open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peterd

**Peterd,** kroate **Peterda** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
300px|eta|Panoramo de Peterd

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7766
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 45°58′17″N 18°21'41″E

## Situo 
Peterd situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Kozármisleny troviĝas 18, Siklós kaj Villány po 19, Pécs 26, Bóly 34, Budapeŝto 215 &nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. Peterd menciiĝis unuafoje en 1276 laŭ tiama hungara ortografio *"Petherd"* kaj *"Peturd"*. Post la mezepoko dum regado de la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. Baldaŭe serboj, poste germanoj alvenis. En 1910 vivis tie 584 homoj, (553 hungaroj, 27 germanoj, 4 kroatoj). Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Peterd migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Peterd) el la 15-a jarcento
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Johana de Pentievro

**Johana de Pentievro**, nomata **la Lama**, (naskiĝis en 1319, mortis la ) dukino de Bretonio, damo de Majeno, de Avaugour, de l'Aigle kaj de Châtelaudren, grafino de Pentievro kaj de Goëllo, vicgrafino de Limoges, filino de Vito de Bretonio, grafo de Pentievro kaj vicgrafo de Limoges, kaj de Johana, damo de Avaugour, kaj grafino de Goëllo.

## Biografio 
### Edziniĝo kaj idaro 
Ŝi edziniĝis la  al Karolo de Blezo, nevo de Filipo la 6-a de Valezio kaj havis plurajn infanojn:
* Johano la 1-a de Châtillon (1345 † 1404), grafo de Pentievro, vicgrafo de Limoges.
* Vito (Gui), sendita kiel ostaĝo al Anglio, kie li mortis.
* Henriko (Henri), mortinta en 1400.
* Maria (1345 † 1404), grafino de Guise, edziniĝinta en 1360 al Ludoviko duko de Anĝevio (1339 † 1384), grafo de Mansio, grafo de Provenco kaj de Forcalquier .
* Margareta (Marguerite), edziniĝinta en 1351 al Karolo de La Cerda († 1354), grafo de Angulemo.
Okaze de ŝia edziniĝo, la fama Bertrand du Guesclin estis rimarkita por la unua fojo.

### Pretendantino al la duklando de Bretonio 
Per armiloj, ŝi defendis siajn rajtojn al la heredo de Bretonio kontraŭ Johano de Montfort, ŝia onklo, edzo de Johana de Flandrio, kio okazigis la heredan militon de Bretonio. Instigante sian edzon Karolo de Blezo, ŝi rifuzis kompromison, kiu estus pace finĉesiginta la militon per partigo de Bretonio kaj kiu estus doninta al ŝi la nordan duonon. Por findecidi, Karolo de Blezo atakis en Auray kaj tie mortis en 1364.

Genealogio de Arturo la 2-a, duko de Bretonio

Post tiu malvenko, ŝi devis forcedi per la unua traktato de Guérande sian suverenecon super Bretonio, tamen konservante la dukan titolon dum sia vivo.
En la 9-a de Julio 1369 Johana metis la vicgrafon de Limoges, kiun du Guesclin estis kaptita de la angla regado sub la suverenecon de la reĝo de Francio, Karolo la 5-a, kiu redonis al ŝi la suverenecon en la sama tago, kaj en la 13-a de Januaro 1380 per oficiala letero.  Iuj asertas, ke ŝi reakiris ĝin ekde 1371, fakte, ŝi tiam ricevis nur kelkajn terbienojn en Limoges, placo de la Motte, sekve de la submetiĝo de la kastelo de Limoges al Karolo la 5-a.

### Fino de vivo 
En 1379, kiam Johano la 4-a estis devinta reiri ekzile an Anglio, ŝi ribeliĝis ĉar Karolo la 5-a, reĝo de Francio, decidis aneksi la duklandon, ignorante ŝiajn rajtojn kaj tiujn de siaj filoj. Ŝi estis ĉe la unua vico de la bretonoj, kiuj vokis Johanon la 4-an en ties angla ekzilejo, kaj poste akceptis lin kiam li albordiĝis.

Post la morto de Karolo la 5-a, ŝi subskribis en la  la duan traktaton de Guérande per kiu, ŝi akiris trevaloran renton kaj la eblecon por siaj heredontoj heredi la duklandon se Johano la 4-a ne havus idaron. La hereda problemo estis fine solvita.

Ŝi estis entombigita en la ĥorejo de la preĝejo de minoraj fratoj de Guingamp.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Mezepoka Bretonio
Kategorio:Dinastio de Dreux
Kategorio:Bretonaj dukoj
Ĝardena ekspozicio Kaiserslautern

eta|Dinosaŭromodelo
eta|Salikopreĝejo ĉe "Kaiserberg"

La Ĝardena ekspozicio en Kaiserslautern () oficiale malfermiĝis en 2000 preskaŭ samtempe kun la Japana Ĝardeno Kaiserslautern. La du ĝardenoj kune estis la unua Rejnland-palatinata landa ĝardenekspozicio.

Parte ĝi situas sur la tereno de la iama industria ŝpinejo *Kammgarnspinnerei* kaj la iama brutbuĉejo. Ĝi inkluzivas la apudan monton "Kaiserberg". La tereno estas dividita en diversaj temoj, ekzemple "akvo- kaj kultur-ĝardeno".

Post la fino de la ekspozicia jaro en 2000 aldoniĝis novaj elementoj. Krom golfejeto kaj granda infanludejo ekde 2002 dise tra la tereno estis starigataj realgrandaj dinosaŭraj modeloj. La ekspozicio estas konstante pligrandigata. Nun ĝi jam estas la plej granda ekspozicio de dinosaŭro-modeloj en Eŭropo. Sur *Kaiserberg* staras preĝejo el salikaj branĉoj.

La tereno kaj la konstruaĵo "Kammgarnspinnerei" servas hodiaŭ kiel ejo por diversaj kultur-eventoj.

Kategorio:Kaiserslautern
Kategorio:Parkoj en Rejnlando-Palatinato
Kaiserslautern
Mátyás Csányi

**CSÁNYI Mátyás** [pr. ĉa:nji ma:tja:ŝ] estis hungara komponisto, dirigento naskiĝinta en Szeged la 6-an de decembro 1884 kaj mortinta en Arado la 6-an de marto 1962. Li estis la patro de ĵurnalisto Piroska Csányi. 

## Kariero
Csányi studis en Szeged, Budapeŝto kaj Vieno. Li estis longtempe dirigento ĉe la diversaj teatraj trupoj de Arado, kie li restis depost Traktato de Trianon. En 1937 la rumana ŝtato forigis lin el la jam rumana urbo, tial li translokiĝis al sia naskiĝurbo. Liaj artikoloj aperis en Aradi Közlöny.

## Komponaĵoj
**Péter abbé*  (duakta opero, al propra teksto laŭ la romano *Romo* de Emile Zola; oni prezentis ĝin en 1910 en Arado); 
**Énekek éneke*  (oratorio, 1919); 
**Masa*  (opereto, prezentita en Arado en 1923, kunulaŭtoro Ferenc Galetta). 
**Szerelem rózsája*  (revuo-opereto, 1923); 
**Az aranyember*  (opero, 1934).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Piroska Csányi

**CSÁNYI Piroska** [pr. ĉa:nji] estis hungara ĵurnalistino, verkistino naskiĝinta en Kassa la 13-an de februaro 1909 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de julio 1981. Ŝi estis la filino de komponisto Mátyás Csányi kaj edzino de ĵurnalisto Géza Berey.

## Kariero
Piroska Csányi en 1930 ricevis la premion de la novelkonkurso de Brassói Lapok (*Manillai szerelem*) kaj en la sama jaro ŝi iĝis profesia ĵurnalistino, kunlaborontino de la gazetoj *Aradi Közlöny*, *Szatmári Újság*, *Sajtó*, *Reggeli Lapok*. Ekde 1938 en Hungarujo ŝi laboris al *Délmagyarország* de Segedo. Okaze de la germana okupado oni arestis ŝin (19-a de marto 1944) kaj malliberigis. Post la dua mondmilito ŝi sendis el Budapeŝto al *Délmagyarország* siajn  „Pesti leveleit” (Leteroj el Peŝto).  

## Verkoj
**A sivatag hangja* (romano, Brassó, 1936); 
**A gyöngysoros asszony* (roamno, Szatmár, 1937); 
**A kísértet farmja* (romano, pseŭdonime Berry Scarlett, Bp., 1940).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Omar al-Baŝir

[eta|Omar al-Baŝir en la 12-a konferenco de la [Afrika Unio februare 2009]]
**Omar Hasan Ahmad al-Baŝir** (; naskiĝis la 1-an de januaro 1944 en Hoŝ Banaga proksime de Ŝandi en norda Sudano) estis la ŝtatestro de Sudano de 1993 ĝis 2019. Li estas armea generalo, kiu en 1989 ekregis la landon post neperforta armea puĉo kaj regis Sudanon en sinteno de islama fundamentalismo. Ekde 1993 li estis la ŝtata prezidanto de Sudano. La 25-an de aprilo 2010 li estis reelektita je sia posteno en prezidenta baloto. Laŭ oficialaj informoj li ricevis 68 procentojn de la voĉdonoj. Post monatoj da manifestacioj kontraŭ lia regado, la 10-an de aprilo 2019, la Defenda Ministerio anoncis, ke la armeo lin eloficigis kaj arestis.

## Kondamno de la Internacia puna kortumo 
La 14-an de julio 2008 la ĉefakuzisto de la Internacia puna kortumo en Hago, *Luis Moreno-Ocampo*, petis kondamni la sudananon pro genocido, krimoj kontraŭ la humaneco kaj militkrimoj en la daŭriĝanta milito en Darfuro. Temis pri la unua kazo, kiam petiĝis kondamni oficantan ŝtatestron je malliberiĝo.

La Internacia puna kortumo la 4-an de marto 2009 vere kondamnis lin je malliberiĝo, sed nur akuzis lin pri krimoj kontraŭ la humaneco kaj militkrimoj, ne pri genocido, ĉar laŭ la kortumo mankis sufiĉaj pruvoj. Nur la latva juĝistino *Anita Ušacka* ankaŭ pledis por akuzo pri genocido. Tamen la kortumo lasis al si la liberon eventuale poste ampleksigi la kondamnon je akuzo pri genocido, se la haveblaj pruvoj plimultiĝus).

Iuj ŝtatoj kiel ekzemple Ĉinio, Rusio, la Araba Ligo kaj la Afrika Unio kritikas la kondamnon kaj konsideras ĝin malhelpo por pripacaj internegocoj en Darfuro. En julio 2009 Afrika Unio publikigis rezolucion, eksplicite ne obei la kondamnon je malliberiĝo. 

## Vidu ankaŭ 
* Milito en Darfuro
* Internacia reago al milito en Darfuro
* Sudana Revolucia Fronto

## Referencoj 
Kategorio:Prezidantoj de Sudano
Kategorio:Sudanaj politikistoj
Kategorio:Milito en Darfuro
Kitty Genovese

**Catherine Genovese** (7-an de julio 1935 en Brooklyn - 13-an de marto 1964 en Queens), konata ankaŭ per nomo **Kitty Genovese**, estis Novjorka virino, kiu estis murdpikita en proksimo de sia hejmo en urboparto Kew Gardens de Queens. La cirkonstancoj de ŝia murdo kaj la okulfrapa nenifareco de la najbaroj alportis por la evento titolpaĝon en *New York Times*, du semajnojn post la evento. Tio kondukis al esploro de la psiĥologia fenomeno, nomata „ĉestara efiko“.

## Antaŭ la atako 
Genovese plenkreskis en Novjorko, kiel kvina infano. Post kiam ŝia patrino estis okulatestanto de murdo en la urbo, ŝi decidis translokiĝi kun la familio al Connecticut. Kitty — kiu aĝis tiutempe 19 jarojn — decidis resti; la lesbana virino eklaboris en drinkejo 'Ev's 11th Hour Sports Bar'' kaj loĝis en Queens kun amatino Mary Ann Zielonko.

## La atako 
Genovese hejmenveturis malfrunokte la 13-an de marto 1964. Ŝi alvenis je la 3:15 kaj haltigis la aŭtomobilon je ĉ. 30&nbsp;m de la loĝeja pordo, kiam afrikusona viro Winston Moseley proksimiĝis al ŝi. Genovese ŝanĝis sian direkton al policeja urĝtelefona stacio, sed Moseley atingis kaj pikis ŝin. Kriojn de Genovese multaj aŭdis, sed la fermitaj fenestroj dum la malvarma nokto mallaŭtigis la voĉojn, tiel ili pensis, ke temas nur pri kverelo kaj ne serioza atako. Kiam iu najbaro alkriis la atakanton, li fuĝis, dum Genovese rampis al angulo de sia loĝeja konstruaĵo. Ŝi estis grave vundita, sed neniu estis en vid-aŭda distanco, kiu povintus helpi ŝin.

Moseley revenis al la atakito post 5 minutoj, traserĉis la apartamentan komplekson kaj sekvis sangospurojn de Genovese kaj sekse perfortis, prirabis kaj murdis ŝin. La tuta atako daŭris duonhoron.

Kelkajn minutojn post la dua atako, atestanto Karl Ross alvokis la policon, kiuj alvenis ene de kelkaj minutoj. Genovese mortis dum transportado al hospitalo. Postaj esploroj atestis, ke ĉ. 38 personoj devis aŭdi, vidi la atakon.

Pri la evento la ĵurnalisto Martin Gansberg verkis sensacian artikolon en la New York Times, publikigitan la 27-an de marto 1964. La falsa titolo estis „38 vidis la murdon kaj neniu telefonis al la polico“, dum neniu povis vidi la tutan eventon kiel unuon kaj kiu telefonis ofte ne povis atingi la policon. Pro tio oni poste transformis, novigis la telefonan sistemon pri urĝaj alvokoj.

## Vidu ankaŭ 
* Civila kuraĝo

Kategorio:GLAT-personoj
Kategorio:Ĵurnalismo
Kategorio:Sekureco
Better Place

[eta|stacio de la entrepreno en [Aŭstralio]]
**Better Place** ( *Pli bona loko*) estas entrepreno, fondita en 2007 fare de iama SAP-manaĝisto *Shai Agassi*. La firmao celas elkonstrui larĝan infrastrukturon por amasuzado de elektraj aŭtomobiloj. Sidejo de la entrepreno estas en Palo Alto, Kalifornio.

La entrepreno jam konvinkis urbojn kaj landojn por apogo de efektivigo de la entreprena filozofio (Kiel igi la Mondon **pli bona loko** ĉe 2020? *Better Place* en la angla), tiel Israelon (eko en 2011), Danio kaj Japanio (urba testado okazas jam ekde majo 2009, kun stacio por akumulatora ŝanĝo).

## Komerca modelo 
Oni aĉetas nur la elektran aŭtomobilon (nuntempe nur la tipon Renault-Nissan) sen akumulatoro, kiu lasta restas posedaĵo de la firmao. La necesan elektran energion ofertas Better Place kun la ŝanĝata akumulatoro. La aĉetanto pagas nur por la uzata distanco, kalkulita de softvaro.

[eta|maldekstra|stacio de la entrepreno en [Israelo]]
Oni planas akumulatorojn kun distancopovo de 160 km, tiuj estos ŝarĝeblaj hejme, laborloke aŭ en publikaj ŝarĝejoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Better Place ()

Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj de Kalifornio
Kategorio:Elektraj veturiloj
Kategorio:Elektraj aŭtomobiloj
Ordeno de la Kardo

eta|200px|la ordenaj insignoj
[eta|flagoj de la kavaliroj de la kardo ("Knights of the Thistle") antaŭ la katedralo St. Giles en [Edinburgo]]
La Skota "plej antikva kaj plej nobla" **Ordeno de la Kardo** (angle *The Most Ancient and Most Noble Order of the Thistle*, ankaŭ nomata **Ordeno de Sankta Andreo** respektive angle *Order of St. Andrew*) fondiĝis en 1687.

La epoko de Baroko kun sia inklino je fantaziaj historioj aparte prosperigis la kreon de ordenaj, blazonaj kaj dinastiaj legendoj. Tiel ekzemple la fonda dokumento pri la skota Ordeno de la Kardo deklaris ke jam en la 8-a kaj 9-a jarcentoj estis loĝioj de tiu ordeno, kaj ke en 1540 la skota reĝo Jakobo la 5-a, la patro de Maria Stuart, novigis la ordenon, fiksante la nombron de kavaliroj je 12, tiom multe kiom estis da apostoloj de Jesuo - krome li laŭ la legendo dediĉis la ordenon al la apostolo Andreo.

Certas ĉiukaze, ke la reĝo Jakobo la 2-a novigis ĝin la 29-an de majo 1687, fidele al la legendon fiksis la nombron de kavaliroj de 12 kaj krome fiksis ordenestron (nomata "suverenulo"). Reĝino Anna ampleksigis la nombron al 24, dum reĝo Georgo la 4-a ree reduktis ĝin al 16 - tio konfirmiĝis en 1826 kaj restis ĝis la nuntempo. La reĝaj princoj de Britio, do la knabaj infanoj de la reĝaj geedzoj, denaske estas ordenanoj, havas la titolon "reĝaj kavaliroj", angle *Royal Knights* kaj ne estas nombrataj en la nombro de 16 kavaliroj, kiuj konsistu el 12 ĝis 14 skotoj kaj ne pli ol 2 angloj. La ordena festotago estas la 30-a de novembro, la memortago de Sankta Andreo, kaj la ordena ĉefpreĝejo la katedralo *St. Giles* en Edinburgo. Akceptiĝo en la ordenon donas la statuson de nobelo kaj la titolon *Sir*. Nebritoj ne akceptiĝas en la ordenon - la solan escepton ekde 250 jaroj oni faris por la reĝo de Norvegio, Olavo la 5-a, kiu akceptiĝis kiel "aldona kavaliro" (angle *Extra Knight*).

La estro de la Ordeno de la Kardo en la 18-a jarcento samtempe estis la estro de la granda loĝio de la skotaj framasonoj. Kiel ordenestro kaj unua framasonestro en la tago de la fondo de la skota loĝio oni en la "andrea tago", do la 30-a de novembro, de 1736 elektis la "pli aĝan" kronprincon de la stuarta dinastio, princon James Francis Edward Stuart (m. en 1766), filo de la forpelita reĝo Jakobo (James) la 2-a, kaj inventis la "andrean grado"n de framasonismo. Ĝis nun la "andrea estro" de la skota framasona loĝio portas medalionon preskaŭ identan al la simbolo de la Ordeno de la Kardo.

La Ordeno de la Kardo, kiu laŭdifine limiĝas al malmultaj membroj, en la ranglisto de plej signifaj ordenoj kaj honoraj insignoj de Britio havas la duan pozicion, post la Ordeno de la Ĝartero kaj antaŭ la *Ordeno de Sankta Patriko*.

Flanke menciindas, ke sankta Andreo ankaŭ ekster la ordeno estas aparte ŝtata kristana sanktulo en Skotio kaj iĝis kristana patrono de la lando, kion ekzemple respegulas la fakto ke la skota flago estas la andrea kruco, simbolo de la sanktulo.

Kardo
Kategorio:Britaj ŝtataj honorigoj
Kategorio:Skotlando
Kategorio:Framasonismo
Ponto de Langlois

***Ponto de Langlois*** estas motivo de pluraj pentraĵoj de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. La pentraĵoj estis verkitaj en Arles en la jaro 1888.
La ponto famiĝis tutmonde pro tiuj pentraĵoj.

## Historio 
Temas pri levponto, unu el serio de dek unu samaj pontoj laŭ la kanalo de Arles al Port-de-Bouc, en la departemento de Bouches-du-Rhône. La kanalo estis inaŭgurita en 1837.

## Pentraĵoj de Van Gogh 

dosiero:Van Gogh 1888-03, Arles - Two Lovers (Fragment) F 544 JH 1369.jpg|Paro (fragmento, korespondanta al JH&nbsp;1370,&nbsp;mez-marte, privata kolekto)
dosiero:Vincent Willem van Gogh - Pont de Langlois - Kröller-Müller.jpg|*… kun lavistinoj* (F&nbsp;397, marte, muzeo Kröller-Müller)
dosiero:Vincent_Willem_van_Gogh_069.jpg|*… kun vojo laŭ la kanalo* (F&nbsp;400, marte, muzeo Van-Gogh)
dosiero:Vincent Willem van Gogh 029.jpg|(F&nbsp;571, aprile, privata kolekto)
dosiero:Vincent Willem van Gogh 027.jpg|(F&nbsp;570, maje, muzeo Wallraf-Richartz)
dosiero:Vincent_Willem_van_Gogh_letter_sketch.jpg|Skizo, letero B2 (JH&nbsp;1370;&nbsp;mez-marte.)
dosiero:Vincent_Willem_van_Gogh_070.jpg|Akvarelo (F&nbsp;1480; aprile)
dosiero:Vincent_Willem_van_Gogh_F1416v.jpg|Studo (F&nbsp;1416v; maje)
dosiero:Willem van Gogh F1470.jpg|Desegnaĵo (F&nbsp;1470;&nbsp;maje))
dosiero:Vincent_Willem_van_Gogh_F1471.jpg|Desegnaĵo (F&nbsp;1471;&nbsp;maje)

## La diversaj pontoj 

dosiero:Langlois_bridge_at_"La_Roquette",_Arles,_19th_century_drawing.jpg|La ponto de Langlois sur desegnaĵo el la 19-a jarcento
dosiero:Van_gogh_bruecke_1902.jpg|La ponto de Langlois en 1902
dosiero:Pont de l'Anglois.jpg|La ponto de Van Gogh en 2007
dosiero:Langlois and Van Gogh bridges locations map.gif|La pontoj de *Langlois* (ruĝa) kaj de *Van Gogh*&nbsp;(verda); enirejo de la kanalo en 1888 (blua).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lettre B2, contenant JH 1370, The Morgan Online Exhibitions
* Heritaĵo de Arles 
* Historio de la kanalo de Arles
* PDF-dosiero pri la kanalo de Arles
* http://projetbabel.org/fluvial/rica_arles-bouc-canal.htm
* La verko de Van Gogh 
* Virtuala vizito de la ponto de Van Gogh 

Kategorio:Verkoj de 1888
Antal Beleznay

**BELEZNAY Antal** [pr. beleznai] estis hungara ĥorestro, komponisto, instruisto  naskiĝinta en Jászberény la 23-an de januaro 1859 kaj mortinta en Nadjvarado la 26-an de septembro 1915.

## Kariero 
Antal Beleznay frekventis baz- kaj mezlernejojn en sia naskiĝurbo, sed li lernis ankaŭ muzikon. Li akiris pedagogian diplomon en Eger (1876?). Li instruis en Jászberény ĝis 1888, inter 1878–1888 li estis ankaŭ konata korusestro. La sekva stacio estis Nagyvárad kiel eklezia ĥorestro kaj muzikinstruisto (1888–1897), pli poste korusestro de la katedralo en la sama urbo ĝis sia morto. Intertempe en 1895 li edziĝis, lia edzino naskis 3 filinojn.

## Elektitaj komponaĵoj 
* kantoj: A lehulló csillagok, Két gyöngye van a falunak, Költözik a darumadár, Kék a tenger, Tavaszi dal, Álljunk meg, Valahol messze, Gyermek dal, Árva Panni, Budapestre megjött már a posta, Jaj annak, ki feleséges, Sárga dinnye levele, Megizente a babám, hogy nem szeret igazán, Gyere hozzánk, Tündérország rózsakertje, Megvert engem a Teremtő, Csonka a barátok tornya, Sárga szeme van a kukoricának, Halljátok e nagyváradi leányok...
* 2 mesoj
* komponaĵoj por poemoj de Sándor Endrődi kaj aliaj
* komponaĵoj por korusoj
* teatraj muzikaĵoj

## Libroj 
* *Gyakorlati énektan* (Nagyvárad, 1888; plurfoje eldonita inter 1903-1908)
* *Gyermekdalok elemi leányiskolák számára* (Budapeŝto, 1900)

## Memorigiloj 
* strato kaj memortabulo en Jászberény

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto
* aŭdebla komponaĵo de Beleznay

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
István Benyovszky

**BENYOVSZKY István** [pr. benjovski] estis hungara pentristo, grafikisto naskiĝinta en Satmaro en 1898 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de septembro 1969.
  
## Kariero
Benyovszky estis disĉiplo de Imre Révész (pentristo) en la Belarta Altlernejo de Budapeŝto (1916–22), poste plustudis en la Artistkolonio (Kecskemét). Li studvojaĝis en Usono (1925–30), poste Parizo kaj Zuriko. Li ilustris librojn (ekzemple de Sándor Solymossy: *Magyar mondák és mesék*, István Györffy *A szilaj pásztorok*. Liaj kreaĵoj estas troveblaj en muzeoj de Néprajzi Múzeum, Szeged, de Kecskemét kaj Debrecen.

## Ekspozicioj
* Ekde 1924;
*1936-Retrospektiva ekspozicio en Muzeo Déri de Debreceno.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Berecz

**BERECZ György** [pr. berec] estis hungara ŝoforo,  ribelanto dum la hungara revolucio de 1956 naskiĝinta en Kluĵo la 11-an de majo 1924 kaj mortinta en Budapeŝto la 28-an de januaro 1958.  
## Kariero
Berecz estis ekzekutita pro partopreno en la hungara revolucio de 1956. 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungara revolucio de 1956
Paul Gachet

**Paul-Ferdinand GACHET** (naskiĝis la 30-an de julio 1828 en Lille, Francujo; mortis la 9-an de januaro 1909 en Auvers-sur-Oise, Francujo) estis franca kuracisto fama pro sia prizorgo de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh dum ties lastaj vivsemajnoj en Auvers-sur-Oise.

La pentristo dediĉis al ties portreto kelkajn pentraĵojn.

## Bibliografio 
Anne Distel & Susan Alyson Stein: *Cézanne to Van Gogh: The Collection of Doctor Gachet*, Metropolitan Museum of Art, New York 1999, ISBN 0-87099-903-6

Kategorio:Vincent van Gogh
János Bokor

**BOKOR János** estis hungara laboristo, ribelanto dum la hungara revolucio de 1956. Li estis naskiĝinta en Joseni la 5-an de oktobro 1919 kaj mortinta en Budapest la 6-an de novembro 1958.

## Kariero 
János Bokor estis magazenmanipulanto, fertornistro ekzekutita pro partopreno en la hungara revolucio de 1956.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungara revolucio de 1956
Kategorio:Hungaraj laboristoj
Chlamydomonas reinhardtii

eta
***Chlamydomonas reinhardtii*** estas verdalga specio el genro *Chlamydomonas*.

## Priskribo 
*Chlamydomonas reinhardtii* estas 14 ĝis 22 mikrometrojn granda verdalgo kun preskaŭ kugla formo kaj kun du flageloj. La ĉelmembrano dikiĝis ĉe la antaŭa flanko, la unuĉelulo havas grandan okulmakulon. La kloroplasto havas grandan pirenoidon. La specio larĝe disvastiĝis kaj troviĝas ĉefe en etaj akvoj.

Kategorio:Verdaj algoj
Kategorio:Model-organismoj
Chlorella vulgaris

***Chlorella vulgaris*** estas unuĉela verdalgo el genro klorelo (Chlorella). La ĉeloj havas la diametron de ĉirkaŭ 4–10 μm kaj kugloformon. La vegetativa reproduktado okazas per estigo de aŭtosporoj. Seksa reproduktado ne estas konata.

*Chlorella vulgaris* vivas en fluakvoj kaj nefluakvoj, en dolĉaj kaj saletaj akvoj, ĝi disvastiĝis dismonde.

La specion izolis en 1889 Martinus Willem Beijerinck ĉe Delft. *Chlorella vulgaris* estas uzata en la sciencaj esploroj kiel modela organismo, la meĥanismo de la fotosintezo estis malkovrita per tiu algospecio.

*Chlorella vulgaris* estas kultivebla en grandaj kvantoj kaj uzebla kiel nutraĵaldonaĵo, krudmaterialo por kosmetikaĵoj, nutraĵo por larvoj en la akvokulturo. La sekigita biomaso de *Chlorella vulgaris* entenas ĉirkaŭ 50 procentojn da proteino kaj produkteco po hektaro estas 120 tu/ha (komparu al tritiko: ĉirkaŭ 7 tu/ha).

Dumtempe la algo graviĝis plu kiel fonto de iaj plurfoje nesaturitaj grasacidoj (ekz. alfa-linolenacidoj) kaj karotinoidoj (ekz. luteino).

## Eksteraj ligiloj 
* Chlorella vulgaris

Kategorio:Algoj
Kategorio:Eŭkariotoj
Friedrichshain-Kreuzberg

**Friedrichshain-Kreuzberg** estas unu el 12 urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio. La urbodistrikto kovras areon de 20,16 kvadrataj kilometroj kaj fine de novembro 2009 havis 269 398 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 13 357 loĝantoj po km². **Kreuzberg**, la pli okcidenta parto de la distrikto, inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en la okcidenta parto de Berlino, "insule" ĉirkaŭita de la teritorio de GDR, dum **Friedrichshain**, la orienta parto, situis en orienta Berlino, la ĉefurbo de GDR. En la reunigita urbego ĝi troviĝas sudoriente de la urbocentro, proksimume same for de la norda kaj suda urbolimo. Dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj la okcidenta urboparto Kreuzberg konsideratis havi pli grandan koncentraĵon da turkoj ol iu alia urboparto en Eŭropo - iuj moketis, ke Kreuzberg estus la kvara plej granda turka urbo post Istanbulo, Ankaro kaj Izmiro. Post la reunuiĝo de Germanio kaj de Berlino la loĝantoj de la diversaj urbodistriktoj pli intermiksiĝis, tiel ke nun ĉie troveblas eksaj okcident- kaj orient-berlinanoj, turkaj kaj alietnaj urbanoj.

## Politiko 
La elektita distriktestro ekde la  estas la loka politikistino ''*.

## Partneraj urboj 
### Internacie 
* kadra|18ra Ŝĉeĉino / Szczecin, Pollando – ekde junio 1996
* kadra|18ra Kirjat Jam, Israelo – ekde 1990
* 18ra Istanbulo-Kadıköy, Turkio – ekde aŭgusto 1996
* kadra|18ra Sofio-Oboriŝte*, Bulgario – ekde majo 1999
* kadra|18ra San Rafael del Sur, departemento Managvo, Nikaragvo – ekde januaro 1986

### Nacie 
* Wiesbaden, Hesio – ekde aprilo 1964
* Porta Westfalica, Nordrejn-Vestfalio – ekde aprilo 1968
* Ingelheim, Rejnlando-Palatinato – ekde oktobro 1971
* distrikto Limburg-Weilburg, Hesio – ekde marto 1980
* distrikto Bergstraße, Hesio – ekde julio 1969

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Geometria vico

**Geometria vico** - almenaŭ tri-elementa nombra vico, en kiu ĉiu elemento (krom unua) estas multipliko de malsekva elemento kaj cetera konstanto. Vico povas esti fina aŭ nefina kaj konstanto devas diferenci de nulo.

Ĉiu elemento de geometria vico, krom unua (por finaj vicoj ankaŭ krom lasta) estas geometria meznombro de najbaraj elementoj.

## Difino
Nombra vico   (a_n)_{n \in \mathbb{N}}  estas nomata **geometria vico**, se por iu nombro   q \ne 0\, estas plenumita suba kondiĉo:
:  \forall_{n \in \mathbb{N}} a_{n+1}=a_n\cdot {q} 
Nombro  q \, estas nomata divido de geometria vico  (a_n)_{n \in \mathbb{N}} .
## Ekzemploj
* Vico (1, 3, 9, 27, 81, 243, \ldots ) estas geometria vico kun divido  q = 3 , \,
* Vico (1,-2,4,-8,16,-32,64,-128, \ldots) estas geometria vico kun divido  q = -2 , \,
* Vico (1,\frac{1}{2},\frac{1}{4},\frac{1}{8},\frac{1}{16},\frac{1}{32},\ldots) estas geometria vico kun divido  q = \frac{1}{2} , \,

## Ecoj 
#Tri nombroj  (a_1, a_2, a_3) \, en fiksa sekvo estas geometria vico tiam kaj nur tiam, se: 
#: a_{2}^2=a_{1} \cdot a_{3}
#Dependeco inter du najbaraj elementoj de geometria vico:
#:  \frac{a_{n}}{a_{n-1}}=\frac{a_{n+1}}{a_{n}}= q , \mbox{   } n \geqslant 2 
#Esprimo por laŭvola elemento de vico:
#: a_n=a_1 \cdot {q^{n-1}}
#Esprimo por sumo *n* unuaj elementoj de vico:
#: S_n=\sum_{k=1}^n a_1\cdot q^{k-1}=\frac{a_1(1-q^n)}{1-q}
#:kaj:
#* S_n \, - sumo de n elementoj de vico
#* a_1 \, - unua elemento de vico
#* q \, - divido de vico
# Geometria vido kun pozitiva divido estas monotona funkcio. En kazo, kiam unua elemento estas pozitiva kaj:
#* divido estas pli granda ol 1 - elementoj de vico kreskas eksponente,
#* divido estas pli malgranda ol 1 - elementoj malkreskas ekspotence,
#* divido estas egala al 1 - vico estas konstanta.
# Geometria vico kun divido pli granda ol -1 kaj malpli granda ol 1 havas limeson en nulo.

## Vidu ankaŭ 
* Aritmetika vico
* Vico
* Geometria serio

Kategorio:Matematika serio
Kategorio:Vicoj kaj serioj
Charlottenburg-Wilmersdorf

**Charlottenburg-Wilmersdorf**  estas unu el 12 urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio. La urbodistrikto kovras areon de 64,72 kvadrataj kilometroj kaj fine de novembro 2009 havis 320 220 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 4 944 loĝantoj po km². La distrikto Charlottenburg-Wilmersdorf inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en la okcidenta parto de Berlino, "insule" ĉirkaŭita de la teritorio de GDR. En la reunigita urbego ĝi troviĝas iom okcidente de la urbocentro, proksimume same for de la norda kaj suda urbolimo. Partoj de la urbodistrikta areo estas la Teknologia Universitato Berlino kaj la Universitato de Artoj Berlino.

## Politiko 
La elektita distriktestro ekde  estas la loka politikistino ''''.

## Partneraj urboj 
### Internacie 
* kadra|18ra Apeldoorn (Nederlando), ekde la 5-a de januaro 1968 kun la urboparto Wilmersdorf
* kadra|18ra kvina urbodistrikto de Budapeŝto (Hungario), ekde la 9-a de junio 1998 kun la urboparto Charlottenburg
* kadra|18ra Gagny (Francio), ekde 1992 kun la urboparto Wilmersdorf
* 18ra Gladsaxe (ĉefurba regiono de Danio), ekde la 5-a de januaro 1968 kun la urboparto Wilmersdorf
* kadra|18ra Karmiel (Israelo), ekde la 16-a de januaro 1985 kun la urboparto Wilmersdorf
* 18ra Kievo-Peĥersk (Ukrainio), ekde la 21-a de februaro 1991 kun la urboparto Wilmersdorf
* kadra|18ra Londono-Lewisham (Britio), ekde la 19-a de marto 1968 kun la urboparto Charlottenburg
* kadra|18ra Linz (Aŭstrio), ekde la 9-a de junio 1998 kun la urboparto Charlottenburg
* kadra|18ra Międzyrzecz (Meseritz) (Pollando), ekde la 11-a de junio 1993 kun la urboparto Wilmersdorf
* kadra|18ra Or Jehuda (Israelo), ekde 1966 kun la urboparto Charlottenburg
* kadra|18ra Split (Kroatio), ekde la 5-a de majo 1970 kun la urboparto Wilmersdorf
* kadra|18ra Londono-Sutton (Britio), ekde la 18-a de aprilo 1968 kun la urboparto Wilmersdorf
* kadra|18ra Trento (Italio), ekde la 11-a de majo 1966 kun la urboparto Charlottenburg

### Nacie 
* Bad Iburg, ekde la 10-a de novembro 1980 kun la urboparto Charlottenburg
* distrikto Rheingau-Taunus, ekde la 5-a de septembro 1972 kun la urboparto Wilmersdorf
* distrikto Forchheim, ekde la 23-a de aŭgusto 1972 kun la urboparto Wilmersdorf
* distrikto Kulmbach, ekde la 23-a de aŭgusto 1991 kun la urboparto Wilmersdorf
* distrikto Marburg-Biedenkopf, ekde la 18-a de aprilo 1991 kun la urboparto Charlottenburg
* distrikto Waldeck-Frankenberg, ekde la 26-a de novembro 1988 kun la urboparto Charlottenburg
* Mannheim, ekde la 28-a de majo 1962 kun la urboparto Charlottenburg
* Minden, ekde la 5-a de januaro 1968 kun la urboparto Wilmersdorf

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino
Charlottenburg-Wilmersdorf
Somogyviszló

**Somogyviszló** [ŝonodjvislO], kroate **Vislovo** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.
180ra|eta|Blazono de Somogyviszló

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 7922
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 46°06′53″N 17°45'49″E

## Situo 
Somogyviszló situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szigetvár troviĝas 10, Kadarkút 24, Pécs 44, Kaposvár 49, Budapeŝto 228 &nbsp;km-ojn.

## Historio 
Somogyviszló estis menciita unuafoje en 1329 laŭ tiama hungara ortografio *"Wyzlou"*. Post la mezepoko dum regado de turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis.

En Somogyviszló migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana baroka preĝejo de 1784, en la 19-a jarcento klasikisma parto alkonstruiĝis
* lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Neukölln

**Neukölln** estas unu el 12 urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio. La urbodistrikto kovras areon de 44,93 kvadrataj kilometroj kaj fine de novembro 2009 havis 312 862 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 6 969 loĝantoj po km². La distrikto Neukölln inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en la okcidenta parto de Berlino, "insule" ĉirkaŭita de la teritorio de GDR. En la reunigita urbego ĝi troviĝas sudsudoriente de la urbocentro kaj etendiĝas suden ĝis la urbolimo.

## Politiko 
Rekte elektita deputito en la nacia parlamento Bundestag nome de la urbodistrikto ekde februaro 2025 (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) estas la origine turkdevena, maldekstra politikisto Ferat Koçak.https://www.bundestag.de/abgeordnete/biografien/K/kocak_ferat-1045472 La elektita distriktestro ekde  estas la loka politikisto ''*.

## Vidindaĵoj 
* Ŝehitlik-moskeo

## Partneraj urboj 
### Internacie 
* 20px Anderlecht proksime de Bruselo, Belgio, ekde la 17-a de junio 1955
* 20px|border Boulogne-Billancourt proksime de Parizo, Francio, ekde la 17-a de junio 1955
* 20px|border Zaanstad proksime de Amsterdamo, Nederlando, ekde la 17-a de junio 1955
* 20px urbodistrikto *Hammersmith and Fulham'' de Londono, Britio, ekde la 17-a de junio 1955
* 20px|border Bat Jam proksime de Tel-Avivo, Israelo, ekde la 21-a de septembro 1978
* 20px|border Marino proksime de Romo, Italio, ekde 4-a de oktobro 1980
* 20px|border Ústí nad Orlicí (germane Wildenschwert), Ĉeĥio, ekde la 6-a de novembro 1989 resp. 24-a de novembro 1989
* 20px|border Puŝkin proksime de Sankt-Peterburgo, Rusio, ekde la 3-a de junio 1991
* 20px|border urbodistrikto 5 de Prago, Ĉeĥio, ekde la 8-a de septembro 2005
* 20px Izmir-Cigli, Turkio, ekde la 29-a de oktobro 2005

### Nacie 
* Wetzlar, ekde la 25-a de septembro 1959
* Kolonjo, ekde la 15-a de novembro 1967
* Leonberg, ekde la 17-a de oktobro 1970

### Urboamikecoj 
* Frankenthal (Palatinato)
* Hof (Saale)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino
Steglitz-Zehlendorf

**Steglitz-Zehlendorf** , administre kreita en 2001, estas unu el 12 nunaj urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio. La urbodistrikto kovras areon de 102,50 kvadrataj kilometroj kaj fine de 2009 havis 293 955 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 2 867 loĝantoj po km²; fine de 2019 estis 310 071, kio rezultigis loĝdenson de 3 010 loĝantoj po km² kaj fine de 2024 denove iom subeniĝis al 295 786 loĝantoj, koresponde al 2 872 homoj po km². La distrikto Steglitz-Zehlendorf inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en la okcidenta parto de Berlino, "insule" ĉirkaŭita de la teritorio de GDR, kaj konsistigis ties sudokcidenton, lime al la eksa prusa rezideja urbo Potsdam. En la reunigita urbego ĝi estas la sudokcidenta periferio de la urba teritorio. Parto de la urbodistrikta areo estas la Libera Universitato Berlino. La du historiaj vilaĝoj *Steglitz* kaj *Zehlendorf* estas la du plej vastaj nuntempaj distriktaj kvartaloj. La vasta lago Wannsee  estas la nordokcidenta limigo de la distrikto, fakte parto de la akvovojo rivero Havel. Same ankaŭ nomiĝas distrikta kvartalo *Wannsee*, kun kvartala kerno *Stolpe* . Historie la lago aparte fifamiĝis internacie pro la nazia Wannsee-konferenco, kiu en vilao ĉe la lago preparis la krimegan sisteman genocidon de la eŭropaj judoj, sed en pacaj jaroj la lago *Wannsee* fakte estis kaj estas sinonimo de vasta plaĝa laga banejo, de somerumado, flirtado, glaciaĵoj kaj feria etoso en la urbego.

## Politiko 
Rekte elektita deputito en la nacia parlamento Bundestag nome de la urbodistrikto ekde februaro 2025 (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) estas la konservativa politikisto Adrian Grasse.https://www.bundestag.de/abgeordnete/biografien/G/grasse_adrian-1044590 La elektita distriktestro ekde  estas la loka politikistino ''''.

## Servoj
* Berlina Geografia Societo

## Partneraj urboj 
### Internacie 
* kadra|18ra Kirjat Bjalik (Israelo) (ekde 1966)
* kadra|18ra Brøndby (Danio) (ekde 1968)
* kadra|18ra Cassino (Italio) (ekde 1969)
* kadra|18ra 12-a arondismento de Parizo (Francio) (ekde 1970)
* kadra|18ra Sderot (Israelo) (ekde 1975)
* kadra|18ra Ronneby (Svedio) (ekde 1976)
* kadra|18ra Szilvásvárad (Hungario) (ekde 1989)
* kadra|18ra Ĥarkivo-Ordŝonikidze (Ukrainio) (ekde 1990)
* kadra|18ra Kazimierz Dolny, Poniatowa, Naleczow (Pollando) (ekde 1993)
* kadra|18ra Soĥos (Σοχός), provinco Tesaloniko (Grekio) (ekde 1993)

### Nacie 
* Bonn-Bad Godesberg (ekde 1962)
* distrikto Göttingen (ekde 1962)
* Hannoversch Münden (ekde 1962)
* distrikto Rendsburg-Eckernförde (ekde 1964)
* Bremerhaven (ekde 1965)
* Nentershausen (Hesio) (ekde 1966)
* Hagen (Vestfalio) (ekde 1967)

* distrikto Westerwald (ekde 1970)
* distrikto Lüchow-Dannenberg (1979)
* Königs Wusterhausen (Brandenburgio) (ekde 1988)

## Vidu ankaŭ 
* Atenco kontraŭ la elektra sistemo de sudokcidenta Berlino ekde la 3-a de januaro 2026

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urbodistrikto ()

Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino
Borinage

**Borinage** estas regiono en la belga provinco Henegovio. La provinca ĉefurbo Mons situas en la orienta parto de Borinage.

La regiono estas konata por sia iama karbminada industrio. La vivkondiĉoj de la ministoj estis prezentitaj en la fama dokumenta filmo *Misère au Borinage* (Mizero en Borinage, 1933) farita fare de Henri Storck kaj Joris Ivens.

En siaj mez-dudekaj jaroj, la nederlanda farbisto Vincent Van Gogh pasigis plurajn jarojn vivante tie inter 1878 kaj 1880. Unue li predikis al kaj vivis kun la karboministoj. Tiam li havis kolapson kaj decidis iĝi artisto, vivante tie. Lia unua majstraĵo, *La terpommanĝantoj* (oleo sur kanvaso, 1885) estis inspirita de la malbonaj kondiĉoj de la ministoj kaj ties familioj en la regiono de Borinage, sed ĝi ne estis pentrita surloke.

Borinage ofte estas konsiderita la okcidenta parto de la *industria valo*, la antaŭa industria spino de Valonio, hejmo al ĉirkaŭ du trionoj de la popolo de Valonio. La ejo de *Grand Hornu* estas atestanto de la historio de la regiono. Ĉar la lastaj minoj fermis en la 1960-aj jaroj Borinage havis la plej altan senlaborecoproporcion de Belgujo.

## Bibliografio 
* Egon Erwin Kisch: *Borinage, vierfach klassisches Land (Borinage, kvarope klasika lando)*, 1934, en: *Der rasende Reporter (La kureganta raportisto)*, eld. Aufbau Verlag, Berlino 1953, p. 9-29

Kategorio:Geografio de Belgio
Kategorio:Valonio
Berlin-Lichtenberg

**Lichtenberg**  estas unu el 12 urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio. La urbodistrikto kovras areon de 52,29 kvadrataj kilometroj kaj fine de novembro 2009 havis 259 563 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 4 961 loĝantoj po km². La distrikto Lichtenberg inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en orienta Berlino, la ĉefurbo de GDR. En la reunigita urbego ĝi troviĝas oriente de la urbocentro, proksimume same for de la norda kaj suda urbolimo. Centro de la urbodistrikto estas la samnoma urba kvartalo Lichtenberg, kaj senpere najbaras la pli suda kvartalo *Rummelsburg*, kie situas interalie la urba Zamenhof-parko.

## Partneraj urboj 
* kadra|20ra Białołęka, la plej norda urbodistrikto de Varsovio en Pollando, ekde la 22-a de aŭgusto 1995,
* kadra|20ra Kaliningrada provinco en Rusio, ekde la 26-a de aprilo 2001,
* kadra|20ra kvina urbodistrikto de Maputo en Mozambiko, ekde la 22-a de aŭgusto 1995,
* kadra|20ra Distrikto Hajnovska en Pollando, ekde la 21-a de septembro 2001,
* kadra|20ra Jurbarkas en Litovio, ekde la 29-a de oktobro 2003,
* kadra|20ra Aleksandrio en Egiptio (en preparo).

## Politiko 
La elektita distriktestro ekde la  estas la loka politikisto ''*.

## Literaturo 
* (eo) Fritz Wollenberg, *De Zamenhofparko al Rummelsburger See / Vom Zamenhofpark zum Rummelsburger See, Vojaĝo tra Berlino kaj ĝia Esperanto-kulturo / Reise durch Berlin und seine Esperanto-Kultur*, Eldonejo Fritz Wollenberg, 2021. Dulingva, kolorilustrita urbogvidilo, ISBN 9783982396507.
* (de) Jürgen Hofmann: *Lichtenberg – Kurze Geschichte eines Berliner Bezirks'', Bezirksamt Lichtenberg von Berlin (Hrsg.), Berlin 2013, ISBN 978-3-00-043170-8.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Lichtenberg
Ĉestara efiko

La **ĉestara efiko** (ankaŭ **nehelpa efiko**) estas tiu fenomeno, kiam personoj, kiuj hazarde okulatestas akcidenton aŭ krimagon, faras nenion, gapas la eventojn kaj ne ofertas helpon. Oni atestas ankaŭ laŭ esploroj, ke ju pli da atestantoj, des malpli da helpantoj.

La nehelpemon kaŭzas, ke la situo estas danĝera, neklara, okazas respondec-difuzo.

## vidu ankaŭ 
* Civila kuraĝo
* Kitty Genovese

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Socia psikologio
Nicholson

Pluraj homoj havas la familinomon **Nicholson**:
*Reynold A. Nicholson (1868 - 1945) brita orientalisto,
*Seth Barnes Nicholson (1891 - 1963), usona astronomo,
*Henry Alleyne Nicholson (1844 - 1899), brita geologo,
*Edward Max Nicholson (1904 - 2003), brita ornitologo,
*Jack Nicholson (1937 - ), usona aktoro,
*Philip D. Nicholson, nuntempa usona astronomo,
Seth Barnes Nicholson

Li lernadis en la Universitato Drake, kie li ekinteresiĝis pri astronomio.

Dum li observis Pazifaon en la observatorio Lick de la Universitato de Kalifornio en Santa Cruz, li malkovris novan sateliton de Jupitero: Sinopo, kies orbiton li kalkulis por sia disertaĵo de doktoreco.

Li pasis sian karieron en la observatorio de Monto Wilson, kie li malkovris tri aliajn jupiterajn lunojn: Lizito kaj Karmeo en 1938; Ananko en 1951, kaj unu trojan asteroidon : 1647 Menelaus; li kunmalkovris (kun Harlow Shapley) la asteroidon 878 Mildred.

Li ankaŭ kalkulis la orbitojn de pluraj kometoj kaj tiu de Plutono.

La satelitoj Sinopo, Lizito, Karmeo kaj Ananko estis nomataj nur "Jupitero IX", "Jupitero X", "Jupitero XI" kaj "Jupitero XI" de Nicholson, kiu rifuzis proponi alian nomojn por ili.
Ili ricevis iliajn nunajn nomojn nur en 1975.

Lia ĉefa tasko temis pri la suna aktiveco kaj observis la sunmakulojn. Li partoprenis al eksperimentoj celantaj, dum suneklipsoj, mezuri la lumecon kaj la temperaturon de la suna korono.

En la komenco de la 1920-aj jaroj, Nicholson kaj Edison Pettit observis kosmajn objektojn en infraruĝo. Ili uzis vakua termoparon por mezuri la temperaturon de Luno (tio kio gvidis al teorio, laŭ kiu Luno estus kovrita de maldika polva tavolo kiu efikas kiel termoizolilo) kaj tiun de la planedoj, de la sunmakuloj kaj la steloj. La mezuro de la temperaturo de plej proksimaj gigantaj steloj permesis la unuajn kalkulojn pri la diametroj de steloj.

De 1943 al 1955 li estis redaktoro de la Publications of the Astronomical Society of the Pacific (*Eldonaĵoj de la Astronomia Socio de la Pacifiko*), kies li estis du foje prezidento.

## Honoro 
Li ricevis la Bruce Medalon en 1963.

Oni donis lian nomon al:
* La luna kratero Nicholson,
* La marsa kratero Nicholson,
* Regiono de Ganimedo nomata "Nicholson Regio"
* La asteroido 1831 Nicholson,
* La leĝo de Hale-Nicholson pri la poluseco de la sunmakuloj.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Seth Barnes Nicholson, el *Internet Encyclopedia of science*
Marzahn-Hellersdorf

**Marzahn-Hellersdorf** estas unu el 12 urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio. La urbodistrikto kovras areon de 61,74 kvadrataj kilometroj kaj fine de novembro 2009 havis 247 893 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 4 013 loĝantoj po km². La distrikto Marzahn-Hellersdorf inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en orienta Berlino, la ĉefurbo de GDR. En la reunigita urbego ĝi konsistigas la plej orientan parton de la urba teritorio. En Marzahn kaj Hellersdorf situas aparte multaj slabokonstruaĵoj, tipaj por la socialisma konstruado de tuta orienta Eŭropo.

## Vidindaĵoj kaj geografiaj elementoj 
* Montoj Ahrensfelde
* Verdokoridoro Wuhletal

## Partneraj urboj 
* border|20px Budapeŝto, Újpest (4-a) kaj Rákospalota (15-a urbodistrikto), Hungario (ekde 1991)
* border|20px Halton, Britio,
* border|20px Lauingen, Germanio,
* border|20px Minsk urbodistriktoj Partizan kaj Oktjabr, Belorusio,
* border|20px Tychy, Pollando.

## Politiko 
La elektita distriktestro ekde  estas la loka politikistino ''''.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino
Ohmstal

## Pri la komunumo 
**Ohmstal** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 318 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Ohmstal situas en la suba parto de la rivero Luthern en la montareta regiono de la Antaŭalpoj de Willisau. La komunumo konsistas el la du partoj *Ohmstal* kaj *Niederwil*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,43 km², de kiuj 26,6% estas kovritaj de arbaro, 67,9% servas por agrikulturo kaj 4,9% por setlado. 

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ohmstal limas en nordo al Ebersecken, en oriento al Schötz en sudo al Gettnau, en sudokcidento al Zell, en okcidento al la eksklavo Lingi de la komunumo Ebersecken, kaj en nordokcidento al la eksklavo Kället de la komunumo Grossdietwil.

## Trafiko 
Ohmstal estas unu el la malmultaj lucernaj komunumoj sen propra konekta al la publika transportreto. Ĝi situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas nordoriente en distanco de 8 kilometroj en Dagmersellen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ohmstal datiĝas el la Acta Murensia el la jaro 1160 kiel *Omistal*. 

Dum mezepoko la teritorio de la hodiaŭa komunumo Ohmstal apartenis al la habsburga Senjorejo Kasteln, kiu estis parto de la Grafejo Willisau. En la jaro 1407 la urbo Lucerno aĉetis la grafejon, kaj ĝi fariĝis lucerna voktejo, kio ĝi restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Ĝis 1803 Ohmstal apartenis al la komunumo Schötz. Per la restaŭracio en la jaro 1803 Ohmstal kaj Niederwil fariĝis komunumoj de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno. En la jaro 1819 la du partoj estis kunigitaj al la hodiaŭa komunumo Ohmstal. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ohmstal
* Profilo de la komunumo Ohmstal en la retejo de la kantono
Ĝardena satureo

## Nutraj valoroj 
eta
La **ĝardena satureo** (aŭ saturejo) *(Satureja hortensis* L.*)* estas spicplanto, kies aromo kaj odoro similas al tiuj de la pipro.

## Priskribo, kultivado 
eta|maldekstra|Ĝardena satureo kultivado (Castelltallat)
La planto estas unujara, 20–50&nbsp;cm alta, forte disbranĉiĝanta, lumbezona, sektolera. Ĝia grundobezono similas al tiu de la majorano, sed bezonas malpli da irigacio.

Oni semas en la norda modera zono la grajnojn en fino de marto, komence de aprilo, post sterkado en profundon de 1–2&nbsp;cm, en vicodistancon de 25–30&nbsp;cm, en meze kompaktan grundon. Oni devas ĝin maldensigi post apero de la junplantoj je 8–10&nbsp;cm, oni detranĉas dum florado ĉe la suba disbranĉiĝo, oni sekigas, diserigas, kribras ĝin. Simile al la bazilio, ĝi estas plurfoje detranĉebla. Oni sekigas la planton en bukedoj, pendigante.

## Uzado 
Ĝi entenas volatilan oleon, (ĉefe karvakrolon), tanaĵon, amaraĵojn. Ĝi estas malpli forta ol la pipro, tiel oni uzas ĝin por anstataŭigo de la pipro en dietaj nutraĵoj, salatoj. Ĝi malpliigas la estiĝon de intestaj gasoj, oni favore spicas per ĝi fazeolajn nutraĵojn.

Oni devas aldoni la spicaĵon nur fine de la kuirado, ĉar la forta aromo povas amarigi la kuiraĵojn.

## Nutrado 
Ĝardena satureo estas unu el la plej riĉaj fontoj de kalcio, po gramo. 100 gramoj enhavas 2132  miligramoj de kalcio, pli ol 18-oble de lakto. Ĝi ankaŭ estas riĉa fonto de fero.

Kategorio:Lamiacoj
Kategorio:Bulgara kuirarto
Kategorio:Rumana kuirarto
Kategorio:Spicplantoj
Treptow-Köpenick

**Treptow-Köpenick** - prononco laŭ sistemo IFA [] - estas unu el 12 urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio. La urbodistrikto kovras areon de 168,42 kvadrataj kilometroj kaj fine de novembro 2009 havis 240 975 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 1 430 loĝantoj po km². La distrikto Treptow-Köpenick inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en orienta Berlino, la ĉefurbo de GDR. En la reunigita urbego ĝi konsistigas la sudorientan periferion de la urbo, kaj konatas pro vastaj lagoj (aparte la lago *Müggelsee*, la plej granda lago de Berlino) kaj signifaj arbaraj areoj. Ĝis 2000 la areo kunsistis el du urbodistriktoj, nun ankoraŭ urbopartoj, Treptow [], la plej okcidenta parto, kaj Köpenick [], la vasta nordo, oriento kaj sudo. 

eta|maldekstra|270ra|
__TOC__
## Administraciaj unuoj 
* Niederschöneweide

## Politiko 
Rekte elektita deputito en la nacia parlamento Bundestag nome de la urbodistrikto Treptow-Köpenick ekde oktobro 2005, konfirmita en februaro 2025 (ankoraŭ almenaŭ ĝis 2029, tiam estos la venonta baloto) estas la maldekstra politikisto Gregor Gysi. La elektita distriktestro ekde la  estas la loka politikisto ''*.

## Vidindaĵoj 
* Sovetunia Militmonumento en la Treptova Parko

## Partneraj urboj 
* kadra|18ra Albinea en Emilio-Romanjo, Italio
* kadra|18ra Cajamarca, Peruo
* 18ra East Norriton Township en kantono Montgomery, Pensilvanio, Usono
* 18ra Kolonjo, Germanio
* kadra|18ra Mürzzuschlag en Stirio, Aŭstrio
* kadra|18ra Olomouc, Ĉeĥio
* kadra|18ra Subotica, Serbio
* kadra|18ra Izola, Slovenio
* kadra|18ra Veszprém, Hungario

## Vidu ankaŭ 
* la sporta klubo *Union Berlin'' aparte fokusanta pri futbalo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino
János Berecz

**BERECZ János** [pr. berec] estis hungara ginekologo naskiĝinta en Detta la 23-an de aŭgusto 1884 kaj mortinta en Budapeŝto la 6-an de oktobro 1938.  

## Kariero
Berecz estis ekde 1926 profesoro en Segedo, ekde 1929 direktoro de ginekologia kliniko. Ekde 1933 li estis ano de la la supera ĉambro.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj

Kategorio:Hungaraj profesoroj