open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
László Szunyogh

**László Szunyogh** [lAslO sunjog], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szunyogh László** estas hungara skulptisto, medalisto kaj altlerneja instruisto.
[eta|[Sunhorloĝo fare de László Szunyogh en Tatabánya]]
László Szunyogh  naskiĝis la  en Tatabánya.

## Biografio 
László Szunyogh abiturientis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 975, lia ĉefinstruisto estis Róbert Csíkszentmihályi. Li akiris diplomojn en pedagogiaj altlernejoj en Esztergom (1978) kaj Eger (1981). Li ricevis stipendion en 1981. Post la diplomoj li instruis unue en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste en pedagogia altlernejo en Győr. Li akiris plian diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1993. Lia majstro denove estis Róbert Csíkszentmihályi. En 1995 li ekinstruis en Universitato de Okcidenta Hungario en rango docento. En 2009 li akiris sciencan gradon DLA en Universitato de Pécs. Li ricevis premiojn inter 1987-2014.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1986)
* Balassagyarmat (1988)
* Komárom (1995)
* Tatabánya (2000, 2004, 2016)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Tatabánya (1977-2000
* Pécs (1979-1993)
* Sopron (1985-1987, 2001-)
* Budapeŝto (1987, 1994, 1999, 2005)
* Arthalo Budapeŝto (1995, 2001)
* Neuchâtel (1996)
* Weimar (2000)
* Wrocław (2006, 2008)
* Szentendre (2014)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Szunyogh Laszlo 00.jpg|Fenestro (2005)
Makk Béla plébános (Szunyogh László), 2017 Tatabánya.jpg|Pastro Béla Makk

## Elektitaj medaloj 
* "Habsburg Ottó 80 éves / Páneurópa Unió Tata" (bronza memormedalo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Batalo de Lejteo

eta|dekstra|270px|Kvar japanaj soldatoj mortpafitaj kaj falintaj en kota flako de bombokratero.
eta|dekstre|270px|Usonaj soldatoj prudentas al mitralejo.
La **Batalo de Lejteo** (en angla: *Battle of Leyte*, en filipina: *Labanan sa Leyte*, en varaja: *Gubat ha Leyte*, 17a de Oktobro – 26a de Decembro 1944) en la Pacifika Fronto de la Dua Mondmilito estis la amfibia invado de la insulo Lejteo en Filipinoj fare de usonaj fortoj kaj filipinaj gerilanoj sub la komando de la generalo Douglas MacArthur, kiu luktis kontraŭ la Imperia Japana Armeo en Filipinoj estrita de la generalo Tomoĝuki Jamaŝita. La operaco, kun kodnomo *King Two*, markis la komencon de la Filipina kampanjo de 1944–45 por la rekonkero kaj liberigo de la tuta Filipina Arkipelago kaj la finon de preskaŭ tri jarojn de japana okupado.

## La batalo 
La batalo komencis la 17an de Oktobro per elŝipiĝoj kaj rekognoskoj en kelkaj malgrandaj insuloj. En Suluan, la usonanoj disigis malgrandan grupon de japanaj defendantoj kaj detruis radioelsendejon, kaj poste trovis Dinagat senhoma. Post kvar horoj de elŝipa pafado, la 20an de Oktobro, la fortoj de la Sesa Armeo elŝipiĝis sur la atribuitaj strandoj je 10:00. La invadaj trupoj trafis iom de rezistado en la marĉa tereno, speciale pro la incendioj fare de japanoj. Je la fino de la tago la invadintoj jam estis okupintaj 3,2&nbsp;km en interna tero kaj kontrolis la Panaonan markolon en la suda pinto de Lejteo. El la 23a al la 29a de Oktobro oni sekvis antaŭenirojn en la sudo de la Valo de Lejteo.

La 24an de Oktobro, 150 al 200 japanaj aviadiloj alproksimiĝis al la usonaj strandokapoj senditaj el la nordo. Kvindek usonaj aviadiloj elteriĝis por haltigi ilin, kaj usonanoj asertis la faligon de inter 66 kaj 84 aviadiloj de atakintoj. La atakoj pluis dum la venontaj kvar tagoj, minacante la usonan ŝiparon. Sed la 28an de Oktobro, la usonaj kontraŭatakoj malpliigis la japonan minacon.

Komence de Novembro pluis la antaŭeniro al la nordo de la Valo de Lejteo. El la 8a de Novembro komencis ciklono kaj la defendo en la montopintoj fare de japanoj malfaciligis la usonan sukceson. Sekvis du semajnoj de akra luktado sub pluvo kaj sur koto. La urbo Ormok estis konkerita la 10an de decembro. Fine de Decembro la generalo Douglas MacArthur anoncis la liberigon de la tuta insulo, kvankam restis disaj kernetoj de rezistantoj, el kiuj kelkaj restis ĝis la 8a de Majo 1945.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Lejtea Golfo

## Notoj 
Lejteo
Lejteo
Lejteo
Lejteo
Kategorio:Bisajoj
Lejteo
Operaco Bagration

eta|Sovetuniaj soldatoj en Polock, 4a de Julio 1944.
[eta|Germanaj [militprizonuloj en Moskvo, 15a de Julio 1944.]]
**Operaco Bagration** (; Operacija Bagration) estis la kodonomo por la sovetunia *Belorusa Strategia Ofensiva Operaco* de 1944, (en rusa: Белорусская наступательная операция «Багратион», Belorusskaya nastupatelnaya Operatsiya Bagration) nome milita kampanjo luktita inter la 22a de Junio kaj la 19a de Aŭgusto 1944 en Soveta Belorusio en la Orienta Fronto de la Dua Mondmilito. La Soveta Unio atingis gravan venkon detruante la Germanan Armegrupan Centron kaj komplete rompante la germanan frontolinion.

La 23an de Junio 1944, la Ruĝa Armeo atakis la Germanan Armegrupan Centron en Belorusio, kun la celo ĉirkaŭi kaj detrui siajn ĉefajn komponantajn armeojn. Ĉirkaŭ la 28a de Junio, la Germana Kvara Armeo estis detruita, kun plej el la Tria Panzera kaj la Naŭa Armeoj. La Ruĝa Armeo ekspluatis la falon de la Germana frontolinio por ĉirkaŭi la germanajn formaciojn en Minsk en la Minska Ofensivo kaj detrui ilin, kaj Minsk liberiĝis la 4an de Julio. Je la fino de efektiva germana rezistado en Belorusio, la soveta ofensivo pluis al Litovio, Pollando kaj Rumanio laŭlonge de la monatoj Julio kaj Aŭgusto.

La Ruĝa Armeo sukcese uzis la sovetuniajn strategiojn de profunda batalado kaj *maskirovka* (ŝajnigo) por la unua fojo je plena etendo, samtempe kun eltenado de konstantaj fortaj perdoj. Operaco Bagration translokigis germanajn moveblajn rezervojn al la centraj sektoroj, forigante ilin al la areoj de Lublin-Brest kaj Lvov–Sandomierz, kio ebligis ke la sovetoj entreprenu la Lvov–Sandomierz Ofensivon kaj la Lublin–Brest Ofensivon. Tio permesis al la Ruĝa Armeo atingi la areojn de la rivero Vistulo kaj Varsovio, kio siavice metis sovetajn fortojn je mallonga distanco el Berlino, laŭ la koncepto de soveta profunda batalado — frapante la strategiajn profundojn de la malamiko.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Watt, Robert N. (Decembro 2008). "Feeling the Full Force of a Four Front Offensive: Re-Interpreting the Red Army's 1944 Belorussian and L'vov-Peremshyl' Operations". The Journal of Slavic Military Studies. Londono: eldonejo *Routledge*, grupo Taylor & Francis. 21 (4): 669–705. doi:10.1080/13518040802497564.
* Willmott, H. P. (1984). *June, 1944*. Blandford Press. ISBN 0-7137-1446-8.
* Zaloga, S. (1996). *Bagration 1944: The Destruction of Army Group Centre*. Osprey. ISBN 978-1-85532-478-7.

## Vidu ankaŭ 
* Konstantin Rokosovski


Bagration
Kategorio:Bataloj en 1944
Bagration
Bagration
Bagration
Dan Stanca

**Dan Stanca** (Bukareŝto, 1955) estas rumana verkisto .

Li studis anglan filologion en la Universitato de Bukareŝto, kaj laboris en la ĉiutaga România Liberă ĝis 2008.

## Verkaro 
* *Vântul sau țipătul altuia*, 1992
* *Aripile arhanghelului Mihail*, 1996
* *Apocalips amânat*, 1997
* *Ultima biserică*, 1997
* *Ritualul nopții*, 1998
* *Morminte străvezii*, 1999
* *Ultimul om*, 1999
* *Pasărea orbilor*, 2001
* *Drumul spre piatră*, 2002
* *Mila frunzelor*, 2003
* *A doua zi după moarte*, 2003
* *Mut*, 2006
* *Noaptea lui Iuda*, 2007
* *Cei calzi și cei reci*, 2008
* *Mutilare*, 2010
* *A doua zi după moarte*, 2011
* *Craii și morții*, 2012
* *Mare amară*, 2014
* *Ghetsimani ’51*, 2015
* *Anii frigului*, 2017

## Premioj 
* Premiul Uniunii Scriitorilor din România, 2015, *Ghetsimani ’51* (Editura Cartea Românească). 

## Notoj 
Kategorio:Rumanaj verkistoj
Javier Beret

**Francisco Javier Álvarez Beret** konita kiel **Beret** (Sevilla, 1996) estas hispana kantisto
de hiphopo, repo kaj regeo. 

Interesita pri la kantaro de sia infanaĝo, li komencis eldoni la hejmajn registradojn de siaj temoj en interreto. Danke al liaj videbligoj, li povis surbendigi diskojn kaj fari koncertojn. Ĝi krome kunlaboris kun aliaj muzikistoj kiel Ambkor kaj SFDK.

## Diskaro 
* *Efímero* (2015)
* *Vértigo* (2015)
* *Ápices* (2016)
* *Prisma* (2019)

## Notoj 
* YouTube Channel 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1979
Kategorio:Hispanaj repkantistoj
Shen Jingdong

**Shen Jingdong** (ĉine: *沈敬东* (simpligita), * 沈敬東* (tradicia),* Jìngdōng* (pinyin), Nankino, 1965) estas ĉina pentristo kaj nuntempa skulptisto. Li loĝas en Pekino kaj liaj verkoj pri ĉina ikonografio estas tre konataj. 

Li studis belartojn en la Universitato de Nankino Xiaozhuang kaj la Akademio de Arto de Nankino kaj post siaj studoj li estis en la Popola Liberiga Armeo metita en la grupo de teatro ĝis 2007. 

## Notoj 
Kategorio:Ĉinaj pentristoj
Kategorio:Ĉinaj militistoj
Kategorio:Ĉinaj skulptistoj
Daniel Zahno

**Daniel Zahno** (Bazelo, 18-a de novembro 1963) estas svisa verkisto.

Li studis ĝermanan kaj anglan filologion en la Universitato de Bazelo.

Li estas membro de la grupo Geaŭtoroj de Svislando kaj ricevis plurajn premiojn pro sia verkaro kiel la Würth-Literaturpreis en 1996.

## Verkaro 
* *Doktor Turban*, 1996
* *Im Hundumdrehen*,2006
* *Die Geliebte des Gelatiere*, 2009
* *Rot wie die Nacht*, 2010
* *Alle lieben Alexia*, 2011
* "Manhattan Rose", 2013
* "Wanderverführer", 2015

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* www.danielzahno.ch 

Kategorio:Svisaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Jan van Glabbeeck

**Jan van Glabbeeck** (~1635-Puerto de Santa María, 1686) estis nederlanda pentristo kaj arta negocisto. Li estis lernanto de Rembrandt kaj estis aktiva en Amsterdamo kaj Utreĥto.

## Notoj 
*  *Thieme-Becker*, vol. 14 (1921), p. 228
*  *Bénézit*, 1976
*  Werner Sumowski, Walter L. Strauss (ed.), *Drawings of the Rembrandt School*, New York, Abaris, 1981, vol. 5, p. 2449
*  Abraham Bredius, « ''Rembrandt's leerling Jan van Glabbeeck* », *Oud-Holland'',33, 1915, p. 244

Kategorio:Nederlandaj entreprenistoj
Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Scott Page

**Scott Page**, estas usona mult-instrumentista studia muzikisto. Li povas muziki saksofonon, fluton, gitaron kaj frapinstrumentojn. Li estas ĉefe konata pro sia laboro dum la 80-aj jaroj kun la rokgrupoj Supertramp, Pink Floyd kaj Toto.

Kategorio:Usonaj muzikistoj
Praga ribelo

[eta|dekstra|Lokanoj gratulas Marŝalon [Ivan Konev pro la alveno de la Ruĝa Armeo la 9an de majo 1945.]]
La **Praga ribelo** (en ĉeĥa: *Pražské povstání*) de 1945 estis parte sukcesa klopodo fare de la Ĉeĥa rezistomovado por liberigi la urbon Prago el la Germana okupacio dum la Dua Mondmilito. La antaŭaj ses jaroj de okupacio estis nutrinta kontraŭ-germanan senton kaj la alproksimiĝo de la soveta Ruĝa Armeo kaj de la Usona Tria Armeo havigis ŝancon de sukceso.

La 5an de majo 1945, en la lastaj momentoj de milito en Eŭropo, ĉeĥoj spontane atakis la germanajn okupantojn kaj estroj de la Ĉeĥa rezistomovado aperis el kaŝejoj por aliĝi al la ribelo. La Rusa Liberiga Armeo, kiu estis luktinta kune kun la germanoj, dizertis kaj subtenis la ĉeĥojn. Germanaj trupoj kontraŭatakis, sed ilia avanco estis malrapidigita pere de barikadoj konstruitaj de ĉeĥoj. La 8an de majo, ĉeĥaj kaj germanaj estroj subskribis batalĉeson permesante ke la germanaj fortoj retiriĝu el la urbo, sed ne ĉiuj unuoj Waffen-SS obeis. La batalado pluis ĝis la 9a de majo, kiam la Ruĝa Armeo eniris en preskaŭ liberigita urbo.

La ribelo estis brutala, kaj ambaŭ flankoj fifaris militkrimojn. Violento kontraŭ germanoj, akceptita de la Ĉeĥoslovakia registaro, kontinuis post la liberigo, kaj estis justigita kiel revenĝo pro la okupacio aŭ kiel rimedo por kuraĝigi germanojn fuĝi.

La Usona Tria Armeo estis malakceptinta veni helpi la Ĉeĥajn insurekciantojn, kio subminis la kredindecon de okcidentaj potencoj en postmilita Ĉeĥoslovakio. Anstataŭe, la ribelo estis prezentita kiel simbolo de Ĉeĥa rezistado al la Nazia regado, kaj la liberigo fare de la Ruĝa Armeo estis ekspluatita de la Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio por pliigi popularan subtenon por komunismo.

## Vidu ankaŭ
* Misio Velichovky

Kategorio:Bataloj kaj operacoj de Germanio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Konfliktoj en 1945
Kategorio:Ĉeĥoslovakio en la Dua Mondmilito
Kategorio:20-a jarcento en Prago
Kategorio:1945 en Ĉeĥoslovakio
Kategorio:20-a jarcento en Ĉeĥio
Kategorio:Ribeloj en la 20-a jarcento
Kategorio:Nomita laŭ Prago
Antal Tápai

**Antal Tápai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tápai Antal** estis hungara skulptisto, platetisto, instruisto.

Antal Tápai  naskiĝis la  en Kistelek, li mortis la  en Szeged.
eta|maldekstre|Memortabulo pri Tápai en Szeged
[eta|[István Tömörkény fare de Tápai]]

## Biografio 
Antal Tápai frekventis bazlernejon, poste faklernejon en Szeged, li estis ferlaboristo. En 1923 li komencis libertempe skulptadi. Helpe de la urba stipendion li studis en Hungara Belarta Altlernejo inter 1926-1931. Lia plej grava instruisto estis István Szentgyörgyi (skulptisto). Post la diplomo li pasis 3 monatojn en Romo, poste li revenis al Szeged. En 1948 li fondis artistan rondon, en la 1960-aj jaroj li establis en gimnazio artan fakultaton, kiun li gvidis ĝismorte. Li ricevis premiojn inter 1929-1985.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Szeged (1931, 1942, 1958, 1973, 1980, 2002)
* Kistelek (2002-, konstanta)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Subotica (1964)
* Budapeŝto (1967)
* Odeso (1970)
* Szeged (1986)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Szeged-mora1.jpg|Ferenc Móra
ÜvegfúvóKJ.JPG|Vitristo
Erkel Ferenc Szeged.JPG|Ferenc Erkel
Móra park, Lenin és Sztálin szobra (Tápai Antal, 1950.). Fortepan 101217.jpg|Lenino kaj Stalino (1950)
JózsefAttilaUNJ.jpg|Attila József
Szeged National Theater facade. Statue of József Katona by Antal Tápai (1956).jpg|József Katona
Gipsz mellszobor Tápai Antal.jpg|Gipsa busto

## Elektitaj similaj artaĵoj 
* „IV. Béla futárja” (Kisújszállás, monumento)
* "Országos Munkás Dallosünnep Szeged" (1926, bronza plateto)
* reliefoj sur la pordoj de Preĝejo Koro de Jesuo (Szeged)

## Liaj libroj 
* *Szeged vasművessége* (1980, kunverkinto)
* *Életutam* (memuaro, 1983)

## Elektitaj disĉiploj 
* Pál Farkas
* Márton Kalmár

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj platetistoj
Batalo de Lejtea Golfo

eta|Aviadilŝipo *Princeton* incendiita, oriente de Luzono, la 24a de Oktobro 1944.
La **Batalo de Lejtea Golfo** aŭ de la **Golfo de Lejteo** (en angla: *Battle of Leyte Gulf*, en filipina: *Labanan sa Golpo ng Leyte*) estas ĝenerale konsiderata kiel la plej granda marbatalo de la Dua Mondmilito kaj, laŭ kelkaj kriterioj, eble ankaŭ la plej granda marbatalo de la historio.

Ĝi okazis en akvoj ĉe la filipinaj insuloj Lejteo, Samaro kaj Luzono, en la 23a–26a de Oktobro 1944, inter kombinitaj fortoj de Usono kaj Aŭstralio kaj de la Imperia Japana Ŝiparo. La 20an de Oktobro, usonaj trupoj invadis la insulon Lejteon kiel parto de strategio cele al izolado de Japanio el la landoj kiujn ĝi estis okupintaj en Sudorienta Azio, kaj partikulare senigante la japanajn fortojn el naftindustrio. La Imperia Japana Ŝiparo uzis preskaŭ ĉiujn el siaj restintaj ĉefaj militŝipoj en klopodo venki la aliancanan invadon sed ĝi estis forpelita de la usonaj 3a kaj 7a flotoj. La japanoj malsukcesis plenumi sian celon, suferis fortajn perdojn, kaj neniam poste navigis al batalo en komparebla forto. La majoritato de iliaj survivantaj pezaj ŝipoj, senigitaj je benzino, restis en siaj bazoj por la cetero de la Pacifika Milito kaj suferis sub peza subtenita aeratako.

La batalo konsistis el kelkaj apartaj konfliktoj inter la malmikoj: nome Batalo de la Sibujana Maro, la Batalo de markolo Surigao, la Batalo de Kabo Engaño kaj la Batalo ĉe Samaro, same kiel aliaj militagoj.

Tiu estis la unua batalo en kiu japanaj aviadiloj uzis organizitajn atakojn de kamikazoj.

## Notoj 
Lejtea Golfo
Kategorio:Historio de la Filipinoj
Lejtea Golfo
Lejtea Golfo
Lejtea Golfo
Kategorio:Pacifika militteatro de la Dua Mondmilito
Kategorio:Milita historio de la Filipinoj
Thierry Barentz

**Thierry Barentz** (1551 - 1593) estis nederlanda pentristo disĉiplo de Ticiano.

## Notoj 
Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1551
Kategorio:Mortintoj en 1593
Edward Larocque Tinker

**Edward Larocque Tinker** (Nov-Jorko, 12-an de septembro 1881- *ibidem*, 6-an de julio 1968) estis usona kaj homama verkisto tre interesita por la latinamerika kulturo.

Li estis nepo de la advokato Joseph Larocque, lia patrino estis Louise (Larocque) Tinker, kaj lia patro Henry Champlin Tinker.

Li studis juron en la Universitato de Kolumbio, doktoro en la universitatoj de Parizo kaj Madrido.

En 1959, li kreis la *Tinker Foundation* kun sia dua edzino Frances McKee Tinker, sia avo Edward Greenfield Tinker kaj sia patro.

La Biblioteko Edward Larocque Tinker estas en la Harry Ransom Center.

## Verkaro 
* ''Lafcadio Hearn's American Days*, 1924
* *Closed Shutters: Old New Orleans - the Eighties*, 1931
* *Les écrits de langue française en Louisiane au XIXe siècle*, 1932
* *The horsemen of the Americas and the literature they inspired*, 1953
* *Gombo Comes to Philadelphia*1957
* *Life and Literature of the Pampas*, 1961
* *Centaurs of Many Lands'', 1964

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* www.tinker.org  

Kategorio:Usonaj filantropoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en 1868
Balkana kampanjo

eta|280px|Germanaj paraŝutistoj en Kreto en 1941.
[eta|Situacio en Eŭropo Maje/Junie 1941 je la fino de la Balkana Kampanjo, tuj antaŭ la [Operaco Barbaroso.]]
La **Balkana kampanjo** aŭ **Balkanaj kampanjoj** de la Dua Mondmilito ekis per la Itala invado de Grekio en la 28a de Oktobro 1940. En la komencaj monatoj de 1941, la ofensivo fare de Italio estis stagnita kaj greka kontraŭ-ofensivo estis pelinta en Albanion. Germanio utilis sian helpon al Italio por deploji trupojn al Rumanio kaj Bulgario kaj por ataki Grekion el oriento. Dume, la Britoj surterigis trupojn kaj aviadilojn por subteni la grekajn defendojn. Puĉo en Jugoslavio la 27an de Marto okazigis ke Adolf Hitler ordonu la konkeron de tiu lando.

## Disvolviĝo 
La invado de Jugoslavio fare de Germanio kaj de Italio ekis la 6an de Aprilo, samtempe kun la nova Batalo de Grekio; la 11-an de aprilo, Hungario aliĝis al la invado. Ĉirkaŭ la 17a de Aprilo la jugoslavoj estis subskribintaj batalpaŭzon, kaj ĉirkaŭ la 30a de Aprilo la tuton de la kontinenta teritorio de Grekio estis sub germana aŭ itala kontrolo. La 20an de Majo Germanio invadis Kreton elaere, kaj ĉirkaŭ la 1a de Junio la restintaj grekaj kaj britaj fortoj en la insulo estis kapitulacintaj. Kvankam ĝi ne partoprenis en la atakoj de Aprilo, Bulgario okupis partojn kaj de Jugoslavio kaj de Grekio tuj post la cetero de la milito en la Balkanoj.

La ĉefaj kampanjoj estis la jenaj:
* Greka-itala milito
* Invado de Jugoslavio
* Batalo de Grekio
* Batalo de Kreto

Ĉirkaŭ la 1a de Junio 1941, la tuta Albanio, Jugoslavio kaj Grekio estis sun kontrolo de la Akso. Grekio suferis triopan okupadon (Germanio, Italio kaj Bulgario), kaj Jugoslavio estis dissolvita kaj okupita. Germanio estis akirinta gravan strategian avantaĝon: nome rekta aliro al la Mediteraneo. La 20an de Aprilo 1941, la armeo de Bulgario (spite nepartopreno en dekomencaj invadoj) okupis plej el Okcidenta Trakio kaj la grekan provincon de orienta Makedonio, kiu estis dekomence jam konkerita de Germanio, kun la celo restaŭri sian aliron de antaŭ la Unua mondmilito al la Egea Maro. Bulgaraj trupoj okupis ankaŭ multon de Orienta Serbio, kie la tiel nomita Vardar Banovina estis dividita inter Bulgario kaj Italio.

## Bataloj 
* Batalo de Neretvo


Kategorio:Militoj en la Balkana duoninsulo
Kategorio:Albanio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Grekio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Jugoslavio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Konfliktoj en 1940
Kategorio:Konfliktoj en 1941
Kategorio:Konfliktoj en 1942
Kategorio:Konfliktoj en 1943
Kategorio:Konfliktoj en 1944
Kategorio:Konfliktoj en 1945
Kategorio:Orienta Fronto (Dua Mondmilito)
Kategorio:Kampanjoj, operacoj kaj bataloj de Britio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj de Sovetunio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj de Germanio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj de Jugoslavio
Kategorio:Eŭropa militteatro de la Dua Mondmilito
Praga ofensivo

[240px|eta|dekstre|Antaŭeniro de la [Ruĝa Armeo el Transilvanio al Prago (1944–1945).]]
240px|eta|dekstre|La soveta generalo Ivan Konev estas bonvenigita de homamaso de Prago post la liberigo de la urbo kaj la kapitulaco de la germanoj, majo 1945.

**Praga operaco** aŭ ankaŭ **Praga ofensivo** 6-a de majo – 11-a de majo 1945 (ruse *Пражская наступательная операция*, *Praĵskaja nastupatjelnaja operacija*) estis lasta pli granda ofensivo en la orienta fronto de la Dua Mondmilito. La ofensivo karakterize helpis kaj rapidigis la liberigon de Ĉeĥoslovakio en la jaro 1945.

**Praga ofensivo** estis la lasta grava batalo en la Orienta Fronto dum la Dua Mondmilito. Kvankam la naziaj superuloj jam estis kapitulacintaj en Berlino, la Grupo de Centraj Ameoj de la Wehrmacht, kantonmentitaj en Bohemio, malakceptis la kapitulacon kaj pluis la batalon siaflanke kontraŭ la Ruĝa Armeo, ĝis finfine ili estis kaptitaj fare de la sovetaj trupoj.

La ĉefa tialo de la rezistado de la germanoj estas klopodo retiriĝi al teritorio okupita de Usono anstataŭ kapitulaci al sovetoj. Tiuj, kune kun poloj, rumanoj kaj ĉeĥoslovakoj, totalis ĉirkaŭ 2 milionojn da atakantaj soldatoj komence de majo 1945. La germanoj sieĝitaj en Bohemio estis ĉirkaŭ 900 000 soldatoj; kaj ili koncentriĝis en Prago kun intenco retiriĝi okcidenten por alveni al teritorio okupita de usonanoj. Tamen Aliancanoj jam estis interkonsentintaj redoni militprizonuloj al la flanko kontraŭ kiuj tiuj estis luktantaj, do tiuj rezistantoj ĉiuokaze estos redonitaj al la Ruĝa Armeo.

La 5an de Majo ekis ribelo en Prago fare de kontraŭgermanaj rezistantoj kiam tiuj eksciis pri la falo de Berlino, dum la germanoj promesis subpremegi tiun insurekcion. La sovetaj dizertintoj de la armeo de la generalo Andrej Andrejeviĉ Vlasov, kiuj ĝis tiam kunlaboris kun Nazia Germanio, redizertis kaj unuiĝis al la kontraŭgermanaj rezistantoj, ankaŭ en la intenco kapitulaci antaŭ usonanoj. Ĝis la 8a de majo nur tiuj apogis la ĉeĥoslovakojn kiuj suferis la malesperan subpremadon de la germanoj per tankoj kaj aviadiloj.

Finfine nur la 9an de majo kelkaj trupoj de la Ruĝa Armeo eniris en Prago el oriento kaj sudo, kaj definitive la germanoj ekperdis la batalon, kaj decidis fuĝi amase. La 11an de majo la batalo finis kiam la sovetaj fortoj eniris tra la tuta urbo kaj trudis la kapitulacon de la germanaj trupoj, kiuj ne povis fuĝi el la sieĝo.

## Bibliografio 
* Tomáš Staněk - Verfolgung 1945: die Stellung der Deutschen in Böhmen, Mähren und Schlesien https://books.google.de/books?id=RtFePCpZ22sC&lpg=PA98&dq=%22prager+operation%22&as_brr=3&pg=PA98&hl=es#v=onepage
* Glantz, David M., kaj Jonathan House. When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler. (Lawrence, Kansas: University Press of Kansas, 1995. ISBN 0700608990)

Kategorio:Bataloj en 1945
Kategorio:Historio de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:20-a jarcento en Prago
Kategorio:Bataloj de Sovetunio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj de Germanio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Ĉeĥoslovakio en la Dua Mondmilito
Kategorio:1945 en Ĉeĥoslovakio
Kategorio:20-a jarcento en Ĉeĥio
Clementine Abel

**Clementine Abel**, *alias* **Clelie Betemann**, *née* *Clementine Hofmeister* (Leipzig, 15-a de januaro 1826-*ibidem*, 30-a de novembro 1905) estis Germana verkistino.

Ŝi estis geedzigita kun la libristo Ambrosius Abel. Ŝi skribis poemojn kaj fabelojn ĉefe por junuloj. Ŝi ankaŭ laboris por pluraj gazetoj.

## Verkaro 
* *Meine Sonntage. Rückblicke und Erinnerungen* (1882)
* *An der Mutter Hand* (1883)
* *Sprüche, Strophen und Stimmungsbilder. Lyrisches und Didaktisches* (1889)

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 19-a jarcento
Linio Gustavo

eta|dekstra|300px|La diversaj defendolinioj en la sudo de Italio (la linio Gustavo ruĝa).
La **Linio Gustavo** (aŭ **de Vintro**) konsistis en serio de fortikaĵoj konstruitaj en Italio dum la Dua Mondmilito fare de la Organizaĵo Todt de la Nazia Germanio, planita kun la celo eviti aŭ almenaŭ, bremsi la antaŭeniron de la trupoj de Aliancanoj laŭlonge de la Itala duoninsulo en direkto al la nordo.

La fortika linio etendis el la Tirena Maro, ĝuste norde de la punkto en kiu la rivero Garigliano elfluas en tiu maro, sekvis al la okcidento tra la montoj Apeninoj kaj alvenis ĝis la elfluejo de la rivero Sangro en la Adriatika maro. La ĉefa centro de la linio, kie ĝi trapasis la grandan komunikvojan akson nord-suden (nuntempe la aŭtoŝoseo 6), troviĝis je la monto Cassino kaj la abatejo de Montecassino kiu estis sur ties montopinto.

Post la elŝipiĝo en Italio fare de la Aliancanoj en septembro 1943, la itala registaro estis kapitulacinta (batalpaŭzo de Cassibile), sed la germana armeo pluigis la luktadon, kaj sukcesis kunigi ĉirkaŭ 15 diviziojn por la defendo. La unua celo de la aliancanaj trupoj estis alveni al Romo, kaj por tio la plej evidenta vojo estis la valo de la rivero Liri, proksima norde de Cassino.

Gustavo
Kategorio:Kampanjo de Italio
Kategorio:Abruco
Hammour Ziada

**Hammour Ziada** (arabe: *حمور زيادة*, Ĥartumo, 1979) estas sudana verkisto kaj ĵurnalisto. Li nuntempe loĝas en Kairo.

Li laboris por ĵurnaloj kiel Al-Akhbar kaj eldonis plurajn romanojn.

## Verkaro 
* *سيرة أم درمانية، مجموعة قصصية* (2008)
* *الكونج* (2010)
* *النوم عند قدمي الجبل * (2014)
* *شوق الدرويش* (2014)

## Premioj 
* Premio Naguib Mahfouz, 2014
* Internacia premio de araba fikcio, 2015

## Referencoj 
Kategorio:Sudanaj verkistoj
Batalo de Neretvo

eta|280px|Ponto super la rivero Neretvo, detruita dum la batalo kaj en la aktualo monumento.
La **Batalo de Neretvo** (en serba, *Bitka na Neretvi*), konata ankaŭ kiel *Operaco Weiss* (O. Blanka) pro sia kodonomo en germana, aŭ *Kvara Malamika Ofensivo* (en serba, *Četvrta neprijateljska ofenziva/ofanziva*) en la jugoslava literaturo, estis la kampanjo de komenco de 1943 dum la Dua Mondmilito fare de la armitaj fortoj de la Akso en la intenco finigi la insurekciemo en la teritorioj de la Sendependa ŝtato Kroatio, ĉefe de la unuoj de partizanoj. La kampanjo okazis inter januaro kaj aprilo 1943 kaj rezultis en malsukceso ĉar la Akso ne atingis la planitajn celojn.

La ĉefa celo de la Akso estis la elimino de insurekciantoj en tiu Sendependa ŝtato Kroatio, inter Zagrebo kaj la landlimo de Montenegro. La diferenco de opinioj pri la situacio en la teritorio, kun la germanoj klopodante elimini partizanojn kaj ĉetnikojn dum la italoj preferis kunlabori kun tiuj por klopodi nuligi la unuajn, kondukis al kontinuajn konfliktoj inter ambaŭ aliancanoj kaj al malbona kunordigo de la operacoj. La lerteco de la partizana stabanaro, la malforteco de la unuoj de ĉetnikoj destinitaj kovri ŝlosilan fronton de la operaco kaj manko de klara subteno fare de la italoj malsukcesigis la kampanjon kaj permesis la supervivadon de la fortoj de Tito, kvankam malfortigitaj pro la akra puno.

## Disvolvigo 
La operaco Weiss komenciĝis oficiale la 20an de januaro 1943. La teoria supereco de la Akso kaj ties aliancanoj estis evidenta: 20 al 25 mil homoj de Tito, kontraŭ ĉirkaŭ 65 mil homoj kiuj eksieĝis la jugoslavajn trupojn de Tito en Bosnio. La strategio de la partizanoj konsistis en minimuma rezisto en la nordo kaj atakoj en la sudo, kontraŭ italoj kaj ĉetnikoj. Malkonsentoj inter germanoj, italoj kaj ĉetnikoj permesis retiriĝon de kontraŭgermanaj jugoslavoj, kaj partizanoj kaj civiluloj. Tio pluis ĝis la mezo de februaro.

En la dua fazo de la operaco la italoj premis la ĉetnikojn por ke ili pli akre kaj kuraĝe bataladu la partizanojn, kiuj tiam ne sukcesis plenumi sian celon trapasi la riveron Neretvo. Tiu lukto okazis inter la 27a de februaro kaj la 7a de marto 1943. La 6an de marto 1943 Tito atingis gravan sukceson. Tiun nokton kvar aŭ kvin mil partizanoj sukcesis surprize trapasi la Neretvon ĉe Jablanica. Meze de la monato Tito sukceis ke la kerno de siaj fortoj trapasu, rompante la sieĝon de la Akso kaj montrante eblon venki definitive sur la ĉetnikoj de Mihajlović.

## Interesĵo
Unu el la plej signifaj bataloj de Jugoslavaj Partizanoj kontraŭ faŝismo daŭris ĝis la 31-a de marto, en kiu ĉirkaŭ 3 500 vunditoj estis savitaj kaj transdonitaj al libera teritorio.

## Notoj 
Kategorio:Bataloj de la jugoslavaj partizanoj
Kategorio:Bataloj en 1943
Kategorio:Orienta Fronto (Dua Mondmilito)
Kategorio:Kontraŭpartizanaj operacoj dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Operacoj de Germanio dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Bataloj de Italio dum la Dua Mondmilito
Ĉetnikoj

[300ra|eta|*Ĉetnikoj* kun germanaj soldatoj ie en [Serbio inter 1941 kaj 1944.]]
La **Ĉetnikoj** (en serba: *četnici*, четници) estis membroj de gerila naciisma, konservisma kaj monarkisma serba organizo, kiu nomiĝis tiel kiel serba movado de opozicio al la Otomana Imperio en la 19a jarcento. Dum la Dua Mondmilito, la **Jugoslava Armeo de la Patrio** (en serba, *Jugoslovenska vojska u otadžbini*, JVUO), nomata ankaŭ *četnici* (kiel derivaĵo de la serb-kroata vorto adaptita de la turka -četa, kiu signifas «militista roto»), estis fondita la 13an de majo 1941 en Ravna Gora fare de la kolonelo Draguljob Mihajloviĉ kiel forto fidela al la jugoslava monarkio en ekzilo post la jugoslava malvenko antaŭ la Akso. Inter la *ĉetnikoj* de Mihailoviĉ, krom serboj kaj montenegranoj — kerno de la fortoj —, estis ankaŭ malgranda procento de slovenoj, kroatoj kaj bosnoj.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Neretvo

## Notoj
Nitrila bromido

**Nitrila bromido** aŭ **NO2Br** estas neorganika broma kombinaĵo de nitrogeno kaj oksigeno, senkolora, toksa gaso kun penetranta irita odoro, pure produktata per interagado de nitrila klorido kaj bromo en ĉeesto de helia gaso sub 2°C.. En 1925, la rusa kemiisto Nikolay Zuskine asertas ke li preparis la substancon ĉe 200°C-250°C kiam bromvaporo reakciiĝas kun nitrogena peroksido (N2O2) tra plentubo kun osto-cindroj. Multaj studemuloj kredas neeble ripeti la reakcion kaj ĝi estas alte neprobabla ke nitrila bromido ekzistu sub tiaj temperaturoj. Tamen, aliaj preparaĵoj eblas per aliaj rimedoj. Aliaj analogaĵoj de nitrila bromido estas nitrila klorido kaj nitrila fluorido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de nitrila fluorido kaj kalia bromido:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de nitrila klorido kaj natria bromido:

### Sintezo 3 
* Sintezo per reakcio inter *fera (III) bromido* kaj *nitrogena duoksido*:

### Sintezo 4 
* Per rekta agado de *nitrogena duoksido* kaj bromo:

### Sintezo 5 
* Per reakcio de *arĝenta (I) bromido* kun *nitrogena duoksido*:

### Sintezo 6 
* Per traktado de *dunitrogena kvaroksido* kun bromo:

### Sintezo 7 
* Sintezo per traktado de *arĝenta (I) nitrito* kaj bromo:

### Sintezo 8 
* Preparado de nitrila bromido per interagado de *bora tribromido* kaj *dunitrogena kvinoksido*:

## Literaturo 
* Across Conventional Lines
* Chemistry of Energetic Materials
* Handbook of Bond Dissociation Energies in Organic Compounds
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Nitrogen
* Bromine and Its Compounds

## Referencoj 
bromido
Kategorio:Bromidoj
István Tar

**István Tar** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tar István** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Theisz* [tejs].

István Theisz  naskiĝis la  en Újpest, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Tar interrompis la juran studadon kaj studis plu en Hungara Belarta Altlernejo inter 1932 kaj 1940. Lia ĉefinstruisto estis Jenő Bory. Li kreis la unuan skulptaĵon en 1936, en la sekva jaro li jam ekspoziciis. En la jaroj 1941 kaj 1942 li havis stipendion en Romo. Hejmenveninta li soldatiĝis, poste li estis militkaptito. En 1948 li studvojaĝis en Eŭropo. Dum la komenciĝanta socialismo li estis tre aktiva pri establadoj de artaj organizaĵoj. Inter 1965-1969 li estis katedrestro en la Industriarta Altlernejo. Li mortis pro aŭtoakcidento. Li ricevis 6 premiojn inter 1950-1970.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1941, 1943, 1972)
* Arthalo Budapeŝto (1968)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1940, 1945, 1948, 1952, 1959, 1964, 1968)
* Romo (1942)
* Arthalo Budapeŝto (1950-1968, 1971)
* Berlino (1951, 1962)
* Szombathely (1956, 1970)
* Szeged (1964, 1967)
* Moskvo (1973)
* Venecia Bienalo (1976)

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Apám, 1936
* Halász, 1947
* Építőmunkások (reliefo, kalkŝtono, 1949, Budapeŝto)
* Eger vár védői (reliefo, bronzo, 1953, Eger)
* 1919-es emlékmű (monumento, bronzo, 1959, Salgótarján)
* Pletykázók-Tereferélők (aluminio, 1965, Salgótarján)
* Tisza (bronzo, 1968, Szeged)
* Harcosok-Cohors (ornamputo, bronzo, 1971, Budapeŝto)
* Attila József (bronzo, 1989, Veszprém (urbo))
* Guzsalyos (bronzo, 1990, Szombathely)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Alfréd Tibor

**Alfréd Tibor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tibor Alfréd,** en Usono laŭ simpla abozo *Alfred Tibor* estis hungardevena usona skulptisto, gimnastikisto. Lia origina familia nomo estis *Goldstein* ĝis 1947.

Alfréd Goldstein  naskiĝis la  en Konyár, li mortis la .

## Biografio 
Alfréd Tibor devenis el juda familio. Li frekventis judan gimnazion en Debrecen. Li estis elektita sportisto por Somera Olimpiko 1936, sed pro la juda deveno li ne povas debuti en la Olimpiko. En 1940 li estis trudlaboristo, en la sekva jaro li estis kaptita kaj li estis en Siberio ĝis 1947. Hejmenveninta li havis postenon en aranĝado de ekspozicioj. Post falo de la Hungara revolucio de 1956 li disidis kun sia edzino kaj 2 filoj al Usono. Li laboris 16 jarojn al Miami kiel artisto pri grafikaĵoj, poste li vivis en Columbus (Ohio) kiel skulptisto. Liaj artaĵoj troviĝas en preskaŭ 500 privataj kolektoj kaj muzeoj ĉie en la mondo.

## Elektitaj skulptaĵoj 
* "Zahor" (=memoro)

## Fontoj 
* WikiTrans
* http://columbusjewishfoundation.org/alfred-tibor/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj gimnastikistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Usonaj skulptistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Demoniko (mitologio)

**Demoniko** aux **Demonika** (malnovgreke|*Δημονίκη* –*Demonike*) estas en greka mitologio filino de Agenoro kaj ties edzino Epikasto.

Laŭ antikva aŭtoro Apolodoro el Ateno el la rilato de Agenor kaj lia edzino Epikasto naskiĝis filo Portaono kaj filino Demoniko, kiu kun dio de milito Areso naskis filojn: Evenon, Molon, Pilon kaj Testion.

## Tradukfonto 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Klára Tóbiás

**Klára Tóbiás** [tObiAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóbiás Klára** estas hungara skulptisto, emajlisto.
eta|Ornamputo kun leonoj en Szeged fare de Klára Tóbiás en 2000
Klára Tóbiás  naskiĝis la  en Szeged.

## Biografio 
Klára Tóbiás lernis en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto, sed la skulptadon studis hejme en la familio dum 3 jardekoj. En 1983 ŝi oficiale estis akceptita skulptisto, sed ŝi kreas ankaŭ emajlaĵojn. Ŝiaj skulptaĵoj estas videblaj depost falo de la socialismo. Ŝi ricevis premion en 2015.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Szeged (1981, 1998)
* Eger, Baja (1984)
* Budapeŝto (1988, 1997)
* Helsinko (1995)
* Talino, Tartu (1996)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Kecskemét (1975, 1998)
* Budapeŝto (1984, 2001)
* Laval (1988)

## Elektitaj skulptaĵoj 

TóbiásKláraZsótérAndorKJ.JPG|Andor Zsótér
HungarianPieta1956UNJ.jpg|Hungara revolucio de 1956
Wass Albert 2008 KJ.jpg|Albert Wass
Szentek kútja Mórahalom.jpg|Ornamputo en Mórahalom

## Elektitaj emajlaĵoj 

Tóbiás Klára csodálatos mandarin (800x774).jpg|La mirinda mandareno
Tóbiás Klára fából faragott királyfi (800x792).jpg|Reĝido skulptita el ligno
Tóbiás Klára a kékszakállú vára (800x787).jpg|Burgo de la Blubarbulo
Tóbiás Klára majom király (800x780).jpg|Simioreĝo
Tóbiás Klára levegősárkány (587x800).jpg|Aerodrako
Tóbiás Klára tüzsárkány (487x468) (2).jpg|Fajrodrako
Tóbiás Klára víz sárkány (800x781).jpg|Akvodrako
Tóbiás Klára táltos (800x789).jpg|Sorĉisto
Tóbiás Klára a kakas éve (800x786).jpg|Jaro de koko
Tóbiás Klára halak (800x757).jpg|Fiŝoj
Tóbiás Klára égi-földi madár (800x752).jpg|Ĉiela-tera birdo
Tóbiás Klára gyökeret eresztett szarvas (800x701).jpg|Radikiĝanta cervo
Tóbiás Klára égibika (800x787).jpg|Ĉiela taŭro
Tóbiás Klára földibika (616x643).jpg|Tera taŭro

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj emajlistoj
Austevoll

'''''' estas komunumo de Norvegio. Ĝi administre apartenas al la provinco Vestland - ĝis 2019 ĝi apartenis al pli malgranda provinco Hordaland. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Vestland
Kategorio:Komunumoj de Hordaland
Nitrozila fluorido

**Nitrozila fluorido** aŭ **NOF** estas neorganika fluora kombinaĵo de nitrogeno kaj oksigeno, senkolora, toksa, irita, tre reakciema gaso kun oksidigaj proprecoj, fluorigagento kiu konvertas multajn metalojn al ties respektivaj fluoridoj, liberigante *nitratan oksidon* en la procezo kaj partoprenante en sennombraj kemiaj sintezoj. Nitrozila fluorido konvertas aromatajn alkoholojn en nitritojn kaj uzatas kiel solvanto kaj oksidiganto por raketo-brulaĵo,

## Sintezoj ekde nitrogenaj oksidoj kaj fluoro 

## Sintezoj ekde nitrogenaj oksidoj kaj fluorida acido 

## Aliaj sintezoj 
### Sintezo 15 
* Preparado per agado de nitrata acido sur kalia fluorido:

### Sintezo 16 
* Preparado per interagado kun *arĝenta (I) fluorido*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* NItrozila fluorido malkomponiĝas per fotolizo:

### Reakcio 2 
* Per hidrolizo ĝi iĝas en fluorida acidon kaj nitritan acidon:

### Reakcio 3 
* Preparado de nitrila fluorido per reakcio kun ozono:

### Reakcio 4 
* Preparado de fosfora kvinoksido per interagado kun fosforo:

### Reakcio 5 
* Sintezo de *nitrozilsulfata acido* per reakcio kun sulfura trioksido en akva medio:

### Reakcio 6 
* Sintezo de *silicia kvarfluorido* per traktado kun *silicia oksido*:

### Reakcio 7 
* Preparado de *sulfura kvarfluorido* per interagado kun *sulfura duklorido*:

### Reakcio 8 
* Sintezo de *sulfura heksafluoro* per traktado kun *sulfuro-kvinfluora klorido*:

### Reakcio 9 
* Sintezo de *karbona kvarfluorido* per interagado kun karbona dusulfido:

### Reakcio 10 
* Preparado de nitrozila klorido per interagado kun *aluminia triklorido*:

### Reakcio 11 
* Formado de kobalta (III) kompleksaĵo per interagado de *nitrozila fluorido*, natria fluorido kaj kobalto:

### Reakcio 12 
* Preparado de nitrometano per agado sur metanolo:

### Reakcio 13 
* Sintezo de *nitrozo-benzeno* en ĉeesto de *nitrozila fluorido* kaj benzeno:

### Reakcio 14 
* Preparado de nitrobenzeno per agado de nitrozila fluorido sur fenolo:

## Vidu ankaŭ 
* Nitrozila bromido
* Nitrozila klorido
* Nitrozila jodido

## Literaturo 
* Inorganic Chemistry
* The Chemistry of Fluorine: Comprehensive Inorganic Chemistry
* Oxidation Of Oxygen And Related Chemistry
* Valency: Classical and Modern
* Hawley's Condensed Chemical Dictionary
* Houben-Weyl Methods of Organic Chemistry

## Referencoj 
Kategorio:Nitrozilaj kombinaĵoj
Kategorio:Organikaj reakciantoj
Kategorio:Organikaj acidoj
Kategorio:Nemetalaj halogenidoj
Kategorio:Fluoridoj
Kapitulaco de la Germana Regno

[eta|dekstra|300px|Generalo [Alfred Jodl subskribas la kapitulacon de Wehrmacht en Reims - la 7an de majo 1945]]
La protokolo de **kapitulaco** de la Germana Regno finigis la militagojn de la Dua Mondmilito en Eŭropo. La teksto estis subskribita la 7an de majo 1945 en Reims (vidu la supran foton).
Ĉar li estis la stabestro de la generalo de Gaulle, la franca generalo François Sevez estis kunvokita lastminute, por subskribi kiel atestanto. 
Nur la angla teksto validas. 

Pro postulo de Stalin, alia protokolo de kapitulaco estis subskribita la morgaŭon (8a de majo 1945), en Karlshorst, Berlino, fare de reprezentantoj de la tri armitaj fortoj de la *Oberkommando* de la *Wehrmacht* (OKW), kaj de la flanko de la Aliancanoj ties altaj supremaj estroj sovetia, usona kaj franca, kiel observantoj de la subskribo.
Nur la angla teksto validas.
Estis la 23h10, kiam la dua dokumento estis finsubskribita. Sed pro horaraj tialoj, estis jam la morgaŭo, la 1h10, en Moskvo. Pro tio en Rusio kaj en la eks-sovetaj respublikoj, la kapitulaco de la Germana Regno estas celebrata la 9an de majo.

[dekstra|eta|300px|Feldmarŝalo [Wilhelm Keitel subskribas la kapitulacon de Wehrmacht - la 8an de majo 1945 en Karlshorst, Berlino]]
[dekstra|eta|300px|Unua kapitulaca dokumento subskribita en [Reims la 7an de majo 1945.]]

## Rilataj artikoloj
* Misio Velichovky

## Bibliografio 
* Chaney, Otto Preston. *Zhukov*. University of Oklahoma Press, 1996, ISBN 0-8061-2807-0, ISBN 978-0-8061-2807-8.
* Pinkus, Oscar . *The war aims and strategies of Adolf Hitler*, McFarland, 2005, ISBN 0-7864-2054-5, ISBN 978-0-7864-2054-4
* Ziemke, Earl F. "*The U.S. Army in the occupation of Germany 1944–1946*" Center of Military History, United States Army, Washington, D. C., 1990, Library of Congress Catalog Card Number 75-619027

## Eksteraj ligiloj 
* Hansen, Reimar. Germany's Unconditional Surrender artikolo en History Today 5a de Majo 1995.
* Kiley, Charles. Details of the Surrender Negotiations: This Is How Germany Gave Up , Stars and Stripes.
* Mosley, Philip E. Dismemberment of Germany artikolo en Foreign Affairs, Aprilo 1950.
* Samson, Oliver. The German Capitulation Tangle, Deutsche Welle, 8a de Majo 2005
* *Author?*. *The Memoirs of Georgy Zhukov*, Chapter 22: Unconditional Surrender of Nazi Germany , *Publisher ?* 
*  ''(artikolo pri la finaj tagoj de la Nazia Germanio, inkluzive la kapitulacon)

Kategorio:Konfliktoj en 1945
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Packontraktoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Germanio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Francio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Britio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Sovetunio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Usono en la Dua Mondmilito
Kategorio:Historiaj dokumentoj
Kategorio:Dokumentoj de la Dua Mondmilito
Berlevåg

''''* - jen norvege, en la norda samea *Bearalváhki* - estas komunumo de Norvegio. Ĝi ĝis la jaro 2019 situis en malnova departemento (norvege *fylke*) Finnmark kaj ekde la komenco de la jaro 2020 apartenas al tiam kreita, unuigita departemento Troms kaj Finnmark. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas samnoma loĝloko , kaj komunumestro estas *''.

La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj . La departamenta ĉefurbo Tromsø per aŭta vojo, pro la fjorda kaj montara pejzaĝo iom kurba kaj tial pli longa ol la linia distanco, situas en distanco de 856 kilometroj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Finnmark
Xenien

***Xenien*** (germanlingva formo por greka vorto; ĝi signifas origine *donojn de/por gastoj*) nomis la romia verkisto Marcialo la 13-an libron de siaj epigramoj estantaj donakompanantaj versaĵoj. Johann Wolfgang von Goethe transprenis tiun ĉi titolon ironie por la distiĥoj kiujn li faris kune kun Friedrich Schiller. Ili aperis en la ŝilera gazeto *Musenalmanach auf das Jahr 1797*. La manuskripto kun sume 676 ksenioj ĝis hodiaŭ konserviĝis.

## Enhavo 
Temis pri tre polemika atako kontraŭ la tiama literatura sceno kaj la filistrecaj samtempuloj. Tamen la verko ne estas nur kritike sed pli literaturpolitike planita. Post la venensaga ĵetado kontraŭ ekz. Friedrich Nicolai, Johann Kaspar Friedrich Manso, Christoph Martin Wieland kaj la fratoj Friedrich Leopold zu Stolberg-Stolberg kaj Christian zu Stolberg-Stolberg sekvis post la eldoniĝo en 1797 vera batalo priksenia kio aperigis (plurfoje anonime skribitajn) *Kontraŭ-kseniojn*. Nek Ŝilero nek Goeto volis transpreni tiujn ĉi distiĥojn en la verkaron sian; tamen ambaŭ pli malfrue kelkajn bonajn versojn ja reprenis por prilaborado aŭ alilokigo enverkera.

Komenciĝis la faro de tiuj versaĵoj en decembro 1795. En letero al Ŝilero en la 26.12. Goeto prezentis sian ideon prie antaŭ Ŝilero. Schiller respondis tri tagojn poste ĝoje: *Der Gedanke mit den Xenien ist prächtig und muß ausgeführt werden. / La ideo estas splenda kaj nepras ties realiĝo.* Sekve ne volis ĉesi la reciproka sendo de tiaj Ksenioj.

Carl Leberecht Immermann elektis la saman titolon por siaj epigrame verkitaj polemikaĵoj kontraŭ aŭtoroj samtempaj, Heinrich Heine publikigis ilin en 1827 aneksitaj kiel duan parton de la privojaĝa verko *Reisebilder*.

*Xenien* estas skribita en antikvaj distiĥoj konsistantaj el heksametro kaj pentametro. La greka vorto "ξένος/ksenos" signifas fremdulon, gaston sed ankaŭ gastiganton.

## Vidu ankaŭ 
* Ksenio en la antikveco

## Literaturo 
* Frieder von Ammon: ''Ungastliche Gaben. Die 'Xenien' Goethes und Schillers und ihre literarische Rezeption von 1796 bis in die Gegenwart*. Niemeyer, Tübingen 2005. ISBN 3-484-32123-7
* Franz Schwarzbauer: *Die Xenien. Studien zur Vorgeschichte der Weimarer Klassik*. Verlag J. B. Metzler, Stuttgart und Weimar 1993. ISBN 3-476-00859-2
* Wolfgang Stammler (eld.): *Die Anti-Xenien*. A. Marcus und E. Weber’s Verlag, Bonn 1911.
* Johannes Bobrowski: *Literarisches Klima. Ganz neue Xenien, doppelte Ausführung'', Deutsche Verlagsanstalt, Stuttgart 1978. ISBN 3-421-01849-9

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri la kaŭzoj de la verkfariĝo, la proceso kaj la reagoj
* Xenien de Goethe kaj Schiller 
* Xenien de Immermann
* Vikifontaro

Kategorio:Germanlingva literaturo
Kategorio:Libroj de Johann Wolfgang von Goethe
Kategorio:Friedrich Schiller
Kategorio:Germanaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Grekaj vortoj kaj esprimoj
Marcialo

**Marcialo** (latine: *Marcus Valerius Martialis*; naskiĝinta 1-an de marto ĉ. 40 en Bilbilis apud Calatayud, mortinta en 102 samloke) estis romia verkisto de epigramoj. 

## Vivo 
Li venis, post komencitaj studoj de jurscienco, al Romo 22 jaraĝe kie li vivis danke al la helpo de mecenatoj riĉaj kiujn li dorlotis per laŭokazaj versaĵoj. Ĉe la reveno enpatruja en 98 li estis tiom malriĉa ke Plinio la Juna devis pagi por li la vojaĝkostojn. Ankaŭ en Hispanio Marcialo povis perlabori la vivtenon literature kaj sukcesis eĉ aĉeti bienon. Tamen li daŭre revis pri vivo en Romo.

En siaj 15 libroj enhavantaj epigramojn (plejofte skribitajn en distikoj), altvalora fonto por la ĉiutaga vivo en antikva Romo, li evidentiĝis esti homo de spriteco kaj akra humuro; tamen malĉeestis verkare severeco vera. En la monda literaturo li taksatas majstro epigrama. Imitanto kaj tradukanto germanlingva de li estis Ephraim Moses Kuh (18-a jarcento).

## Verkoj 
* *Xenien*

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 13. Leipzig 1908, p. 364 kio relegeblas tie ĉi interrete.

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj surrete
* Ĉiuj poemoj kun germana traduko 

Kategorio:Romiaj verkistoj
Kategorio:Aragonaj verkistoj
Kalvinana preĝejo (Szombathely)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Szombathely.

## Historio 
La disetendiĝanta protestantismo evitis Szombathely, kiu estis dum la kontraŭturkaj bataloj stabila katolika diocezo. Same dum la postaj pacemaj tempoj la protestantoj vivis tie malmulte (ekzemple en 1837 vivis en la urbo 3846 katolikoj, 48 luteranoj kaj 4 kalvinanoj). La protestantoj havis komunan eklezian grupon, nur en 1928 ili disiĝis al luteranoj kaj kalvinanoj. Pli frue en 1896 ili konstruis komunan preĝejon, ĝis 1939 ankaŭ la kalvinanoj uzis ĝin. La urbo donacis areon por kalvinana kirko en 1928. Unue la paroĥo estis preta en 1934, la preĝejo mem en 1939, tamen sen turo. Dum la 2-a mondmilito la preĝejo ne difektiĝis. Renoviĝo okazis en 1988. La kampanilo estis konstruita en la jaroj 2015 kaj 2016.

## Konstruaĵo 
La fasado estus simetria sen la kampanilo. Kelkaj ŝtupoj kuras al la triobla enirejo. Malantaŭ la ŝtupoj 3 aperturoj estas videblaj. Interne laŭ la muroj estas galerioj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* https://www.nyugat.hu/tartalom/cikk/1690_tebenned_biztunk_eleitol_fogva_szombathelyi
* pri la turo 

Szombathely
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Szombathely