open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aladár Scherffel

**Aladár Scherffel** [ŝerfel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Scherffel Aladár** estis hungara biologo, botanikisto, limnologo, algologo, profesoro, bibliotekisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1927). Lia patro estis Aladár Scherffel.

Aladár Scherffel http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=scherffel naskiĝis la  1865 en Hungara reĝlando en Igló (nuntempa Spišská Nová Ves en Slovakio). Li mortis la  1939 en Tihany.
 
## Biografio 
Aladár Scherffel frekventis universitatojn en Budapeŝto, Graz kaj Innsbruck. En 1922 li ekinstruis en universitato en Szeged, en 1932 li ricevis la rangon titulara eksterordinara profesoro. Ekde 1928 ĝismorte li laboris en biologia instituto de Tihany, kie li estis ankaŭ bibliotekisto. Li okupiĝis precipe pri fungoj kaj algoj.
 
## Verkaro (elekto) 
* *Beitrag zur Kenntniss der Chrysomonadinen* (1911)
* *Endophytische Phycomyceten-Parasiten der Bacillariaceen* (1925)
* *Zur Sexualität der Chytridineen* (1925)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Hungaraj limnologoj
Kategorio:Hungaraj algologoj
9954 Brachiosaurus

'*9954 *Brachiosaurus'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la genro *Brachiosaurus'', (Braĥiosaŭroj), la plej pezaj el la dinosaŭroj (ĉirkaŭ 70 tunoj), kun tre longa kolo kaj malgranda kapo. Ili pliŝatis la marĉojn, kie akvo subtenis iliajn pezojn. Ili vivis dum la ĵurasio kaj la frua kretaceo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Zoltán Hosszú

**Zoltán HOSSZÚ, dro** [hosU] http://www.imdb.com/name/nm0396151/ hungara aktoro, reĝisoro, scenaristo naskita en Kálnok la 14-an de oktobro 1897 Kaj mortinta supozeble en 1944 en nekonataj cirkonstancoj. Lia filo estis Zoltán Gera (aktoro).

## Kariero 
Zoltán Hosszú pristudis filologion en Szeged, sed post duonjaro li decidis fariĝi aktoro. En 1925 li finis la aktorlernejon de Landa Aktorsocieto. Li ludis en Budapeŝto en Kamaraszínház, en Nacia Teatro (Budapeŝto), reĝisoris en Belvárosi Színház. Li malaperis dum la dua mondmilito. En 1928 oni distingis lin per premio Farkas–Ratkó, krome li estis nomumita eterna membro de Nacia Teatro. En 1931 li edziĝis. Li estis konata kiel epizodisto.

## Roloj ĉefaj 
* Tiborc (Katona J.: Bánk bán); Palóc (Ferenc Herczeg: Ocskay brigadéros); Tanító (Zilahy L.: Süt a nap).

## Filmroloj 
* János Kodolányi: Földindulás.
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – Ekleziulo

## Lia scenarlibro 
* *Negyedíziglen* (1942)

## Fontoj 
* Magyar életrajzi lexikon
* hungare kun fotoj
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz10/335.html

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Veldisto

dekstra|eta|282x282ra|Veldisto ĉe la laboro
dekstra|eta|Veldistinoj ĉe laboro, .
**Veldisto** estas specialisto, kiu veldas metalojn. Temas pri estas profesio en metalprilaborado. 

Veldistoj kunmetas kaj kunigas instalaĵajn kaj strukturajn komponaĵojn uzante diversajn veldprocezojn. La materialoj kunigendaj estas metaloj (ekz. ŝtalo, aluminio, latuno, rustorezista ŝtalo, ktp.), sed ankaŭ certaj specoj de plastoj kiel polimeroj.

Plie, veldistoj kunigas partojn kaj strukturajn elementojn faritajn el ŝtalo, gisfero, neferaj metaloj kaj iliaj alojoj per veldado kun konsumebla elektrodo en ŝildo el kemie inertaj gasoj (argono, heliumo) aŭ gasmiksaĵoj (karbona dioksido aŭ ĝiaj miksaĵoj kun argono) per aŭtomata veldado aŭ mana gasveldado kaj elektra arka veldado 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Neĝa blindeco, malsano
* *Soldadeira* (Q3964220)


Kategorio:Veldado
Kategorio:Profesioj
Alajos Schuller

**Alajos Schuller** [alajoŝ ŝuler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schuller Alajos** estis hungara fizikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1880, ordinara en 1891) de Hungara Scienca Akademio.

Alajos Schuller http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/090/pc009097.html#1 naskiĝis la  1845 en Pest (urbo). Li mortis la  1920 en Budapeŝto.

## Biografio 
Alajos Schuller frekventis gimnazion, poste teknikan universitaton en Buda ekde 1863. Li plulernis unu jaron en Heidelberg kie li lernis de Gustav Robert Kirchhoff, poste li revenis al la origina universitato por instrui en 1872. Li strebis multe por altigi nivelon de la instruado. Li pensiuliĝis en 1916.

## Verkaro (elekto) 
* *A súly és hő állítólagos összefüggéséről* (1875)
* *Önműködő higany légszivattyú* (1881)
* *Theorie der Elektrolyse* (1899)
* *Chemiai physica* (1905)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
9956 Castellaz

'*9956 *Castellaz'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan fizikiston *Peter Castellaz*, de la departemento pri Scienco kaj Arto de la lando Baden-Virtembergo. Fakulo pri fundamnentaj aspektoj en esplorado, li estis grava subteno al la laboro pri malgrandaj planedojn ĉe la *Astronomisches Rechen-Institut''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
9957 Raffaellosanti

'*9957 *Raffaellosanti'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala pentristo kaj arĥitekturisto Rafaelo (1483–1520), de kompleta nomo *Raffaello Sanzio* aŭ *Raffaello Santi'' : unu el plej fama reprezentanto de la itala Renesanco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
9974 Brody

'*9974 *Brody'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan aktoron Adrien Brody, kiu en la filmo "*The Pianist''" de Roman Polanski, talente ludis la rolon de Władysław Szpilman pri ties travivo de la ribelo en varsovia geto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
9962 Pfau

'*9962 *Pfau'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Werner Pfau*, direktoro de la Observatorio de la Friedrich-Schiller-Universitato Jena de 1990 ĝis 2000 kaj eksa prezidanto de la *Astronomische Gesellschaft''. Li estas fama germana fakulo pri la fiziko de la interstela medio kaj pomocianto de la eduko de la instruistoj pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Rhizopus

***Rhizopus*** estas genro de fungo. Ili estas saprofitaj kaj kelkfoje iomete parazita de frukto aŭ de legomoj. Oni uzas tian ŝimon *Rhizopus* por fabriki tempeon.

## Priskribo 
eta|maldekstra|Anamorfo
Nedisbranĉataj sporangioforoj superstaras rizoidoj. Estas stolonoj.
eta|maldekstra|Zigosporoj

Zigosporoj similas al tiuj de Mukoro.

## Kelkaj specioj 
**Rhizopus stolonifer*
**Rhizopus microsporus*
**Rhizopus oryzae*
Preĝejo Johano Baptisto (Szár)

**Preĝejo Johano Baptisto** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Szár.

## Historio 
La unua mencio pri la preĝejo okazis en 1349, kiun post jarcentoj la turkoj detruis. La nun videbla preĝejo estis konstruita en la 1750-aj jaroj.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola laŭ la ĉefstrato. Antaŭ la preĝejo kruco estas videbla de 1763. La preĝejo havas unusolan kvadratforman turon kun bulba pinto super la ĉefenirejo. Ĉe la ĉefenirejo troviĝas nekutime ekstera kvadratforma vestiblo. La kvarangula sanktejo estas iomete malpli larĝa, ol la navo. Ankaŭ sakristio aliĝas al la navo.

Kermeso okazazas en la 24-an de junio.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare
* hungare kun multe da fotoj
* hungare 
* hungare kun fotoj 
* hungare
eta|maldekstre|Interna parto de la preĝejo en Szár

Szar
Szar
Marrezervejo Pohatu

La **Marrezervejo Pohatu** ( centrita ĉe Golfo Flea kuŝas inter Ounu-hau Point kaj Redcliffe Point ĉe la Duoninsulo Banks en la regiono Kanterburio de Novzelando. Ĝi estis formale proklamita en 1999.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pohatu Marine Reserve ĉe Department of Conservation
* Mapo de la rezervejo Department of Conservation

Kategorio:Geografio de Nov-Zelando
Bretigny-sur-Morrens

**Bretigny-sur-Morrens** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 737 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Bretigny-sur-Morrens situas en la sudo de la regiono Centro de Vaŭdo en la Vaŭda Mezlando, proksimume 5 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Laŭzano. En okcidento de la komunumo fluas la rivero Talent, orienta alfluanto de Thielle. La komunumo konsistas el la vilaĝo Bretigny-sur-Morrens kaj la setlejoj Le Rié kaj Béthusy, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,86 km², de kiuj 23,8 % estas kovritaj de arbaro, 65,0% servas por agrikulturo kaj 10,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bretigny-sur-Morrens limas en nordoriento al Bottens, en sudoriento al Laŭzano, en sudo al Cugy, en okcidento al Morrens, kaj en nordokcidento al Assens.

## Trafiko 
Tra Bretigny-sur-Morrens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 150 de Laŭzano al Thierrens. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas 4 kilometrojn sude de la komunumo apud Laŭzano. Pere de la loka buslinio n-ro 60 de la regiona laŭzana transportentrepreno la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bretigny-sur-Morrens datiĝas el la jaro 1224 kiel *Britignie*. Dum mezepoko Bretigny-sur-Morrens apartenis al la Senjoroj de Bretigny kiel feŭdo de la Baronoj de Cossonay. Dum la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Bretigny-sur-Morrens apartenis al la Voktejo Laŭzano. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Echallens, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Bretigny

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bretigny-sur-Morrens
10099 Glazebrook

'*10099 *Glazebrook'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan aŭstralian astronomon Karl Glazebrook de la Johns Hopkins Universitato, fakulon pri la ecoj kaj evoluo de malbrilaj galaksioj kun granda ruĝenŝoviĝo kaj la enketoj pri la ruĝenŝoviĝo de la proksimaj galaksioj. Lia astronomia programaro en publika havaĵo tre helpis *Spacewatch'' por ties plibonigo en 1997.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
9965 GNU

'*9965 *GNU'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch''.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al projekto GNU kreita de Richard Stallman en 1983 ; tiu nomo estas rekursiva akronimo por "GNU Ne estas Unikso". GNU ebligis komputadistoj por libere trakti kaj plibonigi la ideojn de unu la aliaj. Linukso kaj akademiaj komputadoj ŝuldas multe de iliaj funkcioj al la solida fundamento de la programaro GNU

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Pingvenetoj

La genro ***Eudyptula*** ("bonaj etaj plonĝantoj") enhavas du speciojn de pingvenoj. Ĝi troviĝas en suda Aŭstralio, Tasmanio, Novzelando kaj la Ĉathamoj.

*Eudyptula minor* estas komune konata kiel Blua pingveneto kaj en maoria ***kororaa***.

Kelkaj sciencistoj konsideras la blankanaĝilan version de la Blua pingveneto kiel separata specio, sed kelkaj konsideras ĝin nur kiel subspecio; aliaj opinias, ke la karakteroj estas ene de la limoj de normala loka variado. Analizo de mitokondria DNA sugestas ke ja estas 2 specioj: okcidente unu kiu evoluis en Aŭstralio kaj kompare ĵuse koloniigis la Sudan Insulon de Novzelando, kaj alian pure de Novzelando. La Blankanaĝila pingveneto povus esti klasita kiel unu ĝis 4 subspecioj de la Novzelanda specio. Necesas pli da informo tamen por solvi la taksonomion (Banks *et al.*, 2002).

## Klasigo
**ORDO SFENISKOFORMAJ**
* **Familio Sfeniskedoj**
** **Genro Eudyptula**
*** Blua pingveneto, *Eudyptula minor*
*** Norda blua pingveneto, *Eudyptula albosignata* (provizora)
**** Blankanaĝila pingveneto, *Eudyptula albosignata albosignata*

## Referencoj
* Banks, Jonathan C.; Mitchell, Anthony D.; Waas, Joseph R. & Paterson, Adrian M. (2002): An unexpected pattern of molecular divergence within the blue penguin (*Eudyptula minor*) complex. *Notornis* **49**(1): 29–38. PDF kompleta teksto 

Kategorio:Sfeniskedoj
Kategorio:Pingvenoj
Kategorio:Sfeniskoformaj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Antarkto
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Jacques Pélissard

**Jacques PELISSARD** estas urbestro de Lons-le-Saunier de 1989. Li estas ankaŭ parlamentano el 1-a deputita distrikto de Jura elektita de 1993, reelektita en 1997, 2002, 2007 kaj 2012.
Li estas prezidanto de Communauté de communes du bassin lédonien (esperante: komunumaro ĉirkaŭ Lons-le-Saunier).
Li prezidantis Association des maires de France (esperante : Asocio de Urbestroj de Francio) de 2004 ĝis 2014.

## Eksteraj ligiloj 
*  [sur la retejo de Nacia Asembleo (Francio)(https://eo.wikipedia.org/wiki/Nacia_Asembleo_%28Francio%29)]
*  Association des maires de France

Kategorio:Francaj politikistoj
Dreliko

**Dreliko** estas speco de maldelikata tolaĵo, por sakoj, laborvestoj k.t.p. (PIV)

La ŝtofo estas nomita laŭ sia triobla fadeno. La nomo venas el la malnova altgermana lingvo kaj retroiras ĝis la latina '** ‚triobla‘ kaj **' ‚fadeno‘.

Ĝi estas keprigita ŝtofo el kotono aŭ tolo kaj uzata inter aliaj por ĝinzoj.
 
## Vidu ankaŭ 
* Ĝinzoŝtofo
* Kepro

Kategorio:Teksaĵoj
Kategorio:Vestoj
Hadoram Shirihai

**Hadoram SHIRIHAI** (Telavivo, 2a de majo 1962) estas israela ornitologo kaj verkisto.

## Biografio 
Shirihai kreskiĝis en Jerusalemo kie li ekinteresiĝis pri birdoj kiam li estis ankoraŭ nur 13-jaraĝa kaj pasis multan tempon dokumentante pri akvabirda kutimaro, rabobirda reprodukta biologio kaj birdomigrado. En la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj, li loĝis en Eilat ĉe la israela marbordo de la Ruĝa Maro, kie li fondis la *International Birdwatching Center*, kies unua direktoro li iĝis.

## Scienca kariero 
Shirihai implikiĝis en malkovro de kelkaj novaj specioj en Okcidenta Palearkto kaj Israelo. Li verkis pri birda identigado, ĉefe en gazetoj kiaj British Birds and Birding World. Kun David Christie, li kunverkis ''Macmillan Birder's Guide to European and Middle Eastern birds*, inter aliaj verkoj.

Li estas aŭtoro de *The Birds of Israel* kaj kunaŭtoro de verkoj pri la genro Sylvia.

En januaro 2015, estis priskribita nova strigospecio Dezerta strigo, *Strix hadorami*, kiu estis nomita laŭ Shirihai fare de D-ro Manuel Schweizer kaj kolegoj. 

## Publikigitaj verkoj 
* Shirihai, H. (1996) *The Birds of Israel*. Academic Press, London.
* Shirihai, H., Christie, D. A. & Harris, A. (1996) *The Macmillan birder’s guide to European and Middle Eastern birds*. Macmillan, London.
* Shirihai, H., Yosef, R., Alon, D. & Kirwan, G. (2000) *Raptor migration in Israel and the Middle East. A summary of 30 years of field research*. IBRCE, IOC, SPNI, Eilat.
* Shirihai, H., Smith, J., Kirwan, G. & Alon, D. (2000) *A guide to the birding hot spots of Israel*. Israel Ornithological Center, SPNI, Tel Aviv.
* Shirihai, H., Gargallo, G. & Helbig, A. J. (Ill. by A. Harris & D. Cottridge) (2001) *Sylvia Warblers*. A. & C. Black, London.
* Shirihai, H. (Ill. by B. Jarrett) (2002) *A complete guide to Antarctic wildlife: the birds and marine mammals of the Antarctic continent and the Southern Ocean*. Princeton University Press.
* Shirihai, H. (Ill. by B. Jarrett) (2006) *Whales, dolphins and seals. A field guide to the marine mammals of the world''. A. & C. Black, London.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.madeirabirds.com/ultimate_western_palearctic_pelagic_expedition_madeira_2010
* http://www.madeirabirds.com/zino_petrel_pelagic_western_palearctic
* http://www.madeirabirds.com/madeira_photo_expedition_hadoram_shirihai_2008

Kategorio:Israelaj ornitologoj
Kategorio:Ornitologiaj verkistoj
Terpinto

[eta|dekstra|Klifoj ĉe [Beachy Head, Anglaio]]
**Terpinto**, **terkapo** aŭ **terlango** estas pinto de tero, kutime alta kaj ofte kun akra falo, kiu etendas al akvejo, kia maro, lago aŭ rivero. La vorto estas ofte uzata kiel sinonimo de **elstaraĵo**; kaj granda terpinto ofte estas nomata **kabo**.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kabo (geografio)
* Klifo

Kategorio:Geografio
Kategorio:Kaboj
Kontraŭlumo

eta|Ilustraĵo montranta la principojn de kontraŭlumo: raŭpo de la specio *Actias luna* sub naturaj lumkondiĉoj, a - en kamuflita stato (supre), b - renverse (la kamuflaĵo estas nuligita)
**Kontraŭlumo** aŭ **Kontraŭombro**, kio estas same, nomita ankaŭ *Regulo de Thayer*, estas formo de kamuflo. Kontraŭlumo estas formita de la bildo de la animala koloraro kie la animalaj pigmentoj estas pli malhelaj en supraj partoj kaj pli helaj en subaj partoj de la korpo. Tiu modelo troviĝas en multaj specioj de mamuloj, reptilioj, birdoj kaj fiŝoj. Ĉe pingvenoj ekzemple videblas klare la neprecon de tiu modelo: tiu birdogrupo estas plej ofte blanka por subakvaj predantoj kiuj rigardas supren kaj nigran por predantoj kiu rigardas suben al malhela akvo. Tiuj predantoj konfuziĝas kaj tio malhelpas la predadon. Io simila okazas ankaŭ en aliaj multaj marbirdoj.

## Bildaro 

Swordfish-0026a.png|spadfiŝo
Great White Shark (14730729770).jpg|Blanka ŝarko
Psittacosaurus (Vinther et al. 2016, cropped).png|Psitakosaŭro (spekultativa ilustraĵo)
Gazella dorcas, Israel.jpg|Dorkas-gazelo
Fuchs Profil.jpg|Ruĝa vulpo
Tragelaphus scriptus (male).jpg|*Tragelaphus scriptus* (angle BushBuck) - la kontraŭlumo ekvilibrigas la kontraston en la lumigado kaj rezultigas unuforman aspekton

## Literaturo 
### Pioniraj libroj 
* Beddard, F. E. (1892). Animal coloration; an account of the principal facts and theories relating to the colours and markings of animals. Swan Sonnenschein.
* Cott, Hugh B. (1940). Adaptive Coloration in Animals. Oxford University Press.
* Thayer, Gerald H. (1909). Concealing-Coloration in the Animal Kingdom. An Exposition of the Laws of Disguise Through Color and Pattern: Being a Summary of Abbott H. Thayer's Discoveries. Macmillan.
* Wallace, A.R. (1889). Darwinism. An exposition of the theory of natural selection with some of its applications. Macmillan.

