Filippo Juvarra

**Filippo JUVARRA** (naskiĝis en la sicilia urbo Mesino la 7-an de marto 1678, mortis en Madrido la 31-an de januaro 1736) estis itala arkitekto de la skolo baroka.

## Vivo 
Li devenis de familio de juvelistoj kaj gravuristoj, kiuj instruis al li sian metion. Li studis en la seminario de Mesino kaj fariĝis katolika pastro kiam li estis 25-jara. Li transloĝiĝis en 1703 al Romo, kie li studis arkitekturon kun Karlo kaj Francisko *Fontana*.

Dum la unua parto de sia vivo li planis kaj desegnis por ceremonioj kaj celebradoj, aparte teatraj. Li fariĝis fama pro siaj scenejaj desegnaĵoj kaj mekanismoj en la teatroj Sankta Bartolomeo de Napolo (1706) kaj *Capricina* de Romo (1713), ankaŭ en la privataj teatroj de la kardinalo *Ottoboni* (*Palazzo della Cancelleria*) kaj de la reĝino de Pollando (*Palazzo Zuccari*).

En 1706 li gajnis la konkurson por la nova sakristio de la Baziliko de Sankta Petro de Romo, kiun organizis la Papo Klemento la 11-a (1649-1721), kaj fariĝis membro de la prestiĝa "Akademio de Sankta Luko". En 1708 li kreis sian unuan verkon neteatran kaj sian unusolan en Romo: la kapelo *Antimori* de la preĝejo Sankta Ĵeromo de la Karitato.

La plej aktiva verko-periodo arkitektura de *Juvarra* komenciĝis en 1714, kiam la reĝo de Sicilio Viktoro-Amadeo la 2-a nomumis lin kiel la unuan arkitekton de la kortego savoja. Lia famo disvastiĝis tra tuta Eŭropo pro liaj verkoj en Torino kaj oni petis lin en Lisbono, Londono, Parizo kaj Madrido.

En 1735 invitis lin al Madrido la burbona reĝo de Hispanio Filipo la 5-a, por kiu li planis la "reĝan palacon" de Madrido, la palacon *Granja de San Ildefonso* kaj la reĝan palacon de *Aranjuez*. Ilin konstruis *G.B. Sacchetti* post la morto de *Juvarra* de Madrido dum 1736.

## Arkitekturaj Verkoj 
eta|dekstra|Baziliko de *Superga* en Torino (Italio)
eta|dekstra|Palaco *Madama* en Torino (Italio)
eta|dekstra|Palaco *Stupigni* en Torino (Italio)
* 1705 Konkurso de la Papo Klemento la 11-a ĉe la Akademio de Sankta Luko de Romo.
* 1706-1728 Publika palaco en *Lucca*.
* 1708-1710 Kapelo *Antimori* de la preĝejo Sankta Ĵeromo de la Karitato en Romo.
* 1709-1711 Teatro *Ottoboni* en la palaco de la papa kanceliaro de Vatikano en Romo (detruita en 1714).
* 1714-1730 Kastelo de *Real Venaria* en Torino.
* 1715-1718 Frontmuro de la preĝejo Sankta Kristino en Torino.
* 1715-1730 Preĝejo de Sankta Filipo Nigra en Torino.
* 1715-1732 Sakristio de la Baziliko Sankta Petro en Romo (planoj).
* 1715 Baziliko de *Superga* en Torino.
* 1716-1728 Kazerno en Torino.
* 1716 Palaco *Martini di Cigala* en Torino.
* 1716 Palaco *Birago di Borgaro* en Torino.
* 1718 Palaco *Madama* en Torino.
* 1718 Kastelo de *Rivoli* en Torino (nur parte realigita).
* 1719 Reĝa palaco kaj patriarka preĝejo en Lisbono (nerealigita)
* 1720-1722 *Scala della Forbici* ("ŝtuparo de la tondiloj" pro sia dekoracio), kvarobla ŝtuparo en la reĝa palaco de Torino.
* 1729-1732 *Contrada di Porta Palazzo*, publika placo de la Porda Palaco en Torino.
* 1729-1731 Reĝa ĉasdomego *Stupinigi* en Torino.
* 1730 Palaco *Roero di Guarene* en Torino.
* 1731 Kupolo de *Como*.
* 1731 Palaco *Archivi di Corte* de la Arkivejoj de la Ŝtato de Torino.
* 1732 Preĝejo de *Madonna del Carmine* en Torino.
* 1733 Kupolo de la preĝejo Sankta Andreo en Mantovo.
* 1735 Reĝa palaco en Madrido (planoj).
* 1735 Palaco de *Granja Ildefonso* en hispana urbo Segovio.

## Bibliografio 
* BOSCARINO S., Juvarra architect, Rome, Workshop, 1973
* COMOLI MANDRACCI V. - GRISERI To. (edited by), Filippo Juvarra architect of the understood one them from Turin to Madrid, 1714-1736, Milan, Fabbri, 1995
* GRISERI To. 'ROMANO G. (edited by), Juvarra to Turin. New plans for the city, Turin, Savings and loan company of Turin, 1989 (novaj planoj de Juvara por la urbo de Torino)
* GRITTELLA J., ''Filippo Juvarra, l'architettura*, Modena 1992 (la Arkitekto *Filippo Juvarra*)
* LENZO F., *Filippo Juvarra a Messina: la chiesa di San Gregorio* in Annali di Architettura n° 15, Vicenza 2003 http://www.cisapalladio.org/annali/pdf/a15_12_lenzo.pdf (La preĝejo de Sankta Gregorio en Mesino / artikolo en dosierformo PDF)
* MASINI L., the life and the art of Filippo Juvarra, “Actions SPABA”, vol. IX, fasc. II, 1920 (vivo kaj arto de *Filippo Juvarra*)
* MILLON H.A., Filippo Juvarra. Drawings from the Roman Period 1704-1714, Rome, Editions of the Elephant, 1984 (desegnaĵoj el la roma periodo 1704-1714)
* POMMIER R., *Architettura del Settecento in Piemonte: le strutture aperte di Juvarra, Alfieri e Vittone*, Torino 2003 (Arkitekturo en Piemonto dum la 18-a jarcento)
* ORSINI Laura, *Il progetto di Filippo Juvarra per la chiesa reale di Venaria. Proposte per una storia* in Annali di Architettura n° 17, Vicenza 2005 http://www.cisapalladio.org/annali/pdf/a17_11_orsini.pdf (Projekto de *Filippo Juvarra* por la reĝa domo de *Venaria* / artikolo en dosierformo PDF)
* STRICT D. (edited by), Filippo Juvarra, Bologna, Zanichelli Editions, 1996
* WITZTHUM V., Gaspar van Wittel and Filippo Juvarra, “illustrated Art”, May 1972 (ilustrita arto)

## Eksteraj ligiloj 
* Kelkaj Arkitektaĵoj de *Juvarra* 
* Arkitektaĵoj kaj desegnaĵoj de *Juvarra*
* *Raccolta di varie targhe fatte da professori primarii di Roma* Kolekto de diversaj verkoj de *Juvarra*.
* Retpaĝo de la Baziliko de Superga (itale)
* Retpaĝo de la Palaco de *Piaceri* en la urbo *Venaria Reale* (itale kaj angle) 
* Teatraĵoj de *Juvarra* (itale) 
* Vivo kaj verko de *Juvarra* 

Dosiero:Basilica di Superga (Turin).jpg|Kupolo de la Baziliko de *Superga'' en Torino
Dosiero:Cupola della Chiesa Sant'Andrea2.JPG|Kupolo de la preĝejo de Sankta Andreo en Mantovo
Dosiero:Stupinigi centrale hal boven.jpg|Centra salono de la palaco de *Stupigni* en Torino
Dosiero:Castellorivoli1.jpg|Kastelo de *Rivoli* en Torino
Dosiero:Mafra May 2013-2.jpg|Palaco de Mafra en Lisbono
Dosiero:La Granja Palacio.jpg|Palaco *Granja* en Segovio
Dosiero:Palacio La Granja2 22-7-03.JPG|Korto de la palaco *Granja* en Segovio

Kategorio:Italaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de baroko
*Juvarra Filippo