open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aŭtotransporto

eta|En Ŝanghajo, la aŭtonebulo estas preskaŭ ĉiutaga, la aŭtotransporto estas unu de la kaŭzoj
eta|altdekstre=0.7|La aŭtomobilo estas fonto de multnombraj impaktoj, eĉ por ŝanĝo de la geografio, kie ĉe tiu ŝosereto de Usono
eta|Problemoj pri troa uzado de aŭtoj iĝas prokrastadojn dum horoj.
**Aŭtotransporto** estas la transporto farita per aŭto. La Ŝoseotransporto estas la transporto farita laŭ ŝoseoj per aŭtoj, kamionoj, busoj, ktp. Dum la uda duono de la 20-a jarcento anstataŭis aŭ malgravigis la ĝistiamajn aliajn tipojn de transporto: nome fervojo, ŝipo, ktp. Samtempe la aŭto iĝis kerno de la industrio kaj de la ekonomio en multaj landoj kaj kerno de la problemo pri poluado kaj atenco kontraŭ la medio ankaŭ en multaj diversaj tipos de pejzaĝoj kaj urbaj kaj kamparaj.

## Malavantaĝo de la aŭtoj 
Ekzistas ankaŭ malavantaĝoj de la aŭtouzado por la socio, unuopaj homoj, pro kiuj unu konsideras aŭtomobilon kiel riskon por la homo kaj medio:
* ofteco de akcidentoj: laŭ la Mond-Organizo por Sano mortas ĉiujare pli ol 1,2 milionoj da homoj pro sekvoj de trafikakcidentoj
* aerpoluado: en Germanio mortas laŭ oficiala kalkulo ĉiujare 14.000 homoj en sekvoj de la dizel-ellasgasoj, pli ol pro tabako.
* klimata varmiĝo: la per fosilia energio pelataj aŭtomobiloj produktas grandan kvanton de forceja gaso CO2.
* Surfaco-voro pro stratoj, aŭtostradoj kaj parkejoj.
* fuŝado de la pejzaĝo.
* perdo de la sociaj kutimoj kaj virtoj: pro daŭra anstataŭiĝo de pieda aŭ publikvetura irado per aŭtomobila, homoj malkutimiĝas je la apudvivo socia kaj perdas la sociajn virtojn.
* Bruemisio: laŭ studoj de la germana federacia media oficejo, ekzistas rilato inter la trafikbruo sur-strata kaj koraj-cirkuladaj malsanoj.
* foruzado de krudmaterialoj: dum la produktado de unu aŭtomobilo oni foruzas ekzemple kelkajn centmil litrojn da akvo.
* malapero de la ĉieaj butikoj profite al superbazaroj kun pligongigo de irtempo kaj pliĝenadoj al la ĉiutaga vivo.
* alia kalkulo estis farita de iuj: sumigante la laborhorojn por pergajni la monon postulatan por aŭto-uzo: la aĉetkosto, la benzino, asekuro, taksoj kaj impostoj, riparoj, parkpago, ktp, plus la tempo pasanta dum la veturo mem, en remizo, por serĉi parkejon, ktp, oni dividas la kilometrojn veturitajn per la sumo de tiuj horoj, kaj oni ricevas la realan averaĝan rapidecon de veturado, la rezulto estas proksimume... po 5 kilometroj hore! La rapideco per kiu homo irus piede.
* socio kaj labormerkato iĝis tute dependaj de aŭtomobilo; diratis, ke "hodiaŭ la homoj laboras grandan parton de la tago por pergajni monon bezonatan por iri ĝis la laborloko", kaj "de du generacioj irdaŭro inter loĝejo kaj laborejo pligrandiĝis pli rapide ol malgrandiĝis samtempe deĵordaŭro."
eta|rechts|BMW 320i

Kategorio:Transporto
Kategorio:Aŭtoj
Mekanizado

**Mekanizado** konsistas en havigi al homaj agantoj de maŝinaro por helpi en la fizika postularo de la laboro. La termino povas esti uzata ankaŭ por aludi al uzado de maŝinoj por anstataŭigi la permanan laboron aŭ la uzadon de bestoj. La venonta paŝo de la mekanizado estas la industria aŭtomatigado.

La termino estas ĉefe uzata en la industria medio. Post la apero de mekanizitaj iloj aŭ maŝinoj, kiel la torno funkcianta per vaporo oni malpliigis draste la tempon necesan por realigi diversajn taskojn, plibonigante la produktivecon. Nuntempe, malmultaj al la taskoj de konstruado realiĝas per permanaj iloj.

Fakte la mekanizado estas supera epoko ene de la historio de teknologio.

## Homa mekanizado
Kiel termino de sociologio aŭ antropologio (kaj eĉ en sociologio) povas esti uzata en metafora senco por aludi la nuntempan vivon de la homo, tro mekanizaita, tio estas suferanta tro striktajn kaj rutinajn labortagojn, farante ĉiame same, kiel maŝinoj. La sento de robotiĝo estas konstanta en la kulturo de la fino de la 20-a jarcento kaj komenco de la 21-a jarcento.

## Agrikultura mekanizado
La unua paŝo al la industria agrikulturo estis la uzado de la traktoro. Poste ĝis la uzado de la komputilo en traktoroj kaj aliaj maŝinoj por pli precise difini la diversajn farotajn taskojn surkampe evoluis multaj maŝinoj.

## Milita uzado 
La termino estas uzata ankaŭ en la milita kunteksto por aludi al uzado de tankoj kiuj uzas raŭpotransmision, ĉefe la transporto de milita personaro. La Mekanizado plibonigis draste la moveblojn kaj militkapablon de la infanterio. En la armeoj de industriaj landoj, la tuta infanterio estas tipe mekanizita, kun la ebla escepto de la aertransportita armeo.

## Vidu ankaŭ
* Mekanizita agrikulturo
Cacheu

eta|250px|Situo de la urbo Cacheu en Gvineo Bisaŭa
**Cacheu** estas marborda urbo en Gvineo-Bisaŭo kaj en ĝi vivas ĉ. 9.849 loĝantoj (taksita 2008). Ĝi estas la ĉefurbo de la regiono Cacheu kaj situas ĉe la rivero Cacheu. Cacheu estis la ĉefurbo de la portugala kolonio kaj centro de la eksa sklavokomerco. Historie la regiono apartenis al la Kabo-Verdo.

Kategorio:Portugalaj kolonioj
Kategorio:Gvineo Bisaŭa
Kategorio:Urboj de Gvineo Bisaŭa
Vallotti-agordo

La **Vallotti-agordo** estas malegale ŝvebanta temperado de klavarinstrumento, nomata laŭ Francesco Antonio Vallotti. Nuntempe ĝi estas la plej disvastigita agordo sur la kampo de la historiema koncertado.

## Karakteristiko 
Al la karakteristiko de la Vallotti-agordo kontribuas preskaŭ nature puraj grandaj tercioj en la simplaj tonaloj (precipe F maĵora, C maĵora kaj G maĵora). Pitagoraj grandtercioj ĝi uzas en la foraj tonaloj Bb maĵora , F# maĵora kaj C# maĵora . La temperitaj kvintoj de la Vallotti-agordo estas pli proksima ĉe la  moderna temperata kvinto (la Vallotti-kvinto estas nur du Cendojn pli mallarĝa) ol ĉe la meztona kvinto. La grandtercioj de la transiraj tonaloj  D maĵora , A maĵora , E maĵora samkiel Bb maĵora, Eb maĵora kaj Ab maĵora alproksimiĝas al la moderna temperado.

## Agordo 
La agordosistemo de Vallotti konsistas el ses kvintoj temperataj je 1/6 komo  de 698 Cendoj (F-C-G-D-A-E-B) kaj el ses pitagoraj kvintoj, kiuj egalas 702 Cendojn (B-F#-C#-G#/Ab-Eb-Bb-F).

La grando de la grandtercioj (kompare la nature puran tercion: 386 Cendojn) sumiĝas je:
F-A, C-E, G-B 392 Cendojn; Bb-D, D-F#, 396 Cendojn; Eb-G, A-C# 400 Cendojn (samas la temperitan grandan tercion!); E-G#, Ab-C 404 Cendojn, B-D#, F#-A#, C#-E# 408 Cendojn.

La Cendo-valoroj estas 

## Traktaĵoj 
* Francesco Antonio Vallotti: *Trattato delle musica moderna*. 1770.
* Francesco Antonio Vallotti: *Della Scienza Teoretica e Prattica della Moderna Musica*. Padua, 1779, 1950.

## Literaturo 
* Mark Lindley: *La «pratica ben regolata» di Francesco Antonio Vallotti.* In: *Rivista Italiana di Musicologia*, 1980.
* Carl Sloane: *The Vallotti Tuning.* In: *Continuo*, May 1985

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.music.indiana.edu/som/piano_repair/temperaments/V6cf.html 
* http://www.hetorgel.nl/n2002-05c.htm 

Kategorio:Agordoj (muziko)
San Miguel de Allende

**San Miguel de Allende** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo estas San Miguel de Allende.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 139297 loĝantojn. El tiuj estas 65487 viroj kaj 73810 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1537,19 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1910 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas ND milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 55′ norda latitudo kaj 100° 45′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 114950 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 520 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,45 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

79241 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 65334 alfabetoj kaj 13798 analfabetoj. Do 17,41% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guanajuato/municipios/11003a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Guanajuato
Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Tutrusia Ekspozicia Centro

La **Tutrusia Ekspozicia Centro** (**TEC**, ) situas en Ostankino (distrikto) de Moskvo.
eta|maldekstre|La enira aleo de TEC
Ĝi aperis la 1-an de aŭgusto 1939 kiel Tutsovetunia Agrokultura Ekspozicio ( aŭ ).

La 16-an de junio 1959 la ekspozicio prenis alian nomon: Tutsovetunuia ekspozicio de la naciaj atingoj (), per kio la soveta registaro volis aldoni ankaŭ prezentadon de industriaj atingoj. En la ekspozicio vizitintoj povis vidi, ekzameni praktike ĉiujn eksponaĵojn kaj akiri tiujn laŭplaĉe, interŝanĝi opiniojn pri modernaj teknikaj problemoj kaj elpreni plej taŭgajn rimedojn de produktado. Ekde la 23-a de junio 1992 laŭ ukazo de la rusia prezidento ĝi iĝis la Ŝtata Akcia Kompanio kaj ricevis la nunan nomon — **Tutrusia Ekspozicia Centro**.

[eta|maldekstre|La centra eksponejo "[USSR"]]

Tra teritorio de la ekspozicio okupanta ĉirkaŭ 150 hektarojn fluas la rivereto, kiu per akvobaraĵoj faras belajn vastajn lagojn taŭgajn por boatnavigado. Apude situas la Ŝtata Botanika ĝardeno, kiu specialiĝas pri kultivado kaj selektado de novaj plantoj. Limas kun la ekspozicio Ostankina bieno, en kies parko kreskas multaj kverkoj. Diversspecaj arboj kaj floroj kreas nekompareblan sanigan klimaton, tre plezuran por ripozado. Kune ili konsistigas la raran verdan oazon en la larĝa urbego Moskvo.

Ĝia centra enirejo tre similas la berlinan Brandenburgan pordegon aŭ la parizan Triumfan arkon. Ĝin kronas la skulptaĵo prezentanta laboriston kaj kolĥozaninon (Kolĥozo signifas ruse kolektiva mastrumado aŭ kooperativo) farita el la orkolora metalo.
[eta|La eksponejo "[Karelio (respubliko)|Karelio"]]
[eta|maldekstre|Kopio de la raketo, en kiu [Jurij Gagarin ĉirkaŭflugis la Teron]]

Por pli bone kompreni signifon de tieaj objektoj necesas rememorigi politikajn celojn de la soveta registaro, kiu tielmaniere penis pruvi avantaĝojn de la socialisma reĝimo kaj la plana ekonomio. Ĉiu el dek kvin respublikoj (Rusio, Estonio, Latvio, Litovio, Ukrainio, Belorusio, Moldavio, Armenio, Kartvelio, Azerbajĝano, Kazaĥio, Uzbekio, Kirgizio, Turkmenio kaj Taĝikio) konsistigintaj tiaman Sovetunion konstruis proprajn pavilonojn kaj eksponejojn en la nacia stilo por eksponi siajn atingojn.

Memkompreneble interhomaj kontaktoj okazintaj tie ne estis nur profesiaj, ĉar la ekspozicio disponigis scenojn kaj amuzlokojn por artistoj ktp. Filmoj faritaj tie (ekz. *Porkistino kaj Paŝtisto*, en kiu ĉefrolis *Marina Ladinina* kaj *Vladimir Zeldin*) estas tre ŝatataj ĝis nun.

Dum lastaj jaroj gravan parton de ties agado okupas diversfakaj internaciaj foiroj, inter kiuj plej fama estas la libra. Ĝenerale tie okazas ĉiujare ĉirkaŭ 350 prezentadoj-foiroj.

## Transporto 
*   stacio '**
*   stacio **'

## Eksteraj ligiloj 
* All-Russia Exhibition Centre  - official website
* map of the VVC  in infoservices website
* general information  in russianmuseums website
* virtual tours and panoramas of the VVC 
* Editing All-Russia Exhibition Centre in WikiMapia website
* Historio kaj aktualaj eventoj 
* Virtuala ekskurso , 

Kategorio:Konstruaĵoj en Moskvo
Kategorio:Ekspozicioj
Kategorio:Ĝardenoj kaj parkoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Ostankinskij (Moskvo)
Sasovo (Vinohradiv)

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160ra|Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco
**Sasovo,** ukraine **Сасово,** hungare **Tiszaszászfalu,** slovake **Sásfala** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 131 m
* Loĝantaro: 2280
* Poŝtkodo: 90360
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Sasovo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Halmi-Vinohradiv. La lasta troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
En 1910 loĝis en Tiszaszászfalu 1615 da homoj, (rutenoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1920 Tiszaszászfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio, dume la rumanoj okupis la vilaĝon en 1919. Ekde 1945 Sasovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Pijterfolvo

**Pijterfolvo** (, slave **Петрове** (petrove), ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv.
eta|maldekstre|170px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160px|Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 120 m
* Loĝantaro: 2010
* Poŝtkodo: 90354
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo de Pijterfolvo
Pijterfolvo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Ĉop-Halmi. Vinohradiv troviĝas voje 22, aere 14, Vilok kaj Hungario 10, Rumanio 12 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1220 en formo *Villa Petur*. En 1717 la tataroj detruis kaj senhomigis la vilaĝon, poste rutenoj refondis la komunumon. En 1910 loĝis en Tiszapéterfalva 824 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Tiszapéterfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio, dume la rumanoj okupis la vilaĝon en 1919. Tiszapéterfalva rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Petrove apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Pijterfolvo 2016 da homoj, (1937 hungaroj).

Vilaĝservoj estas hungara baz- kaj mezlernejoj, bestoapoteko, restoracio, vendejoj, bakejo, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 17-a jarcento, nun tombeja funebrejo
* kastelo

## Famuloj 
En la tiama Péterfalva naskiĝis hungara arkivisto András Komáromy.

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Klasik-stila luktado

eta|220px|Klasik-stila lukto
**Klasikstila luktado** aŭ **grek-romia luktado** estas formo de luktado, dum kiu la luktantoj rajtas uzi nur la brakojn kaj ataki nur la superan parton de la korpo de la kontraŭulo, kontraŭe al la liber-stila lukto, dum kiu ili rajtas ankaŭ uzi siajn krurojn kaj teni la kontraŭulon sub la talio.

eta|maldekstra|Blokado de la kontraŭulo ĉe klasik-stila lukto.
La lukto komenciĝas stare kaj la luktantoj provas kuŝigi la kontraŭulon, senmovigi lin aŭ fiksi liajn du ŝultrojn al sur la planko.

En antikva Grekio la luktado, ofte tre malmilda, estis la kulmino de la Olimpikoj. La romianoj multe transprenis de la greka luktado, sed formetis la malmildon, tial la nomo iĝis greko-romia lukto.

La klasik-stila lukto estas tre ŝatata en Eŭropo, sed oni praktikas ĝin en la tuta mondo. Ĝi estas olimpika fako de la someraj olimpikoj ekde 1896.

## Vidu ankaŭ 
* Lukto
* Antikva greka boksado

## Eksteraj ligiloj 
* International Federation of Associated Wrestling Styles, Hall of Fame  ()

Kategorio:Luktosporto
Kategorio:Olimpikoj
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Antikva Grekio
Verbovec

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160ra|Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco

**Verbovec,** ukraine **Вербовець,** hungare **Verbőc,** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv.

* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 122 m
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 90326
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Verbovec situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, ĉefvojo kaj fervojeto preteriras. Vinohradiv troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1251 en formo *Vrbeuch*. Ĝis 1920 Verbőc apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. Verbőc rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Verbovec apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Verbovec 1206 da homoj, (1088 hungaroj).
Vilaĝservoj estas hungara lernejo, kulturdomo, vendejoj.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo

## Fama nomportanto 
* altrangulo kaj grava figuro el la 16-a jarcento Stefano Werbőczy

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Korolevo

**Korolevo** ( [koroleve],  [korolevo],  [kirAjhAza]) estas urbotipa loĝloko en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160px|Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 
* Alto super marnivelo: 178 m
* Loĝantaro: 8060
* Poŝtkodo: 90332
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Korolevo situas sur ebenaĵo kaj sur deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ fervojo Ĥust-Vinohradiv. La lasta troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
Dum regado de Stefano la 1-a (Hungario) saksoj fondis la setlejon. La nomo Királyháza (kirAjhAza) aperis unue en 1335. Rande sur monteto reĝa ĉasista domego konstruiĝis en la 13-a jarcento, post 2 jarcento ĝi iĝis fortikaĵo nomata Nyalábvár (njalAbvAr). En 1312 la reĝo okupis ĝin de grandbienulo. Királyháza ricevis privilegiojn en 1355. La fortikaĵo longe estis feriejo de hungaraj reĝinoj. En 1661 la turkoj, en 1717 la tataroj faris ruina la komunumon, fine la Habsburgoj detruis la fortikaĵon en 1672. En la 18-a jarcento rutenoj alvenis, en 1831 ĥolero okazis. En 1910 loĝis en Királyháza 3167 da homoj, (2224 hungaroj, 932 rutenoj). Ĝis 1920 Királyháza apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio, dume la rumanoj okupis Királyháza en 1919. Dum la 2-a mondmilito la urbeto estis aŭtonomia regiono de Hungarlando. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Korolevo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Korolevo 10&nbsp;052 da homoj, (ukrainoj kaj rutenoj en majoritato, hungaroj en minoritato).

## Vidindaĵoj 
* ruinoj de fortikaĵo
* katolika preĝejo el la 13-a jarcento, baldaŭe barokiĝis
* kalvinana preĝejo de 1911
* ortodoksa preĝejo
* greko-katolika preĝejo

## Famuloj 
* En Királyháza naskiĝis hungara operkantisto Rózsi Szöllősi
* vivis en la fortikaĵo poeto kaj muzikisto Péter Ilosvai Selymes


Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Transkarpatio
Rakiura Insulo

**Rakiura Insulo** (angle **Stewart Island**, maorie **Rakiura**) estas la tria plej granda insulo de Nov-Zelando. Ĝi situas 30&nbsp;km sude de la Suda Insulo. La insulo havas la surfacon de 1746&nbsp;km².

## Geografio 
eta|maldekstra|Rigardo al Oban kaj Halfmoon Bay.
La Insulo estas apenaŭ loĝata, la sola komunumo sur ĝi estas Oban, en la golfeto *Halfmoon Bay*.

la insulo havas la grandon de 70×40&nbsp;km, estas dense arbarkovita kaj montara. La plej granda monto, angle nomata Monto Anglem kaj maorie nomata Hananui, altas 981&nbsp;m. La plej suda punkto estas la Sudokcidenta Kabo.