### Ĝenerala legado 
* Behrens, Roy R (2009). "Encyclopedia of Perception, Volume 1". In Goldstein, E Bruce. Sage. pp. 233–235.
* Edmunds, Malcolm (2008). "Deimatic Behavior". In Capinera, John L. Encyclopedia of Entomology. Springer.
* Forbes, Peter (2009). Dazzled and Deceived: Mimicry and Camouflage. Yale.
* Rowland, Hannah M (2011). "The history, theory and evidence for a cryptic function of countershading". In Stevens, Martin; Merilaita, Sami. Animal Camouflage: Mechanisms and Function. Cambridge University Press.
* Ruxton, Graeme D; Sherratt, Tom N; Speed, Michael P (2004). "3. Countershading and counterillumination". Avoiding Attack: The Evolutionary Ecology of Crypsis, Warning Signals and Mimicry. Oxford University Press.

Kategorio:Zoologio
Pingvenaj Insuloj

dekstra|eta|La Pingvenaj Insuloj sur mapo de 1897 pri kolonia Afriko.
La **Pingvenaj Insuloj**, en angla *Penguin Islands*, estas grupo de insuloj kaj rokoj situantaj laŭlonge de areo de  ĉe la marbordo de Namibio, kiu formale listigas ilin kiel *Off-Shore islands* (ĉebordaj insuloj).

La plej granda insulo estas Posedinsulo kun  de areo. Hollam's Bird Island estas la plej norda kaj, je distanco de  kilometroj, la plej for en la marbordo. Ĉiuj insuloj kune estas  de areo.

## Listo 
Listitaj el plej norda al plej suda, la insuloj estas la jenaj:

* '''Hollam's Bird Island''' (S 24° 38' 0'' E 14° 31' 0'')
* **Mercury** (S 25° 43' 0'' E 14° 50' 0'')
* **Ichaboe** (S 25° 43' 0'' E 14° 50' 0'')
* Nigra Roko (S 26° 5' 0'' E 14° 58' 0'')
* Staple Roko (S 26° 22' 0'' E 14° 58' 0'')
* Marshall Rifo (S 26° 22' 0'' E 14° 58' 0'')
* Boat Bay Rokoj (S 26° 25' 0'' E 15° 5' 0'')
* **Fokinsulo** (Golfo Lüderitz) (S 26° 36' 0'' E 15° 9' 0'')
* **Pingveninsulo** (Golfo Lüderitz) (S 26° 37' 0'' E 15° 9' 0'')
* **Halifax** (S 26° 39' 0'' E 15° 5' 0'')
* **Posedinsulo** (S 27° 1' 0'' E 15° 13' 0'')
* **Albatrosa Roko** (S 27° 7' 0'' E 15° 13' 0'')
* **Pomona Insulo** (S 27° 12' 0'' E 15° 15' 0'')
* **Norda Longinsulo** (S 26° 49' 0'' E 15° 8' 0'')
* **Suda Longinsulo** (S 26° 50' 0'' E 15° 8' 0'')
* Nigra Roko (S 24° 56' 0'' E 14° 48' 0'')
* Nigra Roko Sofia (S 27° 38' 0'' E 15° 31' 0'')
* **Plumpudding** (S 27° 38' 0'' E 15° 32' 0'')
* **Sinclair** (S 27° 40' 0'' E 15° 32' 0'')
* Little Roastbeef Insuletoj (S 27° 42' 0'' E 15° 32' 0'')

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Namibio
Kategorio:Sfeniskedoj
Simonurbo

**Simonurbo**, en angla ''Simon's Town* kaj en afrikansa *Simonstad*, foje literumita *Simonstown'', estas urbo ĉe Kaburbo, Sudafriko, kiu estas hejmo de Sudafrika Ŝiparmeo. Ĝi situantas ĉe la bordoj de False Bay, ĉe la orienta flanko de la Kaba Duoninsulo. Dum pli ol du jarcentoj ĝi estis grava bazo kaj haveno (unue por la Brita Reĝa Ŝiparmeo kaj nun por la the Sudafrika Ŝiparmeo). La urbo ricevis sian nomon el Simon van der Stel, iama guberniestro de la Kaba Kolonio.

## Vidindaĵoj 
* Rokostrando

## Eksteraj ligiloj 
* Simon's Town Historia Societo
Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Golfo Algoa

[eta|300px|dekstra|Golfo Algoa kun [Port Elizabeth fone.]]
**Golfo Algoa** () estas larĝa akvolango laŭlonge de la roenta marbordo de Sudafriko, 425 mejlojn (683 kilometrojn) oriente de Kabo de Bona Espero. Ĝi limas okcidente kun Kabo Recife kaj oriente kun Kabo Padrone. La golfo estas ĝis 436 m profunda. La havenurbo Port Elizabeth situantas apud la golfo, kiel la nova profundakva haveno Coega.

## Eksteraj ligiloj 
* Algoa Bay Nature Reserve 

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Engraulis capensis

***Engraulis capensis***, aŭ **Sudafrika anĉovo**, estas specio de anĉovo kiu loĝas en plej sudaj akvoj de Atlantika Oceano ĉe Namibio kaj Sudafriko. Ĝi apartenas al la genro de *Engraulis*. Ĝi estas grava kompono de la dieto de la Sudafrika pingveno, kies habitato koincidas kun tiu de tiu anĉovo.

## Referencoj
* Froese, Rainer kaj Pauly, Daniel, eld. (2011). "Engraulis capensis" en FishBase. Junio de 2011.

Kategorio:Fiŝoj
Rokostrando

[eta|dekstra|200ra|[Sudafrika pingveno|Sudafrikaj pingvenoj ĉe Golfo Boulders]]
eta|dekstra|200ra|Banantoj ĝuantaj la relative trankvilajn akvojn de la ŝirma strando ĉe la pingvena kolonio
**Rokostrando** aŭ en angla *Boulders Beach* estas ŝirma strando formita de akvejoj inter rokegoj el granito el kio originiĝis la nomo. Ĝi situantas ĉe la Kaba Duoninsulo, ĉe Simonurbo ĉe Kabkabo en Kaburbo en la provinco Okcidenta Kablando de Sudafriko. Ĝi estas komune konata ankaŭ kiel Golfo Boulders aŭ Rokogolfo. Ties areo enjavas nombrajn malgrandajn ŝirmitajn golfetojn, parte fremitaj de la rokoj el granito kiu estas ĉirkaŭ 540 milionoj da jaroj aĝaj.

Ĝi estas populara turisma allogaĵo pro kolonio de Sudafrika pingveno kiu setlis tie en 1982. Kvankam ene de rezideja areo, ĝi estas unu el malmultaj lokoj kie tiu vundebla birdospecio (*Spheniscus demersus*) povas esti observata de proksime, vaganta libere ene de protektita natura medio. El nur du reproduktaj paroj en 1982, la pingvena kolonio kreskis ĝis ĉirkaŭ 3,000 birdoj en lastaj jaroj.

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Zhou Enlai

**ZHOU Enlai** (, elparolita kiel **ĜOŬ Enlaj**) (naskiĝis , mortis ) estis la unua Ĉefministro de Ĉina Popola Respubliko. Li oficis de oktobro 1949 ĝis sia morto en januaro 1976. Zhou oficis sub Mao Zedong kaj estis grava gvidanto en la Komunista Partio de Ĉinio.

Lerta kaj kapabla diplomato, Zhou oficis kiel ĉina ministro pri eksterlandaj aferoj de 1949 ĝis 1958. Li kredis ke eblas pace rilati kun okcidentaj landoj post la Korea milito. Li partoprenis en la Ĝeneva Konferenco kaj helpis organizi la viziton de Richard Nixon en Ĉinio en 1972. Li helpis konduki politikon koncerne la malkonsentojn kun Usono, Tajvano, Sovetunio (post 1960), Hindio kaj Vjetnamio. Zhou estas plej bone konata kiel longtempa ĉefa asistanto de Mao Zedong. Lia specialaĵo estis fremda politiko. La malsamaj personecoj de Mao kaj Zhou faris el ili efikan teamon, laŭ Henry Kissinger, la usona diplomato kiu rilatis kun ambaŭ viroj.

## Tradukfonto 
## En Esperanto 
En Esperanto aperis *Profilo de Zhou Enlai*, biografio verkita de Percy Jucheng Fang kaj Lucy Guinong J. Fang, kaj tradukita de Wang Chongfang. Pekino, 1989.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio
Kategorio:Ĉinaj komunistoj
Fey VD

**Fey** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 588 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Fey situas norde de la centro de la regiono Centro de Vaŭdo (en la franca lingvo *Gros-de-Vaud*) en la Vaŭda Mezlando, tri kilometrojn nordnordoriente de la distriktĉefurbo Echallens kaj proksimume 15 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Laŭzano. En oriento la rivero Mentue formas la komunuman limon. La komunumo konsistas el la vilaĝo Fex kaj multnombraj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,35 km², de kiuj 25,9% estas kovritaj de arbaro, 68,2% servas por agrikulturo kaj 5,7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Fey limas en nordo al Pailly, en nordnordoriento al Rueyres, en nordoriento al Bercher, en oriento al Boulens, en sudoriento al Montanaire, en sudo al Montilliez, en sudokcidento al Villars-le-Terroir, kaj en nordokcidento al Vuarrens.

## Trafiko 
Fey situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas konekta vojo de Echallens al Bercher, kiu kruciĝas en la vilaĝocentro de Fey kun vojo de Peyres-Possens al Vuarrens. Pere de la mallarĝspura trama fervojlinio de Laŭzano tra Echallens al Bercher la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Fey datiĝas el la jaro 1228 kiel *Fei*. Dum mezepoko Fey dependis de la Senjorujo Bercher, kiu en la 12-a jarcento fariĝis havaĵo de la Baronoj de Cossonay kaj poste de diversaj aliaj senjoroj. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Fey apartenis al la Voktejo Yverdon. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Echallens, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo. 

## Vidu ankaŭ 
* Fey (stacidomo)
* Aliaj signifoj de **Fey**

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Fey

## Bildoj 

Dosiero:Église Fey 29.02.2012.jpg|Preĝejo de Fey
Dosiero:Fey - Ferme.JPG|Kampara bieno en Fey
Agoj de Pilato

[eta|dekstre|300px|Juĝo de Pilato (1860), de [Julius Schnorr von Carolsfeld.]]
La **Agoj de Pilato** estas apokrifo de la Nova Testamento koncernanta Pontion Pilaton verkita greklingve kun abundaj eroj en la latina, inter la duono de la 2-a jarcento kaj la duono de la 3-a jarcento. Malgraŭ tio, ke ĝi estas sendependa teksto, ekde la 5-a jarcento oni trovas ĝin unuigita kun la apokrifaĵo Evangelio laŭ Nikodemo, konsistigante la unuajn 11 ĉapitrojn de ĉi-lasta..

## Iom pri la historio de la dokumento kaj ĝiaj enhavoj 
La teksto estas greklingva sed kun aldonaĵoj latinlingvaj, kio komprenigas, ke ĝin redaktis pluraj aŭtoroj. Greklingva estas la “raporto de Pilato al imperiestro Klaŭdio”, kiun la aŭtoro prezentas kiel apendicon: laŭ studuloj ĉiu ero datiĝus de la 2-a jarcento; tuj poste sekvas la latinlingvaj *Agoj de Pilato*: ĝia aŭtoro asertas, ke li legis oficialajn dokumentojn konservitajn en la pretorejo de Pilato (pro tio, kelkaj aludas ĉi tiun apokrifaĵon per la titolo "Aktoj de Pilato"). La kulpon de la kondamno de Jesuo la aŭtoro atribuas al la judaj juĝistoj, laŭ deklaro de Nikodemo (el tio fontis la kromnomo Evangelio laŭ Nikodemo). Tiu teksto ĝenerale ĉeestas en multaj kodeksoj kaj ĝi ĝuis grandan popularecon dum mezepoko kiel atestas ĝiaj multaj tradukoj kaj versioj en diversaj lingvoj.
maldekstre|eta|300px|Descendo al la lnfero. Liberigo de la justuloj (popola pentraĵo).

La agoj de Pilato estas dividita en diversaj sekcioj: la latinlingva *descensus ad inferni* (descendo al la infero) tamen ne ĉeestas en la grekaj versioj. La unua parto (ĉapitroj 1-11) rakontas la proceson kontraŭ Jesuo, laŭ maniero iom simila al tiu de la Evangelio laŭ Luko; la dua parto (ĉapitroj 12-16) rakontas pri la resurekto de Jesuo kaj la revivigo de du mortintoj post la resurekto de Jesuo.

Certa nombro da manuskriptoj entenas la latinlingvan apendicon pri la puno kontraŭ Pilato kaj la juĝistoj, puno ordonita de imperiestro Tiberio. En tiu parto estas i.a. skizita la formo plej antikva de la legendo de Sankta Veronika kaj estas ankaŭ rakonto pri la mirakla resaniĝo de Tiberio per lia simpla alrigardo al la bildo de Kristo. Al tiu ĉi rakonto oni referencas la komencon de la mito pri la Tuko de Edessa, multe disvastiĝinta en la kristana oriento.

Ĝenerale la Agoj de Pilato tendencas senkulpigi Pontion Pilaton, kvankam li ricevis punon de Tiberio.

## Referencoj
## Literaturo
* Katolikaj enciklopedioj:
** [http://letterepaoline.net/progetto-ec/ ] Enciclopedia_Cattolica
** http://it.cathopedia.org/wiki/  Cathopedia:Voci_indispensabili
** http://www.newadvent.org/cathen/ Catholic_Encyclopedia

## Vidu ankaŭ 
* Apokrifoj de la Nova Testamento
* Evangelio laŭ Nikodemo
* Ciklo de PIlato
* Apokrifaj evangelioj
* Majstro kaj Margareta

## Eksteraj ligiloj 
*  http://www.earlychristianwritings.com/actspilate.html Artikolo pri Pilato.
* Evangelio laŭ Nikodemo aŭ Agoj de Pontio PIlato. La tuta anglalingva teksto: http://folk.uio.no/lukeb/books/apocrypha/Gospel_of_Nicodemus.pdf 

Kategorio:Apokrifoj de la Nova Testamento
Kategorio:Dua-kanonaj libroj
Kategorio:Kristana literaturo
Gyula Schvarcz

**Gyula Schvarcz** [djula ŝvarc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schvarcz Gyula** estis hungara historiisto, politikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1864, ordinara en 1887) de Hungara Scienca Akademio. Liaj pseŭdonimoj estis enlande *Pécsi Zombath*, eksterlande *Edgar Lartey*.

Gyula Schvarcz http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC13280/13655.htm naskiĝis la  1839 en Székesfehérvár. Li mortis la  1900 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Schvarcz frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitatojn en Pest (urbo), Munkeno kaj Berlino. Li ricevis diplomon en 1861 en Jena, poste li studvojaĝis al Anglio kaj Mez-Eŭropo. En 1865 li fondis pedagogian gazeton. Li plurfoje estis elektita parlamenta deputito, li strebis por la moderna ŝtato-sistemo. Inter 1894-1900 li instruis en Universitato de Budapeŝto. Liaj artikoloj ofte aperis ekzemple en Athenaeum (revuo).

## Verkaro (elekto) 
* *Földtani elméletek a hellenségnél Nagy Sándor koráig* (1861, 1863)
* *Államintézményeink és a kor igényei* (1871)
* *Montesquieu elmélete* (1885)
* *Kritik der Staatsreformen des Aristoteles* (1891)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
9969 Braille

'*9969 *Braille'''* estas tre malgranda, hela, kaj malrapide rotacianta marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Kenneth J. Lawrence elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca inventisto Louis Braille (1809–1852), kiu eltrovis skribon legebla por la blinduloj.

## Esploro kaj ecoj 
Ĝi estis fotita la  elde la kosmosondilo Deep Space 1,
kiu pasis je distanco de 26&nbsp;km. Bedaŭrinde teknikaj problemoj malfruigis la fotadon. Fotografioj povis esti faritaj nur kiam la sondilo estis malproksimiĝinta je 14 000&nbsp;km; ili montras longan, neregulan objekton de ĉirkaŭ 2,1×1,0×1,0&nbsp;km.

9969 Braille estas asteroido de spektra klaso "Q", komponita ĉefe de olivino kaj pirokseno, kun ĉeesto de metalo. Unuaj observoj elde grundo sugestis, ke ĝi povus esti de tipo "V" de komponiĝo simila al tiu de 4 Vesta.

Ĝia orbito estas tre discentra kaj klinita. Kvankam ĝia perihelio estas intere de la orbito de Marso. Ĝia afelio kondukas ĝin al duona vojo de la orbito de Jupitero. Ĝia granda duonakso estas tro granda, por ke ĝi povas esti klasifikata amora asteroido. Matematika simulo de tiu orbito montras, ke tiu marsrenkonta asteroido povas evolui al terrenkonta asteroido en ĉirkaŭ 4000 jaroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroid Braille, el *Wiews of the Solar System''

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de Kenneth J. Lawrence
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Andrés de Ocampo

**Andrés de Ocampo** (naskiĝis probable en 1555, mortis en 1623) estis hispana skulptisto. Li apartenis al la skulptista skolo de Sevilo, kiu markigas la transiron de renesanco al baroko en la skulptarto de Hispanio.

## Eksteraj ligiloj 
* informo pri li en la urba vikipedio pri Sevilo, *sevillapedia* 

Kategorio:Hispanaj skulptistoj
Mukoracoj

**Mukoracoj** () estas familio de fungo. Ili estas saprofitaj kaj kelkfoje iomete parazita de frukto aŭ de legomoj. 

## Priskribo 
eta|maldekstra|Formado de zigosporo
Iliaj teleomorfoj formas zigosporojn. Iliaj anamorfoj havas kolumela sporangiojn kun ĝenerale multaj sporojn.

Kategorio:Mukoraloj
Kategorio:Opistokontaj familioj
András Bertalan Schwarz

**András Bertalan Schwarz** [andrAŝ ŝvarc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schwarz András Bertalan,** en Germanio konata **Andreas Bertalan Schwarz** estis hungara-germana juristo, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1946).

András Bertalan Schwarz http://www.uni-leipzig.de/unigeschichte/professorenkatalog/leipzig/Schwarz_330/ naskiĝis la  1886 en Budapeŝto. Li mortis la  1953 en Freiburg im Breisgau.

## Biografio 
András Bertalan Schwarz frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo, Bonn kaj Lejpcigo. En 1908 li ricevis diplomon pri juro en Budapeŝto, sed poste li revenis al Lejpcigo, kie li profesoriĝis en 1912. En 1922 li ricevis la instruan rangon instruis eksterordinara profesoro. Inter 1926-1930 li instruis en Zuriko, poste en Freiburg. Li devis fuĝi pro la nazioj, tial li instruis en Kembriĝo, Oksfordo kaj Istanbulo. Post la 2-a mondmilito li reiris al Okcidenta Germanio, kie li instruis en universitato de Bonn.

## Verkaro (elekto) 
* *A birtokjog és a birtoktan alapjai* (1907)
* *Hypothek und Hypallagma: Beitrag zum Pfand- und Vollstreckungsrecht der griechischen Papyri* (1911)
* *Die öffentliche und private Urkunde im römischen Ägypten* (1920)
* *Roma hukuku dersleri* (1945)

## Fontoj 
* biografio 
* biografio 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla sur paĝo 54-a) 

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Germanaj juristoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mukoraloj

eta|maldekstra|Formado de zigosporo
**Mukoraloj** () estas ordo de fungoj. Ili estas ĝenerale saprejaj fungoj. Ili konstituas ordinarajn ŝimojn. Ili utiligas sukerojn kaj kelkfoje ameloj sed ne celulozon. 

Ili produktigas sporojn en globforma sporujo (sporangio) portata de pedunkleto (sporangioforo) simpla aŭ branĉa.

Iliaj teleomorfoj formas zigosporojn.

La specioj estas facile kultivataj. Centraalbureau voor Schimmelcultures posedas 135 speciojn. Oni konas 227 speciojn. 

## Priskribo 
[eta|maldekstra|ekzemplo *[Rhizopus stolonifer*]]
Ĉeesto de rizoido (ĝenerale ne ĉeestas ĉe *Mucor* sed ja ĉeestas ĉe *Rhizomucor* aŭ ĉe *Rhizopus*) de stolono, aspekto de sporangio kun ĝia kolumelo, de sporangiosporo kaj de sporangioforo permesas diferencigi speciojn.

## Ekologio 
Ili vivas en grundo aŭ sur diversaj organikaj materialoj. Kelkfoje ili parazitas iomete plantojn vidu ekzemple *Rhizopus stolonifer* aŭ fungojn vidu ekzemple *Spinellus fusiger*. Kelkfoje li kaŭzas malsanojn ĉe homoj aŭ bestoj.

## Ekonomia signifo 
Ili havas gravan rolon en industrio, agrikulturo kaj medicino.

## Fontoj 
*
*
János Scitovszky

**János SCITOVSZKY** [jAnoŝ ŝcitovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Scitovszky János** estis hungara katolika pastro, episkopo, ĉefepiskopo, kardinalo, primaso, membro direktora de Hungara Scienca Akademio (1853). Lia nobela antaŭnomo estis *nagykéri* ekde 1824.
eta|János Scitovszky
János Scitovszky http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/s/s23643.htm naskiĝis la  1785 en Hungara reĝlando en Kassabéla (nuntempa Košická Belá en Slovakio). Li mortis la  1866 en Esztergom.

## Biografio 
János Scitovszky frekventis eklezian universitaton en Nagyszombat, kie li ricevis diplomon en 1813. Pli frue en 1809 li pastriĝis. En 1827 li estis nomita episkopo, en 1849 ĉefepiskopo, samtempe primaso, en 1853 kardinalo. En 1860 li mem gvidis la kermeson en Buda, tio estis politika starpunkto por la hungaraj interesoj. En la sama jaro li estis nomita poretena departementestro de Esztergom (historia departemento). Li ricevis premion en 1854.

## Verkaro (elekto) 
* *Nagyböjti egyházi beszédek* (1837, slovake en 1838)
* *Szentek élete* (Vivoj de sanktuloj), (1843, 1844)
* *Egyházi beszédek* (Ekleziaj paroladoj), (1844)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Esztergom
Kategorio:Hungaraj kardinaloj
Kategorio:Hungaraj primasoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Tibor Scitovsky

**Tibor Scitovsky,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Scitovsky Tibor** estis hungara ekonomikisto, profesoro, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1993).

Tibor Scitovsky http://epa.oszk.hu/00000/00017/00084/pdf/kornai.pdf naskiĝis la  1910 en Budapeŝto. Li mortis la  2002 en Stanford.

## Biografio 
Tibor Scitovsky frekventis universitaton en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en Kembriĝo kaj Londono, fine li vojaĝis al Usono helpe de stipendio. Li soldatiĝis dum la 2-a mondmilito. Kiel alveninto el malamika lando li uzis la nomon **Thomas Dennis**. Post la milito li instruis en Universitato Stanford, baldaŭe en Berkeley. Li pensiuliĝis en 1976. Li ricevis la usonan titolon "Distinguished Fellow".

## Verkaro (elekto) 
* *A Study of Interest and Capital* (1940)
* *Economic Theory and Western European Integration* (1958)
* *Money and the Balance of Payments* (1969)
* *Market Power and Inflation* (1978)
* *Human Desire and Economic Satisfaction* (1985)
* *Az örömtelen gazdaság – Gazdasági alapvetések* (1990)
* *Egy „büszke magyar” emlékiratai* (Memuaro de "fiera hungaro"), 1997

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(9970) 1992 ST1

**(9970) 1992 ST1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.

Ĝi estas de spektra klaso "Cb", subklaso de la klaso "C" : riĉa je organikaj komponaĵoj, anhidraj silikatoj , hidrataj argiloj, magnetito kaj sulfidoj.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Sugie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Essertines-sur-Yverdon

**Essertines-sur-Yverdon** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 867 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Essertines-sur-Yverdon situas en nordo de la regiono Centro de Vaŭdo sur la molasaj montetoj de la Vaŭda Mezlando, proksimume 5 kilometrojn norde de la distriktĉefurbo Echallens kaj 20 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Laŭzano. La okcidentan limon de la komunumo formas la rivero Bouron. La komunumo konsistas el la vilaĝo Essertines-sur-Yverdon kaj la vilaĝetoj Epautheyres, Nonfoux kaj La Robellaz, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,75 km², de kiuj 24,4% estas kovritaj de arbaro, 68,8% servas por agrikulturo kaj 5,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Essertines-sur-Yverdon limas en nordnordoriento al Valeyres-sous-Ursins, en nordoriento al Ursins, en oriento al Orzens, en sudokcidento al Pailly, en sudo al Vuarrens, en sudokcidento al Corcelles-sur-Chavornay, en okcidento al Suchy, en nordokcidento al Belmont-sur-Yverdon, kaj en nordnordokcidento al Yverdon-les-Bains.

## Trafiko 
Tra Vuarrens pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 5 de Laŭzano al Neŭŝatelo. Konektaj vojoj kondukas de la vilaĝocentro al Corcelles-sur-Chavornay, Pailly kaj Orzens. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 3 kilometrojn oriente de la komunumo apud Chavornay. Pere do poŝtaŭtolinio de Echallens al Yverdon-les-Bains la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Essertines-sur-Yverdon datiĝas el la jaro 1180 kiel *Essertines*. Dum konstrua de tergasa kondukilo en la jaro 1979 estis trovitaj sur la komunuma teritorio restaĵoj de du prahistoriaj kaj du romiaj setlejoj. Dum mezepoko Essertines-sur-Yverdon apartenis al la Katedrala Kapitolo de Laŭzano. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Essertines apartenis al la Voktejo Yverdon. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Echallens, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Essertines

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Essertines-sur-Yverdon
Capriccio (opero)

**Capriccio**, ein „Konversationsstück für Musik“ (eo: **Kapriĉo**, konversacia peco en unu akto), estas la lasta opero, kiun komponis Richard Strauss.[eta|Richard Strauss, pentrita en la jaro 1918 de [Max Liebermann]]

## Ekesto 
La libreto ekestis inter 1934 kaj 1941 kiel kunlaboraĵo de pluraj aŭtoroj: La origina ideo devenas de Stefan Zweig; laŭ lia deziro Joseph Gregor pretigis plurajn konceptojn. La pluan realigon transprenis Clemens Krauss kaj Richard Strauss je kunlaboro de Hans Swarowsky. La unua prezentado okazis la 28-an de oktobro 1942 en la Nacia Teatrejo je Munkeno; direktis Clemens Krauss, reĝisoris Rudolf Hartmann (1900–1988), la scenaranĝaĵon kreis Rochus Gliese. Solistoj estis: Viorica Ursuleac (grafino), Walter Höfermeyer (grafo), Horst Taubmann (Flamand), Hans Hotter (Olivier), Georg Hann (La Roche), Hildegard Ranczak (Clairon), Karl Seydel (Monsieur Taupe), Irma Beilke kaj Franz Klarwein (italaj kantistoj), Georg Wieter (domadministranto).

## Agado 
La opero ludas en la ĝardenhalo de rokokokastelo proksime de Parizo proksimume 1775 – dum la periodo, en kiu Christoph Willibald Gluck laboris ĉe la pariza opero.

Poeto Olivier kaj komponisto Flamand amindumas pri la favoro de la juna grafino Madeleine. Dum ties proksima naskiĝdata festo ili volas prezenti novajn verkojn, inter ili mallonga omaĝa opero, kiun ekzercu reĝisoro La Roche. Vigle kaj ĵaluze oni diskutas la demandon, ĉu la teksto aŭ la muziko estas pli grava por la sukceso de opero. La grafino juĝu, sed same ne ŝi povas decidiĝi inter la du adorantoj, kiel ŝi – en verko kreita de la du – ne povas dividi inter vorto kaj muziko: *„Ĉu mi disŝiru tiun ĉi teksaĵon? Ĉu mi mem jam ne estas enligita en ĝi? […] Se vi elektas la unuan – vi perdas la alian! […] Ĉu vi volas forbruli inter du fajroj?“* – La demando restas senresponde.

## Orkestra instrumentado 
3 flutoj (3-a ankaŭ fluteto), 2 hobojo, 1 angla korno, 3 klarnetoj, 1 tenorklarneto, 1 basklarneto, 3 fagotoj (3-a ankaŭ kontrafagoto) – 4 kornoj, 2 trumpetoj, 3 trombonoj – timbaloj, frapinstrumentoj (cimbaloj, tamburego) – 2 harpoj – 1 klaviceno – arĉinstrumentoj: 16 unuaj violonoj, 16 duaj violonoj, 10 vjoloj, 10 violonĉeloj, 6 kontrabasoj

Sur la scenejo: 1 solo-violono, 1 solo-violonĉelo, 1 klaviceno; malantaŭ la scenejo: arĉosesopo

## Noto 
La demando pri la antaŭrango de vorto aŭ muziko memorigas pri la divertimento teatrale *Prima la musica e poi le parole* („Unue la muziko kaj poste la vortoj“) de Giambattista Casti (1724–1803), kiun muzikigis Antonio Salieri. De Stefan Zweig devenas la propono, okupiĝi pri la temaro de la libreto de Casti; sur la paso de la agado de *Capriccio* la malnova peco tamen ne havis influon.

## Literaturo 
* Kurt Wilhelm: *Fürs Wort brauche ich Hilfe. Die Geburt der Oper „Capriccio“ von Richard Strauss und Clemens Krauss. Dargestellt anhand der vollständigen Textentwürfe und Kompositionsskizzen*. Nymphenburger, Munkeno 1988, ISBN 3-485-00568-1

## Eksteraj ligiloj 
* Libreto 

Kategorio:Germanlingvaj operoj
Kategorio:Operoj de Richard Strauss
Kategorio:Operoj el la 20-a jarcento
(9966) 1992 ES13

**(9966) 1992 ES13** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
ĈK

eta|La unuoinsigno
eta|Kadavroj de torturitaj civiluloj en Ĥarkovo
La **(Tutrusia) Eksterordinara Komisiono** (, mallonge  aŭ simple ) ankaŭ konata kiel **VĈK** aŭ **ĈK** estis la unua Sovetia organizaĵo de ŝtata sekureco. Ĝi estis kreita la  per dekreto de Vladimir Lenin. Ĝia unua ĉefo estis Feliks Dzerĵinskij.

Fine de 1918, centoj da ĈK-komitatoj estis kreitaj en la urboj. Pluraj miloj da disidentoj, dizertintoj, aŭ aliaj homoj estis arestitaj, torturitaj aŭ ekzekutitaj de ĈK-grupoj. Post 1922, ĈK-grupoj spertis multajn reorganiziĝojn, kiel faris la NKVD. Ĝiaj membroj estis delonge nomitaj ĈK-anoj en la 1980-aj jaroj. Post la alveno de Vladimir Putin al povo, la refero al FSB-membroj kiel "ĈK-anoj" pliiĝis, interalie de politikaj opoziciantoj al Putin, ofte pejorative.

Ekde la komenco, la ĈK estis grava militara kaj sekureca armilo de la Bolŝevika komunista registaro. En 1921 la trupoj de la ĈK nombris . Tiuj trupoj organizis kaj mastrumis la Gulag-sistemon; "rekviziciis" manĝaĵon; torturis kaj ekzekutis politikajn opoziciantojn; subpremis ribelojn kaj tumultojn de laboristoj aŭ kamparanoj, kaj ribelojn en la dizertint-trafita Ruĝa Armeo.

## Nomo 
La plena nomo de ĈK en 1918 estis (en la rusa) "Tut-rusia Eksterordinara Komisiono por kontraŭbatali kontraŭrevolucion kaj Sabotadon".

Membro de ĈK estis nomita "ĈK-ano" tra la tuta sovetia periodo, spite plurajn ŝanĝojn de oficiala nomo. La termino estas ankoraŭ uzata en Rusio hodiaŭ. Ekzemple, la prezidento Vladimir Putin estis referita en la rusaj medioj kiel "ĈK-ano" pro lia kariero en KGB.

## Referencoj 
## Tradukfonto 
## Eksteraj ligiloj 
* The Cheka – Spartacus Schoolnet collection of primary source extracts relating to the Cheka
* Development of the Soviet system of punitive organs

Kategorio:Ruĝa teroro
Kategorio:Sekretaj servoj de Sovetunio
Kategorio:Politikaj reprezalioj en Sovetunio
Kategorio:Organizaĵoj en la Rusia revolucio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1917
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1922