open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jenő Varga

**Jenő Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Jenő,** inter anglalingvanoj *Eugen Varga,* en Sovetunio konata *Евгений Самуилович Варга* [Jevgenij Samuiloviĉ Varga] estis hungara bakisto, instruisto, profesoro, politikisto, ekonomikisto, membro (honora en 1955) de Hungara Scienca Akademio, mebro de Sovetia Akademio de Sciencoj. Lia origina nomo estis *Weisz Jenő*.

Jenő Varga http://www.c3.hu/~thalassa/200023/arch0023/togel.htm naskiĝis la  1879 en Nagytétény. Li mortis la  1964 en Moskvo.

## Biografio 
Jenő Varga devenis el juda familio. Li aliĝis al la socialdemokratoj en 1906. En la sekva jaro li doktoriĝis el filozofio. Li eklaboris en eldonejo de Népszava. En 1911 li akiris diplomon pri pedagogio, poste li instruis en mezlernejo, fine en la sama jaro li edziĝis. En fino de 1918 li profesoriĝis en Universitato de Budapeŝto, krome li estis nomita subministro, dum la Hungara Sovetrespubliko li estis jam ministro. Post falo de la respubliko li migris al Aŭstrio, kie li konatiĝis kun Sigmund Freud. Ekde 1920 li translokiĝis al Berlino, fine li vivis en Soveta Rusio, kie li konatiĝis kun Lenino kaj Stalino, li partoprenis en laboro de Komintern. Post la 2-a mondmilito li forlasis la politikon kaj li okupiĝis pri la ekonomio. Li ricevis trifoje Ordenojn de Lenin.

## Elektitaj publikaĵoj hungare 
* *A drágaság* (1912)
* *A földbirtokreform és a közélet demokratizálása* (1945)
* *Az imperializmus gazdaságának és politikájának fő kérdései* (1954)
* *A XX. század kapitalizmusa* (1962)
* *A proletárdiktatúra gazdaságpolitikája* (1976)
* *A tőkés gazdaság a II. világháború után* (1981)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero V kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* http://www.marxists.org/archive/dunayevskaya/works/1949/varga.htm 

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri financo
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1919
Kategorio:Hungaraj judoj
Daft Punk

mezapx|eta|dekstra|Daft Punk en 2010
**Daft Punk ** (1993-2021) estas franca ensemblo formita en 1993 de Guy-Manuel de Homem-Christo kaj Thomas Bangalter, kiu ludas elektronikan muzikon. Ilia stilo kunigas haŭzon, funkon kaj sintezil-muzikon. Ambaŭ membroj portas (kutime) robotan maskon kaŝanta sian vizaĝon, kaj rifuzas aperi antaŭ la publiko aŭ amaskomunikiloj sen ili. (krom en la komenco de iliaj karieroj).

Ili estis premiitaj la 26-an de januaro 2014, ĉe 56-a ceremonio de Grammy Awards por "get lucky" en Los-Anĝeleso in Staples Center,
kaj Aleksandrovanoj antaŭvidas kanti "get lucky" okaze de la malferma ceremonio de la Vintra Olimpiko 2014.

## Studiaj albumoj 
* Homework (1997)
* Discovery (2001)
* Human After All (2005)
* Random Access Memories (2013)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj Ligiloj 
* 
* Video: 14-a de julio 2017: Daft Punk laŭ Armea versio

Kategorio:Francaj muzikistoj
Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Elektronika muziko
Actus primus

**Actus primus** estas teknika sintagmo uzita en la filozofiaj medioj de skolastiko.

La latina vorto *actus* signifas “dotita de perfekteco, determinaĵo, komplemento, aktualigita de potenco. En ĉiu estaĵo, fakte, distingeblas diversaj “aktualigoj” (perfektigoj), ĉiu subordigita al la antaŭa. Tiel ekzisto supozas esencon; “potenso” supopzas “ekziston” (vidu:Entelekio); ago supozas kapablon… La unua realo (*actus primus*) komencas la serion, sed supozas neniun alian kiu ĝin antaŭas en la sama serio dum atendas kroman aktualigon, nome la (*actus Secundus*).

Sed kiel la sama estaĵo povas esti difinita "aktualaĵo" se konsiderita sub la lumo de tio kio ĝin antaŭas, kaj "potencaĵo" se konsiderita sub la lumo de tio kio postvenas (vidu: actus et potentia), la signifo de la vortoj "unua aktualaĵo" povas varii laŭ la supra vidpunkto, kaj startvidpunkto el kiu komenciĝas la serio. La unua materio estas pura potenco, la substrato preta ricevi la ”formon”, kaj la substanca formo estas pura determinaĵo aŭ ĝia unua aktualigo. La substanco konstituata de tiuj du principoj pretas ricevi kromajn perfektaĵojn kiuj estas aktualigoj, nome perfektigoj de la potenca stato. Kio estas do substanco? Ĝi estas rezulto de serio de potencoj kaj aktoj, kiuj supozas la actus primus (la unuan aktualigon)… Kiu siavice supozas la komencan Actus purus (la aktualigo senpotenca).

Kaj tiu kazo estas la plej ofta aplikado de la terminoj-konceptoj de *actus primus* kaj *actus Secundus*. La unua estas kapablo, la dua ekzercado aŭ plenumado. Ekzemploj: vidi *in actu primo* signifas simple posedi vidsenson, vidi *in actu secundo* signifas efektivigi vidagojn. Eble povas helpi la moderna distingo inter energio potenca kaj energio kineta; aŭ: “fusilo kun ŝargo” reprezentas la unuan aktualigon, la plirapidigo de la kuglo al la celo reprezentas la duan aktualigon. Sed temas pri komparo inter malsimilaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
*Actus purus
*akto kaj potenco

## Notoj 
## Fontoj 
* Rekta fonto: vikipedia angla artikolo Actus primus.
* Catholic Encyclopedia Actus primus,volum 1.
* Leo J. Elders, ''La metafisica dell'essere di san Tommaso d'Aquino in una prospettiva storica'', Libreria Editrice Vaticana, Volume I - L'essere comune, 1995.

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Skolastiko
Isenburg (devenburgo)

eta|ruino de la Isenburg, fone la lernejo kaj la paroĥa preĝejo
La ruino de la **Isenburg**, la devenburgo de la isenburganoj, situas en la vestervalda loko Isenburg en la distrikto Neuwied, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Situo 
La montburgo troviĝas ĉirkaŭ 10 km for de Neuwied kaj Bendorf ĉe la Rejno. Ĝi estas sudokcidente de la vestervalda urbeto Dierdorf entfernt. La burgo staras sur 250 m alta monteto supre de la samnoma loko kie la rojoj Ommelbach, Wiebelbach kaj Iserbach enfluas la riveron Saynbach.

## Historio 
## Burgo 
eta|ruino de la Isenburg, dekstre la loĝdomo, maldekstre burgfrido
eta|La Isenburg el la birdpersperktivo
eta|Isenburg – vertikala foto

## Fortikigo de la burgo 
eta|maldekstre|fronta aspekto de la plej granda domo sur la burgo

## Literaturo 
* Albert Meinhard: *Burgen im Kreis Neuwied*. In: Landkreis Neuwied (Hrsg.): *Heimat-Jahrbuch des Landkreises Neuwied 1971*.
* Alexander Thon, Stefan Ulrich: *„... wie ein Monarch mitten in seinem Hofstaate thront“. Burgen am unteren Mittelrhein*. Schnell & Steiner, Regensburg 2010, ISBN 978-3-7954-2210-3, S. 88-93.
* Eugen Wasser: *Isenburg im Sayntal*. 1. Auflage. Neusser Druck- und Verlagsgesellschaft, Neuss 1997, ISBN 3-88094-806-2 (*Rheinische Kunststätten*. Heft 425).
* Eugen Wasser: Isenburg und die Isenburger - 900 Jahre Dorfgeschichte, Geiger-Verlag, Horb 2002

## Eksteraj ligiloj 
* Website des Freundeskreises der Isenburg e.V.
* Isenburg im Sayntal, Teil 1  und Teil 2 
* Rekonstruktionszeichnung  von Wolfgang Braun

## Referencoj 
Kategorio:Kasteloj en Rejnlando-Palatinato
Ottó Varga

**Ottó Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Ottó** estis hungara matematikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1950, ordinara en 1965) de Hungara Scienca Akademio.

Ottó Varga http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC16241/16453.htm naskiĝis la  1909 en Szepetnek. Li mortis la  1969 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ottó Varga frekventis universitatojn en Vieno kaj Prago. Li doktoriĝis en 1933. Post okupe de Prago fare de Tria Regno li ekinstruis en Universitato Kolozsvár en rango privata profesoro, ekde 1942 li instruis ankaŭ en universitato de Debrecen, kie li ricevis la rangon publika ordinara profesoro en 1948. En 1949 li fondis fakrevuon *Publicationes Mathematicae* kune kun Alfréd Rényi kaj Tibor Szele. Inter 1958-1967 li estis katedrestro en teknika universitato en Budapeŝto. Li okupiĝis precipe pri la integrala geometrio. Li ricevis premion Kossuth en 1952, pli frue en 1944 ankaŭ alian malpli gravan premion.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Integralgeometrie* (1935)
* *Zur Herleitung des invarianten Differentials in Finslerschen Räumen* (1941)
* *Az integrálgeometria alkalmazásai a geometriai optikában* (1951)
* *Über die Zerlegbarkeit der Finslerschen Räumen* (1960)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Debrecen

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
10510 Maxschreier

'*10510 *Maxschreier'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de *Max Schreier* (1907 — 1997), kiu migris en 1938 de Vieno (Aŭstrio) al Bolivio, kie li fariĝis gvidanto en la studo de astronomio. Fondinto de la observatorioj de *Santa Ana del Yacuma* kaj de *Patacamaya*, li estas precipe bona konata pro sia libro *Einstein visto desde los andes bolivianos.''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Burgo Linz

eta| la princelektista burgo Linz ĉe Rejno
eta|burgo Linz, suda flanko
eta|burgo Linz, okcidenta flanko
La princelektista **burgo Linz**, ankaŭ nomata *ĉefepiskopa burgo*, estas urboburgo en Linz ĉe Rejno en la distrikto Neuwied, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi estis konstruita fare de la princelektisto kaj ĉefepiskopo de Kolonjo tuj post la ricevo de la urborajto al Linz por esti kolonja bastiono sur la maldekstra rejnflanko (kontraŭburgo), samtempe ĝi servis kiel doganburgo.

## Situo 
La akvoburgo situas en la urbo de Linz ĉe Rejno norde de la „Rejnpordego“ en tuja apudeco al la Rejno kaj la federacia strato B 42, proksimume je duona distanco inter e Kolonjo kaj Koblenco.

## Historio 
## Arĥitekturo 
## Hodiaŭa Utiligado 
## Literaturo 
* Heiko Laß: *Der Rhein, Burgen und Schlösser von Mainz bis Köln*. Michael Imhof Verlag 2005. ISBN 3-937251-64-2
* Alexander Thon, Stefan Ulrich: *„... wie ein Monarch mitten in seinem Hofstaate thront“. Burgen am unteren Mittelrhein*. Schnell & Steiner, Regensburg 2010, ISBN 978-3-7954-2210-3, S. 100-103.

## Eksteraj ligiloj 
* Eintrag zur Burg in der wissenschaftlichen Burgendatenbank des Europäischen Burgeninstituts (EBIDAT)
* Burg Linz (PDF; 239&nbsp;kB) bei hermann-joseph-loehr.de

## Referencoj 
Kategorio:Kasteloj en Rejnlando-Palatinato
Ralf Georg Reuth

**Ralf Georg Reuth** (naskiĝinta en 1952 je Supra Frankonio) estas germana historiisto kaj verkisto.

Reuth studis historion kaj germanistikon. En 1983 li doktoriĝis pri historioscienco Li verkis giografiojn pri Joseph Goebbels, Hitler, Erwin Rommel kaj Angela Merkel. Reuth estas eldoninto de la taglibroj de Joseph Goebbels kaj ĉefa korespondisto de la gazeto *Welt am Sonntag*.
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Die deutsche Sphinx. Rezension von *Hitler. Eine politische Biographie* en Die Zeit 11/2003

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj historiistoj
Kategorio:Germanaj biografoj
Kategorio:Viroj
Atalaya del Cañavate

[eta|dekstra|250px|Situo de la [Provinco Kvenko en Hispanio]]
**Atalaya del Cañavate** estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *atalayero*. La censita loĝantaro en 2013 estis de 121 loĝantoj kaj la denseco estas de 2,6 loĝ/km².

## Situo 
Atalaya del Cañavate estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉo en la suda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 892 m; je 85 km el Kvenko, provinca ĉefurbo, kaj je 70 km el
Albacete. La areo de ties teritorio estas de 46.6 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°31′5″N 2°15′7″O.

## Historio 
Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Atalaya del Cañavate, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Atalaya del Cañavate kie oni falis al la nunaj iom pli ol 100.

Ekde la jaro 2003 la urbestro estis de dekstra partio PP.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Kvenko

## Eksteraj ligiloj 
* Atalaya del Cañavate en la retejo de la *Diputación de Cuenca*

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Provinco Kvenko
Kategorio:Provinco Kvenko
Chatham-Kent

**Chatham-Kent** [ĉetem] estas unu-nivela municipo en Kanado en sudokcidenta Ontario. La nuna municipo estis kreita en 1998 per la fuzio de Kent kaj ĝiaj municipoj. Nuntempe ĝi konsistas el diversaj komunumoj.
eta|210ra|Loko de Chatham-Kent en Ontario

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 2.458&nbsp;km²
* Loĝantaro: 103.671 (en 2011)
* Supermara alteco: 198 m
* Horzono: UTC-5h, en somero UTC-4h
* Poŝtkodoj: N7L - N7M
* Telefonkodoj: 519

## Historio 
eta|maldekstre|Urbomezo de Chatham
Historio de la antaŭa urbo de Chatham komenciĝis en la 1790-aj jaroj kiel rivera trapasejo. Ĝi estis nomita laŭ la grafo de Chatham: William Pitt. La urbeto imitis karakterizaĵon de Chatham (en Anglio). En 1813 batalo okazis en tiu loko. Baldaŭe alvenis multe da sklavoj el sudo, kiu estas konata ankaŭ subtera rifuĝo.

En 1998 la kantono Kent kaj la urbo de Chatham unuiĝis.

## Klimato 
Chatham-Kent havas humidan kontinentan klimaton. Oni mezuris rekorde varmon 38 °C (en junio), oni mezuris rekorde malvarmon -27 °C (en januaro). La tutjara precipitaĵo estas 882 mm.

## Trafiko 
eta|Strato en Chatham
Chatham-Kent havas interurbajn busservojn, fervojajn ligojn. Ekzistas municipa flughaveno.

## Vidindaĵoj 
* muzeo
* teatro
Teatro en Chatham

## Fontoj 
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans

Kategorio:Urboj en Ontario
Kastelo Monrepos (Neuwied)

eta|maldekstre|kastelo Monrepos antaŭ 1918
eta|kastelo Monrepos ĉ. 1826
eta|kuireja domo de la kastelo kaj kapelo
eta|sveda domo, iama gastdomo
eta|kastelo Monrepos – kuireja domo kaj sveda domo
La **kastelo Monrepos** estis baroka kastelo de la princoj de Wied en Neuwied, distrikto Neuwied, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Komence ĝi nomiĝis „Montrepos“ (esperante: „montripozo“), poste el ĝi fariĝis laŭ la gusto de la tempo „Monrepos“ (esperante: „mia ripozo“). Ĝi estis konstruata de 1757 ĝis 1762 laŭ komisiono de grafo *Alexander von Wied-Neuwied* proksime al la „Hanhöfe“ (bienoj de Han) supre de devenburgo Altwied. La kastelo servis en la 19-a jarcento kiel somera rezidejo de la princelektista familio. Ĉirkaŭ la kastelo estis konstruitaj arta ĝardenparko kaj ermitejoj.

Inter esperantistoj aparte konataj iĝis la princidino Elisabeth Pauline Ottilie Luise zu Wied (1843-1916), kiu per edziniĝo (al Karolo la 1-a de Rumanio) iĝis Elizabeta, reĝino de Rumanio: ŝi estis fekunda verkistino sub la pseŭdonimo Carmen Sylva kaj en la lastaj 2 jardekoj de sia vivo grandanime subtenis la Esperanto-movadon.

eta|vilao „Waldheim“ (ankaŭ „palaco de la princinoj“ ). Ekde 1986 sidejo de la „Arĥeologia Esplorcentro kaj Muzeo por homa kondutevolucio MONREPOS“
## Literaturo 
* Albert Meinhardt: *Neuwied Einst und Heute. Mit Feder und Tusche durch das neue Stadtgebiet.* 2. Auflage, aktualisiert. Kehrein, Neuwied 1995, ISBN 3-9803266-4-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Museum Monrepos Neuwied
* Bericht über den Brand 
* 1969 Schloss Monrepos brennt

## Referencoj 
* Bernd Willscheid: *Schloß Monrepos.* In: *Heimat-Jahrbuch des Landkreises Neuwied.* 1991, , S. 96–98.

Kategorio:Kasteloj en Rejnlando-Palatinato
(10511) 1989 OD

**(10511) 1989 OD** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Yde

**Yde** [Ide] estas vilaĝeto en la nederlanda provinco Drenthe. Ĝi estas parto de la komunumo Tynaarlo, kaj situas 11&nbsp;km sude de Groningen.

Yde eble plej bone konatiĝas kiel la loko kie oni trovis la marĉomumion de la junulino de Yde.

En 2001, la vilaĝeto havis 658 loĝantojn. La konstruita areo de la vilaĝeto estis 0.24&nbsp;km², kaj havis 258 loĝejojn.

[eta|maldekstra|400ra|Farmbieno en Yde kun du [frakturarboj]]
eta|maldekstra|Situo de Tynaarlo
eta|maldekstra|Situo de Yde en Tynaarlo

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Drento
10524 Maniewski

'*10524 *Maniewski'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Jan Maniewski*, doktoron en medicino de Antverpeno. Li estis senmortigita en la libro *Tjip de Leeuwentemmer'' de Willem Elsschot, kiu rakontas, kiel li estis homforkaptita de sia pola avino, por ke li ricevu katolikan instruadon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Roland Matthes

[eta|La sportisto 1970 en [Novosibirsko.]] [eta|Roland-Matthes-naĝohalo en suda [Erfurto.]] 
**Roland Matthes** (naskiĝinta la 17-a de novembro 1950 en Pößneck - mortis la 20-a de decembro 2019) estis rekordcela sportisto. Li estas ĝis hodiaŭ la plej sukcesa germana dorsonaĝisto.

## Sportista vivo 
De marto 1966 ĝis aŭgusto 1974 Matthes - kvarfoja olimpika ĉampiono - restis nevinkita en la disciplino de dorsonaĝado. Dum tiuj 8 jaroj li superis sep fojojn la rekordon je 100 metroj, naŭ fojojn la mondan rekordon je 200 metroj. En 1968 kaj 1972 li iĝis je tiuj distancoj duobla ĉampiono podiscipline. Krome li ĉampionis sinsekve ĉe 3 mondĉampionadoj kaj 5 eŭropaj ĉampionadoj.

La atleto de la sportklubo *SC Turbine Erfurt* dominis tiel, ke lia varieco ofte estas forgesita. Ĉar longan tempon li tenis ankaŭ la eŭropan rekordon pri medley-naĝado (200 m) kaj papilia naĝado (100 m). Dum olimpikoj li krome gajnis du arĝentajn kaj du bronzajn medalojn. Trifoje li sukcesis en GDR-stafetoj. Ok fojojn li estis honorita per la titolo *sportisto de la jaro*.

## Agado nesportiva 
Paralele al la sportkariero li studis sportsciencojn, poste medicinon. Nuntempe li laboras kiel ortopedo.

## Honoroj 
En Erfurto oni nomis je lia honoro la sudan naĝohalon *Roland-Matthes-naĝohalo*.

## Eksteraj ligiloj 
* Eta biografio.
* Informoj pri la Roland-Matthes-naĝohalo.

Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Naĝistoj
10523 D'Haveloose

'*10523 *D'Haveloose'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de *José D´Haveloose'' (1922–1996), kirurgo de la urbo Tielt en okcidenta Flandrio. Li estis admirinda en siaj streboj por mildigi la suferon sed siaj vundoj ĉe la kolo malhelpis lin plu operacii. En siaj lastaj tagoj, li disvolvis grandan amon por la astronomio

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Jolanta van Holstein

**Jolanta VAN HOLSTEIN**, fraŭlina nomo **Jolanta UŻLIS** (naskiĝis en Slupsko) estas poldevena tradukisto kaj esperantisto. En 1990 ŝi transloĝiĝis al la nederlanda vilaĝo Naaldwijk.

## Profesia vivo 
Van Holstein studis hortikulturon en la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano. Denaske ŝi parolas la polan, sed ŝi ankaŭ regas la anglan, Esperanton, la germanan, la nederlandan kaj la rusan.

En 2011 Van Holstein establis propran traduk-entreprenon *Multi Modis Taalservice*, kiu ofertas tradukservojn el la nederlanda lingvo en la polan kaj la rusan lingvojn. La entrepreno ankaŭ ofertas lingvan subtenon kaj konsultservon por nederlandaj entreprenistoj.

Ŝi kunlaboras siaprofesie kun hortikulturistoj kaj grandaj eksport-entreprenoj situantaj ĉe la flor-aŭkcio *Flora Holland* en Naaldwijk.

## Esperanta agado 
Van Holstein esperantistiĝis en la jaro 1981. Dum la Jubilea Universala Kongreso de 1987 en Varsovio ŝi estis volontulino.

Ekde la jaro 1988 ĝis la jaro 1990, kiam ŝi translokiĝis al Nederlando, ŝi estis prezidantino de la Esperanto-klubo en sia pola naskiĝurbo Slupsko. Depost la jaro 2013 ŝi estas estraranino kaj sekretario de Internacia Esperanto-Instituto en Hago.

## Vidu ankaŭ 
* Internacia traduka tago
* Internacia federacio de tradukistoj (FIT)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Multi Modis Taalservice (, , )

## Referencoj 
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
10515 Old Joe

'*10515 *Old Joe'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la brita astronomo Brian G. W. Manning elde la observatorio de Stakenbridge, apud Stourbridge (West Midlands, Unuiĝinta Reĝlando).

"*Old Joe*" estas la nomo, kiun la studentoj donas al la Turhorloĝo *Joseph Chamberlain'' en la Universitato de Birmingham, kiu ricevis sian ĉarton en 1900 kaj en 2000 festis sian centjaran jubileon. Birmingham, "dua urbo" de Anglio, prosperis per komerco de metal-laboraĵo, de kiu kleremaj industriestroj fondis la universitaton.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian G. W. Manning
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
10538 Torode

'*10538 *Torode'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la brita astronomo Brian G. W. Manning elde la observatorio de Stakenbridge, apud Stourbridge (West Midlands, Unuiĝinta Reĝlando).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan industrian kemiiston *Roland K. E. Torode'', kiu en 1992 studis 170 astrolabojn : Li mezuris la ekliptikan longitudon de la steloj reprezentitaj sur ili kaj tiel determinis, laŭ la precesio, la aĝojn de la instrumentoj. Li ankaŭ estis sekretario de la Astronomia Societo de Kidderminster dum pluraj jaroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian G. W. Manning
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Torrubia del Castillo

[eta|dekstra|250ra|Situo de la [Provinco Kvenko en Hispanio]]
**Torrubia del Castillo** [torUbja delkastIjo] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Torrubiano*. La censita loĝantaro en 2013 estis de 42 loĝantoj kaj la denseco estas de 2,4 loĝ/km².

## Situo 
Torrubia del Castillo estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉo en la sudokcidenta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 849 m. La areo de ties teritorio estas de 17,47&nbsp;km². La geografiaj koordinatoj estas 39°39′31″N 2°18′42″O.

## Historio 
Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Torrubia del Castillo, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Torrubia del Castillo kie oni falis al la nunaj 42.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Maljuniĝo de la populacio.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Kvenko

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Provinco Kvenko
Kategorio:Provinco Kvenko
10516 Sakurajima

'*10516 *Sakurajima'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Masaru Mukai kaj Masanori Takeishi elde la observatorio de Kagoŝima en la insulo Kiuŝuo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la tre aktiva vulkano Sakuraĵima, (japane : 桜島, *Sakura-jima'') alta de 1117 metroj, en la sudo de Kjuŝuo, gubernio Kagoŝima. Tiu vulkano estis insulo ĝis 1914, kiam forta erupcio ŝtopis la markolon, kiu disigis ĝin de la insulo Kjuŝuo. Oni diras, ke la monto Sakuraĵima ŝanĝas de koloro po sep fojoj ĉiu tago.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Masanori Takeishi
Kategorio:Malkovrita de Masaru Mukai
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Kriptana Manĉo

[eta|300px|Kriptana Manĉo, laŭ la historia [La Mancha de 1765 (fragmento de la mapo de Thomás López Pensionista).]]
**Kriptana Manĉo** aŭ en hispana **Mancha de Criptana**, **de Quintanar** aŭ **Común de La Mancha** korespondas kun la municipoj de la historia-kultura medio de la Kamparo de Kriptano, respektive la perfekta ebenaĵo kiu etendiĝas el la samnoma municipo ĝis la provinco Albacete. Historie la zono identiĝas kun la teritorioj difinitaj en la antikva provinco Manĉo (jaro 1765), kiu tiam enhavis municipojn de la aktualajn provincoj Ciudad Real, Toledo kaj Kvenko (ĝis la kreo de la administrado provinca nune valida), ĉiuj el la senjoralndo de la Ordeno de Santiago: nome Horcajo de Santiago (Kvenko), Villamayor de Santiago (Kvenko), Los Hinojosos (Kvenko), Santa María de los Llanos (Kvenko), Villanueva de Alcardete (Toledo), Quintanar de la Orden (Toledo), Campo de Criptana (C. Real), El Toboso (Toledo), Miguel Esteban (Toledo), Socuéllamos (C. Real), Tomelloso (C. Real), Arenales de San Gregorio (C. Real), kaj Pedro Muñoz (C. Real). Oni povas pli precize kompreni kiel Kriptana Manĉo la grupon de municipoj nur de la provinco Ciudad Real kiuj pluapartenas al la Supra Manĉo, integrante la reston en ties respektivaj provincoj. Ties limoj estus la jenaj:

Norde, Toleda Manĉo kaj Kvenka Manĉo; sude la Kamparo de Montiel ciudadreala; okcident la Kamparo de Sankta Johano, kaj oriente la Supra Manĉo Albaceta.

## Municipoj 
* Campo de Criptana
* Alcázar de San Juan
* Pedro Muñoz
* Arenales de San Gregorio
* Tomelloso
* Socuéllamos

## Referencoj 
* Moreno Fernández, Francisco: *Toponimia de La Mancha: Caracterización general* 

* Web INE (areoj kaj loĝantaroj de municipoj 

Kategorio:Geografio de Kastilio-Manĉo
Kategorio:Provinco Ciudad Real
Kategorio:Manĉo
Kvenka Manĉeto

[eta|275px|Komarkoj de Provinco Kvenko: markita oranĝe **Manĉeto**, poste laŭ la horloĝa direkto [Kvenka Manĉo, Alkario, kaj la du montaraj komarkoj]]
**Kvenka Manĉeto** aŭ en hispana *La Manchuela Conquense* [manĉŭEla konkEnse] estas komarko kastilia de sudoriento de la provinco Kvenko. Ĝi formas parton de la komarko Manĉeto kun la Albaceta Manĉeto. La municipoj de la Kvenka Manĉeto apartenas al la jurisdikciaj teritorioj de Motilla del Palancar kaj San Clemente. Estas unu el la komarkoj laŭ kiuj la *Diputación Provincial de Cuenca* (provinca municiparo) dividas la provincon. Paralele ekzistas municiparo nome **ADIMAN** (*Asociación para el Desarrollo Integral de la Manchuela Conquense*, Asocio por la Integra Disvolvigo de la Kvenka Manĉeto), kiu grupigas plej el la municipoj de Kvenka Manĉeto (kvankam ties limoj diferencas rilate al tiuj de la *Diputación*). ADIMAN havas sidejon en Casasimarro.

## Municipoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri Kvenka Manĉeto. 
* Retejo pri la *Denominación de Origen* nome *Vino de la Manchuela* (manĉeta vino). 
* Retejo INE (areoj kaj populacio de municipoj) 

Kategorio:Provinco Kvenko
Kategorio:Manĉo
Kategorio:Kastilio-Manĉo
Pafado en lernejo 263 (Moskvo)

**Pafado en lernejo № 263** okazis la  en elementa lernejo en norda parto de Moskvo, Rusio (distrikto Otradnoje). La atakisto estis unu el ĝiaj lernejanoj, Sergej Gordejev, kiu eniris sian lernejon kun pafiloj kaj ostaĝigis lernantojn, mortiginte du homojn.

## Evento 
La  en 12:54 Gordejev venis al sia lernejo kun du pafiloj. Minacante al la gardisto, li eniris en la klasĉambron sur la malsupra etaĝo, pafmortigis sian instruiston pri geografio kaj ostaĝigis la klason (pli ol 25 lernantojn). Enirinte, li tuj asertis, ke li serĉas la instruiston.

Aliaj lernantoj estis rapide evakuitaj.

Pro alvoko de la gardisto la polico venis post 4 minutoj kaj provis kapti la teroriston. Unun el policanoj li murdis, la alia estis vundita. Post iom da tempo Gordejev liberigis ostaĝojn kaj poste estis arestita.

## Partoprenantoj 
**Sergej Gordejev** () estas unu el plej bonaj lernantoj en la klaso, kandidato por ora medalo.

La mortigito **Andrej Kirilov** (, naskiĝis en 1984) instruis geografion kaj biologion dum ĉirkaŭ 5 jaroj.

## Sekvoj 
Pro la evento oni komencis juran kazon pri mortigo, ostaĝigo kaj atenco kontraŭ vivo de policanoj. Estis decidite pasigi psikiatran ekspertizon por decidi pri ebla psika malsano de la krimulo. Laŭ rusiaj leĝoj li povas esti kondamnita al dumviva enprizonigo, laŭ alia supozo - ĝis 10-jara punigo.

Laŭ informo de amaskomunikiloj, Sergej Gordejev konfesis, ke li planis la mortigon ankoraŭ dum la lastaj tagoj, pro tio, ke li ne vidas sencon por vivo; tamen li dekomence ne intencis mortigi la instruiston.

### Reago de rusia ŝtatestraro 
La Prezidanto de Rusio Vladimir Putin alvokis pli priatenti edukadon de adoleskuloj. Li nomis la eventon "tragedio" kaj asertis, ke ĝi, eble, povus ne okazi, se oni pli atentus artan edukadon: Li diris, ke plibonigi la situacion eblas per la jam realigataj metodoj (organizado de kino-fonduso en Rusio ktp.)

La gvidanto de la Komitato pri socia politiko, ano de la Federacia Konsilio de Rusio Valerij Rjazanskij diris al novaĵagentejo "Interfaks", ke necesas konsideri ideon pri plifirmigo de gardado en rusiaj lernejoj.

La Prokuraturo de Rusio informis, ke ĝi intencas kontroli, kiel okazas gardado en moskvaj lernejoj kaj edukado pri leĝobeema sindeteno de infanoj.

## Referencoj 
Kategorio:Distrikto Otradnoje (Moskvo)
Kategorio:2014 en Moskvo
Kategorio:Lernejaj masakroj
Jordi Carbonell i Pinyol

**Jordi Carbonell i Pinyol** (Barcelono, 4-an de februaro 1933 - Barcelono, 8-an de novembro 2024) estis apotekisto kaj kataluna esperantisto kaj Esperanto-vortaristo. Longe studis muzikon sub la gvido de Cristòfor Taltabull.  En 1965 li kunlaboris kun la prestiĝa katalunlingva revuo ''Serra d'Or* kiel muzik-kritikisto, kie li montris apartan intereson pri la klasika muziko de la 20-a jarcento. Li aktivadis en la asocio de la loĝantoj de la kvartalo Poble Sec en Barcelono kaj kiel instruisto de la kataluna lingvo por plenkreskuloj. Li membris en la Leksikografia Kunordiga Komisiono pri Sciencoj (1978-1982), ligita al la Instituto de Katalunaj Studoj, kiu celis disvolvigi la sciencan terminaron en la kataluna.

Kiel esperantisto, li membris en la ĵurio de la Internaciaj Floraj Ludoj kaj estis prezidanto de la Kataluna Esperanto-Asocio (KEA) de 1987, dum la Centjariĝo de Esperanto, ĝis 1990. Kun Hèctor Alòs i Font li verkis vortaron Esperanto-katalunan (1a eld., [aprilo] 1997; 2a rev. eld., [sept.] 1997; 3a eld. kiel e-libro [pdf], 2003).

## Verkoj 
* **1997**: *Diccionari essencial Esperanto-català''. Sabadell: Associació Catalana d’Esperanto. Kataluna Esperanto-Asocio. — "La lasta (parta) traduko de PIV 1970 kun PIVS 1987 al etna lingvo, forlasanta ĉirkaŭ du trionojn de la PIV-aj kapvortoj, aldonanta kaj markanta ĉirkaŭ 40 ne-PIV-ajn vortojn."

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la vortaro .

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Ludwig Helmbold

**Ludwig HELMBOLD** (naskiĝinta la 21-a de januaro 1532 en Mühlhausen, mortinta samloke la 8-a de aprilo 1598) estis germana teologo kaj poeto de evangeliaj kantoj.

## Vivo 
La vivo de Helmbold estis tipa por la dua generacio de la lutera Reformacio. La nova kredo estis altvalora por la adeptoj, sed socie ne jam tute nekontestata kaj sekura bono. La antagonismoj kaj kontrastoj inter la konfesioj ankoraŭ viglegis. Humanisme edukite en Leipzig kaj Erfurto, li dediĉis sin plenkore al la instruista profesio, unue en la patra urbo.

En 1554 li magistriĝis en Erfurto kaj profesoriĝis en 1562 ĉe la filozofia fakultato de la Universitato de Erfurto. Samtempe li decide helpis - en sia pozicio kiel dua rektoro - fondi evangelian pedagogian sekcion. Sekve multaj el liaj poemoj temas pri la lerneja vivo aŭ almenaŭ tralumetigas la sintenon de pasia instruisto.

En la 1570-a jaro li devis demisii de ĉiuj erfurtaj oficoj (verŝajne pro intrigo kaj premo far influaj katolikoj en la urbo). Li revenis al Mühlhausen, kie li denove fariĝis instruisto, poste diakono kaj finfine en 1586 superintendanto.

## La poeto 
Liaj stile perfektaj verkoj koncernas temojn de kristana kredo: fontoj elĉerpitaj ne nur estas la Biblio sed ekzemple ankaŭ la teksto de la *Confessio Augustana* (la surpaperigita enhavo de la luterana kredo/"kredokonfeso"), kiun li versigitis. La plej eble altan poetan honorigon Helmbold ricevis fare de imperiestro Maksimiliano la 2-a, kiam li faritis laŭre kronita poeto *(poeta laureatus)*.

La kantoroj Joachim a Burck kaj Johannes Eccard muzikigis multajn el liaj poemoj. En la aktuala versio de la kantolibro *Evangelisches Gesangbuch (EG)* oni trovis la sekvontan helmboldajn kantojn: EG 320 *(Nun laßt uns Gott, dem Herren),* EG 365 *(Von Gott will ich nicht lassen)* kaj EG - regiona eldono por Nordelbio - 558 *(Amen, Gott Vater und Sohne)*.

## Honoroj modernaj 
En 1998 oni nomis en la sudoriento de Mühlhausen straton omaĝe al li *Helmboldstraße* (flanka strato de Bonat-strato).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Biografio ĉe NDB.

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Akademianoj
Georg Christoph Petri von Hartenfels

**Georg Christoph Petri VON HARTENFELS** (naskiĝinta la 13-a de februaro 1633 en Erfurto, mortinta samloke la 6-an de decembro 1718) estis germana kuracisto, naturscienculo kaj profesoro universitata.

## Vivo 
La filo de komercisto frekventis la Konsilantargimnazion kaj studis en Erfurto, Jena, Groningen kaj Leipzig. Post servoj ĉe la grafo Henriko la 5-a de Reuß en Greiz (1655 kiel privata Ĉefinstruisto, 1657 kiel grafa kuracisto) li iĝis garnizona kuracisto en Erfurto. Ekde 1666 li faris karieron ene la urba medicina servo kaj la urba konsilio, ekde 1692 li estis eĉ urbestro.

Estante ekde 1663 universitata profesoro, li estis de 1689 ĝis 1692 rektoro ĉe la Universitato de Erfurto. Li loĝis en la domo Chrestensenhof. Fare de imperiestro Leopoldo la 1-a li nobeligitis en la 1689-a jaro.

## Latinlingvaĵoj 
Inter liaj - plejofte latinlingvaj - skribitaĵoj aparte menciindas verkoj kontraŭ la pesto kaj la t.n. *Elephantographia Curiosa* (1715).

## Literaturo 
* *Just Christoph Motschmanns Facultat. Philosoph. Assessor Extr. & Prof. Publ. Erfordia Literata oder Gelehrtes Erffurth: Worinnen so wohl Von der Beschaffenheit und Einrichtung der Erffurthischen Universität Als auch Von denen Gelehrten Leuten, ... ausführliche Nachricht ertheilet wird*; Fünffte Sammlung, 1731. p. 731 sekvv. (HAAB Weimar )
* Christian Gottlieb Jöcher: *Allgemeines Gelehrten-Lexicon*, vol. 3, 1751. kolumnoj 1441-42 (books.google.com)
* Friedrich Karl Gottlob Hirsching: *Historisch-literarisches Handbuch berühmter und denkwürdiger Personen, welche in dem 18. Jahrhundert gestorben sind*. vol. 7, 2. 1805. p. 49–56. (books.google.de)
* Johannes Biereye: *Erfurt in seinen berühmten Persönlichkeiten: eine Gesamtschau*. Erfurt: Stenger, 1937.

## Subnotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Surreta versio de *Elephantographia*.

Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Akademianoj
Iria Flavia

**Iria Flavia** estas la nomo de submunicipo de Padrón, en la provinco Korunjo (Galegio, Hispanio). Estas situanta en la kunfluo de la rivero Sar kaj la rivero Ulla kaj iam estis grava haveno.

## Historio 
maldekstre|eta|250px|Skribaĵo devena el Padrón dediĉita al Neptuno fare de la loĝantoj de *Forum Iriense*, antaŭaĵo antaŭflavia de la *Municipium Iria Flavia*
Ĝi estis grava urbo dum epoko de la Romia Imperio kaj de visigotoj. Kiam la nomo de Padrón populariĝis, la kresko translokiĝis al la urba kerno padrona kaj Iria iĝis simpla domaro. En la aktualo oni tendencas rekuperi ties nomon *Iria Flavia* kaj ĝi estas uzata oficiale en ĉiu dokumento.

## Vidindaĵoj kaj interesaĵoj 
Estas gravaj muzeoj, preĝejo kaj Camilo José Cela, Nobel-premio pri literaturo, naskiĝis en Iria Flavia en 1916.

## Bibliografio 
* Fuertes Domínguez, Gregorio. *Guía de Santiago, sus monumentos, su arte*. C. 325-1969
* Carro Otero, Xosé. *Santiago de Compostela*. Editorial Everest, 1997. ISBN 84-241-3625-X

Kategorio:Geografio de Galegio
Christoph Klawe

D-ro **Christoph KLAWE** estas germana neŭrologo, psikoterapiisto, psikiatro kaj esperantisto.

Klawe studis medicinon en la universitatoj de sia hejmurbo Majenco kaj en Dublino en Irlando. Li kvalifikis sin kiel neŭrologo, psikiatro kaj psikoterapiisto. Nuntempe Klawe loĝas en Treviro (Trier) (Germanio) kaj tie estras grandan centron por la kuracado de malsanuloj, kiuj suferas de multobla sklerozo. Ekde la 100-a jubilea eldono li estas vicĉefredaktoro de Medicina Internacia Revuo (MIR), la oficiala scienca revuo de Universala Medicina Esperanto-Asocio (UMEA). Depost la 19-a Internacia Medicinista Esperanto Kongreso, kiu okazis en la jaro 2014 en Budapeŝto, Klawe ankaŭ estas prezidanto de tiu Asocio.

Flanke de siaj profesiaj devoj Klawe ĉefe interesiĝas pri la Japana kulturo kaj estas entuziasmulo pri la Japana Go-ludo kaj la luktarto Aikido. Tiurilate li aktivas en Esperantista Go-Ligo Internacia (EGLI) kaj estas kunfondinto kun Mireille Grosjean de la movado AikidEo, kiu celas kunigi la fortojn de Esperantistoj kaj Aikido-praktikantoj.

Inter 2012 kaj 2019 Klawe estis estrarano de la Internacia Esperanto-Instituto en Hago. En 2018 li honoriĝis per la premio Pirlot pro lia recenzo "Pri medicina terminologio en Esperantujo" de la Oklingva Medicina Enciklopedia Vortaro (OMEV) de Jozo Marević el 2016.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo AikidEo

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj psikiatroj
Kategorio:Germanaj psikoterapiistoj
Kategorio:Germanaj neŭrologoj
Kategorio:Esperantistaj kuracistoj
Kastelo Neuwied

eta|rezideja kastelo de la princoj de Wied
eta|kastelo Neuwied
**Kastelo Neuwied** [nojvIt] estas la iama rezideja kastelo de la grafoj kaj princoj de Wied en la urbo Neuwied, distrikturbo de la distrikto Neuwied, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝis 1806 la kastelo estis sidejo de la registaro de la princlando Wied. La kastelo situas en la norda parto de la centro de Neuwied proksime al la bordo de la Rejno kaj sude de la enfluejo de la rivero Wied en la Rejnon.

## Historio 
eta|urbomapo de 1751, maldekstre la kastelo kaj la parko
[eta|kastelo Neuwied ĉ. 1860, kolekto [Alexander Duncker]]

eta|maldekstre|dekstra alo, 1948 parte detruita

## Arĥitekturo 
### Kastelo 
eta| enirejo al la kastelo

### Kastela Parko 
## Hodiaŭa utiligado 
## Literaturo 
* Georg Dehio (Begr.): *Rheinland-Pfalz, Saarland* (Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler). Deutscher Kunstverlag, München 1984, ISBN 3-422-00382-7.
* Heiko Laß: *Der Rhein, Burgen und Schlösser von Mainz bis Köln*. Michael Imhof Verlag, Petersberg 2005, ISBN 3-937251-64-2.

## Eksteraj ligiloj 
* Material zu Schloss Neuwied  in der Sammlung Duncker der Zentral- und Landesbibliothek Berlin
* Schloss Neuwied (PDF; 512&nbsp;kB) bei hermann-joseph-loehr.de

## Referencoj 

Kategorio:Kasteloj en Rejnlando-Palatinato
Gyula Vargha

**Gyula Vargha** [djula varga], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vargha Gyula** estis hungara statistikisto, poeto, tradukisto, politikisto, membro (korespondanta en 1892, ordinara en 1907, honora en 1923) de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy (en 1883). Lia nobela antaŭnomo estis *görzsönyi* [gorĵonji].
eta|Gyula Vargha
Gyula Vargha http://www.ksh.hu/mult_vargha_gyula naskiĝis la  1853 en Káva. Li mortis la  1929 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Vargha frekventis kalvinanan gimnazion, poste universitaton en Budapeŝto, fine li doktoriĝis el juro. Li eklaboris en la statistika oficejo jam dum la studjaroj, kie li iĝis direktoro inter 1901-1914. En 1882 li edziĝis. Dum la 1-a mondmilito li politikadis en la parlamento, eĉ li estis subministro. Li ricevis premion en 1896.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Dalok* (1881) - poemaro
* *A magyar nyelv hódításai az utóbbi 10 év alatt* (1893)
* *A magyarság félévszázados fejlődése* (Duonjarcenta evoluo de la hungareco), (1902)
* *Vargha Gyula költeményei* (1915) - poemaro
* *A végtelen felé* (1923) - poemaro

## Memorigiloj 
* strato en Budapeŝto
* biblioteko en Üllő
* bazlernejo en Nemesgörzsöny

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj statistikistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
László Vargha

**László Vargha** [lAslO varga], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vargha László** estis hungara kemiisto, profesoro, membro (korespondanta en 1935, ordinara en 1964) de Hungara Scienca Akademio.

László Vargha http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC16241/16472.htm naskiĝis la  1903 en Berhida. Li mortis la  1971 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Vargha frekventis mezlernejon en Pápa, universitaton en Budapeŝto inter 1921-1926. Post la diplomo li laboris unu jaron en Universitato de Budapeŝto apud Géza Zemplén, poste li studvojaĝis 3 jarojn en Berlino. Hejmenveninta en 1931 li esploris en la universitata instituto en Szeged. Li iĝis privata profesoro en 1935 en Szeged. Depost rehungariĝo de Kolozsvár li instruis en la loka universitato. Post la rerumaniĝo li translokiĝis al Budapeŝto, kie li laboris en farmacia instituto. Li okupiĝis precipe pri karbonhidratoj kaj medikamentoj. Li ricevis premion Kossuth en 1956, poste aliajn 3 premiojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Über das Co--Ferment der Milchsaureoxydation* (1932) (kune kun Ilona Banga kaj Albert Szent-Györgyi)
* *Sztereospecifikus átalakulások a furil-ketoximok csoportjában* (1958)
* *Methadone analogues containing the xanthene skeleton 2. : preparation of isomerie 9-N-morpholino-propyl-9-propionylxanthenes* (1963)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Terceto

**Terceto** estas strofo de tri versoj, ĝenerale dekunusilabaj.

Ĝenerale rimas la unua kun la tria, kaj restas la dua libera: 11A, 11-, 11A. Tamen ĝenerale ili formas parton de pli granda kompono, kiu se temas pri nur tercetoj nomiĝas **katenitaj tercetoj**. Serio de katenitaj tercetoj estus ekzemple tia: 11A, 11B, 11A. 11B, 11C, 11B. Ktp.

Ankaŭ ĉe sonetoj aperas du katenitaj tercetoj.

Tiu strofo aperas jam en la Mezepoko, sed hegemonias ĉefe en la Renesanco, uzita de klera poezio. En hispana literaturo oni citas Juan Boscán kiel enkondukisto de tiu verso, ne de referencoj kastiliaj mezepokaj, sed de italaj poetoj. De tie ke foje oni uzas ties nomon rekte en la itala kiel *terza rima* aŭ per la adaptaĵo *tercia rima*.

Elstara ekzemplo estas la "Elegía a Ramón Sijé" (elegio al R. S. de *El rayo que no cesa*), de Miguel Hernández:

## Bibliografio 
**Métrica española* Antonio Quilis. Ed. Ariel. 14ª edición. Madrid, 2001.
**Diccionario de métrica española* José Domínguez Caparrós. Ed. Paraninfo. Madrid, 1985.

Kategorio:Ĝenroj de poezio
Kategorio:Strofoj
El rayo que no cesa

***El rayo que no cesa*** (La neĉesanta fulmo) estas la titolo de libro de poemoj verkita de Miguel Hernández kaj publikigita unuafoje en 1936 fare de Espasa Calpe. Temas pri poemaro de temo priama, komponita ĉefe de sonetoj, kaj estas probable la plej prilaborita verko de la poeto.

## Kritiko 
Diference de lia antaŭa poemaro, nome *Perito en lunas*, *El rayo que no cesa* estas libro de temo de malespera amo, kvankam ĝi inkludas ankaŭ kelkajn diferencajn poemojn, kiaj ĉefe la "Elegio al Ramón Sijé", kiu eble estis inkludita nur lastmomente konsekvence de la subita mortiĝo de la amiko kaj majstro de la poeto. Amo aperas en la verko traktita tiel ke rezultas proksima al tiu de la mezepokaj kantaroj, ĉefe al la *Canzoniere* de Petrarca: la amatino estas idealigita kaj prezentita kiel kaŭzo de sufero por la poeto, kaj kiel klara ricevonto de granda parto de la komponoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Simbología secreta de *El rayo que no cesa* de Miguel Hernández", studo pri tiu verko fare de Ramón Fernández Palmeral

Kategorio:Literaturo de Hispanio
Kategorio:Priama poezio
Neuerburg (Wied)

eta|la burog Neuerburg
La **Neuerburg** estas la ruino de montburgo proksime de la komunumo Niederbreitbach en la distrikto Neuwied, en la nordo de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Situo 
La burgruino situas 2,5&nbsp;km oriente de la vilaĝo Niederbreitbach en alteco de 250 m s.m.sur la maldekstra bordo de la rivero Fockenbach. La burgteritorio entenas la lokojn Hegerhof, Kelterhof, Kurtenacker, Ackerhof, Wüscheid kaj la okcidenta parto de Kurtscheid.

## Historio 
Ludwig la 2a de Turingio konstruigis la Neuerburg ĉ. la jaro 1170 (1160 ĝis 1180). Ĝi estas prototipo de ŝtaŭfa burgo.

## Literaturo 
* *Niederbreitbach. Eine Bilderreise in die Vergangenheit*. ISBN 3-89570-951-4
* Albert Hardt: *Im Lande der Neuerburg an der Wied*, 2. verbesserte und erweiterte Auflage, Neuwied 1988.
* Josef Hoffmann: *Land an der Wied*, Breitscheid 1929.

## Eksteraj ligiloj 
* Neuerburg  (PDF; 265&nbsp;kB) bei hermann-joseph-loehr.de

Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Carl Melville

**Carl Georg Ludwig MELVILLE** (naskiĝinta la 29-a de oktobro 1875 en Jelgava, mortinta la 18-a de februaro 1957 en Sonneberg) estis germana skulptisto kaj medaldezajnisto.[eta|la [Gustav-Adolf-fontano (Erfurt), verko de Melville.]]

## Vivo 
La filo de juristo studis ek de 1894 natursciencojn dum kvar semestroj ĉe la Minakademio Freiberg. De 1901-03 li trejnitis kiel skulptisto en Berlino. Poste li studis ĝis 1906 du semestrojn ĉe la Arta altlernejo de Kassel, estante disĉiplo de Carl Bernewitz.

De la 1-a de julio 1909 ĝis la 30-a de junio 1934 li instruis ĉe la Artmetilernejo de Erfurto, kie li estris la seminarion por skulptistoj kaj modelistoj. Li lernigas modeladon al majstroj skulptistaj kaj studon de naturo laŭ la viva modelo. Krome li konatigis trukojn por prilaborado de legno, ŝtono kaj ceramiko.

En la 16-a de januaro 1923 oni nomumis lin profesoro, en 1934 li pensiuliĝis pro dekreto farita de la ministro pri ekonomio kaj laboro.

## Graveco 
Melville modeladis figurojn kaj figurgrupojn, portretbustojn, bestoskulptaĵojn kaj monumentojn el bronzo kaj ŝtono. Krome li fabrikis medalojn. Publike oni trovis kelkajn laborojn en kaj ĉirkaŭ Erfurto, krome monumenton por falintaj soldatoj en Frankenberg kaj tomboŝtonoj en Kassel, Quedlinburg kaj Mühlhausen (Turingio). Aliaj verkoj admireblas en la kolektoj de Anger-muzeo kaj de la kasela Muzeo Fridericianum.

### Verkoj (elekto) 
[eta|Monumento por [Richard Breslau.]]
* kvar kuŝiĝantaj figuroj ĉe la Hohenzollern-ponto en Erfurto
* Gustav-Adolf-fontano (Erfurt)
* du figuroj en la Urba parko de Erfurto
* monumento por Richard Breslau *(Brunnenkunst)*, en Erfurto
* plastikaĵo super la ĉefa enirejo de la Heinrich-Mann-gimnazio (Erfurt)
* Dancanta urso (Anger-muzeo, Erfurt)
* Bismarck-medalo

## Eksteraj ligiloj 
## Literaturo 
* Ruth Menzel: *Kunstgewerbeschule Erfurt 1898–1944. Programm und Wirkung.* (Ekspozicia katalogo), Galerie im Hause Dacheröden, Erfurt 1992.

Kategorio:Germanaj skulptistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Akademianoj
Burgo Dattenberg

eta|loĝturo de lao burgo Dattenberg
La **burgo Dattenberg** estas parte konservata montburgo rande de la komunumo Dattenberg en la distrikto Neuwied, en la nordo de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
La burgo estis konstruita ĉ. 1220 de malaltnobela senjoro de Dattenberg. La burgo estis Ĉ. 1320 en podedo de Kurköln (ĉefepiskopo Heinrich la 2a de Virneburg). En 1624 ĝi estas nomata disfalinta.

## Hodiaŭa Utiligado 
eta| Dattenberg, ĉefa domo de la burgo Dattenberg
eta|ĉefa domo de la burgo Dattenberg

## Priskribo 
## Literaturo 
* Kurt Frein: *Burgen am Rhein*, HB Verlagsgesellschaft, 1983
* Hermann-Joseph Löhr: *Geheimnisvolle Burgen- und Schlösserwelt vom Drachenfels bis Engers*, Verlag Media-World GmbH Asbach, 2008
* Alexander Thon, Stefan Ulrich: *“… wie ein Monarch mitten in seinem Hofstaate thront„* - Burgen am unteren Mittelrhein", Verlag Schnell & Steiner, 2010
* Udo Liessem: *Baugeschichtliche Beobachtungen an einigen stauferzeitlichen Burgen in der Region Koblenz*, Deutsche Burgenvereinigung (Hrsg.), 1977, in: Zeitschrift "Burgen und Schlösser" 77/1 S.29ff
* Friedrich-Wilhelm Krahe: *Burgen des deutschen Mittelalters*. Weltbild Verlag GmbH. Würzburg 1998. ISBN 3-86047-219-4

## Eksteraj ligiloj 
* Burg Dattenberg bei *alleburgen.de*
* Burg Dattenberg bei *burgenwelt.de*
* Burg Dattenber  (PDF; 129&nbsp;kB) bei *dattenberg.eu*
* Burg Dattenberg (PDF; 217&nbsp;kB) bei hermann-joseph-loehr.de

Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato