Brno

eta|Katastra mapo de Brno
eta|Centro de Brno el Špilberk
alternative=Brno Montage IV.png|eta|Brno Montage IV
**Brno**  (, , Esperanto hezitas inter *Brno*, *Burno*, *Bruno* kaj *Brunno*) estas la dua plej granda urbo de Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  (). Ĝi estas la historia ĉefurbo kaj plej granda urbo de Moravio, hodiaŭ funkcianta kiel statuta urbo kaj administra centro de la Sudmoravia regiono.

La urbo situas ĉe la kunfluejo de riveroj Svratka kaj Svitava, en la sudoriento de Ĉeĥio.

Kiel distrikto Brno-urbo apartenas Brno, flanke de Plzeň kaj Ostrava, al la tri urbaj distriktoj de Ĉeĥio.

## Etimologio 
La nomo *Brno* devenas de la kelta lingvo parolata en la regiono antaŭ la alveno de slavaj kaj ĝermanaj popoloj. Ĝi estas parenca al la keltaj vortoj por *monto*, ekzemple al la kimra vorto *bryn*. Alia teorio diras, ke *brn* estas malnova ĉeĥa vorto por *koto*.

## Historio 
Brno fondiĝis en 1243. La regiono estis enloĝata jam ekde ŝtonepoko. Inter la jaroj 1021 kaj 1034 estis fondita burgo *Brno*. Inter 1231 kaj 1237 kvar komunumoj kuniĝis en unu urbon, kiu retenis tiun nomon. Ekde 1349 la urbo estis daŭra rezidejo de markgrafoj de Moravio, dum episkopejo restis en la urbo Olomouc - la plej granda moravia rivalo de Brno. En 1399 estis en Brno 999 domoj, en kiuj loĝis 8&nbsp;400 loĝantoj.

En 1641 Brno fariĝis ĉefurbo de Moravio, en 1645 ĝi sukcese rezistis al sveda sieĝado (travivis ĝin tamen nur 4&nbsp;500 loĝantoj), savis tiel de sveda atako la aŭstri-hungarian ĉefurbon Vienon kaj tiel konfirmis sian pozicion de moravia ĉefurbo.

En 1805 apud proksima urbo Slavkov () okazis granda batalo de tri imperiestroj (Napoleono kontraŭ la aŭstra imperiestro kaj la rusa caro). Jare 1839 venis en la urbon fervojo, konektanta ĝin kun la tiama ĉefurbo Vieno. En 1865 aŭgustena monaĥo Johann Gregor Mendel formulis sian teorion pri genetika heredo. Ekde 1881 laboris en Brno mondfama komponisto Leoš Janáček. Viktor Kaplan fabrikis sian unuan turbinon en 1914. En 1919 fondiĝis la Masaryk-Universitato.

Pri la historio de Brno konserviĝis ankaŭ multaj legendoj. Al la plej konataj apartenas la legendoj pri *La rado de Brno*, *La drako de Brno* kaj *Kiel Brno saviĝis de svedoj*.

## Naturo kaj turismaj allogaĵoj 
Sude de la urbo eniras la rivero Svitava en la riveron Svratka. Artefarita digolago ĉe Svratka nordokcidente de la urbo servas kiel rezervujo de akvo kaj ŝatata ripozejo de la loĝantaro. En proksimeco troviĝas same ŝatata zoologia ĝardeno kaj burgo Veveří (d:Q921344).

En la urbo realiĝas ĉiujare internaciaj foiroj, en la ĉirkaŭo ankaŭ motorciklaj konkursoj kiel parto de la mondĉampionado (Masaryk-aŭtodromo).

En majo okazas en Brno festivalo Brno - urbo meze de Eŭropo.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj kaj vidindaĵoj 
[eta|260ra|dekstra|La [Katedralo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Brno)|katedralo de sanktaj Petro kaj Paŭlo (Petrov) en Brno]]

### Katedralo Sanktaj Petro kaj Paŭlo 
Origine romanika baziliko sur la altaĵo Petrov (Petromonto), rekonstruita en la stilo gotika. Lime de la 19-a kaj 20-a jarcentoj estis faritaj novgotikaj adaptaĵoj. Krom la barokaj internoj estas publike alireblaj ambaŭ turoj kaj kripto. La katedralo kune kun la burgo Špilberk kreas karakterizan silueton de la urbo. El la altaĵo Petrov oni povas ire atingi la suprajn terasojn de la kapucenaj ĝardenoj kaj la Denis-parkon.

### Burgo Špilberk (1234), kiu estis uzata kiel ŝtata karcero (1621-1858, poste ankaŭ de la nazioj) 
Reĝa burgo el la 13-a jarcento, rekonstruita en la 17-a kaj 18-a jarcentoj al baroka citadelo, iam la plej fama malliberejo en la tuta habsburga monarkio, nomata „prizono de nacioj“. Sidejo de Muzeo de la urbo Brno kun konstantaj ekspozicioj pri la historio de la burgo kaj de la urbo. Por publiko alireblaj estas ankaŭ kazematoj, malhelaj ejoj en la fortreso, kiuj origine servis kiel kaŝejo por soldatoj, poste kiel prizono por la plej gravaj krimuloj. La burgon ĉirkaŭas vasta parko kun pluraj monumentoj kaj elvidejo al la urbo.
Enirejo en kapucenan kripton|eta

### Kapucena kripto 
Baroka kripto troviĝas en la subterejo de la kirko de kapucena monaĥejo kaj estas publike alirebla. La kripto servis ekde la mezo de la 17-a jarcento kiel sepultejo de membroj de la kapucena ordeno, de ĝiaj mecenatoj kaj aliaj signifaj personoj inkluzive de la fama estro de panduroj, barono Trenck. Unika sistemo de la cirkulado de aero ebligas mumiigon de la libere kuŝigitaj korpoj de la mortintoj.

### Monaĥejo de Malnova Brno kaj templo de la ĉieliro de Sankta Maria 
Origine ĝi servis kiel monaĥinejo de Cistercianoj, fondita en la j. 1313 fare de la reĝino Eliška Rejčka (Elizabeta Riĥenza). En 1783 ĝi fariĝis posedaĵo de Aŭgustenanoj. Unu el la abatoj de la ordeno estis ankaŭ Johann Gregor Mendel, la fondinto de genetiko. La specifa gotika templo de la ĉieliro de Sankta Maria en 1987 ricevis de la papo Johano Paŭlo la Dua la titolon „basilica minor“. La baziliko estas la plej suda brika gotika edifico en Eŭropo. La baziliko estas ankaŭ fama pro sia nigra madono

### Gotika preĝejo de sankta Jakobo kaj templo de Sankta Jakobo 
Ĝi apartenas al plej valoraj monumentoj de malfrua gotiko en Ĉeĥio el la limo de la 14-a kaj 15-a jarcentoj. La turo de la templo, alta 92 m, havas tipan sveltan piramidforman pinton. Interne troviĝas la tombo de Louis Raduit de Souches, komandanto de la sukcesa defendantaro de la urbo kontraŭ la sveda sieĝado en la Tridekjara milito. En la subterejo estis malkovrita vasta ostejo.
Templo de Sankta Tomaso|eta

### Templo de Sankta Tomaso 
Origine konsistaĵo de Aŭgustenana monaĥejo, fondita fare de moravia margrafo Johano Henriko, frato de la imperiestro Karolo la Kvara, meze de la 14-a jarcento. En la 17-a kaj 18-a jarcentoj la tuta komplekso estis rekonstruita en baroka stilo. En la templo troviĝas kopio de tabul-bildo de Nigra Sankta Maria, protektantino de la urbo; la originalo troviĝas sur la arĝenta altaro en la baziliko en Malnova Brno.
Ruĝa kirko|eta

### Ruĝa kirko 
La novgotika protestanta kirko de J. A. Komenský (Komenio) apartenas al la dominantoj de la rond-avenuo de Brno. Ĝi estis konstruita en 1863-1865 laŭ la projekto de Heinrich Ferstel, aŭtoro de Vota kirko en Vieno, estante la unua granda nekatolika preĝejo en tiu ĉi regiono de Eŭropo. Ĝia nomo devenas de la koloro de la krudbrika masonaĵo.

### Malnova urbodomo kun portalo de Antonín Pilgram 
La plej malnova nereligia edifico en Brno kun diversaj arkitekturaj stiloj. Ekde la komenco de la 14-a jarcento ĝis 1935 ĝi estis sidejo de la urba administrantaro. La ŝtona portalo de la urbodoma turo kun la fama kurba pinta tureto (fialo), konstruero kolorigita per legendoj, estas verko de Antonín Pilgram. En la trapasejo sub la turo pendas la famaj drako kaj rado de Brno. El la renesanca galerio de la turo proponas sin impresa elvido al la urbo.

### Nova urbdomo 
Iama dominikana monaĥejo ekde sia ekesto en la 13-a jarcento servis al bezonoj de nobelara reprezentado kaj al kunsidoj de la landaj deputitaro kaj tribunaloj. En la 18-a jarcento la tuta komplekso estis rekonstruita en baroka stilo. Nuntempe la Nova urbodomo estas sidejo de la urbestro kaj de la urba reprezentantaro. Vidindaj estas precipe la mezepoka klostro, historiaj portaloj kaj reprezentaj salonegoj.
maldekstra|Pordego en la direkto de Měnín|eta

### Lasta restanta urba pordego en la direkto de Měnín 
La unusola ĝisnuna urba pordejo de la mezepoka murega sistemo. Unuafoje ĝi estis skribe menciita en 1293. Ĝia turo estis origine je unu etaĝo pli alta. En la objekto, konstruita en la dua duono de la 16-a jarcento, okazas ekspozicioj de la urba muzeo.

### Placo de Libereco, la ĉefa placo en la urbocentro 
La centra urba placo iam estis nomata Malsupra placo kaj en la mezepoko ĝin ĉirkaŭis domoj de notindaj urbanoj de Brno kaj moraviaj nobeloj. Ĝia dominanto estas baroka pesta kolono kun statuoj de sanktuloj el 1679. Vidindaj estas ankaŭ belega renesanca palaco - La Domo de la Sinjoroj de Lipá – kun arkada korto - kaj la novrenesanca Klein-palaco.

### *Legoma placo* kun fontano Parnaso de Johann Bernhard Fischer von Erlach 
En ĉi tiu loko jam jarcentojn okazas ĉiutagaj foiroj, kie oni povas aĉeti legomojn, fruktojn, florojn k.s. Ornamas ĝin baroka fontano Parnaso el 1690-1695. Ĝi prezentas kavernon el naturaj ŝtonoj, kiun ornamas alegoriaj figuroj, simboloj de antikvaj imperioj - Babilonio, Persio kaj Helenio. La akvon en ĝin kondukis la plej malnova ligna akvodukto el la rivero Svratka.

### Pluraj vidindaĵoj 
[dekstra|eta|260ra|[Vilao Tugendhat, mondheredaĵo de UNESKO]]
* Funkciisma Vilao Tugendhat de Ludwig Mies van der Rohe, mondheredaĵo de UNESKO
* Dominikana monaĥejo kun preĝejo de sankta Mikaelo
* La unua moskeo en Ĉeĥio
* Teatro Janáček
* Teatro Mahen
* Kafejo Zeman

## Servoj
* Moravia galerio en Brno
* Moravia Landa Arkivo
* Moravia Landa Biblioteko
* Moravia landa muzeo

### Gimnazioj kaj aliaj lernejoj 
* Akademio Janáček de Muziko kaj Scenejaj Artoj en Brno
* Elementa lernejo kaj Infanĝardeno de Masaryk en Brno
* Evangelia Akademio Brno
* Gimnazio Brno-Bystrc
* Gimnazio Brno, Elgartova
* Gimnazio Brno, Slava placo
* Gimnazio Brno, Vídeňská
* Gimnazio Matyáš Lerch
* Gimnazio Mojmír-placo
* Gimnazio P. Křížkovský kun arta profilo
* *International School of Brno*
* Konservatorio Brno
* Konstrufaka mezlernejo en Brno
* Mezlernejo Biblioteka en Brno
* Mezlernejo F. D. Roosevelt en Brno
* Mezlernejo de Informadiko, Poŝto kaj Financo Brno
* Mezlernejo pri Arto kaj Dezajno kaj la Supera Faklernejo de Brno
* Teknika Mezlernejo de Brno, Purkyňova
* Teknika Mezlernejo kaj Supera Faklernejo Brno, Sokolská
* Veterinara universitato Brno

## Industrio kaj institucioj 
[dekstra|eta|260ra|La ekspoziciejo en Brno dum [komputilo|prikomputila ekspozicio Invex.]]
Brno estas konata per sia **industrio**, kiu foje abundis tiom, ke oni kromnomis la urbon per epiteto *la aŭstria/ĉeĥa/moravia Manĉestro*. Oni produktadis ĉasfusilojn, skribmaŝinojn, tekstilajn maŝinojn, lagrojn, traktorojn k.a.
En la jaro 1928 malfermiĝis en la urbo internacia ekspoziciejo, kie ĝis nun okazas multaj ekspozicioj de tutlanda aŭ eĉ mezeŭropa signifo.

Brno estas grava centro de klerigado en Ĉeĥio. Troviĝas en ĝi sume 26 fakultatoj de 6 ŝtataj **universitatoj**:
* Masaryk-Universitato (dua ĉeĥa universitato, fondiĝis 1919)
* Janáček-Akademio de muzaj artoj
* Teĥnika altlernejo
* Mendel-Universitato en Brno
* Bestokuracista kaj farmacia universitato
* Universitato de defendo
Krome ekzistas ankoraŭ kvar privataj universitatoj.

En Brno troviĝas ankaŭ multaj **mezlernejoj** kaj **metilernejoj**, ekzemple:
* Kemia teknikumo
* Elektroteknika teknikumo
* Mendel-gimnazio
* Cirila-Metoda gimnazio kaj pedagogia mezlernejo
* Gimnazio Křenová
* Gimnazio Brno-Řečkovice
* Gimnazio Brno, třída Kapitána Jaroše 14
* Gimnazio INTEGRA BRNO

De konataj **teatroj** menciindas ekzemple:
* Mahen-teatro
Novrenesanca edifico laŭ projekto de la fama aŭtora duopo de vienaj arkitektoj Ferdinad Fellner jr. kaj Hermann Hellner. La 14-an de novembro 1882 ĝi estiĝis la unua teatra edifico en Eŭropo, kie por lumigado estis uzataj elektraj ampoloj de Edison, nomataj „Edison-lampoj“.
* Janáček-teatro
* Teatro Reduta
La plej malnova teatra edifico en la centra Eŭropo. La angula domo ĉe Legoma foirejo estis konstruita komence de la 17-a jarcento, rekonstruita al taverno, kie kunvenadis migrantaj teatro-trupoj. La urbo uzadis la domon por societaj aranĝoj kaj teatro-prezentaĵoj. En 1767 tie unuafoje okazis teatro-prezentado en la ĉeĥa lingvo kaj koncertis la dekunujara W. A. Mozart. Nuntempe la objekton uzas Nacia teatro en Brno.
* Teatro fratoj Mrštík
* Muzika Teatro Brno
* Teatro Ansero sur ŝnuro
* Teatro de Bolek Polívka
* Teatro Polárka
* Teatro Radost

Inter **muzeoj** elstaras la Moravia landa muzeo, Mendel-muzeo, Teĥnika muzeo kaj Anthropos. Krome troviĝas en Brno ankaŭ la Moravia galerio kaj la Moravia landa biblioteko. Stelobservejo kaj planetario Brno estas publik-utila organizo de la urbo Brno, kies historio atingas reen al la 1950-aj jaroj; tiu kultur-kleriga institucio, kiu kunigas stelobservejon kaj planetarion havas sidejon en parko sur monteto nomata "Bovina monto" (Kraví hora) nordokcidente de la urboparto Brno-centro en alto 318 m super la maro.

La Muzeo de Romaa Kulturo (Muzeum romské kultury en la ĉeĥa lingvo) estas instituto dediĉita al la historio kaj kulturo de la romaa popolo (Ciganoj). Ĝi estas la nura muzeo de ĉi tiu speco kaj skalo en Eŭropo kaj tutmonde.

La urbo estas sidejo de kelkaj supraj **ĉeĥiaj institucioj**, kiel la *Konstitucia kortumo*, la *Supera kortumo* kaj la *Supera administra kortumo*, plue ankoraŭ de la *Supera ŝtata prokuroro*, la *Ofico por protekto de konkurenco* kaj la *Ofico de la publika protektanto de rajtoj* (ombudsmano).

Por popularigi la sciencojn elkreskis VIDA! science centrum.

## Administra divido 
Ekde 1990 Brno dividiĝas je 29 memstaraj urbopartoj. Ĉiu el ili havas proprajn elektatan deputitaron, konsilion kaj urbopartestron, plie ankaŭ blazonon kaj flagon. Enkrampe oni indikas la respektivajn katastrajn teritoriojn:

dekstra|eta|260ra|Náměstí Svobody (*Placo de libereco*) estas la ĉefa placo kaj centra punkto de Brno.
# Bohunice http://www.brno.cz/bohunice *(Bohunice)*
# Bosonohy http://www.brno.cz/bosonohy *(Bosonohy)*
# Bystrc http://www.bystrc.cz *(Bystrc)*
# Černovice http://www.brno.cz/cernovice *(Černovice)*
# Chrlice http://www.chrlice.brno.cz *(Chrlice)*
# Ivanovice http://www.radnice.info/ivanovice/  *(Ivanovice)*
# Jehnice http://mcjehnice.brno.cz *(Jehnice)*
# Jih http://www.brno-jih.cz *(Komárov, Dolní Heršpice, Horní Heršpice, Přízřenice, Trnitá (parto))*
# Jundrov http://www.brno.cz/mc/jundrov *(Jundrov (parto), Pisárky (parto))*
# Kníničky http://www.brno-kninicky.cz (Kníničky)
# Kohoutovice http://www.kohoutovice.cz *(Kohoutovice, Pisárky (parto), Jundrov (parto))*
# Komín http://www.brno-komin.cz *(Komín)*
# Královo Pole http://kralovopole.brno.cz *(Černá Pole (parto), Královo Pole, Ponava, Sadová)*
# Líšeň http://www.brno-lisen.cz/ *(Líšeň)*
# Maloměřice a Obřany http://www.brno.cz/mc/malomerice_obrany  *(Maloměřice (parto), Obřany)*
# Medlánky http://www.eurady.cz/medlanky  *(Medlánky)*
# Nový Lískovec http://www.nliskovec.brno.cz  *(Nový Lískovec)*
# Ořešín http://www.brno.cz/mc/oresin  *(Ořešín)*
# Řečkovice a Mokrá Hora http://www.brno.cz/reckovice *(Mokrá Hora, Řečkovice)*
# Brno-sever http://www.sever.brno.cz/ *(Černá Pole (parto), Husovice, Lesná, Soběšice, Zábrdovice (parto))*
# Slatina http://www.mcslatina.cz *(Slatina)*
# Starý Lískovec http://www.1x1.cz/staryliskovec  *(Starý Lískovec)*
# Brno-střed http://www.stred.brno.cz  *(Město Brno, Pisárky (parto), Staré Brno, Stránice, Štýřice, Veveří, Trnitá (parto), Zábrdovice (parto))*
# Tuřany http://www.turany.cz *(Brněnské Ivanovice, Dvorska, Holásky, Tuřany)*
# Útěchov http://www.volny.cz/utechov *(Útěchov u Brna)*
# Vinohrady http://www.vinohrady.brno.cz *(Židenice (parto), Maloměřice (parto))*
# Žabovřesky http://www.zabovresky.cz *(Žabovřesky)*
# Žebětín http://zebetin.webpark.cz *(Žebětín)*
# Židenice http://www.zidenice.cz *(Zábrdovice (parto), Židenice (parto))*

## Loka lingvo 
dekstra|eta|260ra|Tramon (ĉeĥe *tramvaj*) oni en la loka lingvo de Brno nomas *šalina*.
La loĝantoj de Brno foje uzas en parolado elementojn de speciala slanga lingvo tipa por la urbo, kiu nomiĝas hanteco (hantece *brněnské hantec*, ĉeĥe *brněnský hantec*). Ĝi estas rezulto de intermiksado de la ĉeĥa lingvo kun lingvoj de la minoritatoj, kiuj antaŭe loĝis en la urbo, ĉefe influita de la germana. Hanteco estis kutime uzata inter la subaj klasoj de la loĝantaro ĝis la frua 20-a jarcento. Hodiaŭ ĝi estas preskaŭ formortinta, sed iuj unuopaj vortoj tamen plu ĝuas altan favoron de la urbanoj kaj aperas en ĉiutagaj interparoloj. La plej konata ekzemple estas la vorto "šalina" *[ŝalina]*, kiu signifas *tramo* kaj devenas de la germana "elektri*sche Linie*" [elektriŝe linie] = "elektra linio" (*tramo* en la ĉeĥa estas "tramvaj").

## Famuloj 
* Adolf Veselý, esperantisto kaj SAT-ano
* Anton Pilgram
* Bohumil Hrabal - verkisto de poezia lingvaĵo
* Erich Wolfgang Korngold
* Eugen von Böhm-Bawerk, ekonomikisto kaj ministro
* Karl Schenkl, klasika filologo
* Károly Kőszeghi Mártony, oficiro
* Kurt Gödel
* Kurt Hanak, skulptisto
* Leó Kóber, hungara pentristo
* Milan Kundera - verkisto
*Otto Heller, verkisto kaj sociologo
* Richard von Schaukal, verkisto
* Theodor Gomperz, klasika filologo
* Vítězslava Kaprálová - muzika komponistino kaj dirigentino
* Johann Gregor Mendel - fondinto de genetiko
* Leoš Janáček - komponisto
* Viktor Kaplan - inventisto de turbino
* Ernst Mach - fizikisto

## Ĝemelurboj 
La jaroj en krampoj donas la jaron, kiam la ĝemeleco komenciĝis (ne devas egali al la jaro kiam kontrakto estis subskribita). Steleto (★) montras, ke ekzistas ankaŭ kontaktoj inter la urbaj kluboj de esperantistoj.
* 
* 
* 
* 
*  (★)
*  (★)
* 
*  (★)
* 
*  (★)
* 
* 

Krome ekzistas kelkaj ĝemelecoj ne aktivaj:
*  Nepean en Kanado en la periodo 1990-1993 (hodiaŭ suburbo de Otavo)
*  (arabe :, 1986)
* 
* 
* 

## Trafiko 
Brno situas ĉe la ĉeĥa aŭtovojo D1 (*dálnice* 1) inter Prago kaj Vyškov (plu al Ostrava) kaj ĉe la disbranĉejo de D2 al Bratislavo.

Brno posedas internacian flughavenon, kiu situas sud-oriente de la urbocentro.

Fervoje Brno estas ligita, ĉefe per la ĉefstacidomo Brno hlavní nádraží, al jenaj urboj:
* Břeclav – Malacky – Bratislavo (sud-orienten)
* Břeclav – Vieno (suden)
* Česká Třebová – Pardubice – Kolín – Prago (okcidenten)
* Kolin – Dresdeno - Berlino - Hamburgo (norden)
* Olomouc (nord-orienten)
* Jihlava – České Budějovice (okcidenten)
* Letovice (norden)
* Žďár nad Sázavou - Havlíčkův Brod (nordokcidente)

### Urba trafiko 
Urba trafiko apartenas al la Integrita trafika sistemo de la Sudmoravia regiono. Ĉefa transporta entrepreno estas la Transporta entrepreno de la urbo Brno (*Dopravní podnik města Brna a.s.*). Loĝantoj kaj vizitantoj de Brno povas uzi tramojn (11 linioj), trolebusojn (13 linioj) kaj aŭtobusojn (34 tagaj, de tio du estas por handikapuloj kaj 11 noktaj linioj). Unu tramlinio, unu trolebuslinio kaj kelkaj aŭtobuslinioj veturas ankaŭ en proksimajn vilaĝojn apud Brno.

## Esperanto 
### Nomo de la urbo 
En Esperanto oni uzas por nomi la urbon kaj krei derivaĵojn de tiu nomo (ekz. adjektivon aŭ loĝantonomon) diversajn formojn - jen oni konservas la originalan ĉeĥan formon *Brno* (*brna*, *brnano*), jen oni enkondukas esperantigojn kiel *Bruno* aŭ *Brunno* (*bru(n)na*, *bru(n)nano*) laŭ la latina nomo *Brunna*. Ĉiu el tiuj proponoj havas tamen siajn malavantaĝojn:
* ***Brno*** [br-no] bezonas klarigon pri sia dusilabeco pro ĉeesto de la silabokreiva sono "r", kio ne estas propra al la fonologio de Esperanto kaj povas esti malfacile prononcebla por parolantoj de kelkaj lingvoj.
* ***Bruno*** koincidas kun la vira persona nomo Bruno kaj krome ankaŭ kun nomo de la bruna koloro kio povas ĝeni ĉefe en parolo kiam ne videblas la majusklo.
* ***Brunno***, krom konfuzebleco kun la vortoj menciitaj ĉe *Bruno* kaze de malzorga elparolo, suferas pro la sama problemo kiel aliaj nomoj en kiuj ĉeestas la malrekomendebla duobligo de unu konsonanto (ekz. *Finnlando*, por kiu oni tiukiale proponis alian nomon *Suomio*)

Laŭ serĉo en la Esperanta tekstaro de *corpuseye*, klare superregas la formo "Brno" en Esperantlingvaj tekstoj. La formo *Bruno* estas relative malofte uzata por paroli pri la urbo, kaj por la formo *Brunno* estas nur unu uzo, kiu ne devenas de ĉi tiu Vikipedia artikolo.

En aprilo 2024 aperis respondo de la Konsultejo de Akademio de Esperanto pri la formo "Brno". Ĝi atentigas, ke kiel loka nomo de la urbo, "Brno" estas ĉiam uzebla, sed estu rigardata kiel fremda nomo neasimilita. Ĝi ne estas Esperanta vorto (radiko sen vokalo estus tute senprecedenca), tial derivaĵoj fojfoje renkontataj kiel *brna, *brnanoj k.s. estas malĝustaj. Kiel okazas por aliaj neasimilitaj nomoj, oni povas uzi la skribaĵojn "Brno-a, Brno-anoj" k.s. por la koncernataj derivaĵoj, aŭ eviti derivaĵojn per esprimoj similaj al "… de Brno" kaj "loĝantoj de Brno". Laŭ la rekomendo de la Akademio, taŭga esperantigo, kiu ebligas senprobleman derivadon kaj faciligas elparoladon por tiuj, kiuj ne scias la ĉeĥan, estas "Bruno", kiu baziĝas sur la latina nomformo "Bruna".

### Esperanto-movado 
#### Esperantista klubo 
La Esperantista klubo en Brno estas la plej malnova en Ĉeĥio kaj eĉ en la tuta teritorio de la iama Aŭstrio-Hungario. Jam en 1901 ekestis en Brno organizita grupo de esperantistoj, kiu estis la unua en la tiama Aŭstrio-Hungario kaj tial nomis sin *Unua societo de aŭstriaj esperantistoj*.

La loka esperantista klubo hodiaŭ daŭre ekzistas sub la nomo *Esperantista klubo en Brno*. Krome ekzistas hodiaŭ ankoraŭ *Societo por la internacia lingvo Esperanto en Brno*. Kunvenoj okazas ĉiusemajne. Lokaj reprezentantoj de Ĉeĥa Esperanto-Junularo (ĈEJ) en la urbo konsistigas ekde 2006 neformalan grupon kun nomo *Brna klubo de ĈEJ*. En la Masaryk-Universitato ĉiujare okazadis dusemestra kurso de Esperanto por komencantoj sub gvido de Josef Vojáček. Per Pasporta Servo ekde la eldono 2006 gastigas en Brno (kun paŭzoj) ankaŭ Esperante parolanta gastiganto, Marek Blahuš.

Artikolo de Miroslav Malovec en la gazeto Esperanto en januaro 2025 rakontas la historion de Esperanto en la urbo akompanate de fotoj.

#### Esperantistoj 
En Brno aktivis famaj esperantistoj, kiel ekzemple:
* Theodor Kilian
* Jiří Kořínek
* Josef Vondroušek
* Ernesto Sonnenfeld
* Milda Jakubcová
* František Jakubec (esperantisto)
* Evžen Wohlgemuth
* Jaromír Šikula
* Alena Růžičková-Pavlínová
* Zdeněk Hršel
* Věra Podhradská
* Jan Werner

En la lastaj jaroj aktivas tie ekzemple:
* Miroslav Malovec (vikipediisto kaj kunaŭtoro de la plej modernaj ĉeĥaj vortaroj de Esperanto)
* Oldřich Arnošt Fischer
* Marek Blahuš
* Josef Vojáček
* Milan Kolka
* Václav Zouzalík
* Miroslav Hruška

#### Eventoj 
En la 1930-aj jaroj la Brno-a filio de la Ĉeĥa radio elsendis esperanto-programojn sub nomo Verda stacio. La 29-an kaj 30-an de marto 1969 okazis en Brno konstitucia kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio, kiun ĉeestis kvarcent esperantistoj. En novembro de 2006 okazis tie internacia trejnseminario kun temo "Lingvoj en interreto", organizita de Ĉeĥa Esperanto-Junularo kune kun E@I. En 2019 okazis en Brno jubilea kongreso de ĈEA rememoriganta 50 jarojn de la asocio. De la 26-a de julio ĝis la 2-a de aŭgusto 2025 okazis en Brno la 110-a UK.

## Notoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Brno hlavní nádraží
* Tramtransporto en Brno
* Trolebusa transporto en Brno
* Asteroido 2889 Brno, nomita laŭ la urbo
* Brünner Hebammen-Zeitung, germanlingva fakperiodaĵo pri akuŝologio

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Historio de Brno en datoj 
* Prospekto de Brno en Esperanto
* Malgranda gvidilo tra Brno. La plej gravajn vidindaĵojn vi trovos en malgranda gvidilo, kiun eldonis Turisma informcentro GO to BRNO (kaj tradukis la loka klubo).


Kategorio:Municipoj en distrikto Brno-urbo
Kategorio:Urboj en distrikto Brno-urbo
Kategorio:Regionaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Vinkultivada subregiono Velké Pavlovice
Kategorio:Setlejoj en Drahana montetaro
Kategorio:Setlejoj en Bobrava montetaro
Kategorio:Setlejoj en Dija-svratka valego
Kategorio:Setlejoj sur Svratka