Sturnedoj

**Sturnoj** estas popola nomo por **Sturnedoj**, malgrandaj ĝis mezgrandaj paserinaj birdoj de la familio **Sturnidae**. La nomo "Sturnidae" (Sturnedoj) devenas el la latina vorto por sturno, *sturnus*. Sturnoj loĝas nature en la Malnova Mondo (Eŭropo, Azio kaj Afriko), en norda Aŭstralio kaj sur insuloj de la tropika Pacifiko. Kelkaj eŭropaj kaj aziaj specioj estis enkondukitaj en tiuj areoj, same kiel en Nordameriko, Havajo kaj Novzelando, kie ili ĝenerale konkurencas por habitato kun indiĝenaj birdoj kaj estas konsiderataj invadaj specioj. La sturneda specio plej familiara al pliparto de homoj en Eŭropo kaj Nordameriko estas la Eŭropa sturno, kaj tra granda parto de Azio kaj Pacifiko la Komuna minao estas ja komuna.

Sturnedoj havas fortajn piedojn, ties flugo estas forta kaj rekta, kaj ili estas tre **gregemaj**. Ties preferata habitato estas tre malferma kamparo, kaj ili manĝas insektojn kaj fruktojn. Kelkaj specioj loĝas ĉe homaj setlejoj, kaj estas fakte ĉiomanĝantaj. Multaj specioj serĉas manĝerojn per malfermo de la beko post sondado en densa vegetaĵaro; tiu kutimo nomiĝas "sondado per malferma beko" .

Plumaroj estas tipe **malhelaj kun metaleca brilo**. Plejparto de specioj nestumas en truoj kaj la ino demetas bluajn aŭ blankajn ovojn.

Multaj aziaj specioj, ĉefe la pli grandaj, nomitaj minaoj, kaj multaj afrikaj specioj estas konataj kiel brilsturnoj pro siaj irizaj plumaroj.

Sturnedoj havas diversajn kaj komplikajn voĉojn, kaj estas de ĉiam konataj ĉar enmetas sonojn el siaj ĉirkaŭaĵo en siajn proprajn alvokojn, inklude hupojn, kaj homajn parolmanierojn. Tiuj birdoj povas rekoni precizajn individuojn pro ties alvokoj, kaj estas lastatempe objekto de priserĉado pri evoluado de homa lingvo.

## Aspekto 
La sturnedoj estas mezgrandaj paserinoj. La plej mallonga specio estas Kenrika sturno (*Poeoptera kenricki*), nur 15&nbsp;cm longa, sed la plej malpeza specio estas la Abota sturno (*Poeoptera femoralis*), kiu pezas nur 34 g. La plej granda sturnedo estas la minaoj de la genro *Mino*, ĉefe la Flavvizaĝa (*Mino dumontii*) kaj la Longvosta minaoj (*Mino kreffti*). Tiuj minaoj povas superi eĉ 30&nbsp;cm kaj pezi ĉirkaŭ 225 g. Kelkaj specioj de sturnedoj montras kazojn de seksa dimorfismo laŭ grando, ĉar maskloj estas pli grandaj ol inoj.

Estas malpli seksa dimorfismo laŭ plumaro tamen, kun nur 25 specioj kiuj montras tiajn diferencojn inter seksoj. La plumaro de sturnedoj estas ofte brilkolora pro irizeco; tiu koloro devenas el la strukturo de la plumoj, ne el pigmento. Kelkaj specioj de aziaj sturnedoj havas krestojn aŭ elstarigeblajn plumojn sur kresto. Alia ornamado inkludas longecajn vostoplumojn kaj brilkolorajn nudajn areojn en vizaĝo. Tiuj koloroj povas deveni el pigmentoj, aŭ, kiel ĉe la Balia sturno, la struktura koloro estas kaŭzata de lumo disigita tra paralelaj kolagenaj fibroj. La irizoj de multaj specioj estas ruĝaj kaj flavaj, kvankam tiuj de junuloj estas multe pli malhelaj.), kaj estas ankaŭ specio de tiu genro la ununura sturno troviĝanta en norda Aŭstralio. Krom la konsumado de frukto, multaj sturnedoj konsumas ankaŭ nektaron. Oni ne konas la etendon kiom sturnoj estas gravaj polenigistoj, sed almenaŭ estas kelkaj, kiaj la Fajnbeka sturno de alpeca Orienta Afriko, kiu polenigas gigantajn lobeliojn.

### Orientaŭstralazia klado 
[eta|La [Polinezia sturno, *Aplonis tabuensis*, havas teritorion el Salomonoj al Tonga.]]
* '*Genro *Rhabdornis***— Rabdornitedoj aŭ Filipinaj grimpuloj (tri specioj; lokigo ĉi tie bezonas konfirmon)
* **Genro *Aplonis***— Pacifikaj sturnoj (ĉ.20 vivantaj specioj, 4–5 ĵus formortintaj)
* **Genro *Mino'''* aŭ Minaoj
** Flavvizaĝa minao, *Mino dumontii*
** Orminao, *Mino anais*
** Longvosta minao aŭ Krefta minao, *Mino kreffti*
* *'Genro *Basilornis*'*
** Sulavesa minao, *Basilornis celebensis*
** Helmominao, *Basilornis galeatus*
** Longkresta minao, *Basilornis corythaix*
** Mirminao, *Basilornis mirandus*
[eta|[Montominaoj|Montominao, *Gracula* sp.]]
* *'Genro *Sarcops***— Sarkopo
* **Genro *Streptocitta*'*
** Blankakola minao, *Streptocitta albicollis*
** Nudokula minao, *Streptocitta albertinae*
* *'Genro *Enodes***— Ardabrova minao
* **Genro *Scissirostrum***— Dikbeka minao
* **Genro *Ampeliceps***— Orkresta minao
* **Genro *Gracula*'*— Montominaoj (kvin specioj)

### Afrikatropika-Palearkta klado 
[eta|dekstra|[Kablanda brilsturno (*Lamprotornis nitens*)]]
* *'Genro *Acridotheres*'*— tipaj minaoj aŭ Akridoteroj (ok specioj)
** Granda akridotero, *Acridotheres grandis*
** Kresta akridotero aŭ Krestominao, *Acridotheres cristatellus*
** Java akridotero aŭ Java minao, *Acridotheres javanicus*
** Grizaventra akridotero aŭ Grizaventra minao, *Acridotheres cinereus*
** Helventra akridotero aŭ Helventra minao, *Acridotheres fuscus*
** Blankazona akridotero aŭ Blankazona minao, *Acridotheres albocinctus*
** Ganga akridotero aŭ Ganga minao, *Acridotheres ginginianus*
** Komuna akridotero aŭ Komuna minao, *Acridotheres tristis*
* *'Genro *Leucopsar***— Balia sturno
* **Genro *Sturnia*'* (ofte inkludata en *Sturnus*)
** Purpurdorsa sturno, *Sturnia sturnina*
** Brunvanga sturno, *Sturnia philippensis*
** Blankaŝultra sturno, *Sturnia sinensis*
** Andamana sturno, *Sturnia erythropygia*
* *'Genro *Sturnus*'*— tipaj sturnoj (ĉirkaŭ 12 specioj; inkludas probable validajn genrojn *Gracupica*, *Pastor* kaj *Temenuchus*; sed tre parafiletikaj)
[eta|Pagodosturno *[Sturnus pagodarum* kun nestomaterialo ĉe lago Poĉaram, Andra Pradeŝo, Barato.]]
* *'Genro *Creatophora***— Bridosturno
* **Genro *Notopholia*'* (foje lokita en *Lamprotornis*)
** Nigraventra brilsturno, *Notopholia corrusca*
* *'Genro *Coccycolius*'*— Smeralda brilsturno (foje lokita en *Lamprotornis*)
* *'Genro *Lamprotornis***— tipaj brilsturnoj (20 specioj; monofilio postulas konfirmon)
* **Genro *Cinnyricinclus***— Violdorsa sturno
[eta|[Superba lamprotorno ĉe Ngorongoro, Tanzanio.]]
* **Genro *Poeoptera*'* (iam *Pholia*, foje inkludita en *Cinnyricinclus*)
** Ŝarpa sturno, *Poeoptera sharpii*
** Abota sturno, *Poeoptera femoralis*
* *'Genro *Saroglossa*'* (eble parafiletika)
** Punktoflugila sturno, *Saroglossa spiloptera*
** Madagaskara sturno, *Saroglossa aurata*
* *'Genro *Spreo*'* (parafiletika kun *Lamprotornis* kaj povus esti inkludata tie)
** Dukolora sturno, *Spreo bicolor*
** Fiŝera sturno, *Spreo fischeri*
** Blankakrona sturno, *Spreo albicapillus*
* *'Genro *Cosmopsarus*'*
** Orbrusta sturno, *Cosmopsarus regius* (foje lokita en *Lamprotornis*)
** Cindrosturno, *Cosmopsarus unicolor* (foje lokita en *Spreo*)
* *'Genro *Onychognathus*'*
** Ruĝecflugila sturno, *Onychognathus morio*
** Fajnbeka sturno, *Onychognathus tenuirostris*
** Brunflugila sturno, *Onychognathus fulgidus*
** Ŭalera sturno, *Onychognathus walleri*
** Somalia sturno, *Onychognathus blythii*
** Sokotra sturno, *Onychognathus frater*
** Tristrama sturno, *Onychognathus tristramii*
** Palflugila sturno, *Onychognathus nabouroup*
** Hirtokrona sturno, *Onychognathus salvadorii*
** Blankabeka sturno, *Onychognathus albirostris*
** Neŭmana sturno, *Onychognathus neumanni*
* *'Genro *Poeoptera*'*
** Longvosta sturno, *Poeoptera lugubris*
** Stulmana sturno, *Poeoptera stuhlmanni*
** Kenrika sturno, *Poeoptera kenricki*
* *'Genro *Grafisia***— Blankakola sturno
* **Genro *Speculipastor***— Pigosturno
* **Genro *Neocichla*'*— Balbutosturno

### Nesolvita 
La formortintaj sturnoj de Maskarenoj estas de necerta rilataro. Nur unu specio estis konata el specimenoj atingitaj dum la birdo ankoraŭ ne estis formortinta; la aliaj restas konataj nur el subfosiliaj ostoj kaj ŝajne unu estis priskribita de frua veturinto. La supozata "Legŭata sturno" ("*Necropsar leguati*") estis eventuale miskategoriigita albinisma specimeno de la Martinika balbultulo (*Cinclocerthia gutturalis*), nome mimedo.

Ĉar la avifaŭno de la Maskarenoj estas hegemonie de origino de Hindio kvankam tiom malnova kiom tre distinga, ne estas klara al kiu klado tiuj sturnoj apartenus —aŭ eĉ se ili estis ja sturnoj, ĉar la Reunia sturno almenaŭ estis tre diverĝa kaj estas duboj ĉu ili estis ĝuste lokitaj tie ĉi.
* *'Genro *Fregilupus***— Reunia sturno (formortinta, 1850-aj jaroj)
* **Genro *Necropsar*'''— Rodrigesa sturno (formortinta, fine de 18a jarcento?)

## Bildaro 

Dosiero:Acridotheres tristis1.jpg|
Dosiero:Lamprotornis nitens, Kruger.jpg|
Dosiero:Kruger Glossy Starling.jpg|
Dosiero:Agelaius phoeniceus1.jpg|
Sort sol pdfnet.jpg|
Common Myna (8288900394) (2).jpg|
Superb Starling RWD5.jpg|
Cape Glossy Starling (Lamprotornis nitens) (31655330124).jpg|
Wattled Starling (Creatophora cinerea) 2.jpg
Grey Headed Starling (Sturnus malabaricus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg
Whitecheekedstarling.jpg
Iris Glossy Starling - side color.jpg|
Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) male.jpg|

## Referencoj 
* Cibois, A. & Cracraft, J. (2004). Assessing the passerine 'tapestry': phylogenetic relationships of the Muscicapoidea inferred from nuclear DNA sequences. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **32**(1): 264–273.  (HTML)
* Lovette, I.J. & Rubenstein, D.R. (presota): A comprehensive molecular phylogeny of the starlings (Aves: Sturnidae). *Molecular Phylogenetics and Evolution*.  PDF plena teksto
* National Geographic Society (2002): *Field Guide to the Birds of North America*. National Geographic, Washington D.C. ISBN 0-7922-6877-6
* Sibley, Charles Gald & Monroe, Burt L. Jr. (1990): *Distribution and taxonomy of the birds of the world: A Study in Molecular Evolution*. Yale University Press, New Haven, CT. ISBN 0-300-04969-2
* Zuccon, Dario; Cibois, Alice; Pasquet, Eric & Ericson, Per G.P. (2006): Nuclear and mitochondrial sequence data reveal the major lineages of starlings, mynas and related taxa. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **41**(2): 333–344.  (HTML resumo)

### Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de sturnoj  ĉe Internet Bird Collection

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo