open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Damano kaj Diuo

**Damano kaj Diuo** (, , ) estas asocia teritorio de Barato. Ĝis 1961 ĝi estis kune kun Goao parto de portugala kolonio Portugala Hindio.

Kiam Portugala Hindio (1961) estis okupita per barata soldataro, ambaŭ distriktoj estas ekde la jaro 1962 administrataj per la t. n. administratoro, nomita de centra barata federacia registaro en Delhio (la tria parto de la kolonio, Goao en la jaro 1987 fariĝis federacia ŝtato). Ĉefurbo de ambaŭ distriktoj estas urbo Damano. Parollingvo estas precipe guĝarata lingvo (kaj kiel en la tuta Hindio ankaŭ la angla), portugale hodiaŭ parolas nur malgranda nombro da loĝantoj (5 – 10 procentoj).

## Damano 
Distrikto **Damano** (respektive portugale antaŭe ***Damão***) situas sur suda terlango de la federacia ŝtato Guĝarato (*Gujarat*) sur marbordo de Araba Maro (Hinda Oceano). La nomo Daman devenas evidente de nomo de ĉi tie trafluanta rivero Damangango (ankaŭ Daman Gango).

La pasinteco de Damano estas senpere kunigita kun historio de ĉirkaŭaj teritorioj, precipe kun historio de ŝtato Guĝarato. Komence de la 16-a jarcento portugaloj enpenetras sur okcidentan marbordon de Hindio kaj ili fondas kolonion Portugala Hindio, al kiu Damano apartenas ĝis la jaro 1588.

Damano havas areon 72 km². En ekonomio ludas rolon nur agrikulturo kaj fiŝkaptado. Plimulton de la loĝantaro kreas hindoj, ĉi tie vivas ankaŭ malgrandaj minoritatoj de muslimoj kaj kristanoj. Parollingvo estas guĝarata lingvo.

## Diuo 
**Diuo** apartenis (samkiel Damano) ekde la jaro 1535 ĝis la jaro 1961 al la portugala kolonio Portugala Hindio. Distrikto Diuo estas insulo kaj malgranda teritorio sur suda marbordo de barata ŝtato Guĝarato (*Gujarat*), ambaŭ partoj estas komune kunigitaj per ponto. Diuo havas areon 40 km², la insulo mem mezuras 11 × 3 km. La nomo devenas el sanskrita esprimo *dvipa* (insulo).

## Rilataj temoj 
* Portugala Hindio
* Goao (ŝtato)

Kategorio:Portugala Barato
Kategorio:Uniaj teritorioj de Barato
Kategorio:Araba maro
Kategorio:Portugalaj kolonioj
Kategorio:Urboŝtatoj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1987
Slatina

**Slatina** (en slavaj lingvoj signifas "sala akvo" kaj atentigas pri kelkaj lokoj en Eŭropo) estas nomo de pluraj urboj kaj vilaĝoj en pluraj ŝtatoj en Eŭropo aŭ nomoj de rivero, minerala akvo ktp.

Bv. elekti:

**Slatina** estas nomo de pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio:
* Slatina (distrikto Kladno) - municipo situanta en distrikto Kladno
* Slatina (distrikto Klatovy) - municipo situanta en distrikto Klatovy
* Slatina (distrikto Litoměřice) - municipo situanta en distrikto Litoměřice
* Slatina (distrikto Nový Jičín) - municipo situanta en distrikto Nový Jičín
* Slatina (distrikto Plzeň-nordo) - municipo situanta en distrikto Plzeň-nordo
* Slatina (distrikto Svitavy) - municipo situanta en distrikto Svitavy
* Slatina (distrikto Ústí nad Orlicí) - municipo situanta en distrikto Ústí nad Orlicí
* Slatina (distrikto Znojmo) - municipo situanta en distrikto Znojmo

...kaj partoj de ĉeĥaj municipoj:
* Brno-Slatina – urba parto de statuta urbo Brno
* Slatina (Františkovy Lázně) – parto de urbo Františkovy Lázně en distrikto Cheb
* Slatina (Horní Vltavice) – parto de municipo Horní Vltavice en distrikto Prachatice
* Slatina (Hostouň) – parto de urbo Hostouň en distrikto Domažlice
* Slatina (Hradec Králové) – parto de statuta urbo Hradec Králové en distrikto Hradec Králové
* Slatina (Chudenice) – parto de municipo Chudenice en distrikto Klatovy

**Slatina** estas nomo de pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Slovakio:
* Slatina (vilaĝo situanta en la okcidenta landoparto en distrikto Levice).
* Slatina nad Bebravou (vilaĝo situanta en la okcidenta landoparto en distrikto Bánovce nad Bebravou).
* Zvolenská Slatina (vilaĝo situanta en la centra landoparto en distrikto Zvolen).
* Slatinské Lazy (vilaĝo en la centra landoparto en distrikto Zvolen).

**Slatina** estas nomo de pluraj urboj en pluraj aliaj landoj de la mondo:
* Slatina estas urbo en Kroatio.
* Slatina estas urbo en Rumanio.
* Bjala Slatina estas urbo en Bulgario.
* Rogaška Slatina estas komunumo en Slovenio.

**Slatina** estas ankaŭ nomo de rivero kaj minerala akvo:
* Slatina estas rivereto en centra Slovakio (distrikto Zvolen).
* Slatina estas nomo de konata minerala akvo de Slovakio el vilaĝo Slatina distrikto Levice).

Simila vorto **Slatinka** (signifanta *malgranda Slatina*) estas nomo de pluraj vilaĝoj en Slovakio:
* Slatinka nad Bebravou estas vilaĝo en okcidenta Slovakio (distrikto Bánovce nad Bebravou).
* Slatinka estas vilaĝo en centra Slovakio (distrikto Zvolen).
Fizalio

La **fizalio** (*Physalia*) estas ne unuopa animalo, sed kolonio de tre venenaj meduzoj, kies "individuoj" ne povas unuope sin vivteni. Ĝi kunportas sakon plene de aero, subtenante ĝin.

La biologoj oportune nomis "individuoj" tiujn polipojn, kiuj plenumas diversajn funkciojn. Ili estas kvartipaj: iuj kaptas la nutraĵon, aliaj digestas ĝin profite al la tuta kolonio, iuj rolas kiel seksaj organoj, zorgante pri la reproduktado. Fine individuoj en formo de dika flosil-sako subtenas la tuton.

La meduzoj ĝenerale drivas en ĉiuj oceanoj sub la marsurfaco, fin-ne kuntenataj per la pulsobatoj de iliaj naĝkloŝoj. Nur la fizalio, alinomata de la britoj "portugala militŝipo", posedas flosilon plenan je gaso, kiu elstaras el la marsurfaco. Sur tiu flosilo trikolore nuancita staras supre tube plisita velo de ĉirkaŭ 30 centimetroj.

Ĉe la bazo de la flosilo troviĝas polipoj, kiuj laŭnecese sekrecias la gason nepran por ŝveligi la flosilon, kaj ankaŭ urtikecaj tentakloj aú kapto-aparatoj dek metrojn longaj, kiuj enprofundiĝas en la maron. Ili inokulas venenon, kemie similan al tiu de la kobroj, kiu kapablas mortigi skombrojn. La tentakloj kunstreĉiĝas kaj hisas la kaptitan predon ĝis la buŝo de la nutrantaj individuoj. La digestita nutraĵo estas disdonata al la tuta kolonio. La veneno de fizalio povas kripligi, eĉ mortigi naĝanton. Ĉiel ajn, tiu mortiga "velŝipo" tamen havas fidelan araikon, nomatan nomeus, kiu pasigas la plej grandan parton de sia vivo naĝante senriske apud la venenaj tentakloj. Malhele blua, kun vertikalaj nigraj strioj, ĝi perfekte maldistingeblas de la tentakloj. Oni ofte nomas ĝin "ŝipogardisto", en Usono "paŝtistofiŝo". Oni ne ekzaktc scias kial tiu fiŝo, granda kiel homa fingro, sukcesas vivi en tiom danĝera medio. Povas esti, ke la urtikecaj organoj de la fizalio ne efikas sur ĝi pro viskoza ŝmiraĵo, kiu kovras ĝian korpon. Krome la fizalio afable akceptas la ĉeeston de tiu fiŝeto, kiu trovas inter ĝiaj tentakloj efikan protekton kontraŭ karnomanĝantaj fiŝoj, kaj kiu tiras profiton el parto de la kaptitaj predoj.

## Referencoj 
Kategorio:Kniduloj
Kategorio:Venenaj bestoj
Siropvaflo

eta|250 px|dekstra|Siropvafloj
**Siropvafloj** (nederlande: *stroopwafels*) estas biskvitecaj frandaĵoj, kiuj konsistas el du maldikaj vafloj kun diametro de proksimume 10&nbsp;cm, inter kiuj oni metas tavolon da dolĉa siropo.

Siropvafloj estas tipe nederlandaj frandaĵoj. Famaj estas la siropvafloj el la urbo Gouda, kiuj estas multe vendataj ĉe budoj en bazaroj kaj sur vendoplacoj en tuta Nederlando.

La tradicia maniero por manĝi ilin estas kun taso da kafo aŭ teo. Ĵus antaŭ ol ĝi estas manĝota, oni metas la siropvaflon sur la supron de la varmega taso por varmigi kaj moligi ĝin.

Ĉe siropvaflovendistoj eblas aĉeti ankaŭ saketon kun pecoj de fortranĉitaj randoj kaj misfaritaj vafloj.

## Interesaj ligiloj 
 Asocio de siropvaflo-dependuloj

Kategorio:Dolĉaĵoj
Sibilo

**Sibilo** estis unu el la antikvaj profetinoj.

Reĝino **Sibilo Kumana** vivis proksimume en la jaroj 970 ĝis 870 antaŭ Kristo. Ŝia origina sidejo estis teritorio Sabo en Arabio, de kie ŝi ricevis kromnomon ***Reĝino el Sabo***.[eta|250ra|"La Libia Sibilo" pentraĵo sur la [Siksta Kapelo fare de Mikelanĝelo.]]Ŝi ekvojaĝis al longa vojo al reĝo Salomono, al kiu ŝi konfidis siajn sekretojn kaj tiu ĉi faro tre famigis ŝin. Parto de ŝia profetaĵo konserviĝis ĝis hodiaŭaj tagoj, eĉ kiam severa cenzuro malebligis en multaj landoj libre eldoni ilin.

Sibilo profetis kiel inventaĵojn, progreson, aŭtomobilojn, aviadilojn, submarajn boatojn, tiel ankaŭ liberigon de servutuloj, falojn de pluraj grandaj regnoj kaj reĝaj familioj. Eble pro konserviĝo de heredaĵo de la trono por sia familio, la regantoj malpermesis legi tiujn ĉi profetaĵojn.

Sibilo profetis multe da aferoj kaj multaj aferoj plenumiĝis.

Kategorio:Profetoj
Kategorio:Sibiloj
Bolivaro

**Bolivaro** estas la esperantigo de la nomo de la *liberiganto*, la gvidanto de la latinamerika sendependeco **Simón Bolívar**.

La nomo devenas de malgranda vilaĝo Bolívar en Eŭskio, Hispanio.

Honore al lia nomo, multaj geografiaj unuoj kaj aliaj konceptoj portas la nomon de **bolivaro**. Aparte, la nomo de la ŝtato Bolivio ankaŭ devenas, iom modifita, de tiu nomo.

eta|dekstra|Simón Bolívar

## Monunuoj 
* la monunuo de Venezuelo, nomiĝas **bolivaro** (mallonge *Bs*, kodo ISO 4217 *VEB*);

## Administraj unuoj 
* la **ŝtato Bolivaro** en Venezuelo
* el **departemento Bolivaro** en Kolombio
* la **provinco Bolivaro** en Ekvadoro
* el distrikto (*partido*) Bolivaro, en la Bonaera Provinco, Argentino

* **Bolivar (Peruo)** estas provinco de La Libertad (Peruo) en Peruo en Sudameriko.

## Urboj 
### Argentino 
* San Carlos de Bolívar
* Bolívar (metroo de Bonaero), stacio de la Metroo de Bonaero

### Kolombio 
* Bolivaro, municipio en la departemento de Cauca
* Ciudad Bolívar, municipo en la departemento de Antioquia
* Puerto Bolívar, municipo en la departemento de La Guajira

### Usono 
* Bolivar (Ohio)
* Port Bolivar (Texas)
* Bolivar (Missouri)

### Meksiko 
* General Simón Bolívar , municipo de la ŝtato Durango

### Venezuelo 
* Ciudad Bolívar, antaŭe konata kiel *Angostura*, en la samnoma ŝtato
* Ciudad Bolivar, en la ŝtato Apure
* Ciudad Bolivar, en la ŝtato Barinas
* Ciudad Bolivar, en la ŝtato Zulia

## Geografiaĵoj 
* La Monto Simón Bolívar estas la plej alta monto de Kolombio (5.775 m)
* La Monto Simón Bolívar estas la plej alta monto de Venezuelo (5.007 m)

## Flughavenoj 
* La Internacia Flughaveno Maiquetía Simón Bolívar, en Maiquetía, Venezuelo, kun kodo IATA *CCS*;
* La Internacia Flughaveno Simón Bolívar, en Guajakilo, Ekvadoro, kun kodo IATA *GYE*;

## Muzeoj 
* Casa Museo Simón Bolívar, Limo, Peruo
* Quinta de Bolívar, Bogoto
* Museo Simón Bolívar, La Puebla de Bolívar, Biskajo, Hispanio

* En Venezuelo la ŝtate subvenciita '*muzikprojekto *El Sistema**' omaĝas al Bolívar per la nomo de sia plej renoma orkestro Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar.
Ardeoj

**Ardeoj** estas vadbirdoj de familio Ardeedoj. Foje tiu ĉi nomigo utilas por ĉiu birdo de tiu familio. Tamen pli taŭga estas la uzo de tiu nomado por la membroj de la genro *Ardea*, kiu enhavas almenaŭ 11 speciojn. Krome aliaj 3 specioj estas ordigataj ĉu ankaŭ en tiu genro ĉu en genro *Egretta* kaj pro tio ili estas nomitaj egretoj.

Temas pri altaj birdoj kun longaj pintaj bekoj kaj kruroj. La ĉefa diferendiga eco estas ke ĉiu faldas sian kolon dumfluge (laŭ S-formo). Kelkaj havas specifajn tufplumaron ĉekape aŭ ĉekole. Bekoj kaj kruroj povas kolorŝanĝi dum la periodo pariĝada. Ambaŭ seksoj estas similaj escepte pri la malgranda botaŭro *Ixobrychus minutus*. Ili nestas en arbaj kolonioj aŭ inter kareksaro laŭ la specio. Ili vivas en akvaj regionoj ĉelagaj, ĉeriveraj, ĉemarĉaj, ktp.

## Specioj
* Genro: *Ardea*
** *Ardea herodias* (Blucindra ardeo)
** *Ardea cinerea* (Griza ardeo)
** *Ardea goliath* (Goliata ardeo, giganta ardeo)
** *Ardea cocoi* (Kokoia ardeo)
** *Ardea pacifica* (Pacifika ardeo)
** *Ardea melanocephala* (Nigrakapa ardeo)
** *Ardea humbloti* (Madagaskara ardeo)
** *Ardea insignis* (Blankventra ardeo)
** *Ardea sumatrana* (Sumatra ardeo)
** *Ardea purpurea* (Purpura ardeo)
** *Ardea alba* (Granda egretardeo)
** *Egretta picata* (Makula ardeo)
** *Ardea intermedia* (Intermeza egreto)
** *Egretta eulophotes* (Ĉina egreto)
* Genro: *Pilherodius*
** *Pilherodius pileatus* (Kronardeo)
* Genro: Butorides
** *Butorides virescens* (Verda ardeo)
** *Butorides striatus* (Striardeo)
* Genro: *Ardeola*
** *Ardeola grayii* (Hinda ardeo)
** *Ardeola ralloides* (Ralardeo)
** *Ardeola bacchus* (Ĉina ralardeo)
** *Ardeola speciosa* (Indonezia ralardeo)
** *Ardeola idae* (Madagaskara ralardeo)
** *Ardeola rufiventris* (Ruĝventra ralardeo)

## Malpliiĝo
En multaj mondoregionoj sekigo de malsekejoj rezultigas malpliigojn de la ardepopulacioj. Studo de SEO/Birdlife inter 2020 kaj 2021 montris, ke dum jardekoj la populacioj de ardeoj en Hispanio draste malpliiĝis. De ok censitaj ardespecioj oni malpliigis de 70 000 reproduktaj paroj en la 1980-aj jaroj ĝis 60 000 en 1990-aj ĝis 2010-aj jaroj, sed dek jarojn poste oni malaltiĝis ĝis nur 30 000 paroj, do estis eĉ pli da duoniĝo. Precize oni censis 31 687 ĝis 33 863 paroj, en 531 loĝareoj (384 kolonioj kaj 147 izolaj paroj) en 1007 loĝlokoj.

## Referencoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Ardeoj
Glano

eta|Glano
**Glano** estas frukto de kverko. Ĝi ofte havas kupulon.

En la mezepoko ĝi servis ofte kiel manĝaĵo (la faruno el ĝi) en periodoj de malsato.

Ĝin ŝatas la aproj. Ĝis mezo de la 20-a jarcento, oni paŝtis porkojn ofte en kverka arbaro.

## Bildaro 

Jesien-zoledzie.jpg|
Lithocarpus collettii acorns.jpg|
Acorns in Scotland.jpg
Quercus ilex2.jpg|
Quercus macrolepis MHNT.BOT.2004.0.80.jpg‎|* Quercus macrolepis *

## Eksteraj ligiloj 
* Kuirado kun glanoj
* Nutrovaloro de glana faruno

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Fagaloj
La mirinda sorĉisto de Oz

dekstra|250px|eta|Doroteo kaj la Malkuraĝa Leono
***La mirinda sorĉisto de Oz*** (aŭ originale ''''''''*) estas infana libro de L. Frank Baum, kiu estis eldonita unuafoje en 1900. Ĝi estas eble unu el la plej konataj libroj de la anglalingva literaturo, kaj estas multe reeldonita kaj tradukita.

La romano rakontas la aventurojn de juna knabino nomata Dorothy (Esperante, *Doroteo*) en la Lando Oz. Pro la sukceso de la libro, Baum verkis 13 pliajn librojn de la Oz-serio. La libro estiĝis en la publikpropraĵo en 1956.

La romano estis filmigita en 1939 kiel muzikalo, *[[The Wizard of Oz (1939-a filmo)|]]*. En ĝi debutis Judy Garland kun la famiĝinta kanto *[[Trans ĉielarko|]]''.

En 2020, skipo de sciencistoj elektis Esperantan tradukon de la romano por demonstri sian novan metodon konservi longajn tekstojn en DNA-kodo sen eraroj dum ripetitaj kopiadoj  .

## Esperantaj tradukoj 
* Tradukis Donald Broadribb.
** [1-a eldono.] Beverley: Bookleaf Publishing, 1996. 182. paĝoj. ISBN 1-876042-01-X.
** [2-a eldono.] Novjorko: Mondial, 2012. 277 paĝoj. ISBN 978-1-59569-245-0.
* Tradukis Harold R. Dreyer. Berkeley: Eldonejo Bero, 2000. 144 paĝoj. ISBN 1-882251-31-8.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La magiisto de la smerald-urbo

## Eksteraj ligiloj 
* La mirinda sorĉisto de Oz (Esperanta traduko)
* Originala angla teksto ĉe Projekto Gutenberg.
* Originala angla teksto ĉe Vikifontaro.
* En la katalogo de Mondial 
* En la katalogo de UEA

Kategorio:L. Frank Baum
Kategorio:Literaturo de Usono
Kategorio:Anglalingva literaturo por infanoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1996
Kategorio:Eldonaĵoj de Mondial
Oz
Oz
Plaŭto

**Tito MAKIO PLAŬTO**, latine Titus Maccius Plautus, romia komediverkisto, naskiĝis probable en 285 a.K. kaj mortis en 184 a.K..

Li naskiĝis en Umbrio kaj iris al Romo ankoraŭ adoleskanto. Tie eniris teatran karieron, unue kiel teatra helpisto, poste kiel aktoro, poste kiel verkisto. Li fariĝis fama komediverkisto en Romo, adaptante la komedion el la greka modelo al romaj karakteroj. Li enkondukis italajn muzikon, kanton kaj dancon en la teatron kaj verkis pri romiaj homoj kaj moroj, kvankam uzante grekajn nomojn por roluloj kaj urboj. Lia lingvaĵo estis proksima al popola latina kaj li metis en sceno popularajn rolulojn, kiel soldatojn, publikulinojn, sklavojn kaj banditojn.

Cirkuladis sub lia nomo ĉ. 130 teatraĵoj, sed laŭ Varono (Varro) nur 21 estis aŭtentaj. La kronologio de la konservitaj verkoj ne estas konata.

## Influo 
La influo de Plaŭto en Mezepoko, kiam oni legis kaj ludis lin regule en la lernejoj, estis tre granda. Tipoj kiel ekzemple la singlora militisto (el *miles gloriosus*) restis en la t.n. Commedia dell'arte kaj depost la 15a jc sennombraj aŭtoroj inspiriĝis de lia komika forto: *Aulularia* ekzemple estis la prabildo de *Warenar* (1617) de l' nederlanda P.C. Hooft kaj de *L’Avare* (1668)] de la franca Molière, kaj *Amphitruo* por la *Amphytrion* (1668) de l' sama Molière, kaj *Menaechmi* por *Comedy of errors* (1592?) de Shakespeare. En 1966 la brita reĝisoro Richard Lester faris la komikan filmon *A Funny Thing happened on the Way to the Forum* interalie surbaze de *Mostellaria*, *Miles Gloriosus* kaj *Pseudolus*.

Krom verki komediojn, li kreis ankaŭ tragikomedion, kiam li verkis Amfitrionon pri la naskiĝo de Herkulo. Krom pro komedio, Plaŭto gravas ankaŭ kiel unu el la maloftaj fontoj por nia scio pri la frua Latina.

## En Esperanto 
* Aperis *Rudens* en traduko de Eugène Noël. (1906)
* Aperis fragmentoj el la komedioj *Meneĥmoj, Komedio pri la Poto, Amfitriono* (Antologio Latina, vol. 1, p. 46-62, tr. Gerrit Berveling)
* En Tutmonda Sonoro de Kálmán Kalocsay aperis scenoj el *La superglora soldato* kaj *Epitafo de Plaŭtus* (p. 151-154).

