open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Artesia (muzikgrupo)

**Artesia** (prononcenda *artezja*) estas juna franckantanta bretona grupo kies muziko situas en atmosfera mallumo /etera ondo. La sono kiel la bildaro de la grupo estas tre konektita al la Arbaro de Brocéliande kaj ties legendoj.

## Etimologio 
La grupnomo estas referenco al verko de Maurice Druon nomita «Les Rois Maudits» (La malbenitaj reĝoj). Ŝatanto de tiu mezepoka rakonto, Agathe M. volis krei muzika koncepto pri la protagonisto de la sagao: Robert d'Artois. Finfine, tiu ideo ne iĝis konkreta sed la nomo plurestas.

## Historio 
La fondinta membro, Agathe M., kiu zorgas pri voĉaj partoj kaj sintezilo, kreis la grupon en 2001 kaj registris demo je 8 pecoj, ''L'Éveil de l'Âme'' (la Vekiĝo de l'Animo), neniam disvendita, kiu, laŭ ŝiaj propraj vortoj «tre malbone sonas». Poste, ŝi helpopetas al la dua membro Gaëlle D. kaj ties violonista talento disvolvigi alian demon je 5 pecoj, ''L'aube morne'' (morna matenruĝo), aperita en novembro 2004, nun ne plu aĉetebla.

La du kunuloj registros sian unuan albumon mez-2005, kiu diskoniĝos dank'al la nanta muzikeldonejo Prikosnovénie, kiu fakiĝis en etera ondo, triphopo kaj mondmuzikoj. *Hilvern* aperas en februaro 2006 kaj trafas sian publikon. Dua albumo aperas du jaroj poste, kun gitara aldono de Loïc C., kiu cetere registras la grupan muzikon.

Pro personaj kialoj, Gaëlle D. forlasas la grupon kaj estas anstataŭata de Coralie L.-C. en 2008 ĉe la violono. La venonta albumo estas anoncita por marto 2009.

## Diskografio 
* L'aube Morne (2004, demo 5 pecoj)
* Hilvern (2005, albumo de 10 pecoj)
* Chants d'Automne (2007, albumo de 11 pecoj)

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo, fr/en 
* Myspace

Kategorio:Bretonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Etera ondo
José Brazilício de Souza

**José Brazilício de SOUZA**, filo de José Manuel de Sousa Sobrinho (1817-1895) kaj Rita Inácia de Sousa (1817-1899), estis brazila astronomo kaj volapukisto. Li naskiĝis en Goiana, Pernambuko en la 9-a de januaro 1854 kaj mortis en Florianópolis en 1910. En 1874 li edziĝis al poetino Maria Carolina de Sousa Corcoroca (1856-1910).

Li memlernis astronomion kaj ekde 1882 verkis pri la afero. Li korespondis kun Camille Flammarion de 1888 ĝis 1891 li instruis geografion kaj kosmografion en Liceu de Artes e Ofícios, publika lernejo de Florianópolis. Li estis ankaŭ muzikisto kaj verkis la himnon de subŝtato Santa Catarina en 1890.

Estas lernejo kun lia nomo en urbo Biguaçu.

## Agado por Volapuko 
José Brazílicio de Souza estis korespondanto de Angelica Wirsching, sekretariino de Johann Martin Schleyer, por kiu li verkis himnon nomatan *Basilän al Söl Schleyer*. Jen ĝiaj unuaj versoj:

:*"Menad lölik nemi maniföfom  ola nedeilik e milagom  nobi lana olik  bi ol vobol plo löföl omi  Oliki kösefol ome lifi in löd ola mükiki"*

(Traduko: La tuta homaro disvastigas/ vian nomon senmortan kaj admiras/la noblecon de via animo/Ĉar, kiel ĝia amanto, vi laboras por ĝi/ Kaj al ĝi vi dediĉas vian vivon/ en modesta domo.)

Li ankaŭ gvidis multajn kursojn de la lingvo, kvankam preskaŭ neniu lernis ĝin. Pro tio li skribis, jam en 1895, kiam la volapuk-movado en Eŭropo preskaŭ ne ekzistis, al aŭstria profesoro Ludwig Zamponi: "Mens isik studoms nemödo" (Ĉi-tieaj homoj malmulte studas) kaj "Dub atos binos vemo fikulik fünön is klubi, no te plo pakam vpa ab i plo kuliv lekana u nola sembal." (Pro tio estas tre malfacile fondi ĉi tie klubon, ne nur por la disvastigado de Volapuko, sed ankaŭ por antaŭenigi arton kaj sciencon).

Li neniam akceptis reformojn en Volapuko kaj restis fidela al Schleyer. Kiam Waldemar Rosenberger kreis projekton por reformi Volapukon, li skribis:

:*"Cebod das vp (mallongigo de ‘Volapük’), äs kulivobs omi, binom gudik, binom kapälnik, nefikul omik pelesevom fa valiks. Lensumön votafomanis pemoböl fa dilekel kadema bevünetik vpa in St. Petersburg binos distukön löliko vpi de Schleyer, binos jafön väpüki votik, kel zelado no otuvom züpelis so mödik, äs vp, kel du tim so nemödik pepakom su läns valik vola. No nedods volapükis tel."*

(Traduko: "Mi kredas ke Volapuko, kiel ni uzas ĝin, estas bona, estas komprenebla; ĝia facileco estas agnoskata de ĉiuj. Akcepti la modifojn proponitajn de la Direktoro de Internacia Akademio de Volapuko estus detrui tute la Volapukon de Schleyer, estus krei alian lingvon, kiu, certe, ne trovos tiom da anoj kiel Volapuko, kiu, dum tiel mallonga tempo, disvastiĝis en ĉiuj landoj de la mondo. Ni ne bezonas du volapukojn.")

Kaj certe, tuj poste, Rosemberger proponis la lingvon Idiom Neutral, kiu neniam atingis la nombron da anoj de Volapuko.

La interbatalo de volapukistoj kaj eksvolapukistoj ĉagrenis lin, kaj li kabeis de volapuko en 1895.

Kategorio:Brazilaj astronomoj
Kategorio:Brazilaj instruistoj
Kategorio:Volapukistoj de Brazilo
Verda politiko

eta|alternative=Sunfloroj simbolo de verdaj politikoj.|Sunfloro estas internacie rekonata kiel simbolo de verdaj politikoj.
**Verda politiko** aŭ **verda ideologio** (**ekologiismo**) estas centra-maldekstra politika ideologio. Ĝi taksas multe ideoj, valonoj, vidpunktoj kiuj estas la fundamento por krei la aktivan kaj malferman civitanan socion, kreskantan harmonie kun la daŭripova evoluo kaj respektante la homajn rajtojn. La plej grandaj verdaj politikaj partioj devenas el 1970-aj jaroj kaj novaj, maldekstraj politikaj movadoj.

Verda politiko ampleksas tri ĉefajn politikojn: ekologian, socian kaj ekonomian, estantaj la fundamento de la daŭripova evoluo.

Verdan politikon realigas la verdaj politikaj partioj (Verduloj), baziĝante siaj agadoj sur kvar abutmentoj:
* ekologio (ankaŭ "ekologia saĝo" aŭ "ekologia konstanteco") - promociado renoviĝantan energion, fervojan transporton kiel kontraŭeco al konstruado aŭtostradojn, kategoria kontraŭo al nuklea energio, kritiko al troa konsumadismo kiel unu el la ekologiaj embarasoj, subteno por batalo por bestaj rajtoj.
* socia justeco (ankaŭ "socia egaleco kaj ekonomika justeco") - ankaŭ en imposta politiko per la "verdan impostan reformon" - punoj al entreprenoj kiuj malpurigas la medion, gradacio de impostado de neregenereblaj krudmaterialoj, forta investado al homa kapitalo, forigo de ĉiuj impostoj produktitaj loke, mezurado de bonstato ne per la PKB, sed per la Indico de Kvalito de la Vivo.
* partoprena demokratio, kiu signifas serĉado de la interkonsenton ene de kiel multe malcentralizitaj societoj.
* agado sen perforto (pacismo). Multaj aktivistoj de la Verduloj partoprenas movadoj kontraŭmilitista kaj alimondisma, protestante kontraŭ militoj, militarismo kaj agresiva kapitalismo, kiu detruas nian planedon kaj kontribuas al socia distavolo.

La politika termino *verda*, traduko de la germana *Grün*, nomiĝas pro die Grünen, la unua sukcesa verda partio, kreita dum la malfruaj 1970-aj jaroj en Germanio.

Subtenantoj de verda politiko, nomitaj **Verduloj**, dividas multajn ideojn kun la ekologiaj, naturprotektismaj, feminismaj kaj porpacaj movadoj. Aldone al demokratio kaj ekologiaj aferoj, verda politiko ankaŭ prizorgas civilajn liberecojn.

En la Ascocio de Verduloj Esperantistaj, AVE kunvenas partianoj kaj simpatiantoj. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* politika ekologio
* verda partio

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Naturprotektismo
Kategorio:Politiko
Saĝo (budhismo)

**Praĝnjo** el Sanskrito (**prajñā** प्रज्ञा ); **Pannjo** el Palio (**paññā** पञ्ञा ); angle ofte nur transskribita **prajna**, signifas saĝecon, intuicion, profundan komprenon. En budhismo ĝi markas intuician komprenadon de Kvar noblaj veroj kaj intuician enrigardon en pasecon, malkontentigecon kaj senprincipeco de ĉiuj aperaĵoj, kiuj kondukas al Nirvano.

Sed tiun ĉi enrigardon (vipassana) eblas evoluigi sole per paralela kultivado de moraleco (*forto*) kaj koncentriĝo (*samadhi*). La enrigardo ne estas rezulto de sola intelektula kompreno, sed estas atingite ĝin per rekta medita observado de propraj korpaj kaj mensaj procedoj.

*Prajna*, la ĝusta komprenado, estas unu el partoj de Nobla okparta pado kaj unu el paramitoj (perfektecoj).

## Vidu ankaŭ
* spirita retiriĝo

Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Sanskritaj budhismaj nocioj
Kategorio:Meditado
Slovakoj

[eta|dekstra|300ra|[Anton Bernolák, Ľudovít Štúr, Štefan Anián Jedlík, Jozefo Petzval, Pavol Országh Hviezdoslav, Milan Rastislav Štefánik, Gustáv Husák, kaj Alexander Dubček, ekzemploj de slovakoj.]]
La **slovakoj** (sialingve *Slováci*) estas okcident-slava popolo, kiu loĝas ĉefe en Slovakio kaj parolas la slovakan lingvon, kiu proksime parencas al la ĉeĥa.

La plimulto da slovakoj hodiaŭ (ĉ. 5.000.000) loĝas ene de la landlimoj de la sendependa Slovakio. Estas slovakaj malplimultoj en Ĉeĥio, Hungario, Serbio, kaj grandaj amasoj da enmigrintoj kaj siaj idoj en Usono kaj Kanado. Krome slovakoj devas kunloĝi en la limoj de Slovakio kune kun minoritataj populacioj de hungaroj, ĉefe sude, rutenoj oriente, poloj, ĉeĥoj, ktp. Kun ĉeĥoj la rilatoj estas sufiĉe amikaj, ĉar kvankam ili estis la du ĉefaj popoloj loĝantoj en la iama Ĉeĥoslovakio kaj poste tiu ŝtato kaj tiuj du popoloj disiĝis, tio okazis pace kaj la du frataj popoloj pli malpli amikas.

La slovakoj tradicie estas katolikaj laŭ majoritato. Pli moderne estas multaj nekredantoj.


Kategorio:Slovakio
Kategorio:Etnoj
Ruĝtura montpasejo

[eta|240ra|akvarelo de [Miklós Barabás – 1831)]]
La **Ruĝtura montpasejo** (alinome *Boica-montpasejo*, rumane *Pasul Turnu Roșu*) estas montpasejo en la Sudaj Karpatoj, en Rumanio. La montpasejo dividas la Fogaraŝ-montaron kaj la Seben-montaron. Tiu trafluas la rivero Olt.

## Nomorigino 
Ĝia nomo venas el fortikaĵo, kiun konstruis la transsilvaniaj saksoj el ruĝetaj ŝtonoj en la 14-a jarcento. La fortikaĵo estis menciita unuafoje en 1383. La malnovan Ruĝan turon neniigis inundo de rivero Olt en 1533. Oni konstruis tiam similan fortikaĵon en proksimo de vilaĝo Bojca.

## Historio 
Jam la romia imperiestro Trajano gvidis parton de sia armeo kontraŭ Decebál. La montpasejo estis grava milita punkto. Tie okazis gravaj militoj (Karolo la 1-a (Hungario) malvenkis kontraŭ Basarab la 1-a (1330); tra la pasejo militiris (1395) Luksemburga Sigismundo al Nikapolo. La turkoj tie invadis Hungarion en plurfoje (1437, 1442, 1443).

Imre Thököly tie penetris per sia armeo Transsilvanion. Tie okazis du hungaraj venkoj en 1849 kontraŭ la rusoj, aŭstroj (1849), fine la aŭstroj tie (Lüders) tie penetris denove Hungarion. Fine de la hungara liberecbatalo de 1848-49, tie fuĝis restaĵo de la hungara armeo (al Turkio).

Tie okazis gravaj bataloj inter la hungara kaj rumana armeoj (1916).

Kategorio:Montpasejoj de Rumanio
Kategorio:Sudaj Karpatoj
Gries-Glaĉero

**Gries-Glaĉero** (germane **Griesgletscher**) estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj. Ĝi havas longecon de 5,7 km, averaĝan larĝecon de 1 km kaj kovras areon de 6,23 km².

## Priskribo 
La glaĉero havas sian originon je la orienta flanko de Blinnenhorn je alteco de 3300 m s.m.. Ĝi fluas nordorienten. Je ĝia norda flanko situas Merezenbachschijen (3182 m s.m.), la Ritzhornoj (3047 m s.m.) kaj Fülhorn (2864 m s.m.). La plej sudan limon formas Rothorn (3289 m s.m.) kaj Bättelmatthorn (3044 m s.m.), super kiu pasas la landlimo inter Italio kaj Svislando. La glaĉero finiĝas supre de Gries-Lago. Ĝis proksimume en la jaro 2001 la glaĉero ankoraŭ atingis la bordon de Grieslago, kiu estas baraĵita al alteco de 2400 m s.m.. Elfluanto de Gries-Glaĉero estas la rivero *Ägine*, kiu en Goms apud Ulrichen alfluas al la rivero Rodano.

## Historio 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko inter la 16-a ĝis la mezo de la 19-a jarcento Gries-Glaĉero havis konsiderinde pli grandan volumenon. En tiu epoko ĝi fluis ankaŭ trans la Griespasejo kun alteco de 2479 m s.m. kaj havis mallongan langon suden al la itala *Valo de Gries* (itale *Valle del Gries*).

## Eksteraj ligiloj 
* Gries-Glaĉero en la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Hohberg-Glaĉero

**Hohberg-Glaĉero** estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj. La glaĉero havas longecon de 4 km averaĝan larĝecon de 0,55 km kaj kovras areon de proksimume 3,5 km².

## Priskribo
Hohberg-Glaĉero havas sian originon sur la pinto de Dom je alteco de 4545 m s.m.. Ĝi kovras la tutan nordflankon de Dom, kiu havas deklivon de proksimume 60%. En la norde sekvanta trogo, kiu estas ĉirkaŭita de Lenzspitze (4294 m s.m.), Nadelhorn kaj Hohberghorn (4219 m s.m.) la glaĉero turniĝas okcidentnordokcidenten. Nun ĝi fluas multe malpli krute kun deklivo de ankoraŭ proksimume 20% malsupren la okcidentdeklivon de la Mischabel-Grupo inter du montokrestoj, nome la *Dirru-Kresto* norde kaj *Hohgwächte* sude. La frunto de la glaĉerlango situas nuntempe je alteco de proksimume 2800 m s.m. rekte supre de roka krutdeklivo. Ĉi-tie fontas *Birchbach*, kiu malsupre de Randa alfluas la riveron *Matervispa*, unu el la du brakoj de Vispa, kiu en Visp alfluas Rodanon.

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Portisto

eta
**Portisto** aŭ **ŝarĝisto** estas homo, kiu metie portas valizojn (kofrojn...) aŭ pakas pakaĵojn. Nuntempe li portas ĉefe dum mallonga vojo, ĉefe en fervojaj stacioj kaj flughavenoj, hoteloj (tie eĉ nomata kiel pakaĵisto). Plej ofte portistoj povas uzi specialajn portilojn, nome puŝĉaro, kiu konsistas el du radoj (foje kvar) kaj du puŝiloj, krom la loko por enmeti aŭ surmeti la transportotan valizon.

La valizoj de ekspedicioj estas ofte portataj per lokaj loĝantoj (Kulioj el sudorienta Azio, Ŝerpoj en Himalajo). Tradicia kaj arketipa estas la tipa bildo de ekspedicioj en Afriko kun lokanoj transportantaj la pakaĵojn surkape.

Pli aparta estus la sama metio, sed uzante transportantajn bestojn, kiel azenoj, ĉevaloj, muloj, kameloj, ktp.

## En kulturo 
* ***Il tabarro*** (***La mantelo***) estas opero en unu akto de Giacomo Puccini. La historio temas pri ŝarĝistoj de barĝo, amafero de unu kun la edzino de alia, lukto kaj murdo: la murdito estis kaŝita sub mantelo, kio titoligas la operon. Pro realismaj etosoj la verko alproksimiĝas al stilo de verismo.

## En Esperanto aperis 
* BA29: Voltaire: *La unuokula ŝarĝisto* (trad. Daniel Luez). Rakonto pri malbela unuokula viro kiu savas la vivon de bela princino.

## VIdu ankaŭ 
* Akvoportisto
* Kulio

Kategorio:Profesioj
Vispa

**Vispa** estas rivero en Kantono Valezo, Svislando. La rivero havas longecon de 38 km. Ĝi estigas el la du fontbrakoj **Matervispa** kaj **Saaservispa**, kiuj kunfluas en Stalden VS. Apud Visp la rivero alfluas al Rodano.

## Matervispa 
**Matervispa** (germane **Matter Vispa**) estiĝas en Zermatt je alteco de 1608 m s.m. per la kunfluo de *Zmuttbach*, kiu alportas la degelakvon de Zmutt-Glaĉero, de *Findelbach*, kiu estas la elfluanto de Findel-Glaĉero kaj *Gornera*, kiu senakvigas Gorner-Glaĉeron. Matervispa fluas tra la **Matervalo** (germane **Mattertal**) pasas tra la komunumoj Täsch, Randa kaj St. Niklaus VS kaj unuiĝas en Stalden VS kun Saaservispa kaj *Breiterbach* al Vispa.

## Saaservispa 
**Saaservispa** (germane **Saaser Vispa**) elfluas je alteco de 2197 m s.m. el la Mattmark-Lago, kiun nutras Allalin-Glaĉero kaj fariĝis fama pro la glacifalado, kiu kostis la vivon de 88 laboristoj. Saaservispa fluas unue tra Saas-Almagell, kie alfluas *Furggbach* poste ĝi trafluas la komunumojn Saas-Grund kaj Saas-Balen, por fine kunflui en Stalden VS kun Matervispa.

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Alfluantoj de Rodano
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Riveroj de la Alpoj
Vispo

**Vispo** (germane **Visp**, france **Viège**, alemane **Fischp**) estas historia urbo, komunumo kaj ĉefloko de la Distrikto Visp, Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 6788 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Vispo situas en Supra Valezo kaj formas kun Brig-Glis aglomeraĵon. Vispo pro la kemiindustrio (Lonza Group) kaj aliaj pli malgrandaj entreprenoj la ekonomia centro de Supra Valezo. La komunumo situas ĉe la enirejo al la Mater-Valo kaj la Saas-Valo.

## Trafiko 
Vispo estas ekde la 31-a de decembro grava fervojnodo ĉar ĝi situas ĉe la suda elirejo de la baza tunelo de Lötschberg, kiu ligas Kantonon Bernon kaj Kantono Valezo kaj estas unu el la du ĉefaj nord-sud-konektoj tra la Alpoj. Oni en Visp devas ŝanĝi la trajnon al la Matterhorn-Gotthard-Fervojo por alveturi la turismajn regionojn en Zermatt kaj la Saas-Valo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Unterbäch datiĝas el la jaro 1034 kiel *Vesbia*.
En la jaro 1972 la antaŭa komunumo *Eyholz* estis kunigita kun la urbo Visp.

## Konataj personecoj 
Joseph S. Blatter, prezidanto de FIFA, naskiĝis la 10-an de marto 1936 en Visp.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Visp (stacidomo)
* Eyholz (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Vispo
* Retejo de la civitankomunumo Vispo
Hohlicht-Glaĉero

**Hohlicht-Glaĉero** (germane **Hochlichtgletscher**) estas valglaĉero en la Valezaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon de 4&nbsp;km, averaĝan larĝecon de 0,8&nbsp;km kaj kovras areon de proksimume 6&nbsp;km².

## Priskribo 
Hohlicht-Glaĉero havas sian originon je alteco de 3400 m s.m. je la orienta flanko de Zinalrothorn. La glaĉero fluas orienton inter Oberes Äschhorn (3669 m s.m.) sude kaj Schalihorn (3975 m s.m.) norde. De la sudflanko de Schalihorn alfluas ankoraŭ granda firnkamp al Hohlicht-Glaĉero. Kroman glacinutraĵon la glaĉero ricevas de vasta firnkampo sur la norddeklivo de Mettelhorn (3406 m s.m.). La glaĉerlango estas plejparte kovrita de morenmaterialo, kiu falis de la ĉirkaŭaj rokvandoj. Ĝi fluas relative maldeklive kaj finiĝas nuntempe je alteco de proksimume 2240 m s.m.. La degelakvo forfluas kun *Schalibach*, kiu inter Täsch kaj Randa alfluas al Matervispa, kiu post kuniĝo kun Saaservispa alfluas en Vispa al Rodano.

## Historio 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko dum la mezo de la 19-a jarcento Hohlicht-Glaĉero etendiĝis ankoraŭ 500 m pli profunden al la valo. Ĝi dumtempe ankaŭ estis ligita kun **Schali-Glaĉero** (germane **Schaligletscher**) vasta deklivglaĉero kun surfaco de proksimume 3&nbsp;km² je la suda deklivo de Weisshorn.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Hohlicht-Glaĉero sur flickr

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Lehigh (rivero)

eta|dekstra|250px|La rivero Lehigh
La **rivero Lehigh** longas 166 kilometrojn kaj situas en la oriento de Pensilvanio, en Usono. Ĝi estas branĉo de la rivero Delavaro. Parto de la rivero Lehigh, kune kun kelkaj el ĝiaj malpli grandaj branĉoj, estis klasifikita kiel *Pennsylvania Scenic Rivers*.

La rivero fluas tordiĝeme tra valoj inter pintoj de la Apalaĉaj Montoj.

Kategorio:Riveroj en Pensilvanio
Dom (monto)

**Dom** estas monto de la Valezaj Alpoj. Kun alteco de 4545 m s.m. ĝi estas la plej alta monto, kiu situas komplete interne de Svislando. Pli alta ol Dom estas Dufour-Pinto en Monte-Rosa-Masivo kun 4634 m s.m., kiu tamen estas limmonto inter Italio kaj Svislando.

## Priskribo 
Dom apartenas al Mischabel-Masivo, kiu post Monte Rosa estas la dua plej granda montarmasivo de Svislando. Sian nomon Dom ricevis je honoro de la Katedralestro de Siono, Joseph Anton Berchtold. Laŭ rakontoj estas konata, ke Berchtold nomis la tutan Mischabel-Masivon "Dom" (kio signifas en la germana katedralo) okaze de mezurlaboroj, kiujn li mem plenumigis en la jaro 1833. Ĉu tiu-ĉi nomigo tamen okazis honore al sia propra statuso estas duba, pli verŝajne estis, ke la impresega montmasivo vekis al li la asocion de giganta natura katedralo. Dom vidita de Gornergrat kvazaŭ prezentas sin kiel la unua loko sur venkantpodio de sportkonkurso. Norde ĝin flankigas kun alteco de 4491 m s.m. Täschhorn kaj sude Lenzspitze kun alteco de 4249 m s.m.

## Unua grimpo 
La unuan grimpon de Dom sukceso la 11-an de septembro 1858 J. Llewellyn Davies kun siaj ŝnurkamaradoj Johann Zumtaugwald, Johann Kronig kaj Hieronymous Brantschen tra la nordokcidenta kresto.

## Ordinara grimpvojo 
La ordinara vojo ekas en Randa en la Mater-Valo je 1407 m s.m. une per migropadoj kaj sekurigitaj ŝtuparoj al la Dom-Kabano de Svisa Alpismo-Klubo (SAC) je alteco de 2945 m s.m.. Tie tiam ekas la vera altmontarturo. Tra *Festi-Glaĉero* oni atingas *Festi-Jugon* (germane *Festijoch*), de kie la relative malfacila Festi-Kresto kondukas al la pinto. La ordinara grimpo tamen okazas tra la teknike pli simpla, objektive pro la glaĉerfendoj tamen pli danĝera vojo super Hohberg-Glaĉero. Je ambaŭ algrimpoj oni atingas la pinton tra mallarĝa veteratakebla firnkresto.

## Altmontara skiado 
Dom estas ankaŭ skimonto. La unua grimpado per skioj okazis jam la 18-an de juli 1917 per la brito Sir Arnold Lunn kun la gvidisto Joseph Knubel. Por tiu-ĉi vojo gravas, ke la grimpŝtuparsimila aliro al la kabano jam estas senneĝa.

## Eksteraj ligiloj 
* Turraportoj pri Dom
* Fotoj de Dom

Kategorio:Montoj en Svislando
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Alpaj kvarmiluloj
Orlík

**Orlík** povas esti nomo por:

*Valbaraĵo Orlík
*Orlík nad Vltavou
*Orlík (kastelo)
*Orlík (Sudislav nad Orlicí) - municipa parto de Sudislav nad Orlicí
Lipno (apartigilo)

**Lipno** estas nomo kun pluraj signifoj:

* en Pollando
** Lipno - urbo en provinco Kujavio-Pomerio

* en Ĉeĥio
** akvobaraĵo Lipno (Lipno 1 kaj Lipno 2)
** Lipno (distrikto Louny) - municipo en distrikto Louny
** Lipno nad Vltavou - municipo en distrikto Český Krumlov
Kroatoj

[eta|"La Alveno de Kroatoj sur la Adriatiko", [Oton Iveković.]]
eta|Kroataj knabinoj en tradiciaj vestoj
**Kroatoj** (sialingve *Hrvati*) estas sud-slava popolo, kiu ĉefe loĝas en Kroatio, Bosnio kaj Hercegovino, kaj apudaj landoj. Estas ĉirkaŭ 4,6 milionoj da kroatoj, kiuj loĝas en la balkana regiono, kaj proksimume 9 milionoj tra la mondo. Pro politikaj, sociaj, kaj ekonomikaj kialoj, multaj kroatoj migris tra la mondo, kaj tiel faris sufiĉe grandan kroatan diasporon. Grandaj kroataj komunumoj ekzistas en pluraj landoj, inkluzive Usonon, Aŭstralion, Germanion, Ĉilion, Nov-Zelandon, kaj Sud-Afrikon. Kroatoj estas notindaj pro sia unika kulturo, kiu, tra la epokoj, estas influita de kaj la orienta kaj la okcidenta mondoj. La kroatoj estas ĉefe katolikaj, kaj ilia lingvo estas la kroata.

[eta|meza|Kroata paro en kostumo de [Miljevac.]]

## Vidu ankaŭ
* Slavomolisano


Kategorio:Kroatio
Kategorio:Etnoj
Donnersberg

La monto **Donnersberg** (latina lingvo *Mons Jovis*, franca lingvo *Mont Tonnerre*) situas apud Dannenfels en la samnoma distrikto Donnersberg en la federacia lando Rejnlando-Palatinato de Germanio. 

maldekstre|eta
Kun sia alteco de 686,5 m super marnivelo ĝi estas la plej alta monta masivo de la Nordpalatinata montolando kaj de la tuta Palatinato. La plej alta punkto de la plurkupola masivo Donnersberg situas sur la pinto de la rokformacio Königsstuhl.

Jam fine de la 18-a, komence de la 19-a jarcento, kiam la armeo de Napoleono Bonaparto per teritoriaj konkeroj dumtempe tre vastigis la areon de Francio, la monto donis sian nomon al administra unuo, nome ekde la jaro 1797 al la franca *Département du Mont-Tonnerre* (germane *Departement Donnersberg*), kiu inkluzivis interalie la urbon Majenco.

Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Demo

**Demo** estas muzike popola aŭ teknika slanga, neformala mallongigo de **demonstro** (fakte **demonstra** vid- aŭ sonbendo, gramofon-, lumdisko aŭ lumdiskego aŭ malnove muzikkasedo). Ĝi estas skiza prezento de artista muzikverko, ofte destinita al produktisto aŭ muzikeldonejo. La ricevinto tiam povas prijuĝi la stilon, la kvaliton, kaj eventuale konsili kaj plibonigi la version kun la kreintoj. Demonstra kanzono, male al albuma kanzono, emas esti nerafinita ĉar farita tre rapide. Kelkfoje eblas aŭdi flustrojn kaj ceterajn fonsonojn. Se fine la "demo" estas akceptita, la artisto eventuale registras ĝin unufoje plu, kun pli da rafineco. Kaze de cenzuro, la artisto devas nuligi la ŝokantan parton.

## Notoj 

Kategorio:Sono
Kategorio:Muziko
Kategorio:Kino
Qijiang

**Qijiang** estas la nomo de konteo kaj de urbo en la provinco de Ĉongĉingo, en centra Ĉinio. La loĝantaro de la konteo estas 950.000, el kiuj 292.000 vivas en la urbo mem.

Kategorio:Ĉinio
Melio

La **melio**  (*Melia*) estas genro el la familio de la meliacoj , kies plej konata specio bida melio ( *Melia azederach* ) estas arbo de la Hinda subkontinento, ofte plantita laŭlonge de stratoj kaj avenuoj. Kiel ornama arbo ĝi estis ankaŭ disvastiĝinta en Sudafriko kaj Sudameriko.

La genronomo derivas de μηλια, la greka vorto kiun Teofrasto ( ĉirkaŭ 371 – ĉirkaŭ 287 antaŭ Kristo ) uzis por *Fraxinus ornus*, kiu havas similajn foliojn .

## Elektitaj specioj 
: Listo de la fontoj :

### Antaŭe en la genro 
* *Azadirachta excelsa* (Jack) M.Jacobs (kiel *M. excelsa* Jack)
* *Azadirachta indica* A.Juss. (kiel *M. azadirachta* L.)
* *Cipadessa baccifera* (Roth) Miq. (kiel *M. baccifera* Roth)
* *Dysoxylum parasiticum* (Osbeck) Kosterm. (kiel *M. parasitica* Osbeck)
* *Sandoricum koetjape* (Burm.f.) Merr. (kiel *M. koetjape* Burm.f.)

## Referencoj 
Kategorio:Meliacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Ornamaj plantoj
Perfekteco (budhismo)

**Perfektecoj** estas virtoj, kiuj estas disvolvigitaj de bodisatvoj dum nekalkuleblaj vivoj kaj kiuj kondukas al realigo de budheco.

En Teravado tradicie estas indikataj dek moralecoj (nomoj en palie):

# *danao* : malavaremo, donado sin mem
# *ŝilo* : moralemo, ĝusta traktado
# *nekamo* : abstinemo
# *praĝnjo* : saĝeco, enrigardo
# *virjo* : energiemo, persistemo, klopodemo
# *kŝantio* : pacienco
# *saĉo* : verdiremo, honesteco
# *aditano* : energiemo, decidemo
# *metao* : afablemo
# *upeko* : trankvilemo

En mahajana budhismo, en kiu la paramitoj havas multe pli gravan rolon, *Praĝnaparamita sutro* kaj *Lotosa sutro* nomigas ses moralecojn (nomoj en sanskrito):

# *Danaa paramito* : malavaremo, donade sin mem
# *Ŝila paramito* : moralemo, ĝusta traktado
# *Praĝnja paramito* : saĝeco, enrigardo
# *Kŝantia paramito* : pacienco
# *Virja paramito* : energiemo, persistemo, klopodemo
# *Djana paramito* aŭ *smṛti* : koncentriĝo

Pli posta *Daŝabhumika sutro* citas pluajn kvar:

:7. *upaja* : kapablemo
:8. *pranidhana* : promeso, decidemo 
:9. *bala* : spiritforto
:10. *ĝnjana* : sciemo

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo de ses perfektecoj 

Kategorio:Sanskritaj budhismaj nocioj
Kategorio:Paliaj budhismaj nocioj
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Perfektecoj
Komunumaro Eich

La **komunumaro Eich** - germane *Verbandsgemeinde Eich* - estas administra komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la komunumo Eich. Ĝi troviĝas en la distrikto Alzey-Worms de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis sume  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

La teritorio de la komunumaro apartenas al la geografia kaj kultura regiono *Rheinhessen* ("rejnlanda Hesio"), do historie apartenis al la regno Hesio (konkrete al la landgraflando Hesio-Darmstadt).

## Unuopaj membraj komunumoj 
* Alsheim
* Eich
* Gimbsheim
* Hamm am Rhein
* Mettenheim
eta|maldekstra|upright|Eich

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Alzey-Worms
Eich
Eich
Verbandsgemeinde Flammersfeld

La **Verbandsgemeinde Flammersfeld** estas komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la komunumo Flammersfeld. Ĝi konsistas el 26 unuopaj membraj komunumoj kaj troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, en ties nordorienta parto relative proksime de la najbara federacia lando Nordrejn-Vestfalio. La teritorio apartenas al la arbaroriĉa mezalta montaro Westerwald. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

## Unuopaj membraj komunumoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la komunumaro ()

Kategorio:Distrikto Altenkirchen
Flammersfeld
Flammersfeld
Cipseloj

**Cipseloj** estas la birdoj kiujn enhavas la du genroj Cypseloides kaj Streptoprocne. Ili formas la tribon aŭ subfamilion **Cypseloidini** ene de la familio de Apusedoj. La grupo enhavas ĉirkaŭ **13 speciojn** en Ameriko, ĉiuj ene de tropikaj kaj subtropikaj regionoj. Ili estas laŭ multaj kriterioj tipaj membroj de la Apusedoj, ĉar havas mallarĝajn flugilojn taŭgajn por rapida flugo. Temas pri du tre similaj genroj kaj kelkaj specioj ne estas tutcerte kaj finfine lokitaj en unu el la du, sed male laŭ kelkaj fakuloj estas en la genro *Cypseloides* kaj kelkaj aliaj en la genro *Streptoprocne*, kiel okazas ĉe la Blankkola cipselo (*Streptoprocne zonaris*) aŭ la Brunkola cipselo (*Cypseloides rutilus*aŭ *Streptoprocne rutila*).

La specioj estas jenaj:
* Genro *Cypseloides*
** Punktofrunta cipselo (*Cypseloides cherriei*)
** Blankmentona cipselo (*Cypseloides cryptus*)
** Fulga cipselo (*Cypseloides fumigatus*)
** Blankbrusta cipselo (*Cypseloides lemosi*) 
** Roĉilda cipselo (*Cypseloides rothschildi*)
** Malhela cipselo (*Cypseloides senex*)
** Blankfrunta cipselo (*Cypseloides storeri*)
** Nigra cipselo (*Cypseloides niger*)
* Genro *Streptoprocne*
** Biskutata cipselo (*Streptoprocne biscutata*)
** Tepuja cipselo (*Streptoprocne phelpsi*)
** Brunkola cipselo (*Streptoprocne rutila*)
** Blankakola cipselo (*Streptoprocne zonaris*)
** Blankanuka cipselo (*Streptoprocne semicollaris*)

## Referencoj
Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Chaetura

***Chaetura*** estas genro de birdoj de la pinglovostuloj en la familio de apusedoj. Ili similas multe laŭ aspekto kaj estas konfuzitaj kun la hirundoj, pro ties pintvostoj, sed ili entute ne estas rilataj al tiuj (*vidu ankaŭ* konverĝa evoluo).

Temas pri genro kiu loĝas en Ameriko.

## Taksonomio
La genron *Chaetura* enkondukis en 1826 la angla natursciencisto James Francis Stephens kiu listigis kelkajn speciojn en la genron, sed li ne specigis tipon. En 1829 la angla zoologo William Swainson elektis tipon kiel *Chaetura pelasgia*, Stevens (tiel). Tiu estas juna sinonimo de *Hirundo pelagica*, Linnaeus, nome kamenapuso. 

La genronomo kombinas la grekajn vortojn χαιτη/*ĥaitē* signife "longfluganta haro" kaj ουρα/*oura* signife "vosto".

## Specioj 
* Stripuga pinglovostulo, *Chaetura spinicaudus* - Panamo ĝis centra Brazilo
* Martinika pinglovostulo, *Chaetura martinica* – Malgrandaj Antiloj
* Grizpuga pinglovostulo, *Chaetura cinereiventris* - disvastigita tra Sudameriko
* Kostarika apuso, *Chaetura fumosa* – Kostariko, Panamo kaj norda Kolombio
* Palpuga pinglovostulo, *Chaetura egregia* - okcidenta Amazonio
* Kamenapuso, *Chaetura pelagica* – reproduktiĝas en centra suda, sudorienta Kanado kaj centra, orienta Usono; vintrumas en okcidenta Sudameriko
* Vauksa pinglovostulo, *Chaetura vauxi* – okcidenta Kanado ĝis norda Sudameriko
* Ĉapmana pinglovostulo, *Chaetura chapmani* – Panamo ĝis nordorienta Brazilo kaj okcidenta Amazonio
* Kurt-pinglovostulo, *Chaetura brachyura* – Panamo tra Amazonio
* Cindrovosta apuso, *Chaetura andrei* – orienta Venezuelo
* Suda pinglovostulo, *Chaetura meridionalis* – reproduktiĝas en suda Brazilo ĝis orienta Bolivio, Paragvajo kaj norda Argentino; vintrumas en norda Sudameriko kaj Panamo

## Referencoj
Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Komunumaro Freinsheim

La **komunumaro Freinsheim** - germane *Verbandsgemeinde Freinsheim*  - estas administra komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la urbo Freinsheim. Ĝi troviĝas en la distrikto Bad Dürkheim de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

La blazono de la komunumaro ĉefe simboligas la historiajn regintojn: La arĝenta aglo sur helblua fono reprezentas la historian grafan dinastion *Leiningen*, la arĝenta ŝlosilo sur ora fono la antaŭan episkopujon Worms kaj la ora leono sur nigra fono la historian regnon Palatinato. Krome la blua vinbero sur ora fono indikas, ke en la teritorio de la komunumaro la vinkultivado estas la plej grava enspezofonto kaj kompare al aliaj partoj de Germanio jam tre frue grandkvante kultiviĝis vitejoj por ruĝa vino, tiel ke nuntempe proksimume duono de la vitejo rezultigas blankan kaj la alia duono ruĝan vinon.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la komunumaro Freinsheim

Kategorio:Distrikto Bad Dürkheim
Freinsheim
Freinsheim
Stripuga pinglovostulo

La **Stripuga pinglovostulo**, *Chaetura spinicauda*, estas eta birdo de la familio de Apusedoj, kiu enhavas ankaŭ la apusojn, apusetojn, salanganojn, ktp.

Tiu ĉi specio reproduktiĝas en arbaraj areoj de Kostariko suden kaj orienten ĝis Kolombio, Venezuelo, la Gujanoj, Trinidado kaj nordorienta Brazilo. La nesto estas duontelero de bastonetoj algluitaj al interno de arbotruo aŭ similforma lokigo per salivo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Stripuga pinglovostulo, Palpuga pinglovostulo (*C. egregia*), Grizpuga pinglovostulo (*C. cinereiventris*), kaj Martinika pinglovostulo (*C. martinica*) iam estis lokitaj en la genro *Acanthylis*. Dum granda parto de la 20-a jarcento, la Kostarika apuso (*C. fumosa*) estis traktata kiel subspecio de la Stripuga pinglovostulo. Ekde tiam, al la Stripuga pinglovostulo estis asignitaj du subspecioj, la nomiga *C. s. spinicaudus* kaj *C. s. aetherodroma*. Aliaj subspecioj estis proponitaj sed ne akceptitaj.

## Priskribo
La Stripuga pinglovostulo estas rapida svelta birdo, 11.5&nbsp;cm longa kaj peza 15 g. La supraj partoj estas nigrecaj kun blankeca strio tra la pugo, kio nomigas la specion, kaj la subaj partoj estas malhelbrunaj kun pli pala gorĝo. Ĝi havas mallongan voston.

La Stripuga pinglovostulo manĝas dumfluge flugantajn insektojn kiel plej parto de la birdoj de sia familio. Ĝi estas ofte malalte super ŝoseoj aŭ maldensejoj matene aŭ vespere, suprenirante alte super la arbaro, ofte kun aliaj apusoj, meztage.

La Stripuga pinglovostulo havas kriecan alvokon *csink*.

## Referencoj 
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, ISBN 1-873403-83-6
*
*

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Carlos Cano

** José Carlos CANO Fernández ** (naskita en Granado la 28-an de januaro 1946 mortinta en Granado la 19-an de decembro 2000 ) estas unu el la plej grandaj kantaŭtoroj de Andaluzio.

## Diskaro 
* A duras penas 1975
* A la luz de los cantares 1976
* Crónicas granadinas 1978
* De la luna y el sol 1980
* El gallo de Morón 1981
* Si estuvieran abiertas todas las puertas 1983
* Cuaderno de coplas 1985
* A través del olvido 1986
* Quédate con la copla 1987
* Luna de Abril 1988
* Ritmo de vida 1989
* En directo 1990
* Mestizo 1992
* Forma de ser 1994
* Algo especial 1995
* Chiclanera y otros grandes éxitos 1996
* El color de la vida 1996
* Grandes canciones 1997
* Diván del Tamarit 1998
* La copla, memoria sentimental 1999
* De lo perdido y otras coplas 2000
* Que naveguen los sueños 2001
* Una vida de copla 2006

## Links 
* Persona retejo
* Carlos Cano kantas *María la portuguesa*.
* Carlos Cano kantas *Verdiblanca*.
* *Tango de las madres locas*. 

Kategorio:Hispanlingvaj kantistoj
Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Hispanaj muzikistoj
Komunumaro Hagenbach

La **komunumaro Hagenbach** - germane *Verbandsgemeinde Hagenbach* , mallonge *VG Hagenbach* - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Donnersberg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj ene de ĝi, en la suda parto, la historia regno Palatinato (germane *Pfalz* respektive historie *Kurpfalz*). Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Germersheim
Hagenbach
Hagenbach
Vladimir Beekman

**Vladimir BEEKMAN** (naskiĝis la 23-an de julio 1929 en Talino; mortis la 3-an de oktobro 2009 en Talino), estis estona verkisto kaj tradukisto.

Beekman naskiĝis kiel filo de ŝoforo. En la komenco de la Dua Mondmilito la 12-jara knabo perdiĝis ĉe evakuo survoje al Leningrado, restis ĉe la fronto kiel "filo de regimento" kaj poste en infanhejmo en Oranienbaum. En 1953 li finis en Talino (Tallinn) la Politeknikan Instituton kiel kemiisto. Li eklaboris kiel estro de la beletristika redakcio en la Estona Ŝtata Eldonejo (1953—1956), poste kiel liberprofesia verkisto.

Pluraj el liaj verkoj estis esperantigitaj:
* *Lumo de Orienta Eŭropo*, poemo, fare  de Hilda Dresen (1978)
*  *Noktaj Aviadistoj*, romano tradukita de Jaan Ojalo (1989)

## Rete legeblaj en Esperanto 
**Noktaj Aviadistoj*

## Eksteraj ligiloj 
*Libroj de kaj pri Vladimir Beekman en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Beekman, Vladimir
Beekman, Vladimir
Beekman, Vladimir
Isabelle Boulay

**Isabelle BOULAY** (naskiĝis  en Sainte-Félicité, eta urbo de la duon-insulo Gaspegio (Kebekio)), estas franclingva kanada kantistino.

## Biografio 
**Isabelle** estas la plej aĝa el tri infanoj. Ŝi ekkantis en la restoracio de siaj gepatroj kiam ŝi estis 8-jara. Ŝiaj amikoj enskribis ŝin en Festivalo de kanzono de Petite-Vallée en 1990, kie ŝi ekhavis grandan sukceson.

Ŝi poste partoprenis la prestiĝan festivalon de kanzono de Granby, en Estrie, en 1991, kaj gajnis la konkurson interpretinte «Amsterdam» de Jacques Brel. La saman jaron ŝi estis invitita en FrancoFolies de Montrealo.

En 1993, ŝi gajnis la trofeon de franclingva kanzono en Périgueux. En 1996, Isabelle estis la voĉo de kantistino Alys Robi en samnoma televida serio, tiel fariĝinte konata de la kebekia publiko. Rapide rimarkita de Luc Plamondon, ŝi tiam interpretis *Marie-Jeanne* en muzikalo Starmania dum 350 prezentoj. Ĉio tio kontribuis al ŝia eklanĉo kiel solo-kantistino ekde 1996.

Depost tiam, ŝi ekhavis grandan sukceson, tiom en Norda Ameriko kiom en Eŭropo. Ŝi havis plej grandan sukceson en Francio en 2000, dank'al titolo *Parle-moi*.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 1995: Alys Robi (produktoro Guy Cloutier)
* 1996: Fallait pas
* 1998: États d'amour
* 2000: Scènes d'amour (koncerte)
* 2000: Mieux qu'ici bas
* 2002: Ses plus belles histoires
* 2002: Au moment d'être à vous (koncerte)
* 2004: Tout un jour
* 2005: Du temps pour toi (koncerte)
* 2007: De retour à la source
* 2008: Nos lendemains
* 2009: Chansons pour les mois d'hiver
* 2011: Les grands espaces

Ankaŭ ekzistas KD de ''États d'Amour'' (franca versio kun tri-titola mini-KD)
# D'aventures en aventures (kun Serge Lama)
# Amsterdam
# La ballade de Jean Batailleur

### Unuopaĵoj 
* 1996: J'enrage (Daniel Deshaime)
* 1998: Je t'oublierai, je t'oublierai (Luc Plamondon - Richard Cocciante)
* 1998: Le saule
* 1999: La lune (Christian Mistral, Mario Peluso)
* 1999: États d'amour (Roger Tabhra, France d'Amour)
* 2000: Parle-moi (Kapler)
* 2000: Un jour ou l'autre (Marie-Florence Gros, Patrick Bruel)
* 2000: Quelques pleurs (Kapler)
* 2001: Jamais assez loin (Louise Forestier, Zachary Richard)
* 2001: Mieux qu'ici bas
* 2002: Sans toi (koncerte)
* 2003: Depuis le premier jour (el filmo *Séraphin: un homme et son péché*)
* 2004: C'est quoi, c'est l'habitude
* 2004: Tout au bout de nos peines (kun Johnny Hallyday)
* 2005: Une autre vie (Francis Cabrel - Thierry Chazelle)
* 2006: Du temps pour toi (koncerte)
* 2008: Ton histoire

## Videografio 
### Videoj 
* 2005: Du temps pour toi (DVD - Olympia, apr. 2005)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de Isabelle Boulay
* TTT-ejo dediĉita al Isabelle Boulay

Kategorio:Francaj kebekianoj
Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Komunumaro Glan-Münchweiler

La **Verbandsgemeinde Glan-Münchweiler** estas eksa komunumaro en Germanio, kiu malfondiĝis fine de 2016. La administra unuo situis ĉirkaŭ la komunumo Glan-Münchweiler. Ĝi troviĝis en la distrikto Kusel de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

La 1-an de januaro 2017 la membraj komunumoj kun tiuj de la najbaraj komunumaroj Waldmohr kaj Schönenberg-Kübelberg unuiĝis al nova komunumaro *oberes Glantal*.

## Trafiko 
La komunumaro estas per tri stacidomoj ligita al la fervoje linio *Glantalbahn* inter la urboj Kusel kaj Kaiserslautern.

Tra la teritorio krome kondukiĝas la aŭtoŝoseo A 62 kaj la federacia strato B 423, kiuj interligiĝas ĉe la aŭtoŝoseo elveturejo *Glan-Münchweiler*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la komunumaro Glan-Münchweiler  ()

Kategorio:Distrikto Kusel
Glan-Münchweiler
Glan-Münchweiler
Komunumaro Guntersblum

La **Verbandsgemeinde Guntersblum** ĝis fino de junio 2014 estis komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la centra komunumo Guntersblum. Ĝi troviĝas en la distrikto Mainz-Bingen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de 2006 la komunumaro entute havis 9498 loĝantojn. La 1-an de julio 2014 ĝi kun la najbara komunumaro *Nierstein-Oppenheim* kuniĝis al pligrandigita komunumaro, nomata *Verbandsgemeinde Rhein-Selz*, kun administra centro en la urbo Oppenheim. La administrejo de la komunumaroj (kaj la malnova kaj la nova) centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

La teritorio de la komunumaroj (kaj la malnova kaj la nova) apartenas al la geografia kaj kultura regiono *Rheinhessen* ("rejnlanda Hesio"), do historie apartenis al la regno Hesio (konkrete al la landgraflando Hesio-Darmstadt).

## Trafiko 
La teritorio de la komunumaro apartenas al la trafika ligo *Rhein-Nahe-Nahverkehrsverbund*, kiu nomiĝas laŭ la du proksimaj riveroj Rejno kaj Nahe. La stacidomo de la centra komunumo *Guntersblum* estas unu- ĝis dufoje po horo per trajnoj ligita al la pli grandaj urboj Majenco norde kaj Mannheim sude. Tra la teritorio krome, paralele al la fervojo, de nordo al sudo kondukiĝas la federacia strato B9.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la komunumaro Guntersblum

Kategorio:Distrikto Mainz-Bingen
Guntersblum
Guntersblum
Talao

**Talao** (latine *Celtis tala*, *Celtis spinosa* aŭ *Celtis Ehrenbergia*) estas malgranda arbo trovebla en Argentino, Paragvajo kaj Urugvajo.

Ĝi estas arbo tipa de la pampoj de la provinco de Buenos Aires. Sed arbaretoj malkreskas sub la premo de la agrokulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* foto de talao dum vintro

Kategorio:Kanabacoj
Filippo Lippi

**Filippo LIPPI** (n. en 1406 en Florenco - m. en 1469 en Spoleto) estis itala pentristo de la florenca Renesanco. Li estis orfo kaj la monaĥoj de konvento kreskigis lin. Ek de sia infaneco, li montris intereson ne pri religio sed pri pentrado kaj li eĉ povis vidi Masaccio-n, kiu freske pentris kapelon de la preĝejo de lia konvento (la faman Kapelon Brancacci en preĝejo Madono de Karmelo). Li iĝis monaĥo kaj pentristo kaj multe laboris en sia urbo. En 1452 la estro de la katedralo de Prato petis lin por freski la plej gravan kapelon. Li pentris historiojn pri Sankta Stefano kaj Sankta Johano la Baptisto tiel majstre, ke ili iĝis modelo por la venontaj pentristoj. Sed en Prato okazis ankaŭ skandalo.

Li renkontis monaĥinon de Prata konvento kaj ili enamiĝis unu al la alia. Laŭ la katolika kredo gemonaĥoj ne povas amori, sed ili eĉ havis filon, tiun Filippino kiu siavice iĝis fama pentristo. La Papo liberigis ilin el la religiaj votoj kaj ili povis geedziĝi. En preskaŭ ĉiuj pentraĵoj de Filippo, Madono havas la dolĉajn trajtojn de Lukrecja (tio estis la nomo de la eksa monaĥino) kaj Jesu-infano tiujn ĉarmajn de Filippino.

Filippino Lippi, post la morto de la patro, vizitadis en Florenco la metiejon de la fama pentristo Botticelli. Li laboris precipe en Florenco kaj en Romo kaj liaj pentraĵoj , kiel tiuj de lia patro, estas nuntempe en la plej gravaj muzeoj de la tuta mondo.

## La alia Lippi 
Lippi estas la familia nomo de du famaj pentristoj de la Florenca renesanco : Filippo Lippi kaj Filippino Lippi (Prato 1457-Florenco 1504), kiu estis lia filo (en la itala lingvo Filippino signifas "eta Filippo").

Lippi, Filippo
Kategorio:Mortintoj la 8-an de oktobro
Vauksa pinglovostulo

La **Vauksa pinglovostulo**, *Chaetura vauxi*, estas eta birdo de la familio de Apusedoj, kiu enhavas ankaŭ la apusojn, apusetojn, salanganojn, ktp. Ĝi reproduktiĝas en altaj teroj el suda Alasko al centra Kalifornio kaj el suda Meksiko, norda Jukatana Duoninsulo, al orienta Panamo kaj norda Venezuelo. La populacio de Usono estas migranta, vintrante el centra Meksiko suden tra Centrameriko. La loĝanta reproduktanta loĝantaro en la suda parto de tiu teritorio foje estis konsiderata aparta specio, **Malheldorsa pinglovostulo**, *Chaetura richmondi*. 

La Vauksa pinglovostulo konstruas tasneston el bastonetoj kaj salivo sur vertikalaj surfacoj en malhelaj truoj, kiel arbotruoj, klifokornicoj aŭ subtegmentoj. La ino demetas tri blankajn ovojn inter marto kaj julio. Ĝi reproduktiĝas en montoj kaj montetoj, ĉefe super 700 m, kaj manĝas super arbaroj kaj pli malfermaj areoj, inkludante urbojn.

Temas pri eta apuso, eĉ kompare kun aliaj specioj de la genro *Chaetura*, 10.7 ĝis 11.2 cm longa kaj peza 18 g. La nordaj populacioj estas iomete pli grandaj je 11.5 cm, probable pro la Regulo de Bergmann, aŭ pro migropostuloj. Ĝi havas cigarforman korpon, duonlunformajn flugilojn kaj mallongan kvadratan voston. La kapo, supraj partoj kaj flugiloj estas nigrecaj, kaj la subaj partoj, pugo kaj vostokovriloj estas grizbrunaj. La gorĝo estas helgriza, kaj blankeca en nordaj birdoj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj havas malhelajn bazojn ĉe la gorĝoplumoj.

Tiu apuso havas pli varian voĉon ol aliaj specioj de la genro.

Tiu apuso estas gregema specio, laŭ aroj de 30 aŭ pliaj birdoj, kaj ofte kun aliaj apusospecioj, kiel la Blankakola cipselo, ĉefe dum veterŝanĝoj. Ĝi flugas kun mikso de fortaj flugilfrapoj kaj tremaj glitoj. 

La Vauksa pinglovostulo manĝas dumfluge flugantajn insektojn, inkludante skarabojn, vespojn, termitojn kaj flugantajn formikojn.

La Vauksa pinglovostulo ricevis la nomon laŭ la usona sciencisto William Sansom Vaux.

## Eksteraj ligiloj 
*foto, Artikolo Umatilla County, Oregon
*Artikolo & teritorio  InfoNatura NatureServe
*Fotaro VIREO

## Referencoj
* 
* Chantler kaj Driessens, *Swifts* ISBN 1-873403-83-6
* Hilty, * Birds of Venezuela*, ISBN 0-7136-6418-5
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  ISBN 0-8014-9600-4