Fasadverdigado

(supre) kaj diverskolora hedero (malsupre).|maldekstra]]**Fasadverdigado** estas formo de konstruaĵ-verdigado kaj signifas planitan kaj kontrolitan kreskigadon de speciale konstruitaj  fasadoj pere de plantoj.
## Utiligado 
La fasad-verdigado protektas la eksteran surfacon de konstruaĵo kaj plibonigas sian aspekton. Krome ĝi plibonigas la medion laŭ ekologiaj aspektoj. En la lasta triono de jarcento oni esploris science la konstrufizikajn, aerhigienajn kaj urbekologiajn efikojn de la verdigado. La ĝis nun trovitaj efikoj estas pozitivaj, sed nur en eta kvanto. kun klematido, partenociso, kampsido kaj vito.]]

## Specoj de verdigado 
Ĝis nun oni verdigas fasadojn nur pere de grimpplantoj kaj en limigita kadro ankaŭ kun spalirlignoj. Intertempe pli kaj pli realiĝas metodoj, kiuj baziĝas je direkta fasadkreskigado. La fasadoj estas konstruitaj kiel vegaĵsurfacoj. Oni distingas inter fakuloj inter *vandoligita* kaj *terligita* fasadverdigado – depende kie la fasadkreskaĵo enradikiĝas.
Inter la terligita (klasika) kaj la vandligita fasadverdigado ekzistas diversaj miksformoj, ekzemple etaĝe aranĝitaj fasadverdigadoj.

### Terligita (klasika) verdigado 
La klasika *fasadverdigado pere de grimpplantoj* povas okazi per direkta kreskigado per memgrimpantaj plantoj aŭ per tiel nomataj skafaldo-grimpantaj plantoj.

La grimpplantoj – kaj memgrimpantoj kaj skafaldo-grimpantaj plantoj– specialiĝas je rapida altenkreskado. Ili kreskas sur submetaĵo  (ekzemple rokoj, trunkoj) aŭ ĉirkaŭ en subtenaĵo (plej ofte lignoplanto, sed ankaŭ morta lignaĵo). Ili nur formas malfiksajn trunkojn, kiuj sole servas la transportajn taskojn, kaj atingas tial avantaĝon je lumo respektive suna enradiado. Grimpplantoj ne kapablas porti sin mem. 

#### Memgrimpantaj plantoj
La por la direkta surkreskado de konstruaĵoj taŭgaj memgrimpantoj havas fiksorganoj, ofte adheraj radikoj (ekzemple hedero, grimpanta hortensio, kampsido). Adheraj diskoj estas specialaj ĉiroj de partenocido-specioj. Nur ties specioj  aŭ kultivaroj, kiuj formas adherajn diksojn estas memgrimpantaj.

#### Skafaldo-grimpantaj plantoj
La skafaldogrimpantaj plantoj distingiĝas en volvantaj plantoj (volvantaj), ĉirplantoj (formas ĉirojn) kaj disentendgrimpantoj (disetendiĝas aŭ enhokiĝas). El tiuj grimpantaj teknikoj rezultiĝas la postulojn al la skafaldoj. La konstrukcioj nomiĝas grimphelpaĵojn.

### Vandligitaj sistemoj 
La kasedaj sistemoj ne estas rekte ligitaj al la tero kaj ili bezonas apartan irigacion. La franca botanikisto Patrick Blanc inventis tiun sistemon.

## Ĝeneralaj postuloj 
Memkompreneble ankaŭ pro ĉiuj fasadverdigadoj la postuloj de la plantoj al lumo, grundo, klimato gravas. 
Ĉe vandligitaj sistemoj la konstrufizikaj efikoj devas esti konsiderataj.
Ĉiuj fasadverdigadoj bezonas flegadon. 

## Bildaro 

Jardín vertical en la Universidad del Claustro de Sor Juana, calle Regina, México D.F., México, 2013-10-16, DD 01.JPG|muro en Meksiko
Parkhaus N2 Mannheim Juli 2006.jpg|parkdomo en Mannheim
Grünes Haus Gießen.jpg|domo en Gießen
Muro ecológico.JPG|intensive verdigita muro

## Literaturo
* Rita Gunkel: *Fassadenbegrünung*. Ulmer, 2004, ISBN 3-8001-4237-6.
* Manfred Köhler: *Fassaden- und Dachbegrünung*. Ulmer, 1993, ISBN 3-8001-5064-6.
* Ralf Röger, Tobias Chilla, Alexander Stephan, Ulrich Radtke: *Fassadenbegrünung als Instrument einer nachhaltigen Stadtentwicklung - Rechtsfragen und Perspektiven.* In: *Zeitschrift für Umweltrecht.* 2002, , S. 249–257.
* Nicole Pfoser, Nathalie Jenner u. a.: *Gebäude Begrünung Energie. Potenziale und Wechselwirkungen. Abschlussbericht Forschungsprojekt Zukunft Bau.* Bonn 2014, ISBN 978-3-940122-46-9. (senpaga elŝuto)

## Eksteraj ligiloj 
(germana) Fachvereinigung Bauwerksbegrünung e.V. Fachverband Fassadenbegrünung 

(germana) *Gebäude Begrünung Energie. Potenziale und Wechselwirkungen. Abschlussbericht*

## Vidu ankaŭ 
Verda tegmento
Kategorio:Fasadoj

Kategorio:Verdigado
Kategorio:Naturprotektado
Kategorio:Ĝardenoj
Kategorio:Daŭripova disvolviĝo
Kategorio:Aranĝo
Kategorio:Agrikulturo