Difuzo de novaj aferoj

[eta|330px|La difuzo de novaj aferoj laŭ Rogers. Kun sinsekvaj grupoj de konsumantoj, kiuj adoptas la novan teknikon (blue desegnita), ĝia parto de la merkato (flava) iom post iom atingos la satiĝonivelon. En matematiko la S-kurbo estas konata kiel '[logistika funkcio'. La grupoj estas pioniroj (novigantoj), fruaj adoptantoj, frua plimulto, malfrua plimulto, postrestantoj.]]
**Difuzo de novaj aferoj** estas teorio, kiu provas klarigi kiel, kial kaj kiom rapide novaj ideoj kaj teknikoj disvastiĝas en kulturoj. La koncepton unue studis la franca sociologo Gabriel Tarde (1890) kaj germanaj kaj aŭstraj antropologoj kiel Friedrich Ratzel kaj Leo Frobenius. Ĝia baza epidemiologia aŭ intern-influa formo estis formulita de H. Earl Pemberton, kiu provizis ekzemplojn de institucia difuzo kiel afrankaj poŝtmarkoj kaj leĝoj pri deviga lernejo-frekventado.

## Historio 
En 1962 Everett Rogers, profesoro de kampara sociologio, eldonis la libron 'Difuzo de novaj aferoj'. En la libro, Rogers sintezis la esploron de pli ol 508 studoj pri difuzo kaj produktis teorion por la adoptado de novaĵoj inter individuoj kaj organizoj.

La libro proponis 4 ĉefajn elementojn, kiuj influas la disvastiĝon de nova ideo: novaĵo, komunikadaj kanaloj, tempo kaj socia sistemo. Do difuzo estas la procezo, en kiu novaĵo estas komunikata tra certaj kanaloj laŭ la tempo inter la membroj de socia sistemo. La individua progreso iras tra 5 stadioj: scio, persvado, decido, efektivigo kaj konfirmo. Se la novaĵo estas adoptita, ĝi disvastiĝas tra diversaj komunikadaj kanaloj.

Dum komunikado, la ideo estas malofte taksata el scienca starpunkto; estas pli tiel, ke subjektivaj perceptoj de la novaĵo influas la difuzon. La procezo okazas dum la tempo. Fakte sociaj sistemoj determinas la difuzon, normojn pri difuzo, rolojn de opinigvidantoj kaj ŝanĝagentoj, tipoj de novaĵaj decidoj kaj novaĵaj sekvoj.

Uzi la modelon de Rogers en la kampo de sano bezonas la supozon, ke la novaĵo en klasika difuzoteorio estas ekvivalenta al sciencaj esplorrezultoj rilate al la praktiko, antaŭsupozo kiu ne estis rigore elprovita.

La teorio pri la difuzo de novaj aferoj venas el diversaj fontoj kaj pluraj disciplinoj. Rogers identigas ses ĉefajn tradiciojn kiu efikis al la esplorado de difuzo: antropologio, frua sociologio, kampara sociologio, edukado, industria kaj kuraca sociologio. La teorio pri difuzo de novaj aferoj estis plejparte influita de la laboro de kamparaj sociologoj..

## Partoj de la esplorado 
La kernaj elementoj en la esplorado de difuzo estas:

## Decidoj 
Du faktoroj difinas kian tipon havas aparta decido:

* Ĉu la decido estas farita libere kaj efektiviĝis libervole,
* Kiu faras la decidon.

Surbaze de ĉi tiuj konsideroj, tri tipoj de novaĵo-decidoj estis identigitaj ene de la difuzo de novaĵoj.

## Mekanismo 
Difuzo de novaĵo okazas tra kvin–paŝa procezo. Ĉi tiu procezo estas speco de decidofarado. Ĝi okazas tra serio de komunikadaj kanaloj dum kelka tempo inter la membroj de simila socia sistemo. Ryan kaj Groco unue indikis la identigon de adopto kiel procezon en 1943 . Rogers klasifikas la kvin stadiojn (aŭ paŝojn) kiel: konscio, intereso, prijuĝo, elprovo kaj adopto. Individuo povas malakcepti novaĵon je ajna momento dum aŭ post la adopta procezo. En pli lastaj eldonoj de la 'Difuzo de Novaj Aferoj' Rogers ŝanĝis la terminaron de la kvin stadioj al: scio, persvado, decido, efektivigo kaj konfirmo. Tamen la priskriboj de la kategorioj restis similaj dum la eldonoj.

## Adoptorapideco 
La adoptorapideco estas difinita kiel la relativa rapido kun kiu membroj de socia sistemo adoptas novaĵon. Ĝi estas kutime mezurata per la tempodaŭro bezonata por ke certa procentaĵo de la membroj de socia sistemo adoptu novaĵon . La adoptorapideco por novaĵoj estas difinita per la kategorio de unuopa adoptanto: Kutime individuoj, kiuj unue adoptas novaĵon, bezonas malpli longan adoptoperiodon (adoptoprocezon) ol malfruaj adoptantoj.

Dum la adoptado ie estas punkto ĉe kiu novaĵo atingas kritikan mason. Tiu ĉi estas momento en la adopta kurbo, dum kiu sufiĉe da individuoj adoptis novaĵon tiel ke la daŭra adopto de la novaĵo estas memsubtena. Priskribante kiel novaĵo atingas kritikan mason, Rogers skizas plurajn strategiojn por helpi novaĵon atingi ĉi tiun stadion. Ĉi tiuj strategioj estas: Zorgi ke novaĵo estas adoptita de tre respektita individuo ene de socia reto, kreante instinktan deziron por specifa novaĵo. Enĵeti novaĵon en grupon de individuoj kiu volonte uzus novaĵon kaj provizi pozitivajn reagojn kaj apartajn avantaĝojn por fruaj adoptantoj de la novaĵo.

## La 5 faktoroj de Rogers 
Rogers difinas plurajn esencajn karakterizaĵojn de novaĵoj kiuj influas la decidon de individuo adopti aŭ malakcepti novaĵon.

## Kategorioj de adoptantoj 
Rogers difinas kategorion de adoptantoj kiel klasifikon de individuoj ene de socia sistemo surbaze de novigemo. En la libro *Difuzo de novaj aferoj* Rogers sugestas entute kvin kategoriojn de adoptantoj por normigi la uzadon de adoptantokategorioj en la esplorado de difuzo. La adoptado de novaĵo sekvas S-forman kurbon kiam reprezentita laŭlonge de la tempo. La kategorioj de adoptantoj estas: novigantoj (pioniroj), fruaj adoptantoj, frua plimulto, malfrua plimulto kaj malfruuloj .

La disvastiĝo de novaj aferoj trairas la diversajn grupojn unu post la alia. Kutime estas ŝanco pri disvastiĝo en la posta grupo nur, se la antaŭa grupo pli malpli plene adoptis la novan aferon, kun sukceso aplikadas ĝin kaj (kutime neformale) informas la homojn en la postaj grupoj pri tio; krome ofte la varbantoj por la nova afero transprenas tiun informadon pri sukcesa aplikado. Se kontraste nur malgranda parto de unu grupo jam adoptis kaj aplikadas novan aferon, estas preskaŭ neniu ŝanco, ke homoj el la posta grupo adoptos la novaĵon. (Tial Esperanto, kiu estas parolata ĝis nun nur de malgranda parto de la grupo de la tiurilataj pioniroj, aktuale ne jam havas grandan ŝancon disvastiĝi en la ceteraj grupoj.)

## Emo je similaĵoj kaj komunikadaj kanaloj 
Lazarsfeld kaj Merton unue atentigis pri la principoj de "homofilio" (emo je samaĵoj) kaj ĝia kontraŭo, "heterofilio". Uzante ilian difinon, Rogers difinas "homofilion" kiel "la gradon je kiu paroj de individuoj, kiuj interrilatas, estas similaj en certaj ecoj, kiel kredoj, edukado, socia statuso kaj simile". Krome sam-emaj individuoj pli efike komunikas, ĉar ilia simileco kondukas al pli granda akiro de scio kaj ankaŭ ŝanĝo de sinteno aŭ konduto..
Opiniogvidantoj havas la plej grandan influon dum la fazo de pritakso de la novaĵo-decida proceso kaj rilate al malfruaj adoptantoj. Krome opiniogvidantoj havas diversajn karakterizaĵojn kiuj estas malsamaj al tiuj de iliaj adeptoj kaj aliaj individuoj: Opiniaj gvidantoj kutime pli multe uzas amaskomunikilojn, estas pli internacie orientitaj, havas pli da kontakto kun ŝanĝoagentoj, havas pli da socia sperto kaj pli ofte kunestas kun aliaj, havas pli altan sociekonomian statuson kaj estas pli novigemaj.

## Organizaĵoj 
Novaĵoj estas ofte adoptitaj de organizaĵoj tra du tipoj de novaĵodecidoj: kolektivaj novaĵodecidoj kaj aŭtoritataj novaĵodecidoj. La kolektiva novaĵodecido okazas kiam la novaĵo adoptiĝas sekve de interkonsento inter la membroj de organizaĵo. La aŭtoritata novaĵodecido okazas kiam la adopto de novaĵo estis farita de tre malmultaj individuoj kun altaj potencaj pozicioj ene de organizaĵo . Malsame al la laŭvola novaĵodecida procezo, ĉi tiuj novaĵo-decidoj okazas nur ene de organizaĵo aŭ hierarkia grupo.

Ene de la prinovaĵa decidoprocezo en organizo estas certaj individuoj nomitaj "ĉampionoj", kiuj subtenas la novaĵon kaj forigas ajnan kontraŭstaron, kiun la novaĵo eble kaŭzas. La ĉampiono ene de la teorio de difuzo de novaĵoj ludas tre similan rolon kiel la ĉampiono ene de la komerca modelo pri efikeco "Ses sigmoj". La noviga procezo ene de organizaĵo enhavas kvin stadiojn, kiuj estas iomete similaj al la novaĵo-decida procezo, kiun individuoj trairas. Ĉi tiuj stadioj estas: difino de plano, harmoniigo, redifino/restrukturado, klarigado, rutinigo.

## Sekvoj de adoptado 
Estas kaj pozitivaj kaj negativaj rezultoj kiam individuo aŭ organizaĵo elektas adopti iun novaĵon. Rogers deklaras ke tio ĉi estas areo kiu bezonas pli da esploro pro la tendenca pozitiva sinteno kiu ligiĝas kun la adopto de novaĵo . En sia libro "Diffusion of Innovations", Rogers listigas tri kategoriojn de konsekvencoj: dezirinda kontraŭ nedezirinda, rekta kontraŭ nerekta kaj anticipita kontraŭ neanticipita.

En sia artikolo "Integrating Models of Diffusion of Innovations" (Integriĝo de modeloj de difuzo de novaĵoj), Barbara Wejnert detaligas du kategoriojn por sekvoj: publika kontraŭ privata kaj utiloj kontraŭ kostoj.

## Datumoj pri difuzado 
Grafikoj pri difuzado de radio, televido, kabloligo, fridujo, telefono, propraj komputiloj, interreto kaj multaj aliaj varoj kaj servoj estas troveblaj en la artikolo "The Greatest Century That Ever Was" (p. 19 k.a).

Grafikoj pri difuzado de infrastrukturoj (kanaloj, fervojoj, aŭtovojoj, flugkompanioj k.s.) estas troveblaj en la libro "The Rise and Fall of Infrastructures : Dynamics of Evolution and Technological Change in Transport" de Arnulf Grübler.

### Verkoj 
* 
* 
* 

### Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Diffusion Simulation Game (La ludo ŝajniganta difuzon) , pri adoptado de nova afero en edukado
* The Pencil Metaphor on diffusion of innovation particularly ICT in education (la krajona metaforo pri difuzo de novaĵo, precipe pri informada kaj komunikada tekniko en edukado)

## Rilate al Esperanto 
* Dennis Keefe. Teorio de disvastiĝo de novaĵoj, aplikata al Esperanto (1) (28-a de marto 2012) kaj postaj artikoloj de Keefe ĉe sezonoj.ru
* Lu Wunsch-Rolshoven. Kiel disvastiĝas novaj aferoj? Specife Esperanto. Folioj por prelego en Arkones, 2012
* Louis F. v. Wunsch-Rolshoven. Die Verbreitung von Ideen entsprechend dem Modell „Diffusion of Innovations“ (Everett Rogers), angewandt auf die Verbreitung des Esperanto. Berlin (GIL). 2013. La samo kiel prelego.

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Merkatiko
Kategorio:Antropologio