## Historio 
Sur la insulo setlis unuafoje la maorioj, plej malfrue en la 13-a jarcento. La insulon malkovris kiel unua eŭropano James Cook en 1770. Ĉar li supozis, ke la insulo estas ligita al la granda insulo, Cook nomigis ĝin Suda Kabo kaj pluŝipis al sudo.

La insulojn remalkovris en februaro de 1809 kapitano Bunker dum fokoĉasado kaj konstatis, ke tiu estas insulo. Ekster la haveno kaj sola komunumo Oban ekzistis mallongtempe seg-uzino, zink-minejo, fiŝkaptejo.

## Naturrezervejo 
Oni fondis en 2002 la 1.570&nbsp;km² grandan Rakiura Nacia Parko, kiu kovras ĉirkaŭ 87% de la insulo.

Oni povas tranokti en pluraj hoteloj en Oban.

## Vidu ankaŭ 
* Bronzkormorano

Kategorio:Insuloj
Kategorio:Sudlando Regiono (Nov-Zelando)
Ĥemia industrio

La **ĥemia industrio** okupiĝas pri la ekstraktado kaj procezado de la krudaj materialoj, naturaj kaj sintezaj, kaj pri ilia transformado en aliajn substancojn kun karaktero malsama ol tiu de originaj materialoj, por kontentigi homan bezonon kaj por plibonigi vivkvaliton de homoj. La ĉefa celo estas prilabori produktojn kontraŭ la plej malalta kosto kun minimuma damaĝo al la medio.

Tiu sektoro inkluzivas, inter aliaj, la petrolĥemion, la ĥemion fitosanigan, la farmacian industrion, la fabrikadon de polimeroj kaj de farbo. Tiuj industrioj estas industrioj de procezoj.

La ĥemia industrio fabrikas samtempe ĥemiajn produktojn de bazo, ĥemiajn produktojn intermezaj kaj finajn produktojn

## Ĉefaj tutmondaj ĥemiaj entreprenoj 
[eta|upright=1.35|Naftorafinejo en [Luiziano - ekzemplo de ĥemia industrio.]]
Tabelo reprezentanta la 10 unuaj ĥemiaj entreprenoj en 2005.

## Iamaj ĥemiaj entreprenoj 
* IG Farben

## Vidu ankaŭ 
### Notoj 
### Eksteraj ligiloj 
* http://www.cefic.be/ European chemical industry council
* http://www.uic.fr/  Union des industries chimiques

Kategorio:Industrio
Kategorio:Kemio
Ŝalanki

**Ŝalanki** (ukraine kaj ruse ''*, ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 118 m
* Loĝantaro: 3110
* Poŝtkodo: 90311
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Ŝalanki situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ etfervojo el Vinohradiv, kiu troviĝas 16 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 en formo *Salanch''. Dum la mezepoko Salánk estis privilegio urbeto. En 1711 tie okazis la lasta kunsido de Francisko Rákóczi la 2-a. Post 6 jaroj la tataroj, en 1657 la poloj atakis la urbeton. En 1910 loĝis en Salánk 2322 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Salánk apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. Salánk rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Ŝalanki apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Ŝalanki 3500 da homoj, (3210 hungaroj).

La loĝantoj longe okupiĝas pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas dulingva lernejo, kulturdomo. En la budapeŝta telefonlibro en 2008 15 nomoj havas la nomon "Salánki".

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo el la 14-a jarcento, ekde 1540 kalvinana, kelkfoje bruldetruiĝis, lastfoje renoviĝis en 1936
* grekokatolika preĝejo de 1780

## Famuloj 
En la iama Salánk naskiĝis Zoltán Varga (koreografo).

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Ventosako

eta|Ventosako
eta|Ventosako kiel dekoraĵo
**Ventosako** (aŭ **Maniko**) estas veterorezista, teksaĵa aŭ nilona tubo, fiksita - turneble - sur kelkmetra stango. Ĝi servas por montri la ventodirekton kaj ventoforton.

Ĝi estas uzata tie, kie oni devas tuj rekoni direkton kaj forton de la vento, tiel ĉefe ĉe la aertrafiko. Oni uzas ventosakon ankaŭ ĉe aŭtovojoj por montri la eblan flankan venton. Aliaj uzlokoj estas la havenoj, en industrio, ĉe translokigo de materialoj ks.

Plimulto de la ventosakoj estas striita ruĝe kaj blanke, tiel bone rekonebla.

Pli precizaj aparatoj por mezurado de la vento estas la ventodirekta mezurilo kaj la anemometro.

## Vidu ankaŭ 
* Ventoflago

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Meteologiaj mezuriloj
Kategorio:Ventoj
Kategorio:Havena infrastrukturo
Flankvento

[eta|tabulo kun [ventosako, atentigante pri flankvento]]
**Flankvento** estas tiu vento, kiu efikas deflanke je veturiloj kaj tiel postulas kontraŭstiradon.

Flankvento povas konduki al danĝeraj situoj, ekz. ĉe preterpaso de kamiono, post forlaso de la ventoombro, trafas surpriza bato la veturilon. Danĝero povas okazi ankaŭ en pontoj, ĉefe en longaj pontoj sur markoloj aŭ larĝaj riveroj, ekzemple en Lisbono. Flankvento povas damaĝi same ĉe aviadiloj.

Kategorio:Ventoj
Ventoombro

[eta|Biciklistoj de [Tour de France profitas de ventoonbro de aliaj (2005)]]
**Ventoombro** estas tiu zono kun malforta vento, kiam iu objekto protektas lokon kontraŭ la vento kaj tiel estiĝas en tiu loko malforta vento. Historia eluzo de la ventoombro estis la plantado de arboj apud la agrojn. Tiuj arboj protektas la kampon kontraŭ erozio sur agro kun 6-7-foja longo de la arboalto.

La ventoombro (ĉe insulo) estas nebonvena por velboatoj, velŝipoj, pro malforta pelforto. Ĝi gravas en la bicikla sporto, kiam la antaŭe biciklanta sportisto eluzas je 30 % pli da forto ol sekvanta biciklanto en la ventoombro. 

Okaze de flankvento, la - alian veturilon - preterpasanta veturilo venas por mallonga tempo en ventoombron kaj postlasante tion, frapas ĝin la denove alvenanta flankvento. Tio necesigas fortan prenon de la stirilo kaj eble necesan kontraŭstiradon.

Kategorio:Ventoj
Antikva greka boksado

[eta|dekstra|[Minoa civilizo|Minoaj junuloj boksante (-1500), Knossos.]]
eta|Nigrafigura atika premiamforo: la dekstra pugnoluktisto indikas, ke li malvenkis, sed lia kontraŭulo daŭre atakis lin kaj estas tial batita de la arbitracianto per bastono.
**Antikva greka boksado** aŭ **pugnolukto** (greke: pygme, pyx, pyxmachia, pygmahia) estis fako de la pentatlono (kvin luktoj) de la antikvaj olimpikoj. La pugnolukto estas antaŭulo de la boksado.

Oni enkondukis la fakon unue en la jaro -688 dum la 23-a Olimpiko.

En la antikva Romo pugnolukto estis ĉefe montrita dum gladiatoraj luktoj. Tamen ne precize difineblas kiom maljuna estas greko-romia lukto, ĉar sur bildoj el la antikvo (Mezopotamio, antikva Egiptio, Kreto), videblas, ke similaj luktoj jam tiam estis kutimaj.

Oni luktis per manoj. La luktistoj ligis longajn ledajn rimenojn retforme ĉirkaŭ manoj kaj antaŭbrakoj, nur la polekso restis libera. La rimenoj celis protekton de la mano, sed ankaŭ plifortigon de la batoj.

Oni ĉefe batis kontraŭ sentemajn korpopartojn, kiel ekz. dentoj, oreloj kaj nazo. Reguloj kiel ĉe nuntempa boksado ne ekzistis. Oni ne povas kompari tiaman kaj nuntempan lukton. La partoprenantoj estis veraj luktistoj. Tia lukto povis daŭri plrajn horojn kaj ofte kaŭzis gravajn vundojn.

Finis la lukton levigo de la mano kun streĉita montrofingro kiel signo de malvenko. Kiam post tia gesto la venkinto daŭre batis la venkiton, la arbitracianto intervenis kun bastonbatoj. Tiaj scenoj vidiĝas sur premiamforoj. Kiam la venkito mortis, la venkinto estis punata. Pro sia danĝero oni taksis la sporton alta dum la antikvo.

La plej fama pugnoluktisto el la antikvo, kiu gajnis pli ol 1000 premiojn estis Theagenes el Thasos (-480).

[eta|maldekstra|La pugnoluktisto de la Kvirinalo: greka statuo de pugnoluktisto el la [1-a jarcento a.K.]]
Ekzistas bronza sidstatuo en Romo, nomata *la pugnoluktisto de la Kvirinalo*. Ĝi montras vundojn sur la vizaĝo, kiuj okazis ofte dum tia luktado.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Michael B. Poliakoff: *Kampfsport in der Antike*, Düsseldorf 2004. ISBN 3-491-69110-9
* H. A. Harris: *Sport in Greece and Rome*, London/Southampton 1972.
* Werner Rudolph: *Olympischer Kampfsport in der Antike. Faustkampf, Ringkampf und Pankration in den griechischen Nationalfestspielen*, Berlin 1965.

Kategorio:Luktosporto
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Antikva Grekio
Le Guignolo (filmo)

***Le Guignolo*** (La Ginjolo) estas franca filmo de Georges Lautner, aperinta en 1980.

## Temo
Internacia trompulo, specialisto pri ŝtelo de artverkoj, Alexandre Dupré apenaŭ eliras el malliberejo kaj daŭrigas siajn aktivecojn: en la aviadilo, kiu kondukas lin al Venecio, lia najbaro Louis Fréchet petas al li malgrandan servon preni lian valizeton ĝis la elirejo de aerhaveno kaj redoni al li poste. Sed la viro estas mortigita kaj Alexandre baldaŭ estos ĉiuflanke atakita pro la valora valizeto: ĝi entenas tre enviatan mikrofilmon. Li baldaŭ altigos la prezon des pli ke du rivalaj grupoj gaje mortigas sin reciproke por ĝia ekposedo.

## Teĥnikaĵoj
* Titolo: *Le Guignolo*
* Lingvo: franca
* Reĝisoro: Georges Lautner
* Scenaro: Jean Herman
* Dialogoj: Michel Audiard
* Muziko: Philippe Sarde
* Dekoroj: Jean André, Lorenzo Baraldi
* Kostumoj: Paulette Breil
* Foto: Henri Decaë
* Muntado: Michelle David
* Produktoro: Alain Poiré
* Produktado: Cerito Films, Gaumont International
* Formato: Kolora - 1.66:1
* Ĝenro: Agfilmo, komedio
* Daŭro: 102 minutoj
* Aperdato:  en Francio
* Landoj: Francio, Italio

## Rolularo
* Jean-Paul Belmondo: Alexandre Dupré
* Georges Géret: Joseph
* Michel Galabru: Achille Sureau
* Carla Romanelli: Gina
* Von Gretchen: Caroline
* Mirella D'Angelo: Sophie / Pamela
* Pierre Vernier: Helmut Von Nassau
* Paolo Bonacelli: Kamal
* Michel Beaune: Louis Fréchet
* Tony Kendall : Frantz
* Maurice Auzel: la franchouillard
* Henri Guybet: Machavoine, "plumbisto"
* Lily Fayol: la schwartz
* Philippe Castelli: Pordisto
* Charles Gérard: Abdel Fahrad
* Anne Goddet: Irène
* Jean-François Calvé: Ministro
* Jean Luisi: Gardisto en malliberejo
* Renzo Marignano: Juvelisto
* Vincenzo Guarini: Polic-komisaro
* Aldo Rendine: Urbino Alfonsi
* Michel Berreur: Hussein
* Dona Leigh Kessler: Blondulino
* Daniel Breton: Yasser
* Luong Ham Chau: Ohsawah
* Thang-Long: Taramushi
* Jacques Ramade: Tusanta kelnero
* Alain David Gabison: Direktoro de malliberejo

## Eksteraj ligiloj
* *Le Guignolo* en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1980
Kategorio:Filmoj de Georges Lautner
Perehrestja

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160px|Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco

**Perehrestja,** ukraine **Перехрестя,** ruse **Перекресте** (perekrestje) hungare **Tiszakeresztúr** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ankoraŭ unu vilaĝo apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 118 m
* Loĝantaro: 920
* Poŝtkodo: 90320
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Perehrestja situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo, fervojo Ĉop-Vilok preteriras. Vinohradiv troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1260 en formo *Kereztur*. En 1870 incendio okazis. En 1910 loĝis en Tiszakeresztúr 514 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Tiszakeresztúr apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio, dume la rumanoj okupis la vilaĝon en 1919. Tiszakeresztúr rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Perekrestje apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Perehrestja 927 da homoj, (687 hungaroj).
Vilaĝservoj estas hungara lernejo, vendejoj, kafejetoj.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo el la 16-a jarcento, en 1870 pligrandiĝis kaj turo alkonstruiĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Abasolo (Guanajuato)

**Abasolo** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Abasolo*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 77094 enloĝantojn. El tiuj estas 35776 viroj kaj 41318 virinoj. La komunumo havas surfacon de 601,73 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1710 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 700 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 27′ norda latitudo kaj 101° 32′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 68739 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 129 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.19 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

48728 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 40451 alfabetoj kaj 8246 analfabetoj. Do 16,92% de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guanajuato/municipios/11001a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Guanajuato
Truo

**Truo** povas esti:

* en sporto: unu el la 18 sekcioj de la golfludo
* en astronomio: Nigra truo, stela objekto kun imensa gravita kampo
* en atomfiziko: Elektrona truo, manko de elektrono en specifa energinivelo
* en klimatologio: Ozontruo, granda sezone pligraviĝanta manko de ozono en la stratosfero super la polusaj regionoj de la tero

## Proverbo
Plena dukolora grafeo

En grafeoteorio, **plena dukolora grafeo** aŭ **dukliko** estas speciala tipo de dukolora grafeo, ĉe kiu ĉiu vertico de la unua aro estas koneksa al ĉiu vertico de la dua aro.

Tiel, plena dukolora grafeo *G = (V1 + V2, E)* estas dukolora grafeo tia ke por ĉiuj du verticoj v_1 \in V_1 kaj v_2 \in V_2, estas eĝo *v1v2* en *E*.

Pro tio ke la grafeo estas dukolora, por ĉiuj du verticoj v_1 \in V_1 kaj v_2 \in V_1, eĝo *v1v2* ne estu en *G*; same por v_1 \in V_2 kaj v_2 \in V_2.

Plena dukolora grafeo kies dispartigoj havas vertic-nombrojn *|V1|=m* kaj *|V2|=n* estas skribata kiel *K{m, n}*.

Por ĉiu *k*, *K{1, k}* nomiĝas stelgrafeo.

## Ekzemploj 
[380x380ra|eta|La [Stelgrafeo (grafeoteorio)|stelgrafeoj *K*1,3, *K*1,4, *K*1,5, kaj *K*1,6.]]

## Propraĵoj 
* Por dukolora grafeo, trovado de ĝia plena dukolora subgrafeo *K{m, n}* kun maksimuma kvanto de lateroj *mn* estas NP-plena problemo.
* Ebena grafeo ne povas enhavi *K{3,3}* kiel minoro; ekstere ebena grafeo ne povas enhavi *K{3,2}* kiel minoro (ĉi tio estas necesaj sed ne sufiĉaj kondiĉoj por ebeneco kaj ekstera ebeneco).
* Plena dukolora grafeo *K{n, n}* estas grafeo de Moore kaj *(n, 4)*-kaĝo.
* Plena dukolora grafeo *K{m, n}* havas vertican kovrantan nombron *min {m, n}* kaj lateran kovrantan nombron *max {m, n}*.
* Plena dukolora grafeo *K{m, n}* havas maksimuman sendependan aron de amplekso *max {m, n}*.
* Plena dukolora grafeo *K{m, n}* havas maksimuman kongruanton de amplekso *min {m, n}*.
* Plena dukolora grafeo *K{n, n}* havas pozitivan *n*-lateran kolorigon.
* Plena dukolora grafeo *K{m, n}* havas *mn-1 nm-1* generantajn arbojn.
* La lastaj du rezultoj estas korolarioj de la geedziĝa teoremo se ĝi estas aplikita al *k*-regula dukolora grafeo.
* Plena dukolora grafeo *K{n, n}* aŭ *K{n, n+1}* estas grafeo de Turán.

## Vidu ankaŭ 
* Dukolora grafeo
* Kliko (grafeo)
* Nulgrafeo
* Plena grafeo
* Ciklo (grafeo)
* Vojo (grafeo)

Kategorio:Grafeteorio
Cikla grafeo

En grafeoteorio, **cikla grafeo** aŭ **simpla cikla grafeo** estas grafeo kiu konsistas de sola vojo (ciklo). En aliaj vortoj, iu kvanto da verticoj estas koneksa kiel fermita ĉeno. La cikla grafeo kun *n* verticoj estas skribata kiel *Cn*. La kvanto de lateroj en *Cn* egalas al kvanto de verticoj *n*. Ĉiu vertico havas gradon 2; tio estas, ĉiu vertico havas akurate du laterojn koneksajn al ĝi.

Ciklo kun para kvanto de verticoj estas nomata kiel **para ciklo**; ciklo kun nepara kvanto de verticoj estas nomata kiel **nepara ciklo**.

## Propraĵoj 
Cikla grafeo estas:
* Koneksa grafeo
* 2-regula grafeo
* Eŭlera grafeo
* Grafeo de Hamilton
* 2-vertice kolorigebla, se kaj nur se ĝi havas paran kvanton de verticoj. Pli ĝenerale, grafeo estas 2-vertice kolorigebla se kaj nur se ĝi ne enhavas neparajn ciklojn.
* 2-latere kolorigebla se kaj nur se ĝi havas paran kvanton de verticoj
* 3-vertice kolorigebla kaj 3-latere kolorigebla, por ĉiu kvanto de verticoj
* Unua distanca grafeo

Ĉar cikla grafeo povas esti desegnita kiel regula plurlatero, la aŭtomorfia grupo (simetrioj) de *n*-ciklo estas la samaj kiel tiuj de regula plurlatero kun *n* lateroj, la duedra grupo de ordo *2n*. Aparte, tie ekzistas simetrioj metantaj ĉiun unu donitan verticon al ĉiu la alia donita vertico, kaj ĉiun unu donitan lateron al ĉiu la alia donita latero, tiel la *n*-ciklo estas simetria grafeo.

## Direktita cikla grafeo 
frame|dekstra|Direktita cikla grafeo de longo 8

**Direktita cikla grafeo** estas direktita versio de cikla grafeo, kun ĉiuj lateroj orientitaj en la sama direkto.

En orientita grafeo, subaro de lateroj kiu enhavas almenaŭ unu lateron (arkon) de ĉiu direktita ciklo estas nomata kiel retrokupla arka aro. Simile, subaro de verticoj kiu enhavas almenaŭ unu verticon de ĉiu direktita ciklo estas nomata kiel retrokupla vertica aro.

En direktita cikla grafeo ĉiu vertico havas eneniran duongradon 1 kaj eliran duongradon 1.

Direktitaj ciklaj grafeoj estas grafeoj de Cayley por ciklaj grupoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ciklo (grafeoteorio)
* Plena dukolora grafeo
* Voja grafeo
* Plena grafeo
* Nulgrafeo

## Eksteraj ligiloj 
* Cikla grafeo je MathWorld
* Signoj kaj elvolvaĵo de Luca Trevisan

Kategorio:Grafeteorio
Nulgrafeo

En grafeoteorio, **nulgrafeo** aŭ **malplena grafeo** estas grafeo sen verticoj kaj pro tio sen eĝoj, aŭ grafeo sen eĝoj. Por la lasta okazo, estas pli konkreta termino **seneĝa grafeo**.

La nulgrafeo en la unua senco (**senvertica grafeo**) estas la komenca objekto en la kategorio de grafeoj, laŭ iuj difinoj de kategorio de grafeoj. Ne havante verticojn, la nulgrafeo pro tio ankaŭ ne havas koneksajn komponantojn. Tial, kvankam la nulgrafeo estas arbaro (grafeo sen cikloj), ĝi ne estas arbo, ĉar arbo havas unu koneksan komponanton.

## Seneĝa grafeo 
**Seneĝa grafeo** estas grafeo (V, \emptyset) por iu aro de verticoj *V*. Ĝia malo estas plena grafeo.

## Vidu ankaŭ 
* Cikla grafeo
* Plena grafeo estas la malo de seneĝa grafeo
* Regula grafeo. Seneĝa grafeo estas 0-regula.
* Arbaro (grafeoteorio)
* Arbo (grafeoteorio)
* Ciklo (grafeoteorio)
* Glosaro de grafeoteorio

## Eksteraj ligiloj 
* Malplena grafeo je MathWorld ()
* Nula grafeo je MathWorld ()

Kategorio:Grafeteorio
Gioseffo Zarlino

**Gioseffo Zarlino** (* 31-an de januaro 1517 en Chioggia; † 14-an de februaro 1590 en Venecio) estis itala kapelmajstro, muzikteoriisto kaj komponisto.

Zarlino studis ĉe Adrian Willaert en Venecio. En 1565 li eksukcedis Cypriano de Rore kiel kapelmajstro de la Baziliko de sankta Marko de Venecio kaj tenis tiun ĉi postenon ĝisfine de sia vivo.

La verkaro postlasita de li estas supervidebla kaj ampleksas krom aliaj verkoj kelkajn harmonion, motetojn kaj madrigalojn. Muzikhistorie pli grava estas lia laboro kiel muzikteoriisto. Multaj nomas lin "patro de la moderna muzikteorio". Lia plej fama studento estis la muzikteoriisto kaj komponisto Vincenzo Galilei, patro de Galileo Galilei. Plua fama lerninto estis Giovanni Croce.

## Verkoj 
* *Le Istituzioni harmoniche* (1558)
* *Dimostrationi harmoniche* (1571)
* *Sopplimenti musicali* (1588)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Digitalisierte Werke von Zarlino - SICD der Universitäten von Strasbourg

Zarlino, Gioseffo
Zarlino, Gioseffo
Zarlino, Gioseffo
Zarlino, Gioseffo
Ekvacio de Cesàro

En geometrio, **ekvacio de Cesàro** de ebena kurbo estas ekvacio liganta kurbecon *κ* al arka longo *s*. Ĝi povas esti donita ankaŭ kiel ekvacio liganta la kurbecoradiuson *R* al arka longo, ĉi tiuj variantoj estas ekvivalento ĉar *R = 1/κ*. Du kongruaj kurboj estos havas la saman ekvacion de Cesàro. Ĝi estas nomita pro Ernesto Cesàro.

Iuj kurboj havas simplajn prezentojn per ekvacio de Cesàro, ekzemple:

* Rekto: *κ = 0*
* Cirklo: *κ = 1/r*, kie *r* estas la radiuso
* Logaritma spiralo: *κ = C/s*, kie *C* estas konstanto
* Evolvento de cirklo: \kappa=C/\sqrt s, kie *C* estas konstanto
* Spiralo de Cornu: *κ = Cs*, kie *C* estas konstanto

La ekvacio de Cesàro de kurbo estas rilatanta al ĝia ekvacio de Whewell. Se la ekvacio de Whewell estas

: *φ = f(s)*

tiam la respektiva ekvacio de Cesàro estas

: ''κ = f'(s)''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Kurbeco

Kategorio:Kurboj
Ĥordo (geometrio)

En geometrio, **ĥordo** aŭ **kordo** aŭ **ŝnuro** de kurbo estas rektosegmento, kies ambaŭ finaj punktoj kuŝas sur la kurbo.
**Sekcanto** aŭ **sekcanta rekto** estas la rekto, kiu estas pluigo de ĥordo.

dekstra|eta|200ra|Streko *BX* (ruĝa) estas ĥordo.

## Ĥordoj de cirklo 
eta|300ra|Longo de ĥordo, vidata el centro de la cirklo je angulo *θ*, en cirklo de radiuso 1

Ĥordo povas esti konstruita ĉe cirklo kaj tiam iuj ĝiaj propraĵoj estas jenaj:
* Perpendikulara dusekcanto de ĥordo pasas tra centro de la cirklo.
* Ĥordoj estas samdistancaj de centro de la cirklo se kaj nur se iliaj longoj estas egalaj.
* Se rektaj vastigaĵoj de ĥordoj AB kaj CD intersekciĝas je punkto P, tiam iliaj longoj kontentigas egalecon *AP·PB = CP·PD*.
* Longo de ĥordo, vidata el centro de la cirklo je angulo *θ*, estas *2 R sin (θ/2)* kie *R* estas radiuso de la cirklo.

La areo, kiun ĥordo de cirklo fortranĉas, nomiĝas segmento.

## Vidu ankaŭ 
* Sago (geometrio)

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de trigonometrio
* Historio de trigonometriaj funkcioj 
* Ĥordo de cirklo kun interaga animacio

Kategorio:Kurboj
Kategorio:Trigonometrio
Heliko de Pascal

dekstra|eta|200px|Konstruado de heliko de Pascal
[eta|500px|Heliko de Pascal, kardioido, [triondividilo]]
En geometrio, **heliko de Pascal** estas ebena algebra kurbo kun formo simila al koro. Kardioido estas specifa okazo de heliko de Pascal kun kuspo.

Ekvacio de heliko de Pascal en polusaj koordinatoj estas

: r = a + b \sin \theta 

kaj en karteziaj koordinatoj estas

: (x^2+y^2)^2 - (a^2+2by)(x^2+y^2) + b^2 y^2 = 0 

Interŝanĝo de *x* kaj *y* en la ekvacio pli supre donas ankaŭ helikon de Pascal, kiu en polusaj koordinatoj estas

: r = a + b \cos \theta 

## Historio 
Formala esploro de helikoj de Pascal estas atribuata al Étienne Pascal, patro de Blaise Pascal. Tamen la esploroj estas komencitaj pli frua de germana renesanca artisto Albrecht Dürer. Lia verko *Underweysung der Messung* (*Instruado en mezuro*) enhavas specifajn geometriajn manierojn por produktado de helikoj de Pascal.

Kategorio:Kurboj
Kategorio:Algebraj kurboj
Vincenzo Galilei

**Vincenzo Galilei** (* ĉ. 1520 en Santa Maria a Monte, † 2-an de julio 1591 en Florenco) estis itala liutisto, muzikteoriisto kaj komponisto. Li estis patro de la granda natursciencisto Galileo Galilei.eta|*Della musica antica et della moderna*, 1581Vincenzo Galilei estis lernanto de la muzikteoriistoj Gioseffo Zarlino kaj Girolamo Mei. Poste li aktivis kelkteme kiel liutinstruisto en Pizo, antaŭ ol li definitive translokiĝis al Florenco. En Florenco li estis membro de la Camerata Fiorentina de Giovanni Bardi dei Conti di Vernio, grupo, kiu celis la revivigon de antikvaj idealoj. En sia verko dediĉita al Giovanni de' Bardi, *Dialogo della musica antica e della moderna* de 1581, li montriĝis kiel unua reprezentanto de Aristoxenos-renesanco, ĉar li defendis la komprenon, ke oni devas agordi la liuton egalŝtupe; li indikis la kordoproporcion 18:17 kiel ege bona aproksimaĵo de la egalŝtupe temperita duontono. Samverke li luktis por revivigo de la antikva monodio (unuvoĉeco) kaj kontraŭis la tradician polifonion. Tion li tamen faris laŭ modifigita maniero tiel, ke li propagandis la solokantadon kun instrumentakompanado. Lia verko fariĝis vojmontra por la evoluo de la recitativo. Li mem komponis la unuajn monodiajn verkojn kun liutakomanado, kiuj tamen ne konserviĝis. Sed konserviĝis de li kelkaj plurvoĉaj madrigaloj kaj liutpecoj.

## Ĉefverko 
Galileo, Vinzeno: *Dialogo della musica antica e della moderna*, Florenco 1581.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Galilei, Vincenzo
Galilei, Vincenzo
Galilei, Vincenzo
Galilei, Vincenzo
Galilei, Vincenzo
Kategorio:Galileo Galilei
Konkoido de rekto

400px|dekstra|eta|Konkoidoj de rekto (nigra) kun komuna fiksa punkto *O* (ruĝa punkto). Ĉiu paro de kolorigitaj kurboj estas konkoido. En la blua okazo *d* estas pli granda ol distanco de *O* al la rekto, tiel la supra blua kurbo havas ciklon. En la verda okazo *d* egalas al distanco de *O* al la rekto, kaj en la ruĝa okazo ĝi estas malpli granda.
En geometrio, **konkoido de rekto** aŭ **konkoido de Nicomedes** estas ebena algebra kurbo de la 4-a ordo, konkoido konstruita surbaze de iu donita punkto *O* kaj rekto kiel la fonta kurbo. Ĝi havas du branĉojn. La fonta rekto estas asimptoto de ambaŭ branĉoj en ambaŭ direktoj.

## Ekvacioj 
En karteziaj koordinatoj, se la punkto *O* estas je (0, 0) kaj la rekto estas donita kiel *y+a=0* do la ekvacio estas

: d^2y^2=(x+y)^2(y+a)^2

Punkto (0, 0) estas singulara punkto de kurbo kies speco dependas de interrilato de *d* kaj *a*:

* Se *da* do ĝi estas sinsekco de kurbo.
* Se *d=a* do ĝi estas kuspo.

En polusaj koordinatoj, se la punkto *O* estas je la fonto, la ekvacio estas:

: r = -\frac {a} {\sin \varphi}\pm d

## Historio 
La kurbo estas nomita laŭ Nicomedes (la 3-a jarcento a.K. - la 2-a jarcento a.K.) kiu uzis ĝin por triondivido de angulo kaj duobligo de kubo.

## Eksteraj ligiloj 
* Triondivido de angulo, duobligo de kubo, kvadratigo de cirklo

Kategorio:Kurboj
Kategorio:Algebraj kurboj
Josef Xaver Kobza

**Josef Xaver KOBZA** (27. 2. 1921 en Herbortice - 7. 11. 2020 en Veselí nad Lužnicí) estis ĉeĥa pastro kaj esperantisto, honora membro de ĈEA.

Konata kiel kunorganizinto de la Katolikaj E-Tendaroj okazintaj en la jaroj 1969 – 1977 en lia naskiĝvilaĝo Herbortice. En la jaro 1950 li soldatservis en PTP (armea reeduka laborbataliono), dum kiu li estis kondamnita al dujara prizono pro nepermesita grupiĝado. Post sia reveno el malliberejo al Herbortice kaj laborante denove kiel pastro, li fondis E-rondeton por lerni internacian lingvon. Baldaǔ poste li partoprenadis diversajn E-aranĝojn enlande kaj en Pollando. Li partoprenis UK-on en Sofio kaj Budapeŝto. Li fervore  aktivadis en la katolikaj someraj tendaroj, en multaj renkontiĝoj de la esperantistoj precipe en IKUE kongresoj. En la urbo Písek, kie li dum multaj jaroj plenumis sacerdotan servon, li kunorganizis sukcesajn E-aranĝojn. En 2007-2017 li vivis en la en porpastra domo en České Budějovice, sekve du jarojn denove ĉe petranoj en Písek kaj ekde 2019 en la Domo de Sankta Francisko en Veselí nad Lužnicí, kie li la 7-an de novembro 2020 forpasis. 

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj membroj de ĈEA
Helbeka arasario

La **Helbeka arasario** (***Pteroglossus erythropygius***)  estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. La specifa nomo *P.erythropygius* signifas “kun ruĝa pugo”, sed tio ja estas tro komuna karaktero ene de arasarioj.

La specio troviĝas en Ekvadoro kaj Peruo, do oni povas konsideri ĝin kiel endemismo.

Kiel aliaj arasrioj tiu ĉi specio havas nigrajn kapon, mentonon, dorson kaj flugilojn (escepte ruĝan suban dorson aŭ pugon kaj malantaŭokulan haŭtaĵon). La subaj partoj estas flavecaj kun ruĝaj nuancoj kaj ĉefe **du nigrajn partojn**, nome submentona punktomakulo kaj pli longa bendo inter brusto kaj ventro: en ambaŭ partoj pliiĝas la ruĝaj nuancoj. La beko estas flava, kun pli ruĝeca bazo, krom la kutima flava bazobordo. Inter ambaŭ makzeloj estas nigra laŭlonga strio.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Pteroglossus erythropygius.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
Comonfort

**Comonfort** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo estas Comonfort Chamacuero.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 70189 loĝantojn. El tiuj estas 32544 viroj kaj 37645 virinoj. La komunumo havas surfacon de 485,90 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1790 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 776.8 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 43′ norda latitudo kaj 100° 46′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 58084 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 145 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,25 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

39206 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 31942 alfabetoj kaj 7227 analfabetoj. Do 18,43% de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guanajuato/municipios/11009a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Guanajuato