open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Za Dengel

**Za Dengel** estis *negusä nägäst* (imperiestro) de Etiopujo sub la regnomo **Acnaf Seged II** (geezlingve አፅናፍ ሰገድ), "al kiu la kresto sin klinas"; 1603 - 1604), kaj membro de la Salomona Dinastio. Li estis filo de Lesana Krestos kaj frato de Sarsa Dengel.

En 1603 Za Sellase imperiestrigis Za Dengel, intencante ke li estu nur simbola estro. Sed Za Dengel vokis la jezuiton Pedro Páez al sia kortego en Dankazo, kaj akceptis konvertiĝon al Roma Katolikismo. Pro tiu forlaso de la landa eklezio, Za Sellasse ĉesis subteni lin, kaj okazigis ribelon. En la batalo pri la ribelo, en kiu 200 portugalaj soldatoj militis por li, Za Dengel mortis, je la 16-a de la monato Tekemt (t.e. la 24-an de oktobro, 1604).

Kategorio:Imperiestroj de Etiopio
Flago de Germanio

La **flago de Germanio** estas trikoloro: ĝi enhavas nigran, ruĝan kaj orflavan kolorojn. La flago estis unue adoptita kiel la nacia flago de Germanio en 1919, dum la tempo de Vajmara Respubliko.

Germanio havas du konkurantajn tradiciojn de naciaj koloroj, nigra-ruĝ-orajn kaj nigra-blank-ruĝajn, kiuj havis gravan rolon en la moderna historio de Germanio. La nigra-ruĝ-ora trikoloro unue aperis en la frua 19-a jarcento kaj atingis eminentecon dum la revolucio de 1848. La mallongdaŭra Nacia Asembleo de 1848 proponis la trikoloron kiel flagon por unuiĝinta kaj demokrata germana ŝtato. Ekde la formado de la Vajmara Respubliko post la Unua mondmilito, la trikoloro estis adoptita kiel la nacia flago de Germanio. Sekvante la Duan Mondmiliton, la trikoloro estis nomumita kiel la flago de Germana Demokratia Respubliko en 1949. La du flagoj estis identaj ĝis 1959, kiam la orientgermana flago estis pliigita kun la blazono de Germana Demokratia Respubliko. Ekde Germania reunuiĝo la 3-an de oktobro 1990, la nigra-ruĝ-ora trikoloro fariĝis la flago de reunuigita Germanio.

Dum la piedpilka mondĉampionado 2006, en la semajnoj antaŭ Germanio eksiĝis je la tria rango, estis videblaj tra la tuta lando tiom multe da germanaj flagoj kiel ne viditaj ekde almenaŭ 1942.

## Evoluo de la flago 
Jam antaŭ 1848 la nigra-ruĝa-ora flago estis la flago de la princlando Waldeck.

Dosiero:Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg|1848
Dosiero:Flag of the German Empire.svg|1871-1918
Dosiero:Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg|1919-1933
Dosiero:Flag of the German Reich (1933–1935).svg|1933-1935
Dosiero:Flag of the German Reich (1935–1945).svg|1935-1945
Dosiero:Merchant Flag of Germany (1946-1949).svg|1946-1949
Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|Ekde 1949
Dosiero:Flago-de-GDR.svg|1959-1990 en GDR

## Referencoj 

Germanio
Kategorio:Naciaj simboloj de Germanio
Kategorio:Germanio
Geeza lingvo

**Geeza lingvo** (propraskribe ግዕዝ elp. ɣɨʕɨz ; ankaŭ literumata ''Ge'ez*, *Gi'iz*, *Gy'yz*, *Gə'əz* ktp ) estas antikva ŝemida lingvo de la regiono nun konsistanta el Eritreo kaj la norda parto de Etiopio, kiun plej multaj homoj malfacile komprenas, ne nur en Oromio sed tra tuta Etiopio.

alternative=Bildo de la Virgulino Maria kun sia filo en geeza manuskripto ĉirkaŭ la jaro 1875.|eta|300ra|Bildo de la Virgulino Maria kun sia filo en geeza manuskripto ĉirkaŭ la jaro 1875.

Ĉirkaŭ la 3-a ĝis la 6-a jarcentoj p.K. la geeza lingvo fariĝis la oficiala lingvo de la Reĝlando de Aksumio kaj de la etiopia imperia kortego. La geeza ŝajne ĉesis esti la kutima lingvo de la komunumo ĉirkaŭ la 14-a jarcento, kaj hodiaŭ restas uzata nur kiel liturgia lingvo de kelkaj kristanaj kaj judaj grupoj.

La geeza lingvo havigis al si fruan abugidan skribsistemon, kiun ĝi heredigis al la amhara kaj tigrinja kaj diversaj aliaj lingvoj de Etiopio kaj Eritreo.

## Fonologio 
### Vokaloj 
* a [æ], poste *e < Praŝemida *a
* u [u:] < Praŝemida *ū
* i [i:] < Praŝemida *ī
* ā [a:], poste *a < Praŝemida *ā
* e [e:] < Praŝemida *ay
* i [i] < Praŝemida *i, *u
* o [o:] < Praŝemida *aw

(*ankaŭ skribataj kiel'' ǎ, û, î, â, ê, ě, ô)

### Konsonantoj 
Geezaj konsonantoj havas trioblan kontraston inter senvoĉaj, voĉaj, kaj glote emfazaj. La praĝemida "emfazo" en la geeza estas ĝeneraligita por inkluzivi emfazan p.&nbsp;La geeza estas la sola ŝemida lingvo, kiu foneme distingas inter [p] kaj [f]. Ĝenerale diri, inter la ŝemidaj lingvoj la geeza estas relative konservativa rilate al fonologiaj ŝanĝiĝoj.

## Vidu ankaŭ 
* Amhara lingvo
* Oroma lingvo

## Referencoj
Stańczyk

[eta|300ra|*Stańczyk dum balo ĉe reĝino [Bona Sforza kontraŭ la perdo de Smoleńsk*, pentraĵo de Jan Matejko, 1862]]
[eta|300ra|*[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a kun Stańczyk en Vavelo*, pentraĵo de Wojciech Gerson (1895)]]

**Stańczyk** (probable diminutiva formo de vera nomo de *Stanislavo Gąska*; *Staĉjo*) - vivis ĉ. 1480-1560, estis bufono de polaj reĝoj - Aleksandro Jogajlido, Sigismondo la Maljuna kaj Sigismondo la 2-a Aŭgusto. Liaj vera nomo kaj precizaj datoj de naskiĝo kaj morto ne estas konataj.

Stańczyk estis fama pro sia senhonta humoro pri politikaj eventoj. Li kritikis agadon de reĝoj, ia. la Prusan Omaĝon (1525). Pro tio oni opiniis lin kiel granda patrioto kaj saĝulo bone konanta politikajn aferojn.

## Simbolo 
Stańczyk ofte estis uzata de verkistoj kiel la simbolo de zorgo pri Patrujo. Pri li skribis Julian Ursyn Niemcewicz, Józef Ignacy Kraszewski kaj Stanisław Wyspiański en la dramo *Wesele* ("La Nuptofesto").

En 1862 juna Jan Matejko akiris famon kaj aprobon pro sia pentraĵo *Stańczyk dum balo ĉe reĝino Bona kontraŭ la perdo de Smoleńsk*. La vizaĝo de sidanta bufono estas memportreto de la aŭtoro. Poste Matejko ĉiufoje pentris Stańczyk kun sia vizaĝo. La pentraĵo estis forforportita en 1944 al Sovetunio kaj en 1956 reakirita de Pollando.

Kategorio:Poloj
Kategorio:Bufonoj
Jan Matejko

**Jan Alojzy MATEJKO** (naskiĝis la 28-an de julio 1838 en Krakovo, mortis la 1-an de novembro 1893 en Krakovo) estis la plej fama pola pentristo de historiaj eventoj kaj bataloj. Li estas la aŭtoro de pentraĵoj kiuj interalie prezentas polajn reĝojn, batalon de Grunwald kaj la plej faman polan bufonon, Stańczyk.

## Deveno kaj infanaĝo 
Liaj geavoj estis ĉeĥaj kamparanoj de la loko Roudnice. Lia patro Franciszek naskiĝinta en Hradec Králové venis al Galicio. Li estis guvernisto kaj instruisto de muziko. Komence li laboris ĉe familio Wodzicki en Kościelniki kaj poste venis al Krakovo. Tie li edziĝis kun Katarzyna Rosenberg, devenanta de riĉa germana familio.

Jan estis la naŭa el dek unu gefiloj kiujn havis gesinjoroj Matejko. Ekde sia junulaĝo Jan estis tre talenta je arto. Ĝi estis lia ununura talento, ĉar li neniam eklernis fremdajn lingvojn kaj eĉ li malflue parolis la polan.

## Pentrado kaj historio 
En 1848 Jan Matejko travivis la aŭstran bombardadon de Krakovo kaj la Januaran Ribelon en kiu li ne povis partopreni pro malsano (tamen li helpis ĝin finance kaj transportis militilojn). Pro naciaj malvenkoj li ĉesis sian inklinon (pentradon pri religio) kaj dediĉis sin al pentrado pri historio.

Matejko en siaj pentraĵoj ofte uzis personojn ne estintajn en tiuj lokoj (ekz. Hugo Kołłątaj kaj generalo Wodzicki en la *Batalo de Racławice*).
[eta|maldekstra|340ra|Pola reĝo [Johano la 3-a Sobieski sendas la mesaĝon pri la venko en la Batalo de Vieno al la Papo Inocento la 11-a, pentraĵo de Jan Matejko (en la Vatikana Muzeo)]]
## Privata vivo 
En 1864 Matejko edziĝis kun Teodora de Giebułtowski Matejko. Ili havis kvin gefilojn: Beata, Helena, Tadeo, Georgo kaj Regina, kiu forpasis mallongan tempon poste. La edzino estis inspiro al pentraĵoj, ekz. la *Batalo de Racławice*.

Ĝis la morto li estis bone konata tiel en Pollando kiel en la tuta mondo. Oni omaĝis lin per multaj premioj, ia. dum ekspozicioj en Parizo.

Li ekkverelis kun urbestraro de Krakovo (pro tio, ke kontraŭ protestoj oni detruis mezepokan klostron kaj anstataŭis ĝin per la Urba Teatro) kaj ne konsentis sian entombigon ĉe Skałka. Finfine oni enterigis Jan Matejko en Rakowicki Tombejo en Krakovo.

## Famaj pentraĵoj de Matejko 
Kategorio:Polaj pentristoj
Unuiĝinta Reĝlando (apartigilo)

La artikolo Unuiĝinta Reĝlando traktas la regnon entenantan Anglion, Skotlandon, Kimrion kaj Nord-Irlandon. En historio ankaŭ aliaj ŝtatoj nomiĝis "Unuiĝinta Regno", inter alie:
* Unuiĝinta Reĝlando de Portugalio, Brazilo kaj Algarvo,
* La Unuiĝintaj Reĝlandoj Svedio kaj Norvegio,
* Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj.

## Vidu ankaŭ 
* Britio (apartigilo)
Botești (Zlatna)

**Botești** [boteŝtj] - jen rumane, hungare **Botesbánya** - estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al la regiono Transilvanio, al la distrikto Alba kaj al la komunumo Zlatna, kies centra loĝloko situas 10 km sud-oriente. Laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis nur .

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Feneș

**Feneș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Feneș (Zlatna) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Feneș (Armeniș) estas vilaĝo en distrikto Caraș-Severin.
Izvoru Ampoiului

**Izvoru Ampoiului** [izvoru ampojuluj] (hungare: **Nagyampoly**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Zlatna.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Alba
Balomiru de Câmp

**Balomiru de Câmp** [balomiru de kımp] (hungare **Balomir**, germane **Belendorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 870 loĝantojn (plejparte rumanoj), en 1992 638 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1477. Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la regiono Transilvanio, al la distrikto Alba kaj al la komunumo Şibot.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Bârsana

Bârsana estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Bârsana (Şugag) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
* Bârsana (Maramureş) estas vilaĝo en Distrikto Maramureş.
Arți

**Arți** [arcj] (hungare **Árctelep**, germane **Artz**) estas vilaĝo en Rumanio. Ĝi administre apartenas al la komunumo Șugag [ŝugag] (, ), kaj estas parto de la distrikto Alba kaj de la historia regiono Transilvanio. La komunumokerno situas ĉirkaŭ 4 km norde.

En 2002 ĝi havis 309 loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis nur . 

## Historio 
La unua dokumenta mencio estas el 1913. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye* (, ).

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Gorgosaŭro

**Gorgosaŭro** (*Gorgosaurus*; malnovgreka: "feroca lacerto" < *γορργος* = 'terura' aŭ 'feroca' kaj *σαυρος* = 'lacerto') estas genro de karnomanĝanta dinosaŭro kun longeco de 7 ĝis 8 metroj kaj pezo de ĝis 2,5 tonoj. Ĝin unue priskribis la paleontologo Lawrence Morris Lambe en 1914, kaj oni trovis ĝiajn restaĵojn en okcidenta Kanado kaj Usono. Ĝi vivis antaŭ 70 milionoj da jaroj en la malfrua kretaceo.

Oni ĝis nun malkovris pli ol 20 gorgosaŭrajn skeletojn, tiel ke ĝi estas la plej bone reprezentita tiranosaŭredo en la fosiliaro. Ĝenerale simila al tiranosaŭro kaj la plej multaj aliaj grandaj tiranosaŭredoj (kiel daspletosaŭro kaj albertosaŭro), gorgosaŭro havis grandan kapon, grandajn kurbiĝintajn dentojn, etajn dufingrajn antaŭkrurojn, kaj potencajn malantaŭajn krurojn. Kompare kun la aliaj tiranosaŭredoj, gorgosaŭro estas plej simila al ĝia proksima parenco albertosaŭro.

Oni sugestis ke gorgosaŭro estis postpredanto, sed ĝia kunvivado kun la similgranda sed pli fortika tiranosaŭredo daspletosaŭro dubigas ĉi tiun teorion. Laŭ alia hipotezo gorgosaŭro, kiu estis inter la pli magraj tiranosaŭredoj, active ĉasis rapidajn bestojn kiel la hadrosaŭredoj kaj ornitomimedoj. Laŭ ĉi tiu propono, la pli malfacilaj atakeblaj ceratopsoj kaj ankilosaŭroj restus la predo de la daspletosaŭro.

## Klasado 
Dum jaroj oni klasis la specion *Gorgosaurus libratus* (la sola gorgosaŭra specio nuntempe rekonata) sub la genro *Albertosaurus*. Lastatempa laboro de paleontologoj tamen sugestas ke estas sufiĉaj diferencoj inter *G. libratus* kaj aliaj albertosaŭraj specioj por pravigi la originalan genronomon *Gorgosaurus*.

## Eksteraj ligiloj 
* *Gorgosaurus libratus *, from the Smithsonian National Museum of Natural History, Department of Paleobiology.
* *Gorgosaurus libratus *, by the Dino Guy, from Tyrannosaurids and Dinosaur Fun.

Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Tiranosaŭroj
Religio en Japanio

Tiu ĉi paĝo **Religio en Japanio** klarigas pri religio en Japanio.

## Resumo 
La "Jarlibro pri religio" eldonata de Agentejo pri Kulturaj Aferoj, diras nombrojn de religianoj en Japanio: Ŝintoistoj estas ĉ. 106 milionoj, Budhistoj estas ĉ. 96 milionoj, Kristanoj estas ĉ. 2 milionoj, aliaj ĉ. 11 milionoj. Laŭ ĝi, la sumo de nur Budhistoj kaj Ŝintoistoj estas pli ol 200 milionoj: tio signifas, ke multaj japanoj partoprenas eventojn de pluraj religioj.

Ĝenerale, Japanoj emas al sinkretismo, alivorte ili miksas malsamajn religiojn anstataŭ kredi en unu sola, kiel kutime faras okcidentanoj kaj aliaj. Estas tute normale, ekzemple, ke en Japanio la sama homo geedziĝas laŭ la kristana maniero, kaj estas entombigita laŭ la budhisma maniero.

Ĝenerale, oni povas konstati ke religio estas nuntempe multe malpli grava en Japanio ol en multaj aliaj partoj de la mondo.

## Historio 
La tradiciaj religioj de Japanio estas Budhismo, Ŝintoismo kaj Konfuceismo, ankaŭ se estas dubinde ĉu la lasta el tiuj efektive estas religio laŭ okcidentaj standardoj, kaj ne simple filozofio.
Budhismo kaj Konfuceismo estis alportitaj el Ĉinio, dum Ŝintoismo estas la nura religio kiu naskiĝis en Japanio mem. Origine, Ŝintoismo estis politeisma kredo. En la Meiĵi periodo, kiu daŭris ĝis la dua mondmilito, Ŝintoismo estis konsiderata la ŝtata religio kaj fariĝis simbolo de forta naciismo. La speco de Ŝintoismo, kiun la ŝtato altrudis en tiu periodo, kuraĝigis la homojn konsideri la imperiestron de Japanio kiel dion.

Japana budhismo estas la budhismo praktikita en Japanio ekde ĝia oficiala enkonduko en la jaro 552 K.E. laŭ la Nihon Shoki de Baekje, Koreio de bikŝuoj. Budhismo havis gravan influon ĉe la disvolviĝo de la japana societo kaj daŭras kiel influa aspekto de la kulturo ĝis hodiaŭ.

Post la malgajno en la dua mondmilito, ŝintoismo ĉesis esti la ŝtata religio.

Kristanismo estis alportita de misiisto Francisco Xavier en la 15-a jarcento, kaj tuj populariĝis, sed Toyotomi Hideyoshi baldaŭ malpermesis ĝin kaj poste Tokugawa-Ŝogunato malpermesis ĝin dum cent jaroj. La 5-an de februaro 1597 en Nagasaki 26 katolikoj estis krucumitaj. Kristanismo estis reenkondukita en la 18-a jarcento, kaj nuntempe ĉirkaŭ 1.4 milionoj da Japanoj konsideras sin mem kristanoj, inter kiuj estas multe da gravaj kaj potencaj homoj. Kristanismo verŝajne profitas de la fakto ke japanoj kunligas ĝin kun la okcidenta kulturo, kaj tio igas ĝin pli laŭmoda por multaj junaj homoj. En Japanio, plejparto de Kristanoj estas Katolikoj, la dua estas Atestantoj de Jehovo.

## Mitologio 
La japana mitologio estas tre kompleksa sistemo de kredoj de Japanio. Nur la panteono de ŝintoismo konsistas el kolekto de pli ol 8 000 000 kami ("dioj" aŭ "spiritoj" en la japana). Malgraŭ la influo de la antikva ĉina civilizo, grava parto de la religio kaj mitologio japanaj restas unikaj. Ĝi enhavas ŝintoismajn kaj budhismajn tradiciojn samkiel agrikulturajn popolajn kredojn.

## Vidu ankaŭ 
* Budhismo en Japanio
* Novaj religioj de Japanio
Sása

**Sása** estas la nomo de multaj vilaĝoj en Slovakio:
*en distrikto Revúca vidu Sása (distrikto Revúca),
*en distrikto Zvolen vidu Sása (distrikto Zvolen).
Dubové

**Dubové** povas esti:

*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Turčianske Teplice vidu Dubové (distrikto Turčianske Teplice),
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Zvolen vidu Dubové (distrikto Zvolen).
Selce

**Selce** povas esti:

eta|300ra|la historia hotelo "Esperanto" en Selce (Kroatio)
* marborda kaj feria loĝloko en Kroatio, en la komunumo Crikvenica kaj la provinco Primorje-Gorski kotar (en Esperanto "marborda-monta lando"), pri kiu menciindas la kontinue funkcianta vilaa hotelo "Esperanto", en secesia stilo konstruita komence de la 20-a jarcento kaj komplete historiece renovigita komence de la 21-a jarcento.
* vilaĝo en Slovakio, en distrikto Banská Bystrica: vidu Selce (distrikto Banská Bystrica),
* vilaĝo en Slovakio, en distrikto Krupina: vidu Selce (distrikto Krupina),
* vilaĝo en Slovakio, en distrikto Poltár: vidu Selce (distrikto Poltár),
Podhorie

**Podhorie** povas esti:

*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Banská Štiavnica vidu Podhorie (distrikto Banská Štiavnica),
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Žilina vidu Podhorie (distrikto Žilina).
Lucille Ball

**Lucille BALL** naskiĝis  kaj mortis  estis elstara usona komedia kin- kaj televid-aktorino. Ŝi gajnis trifoje la Premion Emmy. Pro la televidserio *I Love Lucy* ŝi fariĝis unu el la plej famaj aktoroj de Usono, konata kiel "Reĝino de Komedio".

Ball estis kandidatigita por la Premio Emmy 13-foje, plej ofte el ĉiuj ĝis nun. Ŝi ricevis la premion kvarfoje.

## Filmaro 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj humuristoj
Kategorio:Usonaj radioaktoroj
Kategorio:Usonaj komunistoj
Kategorio:Premiitoj de Premio Emmy
Kirsten Dunst

**Kirsten Caroline DUNST** (naskiĝinta , do nun -aĝa) estas usona aktorino de origine germana familio el Point Pleasant (Nov-Ĵerzejo), verŝajne plejmulte konata pro sia partopreno en Spider-Man (filma serio).

eta|Kirsten Dunstfoto: David Shankbone
## Filmaro 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj produktoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Usonaj manekenoj
Kováčová

**Kováčová** povas esti:

* vilaĝo en Slovakio, en distrikto Rožňava vidu Kováčová (distrikto Rožňava),
* vilaĝo en Slovakio, en distrikto Zvolen vidu Kováčová (distrikto Zvolen).
Trpín

**Trpín** povas esti vilaĝo en Ĉeĥio kaj en Slovakio:

En Ĉeĥio:
*Trpín (distrikto Svitavy) - municipo situanta en distrikto Svitavy
* Trpín (Drslavice), parto de municipo Drslavice en distrikto Prachatice

En Slovakio:
*Trpín (distrikto Krupina) - municipo situanta en distrikto Krupina
Lukavica

**Lukavica** povas esti:

*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Bardejov vidu Lukavica (distrikto Bardejov),
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Zvolen vidu Lukavica (distrikto Zvolen),
*rivereto  en Slovakio, ĉe Bardejov vidu Lukavica (enfluanto de Šibska voda),
*rivereto  en Slovakio, ĉe Zvolen vidu Lukavica (enfluanto de Hron).
Manuelo la 2-a Palajologo

eta|dekstra|300px|Moneroj kun la bildigo de Manuelo la 2-a
**Manuelo la 2-a Palajologo** (27-a de junio, 1350 – 21-a de julio 1425) estis orient-romia imperiestro. Li regis de 1391 ĝis 1425.

Fine de la 14a jarcento li surpaperigis siajn "Dialogojn kun perso" pri la rilatoj inter la biblio kaj la korano. Je la sepa dialogo pri kredo kaj perforto, Manuel diris "Montru al mi kiujn novajn aferojn Mohamedo alportis, kaj vi trovos nur malbonajn kaj malhumanajn aferojn, kiel lian proponon diskonigi la kredon per glavo. Papo Benedikto la 16-a citis tiun ĉi diraĵon je la 12a de septembro 2006 dum prelego pri kredo, prudento kaj perforto. Islamaj kredgvidantoj estis furiozaj kaj en la tuta islama mondo homoj reagis.

Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
2081

**2081** estos normala jaro komenciĝanta merkrede (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro 2081 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj
* 3-a de septembro: plena suna eklipso videbla en Francio, (parto de Eŭropo) la unua ekde 11-a de aŭgusto 1999.

## Naskiĝoj
## Mortoj
Vysoká (distrikto Bruntál)

**Vysoká** estas vilaĝo en Ĉeĥio situanta en distrikto Bruntál, proksime al la ŝtatlimo kun Pollando, inter vilaĝoj Jindřichov kaj Dívčí Hrad. Ĉi tie vivas  ().

## Loĝantaro 
## Partoj de la vilaĝo 
* **Vysoká**
* Bartultovice
* Pitárné

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1267.


Kategorio:Municipoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Bruntál
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Kategorio:Osoblahio
Kategorio:Setlejoj en Zlatohora montetaro
William Lamport

**William LAMPORT** (1615-1659) estis fama ribelanto, batalanto en Meksiko.

Li naskiĝis en nobela kaj katolika irlanda familio. Li plenkreskis ĉe la jezuitoj de Dublino kaj Londono. Li parolis en aĝo de 21 jaroj jam 14 lingvojn (danke interalie al la aventura vivo).

Oni arestis lin jam en 1627 (aĝo de 12 j.) pro disvastigo de katolikaj pamfletoj kaj pro tio fuĝis el Anglio. Li estis kaptita fare de piratoj, poste iris al Hispanio kaj batalis en la hispana armeo. Oni distingis lin pro kuraĝo kaj venis eĉ en la hispanan kortegon. Tiam li uzis sian nomon jam hispane kiel Guillén Lombardo. Li devis foriri pro amrilato al nobla virino el la hispana kortego. Li estis sendita al Meksiko, kie vivis duoblan vivon. Li aperis en la plej altaj sociaj rondoj kiel hispana nobelo (kun multaj amrilatoj) kaj samtempe spionis inter la praloĝantoj por la hispana ministro Olivares. Lampert dum la tempofluo amikiĝis kun la indianoj kaj ekagadis por ilia libereco kaj liberigo de la nigraj sklavoj. Li iĝis gvidanto de la komenciĝanta liberecbatalo, sed la inkvizicio ekatentis pri li kiaj oni arestis lin en 1642. Li sukcese fuĝis el la prizono (1650) kaj afiŝis pamfletojn kontraŭ la inkvizicio kaj la Hispanoj. Li subskribis kiel *El Zorro*. Tiun nomon donis al li la indianoj pro eble ties ruĝa barbo, hararo aŭ noktaj ruzaj agadoj.

Oni arestis lin denove post 2 jaroj. Post 7-jara prizono, la inkvizicio kondamnis lin je morto sur brulŝtiparo. La efektivigo de la kondamno okazis en 1659 en Meksikurbo. Lampert pendigis sin per alliga ŝnurego kaj sufokiĝis antaŭ ol brulmorti.

Lia memoro konserviĝis en Meksiko. En 1872 aperis pri li aventura libro, en kiu aperis la tipaj Zorro-motivoj. Lia skulptaĵo aperas en la panteono de la meksikaj herooj.

* Gerard Ronan - *The Irish Zorro: The Extraordinary Adventures of William Lamport (1615-1659)*

Kategorio:Liberecbatalantoj
Krhov (Bojkovice)

**Krhov** estas ekde la jaro 1980 unu el partoj de urbo Bojkovice en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Krhov estas unue menciata en la jaro 1409 kaj en la jaro 1412 ĝi apartenis al sinjorujo de **Nový Světlov** (vidu Bojkovice). La historio de Krhov do kongruas kun la historio de Nový Světlov.

Krhov tenis karakteron de paŝtista vilaĝo kun kampa montara mastrumado.

### Post la jaro 1945 
Ekde januaro de 1945 konstruis faŝistoj stangajn obstaklojn sur ŝoseo - unu el ili estis konstruita senpere malantaŭ landvoja ponto. Sed ĉirkaŭ la 20-a de aprilo la faŝistoj mem forigis ilin, por ke ebligu rapidan traveturon al siaj retiriĝantaj soldataroj kaj jam ili ne havis tempon denove krei ilin. Ekde la 15-a ĝis la 27-a de aprilo estis konstruataj mitralaj nestoj proksime de katastra limo Krhov - Bojkovice.

Ekde la 11-a ĝis la 23-a de aprilo estis en la vilaĝo enkvartirigita faŝisma patrujdefendo. La 30-an de aprilo la faŝistoj estis en la vilaĝo lastfoje. Nokte estis eksplodigotaj pontoj sur ŝoseo al Bzová kaj la ŝoseo estis subminita. Matene la 1-an de majo eliris du lokaj civitanoj "por esplori". Ili sendis informon, ke liberigantaj taĉmentoj proksimiĝas kaj unu el ili alkondukis fruntajn rumanajn taĉmentojn montrinte al ili, kie la faŝistoj postlasis la minojn. Tiuj ĉi taĉmentoj enpaŝis en la katastron de la vilaĝo proksimume je la 9-a kaj tridek.

Unu el la rumanaj oficiroj eliris kun unu soldato mem antaŭen al la tri kontraŭtankaj minoj, kiuj restis sub la eksplodigita ponto kaj kiuj civitanojn markis per enpikita vergeto. La taĉmento restis stari en proksimeco eble 120 metroj. La soldato alsidiĝis al unu mino, deaktiviginte ĝin li metis ĝin sur fosaĵon. Same okazis kun la dua. Kiam li estis alkliniĝinta al la tria - aŭdiĝis eksplodo. La mino estis sendube sekurigita kontraŭ deaktivigo per plua eksplodigilo. Pro la eksplodo la soldato estis disŝirita kaj la oficiro grave vundita precipe en la vizaĝo kaj la manoj. Vunditaj estis ankaŭ du loĝantoj starantaj proksime.

La korprestaĵoj de la soldato estis forveturigitaj ĝis Bojkovice kaj transdonitaj al rumanaj organoj. Pli poste ili estis, komune kun pluaj soldatoj, mortintaj en Bojkovice, sepultitaj. La nomon de tiu ĉi soldato la civitanoj de Krhov ne sukcesis konstati. Sed tio estas tute certe unu el la nomitaj soldatoj en Bojkovice - kun la plej granda verŝajneco soldato Sebastian Boca.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapeleto de Virgulino Maria

## Pluaj fotoj 

Krhov (Bojkovice), celkový pohled.JPG|Suma vido
Krhov (Bojkovice), č. p. 115.JPG|Domoj en Krhov

Kategorio:Bojkovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Setlejoj en Vizovica montetaro
Aiudul de Sus

**Aiudul de Sus** - jen rumane, prononco [ajudul de sus], hungare **Felenyed** [feledjed], germane **Egisdorf** - estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la komunumo Aiud ( [nadjenjed], ).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), en 1992  (rumanoj, 20% hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . 

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1332. Ĝis 1919 apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye* (, ).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*Mihály Dávid (Felenyed, 29-a de majo 1898 – Parizo, 5-a de novembro 1965): aktoro.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Zorro

**Zorro** (hispane "vulpo") estas meksika romana figuro kaj superheroo. La historio parolas pri maskita venĝanto de la malriĉuloj, kiu estis ekde la 1920-aj jaroj filmita plurfoje kaj servis kiel modelo por la komiks-heroo Batman.

## Historio 
La historio okazas en la 19-a jarcento, en Kalifornio, kiam la lando kaj la urbo de Los Angeles apartenis al Meksiko, en la epoko de Maksimiliano la 1-a kaj ribelo Benito Juárez. Hispana nobelo nomata « Don Diego de La Vega » vivas duoblan vivon; dumtage li estas riĉa ĉarmemulo, dumnokte li sin batas por la justeco sub la nomo de « Zorro ».

## Komentoj 
* Zorro aperis unuafoje en la romano de Johnston McCulley *The Curse of Capistrano*. La romano aperis je 1919 en la magazino *All-Story Weekly.*

* La historia modelo por Zorro estis - laŭ Gerald Ronan - la meksika ribelanto William Lamport, iama irlandano.

## Filmoj 
* *The Mark of Zorro* (*La Signo de Zorro*) kun Douglas Fairbanks
* *Don Q, Son of Zorro* (*Don Q, Filo de Zorro*) kun Douglas Fairbanks
* *The Bold Caballero* (*La Kuraĝa Rajdanto*) kun Robert Livingstone
* *Zorro Rides Again* (*Zorro rajdas ankoraŭ*) kun John Carroll
* ''Zorro's Fighting Legion* (*Zorro-batalolegiono*) kun Reed Hadley
* *The Mark of Zorro* (*La Signo de Zorro*) kun Tyrone Power
* *Zorro's Black Whip* (*Zorro-nigra vipo*) kun Linda Stirling
* *Son of Zorro* (*Filo de Zorro*) kun George Turner
* *Ghost of Zorro* (*Fantomo de Zorro*) kun Clayton Moore
* *Zorro, the Avenger* (*Zorro, la Venĝisto*) kun Guy Williams
* *The Sign of Zorro* (*La Signo de Zorro*) kun Guy Williams
* *The Erotic Adventures of Zorro* (*La Erotikaj Aventuroj de Zorro*) kun Douglas Fey
* *La Gran Aventura del Zorro* (*La Granda Aventuro de Zorro*)
* *The Mark of Zorro* (*La Signo de Zorro*) kun Frank Langella
* *Zorro* kun Alain Delon
* *Zorro, The Gay Blade* (*Zorro, la gaja lamo*) kun George Hamilton
* *The Mask of Zorro* (*La Masko de Zorro*) kun Antonio Banderas kaj Catherine Zeta-Jones
* *The Legend of Zorro* (*La Legendo de Zorro'') kun Antonio Banderas.

Kategorio:Literaturaj roluloj
Kategorio:Fikciaj nobeloj
Kategorio:Fikciaj glavobatalantoj
Kategorio:Fikciuloj de la 19-a jarcento
Kategorio:Kalifornio en fikcio
Airway Heights (Vaŝingtonio)

**Airway Heights** [pron. **ERŭej HAJC**, signifanta *Aervojaj Altejoj*] estas malgranda urbo en Kantono Spokena, Vaŝingtonio. Ĝi situas rekte okcidente de la urbo Spokeno. En la censo de 2000 oni nombris tie  loĝantojn. 300px|dekstra|Situo de Airway Heights, Vaŝingtonio en Kantono Spokena La nomo de la urbo aludas ĝian proksimecon al aerarmea bazo Fairchild kaj al la spokena flughaveno.

## Historio 
Airway Heights oficiale organiziĝis kiel urbo je la 28-a de junio, 1955.

## Ekonomia disvolviĝo 
Kreskon spronis la malfermiĝo de malgranda prizono fare de la Vaŝingtonia Ministerio de Korektoj en 1992, kaj la debuto (en 2001) de kazino proprietata de la Kalispela Tribo de Indianoj.

## Geografio 
Airway Heights situas ĉe latitudo de 47°38'37" N kaj longitudo de 117°35'11" W (47.643648, -117.586491). Laŭ la usona censa instanco, la urbo havas surfacan areon de 12,6 km², tute sektera.

## Demografio 
Laŭ la censo de 2000, jen kelkaj bazaj statistikaj faktoj pri la urbo:
* 4 500 loĝantoj
* 958 hejmoj
* 656 familioj
* 1 095 loĝejaj unuoj, je meza denseco de 86.6/km²
La loĝantoj, laŭrase, estis
* 79,44% t.n. blankaj (plejparte eŭropdevenaj),
* 10,47% t.n. nigraj (almenaŭ parte afrikdevenaj),
* 3,20% nordamerik-indiĝenaj (t.n. indianoj kaj eskimoj),
* 1,84% azidevenaj,
* 0,38% pacifikinsulanaj,
* 1,56% de aliaj rasoj, kaj
* 3,11% de po pli ol unu raso
* 9,93% el la loĝantoj (de kia ajn raso) apartenis al la etno "Hispana aŭ latina"

El la 958 hejmoj,
* 40,7% enhavis infanojn malpli ol 18-jaraĝajn
* 45,7% enhavis geedzajn parojn kunloĝantajn
* 18,9% havis inan ĉefloĝanton sen edzo ĉea, kaj
* 31,5% ne estis familioj (25,3% konsistis el unuopuloj kaj 6,2% havis solan loĝanton pli ol 65-jaraĝa)

La aleatora hejmo havis 2,55 loĝantojn, kaj la meza nombro de anoj en familio estis 3,02.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (anglalingva) 

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Vaŝingtonio
Maxime Weygand

Maxime Weygand (n. 21-an de januaro 1867 en Bruselo en Belgio – m. 28-an de januaro 1965 en Parizo en Francio) estis franca oficiro, generalo. Li estis en la unua mondmilito generalstaba estro de generalo Ferdinand Foch, en la dua mondmilito li konsilis kapitulacon de aliancanaj armeoj antaŭ la germanoj (12-an de junio 1940.). eta|dekstra|Maxime WeygandLi studis inter 1886 kaj 1888 en la militara akademio de *Saint-Cyr*. Li studis kaj instruis en la ĉevaloficira lernejo de Saumur. Generalo Foch nomumis lin en 1914 al generalstaba komandanto.

Post la unua mondmilito, li servis kiel konsilisto de la pola armeo dum la pola-bolŝevika milito de 1920. Oni nomumis lin poste ĉefkomisaro de Ligo de Nacioj al Sirio (1923–24). Li retiriĝis en 1935 el la aktiva soldatservado.

Oni pensiigis lin en decembro de 1941 kaj vivis en provinca bieno, en Grasse. Li volis flugi en 1942 al Alĝerio, sed la germanoj kaptis kaj enprizonigis lin. Li liberiĝis la 5-an de majo 1945 kaj veturis al Parizo, kie oni arestis lin je ordono de generalo Charles de Gaulle. Li estis rehabilitita post tri jaroj.

Kategorio:Soldatoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Membroj de la Ordeno de la Francisko (Francio)
Kategorio:Francaj kunlaborantoj kun nazioj
Lytton

**Lytton** estas nomo de:

* Edward George Bulwer-Lytton
* Lytton (Brita Kolumbio, 
* Lytton (Iowa)
* Lytton (Queensland)
* Lytton, karaktera formo de sciencfikcia serio *Doctor Who*
* Lytton-komisiono
José Zorrilla y Moral

**José ZORRILLA y Moral** (n. 21-an de februaro 1817. Valladolid, Hispanio – m. 23-an de januaro 1893. Madrido) estis hispana poeto kaj dramoverkisto, elstara figuro de la hispana nacia romantiko. Liaj verkoj estis tre popularaj, lia stilo estis modeldona por la hispanaj literaturaj posteuloj.eta|José Zorilla y MoralLi studis juron en Toledo kaj Valladolid, sed ĉesigis la studadon kaj veturis al Madrido, por dediĉi sin al la literaturo. Li famiĝis en 1837 je unu bato, kiam li deklamis sian elegion dum entombigo de Mariano José de Larra. Li vivis ekde 1855 ĝis 1866 en eksterlando, postlasante la edzinon kaj la financajn zorgojn. Dum tiu tempo li verkis multe, sed finance ne boniĝis lia situacio. Oni deklaris lin en 1889 poeto de la nacio kaj li ricevis pension.

Li verkis facile, ŝatis improvizi. Komence li sukcesis per legendoj, kiuj okazas en la fora pasinto kaj rakontas ekzotajn historiojn.

## Verkoj 
* *Cantos del trovador* (1841)
* *Don Juan Tenorio* (1844), versa dramo, plej granda sukceso (traduko al Esperanto de Lluís Mimó Epinalt en 1981)

Kategorio:Hispanaj poetoj
Kategorio:Hispanlingvaj poetoj
Germa

**Germa** (Garama) estas antikva urbo en Libio. Ties ruinoj troviĝas en suda -Libio, ĉ. 40 km oriente de Ubari kaj 160 km sudokcidente de Sabha. La plej malnovaj ruinoj estas datitaj je 5000 a.K..

Tie vivis - ĝis forpelo fare de la romianoj - la garamantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.libyaonline.com/libya/cities/germa.php 
* http://www.lexicorient.com/libya/germa.htm 
* http://www.tobysavage.co.uk/explore/ex05.html

Kategorio:Antikvaj urboj
Lytton-komisiono

Lytton-komisiono (1931–32) estis komisiono de Ligo de Nacioj, fondita post okupado de Manĉurio (Mukden-incidento, 18-an de septembro 1931) de la japanoj pri analizo de la situo. Tion gvidis V. A. G. R. Bulwer-Lytton.

Post detalaj spektadoj kaj surlokaj analizoj, la komisiono faris sian raporton post ses semajnoj, en septembro de 1932. Tiu raporto kulpigis ambaŭ partoprenantojn de la konflikto. La ĉinoj estis prijuĝitaj pro ilia kontraŭjapana propagando kaj rigida rifuzo de la kompromisoj. Japanio estis sigelita kiel agresanto. Japanio - kreinte dumtempe la pupŝtaton Manĉukuon - rifuzis ne nur konstatojn de la komisiono, sed ankaŭ forlasis la Ligon de Nacioj. La konfliktoj plu daŭris kaj kulminis en milito ekde 1937.

Kategorio:Internaciaj rilatoj
Kanajla ŝtato

Per la politika termino **"kanajla ŝtato"** aŭ  **fiŝtato** () la usona registaro celas landojn, kiuj laŭ la opinio de Usono agas agreseme kontraŭ aliaj landoj, endanĝerigas la sekurecon de aliaj mondaj regionoj kaj ne partoprenas en internaciaj traktadoj. Kontraŭ tiuj landoj Usono kaj aliancanoj enkondukas malpermeson de teknologio-liveroj, malhelpas diplomatiajn rilatojn al ili.  

Libio estis ĝis 2004 kanajla ŝtato, kiam ĉesis apogi terorismon kaj pagis por viktimoj de aviadil-akcidento. Afganistano kaj Irako kompreneble ne plu estis kanajlaj ŝtatoj post ilia okupado fare de Usono.

## Hodiaŭaj kanajlaj ŝtatoj 
laŭ la usona registaro:
* Irano
* Kubo
* Nord-Koreio
* Sudano
* Sirio

Kategorio:Propagando
Kategorio:Politikaj esprimoj
Saint-Louis (Senegalo)

eta|300ra|Boatetoj en Saint-Louis
**Saint-Louis**, aŭ en la loka volofa lingvo **Ndar**, estas la dua plej granda urbo de Senegalo kaj ĉefurbo de samnoma regiono. Ĝi estas ofte alinomita **Saint-Louis de Senegalo** (franclingve *Saint-Louis du Sénégal*).

La urbo estis fondita de ŝipanoj devenaj de Dieppe (Normandio) en 1659, sur insulo de la riverego Senegalo. Ĝi ricevis la nomon "Saint-Louis" kiel omaĝo al antaŭa reĝo de Francio, Sankta Ludoviko (Ludoviko la 9-a), sed ankaŭ laŭ la nomo de la tiama reĝo, Ludoviko la 14-a.

Saint-Louis estis la unua urbo fondita de Eŭropanoj en okcidenta Afriko. Ĝi restis la politika ĉefurbo de la franca kolonia imperio en Afriko ĝis 1902, kaj sekve fariĝis la ĉefurbo de Senegalio kaj Maŭritanio. Ĝi restis grava franca komerca staplurbo ĝis 1957.

## Partneraj urboj 
* 20ra Lilo, Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo
* Mapo

Kategorio:Senegalo
Kategorio:Urboj de Senegalo
Jacques Dyel du Parquet

**Jacques DYEL DU PARQUET** (naskiĝis en 1606 - mortis en 1658) estis la franca guvernisto kaj ĝenerala leŭtenanto de Martiniko.

Li anstataŭis en 1636 Jean Dupont, kiu estis kaptita de la Hispanoj. Danke al li, novaj koloniuloj alvenis en Martiniko kaj plifortigis la feblan kolonion. Dum lia administrado, la rilatoj inter la koloniuloj kaj la Indianoj de la Antiloj ŝajnis relative amikaj, almenaŭ komence de la periodo.

Li edziĝis Marie Bonnard en 1647, kun kiu li havis plurajn infanojn (du fariĝis plejaĝaj). Lia morto kongruis kun la malbonigo de la rilatoj inter Eŭropanoj kaj Indianoj.

Kategorio:Guberniestroj de Martiniko
Ludoviko la 8-a (Francio)

**Ludoviko la 8-a de Francio**, kromnomita **Ludoviko la Leono** (franclingve *Louis VIII de France* kaj *Louis le Lion*) (naskiĝis la 5-an de septembro 1187 en Parizo, mortis la 8-an de novembro 1226 en Montpensier (Aŭvernjo)) estis la reĝo de Francio ekde 1223 ĝis 1226, kaj estis la oka reĝo de la kapetida dinastio en Francio. Ludoviko la 8-a estis la filo de Filipo la 2-a kaj de Izabela de Henegovio (1170-1190). Li edziĝis kun Blanka de Kastilio, kiu naskis dek tri infanojn, inkluzive de la estontaj Ludoviko la 9-a (Sankta Ludoviko) kaj Karlo la 1-a de Sicilio kaj Napolo.

Dum la reĝado de sia patro fakte akiris Ludoviko gloron : li venkis Johanon sen Tero okaze de la batalo de La Roche-aux-Moines en 1214. La anglaj baronoj, kiuj ribelis kontraŭ Johano, tiam promesis al Ludoviko la anglan kronon. Ludoviko elŝipiĝis en Anglion la 1216, kaj estis kronita en Londono la 21-an de majo. Sed Johano mortis, kaj la baronoj preferis elekti novan, malpli energiplenan reĝon, tio estas la filo de Johano Henriko la 3-a.

Dum la reĝado de Ludoviko la 8-a konkeris la franca reĝlando la plej grandan parton de Langvedoko : la francaj soldatoj kaptis Avinjonon, Nîmes, Castres, Carcassonne kaj Albi. Tuluzo rezistis dum du jaroj, antaŭ ol fali en 1228.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Rektaj kapetidoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Entombigitoj en baziliko de Saint-Denis
Ŝikotano

**Ŝikotano** (de la ajnua lingvo povas esti tradukita kiel "granda loĝloko") estas unu el la Kurilaj insuloj, la plej granda inter la Malgrandaj Kurilaj insuloj, fakte estas parto de Saĥalena provinco de Rusio. La insulo estas kontrolita de Rusio, kaj disputebla de Japanio.

* Areo: .
* Maksimuma alteco — .
* Loĝantaro — ĉ.  personoj.

Estas du loĝlokoj en la insulo: Malokurilskoje (en la nordo) kaj Krabozavodskoje (pli sude).

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝikotano estas bone prezentita ĉe *Google maps*

Kategorio:Kurilaj insuloj
Kategorio:Disputeblaj teritorioj
Kategorio:Rilatoj de Japanio kaj Sovetunio
Vidra (Alba)

**Vidra (Alba)** (hungare: **Alsóvidra**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Abrud. En 1910 ĝi havis 2 674 loĝantojn (rumanoj), en 1956 2 278. Ĝia unua mencio estas en 1595. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Mulanka

**Mulanka** ( [mu**lan**ka]; aliaj eblaj esperantigoj: *Muljanka*, *Mulanko*) estas malgranda rivero en Permja regiono (Rusio), la maldekstra alfluanto de Kama. Ĝi fluas en Permja municipa distrikto de Permja regiono kaj la okcidenta periferio de maldekstraborda (relative de Kama) parto de Permjo. Sur la bordoj de Mulanka lokiĝas vilaĝo Verĥnije Mulli, unu el plej antikva loĝlokoj sur la nuntempa teritorio de Permjo . La enfluejo de Mulanka lokiĝas en Ĵeleznodoroĵnij mikrodistrikto de Dzerĵinskij distrikto de Permjo.

La longo de Mulanka estas 52 km, la areo de baseno estas 460.7 km². Mulanka havas 35 alfluantojn. La plej granda el ili estas Piĵ, la maldekstraborda alfluanto.

Multo da pontoj kaj digoj traas Mulankan. Ĝia larĝeco estas tre diversa kaj en kelkaj lokoj atingas 400 m .

## Historio 
En 1722 Georg Wilhelm de Gennin, la administranto de la Urala fiska fabriko, kaj laborestro Cimmerman prenis specimenojn de kupra erco de la bordoj de Mulanka. Rezultoj de specimenado konfirmis la intencon de G. W. de Gennin komenci konstruon de Jegoŝiĥa Kuprofabriko kaj kontribuis al fondo de Permjo.

## Ekologio 
Mulanka fluas en la limoj de urbo Permjo kaj malpuriĝas per industria defalaĵo de bestobredadaj farmobienoj, arbarokombinato, lakofarba fabriko kaj aliaj entreprenoj.

Laŭ la rezultoj de esploroj de ekspertoj el Permjo Ŝtato Universitato, la malpurigo de Mulanka tre malbone efekti la staton de zoobentoso . Malsupra kaj meza partoj de rivero estas plej malpurigita. Per analizo de specimenoj de la funda faŭno 75 specioj de animaloj estis eltrovita: 10 specioj de Oligochaeta, 2 specioj de Hirudinea, 6 specioj de Gastropoda, 2 specioj de Bivalvia kaj 55 specioj de Insecta. La distribuo de specioj laŭ partoj de rivero estas prezentitaj en la tabelo:

En la jaro 2003 la anaro de junaj ekologoj de la lernejo № 6 de Permjo kaj la lernejo de vilaĝo Kultajevo, kadre de realigado projekton "Ekologia stato de malgrandaj riveroj de urbo Permjo kaj apudurba zono", plenumis esploron de ekologia stato de rivero Mulanka . Ili prenis specimenojn de akvo apud vilaĝo Kultajevo kaj apud la enfluejo de rivero en mikrodistrikto Parkovio. En la ekologia laboratorio de Katedro de kemio de Permja Ŝtata Pedagogia Universitato kemia analizo estis pasigita. Rezultoj de esploro demonstris ke la kemia konsisto de akvo de Mulanka en la urbaj limoj kaj ekster la urbo estas esence diferenca. Ricevita datumo pri enteno de kelkaj kemiaj substancoj en la akvo atestis, ke *la akvo de Mulanka ne estas uzebla por trinkado*.

En la jaro 2005 la anaro de lernantoj de le lernejo № 59 de Permjo partoprenanta en DOOG—2005 (La distanca lerniganta konkurso geografia), pasigis la eksperimenton "Purigo de akvo de rivero Muljanka" . Rezultoj de eksperimento estas prezentitaj en la tabelo:

Laŭ la rezultoj de la eksperimento oni konkludis: *"la akvo de rivero Mulanka estas puriĝema per reziduado, filtrado kaj absorbo"*. Ĉi tiu laboro obtenis la *Diplomon de DOOG-2005 de dua grado* (DOOG—2005: Rezultoj).

## Referencoj 
Kategorio:Alfluantoj de Votkina rezervujo
Kategorio:Alfluantoj de Kamo
Kategorio:Riveroj en Permja regiono
Popești (Întregalde)

**Popești** [popeŝtj] (hungare: **Popesty**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Întregalde.

## Eksteraj ligiloj 
* La ortodoksa preĝejo de Popești
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ampoița

**Ampoița** [ampojca] (hungare: **Kisompoly** [kiŝompoj], germane: **Ampoifluss**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 938 loĝantojn (rumanoj); en 1992 — 1042 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis . Administre ĝi apartenas al la komunumo Meteș.

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1551 (laŭ aliaj historiistoj jam el 1293). Ĝis 1919 la loĝloko apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye* (, ).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Lunca Ampoiței

**Lunca Ampoiței** [lunka ampojcej] (hungare: **Lunkatanya**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Meteș.

Proksime estas la natura rezervejo *Cheile Ampoiței*.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Poiana Ampoiului

**Poiana Ampoiului** [pojana ampojuluj] (hungare: **Ompolymező**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 543 loĝantojn (rumanoj); en 1992 337 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1733. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Meteş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Dealu Geoagiului

**Dealu Geoagiului** [djalu ĝoaĝuluj] (hungare *Havasgyógy*) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Aiud. En 1910 ĝi havis 538 loĝantojn (rumanoj); en 1992 181 (rumanoj). Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Întregalde.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Asinip

**Asinip** (hungare: **Asszonynépe** asonjnepe, germane: **Frauenvolk**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la komunumo Lopadea Nouă.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 640 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 230 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . 

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1177. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Alsó-Fehér*). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Beța

**Beța** [beca] (hungare: **Magyarbece** [madjarbece], germane: **Benzendorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la regiono Transilvanio, al la distrikto Alba kaj al la komunumo Lopadea Nouă.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 673 loĝantojn (hungaroj); en 1992 549 (97 % da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1272. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Renomaj homoj 
* János Gruzda pentristo tie estis reformita pastro inter 1914 kaj 1924
* Dénes Szabó popolmuzikestro
* Ferenc Szánthó: popolmuzikestro

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Drangey

**Drangey** estas roka insulo en , Islando. De la insulo oni havas bonan panoramon super la tuta distrikto. Drangey unue estis momita en Grettis saga (Sagao de Grettir). La ekzilito, Grettir, restis en la insulo siajn lastajn ekzilajn jarojn kune kun sia frato, Illugi, kaj la sklavo Glaumur kaj tie ili estis mortigitaj en la jaro 1031.

Ekzistas fama popolrakonto en kiu estas dirita ke du noktotroloj vojaĝis laŭ la fjordo kun sia bovino kiam la suno subite aperis kaj tiam ili ĉiuj ŝtoniĝis. La bovino ŝanĝiĝis en la insulo mem sed la troloj en altaj rokoj, nomitaj: Karl (Viro), norde de la insulo kaj Kerling (Virino), sude de ĝi. La Viro falis kaŭze de granda tertremo en la jaro 1755 sed la Virinego ankoraŭ staras je sia 52 metra alteco. Pro tie oni kelkfoje nomis Drangey la printempnaskantan bovinon ĉar ĉiuprintempe en la insulo oni kolektis ovojn de marbirdoj kiuj estas multnombraj en la rokaro de Drangey kaj tie ankaŭ kaptis birdojn en ĝia ĉirkaŭaĵo.

En la klifoj de Drangey ĉefe la nigraj marbirdoj ellasas siajn ovojn. Tiuj birdoj estas longbeka urio kaj dikbeka urio kiuj ellasas ovojn sur mallarĝaj bretoj aŭ en grotoj en la abrupta klifo. Aŭkoj ĉefe ellasas siajn ovojn en ŝtonegaroj sube de la klifoj kaj tion ankaŭ faras la nigra urio kaj la fraterkuloj kvankam la plej multaj el ili fosas truojn sur la rando de la klifoj ene de kiuj ili ellasas siajn ovojn. De aliaj birdoj kiuj ellasas ovojn en Drangey oni povas mencii fulmaron kaj kition aŭ la trifingran mevon kiel oni ankaŭ nomas ĝin. Ankaŭ tie havas siajn nestojn unu paro de korvoj kaj unu paro de falkoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
http://tradukisto.esperanto.is/contents/show/23 

Kategorio:Insuloj en Islando
Kategorio:Insuloj en la Atlantiko
Prodea Systems

**Prodea Systems, Inc.** estas usona kompanio, fondita de familio Ansari. La ĉefsidejo de la kompanio estas en Teksaso, Usono. La kompanio havas siajn filiojn ankaŭ en Barato kaj Ĉinio.

Prodea Systems financis flugon de sia kunfondinto, sinjorino Anousheh Ansari, al la Internacia Kosmostacio septembre de la jaro 2006.

Kategorio:Usonaj firmaoj
Presaca Ampoiului

**Presaca Ampoiului** [presaka ampojuluj] (hungare: **Ompolygyepű**, germane: **Ober-Pressendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 647 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 464 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1412. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Meteş.

## Eventoj 
* La 23-an kaj 24-an de oktobro 1848 estis masakritaj 700 hungaroj. Je ilia memoro estas starigita ŝtonobelisko.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Kamo (rivero)

**Kamo** (, el la , kio signifas rivero, fluo) estas granda rivero en Rusio, la maldekstra kaj plej granda alfluanto de Volgo. Pli alte de la enfluejo de Belaja (rivero) Kama estas nomita **Ĉulman** (el la antikvotjurka lingvo).

La longo de Kama estas , areo de baseno estas . 

## Vidu ankaŭ
* Nacia parko Niĵnaja Kama