open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Remontant-rozo

La nomo **remontant** estas franca esprimo kaj signifas „post en la sezono refoje floranta“. La eco nomiĝas **remontado**.

## Remontant-rozo 
**Remontant-rozoj** estas la ĉenero inter la malnovaj kaj modernaj rozoj. Preskaŭ ĉiuj gravaj rozaj klasoj havas parton al ekesto de remonta rozo. Multaj „malnovaj rozoj“ nur floras unufoje jare. La modernaj rozoj floras ĝis aŭtuno. Tiun econ oni ricevis pere de la enkruciĝo de *Rosa fedtschenkoana* . La ĉefe dum la dua duono de la 19a jarcento breditaj remontantaj rozoj estis tre ŝatataj dum la viktoriana epoko en Anglio. Ili estas arbustoj kun kreskoalto de 100 ĝis 180&nbsp;cm . La floroj estas blankaj, roseaj, karmesenaj, purpuraj kaj dukoloraj, ofte bone odorantaj.

La bredado dum certa tempo limiĝas nur al koloro kaj beleco de la floro, neglektante a odoron. Tial la remontantaj rozoj ne odoras.

## Kultivaroj (elekto) 
* 'American Beauty', Lédéchaŭ 1875, ruĝa
* 'Anna de Diessbach', 1859, rosea
* 'Clio', 1894, rosea
* 'Enfant de France', Lartay 1860, rosea-arĝenta
* 'Ferdinant Pichard', Tanne 1921
* 'Frau Karl Druschki', Lambert 1901, blanka
* 'Larry Daniels', Thomas Liggett 1995, rosea
* 'Mrs John Laing', Bennett 1887, rosea
* 'Prince Noir', 1854, malhelruĝa
* 'Ruhm von Steinfurth', 1920, rosea-ruĝa
* 'Sidonie', 1854, rosea
* 'Tom Wood', Dickson 1896, ruĝa

## Bildaro 

Dosiero:Rosa Enfant de France2HELLAN.jpg|'Enfant de France'
Dosiero:Rosa 'Ferdinand Pichard'.jpg|'Ferdinand Pichard'
Dosiero:Rosa 'Frau Karl Druschki'.jpg|'Frau Karl Druschki'
Dosiero:Larry Daniels1HELLAN.jpg|'Larry Daniels'
Dosiero:Rosa 'Tom Wood'.jpg|'Tom Wood'

## Literaturo 
* Heinrich Schultheis: *Rosen: die besten Arten und Sorten für den Garten*, Stuttgart: Ulmer 1996, S.133, ISBN 3-8001-6601-1
* Charles & Brigid Quest-Ritson: *Rosen: die große Enzyklopädie* / The Royal Horticultural Society; Übersetzung durch Susanne Bonn; Redaktion: Agnes Pahler; Starnberg: Dorling Kindersley, 2004, S.137, ISBN 3-8310-0590-7

Kategorio:Roza klaso
Kategorio:Malnovaj rozoj
Senpaŝa klavo

**Senpaŝa klavo** estas klavo de tajpila aŭ komputila klavaro, kies premo ne avancas (ne paŝigas) la ĉareton aŭ kursoron, kaj kies kutima funkcio estas enigi diakriton de plurelementa signo; ekz-e `^` estas senpaŝa klavo en la enigmetodo `esperanto-prefix` de Emakso: `^c` → `ĉ`.

Kategorio:Skribiloj
Kategorio:Komputilaj klavaroj
Buŝa kancero

**Buŝa karcinomo** aŭ **buŝa kancero** estas maligna tumoro de la lango aŭ de aliaj partoj de la buŝa kavo, inkluzive de la gingivo kaj de la palato. En 80 ĝis 90 procentaĵoj de la kazoj temas pri epitelia karcinomo. Aliaj tipoj kiel la adenokarcinomo fontanta el ĉeloj de la mukozo kompare tre maloftas. Buŝaj karcinomoj apartenas al la grupo de "kanceroj de kapo kaj kolo" (KIM-klasifikoj C00 ĝis C14, C30 ĝis C33), kiuj ĉiuj precipe ekestas pro fumado. En maloftaj kazoj ankaŭ radiado kontribuas al risko de malsaniĝo, kaj en iuj kazoj ankaŭ virusoj: *homaj papilomo-virusoj* (HPV), kaj en kazo de familia dispozicio ankaŭ *homaj herpeto-virusoj 4* (HHV4), ofte nomataj *Epstein-Barr-virusoj*. Krome la ripeta enspiro de iuj pulvoraj venenoj povas altigi la riskon de buŝa karcinomo, kaj en iuj landoj de sudorienta Azio ankaŭ la manĝado de arekoj en betelaĵo estas riska faktoro.
 

Kategorio:Kanceroj
Centfolia rozo

**Rosa × centifolia**, aŭ **centfolia rozo**, provenca rozo estas rozogrupo kun plenaj floroj, kiuj estis breditaj fine de la 16a jarcento en Holando. La centfolia rozo ekestis el la interkrucado de *Rosa gallica*, *Rosa moschata*, *Rosa canina* kaj *Rosa* × *damascena*. La habito de *Rosa* × *centifolia* similas al tiu de la sovaĝa rozo *Rosa gallica*. Estas arbusto kun multaj pikiloj kiu atingas alton de ĝis 2 m . La floroj estas apundaj en grupoj, pendantaj kaj tre plenaj. La rozoj servis kiel motivo por flandraj kaj nederlandaj pentristoj. Tial ili ankaŭ nomiĝas „Rose des Peintres“ (rozo de pentraĵoj).

Subgrupo de la centfoliaj rozoj estas la musko-rozoj. La plej multaj kultivaroj de la musko-rozoj estis breditaj ĝis 1850.

La centfoliaj rozoj apartenas la malnovaj rozoj kaj estas tre ŝatataj en kamparaj ĝardenoj . Ili estas vintrorezistaj kaj dolĉe odorantaj. La koloro varias inter blanka, rosea ĝis malhelruĝa.

La petaloj estas uzataj por gajni rozoleon kaj rozakvon. Ili estas uzataj por fari kosmetikaĵojn, parfumon kaj por prepari rozkonfitaĵon.

## Kultivaroj 
La kultivaro 'Reine des Centifeulles', Belgio 1824, estas la „reĝino de la centfoliaj rozoj “. Ĝi havas fajnan odoron kaj grandajn dense plenajn roseajn florojn en junio. De la pli ol 200 kultivaroj el la 17a kaj 18a jarcento hodiaŭ ekzistas ankoraŭ nur 20 kultivaroj sur la merkato. Jen selekto de kelkaj kultivaroj:
* 'Blanchfleur', Vilbert 1835;
* 'Bullata', 16a jarcento, rosea;
* 'Fantin Latour', 19a jarcento, rosea, forte odoranta;
* 'Juno', 1832, blanka-rosea;
* 'Parvifolia', 1664, viola-rosea;
* 'Petite de Hollande', ĉ. 1800, rosea;
* 'Reine des Centifeuilles', Belgio 1824, rosea;
* 'Rose de Meaux', antaŭ 1789, rosea;
* 'Rose de Meaux White', blanka – mutaciŝoso de 'Rose de Meaŭ';
* 'Spong', ĉ. 1805, rosea, malforte odoranta;

## Bildaro 

Dosiero:Gerard Van Spaendonck - Bouquet.jpg|Aĵpentraĵo de Gerard van Spaendonck (1746–1822)
Dosiero:Nicolaes van Verendael 001.jpg|Aĵpentraĵo de Nicolaes van Verendael
Dosiero:Redoute flowers01.jpg|Pierre-Joseph Redouté (1759–1840)
Dosiero:Rosa 'Bullata'.jpg|'Bullata'

## Referencoj 
## Literaturo 
* Heinrich Schultheis: *Rosen: die besten Arten und Sorten für den Garten.* Ulmer Verlag, Stuttgart 1996, ISBN 3-8001-6601-1
* Heinrich Schultheis, Helga & Klaus Urban: *Rosenlexikon.* 2. Aufl. 2001, ISBN 3-932045-25-4 (CD-ROM)
* Peter Beales: *Klassische Rosen.* 2. Aufl. 2002, ISBN 3-8320-8736-2

Kategorio:Roza klaso
Kategorio:Malnovaj rozoj
Lorignac

**Lorignac** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 481 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Lorignac situas  sude de Saintes kaj  sudoriente de Royan.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
(15937) 1997 YP5

**(15937) 1997 YP5** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
(15936) 1997 YM4

**(15936) 1997 YM4** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la aŭstralia amatora astronomo Frank B. Zoltowski elde Woomera (Suda Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Frank B. Zoltowski
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Kamparana ĝardeno

[eta|kamparana ĝardeno en la [muzea vilaĝo Niedersulz]]
Origine la termino **kamparana ĝardeno** estas ĝardeno, kiu estas kreita kaj mastrumata de kamparano aŭ agrikulturisto. Plejparte tiuj ĝardenoj estas utilĝardenoj. Ili ofte ankaŭ havis lokon por domaj aŭ kortaj bestoj. En arto la kamparana ĝardeno ofte estis priskribata kiel neflegata en la senco de idilia sovaĝejo. Vera ĝardenformo ĝi neniam estis.

[eta|maldekstre|kamparana ĝardeno apud la muzeo [Rieckhaus|Rieck-Haus en Vierlande en Hamburgo]]
La kamparana ĝardeno en pli strikta senco estas ĝardenformo ekde la komenco de la 20a jarcento. La unua tiuspeca ĝardeno estis kreita en 1913 en la „Botanika ĝardeno Hamburg“ kun la celo, prezenti sur relative malgranda areo specon de ideala ĝardeno kaj ordigi plantojn laŭ biologiaj kategorioj (herboj, legomoj, fruktplantoj ktp.) kaj laŭ estetikaj principoj.

La *kamparana ĝardeno de amburga tipo* distingiĝas laŭ jenaj karakterizaĵoj:

# plantado precipe de legomoj kaj herbaj plantoj,
# kvarangula aŭ kvadrata baza formo kun vojkrucoj kaj
# ĉirkaŭado per barilo, muro aŭ heĝo.

Meze de la vojkruco estas ofte rondelo, kun akvejo, aŭ kun ronda florbedo aŭ malgranda arbo. Bukso-heĝoj por limigi la bedojn estas tipaj. Ofte floroj aŭ staŭdoj estis plantitaj. Preskaŭ ĉiam estas berfruktaj arbutoj kaj kelkfoje ankaŭ fruktarboj je la norda flanko de la ĝardeno. Kamparanaj ĝardenoj preskaŭ ĉiam estas geometrie planitaj kaj montras klaran strukturon..
 eta|muzea ĝardeno Vogtsbauernhof en Nigra Arbaro
eta|kamparana ĝardeno en la *Botanika ĝardeno*, Hamburgo
 [eta|maldekstre|[Johann Sperl (pentristo)|Johann Sperl: *knabino en la kamparana ĝardeno*, ĉ. 1885]]
[eta|maldekstre|[Gustav Klimt (1862-1918): *kamparana ĝardeno kun krucifikso*, 1911-1912.]]

## Literaturo 
* Karin Hochegger: *Der Bauerngarten*, Ulmer Stuttgart 2003.
* Janke/Dominka/Scholze: *Der Dorfschullehrergarten*, Muesser Blätter des Freilichtmuseums Schwerin-Muess 2003.
* Hermann Kaiser (Hrsg.): *Bauerngärten zwischen Weser und Ems*, 2. Aufl. Cloppenburg 2001.
* H. W. Haase: *"Der Bauerngarten in den Vierlanden".* In: Lichtwark Nr. 24. Hrsg. Lichtwark-Ausschuß, 1962. Siehe jetzt: Verlag HB-Werbung, Hamburg-Bergedorf. .
* Renate Brockpähler (Hrsg.): *Bauergärten in Westfalen. Berichte aus dem Archiv für westfälische Volkskunde*. Mit Fotos von Dieter Rensing. 1984 (Volltext als PDF )

## Eksteraj ligiloj 
* Der mittelalterliche Garten, Auszug aus dem Buch »Bauerngärten« von Doris Schulmeyer-Torres
* Seite der Dorfgemeinschaft Hagen über Bauerngärten 

## Referencoj 
Kategorio:Ĝardentipo
Petreni (Hunedoara)

**Petreni** [petrenj] estas vilaĝo en la rumana distrikto Hunedoara, sep kilometrojn sude de Deva; ĝi administre apartenas al la komunumo Băcia.

Ĝis 1919 ĝi apartenis al la hungara departemento Hunyad.

Petreni situas ĉe la rivero Strei; ponto kaj la komunuma vojo DC50 ligas ĝin al Băcia, kiu foras du kilometrojn, kaj al la nacia vojo DN66.

En 1947 oni trovis en Petreni la murojn de antikva romiana vilao *(villa rustica)*.

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Muska rozo

La  **muska rozo**, **musko-rozo** *Rosa* × *centifolia* ‚Muscosa‘ estas mutacio de centfolia rozo. 

## Aspekto 
Petroselkrispaj, verdaj folielkreskaĵoj kaj oleglandaj donas la la kaliko kaj petioloj aspekton de musko. La mukeca aspekto  – precipe ĉe la malfermiĝanta burĝono – donas al tiu rozgrupo specialan aspekton. La grupo apartenas al la  malnovaj rozoj. La gluema  resino odoras spice, se oni frotas foliojn kaj tigojn inter la fingoj.

En fruaj tempoj ĝi estas ofte plantita en tradiciaj kamparana ĝardeno. Hodiaŭ ĝi malofte kreskas en ĝardenoj. Musko-rozoj taŭgas antaŭ ĉio kiel solulo plantita en la razeno aŭ en la malantaŭo de bedo. Sur fekunda grundo kaj en aerumanta kreskejo la musko-rozo ricevas malofte melduo kaj estas rezista je aliaj fungomalsanoj. Ĝi estas iomete pluvsentema. Oni devas fiksi kaj subteni la longajn tigojn je bastonoj. La tranĉado dependas, ĉu la planto estas unufoje floranta aŭ plurfoje floranta. Kelkaj kultivaroj taŭgas por malgrandaj ĝardenoj aŭ eĉ por ujoj.

## Kultivaroj 
* 'A Longs Pédoncules', Moreau-Robert, Francujo 1854, rosea
* 'Alfred de Dalmas', Francujo 1855, blanka, odoranta;
* 'Catherine de Württemberg', 1843, viola-rosea;
* 'Eugénie Guinoisseau', Bertrand Guinoisseau, Francujo 1864, ĉerizruĝa ĝis viole purpura, tre vintrorezista;
* 'Général Kléber', Moreau-Robert, Francujo 1856, rosea;
* 'Mousseŭ Ancien', Vibert, Francujo, 1825, ruĝa, forte odoranta; 
* 'Muscosa', 17a jarcento, rosea, tre vintrorezista;
* 'Muscosa Alba', sin.  'Shailer’s White Moss', 1788, rosea;
* 'Muscosa Rubra', nekonata, purpura;
* 'William Lobb', 1855, purpura;
* 'Zoé', Vibert, Francujo 1830, rosea;

## Galerio 

Dosiero:Rosa sp.15.jpg|'Á longs Pédoncules'
dosiero:Rosa Coralie1b.UME.jpg|'Coralie'
dosiero:Rosa sp.120.jpg|'Général Kléber'
dosiero:MuscosaSimplex1c.UME.jpg|Rosa 'Muscosa Simplex'

## Literaturo 
Heinrich Schultheis: *Rosen: die besten Arten und Sorten für den Garten*, Stuttgart: Ulmer 1996, ISBN 3-8001-6601-1

Kategorio:Roza klaso
Kategorio:Malnovaj rozoj
Petreni

**Petreni** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio kaj la Moldava Respubliko:

* Petreni (Alba) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Petreni (Harghita) estas vilaĝo en distrikto Harghita.
* Petreni (Hunedoara) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.

* Petreni (Drochia) estas komunumo en la Moldava Respubliko.
15938 Bohnenblust

'*15938 *Bohnenblust'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la svisdevena usona matematikisto *Frederic Bohnenblust'' (1906 — 2000), kiu estis profesoro ĉe la Universitato Princeton kaj poste ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio, kie li iĝis dekano de postdiploma studoj. Bonega instruisto kaj forta defendanto de la matematika eduko, li estis la direktoro de disertaĵo de la malkovrinto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Sigismondo de Aŭstrio

**Sigismondo de Aŭstrio** nomata "la monriĉulo" (naskiĝis la  en Innsbruck – mortis la  en Innsbruck) estis duko de Aŭstrio kaj reganto de Tirolo kaj de la Antaŭa Aŭstrio.

Sigismondo apartenis al la Leopolda linio de la Habsburgoj. Li estis filo de duko Frederiko la 4-a kaj de lia dua edzino, la princino Anna de Braunschweig-Gotingo (1390-1432).

## Biografio 
Sigismondo estis nur dudekjaraĝa kiam lia patro mortis. Kiel zorganto estis nomata Frederiko la 3-a, kiu fakte tenis lin enkarcerigita ĝis la aĝo de deknaŭ, por ekspluati la riĉajn enspezojn de la arĝentminejoj de Tirolo. Nur kiam la statoj de Tirolo minacis militon, la imperiestro permesis liberigon de Sigismondo.

En 1446 Sigismondo surprenis la regadon de Tirolo kaj de la Antaŭa Aŭstrio. La sidejo de la registaro restis en Innsbruck.

Dum longa tempo de sia regado Sigismondo konfliktis kun la kardinalo Nikolao de Kuzo de Brixen pro la teritorioj de la valoj de Eno, Eisack kaj la Puster-valo. Fakte estis konflikto inter la eklezia kaj la laika povo el kiu en la jaro 1460 sekvis anatemo por Sigismondo pere de la papo Pio la 2-a.

En 1477 Sigismondo estis oficiale nomata arkiduko de la imperiestro Frederiko. En la sama jaro li translokis la monfarejon de Merano al Hall, ĉar tiu urbo estis pli proksima al la arĝenta minejo de Schwaz. En Hall estis presita la unua arĝenta monero Talero. Ĉ. en 1480 li akiris en Hötting la Kastelon Weiherburg.

En 1487 Sigismondo komencis militon kontraŭ la Venecia respubliko. Li ne sukcesis gajni novajn teritoriojn. Pro financaj problemoj li estis devigita lombardi Tirolon al la bavariaj Vitelsbaĥoj. Tiam la tirolaj statoj devigis Sigismondon demeti la regadon kaj lasi ĝin al imperiestro Maksimiliano la 1-a. Tiel la tuta habsburga regno estis denove sub unu regado.

Sigismondo mortis en 1496 kaj estis entombigita en monaĥejo Stams.

Kategorio:Habsburgoj
Kategorio:Arkidukoj
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Kategorio:Dukoj de Aŭstrio
Kategorio:Tirolanoj
Rikordo

En komputado, **rikordo** estas grupo da datumoj uzebla en iuj operacioj (precipe ĉe eneligo) kiel unu tuto; speciale en la programlingvoj, datumstrukturo kies anoj (kampoj) povas havi malsamajn datumtipojn.

En kelkaj programlingvoj (interalie, en C) la rikordoj estas nomataj per pli ĝenerala termino *strukturo*. En C++ rikordo (nomata *strukturo*) estas speciala okazo de *klaso*.

## Ekzemplaj difinoj de rikordoj 
Sekvas ekzemploj pri difinoj de rikordoj en diversaj programlingvoj:
* PL/I:

```pli
declare 1 dato,
            2 jaro      picture '9999',
            2 monato    picture '99',
            2 tagnumero picture '99';
```

* C:

```c
struct dato {
    unsigned short jaro;
    unsigned char monato, tagnumero;
};
```

* Paskalo:

```pascal
type
    monato_t =
      (jan, feb, mar, apr, maj, jun, jul, aug, sep, okt, nov, dec);

    dato_t = record
      jaro: 0..3000;
      monato: monato_t;
      tagnumero: 1..31;
    end;

var 
    dato1, dato2: dato_t;
```

## Vidu ankaŭ 
* Opo (matematiko)

Kategorio:Komputilaj datumoj
Kategorio:Datumtipoj
Kategorio:Datumstrukturoj
Jean-Yves Jouannais

**Jean-Yves Jouannais** naskiĝinta en 1964, estas arta kritikisto kaj franca verkisto.

Li estas la verkisto de pluraj eseoj, romanoj kaj kolektivaj verkoj.

Li estis ĉefredaktisto de la revuo *Art Press*.

Li estis unu el la fondintoj de la *Revue perpendiculaire* (orta revuo).

Li ricevis la premion Roger-Caillois, en kategorio eseo 2014.

## Bibliografio 
* *Artistes sans œuvres - I would prefer not to*, Éditions Hazan, 1997 
* *Des nains, des jardins, essais sur le kitsch pavillonnaire*, éditions Hazan, 1999 
* *Armand Silvestre, poète modique*, éditions Gallimard, coll. « Le Promeneur », 1999
* *Jésus Hermès Congrès*, éditions Verticales, 2001  (roman)
* ''L'Idiotie. Art. vie. politique - méthode*, éditions Beaŭ-Arts Magazine livres, 2003 
* *Prolégomènes à tout château d'eau*, éditions Inventaire, 2004 
* *L'Usage des ruines. Portraits obsidionaŭ*, éditions Verticales, 2012 
* *Les Barrages de sable*, éditions Grasset & Fasquelle, 2014 

## Ekspozicioj 
* *Le fou dédoublé. L'idiotie dans l'art de la XXa jarcento*, Moskvo, 2000.
* *Lost in the supermarket'', Fondation d'entreprise Ricard|Fondation Ricard, 2001.
* *Félicien Marbœuf (1852-1924)*, kolektiva ekspozicio, Fondation d'entreprise Ricard|Fondation Ricard.
* ''La force de l'art 02*, Granda Palaco (Parizo), 2009
* *Topographies de la guerre*, BAL, 2011.

## Agado 
Li daŭrigas ekde 2009 *'L'encyclopédie des guerres''' (La enciklopedio de la militoj) spektaklo/antaŭenire konferenco kun kapvortoj kaj sub-kapvortojn videbla je la Centro Georges Pompidou, Palaco de Tau (Reims) inter alia.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj verkistoj
15939 Fessenden

'*15939 *Fessenden'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Spacewatch'' elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono,
Usono),

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la kanada inventisto Reginald Fessenden (1966–1932) kiu eltrovis la  kiel rimedo por transmisii sonojn per radio. Li estis profesoro ĉe la Universitato Purdue kaj la Universitato de Pitsburgo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (15939) Fessenden, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Friedrich Dittes

eta|Monumento en Irfersgruen
**Friedrich DITTES** (naskiĝinta la 23-a de septembro 1829 en Irfersgrün , mortinta la 15-a de majo 1896 en Preßbaum) estis germana pedagogo.

## Vivo 
Dittes trejnitis ĉe la porinstruista seminario en Plauen inter 1844-48 kaj iĝis lerneja vikario en Thalheim apud Chemnitz. En 1849 li dungitis kiel instruisto ĉe burĝa lernejo en Reichenbach (Vogtland). Inter 1850-52 li studis ĉe la universitato de Leipzig filozofion, pedagogikon kaj natursciencojn sed devis redungiĝi kiel instruisto pro financaj kialoj.

En 1857 li ekinstruistis ĉe la burĝa lernejo en Leipzig, kie li finfine sukcesis finstudi kaj doktoriĝi pri filozofio. En 1860 Dittes iĝis viclernejestro ĉe la nehumanisma lernejo en Chemnitz kaj en 1865 direktoro de la porinstruista seminario en Gotha. Oni vokis lin en la 1868-a jaro Vienon ĉe la ĵus fondita instituto pri porinstruista pluklerigo nome *Pädagogium*. Tie ĉi Dittes faris riĉan kaj fruktodonan, daŭripovecan laboron kaj en docentado kaj en verkado.

## Graveco 
Koncerne konvinkojn pedagogiajn Dittes restis adepto de Friedrich Eduard Beneke, aparte pro ties empiriaj tendencoj en psikologio kaj etiko. Krome influis lin Comenius kaj Pestalozzi kiel ankaŭ la samtempulo Adolph Diesterweg. Celo de eduko naturalisme difinitis kaj determinitis el la "evolutendencoj de la homa naturo de la edukotulo". Li kontraŭbatalis la pedagogion de Johann Friedrich Herbart kaj reprezentantoj de liberaj lernejoj. En 1881 Dittes retiriĝis. En Aŭstrio liaj meritoj konsistis en la strebo plialtigi la instruistan trejnadon kaj substreki la liberecon de instruadmetodoj.

## Verkoj 
* *Das Ästhetische nach seinem Grundwesen und seiner pädagogischen Bedeutung* (Leipzig 1854)
* *Schule der Pädagogik* (Leipzig 1876)
* *Geschichte der Erziehung und des Unterrichts* (Leipzig 1876)
* *Lehrbuch der Psychologie und Logik. Gesamtausgabe. (Wien 1874)
* *Grundriß der Erziehungs- und Unterrichtslehre* (Leipzig 1871)

## Eldoninto 
* *Paedagogium. Monatsschrift für Erziehung und Unterricht*, Leipzig: Klinkhardt 1878–1896

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Biografio ĉe *NDB''.

Kategorio:Germanaj pedagogoj
Muzeo Katona József

**Muzeo Katona József** estas ĉefe bildgalerio, krome historia muzeo en Kecskemét, en Palaco Cifra. 
eta|maldekstre|Muzeo Katona József en Kecskemét
## Historio 
La palaco Cifra estis konstruita en 1902 por loĝdomoj kun teretaĝaj vendejoj. En la 1910-aj jaroj la urba municipo ricevis pentraĵojn, poste ankaŭ aliaj mecenatoj riĉigis la kolekton. Ili estas videblaj en diversaj lokoj, sed ekde 1983 jam en tiu ĉi palaco. 

Menciindas, ke ekstere sur la palaco estas videblaj fajencaj ornamaĵoj kun hungarecaj motivoj. Ili estis produktitaj en uzino de Vilmos Zsolnay.

## Muzeo 
Interne la ĉefa vidindaĵo estas konstanta ekspozicio pri hungaraj pentraĵoj el la 20-a jarcento (László Mednyánszky, István Farkas, István Nagy  (pentristo), Menyhért Tóth kaj aliaj). La historia parto prezentas restaĵojn de avaroj, kiuj vivis ankaŭ en la ĉirkaŭaĵo. En la muzeo oni ofte aranĝas porokazajn ekspoziciojn.

## Vidu ankaŭ 
* József Katona

## Fontoj 
* http://muzeum.kecskemet.hu/cifra/  

Kategorio:Kecskemét
Katona József
(15942) 1997 YZ16

**(15942) 1997 YZ16** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Rozbredado

La **rozbredado** kreis ĉe kulturrozoj novajn rozkultivaroj, kiuj apartenas al diversaj bredadlinioj, al la t.n rozaj klasoj kaj rozgrupoj.
Dum sovaĝrozo estas botanika rozaj specioj, kiu ekestis nature, novaj kultivaroj estas la rezulto de homa agado. Ili estas aŭ elektitaj mutaciaj ŝosoj aŭ rezultoj de de homa krucigado. Tiuj novaj kultivaroj plue estas multigataj vegetative.

## Metodoj 
La bredisto provas plibonigi ekzistantaj rozoj per celdirektita krucigado kun aliaj specioj kaj kultivaroj.
Alia metodo estas ke la bredisto observas hazardajn mutaciojn kaj multigas ilin vegetative. Tiuj novaj formoj nomiĝas en hortikulturo mutaciaj ŝosoj. La ŝosoj ankaŭ estas multigataj vegetative. La mutacia ŝoso ofte nur havas alian florkoloro, povas ankaŭ havi komplete aliaj kresko-ecojn kiel la patrina planto.

## Bredadceloj 
Gravaj bredadceloj estas la konstanta pluevoluado de:
* floraj ecoj: florkoloro, florpleneco, odoro, mempurigado, remontado
* kresko-ecoj: kreskoforto, rezistado kontraŭ malsanoj
* ecoj rilate la medio: frostrezisteco, rezisteco kontraŭ pluvo kaj vento
* specialaj bredadceloj: taŭgeco por potkulturo, facila flegado

„Bluaj“aŭ „blankaj“ rozoj estas la deziro de ĉiu rozbredisto. Tio ne eblas per konvenciaj metodoj, ĉar mankas al la rozacoj geno por la blua kolorsubstanco. Bredisto volonte informas pri preskaŭ bluaj aŭ preskaŭ nigraj rozoj.

## Mejloŝtonoj de la rozbredado 
[eta|[La France (rozo)|'La France', la unua te-hibrido, Gulliot 1867]]
Kiel unua rozbredaĵo en Germanujo estas rigardata la gaŭla rozo 'Perle von Weißenstein'. Ĝi estis bredita ĉ. 1773 de Daniel August Schwartzkopf en Kassel kaj retrovita de Wernt Grimm en la rozparko Bergpark Wilhelmshöhe.

Turnopunkto de la rozbredado estis la jaro 1867, kiam la franc ĝardenisto Jean Baptiste Gulliot malkovris la Tte-hibrido 'La France' kiel semplanto. Tiu estas rigardata kiel transiro de la malnovaj rozoj aŭ klasikaj rozoj al la modernaj rozoj.

La historio de la kulturrozoj estas forte ligita al la nomoj de la rozbredistoj – ofte ĝardenistaj familio de pluraj generacioj– kiuj antaŭenigis ekde la 17a jarcento la evoluon de kulturrozoj.

## Listo de rozbredistoj 
eta|maldekstre |Henry Bennett (1823–1890)
eta|Pedro Dot, 1930s
eta|Jules Gravereaux, 1900
eta|maldekstre|Joseph Pernet-Ducher, 1929

## Vidu ankaŭ 
* Plantbredado
* genetiko
* Gregor Mendel
* monda rozo
* listo de la rozaj kultivaroj
* rozario

## Literaturo 
* Heinrich Schultheis: *Rosen: die besten Arten und Sorten für den Garten*, Stuttgart: Ulmer 1996, ISBN 3-8001-6601-1
* Annette Timmermann, Andrea Rausch: *DuMonts kleines Rosenlexikon - Sorten, Herkunft, Verwendung und Pflege*. Nebel Verlag 2004, ISBN 3-89555-206-2

## Eksteraj ligiloj 
* Datenbank (engl.)
* *Welt der Rosen*


!
Te-rozoj

**Te-rozoj** (*Rosa indica fragrans*) apartenas al la t.n. malnovaj rozoj ene de la kulturrozoj. El la kruciĝo de ĉinaj terozoj kun eŭropaj rozkultivaroj ekestis en la 19a jarcento la unuaj „modernaj“ rozoj: la te-hibridoj (nobla rozo).

Te-rozoj jam enis en la jaro 1752 el la ĉina Kantono al Svedio, de tie 1759 al Anglio kaj Mezeŭropo. Ili estis breditaj jam en ilia hejmlando el *Rosa gigantea* × *Rosa chinensis* kaj estis tre ŝatataj kaj disvastigitaj. En Eŭropo la nova rozo ne estis vintrorezista. La unua importo baldaŭ estis forgesita. Nur komence de la 19a jarcento venis novaj te-rozoj al Anglio kaj tie komenciĝis novajn bredadojn.

## Deveno de la nomo „te-rozo“ 
De kie la angla esprimo *Tea rose* (esperante *te-rozo*) venas, ne estas konata. Ekzistas diversaj klarigoj:
* tiuj rozoj estu plantitaj en Ĉinio precipe en teĝardenoj.
* la rozujoj estis transportataj de Kantono en tekestoj.
* la rozoj odoras je teo.
* la rozkultivaroj „Odorata“ kaj „Ochroleuca“ estis breditaj en Kantono de la ĉina hortikulturejo Fa-Ti gezüchtet. El tiu *Fa-Ti rozo* estiĝis la angla esprimo *Tea rose*. Nur en 1808 kaj 1824 la komercistoj sukcesis vendi du novajn kultivarojn en Anglio.

## Kultivaroj 
### Fruaj kultivaroj 
Fruaj kultivaro estis
* 1824: 'Parks Yellow Tea-scented China' – flava
* 1825: 'Duc de Choiseul' (Vibert)
* 1826: 'Jaune Desprez' (Desprez) – flava
* 1830: 'Lamarque' (Maréchal) – blanka kaj helflava

Ĉe ambaŭ kultivaroj 'Jaune Desprez' kaj 'Lamarque' estis 'Parks Yellow Tea-scented China' la polendonanta kultivaro, la origina Noisette-rozo la patrino. La novaj kultivaroj estus nun Noisette-rozoj, sed ĉar la Noisette-rozo estas memsterila kaj ne donas purliniajn idojn, montriĝis, ke la patrina rozo ne estas vere „Noisette-rozoj“. El hodiaŭa vidpunkto ili estas te-hibridoj, same iliaj idoj 'Chromatella', 'Maréchal Niel', 'William Allen Richardson', 'Alister Stella Gray' kaj aliaj.

Poste venis inter alie
* 1833: 'Smith's Yellow'
* 1835 oder 1843: 'Niphetos' (Bougère) – blanka
* 1850: 'Sombreuil' (Robert)
* 1853: 'Gloire de Dijon' (Jacotot – fajne flava-rosea-oranĝkolora, grimpanta) el nekonata te-rozo × 'Souvenir de la Malmaison', do denove te-hibrido
* 1859: 'Victor Verdier' (Lacharme) – el 'Jules Margottin' × 'Safrano'.

### Pluaj kultivaroj (elekto) 
* 1869: 'Catherine Mermet' (Guillot) – persikrosea
* 1880: 'Mlle Franciska Krüger' (Nabonnand) – flava
* 1892: 'Archiduc Joseph' (Nabonnand) – rosea
* 1910: 'Lady Hillingdon' – oranĝflava

## Literaturo 
* Wolfgang Hensel: *120 populäre Gartenirrtümer und wie man sie vermeidet*, Franckh-Kosmos 2004 ISBN 3-440-09655-6
* Heinrich Schultheis: *Rosen: die besten Arten und Sorten für den Garten*, Stuttgart: Ulmer 1996, S.54, ISBN 3-8001-6601-1

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Roza klaso
Kategorio:Malnova rozo
Jozefo (parenco de Jesuo)

En la Nova Testamento, **Joses** (en la kojnea greka *Ἰωσῆς*, ĝenerale konsiderata variaĵo de **Jozefo**) estas "frato" (greke:*adelfòs*) de Jesuo.

Bibliaj tekstoj:
* Marko 15,40-47: *“Estis ankaŭ virinoj, rigardantaj de malproksime, inter kiuj estis Maria Magdalena, kaj Maria, la patrino de Jakobo la malgranda kaj de Joses, kaj Salome;”*.
* Mateo 27,56; 13,55; *“Ĉu ĉi tiu ne estas la filo de la ĉarpentisto? ĉu lia patrino ne estas nomata Maria? kaj liaj fratoj Jakobo kaj Joses kaj Simon kaj Judas?* (13,55).

Pro la plursenca signifo de la greka ŝemidigita termino kaj la malabundo da novtestamentaj aludoj ne eblas reiri al la reala parenceco kun Jesuo kaj estis diversaj alternativaj hipotezoj: frato, duonfrato, kuzo (oni vidu la historiajn interpretojn pri la fratoj de Jesuo).

## Vidu ankaŭ 
* Fratoj de Jesuo
* Jakobo la Justulo
* Simono (parenco de Jesuo)
* Judaso (parenco de Jesuo)

Kategorio:Homoj de la Nova Testamento
Konrad Kleinschmidt

eta|La kirko de la herrnhutanoj en Neudietendorf, de kie Kleinschmidt senditis Gronlandon.
**Johann Konrad KLEINSCHMIDT** (naskiĝinta la 29-a de decembro 1768 en Oberdorla, mortinta la 23-a de decembro 1832 en Narsarmijit, Gronlando) estis germana misiisto de la Unuiĝo de fratoj.

## Vivo 
Kune kun sia familio Kleinschmidt transloĝiĝis al Neudietendorf, kie ili laŭ rekomendo de la kuracisto Sternbeck el Niederdorla ekservis por la Unuiĝo. En 1793 oni sendis Konrad en Gronlandon kie li estis unu el la plej aktivaj misiistoj.

En 1800 li edziĝis en Ny Herrnhut al Anna Maria Hammeleff, kiu mortis jam en 1812. En 1813 Kleinschmidt denove edziĝis dum vojaĝo en Anglion al la danino Christina Petersen. Ilia filo Samuel Kleinschmidt, la fondinto de la moderna gronlanda skriba lingvo, naskiĝis en 1813 en Gronlando kaj edukiĝis trilingve.

## Agado 
En aŭgusto 1824 Kleinschmidt metis la fundamentan ŝtonon por la misia stacio Frederiksdal en la sudokcidento de la lando, proksime de Kabo Farvel, kien li transloĝiĝis kun du aliaj kunlaborantoj. La komunumo havis jam en 1828 pli ol 300 anojn. Sur la tiea tombejo li enterigitis ankaŭ.

Famega estas lia traduko de la Nova testamento (finfarite en 1812/1823), la tria traduko post tiaj de Hans Egede kaj Paul Egede. Kleinschmidt krome tradukis kelkajn partojn de la Malnova testamento.

## Vidu ankaŭ 
* Gronlanda literaturo

## Literaturo 
* Ove Bak: *Johan Conrad Kleinschmidt*. Ministeriet for Grønland, Kopenhagen 1975
* Paul Karmrodt: "Zwei Vogteier Wissenschaftler in Grönland", en: Zentrale Gedenkstädte Deutscher Bauernkrieg (eld.): *Mühlhäuser Beiträge* 11/1988, Mühlhausen, p. 89–92.

## Eksteraj ligiloj 
* Dana biografia leksikono

Kategorio:Germanaj tradukistoj
Kategorio:Unuiĝo de fratoj
Kategorio:Germanaj misiistoj
Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Gronlandanoj
Samuel Kleinschmidt

eta|Neu-Herrnhut, en Gronlando, la ĉefa misia stacio de la Unuiĝo de fratoj. eta|Memorigtabulo por Kleinschmidt en Nuuk. **Samuel Petrus KLEINSCHMIDT** (naskiĝinta la 27-a de februaro 1814 en Alluitsoq / komunumo Kujalleq, mortinta la 8-a de februaro 1886 en Nuuk) estis  germana / dana  misiisto kaj lingvisto. Li skribis amason da artikoloj pri la gronlanda lingvo kaj fiksis ties ortografion de 1851 ĝis 1973.

## Vivo 
Li estis naskita al paro da misiistoj de la Unuiĝo de fratoj (patro Konrad Kleinschmidt, germano; patrino: dana) Kiel junulo li iris por trejnado Germanlandon kaj Danlandon, kie li studis la lingvojn latinan, grekan kaj la hebrean, same kiel la nederlandan, francan, kaj anglan. Li mem edukitis trilingve (germana, dana, gronlanda).

En 1840 li revenis al Gronlando, post du jaroj li tenis sian unuan predikon en la gronlanda, parolante ĝin flue kaj kaj sen eluzitaj idiomaĵoj aliaj, antaŭaj misiistoj.

Li jam finis sian gramatikon de gronlanda en 1845. Li sendis ĝin al presado en la Universitato de Berlino sed ĝi ne estis publikigita ĝis 1851. Ĝi estis escepta ne utiligante la tradician skemon de la latina gramatiko sed enkondukante novan skemon pli konvenitan por la gronlanda. Tiu gramatiko ankaŭ estis la unua laboro kie uzitis nova ortografio.

En 1859 li forlasis la Unuiĝon de fratoj kaj membriĝis al la Eklezio de Danio. La plej grandan parton de sia tempo en Gronlando li funkciis kiel instruisto, ne kiel pastro. Li ankaŭ tradukis la plejparton de la Biblio en gronlanda. Li mortis en 1886 je 72 jaroj de aĝo en Neu-Herrnhut (hodiaŭ,  Nuko), foruzis la 54 el ili en Gronlando.

## Honoroj 
En Nuuk starigitis memorigtabulo por li. En 1882 li ricevis honoran doktorecon de la Humboldt-Universitato en Berlino kaj oni aljuĝis al li en 1882 la Dannebrog-ordenon. Eldonitis en 1886 poŝtmarko gronlanda kun lia portreto.

## Eksteraj ligiloj
* 
* Bildoj de Kleinschmidt * Biografio en la Dana biografio Leksikono 
* *Salmonsens Konversationsleksikon*, 2 udgave, bind XIV, s. 114-115; opslag: Kleinschmidt, Samuel
* Finn Gad: "Samuel Petrus Kleinschmidt" (*Tidsskriftet Grønland* 1953, nr. 5; s. 189-191)
* Finn Gad: "Grønlands sprogsituation" (*Tidsskriftet Grønland* 1954, nr. 10; s. 386-392)
* Erik Holtved: "Samuel Kleinschmidt i anledning af 150 året for hans fødsel" (*Tidsskriftet Grønland* 1964, nr. 6; s. 217-230) 
* Otto Jensen: "Den kommunale nyordning" (*Tidsskriftet Grønland* 1953, nr. 5; s. 174-177)

Kategorio:Protestantaj misiistoj
Kategorio:Danaj misiistoj
Kategorio:Danaj protestantoj
Kategorio:Germanaj misiistoj
Kategorio:Germanaj protestantoj
Kategorio:Gronlandanoj
Kategorio:Homoj de la Unuiĝo de fratoj
Kategorio:Danaj lingvistoj
Kategorio:Eskim-aleuta lingvaro
Eneligo

En komputado **eneligo** (mallongiga vorto por *enigo–eligo*) estas datuminterŝanĝo inter komputilo kaj ties periferiaĵoj.

*Enigo* estas la sendado de datumo al la komputilo, kaj *eligo* estas la ricevado de datumo de la komputilo.

La programaron, aparataron kaj konvenciojn, kiuj ebligas, lanĉas, aranĝas aŭ stiras tiajn interŝanĝojn, oni nomas *eneligaj*.
Kapuĉpulovero

eta|Kapuĉpulovero kaj pulovero
**Kapuĉpulovero** aŭ *ŝvitĉemizo* estas kun tondita fusteno subŝtofita kotona trikotvesto kun longaj manikoj kaj alta ronda aŭ V-forma kolumo. Ĝi havas kapuĉon kaj tiam nomiĝas "kapuĉosvetero". Origine tiu svetero estis vesto por varmteni la torson kaj la brakojn de sportuloj sed nun estas ĉiutaga vesto por multaj homoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Jussisvetero
* Sportvestoj

Kategorio:Vestoj
15941 Stevegauthier

'*15941 *Stevegauthier'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la kanadan amatoran astronomon *Steven Maurice Gauthier*, kiu studis la datumprilaboron ĉe *Conestoga College''. Partoprenanto en la Serĉo de Supernovaoj ĉe la Observatorio Puckett, li malkovris la supernovaojn 2000fd, 2002bu kaj 2002bz.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (15941) Stevegauthier, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Va, pensiero

"***Va, pensiero***", konata ankaŭ kiel la "**Ĥoro de la judaj sklavoj**", estas ĥoro el la tria akto de la opero *Nabucco* (1842) de Giuseppe Verdi, laŭ libreto de Temistocle Solera, inspirita de la Psalmo 137a. Ĝi rerakontas la historion de judaj ekzilitoj en Babilono post la perdo de la Templo de Salomono en Jerusalemo. La opero per sia povega ĥoro establis Verdi kiel elstaran operkomponiston en 19a-jarcenta Italio. La tuta *incipit* estas "''Va, pensiero, sull'ali dorate"*, kun signifo "Flugu, pensaro, per oraj flugiloj" (notu ke la unua vorto estas en moderna literumado kiel *Va*, kun apostrofo, sed tiu forestas en la libreto.)400ra|dekstra|eta|Melodio kaj unua verso de "Va, pensiero"

## Libretto 
## Referencoj 
**Notoj**

**Ĉefaj fontoj**
* Gossett, Philip, in Victoria Johnson, Jane F. Fulcher, kaj Thomas Ertman,(Eld.), “Le ‘edizioni distrutte’ e il significato dei cori operistici nel Risorgimento”, *Saggiatore musicale*, 12 (2005). [English translation, "*Edizioni distrutte* and the Significance of Operatic Choruses during the Risorgimento" *Opera and Society in Italy and France from Monteverdi to Bourdieu*, Cambridge: Cambridge University Press, 2007. ISBN 0-521-12420-4 ISBN 0-521-12420-4
* Parker, Roger, "Verdi and Milan", prelego pri Verdi, inklude detalojn de *Nabucco*, ĉe Gresham College, Londono en la 14a de Majo 2007
* 
* Werfel, Franz and Stefan, Paul (trans. Edward Downes), *Verdi: The Man in his Letters*, New York: Vienna House, 1973. ISBN 0-8443-0088-8

**Aliaj fontoj**
* Budden, Julian. *The Operas of Verdi*, Vol. 1. London: Cassell Ltd, 1973. pp.&nbsp;89–-112. ISBN 0-304-31058-1
* Parker Roger, (ed), * "Nabucodonosor": Dramma Lirico in Four Parts by Temistocle Solera* (the works of Giuseppe Verdi), Chicago: University of Chicago Press, 1988 ISBN 978-0-226-85310-9 ISBN 0226853101

## Eksteraj ligiloj 
* Roger Parker, "Verdi and Milan" , prelego pri la rilato de Verdi kun Milano, inklude detalojn de *Nabucco'', ĉe Gresham College, Londono en la 14a de Majo 2007 (teksto, audio, & video files; available for streaming & download)
* YouTube video en hebrea
* YouTube video de prelego de Ricardo Muti en 2011 kaj "Va, pensiero" kun publika partopreno

Kategorio:Operoj
Kategorio:Verkoj de Giuseppe Verdi
Kategorio:Verkoj de 1842
Ŝtata ĉiovendejo (Moskvo)

**Ŝtata ĉiovendejo** konata kiel **GUM** (, [Gosudarstvennij universalnij magazin]) estas ega ĉiovendejo en centro de Moskvo (Rusio) ĉe Ruĝa placo kaj proksime al muroj de Moskva Kremlo. La vendejo estas uzata ĝis 2059 de rusia vendokompanio [[Ĉerizarbaro (kompanio)|]] okupiĝanta pri vendado de luksaĵoj.

## Historio 
### Supra vendejaro 
maldekstre|eta|Ena parto
La loko dum longa tempo estis centro de aktiva komerco. Dum regado de Katerina la 2-a ekiĝis projektado de ega vendejaro fare de Ĝakomo Kŭarengi. Konstruado tiam ne finiĝis; post brulego de 1812 vendejaro estis reprojektita de arkitekturisto Osip Bove kaj en 1815 oni konstruis novan ejon. 

Post iom da tempo la konstruaĵo malnoviĝis. Tio aperigis novajn problemojn: pli ol 600 ĝiaj posedantoj ne povis atingi interkonsenton pri komuna riparado. En 1869 moskva estro proponis al Dumao malkonstruadon de la vendejaro; tio kaŭzis protestojn de komercistoj. Dumao malaprobis ideon pri detruado kaj la konflikto plu daŭris. En 1880 la Dumao subtenate de moskva estro postilis al la vendejoposedantoj organizi akcian kompanion.

### Alikonstruado 
[maldekstre|eta|Ŝtata ĉiovendejo vidata de sur [Ruĝa Placo (Moskvo)|Ruĝa placo]]
En 1886 dum komuna kunveno de la komercistoj urbestro de Moskvo *Aleksejev* iniciis kreadon de komitato por alikonstruado de la vendejaro. Statuton de la akcia kompanio akceptis caro;  ĝi estis oficiala fondita. Estraro de la kompanio  deklaris pri konkurado pri plej bona projekto de noma ejo; samtage oni ekis detruadon de vendejoj.  en haloj de Ŝtata Historia Muzeo komisio ekrigardadis projektojn; venkis projekto de arkitekturisto *Pomerancev*. Ekde somero de 1889 oni pretigis lokon por konstruado,  ekiĝis konstruado.

 estis solene malfermita nova 3-etaĝa ejo de Supra vendejaro (, [Verĥnije Torgovije Rjadi]).

### Dum epoko de Sovetunio 
En 1923 en la ejo de estinta Supra vendejaro estis malfermita Ŝtata ĉiovendejo ().

### Nuna stato 
En 1992 la vendejo estis malŝtatigita. Tamen ĝia mallongigo GUM restis kaj estas uzata kune kun malnova nomo "Supra vendejaro".

En 1997 — 2001 kaj en 2011 — 2012 la konstruaĵo estis renovigita. 

Ĝis 2059 ĝin luas rusia vendokompanio [[Ĉerizarbaro (kompanio)|]] vendanta luksaĵojn.

## Arkitekturo 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  (ruse, angle)

Kategorio:Vendejoj en Moskvo
Kategorio:Ruĝa placo (Moskvo)
Kategorio:Konstruaĵoj aperintaj en 1893
Kategorio:1893 en Moskvo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1923
Kategorio:1923 en Moskvo
Kategorio:Vizitindaĵoj en Moskvo
Rekviemo (Verdi)

[eta|altdekstre|250ra|[Alessandro Manzoni, por kies honoro Verdi verkis la *Requiem*]]
eta|maldekstra|200ra|Afiŝo de la Rekviemo por la premiero en La Scala, 1874
[350 px|eta|La dua ludado de la *Rekviemo*, ĉe [La Scala en la 25a de Majo 1874, kun Verdi kiel dirigento. La pentritaj solistoj estas (maldekstre al dekstro) Ormondo Maini, Giuseppe Capponi, Maria Waldmann, kaj Teresa Stolz]]
La ***Rekviema Diservo*** estas muzika komponaĵo de la Katolika funebra meso (Rekviemo) por kvar solistoj, duobla ĥoro kaj orkestro komponita de Giuseppe Verdi. Ĝi estis komponita en memoro de Alessandro Manzoni, itala poeto kaj romanisto kiun Verdi miris. La premiero, ĉe la preĝejo San Marco en Milano en la 22a de Majo 1874, markis la unuan jariĝon de la morto de Manzoni. La verko estis iam nomita **Manzoni Requiem**. Kvankam origine komponita por liturgiaj celoj, moderne ĝi estas rare ludata en liturgio, sed preferinde en koncerta formo de ĉirkaŭ 85–90 minutoj.

## Referencoj 
**Notoj**

**Fontoj**
* Holroyd, Michael (1997), *Bernard Shaw: A Biography*, London: Chatto & Windus. ISBN 07011-6279-1
* Kennedy, Michael (2006), *The Oxford Dictionary of Music*. ISBN 0-19-861459-4
* Kreuzer, Gundula (2010), *Verdi and the Germans: From Unification to the Third Reich*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-51919-9 ISBN 0-521-51919-5
* Resigno, Eduardo (2001), *Dizionario Verdiano*. Biblioteca Universale Rizzoli, ISBN 88-17-86628-8
* Rosen, David (1995), *Verdi: Requiem*, Cambridge University Press. ISBN 0-521-39448-1
* Summer, Robert J. (2007), *Choral Masterworks from Bach to Britten: Reflections of a Conductor*. Lanham, MD: The Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5903-3
* Verdi, Giuseppe; (Ed., Marco Uvietta, 2014) *Messa da requiem*. Critical edition. Kassel: Bärenreiter Verlag.

## Eksteraj ligiloj 
* Cifereca kopio de la verko de Verdi Messa Da Requiem  publikigita de Ricordi en Milano 1874, el National Library of Scotland.
* Live Recording of *Liber Scriptus* portion of *Requiem* (Mary Gayle Greene, mezzo-soprano) 
* 
* 

Kategorio:Muzikaj verkoj
Kategorio:Verkoj de Giuseppe Verdi
Saint-Pée-sur-Nivelle

**Saint-Pée-sur-Nivelle** (: *Senpere*) estas franca komunumo situanta en la departemento Pyrénées-Atlantiques, en la regiono Nova Akvitanio kaj en la Nord-Eŭska historia provinco Lapurdo, ĉe la piedo de Pireneoj, proksime al la Kantabra Maro (Saint-Jean-de-Luz je 14 km).

El administracia vidpunkto ĝi dependas de la Arondismento de Bayonne kaj de la kantono de Ustaritz.

En la Mezepoko, La komunumo estis konata sub la nomo ''St Pierre d'Ibarren* aŭ *St Petrus divarren*.

Trairita de la rivero Nivelle, ĝi ankaŭ enhavas *Lagon de Saint-Pée-sur-Nivelle* destinitan al turismo kaj ripozo. Ĝi havas limojn norde kun Ahetze kaj Arcangues, okcidente kun Saint-Jean-de-Luz kaj Ascain, sude kun Sare kaj oriente kun Ustaritz, Souraïde kaj Ainhoa.

Ĉiujare ekde la 1980-aj jaroj estas celebrata meze de majo "Herri Urrats" aŭ festo de la "ikastola" (eŭsklingvaj lernejoj) de Nord-Eŭskio (*Iparralde*), kiu okazas sur la lago de **Senpere** kiun ĉeestas pluraj dekmiloj da partoprenantoj.

Temas, ankaŭ, pri unu el la komunumoj produktantaj "Paprikon de Espelette" (: *Piment d'Espelette'', Nomo de Regata Origino).

En Senpere ripozas la mortaj restaĵoj de la poeto Tristan Derème (1889-1941).

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidindaĵoj 
* Kastelo, de stilo renesanco
* Preĝejo de Senpere

## Bildgalerio 

Saint-Pée-sur-Nivelle (Pyr-Atl., Fr) mairie.JPG|Urbodomo
Saint Pée sur Nivelle Lac (1).jpg|Lago
Herri urrats 0001.jpg|Herri Urrats, 2011
Saint-Pée-sur-Nivelle panneau bilingue 2.jpg|2-lingvaj indikiloj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
* Lapurdo

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
Kategorio:Urboj de Eŭskio
Kategorio:Lapurdo
Mary Jane Phillips-Matz

**Mary Jane PHILLIPS-MATZ** (30a de januaro 1926 – 19a de januaro 2013) estis usona biografiisto kaj verkistino pri opero. Ŝi estas konata ĉefe pro sia biografio de Giuseppe Verdi, rezulto de 30jara esplorado kaj publikigita en 1992 fare de Oxford University Press. Naskiĝinta en Lebanon (Ohio) kaj edukita en Smith College kaj en Universitato Kolumbio, ŝi loĝis dum multaj jaroj en Italio, kaj eĉ post sian revenon en Usonon komence de la 1970aj jaroj ŝi pasigis somerojn en la naskurbo de Verdi nome Busseto kie ŝi pluigis sian detalan esploradon pri lia vivo. Ŝi mortiĝis en Novjorko je aĝo de 86, survivinta de tri el siaj kvin filoj.

## Verkoj 
* *Opera Stars In The Sun: Intimate Glimpses Of Metropolitan Personalities*, 1955, Farrar, Straus & Cudahy
* *The Many Lives of Otto Kahn*, 1963, Macmillan (2a eldono publikigita en 1984, Pendragon Press)
* *Opera: Grand and Not So Grand*, 1966, William Morrow and Company
* * Verdi il grande gentleman del Piacentino*, 1992, Banca di Piacenza (republikigita en 2013 por la ducentjariĝo de la nasko de Verdi)
* *Verdi: A Biography*, 1992 Oxford University Press
* *Rosa Ponselle: American Diva*, 1997, Northeastern University Press
* *Leonard Warren: American Baritone*, 2000, Amadeus Press
* *Puccini: A Biography*, 2002, Northeastern University Press
* *Washington National Opera, 1956–2006*, 2005, Washington National Opera

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Phillips-Matz's 1955 book *Opera Stars In The Sun Intimate Glimpses Of Metropolitan Personalities* (ciferece ĉe archive.org)
* Phillips-Matz on *I due Foscari* in "Venice, Verdi and 'The Two Foscari'" , verkita por la oficiala blogo de Los Angeles Opera en Aŭgusto 2012, ses monatojn antaŭ ŝia morto
* Works by and about Mary Jane Phillips-Matz ĉe WorldCat

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Operoj
Kategorio:Italaj muzikistoj
Kategorio:Giuseppe Verdi
15945 Raymondavid

'*15945 *Raymondavid'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca amatora astronomo *Raymond David'' (1941–2009),
instruisto pri skiado pro alvokiĝo, fakulo pri elektroniko, li estis netaksebla en la konstruo kaj disdono de ŝargkuplitaj fotiloj kiuj helpis multenombrajn amatorajn astronomojn por observi malgrandajn planedojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Transilvania Mineja Fervojo

La **Transilvania Mineja Fervojo** (, ) estis etŝpura fervojo, kiu ligis la regionon de Ghelari al la urbo Hunedoara. Ĝi estis nomata ankaŭ **CFI Hunedoara** (CFI = *Calea Ferată de Interes Local*, loka fervojo). Ĝi estis malfermita en 1900 kaj nuligita en 2008.

La linio longis 10 kilometrojn de Hunedoara al la stacio Govăjdia kaj pliajn 6 kilometrojn al la finstacio Retișoara; ĝi transportis kaj varojn kaj pasaĝerojn. Grava estis la transporto de erco kaj kalko de la minejoj de Ghelari al erc-prilaborejo en Hunedoara. En 1967, kiam malfermiĝis dolomita minejo ĉe Crăciuneasa, oni konstruis branĉan linion tien. La distanco inter la "finstacio Crăciuneasa" kaj Hunedoara estis 13 kilometroj.

La linio komence utiligis hungarajn lokomotivojn de la tipo MÁVAG 51. En la 1950-aj jaroj oni aĉetis 11 vapor-lokomotivojn produktitajn en Reșița; ekde la 1980-aj jaroj oni anstataŭigis ilin per dizelo-elektraj lokomotivoj de tipo Faur.

En 1990 oni ĉesigis la pasaĝeran transportadon; en aŭtuno 2008 ĉesis ankaŭ la vartransporto. Ĝis 2010 la tuta ruliĝanta materialo estis vendita.

Dosiero: CFI_Retisoara_1.jpg|Finstacio Retișoara en 1904
Dosiero: @Tulea,_March_2010_(63).JPG|Tunelo ĉe Tulea (42 m)
Dosiero: Steam_train_passing_Zla%C5%9Fti_viaduct_1930-1940.jpg|Viadukto Zlaști en la 1930-aj jaroj
Dosiero: Cfi_Hunedoara-Retisoara.jpg|Mapo de la linio

## Vidu ankaŭ 
* OpenStreetMap

Kategorio:Fervojaj linioj en Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
(15948) 1998 BE

**(15948) 1998 BE** estas asteroido de
la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma
(Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
15947 Milligan

**15947 Milligan** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (, Kvinslando, Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la brita komikisto Spike Milligan (1918–2002), konata pro lia ekstertera senso de humuro en la inaŭgura komedia serio * The Goon Show* ĉe BBC, kiun li skribis kaj ĉefrolis kun Peter Sellers, Harry Secombe kaj Michael Bentine en la 1950-aj jaroj. Li poste pasis al filmo, televido kaj verkado de romanoj, poezio kaj memorlibroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998