## Verkoj 
* Addictus
* (Amphitryo) Amfitriono
* Asinaria
* Aulularia
* Bacchides
* Captivi
* Casina
* Cistellaria
* Colax
* Curculio
* Epidicius
* Menaechmi
* Mercator
* Miles gloriosus
* Mostellaria
* Persa
* Poenulus
* Pseudolus
* Rudens
* Saturio
* Stichus
* Trinummus
* Truculentus
* Vidularia

## Eksteraj ligiloj 
* Comoediae Plauti
* Opera Omnia

Kategorio:Romiaj verkistoj
Kategorio:Romiaj dramistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 2-a jarcento a.K.
Kategorio:Romia literaturo
Francisco de Quevedo

[eta|alt= Statue of Francisco de Quevedo in Alcalá de Henares| Francisco de Quevedo ([Alcalá de Henares).]]
**Francisco Gómez de Quevedo y Villegas** (Madrido, 14-a de septembro 1580 - Villanueva de los Infantes, Ciudad Real, 8-a de septembro 1645) estis unu el la plej gravaj hispanaj verkistoj de la ora epoko de la hispanlingva literaturo. La nomo estas foje esperantigita kiel *Kvevedo*, sed tio estas erara: pli ĝusta estas **Kevedo**.

Quevedo verkis tre varie, en la stilo de la Baroko. Li publikigis superban poezion, sed ankaŭ satirojn kaj maldecajn poeziaĵojn. Li estas la ĉampiono de la stilo nomata *konceptismo*, kiu tre uzis mallongajn esprimojn kaj spritajn vortludojn. Samtempe, li oponis la *kultismon* de Luis de Góngora, kun kiu li havis acerbajn polemikojn.

Ekzemploj de lia verkaro:
* Pikareska romano: *Historia de la vida del Buscón llamado don Pablos* (Historio de la vivo de la serĉisto Don Pablos), konata simple kiel "El Buscón", *serĉisto (de vivrimedoj)* (1626)
* Estetikista verko: *Los sueños* (La sonĝoj) (1627), *La cuna y la sepultura* (La lulilo kaj la tombo) (1635)
* Satiro: *La culta latiniparla* (La latinparolanta klero) (1631), *Aguja de navegar cultos* (kulturnavigilo)'*
* Politikaj verkoj: *Política de Dios, gobierno de Cristo* (Dia Politiko, Krista rego) (1626), *Vida de Marco Bruto* (vivo de Marko Bruto) (1632-1644)

Li ankaŭ partoprenis la politikon tiutempan, kaj estis kunlaboranto de la Grafo-Duko de Olivares kaj sekretario de la reĝo Filipo la 4-a.

Quevedo estas tre fama en Hispanio, kie ankoraŭ nun lia nomo taŭgas kiel ĉefrolulo de anekdotoj, surbaze de lia famo kiel satiristo kaj liaj popolaj kaj maldecaj verkoj. La nazumo (okulvitroj sen krampo) nomiĝas en Hispanio *quevedos*, ĉar li uzis ĝin. Premio de humoro portas lian nomon. Li estas rolulo en la serio de noveloj pri la Kapitano Alatriste, de la nuna novelisto Arturo Pérez-Reverte. Tamen, la tradukoj de liaj verkoj al aliaj lingvoj estas ĝenerale malfacila, kio kondukis al lia pli malgranda famo en aliaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
* Quevedo (metroo de Madrido)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri Quevedo  en la *Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes'' ()
* Poesía Completa (plena poezia verkaro) de D. Francisco de Quevedo y Villegas ()

Kategorio:Hispanlingva literaturo
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1580
Luciolo

La **luciolo** estas insekto en ordo de koleopteroj kiu estigas lumon pere de oksigeno kaj luciferino.

## Scienca priskribo 
La lumo de la luciolo estas tre speciala kaj unika en naturo. Ĝi estas perfekta formo de lumigo: senvarma lumo, nome biologia lumo. Kvankam oni kutime alnomas ilin "fajromuŝoj", la lucioloj ne estas muŝoj sed koleopteroj parencaj al la lampiroj, kiujn oni povas teni en la man-kavo. Fakte la lucioloj havas elitrojn (antaŭajn malmolajn flugilojn), kiuj ne taŭgas por flugo, sed kovras kaj ŝirmas la malantaŭan paron da flugiloj, per kiuj ĉi bestoj flugas. La lucioloj, el la itala *lucciola* (prononcu *luĉola*; origine el la latina vorto por *lumo*), kutime vivas en varmaj landoj kaj abundas i.a. en la sudo de Francio (*Luciola italica* kaj *Luciola Lusitanica*). Tuj kiam la malkreskanta taglumo atingas precizan gradon kaj la aero estas sufiĉe varma, la lucioloj eklumigas siajn lanternojn. La "lanternoj" de la lucioloj entenas oksigenon kaj luciferinon* (*kemia bruliva substanco, trovebla ankaŭ en la organoj de iuj fiŝoj). Danke al speciala enzimo (luciferazo*) la kemia reakcio plirapidiĝas kaj la lumeto intensiĝas. Krome, la lanterneto ankaŭ entenas tavolon da kristaloj el amoniakaj saloj, kiuj difuzas la lumon.

La eta scintilado eligata de *piralo* - specio de luciolo en Nordameriko - estas signalo inter la viraj kaj la inaj. La viraj flugas malrapide super la grundo, serĉante la inojn kaŝitajn en la herbo. Ili eligas lumetojn ĉiujn kvin sekundojn averaĝe. Desur herboj la inoj respondas al ili per lumsignaloj. Kvankam ambaŭ eligitaj signaloj havas la saman koloron, la vira neniam eraras pri la sekso de la respondanta insekto. Fakte la ino eligas iomete malpli fortan lumeton kaj respondas ekzakte du sekundojn post kiam ŝi perceptis la viran signalon. Gvidata de la signaloj de sia korespondantino, la vira alproksimiĝas senĉese mesaĝante, ĝis li trovas ŝin en la mallumo. Oni malkovris, ke la lumsignaloj ankaŭ celas forigi eventualajn predantojn, antaŭavertante ilin pri la propra maldolĉa gusto. Malofte okazas, ke la averto ne efikas kaj rano englutas iom da lucioloj, ke ĝi siavice "lanterniĝas".

La luciolospeciojn oni distingas laŭ la frekvenco kaj intenseco de iliaj lumsignaloj. En la Antiloj kelkaj lucioloj (cucuyos en la Toka dialekto) brilas kiel malproksima stelo rigardata per la okuloj. En Jamaiko luciolaro sur palmoarbo videblas el distanco de unu kilometro. 

## Folkloraj kutimoj
Brazilaj junulinoj ornamas siajn harojn per tiuj etaj "amlumoj". 
En Japanio ĉiujare okazas granda festo de la lucioloj. Ĝojegaj homamasoj kunportantaj kaĝojn de bredataj lucioloj enŝipiĝas sur la lago Biŭa (Biwa) apud Kyoto kaj liberigas milojn da lucioloj por defii la stelojn.

## Minacoj
La lucioloj estas ĝenataj de fremda lumo. Ili lumiĝas dum sekundo kaj poste restas sen lumo dum sekundo, ĉiuj kune samtempe. Se traveturas aŭto kun forta lumo, la lucioloj poste bezonas proksimume 5 minutojn por retrovi sian komunan ritmon, laŭ observo farita en Gubernio Ŝimane, Japanio, junie 2012. Same oni observas, ke ili grimpas al stratlumportilo kaj suferas poste pro manko je humideco. 

Kategorio:Koleopteroj
Côte-d'Or

'''Côte-d'Or''' [] estas unu el la departementoj de la franca regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi etendiĝas sur 8&nbsp;763 km² kaj enhavas  loĝantojn en . La ĉefurbo estas Dijon.

## Geografio 
Côte-d'Or havas landlimojn kun la departementoj Yonne, Nièvre, Saône-et-Loire, Jura, Haute-Saône, Aube kaj Haute-Marne. La departemento tute enhavas 3 arondismentojn (nome Beaune, Dijon, kaj Montbard), 23 kantonojn, 705 komunumojn kaj 30 komunumarojn.

Ĝi enhavas 61 paroĥojn, 695 preĝejojn. 25 preĝejoj apartenas al la diocezo Dijon la aliaj preĝejoj apartenas al la komunumoj. 42 komunumoj estas sen preĝejo.
eta|maldekstra|3 arondismentoj kaj 43 kantonoj ĝis 2015 (23 kantonoj poste)

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Beaune
* arondismento Dijon
* arondismento Montbard

## Kantonoj 
Kantonoj estas elektaj zonoj por voĉdoni la departementajn konsilantojn.
* Kantono Arnay-le-Duc
* Kantono Auxonne
* Kantono Beaune
* Kantono Brazey-en-Plaine
* Kantono Châtillon-sur-Seine
* Kantono Fontaine-lès-Dijon
* Kantono Genlis
* Kantono Is-sur-Tille
* Kantono Ladoix-Serrigny
* Kantono Longvic
* Kantono Montbard
* Kantono Nuits-Saint-Georges
* Kantono Semur-en-Auxois
* Kantono Talant
* Kaj pliaj

## Aliaj administraciaj strukturoj 
* Communauté de communes du Pays d'Arnay-le-Duc
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

## Demografio 
## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Eksteraj ligiloj 
* Prefektejo 
* Departementa Konsilio 
* Migrado en Kostodorio


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Doubs (departemento)

**Doubs** [] estas unu el la departementoj de la franca regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi etendiĝas sur  kaj enhavas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Besançon. La departemento ricevis sian nomon de la rivero Doubs al kies akvokolekta regiono ĝi apartenas.

Doubs havas landlimojn kun la departementoj Jura, Haute-Saône kaj Territoire-de-Belfort, sed ankaŭ kun Svisio. La departemento tute enhavas 585 komunumojn.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Besançon (Bezansono)
* arondismento Montbéliard
* arondismento Pontarlier 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Doubs
* Rivero Doubs


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
São Luís (Maranjo)

eta|180ra|Kahela fasado
**São Luís**, ofte esperantigita **San-Luiso**, estas la nordorienta urbo kaj ĉefurbo de la brazila subŝtato Maranjo. Ĝi estas lokita sur insulo de sama nomo (Upaon-Açu, en la antikva nomado donita je indiĝenoj Tupinambás, signifas "Insulego"), en Sudatlantiko, inter la golfeto de São Marcos kaj São José de Ribamar. Ĝi havas loĝantaron de 959.124 personoj (en 2004}.

## Historio 
### Franca invado 
*Daniel de La Touche*, konata kiel Sinjoro de La Ravardière, kun ĉirkaŭ 500 viroj el la francaj urboj de Cancale kaj Saint-Malo, alvenis en tiu regiono en 1612 por fondi la Ekvinoksan Francion kaj realigi la francan revon pri enloĝiĝo en tropika regiono. Meso preĝita de kapucenoj kaj konstruado de fuorto nomita Saint-Louis franclingve ("São Luís", portugallingve), omaĝe al la fuorta patrono, reĝo Ludoviko la Naŭa de Francio kaj la tiama franca reĝo Ludoviko la Dektria, signis la fondiĝdaton de la nova urbo: la 8-an de septembro. La francoj aliancis kun la indianoj, kiuj estis fidelaj kunuloj en batalo kontraŭ devenintaj portugaloj de Pernambuko determinitaj por rekonkeri la teritorion, kiu okazis post kelkaj jaroj.

Komandita de Alexandre de Moura, la luzitana trupo elpelis la francojn en 1615 kaj Jerônimo de Albuquerque estis elektita por komandi la urbon. Azoranoj alvenis en 1620 kaj sukerkana plantejo por produktado de sukero kaj brando iĝis la precipa ekonomio de la regiono. La indianoj estis uzataj kiel laborforto en agrikulturo. La produktado estis malgranda dum la 17a jarcento kaj, pro tio, ke mono praktike malcirkulis en tiu regiono, plusoj estis interŝanĝitaj por devenintaj produktoj de Parao, Amazonio kaj Portugalio.

### Nederlanda invado 
Ĉirkaŭ 1641, nederlanda ŝiparo konsistita el 18 ŝipoj kaj 1000 soldatoj alvenis al San-Luiso. La ĉefa celo de la nederlandanoj estis elvolvi sian sukeran produktadon en la nordorienta parto de Brazilo. Antaŭ la alvenado al San-Luiso, la nederlandanoj jam okupis plejparton de brazila nordoriento, okupinte urbojn kiel Recifo, Olinda kaj Salvador. La Portugala Imperio sciis tiun invadon nur en 1642, kiam portugalaj soldatoj kaj maranjanoj ekis gerilon por elpeli la invadantoj. Post du jaroj kaj preskaŭ detrui la plejparton de San-Luiso, la portugala armeo finfine elpelis la invadantojn en 1644.

## Famuloj 
* Alcione
* Maria Firmina dos Reis
* Pablo Vittar

## Apudaj urboj
* Paço do Lumiar

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 
* informoj de UNESKO pri la urbo
* reta gvidilo tra la urbo 
* retejo kun informoj pri la historio, vidindaĵoj kaj kulturaj eventoj de la urbo, kun mapoj kaj filmetoj 

Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo
Kategorio:Municipoj de Maranjo
Trans la spegulo

dekstra|eta|200ra|Ilustraĵo de John Tenniel (1871)
***Trans la spegulo kaj kion Alico trovis tie*** (, eldonita en 1871) estas verko de porinfana literaturo fare de Lewis Carroll (Charles Lutwidge Dodgson). Ĝi estas sekvaĵo de *La aventuroj de Alico en Mirlando*, (kvankam ĝi neniel referencas al ties eventoj). En la libro aperas multaj spegulaj temoj, inkluzive de malaĵoj, tempo kuranta inversdirekte ktp.

## Esperantaj tradukoj 
* *Tra la spegulo*. Tradukis Donald Broadribb. Bookleaf Publishing, 1996.
* *Trans la spegulo: kaj kion Alico trovis tie*. Tradukis Donald Broadribb. PDF-eldono . 2000. MD5-sumo: 9baecef2806718e98106ab804137c72b
* *Trans la spegulo kaj kion Alico trovis tie*. Tradukis Donald Broadribb. Sezonoj, 2001.
* *Trans la spegulo kaj kion Alico trovis tie*. Tradukis Donald Broadribb. Evertype, 2012.

## Poemoj kaj kantoj 
* Antaŭparolo
* Babilfrenzo = Jabberwocky (spektita en la speguldomo)
* Fingrumad kaj Fingrumid = Tweedledum and Tweedledee
* La Rosmaro kaj la Ĉarpentisto = The Walrus and the Carpenter
* Humpti Dumpti = Humpty Dumpty
* Dum vintro kiam kampoj blankas = "In Winter when the fields are white..."
* Gadokuloj / La Maljunulo / Perrimedoj / Sidanta Sur Barilo = Haddocks' Eyes / The Aged Aged Man / Ways and Means / A-sitting on a gate.
* La kanto de Alico-reĝino
* La enigmo de la Reĝino

## Vidu ankaŭ
* *Los crímenes de Alicia* (La krimoj de Alico), hispanlingva trilera romano pri murdoj rilataj al rilato de L.C. kun Alice, aliaj infaninoj kaj liaj fotoj de nudaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* HTML-versio de la anglalingva originalo kun ilustraĵoj de Tenniel
* *Trans la spegulo* - esperantlingva traduko

Kategorio:Alico en Mirlando
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Anglalingva literaturo por infanoj
Kategorio:Libroj de Lewis Carroll
Majuro

**Majuro** () estas la ĉefurbo de de Marŝala Insularo (Marŝaloj). Ĝi situas en atolo 9,7 km² granda kaj enhavas 25.400 loĝantojn.

La urbo havas havenon kaj internacian flughavenon, kaj en la kontraŭa parto de la atolo situas la Universitato de Marŝaloj.

La ekonomio de tiu ĉi urbo baziĝas ĉefe sur turisma industrio profitante ekzistantajn bonajn lokojn por sporta fiŝado.

Ene de la atolo kie troviĝas la urbo oni povas trovi lagon 295 km² granda.
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://earth-info.nga.mil/gns/html/cntry_files.html 
* http://marshall.csu.edu.au/Marshalls/html/atolls/majuro.html 
* http://www3.uakron.edu/majuro/Laura-Majuro.html  
* http://www3.uakron.edu/majuro/Tekulve 

Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio
Kategorio:Urboj de Oceanio
Kategorio:Marŝala Insularo
Rana dalmatina

***Rana dalmatina***, esperante longkrura aŭ longsalta aŭ facilmova rano, apartenas al familio ranedoj (*Ranidae*), al grupo de brunranoj, kun kampara rano (*Rana temporaria*) kaj marĉa rano (*R. arvalis*). El ili tri, la longkrura rano havas la plej longajn krurojn, rilate al la korpolongo. Danke al tio, ĝi povas trapasi longajn distancojn dum fuĝado per saltegoj. Ĝia maksimuma longo inter la nazopinto kaj la kloaka aperturo estas 6-7 cm, la maskloj ĉiam pli malgrandaj. Ĝia dorso estas bruneta, ofte kun longa hela strio. La ventra flanko estas flavblanka, kiu havas ĉe kelkaj individuoj rozkoloran, marmoran paternon. Dum la nuptotempo, la maskloj havas la koloron de ŝtala blua-griza. Nur laŭ la kolornuancoj, ĝi estas distingebla nur por spertuloj.

Ĝi vivas en la meza kaj suda partoj de Eŭropo, mankas en Iberio kaj la Britaj insuloj. La norda disvastiĝa areo etendiĝas al la Öland-insulo de Svedio, oriente ĝi vivas ĝis la Prut-rivero. Ĝi ŝatas la arbarajn lokojn, ĝi troviĝas en la falfoliaj kaj ĉiamverdaj arbaroj, sed ne malofte gastas sur alta herbaro.

Ĝi travintras nur tre mallonge kaj aperas jam inter la unuaj ĉe la ovodemetejoj, en Hungario eĉ fine de februaro. Mal al la du menciitaj specioj, la longkruraj ranoj ne formas ĥoron kaj la tenispilko-similajn ovamasojn demetas disŝute. La ranidoj eloviĝas fine de marto, meze de aprilo kaj la ranoj forlasas la akvon jam post 2-3 semajnoj. Sur la tero ili manĝas senvertebrulojn de la grundo.

Ili komencas la travintron en novembro (depende de la vetero) en la tero, malofte grunde de lagoj, en la ŝlimo.

## Bildaro 

Rana1 2008.JPG|
Rana2 2008.JPG|
Rana dalmatina auf Finger.jpg|
RanaDalmatinaSpawn.jpg|

Kategorio:Anuroj
Ranedoj

La **ranedoj** estas unu el la plej disvastiĝintaj familioj de anuroj, loĝante en ĉiuj kontinentoj krom Antarkto. Ili normale havas glatan, malsekan haŭton, kun grandaj, fortaj kruroj kaj grandaj interfingraj membranoj. Multaj sed ne ĉiuj specioj loĝas en aŭ proksime al akvo.

## Bildaro 

Grasfrosch new version.jpg|*Rana temporaria*
BennyTrapp Pelophylax shquipericus Montenegro.jpg|*Pelophylax shqipericus*
Wood Frog.jpg|*Lithobates sylvatica*
Hylarana eschatia, copper-cheeked tree frog - Khao Sok National Park (15889744598).jpg|*Hylarana eschatia*
Babina adenopleura.jpg|*Babina adenopleura*
Fat Frog (6086664150).jpg|

Kategorio:Anuroj
Horizontaal

***Horizontaal*** () estas la membrogazeto de Flandra Esperanto-Ligo. Ĝia nomo konsistas el 2 nederlandlingvaj vortoj: *horizon* = horizonto kaj *taal* = lingvo. Alivorte: lingvo, kiu plivastigas vian horizonton. Samtempe *horizontaal* signifas 'horizontala'.)

*Horizontaal* estas plejparte en la nederlanda lingvo ĉar ĝi samtempe estas varba gazeto. Ĝia celo estas informi pri la internacia lingvorealeco kaj alvoki atenton pri lingvaj rajtoj kaj egaleco. Krome ĝi volas pligrandigi komprenon pri lingvoproblemoj kaj lingvaj minoritatoj.

La revuo aperas ĉiun duan monaton. Ĝi ankaŭ estas konsultebla en interreto en la paĝoj de FEL.

*Horizontaal* estas la posteulo de *Esperanto-Panorama*. La 10-an de novembro 1990 la estraro de FEL decidis ŝanĝi la nomon al *Horizon-taal* (kun streketo). Tamen, ekde la unua numero kun la nova titolo (127, januaro-februaro 1991) kaj dum la postaj jaroj, interne la titolo estis *Horizontaal*. (Sur la titolpaĝo la literumo estis neklara pro la grafika aspekto.) Ankaŭ foje aperis *Horizon.taal*. 

Ties OCLC-numero estas: 901000826.

## Referenco
## Eksteraj ligiloj 
*  Retpaĝo pri la revuo.
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Nederlandlingvaj gazetoj
Kategorio:Belgaj gazetoj
Kategorio:Flandra Esperanto-Ligo
Kategorio:Eldonaĵoj de Flandra Esperanto-Ligo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Appingedam

Dosiero:Loudspeaker.svg**Appingedam** (), loĝantoj je la 1-a de junio 2005 : 12.369) estas urbo kaj antaŭa municipo en la nordo de Nederlando, en la provinco Groningen. La antaŭa municipo havas areon de 24,62 km² (el kiu 0,76 km² akvo).

La urbeto Appingedam, situas ĉe la Damsterdiep, estas la plej grava loĝloko de la historia regiono Fivelingo. Ĝi estas unu el la tri urboj de la provinco.

eta|250px|Municipo Appingedam en 1866 (Atlaso de la provinco Groningen 1865-1870)

## Historio 
Appingedam ricevis urborajtojn en 1327 kaj tiam ĝi ankoraŭ administracie apartenis al Frislando. Pro tio ĝi estis kiel komerca loko grava konkuranto de la urbo Groningen. Kiam Groningen ricevis staplorajton, Appingedam rapide malpli graviĝis. Poste ankaŭ Delfzijl kun sia marhaveno superis la urbeton.

Nuntempe Appingedam aspektas ankoraŭ sendube kiel urbeto, kaj donas tiurilate "miksaĵon da akra komerca spirito, norda senpasieco kaj iom da romantiko", kiel diras la komunuma retejo. La plej fama vidindaĵo estas la pendantaj kuirejoj super la Damsterdiep.

[eta|maldekstra|Pendandaj kuirejoj super la [Damsterdiep]]

## Municipo 
La antaŭa municipo Appingedam ankaŭ enhavas la sekvajn vilaĝojn: Garrelsweer, Jukwerd, Laskwerd, Marsum, Oling, Opwierde, Solwerd, Tjamsweer.
Ĝi nun apartenas al la municipo Eemsdelta

## Publika transporto 
En Appingedam estas stacidomo de la fervojo Groningen-Delfzijl.

Appingedam ankaŭ havas aŭtobusan stacion kun la sekvaj gravaj interligoj:
* linio (1)40: Groningen-Ten Boer-Appingedam-Delfzijl
* linio 45: Appingedam-Delfzijl-Holwierde-Bierum-Spijk (pluen en la direkto Loppersum)
* linio 49: Appingedam-Siddeburen-Zuidbroek
* linio (1)78: Appingedam-Siddeburen-Schildwolde-Slochteren (pluen direkto Groningen)
* kvartalbuso 91 Appingedam-Holwierde (pluen direkto Loppersum)

## Gravuloj 
* Jacobus Perizonius

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Urziceni

**Urziceni** estas la nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Urziceni (Ialomița) estas urbo en distrikto Ialomița.
*Urziceni (Satu Mare) estas komunuma sidejo en distrikto Satu Mare
Britio (terminaro)

dekstra|eta|300px|Brita Insularo
Diversajn terminojn oni uzas por priskribi la malsamajn geografiajn kaj politikajn regionojn (kiuj kelkfoje kovras unu la alian) de la insularo tradicie konata kiel la **Brita Insularo** (*British Isles*). Tiu ofte estas fonto de konfuzo por eksterlandanoj, kaj eĉ por la insulanoj mem. La celo de tiu ĉi artikolo estas klarigi la signifon kaj rilatojn inter tiuj terminoj.

## Resumo 
* **Britio** (*Great Britain*), geografie estas la plej granda insulo. (Vidu)
* **Irlando** (*Éire*, *Ireland*), geografie estas la dua plej granda insulo. (Vidu)
* **Brita Insularo**/**Britaj Insuloj**, geografie, estas Granda Britio + Irlando + multaj pli etaj ĉirkaŭaj insuloj. Ili tamen de jardekoj ne estas unu ŝtato, kaj do pro kialoj de politiko aŭ neŭtraleco, aliaj termoj estas proponintaj, ekz Insuloj de la Nord-Atlantiko.
* **Unuiĝinta Reĝlando** (*United Kingdom*), politike estas regno, unuiganta Anglio, Kimrio, Skotlando kaj Nord-Irlando. La plena nomo de la regno estas la **Unuiĝinta Reĝlando de Britio kaj Nord-Irlando** (*The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland*). (Vidu)
* **Irlando**, politike kiel regno, estas la **Respubliko de Irlando** (*Poblacht na hÉireann*, *Republic of Ireland*), kaj nuntempe ne inkluzivas la provincon de Nord-Irlando. (Vidu)
* **Britio**, en Esperanto, ĝenerale signifas la regno de la **Unuiĝinta Reĝlando**, precipe en la formoj **brito, brita** signifanta naciano de la Unuiĝinta Reĝlando. Tamen, la uzo de la termoj *Brito* kaj *Brita*, rilate al Nord-Irlandanoj estas diskutebla, ĉar Nord-Irlandanoj povas havi duoblan naciecon (irlandan kaj britan), kaj estas afero de persona elekto, aŭ eĉ religio, ĉu oni priskribas sin kiel irlanda aŭ brita.
* **Anglio** kaj **angla** estas ofte misuzataj kiel sinonimoj de *Britio* kaj *brita*. Tia uzado estas evitenda, kaj povas ofendi ne-anglajn britojn.

## Ĉefaj artikoloj 
### Ŝtatoj 
* Unuiĝinta Reĝlando
* Respubliko de Irlando
* Anglio, Skotlando, Kimrio, Nord-Irlando

### Insuloj 
* Granda Britio
* Irlando
* Manksinsulo, Manikinsuloj

## Eksteraj ligiloj 
* *The British Isles and all that...* "La Brita Insularo, kaj tiel plu..." - anglalingva klarigo, kun kuriozaj maŝintradukoj al pluraj aliaj lingvoj.
* *The Great British Venn Diagram* "La granda brita Venn-a diagramo" en la angla.

Kategorio:Britio
Kategorio:Irlando
Eguisheim

**Eguisheim** (jen france, origine germane *Egisheim*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haut-Rhin (Supra Alzaco), kiu apartenas al la historia regiono Alzaco kaj al la en 2016 kreita administra regiono Grand Est. Krome ĝi administre apartenas al arondismento Colmar-Ribeauvillé / Colmar-Rappoltsweiler kaj al kantono Wintzenheim / Winzenheim. La komunumo etendiĝas sur  kaj havis  laŭ la lasta oficiala nombro de .

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
Eguisheim estis elektita la plej bela vilaĝo de Francio de la jaro 2013.

## Ĝemeliĝo 
* Urbeto ĝemelita kun Aubusson (Creuse)

## Famaj personoj 
* naskiĝo de la papo Leono la 9-a en la jaro 1002

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Mapo de Eguisheim sur Mapquest
* Visite en photos du village d' Eguisheim 

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Haut-Rhin
Kategorio:Plej belaj vilaĝoj de Francio
Het Steen

Подпись изображения|eta|dekstra|350px|kastelo *Het Steen*

*Het Steen* [het ste:n] estas parto de la iama fortikaĵo (aŭ burgo) sur la dekstra riverbordo de la rivero Skeldo en Antverpeno. Ĝi estas la plej malnova konstruaĵo de la urbo, konstruita inter 1200 kaj 1225 kaj tiutempe nomata *Antwerpse burcht* (Antverpena burgo).

## Historio 
La frankonoj ekloĝis ĉe la bordo de la rivero Skeldo ĉirkaŭ la jaro 600, iom pli sude ol la nuna Antverpeno. En la jaro 836 la Normanoj fajrigis la tutan setlejon kaj pro tio la loĝantoj serĉis novan setlejon iomete pli norde, tie kie nun troviĝas la burgo Steen. Por protekti sin ili kreis sablan remparon ĉirkaŭ la setlejo.

Ekde la deka jarcento Antverpeno rajtis nomi sin *markgraafschap*, grafejo, kune kun Valenciennes kaj Ename (nun parto de la municipo Oudenaarde). Tiuj tri urboj je la bordo de la rivero Skeldo faris la  inter la dukejo Brabanto, parto de la germana imperiestra regno, dekstre de la riverbordo, kaj la Graflando Flandrio, parto de Francio je la maldekstra flanko.

Verŝajne en la 12a jarcento la tera remparo estis anstataŭigita de ŝtona muro. Tiu muro ankoraŭ nun parte ekzistas, same kiel pordego en la muro, kiu estis la enirejo al la urbo. Apud la enirejo estis konstruita la burgo *Steen* inter 1200 kaj 1225, kiu estis uzata kiel prizono, almenaŭ ekde la jaro 1303.

Ĉirkaŭ 1520, en la erao de Karlo la 5-a okazis granda trakonstruo de la fortikaĵo kaj ekde tiam ĝi estis nomata '*s Heeren Steen* (la fortikaĵo de la sinjoro).

La konstruaĵo estis uzata kiel prizono ĝis 1827.

En la 19a jarcento oni malkonstruis la plej grandan parton de la konstruaĵo dum la rektigado de la kajoj kaj la plilarĝigo de Skeldo. La restinta konstruaĵo ricevis la nomon *Het Steen*.

En la jaro 1952 la konstruaĵo fariĝis la Ŝtata Muzeo pri Mara Navigado.

Steen
Ödön Kacziány

**KACZIÁNY Ödön** [kacianj odon] estis hungara pentristo, mezlerneja instruisto naskita en Marosvásárhely la  kaj mortinta en Budapeŝto la . Li estis la pli maljuna frato de Géza Kacziány.
eta|Ödön Kacziány

## Biografio 
Ödön Kacziány lernis ĉe Miklós Barabás; poste pluekzercis sin en Munkeno, Vieno kaj Parizo. Hejmenveturinte, li instruis en Zenta, Cegléd, poste en Szeged. Komence li pentris humurajn vivmomentojn (*Vita longa, ars brevis; Egy kérdés; No nézd az öreg*), poste mistikajn, malheltonajn marajn pejzaĝojn, viziosimilajn scenojn (*A Gellérthegy éjfélkor; Nagypénteki vízió; Zárdaromok; Mors imperator*). En la murpentraĵoj, li sekvis pli naturajn solvojn.

Liaj pentraĵoj kiel *Óceánjáró égése, Nehéz óra (1937), A háború fúriái és a halál* estas eksponitaj en la Hungara Nacia Galerio.

## Elektita disĉiplo 
* Béla Endre

## Fonto 
* Magyar életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kastelo de Blois

La **kastelo de Blois** situas en la urbo Blois in la regiono de la rivero Luaro,
proksime al Orleano(fr:Orléans), meze de Francio.

La renesanca kastelo estas vizitebla dum la tuta jaro. Somere estas montrata
filmo pri la historio de la kastelo sur "Place du Château".

Origine la kastelo estis burgo de la grafoj de Blois el la 13-a jarcento.

La franca reĝo transformis la kastelon en la 16-a jarcento al majstroverko de la franca renesanca arto, pro la alkonstruo de alo kun la mondfama turniĝanta  ŝtuparo kaj la fama fasado kun loĝoĉambroj.

Dosiero:Blois.schloss.jpg|Postoficejo ĉe Château de Bloita
Dosiero:Chateau de Blois escalier monumental.jpg|Ŝtuparo en la Château de Bloita
Dosiero:France Loir-et-Cher Blois Chateau 01.jpg|La kastelo
Dosiero:France Loir-et-Cher Blois Chateau 02.jpg|La kastelo

Blois
La Rosmaro kaj la Ĉarpentisto

[eta|300px|dekstra|*"La Ĉarpentisto kaj RosmaroKunmarŝis tre afable,Sed ploris kiam ili vidisKe estas tiom sable."*Bildon verkis [John Tenniel 1871]]
**La Rosmaro kaj la Ĉarpentisto** () estas poemo de Lewis Carroll, kiu aperis en lia libro *Trans la spegulo*. En la libro, ĝi estas citata de la roluloj Fingrumad kaj Fingrumid (angle: *Tweedledum and Tweedledee*).

Ekzistas esperantlingva traduko de la poemo, verkita de Donald Broadribb, en sia traduko de la libro *Through the Looking-Glass, and What Alice Found There (1871)* (Trans la spegulo, kaj kion Alico trovis tie, tr. 1996). Ekzistas ankaŭ traduko farita de William Auld.

Jen du elĉerpaĵoj de la poemo, kun la traduko, prezentitaj kiel ekzemploj de la verkoj de Carrol kaj Broadribb.

## Eksteraj ligiloj 
* *The Walrus and the Carpenter* - originala anglalingva teksto
* *Trans la spegulo* - enhavas esperantlingvan tradukon de la poemo *La Rosmaro kaj la Ĉarpentisto* (sur paĝoj 72-79)

Kategorio:Alico en Mirlando
Kastelo de Gaasbeek

eta|dekstra|300px|la kastelo de Gaasbeek
eta|dekstra|300px|la ĝardena flanko
La **kastelo de Gaasbeek** estas mezepoka akvoburgo. Dum la 17-a jarcento ĝi parte detruiĝis pro incendio kaj poste ĝi estis trakonstruita al romantika loĝkastelo.
Ekde 1921 ĝi fariĝis propraĵo de la ŝtato kaj ĝi estas malferma al la publiko. La kastelo situas en Lennik en la regiono *Pajottenland*, proksime al Bruselo.

La ĝardeno tie estas leĝe protektita.

## Eksteraj ligiloj 
* Kasteel van Gaasbeek  *(nederlandlingve)*
* 

Gaasbeek
Bildvortaro

eta|180ra|
eta|180ra|
**Bildvortaro** estas vortaro, kiu klarigas - precipe - objektojn per bildoj. Tiaj vortaroj bone estas uzeblaj por homoj, kiuj pli facile memorigas nomojn de aferoj, se oni povas ilin ligi al bildo. Sed ili ankaŭ ebligas trovi vorton por objekto kies nomon oni ne konas, sed pri kiu oni scias en kia medio ĝi troviĝas.

## Esperantaj bildvortaroj 
* Ĝis 2002 la plej fama kaj ampleksa esperanta bildvortaro estis la *Esperanta Bildvortaro*- de Rüdiger Eichholz, eldonita unuafoje en 1988, kun dua eldono jam la sekvan jaron. Ĝi estis traduko de la dua eldono de la germana Das Bildwörterbuch der deutschen Sprache, de Duden, el 1958.
* La *Praktika Bildvortaro de Esperanto* estis jam pli frue eldonita de Oxford University Press (en 1979). Ĝi entenas 1 500 kapvortojn kaj 600 ilustraĵojn.
* La nun plej ampleksa bildvortaro estas Bildvortaro en Esperanto, eldonita de Flandra Esperanto-Ligo en 2012. Kvarono de la terminoj en ĝi venas el la supre menciita vortaro de Eichholz, de kiu ĝi ja estas la daŭrigo. Ĝi estas redaktita de Petro De Smedt kaj Jozefo Horvath. La verko baziĝas sur la 6a eldono de la germana *Duden - das Bildwörterbuch*.
* Universala Terminologio de la Arkitekturo, plurlingva bildvortaro pri arkitekturo el 1932.
### Recenzoj
Pri *Praktika Bildvortaro de Esperanto*.

## Vidu ankaŭ 
* *Originala Esperanta Bildvortaro*
* *Mil Unuaj Vortoj*

## Eksteraj ligiloj 
* Bildvortaro de verkoj.com kun eblo kaŝi kaj montri vortojn
* BILDVORTARO kun pli ol 1000 ilustraĵoj (Esperanto)

Kategorio:Enciklopedio
Kategorio:Vortaroj
Kolonelo

**Kolonelo** estas tiu oficiro en terarmeo kaj aerarmeo, kiu rangas inter majoro kaj generalo. En multaj armeoj estas subkolonelo aŭ leŭtenanta kolonelo, kiu rangas inter majoro kaj kolonelo.

## Listo de koloneloj 
* Walter A. Gale

Dosiero:Colonel.png|Insigno de franca kolonelo
Dosiero:Naramiennik Pułkownik land.png|Insigno de pola kolonelo

## Literaturo 
* Keegan, John; & Wheatcroft, Andrew (1996). ''Who's Who in Military History: From 1453 to the Present Day.* Londono: eldonejo *Routledge''.

Kategorio:Soldataj rangoj
Westungarischer Grenzbote

**Westungarischer Grenzbote** [okcidenthungara limsendito] estis germanlingva gazeto, fondita de Simonyi István en 1872 kaj eldonita en Bratislavo. Ĝin kunfondis Horn Ede kaj Jókai Mór. Simonyi baldaŭ iĝis posedanto de la gazeto kaj eĉ foje aperigis antisemitajn skribojn.  

Ĝi estis siatempe la sola opozicia germanlingva gazeto en Hungario.

La gazeto ĉesis en 1918; anstataŭis ĝin Grenzbote ekde 1919 (ĝis 1945).

Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Hungaraj gazetoj