open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grafika notacio

**Grafika notacio** estas speco de notacio de muziko, kiu aplikas krom la tradiciaj elementoj de notskribo aŭ anstataŭe aliajn simbolojn kaj tekstojn (parte ankaŭ kolorojn), por priskribi la realigon de muzikaĵo. Oni uzis ĝin ekde la 20-a jarcento en la eksperimenta kaj avangarda muziko, kiam la tradicia notacio ne sufiĉis por peri enhavojn kaj spontanecon de muzika ideo.

Jen kelkaj ĝenerale uzataj signoj por ritmaj aperaĵoj:

Komponistoj uzantaj grafikajn notaciojn estas:
* Christian Wolff
* Earle Brown
* John Cage
* Morton Feldman
* Roger Reynolds
* Karlheinz Stockhausen
* Friedrich Goldmann
* Cristóbal Halffter
* Luciano Berio
* Dietmar Bonnen
* Pierre Boulez
* Walter Haupt

*Vd. ankaŭ:* Muzika notacio

## Literaturo 
* Karlheinz Stockhausen: *Musik und Graphik. In: Darmstädter Beiträge zur neuen Musik III*, Schott Verlag, Mainz 1960
* John Cage und A. Knowles, *Notations.*, (1973), Reprint Services Corp. ISBN 0685148645

Kategorio:Muzikaj teknikoj
Kategorio:Notaciaj sistemoj
Aloândia

**Aloândia** estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Ĝi havis en 2004 ĉirkaŭ 2.198 loĝantojn.

## Geografio 
La distanco al la ĉefurbo Goiânia estas 137km. La najbaraj municipoj estas Pontalina, Morrinhos kaj Joviânia.

## Historio 
La konstruado de la unuaj domoj de la vilaĝo São João (Sankta Johano), ĉe apuda bieno, komencis en 1941. Poste la nomo estis ŝanĝita al "Itambé", kiu signifas 'akvofalo'. En 1948, iĝis distrikto de la municipo Pontalina kun la nomo "Aloândia", kiu signifas 'laŭdo al lumo'. En 1953 ĝi iĝis municipo.

## Vidu ankaŭ 
Municipoj de Goiás

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Alto Horizonte

**Alto Horizonte** estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Ĝi havas ĉirkaŭ 3.136 loĝantojn (IBGE 2007).

## Geografio 
La distanco al la ĉefurbo Goiânia estas 347km. La najbaraj municipoj estas Mara Rosa, Nova Iguaçu de Goiás, Pilar de Goiás kaj Campos Verdes.

## Historio 
En 1949, Manoel Francisco Leite aĉetis bienon en la regiono kaj en 1951 konstruis la unuan ripozejon. En 1952 li komencis distribui parcelojn al niaj koloniistoj. La unua mono estis Chapada Grande. En 1991 ĝi emancipiĝis el Mara Rosa kun la nova nomo Alto Horizonte, kies inspiro estas pro la beleco de la loko kaj pro la novaj horizontoj de ĝiaj loĝantoj.

## Vidu ankaŭ 
Municipoj de Goiás

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Alvorada do Norte

**Alvorada do Norte** estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Ĝi havis en 2004 ĉirkaŭ 7.647 loĝantojn.

## Geografio 
La distanco al la ĉefurbo Goiânia estas 456km. La najbaraj municipoj estas Iaciara, Posse, Simolândia, Buritinópolis, Sítio d'Abadia, Damianópolis kaj Flores de Goiás.

## Historio 
Alvorada do Norte aperis en 1958, kreita de aŭtoritatoj de la urbo Sítio d'Abadia. Ili sciis, ke en la valo de la rivero Paranã estus la estonta vojo de la nova federacia aŭtovojo BR-020 kaj, ke ĝi ligus la Brazilan Nordorienton al la nova landa ĉefurbo Brasília, do ili fondis tiun ĉi urbon ĉe la bordo de la estonta vojo.

## Vidu ankaŭ 
Municipoj de Goiás

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Amorinópolis

**Amorinópolis** estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Ĝi havis en 2004 ĉirkaŭ 4.000 loĝantojn.

## Geografio 
La distanco al la ĉefurbo Goiânia estas 255&nbsp;km. Alteco: 641m. La najbaraj municipoj estas Iporá kaj Ivolândia.

## Historio 
Ĝi estis kreita en 14 de Novembro 1958. La nomo de municipo Amorinópolis ŝanĝiĝis de Campo Limpo en Amorinópolis, omaĝe al aŭtoro, Israel de Amorim, kiu faris leĝon por krei la municipon.

## Urbestroj 
* João Tavares 1958-1960
* João Maranhão 1961-1966
* Osmar Martins Barros
* Sebastião Teixeira Martins (Nino)
* Antônio Martins Barros 1973-1976 kaj 1989-1992
* João dos Santos Teodoro 1977-1983
* Pedro José Xavier 1983-1989 kaj 1997-2000
* Ademir Faria de Andrade 1993-1996
* Maria Aparecida Leite de Andrade 2001-2004 kaj 2005-2008

## Vidu ankaŭ 
Municipoj de Goiás

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Hamburga Esperanto-Societo

**Hamburga Esperanto-Societo r. a.** (HES) estas la ĉefa kaj plej granda komunumo de esperantistoj en la urboŝtato Hamburgo. Ĝi estas loka grupo kaj landa ligo de Germana Esperanto-Asocio.

La klubkunvenoj estas ĵaŭde ekde 19:00; Programo: 19:30. Vi trovos la klubanojn en la Kulturladen St. Georg, Alexanderstraße 16 en Hamburg. Telefono: +49160 17 33 980. Poŝta adreso daŭre estas la klubejo *Klaus-Groth-Str. 95, 20535 Hamburg*, kiu en la dua duono de la 20-a jarcento gastigis multajn kulturajn esperantistajn eventojn, plurajn geedziĝajn festojn inter esperantistoj kaj en la 1980-aj jaroj ankaŭ enhavis la oficejon kaj presejon de Germana Esperanto-Junularo.

La societa bulteno Esperanto-Hamburg (lastfoje arkivigita en feb. 2016) papere aperis inter la jaroj 1980 kaj 2015 - de tiam la informado okazas plene per la interreto.

## Estraro (laŭ la stato de 2016) 
prezidanto: Jürgen Wulff
vicprezidanto: Dominik Grauert
kasisto: Gerald Roemer
informilo (reta): Benno Klehr
sekretario: Peggy Ley

## Fonto 
* esperanto-hamburg.de la malnova retpaĝaro de Esperanto Hamburg (nova sekvas sube) lastfoje estis arkivigita en marto 2022 ( kaj )

## Interreta prezento 
* ekde marto 2022: esperanto.de/de/hamburg ()
* ekde marto 2022: esperanto.de/eo/hamburg (kaj  - atentu, povas esti malsamaj enhavoj)

Kategorio:Esperanto en Hamburgo
Brandenburgia-Sveda Milito

[eta|240px|la batalo ĉe [Fehrbellin, dum junio 1675]]
La **Nordia Milito** de **1674** ĝis **1679**, kiun historiistoj parte dispartigas al **Brandenburgia-Sveda Milito** (inter Brandenburgio-Prusio kaj Svedio) unuflanke kaj **Skania Milito** (inter la reĝlandoj Danio kaj Svedio) aliflanke, estis memstara konflikto respektive du memstaraj konfliktoj paralela al la samtempa Franca-Nederlanda Milito. Svedio estis aliancano de Francio, dum Aŭstrio, Brandenburgio-Prusio, Danio kaj Hispanio estis alianciĝintaj kun Nederlando. La milito dividiĝis al pluraj grandaj ĉapitroj. En la unua la armeo de Brandenburgio-Prusio de puŝis svedan armean konkeroprovon en Brandenburgio. En sekvaj sukcesaj armeaj operacioj de la soldataroj de Brandenburgio-Prusio, Danio kaj la aliancanoj post ardaj luktoj finfine ĝis la jaro 1678 konkeris la svedajn posedaĵojn en Norda Germanio, nome Sveda Pomerio kaj Bremen-Verden. Danio krome ekde junio 1676 batalis kontraŭ la sveda armeo en la sudskandinavia regiono Skanio kaj krome estis la ĉefa kontraŭanto de la sveda armeo en la ŝipa milito sur la Balta Maro. Kiam dum la vintro 1678 / 1679 la sveda armeo albordiĝis por provis konkeri Orientan Prusion, la brandenburgia-prusia armeo povis sukcese repuŝi ĝin.

La milito inter Brandenburgio-Prusio kaj Svedio finiĝis la 29-an de junio 1679 kun la Traktato de Saint-Germain. Danio kaj Svedio la 26-an de septembro 1679 interkonsentis pri la paca Traktato de Lund. Male al la por Brandenburgio-Prusio tre favora milita evoluo la regno pro la tuteŭropa potencokonstelacio ricevis nur etan parton de la dummilitaj konkeritaj teritorioj. Inter Danio kaj Svedio konsentiĝis, restarigi la teritoriajn posedaĵojn de antaŭ la militokomenco.

## Diferencigo inter Brandenburgia-Svedia Milito kaj Skania Milito 
En la de naciaj vidpunktoj dominita historiografio de la 19-a jarcento oni ne konsideris la armeajn konfliktojn de tiuj jaroj unueca milito. Do en la historia literaturo ekestis du konceptoj: En Skandinavio kutimiĝis la termino Skania Milito, dum en Mezeŭropo oni akcentis la Brandenburgian-Svedian Militon.

Tamen ne eblas klara diferencigi la armajn agojn inter la du partaj konfliktoj. Danio kaj Brandenburgio-Prusio jam antaŭ la militokomenco de la jaro 1674 havis kontraktajn rilatojn, kaj jam komence de la milito(j) kunordigis la armeajn agojn. Dum la milita daŭro krome estis geografie proksimaj batalkampoj en Skanio, sur la Balta Maro, en Sveda Pomerio, Bremen-Verden kaj en la Duklando Prusio. La du aliancanoj krome nur en distanco de malmultaj semajnoj aparte interkonsentis pripacajn kontraktojn kun Svedio.

Kategorio:Militoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Nordiaj militoj
Kategorio:Militoj de Svedio
Kategorio:Militoj de Germanio
Kategorio:Historio de Brandenburgio
Kategorio:Historio de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Kategorio:Prusio
Kategorio:Konfliktoj en 1670-1679
Kategorio:17-a jarcento en Svedio
Kategorio:17-a jarcento en Germanio
Skania Milito

eta|La ekspansio de Svedio inter la jaroj 1560 kaj 1660
eta|Scanian War Collage
**Skania Milito** (, ) estas la nomo de armea konflikto inter la reĝlandoj Danio-Norvegio kaj Svedio pri la regiono Skanio en la nuntempa suda Svedio, kiu evoluis paralele al la Brandenburgia-Svedia Milito inter Brandenburgio-Prusio kaj Svedio en norda Germanio kaj ankaŭ en eŭropa nivelo samtempe al la Franca-Nederlanda Milito: Svedio estis aliancano de Francio, dum Aŭstrio, Brandenburgio-Prusio, Danio kaj Hispanio estis alianciĝintaj kun Nederlando.

Dum junio 1676 la armeo de Danio ekbatalis en Skanio kun la celo rekonkeri la antaŭe danie posedatan regionon. Sed sen esti atinginta tion, Danio kaj Svedio la 26-an de septembro 1679 interkonsentis pri la paca Traktato de Lund.

## Militofinoj kaj pripacaj kontraktoj 
Dum somero 1678 finiĝis la Franca-Nederlanda Milito per la Traktato de Nijmegen - Danio kaj Brandenburgio-Prusio per tio perdis siajn antaŭajn aliancanojn. Laŭ la Traktato de Saint-Germain-en-Laye Svedio cedis nur kelkajn malgrandajn areojn en Germanio al Brandenburgio-Prusio; per la Traktato de Lund la milito inter Danio kaj Svedio finiĝis sen teritoriaj ŝanĝoj.

Kategorio:Militoj de Svedio
Kategorio:Militoj de Norvegio
Kategorio:Militoj de Danio
Kategorio:Nordiaj militoj
Kategorio:Skanio
Kategorio:17-a jarcento en Danio
Kategorio:17-a jarcento en Svedio
Kategorio:17-a jarcento en Norvegio
Traktato de Lund

La **Traktato de Lund** aŭ "Paco de Lund" (svede *Freden i Lund*) estis pripaca traktato inter la reĝlandoj Danio-Norvegio kaj Svedio. Ĝi interkonsentiĝis en la sveda urbo Lund kaj subskribigis tie la 26-an de septembro 1679. La traktato finis la Skanian Militon de inter 1675 kaj 1679. Baze ĝi konfirmis la de la franca reĝo Ludoviko la 14-a peritan antaŭan traktaton de Fontainebleau inter Danio-Norvegio kaj Svedio de la 23-a de aŭgusto 1679. La svedaj regantoj insistis pro politikaj kialoj ripeti la pripacan interkonsenton en la propra lando.

La Traktato de Lund konfirmis la antaŭan teritorian situacion inter Danio-Norvegio kaj Svedio, do la fakton, ke la iam pli frue dane posedita regiono Skanio, kiun Svedio estis konkerita, restu svedia. Promilitaj limŝanĝoj devis esti nuligitaj.

Tio fakte signifis malvenkon por Danio, kiu ja per la milito celis rekonkeri la regionon. Malgraŭ forta subteno por Danio inter la kamparanoj de Skanio, la dana-norvega reĝlando devis cedi siajn postulojn pri la regiono. La reĝlando ja tenis la kontrolon pri la markolo Sundo kun la tre profitigaj vojkotizoj por pasantaj ŝipoj, sed perdis la najbaran provincon oriente de la Sundo, kun tiam multaj danaj loĝantoj.

En la traktatoj de Fontainebleau kaj Lund estis instalita komisiono, kiu havis la celon malebligi la misuzon de svedaj flagoj en la Sundo, kiujn interalie uzis nederlandaj ŝipoj por eviti la kotizopagon.

Kategorio:Nordiaj militoj
Lund
Kategorio:1679
Kategorio:17-a jarcento en Danio
Kategorio:17-a jarcento en Svedio
Kategorio:17-a jarcento en Norvegio
Traktato de Saint-Germain (1679)

:*Ne konfuzu kun la Traktato de Saint-Germain-en-Laye de 1919.*
La **Traktato de Saint-Germain** aŭ **Paco de Saint-Germain** de 1679 finis la Brandenburgian-Svedian Militon. La traktaton interkonsentis kaj subskribis en Saint-Germain-en-Laye la 29-an de junio 1679 reprezentantoj de la ŝtatoj Francio, Svedio kaj Brandenburgio-Prusio. Brandenburgio-Prusio devis redoni la antaŭe svede okupitan nordgermanan teritorion Sveda Pomerio al Svedio, ĉar liaj antaŭaj aliancanoj Nederlando kaj Aŭstrio post la fino de la Franca-Nederlanda Milito rifuzis plu subteni la aliancon, kaj Brandenburgio kun Danio ne estis sufiĉe forta kontraŭi la grandpotencon Francio, kiu tre subtenis la aliancanon Svedio. Seniluziigite pri la malsubteno nederlanda kaj aŭstra, la brandenburgiaj-prusiaj regantoj dum la sekvaj jaroj proksime kunlaboris kaj aliancis kun Francio kaj ties reĝo Ludoviko la 14-a. 

Per la traktato la regno Brandenburgio-Prusio ricevis nur etan mallarĝan areon oriente de la rivero Odro kun la lokoj *Kammin* (nuntempe pole Kamień Pomorski, *Greifenhagen* (nuntempe pole Gryfino) kaj *Bahn* (nuntempe pole Banie). Por Prusio tre ĝenaj estis la perdo de la havenaj urboj Stralsund kaj Stettin (nuntempe *Szczecin*) kaj de la insulo Rügen, ĉar la prusia ŝtato planis pliampleksigi la markomercon tra la Balta Maro kaj por tio bezonis bonajn marhavenojn. Svedio favore al Brandenburgio-Prusio rezignis pri sia parto de la imposto en la haveno *Kolberg* (nuntempe pole Kolobrzeg), kaj Francio en la nomo de Svedio pagis signifan sumon al la granda elekto-princo de Brandenburgio-Prusio.

Kategorio:Saint-Germain-en-Laye
Kategorio:Nordiaj militoj
Kategorio:17-a jarcento en Francio
Kategorio:17-a jarcento en Svedio
Kategorio:Historio de Brandenburgio
Saint-Germain 1679
Kategorio:1679
Frank Merla

**Frank MERLA** (naskiĝis la 23-an de februaro 1949 kiel **Frank LILLEIKE**) estas germana esperantisto, kiu estas membro de Germana Esperanto-Asocio, Esperanto Norda Erikejo kaj de Universala Esperanto-Asocio kaj estis membro de Hamburga Esperanto-Societo. En la reto oni trovas lin per frali.net.

Merla eklernis Esperanton en 1974. Depost 1976 li aktivis en Germana Esperanto-Junularo kie li estis konata kiel FraLi, en la Germana Esperanto-Asocio (konsiliantaro) kaj Hamburga Esperanto-Societo (estro de konsiliantaro, estrarano). Li instruis Esperanton en Hamburga Esperanto-Societo. Inter 1997 kaj 2012 li eldonis kaj flegis la hamburgan retpaĝaron Esperanto-Hamburg: www.esperanto.de/de/hamburg. Ekde la 31-a de majo 2009 li eldonas retejon - tiam per.esocom.de, poste maklerejo.de kaj nun kunfarejo.org - por kunigi esperantistajn interesiĝojn rilate al kunfarado kaj reciproka subteno. Tiu retejo komence de novembro 2017 estis atakita de damaĝsoftvaro kaj ne plu atingebla. La enhavoj nun estas en la Esperanta kunfarejo. Momente Frank Merla loĝas en Buchholz (Nordheide).

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Anicuns

**Anicuns** estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Ĝi havis en 2007 ĉirkaŭ 17.835 loĝantojn.

## Geografio 
La distanco al la ĉefurbo Goiânia estas 82km. Alteco: 692m. La najbaraj municipoj estas Americano do Brasil, Adelândia, Avelinópolis, Itaberaí, Mossâmedes, Turvânia kaj Nazário.

## Historio 
En 1749, Bartolomeu Bueno da Silva Filho kreis haltejon al *boiadeiros* /boj-a-**dej**-ros/ (vakeroj) kiuj iris voje al Goiás (urbo). En tiu ĉi loko li trovis indiĝenoj, de la tribo Guanicus, ornamitaj kun oraj kolringoj, do Bartolomeu Filho petis helpon al indiĝenino Damiana por konvertigi ĉiujn al katolika religio, tiel komencis ekspluatada periodo.

## Turismo 
* **Bosque Municipal**;
* **Cachoeira de São José** je 22km for;
* **Cachoeira do Tombador** je 22km;
* **Córrego do Óleo**
* **Gruta da Fazenda Jenipapo** je 122km;
* **Morro do Chapéu** (Pli alta pinto de la urbo, je 122km);
* **Morro do Monte Castelo** je 122km;
* **Muro de Pedra**
* **Pedra de Dolmem**
* **Poço do Boi de Ouro**
* **Ponte de Pedra ** (En *Rio dos Bois*, grandega ŝtona plato, kvazaŭ ponto);
* **Praça da Rodoviária** (Poŝkarto de la urbo);
* **Serra da Canjica** je 33km;
* **Serra do Felipe**
* **Lago de Anicuns**

## Vidu ankaŭ 
Municipoj de Goiás

## Eksteraj ligiloj 
* Urba Konsilantaro

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Aparecida de Goiânia

**Aparecida de Goiânia** estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Ĝi havis en 2007 ĉirkaŭ 475.303 loĝantojn kaj estas la dua pligranda urbo de la subŝtato.

## Geografio 
La distanco al la ĉefurbo Goiânia estas 15km. Alteco: 808m. La najbaraj municipoj estas Goiânia, Senador Canedo, Hidrolândia kaj Aragoiânia.

## Historio 
## Ĵurnaloj 
Jornal O Parlamento

Jornal Goiás em Destaque

Jornal 11 de Maio

Jornal Correio de Estado de Goiás

## Vidu ankaŭ 
Municipoj de Goiás

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Urbodomo
* Retejo de la Urba Konsilantaro

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Hamburg-Bergedorf

**Hamburg-Bergedorf** estas la plej orienta urbodistrikto de Hamburgo.

Interalie tie aktivis la eksa germania kanceliero kaj ĵurnalisto Helmut Schmidt, kaj la esperantista familio Werner kaj Elsbeth Bormann kun ties denaske esperantistaj gefiloj Thomas kaj Judith. Nuntempe, aparte aktiva esperantisto estas *Klaus Friese* kies verkoj troveblas ĉe Esperanto-Hamburg.

Dum la epoko de Nazia Germanio, la Koncentrejo Neuengamme estis en Neuengamme, nome kvartalo de tiu distrikto.

## Vidu ankaŭ 
* Observatorio de Hamburgo, kiu situas en Bergedorf


Kategorio:Distriktoj de Hamburgo
Hamburg-Nord

**Hamburg-Nord** estas la norda urbodistrikto de Hamburgo, kies plej konata kvartalo estas Eppendorf. Sur areo de  kvadrataj kilometroj fine de la jaro 2015 vivis  loĝantoj. Tie en la kulturdomo kiel esperantistinoj aktivas *Delia Pick* kaj *Peggy Ley*. Al la distrikto apartenas interalie la kvartalo Langenhorn. 

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto en Hamburgo 

Kategorio:Distriktoj de Hamburgo
Kategorio:Esperanto en Hamburgo
Subkonscio

**Subkonscio** estas jam antikva termino uzita en psikologio por aludi la mensan staton kiu estas malforte aŭ milde konscia, kaj por tio kio estas antaŭ la sojlo de la propra konscio aŭ eĉ estas neatingebla por tiu ĉi. Reale aktuale ties uzado estas pli propra al la nefakula lingvaĵo ol de la psikologia leksikono. Laŭ komparo kun la psikoanaliza teorio de Sigmund Freud, oni povus egaligi subkonscion kun antaŭkonscio, kiu estis unu el la fundamentaj elementoj de la unua temaro de la psika aparato. La nuntempa psikologio malatentas ĝin, koncentrigante sin nur en ekzisto de konscio kaj nekonscio.

## Vidu ankaŭ 
*Nekonscio
*Sigmund Freud
Nekonscio

eta|Glacimonto estas ofte uzata kiel metaforo por la nekonscio. La plejparto de ĝi ne estas videbla.
La **nekonscio** estas en nefakula lingvaĵo termino uzebla por la memoroj aŭ pensoj pri kiuj oni ne povas memori kiam oni deziras kaj kiuj estas memorataj en nespecifa momento, ĝenerale temas pri la informo de onia cerbo ne manipulebla volonte. En tiu nefaka lingvaĵo, tiu termino **nekonscio** uzeblas por aludi la aron de mensaj procezoj kiuj ne bezonas dependi de prioritato, ĉar ne estas fundamentaj por specifa tasko aŭ ĉar ili havas antaŭviditan vojon kiu atentas tiujn eventojn aŭtomate, kaj pro tio ili ne estas pensataj konscie. Estas uzebla ankaŭ kiel pejorativa esprimo, por aludi la konscion de freneza aŭ neresponsa individuo, nekapabla doni racion pri siaj faktoj aŭ agoj.

Uzata la unuan fojon kiel teknika termino angle en 1751 (kun la signifo ne esti konscia) de la skota juristo Henry Home Kames (1696-1782), la termino nekonscio populariĝis pli poste en Germanio, en romantisma epoko, por aludi stokon de mensaj bildoj, fonton de pasioj kies enhavo eskapis el la konscio.

Ĉe psikoanalizo, nekonscio estas nekonata loko por la konscio, "la alia scenejo".

## Vidu ankaŭ
* Kutimo (psikologio)

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Psikoanalizo
Kategorio:Analiza psikologio
Kategorio:Psikoanaliza terminologio
Kategorio:Sigmund Freud
Elektra hejmilaro

[eta|220px|[Miksaparato, de la klaso de elektraj hejmiloj nome de blanka linio.]]
**Elektra hejmilo** estas aparato kiu povas esti mekanika, elektra aŭ elektronika, kiu ebligas realigi aŭ helpi kelkajn hejmajn taskojn kaj plibonigi la komforton de la hejmo. Ili ekzemple helpas prepari kaj kuiri manĝaĵojn kaj konservi ilin, utilas por la purigado kaj regulado de la temperaturo kaj malsekeco de la medio kaj de akvo. Oni konsideras elektraj hejmiloj ankaŭ aparatoj por komunikado kaj distrado kiel televidiloj kaj sonaparatoj. 

Por ke hejmo ne estu nur la muroj de domo kaj estu vere loĝebla loĝejo, oni bezonas havi meblojn, vestaĵojn kaj ilojn. Tiuj lastaj povas esti ĉu laboriloj, kiuj estus uzeblaj ankaŭ en laborejoj aŭ por specifaj taskoj (martelo, tenajlo, ktp.), ĉu elektraj aparatoj, kiel lampoj, fridujo, telefono, ktp., ĉu kuiriloj kaj manĝiloj, por specifa uzado en kuirejo kaj manĝoĉambro, ĉu pli diversaj iloj, kiel tondilo, ungotondilo, kombilo, balailo, siteloj, rubujo, horloĝo kaj preskaŭ senfina serio de aparatoj aŭ iloj.

## Vidu ankaŭ 
* Kirlaparato
* Mikroondilo
* Miksaparato

Kategorio:Hejmo
Kategorio:Iloj
Kategorio:Hejmo-maŝinoj
Tevfik Esenç

**Tevfik Esenç** (naskiĝinta en 1904 - mortinta la 7-an de oktobro, 1992) estis ĉerkesa ekzilito en Turkujo kaj la lasta konata parolanto de la ubiĥa lingvo.

Esenç estis vartita de siaj ubiĥparolantaj geavoj dum iom da tempo en la vilaĝo Hacı Osman en Turkujo, kaj li postenis unufoje kiel *muhtar* (urbestro) de tiu vilaĝo, antaŭ ol ricevi postenon en la civila servo de Istanbulo. Tie, li multe laboris kun la franca lingvosciencisto Georges Dumézil por helpli registri sian lingvon.

Benita per bonega memorpovo, kaj rapide ekkomprenante la celojn de Dumézil kaj aliaj lingvosciencistoj venintaj por viziti lin, li estis la ĉefa informfonto ne nur de la ubiĥa lingvo, sed ankaŭ de la mitologio, kulturo, kaj moroj de la ubiĥoj. Li parolis ne nur la ubiĥan, sed ankaŭ la hakuĉan dialekton de la adigea lingvo, tiel ebligante iom da kompara laboro inter tiuj du membroj de la Nord-orienta kaŭkaza lingvaro. Li estis ankaŭ fluparolanto de la turka. Li estis lingva puristo, kaj Dumézil konsideris lian lingvospecon la plej proksima afero al norma "literatura" ubiĥa lingvo, kiu tiam plu ekzistadis.

Esenç mortis en 1992, aĝe de 88 jaroj. Jen la teksto de la gravuraĵo, kiun li deziris havi sur sia tomboŝtono: *Jen la tombo de Tevfik Esenç. Li estis la lasta homo, kiu kapablis paroli la lingvon, kiun oni nomis la ubiĥa.*

## Eksteraj ligiloj 
* Ekzemplaj sondosieroj de la ubiĥa lingvo , el la Arĥivo Lacito
* Tevfik Esenç rakontanta la historion de la du vojaĝantoj kaj la fiŝo en la ubiĥa, ĉe YouTube

Esenç, Tevfik
Esenç, Tevfik
László Erős

**ERŐS László** (eroeŝ) estis rumanuja hungara ĵurnalisto naskita en Koloĵvaro la 31-an de majo 1913 kaj mortis la 25-a de junio 1998. Li estis edzo de Blanka Erős.

## Biografio 
László Erős finis la liceon en sia naskiĝurbo kaj li havigis diplomon pri juro en Universitato Reĝo Ferdinand la 1-a. Li komencis sian karieron ĉe la telegrafagentejo Orient-Radio (RADOR) (1933-40). Post la milito li laboris en redakcioj de ĵurnaloj Erdély *Tribuna*, ekde 1948 li estis redaktoro, poste sekretario de Egység (pli poste Új Út), de 1953 kunlaboranto de Falvak Dolgozó Népe, eksterpolitika rubrikredaktoro de Igazság (1953-68). 

## Volumo 
**Bélyeggyűjtők könyve* (KKK 1979).
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Acreúna

**Acreúna** estas brazila municipo de la subŝtato Gojaso. Laŭ IBGE, ĝi havis, en 2007, 18.553 loĝantojn.

## Geografio 
Ĝi situas je 153km de la ĉefurbo Goiânia.

## Historio 
La urbo estis konstruita ĉe la aŭtovojo BR-060 (kiu ligas Goiânia-n al brazila subŝtato Acre ). Ĝia nomo "Acreúna" (oni legas 'akreuna') estas pro la fakto, ke antaŭe la urbo apartenis al Paraúna, kaj per kunigo de "Acre" (de la nomo de subŝtato) kaj "úna" (finaĵo de Paraúna), oni kreis novan nomon al la urbo.

## Vidu ankaŭ 
Municipoj de Goiás

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Urbodomo (portugallingve)
* Komerca Gvidilo de Acreúna

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
István Pávai

**PÁVAI István** estas rumanuja hungara/hungara popolmuzik-esploristo, universitata instruisto naskita en Odorheiu Secuiesc la 10-an de decembro 1951.

## Premioj, distingoj 
* Martin György Alapítvány - distingita 1-a premio (Budapest, 1993)

## Biografio 
La mezlernejon István Pávai finis en Cristuru Secuiesc, li havigis diplomon de muzikinstruisto en Muzika Altlernejo Gheorghe Dima en Kluĵo (1976). Li estis muzika fakdirektisto ĉe la Domo de Popolkreaĵoj de Distrikto Harghita en Miercurea Ciuc (1976-80), poste inter 1980-84 la sama ĉe la Maros Művészegyüttes, ekde 1990 ĝia direktoro. Inter 1990-94 li estis muzika redaktoro de la hungara sekcio de radio Târgu Mureş. Li estis iniciatinto de la Csíkszeredai Régizene Fesztivál kaj ĝia muzika redaktisto ĝis 1980. En 1994 li translokiĝis Hungarujon. Tie li estis sekciestro de la budapeŝta Etnografia Muzeo. Li laboris ĉe la Domo de Tradicioj (ekde 1999), ĉe la Muzikscienca Instituto de MTA (ekde 1994). Li doktoriĝis en 2005 en Budapeŝto.

## Memstaraj volumoj 
* *Zene, vallás, identitás a moldvai magyar népéletben*, Kolozsvár, Kriza János Néprajzi Társaság, 2006;
* *Zene, vallás, identitás a moldvai magyar népéletben*, 2005;
* *Barozda 1976-2001*, Csíkszereda, Alutus, 2001;
* *Az erdélyi és a moldvai magyarság népi tánczenéje*, Budapest, Planétás, 1998.
* *Az erdélyi és a moldvai magyarság népi tánczenéje*, Budapest, Teleki László Alapítvány, 1993.

## Fonto 
* Retpaĝoj de muzikologo http://www.pavai.hu/,http://pavai.adatbank.transindex.ro/

Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj kolektistoj pri popolaj muzikoj
Surĉin

eta|dekstra|Surĉin situas en la mapo en la verda municipo
**Surĉin** (, slave **Surčin**) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en distrikto Beogrado, sed geografie en Srem (regiono). Ankoraŭ 1 urbo kaj 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 14290
* Poŝtkodo: 11180, 11271
* Telefonprefikso: 11
* Aŭtokodo: BG

## Situo 
Surĉin situas sur ebenaĵo, Sava (rivero) preterfluas 4 km-ojn, laŭ fervojo al Beogrado.

## Historio 
Surĉin estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, baldaŭe romianoj vivis tie, poste alvenis diversaj nomadaj triboj. Fine de la mezepoko la turkoj okupis la komunumon. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 2002 loĝis en 14292 da homoj, (serboj 12358 (87 %), ciganoj 702 (5 %), kroatoj 377 (3 %) kaj aliaj).

Kategorio:Urboj de Serbio
Ĉareto

La termino ***ĉareto*** havas la du jenajn signifojn:

**ĉareto** estas malgranda ĉaro, kiun homoj puŝas aŭ tiras, eventuale motore pelata, sed destinita al mallongaj transportoj,

aǔ

**ĉareto** estas la movebla parto de skribmaŝino, konsistanta ĉefe el kaŭĉuka cilindro, ĉirkaŭ kiu volviĝas la papero, kaj el la ĝin portanta ĉasio. Ankaŭ **ĉareto** estas parto de printilo, en kiun estas muntata kartoĉo aŭ printa kapeto.

## Vidu ankaŭ 
* Aĉetĉareto
* Ĉaretrevenigo
* Ĉaro

Kategorio:Komputila aparataro

Kategorio:Transportaj rimedoj
Blanka Erős

**ERŐS Blanka** (ereo:ŝ) estis rumanuja hungara ĵurnalistino, memuaristino naskita en Marosvásárhely la 3-an de novembro 1917.

## Biografio 
La mezlernejon Blanka Erős finis en Gheorgheni. Dum la dua mondmilito ŝi estis flegistino en Koloĵvaro. Oni deportis ŝin nacikoncetrejon. Ŝi studis unue kemion. Ekde 1949 ŝi estis adjunktino en la katedro de sociscienco en Universitato Bolyai, poste de 1954 ĉefredaktorino de Dolgozó Nő. Ŝi pensiuliĝis en 1973.

## Verkoj 
**Lányoknak – lányokról* (Kaleidoszkóp, 1976).
**Soha nem engedem el a kezed!* (Mémoires du camp de concentration d'Auschwitz), (kun László Erős, Nagyvárad, 1994, Literátor Könyvkiadó.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Ŝabac

eta|maldekstra|Ŝabac situas en la mapo en la markita municipareo.
eta|maldekstra|250ra|Ortodoksa preĝejo de Ŝabac.

**Ŝabac** (, slave **Šabac,** ) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en distrikto Maĉva. Ankoraŭ 51 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 55160
* Poŝtkodo: 15000
* Telefonprefikso: 15
* Aŭtokodo: SA

## Situo 
Ŝabac situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Sava (rivero), laŭ ĉefvojoj al Ruma (tra ponto), al Beogrado kaj al Drina. La ĉefurbo troviĝas 65&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1454 en formo *Zaslon*, apartenanta foje al Serbio, foje al Hungara reĝlando. La turkoj konstruis fortikaĵon en 1472, kiun Matiaso la 1-a vane sieĝis, sed post 4 jaroj okupis ĝin. En 1492 la turkoj ne sukcesis reakiri ĝin, nur en 1521. Inter 1718-1739 Ŝabac apartenis al Habsburga Imperio, poste denove al la Turka Imperio. En 1807 la serboj okupis la fortikaĵon, sedv en 1813 la turkoj denove venkis. En 1867 Serbio akiris la urbon. en 1883 tie oni eldonis la unuan serblingvan ĵurnalon. En 1914 en la proksimeco la serboj unuafoje venkis la Habsburgan Imperion, dume la urbo detruiĝis. En 1941 la germanoj okupis la urbon, fine en 1944 partizanoj liberigis la urbon. Dum la socialismo Ŝabac iĝis grava industria urbo. En 2002 loĝis en Ŝabac 55163 da homoj, (serboj 52351 (95 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* ortodoksa preĝejo

## Famuloj 
* Mileva Marić, edzino de Alberto Ejnŝtejno, studis tie.

Kategorio:Urboj de Serbio
Ferenc Székedi

**SZÉKEDI Ferenc** estas rumanuja hungara ĵurnalisto, redaktoro, tradukisto. Li naskiĝis en Nemestördemic (Hungarujo) je la 6-a de januaro 1945. Li estas eksedzo de ĵurnalistino Ágnes Kerekes, la patro de sociologo Levente Székedi kaj de filmkritikistino Eszter Boda Székedi.

## Biografio 
Ferenc Székedi finis la mezlernejon en Miercurea Ciuc (1962). En 1980 li finis la fakon pri ĵurnalismo en Bukareŝto. Ekde 1971 ĝis 1989 li estis redaktoro de Hargita, respektive Hargita Népe. Ekde 1990 li estis ĉefredaktoro de Csíki Lapok, ekde 1994 de Csíki TV, kunlaboranto de Romániai Magyar Szó. Inter 1991–1994 li estis prezidanto de RMDSZ de Baseno Ĉiko.

## Volumoj de publicistiko 
* *Hétköznapok, délibábok*. Szövegek 1990-1996, Csíkszereda, 1996;
* *A hold másik oldala*, 1999;
* *Zsögödből a világ*, 2001;
* *Antal Imre*, 2002;
* *A nagy erdélyi játszma*, 2007.
* *Fent a csúcson, lent a mélyben*, 2013.http://mek.oszk.hu/11400/11411/11411.htm

## Redaktaĵoj 
* *Hargita megye természetes gyógytényezői*., 1974;
* *50 éves a csíki jégkorong*, 1979.

## Tradukvolumoj 
* R. Guga: *A bolond és a virág*, 3 romanoj (kun László Kolozsvári Papp), postparolo, Bk., 1983;
* M. Nedelciu: *Módosító javaslat a birtoklás ösztönéhez*, elekt, Bk., 1986;
* B. Horasangian: *Magányos ló az autópályán*, elek., postparolo, Bk., 1989;
* *Látvány és gondolat*, antol., Bk., 1991.

## Fonto 
* Erdélyi magyar ki kicsoda. 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Nadalj

eta|dekstra|Nadalj situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|300px|Ortodoksa preĝejo de Nadalj
eta|dekstra|300px|Katolika preĝejo de Nadalj
eta|280px|Fervoja ponto tra kanalo en Nadalj
**Nadalj,** serbe **Надаљ,** hungare **Nádalja** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Srbobran. La nomo devenas el la hungara vorto hirudo.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 80 m
* Areo: 34 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 21216
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Nadalj situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo al Vrbas. Temerin troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el turka dokumento el 1590. En 1699 serboj alvenis. La Habsburgoj aranĝis limgardan zonon, al kiu ankaŭ tiu vilaĝo apartenis. En 1849 la hungara armeo bruldetruis la vilaĝon. En 1910 vivis en Nádalja 2719 homoj (1796 serboj, iom da germanoj kaj hungaroj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Zsablya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Nadalj 2202 homoj, (serboj 1794 (82 %), hungaroj 163 (7 %), ciganoj 82 (4 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa serba preĝejo de 1813
* romkatolika preĝejo

## Famuloj 
En la iama Nádalja naskiĝis hungaria serba arkitekto Momčilo Tapavica.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
József Erőss

**ERŐSS József** (ereo:ŝ) estis rumanuja hungara historiisto naskita en Csíkszereda la 26-an de oktobro 1868 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe la 7-an de novembro 1932.

## Biografio 
József Erőss studis en Csíksomlyó, li finis la teologion en Gyulafehérvár. Li havigis diplomon de instruisto en Koloĵvaro. Li estis mezlerneja instruisto en Gyulafehérvár, Csíksomlyó, Kézdivásárhely (1894-1929). Li verkis ankaŭ porjunularan teatraĵon pri Áron Gábor, kiu aperis en 1914 en Kézdivásárhely.

## Verkoj 
**Olaszországi útirajz* (1910); 
**A székelyek történelme* (1913); 
**Háromszék telepedési története*, (Sepsiszentgyörgy 1929).

Eross, J
Alfréd Erőss

**ERŐSS Alfréd** (ereo:ŝ) estis rumanuja hungara teologo, poeto, studverkisto, romia katolika episkopo naskita en Perestyén la 7-an de julio 1909 kaj mortinta en Turda la 11-an de julio 1950.

## Biografio 
Alfréd Erőss abiturientiĝis en Kézdivásárhely, li finis telogion en Gyulafehérvár kaj Romo. De 1938 li estis teologia profesoro, ano de Asocio Pázmány Péter. En 1941 li translokiĝis Koloĵvaron. Liajn studojn publikis la gazetoj Erdélyi Iskola, Hitel, pri Sándor Reményik en Termés (1943. Tél). Li estis sekrete ordinita episkopo en la komenco de 1949. Lia taglibro konservas la sorton de fuĝintaj teologoj el Koloĵvaro al Zirc inter 15-a de septembro 1944 kaj 23-a de aprilo 1945.

## Volumoj 
* *Az út*, poemoj, (Arad 1928);
* *Szent József kis zsolozsmás könyve* (Temesvár, 1929);
* *Egyház és élet*. Erdélyi kat. évkv. (összeáll., Kolozsvár, 1941);
* *A megváltás dogmája Scheeben teológiájában* (Kolozsvár, 1942);
* *Székelyek dicsérete*, poemoj (Kv. 1942);
* *Mítosz, vallás és irodalom* (Kolozsvár, 1943);
* *Az emberi személy problémája* (Bp. 1944)
* *Az egység útja és az ökumenikus mozgalom* (Kolozsvár, 1944);
* *Lelkipásztori néprajz* /Gloria, Kolozsvár, 1998.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Eross, A
Eross, A
Hotoguo

eta|250px|hotoguo
**Hotoguo** - ĉine 猴头菇, pinjine hóu tóu gū - estas {fungo, kies biologia nomo estas *Hericium erinaceum*. Ĝi estas uzata kiel drogherbo kaj tradicia plado de la ĉina kuirarto.

La fungo apartenas al la biologia filumo klabfungoj (latine *Basidiomycota*), subfilumo Agaricomycotina, klaso Agaricomycetes kaj subklaso Agaricomycetidae.

## Vidu ankaŭ 
* Anglaj malaltaĵaj fagaroj

Kategorio:Fungoj
Kategorio:Drogoj
Kategorio:Ĉina kuirarto
Despotovo

eta|dekstra|Situo de Despotovo en Serbio (en la verda municipo).
eta|dekstra|250px|Ortodoksa preĝejo de Despotovo

**Despotovo,** serbe **Деспотово,** germane **Despot-Sankt-Iwan,** hungare **Úrszentiván** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Baĉka Palanka.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 83–88 m
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2090
* Poŝtkodo: 21458
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Despotovo situas sur ebenaĵo. Vrbas troviĝas 19&nbsp;km, Novi Sad 46&nbsp;km for.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Despotovo 2096 da homoj, (serboj 1863 (89 %), slovakoj 46, kroatoj 43 po (2 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* Ortodoksa preĝejo de 1786

== Komunumoj *szentiván* (= Sankta Ivano) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ilona Varró

**VARRÓ Ilona** *Balog Anna* (la edzino de János Székely kaj la patrino de la skulptisto János Jenő Székely) estis rumanuja hungara verkistino naskita en Târgu Mureş la 6-an de novembro 1933 kaj mortinta samloke la 16-an de januaro 1993.

## Premio 
Premio de Verkista Ligo de Târgu Mureş, 1979.

## Biografio 
Ilona Varró abiturientiĝis en 1951 en sia naskiĝurbo kaj en 1955 ŝi havigis diplomon de instruisto pri hungara lingvo kaj literaturo en la Universitato Bolyai. Ŝi estis redaktorino de Dolgozó Nő, Utunk, ŝi laboris en libroeldonejo. Ekde 1958 ŝi estis senpostena. De 1961 ŝi instruis, de 1968 ŝi estis kunlaborantino de Új Élet.

## Verkoj 
* *Szolgálat*, rakontoj, Bk., 1966;
* *Változatok*, rakontoj, Bk., 1969;
* *A hollandi doboz*, rakontoj., Kvár, 1979.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Varro, I
Evaristo Páramos

eta|dekstra|250px|Evaristo Páramos
eta|Evaristo Páramos en 2016.
**Evaristo Páramos** (1960) estas hispana kantisto kaj verkisto.

Li naskiĝis en Tuy, Galegio (Hispanio) sed lia familio elmigris al Agurain (Eŭskio hispana).

Membro fondinta de la grupoj "La Polla Records" (La kaco memoreblaj) aŭ "L.P.R." aŭ "La polla" (La kaco) ĝis la jaro 2003 kaj "Gatillazo" (Lia kaco strikis), li ĉiam estis kaj estas la kantisto de la grupoj. Li ankaŭ partoprenis kun "The kagas" (Vi fekas) kaj "The meas" (Vi pisas)

Li skribis la libron "Por los hijos lo que sea" (ĉion pro la geidoj)

## Verkoj 
Diskoj kun "La polla records":
* *Salve* (Salveo)
* *Revolución* (Revolucio)
* *No somos nada* (Ni estas nenio)
* *Donde se habla* (Kie oni parolas)
* *Ellos dicen mierda* (ili diras merdon)
* *Los jubilados* (La emeritoj)
* *Negro* (Nigra)
* *Hoy es el futuro* (Hodiaŭ estas la estonteco)
* *Barman* (Bufedisto)
* *Bajo presión* (Bas-premo)
* *Carne pa la picadora* (Viando por la hak-maŝino)
* *La polla en tu recto* (La kaco ĉe via rektumo)
* *Toda la puta vida igual* (Tuta putina vivo egala)
* *Bocas* (Buŝego)
* *El último de la polla* (La lasta de la kaco)

Diskoj kun "Gatillazo":
* *Gatillazo* (Lia kaco strikis)
* *Dianas legales* (Celtabuloj leĝaj)
* *Sex pastels* - Ankoraŭ ne! (Tortoj seksaj)

Disko kun "The kagas":

* *Nuevos heroes del rock* (Novaj heroj de la roko)

Disko kun "The meas":

* *Buscándose la vida* (Vivteni sin)

Libro:
* *Por los hijos lo que sea* (ĉion pro la geidoj)

## Eksteraj ligiloj 
* http://gatillazo.com(http://gatillazo.com)  (hispane)

Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Papiruso de Rhind

La **Papiruso de Rhind** estas malnova egipta papiruso pri matematikaj temoj, kiujn oni nuntempe nomas algebro, geometrio, trigonometrio kaj frakcioj. Ĝi estas unu el la plej gravaj fontoj por niaj scioj pri la matematiko en antikva Egiptio.[eta|dekstra|300px|Parto de la malnovegipta [papiruso de Rhind]]

## Trovo 
La papiruso estis nomata laŭ la skoto Alexander Henry Rhind, kiu aĉetis ĝin en 1858 en Luksoro. Oni trovis la rulaĵon dum kontraŭleĝaj elfosadoj ĉe la Ramesseum.

## Detaloj 
La papiruso estas kopio kreita ĉirkaŭ la jaro -1650 de alia papiruso ĉirkaŭ 200 jarojn pli maljuna. La kopiisto, la skribisto Amoso (aŭ Ahmes), verkis ĝin en hierata skribo.

La papiruso de Rhind estas ĉ. 5,5 metrojn longa kaj ĉirkaŭ 32 centimetrojn larĝa. Sur ambaŭ flankoj troviĝas entute 87 (laŭ aliaj fontoj 84) taskoj kun ekzemplaraj solvoj. Triono de la papiruso rilatas al tabelo, kiu montras por ĉiuj malparaj nombroj *n* de 5 ĝis 101 la reprezenton de 2/*n* kiel sumo de unuopaj frakcioj.

## Alproksimiĝanta kalkulo de la nombro Pio 
maldekstra|eta|Bildo pri la alproksimiĝanta kalkulo de *π* laŭ Amoso.
En la 48-a tasko Amoso priskribas kiel kalkuli la areon de cirklo, kiu entenas en kvadrato de flanka longeco de 9 unuoj. Tiel li prezentas alproksimigon de π.

## Bibliografio 
* Dominic Olivastro: *Der Zugang zu allen dunklen Geheimnissen*. In:*Das chinesische Dreieck*; Droemersche Verlagsanstalt Th. Knaur Nachf., München 1995. ISBN 3-426-26546-X. S.43-72

Kategorio:Historio de matematiko
Kategorio:Manuskriptoj
Milito de Kalmar

La **Milito de Kalmar** (svede *Kalmarkriget*) de 1611 ĝis 1613 estas la nomo de armea konflikto inter la reĝlandoj Danio-Norvegio kaj Svedio. Formale temis pri la titolo "Reĝo de la Sameoj", kiun kaj postulis la reĝo Kristiano la 4-a de Danio-Norvegio kaj la reĝo Karolo la 9-a. Jam ekde la jaro 1607 pro tiu postulo la reĝo Karolo la 9-a en la norda provinco Finnmark enkasigis impostojn. Do fakte la kerno de la konflikto estis ekonomiaj interesoj, ĉar la komerco kun fiŝoj kaj feloj el la provinco Finnmark, pri kiu ambaŭ ŝtatoj postulis posedorajton, estis tre profitiga. La milito rigardeblas en la serio de Nordiaj Militoj, kies esenco estis la hegemonio en la teritorio de la Balta Maro – celo grava kaj por Kristiano la 4-a kaj por Karolo la 9-a.

Post Karolo la 9-a de Svedio malakceptis kunveni por ebla interkonsentiĝo, ambaŭ ŝtatoj deklaris militon unu al la alia. Post la morto de Karolo la 9-a dum oktobro 1611 la milito estis daŭrigita per la nur 17-jara nova reĝo Gustavo la 2-a Adolfo, kiu dum la postaj jardekoj dum la Tridekjara Milito en Mezeŭropo ankoraŭ ludis gravan rolon.

Dum majo 1612 la dania armeo konsistanta precipe el dungitaj germanaj soldatoj sukcesis konkeri la svedan fortikaĵon *Älvsborg* (dane *Elfsborg*) kaj per tio la solan aliron de Svedio al la mareto Kategato. Dum aŭgusto de la sama jaro konkeriĝis la sveda urbo Kalmar. Samjare la sveda armeo bruldetruis la tiutempe danian urbon *Væ* (svede *Vä*) en Skanio.

Pro la perado de Anglio kaj Nederlando dum januaro 1613 interkonsentiĝis la pripaca Traktato de Knäred. Svedio devis cedi la provincon Finnmark al Danio. Ĝi rericevis la urbon Kalmar, sed ĝis la jaro 1618 devis pagi grandan monsumon al la dana reĝo. Ĝis la finpago dum la jaro 1619 la fortikaĵo *Älvsborg* restis dana posedaĵo.

Kategorio:Nordiaj militoj
Kategorio:Militoj de Svedio
Kategorio:Militoj de Danio
Kategorio:Militoj de Norvegio
Kategorio:1611
Kategorio:1612
Kategorio:1613
Kalmar
Kategorio:17-a jarcento en Svedio
Kategorio:17-a jarcento en Danio
Kategorio:17-a jarcento en Norvegio
Ĉurug

eta|dekstra|Ĉurug situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|250ra|Parko de Ĉurog, kie situis la katolika preĝejo ĝis 1948
eta|dekstra|250ra|Ventomuelejo en Ĉurog

**Ĉurug,** serbe **Чуруг,** slave **Čurug,** hungare **Csurog** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Ĵabalj.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 8880
* Poŝtkodo: 21238
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Ĉurug situas sur ebenaĵo. Nadalj kaj Ĵabalj troviĝas po 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis en 1238 en formo Churlack. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En 1910 loĝis en Csurog 10&nbsp;196 da homoj, (6685 serboj, 2490 hungaroj, 228 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Zsablya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 1942 jugoslaviaj partizanoj suferigis la loĝantaron. Sekve la hungara armeo faris tutregionan razion, ĉi tie 800 da homoj estis murditaj. Hungario enkarcerigis estrojn de la raziuloj. En 1944 Jugoslavio reokupis la regionon, partizanoj alvenis la unua, kiuj venĝis la razion kaj murdis 3000 da homoj. La germanoj estis deportitaj. En 2002 loĝis en Ĉurug 8882 da homoj, (serboj 8200 (92 %), hungaroj 90 (1 %), ciganoj 284 kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* neuzita ventomuelejo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Banatska Topola

eta|dekstra|Banatska Topola situas en la mapo en la verda municipo
**Banatska Topola,** serbe **Банатска Топола,** hungare **Töröktopolya** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato en municipo de Kikinda.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1060
* Poŝtkodo: 23315
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Banatska Topola situas sur ebenaĵo. Kikinda troviĝas 18 km-ojn for.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la bronzepoko. Post la turka erao grafo Bogdán Karácsonyi (karAĉonji) aĉetis tiu ĉi marĉan lokon kaj post nuligo de marĉo li fondis vilaĝon, kies nomo estis Töröktopolya (török estas turka). Li venigis germanojn kaj hungarojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatska Topola 1066 da homoj, (serboj 570 (54 %), hungaroj 434 (41 %), germanoj 5 (0.5 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* Pilgrimloka Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Banatska Topola) de 1899

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Attila Erőss

**ERŐSS Attila** (eroe:ŝ) estas rumanuja hungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Cetatea de Baltă la 27-an de julio 1925.

## Biografio 
Attila Erőss finis la mezlernejon en Târgu Mureş la juron en Universitato Bolyai. Li estis ĵurnalisto en Târgu Mureş (1947-53), redaktoro de Igaz Szó (1953-54), poste tribunala juĝisto (1955-62), jurkonsilanto. Li publikis krimromanetojn en daŭrigoj *A bosszú*, Hargita, 1968; *A szürke ametiszt*, Vörös Zászló. 1968). Li verkis ankaŭ teatraĵon (*Zenélő kút* (kun konsiloj reĝisoraj de Géza Gergely, Művelődés 1972/7).

## Verkoj 
* *Versek a fiókból*, poemoj., Mvh., 1993;
* *Ötórai tea*, noveloj, Mvh., 1994;
* *Elsodort fellegek*, romano, Mvh., 1995;
* *Nincs kegyelem*, romano, Mvh., 1995;
* *Gondolatok a sajtóról*. 200 éves az erdélyi magyar újságírás, (artikoloj pri la ĵurnalismo en Transilvanujo, Mvh., 1996.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Rakvere

**Rakvere** (historie ankaŭ germane *Wesenberg* [prononco *"**Vezn**berk"*]) estas urbo en la nordo de Estonio. Ĝi ekestis ĉirkaŭ mezepoka fortikaĵo kun la nomo "Wesenberg", kiu apartenis unue al la reĝlando Danio kaj poste al la germanalingva ekspansiema armea Ordeno de germanaj kavaliroj. Nun ĝi estas la administra centro de la estonia distrikto Lääne-Viru.

eta|maldekstra|220ra|

__NOTOC__

## Historio 
Rakvere unuafoje skribe menciiĝis dum la 13-a jarcento. Dum la jaro 1302 ĝi ekhavis urbajn rajtojn laŭ la modelo de Lubeko. Dum la jaro 1346 la urbo iĝis posedaĵo de la Ordeno de germanaj kavaliroj, ĉar la reĝlando Danio vendis sian tutan posedaĵon en Livonio al la ordeno.

### Partneraj urboj 
* 20ra Nurmo en Finnlando (ekde 1990)
* 20ra Lappeenranta en Finnlando (ekde 1994)
* 20ra Lapua en Finnlando (ekde 1995)
* 20ra Senaki en Kartvelio (ekde 1996)
* 20ra Lütjenburg en Germanio (ekde 1999)
* 20ra Sigtuna en Svedio

eta|220ra|

## Vidindaĵoj 
Inter la historiaj konstruaĵoj de la urbo aparte vidindas la mezepoka fortikaĵo "Wesenberg" kaj preĝejo el la 14-a jarcento. Krome la urbo nordokcidente limas al la Nacia Parko Lahemaa, natura heredaĵo de pli ol 34 hektaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la urbo
* priskribo kaj bildoj de la urbo (paĝoj germanaj)

Kategorio:Urboj de Estonio
Kucura

eta|dekstra|Kucura situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|300px|Grekokatolika preĝejo en Kucura
eta|dekstra|300px|Ortodoksa preĝejo en Kucura

**Kucura,** serbe **Куцура,** hungare **Kucora** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo de Vrbas (urbo).

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 4660
* Poŝtkodo: 21466
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Kucura situas sur ebenaĵo.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En Kucura la rutenoj vivis kaj vivas en majoritato. La paroĥo fondiĝis en 1815. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la komunumo apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj. En 2002 vivis en Kucura 4.663 da homoj, (rutenoj 2.200 (47 %), serboj 1.808 (39 %), hungaroj 352 (8 %) kaj aliaj.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo
* katolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj
* ortodoksa preĝejo
eta|maldekstra|260px|Katolika preĝejo en Kucura

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio