open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cerro Chaltén

La monto **Cerro Chaltén** aŭ **Cerro Fitzroy** estas granita monto de 3.406 metroj da alteco en la argentinaj kaj ĉiliaj Andoj de Suda Ameriko. Ĝi estas unu el la ĉefaj turismaj altiraĵoj en la Nacia Parto *Los Glaciares* (La glaĉeroj).

## Historio 
En la lingvo de la originaj loĝantoj de la regiono, la Tehuelĉe-indianoj, la monto nomiĝis "Ĉal**ten**'" (laŭ hispana ortografio Chaltén) - "vulkano" (tamen ne temas pri vulkano). Nuntempe la plej proksima vilaĝo havas la nomon El Chaltén. El tiu vilaĝo eblas grimpe proksimiĝi al la montego laŭ pluraj grimpaj vojoj en unutagaj ekskursoj.

Laŭ moderna geografia scienco, la monton malkovris dum 1877 la grimpisto *Perito Moreno*, kiu nomis la rokegon laŭ la komandanto de la esplora ŝipo "Beagle" de la esploristo Charles Darwin: *Robert FitzRoy*.

Dum la jaro 1951 franca grupo de grimpistoj sub la gvido de *Lionel Terray* kaj kun la partoprenantoj *Jacques Poincenot, Guido Magnone, M.A. Azena, R. Ferlet, Lliboutry, Depasse, Strouvé* kaj la argentinano *Francisco Ibáñez* provis unuafoje grimpi la monton.

Unue la ekspedicio estis sensukcesa: unue la sperta grimpisto Pioncenot dronis dum paso de monta rivero, kaj poste la unuaj provoj grimpe proksimiĝi al la montopinto montriĝis tre malfacilaj. Nur la 2an de februaro 1952 la grimpistoj Terray kaj Magnone sukcesis atingi la montopinton.
La 16an de januaro 1986 la aŭstro *Thomas Bubendorfer* kiel unua sukcesis sole grimpi la monton.

Pro sia formo kaj la ekstremaj, neantaŭkalkuleblaj veterokondiĉoj ankoraŭ hodiaŭ la monto kalkuliĝas kiel ekstreme malfacile grimpebla. Eĉ la konata kaj tre sperta montogrimpisto *Reinhold Messner* jam malsukcesis.

La ekzakta limo inter la ŝtatoj Ĉilio kaj Argentino en la regiono de la *Cerro Chaltén* norde kaj la *Cerro Daudet* sude estas dum multaj jardekoj disputata inter la du ŝtatoj. Komisiono dum la jaro 1998 decidis prokrasti la definitivan difinon de la limo, kaj nur konsenti ke la *Cerro Chaltén* norde kaj la *Cerro Daudet* sude troviĝu rekte sur la limo-linio.

## Fotaro 

Dosiero:162 - Fitz Roy - Janvier 2010.jpg
Dosiero:Localidad El Chaltén y el Fitz Roy.jpg
Dosiero:El_Chalten.jpg
Dosiero:Fitz Roy 1.jpg

## Literaturo 
*Alfaro, Hugo 1961 : La konkero de Fitz-Roy, *Geografia Revuo*, 4(4), 13-14

## Vidu ankaŭ 
* Lago Dezerto

## Eksteraj ligiloj 
* informoj por grimpistoj (paĝoj anglaj) 
* Fotoj (paĝoj germanaj)
* historio de la unua grimpado (paĝoj germanaj)

Kategorio:Montoj en Argentino
Kategorio:Montoj en Ĉilio
Jarango

dekstra|250px|eta|Jarango
[eta|dekstra|250px|Jarango en [Uelen en 1913]]
**Jarango** estas konusforma tendo-tipa loĝejo de siberiaj nomadoj (i. a. ĉukĉoj). Ĝi estas farata el leĝera ligna framo, sur kiun oni etendigas boacajn felojn. En tiu granda tendo oni kuiras, vivas, ripozas la nomadoj. En ĝi estas uzata ofte dua felta tendeto, en kiu la loĝantoj dormas, ludas, amindumas. Tiu tendeto rezervas la varmon, en ĝi estas ĉ. 20&nbsp;, danke al la korpa varmo kaj la lumigilo.

Laŭ unu el la teorioj, la vorto "jaranga" estas persdevena, signifanta "loko de gasto".

## Vidu ankaŭ 
* Jurto
* Tendo
* Vigvamo

Kategorio:Loĝado
Kategorio:Siberio
Toniko (trinkaĵo)

**Tonik-akvo** aŭ simple toniko estas kinina refreŝiga trinkaĵo kun facila amara gusto.

Toniko pli frue apartenis al baza ekipaĵo de multaj eŭropaj koloniaj armeoj. Tiutempe ĝi entenis pli grandan kininan proporcion kaj la trinkaĵo estis efika protektilo kontraŭ malario. La soldatoj devis ĝin regule trinki. Pro la forta amara gusto, ĝi estis ofte miksata kun ĝino al ĝin-toniko.

Grava produkta firmao de la toniko estas la brita Schweppes.

Toniko en UV-lumo lumetas bluete pro la kinin-enteno. 

Kategorio:Senalkoholaĵoj
Regiono Arusha

***Arusha*** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝi havas  loĝantojn (censo de 2002). Ĝia ĉefurbo same nomiĝas *Arusha* (esperante **Aruŝo**); pliaj urboj estas Monduli (en la sudo), Longido kaj Loliondo (en la nordo).

La regiono estis subdividita al kvin distriktoj:
* Arumeru
* urbo Aruŝo
* Karatu
* Monduli
* Ngorongoro

Ekde 2012 la regiono dividiĝis en ses distriktoj plus unu urbo:

La tuta norda flanko de la regiono limas al Kenjo. Krome ĉirkaŭas ĝin kvar tanzaniaj regionoj:
* Regiono Kilimanĝaro oriente
* Regiono Manyara sude; tiu regiono ĝis majo 2005 estis parto de regiono Arusha
* Regiono Shinyanga okcidente
* Regiono Mara okcidente

En la regiono troviĝas la Internacia Flughaveno Kilimanĝaro, kiu servas precipe al la urboj Arusha kaj Moshi. Ĝi havas grandan signifon por turismo. En 2004  turistoj vizitis la rezervejon Ngorongoro, kiu estas Protektita areo kaj Monda heredaĵo de Unesko..

Aruŝo
Partoș (Banloc)

**Partoș** [partoŝ] (hungare: **Partos** [partoŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1639 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, serboj); en 1992 480 (rumanoj, 23 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1333. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Banloc.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
*Liviu Brumariu  (n. 29-a de oktobro 1923): muzikologo.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Pembo

**Pembo** ( signifante la verda insulo) estas insulo en la Hinda Oceano. Ĝi nun apartenas al Tanzanio kaj konsistigas du el ties regionoj, Norda Pembo kaj Suda Pembo.

Pembo havas areon de 984 km², longon de 67 km, mezan larĝon de 22 km kaj loĝantaron de 300.000 (2002). Ĝi situas antaŭ la bordo de regiono Tanga, disigite de ĝi de la Pemba Markolo, ĉirkaŭ 50 km larĝa. Gravaj urboj estas la du regionaj ĉefurboj Wete kaj Mkoani kaj la havena urbo Ĉakeĉako, kiu situas ĉe profunda golfo de la okcidenta bordo.

eta|maldekstra|180px|La spicaj insuloj
Ĝis la kreo de Tanzanio en 1964 Pembo estis parto de la kolonio, reĝlando kaj respubliko Zanzibaro, kiu konsistis el Pembo kaj insulo Unguĵo. Tiu du insuloj kaj insulo Mafia estas konataj kiel "spicaj insuloj". Efektive la kultivado de spicaj plantoj, ekzemple muskato kaj kariofilo, estas grava en Pembo; krome oni kultivas bananojn kaj sukerkanon.

## Naturo
* Pemba orelstrigo, *Otus pembaensis*
* Pemba verda kolombo

## Vidu ankaŭ 
* Orientafrikaj marbordaj arbaroj

Kategorio:Insuloj en Tanzanio
Kategorio:Zanzibaro
Kategorio:Svahilaj urboŝtatoj‎
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Stiro (rivero)

Rivero **Stiro** () estas rivero en Ukrainio. Ĝi estas 483 kilometrojn longa kaj fluas en Lviva provinco, Volina provinco kaj Rivna provinco. Ĉe bordo kun Belorusio ĝi enfluas riveron Pripjato. Stiro glaciiĝas inter decembro kaj marto. En kelkaj lokoj eblas navigi. Apud ĝi staras urbo Lucko.

Kategorio:Riveroj en Ukrainio
Kategorio:Akvokolekta areo de Dnepro
Kategorio:Geografio de Lviva provinco
Kategorio:Geografio de Volina provinco
Kategorio:Geografio de Rivna provinco
Jandek

**Jandek** [ĜANdek] estas la artistnomo de ekstermuzikisto (el la angla 'outsider musician': iu kiu ne havas ligojn kun aliaj personoj de la muzikindustrio) kiu operas en aŭ apud Houston, Teksaso. Ekde 1978 Jandek aperigas mem 53 diskojn de nekutimaj, ofte atonaj popolmuzikaj kaj blusaj kantoj, sen koncedi intervjuojn aŭ provizi biografan informon.

## Eksteraj ligiloj 
* Gvido al Jandek de Seth Tisue 

Kategorio:Usonaj kantistoj
Teleac (Gornești)

**Teleac** [teljak] (hungare: **Marostelek** [maroŝtelek]) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Reghin. Administre ĝi apartenas al la komunumo Gornești.

En Teleac fontas la rivereto Petrilaca, maldekstra alfluanto de la rivero Mureș.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 682 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 426 (rumanoj, 4&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1381. En mezepoko ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Marostelek apartenis al Hungario (*Maros-Torda *).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Esperanto-Domo de Yatugatake

]]
La **Esperanto-domo de Yatugatake** aŭ **Jacugatake** (Oficiala nomo, japane: 八ヶ岳エスペラント館 [jacugatake esuperanto kan]; hepburne: *Yatsugatake Esuperanto Kan*) estas Esperanto-domo en la urbo Hokuto kaj la gubernio Jamanaŝi de Japanio. La domon administras Japana Esperanto-Instituto (JEI). Ĝi estis donacita de esperantisto Morita Yoko en oktobro 1994. 

## Situo 
Yatugatake (japane: 八ヶ岳 [jacugatake]; hepburne: *Yatsugatake*) estas iom unika monto kiu havas ok pintojn, kiuj ŝajnas ĝemelaj montoj unu apud alia. En la japana lingvo la vorto *jacugatake* signifas "ok montojn". Ĝi situas en gubernio Jamanaŝi, ĉirkaŭ 174 km for de la ĉefstacidomo de Tokio kaj 170 km for de la stacidomo Jokohamo, inter Tokio kaj Nagano. Ĝia alteco estas ĉirkaŭ 1000 m super marnivelo. De la domo oni povas vidi Fuĵi-Monton.

## Dormejo, salono, biblioteko 
Ĝi konsistas el dormejo (kie oni povas uzi ban-ĉambron kaj duŝejojn), salono (por kunvenoj), komuna kuirejo kaj 2-etaĝa biblioteko. En ties teretaĝo troviĝas interalie televidilo por ĝui teknike altkvalitajn elsendojn. En la supra etaĝo troviĝas i.a. komputilo. En la kuirejo pretas necesaj kuiriloj inkluzive de mikroonda forno, gasfornoj kaj elektra varmigilo, kiujn tranoktantoj rajtas uzi. En la domo troviĝas sendrata retkonekto.

## Malfermo
Ekde aprilo ĝis novembro la domo estas malferma. La direktoro ne ĉiam estas ĉe la domo, sed semajnfine administra komitatano tranoktas.

## Alveno 
### Fervoje 
Ŝanĝu liniojn ĉe la stacio Kobuĉizaŭa de la linio Ĉuuoo. Elvagoniĝu ĉe stacio Kai-koizumi. La Domo situas en la proksimeco de 400 m de la stacio. Vi ankaŭ povas preni taksion ĉe la stacio Kobuĉizaŭa. 

### Per ekspresa aŭtobuso 
Vi povas uzi ekspresajn aŭtobusojn, kiuj regule startas ĉe Ŝinĵuku kaj kuras sur la aŭtovojon Ĉuuoo. Elvagoniĝu ĉe la bushaltejo Yatugatake (aŭ jacugatake prononce) kaj de tie uzu taksion, telefone veniginte ĝin. La taksia veturado estas ĉirkaŭ 5 km. 

### Aŭtomobile 
Forlasinte la aŭtoŝoseon Ĉuuoo je la vojŝanĝejo Kobuĉizawa, supreniru laŭ la ŝoseo "Yatugatake-Kooendooro", kiu rondiras la monton je ĝia mezdeklivo, turnu vin je la dua trafiksignalo dekstren. Veturu malsupren ĉirkaŭ 2 km. Vi vidos en la maldekstra flanko ŝildon kun literoj "Esperanto-Domo". Jen la enirejo. Via tuta veturo estas ĉirkaŭ 8 km de la vojŝanĝejo. 

### Adreso 
〒408-0031 1897-1, Nagasakacho-Koarama,Hokuto-shi, Yamanashi, Japanio.

## Posedanto kaj administranto de la Domo
Ĝin posedas Japana Esperanto-Instituto, kaj administras ĝin la Administra Komitato de Esperanto-Domo de Yatugatake.

## Okazaĵoj
* En 2007 okazis Internacia Infana Kongreseto en la Esperanto-domo de Yatugatake.
* En 2020, pro kronvirusa epidemio, la Domo estas fermita tra la jaro.

## Eksteraj ligiloj 
*https://jacugatake.jei.or.jp/e-domo-internacie.htm

Yatugatake
Kategorio:Zamenhof/Esperanto-Objektoj
Kategorio:Esperanto-movado en Japanio
Moțiș

**Moțiș** [mociŝ] aŭ Motiș [motiŝ] (hungare: **Martontelke**, germane: **Mortesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Mediaș. En 1910 ĝi havis 836 loĝantojn [germanoj, rumanoj), en 1992 470 (rumanoj, 5 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1319. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Valea Viilor.

## Fontoj 
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 
* Fotoj

[eta|maldekstra|La [defend-kirko|fortrespreĝejo de Moțiș]]

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sibiu
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Meșcreac

**Meșcreac** [meŝkrjak] (hungare: **Meggykerék**, germane: **Weichseldorf**) estas malgranda vilaĝeto en Rumanio sude de Aiud. En 1910 Meggykerék havis 502 loĝantojn (rumanoj), en 1992 277. Ĝia unua mencio estas el 1264. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Rădești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

== Komunumoj pri *meggy* (= acida ĉerizo) en Hungara reĝlando ==
(Kelkloke tio estas laŭ malnova ortografio *medgy*!)

Vidu ankaŭ: Listo de hungaraj loknomoj kun "meggy"

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ohaba-Mâtnic

**Ohaba-Mâtnic** [ohaba mıtnik] (hungare: **Mutnokszabadja**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sebiş. En 1910 ĝi havis 1 125 loĝantojn (rumanoj, rusinoj), en 1992 328 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1370. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény  vármegye). Administre ĝi apartenas al Copăcele.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Checea Română

**Checea Română** (keĉea romana) (hungare: **Nagykőcse**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Timișoara aligita al Checea.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 478 loĝantojn (rumanoj, serboj, germanoj, ciganoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1470. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Torontál). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
KELI-kongresoj

## Kongresoj de KELI 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Nia Historio. KELI 1911-1961*

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Eŭropo
Kategorio:Kristana Esperantista Ligo Internacia
Johano Krizostomo

eta|S-ta Johano la Orbuŝa
[eta|300px|[Teodozio la 2-a bonvenigas la relikvojn de Johano Krizostomo. Miniaturo el komenceo de la 11a jarcento.]]
**Johano Krizostomo** aŭ **Sankta** **Johano la Orbuŝa**, foje ankaŭ **Sankta Johano la Orbuŝulo** (349–407, greke Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος) estis episkopo de la 4-a kaj 5-a jarcentoj en Sirio kaj Konstantinopolo. Li estas konata pro elokventeco de siaj predikoj, kaj denuncado de misuzo de aŭtoritateco en la Eklezio kaj la Romia Imperio tiame.

## Vivo 
En Antioĥio li baptiĝis, dekok-jara, en 372. Poste li estis monaĥo, kaj dum du jaroj ermito. En 381, do post naŭ jaroj, li diakoniĝis kaj en 386, pastriĝis. Dum dek du jaroj li predikadis en Antioĥio kaj sekve, de 398 ĝis 404, estis ĉefepiskopo de Konstantinopolo.

Tie li reformadis inter la klerikularo, riĉuloj kaj potenculoj. Tial oni persekutis, eksigis kaj ekzilis lin. Li mortis dumvojaĝe en sian duan ekzilejon, la , pro elĉerpiĝo, kion oni ja intencis. Liaj lastaj vortoj estis: "Dio estu laŭdegata pro ĉio!"

## Verko 
Li estas la aŭtoro de multaj eminentaj verkoj kaj patro de la Ekumena eklezio. Lia lingvaĵo estas fama pro sia helena beleco, pura klareco, potenca per metaforoj, kaj samtempe tre kortuŝa. Pro tio li ricevis la nomepiteton *la Orbuŝa* aŭ *la Orbuŝulo* (greke ο Χρυσόστομος, Ĥrisostomos)

Cetere li ankaŭ estas tre konata pro «La dia liturgio de Johano la Orbuŝa».

## Referenco 
Kategorio:Patroj de la Eklezio
Kategorio:Doktoroj de la Eklezio
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Patriarkoj de Konstantinopolo
Armistico

**Armistico** (aŭ **militĉesigo**) estas la provizora ĉeso de batalo dum milito kaj plej ofte planata antaŭŝtupo de paco.

Kontraste al la simpla batalhalto, mallongdaŭra interrompo de batalado ekzemple kun la celo fortransporti vunditojn de la batalkampo, armistico estas planata por pli longa tempo kaj kontrakte fiksita. Tia armistica kontrakto ofte fiksas serion da kondiĉoj kaj eventuale provizoran novan limon inter la batalantaj ŝtatoj. 

La armistica kontrakto inter la batalantaj ŝtatoj malpermesas al la armeoj de ĉiuj tiuj ŝtatoj ĉian pluan atakon. Laŭ la Hagaj konvencioj de 1907 tia kontrakto jure detale definiĝas. 

Tamen armistica kontrakto ne kompareblas al pac-kontrakto, kiu sekve de armistica kontrakto ekinterkontraktiĝas, kvankam tiaj interkontraktiĝoj povas daŭri plurajn monatojn aŭ jarojn. Sendepende de la armistico, ĝis la difinitiviĝo de pac-kontrakto la batalantaj ŝtatoj jure ankoraŭ troviĝas en milito.
## Kelkaj armisticoj
*Armistico de Erzincan;
*Armistico de la 11a de Novembro 1918;
*Armistico de la 22a de Junio 1940;
*Armistico de Mudros;
*Armistico de Padovo;
*Traktato de Batumo;
*Traktato de Brest-Litovsk;
*Traktato de Bukareŝto (1918);
## Vidu ankaŭ 
*Packontrakto
*Vagono de la armistico;
Kategorio:Militoj
Tejo

**Tejo** havas plurajn signifojn. Bv. elekti:

* **TEJO** estas mallongigo por la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo.
* **Tejo** [teĵu] estas la portugala nomo por la iberia rivero Taĵo.
* **Tejo** [teĥo] estas hispana nomo por sporta ludo fama en Hispanio, Kolombio kaj Argentino.
* **Tejo** estas urbo en Etiopio.
* **Tejo** estas hipoteza pra-planedo, kiu koliziis kun la pra-tero, kiu rezultis en la origino de la luno (vidu ankaŭ: origino de la luno).
***Tejo** estis unu el la titaninoj en helena mitologio.
Jeppe Aakjær

**Jeppe Aakjær**; fakte **Jeppe Jensen** (naskiĝis la 10-an de septembro 1866 en Aakjær ĉe Skive; mortis la 22-an de aprilo 1930 en vilaĝo Jenle ĉe Skive) estis grava dana prozoverkisto, poeto en Danio.

Aakjær venis el Jütland, kiu li plenkreskis inter mizeraj kamparanaj kondiĉoj. Liaj fruaj verkoj okupiĝas pri tiu temo.

Ekde 1907 li kun la edzino Nanna Aakjær loĝis en Jenle sur la dania insulo Fur (insulo).

Li studis en Kopenhago, poste laboris kiel korektisto, ĵurnalisto. Lia plej grava verko estas la *Vredens børn, et tyendes saga* (l904), kiu okupiĝas pri mizeraj sortoj de kamparanaj helplaboristoj (senagruloj) kaj lukto por plibonigi ties situon. La libro kaŭzis grandan socian diskuton kaj helpis enkondukon de kelkaj reformetoj.

Aakjær estis plej konata kiel poeto, precipe la *Fri felt* (Libera agro; 1905) kaj *Rugens sange* (Kantoj de la sekalo; 1906).

Liaj multaj verkoj okupiĝas pri Jütland.

Liajn versojn muzikigis danaj komponistoj.

## Verkoj 
* *esimene raamat*. 1897
* *Drenge aar*
* *Knøseaar*
* *Før det dages*
* *Bondens Sen*. 1899
* *Hvor der er gaerende Kraefter*.
* *Vredens Børn*. 1904,
* *Felt*. 1905
* *Rugens Sange*. 1906
* *Under Aftenstjernen*. 1906
* *Steen St. Blichers Livstragedie*. 1918
* *Heimdali rännud*. 1924
* *Fra min Bitte-Tid*. 1928

Kategorio:Danaj poetoj
Variașu Mare

**Variașu Mare** [varjaŝu mare] (hungare: **Nagyvarjas**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Arad. En 1910 ĝi havis 1 755 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 584 (rumanoj, 74 % da hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1333. Ĝia hungara loĝantaro dum la turka submetiĝo pereis. Venis serboj kaj en 1822 denove hungaroj. La vilaĝo apartenis ĝis 1919 al Hungario *(Arad vármegye)*. Administre ĝi apartenas al Iratoșu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
eta|Variașu Mare en 2010
Variașu Mare situas ĉe la landlimo al Hungario kaj je 15 km de la distrikta ĉefurbo Arad.

## Renomaj personoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Oden (glacirompilo)

eta|glacirompilo Oden

**Oden** estas granda sveda glacirompilo kun specifa, plata nazoparto.

Ĝi estis finproduktita en 1988 kaj longas je 107.8 m. Ĝi povas veturi kun maksimuma rapido je 30 km/h en akvo sen glacio, aŭ rompi glacion dikan ĝis 1.9 m kun rapido je 5.5 km/h . La glacirompilo havas atingodistancon de 55'600 km, bezonas skipon de 15 personoj, kaj povas transporti pliajn 65 pasaĝerojn, do totale 80 personoj povas loĝi en la ŝipo. La ŝipo estu retirita kaj anstataŭigita iam post jaro 2020 .

Specifaĵoj de Oden:
* Ĝi *ŝmiras* la glacion, tio estas fluigas marakvon sur la glacion tra konvenaj aperturoj ĉe antaŭa-suba parto de la ŝipo. Tio malpliigas la frotefikon.
* Ĝia pruo estas ne kojnoforma, sed larĝa, obtuza. Ĝi surglisas la glacion, tiel rompas ĝin. Suba marto de la ŝipo profundiĝas malantaŭen.
* Subaj flankenŝovaj flugiloj direktas flanken la glacion. Ĉe retroiro, fortaj pumpitaj akvofaskoj forigas glaciojn.
* Balanciga sistemo dekstren-maldekstren (maks. 7o) per pumpiloj, tra tuboj kun diametro de du metroj.
* Pro la larĝa pruo, ĝi senŝanĝe sekvas la ondadon, tiel oni ofte suferas marmalsanon sur ĝi, sur malferma, venta maro, okaze ĉefe ĉe kontraŭvento.

Antaŭe ekzistis alia glacirompilo ankaŭ nomita Oden konstruita 1957 kaj malkonstruita 1988.

## Fontoj 
Kategorio:Glacirompiloj
Laboratorio

[eta|300px|[Michael Faraday, 19-a jarcenta fizikisto kaj kemiisto en sia laboratorio.]]
**Laboratorio** (aŭ *esplorejo*) estas laborejo kie oni povas konduki sciencan aŭ teknikan esploradon eksperimentojn, mezuradon, k. s. laborojn, ne celante rekte produktadon, sed scion.

Laŭ Francisko Azorín **laboratorio** estas *Laborejo por sciencaj esploroj kaj eksperimentoj.* Li indikas etimologion el la latina *laboratorium*, el *laborare* (labori).

Laboratorioj troveblas en lernejoj kaj universitatoj, en industrio, en registaraj aŭ militaj lokoj, kaj ankaŭ en marŝipoj kaj kosmoŝipoj. Laboratorioj donas laborspacon al sciencistoj kaj teknikistoj por esplor-laboro.

**Laboratoriisto** (laboratoria asistanto, laboristo aŭ teknikisto) estas profesia titolo de tiu, kiu administras laboratorion kaj kontrolas la laboron kaj eksperimentojn tie faratajn. Temas pri labora termino por metia trejna okupo en la serva sektoro, kies taskoj varias depende de la tipo de laboratorio.

## Vidu ankaŭ
* Laboratoria muso

## Notoj
Gastejo

[eta|Gastejo en [Ilinojo, Usono.]]
**Gastejoj** estas lokoj kie vojaĝantoj povas akiri manĝaĵojn, trinkaĵojn kaj tranoktadon. 

Gastejo estas privata domanaro, kies posedanto luas ĝin tute aŭ ĉambron post ĉambro. Ofte la posedanto mem kaj sia familio loĝas en la sama domanaro, sed sur aparta etaĝo aŭ en aparta parto de la domanaro. Provizante iujn servojn, la posedanto de gastejo agas laŭ sia propra bontrovo, sed estas kontrolita de registaraj agentejoj, kiuj ankaŭ kontrolas hotelojn. Ĉi tio havas siajn pozitivajn kaj negativajn aspektojn.

La nombro da etaĝoj kaj areo de gastdomoj, same kiel la nombro da ĉambroj ne estas reguligitaj. Sed plejparte ĉi tiuj estas du aŭ trietaĝaj konstruaĵoj, kun totala areo de ĉirkaŭ 400 m² kaj ĉirkaŭ 10-20 ĉambroj.

En Eŭropo ili grandkvante ekestis antaŭ dumil jaroj, kiam la antikva romia civilizacio konstruis sian impresan sistemon de longdistancaj vojoj. Kiam malaperis la Romia Imperio, malaperis ankaŭ tiuj gastejoj, sed dum la mezepoko en Eŭropo denove fondiĝis multaj tiaj servejoj por vojaĝantoj, kiuj tiutempe survojis en kaleŝoj kaj sur ĉevaloj. Multaj el tiuj mezepokaj gastejoj ankoraŭ funkcias nuntempe. Aldone al la servoj por vojaĝantoj, la gastejoj pli kaj pli ankaŭ iĝis gravaj renkontejoj por la lokuloj, kiuj aprezis ne nur la trinkaĵojn, sed ankaŭ la novaĵojn tie ekscieblajn.

En la moderna mondo de la 21-a jarcento, tipaj gastejoj kiuj samtempe servas kiel manĝejo, trinkejo, tranoktejo kaj renkontejo, malmultiĝas. La plej multaj modernaj gastejoj specialiĝas pri unu aŭ du el tiuj servoj: restoracioj, bistrooj, hoteloj, bierejoj kaj vinejoj estas ekzemploj por tiaj specialigitaj gastejoj.

Principe antikva aŭ mezepoka gastejo devis ne nur prizorgi la homajn vojaĝantojn, sed ankaŭ iliajn rajdajn aŭ kaleŝajn ĉevalojn - tiaj servoj vere preskaŭ formortis, kvankam moteloj disponigas parklokon por la aŭto de vojaĝanto tutproksime de ties tranoktejo, kaj ankaŭ multaj klasikaj hoteloj disponigas centran parkejon fermitan kaj garditan.

En Norda Ameriko, la anglalingva vorto por "gastejo" ("inn") pluvivas en pluraj nomoj de kompanioj, kiuj posedas plurajn hotelojn, kiel ekzemple la kompanio "Holiday Inn". En la greka lingvo, la vorto por ekonomio (*oikos* "domo" + *nomos* "leĝo") estas identa al tiu por dommastrumado kaj gastigado.

En libroj kaj filmoj la gastejo estas prezentata kiel loko de transiro kaj ripozo inter vojaĝoj, kaj en filmoj pri la Sovaĝa Okcidento ankaŭ kiel loko por alfrontoj. Sovaĝaj Okcidentaj filmoj kaj libroj havas grandan rolon en la pokera ludo en la etoso de la gastejo.

## Galerio 

Dosiero:Altmõisa_külalistemaja.jpg|Gastejo Altmõisa (Estonio)
Dosiero:Guest_house_Rabenbräu_Lafnitz_Austria.jpg|Gastejo Rabenbräu (Lafnitz, Aŭstrio)
Dosiero:USCG_Kodiak_Guest_House,_Alaska.jpg|Gastejo en Kodiak (Alasko, Usono)
Dosiero:Guest_houses_of_Sarab,_East_Azerbaijan.jpg|Gastejo en Serab (Irano)
Dosiero:Basque_house_Guipuscoa.jpg|Gastejo en Leso (Hispanio)
Dosiero:House_in_the_Clouds.jpg|"Domo en la Nuboj " (en) en Anglio

## Vidu ankaŭ 
* Junulargastejo

Kategorio:Turismo
Kategorio:Hoteloj
Kategorio:Manĝejoj
PRT

PRT estas ebla mallongigo de 
*Provinca rekonstrua teamo, (angle *Provincial reconstruction team*) en Afganistano
*Partido Revolucionario de los Trabajadores, argentina Revolucia Laborista Partio
**Personal Rapid Transit*, rapida personlivera sistemo
*teriero *Parson Russell*, hundospeco
*Polskie Radio i Telewizja, polaj radio kaj televido
***prt** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***PRT** estas landokodo de Portugalio laŭ normo ISO 3166.
Jack Palance

**Jack PALANCE** ( kiel **Vladimir Palaniuk** – ) estis usona aktoro. Li gajnis Oskar-premio en 1991 por la filmo *City Slickers*. Lia film-kariero ampleksas pli ol kvindek jarojn. Li estas ĉefe konata pro siaj vesternoj.

## Filmografio 
* 1987: Bagdad Café: Rudi Cox
* 1989: Batman

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Naskiĝintoj en 1919
Kategorio:Mortintoj en 2006
Peruko

dekstra|eta|220px|Peruko
eta|dekstra|220px|Perukoj de la 17-a jarcento
**Peruko** (aŭ arĥaike **hararo**) estas arte pretigita kapohararo el natura aŭ sintetika hararo. Ĝi estas uzata sur sceno aŭ kiel modoartiklo, kaŝigilo, aŭ simbolo de kelkaj profesioj.

Oni surmetis perukon jam en la antikva Egiptujo por kovri la kav-razitan kapon pro la fortaj sunbriloj. Kelkfoje portis ĝin la asiroj, fenicianoj, grekoj kaj romianoj.

La peruko estis socie denove akceptita ekde la 16-a jc. por anstataŭigi la maloftan aŭ nebelan hararon (ekz. reĝino Elizabeta la 1-a). La vira peruko estis denove uzata (post la egiptuja epoko) en la 17-a jc., post kiam Ludoviko la 13-a (1601-1643) eksurmetis ĝin en 1624. Ĝis 1665 evoluis eĉ preskaŭ industria perukproduktado en Francio kaj fondiĝis ankaŭ gildo.

La peruko estis dum jarcento aparta simbolo de la reganta klaso. Ĝi estis pretigita el longaj haroj kaj estis duflanke ofte krispita kaj kunligita ĉe la nuko. Ĝi kovris en la 18-a jarcento eĉ la ŝultron kaj dorson, antaŭe eĉ la bruston. En tiu epoko eĉ la virinoj surmetis perukon, sed ne tiel ofte ol la viroj.

Ĉe kelkaj profesioj formiĝis peruktipoj, kiuj estis nemalhaveblaj partoj de la vestado (tio restis en Britio ĉe la juĝistoj). La perukuzon forviŝis la franca revolucio kaj la usona sendependiĝa milito, fine de la 18-a jc. Ekde tiam precipe la virinoj surmetas la perukon.

La plej novaj perukoj estas natursimilaj, sintezitaj ŝajnhararoj.

En Azio, oni ne surmetis perukon, tie oni uzis perukon nur en teatro (Ĉinio, Japanio).

## Vidu ankaŭ 
* Merkino
* Parta peruko

## Eksteraj ligiloj 
* Kato en leona peruko

Kategorio:Kapvestoj
Tai Jutsu

**Tai Jutsu** aŭ **Taijucuo** estas luktosporto, kiu ekestis el la Ninjitsu. Estas nearmita batalarto, je ne-profesia-bazo. Tio signifas ke en ĉi tiu batalarto ne ekzistas konkursoj. Tai Jutsu estas japana batalarto, kaj signifas "La arto de la korpo". La moderna Tai Jutsu estas sporto kiu enhavas multajn elementojn de la Ĵudo, Aikido, Ĵuĵicuo kaj la Karateo. La Tai-Jutsu estas sporto efektiva. Tio signifas ke la arto limiĝas al la efektiveco. Ju pli mallongedaŭra la tekniko, des pli bone.

Lernanto de ĉi tiu sporto nomiĝas Tai-Jutsuka. Tai-Jutsu havas ankaŭ blankan zonon ("obi"), sed la nigra zono estas la 1-a kjuo, kaj ne la 1-a dano.

Tai-Jutsu estas tre eksplodiva kaj oni volas montri al la agresemulo ke ne estas necese, esti atakema.

Estas multaj kluboj en Belgio kaj Nederlando. Unu el la plej konata estas SAIGEN, en Belgio. Pli da informoj troviĝas sur la retejo www.saigen.be ().

Kategorio:Luktosporto
Glacirompilo

eta|200ra|La rusa *Arktika* ĉe Murmansk, Julio 2012.
**Glacirompilo** estas speciale ekipita ŝipo, kiu povas veturi tra glacikovrita maro kaj dumtempe rompi vojon por si aŭ aliaj ŝipoj.

La efikan glacirompadon ebligas, tio ke la mara glacio ofte enhavas enfermaĵojn pro la marakvo pro kiuj ĝi ne estas tiel dura kaj kompakta kiel la glaĉera flosanta glacio.

## Specifaĵoj 
La glacirompilaj ŝipoj devas plenumi tri kondiĉojn male al la normaj ŝipoj:
* stabila, forta konstruo (duobla veldado, forta submerga parto ks.)
* speciala antaŭparto (pruo), por rompi la glacion; (plej ofte kojnoformo)
* forta motora povumo.

La ŝipa antaŭparto, korpo estas tiufome konstruita, ke ĝi ne nur rompas, sed flankenŝovas la glacion, por protekti la helicon, eviti kolekton de glacio kaj tiel ŝpari povumon.

Novaj tipoj ne nur mekanisme (subaj ŝovkanaloj) flankenŝovas la glacion sed ankaŭ aerpreme (Thyssen-Waas-glacirompilo).

Plua glacirompa tekniko estas la ŝanceligo de la ŝipo per pump**eg**ado de akvoj inter la antaŭa kaj posta aŭ dekstra kaj meldekstra partoj de la ŝipo.

Ĉar la glacirompilo estis akomodita al glacikovrita maro, ĝi estas okulfrape nestabila ĉe malferma, senglacia maro, inter ventaj, ondaj cirkonstancoj.

## Historio 
La plej malnova glacirompilo estis la finna *Tarmo* (1907), uzita ĝis 1970. Ĝi havis la povumon de 3.850 ĈP kaj akvoelpremon de 2.300 t.

La unua nuklee movita ŝipo ekservis en 1958 (*nuklea glacirompilo Lenin* (44.000 ĈP, 19.240 BRT, 3 reaktoroj kun 90 megavatto).

La plej granda glacirompilo estis la usona *Manhattan*.

## Literaturo 
* Oesterle: Eisbrecher aus aller Welt, 1988, ISBN 3-344-00284-8
* Prager/Ostersehlte: Dampfeisbrecher Stettin - seine Vorgänger und Nachfolger, 1986, ISBN 3-925769-00-5

## Vidu ankaŭ 
* Glacidrivado
* Driva glacio

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri glacirompilo-muzeo "Krasin" en Sankt-Peterburgo, Rusio)*


Kategorio:Ŝipspecoj
Kategorio:Norda Poluso
Tolueno

eta|280ra|Tolueno
eta|280ra|Sintezo de tolueno
eta|280ra
[eta|280ra|Reakcio de tolueno kun [bromo]]
eta|280ra|La metabolo de tolueno
eta|280ra

**Tolueno**, **toluolo**, **metil-benzolo** estas aromata hidrokarbono, bazmaterialo por multaj industriaj kombinaĵoj. Ĝia kemia formulo estas C6H5CH3.

Ĝi formas 15–20% de la malpeza oleo. Oni povas produkti ĝin el terkarba gudro, sed plej ofte oni produktas per katalitika reformado de krudbezino.

Oni uzas ĝin por produktado de trinitro-toluolo (TNT), benzoeacido, saĥarino, kolorigaĵoj, fotokemiaĵoj kaj medikamentoj. Ĝi estas uzata ankaŭ kiel solvenzo kaj frot-malpliiga aldonaĵo ĉe aviadiloj.

La pura tolueno estas senkolora, flamebla, venena likvo kun degelpunkto de –95&nbsp;°C, boilpunkto de 110,6&nbsp;°C. Ĝi solviĝas en ĉiu organika kemiaĵo kaj ne en akvo.

## Vidu ankaŭ 
* Organika kemio
* Ksilolo
* Hidrokarbonido
* Auguste Cahours (1813-1891)


Kategorio:Aromataj solviloj
Kategorio:Hidrokarbonidaj solviloj
Kategorio:Antidetonaciantoj
Kategorio:Alkilbenzenoj
Kategorio:Petrokemiaĵoj
Kategorio:Fenilaj kombinaĵoj
Kategorio:Eŭforiiloj
John Dillinger

**John (Herbert) DILLINGER** (n. 28-an de junio 1903, Indianapolis, Indianao, Usono – mortis la 22-an de julio 1934. Ĉikago) estis la plej fama bankorabisto en Usono. Lia kariero daŭris de junio 1933 ĝis julio 1934, kiam la gazetoj famigis lin pro sensaciaj eskapoj kaj raboj.

Li ekservis en 1923 en la mararmeo sur militŝipo Utah, sed li fuĝis post kelkaj monatoj. Oni kaptis lin pro nesukcesa prirabo de la spicvendisto en Mooresville (septembro 1924) kaj li plenumis la sekvajn jarojn (1924–33) en prizonoj de federacia ŝtato Indianao.

Li lernis en la prizono la profesian metodon de la banka prirabo kaj kiam li liberiĝis la 22-an de majo 1933, li prirabis kvin bankojn dum kvar monatoj en federaciaj ŝtatoj de Indianao kaj Ohio. Li havis krimhelpantojn inter 1-4.

Li fifamiĝis komence kiel aŭdaca, abrupte malaperanta, dece sinvestita armila rabisto. La polico kaptis lin en septembro kaj li venis al prizono de Ohio. El tiu prizono liberigis lin kvin antaŭaj prizonuloj, kies eskapon financis Dillinger el la ŝtata prizono de Indianao. Dillinger kaj lia bando poste prirabis bankojn en Indiana kaj Wisconsin, poste fuĝis al Florido, Arizono (Tucson), kie la loka polico trovis kaj arestis lin.

Dillinger estis transdonita al Indianao, kie oni fermis lin en prizonon de Crown Point. El tiu prizono efektivigis li la plej faman eskapon, la 3-an de marto 1934. Li skulptis per razilklingo pistolon el lignospeco, nigropentris ĝin per nigra ŝupasto kaj minacis per ĝi dekon da prizongardistoj. Li kantis dumtempe *Okazas la lasta perzekuto.*

Post tiu fuĝo, li prirabis denove bankojn en Minesoto kaj Viskonsino (kun novaj krimhelpantoj, dufoje li apenaŭ povis fuĝi. Li finfine kaptiĝis per komploto de FBI, polico de Indiana kaj lia amikino Anna Sage, madamo de putinejo. La amikino (en la eventoj menciita kiel la *ruĝvesta virino*) forlogis Dillinger al kinejo Biograph en Ĉikago, kie la policanoj tuj pripafis lin.

Kategorio:Usonaj krimuloj
Hans Scherfig

**Hans SCHERFIG** ( – ) estis famega dana aŭtoro kaj artisto.

Inter liaj plej famaj literaturaj verkoj estas *La ŝtelita printempo*, *Frydenholm*, *La idealistoj* kaj *La skorpio*, el kiuj la lasta publikiĝis en pli ol dudek landoj. Li estas konata ankaŭ pro liaj elstaraj naivaj litografioj kiuj reprezentas ĝangalajn kaj savanajn scenojn, kiuj ŝuldas ion al Henri Rousseau, kaj diversajn desegnojn kaj pentraĵojn enhavantajn satirajn, politikajn kaj bibliajn temojn. Politike, Scherfig estis senkondiĉa stalinisto kiu kritikegis Amerikon kaj ĝian politikon. La Nazia registaro malliberigis lin dum la Nazia okupado de Danio en la dua mondmilito.

Scherfig, Hans
Scherfig, Hans
Guatavita

eta|180px|Lago Guatavita
eta|180px|Muzeo de Guatavita
eta|180px|

**Guatavita** (*Laguna de Guatavita*) estas malgranda montara lago norde de Bogotá. La lago situas en alto de 3000 m en montaro de Cundinamarca. Guatavita havas la diametron de ĉ. 1,6 km kaj perimetron de ĉ. 5 km. Ĝi famiĝis pro la Eldorado-mito.

## Muisca kaj Eldorado 
La Guatavita-lago estis la plej estimita el la kvin sanktaj lagoj de Muisca-popolo, kiujn lagojn loĝis serpentaj dioj. Muisca estis indiana popolo en la hodiaŭa Kolumbio. Laŭ malnova indiana legendo, la kraterforma lago estiĝis per impakto de ĉielfalanta ŝtono (meteoro).

Oni trovis en la Guatavita-lago oraĵojn el la 7-a jc. kaj oni supozis, ke la lago abundas je oro. Tial oni provis plurfoje sekigi la lagon (1545, 1580, ĉ. 1820) sensukcese.

La unua sukcesa sekigo de la lago okazis en 1898 per tunelo. La lagogrundon tiam kovris metrodika ŝlimtavolo, kiu ne estis surpaŝebla. Sekvatage oni provis forigi la ŝlimon per ŝovelilo, sed la suno durigis la ŝlimon. Iom poste, la ŝlimo fermis la tunelon kaj la lago denove pleniĝis per akvo. Hartley Knowles malkovris kelkajn objektojn en valoro de 500 pundoj.

La kolumbia registaro deklaris la lagon nacia heredaĵo en 1965 kaj tiel ĉesis la provoj sekigi la lagon.

## Vidu ankaŭ 
* Eldorado
* Orfloso de Eldorado
* Montara lago

Kategorio:Lagoj en Kolombio
Câmpia (Socol)

**Câmpia** [kımpia] (, , ) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Oraviţa. En 1910 ĝi havis 1 572 loĝantojn [serboj, rumanoj), en 1992 690 (serboj, rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1806. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administracie ĝi apartenas al la komunumo Socol.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Gura Văii (Recea)

**Gura Văii** [gura vǝji] (hungare: **Netot**, germane: **Gross-Schwarzdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Făgăraș. En 1910 ĝi havis 744 loĝantojn (rumanoj), en 1992 451 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1556. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Recea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Langenfeld

**Langenfeld** havas diversajn signifojn:

* **Langenfeld (Eifel)** estas komunumo en distrikto Mayen-Koblenz en Rejnlando-Palatinato en Germanio.
* **Langenfeld (Meza Frankonio)** estas komunumo en distrikto Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim en Bavario en Germanio.
* **Langenfeld (Rejnlando)** estas komunumo en distrikto Mettmann en Nordrejn-Vestfalio en Germanio.
* **Câmpia (Socol)**, germana nomo de vilaĝo en Rumanio

**Langenfeld** estas la familia nomo de:
* André Langenfeld (* 1970), germana disjokeo, radiomoderatoro kaj ĵurnalisto
* Christine Langenfeld (* 1962), german jursciencistino
* Friedrich Spee von Langenfeld (1591–1635), germana teologo
* Joseph Langenfeld (1887–1972), germana politikisto (KPD)

**Vidu ankaŭ**
* Langenfelde
* Längenfeld
David Gamkrelidze

**David Gamkrelidze** (kartvele დავით გამყრელიძე; naskiĝis la 2-an de aprilo 1964 en Tbiliso) estas kartvela komercisto kaj politikisto, gvidanto de opozicia politika partio "Novaj dekstruloj", parlamentano ekde 1999. Interalie, li nomis situacion en Kartvelio de aŭgusto-septembro 2006 "evidenta daŭro de politikaj persekutoj".

Li ankaŭ kritikis bojkotadon de alternativa televidkanalo "Imedi" flanke de la registaro. "*La potenco, kontraste al la opozicio, devas respondi al ajna reprezentanto de la socio, amaskomunikiloj; sendepende de tio, ŝatas ĝi tion aŭ ne, klarigi sian agadon*", - komentis li nedeziron de kartvelaj altranguloj elpaŝi en "Imedi".

Kunposedanto de la asekurkompanio Aldagi, Gamkrelidze estas konsiderata unu el la dek plej sukcesaj komercistoj de sia lando.

Kategorio:Kartvelaj politikistoj
Plopiș (Șișești)

**Plopiş (Şişeşti)** [plopiŝ] (hungare: **Nyárfás**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 312 loĝantojn (rumanoj), en 1992 512. Ĝia unua mencio estas en 1583. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Şişeşti.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
David Kezeraŝvili

**David Kezeraŝvili** (naskiĝis la  en Tbiliso) estas kartvela politikisto, ministro de defendo ekde novembro 2006. En tiu posteno li ŝanĝis Iraklion Okruaŝvili, famiĝintan per siaj akraj militemaj komentoj.

Laŭ komento de kartvela ĵurnalo „Rezonansi", Kezeraŝvili ne povos longe okupi la novan postenon. Laŭ la ĵurnalo, lin povas baldaŭ anstataŭi la nuna reprezentanto de Kartvelio ĉe UN Irakli Alasania. La prognozo tamen ne estis vera: Kezeraŝvili restas ministro de defendo somere de la jaro 2008, kiam okazas la milita provo rehavigi Sud-Osetion al la kartvela ŝtato.

En Sud-Osetio oni sen entuziasmo akceptis ŝanĝon de kartvela ministro de defendo. Ministro de internaj aferoj de la neagnoskita montara ŝtateto Miĥail Mindzajev komentis pri la enpostenigo de Kezeraŝvili: „Venis pli saĝa persono, kiu ne dirados stultaĵojn. Tamen la celoj restos la samaj, politiko de Kartvelio rilate Sud-Osetion ne ŝanĝiĝos". Mindzajev aludis al la iama promeso de la antaŭa ministro, Okruaŝvili, renkonti la novan jaron 2007 en Cĥinvalo, kion multaj traktis kiel minacon solvi la problemon milite.

## Persone 
Kezeraŝvili estas edziĝinta kaj havas infanon. Krom la kartvela, li parolas la lingvojn anglan, hebrean, italan kaj rusan. Laŭ etna deveno, li estas kartvela judo kaj en infaneco vivis dum pli ol jaro (ekde 1992) en Israelo, sed poste revenis en Kartvelion. Laŭ informo de „Argumenti nedeli" li daŭre havas israelan civitanecon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* David Kezeraŝvili en Lentapedio ĉe Lenta.ru 

Kategorio:Kartvelaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri defendo
Kategorio:Naskiĝintoj en Kartvelio
Trajana Kolono

eta|250ra
eta|250ra|Trajana kolono.

La **Trajana Kolono** estas antikva monumento starigita dum la regno de la Imperiestro Trajano en 113, nun daŭre staranta sur la Trajana Forumo proksime de la monteto Quirinal en Romo.

## Dediĉo 
eta|maldekstra|250ra|La bareliefo
Legeblas jena gravurita latinlingva skribaĵo sur la kolonomalsupro :

:**SENATVS·POPVLVSQVE·ROMANVS
:**IMP·CAESARI·DIVI·NERVAE·F·NERVAE
:**TRAIANO·AVG·GERM·DACICOPONTIF
:**MAXIMO·TRIB·POT·XVII·IMP·VI·COS·VI·P·P·
:**ADDECLARANDVM·QVANTAE·ALTITVDINIS
:**MONS·ET·LOCVS·TANT **[...]** IBVS·SIT·EGESTVS'*

eta|200ra|Detalo de la bareliefo

## Vidu ankaŭ 
* Dakiaj Militoj
* SPQR

## Eksteraj ligiloj 
* Plena ikonografio de la bareliefoj de la kolono  *(anglalingve)''

Kategorio:Romia Imperio
Miĥail Mindzajev

**Miĥail MINDZAJEV** (kartvele მიხეილ მინძაევის) estas sud-osetia politikisto, ministro pri internaj aferoj de la memdeklarita ŝtato Sud-Osetio.

Mindzajev estas interalie fama pro siaj komentoj rilate la agojn de kartvela registaro. Ekzemple, somere de 2006, karakterizante al ĵurnalisto de novaĵagentejo "Regnum" la situacion en Sud-Osetio kiel ĝenerale trankvila, li aldonis: "*Ĉio estus bona ĉe ni, se ne la sudaj najbaroj*". Komentante novembre de 2006 al la sama novaĵagentejo deposteniĝon de Irakli Okruaŝvili li gratulis la eksan kartvelan ministron de defendo, ke tiu povos nun renkonti la Novan Jaron hejme, en Tbiliso (aludante la iaman promeson de la ministro renkonti la jaron 2007 en Cĥinvalo).

## Referencoj 
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj
Kategorio:Sud-Osetio
Provincoj de Finnlando

Finnlando estas dividita al 19 modernaj provincoj aŭ regionoj (finne singulare '**, plurale **', , plurale '**). La provincoj estas regataj desube: la provincajn deputitarojn elektas aŭ la deputitoj de ĝiaj komunumoj aŭ, por la provincoj Alando kaj Kainuu, rekte la loĝantaro. Ĝis la fino de 2009 la lando havis ankaŭ 6 guberniojn (finne **', svede '**), kiuj estis distriktoj de ŝtata administrado, sed tiuj estis malfonditaj. La provinco Alando havas ampleksan aŭtonomion.

Esperanto-finnaj kaj Esperanto-svedaj vortaroj tradukas la koncepton **' respektive '** al Esperanto per la vorto "provinco", kaj la historian koncepton **' respektive '** al Esperanto per la vorto "gubernio", nelaste pro la longa rusa regado en Finnlando, kiam la koncepto de **' en la rusa lingvo nomatis plurale  (gubernij) = gubernioj kaj la koncepto de '** ruse nomatis plurale  (provincij) = provincoj. Aliaj eŭropaj lingvoj nun tradukas **' respektive '** per ekvivalento de la vorto "regiono" (ekz. angle , france , hispane , itale  ktp.), kaj tradukas la historiajn unuojn **' respektive ''* per ekvivalento de la vorto "provinco". Tio kontrastas al la esperanta lingvouzo kaj povas kaŭzi konfuzon. Sed tiom longe kiom ne ŝanĝatas la Esperanto-finnaj kaj Esperanto-svedaj vortaroj, por la esperanta lingvouzo la propraj vortaroj pli gravas ol la lingvouzo en aliaj lingvoj.

## La nunaj provincoj 
eta|300ra|La provincoj de Finnlando

Laponio

 Norda Ostrobotnio
 Kainuu

 Norda Karelio
 Norda Savonio
 Suda Savonio

 Suda Ostrobotnio
 Ostrobotnio
 Pirkanmaa
 Satakunta
 Meza Ostrobotnio
 Meza Finnlando
 Origina Finnlando (finne *Varsinais-Suomi*; svede *Egentliga Finland*)

 Suda Karelio
Päijänne-Tavastio
Origina Tavastio
Uusimaa, traduko "Novlando", svede *Nyland''; ĝis la fino de 2010 Orienta Uusimaa estis aparta provinco
Kymenlaakso

Alando

Ekde 1997 ĝis la fino de 2009 tiuj provincoj situis en la tiamaj ses gubernioj jene:

**Laponia gubernio**: 1 Laponio

**Gubernio Oulu**: 2 Norda Ostrobotnio, 3 Kainuu

**Gubernio Orienta Finnlando**: 4 Norda Karelio, 5 Norda Savonio, 6 Suda Savonio

**Gubernio Okcidenta Finnlando**: 7 Suda Ostrobotnio, 8 Ostrobotnio, 9 Pirkanmaa, 10 Satakunta, 11 Meza Ostrobotnio, 12 Meza Finnlando, 13 Varsinais-Suomi

**Gubernio Suda Finnlando**: 14 Suda Karelio, 15 Päijänne-Tavastio, 16 Suda Tavastio, 17 Uusimaa, (ĝis 2010) Orienta Uusimaa, 18 Kymenlaakso

**Alando** (kun aparta statuso): 19 Alando

## Loĝantaro kaj ĉefurboj 
## Referencoj kaj notoj
Pirkanmaa

**Pirkanmaa** - jen finne, , "lando de Pirka" - estas provinco de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĉefurbo de Pirkanmaa estas Tampere.

Antaŭ reformo de gubernioj en 1997 Pirkanmaa formis nordan parton de gubernio Tavastio. Parto el nuna Pirkanmaa apartenis ankaŭ al gubernio de Turku kaj Pori.

## Komunumoj 
### Iamaj komunumoj 
* Äetsä
* Aitolahti
* Karkku
* Keikyä
* Kiikka
* Kuhmalahti
* Kuorevesi
* Kuru
* Kylmäkoski
* Längelmäki
* Luopioinen
* Mänttä
* Messukylä
* Mouhijärvi
* Pohjaslahti
* Suodenniemi
* Sääksmäki
* Teisko
* Toijala
* Vammala
* Viiala
* Viljakkala
* Vilppula

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Provincoj de Finnlando
Kategorio:Okcidenta Finnlando
Basil Poledouris

**Basilis „Basil“ Konstantine Poledouris** (21-a de aŭgusto 1945 — 8-a de novembro 2006) estis usona komponisto de kina muziko. Li verkis famajn komponaĵojn kiel *Konano la Barbaro*, *Starship Troopers* kaj *RoboCop*; multaj verkoj el lia komponaro rigardiĝas kiel klasikaĵoj de la tutmonda kinomuziko.

Li mortis la 8-an de novembro 2006 pro kancero.

Kategorio:Usonaj komponistoj
Sânnicolaul German

**Sânnicolaul German** [sınnikolau ĝerman] , ) estas vilaĝo nordokcidente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 740 germanajn loĝanton. Németszentmiklós estis fondita de germanaj koloniistoj ĉirkaŭ 1720. Oni aligis ĝin al Sânnicolau Mare.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj pri Sankta Nikolao en Hungara reĝlando 
== Komunumoj pri *német* (=germano) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnobrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Distrikto Levice

**Distrikto Levice** estas orienta distrikto en Regiono Nitra. Ĉefa urbo de la distrikto estas Levice. La distrikto najbaras kun distrikto Nitra (okcidente); distrikto Nové Zámky (okcidente kaj sude); kun Hungario (sude); kun distrikto Veľký Krtíš, distrikto Krupina kaj distrikto Banská Štiavnica (oriente), distrikto Žarnovica kaj distrikto Zlaté Moravce (norde).
[250px|eta|maldekstra|Akvorezervujo je la rivero [Hron ĉe urbo Tlmače. Malantaŭe: Tubo de fabriko en Tlmače kaj Montaro de Štiavnica. Rigardo de okcidento orienten.]]
[250px|eta|maldekstra|[Atomcentralo en Mochovce]]

Levice
Levice
Kaŝmemoro

**Kaŝmemoro** estas relative negranda rapidega memoro (plurfoje pli rapida ol la ĉefmemoro) uzata kiel bufro inter la ĉefmemoro kaj procesoro. En la kaŝmemoron trafas la statistike plej ofte (kaj «dense») uzataj datumoj kaj provizoraj rezultoj de la operacioj.

## Noto 
La angla termino *cache* () laŭvorte signifas «kaŝejo», «ekspedicia tenejo». La metaforo per si mem ne estas tre elvokiva (kvankam la kaŝmemoro ja estas io kaŝita disde la uzanto), sed espereble helpos la proksimeco de la sonformo.

## Fontindiko 
* Kaŝmemoro en Komputada Leksikono

Kategorio:Memoradministrado
LINGVO-Studio

**LINGVO-Studio** estas fama kaj sukcesa eldonejo en Budapeŝto, eldoninta la "plej oftan E-gazeton" Eventoj (inter 1992-2002), Esperantan vortaron (paperan kaj interretan), lernolibrojn, sonkasedojn (Ĵomart kaj Nataŝa: Debuto en eksterlando, Dinnyés: Al venko!, Händel: Mesio, ktp), KD-jn, funkciiganta plurajn internaciajn retajn servojn por Esperantistoj, kiel ekz. la "Plena Kalendaro de Esperantaj Aranĝoj", aŭ la retpoŝta novaĵservo Ret-Info - kun filtritaj novaĵoj.

Lingvo-Studio estas fondita en 1984. Ĝia gvidanto estas László Szilvási.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* https://www.eventoj.hu

Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Hänigsen

** Hänigsen ** estas vilaĝo de Germanio kiu troviĝas ĉe Hanovro, kaj apartenas al la komunumo Uetze. Ĝi havas ĉirkaŭ ses mil loĝantoj.

Hänigsen estis unuafoje menciita en 1226 en formo de "Henighusen".

La vilaĝo estas konata kiel la plej malnova naftejo de norda Germanio kaj la plej profunda kali-salminejo (1525 m).

## Eksteraj ligiloj 
* Bonvenon al Hänigsen 

Kategorio:Komunumoj de Germanio
Wietze (apartigilo)

**Wietze** [vice] estas nomo de:
* Wietze (Aller), alfluanto de Aller en malsupra Saksio 
* Wietze (Örtze), alfluanto de Örtze en malsupra Saksio  
* Wietze (komunumo), komunumo en distrikto Celle en malsupra Saksio