Edward Bellamy

**Edward BELLAMY** (naskiĝis la  en Chicopee, mortis la  en Chicopee) estis usona verkisto kaj socialisto, plej fama pro sia utopia romano *Looking Backward* ( *Rigardante Malantaŭen*), rakonto kiun li verkis en 1888 pri la malproksima estonteco de la jaro 2000. La vizio de Bellamy de harmonia estonta mondo inspiris la estiĝon de pli ol 160 da "ŝtatismaj kluboj" dediĉitaj al la disvastigo de la politikaj ideoj de Bellamy kaj agemaj por igi ilin praktikan realecon.

## Biografio 
[eta|409x409ra|La plej fama verko de Bellamy, *[Looking Backward* ( *Rigardante Malantaŭen*).]]

### Fruaj jaroj 
Edward Bellamy estis naskita en Chicopee, Masaĉuseco. Lia patro estis Rufus King Bellamy (1816-1886), baptistpastro kaj posteulo de Joseph Bellamy . Ankaŭ lia patrino, Maria Louisa Putnam Bellamy, estis la filino de baptistpastro nomita Benjamin Putnam, viro malvole retiriĝinta el la pastreco en Salem, sekvante protestojn kontraŭ tio ke li iĝas framasono .

Bellamy vizitadis la publikan lernejon en Chicopee Falls antaŭ ol foriri al *Union College* en Schenectady (Nov-Jorkio), kie li studis dum nur du semestroj . Turno al utopia sciencfikcio kun *Looking Backward, 2000-1887*, publikigita en januaro 1888, kaptis la publikan fantazion kaj katapultis Bellamy al literatura famo .

Kvankam Bellamy asertis ke li ne verkis *Looking Backward* kiel skizon por politika agado, sed prefere serĉis verki "literaturan fantazion, fabelon de socia feliĉo" , la libro inspiris multajn legantojn establi tielnomatajn *Nationalist Clubs*, komence en Boston malfrue en 1888 . La vizio de Bellamy pri lando malŝarĝita de siaj sociaj malsanoj per rezigno de la principo de konkuro kaj per establado de ŝtatposedaĵo de industrio montriĝis allogan panaceon al generacio de intelektuloj deturnantaj sin de la malluma flanko de la usona "Ora Epoko". Estis raportate ke ekzistis jam antaŭ 1891 ne malpli ol 162 ŝtatismaj kluboj .

Finfine Bellamy mem aktive ekpartoprenis la politikan movadon kiu estis aperanta ĉirkaŭ lia libro, precipe post 1891 kiam li fondis sian propran revuon, *The New Nation*, kaj komencis promocii unuiĝintan agon inter la diversaj ŝtatismaj kluboj kaj la eliĝanta Popola Partio (''People's Party*) . Dum la sekvantaj tri-kaj-duona jaroj, Bellamy donis sian ĉion al politiko, publikigante sian revuon, laborante por influi la platformon de la Popola Partio, kaj diskonigante la ŝtatisman movadon en la populara gazetaro. Tiu fazo de la vivo de Bellamy estis finiĝanta en 1894, kiam *The New Nation* estis devigata interrompi la publikigadon pro monmalfacilaĵoj .

Ĉar la esencaj aktivuloj de la ŝtatismaj kluboj plejparte absorbiĝis en la kadroj de la Popola Partio, Bellamy rezignis politikon por reveni al la literaturo. Li eklaboris sekvon al *Looking Backward* titolitan *Equality* ("Egaleco"), provante pli detale skizi la idealan socion de la post-revolucia estonteco. La libro estis publikigita en 1897 kaj montriĝis esti la fina kreaĵo de Bellamy.

### Morto kaj heredaĵo 
Edward Bellamy mortis pro tuberkulozo en Chicopee Falls, Masaĉuseco. Li estis 48-jara je sia morto.
Lia dumviva hejmo en Chicopee estis nomita Nacia Historia Loko en 1971 .

Bellamy estis la kuzo de Francis Bellamy, fama pro kreado de la Ĵuro pri Fideleco.
## Esperanto
Internacia Asocio „Bellamy“ (IAB) en Santpoort, Nederlando dum 1930-a jardeko uzis Esperanton por sia propagando, ĝia sekretario estis Gerard H. Bosma.

## Referencoj 
## Verkoj 
* *Six to One, a Nantucket Idyl.* New York: 1877.
* *Dr. Heidenhoff's Process.* (1880)
* **. (1884)
* *To Whom This May Come* (1888)
* *Looking Backward, 2000–1887.* Boston: Houghton, Mifflin Co., 1889.
* "How I Came to Write *Looking Backward,"* *The Nationalist* (Boston), vol. 1, no. 1 (May 1889), pp.&nbsp;1–4.
* *The Programme of the Nationalists.* Philadelphia: Bureau of Nationalist Literature, 1894. —First published in *The Forum,* March 1894.
* *Equality.* New York: D. Appleton & Co., 1898.
* ** (1900)
* *Apparitions of Things to Come: Edward Bellamy's Tales of Mystery & Imagination.* Franklin Rosemont, ed. Chicago: Charles H. Kerr Publishing Company, 1990.

## Bibliografio 
* *Edward Bellamy: Ein Rückblick aus dem Jahre 2000 auf das Jahr 1887.* In: Franz Rottensteiner, Michael Koesler (eld.): *Werkführer durch die utopisch-phantastische Literatur.* 22. Ergänzungs-Lieferung, Corian-Verlag.
* *Edward Bellamy: Looking Backward 2000–1887.* In: H. J. Alpers, W. Fuchs, R. M. Hahn (eld.): *Reclams Science Fiction Führer.* Reclam 1982.
* Arthur Ernest Morgan: *Edward Bellamy.* Columbia University Press, New York 1944.
* Bovo 1946 : *Batalintoj por la socialismo : Edward Bellamy*, *La Kosmopolito* (*Sennaciulo*), nro 6, junio, paĝo 5
* Sylvia E. Bowman, *Edward Bellamy Abroad: An American Prophet's Influence.* New York: Twayne Publishers, 1962.
* Sylvia E. Bowman, *The Year 2000: A Critical Biography Of Edward Bellamy.* New York: Bookman Associates, 1958.
* Arthur Lipow, *Authoritarian Socialism in America: Edward Bellamy and the Nationalist Movement.* Berkeley, CA: University of California Press, 1982
* Everett W. MacNair, *Edward Bellamy and the Nationalist Movement, 1889 to 1894: A Research Study of Edward Bellamy's Work as a Social Reformer.* Milwaukee, WI: Fitzgerald Co., 1957.
* Arthur E. Morgan, *The Philosophy of Edward Bellamy.'' King's Crown Press, 1945.
* Daphne Patai (ed.), *Looking Backward, 1988–1888: Essays on Edward Bellamy.* Amherst, MA: University of Massachusetts Press, 1988.
* Elizabeth Sadler, "One Book's Influence: Edward Bellamy's *Looking Backward*" *The New England Quarterly*, Vol. 17, December 1944, p. 530–555.
* John Thomas, *Alternative America: Henry George, Edward Bellamy, Henry Demarest Lloyd and the Adversary Tradition.* Cambridge, MA: Harvard University Press, 1983.
* Richard Toby Widdicombe, *Edward Bellamy: An Annotated Bibliography of Secondary Criticism.* New York: Garland Publishing, 1988.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Pri Bellamy en angla enciklopedio.
* Verkoj de Bellamy en germana traduko.
* Verkoj surrete.

Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonaj fantastaj verkistoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Historio de socialismo