open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Esperanto-Asocio de Skotlando

La **Esperanto-Asocio de Skotlando** (**EAS**) (Skotgaele *Comann Esperanto na h-Alba*, angle *Esperanto Association of Scotland*) estas la oficiala esperantista asocio en Skotlando, grandparte el Motherwell, Norda Lanarkshire.

## Agadoj 
La revuo de EAS, *Esperanto en Skotlando*, aperas dufoje en la jaro. Ĉiujare la EAS organizas la Skotan Aŭtunan Studrondon en septembro, kiu dum multaj jaroj okazis en la urbeto Dunblane sed nun okazas en Glasgovo aŭ Edinburgo, kaj kutime nun ĉe la fino de novembro organizas ĉiujaran Zamenhof-feston, kiun la asocio emas reklami kiel la “unuan Zamenhof-feston de la jaro„.

## Kongresoj 
EAS havas la plej grandan kvanton da kongresoj en Esperantujo, ĉar ĝi okazigis kongreson ĉiujare, eĉ dummilite. Nuntempe la ĉiujara Skota Kongreso de Esperanto normale okazas en junio:

## Estraro 
La nuntempaj membroj de la estraro estas:
* Prezidanto: Simon Varwell
* Vicprezidanto: Duncan Thomson
* Sekretario: David Bisset
* Kasisto: Ed Robertson

## Historio 
EAS fondiĝis en 1906 sub la nomo “Skota Federacio Esperantista„ sed lokaj kluboj de Esperanto-parolantoj jam ekzistis en Glasgovo kaj Edinburgo depost 1903. Ĝi alinomiĝis en 1997 por respeguli la ŝanĝantan rilaton inter Skotlando kaj la cetero de la Unuiĝinta Reĝlando.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.skotlando.org

Kategorio:Skotaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Britaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Skotlando
La Muŝoj

**La Muŝoj** (originale en la franca : *Les Mouches*) estas teatraĵo de Jean-Paul Sartre de 1943. Ĝi estas adapto de la mito de Elektro, antaŭe uzata per la Grekaj teatraj verkistoj-scenaristoj Sofoklo kaj Eŭripido. La teatraĵo rakontas la historion de Oresto kaj lia fratino Elektro en ilia serĉado venĝi la morton de ilia patro Agamemnono, reĝo de Argoso, per mortigi ilian patrinon Klitemnestro kaj ŝian edzon Egisteo, kiuj detronigis kaj mortigis lin.

Sartre enmetas ekzistadisman temon en la teatraĵon, havante Elektron kaj Oreston engaĝantajn en batalo kun Zeŭso kaj liaj Erinioj, kiuj estas la dioj de Argoso kaj la centraĵo por sinneaj religiaj ritaroj. Tio rezultigas timon kaj mankon de aŭtonomio por la adorantoj de Zeŭso, kiuj vivas en kontinua honto de sia homeco.

Oresto unue alvenas kiel vojaĝanto, kaj ne serĉas engaĝon, ĝis li renkontas sian fratinon kaj vidas la teruran staton, en kiu estas la urbo. Li findecidas mortigi la gereĝojn, kaj per fari tion, liberigi la urbetanojn de la Erinioj de Zeŭso, kiuj plagas la homojn, kaj pluadorigas ilin. Li kaj Elektro mortigas la gereĝojn, kaj poste estas devigataj fuĝi homamason de la partianoj de la reĝo.

Tie ili estas alfrontitaj per honto, kaj ĉar ili malkonektiĝis pri si mem de la leĝoj de la dioj, sentas doloran senton de respondeco kaj izoleco. Ili ambaŭ estas devigataj decidi inter obeadon al Zeŭso, kiu nun klare reprezentas la Kristanisman Dion en la okuloj de Sartre, aŭ totala sinkonstato kaj fiere akcepti iliajn faritaĵojn.

Oresto rifuzas preni punon pro siaj agadoj, dum Elektro konfidas malforte en la ofero de Zeŭso de puno. Tiel Oresto fariĝas la superhomo de Nietzsche, kiu anstataŭ submeti sin al la valoroj de kulpo kaj puno prenas la ŝarĝon de la kulpo de la tuta urbo sur sin. En la finaj linioj de la teatraĵo Oresto komparas sin al la Ratkaptisto de Hameln kiu kunvenigas la ĉiujn ratojn (muŝojn) de la urbo per sia fluto kaj procedas gvidi ilin el la urbeto. Per tio lasi la urbon por la homoj, temoj de anarĥiismo kaj/aŭ komunismo (kiel la homoj zorgos pri si mem nun senreĝe, kiel Sartre, advokato de komunismo, dezirus) estas esprimitaj per Oresto.

## Vidu ankaŭ 
* Ekzistencialistaj Herooj en la Literatura Verkaro de J.-P. Sartre

Kategorio:Teatro
Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
Kategorio:Filozofiaj verkoj
Kategorio:Fikcio pri insektoj
Ĉatirdago

**Ĉatirdago** (, , ) estas la monta masivo (altebenaĵo), troviĝanta en la suda parto de Krimeo, 10 kilometrojn for de la maro. Ĝi apartenas al la ĉefa montoĉeno de Krimea montaro kaj estas unu el la plej altaj montoj de Krimeo (1527 m).

## Nomo 
La nomo de la monto havas tjurkan devenon kaj signifas laŭvorte
"tendo-monto". Antaŭe ĝi nomiĝis ankaŭ *Trapezus* (de la helena —
"Tablo"; certan rolon havis ankaŭ la formo de la monto — de pluraj
punktoj ĝi aspektas kiel trapezo).

## Geografio 
Nuntempe la monto situas aparte de la aliaj montoj de la ĉefa montoĉeno,
la kialo estas la eroziaj procezoj: nun la monton disigas disde la
Babugana altebenaĵo la valoj de la riveroj Ulu-Uzeno
kaj Almo, disde Demerĝio kaj Dolgorukova altebenaĵo — la rivero
Angaro. La monto havas la supran kaj la malsupran altebenaĵojn. La longo de la malsupra ebenaĵo de nordo al sudo estas ĉirkaŭ 10 kilometroj, la larĝo de okcidento al oriento — ĉirkaŭ 4 km.

Sur la supra altebenaĵo troviĝas la du pintoj de la monto: la orienta - Angarburuno (1453 m.) kaj la okcidenta - Ekliziburuno (1527 m.). La pinto Ekliziburuno havas miksitan helen-tjurkan nomon (*εκκλησıα* el la helena signifas "preĝejo", *burun* el la krime-tatara lingvo signifas "nazo", "kabo", "elstaraĵo"); sur ĝi konserviĝis restaĵoj de la mezepoka preĝejo Παναγıα — "Plejsankta".

Ĉatirgado estas klasika karsta regiono. Laŭ la konsisto de la petroj ĝi divideblas je du etaĝoj. La supra (ĉ. 1000 metrojn dika) estas formita de la kalkoŝtonoj, kiuj aperis dum supra ĵurasio. La malsupra estas formita de la petroj, kiuj aperis dum supra triasa kaj malsupra ĵurasia periodoj.

La malsupra ebenaĵo de la monto havas pli ol 200 kavernojn kaj kavaĵojn. Por turistoj la plej allogaj estas la speciale ekipitaj Marmora kaverno kaj la kaverno Eminebairĥosaro. La monto estas unu el la plej ofte vizitataj turismaj lokoj de Krimeo.

## Galerio 

Dosiero:Chatirdag Verhnee Plato.jpg|La supra altebenaĵo de Ĉatirdago.
Dosiero:Chatirdag Verhnee Plato2.jpg|Vidaĵo de la supra altebenaĵo de sur la pinto Ekliziburuno.
Dosiero:Chatirdag Nijhnee Plato.jpg|La malsupra altebenaĵo de la monto kun la supra altebenaĵo, vidata en la foro.

## Ligiloj 
* 

Kategorio:Montoj de Krimea montaro
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Alupko

[200px|maldekstra|eta|La monto [Ajpetro vidata de la palaco de Voroncov]]
**Alupko** (, , ) estas negranda urbo sur la Suda Bordo de Krimeo, kiu administre apartenas al la Jalta municipo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo (montrita dens-blue sur la mapo). En la urbeto loĝas 8.745 homoj.

La nomo de la urbo venas de la helena lingvo kaj signifas "vulpo".

Alupko estas fama turisma loko de la Suda Bordo de Krimeo, ĉefe pro la fama palaco de Voroncov, sed ankaŭ pro belaj vidaĵoj — la urbo situas ĉe la piedo de la monto Ajpetro.

## Klimato 
La averaĝa aer-temperaturo de januaro estas ĉirkaŭ +3...+4°С, en aŭgusto — +24,6°С. La kvanto de hidrometeoj — 400&nbsp;mm. jare, la kvanto de sunhoroj jare — 2&nbsp;150, la relativa humideco de la aero — 69&nbsp;%. La ban-sezono daŭras de majo ĝis oktobro (la averaĝa
mar-temperaturo somere estas +22...+28°С).

## Historio 
La plej malnovaj arkeologiaj trovaĵoj sur la teritorio de Alupko estas datitaj je la oka jarmilo aK. La unua skriba mencio pri la urbo rilatas al la jaro 960. En la 14-15aj jarcentoj ĉi tie situis ĝenova fortikaĵo. En la 1475-1774 Alupko estis posedaĵo de la otomanaj sultanoj.

Post anekso de Krimeo fare de Rusio (1783) Alupko apartenis al la princo Potjomkin. En la jaro 1823 ĝi transiris al grafo Voroncov, kiu konstruigis ĉi tie la faman palacon. Fine de la 19a jarcento Alupko fariĝas populara kurac-loko. Ĉi tie ripozis kaj estis kuracataj multaj famaj artistoj (Ŝaljapin, Gorjkij, Brjusov, Bunin, Raĥmaninov kaj multaj aliaj).

Post la Oktobra Revolucio Alupko fariĝas grava kurac-loko, ĉi tie estis konstruitaj multaj ripozejoj kaj sanatorioj. En la jaro 1938 Alupko ricevis statuson de urbo.

Nuntempe Alupko estas grava kurac-loko kaj populara turisma urbo.

eta|maldekstra|200px|La marbordo en Alupko

## Ekonomio 
La ĉefa por Alupko estas la kurac-ripoziga sektoro de ekonomio. En la urbo estas pli ol 10 sanatorioj (i.a., la porinfana); funkcias ankaŭ la filioj de la vinproduktejoj "Livadio" kaj "Masandro".

En la urbo estas 2 bazaj kaj unu muzika lernejoj, hospitalo, polikliniko, urba kulturcentro, du bibliotekoj, du hoteloj.

eta|La suda parto de la palaco de Voroncov

## Vidindaĵoj 
La ĉefa vidindaĵo de la urbo estas la palaco de grafo Voroncov kaj la parko, kiu ĝin ĉirkaŭas. La palaco estis konstruita en la jaroj 1828-46 laŭ la projekto de angla arkitekto *Edward Blore* kaj prezentas interesan miksaĵon de la tudora (laŭ la nomo de la angla reĝ-dinastio) kaj neo-maŭra stiloj.

Aldone en la urbo estas eta pentraĵ-muzeo kaj ĉambro-muzeo de la heroo de la Granda Patruja Milito *Amet-Ĥan Sultan*.

## Transporto 
La urbo situas 17 kilometrojn for de Jalto, kun kiu ĝi havas aŭtobusan kaj (somere) ŝipan konekton.

## Ceteraĵoj 
La nomon "Alupko" havas ankaŭ la asteroido № 2508.

Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de la Jalta municipo
Lemna lingvo

La **lemna lingvo** estis lingvo uzata en la nun greka insulo Lemnos apud la turkia marbordo. Ĝi estas atestita en du ĉefaj tekstoj sur unu ŝtono trovita apud Kaminia en 1885. Malgranda nombro de fragmentoj de argilaj objektoj kun surskribaĵoj de du-tri literoj ankaŭ estas.

La lemna estis skribita en alfabeto parenca al la etruska alfabeto, sed ĝi estas sendependa evoluaĵo de la greka alfabeto. La lingvo mem estas parenca al la etruska lingvo, sed havis plurajn malsamaĵojn.

La ekzisto de la lemna lingvo subtenas la teorion pri 'orienta deveno' de la etruskoj.

Kategorio: Mortintaj lingvoj de Eŭropo
Mehmet Murat İldan

**Mehmet Murat İldan** (naskiĝis la  en Ankara) estas turka romanverkisto, membro de la turka PEN Club.

## Verkoj 
* *Sisam Adası Aşıkları* (***Lovers of Samos Island***), story, Istanbul: Truva Yayınları, 2006
* ''Paris'in Altındaki Güller* (***Roses underneath Paris***), novel, Istanbul: Truva Yayınları, 2006
* *Antikacı Arago'nun Günlüğü* (*'''Antiquary Arago's Diary***), novel, Istanbul: Truva Yayınları, 2005
* ***William Shakespeare***, play, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2002
* ***Mohandas Karamchand Gandhi***, play, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2002
* ***Galileo Galilei'''*, play, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2001
* *Dilencinin Kehaneti*, (*'''Beggar's Prophecy***), play, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2001
* ***Sakyamuni'''*, play, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2000
* *Ödüllü Oyunlar 2 - Büyünün Gözleri* (***Eyes of Magic***), play, Istanbul: MitosBOYUT Yayınları, 2000
* *Ormanın Hayaletleri*, (***Ghosts of Forest**''), play, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2000

## Eksteraj ligiloj 
* A Comprehensive web page on Mehmet Murat İldan 

Kategorio:Turkaj verkistoj
Taggazeto

**Taggazeto** (aŭ ĵurnalo) estas gazeto kiu aperas plurfoje semajne, plej ofte ĉiutage krom dimanĉe. Ĝi estas malpeza kaj forĵetebla eldonaĵo, kutime presita sur malmultekosta papero, enhavanta novaĵojn pri variaj temoj. Ĉi tiuj temoj povas inkluzivi politikajn eventojn, krimojn, sportojn, opiniojn, veterprognozojn, kaj tiel plu. En multaj modernaj taggazetoj ankaŭ pagitaj anoncoj kaj reklamoj prenas ampleksan lokon.

Nuntempe, taggazetoj estas unu el la ĉefaj amaskomunikiloj en evoluintaj socioj, same kiel televido, radio kaj Interreto.

## Historio 
La unua ĉiutaga eldonaĵo kun skiza resumo pri la ĉefaj eventoj el la pasinta tago aperis en la jaro -59, kiam, en Romo, Julio Cezaro estigis la *Acta Diurna populi Romani* (ofte nomataj simple *Acta Diurna*), oficiala gazeto kiu afiŝiĝis en publikaj lokoj.

Modernstilaj taggazetoj tamen naskiĝis en Germanio dum la 17-a jarcento. La unua tia eldonaĵo estis *Einkommende Zeitung*, kiu estiĝis en 1650 en Lepsiko; ĝi ĉefe celis la tiaman riĉularon, kaj enhavis novaĵojn pri krimoj, ekonomiko, landa kaj eksterlanda politiko.

Inter la 19-a kaj la 20-a jarcento, danke al la industria revolucio kaj al disvastiĝo de legopovo en la okcidentaj landoj, gazetoj kaj taggazetoj iĝis vaste popularaj ĉe ĉiuj sociaj klasoj. Tiaj eldonaĵoj restis ege sukcesaj dum la tuta 20-a jarcento, kiam ili longe funkciis kiel la plej grava amaskomunikilo, flanke al radio kaj, dum la dua duono de la jarcento, al televido.

Dum la lastaj jardekoj, la populariĝo de Interreto grave ekinfluis la evoluon de taggazetoj, kies legantaro rimarkinde malkreskis en pluraj evoluintaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj
* Listo de tagĵurnaloj laŭ eldonkvanto
* Vespergazeto

Kategorio:Gazetspecoj
Nykarleby

**Nykarleby** () estas malgranda urbo en la provinco Ostrobotnio de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ estis parto de la gubernio Okcidenta Finnlando. La nomo signifas *Nova karlo-vilaĝo*. La urbo estas preskaŭ komplete svedlingva. En , Nykarleby havis  loĝantojn.

## Historio 
240re|eta|maldekstra|Preĝejo de Nykarleby
Nykarleby estas unu el 15 urboj fonditaj de sveda reĝo Gustavo la 2-a Adolfo. Ĝi estas fondita la 7-an de septembro en 1620. La unua dugrada lernejo en Ostrobotnio estas fondita de Per Brahe en jaro 1641, sed ĝi estis translokigita al Vaasa en 1684. La urbo estas konata kiel naskiĝloko de verkisto Zacharias Topelius kaj komponisto *Erik Bergman*. En 1975 tri apudaj kamparaj komunumoj *Jeppo*, Munsala kaj *kampara komunumo de Nykarleby* estis ligitaj al la urbo, kies loĝantaro kreskis de malpli ol 2 000 ĝis pli ol 7 000. Ankaŭ la ter-areo kreskis ĝis 714&nbsp;km².

## Evoluo de loĝantaro 
## Ĝemelurboj 
*  Sollefteå en Svedio
*  Steinkjer en Norvegio
*  Hammel en Danio

## Ekstraj ligiloj 
* Retejo de la urbo en la sveda, finna, angla, germana, franca kaj hispana lingvoj.

Kategorio:Komunumoj de Ostrobotnio
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Kategorio:Urboj de Finnlando
Bulea algebro

En abstrakta algebro, **Bulea algebro** estas algebra strukturo (kolekto de eroj kaj operacioj sur ilin obeanta difinitajn aksiomojn) kiuj enkaptas esencajn propraĵojn de ambaŭ aroperacioj, logikaj operacioj. Ĝi aparte rilatas al la aroperacioj, komunaĵo, kunaĵo, komplemento; kaj la logikaj operacioj logika kajo, logika aŭo, logika neo, logika malinkluziva aŭo.

Bulea algebro estas tiel nomata honore al la matematikisto George Boole, kiu unue aplikis ĝin.

## Difino de simboloj 
**Bulea algebro** estas sesopo (*A*, ∧, ∨, ¬, 0, 1) konsistanta el aro *A*, du dulokaj operacioj ∧ (nomata "komunaĵo" aŭ "kajo"), ∨ (nomata "kunaĵo" aŭ "aŭo"), unu unuloka operacio ¬ (nomata "komplemento" aŭ "neo") kaj du elementoj 0 kaj 1 (nomataj "malsupro" kaj "supro"), tielmaniere, ke por ĉiuj elementoj *a*, *b* kaj *c* de *A*, validas la sekvantaj aksiomoj:

::.

## Referencoj 

Kategorio:Abstrakta algebro
Kategorio:Matematiko
Eklaboru

**Eklaboru** estis la unua interreta laborperejo en Esperanto. Esperantistoj, kiuj serĉas taŭgajn taskojn, povis tie afiŝi informojn pri siaj kapabloj kaj deziroj, dum esperantistaj organizaĵoj kaj unuopuloj povis diskonigi novajn postenojn kaj farendaĵojn. 

La retejo estis lanĉita la 15-an de novembro 2006, enkadre de la 5-jariĝo de la ekzisto de Vikipedio en Esperanto, kun kiu ĝi havis la saman iniciatinton, Chuck Smith.

En Novembro 2016 vizitantojn de la retejo (en la domajno www.eklaboru.com) estas alidirektataj al la retejo de la lingvolerna aplikaĵo Amikumu - plia projekto starigita de Chuck Smith.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Eklaboru en Libera Folio
*  en Raporto.info

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2006
Kategorio:Retejoj malaperintaj en 2013
Kategorio:Esperanto en 2006
Venelin Mitev

**Venelin MITEV** (bulgare: **Венелин Митев**; naskiĝis la  en Sofio, mortis la 15-an de aprilo 2021 en Sofio pro kovimo) estis bulgara poeto, tradukisto, ĵurnalisto, eldonisto kaj esperantisto. Li tradukis prozon kaj poezion el la franca, la rusa kaj Esperanto.

Venelin Mitev diplomiĝis pri slava kaj franca filologioj ĉe la Universitato "Kliment Ohridski" en Sofio.  Ekde 1967 li laboris dum multaj jaroj kiel ĵurnalisto-raportisto ĉe la bulgara novaĵagentejo BTA (bulgare'*: *Б'''**ългарската **T**елеграфна **A**генция*). En 1969 li  estis estro de la koresponda oficejo de BTA en Moskvo, kie li restis ĝis 1976 kaj vojaĝis tra la sovetiaj respublikoj, kaj ankaŭ al najbara Mongolio. Dum la periodo 1976-1979 li estis vic-ĉefredaktoro de la redakcio de Informoj por eksterlandanoj ĉe BTA. De 1979 ĝis 1984 li estis BTA-korespondanto por Belgio, Francio kaj Svislando.

Post sia reveno al Bulgario en 1984 ĝis 1993, li estis la ĉefredaktoro de "*Паралели*" (paraleloj), la plej populara bulgara semajna revuo en tiuj jaroj,  

Post retiriĝado el la funkcio de ĵurnalisto en 2012, li redaktis librojn por tri gravaj eldonejoj: *Ciela*, *Knigomania* kaj *Slance*. Venelin Mitev estis honorita de la Ordeno de Cirilo kaj Metodo - unua grado. 

## Venelin Mitev kaj Esperanto 
Esperantisto li estis ekde la jaro 1957, do ekde la 15-a vivjaro. Li tradukis el la bulgara poemojn de naciaj klasikuloj kaj nuntempaj aŭtoroj, kaj tradukis ankaŭ el Esperanto verkojn de William Auld, Giorgio Silfer, Eli Urbanova, Hilda Dresen, Nadija Andrianova kaj aliaj Esperanto-poetoj
* "*Българите, за които говори светът*" (Bulgaroj pri kiuj la mondo parolas) (2017) - en la bulgara
* "*Прогонените гении на България*" (La ekzilitaj geniuloj de Bulgario) (2016) - en la bulgara
* “Vaganto inter la steloj” (2016) - poemaro en Esperanto, eldonita en Kroatio
* "*Големите любови на български царе, министри и авантюристи*" (La grandaj amoj de bulgaraj reĝoj, ministroj kaj aventuristoj) (2015) ISBN 978-954-28-1460-3 - en la bulgara
* "*Големите любови на български артисти, музиканти и художници*" (La grandaj amoj de bulgaraj artistoj, muzikistoj kaj pentristoj) (2014) - en la bulgara
* "*Големите любови на български поети и писатели*" (La grandaj amoj de bulgaraj poetoj kaj verkistoj) (2012) - en la bulgara
* "*Взривени сънища*" (Eksploditaj Revoj) (2002) - poemaro en la bulgara
* “La Vojo/Пътят”(1994) - zamenhofa poemaro en la bulgara (aŭ ĉu dulingva eldono?)
* "*Едва сред път*" (Nur la mezo) (1993) - poemaro en la bulgara
* "Somero Cigana" (1993) - poemaro en Esperanto
* "Tradukarto" (1991) - en Esperanto
* "*Двойници и самозванци*" (Duobloj kaj Trompantoj) (1991) - en la bulgara

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo ĉe Aŭtoroj de originala literaturo en Esperanto (eo)
* Intervjuo kun Venelin MITEV pri la libro "*Българите, за които говори светът''" (Bulgaroj pri kiuj la mondo parolas), YouTube (bg)

## Referencoj 
Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Bulgaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Bulgaraj tradukistoj
Limoux

**Limós** [limus'] (franclingve ***Limoux*** [limu']), estas okcitana urbeto situanta en la franca departemento Aude en la regiono Langvedoko-Rusiljono, 20 kilometrojn sude de la fama mezepoka urbo Karkasuno. 

Ĝi havas proksimume .

Ĝi estas aparte fama pro sia tradicia karnavalo kies originon oni retrovas jam en la 15-a jarcento, kaj pro sia blanka ŝaŭmvino Blanqueta de Limós [blanketɔ de limus'] („Blanquette de Limoux” en la franca).

Tiu ŝaŭmvino Blanqueta estas la plej malnova ŝaŭmvino konata en Francio, eĉ pli malnova ol la mondfama samtipa vino ĉampanjo kaj estis kreita por la unua fojo en 1531 de la monaĥoj en la abatejo Sant Ilari.

La karnavalo de Limoux daŭras ĉiujare tri monatojn, de januaro ĝis la fino de marto, kaj finiĝas ĉiam per la okcitanlingva juĝo de la „reĝo Karnavalo”, kaj ties brulado sur la centra placo de la urbeto.
En Limoux oni ankaŭ povas malkovri la historion de la kataroj, famaj mezepokaj herezuloj, kaj la krucmilito per spektaklo prezentita ĉiutage en multaj lingvoj (inkluzive esperante).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Aude
* Limoux (stacidomo)
* Limoux-Flassian (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Aude
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Richard Archbold

**Richard ARCHBOLD**, usona entreprenisto kaj zoologo, naskiĝis en 1907 en Nov-Jorko kaj mortis la 1-an de aŭgusto 1976.

Li riĉiĝis per Standard Oil Compagny. Aviadisto kaj esploristo renoma, li organizis, financis kaj gvidis kvar sciencajn ekspediciojn, la unuan al Madagaskaro kaj la tri aliajn al Nov-Gvineo. Dum tiuj lastaj oni malkovris la loĝantojn de la interno de la insulo Nov-Gvineo, kiun oni ĝis tiam opiniis neloĝata.

En la 1940-aj jaroj li fondis biologian esplorstacion en Florido, Usono.

Portas lian nomon la Arĉbolda kaprimulgo (*Eurostopodus archboldi*).

Kategorio:Zoologoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1907
Kategorio:Mortintoj en 1976
Preĝejo Sankta-Jakobo (Lunéville)

La **preĝejo Sankta Jakobo** de Lunéville estas Franca preĝejo en la departemento Meurthe-et-Moselle. Tiu baroka konstruaĵo estas konstruita sur la areo de la malnova abatejo *Saint Rémi* (franclingve).
eta|260ra|la kirko de Sankta Jakobo en Lunéville

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Francio
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Loreno
Luneville
Bosko de Vincennes

[eta|dekstre|250ra|[Aleo en la bosko.]]
La **bosko de Vincennes** estas parko lokita oriente de Parizo. Ĝi troviĝas en la 12-a arondismento de la ĉefurbo. Pro areo atinganta 995 hektarojn, la bosko de Vincennes estas la plej vasta verda loko de Parizo. La parko situas apud la kastelo de Vincennes, ĝi enhavas anglan ĝardenon kun 4 lagoj, bestoĝardenon, arboĝardenon, ciklodromon kaj hipodromon.

La proksima komunumo Vincennes, kiam ĝi estis kreita post la franca revolucio de 1789, estis nomita laŭ la bosko (origine *Vilcena* dum la romia epoko).

## Historio 
La bosko de Vincennes devenas de malnova ĉasada tereno, kiu estis ekskluzive uzita de la reĝoj de Francio. Je la epoko de Filipo Aŭgusto (13-a jarcento), ĝi estis ŝlosita per 12 kilometrojn longa ĉirkaŭmuro. Pluraj reĝaj loĝejoj estis konstruitaj proksime al la bosko, inkluzive de la kastelo de Vincennes. La loko estis poste aranĝita kiel promenejo dum la reĝado de Ludoviko la 15-a.

Laŭ legendo, tie troviĝis la kverko, sub kiu juĝis deliktulojn la mezepoka reĝo Ludoviko la 9-a (Sankta Ludoviko).

Post la franca revolucio, la bosko fariĝis areo cele al militista trejnado. Pluraj militistaj konstruaĵoj tiam stariĝis. Nur dum la Dua Imperio de Napoleono la 3-a akiris la bosko de Vincennes sian nuntempan anglamanieran aspekton, ĉefe danke al la inĝeniero Jean-Charles Alphand.

500ra|eta|centre|Bois de Vincennes

## Publikaj transportoj 
*   *, , , *
*   *, , *
*   *, , , *
*   *, *
*  RATP 46 77 112 114 115 118 124 180 201 210 318 325

## Najbaraj komunumoj 
* Saint-Mandé
* Vincennes
* Fontenay-sous-Bois
* Nogent-sur-Marne
* Joinville-le-Pont
* Saint-Maurice
* Charenton-le-Pont

## Vidu ankaŭ 
* Kastelo de Vincennes
* 12-a arondismento de Parizo
* Flora parko de Parizo
* Zoologia parko de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Vincennes
Vincennes
John Heartfield

**John HEARTFIELD** (naskiĝinta 19-an de junio, 1891 - mortinta 26-an de aprilo, 1968) estas la angligita nomo de la germana artisto de muntita foto, Helmut Herzfeld. Li elektis nomi sin Heartfield en 1916, por kritiki la rabian naciismon kaj kontraŭ-Brita sentimento en Germanio dum la Unua Mondmilito.

## Kariero 
En 1918 Heartfield komencis ĉe la Berlina Dada sceno, kaj la Komunista Partio de Germanio. Li estis forsendita de la filmo-servo Reichswehr pro lia subteno de la striko, kiu sekvis la murdojn de Karl Liebknecht kaj Rosa Luxemburg. Kun George Grosz, li fondis la satiran magazinon *Die Pleite*. Post kiam li konatiĝis kun Bertolt Brecht, kiu havos profundan influon sur lia arto, Heartfield evoluigis muntitan foton en formon de politika kaj arta reprezento. Li laboris por du komunistaj eldonaĵoj - la ĉiutaga *Die Rote Fahne*, kaj la ĉiusemajna *Arbeiter-Illustrierte-Zeitung* (AIZ).

En 1933, post kiam la Nazioj enpotenciĝis en Germanio, Heartfield translokiĝis al Ĉeĥoslovakio, kie li daŭrigis sian laboradon kun muntita foto por la AIZ (kiu estis eldonita en ekzilo); en 1938, timante germanan kaperon de lia gastiganta lando, li foriris por Anglio. Li setlis en Orienta Germanio kaj Berlino post la Dua Mondmilito, en 1954, kaj laboris proksime kun teatraj direktoroj kiel Benno Besson kaj Wolfgang Langhoff ĉe Berliner Ensemble kaj Deutsches Theater.

En 2005, Tate Britain havis ekspozicion de liaj artaĵoj de muntita foto.

## Verkoj 
Liaj muntitaj fotoj satirantaj Adolf Hitler'on kaj la naziojn ofte subfosis naziajn simbolojn kiel la svastikon por sapei ilian propagandan mesaĝon.

Unu el liaj pli famaj artaĵoj, farita en 1935, estas titolita *Hurrah, die Butter ist Alle!* ("Hura, la Butero estas Finita!") Ĝi estis eldonita sur la antaŭa paĝo de la AIZ en 1935. Satiro de la estetikoj de propagando, la muntita foto montras familion ĉe kuireja tablo, kie proksima portreto de Hitler pendas kaj la murpapero estas kovrita de svastikoj. La familio - patrino, patro, maljunulino, junulo, bebo kaj hundo - provas manĝi fragmentojn de metalo, kiel ĉenojn, biciklajn stirilojn kaj fusilojn. Malsupre, la titolo estas skribita en grandaj literoj, kune kun citaĵo de Hermann Goering dum mankoj de manĝaĵoj. Tradukita, la citaĵo legiĝas: "Fero ĉiam fortigis nacion, butero kaj lardo nur dikigis homojn." Tiu bildo ankaŭ servis kiel la inspiro por la kanto "Metal Postcard (Mittageisen)" de Siouxsie & the Banshees; la kanto estis reregistrita en la germana kaj ellasita kiel unuopo kun la verko de Heartfield kiel la bindaĵa arto.

Kategorio:Germanaj komunistoj
Kategorio:Dadaistoj
Kategorio:Germanaj fotistoj
Kategorio:Germanaj karikaturistoj
Korkokverko

eta|maldekstra|Korkokverko en Portugalio
[eta|maldekstra|*Quercus suber* - [MHNT]]
La **Korkokverko** (*Quercus suber*) estas mezgrandeca ĉiamverda kverko-arbo. Ĝi devenas el sudokcidenta Eŭropo kaj nordokcidenta Afriko.

La nomo devenas el unu el la plej gravaj utilecoj de la arbo. Oni forprenas la ŝelon de la arbo por produkti korkon, kiu poste utilos pli tradicie por fabriki botelŝtopilojn kaj pli moderne por izola materialo, konstruado, dekoracio ktp. Krome la frukton oni uzas por bredi brutojn, precipe por porkoj, ekzemple en Hispanio kaj Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Iberaj sklerofilaj kaj kvazaŭdeciduaj arbaroj
* Mediteraneaj nordafrikaj arbaroj kaj duonarbaroj
* Pireneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
*  Studaĵo pri la uzado de mediteraneaj korkokverkaj duonarbaroj.

Kategorio:Arboj
Kategorio:Fagacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Lanark

**Lanark** (), estas urbeto en Skotlando, sud-oriente de Glasgovo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis .

maldekstre|eta|180px|Wellgate
Ĝi ludis gravan rolon en la historio de Skotlando. En 1297 William Wallace lanĉis la militon de Skota Sendependeco per asasini tie la guberniestron de la okupanta angla armeo. En 1666, la urbeto gastigis la ribelantajn Kovenantistojn, kiuj kontraŭis ĉefrolon por la reĝo en la eklezio. La ribelo malsukcesis kaj la ribeluloj ekzekutiĝis. Antaŭ sia kaptiĝo, ili laŭtlegis proklamacion de la ŝtuparo de la *Tolbooth* (antikva municipa kontoro), kie okazis la 102a Skotlanda Kongreso de Esperanto en junio 2007.

Du kilometrojn for de la urbo estas la vilaĝeto New Lanark.

Kategorio:Urboj de Skotlando
Kategorio:Skotlando
Kategorio:Urboj de Britio
Bosko de Boulogne

La **Bosko de Boulogne** () estas parko lokita en Parizo. Ĝi troviĝas en la 16-a arondismento de la franca ĉefurbo.

La bosko kovras vastan areon (proksimume 846 hektaroj) okcidente de Parizo, kaj konsistigas unu el la plej gravaj "pulmoj" de la ĉefurbo. Ĝi estas multe pli granda ol la Central Park de Novjorko aŭ ol Hyde Park en Londono. Antaŭ homa aranĝo, anstataŭ la bosko ekzistis la forsto de Rouvray.

Kore de la bosko, oni povas viziti la parkon de Bagatelle, sed ankaŭ menaĝerion aŭ vintroĝardenojn. Sed la bosko de Boulogne estas ankaŭ famkonata pro la nokta ĉeesto de prostituitinoj.

La Ĝardeno de alklimatiĝo ( [ʒaʁdɛ̃ daklimatasjɔ̃]) estas 20 hektarojn vasta amuzparko por infanoj kun bestoĝardeno, kaj aliaj allogaĵoj lokita en la norda parto de la Bosko de Boulogne.

## Mapo 
centra|530px

## Publikaj transportoj 
*   *, , *
*   *, , *
*   '**
*   **'
*   *, *
*   ''''
*  RATP 32 43 52 63 70 73 82 88 93 PC 123 241 244 260

## Vidu ankaŭ 
* Ĝardeno de alklimatiĝo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Boulogne
Boulogne
Naĥ-dagestana lingvaro

[eta|350px|dekstre|La naĥ-dagestanaj lingvoj:
flav-bruna: naĥa
verda: avar-andieca kaj cezeca
blua: [dargva lingvo|dargva
bluega: laka
flav-verda: lezgeca kaj ĥinaluga
(ruĝe: la abĥaz-adigea lingvaro)]]
La **naĥ-dagestanaj**, **kaspiaj**, aŭ **nordorient-kaŭkazaj lingvoj** estas lingva familio de du-tri milionoj da parolantoj kiuj hejmiĝas en orienta Kaŭkazio, ĉefe en la rusaj republikoj de Inguŝio, Ĉeĉenio, kaj Dagestano, iom en Azerbajĝano.

La eroj de la naĥ-dagestana lingvofamilio estas sep:
* La naĥa lingvaro, kun la ĉeĉena k inguŝa lingvoj
* La avar-andieca lingvaro: tio estas, la avara lingvo k la andieca lingvaro, tiu ĉi kun la andia lingvo
* La cezeca lingvaro *(dideca),* kun la ceza lingvo *(dida)*, la beĵta lingvo, la hunziba lingvo kaj la hinuĥa lingvo
* La dargva lingvo (aŭ lingvoj)
* La laka lingvo
* La ĥinaluga lingvo
* La lezgeca lingvaro, kun la rutula, lezga, tabasara, kaj agula lingvoj

Iuj lingvistoj proponas parencecon inter tiuj lingvaroj kaj la ĉerkesa lingvaro, aŭ kaj la huria kaj urarta lingvoj de antikva Anatolio, sed tiu rilato ankoraŭ ne estas montrita konvinke.

Kategorio:Lingvofamilio
Marborda pluvio

eta|* Charadrius alexandrinus*

La ** marborda pluvio** aŭ **marborda ĥaradrio** aŭ *marborda karadrio*, *Anarhynchus alexandrinus*, estas eta, kompakta kaj vigla vadbirdo de la familio de ĥaradriedoj. La genro *Charadrius* enhavas multajn aliajn speciojn.

## Disvastiĝo 
Ĝi reproduktiĝas en plej granda parto de subtropikaj kaj tropikaj marbordaj regionoj de la mondo el centra kaj suda Eŭropo ĝis Japanio, la tuta Afriko, la tuta Aŭstralio kaj en Ameriko en Peruo, Ĉilio, suda kaj orienta Usono kaj la Kariba Maro. Reproduktantoj en pli varmaj landoj estas loĝantaj, sed nordaj kaj insulaj loĝantaroj estas migrantaj kaj vintras suden al tropikaj regionoj.

Tiu specio reproduktiĝas en sablaj marbordoj aŭ insulaj lagoj kaj maloftas ĉe freŝa akvo, tamen ĉeestas internajn landojn kiel Hungario, Centra Azio ĝis Mongolio kaj sudorienta Afriko.

Rimarko. En la angla, tiu birdo estas nomata *kentish plover*, kvazaŭ ĝi oftas en Kent, graflando de suda Anglio. Tamen tiu specio ne plu reproduktiĝas en Britio.

## Aspekto 
Plenkreskuloj estas 15-17&nbsp;cm longaj kaj havas enverguron de 42-45&nbsp;cm. Ĝi estas pli malgranda, pli senkolora, pli longkrura kaj pli fajnbeka ol Granda pluvio aŭ Duonreta pluvio. Estas tiom rondforma, ke ŝajnas ne havi kolon. Ties brusta strio neniam estas kompleta kaj plej ofte aperas kiel nur malhelaj flankaj makuloj en brusto. Pro tio eblas konfuzo kun junuloj de Granda pluvio aŭ Malgranda pluvio.

La Marborda pluvio havas suprajn partojn grizbrunajn kaj subajn partojn blankajn en ĉiu plumartipo. La brustaj markoj estas nigraj somere kaj brunaj en aliaj sezonoj. Bredantaj maskloj de kelkaj rasoj havas nigrajn frontan strion kaj maskon ĉirkaŭ -kaj ĉefe sub- la okuloj. La kapo estas ruĝeca ĉefe ĉekole. La kruroj estas nigraj. Dumfluge la flugilplumaro estas nigreca kun blanka strio kiel Granda pluvio.

## Subspecioj 
La Marborda pluvio havas ses laŭregionajn rasojn aŭ subspeciojn, el kiuj la plej diferencaj estas la du amerikaj aŭ novmondaj, kie estas nomitaj Snowy Plover aŭ Neĝaj pluvioj. Ili estas pli mallongkruraj, palaj kaj grizaj supre ol la malnovmondaj subspecioj kaj bredantaj maskloj malhavas ruĝecan kapon. Ties okulmasko estas ankaŭ senkolora aŭ ne estas.

La hindia kaj srilanka reproduktantaj formoj ankaŭ malhavas ruĝecan kapon kaj havas ne tre koloran maskon.

* *C. a. alexandrinus*
* *C. a. nivosus*
* *C. a. tenuirostris*

## Kutimoj 
Ili faras neston en surplanka truo kie la ino demetas el tri ĝis kvin ovojn. Foje okazas dua demetado. Ambaŭ gepatroj kovas dum ĝis unu monato. Idoj ekflugas post unu monato.

La fluga alvoko estas akra *bip* aŭ "puit". Sed ili havas ankaŭ **ellaboritan lingvaĵon** per multaj diversaj mesaĝoceloj.

Manĝado estas insektoj kaj aliaj senvertebruloj, kiuj estas manĝoplukataj per specifa tekniko de kurado -rapidega- plus haltado, pli ol konstanta plukado kiel faras aliaj vadbirdoj.

Kaze de danĝero forkuras kaj nur lastamomente ekflugas.

Ili vivas ĝis 10 jaroj.

La Marborda pluvio estas unu el la protektitaj migrantaj specioj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  
* *Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-7099-2034-2 

Kategorio:Ĥaradrioj
Kastelo de Lunéville

La dukoj de Loreno havis kastelon en la urbo Lunéville jam dum la 13-a jarcento. La aktuala kastelo konstruiĝis por la duko Léopold inter 1703 kaj 1720 laŭ la planoj de Pierre Bourdict, Nicolas Dorbay kaj poste Germain Boffrand.

Ĝi estas kromnomata la "Lorena Versailles" kaj estas historia monumento ekde 1901.

La lasta duko de Loreno, Stanisław Leszczyński, tie mortis pro brulo en 1766, antaŭ la fajrejo de sia dormoĉambro. Post lia morto, la duklando de Loreno iĝis franca.

## Bruldetruo de januaro 2003 
Dum la nokto inter la 2-a kaj la 3-a januaro 2003, brulego malkonstruis parton de la kastelo.

La riparoj komenciĝis la 2-an de aprilo 2005. La kalkulitaj kostoj estas ĉ. 100 milionoj da eŭroj.

## Bildaro 

Image:France Grand Est 54 Luneville 03.jpg
Image:France Grand Est 54 Luneville 05.jpg
Image:France Grand Est 54 Luneville 02.jpg
Image:France Grand Est 54 Luneville 01.jpg
Image:France Grand Est 54 Luneville 04.jpg

Image:France Grand Est 54 Luneville 06.jpg
Image:France Grand Est 54 Luneville 07.jpg
Image:France Grand Est 54 Luneville 08.jpg
Dosiero:ChateauLuneville3.jpg|

Kategorio:Loreno
Lunéville
Ed Robertson

**Ed Robertson** estas skota esperantisto (esperantistiĝis 1989). Li estas redaktoro de *Esperanto en Skotlando* depost 2001 kaj kunlaboranto de la magazino *Monato*.

En 1996 li inventis la planlingvon Dunia.

Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Esperanto-movado en Edinburgo
Kanada

:*Eble vi serĉas: Kanado.*
**Kanada** povas rilati al:

* Kanada (Třinec) - parto de urbo Třinec en distrikto Frýdek-Místek en Ĉeĥio
* Kanado (filozofo) - filozofo
Tăure

**Tăure** [təure] hungare: **Tóhát**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Beclean. En 1910 ĝi havis 772 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 580. Ĝia unua mencio skribe estas en 1693. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 la vilaĝo apartenis al Hungario, (Belső-Szolnok, de 1877 Beszterce-Naszód vármegye). Administre ĝi apartenas al Nimigea de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Livada (Iclod)

Livada (Iclod) (hungare: **Tordaegres** tordaegreŝ) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Turda.  Administre ĝi apartenas al Iclod.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 663 loĝantojn (rumanoj), en 1992 253. 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1310. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Tomnatic (Lovrin)

**Tomnatic** [tomnatik] (hungare: **Nagyősz**, germane: **Triebswetter**) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio nordoriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 3 622 loĝantojn (germanoj), en 1992 2 927 (rumanoj, 6 % da hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1451. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Csanád, poste Torontál vármegye). Administre ĝi apartenas ĝis 2004 al Lovrin; de tiam ĝi estas memstara komunumo.

En Tomnatic multas francaj familiaj nomoj, ĉar la unuaj koloniantoj venis grandparte el Alzaco kaj Loreno.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Lovrin jud Timis.png|Situo de Lovrin en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Distrikto Timiș
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Valea Stejarului (Vadu Izei)

**Valea Stejarului (Vadu Izei)** [valja steĵaruluj] (hungara: **Disznópataka**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sighetu Marmaţiei. En 1910 ĝi havis 371 loĝantojn (rumanoj); en 1992 591 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1378. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Máramaros vármegye). Administre ĝi apartenas al Vadu Izei.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Riboflavino

**Riboflavino** (ankaŭ nomita *Laktoflavino*) estas la kemia/medicina nomo por **vitamino B2**, kiun populare oni ankaŭ nomas "kresko-vitamino".

## Priskribo 
## Tasko/funkcio 
## Troviĝejoj 
## Bezono 
## Mankofenomenoj 
## Superdozado 
## Vitamino B-grupo 
## Historio 
Kategorio:Farmakoj
Kategorio:ATC-A11
Kategorio:Vitaminoj
Kategorio:Kolorigiloj
Provinco Tokat

**Tokat** estas provinco en la norda parto de centra Turkio. Ĝi situas en la nigramara regiono () de la lando, do sude de la Nigra Maro. Ĝi havas limojn kun la provincoj Amasya, Yozgat, Sivas kaj Ordu. Administra centro de la provinco estas la samnoma urbo Tokat, krome menciindas interalie la urboj Niksar kaj Zile. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
* paĝaro de la provinca registaro ()
* multaj fotoj el la provinca ĉefurbo ()

Tokat
Tokat
New Lanark

**New Lanark** estas vilaĝo en Skotlando. Ĝi troviĝas 2 km. for de la urbeto Lanark, sud-oriente de Glasgovo. Ĝi estas fama pro la fakto ke ĝi estis fondita en 1786 kiel model-komunumo apud la fabriko de David Dale, bopatro de Robert Owen.

New Lanark estas Monda heredaĵo de Unesko

## Eksteraj ligiloj 
* http://whc.unesco.org/en/list/429

Kategorio:Administraj unuoj de Skotlando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Britio
Johannes Edvard Leppäkoski

**Johannes Edvard LEPPÄKOSKI** (naskiĝis la 3-an de novembro 1901 en Kaukola kaj mortis la 5-an de decembro 1984 en Jyväskylä), estis Finnlanda ĵurnalisto. Li tradukis la finnan nacian epopeon Kalevala kaj aliajn poeziaĵojn en Esperanton. Li mem skribis sian nomon mallongigite *Joh. Edv. Leppäkoski*.

Leppäkoski naskiĝis en Kaukola, ĉe la okcidenta bordo de Ladoga lago, en Karelia terkolo. Fininte lernejon li eklaboris en Käkisalmi kiel redaktoro en loka gazeto. En 1940, post milito, la urbo kaj regiono estis ceditaj al Sovetio, kaj Leppäkoski loĝis kaj laboris mallonge en Kuopio kaj Rauma, sed jam en novembro 1940 li eklaboris por la gazeto Keskisuomalainen en Jyväskylä. Lia laborkariero tie daŭris ĝis 1966, kiam li pensiiĝis.

La traduko de Kalevala en Esperanto aperis en 1964, dua eldono en 1985.

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Hiawatha

**Hiawatha** (ankaŭ **Hajavato**; en la oĝibva indiana lingvo: „kreas riverojn”) estis legenda estro de la nord-amerika onondaga indiana tribo (ĉ. 1450). Laŭ indiana tradicio, li fondis la Ligon de Kvin Nacioj (Irokeza Tribasocio).
[eta|Hiawatha de [Augustus Saint-Gaudens]]
Hiawatha estas la reprezentanto de la homa evoluo kaj civilizo. Li instruis al sia popolo agrikulturon, ŝipadon, kuracadon kaj artojn kaj per mirakla povo malsovaĝigis la malamikajn fortojn de la naturo.

## *The Song of Hiawatha* 
Pri la historio de indiana estro Hiawatha parolas la longa, populara versaĵo *The Song of Hiawatha* (La kanto de Hiawatha) de Henry Wadsworth Longfellow (1855), kiu uzas la Kalevala-versadon.
La rolulo de la versaĵo tamen havas apenaŭ ion komunan kun la irokeza fondinto alie ol la nomo.

Kategorio:Indianaj ĉefoj
Kategorio:Haudenosaunee
Kategorio:Legendaj prapatroj
De Lijn

eta|dekstra|205px|Buso de De Lijn
eta|dekstra|205px|Moderna tramo de De Lijn

**De Lijn** estas aŭtonoma ŝtata kompanio de publika transporto en Flandrio. Ĝi ekestis en 1991 post la regionigo de la tiama federacia kompanio NMVB. Aliĝis al De Lijn ankaŭ la urbaj kompanioj de Antverpeno kaj Gento.

En 2007 De Lijn transportis 483,2 milionojn da vojaĝantoj per 2.233 aŭtobusoj, 258 tramoj kaj 18 trolebusoj. Entute ĉe la kompanio laboras 7.979 homoj.

Ne ĉiujn busojn de De Lijn posedas la kompanio mem. Tiel nomataj ekspluatantoj por De Lijn veturas per busoj kiujn ili mem aĉetis.

## Vidu ankaŭ 
* Marborda tramo
* Genta tramo
* Nacia Societo de la Belgaj Fervojoj

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de "De Lijn" 

Kategorio:Belgio
Neusiedler See

80px|maldekstre
La **lago Neusiedl** aŭ **Fertő** (, , ) estas malprofunda akvo ĉe limoj de Aŭstrio kaj Hungario. La hungara nomo *Fertő* (aperinta en dokumento jam en 1074 aludas ties marĉajn proprecojn, dum la aŭstra nomo venas de urbo Neusiedl am See.
La lago apartenas al Monda Heredaĵo kaj Nacia parko.

Ĝi elformiĝis antaŭ jarmiloj, en la supra plejstocena epoko per tektonika movo. La lago situas 113 m super la marnivelo, tiel ĝi estas plej malalta loko de Aŭstrio. La lago longas 35 km kaj larĝas 7–15 km, la akvosurfaco estas 315 km² (el kiu malpli ol dekono apartenas al Hungario).

Ĝia akvokolekta areo estas 1230 km2, ĝin alfluas nur kelkaj rojoj (Vulka kaj Rákos) kaj subteraj akvofontoj, sed ne havas elfluanton.

La akvo de la lago estas milde sala kaj tre malprofunda (ĝenerale 50–60 cm, maksimume 180 cm) kaj ŝanĝiĝas depende la vetero. La vintra frostiĝo de la lago kelkfoje – ĉe malalta akvosurfaco – minacas la bestaron.

Oni konstruis en 1873–95 kanalon (Hansági-főcsatorna) al Répce kaj Rábca.

La lago estas forte kovrita per fragmito (preskaŭ duonon de la surfaco), en kiuj vivas multaj maloftaj birdoj, bestoj (ekz. granda egretardeo, plataleo, tufgrebo, marĉa cirkuo, kampa kobitido, diversaj insektoj).

La lagon protektas du kunlaborantaj naciaj parkoj: la hungara Nacia Parko Fertőõ–Hanság kaj la aŭstra nacia Parko Neusiedlersee-Seewinkel.

La lago bonefikas je klimato, grundakva nivelo de la ĉirkaŭo, servas bazmaterialon por la celuloza industrio, ŝtatata ripozloko de la Vienaj loĝantoj.

Gravaj komunumoj apud la lagobordo estas Neusiedl am See, Podersdorf am See kaj Rust.
eta|maldekstre|
eta|

Kategorio:Lagoj en Aŭstrio
Kategorio:Lagoj en Hungario
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hungario
Kategorio:Internaciaj lagoj en Eŭropo
Yonkoma

***Yonkoma*** ( [jonkoma]) aŭ **kvarkadra mangao** ( [jonkoma manga], lit. *kvar kadro mangao*) estas japana bildstrio formaleco kiu ĝenerale konsistas el 4 kadroj.

La kadroj estas kutime egalaj je formo. Oni uzas kutime metas kadrojn vertikale aŭ 2×2 kvadrate, dependante la formon de la publikaĵo.

4-kadraj mangaoj aperas en diversaj eldonaĵoj, mangagazetoj, grafika romano, la mangasekcio de ĵurnaloj, ludogazetoj ktp.

La rakonto ofte finiĝas interne de la kvar kadroj, tamen iuj 4-kadraj mangaoj havas rakontojn kioj daŭras al la venonta 4-kadroj sinsekve kaj formiĝas daŭran rakonton.

Iuj 4-kadro-mangaoj ankaŭ traktas seriozajn temojn, sed plejparto traktas humoron.

## Listo de kvarkadraj mangaoj 
* Sazae-san
* Azumanga Daioh
* Hoshikuzu Telepath
* Nono-chan (malnove *Tonari no Yamada-kun*)

*
Reĝlanda fromaĝo

eta
La reĝlanda fromaĝo (portugallingve *Queijo do Reino*) estas duonmola brazila fromaĝo el bovina lakto. Oni verŝas el ĝi ĝenerale rondajn formojn kun pezo de 0,5-1–2 kg kaj kovras ĝin per ruĝa parafina tavolo. Oni originale kolorigis originale ŝelon de la fromaĝo per cinabro por imiti nederlanda edama fromaĝo. Hodiaŭ, la rolon de cinabro transprenis la parafino kolorigita per *urucum* (brazila ruĝa frukto). 

La interno de la reĝlanda fromaĝo estas sentrua, orflava, la gusto estas leĝere pikanta, sed malpli ol la edama, tial oni uzas ĝin volonte por apetitvekaj nutraĵoj, ĉefe dum plej solenaj kristanaj festoj (Pasko kaj Kristnasko). 

La fromaĝo ricevis sian nomon ĉar ĝiaj unuaj fabrikantoj en 19-a jarcento kreis ĝin kiel falsaĵo de edama fromaĝo, kiun tiam oni nomis en Brazilo "fromaĝo de Nederlanda Reĝlando" aŭ simple "reĝlanda fromaĝo". Tio okazis ĉar brazila moro devigas ke oni manĝu Eŭropajn manĝaĵojn dum grandaj kristanaj festoj. Dum la 20-a jarcento, la reĝlanda fromaĝo evoluis kaj malsimiliĝis al nederlanda modelo kaj, meze pasinta jarcento, establis. Oni diras ke hodiaŭ ĝi estas la plej bona fromaĝo farata en Brazilo.

Kategorio:Fromaĝoj
Gaŭdo-fromaĝo

**Gaŭdo-fromaĝo** estas la plej konata kaj manĝata nederlanda fromaĝospeco. Ĝi havas la formon de rado, pezas ĉirkaŭ 15&nbsp;kg kaj havas grasotitron de minimume 48+ (reale ĉ. 51+). La Gaŭdo-fromaĝon oni ne produktas en Gouda mem sed en la regiono, kiel en la najbareco de Stolwijk kaj Haastrecht kaj je brutbredejoj en Krimpenerwaard. Pro tio oni vendas la kamparan fromaĝon sub la nomo *Stolwijker*. La nomo de la speco estas *Gaŭdo-fromaĝo* ĉar ĝi jam dum jarcentoj estas komercata en Gouda. La fromaĝobazaro en Gouda nuntempe okazas nur dum la matenoj de la ĵaŭdoj en la monatoj junio, julio kaj aŭgusto. La fromaĝo ankaŭ estas produktata ekster Nederlando sub la sama nomo. La speconomo kaj formo ne estas protektitaj.

## Referencoj 
Kategorio:Fromaĝoj
Lvova-Varsovia skolo

La **Lvova-Varsovia skolo**- estis fama scienca skolo de logikistoj kaj filozofoj. La kreinto de ĝi estis Kazimierz Twardowski, kiu tiel transportis al Pollando penson de granda germana filozofia tradicio (li estis lernanto de Franz Brentano kaj li konis bone Edmund Husserl). Multuloj opinias ke tiu skolo estis simpla kontinuo de Brentana Skolo (Edmund Husserl, Max Scheler, Carl Stumpf, Sigmund Freud, Alexius Meinong) en Pollando. Antaŭ la dua mondmilito estis kreita en Pollando tre alta matematiko, logiko kaj filozofio. En matematiko kaj logiko kreiĝis novaj paradoksoj kaj tezoj. Simile kiel en Anglujo en Pollando estis fondita analitika filozofio. Fine la Lvova-Varsocia skolo estis taksita kiel la plej alta centro de matematiko kaj logiko en la tuta mondo. La dua mondmilito kaj sekvanta poste komunismo en Pollando detruis tiun skolon. Unua restaĵo hodiaŭe estas sur Krakowa kaj Lublina Universitatoj. La skolo dispersiĝis kaj trovis multajn kontinuantojn en Usono kaj Pollando.

Membroj de skolo Lvova-Varsovia:
* Roman Ingarden
* Kazimierz Ajdukiewicz
* Tadeusz Kotarbiński 
* Stanisław Leśniewski
* Jan Łukasiewicz
* Alfred Tarski
* 
* 
* 
* Maria Ossowska
* 
* Władysław Tatarkiewicz
* 
* Stefan Swieżawski

Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Logiko
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Lviva provinco
Ŝintoa sanktejo

**Ŝintoa sanktejo** (japanlingve: 神社, hepburne: *jinja*, ) aŭ **jaŝiro** (社, *yashiro*, ) estas religia instalaĵo fondita de ŝintoismo.
Malsame al kirko aŭ moskeo, ŝintoa sanktejo tradicie havas nek karakterizaĵojn de kapelo nek lokon por disvastigo; ĝia sola celo estas kulti kaj adori kamion, kiu loĝas tie. En lastaj jarcentoj, precipaj gravaj kamioj estis kultataj tra la tuta Japanio. Iuj ŝintoaj sanktejoj disvastigis sin en aliajn landojn, Usonon kaj Aŭstralion ekzemple.

Granda jaŝiro en la japana estas nomata *jingū* (神宮, ).

## Vidu ankaŭ 
* Gagako
* Torijo

*
Kategorio:Ŝintoismo