open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Slavoška

**Slavoška,** hungare **Kisszabos** [kiŝsaboŝ], estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Situo 
Slavoška situas sur malebenaĵo, fine de mallonga sakovojo. Rožňava troviĝas en distanco de 28 kilometroj.
  
## Historio 
Vilaĝo *"Zlauozka"* estis unue menciita kaj fondita de paŝtistoj en la jaro 1563. Post kelkaj jaroj la turkoj senhomigis la setlejon. En 1765 incendio okazis. En 1828 oni komputis tie 30 domojn kaj 345 homojn. En 1910 loĝis en Kisszabos 188 da homoj, (179 slovakoj, 3 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Slavoška 122 da homoj, (99 slovakoj, 20 ciganoj, unusola ĉeĥo).

## Eksteraj ligiloj 
* Slavoška en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Jan Klemens Branicki

**Jan Klemens BRANICKI** (naskiĝis la  en Tykocin aŭ en Bjalistoko, mortis la  en Bjalistoko) - granda krona glavisto kaj krona kampohetmano (1735-1752); granda kronhetmano (1752), krakova kastelestro, krakova vojevodo ekde 1746, unu el la plej gravaj aristokratoj en la 18-jarcenta Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Li estis posedanto de 12 urboj, 257 vilaĝoj kaj 17 palacoj kaj la lasta vira reprezentanto de sia parto de la Branicki-familio.

Li estis sola filo de podlaĥia vojevodo Stefan Mikołaj Branicki kaj Katerina de Sapieha. Per la dua nomo, Klemens, li nomis sin poste, anstataŭ la baptonomo Kazimiro, ĉar du personajn nomojn Jan Klemens havis ĉiuj plej eminentaj antaŭuloj en lia familio. Gepatroj planis, ke li estos militisto.

## Piednotoj 
## Vidu ankaŭ 
* Palaco de Branicki en Bjalistoko
* Palaco de Branicki en Choroszcz

Kategorio:Bjalistokanoj
Markuška

eta|dekstra|330px|Markuška troviĝas en la plej griza parto

**Markuška,** hungare **Márkuska** (mArkuŝka) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 381 m
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 049 34
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Markuška situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 28 km-ojn.

## Historio 
Figuro Marteno fondis la vilaĝon en la jaro 1311, kiu en dokumentoj troviĝis en formo *"Kerekreth"* (=ronda herbejo). En 1710 la pesto senhomigis la vilaĝon. En 1828 oni komputis tie 36 domojn kaj 318 homojn. Tiutempe apud la vilaĝo oni minadis kupron. En 1910 loĝis en Márkuska 194 da homoj, (173 slovakoj, 16 hungaroj, unusola germano). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Markuška 171 da homoj, (escepte 16 ciganojn ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo el la 13-a jarcento, en la 18-a jarcento klasikismiĝis
* romkatolika preĝejo el la 18-a j.c., en 1902 tute rekonstruiĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Markuška en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Vlachovo

eta|dekstra|330ra|Vlachovo troviĝas en la plej griza distrikto
**Vlachovo,** hungare **Oláhpatak,** germane **Lambsdorf** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 37 km²
* Supermara alteco: 403 m
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 049 24
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Vlachovo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Sajó, proksime de monto 857 m-ojn alta, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dobšiná-Rožňava. La lasta urbo troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo loĝanta de ministoj estis unue menciita en la jaro 1427 en formo *"Alahpathaka"*. En 1566 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1610 kaj en 1710 pestoj okazis. En 1843 ferofandejo ekfunkciis. En 1910 loĝis en Oláhpatak 822 da homoj, (711 slovakoj, 67 hungaroj, 10 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Vlachovo 950 da homoj, (946 slovakoj, 3 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo kun defenda muro
* kastelo de Andrássy (andrAŝi) el la 18-a jarcento, post jarcento klasikismiĝis
* ferofandejo de 1870

## Ĝemelkomunumo 
*  Varbó, Hungario

## Famulo 
* grafo, ĉefministro Julio Andrássy naskiĝis en 1823

## Eksteraj ligiloj 
* Vlachovo en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Regenera reaktoro

La **supergenera reaktoro**, aŭ pli simple **regenera reaktoro**, estas nuklea reaktoro, kiu produktas (generas) pli da nukleaj brulaĵoj ol ĝi forkonsumas. La nuklea ĉena reakcio devas krei aktivajn neŭtronojn sufiĉe por, ke la ĉena reakcio pluas, sed ne tro, tial necesas malvarmigi la koron de la reaktoro, kaj eĉ uzi moderatoron de neŭtronoj. Por ekfunkciigi tian reaktoron necesas riĉigita uranio (kun proporcio je 15-20% de 235-a uranio), aŭ plutonio aŭ oksidoj de ili, sed se la procezo ekas, ĝi mem plu produktas la necesan brulaĵon.

## Tipoj de supergeneraj reaktoroj 
[eta|altdekstre=2|Rapida supergenera reaktoro kun [varmointerŝanĝilo en la reaktorkoro (maldekstre) kaj ekster la reaktorkoro (dekstre)]]
Laŭ, ke la reaktoroj enhavas rapidajn aŭ termikajn neŭtronojn, oni konsideras du tipojn de supergeneraj reaktoroj.

* **Rapida supergenera reaktoro**, kiu laboras kun uranio-238 kiel fekunda materialo kaj kun rapidaj neŭtronoj, kiuj estas elpelitaj dum nuklea fisio. Neniu nuklea moderigilo estas uzata por malrapidigi la neŭtronojn. Kiel *fisiebla* brulaĵo estas kutime uranio-plutonio miksita oksido (MOX). Tiu nuklea bruligaĵo (fuelo) konsistas el 20% plutonia dioksido (PuO2) kaj 80% urania dioksido (UO2)). La plutonio estas fisiebla, plej bone per rapidaj neŭtronoj. La neŭtronoj el la fisio estas same rapidaj, tiel la proceza cirklo fermiĝas. Oni ĉirkaŭas la reaktorkoron (vidu verdan mantelon de la bildo) kun natura 238-a uranio aŭ malriĉigita uranio, kiu tiel iĝas *fekunda* materialo, ĉar ĝi transformiĝas, per kapto de neŭtrono kaj du beta-disiĝoj, al fisiebla 239-a plutonio. La rapida supergenera reaktoro do tre efike uzas naturan uranon, kaj ŝparas konstruadon de alia reaktoro por generi plutonion. Oni povas prilabori tiun ĉi poste, tiel gajnante plutonion, por uzi ĝin kiel bruligaĵo aŭ por produkto de nukleaj bomboj. Pro tiu lasta, oni strikte observas uzon de tiutipaj reaktoroj.

La supergeneraj reaktoroj uzas ofte likvan metalon por malvarmigi ilin. Oni uzas plej ofte natrion, sed en pli malgrandaj centraloj uzatas ankaŭ NaK kaj plumbo (pli frue eĉ hidrargo). La avantaĝo de la plumbo kaj la NaK estas, ke ili estas likvaj je malaltaj temperaturoj, tiel bone aplikeblaj en eksperimentaj reaktoroj.

* **Termika supergenera reaktoro**, kiu laboras kun torio kiel fekunda materialo kaj kun superregantaj termikaj neŭtronoj, kies rapido estas kontrolata per moderigilo. Post komenca enigo de riĉigita-urania, plutonia aŭ MOX-a mantelo, oni provizas nur 232-an torion, kiu transmutacias en 233-an torion, kaj post du spontaneaj beta-disiĝoj en fisieblan 233-an uranion. Tiu teknologio estas interesa pro la tera disponeco de torio pli granda ol tiu de uranio.

Kategorio:Foklea energio
Kategorio:Nuklea energio
Kategorio:Reaktortipoj
Slavec

**Slavec** (hungare *Szalóc* (salOc)) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ankoraŭ 2 setlejoj apartenas al la municipo.

## Situo 
Slavec situas sub monto 680 m alta, en valo, laŭ Slaná, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Plešivec-Rožňava. La lasta troviĝas 9 km.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1243. En la 18-a jarcento fabriko pri feroj ekfunkciis en Szalók. En 1828 oni nombris 62 domojn kaj 439 homojn. En 1910 loĝis en Szalóc 553 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Szalóc apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Slavec 464 da homoj, (291 hungaroj, 136 slovakoj, 27 ciganoj, 3 ukrainoj, 2 ĉeĥoj). Apud la vilaĝo oni minadas kalkŝtonon.
 
## Vidindaĵo 
* gotika preĝejo el la 15-a jarcento, post jarcento defenda muro konstruiĝis, en 1801 trakonstruiĝis
* ruinoj de abatejo en la apuda setlejo Gombasek
* luterana preĝejo de 1785, turo alkonstruiĝis en 1800
* groto 1525 m-ojn longa en la apuda setlejo Gombasek

## Ĝemelkomunumo 
 Dunavarsány, Hungario, ekde 2002

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Kategorio:Slavec
Mirto

**Mirto** povas signifi:
* Mirto (genro), kreskaĵa genro el familio Mirtacoj (latine *Myrtus*) kaj ties plej konata specio 
* Mirto, komunumo en Italio
Kiova-tanoa lingvaro

eta|200px|Areo de disvastiĝo de la kiova/kajova-tanoa lingvaro
La lingvoj de la **kiova/kajova-tanoa lingvaro** estas parolataj en la sudokcidento de Usono, fare de nun ankoraŭ proksimume 5.000 anoj de etne indianaj popoloj. Pro la fortaj interetnaj bataloj de la 19-a jarcento en tiu parto de Usono, dum kiuj estis murditaj multaj indianoj, la nombro de parolantoj de iuj unuopaj lingvoj el la lingvaro tre reduktiĝis kaj du unuopaj lingvoj entute formortis. La postvivintaj parolantoj de la *kiova* (aŭ laŭ slava transskribo *kajova*) *lingvo* – angle *Kiowa* – vivas en la usona subŝtato Oklahomo, dum la restintaj parolantoj de la ceteraj lingvoj – sume nomataj *tanoa lingvaro* aŭ simple "Tano" – vivas en la ŝtato Nov-Meksiko. La *suda tiŭa lingvo* per 1700 personoj havas la plej multajn parolantojn.

Lingvistoj supozas, ke la *kiova/kajova-tanoaj lingvoj* povus esti malproksime parencaj al la jut-azteka lingvaro. Sed la koncernaj studoj ankoraŭ ne estas finitaj.

## Disdivido 
Al la kiova/kajova-tanoa lingvaro entute apartenas sep lingvoj, kiuj grupiĝas en kvar branĉoj:

A. kiova/kajova lingvo:
* kiova/kajova lingvo (sialingve "Cáuijògà" aŭ "Cáuijò:gyà", prononcata  (″lingvo de la Cáuigù"), angle *Kiowa*, prononcata  , laŭ IFA ): 1092 parolantoj (nombroj el la jaro 1990)
B. tiva lingvo:
* I. norda tiva lingvo (angle *northern Tiwa*, nacilingve prononcate [tiŭa]):
** lingvo "Taos" (parolata en la pueblo Taos): 803 parolantoj (nombroj el la jaro 1980)
** lingvo "Picuris": 101 parolantoj (nombroj el la jaro 1990)
* II. suda tiva lingvo (angle *southern Tiwa*, nacilingve same prononcate [tiŭa]):
** suda tiva lingvo (dialektoj: "Sandia" - 144 parolantoj, "Isleta" - 1588 parolantoj, "Ysleta del Sur", formortinta)
* III. lingvo "Piro":
** lingvo "Piro" (formortinta)
C. teva lingvo (angle *Tewa*, nacilingve prononcate [teŭa]):
* teva lingvo: 1298 parolantoj (nombroj el la jaro 1980) (dialektoj: "Arizona Tewa (Tano)" kaj grupo "Rio Grande Tewa": "Santa Clara" - 207 parolantoj, "San Juan" - 495 parolantoj, "San Ildefonso" - 349 parolantoj, "Nambe" - 50 parolantoj, "Pojoaque" - 25 parolantoj, kaj "Tesuque" - 172 parolantoj)
Ĉ. tova lingvo (angle *towa* respektive prononcate [toŭa]) aŭ lingvo "Jemez" (prononcata hispane):
* tova lingvo aŭ "Jemez" (parolata en la samnoma pueblo "Jemez"): 1301 parolantoj (nombroj el la jaro 1990)

Kiel supre menciite, la lingvoj el la grupoj B ĝis Ĉ sume nomatas *tanoa lingvaro* aŭ simple "Tano". Iliaj parolantoj konsistigas parton de la pueblo-indianoj.

## Literaturo 
* Campbell, Lyle. (1997). *American Indian languages: The historical linguistics of Native America*. Novjorko: *Oxford University Press*. ISBN 0-19-509427-1.
* Mithun, Marianne. (1999). *The languages of Native North America*. Kembriĝo (Masaĉuseco): *Cambridge University Press*. ISBN 0-521-23228-7 (hbk); ISBN 0-521-29875-X.
Lucie Aubrac (filmo)

***Lucie Aubrac*** estas franca filmo de Claude Berri, aperinta en 1997.

## Temo
La historio de Lucie Aubrac. Adaptita de ŝia libro "Ils partiront dans l'ivresse", tiu filmo rakontas la veran historion de ŝia vivo dum rezistado kontraŭ nazia okupado, el kiu sukcesinta "majstro-verko": organizado de komandoo por liberigi ŝian edzon Raymond Aubrac.

## Teĥnikaĵoj
*Titolo: *Lucie Aubrac*
*Reĝisoro: Claude Berri
*Scenaro: Claude Berri adaptita de libro de Lucie Aubrac: "Ils partiront dans l'ivresse"
*Produktado: Pierre Grunstein
*Muziko: Philippe Sarde
*Foto: Vincenzo Marano
*Kameraisto: Marc Koninckx
*Muntado: Hervé de Luze
*Dekoroj: Olivier Radot
*Kostumoj: Sylvie Gautrelet
*Devenlando: Francio
*Formato: Kolora 
*Ĝenro: Dramo
*Daŭro: 115 minutoj
*Aperdato: 1997

## Rolularo
*Carole Bouquet: Lucie Aubrac
*Daniel Auteuil: Raymond Aubrac
*Patrice Chéreau: Max (Jean Moulin)
*Jean-Roger Milo: Maurice
*Eric Boucher: Serge
*Heino Ferch: Barbie
*Bernard Verley: Charles-Henri
*Jean Martin: Paul Lardanchet
*Marie Pillet: Marie
*Maxime Henry: Booboo
*Alain Maratrat: Lassagne
*Franck de la Personne: Aubry
*Pascal Greggory: Hardy
*Jean-Louis Richard: S-ro Henry
*Jacques Bonnaffé: Pascal

## Eksteraj ligiloj
*Lucie Aubrac en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1997
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Biografiaj filmoj
Eschlikon

**Eschlikon** havas plurajn signifojn:

* **Eschlikon TG** estas komunumo en la distrikto Münchwilen en Kantono Turgovio en Svislando.
** **Eschlikon TG (stacidomo)** estas fervoja stacio en Eschlikon TG.

* **Eschlikon ZH** estas municipo de la komunumo Dinhard en la distrikto Vinterturo en Kantono Zuriko en Svislando.
Lingvoj de Afganio

Estas du oficialaj **lingvoj de Afganio**, kaj aliaj lingvoj estas parolataj. La du oficialaj lingvoj, la persa kaj la paŝtua, estas la plej ofte parolataj. La persa lingvo ankaŭ nomiĝas Dari, Farsi, estas parolata de duono de la popolo. Ĉi tiu pocentaĵo inkluzivas ĉirkaŭ du milionojn da parolantoj de la Hazaragi-dialekto. La paŝtua lingvo estas parolata de 35 % de la popolo.

Krome estas parolataj diversaj tjurkaj lingvoj, nome la turkmena kaj la uzbeka, krome pli ol tridek aliaj lingvoj. Granda parto de la popolo estas dulingva.

## Historio 
De 1978 ĝis 1979, la Khalq-parto de la Popola Demokrata Partio de Afganio agnoskis ankaŭ la uzbekan, turkmenan kaj nuristanan lingvojn kiel oficialajn lingvojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Novaj monpunoj pro uzo de persaj vortoj anstataŭ paŝtuaj vortoj
Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012

La **Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012**, mallonge Eŭro 2012 (*pole*: Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012, *ukraine*: Чемпіонат Європи з футболу 2012) - estis la dek kvara finala ĉampionado de vira futbalo en Eŭropo. La turniro estis organizata de du ŝtatoj: Pollando kaj Ukrainio (do jam la trian fojon la Eŭropan Futbal-Ĉampionadon organizis du ŝtatoj, antaŭe temis pri Belgio/Nederlando en 2000 kaj Aŭstrio/Svisio en 2008).

La finala fazo malfermiĝis la 8-an de junio 2012 per malfermada matĉo en Varsovio kaj ĝi finiĝis la 1-an de julio per finala matĉo en Kievo: En la finala matĉo la hispana nacia teamo de futbalo per 4 goloj kontraŭ 0 gajnis kontraŭ la itala teamo.

Slogano de la ĉampionado estis "Verku historion kune".

eta|maldekstra|300ra|Horloĝo en Lvivo montras kiom da tempo restis ĝis Eŭro 2012.

## Urboj kaj stadionoj 
[eta|dekstra|300ra|voja infrastrukturo en Pollando kaj en Ukrainio por la Eŭropa Ĉampionado 2012. Verde la [eŭropa ŝoseo|eŭropaj ŝoseoj, ruĝe kaj blue la regionaj aŭtovojoj. Per grandaj globoj simboliĝas la urboj gastigantaj ĉampionadajn matĉojn, per etaj globoj aliaj urboj gravaj de la du landoj.]]

## Partoprenantaj teamoj 
### Kvalifikiĝo 
eta|200ra|sceno el la kvalifikiga matĉo Aŭstrio kontraŭ Germanio en la grupo A (1:2)
La kvalifikigaj matĉoj por la finala parto de la Eŭropa Ĉampionado okazis inter la 11-a de aŭgusto 2010 ĝis la 15-a de novembro 2011. Kandidatis teamoj de 51 el la sume 53 membroŝtataj asocioj de la eŭropa federacio UEFA. Unuafoje partoprenis teamo makedona, kies asocio ekde la jaro 2006 estas membro de UEFA. La pola kaj ukraina naciaj teamoj de futbalo aŭtomate partoprenas, ĉar la turniro okazas en iliaj landoj, kaj aldoniĝas 14 pliaj teamoj de la finala turniroparto.

La 51 teamoj dividiĝis en naŭ grupojn: la grupoj A ĝis F konsistis el po 6, kaj la grupoj G ĝis I el po 5 teamoj. Ĉiu el la grupaj teamoj havis po du matĉojn unu la alia: Sekve la 9 grupaj gajnantoj kvalifikiĝis, aldone la plej bona grupe duaranga teamo, kaj la ok pliaj grupe duarangaj teamoj en kvalifikiga kromturniro luktis pri la kvar restaj lokoj.

eta|200ra|

La 2-an de decembro 2011 la 16 teamoj en Kievo per lotumo dividiĝis en la kvar grupojn:

## Grupa fazo 
En la sekvaj tabeloj aperas la jenaj kurtigoj:

* Lj = totalaj matĉoj **l**udita**j**
* G = totalaj matĉoj **g**ajnitaj
* E = totalaj matĉoj **e**galitaj
* P = totalaj matĉoj **p**erditaj
* GP = totalaj **g**oloj **p**or
* GK = totalaj **g**oloj **k**ontraŭ
* GD = **g**ola **d**iferenco (GP-GK)
* Pj = totalaj **p**oentoj akumulita**j**

### Grupo A 
### Grupo B 
### Grupo C 
### Grupo D 
## Finala fazo 
## Plej bonaj golfaristoj 
Laŭ oficiala listigo de la federacio UEFA. En kazo de sama nombro de goloj, atingo de la goloj per malpli da matĉaj minutoj donas pli altan pozicion.

## Eksteraj ligiloj 
* Eŭro 2012  (Esperante)
* filmeto pri la oficiala emblemo de Eŭro 2012
* esperantlingva grupo ĉi-tema en Vizaĝlibro

Kategorio:Eŭropa Futbal-Ĉampionado
Kategorio:Futbalo en Ukrainio
Kategorio:Futbalo en Pollando
Kategorio:Futbalo en 2012
Orioloj

**Orioloj** estas:
* la birdoj de la familio de Orioledoj konsiderataj kiel grupo per popola nomigo,
* la birdospecioj de la plej konata el ties genro nome *Oriolus* kaj
* la ekzempleroj de la plej konata el la specio de tiu genro nome Oriolo, falava kaj nigra, kiu reproduktiĝas en Eŭropo aŭ Azio kaj vintrumas en Afriko aŭ suda Azio.
* Oni nomas ankaŭ tiele la birdospeciojn de la Amerikaj orioloj kiuj apartenas al la familio de Ikteredoj, tute nerilata al tiu de la Orioledoj, kvankam ja ankaŭ ene de la sama ordo de Paseroformaj birdoj.

Kategorio:Orioledoj
Nigranuka oriolo

[eta|maldekstra|Nematurulo en [Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato. ]]
eta|Ino sube maldekstre kaj masklo sube meze kompare kun aliaj orioloj de la mondoregiono

La **Nigranuka oriolo**, *Oriolus chinensis*, estas membro de la familio de orioledoj de paserinaj birdoj kiu troviĝas en suda Azio.

Kial ĉe aliaj orioloj, temas pri birdoj ĉefe **sulfurflavaj kun nigraj markoj** ĉefe en flugiloj kaj vosto, sed ne nur. La ino estas supre iom pli verdeca aŭ olivverdeca, dum la masklo estas pli sulfurflava.

Tiu ĉi specio estas facile diferencebla el la Ororiolo pro tio ke la **traokula nigra strio estas multe pli larĝa kaj sekvas larĝe al la nuko**, de kio venas la nomo de la specio. La beko estas pli fortika ol tiu de la alia menciata specio. Tamen la Ororiolo havas pli de nigro en la flugiloj (iomete pli al la ŝultroj) kaj en la vosto, kie la Nigranuka oriolo havas centrajn nigrajn plumojn sed flavajn eksterajn vostoplumojn, dum la Ororiolo havas flavajn nur la angulojn de la vosto. Ambaŭ specioj montras flavan markon en la bordo de la nigraj flugiloj.

Tiu ĉi specio estas nemigranta en la Andamanoj kaj Nikobaroj. La rasoj tie estas *O. c. andamanensis* kaj *O. c. macrourus* kaj diferenciĝas en la bildo de falvo en flugiloj kaj vosto krom la grando de la beko. Estas eblo de kriptospecioj ene de tiu grupo.

Ĝi reproduktiĝas el junio al decembro. La nesto estas profunda taso en forko de arbo. Ili estas migrantoj en plej parto de Suda Barato kaj estas vidataj plej regule en Okcidentaj Ghatoj.

Kiel ĉe aliaj orioloj tiuj manĝas insektojn kaj fruktojn.

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

## Bildaro 

Image:Black naped Oriole Id3m IMG 5629.jpg| en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
Image:Black-naped Oriole (Oriolus chinensis)- immature in Kolkata W IMG 6539.jpg|Nematurulo en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
Image:Black-naped Oriole (Oriolus chinensis)- immature in Kolkata W IMG 6534.jpg|Nematurulo en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
Image:YosriBurungKunyit.gif|Nematurulo en Malaysia
Image:Black-naped Oriole (Oriolus chinensis)- immature feeding on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata W IMG 6536.jpg|Manĝanta ĉe Kapok *Ceiba pentandra* nematurulo en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
Image:Black-naped Oriole (Oriolus chinensis)- immature feeding on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata W2 IMG 6536.jpg|Manĝanta ĉe Kapok *Ceiba pentandra* nematurulo en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
Image:Black napped Oriole I IMG 2237.jpg| Nematurulo en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
Image:Black naped Oriole I2 IMG 2239.jpg| Nematurulo en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
Image:Black naped Oriole Idm IMG 5631.jpg| en Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato
| Bildo de 15-taga Nigronuka oriolo (supre) kaj bildo de la sama Nigronuka oriolo post du monatoj (sube). (Singapuro).

Kategorio:Orioledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
San Telmo

eta|dekstra|180ra|San Telmo (Bonaero)
eta|dekstra|180ra|Plaza Dorrego

**San Telmo** estas kvartalo de Bonaero (Argentino) kaj estas inter Boca kaj la historia centro de la urbo.

Ĉiudimanĉe en la Plaza Dorrego estas bazaro de antikvaĵoj.

Arkitekture, San Telmo estas influita de la stilo de la 19-a jarcento. En San Telmo ne ekzistas multaj konstruaĵoj de la dua duono de la 20-a jarcento, ĉar ĝi estas protektita por konservi ĝian historian valoron.

Kvankam San Telmo, kiel ankaŭ multaj aliaj internaj kvartaloj de Bonaero, ne havas multajn verdajn zonojn; ĝi troviĝas apud *Reserva Ecológica*, la plej granda verdejo de la urbo.

## Vidindaĵoj 
* Muzeo de Nuntempa Arto de Bonaero

## Eksteraj ligiloj 
* San Telmo [en Hispana kaj Angla]

Kategorio:Kvartaloj de Bonaero
Shawn Johnson

**Shawn Machel JOHNSON** (naskiĝis en Des Moines la 19-an de januaro 1992) estas usona gimnastikistino. Ŝi gajnis kvar medalojn en Olimpikaj Ludoj en Pekino en la jaro 2008. El tiuj medaloj tri estis el arĝento kaj unu el oro.[eta|Shawn Johnson en [Somera Olimpiko 2008 en Pekino].]]

Kategorio:Usonaj sportistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Gočaltovo

eta|dekstra|330ra|Gočaltovo troviĝas en la plej griza parto

**Gočaltovo,** hungare **Gacsalk** (gaĉalk) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 365 m
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 049 32
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Gočaltovo situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 16 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1318 en formo *"Gocholk"*. En 1828 oni komputis tie 48 domojn kaj 391 homojn. En 1862 incendio okazis. En 1910 loĝis en Gacsalk 236 da homoj, (178 slovakoj, 51 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Gočaltovo 247 da homoj, (escepte 6 hungarojn ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo de 1736, en 1802 klasikismiĝis kaj aparta turo konstruiĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Gočaltovo en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Britoj

**Britoj** estas loĝantoj de Granda Britio.

En malvasta senco de la vorto britoj estas angloj, kimroj aŭ skotoj. Al la loĝantoj de la Unuiĝinta Reĝlando aldone apartenas ankaŭ irlandanoj loĝantaj en Norda Irlando, sed ili ne estas britoj en la ĝusta senco de la vorto. Sed ja ekzistas nenia suma markigo por la loĝantoj de Unuiĝinta Reĝlando. Tial oni povas en pli vasta senco ankaŭ la loĝantojn de Norda Irlando marki kiel britoj, kun allaso de certa porcio de malprecizeco.

Ofte estadas anstataŭ la markigo "britoj" erare uzata la markigo "angloj", same kiel Granda Britio aŭ Unuiĝinta Reĝlando estadas erare markata kiel Anglio. Ĉi tie temas pri simila eraro kiel ĉe uzado de Holando anstataŭ Nederlando kaj holandanoj anstataŭ nederlandanoj.


Kategorio:Etnoj
Pašková

eta|dekstra|330px|Pašková situas en la plej griza regiono
**Pašková,** hungare **Páskaháza** (pAŝkahAza) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: 237 m
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 049 33
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

eta| Pašková

## Situo 
Pašková situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Slavošovce-Plešivec. La lasta troviĝas 6, Rožňava 21 km-ojn.

## Historio 
Pli frue jazigoj, hunoj, avaroj, ekde la 9-a jarcento slavoj, ekde la 10-a jarcento hungaroj vivis tie. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1318 en formo *"Pascahaza"*. En 1558 la turkoj preskaŭ senhomigis la vilaĝon, baldaŭe en 1710 pro pesto denove preskaŭ senhomiĝis la vilaĝo. En 1825 incendio okazis. En 1828 oni nombris 30 domojn kaj 252 homojn. En 1910 loĝis en Páskaháza 407 da homoj, (escepte 2 slovakojn ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Páskaháza rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Pašková 274 da homoj, (207 hungaroj, 63 slovakoj, 3 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* kalvinana klasikisma preĝejo de 1802

## Eksteraj ligiloj 
* Pašková en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Ochtiná

eta|dekstra|330px|Ochtiná troviĝas en la plej griza parto
eta|dekstra|300px|Enirejo de groto en Ochtiná

**Ochtiná,** hungare **Martonháza** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Ochtina**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Supermara alteco: 338 m
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 049 35
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Ochtiná situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Magnezitovce-Plešivec. Rožňava troviĝas 18 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1318. Onidire 8 germanaj ministoj fondis la setlejon. En 1556 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1710 pro pesto 418 da homoj mortis. Ekde 1756 paperofarejo ekfunkciis. En 1828 oni komputis tie 84 domojn kaj 739 homojn. En la 19-a jarcento kuprofandejo funkciis en la komunumo. En 1910 loĝis en Martonháza 741 da homoj, (556 slovakoj, 129 hungaroj, 7 germanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj deportiĝis. En 2001 loĝis en Ochtiná 527 da homoj, (470 slovakoj, 38 ciganoj, 10 hungaroj, 4 ĉeĥoj kaj aliaj). Apud la vilaĝo oni minadas magneziton kaj marmoron.

## Vidindaĵoj 
* nun luterana romanika preĝejo (tiam omaĝe al Sankta Nikolao) el la 13-a jarcento, en 1347 gotikiĝis, en 1977 renoviĝis
* aragonita groto malkovrita en 1954

## Eksteraj ligiloj 
* Ochtiná en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Magnezito

eta|300px|dekstra|Magnezito
La **magnezito** estas mineralo, karbonato de magnezio, kiun la industrio profitas por fajrorezista materio.

* **Formulo:** MgCO3
* **Koloroj:** flava, griza, blanka, aŭ bruna
* **Ofta kemia konsisto**:
** Magnezio (Mg) =28%
** Karbono (C) =14%
** Oksigeno (O) =57%

Similaj mineraloj estas dolomito kaj kalcito.

Plej gravaj trovejoj:
*  Salzburg
*  Eifel
*  Magnezitovce
*  Silezio
*  Piemonto
*  Ural
*  Arizono, Nevado, Kalifornio
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Eksa magnezit-centro Tux en Tirolo, kun multaj fotoj.

Kategorio:Mineraloj
Gombasek

eta|maldekstra|250px|Kaverno de Gombasek
**Gombasek** (hungare *Gombaszög*) estas vilaĝoparto de Slavec en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. La hungara vorto gomba signifas: fungo.

## Situo 
Gombasek situas de Rožňava 11 km.

## Historio 
Familio Bebek fondis la vilaĝon en sia bieno en la jaro 1371, sed ankaŭ abatejo formiĝis. En 1555 Georgo Bebek okupis kaj trakonstruis ĝin burgo. En 1566 armeo de la Habsburgoj okupis la burgon kaj tute detruis ĝin. En 1828 oni komputis tie 5 domojn kaj 27 homojn.

## Vidindaĵoj 
* ruino de la burgo
* groto 1525 m longa, trovita en 1951

## Fama nomportanto 
* hungara aktorino Ella Gombaszögi

Kategorio:Slavec
Eschlikon TG

**Eschlikon** estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al  ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Eschlikon situas en okcidenta Turgovio inter Vinterturo kaj Wil ĉe la sudorienta flanko de la monto de Tuttwil. La komunumo konsistas el la municipoj kaj setlejoj Eschlikon, Wallenwil, Hurnen, Riethof kaj Than.

## Najbaraj komunumoj 
La najbaraj komunumoj de Eschlikon estas en nordokcidento Wängi, en nordoriento Münchwilen, en oriento Sirnach, en sudo Fischingen, kaj en okcidento Bichelsee-Balterswil.

## Trafiko 
Eschlikon situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Vinterturo al Sankt-Galo. La stacidomo de Eschlikon estas servita de la regiona trajnlinio S35 de la fervojkompanio THURBO AG. La trajnoj veturas en duonhora kadenco. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Sankt-Galo al Zuriko. Al la svisa aŭtovojo A1 ekzistas alveturebleco 2 kilometrojn oriente en Münchwilen.

## Vidindaĵoj 
Vidindaj en la komunumo estas la multnombraj faktrabdomoj kaj precipe la malnova lernejo kun horloĝturo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Eschlikon datiĝas el la jaro 1280 kiel *Aeslikon*. En mezepoko la plej granda parto de la bienoj en Eschlikon apartenis al la Monaĥejo Magdenau. En malfrua mezepoko ĝis la liberigo de Turgovio okaze de la Helveta Revolucio en la jaro 1798 regis en Eschlikon vokto de la Svisa Ĵurkomunumo.

La hodiaŭa politika komunumo Eschlikon kreiĝis kadre de la turgovia komunumreformo la 1-an de januaro 1998 per la kunigo de la antaŭaj lokkomunumoj Eschlikon kaj Wallenwil, kaj la setlejoj Hurnen kaj Than, kiuj ĝis la fino de 1997 apartenis al la komunumo Horben.

## Famuloj 
* Markus Werner

## Vidu ankaŭ 
* Vidu ankaŭ aliajn lokojn kun la nomo Eschlikon.
* Eschlikon TG (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Eschlikon
* Eschlikon en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Eschlikon katolika preghejo 367.JPG|Katolika preĝejo
Dosiero:Eschlikon katolika preghejo 369.JPG|Katolika preĝejo de interne
Dosiero:Eschlikon reformita preghejo 382.JPG|Reformita preĝejo
Dosiero:Eschlikon metodista preghejo 356.JPG|Metodista preĝejo
Dosiero:Kapelle St. Elisabetha Bona Wallenwil 1775.JPG|Kapelo Sankt Elisabetha Bona, Wallenwil
Dosiero:Eschlikon komunuma domo 375.JPG|Komunuma domo
Dosiero:Eschlikon faktrabdomo 345.JPG|Faktrabdomo
Dosiero:Eschlikon 377.JPG|Kantona ĉefvojo n-ro kiel ĉefstrato de la vilaĝo
Dosiero:Eschlikon 380.JPG|Weid
Dosiero:Arravani-Stuten.jpg|Ĉevaloj en Eschlikon
Slavošovce

eta|dekstra|330ra|Slavošovce troviĝas en la plej griza parto

**Slavošovce,** hungare **Nagyszabos** (nadjsaboŝ), germane **Großslawdorf** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1927 la oficiala slovaka nomo estis **Slabošká Velká** aŭ *Veľká Slaboška*, la hungara nomo ĝis 1902 estis *Nagyszlabos*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Supermara alteco: 416 m
* Loĝantaro: 1810
* Poŝtkodo: 049 36
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Slavošovce situas en valo de rojo, laŭ fervojo Magnezitovce-Plešivec. Rožňava troviĝas 29&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1313 en formo *"Szederjes"*. Ekde 1396 ferofandejoj, ekde la 18-a jarcento paperofarejoj ekfunkciis. Inter 1596-1686 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. En 1710 pro pesto 126 da homoj mortis, en 1765 incendio okazis. En 1828 oni komputis tie 102 domojn kaj 797 homojn. En 1910 loĝis en Nagyszabos 925 da homoj, (602 slovakoj, 217 hungaroj, 39 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Slavošovce 1840 da homoj, (1645 slovakoj, 147 ciganoj, 25 hungaroj, 10 ĉeĥoj, 3 germanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* luterana gotika preĝejo de 1395, baldaŭe renovigita

## Eksteraj ligiloj 
* Slavošovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Petrovo

**Petrovo** ( [pEtermAnj]) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|dekstra|330px|Petrovo troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 4&nbsp;km²
* Supermara alteco: 386 m
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 049 35
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Petrovo situas en valo laŭ rojo, fine de mallonga sakovojo. Rožňava troviĝas 18&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1320 en formo *"Peturmanfalua"*. En 1828 oni komputis tie 24 domojn kaj 302 homojn. En 1910 loĝis en Pétermány 199 da homoj, (escepte 9 hungarojn ĉiuj slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio jam kiel Petrovo, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Petrovo 104 da homoj, (escepte unusolan ĉeĥon ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo de 1794

## Eksteraj ligiloj 
* Petrovo en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Stadiono Miĉigano

[eta|maldekstra|Stadiono Miĉigano dum la vintro de [2002.]]
La **Miĉigana Stadiono** (angle **Michigan Stadium**) estas unu de la plej grandaj usonaj stadionoj. La kapacito de la stadiono estas 106.201, sed antaŭ 2008 ĝi estis 107.501, la plej granda kapacito en la lando. La stadiono estas uzita de sola la usona piedpilkado-teamo de la Universitato de Miĉigano, proksime por sep aŭ ok tagoj en unu jaro. La stadiono estis inaŭgurita en 1927, okaze de usona piedpilkado maĉo inter Miĉigano kaj la Ohia Ŝtata Universitato. Ĝi situas en Ann Arbor, en la sud-orienta parto de Miĉigano.
Roštár

eta|dekstra|330ra|Roštár troviĝas en la plej griza parto

**Roštár,** hungare **Restér** (reŝtEr) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Supermara alteco: 318 m
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 049 35
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Roštár situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Rožňava troviĝas 23 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita, kiel minista setlejo en la jaro 1318 en formo *"Rester"*. En 1689 incendio okazis. En 1828 oni komputis tie 48 domojn kaj 378 homojn. En 1910 loĝis en Restér 356 da homoj, (297 slovakoj, 24 hungaroj, unusola germano). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Roštár 525 da homoj, (437 slovakoj, 68 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* luterana gotika preĝejo el la 14-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Roštár en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Pola aŭtovojo A6

La **pola aŭtovojo A6** estas aŭtovojo en Pollando, ĝi kontinuas trakon de germana aŭtovojo A11 kaj formas kun ĝi kunigilon de Szczecin – Berlin. Ĝi estas ankaŭ parto de la eŭropa ŝoseo . Oriente la eŭropa ŝoseo 28 plugvidas al Gdansko, Kaliningrado, Marijampolė, Vilniuso kaj Minsko.

Kategorio:Aŭtovojoj en Pollando
Kategorio:Okcidentpomeria provinco
Papilia floro

[eta|Floroj de [Lathyrus tuberosus|tubera latiro]]
La **papilia floro** estas la tipa floro de papilioformedoj aŭ faboideae, subfamilio de guŝacoj. La kvin petaloj aspektas tute diverse, la floro havas ne turnan, sed spegulan simetrion.

La du subaj petaloj estas kunkreskintaj kaj kune formas la **"ŝipeton"**, kiu similas al la kilo de boato. Latina esprimo: *carina* (kareno). La ŝipeto entenas la anterojn kaj la pistilon.
[eta|maldekstra|[Lathyrus odoratus|Odora latiro]]
La meza supra petalo estas la plej granda kaj aspektas kvazaŭ **"velo"** (ĉe la odoranta latiro pli intense ruĝeta ol la aliaj petaloj), ĝi donas al la tuta floro la aspekton de papilio, kiu donis la nomon al la floro kaj subfamilio.

La du flankaj petaloj ĉirkaŭstaras la ŝipeton kiel **"flugiloj"**. Alflugantaj insektoj eksidas sur la spaceto kiun flugiloj kaj ŝipeto kune formas. Kiam insekto eksidas, anteroj kaj pistilo elstaras prezentiĝante por inseminado.

Al la Papilioformedoj apartenas ekzemple arakido, kikero, genisto, sojo, indigo, lento, fazeolo, pizo, trifolio.

Kategorio:Floroj
Plantejo

[eta|300px|Tea plantejo en [Malajzio]]
**Plantejo** estas speco de agrikultura teritorio, sur kiu okazas intensa kulturado de ununura frukto pro celo de rikolto kaj sekva vendo. La plantejoj estas ampleksaj parceloj, kiuj estas senĉese primastrumadigataj fare de homa agado, sur kiuj troviĝas frukto de intereso. Tiu ĉi koncentrigo de la frukto sur unu loko estas avantaĝa el vidpunkto de alirebleco, ŝirmo, kontrolo kaj rikolto.

La plantejoj estas eluzataj tra la tuta mondo depende de frukto, kiu estas kulturata sur ili. Ofte ili aperas en tropika klimata zono, kie ili estas uzataj por kulturado de la tuta vico de varoj kiaj estas tabako, kotono, kafo, kaŭĉuko, teo, bananoj ktp., sed ankaŭ en eŭropaj landoj, ekz. fragaj plantejoj.

Sur la plantejoj la fruktoj estas rikoltataj plejparte permane. La personoj laborantaj ĉi tie estas markitaj kiel plantejistoj. Antaŭe tiujn ĉi laborojn sklavoj faris por multaj landoj.

Kategorio:Agrikulturo
Henriko la 6-a (Sankta Romia Imperio)

**Henriko la 6-a** (n. novembron 1165, m. la 28-an de septembro 1197) estis reĝo de Germanio (1190-1197), sankta romia imperiestro (1191-1197) kaj reĝo de Sicilio (1194-1197).

Li naskiĝis en Nijmegen kaj estis la filo de Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio) kaj Beatrico, Grafino de Burgundio, filino de Simono la 1-a, Duko de Lorraine kaj Adelaida de Leuven. En 1169, kiam li havis kvar jarojn, li estis kronata kiel Reĝo de la Romanoj, titolo kiu signifis ke li estis heredonto de la Sankta Romia Imperio. Dum lia patro krucmilitis li regis la imperion, kaj en 1189 kaj 1190 subpremis ribelon de Henriko la Leono.

En 1184 li fianĉiĝis al Konstanca de Sicilio: ili geedziĝis la 27-an de januaro 1186. Ŝi estis la heredonto de Vilhelmo la 2-a (Sicilio), kaj post la morto de ŝia patro en 1189 Henriko havis la eblecon aldoni Sicilion al siaj posedaĵoj.

En aprilo 1191 la papo kronis Henrikon kaj Konstancon kiel imperiestro kaj imperiestrino. Tamen ne tute facilis la akiro de Sicilio: la nobeloj de suda Italio agnoskis Tankredo (Sicilio), nepo de Roĝero la 2-a (Sicilio), kiel reĝo. Henriko sieĝis Napolon sed devis reveni al Germanio (kie denove Henriko la Leono ribelis) post kiam epidemio frapis lian armeon. Dume Konstanca restis en Salerno sed la civitanoj transdonis ŝin al Tankredo, kiu liberigis ŝin nur post interveno de la papo. Tamen Henriko bonŝancis kiam Duko Leopoldo la 5-a (Aŭstrio) kaptis Rikardon la 1-a, reĝo de Anglio, kaj cedis lin al Henriko, kiu ricevis elaĉeton de 150,000 arĝentaj markoj - tiutempe giganta sumo. Pro tio Henriko povis pagi grandan armeon por invadi Italion.

En januaro 1194 li subskribis traktaton kun la urboj de norda Italio, kiuj permesis lin libere transiri iliajn teritoriojn. La sekvantan aprilon estiĝis akordo kun Henriko la Leono. En februaro 1194 mortis Tancred, kies filo, Vilhelmo la 3-a (Sicilio), estis nur kvar-jara. Preskaŭ senreziste Henriko eniris Palermon, la ĉefurbo de la sicilia regno la 20-an de novembro. Tie li kroniĝis la 25-an de decembro. Laŭdire li kastrigis kaj blindigis la junan Vilhelmon kaj mortbruligis multajn siciliajn nobelojn. Li estis tiam la plej potenca monarĥo de Eŭropo. Malsukcese li klopodis persvadi la germanojn ke la imperio iĝu hereda.

En 1197, pro lia tirana politiko en Italio estis ribelo, aparte en suda Sicilio kie la popolo estis plejparte araba. Liaj soldatoj kruele subpremis la ribelon. La saman jaron li preparis sin pro krucmilito sed la 28-an de septembro li mortis ĉe Mesino pro malario.

Li verkis plurajn poemojn kaj estis literatura mecenato. En unu poemo de sia juneco li skribis pri amatino, "antaŭ ol mi ŝin cedos, mi cedos la kronon": ironiaj vortoj kiam oni konsideras lian karieron.

Kategorio:Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Reĝoj de Sicilio
Kategorio:Ŝtaŭfoj
Kaĉigilo

**Kaĉigilo** estas kuirilo uzata dum la preparado de mikspotoj. Ĝi konsistas el tenilo kaj kaĉiga parto farita el metalo aŭ plasto per kiu oni kaĉigas kuiritajn terpomojn, legomojn aŭ kuiritajn pomojn. Kaĉigitaj terpomoj ankaŭ povas esti prilaboritaj al terpompureo.
Per kaĉigilo oni faras terpompureon, beban nutraĵon, pomkaĉon aŭ similajn manĝaĵojn. Hodiaŭ ĝi estas plejofte anstataŭigita per elektraj kuirejaj miksiloj. Alternative uzeblas terpompresilon kaj turnpureilon.

[eta|250px|Kaĉigitaj terpomoj kun [saŭrkraŭto]]
eta|maldekstra|250px|Kaĉigilo kun truetoj
eta|maldekstra|250px|Kaĉigilo el drato
eta|meza|150px|Angla kaĉigilo

Kategorio:Kuiriloj
Pola landvojo n-ro 59

La **pola landvojo n-ro 59** (**DK59**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 90 km. Ĝi lokiĝas en terenoj de Varmia-Mazuria Provinco. Ĝi kunigas Giżycko-n kun Rozogi.

## Urboj laŭlonge de DK59 
* Giżycko (DK63)
* Ryn
* Mrągowo (DK16)
* Nikutowo (DK16)
* Piecki
* Nawiady
* Stare Kiełbonki (DK58)
* Spychowo
* Rozogi (DK53)
Pola landvojo n-ro 60

La **pola landvojo n-ro 60** (**DK60**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 245 km. Ĝi lokiĝas en terenoj de Lodza Provinco kaj Mazovia Provinco. Ĝi kunigas Łęczyca-n kun Ostrów Mazowiecka.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK60 
* Topola Królewska ()
* Witonia
* Kutno ()
* Strzelce
* Gostynin
* Łąck
* Płock ()
* Bielsk
* Drobin ()
* Raciąż
* Glinojeck ()
* Ciechanów ()
* Gołymin-Ośrodek
* Karniewo
* Maków Mazowiecki ()
* Różan ()
* Ostrów Mazowiecka ()
Pola landvojo n-ro 61

La **pola landvojo n-ro 61** (**DK61**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 257&nbsp;km, Ĝi lokiĝas sur terenoj de mazowieckiego kaj Podlaĥia Provinco. Ĝi kunigas Varsovion kun Augustów, paralele kun landvojo n-ro .

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK61 
* Warszawa (, )
* Jabłonna
* Legionowo
* Serock ()
* Pułtusk
* Różan ()
* Ostrołęka ()
* Miastkowo
* Łomża ()
* Piątnica Poduchowna ()
* Kisielnica ()
* Stawiski
* Szczuczyn ()
* Grajewo ()
* Rajgród
* Augustów ()
Pola landvojo n-ro 62

maldekstra|60px|DK62
La **pola landvojo n-ro 62** (**DK62**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 361 km. Ĝi lokiĝas sur la terenoj de la Kujavia-Pomeria Provinco, Mazovia Provinco kaj Podlaĥia Provinco. La vojo kunigas Strzelno-n kun Siemiatycze ().

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK62 
* Strzelno (, )
* Kruszwica
* Radziejów ()
* Brześć Kujawski (, )
* Włocławek (, )
* Płock ()
* Wyszogród ()
* Czerwińsk super Wisła
* Zakroczym ()
* Nowy Dwór Mazowiecki ()
* Serock ()
* Wyszków ()
* Łochów ()
* Węgrów ()
* Sokołów Podlaski ()
* Drohiczyn
* Siemiatycze ()
Fischingen TG

**Fischingen** estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Fischingen estas la plej suda komunumo de Kantono Turgovio. Ĝi situas en Murgvalo en montara regiono norde de la zurika monto Hörnli. En Fischingen fontas *Aubach*, kiu estas unu el la fontriveroj de la rivero Murgo, kiu trafluas la komunumon de sudo al nordo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Au, Dussnang, Fischingen, Oberwangen kaj Tannegg. La komunumo limas nur en nordo al Turgovio, en sudokcidento ĝi limas al Kantono Zuriko kaj en sudoriento al Kantono Sankt-Galo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Fischingen limas en sudokcidento al Sternenberg (Kantono Zuriko), en okcidento al Wila kaj Turbenthal (ambaŭ Kantono Zuriko), en nordokcidento al Bichelsee-Balterswil, en nordo al Eschlikon, en nordoriento al Sirnach, en okcidento al Mosnang (Kantono Sankt-Galo), kaj en sudo al Kirchberg (Kantono Sankt-Galo).

eta|maldekstra|120ra|Kastelruino Tanegg
eta|maldekstra|120ra|Monaĥejo Fischingen

## Kastelruino Tannegg 
En okcidento de Fischingen troviĝas la ruino de la kastelo Tannegg, kiu estis laŭ la legendo konstruita de la episkopo *Henriko de Tann*. Ĝi estis detruita en la jaro 1407 de la apencelanoj. Hodiaŭ videblas nur ankoraŭ la restaĵoj de ĝia turo.

## Monaĥejo Fischingen 
La benediktana Monaĥejo Fischingen estis fondita en la jaro 1138 de la episkopo de Konstanco, kiel propra episkopa monaĥejo. Ĝi servis kiel rifuĝejo por pilgrimantoj sur la vojo de Konstanco al Einsiedeln. La 27-an de junio 1848 la monaĥejo estis fermita de la Granda Konsilio de Turgovio.

## Trafiko 
Fischingen atingeblas per poŝtaŭto ek de Wil SG kaj Sirnach.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Fischingen datiĝas el la jaro 1259 kiel *Piscina*. Jam en la jaro 754 estis menciita Dussnang kiel *Tuzzinwang* kaj Oberwangen kiel *Wangas*.

La hodiaŭa politika komunumo Fischingen estiĝis la 1-an de januaro 1972 per la kunigo de la antaŭaj lokomunumoj Au, Dussnang, Fischingen, Oberwangen kaj Tannegg.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Fischingen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Fischingen
* Fischingen en la Historia Leksikono de Svislando
* Au en la Historia Leksikono de Svislando
* Dussnang en la Historia Leksikono de Svislando
* Oberwangen en la Historia Leksikono de Svislando
Aktau

**Aktau** (; ruse - nun , pli frue - ) estas urbo en okcidenta Kazaĥio, ĉe la bordo de la Kaspia maro. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas konata kiel unu el la plej riĉaj kaj multekostaj urboj de Kazaĥio.

200px|maldekstra|eta|Rigardo je Aktau
La urbo estiĝis pro ĝia graveco por la nuklea industrio. Ĝi estis fermita urbo ekde la 1950-aj jaroj, sub nomo *Ŝevĉenko*.

La industria evoluo de la regiono florigis la urbon en la 1960-aj jaroj. Tie ekfunkciis en 1973 la unua industria kovreaktoro ("BN-350"), kiu servis produktadon de la plutonio. La produktita energio servis ĉefe por sensaligo de marakvo.

Oni ĉesigis la funkciadon de "BN-350" en februaro de 2001, graviĝis la naftoindustrio por la urbo kaj la regiono. Por la plua evoluo gravas plukonstruo, modernigo de la haveno.

La klimato de la urbo estas kontinenta kun relative malvarma vintro kaj varmega somero. La jara precipitaĵo estas nur ĉirkaŭ 150 mm.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Kazaĥio
FE-Schrift

**FE-Schrift** [efeŝrift] estas tiparo, kiun ekde la jaro 2000 uzas la germanaj aŭto-kodoj. La nomo estas mallongigo de *fälschungs-erschwerende Schrift* (germane: skribo/tiparo malfaciliganta falsadon).

Kompare al la antaŭe uzata tiparo, "FE" havas du apartajn ecojn, el kiuj nur unu eniris la nomon:
# Ĝi ne enhavas parojn da signoj, el kiuj unu povas tute kovri la alian, kiel ekzemple "E" kovras "F" aŭ "R" kovras "P" en multaj tiparoj. Tio signifas, ke ne eblas produkti validan literon aldonante nigran glubendon al alia litero. Antaŭe tio estis ebla, kaj laŭdire praktikata de iuj krimuloj, ekzemple Rote Armee Fraktion, iama germana terorisma organizo. Tiu eco donis la nomon, ĉar ĝi iom malfaciligas falsadon de aŭtokodaj ŝildoj.
# Ĝiaj signoj estas malsame larĝaj kaj tial pli facile rekoneblaj per komputilo. Tio faciligas la maŝinan legadon de aŭtokodoj sur bildoj de ĉevojaj fotiloj.

La tiparon desegnis *Karlgeorg Hoefer* komisie de la germana aŭtoritato pri vojoj, *Bundesanstalt für Straßenwesen*. Kelkaj aliaj landoj transprenis la tiparon aŭ evoluigis similan por siaj aŭtoŝildoj.

Kategorio:Tiparoj
Kategorio:Aŭtokodoj
Kobajaŝi Takiĝi

**KOBAJAŜI Takiĝi** (angla transskribo: *Kobayashi Takiji*; n. la 1-an de decembro 1903, m. la 20-an de februaro 1933) estis japana laborista verkisto.

## Biografio 
Kobajaŝi naskiĝis en Odate, gubernio Akita, plenkreskis en Otaru, Hokkaidō. Post studado en altlernejo de Otaru (nun Universitato de Komerco de Otaru, li laboris en la loka oficejo de la Banko Takuŝoku de Hokaido. Lia plej fama verko estas la *Kanikosen (Krab-kaptista ŝipo)* en 1929. Ĝi rakontas pri diversaj personoj, kiuj komencas organizi unuiĝon de fiŝkaptaj laboristoj. Li membriĝis en la Japana Komunista Partio en 1931 kaj estis turmentita kaj murdita fare de la polico de Tokkō. Sed sekco de morto ne faris pri politika persekuto.

Surprize, la manga-versio de Kanikosen estis la plej bone vendata libro en 2008, en Japanio.

## Verkoj 
* *Kanikosen* ("Krabŝipo". En Esperanton Kurisu Kei tradukis la romanon. Ĝi ne estis eldonita, sed surbaze de tiu esperantigo en 1951 aperis slovaka traduko (de Imrich Zálupský).)
Traduko farita de Ŝimazu Jasuko kaj Hori Jasuo aperis libroforme en 2019.
* *La 15-a de marto, 1928 * (bazita sur incidento de 15-a de marto, tradukita de Nukina Yositaka - UEA-katalogo)

## Artikoloj en Esperanto 
* *Raportoj el Japanio* n-ro 12, Hori Jasuo, Horizonto, ISBN 9784939088078, p.61
* Historio pri Krabŝipo, *Sennacieca Revuo*, 2000/2001, Kurisu Kei

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj verkistoj