Pionus

***Pionus*** estas genro de mezgrandaj papagoj indiĝenaj de Meksiko, kaj Centra kaj Sudameriko. Karakterizaĵoj de la genro estas la dika korpo, nuda okulringo (kiu povas varii en koloro), kaj mallonga kvadrata vosto. Ili estas supraĵe similaj al *amazonaj papagoj*, sed pli malgrandaj, kaj dumfluge iliaj flugilmovoj estas multe pli profundaj. Koloraro estas ĝenerale malforta sed kompleksa kompare kun membrospecioj de la genro *Amazona*; sub hela lumo, iliaj plumoj briletas kun irizeca brilo. Ĉiuj specioj havas brile ruĝajn subvostajn kovrilojn; la scienca nomo de unu specio, nome la blukapa papago (*P. menstruus*), rilatas al tio. Maskloj kaj inoj estas similaj, sen rimarkinda seksa dimorfismo.

## Taksonomio
La genron *Pionus* enkondukis en 1832 la germana natursciencisto Johann Georg Wagler. La nomo devenas el antikva greka *piōn*, *pionos* kun la signifo "dika". La tipa specio estis deklarita blukapa papago fare de George Robert Gray en 1840.

Kelkaj fakuloj sugestis, ke la blukapa papago estu disigita en du aŭ tri specioj.

La genro enhavas ok speciojn nome la jenaj:

### Specioj
* Blukapa papago, *Pionus menstruus* (Linnaeus, 1766) tropika Suda kaj Centra Ameriko; ĉefe verda, bluaj kapo kaj kolo (ankaŭ malsupraj partoj en subspecio *reichenowi*), ruĝa subvosto, LC
** *P. m. rubrigularis*, Cabanis, 1881
** *P. m. menstruus* (Linnaeus, 1766)
** *P. m. reichenowi*, Heine, 1884 
* Ruĝbeka papago, *Pionus sordidus* (Linnaeus, 1758) nordokcidenta Sudameriko; ĉefe verda, iom blua brusto, beko brilruĝa kaj ruĝa subvosto, LC
** *P. s. saturatus*, Todd, 1915
** *P. s. ponsi*, Aveledo & Ginés, 1950
** *P. s. sordidus* (Linnaeus, 1758)
** *P. s. antelius*, Todd, 1947
** *P. s. corallinus*, Bonaparte, 1854
** *P. s. mindoensis*, Chapman, 1925 
* Skvamkapa papago, *Pionus maximiliani* (Kuhl, 1820) orienta kaj centra Sudameriko; ĉefe verdaj kapplumoj kun bordoj bluaj. La brusto povas esti de blua ĝis indiga koloro. Flugiloj kaj dorso estas ĉefe verdaj, kelkaj birdoj povas evoluigi bronzajn "epiletojn" sur siaj ŝultroj. Ruĝa subvost/puga areo. La plumoj en ĉi tiu areo estas pintita de helverda kaj en iuj kazoj violeca. La beko estas ie ajn de nigra ĝis korna koloro, plej multaj birdoj havas dukoloran bekon. La haŭto estas kutime griza ĝis rozkolora. LC
** *P. m. maximiliani* (Kuhl, 1820)
** *P. m. siy*, Souancé, 1856
** *P. m. lacerus*, Heine, 1884
** *P. m. melanoblepharus*, Miranda-Ribeiro, 1920 
[dekstre|thumb|Kapo kaj kolo de [Blankakrona papago.]]
* Blankakrona papago, *Pionus senilis* (Spix, 1824) Meksiko kaj Centrameriko; plejparte malhelverda kaj malhelblua. Blankaj frunto kaj krono kaj blankeca gorĝo. Olivkolora ŝultrareo. Helverda ventro. Ruĝaj subvostaj kovriloj. Maskloj kaj inoj povas havi rozkolorajn okulringojn. LC
* Prunkrona papago, *Pionus tumultuosus* (Tschudi, 1844) Andoj en centra Sudameriko; plejparte verda kun obtuze bluetgriza kolo kaj ruĝaj subvostaj kovriloj. Kapo makulecruĝa. LC
* Bronzflugila papago, *Pionus chalcopterus* (Fraser, 1841) nordokcidenta Sudameriko; plejparte malhelblua kun ruĝaj subvostaj kovriloj. Flugiloj malhelbronzverdaj kaj gorĝo rozkolora. LC
** *P. c. chalcopterus*
** *P. b. cyanescens* 
* Malhela papago, *Pionus fuscus* (Müller, 1776) nordorienta Sudameriko; plejparte malhelbrungriza, flugilplumoj bluaj kaj subvostaj kovriloj ruĝaj. LC
* Blankafrunta papago, *Pionus seniloides* (Massena & Souancé, 1854) de okcidenta Venezuelo tra la orientaj Andoj de Kolombio kaj ambaŭ deklivaroj de Andoj en Ekvadoro en nordokcidentan Peruon. LC

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
* Pionus en Upatsix.com

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko