open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Akvofalo Tomanovský

**Akvofalo Tomanovský** (slovake: **Tomanovský vodopád **) estas akvofalo en Tomanovská Valo *(slovake: **Tomanovská dolina )***, kiu estas flanka valo de Tichá dolina (esperante: Silenta valo) en montaro Okcidentaj Tatroj en distrikto Poprad en Slovakio. Ĉi valo troviĝas proksime de slovak pola limo sub la ĉefa tatra montoĉeno sub la montoj Červené vrchy. Sur la teritorio de valo troviĝas nacia natura rezervejo. Tuta teritorio apartenas al urbo Vysoké Tatry kaj troviĝas sur la teritorio de Nacia parko Vysoké Tatry, kiu estas la plej malnova nacia parko en Slovakio.
La akvofalon kreas Tomanovský torento (slovake: Tomanovský potok), kiu apartenas al riverbaseno de Váh kaj estas en la alteco 1270 m.s.m. La torento fluas tra 3 km longa valo kaj kreas akvofalon en suba parto de valo.
Deveno de akvofalo estas tektonika, kiu estas subtenata per selektiva erozio. Rokaĵo en kiu estis kreita akvofalo estas ardezo kaj aliaj rokaĵoj.

## Aliro 
Nuntempe akvofalo estas rekte alirebla per ruĝmarkita turistapiedvojo de Silenta valo al Tomanovské selo. Aliro en **Silenta valo** estas per flavmarkita piedvojo de Podbanské al Suché sedlo sur slovak-pola limo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj kaj bildo de akvofalo 
* paĝaro de Ŝtata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj ()

Tomanovský
Kategorio:Distrikto Poprad
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Prešov
Schänis

**Schänis** estas komunumo en la elektodistrikto See-Gaster, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3478 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

## Geografio 
Schänis situas en la Linth-Ebenaĵo je la orienta flanko de la Linth-Kanalo norde de Weesen. Al Schänis apartenas la duono de la municipo Ziegelbrücke, kies alia parto situas aliflanke de la Linth en Niederurnen, Kantono Glaruso, kaj la municipoj **Maseltrangen**, **Dorf**, **Rufi** kaj **Rütiberg**. La plej alta punkto de la komunumo Schänis estas la pinto de la monto Speer kun alteco de 1950 m. s.m.

## Trafiko 
La stacidomo de  estas grava fervojnodo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj, kie haltas la gravaj internaciaj trajnoj de Germanio tra Zuriko al Koiro kaj de Zuriko al Aŭstrio. Ĝi estas la alirejo al la Kantono Glaruso.

## Glisaerodromo 
Sur la teritorio de Schänis situas konata regiona glisaerodromo (ICAO-Kodo LSZX).

## Historio 
La historio de la komunumo Schänis estas forte ligita kun la historio de la Monaĥinejo Schänis, kiun fondis Hunfrid, merkatgrafo de Retio en la jaro 806 kiel danko por sukcesas plenumigo de ambasadora vojaĝo, dum kiu li ricevis por Karolo la Granda ujon kun sango de Kristo, kiu hodiaŭ troviĝas en la Monaĥinejo en Schänis.

La fondinto de la monaĥinejo havis la rajton esti la vokto de Schänis, kiun rajton poste transprenis liaj heredantoj ĝis la jaro 1018. En 1018 la voktrajtoj transiris al la Grafoj de Lencburgo, kiuj regis en Schänis ĝis 1172. Ek de 1172 la suvereneco apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj poste ties heredantoj la Habsburganoj, kiuj en 1438 pandigis Schänis kun la tuta Gaster-lando al Ŝvico kaj Glaruso. Schänis nun estis la ĉefloko de la Gaster-lando. Dum la Helveta Respubliko inter 1798 kaj 1803 ĝi apartenis al la Kantono Linth kaj ek de 1803 al la nove fondita Kantono Sankt-Galo. Ek de 1830 ĝis 2005 Schänis estis la ĉefloko de la distrikto Gaster, kiu per la akcepto de la nova kantona konstitucio en 2005 estis kunigita kun la lago-distrikto al la nova elektodistrikto See-Gaster.

## Vidu ankaŭ 
* Schänis (stacidomo)
* Ziegelbrücke (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schänis
Patrick Maynard Stuart Blackett

**Patrick M(aynard) S(tuart) BLACKETT**, barono de Chelsea (18-an de novembro 1897, Londono – 13-an de julio 1974, Londono) estis angla fizikisto, kiu ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1948 pro malkovroj rilate al kosma radiado. Liaj fotaĵoj en la nebulkamero montris, kiel disiĝas stabila atomkerno, se oni bombardas ĝin per alfa-korpuskloj (heliumaj atomkernoj). Oni jam spektis tiajn atomkernan disiĝon jam pli frue, sed nur datenoj de Blackett servis per klarigoj pri la afero.

Blackett finstudis en la Kembriĝa Universitato en 1921, poste laboris dum 10 jaroj en la laboratorio Cavendish. Li tie komencis evoluigon de la Wilson-a nebula kamero al aŭtomata aparato por observado de la kosma radiado. Li ricevis la Nobel-premion pri fiziko pro analizo de datenoj akiritaj per tiu aparato. eta|220px|Li iĝis en 1933 fizika profesoro de la Londona Universitato, en 1937 en Universitato Manchester. Li havis gvidan rolon en esploro de la kosma radiado, li helpis establon de la radioastronomia katedro de la Universitato Manchester, konstruon de la Radioastroonomia Esplora Stacio Jodrell Bank.

Blacket iĝis en 1953 profesoro, estro de la fizika katedro de la londona Imperial College of Science and Technology. Li agadis tie kiel esploristo, ekde 1965.

La pajrotitolon li ricevis en 1969.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Belbeko (rivero)

**Belbeko** (, , ) estas rivero, fluanta en la sud-okcidenta parto de Krimeo. La longo de la rivero estas 63 km, la areo de la baseno — 505 km². Ĝi formiĝas per kuniĝo de la riveroj *Uzenbaŝ* kaj *Mangotra*, kiuj fluas de sur la nord-okcidentaj deklivoj de la Krimea montaro. Belbeko alfluas la Nigran Maron ĉe la okcidenta bordo de Krimeo 5 kilometrojn for de la Sebastopola kreko.

Belbeko estas la plej multakva rivero de Krimeo. En la supra parto la rivero kaj ĝiaj alfluantoj prezentas impetajn torentojn, kiuj neniam sekiĝas; ili havas mallarĝajn fluejojn kaj rapidan fluon. En la malsupra parto la rivero plilarĝiĝas (ĉe la alfluejo — ĝis ĉ. 25-30 m.) kaj malrapidiĝas. Ĉi tie ĝiaj akvoj estas uzataj por irigacio, tial en la malsupra fluo la rivero foje preskaŭ sekiĝas.

La fonto de unu el la alfluantoj de Belbeko — la rivero Kokozko — troviĝas en la Granda Kanjono de Krimeo.

En la valo de Belbeko troviĝas multaj vidindaĵoj, ekzemple la Sujrena fortikaĵo kaj kaverna monaĥejo Ĉelterkobo. Belas ankaŭ la rokoj de la t.n. Belbeka kanjono.

Kategorio:Riveroj en Krimeo
Kategorio:Krimea montaro
Kategorio:Alfluantoj de la Nigra maro
Mila Kunis

**Milena Markovna KUNIS** (, ; naskiĝis la  en Ĉernivco, Ukrainio) estas usona teatra kaj filma aktorino. Ŝi kaj ŝia familio migris al Usono en 1991. Ŝi estas la edzino de la aktoro Ashton Kutcher.

## Filmaro 
### Televido 
### Videoludoj 
### Muzikvideoj 
## Vidu ankaŭ 
* Seksosimbolo 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj videoludaj aktoroj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Usonaj judoj
Kerkaszentkirály

**Kerkaszentkirály** [kerkasentkirAj],  estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye. Kerka estas rojo, Szentkirály signifas sankta reĝo.
eta|Blazono de Kerkaszentkirály

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 8874
* Telefonprefikso: 92

## Situo 
Kerkaszentkirály situas ĉe la triopa limo de Hungario, Kroatio kaj Slovenio, laŭ traira flankovojo. Letenye troviĝas 15, Zalaegerszeg 52, Budapeŝto 243 km.

## Historio 
Kerkaszentkirály abrupte trovis sin laŭ la nova landlimo **SHS** (Serba-Kroata-Slovena reĝlando) ekde Traktato de Trianon. En 2008 Hungario kaj Slovenio apartenas al interna zono de Schengen, sed la vilaĝo profitas nenion, fine de Slovenio eĉ setlejo ne troviĝas.

En Kerkaszentkirály migra poŝto servas.

## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Katedralo de Sankta Stefano (Vieno)

**Stefana Katedralo** () estas la katedralo de Vieno.

eta|dekstra|200px|Stefana KatedraloLa katedralo de sankta Stefano, situanta en la unua distrikto de Vieno, estas ekde 1469/1479 episkopa sidejo kaj ekde 1723 la ĉefpreĝejo de la arkiepiskopo de Vieno (kiu iĝis ĉefepiskopejo en 1722). Tiun ekkonilon de la urbo la loĝantoj nomas mallonge *Steffl* ([STEfl], Steĉjo).

La konstruaĵo estas 107 metrojn longa kaj 34 metrojn larĝa. Ĝi reprezentas unu el la plej grandaj gotikaj konstruaĵoj en Aŭstrio. Partoj de la malfrua romanika epoko (1230/40–1263) konserviĝis. Ekzistas kvar turoj: La plej alta estas la suda turo kun 136,4 metroj; la norda turo neniam finkonstruiĝis kaj altas nur je 68 metroj. Maldekstre kaj dekstre de la ĉefenirejo troviĝas la tielnomataj paganaj turoj kun proksimuma alteco de 65 metroj.

Dum la epoko de la Aŭstri-Hungara monarkio estis malpermesite konstrui preĝejon pli altan ol la suda turo. Tiu turo estas arkitekta majstroverko de sia tempo kaj malgraŭ sia respektinda alteco havas fundamenton apenaŭ 4 metrojn profundan. Ĝi staras komplete libere, sen ligo al la ĉefparto de la preĝejo kaj entenas 18 sonorilojn, de kiuj 13 funkcias kiel la ĉefa sonorilaro de la katedralo. *Pummerin* ([PUmerin]), inter la aktivaj preĝejsonoriloj de Eŭropo la dua en grandeco, troviĝas en la nordturo en renesancepoka sonorilejo.

La konstruado daŭris de la mezo de la 13-a jarcento ĝis la mezo de la 15-a jarcento. Restaĵoj de la romanika preĝejo nur plu ekzistas en la okcidenta parto. La suda turo, majstroverko de gotika ŝtonarkitekturo, ekestis inter la jaroj 1359 ĝis 1433.

## Vidindaĵoj 
* Altaro de Wiener Neustadt (Viner Neŭstadt) en la ĥorejo de la norda flankonavo de gotika aloaltaro, datita el la jaro 1447, el Neukloster (Novklostro) en Wiener Neustadt.
* "Dentodolorojn sentanta Dio" – busto de Kristo sur la sudorienta muro de la katedralo.
* Predikejo eble de Anton Pilgram en la katedralo, proksime de la jaro 1500.
* Orgena fundamento en la norda flankonavo kun busto de Anton Pilgram 1513.
* en la katedrako estas entombigita kardinalo Christoph Anton von Migazzi
* signo de la kontraŭnaziisma *rezistadmovado O5* sur la ekstera muro de la dekstre de la ĉefa enirejo

Sankta Stefano (Vieno)
Kategorio:Naciaj simboloj de Aŭstrio
Vieno
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Vieno
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1160-1169
Kategorio:Aperis en 1160
Kategorio:Konstruaĵoj en Interna urbo (Vieno)
John Douglas Cockcroft

Li ricevis en 1951 – kun la irlanda Ernest Walton - la Nobel-premion pri fiziko pro ellaboro de ciklotronoj. 

Cockroft studis en Universitato de Manchester kaj en la kembriĝa St. John's College. Li estis de 1939 ĝis 1946 profesoro pri naturfilozofio en la Kembriĝa Universitato. Li planis en 1932 kun Walton la Cockroft–Walton-generatoron, kaj disigis per perprotona bombardo litiajn jonojn. Tiu aparato iĝis la plej uzebla laboratoria aparato por akcelo de korpuskloj. Ili disigis en postaj esploroj aliajn atomojn kaj disvastigis uzon de la akceliloj en la nukleaj esploroj.

Dum la Dua Mondmilito, Cockroft estis direktoro de Atomenergia Sekcio de la kanada Nacia Esplora Konsilio (*National Research Council*). Li iĝis en 1946 direktoro de la angla Atomenergio-esplora Instituto (Harwell, Berkshire). Li iĝis en 1960 estro de la novfondita kembriĝa *Churchill College*.

Cockroft estis nobeligita en 1948, kaj en 1953 li iĝis komandanto de la Bath-ordeno.

## Notoj kaj referencoj 
## Bibliografio 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Nobel-premio pri fiziko

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en la Nobel Museum

Kategorio:Anglaj fizikistoj
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Projekto Manhattan
Madzo

eta|220px|Variaj hind-persaj madzoj, el maldekstro: Bozdogan/buzdigana (Otomana), tabar-ŝiŝpar (hindia), ŝiŝpar (hindia), ŝiŝpar (nekonata), gurz (hindia), ŝiŝpar (hindia).
eta|upright|Franca ceremonia madzo, 18-a jarcento.
**Madzo** estas akra armilo, tipo de klabo kiu uzas pezan kapon sur la pinto de tenilo kiu utilas por produkti plin energiajn Frapojn. Madzo tipe konsistas el forta, peza, ligna aŭ metala bastono, ofte plifortigita per metalo, kiu formas specon de kapo faritan el ŝtono, osto, kupro, bronzo, fero aŭ ŝtalo.

Madzoj estas rare uzataj nuntempe por vera batalado, sed multaj registaraj institucioj (por ekzemplo, la Brita Ĉambro de komunuloj kaj la Usona Kongreso), tradiciaj universitatoj kaj aliaj institucioj havas ceremoniajn madzojn kaj plue montras ilin kiel simboloj de aŭtoritato. Ili estas ofte uzataj por paradoj en akademiaj, parlamentaj aŭ civilaj ritaroj kaj procesioj. La portato estas nomata *madzulo*.

## Vidu ankaŭ 
* Klabo (armilo)

## Notoj 
## Referencoj 
* *Dictionary of Medieval Knighthood and Chivalry* de Bradford Broughton (NY, Greenwood Press, 1986, )
* *Hafted Weapons in Medieval and Renaissance Europe: The Evolution of European Staff Weapons Between 1200 and 1650* de John Waldman (Brill, 2005, )
* *Medieval Military Technology* de Kelly DeVries (Broadview Press, 1998, 0-921149-74-3)

## Eksteraj ligiloj 
* Herbermann, Charles, eld. (1913). ["Mace".](https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Mace) Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Ceremonioj
Nebulkamero

[eta|Nebulkamero ĉe esplorcentro [DESY (mallongaj dikaj spuroj: α-partikloj; maldikaj spuroj: β-partikloj).]]
**Nebulkamero** (alinome **Vilson-kamero**) povas montri spurojn de la jonizaj radioj, ŝargitaj korpuskloj. En la kamero troviĝas tro-malvarmigita gaso, kiu kondensiĝas sur la jonoj, estigita fare de la korpuskloj. La fenomeno samas al kondensa strio de la aviadiloj.

Ĝin evoluigis Charles Thomson Rees Wilson (1869-1959) skota fizikisto. Wilson (divide kun Arthur Compton) ricevis pro tio Nobel-premion pri fiziko en 1927.

La nebulkameron pluevoluigis Patrick Maynard Stuart Blackett, pro kio li same ricevis Nobel-premion en 1948 kaj pro la alligitaj malkovroj en tereno de la nuklea fiziko kaj la kosma radiado.

Kategorio:Fiziko
Cecil Frank Powell

**Cecil Frank POWELL** (5-an de decembro 1903, Tonbridge, Kent, Anglio – 9-an de aŭgusto 1969, apud Milano, Italio) estis brita fizikisto, kiu ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1950 pro ellaboro de la fotada metodo por analizo de la kernofizikaj procezoj kaj pro malkovro de la piono (pi-mezono). Pruviĝis, ke la piono samas kun tiu korpusklo, kies ekziston antaŭvidis japana fizikisto Yukawa Hideki, en sia teorio pri nuklea fiziko, en 1935.

Powell laboris ekde 1928 kiel esplora helpisto en la Fizika Laboratorio de la Bristola Universitato. Li iĝis en tiu universitato fizika profesoro (1948), ekde 1964 gvidis la Laboratorion Will.

Li ellaboris inter 1939 kaj 1945 senteman fotoemulzian metodon pri fiksado de la vojo de la kosmaj radioj. Oni fiksis sur fotolamenoj la efikojn de la kosmaj radioj per balonoj - lanĉitaj en la alton - aŭ sur altaj montopintoj. El la datenoj malkovriĝis en 1947 pri ekzisto de la piono kaj ties disiĝa metodo. Tiam la piono disiĝas je du aliaj korpuskloj, antimuonoj (mu-mezonoj) kaj neutrinoj. Powell malkovris la antipionon kaj en 1949 eĉ disiĝan metodon de la kaonoj (K-mezonoj).

## Referencoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Britaj fizikistoj
Laboratorio Cavendish

La **Laboratorio Cavendish** () estas instituto pri fiziko en la angla elita Kembriĝa Universitato. Ĝi estas nomata laŭ la brita natursciencisto Henry Cavendish (1731-1810, konata i.a. kiel malkovrinto de la hidrogeno) kaj estis fondita en 1873.

## Historio 
Pro la forta evoluo de la natursciencoj kaj pro la disvastiĝo de la industria branĉo en la dua duono de la 19-a jarcento, kreskis la bezono por universitataj esploraj kaj edukaj instalaĵoj en tiu tereno. La unua universitato de Grand-Britio, kiu establis fizikan laboratorion estis Universitato de Glasgovo (en la 1840-aj jaroj).

En la 1860-aj jaroj, ambaŭ elitaj universitatoj (Oksforda kaj Kembriĝa) decidis establi fizikan laboratorion. Tio okazis en 1872 en Oksfordo (Laboratorio Clarendon) kaj unu jaron poste en Kembriĝo (Laboratorio Cavendish).

La fondinto kaj mondonanto de la Kembriĝa instituto estis la iama princo de Devonshire, William Cavendish. Unua profesoro pri la eksperimenta fiziko estis la skota fizikisto James Clerk Maxwell.

### Cavendish-profesoroj pri fiziko 
* 1871–1879 James Clerk Maxwell
* 1879–1884 John William Strutt Rayleigh
* 1884–1919 Joseph John Thomson
* 1919–1937 Ernest Rutherford
* 1938–1953 William Lawrence Bragg
* 1954–1971 Nevill Francis Mott
* 1971–1984 Brian Pippard
* 1984–1995 Samuel Edwards
* seit 1995 Richard Friend

## Esploroj 
Ĝis 2008, en la laboratorio agadis 28 Nobel-premiitaj esploristoj. Esploraj terenoj estis atomfiziko, molekula fiziko (difino de strukturo de DNA fare de Watson kaj Crick en 1953) kaj kristalografio, superkonduktiveco, elektrona mikroskopio kaj radioastronomio, nuntempe nanoesplorado.

Kategorio:Universitato de Kembriĝo
Kategorio:Laboratorioj
Nobela juĝisto

La **nobela juĝisto** (hungare *szolgabíró*, germane *Stuhlrichter* latine *iudex nobilium*, malofte *iudlium* ~ juĝisto de la nobeloj) estis oficisto en la **hungara** historio ekde la 13-a jarcento ĝis 1950. Ili havis administradajn kaj juĝadajn taskojn en la hungara historiaj departementoj. Li laboris komence nur por la nobeloj, poste ankaŭ por la civitanoj, kamparanoj.

## Historio
La pozicio aperis en la 13-a jarcento, kiam la reĝaj departementoj estis transformitaj al nobela departemento. Ĝia unua mencio okazis en 1232. Oni elektis 4 nobelajn juĝistojn po departemento, por unu jaro. Ili kunskribis, kolektis impostojn, kunskribis nobelojn - okaze de nobelaj ribeloj (protestoj), partoprenis en juĝprocesoj. 

Laŭ leĝoj el la 15-a jarcento (1435, 1486), oni devis elekti ilin el aŭtoritataj mezbienuloj kaj ili cdevis labori dum minaco de punado - okaze de nelaboro.
 
Ekde la 16-a jarcento aperis la ir-distriktoj (vizitebla dum unu irtago) kaj elformiĝis ĝis la 18-a jarcento en la tuta lando. Oni elektis en ĉiu ir-distrikto **ĉefan nobelan juĝiston** kaj kelkajn **vican nobelan juĝiston**, kiuj laboris, agadis en siaj **distrikto**j. 

Ili komunikis dekretojn al la vilaĝoj kaj kontrolis la efektivigon. Ili havis proprajn ŝtatfortojn. 

Post la dua mondmilito la oficista rango de nobela juĝisto ĉesis, la taskojn parte transprenis la t.n. *ir-distrikta ĉef-notario* ekde 1945. Tiu lasta oficista pozicio ĉesis en 1950 en Hungario.

## vidu ankaŭ
* vilaĝa juĝisto
* reĝa juĝisto

Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Juro
Szabadszentkirály

**Szabadszentkirály** (sabadsentkirAj) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szentlőrinc. La nomo signifas libera-sankta-reĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 780
* Poŝtkodo: 7951
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Szentlőrinc troviĝas 7, Pécs 21, Sellye 26 km-ojn for.

## Historio 
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1849
* skulptaĵo pri "Sankta Stefano"

## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Sedd el Bahr

[eta|dekstra|250ra|Kastelo kaj vilaĝo Sedd el Bahr, vido el [SS River Clyde|SS *River Clyde* dum la surteriĝo ĉe Kabo Helles, 25-an de aprilo 1915.]]
**Sedd el Bahr** (en moderna turka lingvo, **Seddülbahir**, signifante "Ŝlosilo de la maro") estas vilaĝo ĉe Kabo Helles sur la duoninsulo Gelibolu, en Turkio. La vilaĝo situas oriente de la kabo, sur marbordo de la Dardaneloj.

Sedd el Bahr estis surteriĝejo de la irlandaj batalionoj dum la Unua Mondmilito (tiutempe tuta Irlando estis regata de Britio).
La britoj ekatakis la turkajn fortojn la 19-an de februaro 1915. Ĉe pinto de la bombardoj la 18-an de marto, la vilaĝoj Sedd el Bahr kaj Kum Kale estis detruitaj.

Kategorio:Vilaĝoj de Turkio
Kategorio:Marmora regiono (Turkio)
Bukusuoj

La **bukusuoj** estas unu el la deksep kenjaj subetnoj de la etno luhjoj en Orientafriko. Ili nomas sin mem *BaBukusu* kaj estas la plej granda el la subetnoj, ili konsistigas 17% el la luhjoj entute.

## Konataj bukusuoj 
Kelkaj el la konataj peronoj antaŭaj kaj nunaj:
* Elijah Masinde, rezistada kaj religia gvidanto 
* Michael Wamalwa Kijana, eksvicprezidento de Kenjo
* Masinde Muliro, eksministro kaj gvidanto de la opozicio
* Musikari Kombo, nuna gvidanto de Ford Kenya
* Wafula Wabuge, unua kaj sola prezidento de Western Kenya dum la Majimbo-sistemo kaj eksambasadoro en Usono
* Sudi Namachanja, bukusua reĝo, patro de la unua afrika kardinalo Maurice Otunga

## Fontoj 
* Ayot, Henry Okello (1977) *History Texts of the Lake Region of East Africa.* Nairobi, Kenya: Kenya Literature Bureau. 
* Barker, Eric E. (1975) *The Short History of Nyanza.* Nairobi, Kenya: East African Literature Bureau.
* Makila, F. E. (1978) *An Outline History of Babukusu of Western Kenya.* Nairobi, Kenya: Kenya Literature Bureau. 
* Were, Gideon S. (1967) *A History of the Abaluyia of Western Kenya: c. 1500-1930*. Nairobi, Kenya: East African Publishing House.

## Eksteraj ligiloj 
* Kenyaweb Article: The Bukusu 

Bukusuoj
Bukusuoj
Kartoĉa fusilo

eta|350px|dutuba kartoĉa fusilo
**Kartoĉa fusilo** aŭ hajlofusilo estas senkaneligita, kartoĉon elpafa fusilo, uzata ĉefe por moviĝanta malgranda celo, ekz. birdoj.

La plej fruaj kartoĉaj fusiloj aperis en Eŭropo, en la 16-a jarcento. Komence de la 17-a jarcento la tubolongo povis atingi eĉ la longon de 1,8 m pro precizeco.

La modernaj kartoĉaj fusiloj aperis danke al teknikaj modernigoj dum la 19-a jarcento. La tubo iĝis pli mallonga kaj malpeza, kiu ebligis produktadon de dutubaj fusiloj. Oni enkondukis la tub-mallarĝigon por grandigi la precizecon, pafdistancon.

En 1880 aperis ripetaj kartoĉaj fusiloj, en kiuj oni povis ŝarĝi plurajn kartoĉojn samtempe. La duonaŭtomataj kartoĉaj fusiloj aŭtomate enplenigas la novan kartoĉon.

La modernaj kartocaj fusiloj havas la efikan pafdistancon de ĉ. 45 m.

Ĝi estas uzata en argildiska pafado.

Kategorio:Pafiloj
Argildiska pafado

**Argildiska pafado** aŭ **ĵetdiska pafado** aŭ **argilkolomba pafado** estas kolekta esprimo por ĉiu pafado kun fusilo kaj kugletaĵa patrono je maŝin-ĵetitaj diskoj. 

La fusilaj kalibroj povas esti 12, 16, 20, 28 kaj .410. kaj kugletaĵa enteno de 28 gr. 

La ĵetdisko havas la diametron de 60-90-**110**&nbsp;mm kaj la pezo varias de 35 ĝis 105 gr.

Oni povas difini dum la konkursoj diametron, pezon, koloron de la diskoj, nombron de la pafitaj diskoj, uzitaj ĵetmaŝinojn, kalibron de la fusilo, distancojn, pafeblecojn ks.   

La argildiska pafado eĉ aperas en la Olimpikoj ekde 1900.

Kategorio:Olimpikoj
Szentistvánbaksa

**Szentistvánbaksa** [sentiŝtvAnbakŝa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén kaj en la distrikto Szikszó. Szentistván signifas: sankta Stefano, Baksa estas praa malofta nomo.
eta|maldekstre|Szentistvánbaksa
eta|Hernád ĉe Szentistvánbaksa

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Poŝtkodo: 3844
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
Szentistvánbaksa situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Hernád, fine de sakovojo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1262 en formo *Alsó-Baxa* (=suba Baksa). La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1813 inundo okazis.

En Szentistvánbaksa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Vangaoj

La **vangaoj** estas subetno de la grandetno luhjoj en Kenjo. Ili plejparte loĝas en la distriktoj Butere-Memias kaj Kakamega, du el la 8 distriktoj de la okcidenta provinco de Kenjo.

La praavoj de la vangaoj venis el Egipto kiel parto de la migrantaro kiu setlis en la areo de Kampalo, kiu konsistigis la reĝlandon Buganda. Unu el la gandaj princoj nomata Kaminyi fuĝis al la areo de Tiriki en la nuna Western Province de Kenjo , kie li fariĝis gvidanto. Lia posteulo, lia filo Wanga, establis la reĝlandon Wanga kun la titolo nabongo en la 16-a jarcento.

La reĝlando Wanga estis la plej potenca centralizita reĝlando kiu iam ekzistis en la tuta historio de Kenjo antaŭ la alveno de la brita koloniismo en la fruaj 1900-aj jaroj.

Hodiaŭ la vangaoj estas proksimume 600.000 homoj kaj konservis la nabongon kiel sian kulturan monarkon. La nuna nabongo estas Peter Mumia la 2-a.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.abeingo.org/HTML_files/wanga.html 
http://familiewanga.spaces.live.com/Blog/cns!6CBEE7A04DBD61B0!239.entry
http://www.abeingo.org/SUBTRIBE%20DOCS/Wanga%20People.pdf 

Vangaoj
Vangaoj
Cavendish

**Cavendish** estas

* nomo de brita nobla familio, vidu Cavendish (familio)

* familia nomo de la sekvaj personoj:
** Evelyn Cavendish (dukino de Devonshire) (1870-1960), brita nobelo kaj ĉefa kortegistino (Mistress of the Robes) ĉe reĝino Mary
** Frederick Cavendish (1836-1882), brita politikisto
** George Cavendish-Bentinck (1802-1848), brita politikisto
** Georgiana Cavendish (dukino de Devonshire (1757-1806), brita nobelo
** Gerald Cavendish Grosvenor, 6-a princo de Westminster (* 1951), brita aristokrato
** Henry Cavendish (1731-1810), brita natursciencisto
** Kathleen Cavendish (1920-1948), fratino de John F. Kennedy
** Margaret Cavendish (1623-1673), angla verkistino kaj nobelo
** Mary Cavendish (dukino de Devonshire) (1895-1988), brita nobelo kaj ĉefa kortegistino (Mistress of the Robes) ĉe reĝino Elizabeta la 2-a.
** Mark Cavendish (* 1985), brita aŭtomobila konkuristo
** Spencer Cavendish (8-a duko de Devonshire (1833-1908), brita politikisto
** Thomas Cavendish (1555-1592), angla marveturanto, malkovrinto
** William Cavendish (1-a duko de Newcastle) (1592-1676), angla generalo kaj politikisto
** William Cavendish (4-a duko de Devonshire) (1720-1764), brita ĉefministro
** William Cavendish-Bentinck (1774-1839), brita generalo kaj politikisto
** William Henry Cavendish-Bentinck (3-a duko de Portland (1738-1809), brita ĉefministro
** William Cavendish (markizo de Hartington (1917-1944), brita nobelo, bofrato de John F. Kennedy

* nomo de sekvaj lokoj
** Cavendish (Vermont), urbo en Usono

* Cavendish-eksperimento pro difino de la gravita konstanto
* lunkratero, Cavendish (lunkratero)
* instituto de la Kembriĝa Universitato, vidu Laboratorio Cavendish
* Lucy Cavendish College de la Kembriĝa Universitato
* banana speco, Cavendish (frukto)
* urbo en Kanado, Cavendish (Prince Edward Island)
* tabakspeco: simpla Cavendish kaj Black Cavendish 

!
Porrogszentkirály

**Porrogszentkirály** [porogsentkirAj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Csurgó. Szentkirály signifas sankta-reĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 8858
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Porrogszentkirály situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kaposvár-Gyékényes. La lasta urbo kaj Csurgó troviĝas po 6 kilometrojn.

## Historio 
La loknomo estis menciita unuafoje en la 1330-aj jaroj.

En Porrogszentkirály migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1843, post 150 jaroj renoviĝis
* Nacia Parko Danubo-Dravo

## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.

## Famuloj 
En la iama Porrog mortis kantoro István Ballér.

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Siroko

**Siroko** estas varmega vento venanta el sudaj ĝis sudorientaj direktoj, kiu blovas de Saharo trans Mediteraneo. Ĝi ofte okazas dum printempo, frua somero kaj aŭtuno.

Ĝi estiĝas per la diferencaj temperaturoj inter malvarmaj regionoj de malalta aerpremo en norda Afriko kaj la varmega aero super Saharo. Ju pli granda estas la diferenco de la temperaturoj, des pli forta fariĝas Siroko. Pro ĝia estiĝo super la dezerto ĝi kunportas grandajn amasojn de sablo. Pro tio la aero koloriĝas flave. Videbleco povas esti reduktita ĝis malpli ol 1000 metroj.
eta|Siroko de Libio blovanta polvon trans Mediteraneo, Malto, Italio kaj Greklando

Super Afriko Siroko estas seka, super Mediteraneo ĝi alprenas malsekecon, kiu forpluvas ofte super la eŭropaj landoj.

Siroko portas laŭ regiono diversajn nomojn:
eta|dekstra|350ra|Siroko kaj ĝia estiĝo

## Siroko, nomo por aliaj aferoj 
*Scirocco* estas la nomo de
* la sporta aŭtomobilo VW Scirocco 1973-92 kaj 2008 -
* la poŝtelefono Nokia 8800 Scirocco Edition
* en la novelo de Thomas Mann Der Tod in Venedig ĝi estas kaŭzo de la tie okazanta epidemio.

## Vidu ankaŭ 
* vento
* Le Coup de sirocco (filmo) (Blovo de ŝiroko)

Kategorio:Ventoj
Kráľová nad Váhom

eta|dekstra|390px|Kráľová nad Váhom sur la mapo

**Kráľová nad Váhom,** hungare **Vágkirályfa** estas vilaĝo en Slovakio, en regiono Nitra, en Distrikto Šaľa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1570
* Supermara alteco: 117m
* Aŭtokodo: SA...
* Poŝtkodo: 925 91
* Telefonprefikso: 31

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Váh laŭ ĉefvojo kaj fervojo Galanta-Šaľa. La lasta troviĝas 2&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
En 1910 loĝis en la vilaĝo 1650 da homo (plejparte hungaroj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Vágsellye. Poste la vilaĝo apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la komunumo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1531 da homoj, (1273 hungaroj kaj 238 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* skulptaĵoj pri Kolomano Janics de 2006 kaj pri "Sankta Stefano" de 2002

Kategorio:Municipoj en distrikto Šaľa
István Juhász

**JUHÁSZ István** (juha:s) estas rumanuja hungara historiisto en Nagyenyed la 16-an de aprilo 1915 kaj mortinta en Kluĵo la 13-an de septembro 1984. Lia frato estis Pál Juhász.

## Biografio 
István Juhász finis la kolegion en sia naskiĝurbo (1932), la reformitan teologion en Kluĵo, pli poste li studis en la filozofia fakultato de Universitato Ferdinand la 1-a, en la ortodoksa teologio de Bukareŝto kaj Sibio (1937). Li doktoriĝis en teologia fakultato de Debrecen (1940). Li estis profesoro de Erdélyi Tudományos Intézet (1941–47); ekde 1948 li estis profesoro pri teologio de Kluĵo, inter 1960 kaj 1966 ĝia rektoro. Ekde 1969 li estis honora doktoro de *Teologia fakultato* de Prago kaj de Debrecen. Li estis respondecredaktoro de Ifjú Erdély (1938–39) kaj ekde 1963 de Református Szemle.

## Volumoj 
* *A reformáció az erdélyi románok között* (Kv. 1940);
* *A középkori nyugati misszió és a románság* (Kv. 1942);
* *Bethlen Miklós politikai pere* (Kv. 1945);
* *A székelyföldi református egyházmegyék* (Kv. 1947)http://mek.oszk.hu/04700/04775/index.phtml;
* *Nagyenyedi diákok 1662–1848* (kun Zsigmond Jakó, 1979).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Juhasz, I
János Herepei

**HEREPEI János** estis hungara muzeologo, arkeologo, profesoro. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 11-an de oktobro 1891 kaj mortis en Szeged la 30-an de oktobro 1970.

## Biografio 
Herepei finis la fakojn pri historio-arkeologio en Koloĵvaro. Post la unua mondmilito li estis la zorganto por etnografia kolektaĵo de Erdélyi Kárpát-Egyesület, ekde 1938 la direktoro de la Székely Nemzeti Múzeum en Sfântu Gheorghe. Ekde 1961 li estis kunlaboranto de literatura katedro de Universitato de Szeged.

## Verkoj 
* *Fatemplomok és haranglábak* (kun Attila Szabó T., Kolozsvár, 1939);
* *A dési református iskola XVII. és XVIII. sz.-i tanítói (Kolozsvár, 1941);
* *Scholabeli állapotok Apáczi Csere János Kolozsvárra jövetele előtt* (Kolozsvár, 1943);
* *Bocskai Gábor egeresi síremléke és mestere (Kolozsvár, 1947);
* *Az aradi és szegedi bokály (Szeged, 1963);
* *Adattár a XVII. sz. szellemi mozgalmainak történetéhez'' (I-III., Szeged-Bp., 1965-1971).

## Bibliografio 
* Esztári Dániel: H. J. (Tiszatáj, 1970. 12. sz.);
* Balassa Iván: H. J. (Ethnographia, 1971. 3. sz.);
* József Jankovics: H. J. (Irod. tört. Közl., 1971. 3. s

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Herepei, J
Herepei, J
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
László Mednyánszky

Barono **MEDNYÁNSZKY László** [mednjAnski lAslO] (n. 23-an de aprilo 1852, Beckó, nun Slovakio - 17-an de aprilo 1919 Vieno, Aŭstrio) estis elstara hungara pentristo ĉe la turniĝo de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Lia nobela antaŭnomo estis *aranyosmedgyesi* [aranjoŝmedjeŝi].

## Biografio 
Junaĝe, li vivis en la praa familia bieno en Nagyőr kaj dumtempe provis pentri, akvareli de la viena pentristo Thomas Ender gastigante tie en 1863-64. Je peto de liaj gepatroj, li studis komence inĝenierado en Zuriko, sed poste en Munkeno, en 1873-1877 en Parizo en Arta Akademio. Li vivis, pentris en Barbizon, en 187 travagis Italion, luis pentradejon, vivis ekde 1880 en Vieno, Pest kaj Beckó. Li ofte partoprenis en ekspozicioj.

Li vivis en 1888-1892 en Parizo. Li pentris ĉefe pejzaĝojn kaj figurajn kompoziciojn. Lin altiris la kruda forto, la ekstremaj situoj, figuroj (vagabondoj, mizeruloj).

Li disdonis, vendis siajn pentraĵojn kaj la monon disdonis inter la malriĉuloj, li mem vivis en la mizersojlo. Li skue pripentris la militon.
eta|center|600px|Pejzaĝo kun fiŝisto

Ladislav Mednyánszky - Blooming Tree - K 5519 - Slovak National Gallery.jpg|Floranta arbo
Ladislav Mednyánszky - Landscape betwen Haylofts - K 4663-a,b - Slovak National Gallery.jpg|Pejzaĝo
Ladislav Mednyánszky - Rieka v údolí - K 14215 - Slovak National Gallery.jpg|Rivero en la valo
Early Spring (Painting by Mednyánszky).jpg|Frua printempo
László Mednyánszky Hildside at Springtime (Little Landscape)1903-04.jpg|Deklivo printempe

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Diakovce

**Diakovce,** hungare **Deáki** estas vilaĝo en Slovakio, en regiono Nitra, en Distrikto Šaľa.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Neded-Šaľa. La lasta troviĝas 2, Galanta 12 km for.

## Historio 
En 1001 Stefano la 1-a (Hungario) venigis tie abatojn, la kampoj apartenis al abatejo de Pannonhalma. La vilaĝo aperas en 1002 en formo *Wag*. La turkoj ofte suferigis la loĝantojn. Ĥolero okazis en 1831. En 1849 dum la batalserio laŭ la Váh ĝuste tie estis kanonoj de aŭstroj.

En 1910 loĝis en la vilaĝo 2949 da homoj (2932 hungaroj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galánta. Poste la vilaĝo apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la komunumo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 2187 da homoj, (1564 hungaroj kaj 596 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* banejo
* romanika katolika preĝejo de 1228, en 1875 pligrandiĝis kaj novromanikiĝis, parto de la preĝejo estis iam kapelo de 1103
* kalvinana preĝejo de 1791
* katolika lernejo de 1908

## Famulo 
* naskiĝis en 1884 primaso Jusztinián Serédi

## Fratovilaĝo 
*  Karád, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Šaľa
Malnovleĝaj ludomoj

dekstra|eta|La aerŝakto de *"dumbbell tenement"*, ĉ. 1900
**Malnovleĝaj ludomoj** estas ludomaro (apartement-aro)  en Novjorko post la *Tenement House Act* (ludoma leĝo) de 1879 kaj antaŭ la tiel nomata "New Law" de 1901.

La leĝo de 1879 antaŭskribas, ke ĉiu loĝebla ĉambro havu fenestron al klara aero, tiel inter la najbaraj konstruaĵoj devis esti aerŝakto. En la angla oni nomumis tiujn konstruaĵojn kutime *"dumbbell tenements"* laŭ la formo de la konstruaĵa bazdesegno: la aerŝakto donas al ĉiu ludomo mallarĝ-talian formon de haltero, vastan vidalvidon inter strato kaj malantaŭa korto (jardo), mallarĝante en la aerkoridoro. Ili estis konstruitaj ĉefe por la eŭropaj enmigrantoj.

La leĝo de 1879 estis respondo al eraro de la ludoma leĝo de 1867 (*Tenement House Act*) kiu antaŭskribis fenestron en ĉiu ĉambro. Mankis aerŝaktoj, natura aerventilado.

La bonintenca leĝo de 1879 fakte iĝis pli malbona ol tiu de 1867. Ludomaj loĝantoj subĵetadis rubaĵojn kaj aliajn en la aerŝakton, kiuj ne estis konstruitaj por forigi la rubaĵojn. La celo solvi sanitaran problemon kaŭzis alian. Pli malbone, la aerŝakto servis rapide disvastigi incendion.

La leĝo de 1901 antaŭskribis korton anstataŭ aerŝakto por removigi rubaĵojn. Pli poste oni enkonstruis elevatorojn.

Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Konstruaĵoj en Novjorko
Verda akvalciono

**Verda akvalciono** (*Chloroceryle americana*), iam nomata simple **verda alciono**, estas birdo de la grupo de Amerikaj verdaj alcionoj, tio estas de la genro *Chloroceryle*, subfamilio akvalcionoj, kaj familio alcededoj. 
 
## Distribuo
Tiu ĉi specio estas loĝanta kaj reproduktanta el suda Teksaso en Usono suden tra Centra kaj Sudameriko ĝis centra Argentino.

Tiu malgranda alciono reproduktiĝas ĉe riveroj en arbaroj aŭ mangrovejoj. 
## Aspekto
La **Verda alciono** estas 19&nbsp;cm longa kaj pezas 27 g. Ĝi havas la tipan alcionan formon, kun mallonga vosto kaj longa beko. Ĝi estas **malhelverda supre, kun blankaj markoj en flugiloj kaj vosto kaj blanka kolumo**.

Maskloj havas blankajn subajn partojn krom larĝan **brunan brustozonon** kaj kelkajn verdajn punktojn en flankoj. Inoj havas blankecajn subajn partojn kun du verdaj brustostrioj, el kiuj la suba konektas al la verda punktado ventroflanka.

La subspecio *C. a. croteta* kiu loĝas en Trinidado kaj Tobago havas pli grandan kaj fortikan bekon ol la kontinenta formo.
## Subspecioj
* Chloroceryle americana (Gmelin) 1788.
** Chloroceryle americana americana (Gmelin) 1788. 
** Chloroceryle americana cabanisii (Tschudi) 1846. Ĉilio
** Chloroceryle americana hachisukai Laubmann, A. 1942.
** Chloroceryle americana mathewsii Laubmann, A. 1927.
** Chloroceryle americana septentrionalis (Sharpe) 1892.
## Kutimoj
La **Verda alciono** estas ofte vidata ripoza sur malalta ombra branĉo ĉe akvo antaŭ plonĝi kapantaŭen post sia fiŝa predo. Ili manĝas ankaŭ akvajn insektojn. Tiuj birdoj ofte elsendas ŝtonecan sonorilan alvokon.

La nesto estas en horizontala tunelo ĝis unumetre longa elfosita en riverbordo. La ino demetas tri, foje kvar, ovojn.
## Bildaro

image:Green kingfisher (whitehouse).jpg
image:Chloroceryle americanaAQBIP07CA.jpg

## Referencoj
*  Ne minacata
*
*

## Eksteraj ligiloj 
*Filmoj de Verda alciono ĉe Interreta Birdokolekto
*USGS
*Poŝtmarkoj (el Salvadoro, Meksiko, Nikaragvo, Paragvajo, Surinamo) kun teritoria mapo
*Fotaro de Verda alciono  VIREO
*Foto-Alta Res; Artikolo geometer—*"Brazil Photos"*

Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nana akvalciono

**Nana akvalciono** (*Chloroceryle aenea*), ankaŭ nomata **Amerika nanalciono**, estas birdo de la grupo de Amerikaj verdaj alcionoj, tio estas de la genro *Chloroceryle*, subfamilio akvalcionoj, kaj familio alcededoj. 

Tiu ĉi specio estas loĝanta kaj reproduktanta en amerikaj tropikoj el suda  Meksiko suden tra Centrameriko al okcidenta Ekvadoro, kaj de tie ĉirkaŭ la nordaj Andoj oriente al centra Bolivio kaj centra Brazilo. La specio loĝas la tutan regionon de la Amazonio kaj de la rivero Tocantins ĉe Pará ŝtato de Brazilo. Ĝi loĝas ankaŭ en Trinidado.

Tiu eta alciono loĝas en densaj arbaroj kaj mangrovejoj ĉe etaj riveroj kun tre vegetalloĝataj bordoj. La nekovrita nesto estas en horizontala tunelo ĝis 40&nbsp;cm longa elfosita en riverbordo, sablejo aŭ eventuale arba termitonesto. La ino demetas tri, foje kvar, blankajn ovojn.

La Amerika nanalciono estas la plej malgranda el ĉiuj akvalcionoj: nur 13&nbsp;cm longa kaj 18&nbsp;g peza. Ĝi havas la tipan alcionan formon, kun mallonga vosto kaj longa beko. Ĝi estas **malhelverda supre, kun flavoranĝa kolumo, ruĝecaj subaj partoj kaj blanka ventro**. La ino havas mallarĝan verdan brustozonon. Junuloj aspektas kiel plenkreskuloj, sed havas pli palajn ruĝecajn subajn partojn, ne havas brustozonon, kaj havas punktitajn flugilojn kaj flankojn. Ili elsendas malfortan *tik* aŭ ŝtonecan alvokon *ĉt ĉt*.

Estas du agnoskataj **subspecioj** de Amerika nanalciono. La nomiga suda *C. a. aenea* havas du liniojn de blankaj punktoj en la flugiloj, kaj la norda *C. a. stictoptera* havas tri au kvar liniojn de punktoj kaj concealed blankan makulon en la subvosto. Ambaŭ formoj koincidas en centra Kostariko.

La Amerika nanalciono ripozas kviete sur malalta branĉo proksima al akvo antaŭ plonĝi kapantaŭen post eta fiŝo aŭ ranido. Ili ankaŭ flugokaptas insektojn. Ili estas maltimidaj, kaj facile vidataj inter riverbordaj branĉoj.

## Referencoj
*  Ne minacata
*
*
*
*

## Eksteraj ligiloj 
*Filmoj de  Amerika nanalciono ĉe Interreta Birdokolekto
*Poŝtmarkoj (el Salvadoro) kun teritoria mapo
*Photo; Artikolo  borderland-tours
*Fotaro de  Amerika nanalciono VIREO Foto-Alta Res

Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Glis

**Glis** havas kelkajn signifojn:
* Glis VS estas vilaĝo de la komunumo Brig-Glis de la Distrikto Brigo en Kantono Valezo en Svislando.
* Scienca nomo de Gliro, kiel genro de ronĝulo.
Kaltbrunn

**Kaltbrunn** signifas en la germana lingvo *malvarma puto* kaj indikas lokon, kie ekzistas fonto de malvarma akvo, uzata ofte kiel geografia nomo.

## Germanio 
* **Kaltbrunn** estas municipo en la komunumo Allensbach en la distrikto Konstanz de la federacia lando Baden-Virtembergo.
* **Kaltbrunn** estas municipo en la komunumo Schenkenzell en la distrikto Rottweil de la federacia lando Baden-Virtembergo. 
* **Kaltbrunn** estas municipo en la komunumo Schnaitsee estas komunumo en la distrikto Traunstein de la federacia lando Bavario.
 
## Rumanio 
* **Kaltbrunnen** estas la germanlingva nomo de la vilaĝo Calbor en Rumanio nordokcidente de Făgăraş. 

## Svislando 
* **Kaltbrunn SG** estas komunumo en la elektodistrikto See-Gaster en Kantono Sankt-Galo.
** **Kaltbrunn (stacidomo)** estas fervoja stacio en Kaltbrunn SG.
Leonid Hurwicz

**Leonid ("Leo") HURWICZ** (naskiĝinta je 21-a de aŭgusto, 1917, mortis la 24-an de junio 2008) estis usona ekonomikisto kaj matematikisto origine pol-jud-devena. Li iniciatis *incitan kongruecon* kaj *mekanisman planon*, kiuj montras kiel atingi deziratajn rezultatojn en ekonomiko, socia scienco, kaj politika scienco. Interagoj de unuopuloj kaj institucioj, merkatoj, kaj komerco analizatas hodiaŭ laŭ la modeloj evoluigitaj de Hurwicz.

Hurwicz estas Regenta Profesoro pri Ekonomiko (Emerito) ĉe la Universitato de Minesoto. Li estas inter la unuaj ekonomikistoj, kiuj rekonas la valoron de ludoteorio, kaj pioniras ĝian aplikadon. En 2007 Hurwicz dividis la Nobel-premio pri ekonomiko kun Eric Maskin kaj Roger Myerson pro iliaj laborado pri mekanisma plano.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri ekonomiko
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Neris

La rivero **Neris** (litove nuntempe *Neris*, historie ankaŭ *Vilija*, pole *Wilia*, beloruse *Вілія*, ĵemajtie *Vilėjė*) estas rivero en Belorusio kaj Litovio. Ĝi fontas en la pleja nordo de Belorusio, trafluas la litovan ĉefurbon Vilno kaj la urbon Jonava, kaj fine en Kaŭno enfluas la pli grandan riveron Nemunas.

eta|maldekstra|260ra|
Sur la teritorio de Belorusio la rivero estas larĝigita per akvobaraĵo apud la urbeto Vilejko. Ene de la urba teritorio de Vilno la rivero estas iom betone enkadrigita, sed krom tio fluas sian naturan vojon inter riverobordoj ekologie netuŝitaj. En la loko Kernavė la rivero pasas la ruinojn de la antikva frumezepoka ĉefurbo de Litovio, kiuj nun estas monda kultura heredaĵo de UNESKO.

Alfluaj riveroj estas Vilnia, Šventoji (la ĉefa alfluanto, nomata "rivero Šventoji orienta", ĉar ĉe la balta maro ekzistas plia rivereto Šventoji okcidenta), Lokys, Lietava, Žeimena, Vokė, Musė kaj Ašmena.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la regiona parko "Neris" en la litova kaj angla

Kategorio:Riveroj en Belorusio
Kategorio:Riveroj en Litovio
Steyr

**Steyr** [ŝtajr] ĉe la landlimo inter Supra Aŭstrio kaj Malsupra Aŭstrio troviĝas la malgranda, sed ekonomie, historie, kaj kulture elstara, parte eĉ mondfama konata urbo Steyr, kies nomo transiris al tuta provinco, nome la iama duklando - nun federacia lando Stirio (germane *Steiermark*) - kaj rimarkindas interalie, ĉar gastis en unu el ĝiaj ĉefplacaj domoj Franz Schubert la "princo de la kantoj" ripete - tiu urbo Steyr meritas la intereson de Esperanto-parolantoj des pli pro tio ke aperis tie 1895 la unua nome konata aŭstra Esperantisto, kaj agadis tie dum longa tempo, ĉiam vigla, kompetenta Esperanto-grupo, pro tio Steyr estas la lulilo de la Esperanto-movado en Aŭstrio.

Steyr situas ĉe la unuiĝo de du riveroj, la pli larĝa el kiuj nomiĝas "Enns", la malpli larĝa "Steyr", do same kiel la urbo mem. La plej antikva kvartalo troviĝas en la iom akra angulo formata de la kunfluantaj riveroj. Tie leviĝas ankaŭ altaĵo kronita de barokstila grafa palaco, kiu anstataŭas la siatempan mezepokan urbkastelon.

Piede de la altaĵo, kaj kvazaŭ premate kontraŭ la bordo de la rivero Enns, kuŝas la longa ĉefplaco, kiun oni konsideras la plej bela en Aŭstrio pro kaj ĝia ĉarma impona aspekto en ties tuteco, kaj pro la aparta belo aŭ rimarkindeco de preskaŭ ĉiu unuopa - jen publika, jen privata /precipe patricia aŭ burĝa) konstruaĵo.

La urbo etendiĝas ankaŭ sur la aliaj riverbordoj. Impresas tie antaŭ ĉio la romantika vidaĵo, prezentata de la antaŭurbo laŭlonge de la kruta Enns-bordo, superregata de pitoreska, dutura preĝejo.

Produktado kaj komercado de varoj el la altrenoma fero de Erzberg (Ercmonto) - je nur sepdek-kilometra distanco en la sudo - estis dum multaj jarcentoj la vivobazo de Steyr - ĝia plej karakteriza trajto.

En la fina fazo de la pasinta jarcento estis fondata - de Josef WERNDL, al kiu la Steyranoj dankeme starigis imponan, plurfiguran monumenton - armilfabriko kun miloj da laboristoj. Tiu fabriko baldaŭ rolis grave sur la koncerna mondmerkato, precipe kiam ĝi entreprenis la produktadon ankaŭ de bicikloj (biciklo).
Nuntempe ĝi kontribuas esence al la aŭtomobil-merkato, laborante en komplekso, kiu kovras vastan terenon ekster la urbo, kies loĝantara plimulte konsistas tamen el ĝiaj dungitoj. (Laŭ radiomanuskripto de prof. Karl BECKMANN 1980).
## Kristnaskaj tradicioj
En kvartalo de Steyr malfermiĝas dum la adventa kaj kristnaska tempoj la speciala poŝtejo Christkindl.

Dosiero:Steyr Altstadt.jpg|Urba Placo
Dosiero:Oberoesterreich Steyr 20061226.jpg|Paroĥa preĝejo kaj turo de la urbodomo
Dosiero:Steyr Town 02.jpg|Kastelo Lamberg
Dosiero:Steyr Bummerlhaus.jpg|La *Bummerl*-domo

## Homoj rilataj al Steyr 
* Franz Schausberger, politikisto kaj historiisto
* Hans Zeller
* Karl Bacher

## Ĝemelurboj 
* 20ra Göppingen, Germanio
* 20ra Bet-Leĥem, Palestina Aŭtonomio
* 20ra Eisenerz, Aŭstrio
* 20ra Kettering, Usono
* 20ra Plauen (Saksio), Germanio
* 20ra San Benedetto del Tronto, Italio

Kategorio:Komunumoj de Supra Aŭstrio
Kategorio:Urboj de Aŭstrio