D. B. Cooper

**D. B. COOPER** (ankaŭ konata kiel **Dan COOPER**) estis la pseŭdonimo de aerpirato, kiu la 24-an de novembro 1971 ricevis elaĉetmonon de 200&nbsp;000 dolaroj kaj sekve saltis paraŝute el la malantaŭa holdo de Boeing 727, dum la aeroplano estis fluganta super la nordpacifika marbordo de Usono, verŝajne super Woodland en Vaŝingtonio. Spite al la arestado kaj pridemandado de centoj da suspektuloj dum multaj jaroj, troveblis neniu konvinka pruvo pri la identeco aŭ situo de Cooper. La agentejo FBI emas kredi, ke li simple mortis pro la salto. Ekzistas tamen pluraj aliaj teorioj pri tio, kio okazis al Cooper post lia fama salto.

La spektindeco de lia fuĝo kaj la necerteco pri lia destino scivoligis homojn ĝis hodiaŭ. La Cooper-afero (kodnomita "Norjak" de FBI) restas nesolvita mistero. Kvankam la enketo famiĝis pro sia longdaŭra manko de spuraro, oni finfine retrovis kelkajn gravajn indicojn. Fine de 1978, nur kelkajn kilometrojn norde de la verŝajna surteriĝa areo de Cooper, oni malkovris afiŝon, kiu entenis instrukciojn por mallevi la malantaŭan aerkluzon de la aviadilo : ĝi devenis de la malantaŭa ŝtuparo de la piratita 727. En februaro 1980, la okjara Brian Ingram malkovris grandan kvanton da putriĝantaj 20-dolaraj biletoj, entute 5&nbsp;800&nbsp;$, ĉe la bordoj de la rivero Kolumbio.

En oktobro 2007 anoncis FBI, ke ĝi sukcese akiris fragmentan DNA-identecon de Cooper danke al analizo de la kravato, kiun li lasis en la aviadilo. La 31-an de decembro 2007, FBI decidis revigligi la kazon, per la interreta publikigo de antaŭe neeldonitaj analizoj, skizoj kaj faktoj pri Cooper, tiel esperante refreŝigi la memoron de iu vidinto. Okaze de gazetkonferenco reasertis FBI, ke Cooper plej verŝajne mortis pro la salto, sed ke la agentejo malgraŭe deziris determini lian identecon. En marto 2008 cetere anoncis FBI, ke alia ebla indico estis prienketata, post la elterigo de ŝirita, tordita paraŝuto proksime al la urbeto Amboy. La agentejo tamen konkludis la 1-an de aprilo 2008, ke tiu ne estis la paraŝuto de Cooper, kiu estis farita el nilono, dum la malkovrita teksaĵo estis silko kaj datiĝis de la 1940-aj jaroj.

## Piratado de la aviadilo 
### "Vi estas kaperataj." 
Merkrede la 24-an de novembro 1971, do unu tagon antaŭ la festo Danktago en Usono, homo vojaĝanta sub la nomo "Dan Cooper" enveturiliĝis en Boeing 727-100 de la flugkompanio Northwest Orient (poste: *Northwest Airlines*), registrita de la Federala Aviada Administracio kiel "N467US". La Flugo 305 devis ekiri el la Internacia Flughaveno Portlando (PDX) en Portlando (Oregono), kaj surteriĝi en Seatlon (Vaŝingtonio). Cooper estis priskribita de vidintoj kiel viro en la proksimuma aĝo de kvardek kvin jaroj, granda je inter 1,78 kaj 1,83 metroj. Li surhavis nigran pluvmantelon, ledŝuojn, malhelan veston, diligente gladitan blankan kolumĉemizon, nigran kravaton, nigrajn sunokulvitrojn kaj perlamotan kravatpinglon. Cooper sidiĝis en la malantaŭan parton de la aviadilo, sur la seĝon 18C. Post kiam la Boeing 727 deteriĝis el Portlando, li pasigis koverton al juna aerstevardino nomita Florence Schaffner, kiu estis sidanta ĉe la malantaŭa aviadilpordo, tuj malantaŭe kaj maldekstre de la seĝo de Cooper. Ŝi unue kredis, ke li volis doni al ŝi sian telefonnnumeron, kaj ŝi tial ŝovis la paperon en sian poŝon sen malfermi ĝin. Cooper kliniĝis pli proksimen, kaj diris : "*Fraŭlino, vi preferinde legu tiun noton. Mi havas bombon.*". En la koverto estis noto, sur kiu legeblis : "*Mi havas bombon en mia valizo. Mi uzos ĝin se necese. Mi volas, ke vi sidiĝu apud mi. Vi estas kaperataj.*".

La noto plie postulis elaĉetmonon de 200&nbsp;000$ el nemarkitaj 20-dolaraj biletoj kaj du paraŝut-aparatojn (du ĉefaj dorsparaŝutoj kaj du porkrizaj brustparaŝutoj). En la noto estis instrukcioj, ke la petitaj aĵoj estu provizotaj ĉe la aviadilon, kiam ĝi surteriĝos en la flughavenon Seattle-Tacoma (SEA). Se la petoj ne estis plenumitaj, li eksplodigus la aviadilon. Kiam la aerstevardino informis la pilotaron pri Cooper kaj la noto, la piloto William Scott kontaktis la regturon de la flughaveno, kiu mem kontaktis la policon kaj la FBI-oficejon de la urbo. FBI tuj informis pri la piratado la prezidanton de flugkompanio *Northwest Orient*, Donald Nyrop, kiu konsilis al Scott kunlabori kun la pirato. Cooper postulis, ke ŝi diru al la piloto, ke li ne surteriĝu antaŭ ol la petitaj mono kaj paraŝutoj pretos en Seattle-Tacoma. Schaffner revenis al la pilotkupeo por transdoni la instrukciojn de Cooper. La policistoj cetere fotografis ĉiun el la dek mil monbiletoj, cele al la konservado per mikrofilmo de ĉiuj serio-numeroj. Cooper tiam ordonis al Scott, ke li konduku la aviadilon ĝis izolita parto de la flughaveno kaj cetere mallumigu la kajuton, pro timo de policaj majstropafistoj. Li sekve petis al la regturo, ke oni sendu al la aviadilo ununuran, neakompanitan personon por transdoni la monon kaj paraŝutojn. Pro teknika problemo spertita de la kerosenkamiono, la plenigo de la aviadilrezervujo estis iom prokrastita. Cooper iĝis suspektema, kiam la plenigo estis ne finita post 15 minutoj. Li denove minacis eksplodigi la aviadilon, tiel ke la laboristoj provis plirapidiĝi kiel eble plej multe. La Unua Oficiro Rataczak tamen klarigis al Cooper, ke la Boeing 727 kapablus flugi nur 1&nbsp;600&nbsp;km laŭ la rapideco kaj altitudo, kiujn la pirato specifis. Cooper kaj la aviadilanaro diskutis pri aliaj eblaj celoj kaj finfine interkonsentis flugi ĝis Reno (Nevado), kie ili denove replenigus la aviadilon. Ili krome decidis flugi laŭlonge de la federacia flugkoridoro "Victor&nbsp;23", kiu pasis okcidente de la Kaskada Montaro. Cooper sekve diris al Scott, ke li lasu la kajuton sen plia aerpremo : senprema kajuto je altitudo de 10&nbsp;000 m malgrandigis la riskon de subita aera elpuŝo, kaze ke Cooper decidus malfermi la prempordon de la aviadilo kaj fuĝi per paraŝuto. Antaŭ ol ŝi trapasis la kurtenon, kiu apartigis unuaklasajn kaj duaklasajn seĝojn, ŝi vidis, ke Cooper ligis ion al sia brusto, ŝiadire eble ŝnuron. Iom poste en la kajuto, la aviadilanaro rimarkis lumeton sur la panelo, tiel komprenante ke Cooper provis malfermi pordon. La piloto Scott demandis al Cooper per la interna radio, ĉu li povis fari ion ajn por la pirato, sed Cooper simple respondis "*Ne!*". Jen la lasta momento, kiam Cooper estis certe rigardebla kiel vivanta. FBI supozas, ke la descendo okazis je 20:13 super la sudokcidenta parto de la ŝtato Vaŝingtonio, ĉar precize tiam moviĝis la aerŝtuparo, plej verŝajne pro la korpo de Cooper saltinte el la ŝtuparo. Kiam la pirato saltis, la aviadilo estis fluganta tra forta ŝtormo, sen iu lumfonto el la grundo pro dikaj nuboj. Oni unue kredis, ke Cooper surteriĝis sudoriente de la areo Ariel (Vaŝingtonio), apud la lago Merwin, 48&nbsp;km norde de Portlando, Oregono (). La piloto Scott poste donis pliajn detalojn al FBI pri la flugo, tiel ke oni kapablis difini la surteriĝan areon pli akurate, 32&nbsp;km pli orienten. Sed la preciza areo restas nekonata.

Preskaŭ du horojn kaj duonan post la deteriĝo el Seattle-Tacoma, je proksimume 22:15. Oni retrovis nek Cooper, nek lian valizon, la elaĉetmonon aŭ la du lastajn paraŝutojn. La personoj, kiujn Cooper renkontis en la aviadilo aŭ en la flughaveno estis pridemanditaj por krei komunan, skizan portreton. La pridemanditaj personoj ĉiuj donis preskaŭ similajn priskribojn de Cooper, surbaze de kiuj FBI kreis la portreton uzatan ekde tiam por oficialaj afiŝoj. Ĝis hodiaŭ FBI plu asertas, ke tiu skizo fidele bildigas Cooper pro tio, ke multaj personoj pridemanditaj samtempe en pluraj lokoj ĉiuj priskribis lin simile. Estis tre malfacile determini precizan surteriĝan lokon pro tio, ke la rapideco de la aviadilo (91 metroj en sekundo), sed ankaŭ la ŝanĝiĝantaj ventoj kaj altitudo kaŭzas grandegajn diferencojn pri la koncernata areo. El tio tamen konkludis FBI, ke Cooper simple ne povis ekzakte scii, kie li surteriĝos : li do verŝajne ne havis komplicon por helpi lin post la surteriĝo. Sekve oni ankoraŭ fervore debatas, ĉu Cooper postvivis la salton aŭ ne, kaj ĉu li sekve fuĝis piedire. Iom post la piratado, FBI pridemandadis kaj sekve liberigis viron el Portlando nomitan D. B. Cooper, sed li neniam estis konsiderata kiel kredebla suspektulo. Pro miskompreno kun usonaj amaskomunikiloj, la literoj "D. B." estis tamen firme asociitaj al la pirato, tiel ke la esprimo "D. B. Cooper" postvivis ĝis hodiaŭ. En novembro 1973, la gazeto *The Oregon Journal*, kies sidejo situas en Portlando, publikigis kun permeso de FBI kaj por la unua fojo la liston de la biletaj serio-numeroj, kaj ofertis 1&nbsp;000&nbsp;$ al la unua persono, kiu retrovus eĉ nur unu el la 20-dolaraj biletoj.

Malgraŭ videbla intereso de la publiko tra Usono por la afero, kaj malgraŭ kelkaj biletoj kun preskaŭ kongruaj numeroj, la gazetoj neniam ricevis atentigon pri la ekzaktaj serio-numeroj. Dum la jardeko antaŭ la piratado fare de Cooper, lokaj policoj kaj FBI solvis almenaŭ du gravajn aferojn — bankoŝtelon kaj monan eltrudon — en nordokcidenta Usono per la postsekvado de biletaj serio-numeroj. Sed ambaŭ kazoj estis solvitaj post kelkaj semajnoj pro tio, ke la krimulo ekis elspezi la ŝtelitan monon nur kelkajn tagojn post la krimo kaj en la sama regiono : tiaj cirkonstancoj ne kongruas kun la Cooper-afero.

Fine de 1978, ĉasisto trovis ŝildon, kiu entenis instrukciojn por mallevi la malantaŭan aerkluzon de Boeing 727, nur kelkajn flugminutojn norde de la supozita surteriĝa areo de Cooper. Per komparo kun la serio-numeroj de la biletoj elaĉetitaj naŭ jarojn antaŭe evidentiĝis, ke la mono malkovrita de Ingram ja estis parto de la elaĉetmono donita al Cooper. Pri la malkovro deklaris FBI-ĉefenketisto Ralph Himmelsbach, ke la mono "*verŝajne estis metita tien ene de kelkaj jaroj post la piratado*", ĉar "*la kaŭĉukaj ligoj ĉirkaŭ la biletoj difektiĝas rapide kaj do ne povus kunligi la biletajn faskojn tre longe*".

Pluraj lokaj, asistantaj sciencistoj dungitaj de FBI por la afero tamen emis kredi, ke la mono alvenis sur la riverbordon pro drag-operacio fare de armeaj inĝenieroj en 1974. Plie, kelkaj sciencistoj opiniis, ke la alveno de la mono okazis eĉ pli poste. La geologo Leonard Palmer, el la Portland State University, ekzemple konkludis, ke la drag-operacio de 1974 fakte ne transportis la monon al la rivero Kolumbio, ĉar Ingram trovis la biletojn super argilaj sedimentoj kaŭzitaj de la drago. FBI hodiaŭ konsentas, ke la mono plej verŝajne alvenis sur la riverbordon ne antaŭ 1974. Kelkaj enketistoj kaj hidrologoj sugestis, ke la bilet-faskoj flosis en la riveron Kolumbio el unu el ĝiaj multaj branĉriveroj, ekzemple la rivero Washougal, kiu fluas proksime al la suspektita surteriĝa areo de Cooper. La malkovro fare de Ingram de la 5&nbsp;800$ plifortigis la FBI-hipotezon, laŭ kiu Cooper verŝajne mortis pro la salto : tia krimulo certe ne akceptus forlasi parton de la rabaĵo, post kiam li riskis sian propran vivon por ĝi. Oni finfine permesis al Ingram konservi 2&nbsp;860 el la trovitaj 5&nbsp;800$. En 2007 li anoncis, ke li planis aŭkcii la kelkajn biletojn, kiujn li ankoraŭ ŝparas en banko-kofro. FBI unue supozis, ke Cooper devenis de la regiono de Seattle, tiel ke li kapablis rekoni Tacoma el la aviadilo, dum ĝi estis fluganta super Puĝeta Fjordo. Li cetere rimarkigis al la aerstevardino Mucklow, ke la aerbazo McChord situis proksimume 20 minutojn el la flughaveno Seattle-Tacoma. Kvankam FBI origine supozis, ke Cooper eble estis aktiva aŭ emerita membro de la usona aerarmeo (pro sia videbla sciado pri aeronaŭtiko kaj paraŝutoj). La FBI-agento Ralph Himmelsbach eĉ deklaris, ke List ja estis "*kredebla suspektulo*" por la afero. Post sia kapto kaj enkarcerigo en 1989, List sencede neis, ke li estis Cooper, kaj FBI ne plu rigardis lin kiel suspektulon.

#### Richard McCoy 
*Vidu ankaŭ : **Richard McCoy***

La 7-an de aprilo 1972, kvar monatojn post la piratado de Cooper, Richard McCoy Jr. (sub la pseŭdonimo "James Johnson") eniris la flugon *United Airlines 855* dum halto en Denvero (Koloradio), kaj donis al la aerstevardino koverton titolitan "Pirat-instrukcioj", en kiuj li petis kvar paraŝutojn kaj 500&nbsp;000&nbsp;$. La aviadilo estis Boeing 727 kun aerŝtuparo, kiun McCoy uzis por fuĝi. Li portis falsan grenadon (fakte paperpremilon) kaj malplenan pistolon. McCoy lasis sian manredaktitan mesaĝon en la aviadilo, sed ankaŭ fingrospurojn sur magazino, kiun li legis. FBI poste uzis tiujn spurojn por certe identigi lin.

[eta|Artikolo el la gazeto *Salt Lake Tribune* pri la kaptado de Richard McCoy en [1972.]]
Polico ekis enketon pri McCoy post informo akirita de la utaha aŭtovoja patrolisto Robert Van Ieperen, kiu estis amiko de McCoy. Post la piratado de Cooper, McCoy ŝajne rimarkigis al la policisto, ke Cooper estus devinta peti 500&nbsp;000&nbsp;$ anstataŭ 200&nbsp;000&nbsp;$. Van Ieperen opiniis, ke tio ja estis stranga koincido, kaj tial avertis FBI. Edzo kaj patro de du junaj infanoj, McCoy estis mormona instruisto por dimanĉa katekismo, kaj tiam studadis juron en la universitato Brigham Young. Li estis konata kiel veterano de la Vjetnama milito, eksa piloto de helikoptero kaj amatora paraŝutisto. Kiam oni rekte demandis tion al McCoy, li kutime respondis : "*Pri tio mi ne volas paroli al vi.*". Fine de la 1980-aj jaroj, la usona televidprogramo *Unsolved Mysteries* proponis epizodon pri la Cooper-piratado. Atestantoj en la aviadiloj, precipe Florence Schaffner, plendis, ke la skizportreto fare de FBI estis malĝusta, kaj ili do refaris la desegnaĵon dum la televidprogramo. Danke al tio implice evidentiĝis, ke laŭ Schaffner Cooper kaj McCoy ne estis la sama persono. Okaze de postaj intervjuoj, ŝi denove faris la saman rimarkon al aliaj enketistoj.

#### Duane Weber 
En julio 2000, la gazeto *U.S. News & World Report* publikigis artikolon pri vidvino en Pace (Florido), nomita Jo Weber. Ŝi asertis, ke ŝia forpasinta edzo, Duane L. Weber (n. en 1924 en Ohio) diris al ŝi antaŭ sia morto en 1995, ke li "*estis Dan Cooper*". En oktobro 2007, FBI sciigis, ke la fragmenta DNA-identeco akirita el la kravato de Cooper ne estis tiu de Weber.

### Novaj pruvoj, nova enketo 
La 1-an de novembro 2007, FBI publikigis akuratajn informojn koncerne kelkajn enketajn elementojn, kiuj ĝis tiam estis neniam malkaŝitaj al la publiko. La policagentejo prezentis la flugbileton de Cooper por vojaĝi el Portlando al Seattle, kiu kostis 18,52&nbsp;$. Ĝi cetere sciigis, ke la pirato petis kvar paraŝutojn, t.e. du ĉefaj dorsparaŝutoj kaj du prokrizaj brustparaŝutoj. Polico tiam senatente provizis al Cooper senefikan brustparaŝuton, kiun oni malaktivigis por klasdemonstrado. La senefika paraŝuto ne estis lasita en la aviadilo, kaj oni do kelkfoje opinias, ke Cooper eble ne konsciis pri la problemo kaj mortis pro tio. Kvankam oni unue kredis, ke Cooper certe spertis trejnadon por plenumi tian grandfaron, posta analizo de la sinsekvaj okazaĵoj igis FBI revizii tiun hipotezon. Enketistoj asertis, ke neniu sperta paraŝutisto aŭdacus salti dum ŝtormo, sen lumfonto.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Himmelsbach, Ralph P.; Thomas K. Worcester (1986). Norjak: The Investigation of D. B. Cooper. West Linn, Oregon: Norjak Project. ISBN 0-9617415-0-3.
* Tosaw, Richard T. (1984). D.B. Cooper: Dead or Alive?. Tosaw Publishing. ISBN 0-9609016-1-2. La libro enhavas kompletan liston de la seriaj numeroj de la 20-dolaraj biletoj donitaj al Cooper.

## Eksteraj ligiloj 
*  Arkivoj de FBI pri la "Norjak"-Cooper-afero
*  Radio-intervjuo kun FBI-ĉefenketisto Larry Carr 
*  Serio-numeroj de la biletoj
*  Radio-intervjuoj pri la identeco de Cooper kun enketistoj 
*  27-a de nov. 1971, raporto pri la piratado en gazeto Minneapolis Tribune 
*  Check-Six.com – Codename:Norjak – La piratado de la flugo Northwest Orient 305
*  Filma prezento de la indicoj pri la Cooper-afero, kun FBI-ĉefenketisto Larry Carr
*  Check-Six.com – Reta serĉilo por la serio-numeroj de la biletoj
*  15 biletoj de D. B. Cooper atingas 37&nbsp;000&nbsp;$ dum aŭkcio

 

Kategorio:Krimuloj
Kategorio:Piratoj