open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peace TV

**Peace TV** estas tutmonda satelita televidkanalo funkcianta 24 horojn tage el Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Ĉiuj programoj de Peace TV estas en la angla kaj estas riceveblaj per iu ajn adekvata apartato. La entreprenisto, prezidanto  kaj fondinto de Peace TV kaj Peace TV Urdu estas Zakir Naik, islama teologo el Mumbajo, Barato. Ekde  la 21-a de januaro 2006, Peace TV spekteblas en pli ol 150 landoj de Azio, Eŭropo, Afriko, Aŭstralio kaj Nordameriko. Peace TV kovras okazantajn eventojn, programojn pri legado por adoltoj kaj junuloj, kaj infanprogramoj. Ĝia prezidanto, Zakir Naik, ofte nomas ĝin "eduk-kanalo". 
 
## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retpaĝo 

Kategorio:Televidkanaloj
MTA International

**Ahmada Islama Televido** (angle Muslim Television Ahmadiyya - MTA) estas tutmonda persatelita televidĉeno konsistanta el 4 internaciaj televidkanaloj fonditaj de la Ahmada Islama Komunumo. La unua kanalo estis oficiale inaŭgurita la 1-an de januaro 1994. La televidkanalo estis establita de Mirza Tahir Ahmad. Ĝi havas programojn en pluraj gravaj lingvoj. Ili konsistas el predikoj, novaĵoj, dokumentfilmojn kaj kursojn de la araba por infanoj. Kvankam la plejparto estas elsendata en la urdua lingvo ĝi ankaŭ elsendas en la angla, araba, bengala, indonezia, franca, svahila kaj hausa.

Kategorio:Islamaj televidkanaloj
Kategorio:Ahmadismo
Ĝamal al-Din al-Afghani

**Sajido Ĝamāl al-Dīn al-Afghānī** (perse: سید جمال الدین الافغاني; nune *Sayyid Muḥammad ibn Ṣafdar * -سید محمد بن صفدر) (n. en 1838 - m. la 9-an de marto 1897) estis filozofo, islama religiema reformanto, samkiel politika kaj naciisma islama aktivisto en Persio dum la regado de la kaĝaroj, en Afganio, Egiptio kaj la Otomana Imperio dum la 19-a jarcento.

Li estis unu el la fondintoj de la islama modernismo kaj akcelanto de la tutislama unueco. Li estas priskribita kiel homo kiu malpli interesiĝas en teologio ol en la organizado de islama respondo kontraŭ la premo de Okcidento por rezisti eŭropan koloniismon.

Kategorio:Islamistoj
Muhammad Abduh

**Muḥammad ʽAbduh** (naskiĝis en 1849, Nildelto, mortis la , Aleksandrio) estis religia klerulo, juristo kaj liberala reformisto de Egiptio.

Kiel studento en Kajro, li estis sub la influoj de Ĝamal al-Din al-Afghani. Li suferis ekzilon pro la politika radikalismo inter 1882 kaj 1888; komencante sian profesion je la reveno al Egiptio.

Li estis konsiderata kiel Muĝadido de la 13a jarcento de la Islama kalendaro.

Kategorio:Islamistoj
Durana Imperio

**Durana Imperio** aŭ **Afgana Imperio** estis monarkia ŝtato regata de la dinastio de Ahmed Sah Abdali kaj ties posteuloj de 1747 ĝis 1823. Ĉi tiu familio apartenis al la *Sadozajoj* de la tribo *Abdalioj* aŭ *Duranoj*, kiuj estis la duaj regantoj el la paŝtooj de la provinco Kandahar, Afganio. Ĉi tiu imperio inkluzivis la nunajn Afganion, Pakistanon kaj parton de orienta Irano kaj okcidento de Barato.

## Vidu ankaŭ 
* Ahmad Ŝaho Durrani
* Zaman Ŝaho Durani

Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Historio de Afganio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1740-1749
Kategorio:Aperis en 1747
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1826
Jamaat-e-Islami

**Jamaat-e-Islami** (, laŭvorte "Islama Partio" Jamaat, akronime konata **JI**) estas islamisma politika partio el Pakistano. Ĝi estis fondita la 26-an de aŭgusto 1941 en Lahoro de la islama teologo Maŭlana Sayyid Abul Ala Maududi kaj ĝi estas la plej antikva partio de Pakistano.

Fondita dum la Brita regado en Britio, Jamaat translokigis la agadon post la apartigo disde Barato en la novan islaman ŝtaton nomata Pakistano. La partianoj kiuj restis en Barato ariĝis en sendependa organizo nomata Jamaat-e-Islami Hind. Jamaat kontraŭis la sendependecon de Bangladeŝo, sed establis sendependan partion, la Bangladeŝa Jamaat-e-Islami post 1975. Jamaat havas proksimajn rilatojn kun aliaj internaciaj islamaj grupoj kiel Islama Frataro.

Kategorio:Islamaj partioj
Kategorio:Islamo en Pakistano
Kategorio:Politikaj partioj de Pakistano
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1947
Ille (rivero)

La rivero **Ille** (*Il* en la bretona) estas rivero de Bretonio, kiu enfluas en la riveron Vilaine en Rennes, ĉefurbo de la departemento Ille-et-Vilaine nomata per tiuj du riveroj. Ĝia nomo troviĝas ankaŭ en la nomo de kelkaj municipoj : (Saint-Médard-sur-Ille ; Saint-Germain-sur-Ille ; Montreuil-sur-Ille).

## Geografio 
La rivero *Ille* fontas je 3 km nordoriente de Dingé, je 6 km sudoriente de Combourg kaj longas je 47,1 km kun baseno vasta je ĉirkaŭ 470 km².

La rivero *Ille* estas ligita al la rivero *Rance* per la kanalo de Ille kaj Rance. Tiu kanalo kreis vojon inter Rennes kaj la Manika Markolo, en kiun la rivero Rance enfluas ĉe Saint-Malo.

La rivero Ille trairas Montreuil-sur-Ille, Betton, kaj Rennes. Inter Montreuil kaj Rennes, la rivero paralelas al la kanalo.

eta|400px|maldekstra|Baseno de rivero Vilaine, la rivero Ille situas norde de Rennes.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Riveroj en Ille-et-Vilaine
4114 Jasnorzewska

'*4114 *Jasnorzewska''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la pola poetino Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1910–1945).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Zdeňka Vávrová
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Jeff T. Alu

**Jeffrey (Jeff) Thomas ALU** estas usona muzikisto, grafikisto, kaj amatora astronomo.

Li studis de 1984 al 1986 en la Eastman School of Music de Roĉestro (Nov-Jorkio) kaj de 1989 al 1992 en la Universitato Chapman de Orange (Kalifornio).

De 1991 al 1993 li laboris en la Jet Propulsion Laboratory en Pasadena. De 1993 li establis sian propran firmaon de grafika labormedio kaj animacio en Irvine (Kalifornio).

Inter 1988 kaj 1991 li malkovris aŭ kunmalkovris 22 asteroidojn, iujn kun Eleanor Francis Helin aŭ Kenneth J. Lawrence. Kun Eleanor Francis Helin kaj Brian P. Roman li kunmalkovris la periodan kometon 117P/Helin-Roman-Alu.

