open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tabulvelado

[eta|200ra|Tabulvelanto sur la [Mediteranea maro|Mediteranea Maro proksime de *Tarifa*, Hispanio]]
**Tabulvelado** (), en Esperanto ankaŭ nomata surfado, estas akvosporto: Sur **veltabulo**, kiu flosas sur akvo kaj je kiu per artiko estas fiksita velo kun pli-malpli horizontala tenilo je ambaŭ flankoj, staras tabulvelanto (aŭ surfanto), kiu mane tenas la velan tenilon, tenas la balancon sur la nestabila tabulo kaj movas la velon tiel, ke la vento antaŭenŝovas la tuton.

Ĉar la artika ligo de la velo kaj la tabulo ebligas tre flekseblan moviĝon, eblas fari spektaklajn manovrojn sur la akvo. Tiu sportobranĉo, inventita origine en Usono, dum la lastaj du jardekoj de la 20-a jarcento iĝis tre populara inter junaj homoj kaj disvastiĝis tutmonde.

## Bildoj 
 
Dosiero:Windsurfer-im-gegenlicht.jpg|
Dosiero:Funboard.jpg|
Dosiero:Funboard 2.jpg|
Dosiero:Cabo de Gata Sunset Windsurfing.jpg|
 

## Referencoj 

Kategorio:Velado
Kategorio:Akvaj sportoj
Rupreĥto (Sankta Romia Imperio)

**Rupreĥto de Palatinato** (ankaŭ *Ruperto* aŭ *Roberto*; naskiĝis la , mortis la ), el la dinastio Wittelsbach estas 1400-1410 romia-germana reĝo de la Sankta Romia Imperio, kaj kiel **Rupreĥto la 3-a** princo-elektisto de Elekto-Palatinato.

## Vivo 
Li kromnomitis *clemens*, do "la milda". Li posteulis la patron Rupreĥto la 2-a (Palatinato) jam en 1398 kaj estis, post kiam li jam estis gvidinta la regnan vikariecon dum la unua malliberigo de imperiestro Venceslao la 1-a, elektita en Rhens fare de la regantoj de Mainz, Köln, Trier kaj Palatinato por anstataŭi la demisiigitan reĝon Venceslao. La 6-an de januaro 1401 okazis lia kroniĝo en Kolonjo. En 1401 li iris en Italujon por ricevi la kroniĝon fare de la papo kaj por regajni la Duklandon Milano por la Sankta Romia Imperio. Sed li venkitis de Giangaleazzo de' Visconti proksime de Brescia la 21-an de oktobro.

Mona malabundo malebligis al li la daŭrigon de la kampanjoj kaj planoj italujaj. Reveninte en Germanujon li klopodis sekurigi la pacon. Sed li ĉie ajn konfrontiĝis al nevolo pacfara. La samaj principoj kiuj antaŭe antaŭenpuŝis lian elekton kolektiĝis en la kontraŭrupreĥta ligo *Marbacher Bund*. Same malsukcesa estis Rupreĥto en la klopodo fari finon al la skismo.

## Literaturo 
* Chmel, *Regesta Ruperti regis Romani*, Frankfurt 1834
* Höfler, *Ruprecht von der Pfalz*, Freiburg 1861
* Helmolt, *König Ruprechts Zug nach Italien*, Leipzig 1892)
* A. Winkelmann, *Der Romzug Ruprechts von der Pfalz*, Innsbruck 1892
* Bosselmann, *Die reichsstädtische Politik Königs Ruprechts von der Pfalz*, Paderborn 1904

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 17. Leipzig 1909, p. 269-270, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Princoj-elektistoj de Palatinato
Kanuo

[eta|300px|Paro en kanuo sur rivero Mann [Eŭfrato apud Basra]]
[eta|300px|Indiĝenaj kanuoj sur strando ĉe [Shaw Island (Vaŝingtonio), Usono, 2008]]
**Kanuo** laŭ PIV estas:

1. indiana pintfina, mallarĝa boato el arboŝelo, pelata per pagajo, kaj 
2. simila boato el ligno aŭ plasto, uzata de sportuloj

La sporto laŭeble rapide surakve moviĝi per kanuo (uzante unupadelan pagajon) nomiĝas kanuado.

Akva turistoj uzas kanuon (aŭ prefereble nomatan **kanoto**, kiam pli larĝa ol sportkanuo) por akva turismo.

## Vidu ankaŭ 
* Boato
* Kanada kanuo
* Kajako
* Pagajo
* Rafto
* Pluvarbara bombako

eta|maldekstre|Moderna sporta kanuo el plasto

Kategorio:Transportaj rimedoj movataj per homa forto
Kategorio:Sportiloj
Kategorio:Boatoj
Kategorio:8-a jarmilo a.K.
Plejado (grekaj poetoj)

**Plejado** (greke Πλειάς) estas esprimo uzata por sep famaj tragediaj poetoj sub reĝo Ptolemeo la 2-a. 
Starigis la liston la estroj de la biblioteko de Aleksandrio en la 3-a jarcento a.K., Aristofano de Bizanco kaj Aristarko de Samotrako. La intenco estis antaŭenmeti grupon da tragediistoj emintentaj pro lingva kvalito. Estas tamen probleme, ke diversaj aŭtoroj el la klasika periodo mencias ne ĉiam la samajn nomojn.

La bizanca enciklopedio Suido mencias:
*Homero de Bizanco
*Soziteo
*Likofrono
*Aleksandro Etolo
*Filiko
*Sozifano
*Eantido

La lastaj du ofte estis anstataŭigitaj per la nomoj de pli postaj poetoj, Dioniziado kaj Eŭfronio la Gramatikisto: ŝanĝo klarigebla per la deziro inkluzivi la reprezentantojn de la posta drameca movado antaŭenigita de Ptolemeo la 4-a, reĝo de Egiptio. La multnombraj teatraĵoj de la Plejado-aŭtoroj, de kiuj restas nur kelkaj fragmentoj, baldaŭ falis en forgeson.
## Eksteraj ligiloj
* Augusto Rostagni: "Pleiade" - ĉe: *Enciclopedia Italiana di scienze, lettere ed arti*, vol XXVII, Istituto Treccani, Romo 1935

Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Helenaj poetoj
Anglet

**Anglet** (prononcu [ɑ̃glɛt]) estas mezgranda ĉemara franca komunumo lokita en la departemento Pyrénées-Atlantiques kaj en la regiono Nova Akvitanio. La eŭska nomo de la urbo estas *Angelu*.

La loĝantojn de la urbo oni nomigas la *Angloys*. La urbo havas proksimume 37.000 loĝantojn.

## Geografio 
La rivero Adour enfluas en la Atlantikan Oceanon inter Anglet kaj Tarnos.

## Heraldiko 
## Proksimaj komunumoj 
[eta|maldekstra|150ra|Skulptaĵo antaŭ la vilao [Béatrix Enea.]]
* Arbonne
* Arcangues
* Bassussarry
* Bayonne
* Biarritz
* Bidart
* Boucau
* Tarnos (Landes)

## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno Biarritz-Pays Basque
* Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
* Lapurdo
* Listo de urboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 
* Turisma oficejo

Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Urboj de Eŭskio
Annemasse

**Annemasse** (prononcu [an**mas**]) estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Haute-Savoie kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Ĝi situas je la landlimo inter Francio kaj Svislando, proksime de Ĝenevo kaj sude de la lago Lemano. Fine de  en la komunumo vivis .

Ĝi estas la ĉefa urbo de la Aglomeraĵo de komunumoj de Annemasse - Les Voirons (*Annemasse - Les Voirons Agglomération* aŭ *Annemasse - Agglo*)

Pro la proksimeco de lago Lemano, Annemasse kaj ĝia ĉirkaŭaĵo havas klimaton " *lagan* ", tie estas kvazaŭ oceana klimato . La lago mildigas la malvarmaj ventoj de nordo, tio, kiu kuntrenas vintrojn tepidajn, kvankam la someroj estas ofte varmegaj.

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Signifo 
La loko konatas kiel portempa loĝloko de Pierre Plantard kaj pro la fondo de la Prieuré de Sion en la jaro 1956.

eta|maldekstra|250ra|Pejzaĝo apud Annemasse

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Savoie
* Listo de urboj de Francio
* Annemasse (stacidomo)
* Tramtransporto en Ĝenevo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Haute-Savoie
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Plejadoj (mitologio)

eta|Elihu Vedder: Plejadoj (1885)
La **Plejadoj** estis sep nimfoj, filinoj de la Titano Atlaso kaj de l' Oceanidino Plejona. Kun siaj fratinoj-nimfoj la Hiadoj ili estis la akompanantaro de l' Diino Artemisa.

Ĉi nimfoj prizorgis la Dion Dionizo kiel bebon.
Kune, la Plejadoj estis la personigo de l' Plejadoj.

## La sep fratinoj 
La Plejadoj estis:
* Celena
* Alciona
* Elektra
* Maja, la pli aĝa, patrino de Hermeso
* Steropa aŭ Asteropa
* Taigeta
* Meropa

## Mitoj 
Ĉar ilia patro, Atlaso, la ĉielan volbon devis porti, li ne povis protekti ilin. Tion misuzis Oriono. Por kvietigi Atlason, Zeŭso ŝanĝis la sep fratinojn en kolombojn kaj poste en la Sepstelaron. Tie surĉiele, tamen, Oriono ankoraŭ postĉasas ilin.


Kategorio:Steligoj
Aubagne

**Aubagne** estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Bouches-du-Rhône kaj en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura. Ĝi estas ĉirkaŭurbo de Marsejlo, kiu estas tre proksima.

La loĝantojn de Aubagne oni nomas *Aubagnais*. Aubagne havas proksimume  loĝantojn.

En Aubagne troviĝas la stabo de la fremdula Legio.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Bouches-du-Rhône
* Listo de urboj de Francio
* Aubagne (stacidomo)
* Tramtransporto en Aubagne

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 


Kategorio:Komunumoj de Bouches-du-Rhône
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Provenco
APA

**APA** havas plurajn signifojn:

***apa** estas kodo de apaĉa lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Apa** estas komunumo en Rumanio.
***Asocio ĉiupopola**
ATC

**ATC** havas plurajn signifojn:

* **atc** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **ATC-kodo**
* **Air Traffic Control** (Regado de aera trafiko)
* **Automatic Train Control**
Aurillac

**Aurillac** (prononcu ), okcitanlingve *Orlhac*) Ourlhat en arverna, estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Cantal kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Ĝi estas la prefektejo de la departemento.

La loĝantojn de Aurillac oni nomas la *Aurillacois* [orijakŭa] en franca lingvo kaj "Les gaudots" [gawdo] en arverna lingvo. La vorto estis negativa unue, sed ne nun. La urbo situas en la Meza Masivo kaj havas proksimume  loĝantojn.

[eta|centra|200ra|Festivalo en [2005.]]

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Cantal
* Listo de urboj de Francio
* Aurillac (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 


Kategorio:Komunumoj de Cantal
Kategorio:Urboj de Francio
AST

La trilitera kombinaĵo **AST** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* **ast** estas kodo de asturia lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **AST**, unu el la plej grandaj eldonejoj de moderna Rusio
* **AST** estas mallongigo de anglalingva "Atlantic Standard Time", UTC-4
* **AST** estas Astoria Flughaveno en Astoria, Oregono, Usono
BRO

La tri-litera kombinaĵo **BRO** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***bro** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Bro Goth Agan Tasow, nacia himno de Kornvalo
*Bro goz ma zadoù, nacia himno de Bretonio 
***Br2O** estas kemia kombinaĵo de bromo, oksigeno.
*Baza Radikaro Oficiala, aktoj de la Esperanto-akademio
ASP

**ASP** havas plurajn signifojn:

## Mallongigo 
* **asp** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Aktivaj Servilaj Paĝoj**
* **Asp** estas mallongigo de aminoacido asparta acido en kemio.
* **ASP** estas mallongigo de **Afro-Shirazi Party** (malaperinta politika partio en Zanzibaro)

## Geografia nomo 
* **Asp (Eisten)** estas setlejo de la komunumo Eisten de la Distrikto Vispo en Kantono Valezo en Svislando.
CAJ

**CAJ** havas plurajn signifojn:

***caj** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Kristana laborista junularo**
AUI

**AUI** havas plurajn signifojn:

***aui** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***AuI** estas kemia kombinaĵo de oro, jodo.
***AuI3** estas kemia kombinaĵo de oro, jodo.
***AUI (pasigrafio)**
CNC

**CNC** havas plurajn signifojn:

***cnc** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***CNC** estas angla akronimo por **Perkomputile ciferece stirata**
***Kankro (konstelacio)**
*Politika partio **Kantabra Naciisma Konsilio**, laŭ la hispanlingva mallongigo
CIM

**CIM** havas plurajn signifojn:

***cim** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Cimo**
***Annalisa Cima**
***San Biagio della Cima**
***Akvogrunda cimo**
***Centrum voor Informatie over de Media**
FAA (apartigilo)

**FAA** havas plurajn signifojn:

* **Federacia Aviada Administracio (FAA)** estas Usona registara funkciado por administrado de aviado.
* **faa** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **FAA** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **faa16**, **FAA16**, **0xfaa**, **0xFAA**, **0faah**, **0FAAh**) egalas al dekuma nombro 4010.
FEC

**FEC** havas plurajn signifojn:

***FEC** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **fec16**, **FEC16**, **0xfec**, **0xFEC**, **0fech**, **0FECh**) egalas al dekuma nombro 4076.
***Free Esperanto Course**
GAZ

**Gaz** aŭ **GAZ** havas plurajn signifojn:

***gaz** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Gaza Sektoro** estas regiono ĉe la bordo de Mediteraneo.
***Gaza-urbo** estas la plej granda urbo en Gaza Sektoro.
***GAZ** estas mallongigo de ruslingva nomo de Gorkija Aŭtomobila Uzino, kaj ankaŭ de la historia ekologia politika partio *Grüne Aktion Zukunft* de Germanio, en Esperanto Verda Agado Estonto (1978-1982)
***Gaza**
HBO

**HBO** havas plurajn signifojn:

* **hbo** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **H3BO3** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno, boro, oksigeno.
* **Home Box Office**
JER

**JER** havas plurajn signifojn:

***JER** estas mallongigo de Junulara Esperanta Renkontiĝo.
***JER** estas mallongigo de Jokohama Esperanto-Rondo.
***jer** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
LNG

**LNG** havas plurajn signifojn:

***lng** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Likvigita Natura Gaso**
MNP

**MNP** havas plurajn signifojn:

***mnp** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***MNP** estas landokodo de Nord-Marianoj laŭ normo ISO 3166.
***Malneta Nacia Produkto**
Antibes

**Antibes Juan-les-Pins** estas mezgranda, ĉemara franca komunumo lokita en la departemento Alpes-Maritimes kaj en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura. Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Grasse* kaj ĝi dividiĝas al du kantonoj.

La loĝantojn de Antibes oni nomigas *Antibois*. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La urbo situas ĉe la Mediteraneo, ĉirkaŭ 200 kilometroj oriente de Marsejlo, kaj 23 kilometroj sudokcidente de Nice (la prefektejo).

## Famuloj 
* Honoré Tournely (1658-1729) teologo
* Honoré Charles Reille (1775-1860)
* Jacques Audiberti (1899-1965), franca verkisto
* Christophe Gans, filmfaristo
* Julien Lepers, televidofertanto
* Nicolas de Staël, pentristo
* Alphonse Allais
* Veust Lyricist, muzikisto
* Edmond Lahaye (1886-1981), pentristo

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de  estas
*  Krasnogorsk () en la Moskva provinco de Rusio

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Alpes-Maritimes
* Listo de urboj de Francio
* Antibes (stacidomo)
* Biot (stacidomo)
* Juan-les-Pins (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo
* Fotoj 

centra|eta|250ra|La "kvadrata fortikaĵo"
Jaĥto

eta|vela jaĥto (kvankam ĉi-tie sen uzo de la veloj)
eta|motora jaĥto
**Jaĥto** aŭ **Jakto**, el la samsignifa nederlanda, malalt- kaj altgermana vorto *jacht*, kio estas mallongigo de la mezepoke malaltgermana vorto *jachtschip*: "ĉasŝipo", do rapida ŝipo) niaepoke estas akva veturilo por feriaj celoj kun kajuto(j). Ekzistas jaĥtoj movitaj per veloj kaj vento, kaj jaĥtoj movitaj per motoro.

## Termino 
Nur ekde certa **longeco** de ŝipo oni nomas ĝin jaĥto. Sub proksimume **sep** metroj oni parolas pri motor- aŭ vel**boato**, nur super tiu longo uziĝas la termino jaĥto. Tipa jaĥto longas inter 10 kaj 15 metroj kaj havas plurajn kajutojn, do ŝipajn ĉambrojn. Motoraj kaj velaj jaĥtoj ekde 50 metroj de longeco nomiĝas "mega-jaĥtoj", ne nur pro sia grandeco, sed ankaŭ pro la granda komforto, kiun ili povas oferti. Tiom grandajn jaĥtojn ĝenerale stiras ne la posedanto, sed profesiaj maristoj.

Kutimaj konstruaj materialoj por jaĥtoj estas plasto fortigita per vitraj fibroj, ligno, ŝtalo, aluminio kaj tre malofte malpeza speco de betono.

Konstrua stilo, ena arkitekturo, motoro kaj cetera enhavo de jaĥto tre varias laŭ la preferata akvoregiono privojaĝata kaj laŭ la intenseco de uzado.

Alternative al posedo de jaĥtoj oni dum la pasintaj jardekoj pli kaj pli ofte luas ilin, ĉar tio malnecesigas zorgadon pri flego kaj riparado, aĉetaj, havenaj kaj kromaj daŭraj kostoj, kaj nelaste la problemo per propra jaĥto foje veturi en tiu, foje tute alia mondoparto: jaĥton ne eblas transportigi en aviadilo, sed nur en akvo aŭ sur speciala ĉaro pene sur tervojo.

## Historio 
La unuaj velaj jaĥtoj dum la 17-a jarcento konstruiĝis en Nederlando kaj estis interŝanĝitaj donace inter la reĝaj dinastioj de norda Eŭropo. Laŭaspekte ili similis al tiam ofta tradicia regiona speco de malprofunda ligna velboato. Ĝis tiu jarcento la maro apartenis al komercaj, fiŝkaptaj kaj armeaj ŝipoj. Fine de la 19-a jarcento tre pliampleksiĝis la konstruado de velaj jaĥtoj por feriado, sed ankaŭ por sportaj vetveturoj en konkursoj, kiuj nomiĝas regatto.

## Vidu ankaŭ 
* Jaĥthaveno

Kategorio:Velado
Kategorio:Ŝipspecoj
Kategorio:Akvoveturiloj
Fizalido

La **perua fizalido** aŭ **fizalido** (***Physalis***) estas genro de 75-90 specioj da plantoj el la solanacoj, kies ĝenera nomo estas ankaŭ **fizalido** aŭ **kamapuo**. La nomo *Physalis* signifas "*veziko*", kaj devenas de la formo de la elkreskinta kaliko kiu ĉirkaŭfermas la frukton post la florado.

La Alkekengo estas en Eŭropo la ununura reprezentanto de ĉi tiu genro, la plejmulto de la aliaj specioj estas indiĝenaj en Meksiko.

La Fizalido mondskale estas plantita pro ĝia dekora valoro de la oranĝkolora kovraĵo kiu ĉirkaŭas la beron. Krom tio la perua fizalido *(Physalis peruviana)* kaj la filadelfia fizalido *(Physalis philadelphica)* estas gravaj kiel nutraĵo. Freŝdate oni faris kelkajn esplorojn al la anti-bakteriaj kaj anti-tumoraj ecoj de kelkaj specioj. La beroj havas dolĉan, iomete acidan guston kompareblan kun tiu de oranĝo aŭ de mandarino.

eta|300px|Nervura strukturo de la kaliko

## Specioj 
ITIS konas kaj rekonas en 2005 la sekvajn speciojn:
* *Physalis acutifolia*
* *Physalis alkekengi* - (Alkekengo)
* *Physalis angulata*
* *Physalis angustifolia*
* *Physalis arenicola*
* *Physalis carpenteri*
* *Physalis caudella*
* *Physalis cinerascens*
* *Physalis cordata*
* *Physalis crassifolia*
* *Physalis foetens*
* *Physalis grisea*
* *Physalis hederifolia*
* *Physalis heterophylla*
* *Physalis hispida*
* *Physalis latiphysa*
* *Physalis longifolia*
* *Physalis minima*
* *Physalis missouriensis*
* *Physalis mollis*
* *Physalis peruviana* - (perua fizalido)
eta|P. peruviana
* *Physalis philadelphica* - (meksika fizalido aŭ filadelfia fizalido)
* *Physalis pubescens*
* *Physalis pumila*
* *Physalis subulata*
* *Physalis turbinata*
* *Physalis virginiana*
* *Physalis viscosa*
* *Physalis walteri*

## Vidu 
* meksika fizalido
* alkekengo

|}

La alkekengo (*Physalis alkekengi*), estas parenco de Perua Fizalido *(Physalis peruviana)*, facile identigebla pro la granda, heloranĝa ĝis ruĝa papereca kovraĵo ĉirkaŭ ĝia frukto, kiu similas al ĉina paperlanterno. Ĝi estas indiĝena de suda Eŭropo orienten al suda Azio ĝis Japanio.

Ĝi estas herbeca perena planto kreskante ĝis 40–60&nbsp;cm alto, kun spirale aranĝitaj folioj 6–12&nbsp;cm longaj kaj 4–9&nbsp;cm larĝaj. La floroj estas blankaj, kun kvinloba korolo de 10–15&nbsp;mm, kun plenblovita baza kaliko kiu maturiĝas al papereca oranĝkolora fruktkovraĵo, 4–5&nbsp;cm longa kaj larĝa.

## Kultivado 
Ĝi estas populara ornama planto, kvankam ĝi povas esti trokreskema kun ĝia vasta radika sistemo kun ĝermoj kelkdistance de la loko kie ĝi estas plantita.

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
MRI

**MRI** havas plurajn signifojn:

***mri** estas kodo de maoria lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Magneta resonanca bildigo**
NUN

**NUN** povas esti:

* kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3, vidu nun
* NUN (retejo)
* adverbo en Esperanto
* Nun (araba litero)
**Nuno** povas esti:

* esperante por **Estanteco** aŭ **nuneco**
* la egipta dio Nuno
NAP

La tri-litera kombinaĵo **NAP** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***nap** estas kodo de napola lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Napo, provinco de Ekvadoro
**Normaal Amsterdams Peil*, Normala Amsterdama Akvonivelo
**A Nap*, hungarlingva katolika revuo
**Network Access Point* retatinga loko
*Nova Azerbajĝana Partio, politika partio de Azerbajĝano
*Nov-Afrikaj Poetoj, New African Poets — N.A.P. — fondita de Abd Al Malik
PIM

**PIM** havas plurajn signifojn:

***pim** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Print Image Matching (teknologio de printado)**
PUK

**PUK** havas plurajn signifojn:

***puk** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Puka Pukara**
***PUK (partio)**
SSM

La tri-litera kombinaĵo **SSM** havas plurajn signifojn, inter aliaj

***ssm** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Societo Sankta Miĥaelo, esperanta-katolika asocio
Sam Hawkens

Arbarano **Sam Hawkens** estas konata rolulo el romano de Karl May *Winnetou*. Li estas malgranda vireto en flikita mantelo de tia dikeco kaj dureco, ke ne trapenetros ĝin indianaj sagoj. Krome li portas perukon, ĉar ankoraŭ kiel junulo li renkontis grupeton de Pawneeoj, kiuj skalpis lin. Sed Sam estas tre kontenta pri sia peruko, ĉar li povas demeti ĝin dum varmegaj tagoj.

Sam proprumas strangan al branĉo similan fusilon Liddy kaj rajdas hinon. Kune kun siaj du amikoj, Stone Dick kaj Parker Willy, li estis la unua instruisto de Old Shatterhand en amerika sovaĝa okcidento kaj de li ankaŭ devenas la milita nomo por Old Shatterhand. Sam Hawkens estas konata pro sia aldiraĵo "*se mi ne eraras, hihihi*".

Hawkens prezentiĝas ankoraŭ en romano *Petrola princo*, kie kune kun Winnetou, Hobble Frank, Hammerdull Dick kaj Holbers Pitt li helpas al almigrintoj likvidi bandon de krimuloj. Pliaj sortoj pri li ne estas konataj, nur en la kvara parto en libro pri Winnetou estas mencio pri tio, ke ĉirkaŭ la jaro 1900 li ankoraŭ vivis, kiam tiu vizitis Dickon Hammerdull kaj Pitton Holbers en ilia hotelo en Colorado.

En filmoj de May el la 1960-aj jaroj (La trezoro sur Arĝenta lago, Winnetou I, Winnetou III, Winnetou kaj mestizino Apanaĉi kaj en Winnetou kaj Old Shatterhand en Valo de morto) ludas la rolon de Samon Hawkens germana aktoro Ralf Wolter.

Kategorio:Fikciaj usonanoj
TAK

**TAK** havas plurajn signifojn:

***tak** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Rikke - Tikke - Tak**
***Tik Tak**
***Tutmonda Asocio Kolektanta**
UMP

**UMP** povas signifi

***ump** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Union pour un mouvement populaire**
ZEO

La tri-litera kombinaĵo **ZEO** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* **Zeo** (*Zea*) je botaniko estas genro de plantoj el poacoj, inter ili ankaŭ de maizo (*Zea mays*), kiuj devenas el la Centra Ameriko.
* **Zeo** (*Zeus*) estas malnova nomo de fiŝo zeŭso.
* Zamenhof/Esperanto-objekto, objekto omaĝe de Ludwik Lejzer Zamenhof aŭ Esperanto

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Zamenhof/Esperanto-Objektoj

## Piednotoj
VIA

**Via** aŭ **VIA** havas plurajn signifojn:

* Via crucis
* Via Campesina
* VIA Technologies - firmao produktanta komputilerojn
* Via Rail fervojkompanio en Kanado
* **Via** estas refleksiva pronomo en Esperanto

## Vidu ankaŭ 
* VI
Nŝo-ĉi

**Nŝo-ĉi** (*Bela tago*), unu el ĉefaj roloj de la unua parto de filmo de May Winnetou I. Ŝi estis filino de apaĉa tribestro Inĉu-ĉuna kaj fratino de Winnetou. Ŝi enamiĝis en Old Shatterhand-on kaj ĉar ŝi volis egaliĝi al li rilate al lia klereco, ŝi decidiĝis pro li forveturi orienten kaj lerni kutimojn de blankuloj. Ŝi estis murdita kun sia patro far de blanka malbonulo Santer dum prenado de oro, per kiu ŝi volis pagi sian klerecon, sur monto Nugget-tsil.

En filma prilaboro de la unua parto rolas ŝin franca aktorino Marie Versini. Marie Versini rolis tiun ĉi rolon ankoraŭ en elpensita filma okazintaĵo Winnetou kaj Old Firehand, kiu estas okazanta antaŭ alveno de Old Shatterhand.

Kategorio:Fikciaj nordamerikaj indianoj
ACO

**ACO** havas plurajn signifojn:

***ACo** estas kutima prononco de literkombino **AC**.
***Ac2O3** estas kemia kombinaĵo de aktinio, oksigeno.
***aco** estas substantivo de sufikso -ac- en Esperanto.
SUS

La tri-litera kombinaĵo **SUS** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***sus** estas kodo de susa lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
*Sanmarineca Universitata Sesio, scienca konferenco
***Sus** estas franca komunumo en Pyrénées-Atlantiques.
****Sus*** estas la genro kiu inkluzivas porkojn.
CEF

**Cef** aŭ **CEF** havas plurajn signifojn:

* **Cefa** -- municipo en Eŭropo
* **Cefeo** -- estaĵo en la helena mitologio
* **Cefeo (konstelacio)**
***CEF** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **cef16**, **CEF16**, **0xcef**, **0xCEF**, **0cefh**, **0CEFh**) egalas al dekuma nombro 3311.
***CeF3** estas kemia kombinaĵo de cerio, fluoro.
***CeF4** estas kemia kombinaĵo de cerio, fluoro.
CFF

**CFF** havas plurajn signifojn:

***CFF** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **cff16**, **CFF16**, **0xcff**, **0xCFF**, **0cffh**, **0CFFh**) egalas al dekuma nombro 3327.
***CfF3** estas kemia kombinaĵo de kalifornio (elemento), fluoro.
Elem Klimov

**Elem Germanoviĉ KLIMOV** (; naskiĝis la  en Stalingrad, mortis la  en Moskvo) estis rusa filmreĝisoro.

Liaj plej gravaj filmoj estas *Agonio* (1974-1982), *Adiaŭo de Matjora* (1979/1983) kaj *Iru kaj rigardu* (1985). Nur tiuj tri filmoj aperis internacie.

## Filmografio 
* 1959 — Осторожно: пошлость (Atenton: banalaĵo)
* 1960 — Жених (Fianĉo)
* 1962 — Смотрите, небо! (Rigardu, ĉielo!)
* 1964 — Добро пожаловать, или Посторонним вход воспрещён (Bonvenon, aŭ eniro por fremduloj malpermesita)
* 1965 — Похождения зубного врача (Aventuroj de dentokuracisto)
* 1970 — Спорт, спорт, спорт (Sporto, sporto, sporto)
* 1976 — И всё-таки я верю (Tamen, mi kredas)
* 1981 — Лариса (Larisa)
* 1981 — Агония (Agonio)
* 1981 — Прощание (Adiaŭo)
* 1985 — Иди и смотри (Iru kaj rigardu)

Kategorio:Rusiaj reĝisoroj
CUS

**CUS** havas plurajn signifojn:

***Cu2S** estas kemia kombinaĵo de kupro, sulfuro.
***Cu2S2** estas kemia kombinaĵo de kupro, sulfuro.
***CuS** estas kemia kombinaĵo de kupro, sulfuro.
***cus** estas kodo de kuŝidaj lingvoj ? *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-2.
ECH

**Ech** aŭ **ECH** havas plurajn signifojn:

***Grenz-Echo**
*'''L'Echo**
***0ECh** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **ec16**, **EC16**, **0xec**, **0xEC**, **0ech''') egala al dekuma nombro 236.
EDD

**Edd** aŭ **EDD** havas plurajn signifojn:

***Poezia Edda**
***Proza Edda**
***Edda**
***Eŭropo de Demokratio kaj Diferencoj** - frakcio en la Eŭropa Parlamento (1999-2004)
***EDD** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **edd16**, **EDD16**, **0xedd**, **0xEDD**, **0eddh**, **0EDDh**) egalas al dekuma nombro 3805.
Eizo

**Eizo** estas japana persona nomo, kiu povas signifi plurajn homojn, inter aliaj:

*Eizo Angetu Ito, japana esperantisto (1902-?)
*Saito Eizo, japana esperantisto (1907-1997)
*Itô Eizô, japana esperantisto (1903-1994)
EKS

La tri-litera kombinaĵo **EKS** povas signifi, inter aliaj:

***eks-** estas prefikso en Esperanto.
***EKS** estas mallongigo de la Esperanto Koresponda Servo kaj same de la Esperanto-Klubo Stokholmo.
ELZ

**ELZ** havas diversajn signifojn:

***Elz (Westerwald)** estas komunumo en distrikto Limburg-Weilburg en Hesio en Germanio.
***Elza**
EOL

La tri-litera kombinaĵo **EOL** povas signifi la jenajn:

***EoLA**, mallongigo por festivalo de artoj "Esperanto — Lingvo Arta"
***Eolo**, dio de la vento en greka mitologio
*En komputiko, **EOL** signifis speciala signo por la fino de la linio, de la angla mallongigo por *End of line*, "fino de linio".
Aleksandr Mikulin

**Aleksandr Aleksandroviĉ MIKULIN** (n. 14-an de februaro 1895 en Vladimir; m. 13-an de majo 1985 en Moskvo; ) estis fama rusia kaj soveta motorkonstrukciisto.

Mikulin komencis sian laboron en 1915 en NAMI (Scienca Instituto por Aŭtomotoroj) sub gvido de *Boris Steĉkin*. Tie oni kreis en 1916 la unuan rusan aviadilan motoron *AMBS-1* kun 300 ĈP ĉe 1800 U/min.

Poste Mikulin perfektigis en 1925–1928 sur bazo de aviadiloj de Hugo Junkers AM-13, V-12-an motoron kun 880 ĈP ĉe 2150 min−1. Per tiuj spertoj Mikulin partoprenis en Centra Instituto pri Aviomotoroj (ZIAM) je konstruado kaj evoluigo de la unua rusa aviomotoro kun akvomalvarmigo (Mikulin AM-34), kiu havis la povumon kun kompresoro ĝis 920&nbsp;kW. La motoro estis uzata ĉe distanc-fluga Tupolev ANT-25. Lia plej konata konstruaĵo estas Mikulin AM-38 kun 1300&nbsp;kW, uzita en *Iluŝin Il-2*.

Post la dua mondmilito, Mikulin okupiĝis pri projektado de gasturbinoj por la aviado. En la 1950-aj jaroj, Mikulin kaj Sergej Tumanski evoluigis la plej fortan por tiu tempo reagmotoron de la mondo, *Mikulin AM-3M* kun 9500&nbsp;kg ŝovforto, kiu estis serie produktita ekde 1952 kaj uzata en la unua pasaĝera reagaviadilo de Sovetunio, *Tupolev Tu-104*.

## Aviomotoroj 
* Mikulin AM-34 por *Tupolev ANT-25*
* Mikulin AM-35
* Mikulin AM-38 por *Iluŝin Il-2*
* Mikulin AM-39
* Mikulin AM-42

## Reagmotoroj 
* Mikulin AMBS-3
* Mikulin AM-3, reagmotoro por la pasaĝera reagaviadilo *Tupolev Tu-104*

## Eksteraj ligioj 
* ruse 
* angle 

Kategorio:Rusiaj inĝenieroj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Membroj de la Akademio pri Sciencoj de Sovetunio
Kategorio:Sovetiaj inĝenieroj pri aviado
Kategorio:Naskiĝintoj en Vladimira provinco
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Personoj de alternativa medicino
Kategorio:Maŝininĝenieroj
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
FAC

**FAC** havas plurajn signifojn:

***Faco**
***FAC** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **fac16**, **FAC16**, **0xfac**, **0xFAC**, **0fach**, **0FACh**) egalas al dekuma nombro 4012.
FES

**FES** havas plurajn signifojn:

*FES estas *Fondumo Esperanto-säätiö*
***FeS** estas kemia kombinaĵo de fero, sulfuro.
***FeS2** estas kemia kombinaĵo de fero, sulfuro.
***Feso**, urbo en norda Maroko nomata *Fes* aŭ *Fès* en kelkaj lingvoj.
FEF

**FEF** havas plurajn signifojn:

***FEF** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **fef16**, **FEF16**, **0xfef**, **0xFEF**, **0fefh**, **0FEFh**) egalas al dekuma nombro 4079.
***FeF2** estas kemia kombinaĵo de fero, fluoro.
***FeF3** estas kemia kombinaĵo de fero, fluoro.
FEZ

**Fez** aŭ **FEZ** havas plurajn signifojn:
*radiko de **Fezo** 
*mallongigo de **Felikso Zamenhof**
*Fez estas urbo en maroko
GET

La tli-litera kombinaĵo **GET** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

*Geto, kvartalaĉo de urbo
**Varsovia geto
**Geto de Prago
*Geta, komunumo en Alando de Finnlando
*la Esperanto-klubo en Trondheim, Norvegio: Grupo Esperantista en Trondheim.
HGF

**HGF** havas plurajn signifojn:

* **Hg2F2** estas kemia kombinaĵo de hidrargo, fluoro.
* **HgF2** estas kemia kombinaĵo de hidrargo, fluoro.
HGI

**HGI** havas plurajn signifojn:

***Hg2I2** estas kemia kombinaĵo de hidrargo, jodo.
***HgI2** estas kemia kombinaĵo de hidrargo, jodo.
HPF

**HPF** havas plurajn signifojn:

***H2PF6** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno, fosforo, fluoro.
***HPF6** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno, fosforo, fluoro.
HSO

**HSO** havas plurajn signifojn:

***H2S2O8** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno, sulfuro, oksigeno.
***H2SO3** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno, sulfuro, oksigeno.
***H2SO4** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno, sulfuro, oksigeno.
***H2SO5** estas kemia kombinaĵo de hidrogeno, sulfuro, oksigeno.
IAL

**IAL** povas rilati al:

***ial** estas korelativo en Esperanto.
***Ialo**
***IAL** estas mallongigo de *"International Auxiliary Language" (**: Internacia Helplingvo)*, vidu ekzemple la **Internacia Helplingvo-Asocio** IALA
TAI

**TAI** aŭ **Tai** havas plurajn signifojn:

***Taio**
***Tai Jutsu**
***Tempo atoma internacia**
***tai** estas kodo de tajaj lingvoj (aliaj) laŭ normo ISO 639-2.
FET

**FET** havas plurajn signifojn:
***Fora-orienteŭropa Tempo**, UTC+3 
***Feto**
***Feta-fromaĝo**
*'''Komunumo en Akershus, Norvegio.
*Fédération Espérantiste du Travail
IKS

La literaro "IKS" havas plurajn signifojn:
* Majuskle, IKS estas interalie mallongigo de la organizejo kaj eldonejo Internacia Kultura Servo (kroate *Međunarodni Centar za Usluge u Kulturi*) en Zagrebo.
* Krome, ikso estas la esperantlingva nomo de la latinalfabeta litero "X".

## Vidu ankaŭ 
***Ikso-radioj**
INC

La tri-litera kombinaĵo **INC** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***inc** estas kodo de hindaj lingvoj *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-2.
***inc** estas instrukcio de multaj asemblaj lingvoj por pligrandigo je 1.
***.inc** estas finaĵo de dosiernomo.
***inc.** estas ofta anglalingva mallongigo de *Incorporated* por Korporacio  
*Indian National Congress ("Barata Nacia Kongreso"), politika partio de Barato
IRF

**IRF** havas plurajn signifojn:

***IrF3** estas kemia kombinaĵo de iridio, fluoro.
***IrF6** estas kemia kombinaĵo de iridio, fluoro.
IRO

**IRO** havas plurajn signifojn:

***IRo** estas kutima prononco de literkombino **IR**.
***Iron gazet**
***Iron Maiden**
***IrO2** estas kemia kombinaĵo de iridio, oksigeno.
***iro** estas kodo de irokezaj lingvoj laŭ normo ISO 639-2.
* **IR** aŭ **IRo**, mallongigo de Iberia Renkontiĝo, esperantista aranĝo
Nola (apartigilo)

**Nola** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* **Nola**, genro de tineoj
* **Nola**, komunumo en Italio
* Carbonara di Nola, komunumo en Italio
* Marzano di Nola, komunumo en Italio
MNO

**MNO** havas plurajn signifojn:

* **Mn2O7** estas kemia kombinaĵo de mangano, oksigeno.
* **MnO2** estas kemia kombinaĵo de mangano, oksigeno.
* **mno** estas kodo de manobaj lingvoj ? laŭ normo ISO 639-2.
NUB

**Nub** aŭ **NUB** havas plurajn signifojn:

***Nubo**
***Magelanaj Nuboj**
***Ruĝa Nubo**
***Malgranda Magelana Nubo**
***Granda Magelana Nubo**
***nub** estas kodo de nubiaj lingvoj laŭ normo ISO 639-2.
OLG

**Olg** aŭ **OLG** havas plurajn signifojn:

* **Olgoj ĥorĥoj**

La ina persona nomo **Olga:**

***Olga du Temple**
***Olga Orozco**
***Olga Kerzjuk**
***Olga Urashova**
*La asteroido 304 **Olga**
OND

**Ond** aŭ **OND** havas plurajn signifojn:

***Franca Nova Ondo**
***Ondo**
***La Ondo de Esperanto**
***Onda elektro**
***Onda fervojo**
ORD

La vorto **ORD** havas plurajn signifojn:

* Toby Ord, filozofo pri efika altruismo kaj ekzistenca risko
* Ordo
* Antiquus Mysticusque Ordo Rosae Crucis
* Totala ordo
* Ust-Orda Burjata Aŭtonoma Distrikto
* Ordeno de Lenin

## Vidu ankaŭ 
* Ordo (apartigilo)
OSF

**OSF** havas plurajn signifojn:

***OsF4** estas kemia kombinaĵo de osmio, fluoro.
***OsF6** estas kemia kombinaĵo de osmio, fluoro.
***OsF7** estas kemia kombinaĵo de osmio, fluoro.
Vladimir Klimov

**Vladimir Jakovleviĉ KLIMOV** (; naskiĝis la  en Moskvo; mortis la  samurbe) estis soveta konstruisto de aviadilaj motoroj.

Post enpotenciĝo de la bolŝevikoj, Klimov iĝis en 1918 docento en la Moskva Teknika Altlernejo kaj same en la Ŝukovski-a militara avia akademio. Li agadis ankaŭ kiel avia inĝeniero en kelkaj avioproduktaj uzinoj kaj en esplorinstitutoj.

Li veturis plurfoje eksterlanden por aĉeti licencajn rajtojn por diversaj aviomotoroj. Tiel li aĉetis en 1924 en Germanio 100 BMW-motorojn kaj akiris rajton por kopikonstruo de franca Hispano-Suiza-motoroj, same kiel en 1928 de Gnome-Rhône-motoroj, el kiuj li aĉetis ankoraŭ 200 ekzemplerojn. De 1925 ĝis 1930 laboris li pri evoluigo de diversaj stelmotoroj.

Post spertoj akiritaj dum veturo en Francio de 1933, li fondis en 1935 en Sankt-Peterburgo la OKB-117, evoluigan buroon de aviomotoroj. Klimov iĝis ĉefkonstruktoro de la buroo kaj tie evoluigis la motoron *M-100*, uzitan en SB-2.

Lia plej granda sukceso estis tiutempe la evoluigo de seria motoro *M-105*, kiu estis uzata dum la dua mondmilito (Jer-2, Pe-2, LaGG-3, Jak-1M, Jak-3, Jak-7, Jak-9PD).

Post la dua mondmilito, lia teamo okupiĝis pri jetmotoroj sur bazo de la brita Rolls-Royce-turbino *Derwent* kaj *Nene*.

Li estis kvinfoja posedanto de Lenin-ordeno, dufoje de Heroo de Socialisma Laboro, kvarfoje de ŝtatpremioj kaj membro de Akademio de Sciencoj de Sovetunio. La entrepreno *Klimov*, produktanto de aviadilaj motoroj, portas eĉ hodiaŭ lian nomon.

Kategorio:Rusiaj inĝenieroj
Our

La vorto **Our** havas plurajn signifojn:  
* Our (Jura) estas komunumo en Francio
* Our estas ankaŭ parto de la municipo Paliseul en Valonio, Belgio,
* kaj estas nomo de rivereto en Belgio, Luksemburgio kaj Germanio, alfluanto al la rivero Sauer (Mozelo)
* OUR estas mallongigo de Ouro Preto,  municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo
ROT

**Rot** aŭ **ROT** havas plurajn signifojn:

***Nino Rota**
***Roton**
***Rota Greca**
*'''Rota d'Imagna**
***Rot am See** estas komunumo en distrikto Schwäbisch Hall en Baden-Virtembergo en Germanio.
***Rot an der Rot** estas komunumo en distrikto Biberach en Baden-Virtembergo en Germanio.
***Rot LU** estas vilaĝo en la komunumo Grosswangen de la distrikto Sursee en la Kantono Lucerno en Svislando.

***rot''' estas simbolo de kirlo en matematiko

## Vidu ankaŭ 
* ROD
Ryan

**Ryan** estas persona nomo kiu povas signifi la jenajn:

* Claude Ryan, kanada politikisto
* Cornelius Ryan, Irlanda ĵurnalisto kaj verkisto (n. 1920) (m. 1974)
* Kate Ryan, belga kantistino (n. 1980)
* Lucy Lawless (naskita Lucille Frances Ryan)
* Meg Ryan, usona aktorino (n. 1961)
* Paul Ryan, usona politikisto (n. 1970)
* Ryan Franklin, usona basbalisto (n. 1973)
* Ryan Reynolds, kanada aktoro (n. 1976)
* Ryan's Daughter (filmo), filmo "La filino de Ryan"
* Saving Private Ryan, filmo "Savante Soldaton Ryan"
RYN

**RYN** havas diversajn signifojn:

***Ryn** estas urbo en Varmio-Mazurio en Pollando.
***ryn** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
SIO

**SIO** havas plurajn signifojn:

***Ben Sion Ohana**
***SiO2** estas kemia kombinaĵo de silicio, oksigeno.
***sio** estas kodo de siuaj lingvoj laŭ normo ISO 639-2.
SLA

La tri-litera kombinaĵo **SLA** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***sla** estas kodo de slavaj lingvoj *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-2.
*Suda Losanĝeleso, kvartalo de Losanĝeleso
**Service Level Agreement*, anglalingve por konsento pri servo-nivelo, kontraktero pri nivelo de servo.
* Amiotrofa lateralsklerozo, mallongigita **SLA** en la franca.
SMI

**SMI** havas plurajn signifojn:

***SmI2** estas kemia kombinaĵo de samario, jodo.
***SmI3** estas kemia kombinaĵo de samario, jodo.
***SmI4** estas kemia kombinaĵo de samario, jodo.
***smi** estas kodo de sameaj lingvoj laŭ normo ISO 639-2.
SOF

**Sof** aŭ **SOF** havas plurajn signifojn:

***Sofo**
***SO2F2** estas kemia kombinaĵo de sulfuro, oksigeno, fluoro.
***SOF2** estas kemia kombinaĵo de sulfuro, oksigeno, fluoro.
UEN

La trilitera kombinaĵo UEN havas plurajn signifojn:

***Unio por Eŭropo de Nacioj** - frakcio en Eŭropa Parlamento
***Ueno Takao** - japana esperantisto
UGR

**UGR** havas plurajn signifojn:

***Finno-Ugra Grupo**
***Finn-ugra lingvaro**
***Ob-ugraj lingvoj**
***Ugra lingvaro**
UPO

**UPO** havas plurajn signifojn:

***UPo** estas kutima prononco de literkombino **UP**.
***Stratford-upon-Avon**
***Newcastle-upon-Tyne**
***Newcastle-upon-Tyne/Aldonaĵoj**
VCL

**VCL** havas plurajn signifojn:

***VCl2** estas kemia kombinaĵo de vanado, kloro.
***VCl3** estas kemia kombinaĵo de vanado, kloro.
***VCl4** estas kemia kombinaĵo de vanado, kloro.
VET

**VET** estas mallongigo foje uzata por la loka tempo de Venezuelo. Ĝi estas nomata ankaŭ VST ( *Venezuelan Standard Time*.

VET estas speciala per tio, ke ĝi devias je ne-entjere da horoj de la universala tempo (UTC−4:30). La tempo de Venezuelo tiel estas inter tiuj de la najbaraj landoj Bolivio (oriente) kaj Kolombio (okcidente).

VET validis ĝis 1964, kiam Venezuelo ŝanĝis al UTC−4:00, kaj denove validas ekde la .

## Vidu ankaŭ 
* Veţa, vilaĝo en distrikto Mureș en Rumanio
VOD

**Vod** aŭ **VOD** havas plurajn signifojn:

***Vodo di Cadore**
***Bogdan Vodă**
***Stará Červená Voda**
***Bílá Voda**
***Černá Voda**
WCL

**WCL** havas plurajn signifojn:

***WCl4** estas kemia kombinaĵo de volframo, kloro.
***WCl5** estas kemia kombinaĵo de volframo, kloro.
***WCl6** estas kemia kombinaĵo de volframo, kloro.
XEF

**XEF** havas plurajn signifojn:

***XeF2** estas kemia kombinaĵo de ksenono, fluoro.
***XeF4** estas kemia kombinaĵo de ksenono, fluoro.
***XeF6** estas kemia kombinaĵo de ksenono, fluoro.
***0xEF** estas deksesuma nombro (ĝi povas esti skribita ankaŭ kiel **ef16**, **EF16**, **0xef**, **0efh**, **0EFh**) egala al dekuma nombro 239.
XEO

**XEO** havas plurajn signifojn:

***Xeon**
***XeO3** estas kemia kombinaĵo de ksenono, oksigeno.
***XeO4** estas kemia kombinaĵo de ksenono, oksigeno.
Zelo

La gloso **Zelo** (itale por fervojo) povas signifi la jenajn:

* Zelo Buon Persico, komunumo en suda Lombardio, Italio
* Zelo Surrigone, komunumo en okcidenta Lombardio, Italio
* Zelo, personigo de sindediĉo kaj fervoro en la helena mitologio
ZIP

**ZIP** povas rilati al:

***.zip** estas finaĵo de dosiernomo.
*.zip estas domajno de plej alta nivelo en la interreto
***Zipo**
***ZIP (densigilo) estas programo-densigilo por densigi datenon
***ZIP''' estas la usona landa poŝtkoda sistemo
Zita

La gloso **Zita** povas signifi la jenajn:

* Zita de Bourbon-Parma, lasta imperiestrino de Aŭstrio (1892-1989).
* Zita Kabátová, ĉeĥa aktorino (n. 1913).
* Zita Görög, hungara modelino kaj aktorino (n. 1979).
* Sankta Zita de Luko, sanktulino de perditaĵoj kaj ĉambristinoj (1212-1272).
Plejado (Francaj poetoj)

**Plejado** (France *Pléiade*) estas indiko de grupo da poetoj, kiu formiĝis ĉirkaŭ 1550 en Parizo. Jean Dorat estis rektoro kaj instruis ĉe la tiea *Collège Coqueret*, kie interalie estis liaj lernantoj Ronsard, De Baïf kaj Du Bellay. Dorat instruis ilin pri la greka kaj latina klasika literaturo kaj ankaŭ pri la tiuepoka itala literaturo. Ĉi tiuj poetoj-amikoj eklaboris sub komuna nomo *La Brigade*. Samtendenca grupo estiĝis ĉe *Collège Boncourt*, kie la humanisto Muretus instruis interalie al Jodelle, Grévin (ne konsiderita kiel membro de la sep verkistoj de la Plejado) kaj Belleau. 

Ambaŭ grupetoj sin trafis kaj ankaŭ Peletier kaj Pontus de Tyard apartenis al la grupo, kiu prenis la nomon *Plejado* de la klasika Plejado en Aleksandrio dum la epoko de l' Ptolemeoj.

Ili strebis al riĉigo de la nacia Franca literaturo anstataŭ verki Latine. Novajn ĝenrojn plenajn je sento - epopeo, tragedio, odo kaj soneto - ili preferis ol la ĝistiamajn kiel epigramo aŭ satiro. 

Kategorio:Literaturo
Katjuŝa

eta|300x300ra
eta|dekstra|300px|
**Katjuŝa** (el la rusa virina karesnomo *Katjuŝa*) (aŭ *katjuŝo* aŭ (en germana armea parolo) *stalinorgeno* pro ties simileco al orgeno) estis la rusa nomo de soveta raketoĵetilo, evoluigita kaj uzita dum la Dua Mondmilito. 

Kompare al tradicia artilerio, ĝi estas malpli preciza kaj efika, la replenigo daŭris longe. Ĝia avantaĝo estis la simpla konstruarto, granda eksploda forto, mallonga paftempo de multaj raketoj. Ĉar ĝi povis dum kelkaj sekundoj multajn raketojn elpafi, ĝi ofte demoralizis, timigis la germanajn soldatojn.

Tipoj estis BM-8, BM-13 kaj BM-32. La plej konata varianto - BM-13 - estis muntita je triaksa ŝarĝaŭto. La atingopovo estis inter 2.500 kaj 11.800 (BM-13SN) m, ĝi ebligis 16 ĝis 54 pafojn dum kelkaj sekundoj. La plej disvastiĝinta raketotipo estis M-21 kun kalibro de 122,4 mm. La BM-24 (12 tuboj) kun kalibro de 240,9 mm kaj atingopovo de 6.000 m, disvastiĝis internacie.

La evoluigo de la raketoj komenciĝis en la 1930-aj jaroj, la unua ekzemplero estis pretigita en 1938. Oni celis uzi ilin kontraŭ aviadiloj. Poste oni pluevoluigis ĝin kaj alfiksis je ŝarĝautoj. La unua elprovo de la armilo okazis en somero de 1939, en la japana-rusa limkonflikto. Tiam ili estis muntitaj al aviadiloj.

La pluevoluigita versio M-132 (BM-13-16) estis preta je junio de 1941 por produktado. Ties unua uzo okazis la 14-an de julio 1941 je la 15a kaj 15’, do tri semajnojn post la germana atako, kiam 7 katjuŝoj pafis 112-foje je Rudnja (regiono de Smolensk) 

Laŭ la franca versio de Vikipedio: «La 14-an de julio 1941, je la 15-a kaj 15’, eksperimenta artileria baterio de sep lanĉiloj estis uzata por la unua fojo en batalo kontraŭ la germana armeo ĉe la urbo Rudnja,(regiono de Smolensk) sub la ordono de la kapitano Flerov. Li uzis sian baterion kaj poste sukcesis kun siaj soldatoj antaŭenri plurajn kilometrojn en la germanajn liniojn, kaŭzante multe da damaĝo. Poste, dum li riskis esti kaptita far la germanoj, li mortigis sin kun sia lasta baterio, kiun li eksplodigis, por ke tiu tutnova armilo ne falu en malamikajn manojn.»

Aldone, laŭ la franca teksto de la retarkivo de Wayback Machine (ne plu aŭdebla) tekstas : 

Diversaj tipoj de katjuŝo estis plu uzataj post la Dua Mondmilito.

Ekzemplo pri la funkciado: ĉiuj 16 pafaĵoj de BM-18-16 estis elĵetitaj ene de 7 ĝis 10 sekundoj. La replenigo daŭris 2 ĝis 3 minutojn.

## Referencoj
## Literaturo 
* Peter Stache "Sowjetische Raketen im Dienste von Wissenschaft und Verteidigung" Berlin 1987 ISBN 3-327-00302-5

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Sovetunio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Armeo de Sovetunio
QRI

La tri-litera kombinaĵo **QRI** povas rilati al:

***QRI** estas unu el la Q-kodoj.
***Qrio**, humanoida roboto de Sony
Guruo

**Guruo** (el Sanskrito, *guru*, en Esperanto "grava, multsignifa") estas religia titolo por spirita instruisto en Hinduismo. Tio baziĝas sur la filozofia imago pri la signifo de scio en la Hinduismo. La instruisto estas nepre necesa por la disĉiplo okaze de la serĉado al scio kaj por la vojo ĝis saviĝo.

En la Hinduismo la **guruo** depost longe okupas gravan lokon pro ĝia signifo rilate al karmo. Laŭ la vivmaniero de la guruo kaj la etoso en la aŝramo oni povas senti, kio estas la enhavo de lia instruo, ĉar multaj guruoj en Barato ne vivas laŭ siaj propraj principoj. La vera guruo ne trudas sian majstrecon, ne diras ke liaj vortoj estas la solaj ĝustaj kaj ne alstrebas materian profiton. Ekestas aŝramo el la bezono, kiun homoj sentas por vivi en la ĉeesto de la guruo.

Ĝis hodiaŭ la titolo en Barato kaj inter la anoj de Hinduismo aŭ Sikismo havas grandan signifon. En la tibeta oni uzas la titolon analoge kiel "alta" (transliterade: *blama*, prononcata Lamao).

Pro la fakto ke multaj memnomataj guruoj, ĉefe en okcidento, komerce, materie, fizike kaj psike ekspluatis siajn disĉiplojn, la vorto guruo nun havas ankaŭ negativan kromsignifon.

## Guruoj 
* Svami Kaleŝvar
* Svami Purnananda
* Svaminarajan
* Jaggi Vasudev

Kategorio:Guruoj
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Jogo
Kategorio:Titoloj
Lamao

**Lamao** estas tibetlingva titolo de altranga bikŝuoj, nome instruisto en tibetdevena budhismo. La ĉefa lamao en la skolo Gelugo estas la Dalai-lamao, relative simile al la rolo de la Papo en Katolikismo. La vorto devenas el la tibeta lingvo, nome de *bla* «la superulo» kaj *ma* «homo»,).

## Signifo 
Tiun titolon povas uzi honormaniere bikŝuo, bikŝuino aŭ, en la skoloj Njingma, Kagju kaj Sakja, instruita praktikanto de la tantra budhismo, por indiki sian nivelon de spiriteco aŭ de aŭtoritateco. La titolo povas same esti uzata por aludi la Tulku, stirpon de renaskiĝo de lamaoj, kiel tiu de la Dalai-lamao aŭ la Panĉen-lamao.

* La termino *lamao*, uzebla ankaŭ en Okcidento, aludas nivelon de **spirita realigo** antaŭenigita. Estas lamaoj monaĥoj kaj lamaoj laikaj.
* Ĉu ili faris **retiron** de tri jaroj aŭ ne, la monaĥoj kiuj esprimis siajn votojn (*pratimokŝa*), povas havi ne tiom antaŭenigitan nivelon.
* La *druplaoj* estas instruaj praktikantoj kiuj faris la retiron, sed ne havas la nivelon de realigo de la lamaoj; ili gvidas, eksplikas kaj legas (*lung*), sed ili ne transsendas povon (*dbang*). Ili povas peti iĝi lamaoj post du jaroj kaj tiun decidon faros la lamakonsilantaro.

## Precizoj 
Tiu nomo estas simila al la Sanskrita termino *guruo* (vidu Tibeta budhismo kaj Bön). Eble pro miskompreno ĉe okcidentaj lernantoj klopodantaj lerni la tibetan budhismon, la terminon *Lamao* estis historie misaplikita al ĉiu Tibeta monaĥo ĝenerale. Simile la tibeta budhismo estis menciita kiel *Lamaismo* de okcidentaj lernantoj kaj vojaĝantoj, kiuj miskomprenis, ke kion ili atestis tio estas formo de Budhismo; ili ankaŭ nekomprenis la distingon inter tibeta budhismo kaj Bön. La termino *Lamaismo* estas nune konsiderata eksmoda.

## La interna lamao 
Oni supozas, ke la rolo de la ekstera lamao estas montri al la disĉiplo la internan lamaon, kio vere estas la naturo de budho en li. Tiam ĉe la disĉiplo ĉio estos memoro de la interna lamao. 

## En Francio 
La lamao Dagpo Rimpoĉeo estas la unua tibeta lamao instalita en Francio. Li fondis la monaĥejon Ganden Ling, kie li instruas, ĉe Veneux-les-Sablons proksime de Fontainebleau.

## Notoj 
## Referencoj 
* Dagpo Rimpotché, *Le Lama venu du Tibet*, Grasset, 1998.

## Vidu ankaŭ 
* Dalai-lamao
* Karmapa
* Panĉen-lamao
* Guruo

Kategorio:Religiuloj
Kategorio:Religio
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Lamaoj
Lago de Wohlen

La **Lago de Wohlen** estas baraĵlago en Svislando, kiu situas nordokcidente de la urbo Berno. Akvon ĝi ricevas precipe pro la rivero Aro, kiu trafluas ĝin. La altecodiferencon ĉe la baraĵo oni uzas por produkto de elektro. La lago havas areon de 3.65&nbsp;km² kaj maksimuman profundecon de 20&nbsp;metroj. Ĝi plejgrandparte tre mallarĝas (plej granda larĝo ĉirkaŭ 700&nbsp;m, longeco ĉirkaŭ 8&nbsp;km), tial ke ĝi pli similas al larĝa rivero ol al lago.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Baraĵlagoj en Svislando
Kategorio:Kantono Berno