open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islanda literaturo

[eta|250px|dekstra|Morto de [Hervör en la *Sagao de Hervör* de la 12-a jarcento. Pentraĵo de la norvega Peter Nicolai Arbo.]]

La **literaturo de Islando** enhavas la literaturajn verkojn faritajn en Islando ekde la loĝigo de la insulo ĝis niaj tagoj. La *Codex Regius* permesis rekuperi ties plej malnovajn elmontraĵojn, kiu estas heroaj kaj mitologiaj poemoj, nome Edda.

## Verkistoj 
* Ari Þorgilsson
* Ragnar Arnalds
* Arnaldur Indriðason
* Arngrímur Jónsson
* Auður Ava Ólafsdóttir
* Baldur Ragnarsson
* Bjarni Gissurarson
* Davíð Oddsson
* Davíð Stefánsson
* Einar Benediktsson
* Sigrún Eldjárn
* Friðrik Hansen
* Gestur Pálsson
* Guðbergur Bergsson
* Guðmundur Böðvarsson
* Gyrðir Elíasson
* Halldór Stefánsson
* Hannes Sigfússon
* Hermann Pálsson
* Indriði G. Þorsteinsson
* Jóhann Jónsson
* Jóhann Sigurjónsson
* Jón Hnefill Aðalsteinsson
* Jónas Hallgrímsson
* Jónas Kristjánsson
* Jóhannes úr Kötlum
* Jón Trausti
* Halldór Kiljan Laxness
* Linda Vilhjálmsdóttir
* Matthías Johannessen
* Óskar Halldórsson
* Sigfús Daðason
* Sigurður Nordal
* Snorri Hjartarson
* Svava Jakobsdóttir
* Thor Vilhjálmsson
* Þórbergur Þórðarson
* Vigdís Grimsdóttir
* Þórarinn Eldjárn

## Vidu ankaŭ 
* Islanda lingvo
* *Rímur*
Iporã

**Iporã** estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 14.964 loĝantojn en 2010 .

En la gvarania lingvo, *Iporã* signifas ***bela akvo***-n.

eta|dekstra|400px|En la subŝtato (ruĝe).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Paranao

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo 
*  Asocio de Municipoj de Paranao

Kategorio:Municipoj de Paranao
Zoltán K. Adorjáni

**ADORJÁNI Zoltán K.** (pro. adorja:ni) estis rumania hungara popolkultivinto, redaktoro naskita en Héjjasfalva la 10-an de oktobro 1880 kaj mortinta en Ákosfalva la 24-an de julio 1933. 
## Biografio
Zoltán K. Adorjáni estis instruisto. Liaj noveloj, poemoj aperis en provincaj gazetoj. En 1923-24 li redaktis la gazeton *Tanügyi Szemle*. 
## Verkoj
**Az első lépés* poemoj, Marosvásárhely, 1909;
**Temetési énekek*, Marosvásárhely, 1914. (en 1923 aperis en du eldonaĵoj).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Hugó Ágoston

**ÁGOSTON Hugó** (pro. adorja:ni) estas rumania hungara redaktoro, naturscienca verkisto naskita en Medgyes la 20-an de majo 1944. 

## Biografio
Hugó Ágoston diplomitiĝis en la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo pri fiziko. De 1970 li estis scienca redaktoro de la gazeto *A Hét* kaj ĝia suplemento *TETT* en Bukareŝto. 

## Redaktoraĵoj
**Alagút a világ alatt* sciencaj-fantasmaj noveloj (1975) 
*Stanislaw Lem: *Summa technologiae* (Korunk Könyvek 1977); 
**Fizika és megismerés* antologio (Korunk Könyvek 1980).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
3113 Chizhevskij

'*3113 *Chizhevskij'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan biofizikiston Aleksandr Leonidoviĉ Ĉiĵevskij (cirile *Александр Леонидович Чижевский'', 1897–1964).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Kálmán Aniszi

**ANISZI Kálmán** (pro. anisi) estas rumania hungara ĵurnalisto, publicisto naskita en Nagykakucs la 14-an de oktobro 1939.

## Biografio 
Kálmán Aniszi diplomitiĝis pri filozofio en la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo kaj laboris en la redakcio de gazeto *Igazság* de Kluĵo, de 1972 ĝis 1977 li estis partiaktivisto en la arta kaj kultura sekcio de la distrikta partikomitato de Kluĵo, de septembro 1977 adjunkto en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu. Liaj publikaĵoj aperis en *A Hét* kaj *Művelődés*.

## Verkoj 
* *A filozófia műhelyében*, intervjuoj kun filozofoj kaj sociologoj (1978).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Sándor Ajtay-Gecse

**AJTAY-GECSE Sándor** (pro. ajtai-geĉe) estis rumania hungara fakverkisto naskita en Magyarigen la 25-an de februaro 1863 kaj mortinta en Győr la 6-an de decembro 1945 
## Verkoj
**Erdészeti közigazgatás* (Bp. 1933); 
**Az Aradi és Csanádi Egyesült Vasutak története* (Arad 1935).
## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Ajtay-Gecse, S.
Chamblanc

**Chamblanc** situas en Francio, regiono Burgonjo, departemento Côte-d'Or.

## Geografio 
### Demografio 
## Historio 
La preĝejo datiĝas de la 12-a jarcento.
La preĝejeto sankta Johano de Navoillon datiĝas de 1802.

## Lokaj famuloj 
* Anne-Marie Javouhey

## Notoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Trudvarbado

**Trudvarbado** estas la plejofte nelibervola varbado de homoj. En la pasinteco oni aplikis trudvarbadon por "solvi" la mankon de soldatoj aŭ maristoj.

Konata maniero de trudvarbado estas la sekva: Trudvarbisto serĉas en drinkejo taŭgan kandidaton kaj atendas ĝis kiam la viktimo estas ebria. Kiam la viktimo fordormis sian ebriecon, li troviĝas en kazerno aŭ sur ŝipo.

Kategorio:Laboro
3114 Ercilla

'*3114 *Ercilla''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉilia astronomo Carlos Torres elde la observatorio Cerro el Roble en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la hispana poeto kaj soldato Alonso de Ercilla (1533–1594).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carlos Torres
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Itambé (Paranao)

**Itambé** estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 5.977 loĝantojn en 2010 .

eta|dekstra|400px|En la subŝtato (ruĝe).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Paranao

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo 
*  Asocio de Municipoj de Paranao

Kategorio:Municipoj de Paranao
3116 Goodricke

'*3116 *Goodricke''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan (naskitan en Nederlando) astronomon John Goodricke (1764–1789).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Anne-Marie Javouhey

**Anne-Marie Javouhey** (naskiĝis 17-a de novembro 1779 en Jallanges, mortis la 15-a de julio 1851 en Parizo) estis fondinto de la kongregacio de la fratinoj de sankta Jozefo de Klunizo ("Congrégation des Sœurs de St Joseph de Cluny").

## Notoj 
Kategorio:Francaj sanktuloj
Kategorio:Katolikaj sanktuloj
Kategorio:Francaj monaĥinoj
Ferenc Albert

**ALBERT Ferenc** (pro. albert) estas rumania hungara sociologo naskita en Braŝovo la 29-an de aŭgusto 1929. 
## Biografio
Ferenc Albert diplomiĝis en Instituto de Agrikulturo  en Kluĵo, li tiuurbe estis instruisto en la Bolyai Tudományegyetem, poste en Temeŝvaro, li doktoriĝis pri filozofio. Li estis interna kunlaboranto de la gazeto *Szabad Szó* (1958–69), *Viitorul Social*, *Orizont*, *Forum Studențesc*. Li publikigis en *Korunk*, *Ramuri*, *Neue Banater Zeitung*.

## Verkoj
*'' Dialog cu timpul liber (1970). ()

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Albert, F.
Zoltán Ander

**ANDER Zoltán** (pro. ander) estas rumania hungara kuracisto naskita en Déva la 21-an de septembro 1917 kaj mortinta en Târgu Mureș la 28-an de novembro 1994.  
## Biografio
Zoltán Ander diplomiĝis en Kluĵo (1940). Li prelegis trubunalan medicinon en OGYI de Târgu Mureș (1949). Li iĝis doktoro docento (1971)). Li estis kunullaboranto de rumanlingva unueca lernolibro pri tribunala medicino en 1966.
## Verko
**Elemente de deontologie medicală*, 1965. 
**Amit az alkoholról tudni kell* (1973); 
**Orvosi deontológia* (kőnyomatos egyetemi jegyzet, Mv. 1976); 
**A szocialista orvosi deontológia kérdései* (kőnyomatos egyetemi jegyzet, Mv. 1978).
## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Ander, Z.
Madulain

**Madulain** estas komunumo de la komunumaro Supra Engadino kaj la distrikto Malojo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 202 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Madulain, la plej malgranda komunumo de Supra Engadino situas inter Zuoz kaj La Punt Chamues-ch.
En la montaro sudoriente de la vilaĝo troviĝas eksklavo kun alpopaŝtaejoj, kiu ankaŭ apartenas al la komunuma teritorio.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Madulajn limas ĉe la norda pinto al S-chanf, en nordoriento al kaj oriento al Zuoz, en sudo kaj sudokcidento al La Punt Chamues-ch, kaj en nordokcidento al eksklavo de Zuoz. La montara eksklavo en sudo limas norde kaj oriente al Zuoz, en sudo al Pontresino, kaj en okcidentao al La Punt Chamues-ch.

## Trafiko 
Tra Madulain pasas la kantona ĉefvojo n-ro 27 de Tirolo al Samedan, kie ĝi kuniĝas kun la kantona ĉefvojo n-ro 3 al Malojopasejo. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la trajnlinio de Retia Fervojo de Scuol-Tarasp al Sankta Maŭrico.

## Lingvoj 
Ankoraŭ en la jaro 1880 du trionoj de la loĝantaro parolis la puteran dialekton de la romanĉa lingvo. Centjarojn poste okaze de la popolnombrado de 1980 44,68% de la loĝantaro parolis la germanan lingvon, 37,23% la romanĉan, kaj 15,96% la italan. En la jaro 2000 la parto de la germana lingvo estis jam 53,89%, dum 22,22% parolis la romanĉan, kaj 17,22% la italan.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Madulain datiĝas el la jaro 1137 *Madulene*. Sur rokopinto super la vilaĝo situas la ruino de la fortikaĵo *Guardaval*, kiun konstruigis la koira episkopo *Volkardo de Novburgo*. En la jaro 1377 la fortikaĵo estis feŭdo de la familio *de Planta*. Tamen la fortikaĵo neniam estis loĝata kaj en la 15-a jarcento forlasita. Ĝis la jaro 1543 Madulain estis parto de Zuoz. Tiam ĝi fariĝis memstara najbararo de la tribunalkomunumo Suot Funtauna Merla. Surbaze de la administracia reformo de la jaro 1851 Madulain fariĝis politika komunumo de la komunumaro Supra Engadino en la distrikto Malojo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Madulain (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Madulain
* Turisma retpaĝo pri Madulain sur la turisma retejo de Engandino-Sankta Maŭrico
Aŭgusto la 3-a (Pollando-Litovio)

eta|Frederiko Aŭgusto de Saksio
**Frederiko Aŭgusto la 2-a** (naskiĝis la  en Dresdeno; mortis la  samloke) iĝis en 1733, post la morto de sia patro Aŭgusto la Forta, princo-elektisto de Saksio kaj kun la nomo **Aŭgusto la 3-a** ankaŭ reĝo de Pollando kaj grandprinco de Litovio. Daŭrigante la eksteran politikon de sia patro, li kondukis sian hejmlandon en la katastrofon de la Sepjara Milito. La persona unio Saksio-Pollando inter Elekto-Saksio kaj Pollando-Litovio finiĝis per lia morto. Aliflanke li nedisputeble estis siaepoke unu el la plej grandaj mecenatoj de arto.

Kategorio:Homoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Historio de Saksio
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Historio de Belorusio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Polaj reĝoj
Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Princoj-elektistoj de Saksio
Kategorio:Dinastio Wettin
Homado

|}
**Homado** estis la nomo de diversaj roluloj de la helena mitologio:

## Homado, la maĥo 
Homado estis dajmono kiu personigis la bruegon de la bataloj, la kriojn de la soldatoj kaj la teruran sonon de armil-frapado. Oni konsideris lin unu el la Maĥoj, kiuj kutime akompanis Areson dum liaj kampanjoj; fakte, pro liaj atributoj, Homado multe similis al Kidojmo. Li, kune kun liaj teruraj gefratoj, estis skulptita sur la ŝildo de la heroo Heraklo, por panikigi liajn kontraŭlojn.

Kiel multaj el la malbonaj spiritoj, li estis filo de Eriso (Malkonkordo), sen alies interveno.

## Homado, la ĉevalviro 
Homado estis ankaŭ ĉevalviro, kiu volis ŝteli la vinon de Folo. Li ankaŭ klopodis seksperforti Alkionon, fratino de Eŭristeo. Heraklo mortigis lin en Arkadio, akirante pro tio grandan famon, tial kial li venĝis la honoron eĉ de malamiko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Homado ĉe Theoi.com

Kategorio:Centaŭroj
Kategorio:Maĥoj
Brigo (distrikto)

La **distrikto Brigo** estas administra unuo de Kantono Valezo. Ĝi havis 24524 loĝantojn la 31-an de decembro 2009, kiu nombro kreskis al 25137 ĝis fino de 2011. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Brig-Glis,kies centron formas la urbo Brigo.

## Geografio 
La distrikto Brigo konsistas el la komunumoj en la valo de la rivero Saltina kaj la lokoj en la ebenaĵo de Rodano supre kaj super la alfluejo de Saltina al Rodano.

## Trafiko 
Brigo estas grava trafiknodo de la vervojlinio transalpa de Berno al Milano tra Lötschberg kaj Sempiono, kun la linio trans tuta Valezo al Laŭzano. Krome tra Brigo pasas la Matterhorn-Gotthard-Fervojo de Zermatt al Disentis. En Brigo komenciĝas la svisa aŭtovojo n-ro 9 al Laŭzano kaj la vojo tra Sempionopasejo al Domodossola en Italio. La kantona ĉefvojo n-ro 9 de Laŭzano al Furkopasejo ankaŭ pasas la distrikton.

## Komunumoj de la distrikto Brigo 
La distrikto Brigo konsistas (stato en 2013) el 7 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Brig-Glis estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
Dum mezepoko Brigo estis interezozono (en la alemana dialekto de Valezo *Zehnde* = *dekondistrikto*, temis pri distriktoj rilate al pagado de la dekona interezo) de la Grafejo Valezo, kiu estiĝis verŝajne el la en la jaro 1018 dokumente menciita grandparoĥo Naters. En la jaroj 1798 ĝis 1802 Brigo estis distrikto de Kantono Valezo de la Helveta Respubliko, tiam de 1802 ĝis 1810 distrikto de la Respubliko Valezo. De 1810 ĝis 1814 ĝi estis distrikto kaj poste kantono de la departemento Sempiono de Francio. De 1815 ĝis 1848 ĝi estis interezozono de Kantono Valezo kaj ek de tiam distrikto de Kantono Valezo en Svislando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Paljoksiso

|}
Laŭ la helena mitologio, **Paljoksiso** estis dajmonino kiu personigis la retreton aŭ forfuĝon dum batalo. Fratino kaj kontraŭlino ŝia estis Projoksiso, kun kiu ŝi simbolis la antaŭeniron kaj retroiron ĉe la batal-kampo. Do, oni konsideris Paljoksison unu el la Maĥoj, spiritoj pri la demarŝo de bataloj kiuj akompanis Areson dum liaj kampanjoj.

Paljoksiso kaj Projoksiso estis filinoj de Eriso (Malkonkordo), sen interveno de alia. Kun kelkaj el la maĥoj, ŝi estis gravurita sur la ŝildo de la heroo Heraklo, celante la timigadon de liaj kontraŭloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Paljoksiso ĉe Theoi.com

Kategorio:Maĥoj
Kidojmo

|}
Laŭ la helena mitologio, **Kidojmo** (el la greka *Κυδοιμός*) estis dajmono kiu personigis la konfuzon, bruadon, malordon kaj frakason dum la bataloj. Oni konsideris lin unu el la Maĥoj, militemaj spiritoj kiuj akompanis Areson dum liaj kampanjoj, kaj pro tio li aperis sur la ŝildoj de la herooj Heraklo kaj Aĥilo. Same kiel multaj aliaj malbonaj spiritoj, li estis filo de Eriso (Malkonkordo), sen alies interveno.

Liaj atributoj multe similis al tiuj, de alia el la maĥoj al kiu kelkaj identigis lin: Homado, la batal-bruego. Ili partoprenis la dumbatalan konfuzon, kune kun aliaj teruraj estaĵoj kiel Fobo, Paljoksiso, Projoksiso, la Androktasioj aŭ la Keresoj.

Kidojmo estis unu el la roluloj de la teatraĵo *Paco*, de Aristofano, alegorio pri la malbenoj kiuj devenas el milito.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kidojmo ĉe Theoi.com

Kategorio:Maĥoj
3118 Claytonsmith

'*3118 *Claytonsmith''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio Félix Aguilar, en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Clayton Albert Smith (1934–1993).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Félix Aguilar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1974
Joko

|}
Laŭ la helena mitologio, **Joko** () estis dajmonino kiu personigis la sturmon kaj atakon de la armeoj, la persekutadon, tumulton kaj malvenkon dum batalo. Homero donis al ŝi la epiteton "kor-glaciiginta".

Ŝiaj atributoj multe similis al tiuj, de alia el la maĥoj al kiu kelkaj identigis ŝin: Projoksiso, personigo de antaŭeniro kaj atako. Do ankaŭ Joko estis fratino, sed kontraŭlino de Paljoksiso (Retroiro dum batalo). Tiuj, kiuj similigas ambaŭ diaĵojn, konsideras Jokon unu el la Maĥoj, militemaj spiritoj kiuj akompanis Areson dum liaj kampanjoj. Ili partoprenis la dumbatalan konfuzon, kune kun aliaj teruraj estaĵoj kiel Fobo, Enjo, la Androktasioj aŭ la Keresoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Joko ĉe Theoi.com

Kategorio:Maĥoj
Henry Morrison Flagler

**Henry Morrison Flagler** (naskiĝis la 2-an de januaro 1830 en Hopewell, Novjorkio; mortis la 20-an de majo 1913 en West Palm Beach, Florido) estis usona pionira entreprenisto pri nafto kaj pri fervojaj linioj. Li estis posedinto de fervoja kompanio kaj konstruigis fervojan linion ĉe la orienta marbordo de Florido, kiun li ekipigis per luksaj fervojaj hoteloj. Antaŭe li estis aĉetinta multajn marbordajn areojn tie - post la konstruo de la fervojo kaj la ekesto de turisma infrastrukturo ili tre gajnis je valoro, kaj Flagler povis profitege vendi ilin.

La bazo de la riĉeco de Flagler tamen estis la industrio de karbo, ŝtalo kaj nafto. La 10-an de januaro 1870 ekestis la kompanio Standard Oil, kies akciojn komence posedis li kaj John Davison Rockefeller, ties frato William Rockefeller, Henry Morrison Flagler, Samuel Andrew kaj Stephen V. Harkness. La engaĝiĝo de Flagler krei turisman infrastrukturon ĉe la orienta marbordo de Florido komenciĝis en 1855 - pli-malpli samtempe kiam *Henry Bradley Plant* simile aktiviĝis ankaŭ pri la okcidenta marbordo de Florido.

Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Ede Andrási

**ANDRÁSI Ede** (pro. andra:ŝi) estis rumania hungara komponisto naskita en Vác la 31-an de oktobro 1887 kaj mortinta en Oradea la 1-an de aprilo 1953.  

## Biografio
Andrási Ede diplomiĝis en 1918, poste en 1941 li akiris diplomon de eklezikapelestro kaj violoninstruisto en Budapest. Li instruis en Salonta kaj Oradea. En la 30-aj jaroj li gvidis la infanrubrikon de la gazeto *Nagyvárad*. Li publikis poemojn, novelojn ankaŭ en *Erdélyi Lapok*. Li komponis kantojn, ĥorkomponaĵojn, operetojn. 

## Komponaĵoj
**Záróra a Vitriol kávéházban* (opereto al teksto de Andor Kálmán, 1920); 
**Nyugati álom* (operet0 al propra teksto, 1921); 
**Barcarole* (kanto, kun propra teksto, presite, Nv. 1921).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Andrasi, E.
Andrasi, E.
Tivadar Andrási

**ANDRÁSI Tivadar** (pro. andra:ŝi) estis rumania hungara tradukisto, vortarredaktisto naskita en Alsórákos la 9-an de aprilo 1893 kaj mortinta en Sepsiszentgyörgy la 6-an de aprilo 1941.

## Biografio 
Tivadar Andrási studis reformitan teologion en Kolozsvár kaj filologion en la Universitato de Kluĵo. De 1921 li instruis en en Székely Mikó Kollégium.

## Verkoj 
* *Román-magyar és magyar-román szótár*, Sepsiszentgyörgy, 1924;
* *Életképek* (Bp. 1942).

## Tradukaĵoj 
* *Utazás Bergengócziába*, Sepsiszentgyörgy 1922) teatraĵo reverkita el germana lingvo;
* A. Van Hoogstraten-Schoch: *Kornélia*. Kv. 1937).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj tradukistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Príbovce

**Príbovce** hungare **Pribóc,** germane **Pribotz** [priboc] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Príbovce situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kremnica-Martin. La lasta urbo troviĝas je 12 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1230 en formo *"Terra Pribouch"*. En 1715 18 familioj pagis impostojn. En 1784 luterana lernejo ekfunkciis. En 1785 475 vilaĝanoj loĝis en 70 domoj, en 1828 452 vilaĝanoj loĝis en 65 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa. En 1815 tabakouzino komencis funkcii. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pribóc 659 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turócszentmárton, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 gravaj bataladoj okazis apud la vilaĝo. En 2001 vivis en Príbovce 999 homoj, (983 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo kun ligna turo omaĝe al Sanktaj Simono Zeloto kaj Judaso Tadeo el la 15-a jarcento, en 1640 trakonstruita
* luterana preĝejo de 1783, impona turo alkonstruiĝis en 1901
* renesanca kastelo el la 16-a jarcento, baldaŭe dufoje trakonstruita
* baroka kastelo trakonstruita en la 19-a jarcento 
* klasikisma nobeldomo el la 19-a jarcento

## Famuloj 
En la iama Rákópribóc (tiam kuntirita vilaĝo kun Nagyrákó) naskiĝis hungara kuracisto Károly Engel.

Kategorio:Municipoj en distrikto Martin
Jaguapitã

**Jaguapitã** estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 12.256 loĝantojn en 2010 .

eta|dekstra|400px|En la subŝtato (ruĝe).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Paranao

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
*  Asocio de Municipoj de Paranao

Kategorio:Municipoj de Paranao
Rakovo (distrikto Martin)

**Rakovo** hungare **Nagyrákó** [nadjrAkO] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Rakovo situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kremnica-Martin. La lasta urbo troviĝas je 13 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1244, poste en 1351 en formo *"Rakouch"*. En 1785 40 vilaĝanoj loĝis tie, en 1828 56 vilaĝanoj loĝis en 11 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagyrákó 277 homoj, (204 slovakoj, 68 hungaroj kaj iom da germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turócszentmárton, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Rakovo 287 homoj, (284 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* tombeja kapelo el la 19-a jarcento
* renesanca nobeldomo el la 17-a jarcento, baldaŭe dufoje trakonstruita
* baroka nobeldomo de 1763, post jarcento trakonstruita

## Famuloj 
En la iama Rákópribóc (tiam kuntirita vilaĝo kun Pribóc) naskiĝis hungara kuracisto Károly Engel.

Kategorio:Municipoj en distrikto Martin
László Aradits

**ARADITS László** (pro. aradiĉ) estis rumania hungara ĵurnalisto naskita en Lugos la 3-an de septembro 1940. kaj mortinta en Satmaro la 4-an de aprilo 2002.  

## Biografio
László Aradits diplomiĝis kiel instruisto en Kluĵo, kaj li instruis en vilaĝoj. Li fariĝis hungara redaktoro de radio de 1965 en Kluĵo, de 1971 de radio en Bukareŝto, de 1973 li iĝis kunlaboranto de la hungara redakcio de la rumana televido. Liaj raportaĵoj, intervjuoj aperis en  gazetoj *Utunk*, *Ifjúmunkás*, *Falvak Dolgozó Népe*, *Munkásélet* 

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Aradits, L.
Aradits, L.
Andor Arató

**ARATÓ Andor** (pro. arato:) estis rumania hungara redaktoro, popolkultivisto naskita en Körösbökény la 9-an de decembro 1887 kaj mortinta en Lugoj la 31-an de marto 1964.  

## Biografio
Andor Arató akiris diplomon de bazlerneja instruisto en Nagyvárad (1907), de muzikinstruisto en 1917 en Budapeŝto. Li estis bazlerneja instruisto en Zimándköz, poste muzikinstruisto en serba gimnazio de Jimbolia. De 1926 li estis katolika eklezia kapelestro en Lugoj, gvidinto de Magyar Dal- és Zeneegylet. Li publikis en revuoj *Magyar Kisebbség* kaj *Temesvári Hírlap*; li estis respondecredaktoro de gazeto *Krassó-Szörényi Lapok* de 1928 ĝis 1939. 

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Aradto, A.
Arato, A.
Péter Antal (kritikisto)

**ANTAL Péter** (pro. antal) estis rumania hungara lernolibroverkisto, kritikisto naskita en Satmaro la 17-an de marto 1917 kaj mortinta en Satmaro la 4-an de aprilo 2002.  

## Biografio
**Péter Antal** diplomiĝis en 1937 en Kluĵo pri germana kaj hungara lingvoj kaj li instruis de 1939 ĝis sia pensiiĝo en sia naskiĝurbo. Li publikigis kritikaĵojn *Igaz Szó*, *Utunk*, *Művelődés* kaj en *Szatmári Hírlap*. Li estis kunulaŭtoro de lernolibroj por mezlernejoj pri la hungaraj lingvo kaj literaturo.

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Antal, P.
Antal, P.
Antal, P.
Ďanová

**Ďanová** (hungare *Deánfalva*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Ďanová situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kremnica-Martin. La lasta urbo troviĝas je 15 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1252 (laŭ aliaj fontoj en 1327) en latina formo *"villa Janka"*, poste en 1331 jam en alia nomo *Gyan*. La hungara nomo *Dyanfalva* aperis en 1436.  En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa (=eminenta). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Deánfalva 447 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Martin, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ďanová 485 homoj, (481 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
En pasinteco oni minadis tie torfon kaj tiel estiĝis fiŝlago, en kiun oni enlasis fiŝojn.

Kategorio:Municipoj en distrikto Martin
Károly Áros

**ÁROS Károly** (pro. a:roŝ) estas rumania hungara ĵurnalisto naskita en Nagymoha la 27-an de septembro 1940. 
## Biografio
Károly Áros akiris diplomon de instruisto pri rumana kaj hungara lingvoj en la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo. De 1966 li instruis en Sânzieni, de 1968 li estis ĵurnalisto de gazeto *Megyei Tükör*. Li estis kunlaboranto de gazetoj *Előre*, *Ifjúmunkás*, *Hargita*, *Sportul*. Li raportis el Munkeno pri la olimpiko en loko de la okazaĵo (1972).

## Verkoj
**Labdarúgó tavasz* (Sepsiszentgyörgy 1980); 
**A sportjátékok könyve* (KKK 1980);
**Erdélyi magyar sportolók az olimpiákon*, 2002.
## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Aros, K.
Karlová

**Karlová** (hungare *Turóckárolyfalva* [turOckArojfalva]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Karlová situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Kremnica-Martin. La lasta urbo troviĝas je 16 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1272 en tiama hungara nomo *"Wyfalu"* (=nova vilaĝo). La nuna loknomo aperis en 1406 en formoj *"Karlova seu Karulhaza"*. En 1557 oni komputis tie 4, en 1715 10 familiojn. En 1785 147 vilaĝanoj loĝis en 19 domoj, en 1828 112 vilaĝanoj loĝis en 20 domoj. En 1793 kaj en 1904 incendioj okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Turóckárolyfalva 114 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Martin, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Karlová 110 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Martin
Listo de urboj de Kipro

Jen plena listo de urboj de Kipro laŭ la loĝantaronombro:
eta|300px|Mapo pri Kipro
eta|300px|Panoramo de Nikozio
eta|300px|Marbordo de Limasolo

* Nikozio
* Limasolo
* Strovolos
* Larnaka
* Famagusta
* Lakatamia
* Pafos
* Kirenia
* Aglantsia
* Kato Polemidia
* Morfou
* Engomi
* Mesa Gitonia
* Latsia
* Agios Dhometios
* Aradippou
* Paralimni
* Agios Athanasios
* Germasogia
* Lefka
* Geri
* Ipsonas
* Dali (Kipro)
* Geroskipou
* Tseri
* Livadia (Kipro)
* Dromolaksia
* Lapta
* Rizokarpaso
* Ksilofagou
* Derinia
* Kithrea
* Emba (Kipro)
* Trikomo
* Athienou
* Sotira
* Paleometoĥo
* Avgorou
* Ormidia
* Gialousa
* Liopetri

## Fontoj 
* Germana Vikipedio
Charlie Shavers

**Charlie James Shavers** (* 3-an de aŭgusto 1917 en Novjorko; † 8-an de julio 1971 en Novjorko) estis ĵaz-trumpetisto el la svingepoko.

## Biografio 
La unuaj instrumentoj, kiujn ludis Shavers, estis piano kaj banĝo, nur pli malfrue li transiris al trumpeto. Pianiste li prezentis en ''Tilly's Chicken Shack* en Harlemo, sur banĝo li ludis kun Bobby Hackett. En la aĝo de 18 jaroj li aliĝis en 1935 al la bando de Tiny Bradshaw, en 1937 li iris al Lucky Millinder kaj finfine al la bando de John Kirby, kie li anstataŭis Frankie Newton. La bando, kiu prezentis en la klubejo *Onyx* kaj pro tio ankaŭ nomiĝis *Onyx Club Boys*, estis tre sukcesa kiel pli malgranda svingobando. Aldone li prezentis kun Johnny Dodds, Jimmy Noone kaj Sidney Bechet. Shavers nun ankaŭ aranĝis pecojn por Kirby kaj lanĉis per sia propra komponaĵo *Undecided* furoraĵon.

En 1944 li forlasis la bandon de Kirby, ludis dum unu jaro ĉe Raymond Scott kaj aliĝis poste al la orkestro de Tommy Dorsey. Krome li surdiskigis kun la Metronome All-Stars kaj vojaĝis kun Jazz at the Philharmonic. Post kiam Dorsey mortis en 1956, Shavers sin dediĉis unuarange al sia propra bando; Tiel en 1957 ekestis albumo kun kantistino Maxine Sullivan. En 1963 li kunlaboris je la novformado de la Dorsey-Orkestro, kion estris Sam Donahue. Fine de la 1960-aj jaroj li havis propran kvaropon kun Budd Johnson.

Post Digby Fairweather Shavers validis kiel unu el la plej bonaj svingotrumpetistoj. Teknika brileco, rapidaj tempoj, linia melodiaro kaj ofte sprite efika artikulacio distingis lian personan stilon. Richard Cook kaj Brian Morton akcentas lian humuron kaj "lian intensan senton" por la historio de ĵazo.

La 8-an de julio 1971 Charlie Shavers mortis en Novjorko en la aĝo de 53 Jahren pro kancero. Li mortis du tagojn post Louis Armstrong; la buŝaĵon oni metis apud ties ĉerko.

## Diskoj 
* *Horn O'Plenty* (Lonehill Jazz, 1954-58) kun Buster Bailey, Urbie Green, Russell Procope, Billy Kyle, Barry Galbraith, Bob Haggart, Specs Powell, Cozy Cole
* *The Complete Charlie Shavers with Maxine Sullivan* (Avenue Jazz, 1957) kun Bennie Moten, Buster Bailey, Russell Procope, Billy Kyle, Aaron Bell
* *Charlie Shavers & Ray Bryant Quartet Recordings, Vols. 1-3* (Lonehill Jazz, 1958-1964) kun Aaron Bell, Tommy Bryant, Oliver Jackson, Jerome Richardson, Budd Johnson
* *Here Comes Charlie* (WRC, 1960) kun Ray Bryant, Tom Bryant
* *Live* (Black and Blue, 1970) kun Budd Johnson

## Literaturo 
* Ian Carr, Digby Fairweather kaj Brian Priestley: *Rough Guide Jazz*, Stutgarto, Metzler 2004 (2-a eldono), ISBN 978-3-476-01892-2
* Richard Cook kaj Brian Morton. *The Penguin Guide to Jazz on CD* 6-a eldono. ISBN 0-14-051521-6
* Martin Kunzler: *Jazzlexikon''. Reinbek, Rowohlt, 1988

Kategorio:Usonaj ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1917
Andor Kőmíves

**Kőmíves Andor** (pro. koemiveŝ) estas rumania hungara pentristo, altlerneja docento naskita en Aiud la 20-an de septembro 1958.

## Biografio
Andor Kőmíves finis en 1983 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu. Inter 1983-91 li estis desegninstruisto en Săcele. Li doktoriĝis en 2006. De 1993 li instruas pentradon kaj desegnon en Instituto pri belarto de Kluĵo.
## Fontoj
*Persona retpaĝo 
*Artportalo.hu
*Biografiaj indikoj 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Sándor Asztalos (juristo, fotisto)

**ASZTALOS Sándor** (pro. astaloŝ) estis rumania hungara juristo, fotisto naskita en Nagyenyed la 15-an de junio 1908 kaj mortis en ?  la  . 

## Biografio
Asztalos Sándor estis advokato en Kluĵo, kiel jurkonsilanto de EMGE li redaktis la jursuplimenton de gazeto *Erdélyi Gazda* kaj de revuo *Magyar Kisebbség*. Li publikis en Brassói Lapok. En 1937 li partoprenis en la preparado de la Vásárhelyi Találkozó, li estis prezidanto de diskutkunsidoj kaj unu el prelegantoj. Li prelegis en fakultato de juro en la Universitato Bolyai (1946-52). Li estis ankaŭ fotisto, partopreninto de ekspozicioj enlandaj kaj eksterlandaj. Liaj fotoj pri verkistoj aperis en Utunk kaj aliaj literaturaj eldonaĵoj.
## Verkoj
**Az állami döntőbíráskodás* (1956); 
**Alkalmazás, áthelyezés, a munkaszerződés felbontása* (1957); 
**Lakóházak építése állami hitellel* (kun György Fekete, 1957, ankaŭ germane); 
**A szállítási szerződések* (1958); 
**Az alkalmazottak felelőssége* (kun János Mikes, 1959).
## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Asztalos, S.
Asztalos, S.
Miklós Asztalos

**ASZTALOS Miklós** (pro. astaloŝ) estis rumania hungara historiisto, verkisto naskita en Budapest la 28-an de julio 1899 kaj mortis en Körösladány la 23-an de februaro 1986.

## Biografio 
Miklós Asztalos finis siajn studojn en la Universitato de Koloĵvaro. En 1920 li translokiĝis Hungarion, li doktoriĝis en Peĉo. Li konservis siajn rilatojn kun la kultura vivo de Transilvanio.

## Verkoj 
* *Az erdélyi állam iskolapolitikája 1556-1690*, Lugoj, 1929.
* *A székelyek őstörténete letelepedésükig*, Kolozsvár 1932.
* *Alterego*, komedio prezentita en 1940 en Kolozsvár kaj Nagyvárad (germane *Die Nacht in Siebenbürgen*); filmo *Tanz mit dem Kaiser* reĝisorita de Géza Cziffra (1941), hungar versio * Egy éjszaka Erdélyben* (1941).
* *Asszonylázadás* historia komedio (1942).
* *Adatok a Bartha Miklós Társaság történetéhez* en manuskripto.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Monda Junulara Tago 2011

[eta|dekstra|dekstra|Papo [Benedikto la 16-a la 18an de aŭgusto en Madrido]]
La internacia renkonto de la 24-a **Monda Junulara Tago Madrido 2011** estis anoncita por la urbo de Madrido, ĉefurbo de Hispanio, de la 16 al la 21-a de aŭgusto 2011. La temo de la MJT 2011 estis: «Enradikigitaj kaj konstruitaj en Kristo, firmaj en la fido» (Koloseanoj 2, 7).

## Anonco 
Benedikto la 16-a realigis la oficialan anoncon la 20an de julio 2008 en Sidnejo, dum la ceremonio de la fermo de la Monda Junulara Tago 2008. Ĉiu tri jaroj okazigas sin unu el ĉi tiuj internaciaj renkontoj alternante ĝis nun sidejoj inter Eŭropo kaj la resto de kontinentoj.

## Disvolvigo 
Tiucele miloj da ĉefe junuloj el multegaj landoj venis al Madrido (sed ankaŭ al aliaj lokoj tra la tuta Hispanio) cele renkontiĝi kun la papo. Por tio oni starigis tra la tuta ĉefurbo diversajn efemerajn konstruaĵojn kaj oni haltigis la trafikon por permesi diversajn eventojn.

La vizito de la papo okazis de la 18a ĝis la 21a de aŭgusto.

## Kritikoj 
Ne nur ne-katolikoj, sed ankaŭ kelkaj katolikoj, kritikis la altajn regionajn helpojn (polico, rubaĵoj, rabato de transportbiletoj, rabato de manĝoj en restoracioj aliĝintaj, oferado de lernejoj por dormi...) kiujn oni disponigis por la tuta eventaro, sed ĉefe la implikiĝo de la ŝtataj (tamen Ŝtato ankaŭ diris ke ili pagis neniun monon) regionaj kaj urbaj instancoj por refieligi kaj ornami la viziton de la papo.

La kritikantoj kunvokis manifestacion kontraŭ tiuj eventoj por la 17a de aŭgusto. Kiam tiu manifestacio alproksimiĝis al la Sunpordo grupetoj de partoprenantoj en la MJT estis atakitaj parole kaj fizike. La nacia polico estis devigita formovigi al la MJTa katolikoj ĝis la strato El Arenal. Minutoj poste la strato restis tranĉita por la cetera publiko.
Tamen, ĉi tiu mezuro ne povis eviti ke momentoj poste, ĉar grupo de antikatolikoj batadis per manoj kaj piedoj kontraŭ proksimume dudeko de katolikoj kiuj restis en la najbara strato de la placo.

## Ekonomia rezulto 
La organizantoj de la Monda Junulara Tago antaŭkalkulis ke proksimume 100 milionojn eurojn kiel profitojn lasus ĉi tiu okazaĵo en Hispanio. Post kelkaj tagoj kiam la MJT finiĝis, la prezidanto de la Ĉambro de Komerco de Madrido anoncis ke la JMJ lasis 160 milionojn kiel profitojn en hoteloj, transportoj kaj komercoj de la ĉefurbo de Hispanio.
Post tri monatoj, la grava konsultejo PricewaterhouseCoopers konkludis per informo ke okazis en Hispanio profito de 354 milionoj da eŭroj.

La madrida Metroo ricevis 5.000.000€ dank'al MJT kontraŭ 35.000€ ke ĝi estus ricevinta se MJT ne estus okazinta. La MJT-Organizaĵo asertis ke la 70% de la MJT-aj elspezoj estis pagitaj de pilgrimantoj kaj la 30% ceteran pagis la entreprenoj kiuj aliĝis metante ekzemple siajn reklamojn sur MJTaj ĉemizoj, ĉapeloj, MJTaj surstrataj televidilegoj...

2011
Kategorio:Katolikismo en Hispanio
Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Madrido
Kategorio:2011
Pontresina

**Pontresina** (en Esperanto ankaŭ **Pontresino**, en la romanĉa lingvo **Puntraschigna**) estas komunumo de la komunumaro Supra Engadino kaj la distrikto Malojo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2004 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Pontresina situas en sudoriento de Engadino ĉe la bordo de la rivero Flaz, sudorienta alfluanto de Eno, kaj la vojo al Berninapasejo. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Pontresino la kvartaloj Laret, San Spiert, Giarsun kaj Muragls, kaj ĉe la vojo al Berninopasejo la lokoj Morteratsch kaj Curtinatsch. Sude de Morteratsch situas la fama Morteratsch-Glaĉero, ĝia flanka brako Pers-Glaĉero, la monto Piz Palü kun alteco de 3901 m s.m. kaj Piz Bernina, kiu kun alteco de 4049 m s.m. estas la la plej alta pinto de Kantono Grizono.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Pontresina limas en nordo de oriento al okcidento al Samedan, La Punt Chamues-ch, eksklavo de Madulain kaj Zuoz, en oriento al Livigno (Italio), en sudoriento al Poschiavo, en sudo al Livigno (Italio), en okcidento al la eksklavo Valo Roseg de Samedan, kaj en nordokcidento al Celerina/Schlarigna.

## Trafiko 
Tra Pontresina pasas la kantona ĉefvojo n-ro 29 tra Berninapasejo al Poschiavo kaj la berninalinio de Retia Fervojo, kiu ekde la 7-a de julio 2008 estas monda kulturheredaĵo de UNESKO. De Curtinatsch aertelfero kondukas al la kulmino de Diavolezza sur alteco de 3072 m s.m.

## Lingvoj 
Same kiel en la plej multaj lokoj de Supra Engadino, ĝis en la 19-a jarcento la ĉefa lingvo estis al putera dialekto de la romanĉa lingvo. En 1980 57,36% de la loĝantaro parolis la germanan, 14,48% la romanĉan kaj 20,97% la italan, kadre de la popolnombrado de la jaro 2000 la nombro de la germanlingvanoj estis 57,69%, dum 7,94% parolis la romanĉan kaj 16,11% la italan. Plej forte kreskis la kvanto de alilingvaj almigrantoj. La nombro de portugallingvanoj atingis 9.04%, tiel ke la iama romanĉa ĉeflingvo en la jaro 2000 troviĝis nur ankoraŭ sur la 4-a loko kun falanta tendenco.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Pontresina datiĝas el la jaro 1137 kiel *ad Pontem Sarisinam*. Ekzistas supozo, ke la nomo memorigas al la sarazenoj, kiuj en la 10-a jarcento atakis Grizonon, tio tamen ne estas dokumentita kaj aliaj historiistoj opinias, ke temas pri la nomo de la pontokonstruisto.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pontresina (stacidomo)
* Bernina Diavolezza (stacidomo)
* Bernina Lagalb (stacidomo)
* Bernina Suot (stacidomo)
* Morteratsch (stacidomo)
* Surovas (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Pontresina
Loĝio (framasona)

eta|Blankanigra planko ("mozaika pavimo") en framasona loĝio.
**Loĝio** estas la nomo de baza framasona organizo. La termino estas uzata kaj por la konstruaĵo kie framasonoj renkontiĝas (*domo de loĝio* en kelkaj lingvoj) kaj por la membraro (Frataro).

"Loĝio" estas ankaŭ uzita por la nomoj de administraj organizaĵoj aŭ Loĝiaroj tiaj, kiaj ekz. Unuiĝinta Granda Loĝio de Anglio http://www.ugle.org.uk/, Granda Loĝio de Japanio http://www.grandlodgeofjapan.org/ aŭ Granda Loĝio de Peruo http://www.glperu.org.pe/, ktp.

## Plano de loĝio 
eta|Framasona loĝio
Framasona loĝio estas ortangula konstruaĵo. Longo etendiĝas de oriento okcidenten kaj larĝo de sudo norden. Ĉe la pordo (en okcidento) staras kolonoj ambaŭflanke, kiuj memorigas pri la kolonoj de la templo de Salomono. Norde kaj sude estas vicoj da sidlokoj, nomataj "*kolumnoj*" (aŭ ankaŭ "*kolonoj*" nacilingve). La Loĝiestro sidas oriente kaj diversaj oficistoj (nombro varias depende de rito) sidas en aŭ apud oriento kaj ankaŭ en okcidento. La planko estas ofte dekoraciita per blankanigra mozaika pavimo (aŭ mozaikstila tapiŝego) kaj la plafono per noktimita ĉielo stelumita. Simbolaj koloroj kaj ornamaĵoj varias laŭ grado, rito kaj ankaŭ enlanda framasona tradicio.

## Diversaj framasonejoj 
eta|Framasonejo pretigita por kunveno en "Kapitulo" (grado de Sankta Reĝa Arko).
La kunvenoj de la tri bazaj gradoj de framasonismo okazas en loĝio, aŭ pli precize en *simbola* aŭ *blua* loĝio. Ĝi ankaŭ estas nomata Loĝio de Sankta Johano. La vorto blua rilatas al la koloro de la balteo (ŝultrobendo) aŭ de la bordaĵeto de antaŭtuko de Majstro. Tiu koloro famiĝis ĉar ĝi estas uzita por prestiĝaj insignoj de kavaliraj ordenoj tiaj, kiaj Ordeno de la Ĝartero (Britio) kaj la Ordeno de la Sankta Spirito (Francio).

Aliaj simbolaj framasonejoj estas:
* Perfektiga Loĝio (Malnova kaj Akceptita Skota Rito (MAS Rito), Rito de Memfis-Micraim)
* Loĝio de Sankta Andreo (Ĝustigita Skota Rito, Sveda Rito)
* Kapitulo (MAS Rito, Sankta Reĝa Arko, Rito de Memfis-Micraim, Sveda Rito)
* Areopago (MAS Rito, Rito de Memfis-Micraim)
* Suverena Tribunalo (MAS Rito)
* Konsistorio (MAS Rito), Granda Konsistorio (Rito de Memfis-Micraim)
* Konsilio (Jorka Rito), Plejsupra Konsilio (MAS Rito)
* Komandorejo (Jorka Rito)
* Kancelario (Franca Rito/Saĝa Ordeno)
* Senato (Rito de Memfis-Micraim)
* Suverena Sanktejo (Rito de Memfis-Micraim)
ktp.

## Anekdotoj 
En antaŭaj jaroj la esperantistoj inter la framasonoj estis akceptataj en la loĝioj de la koncernaj kongresurboj por kunvenoj.

Vidu ankaŭ: Loĝio Esperanto kaj Esperanto Framasona

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Malnova kaj Akceptita Skota Rito
* Granda Oriento de Italio
* Granda Oriento de Francio

## Literaturo 
Hubertus M. Schweizer (UFL-Deutschland), VON DEN ANFÄNGEN DER UNIVERSELLEN FREIMAURER LIGA en LA HEROLDO SPECIALA - SPEZIAL – SPECIAL – SPÉCIALE Septembro 2006, speciala eldono okaze de la 100-jara jubileo de Universala FramasonaLigo U.F.L., S. 57-61.

loĝio
3119 Dobronravin

'*3119 *Dobronravin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan sovetan astrofizikiston Pjotr Pavloviĉ Dobronravin (cirile *Пётр Павлович Добронравин'', 1908–2000).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
3120 Dangrania

'*3120 *Dangrania'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 14-an de septembro 1979 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo estis komponita en honoro de la rusa verkisto Daniil Aleksandroviĉ Granin (cirile *Даниил Александрович Гранин*), de vera nomo *"Daniil Aleksandroviĉ German"* (*Даниил Александрович Герман''), naskiĝita en 1919.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Phalaris arundinacea

***Phalaris arundinacea***, esperante **arunda falarido**, estas specio de plantoj de la subfamilio de *Pooideae*.
thumb|left|*Phalaris arundinacea*
## Priskribo 
Ĝia floraro estas grapolaro. La ĉefaj branĉetoj estas ĝemelaj. Ili disetendiĝas dum la florado alie la grapolaro ŝajnas spikiforma. La du senseksaj floroj, kiuj restadas gluataj al la greno, havas longajn blankajn harojn.

Ĝi havas rizomojn. Ĝi havas longajn ligulojn. Ĝi estas alogama.

Kategorio:Phalaris
Unua Silezia Ribelo

[eta|300ra|dekstra|La [Sileziaj Ribeloj (estis tri armitaj konfliktoj en Supra Silezio, kiuj okazis en la jaroj 1919-1921 inter pola kaj germana loĝantaro, sed antaŭ ĉio inter polaj aŭ germanaj silezianoj. Ili okazis dum limfiksado de la pola ŝtato post fino de la unua mondmilito), malhela verda koloro: la Unua Silezia Ribelo, mezhela: la Dua Silezia Ribelo, hela verda koloro: la Tria Silezia Ribelo]]
**Unua Silezia Ribelo** estis armita ribelo organizita de Pola Armea Organizaĵo de Supra Silezio por alligi la Supran Silezion al Pollando. Ĝi komenciĝis nokte 16/17 de aŭgusto kaj daŭris ĝis la 24-a de aŭgusto 1919. Ribelantoj ne kontentaj pri germanaj teroro kaj reprezalioj estis komandataj de Alfons Zgrzebniok. La ribelo ampleksis distriktojn de: Katowice, Lubliniec, Pszczyna, Rybnik, Tarnowskie Góry kaj parton de Racibórz. Armea engaĝo de Pollando ekde la 14-a de februaro 1919 en la militon kun bolŝevika Rusio oriente, malebligis helpon por tiu ĉi ribelo. Ĝi finiĝis malvenke kaj insurekcianoj devis fuĝi de persekutado al la teritorio de Pollando. En 1920 eksplodis la Dua Silezia Ribelo.

## Partoprenantoj 
* Jan Kiepura

## Literaturo 
* M. Wrzosek, '** (Militoj pri la limoj de Pollando Renaskiĝinta 1918-1921), Wiedza Powszechna, Warszawa 1992 ISBN 83-214-0752-8
* **' (Enciklopedio de Sileziaj Ribeloj), redaktis Franciszek Hawranek kaj aliaj, Opole 1982.
* Jan Ludyga-Laskowski, '** (Historia skizo pri la tri sileziaj ribeloj 1919-1920-1921), Warszawa–Wrocław 1973.
* Józef Grzegorzek, **' (La unua silezia ribelo 1919 skize), Katowice 1935.

Kategorio:Sileziaj Ribeloj
Kategorio:Konfliktoj en 1919
Kategorio:Ribeloj en la 20-a jarcento
3121 Tamines

'*3121 *Tamines''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne kaj de la itala astronomo Giovanni de Sanctis elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la iama belga municipo Tamines, kunfandita en 1977 en la municipo de Sambreville. Tamines estas triste fama pro la Masakro de Tamines, kie 383 civiluloj estis pafumitaj dum la unua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Malkovrita de Giovanni de Sanctis
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Norah Jones

**Norah ** (n. la 30-an de marto 1979 en Brooklyn, Novjorkio, Usono), naskiĝnome **Geethali Norah Jones Shankar**, estas usona kantisto, kantverkisto, pianisto, gitaristo kaj aktorino.dekstre|eta|Norah Jones koncertanta en 2007

## Biografio 
Norah Jones estas la filino de la barata sitaristo Ravi Shankar kaj dancistino Sue Jones, kaj la duonfratino de Anoushka Shankar. Ŝi pasigis sian infanaĝon kun sia patrino, kiu transloĝiĝis al la Fort Worth antaŭurbo de Vito, Teksaso, kiam Geethali Norah havis kvar jarojn. Je la aĝo de dek ses, kun la benoj de siaj gepatroj, ŝi oficiale ŝanĝis sian nomon al "Norah Jones". Kiam en mezlernejo, ŝi gajnis la DownBeat Student Music Award (Studenta Muzika Premio Downbeat) en 1996 kaj 1997. Ŝi studis ĉe "Interlochen Center for the Arts (Centro Interlochen por la Artoj) dum la someroj.

## Kariero 
Ŝia kariero komenciĝis en 2002 kiam ŝi surbendigis "Come Away with Me" (Venu foren kun mi) - voĉa ĵaza albumo kun populara kolornuanco, kiu ricevis kvin Grammy-Premiojn, inkluzive de Albumo de la jaro, Disko de la jaro kaj "Best New Artist" (plejbona novulo). Tio estis sekvata per ŝia dua albumo, "Feels Like Home" (Sentas kiel Hejmo) en 2004. En 2007, ŝi publikigis sian trian albumon, "Not Too Late" (ne tro malfrua). Jones publikigis ŝian kvaran albumon, "the Fall" (La Falo) je la 17-an de novembro, 2009. Ŝi vendis pli ol 17 milionojn da albumoj en Usono kaj pli ol 40 milionojn da diskoj tutmonde; entute, ŝi vendis pli da albumoj ol iu alia ina ĵazartisto dum la 2000-aj jaroj.

Jones ĉiam havis afinecon por la muziko de Bill Evans kaj Billie Holiday, inter aliaj "oldkantoj". Ŝi konsideras Willie Nelson sia mentoro. Ŝi kantis en preĝejaj korusoj kaj prenis pianolecionojn kiam ŝi estis juna. Ŝi daŭre partoprenas en preĝeja agado. Ŝi konsideras sin spirita kaj ŝatas la ritojn de preĝejoj sed ne konsideras sin religiema tipo.

Jones iris al la Universitato de Norda Teksaso, kie ŝi studis ĵazan pianon. Tie ŝi hazarde konatiĝis kun estonta kunlaboranto Jesse Harris, kiu poste katapultos ŝin al komerca sukceso. Ŝi kolektis muzikan grupon ĉe la universitato kiu ankaŭ hazarde estis formata de amikoj de Jesse Harris. En 1999, ŝi forvojaĝis al Novjorko. Malpli ol jaron poste ŝi komencis grupon kun Harris.

Jones faris kameon en la filmo de 2002 Two Weeks Notice.

Jones ekaperis en la 2004 speciala Sesame Street-programo por donacoj: "The Street We Live On" (La Strato nia).

Jones aperis en la fina albumo de Ray Charles, "Genius Loves Company" (geniulo ŝatas kuneston), en la kanto "Here We Go Again" (Ni denove). Tiu kanto poste gajnis la Grammy premion kaj la albumo gajnis deklaron de Albumo de la jaro.

En februaro 2006, ŝi ludis la rolon de la protagonisto en filmo de direktoro Wong Kar-wai. La filmo estis "My Blueberry Nights" (Miaj mirtelaj noktoj).

## Eksteraj ligiloj 
* YouTube havas multajn kantojn de Norah Jones.
* Retejo norahjones.com 

Kategorio:Usonaj blusaj kantistoj
Kategorio:Usonaj ĵazkantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj pianistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono