open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
West Point

eta|250ra
**West Point** estas militistara fortikaĵo ĉe la flanko de la rivero Hudsono en la ŝtato Novjorkio. La loko por konstruo de la fortikaĵo estis elektita de George Washington, kaj la fortikaĵoj estis projektitaj de la pola militisto Tadeusz Kościuszko en 1778. Generalo Washington opiniis, ke West Point estis la plej grava defenda pozicio sur la tuta nordamerika kontinento. Altaj montetoj super meandroj de la rivero permesis al la Usona Terarmeo la tutan kontrolon de la trafiko sur la rivero dum la Usona Milito de Sendependeco.

Krome oni metis grandan ĉenon por bloki la britajn militŝipojn, supozante ke la ŝipoj devus halti, kaj kanonoj, situantaj ĉe montoj, forpafus ilin. La britoj neniam provis trapasi tie, tamen spertuloj kredas nun ke la ĉeno ne estus sukcesinta favore al la revolucianoj.

En 1802, la Usona registaro starigis la lernejon *United States Military Academy* (Usona Militista Altlernejo) ĉe West Point, por ke la lecionoj de militoj transirus de generacio al generacio. Tio naskis favorajn rezultojn por Meksika-Usona Milito de 1848, la Hispana-Usona Milito de 1898, la Unua mondmilito kaj la Dua mondmilito. Dum la Usona Interna Milito, generaloj kaj oficiroj de West Point regis ambaŭ flankojn kaj la gvidantoj de la uniistoj kaj la konfederacianoj estis egalaj; aliaj faktoroj venkigis la union super la ribelo. Multaj el la plej famaj generaloj kaj eĉ prezidantoj de Usono studis ĉe West Point: William Tecumseh Sherman, Douglas McArthur, kaj Norman Schwarzkopf. Verkisto kaj poeto Edgar Allan Poe forlasis la altlernejon antaŭ fino de la studjaro (estus fininta en 1834).

## Diplomitoj 
(kun forlasjaro de la altlernejo)
* generalo Robert E. Lee (1829)
* generalo Ulysses S. Grant (1843)
* generalo Thomas Jonathan Jackson (1846)
* generalo John Pershing (1886)
* generalo George S. Patton (1909)
* generalo Dwight Eisenhower (1915)
* kolonelo Buzz Aldrin astronauta (1951)
* generalo Wesley Clark (1966)
* generalo David Petraeus (1974)

## Konindaj naskiĝintoj en la urbo 
* Howlin' Wolf

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Usona Terarmeo
Kategorio:Militakademioj
Kategorio:Universitatoj en Novjorko
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1802
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1800-1809
Warren Beatty

dekstra|200ra
**Warren BEATTY** (naskita la 30an de marto 1937 en Richmond, Virginio) estas usona aktoro, reĝisoro, scenaristo kaj produktoro.

Li famiĝis pro la ĉefrolo en la filmo *Splendor in the grass*, en kiu li prezentis junulon el riĉa familio, kies amo al knabino el malpli alta socia tavolo ne povis plenumiĝi pro liaj senkomprenaj gepatroj.

Warren Beatty cetere estas la edzo de aktorino Annette Bening kaj frato de aktorino Shirley MacLaine.

## Famaj filmoj 
* *Splendor in the Grass* (Usono, 1961)
* *Bonnie and Clyde* (Usono, 1967)
* *McCabe & Mrs. Miller* (Usono, 1971)
* *The Parallax view* (Usono, 1973)
* *Shampoo* (Usono, 1974)
* *Heaven Can Wait* (Usono, 1977)
* *Reds* (Usono, 1981)
* *Dick Tracy* (Usono, 1990)
* *Bugsy* (Usono, 1991)

## Premioj 
* Akademia Premio pro *Reds* en 1982

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Akademia Premio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1937
Wuppertal

La urbo **Wuppertal** [VUpertal] fondiĝis dum 1929 pro la kunigo de kvin urboj, kiuj parte jam ekde la 11-a jarcento ekzistis. Kerno de la nova urbo estis la iama industria metropolo Barmen. La teritorio situas en la germana federacia lando Nordrejn-Vestfalio kaj apartenas al la pejzaĝa regiono *Bergisches Land* (la historia duklando Berg). Situante en pitoreska ĉirkaŭaĵo ĉe la rivero Wupper ĝi prezentas samtempe grandurban kaj urbetan etoson.

La plej impona atrakcio de Wuppertal estas la dum 1901 inaŭgurita, 12 metrojn alta kaj 13,3 kilometrojn longa urba pendotrajno. Muzeoj, preĝejoj, koncertejoj kaj teatroj zorgas pri riĉa kultura vivo.

## Loĝantaro 
## Servoj 
* Universitato de Wuppertal

## Famuloj 
* Johann Peter Lange, teologo
* Friedrich Engels, kiu naskiĝis en Barmen
* Steffen Möller, kabaredisto en la germana kaj la pola
* La Else-Lasker-Schüler-Societo en Wuppertal okupiĝas pri ĉiuj aspektoj de la verkaro de Else Lasker-Schüler, kiu naskiĝis en Elberfeld

## Partneraj rilatoj 
20ra La urbo havas partnerajn rilatojn kun la urbodistrikto Tempelhof-Schöneberg de Berlino.

## Rilatoj al Esperanto 
En la norda urboparto *Uellendahl* estas strato nomata *"Zamenhofstraße"*. Certe tio estas indiko pri tio, ke en la urbo iam ekzistis forta Esperanto-grupo, probable laborista.

En 2016 en la urbo prezentiĝis danca festivalo, kiu proklamis dancadon kiel "nova Esperanto", kun tute pozitiva konotacio. Kaj en 2018 junulara teatro de la urbo surscenigis la teatraĵon "ni" (tiel, en Esperanto).

## Trafiko 
 per individua motora trafiko konektiĝas al la aŭtovojoj ,  kaj , ankaŭ per la malpli vasta federacia vojo , kaj kompreneble ankaŭ havas fervojan stacidomon.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la pendotrajno de Wuppertal

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Dosiero:Wuppertal ansicht.jpg|la urbocentro
Dosiero:Schwebebahn ueber Strasse.jpg|la urba pendotrajno
Dosiero:Wuppertal Schwebebahn 2005.jpg|dua bildo pri la pendotrajno
Dosiero:Engelsfest Wuppertal 2013 77 mk.jpg|Engelsfest Wuppertal 2013

Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
William McKinley

**William MCKINLEY** [ŬIL-jam m'KIN-li], la dudek-kvina prezidento de Usono, naskiĝis la 29-an de januaro 1843 en Niles Ohio. La anarkiisto Leon Czolgosz pafis lin ĉe la Tut-Amerika Ekspozicio en Buffalo, la 6-an de septembro 1901 kaj McKinley mortis la 14-an de septembro 1901.

McKinley fortigis la Unsonan prezidentecon. Li donis pli da aliro al la gazetaro ĉe la Blanka Domo. Ida SAXTON estis lia edzino. McKinley estis metodisto.

Dum lia administrado (1893-1901) okazis;

* 1898 - La Anekso de Havajo
* 1898 - La Hispana-usona milito Usono akiris Kubon, Puerto-Rikon, kaj la Filipinojn.
* 1899 - La Komerca Politiko de "Aperta-Porda"
* 1900 - La boksera ribelo en Ĉinio
* 1900 - La Leĝo de la Ora Normo - Oro subtenis ĉiun monbileton.

## Anekso de Havajo 
En 1894 Usono estis agnoskinta la tiel nomatan Respublikon de Havajo, kiu fakte estis kreaĵo de usonaj plantejestroj.
Tiel Usono povis en 1898 "kun konsento de la registaro de la Respubliko de Havajo" decidi la "Novlandan Rezolucion" (*Newlands Resolution*), kiu aneksis la teritorion de Havajo.

La rezolucio estis decidita la 4-an de julio 1898 (nacia tago de Usono). McKinley subskribis ĝin tri tagojn poste.

## Anekso de Filipinoj 
Estante metodisto, McKinley antaŭ la anekso de Filipinoj invitis metodistajn delegitojn kaj klarigis al ili:

"Nokton post nokto mi marŝis tien kaj reen en la haloj de la Blanka Domo ĝis ĉirkaŭ noktomezo, kaj mi tute ne hontas diri al vi, sinjoroj, ke foje mi eĉ surgenuiĝis kaj mi komencis preĝi kaj peti Dion pli ol unufoje pri ideo kaj lia konsilo. Kaj subite iunokte ĝi aliris min kaj eĉ nun mi ne scias kiel, sed ĝi aliris min kaj mi decidis

* ke ni ne povas redoni ĝin [la Filipinojn] al Hispanio, tio estus malkuraĝa kaj senhonora
* ke ni ne povis lasi ĝin al Francio aŭ Germanio, kiuj estas niaj rivaloj komercaj en oriento. Tio estus malbona negoco kaj misreputaciigus nin,
* ke ni ne povis lasi ĝin al ĝi mem, ĉar la homoj ankoraŭ ne estas pretaj regi sin mem kaj post mallonge ili vivos en anarkio kaj havos mismastrumadon pli malbonan ol la hispanan,
* ke ni ne havis alian elekton ol transpreni ĝin kaj eduki, levi kaj civilizi la filipinanojn, civilizi kaj kristanigi ilin kaj en la nomo de Dio ni devas fari ĉion eblan, kiel ni faras por iu alia el niaj kunuloj, por kiuj Jesuo Kristo mortis.

Kaj tiam mi enlitiĝis, ekdormis, kaj mi dormis bone."

Ĉirkaŭ 200.000 filipinanoj mortis dum la posta milito.
La 10-an de decembro 1898 la Pac-Traktato de Parizo donis Filipinojn al Usono, Hispanio ricevis kompenson de 20 milionoj da dolaroj.
La gerila milito daŭris ĝis 1902.
Filipinoj restis dependaj de Usono ĝis 1935.

Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Guberniestroj de Ohio
William H. Taft

eta|200ra|William Taft
**William Howard Taft** [ŬIL-jam HAŬ-erd taft], la dudek-sepa prezidento de Usono, naskiĝis je la 15-a de septembro 1857 en Cincinnati, Ohio kaj mortis je la 8-a de marto 1930 en Vaŝingtono, pro kora malsano.

Taft pezis pli ol 135&nbsp;kg. Li daŭrigis la kontraŭtrustan politikon de Roosevelt. Lia edzino estis Helen Herron, kaj la paro havis tri gefilojn (i.a. Robert A. Taft). Taft estis unitarismano.

Dum lia administrado (1909-1913) okazis;

* 1909 – La Tarifo de Patne-Aldrich
* 1910 – La Akto de Mann-Elkins – nova regulado laŭ la ICC (*Interstate Commerce Commission*, interŝtata komerca komisiono)
* 1913 – La Enspezimposta Amendo (la 16-a) al la konstitucio – Kongreso povis imposti usonanojn.

TAFT, William H.
TAFT, William H.
TAFT, William H.
Warren G. Harding

**Warren Gamaliel HARDING** [ŭoren gamejljel harding], la dudek-naŭa prezidento de Usono, naskiĝis la 2-an de novembro, 1865, en Blooming Grove, Ohio. Li mortis eble pro kora ikto aŭ pneŭmonio, en Sanfrancisko, 67-jaraĝa, la 2-an de aŭgusto, 1923, revenanta de Alasko.

Harding mortis en ofico, kaj tiam la vicprezidento, Calvin Coolidge fariĝis prezidento. La edzino de Harding estis Florence Kling Dewolfe, sed li ankaŭ havis du . Li estis baptisto.

Dum lia administrado (1921-1923) okazis;

* 1921 — Harding ne subtenis la Ligon de Nacioj.
* 1921 — Li estigis la Buroon de la Buĝeto. Ankaŭ dum lia administrado okazis la registara skandalo de la Tekruĉa-Altaĵa Petrola Rezervo (*Teapot Dome Oil Reserve*) en Vajomingo.

HARDING, Warren G.
HARDING, Warren G.
HARDING, Warren G.
William J. Clinton

**William Jefferson** "**Bill**" **CLINTON**  (naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1946 en Hope, Arkansaso) estis la kvardek-dua prezidento de Usono, de 1993 ĝis 2001.

Lia edzino estas Hillary Rodham, kaj la paro havas unu filinon, Chelsea Victoria. Clinton estas baptisto.

Dum lia regado okazis:
* 1993- La afero de Samseksemuloj en la Militarmeoj
* 1993- La ago en Bosnio
* 1993- La sieĝo de Waco, Teksaso
* 1993- La unua atako kontraŭ la Mondkomerca Centro (*World Trade Center*) en Novjorko
* 1994- NAFTA - Nord-Amerika Liber-Komerca Akordo - inter Kanado, Usono, kaj Meksiko
* 1995- WTO *World Trade Organization* (Monda Organizaĵo pri Komerco, MOK)
* 1995- La bombado de registara konstruaĵo en Oklahoma City, Oklahomo
* 1998- Saddam Hussein de Irako ne permesis inspektojn de armiloj fare de la Unuiĝintaj Nacioj
* 1999- Formala akuzo de Clinton, pri ĵurorompo pri seksafero kun Monica Lewinsky kaj por aliaj akuzaĵoj. Sed la senato lin absolvis.
* 1999- Milito en Kosovo, Serbio
* 2000- la kazo de Elian Gonzalez, la 6-jaraĝa kubano

## Vidu ankaŭ 
* John Podesta

Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Guberniestroj de Arkansaso
Clinton, William
Clinton, William
Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time
Woodrow Wilson

**Thomas Woodrow WILSON** [TA-mes ŬUD-roŭ ŬIL-sn], la dudek-oka usona prezidanto, naskiĝis je la 28-a de decembro, 1856, en Staunton, Virginio. En 1919 li obtenis la Nobel-premion pri paco.

Li estis prezidanto de la universitato Princeton ekde 1902 ĝis 1910, poste guberniestro de Nov-Ĵerzejo ekde 1911 ĝis 1913, kiam li estis elektata kiel prezidanto de Usono.

Wilson estis prezidanto dum la unua mondmilito. Li estis ankaŭ la dua demokrata prezidanto post Andrew Jackson.

Li revis formi la Ligon de Nacioj. Lia unua edzino estis *Ellen Louise Axson*, kaj la paro havis tri gefilojn. Post ŝia morto, lia dua edzino estis Edith Bolling Galt. Wilson estis presbiteriano. Post 1918, li suferis je paralizo. Li mortis 67-jaraĝa, je la 3-a de februaro, 1924, en Vaŝingtono pro ikto.

## La 14 punktoj de Wilson 
En januaro 1918, la prezidento Woodrow Wilson prezentis pacproponon kun 14 punktoj:
# eliro de sekreta diplomatio kaj publikigo de traktatoj;
# liberaj maroj;
# abolo de ekonomiaj baroj;
# malpligrandigo de naciaj armeoj;
# redifino de koloniisma politiko, favore al la koloniigitaj popoloj;
# foriro de okupaj armeoj el Rusio;
# restarigo de sendependeco de Belgio;
# redono de Alzaco kaj Loreno al Francio;
# refaro de italaj landlimoj;
# rekono al rajto de aŭtonoma disvolvigo al popoloj de  Aŭstrio-Hungario;
# restarigo de Rumanio, de Serbio kaj Montenegro kaj rajto de vojo al maro por Serbio;
# rekono de rajto al aŭtonoma disvolviĝo de Turkio kaj daŭra malfermo de marvojo inter la Nigra Maro kaj Mediteraneo;
# sendependeco de Pollando;
# kreado de Ligo de Nacioj.

Dum lia administrado (1913-1921) okazis;

* 1913 - Leĝo de la Federala Rezervo (*Federal Reserve*, speco de nacia valut-banko}
* 1914 - Revolucio en Meksiko kaj la usona impliko
* 1915 - La subakvigo de la *Lusitania* far germana submarŝipo
* 1917 - Deklaro de Milito kontraŭ Germanio- la 6-an de aprilo
* 1918 - Armistico kun Germanio - la 11-an de novembro
* 1919 - Prohibicio de Alkoholaĵoj (18-a Amendo)
* 1920 - Usono ne ratifikis la Ligon de Nacioj.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Guberniestroj de Nov-Ĵerzejo
Kategorio:Usonaj profesoroj
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Usonaj juristoj
Kategorio:Usonaj instruistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Wilhelm Hauff

**Wilhelm HAUFF** (naskiĝis la 29-an de novembro 1802, mortis la 18-an de novembro 1827) estis germana verkisto, precipe konata pro siaj fabeloj. Sed ankaŭ liaj romanoj, noveloj, rakontoj, satiraĵoj kaj poeziaĵoj atestas la grandan talenton de la aŭtoro.

## Listo de verkoj 
* *Lichtenstein* (historia romano, 1826)
* *Der Mann im Mond* (romano 1826)
* *Mittheilungen aus den Memoiren des Satan* (rakonto, 1826/27)
* *Maehrchenalmanache* (fabeloj, eld. 1826-28)
* *Phantasien im Bremer Rathskeller* (rakonto, 1827)
* *Novellen* (eld. 1828)

## En Esperanto aperis 
eta|*La Kantistino*, 1921.

* *Kanto de studentoj*; *Al la reĝo*; *Nokta kanto de soldato*. Tradukis L. Zamenhof. Sekcio Ⅶ (Poezio) de la Fundamenta Krestomatio, 1903.
* *La Almozulino de la "Pont des Arts". (Die Bettlerin vom Pont des Arts.)* Novelo. Tradukis Karl Brüggemann. - Dresden: Ader, 1923. 114 paĝoj. (*Universala Biblioteko* 4.)
* ''Fantaziaĵoj en la Kelo de la Bremen'a urbodomo* (Phantasien im Bremer Rathskeller.), tradukis G. Hillebrecht. - Elberfeld: Verda Stelo, [s.j.]. 52 paĝoj.
* *La Kantistino * (Die Sängerin), novelo, tradukis Eugen Wüster. - Berlin: Ellersiek, 1921. 63 paĝoj. (*Nova Esperanto-Biblioteko* 8.)
* *La Karavano* (Die Karawane), tradukis John William Eggleton. - Londono: Brita Esperantista Asocio. 1-a eldono 1910, 106 paĝoj. 2-a eldono 1921, 98 paĝoj.
* *La Longnazulo* (Zwerg Nase), tradukis Reinhard Haupenthal. - Saarbrücken, 1980.
* *Matenkanto de Kavaleriano* (Reiters Morgengesang), tradukis L. E. Meier. En: Wilhelm Fricke: *Universala Legolibro*, Berlin 1922, paĝo 10.

### Recenzoj
Pri *La Kantistino*

----
Pri *Fantaziaĵoj en la Kelo''

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Walter Scott

**Walter SCOTT**, ekde 1820: **Sir Walter Scott**, en esperanto **Valtero Skoto** (naskiĝis la 15-an de aŭgusto, 1771, mortis la 21-an de septembro, 1832), estis skota verkisto.

Scott naskiĝis en Edinburgh. Li studis juron kaj eklaboris poste kiel advokato en la praktikejo de sia patro. Sian literaturan karieron li komencis per tradukoj de i.a. verkoj de Goethe. Migradoj tra sia patrujo vekis en li la intereson pri skotaj baladoj, kiuj nur buŝe estis transdonataj de generacio al generacio. Li kolektis kaj eldonis ilin en redaktita formo en 1802/03. Post tio li komencis verki epopeojn. Famon li tamen akiris ĉefe per siaj romantikecaj historiaj romanoj, kiuj influis verkistojn kiel ekz. Victor Hugo, Charles Dickens, Alexandre Dumas (patro) kaj Wilhelm Hauff.

Li mortis en Abbotsford.

## Listo de verkoj 
* *Minstrelsy of the Scottish Border* (1802/03)
* *Lady of the Lake* (1810)
* *Waverly* (1814)
* *Guy Mannering* (1815)
* *The Lord of the Isles* (1815)
* *Rob Roy* (1818)
* *Ivanhoe* (1819)
* *Kenilworth* (1821)
* *Quentin Durward* (1823)
* *Redgauntlet* (1824)
* *Woodstock* (1826)
* *The Life of Napoleon Buonaparte* (1827)

## Aperis en Esperanto 
* *Bertramo Risingham (Rokeby)*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. D. H. Lambert. , trovloko: La Brita Esperantisto / The British Esperantist (1905--) 15 150, trovloko: La Brita Esperantisto / The British Esperantist (1905--) 15 177
* *Brava Dundee*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Janet Caw. , trovloko: Kantaro Esperanta (Londono, 1926) 34.
* *Flodden*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. J. S. Dinwoodie. , trovloko: Skota antologio (Kardo, 1978) 220
* *Joĉjo Hazeldean*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. W. Auld. , trovloko: printempo 75 7.
* *Jock de Hazeldean*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. A. B. Deans. , trovloko: Kantaro Esperanta (Londono, 1926) 39.
* *Kies estas la animo*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. J. C. Rust (Esp. 10,381). , trovloko: La Brita Esperantisto / The British Esperantist (1905--) 07 160.
* *La fortuno de Marteno Valdek*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Karolo Madrigalo (= C. W. Ballard). , trovloko: La suda kruco 21 12 13 98.
* *La gastejo de Aberfoyle*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Hugh Martin (?). , trovloko: Esperanto en Skotlando 118 11.
* *La potenco de amo*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Johanino Baird. , trovloko: La revuo 8 295.
* *La rakonto de Vagul-Vilĉjo*. Scott, Sir Walter (1771-1832). Trad. Hugh Martin. , trovloko: Skota antologio (Kardo, 1978) 23

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de skotaj literaturaj verkoj tradukitaj en Esperanton

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Verkoj de Walter Scott ĉe la angla versio de Vikifontaro.
* http://katalogo.komputilo.org 

Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Framasonoj
XHTML

**XHTML** estas nova versio de HTML. XHTML estas bazita sur XML anstataŭ sur SGML, kaj estas esence kopio de HTML 4.01 (havante la samajn elementojn kaj la samajn atributojn) kun nura alpreno de la bazaj reguloj de XML, kio signifas, ke la bazaj principoj estas pli simplaj, sed ankaŭ pli striktaj.

Jen kelkaj el la ŝanĝoj kompare kun malnova HTML:

* La valoroj de atributoj devas havi citilojn (ekz-e *&lt;textarea cols=**"**30**"** rows=**"**25**"**&gt;*).
* Oni elektis por ĉiuj nomoj de elementoj kaj atributoj de XHTML tute **minusklan** formon, kaj oni nepre devas skribi tiujn nomojn ekzakte tiel, ne eblas uzi majusklajn variantojn (ekz-e *&lt;**p**&gt;paragrafo&lt;**/p**&gt;*, ne *&lt;**P**&gt;paragrafo&lt;**/P**&gt;*; *&lt;**em class="io"**&gt;Emfazata Teksto&lt;/**em**&gt;*, ne *&lt;**EM CLASS="io"**&gt;Emfazata Teksto&lt;**/EM**&gt;*).
* Ĉiu elemento kun enhavo devas havi finmarkon (ekz-e, estas malpermesate skribi *&lt;**p**&gt;Paragrafo &lt;**p**&gt;Dua paragrafo* anstataŭ la ĝusta *&lt;**p**&gt;Paragrafo&lt;**/p**&gt; &lt;**p**&gt;Dua paragrafo&lt;**/p**&gt;*).
* Elementoj sen enhavo bezonas elementofinan "/"-signon jam en la komenca marko (ekz-e *&lt;**hr&nbsp;/**&gt;*).

XHTML 1.0 estas intence farita tiel, ke malnovaj legiloj ĝin komprenu, kvankam ili konas nur la regulojn de malnova HTML. Ekzistas nun ankaŭ versio 1.1 de XHTML. En tiu versio oni forlasis la kongruon kun malnova HTML, kaj oni devas trakti la paĝojn kiel veran XML-on. Ankoraŭ nur malmultaj legiloj povas trakti ĝuste faritan XHTML-on 1.1. Oni planas ankaŭ la sekvontan version 2.0, kiu verŝajne enhavos multe da utilaj ŝanĝoj kaj plibonigoj.

La versio de XHTML por poŝtelefonoj estas XHTML MP.

## Eksteraj ligiloj 
* XHTML - Etendebla Hiperteksta Marklingvo 
* XHTML - Kiel fari TTT-paĝojn 
* Normdokumento pri XHTML 1.0
* Normdokumento pri XHTML 1.1
* Normdokumento pri XHTML 2.0 (ankoraŭ nura skizo)

Kategorio:W3C-normoj
Kategorio:HTML
Kategorio:Mallongigoj
Yap

**Yap** (ankaŭ konata kiel ''Wa'ab* loke) estas subŝtato de la Federacio de Mikronezio. La ŝtato konsistas el kvar proksimaj insuloj (Yap, Ĉuuk, Pohnpei kaj Kosrae), entute 145 insuletoj kaj atoloj, kiel Ulithi. Ĝi situas ĉ. 450 mejlojn sudokcidente de Guam kaj 360 mejlojn nordoriente de Palau.

La nocio **Yap** estas plursenca: 
**Insulo Yap** estas korala insulo, ĉirkaŭita de la tri insuloj Gagil-Tomil, Maap kaj Rumung. La kvar insuloj entute nomiĝas **Yap proper**. La mikroneza federacia ŝtato **Yap** entenas la menciitajn aliajn insuletojn kaj atolojn. 

La ĉefurbo de Yap estas Colonia.

## Loĝantaro 
La ŝtato **Yap** havas pli ol 11.000 loĝantojn, el kiuj  2/3 vivas sur la insulo **Yap ** mem.

## Historio 
La unuaj loĝantoj alvenis verŝajne en la 3-a jarmilo a.K. ĉefe el Malajzio, kiun pruvas la simileco de la japa lingvo al la malaja.

Ekde la 16-a jarcento, Yap estis oficiale posedaĵo de Hispanio, en 1898 tiu de la Germana Imperio. Dum la unua mondmilito, la insulojn okupis la Japana Imperio.

Post la dua mondmilito, Yap iĝis parto de administra aro de pacifikaj insuloj de Usono. Ĝi iĝis - kiel sendependa ŝtato - parto de Mikronezio en 1986.

## Aldonaj informoj
La insulo de Yap estas konata pro rara monsistemo de stonmono, konata kiel *Rai''. Ili estas grandaj torusoj da ŝtono, ofte kalcito. Iuj estas tiel granda kiel 4 metroj, tamen multaj estas malpli grandaj. Ĝi nuntempe ne estas uzata kiel pagmono.

Ekzistas t.n. virdomoj por plaŭdi, rakonti tradiaĵojn, lerni. 

Ne ekzistas privata posedo de agro, grundo.


Kategorio:Insuloj en Oceanio
Kategorio:Federacio de Mikronezio
Yahoogroups

Servo de Yahoo por funkciigi dissendo-listojn. La servo estis antaŭe en eGroups kaj estis aĉetita de Yahoo en 2001. La servo estas uzebla multlingve. Pro tio kaj pro la ekonomia forto de Yahoo ĝi estas aktuale la plej uzata por dissendo-listoj.

Pro decido de la nuna propraĵanto VERIZON, kiu jam nuligis ĉiujn retejtrajtojn en decembro 2019, Yahoogroups ĉesos ekzisti je la 15-a de decembro 2020. Miloj da jahugrupoj transiris al groups.io , entrepreneto de pioniro de egroups Mark Fletcher

## Detaloj pri la funkciado de dissendolistoj ĉe yahoogroups 
Ĉiuj listoj estas uzeblaj simile:

*Por sendi mesaĝon al ĉiuj membroj, sufiĉas sendi al adreso *nomo_de_la_listo*@yahoogroups.com
*Por aboni la liston, sufiĉas sendi ajnan mesaĝon al adreso *nomo_de_la_listo*-subscribe@yahoogroups.com
*Por malaboni la liston, sufiĉas sendi ajnan mesaĝon al adreso *nomo_de_la_listo*-unsubscribe@yahoogroups.com
*Por ricevi la mesaĝojn grupe laŭ tago, sufiĉas sendi ajnan mesaĝon al adreso *nomo_de_la_listo*-digest@yahoogroups.com

Kaj eblas viziti la TTT-ejon de la listo je la adreso:
www.groups.yahoo.com/group/*nomo_de_la_listo*

En la TTT-ejo eblas aboni, malaboni kaj viziti la arkivon de antaŭaj mesaĝoj. Por povi plej bone uzi la funkciojn de la TTT-ejo, necesas havi konton ĉe Yahoo kaj tiu konto estu ligata al la retadreso kiun vi uzas por aboni la liston.

## Malsukcesaj Provoj Traduki Yahoo Groups en Esperanton 
Estis laborgrupo kiu estis starigita por helpi al Yahoo groups havi sian servon en Esperanto, sed ne havis sukceson.  La laborgrupo uzis yahoo group nomata "individuaj-aŭtomataj" kiu poste malaperis pro la rezigno de la grupo.  

## Eksteraj ligiloj 
*arkivo de individuaj-aŭtomataj

*Yahoo groups Anglalingve 
*Ĉinlingve 
*Danlingve 
*Franclingve 
*Germanlingve 
*Hispanlingve 
*Italalingve 
*Japanlingve 
*Korealingve 
*Portugallingve 
*Tajvanlingve 

Pliaj naciaj TTT-ejoj en la angla:
*En Singapuro 
*En Barato 

Ankaŭ vidu: Vikipedio-Grupo

Kategorio:Yahoo!
Nakamatsu Yoshiro

eta|dekstra|Nakamatsu Yoshiro

**NAKAMATSU Yoshiro**(Hepburn), (中松 義郎 [nakamacu joŝirō], 26-a de junio 1928 - ) estas japana inventisto, fama kiel registrinto de pli ol 3000 inventojn. Alinome **D-ro. NakaMats**.
Li estas konata kiel elpensinto de la mola disko por la komputilo. Tamen fakte en 1979 IBM kontraktis kun li pri lia patento"Nakabizon" registrita en 1952 kiu povus koncerni al mola disko, kiam IBM vendis molan diskon en Japanio. Oni miskomprenis la kontrakton, kaj konsideris lin inventinto.

## Eksteraj ligiloj 
* dr.nakamats.com (angle, japane)
William Somerset Maugham

**William Somerset MAUGHAM** (naskiĝis la 25-an de januaro, 1874, mortis la 16-an de decembro, 1965) estis angla verkisto.

Maugham naskiĝis en Parizo. Li studis medicinon en Heidelberg kaj Londono, sed post mallonga tempo en la kuracista profesio li ekde 1897 plene dediĉis sin al la verkado.

En sia verkaro Maugham kun psikologia profundeco priskribas la problemojn de interhomaj rilatoj. Vojaĝoj tra la tuta mondo kaj la aparta entuziasmo pri la franca kulturo influis lian verkistan agadon.

Li mortis en Saint-Jean-Cap-Ferrat (Francio).

## Listo de verkoj 
**Of Human Bondage* (romano, 1915)
**The Moon and Sixpence* (romano, 1919)
**Caesar’s Wife* (dramo, 1919)
**The Circle* (dramo, 1921)
**The Painted Veil* (romano, 1925)
**The Constant Wife* (dramo, 1927)
**Ashenden: Or the British Agent* (novelaro, 1927)
**Ashenden* (romano, 1928)
**Cakes and Ale* (romano, 1930)
**The Narrow Corner* (romano, 1932)
**Theatre* (romano, 1937)
**Christmas Holiday* (romano, 1939)
**The Razor’s Edge* (romano, 1944)
**Creatures and Circumstances* (rakontoj, 1947)
**Catilina* (romano, 1948)
**A Writer’s Notebook* (taglibro, 1949)

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Yahoo!

En la kvara parto de *La vojaĝoj de Gulivero* de Jonathan Swift, la angla vorto *yahoo* [jahu] (vidu Jahuoj) signifas bestsimilan homaĉon, kontraste al la ĉevaloj inteligentaj kaj pli noblaj ol homoj, nomitaj *houyhnhnm* [hujhnhnm].

Ĉu pro ĉu sendepende de Swift, la vorto nuntempe signifas ankaŭ unu el la plej gravaj kaj famaj rolantoj de Interreto kaj ĉefe de la TTT. Yahoo iĝis fama danke al sia TTT-pordego, kie ĝi disponigas katalogon de TTT-ejoj prezentitaj laŭ rubrikoj kaj subrubrikoj, kaj esploreblaj per Retserĉilo.

Aldoniĝis poste diversaj senpagaj servoj kreitaj de Yahoo mem aŭ aĉetitaj de aliaj rolantoj de Interreto: gastigo de TTT-ejoj per Geocities, funkciigo de dissendo-listoj aĉetitaj de *egroups* por fariĝi Yahoogroups, uzo de Google por ampleksigi la rezulton donitan de la propra katalogo de Yahoo, novaĵservo, retpoŝt-servo ktp.

Nun Yahoo ekzistas diverslingve kun prezento adaptita al diversaj landoj de Azio, Ameriko, Eŭropo kaj Oceanio, kaj eĉ al diversaj ŝtatoj de Usono kaj regionoj de Eŭropo.

Yahoo diverslingve kaj diversnacie:
* Ĉefa pordego en la angla por : http://www.yahoo.com/
* En la angla por:
** : http://au.yahoo.com/
** la Mezoriento kaj la araba-lingva Nord-Afriko: http://en-maktoob.yahoo.com/
** : http://in.yahoo.com/
** : http://uk.yahoo.com/
** : http://ph.yahoo.com/
** : http://ie.yahoo.com/
** la anglalingva : http://ca.yahoo.com/
** : http://malaysia.yahoo.com/
** : http://nz.yahoo.com/
** : http://sg.yahoo.com/
** : http://za.yahoo.com/
* En la araba por la Mezoriento kaj la araba-lingva Nord-Afriko: http://maktoob.yahoo.com/
* En la ĉina por : http://hk.yahoo.com/
* En la flandra versio de la nederlanda por : http://be.yahoo.com/
* En la franca por:
** : http://fr-be.yahoo.com/
** : http://fr.yahoo.com
** 20ra Kebekio (franclingva ): http://qc.yahoo.com/
* En la germana por :: http://de.yahoo.com
* En la greka por : http://gr.yahoo.com
* En la hispana: : http://espanol.yahoo.com/
* En la itala por : http://it.yahoo.com
* En la indonezia por : http://id.yahoo.com/
* En la portugala por : http://br.yahoo.com/
* En la rumana por : http://ro.yahoo.com/
* En la sveda por : http://se.yahoo.com/
* En la tajvana versio de la ĉina por : http://tw.yahoo.com/
* En la vjetnama por : http://vn.yahoo.com/

Kategorio:Interretaj serĉiloj
Kategorio:Interretaj firmaoj
Kategorio:Interreto
Ĉongo

eta
**Zhong** [ĉong] aŭ **gai wan** [kaj wan] estas ĉina taso kun potfermilo por prepari teon.

Oni enmetas teon en la taso kaj verŝas varmigitan akvon sur la folioj. La teo estas miksita per la potfermilo. Dum trinkado, la tefolioj estas retenita ankaŭ per la potfermilo.

Kategorio:Ujoj

Kategorio:Ceramiko
Kantono Zenica-Doboj

La **Kantono Zenica-Doboj** (bosne *Zeničko-dobojski Kanton*, kroate *Zeničko-dobojska Županja*) estas unu el la dek kantonoj de la Federacio Bosnio kaj Hercegovino kaj situas en centro de Bosnio. La nomo venas el urbonomoj de Zenica kaj Doboj. La administra centro estas Zenica. Laŭ la stato de  en la kantona teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Loĝantaro 
Laŭ la antaŭa ŝtata censo la 31-an de decembro 2003 - fonto: http://www.fzs.ba - estis sume
* Loĝantoj: **399.492**, el ili
* Bosnoj **334.031** (83,6%)
* Kroatoj **52.130** (13,0%)
* Serboj **10.180** (2,5%)
* Aliaj **3.151** (0,8%)

## Komunumoj en Zenica-Doboj 
Breza, Doboj Jug (Doboj suda), Kakanj, Maglaj, Olovo, Tešanj, Vareš, Visoko, Zavidovići, Zenica, Žepče, Usora

Kategorio:Bosnio kaj Hercegovino
Zelando

**Zelando** (nederlande: **Zeeland**) estas provinco en la sudokcidenta parto de Nederlando. La provinco konsistas el kelkaj duoninsuloj kiuj iam estis apartaj insuloj. De tio devenas la nomo *Zeeland* (litere tradukita: "Marlando"). Middelburg estas la ĉefurbo de Zelando. La devizo de Zelando estas: Luctor et Emergo (mi Luktas kaj Emerĝas).

Zelanda Flandrujo (nederlanda lingvo: *Zeeuws Vlaanderen*) estas parto de Zelando sude de la elfluofunelo de la rivero Skeldo ĉe la limo al la regiono Flandrujo en Belgujo.

## Geografio 
La duoninsuloj kaj la iamaj insuloj estas:
* Tholen (iama insulo)
* Sint-Philipsland (duoninsulo)
* Schouwen-Duiveland (iama insulo)
* Noord-Beveland (iama insulo)
* Zuid-Beveland (duoninsulo)
* Walcheren (iama insulo)

Zeeuws-Vlaanderen ne estas insulo aŭ duoninsulo, sed estas parto de Nederlando atingebla nur pere de la Westerscheldetunnel aŭ tra Belgio.

## Komunumoj 
maldekstra|Gemeenten in Zeeland

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Provincoj de Nederlando
Zeŭso

**Zeŭso** (ankaŭ **Zeŭs**) – helene (greke ), latine Zeus – estis la ĉefa dio de la greka mitologio.

## Mitologio 
Li estis filo de la titana dio Krono (aŭ Kronos). Li mortigis sian kruelan patron en la grava milito, Titanomakio. Poste, li batalis kontraŭ siaj fratoj Posejdono kaj Hadeso por esti la suverena reganto de Olimpo. Zeŭso estas la estro de la ĉielo kaj la pluvo. Lia armilo estas la fulmofrapo. Li estis la malfidela edzo de la diino Hera.

Zeŭso korespondas al dio Jupitero en la romia mitologio. Li estas la ĉefa greka dio.

Laŭ Francisko Azorín **Zeŭso** estas *Ĉefdio de la greka Olimpo, filo de Kronoso k. Rea, frato de Posejdo, Hadeso, Hestia, Demetra k. Hera. Ikonografie estis reprezentata per nobla homa figuro kun sceptro k. apuda aglo.* Li indikas etimologion el la kelta *Teut*, de tie la greka *Theos, Djeos*, kaj de tie la latina *Deus*.

## Partneroj kaj idaro 
## Gravo 
* Templo de Olimpia Zeŭso (Ateno)

## Piednotoj 
Kategorio:Ĉielaj dioj
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Dioj pri justeco
Kategorio:Dioj pri vetero
Kategorio:Fulmodioj
Kategorio:Kronidoj
Kategorio:Olimpaj dioj
Kategorio:Orakolaj dioj
Kategorio:Pedofilio en mitologio
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Savantaj dioj
Kategorio:Zeŭso
Kategorio:Partneroj de Demetro
Zug (Okcidenta Saharo)

:''Legu ankaŭ pri svislanda urbo **Zug** (en Esperanto 'Zugo'), centro de **kantono Zugo**''

**Zug** estas loko en tre sud-oriento de Okcidenta Saharo. Proksime de ĝi situas la sola sabloareo en Okcidenta Saharo. Zug situas en la zono de Okcidenta Saharo, kiun kontrolas la Fronto Polisario kaj kiun priskribas vikipedia artikolo de titolo Araba Demokratia Sahara Respubliko. Laŭ la koordinatoj indikitaj la loko situas 20 kilometrojn norde de la limo al Maŭritanio. La Fronto Polisario deklaras la lokon loĝloko kaj centro de komunumo, kiu kovras la tutan sudorientan angulon de la lando (vidu la interaktivan mapon en la informkesto), indikante ke tie estu malgranda armea posteno de la Fronto Polisario kaj malgranda hospitala unuo, sed samtempe vikidatumoj indikas ke tie laŭ la stato de 2014 vivis ekzakte 0 homoj. La loĝateco do estas dubinda.

Kategorio:Okcidenta Saharo
Sud-Holando

290ra|eta|dekstra|Provinco Suda Holando
**Suda Holando** (nederlande **Zuid-Holland** [prononco: ZOJThollant]) estas provinco en okcidenta Nederlando ĉe la bordo de la Norda Maro. Ĝi estas unu el la plej dense loĝataj kaj plej industriigitaj areoj de Nederlando. La provinco havas areon de 3403&nbsp;km². La loĝantaro estas 3,8 milionoj (2022), per kiu Suda Holando estas la plej popolriĉa provinco de Nederlando.
Najbaraj provincoj estas Zelando je la sudo, Norda Brabanto je la sudoriento, Gelderlando kaj Utreĥto je la oriento kaj Norda Holando je la nordo. La okcidenta limo estas la Norda Maro.

## Aliaj setlejoj 
* Krimpenerwaard
* Nissewaard
* Zoeterwoude

## Komunikiloj 
La Groene Kruisweg - nederlande: "verda transversa vojo", prononco pli-malpli [ĤU:ne KROJSve:ĥ] - estas aŭtovojo 34 kilometrojn longa en la provinco Suda Holando, situanta iom sude de la rivero Mozo (nederlande Maas). Ĝi kondukas trafikon inter la urboj Brielle okcidente kaj Roterdamo oriente. Dumvoje la vojo de okcidento orienten pasas tra la loĝlokoj Vierpolders, Zwartewaal, la komunumopartoj Heenvliet, Geervliet kaj Spijkenisse de la en 2015 kreita komunumo Nissewaard, la ponto Spijkenisserbrug super la rivero Oude Maas ("malnova Mozo"), la komunumoparto Hoogvliet de Roterdamo kaj la komunumopartoj Poortugaal kaj Rhoon de Albrandswaard.

## Vidu ankaŭ 
* Flago de Suda Holando

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Provincoj de Nederlando
Ziĝu'jŭan-parko

La '''parko Ziĝu'jŭan''' situas en la okcidenta parto de Pekino. La loko estis la centro de akvoutiliga konstruaĵo de Jŭan-dinastio. En la proksimeco troviĝis antikva templo nomata Ziĝu'jŭan. En la jaro 1952 oni komencis konstrui tie parkon kaj post plenumo de la konstruado oficiale ĝin nomis laŭ la nomo de la templo.

La Parko, kun areo de 40 hektaroj, entenas lagojn kaj insulojn dekoraciitajn per diversaj kioskoj, pavilonoj kaj aliaj konstruaĵoj.

De la kiosko Lancuj sur la supro de la insulo Ĝongŝan oni povas ĝui la panoramon pri la ĉirkaŭaĵo, de la ondanta lago antaŭokule ĝis la ĉarmaj montoj malproksime. Apartan intereson donas la fiŝoj tien kaj reen naĝantaj en la lago.

Nordokcidente de la insulo Ĝongŝan estas la insulo Mingjŭe, kie nove konstruiĝis la surakva domo Ŭenjŭeloŭ. Tie kelkaj groteskaj ŝtonoj leviĝas el la akvo ĉirkaŭita de surakvaj zigzagaj trairejoj kondukantaj al la eleganta domo, kaj kelkaj plorsalikoj balancas siajn branĉojn siajn branĉojn, impresante kiel pejzaĝo en suda Ĉinio.

## Vidu ankaŭ
*Gvidlibro pri Pekino

Kategorio:Parkoj
Zagros-montaro

dekstra|250ra|eta|Zagros-Montaro sur satelita bildo
**Zagros**-Montaro estas sistemo de paralelaj montoĉenoj en Irano, en la sud-okcidento de Irana Altebenaĵo. La montaro havas longon de ĉirkaŭ 1 600 km kaj larĝon de 200-300 km. La plej alta punkto estas la pinto de la monto Zerd Kuh , 4 548 metrojn super la marnivelo. La pejzaĝo difiniĝas per montaraj dezertoj kaj en la nord-okcidento per arbustoj kaj duonarbaroj. Neĝo ne maloftas dum vintroj kaj kelkaj montopintoj ĝin tenas eĉ somere. La zagrosa regiono havas bonajn kondiĉojn por agrikulturo: La bestobredado estas la ĉefa branĉo de ekonomiko.

## Vidu ankaŭ 
* Zagros-montara arbarstepo
* Gutidoj

Kategorio:Geografio de Irano
Kategorio:Montoj en Azio
Kategorio:Montoj kun alteco inter 4000 kaj 4999 m
Zingibro

eta
La **zingibro** (latine: *zingiber officinale*), familio de la zingibracoj havas sian originon en Azio. Nuntempe ĝi ankaŭ estas kultivata en pluraj tropikaj regionoj de Afriko kaj Ameriko.

En la kuirarto uzatas la rizomo de la planto. Oni povas aĉeti la freŝan kaj la sekigitan rizomon (ĉi lastan ankaŭ en muelita stato) kaj pecojn de kandita zingibro. La spico fajnigas marmeladojn, legomojn, saŭcojn, bombonojn, bakaĵojn, likvorojn kaj eĉ specialan bieron: la tiel nomatan *Ginger Ale*. Ĝi estas ŝatata aldonaĵo en kareo.


Kategorio:Kuracplantoj
Zwickau

**Zwickau**  - en la saksa dialekto de la germana ankaŭ „Zwigge“ - estas urba komunumo en Saksio, federacia lando de Germanio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en horloĝa direkto kun la samdistriktaj komunumoj Dennheritz norde, Glauchau nordoriente, Mülsen kaj Reinsdorf oriente, Wilkau-Haßlau sudoriente, Hirschfeld sude, Lichtentanne sudokcidente, Werdau okcidente kaj Neukirchen kaj Crimmitschau nordokcidente. Ĝis la 1-a de aŭgusto 2008 ĝi havis la statuson de eksterdistrikta urbo, ekde tiam ĝi estas la administra centro de nova distrikto Zwickau.

Unuafoje dokumente menciita en la jaro 1118, ĝi rapide evoluis al fama komercocentro. Al tio kontribuis minekspluato kaj diversspecaj metiejoj, same kiel la favora situo apud la komercostrato inter Altenburg kaj Prago. En la 19-a jarcento Zwickau evoluis al grava industria centro de la reĝlando Saksio. Inter 1952 ĝis 1990 la loĝloko apartenis al la distrikto Karl-Marks-urbo de orienta Germanio. 

eta|maldekstra|Monumento pri Robert SchumannZwickau estas la naskiĝurbo de la komponisto Robert Schumann. En la domo, kie li naskiĝis, nuntempe troviĝas muzeo pri li kaj lia edzino, la pianistino Clara Wieck.
En Zwickau vivis la luterana komponisto de ekleziaj kantoj Gotthard Schuster, kiu naskiĝis en Langenhessen dum 1674 kaj mortis en Zwickau dum 1761.

## Iom da statistiko 
:**Situo:** 50° 44’ NO, 12° 29’ OR
:**Loĝantaro:** 95.841 (decembro 2007)
:**Alteco:** averaĝe 263 metrojn super la marnivelo
:**Areo:** 102,54 km²
:**Horzono:** GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

## Vidindaĵoj 
* Mariapreĝejo

## Famuloj 
* Gregorio Haloandro
* Max Pechstein
* Erasmus Stella
* Georgo Agrikola

## Vidu ankaŭ 
* Premio Robert Schumann (Zwickau)
* Tramtransporto en Zwickau

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|500ra| 

Kategorio:Distrikto Zwickau
Kategorio:Urboj de Saksio
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Saksio
Zachary Taylor

**Zachary TAYLOR** [za'kri tej'lor], la dek-dua prezidento de Usono, naskiĝis je la 24-a de novembro, 1784, en la kontono Orange, Virginio. Li mortis 65-jaraĝa, la 9-an de julio 1850, en la Blanka Domo (Vaŝingtono), en ofico.

Li estis prezidento de 1849 ĝis sia morto en 1850. Antaŭe li estis militisto, servinta en la Milito de 1812, la Meksika-Usona Milito kaj militoj kontraŭ indianoj.

Kvankam Taylor mem havis sklavojn, li volis, ke Nov-Meksiko kaj Kalifornio eniru Usono kiel ŝtatoj liberaj. Li ne decidis pri la sklava ŝtato Teksaso. Margaret Mackall Smith estis lia edzino. Ili havis ses gefilojn. Taylor estis episkopaliano.

Dum lia administrado okazis la Traktato de Clayton-Bulwer (1850) kaj la reklamacio de la familio Galphin (1850).

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj politikistoj
Zdeněk Fibich

dekstra|Zdeněk Fibich
**Zdeněk FIBICH** (21-a de decembro 1850 en arbaristejo ĉe Všebořice - 15-a de oktobro 1900, Prago) estis ĉeĥa romantika komponisto, kiu famiĝis precipe per muzikaj akompanoj de poemoj kaj dramoj, t.n. melodramoj.

Fibich studis gimnaziojn en Vieno kaj Prago, la muzikan teorion ĉe Z. Kolešovský kaj en Pian-lernejo de Smetana. Poste li studis en Leipzig, Parizo kaj Mannheim. Li private instruis muzikon, komponis kaj direktis orkestron en la Provizora Teatro en Prago. Li inklinis al romantikismo.

## Verkoj 
* El la montaro (Z hor, pianciklo, 1887)
* Pentristaj studaĵoj (Malířské studie, 1898-1999)
* Sonato B maĵora por kvarmana piano (1886)
* Koncerta polonezo
* uverturoj por dramoj Praga Judo, Komedia, Nokto en Karlŝtejn, Komenio, Ulriko kaj Boĵena
* simfoniaj poemoj Otello, Záboj, Slavoj kaj Luděk, Tomano kaj driado, Ŝtormo, Primavero,
* kantocikloj Kvar baladoj, Ses kantoj, Printempaj radioj, Burĝonoj
* kantatoj Printempa romanco, Meluzino
* melodramoj Antaŭkristnaska tago, Venĝo de floroj, Eterneco, Reĝino Emma, Nikso
* operoj Bukovín, Blaník, Fianĉino de Mesino, Tempesto, Hedy, Šárka, Falo de Arkun
* Granda teorie.praktika lernolibro pri flutoj

## Sondosieroj 
* Poem

## Eksteraj ligiloj 
* Elŝuteblaj komponaĵoj en midi-formo (aŭskulteblaj kaj transformeblaj al muziknotoj ) ĉe Classical Archives (eblas senpage registriĝi kaj elŝuti 5 komponaĵojn potage) - serĉu sub komenca litero de la familia nomo de la komponisto

Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Zikmund Winter

**Zikmund WINTER** (naskiĝis la 27-an de decembro 1846 en Prago - mortis la 12-an de junio 1912 en Reichenhall, Aŭstrio) estis ĉeha verkisto de historiaj rakontoj el la ĉeĥa historio de la 16-a kaj 17-a jarcentoj (Petolema bakalaŭro, Trovitino Rozina, Infero, La urbestro de Rakovník) kun profundaj psikologiaj studoj de la agantaj personoj. Dumtage li laboris kiel instruisto en la Akademia gimnazio Štěpánská, kie infanaĝe li jam estis lernanto, kaj vespere li verkis. Lia sola romano "Magistro Campanus" priskribas la tragedion de la ĉeĥaj protestantoj, kiuj en batalo apud Prago 1620 (sur monteto nomata Blanka Monto) estis venkitaj de katolikoj kaj iliaj 27 gvidantoj estis ceremonie senkapigitaj ĉe la Malnovurba Placo en Prago 1621. La romano priskribas komencon de la ribelo, la batalon kaj ekzekuton el la vidpunkto de universitata instruisto Campanus (tiam grava poeto), kiu sentis sin perfidulo kaj post la ekzekuto estis persekutata de konsciencriproĉoj. Winter kiel profesia historiisto vekis ankaŭ fakajn verkojn (Kultura vivo de bohemaj urboj, Eklezia vivo en Bohemio, Pri la vivo de la Universitato de Karolo).

## Beletraj verkoj de Zikmund Winter 
* Mistr Kampanus (romano, 1909, Magistro Campanus)
* Nezbedný bakalář (1883, Petolema bakalaŭro)
* Krátký jeho svět (1901, Mallonga lia mondo)
* Proti pánům (1901, Kontraŭ sinjoroj)
* Vojačka (1902, Soldatino)
* Rozina sebranec (1903, Trovitino Rozina)
* V pasti (1904, En kaptilo)
* Panečnice (Putino)
* Peklo (Infero)
* Rakovnický primátor (La urbestro de Rakovník)
* Pro čest řemesla (Por la honoro de la metio)

## Sciencaj verkoj de Zikmund Winter 
* V měšťanské světnici starodávné (1882, En urbana ĉambro malnovtempa)
* Zač bylo živobytí za starodávna (1888, Kiom kostis vivtenado dum la malnovaj tempoj)
* Dějiny kroje v zemích českých (1892, Historio de folkloraj vestoj en la ĉeĥaj landoj)
* Život církevní v Čechách (1895-1896, Vivo eklezia en Bohemio)
* O životě na vysokých školách pražských knihy dvoje (1899, Pri la vivo ĉe la Pragaj altlernejoj, du volumoj)
* Dějiny řamesel a obchodu v Čechách ve 14. a 15. století (1906, Historio de metioj kaj komerco en Bohemio en la 14-a kaj 15-a jarcentoj)
* Řemeslnictvo a živnosti XVI. věku v Čechách (1909, Metioj kaj profesioj de la XVI-a jarcento en Bohemio)
* Zlatá doba měst českých (1913, Ora tempo de la bohemaj urboj)
* Český průmysl a obchod v XVI. věku (1913, Ĉeĥa industrio kaj komerco de la XVI-a jarcento)
* Šat, strava a lékař v 15. a 16. věku (1913, Vestoj, manĝoj kaj kuracistoj de 15-a ĝis 16-a jarcentoj.)

**El la verkoj de Winter:**

*Amo.* Pri iu enamiĝinta Beran mi legas en Praga arkiva libro de la deksesa jarcento, ke al edziniĝinta virino, sinjorino Zelenohorská, li skribadis leterojn per sia propra sango. Por akiri la raran ruĝan inkon, li tranĉe vundadis siajn fingrojn. Plie li ŝatis kanti sub ŝiaj fenestroj, "dancojn al ŝi aĉeti" kaj kiam hazardo sidigis lin apud la amatino, "per la genuo kaj piedoj li al ŝi flustradis". Per piedo flustri estas certe frazo poezia, bela, povus ĝin la nuntempaj geamantoj, kiuj sin interpuŝas subtable per genuoj kaj tenere plandumas siajn piedojn, renovigi.

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
1839

**1839** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1839 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Darvino malkovras la principon de evoluismo.
* Kreita Communicationssprache.
* Gvatemalo sendependiĝas de Hispanio.
* Francio : Parizo : Fondo de societo Etnologia.
* Abd-ul-Mejid iĝis estro de Osmanida imperio.
* Armavir fondita.
* Peru-Bolivia Konfederacio disiĝis.
* Theodor Schwann malkovris ke plantoj kaj bestoj konsistas el ĉeloj, konkludante ke ĉeloj estas komuna unuo de strukturo kaj evoluo, tiel fondanta ĉel-teorion.
* La fotovolta efiko estis malkovrita de la franca fizikisto Alexandre Edmond Becquerel.
* Aperas la Dagerotipio kiel la unua praktika formo de fotografio
* Observatorio Pulkovo fondita en la Rusio.

## Naskiĝoj 
* 4-a de januaro: Casimiro de Abreu,  brazila poeto kaj romanverkisto (m. 1860)
* 19-a de januaro: Paul Cézanne, franca pentristo (m. 1906)
* 3-a de februaro: Martin Packness, dana esperantisto (m. 1914)
* 16-a de marto: Sully Prudhomme, franca poeto (m. 1907)
* 19-a de marto: António Gonçalves da Silva, brazila misiisto kaj apostolo de Spiritismo.  (m. 1909)
* 30-a de aprilo: Floriano Peixoto, prezidanto de Brazilo (m. 1895)
* 21-a de junio: Machado de Assis, brazila verkisto (m. 1908)

## Mortoj 
* 16-a de februaro: Ludwig Berger, germana komponisto (n. 1777)
* 29-a de septembro: Friedrich Mohs, germana mineralogo kaj geologo (n. 1773)
* Mahmud la 2-a, imperiestro de Osmanida imperio
20-a jarcento

La **20-a jarcento** komenciĝis la  kaj finiĝis la .

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Naskiĝintoj en la 20-a jarcento
* :Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento
80

En la jaro **80** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La romia generalo Gnaeus Julius Agricola invadis Skotlandon.
* Vologaso aŭ Vologases la 2-a (parte 𐭅𐭋𐭂𐭔, Valagaŝ) el la Arŝakida dinastio dum du jaroj konkurencis kun sia frato Pakur (parte 𐭐𐭊𐭅𐭓, grekigite  Πακώρος, Pakóros latinigite *Pacorus*, armene Բակուր, Bakur, kartvele ბაკური, Bakur) pri la trono de imperiestro de la Parta Imperio, sed nun mortas. Pakur ankoraŭ estos imperiestro dum 30 pliaj jaroj, ĝis 110. Sed en 80 ankoraŭ plia frato, Artabanos la 3-a pretendis la tronon, kaj plej laste en 90 Pakūr restos la sola reganto.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Vologases la 2-a (parte 𐭅𐭋𐭂𐭔, Valagaŝ), vidu supre

Vologases II coin.png|
Coin of Pacorus II (cropped), Seleucia mint.jpg|
Coin of Artabanus III of Parthia (cropped), Seleucia mint.jpg|
1603

**1603** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1603 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ekde nun multaj angloj migradas Irlanden.
*Japanio: La ŝogunoj ekregas disde Edo, komenco de la erao Tokugawa, Tokugawa Ieyasu iĝis ŝoguno.
*Jakobo la 1-a (Britio) surtroniĝis.
*Ahmed la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio.
*Za Dengel iĝis imperiestro de Etiopio.
*Unua mencio pri Frâncenii Boiului.

## Naskiĝoj 
*19-a de aprilo: Michel Le Tellier, franca politikisto (m. 1685)
*17-a de junio: Sankta Jozefo el Kupertino, "fluganta sanktulo" (m. 1663)
*11-a de julio: Kenelm Digby, angla diplomato kaj sciencisto (m. 1665)
*15-a de septembro: Tokugawa Yorifusa, japana daimio (m. 1661)
*Abel Tasman, nederlanda esploristo (m. 1659)

## Mortoj 
*24-a de marto: Elizabeto la 1-a, reĝino de Anglio (n. 1533)
*16-a de aŭgusto: Silvio Antoniano, itala kardinalo kaj edukisto (n. 1540)
* Vasil Cjapinski: verkisto, libreldonisto, religia aganto en Litvo