open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aleksej Armand

**Aleksej Davidoviĉ Armand** (naskiĝis la , mortis la ) estis rusia geografo, habilitata doktoro de scienco, filo de la fama sovetia geografo kaj esperantisto David Armand. Li finis geografian fakultaton de la Moskva Ŝtata Universitato.

Ekde 1966 li eklaboris en la instituto de geografio ĉe la Akademio de sciencoj de Soveta Unio kaj dediĉis sian labor-aktivecon pri esploro de hierarkio de informaj strukturoj de la mondo kaj de tiuj de la Tero.

## Ĉefaj verkoj 
* Evoluo de la reliefo Ĥibin kaj de la Ĉe-Ĥibina ebeno, 1964
Ĥibina alkala masivo, 1972 (kunaŭtore)
* Hierarkio de informaj strukturoj de la mondo, 2001
* Eksperimento "Geja" Problemoj de la viva Tero, 2001.

Kategorio:Rusiaj geografoj
Comalcalco

**Comalcalco** estas antikva majaurbo situante ĉirkaŭ 60 km nordokcidente de Villahermosa en Tabasco, Meksiko.

La signifo de la nomo estas *"en la domo de Comales"*; "Comal" estas tortilja pato.

[eta|200px|maldekstra|Ornamita [tegolo. La flanko kun la reliefo estas la ena, kaj do ne videbla.]]

En tiu loko troviĝas la plej okcidenta templaro de la majaoj. Pro manko de kalkŝtono, la kutima konstrumaterialo, la konstruaĵoj estas faritaj el bruligitaj brikoj, kiuj estas kunligitaj per mortero el ojstrokonkoj.

La konstruaĵoj datumas el la malfruklasika erao, inter la jaroj 700 kaj 900. Multaj tegoloj estas arte ornamitaj de figuroj. La plej elstaraj konstruaĵoj estas la norda placa kaj la piramidoj Gran Acropolis kaj Acropolis Este.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Gouveia

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Jequitinhonha* (foje esperantigita: *Valo de Ĵekitinjonja*) kaj en la mikroregiono *Diamantina''. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso
* Gouveia en Portugalio

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* ekologio kaj turismo, arkivigita laŭ stato de majo 2014 () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kississing

**Kississing** estas lago en okcidenta Manitobo (Kanado) proksimume 30 kilometrojn nordoriente de Flin Flon.

Kvankam la lago etendiĝas ĉirkaŭ 40 km laŭlonge kaj laŭlarĝe, ĝi nenie havas tian larĝon, ĉar ĝi konsistas el multaj relative mallarĝaj fjordoj. Ĝiaj plej grandaj insuloj estas la "Granda Insulo" (*Big Island*) kaj la "Alka Insulo" (*Moose Island*).

La plej grava vilaĝo ĉe la laga bordo estas Sherridon, sud-oriente de la lago.

[eta|centro|200px|La lago situas nordoriente de [Flin Flon (markita ruĝe)]]

## Eksteraj ligiloj 
* Geografiaj datenoj 

Kategorio:Lagoj en Manitobo
Klopeiner See

Lago **Klopein** (, ) estas lago en Karintio en Aŭstrio, situanta je . Ĝia surfaco estas proksimume 1,1 km² kaj ĝia maksimuma profundo estas 48 metroj. 15 fiŝaj specoj vivas en la lago.

La lago havas tre malgrandan trafluon, do altan restadtempon de la akvo. Pro tio ĝia temperaturo estas alta kaj somere atingas 28 aŭ 29 °C. Tio igas ĝin ŝatata baniĝejo por turistoj.

Kategorio:Lagoj en Aŭstrio
Cianido

**Cianido** estas ajna kemia kombinaĵo kiu inkluzivas cianidan grupon, kiu estas atomo de nitrogeno ligita al atomo de karbono pere de triobla ligo (C≡N). Cianido mem estas la jono CN−; neorganikaj kombinaĵoj de cianido posedas cianidon tiel ĉi; en organikaj kombinaĵoj ĝi havas ligon de la karbono al alia atomo; tiuj kombinaĵoj nomiĝas nitriloj.

La vorto *cianido* ofte signifas la gepatran acidon, hidrogena cianido.

## Vidu ankaŭ 
* Cianatoj
* Izocianatoj
* Tiocianatoj
* Izotiocianatoj
* Alila cianido
* Izocianidoj

## Danĝeroj 
Neorganikaj cianidoj estas grave danĝeraj al la sano (se ili estas solveblaj) - nur 100mg de natria cianido estas por homo mortiga dozo. Simplaj cianidoj liberigas gasan hidrogenan cianidon kiam ili kontaktiĝas kun acido; tio estas aldona danĝero.

## En la naturo 
Cianidoj estas produktataj de bakterioj, ŝimoj kaj algoj, kaj ili ankaŭ troveblas en multaj plantoj. La maniokaj tuberoj entenas cianidojn, kaj pro tio necesas longe kuiri ilin antaŭ ol manĝi ilin. Ankaŭ entenas cianidojn la kernoj de ĉerizoj, de abrikotoj, de pomoj, kaj la amaraj migdaloj. La manĝo de 50 amaraj migdaloj (ne kuiritaj) povas mortigi homon.
Nagykőrös

**Nagykőrös** [nadjkOroŝ] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykőrös, kies centro estas.
eta|maldekstre|Iama hotelo, nun kulturdomo en Nagykőrös
[eta|Malnova domo en Nagykőrös, kie iam oni sekigis [ledojn]]

## Situo 
Nagykőrös situas sur ebenaĵo sudoriente de Budapeŝto, proksime al Kecskemét, ĉe la fervoja linio Budapeŝto–Szeged. Cegléd troviĝas 16, Kecskemét 17, Budapeŝto 86 km.

## Historio 
Ĝia areo estas loĝata ekde la neolitiko, la komunumo estis unuafoje menciita en 1266. Nagykőrös ricevis en 1368 rajtojn de kampurbo, dum la turka okupa periodo, ĝi estis sultana posedaĵo (ĥas-urbo). Ĝi estis ekde 1817 "libera urbo". Dum la reĝlando la komunumo estis konsilantrajta urbo.

Ĝia ekonomia evoluo komenciĝis en la turka epoko, kiam la loĝantoj okupiĝis ĉefe pri bestobredado kaj bestokomercado. En la 18-a jarcento aperis krom la bredado la frukto- kaj legomkultivado. Fine de la 19-a jarcento aperis ankaŭ la industrio.

Fine de la 19-a jarcento elformiĝis la agroindustria branĉo de la urbo. Aperis la konserva produktado (fondita en 1896 fare de Gschwindt Rt.), lignoprilabora, laktouzinoj (1950-aj jaroj). Krom tio aperis maŝinindustrio.

La plej malnovaj konstruaĵoj de la urbo estas la gotikdevena kalvinana, copfa romkatolika (omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario)) (1789) preĝejoj, la baroka urbodomo 1754.

En Nagykõrös funkcias ekde la 16-a jarcento lernejoj; nun tri mezlernejoj kaj la Kalvinana Instruist-eduka Altlernejo de Károli Gáspár.
eta|Kalvinana preĝejo en Nagykőrös

## Vizitindaĵoj 
* Muzeo János Arany (1928)
* Kalvinana preĝejo (Nagykőrös)
* Preĝejo Sankta Ladislao (Nagykőrös)
* Sinagogo de Nagykőrös
* kulturdomo, iam hotelo
* Urbodomo de Nagykőrös

## Famuloj 
En Nagykőrös naskiĝis kaj mortis József Tóth (advokato).

En Nagykőrös naskiĝis:
* aldviolonisto Tamás Kunos
* arkivisto Béla Balanyi
* bibliotekisto János Uri
* fasonisto Sándor Bedécs
* Zsigmond Szentpétery (geologo)
* Ferenc Donáth (gimnastikisto) 
* instruisto Ferenc Nyáry
* Károly Balla (juristo)
* kriminologo Katalin Gönczöl
* matematikisto Mór Réthy
* neŭrologo Zoltán Ambrus Kovács
* operetkantisto Laura Réthy
* partizano Sarolta Absolon
* pentristoj Géza Biczó kaj Jenő Remsey
* politikisto Gedeon Tanárky
* György Szabó (skulptisto).
En Nagykőrös mortis:
* instruistoj Gerzson Ádám, János Györe kaj János Warga
* Gábor Báthory (episkopo).

## Ĝemelurboj 
*  Espelkamp, Germanio
*  Nagyszalonta, Rumanio
*  Haaksbergen, Nederlando
*  Castrocaro Terme e Terra del Sole, Italio
*  Le Muy, Francio
*  Thun, Svislando

## Referencoj 
Kategorio:Nagykőrös
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kujbiŝevo (Baĥĉisaraja distrikto)

**Kujbiŝevo** (, , ) estas urbotipa loĝloko de Baĥĉisaraja distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. La loĝloko situas en la suda parto de la Krimea duoninsulo, 22 kilometrojn for de Baĥĉisarajo, 11 kilometrojn for de la plej proksima fervoja stacio (en la loĝloketo *Siren*) kaj 50 kilometrojn for de Simferopolo. Kujbiŝevo havas la statuson de urbotipa loĝloko ekde la jaro 1960.

La loĝloko estas ligita aŭtobuse kun Baĥĉisarajo, Simferopolo kaj Sebastopolo. La loĝantaro estas ĉirkaŭ 2,6 mil homoj.

Administre Kujbiŝevo estas centro de la Kujbiŝeva komunumo, al kiu apartenas (krom Kujbiŝevo mem) la jenaj vilaĝoj: *Tankovoje*, *Bolŝoje&nbsp;Sadovoje*, *Maloje&nbsp;Sadovoje*, *Visokoje*, *Novouljanovka*.

La ĉefa branĉo de la ekonomio estas agrikulturo. En la loĝloko estas pan-fabriko, konservaĵ-uzino. Socie la loĝloko havas mezlernejon, kultur-palacon, 2 bibliotekojn, muziklernejon, hospitalon.

Kategorio:Baĥĉisaraja regiono
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
El Pilar

**El Pilar** estas nomo de majaa ruino en la provinco Cayo en Belizo (Mezameriko), je ĉirkaŭ 50 km de Tikal en Gvatemalo. La loko estis priloĝita de ĉirkaŭ -500 ĝis 1000. El Pilar estis retrovita en la 1970-aj jaroj, sed kompletaj esploroj ekis nur en 1993.

El Pilar estas unu el la grandaj majaaj urboj. Ĝi havas 15 grandajn piramidojn, 25 placojn kaj multajn aliajn konstruaĵojn. Ses grandaj vojoj iras tra tri kvartaloj, la tuta tereno estas ĉirkaŭ 40 hektarojn granda. Dum la kulmino vivis tie verŝajne 20.000 majaoj en la urbo. Kontraŭe al aliaj majaaj ruinoj la urbo de El Pilar estas ne ankoraŭ tute elfosita kaj rekonstruita.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* El Pilar ĉe Belizereport.com
* MesoAmerican Research Center (MezAmerika SerĉoCentro)
* Blogo de la projekto El Pilar
* TTTejo de la Majaa Arbara Alianco

Kategorio:Majaaj ruinoj en Belizo
Kabah

**Kabah** (ankaŭ **Kabaah**, **Kabáh**, **Kahbah** aŭ **Kaba**) estas majaa ruino en la meksika ŝtato Jukatanio, Mezameriko).

Ĝi troviĝas sude de la urbo Uxmal kaj estas ligita al ĝi per 18 km longa kaj 5 metrojn larĝa paŝvojo (majaa rapidvojo), kiu je la komenco kaj fino havas grandan triumfarkon.

En la urbo troviĝas la 45 metrojn longa *palaco de la maskoj*, kies muroj estas ornamitaj de 260 Chaac-maskoj. Multaj aliaj temploj kaj palacoj (parte ankoraŭ neesploritaj) troviĝas en la antikva urbo.

Majaoj ekloĝis en la regiono dum la 3-a jarcento a.K., sed la plejmultaj nun videblaj konstruaĵoj estas el la 3-a ĝis la 7-a jarcento. Kabah estas post Uxmal la dua plejgranda majaurbo en postklasika Puuc-stilo. Ĝi estis jam forlasita, kiam alvenis la hispanoj.

La signifo de la nomo Kabah estas *"fortika mano"*.

## Fotogalerio 

Image:2002.12.29_18_Codz_Poop_Kabah_Yucatan_Mexico.jpg|Codz Poop - Templo de la maskoj (detalo)
Image:2002.12.29_19_Codz_Poop_Kabah_Yucatan_Mexico.jpg|Codz Poop - Templo de la maskoj

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Kabah ĉe MayaInfo.org 
* Kabáh ĉe sci.mus.mn.us 

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Transdanubio

**Transdanubio** estas geografia regiono en Hungario, entenanta ĉirkaŭ 45 % de Hungario. Ĝin limas norde kaj oriente la Danubo, sude la Drava kaj Mura, okcidente la orienta Antaŭalpio. Ĝia areo estas 38 000 km² kaj loĝas tie ĉirkaŭ 3 milionoj da homoj – sen loĝantaro de la ĉefurba departemento Peŝt.) 

Ĝi estas ne unueca el geologia kaj ekonomigeografia vidpunktoj. Ĝin traplektas montoj, montaroj, valoj. 

## Gravaj geografiaj unuoj de la regiono
*meze la Bakony kun Montaro Keszthely (etendas 200 km) kaj Balatono
*okcidente montetaro Vas, Montetaro Zala, Montaro Sopron kaj Montaro Kőszeg
*sude la montaro Mecsek kaj la Villány-montaro, Montetaro Somogy kaj Baranya-montetaro
*norde la Malgranda Hungara Ebenaĵo, la Danub-kurbiĝo, montaroj Vértes kaj Gerecse
*oriente ebenaĵo Mezőföld kaj regionlima rivero Danubo
*riveroj: Rába, Marcal, Zala (rivero), Sió, riveretoj Kapos kaj Sárvíz

## Historio
Ĝi estas loĝata ekde la praepoko, ĝi estis dum la antikvo parto de la Romia provinco Panonio. Ĝin konkeris la imperiestro Augustus ekde 10 a.K.. Tie trairis la fama sukcena vojo, kiu interligis la Baltikon kun norda Italio. La romianoj konstruigis ĝis fino de la unua jarcento la limeson kontraŭ la barbaraj invadantoj.  

Dum regado de Trajano, Panonio estis dividita je du partoj, Supra kaj Suba Panonioj. 

Gravaj urboj el la romia epoko:
*Scarbantia (Sopron)
*Arrabona (Györ)
*Gorsium (Tác)
*Savaria (Szombathely)
*Sopianae (Pécs)

Kun malfortiĝo de la Roma imperio, ĝin okupis la hunoj, poste avaroj, madjaroj, la regiono iĝis parto de la Hungara Reĝlando.

Gravaj urboj de la frua mezepoka Hungario estis Buda, Esztergom, Pannonhalma, Székesfehérvár, Veszprém, Visegrád. Post la mongola invado (1242) oni konstruis fortikaĵojn, sed en la 16-a jarcento, parton de ĝi okupis la aŭstraj kaj osmanaj imperioj. Fine de la 17-a jc., komence de la 18-a jarcento, okupis ĝin tute la aŭstroj, forpelante la turkojn. 

Ĝi estis loko de gravaj bataloj dum la hungara revolucio de 1848 kaj la Dua Mondmilito.  

## Ekonomio
Gravaj minataj ercoj, mineraloj, krudmaterialoj: bauksito, karbo, nafto, tergaso, lignito, mangano. 

Ĝi estas industrie, kulture forte evoluinta parto de Hungario. 

## Administrado
Ĝi entenas 9 departementojn Vas (Hungario), Győr-Moson-Sopron, Veszprém, Zala, Somogy, Baranya, Tolna, Fejér, Komárom-Esztergom kun la administre centraj urboj (Szombathely, Győr, Veszprém (urbo), Zalaegerszeg, Kaposvár, Pécs, Szekszárd, Székesfehérvár, Tatabánya) kaj menciindajn aliajn gravajn urbojn kiel Sopron, Pápa, Komárom, Nagykanizsa, Esztergom, Dunaújváros. 

Kategorio:Geografio de Hungario
Szentes

**Szentes** [senteŝ] estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Szentes, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Departementa domo en Szentes

## Situo 
Szentes situas sur ebenaĵo, preskaŭ apud Tiso havanta havenon, apud kanalo Kurca, laŭ ĉefvojo Kunszentmárton-Hódmezővásárhely, laŭ la fervojoj Szolnok-Makó kaj Kiskunfélegyháza-Orosháza. Proksime estas Csongrád kaj Szegvár.

## Historio 
La ĉirkaŭo estas loĝata ekde la praepoko. La komunumo estis unuafoje menciita en 1075. Szentes iĝis urbo en 1730, estis inter 1883 kaj 1950 departementejo de Csongrád, poste distriktejo ĝis 1984. En 1960 televid-turo konstruiĝis por dissendi programojn al Sud-Hungario, kiu estas la plej alta konstruaĵo de la departemento.

En vivo de la urbo gravas la agrikulturo. Nuntempe 5 mezlernejoj kaj 8 bazlernejoj funkcias en la urbo.
eta|Urbodomo de Szentes

## Vizitindaĵoj 
eta|Ortodoksa preĝejo en Szentes
eta|Katolika preĝejo en Szentes
* novrenesanca Departementa domo (Szentes) el 1883
* Urbodomo de Szentes
* mezepokdevena Kirko Sankta Anna (Szentes), en 1450 pligrandigita, en 1853 escepte la turon tute nova konstruiĝis
* Preĝejo Koro de Jesuo (Szentes)
* Kalvinana preĝejo (Szentes)
* Kalvinana preĝejo (Szentes-Felsőpárt)
* Luterana preĝejo (Szentes)
* Ortodoksa preĝejo Sankta Nikolao (Szentes)
* romanika Sinagogo (Szentes) el 1872, nun biblioteko
* Muzeo József Koszta (Koszta József Múzeum), prezentas metiojn
* termala banejo (78°, ekde 1958)

## Famuloj 
En Szentes naskiĝis kaj mortis:
* kirurgo István Bugyi
* pentristo Béla Joó
En Szentes naskiĝis:
* aktoroj Ibolya Nagy, József Tóth, Lajos Őze kaj Sándor Gáspár
* apotekisto Zoltán Csipke
* episkopo, ministro Mihály Horváth (historiisto)
* fizikisto György Szigeti
* inventisto Antal Pollák
* kemiisto János Holló
* kuracistoj Kálmán Lissák, Zsigmond Purjesz (pli juna) kaj Zsigmond Purjesz (pli maljuna)
* literaturhistoriistoj László Négyesy, János Barta
* operkantisto János Berkes
* pastro Bálint Kiss
* pedagogo Pál Bor
* Erika Szabó (politikisto)
* psikologo Ferenc Pataki
* László Márkus (reĝisoro)
* Antal Békefi (verkisto)
En Szentes mortis:
* instruisto Mihály Bácskai
* kalvinana pastro Dániel Pázmány
* kirurgo Gyula Jáki
* pastro István Szalai
* ŝafisto István Andrikó

## Famaj nomportantoj 
* Antal Regináld Szentes
* Anzelm Kálmán Szentes
* Ferenc Szentes
* Tamás Szentes
* Zágon Szentes

## Ĝemelurboj 
*  Bačka Topola, Serbio
*  Buñol, Hispanio
*  Dumbrăvița, Rumanio
*  Hof Aŝkelon, Izraelo
*  Kaarina, Suomio
*  Markgröningen, Germanio
*  Sankt Augustin, Germanio
*  Skierniewice, Pollando

## Referencoj 

Kategorio:Urboj ĉe Tiso
La Corona

**La Corona** estas antaŭkolumba majaa ruino ĉe la rivero Río San Pedro en Gvatemalo.

La loko estis trovita en 1995 kaj arkeologie esplorita dum la sekvaj jaroj. La signifo de la hispana nomo *"La Corona"* estas *"Krono"*. La urbo estis nomita de la unuaj arkeologoj, kiuj trovis serion de kvin temploj, kiuj similis al krono.

Kiam oni trovis La Corona, ĝi estis tre detruita kaj multaj konstruaĵoj estis en malbonega stato. Ĝis nun eblis identigi ĉefan placon kaj pluraj temploj. Grava trovaĵo estas 90x50 cm granda kalkŝtono-plato kun 140 majaaj skribsignoj.

Ĝis nun, nur parto de la urbo estas esplorita.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Archaeology.org
* Nationalgeographic.com
* Yale.edu 

Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
Kohunlich

eta|Ŝtona masko en Kohunlich
**Kohunlich** estas arkeologia urbo de la majaoj situante sur la duoninsulo Jukatano en Mezameriko. Ĝi troviĝas ĉirkaŭ 50 km okcidente de Chetumal en Quintana Roo, Meksiko.

Kohunlich estis retrovita en la jaro *1912* de la usonano Raymond Merwin.

Oni ne plu scias la originan nomon de la urbo, la vorto *„Kohunlich“* devenas de aĉa elparolo de la angla esprimo *„Cohoon ridge“* (Cohoon estas loka nomo de palmarbo). Tiun nomon elektis la unua arkeologo, kiu esploris la lokon, Víctor Segovia.

Unuaj majaoj ekloĝis en Kokunlich ĉirkaŭ -200. La plejmulto de la konstruaĵoj estas el la fruklasika erao (250 ĝis 600 kaj hodiaŭ en malbona stato kaj kovritaj de vegetaloj. La plej grava konstruaĵo estas la *palaco de la maskoj*, ornamita de ŝtonaj maskoj. Aldone troviĝas pluraj altaĵoj, piramidoj, citadeloj kaj placoj, kaj ankaŭ akvumsistemo kaj forflusistemo de akvo kun cisternoj por kolekti pluvakvon.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Kohunlich (hispane) 

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Moskeo en Brno

dekstra|eta|Moskeo en Brno, vidata de proksima paneldomo
La **moskeo en Brno** estas la unua moskeo en Ĉeĥio. Ĝi estis konstruita en 1998 kaj administras ĝin la *Islama fondaĵo en Brno*. La moskeo troviĝas apud la strato Vídeňská.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj kaj informoj

Kategorio:Konstruaĵoj en Brno
Brno
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Sudmoravia regiono
Fakultato de medicino de la Masaryk-Universitato

eta|250px|Eksa sidejo de la medicina fakultato
La **fakultato de medicino de la Masaryk-Universitato** fondiĝis en la jaro 1919, kune kun la fakultato de juro kiel la du unuaj fakultatoj de la Masaryk-Universitato en Brno. Ĉar la fakultato de juro ne ekzistis inter la jaroj 1950 kaj 1969, la fakultato de medicino estas la plej longe ekzistanta fakultato de la Masaryk-Universitato. Ĝi estas ankaŭ konata per sia vasta propono de kursoj instruataj en la angla lingvo, kiujn utiligas pluraj .

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la fakultato

Kategorio:Masaryk-Universitato
Kategorio:Organizaĵoj pri medicino
Kategorio:Fakultatoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1919
Fakultato de natursciencoj de la Masaryk-Universitato

**Fakultato de natursciencoj de la Masaryk-Universitato** fondiĝis en la jaro 1921 kiel la kvara fakultato de la Masaryk-Universitato en Brno. Klerigado pri natursciencoj komenciĝis ĉe ĝi en limigita amplekso jam en la aŭtuno de 1920. En la akademia jaro 1921/1922 oni jam klerigadis plenamplekse. Kiel provizorajn oni al la fakultato asignis la konstruaĵojn de eksa malriĉulejo ĉe la strato Kotlářská, kie tamen la fakultato troviĝas ĝis hodiaŭ. Plia kreskado de la fakultato tamen igis ties kapacitaton nesufiĉa, tial oni devis dislokigi iujn partojn ekster la ĉefan konstruaĵaron ĉe Kotlářská en diversajn provizorejojn (eksa kazerno en Řečkovice, universitata komplekso Vinařská, Fakultato de elektroteĥniko de la Teĥnika altlernejo). La kreskantaj spacaj postuloj estas solvotaj post la finkonstruo de la nova universitata kampuso en Bohunice, kien devus translokiĝi granda parto de la Fakultato de natursciencoj.

## Strukturo 
La fakultato laŭ la esenco de diversaj fakoj dividiĝas je la sekvaj sekcioj:
* Biologia sekcio
* Ĥemia sekcio
* Fizika sekcio
* Sekcio de sciencoj pri la Tero
* Matematika sekcio

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la fakultato

Kategorio:Masaryk-Universitato
Kategorio:Fakultatoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1919
Kaminaljuyu

**Kaminaljuyu** estas majaa ruino rande de la gvatemala ĉefurbo Gvatemalurbo. La signifo de la nomo estas *"monteto de la morto"*.

La majaoj ekloĝis tie ĉirkaŭ la jaro -800 kaj ĝi estas verŝajne la unua urba centro en la regiono de la majaoj. Certe la urbo Teotiŭakano forte influis ĝin, kaj Kaminaljuyu estis lima urbo.

La konstruaĵoj estis faritaj ĉefe el aersekigitaj brikoj. Ĉirkaŭ 400 konstruaĵoj estas esploritaj ĝis nun. La esplorado estas malfacila, ĉar la loko situas en la nuna urba tereno de Gvatemalurbo.

Kaminaljuyu estis retrovita fine de la 19-a jarcento de Alfred P. Maudsley kaj ekesplorita en 1925 de Manuel Gamio.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Kaminaljuyu ĉe FAMSI.org

Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
Sacbé

[dekstra|eta|240ra|Sacbé en [Dzibilchaltun en Jukatano]]
**Sacbé**, kromnomita **majaa rapidvojo** estas vojo konstruita de la majaoj, kiu ligis ceremoniejojn aŭ urbojn.

La nomo devenas de la vortoj *"sac"* (blanka) kaj *"bé"* (vojo), kaj signifas do en la majaa lingvo *blanka vojo*. Fakte la vojo estis ja blanka, ĉar konstruita kaj kovrita de blanka stuko aŭ kalko.

Tiaj vojoj estis inter kvar kaj dudek metrojn larĝa kaj povis longi pli ol 100 kilometrojn: ekzemple la rapidvojo inter Coba kaj Yaxuná). Kelkaj Sacbeob (= la pluralo de sacbé) ekzistas ankoraŭ hodiaŭ.

Multaj sacbeob estas viditaj de turistoj, la plej fama eble estas tiu en Chichen Itza, kiu de la centro iras ĉirkaŭ El Castillo kaj ĝis la sankta Cenote, miloj da turistoj paŝas sur ĝi ĉiutage. Kelkaj el la pli longaj vojoj ekzistas ankoraŭ. Bone konata sacbé estas tiu, kiu ligas Uxmal al Kabah kaj havas pordegojn je ĉiu fino. La ĉirkaŭ 100&nbsp;km longa vojo inter Coba kaj Yaxuná estis dum deko da jaroj la plej longa konata de arkeologoj, sed restoj de eĉ pli longa vojo antaŭ nelonge estis malkovritaj. Tiu sacbé iris de Ti'ho (la nuna Mérida, Jukatanio), tra Ake kaj Izamal ĝis la Kariba Maro proksime al la nuna Puerto Morelos. La longeco de tiu sacbé estas ĉirkaŭ 300&nbsp;km.

[eta|maldekstra|240ra|Pordego je la fino de la sacbé, [Kabah, Jukatano]]

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

Kategorio:Majaa civilizo
Kategorio:Vojoj
Traktato de Karlovic

eta|Intertraktadoj en la interkonsento de Karlovic
alternative=Treaty of Karlowitz.jpg|eta|Traktato de Karlovic en la arab-turka
**Traktado de Karlovic** (En la germana: Frieden von Karlowitz; En la serba: Karlovački mir, Карловачки мир, "paco de Karlovic"; En la turka: Karlofça Antlaşması, "La Knabinoj Karlovic") (26-an de januaro 1699) estis la interkonsento de la Turka Imperio kaj la Sankta Ligo (la Sankta Romia Imperio (Aŭstrio), Pola-Litova Unio, Venecio kaj Rusio) pri finigo de la militado inter 1683–99 (angle: Great Turkish War).

Laŭ la traktado, plimulto de Transilvanio kaj Hungario venis sub Habsburgan regadon. La interkonsento malgravigis la turkan influon en orienta Eŭropo, kaj tiel markis la komencon de la fino de otomana hegemonio en sudorienta Eŭropo, kaj igis Aŭstrio la reganta forto en la regiono kaj konsekvence grava imperio.

La sultano Mustafo la 2-a decidis militiri finsomere de 1697 norden, sed la princo Jenő Savoyai venkis lian armeon en la batalo de Zenta (11-an de septembro). La malvenko, la rusa minacado, politika premo de Anglio kaj Nederlando trudis al traktado la sultanon.

La traktado okazis en Karlovic, (nun Sremszki Karlovci, Serbio) proksime al Beogrado. La interparoloj komenciĝis en 1698 kaj daŭris 72 tagojn. Tiu estis la unua okazo, kiam la turkoj emis intertrakti kun ligo de la eŭropaj nacioj kaj akceptis peradon de neŭtralaj ŝtatoj, kaj finfine rekonis malvenkon. La subskribo de la kontrakto okazis la 26-an de januaro 1699.

Aŭstrio ricevis tutan Hungarion (krom la Bánság, tio estas krom teritorio inter Tibisko, Maros kaj Danubo), Transilvanion, Kroation kaj Slavonion. La aŭstra-turka interkonsento validis je 25 jaroj. Venecio akiris Moreo-Peloponnesos (kiun la turkoj rekonkeris en 1715) kaj grandan parton de Dalmatio kun haveno de Kotor. Pollando redonis terotioriojn, konkeritajn en Moldavo, sed akiris Podolion kaj la ukrainajn areojn okcidente de rivero Dnepro, kiujn la turkoj okupis ankoraŭ en 1672.

En Karlovic, la rusoj kaj turkoj interkonsentis nur je dujara armistico, sed ili subskribis en 1700 la pacon de Konstantinapolo, kiu transdonis Azovon al Rusio (kiun la turkoj rekonkeris en 1711, la rusoj reokupis en 1783), plue permesis, ke la caro havu daŭran diplomatian reprezentadon en Konstantinopolo.

Karlovic
Kategorio:1699
Kategorio:Traktatoj de armitaj fortoj
Ĥora Fantazio

La **Fantazio por fortepiano, ĥoroj kaj orkestro en C minora**, op. 80, de Ludwig van Beethoven, estis verkata je 1808. La ĥora parto estas skribita laŭ poemo de Christophe Kuffner (1780 - 1846).

## Historio de la verko 
La *Ĥora Fantazio* estis skribata rapidege por la konkludo de la granda koncerto kion Beethoven prezentis la 22an de Decembro 1808 kaj kiu inkludis impresantan serion da verkoj novaj: la *Kvinan Simfonion*, la *Sesan Simfonion*, la *Kvaran Koncerton por fortepiano* kaj kantoj el la *Meson en C maĵora*. La *Fantazio* estis publikigata je 1811 kun dediĉo al la reĝo Maximilien 1a de Bavario.

Kategorio:Komponaĵoj
Labná

[eta|300px|Pordego en Labná - desegnaĵo de Catherwood [1843]]
**Labná** estas ruina majaurbo en Meksiko. Ĝi troviĝas sur la duoninsulo Jukatano, ĉirkaŭ 10&nbsp;km okcidente de Sayil, alia majaa urbo.

La signifo de la nomo *Labná* estas *"lasta domo"* aŭ *"malnova domo"*. Tiun nomon la urbo ricevis nur post retrovo, oni ne scias la originan nomon. La kulmino estis verŝajne en la 7-a jarcento, kaj oni supozas ke 2.000 homoj loĝis tie. La plej gravaj konstruaĵoj estis konstruitaj inter 750 kaj 1000. Per la tiel nomata *"majaa rapidvojo"* (Sacbé) estis ligita al la urboj Kabah, Sayil kaj Ŭmal.

Retrovis la urbon en la jaro 1842 John Lloyd Stephens kaj Frederick Catherwood. La desegnaĵoj de Catherwood el tiu tempo estis inter la plej fame konataj motivoj de la majaa kulturo.

La plej gravaj konstruaĵoj en Labná estas la palaco, templo, pordego kaj kolonara halo. La konstruaĵoj estas de Puuc-stilo.

## La palaco (Gran Palacio) 
La duetaĝa palaco estas ĉirkaŭ 120 metrojn longa kaj enhavis 67 ĉambrojn kaj plurajn enajn kortojn kaj terasojn. Granda nombro de pentraĵoj kaj reliefoj de la pluvdio Chaac kaj grandega serpentkapa masko troviĝas sur la konstruaĵo.

## Templo (El Mirador) 
La templo estas preskaŭ 6 metrojn alta kaj troviĝas sur 13 metrojn alta piramido. Ĝi enhavas kvar ĉambrojn kaj estas ornamita de stuko kaj figuroj.

eta|250px|Pordego en Labná

## Pordego (Arco Triunfal) 
La ĉirkaŭ 14 metrojn larĝa kaj 7 metrojn alta prodego estas konstruita kiel falsa volbo kaj oni taksas ĝin unu el la plej grava arkitekturaj atingoj de la majaoj. Komence ĝi estis parto de fortikaĵmuro kaj pasejo. La du flankoj de la pordego estas tute malsamaj: unu flanko estas riĉe ornamita, kaj la alia tre sobra.

## Kolonara halo (Edificio de las Columnitas) 
La L-forma kolonara halo staras sur ĉirkaŭ du metrojn alta subkonstruaĵo kaj estis verŝajne loĝejo por nobeloj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Labná ĉe Yucatan-Guide.de
* Labná ĉe Indianer-Welt.de

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Magelana markolo

eta|Magelana Markolo
La **Magelana markolo** situas en la plej suda parto de Sud-Ameriko, inter Patagonio en la nordo kaj Fajrolando en la sudo. Ĝi estis nomita laŭ la portugala esplorvojaĝisto Ferdinando Magelano, kiu malkovris ĝin kaj ŝipveturis tra ĝi dum sia vojaĝo ĉirkaŭ la mondo.

La markolo estas 600 kilometrojn longa kaj enhavas multajn insulojn. Ĝiaj bordoj apartenas al Ĉilio.

Precipe ĉirkaŭ 1600 la markolo estis tre grava por ŝipveturi de Eŭropo al Japanio. Unue ĉi tiun itineron konis nur portugaloj kaj hispanoj, sed poste ankaŭ angloj uzis ĝin.

File:StraitOfMagellan.jpg
File:NaoVictoria.JPG
File:Commerson's_dolphins_(Cephalorhynchus_commersonii)_in_the_Strait_of_Magellan.jpg
File:US_Navy_040621-N-6536T-066_The_Nimitz-class_aircraft_carrier_USS_Ronald_Reagan_(CVN_76)_cruises_through_the_Straits_of_Magellan.jpg

Koordinatoj: 

Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Geografio de Argentino
Kategorio:Markoloj
Cegléd

**Cegléd** [ceglEd] estas urbo kun titolo vinvilaĝo kaj kuracbanloko en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Cegléd, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Urbocentro de Cegléd

## Situo 
Cegléd estas grava fervoja nodo, tie disbranĉiĝas la fervoja ĉeflinio el Budapeŝto sude al Szeged, oriente al Szolnok, kaj poste al Debrecen, Ukrainio, Rumanio.

## Historio 
La urbo estis loĝata jam dum la kuprepoko, poste skitoj kaj sarmatoj loĝis antaŭ la hungaroj. Dum la turka erao ĝi estis sultana bieno, kie la vivo estis pli milda.
Ĝi estas tipa hungara ebenaĵa urbo, ĝi liveris ĉiam agrikulturajn varojn al la ĉefurbo, situanta 72 km nordokcidente. Oni kultivas tie fruktojn, legomojn, bredas brutojn kaj kortbirdadon. Dum la reĝlando la komunumo estis konsilantrajta urbo.

La foirplaco de la urbo estas grava, ĉar tie diris historian parolon du liberecherooj de la hungara historio: György Dózsa en 1514 kaj Lajos Kossuth en 1848.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Cegléd)
* novgotika Luterana kirko (Cegléd)
* Kirko Sankta Kruco (Cegléd)
* kuracbanejo
* eklektika Urbodomo de Cegléd
eta|Urbodomo de Cegléd

## Famuloj 
* en Cegléd naskiĝis kaj mortis:
** aktoro Irma Patkós
** luktisto József Gál
** ministro István Csala
* en Cegléd naskiĝis:

** aktoroj Gusztáv Hubay, Judit Kocsis, Zoltán Rátóti kaj Tibor Szervét
** apotekisto Miklós Matolcsy
** dekoraciisto Ágoston Spannraft
** etnografo László Kósa
** etologo Enikő Kubinyi
** genetikisto Edit Buzás
** József Tóth (geografo)
** geologo Zoltán Hajnal
** inĝeniero Pál Magyar
** komponisto Mór Vavrinecz
** lingvisto János Sági
** literaturhistoriistoj Jenő Pintér, Károly Széchy kaj Aladár Zlinszky
** luterana episkopo Sándor Raffay
** matematikisto Ferenc Kárteszi
** pentristoj Jenő Szervánszky kaj Gyula Túry
** pianisto Péter Sárik
** verkistoj Éva Fésűs, Aurél Kárpáti kaj István Tömörkény
* en Cegléd mortis:
** filozofo István Dékány
** geografo Márton Pécsi
** instruisto József S. Szabó

## Ĝemelurboj 
*  Mühldorf am Inn, Germanio (2005)
*  Plauen, Germanio (2005)
*  Gheorgheni, Rumanio
*  Miercurea Ciuc, Rumanio
*  Odorheiu Secuiesc, Rumanio
*  Sfântu Gheorghe, Rumanio
*  Vlăhița, Rumanio
*  Vasvár, Hungario

## Referencoj 

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Antonio Veracini

**Antonio Veracini** (* 17-a de januaro 1659 en Florenco; † 25-a de oktobro 1733) estis itala violonisto kaj komponisto.

## Biografio 
Antonio estis lernanto de sia patro Francesco di Nicolo (1638-1720). Lia patro enkodukis lin en la toskanan kortegon. En la jaro 1682 li eniris la servon ĉe la granddukino delle Rovere kaj tenis tiun ĉi pozicion ĝis ŝia morto en la jaro 1694.

Li pasigis sian tutan vivon en sia gepatra urbo kaj muzikis laŭokaze ĉe la kortego de la grandduko, sed antaŭ ĉio li estris la familipropran violonlernejon. Kiam en 1699 lia plej bona lernanto, lia nevo Francesco Maria Veracini, vojaĝis kune kun la avo al Romo, li plukondukis sole la sorton de la Veracini-Lernejo. La lernejo troviĝis en domo en la Via di Pallazuolo, konstruaĵo, kiun heredis lia patro.
Antonio Veracini estis unu el la plej respektataj violonistoj de sia epoko. Li komponis oratoriojn por diversaj preĝejoj, kies partituroj tamen perdiĝis. En la posedaĵo de sia familio estis riĉe ekipita kolekto da instrumentoj, inter tiuj multnombraj violonoj de Amati kaj Jakobus Stainer.

## Verkoj (elekto) 
* 1692, Sonate à tre, due Violino, e Violone ò Arcileuto col Basso per l'organo op. 1, Florenz, Navesi 1692
* Sonate da Chiesa à Violino, e Violoncello, ò Basso op. 2, Amsterdamo, Roger (reprintaĵo.)
* 10 ĉambrosonatoj, à Violino. e Violone, ò Arcileuto, col Basso per il Cemb. op. 3 (consacrate al Serenissimo Principe Gio: Gastone di Toscana), Modena 1696, Fortuniano Rosati.

## Literaturo 
* APEL WILLI, Studien über die frühe Violinmusik (IX) : Die italienischen Hauptquellen von 1690 bis 1730
* BRAINARD PAUL, Italienische Violinmusik der Barockzeit (I). München, Henle 1985
* HILL JOHN WALTER, Antonio Veracini in context: New perspectives from documents, analysis, and style. In «Early Music» (18) novembre 1990; paĝoj 545-562;

Italaj barokaj komponistoj
Kategorio:Italaj klasikaj komponistoj
La Eta Spiru' - Salutu la Sinjorinon

'**Salutu la Sinjorinon**' en la franca *Dis bonjour à la dame* estas la unua bildstrio el la serio de La Eta Spiru'. Ĝi estas la sola kiu ekzistas esperantlingve. La esperantlingva versio estis eldonita de JEFO fine de la jaro 2005. Dank'al Vikio, pluraj aktivuloj sukcesis rapide traduki kaj eldoni ĝin.

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2005
Eta Spiru'
Václav Kaplický

**Václav Kaplický** (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1895 en Sezimovo Ústí – mortis la 4-an de oktobro 1982 en Prago) estis ĉeĥa verkisto de  pri la ĉeĥa historio.

Li studis en gimnazio en Tábor, poste kiel soldato dum la unua mondmilito li eniris legiojn en Rusio, sed pro konflikto kun la komandantoj estis prizonata en la kabo Gornostaj apud Vladivostoko. Fine de 1919 li estis sendita kiel prizonulo al ĈSR kaj transdonita al tribunalo. Tiu lin liberigis, sed li malfacile serĉis laboron. Fine li komencis labori kiel redaktoro kaj verkisto de societaj romanoj. Post la dua mondmilito li komencis verki historiajn romanojn, per kiuj li atingis plej grandan sukceson.

Lia plej fama romano, ankaŭ filmigita, estas **Martelo kontraŭ sorĉistinoj** - la titolo estis transprenita el la fama inkvizicia verko, sed la romano priskribas kazon, kiu efektive okazis en Bohemio en la 17-a jarcento. Naiva maljuna kampulino dum la meso en Velké Losiny ne englutis hostion, sed sekrete ĝin kaŝis en poŝo, dezirante manĝigi ĝin al sia bovino, por ke ĝi donu pli multe da lakto. Tamen la kaŝo estis rimarkita, la kulpulino kaptita kaj akuzita pro nigra magio. Oni venigis maljunan inkvizitoron, kiu vidis en la kazo ŝancon riĉiĝi. Per torturado li devigis la maljunulinon, ke ŝi akuzu plej riĉajn homojn en la urbo pro sorĉado, poste li arestis ilin kaj konfiskis ilian havaĵon. Ili mem estis ankaŭ torturataj, ĝis ili akuzis aliajn homojn kaj estis aŭtodafee likviditaj. Fine li atakis eĉ pastron, dekanon, kiu klopodis lin haltigi, ankaŭ tiu estis ŝtiparumita.

En siaj verkoj Kaplický priskribis epokon de husanaj militoj, la komencon de la tridekjara milito en batalo apud Prago kaj postaj persekutoj kaj ekzekutoj, fine lia atento koncentriĝis al kampulaj ribeloj.

## Societaj romanoj 
* **Princezna z Košíř** (Reĝidino el kvartalo Košíře, 1927)
* **Bomba v parlamentě** (Bombo en parlemanto, 1933)
* **Zrádná obálka** (Perfida koverto, 1938)
* ** Pozor, zlý člověk!** (Atentu, danĝera homo!, 1941)
* **Červen v Pučálkách** (Junio en Pučálky, 1941)
* **Něžný manžel** (Tenera edzo, 1943)
* **Hvězda na východě** (Stelo en la oriento, 1946)
* **Ďáblem posedlí** (De diablo obseditaj, 1946)
* **Květnové dni** (Majaj tagoj, 1946)

## Historiaj romanoj 
* **Gornostaj** (1936)
* **Kraj kalicha** (Regiono de la kaliko, 1945)
* **Čtveráci** (Kvarakastuloj, 1952)
* **Železná koruna** (Fera krono, 1954)
* **Zaťatá pěst** (Pugnita mano, 1959)
* **O věrnosti a zradě** (Pri fideleco kaj perfido, 1959)
* **Kladivo na čarodějnice** (Martelo kontraŭ sorĉistinoj, 1963)
* **Táborská republika** (La respubliko de Tábor, 1969)
* **Nalezeno právem** (Trovita kiel prava, 1971)
* **Královský souboj** (Reĝa duelo, 1971)
* **Kainovo znamení** (La signo de Kain, 1975)
* **Škůdce zemský Jiří Kopidlanský** (Landa damaĝanto Jiří Kopidlandský, 1976)
* **Veliké theatrum** (Granda teatro, 1977)
* **Kdo z koho** (Kiu venkos kiun, 1979)
* **Život alchimistův** (Vivo de alkemiisto, 1980)

Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de aŭgusto
Kategorio:Mortintoj la 4-an de oktobro
Hey Jude

***Hey Jude*** estis la dek-naŭa Usona albumo de the Beatles. 

## Traka listo 
Ĉiuj kantoj de John Lennon kaj Paul McCartney escepte de
(*)George Harrison

Flanko 1
# "Can't Buy Me Love"
# "I Should Have Known Better"
# "Paperback Writer"
# "Rain"
# "Lady Madonna"
# "Revolution"

Flanko 2
# "Hey Jude"
# "Old Brown Shoe"*
# "Don't Let Me Down"
# "The Ballad of John and Yoko"

Kategorio:Albumoj de The Beatles
Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1970
Distriktoj de Japanio

La **kantono** aŭ **distrikto** ( [gun]) estis administracia subunuo en Japanio inter 1878 kaj 1921 kaj ekvivalentas al la kantonoj de Usono. Nun ĝi funkcias nur por adresado, divido por elektado kaj por geografia priskribo de iu loko (ĉu vilaĝo aŭ urbeto, ĉu natura parto de la pejzaĝo, kiel monto aŭ lago).

En nuna loka registara sistemo, gubernioj estas super distrikto, kaj vilaĝo aŭ urbeto estas parto de distrikto, urboj (kiuj rekte membras en gubernio) kaj kvartaloj (kiuj rekte apartenas al urbo) ne apartenas al distriktoj. Kiam vilaĝo aŭ urbeto iĝas urbo, ĝi sendependiĝas de distrikto. Ĉar dum la pasintaj jardekoj multaj loĝlokoj pligrandiĝis, kaj multaj iĝis urboj, povas esti ke distrikto nun nur havas unu aŭ du membrajn loĝlokojn, kaj kiam la lasta ero iĝas urbo, tiam la distrikto malfondiĝas.

## Ankaŭ vidu 
* urboj de Japanio
* urbetoj de Japanio
* kvartaloj de Japanio
* vilaĝoj de Japanio

* gubernioj de Japanio
* listo de urboj de Japanio

*
Kerna Urbo

**Kerna urbo** ( [ĉūkaku ŝi] ) estas urbo de Japanio kiu havas loĝantaron de pli ol 300 000 kaj akiris kvalifikon per enketo de kabineto laŭ la unua linio de la 22-a sekcio de 252-a artikolo de Loka Aŭtonomia Juro tra decido de urba konsilio kaj gubernia asembleo.

## Listo de kernaj urboj
1-a de aprilo 1996 iĝis

1-a de aprilo 1997 iĝis

1-a de aprilo 1998

1-a de aprilo 1999 iĝis

1-a de aprilo 2000 iĝis

1-a de aprilo 2001 iĝis
*Jokosuka
1-a de aprilo 2002 iĝis

1-a de aprilo 2003 iĝis

1-a de aprilo 2005 iĝis 
*Tojama
*Higaŝiosaka
1-a de oktobro 2005 iĝis

1-a de oktobro 2006 iĝis
*Aomori

*
*
Guapé

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Varginha''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1924. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Guaraciaba

**Guaraciaba** (de la tupia lingvo ''kwara'sï'', "suno"), povas esti:

*Guaraciaba - brazila municipo en Minas-Ĝerajso;
*Guaraciaba - brazila municipo en Sankta-Katarino;
*Guaraciaba - kvartalo en la brazila municipo Belford Roxo, en Rio-de-Ĵanejrio; kaj,
*Guaraciaba do Norte - brazila municipo en Cearao.
Gvidanto

**Gvidanto**, tiu, kiu gvidas, povas esti:

*Gvidanto (politiko);
*Ĉiĉerono, gvidisto (turisma gvidanto);
*Ĉefo de partio, revolucio, ktp.
Tulum

eta|250ra|maldekstra|la precipa konstruaĵo de la historia Tulum, konata kiel "la kastelo" (hispane *"El Castillo"*)
eta|250ra|maldekstra|la historia majaa "templo de la dioj de la vento" (hispane *"templo del dios del viento"*)
La historia urbo **Tulum** situas ĉe la Kariba Maro, en la subŝtato Kintanaroo *(Quintana Roo)* de Meksiko kaj en samnoma komunumo Tulum, kaj estas la de turistoj plej multe vizitata loko de la tuta lando. Male kiel ĉiuj aliaj majaaj urboj, Tulum troviĝas ĉe la maro. La urbo estas malpli signifa arkitekture, sed imponas pro la situo sur 12 metrojn alta kalkŝtonklifo super la Kariba Maro. Per ŝtuparo eblas aliri rekte la strandon.

**Tulum** en la jukatana majaa lingvo signifas "muro" aŭ "fortikaĵo". Dum la 13-a kaj 14-a jarcentoj ĝi certe estis unu el la plej grandaj majaaj urboj. La hispana kronikisto *Juan Díaz* raportis en 1518, ke li vidis *"urbon grandan kiel Sevilo"*.

Verŝajne Tulum pro sia situo ĉe la maro estis grava komercejo inter la diversaj majaaj provincoj. Ĝi havis evoluintan defendosistemon: terflanke ekzistas granda murego kaj aldona fortikaĵo.

Kiel religia centro, majaoj daŭre vivis en Tulum, kiam alvenis la hispanoj.

Tulum situas ĉirkaŭ 130 km sude de Cancún, ĉe la larĝa kaj moderna ekspresvojo Carrera Fedeal 180.

## Vidu ankaŭ 
* Majaoj
* Listo de majaaj ruinoj

## Eksteraj ligiloj 
* Tulum ĉe Yucatanguide.de
* turisma informa retejo

Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Fakultato de informadiko de la Masaryk-Universitato

[dekstra|eta|300px|Konstruaĵo de la Fakultato de informadiko en strato Botanická 68a, [Brno-Královo Pole.]]
**Fakultato de informadiko de la Masaryk-Universitato** estis fondita en la jaro 1994 kiel la sepa fakultato de la Masaryk-Universitato en Brno kaj la unua informadika fakultato en Ĉeĥio. Ĝi ekestis kiel daŭrigo de la origina fako "Matematika informadiko" ĉe la Fakultato de natursciencoj.

## Historio 
Komence ĝia akademianaro nombris ĉirkaŭ du dekojn da instruistoj kaj 400 studentojn. La evoluo tamen estis rapida kaj nuntempe ĝin regule frekventadas ĉirkaŭ 1.700 studentoj.

## Strukturo 
### Katedroj 
* Katedro de teorio de programado
* Katedro de komputilaj sistemoj kaj komunikado
* Katedro de informaciaj teĥnologioj
* Katedro de komputila grafiko kaj dizajno

### Esplorcentroj 
* Centro de analizo de biomedicina bildo
* Centro de komputila prilaboro de natura lingvo
* Instituto de teoria informadiko
* Alte paralelaj kaj distribuitaj komputilaj sistemoj

### Aliaj 
Ene de la fakultata konstruaĵo troviĝas ankaŭ la sidejo de la tutuniversitata Komputilsistema instituto.

## Aprezoj 
La fakultato estis plurfoje aprezita kaj kelkajn aprezojn ricevis ankaŭ ĝiaj dungitoj kaj studentoj:
* Computer Pioneer Award 1996 IEEE Computer Society
** 1996 prof. RNDr. Jozef Gruska, DrSc.
** 1996 doc. RNDr. Jiří Hořejš, CSc.
* Premio de la rektoro de la Masaryk-Universitato pro signifa krea ago
** 1998 prof. RNDr. Jozef Gruska, DrSc.
** 2000 prof. RNDr. Jozef Gruska, DrSc.
* Medalo de la ministro de edukado, junularo kaj korpekzercado de la Ĉeĥa respubliko de 1-a grado
** 1999 prof. RNDr. Jozef Gruska, DrSc.
* Premio de de la ministro de edukado, junularo kaj korpekzercado Talent 97
** Mgr. Antonín Kučera, Dr.
* Ora medalo de la Masaryk-Universitato
** 1997 prof. RNDr. Jozef Gruska, DrSc.
** 2002 prof. RNDr. Miroslav Novotný, DrSc.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la fakultato

Kategorio:Masaryk-Universitato
Kategorio:Fakultatoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1994
Frederick Catherwood

**Frederick CATHERWOOD** (naskiĝis la 27-an de februaro 1799; mortis la 20-an de septembro 1854) estis brita arkitekto, pentristo, arkeologo kaj vojaĝisto.

Li famiĝis pro siaj desegnaĵoj de retrovitaj majaaj ruinoj. Kun John Lloyd Stephens li ekis la esploradon de la alta kulturo de la majaoj.

Catherwood studis arkitekturon ĉe la Universitato de Oksfordo, sed le vere pasiis pri pentrarto kaj vojaĝoj. Jam vizitinte Grekion, Turkion, Egiption kaj Palestinon, li ekkonis la usonan advokaton kaj vojaĝaŭtoron John Lloyd Stephens en 1836. Li jam estis konata pro siaj desegnaĵoj kaj pentraĵoj de malnovaj ruinoj. Kune ili legis rakonton de Juan Galindo pri la ruinoj de Copán kaj decidis mem spekti la aferojn en Mezameriko kaj prepari detalan raporton pri tio.

[eta|150px|maldekstra|[Steleo N en Copán]]
Inter 1839 kaj 1841 Catherwood kaj Stephens esploris la tutan majaan regionon. Stephens prizorgis la skriban dokumentaron, Catherwood desegnis kaj pentris la de la ĝangalo liberigitajn templojn, piramidojn, pilkludejojn kaj steleojn. Ili vizitis entute 44 lokojn kaj malkovris iujn, inter ili:
* Copán
* Quiriguá
* Tecpán
* Utalán
* Palenque
* Ŭmal

En 1841 Stephens publikigis la libron "Incidents of Travel in Central America, Chiapas, and Yucatan". Dua esplorvojaĝo ekis al Jukatano, kiu estis fonto por dua libro en 1843 "Incidents of Travel in Yucatan". Ambaŭ libroj iĝis mondaj sukcesoj, al kio grande partoprenis la precisaj etosriĉaj ilustraĵoj de Catherwood. En 1844 Catherwood entuziasmigis la legantoj per sia verko "Views of Ancient Monuments in Central America, Chiapas and Yucatan".

Pro la orserĉado en Kalifornio Catherwood poste ekloĝis en Sanfrancisko, kie li malfermis vendejon por la ministoj.

En 1854 Catherwood vojaĝis per ŝipo de Liverpool al Usono. Post kolizo kun alia ŝipo, la ŝipo dronis kuntirante Catherwood en la morton.

## Bibliografio 
* Frederick Catherwood: *Views of Ancient Monuments in Central America, Chiapas and Yucatan.* Novjorko 1844
* John Lloyd Stephens: *Incidents of Travel in Central America, Chiapas and Yucatan.* 1841 (Bd. 1 und 2)
* John Lloyd Stephens: *Incidents of Travel in Yucatan.* 1843 (Bd. 1 und 2)
* Victor Wolfgang von Hagen: *Search for Maya. The story of Stephens and Catherwood.* Londono 1947

Kategorio:Anglaj vojaĝantoj
Kategorio:Anglaj arkeologoj
Kategorio:Anglaj kartografoj
Kategorio:Anglaj pentristoj
Kategorio:Anglaj mezamerikistoj
Kategorio:Esploristoj de Centrameriko
Kategorio:Esploristoj de Nordameriko
Ernst Förstemann

eta|dekstra|Ernst Förstemann
**Ernst Wilhelm FÖRSTEMANN** (naskiĝis la 18-an de septembro 1822 en Dancigo; mortis la 4-an de novembro 1906 en Berlino) estis germana arkivisto, bibliotekisto kaj historiisto.

## Vivo 
Ernst Förstemann estis filo de gimnazia instruisto pri matematiko en Dancigo kaj vizitadis la tiean gimnazion ĝis 1840. Ĝis 1844 li studis komparan lingvistikon ĉe la Humboldt-Universitato en Berlino kaj promociis en la sama jaro en Halle. De 1845 ĝis 1851 li estis instruisto en gimnazio de Dancigo kaj poste transloĝiĝis al Wernigerode, kie li laboris kiel instruisto kaj samtempe kiel arkivisto kaj bibliotekisto por la grafo Stolberg. En 1865 li ekestris la reĝan bibliotekon en Dresdeno kaj en 1887 la privatan bibliotekon de Vilhelmo la 1-a. Poste li same estris la bibliotekon de Frederiko la 3-a.

En decembro 1898 Ernst Förstemann emeritiĝis kaj ekloĝis en Berlino, kie li mortis 84-jara.

## Verkoj (elektitaj) 
* *Altdeutsches Namenbuch*, 2 Bde., 1856/59
* *Über die Gräflich Stolbergische Bibliothek zu Wernigerode*, 1866
* *Mitteilungen der königlichen öffentlichen Bibliothek zu Dresden*, 1866 ff.
* *Geschichte des deutschen Sprachstammes*, 2 Bde. 1874/75 (Nachdruck 1966)
* *Zur Entzifferung der Mayahandschriften*, 7 Bde. 1887/98
* *Zur Geschichte der Bücher-Sammlungen in der Grafschaft Wernigerode bis zum Dreißigjährigen Kriege, insbesondere der Sammlung Graf Wolfgang Ernst zu Stolberg (angelegt von etwa 1569-1606).*, o. J. (manuskripto)

Kategorio:Germanio
Kategorio:Germanaj historiistoj
Sremski Karlovci

**Sremski Karlovci** (, , , ) estas urbo kaj municipo en Serbio, en Vojevodio, en Srem, en Suda Baĉka. Alia komunumo ne apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
dekstra|230ra|eta|Panoramo de Sremski Karlovci
* Areo: 51 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 8800
* Poŝtkodo: 21205
* Telefonprefikso: +381 21

## Situo 
Sremski Karlovci situas sur dekstra bordo de Danubo, Novi Sad troviĝas 11 kilometrojn.

## Historio 
La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. La unua mencio devenis el 1308 en formo *Karon*. Ĝis la turkoj la bienoj apartenis al familio *Báthory*. En 1521 la turkoj okupis la komunumon kaj tenis ĝin dum 170 jaroj. Tie okazis en 1699 la 72-taga kongreso, kiu finis la batalojn inter la Turka imperio kaj la eŭropaj landoj kaj finiĝis per Traktado de Karlovic. Ekde tiam la loko estis rezidejo de serba metropolito.

eta|maldekstre|Muzeo de Danubaj Ŝvaboj, Sremski Karlovci.
En 1848 la serbaj loĝantoj deklaris sian sendependecon disde la hungaroj kaj elektis patriarko Rajacić. Sekve la hungara armeo forbruligis la urbeton, kie troviĝis 6000 da serbaj batalantoj. En 1910 loĝis 6342 da homoj, (3536 serboj, 1899 kroatoj, 434 germanoj, 380 hungaroj). La urbo apartenis al Szerém, al Kroatio, ĉar la regiono estis ŝanĝita por Rijeka.

En 2002 loĝis en la urbo 8&nbsp;800 da loĝantoj (serboj 75%, kroatoj 9%, jugoslavianoj 3%, hungaroj 2%, montenegranoj 1%). Oni kultivas en la ĉirkaŭo grenon kaj furaĝplantojn, sur deklivoj de Fruška gora vitujojn kaj fruktarbojn.

## Ĝemelurboj 
* 20ra| Eymet, Francio
* 20ra| Tivat, Montenegro

Kategorio:Urboj de Serbio
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Alcazar (Marsejlo)

La **Alcazar** estis spektaĵejo en Marsejlo, situanta ĉe la strato Belsunce, apud la Canebière (la plej fama avenuo en Marsejlo).

La **Alcazar** malfermis siajn pordojn la . Tamen, la  brulego detruis la teatrejon sen viktimoj.

Ĝi tamen akceptis plurajn famajn artistojn el la 20-a jarcento, kiel ekzemple Tino Rossi aŭ Yves Montand.

Ekde la dua duono de la 20-a jarcento, la spektaĵoj estis fermitaj. La spektantaro nur povis vidi malnovan ŝildon Art-Deco-stilan.

En 1966 la ejo estis aĉetita de meblo-vendisto kaj poste transformita en garaĝon.

La  la Alcazar denove malfermis siajn pordojn kiel regionskala komunuma biblioteko.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la biblioteko de Marsejlo 
* Historio de l'Alcazar 
* L'Alcazar ĉe la retejo de la Marsejla urbodomo  

Kategorio:Bibliotekoj en Francio
Kategorio:Konstruaĵoj en Francio
Kategorio:Marsejlo