open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Imre Eck

**Imre Eck** [ek], hungare **Eck Imre,** Esperante **Emeriko Eck** estis hungara koreografo kaj baletisto.

Imre Eck naskiĝis la  1930 en Budapeŝto. Li mortis la  1999 en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Eck lernis baleton de Ferenc Nádasi, poste en 1949 li aliĝis al trupo de dancistoj de Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1960 li aliĝis al la novfondita trupo de Pécs. Li edziĝis, baldauue havanta filinon. Baldaŭe li estris la baletistojn, sed la plej grava estis liaj koreografaĵoj, kiuj estis prezentitaj eĉ en Boston, Beogrado, Helsinko. Li ricevis premion Kossuth en 1978, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj koreografiaĵoj (elekto) 
* Csongor és Tünde (1959)
* Az iszonyat balladája (1961)
* A parancs (1962)
* Etűdök kékben (1964)
* A csodálatos mandarin (1965, 1987)
* Magyar babák (1971)
* Requiem (1976)
* Peer Gynt (1977)
* Salome (1980)
* Szerelem (1986)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Hungaraj baletistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
CHU Bong-Foo

**CHU Bong-Foo** (ĉine: 朱邦復) estas la eltrovisto de ĉina eniga metodo Cangjie. Loĝanto de Tajvano, Chu estis loĝanta en Brazilo kiam alvenis al li ideo krei enigan metodon por maŝinskribi la ĉinan sur komputiloj. Li rimarkis ke oni povas tajpi milojn da ĉinaj signoj surbaze de sur nur 24 bazaj radikoj. Li daŭrigis labori kaj en 1978 prezentis la metodon al la mondo. Li eĉ forĵuris tute da siaj rajtoj sur la metodo, por ke oni povas libere uzi ĝin.

## Informfontoj 
Kategorio:Inventistoj
Kategorio:Ĉinaj inventistoj
Zsolt Durkó

**Zsolt DURKÓ** [ĵolt], hungare **Durkó Zsolt** estis hungara komponisto, instruisto kaj profesoro.

Zsolt Durkó naskiĝis la 10-an de aprilo 1934 en Szeged, li mortis la 2-an de aprilo 1997 en Budapeŝto.
## Biografio 
Zsolt Durkó lernis muzikon en Szeged, poste en Budapeŝto, fine li frekventis Muzikartan Altlernejon Ferenc Liszt, kie li lernis komponadon de Ferenc Farkas. Poste li plulernis en Romo en *Accademia di Santa Ceciliá*, kie lia verko ricevis premion. Baldaŭe liaj verkoj ricevis premiojn en Montrealo, Budapeŝto, Novjorko. Inter 1972-1977 li instruis en la Muzikarta Altlernejo, ekde 1982 li havis postenon en Hungara Radio. Liaj verkoj estis aŭdeblaj tutmonde, ekzemple en BBC. Li ricevis premion Kossuth en 1978, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Liaj komponaĵoj (elekto) 
* oratorioj
* muzika dramo *Mózes*
* muzikaĵo por filmo
* diversaj komponaĵoj por violonoj, pianoj, flutoj, gitaroj, orgenoj, korusoj, ktp.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dezső Ránki

**Dezső RÁNKI** [deĵO], hungare **Ránki Dezső** estas hungara pianisto.

Dezső Ránki naskiĝis en Budapeŝto la 8-an de septembro 1951.

## Kariero 
Dezső Ránki frekventis muzikakademion, kie li lernis de Pál Kadosa. En 1969 en konkurso de Zwickau li atingis la unuan lokon. Lia kariero similas al Zoltán Kocsis, kun kiu li ofte koncertadis kune. Baldaŭe li ofte faris koncertojn, ekzemple en Japanio, Ameriko, Eŭropo. Li pianludis kun orkestroj de Berlino, Londono, Amsterdamo, Parizo, Tokio. Krom la koncertoj li instruas en la muzikakademio. Lia dirigento estis ankaŭ Georg Solti. Foje kun lia edzino ili pianludas kune. Li ricevis premiojn Kossuth en 1978 kaj 2008, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Elektitaj disĉiploj 
* Gábor Csalog
* István Kassai

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Dilmun

eta|300px|
**Dilmun** (sumere **kur.dilmun.na**; akkade **Tilmun**; greke Týlos) estas sumera nomo por paradiza lando, verŝajne Insulo Barejno. Dum la bronza epoko, la Insulo Barejno graviĝis al grava komercejo pro ĝia situo apud la markomerca vojo, inter Mezopotamio kaj la Indus-valo. Krom la strategia situo, gravis ankaŭ la ekzisto de dolĉa akvo en formo, hodiaŭ jam ne ekzistanta artezaj fontoj kaj tio bazis la bonstaton kaj gravecon de Dilmun.

## Historio 
Sargon de Akkad sciigis, ke ŝipoj el Dilmun alvenis ilian havenon. Ankaŭ la Imperio Elam, kiu kontrolis la komercadon de stano, prizorgis striktan kontakton al Dilmun. En la 14-a jc. a.K., la kassitoj kontrolis sudan Mezopotamion kaj lokigis ŝtatreprezentiston tie.

El du tekstoj de Nippur evidentiĝas, ke iu Ili-ippašra de la kassita ŝtatreprezentisto estis en Dilmun. Li sendis la leterojn al Illilija aŭ Enlil-kidinni, ŝtatreprezentisto de Nippur sub rego de Burna-buriaš la 2-a kaj Kurigalzu la 2-a. Tria letero postrestis en malbona stato. Sigelo en la Brita Muzeo apartenis al Uballissu-Marduk, pranepo de Usiananuri *šakkanakku* de Dilmun kaj pruvas same la kassitan regadon super la insulo, sed la datado ne estas ekzakte difinebla.

Agum, filo de Kaštiliaš, do Agum la 3-a inspektis – laŭ Kroniko de la fruaj reĝoj – sian armeon kaj marŝis kontraŭ la „Marlando“. Por tio oni komprenis kutime sudan Mezopotamion, sed runskriba tabulo el Qal'at al-Bahrain estas datita je la 4-a *palu* de kassita reginto Agum. Plimulto de sciencistoj supozas, ke temas pri Agum la 3-a. Ĝi povas do pruvi konkeron de Barejno.

En la 8-a jarcento a.K., Dilmun estas nomata vazalo de la Asira imperio, en la 6-a jarcento a.K., ĝi estis parto de la Novbabilona Imperio. En 800 a. K., Obiri regis - laŭ asiriaj kojnoskriboj – en sia grandega palaco.

## Liste de regantoj kaj ŝtatreprezentistoj 
(listigitaj estas nur la kun nomo menciitaj personoj)

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Barejno
* Qal'at al-Bahrain

## Literaturo 
* Geoffrey Bibby: *Dilmun. Die Entdeckung der ältesten Hochkultur*. Rowohlt, Reinbek 1973, ISBN 3-498-00440-9
* Daniel T. Potts: *Dilmun. New Studies in the Archaeology and Early History of Bahrain.* Dietrich Reimer, Berlin 1983, ISBN 3496007443

Kategorio:Historio de Barejno
Kategorio:4-a jarmilo a.K.
Kategorio:Barejno
Kategorio:Sumero
Lunkaransar

**Lunkaransar**  estas urbo en distrikto Bikaner de Barata federacia ŝtato de Raĝastano. Ĝi havis 20.472 loĝantojn laŭ censo de 2001.

Salo estas nomata "Lun" en la loka lingvo. Tie ekzistis iam sala lago, kiu estas seka nun. Lunkaransar situas ĉe la nacia aŭtovojo 15 de Bikaner-Sri Ganganagar.

Kategorio:Urboj de Raĝastano
Gagnoa

'''''' estas grandurbo kaj ĉefdiocezo en Ebur-Bordo, en la samnoma departemento.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 153.935 en 2012
* Supermara alteco: 200-230 m
* Horzono: UTC

## Geografio 
 situas sur montetaro en la suda sekcio de la lando. Daloa troviĝas 39, Jamusukro 110, Abiĝano 282 km.

## Historio 
En  en 2005 soldatoj alvenis el Bangladeŝo por certigi la prezidantelekton. En la urbo precipe beteoj vivas.

## Ekonomio 
eta|maldekstre|270px|Farmaciejo en
 situas en agrikultura regiono, kie oni kultivas maniokojn, kakaojn, maizojn, rizojn, kafojn.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 23 kaj 26&nbsp;°C. Jare pluvas po 1391 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, la pluvo kulminas en junio kaj malkulminas en januaro.

## Trafiko 
 havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Divo kaj Daloa, krome estas malpli gravaj regionaj vojoj.

## Vidindaĵoj 
* Katedralo de Sankta Anna

## Famuloj 
* en la urbo naskiĝis Laurent Gbagbo

## Fontoj 
* Angla kaj franca Vikipedioj
* https://archive.is/20121216142731/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-50
* mapo
* vetero
* distancoj 

Kategorio:Urboj de Ebur-Bordo
Korhogo

'''''' estas grandurbo kaj ĉefdiocezo (ekde 1994) en Ebur-Bordo, en la samnoma departemento.

eta|dekstre|250px|Mapo pri ĉirkaŭaĵo de

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 225.547 en 2012
* Supermara alteco: 318–400 m
* Horzono: UTC

## Geografio 
 situas en montaro laŭ la maro en la norda sekcio de la lando. Abiĝano situas 350 km.

## Historio 
 situis sur grava antaŭkolonia komercovojo al Atlantiko. Ĝi laŭdire estis fondita en la 14-a jarcento. En 2002 puĉo fare de malkontentaj iamaj soldatoj okazis.

## Ekonomio 
eta|250px|maldekstre|Urbodomo de
En ĉirkaŭaĵo de  oni kultivas kotonon, rizon, milion, arakidon, maizon aŭ bredadas ŝafojn kaj kaprojn.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo estas ĉ. 26&nbsp;°C. La plej varmaj monatoj estas inter februaro-aprilo. Jare pluvas po 1243&nbsp;mm.

## Trafiko 
 havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Odienne kaj al oriento. Malpli gavaj vojoj estas suden kaj norden.

## Vidindaĵoj 
eta|260px|dekstre|Moskeo en
* moskeo
* muzeo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://archive.is/20121216142731/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-50
* mapo
eta|250px|maldekstre|Vojo al la moskeo en

Kategorio:Urboj de Ebur-Bordo
Teemu Sippo

**Teemu SIPPO** (naskiĝis la  en Lahti) estas finnlanda katolika episkopo.

Li estas finna dehonana pastro, kaj romkatolika episkopo de Helsinko ekde la . Li ankaŭ estas la unua finna romkatolika episkopo depost la estiĝo de la katolika diocezo de Helsinko en 1955.

## Biografio 
Monsinjoro Sippo naskiĝis la , en Lahti en luterana familio. En 1966, li konvertiĝis al Katolikismo kaj la , li eldiris sian solenan ĵuron ĉe dehonanaj pastroj (Ordeno de la koro de Jesuo, katolika ordeno fondita en 1878 de franca pastro Léon Gustave Dehon). Li estis ordinita pastro la .

Nomumita episkopo de Helsinko fare de papo Benedikto la 16-a la , li ricevis konsekradon la  el la manoj de kardinalo Karl Lehmann (episkopo de Majenco), asistita de kun-konsekrantaj episkopoj Józef Wróbel (vic-episkopo de Lublino) kaj Czeslaw Kozon (episkopo de Kopenhago).

## Episkopa moto 
*« Christus fons vitæ » (« Kristo fonto de vivo »)*

## Notu ankaŭ 
Oni ne konfuzu la romkatolikan "diocezon de Helsinko" kun la luterana "diocezo de Helsinko" de la Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio de MS-ro Sippo en Catholic-Hierarchy
*  Retejo de la Katolika Diocezo de Helsinko

Kategorio:Romkatolikaj episkopoj
Kategorio:Finnaj episkopoj
Kategorio:Konvertitoj de luteranismo al romkatolikismo
Petr Tomašovský

**Petr Tomašovský** (naskiĝis la 9-an de aprilo 1964 en Ostrava) estas ĉeĥa esperantisto. Li esperantistiĝis en la jaro 1983. En la jaro 1986 li sukcese faris laŭ postuloj de ĈEA ekzamenon por instrui Esperanton. Liaj tradukitaj libroj aperis en la sveda eLibrejo kaj en Belgio aperis lia propra libro en Esperanto sur kompakta disko.

Post kaj pro plurfoja ofendiĝo dum vikipedia laboro, li deklaris kabei en 2008.

maldekstra|150px|eta|Bitlibro Justa Chess
eta|150px|maldekstra|Bitlibro Humoraĵoj

## Verkoj kaj tradukoj 
* **Humoraĵoj** (origina verko de Petr Tomašovský en Esperanto) – (la libro estas trovebla en eLibrejo )
* **Justa Chess** (aŭtoro: Vláďa Zíka) – (la libro estas trovebla en eLibrejo )
* *LA FORTIKIGADO DE OSTRAVA-REGIONO en la jaroj 1935 ĝis 1938* (aŭtoro: Josef Durčák)
* **Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava** (aŭtoro: Petr Tomašovský)
* *Muzeo de fortikaĵoj en Hlučín*
* *Memorskriboj de ekzekutisto Mydlář* (aŭtoro: Josef Svátek)
* *Kiel akiri geamikojn kaj influi homojn*, angle : :en:How to Win Friends and Influence People (aŭtoro: Dale Carnegie)

## Neciklopedio 
Ekde la jaro 2011 ekzistas pri Petr Tomašovský ankaŭ artikolo en Neciklopedio en Esperanto. 

## Vikidatumoj 
* Vikidatumoj pri Petr Tomašovský

## Vikivortaro 
La jenaj vortoj, kiujn uzis Petr Tomašovský en sia traduko de libro Justa Chess, estis uzitaj en Vikivortaro.

* Alpeli - [li] ordonis, ke ĉiuj, krom kvin, forrajdu al la gregoj kaj **alpelu** ilin ankoraŭ pli proksimen al la farmo. 
* Alrajdi - Finfine la nekonato **alrajdis** ĝis la loko, kie antaŭe ambaŭ devojiĝis. 
* Gastameco - La trian tagon ili nerapidante rajdis al la bordo, kie ili esperis trovi **gastamecon** en iu el la multnombraj hispanaj farmoj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Libro Justa Chess en Esperanto en Hispana Esperanto-Federacio 
* Libro Humoraĵoj en Esperanto en Hispana Esperanto-Federacio
* Detalo de noto pri libro Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava en Universitato Hradec Králové
* Libro Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava en Bibliografio de historio de Ĉeĥaj landoj, Historia instituto de Akademio de sciencoj de Ĉeĥa respubliko
* Libro Atlas objektů těžkého opevnění úseku Moravská Ostrava en katalogo de urba biblioteko en Náchod


Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de aprilo
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Ĉeĥaj vikimedianoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ostrava
Kategorio:Homoj el Hlučín
Miklós Perényi

**Miklós PERÉNYI** [miklOŝ perEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Perényi Miklós** estas hungara violonĉelisto, komponisto kaj altlerneja instruisto. Lia fratino estis violonisto Eszter Perényi.

Miklós Perényi naskiĝis la 5-an de januaro 1948 en Budapeŝto.

## Biografio 
Miklós Perényi devenis el muzikema familio. Li studis tre frue en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt kaj li komencis sian karieron en 1957. Baldaŭe li plulernis en Salzburg, Luzern kaj Romo. En 1963 li atingis la duan lokon en konkurso de vilonĉelistoj. Ekde 1974 li instruas en la Muzikarta Altlernejo. Krom la koncertadoj li ankaŭ komponadas. Li ricevis premiojn Kossuth en 1980 kaj 2007, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. En 2002 li ricevis premion *Chevalier de l’orde des Arts et des Lettres* en Francio.

Lia repertuaro estas de la baroko ĝis la nuntempo.

## Elektitaj disĉiploj 
* Róbert Nagy

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj violonĉelistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
5507 Niijima

'*5507 *Niijima'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kenzo Suzuki kaj Takeŝi Urata elde la "*Stacio Oi''", de la Nacia Observatorio de Japanio, proksime de Tojota.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Tsuneo Niijima (japane: 新島恒男, Niijima Tsuneo), malkovrinto de pluraj asteroidoj kaj kun-malkovrinto de la perioda kometo 112P/Urata-Niijima.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Kenzo Suzuki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
György Lehel

**György LEHEL** [djordj], hungare **Lehel György,** Esperante **Georgo Lehel** estis hungara dirigento.

György Lehel naskiĝis la  1926 en Budapeŝto - mortis la  1989 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Lehel lernis muzikon, sed pro la 2-a mondmilito li malriĉiĝis, tial li eklaboris en Hungara Radio, kie li jam dirigentadis en 1947. Pro la politiko li ne povis esti dirigento en Vieno, tamen li dirigentis en Pollando, poste li ricevis pasporton al Prago kaj Salzburg. Kelkfoje li dirigentis ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Baldaŭ li gastroladis en la tuta mondo, en Eŭropo ĉie, escepte Albanion. Lia konstanta partnero estis la orkestro de Hungara Radio. Ekde 1974 li iĝis konstanta gastodirigento de orkestro de Radio Basel. Li ricevis premion Kossuth en 1973, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Jaguarão

**Jaguarão** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 27.931 loĝantojn en 2010 . Ĝi estas la administra centro de samnoma mikroregiono kaj situas en la mezoregiono Sudoriento de Rio-Grando (portugale *Sudeste Rio-grandense*).

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
Afrika plataleo

eta|maldekstra|Kanalo Kazinga, Ugando

La **Afrika plataleo** (*Platalea alba*) estas longkrura vadbirdo de la familio de ibisoj kaj plataleoj nome *Treskiornitedoj*. Ne estas agnoskitaj subspecioj.

## Disvastiĝo kaj habitatoj 
eta|maldekstre|250px|Afrika plataleo
La specio estas disvastigata tra Afriko kaj Madagaskaro, inklude areojn de Bocvano, Kenjo, Mozambiko, Namibio, Sudafriko, kaj Zimbabvo.

Ili loĝas en marĉaj humidejoj kun iome da malferma neprofunda akvo kaj nestumas en kolonioj en arboj aŭ kanejoj. Ili kutime ne kunhavas koloniojn kun cikonioj aŭ ardeoj.

## Kutimaro 
La Afrika plataleo manĝas en neprofunda akvo, kaj kaptas diversajn tipojn de fiŝoj

## Aspekto 
eta|maldekstre|250px|Afrika plataleo
La Afrika plataleo estas preskaŭ nekonfuzebla tra plej el sia teritorio. La reprodukta plenkreskulo estas 85-95 cm longa kaj tre tutblanka escepte pro siaj ruĝaj kruroj kaj vizaĝo (brido kaj ĉirkaŭokule) kaj longa griza kulerforma beko kun ruĝaj bazo kaj bordoj. La irisoj estas flavecaj. Ĝi ne havas kreston, malkiel la Eŭrazia plataleo. Nematuruloj ne havas ruĝan vizaĝon kaj havas flavan bekon. Malkiel ardeoj, la plataleoj flugas havante kolojn rekte.

## Reproduktado 
[eta| *Platalea alba* - [MHNT]]
Tiu afrotropisa specio ekreproduktiĝas vintre, kio daŭras ĝis printempo. La platalea nesto, ĝenerale situanta en arbo super akvo, estas konstruita el bastonetoj kaj kaneroj (kareksoj) kaj kovrita per folioj. La ino demetas 3 al 5 ovojn, kutime dum la monatoj de aprilo aŭ majo. La ovoj estas kovataj de ambaŭ gepatroj dum ĝis 29 tagoj, kaj post eloviĝo la idoj estos zorgataj de ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 20 al 30 tagoj. La birdidoj pretas elnestiĝi tuj poste, kaj ekflugas post aliaj kvar semajnoj.

La Afrika plataleo estas specio al kiu aplikiĝas la interkonsento *Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds* (AEWA).

## Filmetoj kaj bildoj 
## Referencoj 
* 
* Roger Peterson, Guy Mountfort, P.A.D. Hollom, "Guía de campo de las aves de España y de Europa", Omega, Barcelona, 1983.
* Lars Svensson, *Guía de aves. España, Europa y región mediterránea*, Omega, Barcelona, 2010.

## Bibliografio 
* Grzimek, H. C. Bernhard, ed. (1972). Grzimeks Animal Life Encyclopedia of Birds. New York, New York: Van Nostrand Reinhold Company.
* Middleton, Alex L. A. kaj Dr. Christopher M. Perrins, eds. (1985). The Encyclopedia of Birds. New York, New York: Facts on File, Inc.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Parko Sumbuo

## Eksteraj ligiloj 
* African Spoonbill - Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds.

Kategorio:Plataleoj
Kategorio:Plataleedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Koeleria macrantha

***Koeleria macrantha*** estas specio de poacoj el la subfamilio pooideoj.

## Priskribo 
La spiketoj enhavas du ĝis kavar florojn kaj mezuras de 4,5 ĝis 5 mm.

## Vivo 
Ĝi estas hemikriptofita. Ĝi kreskas en sekaj sablaj herbejoj. Ĝi estas uzata kiel ornamplanto.

eta|maldekstra|*Koeleria macrantha*

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Poeoj
Itapetingo (mikroregiono)

La mikroregiono **Itapetingo** estas unu de la 18 mikroregionoj de la mezoregiono Suda centro de Bahio en la brazila subŝtato Bahio. Ĝi enhavas 9 municipojn.

## Municipoj
* Encruzilhada
* Itambé
* Itapetingo
* Itarantim
* Itororó
* Macarani
* Maiquinique
* Potiraguá
* Ribeirão do Largo

Kategorio:Geografio de Brazilo
Kategorio:Suda centro de Bahio
Rio Grande (Suda Rio-Grando)

**Rio Grande**, prononco: /ˈhiw ˈgɾɜ̃.d͡ʒɪ/ aŭ /ˈriw ˈgɾɜ̃.d͡ʒɪ/, en Esperanto: **Rio-Grando**, estas municipo, havenurbo kaj universitata urbo de la brazila ŝtato (aŭ federaciero) Suda Rio-Grando, kiu havis 197.228 loĝantojn en 2010 . Ĝi situas en la mezoregiono Sudoriento de Rio-Grando (portugale *Sudeste Rio-grandense*). La signifo de la nomo estas "granda rivero".

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
Freddie Jenkins

**Freddy JENKINS**, ankaŭ Freddie aŭ Posey Jenkins (naskiĝis la 10-an de oktobro 1906 en Novjorko; mortis la 12-an de julio  1978)  estis usona ĵaza trumpetisto de svingo.

## Vivo kaj verkado 
Jenkins muzikis komence en la *Jenkins Orphanage Band* [Orfejobando Jenkins] kaj poste ĉe Horace Henderson, antaŭ ol li en 1928 membriĝis en la Orkestro Duke Ellington. Dum ties surdiskigoj li plurfoje ludis solaĵojn, ekzemple ĉe *„Cotton Club Stomp“* kaj *„High Life“* en 1929, *„Old Man Blue“* en 1930 (el la filmo *Check and Double Check*) kaj *„Swing Low“* en 1932. En la jaro 1934 li forlasis la bandon de Ellington, direktis pretertempe propran bandon kune kun Hayes Alvis kaj en 1937 revenis por mallonga tempo al Ellington.Pro malsaniĝo li tamen devis rezigni la trumpetludon kaj verkis ekde tiam plurajn kantojn, laboris krom tio kiel gazetaragento, korespondisto kaj diskludisto. Post sia retiriĝo el la muzikado li vivis ankoraŭ kvardek jarojn.

En 1935 sondiskojn je propra nomo (*Freddy Jenkins and his Harlem Seven*), kiam li kun Albert Nicholas, Bernard Addison kaj aliaj muzikistoj registrigis ses titolojn por diskeldonejo Bluebird Records. Li komponis *„Stop A-Hoppin’ On Me“*, kiun popularigis Big Mama Thornton, samkiel kune kun *„Swing Low“*.

## Literaturo 
* James Lincoln Collier: *Duke Ellington*. Ullstein, Berlino 1998

## Referencoj 
Kategorio:Ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Alberto Aquilani

eta|250px|Alberto Aquilani en 2012
**Alberto Aquilani** (prononco []) estas itala futbalisto. Li naskiĝis  en Romo, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2009 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la angla klubo *Liverpool FC*, post antaŭaj profesiecoj interalie en la teamoj AS Roma (kie li ankaŭ aktivis en junulaj teamoj), *Juventus Torino* kaj *AC Milano*.

Krome Alberto Aquilani ekde la jaro 2006 estas membro de la itala nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Antaŭ membriĝo en la vira nacia teamo, li jam laŭ koncerna aĝo membris en la nacia teamo de sub-15-, sub-16-, sub-17-, sub-19-, sub-20- kaj de sub-21-jaruloj.

Kategorio:Italaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Listo de la pintaj 30 ŝelakdiskaj furoraĵoj de la Orkestro Duke Ellington laŭ Billboard

La **listo de la pintaj 30 ŝelakdiskaj furoraĵoj de la Orkestro Duke Ellington laŭ Billboard** enhavas ĉiujn pecojn de la orkestro, kiuj inter 1927 kaj 1953 apartenis al la pintaj 30 en la usonaj furorkantaj ranglistoj.

* East St. Louis Toodle-Oo
* Black and Tan Fantasy
* Creole Love Call
* Doin’ the New Low Down
* Diga Diga Do
* The Mooche
* Three Little Words
* Ring Dem Bells
* Blue Again
* Mood Indigo
* Rockin’ in Rhythm
* Creole Rhapsody I/II (unua registraĵo)
* Limehouse Blues
* It Don't Mean a Thing (If It Ain't Got That Swing)
* Creole Rhapsody I/II (dua registraĵo)
* Rose Room (In Sunny Roseland)
* Moon Over Dixie
* Blue Ramble
* Drop Me Off in Harlem
* Sophisticated Lady
* I'm Satisfied
* In the Shade of the Old Apple Tree
* Saturday Night Function
* Daybreak Express
* Cocktails for Two
* Moonglow
* (In My) Solitude
* (In My) Solitude
* Merry-Go-Round
* In a Sentimental Mood
* Accent on Youth
* Cotton
* Isn't Love the Strangest Thing?
* Love Is Like a Cigarette
* Clarinet Lament (Barney's Concerto)
* Echoes of Harlem (Cootie's Concerto)
* Oh Babe! Maybe Someday
* Jazz Lips
* Yearning for Love
* The New East St. Louis Toodle-Oo
* There's a Lull in My Life
* Scattin’ at the Kit-Kat
* Caravan
* All God's Chillun Got Rhythm
* Azure
* Harmony in Harlem
* If You Were in My Place
* I Let a Song Go Out of My Heart
* The Gal from Joe's
* Lambeth Walk
* Prelude to a Kiss
* You, You, Darlin’
* Ko-Ko
* At a Dixie Roadside Diner
* Sepia Panorama
* Flamingo
* Take the „A“ Train
* I Got it Bad and That Ain't Good
* Don't Get Around Much Anymore
* Perdido
* Take the „A“ Train (duafoja eniro en la rangliston)
* Bojangles (A Portrait of Bill Robinson)
* A Slip of the Lip (Can Sink a Ship)
* Sentimental Lady
* Do Nothing till You Hear from Me
* Main Stem
* I’m Beginning to See the Light
* Come to Baby, Do
* Satin Doll
* Boo-Dah

Kategorio:Duke Ellington
Simone Pepe

**Simone Pepe** estas itala futbalisto. Li naskiĝis 
en Albano Laziale proksime de Romo, do nun estas -jara. Li pasigis siajn junaĝon kaj du unuajn profesiajn jarojn en teamoj de la klubo AS Romo, kaj poste aktivis en pluraj italaj teamoj, ekzemple en 2006 ĝis 2010 en la klubo *Udinese Calcio*. Ekde la jaro 2010 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Juventus Torino*.

Krome Simone Pepe ekde la jaro 2008 estas membro de la itala nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2010, kie la teamo ne aparte sukcesis. Antaŭ membriĝo en la vira nacia teamo, li jam laŭ koncerna aĝo membris en la nacia teamo de sub-17-, sub-19-, sub-20- kaj de sub-23-jaruloj.

Kategorio:Italaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Shackleton (kratero)

eta|Suda luna poluso
**Shackleton** estas frapkratero sur la antaŭa flanko de Luno rekte en proksimo de la suda poluso de la Luno. Pro la specifa situo de la kratero, kelkaj pintoj de la kratera rando estas daŭre trafataj de sunlumo, dum aliaj, internaj partoj restas daŭre en mallumeco, ombro. Pro tio la kratero estas taksata kiel ebla loko por establo de lunkolonio, ĉar oni povas instali sur la pintoj sunĉelojn, kiuj povas doni daŭran provizon je elektro. Aldone oni supozas, ke en malvarmokaptiloj de la krateraj internoj povis kolektiĝi akvoglacio.

La kratero estis nomata oficiale en 1994 fare de IAU laŭ la brita polusa esploristo Ernest Shackleton.

Kategorio:Lunaj krateroj
Loveresse

**Loveresse** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 316 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Loveresse situas en la Berna Ĵuraso en valkaldrono de la Valo de Tavannes norde de Reconvilier, proksimume 11 kilometrojn okcidente de Moutier kaj 10 kilometrojn norde de Bielo, ĉe la bordo de la rivero Birs. En Loveresse la rivero Trame alfluas al Birs. La komunumo Loveresse konsistas el la vilaĝo Loveresse, la orienta parto de la vilaĝeto Moulin de Loveresse, kaj la setlejoj Beau-Site kaj Champ Quiller.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,72 km², de kiuj 47,5% estas kovritaj de arbaro, 46,0% servas por agrikulturo kaj 5,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Loveresse limas en nordo al Souboz, en nordoriento al Pontet, en sudoriento al Malleray, en sudokcidento al Reconvilier, kaj en nordokcidento al Saules.

## Trafiko 
Tra Loveresse pasas la kantona ĉefvojo n-ro 6/30 de Bielo respektive La Chaux-de-Fonds tra Moutier al Delemonto. Al la vilaĝokerno mem kondukas flanka vojo de la kantona ĉefvojo. En la jaro 2016 estos malfermita la svisa aŭtovojo A16 tra la valo de Tavannes, kun propra alveturejo en Loveresse. Al la publika transportreto Loveresse ne posedas propran konekton, tamen la stacidomoj de Reconvilier kaj de Pontet ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sonceboz-Sombeval al Moutier atingeblas en kvaronhoro piede de la vilaĝo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Loveresse datiĝas el la jaro 1148 kiel *Loveresce*. Dum mezepoko Loveresse apartenis al la Priorejo Moutier-Grandval en la Princepiskopejo Bazelo.
 De 1793 ĝis 1797 Loveresse apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Loveresse fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Loveresse tial restis parto de Kantono Berno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Loveresse
Shoemaker (kratero)

**Shoemaker** estas luna kratero en la suda hemisfero de Luno, en proksimo de ties suda poluso, inter la krateroj Haworth en nordokcidento kaj Nobile en nordoriento. Pro proksimeco al la sudpoluso, la interno de la kratero estas plej ofte en ombro.

La kratero estis oficiale nomata en 2000 fare de IAU laŭ la usona astronomo kaj geologo Eugene Shoemaker.

En julio de 1999, alfrapis la lunsondilo Lunar Prospector tiun krateron.

Kategorio:Lunaj krateroj
Saint-Denis-d'Oléron

**Saint-Denis-d’Oléron** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi troviĝas en la insulo Oléron kaj havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
[eta|maldekstra|La [lumturo Chassiron, 46 metrojn alta, troviĝas ĉe la norda pinto de la insulo.]]
Saint-Denis-d’Oléron estas la plej norda komunumo de la insulo Oléron; ĝin bordas la markolo Antioche. La najbaraj komunumoj estas La Brée-les-Bains sudoriente kaj Saint-Georges-d'Oléron sude.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime
* Lumturo Chassiron

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Kategorio:Oléron
Forcepso

eta|dekstra|175px|Plastaj forcepsoj celas esti unufoje uzeblaj.
**Forcepso** estas mantenebla, ĉarnirumita instrumento uzata por ektenado kaj tenado de objektoj. Forcepso estas uzata kiam fingroj estas tro grandaj por ekteni malgrandajn objektojn aŭ kiam multaj objektoj devas esti tenitaj el antaŭo dum la manoj kutimas elfari taskon. La esprimo "forcepso" preskaŭ estas uzata ekskluzive ene de la medicina kampo. Ekster medicino, homoj kutime nomas forcepson risortaj pinĉiloj, fukoj, agrafoj aŭ krampoj. Estas multaj tipoj de forcepsoj ĉefe laŭ ties multdiversaj celoj.

Kategorio:Kirurgiaj instrumentoj
Maurice Chevalier

eta|rekta|Maurice Chevalier, proks.1920
eta|rekta|Chevalier en 1929
**Maurice Auguste CHEVALIER**  (fakte *Maurice-Edouard Saint-Léon Chevalier*) (naskiĝis la 12-an de septembro 1888 en Parizo; mortis la 1-an de januaro 1972 samurbe) estis franca aktoro kaj kanzonokantisto. Dumpase de sia filmkariero li aktoris en pli ol kvindek filmoj. Kulmino estis la vira ĉefrolo en la holivuda filmo *Gigi*, kiu en 1959 ricevis naŭ Oscar-premiojn, inter ili por la plej bona filmo de la jaro. Ekde la 1960-aj jaroj li ankaŭ prezentis en kelkaj filmoj de Walt Disney, kun kiu lin ligis intima amikeco.

## Filmoj 
* 1929: *Innocents of Paris*
* 1929: *The Love Parade*
* 1931: *Le petit café*
* 1931: *The Smiling Lieutenant*
* 1932: *One Hour with You*
* 1932: *Love Me Tonight*
* 1933: *A Bedtime Story*
* 1933: *The Way to Love*
* 1934: *The Merry Widow*
* 1935: *Folies Bergère de Paris*
* 1936: *The Beloved Vagabond*
* 1936: *Avec le sourire*
* 1937: ''L'homme du jour*
* 1938: *Break the News*
* 1939: *Pièges*
* 1947: *Le silence est d'or*
* 1949: *Le roi*
* 1950: *Ma pomme*
* 1954: *Cento anni d'amore*
* 1954: *J'avais sept filles*
* 1957: *Love in the Afternoon*
* 1958: *Gigi*
* 1959: *Count Your Blessings*
* 1960: *Can-Can*
* 1960: *A Breath of Scandal*
* 1960: *Pepe*
* 1961: *Fanny*
* 1962: *Jessica*
* 1962: *In Search of the Castaways*
* 1963: *A New Kind of Love*
* 1964: *I'd Rather Be Rich*
* 1964: *La chance et l'amour*
* 1967: (*Monkeys, Go Home!''

Kategorio:Kabaredistoj
Kategorio:Kanzonistoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Disney
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Francaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Militkaptitoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Belgodevenaj francoj
Kategorio:Viroj
Anyama

'''''' estas grandurbo en Ebur-Bordo. Ĝi estas antaŭurbo de la iama ĉefurbo Abiĝano.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 125.007 en 2012
* Horzono: UTC

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo en la suda sekcio de la lando. Abiĝano troviĝas ĉirkaŭ 15, Divo 149, Jamusukro 200, Gagnoa 220 km.

## Historio 
En la antaŭurbon alvenis diversaj homoj por trovi laborlokojn en Abiĝano kaj dormi en . En la urbo precipe atjeoj vivas.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 23 kaj 26&nbsp;°C. Jare pluvas ĉirkaŭ 1600 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, la pluvo kulminas en junio kaj malkulminas en januaro.

## Trafiko 
-on havas tuŝas ĉefvojo kaj fervojo Abiĝano-Bouaké. Flughaveno de Abiĝano estas proksime.

## Ĝemelurboj 
*  Pontault-Combault, Francio, 1988

## Fontoj 
* Angla kaj franca Vikipedioj
* https://archive.is/20121216142731/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-50
* mapo kaj distancoj 
* mapo

Kategorio:Urboj de Ebur-Bordo
Ildikó Pongor

**Ildikó Pongor,** hungare **Pongor Ildikó** estas hungara baletisto. Ŝia edzo estis Gábor Nagy (aktoro).

Ildikó Pongor naskiĝis la  1953 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ildikó Pongor lernis baleton en Ŝtata Baleta Instituto en Budapeŝto, poste en Leningrado. En 1972 ŝi aliĝis al baleta trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Baldaŭe ŝi gastroladis ekzemple en Japanio, Tajvano, Kanado, Meksiko. En 1976 en Varna ŝi atingis la 3-an lokon en konkurso. Inter 1981-1985 ŝi ofte baletadis en Vieno, inter 1981-1985 ŝi la samon faris en Stokholmo. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1985, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* Lavrovskij: Giselle, - titolrolo
* Messerer: Cignolago - Odette-Odilia
* László Seregi: Spartacus - Flavia
* Ŝekspiro-László Seregi: Somermeznokta sonĝo - Titania
* Asafjev–Zaharov: Baĥĉisaraja fontano - Zarem
* Vasiljev: Makbeto - S-ino Macbeth

## Fontoj 
*Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj baletistoj
Florenz Ziegfeld junior

**Florenz Ziegfeld Jr.** (naskiĝis la 21-an de marto 1869 en Ĉikago; mortis la 22-an de julio 1932 en Holivudo) estis usona teatro kaj filmproduktisto.

Florenz Ziegfeld estis unu el la plej konataj produktistoj por elspezaj enscenigoj. Konsilate de Buffalo Bill li evoluis ĉe Brodvejo kun akrobatoj, ĵonglistoj, komikistoj kaj aro da beletaj dancistinoj sian spektaklon *Ziegfeld Follies*. Kune kun Louis B. Mayer, Samuel Goldwyn kaj Irving Thalberg li produktis en 1925 la elspezegan silentfilmon *Ben Hur*.

## Referencoj 
Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Kinproduktoroj
Emeli Sandé

**Emeli SANDÉ**, naskonome **Adele Emeli SANDÉ** (naskiĝis  en Aberdeen, Skotlando) estas skota kantistino de Soulo kaj nuntempa Ritmenbluso.

## Diskaro 
### Albumoj 
2012: *Our Version of Events*
# *Heaven*
# *My kind of love*
# *Where I sleep*
# *Mountains*
# *Clown*
# *Daddy* feat Naughty boy
# *Maybe*
# *Suitcase*
# *Breaking the law*
# *Next to Me*
# *River*
# *Lifetime*
# *Hope*
# *Read all about it*

### Unuopaĵoj 
* 2011: *Heaven*
* 2011: *Daddy*
* 2012: *Next to Me*
* 2012: *My Kind of Love*

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo

Kategorio:Skotaj kantistoj
Kategorio:Britaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Saint-Pierre-d'Oléron

**Saint-Pierre-d’Oléron** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi troviĝas en la mezo de la insulo Oléron.

## Geografio 
eta|maldekstra|Strando kaj la lumturo de La Cotinière
Saint-Pierre-d’Oléron estas la komunumo de la insulo Oléron kun plej multe da loĝantoj ( en la jaro 2010). La najbaraj komunumoj estas Dolus-d'Oléron sudoriente kaj Saint-Georges-d'Oléron norde.

En Saint-Pierre troviĝas la ĉefa haveno de la insulo, La Cotinière.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime
* Aliaj lokoj kun la nomo Saint-Pierre

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Kategorio:Oléron
Arnhemlando

**Arnhemlando** (angle : *Arnhem Land*) estas areo de 97 000&nbsp;km², en la nordokcidento de Norda Teritorio, Aŭstralio. 

La regiono obtenis sian nomon far Matthew Flinders, kiu nomis ĝin laŭ la nederlanda ŝipo *De Arnhem*, kiu en 1623 esplorrigardis la marbordon. La ŝipo estis siavice nomita laŭ la nederlanda urbo Arnhem. 

maldekstre|eta|220px|Situo de Arnhemlando kun proksimumaj limoj.
## Demografio 
La regiono estas ekde 1931 rezervejo por la Indiĝenaj aŭstralianoj. En tiu rezervejo loĝas la jolgnuoj (angle : *Yolgnu*), indiĝen-aŭstralia tribo.
La areo estas administrita por la indiĝenoj far la Konsilantaro de Norda Lando (angle : *Northern Land Council*), sed estis estrata, ĝis la mezo de la 50-aj jaroj, el la ĉefurbo Darvino.

## Muziko 
Arnhemlando kaj la jolgnuoj estas la origino de la diĝeriduo. La eŭkalipto-arboj, kavigitaj de la termitoj, uzeblas kiel natura muzikinstrumento.

## Folkloro 
Tradicia rakonto el okcidenta Arnhema Lando rakontas pri Nigra Kakatuo kaj ŝia edzo Korvo, kiuj estas Birdo-homoj, kiuj elkreskigas nigrajn plumojn post kiam ili estas trafitaj de malsano de trans la maro norden. Timante esti entombigitaj subtere, ili transformiĝas en birdojn kaj flugas alte en la ĉielo.

## Faŭno 
* Nigrastria fruktokolombo

## Bibliografio 
G.M. 1964 : Sciencistoj en Arnhemlando, Geografia Revuo, VI(6), 14-15.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Arnhemlanda tropika savano
* Grava birda areo de Arnhem-Altebenaĵo

Kategorio:Aŭstralia muziko
Kategorio:Norda Teritorio
Aït Abdelmoumène

**Aït Abdelmoumène** estas loko de la komunumo Tizi N'Tléta kiu troviĝas en Alĝerio regiono Kabilio kaj en la provinco Tizi Uzu. Ĝi situas 8 km sude de Tizi n'Tléta. Ĝi enhavas anekson de urbodomo kaj poŝtejon.

## Eksteraj ligiloj 
*TTTejo pri Aït Abdelmoumène 
*Le Soir 
*El Watan 
*El Watan 
*El Watan 

Kategorio:Geografio de Alĝerio
Kategorio:Kabilio
Sándor Balassa (komponisto)

**Sándor Balassa** [ŝAndor balaŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balassa Sándor** estis hungara komponisto kaj altlerneja instruisto.

Sándor Balassa naskiĝis la 20-an de januaro 1935 en Budapeŝto kaj mortis la 14-an de majo 2021 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Balassa frekventis muziklernejon, poste li studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Budapeŝto. En 1964 li eklaboris en la Hungara Radio, kie li reĝisoradis muzikajn programojn. Ekde 1981 li instruis en la Altlernejo. Li emeritiĝis en 1996. Li ricevis premion Kossuth en 1983, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj komponaĵoj (elekto) 
* 4 operoj
* diversaj ĉambraj muzikoj por diversaj muzikiloj
* diversaj kantatoj
* diversaj komponaĵoj por korusoj
* diversaj konĉertoj por diversaj muzikiloj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj klasikaj komponistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
János Rolla

**János ROLLA** [jAnoŝ], hungare **Rolla János** estis hungara dirigento, koncertmajstro kaj violonisto.

János Rolla naskiĝis la  1944 en Kőtelek kaj mortis la 7-an de decembro 2023.

## Biografio 
János Rolla frekventis muzikan mezlernejon inter 1957-1962, poste muzikan ĉeflernejon por violono inter 1962-1968 en Budapeŝto. Inter 1963-1979 li estris orkestron nomatan pri Liszt Ferenc. Inter 1967-1973 li muzikadis en orkestro de Hungara Radio. Maurice André, Jean-Pierre Rampal, Alexander Schneider, Henryk Szeryng kaj Tamás Vásáry apartenis al liaj partneroj. Li ricevis premion Kossuth en 1985, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

Inter 1976-2003 estis eldonitaj diversaj muzikdiskoj pri liaj muzikaĵoj.

## Fontoj 
*Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj koncertmajstroj
Karpentaria Golfo

**Karpentaria Golfo**  aŭ **Golfo de Karpentario** () estas granda, malprofunda maro, ĉirkaŭata je tri flankoj per la kontinento de Aŭstralio. Norde la golfo transiras en Arafura-Maron, la naturan akvodislimon inter Aŭstralio kaj Novgvineo. Geologie la golfo estas ankoraŭ juna - dum la lasta glaciepoko ĝi ankoraŭ estis tero.

La terenoj apud Karpentaria Golfo ĝenerale estas ebenaj kaj malaltaj. Okcidente troviĝas Arnhemlando kaj Supra Pinto, regionoj de Norda Teritorio. Oriente situas Kabjorka Duoninsulo, sude Nordokcidenta Kvinslando ( aŭ *Gulf Country* ), ambaŭ en Kvinslando.

En 1606 la maro estas unuafoje enmapigita far ŝipisto Willem Jansz. En 1623 nomis Jan Carstensz la golfon laŭ la guberniestro de Batavia, Pieter de Carpentier. En 1802 kaj 1803 la golfo estis enmapigita kaj plie esplorita far Matthew Flinders.

La klimato estas varmega kaj humida kun du sezonoj jare. La seka sezono koncernas aprilon al novembron, kaj karakteriziĝas de tre seka sudorienta al orienta vento. La malseka sezono etendiĝas de decembro al marto. Plimulte da pluvo falas en tiu ĉi periodo, ĉe kio la malaltaĵaj terenoj inundas.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

Kategorio:Golfoj en Aŭstralio
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Kategorio:Norda Teritorio
Kategorio:Kvinslando
Kategorio:Golfoj en la Pacifiko
Granda formo

**Granda formo** estas ĝenra karakterizo de relative grandampleksa verko. Kutime la grandan amplekson kaŭzas bezono esprimi malsimplan komplekson da ideoj, tial verkoj grandformaj (ekz-e romano) havas pli malsimplan strukturon ol la verkoj malgrandformaj (ekz-e novelo, fablo).

Ekzemploj pri grandaj formoj:

* simfonio, opero, oratorio en muziko;
* romano, epopeo en literaturo;
* klasikaj tragedio kaj komedio teatraj;
* fresko en pentrarto.

## Vd ankaŭ 
* Malgranda formo

Kategorio:Ĝenroj
Malgranda formo

**Malgranda formo** estas ĝenra karakterizo de verko kies amplekso estas relative malgranda. Kutime la verkoj malgrandformaj (ekz-e skeĉo) havas pli simplan strukturon ol la verkoj grandformaj (ekz-e dramo).

Ekzemploj pri grandaj formoj:

* kanzono, sonato, nokturno en muziko;
* novelo, fablo en literaturo;
* skeĉo teatra;
* miniaturo, libra ilustraĵo en pentrarto.

## Vd ankaŭ 
* Granda formo

Kategorio:Ĝenroj
5612 Nevskij

'*5612 *Nevskij'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (tiam en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa princo Aleksandr Jaroslaviĉ Nevskij (cirile: *Александр Ярославич Невский'', 1220–1263), militestro kaj politikulo. Li ricevis sian kromnomon "Nevskij" post sia venko kontraŭ la sveda armeo apud la rivero Neva.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
5483 Cherkashin

'*5483 *Cherkashin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, poste en Ukrainio, nun en Respubliko Krimeo, *de facto* en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa historiisto pri literaturo *Andrej Andrejeviĉ Ĉerkaŝin* (cirile: *Андрей Андреевич Черкашин'', 1920–1993), fakulo pri la genealogio de Aleksandr Puŝkin.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Massimo Ambrosini

**Massimo Ambrosini** estas itala futbalisto. Li naskiĝis  en Pesaro, Markio, do nun estas -jara. Ekde la jaro 1995 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *AC Milan*.eta|250pxKrome Massimo Ambrosini inter la jaroj 1999 ĝis 2008 estas membro de la itala nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2000 kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Antaŭ membriĝo en la vira nacia teamo, li jam laŭ koncerna aĝo membris en la nacia teamo de sub-18-jaruloj kaj de sub-21-jaruloj.

Kategorio:Italaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Rivero Hunter (Novsudkimrio)

[eta|dekstre|250ra|Ŝipo eniranta ĉe la elfluo de la rivero Hunter ĉe [Novkastelo]]
eta|dekstra|260ra|Kunfluo de la rivero Hunter kun la rivero Williams ĉe Raymond Terrace.

La **rivero Hunter** estas granda rivero de Novsudkimrio, Aŭstralio. La rivero Hunter ekfluas en la montaro Liverpool kaj fluas ĝenerale suden kaj poste orienten, atingonte la Pacifikon ĉe Novkastelo, la dua plej granda urbo en Novsudkimrio kaj ĉefa haveno.

## Historio 
## Geografio 
Kategorio:Geografio de Aŭstralio
Kategorio:Riveroj en Aŭstralio
5613 Donskoj

'*5613 *Donskoj'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (tiam en Sovetunio, nun en Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Demetrio Donskoj (cirile: *Дмитрий Иванович Донской'', 1350–1389), aŭ Dimitrio la 4-a de Rusio, avo de Aleksandr Nevskij, granda princo de Moskvo kaj de Vladimir. Li gvidis la rusan lukton kontraŭ la tatara-mongola jugo kaj ricevis la kromonon "Donskoj" post la batalo de Kulikovo inter la riveroj Don kaj Neprjadva.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
András Faragó

**András FARAGÓ** [andrAŝ], hungare **Faragó András,** Esperante **Andreo Faragó** estis hungara operkantisto (basbaritono).

András Faragó naskiĝis la  1919 en Fülöpszállás - mortis la  1993 en Budapeŝto.

## Biografio 
András Faragó frekventis muzikakademion en Budapeŝto. Li komencis sian kantistan karieron en 1947 samloke. Post 2 jaroj li aliĝis al trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Baldaŭe li gastroladis en pli gravaj urboj de Eŭropo kaj Ameriko. Li ricevis premion Kossuth en 1985, pli frue ankaŭ alian premion.

## Lia repertuaro (elekto) 
* Richard Wagner: Lohengrin – *Telramund*; Das Rheingold - *Alberich*; Siegfried - *la vaganto*; La fluganta Holandano - titolrolo
* Giacomo Puccini: Tosca - *Scarpia*
* Wolfgang Amadeus Mozart: Le nozze di Figaro - titolrolo
* Béla Bartók: Burgo de la duko Blubarbo - titolrolo

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Faragó
Gonadotropin-liberiga hormono

**Gonadotropin-liberiga hormono**, aŭ *gonadorelino*, *gonadoliberigino*, mallongigo GnLH estas unu de reprezentantoj de liberigaj hormonoj de hipotalamo. Ekzistas ankaŭ simila hormono de epifizo. GnLH apartenas al nervohormonoj ĉar ĝin produktas specialaj nervoĉeloj en la antaŭa hipotalamo.

GnLH kaŭzas intensigon de sekrecio per antaŭa flanko de hipofizo de gonadotropaj hormonoj: luteiga hormono (LH) kaj foliklostimulanta hormono (FSH). GnLH en pli granda grado influas la sekrecion de luteiga hormono ol oliklostimulanta hormono, tial ofte nomiĝas ankaŭ "lutliberigino".

## Strukturo 
**Gonadotropin-liberiga hormono** apartenas al klaso de polipeptidoj kaj estas kateno de 10 aminoacidoj, alivorte GnLH estas dekpeptido. La strukturon malkovris en 1977 la Nobelpremiitoj Roger Guillemin kaj Andrew V.Schally. Jen la sekvenco de la GnLH:

piroGlu-His-Trp-Ser-Tir-Gli-Leu-Arg-Pro-Gli-NH2

## Produktado 
La geno *GNRH1* por produktado de antaŭprodukto de GnLH troviĝas en la kromosomo 8. La mamuloj produktas la finan dekpeptidon el 92-aminoacida antaŭhormono en la preoptika antaŭa hipotalamo.

## Sekrecio 
La sekreciado de GnLH okazas ne kontinue, sed dum mallongaj pintoj kun striktaj intervaloj. Tiuj intervaloj estas diversaj ĉe viroj kaj virinoj. Laŭnorme ĉe virinoj la elĵetoj de GnLH sekvas ĉiuj 15 minutoj en la folikla fazo de ciklo kaj ĉiuj 45 minutoj en la lutea fazo kaj dum gravedeco. Ĉe viroj tiu intervalo daŭras 90 minutoj.

Enkonduko de ekstera GnLH kiel konstanta guĉia infuzio aŭ enkonduko de daŭre agantaj sintezaj analogoj de GnLH kaŭzas maldaŭran pligrandigon de sekrecio de gonadotropaj hormonoj, kiu rapide ŝanĝiĝas kun profunda deprimo de gonadotropa funkcio de hipofizo kaj funkcio de seksaj glandoj pro malsenseco de receptoroj de GnLG en la hipofizo..

Enkonduko de ekstera GnLH per speciala pompo, kiu imitas la naturan ritmon de sekrecia pulsado de GnLH garantias stabilan kaj daŭran stimuladon de hipofiza gonadotropa funkcio. La korekta funkcio de pompa garantias ĝustan interrilaton de LH kaj FSH ĉe virinoj kaj viroj.

## Meĥanismo de ago 
GnLH stimulas la gonadotropajn ĉelojn en la antaŭa flanko de hipotalamo. La gonadotropaj ĉeloj havas ricevantojn por produkti du hormonojn: FSH (foliklostimulanta hormono) kaj LH (luteiniga hormono). Ambaŭ tiuj hormonoj nomiĝas ankaŭ gonadotropinoj.

## Apliko en kuracado 
Por apliki GnLHn  oni devas uzi specialajn pompojn por ekzakta dozado (vidu supre "Sekrecio"n).
Oni uzas GnLHn precipe por diagnozi seksajn perturbojn kaŭzitajn de manko de seksaj hormonoj. Normaligo de la hormona spegulo post enkonduko de GnLH signifas, ke la perturba ĉenero estas hipotalamo. 
Por kuraci tiajn seksajn perturbojn oni uzas foje anstataŭ pumpodozilo nasan sprajon kun dozilo. Sed tiam la ĝustajn intervalojn de apliko devas garantii la paciento mem. Tio estas malfacila eĉ por plej disciplinataj pacientoj. Pli ofte oni uzas por kuracado diversajn preparaĵojn de gonadotropino, kiuj kostas multe pli ol GnLH.

Kategorio:Hormonoj de hipotalamo
Kategorio:Kemiaĵoj malpermesitaj de la Monda Agentejo Kontraŭdopa
Kategorio:Peptidaj hormonoj
Kategorio:Seksaj hormonoj
Arroio Grande

**Arroio Grande** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 18.470 loĝantojn en 2010 . Ĝi situas en la mezoregiono Sudoriento de Rio-Grando (portugale *Sudeste Rio-grandense*).

*Arroio Grande* signifas en la portugala *Granda Rojo*.

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando