open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zug

**Zugo** ( [tsuk],  [zuk],  [Cugo]; en la Esperanto-literaturo ofte aperas simple la germana versio "Zug" kaj malofte ankaŭ la versio "Cugo" skribita laŭ la germana prononcmaniero) estas urbo en Svislando.

## Geografio 
Zugo estas la ĉefurbo de la samnoma Kantono Zugo. Ĝi havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2012. Zugo situas je la nordorienta bordo de pitoreska lago, kiu havas sian nomon de la urbo, nome Lago de Zugo, kaj ĉe la piedo de la monto Zugerberg (kio signifas Monto de Zugo). Al la komunuma teritorio apartenas ankaŭ la eksklavo Alpli sur la monto Rossberg tute en la sudo de la komunumo ĉe la limo al Kantono Ŝvico.

En Zugo situas la eŭropa sidejo de la firmao AMGEN kaj ankaŭ tiu de VARO.

## Trafiko 
Zugo estas grava fervojkrucpunkto. De tie trajnlinioj kondukas al Zuriko, Lucerno kaj tra Sankt-Gotardo al Tiĉino. Per la aŭtoŝoseo A4a oni de Zugo atingas la Gotardo-aŭtoŝoseon. Ek de decembro 2004 Zugo disponas pri propra urba fervojo konsistante el du linioj kun entute 15 haltejoj.

## Historio 
Zugo estis fondita de la Grafoj de Kiburgo je la fino de la 12-a jarcento. Unuan fojon Zugo estis nomumita urbo en dokumento el la jaro 1242. En la jaro 1273 Rudolfo la 1-a de Habsburgo aĉetis la urbon Zugo. La 1-an de majo 1351 la zuganoj aliĝis la Svisa Ĵurkomunumo samtempe kun Zuriko kaj Berno.

Ekde 1415 ĝis la Vestfalia Paco 1648 Zugo estis libera regna urbo de la Sankta Romia Imperio.

La 4-an de marto 1435 dronis la tiama strateto *Untergasse* kune kun la ĉelagobordaj domoj en la Lago de Zugo. 60 homoj mortis dum tiu katastrofo kaj 26 domoj detruiĝis.

## Gefiloj 
* Thomas Hürlimann, verkisto

## Vidu ankaŭ 
* Kantono Zugo
* Tramtransporto en Zug
* Zug (stacidomo)
* Zug Casino (stacidomo)
* Zug Chollermüli (stacidomo)
* Zug Fridbach (stacidomo)
* Zug Oberwil (stacidomo)
* Zug Postplatz (stacidomo)
* Zug Schutzengel (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Zugo


Kategorio:Kantono Zugo
Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Somera Olimpiko 1916

eta|
La **VI Somera Olimpiko** (aŭ **Someraj Olimpikaj Ludoj**), kiu estis planata okazi en Berlin () ne okazis pro la Unua mondmilito. 

La Olimpiko ankaŭ planis semajnon de vintraj sportoj, kiuj laŭsupoze inkluzivis rapidajn sketadajn konkursojn, artan sketadon, glacihokeon kaj nordian skiadon. Kvankam ĉi tiu ideo ne realiĝis pro nuligo de la olimpikoj, ĝi inspiris okazigon de Vintraj Olimpikoj. 

----
----

----
----

1916
Kategorio:Sporto en 1916
Kategorio:Sportaj eventoj en Germanio
Kategorio:Eventoj en Berlino
Kategorio:1916 en Germanio
Somera Olimpiko 1920

## Sportaj disciplinoj 
* *akvosportoj*
* *arkpafado*
* *atletiko*
* *biciklado*
* *bokso*
* *futbalo*
* *gimnastiko*
* *halterlevo*
* *hokeo*
* *lukto*
* moderna pentatlono
* *pafado*
* *poloo*
* *rajdado*
* *remado*
* *rugbeo*
* *skermo*
* *ŝnurtira lukto*
* *teniso*
* *velado*

## Partoprenantoj 
eta|240ra|mapo de partoprenantoj

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* '**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* **' 
* 
* '**
* **'
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Medala klasifiko 
----
----

Kategorio:1920 en Belgio
Kategorio:Antverpeno
Transterena kuro

eta|200ra
**Transterena kuro** (aŭ mallonge **transkuro**) estas sporto, kiu estas speco de kuro. Kuristo kuras en tereno kun ĉiaj ĝiaj obstakloj. Ofte estas longa kuro.

Transterena kurado estas la plej natureca el la sportoj en atletiko ĉar konkuroj okazas en subĉielaj kurejoj sur surfacoj kiaj vojoj herbaj, duonarbaraj, kaj grundaj. Ĝi estas kaj individua kaj teama sporto, ĉar kurantoj estas juĝitaj laŭ individua bazo kaj la poenta metodo estas uzita por teamoj. Konkurencoj estas tipe longdistancaj kuroj de 4 km aŭ plie kiuj okazas kutime en aŭtuno kaj vintro. Plej sukcesaj atletoj de transterena kurado ofte konkurencas ankaŭ en longdistancaj vojkuraj eventoj.

## Eventoj 
* Internacia Transterena Ĉampioneco
* Monda Transterena Ĉampioneco

## Vidu ankaŭ 
* transterena rajdado
* transterena biciklado, la sola bicikla disciplino en la someraj olimpikoj
* transterena skiado

Kategorio:Sporto
Kategorio:Kurado
Kategorio:Moderna pentatlono
Moderna pentatlono

eta|Olimpika simbolo de moderna pentatlono
**Moderna pentatlono** estas sporto, kiu kunigas diversajn aliajn sportajn fakojn. Ĉi-tiu sporto estis kreita de Pierre de Coubertin, kreinto de la nuntempa olimpika movado. Ĝi estis kreita laŭ antikva pentatlono, kaj povus kunigi necesajn scipovojn por soldatoj. La sporto havas apartan popularecon en Svedio, kaj de tie ĝi estis enkondukita al la olimpikoj. Gosta Lilliehook estis unua olimpika venkulo en moderna pentatlono.

Ĝi konsistas de kvin sportaj fakoj:
# pafado
# skermo
# naĝo
# rajdo
# transkuro

Ekde la Somera Olimpiko en 1912 moderna pentatlono estas olimpika sporto.

## Vidu ankaŭ
* Milita pentatlono

Kategorio:Sporto
Kategorio:Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1912
Kategorio:Moderna pentatlono
Lago de Lucerno

La **Lago de Lucerno** aŭ **Golfo de Lucerno** () estas la norda brako de la **Kvarkantona Lago**.

La nomo *Lago de Lucerno* en multaj lingvoj fariĝis sinonimo por la tuta Kvarkantona Lago.

La Lago de Lucerno sude estas en krucpunkto ligita kun la Baseno de Weggis, la Golfoj de Horw kaj Stansstad kaj la Lago de Küssnacht. Ĉe la norda flanko de la lago situas la urbo Lucerno, ĉefurbo de la samnoma Kantono Lucerno kaj de 1778 ĝis 1803 ĉefurbo de la Helveta Respubliko. De Lucerno per belaj vapor-ŝipekskursoj oni povas ŝipe veturi ĝis Flüelen ĉe suda pinto de la kvarkantona lago.

En la 16-a jarcento tertremo kaŭzis rokfalon apud Brunnen, kies sekvo estis granda Cunamo, kies plurmetra ondego inundis la urbon Lucernon kaj dronigis plucent homojn.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando
* Kvarkantona Lago
* Lucerno

## Referencoj 
Lucerno
Lucerno, Lago de
Beroun

:*Ekzistas ankaŭ Beroun (Teplá).*

**Beroun** estas industria, distrikta urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en mezbohemia regiono, sudokcidente de la ĉefurbo Prago. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
eta|200ra|maldekstra|Beroun - La pilzena pordego
La unua skriba mencio pri la reĝa urbo Beroun devenas el la jaro 1265, kvankam la loko estis loĝigita jam antaŭe. Beroun antaŭe estis konata pro la kotono, maŝinaro, sukero- kaj lignoindustrioj. Hodiaŭ, Beroun daŭre estas industria urbo kun, interalie cementfabrikoj kaj ferpretigaj kompanioj. Ĝi kalkulis 19,641 loĝantojn en 2021.

## Situo 
La urbo estas lokigita sur strategia ligo inter Prago kaj Pilseno en bela monteteca pejzaĝo, ĉe rivero Berounka, 25 kilometrojn sudokcidente de Prago je la aŭtovojo D5 kaj ligita kun grava fervoja linio inter Pilseno kaj Prago. Tiu ĉi fakto kaj multnombraj historiaj memorindaĵoj faras ĝin grava elirpunkto de piedmigraj padoj.

## Kulturo 
Tutŝtatan signifon havas ĉiujare aranĝata ceramik-merkato. Konata estas ankaŭ internacia muzika festivalo "*Talichův Beroun*" (nomita laŭ la dirigento Václav Talich, kiu en la urbo naskiĝis).

### Ceramiko 
Beroun havas ceramikmerkaton, kie ceramikistoj kaj ceramikmajstroj el la tuta mondo estas invititaj dufoje jare depost 2017 (en printempo kaj aŭtuno).

## Loĝantaro 
### Esperanto. 
En Beroun okazos la 73-a IFEF-kongreso de la 6-a ĝis la 11-a de majo 2022. Postkongreso okazos de la 12-a ĝis la 15-a de majo 2022 kun vizitoj planitaj al Pardubice, Litomyšl, Svitavy, Hradec Králové, Třebechovice.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 
* 

## Lokaj famuloj 
* Josef Jungmann (1773-1847), filologo, vortaristo, verkisto kaj tradukisto
* Václav Talich (1883-1961), dirigento kaj violonisto

## Referencoj 

Kategorio:Urboj en distrikto Beroun
Kategorio:Municipoj en distrikto Beroun
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Hořovica montetaro
Kategorio:Setlejoj en Křivoklata montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Berounka
Munkás-újság

**Munkás-újság** (Laborist-gazeto) estis la semajngazeto de Transilvania Socialista Partio en Kluĵo redaktita de István Raffai sub titolo Romániai Népszava aperinta de 1929/18. numero *Munkás-újság*. Ĝia redaktoro de 1932 estis Géza Hoffer. De 1934/42. numero ĝi daŭriĝi kun titolo Előre. De 1938/31. numero aperis sub subtitolo "literatura, kritika kaj laboristmovada revuo" ĝis 1939.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Népakarat

**Népakarat** (Popolvolo)
* 1. Ĝi estis la titolvarianto de Erdélyi Munkás inter 24-a de julio kaj 13-a de oktobro 1921. Ĝia respondecredaktoro en tiu periodo estis Lajos Jordáky pli maljuna. Ĝia subtitolo estis "La hungarlingva ĵurnalo de la Socialdemokrata Partio".

* 2. Ĝi estis la gazeto de en 1933 organiziĝanta Országos Magyarpárti Ellenzék (OMPE), kiun la aŭtoritatoj baldaŭ malpermesis pro ĝia maldekstreco. La organiziĝanta opozicio memstariĝis sub nomo Magyar Dolgozók Szövetsége (MADOSZ) kaj fondis novan gazeton kun titolo Székelyföldi Néplap en Marosvásárhely.

* 3. Ĝi estis socialdemokrata ĵurnalo en Nagyvárad inter 1945 kaj 1948 ĉefredaktite de Sándor Asztalos. 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Torontál

**Torontál** (torontAl) estis historia reĝa departemento en la suda parto de la Hungara Reĝlando, germane: **Komitat Torontal**, rumane: **Comitatul Torontal**.
eta|280ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Torontál
eta|280ra|dekstra
eta|280ra|dekstra|Nagybecskerek laŭ la rivero Bega
* Departementejo: Nagybecskerek
* Areo: 10&nbsp;042 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 615&nbsp;151 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 81&nbsp;817 (15,4%) hungaroj
* 165&nbsp;207 (31,2%) germanoj
* 12&nbsp;729 (2,4%) slovakoj
* 81&nbsp;496 (15,4%) rumanoj
* 176&nbsp;414 (33,3%) serbokroatoj
* 12&nbsp;267 (2,3%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 199&nbsp;750 (32,5%) serboj
* 165&nbsp;779 (26,9%) germanoj
* 128&nbsp;405 (20,9%) hungaroj
* 86&nbsp;937 (14,1%) rumanoj
* 16&nbsp;143 (2,6%) slovakoj
* 4&nbsp;203 (0,7%) kroatoj
* 13&nbsp;934 (2,3%) ceteraj

## Administracio 
Estis 14 distriktoj, ties nomoj kaj distriktejoj samas:

* Alibunár
* Antalfalva
* Bánlak
* Csene
* Módos
* Nagybecskerek samtempe departementestro kaj konsilantrajta urbo
* Nagykikinda samtempe konsilantrajta urbo
* Nagyszentmiklós
* Pancsova municipa urbo
* Párdány
* Perjámos
* Törökbecse
* Törökkanizsa
* Zsombolya

La departemento estis tute ebena. Gravaj riveroj estas Danubo (sude estis landolimo), Tiso, Mureş, Timiş kaj Bega.

En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena por loĝadi pro la paŝtejoj, ebenaĵo kaj riveroj. La departemento fondiĝis en la 15-a j.c. Dum la mezepoko la Danubo estis grava limo kontraŭ la turkoj. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c., kaj tenis ĝin la plej longe. Post la turka erao en 1718 senhomaj vilaĝoj restis, la regiono iĝis banusujo, apartenanta al Aŭstrio ĝis 1778. Aŭstraj inĝenieroj termezuris la regionon kaj taksis ĝin riĉa de ercoj. Post la eventuala Budapeŝto-Vieno fervoja linio tuj sekvis la Budapeŝto-Temesvár-Subdanuba linio. Alvenis krom hungaroj slovakoj, germanoj, kroatoj, serboj kaj rumanoj.

Inter 1848-1860 la austroj formis interalie el Torontál Vojevodion kaj Banusujon, apartenanta al Aŭstrio. La departemento en tiu formo naskiĝis en 1860. Ekde 1918 la serba kaj rumana armeoj komencis okupi Banusujon, ĉar la angloj promesis la ĝin al ambaŭ landoj. Okazis preskaŭ milito, fine oni disdividis la banusujon. Peceto de la departemento restis hungara kun departementejo Kiszombor. Poste ĝi aliĝis al Csongrád. La granda parto de Torontál dividiĝis inter Serbio kaj Rumanio. Dum la Dua Mondmilito Germanio okupis la serban parton.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Torontála departemento
Munkásélet

**Munkásélet** (Laboristvivo)
* 1. Estis la hungarlingva semajngazeto de rumaniaj sindikatoj aperinta en Bukareŝto de 1923 ĝis 1931 kiel kontinuo de Munkás. De 1926 kaj 1927 respondecredaktis Aladár Imre, sekve ĝis ĝia malpermeso Mór Encsel. Ĝia kunlaboranto estis István Fóris. De 1929 ĝi estis la gazeto maldekstraj Unuecaj Sindikatoj. 
* 2. Estis la semajngazeto de la Centra Konsilanto de Sindikato de Rumanio (pli malfrue de la Asocio Ĝenerala de Rumaniaj Sindikatoj). Kiel la dua serio ĝi ekiris de 1-a de majo 1957 en Bukareŝto senmenciante la redaktorojn. Ĝiaj internaj kunlaborantoj estis inter aliaj Mária Mag, Lajos Mráz, György Okos, Ágnes Vas. Pli malfrue ĝi fariĝis pli enhava fare de kunlaborantoj de Tibor Bogdán, György Fodor, Dezső Jenei, Ferenc Kenéz, György Komoróczy, Éva Máthé, Lajos Pintér, Ernő Salló, József Szaniszló, Mária Tóth. Post decembro 1989 aperis kun titolo Valóság ĝis 18-a de oktobro 1991 kaj poste Változó Valóság.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Bukareŝto
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Munkás

**Munkás** (Laboristo)
* 1. Aperis en Arad en 1920 kun titolo *Bőripari Munkás* kiel politika semajngazeto. De 1-a de majo 1921 ĝi ricevis la titolon *Munkás*. Ĉefredaktoris Tibor Fáskerti, redaktis Sándor Hustya, de la 2-a numero de 1922 János Orosz. Ĝi ĉesis la 22-an de aŭgusto 1922.

* 2. Estis komunista partigazeto en Bukareŝto inter 27-a de majo 1923 kaj 9-a de aprilo 1924. Ĝia respondecredaktoroj kaj eldonistoj estis János Cloţan-Klotan, sekve Aladár Imre , Gelert Koszty, Encsel Mór. ĝi aperis senregule. Ĝia efektiva redaktoro estis Dezső Jász, kiu aperigis verkojn de Gábor Andor, Gyetvai János, Révész Béla, Mácza János; Kahána Mózes, Körösi-Krizsán Sándor, Fónagy János. 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Arad
Kategorio:Bukareŝto
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Ritt Bjerregaard

**Ritt BJERREGAARD** (naskiĝis la 19-an de majo 1941, mortis la 21-an de januaro 2023) estis politikistino de Danio. Ŝi interalie plurfoje estis ministrino de Danio, kaj estis membro de la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakon *medio*. De 2006 ĝis 2009 ŝi estis ĉefurbestrino de Kopenhago. Ritt Bjerregaard estis membro de la Dana socialdemokratia partio.
[maldekstra|eta|Manifestacio kontraŭ Ritt Bjerregaard en [2007 post la malplenigo de Ungdomshuset. Signifo: *Ritt disde Kopenhago... kaj la resto de la urbodelegitaro ankaŭ*]]

Kategorio:Danaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Leon Brittan

eta|Leon Brittan en 2011
**Leon BRITTAN** (naskiĝis la  en Londono, mortis la ) estis brita politikisto de litova juda deveno. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakon *eksteraj rilatoj*. Jam antaŭe, dum la dua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri la fako *konkurenco*. Leon Brittan estis membro de la Konservativa Partio de Britio.

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Membroj de la brita parlamento
Hans van den Broek

**Hans van den BROEK** (naskiĝinta la 11-an de decembro 1936 en Parizo, mortinta la 22-an de februaro 2025) estis nederlanda politikisto. Li estis nederlanda nacia parlamentano ekde la jaro 1976, kaj ministro pri eksteraj rilatoj de Nederlando inter la jaroj 1982 kaj 1993. Poste, li interalie membris en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *rilatoj kun la landoj de meza kaj orienta Eŭropo*. Jam antaŭe, dum la tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1993 kaj 1995, li respondecis pri la fako *larĝiĝo*. Hans van den Broek estis membro de la konservativa partio CDA de Nederlando.

Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 3
Martin Bangemann

eta|250px|Martin Bangemann (1979).
**Martin BANGEMANN** (naskiĝinta la 15-an de novembro 1934 en Wanzleben - mortis la 28-an de junio 2022) estis germana politikisto. Inter la jaroj 1984 kaj 1988 li estis nacia ministro pri *ekonomio*. Poste, li interalie estis komisaro en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *entreprenoj kaj informsocio*. Jam antaŭe, dum la dua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri la fakoj *industria politiko, interna merkato kaj telekomunikado*, kaj ankaŭ dum la tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1993 kaj 1995, li zorgis pri la samaj fakoj. Martin Bangemann estas membro de la liberala partio FDP de Germanio.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 3
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Liberaluloj
Mozaik

Mozaik (Mozaiko) estas la nomo de du hungarlingvaj periodaĵoj:
* 1. Ĝi estis kajerserio, kiu sin konsideris "beletristika, belarta, kaj kritika revuo". Ĝia respondecredaktoro estis Erzsébet Ferenczy, redaktoro Lilly Bobrowszky. Ĝiaj unuaj du jarlolektoj (1934–35) aperis en Satu Mare, la tria ĝis sesa en Târgu Mureș (1936–39). 
* 2. Ĝi estis "literatura kaj raporta" semajngazeto en Lugoj de septembro 1935. De numero 1936/25-a ĝi aperis en  Temesvár kun subtitolo "kulturo-modo-literaturo" . Ĝia lasta numero estis tiu de la 1937/14-a. La magazintipa revuo havis erotikan-seksan karakteron.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Gazetoj de Târgu Mureș
Kategorio:Lugoj
Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Édith Cresson

**Édith CRESSON** (naskiĝis la 27-an de januaro 1934 en Boulogne-Billancourt apud Parizo) estas franca politikistino. Ŝi estis urbestro de Châtellerault de 1983 ĝis 1997. Kaj interalie inter majo 1991 kaj marto 1992 estis dum apenaŭ 11 monatoj la ĉefministro de Francio kun ĝis nun plej mallonga oficperiodo, kaj poste estis membro de la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakojn *esploro, scienco kaj teknologio*. La raportoj pri korupteco, kiuj fine gvidis al antaŭa demisio de la tuta komisiono, temis grandparte pri ŝi. Édith Cresson estas membro de la Socialista Partio (PS) de Francio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Ĉefministroj de Francio
Kategorio:Lernintoj de HEC (Parizo)
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1979-1984
Kategorio:Grandaj krucoj de la franca nacia Ordeno de Merito
João de Deus Pinheiro

**João de Deus PINHEIRO**, naskiĝinta la 11-an de julio 1945 en Lisbono, estas portugala politikisto. Li estis ministro de Portugalio inter la jaroj 1982 kaj 1992, unue pri eduko kaj kulturo, ekde 1987 pri eksteraj rilatoj. Dum lia oficperiodo, Portugalio iĝis ŝtatomembro de la Eŭropa Komunumo. 

Poste, li inter la jaroj 1993 kaj 1999 estis komisaro de la Eŭropa Komisiono. Dum la tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropan Union inter la jaroj 1993 kaj 1995, li prezidis la fakojn *rilatoj al la EP, kulturo kaj informsocio*. Sekve, en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999, li respondecis pri la fako *rilatoj kun la AKP-ŝtatoj*. 

Dum la jaro 2004 li por la partio PSD elektiĝis membro de la Eŭropa Parlamento. Tie li estas vicprezidanto de la grupo de Eŭropaj Popolaj Partioj, membras en la komisiono pri eksteraj rilatoj kaj vicmembro de la komisiono pri industrio, esploro kaj energio. 

João de Deus Pinheiro estas membro de la partioj PSD respektive PP.

Kategorio:Portugalaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 3
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Méhész

**Méhész** (Abelbredisto) estis oficiala abelbredist-societa bulteno en Temesvár, redaktita de Zoltán Valló inter 1914 kaj decembro 1935. De 1925 ĝi havis la titolon *Apicultura-Bienenzüchter-Méhész*, de 1934 ĝia titolo estis nur rumana-germana.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Méhészet

**Méhészet** (Abelbredo) estis la bulteno de la rumana ministerio pri agrikulturo inter 1956 kaj 1975 en Bukareŝto  Ĝi estis la simpla traduko de rumana fakrevuo titolita *Apicultura* kaj tial ĝi ne kapablis kontentigi la pretendojn individuajn de la abelbredistoj. De januaro 1976 ĝi aperis kun titolo Méhészet Romániában (Abelbredo en Rumanio) ĝis 1980 ĉiumonate, de 1981 kvaronjare kaj en 1982, en la jaro de ĝia ĉeso, aperis nur du numeroj.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Bukareŝto
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Méhészeti Közlöny

Méhészeti Közlöny (Abelbreda Bulteno) estis abelbreda fakrevuo en Kolozsvár inter 1886 kaj 1950. Post dujara interrompo, ĝi aperis denove en 1921 unuiĝinte kun la similprofila revuo de Imre Gáll titolite *Székely Méhészet*. Ĝi estis la aldonaĵo de Erdélyi Gazda, ĝis 1927 ankaŭ ĝia titolpaĝo estas la sama kun tiu. Ĝi estis la posedo de Erdélyi Múzeum-Egyesület, la oficiala gazeto de la transilvania Abelbredista Asocio. Ĝiaj redaktoroj estis Bálint Török (agronomo), de 1938 Ferenc Seyfried. Ĝiaj kunlaborantoj kiel anoj de la redakcikomisiono estis: Lajos Paál Dálnoki, Elemér Kádár, Márton László, Lajos Boga, Péter Balázs, György Szentpétery.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Franz Fischler

**Franz FISCHLER** (naskiĝinta la 23-an de septembro 1946 en *Absam*, Tirolo) estas aŭstra politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *agrikulturo, kampara progresigo kaj fiŝado*. Jam en la antaŭa Eŭropa Komisiono Santer, inter la jaroj 1995 ĝis 1999, li respondecis pri la samaj fakoj. Franz Fischler estas membro de la konservativa Aŭstra Popola Partio (ÖVP).

Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Komisiono Santer
Pádraig Flynn

**Pádraig FLYNN** (en la gaela lingvo *Pádraig Ó Floinn*), naskiĝinta la 9-an de majo 1939 en *Castlebar*, estas  irlanda politikisto. Ekde la jaro 1977 li estis membro de la dua ĉarmbro de la parlamento de Irlando. Inter la jaroj 1980 kaj 1991 li estis ministro de Irlando pri diversaj fakoj, interalie pri komerco kaj turismo.

Poste, inter 1993 kaj 1999 li estis komisaro de la Eŭropa Komisiono: Dum la  tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1993 kaj 1995, li prezidis la fakojn *okupateco kaj sociaj aferoj*. En la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999, li respondecis pri la sama fako.

Pádraig Flynn estas membro de la konservativa partio Fianna Fáil de Irlando.

Kategorio:Irlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 3
Anita Gradin

**Anita GRADIN** (naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1933 en Hörnefors, mortis en majo 2022) estis politikistino de Svedio. Ŝi interalie estis membro en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakojn *enmigro, justeco kaj internaj aferoj*. 

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj socialdemokratoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Popola Fronto (gazeto)

**Popola Fronto** estis Esperanto-gazeto eldonita en Valencio, Hispanio, de Luis Hernández Lahuerta kaj Guillermo Bosch dum la Hispana Enlanda Milito, kiu propagandis la vidpunktojn de la respublikana flanko tutmonde, en tre flua lingvo. Ĝi publikigis ĉefe oficialajn informojn, sed ankaŭ entenis novaĵojn pri la partopreno de esperantistoj kaj de la helpo de diverslandaj simpatiantoj.

Meze 1937 la gazeto publikigis artikolon rifuzitan de Sennaciulo kaj transdonitan al la redaktanto de la Sennaciista bulteno, ĉar ĝi ŝajne pritraktis internan problemon de la sennaciista frakcio. Tion iuj taksis "atako kontraŭ SAT". Pri tio ĉi estis atingita interkonsento, ĉar la redaktantoj de "Popola Fronto" certigis, ke ili celis ataki neniun per tiu artikolo kaj konfirmis sian fidelecon al SAT, kvankam ili akuzis SAT de malvigleco en apogo al hispana respublika kaŭzo. Sennaciulo efektive estis sufiĉe diskreta pri la situacio en Hispanio. Interalie aperas nenia kritiko pri la pasiveco de la franca aŭ nederlanda ŝtato fronte al la aktiva milita subteno de nazia Germanio kaj de la faŝisma Italio, dum male estis kritikata la naciemo de la gazetoj eldonitaj de hispanaj esperantistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Plena kolekto de Popola Fronto ĉe Esperanto-Biblioteko Ramon Molera Pedrals
* Preskaŭ plena kolekto de Popola Fronto ĉe Aŭstria Nacia Biblioteko

Kategorio:Gazetoj
Nagybánya (gazeto)

Nagybánya estis socia kaj beletristika semajnrevuo en Nagybánya inter 12-a de septembro 1903 kaj 24-a de septembro 1944. La fondanto respondecredaktoro estis la urba ĉefnotario Mihály Égly ĝis sia morto (1918).  En ĝia feiletonrubriko oni renkontas la verkojn de Mari Jászai, Gyula Krúdy, Palmer Kálmán, Sárosy Árpád, Szávay Gyula, Szávay Zoltán, Vértesy Gyula. Dum la Unua mondmilito kaj poste aperis la nomoj ankaŭ de Oszkár Jászi, Franyó Zoltán, Prohászka Ottokár, Pásztor József, Gyula Szini, Somlyó Zoltán. Post 1918 ĝia respondecredaktoro estis Béla Németh kaj la ĉefkunlaboranto Károly Révai. En 1924 ĝi unuiĝis kun *Nagybányai Hírlap* kaj de ĝis ĉeso (24-a de septembro 1944) ĝia respondecredaktoro estis Pál Krizsán P.. La lokon de literaturo okupis la en- kaj eksterlanda politiko.
Pro malpermeso de hungaraj loknomoj inter 1935 kaj 1940 ĝi titoloĝis *Bányavidék* (Minejregiono).

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Nagybánya
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Nagybánya és Vidéke

**Nagybánya és Vidéke** (Nagybánya kaj ĝia regiono) estis socia semajngazeto. Ĝia iniciatinto estis Sándor Teleki grafo. Ĝia prezentnumero aperis la 28-an de septembro 1875. Ĝia respondecredaktoro estis József Maár. De 1903 ricevis la subtitolon: "La oficiala bulteno de la Ekonomia Societo de Nagybánya". De 1905 ĝis sia morto (1933) redaktis János Révész, evangelia pastro. Liaj posteuloj estis: Oláh Sándor (1934-37), Gócz Dezső (1937-39), Feri Vilmos (1939-41), Gyulay J. Károly (1941-43), Pakocs Károly (januaro-marto 1944), Kazatsay Gyula (aprilo-septembro 1944). De 1935 pro malpermeso de hungarlingva uzo de loknomoj aperis sub titolo *Bánya és Vidéke*. Ĝian originalan titolon ĝi uzis denove post la dua Viena arbitracio. De 1941 aperis dufoje semajne. Ĝia lasta numero aperis la 30-an de septembro 1944.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Baia Mare
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Pest-Pilis-Solt-Kiskun

**Pest-Pilis-Solt-Kiskun** (peŝt-piliŝ-ŝolt-kiŝkun) estis historia reĝa departemento en la meza parto de la Hungara Reĝlando, germane: **Komitat Pest-Pilisch-Scholt-Kleinkumanien**.

eta|300px|dekstra|Kastelo de Aszód
eta|280px|dekstra|distriktejo Abony

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 709&nbsp;600 (71,9%) hungaroj
* 199&nbsp;798 (20,2%) germanoj
* 57&nbsp;597 (5,8%) slovakoj
* 9&nbsp;054 (0,9%) serbokroatoj
* 10&nbsp;943 (1,1%) ceteraj.
* Tiam en Budapeŝto vivis: 360&nbsp;551 (36,5%)

Laŭ la censo de 1910
* 1&nbsp;728&nbsp;473 (87,4%) hungaroj
* 162&nbsp;824 (8,2%) germanoj
* 47&nbsp;149 (2,4%) slovakoj
* 3&nbsp;357 (0,2%) rumanoj
* 306 (0,0%) rutenoj
* 3&nbsp;419 (0,2%) kroatoj
* 7&nbsp;934 (0,4%) serboj
* 24&nbsp;579 (1,2%) ceteraj.
* Tiam en Budapeŝto vivis: 880&nbsp;371 (44,5%)

## Administracio 
Estis 14 distriktoj:

* Suba Kecskemét, distriktejo: Abony
* Supra Kecskemét, distriktejo: Nagykáta
* Suba Kiskun, distriktejo: Kiskunfélegyháza
* Supra Kiskun, distriktejo: Kunszentmiklós
* Suba Pest, distriktejo: Ráckeve
* Meza Pest, distriktejo: Irsa
* Supra Pest, distriktejo: Alsódabas
* Suba Pilis, distriktejo: Tinnye
* Supra Pilis, distriktejo: Pomáz
* Suba Solt, distriktejo: Kiskőrös
* Supra Solt, distriktejo: Dömsöd
* Meza Solt, distriktejo: Kalocsa
* Suba Vác, distriktejo: Pécel
* Supra Vác, distriktejo: Vác
Krome estis 2 municipaj urboj:
* (Budapest, samtempe departementestro kaj ĉefurbo
* Kecskemét
Fine estis 6 konsilantrajtaj urboj: (Cegléd, Kiskunfélegyháza, Kiskunhalas, Nagykőrös, Szentendre, Vác).

## Trafiko 
La landa kaj ankaŭ la departementa trafiko formiĝis en radiala sistemo centre de la ĉefurbo.

Fervojaj linioj:

* al Bratislavo (tio estis la unua)
* al Esztergom
* al Vieno
* al Balatono
* al Pécs
* al Beogrado
* al Lajosmizse
* al Szolnok (2 apartaj)
* al Miskolc
* al Veresegyház
Inter Budapeŝto kaj la proksimaj komunumoj interurbaj tramoj trafikis:
* al Gödöllő, Csömör, Rákosszentmihály
* al Szentendre
* al Ráckeve
* al Budaörs, Törökbálint.

La departemento estis grandparte ebenaĵa. Grava rivero estas Danubo.

En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena por loĝadi pro la paŝtejoj, ebenaĵo kaj riveroj, kaj elektis ĝin centro. Stefano la 1-a (Hungario) en la 11-a j.c. fondis departementojn Pest kaj Pilis. En 1514 György Dózsa en Cegléd kolektis la kamparanan armeon. La turkoj okupis la regionon en la 16-a j.c., kaj tenis ĝin dum 150 jarojn. Armeo de Rákóczi okupis la departementon, escepte la iaman ĉefurbon Buda, kiun la aŭstroj firme tenis. Solt en la 17-a j.c., Kiskun en 1876 aliĝis. En 1848 en Pest kaj Buda komenciĝis la revolucio. Post 1 jaron la hungaroj akiris la departementon, sed ili ne povis longe teni ĝin. Pro la revolucia inklino aŭstroj amase venigis en la departementon germanojn kaj slovakojn.

Posteulo de tiu departemento estas Pest kaj iome Bács-Kiskun.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Pest-Pilis-Solt-Kiskuna departemento
Nagyszentmiklós és Vidéke

**Nagyszentmiklós és Vidéke** (Nagyszentmiklós kaj ĝia regiono) estis politika kaj socia semajngazeto en eldono de István Kollonits inter 1914 kaj 1926. Ĝiaj respondecredaktoroj estis Csáth István kaj de 1924 Kollonits István.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Nagyszentmiklós
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Agota Kristof

**Agota Kristof**, aŭ hungarlingve **Kristóf Ágota**, (n. la 30-an de oktobro 1935 en Csikvánd, Hungario — la  2011 ) estis hungara, franclingva verkistino. Ŝi vivis en Svislando.

## Biografio 
Agota Kristof forlasis Hungarion en 1956, kiam ŝi havis 21 jarojn kaj kiam la budapestan insurekton premegis la sovjeta armeo. Ŝi, kune kun sia edzo kaj kvarmonata filino, fuĝis direkte al Neŭŝatelo, *(Neuchâtel) * en Svislando, kie ŝi vivas depost 1956. Ŝiaj verkoj estas markitaj antaŭ ĉio de tiu altrudita elmigrado. Ŝi unue laboris en fabrikejo, antaŭ ol fariĝi verkistino en la loka lingvo, tio estas la franca.

Komence dramistino, ŝi poste spertis grandan sukceson danke al sia trilogio pri du ĝemeloj, tradukita al multaj lingvoj.

Ŝi ricevis premion Kossuth en 2011.

## Verkoj 
### Teatraĵoj 
* *John et Joe* (1972)
* ''La Clé de l'ascenseur* (1977)
* *Un rat qui passe* (1972 kaj 1984)
* *L'Heure grise ou le dernier client* (1975 kaj 1984)
* *Le monstre : et autres pièces * (2007)

### Romanoj 
* *Le Grand Cahier* (1986), Premio de la eŭropa libro
* *La Preuve* (1990)
* *Le Troisième Mensonge* (1992), Premio Livre Inter
* *Hier* (1995)
* *L'Analphabète* (2004)
* *C'est égal * (2005)
* *Où es-tu Mathias ? '' (2006)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo de la verkistino

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Svisaj verkistoj
Erkki Liikanen

**Erkki Antero LIIKANEN** (naskiĝis la 19-an de septembro 1950 en Mikkeli) estas finna politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *entreprenoj kaj informsocio*, sed dum la oficperiodo transdonis sian taskon al la samlandano Olli Rehn. Jam dum la periodo de la antaŭa Eŭropa Komisiono Santer, li respondecis pri la fakoj *buĝeto, personaro kaj administrado*. Erkki Liikanen estas membro de la socialdemokrata partio SDP de Finnlando.

Ekde julio 2004 Erkki Liikanen estas prezidanto de la centra banko de Finnlando kaj sekve estas membro en la konsilio de la Eŭropa Centra Banko.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Komisiono Santer
Nagykároly és Vidéke

Nagykároly és Vidéke (Nagykároly kaj ĝia regiono) estas socia semajngazeto en Nagykároly de 1884. Ĝiaj kunlaborantoj estis Gyula Kovács, aktoro, Gusztáv Lauka, memuaristo. De 1906 ĝi estis la gazeto de Függetlenségi és 48-as Párt (Sendependa kaj 48-a Partio). Post 1920 respondecredaktis Samu Gál, sekve kiel ĉefredaktoroj redaktis Ferenc Ádám (1924-26), Sándor Benedek (1926), Géza Berey (1930-31). Post malpermeso de hungaraj loknomoj ĝi titoliĝis *Szabad Szó* ĝis aŭgusto 1940. En septembro 1994 denove aperis kun la originala titolo. Ĝia fondanta ĉefredaktoro: Balázs Béla Végh, redaktoroj Zoltán Silimon-Várday kaj Angéla Gui.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Carei
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Mario Monti

**Mario MONTI**  (naskiĝinta la 19-an de marto 1943 en Varese) estas itala politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En tiu Eŭropa Komisiono li prezidis la fakon *konkurenco*. Jam antaŭe li estis membro de la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999, kaj tie prezidis la fakon *interna merkato*.

Ekde la  Mario Monti estas ĉefministro de Italio.
Lia registaro, ankaŭ nomita registaro de la "profesoroj" aŭ "teknika" registaro, danke al subteno de ambaŭ la du plej grandaj partioj, klopodas liberaligi italan ekonomion.
En 2012, pro la opozicio de Silvio Berlusconi, Monti demisiis. Por la itala politika voĉdonado de 2013 li fondis novan partion: Civitana Elekto, kiu obtenis 8,71% de la voĉoj kaj iĝis unu el italaj mezaj partioj.

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Ĉefministroj de Italio
Manuel Marín

250px|eta|Manuel Marín dum la jaro 1989
**Manuel MARÍN** (naskiĝis la 21-an de oktobro 1949 en Ciudad Real, mortis la 4-an de decembro 2017 en Madrido) estis hispana politikisto. Li interalie estis komisionano kaj vicprezidanto en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *Eksteraj rilatoj, rilatoj kun la regionoj Mediteraneo, Latina Ameriko kaj Meza Oriento*. Post la demisio de la komisiono Santer, li provizore gvidis la komisionajn laborojn ĝis elekto de nova Eŭropa Komisiono Prodi. Jam antaŭe, li estis komisionano en la unua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors inter la jaroj 1985 kaj 1989 kun la fako *kunlaboro kaj evoluo*. Dum la sekva dua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri la sama fako, kaj pri la tria periodo de la komisiono Delors inter la jaroj 1993 kaj 1995 tutsame. Manuel Marín estis membro de la socialisma partio PSOE de Hispanio.

En 2000 li elektiĝis membro de la hispana parlamento *Congreso de los Diputados*; de 2004 ĝis 2008 li estis ties prezidanto.

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 3
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Komisiono Delors 1
Karel Van Miert

**Karel VAN MIERT** (naskiĝis la 17-an de januaro 1942 en Oud-Turnhout, mortis la  en Beersel) estis belga politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakon *konkurenco*. Jam antaŭe, dum la dua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri la fako *transporto*, kaj dum la tria periodo de la komisiono Delors inter 1993 kaj 1995 li zorgis pri la sama fako. Karel van Miert estis membro de la socialisma partio SP de Belgio kaj ŝtatministro.

Kategorio:Belgaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 3
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Marcelino Oreja

**Marcelino OREJA AGUIRRE**, naskiĝinta la 13-an de februaro 1935 en Madrido, estas hispana politikisto. Li estis plurfoje ministro kaj komisaro kaj vicprezidanto en la Eŭropa Komisiono.

Li apartenas al familio devenanta el la vaska karlismo. Lia nevo Jaime Mayor Oreja estas ankaŭ konservativa politikisto.

Li laboris en la Ministerio pri Eksteraj Rilatoj ankoraŭ dum la diktaturo de Francisco Franco. Li poste evoluis al kristandemokrataj sintenoj, kaj estis unu el la fondintoj de la partio Unión de Centro Democrático. Li estis senatano post la reveno de la demokratio, kaj estis ministro de 1976 al 1980 en la unua registaro de Adolfo Suárez.

Li poste estis deputito en la listoj de la Popola Partio.

Li estis Ĝenerala Sekretario de la Konsilio de Eŭropo en 1984.

En 1989 li estis elektita membro de la Eŭropa Parlamento kaj kunlaboris en la redaktado de la unuaj malnetoj de la Eŭropa Konstitucio en 1993.

Oreja estis komisaro kaj vicprezidanto en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn de rilatoj kun la Eŭropa Parlamento, Instruado, informsocio, edukado kaj kulturo. Post la demisio de la komisiono Santer, lia samlandano Manuel Marín provizore gvidis la komisiajn laborojn ĝis elekto de nova Eŭropa Komisiono Prodi. Jam dum la antaŭa tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1993 kaj 1995, li ekde aprilo 1994 respondecis pri la fako *transporto, energio kaj Eŭratom*.

Li estas nun retirita el la unuaj linioj de la politiko.

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Komisiono Delors 3
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Hispanaj deputitoj
Ĥristos Paputsis

**Ĥristos PAPUTSIS** (, laŭ franca latinliterigo *Christos Papoutsis*; naskiĝis la 11-an de aprilo 1953 en Larisa) estas greka ekonomikisto kaj politikisto. Li interalie estis membro en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *energio kaj turismo*. Ĥristos Paputsis estas membro de la socialisma partio PASOK de Grekio.

Kategorio:Grekaj politikistoj
Kategorio:Grekaj socialistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Yves-Thibault de Silguy

**Yves-Thibault de SILGUY** (naskiĝis la 22-an de junio 1948 en Rennes) estas franca politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *ekonomiaj kaj monaj aferoj*.

Li estas membro de la komitato de du pensfabrikoj, tiu de la franca instituto de internaciaj rilatoj, kaj tiu de La Amikoj de Eŭropo.
Li ankaŭ estas prezidento de la komitato de Instituto de Parizo de Teknologio por Vivaĵaj, Manĝaĵaj kaj Mediaj Sciencoj kaj partoprenas en la komitato de la konsilantoj de la revuo *Politique internationale*.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Interreta telefono

110px|eta|dekstra|1140E IP Phone
**Interreta telefono** estas komputila programo kiu povigas onin paroli per interreto trans iu protokolo VoIP, simila al telefono.

## Protokoloj 
* H.323
* Jingle, etendaĵo por XMPP (Jabber) por sona kaj videa interkomunikado
* SIP

## Programoj 
### Klientaj programoj 
* Ekiga (libera, por SIP kaj H.323)
* Empathy (libera, plurprotokola, parto de Telepathy)
* Jitsi (libera, plurprotokola, subtenas almenaŭ SIP)
* Linphone (libera, por SIP)
* Spranto estas nelibera («propagaĵo») Vindoza programo por videokonferencado per la protokolo H.323.

#### Tujmesaĝiloj, subtenantaj el voĉaj protokoloj nur Jingle 
* Gajim (libera)
* Kopete (libera el KDE)
* Pidgin (libera)
* Psi (libera)

### Servilaj programoj 
* Asterisk (libera «telefonstacio» por diversaj protokoloj kaj aparatoj)

### Klientservilaj paroj, ne nepre kun ambaŭ partoj provizataj 
* Mumble (libera, klient-servila)
* Skajpo (vaste konata libera programo, kiu uzas sian propran specialan protokolon)
Monika Wulf-Mathies

**Monika WULF-MATHIES**, naskiĝinta la 17-an de marto 1942 en Wernigerode (montaro Harco), estas germana sindikatistino kaj politikistino. Ŝi interalie estis membro en la Eŭropa Komisiono Santer, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 23-a de januaro 1995 ĝis la 15-a de marto 1999. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakon *regiona politiko*. Monika Wulf-Mathies estas membro de la socialdemokrata partio SPD de Germanio.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Santer
Abel Matutes

**Abel Matutes Juan**, naskiĝinta la 31-an de oktobro 1941 en Ibizo, estas hispana politikisto kaj komercisto.

Li apartenas al familio tre influa en la socia kaj politika vivo de la insulo Ibizo, en la Balearoj. Inter 1970 kaj 1971 li estis urbestro de ties ĉi ĉefurbo. En la unuaj demokratiaj balotoj li fariĝis senatano kaj en 1982 deputito.

Li kreis partion "s' Unió Liberal" (*la liberala unuiĝo*, en la baleara versio de la kataluna lingvo), kiu poste integriĝis en la dekstrula tutlanda Alianza Popular, nun Popola Partio. Li estis dum pluraj jaroj unu el la vicprezidantoj de tiu ĉi partio.

Li interalie estis komisionano en la unua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1985 kaj 1989. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *entreprenoj kaj industrio*. Dum la sekva dua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri la fako *mediteranea politiko*. Kaj dum la sekva tria periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, inter la jaroj 1993 kaj 1995, li (ĝis aprilo 1994) zorgis pri la fako *transporto, energio kaj Eŭratom*. Dum aprilo 1994 li transdonis la postenon al sia samlandano Marcelino Oreja.

Abel Matutes estis ministro pri eksteraj aferoj inter 1996 kaj 2000, en la registaro de José María Aznar. En 1997 li suferis koratakon, sed li daŭrigis sian deĵoron ĝis la menciita jaro.

Intertempe li estas membro de la gvidantaro de la supernacia turisma entrepreno TUI. Li estas posedanto de la hotelaro *Fiesta kaj Palladium*, de la ŝipkomerca firmao *Trasmediterránea* kaj sur la insulo Ibizo posedas du diskotekojn (unu el inter ili laŭ la stato de 2007 estis la tutmonde plej granda), plurajn hotelojn, multajn kromajn konstruaĵojn kaj la plej grandan konstru-firmaon de la insulo. Sume li havas ekonomie kaj politike grandegan influon sur la insulo.

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Delors 1
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Komisiono Delors 3
Kategorio:Hispanaj deputitoj
Claude Cheysson

**Claude CHEYSSON** (naskiĝis  en Parizo, mortis ) estis franca politikisto. Ekde la jaro 1948 li laboris en la ministrejo pri eksteraj rilatoj de Francio - interalie inter la jaroj 1966 kaj 1969 kiel franca embasadoro en Indonezio. Inter la jaroj 1973 kaj 1981 li estis komisaro pri evoluo kaj interŝtata kunlaboro de la Eŭropa Komisiono (en la Komisionoj *Ortoli* kaj *Jenkins*). En la Komisiono Thorn li servis nur de januaro ĝis majo 1981. Sekve, inter 1981 kaj 1985 li estis ministro pri eksteraj rilatoj de Francio. Poste, li denove iĝis komisaro de la Eŭropa Komisiono, nun en la unua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1985 kaj 1989. En tiu Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *mediteranea politiko kaj nord-sudaj rilatoj*. Ekde la jaro 1989 li iĝis ano de la Eŭropa Parlamento. Claude Cheysson estis membro de la Socialista Partio (PS) de Francio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri eksterlandaj aferoj de Francio
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Delors 1
Kategorio:Komisiono Thorn
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1989-1994
Tucidido

Pri la nomo bv. legi en la diskuto

**Tucidido** (Thucydides), helena historiisto kiu skribis historion de la peloponeza milito.

Li naskiĝis ĉe Halimus en Atiko ĉirkaŭ 464 a.K. Lia familio estis aristokrata kaj riĉa. Li proprietis or-minojn en Trakio. En 424 a.K., dum la peloponesa milito, kiam li komandis atenan eskadron de sep ŝipoj ĉe la insulo Thasos, li malsukcesis savi la urbon *Amphipolis* de la Spartanoj, kaj sin ekzilis al Trakio, eble por eviti pli gravan punon. Tie li restis dudek jarojn, ĝis li revenis al Ateno en 404 a.K. post la deklaro de ĝenerala amnestio. Kiam kaj kiel li mortis estas necerta: iuj diris ke oni murdis lin aŭ en Ateno aŭ en Trakio; aliaj, ke li mortis en Thasos. Ĉiuokaze, la morto verŝajne okazis antaŭ 401 a.K..

Dum sia ekzilo li kunigis informojn pri la peloponesa milito: tamen ŝajnas ke li komencis sian historion nur post sia reveno al Ateno. La verko klopodas senpartie kaj fidele rakonti la faktojn pri la milito, kaj montras profundan komprenon de homa psikologio. Tucidido ne vivis sufiĉe longe por fini la verkon, kiu finiĝas kun la eventoj de la jaro 411 a.K.. Ĝi enhavas longajn paroladojn atribuatajn al gravaj personoj: tiuj paroladoj havas tre literaturan stilon kaj preskaŭ certas ke per ili Tucidido klopodis prezenti, ne laŭvortan registron de tio kion la parolantoj diris, sed, bonstile, la senson de la paroladoj.

## Verkoj 
La "Historio de la Peloponeza Milito" estas la nomo de la fama verko de Tucidido, priskribante la okazaĵojn de la milito furiozinta en la dua duono de la 5-a jarcento a.K. la Peloponeza Ligo gvidata de Sparto kaj la Atika-Delia Ligo gvidata de Ateno. Laŭ historia analizo de la verko, grandaj partoj estis dezajnitaj por montri la totalan karakteron de la Peloponeza milito kaj la senbridan invadon al la socia kaj familia vivo de la periodo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hekateo el Mileto
* Herodoto
* Ksenofono

Kategorio:Helenaj historiistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.