
* György Bajomi Nagy
* Szilvia Csonka
* Kata Gonda
* Cili Nagy

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Weöres Sándor
Kategorio:Szombathely
4841 Manjiro

'*4841 *Manjiro'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Nakahama Manjiro (japane: 中濱 万次郎; *Nakahama Manjirō*, 1827–1898), fiŝkaptisto de *Naka no Hama* (nun Tosaŝimizu en gubernio Koĉi) kiu perdiĝis en la oceano en 1843. Li estis savita de usona balenŝipo kaj demandis iri en Usonon, kie li komencis novan vivon sub la nomo de *John Manjiro'' (ジョン万次郎). Lukrinte iom da mono dum la kalifornia deliro pri oro, li reiris en Japanion kie li ludis gravan rolon en la kulturaj interŝanĝoj inter Japanio kaj Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Emília Márkus

**Emília Márkus** [mArkuŝ], hungare **Márkus Emília** estis hungara aktorino. Ŝia edzo estis Károly Pulszky, ŝia filino estis Romola Pulszky.
eta|220px|Emília Márkus
Emília Márkus naskiĝis la  1860, Szombathely - mortis la  1949, Budapeŝto.

## Biografio 
Emília Márkus finis la lernadon en aktora akademio en 1878, sed ŝi komencis pli frue sian aktoran karieron en 1875. Ŝi furoris en 1877 en Nacia Teatro (Budapeŝto), kiel Julieta en William Shakespeare: Romeo kaj Julieta. En 1880 ŝi partoprenis en la teatra inaŭguro en Szombathely. En 1882 ŝi edziniĝis, tial ŝi uzis la nomon **P. Márkus Emília** kaj baldaŭe ŝi naskis filinon. En 1903 denove ŝi edziniĝis, tamen la nomo restis. Ŝi ricevis premiojn en 1921 kaj en 1930.

## Roloj (elekto) 
* 4 mutaj filmoj inter 1901-1936, ekzemple *A táncz* (La danco), 1901, kiu estis la unua hungara filmo
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Hamlet, Reĝo Lear, Othello, Macbeth; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk); Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo); Mór Jókai: *Az aranyember* (La orohomo), *A fekete gyémántok* (La nigraj diamantoj); Gergely Csiky: *A nagymama* (La avino)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
[eta|maldekstre|Pentraĵo de [Gyula Basch: Emília Márkus en ruĝa salono]]

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Tivadar Bilicsi

**Tivadar Bilicsi** [biliĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bilicsi Tivadar** estis hungara aktoro. Lia plej konata filino estis Mária Bilicsi.

Tivadar Bilicsi naskiĝis, kiel **Grawátsch Tivadar** la  1901, Budapeŝto - mortis la  1981, Siófok.

eta|Memortabulo pri Tivadar Bilicsi

## Biografio 
Tivadar Bilicsi frekventis gimnazion en Budapeŝto. Li komencis sian aktoran karieron en 1919, dume li frekventis aktoran lernejon. En 1925 li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged), poste al Nacia Teatro (Miskolc). Baldaŭe li aktoradis en diversaj ĉefurbaj teatroj. Li ŝatis kantadi kaj dancadi, tial plej ofte li roladis en operetoj, sed ankaŭ lia voĉo ofte estis aŭdebla en Hungara Radio kaj Hungara Televizio. Foje li ludis en Usono, Kanado, Ĉeĥoslovakio, Jugoslavio kaj en Svedio. En 1968 li emeritiĝis. Li ricevis premiojn en 1962 kaj en 1975. Lia edzino naskis 4 filinojn.

## Roloj (elekto) 
* 62 kinejaj filmoj inter 1932-1975, ekzemple *Az aranyember* (La orohomo), 1935; Petőfi-Pongrác Kacsóh: *János vitéz* (Johano la Brava), 1936; Printempo de morto (filmo), 1939; *Sárga rózsa* (Flava rozo), 1969
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Romeo kaj Julieta; Edmond Rostand: *Cyrano de Bergerac*; Friedrich Dürrenmatt: *Az öreg hölgy látogatása* (Vizito de la maljuna damo); Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (Ludo en la kastelo); Sándor Petőfi-Pongrác Kacsóh: *János vitéz* (Johano la Brava); Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo)
* ŝlagroj, kiujn li kantis: *Nem wurlitzer a verkli*, *Most amikor minden virág nyílik*, *Mi muzsikus lelkek*, *Ujjé, a Ligetben nagyszerű*, *Jöjjön ki Óbudára*, *Nem az a fontos, az ember hány éves*

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* premio Bilicsi de 2001

## Fontoj 
* http://www.hangosfilm.hu/filmenciklopedia/bilicsi-tivadar

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Charles Sanders Peirce

**Charles Sanders PEIRCE** (n. en Kembriĝo, Masaĉuseco, la 10-an de septembro 1839 - m. en Milford, Penilvanio, la 19-an de aprilo 1914) estis filozofo, logikisto kaj sciencisto de filozofio kaj metodologio el Usono. Li estas konsiderata kiel fondinto de pragmatismo kaj patro de la moderna semiotiko.eta|200px|Charles Sanders Peirce.Peirce publikigis du librojn, *Photometric Researches* (1878) kaj *Studies in Logic* (1883), kaj granda kvanto da artikoloj en diversfakaj revuoj. Liaj manuskriptoj, plejparte sen publikigado, estas ĉ. 80.000 paĝoj. Inter 1931 kaj 1958 oni ordigis laŭteme selekton de liaj verkoj kaj estis publikigitaj en ok volumoj sub la nomo *Collected Papers of Charles Sanders Peirce*. Ekde 1982, oni ankaŭ publikigis kelkajn volumojn de *Writings of Charles S. Peirce: A Chronological Edition*.

Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Usonaj statistikistoj
Kategorio:Usonaj universitatanoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Usonaj sciencistoj
Kategorio:Semiotikistoj
Kategorio:Logikistoj
Kategorio:Filozofoj de edukado
Stacio Anderson Mesa

La **Stacio Anderson Mesa ** (, alto 2163 m super marnivelo) estas astronomia observatorio establita en 1959 de la Observatorio Lowell en la Konteo Coconino, Arizona (Usono), ĉirkaŭ 19&nbsp;km sud-oriente de la ĉefa observatorio de "*Mars Hill*" en Flagstaff (Arizono). Ĝi estis tie instalita por foriĝi el la luma poluo.

Ĝia MPC kodo : 688 .

La instrumentoj de la Stacio Anderson Mesa utilis por la programo LONEOS inter 1997 kaj 2008.

## Instrumentoj 
eta|230ra|Optika Interferometro de la Mararmeo
* La teleskopo *Perkins* de 1,83 metro de diametro, (kunuzita kun la Universitato de Bostono kaj la Ŝtata Universitato de Georgio. Ĝi origine estis en la Observatorio Perkins de Delaware (Ohio) kaj estis alportita en Anderson Mesa en 1961.
* La teleskopo *John Hall* de 1,07 metro, instalita en Anderson Mesa en 1970.
* La teleskopo "*NURO*" de 0,79 m., uzita de la konsorcio "*National Undergraduate Research Observatory (NURO)*" aŭ "Nacia Observatorio de Mezlerneja Esploro".
* La Prototipa Optika Interferometro de la Mararmeo, long-baza optika interferometro kunlabore uzita de la Observatorio Lowell, de la Stacio de Flatsgaff de la Mararmea Observatorio de Usono kaj de la Usona Mararmea Esplora Laboratorio. Konstruita en 1992, tiu optika interferometro donis siajn unuajn bildojn en 1996.

## Eksaj instrumentoj 
* La schmidt-teleskopo de 0,6 m uzita por LONEOS. Origine en la Observatorio Perkins, ĝi estis alportita en Anderson Mesa en 1990. Ĝi ne plu estas uzata de la fino de la programo LONEOS en 2008.
* La tiel nomata "*Pluto Discovery Telescope*" (refraktoro de 0,33 m per kiu Clyde Tombaugh malkovris Plutonon), alportita en Anderson Mesa en 1971, estis realportita en *"Mars Hill"* en 1992.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Paĝaro de Lowell Observatory
*  The Telescopes of Lowell Observatory 

Anderson Mesa
Guédiawaye

'''''' estas grandurbo en Senegalo, en departemento same nomata .
eta|dekstra|300px|Mapo pri ĉirkaŭaĵo de departemento

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 280.353 en 2005
* Supermara alteco: 0- m
* Horzono: UTC aŭ GMT

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo laŭ la maro en okcidenta sekcio de la lando.

## Historio 
 estis fondita en la 1950-aj jaroj, kiel dormanta urbo aŭ antaŭurbo de Dakaro.
La urbo havas fortan demografian kreskon.

## Klimato 
En  varma duon-senpluva klimato regas. Jare pluvas po 495 mm. Inter marto-majo neniam pluvas. Inter majo-novembro la temperaturo estas tre varma, tamen iomete malpli granda, ol aliaj partoj de la lando pro efiko de la oceano. En  la temperaturo varias inter 17 kaj 30 °C.

## Ĝemelurboj 
*  Birmingham (Alabama), Usono
*  Tifariti, Okcidenta Saharo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Senegalo
William James

eta|William James
**William JAMES** (n. la 11-an de januaro 1842, en Nov-Jorko - m. la 26-an de aŭgusto 1910, en Nov-Hampŝiro, Usono) estis usona filozofo, kiu cetere estis por-Esperanta homo, fakte kreis la terminon “pragmatismo”, kaj reprezentis influan rolon en la disvastigo de pragmatismo.

## Biografio 
William James havis longan kaj brilan karieron en la Harvarda Universitato, kie li estis profesoro de psikologio, kaj fondinto de la funkcia psikologio. Li estas la pliaĝa frato de Henry James.

Lia pensmaniero rilatiĝas kun doktrino kiun li mem nomis radikala empirismo kaj aliaj empiriisma psikologio. 

## Verkaro 
Li verkis *Principoj de psikologio* (1890), majstra verko de la scienca psikologio, kaj aliflanke *La varioj de la religia sperto* (1902), per kiu oni konsideras lin fondinto de la "Psikologio de la religio".

### Pri Algazelo 
William James, en *Varieties of Religious Experience*, konsideris la membiografion de Algazelo, nome *Liberigo el eraro* de 1108 (Al-Munkid min al-dalal, arabe المنقذ من الظلال), grava dokumento pro "la pure literatura studento kiu dezirus atingi la internecon de religioj krom la kristana" pro la malabundo de registritaj personaj religiaj konfesoj kaj membiografia literaturo el tiu periodo ekster la kristana tradicio.

## Referencoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Usonaj psikologoj
Kategorio:Epistemologoj
Kategorio:Filozofoj de menso
Kategorio:Usonaj agnostikuloj
Kategorio:Psikologio de religio
Kategorio:Sociaj filozofoj
Internacia agnosko de Abĥazio kaj Sud-Osetio

[eta|300px|[Kartvelio, Rusio, Sud-Osetio kaj Abĥazio.]]

La **internacia agnosko de la sendependeco de Sud-Osetio kaj Abĥazio** ekiĝis la 26-an de aŭgusto 2008, kiam la Prezidento de Rusio Dmitrij Medvedev agnoskis la du respublikojn post la milito de Sud-Osetio.
Dmitrij Medvedev **instits** per alvoko por ke aliaj landoj ankaŭ agnosku la sendependecon de Sud-Osetio kaj Abĥazio. La streĉitecoj inter Rusio kaj Eŭropa Unio altiĝis post la agnosko de la sendependeco de tiuj du nacioj.

## Argumentoj 
eta|maldekstra|Dekreto 1260 de la Prezidento de Rusio per kiu estis agnoskita Abĥazio
eta|maldekstra|Dekreto 1261 por Sud-Osetio
Rusio argumentis ke ĝia decido agnoski la sendependecon de Abĥazio kaj Sud-Osetio baziĝas sur la disponigoj de la Ĉarto de Unuiĝintaj Nacioj, la deklaro de 1970 pri la principoj de la internacia juro pri la amikaj rilatoj inter la ŝtatoj, la Helsinka Interkonsento kaj aliaj dokumentoj internaciaj.

Kelkaj fakuloj ankaŭ inkluzivas la historion de la disiĝo de Sovetio por atingi la konkludon ke la sendependeco de Abĥazio kaj Sud-Osetio estas ĝusta kaj justa ekde la jura vidpunkto. Kiel leĝa bazo ili citas la artikolon 3 de la leĝaro de Sovetio "Pri la eliro de respubliko de la Sovet-Unio". Kaj Abĥazio kaj Sud-Osetio estis aŭtonomaj respublikoj ene de  la Kartvela Soveta Socialisma Respubliko kaj ili ne rajtis disiĝi de ĝi nur kaze ke la soveta Kartvelio decidus forlasi Sovetion. En tiu kazo la aŭtonomaj regionoj havis la rajton per si mem decidi sian statuson. Ĉi tiuj regionoj decidis resti en Sovetio, kaj pro tio kiam la 9-a de aprilo 1991 Kartvelio sendependiĝis, Abĥazio kaj Sud-Osetio restis sub la soveta jurisdikcio. Tiu argumentado ankaŭ estis uzita de Rusio je oficiala nivelo en la Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj.

## Ŝtatoj kiuj oficiale agnoskis la sendependecon de Abĥazio kaj/aŭ de Sud-Osetio 
eta|center|650px|

### Membroŝtatoj de Unuiĝintaj Nacioj 
#### Aliaj ŝtatoj 
## Ŝtatoj kiuj oficiale ne agnoskas la sendependecon 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Internacia agnosko de Kosovo

Kategorio:Politiko de Abĥazio
Kategorio:Politiko de Sud-Osetio
Kategorio:Milito en Sud-Osetio (2008)
Kategorio:Diplomatia rekono
Ilse Buck

**Ilse BUCK** (naskiĝinta la 11-an de majo 1923 en Linz, mortinta la 1-an de aprilo 2012 en Vieno) estis aŭstra gimnastikinstruistino, gvidantino de radielsendoj kaj verkistino.

En Vieno kaj Berlino ŝi estis studanta sportajn sciencojn kaj fariĝis instruistino ŝtate ekzamenita.

Dum 1965-1998 ŝi faris ĉiutage en la radiprogramoj *Österreich 1* kaj *Österreich 3* de la aŭstria radio elsendon *Fit mach mit* (germane = "Ni gimnastiku kune!"). Honore ŝi atribue titoliĝis "gimnastikistino de la nacio". Ŝi konatiĝis radie ankaŭ en Bavarujo.

## Verkoj 
* *Jung, schlank, gesund durch Isometrik*. Eldonejo Frick, Vieno 1970
* *Gesund und schlank durch Isometrik*, Eldonejo Kremayr & Scheriau, Vieno 1973, ISBN 3-218-00256-7
* *Fit bleiben im Beruf. Ausgleichsgymnastik nach arbeitsmedizinischen Grundsätzen*, Eldonejo Kremayr & Scheriau, Vieno 1980, ISBN 3-218-00336-9
* *Bauch Rein, Brust Raus! Trimm Dich munter!*, Eldonejo Domino-Verlag Brinek, Munĥeno 1973
* *So bleiben Sie länger fit! Gesundheit und Beweglichkeit bis ins hohe Alter*, Eldonejo Ueberreuter, Vieno 2004, ISBN 3-8000-7015-4

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Buck kiel aktorino en la kriminala serio 6 de "Kottan ermittelt" la 31-an de oktobro 1980
* Nekrologo en la ĵurnalo *Die Presse* kun foto.

Kategorio:Radio
Kategorio:Gimnastikistoj
Kategorio:Aŭstraj sportistoj
Moby-Dick

***Moby-Dick*** estas romano de la usona verkisto Herman Melville publikita en 1851. Ĝi rakontas la aventuron de balenŝipo *Pequod* kaj ĝia obsedita kaj sindetruiga persekutado de granda blanka baleno (kaĉaloto) ekigita de la ŝipestro, kapitano Ahab.
La romano, marĝene de la persekutado kaj disvolvigado de la roluloj, estas precipe enciklopedieca, en kiu la aŭtoro inkluzivis longajn kaj detaligatajn priskribojn pri la ĉasado de balenoj en la 19a jarcento kaj aliaj detaloj pri la marista vivo de tiu epoko. Eble pro tio ĝi ne havis komercan sukceson en la unua eldono, kvankam poste ĝi helpis la famigadon de la aŭtoro kaj situigi lin inter la plej bonaj usonaj verkistoj.

*Moby-Dick* estas verko kun profunda simbolismo. Oni kutime konsideras ke ĝi havas karakterojn de la alegorio kaj epopeo. Ĝi inkluzivas referencojn al temoj tiel diversaj kiel biologio, religio, idealismo, obsedo, pragmatismo, venĝo, rasismo, hierarkio, politiko kaj ekzisto de Dio.

La navigantoj de la balenŝipo *Pequod* venas el pluraj landoj: Ĉilio, Francio, Islando, Nederlando, Italio, Malto, Ĉinio, Danio, Portugalio, Barato, Britio, Tahitio, Hispanio kaj Irlando, kio sugestas ke *Pequod* estas reprezento de la homaro.

La bibliaj aludoj de la nomoj de la roluloj aŭ la signifo de la blanka baleno multe pripensigis la legantojn kaj kritikantojn dum pli ol unu jarcento.

eta|maldekstra|150px|Batalo kontraŭ Moby Dick
eta|meza|150px|Ilustraĵo el frua eldono de Moby Dick

Kategorio:Libroj aperintaj en 1851
Kategorio:Literaturo de Usono
Kategorio:Herman Melville
Kategorio:Fikciaj mamuloj
Norda Montaro (Madrida regiono)

La **Norda Montaro** (hispane *Sierra Norte*) estas neformala komarko difinita en la *Gvidilo de Kampara kaj Aktiva Turismo*, eldonita de la Madrida Regiono (Hispanio). Ĝi troviĝas en la norda ekstremo de la provinco Madrido. Ĝi etendiĝas sur 1.253&nbsp;km² kaj havas iom pli ol 26.000 loĝantoj, dise en 42 municipoj.

## Municipoj de la komarko 
La komarko estas formata de la sekvaj municipoj, kun ĝiaj kvadrataj kilometroj kaj loĝantaro:
[eta|290px|[Monaĥejo Sankta Maria de El Paular.]]
[eta|290px|[Ponto de la Pardono.]]
eta|290px|Panoramo de Buitrago.
:

eta|600px|center|Panoramo de la Norda Montaro.

Kategorio:Komarkoj de Madrida Regiono
Gvadarama Baseno

Laŭ la **Gvidilo de Kampara kaj Aktiva Turismo**, eldonita de la  Madrida Regiono, la **Gvadarama Baseno** estas unu el la komarkoj de Madrida Regiono, Hispanio, tra kiu fluas la rivero Gvadaramo. Ĝia plej loĝata municipo estas Collado Villalba.

## Municipoj de la komarko 
dekstre|260px
eta|260px|Monaĥejo de Eskorialo
:
Irving Berlin

eta|''Alexander's Ragtime Band'', Edison Amberol cylinder, 1911
**Irving BERLIN** (n. la 11-an de majo 1888 – m. la 22-an de septembro 1989), naskita kiel **Israel Isidore Baline**, en Tjumeno, Rusio (aŭ eble Mahiljoŭ, nuna Belorusio), estis komponisto kaj beletristo usona, unu el la plej sucesaj kaj famaj de la historio.

Berlin, judo, estis unu el la malmultaj komponistoj de Tin Pan Alley/Broadway kiuj komponis kaj la tekston de la muziko kaj de la kantoj. Kvankam li neniam lernis legi muzikon pli ol elementa kono, li komponis ĉirkaŭ 3000 kantojn, multaj el ili kiel "God Bless America", "White Christmas", "Alexander's Ragtime Band" kaj "There's No Business Like Show Business", lasis neforviŝeblan spuron en la muziko kaj kulturo de Usono. Li produktis 17 filmojn kaj 21 spektaklojn de Broadway, krom la unuopaj kantoj.

Kategorio:Usonaj komponistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Belorusaj usonanoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Usonaj centjaruloj
Kategorio:Judaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Mortintoj pro koratako
Wattenwil BE

**Wattenwil** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Thun en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 2655 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Wattenwil situas en la transirzono de la Svisa Mezlando al la Svisaj Antaŭalpoj en la supra valo de la rivero Gürbe, proksimume 9 kilometrojn okcidente de la urbo Thun.

La komunumo konsistas el la tri frakcioj kun pluraj setlejoj, nome:
* Wattenwil-Dorf (sur alteco de 603 m s.m.) kun la setlejoj
** Ey (sur alteco de 605 m s.m.),
** Stockeren (sur alteco de 611 m s.m.) kaj
** Gurzelmatt (sur alteco de 593 m s.m. oriente de la rivero Gürbe)
* Mettlen (sur alteco de 644 m s.m., ĉe la rojo *Mettlibach* sur la flotkeglo de Gürbe) kun la setlejoj
** Mettlieggen (sur alteco de 658 m s.m. ĉe la bordo de la rojo *Spengelibach*)
** Mettligasse (sur alteco de 615 m s.m. en la valo de Gürbe ĉe la bordo de Spengelibach) kaj
** Gmeis (sur alteco de 634 m s.m. ĉe la bordo de la rojo de Lieneggbach*)
* Rain (sur alteco de 650 ĝis 898 m s.m.) konsistante el la setlejoj
** Vorder Rain (sur alteco de 654 m s.m.)
** Hinter Rain (sur alteco de 700 m s.m.) kaj
** Grundbach (sur alteco de 885 m s.m. sur teraso de la orienta deklivo de la monto de Gurnigel).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,54 km², de kiuj 49,4% estas kovritaj de arbaro, 40,6% servas por agrikulturo kaj 7,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wattenwil limas en nordo al Burgistein, en nordoriento al Gurzelen, en oriento al Forst-Längenbühl, en sudo al Blumenstein, kaj en okcidento al Riggisberg.

## Trafiko 
Tra Wattenwil pasas la kantona ĉefvojo nr-o 230 de Riggisberg al Wimmis. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 situas proksimume 9 kilometrojn oriente apud Thun. Per diversaj buslinio de la regiona busentrepreno Thun-Interlaken la komunumo estas konektita al la publika transportreto. La stacidomo Burgistein-Wattenwil de la Gürbe-Valo-Fervojo fakte situas 2 kilometrojn norde de la komunumo sur teritorio de Burgistein.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wattenwil datiĝas el la jaro 1226 kiel *Watenwile''. Dum mezepoko Wattenwil estis sub la regado de la Grafoj de Kiburgo. Sub la berna regado ĝis la Helveta Revolucio Wattenwil apartenis al la Kampartribunalo Seftigen. Post la fino de la Helveta Revolucio ĝi estis atribuita al la distrikto Seftigen kaj post ties malfondo en la jaro 1803 al la administra distrikto Thun.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Wattenwil
* Burgistein (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wattenwil
Stadiono de Svisujo

eta|300ra|Stade de Suisse
**Stadiono de Svisujo** ( *Stadion der Schweiz*) estas granda stadiono por piedpilkado, glacihokeo kaj aliaj sportaj ĝenroj kaj koncertoj en Berno, Svisujo. La oficiala nomo estas en franca lingvo: *Stade de Suisse*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la stadiono 

Kategorio:Konstruaĵoj en Svislando
Kategorio:Futbalaj stadionoj
Kategorio:Berno
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2005
Kategorio:Futbalo en 2005
Emel Aykanat

**Emel** (n. la 8-an de junio 1975 en Brugg, Svisujo), estas muzikistino kaj komponistino kun turka nomo, nome Emel Aykanat; pli precize ŝi estas svisa "soula" ("anima") kantistino.

## Diskaro 
### Unua titolo 
* 1996: *Sunshine* Sunobrilo
* 1997: *On And On*
* 1999: *Everything* (ĉio)
* 2001: *Alles scho mal ghört* (kun Bligg)
* 2008: *Wenn es regnet* (kiam pluvas)
* 2011: *She* (ŝi)

### Albumoj 
* 1996: *Can We Talk* (Ĉu ni povas paroli?)
* 1999: *Free* (libera)
* 2007: *Komm in mein Leben* (Venu en mia vivo)
* 2012: *She* ekde 13-a de aprilo 2012 (ŝi)

## Vidu ankaŭ 
Muziko, Komponisto, Kanto, Soulo, Ĵazo, Popmuziko

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo kun bildo 

Kategorio:Svisa muziko
Kategorio:Popmuziko
Kategorio:Ĵazo
Kategorio:Svisaj kantistoj
Daína Chaviano

**Daína Chaviano** (n. en Havano, 1960) estas kuba verkisto nuntempe en Usono. Ŝi estas konsiderata kiel unu el la tri verkistoj plej gravaj de la fantasta kaj sciencfikcia hispanlingva literaturo, kune kun Angélica Gorodischer (Argentino) kaj Elia Barceló (Hispanio) kun kiuj ŝi formas parto de la tiel nomata "ina triunuo de sciencfikciuloj en Hispanameriko"

Dum ŝi loĝis en Kubo, ŝi publikigis plurajn librojn el fantasta kaj sciencfikcia stilo, iĝante tiel unu el la plej admirataj kaj verkistino kun pli da libroj venditaj en Kubo. Post forlaso de la insulo en 1991, ŝi elstaris pro serio de romanoj pri nuntempaj aferoj kun mitologiaj kaj fantastaj elementoj.

Ŝia prozo estas same ampleksa kaj internacie premiita pro verkado pri fantastaj kaj tradiciaj aferoj. Ŝiaj temoj inkluzivas mitologion, erotikon, antikvan historion, psikologion, politikon, magion, inter aliaj.

## Verkoj en hispana lingvo 
**Ekster Kubo:**
:* 2019: *Los hijos de la Diosa Huracán* (romano). Grijalbo, Hispanio.
:* 2017: *Extraños testimonios* (rakontoj). Huso, Hispanio.
:* 2007: *Historias de hadas para adultos* (novelaro). Minotauro, Hispanio.
:* 2006: *La isla de los amores infinitos* (romano). Editorial Grijalbo, Hispanio.
:* 2005: *El abrevadero de los dinosaurios* (rakontoj). Sello Nueva Imagen, Meksiko.
:* 2004: *Los mundos que amo* (romano). Editorial Alfaguara, Bogoto, Kolombio.
:* 2003: *Fábulas de una abuela extraterrestre* (romano). Editorial Océano, Meksiko.
:* 2001: *País de dragones* (rakontoj). Espasa Juvenil, Madrido, Hispanio.
:* 2001: *Gata encerrada* (romano). Editorial Planeta, Barcelono, Hispanio.
:* 1999: *Casa de juegos* (romano). Editorial Planeta, Barcelono, Hispanio.
:* 1998: *El hombre, la hembra y el hambre* (romano). Editorial Planeta, Barcelono, Hispanio.
:* 1994: *Confesiones eróticas y otros hechizos* (poezio). Editorial Betania, Madrido, Hispanio.

**En Kubo:**
:* 1990: *El abrevadero de los dinosaurios* (rakontoj). Letras Cubanas.
:* 1989: *La anunciación* (kinteksto). Editorial Extensión Universitaria.
:* 1988: *Fábulas de una abuela extraterrestre* (romano). Letras Cubanas.
:* 1986: *Historias de hadas para adultos* (novelaro). Letras Cubanas.
:* 1983: *Amoroso planeta* (rakontoj). Letras Cubanas.
:* 1980: *Los mundos que amo* (rakontoj). Ediciones Unión.

Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj