open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enrique Granados

**Enrique GRANADOS** (n. 27-an de julio 1867 en Ilerdo; m. 24-an de marto 1916 post torpedado de la pasaĝero-vaporŝipo *Sussex* en la Manika Markolo) estis hispana komponisto kaj pianisto.

Granados studis pianon ĉe *Ricardo Viñas* kaj kompozicion ĉe *Felipe Pedrell*, gvida hispana muzikteoriisto kaj komponisto siatempa. Tiu ĉi postulis renovigon de la hispana muziko el la spirito de la popolkulturo. Granados apartenas krom la aliaj du gravaj lernintoj de Pedrell, Isaac Albéniz kaj Manuel de Falla, al la gravaj novigantoj de la hispana muziko.

Granados fariĝis elstara kaj sukcesa pianisto. Li skribis ĉefe lidojn kaj pianokomponaĵojn. La graveco de liaj operoj, hispanaj operetoj kaj simfoniaj poemoj staras post tiu de lia pianomuziko. Inter ili la temperamentaj *Danzas españolas*, la *Valses Poeticos*, samkiel la poeziaj *Goyescas* (1911) elstaras. La pianociklo *Goyescas*, al kiu Granados estis inspirita per la bildoj de la pentristo Francisco de Goya (1746–1828) kaj kiun li dediĉis al sia edzino, priskribas la popolan vivon de la epoko de Goya. La *Goyescas* apartenas al la plej virtuozaj pianokomponaĵoj de Granados. Lia plej fama peco estas *Quejas o la Maja y el Ruiseñor* (eo: *Plendokantoj aŭ la belulino kaj la najtingalo*), el kiu devenas la melodio de la modkanto *Bésame Mucho*, poste farita de *Consuelo Velázquez*.

Multaj el liaj komponaĵoj ekzistas ankaŭ kiel transskribaĵoj por gitaro, kiuj apartenas al la normrepertuaro de gitaristoj. Elstaraj sonregistraĵoj de liaj verkoj por gitaro ekzistas i.a. de John Williams, Julian Bream, Pepe Romero, Andrés Segovia, David Russell aŭ Manuel Barrueco. En 1901 Granados fondis en Barcelono *Academia Granados* poste *Academia Marshall*), kiun li direktis ĝis sia morto.

La Pariza opero donis al Granados komision komponi operon. Pro tio li komencis aliversii belegan pianociklon *Goyescas*. Post eksplodo de la unua mondmilito la Pariza Opero devis nuligi la komision. La novjorka Metropola Operejo, jam delonge interesita je peco de hispana komponisto, sekve de tio komisiis Granados, finfari la operon. Granados, kiu dum sia vivo ne ŝate kaj ofte vojaĝintis, veturis kune kun sia edzino kaj la kantistensemblo por la unua prezentado de la opero al Novjorko. Tie li travivis feliĉan tempon, estis festata kaj jubilata. Dum la hejmenvojaĝo, je la transveturado de Folkestone al Dieppe, la vaporŝipo *Sussex* estis torpedita de germana submarŝipo kaj sinkis. Granados ja unue povis esti savita, sed vidante sian edzinon senhelpe drivi en la maro, por malespera provo savi ŝin plonĝis reen en la akvon, en kiu ambaŭ dronis.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* www.kreusch-sheet-music.net Kolekto de verkoj de Granados
* Enrique Granados ludas siajn 1913 interpretojn , *The Welte-Mignon Mystery Vol. I*
* Germana Radioelsendo pri Granados, Albéniz kaj de Falla (Quicktime-aldonaĵo bezonta)

Kategorio:Katalunaj komponistoj
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Przecznica

----
**Przecznica** [elparolu: *pŝeĉnica*]; ( ĝis 1945) estas ĉena vilaĝo en Pollando en Malsupra Silezio en Distrikto Lwówek Śląski en Komunumo Mirsk en Izera Montaro.

Image:Przecznica 1.jpg|
Image:Przecznica 2.jpg|

## Historio 
La vilaĝo Przecznica estis setlita probable fine de la 15-a jarcento. Komencoj de la kobalta minado datumas de la 16-a jarcento. Ankaŭ oni malkovris ĉi tie malgrandajn gangojn de kupro kaj arseno. Pro tio, ke en la 18-a jarcento prosperis teksa metio kaj ceramiko metio estis bezonita multe da kobalta farbo. Schaffgotsch en 1769 prosperigis al alta nivelo la minadon de la kobalta erco. Li funkciigis minejon “Anna Maria”, kiu troviĝis okcidente de la vilaĝo sub la deklivo de monto “Prochowa” (595 m super la mara nivelo) kaj funkciis ĝis 1844. Ĝiaj minejgalerioj kaj koridoroj troviĝis profunde 110 m. Aliaj minejoj “Karlo” kaj “Johano Nepomuka” funkciis mallonge. Prilaboraj fabrikoj produktis en la jaroj 1793 – 1806 ĉirkaŭ 50-70 tunoj da kobalta farbo, tiam tio estis 10% da eŭropa produktaĵo. Ĝis hodiaŭ restis postsignoj de minejo “Anna Maria” kaj pluraj malnovaj lignaj kabanoj el la 19-a jarcento. En suda parto de Przecznica – Radoszków - fine de la dua mondmilito estis ĉi tie filio de koncentrejo Gross-Rosen, kie malliberuloj laboris en arbaro.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* http://www.mirsk.pl 20ra (pole)
* http://pl.wikipedia.org/wiki/Przecznica 20ra (pole)
----
**Vilaĝoj de Komunumo Mirsk**:
Brzeziniec • Gajówka • Giebułtów • Gierczyn • Grudza • Kamień • Karłowiec • Kłopotnica • Kotlina • Krobica • Kwieciszowice • Mlądz • Mroczkowice • Orłowice • Proszowa • **Przecznica** • Rębiszów

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Mirsk
Davido la 4-a de Kartvelio

eta|dekstra|150px|Pentraĵo de la Monaĥejo en Gelati kie aperas Davido la Konstruanto kun lia testamento kaj modelo de la monaĥejo

**Davido la 4-a de Kartvelio la Konstruanto**. Reale li estis la unua el la reĝoj de la unuigita Kartvelio kiu nomiĝis Davido. El vidpunkto li estis Davido la 1-a, sed tradicie konata kiel Davido la 4-a ĉar li estis la kvara kiu havis tiun nomon el la Bagratida dinastio. Sed, ĉiakaze kelkaj historiistoj konsideras lin kiel Davido la 2-a, ĉar li estas la dua kiu havis la titolon *Reĝo de la kartveloj*.
Li ankaŭ estas konata kiel **Davido la Konstruanto** (en la kartvela lingvo: დავით აღმაშენებელი, *Davit Aghmashenebeli*) (1073-1125), de la Bagratida dinastio, li estis reĝo de Kartvelio de 1089 ĝis 1125.

Eble li estis la plej sukcesa reĝo de Kartvelio, ĉar li sukcesis forpeli la selĝukajn turkojn de la lando danke al sia venko en la batalo de Didgori en 1121. Liaj reformoj kaj en la armeo kaj la administrado permesis lin unuigi la landon kaj preni la kontrolon de granda teritorio en Kaŭkazio. Li havis bonajn rilatojn kun la Kartvela Eklezio kaj promociis la kristanan kulturon. Li estis sanktigita de la eklezio.

Davido la 04-a de Kartvelio
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Kartvelaj sanktuloj
Mar-okulo (lago)

maldekstra|100px
**Mar-okulo** (), en estinteco nomata ankaŭ *Granda vihorata lago* estas la plej granda lago de montaro Vihorlataj montoj.
La lago ekestis en la periodo de finiĝo de vulkana. aktiveco en Vihorlato. Grandega ŝoviĝo de orienta deklivo de monto Motrogon kaj Jedlinka baris la valon de rojo Okna kaj malantaŭ barilo – bariero kreiĝis natura lago. La lago estas escepta per sia ekesto, situo, fizika- ĥemia kaj biologia reĝimo. Ĝi kuŝas en valo sub la monto Snina ŝtono en katastro Remetské Hámre sur supermara alteco 619 m kaj akiras profundecon ĝis 25,1 m. Hodiaŭa aspekto de lago ekzistas de 1980-aj jaroj, kiam lago estis pligrandigita per artefarita 5 m alta baraĵo sur natura baraĵo. Tiel la lago akiris hodiaŭan areon 13,8 ha. Maksimuma longeco de lago estas 775m kaj larĝeco 312m. 
 
## Priskribo de la lago 
En la lago enbuŝas 6 ĉiamaj fontoj kaj kelkaj periodaj. Superfluan akvon prenas rojo Okno. Lagbordo estas tre bunta. Ĝia okcidenta kaj norda parto havas mildan deklivon kaj estas kovrita per fajna sablo. Orienta bordo estas kruta kaj ŝtonoza. Pli profundaj partoj de la lago estas kovritaj per dika tavolo de ŝlimo. Ĉe proksimeco de alfluoj amasiĝas malnovaj folioj, de kiu tutjare liberiĝas metano. 
## Protektado de naturo
Mara okulo estas granda specialaĵo de slovaka naturo. Por preservado de  naturaj valoroj kaj belecoj estis deklarita la lago kun ĝiaj ĉirkaŭaj arbaroj en jaro 1984 kiel ŝtata naturrezervejo, estante nacia naturrezervejo kun areo 108,48 ha - Morské oko.

Ĝi apartenas al Landprotektita areo Vihorlat. Fagaj praarbaroj de ĉi rezervejo ankaŭ apartenas al protektita areo Vihorlat, kiu estis deklarita per UNESCO,  kiel monda naturheretaĝo de homaro kune kun aliaj 9 slovakaj kaj ukrainiaj fagaj praarbaroj sub la komuna nomo de ensemblo  - Karpataj fagaj praarbaroj. Ĉi areo enhavas supraj partoj de ĉefa montoĉeno de la montaro iranta de **Vihorlat** (okcidente),  Snina ŝtono, Nežiabec ĝis Fetkuv (oriente) kaj kun arbaroj en la valo ĉirkaŭ **Mara okulo**.
Monda Naturheredaĵo de Unesko.

## Riskoj 
Konstruado de arbaraj vojoj, ekspluatado de „tro maljunaj“ arbaroj per  metodoj prezentas grandan danĝeron por la lago. Pro ĉi kialoj erozio de deklivoj  pligrandiĝas kaj amasiĝo de akvo de vojoj kaŭzas pligrandiĝo de transporto de grundo kaj ŝlimo en la lago. Krom la grundo en la lago estas transportita ankaŭ organika materialo (folioj, branĉoj, ŝelo ktp.), kiu post la sedimentado en la lago malkomponiĝas kaj pro tio la akvo malriĉiĝas de solvata oksigeno. Pro tio biodiverseco en lago ŝanĝiĝas kaj malkreskas.

## Aliro
La markita blua piedvojo Dosiero:Szlak niebieski.svg de vilaĝo Remetské Hámre iras al la lago. De nordo  iras piedvojoj de Snina Dosiero:Szlak niebieski.svg blua kaj de Zemplínske Hámre Dosiero:Szlak zielony.svg verda.

## Vidu ankaŭ
* Geomorfologia divido de Slovakio

## Eksteraj ligiloj 
* Nacia naturrezervejo  (slovake)
* Morské oko - Sirava.net   (slovake)
* Morské oko kaj Sirava.sk (multe da bildoj)  (slovake)

Kategorio:Lagoj en Slovakio
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Košice
Kategorio:Distrikto Sobrance
Marin-Marie

**Marin-Marie** aŭ pli ĝuste **Marin Marie Paul Durand COUPPEL DE SAINT-FRONT** (naskiĝis en 1901 en Fougerolles-du-Plessis, departemento Mayenne, Francujo; mortis en 1987 en Saint-Hilaire-du-Harcouët, departemento Manche, Francujo) estis verkisto kaj marpentristo. Li vivis sur Chausey kaj en Saint-Hilaire-du-Harcouët.

## Verko 
* *Vent dessus, vent dedans* (Vento supre, vento ene), eldonita nur en la angla en 1945, poste ĉe Gallimard en 1989.
* ''Livre d'Or du yachting* (Orlibro pri jaĥtado)
* *Le ciel et la mer* (La ĉielo kaj la maro), kunlabore kun Pierre Sizaire
* *Grands coureurs et plaisanciers* (Grandaj kuristoj kaj sportaj maristoj), unua eldone en 1957 de nur 205 ekzempleroj, reeldonita en 2003.
* Ilustrado de diversaj verkoj, kiel *Pêcheurs des quatre mers* (Fiŝkaptistoj de la kvar maroj) de Roger Vercel, *Gens de mer* (Homoj de la maro) de Edouard Peisson)

## Bibliografio 
* *Marin-Marie 1901-1987, carnets de dessins* (desegnaĵkajeroj), Gallimard, collection Nouveaux Plaisirs
* Yves de Saint Front, *Marin-Marie. Les mémoires en couleurs du marin qui aimait la mer* (La koloraj memoraĵoj de maristo, kiu amis la maron), Gallimard-Jeunesse.
* Yves de Saint Front, *Marin-Marie - peintures'' (Pentraĵoj), Gallimard.
* Catalogue de l'exposition *Marin-Marie peintre et navigateur* (Pentristo kaj navigaciisto, en Caen, Saint-Briac-sur-Mer kaj Laval.
* Roman Petroff, *Marin-Marie*, eld. Chasse-marée, 2004
* Roman Petroff, ''Marin-Marie, un siècle d'aventures maritimes'' (Jarcento de maraj aventuroj), eld. Ancre de Marine, 2008

## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj pri Marin-Marie 
* Retejo dediĉita al pentraĵoj de Marin-Marie 
* [Artikolo aperinta en Ouest-France(https://eo.wikipedia.org/wiki/Ouest-France) la ]

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Marpentristoj
Kategorio:Membroj de la Ordeno de la Francisko (Francio)
Meyrin

**Meyrin** estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
Meyrin situas 3 kilometrojn nordoriente de Ĝenevo, ĉe la landlimo al Francio. Al Meyrin apartenas krom la vilaĝo Meyrin mem la lokon Cointrin kaj Mategnin.

En Meyrin situas la plej multaj konstruaĵoj de la eŭropa esplorcentro CERN kaj granda parto de la Flughaveno Ĝenevo.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Ferney-Voltaire kaj Prévessin-Moëns (ambaŭ en Francio-Ain), en oriento al Le Grand-Saconnex, en sudo al Vernier, kaj en okcidento al Satigny.

## Trafiko 
Meyrin disponas pri maksimuma konekto al la publika trafikreto. Unuflanke en la urbo situas la interkontinenta Flughaveno Ĝenevo, kiun ĝi dividas kun la najbara urbo Le Grand-Saconnex kaj kiu disponas ankaŭ pri interurba stacidomo de Svisaj Federaciaj Fervojoj kun rektaj trajnoj al la ĉefa stacidomo de Ĝenevo, al Laŭzano, Berno, Zuriko, Bazelo kaj aliaj urboj. Kaj pasas tra Meyrin ankaŭ la internacia trajnlinio de Ĝenevo al Bellegarde kaj Liono.

Ankaŭ pasas tra la urbo la nacia aŭtoŝoseo A1 de Ĝenevo al Sankt-Margreto.

## Ekonomio 
La servoentreprenoj kaj industrio, kiu troviĝas en Meyrin disponigas pli ol 26000 laborlokojn, do laboras en la urbo pli da homoj ol tie loĝas. Gravaj labordonantoj estas la flughaveno kaj CERN.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Meyrin datiĝas el la jaro 1153 kiel *Mairin*.

## Vidu ankaŭ 
* Meyrin (stacidomo)
* Vernier-Meyrin Cargo (stacidomo)
* Zimeysa (stacidomo)
* Flughaveno Ĝenevo
* Tramtransporto en Ĝenevo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Meyrin
* Meyrin en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Vojo (libro)

**Vojo** estas la ĉefliteraturverko, hispane skribita, de Sankta Josemaría Escrivá. Ĝi estas spirita libro formata je 999 punktoj aŭ ĉapitretoj. Ĉiu punkto estas spirita konsilo por la leganto.

Sankta Josemaría Escrivá unue publikis la libron sub la nomo *Consideraciones Espirituales* en la jaro 1934. **Vojo** estis tradukita al 43 lingvoj inter kiuj esperanto.

La libro estas konsiderata kiel la ŝlosila libro por la membroj kaj simpatiantoj de la organizo Opus Dei fondita de Escrivá mem.

## Vidu ankaŭ 
* Opus Dei

## Eksteraj ligiloj 
* Literaturverkoj de Sankta Josemaría Escrivá

Kategorio:Literaturo de Hispanio
Kategorio:Kristanismo
Abhisit Vejjajiva

eta|Abhisit Vejjajiva
**Abhisit VEJJAJIVA** (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1964 en Newcastle-upon-Tyne, Anglujo) estas tajlanda politikisto.

Li estras la demokratan partion de Tajlando ekde februaro 2005. Li funkciis tiel 27-a elektita ĉefministro de Tajlando ekde la 15-an de decembro 2008 ĝis la 3-an de julio 2011, post la venko de Jinglak Ĉinaŭat kun la Portaja Partio..

Li postsekvis al Somchai Wongsawat, demisiigita la 2-an de decembro 2008 post decido de la konstitucia juĝaro malpermesinta al li ĉian politikan agadon dum 5 jaroj, kaj al Chaovarat Chanweerakul, vic-ĉefministro kaj ministro pri publika sano, kiu enhavis portempe la postenon ekde la 2-a de decembro.

## Antaŭaĵoj 
Taksin Ĉinaŭat estis prezidento de Tajlando el 2001 kaj februare de 2005 denove venkis en la balotadoj kaj ties registaro akiris grandan akcepton ĉe la popolaj klasoj kaj malakcepton ĉe la altaj klasoj. Aprile de 2006 pro akuzoj kaj kontraŭstaroj li kunvokis novajn elektojn sed la opozicio malakceptis partopreni kaj la kunvoko nuliĝis. Septembre de 2006 militistoj organizis puĉon kaj elpostenigis la registaron. Maje de 2007 la partio de Taksin Ĉinaŭat estos deklarita eksterleĝa akuzita pri balota fraŭdo. Decembre de 2007 okazis nova balotado kaj venkas la PPP, partio posteulo de tiu de Taksin Ĉinaŭat. Septembre de 2008 la Supera Kortumo denove elpostenigas la prezidenton, nun Samak Sundaravej kaj oktobro samjare kondamnas pro supozata korupto na Taksin Ĉinaŭat, kiu siavice estas en ekzilo. Decembre la Supera Kortumo elpostenigas ankaŭ la sukcedinton de Samak nome Somĉai Ŭongsaŭat kaj malpermesas aktivadon de ĉiun estroj de la venkinta partio. Tiele la armeaj kaj juaj estraroj sukcesas formi parlamentan majoritaton kiu enpostenigas la opoziciestron nome Abhisit Vejjajiva.

## Vidu ankaŭ 
* Politika protestado en Tajlando en 2010

## Referencoj 
Kategorio:Tajlandaj politikistoj
Kafeterio

250px|eta|Germana kafeterio
250px|eta|Nederlanda vendilo kun krokedoj
**Kafeterio** estas manĝejo kie oni ĉefe manĝas hastmanĝojn kiel pomfritoj, krokedoj, printemporuloj k.t.p.

Oni mem prenas la manĝaĵojn de bufedo aŭ vendilo kaj ofte manĝas stare.

Kelkfoje oni ankaŭ vendas trinkaĵojn kaj estas kelkaj sidlokoj.

Manĝejo en lernejo aŭ kazerno ankaŭ ofte nomiĝas kafeterio.

## Vidu ankaŭ 
* Restoracio
* Bistroo
* Kafejo
* Rapidmanĝejo
* Fritbudo
* Kantino

Kategorio:Manĝejoj
Edward MacDowell

eta|Edward kaj Marian MacDowell, ĉ. 1905
**Edward Alexander MacDowell** (naskiĝis la  en Novjorko, Nov-Jorkio, kaj mortis la  samloke) estis grava usona komponisto kaj pianisto.

MacDowell ricevis pianoedukadon de *Teresa Carreño* kaj studis ekde 1876 en Parizo ĉe *Antoine François Marmontel* kaj *Marie Gabriel Augustin Savard*, en Wiesbaden ĉe *Louis Ehlert* samkiel ĉe Joachim Raff kaj *Carl Heymann* ĉe la ''Hoch'sches Konservatorium* en Frankfurto ĉe Majno. En 1888 li revenis en Usonon kaj fondis la *American Academy of Arts and Letters* (Usona Akademio de Artoj kaj Beletro) kaj la artistokolonion *MacDowell Colony* en Peterborough, Nov-Hampŝiro. Dum ok jaroj li direktis la faman *Boston Symphony Orchestra*. En 1896 li fariĝis la unua profesoro por arto kaj muziko ĉe la Universitato Kolumbio en Novjorko.

Kiel unua usona komponisto li gajnis respekton de la eŭropanoj. Lia famo baziĝas sur liaj pianokomponaĵoj kaj la muzikigoj de poemoj de germanaj lirikistoj kiel Heine kaj Goethe.

## Orkestraj komponaĵoj 
### Simfoniaj poemoj 
* *Elaine and Lancelot*
* *Lamia*
* *Hamlet and Ophelia*

### Pianokonĉertoj 
* Pianokonĉerto n-o 1 a-minora, Opus 15
* Pianokonĉerto n-o 2 d-minora, Opus 23

### Orkestrosuitoj 
* Suito n-o 1
* Suito n-o 2 ("Indian Suite")

## Pianokomponaĵoj 
### Sonatoj 
* Sonato n-o 1 "*Tragica*" g-minora, Opus 45
* Sonato n-o 2 "*Eroica*" g-minora, Opus 50
* Sonato n-o 3 "*Norse*" d-minora, Opus 57
* Sonato n-o 4 "*Keltic''" e-minora, Opus 59

### Pluaj konataj pianokomponaĵoj kaj lidoj 
* Wald-Idyllen, Opus 19
* Sechs Idylle nach Goethe, Opus 28
* Sechs Gedichte nach Heine, Opus 31
* Woodland Sketches, Opus 51
* New England Idyls, Opus 62
* Second modern suite, Opus 14

## Eksteraj ligiloj 
*  The MacDowell Colony, Oficiala retejo
*  Informoj pri Colony
* Edward MacDowell Online Library  (Notoj en publika havaĵo)
* "To a Wild Rose"  Senpagaj notoj kiel pdf kaj midi
* Germana radio-elsendo pri la komponisto Muziko kaj informoj (Quicktime-aldonaĵo necesa) 

Kategorio:Romantikaj komponistoj
Kategorio:Usonaj komponistoj
Luiza Parko Mannheim

eta|
eta|
eta|
La *Luiza Parko* () estas granda parko en la germana urbo Mannheim, proksime al la bordo de la rivero Neckar. Ĝi nomatas laŭ la princino *Luise Marie Elisabeth de Prusio* (Luiza Maria Elizabeta, 1838-1923). Ŝi estis la filino de la pli posta germana imperiestro Vilhelmo la 1-a (1797-1888) kaj havis proksimajn rilatojn kun la plej altrangaj germanaj nobeloj. Dum la jaro 1856 la prusa princino edziniĝis kun la granda duko *Frederiko la 1-a* de Badeno (1826-1907) kaj do iĝis granda dukino de Badeno.

La parko estas unu el tri grandaj parkaj teritorioj de la urbo (la aliaj du estas la parko *Herzogenried* kaj la kastela ĝardeno). Ĝi konsistas el vasta pejzaĝa parko, kun longa centra lago, sur kiu cirkulas 45 brile flavaj "gondoletoj" kun baldakenoj, per centra mekanismo tiritaj sur vojo de preskaŭ du kilometroj. Ekzistas pluraj vastaj kaj tre diversaj infanludejoj, subĉiela koncertejo, kompare malgranda zoologia ĝardeno, botanika vitrodomego, papiliejo, birdejo kaj akvario, vastega herbejo por ripozado kaj pilka sportado de la urbanoj, multaj dekoraj statuoj, kaj ekde la jaro 2001 aparta ĉina ĝardeno kun la plej granda ĉinstila te-pavilono de Eŭropo, kiu konstruiĝis pere de granda faka helpo de arkitektoj kaj ĝardenistoj el la ĉina partnera urbo Ĉĵencjan.

La parkon superas 205 metrojn alta televida turo, kiu konstruiĝis de la jaroj 1973 ĝis 1975 kaj havas turniĝantan panoraman restoracion 125 metroj da alteco.

En la suba parto de la parko dum la jaro 1927 konstruiĝis unu el la tutmonde unuaj planetarioj. Dum la Dua Mondmilito ĝi detruiĝis, kaj postmilite oni transformis la fundamenton al aparta monteto. La nuna planetario situas tuj sude de la parko.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la parko
* retejo de la sceneja eventaro "Seebühnenzauber" en la parko 
* paĝo pri la parko en la urba retejo 

Dosiero:Luisenpark panoramo da ĝardenaj violoj.jpg|
Dosiero:Luisenpark herbeja balancejo.jpg|
Dosiero:Luisenpark herbeja ludejo.jpg|
Dosiero:Luisenpark tulipoj kaj ĝardenaj violoj.jpg|
Dosiero:Luisenpark tapiŝo da ĝardenaj violoj.jpg|
Dosiero:Luisenpark infanludejo 1.jpg|
Dosiero:Luisenpark infanludejo 2.jpg|
Dosiero:Monteto da narcisoj.jpg|
Dosiero:ĉina te-paviliono Mannheim 2.jpg|
Dosiero:ĉina te-paviliono Mannheim 4.jpg|
Dosiero:ĉina te-paviliono Mannheim 5.jpg|
Dosiero:ĉina te-paviliono Mannheim 6.jpg|
Dosiero:Pulsatilo dum aprilo 2009.jpg|
Dosiero:Luisenpark cikonio.jpg|
Dosiero:Luisenpark cikonio kaj knabino.JPG|
Dosiero:ĝardeno en la ĉina te-paviliono Mannheim.jpg|

Kategorio:Mannheim
Kategorio:Parkoj en Baden-Virtembergo
Hayling Island

**Hayling Island** (*Insulo Hejlin*) estas insulo de Hampshire, Anglio inter Portsmouth kaj Chichester. En 2001 ĝi havis ĉirkaŭ 17 mil loĝantojn.

La insulo estas ligata per ponto al la ĉeflando. Ĝi havas la formon de renversata "T", kaj longas ĉirkaŭ 6.5 kilometrojn (4 mejlojn). La suda marbordo estas larĝe ĉirkaŭ 6.5 kilometrojn (4 mejlojn).

Ferepoka sanktejo en la insulo poste evoluis en romia-britan templon, kvankam la restaĵoj (kiujn arkeologoj studis inter 1897 kaj 1907 kaj denove de 1976 al 1978) ne videblas. Estas du mezepokaj preĝejoj - tiu de Sankta Maria en la centro, kaj de Sankta Petro en la nordo. Dum la normanda epoko, la insulo estis posedata de Abatejo Bec. Ekde 1399 la poeto Thomas Hoccleve (m. 1426) ricevis pension de la monaĥoj de Hayling Island: tiu estis donaco de la angla reĝo, kiun li servis kiel ŝtatoficisto.

Dum la 14-a jarcento estis gravaj inundoj, kaj parto de la insulo (kun la preĝejo de Ĉiuj Sanktoj) submerĝiĝis. Laŭlegende la  aŭdeblas kiam la maro maltrankvilas.

Dum la 19-a jarcento, la insulo estis grava loko por la kultivado de ostroj, kaj ankoraŭ restas postsignoj de la industrio. Ĝis la malfrua 19-a jarcento alia industrio estis la produkto de salo, kiu menciiĝis en la Domesday Book de Vilhelmo la Konkerinto.

En 1985 brita tribunalo agnoskis Peter Chilvers kiel inventinto de ventsurfotabuloj kiam li estis juna knabo loĝanta en Hayling Island en 1958.

Kategorio:Insuloj en Britio
Kategorio:Sud-orienta Anglio
Kategorio:Hampshire
Ĉina ĝardeno Mannheim

La **ĝardeno de multaj vidaĵoj** () estas ĉinstila ĝardeno en la germania urbo Mannheim. En ĝi troviĝas la plej granda ĉina teejo de Eŭropo.

La ĝardeno estas parto de la Luiza Parko Mannheim kaj situas en ties sudorienta parto proksime de la rivero Neckar. La ĝardena kaj te-pavilona areo ofte servas kiel ejo por priaziaj ekspozicioj, koncertoj, prelegoj kaj ankaŭ por ĉinstilaj te-ceremonioj. Krome ĝi ankaŭ estas renkontejo por eventoj lige al la partnera urbo Zhenjiang en Ĉinio.

maldekstre|eta|
Laŭ la koncepta principo de "fermado kaj malfermado", la ĝardeno konsistas el ses metrojn alta enireja honora pordego, teatra scenejo, la vasta pavilona konstruaĵo kun pluraj flankaj aloj, subtegmentaj promenejoj kaj kromkonstruaĵetoj, pluraj partaj ĝardenoj, skulptaĵoj kaj superpontataj lagetoj, kaj trairebla groto en artefarita roko kun miniatura akvofalo. Observeblu la interrilato inter la plantaro kaj arkitekturo, inter suno kaj ombro, inter fiksaj ŝtonoj kaj la fluanta respektive falanta akvo. De malbonaj spiritoj protektas zigzaga ponto super lageto de 1000 kvadrataj metroj. Centro de la tereno estas du-etaĝa teejo kun fundamento de 215 kvadrataj metroj. La pagodaj tegmentoj estas tegitaj per nigraj tegoloj.

La ĝardeno konceptiĝis kunlabore kun arkitektoj kaj ĝardenistoj el la ĉina partnera urbo Zhenjiang (provinco Ĝjangsuo), de fondaĵo en Hajdelbergo kaj la orientazia instituto de la Faka Altlernejo Ludwigshafen. Dum la konstruo aktivis pli ol 30 fakuloj el Ĉinio. Ĝi malfermiĝis la 12-an de septembro 2001. La konstruo de la kompleto eblis pro privata heredaĵo de 1,77 milionoj da germanaj markoj (iom pli ol 900.000 €), kiuj estis la financa bazo de la projekto.

## Bildaro 

Dosiero:ĉina te-paviliono Mannheim 1.jpg|
Dosiero:Ĝardeno en la ĉina te-paviliono Mannheim.jpg|
Dosiero:ĉina te-paviliono Mannheim 5.jpg|
Dosiero:akvofalo en la ĉina te-paviliono Mannheim.jpg|
Dosiero:Duojingyuan 08.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la loka "amikaro ĉina ĝardeno" (germane)
* paĝo de la urba retejo pri la ĉina ĝardeno kun te-pavilono (same germane) 
* [plia germanlingva informa paĝo pri la ĉina ĝardeno kaj te-pavilono(https://eo.wikipedia.org/wiki/pavilono)] 

Kategorio:Mannheim
Kategorio:Ĉinaj ĝardenoj
Kategorio:Parkoj en Baden-Virtembergo
Reagoforto

eta|Ruĝe: Antaŭenpuŝo Blue: Reagoforto
**Reagoforto** (aŭ **repuŝo**) estas forto kiu movas iun objekton en la direkton malan al la direkto, en kiun alia maso moviĝis de tiu objekto. Ĝi estas la forto, kiu malantaŭenigas pafilon dum pafado, kaj kiu ebligas la pelon ĉe reagaviadilo kaj raketo. La reagoforto estas samgranda kiel la forto kiu akcelas la demoviĝantan mason.

Kategorio:Klasika mekaniko
Reagaviadilo

[eta|Reagaviadilo: [Boeing 747]]

**Reagaviadilo** (aŭ **jetaviadilo**) estas aviadilo kiu moviĝas per reagmotoro.

La unua reagaviadilo estis la *Heinkel He 178*, kiu unuafoje flugis en Germanio la 27-an de aŭgusto 1939. Nuntempe ĝi estas la plej kutima speco de aviadiloj, precipe de la pli grandaj.

Kategorio:Aviadilaj tipoj
Hejmloka patriotismo

**Hejmloka patriotismo** (de la vorto patrioto, surbaze de la latina adjektivo *patrius* en la signifo "patreca, hejma") estas aparte forta ŝato kaj prefero por la propra loĝloko aŭ ties rekta ĉirkaŭaĵo. Tiu inklino ofte ligiĝas al senkonscia aŭ konscia malaprezo kaj malplivalorigo de aliaj lokoj, aparte de najbaraj aŭ laŭ socia signifo kompareblaj al la propra hejmloko. La vorto havas iom ironian tonon, ĉar patriotismo ja estas emocia sinteno de forta prefero de la propra "patrujo", do kutime celas la plivalorigon, preferon kaj idealigon de tuta nacio. Al tio la signifa limigo for de tuta nacio al nur la kompareble malgranda hejmloko ne vere korespondas, kaj eĉ iomete ridindigas la koncepton de patriotismo. Fortaj kaj rigidaj subtenantoj de hejmloka patriotismo havas psikajn karakterizaĵojn pri la idealigo de la propra grupo kaj la kontrasta malidealigo de la resto de la mondo, kiuj ankaŭ – eble pli forte – estas inter la ecoj de naciismo kaj de rasismo. En memironia kaj malforta formo tamen la hejmloka patriotismo konsideriĝas persona eco pardonebla kaj ne vere komparebla al ideologio – rivaleco inter simile grandaj, najbaraj komunumoj aŭ duoblaj urboj ekzemple pri la komparo de urbaj festoj, ekzemple dum karnavalo, aŭ de tipaj lokaj manĝaĵoj konsideriĝas pli amuza ol serioza konkuro, kaj same sporta rivaleco inter la teamoj de konkuraj urboj. 

## Disvastiĝo 
Hejmloka patriotismo kutime aparte fortas en regiono, kiuj dum la pasinteco estis organizitaj kiel sendependaj ŝtatetoj aŭ urboŝtatoj, aŭ ankaŭ en kazoj, en kiuj antaŭe sendependaj vilaĝoj aŭ urboj estas unuigitaj al komuna administra unuo, kaj la lokuloj emocie malaprezas tiun unuiĝon. En iuj urboj de Italio ankoraŭ nuntempe ekzistas ne nur forta rivaleco inter unuopaj urboj, ekzemple en Toskano, sed eĉ rita rivaleco inter la unuopaj urbaj kvartaloj (*contrade*), kiel ekzemple en Siena.

Hejmloka patriotismo povas forte bremsi la teorie utilan ekonomian aŭ kulturan kunlaboron inter najbaraj urboj aŭ neurbaj komunumoj.  Ofte en tiaj kazoj la "lokaj patriotoj" nomas la timon pri perdo de la loka identeco kaŭzo de tia malkunlaboro.  

Kategorio:Etiko
Zhenjiang

eta|situo de Zhenjiang en la provinco Ĝjangsuo
**Zhenjiang** (prononce Ĝenĝjiang, ) estas prefektujnivela milionurbo en la sudokcidenta parto de la provinco Ĝjangsuo de la Popola Respubliko Ĉinio. La urbego situas ĉe la punkto kie la rivero Jangzio krucas la Grandan Kanalon. La administra regiono de la urbo havas areon de ĉirkaŭ 3&thinsp;799 km² kaj fine de la jaro 2004 havis ĉirkaŭ 2&thinsp;672&thinsp;100 loĝantojn.

Ĝis la enkonduko de la latinliteriga sistemo Pinjino en la 1950-aj jaroj, la urbo ofte latinliteriĝis per la formoj *Chinkeang, Chenkiang, Chinkiang* aŭ *Chinking*. La lasta formo ankaŭ uziĝis en esperantlingvaj tekstoj, ekzemple en la Enciklopedio de Esperanto el 1934.

## Administra divido 
La urba areo de Zhenjiang konsistas el tri urbodistriktoj kaj tri urbopartoj mem nomataj "urboj". Temas pri
* urbodistrikto *Jingkou* (, pron. Ĝingkoŭ), 316 km², 420&thinsp;000 loĝantoj, urba centro kaj sidejo de la urba registaro;
* urbodistrikto *Runzhou* (, pron. Ĵunĝoŭ), 132 km², 240&thinsp;000 loĝantoj;
* urbodistrikto *Dantu* (, pron. Dantu), 611 km², 360&thinsp;000 loĝantoj;
* urbo *Yangzhong* (, pron. Jangĝong), 332 km², 270&thinsp;000 loĝantoj;
* urbo *Danyang* (, pron. Danjang), 1&thinsp;023 km², 800&thinsp;000 loĝantoj;
* urbo *Jurong* (, pron. Ĝuĵong), 1&thinsp;385 km², 580&thinsp;000 loĝantoj.

En la oriento de la urbodistriktos Jingkou ekde junio 1998 ekzistas ekonomia-teknika speciala evolua zono kun la nomo *Zhenjiang Xinqu* (, "Zhenjiang nova distrikto"), kiu komune administratas pere de la provinca kaj urba registaro. La "nova distrikto" grandas proksimume 82 kvadratajn kilometrojn kaj havas pli-malpli 80&thinsp;000 loĝantojn. Administre ĝi konsistas el du kvartaloj kaj kvar komunumegoj. Temas pri:
* kvartalo *Dagang* (, pron. Dagang);
* kvartalo *Dingmao* (, pron. Dingmaŭ);
* komunumego *Dagang* (, pron. Dagang);
* komunumego *Dalu* (, pron. Dalu);
* komunumego *Yaoqiao* (, pron. Jaŭĉjaŭ);
* komunumego *Dinggang* (, pron. Dinggang).

## Historio 
Ĝis la komenco de la 20-a jarcento Zhenjiang estis la ĉefurbo de la provinco Ĝjangsuo. Tiam la provinca sidejo translokiĝis al la pli orienta urbo Nankino. Dum la dinastioj Ming kaj Qing la urbo estis grava komerca centro. Inter la turismaj vidindaĵoj de la urboj estas interalie la templo *Jinshan* (Ĝinŝan).

## Ĉina kuirarto 
[eta|enirejo al la ĉina ĝardeno kaj te-[pavilono en la partnera urbo Mannheim]]
La plej konata kulinara specialaĵo de la urbo estas la Zhenjiang-vinagro.

## Partneraj urboj 
* 20ra Mannheim, Baden-Virtembergo, Germanio
* 20ra Tempe, Arizono, Usono
En la Luiza Parko de Mannheim dum la jaro 2001 malfermiĝis ĉina ĝardeno kun la plej granda ĉinstila te-paviliono de Eŭropo – la kompleto konstruiĝis pere de granda faka helpo de arkitektoj kaj ĝardenistoj el Zhenjiang.

## Pionira esperantisto 
Pionira esperantisto en la urbo estis Naŭu Ĉanĝia Fu, kiu inter 1925 kaj 1932 starigis Esperanto-klubon en la urbo, ĝis li mortis en aĝo de nur 28 jaroj.

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Lunkuko

eta|tradicia bakita lunkuko
**Lunkuko** (ĉine 月饼, tradicie 月餅, pinjine yuèbǐng) estas specialaĵo de la ĉina kuirarto. Temas pri bakaĵo, kiu povas havi aŭ dolĉan aŭ salan guston.

La kukoj tradicie produktiĝas kaj manĝiĝas aparte dum la aŭtuna tradicia ĉina Aŭtunmeza Festo aŭ *Lunfesto*, sed ankaŭ ŝatatas okaze de aliaj eventoj. La tipa lunkuko rondas, havas diametron de proksimume 10 centimetroj kaj altas ĉirkaŭ 5 centimetrojn. Ĝi havas kompare multajn kaloriojn kaj ofte manĝiĝas akompanate de ĉina teo.

Ĉiu regiono de Ĉinio havas proprajn receptojn pri lunkukoj. En Tajvano ekzemple la salaj lunkukoj estas plenigitaj per ovoflavaĵo (simbolo por la plenluno) kaj viando, la dolĉaj per batatoj. Kutimas ankaŭ dolĉa plenigo el faboj, sezamo kaj ananaso. Unuigi la principon de sala kaj dolĉa gusto en sama kuko simboligas la harmonion de Jin kaj Jang.

La kukoj kutime dekoriĝas per ĉinaj literoj, ekzemple por "longa vivo" aŭ "harmonio", krome – tre profane – ofte de la produktinta bakejo. Malofte oni produktas ilin private, sed kutime vendeje aĉetas kaj sekve disdonacas ilin al amikoj aŭ familianoj, ofte kun multekostaj aldonaj donacoj. Tre malofte ĉinoj aĉetas lunkukojn por la propra forkonsumo.

Laŭ malnova legendo en la lunkukoj dum la mongola okupo de Ĉinio la ĉinaj ribelantoj kaŝis kaj transportis sekretajn mesaĝojn. Se tiu legendo verus, la kukoj iusence konsideriĝus antaŭŝtupo de la nunaj fortuno-biskvitoj.

Kategorio:Ĉina kuirarto
Kategorio:Bakaĵoj
Songara paruo

La **Songara paruo** (*Poecile songarus*, iam *Parus songarus*) estas paseroforma birdo de la familio Paruedoj. Ĝi estas la suda partnero de la Salikparuo *P. montanus*, kaj estas ofte inkludita en ĝi kiel subspecio.

Ĝi estas disvastigata en la deciduaj montarbaroj de sudorienta Kazaĥio, Kirgizio kaj norda Ĉinio.

La 13&nbsp;cm longa Songara paruo havas **malhelbrunan kronon, nigrecan mentonon, tre brunajn suprajn partojn, blankajn vangojn kaj cinamokolorajn okrajn subajn partojn**. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas iome pli senkoloraj.

La plej komuna alvoko estas naza *zii, zii, zii*, sed la notoj de tiu birdo evidente varias konsiderinde.

La Songara paruo kutime elfosas sian propran nestotruon, ofte en putriĝanta stumpo aŭ en arbo, pli malpli dekadenca. Plej parto de nestoj estas tasformaj el felteca materialo, kiel ledo, haro kaj ligneroj, sed oni uzas ankaŭ plumojn. La ino demetas 5 al 6 blankajn ovojn kun ruĝecaj punktetoj aŭ makuletoj.

Ili manĝas raŭpojn, insektojn kaj semojn, kiel multaj aliaj paruoj.

Oni agnoskas kvar subspeciojn (Harrap & Quinn 1996): 
* *Poecile songarus songarus* (Severtsov, 1873). Montoj Tjanŝano.
* *Poecile songarus affinis* (Przevalski, 1876). Norda-centra Ĉinio.
* *Poecile songarus stoetzneri* (O. Kleinschmidt, 1921). Nordorienta Ĉinio.
* *Poecile songarus weigoldicus* (O. Kleinschmidt, 1921). Sudokcidenta Ĉinio.
El tiuj la plej ĵusaj genetikaj studoj sugestas ke la unuaj tri estu pli bone inkluditaj en *P. montanus*, kaj nur la lasta estus genetike distinga (del Hoyo et al. 2007).

## Referencoj 
* Del Hoyo, J., Elliot, A., & Christie D. (eds). (2007). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-42-2
* Harrap, S., & Quinn, D. (1996). *Tits, Nuthatches and Treecreepers*. Christopher Helm. ISBN 0-7136-3964-4

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
La Petite Jérusalem (filmo)

***La Petite Jérusalem*** (**"Eta Jerusalemo"**) estas franca filmo de Karin Albou, aperinta en 2005.

## Temo 
Juda familio vivas en Sarcelles, en la Pariza regiono. Tiu familio konsistas el patrino, nun vidvino, veninta el Tunizio, pliaĝa filino Mathilde nun edziniĝinta al Ariel, kun kiu ŝi havas tri infanojn kaj plijuna filino Laura, kiu studas filozofion en fakultato. La vivo de la familio estas ritmata de judaj festoj.

Laura baraktas inter religio kaj filozofio, kaj decidas promeni ĉiutage je la 7-a vespere: ŝi anstataŭigas religian ritualon per Kant-a ritualo. Ŝi konfliktas kun sia juda familio kaj racio ne helpas ŝin en amafero kun Djamel, juna arabo, kiu ankaŭ konfliktas kun propra islama familio.

Siaflanke, nigrahara Mathilde trovas blondan haron sur la kolumo de sia edzo, kio rivelas lian malfidelecon. Mathilde petas konsilon de virino, kiu prizorgas mikveon. Tiu virino demonstras al ŝi, ke seksa plezuro ne estas fremda al juda religia leĝo. Mathilde repaciĝas kun sia edzo, viktimo de rasisma atako.

Fine Ariel decidas elmigri al Israelo kun la bopatrino, postlasante Laura-n sola. Tiu ĉi nevole konkeras sendependecon al kiu ŝi sopiris.

## Teĥnikaĵoj 
*Titolo: *La Petite Jérusalem*
*Reĝisoro: Karin Albou
*Scenaro: Karin Albou
*Produkto: Laurent Lavolé kaj Isabelle Pragier
*Buĝeto: 1.28 milionoj da eŭroj
*Muziko: Cyril Morin
*Foto: Laurent Brunet
*Muntado: Christiane Lack
*Dekoroj: Nicolas de Boiscuillé
*Devenlando: Francio
*Formato: Kolora - 1,85:1 - DTS - 35&nbsp;mm
*Ĝenro: Dramo
*Daŭro: 96 minutoj
*Aperdatoj:
**  (Festivalo de Cannes)
**  (Francio)
**  (Belgio)

## Rolularo 
*Fanny Valette: Laura
*Elsa Zylberstein: Mathilde
*Bruno Todeschini: Ariel
*Hédi Tillette de Clermont-Tonnerre: Djamel
*Sonia Tahar: Patrino
*Michaël Cohen: Eric
*Aurore Clément: Virino en Mikvo
*François Marthouret: Profesoro de filozofio
*Saïda Bekkouche: Onklino de Djamel
*Salah Teskouk: Onklo de Djamel
*Marlon Altiparmakian: Mickael
*Michel Hadjadj: Michel

## Rekompencoj 
* 2005: Premio SACD por plej bona scenaro en Festivalo de Cannes.

## Eksteraj ligiloj 
* La Petite Jérusalem en IMDB
* Oficiala retejo de Elsa Zylberstein 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005
Szajk

**Szajk** [sajk], germane **Seike**, kroate **Sajka** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.9912/18.5345
* Loĝantaro: 840
* Poŝtkodo: 7753
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Pécs-Mohács. Bóly troviĝas 4, Mohács 14, Villány 18, Pécsvárad 25, Siklós 29, Pécs 30 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1015 laŭ tiama ortografio *"Zeyk"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio kaj senhomiĝis. Baldaŭe sudslavoj kaj germanoj refondis la komunumon. Inter 1918-1921 la serboj okupis Szajk-on. Post la 2-a mondmilito parto de la germanoj deportiĝis al Germanio, dume deportitaj hungaroj alvenis el Ĉeĥoslovakio. Vilaĝservoj estas lernejo, poŝto, restoracio, hoteleto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo de 1753
* baroka kapelo omaĝe al Sankta Vendelo de 1760
* kapelo omaĝe al Resurekto de Kristo kun golgoto de 1861

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Szederkény

**Szederkény** [sederkEnj], germane **Surgetin**, kroate **Surdukinj** estas unuigita vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács. Szeder signifas: rubuso.
eta|280ra|Rubuso, troviĝanta en nomo de Szederkény

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.9969/18.4601
* Loĝantaro: 1830
* Poŝtkodo: 7751
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Pécs-Mohács. Villány troviĝas 18, Pécsvárad 22, Pécs 23, Siklós 24 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1272 laŭ tiama ortografio *"Zederkyn"*. Iam apuda vilaĝo aperis en formo *"Namya"*. Inter 1543-1686 la komunumoj apartenis al la Osmana Imperio. En 1720 germanoj refondis la vilaĝojn. Inter 1918-1921 la serboj okupis ilin. Post la 2-a mondmilito parto de germanoj deportiĝis al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio. En 1948 apuda vilaĝo **Nyomja** [njomja] aliĝis al Szederkény. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de kroatoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Simon Judaso Tadeo de 1759
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco de 1812

## Famuloj 
En Szederkény naskiĝis ĉefepiskopo János Püsky.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Szemely

**Szemely** [semeej], kroate *"Semelj"* estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs.
eta|Vendejo kaj drinkejo en Szemely
eta|Preĝejo de Szemely

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo:
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 7763
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
La vilaĝo situas sur tre mildaj deklivoj, fine de sakovojo. Kozármisleny troviĝas 5, Pécs 13, Bóly 19, Siklós 21, Villány 22, Pécsvárad 23&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1266 laŭ tiama ortografio *"Schemel"*. Post la turka erao kroatoj alvenis. En la 16-a jarcento slovakoj refondis la vilaĝon. Inter 1918-1921 la serboj okupis la komunumon.

En Szemely migra poŝto, vendejo kaj drinkejo servas.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Versend

**Versend** [verŝend], kroate *"Vršenda"* estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.9945/18.5142
* Loĝantaro: 930
* Poŝtkodo: 7752
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Pécs-Mohács. Bóly troviĝas 5, Mohács 17, Villány 18, Pécsvárad 24, Pécs kaj Siklós po 28 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1268 laŭ tiama ortografio *"Wirsindh"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis pro la konstantaj bataloj. Baldaŭe germanoj refondis la komunumon. Inter 1918-1921 la serboj okupis Versend-on. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1795

## Famuloj 
En Versend naskiĝis operkantisto László Márk.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Olasz

**Olasz** [olas], kroate **Olas**, germane **Ahlaß** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács. La nomo signifas: italo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0119/18.4137
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 7745
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Pécs kaj Pécsvárad po 19, Villány 21, Siklós 24, Mohács 25 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko, baldaŭe romianoj loĝadis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1181 laŭ tiama ortografio *"Uloz"*. Supozeble laŭ la nuna senco valonianoj fondis la vilaĝon, ili erare nomiĝis italoj. Proksime de la komunumo en 1295 ankaŭ abatejo fondiĝis, kiu detruiĝis dum la turka erao, dum la vilaĝo restis daŭre loĝata. En la 18-a jarcento germanoj kaj sudslavoj alvenis. En 1738 pesto okazis. Dum popolnombrado en 1910 vivis tie 631 homoj, (388 germanoj, 213 sudslavoj kaj 126 hungaroj. En 1950 apuda vilaĝo **Hidor** (unue menciita en 1295 en formo *"Hedrich"*) aliĝis al Olasz. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, apoteko, poŝto, 2 vendejoj, kafejeto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jeromos de 1754
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Filipo
* fiŝkaptista lago

== Komunumoj pri *olasz* (=italo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Onex

**Onex** estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La urbo Onex situas inter la riveroj Rodano en nordo kaj Aire en sudo, proksimume 5 kilometrojn sudoriente de la kantona ĉefurbo Ĝenevo.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Vernier, en oriento al Lancy, en sudo al Plan-les-Ouates, kaj en okcidento al Confignon kaj Bernex.

## Trafiko 
Onex estas per la tramlinio 19 kaj diversaj buslinioj konektita al la loka tram- kaj busreto de la urbo Ĝenevo. Onex ankaŭ disponas pri aliro al la nacia aŭtoŝoseo A1, kiu trapasas la urbon.

## Historio 
la unua dokumenta mencio de Onex datiĝas el la jaro 1292 kiel *Onay*.

Post la industriiĝo la loĝantaro de Onex inter 1900 kaj 2000 eksplodis. De kampara vilaĝo kun malpli ol 300 loĝantoj, la nombro de loĝantoj pli ol sesdekobliĝis al urbo kun pli al 15000 loĝantoj.

## Ĝemelurboj 
Onex havas urbajn partnerecojn kun
* Bandol en la departemento Var en Francio
* Liestal, ĉefurbo de la Kantono Bazelo Kampara
* Massagno, antaŭurbo de Lugano en Kantono Tiĉino

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Onex
* Onex en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Medaliono

**Medaliono** havas jenajn signifojn:
* Medaliono estas juvelo en formo de plata malfermebla skatoleto.
* Medaliono estas rondforma aŭ ovala bareliefo kun figuraĵo.

Laŭ Francisko Azorín **medaliono** estas *Bareliefo ĉirkaŭita per ronda aŭ ovala kadro. Ronda juvelo en kiu oni metas miniaturon, rememoraĵon.* Li indikas etimologion el la latina *medalia* (medalo), pligrandiga formo. 

## Notoj 
Kategorio:Juvelarto
Kategorio:Arkitekturo
Kolĉeno

[dekstre|eta|[Masajoj portas kolĉenojn kiel parton de la tradicia vesto.]]
[eta|[Juliana Paes kun kolĉeno el nobla metalo]]
**Kolĉeno** estas juvelo portata ĉirkaŭ la kolo. Plej ofte ĝi estas metia aĵo.

Kolĉenoj jam ekzistis en la Paleolitiko. Ekzistas diversaj formoj kaj longecoj. Mallongaj ĉenoj havas fermilon por meti kaj demeti ilin facile.

## Modeloj 
eta|maldekstra|Perlĉeno
Ekzistas ne nur metalaj ĉenoj, sed ankaŭ ŝnuretoj sur kiuj estas vicigitaj perloj, konkoj aŭ gemoj. Metala ĉeno aŭ ŝnureto povas ankaŭ havi pendaĵon kiel ekz. kruceto aŭ medaliono, kiu pendas antaŭe.

**princina kolĉeno** havas longecon de averaĝe 46 centimetroj.

**opera kolĉeno** havas inter 70 kaj 90 cm

Longaj kolĉenoj povas esti volvitaj plurfoje ĉirkaŭ la kolo..

## Vidu ankaŭ 
* braceleto
* kolĉenanaso
* torko

## Eksteraj ligiloj 
* Klasika kolĉeno estas ja la perloĉeno. (germane)
* La perloĉeno - historio (germane)

Kategorio:Juveloj
Kategorio:Kolvestoj
Toyohiro Akiyama

**AKIYAMA Toyohiro** (japane: 秋山 豊寛, *Akiyama Toyohiro*; naskiĝis la 22-an de julio 1942 en Setagaya, Tokio, Japanujo) estas iama japana televidĵurnalisto, kiu famiĝis pro sia flugo per la kosmoŝipo Sojuz al la kosmostacio Mir en la jaro 1990, kiel unua japano.

Akiyama iĝis raportisto por la japana televidentrepreno TBS (Tokyo Broadcasting System) en la jaro 1971. Inter 1967 kaj 1971 li laboris ankaŭ por la BBC World Service.

Post sia kosmoflugo, Akiyama iĝis vicdirektoro de TBS ĝis kiam li forlasis ĝin en oktobro 1995.

Toyohiro Akiyama edziĝis kaj havas du gefilojn.

## Vidu ankaŭ 
* Sojuz
* Enomoto Daisuke
* Kosmoturismo

## Eksteraj ligiloj 
* Biografieto ĉe spacefacts.de

Kategorio:Japanaj televidĵurnalistoj
Kategorio:Japanaj kosmonaŭtoj‎
Missulena

eta|300px|Musaraneo
La genro **Missulena** (Musaraneoj) estas unu el la tri kiu formas la familion de Aktinopodedoj (latine *Actinopodidae*), t.e. araneoj el Aŭstralio, centra kaj suda Amerikoj. La mordoj de musaraneoj estas relative venenaj.

## Specioj 
La genro *Missulena* konsistas el dek unu specioj:
* *Missulena bradleyi* Rainbow, 1914 (New South Wales)
* *Missulena dipsaca* Faulder, 1995 (Aŭstralio)
* *Missulena granulosa* (O. P-Cambridge, 1869) (Okcidenta Aŭstralio)
* *Missulena hoggi* Womersley, 1943 (Okcidenta Aŭstralio)
* *Missulena insignis* (O. P.-Cambridge, 1877) (Aŭstralio)
* *Missulena occatoria* Walckenaer, 1805 (Suda Aŭstralio)
* *Missulena pruinosa* Levitt-Gregg, 1966 (Okcidenta Aŭstralio, Northern Territory)
* *Missulena reflexa* Rainbow & Pulleine, 1918 (Suda Aŭstralio)
* *Missulena rutraspina* Faulder, 1995 (Okcidenta Aŭstralio, Suda Aŭstralio, Viktorio)
* *Missulena torbayensis* Main, 1996 (Okcidenta Aŭstralio)
* *Missulena tussulena* Goloboff, 1994 (Ĉilio)

## Eksteraj ligiloj 
* Monda katalogo de araneoj (angle)
* Australian Museum Online: Mouse spiders (angle)
* Geoffrey K. Ibister, "Mouse spider bites (Missulena spp) and their medical importance", *Medical Journal of Australia* 2004; 180 (5): 225-227 (angle)

Kategorio:Araneuloj
Sarrasine

***Sarrasine*** estas novelo de la franca verkisto Honoré de Balzac. Ĝi estis eldonita por la unua fojo en la revuo *Revue de Paris* en 1830, kaj estis reeldonita kiel libro en 1831, en la 2-a volumo de la *Filozofiaj romanoj kaj rakontoj*, kadre de la romanserio *La Homa Komedio*.eta|dekstra|200ra|*Sarrasine*

## Intrigo 
La riĉa familio Lanty organizas feston por montri siajn riĉaĵojn. La rakontanto emas kontrastigi la tumulteman, brilan kaj snoban feston al la ĉirkaŭa vintra pejzaĝo, kun ties nudaj arboj kovritaj de neĝo.

La rakontanto estas akompanata de Béatrix de Rochefide. Ili salutas kelkajn eminentulojn, inkluzive de maljunulo, kiu timigas Béatrix. Al ŝi poste resumas la rakontanto la vivon de tiu centjara maljunulo, eksa operkantisto, malnovtempe konita kiel "Zambinella".

Kategorio:Romanoj de la Homa Komedio
Kategorio:Noveloj
Shimadzu

**Shimadzu** () estas teknologia entrepreno el Japanujo fondita en 1875 de Shimadzu Genzo. La ĉefa sidejo troviĝas en Kioto.

## Historio 
La filo de Shimadzu Genzo, Shimadzu Genzo la pli juna, kreis la unuan radiografiilon unu jaron post la malkovro de la rentgenaj radioj fare de Wilhelm Conrad Röntgen.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de Shimadzu-Eŭropo

Kategorio:Japanaj firmaoj
Kategorio:Kioto