open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Poecile

***Poecile*** estas genro de birdoj de la familio de Paruedoj kiu estas ofte enmetita en la genro *Parus*. Ĝi havas 13–15 speciojn, kiuj estas disvastigata tra Nordameriko, Eŭropo kaj Azio. Iam plej parto de fakuloj rehavis *Poecile* kiel subgenro ene de la genro *Parus*, sed traktadon kiel distinga genro iniciatis la American Ornithologists Union kaj nun amplekse oni akceptas. Tion konfirmas analizoj de DNA.

La nomo de la genro estis tradicie traktita kiel ina (kun finaĵoj kiaj *cincta*); tamen tion ne konfirmis la origina genraŭtoro Johann Jakob Kaup, kaj laŭ la ICZN la genronomo estu tiel traktita kiel vira, kun finaĵoj kiaj *cinctus*.

## Specioj 
* Funebra paruo, *Poecile lugubris*
* Kaspia paruo, *Poecile hyrcanus* - ofte inkludita en *P. lugubris*
* Marĉoparuo, *Poecile palustris*
* Salikparuo, *Poecile montanus*
* Songara paruo, *Poecile songarus* - ofte inkludita en *P. montanus*
* Karolina paruo, *Poecile carolinensis*
* Nigrakrona paruo, *Poecile atricapillus*
* Montoparuo, *Poecile gambeli*
* Meksika paruo, *Poecile sclateri*
* Blankbrova paruo, *Poecile superciliosus*
* Davida paruo, *Poecile davidi*
* Lapona paruo aŭ Grizkapa paruo, *Poecile cinctus*
* Hudsona paruo, *Poecile hudsonicus*
* Brundorsa paruo, *Poecile rufescens*

## Notoj 
## Referencoj 
* del Hoyo, J., Elliot, A., & Christie D. (eds). (2007). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-42-2
* Gill, F. B., Slikas, B., & Sheldon, F. H. (2005). Phylogeny of titmice (Paridae): II. Species relationships based on sequences of the mitochondrial cytochrome-*b* gene. *Auk* 122: 121-143. DOI: 10.1642/0004-8038(2005)122[0121:POTPIS]2.0.CO;2 HTML resumo

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Paruedoj (scienca nomo)
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Jean Baron

**Jean BARON** (naskiĝis la  en Salces, Francio, mortis la  en Ceret, Francio) estis rusiljona instruisto kaj esperantisto.

En 1902 la Adresaro de esperantistoj de L. L. Zamenhof, notas la enskribiĝon de Jean Baron, instruisto ĉe la lernejo "Paul Bert" de Perpinjano, kun la numero 6598 (eldonejo de 1903). Li estas la unua nord-Kataluno de la listo.

Jean Baron renkontiĝas kun Teodoro Renard kaj Aleksandro Henrion en Ceret. La loka ĵurnalo "L'Indépendant"  raportas (20/10/1903): «Oni sciigas al ni ke, pro la inteligenta iniciativo de sinjoroj Renard kaj Henrion, kaj danke al helpo de sinjoro Baron, instruisto, du kursoj (sinjoroj kaj sinjorinoj) estos malfermitaj en Perpinjano, sub la aŭspicioj de la P.A. [Politeknika Asocio]» . La Politeknika Asocio sciigas pri la nova kurso de Jean Baron ĉe la «4 bis rue Neuve» la mardon  je la 20-a horo por sinjorinoj kaj junulinoj kaj la vendredon por sinjoroj.

Jean Baron kune kun Édouard Agramont, el Ceret, subskribas alvokon favore al Esperanto de la nova Aplec esperantista de Catalunya, kiun ili kunfondas. La sekvan jaron 1905, Jean Baron estas sekretario de la «Section de Groupe Espérantiste de Catalogne», la sekcio de Aplec en Perpinjano.

La , ĉe la Politeknika Asocio, Jean Baron instruas novan kurson pri legado kaj  parolado. La saman jaron, 24-an – 25-an de aprilo li partoprenas en la Ĝenerala Kunveno de la  «Federació esperantista de Catalunya» (plia nomo de Aplec) en Barcelono.

Samjare, kiam rekomenciĝas la lernojaro, li instruas dunivelan gean kurson, kaj ekde decembro, ĉiun dimanĉon matene, ankaŭ ĉe la laborborso de Perpinjano.

En 1907 Jean Baron, nome de la Asocio Politeknika, instruas kurson de komerca Esperanto ĉe la lernejo Lavoisier en Perpinjano.

En 1909 li partoprenas en la 5-a Universala Kongreso en Barcelono.

En 1911 Jean Baron iĝas prezidanto de la «Groupe espérantiste» de Perpinjano.

La jarojn 1912-1913, li instruas kun Émile Bellsola.

En 1913 li starigas kurson ĉe la lernejo "Racine" en Perpinjano.

En aŭgusto 1914, li aliĝas al la 10-a Universala Kongreso en Parizo, kiu ne okazis pro la militdeklaro.

En 1920, Jean Baron iĝas Honora Prezidanto de la Grupo Esperanto.

## Fonto
El la verko de Jean Amouroux *Histoire du mouvement espérantiste en Roussillon*, Revuo "Conflent" n° 137, 1985, kun afabla permeso de l'aŭtoro.

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Pyrénées-Orientales
Kaspia paruo

La **Kaspia paruo** (*Poecile hyrcanus*, iam *Parus hyrcanus*) estas paseroforma birdo de la familio Paruedoj. Ĝi estis ofte enmetita en la specio de la Funebra paruo *Poecile lugubris* (del Hoyo et al. 2007), sed kelkaj studoj sugestas, ke ĝi estas separa specio, pli rilata al la Salikparuo kaj al la Songara paruo (Harrap & Quinn 1996). 

Ĝi estas disvastigata en la deciduaj montarbaroj de norda Irano, ĝuste etende al Azerbajĝano. 

La 12.5 cm longa Kaspia paruo havas **malhelbrunajn kronon kaj gorĝon**, tre brunajn suprajn partojn kaj subajn partojn kiuj estas rozokraj frue, sed kiuj iĝas pli palaj kaj grizaj kiam la plumaro estas eluzita. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas iom pli senkoloraj.

La plej komuna alvoko de tiu kutime silentema birdo estas fajna *zsit*, sed ankaŭ naza duobla noto, *ĉu ĉu*.

La Kaspia paruo elfosas sian propran nestotruon, kutime en putriĝanta stumpo aŭ arbo, pli malpli dekadenca. Plej nestoj estas tasformaj el felteca materialo, kiel ledo, haro kaj ligneroj, sed ankaŭ plumoj. La nombro de ovoj varias el 5 al 7, kiuj estas blankaj kun ruĝecaj punktoj aŭ makuletoj.

Ili manĝas raŭpojn, aliajn insektojn kaj semojn, multe pli ol aliaj paruoj.

## Referencoj 
* Del Hoyo, J., Elliot, A., & Christie D. (eds). (2007). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-42-2
* Harrap, S., & Quinn, D. (1996). *Tits, Nuthatches and Treecreepers*. Christopher Helm. ISBN 0-7136-3964-4

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Azerbajĝano‎
Kategorio:Birdoj de Irano
Kővágószőlős

**Kővágószőlős** [kOvAgOsOlOŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs. La longa loknomo signifas: ŝtonohakanto-vinbera.
eta|maldekstre|Fora panoramo de Kővágószőlős
## Bazaj informoj 
* Areo: 18&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0842/18.1272
* Loĝantaro: 1350
* Poŝtkodo: 7673
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Kővágószőlős situas sur malebenaĵo, meze de sakovojo. Pécs troviĝas 14, Komló 20 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. La romianoj havis tie komunumon. Restis el tiu epoko prakristana kapelo kun tomboĉelo. Antaŭ la hungaroj longobardoj kaj avaroj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1290 laŭ tiama ortografio *"Sceuleus"*. Tiutempe sur la apuda monto abatejo fondiĝis. Dum la turkoj la vilaĝo daŭre restis viva. Longe oni minadis ruĝan ŝtonon ĉe la monto nomata Jakab (=Jakobo), precipe la muelejoŝtonoj estis famaj produktoj. Dum la 1950-aj jaroj oni minadis ankaŭ uranon, kiu finiĝis en la 1990-aj jaroj.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, kuracejo, apoteko, poŝto, industria parko.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Vizito de Maria (Kővágószőlős) el la 13-a jarcento, el kiu restis nur la turo, en 1772 baroka parto alkonstruiĝis
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto
* muzeo pri uranminado
* restaĵoj el la romia epoko
* Remparo de bronzepoka fortikaĵo

Kovagoszolos templom.jpg|Kirko
Kovagoszolos templombelso.jpg|Interno de la kirko
Kovagoszolos 1.JPG|Abateja preĝejo
Kolostor másolata.jpg|Iama abatejo
Kolostortemplom.jpg|Restaĵo de la abateja preĝejo
Kővágószőlős villa.JPG|Loĝdomo de romiano
Kápolna.jpg|Romiana kapelo
Sírkamra.jpg|Tomboĉelo
Jakabhegy sanc1.jpg|Remparo
Jakabhegy sánc2.jpg|Sekco de la remparo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Botykapeterd

**Botykapeterd** [botjkapeterd] estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. Iama vilaĝo **Kispeterd** [kiŝpeterd] havas la titolon vinvilaĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0505/17.8672
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 7900
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Botykapeterd situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Pécs-Barcs. Szigetvár troviĝas 6, Szentlőrinc 12, Sellye 24 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1258 en formo *"Boghka"*, loĝita de nobeloj. Dum la turkoj la vilaĝo daŭre restis loĝata. Inter 1918-1920 la serboj okupis ankaŭ ambaŭ vilaĝojn. En 1931 *Botyka* kaj *Kispeterd* unuiĝis.

En Botykapeterd migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1822
* monumento pri falintoj de la 2-a mondmilito

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kővágótöttös

**Kővágótöttös** [kOvAgOtotoŝ] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs. La komenca kővágó signifas: ŝtonohakanto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0863/18.1017
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 7675
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Kővágótöttös situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Pécs troviĝas 13, Szigetvár 29&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1335 en formo *"Tüttüs"*. La kampoj seninterrompe apartenis al eklezio de Pécs. Dum la turkoj la loĝantaro malpliiĝis kaj daŭre vivis tie. En 1704 la serboj detruis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo, interretejo, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, vendejo, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika, iam paroĥa Preĝejo Sankta Nikolao (Kővágótöttös) el la 13-a jarcento, en 1780 baroka turo alkonstruiĝis
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Lánycsók

**Lánycsók** [lAnjĉOk], germane **Lantschuk**, kroate **Lančug** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács.

## Bazaj informoj 
* Areo: 25&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 98–210 m
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0027/18.6282
* Loĝantaro: 2670
* Poŝtkodo: 7759
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
Lánycsók situas parte sur ebenaĵo, parte sue deklivoj, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Pécs-Mohács. La lasta urbo troviĝas 5, Bóly 12, Villány 24, Bátaszék 27, Pécsvárad 29&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Pli frue keltoj kaj romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1093. La kampoj longe apartenis al episkopejo de Pécs. En 1710 pesto okazis, post unu jaro serboj, poste laŭvice germanoj, hungaroj, fine kroatoj alvenis. En 1849 pro ĥolero 59 da vilaĝanoj mortis. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon, poste multe da serboj foriris al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. Laŭ la popolnombrado en 1930 vivis en Lánycsók 2170 homoj, (1611 germanoj, 498 hungaroj, 43 kroatoj, 8 serboj kaj aliaj). En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno. En 1946 multe da germanoj deportiĝis al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio. En 1949 kolĥozo nomata Stelo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno (ankaŭ germane), lernejo, kulturdomo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Granda) Dipatrino de 1773
* paroĥo de 1760
* tombeja kapelo omaĝe al Dipatrino (Dolora Virgulino) de 1901
* monumentoj pri falintoj dum ambaŭ mondmilitoj
* sportĉambrego de 1992

## Ĝemelkomunumoj 
*  Wiesloch, Germanio
*  Beli Manastir, Kroatio
*  Székelydobó, Rumanio
*  Csókfalva, Rumanio
*  Székelykeresztúr, Rumanio

## Bildoj 

Dosiero:Lánycsók2.jpg|eta|260px|Katolika preĝejo de Lánycsók
Dosiero:Lánycsók3.jpg|eta|260px|Mezo de Lánycsók
Dosiero:Népház, Mátyás utca 1, Lánycsók4.jpg|eta|260px| Lánycsók
Dosiero:Lánycsók1.jpg|eta|260px| Lánycsók

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Hulfteggpasejo

**Hulfteggpasejo** estas montpasejo en la Antaŭalpoj inter Togenburgo en Kantono Sankt-Galo kaj la Tössvalo en Zurika Oberlando en Kantono Zuriko. La pasejo estas la akvodislimo inter la riveroj Töss kaj Turo.

## Priskribo 
La paseja vojo komenciĝas en Steg (komunumo Fischenthal) sur alteco de 699 m s.m.. La vojo unue pasas la valon de fontrivero de Töss preter la setlejo *Fuchsloch* kaj tiam grimpas en 3 serpentokurvoj al la pasejkulmino sur alteco de 954 s.m., kiu situas komplete sur la teritorio de Kantono Sankt-Galo en distanco de 4 km de Steg. En du serpentkurvoj la vojo tiam denove malsupren kondukas al ĝia finpunkto en Mühlrüti (komunumo Mosnang) sur alteco de 758 m s.m. en distanco de 3 km de la pasejkulmino respektive 7 km de la elirpunkto en Steg.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150px|Poŝtaŭtohaltejo sur la Hulfteggpasejkulmino
La pasejvojo estis finkonstruita en la jaro 1867. De Bütschwil poŝtaŭtolinio kondukas al la pasejkulmino.

## Turismo 
La pasejkulmino estas elirpunkto de biciklaj vojoj al la montoj Hörnli kaj Schnebelhorn. Sur la pasejkulmino situas la gastejo Hulfteggpass, kiu estas ŝatata ekskurscelo de biciklistoj kaj motorbiciklistoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de la pasejo Hulftegg datiĝas el la jaro 1656 kiel *Hulfteren*. En la 18-a kaj 19-a jarcentoj la pasejo havis signifon por la bovkomerco kaj kotontransporto. La vojo kun longeco de 10 kilometroj kaj larĝeco de 5 metroj estis malfermita en la jaro 1867 post trijara konstrutempo, 37 jarojn post la lanĉo de la projekto.

## Esperanto-movado 
En la paseja restoracio okazis komence de la 20-a jarcento diversaj Esperanto-kunvenoj. La 28-an de majo 2016 Svisa Esperanto-Societo revenis al la restoracio sur la pasejkulmino por sia 113-a ĝenerala kunveno.

La 7- an de septembro 2016 grupo de esperantistoj plantis tie arbon.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la restoracio *Hulfteggpass*
* Hulfteggpasejo en la Historia Lekxikono de Svislando

Kantono Sankt-Galo

Kategorio:Montpasejoj de Svislando
Kategorio:Montpasejoj de la Antaŭalpoj
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Togenburgo
Kategorio:Zurika Oberlando
Nacia Himno de Peruo

dekstra|border|150px
La **Nacia Himno de Peruo** estas unu el la naciaj simboloj de Peruo, kies literumado apartenas al José de la Torre Ugarte kaj ties muziko al José Bernardo Alcedo. Ĝi estis adoptita en la jaro 1821.

Rekantaĵo

Somos libres, seámoslo siempre 
y antes niegue sus luces el sol,
que faltemos al voto solemne
que la patria al Eterno elevó.

Strofo I

Largo tiempo el peruano oprimido
la ominosa cadena arrastró;
condenado a una cruel servidumbre
largo tiempo en silencio gimió.
Mas apenas el grito sagrado
¡Libertad! En sus costas se oyó,
la indolencia de esclavo sacude,
la humillada cerviz levantó.

Strofo II

Ya el estruendo de broncas cadenas 
que escuchamos tres siglos de horror,
de los libres al grito sagrado
que oyó atónito el mundo, cesó.
Por doquier San Martín inflamado,
Libertad, libertad, pronunció,
y meciendo su base los Andes 
lo anunciaron, también a una voz.

Strofo III

Con su influjo los pueblos despiertan
y cual rayo corrió la opinión;
desde el itsmo a las tierras del fuego
desde el fuego a la helada región.
Todos juran romper el enlace 
que natura a ambos mundos negó,
y quebrar ese cetro que España, 
reclinaba orgullosa en los dos. 

Strofo IV

Lima, cumple ese voto solemne,
y, severa, su enojo mostró,
al tirano impotente lanzando,
que intentaba alargar su opresión.
A su esfuerzo sellaron los grillos 
y los surcos que en sí reparó,
le atizaron el odio y venganza 
que heredara de su Inca y Señor.

Strofo V

Compatriotas, no más verla esclava
si humillada tres siglos gimió,
para siempre jurémosla libre
manteniendo su propio esplendor.
Nuestros brazos, hasta hoy desarmados
estén siempre cebando el cañón, 
que algún día las playas de Iberia 
sentirán de su estruendo el terror.

Strofo VI

Excitemos los celos de España 
Pues presiente con mengua y furor 
Que en concurso de grandes naciones 
Nuestra patria entrará en parangón. 
En la lista que de éstas se forme 
Llenaremos primero el reglón 
Que el tirano ambicioso Iberino, 
Que la América toda asoló.

Strofo VII

En su cima los Andes sostengan
la bandera o pendón bicolor,
que a los siglos anuncie el esfuerzo
que ser libres, por siempre nos dio.
A su sombra vivamos tranquilos,
y al nacer por sus cumbres el sol,
renovemos el gran juramento 
que rendimos al Dios de Jacob.

## Bibliografio 
* Carlos Raygada(1954). "Historia crítica del Himno Nacional". Juan Mejia Baca & P. L. Villanueva Editores

## Eksteraj ligiloj 
* Himno Nacional del Perú instrumental interpretado por el pianista Ward De Vleeschhouwer
* Nacia Himno de Peruo kantita de Juan Diego Florez 
* Nacia Himno de Peruo nur instrumente 

Peruo
Kategorio:Naciaj simboloj de Peruo
Séraphîta

***Séraphîta*** estas romano verkita en 1834 de la franca verkisto Honoré de Balzac. Tiu mistika verko ĉefe temas pri androginoj kaj anĝeloj. Ĝi estis publikigita en la revuo *Revue de Paris* en 1834.

La intrigo disvolviĝas en norvega kastelo apud la fjordo Stromfjord. Séraphitüs, stranga kaj melankolia estulo, kaŝas teruran sekreton. Séraphitüs amas Minna, kaj ankaŭ ŝi amas lin, kredante ke li estas normala homo. Sed Séraphitüs estas ankaŭ amita de Wilfrid, kiu konsideras lin kiel virino (Séraphita).

Séraphitüs-Séraphita fakte estas perfekta androgino. Li naskiĝis el parencoj, kiuj per la doktrino de Emanuel Swedenborg kapablis transcendi sian propran homecon, tiel ke Séraphitüs-Séraphita fariĝis iasence perfekta specimeno de la homaro.

Ruggero Leoncavallo verkis simfonian poemon pri tiu rakonto.

Kategorio:Romanoj de la Homa Komedio
Kategorio:Romanoj de Honoré de Balzac
Kategorio:Romanoj de 1834
Rimeno

**Rimeno** estas longa mallarĝa leda strio uzata por ligi, fiksi ion aŭ por transigi movon de iu rado al alia. Maldikaj rimenoj estas ofte uzataj kiel partoj de vestoj aŭ bagaĝoj. Rimeno malsamas el zono pro tio, ke rimeno kutime estas fiksita ero de iu vesto.

Rimenoj estas ankaŭ uzataj kiel ligiloj por ligi variajn aĵojn, objektojn kaj bestojn: bona ekzemplo estas ĉevala selzono.

## Notoj 
Kategorio:Iloj
Abingdon-on-Thames

**Abingdon-on-Thames** estas antikva urbo en la historia graflando *Oxfordshire* (Oksfordio) de Anglio. Ĝi situas apud la rivero Tamizo, ok mejlojn sude de Oksfordo. Antaŭe ĝi estis la ĉefurbo de Berkshire.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

eta|dekstra|Tamizo ĉe Abingdon
## Historio 
Abingdon estis loĝata ekde la ferepoko kaj la restaĵoj de ferepoka fortikaĵo (daŭre uzata de la romianoj) restas sub la urbocentro.

Ĉ.675 fondiĝis Abatejo Abingdon.

Dum la 13-a kaj 14-a jarcentoj la urbo estis grava komerc-loko por kulturistoj kaj la lan- kaj drap- industrioj. En 1337 okazis tumulto kiam la loĝantoj protestis kontraŭ la abateja kontrolo de la bazaro: ili mortigis plurajn monaĥojn.

eta|dekstra|Almozdomoj de Abingdon
Post la fermiĝo de la abatejo en 1538 la urbo malprosperis. Eduardo la 6-a (Anglio) fondis almozdomojn por malriĉuloj. En 1555 la popolo plendis al Maria la 1-a (Anglio) pro sia mizera stato.

La konstruo de kanaloj dum la 18-a jarcento reprosperigis Abingdon, kiu iĝis kunigilo inter Londono kaj Bristol, Birmingham kaj aliaj industriaj centroj.

De 1929 al 1980 estis aŭtomobil-fabriko. Ĝis 1999 estis bierfarejo. Hodiaŭ apudas sciencaj esplorejoj, kaj multaj loĝantoj navetas al Londono kaj Oksfordo.

Dum la 16-a jarcento Abingdon iĝis la ĉefurbo de Berkshire, kie okazis asizaj tribunaloj. En 1974, kiam okazis reformo de la lokaj instancoj de Anglio, ĝi iĝis parto de Oxfordshire.

## Vizitindaĵoj 
eta|dekstra|Antikva ponto de Abingdon
Estas multaj antikvaj konstruaĵoj en Abingdon, inter kiuj:
* pluraj restaĵoj de la abatejo
* ponto datanta de 1415
* Preĝejo de Sankta Helena, datanta de ĉ. 1100
* muzeo en konstruaĵo de la 17-a jarcento (antaŭe la ĉefa registara oficejo de Berkshire)
* Abingdon School (Lernejo de Abingdon), fondita verŝajne dum la 10-a jarcento kaj relokita dum la 19-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Urboj de Anglio
Povidlo

eta|dekstra|Pruna povidlo
**Povidlo** estas nutraĵo de kaĉa konsistenco, produktata el dolĉaj fruktoj, plej ofte el prunoj aŭ piroj.

## Produktado 
Diference de marmeladoj kaj jamoj la povidlo tradicie estas produktata sen aldono de sukero per kuirado de fruktoj ĝis densiĝo aŭ elbakado sur pledo. Devene oni uzis por produkti povidlon fruktojn sekigitajn. En kelkaj regionoj en la prunan povidlon oni aldonis verdajn nuksojn inkluzive de ŝeloj.

La frukto por produktado de la povidlo devus esti tute maturiĝinta, eventuale ankaŭ jam trairinta tra unuaj noktaj frostetoj, por ke estu pli alta natura enhavo de sukeroj.

## Uzo 
La povidlo estas uzata parte rekte kiel dolĉa ŝmiraĵo sur pano aŭ alia bakaĵo, parte kiel dolĉa plenigaĵo en bakaĵojn (buĥto, kuko, frukta knedliko) kaj aliaj nutraĵoj. Ilia uzado esti pli ofta en la pasinteco, kiam longdaŭra povidlo prezentis unu el malmultaj manieroj, kiel longtempe konservi fruktojn.

## Rilataj temoj 
* Marmelado
* Jamo
* Gelatenaĵo
* Pureo

Kategorio:Nutraĵo
Kubania Popola Respubliko

La **Kubana Popola Respubliko** (, ) estis sendependa ŝtato fondita de la kozakoj oriente de la nigra maro dum la rusa enlanda milito. Ĝi estis proklamita la  kaj ĝia ĉefurbo estis Jekaterinodar (en 1920 alinomita al Krasnodar). La vorto "Kubanio" aludis al la rivero Kubanjo, kiu geografie dominas la regionon. La respubliko naskiĝis sub la protektado de la Blanka Armeo kaj de la ukrainaj trupoj kontraŭ la bolŝevikoj, sed la mallongtempa ŝtato malaperis post la okupado de ĝia teritorio fare de la Ruĝa Armeo en marto 1920.

Kategorio:Landoj devenantaj de la Rusia Imperio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Rusia enlanda milito
Kategorio:Historio de Kaŭkazio
Kategorio:Historio de Adigeio
Kategorio:Historio de Krasnodara regiono
Kategorio:Historio de Karaĉajio-Ĉerkesio
Kategorio:Historio de Stavropola regiono
Kategorio:Historio de Rostova provinco
Kategorio:Historio de Ukrainio (1917-1991)
Kategorio:Kozakoj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1920
Nord-Kaŭkaza Montara Respubliko

La **Nord-Kaŭkaza Montara Respubliko**, aŭ **Respubliko de la Montaranoj** - ŝtato fondita marte 1917 fare de Membroj de Naci-Liberiga Movado de Popoloj de Norda Kaŭkazio.

La Respubliko kreiĝis en orientaj teritorioj de Norda Kaŭkazio ampleksanta proksimume la nunajn respublikojn de Rusio: Ĉeĉenio, Inguŝio, Nord-Osetio kaj Dagestano kun parto de Abĥazio. Ĝi havis areon de 400 000&nbsp;km² kaj ĉ. 11 milionon da loĝantoj. La 5-an de aŭgusto 1917 estis akceptita konstitucio kaj la 11-an de majo 1918 oficiale proklamita sendependeco de bolŝevisma Rusio. La ĉefurbo estis Vladikavkaz, poste Nazran kaj finfine Temir-Ĥan-Ĉurao (hodiaŭ Bujnaksko).

## Gvidantoj de Montarana Respubliko 
* 1917-1918 Abdul Medĵid Tapa Ĉermojev (ĉeĉeno, ĉeĉene Абду́л Меджи́д Орцуевич Чермо́ев resp. ruse Тапа́ Арцу́евич Чермо́ев)
* 1918 princo Nuĥ-Bek Tarkovski (kumiko)
* 1918-1919 princo Pŝemaĥo Kocev (kabardo, kabarde Куэцэ Пщымахуэ resp. ruse Пшемахо Коцев)

En majo 1919 la respublikon okupis taĉmentoj de Blanka Gvardio sub komando de Anton Denikin. Januare 1920 la respubliko ektroviĝis sub kontrolo de Ruĝa Armeo. Junie 1920 ĝi estis enkorpigita al Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko (Rusia SFSR).

La 20-an de januaro 1921 sur parto de antaŭa respubliko kreiĝis Montara Aŭtonoma Soveta Socialisma Respubliko (Montara ASSR), kaj el la resto oni apartigis Dagestanan ASSR.

## Vidu ankaŭ 
* Imamo Ŝamil
* Prometeismo (politiko)

## Bibliografio 
* *Caucasian Republic Mission to the Peace Conference Appeal for Help*, "The Morning Post", London, Friday 4 April 1919.
* J. F. Baddeley, *The Russian Conquest of the Caucasus*, Longmans, Green, and Co., London 1908
* Madeleine Henrey, Madeleine Grown Up, J. M. Dent & Sons, London, 1954.
* Kathleen R. Jackson, Marat Fidarov, *Essays on the History of the North Caucasus*, HHN Media, New York, 2009.
* Marshall, Alex, *The Caucasus Under Soviet Rule*, Routledge, New York City 2010

Kategorio:Eksaj respublikoj
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Eksaj federacioj
Kategorio:Landoj devenantaj de la Rusia Imperio
Kategorio:Historio de Ĉeĉenio
Kategorio:Historio de Dagestano
Kategorio:Historio de Abĥazio
Kategorio:Rusia enlanda milito
Kategorio:Historio de Kabardio-Balkario
Kategorio:Historio de Stavropola regiono
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1917
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1920
Libertalia

**Libertalia** aŭ “Respubliko de Libertalia” estas la nomo de supozebla kolonio en la nordo de Madagaskaro, fondita de la pirato Misson fine de la 17a jarcento.

La historio de tiu humanista pirata utopio baziĝas nur en libro de 1724: “Ĝenerala Historio pri la ŝteloj kaj murdoj de la plej famaj piratoj”, kies originala titolo en la angla estis *A General History of the Robberies and Murders of the most notorious Pyrates*, libro de 1724 de Kapitano Charles Johnson (eble pseŭdonimo de Daniel Defoe).
 
La pirato Misson kun Caracciolo, religiulo el la dominikana ordeno, fariĝis estroj de franca militŝipo *Victoire*, post batalo en insuloj Antiloj.

Caracciolo, leginto de “Utopio” de Thomas More, konvinkis la ŝipanaron por navigi ĝis Afriko sub blanka flago laŭ la moto “Je Dio kaj la Libero”. Ili kaptis nederlandan ŝipon kun afrikanoj sklavigitaj kiuj post liberigo kuniĝis kun la aliaj aventuristoj.

Finfine ili alvenis al parto de Madagaskaro kie ili fondis specialan komunumon. Ili abolis la monon kaj, nomante sin “Liberi”, rezignis pri naciecoj kuniĝante sen diferencoj pri raso. Ili interkompreniĝis per komuna idiomo, miksaĵo de diversaj lingvoj, iel praa Esperanto sub tropikoj.

Kategorio:Utopioj
Kategorio:Piratoj
Poliginio

eta|500px
 | 

* En Eritreo, Hindio, Filipinoj, Singapuro, kaj Srilanko, poligamio estas nur laŭleĝa por Islamanoj.
* En Niĝerio kaj Sud-Afriko, poligamiaj geedziĝoj sub kustima leĝo kaj por Islamanoj estas leĝe agnoskataj.
* En Maŭricio, poligamiaj geedziĝoj havas neniun leĝan agnoskon. Islamanaj viroj povas "pluredziĝi" ĝis kvar virinojn, sed ili ne havas la leĝan edzinan statuson.

**Poliginio** aŭ **pluredzineco** estas la stato de viro, kiu samtempe havas plurajn edzinojn. Ĝi do estas specifa formo de poligamio en kiu ambaŭ viro aŭ unu virino povas geedziĝi kun pluraj partneroj.

Samkiel poligamio, ankaŭ poliginio estas malpermesata en granda parto de la mondo. En pluraj socioj kie poliginio estas permesita, ĝi estas plejparte karakteriza por la supera klaso. Ordinaraj homoj vivas plejparte en monogamio.

## Islamo 
En multegaj islamaj landoj poliginio estas permesata ĝis maksimume de kvar virinoj, sed poliandrio (antonimo de poliginio) estas malpermesata. Tamen la normo en Islamo estas monogamio. Laŭ la rito hanbalisma, oni rekomendas (*mandub*) edziniĝi nur unu virinon, ĉar en poligamio ekzistas risko de maljusteco inter edzinoj.

## Animala poliginio 
La esprimo estas analoge uzata pri la seksa kunvivado de bestoj, ekzemple la montaj goriloj.

## Vidu ankaŭ 
* Poliandrio
* Poligamio
* Pluramemo

## Notoj kaj referenccoj 
Kategorio:Familio
Kategorio:Antropologio
Kategorio:Biologio
Lancy

**Lancy** estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La urbo Lancy situas sudokcidente de Ĝenevo ĉe la suda bordo de la rivero Rodano. La urbo konsistas el la du partoj Grand-Lancy kaj Petit-Lancy.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Ĝenevo kaj Vernier, en oriento al Carouge, en sudo al Plan-les-Ouates, kaj en okcidento al Onex.

## Sciindaĵoj 
La futbalstadio *Stade de Genève*, kie okazis tri ludoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 troviĝas sur la teritorio de la urbo Lancy.

## Trafiko 
Lancy estas konektita al la urba tram- kaj busreto de Ĝenevo. La ĝeneva tramlinio n-ro 15 kaj diversaj buslinioj servas la urbon Lancy.

Lancy disponas ankaŭ pri propra aliro al la nacia aŭtoŝoseo A1 de Ĝenevo tra Berno kaj Zuriko al Sankt-Galo kaj Sankt-Margreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lancy datiĝas el la jaro 1097 kiel *Lanciaco*.

## Vidu ankaŭ 
* Lancy-Bachet (stacidomo)
* Lancy-Pont-Rouge (stacidomo)
* Genève-La-Praille (stacidomo)
* Genève-Stade (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Lancy
* Lancy en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Pontifika katolika universitato de Ĉilio

eta|maldekstra|240px|
La **Pontifika katolika universitato de Ĉilio** () estas pontifika universitato situanta en Santiago, la ĉefurbo de Ĉilio. Ĝi estis fondita la . Laŭ la stato de decembro 2013, kanceliero de la Pontifika Katolika Universitato de Ĉilio estas *Ricardo Ezzati Andrello* kaj rektoro estas *Ignacio Sánchez Díaz*.

## Vidu ankaŭ 
* Universidad de Los Andes
* Universitato de Ĉilio

Kategorio:Universitatoj en Ĉilio
Kategorio:Pontifikaj Universitatoj
Kartvela Demokratia Respubliko

La **Kartvela Demokratia Respubliko** (), estis la unua moderna kartvela ŝtato kiu ekzistis inter 1918 kaj 1921. La Kartvela Demokratia Respubliko estis fondata post la kolapso de la Rusa Imperio, post la Rusa Revolucio en 1917. La landlimoj laŭ ĝis konstitucio estis Kubana Popola Respubliko kaj la Nord-Kaŭkaza Montara Respubliko norde, la Otomana Imperio kaj la Armena Demokratia Respubliko sude, kaj la Azerbajĝana Demokratia Respubliko sudoriente. Ĝi havis areon de 107.600 km (kompare, la nuna Kartvelio havas 69.700 km), kaj 2.5 milionojn da loĝantoj.

La ĉefurbo estis Tbiliso, kaj la oficiala ŝtata lingvo estis la kartvela. Ĝi proklamiĝis la 26-a de majo 1918, per la disiĝo de la Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko, kaj ĝi estis regata de la socialdemokrataj menŝevikoj. La prezidanto de la kartvela registaro estis Noe Ĵordania. Pro konfrontadoj al internaj kaj eksteraj problemoj, la juna ŝtato estis nekapabla rezisti la invadon de la Ruĝa Armeo, kiu okazigis la malaperon de la respubliko inter februaro kaj marto 1921. Post tio ĝi estis aneksata al Sovetunio.

## Vidu ankaŭ 
* Azerbajĝana Demokratia Respubliko
* Armena Demokratia Respubliko
* Historio de Kartvelio
* Noe Ĵordania

## Eksteraj ligiloj 
* 70 jaroj da soveta Kartvelio de George Tarkhan-Mouravi
* La vekiĝo de Kartvelio  de David Schaich
* Kelkaj etnaj kaj nacia problemoj en Kartvelioa (1918–1922) de Avtandil Menteshashvili

* Mapa de 1918–1921 en Armenica.org 
* Arreglos territoriales en el Cáucaso, 1920–1921 
* La idea Kartuli — La idea georgiana del Dr. Levan Urushadze, 2005, ISBN 99940-0-490-5
* "Kartvela Demokratia Respubliko (1918–1921) de Levan Z. Urushadze, 2005, ISBN 99940-0-539-1
* Georgia de Karl Kautsky, panfleto antibolchevique
* La eksperimento - Kartvela Forgesita Revolucio, 1918-1921
* https://matiane.wordpress.com/2012/09/04/constitution-of-georgia-1921/ - La konstitucio de Kartvelio (1921)

Kategorio:Historio de Kartvelio
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1921
Pipiloj

La **pipiloj** estas indiĝena popolo kiu loĝas la okcidentan kaj centran zonon de Salvadoro. Ilia lingvo estas la pipila aŭ nahuata. La prapipiloj elmigris el Meksiko kaj setlis kie nun estas Salvadoro en la 10-a jarcento.

## Etimologio kaj branĉoj 
La vorto *Pipilo* estas nahuatla termino kiu devenas el *Pipiltzin* kio signifas *nobelulo, senjoro aŭ princo*, kvankam ĝi devenas ankaŭ de *Pipiltoton*, kio signifas *infano, knabo aŭ hometo*. La nomon donis al la nahuataj triboj kiuj loĝis en Salvadoro kaj aliaj centramerikaj landoj la tlakskaltekoj kaj aliaj popoloj de la sama lingva trunko de Meksikio kiuj estis aliancitaj kun Pedro de Alvarado en la konkero de la regiono, supozeble ĉar kiam ili aŭdis la pipilan, ŝajnas al ili nahuatla malbone prononcita kvazaŭ de infano.

La branĉoj de la Pipiloj estas la jenaj:
* La **Kuskatlekoj**, kiuj loĝis en Cuscatlán (aktuale la urbo de Antikva Kuskatlano en la areo de San Salvador).
* La **Izalkoj**, kiuj kultivis kakaon kaj komercis ilojn de obsidiano.
* La **Nonualkoj**, kiuj estis militemaj.
* La **Mazahuaoj**, kiuj bredis blankavostajn cerbojn.

Kategorio:Historio de Salvadoro
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Mezameriko
Kategorio:Etnoj en Salvadoro
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Salvadoro
Máriakéménd

**Máriakéménd** [mArjakEmEnd], kroate **Kemed** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Bóly.
eta|maldekstre|Katolika kirko de Máriakéménd
eta|Preĝejo de Máriakéménd

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0277/18.4625
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 7663
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
[eta|[Kuprogravuraĵo el 1774 pri Máriakéménd]]
Máriakéménd situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Bóly troviĝas 10, Pécsvárad 19, Villány 21, Pécs kaj Mohács 22 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj laŭvice keltoj kaj romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo el 1015 pruvas ĝin, ke la loko apartenis al abatejo de Pécsvárad. En la 13-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis. En 1285 kaj en 1296 nobeloj disrabis la vilaĝon. En la 14-a jarcento la komunumo iĝis kampurbo kun doganoprena rajto. Fine de la turka erao la urbeto senhomiĝis, poste kroatoj kaj germanoj refondis ĝin. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika, iam gotika pilgrimloka Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Máriakéménd) el la 15-a jarcento, en 1761 ĝi barokiĝis
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1797
* serio da vinkeloj 

## Vizio 
En 1740 inter ruinoj de la preĝejo knabinoj kolektis herbojn. Abrupte ili ekvidis statuon lumantan pri Dipatrino kun Jesuo. Ili ne povis ellevi ĝin el la grundo, poste ĝi malaperis. Tial baldaŭe alvenis pilgrimantoj.

## Famuloj 
En Máriakéménd naskiĝis:
* dirigento István Kerner
* lingvisto Ottó Hoffmann
* pentristo Henrik Stefán.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Lenkoj

eta|300x300px|La reĝlando de lenkoj (verda) antaŭ la veno de la hispanoj sur mapo de Salvadoro|alternative=
alternative=Women of the Lenca people|eta|300x300ra|Lenkaj indiĝenaj virinoj
**Lenkoj** estas etna grupo de Centrameriko kiu havas sian propran lingvon kaj kiu okupis parton de la teritorio de la nunaj Honduro kaj Salvadoro ekde antaŭkolumbaj tempoj.

La rilato de tia lingvo kun samfamilaj estas disputata inter lingvistoj. Laŭ Campbell, la lingvo de la Lenkoj estas ankoraŭ neklasita. Laŭ la kostarika lingvisto Adolfo Costenla Umaña, estas lingvo kun vortoradikoj de la ĉibĉa, sed kun multa influo de la Nahuatla, kaj de la lingvoj de majaoj kiel la Jukateka aŭ Ĉola.

La lenkoj okupis diversajn areojn el kio nune estas konata kiel Honduro kaj Salvadoro. Dum la Konkero de Ameriko, la lenkoj organizis rezistadon kiu daŭris ĉirkaŭ 12 jaroj kaj finis nur per la morto de la kaciko Lempira en 1537.

Hodiaŭe la lingvo estas formortinta, sed la Lenkoj de Honduro estas pli da 100.000 personoj, kaj tiuj de Salvadoro estas pli da 37.000 personoj. La Lenka potfarado de Honduro vendiĝas en Usono kaj Eŭropo por hejma ornamado. En Honduro kaj Salvadoro oni klopodas survivigi ties kulturon.

## Bibliografio 
* Greenberg, Joseph. 1987. Language In The Americas. Stanford: Stanford University Press.
* Campbell, Lyle. 1976. "The last Lenca". International Journal of American Linguistics 42(1): 73-78.
* Campbell, Lyle et al. 1978. "Honduran Lenca". International Journal of American Linguistics 44(4): 330-332.
* Constenla Umaña, A. (1981). Comparative Chibchan Phonology. (Ph.D. dissertation, Department of Linguistics, University of Pennsylvania, Philadelphia).
* Constenla Umaña, Adolfo. (1991). *Las lenguas del Área Intermedia: Introducción a su estudio areal*. Editorial de la Universidad de Costa Rica, San José.
* Constenla Umaña, Adolfo. (1995). Sobre el estudio diacrónico de las lenguas chibchenses y su contribución al conocimiento del pasado de sus hablantes. *Boletín del Museo del Oro* 38-39: 13-56.

## Eksteraj ligiloj 
* La lenkoj (hispana)
* Ethnologue (angla)

Kategorio:Indianaj etnoj en Mezameriko
Kategorio:Etnoj en Honduro
Kategorio:Etnoj en Salvadoro
Kategorio:Indiana lingvaro de Mezameriko
Kategorio:Lingvoj de Salvadoro
Kategorio:Lingvoj de Honduro
Rivero Paz

La **Rivero Paz** (Paco) naskiĝas en la montoj de Quezada [keZAda], departamento de Jutiapa, Gvatemalo.

Ĝi estas 134 km longa kaj utilas kiel landlimo inter Salvadoro kaj Gvatemalo ekde ĝis kunfluo kun Ĉalĉuapa ĝis ĝia marenfluo en la Pacifikon je 16 km sudoriente de San Francisco Ménedez, Ahuachapán. La baseno de la rivero Paz havas surfacon de 1,732 km² en Gvatemalo.

En diversaj lokoj de ĝia fluo la rivero proponas putojn kaj trankvilejojn taŭgajn por somerripozado, ĉefe ĉe la sablobenko de sia marenfluo, ĉe kiu okcidente kaj je 4 km troviĝas la sablobenko Garita Palmera.

Konata bordo estas ankaŭ tiu kiu estas proksime de la landlimo Las Chinamas en la urbo de Ahuachapán.

## Referencoj 
Paz, rio
Paz, rio
Nino de Kartvelio

**Sankta Nino** (en la kartvela lingvo: **წმინდა ნინო**, en la greka lingvo **Άγιη Νίνω**), ankaŭ konata kiel **Ninó** aŭ **Ninny** (296 – 338 aŭ 340), isoapostola (samrange kiel la apostoloj), ŝi predikis kaj enkondukis kristanismon en Kartvelio. Ŝi naskiĝis en la vilaĝo Kolastro (Καππαδοκία) en Kapadokio. Laŭ la tradicio ŝi estis nevino de Sankta Georgo.

Laŭ kelkaj fontoj, la sanktulino eble venis el Jerusalemo aŭ Romio. Post la realigado de pluraj kurac-mirakloj, la reĝino Nana kristaniĝis kaj sekve la pagana reĝo Miriano la 3-a de Iberio, kiu post sinperdado en densa arbaro kaj ĉe la risko je forpaso trovis la savadon nur post la preĝado al la "Dio de Nina". Miriano deklaris la kristanismon kiel oficiala religio (ĉ. 327 p.K) kaj Nina daŭrigis la misiajn aktivecojn en la kartvela popolo ĝis ŝia forpaso en 335 .

Ŝia tombo ankoraŭ troviĝas en la monaĥejo Bodbe en Kaĥeti, en orienta Kartvelio. Sankta Nina estas unu el la gesanktuloj plej omaĝataj kaj venerataj de la Kartvela Eklezio.

Ŝia memortago estas la 14-a de januaro en Oriento kaj la 15-a de decembro en Okcidento.

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Historio de Kartvelio
Kategorio:Kartvela Eklezio
Kategorio:Kartvelaj sanktuloj
Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo

eta|Blazono de Gvatemalurbo je tiu kolonia tempoperiodo
La Regno de Gvatemalo, Gvatemala Reĝlando aŭ **Capitanía General de Guatemala** (Ĝenerala Kapitaneco de Gvatemalo), estis teritoria ento ene de la Hispana Imperio, ene de la Vicreĝlando de Nueva España, organizita de Hispanio dum ties Hispana koloniigo de Ameriko, inter 1540 kaj 1812 kaj el 1816 al 1820. El 1812 al 1814 kaj el 1820 al 1821 la teritorio, same kiel la tuta Hispanio sub la reĝimo de la Constitución de Cádiz, estis dividita en provincoj kiuj ne estis subordigitaj laŭ politiko, sed ja laŭmilite kaj laŭjure. En 1821 la kvin provincoj (nome Provinco de Ciudad Real de Chiapas, Provinco de Gvatemalo, Provinco de San Salvador, Provinco de Comayagua kaj Provinco de Nikaragvo kaj Kostariko), ĉiu separe, proklamis sian sendependecon el Hispanio. Sekvajare la plej parto el ili unuiĝis al Unua Meksika Imperio, kaj post ties falo, formis en 1823 la ŝtaton de Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko kaj en 1824 tiun de la Federacia Respubliko de Centra Ameriko.

Kategorio:Historio de Centrameriko
Mozsgó

**Mozsgó** [moĵgO] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.

## Bazaj informoj
* Areo: 8&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.1139/17.8445
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 7981
* Telefonprefikso: 73

## Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Kaposvár-Szigetvár. La lasta urbo troviĝas 9, Szentlőrinc 17, Pécs 42, Budapeŝto 214 km.

## Historio
La plej frue romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1330 laŭ la tiama nomo *"Dumburou"*, la nuna nomo aperis en 1403 laŭ tiama ortografio *"Mosgow"*. Inter 1918-1921 serboj okupis Mozsgó-n, tiam la vilaĝo estis limpasejo. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj de 1746, en 1876 novromanikiĝis
* Kastelo de Mozsgó

## Famuloj 
En Mozsgó naskiĝis aktoro Antal Kazaliczky.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Nagynyárád

**Nagynyárád** [nadjnjArAd], germane **Großnaarad**, kroate **Veliki Narad** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács. Nagy, Groß kaj Veliki signifas: granda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 24&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.9446/18.5822
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 7784
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Pécs-Mohács. La lasta urbo troviĝas 12, Bóly 7, Villány 16, Siklós 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1093 en formo *"Narad"*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis, baldaŭe germanoj refondis la komunumon. Iliaj posteuloj parte deportiĝis al Germanio post la 2-a mondmilito, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Nomo de Dipatrino de 1766
* kapelo de 1897
* 2 muzeetoj
* vinkeloj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Nagypeterd

**Nagypeterd** [nadjpeterd] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szigetvár. Nagy signifas: granda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.043/17.8995
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 7912
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Pécs-Barcs. Szigetvár kaj Szentlőrinc troviĝas po 8, Sellye 24 km-ojn.

## Historio 
Ĉe la nuna vilaĝo la romianoj havis tie vojon. Ŝajnas, dum dinastio de *Arpado* loĝis tie hungaraj nobeloj. La vilaĝo ne senhomiĝis dum la turka erao. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento, baldaŭe klasikisma turo alkonstruiĝis
* nobeldomo
* monumento pri falintoj
* 2 tombofostoj

## Famulo 
En Nagypeterd naskiĝis episkopo Sándor Baksay.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Camp Ritchie

**Camp Ritchie** aŭ **Kampo Riĉi** (oficiale angle: *Military Intelligence Training Center*) estis eduka centro de la usona terarmeo en Marilando, proksima al Vaŝingtono.

En tiu kampo estis trejnita interalie la sekreta grupo de la Ritchie Boys, junaj germanoj, kiuj pretis batali kontraŭ naziismo en Germanujo.

## Eksteraj ligiloj 
* Fort Ritchie (angle)

Kategorio:Dua Mondmilito
Manuel José de Arce y Fagoaga

La **Generalo Manuel José de Arce y Fagoaga** (San Salvador, Salvadoro, n. la 1-an de januaro de 1787, - m. la 14-an de decembro de 1847) estis militisto kaj politikisto de Salvadoro, unua Prezidento de la Unuiĝintaj Provincoj de Centra Ameriko.

Li estis filo de Bernardo José de Arce kaj Antonia Fagoaga. Li geedziĝis kun Felipa de Aranzamendi y Aguilar. Li estis posteulo de Sancho de Barahona "El Viejo" (La Maljuna) unu de la konkistadoroj kiuj estis kun Hernán Cortés en Tenoĉtitlano kaj poste kun Pedro de Alvarado. Li studis filozofion en Gvatemalo.

maldekstre|eta|
Li partoprenis ekde frue en la sendependenda movado, inter ili la unua *Grito de Independencia* (Sendependa Krio) en lia naskiĝurbo la 5an de novembro 1811. Li estis enkarcerigita pro politikaj kialoj de 1815 al 1818.

Li ege kontraŭis la ideon de la aneksigon de Salvadoro al la Meksika Imperio starigita de Agustín de Iturbide kaj partoprenis en la misio sendita al Usono por klopodi atingi, ke Salvadoro formu parton de tiu lando.

Li formis parton de la provizoraj centramerikaj registaroj kiuj regis el 1823 al 1825. Por la prezidentaj centramerikaj balotadoj de 1825, kvankam la nombra majoritato korespondis al la konservativulo hondura José del Valle, la liberala frakcio de la Federisma Kongreso decidis ke ne okazis absoluta majoritato kaj elektis na Manuel José de Arce y Fagoaga kiel Prezidento por la periodo 1825-1829. Tio faris ke lia regado estas polemika ekde la komenco.

Spite esti liberala kaj apogita de la liberaloj, tuj tiuj distanciĝis el li kaj ekde 1826 nek la Kongreso nek la Federa Senato rekunsidis. Arce ekhavis tiam apogon de la katolika eklezio kaj de la konservativa partio, sed havis ankaŭ malfacilaĵojn kun la registaro de Gvatemalo, kaj ĉirkaŭ 1827 granda parto de Centrameriko estis sub enlanda milito.

En 1828 li provizoris alvokis por la prezidantecon la Vicprezidanton Mariano Beltranena y Llano, kaj kiam li volis repreni ĝin, Beltranena malakceptis redoni ĝin. Spite tio, kiam en aprilo de 1829 Francisco Morazán Quesada ekhavis la povon perforte kaj oni nomumis na José Francisco Barrundia y Cepeda kiel provizora Prezidento, Arce estis persekutata kaj ekziliata. Li loĝis unue en Usono kaj poste en Meksiko. Li revenis al Salvadoro en 1842.

Kategorio:Salvadoro
Nyugotszenterzsébet

**Nyugotszenterzsébet** [njugotsenterĵEbet] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. Szenterzsébet signifas: Sankta Elizabeto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0747/17.9104
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 7912
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Nyugotszenterzsébet situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Szentlőrinc troviĝas 9, Szigetvár 11, Sellye 28 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1332 en formo *S. Elyzabeth*. Dum dominado de turkoj la vilaĝo daŭre estis loĝata. En Nyugotszenterzsébet migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* nobeldomo
* monumento pri falintoj

## Komunumoj de Sankta Elizabeto en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj