open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gravissimum Educationis

***Gravissimum Educationis*** (momentum) estas deklaro de la Dua Vatikana Koncilio pri la kristana edukado, kie oni kolektas kaj priskribas kaj motivigas la principojn laŭ kiuj devas plenumiĝi la deviga tasko de edukado en la Katolika Eklezio. Ĝi estis aprobita, kun 2290 voĉoj poraj kaj 35 malporaj, de la episkopoj koncilie kuniĝintaj, kaj promulgita de Paŭlo la 6a la 28an de oktobro 1965. La titolo *Gravissimum Educationis* signifas: *Fundamenta Edukado*, kaj devenas el la unuaj vortoj de la dokumento. 

## Skiza Enhavo 
* Enkonduko
* Rajto de ĉiu homo esti edukata
* Kristana edukado
* Gepatroj, la unuaj edukantoj
* La diversaj aranĝiloj de la kristana edukado
* Rajtoj kaj devoj de la gepatroj
* Nekatolika lernejo
* Katolika lernejo
* Malsamaj formoj de katolikaj lernejoj
* La superaj lernejoj
* Priteologiaj Fakultatoj
* Konkluda resumo

Dokumenta ĝenerala principo: “Ĉiuj homoj, je kiu ajn raso kaj aĝo, pro ilia digneco de persono, ĝuas je nelasebla rajto al edukiĝo, kontentiganta ilian statan vokitecon kaj taŭga ad ilia temperamento, sekso, kulturo kaj tradicioj, kaj samtempe malfermita al frata kunvivado kun aliaj popoloj, cele garantii veran unuecon kaj veran pacon”.

Krome, tiu dokumento havas la meriton indiki la “kialon” de tiu persona rajto: “Ĉiuj homoj rajtas ricevi edukon ĉar revestitaj je digneco de persono”, kaj tia digneco devenas siavice el la fakto ke ĉiu homo estas bildo de Dio (Gn 1-2). Tia fundamento ne povas, ĉe kiu ajn kredo kaj nekredo, ne pligrandigi tiun dignecon.

## Fontoj 
La dokumento latinligva: http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651028_gravissimum-educationis_lt.html 

La dokumento itallingva:http://seraphin.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651028_gravissimum-educationis_it.html 

Vikiquote:http://it.wikiquote.org/wiki/Gravissimum_Educationis

Kategorio:Katolikismo
Edmundo la 1-a (Anglio)

**Edmundo la 1-a** (n. ĉ.922, m. la 26-an de majo 946), foje kromnomata *la pli aĝa*, *la justa* aŭ *la grandioza*, estis reĝo de Anglio de 939 ĝis sia morto.

Li estis filo de Eduardo la pli aĝa kaj duonfrato de Atelstano. Atelstano mortis la 27-an de oktobro 939 kaj Edmundo sekvis lin kiel reĝo.

Baldaŭ Olaf la 1-a, reĝo de Dublino, konkeris Northumbria kaj invadis Mercia. Post ties morto en 942, Edmundo regajnis Mercia. La sekvantan jaron estis pacakordo kun Olaf la 2-a, filo de Olaf la 1-a, kiu sekvis sian patron kiel reĝo de Dublino kaj Jorko, kaj Edmundo iĝis ties baptopatro. En 945 Edmundo konkeris Strathclyde sed cedis tiun regionon al Malkolmo la 1-a (Skotlando) kontraŭ traktato per kiu la du reĝoj promesis subteni unu la alian kontraŭ invadontoj.

En 945 Ludoviko la 4-a (Francio) kaptiĝis de la vikingoj de Rouen. Ludoviko estis filo de Eadgifu, fratino de Edmundo kaj edzino de Karlo la 3-a (Francio). Edmundo helpis liberigi sian nevon kaj restaŭri lin al la franca trono.

Dum la regado de Edmundo monaĥejoj ekreviviĝis post la invadoj de la danoj.

La 26-an de majo 946 Edmundo estis murdata de Leofa, ekzilita ŝtelisto, dum li ĉeestis meson ĉe Pucklechurch, Gloucestershire, kie li posedis vilaon. Li entombiĝis en Abatejo Glastonbury. Lia frato Edred (Anglio) sekvis lin kiel reĝo.

Ĉirkaŭ 940 Edmundo edziĝis al Aelfgifu de Shaftesbury, kiu mortis inter 944 kaj 946 ĉe la abatejo de Shaftesbury. Ili havis du filojn:
* Edwy, reĝo de Anglio de 955 ĝis 957, kaj poste de Wessex kaj Kent ĝis sia morto en 959
* Edgaro, reĝo de Mercia kaj Northumbria de 957 ĝis 959, kaj poste de Anglio ĝis sia morto en 975.

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Mortintoj en 946
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Anglosaksoj
Arondismento Cambrai

La **arondismento de Cambrai** estas franca arondismento lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havas proksimume 157 mil loĝantojn kaj entenas 3 kantonojn kaj 116 komunumojn. Ĝia subprefektujo estas Cambrai.

450px|maldekstre

## Kantonoj kaj komunumoj 
Ekde adiminstra reformo de marto 2015 la arondismento havas komunumojn apartenantaj al 3 kantonoj (tio signifas ke kantono eventuale povas ankaŭ etendiĝi al najbara arondismento). **Antaŭ tio**, la arondismento dividiĝis jene :

*Kantono Cambrai-Est, kiu entenis 14 komunumojn :
**Awoingt, Cagnoncles, Cambrai, Cauroir, Escaudœuvres, Estrun, Eswars, Iwuy, Naves, Niergnies, Ramillies, Séranvillers-Forenville, Thun-l'Évêque kaj Thun-Saint-Martin 

*Kantono Cambrai-Ouest, kiu entenis 17 komunumojn :
**Abancourt, Aubencheul-au-Bac, Bantigny, Blécourt, Cambrai, Cuvillers, Fontaine-Notre-Dame, Fressies, Haynecourt, Hem-Lenglet, Neuville-Saint-Rémy, Paillencourt, Proville, Raillencourt-Sainte-Olle, Sailly-lez-Cambrai, Sancourt kaj Tilloy-lez-Cambrai

*Kantono de Carnières, kiu entenis 15 komunumojn :
**Avesnes-les-Aubert, Beauvois-en-Cambrésis, Béthencourt, Bévillers, Boussières-en-Cambrésis, Carnières, Cattenières, Estourmel, Fontaine-au-Pire, Quiévy, Rieux-en-Cambrésis, Saint-Aubert, Saint-Hilaire-lez-Cambrai, Villers-en-Cauchies kaj Wambaix 

*Kantono de Le Cateau-Cambrésis, kiu entenis 18 komunumojn :
**Bazuel, Beaumont-en-Cambrésis, Catillon-sur-Sambre, Honnechy, Inchy, La Groise, Le Cateau-Cambrésis, Maurois, Mazinghien, Montay, Neuvilly, Ors, Pommereuil, Rejet-de-Beaulieu, Reumont, Saint-Benin, Saint-Souplet kaj Troisvilles

*Kantono de Clary, kiu entenis 15 komunumojn :
**Bertry, Busigny, Caudry, Caullery, Clary, Dehéries, Élincourt, Esnes, Haucourt-en-Cambrésis, Ligny-en-Cambrésis, Malincourt, Maretz, Montigny-en-Cambrésis, Villers-Outréaux kaj Walincourt-Selvigny

*Kantono de Marcoing, kiu entenis 21 komunumojn :
**Anneux, Banteux, Bantouzelle, Boursies, Cantaing-sur-Escaut, Crèvecœur-sur-l'Escaut, Doignies, Flesquières, Gonnelieu, Gouzeaucourt, Honnecourt-sur-Escaut, Les Rues-des-Vignes, Lesdain, Marcoing, Masnières, Mœuvres, Noyelles-sur-Escaut, Ribecourt-la-Tour, Rumilly-en-Cambrésis, Villers-Guislain kaj Villers-Plouich

*Kantono de Solesmes, kiu entenis 17 komunumojn :
**Beaurain, Bermerain, Briastre, Capelle, Escarmain, Haussy, Montrécourt, Romeries, Saint-Martin-sur-Écaillon, Saint-Python, Saint-Vaast-en-Cambrésis, Saulzoir, Solesmes, Sommaing, Vendegies-sur-Écaillon, Vertain kaj Viesly

Cambrai
Nambaryn Enĥbajar

**Nambaryn Enĥbajar**, mongole: **Намбарын Энхбаяр**, (* 1-an de junio 1958 en Ulanbatoro) estas mongola politikisto, en la jaroj 2000 - 2004 prezidanto de registaro kaj ekde la jaro 2005 ĝis junio 2009 prezidento de Mongolio.

Li finstudis literaturon en universitatoj en Moskvo kaj en Leeds. En la jaroj 1980 - 1990 li laboris kiel tradukisto kaj li ankaŭ estis funkciulo de *Mongola asocio de verkistoj*. Ekde 1985 li estas membro de Mongola Popola Revolucia Partio.

Kategorio:Mongolaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Mongolio
William Jackson Hooker

eta|William Jackson Hooker.
Siro **William Jackson HOOKER** (6-an de julio 1785 en Norwich - mortis la 12-an de aŭgusto 1865 en Kew) estis brita botanikisto. Lia oficiala botanikista aŭtora mallongigo estas „Hook.“.

Li okupiĝis pri florplantoj, filikoj kaj muskoj kaj estis grava botanikisto de sia epoko.

## Vivo 
Hooker travojaĝis Islandon en 1809 pro botanika interesiĝo kaj baldaŭ iĝis profesoro pri botaniko en Glasgow kaj en 1839 superintendanto de la Reĝa Botanika Ĝardeno en Kew.

Lia filo Joseph Dalton Hooker estis same grava botanikisto.

## Meritoj 
Li iĝis en 1812 membro de la Reĝa Societo.

La genroj *Hookeria* kaj *× Hookerara* estis nomataj post li, same la arbo *Crinodendron hookerianum*.

## Verkoj 
* ''Account of Sabine's Arctic Plants* (1824)
* *Catalogue of Plants in the Glasgow Botanic Garden* (1825)
* *Botany of Parry's Third Voyage* (1826)
* *British Flora*, kun George Arnott Walker Arnott (1830)
* *Characters of Genera from the British Flora* (1830)
* *Icones Filicum*, kun Robert Kaye Greville (2 Bde., 1829-1831)
* *British Flora Cryptogamia* (1833)
* *Companion to the Botanical Magazine* (2 Bde., 1835-1836)
* *Flora boreali-americana* (2 Bde., 1829-1840),
* *Botany of Beechey's Voyage to the Pacific and Behring's Straits*, kun George Arnott Walker Arnott (1841)
* *The Journal of Botany* (4 Bde., 1830-1842)
* *Genera Fiticum* (1842)
* *Notes on the Botany of the Antarctic Voyage of the Erebus and Terror* (1843)
* *A Century of Orchideae* (1846)
* *The London Journal of Botany* (7 Bde., 1842-1848)
* *Niger Flora* (1849)
* *Victoria Regia* (1851)
* *Icones plantarum* (10 Bde., 1837-1854)
* *A Century of Ferns* (1854)
* *Museums of Economic Botany at Kew* (1855)
* *Journal of Botany and Kew Garden Miscellany* (9 Bde., 1849-1857)
* *Filices exoticae* (1857-1859)
* *A Second Century of Ferns* (1860-1861)
* *The British Ferns* (1861-1862)
* *Species filicum* (5 Bde., 1846-1864),
* *The Botanical Magazine'' (38 Bde., 1827-1865)

Kategorio:Botaniko
Leukerbad

**Leukerbad** (prononcu *Leŭkrbad*, germane **Leukerbad**, france **Loèche-les-Bains**) estas komunumo en la distrikto Leuk de Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1563 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Leukerbad situas en la Bernaj Alpoj sude de Wildstrubel en la malantaŭa Dala-Valo sur alteco de inter 1411 kaj 2700 m s.m.. Sur la teritorio de la komunumo situas ankaŭ la Wildstrubel-Glaĉero.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Adelboden kaj Kandersteg (ambaŭ en (Kantono Berno), en oriento al Ferden, en sudo al Guttet-Feschel, Albinen kaj Inden, kaj en okcidento al Mollens kaj Lenk en Simme-Valo (Kantono Berno).

## Trafiko 
Leukerbad situas ĉe la fino de valo kaj atingeblas aŭtomobile kaj per poŝtaŭto ek de la distriktĉefurbo Leuk, kiu situas en la valo. Trans la Gemmipasejo oni piede atingas la komunumojn Adelboden kaj Lenk en Simme-Valo aliflanke de la Bernaj Alpoj en Kantono Berno. En la 1950-aj jaroj ekzistis planoj konstrui aŭtoŝoseon trans la Gemmipasejo de Leuk al Berno.

Aertelfero kondukas de Leukerbad al la kulmino de Gemmipasejo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Leukerbad datiĝas el la jaro 1229 kiel *Boez*.

Arkeologiaj trovoj montris, ke jam en la romia epoko la banejoj estis utiligitaj, kion ankaŭ dokumentas diversaj latinaj loknomoj.

En la jaro 1998 la komunumo Leukerbad bankrotis pro ekscesaj investoj en la infrastrukturon ek de 1980. La komunumo estis inter 1998 kaj 2004 submetita al  administracio de la kantono kaj perdis dum tiu-tempo sian aŭtonomecon. La ŝuldoj de la komunumo en tiu tempo akumuliĝis al 346 milionoj da svisaj frankoj, tio estis po CHF 200000 por loĝanto. La iama komunumestro Otto G. Loretan estis pro la financa debaklo kondamnita al puno de 5 jaroj da karcero.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Leukerbad
* Leukerbad en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Kuraclokoj de Svislando
Saprofitismo

eta|dekstre|Ekzemplo de saprofito: *Xylaria hypoxylon* sur morta ligno

**Saprofitismo** estas la vivmaniero de saprofito, kies nomo originas de la greka lingvo: σαπρός (sapros - putra materio) kaj φυτόν (fiton - planto). Saprofito estas ekz. la fungo aŭ bakterio vivanta el formortinta organika materio.

Danke al la saprofitoj estiĝas la humo.

## Vidu ankaŭ 
* Parazitismo
* Simbiozo.

Kategorio:Biologio
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Botaniko
Kategorio:Mikologio
Thiago de Mello

**Amadeu THIAGO de Mello** (Barreirinha, naskiĝinta la 30a de marto 1926, mortis la 14-an de januaro 2022), estis brazila poeto.

Devenis de ŝtato Amazonas kaj estas unu el la poetoj plej influaj kaj respektataj en Brazilo, rekonata kiel ikono de regiona beletro.

Liaj verkoj estis tradukitaj al pli ol tridek lingvoj. Arestita dum la armea diktaturo en Brazilo
(1964-1985), li ekziliĝis en Ĉilio, kaj trovis en Pablo Neruda dumvivan amikon kaj kunlaboranton. Unu tradukis la verkon de alia kaj Neruda verkis eseojn pri la amiko.

En la ekzilo, li loĝis en Argentino, Ĉilio, Portugalujo, Francujo, Germanio. Post la finiĝo de la diktaturo, li revenis al sia devena urbeto, Barreirinha, kie li vivas ĝis nun.

Lia plej konata poezio estas *La Statutoj de la Homo*, kie la poeto atentigas la legantojn pri la simplaj valoroj de la homa naturo per versoj formale plastaj. Lia libro *Poezio Alligita al Mia kaj Via Vivo* rezultis, en 1975 - ankoraŭ dum la diktaturo -, en premio koncedita de San-Paŭla Asocio de Arto-Kritikistoj kaj igis lin mondfama kiel intelektulo dediĉita al la lukto por Homaj Rajtoj.

Omaĝe al lia 80-jariĝo, kiu okazis en 2006, oni lanĉis per eldonejo Karmim la celebran KD-on *La Kreo de la Mondo*, kiu enhavas poeziojn kiujn li produktis dum la antaŭaj 55 jaroj, deklamitaj de li mem kaj muzikumitaj de lia frato, la muzikisto Gaudêncio Thiago de Mello.

## Liaj verkoj 
### Poezio 
* Silêncio e Palavra (Silento kaj Vorto), 1951
* Narciso Cego (Blinda Narcizo), 1952
* A Lenda da Rosa (La Legendo de la Rozo), 1956
* Faz Escuro, mas eu Canto (Estas Malhele sed Mi Kantas), 1965
* A Canção do Amor Armado (La Kanzono de Amo Armita), 1966
* Poesia comprometida com a minha e a tua vida (Poezio Alligita al Mia kaj Via Vivo), 1975
* Os Estatutos do Homem (La Statutoj de la Homo), 1977
* Horóscopo para os que estão Vivos (Horoskopo por la Vivantoj), 1984
* Mormaço na Floresta (Nubvarmeco en la Arbaro), 1984
* Vento Geral – Poesia 1951-1981 (Ĝenerala Vento - Poezio 1951-1981), 1981
* Num Campo de Margaridas (En Lekanto-Kampo), 1986
* De uma Vez por Todas (Unu Fojon por Eterne), 1996

### Prozo 
* A Estrela da Manhã (La Matena Stelo), 1968;
* Arte e Ciência de Empinar Papagaio (Arto kaj Scienco Suprenigi Kajton), 1983
* Manaus, Amor e Memória (Manaus, Amo kaj Memoro), 1984
* Amazonas, Pátria da Água (Amazonas, Akvo-Lando), 1991
* Amazônia — A Menina dos Olhos do Mundo (Amazonio - La Iriso de la Mondo), 1992
* O Povo sabe o que Diz (La Popolo Scias Kion Diras), 1993
* Borges na Luz de Borges (Borĝes en la Lumo de Borĝes), 1993

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jornal de Poesia: Thiago de Mello 
* Karmim
* Consciência

Kategorio:Portugallingvaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj poetoj
Gemmipasejo

**Gemmipasejo** estas montpasejo en la Bernaj Alpoj kiu ligas la kantonojn Valezo kaj Berno. Ĝi estas la akvodislimo inter Mediteraneo kaj la Norda Maro.

## Priskribo de la vojo 
La pasejo kondukas trans la nordxa ĉefkresto de la Alpoj de Adelboden respektive Lenk en Simme-Valo inter la monto Daubenhorn kaj la Platenhornoj trans la pasejkulmino sur alteco de 2314 m s.m. al Leukerbad. La pado ireblas nur dank al la konstruoj en la proksimume 600 metrojn alta rokvando supre de Leukerbad. Antaŭ la konstruado de la rokvojo la pado pasis pli supre je alteco de 2730 m s.m. tra la *Furggenvaleto* kaj estis tre malfacila.

## Historio 
Ĉirkaŭ en la jaro 800 alemanaj enmigrantoj trans Gemmipasejo de Berno atingis la Valezon. En kontraktoj el la 12-a kaj 13-a jarcento estas dokumentitaj la utiligado de la paŝtejo sur la altebenaĵo kaj la ekzisto de gastejo. Historiaj fontoj kaj jarcifero 1549 pruvas, je jam en mezepoko ekzistis pado tra la Gemmivando. Pro la kreskanta signifo de Leukerbad kiel kuracloko el Alemanio kaj la samtempa intenco konekti Bernon pli bone al la komercvojo trans la Sempionpasejo estis ek de 1739 konstruita kun berna helpo nova vojo, kiun la firmao de Anton Lung per eksplodigoj enkonstruis en la rokvandon. Pro la nova vojo, kiu pretis ek de 1741 la malnova vojo definitive ne plu estis uzita. Veturebla strato neniam estis konstruita trans la pasejo. En la 1950-aj jaroj ekzistis projekto konstrui aŭtoŝoseon trans la Gemmipasejo, projekto kiu malsukcesis pro protestoj de naturprotektantoj kaj per la alpoiniciativo en la 1990-aj jaroj verŝajne por ĉiam estis entombigita.

eta|maldekstra|250px|La alttensia linio trans Gemmipasejo
## Alttensia linio 
Trans Gemmipasejo kondukas grava alttensia linio, kiu konektas la elektrajn retojn de sudo kaj nordo de Eŭropo.

## Aertelfero 
Ek de Leukerbad aertelfero kondukas rekte al la pasejkulmino. La regiono vintre etstas ŝatata por skikurado.

## Eksteraj ligiloj 
* Gemmipasejo en la Historia Leksikono de Svislando
* Turisma retejo de la regiono Gemmi

Kategorio:Montpasejoj de Svislando
Kategorio:Montpasejoj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Kantono Berno
Ĵetono

[eta|150ra|historia ĵetono de polica manĝejo en la brita [protektorato *Bechuanaland*, kiu poste dum 1966 iĝis la ŝtato Bocvano]]
**Ĵetono** estas disketo el metalo, plasto aŭ alia materialo, uzata anstataŭ monero, por funkciigi diversajn aparatojn (ekzemple telefono, duŝo en naĝejo aŭ kampadejo, lavmaŝino en publika vestaĵolavejo, aŭ por kalkuli en monludoj. Sume temas pri monerosimila objekto, kiu uziĝas anstataŭ monero. Ĵetonoj uziĝas laŭ interkonsento inter klientoj kaj vendistoj en difinitaj situacioj, ekzemple en vendiloj. Ili diferencas laŭ grandeco kaj dikeco, por permesi al la aparatoj rekoni ilin, kaj povas havi iun ajn antaŭdifinitan valoron. Do kontraste al monero, kiu estas produktita per ŝtata instanco kaj estas libere interŝanĝebla kontraŭ iu varo aŭ alia pagilo, ĵetono principe uzeblas nur en difinita komerca situacio.

Kategorio:Komerco
Kategorio:Mono
Aertelfero

[eta|300px|[Chäserrugg-Aertelfero]]
**Aertelfero** estas telfero, ĉe kiu veturiloj pendante de unu aŭ du seninterrompaj dratŝnuregoj trafikas ŝvebante en la aero. Depende de la konstrutipo oni distingas inter seĝa telfero, ĉeltelfero, nacela telfero kaj pendoltelfero.

## Historio
La unuan patenton por aertelfero ricevis 1869 la germana barono Friedrich Franz von Dücker por sistemo de *ŝnurfervojo*, kiun li prezentis en la parko de Oeynhausen. La unua fotodokumento de persona aertelfero estis foto de la persona aertelfero ĉe la Rejn-Akvofalo en Neuhausen.

## Lokoj de uzado
Aertelferoj kutime servas por la transporto de personoj kaj ŝarĝoj al montopintoj, kie pro ekonomiaj kialoj ofte nek ekzistas vojo, nek dentoradfervojo nek funikularo. Krome ekzistas ankaŭ aertelferoj ekzemple en ŝtonminejo por fortransporto de la elminita materialo aŭ al alpopaŝtejoj por la transporto de lakto, fromaĝo kaj fojno. Tiuj aertelferoj estas konstruitaj en neirebla teritorio kaj servas nur al materialtransporto.

Ekzistas ankaŭ aertelferoj, kiuj estis konstruitaj super riveroj aŭ lagoj, kiel ekzemple la Rejnaertelfero en Kolonjo. En skiregionoj aertelferoj, precipe seĝotelferoj ofte servas por la transporto de skiantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de telferoj


Kategorio:Telferoj
Pjapjako

La **Pjapjako** (*Ptilostomus afer*) estas birdospecio membro de la familio de Korvedoj kaj la ununura membro de la genro *Ptilostomus*. Laŭ ĵusaj studoj ĝi estas pli proksime rilata al la centraziaj grundogaroloj (Ericson *et al.*, 2005).

Laŭ grandoj ĝi estas iomete pli malgranda kaj svelta ol la Eŭropa pigo (*Pica pica*) kvankam la beko estas relative pli dika. La ĝenerala koloro de tiu birdo estas **nigra kun plumoj tre silkecaj laŭ teksturo kaj havantaj purpuran fortan brilon** je bona lumo. La bazo de la vosto estas kutime iom pli bruna ol la cetero de la korpo. La nazaj plumoj estas iom suprenturnitaj sur la bekobazo sed ili tute kovras la nastruojn. La beko estas tre brilnigra ĉe la plenkreskuloj sed parte **ruĝecrozkolora ĉe junuloj** escepte la nigra pinto. La gamboj kaj piedoj de la birdo estas nigraj kaj la iriso estas varia, sed tendence al viola, purpura, malva aŭ lila kun blupurpura ĉirkaŭokulo.

La teritorio de tiu afrotropisa specio estas la regiono de tropiko kaj ekvatoro de centra Afriko el Senegalio en la okcidenta marbordo al la Golfo de Gvineo suden kaj orienten laŭ larĝa zono al Sudano kaj suda Etiopio. Ene de tiu teritorio ties preferata biotopo estas al pli malferma kamparo de kultivata tero kun kampoj kaj paŝtejoj kaj etaj asociaj urboj kaj vilaĝoj.

La manĝo estas akirita en aroj de dek aŭ pliaj birdoj moviĝantaj kunaj surgrunde kie prenas insektojn kaj aliajn senvertebrulojn sed ankaŭ iom da kadavraĵo, eble allogitaj de multaj el la asociaj insektoj kiujn allogas la propra kadavraĵo. Ili manĝas ankaŭ iom da frukto el arboj, el kiuj la oleofrukto de la Oleopalmo *Elaeis guineensis* estas la preferata. Ĉar ili kapablas kuri rapide kaj lerte, ili saltetas por kapti insektojn ĝenitajn de la piedoj de la gregoj, sur kiuj ili foje rajdas por plej facile kapti la predon.

La Pjapjako ofte nestumas en palmo, sed ankaŭ en aliaj nestolokoj. Kutime ili interplektas striojn de palmofolioj kaj tigojn de herbo cementitajn per koto kaj kovrite el palmofibro por formi tason. La ino demetas 3 al 7 ovojn tre palbluajn aŭ bluverdecajn kun kelkaj brunaj makuletoj el marto al aprilo.

La voĉo estas kutime priskribita kiel strida grincado ofte kun la tonoj de la Monedo. Estas ankaŭ kraka alarmo kolera dum kapobalancigo.

## Eksteraj bildoligoj 
* Sola birdo
* Junulo kun rozkolora beko 
* Junulo

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga
* Ericson, Per G. P.; Jansén, Anna-Lee; Johansson, Ulf S. & Ekman, Jan (2005): Inter-generic relationships of the crows, jays, magpies and allied groups (Aves: Corvidae) based on nucleotide sequence data. *Journal of Avian Biology* **36**: 222-234. PDF plena teksto 

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Monoszló

**Monoszló** [monoslO] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonfüred.
[eta|maldekstre|Montopinto el [bazalto ĉe Monoszló]]

## Bazaj informoj
* Areo: 8&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.9032/17.6399
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 8273
* Telefonprefikso: 87

## Situo
Monoszló situas en kaldrono, laŭ traira flankovojo. Badacsony troviĝas 18, Tapolca 19, Balatonfüred 25, Ajka 28 km-ojn.

## Historio
La unua mencio devenis el 1252. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. En Monoszló migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* romanika Kalvinana preĝejo (Monoszló) el la 13-a jarcento, poste iom gotikiĝis, en 1829 barokiĝis, poste klasikisma turo alkonstruiĝis


Kategorio:Vinvilaĝoj
Fontaine-Notre-Dame

**Fontaine-Notre-Dame** estas la nomo de pluraj geografiaĵoj.

## En Francio 
* **Fontaine-Notre-Dame** estas franca komunumo en la departemento Aisne.
* **Fontaine-Notre-Dame** estas franca komunumo en la departemento Nord.
Óbudavár

**Óbudavár** [ObudavAr] estas tre malgranda vilaĝo kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Balatonfüred. La loknomo signifas: malnova-Buda-fortikaĵo.
eta|Biblioteko de Óbudavár

## Bazaj informoj 
* Areo: 3&nbsp;km²
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 8272
* Telefonprefikso: 87

## Geografio 
La vilaĝo situas en montaro Bakony, laŭ traira flankovojo (Óbudavár konsistas nur el unu strato). Balatono troviĝas 8, Révfülöp 16, Tapolca kaj Balatonfüred po 25, Veszprém (urbo)30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1413 en formo *"Budavary"*. En 1959 kolĥozo formiĝis. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. En Óbudavár migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Marteno de Tours (Óbudavár) de 1839
* fonto kun lavejo

## Famuloj 
En Óbudavár mortis oraĵisto Csaba Ozsvári.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Lavin, Svislando
*  Ramsen, Germanio

Kategorio:Vinvilaĝoj
Doba (Hungario)

**Doba** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Devecser.
eta|maldekstre|Kastelo de Doba

## Bazaj informoj 
* Areo: 21&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.167/17.3823
* Loĝantaro: 580
* Poŝtkodo: 8482
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas sub norda piedo de iama vulkano Somló 432 m-ojn alta, laŭ traira flankovojo. Devecser troviĝas 13, Ajka 18, Pápa 23, Celldömölk 25, Sümeg 27, Veszprém 50 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1288. Fortikaĵo konstruiĝis en la 13-a jarcento, kiun la turkoj havis inter 1563-1566. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. La loĝantoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto.
eta|Kirko de Doba

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Doba)
* Kapelo Marteno de Tours (Doba)
* sur montopinto Somló elvidejo 7 m-ojn alta
* sur montopinto Somló ruinoj de fortikaĵo same tiel nomata Somló
* Kastelo de Doba aŭ kastelo de Erdődy de 1821?, nun hospitalo

## Famuloj 
En proksimeco de Doba (en iama Sólyomvár) naskiĝis pastro Móric Schirkhuber.


Kategorio:Vinvilaĝoj
Regulo de Wahl

eta|Ekzemplo de derivado el la revuo Cosmoglotta.
eta|Fluodiagramo montranta derivadon de substantivoj de verboj uzante la regulon de de Wahl.La **regulo de Wahl** estas regulo de vortfarado, disvolvita de lingvisto Edgar de Wahl kaj aplikita en la disvolvo de planita lingvo Okcidentalo (nomata ankaŭ "Interlingue") kreita de li. Ĝi estas uzata por havi kelkajn vortospecojn (gramatikajn kategoriojn) el aliaj (ekzemple substantivoj de verboj).

## Regulo 
Infinitivoj de verboj en la lingvaro Okcidentalo havas la pli da ofte la finaĵo **-ar** aŭ **-er**. La radiko estas ricevita en sekva maniero:
# Se, post retiriĝita de **-r** aŭ **-er** ekde la infinitivo, la radiko finas kun vokalo, ĝi aldonas **-t** aŭ ĝi ŝanĝas finon **y** al **t**: *crea/r, crea/t-, crea/t/or; atiny/er, atin/t, atin/t/ion*
# Sino la konsonantino finaĵa de la radiko estas **d** aŭ **r**, ĝi ŝanĝas la an **s**: *decid/er, deci/s-, deci/s/ion*
# En ceteraj okazoj, kun ses esceptoj, la retiriĝita de la finaĵo donas la postulitan radikon: *duct/er, duct-, duct/ion*.

Ĉi tiuj ses esceptoj estas:
# *ced/er, cess-*
# *sed/er, sess-*
# *mov/er, mot-*
# *ten/er, tent-*
# *vert/er, vers-*
# *veni/r, vent-*
kaj la formitaj verboj de tiuj per prefiksos.

Tial ke la regulo komponas de tri partoj, ŝi estas ofte kriita kiel "tri reguloj de Wahl".

ĝi kreas la substantivoverbojn kaj de adjektivoj, retiriĝante la finaĵojn kaj ricevante la radikon. Post la subjuntar **-r** aŭ **-er**, ĝi ricevas infinitivon en plimulto de okazoj:
*decora/t/ion, decora/t-, decora/r*.

## Apliko 
Ĉi tiu regulo estas aplikita en la lingvaro Okcidentalo. Post eventuala modifo povas apliki ĉi tiun regulon al kreaĵo de novaj formoj de vorto aparte en latinidaj lingvaroj aŭ en kiuj prenas pruntita nomenklaturo de latinidaj lingvaroj.

## Referencoj 
* Henry Jacob, *The Preparatory Work for an International Technical Terminology* przedruk z *The British Steelmaker*, December 1945 
* Henry Jacob, *Occidental (1922) by Edgar de Wahl*  

Kategorio:Vortfarado
Kategorio:Interlingvistiko
Kategorio:Konstruitaj lingvoj
Kantono Carnières

La **kantono Carnières** (france *canton de Carnières*) estas eksa franca kantono lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi estis unu el la 7 kantonoj de la arondismento Cambrai, ĝis fine de marto 2015 la kantonoj estis novorganizitaj.

## Komunumoj 
Apartenis al la kantono de Carnières la jenaj 15 francaj komunumoj :
* Avesnes-les-Aubert 
* Beauvois-en-Cambrésis 
* Béthencourt 
* Bévillers 
* Boussières-en-Cambrésis 
* Carnières
* Cattenières
* Estourmel 
* Fontaine-au-Pire 
* Quiévy
* Rieux-en-Cambrésis 
* Saint-Aubert 
* Saint-Hilaire-lez-Cambrai 
* Villers-en-Cauchies 
* Wambaix

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de Nord
*Komunumoj de Nord

Carnières
Kantono Le Cateau-Cambrésis

La **kantono Le Cateau-Cambrésis** (france *canton du Cateau-Cambrésis*) estas franca kantono lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi jam estis unu el la 7 kantonoj de la arondismento Cambrai, ĝis fine de marto 2015 la kantonoj estis novorganizitaj, kaj tiam tre vastiĝis tiel ke **nun** ĝi havas 56 komunumojn.

## Komunumoj 
Ĝis fine de marto 2015 apartenis al la kantono Le Cateau-Cambrésis la jenaj 18 francaj komunumoj :
*Bazuel
*Beaumont-en-Cambrésis
*Catillon-sur-Sambre
*Honnechy
*Inchy
*La Groise
*Le Cateau-Cambrésis
*Maurois
*Mazinghien
*Montay
*Neuvilly
*Ors
*Pommereuil
*Rejet-de-Beaulieu
*Reumont
*Saint-Benin
*Saint-Souplet
*Troisvilles

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de Nord
*Komunumoj de Nord

Kategorio:Le Cateau-Cambrésis
Le Cateau-Cambrésis
Nazurso

[eta|300px|Nazurso en la nacia parko Iguazú en [Argentino]]
eta|300px|Arealo
La **nazurso** (aŭ **nazuo**, **nasuo** aŭ **koatio**) estas genro (*Nasua*) de procionedo (*Procyonidae*), kiu vivas en Mezameriko kaj Sudameriko. La vorto koatio devenas el indiĝena lingvo.

## Priskribo 
La nazurso havas flekseblan, rostoforman nazon. Pliaj karakterizaĵoj estas la malgrandaj oreloj, la mallonga felo kaj la longa, dikfela vosto, kiun ili ofte starigas. Alie ol la noktaktivaj procionedoj estas la nazursoj tagaktivaj.

## Habitato 
La nazursoj vivas sur la amerika kontinento, de la sudo de Usono ĝis Argentino. Ili ne estas elektemaj pro sia habitato, tial ili troviĝas en pluvarbaroj kaj ĉe la limoj de dezertoj. Plej ili ŝatas arbarojn.

## Nutraĵo 
Ili estas ĉiomanĝantoj, tamen ili preferas viandon, ekzemple birdojn.

## Generado 
Inoj kaj idoj vivas kune en grupoj sed la virseksuloj vivas solaj. Ĉe pariĝa sezono la virseksulo proksimiĝas sin al inaro. Per felflegado ĝi petas pro pariĝo. Poste ĝi forpeliĝas. La inoj estas gravedaj dum ĉirkaŭ 75 tagoj kaj naskas 3-6 idojn.

## Specioj 
Distingiĝas tri specioj:

* blankanaza koatio - *Nasua narica* ; ĝi troviĝas en la Verakrucaj humidaj arbaroj;
* longnaza nazuo - *Nasua nelsoni*
* ruĝa nazuo - *Nasua nasua*

## Vidu ankaŭ 
Ekzistas plia nazurso, la **montara nazurso** (*Nasuella olivacea*), kiu vivas nur en la valoj de la Andoj kaj tiu nazurso apartenas al la propra genro *Nasuella*.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Procionedoj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Neotropisa faŭno
Nekézseny

eta|dekstra|300px|Nekézseny el la aero
**Nekézseny** (nekEĵenj) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Ózd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 288 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1691/20.4355
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 3646
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Nekézseny situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Eger-Putnok. Ózd troviĝas 15, Putnok 17, Kazincbarcika 21, Miskolc 46 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1415 en formo *"Nekeseny"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Vilaĝservoj estas kuracejo, 4 vendejoj.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1822
* romkatolika kapelo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario)
* monumentoj pri falintoj kaj pri aktorino Zita Szeleczky [selecki]

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Avesnes-les-Aubert

**Avesnes-les-Aubert** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 3&nbsp;592 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

__TOC__

## Geografio 
Avesnes-les-Aubert situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.

Avesnes-les-Aubert etendiĝas sur 9,01 km².

## Historio 
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Maryse Basquin, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Avesnes-les-Aubert apartenas al la kantono de Carnières, kies ĉefurbo estas Carnières. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Carnières

Kategorio:Komunumoj de Nord
Publika vestaĵolavejo

eta|memserva vestaĵolavejo en Germanio
[eta|publika vestaĵolavejo en [Kalifornio, kiu plene funkcias per utiligo de elektro de sunpaneloj]]
**Publika vestaĵolavejo** estas komerca instalaĵo, en kiu ofertatas la loko kaj maŝinoj por lavado, sekigo kaj eventuale ankaŭ gladado de vestaĵoj kontraŭ pago. La plej multaj komercaj vestaĵolavejoj estas memservaj kaj estas ekipitaj per moneroaŭtomatoj.

## Historio 
Dum la 1920-aj jaroj kutimiĝis elektraj cilindraj lavmaŝinoj, per kiuj forfalis la ĝis tiama neceso permane lavadi la vestaĵojn. La unuaj tiaj maŝinoj tiom multekostis, ke la plimulto de la homoj ne povis permesi al si la lukson aĉeti privatan ekzempleron. Tial la 18-an de aprilo 1934 malfermiĝis la unua publika vestaĵolavejo, probable en Fort Worth en la ŝtato Teksaso de Usono (aliaj fontoj nomas la lokon Ĉikago). Sen la neceso investi grandan sumon en privatan aparaton, la maŝina vestaĵolavado per la publikaj lavejoj iĝis favorpreza por malpli riĉaj familioj.

## Publika vestaĵolavejo nuntempe 
Nuntempaj publikaj vestaĵolavejoj kutime estas memservaj, do la kliento mem enĵetas monerojn aŭ ĵetonojn en vendilon, mem enmetas la lavendajn vestaĵojn kaj la pulvoran aŭ likvan sapon, elektas lavoprogramon kaj ekigas la maŝinon. En la industriaj ŝtatoj de la mondo, la kvanto de publikaj vestaĵolavejoj ekde la 1960-aj jaroj pli kaj pli re-reduktiĝis, ĉar intertempe preskaŭ ĉiuj familioj havas privatan lavmaŝinon, kaj publikaj vestaĵolavejoj restas interesaj nur ekzemple por homoj kun aparte malgrandaj loĝejoj (ekzemple studentoj aŭ metilernantoj), por vojaĝantoj ... aŭ por familioj kies privata lavmaŝino ĵus riparatas.

Krome la publika vestaĵolavejo, en kiu eblas renkontoj kun kompletaj fremduloj, kiuj kune atendas la finon de la maŝina lavado, parte akiris kultan statuson. Ekzemple publikaj vestaĵolavejoj estas ofta scenejo por televidaj varbaĵoj aparte por vestaĵoj, iĝis la kuliso de la brita filmo "My Beautiful Laundrette" ("mia bela vestaĵolavejo") de 1985 kaj inter la jaroj 2000 kaj 2007 (publika vestaĵolavejo en Kolonjo) servis kiel studio por la regula televida sendaĵo „NightWash“, en kiu prezentiĝis junaj komediistoj.

## Rilato al la krima koncepto de "monlavado" 
Publikaj vestaĵolavejoj dum la unua duono de la 20-a jarcento ankaŭ iĝis la kialo por la krima koncepto de "monlavado". Monlavado signifas leĝigon de krime akirita mono per diversaj (ofte punindaj) metodoj. Ĝi celas kaŝi la originon de la mono antaŭ la instancoj per trafluigo de mono tra multaj entreprenoj, ofte eksterlandaj. La nocio laŭ populara (kvankam ne certe ĝusta) legendo reiras al la fama ĉefkrimulo Al Capone, kiu inter la jaroj 1920 kaj 1932 investis la krime akiritan monon en publikajn vestaĵolavejojn kaj tiel vualis ties originon. Kiam la impostkontrola instanco senvualigis tiun metodon, Al Capone devis enprizoniĝi.

## Vidu ankaŭ 
* Vestolavejo

Kategorio:Komerco
Carnières

**Carnières** estas la nomo de pluraj geografiaĵoj.

***Carnières** estas franca komunumo en la departemento Nord.
***Carnières** estas sekcio de la belga komunumo Morlanwelz.
Királd

**Királd** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Ózd.
eta|Preĝejo en Királd

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 196 m
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 3657
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Királd situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Eger-Putnok. La lasta urbo troviĝas 8, Ózd 15, Kazincbarcika 26, Miskolc 36 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1246, apartenanta al episkopejo de Eger. En la 16-a jarcento pro la turkoj kaj pesto la vilaĝo senhomiĝis. Inter 1851-1984 oni minadis tie karbon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Emeriko de Hungario
* monumento de falintoj dum la 1-a mondmilito de 1937

## Ĝemelkomunumo 
*  Kráľ (Rimavská Sobota), Slovakio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Hugh Blair

**Hugh BLAIR** (naskiĝis la , mortis la ), estis skota verkisto taksita inter la unuaj grandaj teoriistoj de la retoriko.
Li estis presbiteriana predikanto kaj okupis la katedron de Retoriko kaj Beletroj ĉe la Universitato de Edinburgo.

Li havis grandan influon kaj en la  religia kaj en la sekulara kampo. Plej bone konata pro siaj *Sermons* (Predikoj), kvinvoluma pravigo de praktika kristana etiko kaj *Lectures on Rhetoric and Belles Lettres*, (Prelegoj pri Retoriko kaj Beletroj) preskriba gvidlibro al verkado. Blair estis valora kontribuanto al la skota klerismo.

La libro pri retoriko, *Lectures on Rhetoric and Belles Lettres* estis unue eldonita en 1783. Ĝi aperis en pli ol  100 versioj  in Britujo kaj Usono. Ĝia traduko en aliaj eŭropaj lingvoj havis la plej grandan efikon en Francujo, Italujo, kaj Hispanujo.

La hispana versio estis tradukita de José Luis Munárriz kun la titolo *Lecciones sobre la Retórica y las Bellas Letras* (1798-1801). En la hispana traduko la teksto estis adaptita,  forlasante multajn ekzemplojn el la angla literaturo kaj anstataŭante  ekzemplojn de la riĉa hispana literaturo. José Luis Munárroz eldonis ĝin en kvar volumoj inter 1798 kaj 1801 kun re-eldonoj en 1804, kaj 1816-1817. En la hispana literaturo Hugh Blair estas konata kiel Hugo Blair.

Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Protestantismo
Bazuel

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* de la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille*, la centra parto de la departemento, kaj al la kantono **.

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *bazuelois''.

maldekstra|100px|Blazono de Bazuel.
__TOC__

## Geografio 
Bazuel situas en la natura regiono Cambrésis, de kiu Cambrai estas la historia ĉefurbeto. Tiu regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. La areo ĉirkaŭ la urbeto Le Cateau-Cambrésis restas tamen sufiĉe proksime al Avesnois : ankoraŭ videblas verdaj paŝtaĵoj kaj heĝoj kaj ne la agroj de Cambrésis.

Bazuel etendiĝas sur 11,81 km².

## Historio 
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Jean-Félix Macarez, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Vidindaĵoj 
La loka preĝejo, dediĉita al Sankta Vaast, datiĝas de la jaro 1850.

## Administrado 
Bazuel apartenas al la kantono de Le Cateau-Cambrésis, kies ĉefurbo estas Le Cateau-Cambrésis. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Le Cateau-Cambrésis

Kategorio:Komunumoj de Nord
Esperanto en Kirgizio

La **Esperanto-movado en Kirgizio** ne havas organizaĵon, sed ekzistas grupo ĉe Fejsbuko kie esperantistoj en Kirgizio povas kunlabori. 

## Ligiloj 
* Facebook-a grupo: https://www.facebook.com/groups/kirgizio/.

Kirgizio
Kategorio:Kulturo de Kirgizio
Ruĝa ralo

**Ruĝa ralo**, *Aphanapteryx bonasia*, estas formortinta birdo de la genro *Aphanapteryx*, en familio Raledoj. Ĝi estis endemia de la insulo de Maskarenoj nome Maŭricio, oriente de Madagaskaro en la Hinda Oceano. Ĝi havis proksiman parencon en Rodriges-insulo, la same formortinta Rodrigesa ralo (*Erythromachus leguati*), kun kiu ĝi estis foje konsiderata samgenra, sed ties rilato kun aliaj raloj ne estas klara. Raloj ofte evoluis al neflugado se temas pri adaptado al izolaj insuloj, kie ne estas mamulaj predantoj, kaj tio okazis ankaŭ al tiu specio. La ruĝa ralo estis iom pli granda ol koko kaj havis ruĝecan, harecan plumaron, kun malhelaj kruroj kaj longan, kurban bekon. La flugiloj estis malgrandaj, kaj ties kruroj estis sveltaj por tiom granda birdo. Ĝi estis simila al la Rodrigesa ralo, sed estis pli granda kaj havis proporcie pli mallongajn flugilojn. Ĝi estis komparita al kivio aŭ al aramo laŭ aspekto kaj kutimaro. 

Oni supozas, ke tiu birdo manĝis senvertebrulojn, kaj oni trovis helikajn konkojn havantajn markojn de iliaj bekon. Homaj ĉasistoj profitis la altiron kiun ruĝaj raloj sentis por ruĝaj objektoj uzante kolorajn tukojn por altiri birdojn kiujn ili povis bati per bastonoj. Ĝis oni malkovris subfosiliajn restaĵojn en la 1860-aj jaroj, sciencistoj konis la ruĝan ralon nur el priskriboj kaj bildoj de la 17-a jarcento. Oni supozis, ke tiuj reprezentis kelkajn diferencajn speciojn, kio rezultis en granda nombro de nevalidaj fruaj sinonimoj. Oni sugestis, ke ĉiuj rakontoj de malfrua 17-a jarcento pri la dodo fakte referencas al la ruĝa ralo, post tiu formortiĝis. La lasta mencio de vidaĵo de ruĝa ralo okazis en 1693, kaj oni supozas, ke ĝi formortiĝis ĉirkaŭ 1700, pro predado fare kaj de homoj kaj de enportitaj specioj. 

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Shrek (filmo)

***Shrek***  estas perkomputile farita animacia filmo laŭ motivoj de fabela libro *Shrek!*, kiun en la jaro 1990 verkis William Steig. La filmo estiĝis en studio "DreamWorks Animation" frunte kun reĝisoro Andrew Adamson en la jaro 2001. En la sama jaro ĝi gajnis kiel entute unua filmo la Oscar-premion en kategorio "plej bona tutvespera animacia filmo".

Ĝi estas la unua filmo de la Shrek-serio.

## Rakonto 
Ŝreko (*Shrek*) estas malafabla kaj malica ogro, kiu vivas sole sed kontente en sia izolita marĉo, timigante lokajn vilaĝanojn. Iun tagon, multaj fabelaj estaĵoj ekaperas en la marĉo. Ili diras al Ŝreko, ke ili estis ekziligitaj el ilia lando, Duloko (*Duloc*), de la registo, Sinjoro Farkvado (*Lord Farquaad*). Ŝreko decidas iri renkonti Farkvadon persone, sed li ne scias la vojon, do li akceptas, ke la multparolanta Azeno (*Donkey*), unu el la ekziligitaj estaĵoj, gvidi lin. 

En Duloko, Farkvado konsentas redoni al Ŝreko sian kvietan marĉon sen invadantoj se la ogro kompletigas taskon por li. La tasko konsistas en savi la Princinon Fionon (*Princess Fiona*) el la plej alta turo de fortiko gardita de terura drako kaj alporti ŝin al Duloko. Farkvado planas edziĝi kun Fiona por fariĝi vera reĝo. Ŝreko akceptas la proponon kaj iras kun Azeno al la fortiko.

Ĉe la fortiko, Ŝreko kaj Azeno savas Fionon nekutime. Azeno ankaŭ malkovras, ke la "terura drako" estas efektive afabla drakino kaj enamiĝas kun ŝi. En la vojaĝo de la tri reen al Duloko, Ŝreko kaj Fiono enamiĝas. Tamen, pro iu misaŭdita parolo inter Fiono kaj Azeno pri la ĉiutaga transformo de Fiona en ogrino, Ŝreko havas kverelon kun Fiono. 

Dum la nupto de Farkvado kaj Fiono, Ŝreko invadas la preĝejon kaj protestas, ke li amas Fionon. La drakino mortigas kaj manĝas Farkvadon antaŭ la geedzoj Ŝreko kaj Fiono, en sia ogrina formo, kisas.

## Rolantaro 
* Mike Myers kiel Ŝreko (*Shrek*)
* Eddie Murphy kiel Azeno (*Donkey*)
* Cameron Diaz kiel Princino Fiono (*Princess Fiona)*
* John Lithgow kiel Sinjoro Farkvado (*Lord Farquaad*)
* Vincent Cassel kiel franca Robin Hood
* Conrad Vernon kiel Zingibrovira Biskvito (*Gingerbread Man*)
* Cody Cameron kiel Pinokjo kaj La Tri Blindaj Musoj
* Chris Miller kiel la Magia Spegulo kaj Ĝepeto
* aliaj

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2001
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:DreamWorks
Kategorio:Oskaro
Kategorio:Fikciaj humanoidoj
Kategorio:Fikciaj monstroj
Kategorio:Filmoj pri monstroj
Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Fabelaj estuloj
Kategorio:Ogroj
Saint-Aubert (Nordo)

**Saint-Aubert**, prononco [], estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 1 415 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

maldekstra|100ra|Blazono de Saint-Aubert.
__TOC__

## Geografio 
Saint-Aubert situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.

Saint-Aubert etendiĝas sur 8,12 km².

## Historio 
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Daniel Cattiaux, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Saint-Aubert apartenas al la kantono de Carnières, kies ĉefurbo estas Carnières. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Carnières

Kategorio:Komunumoj de Nord
Grundogarolo

La **grundogaroloj** estas birdoj kiuj apartenas al distinga grupo de la ordo de paserinoj nome genro ***Podoces*** de la familio de korvoj en ties etenda signifo aŭ pli preciza de Korvedoj. Ili loĝas altaltitudajn duondezertajn areojn el centra Azio al Mongolio.

La grundogaroloj montras **adaptaĵojn al surgrunda vivo** kiel longajn, fortajn gambojn adaptita al rapida kurado kaj kapablo saltegi al ŝtonegoj kaj rokoj kun granda viglo. Ties longaj, kurbaj dikaj bekoj estas adaptitaj al **grundofosado** kaj manĝerplukado.

Kvankam ili kapablas flugi (ili faras tion malofte kaj relative malforte), ili preferas kuri kaj ankaŭ ripozas sur arboj kaj arbustoj. De tiu surgrunda kutimaro devenas la populara nomo "grundogarolo".

## Specilisto 
* Hendersona grundogarolo (*Podoces hendersoni*)
* Bidulfa grundogarolo (*Podoces biddulphi*)
* Persa grundogarolo (*Podoces pleskei*)
* Turkmena grundogarolo (*Podoces panderi*)

----

La Humea grundoparuo (*Pseudopodoces humilis*), iam Humea grundogarolo, ĵus ŝanĝis sian lokon ene de la Paseroformaj pro molekulaj kaj osteologia ekzamenado. Ili estis tiel lokitaj en la familio de Paruedoj. 

## Eksteraj ligiloj 
* Ligo

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Garolo (genro)

La **garolo** (**Garrulus**) estas genro de birdoj kiu enhavas la garolojn de la Malnova Mondo, tio estas birdoj de ordo de paserinoj kaj familio de Korvedoj, kiuj konsistas en tri specioj.

* Eŭrazia garolo (*Garrulus glandarius*)
* Lancoforma garolo aŭ Nigrakapa garolo (*Garrulus lanceolatus*)
* Japana garolo, (*Garrulus lidthi*)

## Referencoj 
Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Pekseso

**Pekseso** estas kartludo por minimume du ludontoj. La ludo estas konata sub nomoj **Memorize/Concentration**, ankaŭ konata kiel **Memory**, **Pelmanism**, **Shinkei-suijaku**, **Pexeso** aŭ simple **Pairs**. Oni ludas per speciala serio de ludkartoj. La kartaro konsistas el para nombro, plej ofte 64 ludkartoj, kiuj kreas duopojn. Celo de la ludo estas trovi kiel eble plej duopojn.

Antaŭulon de la pekseso ni povus trovi en tradicia japana ludo kun konkoj nomata Kai awase.

En Esperanto estas eldonita serio de diversaj tiaj kartludoj per paroj kun bestoj kaj aliaj temoj sub la marko *GreenRats*.

## Eksteraj ligiloj 
* Interreta pekseso
* Pekseso on-line

Kategorio:Kartludoj
Kategorio:Infanludoj
Monda Konsilio de Eklezioj

La **Monda Konsilio de Eklezioj** (, , ), ) fondiĝis la 23-an de aŭgusto 1948 kaj ekde tiam konsideriĝas la centra organizaĵo por la kristanisma ekumeno. Temas pri tutmonda ligo de momente 349 membraj eklezioj en pli ol 120 ŝtatoj sur ĉiuj kontinentoj de la tero.

## Organiza formo 
La organizaĵo konsistas el unuopaj eklezioj kaj unuiĝoj de pluraj eklezioj, kiuj konsentis pri la baza deklaracio de la konsilio, formale akceptiĝis kiel membroj kaj de tiam daŭrigis sian membrecon. Por membrostato ekzistas kaj teologiaj kaj organizaj antaŭkondiĉoj. 

La organizaĵo havas sian sidejon en Ĝenevo (Svislando). Decidoj de la konsilio kutime baziĝas sur konsento, do ne per simplaj voĉdonoj. Eblaj formoj de konsento estas
* unuanima decido,
* la plimulto aktive konsentas, dum la malplimulto kontentiĝas per tio, ke ampleksa kaj justa diskuto okazis, kaj ne protestas, aŭ
* ekzistas konsento pri tio, ke ne povas esti akirita decido kaj ke ekzistas forte malsamaj opinioj pri la diskutata temo - la malsamaj opinioj fiksiĝas en la protokolo.

## Membraj eklezioj 
Membroj estas la plej multaj grandaj kristanaj eklezioj de la ortodoksa, orientortodoksa, anglikana, prakatolika, luterana, reformita, unia kaj metodista tradicioj.
.

Multaj el la malgrandaj evangeliismaj eklezioj, ankaŭ la plej multaj eklezioj el la Pentekosta Kristanismo ne estas membroj. Ankaŭ la Adventistoj ne membras, sed partoprenas kiel observantoj en la kunsidoj kaj konferencoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Monda Konsilio de Eklezioj 
* retejo de la konsilia asembleo 


Kategorio:Protestantismo
Kategorio:Ortodoksismo
Kategorio:Kristanismo