Observatorio de Calar Alto

La **Observatorio de Calar Alto** estas astronomia observatorio en la municipo Gérgal (Provinco Almerio, Andaluzio, Hispanio). Estas la plej granda observatorio de la kontinenta Eŭropo, ĝi troviĝas sur la monto Calar Alto, alta de 2168 metroj en la *Sierra de los Filabres*, ĉefa montmasivo de la Provinco Almerio.

Ĝia MPC kodo estas **493**.

En tiu observatorio laboras la esperantisto David Galadí.

## Historio 
La observatorio estis fondita en 1973 sur situejo proponita en 1970, per interkonsento inter la germana kaj hispana registaroj kiel *Centro Astronómico Hispano-Alemán* (CAHA) aŭ *Deutsch-Spanisches Astronomisches Zentrum* (Hispana-Germana Astronomia Centro). Ĝi malfermiĝis en 1975, kun la ekfunkcio de teleskopo de 1,23 metroj disvolvita de hispana-germana kunlaboro en astronomio.

En 1976, schmidt-teleskopo estis translokita en la Observatorion de Calar Alto elde la Observatorio de Hamburgo-Bergedorf, kie ĝi estis de 1954.

Ĝis 2005, la observatorio apartenis ekskluzive al la *Max-Planck-Institut für Astronomie* kaj nur 10 % el la tempo de observo estis havebla por la hispanaj astronomoj. En 2005, interkonsento estis subskribita, per kiu la observatorio estu kune ekspluatita de la Instituto de Astrofiziko de Andaluzio – CSIC de Granado kaj la *Max-Planck-Institut für Astronomie* en proportio de po 50% por ĉiu.

En 2013, la observatorio travivis krizon pro manko de monrimedo.

En 2019, kun la eliro de la germana socio kaj la eniro de la Junto de Andaluzio en la Grupo de Ekonomia Intereso (CAHA, A.I.E.), la observatorio fariĝis 100% hispana (50% CSIC, 50% Junto de Andaluzio).

## Teleskopoj 
La observatorio havas kvar teleskopojn de diametroj 0,80 m, 1,23 m, 3,5 m kaj 2,2 m. Estas ankaŭ teleskopon de 1,52 m operaciata de la Nacia Astronomia Observatorio de Hispanio kaj robota teleskopo operaciata de la
Centro de Astrobiologo

La ekvatorialo de 3,5 m estas la plej granda teleskopo en la kontinenta Eŭropo.

## Etapoj de esploro 
* En 1994, la observatorio kaptis la unuajn bildojn de la alfrapo de la kometo Shoemaker-Levy 9 en Jupiteron per infraruĝa fotilo tra la teleskopo de 3,5 m.

* En la 1980-aj jaroj, tre densaj ĵetoj da gaso elĵetitaj de junaj steloj je rapido de pluraj centoj da kilometroj en sekundo estis malkovritaj elde la observatorio. Tiuj gasaj ĵetoj estas ankoraŭ nun studataj.

* Sciencistoj observis elde Calar Alto la Kometon Tempel 1, la mision *Deep Impact* de la NASA, laboras en la detekto de , studas , supernovaojn kaj .

* Malkovro de unuaj izolaj brunaj nanoj en la Plejadoj.

Ĉirkaŭ cento da asteroidoj estis malkovrita elde la Observatorio de Calar Alto farde la astronomoj Luboš Kohoutek, Kurt Birkle, Ulrich Hopp, Johann Baur, Krisztián Sárneczky, Gyula Szabó, Felix Hormuth kaj Hermann Boehnhardt. Krome, *Minor Planet Center* kreditas "Calar Alto" de la malkovro de sep numerotitaj asteroidoj inter 2001 kaj 2004.

La asteroido 189202 Calar Alto, malkovrita en 2003 de la germana astronomo Felix Hormuth elde la Observatorio Starkenburg, estis nomita en honoro de la observatorio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*   *Centro Astronómico Hispano-Alemán*
*  Hispana-Germana Astronomia Centro *Calar Alto*
*  *Estación de Observación de Calar Alto* (EOCA)
*  La observatorio de Calar Alto: La ĉielo de Eŭropo
*  Vidu la stelojn elde Calar Alto, el *Lonely Planet Kids video*

----

Kategorio:Konstruaĵoj en Andaluzio
Calar Alto