open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mesiriaoj

La **mesiriaoj** estas minoritata etno en Sudano. Ili apartenas al la araba etno bagaraoj kaj parolas la sudan-araban lingvon.

Mesiriaoj
Midoboj

La **midoboj** estas etno en la Meidob-montetaro en Sudano. La midoba lingvo apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La midoboj probable estas pli ol 50.000 homoj.

Midoboj
Midoboj
Misrijaoj

La **misrijaoj** estas etno en Sudano. Ili estas duon-nomadaj araboj kaj grandparte vivas en la regiono Kordofano. 

Misrijaoj
Misrijaoj
Molooj

La **molooj** estas etno en la subŝtato Blua Nilo en Sudano. Ili estas malpli ol 1.000 homoj. La moloa lingvo apartenas al la nilotaj lingvoj. La plej multaj el ili aŭ ili ĉiuj estas muslimoj.

Molooj
Molooj
Fondaĵo Hirschfeld-Eddy

**Fondaĵo Hirschfeld-Eddy** () - fondaĵo temas pri defendo homajn rajtojn de gejoj, lesboj, ambaŭseksemuloj kaj transgenruloj. Fondita en junio 2007 en Berlino.

Nomo de fondaĵo memorigas pri du gravajn personojn, kiuj havis gravan influon por vivo de GLAT-personoj - doktoro Magnus Hirschfeld (1868-1935), germana psikologo, seksologo kaj aktivulo teme homaj rajtoj, kaj FannyAnn Eddy (1974-2004), prominenta aktivulino de homaj rajtoj de lesboj el Sieraleono, kiu estis murdita en 2004.

## Vidu ankaŭ
* Magnus Hirschfeld
* FannyAnn Eddy
* GLAT-organizoj

## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retpaĝo de Fondaĵo (de)

Kategorio:Internaciaj neregistaraj organizaĵoj
Kategorio:GLAT-organizoj
István Gyertyánffy

**GYERTYÁNFFY István** (djertja:nfi) estis hungara pedagogia verkisto, la unua lernejestro de la ŝtata porinstruista lernejo de Cristuru Secuiesc inter 1870 kaj 1873 naskita en Tibód la  kaj mortinta en Budapest la .

## Biografio 
Inter 1853 kaj 1855 Gyertyánffy pristudis kirurgion en Koloĵvaro, sed interrompis tiun kaj ekde 1856 ĝis 1869 li instruis germanan lingvon kaj historion en la Romia Katolika Ĉefgimnazio de Székelyudvarhely. En 1869 li vojaĝis en Svislandon kaj en Germanujon por pristudi la porinstruistajn institutojn. En 1870 li iĝis direktoro de la Ŝtata Porinstruista Instituto de Székelykeresztúr, en 1873 de la porinstruista instituto de Buda. Li pensiuliĝis en 1899. Ekde 1878 li estis ano de la Landa Publikinstrua Konsilantaro. Li redaktis la gazeton *Néptanítók Lapja* (1874–94) kaj la verkon *Budapesti magyar királyi állami elemi és polgári iskolai tanítóképezde múltja és jelene* (1873/74–1880/81) en 1882.

## Verkoj ĉefaj 
* *Jelentés a székely-keresztúri állami tanító képezde első azaz 1870–71. tanévéről…* Emlékirat a m. kir. tanítóképezdék reformja ügyében (Székelyudvarhely, 1872);
* *Az ellenzéki szellem az iskolában* (Bp., 1876);
* *A népiskola módszertana*. (Dittes nyomán, kun Áron Kiss) Bp. 1876.;
* *A budapesti m. kir. állami elemi és polgári iskolai tanítóképezde múltja és jelene*. Bp. 1882.;
* *A budapesti m. kir. állami elemi és polgári iskolai tanítóképezde múltja és jelene*. Bp. 1882.;
* *A polgári iskola helye iskolai szervezetünkben*. Bp. 1894.;
* *A Paedagogiumról*. Bp. 1897.;
* *A tanítóképző intézeti tanárok képzésének és képesítésének kérdése* (Bp., 1898);
* *A Paedagogium. Adatok múltjának ismeretéhez*. Bp. 1913.;
* *Levelek a feminizmus és köznevelés kérdései köréből*. Bp. 1917.
* *Az országos Tanszermúzeumról és Pedagógiai Könyvtárról* (Bp., 1923).

## Fontoj 
* Pedagógiai Lexikon
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ernő Kaznovszky

**KAZNOVSZKY Ernő** (kaznovski) rumania hungara skulptisto naskita en Cristuru Secuiesc la 23-an de julio 1924 kaj mortinta en Bukareŝto en novembro de 1998.

## Biografio 
Ernő Kaznovszky post la finado de la porinstruista lernejo en 1945 en Cristuru Secuiesc inter 1946-52 studis en la Belarta Altlernejo Nicolae Grigorescu de Bukareŝto. Li estis instruisto pri desegno ekde 1952 en mezlernejo, pli poste en altlernejo de Bukareŝto. En 1973 li laboris en artisttendaro de Lăzarea, en 1977 en Galaţi. Liaj skulptaĵoj estas komponaĵoj kaj portretoj.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1954 • 26-a venecia bienalo, Venecio
* 1959 • rumana arta ekspozicio, Minsk
* 1960 • Helsinki
* 1977 • Lisbono.

## Fonto 
* Artportal.hu

Kaznovszky, E
Rastislavice

**Rastislavice,** hungare **Dögös** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. La slovaka historia nomo estis **Degeš**.
eta|dekstra|300ra|Rastislavice situas en la 4-a regiono
eta|dekstra|250ra|Rastislavice situas en la bluigita distrikto
* Areo: 20&nbsp;km²
* Supermara alteco: 113 m
* Loĝantaro: 930
* Poŝtkodo: 941 08
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Nové Zámky troviĝas 24&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
En 896 hungaraj triboj alvenis, kiuj fondis reĝlandon en 1000. La loko apartenis al familio Komjáthy en la 13-a jarcento. La turkoj atakis la vilaĝon en 1533 kaj havis ĝin inter 1555-1608 kaj inter 1660-1685. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1730 fondiĝis **Újdögös** (=Nova Dögös), sed ne iĝis vilaĝo. Ĝis 1919 la loko apartenis al Nyitra (reĝa departemento), poste al Ĉeĥoslovakio. En 1936 la komunumo iĝis vilaĝo. Inter 1938-1945 ĝi aliĝis al Hungario. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj vilaĝoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 1948 la vilaĝo prenis novan nomon **Rastislavice**. Rastislav estis princo. En 2001 loĝis tie 928 da homoj (914 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1941
* luterana preĝejo de 1934

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Río Polochic

La **Río Polochic** estas unu el la plej longaj riveroj (ĉ. 240 km) de Gvatemalo. La fonto estas en la sudo en la departemento 
Alta Verapaz, iom oriente de la urbo Tactíc. La rivero fluas inter la Sierra de Chamá en la nordo kaj la Sierra de las Minas en la sudo al orienta direkto. La rivero fine fluas en la lago de Izabal. Nur la lastaj 30 km (post la urbo Pánzos estas uzeblaj por ŝipoj. Oni uzis tiun parton de la rivero por la transporto de kafo kaj ligno.

Speciala problemo estas la inundoj kiuj kaŭzas la rivero dum la pluva sezono.
Mondarioj

eta|Mondarioj
La **mondarioj** estas etno en Sudano. La mondaria lingvo (*Mandari*) apartenas al la nilotaj lingvoj. La mondarioj estas pli ol 100.000 homoj.

Mondarioj
Mondarioj
Vlkas

**Vlkas,** hungare **Valkház** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. La oficiala hungara nomo estis **Nagy-Valkház** (=Granda V.) ĝis 1899.
eta|dekstra|300ra|Vlkas situas en la 4-a regiono
eta|dekstra|250ra|Vlkas situas en la bluigita distrikto
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 150 m
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 941 44
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Žitavou, laŭ triara flankovojo. Nové Zámky troviĝas 20 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1221 en formo *Wolcaz*. Dum la historio formiĝis ankaŭ *Kisvalkház* (=Malgranda V.), kiu en 1570 senhomiĝis. En 1910 loĝis en la vilaĝo 484 da homoj (iomete la slovakoj estis pli). Ĝis 1919 la komunumo apartenis al Bars, al distrikto de Verebély, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 ĝi aliĝis al Hungario laŭ unua Arbitracio de Vieno. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 338 da homoj (327 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Quartey

**Quartey** estas la familia nomo de jenaj personoj:

* Clement Quartey (n. 1938), ganaa boksisto
* Ekow Quartey (n. 1990), brita aktoro
* Ike Quartey (n. 1969), ganaa boksisto

Kategorio:Familiaj nomoj
Ike Quartey

**Ike Quartey** (n. 27a de novembro 1969 en Bukom, Ganao kiel *Isufu Quartey* estas ganaa boksisto.

## Amatoro 
Quartey estas la plej juna el 27 infanoj. La amatora bilanco estis impresa (50-4). En 1987 li atingis la 3an lokon en la Junior World Championships en Havano, Kubo. Li perdis kontraŭ Lászlo Szücs, Hungario laŭ punktoj. En 1988 li partoprenis la olimpikajn ludojn de Seulo.

## Profesia boksisto 
Poste li fariĝis profesia boksisto ĉefe en Ganao kaj Francio. Li komencis sian karieron sub Yoofi Boham, kiu sendube estas la plej sukcesas boksmanaĝero de Ganao. Je la 4a de junio 1994 li gajnis la WBA Welterweight titolon kontraŭ Crisanto Espana de Venezuelo.

Kategorio:Boksistoj
Kategorio:Ganaanoj
Long Yu

**Long Yu** estas la nuna muzikdirektoro de la ĉina filharmonio kaj de la Guangzhou Simfonia Orkestro.

Yu naskiĝis en muzika familio en Ŝanhajo kaj jam tre frue ricevis muzikan edukadon de sia prapatro Ding Shande. Poste li vizitis la muzikan universitaton de Shanghai kaj fine la Hochschule der Kunst in Berlino.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en la angla

Kategorio:Ĉinoj
Kategorio:Orkestrestroj
Thomas Strunz

**Thomas STRUNZ** (n. 25-a de aprilo 1968 en Duisburg) estas eksa germana futbalisto.

Li ludis en meza kampo unue por la MSV Duisburg poste por la VfB Stuttgart kaj Bayern München. Kune kun la bavara teamo li fariĝis germana ĉampiono en la jaroj 1990, 1997, 1999, 2000 kaj 2001, 1998 kaj 2000 gajnanto de la DFB-Pokalo kaj en 1996 gajnanto de la UEFA-Cup. En 2001 la bavara teamo krome fariĝis gajnanto de la Champions League kaj ankaŭ en 2001 gajnanto de la mondpokalo

Entute li ludis 41-foje inter 1990 kaj 1999 or la germana nacia teamo. Kune kun la nacia teamo li gajnis en la jaro 1996 la eŭropan ĉampionecon.

Thomas Strunz finis sian karieron en 2001.

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Lebeche

**Lebeche** estas nomo de vento en la sudoriento de Hispanio. La vento blovas de la sudokcidento. Ofte ĝi enhavas fajnan sablon kiu devenas de la dezerto Saharo. 

Ventoj kiuj similas al Lebeche ekzistas en diversaj regionoj de Mediteraneo. Ekzemple Siroko (la nomo devenas de la itala lingvo), kiu tamen blovas el kontraŭa direkto. Krome ekzemple estas *Jamdino* (en Maroko), *Marin* (en Francio), *Jugo* (en Kroatio) ktp.

Kategorio:Ventoj
Parga

eta|300px|Situo de Parga
**Parga** (greke: Πάργα), estas urbo kaj municipo kiu situas en la nordokcidenta parto de Prevezo en nordokcidenta Grekio. Ĝi estas tute ĉirkaŭita de la prefektio de Tesprotio kaj estas la sola municipo en Grekio kiu estas ĉirkaŭita de alia prefektio. La setlejo datiĝas de antikvaj tempoj kaj nomiĝis **Ypargos**. Kiam slavoj invadis la areon, ĝi fariĝis **Paragiros**, **Paragaia** aŭ **Paragea**, **Ypagogos** aŭ **Epagogos** aŭ **Epargos** nomita laŭ la slava vorto *prag* por haveno.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Parga estas
*  Abensberg, Bavario, Germanio (1986)

eta|300px|Panoramo de Parga
eta|300px|maldekstra|Kastelo de Parga kovrita de arboj
eta|300px|La malnova fortreso super Parga
eta|300px|maldekstra|Parga, Strando
eta|maldekstra|300px|Insulo en la golfeto de Parga

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo de Parga  
* Parga Turista kaj Vojaĝa Gvidilo  
* Turista Gvidilo 
* Parga

Kategorio:Urboj de Grekio
Antònia Font

eta|250ra|Antònia Font
**Antònia Font** estas hispana pop-muzika bando el Majorko (Balearoj), kiu kantas katalune. Ili komencis sian karieron en 1997. La komponisto de ĉiuj kanzonoj estas Joan Miquel Oliver, kiu estas la gitaristo.

## Membroj 
* Pau Debon: kantisto.
* Joan Miquel Oliver: gitaristo kaj komponisto.
* Jaume Manresa: klavisto
* Pere Manel Debon: drumisto
* Joan Roca: basisto

## Albumoj 
* *Antònia Font*, 1999
* *A Rússia*, 2001
* *Alegria*, 2002
* *Taxi*, 2004
* *Batiscafo Katiuscas*, 2006
* *Coser i cantar*, 2007
* *Lamparetes*, 2011
* *Vostè és aquí*, 2012

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (katalune)
* FacebookAntonia Font, Facebook Fans

Kategorio:Hispanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Balearoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1997
Rivero Des Plaines

eta|250ra|La rivero Des Plaines en Kantono Lake, Ilinojo.
La **rivero Des Plaines** estas rivero kiu fluas en la Usonaj ŝtatoj de Viskonsino kaj Ilinojso. Ĝi fluas suden por 241 km tra suda Viskonsino kaj norda Ilinojso. La indianoj uzis la riveron por transporto. La nomo devenas de la franca vorto por 'la ebenaĵo'. Granda ponto ekzistas super la rivero en Joliet.

## La vojo 
La rivero Des Plaines estas malrapide fluanta rivero. Ĝi elfontas en suda Viskonsino ĵus okcidente de Kenosha kaj moviĝas ĉefe tra marĉejoj ĝis ĝi krucas la ŝtatlimon en Ilinojon. La rivero kurbas okcidente kaj fluas tra arbaraj naturrezervejoj en Kantono Lake kaj Kantono Cook. Multe da malgrandaj baraĵoj situas ĉe la rivero. La rivero fluas tra Lockport kaj Joliet antaŭ ĝi fluas en la riveron Kankakee formante la riveron Ilinojon. La rivero Ilinojo fluas tiam al la rivero Misisipo.

Partoj de la rivero estas tre bone antaŭgardataj. Sed grandaj partoj estas uzataj por industria akvojo.

## Rivera amuzaĵo 
La arbaraj rezervejoj kreas bonegan lokon. Oni povas kanui, kajaki kaj fari aliajn riverajn amuzaĵojn.

Kategorio:Riveroj en Ilinojso
Kategorio:Riveroj en Viskonsino
Morokodoj

La **morokodoj** estas etno en Sudano. Ili verŝajne estas pluraj mil homoj. La morokoda lingvo apartenas al la nilo-saharaj lingvoj.

Morokodoj
Morokodoj
Ruth Metzler-Arnold

**Ruth Metzler-Arnold** naskiĝis la 23-an de majo 1964 en Willisau. Ŝi estas civitanino de Richenthal, Willisau kaj Balgach, svisa politikistino de la Kristandemokrata Popolpartio de Svislando kaj eksa membro de la Federacia Konsilio de Svislando.eta|Ruth Metzler

## Edukado kaj profesio 
Post studo de jurisprudenco ĉe la Universitato de Friburgo Ruth Metzler translokiĝis kun sia edzo Lukas Metzler al la Kantono Apencelo Interna.

Okaze de la Landkomunumo de 1997 ŝi estis elektita kiel reprezentantino de la Kristandemokrata Partio kiel kantona financministrino. (alemane "Säckelmeisterin"). Tio tamen estis nur parttempa posteno. Ŝi krome laboris en Sankt-Galo por ekonomia kontrolsocieto.

## Elektiĝo al la Federacia Konsilio 
La 11-an de marto 1999 Ruth Metzler je granda surprizo de ĉiuj observanto estis elektita kiel federacia konsilantino kiel posteulino de Arnold Koller. En la Federacia Konsilio ŝi gvidis la Federacian Departamenton de Justico kaj Polico.

## Malekektiĝo 
En aŭtuno 2003 la Kristandemokrata Popolpartio de Svislando perdis en la naciaj elektoj multajn seĝojn favore al la dekstra Svisa Popolpartio, kiu tial postulis unu de la du seĝojn de la Kristandemokrata Popolpartio en la Federacia Konsilio por sia gvidanto Christoph Blocher. La 10-an de decembro 2003 tiel la unuan fojon post 1872 estis ne reelektita oficanta federacia konsilanto de Svislando.

## Nuna kariero 
Nuntempe Ruth Metzler laboras kiel ĉefjuristino en la mastruma komitato de Novartis Francio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Ruth Metzler-Arnold

Metzler, Ruth
Metzler, Ruth
Acambay

**Acambay** estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato *(Estado de México)*. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Acambay*. Ĝi situas en la regiono 5 Atlacomulco de la ŝato de Meksiko, kiu situas en la nordokcidento de la ŝtato. Norde la komunumo limas al la komunumo Aculco kaj la la ŝtato de Querétaro, sude kun la komunumoj Temascalcingo, Atlacomulco kaj Timilpan.

eta|maldekstra|200px|La centro de Acambay

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi 56849 loĝantojn. El tiuj 27412 viroj kaj 29437 virinoj.
Lau la loĝantaro la komunumo okupas la lokon 17 en la Ŝtato de Meksiko kaj la lokon 974 en la nacia komparo. La komunumo havas surfacon de 492,13 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2560 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 1000 milimetroj jare. La jara meza temperaturo estas 14.2&nbsp;°C.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/mexico/mpios/15001a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Estado de México
Fanfani

**Fanfani** estas la nomo de la jenaj personoj:
* Pietro Fanfani (1815, Collesalvetti, Pistojo  1879, Florenco), verkisto, poeto
* Amintore Fanfani (1908, Santo Stefano - 1999, Romo), itala politikisto kaj ĉefministro
* Ottavio Fanfani (1915, Florenco  1981, Florenco), edzo de Nicoletta Ramorino
* Donatella Fanfani (* 1962, Milano), aktorino
* Tommaso Fanfani (1943, Pieve Santo Stefano  2011, Viareggio), ekonomikisto
* Giuseppe Fanfani (* 1947, Sansepolcro), politikisto

Kategorio:Familiaj nomoj
Zemné

eta|dekstra|300ra|Preĝejo de Zemné
eta|dekstra|300ra|Malnova lernejo, nun biblioteko kaj memordomo pri Jedlik en Zemné
eta|dekstra|300ra|Riverbordo de Zemné
eta|dekstra|300ra|Skulptaĵo pri Jedlik
**Zemné,** hungare **Szímő** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky.

* Areo: 26 km²
* Supermara alteco: 111 m
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 941 22
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Váh sen ponto, laŭ triara flankovojo. Nové Zámky troviĝas 13, Kolárovo 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1113 en formo *Van Zemej*, en 1217 aperas proksima vilaĝo Gúg. La lasta senhomiĝis pro la tataroj en 1241. *Van Zemej* detruiĝis en 1312 fare de kvazaŭreĝo Mateo Csák (ĉAk). En 1704 la aŭstroj bruldetruis la vilaĝon. Incendioj okazis en 1882 kaj 1887. Ĝis 1919 la komunumo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto de *Csallóköz*, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1928 la vilaĝo ricevis kurenton. Inter 1938-1945 ĝi aliĝis al Hungario. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 1950 kolĥozo formiĝis, en 1952 inundo okazis, en 1960 nova lernejo, en 1968 kulturdomo, poste kuracejo, infanĝardeno, apoteko kaj vendejoj, fine informatika reto kaj kanalizado konstruiĝis. Nuntempe la loĝantoj okupiĝas ne nur pri agrokulturo, sed ankaŭ pri loka industrio.

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1728, en 1989 renovigita
* monumento pri mondmilitaj falintoj kaj deportitoj de 1993
* kapelo omaĝe al Sankta Vendelo de 1122 en vilaĝparto Gúg
* sonorilturo de 2000
* skulptaĵo pri Ányos Jedlik
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka de 1923
* kapelo omaĝe al Sankta Anna
* skulptaĵo pri Sankta Marteno de 2006

## Famulo 
* naskiĝis en 1800 inventisto, sciencisto Ányos Jedlik

## Ĝemelkomunumo 
*  Tab, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
EuroVelo

**EuroVelo** estas projekto de la Eŭropa Biciklista Federacio (EBF), celante realigi tuteŭropan longdistancan bicikladan vojon. Kiam plenumita, ĝi estos  longa,. Ekde la fino de 2019 disponas oficiala aplikaĵo.

eta|maldekstra|280ra|

## Historio 
La ideo pri EuroVelo estiĝis en 1995. La projekto estis gvidata de EBF kaj la organizoj *De Frie Fugle* (Danio) kaj *Sustrans* (Britio), la plano estis realigi 12 vojojn. Ekde 2007 EBF prenis plenan respondecon pri la projekto kaj hodiaŭ estas 17 vojoj.

## Vojoj 
* Paraj vojoj iras nord-sude, kaj neparaj vojoj iras okcident-oriente.
* La konektoj kun aliaj vojoj estas skribitaj en krampoj.
* EV10 kaj EV12 estas rondvojoj.

## Superrigardo 
### Nord-sudaj vojoj 
:EV 1 - *Atlantika vojo*: Norda kabo - Sagres 8 186 km
:EV 3 - *Pilgrima vojo*: Trondheim - Santiago de Compostela 5 300 km
:EV 5 - *Vojo al Romo (Via Romea)*: Londono - Romo kaj Brindiso 3 900 km
:EV 7 - *Mezeŭropa vojo*: Norda kabo - Malto 6 000 km
:EV 9 - *Sukcena vojo (Balta Maro - Adriatiko)*: Gdansko - Pula 1 930 km
:EV 11 - *Orienteŭropa vojo*: Norda kabo - Ateno 5 964 km

### Okcident-orientaj vojoj 
:EV 2 - *Ĉefurba vojo*: Galway - Moskvo 5 500 km
:EV 4 - *Centreŭropa vojo*: Roscoff - Kievo 5 100 km
:EV 6 - *Atlantiko-Nigra Maro* (Rivera vojo): Nantes - Constanţa 3 653 km,
:EV 8 - *Mediteranea vojo*: Kadizo - Ateno 5 388 km

### Rondoj 
:EV 10 - *Baltmara vojo* (*Hansa*-rondvojo): 7 930 km
:EV 12 - ''Nordmara vojo: 5 932 km

**Kompleta vojaro:** 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (angle, germane kaj france)
* interaktiva reta mapo (jen germane, sed ankaŭ angle, france, hispane kaj pole)
* EuroVelo por profesiuloj

### Aplikaĵoj 
* Oficiala aplikaĵo por Android
* Oficiala aplikaĵo por iOS

Kategorio:Biciklado
Kategorio:Turismo
Kategorio:Transporto en Eŭropo
János Kiss (verkisto)

**KISS János** (kiŝ) estas rumanuja hungara verkisto, publicisto naskita en Kluĵo la 26-an de februaro 1933 kaj mortinta en Kluĵo la 21-a de marto 2018. Li estas ano de E-MIL.

## Premioj 
* Premio de la *Kolozsvári Írói Egyesület* 1977, 1982, 1998.

## Biografio 
La mezlernejon János Kiss finis en sia naskiĝurbo (1951) kaj li akiris samloke diplomon pri matematiko-fiziko en la *Pedagogia Altlernejo* (1953). Li instruis en Săvădisla (1953-66), pli poste li iĝis redaktoro de ĵurnalo Igazság (1966-74), respektive ĝia vicĉefredaktoro (1974-86), redaktoro de Korunk (1986-90); Ekde 1990 li estis ĉefsekretario de la Családi Tükör ĝis sia pensiiĝo 1991.

## Verkoj 
* *Tegnaptól holnapig*, romaneto, Bk., 1966;
* *Vegyestörtek - Ölelni indult pillantás*, rakontoj, Bk., 1969;
* *Díszelőadás*, satira romano, Bk., 1973;
* *Ádozatok*, romaneto, Kvár, 1974;
* *Tégy engem mint egy pecsétet a te kebeledre*, romaneto, Bk., 1977;
* *Hólabda*, rakontoj, Kvár, 1978;
* *Fehér csend*, du romanetoj, Kvár, 1982;
* *Az öröm íze*, rakontoj, Kvár, 1988;
* *Omló falak*, rememoraĵoj, Kvár, 1991;
* *Emberek és porták*, romano, Kvár, 1991;
* *Csupa vasárnap*, taglibro, Kvár, 1995;
* *Elveszett illúziók avagy Tanúnak jelentkezem*, felietonoj, Székelyudvarhely, 1997.
* *Pillangók az esőben* (noveloj, Dacia Könyvkiadó, Kolozsvár), 1998;
* *Szélmalom* (romano, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda), 2005.
* *Négyoldalú igazság*, (Taglibro 1978-1980), 2009.

## Tradukaĵoj 
* *A gyermek és a bölcs*, ĉinaj popolfabeloj, Bk., 1962.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kiss J
Kiss J
Melanomo

eta|Melanomo
**Melanomo** estas maligna tumoro de melanocitoj, kiuj troviĝas precipe en la haŭto, sed ankaŭ en la intesto kaj okuloj. Danĝera loko estas la plando, ĉar tie la haŭto estas malofte kontrolata. Ĝi estas malofta tipo de haŭta kancero, sed kaŭzas la plimulton de la mortoj pro haŭtmalsano. Oni distingas inter ebena kaj globforma melanomo, kiu ne reagas al radioterapio.

Melanomo okazas pro nekontrolata kresko de pigmentaj ĉeloj (melanocitoj, riĉaj je melatonino). Ĉirkaŭ 40% - 50% estiĝas el nevusoj kaj 20% el ŝajne sana haŭto.

Precipe ĉe helaj homoj oni povas observi kreskon de ofteco de melanomo.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Haŭtkanceroj
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Medicinaj memorhelpiloj
Sándor Lázár

**LÁZÁR Sándor** (la:za:r) estas rumanuja hungara psikologo. Li naskiĝis en Iernuţeni la 27-an de marto 1933.

## Biografio
La mezlernejon Sándor Lázár finis en Reghin, la fakon pri pedagogio-psikologio en la Bolyai Tudományegyetem de Kluĵo(1956). Li instruis en Reghin, pli poste en Târgu Mureş en la *Pedagogia Altlernejo* li estis adjunkto (1961-69), sekve scienca esploristo de la *Filio de Rumana Akademio* samloke. Al invito de UNESCO li partoprenis internaciajn esplorojn. Li ĉeestis en internaciaj kongresoj (Varsovio 1969, Parizo 1973, 1986, Toulouse 1980, Québec 1981, Budapest 1982, Helsinki 1982, Madrid 1985, Poitiers 1987, Antwerpen 1985, Praoa 1989, Oslo 1989). Li estas katedrestro en Universitato Sapientia.

## Verkoj
* *Situaţii motivaţionale favorabile învăţării de tip şcolar* (1975); 
* *Învăţare şi programare* (tradukaĵo, 1977); 
* *Motivációs helyzetek – tanulmányi eredmények* (Bp. 1980).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon
Universala Ekspozicio en Knoxville 1982

eta|dekstra|150ra|Monero de la Ekspozicio
En 1982 la Universala Ekspozicio okazis en Knoxville en la usona ŝtato de Tennessee. La temo de la ekspozicio estis "Energio, turnigas la mondon". La foiro malfermis je la 1-a de Majo, 1982 kaj fermis je la 31-a de Oktobro de la sama jaro,bonveniginte pli ol 11 milionoj da vizitantoj.

Partoprenantaj landoj estis inter aliaj: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , kaj Okcident-Germanujo (tiama Federala Republiko).

Kategorio:1982
Kategorio:Ekspozicioj
Kategorio:Tenesio
Pietro Fanfani

**Pietro FANFANI** (n. 21-a de aprilo 1815 en Pistoia; m. 4-a de marto 1879 en Florenco) estis itala filologo kaj verkisto.

Komence Pietro Fanfani studis medicinon. Tre baldaŭ li tamen ŝanĝis la studoj rilate al la itala lingvo kaj al la literaturo. Poste li laboris kiel ĵurnalisto kaj en la jaro 1847 li fondis la gazeton Ricordi filologici.

En la sekva jaro la perturboj de la revolucia tempo ne lasis lin daŭrigi la aktivaĵojn sur la literatura kampo. Li devis eniri la batalkampon kaj partoprenis la batalojn ĉe Montanara kaj Curtatone sub Radetzky. Oni arestis lin kaj transportis lin kiel kaptito al la fortikaĵo Theresienstadt.

Tre baldaŭ oni donis al li la liberon kaj en Torino oni dungis lin en la ministerio pri instruado. Poste li havis similan okupon en Florenco. Post 1859 li havis la laboron kiel bibliotekisto en la Biblioteca Marucelliana en Florenco. Tiun postenon li okupis ĝis la morto je la 4a de marto 1879.

Inter 1851 - 1852 li eldonis filologan-literaturan monatan revuon L'Etruria. Poste li fondis kelkajn beletristikajn revuojn.

En 1855 li eldonis la *Vocabolario della lingua italiana* (2 volumoj). Sekvis la ''Vocabolario dell'uso toscana* kaj *Vocabolario della pronuncia toscana* (ambaŭ Florenco 1863), kaj fine la *Vocabulario italiano della lingua parlata'' (1876) kaj similaj verkoj.

Li ankaŭ eldonis novelojn. Jen kelkaj verkoj:

* Cecco d'Ascoli, rakonto de la 14a jarcento (2a eldono, Florenco, 1870);
* *La Paolina* (Florenco 1868);
* *Una bambola* romano por infanoj (Florenco 1869);
* *Il fiaccherrajo e la sua famiglia*, Rakontoj de la florentina popola vivo (Milano, 1874), kaj
* *Novelle e gheribezzi* (1879).

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj filologoj
Kategorio:Italaj bibliotekistoj
Kategorio:Italaj humuristoj
Kategorio:Italaj leksikografoj
Radava (distrikto Nové Zámky)

**Radava,** hungare **Rendve** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky.
eta|dekstra|300ra|Radava situas en la 4-a regiono
eta|dekstra|250ra|Radava situas en la bluigita distrikto
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 145 m
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 941 47
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Šurany-Levice. Nové Zámky troviĝas 19 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, poste setlis anoj de Grandmoravia Regno, kiun la hungaroj nuligis en 896. La unua mencio pri la loko devenis el 1237 en formo *Renduuey*. iom poste ĝi apartenis al fortikaĵo de Léva. La vilaĝo senhomiĝis ĝuste en la lasta jaro de turka erao en 1663. Pesto okazis en 1713. Longe menciiĝis 2 vilaĝoj: Granda kaj Malgranda *Rendve*. En 1910 loĝis tie 825 da homoj (slovakoj en majoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al la distrikto de Verebély. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Dum la 2-a mondmilito la slovakoj apogis la Slovakan Nacian Ribelon. Poste la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 881 da homoj (880 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1767, la fundamentoj devenas el la 13-a jarcento
* moderna katolika preĝejo omaĝe al Cirilo kaj Metodo de 1970

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Dolný Ohaj

eta|dekstra|300px|Dolný Ohaj situas en la 4-a regiono
eta|dekstra|250px|Dolný Ohaj situas en la bluigita distrikto
**Dolný Ohaj,** hungare **Ohaj** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky.

* Areo: 5 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 1630
* Poŝtkodo: 941 43
* Aŭtokodo: NZ
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Žitavou, laŭ traira flankovojo, fervojo Šurany-Levice preteriras. Nové Zámky troviĝas 18 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio pri la loko devenis el 1293 en formo *Vhay*. Pesto okazis en 1349. La turkoj atakis la vilaĝon en 1534. Poste formiĝis 2 vilaĝoj: Granda kaj Malgranda Ohaj, kiuj fine unuiĝis. En 1910 loĝis tie 1081 da homoj (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al la distrikto de Verebély. Poste la vilaĝo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1671 da homoj (1642 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Familio kaj Emeriko (Hungario) de 1873

## Famuloj 
En la iama Ohaj naskiĝis hungara ministro Gyula Rubinek.

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Enklavo de Lado

[eta|[Korno de Afriko je 1900-aj jaroj.]]
La **enklavo de Lado** estis enklavo kiu apartenis al Kongo. Ĝi situis ĉe la supra Nilo sur teritorio kiu hodiaŭ apartenas al Sudano kaj Ugando. La enklavo ekzistis inter 1894 kaj 1910.

Lado estis parto de Ekvatorio ĝis 1894, kiam Britio ludonis la teritorion al reĝo Leopoldo II de Belgio. Tiel Kongo havi aliron al Rejaf, do al la ŝipe uzebla parto de Nilo. Kiel kompenso Belgio donis teritorion en la orienta parto de Kongo al Britio, kiun Britio bezonis por trajnlinio inter Kaburbo al Kairo.

La enklavo havis surfacon de ĉ. 40.000 km² kaj loĝantaron de ĉ. 250.000 personoj. La ĉefurbo estis Lado.

En 1910 la enklavo de Lado fariĝis parto de la anglo-egipta Sudano. La sudan parton oni donis en 1912 al Ugando.

Kategorio:Respubliko Kongo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1894
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1910
Farasan-insuloj

**Farasan-insuloj** () estas abunde korala insula grupo en la Ruĝa maro, apartenante al Sauda Arabio. Ĝi situas ĉ. 40&nbsp;km de Jizan, en la sudokcidenta parto de la lando. Ĝi estas protektita areo kaj estis hejmo de la formortinta arabia gazelo kaj - vintre - de migrantaj birdoj el Eŭropo. La plej granda insulo de la arĥipelago estas la samnoma *Farasan-insulo*. Pliaj gravaj insuloj estas la Sajid-insulo kaj Zufaf-insulo.

## Interna ligilo 
* Granda Jemeno

## Eksteraj ligiloj, angle 
* Saudi Aramco World: Dreaming of Farasan 
* Protected Areas in the Arab World 

Kategorio:Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Geografio de Sauda Arabio
Sándor Létai

**LÉTAI Sándor** estis hungara konstruisto, aviadillkonstruanto naskita en Élesd la 19-an de oktobro 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de aprilo 1942.

## Biografio 
Kune kun siaj fratoj, Lajos kaj András Létai konstruis plurajn unu- kaj dupersonajn flugilojn. En lia laste konstruita flugilo en julio de 1914 en Pöstyén okaze de flugilkonkurso, flugisto Gyula Minár flugis pli ol unu horon, kaj tiu rezulto estis nacia rekordo.

## Bibliografio 
* L. S. (Repülés, 1971. 4. sz.);
* Csanádi Norbert–Nagyváradi Sándor – Winkler László: A magyar repülés története (Bp., 1977).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Uragano Erika (2003)

[dekstra|eta|240ra|Erika la [15-an de aŭgusto, 2003 (NOAA)]]
[eta|240ra|[NEXRAD-bildo de Erika super nordorienta Meksiko.]]
La **uragano Erika** estis atlantika uragano, kiu frapis nordorientan Meksikon ĉe la landlimo al Teksaso meze de aŭgusto 2003. Erika estis la oka uragano de la sezono. Unue la usona uragancentro (*National Hurricane Center*, NCE) ne anoncis ĝin kiel uragano, ĉar oni antaŭvidis maksimuman ventrapidon de nur 115 &nbsp;km/h. Nur poste oni reklasis ĝin al klaso 1. Pro la influo de alta aerpremo, Erika rapidegis okcidenten de la golfo de Meksiko kaj tuŝis la teron en nordorienta Meksiko la 16-an de aŭgusto.

Nur post sia paso Erika estis deklarita uragano.

## Sekvoj 
dekstra|eta|240ra|Pluvdatumoj de Erika
La anonco de Erika evakuigis 54 naftoplatformojn en la okcidenta golfo de Meksiko.

Erika pluvegis nur malmulte super suda Teksaso. La ventoj atingis tie 75&nbsp;km/h. La damaĝoj en Teksaso atingis $10,000 (2003 USD, $11.000 2006 USD).

En Meksiko Erika unue tuŝis la ŝtatojn Tamaulipas kaj Nuevo León, sed ankaŭ Coahuila-n. Pluvo atingis 170.5&nbsp;mm en Magueyes (Tamaulipas).
La pluvegoj kaŭzis inundojn kaj kotglitojn kaj blokis plurajn aŭtoekspresvojojn en nordorienta Meksiko. En Montemorelos (Nuevo León), mortis du personoj, kiam ili provis trairi parte inunditan ponton. Tra la tuta Meksiko 20.000&nbsp;homoj restis sen elektro pro la uragano.

Malgraŭ la inundoj la entutaj damaĝoj estis minimumaj.

## Vidu ankaŭ 
* Boforta skalo
* Ŝtormego
* Uragano

## Eksteraj ligiloj 
* Raporto pri la uragano Erika (angle)

## Referencoj 
Kategorio:Uraganoj
Kategorio:Katastrofoj en 2003
Kmeťovo

**Kmeťovo,** hungare **Gyarak** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. La slovaka historia nomo estis **Đarak**.
eta|dekstra|300px|Kmeťovo situas en la 4-a regiono
eta|dekstra|250px|Kmeťovo situas en la bluigita distrikto
* Areo: 5 km²
* Supermara alteco: 131 m
* Loĝantaro: 960
* Poŝtkodo: 941 62
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ dekstra bordo de Žitava, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Šurany-Zlaté Moravce. Nové Zámky troviĝas 23 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata antaŭ la historio. En 896 hungaraj triboj alvenis, kiuj fondis reĝlandon en 1000. La unua mencio pri la loko devenis el 1214 en formo *"Gyrok"*. Ekde 1295 la kampoj apartenis al ĉefepiskopejo de Esztergom. La turkoj rabis kaj detruis en la vilaĝo en 1533 kaj 1573. Poste la vilaĝo translokiĝis al la dekstra riverobordo. En 1910 loĝis tie 704 da homoj (slovakoj en majoritato 95%, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al la distrikto de Nové Zámky. Poste la vilaĝo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Ĥolero okazis en 1927. Inter 1938-1945 la vilaĝo retiriĝis al Hungario. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 1948 oni nomumis la vilaĝon pri sciencisto Andrej Kmeť. En 1950 kolĥozo formiĝis. En 1961 kulturdomo konstruiĝis. En 2001 loĝis tie 958 da homoj (954 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Rozaria Dipatrino el la 18-a jarcento, en 1888 pligrandiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Tibor Kulcsár

**KULCSÁR Tibor** (kulĉa:r) estis rumanuja hungara psikologo. Li naskiĝis en  Aleşd la 29-an de decembro 1945 kaj mortis la 27-an de februaro 1988 en Kluĵo. 
## Biografio
Tibor Kulcsár finis la mezlernejon en Oradea (1963) kaj li akiris kuracpedagogian diplomon en Universitato Babeş-Bolyai (1968). Li estis esploristo de la *Instituto de Pedagogiaj Sciencoj* en Kluĵo (1968-70), asisto en la katerdo de psikologio-pedagogio de universitato (1970-75). Li doktoriĝis en 1975, li estis universitata adjunkto (1975-88).
## Verkoj
**Factori psihologici ai reuşitei şcolare* (1978. En hungara lingvo *Az iskolai teljesítmény pszichológiai tényezői*. Bp. 1982); 
**Lecţii practice de psihodiagnostic* (universitata notlibro, Kv. 1980); 
**Iskolapszichológia*, lernpsikologio (kurso universitata, Kv. 1981); 
**Iskolapszichológia* (Kv. 1984).
## Bibliografio
*Szamosközy István: Intelligenciaműhely. A Hét 1978/41.

Kulcsar, T
Kulcsar, T
Kulcsar, T
Boldizsár Láng

**LÁNG Boldizsár** estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro naskita en Miskolc la  kaj mortinta en Élesd la . 

## Biografio
Li iĝis aktoro en 1841 en la trupo de sia patro, Lajos Láng, kie ankaŭ lia patrino, Anna Csepreghy ludis. Inter 1852–1868 li estis teatrestro kaj reĝisoro. Post sia retiriĝo li estis oficisto en Debrecen. Li havis sukcesojn precipe kiel komikulo. Li luktis per siaj artikoloj (Magyar Sajtó, 1858. 45. sz. és Hon, 1865. 237. sz.) por organizo de interesdefendo de la provincaj aktoroj. Li verkis popolteatraĵon el la historio de hungara rabisto Bandi Angyal (1850).

## Roloj ĉefaj
**Hajlósi* (Nagy I.: Tisztújítás); 
**Mazeppa* (Słowacki–Drake); 
**Ephesusi Dromio* (Sh.: Tévedések vígjátéka); 
**Sugár Laci* (Szigeti J.: A vén bakancsos és fia, a huszár); 
**Peti (Eötvös J.–Szigeti J.: Viola); 
**Szapolyai* (Jókai M.: Dózsa György); 
**Liliomfi'' (Szigligeti E.). 

## Fonto
*Magyar színházművészeti lexikon.

 
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Zoltán Kérészy

**KÉRÉSZY Zoltán** (ke:re:si): estis hungara juristo, universitata profesoro. Li naskiĝis en Sárospatak la 3-an de julio 1868 kaj mortis en Pădurea Neagră la 4-an de aŭgusto 1953.

## Biografio
Ekde 1895 Zoltán Kérészy estis profesoro en jurakademio de Debrecen (eklezijuro, jurhistorio), intertempe en 1899 li estis privatprofesoro en Universitato Kolozsvár. Ekde 1904 li instruis en Kassa, kie ĝis 1907 li estis direktoro. Ekde 1914 li estis profesoro en Pécs ĝis 1938. En 1922–23 li estis rektoro de la universitato.

## Verkoj
* *A magyar országgyűlések eredete és szervezetük fejlődése…* (Debrecen, 1898); 
* *Rendi országgyűléseink tanácskozási módja* (Kassa, 1906);
* *A kat. autonómia közreműködése a főkegyúri jog gyakorlatában* (Bp., 1912);
* *A magyar rendi országgyűlés két táblájának kialakulása* (Bp., 1926); 
* *A politika mint művészet és mint tudomány* (Bp., 1926); 
* *Katolikus egyházjog* (I–IV. Pécs, 1926–30); 
* *A Corpus Juris Hungarici mint írott jogi kútfő* (Pécs, 1935). 

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon
József Bondor

**BONDOR József** estis hungara politikisto, ministro. Li naskiĝis en Élesd la 9-an de januaro 1917 kaj mortis en Budapeŝto la 5-an de julio 1981.

## Biografio 
Bondor lernis la metion de masonisto. Ekde 1940 li estis ano de sindikato de konstrulaboristoj. Inter 1945-1951 li havis diversajn oficojn en partio komunista. Li estis direktoro de entreprenoj. Intertempe li akiris diplomon de inĝeniero. En 1961-63 li estis ĉefinĝeniero de ĉefurba konsilantaro, en 1963 vicprezidento, en 1965-67 vicministro pri konstruaferoj, en 1967-68 vicministro pri konstruado kaj urbevoluigo. Ekde 22-a de marto 1968 ĝis 24-a de junio 1977 ĝis sia pensiuliĝo li estis ministro. Ekde 1977 ĝis sia morto li estis prezidento de la *Magyar Urbanisztikai Társaság*. En 1978-81 li estis vicprezidanto de la *Hazafias Népfront Országos Tanácsa*. Inter 1958-1967, pli poste inter 1975-1981 li estis landkunvena deputito, inter 1975-80 li estis ano de la centra komitato de la MSZMP, (MSZMP Központi Bizottsága).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Bondor, J
Komoča

eta|maldekstra|250px|Domo en Komoča
eta|maldekstra|250px|Municipa ofico en Komoča
eta|maldekstra|250px|Riverbordo ĉe Komoča
**Komoča** (hungare *Kamocsa*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky.

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Váh sen ponto, laŭ kanalo inter Váh-Nitra (rivero), laŭ flankovojoj. Nové Zámky troviĝas 14, Kolárovo 7 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1416 en formo *Kamacha*. La turkoj faris ĝin senhoma. En 1910 loĝis tie 1760 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 la komunumo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al distrikto de *Csallóköz*, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 ĝi aliĝis al Hungario. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj senrajtiĝis laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 922 da homoj, (778 hungaroj, 132 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1787
* kampadejo ĉe la riverbordo

Image:Kamocsa04.JPG|Malnova kamparana loĝdomo
Image:Kamocsa11.JPG|Malnova domo en Komoča
Image:Kamocsa14.JPG|Domo de kooperativo

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Haniŝ-insuloj

**Haniŝ-insuloj** (; ) estas insulgrupo en la Ruĝa maro. Plimulto de tiu estas parto de Jemeno, sed en 1998-1999 pretendis ilin Eritreo. Post longa proceso en internacia kortumo – sub gvido de Dr. Abdul-Karim Aleryani – oni garantiis plenajn rajtojn por Jemeno por la pli grandaj insuloj, dum oni aljuĝis al Eritreo la prefiferiajn insulojn ĉe la sudokcidento de grandaj insuloj. 

## Historio 
La Haniŝ-insulojn pretendis ĝis 1923 Turkio, kiam rezignis pri tiuj. Ekde tiu tempo, oni administris la insulojn el la Eritrea Kolonio, ĝis 1941. En 1941, post malvenko de la Italaj koloniaj fortoj, Britio tiris Eritreon sub sian kolonian gvidon kiel protektoraton. La insulojn pretendis en la 1970-aj jaroj ankaŭ Etiopio (kiu aneksis Eritreon) kaj Jemeno. La Etiopia pretendo venis el tio, ke la Eritreaj sendependiĝaj grupoj uzis la Haniŝ-insulojn kaj la proksima Zuqar-insulo estis bazo por ataki etiopiajn militistajn interesojn.

En 1991 Eritreo reakiris sian sendependecon kaj en 1995 klopodis uzi sian suverenecon pri la insuloj. Tio kaŭzis krizo, kiu estas eventuale estas antaŭ arbitraciantaro, post koresponda konflikto.

## vidu ankaŭ 
* Zuqar-insulo

Kategorio:Insuloj de Jemeno
Kategorio:Insularoj
Dahlak-Arkipelago

**Dahlak-Arkipelago** estas insulgrupo, apartenante al Eritreo, en la Ruĝa maro antaŭ Massava. La arĥipelago havas du grandajn kaj ĉirkaŭ 200 malgrandajn insulojn, el kiuj nur kvar estas loĝataj. La insuloj havas entute la surfacon de 900 kvadrataj kilometroj. La insulojn ĉirkaŭas koralrifoj kaj estas fiŝo riĉaj, ŝatataj de subakviĝantoj.

Sur la insuloj loĝas entute ĉirkaŭ 2 500 homoj, el kiuj 1 500 sur la plej granda insulo Dahlak Kebir. La loĝantoj de la insularo parolas propran t.n. dahlakan lingvon.

## Historio 
Pli frue la insularo estis centro de la perlokaptado en Ruĝa Maro, konata verŝajne dum la romia epoko. La loĝantoj estis la unuaj muslimoj en orienta Afriko. Sur la insuloj estiĝis jam en la 7-a jarcento islama ŝtato, kiuj baldaŭ venis sub jemenan regadon kaj en 1559 sub Osmanan.

Ĉe komenco de la itala kolonia epoko super Eritreo (1891/92) sur unu insulo estis establita prizono por opoziciuloj el Eritreo kaj aliaj italaj kolonioj. En la sendependiĝa milito de Eritreo kontraŭ Etiopio, tiu uzado reviviĝis. Sur la insuloj troviĝis mararmea bazo de la Sovetunio, kiun uzis post malfondo de la Sovetunio (1990-1991) dum mallonga tempo Israelo.

Israelo - onidire, laŭ arabaj fontoj - havas traktatojn kun eritrea prezidento Isayas Afewerki, kiuj permesas ĉeeston sur insuloj Dahlak kaj Fatma.

## Vidu ankaŭ 
* Etiopaj kserofitaj herbejoj kaj arbustaroj

## Eksteraj ligiloj 
* hejma paĝo en la angla

Kategorio:Insularoj
Kategorio:Geografio de Eritreo
Zuqar-insulo

**Zukar-insulo** (*Zuqar*) estas insulo de Jemeno en la Ruĝa Maro. Ĝi kuŝas ĉe bordoj de Jemeno kaj Eritreo proksime al la marvojo Bab al-Mandab, kiu interligas la Ruĝan maron al la Golfo de Adeno. Spite al ties proksimeco al la afrika kontinento, ĝi estas konsiderata kiel insulo de Azio, ĉar ĝi kuŝas sur la azia kontinenta breto.

La posedrajto pri Zuqar estis disputita inter Jemeno kaj Eritreo, kun la Haniŝ-insuloj. Tio kondukis en 1995 al armea konflikto (Krizo de la Haniŝ-insuloj). La konstanta kortumo de arbitracio finis la dispution en 1996, donante la pli grandajn insulojn - ankaŭ Zukar-on - al Jemeno.

Kategorio:Insuloj de Jemeno
Perim

eta|280px|La marvojo *Bab al-Mandab* kaj la insulo
**Perim**, Barim aŭ Perimo (arabe بريم Barīm) estas vulkana insulo sen dolĉakvaj fontoj en la marvojo Bab al-Mandab ĉe la suda fino de la Ruĝa maro antaŭ la sudokcidenta bordo de Jemeno. La insulo grandas 13 km² kaj altas ĝis 65 m. La vegetaĵo estas sporada. La insula teritorio apartenas al Jemeno kaj estas parto de ties provinco Hadramaut.

La vulkano erupciis plurfoje en la geologia antaŭhistorio kaj tiel tranĉis la Ruĝan Maron de la Hinda Oceano.

La insulo havas  ĉe la sudokcidenta flanko. La insulo kuŝas en strategie grava loko, sed la manko de freŝakvo estis ĉciam baraĵo por daŭra setliĝo.

## Historio 
La insulon vizitis en 1513 portugaloj, kiujn la osmana imperio baldaŭ forbalais el la regiono. Francio okupis la insulojn en 1738, aĉetis ĝin en 1799 la Brita Orient-Hindia Asocio por apogi planitan invadon de Egiptio. La insulon aneksis en 1857 Anglio kaj aldonis al Kolonio de Adeno kaj instalis sur ĝi lumturon. Ekde 1869, la insulo servis kiel karborezerva stacio por ŝipoj, kiuj uzis la Suezan kanalon. La turkoj trupoj provis okupi ĝin dum la unua mondmilito en 1916, sed sensukcese. LA brita regado finiĝis nur la 30-an de novembro 1967, kiam la Popola respubliko de Jemeno iĝis memstara.

Nuntempe oni planas pontojn en la proksimo de la insulo aŭ tra la insulo. La planita 28 km longa insulo interligus Ĝibution kun Jemeno.

## Literaturo 
* *The Times*, Londono, 1799, 1857, 1858, 1963

Kategorio:Insuloj de Jemeno
Epistakso

eta|Nazosangfluo

**Epistakso** (ankaŭ nomita **nazosangado**, **nazosangfluo** aŭ **nazosangumo**, kaj angle **epistaxis**) estas nazosangelfluo, kiu povas esti el antaŭa flanko de la ena nazo (kiu estas plej ordinara), aŭ malantaŭa flanko de la ena nazo (kiu estas pli verŝajna bezoni sanigado). Foje, dum pli malbonaj okazoj, sango povas flui supre tra la larma tubo, el la okulo.

Kategorio:Simptomoj
Kategorio:Otorinolaringologio
György Gaal

**GAAL György**, rumanuja hungara literaturhistoriisto, lokhistoristo, naskiĝis en Kluĵo la 16-an de februaro 1948.

## Biografio 
Gaal finis la mezlernejon kaj la universitaton en sia naskiĝurbo. Li akiris diplomon pri angla-hungara lingvoj en 1971. Li doktoriĝis per disertacio *Kristóf György élete, irodalomtörténészi és tanári munkássága* (1980). Li instruis en Kluĵo anglan kaj latinan lingvojn en mezlernejo. Li publikigas en Igazság ekde 1968, en *Echinox*, kies li estis hungara redaktoro (1969–72), li redaktis la revuon *Hajnal* (1972–75), li estis kunlaboranto de Korunk, Utunk, A Hét, Tanügyi Újság, Könyvtári Szemle, Művelődés, NyIrK.

## Verkoj 
* Aradi Viktor: Mócok földjén, red., Bk., 1974;
* *Összehasonlító Irodalomtörténeti Lapok*, red., antaŭparolo, notoj., Bk., 1975;
* *Módszertani dolgozatok*, red., Kvár, 1977;
* *Tenger és alkonyég között*, angla poezia antologio, red., enkonduko., notoj., Kvár, 1978;
* William Shakespeare szonettjei, red., Bk., 1991;
* Sipos Domokos: *Pillanatfelvétel*, noveloj., red., Kvár, 1991;
* *Kalauz a régi és az új Kolozsvárhoz*, Kvár, 1992;
* *Berde Áron útja a természettudományoktól a közgazdászatig*, Kvár, 1993;
* Kelemen Lajos: *Születtem Marosvásárhelyt*, red., Kvár, 1993;
* *A Házsongárdi temető térképe (kun Benedek István kaj László Csaba], Kvár, 1994;
* *Hallom Amerika dalát*. Amerikaj poetoj, ant., elekto, enkonduko, notoj. Kvár, 1994;
* *Magyarok utcája*, Kvár, 1995;
* Gyallay Domokos: *Vaskenyéren és tizenhat elbeszélés*, elektis, enkond., notoj, Bk., 1996.
* *Tört kövön és porlandó kereszten*. Pusztuló múlt és fájó jelen a Házsongárdi temetőben, Kolozsvár, 2002
* *Ház a Főtér sarkán''. A kolozsvári Rhédey-palota, 2004

## Tradukaĵoj 
* R. W. Emerson: Esszék (kun Wildner Ödön], antaŭparolo, notoj., Bk., 1978

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Gaal, Gy
Siklawica

**Akvofalo Siklawica** () troviĝas en la norda parto de montaro Orientaj Tatroj en Valo Strążyska (), en la malgrandopolio, sude de urbo Zakopane sur la teritorio de Tatra nacia parko sub la monto Giewont. Akvofalo havas du ŝtupoj sur dekliva muro havanta 80°. Supra parto havas altecon 10m kaj suba parto 13m. Inter ili estas horizontala ŝtupo kun granda kaldroneto farita per falanta akvo kaj ŝtoneroj t.n. erozia kaldrono.

La nomo de akvofalo devenas de nomo de akvofalo Siklawa en Valo de kvin polaj lagoj. Pli malnovaj nomoj de la akvofalo estis *Sicząca*, *Siczawa*, *Siklawa*. Tra valo iris la plej rekta kaj mallonga piedvojo al Giewont.

## Aliro 
Dosiero:Szlak żółty.svg - Sur flavmarkita turista piedvojo de Dolina Strążyska 15 minutoj.

## Vidu ankaŭ 
Listo de polaj akvofaloj

Kategorio:Akvofaloj en Tatroj en Pollando
Kamaran

eta|280px|Kamaran, videbla el la kosmo
**Kamaran-insulo** () estas granda insulo de Jemeno en la Ruĝa Maro. La insulo havas surfacon de 108 km² (longas 18 km kaj larĝas 7 km) kaj situas en strategie grava loko ĉe la suda fino de la Ruĝa Maro. Aliaj fontoj donas surfacan areon de 57 ĝis 207 207 km². Ĝi situas en malprofunda akvo sur kontinenta breto de la Arabia duoninsulo, kun koralaj rifoj. La insula teritorio apartenas al Jemeno kaj estas parto de ties provinco Hadramaut.

## Historio 
Kamaran estis okupita dum longa tempo fare de la portugaloj, la Osmana Imperio okupis ĝin en la 19-a jc. kaj uzis kvarantenan stacion por muslimaj pilgrimantoj al Mekao.

En junio de 1915, dum la Unua Mondmilito, la Brita imperio okupis la insulon per trupoj el Adeno. La Traktato de Lausanne de 1923 ĉesigis la posedrajton de la Otomana imperio kaj donis nebulajn formulojn pri estonto de la insulo. Britio plu retenis la insulon sub sia okupado, administris ĝin el Kolonio de Adeno. En 1949, Britio deklaris, ke guberniestro de Adeno estas same guberniestro de Kamaran. La insulo do ne iĝis parto de la la kolonio.

La 30-an de novembro 1967, Kamaran iĝis parto de la Popola Demokrata Respubliko de Jemeno (Suda Jemeno), sed iĝis okupita fare de la Jemena Araba Respubliko (Norda Jemeno) en 1972 kaj iĝis parto de la unuiĝinta Jemeno en 1990.

## Eksteraj ligiloj 
* Kamaran Island page 

Kategorio:Insuloj de Jemeno