open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Urba aŭtobusa transporto en Szczecin

En la regiona urbo Szczecin komencis trafiko de la unua linio de la urba aŭtobusa transporto en la jaro 1928. Nuntempaj trafikantoj estas: *Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Klonowica"*, *Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie"*, *Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne* kaj *PKS Szczecin*. Nuntempe parto de la urba reto estas ĉirkaŭ 73 aŭtobusaj linioj.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Szczecin

Kategorio:Transporto en Szczecin
Tom Gehrels

**Tom GEHRELS** (naskiĝis la 21-an de februaro 1925 en Haarlemmermeer, mortis la 11-an de julio 2011 en Tucson) estis nederlanda astronomo.

En la 1950-aj jaroj li elmigris en Usonon kaj karieris tie. Li kunlaboris kun la projekto Spacewatch por la serĉo de terrenkontaj asteroidoj.

Li malkovris grandan nombron da kometoj inter kiuj la periodaj kometoj 64P/Swift-Gehrels, 78P/Gehrels, 82P/Gehrels kaj 90P/Gehrels

Per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj de la observatorio de la Monto Palomar, kaj kunlaborante kun la geedzoj Cornelis Johannes van Houten kaj Ingrid van Houten-Groeneveld, de la observatorio de Leiden en Nederlando, ili malkovris pli ol 4000 asteroidojn, inter kiuj La apolonaj asteroidoj 1864 Dedalo kaj 5011 Ptaho, la amoran asteroidon 4587 Rees kaj dekojn da trojaj asteroidoj.

Dum la Dua Mondmilito, Tom Gehrels estis ano de la nederlanda rezistado. Parolinte kun la politikaj malliberuloj trudita labori al la konstruo de V-1 kaj V-2 sub la ordoj de Wernher von Braun, li asertis ke von Braun estis multe pli kulpa de mistrakto kontraŭ la malliberuloj ol tio, kiu estis menciita en lia oficiala biografio "asepsita".

Tom Gehrels estas la patro de la astrofizikisto Neil Gehrels.

## Honoro 
La asteroido 1777 Gehrels ricevis lian nomon.

## Noto kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels

## Eksteraj ligiloj 
*  Tom Gehrels honorita por servo al la scienco
*  Nekrologio de Tom Gehrels (Universitato de Arizono) 

Kategorio:Nederlandaj astronomoj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Konstal 105Na

eta|300px|Tramo 105Na kaj trejnigo 105NaD en Poznań
**Konstal 105Na** estas iam tre populara en Pollando modelo de tramo. Ĝi estis produktata en Chorzów de 1979 ĝis 1992. Entute estis produktitaj 1443 tiaj vagonoj. En multaj pollandaj urboj tramvagono 105Na estas la ĉefa aŭ la sola uzata modelo.

En Poznań tramvagonoj Konstal 105Na estas uzataj en la unika loka transporta sistemo kun parte subteraj vojoj (rapida tramo).

## Trafiko 
eta|200px|La modernigitaj tramoj 105Na en Gdańsk
eta|200px|Tramoj 105Na en Częstochowa
* **Bydgoszcz**

* **Częstochowa**

* **Elbląg**

* **Gdańsk**

* **Gorzów Wielkopolski**

* **Grudziądz**

* **Kraków**

* **Łódź**

* **Poznań**

* **Szczecin**

* **Toruń**

* **Warszawa**

* **Wrocław**

## Aliaj projektoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Szczecin
* Tramtransporto en Vroclavo

Kategorio:Polaj tramoj
Velika Uholjka

**Velika Uholjka** (,  [nadjugojka]) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv. Velika kaj nagy signifas: granda.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 18&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 353 m
* Loĝantaro: 2050
* Poŝtkodo: 90 532
* Telefonprefikso: 03134

## Situo 
Velika Uholjka situas inter montoj 686 kaj 770 m-ojn altaj, laŭ rojo, meze de sakovojo.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. La vilaĝo fondiĝis en 1610. En 1910 vivis en Nagyugolyka plejparte rutenoj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Técső, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Velika Uholjka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika monaĥejo
* varmaj akvofontoj
* kaverno, kie oni trovis restaĵojn el la paleolitiko

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Ĉefministro de Pollando

La **Ĉefministro de Pollando** (, ankaŭ konata kiel la **Prezidanto de la Konsilio de Ministroj** en Pollando) estas la plej grava politika pozicio en pola politiko. En la praktiko, la ŝtatestro de Pollando estas la Prezidanto de Pollando, kvankam la prezidanto de Pollando ĉefe havas ceremoniajn kaj simbolajn potencojn, dum la ĉefministro de Pollando estas la estro de la ekzekutivo .

La prezidanto havas la aŭtoritaton nomumi la ĉefministron kaj maldungi lin, sed praktike tio estas farita de la malsupera ĉambro de la parlamento, kiu finis, post kiam unu el la partiestroj sukcesis formi koalicion. La ĉefministro estas la estro de la pola registaro. Laŭ la Pola Konstitucio, la Prezidanto de Pollando nomumas la Ĉefministron kiu formos la registaron kaj prizorgos ĝian ĉiutagan administradon.

Du semajnojn post la nomumo de la ĉefministro, li devas alsendi planon priskribantan la tagordon de la registara al la ĉefministro. Post kiam la ĉefministro prezentis la bazajn gvidliniojn de la registaro, mocio de konfido al la registaro okazas .

La nuna Ĉefministro de Pollando (aktuale en 2022) estas Mateusz Morawiecki. Morawiecki anstataŭigita ĉefministron Beata Szydło, kiu eksiĝis la 7an de decembro 2017 .

## Aŭtoritato 
La ĉefministro povas deklari krizostato kaj ordoni al la komandanto de la pola armeo parta aŭ ĝenerala mobilizado okaze de rekta minaco al la nacia sekureco de Pollando. La ĉefministro ankaŭ rezervas la rajton nomumi kaj maldungi la estrojn de la specialaj servoj, inkluzive de la ĉefoj de la polico, la limgardisto, kaj la estro de la interna sekurecagentejo de Pollando.

Okaze de tumulto al publiko aŭ terora atako, la ĉefministro povas (uzante la potencojn de la ministro por internaj aferoj) aktivigi specialajn armitajn unuojn de la polico por konservi ordon.

## Aliaj fontoj 
* Konstitucio de la Respubliko de Pollando de 1997 (en la angla)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Kancelierio de la Ĉefministro

Kategorio:Ĉefministroj de Pollando
Kategorio:Politiko de Pollando
Amonia borano

La **amonia borano** estas kemia kombinaĵo, senkolora, vakseca solido kun molekula maso de 30,86534 g/molo, denso de 0,780 g/cm3. Ĝi estas la plej simpla bor-nitrogen-hidrido. Ĝi gravas kiel ebla fonto de hidrogenfuelo.

Ĝi havas similan strukturon al tiu de etano, sed la simileco al etano estas eta, ĉar boran-amoniao estas solido kaj etano estas gaso: iliaj frostopunktoj malsamas je . La B-N-diferenco estas 1,58 Å, la B-H-distanco estas 1,15 Å kaj la N-H-distanco 0,96 Å.

## Apliko 
Amonia borano estas diskutita kiel rezervaĵo por hidrogengaso kiel fuelo por veturilo. La hidrogeno liberiĝas pro varmigo, kie ĝi transformiĝas unue al (NH2BH2)n kaj al (NHBH)n. Ĝia hidrogenrezerva denso estas pli granda ol tiu de likva hidrogeno.


borano
Neresnicja

**Neresnicja** (,  [njEreŝhAza]) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv. La historia hungara loknomo estis *Alsóneresznice*.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 360 m
* Loĝantaro: 3730
* Poŝtkodo: 90 540
* Telefonprefikso: 03134

## Situo 
Neresnicja situas laŭ rojo.

## Historio 
En 1910 vivis en Nyéresháza 1586 loĝantoj (1061 rutenoj, 356 germanoj, 168 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Taracköz, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Neresnicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo kune kun sonorilostablo el la 18-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Shkodër

**Ŝkodra** (albane: *Shkodra*, hungare *Shkodër**,*** , , , ) estas albana urbo, samtempe kultura kaj industria centro, loko de universitato kaj katolika episkopa sidejo. Ĝi situas borde de la skadara lago, kies nomo etimologie venas de la urbonomo. La urbo estas la administra centro de samnomaj provinco kaj distrikto.
eta|maldekstre||Urbocentro de Shkodër

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 394 m
* Loĝantaro: 88 800 en 2006
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: SH
* Horzono: UTC+1

## Situo 
eta|maldekstre|Riverborda panoramo de Shkodër
Ŝkodra/Shkodër situas inter montoj 1500-1700 m-ojn altaj kaj lago kun samdevena nomo (skadara lago) ĉe la kunfluejoj de 3 riveroj.

## Historio 
400 antaŭ Kristo Titus Livius menciis jam la urbon *Scodra*, kiun iliroj fondis. La romianoj okupis ĝin en 168 antaŭ Kristo. Ekde la 6-a jarcento slavoj alvenis, baldaŭe ĝi estis slava sidejo. La urbo apartenis foje al Bulgario, foje al Bizanco, foje al praSerbio. Ekde 1393 la loko estis turka kaj albana urbo. En 1479 la turkoj okupis ĝin. En 1815 kaj 1837 tertremoj okazis. En 1867 katolika episkopejo fondiĝis. En 1913 post longa militado pro la paco Shkodër iĝis albana urbo. Dum la 1-a mondmilito unue la Habsburga Imperio, poste la francoj okupis la urbon, tial la serboj ne povis akiri ĝin.
## Lokaj esperantistoj
*Mikel Koliqi;

## Vidindaĵoj 
* ruinoj de la ilira erao
* fortikaĵo nomata Kalaja e Rozafës
* urba bazarejo
* moskeo nomata "Plumbo"
* stadiono *Loro Boriçi*
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Stefano
eta|maldekstre|Fortikaĵo ĉe Shkodër
eta|maldekstre|Vido de Shkodër

Kategorio:Urboj de Albanio
Bromus rubens

***Bromus rubens*** estas mediteranea vegetala specio de la subfamilio de Pooideae.

## Priskribo 
[eta|maldekstra|*Bromus rubens* de [Egiptio]]
Ĝi estas travintra unujara bromuso. Ĝi altas de 10 ĝis 50&nbsp;cm.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Bromus arvensis
* Bromus hordeaceus
* Bromus erectus
* Bromus racemosus

### Eksteraj ligiloj 
* Tela Botanica 

Kategorio:Bromus
Lemo

**Lemo** estas en matematiko teoremo helpa, kies ĉefa apliko estas simpligo de pruvoj de aliaj pli gravaj teoremoj. Formale tamen ĉiu lemo estas plenrajta teoremo kaj kvalifiko de ia teoremo kiel lemo rezultas nur el maniero de ĝia uzo en alia pli vasta kunteksto. Kelkfoje okazis, ke lemo gajnis por si multe pli grandan signifon ol la origine intencita, trovante pli vastan aplikon kaj iĝante memstara teoremo, kies karakterizo kiel lemo rezultas nur dank' al historiaj kondiĉoj kaj restas nur pro respekto al tradicio.

Al teoremoj tradicie nomataj lemoj apartenas i.a.:
* lemo de Eŭklido
* lemo de Ogden
* lemo de König
* lemo de Lindenbaum
* lemo de Riemann-Lebesgue
* lemo de Kuratowski-Zorn
* lemo pri pumpigo por lingvoj senkuntekstaj
* lemo pri pumpigo por lingvoj regulaj
* lemoj de Borel-Cantelli
* lemo de Henri Poincaré
* lemo de Zassenhaus


Kategorio:Matematika terminologio
Litošice

Municipo **Litošice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, sub norda rando de la montareto Železné hory, 7&nbsp;km sude de la urbo Přelouč, ĉe la ŝoseo inter Přelouč kaj Podhořany u Ronova. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La vilaĝo estas en historiaj dokumentoj unue menciata en la jaro 1167.

Apud domaro Krásnice okazis antaŭ Kristnasko 1944 **batalo** de la partizana grupo Zarevo kun multobla superforto de nazia armeo. Partizanoj subiĝis nur post ekuzo de pezaj armiloj.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Litošice**
* Krasnice

## Vidindaĵoj 
* Duetaĝa **forstista domo** el la fino de 18-a jarcento, dividata per lizenoj.
* Sur vilaĝplaco popola **kampanileto** grandegaj **tilioj**, **breĉiaj ŝtonegoj** trovitaj en ĉirkaŭaĵo, verŝajne ordovik-devenaj.

## Naturo 
Proksime de Litošice troviĝas grupo da rokoj nomata Žižkův stůl *(Tablo de Žižka)*.

En arbaroj nordorkcidente de la vilaĝo en mezepoko oni ekspluatis **ferajn ercojn** (limonito, pirito, pirhotino). Montetoj apud la ŝoseo al Přelouč estas restoj de rokaĵaj ŝutmontoj.

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Submontaro de Železné hory 
* Mapo


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Malé Výkleky

Municipo **Malé Výkleky** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, 1&nbsp;km sude de vilaĝo Chýšť, proksime de elveturejo n-ro 68 de aŭtoŝoseo n-ro D11 (E67). Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Kampanileto
* Ŝtona krucifikso

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de mikroregiono Bohdaneč  
* Mapo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Mokošín

Municipo **Mokošín** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, sur monteto ĉe ebenaĵo de rivero Elbo, 3&nbsp;km sude de la urbo Přelouč. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Mokošín estas unu el la plej malnovaj komunumoj en la regiono. La unua mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1073. En la jaro 1086 la vilaĝo apartenis al monaĥejo de Opatovice, al kiu donacis ĝin reĝo Vratislav. Nomo de la vilaĝo estis derivita verŝajne de malnovslava diino Mokoša, kiu estis gardantino de virinoj kaj de ilia laboro.
Historio de la vilaĝo estis kompreneble ligita al la klostro Opatovice kaj al proksima urbo Přelouč.

Nuntempe en Mokošín situas moderna **akvopreparejo** de subtera akvo por provizado de Přelouč kaj vilaĝoj en vasta ĉirkaŭaĵo.

## Loĝantaro 
## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la vilaĝo 
* Paĝoj de mikroregiono Submontaro de Železné hory 
* Mapo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Jankovice (distrikto Pardubice)

Vilaĝo **Jankovice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo apud la rivero Elbo, 4&nbsp;km sude de la urbo Přelouč. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri Jankovice estas el la jaro 1410 kaj en ĝi estas nomata iu Markéta *(Margareto)* el Jankovice. En antaŭaj tempoj parto de la vilaĝo apartenis al la senjorejo Zdechovice kaj alia parto al la senjorejo Žehušice.

**Regiono Seník - Krasnice** estas serĉata ripoza areo.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Jankovice**
* Kozašice
* Seník

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Arsenio Martínez Campos

**Arsenio MARTÍNEZ-CAMPOS ANTÓN** (n. la 14-an de decembro 1831 – m. la 23-an de septembro 1900) estis militisto kaj politikisto hispana, aŭtoro de la militista ribelo kiu donis paŝon al la Burbona restaŭrado en Hispanio.eta|dekstra|200px|Arsenio Martínez Campos

## Biografio 
Martínez Campos naskiĝis en Segovio la 14-an de decembro 1831. En 1852 eniris en la armeon. Li partoprenis en la Milito en Maroko (1859 – 1860) kaj en la angla-hispana-franca ekspedicio kontraŭ Meksiko en 1862, en ambaŭ okazintaĵoj sub ordonoj de Juan Prim.

En 1868 la reĝino Isabel la 2-a estis eltronigita. Unu jaron poste li estis sendita al Kubo kie ĵus ekiĝis la Dekjara Milito. Li revenis al Hispanio tri jarojn poste kiel brigad-generalo pro militmeritoj. Estinte en la iberia duoninsulo, ricevis la regadon de brigado por batali en Katalunio kontraŭ la karlistoj. En 1873, la prezidanto Nicolás Salmerón taskigis lin venki la kantonojn Almansa kaj Valencio, kion li sukcesis sen malfacilaĵoj.

La 2-an de januaro 1874 la generalo Manuel Pavía disigis la Kongreson de la Deputitoj; la fino de la Unua Respubliko alproksimiĝis.

## En Kubo 
En Kubo Martínez Campos estas tre konata pro lia paciga politiko kiu konsistis el senarmigo de la Kuba Liberiga Armeo kaj per tio meti finon al la sendependisma milito. Kompense al tiu ago, la kubanoj ĝuus kelkajn ŝanĝojn en la politiko de la Hispana Regado sur Kubon, la nigruloj de la armeo estos liberigitaj kaj la aliaj ne suferos persekutadon pro enmiksiĝo en la milito. Eĉ se tiuj ŝanĝoj ne enhavis la du ĉefajn kialojn de la milito, t.e. la kuba sendependeco kaj la liberigo de la sklavoj, la plimulto de la kubaj batalantoj akceptis tiun proponon de Martínez Campos pro la sensukcesa milito kaj laciĝo. Tiu okazintaĵoj estas konata kiel Pakto de Zanjón, unu el la nigraj etapoj de la kuba historio kaj la fino de dekjara milito. Tamen, iom poste kelkaj kubanoj denove ekigis la militon gvide de Antonio Maceo. Martínez Campos renkontiĝis kun Maceo en Baraguá (Santiago de Cuba) kie post sensukcesa propono de Campos, Maceo decidis daŭrigi la militon. Tiu renkontiĝo estas konata kiel la Protesto de Baraguá. Post tiu okazintaĵo Martínez Campos revenis al Hispanio.

## Vidu ankaŭ 
* Koloniaj regantoj de Kubo
* Historio de Kubo

Kategorio:Dekjara milito
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj generaloj
Kategorio:Ĉefministroj de Hispanio
Kategorio:Koloniaj regantoj de Kubo
Kategorio:Historio de Kubo
Kategorio:Historio de Hispanio
Generacio Y (blogo)

**Generacio Y** (hispane Generación Y) estas persona blogo de la kubanino Yoani Sánchez. En ĉi tiu blogo ŝi priskribas plurajn ĉiutagajn aferojn de la vivo en Kubo. Ĝi havas tradukojn de la hispanlingvaj artikoloj al 19 lingvoj inkluzive de la litova, greka, finna, korea kaj hungara inter aliaj. Laŭ ĝia enkonduko:
"Generacio Y estas blogo inspirita en personoj kiel mi, kun nomoj kiuj komenciĝas aŭ enhavas "i grekan". Naskiĝintaj en la Kubo de la 70-aj kaj 80-aj jaroj, markitaj pro la kamparlernejoj, rusaj animaciaĵoj, la kontraŭleĝaj eliroj eksterlanden kaj la frustradon. Pro tio mi invitas al Yanisleidi, Yoandri, Yusimí, Yuniesky kaj aliaj kiuj havas tiun "i greka" por ke vi legu kaj komentu".

Ĉi tiu blogo estis premiita de diversaj amaskomunikiloj sed la kuba registaro neniam permesis la eliron de la aŭtoro por persone ricevi ilin. Ĉar en Kubo interreto estas malpermesata al granda parto de la loĝantaro ŝi devas pagi interret-karton kiu kostas ĉ. duono de monata salajro en Kubo aŭ sendi la artikolojn per poŝtelefonaj mesaĝetoj por ke alia persono publikigu ilin.

Post la famiĝo de la blogo, la kubaj aŭtoritatoj cenzuris ĝin kaj blokis la blogon kune kun aliaj kubaj blogoj kiuj denuncas la malrespekton al la homaj rajtoj en la insulo aŭ simple rakontas pri la nuntempo.  

## Eksteraj ligiloj 
Generacio Y 

Kategorio:Kubaj disidentoj
Kategorio:Amaskomunikiloj en Kubo
Kategorio:Blogoj
Riedern GL

**Riedern** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 720 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 Riedern integriĝis kadre de la glarusa komunumreformo al la nova komunumo Glaruso.

## Geografio 
Riedern situas ĉe la elirejo de la valo *Klöntal* ĉe la bordo de la rivero Löntsch, elfluanto de la Lago de Klöntal kaj alfluanto de Linth. Kun teritorio de nur 1,51&nbsp;km² la komunumo laŭ areo estis antaŭ la komunumreformo la plej malgranda komunumo de la kantono.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Riedern limas en nordo al Netstal kaj en sudo al la kantonĉefkomunumo Glaruso.

## Trafiko 
La komunumo Riedern situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la buslinio de Mollis tra Näfels kaj Netstal al Glaruso.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Riedern datiĝas de la 5-a de februaro 1372 kiel *Turserron* sed ankaŭ jam kiel Riedern.

Riedern fariĝis memstara komunumo en la jaro 1630 per disiĝo de la komunumo Glaruso.

Dum la koalicia milito inter Aŭstrio kaj Francio la trupoj de la rusa generalo Aleksandr Suvorov antaŭ sia retiriĝo trans la Panikso-Pasejo la 2-an ĝis la 4-a de februaro 1799 restadis en Riedern. Ĉe la Klöntaler-Strato videblas la Suvorov-Domo, kie dum sia restado la generalo havis sian komandejon.

Kadre de la glarusa komunumreformo kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Ennenda, Netstal kaj Riedern estis integritaj al la komunumo Glaruso, kiu per tiu kuniĝo atingas urban grandecon.

## Bildaro 

Dosiero:Riedern vilagheniro 058.jpg|Vilaĝeniro
Dosiero:Riedern 061.jpg|Vilaĝa centro

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Riedern

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Riedern
* Riedern en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Glaruso
Pakto de Zanjón

eta|dekstra|300px|Ruĝe, provinco Camagüey, kie okazis la Pakto de Zanjón
eta|dekstra|Antonio Maceo Grajales
eta|dekstra|180px|Arsenio Martínez Campos
Estas konata kiel **Paco de Zanjón** aŭ **Pakto de Zanjón** la dokumento kiu establigas la kapitulacon de la Kuba Liberiga Armeo antaŭ la hispanaj trupoj, metante finon al la t.n Dekjara Milito (Kubo) (1868-1878). Ĉi tiu interkonsento ne garantiis la du ĉefajn celojn de ties milito: la sendependeco de Kubo kaj la nuligado de la sklaveco.

La kaŭzoj de tiu ĉi kapitulaco estas pluraj; la plej konataj estis la troa regioniismo reganta en la Liberiga Armeo, nesufiĉa helpo de elmigritaj kubanoj, kaj la oftaj disputoj kaj malkonsentoj inter la Ĉambro de Reprezentantoj, la Plenumkomitato, kaj inter la militestroj.

## Kunteksto 
La 19-an de oktobro 1877 estas malliberigita Don Tomás Estrada Palma, prezidanto de la Ĉe-Milita Respubliko. Laŭ la kuranta regulo, la vico estis okupita de Francisco Javier de Céspedes, kiu poste estis anstataŭita de la generalo Vicente García. En tiu ĉi kunteksto la militestroj de la provinco Camagüey petis al la hispana generalo Arsenio Martínez Campos, militpaŭzon por reorganiziĝi kaj daŭrigi la militon. Sed en la Ĉambro de Reprezentantoj etendiĝis la skeptikismo, kaj kelkaj perdis la esperon venki. Pro tio estis nuligita la dekreto Spotorno, kiu malpermesis ian negocadon kun la malamiko, kaj la 21-an de decembro, en kunveno kun la hispanaj gvidantoj estis interkonsentita la militpaŭzo.

Post tiuj negocadoj, Vicente García fariĝis prezidanto de la Ĉe-Milita Respubliko la 15-an de januaro 1878. Li translokiĝis al Camagüey kaj la 7-an de februaro sekrete renkontiĝis kun la generalo Arsenio Martínez Campos, kie ili interkonsentis realigi konsulkunvenon al la kuba popolo por vidi ĉu ĝi decidis la pacon sen sendependeco. La plimulto de la batalantoj, elrevitaj, decidis forlasi la militon. La Ĉambro de Reprezentantoj memdisiĝis por ne iri kontraŭ la Konstitucio de Guáimaro kiu malpermesis al la Registaro interkonsentojn kiuj ne traktis la sendependecon.

## Interkonsentoj 
La 10-an de februaro 1878 validiĝis la dokumento, laŭ kiu la kubaj batalantoj akceptis la sekvajn kondiĉojn:
* Senkondiĉan kapitulacon de la kubaj trupoj antaŭ la hispana armeo.
* Akceptadon de la malfortiĝo kaj disiĝo de la sendependismaj trupoj.
* Agnoski la hispanan regadon kiel plejan aŭtoritaton en Kubo.
* Formi politikajn partiojn kiuj ne luktu kontraŭ la hispana kontrolo.
* Liberecon nur por la sklavoj kiuj militis.
* Liberecon je preso kaj kunveno kondiĉe ke ĝi ne ataku la regadon de Hispanio.

Malgraŭ tiu situacio, la Generalo Antonio Maceo daŭre atingis gravajn venkojn. Kiam li sciis pri tiu interkonsento renkontiĝis kun Martínez Campos, okazinta la 15-an de marto 1878. En tiu kunveno, konata kiel Protesto de Baraguá, Antonio Maceo informis al la hispana generalo sia malkonsento kun la Pakto de Zanjón, kaj sia decido reekigi la militon la 23-an de marto.

Kategorio:Dekjara milito
Zanjón
Kategorio:Politiko en 1878
Interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio en 2010

Okazis **interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj** en Kirgizio en junio de 2010 kiel pinto de konfliktoj inter etne kirgizoj kaj uzbekoj ĉefe en suda Kirgizio, ĉirkaŭ la Fergana valo ĉefe en la urboj de Oŝ kaj Ĵalalabat, kiel sekvo de la forpelo de iama Prezidento Kurmanbek Bakijev. Tiele ĝi estis parto de pli granda kirgizia krizo de 2010. Violento ekis la 9-an de junio en Oŝ. Je la  violento disvastiĝis al Ĵalalabat, kio devigis la provizoran registaron estratan de Roza Otunbajeva deklari la staton de krizokazo por repreni kontrolon de la situacio.

La okazaĵo konsistis en grupoj de kirgizoj (dekomence maskitaj) kiuj persekutis uzbekojn, mortigante, incendiante kaj eĉ perfortante virinojn. Rapide amasa elmigrado okazis al la landlimo kun Uzbekio por klopodi eniri en tiu lando.

Je la  2010 estis jam ĉirkaŭ 2000 mortintoj kaj ĉirkaŭ 400 000 rifuĝintoj el kiuj malmulte sukcesis eniri en Uzbekion, ĝis kiam la tiea registaro fermis la landlimon ĉar oni ne povis akcepti tiom amasan eniradon. Tamen laŭ la oficiala informo de kirgiziaj potencoj, ĝis la 19-a de junio estis eltrovitaj 195 kadavroj, 20 homoj estas konsiderataj malaperintaj kaj 2000 estis vunditaj.
Uzbekoj estis ĉirkaŭ 14 % en Kirgizio, sed ĉe la Fergana valo la proporcio ege pliiĝis.

Ekde la komenco oni akuzis partianojn de la eksprezidento Kurmanbek Bakijev instigi la insurekcion kiel rimedo por malstabiligi la landon kaj klopodi reveni al la povo.

Ekde julio 2010 ĝis majo 2011 la finna politikisto Kimmo Kiljunen gvidis internacian komisionon pri la interetna insurekcio kontraŭ uzbekoj en Kirgizio, pri kiu petis lin nome de Organizaĵo pri Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo la tiama prezidantino de Kirgizio, Roza Otunbajeva, kiu havis tiun pozicion de la 7a-a de aprilo 2010 ĝis la 1-a de decembro 2011. Post kiam publikiĝis la rezultoj de la komisiono, la kirgizia parlamento en majo 2011 decidis ke ekde nun Kiljunen estas malpermesita eniri Kirgizion.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Kirgizio
Kategorio:Historio de Uzbekio
Kategorio:Provinco Oŝ
Kategorio:Politiko en 2010
Morgemoulin

**Morgemoulin** -  prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Meuse* - prononco [], por diferencigo de la france samnoma rivero Mozo en Esperanto nomata *Mozio* - en la historia kaj kultura regiono Loreno kaj ekde 2016 en la nova administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento"). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Verdun kaj al la kantono ''*. La teritorio havas komunan limon kun . 

## Historio
La nomo de la vilaĝo devenas de muelilo (en la franca *moulin*) kiu apartenis al la familio *Morge* en la 1610-a jaro. Ĝi estis detruata dum la Unua Mondmilito kaj estis poste rekonstruata.

## Lokoj kaj monumentoj 
* La katolika preĝejo "Sankta Kristoforo" de 1927 anstataŭas la detruitan preĝejon de 1852. En ĝi videblas rimarkinda vitralo kreita en 1927 per la ĉefvitristo Joseph Benoît: ĝi estas donaco al la preĝejo por memorigi pri la malfacila reveno de la loĝantaro post la Unua Mondmilito.
eta|maldekstra|260ra|
* Memorkruco (en la franca *croix du souvenir*) el forĝita fero memorigas la civilajn kaj soldatajn viktimojn kiuj estis rapide enterigataj en la tombejo dum la Unua Mondmilito. Tiu kruco superstaras la tombojn.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Meuse

## Eksteraj ligiloj 
* iom da informoj en la retejo de la komunumaro () 
* paĝo pri la loko en la retejo *Facebook''

Kategorio:Komunumoj de Meuse
Rodney Ansell

**Rodney William ANSELL** (1953 – 4-a de aŭgusto 1999) estis aŭstraliano el aŭstralia makisarbaro, kiu donis inspiron por la rolulo ludata de Paul Hogan en filmo Crocodile Dundee de 1986. Li estis murdita fare de polico.

Li vere ekzistis. La arbarano, kiun en komedio *Krokodilo Dundee* rolis Paul Hogan, fakte nomiĝis Rodney Ansell. Li famiĝis pro tio, ke en la jaro 1977 li erarvagis en makiso norde en Aŭstralio, kie li estis supervivanta sep semajnojn sur malgranda insuleto ĉirkaŭigita de krokodiloj armita sole per tranĉilo kaj du hundoj.

Post tio, kiam vizitis lin du ĵurnalistoj kaj faris kun li intervjuon, estiĝis pri li eĉ kurta dokumenta filmo kaj fine eĉ libro. Tiam lian okazintaĵon rimarkis filma produktoro John Cornell. Li komencis skribi scenarion. En la jaro 1986 eliris el ĝi komedio Krokodilo Dundee kaj baldaŭ post tio ankaŭ daŭrigo.

La scenojn en la filmo, kiam la ĉefa heroo dormas en kvinstela hotelo en dormosako aŭ trinkas akvon el bideo, estas inspiritaj per veraj situacioj, kiujn Ansell travivis en Sidnejo dum propagando de sia libro. Kurioze estas, ke aktoro Paul Hogan estis tre simila al li - kunigis ilin blondaj haroj kaj bluaj okuloj.

Por honorarioj Ansell aĉetis farmon kun grego da brutaro, sed li perdis ĝin kulpe de infekto. Li perdis tri milojn da bovinoj. En la jaro 1992 li estis persekutita pro ŝtelo. La edzino divorcis el li kaj foriris de li ankaŭ liaj du filoj.

En aŭgusto de 1999 li provis enŝteliĝi en najbaran domon, dum kio li vundis du virojn. Li fuĝis kaj policistoj fermis la tutan regionon. Kiam ili atingis lin, li pafmortigis unue unun el ili kaj malaperis en la makiso. Ansell provis trabati la ĉirkaŭigon kaj komencis pafadi kontraŭ ŝosea patrolo, sed li estis pafmortigita.

Li estis 44-a jara.

## Referencoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1953
Kategorio:Mortintoj en 1999
Kategorio:Aŭstralianoj
Tut-Amerika Ekspozicio

eta|Oficiala emblemo de la Tut-Amerika Ekspozicio kreita de Raphael Beck
La **Tut-Amerika Ekspozicio** estis internacia ekspozicio kiu okazis en
Bufalo en Nov-Jorkio, Usono inter la  kaj la
.

Ĝi estis antaŭvidita en Insulo Kajuga, apud la Niagara Akvofalo,
grava turisma allogaĵo, sed la hispana-usona milito prokrastigis tiun projekton.

Oni tie elmontris la unuan ikso-radian maŝinon, kies molkovro
valorigis Wilhelm Röntgen de la Nobel-premio pri fiziko
en 1901.

Tiu ekspozicio estas konata ĉar tie estis mortige paf-vundita la prezidanto de Usono
William McKinley, la  en
*Temple of Music* (Templo de Muziko), la koncertejo de la
ekspozicio.

Dosiero:Pan-American Exposition - The Electric Tower.jpg|The Electric Tower (La Elektra Turo)
Dosiero:Pan-American Exposition - Horticulture Building and Temple of Music.jpg|Pavilono pri agrikulturo kaj la "Temple of Music"
Dosiero:Pan-American Exposition - Manufactures and Liberal Arts Building.jpg|Pavilono pri uzinoj kaj liberaj artoj
Dosiero:Pan-American Exposition - Mines Building from Mirror Lake.jpg|Pavilono pri minejoj de Miror Lake
File:Pan-American Exposition by Night (1901).webm|thumbtime=1|*Pan-American Exposition by Night*

eta|centre|700ra|Panorama bildo de la Tut-Amerika Ekspozicio

## Eksteraj ligiloj 
*  Bufallo's Pan-American Exposition
*  "*Doing the Pan*", paĝaro pri la ekspozicio
*  "Illumination" , programo de la ekspozicio 

Kategorio:Internaciaj ekspozicioj
Kategorio:1901
Kategorio:Historio de Usono
Frenologio

eta|Lokalizo de la karakteraj trajtoj kaj kompetencoj

La **frenologio** estas teorio laŭ kiu la tuberoj sur la kranio de individuo
reflektus ties karakteron, personecon, intelekton...

Tiun teorion malvolvis la germana neŭrologo
Franz Joseph Gall, en verko eldonita en 1820 en Parizo sub la titolo:
:"''Anatomie et physiologie du système nerveux en général et du cerveau en particulier avec des observations sur la possibilité de reconnaître plusieurs dispositions intellectuelles et morales de l'homme et des animaux par la configuration de leur tête*".
:(Anatomio kaj fiziologio ĝenerale de la homa nerva sistemo kaj precize de la cerbo kun observoj pri la ebleco ekkoni plurajn intelektajn kaj moralajn emojn de la homo kaj de la bestoj per la formo de ties kapo).

En 1843 la franca kuracisto François Magendie
kvalifikis la frenologion de pseŭdoscienco. Ĉiukaze ĝi malfermis pordon al uzado
de tiaj konoj fare de policanoj kiuj pretendis tiele koni la verajn karakterojn de suspektinduloj,
tiele ke multaj estis akuzitaj pro "sia vizaĝo" kvazaŭ tiu estus pruvo de kulpo.

Kvankam neniam pravigita de la faktoj, tiu teorio malfermis la vojon al la nocio
de lokalizo de la cerbaj funkcioj, kiun studis inter aliaj la franca
anatomiisto Paul Broca.

:*Ne konfuzu kun: Fenologio*.

## Bildaro 

Dosiero:Palais de Rumine (Lausanne)-04.JPG|Frenologia kapo el farbita legno (Laŭzano, *Palais de Rumine*)
Dosiero:Crane phreno.jpg|Frenologia kranio de la 19-a jarcento
Dosiero:CrâneGallOberlin.JPG|Homa kranio kun surskriboj de la pastro Jean-Frédéric Oberlin laŭ la teorio de Gall

## Vidu ankaŭ 
* Cefalometrio
* Antropometrio

## Eksteraj ligiloj 
*  Frenologio, el GEO.de 
*  La frenologia kapo de Lorenzo Nice Folwler 
*  Frenologio aŭ kranioskopio  (el "Les Sceptiques du Québec" (*La Skeptikoj de Kebekio")
*  Frenologio, historio de pseŭdoscienco
Schwändi GL

**Schwändi** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 482 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Schwändi estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Geografio 
Schwändi situas sur la restaĵoj de prahistoria montofalo oriente de la Linth-Valo. La iama komunumo konsistas el la setlejoj Oberschwändi, Unterschwändi kaj Lassingen. De la Schwändi oni havas belan vidon al la tuta supra valo de Linth kaj al la monto Tödi.

## Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo 
La komunumo Schwändi limis en nordokcidento al Glaruso, en nordoriento kaj oriento al Mitlödi, kaj en sudo kaj sudokcidento al Schwanden.

## Trafiko 
Schwändi situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per buslinio al Schwanden.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schwändi datiĝas el la jaro 1350 kiel *Swendi*.

Ĝis 1395 Schwändi devis tributi al la Monaĥejo Säkingen.

Regule tero- kaj neĝolavangoj trafis la vilaĝon kaj kaŭzis grandajn damaĝojn.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Schwändi

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schwändi
* Schwändi en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Schwaendi 078.jpg|Vilaĝokerno
Dosiero:Schwaendi vilagheniro 074.jpg|Vilaĝeniro
Dosiero:Toedi vidita de Schwaendi 081.jpg|Rigardo de Schwändi al la supra Lintvalo kaj Tödi

Kategorio:Glaruso Sudo
Rüti GL

**Rüti** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 335 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Rüti estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Geografio 
Rüti situas en la supra Linth-Valo ĉe la bordo de la rivero.

La teritorio de la iama komunumo etendiĝas sura areo de 6,18&nbsp;km², de kiuj 57,3% estas kovritaj de arbaro, 23,9% servas por agrikulturo kaj 4,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo 
La komunumo Rüti limis en okcidento kaj nordokcidento al Braunwald, en nordoriento kaj oriento al Betschwanden, kaj en sudo al Linthal.

## Trafiko 
La vilaĝo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Rapperswil tra Glaruso al Linthal.

Tra la Rüti pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17, kiu de Glaruso kondukas tra la Klausen-Pasejo al Altdorf en Kantono Urio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rüti datiĝas el la jaro 1340. En la jaro 1388 en Rüti estis menciita la unua ponto trans la rivero Linth en la valo de Glaruso.

En la jaro 1939 la iama alpopaŝtejo Braunwald disiĝis de Rüti kaj fariĝigis memstara komunumo.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Bildaro 

Dosiero:SBB RBDe 560 «Domino» bei Leuggelbach 1.jpg|Trajno de Svisaj Federaciaj Fervojoj apud Rüti
Dosiero:Rueti (Glaruso) 135.jpg|Malnova tekstilfabriko en Rüti
Dosiero:Rueti (Glaruso) 126.jpg|Vilaĝa strato de Rüti
Dosiero:Rueti (Glaurso) vilagha puto 130.jpg|Vilaĝa puto en Rüti

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rüti
* Rüti GL (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rüti
* Rüti en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Glaruso Sudo
Hariso (armena plado)

250ra|eta|Harisa.
**Hariso** (armene: Հարիսա "Harisa") estas tradicia plado de la armena kuirarto tre simila al kaŝkeg, ia homogena kaĉo antaŭe ellaborita kun kokidaĵo sen ostoj kun tritiko. La plado estas manĝata varme.

La plado ekde antikvaj tempoj estis transdonata de generacio al generacio kaj en la nuntempo la hariso tradicie estas servata en la celebradoj dum la Sankta Semajno, tum tiuj ĉi celebroj nur la viroj preparas ĝin. Antikve estis uzata viando el ŝafo anstataŭ kokidaĵo por la ellaborado. Ĝi estis servata en festoj kaj estas kutimo regali la gastojn per ĝi. La hariso ne nur apartenas al la kuirarta tradicio en Armenio sed en la tuta mondo la armena diasporo konservas ĝin.

Kategorio:Armena kuirarto
Lavaŝo

[eta|200px|Lavaŝo en la [Centra Merkato de Erevano.]]
**Lavaŝo** (armene: լավաշ -lavaŝ-; perse: **لواش**; turke: *lavaş*; azere: *lavaş*; kartvele: **ლავაში** ankaŭ konata kiel **lahvash** aŭ **armena pano**) estas plata pano, mola kaj maldika, el faruno, akvo, salo.

Ĝi estas la plej disvastigata pano en Armenio kaj Irano. Ĝi ankaŭ ellaboreblas kun sezamsemoj kaj/aŭ semoj el papavacoj sur la lavaŝo antaŭ la bakado, kvankam tio tre maloftas en Armenio. La pano lavaŝo estas uzata ankaŭ por la kebaboj.

## Vidu ankaŭ 
* Sangaka pano

## Referencoj 
Kategorio:Panoj
Kategorio:Armenaj panoj
Kategorio:Azeria kuirarto
Kategorio:Irana kuirarto
Kategorio:Turka kuirarto
Kartvela kuirarto

center|775px
[300px|eta|Aĝara ĥaĉapuri, farĉita de [fromaĝo kaj kovrita per kruda ovo.]]
La **kartvela kuirarto** estas kombinaĵo de tradiciaj kartvelaj pladoj kaj trinkaĵoj, formita tra la jarcentoj. Estas signifaj diferencoj inter regionaj kuirartoj. Estas multe da viando, vino, vegetaĵoj, grajnoj kaj bestaj grasoj en orienta Kartvelio. La kuirarton de okcidenta Kartvelio karakterizas saŭcoj miksitaj kun juglandoj kaj papriko, pladoj kun vegetaĵoj kaj laktaĵoj. Kartvelio estas la hejmlando de vino, vitoj kreskas preskaŭ ĉie ĉi tie, kartvela vino estas metita en kavkruĉojn. La kuirarto estas la kombino de pladoj kaj trinkaĵoj origine (aŭ kun aparta stilo) de la kartveloj loĝintaj en Kartvelio aŭ preparita de la kartvela diasporo tra la mondo. La kartvela kuirarto estas unika en la lando, sed ĝi ricevis multajn influojn el la kuirartaj tradicioj de landoj de Mezoriento kaj Eŭropo. La kuirarto ofertas variecon da pladoj, kun multaj herboj kaj spicoj. Ĉiu historia provinco en Kartvelio havas sian distingigan kuirartan tradicion, kiel la megrela, kaĥeta, imereta, tbilisa, ktp.

## Ĉefaj pladoj 
* Lobio
* Ĥaĉapuri
** Ossuri ĥaĉapuri
* Ĥinkali
* Nigvziani badrijani
* Kartvela fromaĝo
** Suluguni
* Mcvadi
* Sacivi

### Supoj 
* Ĥaŝi

### Desertoj 
* Ĉurĉĥela

### Trinkaĵoj 
* Ĉaĉa
* Kartvela vino
* Maconi

### Aliaj 
* Aĝika
* Ĥmeli suneli

## Regionaj specialaĵoj de Kartvelio 
### Abĥazio 
Kiel Megrela, abĥaza kuirarto estas riĉa je diversaj saŭcoj, miksitaj kun nuksoj kaj kapsikoj. Ĉiutaga manĝaĵo en Abĥazio estas Abista - kaĉo de maiza faruno, kiun oni manĝas kun lobio, fromaĝo kaj viando. Abĥaziaj tradiciaj pladoj estas: Aŝvĉapani (relaborigita fromaĝo), Aritsmgeli (juglanda maizpano ), Akrdtsa (supo de fazeoloj) kaj aliaj.

#### Aĝario 
[300px|eta|Aĝara ĥaĉapuri, farĉita de [fromaĝo kaj kovrita per kruda ovo.]]
Aĝaria kuirarto estas la plej diversa, ĝi estas tuta paletro de koloroj. Ĉi tie kombiniĝas la malmolaj aromoj de la monto kaj la mildaj aromoj de la marbordo. Oni trovas ĉi tie la kulturan influon de turka kuirarto. Aĝaria dolĉaĵoj estas: baklavo kaj sukerkuko .

Laktaĵoj superregas en la kuirarto de monta Aĝario, ĝi estas pli grasa kaj peza. ĉar la ĉefa agado de la loĝantaro de Aĝario estis brutaro. La plej popularaj Aĝaraj pladoj estas: Borano (fritita fromaĝo en freŝa butero), Chirbuli (matenmanĝo preparita kun ovoj kaj nuksoj), Khavitsi (boligita maiza kaĉo en erbo), Kaimagi kaj Sinori (sur la bazo de parfumita freŝa fromaĝo nadugi kai sekigita pastaĵo).Aĝara ĥaĉapuri, formo de la ŝipeto.

##### Kaĥeti 
Kaĥeti estas fama pro siaj vinberejoj kaj bonega vino. La tradiciaj pladoj de la kaĥeta kuirarto estas:ŝaŝliko, , ĥaŝlama, ĉakafulo, ĉiĥirtma kaj aliaj. Ŝaŝliko estas bakita sur vinbastono, kio donas al ĝi unikan guston. Tradiciaj dolĉaĵoj estas faritaj el vinbersuko - pureo : Churchkhela kaj Tatara ( Felamuŝi). Alongforma pano estas bakita en tone(argila bakejo).

###### Samcĥe-javaĥeti
Nigravanga parulio

alternative=Basileuterus melanogenys 1902.jpg|eta|Basileuterus melanogenys 1902
La **Nigravanga parulio** (*Basileuterus melanogenys*) estas specio de birdo de la familio de Paruliedoj kaj genro de Basileuterus ĉefe reprezentata en Centra kaj Sudameriko, de ĉefe fortikaj parulioj kun fortikaj bekoj kiuj havas olivecajn aŭ grizajn suprajn partojn kaj flavajn subajn partojn.

Tiu specio estas de loĝantaj birdoj reproduktantaj endemie en la montoj de centra kaj suda Kostariko kaj okcidenta Panamo.

Ĝi troviĝas normale en arbaroj de kverkoj kun densa subkreskaĵaro de bambuo el 2500 m de altitudo al la lignolimo, sed eventuale loĝas tiom malalte kiom ĝis 1600 m. La reprodukta paro konstruas diketan kupolan neston kun flanka enirejo en dekliveca bordo aŭ depresio; la ino demetas du blankajn ovojn.

La Nigravanga parulio estas 13-13.5 cm longa kaj pezas 13 g. Ĝi havas tre **ruĝecan kronon, longan blankan superokulan strion** (nigre borditan) kaj **nigrajn vangojn**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *melanogenys* signifas precize “kun nigra vango”. La supraj partoj estas olivecaj, dum la brusto estas olivecgriza, la gorĝareo blankeca, kaj la ventro flavecblanka. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli brunaj en supraj partoj, havas pli senkoloran superokulan strion kaj pli grizan bruston, kaj montras du cinamajn flugilstriojn.

Spite la malgranda teritorio de tiu specio, ĝi havas tri subspeciojn.

* *B. m. melanogenys*, la nomiga raso priskribita supre, reproduktiĝas en centra kaj suda Kosta-Riko. 
* *B. m. eximius* estas tre limigita en malgranda areo de okcidenta Panamo, kaj estas iom pli blanka en ventro ol la *melanogenys*.
* *B. m. bensoni* estas tre limigita en malgranda areo de centrokcidenta Panamo, kaj estas pli blank sube ol *eximius*, kaj pli purgriza supre.

La Nigravanga parulio manĝas ĉefe insektojn, araneojn kaj aliajn malgrandajn senvertebrulojn, kaptataj malalte en subkreskaĵaro.

La alvoka noto de la Nigravanga parulio estas akra *cit*, kaj la maskla kanto estas zoeca trena *ci ci ŭi ci ci ŭu ci ŭii*.

## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga.
* Curson, Quinn kaj Beadle,*New World Warblers* ISBN 978-0-7136-3932-2
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 978-0-8014-9600-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Topĉino

**Topĉino** (,  [topĉinO]) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 320 m
* Loĝantaro: 2230
* Poŝtkodo: 90 573
* Telefonprefikso: 03134

## Situo 
## Historio 
La unua mencio okazis en 1450. En 1910 vivis en Topcsinó plejparte rutenoj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Técső, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Topĉino. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Internacia Krestomatio

***Internacia Krestomatio***  estas 108-paĝa legolibro de Kabe eldonita en la jaro 1907 ĉe Arct en Varsovio.

La krestomatio enhavas fragmentojn el jenaj verkoj:

*Alexandre Dumas: Tri musketeroj
*Anton Ĉeĥov: Patro
*Maksim Gorkij: Bolĉjo
*Rudyard Kipling: La miraklo de Purun Bhagat
*Andrzej Niemojewski: En kvieta vespero
*M. Serao: Neniam plu!
*Henryk Sienkiewicz: Quo vadis?
*Berta Suttner: Rakonto pri spiritoj

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Skanaĵo de *Internacia Krestomatio* en Vikimedia Komunejo
**Internacia Krestomatio* de Kabe 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 

Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Kategorio:Esperanto-antologioj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Premio Giuseppe Bonura

**Premio Giuseppe Bonura**, estas literatura premio fondita (2009) de la inspire katolika itala ĉiutaga ĵurnalo Avvenire por ĉiujare premii kaj do signali al la internacia publiko aŭtorojn de verkoj pri *"batalanta"* kritiko, kie por *batalanta kritikisto* oni intencas aŭtoron «kiu ne timas rekuperi la honestecon de la leganto» kaj ne rezignas alproksimigi la aŭtorajn verkojn ankaŭ per «profunda parolado je etika naturo».

La mona konsisto de la premio atingas 5000 eŭrojn. 
    
En 2010 la premia sephoma establiĝinta ĵurio, la premion asignis al la bulgara-franca filozofo kaj eseisto Tzvetan Todorov http://fr.wikipedia.org/wiki/Tzvetan_Todorov kaj liveris ĝin en solena ceremonio la 14an de majo 2010 dum la «Salone del Libro» (Salono de la libro) de Torino, al la jam direktoro de la «Centre de Recherche sur les Arts et le Langage» (Centro por la esploro pri Artoj kaj Lingvaĵo) de Parizo. La kerno de la asigna motivo estas «ĉar li kontribuis por la difino de la figuro de la literatura kritikisto milita», de li praktike pentrita ne nur kiel spertulo pri literatura analizo, sed kiel konanto pri la homa estulo». Por Todorov, fakte, "la literaturo krom esti plaĉa distro por la kleraj personoj, permesas al ĉiu pli intime rilati al sia kvalito de homa estulo». 

Todorov, dum la asigna ceremonio, konfesis ke mem restis surpriza pro la difino de «Milita Kritikisto» ĉar en la franca lingvo «militema aktivulo» indikas ulon politike envican, priskribo en kiu mem ne sin rekonas. Sed la momenta miskompreno tuj malaperis kiam li sciis ke *«militante»* en la itala lingvo havas pli ampleksan signifon kaj en la specifa kazo ĝi aludas socian ekstreme pozitivan funkcion de la kritiko kiu ne eskapas el la konstrua dialogo kun la socio. Do engaĝita kompari la subkuŝantajn moralajn valorojn de la verko kun la valoroj de la homa kaj socia konscienco.

(Giuseppe Bonura: romanisto kaj pentristo, naskiĝis en 1933 (Italio, Markio) kaj mortis en 2009. Liaj verkoj estis premiitaj diversloke dum lia persona karaktero de literatura kritikisto plej emerĝis el liaj sennombraj kontribuaĵoj en sennombraj gazetoj).

Kategorio:Italaj literaturpremioj
Velura acero

**Velura acero** (*Acer velutinum*), estas arbospecio hejma en Azerbajĝano kaj norda Irano. Ĝi vegetas en la humidaj hirkaniaj-kaspiaj miksaj arbaroj.

Tiu granda palearktisa decidua arbo altas ĝis pli ol 40 m .

## Referencoj 
Kategorio:Arboj
Kategorio:Sapindacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro