open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maree

**Fjordo Maree** estas fjordo en Ross kaj Cromarty en la Nordokcidenta Montaro de Skotlando. Je 20 kilometroj longa kaj kun maksimuma larĝo de 4 kilometroj, ĝi estas la kvara plej granda pura akvo (fjordo, lago) en Skotlando. Ĝia surfaca areo estas 28.6 kvadrataj kilometroj (11.0 kvadratmejloj).

Fjordo Maree enhavas kvin granda (lignis, arbarita) insuloj kaj super 25 pli malgrandaj aĵoj. Insulo Maree havas la restas de kapelo sur ĝi, kredis al esti la 7-a jarcenta ermitejo de Sanktulo Maol Rubha. La sama insulo ankaŭ enhavas antikva staras de kverko kaj (akvifolio, ilekso) kiu havi estas ligita kun antikva Skota (druidoj, druidas). La akvoj de la (fjordo, lago) estis ankaŭ penso al havi kuraca efikas, kun estante (banis, subakvigita) en la akva penso al esti kuraci por frenezeco. Ĉiuj de la (fjorda, laga) insuloj estas konservadaj areoj.

Ŝati Loch Ness, Fjordo Maree havas ĝia posedi monstro en la (formo, formi) de la *Muc - sheilch*.

Pro ĝia malproksima situo estas malgranda industrio kaj turisma ĉirkaŭbaranta Fjordo Maree, kvankam ĝi faras (oferi, oferti) bona truta fiŝkaptado.

## Vidu ankaŭ 
* Deziri Arbo

## Eksteraj ligiloj 
* La Legendo de Fjordo Maree Interreta arkivo

Kategorio:Lagoj en Skotlando
Tarja Turunen

**Tarja Soile Susanna TURUNEN CABULI** (prononco []; 17-an de aŭgusto 1977) estas finna kantistino, kiu estis tutmonde konata kiel kantistino de la finna bando Nightwish. Tarja nuntempe havas solistan karieron. Ŝi edziniĝis kun Marcelo Cabuli en 2003.

Tarja komencis sian muzikan karieron oficiale en 1996, kiam ŝi fondis la bandon “Nightwish” kune kun Tuomas Holopainen kaj Erno Vuorinen. Ŝi kantis kun tiu bando ĝis 2005, kiam estis eksigita per publika letero de la bando al la gazetaro. En decembro tiujare, Tarja komencis turneon pri kristnaskaj koncertoj, kiu etendiĝis ĝis la fino de 2006, kiam ŝi lanĉis sian unuan solistan albumon, kristnaska projekto nomita Henkays Iluisuudesta. Em 2007, Tarja lanĉis novan KD-n, My Winter Storm kaj komencis tutmondan turneon, kiu finiĝis nur en la 3an de oktobro de 2009. Ŝia plej ĵusa albumo estis lanĉita en la 3an de septembro de 2010, kaj ĝia turneo daŭris ĝis 2012.
## Diskaro 
### Kun Nightwish 
* 1997 - *Angels Fall First*
* 1998 - *Oceanborn*
* 2000 - *Wishmaster*
* 2001 - *Over the Hills and Far Away*
* 2002 - *Century Child*
* 2004 - *Once*

### Sole 
* 2006 - *Henkäys Ikuisuudesta*
* 2007 - *My Winter Storm*
* 2010 - *What Lies Beneath*
* 2013 - *Colours In The Dark*
* 2016 - *The Shadow Self*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Tarja Turunen  ĉe Universal Music
* 
* 
* 


Kategorio:Finnaj kantistoj
Kategorio:Metalroko
Kategorio:Nightwish
Kategorio:Sopranistoj
Kategorio:Finnaj komponistoj
Kategorio:Operkantistoj
Malham Tarn

**Malham Tarn** estas lago de ĉirkaŭ 800 m (0.5 mi) en diametro en la nacia parko Yorkshire Dales en Anglio.

Kategorio:Lagoj en Anglio
Lago Loughborough

**Loughborough** estas lago en Ontario, Kanado. Ĝi situas proksimume 20 km (12 mejlojn) norde de Kingston (Ontario). Loughborough estas fama por ĝia natura belo. Ĉi tiu lago estas 24 km (15 mejlojn) longa kaj  () en areo, estas punktita kun multaj malgrandaj insuloj, kaj havas pli ol 160 km (99 mejlojn) de bordolinio. 

Kategorio:Lagoj en Ontario
Medina (lago)

**Medina** estas rezervujo sur rivero Medina (rivero) en la Teksasa Monteta Lando de Usono.

Kategorio:Lagoj en Teksaso
Loch Lomond

**Loch Lomond** (prononco "loĥ"; IFA prononco: ), (skotgaele *Loch Laomainn*) estas skota lago, situanta en ambaŭ la okcidenta malalta tereno de centra Skotlando kaj la suda montaro.  Ĝiaj sudaj bordoj proksimume 23&nbsp;km nordo de Glasgovo, la landa plej granda urbo.

Ĉi tiu lago estas proksimume 48 kilometroj longa, kaj pli da 8 kilometroj larĝa, kun averaĝa profundo de pri 37 metroj, kaj maksimuma profundo de pri 190 metroj. Ĝi havas surfaca areo de proksimume 71&nbsp;km2, kaj volumeno de pri 2.6&nbsp;km3. Ĝia surfaca areo estas la plej granda de la fjordoj kaj lagoj, kaj havas dua plej granda post Loch Ness akva volumeno en Granda Britio, kvankam ĝi estas ne la plej granda en la Britaj Insuloj - ĉi tiu distingo apartenas al Neagh en Nord-Irlando.

La lago (kiel de Julio 2002) estas nun parto de nacia parko. La lago fame esprimas en la popola kanto ''The Bonnie Banks o' Loch Lomond'' ("La belaj benkoj de Loĥ Lomond"), unue publikigita ĉirkaŭ 1841.

maldekstra|eta|234px

Kategorio:Lagoj en Skotlando
Kategorio:Naciaj parkoj de Britio
Miedwie

**Miedwie** () estas lago en laga tereno Pomorskie en Okcidenta Pomerio en Pollando. Ĝi estas je 35 km² granda, je 16,2 km longa kaj je 3,2 km larĝa. Ĝia maksimuma profundo estas 43,8 metroj.

Ĝia fundo estas pli malsupra ol la marnivelo je ĉirkaŭ 30 metroj.

[eta|maldekstra|750px|[Amfiteatro]]

Kategorio:Lagoj en Pollando
Kategorio:Okcidentpomeria provinco
Millstätter See

**Millstätter See** estas lago en Karintio, Aŭstrio, nordoriente de malgranda urbo Spittal ĉe rivero Dravo. Ĝi estas proksimume 12 kilometrojn longa kaj 1,8 kilometrojn larĝa. 
## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Aŭstrio
Mille Lacs

[eta|dekstra|Ĉi tiu grandega statuo, staranta en parko ĉe [usona vojo 169 en Garrison (Minesoto), salutas vizitantojn kaj promesas grandan fiŝkaptadon en Mille Lacs.]]
**Mille Lacs** (kvankam la vorto estis originale franca, la 's' estas prononcata en Minesoto), estas lago en la usona ŝtato Minesoto, situanta en la distriktoj Mille Lacs County, Aitkin County kaj Crow Wing County, norde de la metropola regiono de Minneapolis kaj Saint Paul. En la oĝibva lingvo la lago estas nomata ''Misi-zaaga'iganiing* ("granda lago").

## Geografio 
Je 207 kvadrataj mejloj (132.500 surfacaj akreoj), (536 km²), Mille Lacs estas la dua plej granda lago de Minesoto. Ĝia maksimuma profundo estas 42 futoj (13 m), dum multa de la ĉefa parto de la lago profundas inter 20 kaj 38 futoj (6 al 12 m). La norda duono enhavas la plejparton de la kotaj ebenaĵoj de la lago kaj la suda duono de la lago havas pli da gruzaj kaj rokaj baroj. Ĉiuj flankoj de la lago ofertas iun malprofundan rifo-supran fiŝkaptadon. Profundakvan fiŝkaptadon oni faras sur la suda profunda gruzo kaj rokoj kaj ankaŭ sur dekoj da kotaj ebenaĵoj en la norda duono de la lago. Borda fiŝkaptado diverstipa okazas ĉie ĉirkaŭ la lago. La trudherba linio estas je naŭ al dek futoj (274 al 305 cm).

## Historio 
Arkeologoj indikas, ke ĝi estas unu el la plej fruaj lokoj de homa setlado en la ŝtato. La rivero Rum defluas de la lago Mille Lacs en la riveron Misisipo sude en Anoka (Minesoto). La ŝtata parko *Father Hennepin* kaj partoj de la indiana rezervejo Mille Lacs estas ĉe la lago. Sur fruaj francaj mapoj la lago estis ankaŭ sciata kiel *Lac Baude* aŭ *Minsisaugaigun*. En la dakotaa lingvo la lago estas sciata kiel *Mde Wakan'' (Spirita/Mistika Lago).

## Urboj sur Mille Lacs 
* Garrison
* Isle
* Malmo
* Vineland
* Wahkon
* Wealthwood

## Eksteraj ligiloj 
* Turisma Retejo de la Regiono de Mille Lacs
* Mille Lacs Messenger (ĵurnalo)

Kategorio:Lagoj en Minesoto
Ree (lago)

**Ree** ( irlande *Loch Rí* - *Fjordo Rí*, antaŭe *Fjordo Ríbh*) estas lago en la meza tereno de Irlando, la dua el la tri grandaj lagoj sur rivero Ŝanono. Ree estas la dua plej granda lago sur la rivero post lago Derg. eta|maldekstra|

Kategorio:Lagoj en Irlando
Lago Mistastin

[eta|250px|Kratero de lago Mistastin ([Labradoro, Kanado)]]

**Mistastin** estas aerŝtona kratero en Novlando kaj Labradoro, Kanado kiu enhavas preskaŭ cirklan lagon **Mistastin**.

Mist
Butaĵo

**Butaĵo** aŭ **buto** estas grundoformiĝo, per kiu oni kovras malsuprajn partojn de la planto. Plej konataj ekzemploj estas la terpomo kaj arakido. La butoformado celas pli riĉan elformiĝon de la subteraj tuberoj, nuksoj tiel oni plurfoje formas butojn ĉe la arakido, post la floradoj.

Oni faras la buton tradicie per sarkilo, speciala butilo, aŭ plej moderne sur grandaj bienoj per specialaj maŝinoj.

Oni ankaŭ uzas **butaĵan kultivadon** por multobligo de diversaj plantoj, kiuj estas genereblaj per stikaĵoj (ekz. vito). Tiukaze la butaĵo altas je 5–8&nbsp;cm kaj protektas kontraŭ la malfruaj frostoj (printempe kaj aŭtune), elsekiĝo kaj helpas la radikiĝon.

Butaĵa kultivado de la vitoj okazas, ĉar la grundo pli bone varmiĝas per buto kaj la vinberaro ne tuŝas la grundon, tiel malpli putriĝas, malsaniĝas.

Butilo  estas tiu laborilo, kiu konsistas el maldika, metala plato laŭlarĝe metita sur longa tenilo, uzata por buti.

## Eksteraj ligiloj 
*eksperimento en Hungario, hungare 

Kategorio:Agrikulturo
Lago Minnedosa

eta|250px|maldekstra|la lago Mennedosa ĉe la rivero "Little Saskatchewan"

**Minnedosa** estas artefarita lago en kanada provinco Manitobo. Ĝi estis kreita inter 1910 kaj 1912 por servi kiel rezervujo por elektrocentralo. La akvobaraĵo provizis elektran energion ĝis 1933. Hodiaŭ ĝi estas populara ripozloko, por ambaŭ boatado kaj naĝado.

Minnedosa
Rostado

eta|Rostaĵo preparita en Patagonia, Argentino
**Rostado** signifas hodiaŭ sekan, sengrasan, senolean ardan varmigon de manĝaĵoj ĉe ĉirkaŭ 150 °C, por ŝanĝi la guston. Dum tio formiĝas forte gustaj aromaĵoj kaj amaraĵoj, kiu ekscitas la apetiton. Oni rostas ekz. nuksojn, kafo- kaj kakaofabojn, kaŝtanojn, grenojn kaj malton.

La rostado povas okazi sur krado, sur trapikilo, en kaserolo (bestaĵoj).

## Vidu ankaŭ 
* bakado
* fritado
* kuirado
* kradrostado
* kuirujo

Kategorio:Kuirartaj teknikoj
The Esperanto Movement

Peter G. Forster. **The Esperanto-Movement**. Eld. Mouton, The Hague-Paris-New York 1982, 413 p.

***The Esperanto Movement*** nomiĝas la libra eldono de la anglalingva doktoriga disertaĵo de la brita sociologo Peter Glover Forster. En 1977 li doktoriĝis ĉe la universitato de Hull. La libro aperis en 1982.

## Enhavo 
Temas pri la pliampleksigo de la magistra tezo el 1968, en kiu Forster enketis inter la membroj de Brita Esperanto-Asocio. Forster aldonis sociologian studon pri la internacia movado. Fakte tiu unua parto estas historia superrigardo, dum la dua estas la enketo en Britio.

Forster provas vidi en la historio de Esperanto ĝeneralajn trajtojn, ekzemple li distingas inter valor-orientitaj kaj praktik-orientitaj esperantistoj. Problemo estas ke liaj ŝablonoj ne ĉiam kongruas al la realeco. Pri la "Nova UEA" de 1934 li transprenis la "ĝenevan" vidpunkton ke okazis transiro de internaciismo al naciismo. Tamen li prave timis nomi la novan tiaman Estraron faŝista (p.&nbsp;219).

Dum jaroj la verko de Forster estis, kaj parte ankoraŭ estas, lumturo por postaj esploristoj. Ĝi estas eble la unua, kiu tiel serioze aliris la temon kaj donis respondecon pri siaj referencoj.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* *The Esperanto Movement* en Google Books (ne komplete legebla)
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "the Esperanto movement".
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Historio de Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Nes Ciona

** Nes Ciona ** (hebree: נס ציונה) estas urbo en la centra distrikto de Israelo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
La urbo fondiĝis dum la jaro 1883. Ĝia nomo devenas de la biblia frazo Jeremio 4,6.

## Edukado 
Laŭ la statistiko, ekzistas 14 lernejoj kaj 5.019 lernantoj en la urbo. Inter ili 2.821 lernantoj vizitas unu el la 10 bazlernejoj, kaj 2.198 unu el la 4 mezlernejoj.

La urbo estas sidejo de la  *Israela Instituta por Biologia Esplorado* (IIBR), plej sekreta esploreko por kemiaj kaj biologiaj armeaj defenciloj, kiu laborigas proksimume 350 dungitojn, kaj de la scienca parko *Kiryat Weizmann*, kiu estas la forĝejo de multaj israelaj burĝonantaj entreprenoj, kiel la produktejo de komputilaj printiloj *Indigo*, kiu aĉetiĝis dum la jaro 2002 de la usona firmao *Hewlett-Packard*.

## Partneraj urboj
* 25px Qingdao
* 25px Le Grand-Quevilly
* 25px Freiberg
* 25px Solingen
* 25px Alatri

## Eksteraj ligiloj 
*oficialaj pagoj de la urbo (en la hebrea kaj angla) 

Kategorio:Urboj de Israelo
Kategorio:Centra distrikto de Israelo
Labradoro

**Labrador** aŭ **Labradoro** estas la plej norda regiono de la kanada provinco Novlando kaj Labradoro. Ĝi enhavas la kontinentan parton de la provinco, separata el la insulo Novlando pere de la Markolo Belle Isle. Ĝi estas la plej granda kaj plej norda geografia regiono de Atlantika Kanado.

Labradoro okupas la orientan parton de la Labradora Duoninsulo. Ĝi limas okcidente kaj sude kun la kanada provinco Kebekio. Labradoro ankaŭ kunhavas malgrandan terlimon kun la kanada teritorio Nunavuto en la insulo Killiniq.

Kvankam Labradoro kovras 71 porcenton de la provinca terareo, ĝi havas nur 8 porcenton de la provinca loĝantaro. La indiĝenaj popoloj de Labradoro estas la Nordaj Inuitoj de Nunacjavut, la Sudaj Inuit-Metisoj de Nunatukavut (NunatuKavut), kaj la Inuoj. Multo de la neindiĝena loĝantaro en Labradoro ne permanente setlis en Labradoro ĝis la disvolvigo de naturaj rimedoj de la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj. Antaŭ la 1950-aj jaroj, malmultaj neindiĝenoj loĝis en Labradoro la tutan jaron. La malmultaj eŭropaj enmigrantoj kiuj laboris laŭsezone por eksterlandaj komercistoj kaj kunportis familiojn estis konataj kiel *Settlers* (setlantoj).

## Literaturo 
* 
* *The Lure of the Labrador Wild*, de Dillon Wallace (1905)
* *Along the Labrador Coast*, de Charles W. Townsend, M.D. (1907)
* *Birds of Labrador*, de Charles W. Townsend, M.D. (1907)
* *A Labrador Spring*, de Charles W. Townsend, M.D. (1910)
* *Captain Cartwright and His Labrador Journal*, de Charles W. Townsend, M.D. (1911)
* ''In Audubon's Labrador*, de Charles W. Townsend, M.D. (1918)
* *Labrador,* de Robert Stewart (1977)
* *Labrador by Choice*, de Benjamin W. Powell, Sr., C.M. (1979)
* *The Story of Labrador'', de B. Rompkey (2005)

## Eksteraj ligiloj 
* Audio recording of a traditional ghost story from Labrador, Canada
* Project Gutenberg e-text of Dillon Wallace's *The Lure of the Labrador Wild*
* Centre for Newfoundland Studies
* Trans-Labrador Highway website – detailed information about traveling in Labrador.
* Labrador Boundary dispute
* Alexander Forbes Collection: Aerial photo survey of Labrador from 1931, 1932, and 1935 expeditions – University of Wisconsin-Milwaukee Libraries Digital Collections

Kategorio:Geografio de Kanado
Iguatu (Cearao)

**Iguatu**  estas municipo de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo kaj en la subŝtato Cearao. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj municipoj . 

Ĝia nomo signifas bona akvo aŭ bona rivero alude al la lago apud la loĝloko (tiu lago estas la plej granda en Cearao). En Iguatu naskiĝis Eleazar de Carvalho, fama brazila muzikisto.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la municipoj de Cearao

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

eta|maldekstra|260ra|

Kategorio:Municipoj de Cearao
Mjøsa

**Mjøsa** estas la plej granda lago de Norvegio. Ĝi situas en la suda parto de Norvegio, je ĉirkaŭ 100&nbsp;km norde de Oslo. Ĝia ĉefa alfluanto estas Gudbrandsdalslågen en la nordo. maldekstra|eta

## La nomo 
La nomo (*Mjosa*, praskandinava lingvo **Musa*) devas esti tre malnova. La signifo estas nekonata. (Eble *viro vojaĝas akvon*).

## Galerio 

Dosiero:Mjoesa-hamar.jpg|La lago vidata de haveno en Hamar
Dosiero:Mjøsa photo near Hamar.jpg|La mejloŝtono Geiteryggen rigardate de sudo de Hamar
Dosiero:Mjoesa from hamar.jpg|Mjøsa de Hamar

Kategorio:Lagoj en Norvegio
La Postdomo

**La Postdomo** estas satira romano de István Ertl el 2003. Li estis oficisto de UEA ĝis 2002, kaj en tiu romano li iomete prilumis siajn spertojn kaj kelkajn laŭ li problemojn kaj strangaĵojn en UEA kaj la Esperanto-movado. Sed ankaŭ la tiama nederlanda politiko - la okazaĵoj ĉirkaŭ Pim Fortuyn - estis enlaboritaj. Pro la multlingvaj vortludoj kaj aludoj la romano estas foje ne facile komprenebla por ĉiuj.

La verkon eldonis Bero, kiu estas gvidata de UEA-oficisto Ionel Onet. La karikaturojn desegnis Francisco Veuthey.

Kategorio:Romanoj
Eleazar de Carvalho

**Eleazar de Carvalho** (Iguatu, Cearao, Brazilo, 28-an de julio de 1912 — San-Paŭlo, 12-an de septembro de 1996) estis dirigento kaj komponisto.

Dum sia vivo, Eleazar de Carvalho estis konata pro sia forta temperamento kaj viveco de sia muzika laboro respekte al tradicia repertuaro en du kampoj ĉiam dissciitaj de li: la nuntempa kaj la brazila muziko.

eta|maldekstra|

Kategorio:Brazilaj komponistoj
Martin Weichert

**Martin WEICHERT** (naskiĝis la  en Munkeno) estas germana esperantisto, loĝanta ekde 1991 en Svedio. Dum la 1980-aj jaroj li estis aktiva ĉefe en Germana Esperanto-Junularo. Interalie li estis kreinto de la bildstrio "Gogo la testudo" kaj iniciatinto de la Virtuala Esperanto-Biblioteko.

Martin Weichert estas doktoro pri komputoscienco.

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo Lia (malnova) hejmpaĝo
* *Dira sano* – bela fuŝesperanta teksto kiel respondo al *Karaj papo kaj mamo* de Thomas Bormann

Kategorio:Naskiĝintoj en Munkeno
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de februaro
Ĉasaviadilo

eta|dekstra|200ra|Ĉasaviadiloj, P-51 kaj F-15

La **ĉasaviadilo** estas militaviadilo designata ĉefe por ataki malamikan aviadilon, do la ĉefa rolo de ĉasaviadiloj estas akiri aeran superecon.

La plej sukcesa ĉasa piloto estas germano Erich Hartmann.
Dum la Dua Mondmilito germanaj ĉaspilotoj estis tre pli sukcesaj ol ĉaspilotoj de kontraŭhitlera alianco. Multas malpli sukcesaj, ol Erich Hartmann, germanaj ĉaspilotoj, kiuj estas pli sukcesaj ol ĉiu alianca ĉaspiloto, ekzemple, Schentke, Graf, ktp. La plej bona ĉaspiloto de alianco estis Koĵedub.

Dum la unua mondmilito la plej sukcesa ĉasisto estis ankaŭ germano, s-ro Manfred von Richthofen. Sed dum la unua mondmilito ĉasaj aviadiloj aperis ne tuj. La unuaj aviadiloj uzatis nur por bombi kaj por spioni. Pilotoj provis nur pafi per pistolo kontraŭantojn. La unua atako de aviadilo kontraŭ aviadilo estis farata de rusa piloto Petro Nesterov (per speciala, danĝera maniero). Nur poste oni instalis pafilojn al aviadiloj (mitralojn). Aperis problemo, kiel pafi tra helico. Oni eĉ instalis ŝtalajn pliseverigojn al helico por kugloj ne detruu helicon. Sed jam dum la unua mondmilito aperis ilo, kiu regulas mitralan pafon laŭ helicaj pozicioj.

La unua jeta ĉasaviadilo estis Messerschmitt Me 262.

Spertuloj opinias, ke la plej sukcesa ĉasaviadila modelo estis Phantom. Ĉi tiu modelo estas simbolo de Vjetnama milito kiel Sabre estas simbolo de Korea milito.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Militaviadilo

## Eksteraj ligiloj 
* http://theaviationist.com/2011/01/13/fighter-generations-comparison-chart

Kategorio:Ĉasaviadiloj
News of the World (Queen)

***News of the World*** (anglalingve: "Novaĵoj de la Mondo") estas la sesa muzikalbumo de la angla rokmuzika grupo Queen. Ĝi estis lanĉata en 1977 kaj estas produktita de Queen kaj Mike Stone. En ĝi debutis la famegaj "We Will Rock You" kaj "We Are the Champions", ofte aŭdigataj en sportaj eventoj.
Ülemiste

**Ülemiste** (*Ülemiste järv*) estas la plej granda laga proksime de Talino, la ĉefurbo de Estonio. Surfaca areo estas 9,6 km², maksimuma profundo 6 m, sed kiel la averaĝa profundo indikiĝas nur 2,5 metroj. La lago estas la ĉefa fonto de trinkakvo por la urbo.  

La Talina Flughaveno situas ĉe la orienta bordo de la lago kaj aviadiloj regule ekflugi kaj alteriĝas super la lago. 

Kategorio:Lagoj en Estonio
Joseph Schumpeter

**Joseph Alois SCHUMPETER** (8-a de februaro 1883 - 8-a de januaro 1950) estis aŭstra ekonomikisto kaj grandinflua politiksciencisto. Li instruis ekonomisciencon de novigo dum multaj jaroj en la universitatoj de Vieno, Ĉernivco, Graz kaj Bonn ekde 1909. En 1932 li ekestis profesoro de la Universitato Harvard.

## Verkoj
* *Kapitalismo, socialismo kaj demokratio*, 1942

Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Politikaj sciencoj
Werner Pieper

**Werner PIEPER** naskiĝis la  en Meschede, Germanio, li estas germana aŭtoro kaj eldonisto. Li vivas en Löhrbach, Odenvaldo, Germanio, kune kun sia vivkunulino Nadina Leganovic. Pieper kreskis en Dörnholthausen, parto de la urbo Sundern (Saŭerlando, Germanujo). De 1965 ĝis 1968 jaro li absolvis sian instruon kiel kuiristo en Alsfeld; de 1968 ĝis 1970 li armeanstataŭe servis en la "Ludwig-Gutmann-Haus", speciala kliniko por paraplegiuloj en Hajdelbergo, Germanujo.

Werner Pieper havas eldonejon en Löhrbach, fondita en 1971 en Hajdelbergo sub la nomo de "Die Grüne Kraft" ("La Verda Forto"), ĝi en la 1980-aj jaroj konatiĝis sub la nomo de "MedienXperimente" ("Eksperimentoj pri amaskomunikiloj") kaj nuntempe nomiĝas "Werner Pieper & The Grüne Kraft" ("Werner Pieper kaj La Verda Forto", kun la angla artikolo "The", ĉar li ŝatas la anglan lingvon).

En la eldonejo de Werner Pieper aperas eldonaĵoj pri natura nutraĵo, indianoj ktp., ankaŭ germanaj tradukoj de aŭtoroj kiel Timothy Leary kaj Terence McKenna. Ankaŭ aperas aro da libroj pri LSD, MDMA, psilocibino kaj aliaj fungosubstancoj, psikoaktivaj kaktoj kaj aliaj psikoaktivaĵoj en lia "Edition Rauschkunde" ("eldonaĵaro ebrioscienco").

Plua fokuso de la eldonejo estas libroj pri temoj, kiuj apenaŭ eldonatas en grandaj eldonejoj, ekzemple la "Scheißbuch", (libro de fekaĵoj), kiu eĉ prezentiĝis en elsendaĵo de Jürgen von der Lippe en la televido.

La eldonaĵoj estas germanlingvaj. Nur la plurlingva drogvortaro ("Mehrsprachiges Drogenwörterbuch") de Gereon Janzing enhavas ankaŭ Esperanton, krome la germanan, anglan, portugalan, hispanan, francan, italan kaj rusan lingvojn.

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Pržno (distrikto Frýdek-Místek)

**Pržno** estas vilaĝo en distrikto Frýdek-Místek en Ĉeĥio, situanta en dekstra bordo de rivero Ostravice, kiu foje estis limo inter Moravio kaj Silezio. En  ĉi tie vivis .

En distanco 3&nbsp;km sude situas urbo Frýdlant nad Ostravicí, 8&nbsp;km norde urbo Frýdek-Místek, 14&nbsp;km sudokcidente urbo Frenštát pod Radhoštěm kaj 16&nbsp;km okcidente urbo Kopřivnice.

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1573.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Pržno, Hostinec u Adamců 01.jpg| Gastejo U Adamců
Pržno, hasičská zbrojnice 02.jpg| Fajroestingista armilejo
Pržno nádraží.jpg| Fervoja stacio
VB48 Vsetínská Bečva pod mostem mezi Pržnem a Jablůnlou.jpg| Vsetínská Bečva sub ponto inter Pržno kaj Jablůnka


Kategorio:Municipoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Kale Virŝ

"**Eta Reĝo Kale Virŝ"** () estas fama germanlingva infana libro de la aŭtorino *Tilde Michels*.

La historio - en la formo de marioneta teatraĵo de la teamo *Augsburger Puppenkiste* ("aŭgsburga puparokesto") - filmiĝis kaj unuafoje televide montriĝis dum la jaro 1970. Iom mallongigita sondramo laŭ la marioneta teatraĵo - legite ĉefe de la aktoro *Manfred Jenning* - paralele aperis sur sondisko, kaj pli poste sondrama laŭtlego de la libro - legite de la aktoro *Wolfgang Völz* - aperis sur tri kompaktdiskoj.

## La historio 
Kale Virŝ estas la reĝo de la "terviretoj" kaj regas super ĝiaj kvin popoloj: la "virŝoj", la "voldoj", la "gilĥoj", la "trumpoj" kaj "murkoj". Copo, konkuranto el la grupo de "trumpoj", volas akapari la reĝan tronon kaj alvokas lin al duelo, ĉar laŭ la terviretaj tradicioj la gajnanto de la duelo ricevos la reĝan titolon - kun la aldona regulo ke senbatale unu el la duelantoj aŭtomate venkos, se la alia ne venos al la duelejo. La duelo okazu en la subtera tervireta fortikaĵo "Vivogitrumu" (laŭ la unuaj silaboj de la kvin popolonomoj) dum la nokto de la sekva plenluno. Kale estas la pli forta, sed Copo elprovas ĉiun aĉan intrigon por haltigi la konkuranton kaj eviti, ke li sukcesu ĝustatempe veni al la duelejo.

Kale estas batata senkonscia kaj transportata al la tersurfaco, kie li estas enŝlosita en argilaĵo, ĝis du infanaj gefratoj liberigas lin. Kiel danko, li per mirakla radiko malgrandigas la du infanojn kaj la triopo ekvojas sub la tersurfacon por hasti al la duelejo.

Survoje stranga blinda pramisto provas mortigi la reĝeton, kaj la triopo devas solvi enigmojn kaj travivi plurajn aventurojn, sed fine lastminute atingas la fortikaĵon. Kaj je la hororo de la intriganto Copo la reĝo Kale sukcese defendas sian reĝecon. La du infanoj hejmenvenas kun la certeco, ke ili travivis aventuron en mondo plej fantazia, kiun krom ili neniu homo iam ajn ekvidis.

Kategorio:Verkoj el la germanlingva literaturo
Kategorio:Fabelaj estuloj
Kategorio:Fikciaj reĝoj
Königstein im Taunus

**Königstein im Taunus** estas urbo en la federacia lando Hesio de Germanio. Königstein havas areon de 25,1&nbsp;km² kaj fine de  havis  loĝantojn. La urbo situas en la mezalta montaro Taunus, ĝi administre apartenas al la distrikto Hochtaunus kaj la distriktaro Darmstadt de Hesio.

eta|maldekstra|250px|Panoramo ekde la burgo
eta|maldekstra|250px|Königstein im Taunus
eta|center|300px|Vidaĵo al la Burgruino
eta|center|300px|Vidaĵo al Königstein
[eta|maldekstra|Monumento por Duko [Adolfo (Luksemburgo)]]
eta|meza|300px|Juĝejo en la luksemburga kastelo Burgweg 9
eta|meza|300px|Malantaŭa flanko de la luksemburga kastelo

Kategorio:Distrikto Hochtaunus
Kategorio:Urboj de Hesio
Malhela tringo

La **Malhela tringo**, *Tringa erythropus*, lau kio ankaŭ *Ruĝeca tringo*, estas tipa tringo kaj vadbirdo de la granda familio de Skolopedoj, la tipaj vadbirdoj, kaj la ordo de Ĥaradrioformaj. Ĝi formas unuecan grupon kun la Granda flavkrura tringo, *Tringa melanoleuca*, kaj la Griza tringo, *Tringa nebularia*, kiuj inter ili montras la bazajn kolorojn de kruroj kaj piedoj de tringoj, pruvante, ke tiu karaktero estas parafiletika (Pereira & Baker, 2005). Tiuj tri specioj estas la plej grandaj tringoj krom la Striflugila tringo, *Tringa semipalmata* - eksa *Catoptrophorus semipalmatus*, kiu estas entute pli fortika.

## Disvastiĝo 
Tiu estas arkta birdo, reproduktanta tra nordaj Skandinavio, Rusio kaj Siberio. Temas pri migranta birdo kiu vintras ĉe la Mediteraneo kaj suda Azio, kutime ĉe fluanta akvo. Foje ĝi estas vagulo ĝis Norda Ameriko.

## Aspekto 
eta|maldekstre|230ra|Nereprodukta plumaro.
La Malhela tringo estas mezgranda vadbirdo de 29-33 cm longeco, enverguro de 48 ĝis 52 cm kaj pezo de 135 ĝis 170 g la masklo kaj 160 ĝis 205 g la ino. Laŭ reprodukta plumaro ĝi estas nigra blankpunktohava dorse kaj pro tio de malproksime ŝajnas tie malhelgriza aŭ ne tiom nigra; ĝi montras ankaŭ blankajn pugan strion kaj ĉirkaŭokulan ringon. Tamen ĝi estas tre hela vintre. Ĝi havas ruĝajn krurojn kaj bekon; la kruroj estas iom pli oranĝkoloraj vintre kaj la beko estas nigra ĉepinte. Pro koloro de kruroj kaj beko vintre ŝajnas similas al Ruĝkrura tringo, *Tringa totanus*, sed tiu havas pli malhelan dorson dum la Malhela tringo estas pli svelta, havas pli longajn kolon kaj bekon kaj piediras kaj manĝas pli vigle. Dumfluge montras blankan dorsan makulecon. Junuloj estas brunaj supre kaj havas striecajn subajn partojn.

La Malhela tringo estas vadbirdo anstataŭita kiel reproduktanta birdo pli sude de la Griza tringo, *Tringa nebularia*, kiu havas pli grizajn bekon kaj krurojn kaj estas bruna dorse kaj blanka sube.

## Kutimoj 
Tiu specio nestumas ĉe malferma marĉa tajgo kaj tundro; la ino demetas kvar brunmakulitajn verdecajn ovojn en grunda truo. Ambaŭ gepatroj kovas dum ĉirkaŭ tri semajnoj.

La dumreprodukta kanto estas kraka fajfo *ĉu-ii*, la alarma alvoko estas *ĉik-ĉik-ĉik*. Kiel plej granda parto de vadbirdoj, ĝi manĝas etajn senvertebrulojn.

Ili vivas ĝis ses jarojn.

La Malhela tringo estas vadbirdo protektita de internacia traktato por konservado de afrikeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA).

## Bildaro 

Tringa erythropus s2.JPG|Reprodukta plumaro
Dunkler Wasserlaeufer1.JPG
Spotted Redshank (Tringa erythropus) at Bharatpur I IMG 5550.jpg
Pluvialis apricaria and Tringa erythropus in flight.jpg
Spotted Redshank Tringa erythropus by Dr. Raju Kasambe DSCN2455 (11).jpg

## Referencoj 
* **Pereira**, Sérgio Luiz & **Baker**, Alan J. (2005): Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae). *Condor* **107**(3): 514–526. DOI: 10.1650/0010-5422(2005)107[0514:MGEFPE]2.0.CO;2 HTML abstract

Kategorio:Tringoj
Kategorio:Skolopedoj
Ĝirondo

[250ra|eta|[Trenŝipo helpanta portŝipo sur la estuaro de la Ĝirondo por proksimiĝi al parto de la doko de Bordozo.]]
La **Ĝirondo** estas navigaciebla estuaro, sed ofte nomita rivero, en sudokcidenta Francio kaj formiĝas per la renkontiĝo de la riveroj Dordogne kaj Garono (*Garonne*), ĵus sub la centro de Bordozo (*Bordeaux*).

La Ĝirondo estas proksimume 65 kilometrojn (38 mejlojn) longa kaj 3-11 kilometrojn (2-7 mejlojn) vasta. La franca departemento Ĝirondio nomiĝas laŭ ĝi. La Ĝirondo estas la subjekto de tre fortaj tajdaj kurentoj kaj oni devas tre zorge navigacii la riveron, kiel ajn granda aŭ kia ajn estas la boato.

## Historio 
Dum la epoko de la Franca Revolucio la Ĝirondanoj aŭ Ĝirondistoj estis membroj de la Ĝirondo, nome politika grupo funkcianta el 1791 al 1795. Ties nomo estis dekomence neformale aplikata ĉar la plej elstaraj partoprenantoj de tiu vidpunkto estis deputitoj en la Leĝofara Asembleo el la departemento de Ĝirondo.

Dum la Dua Mondmilito, la Ĝirondo estis la loko por Operacio Frankton, operacio de britaj soldatoj dum la Dua Mondmilito kun la tasko kaj objektivo de detrui ŝipojn en la dokoj de Bordeaux.

## Insuloj en la Ĝirondo 
En la estuaro inter la Pointe de Grave kaj ĉe la marpunkto kaj le bec d'Ambes, estas aro de insuletoj.

La Île de Patiras grandas je 200 ha, kun lumturo por helpi navigacion en la estuaro. Vitoj kaj maizo estas kreskigitaj tie.

La Île Sans-Pain kaj Île Bouchaud estus nun preskaŭ unuigitaj pro la eventuala redisvastiĝo de ŝlimo, kaj nun nomiĝas la Île Nouvelle (la *Insulo Nova*). Ili entute kovras proksimume 265 hektarojn, kaj estas posedataj per la Conservatoire du Littoral kaj manaĝitaj per la Departamento de la Ĝirondo.

La Île Paté kovras proksimume 13 hektarojn kaj en 2006 estis private ekposedita. La insulo havas historian fortikaĵon konstruita inter 1685 kaj 1693 kiel parto de la nacia fortikaĵa programo, planita per Vauban. La konstruaĵo estas ovalforma, preskaŭ 12 metroj alte kaj estis origina ekipita per preskaŭ 30 kanonoj. Fortikaĵo Paté, kune kun Fortikaĵo Médoc, kaj la Citadelle de Blaye defendis la estuaron kaj Bordozon. Dum la Franca Revolucio la fortikaĵo estis uzata kiel malliberejo por sacerdotoj.

En 2006, la Conseil Général decidis estigi la insulon ZPENS (*zone de pre-emption espace naturel sensible*). La stato de ZPENS protektas la insulon kontraŭ la konstruado. Se posedanto deziras vendi la insulon, la Departemento havas antaŭrajtas. Post du monatoj, la Conservatoire National du Littoral havas la venontan rajton, kaj post aliaj du monatoj, la urbeto de Blaye havas la finan antaŭrajton por akiri la insulon.

La Île Verte, Île du Nord kaj Île Cazeau ampleksas proksimume 800 hektarojn kaj pro ilia natura stato, provizas bonan haltejon por migrantaj birdoj.

La Île Margaŭ grandas je 25 hektaroj, kaj en 2005 dediĉis 14 el ili al vitoj kaj estas parto de la mondfama vinregiono de Médoc.

*Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la angla versio je la 17-a de februaro, 2007.*

Kategorio:Estuaroj
Kategorio:Riveroj en Francio
L'Année Sociologique

'''''L'Anné Sociologique*** estis sociscienca periodaĵo fondita en 1898 de Émile Durkheim, kiu laboris kiel ĝia eldonisto. Ĝi estis publikata pojare ĝis 1925, kaj reekpublikiĝis kiel ***Annales Sociologiques'''* inter 1934 kaj 1942. Post la dua mondmilito, ĝi reekpublikiĝis kiel *L'Année Sociologique* kaj ankoraŭ estas publikata nuntempe.

Durkheim fondis *L'Anné Sociologique* kiel rimedon por publiki esploraĵojn proprajn kaj de siaj lernantoj kaj aliaj akademianoj laborantaj en sia nova sociscienca paradigmo. Kiel rezulto de tio, la titolo estas uzata por nomi la grupon kiu kunpartoprenis la periodaĵon kun Durkheim kaj ankaŭ la esplorojn produktitajn en la unuaj du jardekoj de la 20-a jarcento.

Kelkaj anoj de la grupo *Anné Sociologique'' estas, krom Durkheim mem, Célestin Bouglé, Marcel Mauss, Henri Hubert, Robert Hertz, Maurice Halbwachs kaj François Simiand, inter aliaj.

Kategorio:Sociscienco
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Sciencaj gazetoj
Ruĝkrura tringo

[eta|Ovoj de *Tringa totanus totanus - [Muzeo de Tuluzo]]
La **Ruĝkrura tringo** aŭ **Ruĝkrurulo** (***Tringa totanus***) estas vadbirdo de la granda familio de Skolopedoj, la tipaj vadbirdoj, kaj la ordo de Ĥaradrioformaj. Ĝi estas tre parenca al eta Brovtringo, *Tringa glareola*, kaj ankaŭ al Marĉotringo, *Tringa stagnatilis* (Pereira & Baker, 2005). Tiuj estas grupo de etaj tringoj kiuj havas ruĝajn aŭ ruĝecajn krurojn kaj dum reprodukta plumaro helbrunan dorson kun iom da malhela punktaro kaj estas hela cetere kun iom da malhela punktaro ĉe brusto kaj kolo.

## Disvastiĝo 
Tiu estas disvastigita reproduktanta birdo tra tuta Eŭropo kaj norda Azio ĝis norda Ĉinio kaj Manĉurio. Ĝi estas migranta birdo kiu vintras marborde ĉe Mediteraneo, suda Azio kaj ĉe marbordoj de Atlantiko en Eŭropo el Britio suden.

Ĝi estas anstataŭita en la Arkto de la Malhela tringo, *Tringa erythropus*, kiu havas pli longajn bekojn kaj krurojn kaj estas preskaŭ entute nigra dum reprodukta plumaro kaj tre pala vintre.

## Aspekto 
La Ruĝkrura tringo estas mezgranda vadbirdo de ĉirkaŭ 28&nbsp;cm de longeco, enverguro de 45 al 50&nbsp;cm kaj pezo de 110 ĝis 155 g la ino kaj la masklo de 85 ĝis 140 g. Ili havas oranĝruĝajn krurojn kaj montras blankajn dorson kaj flugilajn striojn dumfluge. Ili estas malhelbrunaj -ĉefe dorse kaj kape- kaj blankaj sube, sed brunpunktecaj; ili iĝas pli palaj vintre. Se estas sufiĉe brunaj kape, videblas blanka ĉirkaŭokula ringo. Ĝi montras ankaŭ blankan pugan strion. La bekbazo estas ruĝa kaj ties pinto nigra. Junuloj havas grizflavajn krurojn.

## Kutimoj 
La Ruĝkrura tringo nestumas en iu ajn humidejo el malsekaj herbejoj ĝis salakvaj marĉoj, ofte laŭ grandaj grupoj. Ili demetas 3-5 ovojn. Ambaŭ gepatroj kovas dum ĉirkaŭ 3 semajnoj. Unu tagon post eloviĝo la idoj manĝas ili meme. Foje la gepatroj disprenas la idojn por zorgi, foje la ino foriras unue kaj la masklo restas. Ili estas monogamaj kaj revenas al samaj nestejoj. La masklo ceremonias antaŭ pariĝo.

Ili estas timidaj kaj bruemaj birdoj kiuj alarmas sin per laŭta pepado. Kiel plej granda parto de vadbirdoj, ili manĝas etajn senvertebrulojn per rigardo.

Tiuj palearktisaj birdoj vivas ĝis 17 jarojn.

La Ruĝkrura tringo estas vadbirdo protektita de internacia traktato por konservado de afrikeŭraziaj migrantaj akvobirdoj (AEWA). Oni ne konsideras la specion minacata; nur en Eŭropo estas ĝis ĉirkaŭ 400 000 paroj.

## Referencoj 
* **Pereira**, Sérgio Luiz & **Baker**, Alan J. (2005): Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae). *Condor'' **107**(3): 514–526. DOI: 10.1650/0010-5422(2005)107[0514:MGEFPE]2.0.CO;2 HTML abstract

## Eksteraj ligiloj 
* **Ruĝkrura tringo**  Bilda dokumentaro

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Skolopedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Tringoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Eŭropa lariko

La **eŭropa lariko** (*Larix decidua*) estas lariko el la familio de pinacoj. Ĝi havas pinglojn sur la longaj kaj mallongaj ŝosoj. Sur la longaj ŝosoj kreskas en la unua jaro dise-starantaj pingloj, en kies akzelo aperas ekde la dua jaro la mallongaj ŝosoj. La pingloj de la eŭropa lariko staras en ŝoseto are, ili flaviĝas kaj defalas aŭtune (decidua planto). La strobilo estas relative malgranda (2-3,5 cm), maturiĝinte ili ne disfalas.

Tiu palearktisa specio estas lumŝata arbo, kreskanta ĉe la arbolimo de la Alpoj, sed ankaŭ en Karpatoj, Sudetoj.

Image:Mélèze en Automne.JPG|
File:Laerche_Ast_Wustrau.jpg
Image:Larix-decidua 0088 S.jpg|
|Larix decidua - Muzeo de Tuluzo

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Sekvojadendro

eta|* Sequoiadendron giganteum *
alternative=General Sherman tree looking up.jpg|eta|General Sherman arbo, alsuprevidata
La **sekvojadendro** (*Sequoiadendron*) estas genro el la familio de cipresacoj, hodiaŭ taksodiacoj, kun nur unu specio (*Sequoiadendron giganteum*) de konifera arbego (ĝis 105 m alta kaj 12 m de diametro), tre longviva (eble ĝis 3 000 jaroj), kun mallongaj, akre pintaj, blue grizaj aŭ malhele verdaj pingloj; hejma en Kalifornio, pororname kultivata.

Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Naturhistorio de Kalifornio
Kategorio:Plantoj de Kalifornio
Jubari

**Jubari** (夕張市 [jūbari-ŝi]) estas urbo en Subgubernio Soraĉi de Hokajdo, Japanio.

La urbo estis fondata je la 1a de aprilo 1943 kiel karbo-mina urbo. Kiam la minoj funkciis, Jubari havis tiom, kiom da 120 000 homoj. Kun la fermo de la minoj, en la 80-aj jaroj oni provis transformi la ekonomian bazon en turismo. Oni akiris subvenciojn el la centra registaro kaj ŝuldis grandege por la konstruaĵo de turismaj vidindaĵoj, sed malmultaj vizitantoj venis. En 2007 laŭ la novaĵoj la urbo bankraptos kaj ĝin la nacia registaro kaŭcios.

## Famuloj de la urbo 
* Melono
* Jubari Internacia Festo de Fantastaj Kinoj

Kategorio:Urboj de Hokajdo
Lago de la Arbaroj

eta|Lago de la Arbaroj.

**Lago de la Arbaroj** (, ) estas lago okupanta partojn de provincoj Ontario kaj Manitobo de Kanado kaj ŝtaton Minesoto de Usono. Ĝi apartigas iun parton en Minesoto, la Nordokcidentan Angulon, de la ĉefa parto de Usono tiel ke la apartigita parto povas esti atingita de la ĉefa parto nur tra la lago aŭ irante tra Kanado. La Nordokcidenta Angulo estas la plej nordokcidenta parto de Usono krom Alasko. 

Arbaroj
Arbaroj
Arbaroj
Tetraklino

[eta|*Tetraclinis articulata* - [Muzeo de Tuluzo]]

**Tetraklino** (*Tetraclinis*) estas palearktisa genro de cipresacoj de nur unu specio (*Tetraclinis articulata*) de malgranda, dioika, daŭrafolia arbo de Norda Afriko, Suda Hispanio kaj Malto. La arbo estas forstumata por ruĝe bruna ligno uzata en meblofarado kaj por rezino utiligata interalie por vernisoj.

## Vidu ankaŭ 
* Mediteraneaj nordafrikaj arbaroj kaj duonarbaroj
* Mediteraneaj sekaj duonarbaroj de akacio kaj arganio
* Meza Atlaso
* Tirenaj-adriatikaj sklerofilaj kaj miksaj arbaroj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Mikorizoj ĉe tetraklino en Maroko.

Kategorio:Arboj
Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Scott Joplin

**Scott JOPLIN** (ĉ 1867 – 1-a de aprilo, 1917) estis usona muzikisto kaj komponisto de ragtimo. Li restas kiel la plej konata ragtimisto kaj estas unu el la tri plej gravaj komponistoj de klasika ragtimo, kun James Scott kaj Joseph Lamb.

Lia plej konata verko dum lia vivo estis "Maple Leaf Rag". Poste lia morto, sia verko "The Entertainer" estis ludata dum la 1973 filmo *The Sting* kun Robert Redford kaj Paul Newman.

## Komponaĵoj 
**1895**
* "Please Say You Will"
* "A Picture of Her Face"

**1896**

* "Great Crush Collision"
* "Combination March"
* "Harmony Club Waltz"

**1899**

* "Original Rags"
* "Maple Leaf Rag"

**1900**

* "Swipesy Cakewalk"

**1901**

* "Peacherine Rag"
* "Sunflower Slow Drag"
* "Augustan Club Waltz"
* "The Easy Winners"
* "Cleopha"

**1902**

* "A Breeze From Alabama"
* "Elite Syncopations"
* "The Entertainer"
* "I Am Thinking of My Pickanniny Days"
* "March Majestic"
* "The Strenuous Life"
* "The Ragtime Dance"

**1903**

* "Something Doing"
* "Weeping Willow"
* "Little Black Baby"
* "Palm Leaf Rag"

**1904**

* "The Sycamore"
* "The Favourite"
* "The Cascades"
* "The Chrysanthemum"

**1905**

* "Bethena"
* "Binks' Waltz"
* "Sarah Dear"
* "Rosebud"
* "Leola"

**1906**

* "Eugenia"
* "The Ragtime Dance"
* "Antoinette"

**1907**

* "Nonpareil (None to Equal)"
* "When Your Hair Is Like the Snow"
* "Gladiolus Rag"
* "Searchlight Rag"
* "Lily Queen"
* "Rose Leaf Rag"
* "Heliotrope Bouquet"

**1908**

* "School of Ragtime"
* "Fig Leaf Rag"
* "Wall Street Rag"
* "Sugar Cane"
* "Sensation"
* "Pine Apple Rag"

**1909**

* "Pleasant Moments"
* "Solace"
* "Country Club"
* "Euphonic Sounds"
* "Paragon Rag"

**1910**

* "Stoptime Rag"

**1911**

* "Treemonisha"
* "Felicity Rag"

**1912**

* "Scott Joplin's New Rag"

**1913**

* "Kismet Rag"

**1914**

* "Magnetic Rag"

**1915**

* "Pretty Pansy Rag"
* "Recitative Rag"

**1917**

* "Reflection Rag"
* "Silver Swan Rag"

## Partituroj 
* 

Kategorio:Usonaj komponistoj
Kategorio:Ragtimo
Giganta tujo

La **giganta tujo** (***Thuja plicata***) estas tujo el la familio de cipresacoj. Ĝi kreskas indiĝene en nordokcidenta Usono kaj sudokcidenta Kanado, de suda Alasko laŭlonge de la marbordo de Brita Kolumbio, Vaŝingtonio, kaj Oregono ĝis Norda Kalifornio. Landinterne ĝi estas trovebla oriente ĝis okcidenta Montano. Tradicie oni ĉizis totemajn palisojn precipe el trunkoj de gigantaj tujoj.

## Vidu ankaŭ 
* Arbaroj de centra kaj suda Kaskada Montaro
* Arbaroj de norda-centra Rokmontaro
* Centra-pacifikaj marbordaj arbaroj

Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Arboj de Alasko
Kategorio:Arboj de Brita Kolumbio
Kategorio:Arboj de Kalifornio
Kalitriso

La **kalitriso** (*Callitris*) estas aŭstralazia genro de cipresacoj. Estas 15 specioj en la genro, de kiuj 13 estas indiĝenaj en Aŭstralio kaj la aliaj du indiĝenaj en Nov-Kaledonio. Ĝi parencas al genro vidringtonio el la Afrotropika ekozono.

Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Plantoj de Aŭstralio
Kriptomerio

**Kriptomerio** (*Cryptomeria*) estas palearktisa genro de la familio cipresacoj, kiun oni trovas ĉefe en Ĉinio, Japanio, kaj Koreio.

La nura konata specio de la genro kriptomerio estas sugio (*Cryptomeria japonica*), granda, monoika arbo kun globa, ligneca konuso; forstumata kaj plantata por ornamo aŭ por ligno uzata en domkonstruado kaj meblofarado.

## Vidu ankaŭ 
* Sugio
* Sekvojo
* Metasekvojo

## Referencoj 
Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Pinaloj

La **pinaloj** () estas konifera ordo el gimnospermoj. Tiu ordo entenas 3 familiojn, 18 genrojn kaj preskaŭ 300 speciojn.

La distingiga trajto estas la reprodukta strukturo konata kiel strobilo; ĝin produktas ĉiuj pinaloj. En la ordo estas ĉiuj vivantaj koniferoj, kiel la cedro, pino, piceo, abio, lariko, sekvojo, cipreso, junipero, kaj taksuso. Iuj fosiliaj koniferoj tamen apartenas al aliaj ordoj en la divizio de la pinofitoj.

Pasintece oni donis al la taksusoj apartan ordon (ordo *Taksales*), sed lastatempaj geno-esploroj indikas ke la taksusoj estas monofilumaj kun la aliaj koniferoj, kaj oni sekve nun metas ilin inter la pinaloj.

## Taksonomio 
Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (1 apr. 2020):

**Gymnospermae* - gimnospermoj
***Pinales* Gorozh. - pinaloj
****Pinaceae* Spreng. ex Rudolphi - pinacoj
*****Abies* Mill. - abio
*****Cathaya* Chun & Kuang - katajao
*****Cedrus* Trew - cedro
*****Keteleeria* Carrière - ketelerio
*****Larix* Mill. - lariko
*****Nothotsuga* H. H. Hu ex C. N. Page - notocugo
*****Picea* A. Dietr. - piceo
*****Pinus* L. - pino
*****Pseudolarix* Gordon - pseŭdolariko
*****Pseudotsuga* Carrière - pseŭdocugo
*****Tsuga* (Endl.) Carrière - cugo
****Sciadopityaceae* Luerss. - sciadopitiacoj
*****Sciadopitys* Siebold & Zucc. - sciadopitio
****Taxaceae* Gray - taksusacoj
*****Amentotaxus* Pilg. - amentotaksuso
*****Austrotaxus* Compton - aŭstrotaksuso
*****Cephalotaxus* - cefalotaksuso
*****Pseudotaxus* W.C. Cheng - pseŭdotaksuso
*****Taxus* L. - taksuso
*****Torreya* Arn. - torejo

## Vidu ankaŭ 
* Koniferligno

## Referencoj 
Kategorio:Gimnospermoj
Kategorio:Pinaloj
Sueza Golfo

**Sueza Golfo** ( [Khalyj as-Suways]) estas branĉo de la Ruĝa Maro, limigita oriente de la afrika parto de Egiptio kaj okcidente de la Sinaja duoninsulo de Egiptio, kiu jam apartenas al Azio. Norde ĝi per la Sueza kanalo havas artefaritan konekton al la Mediteranea Maro. En la plej norda punkto de la golfo, proksime de la suda finaĵo de la kanalo, troviĝas la urbo Suezo.

## Vidu ankaŭ 
* Akaba Golfo

Kategorio:Golfoj
Kategorio:Egiptio
Kamecipariso

La **kamecipariso**  (*Chamaecyparis*) estas genro de la cipresacoj indiĝenaj en Azio kaj Nordameriko.

Estas kvin aŭ ses specioj, depende de la taksonomia opinio:
* *Chamaecyparis formosensis*. Tajvano.
* *Chamaecyparis lawsoniana*. Okcidenta Nordameriko.
* *Chamaecyparis obtusa*. Japanio.
* *Chamaecyparis pisifera*. Japanio.
* *Chamaecyparis taiwanensis*. Tajvano.
* *Chamaecyparis thyoides* - Atlantika kameciparso : Orienta Nordameriko, ne for de Atlantika Oceano

Multaj taksonomoj konsideras *C. taiwanensis* esti variaĵo de *C. obtusa* (kiel *C. obtusa* var. *formosana*).

Pasintece oni metis unu alian specion en ĉi tiu genro, kiel *Chamaecyparis nootkatensis*, sed surbaze de fortaj genetikaj kaj morfologiaj atestaĵoj oni nun metis ĝin en novan genron *Callitropsis* kiel *Callitropsis nootkatensis* (aŭ donas al ĝi la nomon *Cupressus nootkatensis*, laŭ kiu ĝi estis unue priskribita en 1824).

## Referencoj
Kategorio:Cipresacoj
Paul Hainlein

**Paul HAINLEIN** (n. 11-an de aprilo 1626 en Nurenbergo; m. 6-an de aŭgusto 1686 samloke) estis Germana komponisto de la baroko.

Hainlein estis filo de renoma muzikilkonstrua familio Nurenberga. Jam dekduaĝe li nomis sin *Studiosus musicus*. Kiam li en la jaroj 1647 kaj 1648 travojaĝis supran Italion laŭ konsilo de sia instruisto Lukas Friedrich Behaim, li skribis al tiu plurajn vojaĝoraportojn, en kiuj li priskribis la tiean muzikan vivon. Nominale li menciis la komponiston Giovanni Rovetta.

## Verkoj (elekto) 
* Pluraj "Geistliche Konzerte" [sakralaj konĉertoj]
* *"Besondere Melodeyen über die zwölff Monaten"* [specialaj melodioj pri la dek du monatoj] por kantvoĉo kaj figurita baso.
* Sonato po 5 "Battalia"

## Ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Barokaj komponistoj
Sinajo

**Sinajo** (, ) estas monta, dezerta duoninsulo en la pleja nordo de Egiptio, kiu nordoriente limas al Israelo kaj la Gaza sektoro. Ene de ĝia teritorio, ekzistas la *Dezerto Sinaja* kaj samnoma monto.

## Geografio 
eta|maldekstre|La suda parto de la duoninsulo
La duoninsulo Sinajo situas inter la kontinento Afriko kaj la Araba duoninsulo. Geografiaj koordinatoj estas . Ĝi havas areon de 60.000 km², kaj la suda pinto tuŝas la Ruĝan Maron. La okcidenta limo estas la Golfo de Suezo, la oriente la Golfo de Akabo, kaj norde lima s la Mediteranea Maro. La duoninsulo kalkuliĝas parto de Azio. La pejzaĝo estas dezerta kaj aparte en la sudo karakterizita per krutaj montoj preskaŭ sen vegetaĵo.

La jara pluvokvanto en la sabla sinaja dezerto, kiu loke nomiĝas *Et Thi*, estas inter 20 kaj 50 mm, kio igas la duoninsulon unu el la plej sekaj regionoj de la tero. Tamen en la pleja sudo de la duoninsulo jara pluvokvanto de 150 ĝis 200 mm ebligas al nomadoj bredi iom da bestoj.

Biogeografie Sinajo estas parto de la ekoregiono arabaj-sinajaj dezertoj kaj kserofitaroj de la palearkta ekozono.

### Loĝado 
La duoninsulo administre konsistas el du provincoj de Egiptio: la provinco Norda Sinajo (*Ŝimal Sina*) kun la ĉefa urbo *El Ariŝ* kaj la provinco Suda Sinajo (*Ĝanub Sina*) kun la ĉefa urbo *at-Tur*. La urbo El Ariŝ ĉe la bordo de la Mediteranea Maro havas proksimume 115 000 loĝantojn kaj estas la plej granda loĝloko de Sinajo.

Ĉe la suda pinto de la duoninsulo situas la konata urbo Ŝarm el Ŝeiĥ kaj la neloĝata nacia parko *Ras Mohammed*. Inter la havena urbo *Nuŭejba* ĉe la orienta marbordo kaj la urbo Akabo en Jordanio alternas pramo.

[eta|maldekstra|la [Monaĥejo Sankta Katarina|katarina monaĥejo, fondita inter la jaroj 548 kaj 565.]]
La *Katarina Monaĥejo*, fondita inter la jaroj 548 kaj 565, troviĝas piede de la *Monto Sinaja*, kiu altas 2285 metrojn. La monaĥejo estas inter la plej malnovaj monaĥejoj kristanoj, neniam detruiĝis kaj hodiaŭ apartenas al la greke ortodoksa eklezio.

En la nordo de la duoninsulo konstruiĝas la *Kanalo El-Salam*. Per ĝi akvo de la rivero Nilo kondukiĝas sub la Kanalo de Suezo ĝis la nordo de Sinajo kaj uziĝas por la akvigo de grandaj sekaj areoj por agrikulturo. La unua parto de la kanalo pretiĝis dum la jaro 1997.

## Arkeologio 
Uedo Maghara (ankaŭ literumita *Magharah*), kiu signifas **La Valon de Kavernoj** en la egipta araba lingvo, estas egiptuja arkeologia loko en sudokcidenta Sinajo. Ĝi enhavas faraonajn monumentojn kaj turkisajn minojn el epokoj de la Malnova, Meza kaj Nova Reĝlandoj de antikva Egiptujo. La Antikvaj egiptanoj konis la lokon kiel "la Terasoj de Turkiso."

## Vidu ankaŭ 
* Sueza Terkolo


Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Duoninsuloj en Azio
Kategorio:Okcidenta Azio