open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muftio

[eta|250px|Ali Gomaa, supera muftio de [Egiptio ekde la jaro 2003]]
**Muftio** (arabe **مفت**, **المفتي**, *mufti*) en islamaj socioj estas juristo, kiu eldonas islamajn juĝajn ekspertizojn pri juraj demandoj, nomatajn fatvojn, laŭ la kriterioj de la islama jura scienco (fikho). Por ĉiu fatvo li donas jurajn argumentojn laŭ ŝario.

## Vidu ankaŭ 
* Islamaj terminoj
* Konsilio de muftioj de Rusio

Kategorio:Islamo
Kategorio:Arabaj vortoj
Senta

**Senta,** serbe **Сента,** hungare kaj rumane **Zenta** estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato (tamen geografie en regiono Baĉka). Ankoraŭ 4 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 293 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 20300
* Poŝtkodo: 24400
* Telefonprefikso: 24

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso (kun ponto), laŭ ĉefvojo Horgoŝ-Novi Sad, laŭ fervojo Subotica-Temesvár.

## Historio 
La hungaraj triboj okupis la Karpatan basenon en 895, tiu regiono estis tre konvena por ili. La unua mencio pri la komunumo devenis el 1216 en formo *Zyntharew* (=Zintapramo). Ulászló la 2-a nomumis la lokon libera reĝa urbo. La turkoj ekhavis la urbon en 1540, tiam la hungaroj rifuĝis, dume serboj alvenis, ili servis la turkojn. La aŭstra-hungara armeo venkis la turkojn en 1697. Tiu regiono iĝis limgarda zono ĝis 1741, dume la hungareco revenis.

En 1910 en la urbo loĝis 29.666 da homoj, (27.221 hungaroj, 2.020 serboj kaj 177 germanoj. Ĝis 1920 la urbo apartenis al Bács-Bodrog. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la urbon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs kaj aliaj ili proklamis respublikon. Fine Senta apartenis al SHS. Inter 1941-1944 la urbo rehungariĝis. En 1942 jugoslaviaj partizanoj suferigis la loĝantaron. Sekve la hungara armeo faris tuturban razion en Novi Sad, pli, ol mil homoj estis murditaj. Hungario enkarcerigis estrojn de la raziuloj. En 1944 serboj reokupis la urbon kaj tuj murdis 64 da homoj. La tuta germaneco estis forsetligita.

En 2002 en la urbo loĝis 20&nbsp;302 da homoj (15&nbsp;860 hungaroj, 2655 serboj, 373 jugoslvianoj, 235 ciganoj, 118 montenegranoj, 78 kroatoj, 57 albanoj).
eta|dekstra|Senta situas en la mapo en la verda municipo

## Vidindaĵoj 
Vizitindaĵoj estas urbodomo, romkatolika preĝejo kaj fajrobrigadejo.

## Famuloj 
En la iama Zenta naskiĝis:
* hungara advokato Márton Rajki
* hungara aktoro József Mátray
* László Gallé (botanikisto)
* hungara poeto Gyula Szávay
* hungara kemiisto István Bugarszky
* hungara matematikisto Mihály Fekete
* hungara ministro Márton Lovászy.

En Senta naskiĝis:
* hungaraj aktoroj Csaba Jegercsik, Gábor Nagypál kaj Levente Törköly
* hungara instruisto Géza Fábri
* hungara literaturisto István Szeli
* hungardevena naĝisto Čaba Silađi
* hungara pentristo György Verebes
* Róbert Lénárd (reĝisoro).

En Senta naskiĝis kaj mortis:
* serbia hungara kuracisto Béla Burány.

## Esperanto 
La urba muzeo de Senta ricevis grandan parton de la artaj kaj etnografiaj objektoj kiujn la Esperantista mondvojaĝanto kaj verkisto Tibor Sekelj unue lasis al muzeo en Subotica.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 
* 
* 
eta|dekstra|300ra|Fajrobrigadejo de Senta

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Urboj de Serbio
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Daniela Hantuchová

**Daniela Hantuchová** [hantuĥovA] (n. Poprad, 23-a de aprilo 1983) estas slovaka tenisistino.

Ŝi naskiĝis en la urbo Poprad kaj loĝas hodiaŭ en Montekarlo, Monako. Ekde 1999 ŝi estas profesia tenisistino.

Ŝi akiris en 2002 la 5-an pozicion sur la monda ranglisto, ŝia plej alta notado. En 2002 ŝi ankaŭ estis 5-a sur la monda ranglisto por duobluloj. Ŝi estas dekstramana kaj havas duoblamanan mandorsan baton. En 2002 ŝi gajnis la WTA-premion por la plej plibonigita ludistino de la jaro.

2003 estis malforta jaro por ŝi. Oni asertis ke ŝi suferis pro nervoza anoreksio, sed ŝi mem deklaris ke tio estis pro la kreskinta premo post sia sukceso en 2002. Iom post iom ŝi sukcesis retrovi la vojon supren kaj ekde 2005 ŝi forte revenis. Interalie ŝi en 2005 kune kun la samlanda tenisisto Dominik Hrbatý gajnis la internacian Hopman-Pokalon en Perto, Aŭstralio - en tiu turniro interkonkurencas la po plej bona vira kaj virina tenisistoj de ok naciaj teamoj. En 2007 por la unua fojo ŝi sukcesis atingi la "WTA Tour" ĉampionecojn.

eta|Daniela Hantuchová en 2009
[eta|maldekstra|200px|Kun [Ai Sugyiama sur Roland Garros en 2006]]
eta|meza|Daniela Hantuchová en 2007

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.danielahantuchova.com(http://www.danielahantuchova.com/)  - oficiala retejo

Kategorio:Slovakaj tenisistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Slovakio
Miklós Jakobovits

**JAKOBOVITS Miklós** (jakobobiĉ) rumanuja hungara pentristo naskita en Kluĵo la 9-an de aŭgusto 1936 kaj mortis la 16-an de decembro 2012. Li estas la edzo de ceramikistino Márta Jakobovits.

## Biografio 
Miklós Jakobovits finis la artmezlernejon de Târgu Mureş (1950-1954). Liaj majstroj tie estis István Barabás, kaj Gábor Piskolti. Inter 1954-1959 li studis en Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo, kie liaj majstroj estis Tibor Kádár, Gábor Miklóssy. Li loksidiĝis en 1959 en Oradea. Li estis ĉefmuzeologo en Oradea (1985-1997), instruis arthistorion. Ekde 1997 li estas prezidento de Barabás Miklós Céh. Kun Sasianu Alexandru li establis la galerion *Nagyváradi Egyházművészeti Barokk Képtár* en Oradea.

## Premioj, distingoj 
* 1974: Kulturális Érdemrend;
* 1994: Erdélyi Magyar Közművelődési Egylet "Szolnay Sándor" díja;
* 1996: Erdélyi Magyar Közművelődési Egylet "Hollósy Simon" centenáriumi emlékérme;
* 1996: Budapesti örmény kisebbségi önkormányzat "Kiss Ernő-Lázár Vilmos" emlékérem;
* 1997: Romániai Örmények Szöv. Művészeti Díja.
* 2003: Premio Munkácsy Mihály.
* 2003: A Magyar Köztársaág Tiszti Keresztje , Hungarujo.
* 2006: Premio Pro Partium, Oradea.
* 2006: Kriterion-koszorú, Miercurea Ciuc.

## Verkaro 
### Individuaj ekspozicioj 
* 1965, 1967, 1970 • Képzőművészeti Galéria, Körösvidéki Múzeum, Oradea
* 1969 • Csonka Torony, Salonta
* 1973 • Amfora Galéria, Bukareŝto • Székely Nemzeti Múzeum, Sfântu Gheorghe
* 1977 • Korunk Galéria, Kluĵo
* 1979 • Művészeti Múzeum, Kluĵo
* 1981 • G. Neude, Utrecht (NL)
* 1984 • Galerie Molnár, Hamburg (Német Szövetségi Köztársaság)
* 1986 • Volksbank, St. Wendel (Német Szövetségi Köztársaság) • Atelier des Maîtres, Parizo
* 1996 • Korunk Galéria, Kolozsvár
* 1998 • Erlin Galéria, [kun Márta Jakobovits].
* 2000 - Kőrösvidéki Múzeum, Oradea.

### Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1969 • Torino • Bydgoszcz
* 1972, 1991 • Debrecen
* 1996, 1999 • A fal, Szeged, Kaposvár
* 1996 • Kárpát-medence, Vármegye Galéria, Budapest
* 1998 • Kisplasztikai Biennálé, Arad • KMG, Dunaszerdahely
* 1999 • Ars Varadini, Vigadó Galéria, Budapest
* 2000 • Miklóssy Gábor és növendékei, Vigadó Galéria, Budapest

### Kreaĵoj en publikplacoj 
* Bacchanália (freskó, 1993, Turnu-Severin)
* moduláris térelválasztó elemek, (1995, Félix-fürdő, Oradea).

### Kreaĵoj en publikkolektoj 
* Haáz Rezső Múzeum, Odorheiu Secuiesc
* KMG, Dunaszerdahely
* Körösvidéki Múzeum, Oradea
* Mechitarista Örmény Teológia Múzeuma, Vieno
* Székely Nemzeti Múzeum, Sfântu Gheorghe
* Városi Múzeum, Târgu Secuiesc
* Városi Múzeum, Cristuru Secuiesc
* Városi Múzeum, Covasna.

### Libroj 
* Színek üzenete, Bukarest, 1987
* Reflexiók, Debrecen, 1990
* Néró papírmaséból, Debrecen, 1991
* Gondolatok az erdélyi képzőművészetről, Nagyvárad, 1993.

## Bibliografio 
* Józsa István: *Jakobovits Miklós*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2007.

## Fonto 
* Artportalo.hu 
* In memoriam 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Hakaa lingvo

400px|eta|maldekstra|Mapo de la ĉinaj lingvoj
La **hakaa lingvo** (, hakae *Hak-kâ-fa *, ISO 639-3: hak) estas unu el la ĉinaj lingvoj, ĉefe parolata en la orienta parto de Guangdong, la okcidenta parto de Fuĝjano, la suda parto de Ĝjangŝio, en Tajvano, fare de 99% da ŝeoj ktp. Parolas ĝin 38 000 000 da personoj en la tuta mondo.

La hakaa havas 6 tonojn.

## Meizhou tonoj 
## Ekzempla teksto 
Ngi2 hiau2 gong3 si4 giai4 yü5 mo2?
汝 晓 讲 世 界 语 无 ？
ĉu vi parolas esperante?

n hau3!
吴 好!
saluton!

zai4 hui4!
再 会！
ĝis revido!

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Ĉina lingvaro
Kategorio:Tonlingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Ĉinio
Kategorio:Lingvoj de Tajvano
Kadio

eta|dekstra|250px|''Abu Zaid pledas pri sia rajto antaŭ la kadio de Ma'arra* (pentraĵo proksimume de la jaro 1335)

**Kadio** (arabe القاضي, *al-kadi* "la juĝisto", respektive sen difinita artikolo قاض, *kadin*, "juĝisto") estas juĝisto en islamaj socioj. Li estras la islaman juran sistemon (arabe القضاء, *al-kada*) bazitan sur la ŝario, la islama leĝaro donita per dia revelacio.

La supera kadio de islama socio ekde la fino de la 8-a jarcento arabe nomiĝas  قاضي القضاة, *kadi al-kudat'', kio havas la signifon "kadio de kadioj".

## Vidu ankaŭ 
* muftio
* fikho
* ŝario
* islamaj terminoj

Kategorio:Islamo
Kategorio:Arabaj vortoj

Kategorio:Islama terminaro
Bohemundo de Tarent

**Bohemundo de Tarento** (en latine skribitaj kronikoj kiel ) (naskiĝis ĉirkaŭ 1058 – 3-a de marto 1111) estis normana kavaliro, princo de Tarento kaj unu el antaŭaj gvidantoj de la unua krucmilito kaj poste, kiam krucistoj konkeris Antioĥion, li akceptis titolon princo de Antioĥio. Bohemundo estis la plej aĝa filo de Robert Guiscard kaj Albegarda de Buonalberg. Bohemundo preskaŭ la tutan vivon dediĉis sin al militado kaj plurfoje li mezuris la armeajn fortojn kun Bizanco.

Kategorio:Krucmilitistoj
Kategorio:Princoj de Antioĥio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1058
Kategorio:Mortintoj en 1111
Kategorio:Hauteville-familio
Boulogne

**Boulogne** povas esti:
* la urbo Bulonjo-ĉe-Maro en Francio
* La historio graflando Bulonjo (graflando) ĉirkaŭ ĝi
* Grafa dinastio de Bulonjo
Giurgiu

**Giurgiu** - jen rumane, prononco [ĜURĝu],  (Gjurgevo), ,  - estas urbo en suda Rumanio, ĉe Danubo, ĉefurbo de la samnoma distrikto.

Ĉe Giurgiu troviĝas grava ponto sur Danubo al Ruse en Bulgario, kiun uzas la eŭropaj vojoj E70 kaj E85. Ĝi estis konstruita kun sovetia helpo en la jaroj 1952–54 kaj nomita Ponto de Amikeco.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Giurgiu
Kategorio:Urboj de distrikto Giurgiu
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Kategorio:Havenurboj
Ĥalil

**Al-Aŝraf Ĥalil** (arabe , plennome **al-Malik al-Aŝraf Salah ad-Din Ĥalil ben Kalavun**, arabe ) estis en la jaroj 1290 ĝis sia morto en 1293 mamluka sultano en Egiptio. Lia plej glora faro estis definitiva konkero de krucistaj ŝtatoj en Palestino por islamanoj.

Ĥalil estis filo de sultano Kalavuno. Kiam en la jaro 1288 mortis as-Salih Ali, la pli aĝa frato de Ĥalil, al-Aŝraf estis nomumita kunreganto de sia patro.

## Eksteraj ligiloj 
*  *The Chicago Online Encyclopedia of Mamluk Studies*
*  المماليك البحريون/القبجاق *Dinastio de mamelukoj*.

Kategorio:Personoj de krucmilitoj (islamanoj)
Kategorio:Mamlukaj sultanoj de Kairo
Turo de Davido

**Turo de Davido** (hebree מגדל דוד, *Migdal David*) estas antikva citadelo situanta proksime de Jafa pordego, la enirejo en malnovan urbon jerusaleman. La fortikaĵo estis konstruita sur strategie malforta punkto de defendo de la malnova urbo en la 2-a jarcento antaŭ Kristo kaj dum la historio ĝi estis kelkfoje fare de kristanaj, muslimaj, mamlukaj kaj osmanidaj konkerintoj neniigita kaj denove renovigita. La citadelo enhavas gravan arkeologian trovejon, kie estis trovitaj objektoj malnovaj preskaŭ 2700 jaroj. La memorigaĵo estas ankaŭ ŝatata loko por okazigi profitagadojn, montrojn de metioj, koncertojn ks.

## Vidu ankaŭ 
* Jerusalemaj remparoj
* Malnova Urbo
* Monto Siono

## Eksteraj ligiloj 
* Tower of David Museum 
* Jerusalem Photo Portal — Tower of David
* Tower of David information, tours and activities - Go Jerusalem Travel Portal
* Tower of David  na stránkách ilMuseums.com

Kategorio:Malnova Urbo (Jerusalemo)
Kategorio:Burgoj en Israelo
Natalee Holloway

**Natalee (Ann) HOLLOWAY** (naskiĝis je la 21-a de oktobro, 1986), el Mountain Brook, Alabamo, Usono, malaperis je la 30-a de majo, 2005 dum finstuda vojaĝo en Arubo. Holloway oficiale restas mankanta ĝis la hodiaŭa tago kvankam, laŭ arubaj aŭtoritatuloj, ŝi verŝajne mortis. La malapero kaŭzis gazetaran sensacion en Usono, Arubo kaj Nederlando.
Je la 3-a de februaro 2008 la nederlanda krimĵurnalisto Peter R. de Vries dum duhora televidelsendo (al kiu spektis pli ol 7 milionoj da nederlandanoj) donis novajn detalojn pri ŝia malapero.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto el la lerneja jarlibro

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Mountain Brook (Alabamo)

eta|200px|Cresline sonorilturo, Mountain Brook
**Mountain Brook** estas urbo en la usona ŝtato Alabamo. La urbo havis en 2004 20 747 loĝantojn. Ĉi tiu antaŭurbo situas apude de la prospera urbo Birmingham.

Mountain Brook estas la hejmurbo de i.a. Courteney Cox, aktorino en la usona komedia televida serio Friends (Amikoj). Ankaŭ la malaperinta Natalee Holloway loĝis en ĉi tiu urbo.

Dosiero:Map of USA AL.svg|Alabamo en Usono
Dosiero:MapMtnBrook.png|Mountain Brook en Alabamo

Kategorio:Urboj de Alabamo
Derviŝo

[eta|280px|turniĝantaj derviŝoj de la ordeno *Mevlevi* en [Turkio (en februaro 2006)]]
**Derviŝo** (; ; ) estas ano de islama asketisma ordeno de sufiismo. Derviŝoj ĝenerale konatas pro sia ekstrema povreco kaj strikteco. Ili en islamaj kulturoj havas la renomon esti fontoj de saĝeco, de medicino, de poezio kaj de religiaj revelacioj. Aparte legenda derviŝo estis Nasredino, kiu konatiĝis ne nur en la islamaj socioj de Okcidenta Azio kaj Barato, sed ankaŭ en ne-islamaj kulturoj de aliaj mondopartoj.

eta|maldekstra|160px|*derviŝoj en festa dekoro* (1869–1870, verko de la rusa pentristo V. V. Vereŝĉagin)

## Etimologio de la vorto 
La termino devenas de la persa vorto درویش (*darvīŝ*), kiu ĝenerale priskribas asketisman monaĥon. La vorto ankaŭ uziĝas por priskribi firman kaj asketan econ de homo, por kiu materia posedo ne gravas. La vorto en la persa lingvo origine signifas „almozpetanto“, sed tio ne nepre komprenindas laŭlitere: la vorto pli aludas al tio, ke tiu kiu iras la vojon de sufiismo, ekkonas „sian propran povrecon kontraste al la dia riĉeco“. La komenca silabo estas la persa vorto *dar* („pordo“, „pordego“), kaj aludas al tio, ke almozpetantoj iras de pordo al pordo. En la simbolismo de sufiismo la vortero ankaŭ aludas al la spirita trapaso de la pordo inter la materia, tera mondo kaj la spirita, dia kosmo nevidebla.

[eta|turniĝantaj derviŝoj de la ordeno *Mevlevi* en [Istanbulo dum aprilo 2006]]

## Religia praktiko 
Multaj derviŝoj dediĉas sin al povreco kaj vivas en monaĥe retirita asketismo. Iuj almozpetas, aliaj plenumas profesiojn - ekzemple la egiptiaj "kadiritoj" estas fiŝistoj.

Sufiistaj ordenoj vivas laŭ monaĥaj reguloj, el kiuj multaj kompareblas al tiuj de kristanaj monaĥoj, sed iuj havas klarajn diferencojn kiel ekzemple la religian ordonon fondi familion. Diversaj derviŝaj ordenoj dum la jarcentoj ekestis kaj parte denove malaperis. La ekstaza danco *sema*, kiun praktikas iuj derviŝaj ordenoj (ekzemple la ordeno *Mevlevi* en Turkio) kaj kiu per danca turniĝado gvidu al tranco (*majdhb*, *fana*) kaj per tio kontaktiĝu kun dio.

[eta|maldekstra|140px|dancanta derviŝo en [Sudano en februaro 2005]]
Anoj de aliaj derviŝaj ordenoj traboras sin per tranĉiloj, prenas enmane ardantajn feraĵojn aŭ glutas ardantajn karberojn, por per doloro proksimiĝi al tranco. Iuj grupoj laŭte kantas koranajn versojn, tamburas kaj dancas, aliaj preferas silentan meditadon. Ĉiu ordeno havas unuecan vestaĵon kaj specialajn ritojn ekzemple de inicado.

En Turkio la ekstazaj dancoj la derviŝoj de la de ordeno *Mevlevi* dum la lastaj jardekoj kaptis pli kaj pli grandan intereson de turistoj, kaj ofte ensceniĝas por turista publiko. Tamen tiaj prezentoj ekde la jaro 1925 estas la sola ŝanco laŭleĝe praktiki la kutimon, ĉar ekde la jaro 1925 la tiama prezidento Kemal Atatürk malpermesis ĉiujn religiajn agojn de sufiismo kaj do ankaŭ la derviŝajn festojn.
## Vidu ankaŭ 
* Mevlevio

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingva artikolo „dancantaj derviŝoj“ 

Kategorio:Islamo
Kategorio:Asketismo
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Islama terminaro
Fikho

**Fikho** ( ''*, "la ekkono, la kompreno, la scio") estas la islama jura scienco kaj la kolekto de ĉiuj leĝoj prenitaj el la korano kaj la sunao. Se pri iu jura demando la korano kaj la sunao ne liveras informon, la fikho prenas leĝon el la decidoj de la islamaj juraj kleruloj, kiuj arabe nomiĝas *Fukaha*. Kontraste al la fikho, la ŝario estas la parto de la islama juro kiu laŭ la religia kompreno venas el rekta dia revelacio.

La atesto de la kunuloj de Muhammad, kiel ĝi estis paŝata tra ĉenoj de fidindaj rakontistoj (*isnad*), estis la bazo de disvolviĝinta islama tradicio. El la tradicioj (*hadito*) de la vivo de Muhammad kaj de liaj kunuloj eliras la islama vivmaniero (*sunao*), la kondutregularo (*ŝario*) kiun ĝi postulas kaj la jurfilozofio (*fikho'') laŭ kiu islamaj komunumoj estu regulataj.

Fakih (de la araba فقيه faqīh, plurale fuqahā, arabe: فقيه, pl. فقهاء‎) estas islama juristo, fakulo pri fikho.

## Vidu ankaŭ 
* islamaj terminoj


Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Islama terminaro
Samburuoj

eta|Samburuoj farante fajron
La **samburuoj** estas etna grupo en nord-centra Kenjo, kiu estas parenca, sed distinga de la masajoj. La samburuoj estas duonnomadaj paŝtistoj, kiuj bredas plejparte bovojn, sed ankaŭ ŝafojn, kaprojn kaj kamelojn. La samburuoj nomas sin mem *Lokop*. En ilia regiono situas la sovaĝbestoparko Samburu National Reserve (Nacia Rezervejo Samburu).
[eta|maldekstra|300ra|Samburuaj militistoj proksime al la [Lago Turkana.]]

## Vidu ankaŭ 
* Distrikto Samburu

## Eksteraj ligiloj 
* Samburu People
* People of Africa
* The Samburu Project
* Samburu Tribe 

Kategorio:Etnoj en Kenjo
Turkanoj

La **turkanoj** aŭ **turkanaoj** (alia nomo: *Elgume*) estas etno ĉirkaŭ la lago Turkana en la nordoriento de Kenjo.

Ili estas entute proksimume 500.000 homoj kaj 2 % el la tuta loĝantaro de Kenjo.

La turkana lingvo apartenas al la nilotaj lingvoj kaj estas unu el kvin lingvoj de la teso-turkana lingvaro.

Forta advokato de la turkanoj estis la apostola vikario episkopo Luigi Locati.

## Galerio 

A Turkana Herdsman- by Kimani.jpg|
DSC03898-TURKANA BOYS PICTURE POSE.jpg|
Kenya 6, Livelihoods 12 (10267904393).jpg|
Turkana (туркана).jpg|
Turkana Warrior 1888.jpg|

Turkanaoj
Turkanaoj
Turkanaoj
Hütten ZH

## Pri la komunumo 
**Hütten ZH** estas la plej malgranda komunumo de la distrikto Horgen en la Kantono Zuriko, Svislando. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 913 loĝantojn.

## Geografio 
Hütten situas sur la montoĉeno Zimmerberg tute en la sudo de la distrikto Horgen kaj do estas la plej suda komunumo de la Kantono Zuriko. Je la suda flanko en natura ujo troviĝas la Lageto de Hütten, kies suda bordo troviĝas sur tereno de la vilaĝo Samstagern en la komunumo Richterswil.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,24 km², de kiuj 36,2% estas kovritaj de arbaro, 54,05 servas por agrikulturo kaj 3,2% por setlado. 2,3% estas trafiksurfaco kaj 3,2% akvejoj.

## Najbaraj komunumoj 
Hütten limas en nordoriento al Richterswil, en oriento al Wollerau (SZ), en sudoriento al Feusisberg (SZ), en sudo al Oberägeri (ZG), en sudokcidento al Menzingen (ZG), kaj en nordokcidento al Schönenberg.

## Ekonomio 
La plej granda parto de la komunuma areo estas agrikultura tereno kaj agrikulturo precipe bovbredado kaj fruktplantado estas la ĉefa enspezfonto de la komunumo.

## Trafiko 
Hütten troviĝas en la plej suda parto de la teritorio de la Zurika Trafik-Unio. Ĝi estas ligita per Poŝtaŭto kun la komunumo Wädenswil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hütten okazis en la jaro 1270 kiel *ze dien Hütten*. Oficiale fondita estis la politika komunumo en la epoko de la Helveta Respubliko la 15-an de decembro 1799, kiam okazis la unua komunuma asembleo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hütten ZH
Krak des Chevaliers

**Krak des Chevaliers**, ( aŭ  ) estas krucista burgo en Sirio kaj unu el la plej konservitaj mezepokaj armeaj konstruaĵoj en la mondo. Ekde la jaro 2006 ĝi estas enskribita en listo de la monda heredaĵo de Unesko.

## Nomo 
La nomo *Krak* devenas el la malnovsiria lingvo kaj verŝajne signifas "fortikaĵo". Eble tamen la nomo ankaŭ fontas el la greka vorto *ĥaraks*, signifanta "palisaro" aŭ "remparo". La kromnomo *des Chevaliers* devenas el la franca kaj ĝi signifas *kavalira*, *apartenanta al kavaliroj*. La tuta nomo de la burgo do estas tradukebla kiel *fortikaĵo de kavaliroj*.

## Situo 
La burgo situas en Homsa breĉo, oriente de urbo Tripolo, 65&nbsp;km okcidente de urbo Homs kaj proksime de limoj kun Libano. Administre ĝi falas sub administran regionon *Homsa guberniero*. Ĝi situas survoje el Antioĥio ĝis Bejruto kaj al Mediteraneo. Ĝi estis parto de reto de fortikaĵoj, kiun konstruis krucistoj por defendi sian senjorujon antaŭ muslimoj. Krak des Chevaliers gardis vojon al la maro, sed el tiu ĉi bazejo la defendantoj de la burgo havis sub kontriolo regionon de Homsa lago en oriento, pro kio ili povis kontroli fiŝkaptadon kaj vidi la muslimajn soldatarojn venantaj el siria enlando.
 
eta|150px|Spaco inter la interna kaj la ekstera pordego
eta|150px|Spaco inter la interna kaj la ekstera muro
eta|150px|Plano de Krak des Chevaliers (1871)
eta|150px|Plano de konstruo el la jaroj 1170-1190

## Vidu ankaŭ 
* Margat
* Ordeno de Johanitoj
* Malta ordeno
* Krucistaj ŝtatoj
* Graflando Tripolis
* Krucmilitoj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Krucistaj burgoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Sirio
Kategorio:Historio de Sirio
Kategorio:Burgoj en Sirio
Kategorio:Konstruaĵoj en Sirio
Ponto de Amikeco (Giurgiu–Ruse)

700px|Vido al la ponto de Ruse

La **Ponto de Amikeco** estas voja ponto sur Danubo inter la urboj Giurgiu en Rumanio kaj Ruse en Bulgario. Ĝi estis konstruita inter la jaroj 1952 kaj 1954.eta|dekstra|Ponto de AmikecoLa ponto estis malfermita la . Ĝi estas 1 058 metrojn longa kaj situas 30 metrojn super la meza akvonivelo. Ĝi estas konstruita en ŝtal-trusa maniero kaj havas du etaĝojn, unu por fervojo kaj unu por aŭtoj, kun du koridoroj kaj trotuaroj por piedirantoj. Centre estas movebla parto de 85 metroj, kiun eblas forfaldi por ebligi la pasadon de tre altaj ŝipoj. La ponto estas la sola ponto sur la parto (almenaŭ 450 km longa) de Danubo inter Bulgario kaj Rumanio (plia tia ponto estas nun konstruata inter Calafat en Rumanio kaj Vidin en Bulgario). Laŭ la datenbanko structurae desegnis ĝin arĥitekto *P. Andreev*, laŭ aliaj *Georgi Ovraĉov*.

Bulgare la ponto nomiĝas *Мост на дружбата* (*Most na druĵbata*), rumane *Podul prieteniei*; ambaŭ esprimoj signifas "ponto de (la) amikeco". Bulgaroj nomas la ponton ankaŭ la "danuba ponto" (*Дунав мост* / *dunav most*), ĉar ĝi estas la sola tia, kiu tuŝas Bulgarion. Ĝi estas parto de du eŭropaj ŝoseoj: E70 inter Bukareŝto kaj Varno kaj E85 inter Bukareŝto kaj Veliko Tarnovo.

Ĉar la ponto ligas du landojn, ĝi havas lim-kontrolan stacion. De la  doganaj kontroloj ne plu estas, ĉar ambaŭ landoj apartenas al Eŭropa Unio. La personaj kontroloj okazas en komuna oficejo; ankaŭ ili nuliĝas, kiam Rumanio kaj Bulgario plene aliĝas al la Traktato de Schengen; tio laŭplane okazas en marto 2024.

La ponto situas je , aŭ je kilometro 488,70 de la riverfino de Danubo.

## Referencoj 
Amikeco
Kategorio:Pontoj en Rumanio
Kategorio:Pontoj en Bulgario
Kategorio:Provinco Ruse
Kategorio:Distrikto Giurgiu
Hispana Rajdlernejo

La **Hispana (Kortega) Rajdlernejo** ( [ŜPAniŝe HOFrajtŝule]) estas rajdinstituto en Vieno, kiu originale servis rajd-instruon por la imperiestra familio. Ĝi estis malfermita por la publiko post la unua mondmilito kaj ĝi iĝis turisma allogaĵo.

## Historio 
eta
La rajdlernejo estis fondita en 1572 kaj tiel ĝi estas la plej malnova rajdada instituo de la mondo. Oni rajdadis en la unuaj jaroj per hispandevenaj ĉevaloj, poste oni ŝanĝis al la lipica ĉevalo.

La instituto estas ekde 2001 finance memstara, sed restis en ŝtata posedaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Interna urbo (Vieno)
Kategorio:Organizaĵoj en Aŭstrio
Somera Olimpiko 1976/moderna pentatlono

## Moderna pentatlono en la Somera Olimpiko 1976 
## Unuoble
## Teame
Kategorio:Moderna pentatlono dum la Someraj Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1976
Calafat

**Calafat** [kalafat] (bulgare: Калафат) estas urbo kun  loĝantoj (2002) en la distrikto Dolj en Rumanio. Administre, al ĝi apartenas la vilaĝoj Basarabi, Ciupercenii Vechi kaj Golenţi.

Calafat situas en la sudokcidenta angulo de la distrikto Dolj, ĉe la maldekstra bordo de Danubo. Sur la alia bordo de Danubo situas la bulgara urbo Vidin, al kiu regule trafikas pramo. Oni konstruis ankaŭ ponton (ĉe la danuba kilometro 796, mezure de la riverfino), malfermita en 2013 kaj inaŭgurita de la bulgara ĉefministro Plamen Oreŝarski kaj la rumana ĉefministro Victor Ponta.

Unua dokumenta mencio estas el 1424. Pri la fondo de la urbo ekzistas kelkaj opinioj. Laŭ unu el ili la urbon fondis ĝenovaj setlistoj, kiuj laborigis multnombrajn ŝipriparistojn, inter kiuj ankaŭ kalfatristoj. En la rumana lingvo *calafat* signifas "kalfatraĵo". La turka armeo tie venkis en 1854 sub la gvido de paŝao Aĥmed super la rusa armeo.

La urbo en 1900 havis  loĝantojn, en 2000 tio kreskis al .

## Ĝemelurboj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo 

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Dolj
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Bambaroj

dekstra|200px|eta|Bambara ĉasistoLa **bambaroj** estas etna grupo en sudorienta Malio je la meza parto de la rivero Niĝero kaj je la allimaj regionoj de Burkina Faso.

## Disvastiĝo kaj loĝregiono 
La bambaroj estas proksimume kvar milionoj da homoj. En *Malio* ili konsistigas 38 procentojn de la tuta loĝantaro kaj en *Burkino* proksimume du procentojn.

## Lingvo 
La bambara lingvo apartenas al la Mande-lingvoj ene de la niĝerkonga lingvaro. Ĝi parencas kun la malinkea lingvo (dialekto de la mandinka lingvo). La bambara lingvo estas nacia lingvo de Malio.

## Vivmaniero kaj religio 
La bambaroj tradicie estas agrokultivistoj. La agrikulturo ankoraŭ hodiaŭ estas la plej grava ekonomia bazo de la bambaroj, kiuj vivas kampare.

La tradiciaj kultoj de la bambaroj ankaŭ hodiaŭ estas strete ligita kun la agrikulturo. Precipe la inickultoj ludas gravan rolon en la socio de la bambaroj.

Esenca parto de la bambaroj hodiaŭ estas muzlimoj. Tamen la bambaroj multe pli poste ol aliaj etnoj en tiu regiono transiris al la islamo.

## Eksteraj ligiloj 
* Malnovaj maskoj kaj figuroj de la bambaroj (privatkolekto) 
* Fotografie dokumentita bambara arto kaj informoj pri pliaj objektoj de afrika triba arto 

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Gambio
Kategorio:Etnoj en Senegalo
Kategorio:Etnoj en Malio
Kategorio:Etnologio
Târgu Jiu

**Târgu Jiu** [tırgu ĵiŭ] () estas la ĉefurbo kaj la plej granda urbo de distrikto Gorj en Rumanio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

eta|maldekstra|
La blazono de la urbo, alprenita en 2002, montras centre inter du leonoj kun glavoj la "kolonon sen fino" (alinome: kolono de nefinio). Ĝi reale ekzistas en la urbo, verko de Constantin Brâncuși, kaj estis starigita en 1937/8 por memorigi la mortintajn soldatojn de la unua mondmilito.

La urbo famas ĉefe pro la skulptaĵ-ensemblo de Constantin Brâncuși konsistanta el *La tablo de la silento*, *La avenuo de la seĝoj*, *La pordego de la kiso* kaj *La kolono sen fino*.
Historie ĝi famas ankaŭ pro la iama tiea koncentrejo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungaraj loknomoj kun "vásárhely"
* Trolebusa transporto en Târgu Jiu

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Gorj
Ruse

eta|maldekstra|250ra|Ruse
eta|maldekstra|250ra|*Doĥodno zdanie* en Ruse
**Ruse** () estas la plej granda urbo de la norda Bulgario, ĉefurbo de la samnoma provinco (*oblast*).

Fine de 2005 Ruse havis  loĝantojn. Malgraŭ sia lima situo, laŭ dekstra bordo de Danubo, ĝi estas la kultura kaj industria centro de la norda Bulgario, posedante teatron, operejon kaj plurajn altlernejojn.

La Ponto de Amikeco (Giurgiu–Ruse)‎ ligas inter Ruse kaj Giurgiu en Rumanio.

## Esperantistoj 
* Elenka Djulgerova (1916?-1936, *Еленка Дюлгерова*)
* Dimitr G. Ivanov (*Димитър Г. Иванов*)
* Rumjana Minĉeva [??] (*Румяна Минчева*)
* Nedko Nedev [??] (*Недко Недев*)

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Ruse

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Bulgario
Kategorio:Provinco Ruse
Kategorio:Havenurboj
Wädenswil

## Pri la komunumo 
**Wädenswil** estas urbo de la distrikto Horgen en la sudo de Kantono Zuriko en Svislando. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 19417 loĝantojn, kiu nombro kreskis al 20101 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Wädenswil situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Zuriko je la piedo de la montoĉeno Zimmerberg. Al Wädenswil apartenas ankaŭ la duoninsulo Au.

## Trafiko 
Wädenswil situas sur la trajnlinio de la Zuriko tra Sargans al Koiro de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. De Wädenswil ankaŭ linio de la Svisaj Sudorientaj Fervojoj kondukas tra Samstagern al Einsiedeln. Wädenswil per busoj kaj regionaj trajnoj estas bone integrita al la Zurika Trafik-Unio. La urbo ankaŭ disponas pri ŝiphaltejo de la Zuriklaga Ŝipkompanio.

## Historio 
Trovaĵoj sur la duoninsulo Au pruvas, je Wädenswil jam antaŭ 5000 jaroj en la bronzepoko estis loĝata. Unua dokumenta mencio de la urbo Wändenswil okazis en la konventfondletero de la Monaĥinejo Fahr. La aŭtentikeco de la letero tamen ne estas tute certa. En la jaro 1287 la regnejo Wädenswil estis vendita de la Libersinjoro Rudolf la 3-a pro monmanko al la johanitanoj de Bubikon. Wädenswil fariĝis komandorejo de la johanitanoj. Post la reformacio la johanitanoj vendis Wädenswil kun ĉiuj rajtoj al la urbo Zuriko. En Wädenswil estis konstruita kastelo en 1550por kamparvokto. Laŭ decido de la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo la kastelo Wädenswil devis estis detruita en la jaro 1557, ĉar Ŝvico sentis sin minacata de la fortiĝinta urbo-ŝtato Zuriko. La ribelon de Wädenswil en la jaroj 1645 kaj 1646 Zuriko sukcese frakasis per helpo de urbofidelaj subuloj. Post la frakaso de la regnado de Zuriko dum la helveta revolucio en la jaro 1798 la urbo aliĝis al la nova distrikto Horgen.

En la 19-a jarcento Wädenswil en la kadro de la industriiĝo forte kreskis kaj ekprosperis.

## Universitata Altlernejo 
En Wädenswil troviĝa unu el la tri filioj de la Zurika Universitata Lernejo de Aplikataj Sciencoj, kiu formas tekniskistoj, tradukistojn kaj aliajn profesiulojn. Ĝiaj aliaj sidejoj estas Vinterturo kaj Zuriko.

## Famuloj 
En Wädenswil mortis hungardevena kemiisto György Bor.

## Vidu ankaŭ 
* Wädenswil (stacidomo)
* Au ZH (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Wädenswil

Kategorio:Urboj de Svislando
Triumfa Arko de Pjongjango

eta|300ra|Fasado de Triumfa Arko
La **Triumfa Arko de Pjongjango** () estas monumento por celebri triumfon de kontraŭjapana milito de Kim Il-sung, lokita ĉe piedo de monteto Moran () en Pjongjango. Por konstruado de la arko oni uzis pli ol 10.500 pecojn da granito.

Dekstre de la arko estas skribita jaro 1945, kaj maldekstre 1925. 1925 estas ekbataljaro de Kim Il-sung. 1945 estas la jaro de lia venko. Kvar direktojn de la arko ornamas skulptaĵoj. Sur la orienta kaj la okcidenta flankoj estas skulptaĵoj de monto Pektusan. La suda kaj la norda flankoj surhavas skulptaĵojn laŭ motivoj de «Kanto pri generalo Kim Il-sung».

eta|maldekstra|250ra|el alia angulo
La alteco de la monumento estas proksimume 60 metroj, kaj la larĝeco estas 52,5 metroj. Ĝi estas la plej granda triumfa arko de la mondo.

Kategorio:Monumentoj en Pjongjango
Kategorio:Triumfarkoj
Amharoj

La **amharoj** estis ĝis la etiopia revolucio kaj parte ĝis la detronigo de Mengistu Haile Mariam la plej grava ŝtatoportanta etno de Etiopio respektive la regiono Amhara. Proksimume 28 % de la loĝantaro de Etiopio sin mem nomas amharoj, sekve ili estas post la oromoj la dua plej granda etno de Etiopio.

Per la detronigo de Mengistu fare de la ribelantoj de TPLF ("Tigray People's Liberation Front, poste EPRDF) en la jaro 1991 la amharoj estis anstataŭitaj de la tigrajoj kiel ŝtatoportanta etno.

Amharoj
Amharoj
Kategorio:Etnologio
Sámuel Domokos

**Sámuel DOMOKOS** (domokoŝ) estis hungara literaturhistoriisto kaj tradukisto. Li naskiĝis en Alsófüged la 16-an de marto 1913 kaj mortis la 30-an de novembro 1994.

## Biografio 
Domokos donis abiturientan ekzamenon en Aiud kaj en Kluĵo akiris diplomon pri hungara-rumana lingvoj en 1937. Ekde 1945 li vivis en Budapeŝto. Unue li instruis en mezlernejo kaj poste en la katedro rumana de ELTE li estis adjunkto, docento kaj fine gvidanta universitata profesoro ĝis 1983.

## Ĉefaj verkoj 
* *A brigád harcol több szénért*, romaneto, 1953;
* A. Toma: Az élet dala, v., szerk., Bk., 1955;
* *Betyárok tüzénél*. Kelet-európai betyárballadák gyűjteménye, szerk., 1959;
* T. Arghezi: Testamentom, v., szerk., Bk., 1961;
* A. Macedonski: Titkos ország, szerk., 1963;
* L. Blaga: Mágikus virradat, v., szerk., 1965;
* I. Pillat: Pogány álmok, v., szerk., 1966;
* A román irodalom magyar bibliográfiája I. (1831-1960), II. (1961-1970), Bk., 1966-1978;
* Vasile Gurzău magyar és román nyelvű meséi, szerk., 1968;
* Ápriliy Lajos: Tavaszi tüzek. Román költők versei, szerk., Bk., 1969;
* Octavian Goga, a költő és műfordító, monogr., Bk., 1971;
* A budai Egyetemi Nyomda román kiadványainak dokumentumai, 1780-1848, vál., s. a. r., 1982;
* Magyar-román irodalmi kapcsolatok, vál. tan., 1985;
* Horale mortilor ale lui Teodor Sava, 1989;
* Tipografia din Buda contributia ei la formarea stiintei si literaturii romane din Transilvania la inceputul secolului al XIX-leu [Máté Gábor, Maria Voia ford.], Gyula, 1995.

## Tradukaĵoj 
* N. Bălcescu: Válogatott írásai [Köpeczi Bélával], Bk., 1950;
* Al. Mitru: Az Olümposz legendái, előszó, Bk., 1983.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Pulgunbyol (pjongjanga metrostacio)

**Stacio Pulgunbyol** ( «ruĝa stelo») estas metroa stacio de Chollima linio en Metroo de Pjongjango. Ĝi estas fina stacio de la linio en la nordo.

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Pjongjanga Hospitalo N-ro 2

## Najbara stacio 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima linio
:: - **Pulgunbyol**

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1973
Kategorio:1973 en Nord-Koreio
Puhung (pjongjanga metrostacio)

**Stacio Puhung** ( «restarigo») estas metroa stacio de Chollima-linio en Metroo de Pjongjango. Ĝi estas fina stacio de la linio en la sudo.

## Ĉirkaŭaĵoj 
[200ra|eta|dekstra|Metrostacio Puhŭng kun mozaika muro "La Granda gvidanto [Kim Il-sung inter laboristoj"]]
* Pot'onggang-hotelo

## Najbara stacio 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima-linio
::**Puhung** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1987
Kategorio:20-a jarcento en Nord-Koreio
Kaeson (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Kaeson** () estas metroa stacio de Chollima-linio de la Metroo de Pjongjango.

La stacio estis renovigita en 2019.

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Stadiono Kim Il-sung
* Pjongjanga Hospitalo N-ro 1
* Triumfa Arko de Pjongjango

## Najbaraj stacioj 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima-linio
:: – **Kaeson** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1973
Kategorio:1973 en Nord-Koreio
Valo de gejseroj

La **Valo de gejseroj** () estas aro de gejseroj sur la duoninsulo Kamĉatko, ĉefe sur la maldekstra bordo de la daŭre profundiĝanta Gejsera rivero, en kiu fluas la geotermaj akvoj de la relative juna stratovulkano, Kiĥpiniĉ (ruse *Кихпиныч*). Ĝi estas parto de la Kronocka Natura Rezervo, kiu estas same parto de la Monda heredaĵo "Vulkanoj de Kamĉatko".

La **Valo de gejseroj** estas la sola gejsera kampo en Eŭrazio kaj la dua plej granda koncentriĝo de gejseroj sur la mondo. La baseno longas 6&nbsp;km kaj entenas ĉ. 90 gejserojn kaj multajn varmegajn fontojn. La valo estas malfacile alirebla, nur per helikoptero.

La plej granda gejsero nomiĝas *Velikan*, kiu kapablas puŝi la akvon en alto de ĝis 40 metroj.

## Historio 
La pulsantajn gejserojn malkovris loka sciencisto Tatiana Ustinova en 1941 kaj publikigis tion 14 jarojn poste. Oni detale esploris la valon en la 1970-aj jaroj kaj oni establis aŭtomatan monitoradon de la areo en 1990.

Eksterlandaj turistoj rajtas viziti la areon nur ekde 1991. Ĉiujare vizitas la lokon ĉ. 3.000 turistoj.

La valon inundis kaj la gejserojn kovris ŝlimfluo la 3-an de junio 2007, sed plimulto de la gejseroj reaktiviĝis poste.

Kategorio:Kamĉatko
Gejseroj
Kategorio:Gejseroj
Péter Domokos (literaturhistoriisto)

**DOMOKOS Péter** originala nomo * Pál Péter Domokos* (domokoŝ) hungara literaturhistoriisto. Li naskiĝis en Joseni la 15-an de januaro 1936 kaj mortis la 27-an de majo 2014. Li estas filo de Pál Péter Domokos.

## Biografio 
Domokos finis siajn studojn en ELTE en Budapeŝto hungaran lingvon kaj literaturon en 1959. Li estis hungara profesoro de la Universitato Leningrado, ekde 1970 kunlaboranto de MTA. Ekde 1980 li estis docento, ekde 1992 katedrogvidanta universitata profesoro en katedro pri finn-ugra lingvaro de ELTE.

## Ĉefaj verkoj 
* *A finn irodalom fogadtatása Magyarországon*, 1972;
* *Az udmurt irodalom története*, 1975;
* *Uralisztikai olvasókönyv*, szerk., 1977;
* *Uráli nyelvrokonaink*, társszerző, 1978;
* *Handbuch der uralischen Literaturen*, Szeged, 1982;
* *Itäisten suomalais-ugrilaisten kansojen kirjallisuudesta*, Helsinki, 1983;
* *Finnugor-szamojéd (uráli) regék és mondák* I-II., szerk., 1984;
* *A kisebb uráli népek irodalmának kialakulása*, 1985;
* *Szkítiától Lappóniáig*. A nyelvrokonság és az őstörténet kérdéskörének visszhangja irodalmunkban, 1990 <... visszhangja a magyar irodalomban, 1991;
* * Finnugor életrajzi lexikon*, szerk., 1990; Kállay Ferenc, 1990; Barna Ferdinánd, tan., 1991;
* *Formirovanyije lityeratur malüh uralszkih narodov*, 1993;
* *Anyanyelvünk, irodalmunk ma*, szerk., 1995;
* *Négy tanulmány* (három ráadással), 1996.

## Fonto 
* Új magyar irodalmi lexikon, 1993.

Domokos P
Domokos, Peter
Aĉolioj

eta|Acholio.La **aĉolioj** estas etno kun iom pli ol 1 miliono da homoj, kiu vivas oriente de la Blanka Nilo en la nordo de Ugando en la distriktoj Gulu, Kitgum kaj Pader kaj ankaŭ en la suda Sudano. La regiono ankaŭ estas nomata Aĉolilando. La aĉolia lingvo estas nilota lingvo. La plej proksime parencaj etnaj grupoj estas la langoj, aluroj, luoj kaj ŝilukoj.

Multaj aĉolioj rezignis pri sia tradicia vivmaniero, precipe ekde kiam komenciĝis la ribelbatalo de la Lord's Resistance Army (LRA) sub Joseph Kony, kiu estas Aĉolio. Multaj aĉolioj estis forpelitaj kaj iris en unu el la multnombraj rifuĝinto-kampadejoj.

Fama aĉolio estas la verkisto kaj etnologo Okot p'Bitek (1931-1982), kies verko La kanto de Lawino estas konsiderata lia ĉefverko.

## Literaturo 
* Atkinson, Ronald Raymond (1999) *The roots of ethnicity: the origins of the Acholi of Uganda before 1800*. Kampala: Fountain Publishers. ISBN 9970-02-156-7.
* Girling, F.K. (1960) *The Acholi of Uganda* (Colonial Office / Colonial research studies vol. 30). London: Her majesty's stationery office.
* Kuster, Reto, Martina Santschi (2007) *Krieg in Acholiland: Ethnizität, Gewalt und Politik im Norden Ugandas*. Arbeitsblatt Nr. 36. Arbeitsblätter des Instituts für Sozialanthropologie der Universität Bern. http://www.anthro.unibe.ch/content/publikationen/arbeitsblaetter/arbeitsblatt_36/index_ger.html 

## Eksteraj ligiloj 
* Ekzempla teksto en la aĉolia lingvo 

Aĉolioj
Aĉolioj
Aĉolioj
Johanitoj

Nocio **Johanitoj** povas signifi:
*Malta ordeno - kavalira ordeno suverena nome armea hospitala ordeno de sankta Johano en Jerusalemo, sur Rodoso kaj sur Malto;
*Ordeno de Johanitoj - asocio de bonfaraj ordenoj;
*Internaciaj Johanitoj - internacia reto de la individuaj krizhelpaj organizoj de la Ordeno de Johanitoj.
Tesprotio

**Tesprotio** () estas historia pejzaĝo de Grekio, kaj (en ne ekzakte la samaj limoj, kaj kun la nomo  - *Nomos Thesprotias*) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo *Igumenico*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Epiro, kaj situas en la pleja okcidento de la kontinenta parto de Grekio, borde de la Ionia Maro kaj vidalvide de la insulo Korfuo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka, arkivigita)

Kategorio:Provincoj de Grekio
Graflando Edessa

**Graflando Edessa** estis unu el krucistaj ŝtatoj fondita dum la unua krucmilito en Edessa, la urbo kun antikva historio kaj longa kristana tradicio. La graflando de Edesija diferenciĝis de la ceteraj krucistaj ŝtatoj en Sankta Lando , nome per tio, ke ĝi estis enlanda, ĝi estis malproksima de la ceteraj krucistaj teritorioj kaj ĝi estis tenajlita per muslima teritorio. Duono de ties teritorio, inkluzive de la ĉefurbo, troviĝis oriente de Eŭfrato. La okcidenta duono de la graflando estis administre kaj armee kontrolata el fortikaĵo Turbessel.[eta|300px|Edisija graflando kaj Proksima Oriento en la jaro [1135]]

## Listo de regantoj de Edessa 
* Baldueno la 1-a (1098 - 1100)
* Baldueno la 2-a (1100 - 1104) - la unua periodo de la regado
** Tankredo, princo galileja komune kun guberniestro Rikardo de Salerno (1104 - 1108)
* Baldueno la 2-a (1108 - 1118) - la dua periodo de la regado
* Joscelin la 1-a (1119 - 1131)
* Joscelin la 2-a (1131 - 1150) (li mortis en 1159)
* *en jerusalema rifuĝejo Joscelin la 3-a (1159)*

## Vidu ankaŭ 
* Krucistaj ŝtatoj
* Antioĥa princlando
* Tripola graflando
* Edessa
* Kipra reĝlando
* Unua krucmilito
* Tria krucmilito

Edessa
Edessa
Edessa
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1090-1099
Kategorio:Aperis en 1098
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1150-1159
Kategorio:1150
Kornélia Prielle

**PRIELLE Kornélia**, *Priel Antónia* estis hungara aktorino naskiĝinta en Máramarossziget la 1-an de junio 1826 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de februaro 1906. Ŝi estis la pli aĝa fratino de aktoro Péter Prielle kaj de aktorino Lilla Prielle.
eta|200px|Kornélia Prielle

## Ŝia kariero 
Kornélia Prielle debutis en somero de la jaro 1841 en trupo de István Tóth en Szatmár, poste ĉe la Dávid Kilényi ĝis 1844 ŝi trairis la urbojn de Transsilvanujo. Ede Szigligeti vidis ŝin en Sibio kaj dungis ŝin al Nacia Teatro de Budapeŝto por unu teatra sezono. Poste ŝi denove ludis en provinco: Debrecen (kie Petőfi petis ŝian manon), Kolozsvár, Pozsony, Székesfehérvár, Nagyszeben, en 1848–49 denove en Transsilvanujo en trupo de Miklós Felekyt. En 1852 ŝi ludis en Eperjes, Kassa, Miskolc; en 1853 en la trupo de Endre Latabár en Székesfehérvár kaj Győr. Ekde 1856 ŝi estis membrino de trupoj de la Ferenc Gyulai, Lajos Hegedűs, Mihály Havi, Gyula Miklósy. Ekde la 25-an de aprilo 1859 dungis ŝin la Nacia Teatro (Budapeŝto), kie ŝi ludis ĝis la fino de sia vivo. Ŝia unua (kaj same tria) edzo estis Kálmán Szerdahelyi kaj la dua por malloga tempo Elek Hidassy. Ŝi estis la unua *eterna ano* de la Nacia Teatro de Budapeŝto.

## El ŝiaj roloj 
* Lizi (Szigligeti E.: Zsidó);
* Cordelia (Sh.: Lear király);
* Melinda (Katona J.: Bánk bán);
* Gauthier Margit (Dumas: A kaméliás hölgy);
* Margit (Feuillet: Egy szegény ifjú története);
* Lady Tartuffe (Girardin);
* Anna királynő (Scribe: Egy pohár víz);
* Adél (Hugó K.: Báró és bankár);
* Elmira (Molière: Tartuffe);
* Erzsébet (Szigeti J.: Rang és mód);
* Szedervári Kamilla (Csiky G.: A proletárok);
* Szerémy grófnő (Csiky G.: A nagymama).

## Memorigiloj 
* strato en Budapeŝto

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Retimno (provinco)

eta|

**Retimno** ( respektive  - *Nomos Rethimnis*) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la kvar provincoj de la insulo Kreto kaj unu el la 51 provincoj de Grekio ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj laŭ la censo de 2011 havis  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la samnoma urbo *Retimno*. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Kreto (, *Periferia Kritis*) kaj kovras la centran okcidentan parton de ĝi, inter la provincoj Ĥanio en la okcidento kaj Iraklio en la oriento.

Topografie la provinco ampleksas la areon oriente de la *Lefka Ori* (Blankaj Montoj) ĝis la transiro de la monto *Psiloritis* (2.456 metroj, la plej alta monto de Kreto) en la ebenaĵon *Mesara*. Krom la neloĝataj Paksimadia-insuletoj en la golfeto de Mesara neniuj pliaj insuletoj apartenas al la teritorio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka kaj angla) 
* pliaj informaj paĝoj pri la provinco (en la greka)
* informoj pri la okcidento de Kreto (en la angla, franca kaj germana)

Kategorio:Insuloj en Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio
Junulara parko Kaeson

**Junulara parko Kaesŏn** (） estas fama amuzparko en Pjongjango, Nord-Koreio. La parko Malfermis en 1984 kun areon de 40 hektaroj.
La parko situas ĉe la Triumfa Arko de Pjongjango, en la okcidenta piedo de Moran Monteto .

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Lesbo (provinco)

eta|

La provinco **Lesbo** ( respektive  - *Nomos Lesvou*) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 provincoj de Grekio ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomos") kaj unu el la du provincoj de la administra regiono Norda Egeo. Ĝi ampleksas la insulojn Lesbo (proksime al la marbordo de Turkio), Limnos (pli norde kaj okcidente) kaj Agios Efstratios plus iujn aldonajn ĉirkaŭajn insuletojn. La insuloj entute kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo Mitileno sur la insulo Lesbo. Nun la eksa provinco formale nomiĝas regiona unuo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la insulo kaj provinco (en la greka kaj angla)

Kategorio:Provincoj de Grekio
Dornokrono

[eta|Jesuo portas la dornokronon, [El Greco 1580]]

**Dornokrono** estas en kristanisma terminologio unu el pasionaj iloj (Pasiono estas biblia termino por la sufero de Jesuo Kristo, torturado, kiu antaŭis al la krucumado mem.)
[eta|La [relikvo de la dornokrono de Jesuo Kristo ĝis la 15a de aprilo 2019 ĝi troviĝis en la Katedralo de Nia Damo de Parizo, ĝis la granda incendio en la katedralo]]
Temas pri dornokrono, kiun soldatoj surkapigis antaŭ lia krucumado. Komune kun fragmito ("sceptro") kaj purpura mantelo ĝi servis kiel doloriga parodio al lia titolo de juda "reĝo" (kulpigo, pro kiu li estis oficiale fare de Pontio Pilato kondamnita). Oni parolas pri ĝi en evangelioj kaj ofte mencias ĝin ankaŭ pluaj fruaj kristanaj tekstoj.
## Eksteraj ligiloj
*Genoveva Nitz: "Dornenkrönung" - ĉe: *Lexikon für Theologie und Kirche,* volumo 3 (Dämon–Fragmentenstreit), tria eldono, Herder, Freiburg im Breisgau 1995, ISBN 3-451-22003-2, kol. 345–346

Kategorio:Biblio
Lasitio

eta|

**Lasitio** ( respektive  - *Nomos Lasithiu*) ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la kvar provincoj de la insulo Kreto kaj unu el la 51 provincoj de Grekio ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo Agios Nikolaos. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Kreto (, *Periferia Kritis*) kaj kovras la plej orientan parton de ĝi, najbare al la provinco Iraklio en la okcidento.

La provinco havas sian nomon de la pitoreska altebenaĵo en la montaro *Dikti*. Laŭ la helena mitologio la dio Zeŭso naskiĝis en kavo de tiu montaro, ĉe la sudokcidenta rando de la altebenaĵo. Troviĝas pluraj arkeologiaj lokoj el la antikva minoa civilizo, kaj belaj sablaj plaĝoj, interalie la palma plaĝo de *Vai*. Kompare al la aliaj partoj de la insulo Kreto tamen la provinco estas malpli grandkvante vizitata de turistoj, kaj dum someroj pli trankvila. La preĝejo de la ĉefurbo Agios Nikolaos el la 10-a jarcento cetere estas inter la plej malnovaj ankoraŭ funkciantaj religiaj konstruaĵoj en Grekio.

Al la provinco krom la oriento de la insulo Kreto ankoraŭ apartenas la pli eta insulo *Spinalonga*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco (en la greka kaj angla) 
* informoj pri la tuta oriento de la insulo Kreto (en la germana)
* reta gvidilo pri Kreto (en la germana)
* informoj pri la provinco sur la paĝoj de la grekia kultura ministerio 

Kategorio:Insuloj en Grekio
Kategorio:Provincoj de Grekio