Martin Wong

**Martin WONG** (la 11-an de julio 1946 – la 12-an de aŭgusto 1999) estis  ĉina-usona pentristo de la malfrua dudeka jarcento. Lian laboron oni priskribis kiel zorga miksaĵo de socia realismo kaj viziula art-stiloj. La pentraĵoj de Wong ofte esploris multajn etnajn kaj rasajn identecojn, elmontris trans-kulturajn elementojn, montris plurlingvismon kaj festis lian kviran seksemecon.

## Biografio 
### Fruaj jaroj 
Martin Wong naskiĝis en Portland, Oregono la 11an de julio, 1946. Sengefrata infano, Wong estis prizorgita de siaj gepatroj Benjamin kaj Florenco Wong Fie en la distrikto Chinatown de San Francisco. Montranta  emon al artisma esprimo je frua aĝo, Wong komencis pentri je la aĝo de 13. Lia patrino estis forta subtenanto de liaj artismaj inklinoj kaj konservis multajn el liaj fruaj verkoj. Li daŭris sian edukadon ĉe Humboldt Ŝtata Universitato, kaj diplomiĝis kun la bakalaŭro en Ceramiko en 1968. Dum la kolegiaj jaroj kaj la sekvaj 10 jaroj Wong veturadis inter Eureka kaj San Francisco praktikadanta lian artisman metion. Dum ĉi tiu tempo, Wong havis apartamenton en la kvartalo Haight-Ashbury de San- Francisko kaj estis aktiva en la arta komunumo en la Golfeta Regiona, inkluzivanta deĵorojn kiel dekoracia dezajnisto por la spektakla arta grupo La Anĝeloj de Lumo (The Angels of Light), kiu fontiĝis el La Cockettes. Dum la okupo kun La Anĝeloj de Lumo, Wong partoprenis en la naskiĝanta hipia movado kaj partoprenis la tiutempan medion de seksa libereco kaj eksperimentado kun psikadelaĵoj. Wong komence subtenis sin mem post la transloĝiĝo al Nov-Jorko laboranta ĉe la librejo en la Metropola Muzeo de Arto.

La pentraĵoj de Wong de kadukaj amas-loĝeoj estis rektaj interpretoj de la medioj, en kiu li vivis. Dum la malfruaj 1970aj jaroj la Lower East Side estis laborklasa kvartalo, kie loĝis  pluraj Puerto-Rikanoj kaj aliaj etnaj malplimultaj grupoj, kiuj inkluzivis afrikajn amerikanojn, Dominganojn kaj aliajn Hispan-Amerik-devenajn kaj Hispanlingvajn  komunumojn. Kvankam pli riĉaj homoj komencis transloĝiĝi en Lower East Side-on, intenca bienula neglektado kaj krimbruligaj lasis multnombrajn konstruaĵojn en priplorindaj kondiĉoj. Krom la malĝoja urba pejzaĝo, Tompkins Square Parko fariĝis centro por kontraŭleĝaj aktivecoj kiel heroino-vendado. Same, la fokuso de Wong ĉe afrik-amerikanaj kaj Latin-usonaj temoj ne estis intenca, sed fontis el la komunumoj, kiujn li observis dum sia ĉiutaga vivo. Reganta identeco-bazita teorio en la arta mondo dum ĉi tiu tempo estis por artistoj limigi sin al temoj indiĝenaj al la propraj etnaj kaj rasaj heredaĵoj, sed Wong renversis ĉi tiun aserton en multaj de la pentraĵoj, kiujn li faris. Ilia kunlaboraj pentraĵoj ofte kombinis la poezion aŭ prozon de Piñero kun la zorge prilaboritaj urbaj pejzaĝoj de Wong diligenta cityscapes kaj stiligita fingroliterumado. *Attorney Street (Advokato Strato)* (1982–84) estis elstare laŭdita kunlabora pentraĵo kiu oficiale establis Wong kiel grava partoprenanto en la Nov-Jorka arta sceno.

Wong estis kolektanto kaj kompetentulo pri mult-specaj artaĵoj, de grafito ĝis aziaj antikvaĵoj. Dum iom da tempo en la 1980aj jaroj, li vivtenis sin per la aĉetado de malalte-taksitaj antikvaĵoj ĉe la aŭkciejo Christie's, kaj vendanta ilin ĉe Sotheby's por pli justa prezo. Wong amasigis imponan grafitian kolekton dum li loĝis en Nov-Jorko, kaj kun la helpo de japana investanto, li kun-fondis, kune kun lia amiko Peter Broda, la Muzeon de Amerika Grafito ĉe Bond-Strato en la Orienta Vilaĝo en 1989. Dum ĉi tiu tempo, grafoiti estis tre multe-debatata formo de arto kaj urbaj oficialuloj forigis multe el kio antaŭe estis en la Nov-Jorka Urba Metroa sistemo. Responde, Wong ekklopodis konservi tion, kion li konsideris "la lasta granda arta movado de la dudeka jarcento." La Muzeo tenis du ekspoziciojn sed nur ekzistis dum ses monatoj, rezulte de nemoveblaĵaj malfacilecoj pliseverigitaj de ekonomia regreso rilatita al la merkata kraŝo en oktobro 1989. En 1994, post komplikiĝoj en lia sano, Wong donacis lian grafitian kolekton al la Muzeo de la Urbo de Nov-Jorko. Inter lia kolekto estis pecoj de 1980aj jaroj Nov-Jorko-bazitaj grafiti-artistoj inkluzive de Rammellzee, Keith Haring, Futura 2000, Sinjorina Rozo kaj Lee Quiñones.

### Privata vivo 
Wong estis publike geja. Miguel Piñero, eksa partnero de Wong, mortis jardekon antaŭe en 1988 de cirozo.

La onklino de Wong, Eleanor "Nora" Wong, estis aktiva partoprenanto en la San-Francisko ĉina noktokluba sceno dum la 1940aj jaroj. Ŝi plej notinde okupis multaj postenojn, inkluzive de ĉef-kantisto, ĉe Forbidden City (Malpermesata Urbo).

## Heredaĵo 
Iam preskaŭ preteratentita de la arta establo, Wong estis agnoskita en lia *Nov-Jorka Tempa* nekrologo kiel artisto "kies zorga viziula realismo estas inter la daŭrantaj heredaĵoj de la Orient-Vilaĝa arta sceno de Nov-Jorko de la 1980aj jaroj". Unu el liaj pentraĵoj estas en la kolekto de la ŝtato de Kalifornio kaj daŭre montriĝas ĉe la Kalifornio Ŝtata Konstruaĵo en San-Francisko. La Socio de Nuntempa Arto ĉe la Arta Instituto de Chicago akiris la pentraĵon "Dolĉan Forgeson" en majo 2012.

Fondita de lia patrino en 2001, la Fondaĵo Martin Wong kreiĝis por helpi finance subteni artajn programojn kaj junaj artistoj per kolegiaj artaj stud-subvencioj, artaj eldonaĵoj kaj aktivaj programoj de arta edukado.  Laŭnome, la Fondaĵo havas Artan Edukadan Programon direktita de Lady Pink (Sinjorino Rozkoloro) kiu laboras kun studentoj ĉe la Lernejo de la Artoj Frank Sinatra en Nov-Jorko. La stud-subvencio-konkurso de la Fondaĵo rekonas elstarecon, kaj en pentrado kaj ceramiko, la interesoj, kiujn Wong unue sekvis en sia arto. Ekde 2003, la stud-subvencioj daŭre oferiĝas ĉe Humboldt Ŝtata Universitato, kie Wong diplomiĝis, ĉe San-Francisko Ŝtata Universitato, ĉe Nov-Jorka Universitato, kaj ĉe Arizona Ŝtata Universitato.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Martin Wong ĉe Galerie Buchholz
* Fondaĵo Martin Wong
* La paĝo de Martin pri Videbla Aidoso
* La POBAa artisto-paĝo de Martin Wong 
* Http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/wong.html La Gvidilo de La Fales Biblioteko de NYU al la Paperoj de Martin Wong
* Arto en la HSUa Biblioteko [etena mortinta ligo]
* La paĝo de Martin Wong ĉe artnet.com, inkluzivanta bildojn de liaj verkoj
* Publika arta projekto kompletigita dum ricevo de loĝej-stipendio ĉe NYCa Departemento de Transportado
* Publika arta projekto por Procento por Arto en NYC
* La Martin Wong Grafitio-Kolekto ĉe la Muzeo de la Urbo de Nov-Jorko
* Portreto de Martin Wong 1998 de Charlie Ahearn
* La Ekspozicio de Martin Wong ĉe la Berkeley Arta Muzeo

Kategorio:Gejaj artistoj
Kategorio:Ĉinaj usonanoj
Kategorio:Usonaj pentristoj