Kuntekstlimiga gramatiko

**Kuntekstlimiga gramatiko** (**KG** angle *Constraint Grammar*, *Cg*) estas metodika paradigmo por Komputa lingvoscienco. Verkitaj de lingvistoj, kuntekstodependaj reguloj estas kompilitaj en gramatiko kiu asignas gramatikajn etikedojn ("legadoj") al vortoj aŭ aliaj ĵetonoj en aktuala teksto. Tipaj etikedoj alparolas lematigadon (leksemo aŭ bazoformo), fleksion, derivaĵon, sintaksan funkcion, dependecon, valenton, kazorolojn, semantikan tipon ktp. Ĉiu regulo aŭ aldonas, forigas, selektas aŭ anstataŭigas etikedon aŭ aron de gramatikaj etikedoj en antaŭfiksita frazokunteksto. Kuntekstokondiĉoj povas esti ligataj al iu etikedo aŭ etikedaro de iu vorto ie ajn en la frazo, aŭ loke (difinitaj distancoj) aŭ tutmonde (nedifinitaj distancoj). Kuntekstokondiĉoj en la sama regulo povas esti interligitaj, t.e. kondiĉigitaj unu sur la alian, neitaj, aŭ blokitaj per interrompantaj vortoj aŭ etikedoj. Tipa KG konsistas el miloj el reguloj, kiuj estas uzitaj aro-rilataj en progresema ŝtupo, kovri daŭre pli avancis al niveloj de analizo. Ene de ĉiu ebenaj, sekuraj reguloj estas uzitaj antaŭ heŭristikoreguloj, kaj neniu regulo estas permesita forigi la lastan legadon de antaŭfiksita speco, tiel disponigante altan gradon da fortikeco.

La Kuntekstlimiga gramatiko-koncepto estis lanĉita fare de Fred Karlsson en 1990, kaj KG-markiloj kaj analiziloj poste estis skribitaj por granda gamo da lingvoj, rutine atingante F-rezulto-precizecon por vortklasoj de pli ol 99%. Kelkaj sintaksaj KG-sistemoj raportis F-rezulton de proksimume 95% por sintaksaj funkcietikedoj. KG-sistemoj povas krei plenajn sintaksajn arbojn en aliaj formalismoj per aldonado de malgrandaj, ne-fino-bazitaj frazostrukturogramatikoj aŭ dependogramatikoj, kaj kelkaj korpuso-/arbobankoprojektoj uzis Kuntekstlimigan gramatikon por aŭtomata notado. KG-metodaro ankaŭ uziĝis en kelkaj lingvaj teknologiaj aplikaĵoj, kiel ekzemple sistemoj de ortografikontroliloj kaj maŝintradukado.

## Listo de Kuntekstlimiga Gramatiko-sistemoj ordigitaj laŭ lingvo 
;Libera programaro
:
* VISL CG-3 Kuntekstlimigogramatiko-kompililo/parser
* Norda kaj Lule-sameaj lingvoj, feroa, komia kaj gronlanda de la Universitato de Tromsø (multe da informoj , Nord-samea lingvo-dokumentaro)
** La origina finna FinCG de Fred Karlsson ankaŭ estas havebla de la Universitato de Tromsø kiel GPL.
* Estona [http://citeseer.ist.psu.edu/muurisep99determination.html ]
* Norvega Nynorsk kaj Bokmål rete ,Oslo-Bergen-tager(fontkodo )
* Bretona, kimra, irlanda kaj norvega (transformita de ĉi-supra) en Apertium (vidi KG en Apertium)

;Ne-libera programaro
:
* Eŭska http://paginaspersonales.deusto.es/abaitua/konzeptu/nlp/MGnag.html 
* Kataluna CATCG 
* Dana DanGram
* Angla ENGCG , ENGCG-2 , VISL-ENGCG
* Esperanto EspGram
* Franca FrAG
* Germana GerGram
* Irlanda rete 
* Itala ItaGram
* Hispana HISPAL
* Sveda SwECG 
* Svahila
* Portugala PALAVRAS

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Bick, Eckhard. 2000. *The Parsing System "Palavras": Automatic Grammatical Analysis of Portuguese in a Constraint Grammar Framework*. (La Analizsistemo*" *Palavras*" *: Aŭtomata Gramatika Analizo de Portugalo en kadro de kuntekstlimiga gramatiko) Aarhus: Aarhus University Press. ISBN 87-7288-910-1.
* Karlsson, Fred. 1990. *Constraint Grammar as a Framework for Parsing Unrestricted Text.* (Kuntekstlimiga gramatiko kiel Kadro por analizi senlimajn tekstojn) H. Karlgren, ed., *Proceedings of the 13th International Conference of Computational Linguistics*, Vol. 3. Helsinki 1990, 168-173.
* Karlsson, Fred, Atro Voutilainen, Juha Heikkilä, kaj Arto Anttila, redaktistoj. 1995. *Constraint Grammar: A Language-Independent System for Parsing Unrestricted Text*. (Kuntekstlimiga gramatiko: lingvosendependa sistemo por analizi senlimajn tekstojn) Natural Language Processing, No 4. Mouton de Gruyter, Berlin and New York. ISBN 3-11-014179-5.

## Eksteraj ligiloj 
* CG Tutorial (manlibro de KG), de Kevin Donnelly
* VISL CG-3, la gramatikokompililo/analizilo

## Fonto 
Kategorio:Gramatiko
Kategorio:Gramatikokadroj
Kategorio:Komputila lingvistiko