Franz Blei

**Franz BLEI** (n. la 18-an de januaro 1871, Vieno, Aŭstrio-Hungario  – m. la 10-an de julio 1942, Westbury, Hempstead, Nov-Jorkio, Usono ) estis aŭstra verkisto, tradukisto kaj literatura kritikisto. Li ankaŭ estis konata kiel bibliofilo, ĉefredaktoro kaj eldonisto de revuoj, same kiel grava membro de la juda intelektularo en Aŭstrio. Li estis amiko kaj kunlaboranto de Franz Kafka. 

## Vivo 
Flanke de sia patro, Franz Blei estis de sveda deveno, sur sia patrino, de pola. Li doktoriĝis en 1895 kun disertacio pri Abbé Galiani, sed jam debutis kiel komedioverkisto en 1893. Poste li daŭrigis kiel novelisto kaj kiel ĝenerala kultura eseisto kun arta orientiĝo. Li estis konstante kosmopolita kaj tre propra laŭ interesoj, stilo kaj vidpunktoj. Inter liaj dramaj verkoj estas *Thea* (1895); inter liaj noveloj *Landfahrer und Abenteurer* (1913), *Leben und Traum der Frauen* (1921) kaj *Der Knabe Ganymed* (1923). Liaj eseoj estas kolektitaj en *Vermischte Schriften* (6 volumoj, 1911-12), *Menschliche Betrachtungen zur Politik* (1915), *Bestiarium der modernen Literatur* (1920) kaj *Das Kuriositätenkabinett der Literatur* (1924).

En 1908, Blei fondis la revuon *Hyperion* kun Carl Sternheim. Inter la kontribuantoj de la unua jaro estis Carl Einstein kun kelkaj noveloj. Blei ankaŭ publikigis elektojn de germanlingva poezio el la baroko kaj franca rokoko. Krome, li tradukis modernan britan kaj francan prozon, same kiel tiajn antitezojn kiel *Lucian* kaj *Thomas a Kempis* el pli malnova literaturo.

Kune kun Albert Paris Gütersloh, kiun li konatiĝis kiel milita korespondanto dum la Unua Mondmilito, Blei eldonis la revuon *Die Rettung* en 1918-19.

La komponisto Paul Hindemith uzis la teatraĵon *Das Nusch-Nuschi* de Blei kiel libreton por unuakta opero, kiu premieris la 4-an de junio 1921 ĉe la Landestheater en Stutgarto kun direktado de Fritz Busch. Ĝi formis la duan parton de opera triptiko bazita sur ekspresionismaj teatraĵoj.  La unua parto estis *Mörder, Hoffnung der Frauen* de Oskar Kokoschka, kiu premieris samfoje, kaj la lasta parto estis *Sancta Susanna* de August Stramm, kompletigita la sekvan jaron.

Lia verko *Männer und Masken* ( *Viroj kaj maskoj* ) (1930) estis bruligita de nacisocialistoj dum la tutlandaj librobruligoj en Nazia Germanio en 1933.

## Verkaro (elekto) 
* *Die Puderquaste. Ein Damen-Brevier. Aus den Papieren des Prinzen Hippolyt*. Verlag Hans von Weber, Munkeno, 1908
* *Vermischte Schriften*. 6 vol'oj Munkeno, Georg Müller-Verlag, 1911
* *La Gimnazio de la Volupto: Erotika Fantazio*. Private kaj anonime presita, 1922
* *Der Knabe Ganimedo. Moralische Erzählungen*, 1923
* *Das große Bestiarium der Literatur*, 1923
* *Virinoj kaj Aventuristoj*, 1927
* *Glanz und Elend berühmter Frauen*, 1927
* *Himmlische und irdische Liebe in Frauenschicksalen*, 1928
* *Ungewöhnliche Menschen und Schicksale*, 1929
* *Erzählung eines Lebens*, 1930 (aŭtobiografio; represite fare de Paul Zsolnay, Vieno, 2004, ISBN: 3-552-05310-7 )
* *Viroj kaj Maskoj*, 1930
* *Die göttliche Garbo – mit einem Nachwort von Greta Garbo*, 1930
* *La Volupto de la Kreaĵo*, 1931
* *Talleyrand oder der Zynismus*, 1932
* *Zeitgenössische Bildnisse*, 1940
* *Franz Blei: Briefe kaj Carl Schmitt 1917-1933*. Kunlabore kun Wilhelm Kühlmann kaj klarigoj verkitaj de Angela Reinthal. Manutius Verlag, Hajdelbergo, 1995, ISBN: 3-925678-53-0.
* *Franz Blei – André Gide. Briefwechsel (1904-1933)*, 1997

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Bibliofiloj
Kategorio:Aŭstraj eldonistoj
Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo
Kategorio:Aŭstraj tradukistoj
Kategorio:Aŭstraj dramistoj