open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rivero Almendares

[eta|220ra|[Rivero Almendares]]
La **rivero Almendares** estas rivero en Kubo kiu fluas tra 45 km okcidente de la insulo. ĝi naskiĝas en la montetoj de Tapaste, oriente de la provinco Havano kaj fluas nordokcidenten, elfluante en la Florida Markolo. Ĝia lasta parto dividas la municipojn Playa kaj Plaza de la Revolución.

Parto de la valo de la rivero estas parto de la Parko Almendares, je malmultaj kilometroj de la elfluejo. Apud ĝi troviĝas pluraj industrioj kiuj poluis la riveron kiu nun estas en proceso por rehabilitiĝo.

La indiĝenoj nomis ĝin *Casiguaguas*, kaj la unuaj koloniantoj ĝin nomis *La Chorrera* ĝis kiam oni nomis ĝin *Almendares* honore al la episkopo de Havano, Enrique Almendaris.

Kategorio:Provinco de Havano
Almendares
Rivero Mayabeque

eta|Elfluo de la rivero Mayabeque ĉe la akvoj de la Golfo de Batabáno

La rivero **Mayabeque** estas la plej longa (53 km) kaj grava rivero de la nuna provinco Mayabeque en Kubo. Ĝi fluas de nordo al sudo, naskiĝante en Escaleras de Jaruco, transiras la ebenaĵon de Bainoa kaj la valo de Güines kaj dividiĝas en plurajn kanalojn ĉe la marbordo. Ĝiaj akvoj estas retenitaj en la baseno Pedroso kaj estas uzataj por la irigacio. Ĉe ĝiaj bordoj situas la historia urbo Güines. La rivero ankaŭ estas allogaĵo por naĝantoj dum somero, en la elfluejo ĉe la strando Mayabeque en Melena del Sur.

Inter la plantoj kiuj kreskas en la ĉirkaŭo de la rivero troviĝas abundaj arboj kaj arbustoj el diversaj specioj kiel manglo kiu donas ruĝan koloron al la akvo. La unua dokumentita mencio pri la rivero venas de 1509 (tiam nomata Onicajinal), nur 17 jarojn post la alveno de la hispanoj.

File:PuenteGrandeRioMayabeque.jpg
File:PuenteChiquitoRioMayabeque.jpg
File:RioArribaMayabeque.jpg

Kategorio:Melena del Sur
Mayabeque
Kategorio:Provinco Mayabeque
Mallongigo de la sanktaj nomoj

**Mallongigo de la Sanktaj Nomoj**, latine “nomina sacra” estas referencataj al la tradicia kutimo mallongigi la skriban korpon de la nomoj aŭ diaj titoloj ofte ĉeestaj en la versioj de la sanktaj skriboj en la antikva greka lingvo. Aŭtoraj fakuloj reportas liston de tiuj mallongigitaj “sanktaj nomoj”, ekzemple Bruce Metzger *Manuscripts of the Greek Bible* enlistigas 15 mallongigitajn esprimojn en greklingvaj papirusoj grekaj kaj alilingvaj: temas pri la grekaj nomoj rilataj al la esperantaj “Dio”, “Sinjoro”, “Jesuo”, “Kristo”. “Filo”, Spirito”, “Davido”, “kruco”, “Maria”, “Patro”, “Izraelo”, “Elaĉentinto”, “Homo de Jerusalemo” kaj “Paradizo”. La mallongigoj estis rimarkigitaj per supreskribita linio.

Esploristoj de tiu fako pridiskutas la sencon de la mallongigoj de la “sanktaj nomoj”: ĉu ili utilis kiel “kurtvojo” en la skribo de la vortoj supreliniigitaj por ŝpari spacon aŭ ĉu ili utilis por substreki ilian sanktecon? 

[dekstra|eta|150px|IHS aŭ JHS [Kristogramo de la okcidenta kristanaro]]
Ekde la 3-a jarcento la “sanktaj nomoj” ĉeestaj en la kristanaj skribaĵoj foje estas mallongigitaj per gramatikaj kunfandiĝoj (reduktiĝoj, literelimino...), kiuj kunportis al la kaprica sinsekvo de grekaj literaj simboloj kiel IH (joto-eto), IC (joto-sigmo) aŭ IHC (joto-eto-sigmo) anstataŭ Jesuo (greke Ἰησοῦς = Jesuo) kaj XC (ĥio-sigmo), XP (ĥio-roto) kaj XPC (ĥio-roto-sigmo) anstataŭ Kristo (greke Χριστός = Kristo). La "C" estas la formo lunata de la greka litero Σ (sigmo = S); ĝi foje, en okcidento, estas ankaŭ transskribita latinalfabete por faciligi la prononcon kaj tial povas rezulti IHS kaj XPS. Tiu formulo estis importita ankaŭ al la manuskriptoj alfabete cirilaj. Vidu ĉe *titlo*.

## Listo de la mallongigitaj “Sanktaj Nomoj" 
eta|100px|ĥio-Roto-monogramo

## Listo de la grekaj manuskriptoj de la Nova Testamento entenantaj “Sanktajn Nomojn” 
Ĉiuj “Sanktaj Nomoj” kaj la datadoj de la manuskriptoj devenas el *Text of the Earliest New Testament Greek manuscripts* - Philip Comfort and David Barett (1999).

eta|100px|IHS-monogramo

## Notoj 
## Bibliografio 
* Bruce Metzger. *Manuscripts of the Greek Bible*, Oxford (1981).
* Philip Comfort e David Barett. *Text of the Earliest New Testament Greek manuscripts* (1999).
* A.H.R.E. Paap, *Nomina Sacra in the Greek Papyri of the First Five Centuries*, Papyrologica Lugduno-Batava VIII (Leiden 1959).
* L.W. Hurtado, *The Earliest Christian Artifacts: Manuscripts and Christian Origins*, Cambridge 2006, pp. 95-134.

Kategorio:Kristanaj simboloj
Kategorio:Kristanaj terminoj
Kategorio:Latinaj religiaj esprimoj
Kategorio:Mallongigoj
Ekokupo de Den Briel

La **Ekokupo de Den Briel** (Brielle) estis venko de la akvogeŭzoj super la hispanoj dum la Okdekjara Milito, kiu okazis la 1-an de aprilo 1572 kaj ĉe kiu Brielle estis konkerita fare de la akvogeŭzoj.

## Kaŭzo 
La geŭzoj, kiuj ekde la alveno de Alba iris maren, restadis kun kelkaj ŝipoj en la haveno de Dover, kie ili povis ricevi manĝaĵojn kaj/aŭ povis komerci, ĝis reĝino Elizabeto en la printempo de 1572 ordonis ke ili foriru.

Pro la vento la geŭzofloto alvenis ĉe la holanda marbordo, apud la urbeto Den Briel. La hispana garnizono kiu normale restadis tie, je tio momento forestis kaj nur grupeto da hispanaj soldatoj restis. Pramisto vidis la geŭzofloton kaj remis al la ŝipoj. Responde al la demando ĉu estis multaj hispanoj en la urbeto, la pramisto diris ke oni facile povus superforti ilin.

## La ekokupo 
La geŭzestroj decidis ataki la urbeton je la 1-a de aprilo kaj postuli ĝin por la fuĝinta princo Vilhemo de Oranĝo. Urbestro Koekebakker kaj la urbestraro komence rifuzis, ĉar la geŭzoj estis fifamaj pro iliaj rabadoj kaj aliaj fiagoj. Post tio la geŭzoj sturmis la pordegon kaj rompmalfermis ĝin. Ili rapide superfortis la hispanojn kaj ekokupis la urbon. Tiel Den Briel fariĝis la unua urbo kie la ribeloj ĉion decidis.

## La sekvoj 
Alba aŭdis pri tio, sed li opiniis ke la perdo la urbon Den Briel ne estas menciinde. La ribelo tamen baldaŭ disvastiĝis tra tuta Nederlando, per kio evidentiĝis ke li grave subtaksis la ekokupon. Kelkfoje nederlandanoj diras: *Op 1 april verloor Alva zijn Bril* (Je la 1-a de aprilo Alba perdis siajn okulvitrojn) ĉar *bril* (Den Briel) estas okulvitroj en la nederlanda lingvo. En Den Briel nelonge post la ekokupo, la katolikaj martiroj de Gorkum estis murditaj fare de protestantaj akvogeŭzoj kaj lokaj kunlaborantoj.

[175px|eta|maldekstra|La [Princoflago, ekde la ekokupo de Den Briel la simbolo de la ribelo]]
[eta|260px|La ekokupo de Brielle (*[Frans Hogenberg*)]]

## Vidu ankaŭ 
* Okdekjara Milito

Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Okdekjara milito
Kategorio:1572
Rohese de Monmouth

**Rohese de MONMOUTH** (*Rohese de Monemue* en la Anglo-normanda lingvo) (naskiĝis ĉirkaŭ 1135/1140; mortis en, aŭ ĉirkaŭ 1180) estis la filino de Baderon fitzWilliam, Lordo de Monmouth, kaj de lia edzino Rohese de Clare. Ĉirkaŭ la jaro 1155 Rohese edziniĝis kun Hugh de Lacy, Lordo de Meath.

Ili havis ok infanojn:
* Walter, naskiĝis ĉirkaŭ 1172, kiu sukcedis al sia patro kiel Lordo de Meath
* Hugh, naskiĝis ĉirkaŭ 1176, kiu estis farita 1-a Grafo de Ulster
* Gilbert
* Robert, kiu mortis juna
* William, kiu estis kaptita en Irlando en 1210 fare de Reĝo Johano kaj mortis en kaptiteco
* Elaine, kiu edziniĝis kun Rikardo de Beaufo
* Alicia, kiu edziniĝis kun Roger Pipard kaj poste kun Geoffrey de Mareys
* filino, kiu edziniĝis kun William fitzAlan

Rohese estis notinda pro la donaco kiun ŝi faris, kune kun sia edzo kaj sia filo Robert, al Priorejo de Monmouth. La Priorejo ĝuis dum pli ol duon-jarcento la malavarecon de ŝia familio, kaj estis klare je ŝia instigo ke tiu donaco okazis. Tri ŝilingoj estis donotaj al la priorejo ĉiujare, la tagon de Sankta Mikaelo, el la profitoj de la urbo de Lydney en Gloucestershire. La frato de Rohese, Gilbert, alie konata kiel patrono de literaturo, estis inter la atestantoj de tiu donaco.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rohese de Clare

## Eksteraj ligiloj 
* Rohese en *Medlands*
* Hugh de Lacy en *Medlands*

Kategorio:Virinoj
Kategorio:Kimroj
Kategorio:MonmouthpediA
Dayton (Vaŝingtonio)

eta|Historia halo de la kantona kortumo en Dayton
eta|Historia fervoja stacio en Dayton
eta|Situo de Dayton en Kantono Columbia

**Dayton** estas urbeto en Kantono Columbia, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi estas la plej granda urbo en la kantono, kaj la administra sidejo. En 2010 la usona censo nombris  loĝantojn en Dayton. Ĝia poŝtkodo estas 99328. Ĝiaj kodoj laŭ la landaj normoj FIPS kaj GNIS estas 53-16970 kaj 1504356, respektive.

## Historio 
Dayton ekloĝiĝis en la 1860-aj jaroj. Urbetan planon registris Jesse kaj Elizabeth Day la 23-an de novembro, 1871, kaj Jesse Day oficiale municipigis ĝin dek jarojn poste. Ĝi estas nomita honore al s-ro Day. Dayton havas la plej malnovan fervojan stacion en Vaŝingtonio (1881), kaj ankaŭ la plej malnovan daŭre uzatan kortuman halon (1887).

### Historia Loĝantonombro 
La loĝantaro ĝenerale kreskis ĝis 1950, kiam estis preskaŭ kvar mil loĝantoj, poste falis al stabila nivelo ĉirkaŭ 2 500:

## Geografio 
Dayton situas ĉe  (46.319608, -117.977699).

Laŭ la Usona Buroo de la Censo, la urbo ampleksas entute areon de 3.8&nbsp;km², tute seka tero. La rivero Touchet fluas tra Dayton.

## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala urba retejo
* Komerca ĉambro de Dayton

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono Columbia
Henriko de Latvio

**Henriko de Latvio** aŭ **Henriko de Livonio** - germane *Heinrich von Lettland* aŭ *Heinrich von Livland*, latine *Henricus de Lettis* (naskiĝis apud Magdeburg; mortis post la jaro 1259) estis germana kronikisto.

Li naskiĝis en la regiono de la germana urbo Magdeburg kaj edukiĝis interalie en la monahejo de Segeberg en Holstinio. Antaŭ la plenkreskiĝo, Henriko de Latvio en 1205 translokiĝis al Rigo kaj de tiam laboris kiel kristanisma misiisto en Livonio. Tie li en 1208 konsekriĝis pastro, kaj gvidis la paroĥon *an der Ymera* de la loĝloko Papendorf, latve *Rubene*, 12 kilometrojn norde de la urbo Wenden, latve Cēsis.

Inter la jaroj 1225 kaj 1227 li latinlingve verkis la "Kronikon de Livonio", latine „Chronicon Livoniae“ , kiu priskribas la (perfortan) kristanigon de la latvoj, livonoj kaj estonoj fare de la germanaj baltoj inter la jaroj 1180 kaj 1227. La publikaĵo estas elstara dokumenta fonto pri la historio de Baltio.

## Eldonoj 
* Leonid Arbusow kaj Albert Bauer (eld.): *Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi 31: Heinrichs Livländische Chronik (Heinrici Chronicon Livoniae)*. Hanovro 1955 (el serio *Monumenta Germaniae Historica*, rete legebla, kaj elŝutebla en formato PDF)
* Heinrich von Lettland: *Livländische Chronik. Ein getreuer Bericht wie das Christenthum und die deutsche Herrschaft sich im Lande der Liven, Letten und Ehsten Bahn gebrochen. Nach Handschriften mit vielfacher Berichtigung des üblichen Textes aus dem Lateinischen übersetzt und erläutert von Eduard Pabst* ["Kroniko de Livonio. Fidela raporto kiel la kristaneco kaj la germana regado rompis por si vojon en la lando de livonoj, latvoj kaj estonoj. Laŭ manuskriptoj kun multfoja ĝustigo de la kutima teksto tradukita el la latina kaj komentita fare de Eduard Pabst"]. Eldonejo Gressel, Reval (Talino) 1867.

## Literaturo 
* [Hermann Hildebrand: *Die Chronik Heinrichs von Lettland*. magistriga tezo, Dorpat (Tartu(https://eo.wikipedia.org/wiki/Tartu)) 1867 (rete legebla en formato PDF)]
* Hermann Hildebrand: *Heinrich von Lettland*. En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB, "ĝenerala germana biografio"). Volumo 11, eldonejo Duncker & Humblot, Lepsiko 1880, paĝoj 637–639.

## Eksteraj ligiloj 
* latinlingvaj teksteroj 
* latinlingva plena teksto en komentita eldono

Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Germanio
Kategorio:Germanaj katolikaj misiistoj
Kategorio:Germanaj baltoj
Kategorio:Romkatolika Eklezio en Estonio
Kategorio:Romkatolika Eklezio en Latvio
Kategorio:Historio de Latvio
Kategorio:Kronikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento
FIPS-kodo (Usono)

**FIPS-kodo**, rilate al urbo en Usono, estas kvin-cifera kodo difinita de la sistemo FIPS, nome Normo 55. Ekde 2006 FIPS ne plu subtenas tiun kodaron. Sekve nun nur la kodo GNIS estas oficiala por identigi geografiajn nomojn en Usono.

## Referencoj 
Kategorio:Normoj
Kategorio:Usono
Geographic Names Information System

[eta|Emblemo de la [United States Geological Survey|Usona Geologia Esplor-instanco]]
[eta|Sigelo de la [Usona Komisiono pri Geografiaj Nomoj]]

**GNIS** (angle, **Geographic Names Information System**, t.e. *Geografi-noma Inform-sistemo*) estas datumbazo entenanta nomajn kaj lokajn informojn pri pli ol du milionoj da nomoj de fizikaj kaj kulturaj trajtoj situantaj dise tra tuta Usono kaj ĝiaj eksterlandaj teritorioj. GNIS estas disvolvita de la Usona Geologia Esplor-instanco kunlabore kun la Usona Komisiono pri Geografiaj Nomoj (BGN) por antaŭenigi la normigadon de trajt-nomoj.

La datumbazo estas parto de sistemo, kiu inkluzivas nomojn en topografiaj mapoj kaj bibliografiajn citaĵojn. Ĝi citas la nomojn de libroj kaj historiaj mapoj, kiuj konfirmas la nomon de la trajto aŭ loko. Ankaŭ variantaj nomoj (alternativoj al oficialaj usonaj nomoj por iu trajto) registriĝas. La datumbazo neniam forviŝas datumon, "krom en kazoj de evidenta duobleco."

## Alinomado 
GNIS ricevas proponojn pri novaj aŭ ŝanĝindaj nomoj por usonaj geografiaĵoj. La ĝenerala publiko povas proponi ŝanĝojn ĉe la retejo de GNIS, kaj povas legi la pravigojn kaj apogantojn de la proponoj.

## Aliaj aŭtoritatoj 
* La Usona Buroo de la Censo nomas kaj difinas *Census Designated Places* (censajn lokojn), kiuj estas subaro de lokoj en la Nacia Datumbazo de Geografiaj Nomoj (National Geographic Names Database).
* La Usona Poŝta Servo (USPS) en sia Eldonaĵo n-ro 28 eldonis normojn por adresi poŝtaĵojn. En tiu eldonaĵo USPS difinas la duliterajn subŝtatajn mallongigojn, mallongigojn por stratspecaj terminoj (ekz-e ST por "Street" [strato], BLVD por "Boulevard" [bulvardo]), ktp.)

## Vidu ankaŭ 
* GNIS-kodo (Usono)
* GEOnet Names Server, simila datumbazo pri lokoj ekster Usono
* Canadian Geographical Names Data Base, simila (sed ne publik-havaĵa) datumbazo nur pri lokoj en Kanado
* Konferenco de UNo pri la Normigado de Geografiaj Nomoj

## Citaĵoj 
## Plua legado 
* U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey, National Mapping Division, *Digital Gazeteer: Users Manual,* (Reston, Virginia: U.S. Geological Survey, 1994).
* Least Heat Moon, William, *Blue Highways: A Journey Into America*, (Boston: Little Brown and Company, 1982). ISBN 0-316-35329-9
* Jouris, David, *All Over The Map*, (Berkeley, California: Ten Speed Press, 1994.) ISBN 0-89815-649-1
* Report: "Countries, Dependencies, Areas Of Special Sovereignty, And Their Principal Administrative Divisions," Federal Information Processing Standards, FIPS 10-4. Standard was withdrawn in September 2008, See Federal Register  Notice: Vol. 73, No. 170, page 51276 (September 2, 2008)
* Report: "Principles, Policies, and Procedures: Domestic Geographic Names," U.S. Board on Geographic Names, 1997.
* *U.S. Postal Service Publication 28*, November 2000.

## Eksteraj ligiloj 
* U.S. Board on Geographic Names (Usona Komisio pri Geografia Nomoj)
* Geographic Names Information System (GNIS)
* Proponoj fare de membroj de la ĝenerala publiko 

Kategorio:Geografio de Usono
Kategorio:Geologio de Usono
Kategorio:Datumbazoj
Kategorio:Geokodoj
GNIS-kodo (Usono)

**GNIS-kodo** estas sep-cifera kodo uzata de la usona registaro en sia Geografi-noma Inform-sistemo (GNIS) por unike nomi lokojn en Usono kaj ĝiaj eksterlandaj teritorioj. Ekzemple, la GNIS-kodo por Novjorko estas 0975772, kaj la kodo por Bostono estas 0617565.

## Referencoj 
Kategorio:Normoj
Kategorio:Usono
László Csákányi

**László CSÁKÁNYI** [lAslO ĉAkAnji], hungare **Csákányi László,** Esperante **Ladislao Csákányi** estis elstara hungara aktoro, voĉoaktoro kaj kantisto.

László Csákányi naskiĝis, kiel **Zsigovits László Jenő** la 13-an de januaro 1921 en Güssing. Li mortis la 3-an de novembro 1992 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Csákányi devenis el hungara familio apartenanta al minoritato en Aŭstrio. Li finis la aktoran akademion en Budapeŝto en 1942, poste li apartenis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1945-1948 li estis militkaptito. Baldaŭe li ludis en diversaj ĉefurbaj teatroj. Li ricevis 3 premiojn.

## Roloj (elekto) 
* 37 filmoj inter 1952-1993, ekzemple *Semmelweis* (Ignaz Semmelweis), 1952; *Sose halunk meg!* (Ni neniam mortos!), 1993
* 43 televiziaj filmoj inter 1964-1994, ekzemple *Karácsonyi ének* (Kristnaska kanto), 1964; *Futrinka utca*, (Strato Futrinka), pupfilmo, serio, 1979; *A Nagymama* (La avino), 1986; *A tanítónő* (La instruistino), 1988
* diversaj teatraĵoj, ekzemple Jaroslav Hašek: Ŝvejk; Edmond Rostand: *Cyrano de Bergerac*; Géza Gárdonyi: *Egri csillagok* (Steloj de Eger); Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Jamajka-kreola lingvo

La **jamajka kreola lingvo** estas kreola lingvo kun anglaj radikoj disvastiĝinta en Jamajko. Ĝi estas krome parolata sur aliaj karibaj insuloj, en partaj regionoj de Domingo, Belizo, Kostariko, Panamo kaj Gvatemalo samkiel de enmigrintoj en Usono kaj en multaj aliaj landoj. Aliaj nomoj estas *„Bongo Talk“, „Southwestern Caribbean“, „Creole English“, „Afro-Jam“ oder *„Quashie Talk“.*

La jamajka kreola formas la bazon por multaj esprimoj de la hiphopa ĵargono disvastiĝinta en Usono kaj ankaŭ en Eŭropo, kiu baziĝas en tio, ke repado en hiphopo originis en jamajka diskludista deklamado. Apartan formon de jamajka kreola flegas la kredantoj de la rastafaria movado: Ili ŝanĝis aron da vortoj laŭ sia kredo.

## Gramatiko 
Tipe por la jamajkokreola estas:

Krome la lingvo estas treege intermiksita per la helpvokalo *a*:
:an: *to observe*, jam: *to obaserve*, eo: „observi“
:an: *way*, jam:. *waya*, eo: „vojo“
La uzado de tiaj helpvokaloj estas sufiĉe libera: oni povas enmeti ilin aŭ ne. Parte ili ankaŭ formas la ĉarniron inter vorto de frazo kiel tiel nomataj diskurspartikuloj:
:an: *They go home*, jam: *Dem **a** go 'ome*, eo: „Ili iras hejmen“

## Parolsona sistemo 
Aparte karakterizaj por jamajkokreola estas palataj plozivoj ky (cy) // [] kaj gy // [], kiuj ja devenas el la angla, tamen dankas sian parolsonan rangon en la jamajkokreola al afrikaj influoj.

## Ekzemploj 
## Muziko 
La plej multaj jamajkaj regeo-muzikistoj kantas en la jamajkokreola. Multaj ne-jamajkaj regeomuzikistoj pro tio uzas en siaj tekstoj anglan apogan sur la jamajkokreola. Ekzemploj estas la kanada muzikisto Snow kaj la germana Gentleman.

## Literaturo 
### Verkoj en la jamajkokreola 
* Claude McKay: *Songs of Jamaica'' 1912 (poemaro)

## Eksteraj ligiloj 
* vortekzemploj 
* Jamajkokreola vortaro
* Sondosieroj

Kategorio:Lingvoj de Jamajko
Kategorio:Kulturo de Jamajko
Kategorio:Kreol-piĝina lingvaro anglabaze
Centra Havano

eta|220px|Domego ĉe la strato Reĝino, Centra Havano
dekstra|eta|220px|Ĉefpordo de la Ĉina kvartalo en Centra Havano
**Centra Havano** (hispane: *Centro Habana*) estas municipo de la provinco Havano, en Kubo; ĝi troviĝas en la norda kaj centra parto de la provinco kaj okcidente de la golfeto. Ĝi limas kun la Florida Markolo, sude kun la municipo Cerro, oriente kun Malnova Havano kaj okcidente: la municipo Plaza de la Revolución. Ĝi estas la urbo en transiro inter la malnova kaj moderna Havano, en la centro, pro tio la nomo.

Ĝi apartenas al la tradicia historia urboparto, kune al la municipo Malnova Havano. Ĝi etendiĝas sur 5 kvadrataj kilometroj, t.e. 1% de la provinca areo. Ĝi estas dividata en kvin *popolajn konsiliojn*: Dragones, Cayo Hueso, Colón, los Sitios kaj Pueblo Nuevo. La municipo Centra havano ankaŭ gastigas la Ĉinan kvartalon.

Centra Havano havas 173 112 loĝantojn. Ĝi estas la plej dense loĝata municipo de havano kaj eble de tuta Kubo laŭ kvadrata kilometro.

La ekonomio de la municipo baziĝas sur la servoj, komervo, malpeza industrio kiel kreado de rteksaĵoj, higienaĵoj, kemiaĵoj, tabako, trinkaĵoj, inter aliaj. Ene de ĝiaj limoj troviĝas la tabakofabrikejoj “José Martí”, ”Carlos Baliño”, ”Antonio Briones Montoto” kaj aliaj. Ĝi ankaŭ estas la sidejo de naciaj organismoj kiaj (Centralo de Kubaj Laboristoj), la Ministerio de la Baza Industrio), Entrepreno de Telekomunikado de Kubo), la organizo Industriaj Teknologioj por la Konstruado, Radio Havano Kubo, Radio Progreso kaj la entreprenoj Nigra Koralo.

Kategorio:Municipoj de provinco Havano
James G. Blaine

**James Gillespie BLAINE** (n. la 31-an de januaro 1830 - m. en aĝo de 62 jaroj la 27-an de januaro 1893) estis usona respublikana politikisto. Li oficis interalie kiel membro, sekve estro de la Usona Domo de Reprezentantoj, senatano de Majno kaj dufoje Usona ministro pri eksterlandaj aferoj. Li fariĝis la kandidato de la Respublikana Partio okaze de la usona prezidenta baloto de 1884, kaj estis mallarĝe venkita de la demokrata kandidato Grover Cleveland. Blaine estis unu el la plej elstaraj respublikanaj politikistoj de la fino de la 19-a jarcento, sed ankaŭ la ĉefa reprezentanto de la modera, reformema politika branĉo de la partio konita kiel *Half-Breeds*.

Blaine naskiĝis en okcidenta Pensilvanio kaj transloĝiĝis al Majno, kie li vivtenis sin kiel gazeta eldonisto. Li estis ofte kromnomita "magneta homo" pro tio, ke li montriĝis precipe talenta oratoro. Blaine komencis sian politikan karieron flanke de Abraham Lincoln kaj de Norda Usono dum la Usona Enlanda Milito. En la rekonstruada periodo, Blaine subtenis voĉdonrajton por nigruloj sed kontraŭis kelkajn el la plej ekstremaj ideoj de la radikalaj respublikanoj. Kvankam li unue favoris protektismon, Blaine poste dediĉis sian atenton al la malpliigo de dogantaksoj kaj disvolvo de usona ekstera komerco. La konstruado kaj administrado de fervojoj estis tiutempe tiel grava afero, ke Blaine pro sia videbla intereso estis suspektita pri korupto rilate al la atribuado de fervojkursoj. Tiu akuzo signife ĝenis lian kandidatecon en la prezidenta baloto de 1884.

Kiel ministroj pri eksterlandaj aferoj, Blaine estas rigardebla kiel ia transira figuro, kiu simbolis samtempe la finon de izolema usona ekstera politiko kaj antaŭanoncis la usonan superecon de la 20-a jarcento per la venko de la hispana-usona milito. Liaj penoj rilate al la plifortigo de usona komerco kaj ekstera influo kontribuis al nova, pli aktiva usona ekstera politiko. Blaine interalie imponis kiel pioniro de la koncepto de dogana reciprokeco, kaj daŭre advokatis pli gravan enmiksiĝon en sudamerikajn aferojn. La ekspansiisma politiko de Blaine rekte kaŭzis en la sekva jardeko la konkeron de pluraj kolonioj en la Pacifika Oceano kaj firman usonan superforton en Karibio.

Fine de lia vivo respektive post lia morto, kvar kantonoj de Usono ricevis lian nomon, en Idaho (1895), Montano (1912), Nebrasko (jam en 1885) kaj Oklahomo (1892).

Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
György Cserhalmi

**György CSERHALMI** [djordj ĉerhalmi], hungare **Cserhalmi György,** Esperante **Georgo Cserhalmi** estas elstara hungara aktoro. Lia patrino estis Magda Varga.

György Cserhalmi naskiĝis la 17-an de februaro 1948 en Budapeŝto.
eta|maldekstre|György Cserhalmi
eta|György Cserhalmi (dekstre)en 2013

## Biografio 
György Cserhalmi finis la aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto en 1971, poste li debutis en Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1972-1975 li apartenis al trupo de Teatro Petőfi (Veszprém). Ekde 1977 li vivas en Budapeŝto apartenanta al diversaj teatroj. En 2007 li reĝisoris en Zalaegerszeg. Li ricevis premion Kossuth en 1990, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
[eta|Terakota [busto de György Cserhalmi]]

## Elektitaj filmaj roloj 
* 55 filmoj (ankaŭ televiziaj) inter 1969-2010, ekzemple *Rózsa Sándor* (Sándor Rózsa), 1971; Fantomo en Lubló (filmo), 1976; *80 huszár* (80 husaroj), 1978; *Mephisto*, Oscar-premiita filmo, 1981; *Želary* (ĉeĥa filmo), 2003

## Elektitaj teatraj roloj 
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Romeo kaj Julieta, Hamleto; Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac; Johann Wolfgang von Goethe: Faust; Federico García Lorca: *Yerma*; Arthur Miller: Morto de la agento

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lohnstorf

**Lohnstorf** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 228 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Lohnstorf situas en la Svisa Mezlando en la valo de la rivero Gürbe proksimume 11 kilometrojn nordokcidente de la urbo Thun kaj 20 kilometrojn sude de la federacia urbo Berno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lohnstorf, la setlejoj Breite kaj Chrösuacher kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,80 km², de kiuj 1,67% estas kovritaj de arbaro, 92,2% servas por agrikulturo kaj 6,67% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lohnstorf limas en nordo al Mühlethurnen, en oriento al Kirchdorf, en sudo al Burgistein, kaj en okcidento al Riggisberg.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 221 tra la Gürbe-Valo de Belp al Wattenwil. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 situas proksimume 6 kilometrojn oriente en Kiesen. Kvankam la trajnlinio tra la Gürbe-Valo de Belp al Thun pasas tra la komunuma teritorio, Lohnstorf mem ne disponas pri stacidomo aŭ alia propra konekto al la publika transportreto. La stacidomo Thurnen en Mühlethurnen tamen situas nur 1 kilometro norde de la vilaĝo Lohnstorf.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lohnstorf datiĝas el la jaro 1148 kiel *Lonestrof*. Sur la teritorio de Lohnstorf estis trovitaj romiaj moneroj kaj restaĵoj de romia setlejo. Dum mezepoko la bienoj en Lohnstorf apartenis al familioj de la berna civito. Supozeble Lohnstorf formis parton de la donaco der Kirchenthurnen al la Monaĥejo Interlaken en la jaro 1343. Post la reformacio en la jaro 1528 Berno atribuis la vilaĝon Lohnstorf al la tribunalo de Thurnen en la Kampartribunalo Seftigen. Post la fino de la Helveta Respubliko Lohnstorf estis atribuita al la distrikto Seftigen kaj post ties malfondo en la jaro 2010 al la administra distrikto Berno-Mezlando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lohnstorf
Gerald Hüther

**Gerald Hüther** (naskiĝis la  en Emleben, Turingio) estas germana biologo, neŭrosciencisto kaj aŭtoris multnombrajn fake kaj populare sciencajn germanlingvajn verkojn pri neŭrosciencaj temoj.eta|Gerald Hüther, fotita de esperantisto, en novembro 2011
## Vivo 
Gerald Hüther studis kaj doktoriĝis pri biologio en la universitato de Lepsiko. Fine de la 1970-aj jaroj li fuĝis tra pluraj ŝtatoj de la orienta bloko al Jugoslavio kaj de tie al okcidenta Germanio, kie li ricevis laborpostenon en la universitato de Göttingen. Inter la jaroj 1979 kaj 1989 li esploris cerboevoluajn perturbojn en la tiuurba instituto *Max Planck* pri eksperimenta medicino. En 1988 li habilitiĝis en la fako medicino de la universitato de Göttingen, akiris la gradon *Dr. med. habil.* kaj docentan postenon pri neŭrobiologio.

Inter la jaroj 1990 kaj 1995 li havis stipendion kadre de la programo *Werner Heisenberg* de la organizaĵo *Deutsche Forschungsgemeinschaft* ("germana esplora societo") kaj en tiuj jaroj konstruis la departementon pri neŭrobiologia fundamenta esploro en la kliniko pri psikiatrio de la universitata klinikaro de Göttingen, kiun li poste gvidis ĝis la jaro 2006.. Ekde tiam profesoro Hüther estas scienca kunlaboranto de la kliniko kaj tie gvidas centran oficejon pri neŭrobiologia preventa esploro.

## Literaturo 
* *Gerald Hüther.* En: *Kürschners Deutscher Gelehrten-Kalender 2003.* 19-a eldono. Volumo I: *A – J. Bio-bibliographisches Verzeichnis deutschsprachiger Wissenschaftler der Gegenwart.* Eldonejo K. G. Saur, Munkeno 2003, ISBN 3-598-23607-7, p. 1422.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* kontaktejo de Gerald Hüther en la retejo Facebook

## Notoj 
Kategorio:Germanaj biologoj
Kategorio:Germanaj sciencistoj
Kategorio:Neŭroscienco
Hawise de Monmouth

**Hawise de MONMOUTH** aŭ **Hadewis** (vivis en la frua 12-a jarcento), kies deveno kaj parencaro estas nekonataj, estis la edzino de William fitzBaderon, kiu tenis Monmouth, Kimrio kaj vivis en Kastelo de Monmouth ekde la jaro 1082 sub la ordono de Reĝo Vilhelmo la 1-a (Anglio). Monmouth estis antaŭe tenita fare de la onklo de Vilhelmo, Withenoc, kiu neniam edziĝis kaj retiriĝis de sia ofico por fariĝi monaĥo. Hawise estas la unua virino rezidanta de Monmouth kies nomo estas registrita.

Hawise kaj William fitzBaderon havis du filinojn kaj unu filon.
* Iveta kaj Advenia estis iliaj filinoj, unu el ili edziniĝis kun ano de la familio de Cormeilles. La infanoj de tiu geedziĝo, nepoj de Hawise kaj William, estis Richard, Robert kaj Alexander de Cormeilles.
* Baderon fitzWilliam estis ilia filo. Li sukcedis al sia patro kiel lordo de Monmouth kaj tenis la titolon ĝis ĉirkaŭ 1170/1176.

En 1101, kiam William donacis la nov-kompletan Prioreja Preĝejo St. Mary kaj ĝian aneksitan Priorejon de Monmouth al la parenca Abatejo Saint-Florent de Saumur, kune kun la profitoj de pluraj lokaj preĝejoj, la donaco estis formale konfirmita fare de Hawise, Iveta kaj Advenia. La  aŭ 1102 la Prioreja Preĝejo estis konsekrita fare de Hervey le Breton, episkopo de Bangor, en la ĉeesto de abato William de Saint-Florent de Saumur kaj de Bernard, kapelano de Henriko la 1-a (Anglio), Hawise kaj siaj du filinoj faris krucojn kiuj estis uzitaj dum la ceremonio.

## Bibliografio 
* H. Guillotel, "Une famille bretonne au service du Conquérant: les Baderon" in *Droit privé et Institutions régionales: études historiques offertes à Jean Yver* (Paris: Presses Universitaires de France, 1974) pp.&nbsp;361–367 Selected pages en Google Books
* K. S. B. Keats-Rohan, *Domesday people: Prosopography of persons occurring in English documents, 1066-1166* vol. 1 (Boydell & Brewer, 1999) p.&nbsp;484 etc. Selected pages en Google Books
* Keith Kissack, *Mediaeval Monmouth* (Monmouth: Monmouth Historical and Educational Trust, 1974)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* William fitzBaderon and Hawise en *Medlands*

Kategorio:Virinoj
Kategorio:Kimroj
Kategorio:MonmouthpediA
Nick LaRocca

Dominic James **Nick LaRocca** (naskiĝis la 11-an de aprilo 1889 en Nov-Orleano; mortis la 22-an de februaro 1961 samloke) estis usona kornetisto, bandestro kaj pioniro de ĵazo. Li anis en kelkaj de la bandoj, en kiuj evoluis la ĵazo en Nov-Orleano kaj kiuj proksimume 1916 finfine portis la novan muzikstilon al Ĉikago kaj Novjorko. Kune kun muzikistoj el ĉi tiuj bandoj li fondis la ensemblon Original Dixieland Jass Band. Se oni kredas al liaj eldiroj, li apartenis per ĉi tiu bando al la „kreintoj de ĵazo“, estis la „Kristoforo Kolumbo de la muziko“ kaj la „persono, pri kiu oni plej multe mensogis post Jesuo Kristo“.

## Vivo 
LaRocca estis filo de sicilia ŝufaristo, kiu provis subpremi la muzikemon de sia filo. Nur kiam mortis la patro kaj LaRocca komencis perlabori kiel scenejolaboristo kaj elektrikisto, li estis libera por fari muzikon. Neniam li lernis legi muziknotojn.
eta|La komencaj notoj de „Tiger Rag“ ĉe la pordo de la domo de LaRocca en Nov-Orleano
LaRocca kolektis spertojn en multaj bandoj, ekzemple en tiu de Papa Jack Laine aŭ tiuj de la fratoj Brunies. Finfine li aliĝis en 1916 al la ensemblo ''Johnny Stein's Dixie Jass Band* fondita en Nov-Orleano. Ĉi tiu ensemblo ludis en 1916 kelktempon en kafejo *New Schiller Café* je Ĉikago. Post malfondado de la ensemblo LaRocca fondis kun Alcide Nunez kaj Eddie Edwards en Ĉikago la muzikistaron *Original Dixieland Jass Band*. Januaron de la jaro 1917 ĉi tiu bando ankaŭ ludis en Novjorko, kie ĝi jam februaron de la sama jaro verkis la unuan iam ajn publikigitan ĵazdiskon kun la titoloj *Livery Stable Blues* kaj *Dixieland Jass Band One-Step*. La bando vojaĝis al Britujo kaj ekzistis ĝis 1925, poste ĝi foje estis restarigita. Kromaj sonregistraĵoj devenas el la jaro 1936.

La graveco de LaRocca por la evoluo de frua ĵazo rezultas ankaŭ el tio, ke Louis Armstrong en 1936 tekstis en sia unua biografio „Swing That Music“:
*Kvar jarojn, antaŭ ol mi lernis trumpetludon, estis formita la unua menciinda ĵazorkestro en Nov-Orleano fare de kornetisto nome Dominick James LaRocca gebildet...*
La *Creole Jazzband* de King Oliver, kiun multaj ĵazfakuloj rigardis kiel origina ĵazbando, formiĝis nur en 1922. Kaj Louis Armstrong kaj ankaŭ Lil Hardin Armstrong raportis, ke la diskoj de "Original Dixieland Jass Band" instigis al laŭmuzikado. Registraĵoj de King Oliver el 1923 (ekz. *Canal St. Blues*) montras klarajn similecojn kun la versio de Nick LaRocca jam surdiskigita en 1921.

LaRocca ankaŭ validas kiel komponisto aŭ kunkomponisto de kelkaj fruaj ĵazaj normkantoj kiel ekz. *Tiger Rag* kaj *Fidgety Feet''.

Ekde la dua duono de la dudekaj jaroj post sia tempo kiel ĵazmuzikisto li aktivis kiel konstruentreprenisto en Nov-Orleano.

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto de Nick LaRocca

Kategorio:Bandestroj
Kategorio:Usonaj ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Usonaj ĵazkornetistoj
Károly Eperjes

**Károly EPERJES** [kAroj eperjeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eperjes Károly** estas elstara hungara aktoro, altlerneja instruisto.
eta|250px|Károly Eperjes
Károly Eperjes naskiĝis la 17-an de februaro 1954 en Hegykő.

## Biografio 
Károly Eperjes finis sian studadon en la Altlernejo pri Teatro kaj Filmo (liaj ĉefinstruistoj estis Tamás Major kaj Gábor Székely (reĝisoro)), poste li debutis en 1980 en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). En la sekva jaro li jam apartenis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto); baldaŭe li aliĝis al diversaj ĉefurbaj teatroj. Li instruas en Universitato de Kaposvár. Li ricevis premion Kossuth en 1999, nur unu inter pluraj. Lia edzino naskis en 1978 kaj 1990.

## Elektitaj disĉiploj 
* Barnabás Bergendi
* András Kazári

## Roloj (elekto) 
* 48 filmoj inter 1982-2012, ekzemple *Hyppolit*, 1999; *A Hídember* (La pontohomo), 2002; *Rokonok* (Parencoj), 2006; *Tüskevár*, 2009
* 11 televiziaj filmoj inter 1984-2010, ekzemple *A nagymama* (La avino), 1986
* diversaj teatraĵoj, ekzemple Friedrich Dürrenmatt: Vizito de la maljunulino; Arthur Miller: Rigardo el la ponto;

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Rohese de Clare

**Rohese de CLARE**, ankaŭ konata post sia edziniĝo kiel **Rohese de Monemue** (mortis en 1149) estis la filino de Gilbert Fitz Richard de Clare. Ĉirkaŭ 1130 ŝi edziniĝis kun Baderon fitzWilliam de Monmouth. Ŝia patro jam estis mortinta je tiu dato, la geedziĝo estis celebrita en Kastelo de Striguil, fortikaĵo de sia frato Gilbert fitzGilbert de Clare (baldaŭ fariĝonta 1-a Grafo de Pembroke). Gilbert mem forestis, kaj estis la plej aĝa frato de Rohese, Walter fitzGilbert de Clare, kiu prezidis.

Rohese estis plej notinda pro sia malavareco al la Priorejo de Monmouth baldaŭ post sia edziniĝo. Kiel edziniĝinta virino ŝi agis pere de sia edzo, kiu registras en la ĉarto ke la donacoj estis faritaj "de mi mem kaj mia edzino, je ŝia peto ... farita en la Festo de Ĉiuj Sanktuloj la saman tagon en kiu ŝi edziniĝis kun mi en Striguil". La donaco ekvalidis "en la Festo de Sankta Marteno tuj sekvanta" en ceremonio en Monmouth ĉeestata fare de la fratoj de Rohese, Walter kaj Gilbert kaj de la edzino de Gilbert Isabel de Beaumont (antaŭe amorantino de Reĝo Henriko la 1-a). La donaco konsistis el unu dekono de la regularaj profitoj de la urbo de Monmouth, pagota en partopagoj trifoje ĉiujare. En 1144 Rohese kaj Baderon faris pliajn donacojn al la Priorejo de Monmouth.

Rohese kaj Baderon havis du filojn, James kaj Gilbert; estis Gilbert kiu sukcedis al sia patro kiel lordo de Monmouth. Ili ankaŭ havis filinon, Rohese, kiu edziniĝis kun Hugh de Lacy, Lordo de Meath ĉirkaŭ 1155.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rohese de Monmouth

## Eksteraj ligiloj 
* Rohese de Clare en *Medlands*

Kategorio:Virinoj
Kategorio:Kimroj
Kategorio:MonmouthpediA
Haltŝildo

eta|200ra|
**Haltŝildo** aŭ *halta ŝildo*, ankaŭ **halta signo** aŭ **halta indikilo** (sinonime Stop-ŝildo, -signo aŭ -indikilo) estas trafik-ŝildo. Ĝi indikas ĉe vojkruciĝo la devon haltigi la aŭton antaŭ daŭrigi la veturadon.

La plej ofta formo de tiu ŝildo estas okangulo kun ruĝa fono, blanka rando kaj literoj en majuskloj en blanka. Fakte, ŝildo ĝi estas nur, kiam ĝi staras sur fosto rande de vojo. La simbolo tamen ankaŭ tre ofte uzatas ekster la trafika kunteksto, presite sur papero aŭ komputile en retpaĝoj, kun simila alvoko halti kaj atenti.

## Variaĵoj 
Vidu diversajn variaĵojn. Varias formoj, koloroj kaj la tekstoj.

Dosiero:CH-1979-Vortrittssignal-Stop-nach-bisherigem-Recht (1979-2003).svg|
Dosiero:Colombia road sign SR-01.svg|
Dosiero:Panama road sign R-1.svg|
Dosiero:SIECA road sign R-1-1.svg|
Dosiero:CA-QC road sign P-010-fr.svg|
Dosiero:CN road sign 禁 1.svg|
Dosiero:AE road sign 301.svg|
Dosiero:Israel road sign 302.svg|
Dosiero:Japan road sign 330-A.svg|
Dosiero:Iran road sign - stop.svg|
Dosiero:Stop sign dark red bn.svg|

Kategorio:Trafiksignoj
Burgo de Esztergom

eta|550px|center|Fortikaĵo de Esztergom, centre estas la baziliko-ĉefkatedralo

**Burgo de Esztergom** [estergom] estas grandparte detruita burgo en Hungario, en urbo Esztergom, sur monteto 50 metrojn alta laŭ la Danubo.
## Historio 
eta|240px|maldekstra|Sieĝo de la fortikaĵo en 1543
La fortikaĵo estis konstruita en la 10-a jarcento, kiu en la sekva jarcento jam estis rezidejo de la reĝo. La nuntempe videblaj partoj estis konstruitaj grandparte dum regado de Béla la 3-a. La unua sieĝo okazis en 1242: la tataroj ne povis okupi ĝin. Karolo la 1-a (Hungario) konstruis ornamajn partojn. La turkoj okupis la fortikaĵon en 1543. Poste foje la hungaroj, foje la turkoj havis ĝin. Dum la sieĝo en 1594 mortis renesanca poeto Bálint Balassi. Fine la kristana armeo (precipe poloj okupis la fortikaĵon en 1683. La lasta sieĝo okazis dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a.

eta|270px|Fortikaĵo de Esztergom
En 1869 Primasa Baziliko de Sankta Adalberto kaj Dipatrino bezonis malplenan lokon, tial oni grandparte malkonstruis la fortikaĵon. En 1930 arkeologoj komencis esplori la ruinojn. Baldaŭe oni rekonstruis kelkajn murojn. Nuntempe muzeo funkcias en la fortikaĵo, en la supro bela panoramo estas videbla.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
## Eksteraj ligiloj 
*  *(blogaĵo pri ekskursa vizito en 2016)*

Esztergom
Kategorio:Esztergom
Studioj Rockfield

eta|dekstra|La enirejo al la studioj
**Studioj Rockfield** ( **Rockfield Studios**) estas sonregistrejo, kiu situas apud Monmouth en Kimrio kaj tuj ekster la vilaĝo de Rockfield, Monmouthshire estas tie, kie kelkaj el la plej sukcesaj registraĵoj de Brita Rok-muziko estis faritaj.

## Historio 
La studioj estis fonditaj fare de la fratoj Kingsley kaj Charles Ward En 1965, ili fariĝis la plej unua loĝeja studio en la mondo, ekipita por ke muzik-grupoj povu veni kaj resti en paca kampara ĉirkaŭaĵo por registri. Ili havas du studiojn, "the Coach House" kaj " the Quadrangle" kiuj ambaŭ estas ekipitaj por cifereca kaj analoga registraĵoj.

La unua granda ŝlagro registrita en la studioj estis "I Hear You Knocking" de Dave Edmunds en 1970. Sekvante tiun sukceson, la studioj estis uzataj en la fruaj 1970-aj jaroj por registri sep albumojn de Budgie, plurajn de Hawkwind, unu fare de Hobo, la duan soloan albumon de Peter Hammill, *Chameleon in the Shadow of the Night* en 1973, la unuopan ŝlagron de Ace, "How Long?" en 1974, kaj albumon de Queen, *Sheer Heart Attack*. En Aŭgusto 1975, Queen revenis al Rockfield por ekregistri la albumon *A Night at the Opera*, inkluzive de "Bohemian Rhapsody". Motörhead faris siajn unuajn registraĵojn en la studioj en 1975 kaj estis, mallonge, kontraktigitaj de la diskfirmao Rockfield record.
* Big Country
* Black Grape
* Black Sabbath
* The Bluetones
* The Boo Radleys
* The Charlatans
* Cast
* Coldplay
* Del Amitri
* Gaydad
* Gene
* HIM
* Julian Lennon
* Annie Lennox
* Manic Street Preachers
* Menswear
* New Order
* Northside
* Oasis
* Oceansize
* Paul Weller
* The Pogues
* Rock Union
* Sepultura
* The Stone Roses
* Super Furry Animals
* Teenage Fanclub
* Toploader
* Witness
* The Wedding Present
* XTC

### 2000-aj jaroj 
* Badly Drawn Boy
* Band of Skulls
* Beta Band
* Bullet For My Valentine
* Catatonia
* The Coral
* The Darkness
* Delays
* Delphic
* Funeral For A Friend
* The Enemy
* Gyroscope
* Heaven and Hell
* In Case Of Fire
* Joe Strummer
* KT Tunstall
* Kasabian
* Manic Street Preachers
* Morning Runner
* Nigel Kennedy
* Ocean Colour Scene
* Paulo Nutini
* Simple Minds
* Starsailor
* Suede
* Supergrass
* Super Furry Animals
* The Proclaimers
* Violent Soho

### 2010-aj jaroj 
* Maximo Park
* The Maccabees
* Gun
* Ben Montague
* Kasabian
* Bellowhead
* Lower Than Atlantis

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Studioj Rockfield 
* 2003 artikolo 

Kategorio:Monmouthshire
Kategorio:Kimrio
Kategorio:Britaj firmaoj
Kategorio:MonmouthpediA
Józef Lompa

**Józef Piotr LOMPA** - naskiĝis la 29-an de junio 1797 en Rosenberg (ekde 1945 renomota Olesno), mortis la 29-an de marto 1863 en Woischnik (ekde 1922 renomota Woźniki) - estis pola naciisma aganto en Supra Silezio, poeto, publicisto, unujara kunlaboranto de revuo, prozisto, pioniro de popola klerigado kaj etnografio en Silezio. Pioniro de pola nacia renaskiĝo en Supra Silezio, aŭtoro de pollingvaj lernolibroj.

## Biografio 
Józef Lompa naskiĝis en familio de metiistoj. En la jaroj 1815-1817 lernis ĉe katolika seminario en *Breslau* (Vroclavo), la ĉefurbo de germanlingva prusa Silezio. Post reveno al Supra Silezio li kontribuis al fondo de bazlernejo en Leubusch (ekde 1945 renomota *Lubsza*) apud Lublinitz (ekde 1922 renomota *Lubliniec*), kie li dum ĉ. 30 jaroj laboris en la posteno de instruisto. Ankaŭ li estis komunuma skribisto kaj orgenisto.

Dum la tuta lerneja periodo li dediĉis sin al literatura verkado en pola lingvo. En *Beuthen* (ekde 1945 renomota *Bytom*) li en 1848 ligiĝis al "Dziennik Górnośląski" (Ĵurnalo de Supra Silezio), inter junio 1848 kaj julio 1849 defendanta rajtojn kaj lingvon de la pola loĝantaro. En 1848 iniciatis fondon de la Societo de Instruistoj-Poloj kaj de la Asocio de Laborantoj por Klerigo de la Popolo de Supra Silezio en Beuthen. Li postulis lernadon de la pola lingvo kaj de historio de Pollando en lernejoj kaj estis engaĝita en la ideo pri fondado de polaj bibliotekoj en Silezio. Pro sia naciisma agado li estis maldungita de prusaj regopovoj kaj translokiĝis al Woischnik (ekde 1922 renomota Woźniki).

Li estas enterigita en la tombejo de Woischnik (Woźniki).

## Bibliografio 
* *Życie i praca Józefa Lompy* (Vivo kaj laboro de Józef Lompa), Katolik Nr 75, 1897.
* *Józef Lompa : zasłużony działacz, krzewiciel ducha polskiego na Śląsku : w 50-tą rocznicę śmierci* (Józef Lompa. Merita aganto, disvastiganto de pola spirito en Silezio. Por 50-a datreveno de la morto)
* Stanisław Wilczek, *Józef Lompa – Prekursor pracy kulturalno-oświatowej na Górnym Śląsku* (Józef Lompa. Pioniro de kultur-kleriga laboro en Supra Silezio), MŚ 1997
* Wiesław Dobrzycki, *Józef Lompa 1797 -1863*, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1970
* Janina Ender, *Józef Lompa zarysy biograficzny* (Józef Lompa. Biografia skizo) - Seria "Pamiętnik Instytutu Śląskiego" Tom IX

## Eksteraj ligiloj 
* Józef Lompa – renoviginto de poleco en Silezio

Kategorio:Polaj verkistoj
Pierre Ramus

**Pierre RAMUS** (naskiĝinta la 15-an de aprilo 1882 en Vieno, mortinta la 20-an de majo 1942 suratlantike) estis pseŭdonimo por Rudolf Großmann. Li estis anarĥia verkisto.

Li elmigradis Usonon en la 1895-a jaro. Influis lin Emma Goldman kaj Johann Most, poste Lev Tolstoj. Ekde 1907 li denove vivis en Aŭstrio kiel strikta defendanto de neviolenta anarĥiismo.

## Verkoj (elekto) 
* Die Neuschöpfung der Gesellschaft durch den kommunistischen Anarchismus, 1920
* Militarismus, Kommunismus, Antimilitarismus, 1921
* Anarchistisches Manifest, 3/1923
* Wohlstand für alle, 1907-14 (Eld.)
* Erkenntnis und Befreiung, 1918-33 (Eld.)

## Literaturo 
* Gerhard Botz kaj al. (Eldd.): *Bewegung und Klasse. Studien zur österreichischen Arbeitergeschichte*, 1978
* Christian Neubauer: * Rudolf Großmann/Pierre Ramus und der österreichische Anarchismus von 1907 bis 1934*, 3 vol., 1999
* Ilse Schepperle: *Pierre Ramus: Marxismuskritik und Sozialismuskonzeption*, Eldonejo Tuduv, Munĥeno 1988, ISBN 3-88073-278-7

## Gazetoj 
* La viena gazeto "Wohlstand für Alle" 1907–1914
* Gazeto "Erkenntnis und Befreiung" 1918-1933 

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la Pierra-Ramus-Societo en Vieno
* Biografio kun foto.

## Vidu ankaŭ 
* Petrus Ramus (1515-1572)

Kategorio:Aŭstraj anarkiistoj
Kategorio:Aŭstraj eldonistoj
Kategorio:Aŭstraj pacistoj
Kategorio:Vienanoj
Temna lingvo

La **temna lingvo** estas la lingvo de la Temnoj kaj estas atlantika lingvo, kiun en Sieraleono parolas pli ol unu miliono da homoj kiel denaska lingvo, tio estas 30% de la loĝantaro.

Kiel interlingvo ĝi servas al kromaj 250.000 homoj. La temna estas unu el la kvar oficialaj lingvoj parolataj en Sieraleono. Ĝi estas parenca al la Bagaj lingvoj parolataj en Gvineo.

## Literaturo 
* Bai-Sharka, Abou (1986) *Temne names and proverbs* (Stories and songs from Sierra Leone vol. 19). Freetown: People\u2019s Educational Association of Sierra Leone.
* Turay, Abdul Karim (1989) *Temne stories*. Köln: Rüdiger Köppe Verlag.
* Wilson, W.A.A. (1961) *An outline of the Temne language*. London: University of London / SOAS.
* Yillah, M. Sorie (1992) *Temne phonology and morphology* [Unpublished thesis. New York: City University of New York]. Ann Arbor: UMI.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Lingvoj de Afriko
Candida albicans

***Candida albicans *** estas specio de gistofungoj. Ĝi povas kaŭzi kandidozon.

## Etimologio 
En la latina lingvo, estas du apartaj nomoj por la koloro blanka: la vortoj "alba" kaj "candida", prononcata kandida. La fungo eĉ havas ambaŭ latinajn nomojn por blanko en sia scienca, latina nomo, do estas "aparte blanka blanka fungo".

## Eksteraj ligiloj 
* "Fungoj en intesto", paĝo arkivigita en aŭgusto 2012 

Kategorio:Gistofungoj
Kategorio:Fungospecioj
Kategorio:Saccharomycetes