open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emily Loizeau

**Emily LOIZEAU** [emili lŭazo] (naskiĝis ) estas franca kantistino, kantverkistino, kaj komponistino.

## Biografieto 
**Emily** komencis lerni piano-ludadon kiam ŝi estis ĉirkaŭ 5-jara, kaj poste trairis longan klasikan muzikan studadon antaŭ ol dediĉi tri jarojn al teatro, interalie kiel asistantino de komponisto kaj reĝisoro Georges Aperghis.

Fine de la jaro 2001, Emily decidas ĉefe dediĉiĝi al kanzono. Krom muzikistino, ŝi fariĝos ankaŭ kantverkistino.

Dank'al angla patrino, Emily estas de angla-franca deveno kaj verkas en ambaŭ lingvoj. Ŝi samtempe estas inspirata de Georges Brassens, Bob Dylan kaj The Beatles. Krom Bach kaj Franz Schubert, ŝi ankaŭ amas Renaud ekde kiam ŝi estis 11-jara, kaj poste estas influata de Tom Waits, Nina Simone kaj Randy Newman.

## Diskografio 
### 1-a albumo 
* 2005: **La folie en tête**
:: 1. Balthazar
:: 2. La folie en tête
:: 3. Leaving You
:: 4. Mon petit doigt
:: 5. Boby chéri
:: 6. L'âge d'or

### 2-a albumo 
* 2006: '''L'autre bout du monde'''
:: 1. L'autre bout du monde
:: 2. Boby chéri
:: 3. Voilà pourquoi
:: 4. Je ne sais pas choisir
:: 5. Jasseron (duope kun Frank Monnet)
:: 6. I'm Alive
:: 7. Sur la route
:: 8. Je suis jalouse
:: 9. Comment dire
::10. Zool
::11. Leaving You
::12. London Town (duope kun Andrew Bird)
::13. L'âge d'or
::(kaŝita: pianoludo)
::Ekstra video pri album-farado de "L'autre bout du monde"

### 3-a albumo 
* 2009: **Pays Sauvage**
:: 1. Pays Sauvage
:: 2. Fais battre ton tambour
:: 3. Tell me that you don't cry
:: 4. Sister
:: 5. La dernière pluie
:: 6. Songes
:: 7. Coconut Madam
:: 8. La femme à barbe
:: 9. Princess and the Toad
::10. Ma maison
::11. In our dreams
::12. Dis-moi que tu ne pleures pas
::13. Le coeur d'un géant
::14. La photographie

## Rekompencoj 
* 2003: Laŭreato de premio de la "Fondation La Poste"
* 2005: Premio SACEM en "Festival Chorus des Hauts-de-Seine", en aprilo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.emilyloizeau.net
* http://www.myspace.com/emilyloizeau

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
John Sherwood-Kelly

eta|180px

**John SHERWOOD-KELLY** ( - ) estis sud-afrika ricevinto de la Viktoria Kruco, la plej alta kaj prestiĝa premio por britaj kaj commonwealth-soldatoj. Li meritis tiun premion pro agado en 1917 en Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* Location of grave and VC medal  *(Brookwood Cemetery)*
* The Brookwood Cemetery Society *(Known Holders of the Victoria Cross Commemorated in Brookwood Cemetery)*

Kategorio:Sudafrikanoj
Kategorio:Soldatoj
Kategorio:Ricevintoj de la Viktoria Kruco
Viktoria kruco

La **Viktoria kruco** aŭ **Viktorina kruco** estas la plej grava distingo de la britaj armeaj fortoj, donata pro elstara kuraĝeco kontraŭ la malamikoj. La distingon fondis en 1856 reĝino Viktoria je peto de ŝia edzo princo Alberto. Oni disdonis la unuajn krucojn en la krimea milito. Teorie iu ajn povas ricevi ĝin el iu ajn britaj armeaj fortoj, sed ĝis nun oni ne distingis virinon. 

La Viktoria kruco havas treege grandan prestiĝon en Britio, ĝi staras super ĉiu insigno, distingo. Oni disdonis ekde la fondo 1355 krucojn. 

Ĝi portas la surskribon *For Valour* (*Por la kuraĝeco*), estas el bronzo (originale el rusaj kanonoj, kaperitaj en la krimea milito). Ĝi figurigas leonon sur krono, dorse aperas datumo de la kuraĝa ago, nomo, rango, regimento.

Kategorio:Premioj
Kategorio:Britio
Kategorio:Krucoj
Viljuj

**Viljuj** (ruse *Вилюй*) estas 2&nbsp;650 kilometrojn longa rivero en Siberio (norda Rusio), kiu fluas en la riveron Leno.

La fonto de Viljuj situas en la mezsiberia montaro ĉe la urbeto Ekonda. Di tie ĝi fluas unue orienten kaj atingas Jakution. Tie ĝi turnas sin sudorienten kaj trafluas grandan baraĵlagon. Tie la rivero Ĉona *(Чона)* enfluas Viljujon. Poste ĝi denove fluas orienten al la mezjakutia baseno. Tie ĝi fluas en Lenon.

Kategorio:Riveroj en Krasnojarska regiono
Kategorio:Riveroj en Jakutio
Kategorio:Alfluantoj de Leno
Mariner-valoj

eta|250px|panorama bildo de la Mariner-valoj, kiuj longas 4000 kilometrojn
eta|160px|sunleviĝo super la Mariner-valoj el alteco de 50 kilometroj
La **Mariner-valoj** (, IFA ) estas ampleksa sistemo de fosaĵoj sur la surfaco de la planedo Marso, kiu etendiĝas laŭlonge de la planeda ekvatoro, oriente de la vulkana regiono *Tharsis*. Ili longas 4000 kilometrojn, larĝas ĝis 700 kilometrojn kaj profundas ĝis 7 kilometrojn - per tio ili estas la plej granda kanjono de la Sunsistemo (escepte unu kanjono sur Tero). La valoj havas sian nomon de la senpersona esplora kosmosondilo *Mariner 9*, el kiu dum la jaro 1971 unuafoje eblis detale foti ilin. Tamen jam dum la jaro 1877 la astronomo Giovanni Schiaparelli trovis kaj kartigis ilin.

La Mariner-valoj etendiĝas de la regiono *Noctis Labyrinthus* (latine, prononco "Noktus labirintus", do labirinta nokto) en okcidento ĝis la regiono *Eos Ĥasma* oriente (la greka vorto *Ĥasma* signifas "kruta kanjono"). En granda parto la Mariner-valoj konsistas el tri preskaŭ paralelaj kanjonoj, ĉiuj ĝis 200 kilometrojn larĝaj, el kiuj ĉiuj laŭ grandeco multoble superas la Grandan Kanjonon en la usona ŝtato Arizono, la plej grandan kanjonon de la Tero.

eta|maldekstra|150px|jen la valoj sur bildo de la tuta planedo
La valoj estas giganda fendo de la planeda surfaco, kiu laŭ ĝenerala scienca opinio ekestis jam antaŭ pluraj miliardoj da jaroj, kiam la roka krusto de la planeda surfaco regione altiĝis. Samtempe ekestis la altaĵo de la regiono *Tharsis* kun siaj tri imponaj vulkanegoj.

Kategorio:Marso
Katakomboj de Parizo

eta|200px|dekstra|Ostejo
La **Katakombo** (el kiu formiĝas vortoj per **Kata-**) en Parizo aŭ *urba ostejo* originale estis ŝtonminejo. Dum la konstruado de la urbo ekde la mezepoko, Parizo bezonis ŝtonojn en granda kvanto. Ĉar la ter-naturo estas skisto kaj kalkŝtono, la konstruistoj uzis la plej proksiman materion. Kun sia tuta strukturo, la Pariza Katakombo longas 300 kilometrojn.

Dum la Franca Revolucio kaj la militoj, la tombejoj de Parizo fariĝis tro malgrandaj do la galerioj fariĝis ostejoj. Hodiaŭ, oni vizitas la Ostejojn de Parizo.

eta|150px|dekstra|Strato de la verda vojo, tie kun inundo
Kiam oni marŝas en la katakomboj, oni vidas panelojn ĉu "Rue Varesse" (Strato Varesse) ĉu "Rue de la voie verte" (Strato de la verda vojo), kreitajn por sciigi kie oni estas. Tiuj nomoj estas ĉu nomoj de stratoj en Parizo ĉu kreitaj por la Katakombo. Ĉar estas akvo en la profundo de la pariza subgrundo, kelkaj galerioj estas inunditaj.

## Kataamo 
eta|150px|dekstra|Kataamanto
Ekde la jaroj 1980-aj, iuj homoj ŝatas travagi kaj esplori la malnovajn galeriojn. Sed la leĝo tion ne akceptas ekde la 2-a de Novembro 1955 kiam la ĉefurbo decidis malpermesi viziti sen oficiala permeso la katakombojn de Parizo. La polico kontrolas la katakombajn vagantojn kaj povas ilin aresti.

Estas du tipoj de Katakombisto. La unua estas tiuj kiuj travizitas la galeriojn por plezuro kun respekto de la ejoj kaj de la objektoj. Kutime, estas artistoj kiuj pentras aŭ skulptas kelkajn murojn por krei ian formon de Katakomba kulturo. La dua estas personoj kiu venas por detrui la ejojn aŭ murgrafi nature kun la plezuro spiti la malpermeson.

## Kata-? 
En la kultura mondo de la katakombo, homoj kutimas enmeti la vorteron "kata" antaŭ la aliaj vortoj por formi kata-vortprovizon. Tiuj vortoj evidente estas en la franca lingvo. Ekzemple (kun esperanta traduko):
* *Cata-tefê* (Kata-tofes) : festo en la katakombo
* *Cata-resto* (Kata-resto) : Restoracio en la katakombo
* *Cata-course* (Kata-kuro) : ĉu temas pri kataisto kiu tre bone konas la galeriojn kaj kuras de unu loko al alia, ĉu pro la proksimeco de la polico temas pri homoj kiuj forkuras ĉar ili malvolas pagi 60€ da monpuno.

## Ligoj 
* Oficiala retejo   
* La kataamantoj pentras 

Kategorio:Ostejo
Kategorio:Tombejoj de Parizo
Johann Hermann Schein

**Johann Hermann Schein** (*  en Grünhain; †  en Lepsiko) estis germana poeto kaj grava komponisto de la baroko. Thomaskantor (kantoro ĉe Tomas-katedralo en Lepziko) 1616–1630.
Li estas enigenda en la vicon de "la grandaj Soj" apud Samuel Scheidt en Halle kaj Heinrich Schütz en Dresden, kun kiu lasta lin ligis dumviva amikeco. Ekde Mezgermanio tiuj tri komponistoj efikis sur la muzikon iliatempan. dekstra|200px

Kategorio:Barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Eklezimuzikistoj
Kategorio:Thomas-kantoroj
Nova Urbo

**Nova Urbo** (Nova urbo) povas esti:

* Nova Urbo (Prago), kvartalo de Prago
* Novo Mesto ()

##  
**Novaj urboj** (france *Villes nouvelles* ) oni nomas en Francio urbojn, kiujn oni konstruis ekde la 1960-aj jaroj. Oni fondis i.a. la jenajn *novajn urbojn:*
* apud Pau: Mourenx 
* apud Parizo: Cergy-Pontoise, Marne-la-Vallée, Sénart, Évry, Saint-Quentin-en-Yvelines
* apud Lillo: Villeneuve d'Ascq
* apud Liono: Isle d'Abeau
* apud Marsejlo: Rives de l'Étang de Berre
* apud Rouen: Val-de-Reuil

Tiuj urboj estas kategoriitaj en :Kategorio:Planitaj urboj de Francio

## New City / New Town 
**New City** signifanta **Novan Urbon** en la angla:
* New City (Nov-Jorkio) en Nov-Jorkio - 
**New Town** aŭ **Newtown** signifanta same **Novan Urbon** aŭ **Novan Urbeton** en la angla:
*  - 
*  - 
*  - futbala klubo 

## Aliaj apartigiloj 
* Nové Mesto ()
* Nové Město ()
* Neustadt ()

## Referencoj
Pogranda komerco

**Pogranda komerco** signifas aĉeton kaj vendon de varoj, por plua komerca uzo. Ĝi estas aĉetita en granda maso kaj malalta prezo (sub la detalkomerca prezo).

Ofte pogranda komercisto povas akiri iugradan monopolon pri aĉeto-vendo de iu varo.

Pogranda komercado laŭ la funkcia senco signifas, ke partoprenantoj de la merkato aĉetas varojn, kiujn ili kutime ne mem pri- aŭ perlaboros (komercvarojn), de produktantoj aŭ aliaj liverantoj kaj vendas ilin al revendistoj, prilaborantoj, komercaj uzantoj (kiel administrejoj, instruejoj) aŭ aliaj institucioj (ekzemple amasmanĝejoj, asocioj), sed ne al privataj konsumantoj.

**Pograndisto** (aŭ neologisme **grocisto**) estas persono aŭ entrepreno en la distribua pera komerco, kiu aĉetas varojn for de la fabrikistoj kaj/aŭ importisto kaj pluvendas al detalisto.

## Vidu ankaŭ 
* Distribuado
* Podetala komerco

## Referencoj 
Kategorio:Komerco
Kategorio:Ekonomio
Ludger Schmeink

**Ludger SCHMEINK** - prononco [ŝmeink], **ne** [ŝmajnk] - estas germana esperantisto. Li naskiĝis la  en Gladbeck, Germanio. Li studis muzikon en Essen-Werden ĉe la Folkwang-altlernejo kaj geografion ĉe la Ruhr-Universitato en Bochum. Post kelkaj startoj li definitive esperantistiĝis en 2004. Ekde 2005 li honorofice laboras kiel ĉefa redaktoro por la tiama Ruhr-Espero, bulteno de la Esperanto-Grupo Essen (EGE). En 2006 tiu bulteno iĝis la bulteno de la federaci-landa asocio de Nordrejn-Vestfalio, ReVELo, kun la nova nomo *ReVo kaj Esperanto* (ReVo = mallongigo por Rejnland-Vestfalio).

Post kiam li aniĝis la Esperanto-Grupon Essen, li iĝis ties sekretario en 2005. En 2007 li transprenis la prezidantecon. Ekde novembro 2006 li aktivas kiel kunlaboranto de Vikipedio. 

Li estas unu el la du iniciintoj de la translima partnereco inter la EGE kaj nederlandaj Esperantistoj el la regiono Helmond / Eindhoven. Tiu ĉi partnereco realiĝis la 9-an de septembro 2006 per Esperanta esploro de Helmondo, al kiu invitintis la nederlandanoj. Ludger Schmeink siaflanke invitis nome de la EGE la Nederlandanojn al 1-a Translima Renkontiĝo Esperantista de  EGE (TRE-EGE), ekskurso tra la vasta tereno de la iama karbominejo kaj Monda Kulturheredaĵo de Unesko Minejo Zollverein okazanta je la 21-a de aprilo 2007. Dum la profesia gvidado tra la karbolavejo kaj la koaksigejo li unuafoje rekte tradukis la prelegon de la gvidantoj, post kiam li preparis ĝin per verki i.a. la artikolojn pri Zollverein kaj Essen kaj publikis ilin en Vikipedio.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
La Reveno de la Indiĝeno

***La Reveno de la Indiĝeno*** () estas romano de Thomas Hardy, eldonita`en 1878. En ĝi li montras, ke *Feliĉo estas fojfoja epizodo en la ĝenerala dramo pri doloro.*

## Intriga resumo 
Klim Jobrajt (en:Clym Yeobright) revenas de Parizo al sia indiĝena Erikejo de Egdon (en:Egdon Heath). Spite al la kontraŭstaro de sia patrino li edziĝas al Eŭstacia Vye, kiu eperas reiri kun li al Parizo. Sed Klim blindiĝas kaj devas pene sin vivteni kiel tondisto de ulekso en la erikejo. La patrino de Klim mortas kaj Klim ekkonstatas ke Eŭstacia malrekte kulpas. Eŭstacia dronas kaj Klim iĝas predikanto.

## Kritiko 
*La Reveno de la Indiĝeno* estis treege disputata romano tempe de ĝia eldono, periodaĵe en Viktori-eraa Britio. Originale dividinte ĝin en kvin librojn, por speguli la formaton de klasika Greka tragedio, Hardy devis aldoni sesan, *Aftercourses* (deserto), por certigi feliĉan finon, obeante la publikon.

Multmaniere ĝi estas vere moderna romano, prezentanta demandojn pri la socio, aparte se oni konsideras malsukceson kaj ambicion kiel temoj, malgraŭ ĝia Viktoria proza stilo. Alia ĉefa temo estas batalo inter naturo kaj socio, kaj Hardy montras, ke en la vivo, se oni aspiras por pli ol sian "sorton", tiam oni mortos. Tion montris la karaktero Eŭstacia, kiu celas forlasi la erikejon, defiante fatalon, kaj konsekvence mortas.

## Eksteraj ligiloj 
* Plena anglalingva teksto de la romano

Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Reveno de la Indiĝeno, La
Reveno de la Indiĝeno, La
Reveno de la Indiĝeno, La
Reveno de la Indiĝeno, La
Rus (Dumbrăvița)

**Rus** (hungare: **Kékesoroszfalu**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 646 loĝantojn (rumanoj), en 1992 712 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1411. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Dumbrăvița.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Beta Israel

eta|250px|vilaĝo *Balankab* de *Beta-Israel*-anoj. H. A. Stern, *Wanderings Among the Falashas in Abyssinia*, Londono 1862
La komunumo nomata **Beta Israel**, kio en la hebrea havas la signifon "domo de Israelo" aŭ "komunumo de Israelo", estas la tradicia juda komunumo de Etiopio. Temas verŝajne pri la sola antikva komunumo de nigraj judoj en la mondo.

La etiopiaj judoj ofte estas nomataj de aliaj etiopianoj ***falaŝa***, kio signifas "eksterlandano" en la amhara lingvo. Tamen, la etiopiaj judoj mem konsideras tiun nomon ofenda.

Laŭ la legendo, ili devenas de la reĝino de Ŝeba, kaj de Salomono. La etiopiaj judoj certe vivas en Etiopio de tre longa tempo, ĉar ili tradicie ne konas Talmudon kaj ne konas la judajn festojn en kiuj oni rememoras la detruon de la unua kaj dua temploj en Jerusalemo, do Beta Israel apartiĝis de aliaj judoj antaŭ tiuj okazaĵoj kaj la verkado de Talmudo.

eta|maldekstra|250px|Mapo de migradoj de *Beta-Israel*-anoj
[eta|250px|*Beta-Israel*-anoj farantaj la tradician [flanpanon *inĝera*]]
[eta|250px|Infano de *Beta Israel* atendanta por fari [alija al Israelo. Etiopio, la 17-an de julio 2005.]]
## Elmigrado al Israelo 
En 1984-1985 dum la operaco «Moseo», Israelo alveturigis kelkajn milojn da etiopiaj judoj. Poste etiopia registaro bremsis elmigradon, strebante interligi tiun kun liverado de israelaj armiloj. Usono kaj Israelo ĉiam okazigis premadon al ĝi por liberigi elmigradon.

En aprilo 1990, kiam la etiopia armeo spertis gravajn malvenkojn, la usona prezidento George H. W. Bush sendis al la lando delegacion sub gvido de la eksa senatano de Minesoto *Rudi Boshvic* por intertrakti pri elveturigo de 16-18 miloj da etiopaj judoj. La 27-28an de aprilo okazis renkontiĝo kun etiopiaj aŭtoritatoj, kaj usonanoj faris ĉion eblan por admoni la prezidenton Mengistu Haile Mariam forlasi la landon. Matene la  li eksiĝis kaj fuĝis al Zimbabvo.

Tuj poste prezidento George H. W. Bush petis la portempan prezidenton Tesfaje Gebre Kidan permesi elveturadon de la etiopiaj judoj. La 24-an kaj 25-an de majo ene de 35 horoj per aviadiloj el Adis-Abebo estis transportitaj al Israelo 14 mil judojn — tio nomiĝis la operaco «Salomono». Nur la , post respektiva alvoko de Usono, trupoj de la Popola Fronto por la Liberigo de Eritreo eniris kaj rapide okupis sieĝitan de ili Adis-Abebon.

Tiel preskaŭ ĉiuj etiopiaj judoj, kiuj suferis pro persekutado kaj politika subpremo, estis transportitaj de Etiopio al Israelo de la israela registaro, kaj ili ankoraŭ vivas tie.

## Vidu ankaŭ 
* Judismo
* Alija
* Cionismo

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kategorio:Etnoj en Israelo
Kategorio:Religio en Etiopio
Kategorio:Judismo
Târgușor (Sânmărtin)

**Târgușor** [tırguŝor] (hungare: **Kékesvásárhely**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 252 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 126 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1336. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Sânmărtin.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Șăușa de Câmpie

**Șăușa de Câmpie** [ŝəuŝa de kımpie] (hungare: **Kerelősóspatak** [kereloŝoŝpatak]) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 388 loĝantojn (rumanoj, hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1414. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos vármegye*). En 1922 oni aligis ĝin al Șăușa.

Laŭ iuj fontoj la nuna vilaĝo Șăușa konsistis el du partoj, Șăușa Secuiască kaj Șăușa de Câmpie, disigitaj de rivereto, kiuj kuniĝis en 1922.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Criștelec

**Criștelec** [kriŝtelek] (hungare: **Kerestelek**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Zalău. En 1910 ĝi havis 904 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj), en 1992 659 (rumanoj, 25 hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1257. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Măeriște.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Cruceni (Foeni)

**Cruceni (Foeni)** [kruĉenj] (hungare: **Torontálkeresztes**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Timișoara. Administre ĝi apartenas al Foeni.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 974 loĝantojn (hungaroj), en 1992 464 (76% hungaroj, 24% rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1323. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torontál). 
## Renomaj personoj
*György Kapussy (3-a de novembro 1903 - Budapeŝto, 6-a de januaro 1986)
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Buxtehude

La hansa urbo **Buxtehude** [bukste**hu**de] estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stade de la federacia lando Malsupra Saksio, proksime de Hamburgo. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn. Buxtehude estas parto de la metropola regiono Hamburgo.

En la gimnazio *Halepaghen-Schule* en la jaroj 2005 ĝis 2016 la instruistino Jutta Chikato gvidis Esperanto-laborgrupon.

## Esperanto-movado 
Estas tie gastiganto de Pasporta Servo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* informeto pri la Esperanto-laborgrupo de la gimnazio *Halepaghen-Schule*  

Kategorio:Distrikto Stade
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Baru Mic

**Baru Mic** [baru mik] (hungare: **Kisbár** kiŝbar, germane: **Klein-Elephant**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Haţeg aligita al Baru. En 1910 ĝi havis 376 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1421. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Berivoii Mici

**Berivoii Mici** [berivoji miĉj] (, germane: **Kleinberwein**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Făgăraş. En 1910 ĝi nombris 854 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1589. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (vármegye). En 1964 ĝi unuiĝis kun Berivoii Mari sub la nomo Berivoi. Administre ĝi apartenas al Recea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Dâncu Mic

**Dâncu Mic** [dınku mik] (hungare: **Kisdenk**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 427 loĝantojn (rumanoj); en 1992 164. Ĝia unua skriba mencio estas en 1405. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Mărtinești.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Doba Mică

**Doba Mică** (doba mika) (hungare: **Kisdoba**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Zalău. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 554 loĝantojn (hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1413. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kisdoba apartenis al Hungario, (Szilágy). Ĝi estis unuigita kun Doba Mare sub nomo Doba.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Târnăvioara

**Târnăvioara** [tırnavjŏara] (hungare: **Kisekemező** [kiŝekemezo], germane: **Kleinprobsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Mediaș. Ĝis la 1980-aj jaroj ĝi nomiĝis *Proștea Mică*. La vilaĝo situas dekstre de Târnava Mare, kontraŭe de Copșa Mică.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 499 loĝantojn [germanoj, rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1358. Post la reformacio ĝi estis saksa servutulvilaĝo de Sibio. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő vármegye*). En 1964 oni aligis ĝin al Copșa Mică.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Josiah Wedgwood

**Josiah WEDGWOOD** [viĝvu:d] (12-a de julio 1730, Burslem, Staffordshire, Anglio – mortis la 3-an de januaro 1795, Burslem) estis angla ceramika artisto kaj teknikisto, ellaborinto de novaj ceramikaj tipoj. Li estis pioniro pri la moderna produktada organizado, surmarketigo kaj sciencbaza evoluigo. Li estis avo de Charles Darwin.

Li venis el potfarista familio, jam eklaboris en aĝo de 9 jaroj, post morto de la patro. Li estis sperta potfaristo, sed pro sekvaĵoj de nigra variolo li perdis la dekstran piedon tiel malpliiĝis lia laborkapablo. Li plenigis la tagojn per lernado, legado, faka eksperimentado.

Li proponis kunlaboron al la pli aĝa frato Thomas, kiu rifuzis tion (1749). Post tiam Wedgwood kunlaboris 1752–53 kun John Harrison, poste kun Fenton Low-a Thomas Whieldon. Tiu lasta uzis modernajn teknikojn. Wedgwood tiutempe ekverkis la *eksperimentan libron*.

Post kiam li malkovris specifan emajlon, sendependiĝis kaj perfektigis en la burslem-a manufakturo de Ivy House la kremkoloran kamenargilaĵon, kiun oni nomas ''Queen's ware* (*ceramiko de la reĝino*), ĉar la reĝino Charlotte mendis en 1765 el tiuj. Wedgwood enkondukis amasproduktadon kaj axcetis la proksiman manufakturon de Brick House.

Ekde 1768 li laboris kun Thomas Bentley kaj pretigis ornamaĵojn. Samjare li ellaboris la nigran, fajnasurfacan, senemajlan duran argilaĵon, kiu celis sekvi stilon de la grekaj vazoj.

Ĉ. 1775 ellaboris li la jaspan (blankan) ceramikon, aĉetis en 1763 teknologion pri matrica pentrado (malkovrita en 1755).

Wedgwood elpensis la pirometron por mezuri la temperaturon en la bakforno. Lia amiko estis Erasmus Darwin, kiu instigis lin uzado de vapormaŝinoj. Tiel lia uzino Etruria estis la unua industria fabriko - krom la minejoj- en 1782, kie oni uzis energion de la vaporo.

La posteuloj de **Josiah Wedgwood** daŭrigis la familian tradicion en Burslem ĝis 1940, kiam la fabriko translokiĝis al Barlaston.

Filinon de Wedgwood, Susannah edzinigis filo de Erasmus Darwin. Ilia filo estis Charles Darwin.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-domo Barlaston, kiu funkcias apud Memora Kolegio *Wedgwood'', en Staffordshire, Anglio

Kategorio:Anglaj ceramikistoj
Kategorio:Homoj de la Industria revolucio
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Anglaj unitariistoj
Kategorio:Anglaj kontraŭsklavistoj
Kategorio:Anglaj inventistoj
Kategorio:Britoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Familio Darwin–Wedgwood
Andrew Bonar Law

**(Andrew) Bonar LAW** (naskiĝis la 16-an de septembro 1858, Kingston, New Brunswick, Kanado – mortis la 30-an de oktobro 1923, Londono, Anglio) estis ĉefministro de Britio de la 23-a de oktobro 1922 ĝis 20-a de majo 1923, la unua brita ĉefministro kiu naskiĝis ne en Britio. Li estis gvidanto de la Konservativa Partio 1911–21 kaj 1922–23.

Lia patro estis ulster-a presbiteriana pastro, li mem plenkreskis ekde la aĝo 12 jaroj ĉe la riĉaj parencoj en Skotlando. Li finis la mezlernejon en aĝo de 16 jaroj, poste aliĝis al ferkomerca entrepreno en Glasgow.

Li membriĝis en la Ĉambro de Komunuloj (1900) kiel konservativa parlamentano, kie li iĝis frakciano en la imperioapoga frakcio de Joseph Chamberlain. Pro malsaniĝo de Chamberlain (ekde 1906) Law kaj filo de Chamberlain, Austen, resstis la du porparolantoj de la protektaj doganoj. Fine de 1911, la iama ĉefministro Arthur James Balfour abdikis pri gvidanta pozicio de Konservativa Partio, konkuris por la pozicio Austen Chamberlain kaj Walter Long sendecide, ili ambaŭ retiriĝis por la kompromisa proponito, Law (elektita la 13-an de novembro). Lia ĉefa konsilisto estis William Maxwell Aitken (ekde 1917 Lord Beaverbrook), la pli posta ĵurnal-magnato.

Ĝis elrompo de la unua mondmilito, Law okupiĝis ĉefe pri la dogantarifoj kaj pri la irlanda memregistaro, kiun lastan li tute kontraŭis. Li ricevis en majo de 1915 la ministrecon pri la kolonioj en koalicia registaro de H. H. Asquith. Reĝo Georgo la 5-a petis lin je formado de registaro fine de decembro 1916, sed Law proponis anstataŭ si David Lloyd George, kiu sekvatage okupis la postenon. Law estis en la nova koalicio gvidanto de la Malsupra Ĉambro, membro de la milita kabineto kaj financa ministro. La 10-an de januaro 1919, li ŝanĝis la postenon al la ĉefsigel-protekta ofico, sed restis tiel membro de la kabineto kaj gvidanto de la Malsupra Ĉambro ĝis marto de 1921, kiam li abdikis pro sanproblemoj.

Kiam Lloyd George abdikis en oktobro de 1922, li formis registaran registaron kaj venkis la balotojn en novembro de 1922 (ili ne plu volis la koalicion kun la Laborista Partio). Li estis ĉefministro ĝis majo de 1923, kiam abdikis pro nekuracebla malbonintenca tumoro. Dum tiu mallonga periodo, li rompis la diplomataj rilatojn al Francio - pro okupo de la Ruhrregiono - kaj forte diskutis kun financa ministro Stanley Baldwin pri traktado de militaj ŝuldoj al Usono.

Lin sekvis Stanley Baldwin kiel ĉefministro.

Kategorio:Ĉefministroj de Britio
Kategorio:Kanadanoj
Iașu

**Iaşu**  (hungare: **Jásfalva** ) estas vilaĝo en Rumanio sude de Odorheiu Secuiesc. En 1910 ĝi havis 108 kaj en 1992 53 loĝantojn (85 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Udvarhely vármegye*). Administre ĝi apartenas al Ulieş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administrcia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Johann Jacob Froberger

[dekstra|eta|230px|Fragmento el [faksimilo el suito de Froberger]]

**Johann Jacob FROBERGER** (*  – baptita  en Stutgarto; † 6-a aŭ  en kastelo Héricourt ĉe Mömpelgard, Francio) estis komponisto kaj orgenisto frubaroka.

## Biografio 
Sia junaĝo dum la Tridekjara Milito kaj la perdo de la gepatroj sekve de pestepidemio verŝajne havis stampan efikon ĉe la juna muzikisto, kiu konvertiĝis al katolikismo.
Kiel 21-jarulo Froberger ricevis unuan dungitecon kiel orgenisto je la Viena kortumo Dum novembro de 1637 li entreprenis tri-kaj-duon-jaran studadvojaĝon al Girolamo Frescobaldi. En Romo li amikiĝis kun siaj kunstudantoj Athanasius Kircher kaj Michelangelo Rossi. Ekde aprilo 1641 ĝis oktobro 1643 li komencis sian servon je la Viena kortumo.
Ekde 1645 ĝis 1653 li entreprenis duan vojaĝon al Italujo, vizitante tie Giacomo Carissimi kaj Athanasius Kircher. Tiu lasta transcedis al li memkonstruitan „komponmaŝinon“. Dum la vojaĝo hejmen tra Florenco, Mantuo kaj Regensburgo verŝajne okazis konkurso kun la samaĝa Dresdena kortuma orgenisto Matthias Weckmann en Dresdeno. Kvankam Froberger kiel venkinto gajnis oran ĉenon, li plej alte respektis sian kontraŭulon, kaj ekestis intensa amikeco.

En gazetara komunikilo de la 26-a de septembro 1652 pri koncerto de Froberger oni finomis lin „germana dikulo“ kaj „mezvalora persono“. Dum tiu tempo Froberger interrilatis kun Louis Couperin kaj Denis Gaultier.

Post sia ekenoficigo en 1657 la nova imperiestro Leopoldo la 1-a reduktis la personaron de sia kortuma orkestro, kaj oni forstrekis la postenon de Froberger. Pri ties lastaj vivojaroj malmulte estas konata. Li estis instruisto en la ĉirkaŭaĵo de la muzikema dukino de Württemberg-Mömpelgard. Ekde 1662 li loĝis en ŝia vidvinejo kastelo Héricourt en la vurtemberga enklavo Graflando Montbéliard. Froberger mortis en la refektorio de Kastelo Héricourt sekve de apopleksio.

## Verkoj 
Froberger preskaŭ nure kreis porinstrumentajn komponaĵojn, li pluevoluigis la suitoformon kaj establis la kernmovimentojn (alemando - korento - sarabando - ĝigo), preferante tamen aliajn movimentajn sinsekvojn. Li estis teknike spertega orgenisto kaj klavicenisto montrante tion ankaŭ en siaj verkoj. Por ĉi tiuj instrumentoj li komponis 25 tokatojn, 18 kapriĉojn, 14 riĉerkarojn, 8 fantaziojn, 6 kanzonojn, 30 suitojn und 4 suitomovimentojn. En siaj komponaĵoj evidentiĝas la influo, kion havis siaj studadrestadoj en Italio ĉe la komponisto Girolamo Frescobaldi.

## Eksteraj ligiloj 
* Liberaj notoj en la Icking-arĥivo

Kategorio:Germanaj barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj orgenistoj
Kategorio:Germanaj klavicenistoj
Kategorio:Komponistoj de la 17-a jarcento
Ŝercotago

**Ŝercotago** estas tago, plej ofte la 1-a de aprilo, dum kiu oni faras ŝercojn aŭ farsetojn al aliaj, sed nur en afabla perspektivo.

Ankaŭ radioj, televidoj kaj ĵurnaloj faras ŝercojn tiutage, kiel ekzemple la retejo Ĝangalo, kiu anoncis la 1-an de aprilo 2006, ke la tombo de Zamenhof estis detruita per bombeksplodo.

## Tradicioj laŭ landoj 
En Francio tradicie oni metas kaŝe paperan fiŝeton en la dorson de geamikoj, kaj oni kutime diras ''"aprilfiŝo (Poisson d'Avril)"* kiam la ŝerco estas malkovrita.

Tiu tradicio ekzistas ankaŭ en multaj aliaj landoj, ekzemple en Anglio (*April Fools' Day*), Belgio, Germanio, Italio, Izraelo, Pollando (*Prima aprilis''), Rusio, Svislando, Kebeko, Usono kaj eĉ en Japanio.

Ĝi okazas ankaŭ en Hispanio kaj kelkaj partoj de Latinameriko, sed je alia dato: la 28-an de decembro.

## Festivaloj 
En Odeso (Ukrainio) la tago (1-a de aprilo) estas specife agnoskata kiel urba festo. "Odesa Karnavalo" (Humurino) okazadas ĉiujare en tiu urbo, kiu ĉiam fieris pro sia ŝercemo.

## Vidu ankaŭ 
* 1-a de aprilo
* Humurino

## Eksteraj ligiloj 
*  Historio de 1-a-aprilaj ŝercoj 

Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Humuro
Jakaya Kikwete

**Jakaya KIKWETE** [ĝaKAja kiKŬEte] (naskiĝis la 7-an de oktobro 1950 en Msoga, Tanganjiko) estas la kvara prezidento de Tanzanio.

De 1990 ĝis 1994 Kikwete estis la tanzania ministro pri akvo, energio kaj mineraloj. De 1994 ĝis 1995 li estis la financa ministro, kaj de 1995 ĝis 2005 li estis la ministro pri Eksterlandaj Aferoj.

En 2005 li estis nomumita la prezidenta kandidato de la reganta partio Chama Cha Mapinduzi (CCM). La 14-an de decembro 2005 li estis elektita per proksimume 80% de la voĉdonoj. Lia ĵurigo kiel prezidento okazis la 21-an de decembro 2005.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de prezidantoj de Tanzanio
* Politiko de Tanzanio

Kategorio:Tanzaniaj ministroj
Kategorio:Prezidantoj de Tanzanio
Kategorio:Politikistoj de Chama Cha Mapinduzi
Standish James O'Grady

'''Standish James O'GRADY''' (naskiĝis la 18-an de septembro 1846 en Castletown, graflando Cork, Irlando, mortis la 18-an de majo 1928, en Shanklin, Wight-insulo, Anglio) estis irlanda aŭtoro, ĵurnalisto, verkisto de historiaj romanoj, historiisto. Lia patro estis Reverend Thomas O'Grady, lia kuzino estis Standish Hayes O'Grady.

Li akiris diplomon en la dublin-a Trinity College en 1868. Li okupiĝis pri historio de la irlanda heroa literaturo, en 1878 aperigis la verkon *History of Ireland: The Heroic Period*, kiun sekvis en 1880 la verko *History of Ireland: Cuculain and His Contemporaries*. Liaj verkoj aperis en ĵurnaloj, en 1892 aperis lia verko *Finn and His Companions*, en 1894 la *The Coming of Cuculain*.

Li verkis plurajn literaturajn verkojn, el kiuj gravas la *The Bog of Stars* (1897) kaj la *The Flight of the Eagle* (1893).

Liaj prilaboroj de la legendoj certigas lian grandan imagkapablon kaj grave influis je Yeats kaj aliaj verkistoj.

## Referencoj 
Memoir of Standish James O'Grady by Dr. Hugh O'Grady, 1929

Kategorio:Irlandaj verkistoj
Sandrine François

**Sandrine FRANÇOIS** (naskiĝis en decembro 1980, en Aubervilliers en pariza regiono) reprezentis Francion en Eŭrovido-Kantokonkurso 2002.

## Biografio 
Whitney Houston, Tracy Chapman kaj Aretha Franklin muzike lulis la junecon de **Sandrine**. Animata de pasio por kanto, ŝi trejnas sin aŭskultante siajn idolojn. Ŝi decidas ĉesigi studojn de desegno profite al muziko. Post malfacilaj komencoj inter malsamaj bandoj kaj aŭskultseancoj, televida skipo rimarkas ŝin dum rolado por reklamo, kaj proponas al ŝi partopreni elsendon "La vie à l'endroit" de Mireille Dumas. Tiu trapaso en televido malfermigas al ŝi la pordojn de muzika mondo, kaj ŝi subskribas kontrakton kun granda disk-kompanio, kaj eklaboras kun Erick Benzi. En 2002, ŝi estas elektita por reprezenti Francion en Eŭrovido-Kantokonkurso. Tie, ŝi kantas kanzonon ***Il faut du temps***, verkitan de Patrick Bruel kaj Marie Florence Gros dum la muziko estas komponita de Patrick Bruel kaj Rick Allison. Dank'al Sandrine François, Francio atingas 5-an rangon en la finalo de la konkurso. Tuj post tio ŝi publikigas albumon *Et si le monde*, kies kanzonojn ŝi prilaboris kunlabore kun Erick Benzi.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 2002: *Et si le monde*

### Unuopaĵoj 
* 2002: *Il faut du temps*
* 2002: *Celui de trop*

## Vidu ankaŭ 
* Listo de franclingvaj kantistoj
* Eŭrovido-Kantokonkurso 2002

## Eksteraj ligiloj 
* *Il faut du temps*

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Submarŝipa milito

**Submarŝipa milito** estas batalaj agadoj, en kiuj oni uzis submarŝipojn kontraŭ la malamikaj ŝipoj. Se oni sinkigis ankaŭ ŝipojn de la neŭtralaj nacioj, oni parolas pri senlima submarŝipa milito.

La esprimo aludas la agadon de la germanaj submarŝipoj dum la unua kaj dua mondmilitoj. Tiuj batalagadoj celis malhelpi provizon de Britio per militistara provizo.

## Unua Mondmilito 
La submarŝipa milito ekiĝis per 23 ŝipoj, komence de februaro de 1915, sed daŭris nur 4 monatojn, ĉar Usono efike postulis ĉesigon de la pirataj agadoj. La milito komenciĝis denove ekde januaro de 1916 - per 68 ŝipoj - kaj daŭris du monatojn, dum kiu Germanio sinkigis 400.000 tunojn da volumo. Tiam Usono devove efike premis Germanion.

Post kiam la pacproponon de la centraj potencoj - decembro de 1916- krude rifuzis la entento, Paul von Hindenburg anoncis senbridan submarŝipan militon. Tiel ĝi ekis denove je la 1-a de februaro de 1917 per 130 submarŝipo.

Anglio sukcese kontraŭagadis: armilizadis la ŝipojn, uzis diversajn ilojn (reatro, subakvaj flosbomboj) kontraŭ la submarŝipoj, sed plej efika estis kiam entento organizis ŝipkonvojojn. La submarŝipa milito finiĝis la 21-an de oktobro 1918 - laŭ registroŝanĝo inter la germanoj kaj usona prezidento Wilson. La ĉesigo signifis ankaŭ perdon de germana premefiko dum la armistica traktado, gvidata de Matthias Erzberger sur la germana flanko.

La germanaj submarŝipoj (170) estis transdonitaj al la venkintaj aliancanoj, dum la marblokado de Germanio restis ĝis ekvalido de la Versajla traktato.

## Dua Mondmilito 
Dum la Dua Mondmilito, la radaro helpis la ententon venki en la submarŝipa milito.

## Vidu ankaŭ 
* Surfaca ŝipo
* Militŝipo
* Suseks-garantiaĵo

Kategorio:Marbataloj
Kategorio:Militoj
-t-

**-t-** estas neoficiala sufikso en Esperanto. -t- estas uzata ĉe nombraj vortoj por fari nomojn de muzikaj intervaloj: du → duto = “sekundo”, tri → trito = “tercio”, kvar → kvarto, kvin → kvinto, ses → sesto = “seksto”, sep → septo = “septimo”, ok → okto = “oktavo”, naŭ → naŭto = “naŭno” k.t.p. Per -t- oni povas krei nomojn por ĉiaj ajn ekstremaj intervaloj, kiuj apenaŭ havas aliajn nomojn: dekto, dekunuto, dekduto, dektrito k.t.p. 

-t- ne estas oficiala sufikso, ĉar ĝi aperas nek en la Fundamento de Esperanto nek en iu ajn Oficiala Aldono de la Akademio de Esperanto. Tamen, ĝi ja aperas en ĉiuj eldonoj de la Plena Ilustrita Vortaro (PIV) kaj en la Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG). 

! intervalnomo per radiko
! intervalnomo per uzo de -t-
|-----
| unisono
| unuto
|-
| sekundo
| duto
|-----
| tercio
| trito
|-
| kvarto
| kvarto
|-----
| kvinto
| kvinto
|-
| seksto
| sesto
|-----
| septimo
| septo
|-
| oktavo
| okto
|-----
| naŭno
| naŭto
|}

Kategorio:Muzika notacio
Kategorio:Intervaloj
The Secret of NIMH

**La Sekreto de NIMH** (angle : *The Secret of NIMH*) estas usona desegnita filmo de 1982. Ĝi estis la unua filmo reĝisorita de Don Bluth.

La porinfana libro "Sinjorino Frisby kaj la Ratoj de NIMH" (angla :*Mrs Frisby and the Rats of NIMH*) de Robert C. O'Brien estis eldonita en 1971 kaj gajnis la prestiĝan Newbery Medal en 1972. Oni represis ĝin multfoje kaj adaptis ĝin por la filmo La Sekreto de NIMH. ("NIMH" estas anglalingva mallongigo por *National Institute of Mental Health* = Nacia Instituto pri Mensa Sano".)

Kiam la lastenaskita de ŝiaj musidoj estas tre malsana, sinjorino Brisby, vidvino de Jonathan Brisby, devas rapide aliloĝigi sian familion por eviti la plugilon de agrokulturisto.

## Ĉefparolantoj 
* Elizabeth Hartman : Mrs. Brisby
* John Carradine : The Great Howl
* Hermione Baddeley : Aunt Shrew
* Dom DeLuise : Jeremy
* Derek Jacobi : Nicodemus
* Arthur Malet : Mr. Ages
* Peter Strauss : Justin
* Paul Shenar : Jenner
* Shannen Doherty : Teresa
* Jodi Hicks : Cynthia
* Wil Wheaton : Martin
* Ian Fried : Timothy
* Tom Hatten : Mr. Fitzgibbons
* Lucille Bliss : Mrs. Fitzgibbons
* Joshua Lawrence : Billy Fitzgibbons

Kategorio:Fikciaj musoj kaj ratoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1982
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Usonaj muzikaj filmoj
R. H. Bruce Lockhart

Siro **Robert Hamilton Bruce Lockhart**, (2-an de septembro 1887 - 27-an de februaro 1970), **Bruce Lockhart**, estis ĵurnalisto, aŭtoro, sekreta agento, brita diplomato en Moskvo kaj futbalisto.

Lockhart naskiĝis en Anstruther, Fife, Skotlando kiel filo de prepara lerneja majstro.

Post malsukcesa agado en Azio, li estis sendita al Moskvo kiel vic-konsulo. Li futbalis, agadis tie, sed antaŭ la Oktobra revolucio forlasis la landon. Li revenis en januaro de 1918 je peto de ĉefministro Lloyd George kaj Lord Milner por bilanci la germanan influon.

Lockhart celis konvinki la sovetan registaron en marto de 1918 por tralasi la japanan armeon batali kontraŭ la germanoj. Tio malsukcesis.

En 1918, Lockhart kaj la brita agento Sidney Reilly estis grave envolviĝintaj en komploto pri murdatako kontraŭ la bolŝevika gvidanto Lenin. Li estis arestita kaj juĝita je morto. Lian vivon savis ŝanĝo je rusa diplomato Maksim Litvinov.

Li poste verkis pri travivaĵoj en la libro "Memoirs of a British Agent" (1934).

Li poste plu laboris por la brita registaro.

Kategorio:Spionoj
Kategorio:Britaj ĵurnalistoj
Intervalo

La esprimo **intervalo** estas uzata

* en la matematiko: intervalo (matematiko)
* en la muziko: intervalo (muziko)
* en fiziko: Spactempaj intervaloj 
* en sporto: Intervala trejnado
Kadeto

eta|300px|Usonaj aerarmeaj kadetoj marŝas
La **kadeto** estas militistara esprimo, rango pri estonta oficiro. Oni komence nomis kadeto junajn filojn de aristokratoj en Francio, studantaj en oficira lernejo.

Kadetoj estis rusa historia politika partio (Konstitucia Demokrata partio).

## Vidu ankaŭ 
* Milita akademio
* Opel Kadett/Astra.

Kategorio:Soldataj rangoj
Germana Esperanta Kultura Centro

La **Germana Esperanta Kultura Centro** estis projekto, parte efektivigita en Esperanto-domo Berlino Lichtenberg.

## Historio 
La projekto ekis en 2001, kiam Johann Pachter kaj Peter Kühnel aĉetis ludomon en Einbecker Straße, proksime al la stacidomo Lichtenberg. Proks. en 2005 Johann Pachter fariĝis sola posedanto de la domo; ekde proks. 2010 pluraj loĝejoj de la domo estis venditaj al unuopuloj.

La domo estis parte detruita de fajro la nokton inter la 6-a kaj la 7-a de septembro de 2005.

Rekonstruo de la tegmento okazis en 2007.

En loĝejo en la teretaĝo troviĝis ĝis proks. 2014 la biblioteko de Esperanto-Ligo Berlin ("Espoteko"). Tiu bibliotekejo servis ankaŭ kiel kunvenejo de la Esperanto-grupo "Ĵaŭda Rondo" (kaj biblioteko kaj ĵaŭda rondo intertempe migris al privataj loĝejoj.

Ekde proks. 2014, post la foriro de la oficejo de Germana Esperanto-Asocio, de la biblioteko kaj de la ĵaŭda rondo, la domo estas nur loĝdomo posedata grandparte de Esperanto-parolantoj. Ĝi ne plu estas "Esperanta Kultura Centro".

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la Germana Esperanta Kultura Centro (stato de planado en 2005)
* "Libera Folio" pri la fajro
* "Libera Folio" pri la rekonstruado

Kategorio:Esperanto-movado en Germanio
Berlino
Kategorio:Esperanto en Berlino
Kategorio:Aperis en 2001
Kategorio:2001 en Berlino
Kategorio:Esperanto en 2001
Will Thorne

**William James THORNE** (8-an de oktobro 1857 - 2-an de januaro 1946), konata kiel **Will Thorne** estis brita sindikatisto, aktivisto kaj unu el al unuaj membroj de parlamento en reprezentado de la Laborista partio.

Thorne naskiĝis en Birmingham kaj laboris diversmetie, poste translokiĝis al Londono kaj eklaboris ĉe gasfabriko en 1882. Li aliĝis al la Social Democratic Federation kaj iĝis poste ties branĉa sekretario. Antaŭe analfabeto, Thorne lernis legi kun helpo de filino de Karl Marx, Eleanor Marx. En 1889, li helpis fondi nacian gaslaboristan union. Thorne ankaŭ helpis la organizadon de la Londona doka striko de 1889.

Li apogis la britan partoprenon en la unua mondmilito, post la oktobra revolucio en Rusio, vizitis li la landon.

Li estis reprezentanto de Plastow-a elekta distrikto inter 1918-1945.

Li estis premiita per Ordeno de brita imperio en 1930.
Arvo Pärt

**Arvo PÄRT** (naskiĝis en Paide, Estonio, la 11-an de septembro 1935) estas nuntempa komponisto de minimala muziko. Pli specife, oni konsideras lin ano de la tielnomita *sankta minimalismo*, kune kun Henryk Górecki kaj John Tavener.

## Biografio 
En 1958 Arvo Pärt komponis sian unuan verkon por fortepiano, *Zwei Sonatinen*. Li studis dodekafonion kaj serian muzikon, sed li baldaŭ komprenis ke "lia persisto pri netonala muziko kondukas lin en sakstrateton" kaj tial decidis pliprofundigi la barokon kaj la gregorian kanton. Li decidis simpligi sian muzikon forigante ĉion superfluan el siaj komponaĵoj.

Pärt estis influita per la sono de gregoria ĉanto kaj kreis novan stilon, rigoran kaj originalan, la *tintinnabuli* (*tintojn de sonoriloj*), komponmaniero kiu baziĝas sur la uzado de triopoj kaj skaloj.

En 2018, la Arvo Pärt Centro estis malfermita en la estona vilaĝo de Laulasmaa, kie la komponisto vivas.

## La stilo 
Pärt difinas sian manieron tiel: "Mi uzas tre malmultajn elementojn - unu, du voĉojn. Mi konstruas kun praaj materialoj - perfekta akordo, specifa tonalo. Tri notoj de unu akordo estas kiel sonoriloj."

Plejofte Pärt komponas verkojn por nur du voĉoj: unu akompanas, kantante tonalan akordon, la alia plektas la melodion. Tial *tintinnabuli* ŝajne estas parte polifonio, parte monodio, sed vere ĝi estas neniu el tiuj du.

## Verkoj 
### Simfoniaj verkoj 
* 1960 *Nekrolog* op.5
* 1963 *Perpetuum Mobile* op.10
* 1964 *Collage über B-A-C-H* por orkestro de arĉaj kordinstrumentoj, hobojo, klavicembalo kaj fortepiano
* 1963 *Simfonio n.1* ("Polyphonische")
* 1966 *Simfonio n.2*
* 1971 *Simfonio n.3*
* 1976 *Cantus in memoriam Benjamin Britten* por orkestro de arĉaj kordinstrumentoj kaj sonorilo
* 1976 *Wenn Bach Bienen gezüchtet hätte* por fortepiano, kvinopo de blovinstrumentoj, orkestro de arĉaj kordinstrumentoj kaj perkutinstrumentoj
* 1990 *Festina Lente* por orkestro de arĉaj kordinstrumentoj kaj harpo
* 1991 *Summa* por orkestro de arĉaj kordinstrumentoj
* 1991 *Silouans Song* por orkestro de arĉaj kordinstrumentoj
* 2000 *Orient & Occident* por orkestro de arĉaj kordinstrumentoj
* 2006 *Lennartile / Für Lennart* por orkestro de arĉaj kordinstrumentoj
* 2006 *La Sindone* por perkutinstrumentoj kaj orkestro

### Operoj por solista instrumento kaj orkestro 
* 1967 *Pro und Contra* por violonĉelo kaj orkestro
* 1977 *Konĉerto por violono, violonĉelo kaj orkestra
* 1977 *Tabula Rasa* duoblo konĉerto por du violonoj, orkestro de arĉaj kordinstrumentoj kaj preparita fortepiano
* 1992 *Fratres* por violono, orkestro de arĉaj kordinstrumentoj kaj perkutinstrumentoj
* 1994 *Malgranda konĉerto über B-A-C-H* por trumpeto, orkestro de arĉaj kordinstrumentoj, klavicembalo kaj fortepiano (de la *Collage über B-A-C-H*)
* 2002 *Lamentate'' por fortepiano kaj orkestro

## Referencoj 
Kategorio:Estonaj komponistoj

## Eksteraj ligiloj 
Arvo Pärt Centro

Arvo Pärt Kanon Pokajanen Ode VII, Youtube

(en) Estonaj desegnofilmoj al kiuj Pärt kontribuis
Dumpingo

**Dumpingo** aŭ **dumpado** estas vendo de komercaĵoj je prezo pli malalta ol la produkt- aŭ akir-kosto por ruinigi konkura(j)n kompanio(j)n aŭ simple celas akiron de valuto. Ekz. Sovetunio vendis grenon kaj segitan lignon ekde 1928 en granda kvanto por akiri valuton por aĉeti modernajn teknologiojn. Oni akuzis Sovetunion pri dumpingo.

Komence de la 21-a jarcento oni ofte akuzas Ĉinion (vestoj kaj aliaj artikloj), Vjetnamion (ŝuoj) kaj konkurajn landojn je dumpingo, post kio oni enkondukas kontraŭdumpingajn doganojn.

La politika akuzo je dumpingo estas parto de la protekto de la enlandaj entreprenoj, laboristoj. La kontraŭdumpinga politiko signifas altiĝon de la vendoprezo de la tuŝitaj varoj.

## Kontraŭdumpinga leĝo 
Multaj landoj havas leĝojn por eviti dumpadon.

IKEV: skribas: "kvankam dumpaj prezoj por la importlando havas la avantaĝon ke la produktoj estas tre malmultekostaj, ili povas kaŭzi gravajn malfacilojn al ties propra industrio. Tial ekzistas kontraŭdumpa leĝo en diversaj landoj" 

## Vidu ankaŭ 
* protektismo
* kontingento

## Referencoj 
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko