open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Youssef Hindi

**Youssef Hindi** naskiĝinta la 11-an de februaro 1985, estas franca eseisto. Li verkis plurajn librojn kaj estas konata pro siaj verkoj pri la mesiaj devenoj de la cionismo kaj de la strategio de la Kontraŭstaro inter Civilizacioj.

## Biografio 
Li devenas de maroka familio kiu alvenis en Francion komence de la 1990-aj jaroj, kie li lernis. Li eldonis en 2015 *Occident et Islam* (Okcidento kaj Islamo), volumo 1a, pri fontoj kaj mesiaj genezoj de la cionismo kie li disvolvas originalan tezon pri la origino de la cionismo kiu laŭ li komencis en la 13-a jarcento.

En 2016, li eldonis *Les Mythes fondateurs du Choc des civilisations, ou comment l’Islam est devenu l’ennemi de l’Occident* (la fonditaj mitoj de kontraŭstaro inter civilizacioj aŭ kiel islamo iĝis la malamiko de Okcidento). Li malkonstruas la mitojn kiuj apogas la teorion de kontraŭstaro inter civilizacioj.

La saman jaron, li vojaĝis en Sirion kun Raphaël Berland, Jean-Michel Vernochet kaj la belga deputito Laurent Louis.

Li estas ideisto, ne materiisto. Li opinias ke ideologio gvidas agadojn de la homoj.

## Verkoj 
* Occident & Islam – Tome I: Sources et genèse messianiques du sionisme. De l’Europe médiévale au Choc des civilisations, Edition Sigest, 2015 (ISBN 978-2917329825)
* Les Mythes fondateurs du Choc des civilisations, ou comment l’Islam est devenu l’ennemi de l’Occident, Edition Sigest, 2016 (ISBN 978-2917329900)
* La Mystique de la Laïcité: Généalogie de la religion républicaine, de Junius Frey à Vincent Peillon, Sigest, 2017 (ISBN 978-2917329993)
* Occident & Islam – Tome II: Le paradoxe théologique du judaïsme. Comment Yahvé usurpa la place de Dieu, Sigest, 2018 (ISBN 978-2376040132)
* Du Brexit aux Gilets jaunes, Sigest, 2019
* L'autre Zemmour, Kontre-Kulture, préface d'Alain Soral, 2020
* Covidisme et messianisme - tyrannie sanitaire, crise religieuse et sacrifice, Ka'editions Et Conseils, 2021 (ISBN 993-8913393)

## Notoj 
Kategorio:Francaj eseistoj
Kangri Garpo

eta|dekstre|250px|Kangri Garpo.
**Kangri Garpo** (en ĉina: 岗日嘎布; en pinjino: Gǎngrì Gābù) estas montaro en orienta Tibeto, situa ĉefe en Njingĉi Prefekturo same kiel en la parto de Ĉamdo Prefekturo en Tibeto, Ĉinio. La montaro kuŝas oriente de Himalajo kaj okcidente de Hengduan montaro. La montoj estas geografie suda etendo de orienta Transhimalajo.

La plej alta montopinto de Kangri Garpo, nome Bairiga aŭ Ruoni, staras en la centra parto de la teritorio ĝis alto de 6,882 m super marnivelo. Aliaj elstaraj pintoj estas Gemsongu je 6,450 m, Kone Kangri je 6,347 m, Yuhe Kangri je 6,327 m kaj Gheni je 6,177 m.

Kangri Garpo formas alt-altitudan barieron en la plej nordorienta limo de la Hinda subkontinento. La montoj tie estas sur la rekta vojo de la nordorientena sudazia musono kiu kondukas al Kangri Garpo estante la plej malseka loko en la Tibeta Altebenaĵo. Tio kondukas ankaŭ al unu el la plej altaj koncentroj de glaĉeroj en la regiono. Elstaraj glaĉeroj estas la spektakla Midiu Glaĉero, la Ata Glaĉero (nome la plej malalta glaĉero en Tibeto atinganta alton de 2,440 m kaj la 30 km-longa Lhagu Glaĉero.

## Notoj 
Kategorio:Montaroj en Tibeto
TG4

**TG4** estas nacia televida kanalo el Irlando, kiu elsendas preskaŭ nur en la irlanda. La elparolo de TG4 (*TG Ceathair)* en la irlanda lingvo estas / tʲeː ɟeː cahəɾʲ /.

Kategorio:Televidkanaloj en Britio
Kategorio:Televidkanaloj en Irlando
Kategorio:Eŭropa Unio de Radio kaj Televido
Kategorio:Irlandlingvaj amaskomunikiloj‎
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1996
Gurla Mandhata

**Gurla Mandhata**, '''Naimona'nyi** aŭ **Nemo Nani''' (en ĉina: 納木那尼峰) estas la plej alta pinto de Nalakankar Himal, malgranda submontaro de Himalajo. Ĝi estas tiel nomata laŭ la reĝo Mandhata de la dinastio de Ikŝvakuo. Ĝi kuŝas en la kantono Burang de la Ngari Prefekturo en Tibeto, apud la nordokcidenta angulo de Nepalo. Ĝi estas la 34a plej alta montopinto en la mondo (kun 7,694 m de alto kaj 500-metra elstareco). Ĝi elstaras ankaŭ ĉar estas tute ene de la Tibeta Altebenaĵo (plej montopintoj de simila alto - escepte la rimarkinda Ŝisapangmo, nome la 14a plej alta montopinto en la mondo - estas proksime aŭ ekster la bordo de la Altebenaĵo) kaj relative for de aliaj montopintoj de alto pli granda ol 7500 metroj. Ĝi estas trans la lago Manasarovar el la sankta montopinto de la monto Kajlaŝo. La tibetlingva nomo, Naimona'nyi, oni diras, ke derivas el naimo = "kuracherbo", na = "nigra", nyi = "alta bloko", kio farus "la monto de altaj blokoj de nigraj kuracherboj."

## Grimpado 
En 1905, T. G. Longstaff, akompanata de du monargvidistoj kaj ses portistoj, faris klopodon al Gurla Mandhata. Ili ekrevenis je 7,000 m post esti kaptita de lavango kaj trafita de aliaj malfacilaĵoj. Tio estis grava atingo tiame, speciale por tiom malgranda grupo; en tiu epoko neniu montopinto super 7,000 m estis grimpita kaj tiel la alto atingita de Longstaff reprezentis mondaltan rekordon.

En 1935, Viena studento, nome Herbert Tichy, maskita kiel hinda pilgrimo, faris veturon al la sankta monto Kajlaŝo. Survoje, li klopodis grimpi Gurla Mandhata ku unu el siaj portistoj, nome Kitar. Ili atingis alton de 23,400 futoj, sed ili revenis pro neĝofalo kaj malbona vetero.

La unua sukcesa ascendo al la montopinto estis farita de japan/ĉina teamo estrita de Kacutoŝi Hirabajaŝi, tra la norda flanko de la monto, en majo 1985.

## Notoj 
Kategorio:Montoj en Ĉinio
Kategorio:Montoj de Himalajo
105675 Kamiukena

'*105675 *Kamiukena'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma, Japanio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la gubernia duagrada lernejo *Kamiukena Koto-gakko'' en Gubernio Ehime. De ties fondo en 1941, ĉirkaū 9100 lernantoj diplomiĝis en tiu duagrada lernejo. La lernejo estas bone konata pro sia eduko pri arbara mastrumado kaj vivmedia scienco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Akimasa Nakamura
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ŝarda

**Ŝarda**, **Sarda**, *Sharda*, nomita ankaŭ **Kali** kaj **Mahakali**, estas rivero, kiu ekfluas en Kalapani en Himalajo je alto de 3600 m en la distrikto Pithoragarh en Utarakando, Barato. Ĝi fluas laŭlonge de la okcidenta landlimo de Nepalo kun Barato kaj havas akvokolektan areon de 14,871 km². Ĝi kuniĝas al la rivero Ghaghra, alfluanto de Gango. Ĝi havas la nomon Kali ekde la kunigejo de du rojoj en Gunji kiam ĝi fluas tra la montetoj. Post Brahmadev Mandi apud Tanakpur, ĝi eniras en la ebenaĵoj de Terajo, kie ĝi estas nomita Ŝarda.

Ĝi estas nomita **Mahakali** en nepala: महाकाली नदी, mahākālī nadī, शारदा नदी, shāradā nadī en Hindia, kaj Kali Gad (Hindia: काली गाड़, kālī gād) aŭ Kali Ganga en Utarakando. Ĝi estas nomita tiel laŭ Śāradā, kiu estas alia nomo por Sarasvatio, nome diino de lernado.

Ĝi havigas eblon por generado de hidroelektro. La rivero estas proponita ankaŭ kiel fonto por unu el multaj projektoj por la Himalaja parto de la plano por konektigi baratajn riverojn.

## Notoj 
Kategorio:Landlimaj riveroj
Kategorio:Internaciaj riveroj en Azio
Kategorio:Riveroj en Nepalo
Kategorio:Riveroj en Barato
Riga stacidomo (Moskvo)

**Riga stacidomo** (**Riĵskij vokzal**, ) estas unu el la naŭ fervojaj stacidomoj en Moskvo, la pasaĝera finstacio de la stacio **Moskva-Riĵskaja** ().

## Vidu ankaŭ 
* Rusiaj Fervojoj
* Publika transporto de Moskvo
* Riga linio

## Eksteraj ligiloj 
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Marjina Roŝĉa (Moskvo)
Jeanine Áñez

**Jeanine ÁÑEZ Chávez** (San Joaquín, Beniio, Bolivio; 13-an de aŭgusto 1967) estas bolivia advokatino, televida prezentistino kaj politikistino, eks-prezidanto de Bolivio, kaj dua virina Prezidanto de Bolivio; alprenis la prezidantecon per konstitucia sinsekvo ekde la 12-an de novembro 2019 post la eksiĝo de Evo Morales ĝis la 8-an de novembro 2020.

En 2022 ŝi estis kondamnita al 10 jaroj en malliberejo pro politika fraŭdo.

## Referencoj 
Kategorio:Prezidantoj de Bolivio
Riĵskaja (stacio)

**Riĵskaja** () (ĝis julio 2019, **Rĵevskaja**, ) estas haltejo sur la Linio MCD-2 Kursko–Riĵskij sur la interliga linio Aleksejevskaja kaj sur Linio MCD-4 Kaluĵsko–Niĵegorodskij de la Moskvaj centraj diametroj.

## Interkonektoj 
* →  linio (stacio '**)
* →  linio (stacio **')
* → Riĵskaja
* → Riga stacidomo

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-2
* Linio MCD-4

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

* Riĵskaja en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Meŝĉanskij (Moskvo)
Kategorio:Linio MCD-2
Kategorio:Linio MCD-4

Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Kinga Gál

**Kinga Gál,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gál Kinga** estas hungara juristo, politikisto, membro de la Eŭropa Parlamento, membro de Fidesz, parto de Eŭropa Popolpartio.

Kinga Gál naskiĝis la  en Cluj.

## Biografio 
Kinga Gál akiris diplomon en instituto en Strasbourg en 1993, en la sekva jaro plian juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Inter 1991-1994 ŝi estis konsilisto de rumania hungara partio, poste ŝi havis postenon jam en Budapeŝto, inter 1997-2000 ŝi estis juristo en Flensburg, Ekde 2004 ŝi estas deputito de Eŭropa Parlamento. Ŝi ricevis premion en 2005. Ŝi havis edzon kaj naskis 4 filojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Önrendelkezés és önkormányzatiság Kossuth felfogásában, 1861* (1991)
* *A Román Parlament elé terjesztett kisebbségi törvény-tervezetek összehasonlítása* (1997)
* *Staatsangehörigkeit in Ungarn heute* (2002)
* *National Minorities in Inter-State Relations: Commentary from Country Perspective* (2011)

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Jamunotri

**Jamunotri** estas glaĉero kaj fonto de la rivero Jamuno kaj la sidejo de la diino Jamuno en Hinduismo. Ĝi estas sur alto de 3,293 metroj en Garhŭala Himalajo kaj proksimume je 30 kilometroj norde de Utarkaŝi, nome sidejo de la Utarkaŝi distrikto en la Garhŭal Divizio de Utarakando, Barato. Ĝi estas unu el la kvar pilgrimejoj de Ĉhota Ĉar Dham en Barato kun Gangotri, Kedarnath, kaj Badrinath. La sanktejo de Jamunotri, fonto de la rivero Jamuno, estas la plej okcidenta adorejo en Garhŭala Himalajo, sur la pinto de flanko de Bandar Poonĉ Parvat. La ĉefa altiro en Jamunotri estas la templo dediĉita al la diino Jamuno kaj la sanktaj termaj fontoj de Janki Ĉatti (7 km for).

La aktuala fonto, frostigita lago de glacio kaj glaĉero (Ĉampasar Glaĉero) situa en la monto Kalind je alto de 4,421 m super marnivelo, ĉirkaŭ 1 km suprenp, ne estas ĝenerale vizitita ĉar ĝi ne estas facile alirebla; tiel la adorejo estis metita sur la piedo de la monto. La alproksimiĝo estas tre malfacila kaj tial la pilgrimantoj proponas oferojn en la templo mem.

[eta|maldekstra|190px|La templo de Jamunotri estis konstruita de Maharani Guleria de [Ĝajpuro en la 19-a jarcento.]]
La templo de Jamuno, sur la maldekstra bordo de Jamuno, estis konstruita de la Maharaĝo Pratap Ŝah de Tehri Garhŭal. La diaĵo estas farita el nigra marmoro. La rivero Jamuno, kiel Gango, estis altigita al la statuso de dia patrino fare de Hinduistoj kaj estas konsiderata responsa pri la nutrado kaj disvolvigo de la hindia civilizacio.

Ĉe la templo estas varmaj fontoj kiuj venas el la montokavaĵoj. Surĝa Kund estas la plej grava "kund". Ĉe Surĝa Kund estas "ŝila" nomita Divĝa Ŝila, kiu estas adorata antaŭ la propono de oferoj al la diino. Devotoj preparas rizon kaj terpomoj, ligitaj en tolo, kiel ofero en la adorejo metante tion en la varmaj fontoj. Tiel kuirita rizo estas kunportita reen hejmen kiel "prasadam". La "pujari" de Jamunotri venas al la vilaĝo Ĥarsali ĉe Janki Ĉatti. Ili estas la administristoj de la sankta loko kaj plenumas la religiajn ritojn. Ili estas fakuloj pri "Ŝastra".

## Notoj 
Kategorio:Riveroj en Barato
Kategorio:Vidindaĵoj en Barato
Riĵskaja (haltejo)

**Riĵskaja** () estas haltejo sur la ĉefa vojo de Oktjabrjskaja fervojo (en direkto al Leningrad) en la urbo Moskvo.

## Interkonektoj 
* →  (stacio '''')
* → Riga stacidomo
* →  Riĵskaja

## Vidu ankaŭ 
* Oktjabrjskaja fervojo

## Eksteraj ligiloj 
* Horaro de elektrotrajno ()

Kategorio:Oktjabrjskaja fervojo
Kategorio:Linio MCD-3
Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Estontaj stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Dénes Galambos

**Dénes Galambos** [dEneŝ galamboŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Galambos Dénes** estas hungara juristo, altlerneja instruisto.

Dénes Galambos naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dénes Galambos akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1981, post 3 jaroj plian juran diplomon. Komence li faris plurajn jurajn taskojn, sed li estis ankaŭ advokato. Inter 1990 kaj 2010 li estis vilaĝestrarano (foje vicvilaĝestro) de Nagyvenyim, kie li vivas. Inter 2011-2013 li havis ŝtatan postenon en la departemento, poste li estis parlamenta deputito (2014-2018) en frakcio de Fidesz.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(105685) 2000 SC51

**(105685) 2000 SC51** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro », ĉar ĝi orbitas, kun ioma orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kedarnath

eta|maldekstre|250px|Supra areo de Kedarnath.
eta|maldekstre|250px|La templo de Kedarnath post la inundo.
eta|maldekstre|250px|Montoj Kedarnath kaj Kedar.

**Kedarnath** estas sankta urbo kaj "nagar panĉajat" (municipo) en la distrikto Rudraprajag de la ŝtato Utarakando, Barato. Ĝi estas unu el la kvar pilgrimejoj de Ĉhota Ĉar Dham en Barato kun Gangotri, Badrinath, kaj Jamunotri, el kiuj ĝi estas la plej fora. Ĝi havas gravon el la templo Kedarnath. Kedarnath estas en Himalajo, sur ĉirkaŭ 3,583 m super marnivelo apud la glaĉero Ĉorabari, nome fonto de la rivero Mandakini, kaj estas flankigita de neĝokovritaj montopintoj, el kiuj la plej elstara estas la monto Kedarnath. La plej proksima ŝoseo estas ĉe Gaurikund ĉirkaŭ 16 km for.

La urbo suferis grandajn detruojn dum junio 2013 pro subitaj inundoj okazigitaj de torenta pluvego en la ŝtato Utarakando. 

## Bibliografio
* *Dictionary of Hindu Lore and Legend* (ISBN 0-500-51088-1) de Anna Dhallapiccola

## Eksteraj ligiloj
* Pri la valo Kedarnath
* Kedernath pilgrimejo post la inundoj

Kategorio:Vidindaĵoj en Barato
Kategorio:Hinduismaj sanktaj urboj
Kategorio:Utarakando
Nun Kun

eta|desktre|500px|Nun maldekstre, Kun dekstre.
**Nun Kun** estas monta masivo konsistanta el paro de montopintoj en Himalajo: nome **Nun**, 7,135 m kaj ties najbara pinto **Kun**, 7,077 m. Nun estas unu el la plej altaj montopintoj en la parto de Himalajo kiu kuŝas en la flanko de Barato de la Kontrollinio en Ladako. La masivo estas apud la valo Suru, en la distrikto Kargil ĉirkaŭ 250&nbsp;km oriente de Srinagar, nome ĉefurbo de la najbara Ĝamuo kaj Kaŝmiro. La masivo Nun Kun estas limigita norde de la valo Suru kaj de la montaro Zanskar. Oriente ĝi estas flankigita de la valo Suru kaj de la monto Pensila (4400 m), pasejo kiu separas Suru el la valo Zanskar. Sude kuŝas la Kiŝtŭar Nacia Parko kaj la rivero Kraŝ Nai. Sudokcidente kaj sude estas amaso da glaĉeroj, pintoj kaj riveroj kiuj havigas aliron al la regionoj Kaŝmiro, Kiŝtŭar kaj Doda de la unia teritorio Ĝamuo kaj Kaŝmiro. La rokoj dominantaj estas stratigitaj sedimentaj rokoj komponitaj de argilo kaj sabloŝtono. Metamorfaj rokoj kaj granito estas en kelkaj lokoj. La areo estas riĉa en mineraloj speciale grenato.

Kun estas norde de Nun kaj estas separata el ĝi per neĝokovrita altebenaĵo ĉirkaŭ 4&nbsp;km longa. La montopinto Pinnacle kun 6,930 m estas la tria plej alta montopinto de la grupo.

## Notoj 
Kategorio:Montoj kun alteco inter 7000 kaj 7999 m
Kategorio:Montoj de Himalajo
Kategorio:Montogrimpistaj lokoj
Kategorio:Ladako
Kaŝmira Valo

eta|dekstra|Rivero Sind en Nilgrar Sonamarg.
eta|Aru Valo.
La **Kaŝmira Valo**, konata ankaŭ kiel *Valo de Kaŝmiro*, estas inter montaroj valo en la parto de la regiono Kaŝmiro administrata de Barato. La valo estas limigita sudokcidente de la montaro Pir Panjal kaj nordoriente de la ĉefa montaro de Himalajo. Ĝi estas proksimume 135 km longa kaj 32 km larĝa, kaj estas drenita de la rivero Ĝelum.

La **Kaŝmira Dividaĵo** estas administracia dividaĵo de la Barat-administrata Ĝamuo kaj Kaŝmiro. La Kaŝmira Dividaĵo bordas kun Ĝamua Dividaĵo sude kaj Ladako oriente dum la Kontrollinio formas ties nordan kaj okcidentan limon. La dividaĵo konsistas el la jenaj distriktoj: Anantnag, Baramulla, Budgam, Bandipore, Ganderbal, Kupwara, Kulgam, Pulwama, Shopian kaj Srinagar.

## Notoj 
Kategorio:Ĝamuo kaj Kaŝmiro
Kategorio:Geografio de Barato
Kategorio:Valoj en Azio
Badrinath

eta|maldekstre|Templo Badrinath.
eta|maldekstre|Nilkanta el Badrinath.
eta|maldekstre|Badrinath.
eta|maldekstre|Ĉirkaŭo de la templo Badrinath.
**Badrinath** estas sankta urbo kaj "nagar panĉajat" (municipo) en la distrikto Ĉamoli de la ŝtato Utarakando, Barato. Ĝi estas unu el la kvar pilgrimejoj de Ĉhota Ĉar Dham en Barato kun Gangotri, Kedarnath, kaj Jamunotri. Ĝi havas sian nomon el la templo Badrinath.

Badrinath estis re-establita kiel grava pilgrimejo fare de Adi-Ŝankaro en la 8-a jarcento. En pli frua epoko, pilgrimantoj devis piediri centojn da mejloj por viziti la templon Badrinath.

Pli ĵuse ties populareco pliiĝis kaj oni ĉirkaŭkalkulas 600 000 pilgrimantoj (ekzemple en la sezono de 2006), kompare kun nur 90 676 en 1961. La templo Badrinath estas pilgrimejo ankaŭ por Viŝnuistoj. Badrinath estas ankaŭ elirejo por kelkaj montogrimpaj ekspedicioj al montoj kiel Nilkanta.

## Notoj 
## Referencoj 
* Wikisource Baynes, T. S., eld. (1878), "Badrinath", Encyclopædia Britannica, 3 (9a eld.), New York: Charles Scribner's Sons, p. 229
* Chisholm, Hugh, eld. (1911), "Badrinath", Encyclopædia Britannica, 3 (11a eld.), Cambridge University Press, p. 190

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Ŝri Badarinath - Ŝri Kedarnath 

Kategorio:Vidindaĵoj en Barato
Kategorio:Hinduismaj sanktaj urboj
Kategorio:Utarakando
László Gábor (advokato)

**László Gábor** [lAslO gAbor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gábor László** estis hungara advokato.

László Gábor naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Gábor devenis el riĉa jurista familio. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971. Post siaj studoj li estis advokato-kandidato en advokata ateliero. Post 2 jaroj li advokatiĝis. Ekde 1979 li havis postenojn en pluraj centraj advokataj aranĝaĵoj, ekzemple li longe gvidis la advokatan ĉambron. En 1993 li estis unu el la fondintoj de nova ateliero, kie li estis ankaŭ kunposedanto. Li ricevis ŝtatan premion. Li havis edzinon, kiu naskis trifoje.

## Fontoj 
* hungarlingva intervjuo kun biografio kaj fotoj 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalvinana preĝejo (Aggtelek)

La **Kalvinana preĝejo de Aggtelek** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Aggtelek.

## Historio 
La simpla, sentura, romanika, katolika kirko estis konstruita depost invado de tataroj en la 13-a jarcento. Ekde iam la kalvinanoj uzis la preĝejon, pri tio la unua mencio okazis en 1589. En 1735 incendio okazis en la vilaĝo, tio kaŭzis difektojn ankaŭ en la preĝejo. En 1785 oni malkonstruis la sakristion kaj la sanktejon, el la materialo oni plilongigis la navon, oni konstruis antaŭĉambron ĉe la norda flanko de la navo. Pro pli nova incendio en 1858 la plena preĝejo estis renovigita inter 1861–1864, fine oni enmurigis la originan enirejon. Iomete for oni konstruis lignan sonorilostablon, baldaŭ la kalvinanoj akiris la gardoturon, poste - kiel kampanilo - tie okazas la sonorilado. En 1944 la preĝejo transformiĝis al milita hospitalo, ĉiuj instalaĵoj neniiĝis. Renovigaj laboroj okazis en 1975 kaj 2008.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto, kiu en la mezepoko estis ĉirkaŭita per defenda muro. Nun parte ĝi estas videbla ĉefe laŭ la trotuaro. La kirko estas kaj ekstere, kaj interne pure blanka. La navo prezentas el la mezepoko nur kelkajn fenestrojn. La instalaĵoj estas tre simplaj.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto

Aggtelek
Arjun Appadurai

**Arjun Appadurai** (* 1949 en Mumbajo) estas barata antropologo konata pro sia laboro pri moderneco kaj tutmondiĝo. Unu el liaj plej gravaj sciencaj teorioj estas lia pragmata aliro al kultura tutmondiĝo. Li diferencigas procezojn de tutmondiĝo laŭ jenaj dimensioj: "Ethnoscape", "Technoscape", "Financescape", "Mediascape" kaj "Ideoscape".

## Vivkuro 
En la 1990-aj jaroj Appadurai estis *MacArthur Fellow* ĉe la Instituto por Altnivelaj Studoj en Princeton. En la Universitato de Pensilvanio li estis kun-direktoro de la Centro por Transnaciaj Kulturaj Studoj. Li ankaŭ estis direktoro de la *Chicago Humanities Institute*.

Nuntempe li estas profesoro pri antropologio kaj lingvoj kaj civilizacioj en Sud-Azio ĉe la Universitato de Ĉikago. Li ankaŭ estas direktoro de la Projekto Tutmondiĝo ĉe la sama universitato, kie li laboris pri la rilato inter etna perforto kaj reprezentadoj de la teritorio en modernaj nacio-ŝtatoj. Li ankaŭ estas fakultatestro de la Nova Lernejo pri Socia Esploro en Novjorko.

## Teoriaj kontribuoj 
En sia verko *Kulturaj dimensioj de tutmondiĝo.* *Moderneco sen kruroj* (kiu jam fariĝis referenca verko en la studo de la homa geografio), Appadurai prezentas teorion pri rompo (kun la pasinteco, la kaŭzo de moderneco, kiu "sendube estas malfiksita"  ), kiu anoncas la finon. la nacio-ŝtato (sed ne la "teritoria ŝtato").

Li diferencigas procezojn de tutmondiĝo laŭ jenaj dimensioj:
* "Ethnoscape", migrado de homoj trans kulturojn kaj landlimojn
* "Technoscape", diverseco de komunikiloj kiuj influas la manieron kiel ni komprenas nian mondon
* "Financescape", amplekso kaj movado de teknikaĵoj (mekanikaj kaj informaj) ĉirkaŭ la mondo
* "Mediascape", tutmonda fluo de mono kaj kapitalo
* "Ideoscape", tutmonda fluo de ideoj kaj ideologioj

## Verkaro (elekto) 
* 1986 *The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective*, New York: Cambridge University Press.
* 1996 *Modernity At Large: Cultural Dimensions of Globalization*. Minneapolis: University of Minnesota Press.
* 2001 *Modernità in polvere.* (Itala traduko de Modernity At Large) Rome: Meltemi Editore.
* 2001  *Apres le Colonialisme: Les Consequences Culturelles de la globalisation* (franca traduko de Modernity At Large), Parizo, eld. Payot.
* 2002 *Globalization,* Durham, NC: Duke University Press.
* 2006 *Fear of Small Numbers: An Essay on the Geography of Anger*. Durham, NC: Duke University Press.
* *2016: Banking on words. The failure of language in the age of derivative finance,* The University of Chicago Press.

## Ekstera ligilo 
La persona retejo de Arjun Appadurai

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj antropologoj
Rara (lago)

**Rara** estas la plej granda kaj profunda nesalakva lago en la Nepala Himalajo. Ĝi estas la ĉefa trajto de la Rara Nacia Parko, situa en la distriktoj Jumla kaj Mugu. En septembro 2007, ĝi estis deklarita Ramsar-loko, kovrante 1583 ha inklude la ĉirkaŭan malsekejon.

## Trajtoj 
La lago Rara kuŝas je alto de 2990 m, havas akvareon de 10.8&nbsp;km², maksimuman profundon de 167 m, estas 5.1&nbsp;km longa kaj 2.7&nbsp;km larĝa. Ĝi drenas en la rivero Mugu Karnali tra la rivero Nijar. Ĝia akvokvalito estas karakterizita per alta pH, konduktiveco kaj totala malmoleco. Ĝi estis klasita kiel oligotrofa ĉar ĝi estas iomete poluita.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Nepalo
Kategorio:Lagoj en Azio
(105694) 2000 SV62

**(105694) 2000 SV62** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun iom granda orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata «Troja Tendaro».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Okot p'Bitek

'''Okot p'Bitek'''' (1931 - la 20-an de julio 1982) estis uganda poeto, instruisto, etnologo kaj verkisto, unu el la gvidaj figuroj en la afrika literaturo. Li ĉefe famiĝis post kiam li tradukis sian poemon 'Wer per Lawino' en la anglan ("*Song of Lawino*").Temas pri longa poemo pri la lamentoj de kampara afrika virino (Lawino), kies edzo adoptis urban vivstilon kaj kiu deziris ke ĉio okcidentiĝus. Tiu poemo estas konsiderata kiel unu el la cent plej bonaj afrikaj libroj en la 20-a jarcento. En 1953 li verkis sian unuan romanon.

Li studis pedagogion ĉe la Universitato de Bristolo, juron ĉe la Universitato Aberystwyth en Kimrio kaj socian antropologion en Oksfordo, kie li defendis doktoran disertacion pri la tradicia kulturo de la aĉolioj.

Okot trovis afrikajn formojn por sia poezio kaj estis fondinto de la orientafrika kanto-lernejo („*East African Song School*“) pro ĝiaj radikoj en la tradicia frazologio kaj kantoj.

Li multe faris por la kultura konsciigo de homoj en Ugando. Li multe okupiĝis pri literatura laboro, organizante kulturajn festivalojn, instruis dum iom da tempo en Universitato Makerere kaj estis la direktoro de Nacia Teatro de Ugando.

Ĝis sia morto en 1982 en Kampala, li laboris en diversaj universitatoj kaj instancoj por edukado de afrikanoj.

## Verkaro 
* 1953 : *Blankaj Dentoj* ("Lak Tar", unua romano, verkita en la lua lingvo);
* 1966 : *Wer pa Lawino* ("Kanto de Lawino", poemo en la lua lingvo);
* 1970 : *Song of Ocol* ("Kanto de la Edzo", poemo verkita en la angla)
* 1973 *: La Kultura Revolucio de Afriko, eseoj*
* 1986 : *Artist, the Ruler: Essays on Art, Culture and Values* (*La Artisto, la Reganto*: Eseoj pri Arto, Kulturo kaj Valoroj).

Komence, liaj verkoj estis verkitaj en la lingvo *lwo*, kaj poste tradukitaj al la angla.

## Referencoj 
## Literaturo 
* ''La Poezio de Okot p'Bitek* (1976), George A. Heron.
* *Penso kaj tekniko en la poezio de Okot p'Bitek* (1984), Monica Nalyaka Wanambisi.
* *Kulturaj Studoj en Afriko: Festado de Okot p'Bitek kaj Pretere* (Simpozio 1997, Universitato de Transkei) redaktita de Molara Ogundipe-Leslie kaj Ssalongo Theo Luzuuka.
* *Oral Traditions As Philosophy, La heredaĵo de Okot P'Bitek por Afrika Filozofio'' (2002) Samuel Oluoch Imbo.

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio en Encyclopedia Britannica
*  Biografio en Kirjasto.sci.fi

Kategorio:Ugandaj verkistoj
Nhandejara

***Nhandejara*** (Nhanderuvuçu aŭ Nhamandú) estas konsiderita la supera dio en Tupi-Gvarania mitologio.

En la greka mitologio ĝi samvaloras al Ĥaoso, aŭ al la Abrahama Dio YHWH. Nhandejara ne havas la nomatan antropomorfan formon, ĝi estas la energio, kiu ekzistas, ĉiam ekzistis kaj ĉiam ekzistos, tial Nhandejara ekzistas eĉ antaŭ ol la Universo ekzistas.

En la komenco li detruis ĉion, kio ekzistis kaj poste li kreis la animon, kiu en la tupi-gvarania lingvo nomiĝas "Anhang" aŭ "añã" la animo; "gwea" signifas maljuna; tial anhangüera "añã'gwea" signifas antikvan animon. Nhandejara kreis la du animojn kaj, el la du animoj aperis "anhandeci", nome la tuto.

Poste li diris, ke estos lagoj, nebulo kaj riveroj. Por protekti ĉion ĉi, li kreis Iara. Post Iara, Nhandejara kreis Tupã, kiu regas la klimaton, la veteron kaj venton, Tupã manifestiĝas per fulmo, tondro, vento kaj ŝtormoj, ĝi estas Tupã, kiu puŝas la nubojn tra la ĉielo.

Nhandejara ankaŭ kreis Caaporã (Caipora) la protektanton de la arbaroj kaj de ĉiuj vivantaj estaĵoj.

Kategorio:Brazila folkloro
Lobnja (stacio)

**Lobnja** () estas haltejo sur la Linio MCD-1 Belorussko–Savjolovskij de la Moskvaj centraj diametroj en Lobnja.

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-1
* Aeroport Ŝeremetjevo (stacio)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Lobnja
Kategorio:Linio MCD-1
Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Géza Gáspárdy

**Géza Gáspárdy** [gAŝpArdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gáspárdy Géza** estis hungara nobela juĝisto, advokato. Lia nobela antaŭnomo estis *könyöki*.
eta|Memortabulo pri fratoj Gáspárdy
Géza Gáspárdy naskiĝis la  (laŭ hungara Vikipedio la naskiĝdato estas 12-a) en Eger, li mortis la  en Eger.

## Biografio 
Géza Gáspárdy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Inter 1856-1858 li havis postenon en juĝejo, inter 1858-1861 li estis vicjuĝisto en Mezőkövesd, inter 1862-1867 nobela juĝisto en Heves (reĝa departemento). En 1867 Hungarlando ricevis kvazaŭsendependecon, tial aperis homoj, kiuj firme strebis por la hungara revolucio de 1848. Li retiriĝis kaj okupiĝis pri la familia bieno en Vezekény, sed en 1868 li partoprenis en establo de la unua stabila teatro de Eger. En 1870 li malfermis advokatan atelieron en Eger. Ekde 1884 ĝismorte li redaktis lokan gazeton. Li havis edzinon ekde 1864, kiu naskis 10 gefilojn.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Eger (2016)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva datenaro kun bildo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj nobelaj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Adiaŭ, Krakovo!

**Adiaŭ, Krakovo!** ( – *Blajb gezunt mir, Kroke!*) estas kolekto de 43 poemoj (kantotekstoj) de Mordeĥaj Gebirtig en la jida originalo kaj en Esperanto-traduko de Mikaelo Bronŝtejn. En aparta broŝuro troviĝas kantotekstoj en la jida, skribitaj per latinaj literoj de la Esperanto-alfabeto. La libro estis eldonita en 2019 de Bjalistoka Esperanto-Societo, Libro-Mondo kaj Ars Libri. La biografiajn notojn de Gebirtig kaj Bronŝtejn verkis Tomasz Chmielik.

## Referencoj 
Kategorio:Verkoj el la esperantigita jidlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2019
Kategorio:Eldonaĵoj de Bjalistoka Esperanto-Societo
Kategorio:Kantaroj
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Etaĝlito

eta|Etaĝlito de infanoj.
[eta|maldekstre|Etaĝlito en franca [aviadila ŝipo.]]
**Etaĝlito** estas meblo, ĉe kiu unu lito estas lokita super alia lito. Per etaĝlito du aŭ pluraj personoj povas dormi samĉambre kaj samtempe okupi malmulte da spaco. Tiu aranĝo estas taŭga por familioj kiuj havas relative multajn gefilojn kaj ne tiom da spaco kaj partikulare por ejoj kie loĝas pro neceso multaj personoj, kiel ĉe lernejoj, junulargastejoj, kazernoj ktp. Psikologie multaj personoj preferas elekton ĉu de la malsupra (pro timo al falo) ĉu de la supra (por havi pli da aero kaj spaco).

Kategorio:Lito
Kategorio:Mebloj
György Gilyán

**György Gilyán** [djordj kijAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gilyán György** estas hungara juristo, diplomato, subministro.

György Gilyán naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
György Gilyán maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li studis en Budapeŝto, pli poste en Moskva ŝtata instituto de internaciaj rilatoj, kie li akiris diplomon en 1975. Post la diplomo li estis juristo en ministerio pri eksteraj aferoj, ekde 1980 en alia ministerio aŭ en aliaj signifaj ŝtataj oficejoj. En 1998 li atingis la altan postenon subministro. Inter 2008 kaj 2010 li estis ĉefambasadoro en Moskvo. Li ricevis ŝtatan premion en 1998.

## Liaj libroj 
* *Gyakorlati külkereskedelem* (kunaŭtoro, 2002, 2003, 2004, 2006)
* *Stratégiai kutatások 2006-2007* (kunaŭtoro, 2007)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Brajla linio

eta|200px|dekstra|Baum David System 90
estas ilo speciale konstruita por blinduloj, kun Brajla indikilo kaj speciala klavaro

**Brajla linio** estas komputila periferio desegnita por blindaj uzantoj, kiu indikas Brajlon. Ĝi funkcias per rondaj etaj metalaj cilindroj (dornoj), igita en plata surfaco. Ĝi eblas, ke uzantoj povas legi mesaĝojn. Blinduloj povas uzi ankaŭ ekranlegilon, kiu eldiras mesaĝojn; la du iloj povas funkcii kune aŭ separite. Ankaŭ surdblinduloj povas uzi komputilon per ĝi.

## Meĥaniko 
eta|200px|Brajla linio kun klavaro
eta|200px|Brajla indikilo
La ilo indikas kaj enigas tekstojn per Brajlo. La uzanto povas tajpi simile al Brajla tajpilo. Indikilo havas nur unu linion kun 40 aŭ 80, 2 × 3 aŭ por komputiloj, 2 × 4 ĉeloj. Tiuj povas indiki Brajlajn karaktrojn per movado de dornoj, kiujn ĝi povas levi aŭ retiri. Levitaj dornoj faras palpeblajn tuberojn, retiritaj platan surfacon laŭ karaktroj, kiujn la uzanto povas legi. La dornoj estas movigitaj per piezoelektro. Malantaŭ de dornoj estas kristaloj, kiuj varias ilian formon aŭ grandecon laŭ elektreco. Estas tipoj kun QWERTY klavaro, aŭ iloj nur por enigado aŭ indikado. La indikilo montras ĉiun literojn, do oni povas ankaŭ kontroli lian ortografion.

Estas modeloj, kiuj signifikas pozicion de kursoro per vibrado. Estas modeloj, en kiuj uzanto povas saltigi kursoron al arbitra ĉelo per ŝaltilo. Estas aliaj klavoj, per kiuj la uzanto povas movi en enhavo.

Brajlaj linioj kostas multe, same al la komputilo, ĉar ili kaj ilia fabrikado estas tre kompleksaj. Do blinduloj preferas ekranlegilojn. En iuj landoj sociala asekuro pagas ĝin plane aŭ parte por blinduloj kaj surdblinduloj. Iuj blindaj asocioj volas rompi la kartelon, kaj malaltigi prezon, por ke pli blinduloj povas aliri modernan teĥnologion kaj literaturon.

## Programaro 
Stiranta programaro povas esti ekranlegilo. Ĝi ekas la videblan enhavon de operaciumo, konvertas en Brajlo kaj sendas ĝin al la indikilo. Ekranlegiloj por grafikaj surfacoj estas plej malsimplaj, ĉar ili devas rekoni grafikajn elementojn, konverti ilin en Brajlo kaj sendi ilin al la indikilo. Modernaj operaciumoj havas surfacon por ekranlegiloj, ekzemple UI Automation (UIA) en Microsoft Windows, VoiceOver en OS X és iOS, kaj AT-SPI por operaciumoj kun GNOME.

## Similaj konstruoj 
Oni havas patenton por plena Brajla monitoro.

Estas konstruoj, kiuj indikas malpli karakterojn samtempe; do tiuj iloj povas esti pli simplaj Oni konstruis unu en National Institute of Standards and Technology (NIST) en 2000, kaj unu en Leuven University, Belgio. Tiuj iloj havas rotacian roton kun regulebla rapido. La uzanto ne devas movi sian manon por legi karakterojn.

## Referencoj 
* 

Kategorio:Blindeco
Károly Gerő

**Károly Gerő** [kAroj gerO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerő Károly** estis hungara dramisto, advokato. Lia origina familia nomo estis *Grün*, lia fratino estis Katalin Gerő.

Károly Grün naskiĝis la  en Hévízgyörk, li mortis la  en Budapeŝto (aliaj fontoj mencias ankaŭ aliajn datenojn!).

## Biografio 
Károly Gerő devenis el juda familio. Li frekventis gimnaziojn laŭvice en Aszód, Gyöngyös kaj Pest (urbo), poste li studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, pli poste en Reĝa Jura Akademio (Kassa), fine li akiris juran diplomon en la reĝa universitato. Lia signifa instruisto estis Gusztáv Csengey. Jam dum la studentaj jaroj li verkis teatraĵon. Post la diplomo li estis advokato, sed jam en 1882 li estis sekretario de Népszínház, post la transformiĝo ekde 1886 de Nacia Teatro (Budapeŝto). Baldaŭ li malsaniĝis, tial li akiris postenon en la ĉefurba trama entrepreno. Li edziĝis en 1894.

## Elektitaj teatraĵoj 
* *Turi Borcsa* (popola teatraĵo kun muziko de Elek Erkel, 1882, prezentita en la sekva jaro)
* *A kirchfeldi pap* (tradukita popola teatraĵo kun muziko, 1884)
* *Az eladó leány* (komedio, premiita, 1888)
* *Próbaházasság* (popola teatraĵo kun muziko, 1893)
* *Felhőszakadás* (1898)
* *A vadonban* (tragedio, 1900)
* *Asszonyháború* (muzika komedio, 1900)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj G, GY, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Trudfaŭlto

[eta|dekstra|300ra|Trudfaŭlto en la montaro [Ĉilian Ŝan, Ĉinio. La pli malnovaj rokoj (maldekstre, blue kaj ruĝe) trudas super la plej junaj (dekstre, brune).]]
**Trudfaŭlto** estas rompo en la Terkrusto, tra kiu pli malnovaj rokoj estas truditaj super pli junaj rokoj.

Trudfaŭlto estas tipo de inversa faŭlto kiu havas deklivon de 45 gradoj aŭ malpli.

Se la faŭlta ebenaĵo finas antaŭ atinfi la surfacon de la Tero, ĝi estas referencata kiel "blinda trudfaŭlto". Pro manko de surfaca evidenteco, blindaj trudfaŭltoj estas malfacile detekteblaj ĝis ili rompiĝas.

## Notoj 
Kategorio:Platotektoniko
Kategorio:Faŭltoj
Anthony Comstock

**Anthony COMSTOCK** (n. la 7-an de marto 1844 - m. la 21-an de septembro 1915) estis usona inspektisto de la Usona Poŝta Servo kaj sekretario de la Novjorka Societo pri Forigo de Malvirto ( '** aŭ NYSSV). Li estis dum sia tuta vivo defendanto de la strikta moralo de la viktoria periodo. Li ĉefe batalis kontraŭ malvirta literaturo, hazardludo, prostituado kaj ĉarlatanismo.

La anglalingvaj vortoj **' kaj '''' referencas al liaj vastaj kampanjoj de cenzuro kontraŭ ĉio, kion li konsideris obscenan, tio estas ĉia publika aludo al sekso, inkluzive de dokumentoj rilate al naskiĝkontrolo senditaj poŝte. Li kontribuis persone al la redakto de la Comstock Act, aŭ Leĝo Comstock.

Li uzis sian potencon ene de la poŝta servo kaj de NYSSV, kunlabore kun la novjorka polico, por okazigi multnombrajn arestojn pro obscenaĵoj aŭ hazardludo.

Kategorio:Kontraŭpornografiaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Gjala Peri

**Gjala Peri**, *Gyala Peri* (en ĉina: 加拉白垒, en pinjino: *Jiālābáilěi*) estas 7294 m alta pinto ĝuste trans la orienta pinto de Himalajo je la enirejo al la kanjono de la rivero Jarlung Cangpo. Ĝi estas parto de la montaro Njenĉen Tanglha, kvankam ĝi estas foje inkludita en Namĉa Barŭa Himal de Himalajo.

Gjala Peri kuŝas ĝuste norde de la Granda Bendo de la rivero Jarlung Cangpo, nome ĉefa rivero de sudorienta Tibeto, kiu iĝas Bramaputro en Barato. Ĝi estas 22&nbsp;km NNOk de la pli alta Namĉa Barŭa.

## Grimpohistorio 
La unua ascendo al Gjala Peri okazis en 1986, fare de japana ekspedicio, tra la suda flanko.
La grupo pasigis ĉirkaŭ 1 monaton kaj duono sur la monto. La *Himalayan Index* de la brita alpoklubo ne listigas aliajn ascendojn.

## Filmeto 
* Gyala Peri Virtual Aerial Video 

## Notoj 
Kategorio:Montoj de Himalajo
Kategorio:Geografio de Tibeto
Kategorio:Montoj en Tibeto
Kalvinana preĝejo (Alacska)

La **Kalvinana preĝejo de Alacska** estas religia historia monumento en vilaĝo Alacska (Hungario).

## Historio 
Oni supozas, ke katolika kirko estis konstruita en la 12-a jarcento. Ekde la malfrua 16-a jarcento aŭ iomete poste jam la kalvinanoj uzis la preĝejon. En 1650 la kalvinanoj pligrandigis ĝin, poste inter 1762-1791 signifaj trakonstruaj laboroj okazis laŭ baroko. Tiam oni faris la kasonan plafonon kaj la internajn instalaĵojn. Komence apud la kirko ligna sonorilostablo altiĝis. La nun videbla turo estis konstruita en 1791.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto, la navo laŭlonge paralelas kun la vilaĝa vojo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas piramida. Ĉe flanko de la navo antaŭĉambro kun enirejo plene reliefas. La rektangula absido havas apogpilierojn. Interne kaj ekstere la muroj estis blankaj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://tirek.hu/lap/alacska/cikk/mutat/tortenelem/
* http://www.szeporszag.hu/Reform%C3%A1tus+templom+-+Alacska.latnivalo 
* http://alacska.hu/latnivalok/

Alacska
(105808) 2000 SZ135

**(105808) 2000 SZ135** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun granda orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata «Troja Tendaro».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kurt Mathias von Leers

eta|La jezuita Altlernejo "Sankt Georgen" en Frankfurto, kie Leers studis kaj arestitis
**Kurt Mathias von LEERS** (naskiĝinta la  en Geudertheim/Bas-Rhin, mortinta la  en Todtmoos) estis germana katolika studento pri teologio kaj kandidato je ordino pastra. Li mortis pro la sekvoj de la interniĝo en nazia koncentrejo; li taksatas martiro.

## Vivo 
Kurt Mathias estis la plej juna filo de Kurt Alfred August Constantin Leopold Heino von Leers el Schönfeld (Mühlen Eichsen) kaj de Elisabeth Ida Auguste *fraŭline* Buch; la nazia kaj antisemitisma publicisto Johann von Leers estis lia frato.

Post la frua morto de la patro dum la Unua mondmilito (1917) Kurt Mathias venis al parencoj ĉe bieno en Lübow-Schimm. Jam frue li allogitis de katolikismo kaj konvertiĝis en la 22.8.1930 en Rostock. Unue li laboris kiel privata lernigisto de lingvoj kaj honorofice en la katolika junulara prizorgado. Kelkan tempon li estis prefekto de la Katolika junularo en la Dekanujo Mecklenburg, kiu tiutempe apartenis al la Episkopujo de Osnabrück.

En 1938 li komencis studon pri teologio - kun la celo iĝi pastro por la Episkopujo Osnabrück - ĉe la Universitato de Monastero kaj ekde 1939 ĉe la Filozofia-teologia altlernejo Sankt Georgen de la jezuitoj en Frankfurto ĉe Majno. Suspektite esti mem jezuito kaj esti farinta paroladojn kontraŭŝtatajn li arestitis kune kun la jezuita patro Kurt Dehen kaj la studento Mainulf von Mallinckrodt; oni internigis ilin en la prizono de Gestapo en Frankfurto. Torture esplordemandite la kaŝpolicanoj volis havi de li informojn tiklajn pri la gvidantaro de la menciita altlernejo. La turmentintoj malsukcesis. Malfirmigite per la torturoj von Leers malsaniĝis je tuberkulozo. En la 19.2.1943 li senditis al la koncentrejo Dachau. Lia frato Johann provis peri lian liberigon, kondiĉe ke li apostatu de la katolika Eklezio. Tiaĵojn Kurt von Leers ne volis fari. Liberigite en aŭgusto 1943 li devis tamen resti lazarete ĝis oktobro 1943.

Episkopo Hermann Wilhelm Berning venigis lin en sanatorion al Todtmoos (verŝajne temis pri la nuna *Wehrawaldklinik*) kie la sanstato - post mallonga pliboniĝo - ree mapliboniĝis. Samloke li mortis en aŭgusto 1945 sen atingo de sia plej granda celo - la ordinon pastran.

Ĉar li iĝis prizonulo kaŝpoliceja kaj koncentreja pro sia pledo por la katolika kredo kaj mortis konsekvence li konsideratas martiro. En 1999 lia nomo eniris la *Germanan martirolibron de la 20-a jarcento*, kiu estiĝis laŭ iniciato de la Germana episkoparo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Renate Krüger, Art.: *Kurt Mathias Von Leers*, ĉe: Helmut Moll: *Zeugen für Christus. Das deutsche Martyrologium des 20. Jahrhunderts*, Paderborn i.a. 1999, 7-a eldono 2019, ISBN 978-3-506-78012-6, volumo 1, p.&nbsp;333-334

Kategorio:Germanoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Katolikaj martiroj
Kategorio:Konvertitoj inter kristanaj konfesioj
Salveno

**Salŭin**, *Salween*, konata en Ĉinio kiel **Nu**, estas rivero ĉirkaŭ 2815&nbsp;km longa kiu fluas el la Tibeta Altebenaĵo en la Andamanan Maron en Sudorienta Azio.

Ĝi drenas mallarĝan kaj montaran akvobasenon de 324 000&nbsp;km² kiu etendiĝas al la landoj Ĉinio, Birmo kaj Tajlando. Krutaj kanjonmuroj markas la fluejon de la rapida kaj povega Salŭin. Ties etenda drenbaseno subtenas biodiversecon komparebla kun tiu de Mekongo kaj estas hejmo de ĉirkaŭ 7 milionoj da personoj. En 2003, ŝlosilaj partoj de la mezo de la akvobaseno de la rivero estis inkludita ene de la Protektitaj Areoj de la Tri Paralelaj Riveroj de Junano, nome Monda heredaĵo de Unesko.

La loĝantaro kiu loĝas en la baseno de Salŭin estas relative izolata el la cetero de la mondo. La rivero estas navigebla nur ĝis 90&nbsp;km el la elfluejo, kaj nur dum la pluvsezono.

La Birma Vojo estis konstruita inter 1937 kaj 1938 dum la Dua japana-ĉina milito kaj trapasis la riveron pere de la ponto Huitong. Tiu estis detruita de la retiriĝanta ĉina armeo kaj la rivero iĝis la frontolinio el 1942 ĝis 1944. La Salŭin-a Kampanjo de la Dua Mondmilito, estis lanĉita por liberigi la okupaciita Ĉinion kaj malfermi la Birman Vojon denove kaj konektigi ĝin al la Ledo Vojo.

Lignoproduktado ekis sur la ĉirkaŭaj montoj de Salŭin fine de la 20a jarcento, kaj tio ege damaĝis la riveran ekologion. En ĵusaj jaroj, estis nombraj proponoj por konstrui akvobaraĵon en la Salŭin, kaj supren en Ĉinio kaj malsupren en Birmo, kio levis sociajn kaj mediajn problemojn same kiel etendan opozicion. Konstruado de almenaŭ unu supran akvobaraĵon sur alfluanto de Salŭin estas nune entreprenata en la ĉina provinco Junano, kaj oni atendas pliajn.

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Ĉinio
Kategorio:Riveroj en Birmo
Kategorio:Riveroj en Tajlando
Kategorio:Internaciaj riveroj en Azio
Kategorio:Landlimaj riveroj
Kategorio:Geografio de Tibeto
Ĥumbu Glaĉero

**Ĥumbu** estas glaĉero en la regiono Ĥumbu de nordorienta Nepalo inter la monto Everest kaj la montaro Lhotse-Nupce. Kun altoj de 4900 m kaj finejo je 7600 m el sia elfluejo, ĝi estas la plej alta glaĉero en la mondo. La Ĥumbu Glaĉero estas sekvita en la fina parto de la vojo de tiu de la Everesta Kampadejo. La startejo de la glaĉero estas en Okcidenta Kum ĉe Everest. 

maldekstra|eta|Glacio de la glaĉero Ĥumbu.
eta|maldekstra|300ra|Ĥumbu Glaĉero maldekstre de Everest.
La Ĥumbu Glaĉero havas grandan glacifalon, nome Ĥumbu glacifalo, je la okcidenta pinto de malsupra Okcidenta Kum. Tiu glacifalo estas la unua grava malfacilaĵo —kaj inter la plej danĝeraj— je la normala suda montovala vojo al la montopinto de Everest. Ĝi estas ankaŭ la plej granda glaĉero de Nepalo.

La fino de la Ĥumbu Glaĉero estas je .

## Referencoj 
Kategorio:Himalajo
Kategorio:Geografio de Nepalo
Kategorio:Glaĉeroj en Azio
Kontinenta kolizio

[eta|350px|dekstra|Skema reprezento de kolizio de kontinentoj, plattektona situacio kiu povas konduki al montariĝo. [Tektona plato estas parto de la litosfero (2), de kiu la terkrusto (1) estas parto. La maldekstra plato ŝoviĝas sub la dekstran kaj konsistis el oceana krusto (4) kaj kontinenta krusto (1), antaŭ ol la unua pro subdukcio subŝoviĝis en la astenosferon (3). Post tio ekestis kontinenta kolizio, dum kiu la krusto dikiĝis kaj la montaro (5) ekestis. Je (6) formiĝas plataĵo.]]
La **kontinenta kolizio** estas procezo de la platotektoniko per kiu du kontinentaj tektonaj platoj kontaktiĝas pro la tektonaj fortoj kiuj pelas ilin. Ĝenerale la tektonaj platoj konsistas el oceanaj kaj kontinentaj regionoj kaj la kontinenta kolizio okazas kiam la oceana parto de plato subdukcias totale sub la alia. La kontinenta kolizio povas tiam rezulti en subdukcio de unu kontinento sub alia, kvankam la grando de tiu tipo de subdukcio (nome la kvanto de kilometroj de subdukcia plato) ne estas komparebla al tio kio okazas ĉe oceanaj platoj. La kontinenta kolizio rezultas en montariĝo pere de la amasigo de materialo de la terkrusto. La plej parto de la Alpa Orogenezo, kiu formis la montarojn de Pireneoj, Alpoj, Karpatoj, Zagros kaj Himalajo inter aliaj, rezultis el la kolizio inter Afriko kaj Eŭropo kaj inter Hindio kaj Azio dum la lastaj 60 milionoj da jaroj.

La kontinenta kolizio estas fenomeno kiu okazas laŭlonge de tempoperiodoj de dekoj al centoj de milionoj de jaroj.

Tiu fenomeno estis observita ĝis nun nur en la planedo Tero.

## Literaturo 
* Ĉu vi konas la teron?, Endre Dudich, publikigita en 1983 ĉe Scienca Eldona Centro de Universala Esperanto-Asocio en Budapeŝto 
* Artimeva, I. (2011) (angle). *The Lithosphere: An Interdisciplinary Approach*, eldonejo *Cambridge University Press*.

Kategorio:Platotektoniko