open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vapi

**Vapi,** laŭ guĝarata lingvo **વાપી,** laŭ hindia lingvo **वापी** estas industria urbego kaj municipo en Barato, en subŝtato Guĝarato, en distrikto de Valsad. Tiu urbego apartenas al 10 plej poluataj lokoj de la mondo, laŭ Blacksmith Institute. La poluadon kaŭzas la kemia industrio.
eta|maldekstre|

## Demografio 
Vapi havis populacion de  en 2021 kun legopovo de 89%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.
eta|

## Geografio 
Vapi situas tre proksime de rivero Damanganga kaj ankaŭ la Araba Maro ne estas tro for. La supermara alteco estas 27 m. La iama portugala kolonieto kaj urbo Daman troviĝas nur 5, Araba Maro kun la rivera enfluejo nur 7, Silvassa 15, distrikta sidejo Valsad 26, Navsari 64, Surat 93 (voje 100), Naŝiko 100, Vasai-Virar 106, Mahuva 144, Baruĉ 148, Mumbajo 156 (voje 176), Malegaon 169, Nandurbar 177, Vadodara 217, Veraval 271, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 296, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 318, tutlanda ĉefurbo Delhio 1016, Kolkato 1618 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Dum la sendependiĝo en 1947 la loĝantoj voĉdonis pri Barato kaj alia naskiĝanta najbara ŝtato Pakistano, poste multe da homoj formigris al Pakistano. Vapi estis nur urbeto ĝis 1967, poste oni fondis precipe kemiajn industriaĵojn, tial multe da homoj alvenis kiel laboristoj.

## Ekonomio 
La ekonomio de Vapi estas industria precipe kun kemia, papera kaj tekstila branĉoj. Proksimeco al la pli grandaj urbegoj de Mumbajo, Surat, Vadodara, kaj Ahmedabado kunligitaj kun liberala registarpolitiko helpis al Vapi ekhavi ilian nunan nivelon de industria agado. 

## Lingvoj 
En Vapi la oficialaj lingvoj estas la guĝarata kaj hindia.
eta|maldekstre|

## Religioj 
En Vapi plejparto de la populacio estas hinduoj (77%) kaj muslimoj (18%), iomete estas  kristanoj (3%), ĝajnistoj kaj budhistoj (sub 1%).

## Eduko 
En Vapi la plej alta eduko okazas en institutoj kaj kolegioj.

## Trafiko 
Vapi trairan fervojan linion kun stacidomo. Enurbe eĉ aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Al aliaj urboj kaj proksimaj vilaĝoj aŭtobuso liveras la pasaĝerojn, tre gravas la naveda trafiko kaj la rekta kontakto kun Daman kaj Silvassa. 5 ĉefvojoj kaj 2 flankovojoj kuras al la urbego. La plej proksima flughaveno funkcias en Daman.
eta|
eta|

## Klimato 
Vapi troviĝas en savanoklimato (Aw). Jare pluvas ĉirkaŭ 1500 mm. Inter junio-septembro pli ofte pluvas pro la musonoj, inter oktobro kaj majo praktike ne pluvas. La temperaturo varias inter 21-32 °C.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj

## Fontoj 
* WikiTrans

## Eksteraj ligiloj 
* Vapi.com

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Guĝarato
Stanley Clinton Davis

**Stanley Clinton DAVIS**, naskiĝinta la 6-an de decembro 1928 mortis la 11-an de junio 2023, estis brita politikisto. Li interalie estis membro kaj vicprezidanto en la unua periodo de la Eŭropa Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1985 kaj 1989. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *medio, protekto de konsumantoj kaj transporto*. Stanley Clinton Davis estis membro de la socialisma Brita Laborista Partio.

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Delors 1
Csobánka

**Csobánka** [ĉobAnka], serbe **Чобанац** [ĉobanac] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre.
eta|maldekstre|Kastelo de Csobánka

## Bazaj informoj 
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2850
* Poŝtkodo: 2014
* Telefonprefikso: 26

## Geografio 
Csobánka situas laŭ traira flankovojo, ĉirkaŭita de montoj kaj arbaroj. Urboj Pomáz kaj Pilisvörösvár estas proksime.

## Historio 
Pli frue romianoj kaj avaroj loĝis tie. La turkoj faris preskaŭ senhoma la vilaĝon. Poste serboj, germanoj, slovakoj kaj ciganoj alvenis. En 1946 la germanoj estis forpelitaj al Germanio kaj alvenis forpelitaj hungaroj el Transilvanio kaj el Ĉeĥoslovakio. En la vilaĝo funkcias cigana, serba kaj germana aŭtonomioj.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la ortodoksa serba Preĝejo de Ĉefanĝelo Gabrielo (Csobánka) el 1746, la romkatolika Preĝejo de Sankta Anna (Csobánka) el 1842, fine Kastelo de Csobánka. Csobánka estas ankaŭ ekskursejo, pilgrimloko kaj feriejo.

## Famuloj 
* en Csobánka naskiĝis:
** piaristo Ignác Pivár
** skulptisto Imre Pistyur
* en Csobánka mortis:
** fizikisto Péter Hedvig
** reĝisoro Sándor Szőnyi G.
* en kastelo Margitliget mortis aktoro Gyula Vízvári

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstra|Csobánka el supro
eta|Katolika preĝejo en Csobánka
Tianjing

**Tianying** estas parto de la distrikt-libera urbo Jieshou, kiu apartenas al la administra areo de urbo Fuyang en nordokcidento de ĉina provinco Anhui. Laŭ censo de 2000, Tianying havis 26.095 loĝantojn. Tiom estis 4,1% de la 640.878 loĝantoj de Jieshou. Fine de 2004, la loĝantara nombro de Jieshou superis 750.000.

Tianying kaj ĝia ĉirkaŭo donas duonon de la plumboerco de Popola Respubliko Ĉinio. Pro la malevoluinta teknologio, la plumbo poluas la grundon kaj aeron. Laŭ Blacksmith Institute tiu poluado estas 8,5-10-obla ol la internacia limvaloro.

Kvankam oni ĉesigis funkciadon de kelkaj malgrandaj uzinoj, la poluado restas kaj laŭ analizo de Blacksmith Institute, la urbo apartenas al 10 plej poluataj lokoj de la mondo.

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Anton Bruckner

**Josef Anton BRUCKNER** (n. 4-an de septembro 1824 en Ansfelden, Aŭstrio; m. 11-an de oktobro 1896 en Vieno) estis aŭstra komponisto de romantikismo, kaj orgenisto kaj muzika pedagogo. Nur malfrue la samtempuloj agnoskis liajn meritojn kiel komponisto, kvankam li apartenis al la plej gravaj kaj inventemaj sonverkistoj de lia epoko. Per siaj verkoj li havas grandan influon ĝis la 20-a jarcento sur la muzikhistorion. Liaj plej gravaj kaj konataj komponaĵoj estas la grandaj sinfonioj. Cetere li pliriĉigis interalie la eklezian muzikon je gravaj verkoj (interalie tri grandaj mesoj kaj unu *Te deum*). Bruckner estas cetere nomata unu el la plej grandiozaj orgenistoj de la muzikhistorio; admirantoj trovis impresaj liajn improviziciojn.

## Memoro 
En la Viena urboparko staras statuo de Anton Bruckner.

Kaj asteroido 3955 Bruckner estis nomita en sin honoro.

## Elektitaj disĉiploj 
* Henrik Benkő
* Henrik Berté
* Pál Jankó

## Literaturo 
* Erwin Doernberg: The Life and Symphonies of Anton Bruckner, London 1960

## Eksteraj ligiloj 
* Anton-Bruckner-Centrum

## Referencoj 

Kategorio:Aŭstraj komponistoj
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Thomas Gordon (psikologo)

**Thomas GORDON** (naskiĝis la 11-an de marto 1918 kaj mortis la 26-an de aŭgusto 2002) estis usona praktikanta psikologo. Li promociiĝis en la universitato de Ĉikago, kie li ankaŭ instruadis. Per sia sperto en la laboro kun infanoj kaj junuloj li ekkonis la grandan gravecon de la komunikado kaj senperforta konfliktsolvado por la interhoma rilato.

Bazante sur sciencaj fundamentoj kaj sur la humanisma psikologio de Carl Rogers, li evoluigis konkretan, ĉiutage aplikeblan modelon. Thomas Gordon estas unu el la pioniroj de la humanisma psikologio kaj estis konvinkita, ke homoj plenkreskantaj en prizorga kaj libereca klimato altgrade kapabliĝas por porti respondecon kaj gvidi memdestinitan, plenumitan vivon.

Li estas aŭtoro de pluraj libroj pri la temo komunikado, edukado kaj interhoma rilato. Lia verŝajne plej konata libro *Die Familienkonferenz* ("La familia konferenco") estis vendita milionoble tutmonde. Por plifaciligi la aplikadon de sia metodo al interesitaj personoj, li evoluigis jam en la 60-aj jaroj diversajn specifajn trejnkursojn por gepatroj, edukistoj, estroj k.t.p. Pro siaj verkoj Thomas Gordon plurfoje ricevis premion, kaj li eĉ estis nomumita por la nobelpremio. Celo de lia metodo, la plibonigo de homaj rilatoj kaj la senperforta solvado de konfliktoj sen perdantoj ja estas paclaboro en la vera senco.

## Eksteraj ligiloj 
*
Jarmilo

**Jarmilo** (aŭ **miljaro**) estas mezurunuo de tempo daŭranta mil jarojn.

Laŭ la ĝenerale uzata tempokalkulado la tria jarmilo komenciĝis je la 1-a de januaro 2001 kaj ĉesos je la 31-a de decembro 3000. La kialo estas ke laŭ tiu tempokalkulado ankaŭ la unua jarmilo komenciĝis je la 1-a de januaro de la jaro 1 kaj ĉesis je la 31-a de decembro en la jaro 1000.

**Milenio** estas miljara daŭro aŭ datreveno de io aŭ iu speciala, ekz. la mesio . **Mileniismo** estas la kredo pri milenio.

## Vidu ankaŭ 
* Jarcento
* Jardeko
* Jarmilismo
* *La Amo en la Jaro Dekmil*

Kategorio:Mezurunuoj de tempo
Antonio Meucci

**Antonio MEUCCI** ([Esperantigite: **Antonio Meŭtĉi**] n. 13-an de aprilo 1808 en San Frediano apud Florenco; m. 18-an de oktobro 1889 en Novjorko) estis usona inventisto de itala deveno.

Li vizitis la akademion de la belaj artoj kaj studis poste kemion kaj mekanikon. En 1835 li forlasis Italion kaj iris al Kubo, kaj en 1850 li setlis en Novjorko.

En 1854 Meucci evoluigis la unuan telefonan konekton, ĉar lia malsana edzino ne povis forlasi la ĉambron.

En 1876 Alexander Graham Bell patentigis sian telefonon. Li estis antaŭe laborinta en la laborejoj de Meucci, kiel Meucci laboris pri sia telefono. Malgraŭ multjara procesado Meucci ne sukcesis ricevi financan kompenson. Li mortis malriĉa.

La kongreso (parlamento) de Usono en 2001 deklaris en rezolucio ke Meucci estis la inventinto de telefono kaj Bell trompisto : « *Expressing the sense of the House of Representatives to honor the life and achievements of 19th Century Italian-American inventor Antonio Meucci, and his work in the invention of the telephone.* » (traduko : ... por honori la vivon ... de ital-usona inventisto de la 19a jarcento Antonio Meucci, kaj lian laboron por la invento de la telefono) ; konkludo de la rezolucio 269  de la 17a de oktobro 2001 de la Domo de Reprezentantoj de Usono (107th CONGRESS, 1st Session, H. RES. 269, October 17, 2001).

Kategorio:Italaj inventistoj
Kategorio:Usonaj inventistoj
Inkluziveco-ekskluda principo

eta|Inkluziveco-ekskluda principo por tri aroj
**Inkluziveco-ekskluda principo** estas regulo de kombinatoriko, kiu ebligas kalkuli nombrojn de elementoj de kunaĵo de aroj. Aŭtoro probable estas Abraham de Moivre eĉ iufoje estas nomata el nomoj de matematikistoj James Joseph Sylvester kaj Henri Poincaré

## Teoremo 
Se A_1, A_2 \dots A_n estas laŭvolaj aroj, tiam
:\left|\bigcup_{i=1}^n A_i\right|=\sum_{i=1}^n\left|A_i\right|
-\sum_{i,j\,:\,1 \le i 
:+ \sum_{i,j,k\,:\,1 \le i,
kie \left|A_k\right| signifas povon de aro A_k \,

### Ekzemplo 
Por tri fina aroj A_1, A_2, A_3 nombro de elementoj de ilia kunaĵo estas:
:\left|A_1 \cup A_2 \cup A_3 \right| = \left|A_1 \right| + \left|A_2\right| + \left|A_3 \right|  - 
: - \left|A_1 \cap A_2 \right| - \left|A_1 \cap A_3 \right| -\left| A_2 \cap A_3 \right| +
: + \left|A_1 \cap A_2 \cap A_3 \right| 

## Pruvo 
Se elemento a apartenas precize al m en aroj A_1, A_2 \dots A_n. En kunaĵo \left|\bigcup_{i=1}^n A_i\right| ĝi estas kalkulata unu fojon. En esprimo \sum_{i=1}^n\left|A_i\right|
-\sum_{i,j\,:\,1 \le i 

 \ \dots + (-1)^{n-1} \left|A_1\cap\cdots\cap A_n\right|

nombro de kalkuloj de sola elemento estas:

m - {m \choose 2} + {m \choose 3} + \dots + (-1)^m  {m \choose {m-1}} + (-1)^{m+1}  1 = 

= 1 - {m \choose 0} + {m \choose 1} + \dots + (-1)^m {m \choose {m-1}}  + (-1)^{m+1} {m \choose m},

ĉar ĝi estas en m-aroj en A_1, A_2 \dots A_n, {m \choose 2} en aroj A_i\cap A_j, 1 \le i  kpt.

Ĉar Binomo de Newton esprimo estas 1 - (1-1)^m = 1-0 = 1, kio pruvas veron de *Inkluziveco-ekskluda principo*.

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Kombinatoriko
Binoma koeficiento

En matematiko, **binoma koeficiento** aŭ **duterma koeficiento** aŭ **simbolo de Newton** {n \choose k} (legu kiel "*n* inter *k*") estas funkcio de du argumentoj, malnegativaj entjeraj nombroj difinita kiel:

:{n \choose k} = \frac{n!}{k!(n-k)!}

kie n! signifas faktorialon.

Valoron de simbolo de Newton oni povas esprimi per rikura formulo:

:{n \choose k} = \begin{cases}
1 & \mbox{ kie } k=0 \mbox{ aŭ } k=n \\
{n-1 \choose k-1} + {n-1 \choose k} & \mbox{ kie } 0 

Ĝi estas homologa al difino, do oni povas uzi kiel alian difinon de binoma koeficiento.

Binoma koeficiento aperas en binomo de Newton kiel koeficiento en *k*-nomo de *n*-potenca disvolvo de binomo de Newton.

Simbolo de Newton {n \choose k} estas kvanto de *n*-eraj subaroj en *k*-era aro.

## Atributoj 
:{n \choose k} = \frac{\prod_{i=1}^k n-i+1}{\prod_{i=1}^k i}
= \prod_{i=1}^k \frac{n-i+1}{i}
:{n \choose k} = \frac{n(n-1)\cdots(n-k+1)}{1\cdot 2\cdots k}
:{n \choose 0} = 1
:{n \choose k} = {n \choose n-k}
:{n \choose 0} = {n \choose n} = 1
:{0 \choose 0} = 1
:{n \choose k+1} = {n \choose k} \cdot \frac{n-k}{k+1}
: {r \choose k} = \frac{r}{k} {r-1 \choose k-1}, k \neq 0
: (r-k){r \choose k} = r{r-1 \choose k}

:\sum _{k=0} ^{n} {n \choose k} = 2^n
: \sum_{k=0}^{n} {n \choose k}^2 = {2n \choose n}
:\sum_{k=0}^n (-1)^k \cdot {n \choose k} = 0
:\sum _{k=1} ^{n} k{n \choose k} = n2^{n-1}
:\sum_{k=0}^n{r\choose m+k}{s\choose n-k}={r+s\choose m+n}

: {n \choose k}  \le \frac{n^k}{k!} 
: {n \choose k}  \le \left(\frac{n\cdot e}{k}\right)^k 
: {n \choose k}  \ge \left(\frac{n}{k}\right)^k

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo (kombinatoriko)

Kategorio:Kombinatoriko
Kategorio:Faktorialo kaj dutermaj temoj
Binomo de Newton

**Binomo de Newton** (aŭ **formulo de Newton**):

:(a+b)^n=\sum_{k=0}^n{n \choose k}a^{n-k}b^k

kie n \choose k estas simbolo de Newton.

Se a=b=1 ni havas kunaĵon de koeficientoj de binomo de Newton:

:{n \choose 0}+{n \choose 1}+{n \choose 2} +\cdots+{n \choose n-1}+{n \choose n} = 2^n

**Potenco de subtraho:**

:(a-b)^n=\sum_{k=0}^n(-1)^k{n \choose k}a^{n-k}b^k

Formuloj por n=2  kaj  n=3:

* (a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2
* (a-b)^2 = a^2 - 2ab + b^2
* (a+b)^3 = a^3 + 3a^2b + 3ab^2 + b^3
* (a-b)^3 = a^3 - 3a^2b + 3ab^2 - b^3

## Vidu ankaŭ 
* binoma koeficiento,
* binomo,
* triangulo de Pascal.

Kategorio:Kombinatoriko
Kalgaria Filharmonia Orkestro

La **Kalgaria Filharmonia Orkestro** () estas kanada orkestro hejma en Kalgario (Alberto). La orkestro plejparte prezentas en Koncertejo Jack Singer de la Centro de EPCOR por la Interpretaj Artoj. Ĝi ankaŭ estas la orkestro de la Kalgaria Opero kaj la Alberta Baletistaro.

La Orkestro havas relative mallongan historion, kiu komenciĝis en 1910 kiam la violonisto A.P.Howell fondis la Unuan Kalgarian Simfonian Orkestron. En 1947 Clayton Hare fondis la Novan Kalgarian Simfonian Orkestron el membroj Orkestro Mount Royal kaj la iama (Unua) Kalgaria Simfonia Orkestro.

En 1955 la nederlanda direktisto Henry Plukker kreis la Albertan Filharmonian Orkestron, kiu samjare kuniĝis kun la (Nova) Kalgaria Simfonia Orkestro. Por la nova kunigita orkestro oni elektis novan nomon: Kalgaria Filharmonia Orkestro. *Prelude*, la program-revuo de la orkestro, ekeldoniĝis en oktobro de 1975 kaj plueldoniĝis en 1991. Kun la orkestro foje, sed ne ĉiam, kantas 100-membra koruso. Kutime la Orkestro prezentas al pli ol 100.000 homoj ĉiun sezonon en Kalgario.

En 2001 la administracio de la Orkestro faris lokaŭton kaj tranĉis la salajrojn de la ludistoj je meze 20 procentoj. En 2002 la Orkestro bankrotis, sed en 2003 la Orkestro eliris el bankroteco, kaj Mike Bregazzi fariĝis ĝia administracia estro kaj prezidanto. Li emeritiĝe forlasis tiujn postenojn en 2005. Ann Lewis fariĝis la sekva administracia estro de la Orkestro.

La nuna muzik-direktoro de la KFO estas Roberto Minczuk, kiu enposteniĝis en julio de 2005. Lia unua kontrakto estas por 3-jara deĵoro, ekde la sezono 2006-2007. Aliaj membroj de la direkta stabo estas hejma direktisto Pierre Simard kaj korusestro Rosemary Thomson. Ivars Taurins estas Ĉefa Barok-direktisto. Mario Bernardi estas Laŭreata Direktisto de la Orkestro kaj Hans Graf estas Laŭreata Muzik-direktoro. La en Czeĥio naskiĝinta violonisto Cenek J. Vrba estas koncertestro de la Orkestro.

## Muzik-direktoroj 
* Mario Bernardi (1984-1995)
* Hans Graf (1995-2003)
* Roberto Minczuk (2006-nun)

## Surbendigoj 
La orkestro surbendigis por CBC Records pli ol 10 fojojn; inter la surbendigitaj verkoj estas la sekvaj:
* Piano-konĉertoj de Franz Liszt (Janina Fialkowska, piano)
* Konĉertoj por violonĉelo de Elgar k Saint-Saëns (Shauna Rolston, violonĉelo)
* Mozart – 12 uverturoj (Mario Bernardi, direktisto)
* Mendelssohn – Simfonioj n-roj 1 k 5 (Mario Bernardi, direktisto)
* Schumann – Simfonioj n-roj 1, 2, 3 k 4 (Mario Bernardi, direktisto)
* Mahler - Simfonio n-ro 1 (Hans Graf, muzik-direktoro)

## Referencoj 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de filharmoniaj orkestroj

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la KFO

Kategorio:Kanadaj orkestroj
Kategorio:Kulturo (Kalgario)
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1955
Pilisszántó

**Pilisszántó** (piliŝsAntO), slovake **Santov** estas vilaĝa komunumo en Hungario. Ĝi apartenas al la regiono Meza Hungario, al la departemento Pest, kiu komplete ĉirkaŭas la nacian ĉefurbon Budapeŝto, kaj al la  distrikto Pilisvörösvár. Laŭ la stato de [[]] en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj . En la loknomo szántó signifas "pluganto".
eta|150px|maldekstra|Blazono de Pilisszántó

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 2095
* Telefonprefikso: 26

eta|maldekstra|260ra|
eta|maldekstra|190ra|

## Situo 
Pilisszántó situas ĉe piedo de montaro Pilis, laŭ traira flankovojo. Urbo Pilisvörösvár estas proksime.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La hungaroj fondis klostron. La turkoj faris preskaŭ senhoma la vilaĝon, poste slovakoj alvenis. La romkatolika preĝejo konstruiĝis en 1760.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas nobeldomo de Baross (baroŝ), kastelo de Orosdy (oroŝdi), kapelo omaĝe al Dipatrino (Beata Damo), fine golgoto kune kun kapelo.

## Famuloj 
En Pilisszántó naskiĝis politikisto János Baross.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko

dekstra|280px|eta|Preria Urbo ĉe Heredaĵa Parko
**Historia Vilaĝo Heredaĵa Parko** () estas historia parko en Kalgario (Alberto). La parko situas sur 66 akreoj (267.000 m²) da parka tereno ĉeborde de Akvorezervujo Glenmore ĉe la sudokcidenta rando de la urbo. Ĝi estas inter la plej ofte vizititaj vidindaĵoj de Kalgario kaj la plej granda vivanta historia parko de Kanado. Oni nomas ĝi vivanta muzeo pro tio ke en ĝi estas vilaĝo tiel kreita ke ĝi aspektas kiel alberta vilaĝo en la malfrua 19-a jarcento kaj la frua 20-a jarcento. Multaj konstruaĵoj en la vilaĝo estas historiaj konstruaĵoj alportitaj al la parko de diversaj vilaĝoj kaj urbetoj de Alberto; aliaj konstruaĵoj estas kopioj de historiaj konstruaĵoj iam ekzistintaj en vilaĝoj kaj urbetoj de Alberto. La plimulto de la konstruaĵoj en la parko estas meblitaj kaj ornamitaj per aŭtentikaj artefaktoj. Eĉ la kostumoj de la parkaj stabanoj kaj la reviziaj veturiloj akordiĝas laŭaspekte kun la normoj de la tempo-periodo de la vilaĝoparto kie ili laboras. Calgary Transit provizas regulan transporton per naveto de la C-trajna stacio Heritage.

## Parko-strukturo 
maldekstra|400px|eta|Fervoja Preri-urbeto
La parko havas tri apartajn terenojn, ĉiu respegulanta alian tempo-periodon en la historio de Okcidenta Kanado: la Peltokomercista Fuorto de la Kompanio de la Hudsona Golfo (ĉ. 1864), la Antaŭ-fervoja Setlista Vilaĝo (ĉ. 1880), kaj la Fervoja Preri-urbeto (ĉ. 1910).

### Ekspozicioj 
* Funkcianta vapor-lokomotivo kaj vagonaro, kiuj kondukas pasaĝerojn al diversaj lokoj en la parko
* Restaŭrita tramo de la iama kalgaria tramo-sistemo, kiu navete transportas pasaĝerojn de kaj al la parkejo
* Rekreaĵo de la padela vaporŝipo S.S. Moyie, kiu transiras Akvorezervujon Glenmore
* Malnova amuz-tereno kun pluraj funkciantaj historiaj distro-rajdiloj
* Funkcianta forĝejo, bakejo, hotelo, restoracio, kaj pluraj butikoj
* Ĉeval-tiritaj vagonoj
* Pelto-komercista fuorto de la Kompanio de la Hudsona Golfo

### Pligrandigo 
Heredaĵa Parko nuntempe pligrandiĝas. Oni aldonas novan terenon, en kiu ekspoziciiĝos pluraj novaj konstruaĵoj montrantaj iom pli grandan okcident-kanadan urbeton en la 1930-aj jaroj. Oni antaŭvidas ke ĉi tiu nova tereno malfermiĝos en 2008.

Inter la novaj vidindaĵoj estos:
* orientiĝa centro por vizitantoj (en kopio de fervoja stacio)
* urba placo de la 1930-aj jaroj (en kiu estos butikoj, malnov-stila foto-entrepreno, kaj manĝo-servoj)
* nova ekspoziciejo por la granda kolekto de malnovaj aŭtoj kaj antikvaĵoj, kiujn havas la parko (antaŭe en ekspoziciejo Gasoline Alley)
* rekreaĵo de stacia restoracio de la Kanad-Pacifika Fervojo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Muzeoj en Kalgario
Kategorio:Parkoj en Alberto
Kategorio:Etnografiaj subĉielaj muzeoj
Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Kanado
Pilisszentkereszt

**Pilisszentkereszt** [piliŝsentkerest] ( "muelejetoj") estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre. Szentkereszt signifas: Sankta Kruco.

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 2127
* Poŝtkodo: 2098
* Telefonprefikso: 26

## Situo 
Pilisszentkereszt situas sur montaro Pilis, laŭ flankovojoj. Montopinto nomata **Dobogókő** 699 m-ojn alta apartenas al la vilaĝo.

## Historio 
La hungaroj konstruis abatejon kaj reĝan ĉaskastelon en 1188. La tataroj faris ilin ruina en 1242. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis, baldaŭe alvenis slovakoj kaj germanoj. En 1898 turista domo konstruiĝis, kiu estas komenco de la hungara turisma movado. Ankaŭ nun la ĉirkaŭaĵo estas ŝatata ekskursejo, vintre oni skiadas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1766, en 1803 turo 22 m alta alkonstruiĝis

## Famuloj 
En la iama Szentkereszt mortis Beatulo Eŭzebio.
eta|maldekstre|Preĝejo en Pilisszentkereszt

== Komunumoj pri *szentkereszt* (= Sankta Kruco) en Hungara reĝlando ==

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Remény

**Remény** remenj (Espero)

*1. Estis jarlibro en Kluĵo en jaroj 1839-1841 kiel eldonaĵo de lernantoj unitarismaj. La 1-an volumon redaktis János Kriza, la 2-an kaj 3-an volumojn Mihály Szentiváni.

*2. Estis revuo inter 1920-1922 en Koloĵvaro de Református Kollégium. En 1920-21 ĝi estis monata revuo. Ĝia ĉefredaktoro estis Jenő Nagy, en redakcikomisiono troviĝis Jancsó Bélá, Jancsó Miklós, Klärmann Manó, Gyula Hantos, Schwartz Györgyö kaj Szádeczky Elemér. Krom ili aperas verkoj en ĝi ankaŭ de Gyárfás Endre, Szentgericei Jakab Géza, Kemény János, Kovács Jenő. En 1922 ĉefredaktis Illés Gyula; redaktis György Buday , Rohonyi Vilmos, Visky János. En januaro 1942 denove aperas sub respondecredaktado de  Nagy Géza. Interalie publikis Dáné Tibor, Ferenczy Géza, Feszt György, Horváth József, Nagy Pál, illetve Bánffy Katalin, Benedek István, Csendes Zoltán, Dobó Klára, Józsa János, Kallós Zoltán, Madaras Klára, Szövérffy Anna.

*3. Aperis en 1940-1943 (laŭ kelkaj fontoj ĝis 1945) kiel revuo de Unitárius Kollégium. Inter 1967-1979 aperis kun titolo Fiatal Szívvel kiel revuo de Liceo Brassai Sámuel, de 1992 denove kun ĝia originala titolo.

*4. De 1990 portas tiun titolon ankaŭ la gazeto de Mária Szent Szíve Plébánia Ifjúsági Csoportja.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kromito

eta
La **kromito** aŭ **kromferŝtono** **kromfererco** estas dura, metala, brunnigra oksida mineralo, kromofera oksido (FeCr2O4), plej grava industria erco de la kromo (kroma enteno 73 %). ĝi kristaliĝas en kuba kristala sistemo. Ĝi havas brunan skrapsurfacon, durecon de 5,5 kaj denson de 4,1 ĝis 5,1.

Ĝi estas la plej grava membro de la spinelkrada serio de la kromoksidoj. La serio dua natura membro estas la magneziokromito, kiu estas kromoksido (MgCr2O4) la magnezio kaj kromo.

La kromito formas ordinare fragilan konglomeraton en peridotitoj, serpentinoj kaj aliaj bazaj magmaj kaj transformiĝintaj ŝtonaroj. Lia malofte formas kristalan enfermaĵon en diamanto.

Oni minis kromion unuafoje el serpentino de la Bare montaro, proksime al Baltimore (Marilando, Usono). La plej gravaj kromitminejoj troviĝas en Sudafriko (Transvalo), Rusio (Uralo), Albanio, Filipinoj, Zimbabvo, Turkio, Brazilo, Barato (Sukinda) kaj Finnlando.

Kelkaj variaĵoj estas uzitaj kiel gemoj.

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Sukinda

**Sukinda** estas valo en Barato, ŝtato de Orissa. En la valo troviĝas 97% de ĉiu kromito de Barato kaj estas unu el la plej grandaj malfermaj kromit-minejoj de la mondo. 

Tie agadas 12 minejoj kaj poluas la grundoakvon per netraktita industria akvo. La surfaca kaj trinkakvo entenas kromon, 20-oblan ol internacia limvaloro. Ĝi estas unu el la 10 plej poluataj lokoj de la mondo, laŭ Blacksmith Institute.

La valon trafluas rivero Brahmani.

*http://www.blacksmithinstitute.org/site10d.php 

Kategorio:Geografio de Barato
Kalcito

[eta|dekstra|250px|Maldekstre videblas la fendiĝa [romboedro|romboedra de la **kalcito**.]]
**Kalcito** estas ofte trovebla mineralo el la minerala klaso de senakvaj karbonatoj sen fremdaj anjonoj. Ĝi estas la plej ĝenerala apera formo de la kalcia karbonato. Ĝi kristaliĝas en trigonala kristalsistemo kun la kemia konsisto Ca[CO3] kaj evoluigas diversajn kristal- kaj agregat-formon, kiuj havas diversajn kolorojn. Ĝiaj polimorfaj varioj estas la aragonito kaj vaterito. Grandkvante, oni uzas ĝin en la konstrua industrio. Kelkajn ŝtonojn oni povas uzi kiel gemojn.

Ĝi havas la denson de 2,71 g/cm3, durecon de 3. Ĝi ne fandiĝas sub normala premo, sed je  disiĝas je CaO (kalko) kaj CO2 (karbona dioksido). Li solviĝas en acidoj per efervesko.

El kalcito konsistas la kalkŝtono kaj ties metamorfa vario, la marmoro. Ĝi ofte aperas en skeleto de la senvertebruloj.

eta|dekstra|250px|**islanda spato** montras duoblan rompon de la mineralo.
La *islanda spato* estis uzata jam en la 17-a jarcento por produktado de polarizaj prismoj, mikroskopoj kaj aliaj optikaj aparatoj. Ĝi estas diafana, grandkristala kalcito.

Se la kristalan kradron de la kalcito partoprenas mikse Ca- kaj Mg-jonoj, estiĝas dolomito, kiu povas same formi montojn, montarojn.

Simbircito estas unu el multnombraj specoj de kalcita mineralo (СаСО3).

## Vidu ankaŭ 
* Alabastro

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Rendkívüli Újság

**Rendkívüli Újság** (Eksterordinara gazeto)
* 1. Estis politika, socia kaj ekonomia semajna, depost 30-a de oktobro 1920 ĵurnalo en Arad. Ĝia ĉefredaktoro estis Emil Neidenbach, ĉefkunlaboranto Miklós Krenner. Aperis 3 jarkolektoj.

* 2. Estis same politika semajna gazeto en Arad. Originale de 17-a de novembro 1930 aperis kun titolo Hétfő Reggel. respondecredaktis Jenő Kócsy, ĉefkunlaboris Zoltán Franyó. De 9-a de februaro 1931 redaktis Lajos Bruckner  de 1937 Reicher Jenő, respektive kiel ĉefredaktoro Markovits A. Iván. Inter 10-a de aŭgusto kaj kaj 23-a de septembro 1940 paŭzis, sekve reiris, sed 7-a de oktobro 1940 definitive ĉesis.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Arad
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Trosky

:*Tiu ĉi artikolo temas pri burgo. Por aliaj signifoj vidu paĝon Trosky (apartigilo).*

eta|maldekstra|*Ulino* al *Virgulino*
**Trosky** estas burgoruino troviĝanta sur du strangaj bazaltaj aerfumtuboj super municipo Troskovice proksimume 9 km sudoriente de Turnov en distrikto Semily. Ĝi troviĝas sur teritorio de PPR Bohemia paradizo kaj samtempe ankaŭ de Geoparko Bohemia paradizo.

La burgoruino kreas tipan dominaĵon de Bohemia paradizo. La konata germana vojaĝisto Alexander von Humboldt nomigis Trosky-on dum ties vizito kiel la oka miraklo de la mondo.

La burgo estis fondita antaŭ la jaro 1396, el kiu estas la unua mencio pri la burgo. Inter la jaroj 1395 kaj 1399 proprumis ĝin Venceslao la 2-a. En la jaro 1428 ĝi forbrulis kaj iliajn restaĵojn sieĝis husanoj.

La turoj havas siajn nomojn - la pli malalta, alta 47 m nomiĝas *Ulino* kaj la pli alta, alta 57 m nomiĝas *Virgulino*. Dum favora vetero eblas vidi el la alia turo urbojn Prago, Mladá Boleslav, Turnov kaj Rovensko pod Troskami, plu Bohemian mezmontaron, Luzacian montaron, Jizeran montaron, Gigantmontaron, grandan parton de Ĉeĥa paradizo kaj multajn aliajn belajn lokojn en la ĉirkaŭaĵo.

## Pluaj fotoj

Burg Trosky-20-Baba und Panna-2012-gje.jpg|Trosky
Burg Trosky-22-2012-gje.jpg|Trosky
Hrad Trosky, zamek Trosky 04.jpg|Trosky
TroskyCastle.JPG|Trosky
Trosky003.jpg|Trosky

## Panoramo
## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retpaĝaro

Kategorio:Burgoruinoj en distrikto Semily
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en distrikto Semily
Kategorio:Burgoj en Bohemia paradizo
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 14-a jarcento
Kategorio:Troskovice
Kategorio:PPR Bohemia paradizo
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Revü

Revü (Revuo) estis miksenhava semajna gazeto en Szatmárnémeti inter 19-a de novembro 1932 kaj 6-a de majo 1933: subtitolo "teatro, filmo, societo, literaturo, sporto". Respondecredaktis Szolga Ferenc, ĉefkunlaboris Lengyel István. Publikis en gazeto interalie Dénes Sándor, Farkas László, Fenyő László, Keleti Sándor, Kemény Simon, Kósa Lajos, Mihály Károly, Nádas Sándor, Pásztor Jenő, Somlyó Zoltán kaj Tereh Géza; respektive el Hungario Bárdos Arthur, Gyula Csermely, József Erdélyi, Fodor József, Forró Pál, Földi Mihály, Jenő Heltai, Gyula Illyés, Jakab Antal, Attila József, Frigyes Karinthy, Dezső Kosztolányi, Laczkó Géza, Béla Lantos, Sándor Márai, Markovits Rodion, Károly Pap, Árpád Pásztor, Béla Révész, György Sárközi, Szucsich Mária, Józsi Jenő Tersánszky, Gyula Szini, Zsolt Béla.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Satu Mare
Rezeda

**Rezeda** estas en 1970 fondita popoldancensemblo en Timișoara. Gvidis Béla Tódor, muzikinstruisto, koreografis  Teodor Haiduc. Ĝi havis kvazaŭ 40 membrojn. Ĝi prezentis programojn en Nagybodófalva, Detta, Igazfalva, Lugos, Majláthfalva, Ótelek, Végvár, Zsombolya kaj eksterlande en Hungario, Hispanio, Francio, Nederlando, Turkio.

## Eksteraj ligiloj 
* Banaterra

Kategorio:Timișoara
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Riport

Riport (Raporto) estis hungarlingva gazeto en Rumanio. Ĝi komence duonmonata, depost 1936 monata revuo de 15-a de februaro 1933 ĝis decembro 1936 Kolozsvár. Redaktis Ernő Gara. 

Kunlaboris: Edgár Balogh, Sándor Benamy, Sándor Faragó, Aladár Farkas, Gábor Gaál, Ernő Gara, Sándor Gárdos, Ottó Indig, Sándor Kibédi, Sándor Korvin, Markovits Rodion, Marton Lili, József Méliusz, Imre Mikes, Sándor Nádas, Ferenc Nedeczky, Ferenc Nemes, Lili Pálffy, Endre Szász, András Szilágyi, Zsuzsa Thury, Sándor Turnovszky, László Varga.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Muskovito

eta|dekstra|300px
La **muskovito** (KAl2AlSi3O10(OH, F)2) estas mineralo de la grupo de silikatoj ĉe tavol-silikatoj, nome glimoj. La nomo devenas el la ĉefurbo de Rusio nome Moskvo, ĉar iam tie oni uzis tiun mineralon por vitrofenestroj.

## Karakteroj 
Muskovito enhavas kalion kaj aluminion, kaj ĝi povas esti senkolora, travidebla, griza, flava, bruna, verda aŭ helruĝa. Ĝi estas **durefrakteca** kaj kristaliĝas laŭ la (monoklina kristalsistemo). La relativa maso estas 2,8 kaj la dureco 2,5.

Ĝi estas la plej kutima speco de glimoj, kaj ĝi estas konata kiel **blanka glimo** aŭ **kalia glimo** pro la arĝenteca koloro kaj brilo kvazaŭ perlamota. Ĝi tipe formiĝas kiel tavolecaj kristaloj de heksagona konturo aŭ kiel flekseblaj kaj elastaj lamenoj. Tiuj lamenetoj ofte disiĝas kaj troviĝas en sablo, tamen en Barato oni trovis grandajn lamenojn de muskovito ĝis 3 m larĝaj kaj 5 m longaj.

## Ĉeesto 
Ĝi ĉeestas en metamorfozaj rokaĵoj kiel la gnejso kaj la skisto. La glimo muskovito, pro siaj karakteroj estas pli **utila** ol la flogopito. Ĉar ĝi posedas bli bonajn elektrajn kondiĉojn (ĝi elektre izolas), pli da mekanika rezistado, ĝi estas pli malmola, fleksebla kaj elasta. Ĝi estas ankaŭ varmo-rezista, pro tio uzeblas en industrio de vitroj por fornoj.

Ĝi estas elemento de diversaj rokaĵoj. Ekzemple ĝi troviĝas en acidaj fajro-devenaj rokaĵoj, kiel pegmatitoj aŭ granitoj kaj en metamorfozaj rokaĵoj, ĉefe en mikazito, gnejso kaj ĉe filadio.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Monoklinaj mineraloj
Pilisszentlászló

**Pilisszentlászló** (piliŝsentlAslO) slovake **Senváclav** 
estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Szentendre. Szentlászló signifas Sankta Ladislao.
eta|Aerfoto pri Pilisszentlászló
* Areo: 18&nbsp;km²
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 2009
* Telefonprefikso: 26

Pilisszentlászló situas sur monto Pilis, laŭ flankovojoj, for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero.

Hungara reĝo Endre la 3-a konstruis ĉasdomon en 1291, kiu poste iĝis klostro. La turkoj detruis ĝin. Poste slovakoj fondis tie vilaĝon, ĉar ili kutimiĝis al la montoj. La baroka preĝejo konstruiĝis en 1772. En 1947 la slovakoj parte reiris al Ĉeĥoslovakio.

Menciindaĵoj estas lernejo Waldorf kaj Hoboji zen preĝejo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Ladislao (Pilisszentlászló) en la tombejo
* kapelo en la vilaĝomezo

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).
   

  
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kóspallag

**Kóspallag** [kOŝpalag] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szob.
eta|160px|maldekstre|Blazono de Kóspallag
eta|Ĉefstrato de Kóspallag
eta|Panoramo de Kóspallag

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 2625
* Telefonprefikso: 27

## Situo 
Kóspallag situas en montaro Börzsöny, laŭ flankovojoj, for de fervojo, ĉefvojo kaj rivero. Szob troviĝas je 14, Budapeŝto je 58 km-oj. En la najbaraj montoj precipe kverkoj kaj fagoj kreskas.

## Historio 
Slovakoj (kaj iomete germanoj) fondis la vilaĝon en 1765. La komunumo estas paradizo de turistoj. Apud la komunumo fiŝista lago troviĝas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Nomo de Maria de 1804

## Ĝemelkomunumo 
*  Plášťovce, Slovakio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Ŝota Rustaveli

[eta|200ra|Ŝota Rustaveli, fresko de la [Monaĥejo de la Kruco, Jerusalemo.]]
**Ŝota RUSTAVELI**,  (naskiĝis en ĉirkaŭ 1172 en Rustavi, Kartvelio, kaj mortis en ĉirkaŭ 1216 en Jerusalemo), estis grava kartvela poeto. Li estas konsiderata de multaj unu el la plej grandaj reprezentantoj de la mezepoka literaturo. Li estas aŭtoro de "La kavaliro en panterfelo" (, ''Vepĥis tq'aosani*), nacia eposo de Kartvelio.

## Vivo 
Malmulto estas certa pri la vivo de Ŝota Rustaveli. Laŭ la klasika, kvazaŭ legenda, historio Ŝota Rustaveli orfiĝis dum sia infanaĝo kaj estis zorgita de sia onklo, kiu estis monaĥo. Tiu frue enkondukis Ŝotan al la religia afero, kio forte influis lin en lia verkado. Estas multe da historioj pri la edukado kaj postaj vojaĝoj de Ŝota al Arabujo, Bizanco kaj Grekujo. Oni diras, ke li iris al Jerusalemo, kiam maljuniĝis, kaj tie mortis en kartvela monaĥejo. Fakte en la Monaĥejo de la Kruco, en Jerusalemo, ekzistas fresko, kiu reprezentas, laŭ akademia konsidero, figuron de Ŝota Rustaveli maljuna. Alia historio ankaŭ rakontas, ke li verkis multe da poemoj por la reĝino Tamaro de Kartvelio, kiu regis dum la 12-a jarcento, kiam Kartvelio atingis sian oran epokon, montrante grandegan povon kaj influon. Kiel premion, Tamaro donis al li la titolon kasiston de la korto, kaj tiam Ŝota Rustaveli estus enamiĝinta pro la reĝino.

Nuntempe tio, kion la historiistoj fakte konsideras, estas, ke li naskiĝis en ĉirkaŭ 1172, en la kartvela urbo Rustavi, kaj mortis en ĉirkaŭ 1216, en Jerusalemo. Ankaŭ estas sekura la aŭtoreco de Ŝota Rustaveli pri la eposo "La kavaliro en panterfelo", krom kelkaj aliaj poemoj.

## Verko 
La verkoj de Ŝota Rustaveli estas tre ofte religiaj kaj filozofiaj pro la influo de religio en lia vivo. Krom tiaj poemoj, li ankaŭ verkis la grandiozan eposon "La kavaliro en panterfelo", kiu iĝis nacia eposo de Kartvelio. Lia verkaro estas gravega por la mezepoka literaturo, tamen precipe por la kartvela literaturo, ĉar Ŝota Rustaveli estas konsiderata bazo de la literatura moro de tiu lando.

## En Esperanto 
De Ŝota Rustaveli aperis en Esperanto

* dulingva (kartvela, Esperanto) kolekto de *Aforismoj*. Tbilisi: Mecniereba, 1983.
* *Kavaliro en tigra felo''. Trad. Zurab Makaŝvili. Tbilisi: Sabĉota sakartvelo, 1989. Dua, redaktita eld. [Embres-et-Castelmaure]: Monda Asembleo Socia (MAS), 2018.

## Eksteraj ligiloj 
* Instituto Shota Rustaveli pri Kartvela Literaturo de la Kartvela Akademio de Sciencoj 
* The Man in the Panther's Skin, angla traduko de "La kavaliro en panterfelo", fare de M. Wardrop
* Der Ritter im Tigerfell , germana traduko de "La kavaliro en panterfelo"
* Tariel a párducbőrös lovag hungara traduko de "La kavaliro en panterfelo" fare de Béla Vikár, helpe de la kartvela esperantisto Giorgi Ciklauri
* Ilustraĵoj sur "La kavaliro en panterfelo", fare de Sergo Kobuladze

Kategorio:Kartvelaj poetoj
Afrika turto

eta|Ovo de Afrika turto.

La **Afrika turto**, **Nordafrika turto** aŭ *Sahela turto* (*Streptopelia roseogrisea*) estas eta turto, tio estas membro de la familio de birdoj Kolombedoj, kiu inkludas turtojn kaj kolombojn.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Afriko en la sekega regiono sude de Saharo. Ties teritorio ampleksiĝas laŭ mallarĝa strio tra la tuta kontinento je alteco de la regiono nomata Sahelo (pli precize ekde suda Maŭritanio, Malio, Burkino, centraj Ĉado kaj Sudano ĝis Eritreo), kaj je la orienta fino de tiu strio estas alia kerno de la teritorio ambaŭflanke de la Ruĝa Maro (nome en nordaj Etiopio kaj Somalio kaj sudo de la Arabio. Kvankam ĝi loĝas en sekegaj regionoj, ĝi troviĝas ĉe akvofontoj. Kelkaj birdoj reproduktiĝas iom norde aŭ iom sude de la strio, sed poste reenmigras ene de ĝi.

## Aspekto 
Tiu birdo estas ĉirkaŭ 26 cm longa. La supra korpo, ekde ŝultroj ĝis vosto, estas helgrizbruna, kvankam la flugilbordo havas bluecan nuancon. Flugilplumoj estas pli malhelaj kaj preskaŭ nigraj. Kapo, kolo kaj brusto estas pli helaj kaj iom rozkolorecaj kun nuanco al blanko en gorĝo kaj ventro. Ĝi havas nigran duonkoluman makulstrion en la nuko. La mallongaj kruroj estas ruĝaj kaj la beko estas nigra. La irizo estas ruĝbruna, sed de malproksime la okuloj ŝajnas nigraj, ĉar la pupiloj estas relative grandaj kaj videblas nur mallarĝaj irizoringoj ruĝbrunaj ĉirkaŭ la nigraj pupiloj; eĉ ĉirkaŭ la tuta okulo estas blanka mallarĝega ringokulo kio kontrastigas pli la okulon. Ambaŭ seksoj estas tre similaj.

## Rilato kun aliaj specioj 
La Nordafrika turto estas la specio pro kio oni supozas, ke ĝi estas la sovaĝa praulo de la hejma Hejmturto, kvankam kelkaj sugestas, ke ankaŭ la Turka turto (*Streptopelia decaocto*) povus esti enmiksita en tiu afero. La Nordafrika turto povas hibridiĝi kun la Hejmturto kaj oni supozas, ke la pliigo de la Hejmturto dum la 20-a jarcento okazis kiel rezulto de la importado de Nordafrika turto en Usonon por interbredado.

Ekzistas informoj pri ebla enmeto en Novzelando, sed plej probable tiuj birdoj devenas el hejmaj Hejmturtoj.

## Referencoj 
*  Ne minacata

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉasistogazeto 
* Internacia Turtorganizo kun informaro pri la Nordafrika turto 

## Referencoj 
Kategorio:Streptopelia
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Mez-Oriento
Povo de aro

En matematiko, **povo de aro** (aŭ ties **kardinalo**) estas la nombreca valoro, kiu difinas kvanton de elementoj de aro. Ju pli granda estas la valoro de povo, des pli da elementoj la aro havas. Du aroj havas la saman povon, se kaj nur se inter ili ekzistas inversigebla funkcio. Por finia aro, la povo estas natura nombro egala al la kvanto de ĝiaj elementoj. La povon de aro A oni signas per *kard A* aŭ |A|.

Ekzistas diversaj senfinecaj kardinaloj. La plej malgranda el ili estas la povo de la aro de naturaj nombroj, kaj estas signata per ℵ0 (alef-nulo). Georg Cantor pruvis, ke la povo de reelaj nombroj (la kardinalo de kontinuumo) estas egala al la povo de subaroj de la naturaj nombroj, kaj ke tio estas pli granda ol ℵ0. Per la aroteoria aksiomosistemo ZFE (Zermelo-Fraenkel-aksiomoj kun la aksiomo de elekto) ne eblas decidi ĉu ekzistas kardinalo inter ℵ0 kaj la kardinalo de kontinuumo.

La povo de kunaĵo de finiaj aroj estas maksimume egala al la sumo de iliaj kardinaloj.

## Vidu ankaŭ 
*Kontinuumo-hipotezo

Kategorio:Aro-teorio
Kategorio:Nombroj
Rivalda

Rivalda estis gazeto en Arad teatra, arta, filma kaj sporta. En 1927 redaktis György Erdős. Ĝiaj kunlaborantoj estis: Seidner Imre, Székely György, Hajnal László, Erdős Renée, Mezey Zsigmond.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Román Sajtófigyelő

**Román Sajtófigyelő** (Rumana Gazetara Observanto) estis la gazetara informilo de Romániai Magyar Demokrata Szövetség inter la 22-a de  februaro kaj la 30-a de junio 1990 redaktita de Gyula Dávid. Poste Sajtófókusz farita de Korunk (1991-97) kaj Áttekintő en Miercurea Ciuc (1992-96) kaj Figyelő (1996) eldonita de la gazetara oficejo RMDSZ konigis la ne nur la hungarlingvan, sed ankaŭ la rumanlingvan gazetaron.

Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Romániai Magyar Demokrata Szövetség

dekstra|eta|Flago
**Demokratia Unuiĝo de Hungaroj en Rumanio** (,  mallongigite **RMDSZ;** , **UDMR**) estas partio de la hungaroj en Rumanio fondita la 25-an de decembro 1989 en Bukareŝto.

## Prezidantoj 
* 1989–1992: Géza Domokos
* 1992–2011: Béla Markó
* ekde 2011: Hunor Kelemen

## Konsisto de Unuiĝo 
La Unuiĝo konsistas krom la individuaj membroj el pluraj juran personecon havantan organizoj: Románia Magyar Keresztény Demokrata Párt, Romániai Magyar Kisgazdapárt, Magyar Ifjúsági Szervezetek Szövetsége, Románia Magyar Dolgozók Egyesülete, Országos Magyar Diákszövetség, Bolyai Társaság, Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület, Románia Magyar Közgazdásztársaság, Romániai Magyar Pedagógusok Szövetsége, Kelemen Lajos Műemlékvédő Társaság, Romániai Magyar Gazdák Egyesülete.

## Decidfarado 
Inter du kongresoj ĝia decidfaranta korporacio estas la Konsilantaro de Unuiĝaj Reprezentantoj.

## Parlamenta partio 
Ĝis 1996 ĝi politikis en parlamento kiel opozicia partio, inter 1996 kaj 2000 akceptis registaran rolon. De 2000 ĝi subtenis la maldekstran regantan partion ekstere. De 2004 ĝi denove havas registaran rolon.

Je internacia nivelo ĝi estas asociita membro de la konservativa Eŭropa Popola Partio (EPP).

## Elektitaj membroj 
* Rozália Biró

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* partia retejo (jen hungare)

Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Kategorio:Politikaj partioj de Rumanio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1989
Romániai Magyarság

**Romániai Magyarság** (Rumania Hungararo) estis tutlanda politika, ekonomia kaj literatura ilustrita semajna gazeto aperinta en Lipova en jaroj 1929-30 ĉefredaktite de Hehs Aladár, respondecredaktite de Kajdy László, eldonita de Grell V. A.

Kategorio:Lipova
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Rózsaeső

Rózsaeső (Rozofalo) estis romia katolika monata gazeto de 3-a de junio 1933 ĝis aprilo 1938 en Nagyvárad. Redaktis Béla Tombory, helppastro. Al inter rubrikgvidantoj apartenis Bikfalvy Marika, Székely László, Vidosits Gyula. ĝiaj konstantaj kunlaborantoj estis Bikfalvi Marika, Dévald László, Galló Géza. 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon
Provincia

**Provincia** estis hungarlingva varianto de monata socia revuo inter aprilo 2000 kaj aŭgusto-septembro 2002 en Kluĵo.
## Eksteraj ligiloj 
*http://epa.oszk.hu/html/vgi/boritolapuj.phtml?id=00266# Hungara Elektronika Libraro.
*http://provincia.adatbank.transindex.ro/index.php3?action=betu&betu=p&co=osszes Repertoriumo.

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Vasárnap (1991-)

**Vasárnap** (Dimanĉo) estas hungarlingva romia katolika semajngazeto en Rumanio aperanta en Kluĵo de 1991. Ĝia ĉefredaktoro estas Gábor Jakab, respondecredaktorino Márta Bodó. 

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de revuo http://www.topnet.ro/vasarnap/ 

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Vladimir Ĵirinovskij

**Vladimir Ĵirinovskij** (plena nomo **Vladimir Volfoviĉ Ĵirinovskij**; , scienca latinliterigo Vladimir Vol'fovič Žirinovskij; naskiĝinta la 25-an de aprilo 1946 en Almato, Kazaĥa SSR, Sovetunio, sub la nomo *Vladimir Volfoviĉ Eidelstein* [prononco laŭ la jida lingvo ***Ej**delŝtejn*] — mortis la 6-an de aprilo 2022 en Moskvo, Rusio) estis dekstra ekstremisma rusia politikisto, juristo, amatora aktoro kaj kantisto. Ĵirinovskij partoprenis ses prezidentajn elektojn en Rusio (1991, 1996, 2000, 2008, 2012, 2018), kiel neniu alia politikisto.

Ĵirinovskij estis la iniciatinto kaj gvidanto de la Liberal-Demokratia Partio de Rusio (LDPR), kiu tamen ne tre rilatas al liberalismo aŭ demokratio, sed estas dekstra ekstremisma rusie naciisma kaj forte kontraŭjudisma partio. Lia gvida stilo estas ekstreme popolisma: Tial li ne havas problemojn foje uzi maldekstre ekstremajn kaj tuj post tio ekstreme dekstre ekstremajn sloganojn. Pro lia provoka sinteno kaj la nekutimaj sloganoj li estas objekto de konstanta publika intereso.

Ĵirinovskij naskiĝis en Almato kaj ĝis la jaro 1964 portis la nomon de sia juda patro *Eidelstein* (Эйдельштейн). Inter la jaroj 1964 ĝis 1970 li studis en la moskva Lomonosov-Universitato turkologion (tial li flue parolas la turkan lingvon); krome li inter la jaroj 1965 ĝis 1967 ankaŭ studis pri "internaciaj rilatoj" en la universitato de Marksismo-Leninismo. Inter la jaroj 1972 ĝis 1977 li distance studis juron kaj poste laboris kiel juristo interalie en eldonejo "Mir" (Paco) ĝis 1990.

Dum la jaro 1990 li fondis la partion LDPR (komence "LDPSU" - Liberal-Demokratia Partio de Soveta Unio), kiun li nomis la "". Dum la sama jaro li kandidatiĝis en la prezidentaj balotoj de Sovetunio kaj gajnis 8 procentojn de la voĉdonoj. Ekde tiam lia partio konstante reprezentiĝis en la rusia parlamento Dumao. Post la rusiaj parlamentaj balotoj de la 7-a de decembro 2003 Ĵirinovskij elektiĝis vicprezidanto de la Dumao.

Interalie Ĵirinovskij postulis la restarigon de la malnovaj limoj de la Rusia Imperio laŭ la jaro 1917 kaj tiucele postulis la konkeron de Finnlando, Estonio, Latvio, Litovio, Pollando, Belorusio kaj Ukrainio. Aparte la lasta el la menciitaj ŝtatoj, la kerna lando de la historia Kieva Regno, konsiderendus la lulilo de la rusa nacio kaj havus multaj rusajn sanktajn kaj naciajn lokoj, do laŭ Ĵirinovskij klare estus malnova rusa teritorio. Dum 1999 li postulis plebisciton pri la reinstalo de la monarĥio, ĉar li planis dum la jaro 2008 sub la nomo "Vladimiro la 1-a" iĝi la nova rusia caro.

Lingvaĵo kaj ideologio de Ĵirinovskij malgraŭ la propra deveno de juda patro estas karakterizitaj per forta kontraŭjudismo kaj per demagogiaj, ofte tute nerealismaj teorioj - ekzemple li neas la ekziston de Osama bin Laden kaj asertas, ke la atencoj de la 11-a de septembro 2001 en Usono estus aranĝitaj de la usona registaro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva biografio de Vladimir Ĵirinovskij en la paĝoj de la universitato *Bloomington* en Indianao (Usono) 
* ruslingvaj paĝoj de la "Liberal-Demokratia Partio de Rusio"
* 
* germanlingva artikolo pri Ĵirinovskij 

Kategorio:Rusiaj politikistoj