Movado M23

[eta|ofensiva mapo fare de M23, aprilo [2025]]
La **M23-movado** (, mallogigita **M23**), ofte mallongigita kiel **M23** kaj ankaŭ konata kiel la **Kongola Revolucia Armeo** (), estas ribela paramilita grupo subtenata de Ruando kaj Kongo.   Bazita en la orientaj regionoj de la Demokratia Respubliko Kongo, ĝi agas ĉefe en la provinco Norda Kivuo, kiu limas kaj Ugandon kaj Ruandon.

Ĝi reprezentas la interesojn de la tucia etna malplimulto kaj agas en la oriento de la lando. Ĝi ricevis sian nomon de la dato de la pacnegocadoj de 2009, kiam la tuciaj ribeluloj estis leĝigitaj kaj integrigitaj en la aktivan armeon.

Historio kaj priskribo

La grupo formiĝis en aprilo 2012 el iamaj membroj de la Nacia Kongreso por la Defendo de la Popolo (CNDP), kiu estis dissolvita en 2009. La CNDP estis integrita en la kongolajn armetrupojn FARDC en 2009 ĉe la fino de la Tria Konga Milito (d:Q327237), post kiam ĝia tiama gvidanto Laurent Nkunda estis arestita en Ruando en 2008. La membroj de la M23 akuzas la kongolan registaron pri neplenumo de la interkonsentoj faritaj en la packontrakto de 2009. La nomo "Movado de la 23-a de marto" ankaŭ rilatas al ĉi tiu evento, ĉar la interkonsento, kiu kondukis al la integriĝo en la kongolajn armetrupojn, estis subskribita la 23-an de marto.

En novembro 2012, la batalado eskaliĝis inter la ribela grupo kaj la kongola armeo. Rezulte, la milita alo de la M23, la *Armée Révolutionnaire du Congo* (mallonge ARC, ekde la 20-a de oktobro 2012 sub ĉi tiu nomo, ankaŭ *Armée Révolutionnaire Congolaise* ), konkeris la oriente kongolan provincan ĉefurbon Goma.  Post la retiriĝo el Goma, intertraktadoj kun la kongola registaro komenciĝis plurfoje, foje interrompitaj de batalado kaj poste rekomencitaj. Ĝis novembro 2013, la grupo kontrolis partojn de Nord-Kivuo, precipe Rutshuru, proksime al la limo kun Ugando. La M23 establis sian propran administracion, kiu estis administrata de Bunagana. La plej granda urbo kontrolita de la M23 dum pli longa tempodaŭro estis Rutshuru. 

La ARC estas sub la gvido de Sultani Makenga, kiu tenis la superan komandon ekde la fondo de la M23.  La "prezidanto" de la M23, respondeca pri la civila administrado, estis Jean-Marie Runiga Lugerero, episkopo kaj iama membro de la *Nacia Kongreso por la Defendo de la Popolo,* ekde la 20a de oktobro 2012 - antaŭe "politika kunordiganto".  Tamen, fine de februaro 2013, okazis disiĝo kaj rompo inter Makenga kaj Lugerero. La frakcio de Baudouin Ngaruyes kaj Lugerero estis venkita en la posta kolizio. La 7an de marto 2013, Bertrand Bisimwa estis elektita kiel la nova prezidanto.  La 5an de novembro 2013, la kongola registaro anoncis, ke la ribeluloj estis forpelitaj de siaj lastaj fortikaĵoj. En deklaro subskribita de Bisimwa, la registaro agnoskis malvenkon. 

En novembro 2021, batalantoj de M23 reaperis en orienta Kongo ĉe la rando de la Nacia Parko Virunga kaj partoprenis en konfliktoj kun kongolaj trupoj. Ekde marto 2022, la ribela movado M23 denove intensigis atakojn kontraŭ civilaj kaj armeaj instalaĵoj en orienta Kongo. La 4-an de januaro 2025, la M23 konkeris Masisi kaj ĝia teritorio por la unua fojo en pli ol du jaroj, kaj poste en januaro ĝi ankaŭ konkeris Minova en Suda Kivuo, Katale kaj Sake. Ekde la 26-a de januaro 2025, la M23 konkeris la provincan ĉefurbon Goma, mortigante almenaŭ 900 homojn kaj vundante pliajn 2 880, laŭ UN.    

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* UNa Grupo de Fakuloj fina raporto 2012
Kategorio:Provinco Norda Kivuo