open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuroita Kacumi

[eta|300px|Kuroita Kacumi (dekstre) kun d-ro Sinmura (oficiala delegito de la ministro de instruado de Japanio) kaj fraŭlino Paula Grave el Danio dum [UK 1908]]
**KUROITA Kacumi** (naskiĝis la  en Nagasaki-ken, mortis la ) estis paleografisto, historiisto, japana esperantisto, profesoro de japana historio en la Imperia Universitato de Tokio kaj membro de la Imperia Akademio.

Li estis la patro de la Japana Esperanto-movado. Li eklernis Esperanton en 1903 instigite de ĵurnala artikolo de Alphonse Mistler. Energie li klopodis por organizo de la movado en la komencaj jaroj. En 1906, li estis unu el la kunfondintoj de Japana Esperantista Asocio (JEA). En 1908 li kaj Sinmura Iduru partoprenis la 4-an Universalan Kongreson en Dresdeno kiel la unuaj japanoj. Li estis unu el la direktoroj de Japana Esperanto-Instituto (JEI). Kun aliaj li verkis: Esperanto-Japanan Vortaron (1906) kaj Plenan Esperanto-Japanan Vortaron (1914).

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Kongreso de Paco

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Królewska 41

**Królewska 41** (elp. Krulevska, signifas: reĝa) - strato en Varsovio kaj n-ro de la domo en ĝi, kie loĝis dum siaj lastaj jaroj L.L. Zamenhof kun sia edzino, Klara Zamenhof.

La  je la 15-a horo tie eliris la funebra ceremonio de L. L. Zamenhof kaj la  sama sed jam pli multnombra procesio de Klara Zamenhof. La infanoj - Adamo kun sia familio, Zofia kaj Lidja loĝis plu tempe en tiu  loĝejo. 

## Vidu ankaŭ 
*Entombigo de L. L. Zamenhof
*Dzika 9
* 

Kategorio:Geografio de Varsovio
Kategorio:Zamenhof
Kategorio:Historio de Esperanto
Bernhard Kötz

**Bernhard KÖTZ** [köc] (naskiĝis la 7-an de januaro 1882 en Waldenburg, mortojaro ne konata, sed li vivis ankoraŭ en aŭtuno 1946, en Leipzig) estis germana libristo kaj Esperanto-vortaristo. 

Kötz eklernis Esperanton en 1902 kaj ekaktivis de 1907. Li prezidis la tiaman Saksan-Turingan Esperantistan Ligon, kaj fondis eldonejon de la Ligo, kiu ŝanĝiĝis en 1908 al Germana Esperanto-Librejo. Kötz eldonis multajn Esperanto-lernilojn kaj literaturon. En 1910 li akiris la Esperanto-Eldonejon Hoffmann, kaj en 1919 la Esperanto-eldonaĵojn de Germana Esperanto-Gazeto. En 1921 kunfandiĝis la Germana Esperanto-Eldonejo kaj Librejo kun la firmo Ferdinand Hirt & Sohn, Leipzig. Tie li oficis kiel direktoro de la Esperanto-fako. 

Kötz partoprenis 13 internaciajn Esperanto-kongresojn kaj konferencojn. Li estis prezidanto de la Esperanto-Societo en Lepsiko. Kötz verkis krom propagandaj artikoloj la poŝvortaron "Hirts Esperanto-Taschenwörterbuch" (kune kun Arthur Degen), el kiu disvendiĝis 35.000 ekzempleroj en kvar eldonoj (1925, 1926, 1929, 1932); krome mallongan lernilon kaj Internacian Kantaron.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Bernhard Kötz en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Boris Kotzin

**Boris KOTZIN** (naskiĝis la 9-an de januaro 1887 en Kaŭno, mortis en 1958 en Moskvo) estis juda sovetunia esperantisto, kaj ĵurnalisto-redaktoro, kaj nevo de L. L. Zamenhof. 

Li estis esperantisto de 1902. Li kunlaboris en *Lingvo Internacia* kaj aliaj Esperanto-gazetoj, tradukis multajn verkojn de Anton Ĉeĥov, Maksim Gorkij k.a. De 1910 ĝis 1915 Kotzin estis redaktanto de *La Ondo de Esperanto* kaj verkis multajn recenzojn por ĝi. De 1911 ĝis 1913 li estis vicprezidanto de Moskva Societo Esperantista. 

Kotzin verkis la plej kompletan kritikon kontraŭ Ido: *Historio kaj teorio de Ido*, 1913, kiu aperis ankaŭ en germana traduko en 1915. En 1920 Kotzin enkondukis Esperanton en la *Tutsovetunia Sindikato de Artlaboristoj* (RABIS, mallongigo de «РАБотники ИСкусства», «RАBоtniki ISkusstva», "laboristoj de arto") kaj en ties samnoma organo *Rabis* (cirile Рабис, d:Q123255816). Li estis membro de Centra Komitato de Sovetrespublikara Esperantista Unio de 1926 ĝis 1928.

## Verkoj
**Historio kaj teorio de Ido: Esperanto Kripligita*. Eld Librejo "Esperanto", Moskvo, 1913.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
*[Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=boris+kotzin&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Boris Kotzin en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Boris Kotzin en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Judaj esperantistoj
Frua Kuba Esperanto-movado

La **frua Kuba Esperanto-movado** deskribas la tempo inter 1904 kaj 1959, do la tempo antaŭ la Kuba revolucio. 

## Eksteraj ligiloj 
* Informa retejo de Radio Sancti Spiritus 
* Radio Havano Kubo 

Kubo
Kubo Sadaĵiro

**KUBO Sadaĵiro** (-roo) aŭ **KUBO Sadazirô** (antaŭe: **Okonogi**) (naskiĝis la 12-an de majo 1909 en Asikaga, Totigi-ken; mortis la 31-an de oktobro 1996 en Moka, Japanio) estis japana esperantisto, granda mecenato.

Li estis esperantisto de 1927, li estis jam en 1943 estrarano de Japana Esperanto-Instituto, poste dum multaj jaroj ĝia diverspostena oficialulo, kaj fine ĝia prezidanto.

Enciklopedio de Esperanto (1933) pri li skribis: *KUBO Sadaĵiro (-roo) (antaŭe: Okonogi), japano, studento de pedagogio en Imperia Univ. de Tôkyô. E-isto de 1928. Agema konsilanto de JEI; UEA-del.*

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Bronisław Kuhl

**Bronisław KUHL**, pseŭdonimo **Baroko** (naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1886, mortis la ) estis pola esperantisto.

Bronisław Kuhl lernis Esperanton en 1906. Li estis aktiva propagandisto en Krakovo, lerta tradukisto kaj kritikisto. En 1912 li aperigis lernolibron de Esperanto. Li originale verkadis plejparte recenzojn kaj kritikojn en *Pola Esperantisto, British Esperantist, La Bela Mondo, Universo* k. a.

Lia tombo troviĝas en Tombejo Powązki en Varsovio.

## Tradukoj el la pola lingvo al Esperanto 
* *Ni sekvu Lin* de Henryk Sienkiewicz (= Literatura kolekto de "Pola Esperantisto" 9). - Varsovio: Jan Günther, 1909. 61 paĝoj.
* *Kiu estas kulpa?*, drama bildo en unu akto de Henryk Sienkiewicz (= Kolektoj de "Ĉirkaŭ la Mondo", Esperanto-Teatro 2). - Wolfenbüttel: eldonejo Heckner, [1911].
* *Legendoj* de Andrzej Niemojewski (= Internacia mondliteraturo 2-3).
** unua eldono (12 poeziaj rakontoj el la vivo de Jezuo) - Magdeburg: Centra Eldonejo por Esperanto kaj Stenografio, 1911. 231 paĝoj.
** dua, korektita eldono (nur 4 legendoj) - Leipzig: F. Hirt & Sohn, 1923. 74 paĝoj.
* *Lupo, hundoj kaj homoj* de Adolf Dygasinski (= Internacia mondliteraturo 7). - Magdeburg: Centra Eldonejo por Esperanto kaj Stenografio, 1913.
* *Vera historio de Don Juan* de Adam Grzymala Siedlecki. - Kraków: Pola Esperantisto, 1929.
### Recenzoj
Pri *Lupo, hundoj kaj homoj*

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kurachi Haruo

**KURACHI Haruo** (kuraĉi) (nask. 25 nov 1899 en Nagoya-si) estis japana meĥanika inĝeniero kaj esperantisto de 1922.

Kuraĉi kunlaboris kun Iŝiguro. Antaŭe li laboris por Esperanto en la urbo Nagojo, ĉirkaŭ 1934 en la urbo Kiboŝa, Tokio.

## Verkoj 
* **1927**: Traduko al la japana de „Esenco kaj Estonteco de Lingvo Internacia“ de Zamenhof.
* **1930**: (kun Ishiguro Yoshi H.) Fundamenta Vortaro Esperanto-Japana. Tokio.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kurijama Ioe

**KURIJAMA Ioe** - japane 栗山ジョー - estis japana esperantistino kaj oficistino de la Centra Poŝtoficejo de Tokio. Ŝi naskiĝis la 10-an de februaro 1909 en Tokia Urbo (*Tokyo-si*), kaj esperantistiĝis en 1931. Post la morto de s-ino Sasaki Macue ŝi zorgis pri *Klara Rondeto* en Tokio, la preskaŭ sola Esperantistina Klubo en la Japana Imperio. Ŝi partoprenis laboron de *Studejo de Zamenhofa Gramatiko* kaj gajnis unuan premion ĉe literatura konkurso de *Japana Esperanto-Literaturo Societo* en 1933.

## Eksteraj ligiloj
* Foto de Kurijama Ioe

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Eduard Kühnl

**Eduard KÜHNL** [künl] (naskiĝis la  en Prago en tiama Aŭstrio-Hungario; mortis la 23-an de majo 1966 en Novjorko) estis oficisto de ĉeĥoslovaka diplomatia servo, ĉeĥa esperantisto kaj membro de la Akademio de Esperanto. 

## Rolo en la Esperanto-Movado
Kühnl estis esperantisto de 1900, do pioniro de Esperanto. Li kunfondis la Esperanto-klubon en Prago. En 1908 li fondis la Boheman Union Esperantistan kaj gvidis ĝin ĝis la unua mondmilito, eldonis i.a. ties "oficialan jarlibron". Li estis unu el tiam maloftaj Esperantistoj-turistoj. En 1903 li vojaĝis tra Germanujo, Svisujo kaj Francujo, serĉante kaj vizitante Esperantistojn. Pri tio li skribis en *Bohema Esperantisto*. 

Estante en julio 1914 en Parizo por ĉeesti la Universalan Kongreson, li estis arestita de la francoj kiel ŝtatano de malamika nacio kaj ekspedita al Hispanujo, kie li vivis dum la unua mondmilito inter Esperantistoj, partoprenante aktive en la propaganda laboro por starigo de la Ĉeĥoslovaka ŝtato. 

## Verkado
Kühnl verkis diversajn ĉeĥajn vortarojn. En 1908 unue aperis lia ĉeĥa versio de "Esperanto-ŝlosilo" kun 1.936 kapvortoj (entute kvin eldonoj en 1911, 1914, 1926 kaj 1936).  En 1909 aperis lia ĉeĥa traduko de la Universala Vortaro (2.631 radikoj; en: "Fundamento de Esperanto, Eldono Bohema", Parizo). En 1914 fine eldoniĝis en Prago lia granda vortaro ĉeĥa-esperanta kun ĉ. 25.000 kapvortoj ([7] + 284 p., 17x12&nbsp;cm), verkita kune kun Karel Procházka, kiel numero 6 de la "Biblioteko de 'Časopis Českých Esperantistů'. 

Tiun monatan Esperanto-gazeton Kühnl eldonis kaj redaktis de 1907 ĝis 1914; aperis tie krome *Avineto* de Božena Němcová. Li verkis kaj eldonis detalan gvidlibron tra Prago, detalan ĉeĥan lernolibron (2a eld. 1909), la jam menciitajn ĉeĥan tradukon de la Fundamento de Esperanto kaj ĉeĥan ŝlosilon. 

En lia mortojaro aperis ankoraŭ laŭtema vortareto (Tématicky slovnik 1966, 8&nbsp;p.). 

Post forveturo al Usono, li donacis sian ampleksan Esperanto-bibliotekon al la Biblioteko de la Nacia Muzeo en Prago. De 1942 ĝis 1947 li laboris kiel diplomato de Ĉeĥoslovakio en Kubo, de 1947 en Peruo.

## Tradukoj
* *Pri Cervantes kaj lia famkonata verko "El Quijote"*, 1915, de Antonin Pikhart (en broŝuro: Pri Cervantes kaj lia famkonata verko  "El QUIJOTE" eldonita de Madrida Esperantista Grupo, 1915, p. 5-25)
*Hugo Vavris: *Sherlock Holmes en servo de la hispana trono* (1910, Biblioteko Časopis českých esperantistů)

## Literaturo
* **1914**:  Kandidatoj al la Lingva Komitato. Kühnl, Eduard - Prago. Oficiala Gazeto Esperantista 6a jaro n-ro 8 (63) 1914, p. 173-174
* **1921**: N.I. [Setälä, Vilho]. Niaj Akademianoj. Esperanta Finnlando 1/1921 (jan), p. 4-8

## Eksteraj ligiloj 
*Libroj de kaj pri Eduard Kühnl en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kurioza Okazaĵo

***Kurioza Okazaĵo***  estas komedio de Carlo Goldoni, kiun el la itala originalo *Un Curioso Accidente* de 1761 tradukis "Mevo". En Esperanto ĝi unuafoje aperis en 1933, ĉe eldonejo "L'Esperanto" (en Torino, probable temas pri eldoneja branĉo de la itala revuo ''L'Esperanto* de Itala Esperantista Federacio), per 61-paĝa libreto. En la 27-a Universala Kongreso de Esperanto en aŭgusto 1935 ĝi esperantlingve publike sursceniĝis, reĝisorita per Julio Baghy, en la granda Teatro Barberini en la samnoma baroka palaco en Romo. 

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Reta eldono de *Kurioza Okazaĵo*
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de  Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing'' 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita itallingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Benno Küster

**Benno KÜSTER** (naskiĝis la  en Wildeshausen; mortis la  en Breslau) estis germana esperantisto kaj kalkulkonsilisto  .

Küster verkis *Plenan lernolibron de la internacia helplingvo Esperanto* (*Vollständiges Lehrbuch der internationalen Hilfssprache Esperanto*), 1910, 192&nbsp;p., kaj tradukis el la germana la "eposon idilian" *Hermano kaj Doroteo*  de Goethe (1911, 2a eld. 1922). Li kunlaboris al *La Revuo* kaj *La Vagabondo.*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Benno Küster en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kursa lernolibro laŭ praktika parola metodo

***Kursa Lernolibro : laŭ praktika parola metodo***, verkis Edmond Privat. 1910, 64 p, 7-a eld. 1930, 78 p. 

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Kuwahara Tosihide

Prof. d-ro **KUWAHARA Tosihide** (, nask. 20 jan. 1910 en Ooita-ken - mortis la 14-an de junio 1989 en Kioto) estis direktoro de Japana Esperanto-Instituto kaj UEA-fakdelegito pri kemio, japano kemiisto de Ŝtata Industria Laboratorio, Osako.

Post Sisido gvidis EG en Tria Nacia Kolegio, Kyôto. Aranĝis postkongreson en Kyôto 1928. Kunfondinto kaj eksprez. de Sendai ES. Finis kurson de Imperia Universitato Tohoku en Sendai, 1932. Del. de UEA en Osako 1934. J-a delegito de ISAE, 1934. Ĉefaj artikoloj: Statistika rigardo al nuna stato de E-movado en la mondo, LRO 1932 marto; ABC de E-movado en Jarlibro de JEI 1932. Ĉefkunlaboranto de la Enciklopedio. (Kaw.)

## Literaturo
* 
*  Yoshida-South Library, Kyoto University.
* 
* 

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Orest Kuzma

**Orest KUZMA** (ukraine kaj ruse *Орест Кузьма*, naskiĝis la  en vilaĝo *Diniska*, nuna Lviva provinco de Ukrainio, tiam en Aŭstrio-Hungario, historie parto de la duobla regno Pollando-Litovio, mortis en  en Kolomeo, sama geografia regiono) estis ukraina esperantisto, eldonisto, tradukisto, biologo kaj gimnazia profesoro. Fondinto kaj prezidanto de la landa societo por ukrainaj Esperantistoj „Progreso“ en Kolomeo kaj UEA-delegito de 1913, li tradukis multajn ukrainajn verkojn kaj verkis diversajn Esperanto-lernilojn. Li kunlaboris kun multaj Esperanto-gazetoj, kaj inter la jaroj 1913 kaj 1923 eldonis la revuon Ukraina Stelo.

En Literatura mondo li aperigis esperantlingvajn tradukojn de rakontoj de la ukrainaj klasikuloj Osip Makovej (1925, 1), Bohdan Lepkij (1925, 2), Vasil Stefanik (1925, 3) kaj Ivan Franko (1925, 10).

Unu el la centraj stratoj de la urbo Kolomeo portas lian nomon.

## Eksteraj ligiloj 
* Libera Folio Vivo dediĉita al Esperanto kaj Ukrainio, la 26-a de septembro 2022
* artikolo *Засновник українського есперанто в Галичині - Орест Кузьма* ("Ukraina Esperanto-pioniro en Galicio - Orest Kuzma") el la retejo *kolomyya.org*, arkivigita en *webcitation.org*, el 2009 fare de Miroslava Koĉerĵuk 

&nbsp;

&nbsp;

Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Vladimir Savviĉ Kuzmiĉ

**Vladimir Savviĉ KUZMIĈ** estis sovetunia kaj ukraina esperantisto, kiu aktivis kiel proleta verkisto, aŭtoro de la ukrainlingvaj romanoj *„Flugiloj“, „Turbinoj“* kaj multaj rakontoj. Li naskiĝis en 1904. Aktiva Esperantisto, li verkis ankaŭ en Esperanto, membro de IAREV, kaj ties vicprezidanto ekde 1934. En Esperanto aperis lia originale verkita novelo Solidareco, 1931. Kunlaboris en SAT-organoj. Arestita en 1937, li sukcesis eskapi la tujan mortpunon per deklaro, en kiu li asertis la kulpecon de siaj iamaj esperantistaj kamaradoj. Li estis mortigita en 1943 en la malliberejo de Almato kiel "burĝa naciisto".

## Literaturo 
* 

Kategorio:Viktimoj de Stalinismo
Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Murditaj esperantistoj
Kategorio:Proleta literaturo
Ludwik Kutscher

**Ludwik KUTSCHER** [kuĉer] (naskiĝis en Krakovo, Pollando) estis esperantisto kaj fininto de la medicino. 

Li lernis Esperanton kiel 15-jara gimnaziano. De 1926 li estis aktiva ano de Societo "Esperant" en Krakovo, gvidis junularajn rondojn. En 1929 li iniciatis la fondon de sekcio de medicin- kaj farmacistudantoj ĉe TEKA. De 1927 li estis administranto de *Pola Esperantisto,* de 1931 sekretario de PED. Estrarano de UK 1931.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kvardek Jaroj

**Kvardek Jaroj** estis verketoj dediĉitaj al la 40-jara jubileo de Esperanto. SAT, 1927. 48 p. Enhavo: Esperanto kaj lingvoscienco; Provo de kvanta elementanalizo en Esperanto; El la unuaj tagoj de Esperanto; Ĉu estis Zamenhof sennaciulo?; Evoluo de la interna ideo; Nuntempa stato kaj plua evoluo de laborista E-movado. Esperanto kaj edukado, ktp.
Kvinmilionoj

**Kvinmilionoj** (5.000.000) estas rakontoj originale verkita de Salo Grenkamp-Kornfeld. 1931, 113 p. „La lirikaĵoj, rakontaĵoj estas tre multspecaj, tamen io komuna estas trovebla en ili: la pala anemio. Du aŭ tri paĝoj tamen konsolas min.“ (Szilagyi, LM, 1931, p: 70.)

## Eksteraj ligiloj
*Katalogo de Libraro Ludovika

Kategorio:Esperantlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Sergeo Kuznecov

**Sergeo Kuznecov**,  (naskiĝis la  en Moskvo) estas moskva esperantisto. Li estas Rusiano kaj ĝis ties malapero en 1991 estis civitano de Sovetunio. 

Sergeo Kuznecov, kiu esperantistiĝis en 1959, estas profesoro kaj doktoro pri lingvoscienco; fakulo pri skandinavaj lingvoj. Li estis estro de la katedro de ĝenerala kaj kompar-historia lingvoscienco en Moskva Ŝtata Universitato, estas aŭtoro de altklasaj libroj pri interlingvistiko kaj estis membro de la Akademio de Esperanto.
## Verkoj
*Pri tipologia klasifo kaj internaciaj artefaritaj lingvoj;

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Кузнецов Сергей Николаевич ĉe la retejo de la Katedro de ĝenerala kaj kompar-historia lingvoscienco en Moskva Ŝtata Universitato

Kuznecov, Sergeo
Kategorio:Esperantistoj de Moskvo
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Esperantologoj
Wilhelmus

**Wilhelmus** estas la unua vorto kaj la neformala titolo de la nederlanda nacia himno. Ĝi konsistas el 15 strofoj kiuj formas akrostiĥon: la unuaj literoj de de la strofoj formas la nomon *Willem van Nassov* (princo Vilhelmo la 1-a de Oranje-Nassau).

Kutime oni kantas nur la unuan strofon, sed foje post tiu ankaŭ la sesan, kiu gajnis specialan signifon dum la 2-a Mondmilito

La deveno de la teksto estas daŭra diskuto. Iuj opinias ke ĝin verkis *Filips Van Marnix van Sint Aldegonde* inter 1570 kaj 1572, sed tiu ne estas certe, ĉefe pro la iom amatora poezio. La melodio estis malnova franca soldatokanto.

La himno estis kvazaŭ propaganda kanto dum la Okdekjara Milito. En la teksto princo Vilhelmo I de Oranje-Nassau, la gvidanto de la ribelo de nederlandaj provincoj kontraŭ la habsburga povo, parolas. Unuflanke li deklaras sian lojalecon al sia suvereno, reĝo Filipo la 2-a de Hispanio, aliflanke li defendas la ribelon de la loĝantoj de la nederlandaj provincoj.

La Wilhelmus estas do tre malnova kanto, sed nur iĝis la nacia himno je la 10-a de majo 1932. Ĝi anstataŭis pli klasikan nacian himnon *Wien Neerlands bloed*, kiun oni konsideris tro ŝovinista.

## Teksto 
Unua strofo

*Wilhelmus van Nassouwe
*ben ik, van Duitsen bloed*,
*den vaderland getrouwe*
*blijf ik tot in den dood*.
*Een Prinse van Oranje*
*ben ik, vrij onverveerd*,
*den Koning van Hispanje*
*heb ik altijd geëerd.*

Vilhelmo de Nassau
mi estas, de Germana sango;
fidela al patrio
mi restos ĝismorte.
Princo de Orange
mi estas, libere, sentime,
la Reĝon de Hispanio
mi ĉiam honoris.

Sesa strofo

*Mijn schild ende betrouwen
*zijt Gij, o God mijn Heer,*
*op U zo wil ik bouwen*,
*Verlaat mij nimmermeer*.
*Dat ik doch vroom mag blijven*,
''uw dienaar t'aller stond*,
*de tirannie verdrijven*
*die mij mijn hart doorwondt''.

Mia ŝildo kaj konfido
estas Vi, Dio mia Sinjoro
mi volas konstrui je vi
neniam forlasu min.
Ke mi restu pia
ĉiam via servanto
forpelante la tiranion
kiu vundas mian koron.

## La kompleta versio 
## Eksteraj ligiloj 
* MP3-fragmento 
* Radio-versio 

Nederlando
Kategorio:Naciaj simboloj de Nederlando
Kategorio:Kulturo de Nederlando
Kategorio:Nederlandlingvaj kantoj
*Wilhelmus
Johann Heinrich Pestalozzi

**Johann Heinrich PESTALOZZI** , foje nomata "Henriko Pestalozzi", (naskiĝis la 12-an de januaro 1746, mortis la 17-an de februaro 1827) estis svisa pedagogo.

Li studis teologion kaj juron en sia naskiĝurbo Zuriko, sed ĉesigis la studojn sen diplomo kaj transloĝiĝis al kampara regiono, kie li dediĉis sin al la agrikulturo. Liaj provoj, enkonduki novajn kreskaĵojn kaj sterkaĵojn por plibonigi la situacion de la malriĉaj kamparanoj, ne estis sukcesaj.

Kun sia edzino Anna en 1775 li invitis proksimume 40 infanojn el malriĉaj familioj al sia bieno *Neuhof*, donis al ili instruon kaj edukon, ankaŭ pri metiaj kaj agrikulturaj aferoj. Pro ekonomiaj kialoj ili devis fermi la entreprenon en la jaro 1779. Dum la sekvaj 20 jaroj Pestalozzi dediĉis sin ĉefe al la verkado. Famon li akiris per sia romano *Lienhard und Gertrud*; pliaj beletraj kaj sciencaj verkoj sekvis.

Ekde 1798 li fariĝis estro de orfejo en Stans, de 1800 ĝis 1804 li estis lernejestro en Burgdorf. Tie li enkondukis propran metodon pri la instruado kaj edukado, kiun li pluevoluigis en Yverdon-les-Bains, kie li agadis ekde 1804. Li postulis *naturecan* edukadon, unuigantan la povojn de la cerbo (intelektaj povoj), la koro (moralaj, religiaj povoj) kaj la manoj (metiaj povoj) al harmonia tuto.

En la jaro 1825 Pestalozzi revenis al sia bieno *Neuhof*, kie li du jarojn poste, en la aĝo de 81 jaroj mortis.

## Listo de verkoj 
* *Lienhard und Gertrud* (romano, 4 vol., 1781 – 1787)
* *Christoph und Else* (romano, 1782)
* *Meine Nachforschungen über den Gang und die Entwicklung des Menschengeschlechts* (traktato, 1791)
* *Wie Gertrud ihre Kinder lehrt* (traktato, 1801)

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Svisaj pedagogoj
Kategorio:Svisaj instruistoj
Svisaj protestantoj
Kategorio:Iluminatoj
Kategorio:Zurikanoj
Krucumo (verko)

***Krucumo***  estas verko de Aleksandro Drozdov. El la rusa lingvo esperantigis ĝin Nikolao Hohlov. Tiu traduko aperis 56-paĝa en Zagrebo fare de Sudslava Esperanto-Servo en la jaro 1922. Temas pri romano, kies rakonto okazas dum la Rusia Enlanda milito. Estis multaj recenzoj pri la verko, kiam ĝi aperis en Esperanto.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/K en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Grejso

eta|200ra|**Grejso** (= **sabloŝtono**)
**Grejso** aŭ **sabloŝtono** estas speco de roka ŝtono, konsistanta el silikaj grajnetoj aglomeritaj en kalkeca aŭ silikeca maso. En komunuza lingvo ĝi nomiĝas **sabloŝtono**. Oni ne konfuzu ĝin kun *gnejso*, kiu estas alia speco de ŝtono.

## Vidu ankaŭ 
* Geologio
* Listo de ŝtonmaterialoj
* Elba Grejsmontaro
* Leono de Belfort
* Bentheima sabloŝtono
* Sablo

## Noto 
La termino **grejso** estas ankaŭ uzata pri ŝtonceramiko (tre malmola ceramikaĵo bakita je pli ol ) sed evitinda laŭ ReVo (Vd en Artikolo en Reta Vortaro).

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Petrologio
Kategorio:Sablo
Alexander Sutherland Neill

[eta|240px|la lernejo *[Summerhill* de A. S. Neill]]
**Alexander Sutherland Neill**, en siaj verkoj kutime mallongigita **A. S. Neill**, estis elstara brita pedagogo. Li naskiĝis la 17-an de oktobro 1883 en *Forfar*, Skotlando kaj mortis la 23-an de septembro 1973 en *Aldeburgh*, Suffolk. Alexander Sutherland Neill aparte konatiĝis kiel fondinto kaj multjara gvidanto de la "demokratia lernejo" *Summerhill * en Leiston (*Suffolk*), kiu funkciis ekde la jaro 1921, pionira reformpedagogia eksperimento de progresema eduko, kiu konsideriĝas la tutmonde unua demokratia lernejo.

## Eksteraj ligiloj 
* en la hispana, kun belaj fotoj pri li
* romano inspirita de Summerhill (angle) 
* Lernejo "Summerhill"
* A.S. Neill und Summerhill : Eine Rezeptions- und Wirkungsanalyse (A.S. Neill kaj Summerhill: Ricevo kaj efikanalizo),  
* pluraj pedagogiaj disertaĵoj pri la temo
* biografio (germane)

Kategorio:Skotaj pedagogoj
Kategorio:Wilhelm Reich
Kategorio:Filozofio de edukado
Kategorio:Progresema eduko
Hararo

La **hararo** estas la tuto de la haroj de homo kaj ceteraj mamuloj. Vidu la artikolon kaphararo.

En astronomio :
*La **hararo** estas nubo da gaso kaj polvo kiu ĉirkaŭas la kometan kernon,
***Berenica Hararo** estas konstelacio.
en botaniko:
* **hararo (planto)** tuto de la haroj aŭ triĥomoj de planto
Urboj:
* **Hararo** estas la ĉefurbo de Zimbabvo.
* **Harar** estas urbo en Etiopio.
Philippe Lebon

**Philippe Lebon** (aŭ **Philippe la bona**) ( – ) estis franca kemiisto.

Lebon naskiĝis en Brachay, proksime al Joinville ĉe Marne. Li studis en *École des Ponts et Chaussées*.
li estis elpensinto de lumigo per gaso kaj gasturbino, li ne estis aŭskultita dumvive, kaj estis en 1804 mortigita en malluma strato de Parizo!

En 1799 li patentigis la termolampon.

http://www.cartage.org.lb/en/themes/Biographies/MainBiographies/L/Lebon/1.html

Kategorio:Francaj kemiistoj
Claudia Cardinale

**Claudia CARDINALE**, kiu naskiĝis la  en Tunizio kiel filino de italoj kaj mortis la 23-an de septembro 2025, estis itala aktorino.

## Kariero
[eta|maldekstre|Claudia Cardinale en *[Otto e Mezzo* (1963).]]
Ŝia filmkariero komenciĝis en la jaro 1957, kiam ŝi gajnis beleckonkurson en sia naskiĝurbo kaj ricevis inviton al la filmfestivalo de Venecio.

Komence de la 1960-aj jaroj ŝi ricevis aron da grandaj kaj malgrandaj roloj en renomaj filmoj, ekz. en *Rocco e i suoi fratelli* kaj *Il gattopardo* (ambaŭ de la reĝisoro Luchino Visconti) kaj *Otto e Mezzo* (de Federico Fellini). En Usono ŝi interalie per *The Pink Panther* gajnis sukcesojn.

En 2002 ŝi kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

## Listo de filmoj 
eta|maldekstre|Claudia Cardinale en 1963.
[eta|maldekstre|Claudia Cardinale en 1965 por *[Blindfold*.]]
[eta|300px|maldekstre|Claudia Cardinale en la filmo *[Lost Command* el 1966.]]
eta|maldekstre|Claudia Cardinale en 2010
* *Goha* (1958)
* *Austerlitz* (1959)
* *Rocco e i suoi fratelli* (Italio, 1960)
* ''Il bell'Antonio* (Italio, 1960)
* *Cartouche* (Francio/Italio, 1962)
* *Il gattopardo* (Italio/Francio, 1963)
* *The Pink Panther* (Usono, 1963)
* *Otto e Mezzo* (Italio/Francio, 1963)
* *Vaghe stella dell'Orsa* (Italio, 1965)
* *Lost command* (1966)
* *Blindfold* (Usono, 1966)
* *Le fate* (Italio, 1966)
* *Don't make waves* (Usono, 1967)
* *C'era una volta il West* (Italio/Usono, 1968)
* *La Scoumoune* (Francio/Italio, 1972)
* *Gruppo di famiglia in un interno* (1975)
* *Adiaŭ kaj amen* (Italio, 1978)
* *Fitzcarraldo* (Germanio, 1981)
* *La pelle* (1981)
* *Le cadeau* (Francio, 1982)
* *Enrico IV (1984)
* *Claretta (1984)
* *La storia (1986)
* *Atto di dolore (1990)
* *Mayrig (1992)
* *588 rue paradis (1993)
* *Son of the Pink Panther (1993)
* ''Elles ne pensent qu'à ça (1994)
* *Sous les pieds des femmes (1997)
* *Li chiamarono... briganti! (1999)
* *And Now... Ladies and Gentlemen (2002)
* *Le démon de midi* (2005)
* *Cherche fiancé tous frais payés* (2007)
* *Le Fil* (2010)
* *Signora Enrica* (2010)
* *El artista y la modelo'' de Fernando Trueba (2012)

## Eksteraj ligiloj 
* Omaĝo al Claudia Cardinale 

Kategorio:Italaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 15-an de aprilo
Elba Grejsmontaro

**Elba Grejsmontaro** estas mezalta montaro en Ĉeĥio kaj Germanio, kiun tratranĉas rivero Elbo. Ĝia ekzisto estas la rezulto de radikalaj geologiaj ŝanĝiĝoj. En la epoko kretaceo, ĉi tie troviĝis marfundo.

Efloresko kaj erozio de la apudaj montaroj (Ercmontaro kaj Luzacia montaro) liveris materialon, kiu eksedimentis sur la marfundo kaj formis dikajn grejstavolojn. Elbo kaj ties alfluoj dismembrigis tiun terenon en bizara maniero.
Hodiaŭ la imponan pejzaĝon karakterizas la mallarĝa valo de Elbo, profundaj rokaj ravinoj, malgrandaj altebenaĵoj, tablomontoj kaj rokogrupoj. Elba Grejsmontaro nun estas unika turisma regiono, vojaĝcelo de unua rango. Centojn da kilometroj mezuras ĝiaj romantikaj migrovojoj kun multaj panoramaj vidoj.

Grimpantojn allogas pli ol mil rokpintoj de plej diversaj malfacilecoj. La pejzaĝon ĝui eblas ankaŭ veturante per biciklo, ekskursoŝipo aŭ trajno.

Pli da bildoj videblas en la bildaro, sube.

## Turismaj vizitindaĵoj 
### Rokoj 
Rokoj respektive rokogrupoj de Elba Grejsmontaro estas interalie:

* Bastei (Bastiono)
* Brand
* Schrammsteine (Ŝiritaj Rokoj)
* Affensteine (Gufaj Rokoj)
* Carolafelsen
* Falkenstein
* Teichstein, 412 m
* Winterstein, 390 m
* Zirkelstein, 385 m
* Lorenzsteine, 375 m
* Arnstein, 327 m
* Tiské stěny (Muroj de Tisa, germane: Tisaer Wände)
* Vilemina stěna (Vilhelmina Roko, germane: Wilhelminenstein)
* Černá stena (Nigra Muro, germane: Schwarze Wand)
* Rudolfův kámen (Rudolfa Roko, germane: Rudolfstein)

### Tablomontoj 
Tablomontoj de Elba Grejsmontaro estas:

* Rauenstein, 304 m
* Großer Bärenstein, 329 m
* Kleiner Bärenstein, 338 m
* Quirl, 349 m m
* Königstein kun la samnoma fortreso, 361 m
* Kohlbornstein, 378 m
* Kleinhennersdorfer Stein, 389 m
* Lilienstein, 415 m
* Pfaffenstein, 427 m
* Papststein, 451 m
* Kleiner Zschirnstein, 473 m
* Großer Zschirnstein, 562 m
* Děčínský Sněžník, 726 m

### Rokformacioj 
* Pravĉica pordego

### Valoj 
Kelkaj valoj, kiuj povus interesi turiston, estas:

* Polenztal
* Sebnitztal
* Kirnitzschtal
* Bielatal
* Amselgrund
* Großer Zschand

### Biciklovojoj 
En Elba Grejsmontaro estis konstruitaj kelkaj biciklaj vojoj:

* Elberadweg, laŭlonge de rivero Elbo, relative ebena, ĝenerale asfaltita, mallongaj partoj pavimitaj

## Kulturo 
* Elba Grejsmontaro en la okuloj de pentristoj

## Pluaj fotoj 

Affensteine1.jpg|Maldekstre monto *Hohe Liebe*, dekstre parto de la rokoformacio *Affensteine.*
Rathen und Elbsandsteingebirge asv2022-08 img04.jpg|Bastei
Affensteine.jpg|Vido al parto de la rokoformacio *Affensteine,* ĉe la dekstra fino staras la roko *Bloßstock.*
SaechsischeSchweiz-1.jpg|La roko *Heringstein* troviĝas dekstraflanke de Elbo proksime al la ĉeha-germana limo.


Kategorio:Geografio de Regiono Ústí nad Labem
Kategorio:Mezaltaj montaroj
Kategorio:Montaroj en Eŭropo
Kategorio:Montaroj en Germanio
Kategorio:Montaroj en Ĉeĥio
Kategorio:Geografio de Saksio
Kategorio:Rokaroj
Gina Lollobrigida

eta|Lollobrigida en 2007
**Gina** **LOLLOBRIGIDA** (plennome **Luigina LOLLOBRIGIDA**) () (naskiĝis  en Subiaco - mortis  en Romo) estis itala aktorino.

Post la dua mondmilito ŝi kun sia familio transloĝiĝis al Romo. Ŝi komencis studi pentradon kaj skulptadon, krome interesiĝis pri kantado kaj aktorado. Post sukceso en beleckonkurso en la jaro 1947 ŝi ricevis aron da filmofertoj.

Kulminoj de ŝia kariero estis la filmoj *Fanfan la Tulipe* (apud Gérard Philipe) kaj *Notre-Dame de Paris* (apud Anthony Quinn). En la filmo *La donna più bella del mondo* ŝi montris ankaŭ sian talenton por la kantado.

Dum la 1970-aj jaroj ŝi pli kaj pli retiriĝis el la filmkariero, por koncentriĝi ĉefe al la fotado. Ŝia fotolibro *Italia mia*, eldonita en 1972, gajnis internacian renomon.

El sia divorcinta edzeco kun la kuracisto Milko SKOFIC ŝi havas unu filon.

## Listo de filmoj 
* *Alina* (Italio, 1951)
* *Fanfan la Tulipe* (Italio/Francio, 1951)
* *Les belles de nuit* (Francio/Italio, 1952)
* *Beat the Devil* (Usono, 1954)
* *Pane, amore e fantasia* (Italio, 1954)
* *La donna più bella del mondo* (Italio, 1955)
* *Notre-Dame de Paris* (Francio, 1956)
* *Trapeze* (1956)
* *Never So Few* (Usono, 1959)
* *Woman of Straw* (Britio, 1964)
* *Hotel Paradiso* (Usono, 1965)
* *Les cent et une nuits de Simon Cinéma* (Francio/Britio, 1995)

Kategorio:Italaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de julio
Kim Novak

**Kim NOVAK**, origine: Marilyn Pauline NOVAK (naskiĝis la 13-an de februaro, 1933) estas usona aktorino.

Kim Novak naskiĝis en Ĉikago, Ilinojo. Ŝi laboris kiel fotomodelo kaj transprenis statistajn rolojn, ĝis kiam ŝi en la jaro 1954 ludis sian unuan pli grandan rolon, en la filmo *The French Line*.
[eta|300px|maldekstre|Kim Novak en *[Vertigo*.]]

Kulminoj en ŝia kariero estis la socikritika filmo *The Man With the Golden Arm*, en kiu ŝi aperis kune kun Frank Sinatra, kaj *Vertigo* de Alfred Hitchcock, en kiu ŝi prezentis misteran blondulinon.

En 1997 ŝi kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

eta|maldekstre|Kim Novak en 1957.
eta|Kim Novak, Los Angeles 1962

## Listo de filmoj (elekto) 
* *The French Line* (1954)
* *Phffft* (1954)
* *The Man With the Golden Arm* (1955)
* *Picnic* (1956)
* *Vertigo* (1958)
* *Bell, Book and Candle* (1958)
* ''Boys' Night Out* (1962)
* *Kiss Me Stupid* (1963)
* *Of Human Bondage* (1964)
* *The Legend of Lylah Clare* (1967)
* *The Amorous Adventures of Moll Flanders'' (1968)

## Vidu ankaŭ
* Tukleky, la vilaĝo en Ĉeĥio, kie naskiĝis ŝia avo.
* Rodná, la vilaĝo en Ĉeĥio, kie naskiĝis la avo de ŝia patrino

Kategorio:Naskiĝintoj en 1933
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Gubernio Miyagi

La **gubernio Miyagi** (, prononco ; Hepburn/Kunrei: Miyagi-ken), ĝis 2008 en Esperanto ankaŭ *prefektejo* Mijagi aŭ Miyagi, estas gubernio sur la insulo Honŝuo, kies gubernia ĉefurbo estas Sendajo. Ĝi apartenas al Tohoku-regiono de Japanio.

Laŭ la stato de  en la gubernio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
### Urboj 
Atentu ke la nomoj de la guberniaj urboj ankoraŭ devos esti ŝanĝataj al transskribado Hepburn, se mankas ekstera referenco por esperantlitera latinigo.

* Osaki
* Higaŝimacuŝima
* Iŝinomaki
* Iŭanuma
* Kakuda
* Kesennuma
* Kurihara
* Natori
* Sendajo (gubernia ĉefurbo)
* Ŝiogama
* Ŝiroiŝi
* Tagaĵo
* Tome
* Tomija

### Urbetoj kaj vilaĝoj 
Ĝis nun, el inter la urbetoj kaj vilaĝoj de la gubernio nur ekzistas esperantlingva teksteto pri 
* Minamisanriku, havenurbeto en la distrikto *Motoyoshi* (Motojoŝi).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* turisama retejo *visit Miyagi* ()

Kategorio:Gubernioj de Japanio
Moritz Klemm

eta|dekstra|300ra|
**Moritz KLEMM** (n. en  en Gablenz – m. post 1934) estis germana esperantisto kaj en 1934 jam emerita supera instruisto, kiu vivis kaj laboris en Chemnitz. Kiel pedagogo, li estis specialisto de instruado de infanoj en la unuaj klasoj, por kio li kreis specialajn metodojn kaj aparatojn por legi, skribi kaj kalkuli. En la regiono, okcidenta Saksio, li konatis kiel antaŭbatalanto por plisimpligo de la Germana ortografio. Regule li gvidis Esperanto-kursojn laŭ propra metodo kaj pri Esperanto publikigis gazetajn artikolojn. Aparta iniciato de li estis *Monda enketo* pere de la regiona gazeto „Chemnitzer Tageblatt“ en 1928, kiu tiam ankoraŭ tute malfermis al internacieca temaro, dum du jarojn pli poste ĝi jam ekinklinis favori la nazian partion.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Asunciono

eta|250px|maldekstra|Asunciono
eta|maldekstra|250px|Konstruaĵo de Nacia Panteono de Herooj en Asunciono
**Asunciono** (, "Ĉielenpreno de Maria"), kun loĝantaro de ĉirkaŭ  homoj (en 2004), estas la ĉefurbo de Paragvajo kaj ĝia ĉefa ekonomia, industria kaj kultura centro. Ĝiaj eksportaĵoj inkluzivas ŝuojn, teksaĵojn, kaj tabakon.

## Historio 
Asunciono estas unu el la plej malnovaj urboj en Sudameriko. Eble Juan de Ayolas estis la unua Eŭropano vizitanta la lokon, sed la urbo, nomita *Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción* ("Tre nobla kaj lojala urbo de Nia Sinjorino sankta Maria de la Ĉielenpreno"), fondiĝis la 15-an de aŭgusto 1537 de Juan de Salazar kaj Gonzalo de Mendoza (je tiu dato katolikoj festas la ĉieliron de Maria). En 1731 okazis ribelo de José de Antequera y Castro kaj liaj sekvantoj, unu el la unuaj ribeloj kontraŭ hispana kolonia rego. Post la Milito de la Trilanda Alianco (ekde 1865 ĝis 1870), brazilaj soldatoj okupis Asuncionon ĝis la jaro 1876.

La 1-an de aŭgusto 2004, granda manĝaĵvendejo brulis. Ĝi mortigis pli ol 460 homojn kaj vundis pli ol 400 pliajn – la plej mortiga katastrofo en la tuta historio de Paragvajo. Multaj personoj devis eskapi tra fenestroj, ĉar la vendejo ne havis fajreskapejojn kaj la proprietulo de la vendejo estis ŝlosinta la elir-pordojn pro la danĝero de ŝtelo.

## Vidindaĵoj 
En la urbo troveblas la Nacia Muzeo de Belartoj de Asunciono (*Museo Nacional de Bellas Artes de Asunción*), la Metropola katedralo de Asunciono (*Catedral Metropolitana de Asunción*), la Preĝejo de la Enkarniĝo (*Iglesia de la Encarnación*) kaj la Nacia Panteono (Asunciono) (*Panteón Nacional*), pli malgranda versio de Les Invalides en Parizo, kie multaj el la naciaj herooj entombiĝis.

## Servoj
* Nacia Universitato de Asunciono

## Trafiko 
Asunciono havas riveran havenon, fervojajn kaj ŝoseajn ligojn. La internacia flughaveno en la apuda Luque (Paragvajo) funkcias.

## Amaskomunikiloj 
* ABC Color, ĵurnalo

## Klimato 
En Asunciono tropika klimato regas. Jare pluvas (neniam neĝas) ĉirkaŭ 1400&nbsp;mm. La pluvokvanto kulminas en aprilo kaj malkulminas en julio. La averaĝa temperaturo estas inter .

## Gravuloj 
* José Artigas

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.una.py 
* http://www.mca.gov.py 
* http://www.uca.edu.py 
* http://www.lanacion.com.py 

## Fotoj 
* / Asunción, hoy
* / Asunción, antaño
* / Asunción, tranvías


Kategorio:Urboj de Paragvajo
Kategorio:Ĉefurboj de Sudameriko
Akuzativa lingvo

Laŭ lingva tipologio, **akuzativa lingvo** estas lingvo en kiu la objekto de transitiva verbo estas distingata kontraŭ la subjekto de kaj transitivaj kaj netransitivaj verboj. (Komparu kun ergativaj lingvoj)

Se la lingvo havas morfologiajn kazojn, la objekto havas kazon nomatan la "akuzativo", kaj la subjekto havas alian kazon nomatan la "nominativa". Se lingvo havas nenian kazon, ĝi povas uzi vortordon (ekzemple, la subjekto situas antaŭ la verbo kaj la objekto poste, kiel en la angla).

## Ekzemploj
La ĝermanaj kaj latinidaj lingvoj kun la plejparto de la aliaj lingvoj de la mondo, inkluzive Esperanto, estas akuzativaj. La angla, la nederlanda kaj la latinidaj lingvoj ne plu havas kazdistingojn krom en pronomoj, do ili uzas nur vortordon por distingi inter subjekto kaj objekto. La germana tamen konservas kazdistingojn, plej videble en la artikoloj.

Konsideru la germanaj frazoj:
:*Der Mann kam.* "La homo venis."
:*Der Mann sah den Jungen.* "La homo vidis la knabon."

Kaj *der* kaj *den* signifas "la". La formo de la artikolo ŝanĝiĝas laŭ kaj la genro kaj la pluraleco de la nomo al kiu ĝi apudiĝas, kaj ankaŭ laŭ la kazo (akuzativo aŭ dativo) ke transitiva verbo uzas por siaj objektoj.

La subjekto de la frazo, *Mann*, estas en la nominativo. *Der* estas la nominativa singulara virgenra artikolo.

En la dua ekzempla frazo, la verbo *sah* (kiel la plejparto de germanaj transitivaj verboj) uzas la akuzativon por sian objekton. Tial, la artikolo ŝanĝiĝas al *den*, por virgenra singulara vorto (*Jungen*) en la akuzativo.

La Anglosaksa lingvo havis similan kazosistemon kiel la germana, kiu dum la jarcentoj malaperis.

## Vidu ankaŭ 
* Ergativa lingvo
* Aktiva lingvo

Kategorio:Lingvo
Ç

**Ç** (*C kun subhoko*) estas litero de la franca, kataluna kaj portugala alfabetoj, uzata por signifi la s-sonon antaŭ la literoj *a*, *o* kaj *u*. En la portugala lingvo, oni ne povas komenci vorton per "ç". Por alfabeta ordigo, en ĉiuj ĉi lingvoj oni konsideras **Ç** kiel simplan **C**.

La litero *ç* estas ankaŭ uzata en aliaj lingvoj; ekzemple la turka, en kiu ĝi ĉiam signifas la sonon de la esperanta litero *ĉ*. La franca uzas la literon *ç* antaŭ *a*, *o*, kaj *u*.

C ç
Kelvino

eta|313x313px|Termometro kun kelvino kaj celsio
La **kelvino** (simbolo: *K*) estas la SI-unuo de temperaturo, kaj estas unu el la sep bazaj unuoj de Internacia sistemo de unuoj (SI).
Ĝin difinas du faktoj: nul kelvino estas la absoluta nulpunkto (je kiu molekula movo ĉesas), kaj unu kelvino estas la frakcio 1/273,16 de la termodinamika temperaturo de la triobla punkto de akvo (0,01Celsia skalo|).
La celsia skalo nun estas difinita laŭ la kelvina.

La kelvino estas nomita omaĝe al la fizikisto kaj inĝeniero William Thomson, kiu fariĝis Lordo Kelvino, kiam li iĝis nobelarano.

La vorton *kelvino*, kiel SI-unuo, oni ĝuste skribas per minuskla *k* (krom ĉe la komenco de frazo), ĝin neniam akompanas la vorto *grado* aŭ *gradoj*, aŭ la simbolo °, malsame ol ĉe *gradoj celsiaj* aŭ *farenhejtaj*. Tio estas, ĉar ili estas *skaloj de mezuro*, sed la kelvino estas *unuo de mezuro*.

Kiam la kelvino enkondukiĝis dum 1954 (10-a CGPM, Rezolucio 3, CR 79), ĝi estis la "grado kelvina", kaj oni skribis ĝin kiel **°K**; la "grado" estis forigita dum 1967 (13-a CGPM, Rezolucio 3, CR 104).

Notu, ke la simbolo por la kelvina unuo ĉiam estas majuskla K, neniam kursivigita.

## Kelvinaj temperatur-konvertaj formuloj 
## Dekoblaj kaj dekonaj unuoj 
La grando de unu kelvino estas sufiĉe taŭga por priskribi multajn fenomenojn en la ĉiutaga vivo (malkiel aliaj mezurunuoj kiel ekzemple la farado, kiu estas rimarkinde tro granda por priskribi kapacitancojn, kiujn oni kutime spertas en sciencaj laborejoj).

Tamen, memkompreneble ankaŭ por kelvino eblas formi dekoblajn kaj dekonajn unuojn laŭ la oficialaj prefiksoj de SI. La plena listo aperas dekstre.

## Konvertaj faktoroj 
En termodinamika sistemo la energio, kiun havas partikloj, proporcias al la absoluta temperaturo, kie la konstanto de proporcieco estas la bolcmana konstanto. Rezulte, oni povas trovi la temperaturon de partikloj per sciata energio, aŭ kalkuli la energion de partikloj per sciata temperaturo:

*elektronvoltoj al kelvinoj*
:\mathrm{eV} \times 11,\!605

*kelvinoj al elektronvoltoj*
:\frac{\mathrm{K}}{11,\!605}

## Vidu ankaŭ 
* Grado celsia

Kategorio:Mezurunuoj de temperaturo
Kategorio:Bazaj unuoj de SI
Kategorio:Temperaturo
Simbola logiko

**Simbola logiko** estas tre ofte nomo uzita por la fako nuntempe nomata Matematika logiko.
 
Alia signifo:
 
***Simbola Logiko*** (angle, "*Symbolic Logic*") estas verko de Lewis Carroll, en kiu li daŭrigas la ideojn, kiujn li pli frue eldonis en La Ludo de Logiko.  Li skribis al studentoj, kiuj scius aŭ baldaŭ renkontus la ideojn de la "maljunaj, grizharaj logikistoj".

Kategorio:Logiko
La Ludo de Logiko

***La Ludo de Logiko*** (angle, "*The Game of Logic*") estas apenaŭ konata verko de Lewis Carroll.  Origine verkita por kompreniĝi kiel ludo al sepjaraj knabinoj, lia sistemo plenkadre montras tion, kio estas, kio ne estas, kaj kio ankoraŭ ne scieblas.

La ludo similas al Karno-a (*Karnaugh*) mapo, sed ĝi uzas ruĝajn kaj grizajn tegoletojn por montri la premisojn pri la kondiĉoj.  Unu advantaĝo de tiu ĉi sistemo estas ke oni povas klare vidi la sciitan kontraŭ la nesciitan per la markita figuro.

La simpla figuro estas dividita dekstre-maldekstre por la unua kondiĉo, supre-sube por la dua kondiĉo, kaj ene-ekstere por la tria. La unua premiso montras parencon inter la unua kaj la tria kondiĉoj, kaj la dua premiso montras parencon inter la dua kaj la tria kondiĉoj, tiel la konkludon oni legas kiel la parenco inter la unua kaj la dua kondiĉoj.

Li grandigas la ideojn en sekvanta verko, Simbola Logiko.

Kategorio:Logiko
August Stramm

**August STRAMM** [aŭgust ŝtram] (naskiĝis la 29-an de julio, 1874, mortis la 1-an de septembro, 1915) estis germana verkisto.

August Stramm naskiĝis en Münster. Li laboris kiel poŝtoficisto kaj studis samtempe. En 1909 li doktoriĝis.

Al la verkado lin instigis lia amiko Herwarth Walden, la eldonisto de la ekspresionisma revuo *Der Sturm*.

Dum nur du jaroj li verkis aron da dramoj kaj poemoj en eksperimenteca lingvaĵo proksima al la dadaismo. Temoj estis ekzemple la amo (*Du*) kaj la sensenceco de la mondmilito (*Tropfblut*).

August Stramm fariĝis viktimo de la Unua mondmilito: Li mortis dum batalo en Rusio.

## Listo de verkoj 
* *Die Haidebraut* (dramo, 1914)
* *Sancta Susanna* (dramo, 1914)
* *Rudimentär* (dramo, 1914)
* *Erwachen* (dramo, 1915)
* *Kräfte* (dramo, 1915)
* *Du* (ampoemoj, 1915)
* *Geschehen* (dramo, eld. 1916)
* *Die Unfruchtbaren* (dramo, eld. 1916)
* *Die Menschheit* (poemoj, eld. 1917)
* *Tropfblut* (poemoj, eld. 1919)

## Eksteraj ligiloj 
* http://gutenberg.spiegel.de/autoren/stramm.htm
* http://www.poemhunter.com/august-stramm/poet-38311 

Kategorio:Germanaj poetoj
Sylvester Stallone

**Sylvester STALLONE**, plennome: **Michael Sylvester Enzio STALLONE** (naskiĝis la 6-an de julio, 1946) estas usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro.

## Vivo 
Naskiĝinte en Novjorko, li studis aktoradon en la Universitato de Miami, Florido. Poste li aperis en teatraĵoj kaj – ne tre sukcese – laboris kiel figuranto kaj en malgrandaj filmroloj kaj unufoje ankaŭ en pornografiaĵo.

Famon li akiris en 1976, per la ĉefrolo en la boksista filmo *Rocky*, por kiu li ankaŭ verkis la scenaron. Ĝis 1990 aperis kvar pliaj sekvoj de *Rocky*, sed neniu el ili kvalite atingis la originalon. Trifoje Stallone ankaŭ agis kiel reĝisoro: en *Rocky II, III* kaj *IV*.

Similan sorton havis la filmserio pri *Rambo*. Dum komence ankaŭ kritikaj elementoj riĉigis la filmon, poste la agado pli kaj pli koncentriĝis al bataloscenoj. Fine Sylvester Stallone ricevis interalie la premion kiel *plej malbona aktoro de la 1980-aj jaroj* kaj poste oni eĉ honoris lin *plej malbona aktoro de la 20-a jarcento*. Liaj aktoraj kapabloj fakte estis limigitaj, ĉar lia vizaĝo denaske estis parte paralizita.

Sylvester Stallone tri-foje edziĝis: al Brigitte Nielsen, Sasha Czack kaj Jennifer Flavin. Li havas kvin idojn, du kun S-ino Czack kaj tri kun S-ino Flavin.

## Listo de filmoj 
### Rocky 
* *Rocky* (1976)
* *Rocky II* (1978)
* *Rocky III* (1981)
* *Rocky IV* (1985)
* *Rocky V* (1990)
* *Rocky Balboa* (2006)

### Rambo 
* *Rambo: First Blood* (1982)
* *Rambo II* (1985)
* *Rambo III* (1987)
* *John Rambo* (2008)

### Pliaj filmoj 
* *Capone* (1975)
* *F.I.S.T.* (1977)
* *Escape to Victory* (1981)
* *Nighthawks* (1981)
* *Oscar* (1991)
* *Cliffhanger* (1993)
* *Demolition Man* (1993)
* *Assassins* (1995)
* *Judge Dredd* (1995)
* *Cop Land* (1997)
* *Antz* (nur voĉo, 1998)
* *Get Carter* (2000)
* *Driven* (2001)
* *Spy Kids 3-D* (2003)

### Televido 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Verkistoj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Pentristoj
Kategorio:Pornoaktoroj