open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gisèle Pineau

**Gisèle PINEAU** (naskita la 18-an de majo 1956 en Parizo) estas franca verkistino de kariba deveno.

Ŝi verkis plurajn librojn pri la malfacilaĵoj kaj defioj de sia infanaĝo kiel nigrula persono kreskanta en la pariza socio. 

## Vivo 
Gisèle Pineau naskiĝis la 18-an de majo 1956 en Parizo al gvadelupaj gepatroj. Ŝia patro estis destinita en diversaj lokoj pro sia militservo, do ŝi pasigis partojn de sia infanaĝo en Gvadelupo, Kongo, Martiniko, sed ĉefe en Parizo. Tie, ŝi alfrontis rasismon en la lernejo, kio igis ŝin lukti kun sia identeco kiel nigrula persono en preskaŭ ekskluzive blankula socio, kion ŝi poste faris la temon de siaj libroj. Ŝia avino Man-Ya loĝis kun la familio en Parizo dum kelka tempo kaj enkondukis ŝin al la tradicioj de ŝiaj kulturaj originoj, la regiono Gvadelupo en la Malgrandaj Antiloj, kio helpis ŝin trovi sian propran identecon kaj forte influis ŝian verkadon. Ŝia familio revenis al Antiloj kun ŝi en 1970. 

Gisèle Pineau poste studis en Parizo ĝis 1979 kaj revenis por labori kiel flegistino ĉe la Psikiatria Hospitalo Saint-Claude en Gvadelupo. Ŝi rakontas siajn spertojn en ĉi tiu profesio en *Folie, aller simple* (2010).

Gisèle Pineau revenis al Parizo kun sia familio en 2000 kaj nun loĝas en Marie-Galante. 

Ŝiaj plej konataj verkoj estas *La Grande Drive des esprits* (1993), pro kiu ŝi ricevis "Le grand prix des lectrices du magazine Elle " en 1994 kaj "Le prix Carbet de la Caraïbe", kaj *LʼExil selon Julia*, en kiu ŝi rakontas la historion de sia avino. 

## Verkaro 
* 1992: *Un papillon dans la cité*
* 1993: *La Grande Drive des esprits*, Grand prix des lectrices de Elle
* 1995: ''L'Espérance-Macadam*, Prix RFO du livre (1996)
* 1996: *L'Exil selon Julia*
* 1998: *L’âme prêtée aux oiseaux*
* 1998: *Le cyclone Marilyn*
* 1998: *Femmes des Antilles*
* 1999: *Caraïbe sur Seine*
* 2001: *Case mensonge*
* 2002: *Chair piment*
* 2004: *Les colères du Volcan*
* 2005: *Fleur de barbarie*
* 2007: *Mes quatre femmes*
* 2007: *C'est la règle*
* 2008: *Morne Câpresse*
* 2010: *Folie, aller simple*
* 2010: *L’odyssée d’Alizée*
* 2012: *Cent Vies et des Poussières*
* 2015: *Les voyages de Merry Sisal*

* 2016 : *L’Âme prêtée aux oiseaux*
* 2018 : *Le Parfum des sirènes*
* 2020 : *Ady, soleil noir*
* 2024 : *La vie privée d'oubli''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Gisèle Pineau 
* L'Exil Selon Julia (Ekzilo laŭ Julia)  

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
N. Scott Momaday

**Navarre Scott MOMADAY** (n. la 27-an de februaro 1934 en Lawton, Oklahomo ; m. la 24-an de januaro 2024 en Santa Fe, Nov-Meksiko) estis indiĝena usona verkisto, literatura akademiulo kaj pentristo. 

En 2007, Navarre Scott Momeday ricevis la Nacian Medalon de Artoj pro sia laboro en konservado de la indiana kulturo.

UNESKO Artisto por Paco (2004).

## Vivo 
Momaday estis la filo de la verkistino Natachee Scott Momaday kaj la pentristo Al Momaday, kiu foje ilustris la publikaĵojn de sia filo. Li estis membro de la tribo Kiowa.

En 1969 li estis la unua indiano al kiu oni aljuĝis la Pulitzer-premion pro sia debuta romano, *House Made of Dawn (Domo Farita el Tagiĝo)*. En la sama jaro li estis alvokita al la Universitato de Kalifornio en Berkelio, kie li lekciis pri angla literaturo kaj kompara literaturo.  En 1969 li ankaŭ estis akceptita en la Gourd Dance Society de la Kiowa-oj kaj en 1976 publikigis poemaron pri ĉi tiuj spertoj, *The Gourd Dancer (La Kukurba Dancisto)*. Kiel profesoro pri literaturo, instruante precipe pri indiana literaturo, Momaday iris al Universitato Stanford en 1973 kaj al Universitato de Arizono en Tucson en 1982. En 1992 li estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj, kaj en 2022 al la Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo. 

Ekde 1974, Momaday ankaŭ laboris kiel pentristo kaj ilustristo. Li jam ekspoziciis amplekse en Usono kaj ilustris siajn proprajn librojn.

Momaday estas konsiderata unu el la plej eminentaj reprezentantoj de moderna indiĝena kulturo, kombinante profundajn komprenojn pri la problemoj kaj spiriteco de indiĝenaj popoloj kun scienca reflektado. En 2018, li ricevis la Libropremion Anisfield-Wolf pro sia vivatingo, kaj en 2021, li ricevis la Frost-Medalon.

## Verkaro 
### Nefikcio 
* *The Native Americans: Indian County* (1993)

### Fikcio 
* *The Journey of Tai-me* (1967)
* *House Made of Dawn* (1968)
* *The Way to Rainy Mountain* (1969)
* *The Names: A Memoir* (1976)
* *The Ancient Child* (1989)
* *In the Presence of the Sun: Stories and Poems, 1961-1991* (1992)
* *Circle of Wonder: A Native American Christmas Story* (1994)
* *The Man Made of Words: Essays, Stories, Passages* (1997)

### Poezio 
* *Angle of Geese and other Poems* (1974)
* *The Gourd Dancer* (1976)
* *In The Bear’s House* (1999)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* N. Scott Momaday: Vortoj de Urso, 2019 PBSa dokumentario
* Okcidentusona literaturo revuo: N. Scott Momaday

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj pentristoj
Kategorio:Usonaj indianoj
Pál Zacher

**Pál Zacher** [pAl zaher], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Zacher Pál** estis hungara patologo, prosektoro, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Győr.

## Biografio 
 maturiĝis en Selmecbánya, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Ferenc József en 1907. Post la diplomo li ekhavis licencojn pri magistrata kuracado (1909) kaj krimmedicina kuracado (1910). Jam inter 1906-1909 li praktikadis en la patologia universitata instituto, poste li estis asistanto ĝis 1919, dum la unua mondmilito li estis armea kuracisto, pli poste 2 jarojn li estis kuracisto en la urbo. Li sekvis la rifuĝintan universitaton al Szeged, kie li estis asistanto (1921–1922) kaj lektoro (1922–1924). Li translokiĝis al Győr, kie ĝismorte li estis hospitala prosektora kuracisto kaj laboratoriestro. Li ricevis premiojn dum la miliservoj. Li okupiĝis pri tumora patologio.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Prostatarák osteoplasticus csontmetastasisokkal.* (1911)
* *A szívpitvarsövény fejlődési rendellenességeinek három esete.* (1915)
* *Adatok a paratyphus abdominalis B és a paratyphus abdominalis A kórbonctanához és kórszövettanához.* (1920)
* *Sarcoma polyposum uteri.* Kuncz Andorral. (kunaŭtoro, 1923).

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografieto hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj prosektoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Wei Wei (verkisto)

Ne konfuzu kun Ai Weiwei. Ankaŭ notu ke estas samnoma verkistino ĉina (d:Q21015055).
----

**Wèi Wēi** () (n. la 16-an de januaro 1920 en Ĝengĝoŭo – m. la 24-an de aŭgusto 2008 en Pekino) estis fama ĉina eseisto kaj romanisto.  Lia plej fama verko estas la romano "東方  /  东方" ( *Dōngfāng, Oriento* ), verkita de 1959 ĝis 1978, pro kiu li ricevis la Literaturan premion Mao Dun en 1982. 

Li ŝanĝis sian nomon de **Hong Jie** () al Wei Wei en 1937.

## Vivo 
Wei Wei naskiĝis en malriĉa familio en Zhengzhou, Henano, kaj ricevis rudimentan bazlernejon. Li montris fruan intereson pri kaligrafio kaj literaturo, sed ne povis ricevi multe da plua edukado post la bazlernejo, ĉar ambaŭ liaj gepatroj mortis. Li estis plejparte memlerninta kaj estis forte influita de radikala ĉina literaturo de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, inkluzive de verkoj de aŭtoroj kiel Lu Xun kaj Mao Dun.

Ekde 1939 li verkis " *militemajn poemojn* " inspiritajn de siaj spertoj dum batalo kaj en la 1940-aj jaroj raportado estis lia ĉefa ilo kiel verkisto.

Wei Wei aliĝis al la Oka-Vojarmeo ĉe la eksplodo de la Dua Ĉin-Japana Milito en 1937 kaj estis trejnita por esti propagandisto kaj ĵurnalisto. Post aliĝo al la Ĉina Komunista Partio en 1938, li rapide supreniris tra la partiaj rangoj. Li famiĝis pro sia raportado de la fronto, kio daŭris dum la Korea milito kaj la Vjetnama milito. Li ankaŭ estis konata pro verkado de serio de komunist-temaj romanoj, noveloj kaj operoj.

Lia verkado estas konsiderata ekzemplo de revolucia romantismo kombinita kun socialisma realismo. 

## Verkaro 
Li havas vastan literaturan verkaron, kiu inkluzivas poezion, romanojn kaj eseojn. Lia romano de 1951: 《誰不大可愛的人》(ŝei ŝi zui ke ai de ren) tradukita en la francan kiel “ *Kiuj estas la plej dignaj homoj de amo* ” kaj en la anglan kiel “ *Kiuj* *estas la plej amataj homoj?”* estis tre sukcesa kaj estis integrigita en lernejajn lernolibrojn kiel ekzemplo de nuntempa ĉina literaturo. 

Aliaj rimarkindaj romanoj:

* 2003:*大老郑的奴人 (Virinoj de Granda Lao Zheng)* Premio Lu Xun por Literaturo 2001-2003

* 1987:*地地的紅飄帶 (Ruĝa Fluga Rubando de La Tero)*
* 1997: 火*鳳凰》 ( Fajro Fenikso* )
* 1999:*我們冐棄那種中國人 (Ni Malestimas tiujn Specojn de Ĉinoj)*
* 1956: Miaj amikoj: 短篇小說集 ( *Miaj Amikoj* )

* 1954: 老煙筒 ( *La Aĝa Kamentubo)*

Li verkis filmscenaron: 紅色的風暴》*La Ruĝa Ŝtormo* (1956) kaj libreton por opero: 《打擊䶗略者》*Konkeri la* invadantojn (1952).

### Poezio 
### Prozo 
#### Fikcio 
#### Ne-fikcio 
## Referencoj 
Kategorio:Ĉinaj verkistoj
Zamenhofia rosei

***Zamenhofia rosei*** estas specio de likeno, genro de musko.  Ĝin unue priskribis Emmannuël Sérusiaux, kaj ricevis sian ĝustan nomon de Peter Wilfred James.  *Zamenhofia rosei* apartenas al la genro *Zamenhofia*, kaj al la familio *Pertusariaceae*. 

Neniuj subspecioj estas listigitaj en la Katalogo de Vivo. 

Arealo: Eŭropo kaj Azio.

## Referencoj 
Kategorio:Likenoj
Kategorio:L. L. Zamenhof
Lorentzos Mavilis

**Lorentzos MAVILIS** ( ; ; n. la 6-an de septembro 1860 en Itako – m. la 28-an de novembro 1912 en Drisco apud Ioannina) estis greka akademiulo, poeto, ŝakkomponisto, parlamentano kaj liberecbatalanto.

Li estas plej bone konata por sia sonetoj.

## Vivo 
Lorenzo Mavilis loĝis ĉefe sur Korfuo. Ekde 1877 li studis juron en Ateno kaj poste loĝis dum dek du jaroj en Germanio, kie li daŭrigis siajn studojn en Munkeno kaj Freiburg, interalie. En Freiburg li estis membro de la Korpuso Suevia. Liaj fakoj ankaŭ inkluzivis filologion kaj filozofion. Lin forte influis la verkaĵoj de Immanuel Kant kaj Arthur Schopenhauer. Mavilis ankaŭ lernis sanskriton, hindan, latinan, germanan, italan, francan, anglan kaj hispanan lingvojn.

En 1896 li partoprenis en la revolucio sur Kreto kiel volontulo kaj estis vundita. En 1909, li subtenis la puĉon de Goudi (d:Q760023) kaj en 1910 li estis elektita al la greka parlamento por Korfuo. Kiel parlamentano, li partoprenis en la disputo pri la greka lingvodemando, defendante la uzon de la demota greka lingvo kontraŭ  la katarevuso.

Kun la eksplodo de la Balkanaj Militoj en 1912, malgraŭ sia alta aĝo (52-jaraĝa), li decidis aliĝi al la armeo. Li fariĝis la estro de grupo de *Garibaldini* -volontuloj el Italio, sed la 28-an de novembro 1912 li mortis en batalo en Drisco apud Ioannina, kie li estas entombigita.

## Verkado 
Kiel poeto, li verkis 58 sonetojn kaj romanojn, kaj estis vaste aktiva kiel tradukisto. Lia poezia verko estas atribuita al la Ionia Skolo. Li tradukis la verkojn de Johann Wolfgang von Goethe, Friedrich Schiller, Ludwig Uhland, George Gordon Byron, Schelley Tennyson, Dante Alighieri kaj Giacomo Leopardi.

La sonetoj de Mavilis distingiĝas per sia perfekta formo kaj escepta enhavo, kiu tamen karakteriziĝas per evidenta pesimismo. Liaj sonetoj kun dekunu-silabaj versoj estas pli lertaj kompare kun la versoj de liaj samtempuloj (vidu Kostis Palamas, "Rodiny", 1895 ), kaj enkondukas novajn elementojn, kiel ekzemple: komenco de frazo meze de verso, la ekzisto de dialogo, ktp.

## Ŝaka arto 
Dum siaj studoj en Germanio, Mavilis estis membro de la Akademia Ŝakklubo de Munkeno, kie li aperis kiel *D-ro Greco*. Li partoprenis multajn lokajn turnirojn en Munkeno, same kiel la gravajn ĉefajn turnirojn en 1887 en Frankfurto ĉe Majno kaj 1889 en Breslau,  kaj ankaŭ la Bavaran Ŝakkongreson en Regensburg en 1890, kies ĉefan turniron Mavilis gajnis kun 6.5 el 9, antaŭ Kürschner kaj Steif. 

Mavilis estas konsiderata la unua grava greka ŝakkomponisto. Liaj plej malnovaj konataj problemoj datiĝas de la 1890-aj jaroj.

## Referencoj 
Kategorio:Ŝakproblemistoj
Kategorio:Sonetistoj
Zamenhofia

***Zamenhofia*** estas genro de likenoj en la familio *Pertusariaceae*, ordo *Pertusariales* , klaso *Lecanoromycetes* , divizio *Ascomycetes*, kaj regno de Fungoj. 

Estas tri specioj: *Zamenhofia koralloidea*, *Zamenhofia hibernica* kaj *Zamenhofia rosei*

## Referencoj 
Kategorio:Genroj de fungoj
Kategorio:L. L. Zamenhof
Norm Macdonald

**Norman Gene "Norm" MACDONALD** (n. la 17-an de oktobro 1959 en Kebekurbo - m. la 14-an de septembro 2021 en Duarte, Kalifornio) estis kanada tujkomediisto, scenaristo kaj aktoro konata pro sia seka stilo kaj poezia, foje malmoderna, vortumo.  Dum sia kariero, li aperis en multaj filmoj kaj estis regula favorato de intervjuspektaklaj gastigantoj, por multaj, la finfina malfru-nokta komedia gasto. 

Li estas konata pro siaj sentimaj ŝercoj kaj komentoj dum laborado por *Saturday Night Live*, al kiu li aliĝis en 1993 kaj foriris en 1998 kaj kie li fariĝis konata pro sia kaosa sed tamen modesta/subtaksata/hipobola (angle *understated*) stilo de komedio. 

Li havis ĉefrolojn en la komedioj *Dirty Job* (1998, li ankaŭ kunaŭtoris la scenaron) kaj *Casualties* (2000), subtenajn rolojn en la komedioj de Adam Sandler, kaj kameajn aperoj en la filmoj de Miloš Forman (*The People vs. Larry Flynt* , *Man on the Moon*).

Frue en sia kariero, la unua televida laboro de Macdonald inkluzivis verkadon por komedioj kiel ekzemple *Roseanne* kaj *The Dennis Miller Show*. En 1993, Macdonald estis dungita kiel verkisto kaj rolantarano en *Saturday Night Live* *(SNL)*, aperante dum entute kvin sezonoj; inter aliaj roloj, li prezentis la popularan segmenton *"Weekend Update"* de la programo dum tri kaj duono sezonoj.  Post maldungo de *SNL*, li verkis kaj ĉefrolis en la filmo *Dirty Work* (1998). De 1999 ĝis 2001, li havis sian propran situacian komedion, *The Norm Show*. Macdonald ankaŭ voĉaktoris kaj estis plej konata pro siaj roloj en la filmoj *Mike Tyson Mysteries*, *The Orville*, kaj *Dr. Dolittle*..

Ankaŭ menciindas ke, li aperis en la originalaj situaciaj komedioj *Norman in Trouble* (1999–2001) kaj *A Minute with Stan Hooper* (2003–2004). En 2011, li prezentis la semajnan radioprogramon *Sports Show with Norm Macdonald* (elsendita ĉe la usona televidkanalo Comedy Central), kiu estis satira resumo de eventoj el la sporta mondo. Li ankaŭ estis la prezentisto de la programo *High Stakes Poker.* Ekde marto 2013, li prezentis la intervjuspektaklon *Norm Macdonald Live,* elsendita interrete. 

En 2021, Macdonald mortis pro komplikaĵoj de leŭkemio, kiun li estis diagnozita en 2012 kaj kiun li neniam publikigis. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (arkivita)
* 

Kategorio:Skotaj kanadanoj
Kategorio:Irlandaj kanadanoj
Kategorio:Kanadaj kristanoj
Kategorio:Anglaj kebekianoj
Kategorio:Kanadaj voĉaktoroj
Kategorio:Kanadaj komikistoj
Katalogo de Vivo

La **Katalogo de la Vivo** (angle **Catalogue of Life**, mallongigo **CoL**) estas reta datumbazo, kiu enhavas indeksitan liston de konataj specioj de bestoj, plantoj, fungoj kaj mikroorganismoj. Ĝi estis kreita en 2001 kiel parto de partnereco inter la tutmonda organizaĵo Specioj 2000 kaj la Integrata Taksonomia Informa Sistemo (ITIS). La Katalogo estas uzata de sciencistoj, esploristoj, edukistoj kaj politikistoj. La Katalogon ankaŭ uzas la Heredaĵa Biblioteko pri Biodiverseco, la *Barcode of Life Data System*, la reta Enciklopedio de la Vivo kaj la Tutmonda Biodiverseca Informa Servo. 

La celo de la Katalogo de la Vivo estas kolekti taksonomiajn informojn pri ĉiuj specioj de la mondo, kompletan katalogon de ĉiuj konataj organismoj sur la Tero. La Katalogo de la Vivo kompilas datumojn el 164 malsamaj taksonomiaj datumbazoj, konstruitaj de specialistoj tra la mondo.  Ĝi estas financata, interalie, de la Eŭropa Unio per *la Kadra Programo por* *esploro kaj teknologia disvolviĝo* .

La Katalogo nuntempe kombinas datumojn el 165 kolege reviziitaj taksonomiaj datumbazoj konservitaj de specialistaj institucioj tra la mondo. En aŭgusto 2024, la kataloga listo (COL Checklist) listigas 2 166 465 speciojn de vivantaj estaĵoj el 7 regnoj  el 2,2 milionoj da specioj nuntempe konataj al taksonomistoj sur la planedo, kaj 11 270 speciojn de virusoj el ĉiuj 6 realmoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* ARKive
* Enciklopedio de la Vivo
* Global Biodiversity Information Facility (Tutmonda Biodiverseca Informa Servo)
* Integrata Taksonomia Informa Sistemo
* Vikispecioj
* Tutmonda Registro pri Maraj Specioj

## Bibliografio 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Vivo: historia kontrollisto deŝutoj
* 2022 Ĉiujara kontrollisto, 2,065,448 specio – 
* 2021 Ĉiujara kontrollisto, 2,008,947 specio – 
* 2019 Ĉiujara kontrollisto, 1,900,983 specio (incl. 63,418 malaperintaj specioj)
* 2018 Ĉiujara kontrollisto, 1,803,488 specio (incl. 59,284 malaperintaj specioj)
* 2017 Ĉiujara kontrollisto, 1,713,852 specio (incl. 49,346 malaperintaj specioj)
* 2016 Ĉiujara kontrollisto, 1,640,969 specioj
* 2015 Ĉiujara kontrollisto, 1,606,554 specioj
* 2014 Ĉiujara kontrollisto, 1,578,063 specioj
* 2013 Ĉiujara kontrollisto, 1,352,112 specioj
* 2012 Ĉiujara kontrollisto, 1,404,038 specioj
* 2011 Ĉiujara kontrollisto, 1,347,224 specioj
* 2010 Ĉiujara kontrollisto, 1,257,735 specioj
* 2009 Ĉiujara kontrollisto, 1,160,711 specioj
* 2008 Ĉiujara kontrollisto, 1,105,589 specioj
* 2007 Ĉiujara kontrollisto, 1,008,965 specioj
* 2006 Ĉiujara kontrollisto, 884,552 specioj
* 2005 Ĉiujara kontrollisto, 526,323 specioj
* listo de kontribuantaj datumaroj 
Kategorio:Zoologia nomenklaturo
Kategorio:Biologia taksonomio
Kategorio:Filogenetiko
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2001
Osvaldo Soriano

**Osvaldo SORIANO** (naskiĝis la 6-an de januaro 1943 en Mar del Plata ; mortis la 29-an de januaro 1997 en Bonaero) estis argentina verkisto kaj ĵurnalisto. 

## Vivo 
Soriano komencis labori kiel ĵurnalisto por la gazetoj *Primera Plana*, *Panorama* kaj *La Opinión* meze de la 1960-aj jaroj.

Lia unua romano, *Triste, solitario y final* (Malĝoja, soleca kaj fina), omaĝo al la ĝenro de krimromano, estis publikigita en 1973. La romano estis tradukita en dek du lingvojn.

Soriano daŭre laboris kiel ĵurnalisto en Bonaero ĝis la militista puĉo en 1976. La politika situacio en Argentino devigis lin elmigri al Belgio kaj poste al Parizo, kie li publikigis la ĉiumonatan revuon *Sin Censura* kun Julio Cortázar.

En ekzilo, li verkis kaj publikigis siajn du romanojn *No habrá más penas ni olvido* (1978) kaj *Cuarteles de invierno* (1980), kiuj ankaŭ estis publikigitaj en Argentino en 1982 kaj igis lin la plej vaste legata vivanta verkisto en Argentino.

*No habrá más penas ni olvido*, priskribo de la perforta peronismo de la 1970-aj jaroj, estis transformita en filmon de Héctor Olivera kaj gajnis la Arĝentan Urson ĉe la Berlinale. 

*"Cuarteles de invierno"*, rakonto pri maljuniĝanta boksisto kaj tangokantisto dum la milita diktaturo en Argentino, unue eldoniĝis en la itala, franca kaj pola lingvoj. La libro gajnis la italan premion en 1981 por plej bona fremda romano kaj estis adaptita al du filmoj.

En 1984, post la reveno de Argentino al demokratio, Soriano revenis al Bonaero. En la sama jaro, *Artistas, locos y criminales* estis publikigita. En 1986 sekvis la romano *A sus plantas rendido un león*. En 1988, *Rebeldes, soñadores y fugitivos*, kolekto de vivrakontoj, estis publikigita. En 1990, sekvis la romano *Una sombra ya pronto serás*, kiu estis transformita en filmon en 1994, denove fare de Héctor Olivera. En 1993 li publikigis la romanon *El ojo de la patria* kaj *Cuentos de los años felices*, novelaro kiu antaŭe aperis en la ĉiutaga gazeto *Página/12. Lia lasta romano La hora sin sombra* estis publikigita en 1995.

En 1996 denove aperis kolekto de artikoloj *Piratas, fantasmas y dinosaurios* kaj postmorte, en 1998, *Memorias del Mister Peregrino Fernández y otros relatos*.

## Verkaro 
* *Triste, solitario y final* (1973)
* *No habra más penas ni olvido* (1979, en Argentino 1983)
* *Cuarteles de invierno* (1981, in Argentina 1983)
* *Artistas, locos y criminales (1983)*
* *No habra más penas ni olvido* 
* *Rebeldes, soñadores y fugitivos* (1987)
* *A sus plantas rendido un león* (1988)
* *Cuarteles de invierno* 
* *Una sombra ya pronto serás* (1990)
* *El ojo de la patria* (1992)
* *Cuentos de los años felices* (1993)
* *Una sombra ya pronto serás* 
* *La hora sin sombra* (1995)
* *Fútbol* (1998), a compilation of football (soccer) short stories
* *Soriano: un retrato*, Editorial Norma, 2000.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Osvaldo Soriano at Cinenacional.com (hispane)
* Biografio

Kategorio:Argentinaj verkistoj
Kategorio:Argentinaj ĵurnalistoj
Řepy

**Řepy** () estas urba parto kaj katastra teritorio de Prago, kiu kiel ununura kreas urban parton Prago 17 en urba parto Prago 6. Ĝi troviĝas okcidente de la urbo, norde de enveturejo de aŭtostrado D5 en Pragon. La vilaĝo Řepy estiĝis ĉirkaŭ la 13-a jarcento, al Prago ĝi estis alligita en la jaro 1968; ekde duono de la 80-aj jaroj ĉi tie situas loĝdomaro. Ĝis la 31-a de decembro 2001 la urba parto Prago 17 nomiĝis **Prago-Řepy**, dum kio ĝis la 17-a de novembro 1994 la urba parto ne ensumigis la sudan, loĝdomaran parton de la katastra teritorio Řepy. Ĝi plenumas agadecon de la komisiita ofico eĉ por urba parto Prago-Zličín. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri Řepy laŭ lokaj fontoj devas deveni el la jaro 993 el fondanta dokumento de monaĥejo Břevnov.

## Loĝantaro 
## Filmo 
En Řepy estis filmitaj tiuj ĉi filmoj:
* *Discopříběh* (1987)
* *Discopříběh 2* (1991)
* *Čarodějky z&nbsp;předměstí* (1990)
* *Kytice* (2000)
* *Andílci za školou* (2021)

## Najbarantaj kvartaloj kaj municipoj 
### En Prago 
* Břevnov, Bílá Hora
* Motol
* Zličín
* Sobín
* Stodůlky
* Ruzyně

### Ekster Prago 
* Hostivice

## Pluaj fotoj 

Bílá Hora kostel PM Vítězné 5.jpg|Preĝejo de Virgulino Maria Venka kaj monaĥejo de dominikaninoj en Bílá Hora
Klášter v Řepích 1.jpg|Hejmo de Karolo Boromea kaj preĝejo de sankta Familio
Praha Repy - kostel sv Martina ulice K Mostku.jpg|Preĝejo de sankta Marteno

Kategorio:Prago 17
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Adorján Dienes

'*** [dieneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Dienes Adorján*' estis hungara pastro. Lia nobela antaŭnomo estis *zebegnyői* [zebegnjOi], lia pseŭdonimo estis *Monte Azarico*.

 naskiĝis  en Kisazar (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Malé Ozorovce en Slovakio), li mortis  en Sátoraljaújhely.
 
## Biografio 
 maturiĝis en katolika gimnazio en Eperjes en 1890, poste li studis en seminario en Temeŝvaro, kie li pastriĝis en 1895. Li estis subpastro en Apátfalva, iom poste en Merczyfalva jam pastro. Liaj sekvaj stacioj estis Székudvar (1905) kaj Nagykövesd (1906–1942). En 1910 li estis levita paroĥestro, en 1921 papa sekreta ĉambelano. Li pensiuliĝis en 1942, post 3 jaroj li translokiĝis al Sátoraljaújhely. Libertempe li ofte kontribuis en historiaj, religiaj temoj. Li ricevis premion dum la unua mondmilito.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Törekvések.* (novelaro, 1909; denove: 1939)
* *Nagykövesd százéves római katolikus temploma.* (1914)
* *Végrendelet húgom számára.* (novelaro, 1925)
* *Regélő romok.* (1935; 2-a eldono: 1940, reeldono: 2004)
* *Ahol Árpád megpihent.* (1940)
* Lenzen-Sebregondi, Mária: *„Kő kövön nem marad.” Elbeszélés Jeruzsálem pusztulásának idejéből.* (traduko, 1941)
* *A komaróci hős.* (novelo, 1944)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Bernard Tissier de Mallerais

**Bernard TISSIER DE MALLERAIS** (naskiĝinta la  en Sallanches, mortinta la  en Siono) estis romkatolika episkopo de la Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a. 

Post universitata magistriĝo pri biologio li eniris en 1969 porpastran seminarion je Friburgo. Sacerdota ordinado de li estis en la 29-a de junio 1975 je Ecône (Riddes). Ĉi tie li poste docentis kaj estris, seminarie. Sekvis ĝenerala sekretarieco por la Fratio (1974–1979 kaj denove 1984–1996). En la 30-a de junio 1988 arkiepiskopo Marcel Lefebvre konsekris lin (kaj tri aliajn klerikojn) episkopo. Tissier de Mallerais mem konsekris en julio 1991 episkopo la brazilanon Licínio Rangel. Li meritis ekde 1996 dokumentade esplorante la vivon de la forpasinta Lefebvre: pri tio li publikigis biografion en la 2002-a jaro. Alia fokuso de liaj esploradoj estis la difino de religia libereco post la Dua Vatikana koncilio.

Laŭ Tissier de Mallerais (en 2008) eĉ papo Benedikto la 15-a havas herezajn starpunktojn kaj repaciĝo kun la Sankta Seĝo sekve ne eblus. Lia papa moŝto Benedikto siaflanke nuligis la ekskomunikon de la Fratiaj episkopoj en januaro  2009.

En februaro 2009 en intervjuo fare de la itala ĵurnalo La Stampa, Tissier de Mallerais deklaris pretecon helpi regvidi la Eklezion kaj ĝiajn gvidantojn al la tradicia kredaro. 

Morton lian kaŭzis sekvon de terenfalo ene de la seminario de Ecône. Tombo lia troviĝas en kripto je Ecône.

## Eksteraj ligiloj 
* Tissier de Mallerais ene de la katolika hierarkio

## Notoj 
Kategorio:Francaj episkopoj
Kategorio:Romkatolikaj episkopoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1945
Kategorio:Mortintoj en 2024
Kategorio:Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a
Nedvězí u Říčan

**Nedvězí u Říčan** () estas urba parto kaj katastra teritorio de Prago (ĝis la 30-a de junio 2016 ĝi estis kiel parto de municipo markita de nomo **Nedvězí**), kreanta urban parton **Prago-Nedvězí**. Ĝi situas sur sudorienta rando de Prago, en najbareco de urbo Říčany, kaj ĝis nun ĝi konserviĝis grandparte kapmaranan karakteron. Estas ĉi tie registritaj 13 stratoj kaj 97 adresoj. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio estas en dokumentoj de posedaĵo de kapitulo Vyšehrad el la jaro 1313.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Prague Nedvezi PankovaStr2.jpg|Strato Pánkova ulice, direkte al Kolovraty
Výtoňská str, Prague Nedvězí.jpg|Strato Výtoňská ulice en la supra parto de Nedvězí
Nedvězí, z Břízovy směr Hájová, Rokytná (02).jpg|Vido el strato Břízova ulice al stratoj Hájová kaj Rokytná ulici
Nedvězí, Hájová, trafostanice (04).jpg|Trafostacio, ununura protektita kultura memorindaĵo en Nedvězí
World War I Memorial in Nedvězí (Prague), Břízova street.jpg|Monumento al falintoj en la 1-a mondmilito

## Referencoj
Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Janusz Iwaszkiewicz

**Janusz IWASZKIEWICZ** (naskiĝis la 16-an de januaro 1879 en Holczyce﻿ apud Słuck en Belorusio, mortis la 6-an de aŭgusto 1944 en Varsovio) estis pola historiisto, esploranto de la historio de postaneksa Pollando, arkivisto.

En la jaroj 1918–1930 arkivisto en Arkivejo de Malnovaj Dokumentoj.

En la jaroj 1922–1925 anstataŭanto de profesoro en Universitato je la nomo de Stefan Batory (USB). Habilitiĝo en 1924 ĉe Universitato de Poznano.

De 1930 estis  eksterordinara profesoro ĉe USB.

De 1938 estis  ordinara profesoro pri historio de la frua moderna epoko. Ankaŭ lekciisto en Lernejo de Politika Scienco en Varsovio.
 
Unu el pioniroj pri historio de postaneksa Respubliko de Ambaŭ Nacioj.

Dum la dua mondmilito partoprenis subteran instruadon en Vilno. Pafmortigita de Gestapo dum la Ribelo de Varsovio.

Arkivaĵoj de Janusz Iwaszkiewicz troviĝas en Arkivejo de Pola Scienca Akademio en Varsovio, sub la n-ro III-83.

## Bibliografio
Leonid Żytkowicz, *Iwaszkiewicz Janusz* [en:] *Polski Słownik Biograficzny*, volumo 10, Wrocław 1962, p. 183-184

## Eksteraj ligiloj
[Publikacje Janusza Iwaszkiewicza](https://polona.pl/sets?searchCategory=objectSets&page=0&size=24&sort=RELEVANCE&searchLike=Janusz%20Iwaszkiewicz&creatorForSearch=Iwaszkiewicz,%20Janusz%20(1879-1944)&copyright=false) en biblioteko Polona

Kategorio:Naskiĝintoj en 1879
Kategorio:Mortintoj en 1944
Kategorio:Polaj historiistoj
Kategorio:Polaj arkivistoj
Kategorio:Polaj instruistoj
Ĉerivera papageto

La **Ĉerivera papageto** (*Forpus crassirostris*) konata ankaŭ kiel *Dikbeka papago*, estas specio de papageto en la familio *Psittacidae*.

## Aspekto 
Ĉeriveraj papagetoj estas tipe 12–13 centimetrojn longaj kaj pezas ĉirkaŭ 28 gramojn. Iliaj korpoj estas plejparte flavecverdaj. Okuloj estas malhelbrunaj kaj bekoj kaj piedoj estas helpersikkoloraj. Ĉeriveraj papagetoj estas sekse dimorfaj: maskloj havas bluajn pugojn kaj malsupran dorson, kun bluaj plumoj laŭlonge de la antaŭaj randoj de siaj flugiloj kaj bluaj duarangaj; primaraj kovriloj estas blugrizaj. Inoj havas neniujn bluajn plumojn kaj flavverdan ventron.

## Distribuado 
Ĉeriveraj papagetoj troviĝas en sudorienta Kolombio ĝis norda Peruo kaj okcidenta Brazilo.  Kvankam ili ne plene migras, oni sugestis, ke ĉeriveraj papagetoj estas altitudinaj migrantoj: la abundo de la specio en malaltaj areoj pliiĝis dum vintro kaj printempo; tio estas verŝajna ĉar dum tiuj sezonoj, la ĉefaj plantoj de la dieto de la grandbekaj papagetoj burĝonis kaj provizis pli da manĝaĵo.

Ĉeriveraj papagetoj tendencas vivi en arbarrandoj, ĉeriveraj arbaroj, kaj degraditaj aŭ senarbigitaj areoj.

## Taksonomio 
Laŭ plej multaj studoj, la ĉerivera papageto estas konsiderata subspecio de la kobaltpuga papageto kiel *Forpus xanthopterygius crassirostris*. Tamen, ekzistas kelkaj studoj kiuj argumentas ke ĝiaj morfologiaj diferencoj subtenas la ekziston de la grandbeka papageto kiel sia propra specio, *F. crassirostris*. Ekzistas daŭra debato pri la valideco de ĉi tiu aserto. Plej multaj taksonomiaj aŭtoritatoj (inkluzive de la Usona Ornitologia Societo) ne agnoskas ĉi tiun ŝanĝon en klasifiko.

## Kutimaro kaj ekologio 
### Sociemo 
Kiel ĉiuj membroj de la genro *Forpus*, ĉeriveraj papagetoj estas tre sociemaj kaj ofte videblas en grupoj de ĝis 100 birdoj.

### Reproduktado 
Ĉeriveraj papagetoj nestas en arbaj kavaĵoj aŭ similaj lokoj. Oni scias, ke ili uzas la forlasitajn nestojn de ruĝaj furnarioj kaj aliaj senrilataj specioj.

Inoj demetas 3-7 malgrandajn blankajn ovojn, kiuj estas kovataj dum proksimume 18 tagoj antaŭ eloviĝo.

### Manĝado 
Ĉeriveraj papagetoj manĝas semojn, fruktojn, florojn, burĝonojn kaj alian plantomaterialon. Ili preferas palmojn de la genro *Cecropia*, florojn kaj nektaron de *Handroanthus serratifolius*, kaj fruktojn de *Ceiba speciosa*.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*Parrot Information & Resources

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Peruo
Emil Weilshäuser

**Emil WEILSHÄUSER** (n. la 31-an de julio 1827 - post 1906) estis germana eldonisto, verkisto, tradukisto kaj aktivulo. Li estis gvida figuro en la frua germana vegetarismo kaj kontraŭvivisekcia movado kaj publikigis kaj tradukis kelkajn anglalingvajn verkojn pri vegetarismo en la germanan. Li ankaŭ verkis plurajn verkojn pri la temo, inkluzive de vegetarana kuirlibro, kiu trairis plurajn eldonojn. Weilshäuser funkciis kiel Prezidanto de la Vegetarana Societo de Germanio de 1882 ĝis 1885 kaj estis membro de la Brita Vegetarana Societo kaj "Victoria Street kaj Internacia Kontraŭvivisekcia Societo". Krome, li pledis por virinoj en medicino (kuracistinoj). Li ankaŭ estis asociita kun la *Lebensreform* movado.

Germana historiisto Wolfgang R. Krabbe konsideras Weilshäuser la "plej grava propagandisto [de la vegetarana ideo] antaŭ 1866". 

## En Esperanto aperis 
* *La hejmo de la metiisto* (De Nov-Jorka kuracisto. Rerakontita de E. Weilshäuser); En la Fundamenta Krestomatio

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Was ist Vegetarianismus? Eine Beleuchtung dieses Universal-Princips* (1855)
* *Weibliche Aerzte für Frauen, Mädchen und Kinder Ein Wort zur Beherzigung für alle wahren Freunde des socialen Fortschritts* ("Kuracistinoj por virinoj, knabinoj kaj infanoj: Vorto por atenti ĉiujn verajn amikojn de socia progreso "; kune kun Russell Thacher Trall; 1868)
* *Gesundheit, Wohlstand und Glück* ("Sano, Riĉeco kaj Feliĉo"; Vol. 2., 1868; Vol. 3, 1870)
* *Vegetarisches Kochbuch* ("Vegetara Kuirlibro"; 1871; 1883; 1896 illustrated edition)
* *Wissenschaftliche Zeugnisse zu Gunsten der Vegetarianischen Lebensweise* ("Sciencaj pruvoj favore al la vegetarana vivstilo"; 1886)

## Eksteraj ligiloj 
* Foto prenita de Weilshäuser, . 

Kategorio:Germanaj virinrajtaj aktivuloj
Kategorio:Germanaj vegetaranoj
Kategorio:Germanaj presistoj
Kategorio:Sen indiko de mortodato
Louis Jules Gruey

**Louis Jules GREUY** (naskita la 29-an de septembro 1837, en Jancigny (Côte d'Or), mortis la 28-an de novembro 1902, en Besançon (Doubs)) estis franca astronomo kaj matematikisto specialiĝinta pri ĉiela mekaniko, fondinto kaj unua direktoro de la observatorio de Besançon.

## En Esperanto aperis 
* *La sunhorloĝo en Dijon* (el la *Revue Bourguignonne*, publikigata de la Universitato de Dijon). Faka artikolo pri astronomio. En la Fundamenta Krestomatio, V. El la Vivo kaj Sciencoj

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Mortintoj en Besançon
Kategorio:Naskiĝintoj en Côte-d'Or
Kategorio:Francaj astronomoj
Libuš

:*Eble vi serĉas: municipon Liboš en distrikto Olomouc.*

**Libuš** () estas urba parto kaj katastra teritorio sur suda rando de Prago, kreanta malpli grandan parton de teritorio de urba parto Prago-Libuš. Estas ĉi tie registritaj 64 stratoj kaj 825 adresoj. Vivas ĉi tie  (). Antaŭ alligo al Prago en la jaro 1968 Libuš estis municipo.

Laŭ Libuš estas ankaŭ nomita specialigita meteorologia stacio Libuš (observejo Libuš aŭ Prago-Libuš) kaj meteorologia turo Libuš, malgraŭ tio ke en la aktuala katastra kaj administra membrigo ĝi falas en teritorion Kamýk, antaŭ estiĝo de tiu ĉi katastro al Libuš.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ
* Libuše

## Pluaj fotoj 

Prague Libus Post Office.jpg|Konstruaĵo de poŝto ĉe vojkruciĝo Libušská kaj Dobronická
Prague Libus Meteorologicka Str.jpg|Strato Meteorologická ulice – kunigilo inter "malnova" kaj "nova" Libuš. Vendredo posttagmeze.
Praha-Kamýk, observatoř, od Zelenkovy.jpg|Meteorologia stacio kun turo

Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Slavko Janevski

**Slavko JANEVSKI** ( [ ˈsɫafkɔ ˈjanɛfski ] ; n. la 11-an de januaro 1920 en Skopjo ; m. la 20-an de januaro 2000 samloke) estis makedona verkisto kaj dungito de la jugoslava sekreta servo.  

Janewski estis multflanka aŭtoro, traktante vastan gamon da temoj kaj literaturaj ĝenroj. Li verkis poezion, novelojn, romanojn, filmscenarojn, vojaĝraportojn, kaj pli. Li ankaŭ verkis librojn por infanoj.

## Vivo 
Janevski diplomiĝis ĉe la tekniklernejo en Skopjo. Dum la Dua Mondmilito, li restis en Beogrado sed revenis al Skopjo post la milito. Tie, li laboris kiel eldondirektoro kaj redaktoro de diversaj revuoj. Janevski estis membro de la Makedona PEN kaj la Makedona Akademio, kaj ankaŭ prezidanto de la Makedona Verkista Unio. Li ricevis multajn premiojn de la jugoslava ŝtato.

Puriga proceduro kontraŭ Janevski finiĝis en junio 2013 kaj konkludis, ke li pretigis raportojn pri aliaj verkistoj kaj artistoj por la jugoslava sekreta polico UDBA sub la kodnomo "Slavjan". 

## Verkado 
Slavko Janevski estis unu el la unuaj kaj centraj figuroj de la emerĝanta makedona arta movado en komunista Jugoslavio. Li verkis multajn novelojn kaj romanojn, poemojn, infanlibrojn, eseojn kaj filmscenarojn.

La poemaroj de Slavko Janevski el la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj reflektis la eventojn de la Dua Mondmilito . En sia prozo, li komencis per la temo de antaŭmilita Makedonio kaj la postmilita rekonstruo de la vilaĝo, kaj poste, fine de la kvindekaj kaj sesdekaj jaroj, li turnis sin al historiaj temoj en sia poezio kaj prozo. Premiito de la Ŝtata Premio de la Kontraŭfaŝisma Konsilio por la Popola Liberigo de Jugoslavio (1968).

## Verkaro (elektita) 
### Kolektoj de poemoj 
* Sanga Kolĉeno (1945)
* Poemoj (1948)
* Kantoteksto (1951)
* Pano kaj Ŝtono (1957)
* Cainavelia (1968)

### Prozo 
* Улица (Strato), novelo, 1950
* *Selo zad sedumte jaseni* (Село зад седумте јасени, *La Vilaĝo* *trans la sep fraksenoj*), romano 1952. Tiu ĉi estas la unua romano en la makedonia lingvo.
* Две Марии (La Du Mariaj) romano, 1956
* *Tvrdogłavi* (Obstina), romano, 1969
* Makedonska Karvava Svadba. Rakontoj; el la makedona // Roman-Gazeta . — N-ro 21. — 1969.

## En Esperanto aperis 
* *Pavino*, en la Nova Esperanta Krestomatio, parto 1.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Slavko Janevski de MANU(en la makedona) 
* "Pesni" (1944-1948)
* "Milioni Džinoi"
* Eltiraĵo de „Cudotvorci“

Kategorio:Nord-makedonaj verkistoj
Lars Dilling

**Lars DILLING** (naskiĝis la 26-an de januaro 1848 en Moss, mortis en 1887) estis norvega verkisto.

Post kiam la familio translokiĝis al Kristiania, li faris sian enmatrikulan ekzamenon en 1869. En la studenta komunumo, li fariĝis fervora verkisto de humuraj kantoj kaj studentaj komedioj. Post unu jaro da restado en Parizo, li revenis kaj ekloĝis kiel verkisto en Kristiania, kie li redaktis "Aaret rundt: Illustrered Ugejournal". Ĉiuj liaj verkoj estis publikigitaj en pluraj eldonoj.

## Elektitaj verkoj 
* *Tyve sange* *(Dudek Kantoj*) 1873
* *Nye digte, sange og viser* (*Novaj poemoj, kantoj kaj spektakloj*) 1874
* *Hverdagsmennesker* 1879-81 (*Ĉiutagaj Homoj*)
* *Gjennom lorgnetten* (*Tra la lorno 1*) *-- 3a Kolekto* 1882 -- 1884

## En Esperanto aperis 
* *La porcio da glaciaĵo* rakonto en la Fundamenta Krestomatio, tradukita de Eduard Hall el Joensuu (Finnlando).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (no) Digitalt tilgjengelig innhold hos Nasjonalbiblioteket: bøker av Lars Dilling
Kategorio:Norvegaj verkistoj
Eeltsje Hiddes Halbertsma

**Eeltsje Hiddes HALBERTSMA** (naskiĝis la 8-an de oktobro 1797 en Grou (nederlande Grouw); mortis la 22-an de marto 1858 samloke) estis nederlanda - frisa verkisto. Halbertsma estas la verkinto de la neoficiala frisa himno, "De âlde Friezen".

## Vivo 
Halbertsma studis medicinon en Leiden kaj Hajdelbergo. Ekde 1818 li laboris kiel kuracisto en Purmerend kaj poste ĝis 1854 en sia hejmurbo Grou. Kune kun siaj fratoj Justus kaj Tsjalling Hiddes Halbertsma li fondis la novfrisan literaturan movadon ( *De Fryske Beweging* ). Ili estis inter la unuaj, kiuj rekte kombinis la ideojn de Romantikismo kun frisaj popolrakontoj. Ilia kolekto *Rimen en Teltsjes* (Poemoj kaj Rakontoj) restas okcidentfrisa klasikaĵo ĝis hodiaŭ. En 1822 la okcidentfrisa kantkolekto *De Lapekoer fen Gabe* Scroar (La Lapa Korbo de Gabe Schneider) estis publikigita por la unua fojo. Aldone al ĉi tiuj, Eeltsje Halbertsma verkis multajn proprajn frisajn rakontojn. En 1857 li tradukis la poemaron *Quickborn* de Klaus Groth el la platgermana en la okcidentfrisan.

## Verkaro (elekto) 
* *De lapekoer fen Gabe scroar* (1822)
* *Twigen uw ien alde stamme* (1849)
* *Minne Jorrits* Reis (1851)
* *Ee Quikborn* (1857)

## En Esperanto aperis 
* *Marista kanto* (Skipperssankje). Nova Esperanta Krestomatio, parto 1

Kategorio:Frisoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Frisaj verkistoj
László Agárdi

**László Agárdi** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Agárdi László** estis hungara piarista monaĥo, instruisto, pastro. Lia familia nomo estis *Klimcsok* [klimĉok] ĝis 1901.

 naskiĝis  en Léva (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Levice en Slovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en Kecskemét en 1902, sed jam en 1899 li aliĝis al la piaristoj. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1907, dum li monaĥiĝis (1904) kaj pastriĝis (1906). Li instruis en piaristaj gimnazioj en Vác (1906–1911), Kolozsvár (1911–1912), Kecskemét (1912–1915), Rózsahegy (1915–1919), Veszprém (urbo) (1920–1923), Debrecen (1923–1924), Budapeŝto (1934–1943). Li pensiuliĝis en 1943, sed li estis pastro en maljunulejo inter 1945–1951. Libertempe li okupiĝis pri literaturhistorio, religia literaturo kaj hungaraj verkistoj (Zsigmond Kemény, Géza Gárdonyi, Ferenc Herczeg kaj Zsigmond Móricz).   

## Elektitaj kontribuoj 
* *A modernek és az iskola.* (1911)
* *Kemény Zsigmond és a papság.* (1916)
* *A háborús tanítások és a tanulók.* (1918)
* *Eszmény és valóság az iskolában.* (1920)
* Erdős Renée: *Örök papok.* (1933)
* *Herczeg Ferenc, a nemzetnevelő.* (1936)
* *Bartóky József, az elbeszélő.* (1942)
* *A Boldogasszony Anyánk egy ismeretlen változata.* (1943)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Elektitaj instruistoj de Universitato de Vieno

Jen listo de elektitaj instruistoj de Universitato de Vieno:

*
## A 
* Paul Adami
* Theodor W. Adorno
* Antal Ambschell

## B 
* Béla Árpád Balázs
* Alexander Van der Bellen
* Ludwig Boltzmann
* Franz Brentano
* Anton Bruckner

## C 
* Rudolf Carnap
* Conrad Celtes

## F 
* Viktor Frankl
* Sigmund Freud

## G 
* Michael Gitlbauer
* Lajos Gogolák

## H 
* Eduard Hanslick

## I 
* Sándor Illyés

## K 
* Adam František Kollár

## L 
* Johann Josef Loschmidt

## M 
* Oskar Morgenstern

## P 
* Johann Palisa
* Pio la 2-a
* Karl Popper

## R 
* Carl von Rokitansky

## S 
* Gusztáv Scheuthauer
* August Schleicher
* Jožef Stefan

## T 
* Juraj Turković

## W 
* Carl Auer von Welsbach

## Vidu ankaŭ 
* Elektitaj studentoj de Universitato de Vieno

## Fontoj 
* La listo estas elekto el datenoj de la biografioj en Vikipedio.

Kategorio:Listoj de homoj
Imiso

**Imiso** estas emiso, kiu venis en kontakton kun vivmedio. Imisoj povas kumuliĝi en grundo, akvo aŭ en  organismoj. En la praktiko imisoj estas ekzemple pezmetaloj aŭ aliaj poluantaj materioj, kiuj amasiĝas en virimedo, ekzemple laŭlonge laŭ ŝoseoj aŭ en manĝoĉeno.

Kategorio:Medio
Sukumar Ray

**Sukumar RAY** (; n. la 30-an de oktobro 1887 en Kolkato - m. la 10-an de septembro 1923, samloke) estis bengala- hinda verkisto, ilustristo kaj redaktisto de infanlibroj. Li estas precipe konata kiel poeto de bengalaj sensencaĵaj versoj. 

Li verkis humurajn kaj infanajn poemojn, novelojn kaj teatraĵojn. Li estas plej konata kiel barata pioniro de absurdisma literaturo, tial li estas nomata "barata Lewis Carroll ".  

Liaj verkoj, inkluzive de la infanlibro Abol-Tabol (, "Sensencaĵo"), la romano HajaBaLaRa (  ), la novelaro Pagla Dashu (  , "Freneza Dashu") kaj la teatraĵo Chalachitta-chanchari (  ), estas konsiderataj klasikaĵoj de la bengala porinfana literaturo. Li restas ĝis hodiaŭ unu el la plej popularaj porinfanaj verkistoj en kaj Okcidenta Bengalio kaj Bangladeŝo.

Sukumar Ray estis la filo de la infanlibra aŭtoro Upendrakishore Ray kaj patro de la barata reĝisoro Satyajit Ray.

## Verkaro 
eta|Pagla Dashu

* *Abol Tabol* (La Stranga kaj la Absurda)
* *Pagla Dashu* (Freneza Daŝu)

* *Khai-Khai* (Manĝu-Manĝu)
* *Heshoram Hushiyarer Taglibro* (La taglibro de Heŝoram Huŝijar) (frua sciencfikcia parodio)
* *HaJaBaRaLa* (Mumbo-Jumbo)
* *Jhalapala O Onanyo Natok* (Kakofonio kaj Aliaj Ludadoj)
* *Lokkhoner Shoktishel* (Lokkhon Shellshocked)
* *Chalachittachanchari*
* *Shabdakalpadrum*
* *Bohurupi* (Kameleono)
* *Abak Jalpan* (Stranga Trinkaĵo de Akvo 1914)
* *Bhasar Atyachar* (Torturo de Lingvo 1915)
* *Barnamalatatva* (Teorio de Alfabeto)
* *Desh-Bidesher Golpo* (Rakontoj de Multaj Landoj)
* Jiboner Hisab (Bidye bojhai babumoshai)

## En Esperanto aperis 
Badal Sarkar esperantigis kune kun Probal Dasgupta la verkon "Ho ĝo bo ro lo" , publikigita en la revuo *Fonto* kaj poste en la *Nova Esperanta Krestomatio* (1991, Red. William Auld).

## Galerio 
Skizoj de roluloj kreitaj de Ray.

Dosiero:Kumropatash.gif|Kumropataŝ en *Abol Tabol*
Dosiero:Dashurkirti.gif|*Daŝur Kirti*
Dosiero:Hukumukho_hangla.PNG|*Huko Mukho Hangla*
Dosiero:Buro1.PNG|Kaath Buro
Dosiero:Abujh1.jpg|Abujh
Dosiero:Nbtjk.gif|La Reĝo

Dosiero:Hajabarala4.gif| Hijibijbij en *HaJaBaRaLa*
Dosiero:Hajabarala6.gif| Nyara en *HaJaBaRaLa*
Dosiero:Hajabarala3.gif| Udo en *HaJaBaRaLa*
Dosiero:Hajabarala7.gif| La Tribunalo en *HaJaBaRaLa*
Dosiero:Hajabarala2.gif| Shri Kakeswar Kuchkuche en *HaJaBaRaLa*
Dosiero:Hajabarala1.gif|  La KATO en *HaJaBaRaLa*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kompleto pri Sukumar Ray

Kategorio:Bengalaj verkistoj
Kategorio:Barataj porinfanaj verkistoj
Larry Flynt

**Larry Flynt** /flɪnt/ (n. la 1-an de novembro 1942, en Lakeville, Kantono Magoffin, Kentukio  - m. la 10-an de februaro 2021, en Los-Anĝeleso) estis usona pornografia eldonisto, fondinto kaj posedanto de la revuo *Hustler*, kaj la estro de *Larry Flynt Publications* (LFP). 

Dum sia vivo, li partoprenis en pluraj juraj bataloj rilataj al la Unua Amendo al la Usona Konstitucio kaj kandidatiĝis por prezidanto plurfoje. Li suferis pro dupolusa perturbo  kaj estis paralizita de la talio malsupren pro atenco en 1978. 

Politike, Flynt estis demokrato, kaj liaj revuoj pledis por miksaĵo de progresemo kaj libertarianisma liberalismo. Tamen, en 1984, li kandidatiĝis por prezidanteco de Usono kontraŭ Ronald Reagan.

## Vivo 
Larry Flynt kreskis en malriĉeco en kampara Kentukio. Li administris striptizklubojn antaŭ ol fondi la polemikan porviran revuon *Hustler*. Aldone al pornografio, *Hustler* ankaŭ inkluzivis malrespektan satiron pri respublikanoj, la kristana dekstro kaj telepastroj, kio kaŭzis la jurajn problemojn de Flynt. Li estis jurpersekutita plurfoje, inkluzive de Jerry Falwell, kaj batalis kelkajn jurajn batalojn. Kelkaj vidas la sincerecon de Flynt kaj pretemon batali por la artikoloj *de Hustler* kiel signifajn por la usona parollibereco. 

La 6-an de marto 1978, Flynt estis celo de atenco en Georgio. Sola pafanto poste estis arestita. La atenco lasis Flynt rulseĝ-malsana. 

En 1996, la vivrakonto de Flynt, kaj liaj juraj bataloj, estis portretitaj de Miloš Forman en la Oskar-nomumita filmo *Larry Flynt*, ĉefrolante Woody Harrelson. Flynt mem ankaŭ havis negravan rolon en la filmo, kiel juĝisto (li kondamnas pli junan version de si mem al 25 jaroj en malliberejo). 

La amaskomunikila imperio de Flynt havas sian ĉefsidejon en Los-Anĝeleso, Kalifornio, kaj li mem loĝis en la kvartalo Bel Air. 

Flint estis aŭtoro de kvar libroj:

* *The Secret Life of Ronald Reagan* (1984, Hustler Press).
* *An Unseemly Man, My Life as a Pornographer, Pundit and Social Outcast* (1996, Dove Books)
* *Sex, Lies And Politics: The Naked Truth* (2004, Kensington Books)
* *One Nation Under Sex* (2011, Palgrave Macmillan) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
*  

Kategorio:Kontraŭkulturo de la 1960-aj jaroj
Kategorio:Usonaj libertarianoj
Kategorio:Usonaj aŭtobiografoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Usonaj eldonistoj
Ĥenifra

**Ĥenifra,**  estas urbego en regiono Beni Mellal-Ĥenifra, en provinco Ĥenifra en Maroko. La urbego estas provinca ĉefurbo.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2024 loĝantaro de Ĥenifra estas en la urbo  homoj, plejparte berberoj. Ĉikaŭ 2000 Ĥenifra atingis la internacian kvalifikon urbego (pli granda, ol cent mil).

## Geografio 
La urbego troviĝas 835 m super la marnivelo laŭ rivero en la Atlasa Montaro. 

## Historio 
Ĥenifra estis signifa urbo de la berberoj dum jarcentoj. Kiel tia, ĝi estis grava milita fortikaĵo. En 1914 la francoj okupis la fortikaĵon perdante ĉirkaŭ 600 soldatojn. En la sekvaj pacaj tempoj tamen la berberoj respondecis pri granda parto de la frua 20-a-jarcenta evoluo de Ĥenifra, kontrolinte la evoluon de loĝejoj kaj moskeoj en la urbo.

## Ekonomio 
La urbego estas komerca kaj industria centroj, kampurbo por agrikulturaj produktoj, kaj centro de ŝafbredado. La proksima monto provizas fonton de fero, sed ĝia utileco estas limigita pro ĝia alta sulfura enhavo. La Nacia Parko Ĥenifra estas oriente de la urbo, kiu enhavas arbarojn de atlasaj cedroj (Cedrus atlantica).

## Lingvoj 
La loĝantoj estas berberoj; oni parolas kaj regionajn berberajn dialektojn kaj la marokan araban lingvon.

## Trafiko 
Nacia ŝoseo trairas la urbegon. Tiu ebligas vojaĝi al Marakeŝo kaj Fezo. Tiu vojo dum la Mezepoko estis kamela karavanvojo.

## Klimato 
La klimato estas modera ĝis varma; pluvokvanto (ĉirkaŭ 635 mm/jaro) falas ĉefe en la vintraj monatoj.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* bazaro

## Ĝemelurboj 
*  Carrières-sous-Poissy, Francio

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Maroko