open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alberto Breccia

eta|dekstre|250px|Breccia laboranta por desegno, uzante modelon por reprezenti fidele scenon.
**Alberto BRECCIA** [BREĉja] (Montevideo, 15-a de aprilo de 1919 - Bonaero, 10-a de novembro de 1993) estis urugvaja bildliteraturisto, kiu faris sian karieron en Argentino. Liaj plej gravaj verkoj estas *Sherlock Time*, *Ernie Pike*, *Mort Cinder*, *Vida del Che Guevara* kaj readaptaĵo de *El Eternauta*, ĉiuj kun scenaroj de Hector Germán Oesterheld, same kiel *Perramus* kun scenaro de Juan Sasturain. Oni konsideras lin unu el la plej gravaj reprezentantoj de la bildliteraturo en Argentino kaj unu el la ĉefaj ikonoj de la tutmonda bildliteraturo.

Li kunlaboris en la komenco de la kariero de sia filo la same bildliteraturisto Enrique Breccia.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Sasturain, Juan: "Alberto Breccia. Cinco décadas y sus personajes", en *C0&C0*, 10 (diciembre de 1993); pp.&nbsp;86–90.
* Sasturain, Juan: "Breccia el viejo" Colihue. (02a de junio de 2014)

## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo al Breccia
* Alia retejo pri Breccia
* http://www.tebeosfera.com/1/Documento/Recorte/Bang/Breccia.htm

Kategorio:Argentinaj artistoj
Kategorio:Montevideanoj
Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Urugvajaj artistoj
Enrique Breccia

**Enrique BRECCIA** [BREĉja] (Bonaero, 26-a de oktobro de 1945) estas argentina bildisto kaj bildliteraturisto, filo de Alberto Breccia, kun kiu li kunlaboris ĉefe komence de sia kariero. Li estas agnoslita tutmonde en la etoso de la bildliteraturo pro verkoj kiaj *Alvar Mayor*, *El Sueñero* kaj pli ĵuse pro ilustraĵoj por la grafika romano *Lovecraft* publikigita de DC Comics.

Profesie, li komencis sian karieron fine de la 1960-aj jaroj ilustrante argentinajn romanojn por la eldonejo *Difusión*.

En 1972 li ekkunlaboris per ilustraĵoj por la gazeto *Billiken* kaj por la libroj de la kolekto *Billiken*. En tiu epoko li ankaŭ laboris por la itala gazeto *Linus*. Jam per propraj scenaroj li realigis verkojn de milita temaro.

Li faris la unuan parton de trilogio pri Lope de Aguirre kun scenaro de Felipe Hernández Cava, kiun poste finfinigos Federico del Barrio kaj Ricardo Castells.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Enrique Breccia en Comiqueando

Kategorio:Argentinaj artistoj
Kategorio:Argentinaj verkistoj
Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Italdevenaj argentinanoj
Kategorio:Verkistoj de bildstrioj
Adolf Ficker

**Adolf FICKER** (naskiĝinta la  en Olomouc, mortinta la  en Vieno) estis aŭstra-morava pedagogo kaj statistikisto.

## Vivo 
Ficker deĵoris inter 1840–53 kiel instruisto ĉe liceo en Ljubljano, ĉe la Altlernejo de Olomouc kaj ĉe gimnazio en Ĉernivco. En 1853 li iĝis ministeria sekretario ĉe la Centro pri administra statistiko en Vieno. En 1864 li fariĝis ties estro. En 1870 Ficker iĝis respondeculo pri gimnazioj kaj nehumanismaj gimnazioj ene de la Ministerio pri edukado en Vieno kaj en 1873 prezidanto de la Statistika centrala komisiono.

## Verkoj 
Inter liaj sciencaj skribaĵoj menciindas jenaj:
* »Darstellung der Landwirtschaft und Montanindustrie der Bukowina« (Wien 1854)
* »Die Bevölkerung der österreichischen Monarchie« (Gotha 1860)
* »Die Bevölkerung Böhmens« (Wien 1864)
* »Völkerstämme der österreichisch-ungarischen Monarchie« (Wien 1869)
* »Geschichte, Organisation und Statistik des österreichischen Unterrichtswesens« (Wien 1871, 2 partoj)
* »Jahresberichte des Unterrichtsministeriums für 1870–1872« (Wien 1871–73)
En 1875 li fondis la gazeton »Statistische Monatsschrift«, kiun poste eldonis la viena "K.k. statistische Zentralkommission".

## Literaturo 
* Schwab, *Adolf Ficker*, Wien 1880

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 6. Leipzig 1906, p.&nbsp;546, kio interrete legeblas tie ĉi

Kategorio:Aŭstraj ekonomikistoj
Kategorio:Aŭstraj pedagogoj
Kategorio:Aŭstraj statistikistoj
Péter Barbinek

**Péter Barbinek,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barbinek Péter** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro.
[eta|Péter Barbinek en [2009]]
Péter Barbinek http://archiv.magyar.film.hu/hmdb//szemelyek/102618/barbinek-peter.html naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Péter Barbinek akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1977, kie lia plej signifa instruisto estis Károly Kazimir. Li jam pli frue interesiĝis pri la teatro, tial ekde 1969 li laboris en ĉefurbaj aŭ provincaj teatroj. Post la diplomo li aliĝis al trupo de Teatro Csokonai (Debrecen). En la sekvaj jaroj li estis membro de
* Teatro de Nyíregyháza (1981–82)
* Teatro Jókai (Békéscsaba) (1982–1986, 1991–92)
* Teatro de Kecskemét (1986–1989)
* Teatro Hevesi Sándor (1989–1991).
Ekde 1992 li ne ligiĝas al trupo, li laŭokaze ricevas rolojn en teatroj, filmoj, televizioj.

## Elektitaj teatraj roloj 
* József Katona: *Bánk bán* - titolrolo; Solom
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - titolrolo
* William Shakespeare:
** Romeo kaj Julieta - Paris
** Somermeznokta sonĝo - Oberon
** Otelo, la maŭro de Venecio - Jago
** La Venecia Komercisto - Antonio
** Makbeto - titolrolo; Duncan
** La Tragedio de Reĝo Lear - Edmund

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Jenő Heltai: *A néma levente* (1984)
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* (1987)

## Roloj en kinejaj filmoj (elekto) 
* *A járvány* (1976)
* *Dögkeselyű* (1982)
* *Kaméleon* (2008)

## Roloj en televiziaj filmoj (elekto) 
* *Abigél* (1978)
* *Átok és szerelem* (1985)
* *Patika* (1995)
* *Kisváros* (serio) (1994-2000)
* *Jóban Rosszban* (serio) (2015)

## Aliaj roloj 
En eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de Christopher Walken, Donald Sutherland, Steve Martin, Harvey Keitel

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva datenaro kun foto
* hungarlingva datenaro kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Rita Békés

**Rita Békés** [bEkEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Békés Rita** estis hungara aktoro. Ŝia patro estis István Békés, ŝiaj fratoj estis András Békés kaj Itala Békés.

Rita Békés http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/333.html naskiĝis la  en Debrecen (laŭ aliaj fontoj la naskiĝjaro estas 1930), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Rita Békés akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1949, poste ŝi apartenis jaron al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1950 kaj 1954 ŝi estis membro de Teatro Csokonai (Debrecen). Ŝiaj sekvaj teatroj estis:
* Nacia Teatro (Pécs) (1954-1956)
* Teatro József Attila (1956-1962).
La frua morto finis la karieron en Budapeŝto. Inter 1961-1978 ŝi havis ankaŭ filmajn rolojn.
Ŝi ricevis premiojn en 1956 kaj 1974.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Oscar Wilde: *Bunbury* - Miss Prims
* William Shakespeare: Rikardo la 3-a - reĝino Margareta
* István Örkény: *Macskajáték* - Giza

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Mindenki ártatlan?* (1961)
* *Ki látott engem?* (1977)

## Elektitaj telviziaj filmaj roloj 
* *Őrjárat az égen* (1970)
* *Úszó jégtáblák* (1978)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalenborn (Vettelschoss)

eta|280px|preĝejo Kalenborn
eta|120px|limŝtono el la jaro 1680

**Kalenborn** estas komunumparto en la okcidento de la komunumo Vettelschoß en la rejnlando-palatinata distrikto Neuwied en Germanujo.

## Geografio 
Kalenborn situas sur alteco de 350 m super marnivelo kaj estas ĉirkauita en la sudo kaj la okcidento de la Naturparko Rhein-Westerwald. Naturregione la vilaĝo situas en la transiro de la *Asbacher Hochfläche* (altebenaĵo de Asbach) en la oriento kaj la Rejn-Vestervalda vulkana montodorso en la okcidento.

## Nomo 
La nomo venas de la ĝermanaj vortoj „kallen“ = „paroli“ und „born“ por „buren“ = rajtigisto partopreni en ĝermana renkontiĝo, nome la “thing” renkontiĝejo de la ĝermanoj. Proksime de Kalenborn situas la monto Asberg, sur kiu oni trovis en la 1930aj jaroj restaĵojn de kelta ringrempuro, kiu estis detruita de bazalt-rompado. La ringrempuro ankaŭ servas kiel renkontiĝejo.

La skribmaniero de la vilaĝa nomo ofte ŝanĝiĝis: Calenburne (1209), Kallenborn (1641), Kahlenborn kaj Kaleborn (1699), Callenborn (1736). En la Ejfelo kelkaj vilaĝoj havas la nomon Kalenborn, en la Vestervaldo ankaŭ ekzistas la vilaĝo kun la nomo Kaltenborn.

La unua mencio de Kalenborn estas en dokumento el la jaro 1209. Tiam la kolonja ĉefepiskopo Dietrich la 1-a (Kolonjo) rezignis pri sia rajto ĉasi en la arbaro de „Calenburne“ favore al la kolegio Mariengraden en Kolonjo.
 eta|firmao Kalenborn Kalprotect GmbH & Co. KG, elaera foto (2016)

;evoluo de la loĝnombro

## Vidindaĵoj 
[eta|ponto de la [Kasbachtalbahn apud Kalenborn]]
[eta|la relbuso de la [Kasbachtalbahn]]
* La katolika preĝejo Maria Königin
* Kasbachtalbahn

## Referencoj 
## Literaturo 
* Hans Heinrich Mohr: *Kretzhaus. Reifstein. Vettelschoß*, Bad Tölz 2006, S. 151–192.

## Eksteraj ligiloj 
* Geschichte Kalenborns auf der Website der Ortsgemeinde Vettelschoß 

Kategorio:Lokoj en la distrikto Neuwied
Kategorio:Vettelschoß
Otto Zöbisch (baletisto)

**Otto Zöbisch** [cobiŝ] estis germana baletisto, koreografo.

Otto Zöbisch http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz31/70.html naskiĝis en 1869 en Lejpcigo, li mortis en 1935 en Budapeŝto.

## Biografio 
Otto Zöbisch komencis sian baletistan karieron en la kortega operejo en Berlino, poste en Sankt-Peterburgo. Baldaŭ li revenis al diversaj urboj de Germanio, poste li iĝis baletmajstro. Li instruis en Reĝa Baleto dufoje en Stokholmo (1901-1905, 1911-1913). Inter 1915-1924 li estis membro de baleta trupo de Budapeŝta Ŝtata Operejo (kiel baletinstruisto). Inter 1927 kaj 1934 li estis nur simpla baletisto. En Budapeŝto li kreis koreografiaĵojn.

## Elektitaj koreografiaĵoj 
* *Bécsi keringő* (1917)
* *Utolsó álom* (1920)
* *Pillangószerelem* (1923)

## Elektitaj disĉiploj 
* Elvira Vécsey

## Fontoj 
* kun foto

Kategorio:Germanaj baletistoj
Kategorio:Germanaj koreografoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Bazanito

[eta|300px| [vulkana bombo kun bazanitomantelo (nigra) kaj dunito-kerno (verda)]]
**Bazanito** (greka lingvo: *βασανίτης*) estas vulkana ŝtonaĵo kaj apartenas al la alkaliŝtonaĵo.

## Deveno de la vorto 
La deveno de la vorto ne estas tute klara. Ekzistas la ebleco ke la nomo venas de la lando Baŝano, kiu estis menciita en la malnova testamento kaj situas en la hodiaŭa Sirio.Alia ebleco estas la deveno de la greka *βασανίτης [λίθος]* (*provo ŝtono, tre malmola ŝtono*), *basanítēs [líthos]*, „provŝtono“ respektive *βάσανος*, *básanos*, „fosostango-ŝtono“.

## Konsisto 
La ŝtonaĵo konsistas el feldspatoj kiel leŭcito kaj nefelino, aldoniĝas aŭgito, olivino kaj maloftaj feraj kaj titanaj oksidoj kiel ilmenito kaj magnetito. Malgrandaj procentaĵoj de alkalaj feldspatoj povas ĉeesti.

Kemie bazanito enhavas kompare kun bazalto tre malmulte da silicia oksido de 42 ĝis 45 procentaĵoj, sed alta procentaĵo de alkalioksido de 3 ĝis 5,5 procentoj.

## Subspecoj 
[eta|[Limburgito de la monto Limberg apud Kaiserstuhl.]]

### Nefelinbazamito 
Nefelinbazamito enhavas relative grandajn procentaĵojn de feldspato, nefelino kaj aŭgito, olivino, neniu leŭcito. Ĝi konsistas el ruĝe-bruna aŭ grize bruna vulkana vitro kaj mikrokristala maso en kiu enestas olivino kaj klinopirokseno. Konata nefelinbazamito estas limburgito.

### Leŭcitbazamito 
Leŭcitbazamito similas tre al nefelinbazanito. La sola diferenco estas, ke ĝi ne enhavas nefelinon sed leŭciton.

## Referencoj 
[eta|statuo [Agrippina la pli juna el bazanito]]

Kategorio:Vulkanaj rokoj
Pozo Estrecho

eta|200px

**Pozo Estrecho** (signife mallarĝa puto) estas loko situa ĉirkaŭ 11 km norde de la centro de Cartagena, al kies municipa teritorio ĝi apartenas, ene de la ebenaĵo Campo de Cartagena, Regiono Murcio, Hispanio. 

La samnoma *diputación* inkludas la domarojn Pozo Estrecho, La Rambla, Los Roses, Los Sánchez kaj Las Lomas.

Ties teritorio montras ebenan topografion kun altaĵoj averaĝe de 45 al 60 msm.

## Bibliografio
* Gómez Vizcaíno, Juan Antonio (2003). Pueblos de Cartagena: Diputaciones del municipio, historia y patrimonio. Ayuntamiento de Cartagena. ISBN 84-931-7908-6.

Kategorio:Urbaj kvartaloj de Kartaĥeno (Hispanio)
Alkala ŝtonaĵo

el Mayen.]] 

**Alkala ŝtonaĵo** estas magma ŝtonaĵo, kiu havas grandan procentaĵon de alkalaj metaloj kaj malgrandan procentaĵon de SiO2. Petrografie ĉeestas foidoj apud feldspato kaj la manko de kvarco. Apud tio en alkalaj ŝtonaĵoj povas ekzisti kelkaj pliaj mineraloj: piroksenoj (ofte egirino, aŭgito, melilito), amfiboloj ekzemple riĥterito, kaersutito), olivino, glimo, granato kaj aliaj. Alkalaj ŝtonaĵoj povas formi kaj vulkanitojn, subvulkanitojn kaj plutonitojn. Ekzistas tre multaj specoj. La plej konataj estas bazanito, tefrito, esksito, fonolito, foid-sienito, melilitito, ŝoŝonito, nefelinito, havaitito, alkalibazalto, ankaramito, lamproito, lamprofiro kaj kimberlito.

## Vidu ankaŭ
* petrologio

## Literaturo
* Winter J.D. (2001): An introduction to igneous and metamorphic petrology. Prentice Hall. ISBN 0132403420
* Coltorti, M., Gregoire, M. (2008): Metasomatism in Oceanic and Continental Lithospheric Mantle. Geological Society, Special Publication 293.
* Vinx, Roland; Schumann, Andreas (1991) *Verwitterung und Alteration von Alkaligesteinen.* Die Geowissenschaften; 9, 1; 1-11; .

Kategorio:Magmorokaĵoj
Kategorio:Vulkanismo
Kategorio:Plutonismo
Torre-Pacheco

eta|maldekstre|Situo de la municipo de Torre-Pacheco en la Regiono Murcio.
**Torre-Pacheco**, foje skribita **Torre Pacheco** [paĈEko], estas municipo hispana de la Regiono Murcio, ene de la komarko Campo de Cartagena, je 8 km de la strandoj de la maro Mar Menor. Kun 34 469 loĝantoj (INE 2015), ĝi estas la oka plej granda municipo de la regiono laŭ nombro de loĝantoj.

Ĝi troviĝas je 14 km de Cartagena kaj je 40 km de Murcio.

La municipa teritorio havas etendon de 189,4 km², kio korespondas al 1,67 % de la totala areo de la Regiono. Tio reprezentas municipan mezgrandon kompare al la areo de aliaj municipoj de la Regiono Murcio.

En la regiono estas la kvara plej enspeza municipo, post nur Murcio, Cartagena kaj San Javier. Estas granda industria zono. La urbestro estas ĉiam de dekstraj partioj.

Proksime estas protektita natura loko El Cabezo Gordo kaj arkeologia kuŝejo Sima de las Palomas. Vizitendas ankaŭ la ventomuelejoj.

## Homa geografio kaj demografio 
La lokanoj de la municipoj disokupas la sekvontaj domaroj: Torre-Pacheco, kie 18.674 personoj loĝas; Roldán, loĝata de 6982 personoj; Balsicas, kiu estas loĝejo de 3254 personoj; Dolores, rezidejo de 2305 personoj; Hoyamorena, rezidata de 1385 personoj; San Cayetano, kie rezidejas 1263 personoj; Jimenado, kiu loĝejas 1246 personoj; Hortichuela, kie 643 personoj rezidas; Los Meroños, kie 405 loĝas; El Abardinal, loĝejo de 269 personoj; Santa Rosalía, kie 190 personoj loĝas, kaj Camachos, loĝata de 147 personoj.

Preskaŭ 30,34 % el la lokanoj de la municipo estas eksterlanduloj: 5,22 % venis el alia lando de Eŭropo, 18,26 % estas Afrika, preskaŭ 4,68 % estas Amerika, kaj 2,22 % estas Asia.

## Bibliografio 
* FERRÁNDIZ GUTIÉRREZ, J., Torre Pacheco: Narraciones históricas. Tomo I. Crónica General, Torre Pacheco, 2003
* JIMÉNEZ DE GREGORIO, F., Repoblación y poblamiento del campo murciano, Universidad de Murcia, Murcia, 1957
* WALKER, M. J.; GIBERT I CLOLS, J., “La Sima de las Palomas del Cabezo Gordo (Torre Pacheco, Murcia). Investigaciones preliminares de 1993”, Memorias de Arqueología, 8 (1999), 35-45

## Vidu ankaŭ 
* Torre-Pacheco (stacidomo)
* Balsicas-Mar Menor (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la municipo
* Documental sobre la Sima de las Palomas y su yacimiento arqueológico

## Notoj 

Kategorio:Municipoj de Murcia Regiono
Pedro Teixeira

[eta|dekstra|225px|Statuo de Pedro Teixeira en [Cantanhede (Portugalio)|Cantanhede, Portugalio.]]
**Pedro TEIXEIRA** (Cantanhede (Portugalio), 1575 — Belém (Brazilo), 4-a de julio 1641) estis portugala militisto, kaj sertanista (esploristo de *sertão*, antaŭaĵo de la *bandeirante*) fama ĉar li iĝis, en 1637, la unua eŭropano kiu veturis la tutan kurson de la rivero Amazono.

## La ekspedicioj 
Fine de 1615, li estis sendita al ekspedicio al la rivero Amazono kiu plifirmigu la posedon sur tiu regiono fare de la Hispana monarkio (tiam la reĝlando Portugalio estis inkludita en ĝi). La ekspedicio, per tri ŝipoj, estis zorgita de Francisco Caldeira Castelo Branco, kaj Teixeira estis la dua estro, kun titolo de subleŭtenanto. En la 12-a de januaro de 1616, ili alvenis al la golfeto Guaĥarao kie, sur terpinto, ili fondis la Fortikaĵon Presepio (kripo, aktuale Fortikaĵo Kastelo), kerno de la aktuala urbo Belém.

En la 25-a de julio 1637 li estris ekspedicion kiu eliris de Maranhão per 45 kanuoj, kun 70 soldatoj kaj 1200 pafarkistoj kaj remistoj *(flecheiros e remadores)* indiĝenaj, superirante la kurson de la Amazono serĉe de la konfirmo de la ebla komunikvojoj inter la Atlantika Oceano kaj la Vicreĝlando de Peruo, vojo trairita la antaŭan jarcenton fare de Francisco de Orellana. Ili alvenis ĝis Kito. Li fondis *Franciscana* en la kunfluejo de la rivero Napo kun Aguarico, en la alta *sertão*, por limigis la teritoriojn kiuj laŭ la Traktato de Tordesillas apartenis al la Regno Portugalio kaj al la Regno Kastilio. La veturo estis registrita de la jezuito Cristóbal de Acuña (1641).

## Bibliografio 
* MIRANDA, Evaristo Eduardo de: *Quando o Amazonas corria para o Pacífico*. Petrópolis: Editora Vozes, 2007.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cm-cantanhede.pt/biblioteca/personagens_pt.asp  Pedro Teixeira
* http://noticias.uol.com.br/ultnot/lusa/2009/12/10/ult611u83542.jhtm Senado brasileiro homenageia navegador português
* http://www.portalsaofrancisco.com.br/alfa/meio-ambiente-amazonia/pedro-teixeira.php  Biografio - Historio
* http://www.telecom.pt/NR/rdonlyres/C8310129-8FDE-4F69-A4DD-9CEEEBF26115/1446560/EntrevistaProfessoraAneteFerreirav2_91209.pdf Professora Anete Ferreira, Historiadora de Pedro Teixeira, História do ‘Curuia Catu‘, o "Homem Branco Bom" https://web.archive.org/web/20090913000450/http://www.cm-cantanhede.pt/biblioteca/personagens_pt.asp 18a de novembro de 2015
* http://www.brasilwiki.com.br/noticia.php?id_noticia=10381  Acuña, Pedro Teixeira, e o Rio das Amazonas

Kategorio:Portugalaj esploristoj
Kategorio:Brazilaj esploristoj
Kategorio:Portugalaj militistoj
Kategorio:Brazilaj militistoj
Kategorio:Esplorado de Sudameriko
Vadi as-Sir

**Vadi as-Sir,** angle **Wadi Al-Seer**, arabe: **‎وادى السير** estas urbego kaj municipo en nordokcidenta Jordanio en Amano (gubernio). En la loknomo Vadi signifas: vado. La urbego konsistas el dek kvartaloj.
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo: 80&nbsp;km²
* Supermara alteco: 928 m
* Loĝantaro: 152,000 en 2011
* Horzono: UTC +2 (somere UTC +3)
* Poŝtkodo: 11185, 11810, 11814
* 

## Geografio 
Vadi as-Sir situas sur altebenaĵo ĉe vado en proksimeco de Amano kaj Jordano. Amano troviĝas 11, Kuvejsima 42, Irbid 67, Kerak 86, Akabo 280 kilometrojn.

## Vivo 
La komunumo havas la plej grandan kvanton de Eŭropanoj kaj Amerikanoj. La Sweifieh distrikto estas hejmo de la modindustrio, tio estas hejmo de riĉuloj.

## Klimato 
En Vadi as-Sir inter novembro-aprilo apenaŭ pluvas, en la ceteraj monatoj iomete pli. Vintre malofte neĝas, cetere pluvas. Diferenco de la temperaturo inter la distriktoj estas 5 °C. La vado estas ne kutime ventaj dum la vintro, sed somere estas nur ventetoj. Somere la temperaturo varias inter 15-30 °C, vintre -4+6 °C. Menciindas, ke la urbego suferas pro nebuloj.

## Vidindaĵoj 
* historia arkitekturo
* malnova juĝejo
* malnova fortikaĵo

## Fontoj 
* http://www.fallingrain.com/world/JO/00/Wadi_as_Sir.html
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Jordanio
Mario Monicelli

**Mario MONICELLI** (naskiĝis  en Romo, mortis  en Romo) estis Itala scenaristo kaj film-reĝisoro. Li estis konata pro siaj filmoj *Guardie e ladri* (1951), *I soliti ignoti* (1958), *La grande guerra* (1959) kaj ''L'armata Brancaleone'' (1966). Li ankaŭ partoprenis en la kolektiva filmo Boccaccio '70.

Mario Monicelli mortis en Romo, Italio, 95-jaraĝa.

## Aliaj filmoj
* ''Casanova '70'', 1965

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mario Monicelli en IMDb

Kategorio:Italaj reĝisoroj
Kategorio:Italaj scenaristoj
Verda Promenejo

La **Verda Promenejo** estas promen- kaj biciklo-vojo ĉirkaŭ la Brusela ĉefurba regiono kiu estas ĉirkaŭ 65 km longa. La vojo ligas la parkojn de la tiel nomata "dua ringo" ĉirkaŭ tiu regiono. Ĝi estas pli longa ol la Verda Promenvojo René-Dumont, kiu situas en Parizo. 

## Itinero 
Kun foriro en la nordo la itinero trapasas en la sekvantaj komunumoj Schaarbeek kaj Neder-over-Heembeek i.a. pere de Watermaal-Bosvoorde, Anderlecht, Ganshoren kaj Laken. Inter Vorst-Forêt kaj Anderlecht la vojo iomete forlasas la bruselan distrikton. alternative=Vojŝildo Groene Wandeling - Promenade Verte|eta|Vojŝildo

## Kvalito kaj alirebleco 
Adreso plej proksime por la ekiro kaj reveno :  Vidu itineron sub eksteraj ligiloj 

En funkcio de la alireblo, la biciklantoj foje sekvu malsaman vojon ol tiuj de la piedirantoj.

## Vojo-indikiloj 
alternative=Verda vojo 'Promenade verte' en Bruselo|eta|Verda vojo 'Promenade verte' en Bruselo
La vojo estas indikita per verdaj ŝildoj kio estas la normo aplikata por la vojindikado de distraj promenvojoj kaj biciklaj vojoj en la regiono, en kontrasto kun la regionaj biciklo-itineroj. Tiuj ĉi celas nur ke oni povas atingi pere de biciklebla vojo lokojn de regiona intereso venante el la "pentagono" de la brusela urbo-centro 

En ĉi tiu distra reto de promen- kaj biciklovojoj, la 'verda promenado' portas la nombron "01".

Apude de gravaj orientigaj aŭ vizitindaj lokoj, troviĝas informopanelo kun informoj pri la 'verda promenado' mem kaj detaloj pri la tuja ĉirkaŭaĵo.

Iuj partoj de la vojo estas nur alireblaj por piedirantoj. Ĉe tiuj lokoj biciklantoj devas sekvi kromvojajn ŝildojn. Biciklantoj ankaŭ regule renkontos avertosignojn, ekzemple kie densa aŭtovojo alproksimiĝas.

## Vidu ankaŭ 
* Verda promenvojo René-Dumont, Parizo, Francio
* Verda promenvojo Parizo 16a
* Verdokoridoro

## Eksteraj ligiloj 
* Bruselo Instituto por Media administrado
* Itinero sur RouteYou

Kategorio:Marŝpadoj en Belgio
António Raposo Tavares

**Antonio RAPOSO TAVARES**, "la maljuna" (portugale: *o Velho*) (Beja, Alentejo, Portugalio, 1598 - São Paulo, Brazilo, 1658) estis *bandeirante* de la epoko de la koloniismo portugala kiu esploris la orientan kontinentan parton de Sudameriko kaj etendigas la teritorion de la kolonio trans la limojn metitajn de la Traktato de Tordesillas kaj reklamis ĝin por Portugalio.

Li dediĉis sin al militoj en Brazilo por konkeri teritoriojn kaj sklavigi indiĝenojn, ĉefe gvaranioj, protektitaj de jezuitoj, kaj Tupinambaoj. El 1639 al 1642, Tavares luktis kontraŭ la nederlandanoj, kiuj estis konkerintaj setlejojn en la nord-orienta marbordo (Bahio kaj Pernambuko). El 1648 li esploris la riverojn Paragvajo, Mamoré, Madeira kaj Amazono.

En sia honoro, unu el la ĉefaj aŭtoŝoseoj de la lando portas sian nomon, nome *Rodovia Raposo Tavares*, kiu komunikas la urbon São Paulo kun la okcidento; ties itinero praktike koincida kun la vojo kiun Tavares faris en sia veturo suden kiam li sukcesis aligi al la Portugalia Ameriko la teritoriojn de la aktualaj ŝtatoj Paranao kaj Sankta Katarino.

## Eksteraj ligiloj 
* UOL Biografioj: Raposo Tavares

Kategorio:Portugalaj esploristoj
Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Sklaveco
Verda Promenvojo René-Dumont

alternative=Ŝtuparo je la fino de la promenejo (Porte d'Auteuil, Bld. Périphérique)|eta|Ŝtuparo je la fino de la promenvojo (*Avenue Daumesnil*, proksime de *Bois de Vincennes*)|maldekstra
**Verda promenvojo René-Dumont **(oficiale en la franca lingvo: '''''***, antaŭe nomata ***'''*) estas verdokoridoro en la 12-a arondismento de Parizo kiu antaŭe estis fervoja linio. 

La promenejo estas 4,5-a km longa. La promenvojo malfermiĝis en 1993 kaj estis dum longa tempo la sola verda vojo sur viadukto. Ĝi situas preskaŭ por la duono de sia longeco sur viadukto. Alirebla ekde ŝtuparo en *Avenue Daumesnil* eblas promeni tra parko inter Bosko de Vincennes kaj la Placo Bastille. 

La promenejo estis la unua supertera fervojo (nomata *Viaduc des Arts*) rekonstruita en publika verda areo. Ĝi iĝis modelo por multaj similaj projektoj, kiel ekzemple la en 2009 malfermita *High Line* en Novjorko . 

Similaj projektoj ekzistas ankaŭ en St. Louis (Misurio), Filadelfio, Jersey City, Ĉikago kaj Roterdamo. 

Ankaŭ en la 16-a arondismento de Parizo ekzistas komparebla promenejo.

La promenvojo *La Coulée René-Dumont* aperas en la filmo *Before Sunset'' (2004).

La parizaj metrostacioj plej proksimaj al la promenejo estas , , , , .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Parizo
* Verda Promenvojo Parizo 16a
* Verda Promenejo, Bruselo, Belgio

## Eksteraj ligiloj 
* () Promenade plantée
* () Verdaj vojoj

Kategorio:12-a arondismento de Parizo
Kategorio:Parkoj aŭ ĝardenoj de Parizo
Dino Risi

**Dino RISI** (naskiĝis  en Milano, mortis  en Romo) estis Itala scenaristo kaj film-reĝisoro. Li estis konata pro siaj filmoj *Il sorpasso* (1962), *I mostri* (1963) kaj *Profumo di donna* (1974).

Dino Risi mortis en Romo, Italio, 91-jaraĝa

## Eksteraj ligiloj 
* Dino Risi en IMDb

Kategorio:Italaj reĝisoroj
Kategorio:Italaj scenaristoj
Ĉakro (apartigilo)

**Ĉakro** estas la adapto de la sanskrita termino *cakra* kaj signifas disko aŭ rado. 

En la plej ofta senco, ĉakroj estas nomataj la vitalaj energiaj centroj, punktoj de la homa korpo, kiuj regas organajn kaj mensajn funkciojn en tantrikaj kaj jogaj tradicioj, en la hindua metafizika tradicio kaj aliaj kredosistemoj.

*Chakra* (angla por ĉakro) ankaŭ povas referi al:
* Chakram, ĵetanta armilo, ofte prononcita "ĉakra"
* Wawel Chakra, loko sur monteto Wawel en Krakovo, Pollando, de kiu iuj kredas ke spronas potenca spirita energio
* *ĉakra* (keĉua lingvo), termino en la keĉua lingvaro uzita por malgranda bieno en la Andoj

## Distrado 
* 12 ĉakroj de Melakarta, ĉiu enhavanta 6 gregoriajn ĉantojn kiuj formas la 72 karnatajn ragaojn
* *Ĉakra* (filmo), Hinda filmo
* *Jeevitha Chakram*, 1971 telugua filmo
* Chakra (bando), sud-korea pop-muzika grupo
** *Chakra* (albumo), albumo de Chakra bando
* Chakra (trance duopo), grupo produktante trance elektronika muziko

## Komputado 
* Chakra (JScript motoro), la JScript-motoro uzita en Internet Explorer kaj Microsoft Edge
* Chakra (JavaScript motoro), la JavaScript-motoro disvolvita de Microsoft por Microsoft Edge
* Chakra Linukso, Linuksa funkciada sistemo antaŭe bazita sur Arch Linux
El Dorado (filmo)

***El Dorado*** estas hispana filmo de 1988, reĝisorita de Carlos Saura.

## Intrigo 
Grupo de 300 hispanoj, kun dekoj da sklavoj kaj indianoj, estritaj de la guberniestro Pedro de Ursúa (*Lambert Wilson*), eliras al ekspedicio descendante laŭ la rivero Marañón serĉe de la legenda lando *El Dorado*. Tra la senhoma ĝangalo ili trovas ĉiajn danĝerojn. Inter la hispanoj estas Lope de Aguirre (Omero Antonutti), militema, ambicia kaj malpia soldato kiu veturas akompanata de sia mestiza filino, Elvira (Inés Sastre).

Ursúa ne estas populara inter la truparo; lia personeco kaj la atento kiun li dediĉas al sia mestiza amantino, Inés (*Gabriela Roel*), faras ke multaj ekspedicianoj kontraŭas lin. Dum tiu, ĝi iĝas pli kaj pli malfacila, kelkaj homoj proponas reveni al Peruo, sed Ursúa malakceptis. Tuj poste, Ursúa diras al sia amiko Fernando de Guzmán (Eusebio Poncela), ke li estas grave malsana, kaj ke li trovu El Dorado.

Alvenintaj al vilaĝo, kelkaj homoj, inter kiuj Lope de Aguirre, insurekcias kaj murdas Ursúa. Ili faras proklamon per kiu ili konfesas sian perfidon kaj decidas nomumi nova estro de la ekspedicio la propran Guzmán. Lope de Aguirre, ankoraŭ malkontenta, ekkonspiras kontraŭ siaj propraj kompanoj. Baldaŭ li estris grupon de homoj kiuj proklamas sian malakcepton al la reĝo de Hispanio, Filipo la 2-a, kaj nomumis Guzmán kiel nova princo de Peruo. Guzmán, kiu tiam dependas komplete el Aguirre, ne havas plian solvon ol akcepti.

Descendante tra la rivero Orinoko, Aguirre estas konvinkita fare de la antikva amantino de Ursúa, Inés, ke Guzmán kaj liaj kunlaborantoj konspiras kontraŭ li. Alvenintaj al alia vilaĝo, Aguirre murdas la kunlaborantojn de Guzmán kaj poste ankaŭ lin mem. Ankaŭ Inés estos murdita tuj poste pro ordono de Aguirre. Aguirre memproklamas sin poste princo de Peruo, Firma Tero kaj Ĉilio, sendante krome leteron al la reĝo Filipo la 2-a insulte; en la proklamo li deklaras la nuligon de la sklaveco kaj la egalecan kondiĉon de ĉiuj homoj en sia «regno». Plue laŭ la descendo tra la Orinoko, Aguirre ekmalsanas kaj eksuferas delirojn. En unu el ili li observas kiel li murdas sian filinon Elvira, kio iĝos antaŭdira sonĝo.

## Komento 
Li estis la hispana filmo kun plej granda buĝeto ĝis tiam, nome de 1 000 milionoj de pesetoj (ĉ. 6 milionoj de eŭroj). Ĝi estis filmita en Kostariko.

## Rolularo kaj geaktoraro 
* Omero Antonutti - Lope de Aguirre
* Lambert Wilson - Ursúa
* Eusebio Poncela - Guzmán
* Gabriela Roel - Inés
* Inés Sastre - Elvira
* José Sancho - La Bandera
* Patxi Bisquert - Pedrarías
* Francisco Algora - Llamoso
* Féodor Atkine - Montoya
* Abel Vitón - Henao
* Francisco Merino - Alonso Esteban
* Mariano González - Zalduendo
* Gladys Catania - Juana
* Alfredo Catania - Vargas
* Gustavo Rojas - Carrión

Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Hispana koloniado de Ameriko
Kategorio:16-a jarcento
Kategorio:Kostariko
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1988
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj laŭ veraj faktoj
Kategorio:Legendaj regnoj
Kategorio:Hispana Imperio
Kastelo de Szigliget

La **Kastelo de Szigliget** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Esterházy** [esterhAzi]) estas impona historia monumento, nun artista gastejo en Hungario, en vilaĝo Szigliget.
eta|maldekstre|350px|Aerfoto pri kastelo en Szigliget
## Historio 
En tiu ĉi loko estis jam konstruaĵo en la 15-a jarcento. En la 1780-aj jaroj sur la restinta fundamento estis konstruita kastelo. En 1815 ĝi klasikismiĝis. Familio Esterházy akiris la kastelon en 1916, poste denove trakonstruo okazis kun novaj terasoj kaj turoj. Tiu familio havis la kastelon ĝis alveno de Ruĝa Armeo en 1945. Post la 2-a mondmilito agrikultura lernejo funkciis en la kastelo, sed en 1952 pro streboj de György Bölöni la novaj posedantoj estis la hungaraj verkistoj.

Ekde 1952 vivis en la kastelo ekzemple István Örkény, Zoltán Zelk, Lajos Kassák, Magda Szabó, Ágnes Nemes Nagy, Emil Kolozsvári Grandpierre, Imre Kertész, László Nagy, István Vas, Sándor Tatay, Boris Palotai, János Pilinszky, László Németh, István Fekete, Ervin Lázár, György Somlyó, Sándor Weöres, Amy Károlyi, Tibor Déry, Milán Füst, Árpád Göncz, Péter Esterházy, Károly Makk. Ekde 1968 la kastelo akceptas ankaŭ aliajn artistojn: pentristojn, skulptistojn, komponistojn, fotistojn (ekzemple Bálint Józsa).

La kastelo funkcias en la plena jaro kun 30 ĉambroj kaj 75 litoj. Somere oni aranĝas literaturan tendaron, foje koncertojn kaj konferencojn.

## Konstruaĵo 
La parte etaĝa kastelo kun keloj situas sola sub piedo de monto en granda protektata parko. La konstruaĵo formas proksimume J-majusklon. La fasado estas etaĝa, meze estas videbla timpano (arkitekturo) kun kolonoj. La malantaŭa fasado estas denove teretaĝa. La meza fasado estas rizalito (reliefaĵo). La flankaj partoj de la fasado estas teretaĝaj kun terasoj. En la dekstra flanko la alia alo reliefas.

## Parko 
Konstruo de la pejzaĝa parko okazis kune kun la kastelo, tial estas videblaj ankaŭ ducentjaraj platano, kaŝtanoj, kverkoj, tilioj, eŭropaj taksusoj, fagoj, poploj. En la 19-a jarcento oni plantadis ankaŭ diversajn pinojn. En la sekva jarcento la parko ricevis pliajn terenojn, oni plantadis tie arbojn el 4 kontinentoj.

En 1954 oni deklaris la parkon protektata arboreto, en 1997 parto de nacia parko. Ankaŭ skulptaĵoj de Pál Pátzay, Miklós Borsos kaj aliaj ornamas la parkon. Estas loko ankaŭ kolektaĵo pri rozoj.

## Fontoj 
* http://szigliget.hu/portal/index.php/bemutatkozunk/a-hely-szelleme/szigligeti-tortenetek/11-szigliget-esterhazy-kastely-alkotohaz-parkja
* hungare kun fotoj 
* http://kirandulastervezo.hu/celpont/szigliget/esterhazy-kastely-es-parkja
* http://www.kastelyok-utazas.hu/Lap.php?cId=814 

Szigliget
Szigliget
Verda Promenvojo Parizo 16a

maldekstra|eta|Ponto de la strato Raffet transirante Verdan Promenvojon Parizo 16a malsupre
La **Verda Promenvojo Parizo 16a** estas verda promenejo laŭiranta la vojon okupitan de la eksa Fervojo Petite Ceinture, en la 16-a arondismento de Parizo, en Francio.

## Priskribo 
La Verda Promenvojo Parizo 16a reprenas parton de la ne plu uzata Fervojo Petite Ceinture. Temas pri verdokoridoro kiu estas 1,2 km longa sur entute 2,3&nbsp;Hektaroj  sud-okcidente de 16-a arondismento de Parizo, laŭirante la bulvardon de Beauséjour. Ĝi ligas la ĝardenon de Ranelagh en la nordo al la Pordo de Auteuil en la sudo.

La promenvojo triloke alireblas pere de :
* Ĝardeno de Ranelagh / Chaussée de la Muette (pado al nivelo)
* Rue de Ranelagh / Avenue Ingres (pado al nivelo)
* Boulevard de Montmorency / Porte d'Auteuil (pli malsupra pado pere de ŝtuparo).
La trairejo enhavas neniun fervojan elementon, car oni malaperigis ĉiujn relojn. La tereno estis lasita en sia natura stato post senarbigo por la realigo de la piedira vojo.

## Bildaro
 *Vidoj de la ĝardeno al ĝiaj malsamaj enirejoj* 
Dosiero:P1230836 Paris XVI petite Ceinture 16 bd Beausejour 1 rwk.jpg|Enirejo norde de la bulvardo de Beauséjour.
Dosiero:P1230843 Paris XVI petite ceinture 16 bd Beausejour 2 rwk.jpg|Verda promenvojo Parizo 16a en proksimeco de la rue du Ranelagh.
Dosiero:P1230857 Paris XVI petite ceintire 16 bd Montmorency rwk.jpg|Enirejo al proksimeco de la porte d'Auteuil.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fervojo Petite Ceinture
* Verda Promenvojo René-Dumont

## Eksteraj ligiloj 
* Urbodomo de Parizo, virtuala promenado sur Petite Ceinture, inter la Pordo de Auteuil kaj la Ranelagh-strato 

Kategorio:16-a arondismento de Parizo
Kategorio:Parkoj aŭ ĝardenoj de Parizo
Friedrich Ludewig Bouterweck

**Friedrich Ludewig BOUTERWECK** (ankaŭ: *Bouterwek*; naskiĝinta la  en Goslar-Oker, mortinta la  en Göttingen) estis germana estetikisto kaj filozofo.

## Vivo 
Post studkomenco jurscienca li orientiĝis poste pri filozofio kaj literaturhistorio. En 1797 li iĝis eksterordinara kaj en 1802 ordinara profesoro pri filozofio en Göttingen. Estante unue kantano li provis en sia ĉefa verko »Ideen zu einer allgemeinen Apodiktik« (Halle 1799) pliperfektigi la kritikismon per la transpreno de realismaj elementoj. Danke al la memekkono oni taksu sin mem kiel volan kaj vivan forton (»Virtualismus«), kaj tia forto estus ankaŭ la aferoj ekster ni. Pli poste li aliĝis al la ideoj de Friedrich Jacobi.

En lia ofte eldonita libro »Ästhetik« (Leipzig 1806) kaj en la gravega verko »Geschichte der neuern Poesie und Beredsamkeit« (Göttingen 1801–19) li prenis centprocente la empiriisman vidpunkton. Krom aliaj filozofiaj verkoj li verkis ankaŭ beletraĵojn el kiuj estu menciita »Graf Donamar« (Göttingen 1791–92). La leterojn adresitajn de Jacobi al Bouterweck eldonis Mejer (Göttingen 1868).

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 3. Leipzig 1905, p. 287, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Literaturhistoriistoj
Sankta Nonnozo

eta|Kripto de la Katedralo de Freising
**Sankta Nonnozo** (latine: *Nonnosus*) estas romkatolika sanktulo kies festo estas en la 2-a de septembro. Li mortis ĉirkaŭ la jaro 560. Kun tiu italo kulte ofte kunfandiĝis alia samnomulo el Molzbichl (Distrikto Spittal an der Drau, Karintio, Austrio) pri kiu verkis Karl Amon.

## Vivo de la itala Nonnozo 
Li estis unue monaĥo kaj poste abato de monaĥejo situanta sur la monto Soratte en Etruskio, Italio, je 8 kilometrojn sudoriente de la urbo Civita Castellana. Li estis modelo por la kunfratoj koncerne obeon humilan kaj konfidon neŝanceligeblan je Dio.

Pri li rakontas Gregorio la 1-a (dial. I, 7), ke lia preĝado povis movi eĉ rokon - kio ebligis la starigon de monaĥejo samloke. Danke al simila preĝada miraklo li refaris rompitan lampovitron kaj pliigis oleon aliokaze. Liaj relikvoj troviĝas en la katedralo de Freising. Papo Leono la 9-a donacis ilin al episkopo Nitger de Freising.

Post fajrego en la 5.4.1159 la relikvoj denove prenitis - en ĉeesto de la ĉefepiskopo salcburga Eberhard - kaj entombigitis en ŝtona sarkofago en la kripto fare de lia episkopa moŝto Albert en 1161. Nur kelkaj sanktaj osteroj konserviĝis en la supera sakristio. Sed la memoro pri la relikvoj pli kaj pli forgesitis kaj kutimoj piaj pri kandelstarigo apud altaro relikvohavinta ne plu komprenitis. El la jaro 1661 ekzistas la novaĵo ke princĉefepiskopo Albert Sigismund transdonis al la kardinalo Barberino por la Kirko Sankta Silvestro ĉe la Soratte-monto relikveron belan, kie en 1664 altaro aparta faritis por la sanktulo. En la 27.1.1709, okaze de alikonstruo de la kripto, la relikvoj retrovitis. En la 2.9.1709 faritis solena procesio en ĉeesto de ok abatoj kaj de la princepiskopo Johannes Franciscus kun relikvujo altvalora kaj diversaj figuraĵoj el la vivo de Nonnozo. Multaj homoj partoprenis longajn honorpredikojn, kiuj poste eldonitis.

La sanktulo iĝis speciala patrono de la Katedrala konvento de Freising. La porpeto en la 2-a de septembro, la tago de la sanktulo, temas pri la paco kaj la savo de la animo kaj de la korpo.

## Fontoj 
* Vollständiges Heiligen-Lexikon, Band 4. Augsburg 1875, p. 577-578, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Italaj sanktuloj
Bandejrano

[eta|dekstra|250px|Monumento al *Banderas*, de Victor Brecheret, Parko Ibirapuera, en [San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo.]]
***Bandejranoj*** estis la militistoj kaj koloniistoj kiuj el la 16a jarcento eniris en la internaj teritorioj de Sudameriko, elirinte el *San-Paŭlo de Piratininga* (San-Paŭlo) en kio poste estos Brazilo. La vorto "bandejrano" devenas de la portugala vorto "bandeira" (flago) ĉar ili grupiĝis uzante flagojn kiuj distingis ilin; metafore poste estis nomitaj "bandeiras" la armitaj bandoj kaj ankaŭ la invadoj fare de portugalanoj en teritorioj poste reklamitaj de Portugalio. La urbo San-Paŭlo estis tiam diferenca el la ceteraj setlejoj de portugaloj en Ameriko, ĉar ĝi ne troviĝis ĉe la marbordo, sed sur la altebenaĵo kiun oni atingis post supreniri al la montaro Serra do Mar. Tiele, izolataj el komerco kaj sen ekonomiaj alternativoj, la lokanoj ekatakis la indiĝenojn por sklavigi kaj vendi ilin ĉefe en regionoj produktantaj de sukero. Liaj duarangaj dediĉoj estis la minado kaj la agrikulturo kiuj poste dominos la ekonomian panoramon.

Dum en la historio hispana kaj de la landoj najbaraj kun Brazilo la *bandejranoj* estas konsiderataj speco de piratoj de tero, en Brazilo la *bandejranoj* estas agnoskitaj poztive ĉar ili portis la landlimojn de la Portugalia Ameriko multe trans la limoj markitaj en la Traktato de Tordesillas, kaj tiele ili difinis la aktualajn limojn de la brazila teritorio.

La *bandejranoj* etne estis descendantoj de portugaloj, ĉefe miksitaj kun indiĝenoj. El la 17a jarcento, ili parolis lingvafrankaon nome *lengua general paulista* aŭ *nheengatu paulista*, derivita el la lingvo de la indianoj tupioj. La tupioj partoprenis en ties ekspedicioj grandnombre, ĉar ili estis inter 80 kaj 90 % de la forto de *"bandeira"*.

## Eksteraj ligiloj 
* História Geral das Bandeiras Paulistas, Afonso Taunay
* Pedro Taques de Almeidas Paes Leme, *História da Capitania de São Vicente* PDF
* Pedro Taques de Almeida Paes Leme *Nobiliarchia Paulistana - Genealogia das Principaes Familias de S. Paulo* PDF
* Memórias para a história da capitania de S. Vicente, de Frei Gaspar da Madre de Deus

Kategorio:Portugalaj esploristoj
Kategorio:Portugalaj militistoj
Kategorio:Sklaveco
Urarina

eta|Ŝamano de la etno urarina. 1988.
La popolo **urarina** (*ŝimaku, ŝimako, itukali*) estas indiĝena nacio de la Perua Amazonio kiu loĝas en teritorioj de la provinco Loreto de la baseno de la rivero Ĉambira (alfluanto de la Marañón). Ili parolas propran lingvon, nome la *urarina*, kiu estas parolata de malpli ol 5000 personoj. El lingva vidpunkto la *urarina* estas izola lingvo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Urarina en SelvasPerú.org
* http://www.upf.com/book.asp?id=DEANXS07  Dean, Bartholomew 2009 *Urarina Society, Cosmology, and History in Peruvian Amazonia*, Gainesville: University Press of Florida ISBN 978-081303378

Kategorio:Demografio de Peruo
Kategorio:Indiĝenaj popoloj de Sudameriko
Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais

[eta|Antenas da estação de rastreiamento de satélites do INPE, em [Cuiabá.]]
**Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais (INPE)** (Brazila Nacia Instituto de Spacaj Esploradoj) estas instituto en Brazilo dediĉita al studo kaj kosmoesplorado, fondita en 1961. La instituto havas instalaĵojn en dekdu urbojn: nome São Paulo, Brasília, Alcântara, Atibaia, Belém, Cachoeira Paulista, Cuiabá, Eusébio, Natal, Santa Maria, São Martinho da Serra kaj São Luís kaj la sidejo estas en la urbo São José dos Campos, ŝtato São Paulo.

La misio de la INPE estas helpi kaj plenumi sciencajn studojn, esploradojn, teknologian disvolvadon kaj kapabligon de homaj rimedoj, en la kampoj de la Spaca Scienco kaj de la Atmosfero, de la spacaj aplikaĵoj, de Meteologio kaj Inĝenierado kaj kosmospaca teknologio, same kiel en rilataj fakoj, laŭ la politiko kaj direktorado difinitaj de la Ministerio de Scienco, Teknologio kaj Novaĵo de Brazilo.

La agado aktuale disvolvigitaj de la INPE intencas montri ke la uzado de la scienco kaj de la teknologio kosmospacaj, povas influi super la vivkvalito de la brazila loĝantaro kaj sur la disvolvigo de la lando.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.inpe.br Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais
* http://www.lit.inpe.br/ Laboratório de Integração e Testes
* http://www.obt.inpe.br/ Coordenação Geral de Observação da Terra
* http://www.cptec.inpe.br Centro de Previsão de Tempo e Estudos Climáticos

Kategorio:Kosmonaŭtiko
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Brazilo
Preĝejo Sankta Pankracio (Prago)

eta|La praga Pankracio-preĝejo
La **Kirko Sankta Pankracio** (ĉehe: *Kostel svatého Pankráce*) en la samnoma urboparto de Prago 4, origine gotika, rekonstruita en frua baroka stilo konstruaĵo kun la sonorilturo. Ĝi estas unu el la plej malnovaj kulturaj monumentoj en suda Prago, Ĉeĥio.

## Loko 
La kirko de Sankta Pankracio situas en la parko inter la stratoj Na Pankráci, Sinkulova kaj Na Klikovce. Laŭ la patrono de la eklezio, romia martiro Sankta Pankracio (Pankrác, origine latine Pancratius, ĉeĥe Všebor). De la nomo de la kirko estas derivita la nomo la ĉirkaŭa kvartalo de Prago 4 - Pankrác.

## Historio 
En la loko de hodiaŭa preĝejo (tiam en vilaĝo nomita Krušina) estis en la 11-a jarcento tombejo, kie iam staris romanika rotondo. Ĝi estis poste rekonstruita al gotika preĝejo. Estis, tamen, dum la husanaj militoj, en 1420 difektita en rilato kun la Batalo sur Vyšehrad (proksima parto de Prago).

Pliajn damaĝojn suferis la kirko dum la Tridekjara Milito en 1648, kiam ĝi estis difektita per imperia kaj sveda interpafadoj dum la sveda sieĝo de Prago. Tiu periodo ankaŭ kanonkugloj, kiuj estas ankoraŭ videblaj en la muro de la kirko. Du jarojn poste, en 1650, la kirkon rekonstruis jezuitoj de Michle (alia parto de Prago). En 1757, aliflanke, la kirko estis denove prirabita de la prusa armeo. Kiam la jezuita ordeno en 1773 malpermesitis, la kirko estis malkonsekrita en 1818 kaj uzita kiel pulvovendejo. Ĉe la turno de la 18-a kaj 19-a jarcentoj, aliflanke, ĝi estis fare de la eklezio re-konsekrita kaj asignita sub la administrado de Nusle-preĝejo de Sankta Venceslao (Nusle estas proksima parto de Prago).

La arkeologiaj esploroj en 1968-1970 kiuj okazis sub la preĝejo, malkovris la fundamentan muron de la romanika rotondo el la malfrua 12-a jarcento.

Hodiaŭ, la kirko de Sankta Pankracio apartenas al Nusle-paroko de la Romkatolika Eklezio.

## Sonorilejo 
Apud la kirko staras kvarlatera etaĝa baroka sonorilturo, ĝi estas 19 kaj duono metrojn alta. Al ĝia norda muro estis metita en la konstruon nigra ŝtona slabo kun mistera surskribo. La turo havas duoncirklajn paf-fenestrojn, kun la tegmento kun lanterno kaj finialo.

En la sonorilturo estas pendigita unu el la plej malnovaj sonoriloj en Bohemio de Prago, kiun faris Bartolomeo sonorilfaristo de Prago en 1505. La sonorilo kies diametro estas 1,20 m, alteco 86&nbsp;cm kaj pezo de 350&nbsp;kg, estas ornamita kun reliefo de Sankta Jakobo la malgranda kun libro. Tamen la sonorilo en la turon estis donita en la jaro 1700.

Dum la konstruo de la C-linio de la Praga metroo, kiu kuras rekte sub la sonorilejo, estis necese solidigi ĝiajn fundamentojn.

En 2003, necesis malmunti kaj ripari la ĉarniron de la sonorilo. Tiam la sonorilo estis denove pendigita kaj ekde tiam ĝia sonorado estas kontrolita fare de komputilo.

## Ekskteraj ligiloj 
* Prie ĉe stovezata.praha.eu 
* Prie ĉe kirchbau.de, sur listo de miloj da preĝejoj

Prago
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Prago
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Prago
Trombetas (rivero)

eta|Rivero Trombetas.
La **rivero Trombetas** estas rivero el la Amazonio de Brazilo, nome alfluanto de la norda (maldekstra) bordo de la rivero Amazono. Ĝi fluas integre tra la ŝtato Parao. Ĝi havas longon de 760 km.

## Geografio 
La rivero Trombetas estas rivero de nigra akvo kiu havas siajn fontojn en la altaĵoj de Brazila Gujano, en la montaro Akara, kaj eĉ kelkaj el la fontoj de kelkaj de ties alfluantoj naskiĝas en Gujano kaj Surinamo. Ĝi fluas suden kaj poste ĝia longa fluejo estas interrompita ofte per violentaj torentoj, rokaj barieroj, kaj rapid-fluejoj. En la supra fluejo ĝi ricevas la riverojn Anamu kaj Turuna. En la meza fluejo ĝi bordas kun la Biologia Rezervejo de la rivero Trombetas kaj post pasi la setlejojn Tiago kaj Porteiras, ĝi ricevas dekstre la riverojn Imabú kaj Mapuera (340 km).

Jam en la malsupra fluejo, preskaŭ en la elfluejo, ĝi ricevas maldekstre la riveron Paru de Oeste aŭ Cuminá (710 km). En sia fina ero ĝi elfluas en aro de marĉaj lagoj konektitaj de diversaj kanaloj al la rivero Amazono, norde de la urbo Óbidos, kiel ĉe la lago Erepeku (132 km² kaj 34 km de longo kaj 8 de larĝo) kaj ĉe du aliaj lagoj sennomaj (de 146 km² kaj 42 km de longo kaj 11 de larĝo). En ties bordoj estas la urbo Oriximiná.

La malsupra zono de la rivero, ĝis la unua akvofalo, nome la Porteira, ĝi havas akvojn malmulte profundajn kaj marĉecajn, sed sur la longa serio de rapidfluejoj kaj akvoflaoj, la aspekto de la valo tute ŝanĝas, kaj la klimato pliboniĝas. La rivero estas navigebla nur 135 kilometrojn super sia elfluejo.

Ĝi elfluas en la riveron Amazono maldekstre, inter la riveroj Nhamundá kaj Cuminapanema.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Brazilo
Kategorio:Riveroj en Sudameriko
Kategorio:Amazono (rivero)
Ainodake

**Ainodake** (aŭ **Monto Aino**; japane: 間ノ岳 *Aino-dake*, kio signifas 'Intera Vertico') estas la kvara plej alta monto de Japanio kaj la dua plej alta en la montaro Akaiŝi. Ĝi estas inter la cent plej famaj montoj de la lando. Ĝi situas en la montaro Akaiŝi, konata ankaŭ kiel *Sudaj Alpoj* en la gubernio Jamanaŝi. Ĝi havas 3189 metrojn de alteco. Ĝi situas en la Nacia Parko de Sudaj Alpoj (南アルプス *Minami Arupusu*).

## Geografio 
La Monto Aino situas 3 km sude el la Monto Kita. Ĝi situas en la montaro Akaiŝi, kio havas tri ĉefajn montojn: Kitadake, Ainodake kaj Nootoridake. La tri montoj kune nomiĝas en Ŝirane-sanzan (japane: 白根三山 *Shirane-sanzan*), kio signifas 'la Tri Blankaj Montoj'.

Oriente el la vertico estas la cirko Hosozaŭa (細沢カール *Hosozawa-kaaru*).

## Referencoj 
Kategorio:Gubernio Jamanaŝi
Kategorio:Montoj kun alteco inter 3000 kaj 3999 m
Kategorio:Montoj en Japanio