open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maksimiliano la 3-a Jozefo (Bavario)

**Maksimiliano la 3-a Jozefo Karlo**, germane *Maximilian III. Joseph Karl*, mallonge *Max III. Joseph* (naskita la  en Munkeno, mortinta la  samloke) estis princo-elektisto de Bavario de 1745 ĝis 1777.

## Vivo 
eta|maldekstra|Maksimiliano Jozefo kiel princo-elektisto-heredonto
eta|dekstra|200px|Tombo de Maksimiliano la 3-a Jozefo en la *Theatinerkirche*, Munkeno
[eta|maldekstra|[Konventionstaler kun portreto de Maksimiliano la 3-a Jozefo]]

Maks la 3-a Jozefo estis filo de imperiestro Karolo la 7-a Albreĥto. Post la fiasko de la Milito de aŭstria sukcedo li rezignis pri ĉiuj hegemoniaj ambicioj.

En 1777, princo-elektisto Maksimiliano la 3-a Jozefo, nomata "la tre amata", mortis je variolo. Post mallonga milito de bavara sukcedo, la palatinata linio de la Vitelsbaĥoj heredis la bavaran tronon.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Princoj-elektistoj de Bavario
Ferdinando Maria (Bavario)

eta|200px|Ferdinando Maria
**Ferdinando Maria**, nomata "la Pacema" (n. la  en Munkeno, m. la  samloke) estis de 1651 ĝis sia morto princo-elektisto de Bavario.

Li estis filo de Maksimiliano la 1-a.

Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Princoj-elektistoj de Bavario
Ramo (militilo)

[eta|250ra|maldekstra|[asirio|asiria ramo (ŝtona reliefo, ĉ. 860 antaŭ nia erao)]]

**Ramo** aŭ **murrompilo** estas laŭ la origina senco de la vorto militilo kutima dum la antikva epoko, sed ankoraŭ vaste uzata ĝis la mezepoko, por rompi muron de sieĝata urbo, tio estas fari breĉon. Temas pri trabo, fortigita ĉe unu ekstremo, kiu estas antaŭenpuŝita por kolizii kun la detruenda muro de remparo, turo aŭ tuta fortikaĵo.

[eta|220ra|rekonstruo de [mezepoko|mezepoka ligna ramo]]
En plej simpla kazo tiu trabo povas simple esti portata kaj antaŭenpuŝata de pluraj militistoj, sed ofte la ilo pendis en granda ĉaro, por unuflanke protekti la antaŭenpuŝantajn militistojn kaj aliflanke forpreni de la puŝantoj la laboron porti la pezon de la trabo, por lasi al ili pli da energio antaŭen- kaj malantaŭensvingigi la ilon.

Duavice laŭ la sama ideo de fortega premilo en moderna tekniko povas temi pri **maŝino** en formo de granda stampilo, uzata por enbati firme en la grundon fostojn, pavimŝtonojn kaj simile.

## Vidu ankaŭ 
* la vorton **rostro**: en antikva armea senco temis pri kirasita beko de antikva militŝipo, kiu helpe de intenca kolizio povis esti uzata por rompi la bordon de malamika militŝipo, laŭ la sama principo laŭ kiu ramo celis detrui muron.

Kategorio:Milito
Kategorio:Antikva epoko
Rostro

[eta|[Elefanto|Elefanta rostro]]
**Rostro** (latine *Proboscis*, kiu originas de la greka *Proboskis*) estas la plilongiĝinta, moviĝema, karna nazo de bestoj (mamuloj), kun naztruoj sur la suba, libera finparto. En pli larĝa senco, tiu esprimo aŭ la formo rostreto estas uzata pri similaj organoj ĉe aliaj bestoj ekz. ĉe insektoj.

## Referencoj kaj notoj 
## Bestoj kun rostro 
*elefanto, specioj de rostruloj
*tapiro
*rostraj skaraboj (angla lingvo diras *muzelaj*)

Kategorio:Besta anatomio
Oldřich II. z Rožmberka

[eta|dekstra|ŝildo de la gento [Rožmberk (familio)|Rožmberk en la monaĥejo Vyšší Brod]]

**Oldřich z Rožmberka** (el Rožmberk) () naskiĝis la 13-an de januaro 1403, mortis la 28-an de aprilo 1462 en Český Krumlov. Li estis ano de plej eminenta ĉeĥa nobela dinastio de Rožmberkidoj, signifa ĉeĥa politikisto. Post la morto de liaj gepatroj prizorgis lin kuratoro, nobelo Čeněk z Vartemberka.

Atinginte 15 jarojn Oldřich ekokupis sian lokon frunte de la potenca nobela gento. Devene li subtenis viklefismon kaj husanojn, tamen printempe 1420 li ŝanĝis sian kredon al la katolika kaj iĝis subtenanto de imperiestro Sigismondo Lucemburk. Tiel li iĝis ĉefa malamiko de husanoj en la suda Bohemio, tamen li atingis packontrakton.

Dum la husanaj militoj en la 1420-aj jaroj Oldřich ruze uzis la malfortiĝon de la reĝa povo. Li kapablis ekregi preskaŭ tutan sudan Bohemion, inkluzive la posedojn de la monaĥejo Zlatá Koruna kaj sensukcese penis akiri ankaŭ la reĝan urbon České Budějovice.

Apud la posedakiroj Oldřich kapablis firmigi la gentan postenon ene de la ĉeĥa nobelaro per vico da falsitaj dokumentoj pri laŭdiraj reĝaj donacoj kaj avantaĝoj. Al la jaro 1360 li ligigis regulon, donitan laŭdire de la imperiestro kaj ĉeĥa reĝo Karolo la 4-a. Tiu leĝigis kutimon, ke la tuta posedo de la gento restu nedividebla kaj heredu ĝin ĉiam la plej aĝa filo.

Post la morto de Sigismondo Oldřich subtenis akcepti lian bofilon Alberton Habsburk ĉeĥa reĝo (1438), post lia frua morto la 27-an de oktobro 1439 lian postmortan filon Ladislaon. Dum la epoko Oldřich fakte grave influis la tutan landon. Li estis la ĉefa kontraŭulo de tiama landa administranto kaj posta reĝo Jiří z Poděbrad. Tiu tamen montriĝis pli forta kaj Oldřich, tedite kaj senfortiĝinte, lasis la 13-an de novembro 1451 la gentoposedon al sia plej aĝa filo Jindřich.

## Fontoj 
KUBÍKOVÁ, Anna. Rožmberské kroniky krátký a sumovní výtah. České Budějovice : Veduta, 2005

Ottův slovník naučný

## Eksteraj ligiloj 
* Ottova encyklopedie, heslo z Rožmberka 
* Oldřich II. z Rožmberka na stránkách Českého Krumlova
* Oldřich II. z Rožmberka na stránkách husitství
* Listář a listinář Oldřicha z Rožmberka
* Bílá místa - Účel světí prostředky?

Kategorio:Viroj
Kategorio:Ĉeĥaj politikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj nobeloj
Flüelapasejo

**Flüelapasejo** estas montpasejo en la Alpoj en Kantono Grizono. Ĝi estas akvodislimo inter la Nigra Maro.

## Priskribo de la vojo de nordoriento al sudokcidento 
La pasejvojo komenciĝas en Davos je alteco de 1560 m s.m.. La vojo sekvas la rivereton *Flüelabach*, kiu en Davos alfluas al Landwasser. La vojo nun grimpas 26 kilometrojn al la pasejkulmino, kiu situas sur alteco de 2383 m s.m. inter la montoj *Schwarzhorn* (3146 m s.m.) kaj *Weisshorn* (3085 m s.m.). Sur la pasejkulmino ekzistas okcidente de la vojo la *Skota lageto* (germane *Schottensee* kaj romanĉe *Lai Scotta*), el kiu fontas la rivereto Flüela, kaj oriente de la strato la *Nigra lago* (germane *Schwarzsee* kaj romanĉe *Lai Nair*), kiu estas la fonto de la rivero *Susasca*, alfluanto de Inn. La vojo nun malsuprengrimpas dum 26 kilometroj laŭ la rivero Susasca ĝis ĝia finpunkto en Susch en Engadino sur alteco de 1426 m s.m..

## Trafiko 
[eta|maldekstra|250ra|[Poŝtkaleŝo sur la Flüelapasejo]]
Ekde la malfermo de la Vereina-tunelo en la jaro 1999 la pasejvojo vintre ne plu estas malfermita. Somere tra la pasejo funkcias poŝtaŭtolinio kaj inter Davos kaj la pasejkulmina gastejo cirkulas linia poŝtkaleŝo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Flüelapasejo datiĝas el la jaro 1513 kiel *Fluela*. Ĉar la pasejo ne transiras rekte la Alpojn, sed nur ligas la Rejnvalon kun Engadino, ĝi neniam atingis la historian signifon de la gravaj pasejoj, kiuj ligis nordon kun sudo kiel la konektoj Juliopasejo-Malojopasejo kaj Lukomagnopasejo. En la 14-a jarcento la nove enmigrintaj alemanlingvaj valzoj setlis en la regiono de Flüela. La veturebla pasejvojo estis malfermita en la jaro 1967. Sur la Flüelapasejvojo ekzistas granda lavangodanĝero. Tial post la malfermo de la Vereinatunelo en 1999 estis decidite ne plu malfermi la vojon vintre. Ek de 2004 la asocio *Pro Flüela* zorgas, ke la pasejo vintre povas denove esti uzata. La aŭtomobilentrepreno BMW utiligas la pasejvojon ekde la vintro 2004 kiel testvojon.

## Eksteraj ligiloj 
* La Flüelapasejo en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Montpasejoj de Svislando
Kategorio:Montpasejoj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Grizono
Baula

**Baula** estas monto en Islando. Ĝi estas konusforma kaj tre elstara en sia ĉirkaŭaĵo en la valo Norðurárdalur en la okcidenta parto de Islando. Ĝi estas helkolora pro la ĉefa mineralo, liparito. En 19-a jarcento oni kredis ke temis pri memstara mineralo al kiu doniĝis la nomo *baŭlito*.

La monto estis grimpita la unuan fojon en 1851 sed estas intertempe ofta objekto de grimpuloj.

Kategorio:Montoj en Islando
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Riolito

eta|**Riolito**

**Riolito**, ankaŭ nomita liparito, estas acida vulkana mineralo. Vulkanaj mineraloj estas tiuj, kiuj ekestas dum vulkanagado kaj rapide malfandiĝas. Acidaj estas tiuj, kiuj enhavas pli ol 65 elcentoj de la elemento silicio.

Riolito kutime estas helkolora – se ĝi rapidege malvarmiĝas ĝi iĝas nigra obsidiano.

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Vulkanaj rokoj
Nova Vulgato

**Nova Vulgato** estas la plej nova versio de Vulgato. 

En Okcidento, fine de la kvara kaj komence de la kvina jarcentoj aperis la latiginita Biblio, poste nomata Vulgato: ĝi konsistas el rektaj tradukoj, el la hebrea kaj aramea kaj greka, de sankta Hieronimo, kiu tamen profitis ankaŭ de la  praa  latina versio (*Vetus Latina*), nur nekomplete posedata de ni hodiaŭ. 

Se Hieronimo povas esti konsiderita, kun Origeno, eminenta filologo (li komparis la diversajn manuskriptojn de la nova kaj malnova testamento kunige kun la Septuaginto, ktp), kaj profitanto de tiutempaj sciencoj aplikataj al Biblio, lia verko, tamen, transdoniĝis laŭjarcente diverstekste: el tio, tial, diversaj skoloj, mezepokaj kaj modernaj, provis rekonstruj el vulgataj manuskriptoj la plej probablajn tekstojn (vidu, ekzemple, la reviziaĵon de la skolo de Komplutenco). Kaj, krome, ankaŭ la rekonstruitaj Vulgatoj lasis dubojn kaj malcertecojn se komparataj kun manuskriptoj de la hebreaj kaj grekaj tekstoj, antaŭaj kaj postaj al la verkada taskiĝo de Hieronimo. Delonge fakuloj kaj ekleziuloj pledis por ke estu reesplorita kaj reviziita, en la latina, la tuta Biblio apogiĝante sur la plej sekuraj manuskriptoj kaj profitante de la modernaj sciencoj por atingi la celon. Sed por tion fari estus bezonate, krom la realiga volo, ankaŭ rimedojn kaj engaĝiĝon de plurcentaj fakuloj, el diversaj sciencoj kaj kulturoj. Fine, en 1965, jam ekfiniĝanta la dua Vatikana Koncilio, papo Paŭlo la 6-a, puŝite ankaŭ de sugestoj de la koncilia episkoparo, kreigis la ĝustajn sciencajn aparatojn, kaj la tasko, nekomuna kaj kulture epoka, startis, kaj la tuta kritike retraduka verko estis liverita al la papo Johano Paŭlo la 2-a en 1979 kun la nomo “Nova Vulgata” aŭ “Neovulgata” kies titolo estis “Bibliorum Sacrorum nova vulgata editio” (nova disvastigata eldono de la sankta Biblio). Al tiu eldono  konformiĝu ĉiuj liturgiaj tekstoj de la Katolika Eklezio kaj la katolike oficialigitaj diverslingvaj tradukoj.

Interese estus pritrakti la ekzegezajn kaj filologiajn kriteriojn sekvitajn de la fakuloj kaj la tekstajn kaj sencajn modifojn, la tekstajn ekskludaĵojn ĉar laŭtempajn altruditaĵojn, kion konforman al la traduko de Hieronimo, kion ĉerpitan el aliaj manuskriptoj, kion rekonstruitan nur laŭsence ĉar ne eblas klara teksto, kaj la kialojn de unuopaj ŝanĝoj. Bonŝance, ĝuste ties faksciencaj pravigaj provoj estas kolektitaj en diversaj grandvolumoj, baldaŭ, se ne jam, publikigotaj. 

## Eksteraj ligiloj
* http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_index_lt.html#top
* Novum testamentum
* Vetus testamentum
* Komento en la itala

Kategorio:Biblio
Kategorio:Kristanismo
Vatta

**Vatta** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd. La loknomo signifas: vato, tamen la nomo devenas pri historia figuro.
eta|Kastelo de Vatta

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9235/20.7408
* Alto super marnivelo: 123 m
* Loĝantaro: 970
* Poŝtkodo: 3431
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Vatta situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Miskolc. Emőd troviĝas 7, Nyékládháza 13, Mezőkövesd 20, Miskolc 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1323. Post la mezepoko la turkoj kelkfoje bruldetruis la vilaĝon. Vatta iĝis grandvilaĝo en 1895. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, futbalejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 1810-aj jaroj
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Senmakula Koncipiĝo el la 18-a jarcento, en 1985 renovigita
* preĝdomo de baptistoj
* monumento de falintoj de 1926
* kastelo de Odescalchi el la 18-a jarcento

## Famuloj 
En Vatta mortis Endre Tóth (poeto).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
And a voice to sing with

***And a voice to sing with*** estas libro de Joan Baez. En tiu libro, Joan Baez donas sian vidpunkton pri siaj publika kaj privata vivoj ekde sia naskiĝo ĝis la komenco de la 1980-aj jaroj.

Kategorio:Membiografiaj libroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1987
Kali Sultana

***Kali Sultana*** estas muzikalbumo farita de Thierry Robin publikita en 2008. Tio ilustras siajn ligojn kun la baratan atmosferon. "Kali" estanta nomo de diino en Raĵastano, "Sultana" de reĝino.
CONCACAF

**CONCACAF** (, , ) estas la mallonga nomo por la **Konfederacio de Norda, Centra Amerika kaj Karibea Futbalo**. Ĝi estas la konfederacia tegmenta organizaĵo por futbalo en Nordameriko kaj estas unu de la ses konfederacioj, kiu havas membrecon en FIFA. Fondiĝis en 1961, ĝia sidejo estas en Novjorko, Usono. La prezidanto de CONCACAF estas Jack Warner, el Trinidado kaj Tobago.

## Federacioj aŭ asocioj de landoj 
### Nordameriko 
* 
* 
* 

### Centra Ameriko 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Karibio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Franca Gujano
*  Gvadelupo
* 
* 
* 
* 
*  Kajmaninsuloj
* 
*  Martiniko
*  Moncerato
*  Navasa Insulo
* 
* 
*  Sabo
* 
* 
* 
* 
*  Sent-Marteno
* 
*  Turkoj kaj Kajkoj
* 

Kategorio:Futbalaj organizaĵoj
Kategorio:Futbalo en Nordameriko
Kategorio:Futbalo en 1961
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1961
In memoriam

**In memoriam** estas fiksitaj latinaj vortoj, kiuj laŭvorte signifas *en memoron* aŭ *por memoro* kaj kiuj estas uzataj en senco *postmorte*, ekzemple dum donado de honorigoj kaj ordenoj al jam mortintaj personoj. La honorigo *in memoriam* estas ofta okaze de soldatoj, policistoj, fajroestingistoj ktp., kiuj pereis  dum plenumado de la deĵoro. Kelkaj landoj havas eĉ specialajn honorigojn kaj ordenojn, kiuj estas donataj nur *in memoriam*, pro ofero de la propra vivo. Formo de honorigo havas ankaŭ ilia postmorta avanco en pli altan rangon. Postmorte povas esti donitaj ankaŭ ekzemple akademiaj titoloj.

Kategorio:Fremdaj vortoj
Kategorio:Honorigoj
Eristalo

[eta|200px|dekstre|*[Eristalis tenax* sur *Lantana camara*]]

**Eristalo** (de ***Eristalis***) estas genro de insektoj de la familio *Syrphidae*, en la ordo Diptera. Ili estas grandaj muŝo kaj ofte similas al abeloj. La larvoj ofte estas akvemaj kaj havas longan tubon ĉe la vosto kiun ili uzas por spiri en sen-oksigenaj medioj. Oni vendas la larvojn por glacifiŝkaptado.

Kategorio:Insektoj
Kabokorvo

La **Kabokorvo** (*Corvus capensis*) estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el ĝia tipa genro *Corvus* ene de la ordo de paserinoj el Afriko.

## Aspekto 
Ĝi estas iom pli granda (48-50 cm longa) ol la Nigra korniko kaj estas **tutnigra** kun iom da purpura brilo en plumoj. Ĝi havas proporcie **pli longajn gambojn, flugilojn kaj voston** kaj ankaŭ havas multe **pli longan, sveltan bekon** kiu ŝajnas dezaignita por serĉado surgrunda de senvertebruloj. La kapoplumoj havas kupropurpuran brilon kaj la gorĝoplumoj estas tre longaj kaj skuiĝas dum kelkaj alvokoj kaj montroceremonioj.

## Distribuado kaj habitato 
Tiu specio loĝas en du grandaj separataj regionoj de Afriko. Unu formo teritorias el Kabo (kio nomigas la specion) en la suda pinto de Afriko norden ĝis suda Angolo kaj tra la orienta marbordo de Mozambiko. La alia populacio loĝas en granda areo el Sudano, Etiopio kaj Kenjo al centrorienta Afriko. La plej norda populacio estas averaĝe iom pli malgranda ol la suda. Ili loĝas en malferma herbejo, stepoj, agrikulturaj areoj kuk kelkaj aroj aŭ arbaroj najbare por nestumado. Ili ŝajne prosperas ĉefe en agrikulturaj areoj.

## Kutimaro 
### Dieto 
Pri manĝado ŝajne okupas la saman niĉon kiel la frugilego en Eŭropo kaj Azio ĉar ĝi manĝas grenon kaj aliajn semojn, senvertebrulojn kiujn elterigas per fortaj frapoj de sia longa beko. Ĝi manĝas maizon antaŭ kiam ĝi estus tro matura, bulbojn kaj karnajn radikojn de kelkaj plantoj, ranojn kaj etajn reptiliojn, fruktojn kaj berojn. Ĝi manĝas la ovojn kaj birdidojn de surgrunde nestumantaj birdoj kaj oni scias, ke ĝi mortigas birdojn ĝis unu funton peza (ĉefe hejma kokaro). Ili sekvas la piediradon de mamuloj serĉe de insektoj.

### Reproduktado 
Nestumadon oni faras ĉiam en arboj, kutime ĉe la pinto. Oni scias, ke ili nestumas en arbustejo, sed multe malpli ofta. Estas kutime 3-4 ovoj kiuj estas kovataj dum 18-19 tagoj kaj elnestiĝo okazas post 38 tagoj. Kutime nur 3 birdidoj survivas.

### Voĉo 
La voĉo estas priskribita kiel *"krrah.....krrah.....krrah"* aŭ pli rapida *"kah-kah-kah"*. Ili faras ankaŭ tre laŭtajn, likvidecajn bobelajn sonojn kiuj atingas grandajn distancojn kaj ankaŭ faras gorĝecajn ridetojn. Estas evidento ke ili faras ankaŭ voĉan imitadon.

## Eksteraj ligiloj 
* Deproksime 
* Kabokorvo
* Kabokorvo en plugita kampo 

## Filmoligo 
* Filmoj de Kabokorvo ĉe Interreta Birdokolekto

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Esperanto-Junularo de Svislando

**Esperanto-Junularo de Svislando** (mallongigo **EJS**) estis jure sendependa junulara organizaĵo de Svisa Esperanto-Societo. Ĝi estis fondita en 1953. En la 1970-aj jaroj ĝi ŝanĝis sian nomon al **Svisa Esperanto-Junularo** (mallongigo **SEJ**) kaj fariĝis landa sekcio de TEJO. Ĝis 1978 EJS respektive SEJ organizis ĉiujarare la *Skiferiojn en Adelboden*. La motoroj de EJS estis Claude Gacond, Bruno Graf, Max Abegg kaj aliaj. En 1956 EJS organizis la unuan svisan Esperanto-junularan semajnfinon en Soloturno.

Ĝis 1960 EJS eldonis la organon La Juna Voĉo, kies redaktoro estis Max Abegg.

En la 1980-aj jaroj SEJ travivis krizon pro generaciŝanĝo. SEJ en tiu-tempo estis aktiva praktike nur en Romandio. La tiamaj gvidantoj Andreas Bickel kaj François Mottet pasis sian aĝlimon, dum venis novaj fortoj en Alemanio. En 1979 al SEJ aliĝis Dietrich Michael Weidmann, kiu sekve tuj reprezentis SEJ en la komitato de TEJO. Sub li en Alemanio kreiĝis novaj aktivecoj. Tamen la kontaktoj kun la malnovaj aktivuloj en Romandio apenaŭ ekzistis, kaj tiel en somero 1981 en neregulkonvena kunsido Andres Bickel kaj François Mottet deklaris la malfondon de SEJ. Dietrich Weidmann tion eksciis per telegramo dum li reprezentis SEJ-on en la komitatkunsido en Oaxtepec en Meksiko. Tuj post sia reveno Weidmann kun Ueli Haenni, Chantal Gacond refondis la junularan Esperanto-organizaĵon en Svislando, oni tamen decidis ne kontesti la malfondon de SEJ, sed krei jure novan organizaĵon elektante la nomon Junularo Esperantista Svislanda, kiu donis la pozitivan mallongigon JES.

## Fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Junularo Esperantista Svislanda

Kategorio:Iamaj svisaj Esperanto-asocioj
Tibolddaróc

eta|dekstra|300ra|Tibolddaróc el la aero
**Tibolddaróc** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Mezőkövesd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8767/20.603
* Alto super marnivelo: 157 m
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 3423
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Tibolddaróc situas sur mildaj deklivoj, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Aŭtoŝoseo M3 troviĝas 14, Emőd kaj Mezőkövesd po 17, Nyékládháza 21, Miskolc 25, Eger 26 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1337. En 1944 la judoj deportiĝis. Vilaĝservo estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1826 kun paroĥo
* statuoj pri Johano Nepomuka el la 18-a jarcento kaj pri Sankta Donato
* kalvinana preĝejo kun klasikisma paroĥo
* preĝdomo de baptistoj
* kastelo de Péchy (pEĉi), nun lernejo
* baroka nobeldomo de Majtényi, en 2007 renovigita
* nobeldomo de Gencsy ((genĉi)
* klasikismaj nobeldomoj de Halasy (halaŝi) kaj Pandur
* klasikisma nobeldomo de Bottlik kun parko
* kavoj por loĝejoj kaj vinkeloj 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Ŝulmanu-aŝared la 1-a

**Ŝulmanu-aŝared la 1-a** aŭ biblie **Salmanasaro la 1-a** inter la jaroj 1263 kaj 1234 antaŭ nia erao estis reĝo de Asirio kaj plej supera juĝisto de la imperio.

Li estis la filo kaj posteulo de la reĝo Adad-nirari la 1-a kaj kiel siaj antaŭuloj havis la titolon "reprezentanto de la dio Baalo kaj pastro de la dio *Aŝuro*". Krome li nomis sin "granda reĝo" kaj "reĝo tutmonda" (laŭ la modelo de la babilonia titolo *rab kiŝati*).

Kiam li ekregis, la lando *Urartu* (ĉe la montaro Ararato) ribelis kontraŭ la asiria superrego. La reganto post preĝo kunvokis siajn armeojn kaj komencis militon, dum kiu laŭ asiriaj enskriboj li laŭdire konkeris ok landojn kaj 51 urbojn. Salmanasaro postulis de la lando altan imposton, kiu estas indiko pri tio ke li ne sukcesis instali daŭran superregon, sed ĉiukaze enkasigis mallongtempan profiton. Ankaŭ pliajn najbarajn regionojn li sukcese konkeris. Salmanasaro korespondis kun la hititoj. En Ninevo li konstruigis palacon, restaŭrigis la tiean templon de la diino *Iŝtar* kaj rekonstruigis la urbon Nimrud borde de la rivero Tigriso.

Kategorio:Reĝoj de Asirio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento a.K.
Bükkábrány

**Bükkábrány** [bukAbrAnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Mezőkövesd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8865/20.6849
* Alto super marnivelo: 130 m
* Loĝantaro: 1680
* Poŝtkodo: 3422
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
maldekstre|eta|Administrejo de Bükkábrány
Bükkábrány situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Miskolc. Mezőkövesd kaj Emőd troviĝas po 13, Eger 28, Miskolc 33 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1221. La vilaĝo iĝis kampurbo en la 14-a jarcento. Ekde la 15-a jarcento 2 apudaj komunumoj formiĝis: Suba kaj Supra Ábrány. Ili unuiĝis en 1950. Apud la vilaĝo oni trovis lignitojn. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, klubo de maljunuloj, poŝto.

## Vidindaĵoj 
Kalvinana preĝejo de 1802 en vilaĝparto Supra Ábrány, en 1914 pligrandigita
Romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1750 en vilaĝparto Suba Ábrány

### Prahistoria arbaro 
[maldekstre|eta|Unu el la tri ekspoziciitaj arboj ĉe [Ipolytarnóc. Ĝi altas ĉirkaŭ 3 metrojn. ]]
En la pasinteco oni trovis dum minado veran raraĵon: vertikale starantajn trunkojn de marĉa cipro! La draŝmaŝino elfosis sur 100x10 metra teritorio entute 15 arbotrunkojn. Ili situas sur la supraĵo de la lignitkuŝejo. Do, supozeble oni povas vidi la lastan epizodon de la vivo de la pra-marĉo. En la suda antaǔtereno de la montaro Bükk, ĉe vilaĝo Bükkábrány, troviĝas unu el la plej grandaj subĉielaj minejoj de Hungario. Oni ekspluatas tie la ligniton por la karbo-baza elektrocentralo ekde 1984. En la lignito mem, kaj en la „sterilaj” intertavoloj de la kuŝejo ankaŭ, jam estis trovitaj kunpremitaj trunkoj kaj branĉoj. La restaĵoj de arbotrunkoj estas 4-6 metrojn altaj, kun diametroj ĝis 3 metroj (!). Fosiliiĝintaj arbaroj estas konataj el preskaǔ ĉiu epoko de la terhistorio. Sed tiuj estas silikiĝintaj, pro tio ili rezistis al la fizikaj kaj kemiaj efikoj. Sed en Bükkábrány konserviĝis la originala ligna materialo, sen silikiĝo..

## Famuloj 
En la vilaĝo naskiĝis dramisto kaj aktoro István Géczy.
En la iama Alsóábrány (Suba Ábrány) naskiĝis aktoro Ida Hort kaj kriminologo József Vigh.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Adad-nirari la 1-a

**Adad-nirari la 1-a** inter la jaroj 1295 ĝis 1264 antaŭ nia erao estis reĝo de Asirio kaj plej supera juĝisto de la imperio. Li apartenis al la 5-a asiria dinastio kaj estis filo kaj posteulo de la reĝo Arik-den-ilu.[eta|[steleo de reĝo kun la nomo Adad-nirari, probable la 1-a. Pasintece en la iraka nacia muzeo, nun loko nekonata.]]
## Titoloj 
Adad-nirari nomis sin "sankta reganto", "plej supera juĝisto", "favorato de la dioj", "dia reprezentanto", "nobla pastro de la dio *Enlil*", "reganto al kiu la dioj *An, Aŝuro, Ŝamaŝ, Adad* kaj *Iŝtar* submetigas ĉiujn aliajn regantojn", "pliampleksiganto de la imperiaj limoj" kaj - kiel ĉiuj antaŭaj asidiaj regantoj - "vicreĝo de [la dio] Aŝuro". Unuafoje en la reĝa titolaro rekoneblas klara militisma tono. Sur steleo de la asiria ĉefurbo Aŝuro li nomas sin "reĝo tutmonda", "forta reĝo" kaj "reĝo de Asirio".

## Regotempo 
El lia regotempo konserviĝis korespondado kun la reĝoj de la hititoj.

Adad-nirari fanfaronas pri venkoj super multaj najbaraj popoloj, kaj urboŝtatoj kaj nomadoj, kaj dum iom da tempo igis la ŝtaton Mitano asiria vasaloŝtato. Li sukcesis porti *Ŝattuara*, la mitanan reĝon, malliberigitan al Aŝuro, kaj reliberigis lin nur kontraŭ la promeso de alta ĉiujara imposto pagenda al Asirio. Post la morto de *Ŝattuara*, ties filo *Ŭasaŝata* alianciĝis kun la hititoj, kiuj tamen ne sendis armeon por helpi al Mitano, kiam la armeo de Adad-nirari ripete atakis. La asiria armeo konkeris la mitanan reĝan ĉefurbon *Taidu* kaj la urbojn *Amasaku, Kahat, Ŝuru, Nabula, Hura, Ŝuduhu* kaj *Ŭaŝukani* kaj portis la reĝan mitanan trezoron al Aŝuro. *Taidu* estis brule detruita kaj salo estis verŝita sur la cindron, por simboligi ke tie eterne ne rekreskos vivo. Ankaŭ la urbo *Iridu* detruiĝis - tie edzino de la mitana reĝo *Ŭasaŝata* kaj liaj gefiloj estis malliberigitaj kaj portitaj al Aŝuro.

La regoteritorio de Adad-nirari nun etendiĝis de la montaro *Tur Abdin* en la nuna oriento de Turkio ĝis la rivero Eŭfrato, kaj li devigis la loĝantojn de Mitano punlabori por li.

Ankaŭ de la regno Babilonio li post liaflanke sukcesaj bataloj konkeris teritorion.

## Konstruaĵoj 
En la asiria ĉefurbo Aŝuro Adad-nirari rekonstruigis la "ŝtupan pordegon" de la fundamentoj kaj ekipis ĝin per valoraj kalkoŝtonaj tabuloj. Plie li fortikigis la remparojn ĉe la rivero Tigriso en la subaj urbopartoj kaj kreigis pliajn remparojn. Ankaŭ antikvan templon de la diino *Iŝtar* li rekonstruigis.

Laŭ enskriboj el Aŝuro li en la ruinoj de la eksa mitana rezideja urbo *Taidu* konstruigis asirian palacon kaj ekipis ĝin per steleoj. Tiuj enskriboj tamen iom kontraŭdiras la alilokajn informojn, ke *Taidu* estis tiom ĝisfunde detruita, ke ĝi neniam plu estu homa vivoloko - do ne certas, ĉu eble unu el la du informoj nur estis propaganda fanfaronaĵo.

Kategorio:Reĝoj de Asirio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento a.K.
Arik-den-ilu

**Arik-den-ilu** (aŭ *Arik-din-ili*), filo de Enlil-nirari, inter la jaroj 1307 kaj 1296 antaŭ nia erao estis reĝo de Asirio kaj plej supera juĝisto de la imperio. Li nomis sin "laŭleĝa reĝo" (foje en la historio de la homaro tia nomigo estis indiko pri la malo…), "forta reĝo“ kaj „reĝo de Asirio“. Tiu estis klara ŝanĝo kompare al la titoligo de la antaŭaj reĝoj, kiuj senescepte nomis sin "vicreĝo de [la dio] Aŝuro" (''iŝi'ak Aŝur*).

## Regado
Tre fragmenta teksto el la asiria reĝa kroniko indikas pri milito kontraŭ la urboj *Esini, Arnuna* en la regiono Nigimhi, *Kutila, Tarbisi* kaj la lando *Halahi*, el kiu la armeo de Arik-den-ilu portis riĉajn kaptaĵojn al Aŝuro, sed ankaŭ nutraĵojn kaj metalojn. Li utiligis en tiu milito almenaŭ 90 armeajn ĉarojn kaj ankaŭ ramojn.

## Konstruaĵoj
Li konstruis templon pri la "alta dio" *Ŝamaŝ'' "por la estontaj generacioj". La antaŭa nekonsidero de tiu templo gvidis al la kolero de tiu dio kaj al malbonaj rikoltoj en Asirio. Ankaŭ en la reĝa palaco en la ĉefurbo Aŝuro li ordonis riparojn kaj pliampleksigojn, kiel indikas brikaj enskriboj kun lia nomo.

Kategorio:Reĝoj de Asirio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento a.K.
-1296

La jaro **1296** antaŭ nia erao estis superjaro komenciĝanta vendrede laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 13-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj 
* Dum la jaro en Asirio finiĝis la la regotempo de la reĝo Arik-den-ilu. Lia posteulo Adad-nirari la 1-a ekregis nur dum la posta jaro 1295.
-1295

La jaro **1295** antaŭ nia erao estis normala jaro komenciĝanta sabate laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 13-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj 
* Dum la jaro en Asirio ekregis la reĝo Adad-nirari la 1-a. La regotempo de lia patro kaj antaŭulo Arik-den-ilu jam finiĝis dum la antaŭa jaro 1296.
-912

La jaro **912** antaŭ nia erao estis superjaro komenciĝanta dimanĉe laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 10-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj
* Dum la jaro en Asirio finiĝis la la regotempo de la reĝo Aŝur-dan la 2-a kaj finiĝis la "Meza Asiria Regno". La asirianoj amase fuĝis el la lando, por eskapi de la mizero kaj malsato. La arameoj kaj la loĝantoj de la montaroj Taŭruso kaj Zagroso tenis la kontrolon pri la grandaj komercaj vojoj. La konkurenca najbara regno Babilonio konkeris grandan parton de Asirio - ĝis la urboj *Arafa* kaj *Lubdu* proksime de la asiria ĉefurbo Aŝuro. Sed la kredo pri la supera asiria dio *Aŝuro*, laŭ kiu la ĉefurbo ricevis sian nomon, helpis vivteni la nacian identecon de la asirianoj, kaj la postaj reĝoj de la "Nova Asiria Regno" iom post iom sukcesas restabiligi la landon, remobilizi la asirian armeon kaj rekonkeri perditan teritorion.
Policisto

[eta|[Germanio|Germana policisto en Hamburgo ]]
[eta|Membro de la [Reĝa Kanada Rajda Polico en unu el la plej distingaj uniformoj tutmonde.]]

**Policisto** aŭ **policano** estas la homoj (ĉu viroj ĉu virinoj) kiuj laboras en la diversaj organizoj de polico. Ili povas dependi de la diversaj tavoloj de la publika administrado, nome lando, ŝtato, regiono, distrikto, municipo ktp. Kelkaj rotoj povas dediĉi al specifaj taskoj, ekzemple kontrolado de landlimoj, trafiko, inspektado de publikaj servoj, kontraŭterorismo ktp. Laŭ la diversaj devenoj kaj taskoj policistoj povas ricevi diversajn nomojn kiel ĝendarmoj, ŝerifoj ktp. Krome se temas pri landoj kie la policistoj servas pli al reĝimo ĉu nedemokrata ĉu je la interesoj de riĉuloj, popolanoj nomigas ilin per pli malpli nedecaj vortoj kiel *cop* en la angla, *flic* en la franca, *grises* en Hispanio dum la reĝimo de Francisco Franco ktp.

Policejo estas loko, plej ofte oficejo kun karcerĉelo aŭ arestejo kie deĵoras policanoj, sub la komando de ĉefo aŭ komisaro. Tiel la laboro de policanoj disvolviĝas kaj en la policejo kaj ekstere. Policejo estas la sidejo de polico.

## Vidu ankaŭ 
* Policbrutaleco

## Notoj 
Kategorio:Profesioj
Kategorio:Publika administrado
Somala korvo

La **Somala korvo** aŭ **Nana korvo**, *Corvus edithae* estas birdospecio de la familio de korvedoj kaj el ĝia tipa genro *Corvus* ene de la ordo de paserinoj kiu loĝas en Afriko.

Ĝi estas tutnigra kaj proksimume samgranda kiel (44-46 cm longa) ol la Nigra korniko, *Corvus corone* sed kun **pli longa beko kaj iom pli bruneca nuanco** en plumaro ĉefe kiam ili jam estas eluzitaj.

Tiu specio loĝas ĉefe en la landoj de Afriko nome Somalio, norda Kenjo, Ĝibutio kaj orienta Etiopio en la mondoregiono konata kiel la Korno de Afriko kaj povas esti distingebla el la pli granda Brunkola korvo *C. ruficollis* pro sia alvoko (voĉo) kaj diferencoj en sia kutimaro.

Kvankam ĝi estis iam konsiderata subspecio de la pli granda *C. ruficollis*, ĝi ĵus estis levita al statuso de specio, same kiel la Griza korniko *Corvus cornix* el sia proksima parenco Nigra korniko.

Oni supozas nun, ke tiu specio estas pli proksima al la Makulkorvo *C. albus* ĉefe pro sia kutimaro ol al la Brunkola korvo. Hibriduloj inter la Makulkorvo kaj la Somala korvo (Nana korvo) ŝajne plifortigas tiun proksiman parencon kie la du specioj koincidas.

La nesto estas korakeca fortika strukturo en ĉu izolita arbo ĉu sur telegraffosto. Ili nestumas sur klifoj en marbordas regionoj aŭ areoj kie arboj estas disponeblaj. La ino demetas 3 al 5 ovojn aprile aŭ frue maje kvankam oni ne konas multe da informo pri la resto de la reproduktado.

La voĉo estis priskribita kiel akra *"kaŭ"* kiel tiu de la frugilego, *Corvus frugilegus* de Eŭrazio.

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Jakub Bursa

eta|250px
**Jakub Bursa** (naskiĝis la 21-an de julio 1813, mortis la 19-an de aŭgusto 1884) estis sudbohemia popola artisto, masonisto kaj konstruisto, reprezentanto de kampula baroko. En la regiono ĉirkaŭ la urbo Prachatice kaj Strakonice li kreis ĉe kamparaj domoj pompajn kaj esprimoplenajn fasadojn. Liajn kreaĵojn oni povas vidi en la urbeto Vlachovo Březí kaj proksimaj vilaĝoj Libotyně, Šumavské Hoštice, Lipovice, Dvory, Lštění, Předslavice kaj aliloke. Estas konate, ke li ne uzadis planojn kaj kreis nur laŭ sia propra fantazio - ĉiu konstruaĵo estas originalo. Ridetvekaj estas liaj gramatikaj eraroj en la kreitaj surskriboj. Lia arto estas simpla, sed tre alloga.

## La vivo 
Li naskiĝis en la jaro 1813 en la vilaĝeto Dolní Nakvasovice. Bazlernejon li plenumis en la urbeto Vlachovo Březí. Tie li ankaŭ metilernis je masonisto. En la jaro 1831 akceptis lin tiea masonista gildo. Unue li laboris ekster la ĉeĥaj limoj por akiri spertojn, ekde la jaro 1842 li konstruis domojn en la tuta regiono. Lia lasta konata laboro realiĝis en la jaro 1862. Kvankam li estis kelkfoje edziĝinta kaj havis kelkajn gefilojn, li mortis forlasita en urba malriĉulejo.

## La laboro 
Laŭdire li laboris kun grandaj amo kaj ĝojo. Lerni li neniel ŝatis, nur plenumis la devon, tial li skribadis kun multaj eraroj. Planojn dum la konstruado li ne uzadis, desegnis konturojn rekte surtere, decidis pri la estontaj ĉambroj kaj la masonistoj ekfosis por krei fundamentojn. Anstataŭ la malnovaj t.n. nigraj kuirejoj li proponadis modernajn. Li estis fakte iom bohemo. Laborigante eĉ kvardek homojn, ĉiusemajne li donis salajron al ili en trinkejo, pagis ĉies mendojn kaj kapablis tiamaniere perdi tutan monon.. Ne mirinde, ke lia vivofino estis tia.

Lia kreado fontis el vilaĝa domo kun malgranda gropo - oblikva triangula fino de duklina tegmento - kaj perlabore atingis vere tipan frontoornamon. La fronton li komprenis dinamike, laŭ la baroka influo. Apud la ventroforma koloneto, aperanta unuafoje sur la fronto de kapeleto en la vilaĝo Libotyně, li uzadis basviolone formitajn fenestretojn kaj konksimilajn formojn en la pinto de la fronto. Ekde la domo n. 4 en la vilaĝo Jiřetice la fasado havas volutan formon. Por Jakub Bursa estas tipa ankaŭ duonronda timpanono portata de pilastroj, dividantaj la fasadan areon, ekzemple tiu de la gastejo en Miloňovice. Al konataj laboroj apartenas ankaŭ fasado de la domo n. 6 en Libotyně - lia plej bona belarta verko kun bildoj, skribaĵoj kaj stukreliefoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.obrys-kmen.cz/index.php?rok=2002&cis=23&cl=11
* http://www.ceskatelevize.cz/ivysilani/20656223011-jihocesky-zednik-jakub-bursa/

Kategorio:Ĉeĥaj artistoj
Ekscelenco

**Ekscelenco** estas honora titolo donata al certaj membroj de organizaĵoj aŭ ŝtatoj.
La vorto etimologie devenas de la latina vorto *excellentia* (participo "levita", "elstara", kiel titolo uzita en la senco de "elstarulo", eble tutorigine de la vorteroj "ex" [el] kaj "coelus" [ĉielo]). 

La titolon en la eŭropa mezepoko uzis inter alie la reĝoj de la Franka Imperio, la reĝoj de la langobardoj kaj la imperiestroj de la germanlingva Sankta Romia Imperio. Ekde la komenco de la 17-a jarcento ĝi en Germanlingvio iĝis honora titolo de plej altrgangaj nearmeaj ŝtataj oficistoj - ministroj, ambasadoroj, ŝtataj konsilistoj ktp. En la germanlingvaj armeoj ĝin ĝis la jaro 1918 uzis la generaloj kaj admiraloj ekde la rango de generalleŭtenantoj kaj vicadmiraloj. En la Rusia Imperio la titolon ĝis la jaro 1917 havis ŝtataj oficistoj ekde la rango de vera ŝtata konsilisto kaj oficiroj ekde la rango de generalmajoro. 

Kategorio:Titoloj
Turo de Espantaperros

eta|maldekstra|200ra|Torre de Espantaperros de Badajoz, ekzemplo de milita islama arkitekturo.
eta|200ra|Torre de Espantaperros
eta|200ra|***"Torre de Espantaperros "***, (Serio "Al Islam") de la pentristo Pedro Roque Hidalgo (2000), 122x122 cm.
La **Turo de Espantaperros**, [espantaPErros] aŭ Hundotimigilo, estas ekstermura turego ĉe la alkazabo de Badajoz, de almohada stilo kaj de oktogona plano. Konstruita en 1169, ĝi estas ĉirkaŭ 30 m alta. Ĝi situas ĉe la Turo de Alpéndiz, kiu situas ĉe la pordego de Alpéndiz, ĉe la restaĵoj de la Preĝejo de Santa María de Calatrava.

Ĝi sekvas la kutimon de la milita almohada arto konstrui ekstermurajn turegojn de poligona plano; tiusence ties konstruo estas antaŭa al tiu de la Torre del Oro de Sevilo.

La plejparto de la turo estas masiva, escepte la du plej altaj etaĝoj kiuj konstituas du volbajn ĉambrojn. En sia origino ĝi estis finita de eta konstruaĵo kvadrata ornamita de interplektitaj arkoj kaj post sia konstruo ricevis, en la 16a jarcento, la niĉon de mudeĥara stilo kiu nuntempe videblas. Tiu mudeĥara finaĵo havis funkcion gastigi sonorilon kiu estis demuntita fine de la 19a jarcento kaj kiu aktuale konserviĝas en la arkeologia provinca muzeo de Badajoz.

La turo ĵus estis renovigita.

## Vidu ankaŭ 
* Alkazabo de Badajoz

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Monumentoj en Hispanio
Kategorio:Vidindaĵoj de Badaĥozo
Kategorio:Turoj en Hispanio
Popolpartio (Islando)

La **Popolpartio** (is. *Alþýðuflokkurinn*) estis politika partio en Islando kiu ekzistis inter 1916 ĝis 1998.

Ĝi fondiĝis 12-a de marto 1916 kiel politika parto de la samtage fondita (kaj ankaŭ ekzistanta) islanda laborista asocio. Ĉefiniciintoj estis Ólafur Friðriksson, Jón Baldvinsson, Ottó Þorláksson kaj Jónas Jónsson.

La partio estis la unua klaspartio en Islando, sed la ĝistiamaj partioj ĉefe debatis pri diversaj vojoj al la sendependeco de la lando.

La Popolpartio malaktive kontribuis al la rego de la Progrespartio 1927-1931, sed partoprenis en multaj registaroj poste, kaj ofte partiano estis ĉefministro. En mallongtempa registaro en 1979-1980 la Popolpartio estis la sola registara partio.

La partio tradicie havis ĉ. 15% de la parlamentelektaj voĉoj, kiel montras la tabelo.

La partio estis socialdemokrata partio, kaj ofte partigis “maldekstren”.

En 1998 la partio malfondiĝis kiam ĝi kuniĝis kun la Popolunuiĝo kaj la Naciveko de Jóhanna Sigurðardóttir (ambaŭ partioj kiuj partigis el la Popolpartio antaŭe) kaj la Virinpartio en la nova partio Alianco.

La jenaj estis partiestroj de la Popolpartio:

Ottó N. Þorláksson: 1916 ĝis 1916

Jón Baldvinsson: 1916 ĝis 1938

Stefán Jóh. Stefánsson: 1938 ĝis 1952

Hannibal Valdimarsson: 1952 ĝis 1954

Haraldur Guðmundsson: 1954 ĝis 1958

Emil Jónsson: 1958 ĝis 1968

Gylfi Þ. Gíslason: 1968 ĝis 1974

Benedikt Sigurðsson Gröndal: 1974 ĝis 1980

Kjartan Jóhannsson: 1980 ĝis 1984

Jón Baldvin Hannibalsson: 1984 ĝis 1996

Sighvatur Björgvinsson: 1996 ĝis 1998

Kategorio:Politikaj partioj de Islando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1916
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2000
Arkiduko

**Arkiduko** (aŭ foje **arĥiduko** aŭ **ĉefduko**), germane *Erzherzog*, latine *archidux*, estas nobela titolo pli alta ol duko kaj malpli alta ol reĝo. Ĝi estis uzata de membroj de la dinastio Habsburgo – unue (kiel regantoj de la arkiduklando Aŭstrio) ĉiuj habsburgaj imperiestroj de la Sankta Romia Imperio, kaj poste ĉiuj imperiestroj de Aŭstrio, kaj krome ĝis 1919 ĉiuj princoj de la dinastioj Habsburgo kaj Habsburgo-Loreno havis la titolon **arkiduko**.



Kategorio:Nobelaj titoloj
*
Kategorio:Reĝaj titoloj
Islandministroj

**Islandministro** estis ano de la Registaro de Danio kiu prizorgis Islandon.

La  la oficejo de la Islandministro translokiĝis geografie de Kopenhago al Rejkjaviko, kaj la ofico iĝis enlanda, alivorte ofico por islandanoj.

Ĝis 1917, kiam la ofico partiĝis inter pliaj ministroj, kaj Jón Magnússon ekestis la unua ĉefministro de Islando, la jenaj homoj estis Islandministroj:

* Hannes Hafstein ( - )
* Björn Jónsson ( - )
* Kristján Jónsson ( - )
* Hannes Hafstein ( - )
* Sigurður Eggerz ( - )
* Einar Arnórsson ( - ).

Kategorio:Islando
Princo de Asturio

eta|dekstra|220ra|Blazono de la Princo de Asturio.
**Princo de Asturio** estas la ĉefa el la nobelaj titoloj de la heredanto de la monarkio de la Regno de Hispanio.

Estas regulita de reĝa dekreto ekde 1977 la historiaj titoloj kiuj apartenas al la heredantoj de la diferencaj hispanaj regnoj kiuj kunformis la nunan ŝtaton fine de la 15a jarcento:

* Princo de Asturio kiel heredanto de la Regnoj de Kastilio kaj de Leono ekde 1388
* *Princo de Gerona* kiel heredanto de la Reĝlando de Aragono ekde 1351
* *Princo de Viana* kiel heredanto de la Reĝlando de Navaro ekde 1424
* *Duko de Montblanc* kiel heredanto de la Princlando de Katalunio ekde 1387
* *Grafo de Cervera* kiel heredanto de la Reĝlando de Valencio ekde 1351
* *Sinjoro de Balaguer* kiel heredanto de la Reĝlando de Majorko ekde 1413

Pere de la Fondaĵo Príncipe de Asturias, kies prezidanto li estas, oni donas ĉiujare la prestiĝajn Premioj Príncipe de Asturias dum solena okazaĵo en Oviedo.

eta|dekstra|220ra|Standardo de la Princo de Asturio

En la unuaj tempoj de la institucio de Princo de Asturio, ĝi ne estis simpla honora titolo, ĉar la asturia teritorio vere apartenis al li kiel heredaĵo. La princo povis nomumi juĝistojn, urbestrojn ktp. kiuj estris Asturion nome de la Princo. Tio ŝanĝiĝis dum la reĝado de la Katolikaj Gereĝoj, kiuj reduktis la titolon de Princo de Asturio al historian kondiĉon, karaktero kiun oni pluhavis dum la reĝado de la monarkoj de la Dinastio de Aŭstrio kaj de la Dinastio de Burbonoj.

## Vidu ankaŭ 
* Premioj Princo de Asturio

*Asturio
Kategorio:Historio de Hispanio
*Asturio
*
Sigurður Eggerz

**Sigurður Eggerz ** (naskiĝis la , mortis la ) estis islanda juristo kaj politikisto, Islandministro, ĉefministro kaj financministro.

Sigurður estis parlamentano de la malnova Sendependecpartio, kaj elektiĝis Islandministro kiam Hannes Hafstein rezignis post la parlamentelektado en 1914. Sigurður rezignis kiam la dana reĝo ne konsentis la islandan postulon pri pli granda sendependeco de la islanda parlamento.

Poste Sigurður estis financministro en la unua registaro de Jón Magnússon kaj ĉefministro.

Kiam la malnova Sendependecpartio malfondiĝis la plejparto de la partianoj fondis la mallongtempan Konservativan Partion (1923). Sigurður tiam estis unu de la fondintoj de la Liberala partio. Ambaŭ partioj kuniĝis en la nova Sendependecpartio en 1929, kies parlamentano Sigurður estis ĝis 1931.

Sigurður estis bofilo de Islandministro Kristján Jónsson.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento 

Kategorio:Ĉefministroj de Islando
Kategorio:Islandaj ministroj pri financoj
Almohadoj

La **almohadoj** estis movado kaj popolo kiu devenis el Maroko kaj fondis en Iberio dum la 12-a jarcento la Almohadan Imperion. Kiel kuriozaĵo oni diru, ke en la hispana lingvo "almohada" signifas *kapkusenon*. Tiu Imperio ekestis kiel reago al la religia malpligraviĝo de la tiamaj almoravidoj, kiuj regis Magrebon, sed malsukcesis en sia klopodo revigligi la islamajn ŝtatojn kaj ankaŭ ne sukcesis haltigi la antaŭeniron de la kristanaj ŝtatoj en Iberio. La nomo "almohado" devenas el *al-Muwahhidūn* (), kio signifas «la unuigantojn», nomo kiu aludas la fundamentalistan insiston kiun ties fondinto metis sur la absoluta unueco de tio dia.

## Origino kaj disvolvigo 
Ibn Tumart, fondinto de la movado, estis proklamita de siaj sekvantoj *mahdi* («la venonta Imamo»), kredo el Ŝijaismo sed akceptita de la sunaismo, kaj alvokis ĉiujn islamanojn reveni al la fontoj de la fido, tio estas, la Korano. Laŭ tiuj principoj, luktis kontraŭ la almoravidoj, kiuj ankaŭ estis ortodoksoj, sed apenaŭ estis transformintaj la popularan kutimaron mlakongruan kun la Korano. Post kontroli la nordon de Afriko, venkinte la konfederacion de berberoj *masmuda* kun la *lamtuna* almoravidoj, elŝipiĝis ekde 1145 en Iberio kaj klopodis unuigi la ĝis tiam disigitaj tajfoj uzante kiel propagando la reziston al kristanoj kaj la defendo de la islama pureco. Pro tio ilia Ĝihado direktiĝis same kontraŭ kristanoj kaj kontraŭ islamanoj. POst iom malpli da tridek jaroj, la almohadoj sukcesis formi povegan imperion kiu etendiĝis el Santarém en la aktuala Portugalio ĝis Tripolo en la aktuala Libio, inklude la tutan nordon de Afriko kaj la sudan duonon de Iberio, kaj sukcesis haltigi la kristanan antaŭeniron de la kastiliaj trupoj en 1195 en la batalo de Alarcos.

## Kulturo 
Azorín substrekas la kulturan aspekton de la epoko de almohada hegemonio. Laŭ li, almohadoj estis berberaj partianoj de Ben Tumarto (Mahdi, 1148-1162). Ties arto estus karakteristika per enkadrigitaj geometriaj ornamoj kaj enkadrigitaj arkaroj, kiel ekzemple ĉe la Sevilja Giraldo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Ambrosio Huici Miranda: *Historia política del Imperio Almohade*. Eldono de Vicente Carlos Navarro Oltra, Emilio Molina López 2000 ISBN 84-338-2660-3
* Viguera, María Jesús; *Los reinos de Taifas*. 2007. RBA Coleccionables. ISBN 84-473-4815-6. Sobre los almohades, páginas 205-328

## Eksteraj ligiloj 
* Ibn Tumart, fondinto de la almohada movado 
* Esearo pri almohadoj en revuoj (kun komplete alŝuteblaj artikoloj), libroj kaj kolektivaj verkoj en Dialnet

Almohadoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Al-Andalus
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Afrikaj imperioj
Kategorio:Magrebo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1120-1129
Kategorio:Aperis en 1121
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1260-1269
Kategorio:1269
Alkazabo

[eta|Alkazabo de [Almería]]
[eta|Alkazabo de [Málaga]]
La **alkazabo** (de la araba *qasaba*, قصبة, 'fortikurbo') estas fortikita konstruaĵaro ene de murega urbo, kies funkcio estis la milita defendo. Ili oftas tra la tuta teritorio regata de Islamo.

En la sudo de Hispanio, kiu ricevis araban influon inter la 8-a kaj 15-a jarcentoj, ekzistas alkazaboj en Almería, Antequera, Badajoz (la plej etenda de Eŭropo), Granada, Guadix, Málaga kaj Mérida.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [Alkazabo de la Alhambra(https://eo.wikipedia.org/wiki/Alhambro) de Granada]
* La Alkazabo de la Alhambra en Granada
* Alkazabo de Málaga 

Kategorio:Milita arkitekturo
Kategorio:Al-Andalus
Kategorio:Islama arkitekturo
Kategorio:Fortikaĵoj
Hannibal Valdimarsson

**Hannibal Valdimarsson ** (Hannibal Gísli Valdimarsson) (13-a de januaro 1903 - 1-a de septembro 1991) estis islanda politikisto, kiu estis partiestro de du politikaj partioj, la Popolpartio kaj Liberalaj maldekstruloj. Krome, Hannibal estis parlamentano kaj ministro por la Popolunuiĝo, kiu tiutempe ne estis partio sed elektadkunlabora projekto inter la Socialistpartio kaj forlasintoj de la Popolpartio. Kiam la Popolunuiĝo iĝis memstara partio en 1968, samtempe kun la malfondigo de la Socialistpartio, Hannibal forlasis ĝin kaj fondis la partion Liberalaj maldekstruloj.

Eks-ministro Jón Baldvin Hannibalsson estas filo de Hannibal Valdimarsson.

Kategorio:Islandaj ministroj pri sociaj aferoj
Kategorio:Islandaj ministroj pri transporto
Katedralo de Badajoz

eta|dekstra|Katedralo de Badajoz.
eta|Alia vido.
La **Katedralo de Badajoz** (aŭ **Katedralo de Sankta Johano Baptisto**) situas ĉe la Placo de Hispanio, en la centro de Badajoz (Hispanio). Kune kun la Kunkatedralo de Merido estas la sidejo de la arkiepiskopoj de Ekstremaduro, formante la arkidiocezo Mérida-Badajoz.

## Historio 
Post la kristana konkero de la urbo en 1230, estis elektita episkopo Fray Pedro Pérez. Post du jaroj oni planis konstrui katedralon. Oni elektis kiel loko la Kampon de Sankta Johano, tereno situa en la ekstero de la alkazabo.

En 1276, la katedralo jam finita estis konsakrita, laŭ la patroneco de Johano la Baptisto. Tamen la konstruado de la katedralo sekvis ĝis la 15a jarcento kaj estis komplete finita nur en la 18a jarcento.

## Strukturo 
Deekstere kaj pro la landlima karaktero de la urbo, krom la kastela deveno de la turo, la Katedralo de Badajoz similas al fortikaĵo: ĝi posedas fortajn muregojn, krenelojn kaj fortikan turon kie troviĝas la sonorilaro.

* La **turo** estas la plej elstara eksterna elemento. Ĝi estas 11 m larĝa kaj 41 m alta, kaj posedas tri etaĝojn kaj sonorilejon. Kvankam nune estas nur unu turo, estis projektoj konstrui du turojn, ambaŭflanke de la ĉefa fasado, sed pro diversaj kialoj en la historio de la urbo eblis konstrui la ununuran aktualan.
* La **Pordego de Sankta Johano**.
* La **Pordego de la Ŝafo**.
* La **Pordego de Sankta Blaso**.

## Notoj 
Badajoz
Kategorio:Monumentoj de Ekstremaduro
Kategorio:Vidindaĵoj de Badaĥozo
Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1270-1279