Knud Knudsen (lingvisto)

**Knud Knudsen** (naskiĝis la 6-an de januaro 1812 en Tvedestrand - mortis la 30-an de marto 1895 en Kristiania, nun Oslo) estis norvega edukisto, verkisto, filologo, plej konata kiel "la patro de la norvega lingvo" ("*riksmål*/" kaj poste "*bokmål*" *[elp. BUKmol* kiu signifas libroparolo], la nomo de la plej vaste uzata maniero por skribi la norvegan lingvon kaj la plej konservema formo de la norvega, forte influita de la dana lingvo (tial foje nomata la dan-norvega lingvo).     

## Biografio 
Knudsen estis instruisto en publika lernejo dum tri jaroj, poste prenis sian filologian oficialan ekzamenon en 1840 kaj estis lektoro kaj prelegisto ekde 1840. Precipe post lia foriro el la lernejo li kreis la movado por la antaŭenigo de la *riksmål* (laŭvorte 'lingvo de la regno' aŭ la nacia lingvo). Diverspunkte li ankaŭ sukcesis aprobi siajn opiniojn de iamaj kontraŭuloj.  Li testamentis sian riĉaĵon (ĉ. 20 000 SEK) al fondumo por la antaŭenigo de la dan-norvega "*landsmål*".    

## Bokmål kaj nynorsk 
Knud Knudsen volis ke Norvegio havu ankaŭ sian propran literaturan lingvon, disde de tiu en Danio, ne apogante la novnorvegan varianton "*landsmål"* (depost 1929 nomata *Nynorsk)*, evoluigitan de Ivar Aasen. Paralele al la lukto de Ivar Aasen por la enkonduko de *landsmål*, kiu esence devias en tio ke Knudsen volis uzi la dan-norvegan skribite laŭ norvega elparolo**.**    

En grava artikolo *Om Norskhet i vor Tale og Skrift,* Knudsen komparis sian propran starpunkton kun tiu de Ivar Aasen, asertante ke ili havis la saman celon, sed ke ili malkonsentas pri la ritmo kaj procezo de ŝanĝoj. Knudsen havis neniun fidon ke la reganta socia klaso akceptus la formon kiun Aasen reprezentis. Laŭ Kneudsen la nura realisma afero estis ŝanĝi la danan-norvegan laŭŝtupe en pli norvegan direkton. En lia verko *Hvem skal vinne?* (*Kiu devus venki?)* de 1886 li antaŭvidas, ke la du strategioj finfine renkontos en komuna norvega skriba lingvo. La opinio de Aasen pri lingva planado estis pli revolucia ol tiu de Knudsen, kiu estis pli konservema.
## Verkaro (elekto) 
La ĉefaj verkoj de Knudsen estas *Haandbog i dansk-norsk sproglære* (1856) kaj *Unorsk og norsk eller fremmede ordslössing* (1879-81). Granda nombro da liaj verkoj grupiĝas ĉirkaŭ tiuj verkoj, inter kiuj oni devas emfazi Ĉu la norvega estas la sama kiel la dana? ( 1862), *Latinskole uten latin* (1884), Hvem skal vinne? (1886) kaj la germana en la norvega kaj la dana (1888). 

* *Haandbog i dansk-norsk sproglære* *Manlibro de la dana-norvega lingvistiko)*
* *Er norsk det samme som dansk?* (Ĉu la norvega estas la sama kiel la dana?)
* *Modersmaalet som skolefag* (La gepatra lingvo kiel lerneja lernobjekto)
* *Nogle spraak- og skolespörgsmaal* (*Kelkaj paroladoj kaj lernejaj demandoj*)
* *Den landsgyldige norske uttale* (*La nacie valida norvega prononco*)
* *Unorsk og norsk eller fremmede ords avlösning* (*ne-norvega kaj norvega aŭ fremdvorta anstataŭaĵo*), ampleksa norvega vortaro
* *Latinskole uten latin* (*Latina lernejo sen latino*)
* *Hvem skal vinne?* (*Kiu devus venki?)*

## Literaturo 
* Ernst Jahr (2014) *Language Planning as a Sociolinguistic Experiment: The Case of Modern Norwegian* (Edinburgh University Press) 
* Egil Børre Johnsen (2006), *Unorsk og norsk : Knud Knudsen: en beretning om bokmålets far* (Unorsk kaj la norvega: Knud Knudsen: raporto pri la patro de la bokmåla lingvo,  ISBN 82-996986-3-4
* Einar Lundeby (1995), *Knud Knudsen – riksmålets fader, bokmålets bestefar*. (Knud Knudsen - la patro de la nacia lingvo, la avo de Bokmål). En: Språknytt, volumo 4.
* Einar Haugen (1966), *Language Conflict & Language Planning - The Case of  Modern Norvegian* (Harvard University Press)
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ivar Aasen, kreinto de la novnorvega lingvo *Nynorsk*.
* Henrik Wergeland, apoganto de memstara norvega skriblingvo kaj mondcivitano

## Eksteraj ligiloj 
Bildoj aŭ aliaj dosieroj pri  en Vikimedia Komunejo.
Kategorio:Norvega lingvo
Kategorio:Norvegaj lingvistoj
Kategorio:Mortintoj en Oslo
Kategorio:Mortintoj en 1895
Kategorio:Mortintoj la 30-an de marto
Kategorio:Naskiĝintoj en 1812
Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de januaro
Kategorio:Norvegio
Kategorio:Lingvoplanado