open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peter Wessel Zapffe

**Peter Wessel ZAPFFE** (naskiĝis la 18-an de decembro 1899, mortis la 12-an de oktobro 1990) estis norvega filozofo kaj aŭtoro, plejparte konata hodiaŭ pro ties pesimismo kaj ekzistadismo, kiujn li akiris sub la influo de Arthur Schopenhauer kaj Nietzsche.

Lia filozofia ĉefideo estis ke homa ekzisteco estas paradokso, ĉar intelektaj kapablecoj havataj ekskluzive de homoj (ekzemple komprenado, memscio, ktp.) ne konformiĝas al la naturplano. Do la homa menso preterdisvolviĝis; la deziro scii la signifon de vivo kaj morto ne povas esti plenumita. Laŭ Zapffe, sekve ekestiĝas tragedio de antinaskismo: homoj penadas kiel plej eble ne esti homoj, por eskapi la nesolveblan problemon.

La plej fama verko de Zapffe estas "La fina mesio" (*Den sidste Messias*).

Zappfe edziĝis dufoje. Li, agante laŭ liaj filozofioj, neniam patriĝis, konsiderante homnaskon kiel evitindaĵon.

## Citaĵoj 
Kategorio:Norvegaj filozofoj
Kategorio:Norvegaj verkistoj
Kategorio:Metafizikistoj
Kategorio:Kontraŭnaskistoj
Kategorio:Ekzistadistoj
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
M. DuMont Schauberg

**M. DuMont Schauberg**, ofte simple nur nomata **DuMont**, estas unu el la plej tradiciaj kaj renomaj germanlingvaj libroeldonejoj. Ĝi fondiĝis en 1620 kaj havas sian centran oficejon en Kolonjo. Unu el la prapatroj meze de la 19-a jarcento estis la eldonisto Joseph DuMont. Krom literaturon kaj altformatajn artan librojn de la nuna libroeldona branĉo *DuMont Buchverlag*, la konzerno produktas plurajn gazetojn, inter kiuj plej gravas la taggazetoj *Kölner Stadt-Anzeiger, Berliner Zeitung, Frankfurter Rundschau, General-Anzeiger* (Bonno), *Hamburger Morgenpost, Express, Berliner Kurier* kaj *Mitteldeutsche Zeitung*. Aldone ĝi vivtenas informajn retejojn, kaj partoprenas en pluraj regionaj radiofoniaj kaj televidaj kanaloj.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la libroeldona branĉo kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoiroj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

eta|maldekstra|la konzerna centralo *Neven-DuMont-Haus* en la kolonja urboparto *Niehl*

Kategorio:Libroeldonejoj
Kategorio:Germanaj eldonejoj
Kategorio:Kolonjo
Knesebeck

**Knesebeck** - germane *Knesebeck Verlag* - estas germanlingva libroeldonejo. Ĝi fondiĝis en 1987 kaj havas sian centran oficejon en Munkeno. La eldonejo specialiĝis je grandformataj libroj de fotaĵoj, sed ankaŭ publikigas aliajn librojn pri arto, ekzemple pri moderna muziko, kaj altkvalitajn kuirlibrojn. Inter la fotistoj kies verkaĵoj por la teritorio de Germanlingvio eldonatas en la firmao, estas ekzemple la franca filmproduktisto kaj naturfotisto Jacques Perrin, la same francia fotisto Yann Arthus-Bertrand kaj la germana verkisto Karlheinz Deschner.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoiroj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

Kategorio:Libroeldonejoj
Kategorio:Germanaj eldonejoj
Kategorio:Munkeno
Mézières FR

**Mézières** estas komunumo en la distrikto Glano en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1018 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Mézières etendiĝas sudoriente de la urbo Romont sur la molasaj montetoj de la Friburga Mezlando inter la riveroj Glano en okcidento kaj Neirigue en oriento. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Mézières, Berlens, L'Essinge, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,93 km², de kiuj 13,8 % estas kovritaj de arbaro, 79,3% servas por agrikulturo kaj 6,8% por setlado.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 156 de Vaulruz al Romont. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 troviĝas proksimume 12 kilometrojn sude apud Vaulruz. La stacidomo de la trajnlinio de Romont al Bulle, kiu kondukas tra la komunuma teritorio ne plu servas por persona transporto. La konekto al la publika transportreto funkcias pere de buslinioj de la entrepreno Transporto Publika Friburga de Romont al Palézieux kaj de Romont al Bulle.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Mézières datiĝas el la jaro 1179 kiel *Maseriis*. Sur la teritorio de Mézières estis trovitaj restaĵoj de romia vilao. Dum mezepoko Mézières estis senjurojo sub la regado de la Grafoj de Savojo. Post la konero fare de Berno kaj la koncedo al Friburgo en la jaro 1536 ĝi estis atribuita al la Voktejo Romont, kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 1848 surbaze de la nova kantona konstitucio de Friburgo estis atribuita la la Distrikto Glano.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2004 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Berlens estis integrita al la komunumo Mézières. Berlens menciiĝis dokumente la unuan fojon en la jaro 1157 kiel *Berlens*. Ĝia malnova germanlingva nomo estis *Berlingen*.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Mézières

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Mézières

## Bildoj 

Dosiero:Meziereseglise.jpg|Preĝejo Sankt-Petro en Mézières
Dosiero:Château de Mézières Oct 2010.jpg|Kastelo de Mézières
Ernő Mezei

**Ernő MEZEI** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mezei Ernő** estis hungara ĵurnalisto, politikisto, membro de Societo Petőfi.

Ernő Mezei naskiĝis la  1851 en Sátoraljaújhely. Li mortis la  1932 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ernő Mezei devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto. En 1871 li eklaboris en gazeto *Ellenőr*, poste en similaj aliaj gazetoj, kie li verkis politikajn artikolojn. En 1881 li elektiĝis deputito parlamenta por Miskolc, sed li verkis ankaŭ poemojn al Vasárnapi Újság.

## Verkaro (elekto) 
* *Tisza Kálmán a miniszterelnök* (Kálmán Tisza, la prezidento) 1875
* *A polgári házasság* (La burĝa geedziĝi) 1876
* *Bolyongások az olasz ég alatt* (Vagabondado sub ĉielo de Italio) 1877
* *Tisza Kálmán 1877-ben* (Kálmán Tisza en 1877) 1877
* parlamentaj paroladoj

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Karl Kautsky

**Karl Johann KAUTSKY**, esperantigita **Karlo Kaŭcko** (naskiĝis la 16-an de oktobro 1854 en Prago, mortis la 17-an de oktobro 1938 en Amsterdamo)  estis ĉeĥa  filozofo kaj politikisto de parte aŭstra-germana etneco. Lia patrino Minna (naskonomo Jaich) estis aŭstra aktorino kaj verkistino, lia patro Jan Kautsky ĉeĥa teatra pentristo.

Li studis en Akademisches Gymnasium en Vieno.

Kautsky forte kontraŭis la etnan diskriminacion en la habsburga regno. En Germanio li aktivis en la socialdemokrata movado. Post la unua mondmilito kaj la Novembra Revolucio li estis vicsekretario de la ministerio pri eksteraj aferoj kaj estro de la "sociiga komisiono" *(Sozialisierungskommission)*. Li estis amiko de Roza Luksemburg.

Pro la germana naziismo li elmigris al Nederlando, kie li mortis en 1938.

## Detaloj 
Lia nomo aperas (en la formo *kaŭcki*) en la esperanta kanto *Hamburgen*.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj filozofoj
Kategorio:Ĉeĥaj politikistoj
7059 Van Dokkum

'*7059 Van *Dokkum'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en Kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la nederlanda astronomo *Pieter van Dokkum'', kiu studis la evoluon de la galaksioj dum kosmaj tempo. Iama prezentisto en cirko kaj vendisto de malnovaj aŭtomobiloj, tiu profesoro ĉe la Universitato Yale estas ofte trovata en marĉo kun akvo ĝis la genuoj, fotante libelojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Izidor Milkó

**Izidor MILKÓ,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Milkó Izidor** estis hungara ĵurnalisto, advokato, membro de Societo Petőfi.

Izidor Milko naskiĝis kiel *Baedeker Izidor* la  1855 en tiam hungara urbo Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio). Li mortis la  1932 en Subotica.

## Biografio 
Izidor Milko frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, universitaton en Budapeŝto inter 1872-1884. Ekde la 1870-aj jaroj li verkadis al diversaj gazetoj. Baldaŭe li malsaniĝis, precipe en eksterlando oni kuracis lin. Post la resaniĝo li laboris kaj partoprenis en kultura vivo en sia naskiĝurbo. Li iniciatis societon por Balatono kaj fondon de biblioteko kun disvastigo de libroj. Dum verkado li uzis pseŭdonimojn *Fecske*, *Flaneur* kaj *M. L*.
 
## Verkaro (elekto) 
**Mindenütt és sehol* (Ĉie kaj nenie) 1880 - ĵurnalaĵoj 
**Divatok* (Nodoj) 1883 - novelaro  
**Egy karrier története* (Historio de kariero) 1896 - novelaro  
**A miniszter barátja* (Amiko de la ministro) 1924 gajaj historioj 
**Írók és könyvek* (Verkistoj kaj libroj) 1924 - novelaro  
**Ketten* (Duope) 1928 - skeĉoj

## Fontoj 
*Hungarlingva Vikipedio
*biografio hungare

 
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Pál Móricz

**Pál MÓRICZ** [mOric], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Móricz Pál** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, redaktoro, membro de Societo Petőfi.

Pál Móricz naskiĝis la  1870 en Hajdúnánás. Li mortis la  1936 en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Móricz frekventis lernejojn en sia naskiĝloko, poste en Debrecen. Li eklaboris kiel ĵurnalisto en Szeged kaj Arad. Ekde 1907 li vivis en Budapeŝto, kie li apartenis al staboj de gazeto *Egyetértés,* *Magyarság* kaj *Hazánk*. Li ofte verkados pri Hortobágy kaj pri la hajdukaj urboj.

## Verkaro (elekto) 
* *A magyar föld urai* (Sinjoroj de la hungara tero) 1898 - romano
* *Szabad hajdúk* (Liberaj hajdukoj) 1900 - noveloj
* *A falusi zsidók* (La vilaĝaj judoj) 1906 - noveloj
* *Zúg a nádas* (Bruas la kanejo) 1909 - romano
* *A fergetegből* 1917 - noveloj
* *Hortobágyi legendák* (Legendoj pri Hortobágy) 1928 - noveloj

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* mallonga biografio
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
László Névy

**László NÉVY** [lAslO nEvi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Névy László** estis hungara  pastro, instruisto, profesoro, esteto, fondinta membro de Societo Petőfi.

László Névy naskiĝis kiel *Neff László* la  1841 en Középiszkáz. Li mortis la  1902 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Névy frekventis lernejojn en Pápa, Veszprém (urbo), Győr, Pannonhalma, Csorna. Kiel pastro li ekinstruis en gimnazio de Szombathely en 1861. Post jardeko li plulernis en universitato de Pest (urbo) kaj samloke li instruis sen esti pastro. En 1896 li elektiĝis lerneja direktoro kaj verkis helpilojn por lernolibroj.

Li komencis poemadi jam en 1859. Kelkaj liaj baldaŭaj verkoj estis premiitaj de Societo Kisfaludy, tamen nepre menciindaj liaj studoj pri edukado.

## Verkaro (elekto) 
* *Az írásművek elmélete* (Teorio de verkoj) 1870 - manlibro 9-foje eldonita  
* *A tragédia elmélete* (Teorio de la tragedio) 1871 - premiita studo 
* *A komédia elmélete* (Teorio de la komedio) 1872  - premiita studo  
* *A magyar nemzeti irodalom történetének vázlata* (Skizo de historio de la hungara nacia literaturo) 1872 kvinfoje eldonita
* *Esztétikai dolgozatok* (Estetikaĵoj) 1873 - kolektaĵo 
* diversaj lernolibroj

## Fontoj 
*Hungarlingva Vikipedio
*biografio hungare

Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj estetikistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Alfred Hugenberg

**Alfred Ernst Christian Alexander HUGENBERG** ( en Hanovro;  en Kükenbruch) estis germana armila kaj media industriisto, politikisto (partio DNVP) kaj ministro pri ekonomio, agrokulturo kaj nutrado en la kabineto de Hitlero. Li estas bone konata kiel burĝa prosperiganto de la nazioj. Pere de sia *Hugenberg-organizaĵo* (t.e. gravega organizaĵo kontrolanta pli ol duonon de la tiutempa germana gazetaro), Hugenberg kapablis sukcese helpi al la nazioj enkondukante nazian kaj antisemitan propagandon.eta|dekstra|Alfred Hugenberg
## Vivo 
Naskiĝis Alfred Hugenberg la 19-an de junio 1865 kiel filo de politikisto kaj burĝino. Inter 1883 kaj 1888, Hugenberg studis juron ĉe la universitatoj de Göttingen, Heidelberg kaj Berlino. Fine de sia jura studo, li promociiĝis pri nacia ekonomio kaj eniris memvole en la militservon por unu jaro. En 1891 li fondis la *Tutgermanan Asocion* (origine germane: *Gesamtdeutscher Verband*). Ĝis 1918, kiam finiĝis la Unua Mondmilito, Hugenberg aktivis en multaj diversaj institucioj kaj organizaĵoj, i.a. la *Raiffeisengenossenschaften*, la prusa ministerio pri financoj kaj la *Friedrich Krupp AG*, t.e. grava firmao pri la produktado de armiloj kaj militomaŝinoj subtenante la germanan ŝtaton en la mondmilito. En 1919 Hugenberg reprezentis en la Vajmara Nacia Asembleo la dekstran partion DNVP, al kiu li estis aniĝinta unu jaron antaŭe, kaj ekde 1920 li estis ano de la germana parlamento. Pro sia aneco al la DNVP, li perdis sian ekonomian kaj  ekde 1933, kiam NSDAP gajnis la baloton, sed ĉar li estis dekstrulo kaj naciisto, la hitlera reĝimo ne planis malaperigi lin, post kiam li estis ministro en la hitlera kabineto. Post la Dua Mondmilito, Hugenberg estis kaptita de la britoj pro lia kooperado kun la hitlera reĝimo, sed post kelkaj jaroj oni reduktis lian punon pro lia alta aĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Vajmara Respubliko
* NSDAP

## Referencoj 
Kategorio:Germanoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Naziaj politikistoj
(7025) 1993 QA

**(7025) 1993 QA** estas tre malgranda apolona asteroido, marsrenkonta kaj terrenkonta, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Arizono, Usono), en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

Ĝi estas foje klasifikata ankaŭ kiel amora asteroido ; ĝi tanĝas, sed ne trairas la Teran orbiton.

* La , ĝi pasis al 0,06872 AU (10,2807 milionoj da km) de Tero.
* La , ĝi pasos al 0,06276 AU (9,3883 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
7066 Neso

**7066 Neso** estas mezgranda, malhela asteroido de la klaso de la Centaŭroj, korpoj de la ekstera regiono de la Sunsistemo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo David L. Rabinowitz elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

Ĝi estas la tria Centaŭro malkovrita post 2060 Ĥirono kaj 5145 Folo. Ĝi ŝuldas sian nomon al la centaŭro Neso (greke *Νέσσος*) de la helena mitologio. Tiu nomo estis proponita de astrologoj, kaj konsentita de IAU.

## Orbito 
Ĝia perihelio situiĝas inter la orbitoj de Saturno kaj Urano kaj ĝia aphelio estas trans la orbito de Neptuno, en la Kujper-zono. Ĝia orbito estas malstabila pro la influo de la gasgigantoj. Neso estas tel dirita "SE Objekto" ĉas Saturno regas ĝian perihelion kaj la zono de Edgeworth–Kuiper regas ĝian aphelion. 50 ciferecaj simuloj de ĝia orbito montras, ke Neso ne pasos pli proksime ol 1 astronomia unuo (150 milionoj da km) je planedo dum almenaŭ 20&nbsp; 000 jaroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (7066) Nessus, el la datumbazo de AstDyS-2

Kategorio:Centaŭroj (asteroidoj)
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Arena (eldonejo)

**Arena** - germane *Arena Verlag* - estas germanlingva libroeldonejo de porinfana literaturo. Ĝi fondiĝis en 1949 fare de *Walter Popp* kaj havas sian centran oficejon en Würzburg. Inter la aŭtoroj, kies verkoj germanlingve publikiĝas en la eldonejo, estas la germano Knister (aŭtoro de libroj pri la infana sorĉistino Lili) kaj la svedlingva finnlandanino Tove Jansson (aŭtorino de libroj pri la fikcia universo de mumintroloj), *Jo Pestum* (aŭtoro de porinfanaj krimromanoj) kaj *Willi Fährmann* (kies romano *Der lange Weg des Lukas B.* en 1981 ricevis la germanan junularan literaturan premion). Ekde la jaro 2006 la eldonejo ankaŭ produktas porinfanajn sondramojn.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoiroj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

Kategorio:Libroeldonejoj
Kategorio:Germanaj eldonejoj
7026 Gabrielasilang

'*7026 *Gabrielasilang''''' estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la filipina revoluciulino María Josefa Gabriela Cariño Silang (1731–1763), gvidintino de la lukto por la sendependeco de Filipinoj disde Hispanio. Statuo en ŝia honoro en Manilo montras ŝin sur baŭmanta ĉevalo, svingante bolo-tranĉilon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
7052 Octaviabutler

'*7052 *Octaviabutler''''' estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego en Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la afrik-usona verkistino Octavia E. Butler (1947–2006). Ŝia laboro gajnis multenombrajn premiojn Hugo kaj Nebulozo kaj estas laŭdata pro ŝia penetrema socia kritikismo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
7061 Pieri

'*7061 *Pieri'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego en Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *David C. Pieri*, sciencisto de la estraro de la dividaĵo pri Tera kaj Kosma Sciencoj de la *Jet Propulsion Laboratory'' de 1979. Li esploras pri vulkanologio, rivera geomorfio kaj planeda geologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
David Lively

**David Lively** (n. la 23-an de aŭgusto, 1949) estas usondevena francia pianisto de klasika muziko. Lia kariero komencis, kiam li ludis la Piankonĉerton de Ĥaĉaturjan kun la Simfonia Orkestro de Sankta Luiso. Li estis studento de Claudio Arrau. Li lernadis ĉe la Ecole Normale de Musique de Paris, kie li nuntempe instruas.

## Sonregistraĵoj 
* Joseph Marx: The Piano Concertos, ASV
* Philippe Boesmans : Tunes, Cypres Records
* Aaron Copland : Piano Variations, Etcetera
* Johannes Brahms : Brahms;Sonata F Minor, Discover
* Sergej Raĥmaninov : Piano concertos 2 & 3, Discover
* Johann Sebastian Bach : L'art de la Fugue, Bnl
* Gabriel Fauré : Nocturnes, Etcetera
* Wilhelm Furtwängler : Piano Concerto in B minor, Marco Polo Records
* Franz Liszt : Piano Concerto No. 1 & Hungarian Fantasy Discover

## Referencoj 
Kategorio:Francaj klasikaj pianistoj
Kategorio:Usonaj klasikaj pianistoj
Harmonia (mitologio)

**Harmonia**, (helene *Ἁρμονία*, latine *Harmonia*) estis en la helena mitologio filino de la milita dio Areso kaj de la diino de amo Afrodito, edzino de la unua teba reĝo Kadmo.[eta|235ra|dekstra|Statuo de Harmonio en ĝardenoj [Old Economy Village, Pensilvanio]]Ŝi longe vivis feliĉe, sed ne estis al ŝi de la sorto permesita en maljuneco ĝui siajn infanojn. Ŝi perdis du siajn filinojn, Semela kaj Inoa, kiujn pereigis al ŝi diino Hero kaj pli malfrue ankoraŭ nepon Aktaiono, kiu fariĝis ofero de kolero de la diino Artemiso.
Pro funebro Harmonia kun sia edzo forlasis Tebon kaj foriris en Ilirion. Foje Kadmo cerbumis pro kio ili estas punataj de dioj kaj rememoris, ke dum fondado de Tebo li mortigis de la dio Areso la sanktan serpenton, kiu disŝiris liajn kunulojn. Li ekĝemis, ke estus pli bone se li mem estu serpento, ol tiel suferi. Kiam li tiujn vortojn diris, lia korpo plilongiĝis, liaj kruroj kunkreskis kaj pli frue ol venis Harmonia, li estis transformita en serpenton. Malfeliĉa Harmonia ekkriis, ke estus pli ĝuste se la dioj transformu en serpenton ŝin mem. En tiu momento ankaŭ ŝia deziro estis plenumita.

## Rebrilo en arto 
Geedziĝo de Kadmo kaj Harmonia estas temo de opero de Jean-Baptiste Lully *Kadmo kaj Harmonia* el la jaro 1673. Tiu ĉi verko estas konsiderata la unua franca opero.

## Vidu ankaŭ 
* 40 Harmonia

Kategorio:Dioj de la helena mitologio
7087 Lewotsky

'*7087 *Lewotsky'''* estas hungaria asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin (de Kenneth J. Lawrence laŭ iaj fontoj) elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego en Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la familio *Lewotsky'', precipe Kristin kaj Gretchen, amikinoj de la malkovrintino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de Kenneth J. Lawrence
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Michael Bolton

**Michael Bolton**, naskiĝis kiel *Michael Bolotin* (New Haven (Konektikuto), la 26-an de februaro 1953) estas usona aktoro, verkisto kaj kantisto, ĉefe konata pro liaj rok-baladoj kaj tenor-voĉo.

Ĝis nun vendiĝis 53 milionoj da albumoj de li tutmonde. Li gajnis diversajn premiojn inter kiuj American Music Award kaj Grammy Award. Li ankaŭ kantis duetojn kun la germana kantistino Helene Fischer. Krom tio li faris muzikvideon en 2001 kun The Lonely Island kiu fariĝis interreta furorkanto kaj estas spektita, en unu monato, pli ol 20 milionfoje je YouTube. Li ankaŭ kantis version de la konata kristnaskkanto Santa Claus Is Coming To Town.

## Filmaro 
### Kiel aktoro 
* *Dune* (1984)
* *Meet Wally Sparks* (1997)
* *Snow Dogs* 2002
* *The Onion Movie* (2008)
* *Two and a Half Men* (2012)

### Kiel produktoro 
* *Offside* (kurtfilmo) (2001)
* *Good Advice* (ĉeffilmo) (2001)
* *Terror at Home: Domestic Violence in America* (TV) (2005)
* *The Other Side of the Tracks* (ĉeffilmo) (2008)

## Diskaro 
* Michael Bolotin (1975)
* Everyday of My Life (1976)
* Michael Bolton (1983)
* Everybody's Crazy (1985)
* The Hunger (1987)
* Soul Provider (1989)
* Time, Love & Tenderness (1991)
* Timeless: The Classics (1992)
* The One Thing (1993)
* This Is the Time: The Christmas Album (1996)
* All That Matters (1997)
* My Secret Passion (1998)
* Timeless: The Classics Vol. 2 (1999)
* Only a Woman Like You (2002)
* Vintage (2003)
* 'Til the End of Forever (2005)
* Bolton Swings Sinatra (2006)
* One World One Love (2009)
* Gems: The Duets Collection / Duette (2011)
* Ain't No Mountain High Enough–Tribute to Hitsville (2013)
* Songs of Cinema (2017)
* A Symphony of Hits (2019)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Michael Bolton

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Rokkantistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Kinproduktoroj
Walvis Bay

**Walvis Bay** (,  aŭ , ĉio signife "Balena Golfo") estas urbo en Namibio kaj la nomo de la golfo ĉe kiu ĝi kuŝas. La urbo havas 85,000 loĝantojn kaj enhavas 29&nbsp;km² de tera areo.

La golfo estis haveno por marŝipoj pro sia natura profundakva kajo, protektata de la terlango nome Pelican Point aŭ Pelikana Pinto, kaj estas la ununura natura haveno laŭlonge de la marbordo de la lando. Ĝi estas riĉa en planktono kaj marvivo, kaj pro tio tiuj akvoj allogis grandajn nombrojn de balenoj kio siavice allogis balenkaptistojn kaj fiŝkaptaj ŝipoj kaj de tie la nederlanda nomo Walvisch Baye kaj la angla Whale Bay. Ĝi iĝis eventual Walfish Bay, poste Walvish Bay, kaj laste Walvis Bay. Ĝi estis menciata ankaŭ kiel Walwich Bay aŭ Walwisch Bay.

Sukcedo de koloniistoj disvolvigis la lokon kaj la resursojn de tiu strategia havenurbo. La havena valoro rilate al la marvojo ĉirkaŭ la Kabo de Bona Espero kaptis la atenton de la mondaj povoj ekde ties malkovro. Tio klarigas la komplikan politikan statuson de Walvis Bay dum la jaroj.

La urbo situas ĝuste norde de la Tropiko de Kaprikorno ĉe la delto de la rivero Kuiseb kaj ĉe la fino de la fervojo TransNamib al Windhoek, kaj ĉe la ŝoseo B2.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Silverman, Melinda: the Atlantic and the Namib. An Environmental History of Walvis Bay* , NWG, Windhoek 2004 – Namibiana Buchdepot
* de Beer, Charles: Marine Life* , @tidude Graphix, Swakopmund o.J. – Namibiana Buchdepot
* Heemstra, Phillip; Smith, Margaret M.: Sea Fishes*, Struik Publishers, Cape Town 2003
* Bridgeford, P. and M.: Cross* , Walvis Bay 2002 – Namibiana Buchdepot
* Vogt, Andreas: Monuments in Namibia*, Gamsberg Macmillan, Windhoek 2004 – Namibiana Buchdepot

## Vidu ankaŭ 
* Balenkaptado

## Eksteraj ligiloj 
* Images from Walvis Bay 
* Activities from Walvis Bay
* Walvisbay Port Information
* Walvis Bay City Council
* De Duine Secondary School - Walvis Bay 
* Walvis Bay Private High School 
* Walvis Bay Airport Information 
* Transfer of Walvis Bay To Namibia Act, 1993 

* MSN Map

Kategorio:Urboj de Namibio
Kategorio:Geografio de Namibio
Kategorio:Suda Afriko
Kategorio:Havenurboj de Afriko
Mogode

**Mogode** estas urbo kaj municipo de Kameruno. Ĝi situantas en plej norda areo de la lando.

Estas samnoma komunumo en Burkino.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo, veteroj, distancoj
* Site de la primature - Élections municipales 2002 
* Contrôle de gestion et performance des services publics communaux des villes camerounaises  - Tezo de Donation Avele, Université Montesquieu Bordeaux IV
* Charles Nanga, *La réforme de l’administration territoriale au Cameroun à la lumière de la loi constitutionnelle n° 96/06 du 18 janvier 1996 *, Mémoire ENA.

Kategorio:Geografio de Kameruno
Tove Jansson

**Tove Marika JANSSON**   (naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1914, mortis la 27-an de junio 2001) estis svedlingva finnlanda verkistino, pentristino, ilustristino kaj aŭtoro de bildstrioj. Ŝi estas plej konata kiel la aŭtoro de la libroj pri la fikciaj personaĵoj de mumintroloj. En 1966 ŝi ricevis la premion Hans Christian Andersen pri elstara porinfana literaturo. Jansson estis ambaŭseksema. Tial ŝi metis en siaj rakontoj pri mumintroloj figurojn, kiuj "rompis" tradiciojn: ekzemple hemuloj, kiuj estas viroj, kiuj uzas virinajn vestojn kaj filifjonkan, kiu havas tri etajn infanojn sed ne edzon.

La Mumin-libroj iĝis do popularaj, ke ŝia alia verkaro restis en ombro de Muminoj. Baldaŭ post ŝia morto oni memorigis, ke ŝi skribis ankaŭ alian, kaj tio memorigo pliigis multe popularecon de poradoltaj verkoj de Jansson.

## En Esperanto aperis 
maldekstra|eta|150ra
* *Muminvalo* (1984/1993), en traduko de Eckhard Bick
* *Kometo en Muminvalo* (2022), en traduko de Sten Johansson
* *Ĉapelo de la sorĉisto* (2023), en traduko de Sten Johansson
* *Memoroj de Muminpatro* (2024), en traduko de Sten Johansson
* *Somermeza dramo* (2024), en traduko de Sten Johansson
* *Vintro en Muminvalo* (2024), en traduko de Sten Johansson
* *La patro kaj la maro* (2024), en traduko de Sten Johansson

**Malfrue novembre* (2024), en traduko de Sten Johansson

## Vidu ankaŭ 
* Hemulo
* Stinky
* Snusmumrik

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri Jansson, far Sten Johansson en la Ondo de Esperanto

## Referencoj 
Kategorio:Mumin
Kategorio:Finnaj verkistoj
Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
Kategorio:Svedlingvaj finnlandanoj
Kategorio:Verkistoj de bildstrioj
Kategorio:Finnaj porinfanaj kaj porjunulaj verkistoj
Hatje Cantz

**Hatje Cantz** - germane *Hatje Cantz Verlag* - estas germanlingva libroeldonejo. Ĝi fondiĝis en 1947 je la nomo *Verlag Gerd Hatje* kaj havas sian centran oficejon en Ostfildern apud Stutgarto.

La eldonisto *Gerd Hatje* en 1945 ricevis licencon malfermi eldonejon por noveloj kaj romanoj de la monda literaturo, sian firmaon li nomis *Humanitas Verlag*. En 1947 ĝi ricevis la nomon *Verlag Gerd Hatje* kaj iom post iom iĝis unu el la gvidaj germanaj eldonejoj pri antikva arto, arto de la 20-a jarcento, fotografio, arkitekturo kaj dezajno. Plia fokuso estas ekspoziciaj katalogoj de internaciaj artaj muzeoj. En 1990 li vendis la eldonejon al la presejo *Dr. Cantz’sche Druckerei*. Komence la eldona serio tenis la ĝisnunan eldonejan nomon, sed en 1997 ĝi ŝanĝiĝis al la nomo *Hatje Cantz*.

Por plia internacia distribuo de la produktaĵoj la firmao kompreneble intense kunlaboras kun alilandaj eldonejoj kaj tial prezentiĝas en internaciaj librofoiroj kiel ekzemple la frankfurta librofoiro en Germanio.

Kategorio:Libroeldonejoj
Kategorio:Germanaj eldonejoj
Lago Rukva

**Lago Rukva** (aŭ Rukwa) estas alkala lago de la Rukva Valo de sudokcidenta Tanzanio. Tiu alkala Lago Rukva kuŝas mezvoje inter Lago Tanganjika kaj Lago Njasa je alto de ĉirkaŭ 800 metroj, en paralela branĉo de la rifta sistemo. La lago suferis grandajn fluktuojn je sia grando dum la jaroj, pro vario de enfluoj. Nune ĝi estas ĉirkaŭ 180&nbsp;km longa kaj averaĝe 32&nbsp;km larĝa, kio faras ĉirkaŭ 5760 km² de grando. En 1929 ĝi estis nur 48&nbsp;km longa, sed en 1939 ĝi estis proksimume 128&nbsp;km longa kaj 40&nbsp;km larĝa.
Preskaŭ duono de la lago kuŝas en la Ĉasrezervejo Uwanda.

## Vidu ankaŭ 
* Granda Rifto

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Tanzanio
Kategorio:Geografio de Tanzanio
Kategorio:Sallagoj
7027 Toshihanda

'*7027 *Toshihanda'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo. Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Toshihiro Handa'', sciencisto asociita al la Instituto de Astronomio de la Universitato de Tokio. Li laboras pri radioastronomio, studante interstelan materion en nia Galaksio kaj en la najbaraj galaksioj. Li estas ankaŭ aktiva en scienca popularigo pri astronomio kaj astrofiziko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
7028 Tachikawa

'*7028 *Tachikawa''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Masanori Hirasawa kaj Shohei Suzuki elde la observatorio de la monto Njukasa, proksime de Fuĵimi (gubernio Nagano, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Taĉikaŭa, okcidenta antaŭurbo de Tokio. Post la dua mondmilito, ĝi renaskiĝis kiel komerca centro. Ĝi proklamis sin paca urbo kaj daŭre pligrandiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Masanori Hirasawa
Kategorio:Malkovrita de Shohei Suzuki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Haplochromis

alternative=Placidochromis phenochilus.jpg|eta|Placidochromis phenochilus
***Haplochromis*** estas genro de fiŝoj aktinopterigoj de la familio de Cikledoj. Oni uzis ĝin kiel porokaza "Rubuja genro" por la cikledoj de la tribo Pseŭdokrenilabrenoj de Orientafrika Rifto, kaj tiele ĝi iĝis "la plej granda genro" de fiŝoj kun pli ol 200 specioj. Multaj el tiuj cikledoj estas popularaj fiŝoj de akvario; kiel la similaj *Haplochromini* ili estas konataj kiel **"haploj"** inter la akvarientuziasmuloj.

## Notoj 
Kategorio:Fiŝoj
Agia Napa

[300px|eta|[Strando de Agia Napa.]]
**Agia Napa** (en greka Αγία Νάπα, prononce aˈʝa ˈnapa; en turka Aya Napa) estas turismurbo de plej orienta pinto de la suda marbordo de Kipro, fama pro siaj sablaj strandoj. Ĵuse, krom esti familia feria turismejo, ĝi iĝis "diboĉa ĉefurbo" kun Ibiza, Rimini, kaj Mikonos. Kiel ĉe tiuj menciitaj, ĝi iĝis ĉefe populara pro rilato al modernaj muziktipoj kiaj britdevenaj dubstep, drumenbaso, grime, haŭzo, kaj "garage".

## Etimologio 
La nomo Agia Napa devenas el Veneci-epoka monaĥejo samnoma, situinta en la centro de la urbo, ĉe la placo kiu nune estas la centro de noktoklubado. La vorto "Agia" signifas "sankta" en greka. "Napa" estas arkaismo kaj signifas "arbareta valeto". En antikva epoko la ĉirkaŭa areo de la urbo estis kovrita de densa arbaro.

Kategorio:Urboj de Kipro
(7029) 1993 XT2

**(7029) 1993 XT2 ** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) en la kadro de la programo *Planet-Crossing Asteroid Survey* aŭ "PCAS".

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de PCAS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Moringacoj

alternative=Ilustracja|eta|Moringa olejodajna
La **moringacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo brasikaloj (*Brassicales*). Ĝi enhavas ununuran genron (moringo) kaj 13 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Brassicales* Bromhead - brasikaloj
****Moringaceae* Martinov - moringacoj
*****Moringa* Adans. - moringo

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Sanktajakoba Parko

eta|400ra|Oriente el la Blua Ponto en la Lago de la Sanktajakoba Parko.
**Sanktajakoba Parko** aŭ angle origine kaj oficiale ''St. James's Park'' estas 23 ha parko de Westminster, Centra Londono - nome la plej malnova el la Reĝaj Parkoj de Londono. Tiu parko kuŝas ĉe la plej suda pinto de la areo Sanktajakoba, kiu ricevis sian nomon el kontraŭlepra malsanulejo dediĉita al Sankta Jakobo.

## Geografia loko 
La **Sanktajakoba Parko** estas limigita de la Palaco Buckingham okcidente, The Mall kaj Sanktajakoba Palaco norde, Horse Guards oriente, kaj Birdcage Walk sude.

La parko havas malgrandan lagon, nome lago de Sanktajakoba Parko, kun du insuloj, nome West Island (okcidenta), kaj Duck Island (anasa), kiu ricevas sian nomon el la laga kolekto de akvobirdoj. Tiu inkludas loĝantan kolonion de Blanka pelikano, kiu estis simbolo de la parko ekde la unua donaco de birdoj el ambasadoro de Rusio en 1664.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* St. James's Park  RoyalParks.gov

Kategorio:Parkoj aŭ ĝardenoj de Londono
Kategorio:Westminster
István Petőfi

**István PETŐFI** [iŝtvAn petOfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Petőfi István** estis hungara poeto, agraristo, membro de Societo Petőfi.
István Petőfi naskiĝis la  1825 en Szabadszállás. Li mortis la  1880 en Csákó. Li estis la unusola frato de Sándor Petőfi, ĉiuj hungaroj konas lin pro konata poemo *Al mi frato István*, kiun Sándor Petőfi verkis.

## Biografio 
István Petőfi frue helpis al la patro, poste li memstare laboris, kiel buĉisto en Kunszentmiklós kaj Várpalota. Li iomete poemadis kaj lernis lingvojn. En 1848 li aliĝis al la memstara hungara armeo kaj li finbatalis la liberecbatalon. Poste li estis trudsoldato en armeo de Habsburgoj. En 1857 li estis familia edukisto, poste sukcesa agraristo en Dános. En 1858 li estis zorganto de Zoltán Petőfi. En 1863 li edziĝis, sed tio ne sukcesis, same fiaskis sorto de Zoltán Petőfi. Baldaŭe li aĉetis bienon en Dévaványa, kie li abrupte mortis.

## Verkaro (elekto) 
* *A Petőfi Társaság költőinek antológiája* (Antologio de poetoj de Societo Petőfi) 1942
* *Lovagolok fűzfasípot fújva…* 1992 - kolektitaj poemoj
* *Petőfi koszorúi* (Kronoj de Petőfi) 1973 - kolektaĵo

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio

Kategorio:Hungaraj poetoj
Menyhért Palágyi

**Menyhért Palágyi** [menjhErt palAdji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palágyi Menyhért** estis hungara filozofo, fizikisto, instruisto, membro de Societo Petőfi (1887).

Menyhért Palágyi naskiĝis la  1859 en Paks. Li mortis la  1924 en Darmstadt.

## Biografio 
Menyhért Palágyi devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto ekde 1877. Li komencis verkadi en la 1880-aj jaroj. Li ekinstruis en 1886 en mezlernejo en Budapeŝto, dume liaj artikoloj regule aperis ekzemple en Koszorú, *Athenaeum*, Vasárnapi Ujság. Ne tro longe li redaktis diversajn revuojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Az ész törvénye* 1896 - studo
* *Neue Theorie des Raumes und der Zeit* 1901
* *Madách Imre élete és költészete* (Vivo kaj poezio de Imre Madách) 1900

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Carl Friedrich Bruch

**Carl Friedrich Bruch** (11an de marto 1789 – 21an de decembro 1857) estis germana ornitologo.

En 1828, li proponis sistemon trinoman por nomenklaturo de specioj, kontraste el la dunoma sistemo de Carolus Linnaeus.

Ĝi priskribis al la scienco kelkajn speciojn kiel ekzemple la Krispa pelikano.

Kategorio:Germanaj ornitologoj
Teorio de centraj lokoj

**Teorio de centraj lokoj** (), iam ankaŭ Teorio de centraj lokoj laŭ Walter Christaller, estas geografia teorio, kiu volas klarigi kvanton, grandecon kaj dislokigado de sidejoj en sideja strukturo. La teorio estis kreita en jaro 1933 fare de germana geografo Walter Christaller kun ekzemplo de ebenaĵa suda Germanio, por kio li sekvis teorion de Johann Heinrich von Thünen.

## Supozoj 
* Racionala agmaniero de homoj je flanko de demando kaj oferto
* Homogena spaco (en senco de fizik-geografiaj kondiĉoj)
Rezulto de teorio de Christaller estas konkludo, ke laŭ neoklasikaj supozoj de ĉiam iajn ebla migrado, estas ideala solvo por spaco reto de regulaj sesanguloj, kiuj estas tuj apud si reciproke (najbaroj) kaj en kies mezoj situas centroj – centraj lokoj. Christaller decidis uzi sesangulojn, ĉar ili ideala dividas spacon kompare kun cirkloj. En kazo de uzado de cirkloj ekzistas lokoj, kiuj ne estas priservitaj de centro aŭ estas priservitaj de du centroj.
La sube priskribitaj principoj montras eblajn kvantojn de centroj bezonataj pro priservado de regiono.

== *K* = 3, Merkata principo ==
K=3-principo|100ra|eta
Laŭ la merkata principo k=3 ĉiu ĉefcentro de regiono en sesangulo priservas trioble pli grandan spacon ol centroj kun malpli grava signifo (tiuj situas je verticoj de sesanguloj).

== *K* = 4, Trafika principo ==
K=4-principo|100ra|eta
Laŭ la trafika principo k=4 ĉiu ĉefcentro de regiono en sesangulo priservas kvaroble pli grandan spacon ol centroj kun malpli grava signifo (tiuj situas en mezo de eĝoj).

== *K* = 7, Administra principo ==
K=7-principo|100ra|eta
Laŭ la administra principo k=7 ĉiu ĉefcentro de regiono en sesangulo priservas sepoble pli grandan spacon ol centroj kun malpli granda signifo (tiuj situas en la regiono, ne sur limoj).

Ekzistas ankaŭ principoj k=9 kaj k=19.

Kategorio:Homa geografio
Kategorio:Teorioj
Kategorio:Urbaj studoj kaj planado
Jiroemon Kimura

**Jiroemon Kimura** (naskiĝis  en Kyōtango, Japanio, mortis ) estis japana centdekjarulo.

Li estis la plej aĝa viro kaj la plej maljuna ulo el la tuta vira homaro ekde la .

## Vidu ankaŭ 
* Jeanne Calmant
* Listo de la plej aĝaj homoj

Kategorio:Japanaj centdekjaruloj
Scottsdale (Arizono)

**Scottsdale** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Arizono, en distrikto Maricopa. La urbego apartenas al aglomeraĵo de Fenikso (urbo).     
eta|Situo de Scottsdale en Arizono kaj en la distrikto
## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 
* Loĝantaro:  (en 2010)
* Supermara alteco: 
* Horzono: UTC-7h
* Poŝtkodoj:  
* Telefonkodoj: 480

## Geografio 
eta|maldekstre|Riverborda panoramo de Scottsdale
Scottsdale situas sur montetaro laŭ riverbordo en la sudokcidenta landparto de Usono, en la meza parto de Arizono. Fenikso, Mesa kaj Tempe (Arizono) troviĝas proksime.

## Historio 
En la nuna Scottsdale estis grava kulturo jam antaŭ la eŭropanoj. En 1868 angloj faris pli moderna la irigacian kanalon de indianoj. Baldaŭe alvenis spertaj terkultivistoj Scott-fratoj, pri kiuj la urbego havas la nomon ekde 1894. Ĝi iĝis populara feriejo, poste dormourbo de Fenikso.

## Ekonomio 
En Scottsdale la plej grava estas la turismo, estas menciinda ankaŭ
la kuracturismo kaj la butikumado.
eta|Skulptaĵo en Scottsdale
eta|Butikoj en Scottsdale
eta|Urbodomo de Scottsdale

## Trafiko 
Scottsdale havas municipan flughavenon. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
Scottsdale havas senpluvan aŭ dezertan klimaton. La temperaturo averaĝe varias inter 13-. La varmo kulminas inter junio-aŭgusto foje kun , inter oktobro-aprilo okazas eĉ frostoj. Jare pluvas po 238&nbsp;mm, junie ĝenerale neniam pluvas. La pluvo kulminas en aŭgusto.

## Vidindaĵoj 
* Skotsdale Muzeo de Nuntempaj Artoj
* historia muzeo
* diversaj preĝejoj, kapeloj, temploj, sinagogoj, moskeoj

## Famuloj 
En Scottsdale mortis Elisabeth Kübler-Ross.

## Ĝemelurboj 
*  Álamos, Meksiko
*  Cairns, Aŭstralio
*  Interlaken, Svislando
*  Hajkoŭo, Ĉinio
*  Kingston (Ontario), Kanado
*  Marakeŝo, Maroko

eta|dekstre|Mapo pri Arizono, kie estas trovebla Scottsdale meze ĉe Fenikso (kiel origine Phoenix)

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva Vikipedio

Kategorio:Urboj de Arizono
Larrey

**Larrey** estas franca komunumo kiu situas en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
Lagetoj estis kreitaj dum mezepoko por bredi fiŝojn. Tie kreskas aŭstralaj fragmitoj kaj vivas tufgreboj, , , , ,  kaj tufanasoj.

Tie estas ankaŭ forsto kaj vitejo.

### Demografio 
## Historio kaj vidindaĵoj 
* La preĝejo Sankta Roĥo datiĝas de 1883.
* La kastelo datiĝas de 13-a jarcento (kaj modifita ĝis 17-a jarcento).

En 1430 la kastelo estis kaptita de la anglianoj sed denove rekaptita de la burgonjianoj.

Tie en 1797 naskiĝis en 1797 Paul Thoureau kiu fondis la societon de de altfornoj kaj de forĝfornoj de Kostodorio (Société des Hauts Fourneau et Forges de la Côte'Or).

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj 2004, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉdonojn (3,92 %).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Eksteraj ligiloj 
* Birdoj  

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Lajos Pósa

**Lajos PÓSA** [lajoŝ pOŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pósa Lajos** estis hungara poeto, ĵurnalisto, verkisto, membro de Societo Petőfi (1892).
eta|Skulptaĵo pri Lajos Pósa
Lajos Pósa naskiĝis la  1850 en Hungario, en vilaĝo Radnót (nuntempa Radnovce en Slovakio). Li mortis la  1914 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Pósa frekventis universitaton en Pest (urbo), krome li instruis studentojn por financi la lernadon. Li komencis sian verkistan karieron en la 1870-aj jaroj. Baldaŭe li longe vivis en Szeged, sed en 1889 li venis al Budapeŝto. Li kune kun Elek Benedek fondis porinfanan periodaĵon. Li edziĝis en 1901.

Li uzis la pseŭdonimojn *Darázs*, *Figyelő*, *Lajos bácsi*. Li verkis resume pli, ol 50 volumojn, kelkaj estis tradukitaj al fremdaj lingvoj.

## Verkaro (elekto) 
* *Költemények* (Poemoj) 1878
* *Dalok, regék az ifjúság számára* 1884
* *Gyermekversek* (Porjunularaj poemoj) 1886
* *Négy mese a gyermek-ifjúság számára* (Kvar fabeloj por la junularo) 1887
* *Pillangók* (Papilioj) 1888 - poemoj por geinfanoj
* *Virágok* (Floroj) 1889 - bildlibro
* *Haza és szabadság* (Patrio kaj libereco) 1895 - patriotaj poemoj kaj deklamaĵoj

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* hompaĝo 

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Florian Silbereisen

**Florian Silbereisen** (naskiĝis  en Passau) estas germana kantisto kaj televidprezentisto.

## Biografio 
Ekde februaro 2004 Silbereisen estas televidprezentisto de la spektaklo *Feste der Volksmusik* ĉe la germana televida sendostacio ARD.
De majo 2008 ĝis 2018 li kunvivis kun la kantistino Helene Fischer.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* MDR:Das Adventsfest der 100.000 Lichter (germane)
* Stern:Ein Glühwein zuviel, Florian Silbereisen randaliert auf Weihnachtsmarkt (germane)

Kategorio:Germanaj kantistoj
Kategorio:Germanaj televidprezentistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Aurel Vlaicu

.

Vlaicu vizitis la gimnazion en Orăștie, abiturientiĝis en Sibiu kaj poste studis en Budapeŝto kaj Munkeno, kie li ricevis inĝenieran diplomon en 1907. Post laboro ĉe la uzinoj Opel en Rüsselsheim li en 1908 reiris al sia hejmloko kaj konstruis sian unuan flugmaŝinon ("Vlaicu 1"). En 1911 li konstruis duan flugmaŝinon ("Vlaicu 2"), per kiu li gajnis plurajn premiojn.

La  li provis transflugi la Karpatojn kaj akcidentis proksime de Câmpina. Oni supozas, ke malgraŭ sia juneco (eĉ ne 31 jaroj) li suferis koratakon.

eta|maldekstra|180px|Aurel Vlaicu sur bankbileto
Lia naskiĝloko Binținți alprenis lian nomon por honori lin. Lian bildon montras la 50-leŭa bankbileto de 2006.

## Notoj 
Kategorio:Rumanaj inĝenieroj
Eŭropa perko

***Perca fluviatilis***, komune konata kiel **eŭropa perko** aŭ **ordinara perko**, estas predanta specio de perko (el la ordo de Perkoformaj fiŝoj) troviĝanta en Eŭropo kaj Azio. En kelkaj areoj ĝi estas konata kiel **ruĝnaĝila perko** aŭ **angla perko**, kaj ĝi estas ofte konata simple kiel **perko**. La specio estas populara celo por fiŝhokistoj kaj pro tio ĝi estis amplekse enmetita for de sia indiĝena areo al, ekzemple, Aŭstralio, Novzelando kaj Sudafriko. En kelkaj lokoj de Aŭstralio perkoj kaŭzis gravan damaĝon al indiĝenaj fiŝaj populacioj.

La Eŭropa perko estas verdeca kun ruĝaj pelvaj, anusaj kaj vostaj naĝiloj. Ili havas 5 al 9 malhelajn vertikalajn striojn en siaj flankoj.

La Eŭropaj perkoj povas ege varii laŭ grando depende de la akvejo. Perkoj povas vivi ĝis 22 jarojn, kaj pli maljunaj perkoj estas ofte multe pli grandaj ol averaĝe; la maksimuma registrita longo estis 60&nbsp;cm. La Brita rekordo estas 2.8&nbsp;kg, sed ili kreskas plie en kontinenta Eŭropo ol en Britio. Aŭguste de 2012 la oficiala tutmonda rekordo, agnoskita de la Internacia ĈasFiŝkapta Asocio aŭ IGFA estis de 2.9&nbsp;kg ĉe perko el Finnlando. Pro malalta salniveloj de la Balta Maro, ĉefe ĉe la Finna arkipelago kaj la Botnia Maro, tie vivas kaj prosperas multaj . Tiu perko speciale abundas kaj kreskas ĝis konsiderinda grando pro la dieto de Balta haringo.

## Notoj 
Kategorio:Fiŝoj
Ruĝokula skardinio

eta|Ruĝokula skardinio
La **ruĝokula skardinio** *Scardinius erythropthalmus* estas bentosa-pelaga nesalakva fiŝo de la ordo de Ciprinoformaj, ampleksa disvastigata en Eŭropo kaj meza Azio, ĉe la basenoj de la Norda, Balta, Nigra, Kaspia kaj Arala Maroj.

## Artefare enmetita 
Ĝi estis artefare enmetita en Irlandon, Usonon, Marokon, Madagaskaron, Norvegion, Tunizion, Novzelandon, Kanadon kaj Hispanion.

## Invada specio 
La **ruĝokula skardinio** estis kontraŭleĝe enmetita en Novzelandon en la 1960-aj jaroj kaj disvastiĝis aktive tra la lando. Ili povas senrimede damaĝi indiĝenajn ekosistemojn.

## Notoj 
Kategorio:Fiŝoj
Siluredoj

alternative=Silurus lithophilus1.jpg|eta|*Silurus lithophilus*
**Siluredoj** estas familio de katfiŝoj (ordo Siluroformaj). Estas ĉirkaŭ 100 vivantaj specioj de siluredoj.

Kvankam siluredoj loĝas tra multo de Eŭropo kaj Azio, il estas plej diversaj en Sudorienta Azio, trans kio ties diverseco malpliiĝas en moderklimata Orienta Azio, la Hindia Subkontinento, sudokcidenta Azio, kaj Eŭropo. Siluredoj estas ŝajne forestaj el multo de centra Azio. Tiu familio povas esti dividata en du grupoj, nome moderklimata eŭrazia klado kaj pli diversa subtropika/tropika sud- kaj sudorientazia klado.

## Taksonoj 
* *Wallago attu*

## Referencoj 
Kategorio:Fiŝoj
Emil Isac

**Emil Isac** [emil isak] (17a de majo 1886 - 25a de marto 1954) estis rumana poeto, kiu naskiĝis, mortis kaj pasigis plejparton de sia vivo en la transilvania urbo Cluj.

Li naskiĝis en familio de intelektuloj kaj studis en sia naskiĝurbo kaj en la urbeto Năsăud.

Li debutis en 1903 en la revuo *Familia*, post kio li kunlaboris kun pluraj rumanaj gazetoj.

Politike li estis maldekstrema.

En Esperanto aperis de li, en la traduko de Tiberio Morariu, la kolekto de proz-poemoj *Sonorilo kaj kanono*, Köln: Heroldo de Esperanto, 1930.

Kategorio:Rumanaj verkistoj
Alburnus belvica

***Alburnus belvica*** estas specio de osta fiŝo de la familio de Ciprinedoj, kiu povas troviĝi en Albanio, Grekio, Kreto, Cikladoj, Dodekanezo, Nordegeaj insuloj, kaj en Nord-Makedonio (kie ĝi estas konata kiel нивичка - niviĉka). Ties naturaj habitatoj estas riveroj kaj nesalakvaj lagoj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

## Referencoj 
* Crivelli, A.J. 2005. Alburnus belvica. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 19an Julio 2007.

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Ciprinedoj
Binagadi

**Binəqədi** (ankaŭ, **Binagadi**, **Binagady**, **Binaghad**, aŭ **Bonogady**) estas setlejo, municipo kaj rajono en Baku, Azerbajĝano. Tiu rajono havas populacion de 240,800 loĝantoj, el kiuj 112,000 loĝas en la municipo. La rajono enhavas la municipojn de Binəqədi, Biləcəri, M.Ə.Rəsulzadə, kaj Xocəsən.

Ĝi situas en la centrorienta pinto de la lando al la Kaspia Maro.

Kategorio:Geografio de Azerbajĝano