open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Damaĝkompenso

**Damaĝkompenso** estas ago favore al alia persono por kompensi la damaĝon, kiun oni kaŭzis al tiu persono. Tio povas okazi per
* rekta ripar(ig)o de la domaĝo
* pago de mono

Fakte pago de mono estas la pli ofta formo ankaŭ en ŝtatoj, kies juro difinas la rektan riparon kiel normala, sed lasas elekton al la damaĝita persono (ekz. Germanio). Se la damaĝo estas malplivalorigo de objekto, damaĝkompenso estas ĝuste tiu valordiferenco. Se estas neniigo aŭ difektado de objekto, la pagenda sumo estas la mono por ripari aŭ reaĉeti ĝin. Pli malfacile estas damaĝo al korpo. Krom sanigaj aŭ flegaj kostoj (aŭ, en plej malagrabla sed ne plej multekosta kazo, entombigo) ofte estas postulebla kompenso pro doloro (dolorkompensa mono). Ties alteco tre varias laŭ nacia juro. Aparte fama pro altaj pagoj estas Usono (vidu ankaŭ la artikolon pri Stella Liebeck).

## Kompensdevo
Plej ofte damaĝkompenso okazas pro jura devo. Tiu devo ekzistas
* ĉe intence farita damaĝo kadre de malpermesita ago aŭ en formo de neplenumo aŭ malbona plenumo de kontrakto
* ofte ankaŭ se tia damaĝo okazas pro neglekto
* en certaj kazoj ankaŭ ĉe neeviteblaj damaĝoj, precipe se iu kontrakte garantiita rezulto ne efektiviĝas
* ĉe intence faritaj damaĝoj, kiuj principe estas permesataj, sed nur sub kondiĉo de damaĝkompenso (ekz. ĉe forpreno de tereno en kazoj difinitaj en nacia juro, ekz. por konstrui trafikvojon)

En kelkaj kazoj ekzistas ankaŭ devo kompensi damaĝon, kiun oni ne mem kaŭzis. Konkrete la kaŭzinto povas esti:
* infano, kiun oni edukas (la infano mem estas liberigita de kompensdevo aŭ ne, interalie depende de lia aĝo)
* helpanto, ekz. dungito
* besto, kiun oni posedas
* produktinto de varo, kiun oni vendas aŭ alimaniere disponigas, se la damaĝo konsistas el ties nefunkcio aŭ estas kaŭzita de ĝi

Krome oni povas kontrakte transpreni la devon aŭ mem pagi damaĝkompenson aŭ repagi pagitan monon. Tion precipe faras asekuraj kompanioj (kompensdeva asekuro).

Kategorio:Bazaj terminoj de juro
Kategorio:Kontrakta juro
Isabelle Rome

**Isabelle ROME** (naskiĝis la 20-an de septembro 1965) estas franca esperantistino. En la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj ŝi estis membro de la muzikgrupo Amplifiki. En 2014 la grupo en Italio post 30 jaroj reunuiĝis por nostalgia koncerto.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Amplifiki
Jan Koszmaluk

**Jan KOSZMALUK** (naskiĝis la 21-an de majo 1960 en Czeremcha, Podlaĥio) estas pola esperantisto vivanta en Francio. De 1987 ĝis 1991, li estis prezidanto de TEJO. 

Kategorio:Polaj esperantistoj
Rudolf Höß

:*Ne konfuzu lin kun Rudolf Hess.*
**Rudolf Franz Ferdinand Höß** (n. la 25-an de novembro 1900 en Baden-Baden; m. 16-an de aprilo 1947 en Aŭŝvico, pendumita) estis germana nazio, SS-oficisto, fondinto kaj la unua komandanto de  koncentrejo en Aŭŝvico.

Li memvole soldatiĝis en aĝo de 15, kaj kiel 17-jarulo li estis jam suboficiro en Turkio. En 1919 aliĝis al paramilita grupiĝo nomita *Freikorps Roßbach* kaj partoprenis en bataloj en Baltio, en la Ruhr-regiono kaj Supra Silezio. Li aliĝis en 1922 al NSDAP. Li estis en prizono, liberiĝis en 1928. 

Li estis la komandanto de la koncentrejo Aŭŝvico ekde majo 1940 ĝis 9-a de novembro 1943. En 1944 denove agadis tie.

Li vivis kaŝnome kiel matroso „Franz Lang” (1945), sed britoj kaptis lin en 1946. En 1947 li estis procesita en Pollando pro murdoj, kaj estis kondamnita al morto. Antaŭ sia ekzekuto, li skribis aŭtobiografion en la prizono. 

Krom la edzino, li elektis por si la malliberigitan aŭstran komunistinon *Eleonore Hodys* kiel seks-sklavo, dufoje gravedigis ŝin kaj abortigis la fetojn, ĝis fine ŝi povis fuĝi kaj poste estis atestanto kontraŭ la naziaj militkrimoj en la Nurenbergaj Procesoj. La vikipedia informkesto pro teknikaj kialoj nomas ŝin "amkunulo", "koramiko", kiu ĉi tie estas maltaŭga kaj tute malĝusta vortumo.

## Militkrimoj
Kiel komandanto de Aŭŝvico Rudolf Höß unuafoje la 23-an de aprilo 1941 kondamnis 10 personojn al ĝismorta malsatigo, elektitaj de SS-anoj, revenĝe pro fuĝo de unu malliberulo - la unua mortis Marian Batko la 27-an de aprilo. Kompreneble aldoniĝis al tio multaj pliaj militkrimoj, neeviteble, estante la ĉefo de ekstermejo.

Dosiero:Rudolf_Hoess_with_executioners.jpg|Rudolf Höß antaŭ la ekzekuto
Dosiero:Moments before Rudolf Höß was put to death for his crimes at Auschwitz.jpg|Tuj antaŭ la ekzekuto
Dosiero:Hoess6.jpg|Ekzekuto
Dosiero:Gallows on which Rudolf Hoess was executed - Auschwitz I.jpg|La pendumilo, tie estis pendumita Rudolf Höß, ĝis hodiaŭ ĝi estas en la ekstermejo en Aŭŝvico

## Literaturo 
* Rudolf Höß: *Kommandant in Auschwitz*, dtv, München 1963 (18. Auflage 2002), ISBN 3-423-30127-9
* Robert Merle: *La morto estas mia profesio*, 
* Manfred Deselaers: *Und hatten Sie nie Gewissensbisse?*, ISBN 3-7462-1474-2

## Eksteraj ligiloj 
* detala artikolo
* biografio de Rudolf Höß el reta gvidilo pri la urbo Baden-Baden, ekde 2021 ne plu havebla, jen en arkivigo de junio 2021 ()
* Modern History Sourcebook: Rudolf Hoess, Commandant of Auschwitz: Testimony at Nuremburg, 1946, arkivita en januaro 2010 ()

Kategorio:Germanaj romkatolikoj
Kategorio:Prusaj militistoj
Kategorio:Membroj de NSDAP
Kategorio:SS-membroj
Kategorio:Koncentrejo Aŭŝvico
Kategorio:Koncentrejo Dachau
Kategorio:Sachsenhausen
Kategorio:Germanaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Germanaj memoraĵistoj
Kategorio:Ekzekutitoj per pendumo
Eckhard Bick

**Eckhard BICK** (naskiĝis la 16-an de julio 1958) estas germana esperantisto, kuracisto kaj lingvisto vivanta en Danio.

Eckhard Bick pasigis siajn lernejajn jarojn en Bonno, studis medicinon en la Bonna universitato, sed post la finstudo de medicino en 1984 ne serĉis dungiĝon kiel kuracisto, laborante kaj plu studante kiel esploristo en Komputa lingvoscienco. Iom post sia edziĝo al danino la familio ekloĝis en Danio - jam fine de 1986 la familia adreso en Arhuzo estas dokumentita.

Eckhard Bick laboras pri komputa lingvoscienco ekde 1988 kaj eniris la Instituton por Lingvo kaj Komunikado (ISK) en 1996.

Kiel kuracisto li aparte interesiĝis pri akupunkturo kaj rilataj teĥnikoj.

## Esperantaj aktivecoj 
Li aktivis en la junulara grupo de Bonn kaj en Germana Esperanto-Junularo. Li estas kunaŭtoro de "Tesi, la testudo" (Esperanto-lernolibro por germanoj) kun ilustraĵoj de Uta Hasekamp kaj publikigis diversajn esperantlingvajn ludojn. Li tradukis al Esperanto kelkajn librojn, kantojn kaj teatraĵojn. Li estis estrarano de la Dana Esperantista Junulara Organizo (DEJO) en 1987. Li estis estrarano de Dana Esperanto-Asocio.

Krome, Eckhard Bick estas aŭtoro de ampleksa Esperanto-dana vortaro kun ĉ. 35.000 kapvortoj (1990, 342&nbsp;p.). Laŭ la amplekso komparebla kun la klasika vortaro de Lorenz Friis kaj Peter Frey ("Store Esperanto-Dansk Ordbog", tri eldonoj 1938, 1953, 1969, ĉ. 31.000 kapvortoj), ĝi tamen estas pli moderna kaj la hodiaŭ gvida vortaro de ĝia tipo.

## Lingvistika kariero 
Ekde 1996 Bick gvidis la projekton de Vida Interaktiva Sintaksa Lernado ĉe la Instituto por Lingvo kaj Komunikado ĉe la Universitato de Suda Danio, kie li estas okupita en la koncipado kaj programado de gramatikaj iloj por la Interreto. Li ankaŭ konstruas deviggramatikon kaj frazan strukturon gramatikon por la VISL-aj lingvoj, vortfaradajn rimedojn kaj prinotitan tekstaron. Konata kiel Treebank, ĉi tiuj tekstaroj inkluzivas gramatikan analizon por ĉiu vorto; lia VISL-a teamo produktis tian mane reviziitan lingvan datumon por 27 lingvoj kaj, en kunlaboro kun GrammarSoft, kiu surmerkatigas la teknologion, evoluigis regul-bazitajn etikedojn kaj sintaksajn analizilojn por naŭ lingvoj, inkluzivantaj anglan, portugalan, Esperanton kaj la skandinavajn lingvojn.

Kiel lingvisto, Bick esploras analizon de naturaj lingvoj kaj tekstaran lingvistikon. Kvankam li specialiĝis en portugala kaj dana, li evoluigis devigan gramatikon por la angla, hispana, franca kaj Esperanto. ("Grammy en la Arbaro Klostermølle: Transversa-Lingva Propozicioanalizo por Komencantoj"), 2002, Mnemo, 64 pp., .
* *Portugisisk-dansk ordbog* ("portugala-dana Vortaro"), 4a eld., 2003, Mnemo, 520 pp., .
* Grammar for Fun: IT-based Grammar Learning with VISL. En: Henriksen, Peter Juel (ed.), /CALL for the Nordic Languages/. pp.49-64. 2005. København: Samfundslitteratur (Copenhagen Studies in Language)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo pri Eckhard Bick 

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Arhuzanoj
Ulrich Görtz

**Ulrich GÖRTZ** (naskiĝis , do nun -jara) estas germana esperantisto kaj matematikisto.

Li estis redaktoro de GEJ-Gazeto de 1990 ĝis 1994 kaj prezidanto de Germana Esperanto-Junularo de 1994 ĝis 1996.

Li estas doktoro pri matematiko kaj laboras kiel profesoro pri eksperimenta matematiko ĉe la universitato de Duisburg-Essen.

## Eksteraj ligiloj 
* profesia retejo de Ulrich Görtz (germane kaj angle) 
* privata retejo de li (angle)

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Prezidantoj de GEJ
Dirk Willkommen

**Dirk WILLKOMMEN** (naskiĝis la 8-an de februaro 1939) estas germana lingvisto kaj esperantisto. Li estas doktoro pri lingvistiko (germane: Dr. phil, fako: nordiaj lingvo kaj literaturo, kromfakoj: fonetiko, eŭropa etnologio. Disertacio: Dirk Willkommen, *Ladelunder Dänisch. Phonologie eines Schleswiger Dialekts*. Kiel 1977), kaj verkis la plej konatan modernan Esperanto-gramatikon por germanlingvanoj.

Inter la komenco de januaro 1984 kaj la fino de decembro 1986 Dirk Willkommen estis redaktoro de la revuo *Esperanto aktuell*. Li esperantistiĝis en 1961 (Hamburgo), estas individua membro de UEA ekde 1962, kaj membro de la delegita reto de UEA ekde 1968.

## Altlernejaj studoj 
Pedagogio/Biologio 1965-1968 Flensburg. Ekzameno: Lerneja instruisto (sekundara ŝtupo)

Nordiaj lingvo kaj literaturo 1969-1977 Kiel (stipendio: Reykjavík/Islando: 1971-1972)

## Verkoj 
* *Esperanto-Grammatik: eine Lerner- und Referenzgrammatik*, Hamburgo: eldonejo Helmut Buske, 2001 - ISBN 3-87548-244-1 (2a eld. 2007)

En germana lingvo:

* *Sölring. Phonologie des nordfriesischen Dialekts der Insel Sylt*, Amsterdamo - Kiel: Co-Frisica, 1991 - ISSN 0920-3028 (309p.)
* *Nordstrander Platt. Phonologie des Nordstrander Platt. Niederdeutsch in multilingualer Region*, Neumünster: Wachholtz Verlag, 1999 - ISBN 3-529-04482-2 (225p.)

**Krome:**
artikoloj kaj recenzoj en germana lingvo kaj en Esperanto pri dana, frisa, malaltgermana dialektoj; lingvaj minoritatoj, Esperanto. Inter aliaj:

* *Zur Stellung der Kommunikation bei den Mitgliedern des Bundes Deutscher Nordschleswiger.* En: Kai Detlev Sievers (eld.), *Beiträge zur Frage der ethnischen Identifikation des Bundes Deutscher Nordschleswiger*. *Schriftenreihe der Akademie Sankelmark,* Neue Folge - Sonderheft. Sankelmark 1975 p.&nbsp;133-156
* *Der Aufstieg der färöischen Sprache.* En: *Die Färöer - die entfernten Inseln. Vorträge, gehalten anlässlich der Mitgliederversammlung in Kiel.* Selbstverlag des Vereins. Kiel 1993 p.&nbsp;27 - 42
* *Zur Verschriftung germanischer Kleinsprachen: Sölring, der Dialekt der Insel Sylt.* En: *US WURK. Tijdskrift foar frisistyk*. Nr. 46 (1997) Grins/Groningen p.&nbsp;169 - 187

**Aldone** en *Europa Ethnica*, Vieno; *Nordfriesisches Jahrbuch* (kunordiganto kaj ĉefredaktoro 1986 kaj 1987), Bräist/Bredstedt, *Nordfriesland*, Bräist/Bredstedt, kaj alie.

Pluraj artikoloj ekde la sepdekaj jaroj en la revuo *Etnismo* (Frisoj, Feroaj Insuloj, Sameoj, Groenlando). Averto: Ekzistas reeldono kiel kolekto (2008). Prefere citu nur la originalojn.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj lingvistoj
Felipe Calderón

**Felipe de Jesús Calderón Hinojosa Comandante Borolas**  (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1962 en Morelia, Michoacán) estas meksika advokato kaj politikisto (PAN).

Li estas membro de la partio PAN, kaj gajnis en 2006, kontraŭ Andrés Manuel López Obrador (PRD) la prezidentec-baloton.

Felipe Calderón studis ekonomikon ĉe ITAM (*Instituto Tecnológico Autónomo de México*, instituto teknologia aŭtonomade Meksiko) kaj estas advokato. Li studis ankaŭ administradan leĝon ĉe Universitato Harvard. Felipe Calderón politike karieris ĉe la partio PAN, kaj iĝis ties partiestro (*Presidente del Comité Ejecutivo Nacional*) de 1996 ĝis 1999. En 1995 li kandidatiĝis ĉe la guberniestrobalotoj en Michoacán en (1995), sed atingis nur 25 %el la voĉoj.

Felipe Calderón estis dufoje parlamentano de la Federacia distrikto kaj de la *Congreso de la Unión*. En tiu lasta, li estis partiestro de la PAN-grupo. Inter 2000 kaj 2004 li estis ministro pri energio en la registaro de prezidento Vicente Fox Quesada. Felipe Calderón partoprenis la antaŭbalotoj por elekti la PAN-kandidaton por la prezidentecbalato, ekde la 23-a de oktobro 2005 li estas la oficiala kandidato de sia partio.

Kategorio:Prezidantoj de Meksiko
Aline Boulet

**Aline BOULET** estas franca esperantisto. En la 1980-aj jaroj ŝi estis aktiva kunlaboranto de la Junulara Esperantista Franca Organizo (JEFO). En tiu periodo ŝi ankaŭ estis membro de la muzikgrupo Amplifiki.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Amplifiki
Bărăbanț

**Bărăbanț** [bərəbanc] (hungare: **Borbánd**, germane: **Weindorf** [VAJNdorf]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Alba Iulia. Administre ĝi apartenas al la regiono Transilvanio, al la distrikto Alba kaj al la komunumo Alba Iulia.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 255 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 estis 2 145, kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1299. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Renomaj homoj 
* Árpád Dékáni industriartisto, desegninstruistotie tie mortis.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Micești (Alba Iulia)

**Micești** [miĉeŝtj] (hungare: **Ompolykisfalud**, germane: **Kleindörfel**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 1 106 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 420 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas en 1299. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Alba Iulia.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Karbonila grupo

eta
La **karbonila grupo** estas duvalenta kemia kombinaĵo en la organika kemio, kiu estas konstruata el karbon- (C) kaj oksigenatomoj (O) per duoblaj ligoj. La karbonilgrupo estas konstruelemento de la organikaj acidoj, esteroj, anhidridoj, acil-halidoj, amidoj kaj funkcia grupo de ketonoj kaj aldehidoj. La karboksilacidoj kaj ties devenaĵoj (aldehidoj, ketonoj kaj kinonoj) estas grupe nomataj kiel karbonil-kombinaĵoj.

Ĉar la elektra afineco de la karbon- kaj oksigenatomo estas diferenca, tiel la elektronparoj –formantaj la duoblajn ligojn – situas pli proksime al la oksigenatomoj, tiel la elektronriĉa oksigeno iĝas negativ-ŝarĝa, dum la elektronmanka karbono iĝas pozitiva. Pro tiuj la molekuloj kun karbonilgrupo estas polaraj, la degel- kaj bol-punktoj estas pli altaj ol la hiderogenkarbonoj kun sama karbonatomo.

Ili bone solviĝas en polaraj solvantoj, ekz. en akvo. La karbonilgupo povas kemie reagi: la elektronriĉajn reagentojn altiras la karbono, dum al elektronmankajn la oksigenatomo.

Al la karbonilgrupo de la aldehidoj kaj ketonoj povas ligiĝi alkil- aŭ aril-grupoj kaj hidrogenatomo. Tiuj grupoj apenaŭ influas la elektron-denson en la karbonilgrupo, tiel la proprecojn de la aldehidoj kaj ketonoj karakterizas la konduto de la karbonilgrupo. La karbonilgrupo aliĝas en la karboksiacidoj kaj ties devenaĵoj al halogen-, oksigen-,
nitrogen- aŭ sulfurentena grupo. Tiuj atomoj influas la proprecojn de la karbonilgrupo kaj formas kune novajn, karakterizajn funkciajn grupojn.
Pâclișa

**Pâclișa** [pıkliŝa] (hungare: **Poklos**, germane: **Krankendorf**) estas vilaĝo en Rumanio 5 km sudokcidente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 972 loĝantojn (rumanoj); en 1992 682 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1265. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Alba Iulia.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Promeso

**Promeso** estas unuflanka eldiro pri onta ago aŭ evento. Ĝi okaziĝas inter du aŭ pli da personoj, el kiuj (almenaŭ) unu diras kion li faros celante la alia(j)n. Promesoj, pro sia direkto al estontaĵoj, neniam estas tutsekuraj. Ili estas ligita ankaŭ al la fidorilaton kaj la situacion. Kvankam promeso ofte similas unuflankan avantaĝon, promesojn ofte propononas reciprokajn avantaĝojn. En multaj kulturoj malplenumon de promeso signifas malhonorecon. Paradokso estas, ke oni povas promesi ion, sen teni ĝin, kredante, ke oni eblas teni ĝin.

* solena promeso povas esti akompanata de iuj ritoj kaj koncerni malmateriajn aferojn
* ĵuro estas tre strikta promeso, ekzemple aliĝoĵuro

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri promeso en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
*  
*  
* 

## Referencoj 
Kategorio:Homa konduto
Kategorio:Etiko
Komunumo Kretinga

**Kretinga** estas subdistrikta komunumo en la okcidento de Litovio, proksime de la bordo al la balta maro (la mara ferioloko Palanga foras 11 kilometrojn) - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Kretinga*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Klaipėda, kies nomo ankoraŭ ofte uzatas por klarigi la situon. Distanco ĝis Klaipėda estas 21 km. En  en la komunumo vivis , el ili proksimume du kvinonoj (ekzakte 16&nbsp;580 laŭ la stato de 2020) en la urbo mem. El la pliaj komunumaj loĝlokoj menciindas ekzemple *Darbėnai*. En la urbo ekzistas franciskana monaĥejo. La urba muzeo antaŭe estis kastelo de la loka nobelaro.

## Blazono de Kretinga 
En blazono de Kretinga oni vidas Sanktan Virgulinon Marian, sur la manoj tenantan la bebon Jesuon. Tiu ĉi simbolo en la blazono estas ligita kun franciskanoj, kiuj antaŭ longe ekloĝis en Kretinga. En privilegio de la jaro 1609 pri Magdeburgaj Rajtoj Sankta Virgulino Maria estas nomata protektantino de la preĝejo kaj de la urbo.

## Historio de Kretinga 
Legendo diras, ke fondinto de Kretinga estis gota reĝo Armono, posteulo el gento Grutingoj. En la 4-a jarcento li venis ĉi tien kaj ravita per beleco de naturo kaj ĝia riĉeco, konstruis ĉi tie kastelon Grutinga. La loĝloko unuafoje skribe Kretinga menciiĝis en la jaro 1253 sub la nomo *Cretyn* en dokumento de la Livonia ordeno. La kastelon tiutempe regis nobelo Veltūnas kun fratoj. Ekde la 16-a jarcento estas konata vilaĝo kaj bieno de Kretinga, en kiu regis ĵemajtaj dukoj Kęsgailoj, granddukoj de Litovio Sigismondo la Maljuna kaj Sigismondo Aŭgusto, kaj aliaj nobeloj. La plej gravan spuron en la historio de Kretinga postlasis konata militestro Jonas Jeronimas Chodkevičius en 1602: li konstruis la unua preĝejon kaj franciskanan monaĥejon, la plej antikvan en Okcidenta Litovio. En la jaroj 1605-1617 estis konstruita la nuntempa brika preĝejo kaj monaĥejo, en 1607 Kretinga ricevis rajtojn de negeco, kaj en 1609 aperas urbo Karolŝtat (tiel nomiĝis Kretinga en 17-18-a jarcento) kun Magdeburgaj rajtoj.

La duko kaj episkopo Ignas Jokūbas Masalskis en 1775 en Kretinga fondis mezlernejon, kiu estis la unua en tiutempa okcidenta Ĵemajtio. Grafoj Zubovoj en la 19-a jarcento konstruis brikan bienpalacon, apud kiu ili aranĝis grandan parkon. En 1874 la grandbienon akiris grafo Juozapas Tiškevičius kaj faris Kretinga sia rezidejo.

## Muzeo de Kretinga 
eta|maldekstra|la urba muzeo
La urba muzeo estis fondita en 1935. En 1992 el la franciskana monaĥejo ĝi translokiĝis al la biena palaco. Al la muzeo apartenas 43 hektaroj da tero, ĝi havas pli ol 46 mil eksponaĵojn. La muzeo estas fama pro Vintra Ĝardeno (fondita en 1875), unika en orienta Eŭropo, kie dum ĉiuj jarsezonoj verdas kaj floras ekzotikaj plantoj el varmaj landoj (580 specoj). Ĉi tie oni organizas koncertojn de klasika kaj moderna muziko, vizitantojn akceptas kafejo "Pas grafą" (Ĉe grafo).

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo (litovaj) 

Kategorio:Distrikto Klaipėda
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Propeno

La **propileno** (aŭ **propeno** laŭ nomenklaturo IUTAK) estas hidrogenkarbono kun kemia formulo CH2=CH-CH3. Ĝi estas senkolora, flamema, gas-stata. Oni produktas ĝin el nafto kaj uzas ĝin en granda kvanto por produkto de rezinoj, fibroj, elastomeroj kaj aliaj kemiindustriaj produktoj.

## Reakcio 
* Propileno reakcias kun oksigeno por doni propilenan oksidon:
500ra|eta|centre|Sintezo de propilena oksido ekde la propileno.'''.

## Vidu ankaŭ 
* Hidrokarbonidoj

## Referencoj 
Kategorio:Alkenoj
Kategorio:Gasoj
Oarda

**Oarda** [ŭarda] (hungare: **Alsóváradja**, germane: **Unter-Wardein**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 637 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1956 931. Ĝia unua mencio skribe estas en 1290. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Alba Iulia. Oni kunigis ĝin kun Oarda de Sus.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Oarda de Sus

**Oarda de Sus** [ŭarda de sus] (hungare: **Felsőváradja**, germane: **Ober-Wardein**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 1 514 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 830 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1760. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Alsó-Fehér vármegye*). Oni unuigis ĝin kun Oarda de Jos sub la nomo Oarda en 1942.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Gravaj personoj 
* Ion Lăncrănjan (13a de aŭgusto 1928 — 4a de marto 1991), prozisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ciumbrud

**Ciumbrud** - jen rumane, prononco [ĉumbrud], hungare **Csombord** [ĈOMbord], germane **Poley** [PO:laj] - estas vilaĝo en Rumanio oriente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la komunumo Aiud ( [nadjenjed], ).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 991 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 1 504 (rumanoj, 26% hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1220. Ĝis 1919 apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye* (, ).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Erzsébet Bibó, hungara instruisto, muzeologo
* György Csávossy (Temeŝvaro, 20-a de junio 1925) poeto, dramverkisto, vinberkultura fakulo.
* Gábor Kemény, barono (9-a de julio 1830 – Ajnácskő (Hajnáčka), 23-a de oktobro 1888): politikisto, publicisto, ministro, akademiano korepondanta (1864).
* István Szabó (15-a de marto 1921 - Târgu Mureș, 8-a de oktobro 1997) kuracisto.
* Júlia Tollas A. (5-a de septembro 1911 - Baia Mare, 25-a de decembro 1991): pentristino, scenejdekoraciistino.
* Gyula Varga (10-a de septembro 1935): lokhistoriisto
* Boldizsár Vásárhelyi (5-a de aŭgusto 1899 – Budapest, 7-a de aŭgusto 1963): inĝeniero, teknikuniversitata profesoro, doktoro pri teknikaj sciencoj (1952), laŭreato de Kossuth-premio (1958), pioniro de la moderna vojkonstruado.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Poley

**Poley** ĝis la 1-a de januaro 2010 estis memstara komunumo en Germanio; tiam ĝi fariĝis komunumoparto de la urbo Bernburg. Ĝi troviĝas en la distrikto Salzland de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 1-an de januaro 2009 la komunumo havis 602 loĝantojn.

Kategorio:Distrikto Salzland
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Kastelo Himeĵi

La **kastelo Himeĵi** ( []; Hepburn: Himeji-jō) estas elstara ekzemplo de difinita tipo de konstruaĵo konata kiel japana kastelo en la urbo Himeĵi, en gubernio Hiogo (malnove distrikto *Ŝikito* en provinco *Harima*), Japanio.

Temas pri unu el la plej malnovaj konstruaĵoj de la mezepoka Japanio. Registrita kiel monda kulturheredaĵo de Unesko en 1993 (multaj konstruaĵoj estis nomumitaj Nacia Trezoro) kaj grava kultura trezoro de Japanio, ĝi estas unu el la tri ankoraŭ ekzistantaj lignefaritaj kasteloj en la lando. Ankaŭ nomebla *Hakuro-ĵō* (; kastelo de la blanka ardeo) pro sia blanka ekstera tegaĵo .

## Epizodoj de la kastelo 
La kastelo ofte aperas televidile. La kialo estas simpla: kiam ajn fikcia filmado okazas (ekz. historia dramo: *Abarembō Shōgun*), la produktistoj kompreneble sin turnas al tiu mirindaĵo kiu estas cetere la plej bone konservita en la lando.

En la filmo de James Bond, *You Only Live Twice* (1967), James Bond surteriĝis la placon (*San no Maru Hiroba*) de la kastelo per helikoptero. La filmado damaĝis muron per ŝurikeno. Post tio, eksterjapanaj filmadoj estis ne permesataj ĝis nun.

## Rekorda areo 
La kastelo fine okupas areon de 107 hektaroj. Per tio ĝi eble estas la plej vasta historia kastelo de la mondo. Ĉiukaze ĝi signife pli vastas ol la simile historia kastelo Marienburg, konstruita kiel sidejo de la ordeno de germanaj kavaliroj, kiu okupas areon de 21 hektaroj, ekde la jaro 1945 sekve de la dua mondmilito doniĝis al Pollando, kaj kiun jam plurfoje interalie polaj esperantistoj nomis la tutmonde plej grandan kastelon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Himeĵi-urba Turisma Agentejo 

Kategorio:Kasteloj en Japanio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Japanio
Kategorio:Onidiraj fantomaj lokoj
Ĉina-soveta konflikto de 1929

La **ĉina-soveta konflikto de 1929** estis malgranda armea konflikto inter la Sovetunio kaj Ĉinio pro la ĉina orienta fervojo.

La ĉinoj reakiris en 1929 la fervojan linion, sed la rapida soveta interveno konvinkis la ĉinojn akcepti restaŭradon de la soveta regado pri la fervoja linio.

La konflikto finiĝis per subskribado de protokolo en la 22-a de decembro 1929 en Ĥabarovsk. Ĉi tiu protokolo konfirmis situacion kiu estis antaŭ la konflikto.

## Vidu ankaŭ 
* Lev Trockij
* Ĉina-soveta limkonflikto de 1969

## Eksteraj ligiloj 
* *La ĉina-soveta konflikto kaj la opozicio* 4-an de aŭgusto, 1929

## Libroj 
* Felix Patrikeeff *Russian Politics in Exile: The Northeast Asian Balance of Power, 1924-1931* Palgrave Macmillan, ,2002, ISBN 0-333-73018-6

1929
Kategorio:Bataloj de Sovetunio
Kategorio:Bataloj de Ĉinio
Kategorio:Historio de Manĉurio
Kategorio:Konfliktoj en 1929
Kategorio:Bataloj en 1920-1929
Gâmbaș

**Gâmbaș** - jen rumane, prononco [gımbaŝ], hungare **Marosgombás** [M*Å*roŝgombaŝ], germane **Schwammenthal** [ŜVAMnta:l] - estas vilaĝo en Rumanio norde de Aiud. Administre ĝi apartenas al la komunumo Aiud ( [nadjenjed], ).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 505 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992 578 (rumanoj, 55 % hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . 

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas en 1231. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye* (, ).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Gravaj personoj 
*Mihály Székely (Marosgombás, 17-a de aprilo 1912 – Ocna Mureș, 22-a de oktobro 2002): pentristo.http://www.nagyenyed.ro/index.php?option=com_content&view=article&id=197
*Pál Takács (18-a de majo 1913 - Bukareŝto, 25-a de decembro 1986): verkisto pri pedagogio

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Andreas Emmerich

[dekstra|eta|262px|Andreas Emmerich (dekstre) dum la solena transdono de la [Alena Esperanto-Kulturpremio|FAME-Kulturpremio 2024 al Chiara Raggi]]
**Andreas Emmerich** (naskiĝis la 17-an de junio 1965) estas germana esperantisto. Li pasigis sian infanecon kaj junaĝon en Darmstadt. Li lernas Esperanton ekde de la jaro 1980 laŭ la propono de lia instruisto Gunter Hotz. De 1984 ĝis 1986 li estis soldato en la germana armeo, kie li atingis la rangon de leŭtenanto de la rezervo. 

Li studis ekonomikon en la universitato de Majenco kaj laboras ekde 1994 en Michelstadt kiel gvidanto de firmao, kiu ofertas privatajn lecionojn al lernantoj. Andreas Emmerich loĝas en komunumo Brombachtal de la distrikto Odenwald en la sudo de la federacia lando Hesio de Germanio. De 1998 ĝis 2002 li studis interlingvistikon ĉe Ilona Koutny en Poznan. 

Andreas Emmerich estas la edzo de la ukraina esperantistino Olena Payuk (nun Olena Emmerich). Ili havas du infanojn, Elisabeth (* 2005) kaj Ludwig (* 2007).

De 2001 ĝis 2007 li estis prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (GEA), poste vicprezidanto. Aktuale li estas la prezidanto de la FAME-fondaĵo.

Por jubilea eldono de Lesja Ukrajinka li tradukis eseon *Letero en malproksimon* (Esperanto aktuell, 2021, 2 (266)).

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de GEA
Būtingė

**Būtingė** (koordinatoj 56° 02' norde, 21° 07' oriente) estas vilaĝo ĉe la bordo de la Balta Maro en la nordokcidento de Litovio, rekte ĉe la limo al Latvio. Ĝi apartenas al la urba komunumo Palanga, situante 17 kilometrojn norde de la feria urbo Palanga kaj 5&nbsp;km norde de la feria urbeto Šventoji. 

La olea terminalo de Būtingė, parto de la litova olea entrepreno *Mažeikių Nafta*, funkcias ekde 1999. La terminalo estas konklikte diskutata pro timo, ke oleo povus elverŝiĝi (kio jam okazis). Ekde julio 2006 la olea terminalo de Būtingė estas la sola vojo por la kompanio *Mažeikių Nafta* ricevi oleon, ĉar la rusa partnera kompanio fermis la olean tubo-linion el Rusio.

[eta|maldekstra|350px|naturprotektita plaĝa zono ĉe la [balta maro]]

Kategorio:Vilaĝoj de Litovio
Kategorio:Distrikto Klaipėda
Neresnica (rivero)

**Neresnica** estas rivero en centra Slovakio, en distrikto Zvolen. Ĝi estas maldekstra alfluo de rivero Slatina. Longeco estas 25,5 km.
Ĝi elfontas en Pliešovská kotlina (valkaldrono de Pliešovce) en 460m.s.m. en parto nomata Neresnica. Fluas ĝi preter partoj *Zalužok* kaj *Ŝeĉ*. Arke li turniĝas nordokcidenten, trafluas vilaĝon Pliešovce kie alprenas *Sitník* kaj *Macovie jarok*. Malantaŭ vilaĝo ĝi alprenas dekstre *Kňazov potok* (386,8m) a fluas tra vilaĝo Sása, kreas kelkajn meandrojn kaj ŝanĝis direkton de fluo norden. Poste ĝi trafluas mallarĝiĝon. Poste rivero forkiĝas kaj fluas ĉirkaŭ 1,5km en du branĉoj, kiu konektas antaŭ
Dobrá Niva. Rivero trafluas vilaĝon kaj alprenas *Bystrý potok-on* el maldekstro, poste dekstran *Močiarka-n* a sinsekve *Kalný potok* maldekstre (341,6 m.s.m). Poste ĝi daŭrigas
preter vilaĝoj Podzámčok a Breziny kaj lasas Valkadrono de Pliešovce
kaj profunde entranĉaĝas en nordokcidentan parton de montaro Javorie, kie fluas tra mallarĝa valo unue nordorienten, alprenas de maldekstre Burzovo kaj antaŭ domgrupo *Nerestnica* turniĝas norden. Ĝi enfluas teritorion de urbo Zvolen kaj teritorion de Zvolenská kotlina (Zvolena valkaldrono) kie enbuŝas en Slatina.

## Rilataj temoj 
* Distriktoj de Slovakio
* Regionoj de Slovakio

Kategorio:Distrikto Zvolen
Kategorio:Akvokolekta areo de Danubo
Kategorio:Riveroj en Regiono Banská Bystrica
Komunumo Šilutė

**Šilutė** (litove; germana nomo *Heydekrug*) estas subdistrikta komunumo en la okcidento de Litovio, proksime de la bordo al la balta maro - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Šilutė*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Klaipėda kaj situas inter la urbo Klaipėda norde kaj la rusia regiono Kaliningrado sude. En  en la komunumo vivis , el tio komence de 2020 en la urbo mem 14 968.

## Geografio 
Šilutė situas en apenaŭ industriigita regiono. Iom okcidente de la urbo, ĉe la loko Rusnė, la rivero Nemunas enfluas la Kuronan Lagunon.

## Historio 
La loko ekestis el "Krug", tio estas malnova germana nomo por gastejo, sur erikejo (germane "Heide"), kiu baldaŭ iĝis la plej signifa loĝloko kaj merkata centro en la mezepoke germanlingva norda regiono de Prusio - inter la (tiam german-nomaj) urboj Memel (la nuna litova *Klaipėda*) kaj Tilsit (la nuna kaliningrada *Sovetsk*).

Ekde 1871 la teritorio kiel la cetero de Prusio apartenis al la *Germana Regno*, kaj post la pac-kontrakto de Versailles dum la jaro 1920 iĝis internacie neŭtrala zono, ricevante la germanan nomon *Landkreis Heydekrug*. Ekde 1923 Litovio transprenis la kontrolon pri la regiono, kaj la urbo oficiale eknomiĝis laŭ sia litova nomo. Nur dum 1941 la urbeto ricevis formalajn urbajn rajtojn.

La mezepoka aspekto de la giganta merkata placo ankoraŭ hodiaŭ grandparte rekoneblas.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj) 

Kategorio:Distrikto Klaipėda
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Wolfgang Bohr

**Wolfgang BOHR**  (naskiĝis la 19-an de julio 1954 en Daun, mortis la 8-an de novembro 2021) estis germana esperantisto.

Wolfgang Bohr konatiĝis kun Esperanto kiel lernejano en sia hejmurbo Daun/Eifel kaj poste li studis hortikulturon en Geisenheim kaj Hanovro. Li laboris kiel instruisto kaj konsilisto pri hortikulturo kaj instruis en faka lernejo.

Wolfgang Bohr loĝis en Bad Neuenahr-Ahrweiler kaj estis membro de UEA ekde la jaro 1991 kaj longjara delegito. Li estis la ĉefa aktivulo kaj de 2006 prezidanto de Esperanto-Ligo Rejnlando-Palatinato. De 1991 ĝis 2006, li estis ĉeforganizanto de la Esperanto-aranĝo Printempa Semajno Internacia. En tiu agado daŭre subtenis lin lia edzino Ilona Schmidt-Bohr. De 2007 li estis estrarano de Germana Esperanto-Asocio, okupiĝanta pri la landaj ligoj.
Ekde 2011 li kunorganizis Esperantistan Migradon Aŭtunan (EMA) 

En julio 2021 li estis viktimo de fortega inundo kaj ricevis subtenon de Esperantistoj.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Ann Coulter

eta|dekstra|Ann Coulter
**Ann Hart COULTER** (naskiĝis la 8-an de decembro 1961 en Novjorko) estas dekstra usona ĵurnalistino, verkistino kaj advokatino.

Pro ŝiaj politikaj eldiroj kontraŭ usona maldekstra politiko, oni nomas ŝin kelkfoje kiel konservativan Michael Moore.

## Libroj 
Coulter verkis 12 librojn:
* *High Crimes and Misdemeanors: The Case Against Bill Clinton* (1998)
* *Slander: Liberal Lies About the American Right* (2002)
* *Treason: Liberal Treachery from the Cold War to the War on Terrorism (2003)*
* *How to Talk to a Liberal (If You Must): The World According to Ann Coulter* (2004)
* *Godless: The Church of Liberalism* (2006)
* ''If Democrats Had Any Brains, They'd Be Repulicans* (2007)
* *Guilty: Liberal "Victims" and Their Assault on America* (2009) (esperante: *Kulpa: Liberalaj "viktimoj" kaj sia atenco kontraŭ Usono*)
* *Demonic: How the Liberal Mob Is Endangering America* (2011)
* *Mugged: Racial Demagoguery from the Seventies to Obama* (2012)
* *Never Trust a Liberal Over 3—Especially a Republican* (2013)
* *Adios, America: The Left's Plan to Turn Our Country Into a Third World Hellhole* (2015)
* *In Trump We Trust: E Pluribus Awesome! (2016) (*esperante: *Je Trump ni kredas: E pluribus mojoseco!)''

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Steve Irwin

dekstra|200ra
**Stephen "Steve" Robert Irwin** ( – ) estis aŭstralia televida stelulo kaj zoologo. Li estis ĉefe konata pro liaj riskaj aventuroj en la dokumentiga televidprogramo *The Crocodile Hunter*, kiun li faris kun sia edzino Terri Irwin. Li ankaŭ proprietis la Aŭstralian Zoon en Kvinslando, kun sia edzino Terri kaj sia amiko William Rollo.

Li mortis dum la filmado de dokumentario, kiam mallongvosta pikrajo pikis lian bruston.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de *Crocodile Hunter* kaj Steve & Terri 

Kategorio:Mortigitoj fare de bestoj
Kurt Schönrich

**Kurt SCHÖNRICH**, naskiĝis la 4-an de novembro 1885, mortis la 10-an de majo 1979 inter Visbadeno (Wiesbaden) kaj Majenco (vidu sube), estis germana instruisto kaj esperantisto, kiu dum jardekoj agadis sur loka kaj regiona nivelo.

Kiel juna instruisto en Offenbach, li konatiĝis kun Esperanto. En 1914 li translokiĝis al Wiesbaden, membriĝis en la tiea Esperanto-grupo kaj fariĝis ties ĉefa aktivulo. Li prezidis Esperanto-Grupon Wiesbaden de 1925 ĝis 1936 (kiam ĝi devis malfondiĝi) kaj denove de 1946 ĝis sia morto. Fine de la 1920-aj jaroj li ankaŭ prezidis la iaman Sudokcident-germanan Esperanto-Ligon (SOL), al kiu Visbadeno apartenis, kaj ekz. organizis ties ĉefkunvenon en Darmstadt je la 28-a de septembro 1930 (detalojn vd. en Germana Esperantisto 1930, p. 163) aŭ zorgis pri la Esperanto-Adresaro 1932/33 de SOL (vd. Heroldon de Esperanto 1932 n-ro 25 (678), p. 3), ktp.

En 1933 li forlasis la lernejon por ne instrui laŭ nazia doktrino.

Dum multaj jardekoj li gvidis Esperanto-kursojn ekzemple ĉe la loka popola altlernejo. Li tradukis informan broŝuron "Esperanto: lingvo por ĉiuj" en la germanan (ĉ. 1960, 8 p.). Schönrich aktivis ankaŭ en la germana sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI). Laŭ propono de la ĉefministro de Hesio, la germana prezidento distingis lin per la Federacia Meritkruco. Tiun ĉi ordenon transdonis al li la urbestro de Wiesbaden, Georg Buch, la 15-an de februaro 1966.

En alta aĝo Kürt Schönrich malesperis pri la estonto de Esperanto. Li mortis dronante en la Rejno, oficiale pro memmortigo, tamen kelkaj el liaj esperantistaj amikoj pridubis tion.

Li estis honora membro de Germana Esperanto-Asocio ekde 1959. Ankoraŭ hodiaŭ ekzistas en arbaro apud Wiesbaden (urboparto Naurod) la kabano "Kurt-Schönrich-Hütte" konstruita post lia morto de la naturamikoj, por kiuj li ankaŭ aktivis.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto

Schönrich, Kurt
Prezidantoj de GEA

Jen listo de la **prezidantoj de Germana Esperanto-Asocio** (GEA, nomo ĝis 1909: Germana Esperantista Societo).

Du el la prezidantoj estas ankaŭ honoraj prezidantoj, ĉar ili honoriĝis kiam ili laŭplane finis sian prezidantecon kaj poste, iom ne planite, duan fojon akceptis la funkcion: d-ro Wilhelm Herrmann (ekde 1959) kaj Elsbeth Bormann (ekde 1983).

En 1983 la estraro de GEA decidis proponi la honoran prezidantecon de d-ro Siegfried Ziegler al la jarĉefkunveno de GEA en 1984 en Kassel, sed d-ro Ziegler bedaŭrinde mortis komence de tiu jaro.

*1906-1912: d-ro Eduard Mybs
*1912-1920: Adolf Reinking
*1920-1925: d-ro Albert Steche
*1925-1929: d-ro Ernst Kliemke
*1929-1934: Arnold Behrendt
*1934-1936: Kurt Walther
*1936: Fritz Thieme
*1947-1953: d-ro Siegfried Ziegler
*1953-1958: d-ro Wilhelm Herrmann
*1958-1961: Eduard Schoen
*1961-1967: d-ro Wilhelm Herrmann
*1967-1977: d-ro Werner Bormann
*1977-1983: Elsbeth Bormann
*1983-1989: Helmut Klünder
*1989-1994: d-ro Wolfgang Schwanzer
*1994-1995: Elsbeth Bormann
*1995-1999: Frank Stocker
*1999-2001: d-ro Rainer Kurz
*2001-2007: Andreas Emmerich
*2007-2013: d-ro Rudolf Fischer
*2013-2017: Sebastian Kirf
*2017-2023: Ulrich Brandenburg 
* ekde 2023: d-ro Martin Haase 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
*Honoraj membroj de GEA

!Prezidantoj de GEA
LUG

**LUG** havas plurajn signifojn:

***lug** estas kodo de ganda lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Projekto por LUG-Esperanto**
***Lugo**
***Luga**
***Lugoj**
***Lugo di Vicenza**
***Lug (Palatinato)** estas komunumo en distrikto Südwestpfalz de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
Jenő Léner

**LÉNER Jenő** (naskiĝis la 23-an de junio 1894 en Hungara reĝlando en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio) - mortis la 29-an de novembro 1948 Novjorko, Usono) estis fama violonisto, gvidanto de arĉa kvarteto (1919-42). Lia edzino estis Erzsi Fóthy, lia bofrato estis Artúr Fehér.

## Biografio 
Jenő Léner devenis el juda familio. Li studis en la Muzikakademio Ferenc Liszt de Budapeŝto, poste iĝis ano de la muzikgrupo de la Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li fondis triopon kun József Smilovits [ŝlimoviĉ] (violono) kaj Imre Hartmann [hartman] (violonĉelo), poste kvaropon kun Sándor Róth [ro:t] (aldviolono) kaj ili prezentis sin en 1919 en Szeged. Ili faris la unuan konĉerton en Vieno (1920) poste ekveturis al internacia turneo kaj setlis en 1923 en Anglio. La Léner-arĉkvaropo iĝis la plej konata kvarteto de la mondo. Ili vizitis dum turneoj tutan Eŭropon kaj Usonon, Kanadon, Latin-Amerikon. Ili setlis en Meksiko, en 1941, la kvarteto malfondiĝis en 1942.

Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Joutsa

**Joutsa** estas komunumo en la provinco Meza Finnlando de Finnlando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio Okcidenta Finnlando. Joutsa estas la plej sudorienta komunumo de la regiono. el kio 165,12&nbsp;km² estas akvo. 
Borde estas lago Jääsjärvi.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Joutsa en la finna kaj la angla

Kategorio:Komunumoj de Meza Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Toivakka

**Toivakka** estas komunumo en la suda parto de la provinco Meza Finnlando de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio Okcidenta Finnlando. Toivakka situas ĉe la orienta bordo de Päijänne (la dua plej granda lago en Finnlando). La administra centro estas apud la lago Leppävesi. La areo de Toivakka estas 413,94 km² el kio 50,44 km² estas akvo. Toivakka havas 2368 loĝantojn. La plej profunda loko (95,3 m) de Finnlandaj lagoj situas en Toivakka, en Päijänne. La komunumo de Toivakka estas fondita en 1910 je sudaj partoj de Laukaa kaj Kampara komunumo de Jyväskylä kaj orienta parto de Korpilahti.

## Vidu ankaŭ 
Haukanmaa, vilaĝo en Toivakka.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Meza Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Kumar Vishwanathan

**Kumar Vishwanathan** estas baratano, kiu vivas en Ĉeĥio kaj helpas en Ostrava romaojn.

Vishwanathan fondis en Ostrava civitanan kuniĝon **Reciproka kunvivo**, kiu klopodas pri pli granda interkompreniĝo inter romaa komunumo kaj majoritata socio. La ideo krei modelan vilaĝeton estiĝis post inundoj en Moravio en 1997, kiam multaj romaoj perdis siajn hejmojn.

Kumar Vishwanathan transprenis la 8-an de decembro 2005 el la manoj de grandambasadoro de Usono en Ĉeĥio William J. Cabaniss . La aprezon donas la grandambasadorejo de Usono en Prago kiel esprimon de agnosko al personecoj, kiuj eksterordinare meritis pri evoluo de homaj rajtoj en Ĉeĥio.

Kategorio:Baratanoj
Kategorio:Politikaj aktivuloj
Kategorio:Ĉeĥaj instruistoj
Gârbova de Jos

**Gârbova de Jos** - jen rumane, prononco [gırbova de ĵos], hungare **Alsóorbó** [Alŝo:rbo:], germane **Niederorbau** [NI:daorbaŭ] aŭ *Niederurbau* - estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la komunumo Aiud ( [nadjenjed], ).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 658 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, malmultaj germanoj), en 1956 636, kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . 

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1282. Ĝis 1919 Alsóorbó apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye* (, ). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Honoraj membroj de GEA

Jen listo de la **honoraj membroj de Germana Esperanto-Asocio** (GEA), ordigita laŭ la jaro de la nomumo.

*Karl Barthel, Frankfurto ĉe Majno (1956)
*Max Butin, Bad Godesberg (1956)
*Felix Epstein, Hamburgo (1957)
*Kurt Schönrich, Wiesbaden (1959)
*Wilhelm Wingen, Kolonjo (1959)
*Konrad Deubler, Munkeno (1959)
*Paul Hübner, Kolonjo (1961)
*Joseph Ferdinand Berger, Kolonjo (1965)
*Josef Hajek, Darmstadt (1971)
*Alexander Starke, Nürnberg (1983)
*Heinrich Nischwitz, Bensheim (1983)
*Margarete von Waldowski, Berlino (1986)
*Richard Schulz, Minden (1986)
*Friedrich Volk, Nürnberg (1986)
*Adolf Burkhardt, Bissingen an der Teck (1987)
*Hermann Schmid, Augsburg (1989)
*Margarete Schmid, Augsburg (1989)
*Werner Bormann, Hamburgo (1990)
*Hugo Röllinger, Bad Kissingen (1992)
*Richard Hirsch, Bad Hersfeld (1993)
*Werner Plate, Rostock (1994), (n. , m. )
*Rudolf Fischer, Münster (1995)
*Wolfgang Schwanzer, Majenco (1996)
*Johanna Johannes, Düsseldorf 
*Werner Heinrich, Berlin, (n. , m.  en Berlino),  
*Peter Zilvar, Herzberg (2008) (n. 1950)
*Gerald Tucker, Augsburg (2013)
*Wera Blanke (2018)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
*Prezidantoj de GEA

Kategorio:Esperanto-movado en Germanio
Moravice (rivero)

**Moravice** estas signifa rivero de montaro Jeseníky, en ties partoj Hrubý Jeseník kaj Nízký Jeseník en riverregiono de rivero Odra. Moravice estas 97,7 km longa. Ĝi fontas en Hrubý Jeseník en supermara alteco 1 170 m. Proksimume 3 km de urbo Bruntál komenciĝas sistemo de tri senpere sekvantaj akvaj rezervujoj – Slezská Harta, Kružberk kaj Podhradí. Sub valbaraĵo Kružberk estas refreŝiga sektoro kun du kampadejoj (Zálužné kaj Podhradí), la rivero ĉi tie kreas grandajn, profunde interpremitajn meandrojn. Proksimume 1 km de urbo Hradec nad Moravicí la rivero forlasas montaron Nízký Jeseník kaj malantaŭ urbo Opava ĝi kunfluiĝas kun rivero Opava.

Kategorio:Riveroj en Hrubý Jeseník
Kategorio:Riveroj en Nízký Jeseník
Kategorio:Riveroj en Opava montetaro
Kategorio:Riveroj en distrikto Bruntál
Kategorio:Riveroj en distrikto Opava
Kategorio:Akvokolekta areo de Odro
Kategorio:Malá Morávka
Kategorio:Václavov u Bruntálu
Kategorio:Dolní Moravice
Kategorio:Malá Štáhle
Kategorio:Rýmařov
Kategorio:Velká Štáhle
Kategorio:Břidličná
Kategorio:Valšov
Kategorio:Lomnice (distrikto Bruntál)
Kategorio:Moravskoslezský Kočov
Kategorio:Nová Pláň
Kategorio:Mezina
Kategorio:Bruntál
Kategorio:Razová
Kategorio:Roudno
Kategorio:Leskovec nad Moravicí
Kategorio:Bílčice
Kategorio:Jakartovice
Kategorio:Budišov nad Budišovkou
Kategorio:Kružberk
Kategorio:Svatoňovice
Kategorio:Staré Těchanovice
Kategorio:Moravice
Kategorio:Melč
Kategorio:Vítkov
Kategorio:Radkov (distrikto Opava)
Kategorio:Větřkovice
Kategorio:Březová (distrikto Opava)
Kategorio:Hradec nad Moravicí
Kategorio:Branka u Opavy
Kategorio:Opava
Břidličná

:*Tiu ĉi artikolo temas pri moravia urbo. Pri pluaj signifoj temas la apartigiloj Břidličná kaj Friedland.*

**Břidličná** (, antaŭa ĉeĥa nomo *Frýdlant nad Moravicí, antaŭa germana nomo *Friedland an der Mohra*) estas urbo en Ĉeĥio situanta en distrikto Bruntál, oriente de Rýmařov. Ĝi havas  () kaj ties katastra teritorio havas areon 2 577 ha.

## Historio 
La unua skribmencioj pri solejo Skalka lokumita sur teritorio de la hodiaŭa Břidličná aperis en la jaro 1320. Ekde la jaro 1492 la vilaĝo aperas en listo de sovineca senjorujo sun germana nomo Friedland, poste ĉeĥigite Frýdlant. En la 1930-aj jaroj, kiam Frýdlant havis 1 654 loĝantojn, aĉetis lokan ŝpinejon de lino firmao Franke & Scholz, kiu alikonstruis ĝin al laminatejo de aluminiaj ladoj. Pli poste el tiu ĉi firmao estiĝis entrepreno *Kovohutě Břidličná*, pli poste alinomita je *HZB* kaj plej nove je *Al Invest Břidličná*.

En la jaro 1950 Frýdlant nad Moravicí estas alinomita je Břidličná, en septembro de 1973 estas al Břidličná redonita statuso de urbo.

## Loĝantaro 
## Kulturaj memorindaĵoj 
* Preĝejo de Tri Reĝoj – renesanca konstruaĵo el la jaro 1577

## Divido de la municipo 
### Partoj de la municipo 
* Albrechtice u Rýmařova
* **Břidličná**
* Vajglov

### Katastraj teritorioj 
* Albrechtice u Rýmařova
* Břidličná
* Vajglov

## La nomo 
* Ĉeĥe *Břidličná* (1869 *Fridland*, 1880-1890 *Frídlant nad Moravicí*, 1900 *Frýdlant nad Moravicí*, 1910 *Fridland nad Moravicí*, 1921-1950 *Frýdlant nad Moravicí*), germane *Friedland an der Mohra*.
* Ĉeĥe *Albrechtice u Rýmařova* (1869-1880 kaj 1921-1930 *Albrechtice*, 1890-1910 *Albrechtice* ankaŭ *Helvíkov*), germane *Olbersdorf*.
* Ĉeĥe *Vajglov* (1869-1910 *Veiglov*), germane *Weigelsdorf''.

## Naskiĝintoj 
* Albín Heinrich, mineralogo


Kategorio:Municipoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Urboj en distrikto Bruntál