La asteroido 4104 Alu estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Jeff T. Alu

## Eksteraj ligiloj 
*  Persona paĝaro de Jeff Alu

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj artistoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Duŝo

eta|dekstra|200px|Duŝilo.
[eta|Video pri duŝado de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo. ]]
**Duŝo** estas agado per kiu personoj purigas sin per ŝprucado de akvo. Oni plejofte rekte staras kiam oni uzas la duŝilon. **Duŝejo** povas esti ĉu super simpla duŝokuvo, ekzemple kvadrato de ĉirkaŭ 1 m², aŭ super banujo normale pli granda, ekzemple de 2 m² minimume. **Duŝilo** estis kutime (ekzemple meze de la 20a jarcento) fiksita al muro; nune plej ofte estas ĉe movebla tubo kiu permesas uzi ĝin al diversaj antaŭe ne tiom facile atingeblaj lokoj; pli modernaj duŝiloj disponas el diversaj mekanismoj por elektado de diferencaj fortoj, densecoj, kvanto ktp., da akvo.

Praduŝilo kie ne estas normala akvokonduka sistemo estas simpla sitelo kun funda elirejo trakribita el etaj truoj per kiuj eliras akvo super duŝanto; tiu sitelo devas esti antaŭe plenigita el akvo kaj pendigita el taŭga loko super duŝejo. Pli primitiva estas simpla enmeto sub akvofaleto.

Laŭ Francisko Azorín **duŝo** estas *Ŝprucforma bano.* Kaj li indikas etimologion el la latina *ducere* (konduki), *dukta* (kondukita).

## En kulturo 
Kutime oni ne portas vestojn en la duŝejo. Kvankam, ĉefe en filmoj, videblas kiel eksterordinare en apartaj okazaĵoj (ebrio, malsano, akcidento ktp) duŝanto restas vestita.

Alia tre konata sceno de fama filmo montras murdon de virino, kiun nekonato atakas per tranĉilo, kiam ŝi sin duŝas. Tio okazas en *Psycho* de Alfred Hitchcock.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vincenz Priessnitz

Kategorio:Higieno
Tawhid

***Tawhid*** (arabe, توحيد) estas centra koncepto en islama teologio pri unudiismo. Ĝi estas verbo kiu signifas *proklamado de la Ununura*, t.e, aserti ke Dio estas nur unu. La tradicia signifo estas: "la kredo je ununura Dio, Kreinto de la tuta Universo, Reganto de ĉio sola, sen kunulo en sia vasta regno.
 
Kvankam la vorto *tawhid* ne aperas en Korano, ĝi estas principo bazita sur pluraj versoj kiuj diras ke Dio estas nur unu (*wahid*).

Kategorio:Religio
Kategorio:Islamo
Kategorio:Islama teologio
Rivero Guajaso

La **rivero Guajaso** (hispane *Río Guayas*) estas rivero en Ekvadoro. Malgraŭ sia malgranda longo de nur 60 kilometroj, la kunfluo de la riveroj *Babahoyo* kaj *Daule* estas la plej granda akvosistemo en Ameriko enfluanta la Pacifikan Oceanon - la akvokolekta areo estas proksimume 36 000 kilometroj. Apud la urbo Guajakilo ĝi en riverdelto enfluas en la Guajakilan Golfon de la Pacifika Oceano, en la plej grandan  de la pacifika marbordo de Sudameriko. La provinco *Guayas* de Ekvadoro nomatas laŭ la rivero.

La pejzaĝo aparte en la riverdelto estas karakterizita per mangrovoj ekologie minacataj de malapero. Krome en la delto per sedimentoj ekestis grupo da insuloj, el kiuj la plej granda nomatas *Puná*. La rivero estas la vivregiono de pluraj parte raraj specoj de bestoj kaj plantoj, aparte de iuj fiŝoj kaj birdoj.

Guajaso
Supra interkluzejo

eta|Nivelprofilo de la *Canal du Midi* en metroj. La nivelo de *Étang de Thau* egalas nulo. La distanco estas indikata ekde *Toulouse* (1) en metroj. (2) kanalverto, (3) *Castelnaudary*, (4) *Carcassonne*, (5) *Trèbes*, (6) *Béziers*, (7) *Agde*, (8) *Étang de Thau*
La **supra interkluzejo** au **kanalverto** de kanalo kun supra interkluzejo estas la interkluzejo, kies akvonivelo estas la plej alta. Ĝi ekzistas nur sur la kanaloj, kiuj ligas du valojn (« kunliga kanalo »).

La ĉefa problemo de tiuj interkluzejoj estas ilia provizo per akvo. Fakte, ĉiufoje kiam boato transiras unu el la du kluzoj, kiuj limigas interkluzejon, kvanto da akvo senescepte eliras malsupren. Por teni la akvonivelon por la navigado sur la supra interkluzejo, estas necese provizi la interkluzejon per la perdita kvanto da akvo.

La akvoprovizo eblas per unu el la du sekvantaj sistemoj :
* enverŝo per provizkanalo kun pordoj, malsupreniranta de akvorezervujo situanta pli alte. Tiuj rezervujoj en Francio estas ĝenerale malnovaj (ekz. lago Der, baraĵo de Torcy, lago de Saint-Ferréol, ktp.) ;
* pumpado el rivero dank'al pumpa stacio (ekz. kanalo de la Nordo (Francio), kanalo de Roubaix, ktp.). Modernaj kanaloj kiel la Rejn-Herne-Kanalo ofte ankaŭ havas retropumpstacion, kiu pumpas la akvon forfluantan valen je la uzado de la kluzoj. 
## Vidu ankaŭ 
*Akvodislimo
*Preterportado

Kategorio:Kanalo
4115 Peternorton

'*4115 *Peternorton''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en omaĝo al la usona komputadisto kaj eldonisto de programaroj Peter Norton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Rivero Zarumilja

La **rivero Zarumilja** (hispane *Río Zarumilla*) estas rivero lime de Ekvadoro kaj Peruo. Ĝi fluas tre kurban vojon tendence norden, kaj enfluas en la Guajakilan Golfon de la Pacifika Oceano, en la plej grandan  de la pacifika marbordo de Sudameriko. Je sia tuta longo de 62 kilometroj ĝi konsistigas la limon inter la ŝtatoj Ekvadoro oriente kaj Peruo okcidente. La plej signifaj loĝlokoj ĉe la rivera bordo estas *Huaquillas* en la ekvadora provinco El Oro, kaj *Aguas Verdes* proksime de la urbeto *Zarumilla* en la regiono Tumbesio de Peruo. Ambaŭ urbetoj estas konektitaj per internacia ponto.

Kategorio:Riveroj en Ekvadoro
Kategorio:Riveroj en Peruo
Kategorio:Internaciaj riveroj
Hauterive NE

## Pri la komunumo 
**Hauterive** estas komunumo en la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 2550 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Hauterive situas rekte oriente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo kaj etendiĝas de la monto *Chauxmont*, kiu apartenas al la Neŭŝatela Ĵuraso en nordo ĝis la bordo de la Lago de Neŭŝatelo en sudo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Hauterive kaj la kvartalo Champréveyres ĉe la lagobordo. La setlejoj de la komunumo komplete kunkreskis kun la najbaraj komunumoj Saint-Blaise kaj Neŭŝatelo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,12 km², de kiuj 58,9% estas kovritaj de arbaro, 11,8% servas por agrikulturo kaj 30,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hauterive limas en nordoriento kaj oriento al Saint-Blaise, en sudo al la Lago de Neŭŝatelo, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Neŭŝatelo.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 5 de Bielo al Neŭŝatelo kaj la svisa aŭtovojo A5, al kiu la komunumo posedas propran alveturejo. Hauterive ne disponas pri propra stacidomo ĉe la du fervojlinioj, kiuj pasas tra ĝia teritorio, sed la stacidomoj de Saint-Blaise kaj de Neŭŝatelo estas piede facile atingeblaj de la vilaĝocentro. Per la neŭŝatela trolejbuslinioj n-ro 7 kaj 1 la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.

## Vidindaĵoj 
En Hauterive troviĝas la arkeologia muzeo Latènium kun ampleksa kolekto de objektoj el la tempo de la La-Tène-kulturo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hauterive datiĝas el la jaro 1148 kiel *arta ripa*. Dum la konstruado de la aŭtovojo estis malkovritaj apud la lagobordo restaĵoj de ĉasistaj seltlejoj el la paleolitiko el la 14-a jarmilo a.K.. Inter aliaj objektoj estis trovitaj tri hundaj skeletoj, kiuj estas unu el la plej malnovaj pruvoj pri domigo de lupoj en Eŭropo.

De la mezepoko ĝis 1848 Hauterive apartenis al la kastelvoktejo Thielle, kiu estis integrita al la Grafejo Neŭŝatelo. La vilaĝa komunumo estis la unuan fojon menciita en la jaro 1527. Ĝi grandparte aŭtonome adiministris la vilaĝon, en kiu ĉefe vivis vitokultivistoj kaj ŝtonminejistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Hauterive

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la muzeo Latenium
* Oficiala retejo de la komunumo Hauterive
David Friedrich Weinland

**Davido Frederiko WEINLAND** (naskiĝinta la 30-an de augusto 1829 en Grabenstellen ĉe Bad Urach, mortinta la 19-an de septembro 1915 en Hohenwittlingen/Virtembergo) estis germana verkisto kaj naturscienculo.

Generacioj da ŝvaboj koneksis kun Weinland antaŭ ĉio la famekonatan junularan romanon *Rulaman*, kies temo estas la tempo de la kavernhomo kaj la kavernurso sur la Ŝvabia Ĵuraso (Schwäbische Alb). Post la frekvento de la klostra lernejo en Maulbronn li decidis ne fariĝi pastoro kaj ekstudis la sciencojn naturajn.

Esploraj misioj kondukis la doktoron en zoologio de Berlino tra Massachusetts ĝis Kanado, Meksiko kaj Haitio. Ĝis hodiaŭ ne estas klare se lia restado en Maulbronn estis decida por lia kariero profesia. Fakto estas ke oni devigis la seminariistojn esti dum multa tempo liberaere kaj fari longajn kaj regulajn gapvagadojn en la naturmedio.

## Verkoj 
* *Rulaman. Naturgeschichtliche Erzählung aus der Zeit des Höhlenmenschen und des Höhlenbären* (1878), ISBN 978-3-87421-137-6, aperis en la Eldonejo Knödler en 1987 (2-a eldono)
* *Kuning Hartfest. Ein Lebensbild aus der Geschichte unserer deutschen Ahnen, als sie noch Wuodan und Duonar opferten* (1879), ISBN 978-3-87421-172-7, aperis en la Eldonejo Knödler en 1990

## Literaturo 
* Fritz Berger: *David Friedrich Weinland. Biographie.* Blaubeuren: Mangold 1967. (= Abhandlungen zur Karst- und Höhlenkunde; Reihe F, Geschichte der Speläologie, Biographien; H. 1)
* Klaus Doderer: *Lexikon der Kinder- und Jugendliteratur*, Bd. III, S. 778-779 (1979), Eldonejo Beltz, Weinheim und Basel (1979) ISBN 3-407-56513-5
* *Rulaman, der Steinzeitheld. Sonderausstellung des Biberacher Braith-Mali-Museums. Zum 125-jährigen Jubiläum des "Rulaman" präsentiert das Braith-Mali-Museum in Biberach eine Wanderausstellung*, eld. de Frank Brunecker. Tübingen u.a.: Wasmuth 2003. ISBN 3-8030-1510-3

## Eksteraj ligiloj 
* La deŝutebla romano *Rulaman* ĉe la projekto Gutenberg.
* Rezumo de la libro *Kuning Hartfest*.
* Intervjuo pri la jarcenta libro *Rulaman* en la gazeto *Die Zeit*.

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj zoologoj
Rivero Jubones

La **rivero Jubones** (hispane *Río Jubones* ) estas rivero en Ekvadoro. Post vojo kiu plejparte kondukas okcidenten, nur en la lasta parto nordokcidenten, norde de la urbo *Machala* ĝi enfluas en la Guajakilan Golfon de la Pacifika Oceano, en la plej grandan  de la pacifika marbordo de Sudameriko. La rivero havas akvokolektan areon de 4 054 kvadrataj kilometroj.

## Notoj 
Jubones
Kanalo kun supra interkluzejo

**Kanalo kun supra interkluzejo** kunligas du valojn transirante supron. Ĝia nomo ofte estas la nomo de la du kunligitaj riveroj.

La plej malnova kanalo kun supra interkluzejo en Francio estas la kanalo de Briare. Komencita en 1605, sub Henriko la 4-a de Francio, iniciate de Sully, li estis malfermita sub la reĝado de Ludoviko la 13-a de Francio.

Ekzemploj :
*Kanalo inter Oise kaj Aisne
*Kanalo inter Aisne kaj Marno
*Kanalo inter Marne kaj Rhin
*Kanalo de Sudfrancio inter Garono kaj Mediteraneo
*Kanalo de Burgonjo
*Kanalo de Saint-Quentin.
*Kanalo inter Meuse kaj Moselle
*Kanalo inter Marne kaj Saône
*Kanalo de Roubaix, kiu estas parto de la akvovojo inter Deûle kaj Escaut
*Kanalo inter Ille kaj Rance, inter la urboj Rennes kaj Saint-Malo

Je la nivelo de la supra interkluzejo, la kanalo devas esti provizata per akvo aŭ per kanaleto devenanta de pli alta akvorezervujo, kia estas lago, aŭ per pumpado. La kanalo de Sudfrancio estas parte provizata per la rezervujoj de Nigra Montaro, la kanalo inter Aisne kaj Marne estas provizata per pumpado el la rivero Marno.

La malo de kanalo kun supra interkluzejo estas flanka kanalo.

Supra interkluzejo, Kanalo kun
Senatenta murdo

La **senatenta murdo** (aŭ **neatenta, neintenca, neglekta murdo**) estas  krimago el branĉo de la murdodelikto (delikto kun mortosekvo) en interrilato kun senatentemo (mankanta singardemo kaj zorgemo) kaj tio staras tiel en klara kontrasto al intenca murdo. Ĝia punado okazas diverse laŭ la landa leĝaro. Ekz. en Germanio, tiu krimago estas punebla je maks. 5 jara prizono, dum en Aŭstrio - depende de la malzorgemo - ĝis 3 jaroj.

Senatenta murdo okazas ekz. ĉe trafikaj akcidentoj pro drinkado, konsumo de drogoj.

Kategorio:Juro
Blazono de Ekvadoro

La **blazono de Ekvadoro** en sia nuna formo validas ekde la jaro 1900, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1845.

La blazonŝildo havas la formon de ovalo. En ĝi bildiĝas fone la monto Ĉimborazo, kaj la de tie fontanta rivero estas simboligo de la Rivero Guajaso (hispane * Rio Guayas*) - ambaŭ simboligu la pitoreskon kaj naturan riĉecon kaj de la montara kaj de la marborda partoj de Ekvadoro. La en la rivero naĝanta vaporŝipo same havas la nomon *Guayas*; ĝi en 1841 konstruiĝis kiel unua oceanvojaĝe taŭga vaporŝipo de la sudamerika pacifika marbordo en la urbo Guajakilo. Anstataŭ masto, la ŝipo havas bastonon de la greka dio Hermeso - simbolo de komerco kaj ekonomio. La suno super la monto Ĉimborazo estas ĉirkaŭata de la stelaj konstelacioj ŝafo, taŭro, ĝemeloj kaj kankro, reprezente de la monatoj marto ĝis junio, simbole por la daŭro de la ekvadora liberala revolucio de 1845. Ĉiuj historiaj emblemoj de Ekvadoro havis ovalan formon heraldika. La escepto estis la flago adoptita en 1843 - estis la hispana ŝildo heraldika formo.

Super la blazonŝildon sternas siajn flugilojn granda kondoro, simbolo de forto kaj grando de la ŝtato Ekvadoro. Flanke videblas po du naciaj flagoj de Ekvadoro. Maldekstre inter la du flagoj videblas branĉo de laŭro, simbolo por honoro de la respubliko, kaj dekstre inter la du flagoj percepteblas branĉo de palmo, simbolo de paco.

La bastonfasko sub la ŝildo, en antikva Romio simbolo de la liktoroj, same reprezentu la respublikan staton de la lando.

## Notoj 
* Ekvadoro flago 

Kategorio:Ekvadoro
Kategorio:Historio de Ekvadoro
Kategorio:Naciaj simboloj de Ekvadoro
Ekvadoro
Hauterive

**Hauterive** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

## Svislando 
* **Hauterive FR** estas komunumo de la distrikto Sarino de Kantono Friburgo en Svislando.
* **Hauterive NE** estas komunumo de la distrikto Neŭŝatelo de Kantono Neŭŝatelo en Svislando.

## Francio 
* Hauterive (Allier) estas komunumo de la departemento Allier.
* Hauterive (Orne) estas komunumo de la departemento Orne.
* Hauterive (Yonne) estas komunumo de la departemento Yonne
* Hauterive-la-Fresse estas komunumo de la departemento Doubs.
Blazono de Kolombio

La **blazono de Kolombio** en sia nuna formo validas ekde la jaro 1924, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1834.

La blazonŝildo estas dividata al supra helblua, meza blanka kaj suba helblua partoj. En la supra parto centre videblas granato kaj flanke po unu korno de abundo: el la dekstra fluas oraj moneroj, kaj el la maldekstra fruktoj, ĉiuj simboloj de prospero kaj abundo. Meze videblas ruĝa friga ĉapo sur ora bastono, simbolo de la respublika stato de la lando. Kaj sube videblas du trimastaj velŝipoj sur du maroj dividitaj per mallarĝa terlango - la du maroj estu la Pacifika Oceano kaj la Karibia Maro reprezente de la Atlantika Oceano.

Super la blazonŝildon (simile kiel en la blazono de Ekvadoro) sternas siajn flugilojn granda kondoro, simbolo de forto kaj grando de la ŝtato. Li en la beko tenas verdan ŝnuron, kiu mem tenas la blazonŝildon. En la ungoj li havas heraldike orkoloran (fakte flavan) rubandon kun la ŝtata devizo *"libertad y orden"*, do "libero kaj ordo".

Kategorio:Kolombio
Kategorio:Historio de Kolombio
Kategorio:Naciaj simboloj de Kolombio
Kolombio
Yoshiaki Banno

**Yoshiaki BANNO** (japane : 番野善明, *Banno Yoshiaki* ) estis japana astronomo naskiĝinta en 1952, mortigita en 1991 pro trafikakcidento.

La , li kunmalkovris la asteroidon 4200 Shizukagozen kun Takeŝi Urata.

La asteroido 3394 Banno estis tiel nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Japanaj astronomoj
Blazono de Paragvajo

La **blazono de Paragvajo** fontas el la unua oficiala versio de 1820. Internacie relative malkutime, ĝi havas du flankojn, kiuj reaperas ankaŭ sur ambaŭ flankoj de la flago de Paragvajo:

* En la antaŭa flanko, nomata *Sello Nacional*, videblas heraldike orkolora (do fakte flava) kvinpinta stelo sur blua cirklo, ĉirkaŭ ĝi dekstre verda branĉo de palmo kaj maldekstre verda branĉo de olivarbo. La du branĉojn ĉirkaŭas ruĝa ringo kun la ŝtata nomo *"Republica del Paraguay"*, do "Respubliko Paragvajo".

* En la malantaŭa flanko, nomata *Sello de Hacienda*, videblas ruĝa friga ĉapo sur ora bastono, simbolo de la respublika stato de la lando, kaj heraldike orkolora (do fakte flava) leono, simbolo de forteco, sub ruĝa rubando kun la devizo* "paz y justicia"*, do "paco kaj justo".

Kategorio:Paragvajo
Kategorio:Historio de Paragvajo
Kategorio:Naciaj simboloj de Paragvajo
Paragvajo
Blazono de Peruo

La **blazono de Peruo** enkondukiĝis la 25-an de februaro 1825.

La blazonŝildo estas dividita al du supraj kaj unu suba partoj:

* La supra maldekstra parto montras brunan vikunon sur blua fono - ĝi reprezentu la faŭnon de Peruo.
* La supra dekstra parto sur heraldike arĝenta (fakte blanka) fono montras verdan kinkonon - ĝi reprezentu la flaŭron de la lando.
* Kaj la suba parto sur ruĝa fono montras heraldike oran (fakte flavan) kornon de abundo - fono - ĝi reprezentu la landajn mineralojn.

Super la ŝildo ŝvebas laŭrokrono - signo pri honoro de la ŝtato.

Ambaŭflanke de la blazonŝildo videblas po malgranda kaj granda nacia flagoj de Peruo.

Kategorio:Naciaj simboloj de Peruo
Peruo
La Scie

**La Scie** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **La Scie (Montherod)** estas setlejo de la komunumo Montherod de la Distrikto Morges en Kantono Vaŭdo en Svislando.
* **La Scie (Le Landeron)** estas setlejo de la komunumo Le Landeron de la Distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.
Combes

**Combes** (franca prononco [kɔ̃b]) estas la nomo de la sekvaj lokoj:

* **Combes** estas komunumo en la departemento *Hérault* kaj la regiono Okcitanio de Francio.
* **Combes (Autafond)** estas vilaĝo de la komunumo *Autafond* de la distrikto Sarino en Kantono Friburgo en Svislando.
* **Combes (Le Landeron)** estas vilaĝo de la komunumo *Le Landeron* de la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.

## Vidu ankaǔ 
* **Les Combes**, apartigilo
Blazono de Surinamo

La **blazono de Surinamo** enkondukiĝis la 25-an de novembro 1975.

La maldekstra (el heraldika vidpunkto dekstra) parto de la blazonŝildo simboligas la pasinton, kiam sklavoj per ŝipoj de eŭropanoj estis perforte transportitaj al Surinamo. La dekstra (do el heraldika vidpunkto maldekstra) parto de la ŝildo simboligas la nuntempon, per bildo de rekte staranta reĝa palmo, kiu estu modelo por homoj stari same rekte kaj memfide. Inter la du blazonŝildaj partoj videblas flava kvinpinta stelo sur verda rombo, kiu reprezentas la kvar ĉielajn direktojn. La kvin stelaj pintoj kiel tiuj de la verda Esperanto-stelo simboligas la kvin kontinentojn, el kiuj venis la nunaj loĝantoj de Surinamo.

La blazonŝildon ambaŭflanke tenas du junaj indiĝenaj viroj, kiuj staras sur ruĝa rubando ornamita per la latina devizo *"justitia pietas fides"*, do "justo pio fido".

Kategorio:Surinamo
Kategorio:Historio de Surinamo
Kategorio:Naciaj simboloj de Surinamo
Surinamo
Blazono de Gujano

La **blazono de Gujano** enkondukiĝis la 25-an de februaro 1966 per akceptiĝo fare de la parlamento de Gujano, post kiam la brita reĝino Elizabeto la 2-a la 21-an de januaro de la sama jaro formale donis ĝin al la nova ŝtato.

Centra parto estas la blazonŝildo kiu per tri bluaj ondoj, simboloj de la tri plej gravaj riveroj de la lando, dividiĝas al supra kaj suba partoj: supre videblas tipa speco de nimfeo nome *Victoria amazonica*, simbolo de la flaŭro de la lando, kaj sube fazano, simbolo de la landa flaŭro.

La blazonŝildo teniĝas fare de du jaguaroj, dekstre kaj maldekstre. La kasko super la blazonŝildo simboligu la proksiman rilaton de la Gujana ŝtato al Britio, kaj la plumaro sur ĝi la indiĝenan indianan loĝantaron de la lando.

Sub la ŝildo videblas la nacia devizo de la lando: angle *"One People, One Nation, One Destiny"*, do "unu popolo, unu nacio, unu destino".

Kategorio:Gujano
Kategorio:Historio de Gujano
Kategorio:Naciaj simboloj de Gujano
Gujano
Blazono de Franca Gujano

La **blazono de Franca Gujano**, transmara regiono kaj departemento de Francio en Sudameriko, konsistas el blazonŝildo dividata en tri partojn:

* En la supra parto antaŭ blua fono videblas tri heraldike orkoloraj lilifloroj specife tipaj por Francio (*"Fleur-de-Lys"*). Super ili videblas la jara nombro 1643, la jaro en kiu Franca Gujano iĝis parto de Francio.

* En la meza parto antaŭ ruĝa fono videblas boato plena je oro - simbolo por la landa riĉeco.

* La suba parto proksime estas interligita kun la meza, ĉar ĝi reprezentas verdakvan riveron sur kiu naĝas la boato. En la rivero videblas tri floroj de nimfeoj.

Kategorio:Franca Gujano
Ibn Arabi

'''Abū Bakr Muhammad Ibn 'Alī Ibn al-'Arabi** (arabe أبو بكر محمد بن علي ابن عربي الحطمي) (naskiĝis en Murcio, la 28-an de julio 1165 – mortis en Damasko, la 16-an de novembro 1240) pli konata kiel **Ibn Arabi**, **Abenarabi** kaj **Ben Arabi'* estis sufia mistikulo, filozofo, poeto, vojaĝanto kaj islama saĝulo el Al-Andalus. Liaj gravaj kontribuoj en diversaj fakoj de la islamaj sciencoj donis al li la surnomon *Viviganto de la Religio* kaj *La Plej Doktoro*. Probable li estis la plej influa en la historio de islama mistikismo.

Li estis konsiderata kiel Muĝadido (plinoviganto) de la 7-a jarcento de la Islama kalendaro.

Ibn Arabi restis nekonata en Okcidento ĝis la 19-a jarcento. Nur studoj de Henry Corbin (1958) kaj Toshihiko Izutsu (1966) kaŭzis, ke oni lin agnoskis ĉiuflanka kaj tre originala pensisto, kiu enportis al filozofio grandan kontribuon.

## Bibliografio
**Fontoj**
* Ibn ʾArabi: *Księga o podróży nocnej do najbardziej szlachetnego miejsca* (Libro pri nokta vojaĝo al la plej nobla loko), traduko de Joanna Wronecka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Varsovio 1990, serio: Biblioteka Klasyków Filozofii (Biblioteko de Klasikuloj de Filozofio), ISBN 83-01-09566-0.
* Ibn ʾArabi: *Traktat o miłości* (Traktato pri amo), traduko de Joanna Wronecka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Varsovio 1995, serio: Biblioteka Klasyków Filozofii, ISBN 83-01-11844-X.
* *Koran* (Korano), traduko de Józef Bielawski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Varsovio 2007, ISBN 978-83-06-03078-5.

**Prilaboraĵoj**

* Janusz Danecki, *Kultura islamu. Słownik* (Kulturo de islamo. Vortaro), Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Varsovio 1997, ISBN 83-02-06373-8.
* Janusz Danecki, *Podstawowe wiadomości o islamie* (Bazaj informoj pri islamo), du volumoj, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Varsovio 1998. ISBN 83-86483-40-7, ISBN 83-86483-41-5.
* Henry Corbin: *Historia filozofii muzułmańskiej'' (Historio de islama filozofio), tradukis Katarzyna Pachniak, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Varsovio 2005. ISBN 83-89899-31-0.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en Damasko
Kategorio:Mortintoj en Damasko
Kategorio:Sufiismo
Kategorio:Islamaj filozofoj
Kategorio:Homoj de Al-Andalus
Kategorio:Murcianoj
Kategorio:Mistikuloj
Kategorio:Araboj
Kategorio:Islamaj teologoj
Apologo

**Apologo** (de la malnovgreka ἀπόλογος, «rakonto») estas edifa
rakonto, proza aŭ versa, uzanta alegoriojn, simbolojn, bestajn aŭ
vegetalajn rolulojn.

Formale apologo ne distingeblas disde fablo. Ne ekzistas ĝenerale akceptita kontrastigo. Oni proponis diversajn manierojn distingigi ilin:

* La du terminojn oni disigas tempospace, kaj la uzon de apologo oni faras malpli vasta: apologo estus alegoria rakonto el la klasika antikveco aŭ iu el la orientaj literaturoj; dum fablo rilatas al eŭropaj tradicioj novtempaj.
* Oni distingas per la amplekso. Apologo estas malpli longa ol fablo.
* Apologo estas termino ĝenerala, fablo estas termino speciala (apologo estas ĝenro de la monda literaturo, fablo rilatas al la eŭropa literaturo novtempa). Aŭ inverse: fablo estas universala, apologo speciale ne novtempe-eŭropa.
* *Apologo* estas simpla, pura ĝenro satira; *besteposo* estas alia pura ĝenro (sen celoj instruaj); dum *fablo* estas ĝenro miksita, sintezo de tiuj du simplaj.

PV simple difinis «apologo = fablo».

La PIVoj diversmaniere provas apologii pri tiu malnecesaĵo, apartigante apologon per ĝia prozeco kaj porokaza karaktero en iu parolado (sen konsideri, kiel tia porokaza «proza fablo» diferencas disde parabolo). Cetere, oni ja kutimas diri «la fabloj de Ezopo», ne «apologoj de Ezopo».

La vorto estas maloftega en Esperanto, kaj ĝia signifo ne estas firme fiksita.  Probable la unua uzo (kiu ŝajne estas unika ĉe «la bonaj aŭtoroj») estas en la «Faraono» (en la traduko de Kabe) [vol. 1a, ĉap. 14a], kie aperas nenia rakonto, nur alegorio aŭ analogio:

— Tre saĝa pastro, kiu de la supro de la templo de Amon observas la tielajn movojn, elpensis sekvantan apologon:
La faraono estas la suno, la kronprinco la luno. Kiam la lumantan dion sekvas de malproksime la luno, ni havas la helecon tage kaj la helecon nokte. Kiam la luno volas esti proksime de la suno, tiam ĝi mem malaperas kaj la noktoj estas mallumaj. Sed se okazas, ke la luno stariĝas antaŭ la suno, tiam fariĝas mallumiĝo kaj granda paniko en la mondo.

Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Molanasoj

**Molanasoj** estas grandaj birdospecioj de la grupo de maraj anasoj en la genro ***Somateria***. La Stelera molanaso, spite sian nomon, estas en diferenca genro.

Ĉiuj el la tri vivantaj specioj reproduktiĝas en plej malvarmaj latitudoj de la Norda Hemisfero.

La lanugo de molanasoj, kaj ankaŭ de kelkaj aliaj anasoj kaj anseroj, estis tradicie uzataj por plenigi kusenojn, kapkusenojn kaj peplomojn – fakte tio tre ofte nomigas tipon de peplomo konata kiel molanasa peplomo aŭ anaspeplomo.

## Specioj 
* Komuna molanaso *Somateria mollissima*
* Reĝa molanaso *Somateria spectabilis*
* Okulvitra molanaso *Somateria fischeri*
* Stelera molanaso *Polysticta stelleri*

Ĉiuj el la tri kvar specioj estas de markata seksa duformismo, kun brunecaj inoj kaj buntaj maskloj de koloraj kapobildoj kaj nigraj flugilpintoj.

Du nepriskribitaj specioj estas konataj el fosilioj, unu el meza Oligoceno en rokoj de Kazaĥio kaj alia el fina Mioceno aŭ komenca Plioceno ĉe minejo Lee Creek, Usono. La unua povus fakte ne aparteni al tiu genro.

## Referencoj 
Kategorio:Mergenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Enges

**Enges** estas komunumo en la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 271 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Enges situas 9 kilometrojn nordoriente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo sur teritoria teraso ĉe la suda deklivo de la Neŭŝatela Ĵuraso. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 1270 m s.m. sur la monto *Grand Chaumont*. La komunumo konsistas el la vilaĝo Enges kaj la setlejoj Brisecou kaj Lordel.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,59 km², de kiuj 51,6% estas kovritaj de arbaro, 45,7% servas por agrikulturo kaj 2,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Enges limas en nordoriento al Lignières, en oriento al Le Landeron, en sudo al Cressier, en sudokcidento al Neŭŝatelo, en okcidento al Val-de-Ruz.

## Trafiko 
Enges situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas la kantona vojo n-ro 2186 de Saint-Blaise al Nods. Per poŝtaŭtolinio de Saint-Blaise al Lignières la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Enges datiĝas el la jaro 1178 kiel *Enge*. Estis sur la komunuma teritorio malkovritaj tomboj el la tempo de la Hallstatt-kulturo kaj restaĵoj de la romia vojo ''Vy d'Etra''. De la 14-a jarcento ĝis 1848 Enges apartenis al la kastelvoktejo Le Landeron. Religie Enges apartenis al la paroĥo Cressier kaj konservis kiel Cressier la katolikan kredon. La kapelo estis konstruita en la jaro 1678. En la jaro 1856 ĝi forbruliĝis kaj poste estis rekonstruita. Ekde la jaro 1973 la kapelo estas ekomena. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Enges
Jay Inslee

**Jay INSLEE** (n. la 9-an de februaro, 1951) estas usona politikisto. Li reprezentis la unuan distrikton de Vaŝingtonio kiel parlamentano de la Demokrata Partio (1993-2012). Li elektiĝis la Guberniestro de Vaŝingtonio la 6-an de novembro, 2012, kaj enoficiĝis la 16-an de januaro, 2013.

Li naskiĝis en Seatlo, kie li diplomiĝis ĉe Ingraham High School (mezlernejo) kaj gajnis bakalaŭran gradon pri ekonomia scienco ĉe la Universitato de Vaŝingtonio. Li poste gajnis juran doktoran gradon ĉe Universitato Willamette en Oregono.

Post dek jaroj kiel advokato en la orientvaŝingtonia urbeto Selah, Jay Inslee kandidatiĝis kaj elektiĝis al la malsupera ĉambro de la ŝtata parlamento en 1988. En 1992, li elektiĝis kiel reprezentanto de la kvara distrikto de Vaŝingtonio en la landa parlamento. En 1994 li malvenkis, kaj poste transloĝiĝis okcidenten al insulo Bainbridge, proksime de Seatlo. Li kandidatiĝis por la ŝtatestra posteno en 1996, sed malvenkis en la partia antaŭbalotado kontraŭ Gary Locke, kiu fariĝis la guberniestro. En 1998 li venkis la respublikanan reprezentanton Rick White kaj ekreprezentis la unuan distrikton. En tiu unua venko li ricevis 49,8% el la voĉoj, kaj en postaj balotoj li neniam ricevis malpli ol 54%.

Li estis konata kiel aliancano de prezidento Bill Clinton, kiel forta apoganto de la konservado de naturaĵoj en la Naciaj Parkoj, kaj kiel reprezentanto kiu ricevas aparte altan nivelon de financa helpo de ekster sia distrikto kaj ŝtato.

Kategorio:Homoj rilataj al energio
Kategorio:Usonaj protestantoj
Kategorio:Vaŝingtonianoj
Kategorio:Seatlanoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Universitato de Vaŝingtonio
Kategorio:Guberniestroj de Vaŝingtonio
Ante litteram

**Ante litteram**, adverba latina lokucio (“antaŭ la litero”, intencita, tamen, kiel “antaŭ la didaskalio” por indiki la provan presaĵon kiun oni faris antaŭ ol presi la didaskalion) estas uzata por difini gravulojn, pensfluojn kiuj anticipas karakterizojn de kulturaj, historiaj aŭ sciencaj movadoj plenmanifestiĝantaj en postaj epokoj.

Ekzemploj: Galilejo povas estis konsiderita eksperimenta fizikisto *ante litteram*; dana filozofo kaj teologo Søren Kierkegaard (1813-18559) reprezentas ekzistadismon *ante litteram* ĉar liaj filozofiaj temoj estas ekzistadismaj kvankam tiu filozofia pensfluo estas historie posta, pri kiu li estas, do, antaŭanoncanto; Leonardo da Vinci, laŭ kelkaj, estis *ante litteram* inĝeniero pri aeronaŭtiko ĉar projektis la unuan flugantan vehiklon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de latinaj eldiroj
* Latina literaturo

Kategorio:Latinaj esprimoj
Korodo

eta|220px|Rusto, plej bone konata ekzemplo de korodo.
**Korodo** estas ago aŭ fenomeno per kiu la surfaco de io estas kemie difektita. En la taga lingvouzo ĝi rilatas al ioma post ioma detruado de io.

La plej bone konata speco de korodo estas la difektado de metalsurfacoj per oksigeno kaj akvo en la aero, kiaj la rustado de fero kaj la verdiĝado de kupro. Tamen, ankaŭ en akva medio kaj kun alta temperaturo eblas korodo. Tiu ĉi ankaŭ koncernas ceramikajn materialojn kaj plastojn.

Korodo alportas sekurriskojn ( ruiniĝo de portantaj konstruaĵoj ) kaj grandajn elspezojn. Tial oni klopodas haltigi aŭ malrapidigi la procezon per certaj inhibantoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rustorezista ŝtalo
* Nobla metalo


Kategorio:Materiala scienco
Kategorio:Metalurgio
Kategorio:Metaloj
Kategorio:Kemia inĝenierarto
Chendytes lawi

***Chendytes lawi*** estis ansergranda nefluga membro de la grupo de la maraj anasoj, iam komuna en la marbordo de Kalifornio, la Kanalinsuloj de Kalifornio, kaj eble suda Oregono. Ĝi vivis en la Pleistoceno kaj survivis al Holoceno. Ŝajne ĝi iĝis formortinta antaŭ ĉirkaŭ 450–250 a.K. La plej junaj rektaj radiokarbaj informoj el ostero de *Chendytes* datas el 770–400 a.K. kaj troviĝis en arkeologia kuŝejo de la kantono Ventura. Ties restoj troviĝis en fosiliaj kuŝejoj kaj en neantikvaj marbordaj arkeologiaj kuŝejoj. Arkeologia informo el marborda Kalifornio montras registron de homa espluatado de *Chendytes lawi* dum almenaŭ 8,000 jaroj. Ĝi probable iris al formorto pro ĉasado, animala predado, kaj habitatoperdo. Estas nenio en la nordamerika arkeologia registro indikante periodon de espluatado de iu ajn megafaŭna genro tiom longa kiom tiu de la *Chendytes*.

## Referencoj 
Kategorio:Mergenoj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Prahistoriaj birdoj
Kategorio:Faŭno de Usono
Kategorio:Faŭno de Nordameriko
Kategorio:Holoceno
Antal Reguly

**Antal REGULY** [reguli], hungare **Reguly Antal** estis hungara lingvisto, etnografo, vojaĝisto, membro de Hungara Scienca Akademio.

eta|220 px|Skulptaĵo pri Reguly
Li naskiĝis la 11-an de julio 1819 en Zirc. Li mortis la 23-an de aŭgusto 1858 en Buda.

## Biografio 
Li frekventis lernejojn en Zirc kaj Székesfehérvár, poste lernis en Reĝa Universitato de Pest. Poste tuj li komencis viziti diversajn urbojn. En Stokholmo li ekkonis finnojn kaj interesiĝis pri la sameoj. Tie li faris etnografiajn esplorojn. En 1841 li vojaĝis al Sanktpeterburgo por studi diversajn malgrandajn etnojn. Post 2 jaroj li vojaĝis al Uralo, kie li esploris ĝis 1847. Poste li hejmenvenis kaj faris etnografiajn laborojn.

## Verkoj (elekto) 
* *A dzungár nép és annak a magyarral állított fajrokonsága* (La popolo "dzungár" ...), 1850
* *Vogul népköltési gyűjtemény* (popolaj poemoj de voguloj), 1892
* *Reguly Antal "Magyarországi jegyzetek"* (Hungarlandaj notoj de Reguly), 1994
* *Reguly Antal „hangjegyre szedett” finnugor dallamai* (Kolektitaj melodioj de Reguly), 2000

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Personoj de Zirc
Lejla kaj Maĝnun

[dekstra|eta|220px|Sceno de la rakonto laŭ versio de [Nizami Ganĝavi|Nizami]]
***Lejla kaj Maĝnun*** (, ), ankaŭ konata kiel **La frenezulo kaj Lejla**, estas klasika araba rakonto kiu iĝis populara ankaŭ en eksterarabaj islamaj landoj kiel nunaj Irano, Turkio kaj Azerbajĝano.

## Historio 
Ĝi baziĝas sur vera rakonto pri juna viro nomata Qays-ibn al-Mulawwah (el nuna Irako) dum la Omajada epoko en la 7-a jarcento kiam la araboj venkis la persojn kaj bizancanojn kaj Sirio kaj Irako estis konkeritaj. La popola rakonto populariĝis laŭ la verko de la persa verkisto Nizami' Ganĝavi'.

## Enhavo 
Laŭ unu versio, Maĝnun' pasigis sian junecon apud Lejla, prizorgante la ŝafaron. En alia versio, vidinte Lejlon li tuj pasie enamiĝis al ŝi. Tamen, en ambaŭ versioj li freneziĝis kiam ŝia patro malpermesis la geedziĝon inter ili, pro tio li estas konata kiel Maĝnun' (), t.e. "freneza".

Kategorio:Verkoj el la arablingva literaturo
Kategorio:Verkoj el la perslingva literaturo
Kategorio:Literaturo de Azerbajĝano
Kategorio:Mezepoka literaturo
Ibn al-Nafis

**Ibn Nafis** aŭ **Ibn al-Nafis** (1209-1289), kies tuta nomo estis **Ala-al-din abu al-Hassan Ali ibn Abi-Hazm al-Qarshi al-Dimashqi** (arabe علاء الدين أبو الحسن عليّ بن أبي حزم القرشي الدمشقي), estis araba kuracisto de la 13-a jarcento fama pro la malkovroj pri la pulma cirkulado.

Ibn Nafis naskiĝis en Damasko (Sirio) inter 1210 kaj 1213. Krom medicino, li ankaŭ studis jurisprudencon, literaturon kaj teologion.

En 1236 li ekloĝis en Egiptio. Tie li laboris en la hospitaloj Al-Nassri kaj Al-Mansouri, kie li estas ĉefa kuracisto (kaj estro de la personaro de la sultano). Post lia morto en 1288, lia domo, biblioteko kaj kliniko transiris al la Hospitalo Mansouriya.

*Al-Risalah al-Kamilijah fil Siera al-Nabaŭijah* (Traktaĵo de Kamil pri la biografio de la profeto) nomita ankaŭ Theologus Autodidactus ("Memlerninta teologo"), origine titolita (arabe الرسالة الكاملية في السيرة النبوية), kaj konata ankaŭ kiel *Risālat Fādil ibn Nātiq* ("La libro de Fādil ibn Nātiq"), estas teologia romano verkita de Ibn al-Nafis. Tiu verko estas unu el la unuaj arabaj romanoj, kaj povas esti konsiderata prototipa romano de scienc-fikcio, ĉar ĝi enhavas nombrajn elementojn, kaj krome ĝi estas frua ekzemplo de formadromano kaj de historio de senhoma insulo.

Kategorio:Historio de medicino
Kategorio:Arabaj sciencistoj
Kategorio:Arabaj kuracistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Damasko
Kategorio:Mortintoj en Damasko
János Rimay

**János RIMAY** [jAnoŝ rimai], hungare **Rimay János**, Esperante **Johano Rimay** estis hungara poeto, verkisto kaj politikisto. Li estis elstara figuro de la hungara renesanca literaturo.

János Rimay naskiĝis en Hungara reĝlando ĉirkaŭ 1570 en *Alsozthergowa* (nuntempa Dolná Strehová en la teritorio de nuntempa Slovakio). Li mortis la 9-an de decembro 1631 en *Diwín* (nuntempa Divín en la teritorio de nuntempa Slovakio).

## Biografio 
János Rimay devenis el nobela familio. Lia patro servadis en kortumo de Bálint Balassi, sekve la juna infano bone konis la poeton. Ekde 1605 li havis postenon en kortumo de Stefano Bocskai. Li faris diplomatiajn taskojn, en 1608 li pritraktis kun la turkoj pri la paco. En 1619 li partoprenis la hungaran parlamenton. Baldaŭe li vojaĝis al Konstantinopolo, kiel diplomato. En 1621 li forlasis la kortumon kaj vivis ĝismorte en sia bieno, kie li partoprenis ankaŭ en la loka politiko.

## Verkoj (elekto) 
* diversaj amaj poemoj
* diversaj patriotaj poemoj
* diversaj sakralaj poemoj
* diversaj filozofiaj eseoj
* *Alsósztregovai és rimai Rimay János államiratai és levelezése* (dokumentoj kaj leteroj de János Rimay), (1887)
* *Rimay János Munkái* (Verkoj de János Rimay), (1904)
* *Rimay János Összes művei* (Ĉiuj verkoj de János Rimay), (1955)

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon (hungare) 

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Mortintoj en 1830
Nekohereco de filozofoj

La **Nekohereco de filozofoj** ( [Tahāfut al-Falāsifaʰ]) estas la titolo de polemikaĵo de la 11-a jarcento de la Imamo Algazelo de la aŝariisma skolo de islama teologio kritikante la Avicenan skolon de la frua islama filozofio. Islamaj filozofoj kiel ekzemple Ibn Sina (Aviceno) kaj Al-Tabari estas kondamnitaj en tiu libro. La teksto estis rimarkinde sukcesa, kaj markis mejloŝtonon en la supreniro de la aŝariisma skolo ene de islama filozofio kaj teologia diskurso.

Tiu verko markis gravan mejloŝtonon en la Islama epistemologio. La renkonto kun skeptikismo kondukis Algazelon al akcepto de ia formo de teologia okazismo, aŭ al la kredo ke ĉiuj kaŭzaj aferoj kaj interagadoj estas ne la produkto de materiaj konjunkturoj sed anstataŭe la tuja kaj certa Volo de Dio. En la venonta jarcento ja Ibn-Ruŝd skizis longan malakcepton de la *Nekohereco* de Algazelo titolita *la nekohereco de la nekohereco*; tamen, la epistemologia fluo de la Islama pensaro jam estis metita.  Algazelo montris kiel ekzemplo de la iluzio de sendependaj leĝoj de kaŭzo la fakton ke kotono brulas kiam venas en kontakto kun fajro. Kvankam ĝi povus aspekti kvazaŭ natura leĝo funkcianta, tio okazis ĉiam kaj ĉiufoje nur ĉar Dio deziras, ke tio okazos — la okazaĵo estis "rekta produkto de dia interveno kiel ajna plia atento okazanta miraklon". Averroes, kontraste insistis je tio ke kvankam Dio kreis la naturan leĝon, homoj "povus pli utile diri, ke fajro okazigis la kotonbrulon — ĉar la kreitaĵaro havas modelon kiun tiu povas sekvi."

## Referencoj
Kategorio:Islama filozofio
Kategorio:Verkoj el la arablingva literaturo
Lignières NE

## Pri la komunumo 
**Lignières** estas komunumo en la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 957 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Lignières situas 14 kilometrojn sudoriente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo sur la sudodkcidenta flanko de la altebenaĵo de la *Monto de Diesse* sur alteco de 802 m s.m. ĉe la suda flanko de la montoĉeno Chasseral, la suda ĉeno de de la Neŭŝatela Ĵuraso. De la vilaĝo oni havas mirindan belvidon al la Lago de Bielo kaj la Svisa Mezlando. La komunumo konsistas el la vilaĝo Lignières, la setelejoj Le Moulin, Les Broues, Les Ravières, La Combe, kaj multnombraj izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 1478 m s.m. sur la kulmino de la monto *Chuffort*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,51 km², de kiuj 31,8% estas kovritaj de arbaro, 60,9% servas por agrikulturo kaj 7,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lignières limas en nordo al Nods (BE), en oriento al Prêles (BE), en sudoriento al La Neuveville (BE), en sudo al Le Landeron, en okcidento al Enges, kaj en nordokcidento al Villiers.

## Trafiko 
La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la komunumo kondukas la kantonaj vojoj n-ro 1161 (de Le Landeron), 1325 (de Nods), 1323 (de La Neuveville), kaj 2186 de Enges. Per poŝtaŭtolinioj al Nods kaj Saint-Blaise la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lignières datiĝas el la jaro 1179 kiel *Linieres* en falsigita dokumento. En Lignières estis trovita tombomonteto, kiu supozeble datiĝas el la epoko de la Hallstatt-kulturo kaj restaĵoj de vilado el la romia epoko. En la jaro 1326 la jurisdikcio pri Lignières estis dividita inter la Grafejo de Neŭŝatelo kaj la Princepiskopejo de Bazelo. La alta jurisdikcio apartenis al la Princepiskopejo de Bazelo. En la jaro 1815 Lignières de la Viena Kongreso estis atribuita al la Princlando Neŭŝatelo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Lignières

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lignières