open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ufhusen

**Ufhusen** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 853 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Ufhusen situas en la antaŭalpa montetkamparo okcidente de Willisau. Tra la orienta parto de la komunumo fluas de nordo al sudo la rivero Luthern. La vilaĝon ĉirkaŭfluas la rivereto *Warmisbach*, unu el la fontriveroj de Rot. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Ufhusen mem ankaŭ la setlejoj Engelprächtigen sur alteco de 658 m s.m. kaj Ruefswil sur alteco de 653 m s.m..

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,21 km², de kiuj 20,7% estas kovritaj de arbaro, 73,6% servas por agrikulturo kaj 5,6% por setlado. 

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ufhusen limas en nordokcidento al Gondiswil (BE), en oriento al Fischbach, en nordoriento al Zell, en oriento al Willisau, en sudo al Luthern, en sudokcidento al Eriswil (BE), kaj en okcidento al Huttwil (BE).

## Trafiko 
La komunumo Ufhusen situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio al Hüswil.

La plej du plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A2 situas ambaŭ en distanco de 19 kilometroj nordoriente en Dagmersellen respektive oriente en Sursee.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ufhusen datiĝas el la jaro 1160 el la Acta Murensia.

Dum mezepoko la vilaĝo apartenis al la Habsburgoj. La vilaĝon administris la Senjoroj de Büttikon. En la jaro 1407 la Grafejo Willisau estis aĉetita de la urbo Lucerno kaj kun ĝi ankaŭ Ufhusen fariĝis lucerna. La administrado de la Senjoroj de Büttikon tamen ĉesis nur en la jaro 1415 per la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo. En la jaro 1424 la lucernanoj ankaŭ akiris la malaltan jurisdikcion pri la komunumo. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la komunumo estis parto de la voktejo Willisau kaj ek de 1803 ĝi estas komunumo de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ufhusen
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo

## Bildoj 

Dosiero:Ufhsuen 209.jpg|Ufhusen
Dosiero:Warmisbach apud Lochmueli en Ufhusen 219.jpg|Warmisbach apud Lochmüli en Ufhusen
Dosiero:Ruefswil Ufhusen elkavlago 226.jpg|Elkavlago ĉe Ruefswil
Dosiero:Ufhusen 225.jpg|Kverko sur la monteto inter Lochmüli kaj Ruefswil
Wauwil

**Wauwil** (prononcu: *vaŭvil*) estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1695 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Wauwil situas sude de la monto Santenberg kaj norde de la Marĉo de Wauwil, kiu estis ĝis la jaro 1859 kovrita de la Lago de Wauwil. La vilaĝo komplete kunkreskis kun la setlejoj de la najbara komunumo Egolzwil. Per la sekigo de la Marĉo de Wauwil en la 19-a jarcento la komunumo gajnis multe da kultivebla frukta teritorio.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,96&nbsp;km², de kiuj 10,2% estas kovritaj de arbaro, 71,9% servas por agrikulturo kaj 18,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wauwil limas en nordo al Dagmersellen, en oriento al Mauensee, en sudo al Ettiswil, en sudokcidento al Schötz, kaj en okcidento al Egolzwil.

## Trafiko 
Wauwil disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Lucerno.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Dagmersellen al Sursee. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas tri kilometrojn nordokcidente en Dagmersellen.

## Vidindaĵoj 
En Wauwil troviĝas arkeologia lernopado en kiu estis rekonstruitaj longdomoj el la neolitiko. En Wauwil jam setlis homoj antaŭ 16000 jaroj, kiel diversaj trovaĵoj pruvis.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wauwil datiĝas el la jaro 1070 kiel *Wawile*.

Dum mezepoko en Wauwil regis la Habsburgoj. La komunumo apartenis al ties Grafejo Willisau. En la jaro 1407 la urbo Lucerno aĉetis la Grafejon Willisau, kiu tiam fariĝis Lucerna voktejo. Inter la jaroj 1450 kaj 1515 la urbo Lucerno akiris ankaŭ la malaltan jurisdikcion pri Wauwil. En la jaro 1798 eksplodis al Helveta Revolucio. Dum la kvin jaroj de la Helveta Respubliko la komunumo Wauwil apartenis al la helveta *distrikto Altishofen*. Per la restaŭracio de la jaro 1803 Wauwil estis atribuita la la nova distrikto Willisau de Kantono Lucerno.

## Bildaro 

Dosiero:Wauwil stacidomo 041.jpg|Stacidomo de Wauwil
Dosiero:Wauwil arkeologia lernopado 054.jpg|Arkeologia lernopado de Wauwil
Dosiero:Wauwilermoos 033.jpg|Marĉo de Wauwil
Dosiero:Wauwil 044.jpg|Wauwil
Dosiero:Wauwil samnivela fervojtransirejo 038.jpg|Samnivela fervojtransirejo en Wauwil
Dosiero:Wauwil arkeologia lernopado 048.jpg|Pajlokovritaj kabanoj sur la arkeologia lernopado
Dosiero:Wauwil 043.jpg|Depono apud la stacidomo
Dosiero:Egolzwil kaj Wauwil 028.jpg|Egolzwil kaj Wauwil

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Wauwil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wauwil
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
Maranjaj mangrovoj

La **maranjaj mangrovoj** estas ekoregiono el la orient-sudamerika ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al la mangrovarbaroj.[eta|220px|[Rizoforejo apud Vigia, Parao]]
## Priskribo
[eta|220px|maldekstra|Maranjaj mangrovoj en [1863.]]
La ekoregiono okupas areon de 11 300 kvadratajn kilometrojn je la atlantika marbordo de la brazilaj subŝtatoj de Maranjo kaj orienta Parao. Oni povas konsideri orientajn kaj okcidentajn partojn de la ekoregiono. La okcidenta parto etendiĝas ekde apud Belemo sur la Pará-Rivero laŭlonge de la marbordo de orienta Parao kaj okcidenta Maranjo ĝis Baía de São Marcos (Golfeto  de Sankta Marko). Tie ĉi la marborda linio ampleksas centojn da insuloj kaj ŝlimobenkoj, konstituitaj el fajna silto, alfundigita de la Amazono.

La orienta parto etendiĝas ekde la Baía de São Marcos laŭlonge de la orienta marbordo de Maranjo ĝis la elfluejo de la Parnaíba-Rivero. Tie ĉi la marbordo estas superregata de vastaj sablodunoj, alternante kun kavaĵoj en golfetoj kaj riverelfluejoj.

## Flaŭro
## Faŭno
## Vidu ankaŭ
*Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
*Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj
* Ekoregiono NT1419 : Maranjaj mangrovoj (WWF)
* Maranjaj mangrovoj (*WWF-Wildworld*)
* Maranjaj mangrovoj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo 
* Maranjaj mangrovoj (*The Encyclopedia of Earth*)

Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Mangrovaj ekoregionoj
Kategorio:Geografio de Brazilo
Grizaventra akridotero

La **Grizaventra akridotero** aŭ **Grizaventra minao** (***Acridotheres cinereus***) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj genro de Akridoteroj kiuj portas fruntajn krestojn. Ĝi troviĝas en Indonezio en suda duoninsulo de Sulaveso, de kie ĝi estas indiĝena sed ankaŭ en Kristnaskinsulo, Malajzio (Borneo) kaj Singapuro.

Ĝi estis traktata kiel samspecifa kun la *A. javanicus*, kaj ambaŭ antaŭe estis inkludata en *A. fuscus*. Ĝi estas monotipa.

La Grizaventra akridotero estas ĝenerale nigreca pli malhela en vizaĝo, multe pli hela en subaj partoj (kio nomigas la specion eĉ en la latina scienca nomo) kaj kun bruna nuanco en flugiloj, kun blankaj subpugo, subvosto kaj flugilmakuloj kaj havas flavajn irisojn, krurojn kaj tre dikan bekon. Ĝi povas levi la plumojn de sia frunto kiel spektakla **kresto** sed ne tiom markate kiom ĉe la Granda akridotero aŭ la Krestominao sed iom pli markate ol la proksima parenca Java minao.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Acridotheres cinereus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Wikon

## Pri la komunumo 
**Wikon** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1349 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Wikon situas sude de la urbo Zofingo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas, inter la riveroj Wigger en okcidento kaj Uerke en oriento.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,28 km², de kiuj pli ol la duono, nome 51,6% estas kovritaj de arbaro, 39,5% servas por agrikulturo kaj 8,8% por setlado. 

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wikon limas en nordo al Zofingo, en nordoriento al Bottenwil, en oriento al Wiliberg, en sudo al Reiden, kaj en okcidento al Brittnau. Kun escepto de Reiden en sudo, ĉiuj najbaraj komunumoj de Wikon situas en la najbara Kantono Argovio.

## Trafiko 
Wikon disponas kun la najbara komunumo Brittnau komunan stacidomon ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Lucerno. Krome la komunumo estas ankaŭ per la loka busreto de la urbo Zofingo bone konektita al la publika transportreto.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Bazelo tra Olten kaj Zofingo al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 4 kilometrojn sude en Reiden.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wikon datiĝas el la jaro 1256 kiel *Wiggen*.

Dum mezepoko en Wikon regis la Grafoj de Lencburgo, poste ties heredantoj la Grafoj de Kiburgo kaj fine la Habsburgoj, por ili la habsburgaj vasaloj la Kavaliroj de Büttikon administris la lokon. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion. La bernanoj kaj lucernanoj konkurencis pri la posedorajtoj en la regiono, la Svisa Dieto atribuis Wikon en la jaro 1470 al Lucerno. En la jaro 1476 la lucernanoj aĉetis de *Hans Thüring de Büttikon* ankaŭ la malaltan jurisdikcion. Kune kun Roggliswil Wikon formis ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la kamparvoktejon Wikon. Dum la kvin jaroj de la Helveta Respubliko Wikon apartenis al la helveta distrikto Altishofen. Per la restaŭracio de la jaro 1803 Wikon estis atribuita al la distrikto Willisau de Kantono Lucerno.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Brittnau-Wikon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wikon
* Profilo de la komunumo sur la retejo de la kantono
Le Juge et l'Assassin (filmo)

'''''Le Juge et l'Assassin*** (***La Juĝisto kaj la Murdisto'''*) estas franca filmo de Bertrand Tavernier, aperinta en 1976.

## Temo 
Joseph Bouvier, eksa serĝento de infanterio, eksigita pro krizoj de perforto, mortpafas sian fianĉinon, kiu volas forlasi lin kaj provas sin mortigi. Ŝi postvivas kaj li ankaŭ, malgraŭ du kugloj enirintaj lian kapon. Ekzalta simplanimulo, nutrita de anarĥiistaj sloganoj, li fariĝas vagabondo kiam li estas liberigita el la frenezulejo, kien kondukis lin lia faro. Li tiam trairas la vilaĝojn murdante kaj seksperfortante gepaŝtistojn, inter du kantoj per akordiono. Tiuj ĉi scenoj okazas en la kamparo de Ardèche, en 1893.

Provinca juĝisto pacience postsekvas lin kaj finfine sukcesas arestigi lin surbaze de atestaĵoj. Altirante la konfidon de Bouvier, la juĝisto ankaŭ ricevas de li plenan konfeson. Bouvier pensas, ke oni kuracos lin kaj helpos ne plu suferi, tamen la juĝisto ne opinias lin freneza kaj agadas ĉiamaniere por havigi lian mortkondamnon. Bouvier estos ekzekutita.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Le Juge et l'assassin''
* Reĝisoro: Bertrand Tavernier
* Scénaro: Jean Aurenche, Pierre Bost, Bertrand Tavernier
* Foto: Pierre William Glenn
* Dekoroj: Antoine Roman
* Muziko: Philippe Sarde
* Muntado: Armand Psenny
* Formato: Kolora (Eastmancolor) - 1.85:1 - monofonia - 35&nbsp;mm
* Ĝenro: Dramo
* Daŭro: 110 minutoj
* Aperdato: 

## Rolularo 
* Philippe Noiret: Juĝisto Rousseau
* Michel Galabru: Joseph Bouvier
* Isabelle Huppert: Rose
* Jean-Claude Brialy: Prokuroro Villedieu
* Renée Faure: S-ino Rousseau
* Cécile Vassort: Louise Lesueur
* Yves Robert: Profesoro Degueldre
* Jean-Roger Caussimon: Surstrata kantisto
* Jean Bretonnière: Deputito
* Monique Chaumette: Patrino de Louise
* Aude Landry: Suzanne, fratino de Rose
* Gérard Jugnot: Fotisto  (ne kreditita)
* Michel Fortin: Ĥirurgo
* Daniel Russo: Gardisto
* Jean-Pierre Sentier
* François Dyrek
* Christine Pascal: Strikantino (ne kreditita)

## Rekompencoj 
* 1977: César por plej bona aktoro al Michel Galabru.

## Eksteraj ligiloj 
* Le Juge et l'Assassin en IMDb

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1976
Branceilles

**Branceilles** estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 247&#160;loĝantojn laŭ censo plenumita en 2007.

__TOC__
## Geografio 
Branceilles etendiĝas sur 11,59&#160;km², kaj havis 247&#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 21&#160;homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. 

La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento.

## Historio 
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Branceilles antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Georges Leymat, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Branceilles apartenas al la kantono de Meyssac, kies ĉefurbo estas Meyssac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Corrèze
*Kantono de Lubersac

Kategorio:Komunumoj de Corrèze
Ĥudljovo

**Ĥudljovo,** ukraine **Худльово,** hungare **Horlyó** [horjO] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.

## Situo 
Ĥudljovo situas en valo de rojo.

## Historio 
La unuaj nebulaj mencioj devenis el fino de la 14-a jarcento en formo *"Hodlya"*. Ĝis Traktato de Trianon Horlyó apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Ĥudljovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Loĝantoj (1910) 
* rutenoj: 1031
* germanoj: 172
* hungaroj: 25

## Vidindaĵoj 
* preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1798

## Famuloj 
* Gyula Firczák, grek-katolika episkopo

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Irljava

**Irljava** (,  [ungŝaŝfalva]) estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.

* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 89453
* Telefonprefikso:

## Situo 
Irljava situas sur mildaj deklivoj laŭ rojo.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1417. Longe la komunumo nomiĝis *"Orlyava"* [orjava]. Ĝis Traktato de Trianon Ungsasfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Irljava apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Muzikvideo

eta|Muzikvideo de la kanto "La fina venk'"
**Muzikvideo** estas mallonga videaĵo, kiu ilustras kanton. Oni konsideras, ke la unua muzikvideo estas Bohemian Rhapsody de la grupo Queen, sed aliaj grupoj jam faris muzikvideojn kiel ekzemple The Beatles.

*
Latinamerika rokmuziko

**Latinamerika rokmuziko**, pli mallonge '''latin'a rokmuziko** aŭ slange nur **latin'a roko'* (hispane *Rock latino*, angle *Latin Rock*) estas la fandiĝo de rokmuziko kaj latinamerikaj ritmoj. 

En la latinamerika rokmuziko kombiniĝas tipaj rokmuzikaj instrumentoj kun vasta gamo da frapinstrumentoj, sed ankaŭ kun pianaj sonsekvoj tipaj por la latinamerika muziko, ekzemple en la stiloj kuba sono aŭ merengo. 

La muzikan stilon fine de la 1960-aj jaroj kreis la muzikisto  Carlos Santana. Ĝi en la 1960-aj jaroj reviviĝis en multe pli komerca stilo, al kio kontribuis kantistoj kiel ekzemple Ricky Martin per kombinaĵoj el latina rokmuziko kaj komerca popmuziko. Per muzikgrupoj kiel *Control Machete, Molotov* aŭ *Resorte* ankaŭ establiĝis speco de "latina ŝtonroko" aŭ angle *Latin Hard Rock''.

## Ĉefaj reprezentantoj 
* Carlos Santana
* Addys D'Mercedes
* Maná
* Los Aterciopelados
* Café Tacuba
* Los Prisioneros
* Los Lobos
* Juanes

Kategorio:Latinamerika muziko
Kategorio:Rok-muziko
Lajos Barankay

**BARANKAY Lajos** [pr. barankai] estis hungara instruisto, pedagogia verkisto naskiĝinta en Temeŝvaro la 20-an de februaro 1882 kaj mortinta en Pécs la 14-an de januaro 1965.

## Kariero
Barankay priokupiĝis ĉefe pri edukteorio kaj edukhistorio. Li laboris en Pécs. En 1926 li ricevis la premion Halmos de MTA.

## Verkoj
**Analógiai alakulások a határozók körében* (Pécs, 1907); 
**Magyar megújhodás* (poemoj, Pécs, 1921); 
**A nevelő hatás elmélete* (Pécs, 1924); 
**A nemzeti közszellem pedagógiája* (Pécs, 1926); 
**A gyakorlati tanárképzés megszervezése* (Bp., 1928); 
**A magyar integritás művelődéspolitikája* (Pécs, 1928); 
**A nemzetetikai nevelés didaktikai súlypontja* (Pécs, 1932); 
**A szaknevelés elméletének alakulása* (Pécs, 1932); 
**Magaviselet és személyiség az iskolában* (Pécs, 1936); 
**Felsőoktatásunk kibontakozása az újkorban* (Pécs, 1943); 
**A népi gondolat művelődésünkben a nemzet ébredéséig* (Pécs, 1944).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Gábor Barra

**BARRA Gábor** estis hungara ŝtondesegnisto naskiĝinta en Ákos 1799 kaj mortinta en Koloĵvaro la 19-an de decembro 1837.

## Kariero
Barra studis en Debreceno, Zilaho kaj Koloĵvaro. La litografion li pristudis de Mihály Bielz en Sibio. Post studvojaĝoj en Germanujo, Francujo kaj Anglujo en 1831 li revenis kaj iĝis direktoro de la ŝton- kaj poste libropresejo de la reformita kolegio de Koloĵvaro. La Hungara Nacia Galerio konservas plurajn el liaj kreaĵoj.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pentristoj
East River (Novjorko)

La **"orienta rivero"**, , en Novjorko estas longa kaj mallarĝa markolo, kiu ligas la fjordon Long Island kun la golfeto kie la rivero Hudsono enfluas la Atlantikan Oceanon. Malgraŭ sia nomo ne temas pri rivero, sed pri markolo.

## Situo 
maldekstre|eta|
La akvo de la "orienta rivero" fluas de nordoriento al sudokcidento kaj dividas la urbopartojn de Novjorko: okcidente situas Manhatano kaj Bronkso, oriente Kvinzo kaj Broklino sur la insulo Long Island.

eta|maldekstra|
Meze de la manhatana duoninsulo ankaŭ situas pli interligo inter la rivero Hudsono kaj la "orienta rivero": la "Harlem River", kontrolita per kluzoj, dividas Manhatanon sude kaj Bronkson norde.

En la "orienta rivero" situas la insuloj Rikers Island, Insulo Roosevelt, Mill Rock, Randall's Island, *South* kaj *North Brother Island*, kiuj ĉiuj apartenas al la urbo Novjorko.

Kategorio:Markoloj de la Atlantiko
Kategorio:Geografio de Novjorko
Fjordo Long Island

[eta|situo de la fjordo, norde [Konektikuto, sude la insulo Long Island]]
[eta|akvovojoj en [Novjorko: 1-e la rivero Hudsono, 2-e la "orienta rivero", 3-e la fina parto de la fjordo Long Island]]
La **fjordo Long Island**, angle **Long Island Sound**, plene esperantigebla **longinsula fjordo**, estas fjordo en la okcidento de la Atlantika Oceano, kiu dividas la insulon Long Island ĉe la orienta marbordo de Nordameriko de la kontinenta parto de Nordameriko, kiu tiuloke plejparte apartenas al la usona ŝtato Konektikuto. La fjordo longas proksimume 177 kilometrojn kaj larĝas ĝis 34 kilometrojn. Averaĝe ĝi profundas 24 metrojn, maksimume 91 metrojn.

La plej granda golfeto ĉe la norda bordo de la insulo Long Island nomatas *Smithtown Bay*, sed krom ĝi ekzistas multaj pliaj, pli malgrandaj golfetoj kaj fjordetoj. Ambaŭ bordoj de la fjordo konektatas per pramŝipoj kaj per submaraj kabloj - diversaj projektoj konstrui ponton super ĝin ĝis nun malsukcesis.

Ĉe la norda bordo de la fjordo, do en Konektikuto, situas interalie la urboj *Bridgeport, New London, Stamford, Norwalk* kaj *New Haven*, kaj ankaŭ la urbopartoj Bronkso kaj malgrandparte Kvinzo de Novjorko situas ĉe la fjordo. En sia fina parto la fjordo transiras al la mallarĝa markolo East River, kiu konsistigas duan, sudokcidentan, ligon de la fjordo al la oceano. Per tiu markolo ŝipveturis la nederlanda navigisto *Adriaen Block*, kiam li en 1614 ekkonis la fjordon.

Kategorio:Geografio de Konektikuto
Kategorio:Geografio de Nov-Jorkio
Kategorio:Insuloj en Usono
Pál Bardócz

**BARDÓCZ Pál** [pr. bardo:c] estis hungara instruisto, pedagogia verkisto naskiĝinta en Kézdivásárhely 1864 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de septembro 1931.

## Kariero
Bardócz ekde 1898 li instruis en lernejoj de la ĉefurbo, ekde 1905 li estis direktoro, poste fakinspektisto. Li estigis li libroserion *Kisdednevelők Könyvtára*, iom da tempo li redaktis la *Magyar Tanítók Kaszinó*.
 
## Verkoj
**Képek a kisdednevelés köréből* (Bp., 1915); 
**Montessori nevelési rendszere és módszere* (kun enkonduko de Ernő Finánczy, Bp., 1924); 
**A népiskolai tankönyvek szerkesztéséről és bírálatáról* (Bp., 19z7).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Barvinok

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio
**Barvinok** (,  [borvingeŝ] (aŭ '''' [borvEnjeŝ]) estas ne memstara malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo en municipo de Baraninci.

* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 89425
* Telefonprefikso:

## Situo 
Barvinok troviĝas de Uĵhorodo je 6 km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Ĝis Traktato de Trianon Börvinges apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Barvinok apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 vivis tie 579 homoj, inter ili 379 hungaroj.

## Vidindaĵoj 
* memorkruco pri Ede Egan

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Ede Egan

**Ede Egan,** hungare **Egán Ede** estis agrikultura fakulo por rutenoj.

Ede Egan naskiĝis en Csáktornya la 3-an de julio 1851, li mortis la 20-an de septembro 1851 apud Szerednye.

## Vivo 
Lia patro estis rifuĝinto el Irlando kaj en Borostyánkő agrikulturadis ekde 1865. Ede Egan post la mezlernejo praktikadis en Saksio, poste frekventis universitatojn en Vieno kaj en Halle. En Hungara reĝlando li iĝis estro de Tutlanda Laktoproduktaĵo. Poste memstare li faris planadon, tiel nomatan montaran agadon por rutenoj. Tiutempe regiono loĝata de rutenoj estis la plej malriĉa landparto de Hungara reĝlando. Tial li imitis laboradon de svislandanoj same tiel vivantaj en montara regiono, tamen ili ne estis malriĉaj. Kiel altrangulo, ekde 1897 li plenumis la montaran agadon. Dume li batalis kontraŭ judoj, kiuj are alvenadis al la rutenoj. Li ofte verkadis fakartikolojn precipe en temo de laktoproduktado. La 20-an de septembro 1901 li estis mortigita apud Szerednye. Li entombiĝis en Borostyánkő.

Spite la murdon la montara agado daŭriĝis, sed perdis la elanon. Oni faris memorkrucon pri li en Börvinges. Rutenoj alte taksas lian agadon.

## Fontoj 
* legebla en la 461-a paĝo

Kategorio:Hungaraj agronomoj
Paradokso de Faraday

**Paradokso de Faraday** estas eksperimento, kiu prezentas elektromagnetan indukton. Inter rando kaj centro de rotacianta disko aperas elektra tensio.

[eta|180px|Faraday-a diska elektrogeneratoro. La disko rotacias laŭ [angula rapideco ω]]

Se  A   estas la surfaco de la metala disko kun radiuso *R*, la flukso tra la disko estas konstanta:
: \Phi_B = B \cdot A = B \cdot \pi R^2   \, ,
tamen ekzistas elektromova forto (*emf*, induktita tensio) inter la centro de la disko kaj la glitanta kontakto:
:\mathcal{E} = B\ \frac {R^2}{2}\omega  \ . 

En 1831, Michael Faraday malkovris, ke estas generita potenciala diferenco inter la finaĵoj de elektra konduktilo, kiu moviĝas orte al magneta fluksdenso. Fakte, pri tiu ĉi eksperimento, ĉiu radiuso de la disko agas kiel konduktilo generanta sian elementan elektran tension, por krei kurenton kontraŭstarantan al la rotacio, konforme al la leĝo de Lenz kaj la leĝo de Lenz-Faraday.

## Eksteraj ligiloj 
* Michael Faraday,Experimental Researches in Electricity (*Eksperimentaj esploroj pri elektro*), Vol I, First Series, 1831 in Great Books of the Western World, Vol 45, R. M. Hutchins, ed., Encyclopædia Britannica, Inc., The University of Chicago, 1952. http://manybooks.net/titles/faradaym1498614986-8.html
* "Electromagnetic induction: physics and flashbacks" (PDF) de Giuseppe Giuliani - Detaloj de la Lorenca forto en disko de Faraday.

Kategorio:Paradoksoj
Kategorio:Elektrodinamiko
David J. Tholen

. Li estas fakulo pri planedologio kaj astronomio de la sunsistemo en la Universitato de Havajo.

Li malkovris pluraj asteroidojn, inter kiuj 1999 DK36 (perdita),
kiu povus esti apohela asteroido, kaj 2004 XZ130, kiu certe estas
tia, ĉar li havas plej malgrandajn grandan duonakson kaj afelion el
ĉiuj konataj asteroidoj.

En 1981 li hazarde observis kaŝadon de stelo far de ankoraŭ nemalkovrita
neptuna luno Lariso.

Li kunmalkovris la asteroidon *99942 Apophis*, kiu proksimiĝos al la Tero la  kaj mallongtempe brilos je almenaŭ tria magnitudo.

## Honoroj 
Li ricevis en 1990 la Premion Harold Clayton Urey.

Al la asteroido 3255 Tholen oni donis lian nomon.

## Noto kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de David J. Tholen

## Eksteraj ligiloj 
*  Persona paĝo de David J. Tholen

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Pará (rivero)

[eta|220px|Bildo de la Pará-Rivero en [Brazilo.]]
La **Pará** aŭ **Pará-Rivero** ( portugale : Rio Pará ) estas la suda branĉo de la elfluejo de la Amazono. Ĝi fluas ĉirkaŭ la okcidento kaj la sudo de Marajó-Insulo. La Pará ricevas iom da akvo de la ĉefa Amazono, tamen multe da sia akvovolumeno devenas de la Tocantins-Rivero, fluante ekde la sudo. La ĉefurbo de la subŝtato Parao, Belemo, situas je la suda riverbordo de la Pará. Tiu ĉi proksimume longas 200 kilometrojn.

Malgraŭ la nomo, la Pará fakte ne estas rivero, sed speco de natura kanalo (portugale : paraná) de la Amazono.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de riveroj en Pará (Brazilo)
* Maranjaj mangrovoj

Kategorio:Parao
Kategorio:Riveroj en Brazilo
Ŝanhaja geto

La **Ŝanhaja geto**, oficiale konata sub la nomo *restriktita sektoro por senŝtataj rifuĝintoj*, estis areo de proksimume unu kvadrata mejlo en la distrikto Hongkou de la japane okupata Ŝanhajo, kie ĉ. 20.000 judaj rifuĝintoj kuniĝis eskapinte la persekutojn en Nazia Germanio, Aŭstrio, Ĉeĥoslovakio, Hungario, Rumanio, Pollando kaj Litovio antaŭ kaj dum Dua Mondmilito.

## Vivo en la geto 
La granda nombro de rifuĝintoj trafis la japanan administracion tute neatendite. Tial atendis la alvenantojn katastrofaj vivkondiĉoj: 10 homoj loĝis en unu ĉambro, ĉiama malsato, teruraj higienaj kondiĉoj, kaj apenaŭ eblo prilabori sian vivon. Parte ankaŭ la vivkondiĉoj de tieaj ĉinoj estis tiaj.

La jam de pli longe en Ŝanghajo hejma grupo de judoj, la tiel nomataj *bagdadi*, kaj pose la *American Jewish Joint Distribution Committee* (JDC) provis plibonigi tiujn kondiĉojn. Malgraŭ lingvaj bariloj, granda malriĉeco kaj disvastiĝantaj epidemioj, la rifuĝintoj kapablis starigi funkciantan komunumon, kun lernejoj, gazetoj kaj eĉ teatraĵoj, kabaredoj kaj sportokonkursoj.

Kategorio:Historio de Japanio
Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Ŝanhajo
Kategorio:Holokaŭsto
Kategorio:Judoj en Ĉinio
Demeĉi

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

**Demeĉi,** ukraine **Демечі,** hungare **Dimicső** [dimiĉO] estas ne memstara malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo en municipo de Mala Dobronj.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo: 89464
* Telefonprefikso:

## Situo 
Demeĉi situas sur ebenaĵo. Uĵhorodo troviĝas je 33 km-oj.

## Historio 
La fondiĝis post la 1-a mondmilito por disrompi la pure hungaran regionon. Spite tion la regiono rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la Unua Viena Arbitracio deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Demeĉi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Longe varma banejo funkciis tie, sen ĝi bankrotiĝis komence de la ukraina erao.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Marshall

En Usono, la vorto *marshall* (en Esperanto marŝalo kiel kroma signifo de alisignife milita titolo) estas nemilita titolo de speciala federacia policano. En frua okcidenta Usono, marŝalo estis vojaĝanta policano simila al ŝerifo, sed protektis plurajn urbetojn.

La persona, familia aŭ loka nomo **Marshall** [MARŝl] estas interalie:

* Persona nomo de homoj:
** Marshall Bruce Mathers III (Eminem) (naskita 1972), usona repisto kaj produktanto
** Marshall McLuhan (1911–1980), kanada amaskomunikila teoriulo
** Marshall Warren Nirenberg (1927-2010), usona biokemiisto kaj genetikulo
** Marshall Sahlins (1930-2021), usona antropologo
** Marshall Stearns (1908-1966), usona ĵazhistoriisto kaj profesoro pri angla literaturo
** ...

* Familia nomo de homoj:
** Humphry Marshall (1722 - 1801), usona botanikisto,
** Tully Marshall, scennomo de la usona aktoro **William PHILLIPS** (1864 - 1943),
** George Catlett Marshall (1880 - 1959), usona generalo, kreinto de la Plano Marshall,
** Trevor Marshall (1948 - ), aŭstrala kuracisto,
** Barry Marshall (1951 - ), aŭstrala kuracisto,
** Tonie Marshall (1951 - 2020), franca-usona, aktorino,
** ...

* Nomo de lokoj:
** Marŝala Insularo
** Marshall (Teksaso), urbo de Usono,

** kantono Marshall (Iovao), kantono de Usono,
** kantono Marshall (Okcidenta Virginio), kantono de Usono,
** ...
Károly Bárányos

**BÁRÁNYOS Károly** [pr. ba:ra:njoŝ] estis hungara agrikultura fakulo, ministro naskiĝinta en Bethlen la 23-an de aprilo 1992 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de aŭgusto 1956.

## Kariero 
Bárányos finis juron en Budapeŝto. Li estis inter 12-a de novembro 1945 kaj 20-a de novembro 1946 ministro pri publikprovizado, inter 20-a de novembro 1946 kaj 31-a de majo 1947 ministro pri agrikulturo. 

## Fonto 
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gyula Barátky

**BARÁTKY Gyula** [pr. bara:tki] estis rumanuja hungara piedpilkisto, trejnisto naskiĝinta en Nadjvarado 1910 kaj mortinta en Bukareŝto la 4-an de aprilo 1962.

## Kariero 
Barátky estis kiel ludisto de la *Hungária Football Club* de Budapeŝto okfoje en la selektita teamo hungara (1930-33). En 1933 li revenis en Rumanujon kaj estis naŭfoje ano de la selektita teamo rumana.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj piedpilkiistoj
Kinĉeŝ

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

**Kinĉeŝ,** ukraine **Кінчеш,** ĉeĥe **Kinčes,** hungare **Kincses** [kinĉeŝ] estas ne memstara malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo en municipo de Koritnjani.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 89435
* Telefonprefikso:

## Situo 
Kinĉeŝ situas sur ebenaĵo.

## Historio 
La vilaĝo naskiĝis dum dominado de Ĉeĥoslovakio. Tiam la ukrainoj fondis lernejon en biencentro nomata Kincses por disrompi la hungarecon. Poste ankaŭ domoj konstruiĝis. Inter 1938-1945 la hungara regiono kun slavaj insuloj (kiel Kinĉeŝ) rehungariĝis pro la Unua Viena Arbitracio. Ekde 1945 Kinĉeŝ apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 vivis en Kinĉeŝ 328 homoj, inter ili 82 hungaroj.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Béla Baráth

**BARÁTH Béla** [pr. ba:ra:t] estis rumanuja hungara bibliotekisto, bibliografo naskiĝinta en Budapeŝto la 3-an de novembro 1893 kaj mortinta en Kluĵo la 16-an de junio 1977.
## Kariero
Béla Baráth inter 1912 kaj 1940 estis teologia profesoro en Alba Iulia kaj en jaroj 1940–42 en Koloĵvaro. Ekde 1928 ĝis 1942 li estis ankaŭ direktoro de la Biblioteko Batthyaneum. Li esploris la prapresaĵojn de Transilvanujo kaj publikis en Erdélyi Tudósító kaj Erdélyi Múzeum. Li estis kunlaboranto de la kunmetado de prapresaĵbibliografio internacia *Gesamtkatalog der Wiegendrucke*.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj teologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj bibliografoj
Parnaíba

eta|220px|Parnaíba-Rivero
La **Parnaíba** aŭ **Parnaíba-Rivero** estas rivero en Brazilo, kiu konstituas la subŝtatolimon inter Maranjo kaj Piaŭio. La rivero estiĝas en la montaro de Chapada das Mangabeiras, kaj fluas nordorienten dum 1700 kilometrojn por elflui en la Atlantikan Oceanon. La mezaj kaj plejaltaj regionoj de tiu ĉi rivero estas disigitaj per akvofaloj, sed aliloke ĝi estas navigebla.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de riveroj en Maranhão (Brazilo)
* Listo de riveroj en Piauí (Brazilo)
* Maranjaj mangrovoj

Kategorio:Maranjo
Kategorio:Riveroj en Brazilo
Melina Mercouri

**Melina Mercouri** () (Ateno, 18-an de oktobro 1920 – Novjorko, 6-an de marto 1994) estis greka aktorino, kantistino kaj politikistino.

## Biografio 
Mercouri estis filino de politikisto el Ateno. Ŝi estis malkovrita kiel aktorino fare de Jules Dassin kun kiu ŝi geedziĝis en 1966. Ŝi triumfis en diversaj filmoj, antaŭ ĉio en la mondfama *Never on Sunday* (Neniam je dimanĉo) el 1960. Kiam en 1967, post armea puĉo, la registaro de la koloneloj ekregis en Grekio, ŝi pro malkonsento libervole ekziliĝis kaj en multaj landoj aktivis kontraŭ la diktatura reĝimo, kiu finfine renversiĝis en 1974.

Melina Mercouri, kiu ofte nomis sin moke *"La Veuve du Colonel"*, laŭ la samnoma opereto de Jacques Offenbach, tuj revenis al Grekio, kie ŝi aktive partoprenis la establon de PASOK, la nova socialista partio de Andreas Papandreou. En 1977 ŝi kiel reprezentanto de la popolo venis en la parlamento. De 1981 ĝis 1989 ŝi estis ministro de Kulturo, Junularo kaj Sporto. En ĉi tiu funkcio ŝi multe influis la grekan kulturpolitikon, kaj antaŭ ĉio disfamiĝis pro ŝiaj senĉesaj klopodoj por de la brita registaro rericevi la tielnomatajn Elginaj marmoroj por Grekio.

Pro ŝia forta personeco ŝi havis enorman karismon en Grekio kaj la mondo. Ŝi estis iniciatinto de grava kultura instituto: la “Kultura ĉefurbo de Eŭropo”. Konata deklaro de Melina Mercouri estis ke "kulturo estas la peza industrio de Grekio". Ŝi sukcesis ankaŭ konsciigi la tutan grekan popolon pri tio.

La *"Melina Mercouri Fondaĵo"*, establita post la morto de ŝia edzo Jules Dassin, havas la intencon teni vivanta ŝian ideon.

### Filmoj 
* *A dream of passion* (1978)
* *Kravgi gynaikon* (1978)
* *Nasty Habits* (1977)
* ''La Promesse de l'aube* (1970)
* *Gaily, Gaily* (1969)
* *10:30 P.M. Summer* (1966)
* *A Man Could Get Killed* (1966)
* *Les pianos mécaniques* (1964)
* *Topkapi* (1964)
* *Canzoni nel mondo* (1963)
* *Phaedra* (1962)
* *Vive Henri IV, vive l’amour* (1961)
* *Il giudizio universale* (1961)
* *Pote Tin Kyriaki* (**Neniam je dimanĉo**) (1960)
* *La Loi* (1959)
* *The Gypsy and the Gentleman* (1958)
* *Celui qui doit mourir* (1957)
* *Stella* (1955)

### Libro 
* *I was born Greek'' (1971) (aŭtobiografio)

Kategorio:Grekaj aktoroj
Kategorio:Grekaj aktivuloj
Kategorio:Grekaj ministroj
Kategorio:Grekaj kantistoj
Percival Spencer Umfreville Pickering

**Percival Spencer Umfreville PICKERING** (naskiĝis la 6-an de marto 1858, mortis la 5-an de decembro 1920 en Harpenden) estis brita kemiisto kaj hortikulturisto.

Li grandiĝis en riĉa familio kaj kapablis komenci sian karieron, konstruante sian propran laboratorion hejme. En 1881 li fariĝis lektoro en Kolegio Bedford de Londono, kie li restis ĝis 1887.

Pro laboratoria akcidento, li perdis unu okulon kaj sia sano plimalboniĝis. Li tiam iris en kamparon en la vilaĝon Harpenden. Kvar el la loĝantoj de la vilaĝo estis anoj de la Reĝa Societo de Londono, li fariĝis la kvinan en 1890.

De 1894, li estis direktoro de la eksperimenta fruktoproduktejo de Woburn, privata firmao kreita de li kaj de Herbrand Russell, duko de Bedford. Tie li provis plibonigi la hortikulturajn teknikojn.

En 1907, li malkovris eblecon stabiligi emulsiojn per fajnaj partikloj anstataŭ tensiaktivaĵoj. Tiu efiko estas nomata emulsio de Pickering, kvankam ĝin jam konstatis Walter Ramsden en 1903.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologia notico *Biochemical Journal (1921)*
Tannay (Nièvre)

**Tannay** estas franca komunumo situa en la departemento Nièvre kaj en la regiono Burgonjo.

maldekstra|thumbleft|100ra|Blazono

## Geografio 
La rivero Yonne kaj la kanalo de Nivernais trafluas tra la komunumo.

## Vino 
La vinberspecoj chardonnay kaj melon estas kultivataj.

## Bruto 
Oni bredas tie bovojn.

## Historio 
eta|maldekstra|Urbodomo
La urbodomo estis konstruigita en 1869.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nièvre
* Flez-Cuzy - Tannay (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Nièvre
Fuĝjana cipreso

eta|Fokienia hodginsii - Kunming Botanical Garden - DSC03140|alt=Fokienia hodginsii - Kunming Botanical Garden - DSC03140.JPG
alternative=Fokienia hodginsii - Mount Sanqing 2015.09.08 11-09-31.jpg|eta|Fokienia hodginsii - Mount Sanqing 2015.09.08 11-09-31
eta|Fokienia hodginsii - Kunming Botanical Garden - DSC03141
***Fokienia*** estas genro de la familio cipresacoj kun sola specio Fuĝjana cipreso (*Fokienia hodginsii*). Ekzistis la nun fosilia specio *Fokienia ravenscragensis*.

*Fokienia hodginsii* estas indiĝena en sudorientaj provincoj de Ĉinio (provincoj de Zhejiang, Guizhou, Yunnan kaj Fujian), norda Vjetnamio (provincoj de Ha Bac, Ha Giang, Ha Tinh, Hoa Binh, Son La, Nghe An, Lao Cai, Lai Chau, Thanh Hoa, Tuyen Quang, Yen Bai kaj Vinh Phu), okcidenta meza Vjetnamo (provincoj de Dac Lac, Gia Lai, Lam Dong), kaj de okcidenta al norda Laoso. La nomo Fuĝjana venas el la provinca nomo Fuĝjano, de kiu oni importis la unuan ekzempleron el la specio al Eŭropo, kolektita de kapitano Hodgins en 1908.

La arbo estas ĉiamverda, alta 25-30 m, ne toleras la ombron, ŝatas mildan klimaton kaj abundan pluvaron. En Vjetnamo, ĝi kreskas sur sabloŝtono aŭ granito, super 900 m.

Kategorio:Cipresacoj
Saksio-Vajmaro

**Saksio-Vajmaro** aŭ **Saksujo-Vajmaro** (germane: *Sachsen-Weimar*) estis tiel nomata ernesta duklando en la nuntempa germana lando Turingio. Ĝia ĉefurbo estis Vajmaro. Ĝi estiĝis 1572 kaj kunfandiĝis 1741 kun la duklando Saksio-Eisenach al la duklando (pli poste grandduklando) Saksio-Weimar-Eisenach.

Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Germanaj duklandoj
Kategorio:Ernestaj duklandoj
Kategorio:Historio de Turingio
Oberdorf NW

**Oberdorf** estas komunumo en Kantono Nidvaldo, en Centra Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Oberdorf situas sur alteco de 455 m s.m. sude de la kantonĉefkomunumo Stans en la valo de la rivero Engelberger Aa oriente de la monto Stanserhorn (alteco: 1898 m s.m.) kaj okcidente de Buochserhorn (alteco: 1807 m s.m.). La komunumo konsistas el la tri komunumopartoj *Oberdorf*, Büren sur alteco de 485 m s.m. kaj Niederrickenbach sur alteco de 1162 m s.m.

## Trafiko 
Oberdorf disponas pri stacidomo ĉe la mallarĝŝpura fervojlinio de Lucerno tra Stans al Engelberg. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 3 kilometrojn norde en Stans. La vilaĝeto Niederrickenbach atingeblas nur per aertelfero ek de Dallenwil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Oberdorf datiĝas el la jaro 1199 kiel *Obirndorf*.

Sur la teritorio de Oberdorf origine troviĝis diversaj malgrandaj kamparaj setlejoj. Fama estis Wil ĉe la rivero Aa, kie kunvenis ek de 1398 ĝis 1996 la Landkomunumo de Nidvaldo.

La hodiaŭa komunumo Oberdorf estis kreita surbaze de la nove kantona konstitucio en la jaro 1850 per kunigo de la vilaĝoj *Oberdorf*, Büren nid dem Wald kaj Niederrickenbach.

Niederrichenbach estas ek de 1529 pilgrimejo kaj en la jaro 1857 tie estis fondita la benediktana virina Monaĥejo Maria-Rickenbach.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Oberdorf

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Oberdorf
* Oberdorf en la Historia Leksikono de Svislando
Tell Zeidan

**Tell Zeidan** estas arĥeologia loko de la Ubajda kulturo en norda Sirio, 5 km al siria urbo Rakka. Ĝi situas en la valo de Eŭfrato, sur orienta bordo de rivero Balik, norde de ies alfluo de la Eŭfrato. 

La urbo ekzistis de ĉ. 5500 ĝis 4000 a.K., la loĝantoj okupiĝis pri metiado de kupraĵoj, obsidianoj, pri komercado, potfarado. En tiu kulturo jam dividiĝis riĉuloj kaj malriĉuloj. La riĉuloj sigelis siajn posedaĵojn.

La arĥeologiejo etendiĝas sur 12,5 ha, usona-siria sciencista grupo esploras la areon ekde 2008, gvidata de Gil Stein.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Sirio
William Crookes

**William Crookes** (naskiĝis la  en Londono, mortis la  en Londono) estis brita ĥemiisto kaj fizikisto. Li plej famas pro siaj studoj en la fako de spektroskopio, kiuj igis lin malkovri la elementon talio, kaj pro la invento de la tubo de Crookes.[eta|maldekstra|200ra|Sir William Crookes, bildigita de [Leslie Ward|Sir Leslie Ward en 1902]]La malkovro de talio okazis en 1861; ĝi ricevis sian nomon (el la greka vorto *thallos*) pro la rimarkinda helverda linio en sia spektro. En 1873 Crookes inventis la tiel nomatan lumo-muelilon kiu ĝis hodiaŭ estas aĉetebla en kelkaj butikoj kiel surmeblaĵo. En 1895, li ankaŭ unue rekonis ekzempleron de heliumo.

Lia plej konata inventaĵo, la tubo de Crookes, helpis lin studadi la elektrokonduktan povon de gasoj je malaltaj premoj; Crookes malkovris, ke ju pli malgranda la premo, ju pli forta la dissendo de katodradioj el la katodo (tio estas, la malpozitiva elektrodo en la gastubo). Li tial estis pioniro en la studado de plasmoj.

Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1888.

Kategorio:Anglaj kemiistoj
Kategorio:Anglaj fizikistoj
Kategorio:Britaj spiritistoj
Blankazona akridotero

La **Blankazona minao** aŭ **Blankazona akridotero** (***Acridotheres albocinctus***) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj genro de Akridoteroj kiuj portas fruntajn krestojn.

Tiu specio estas kiel aliaj akridoteroj, tio estas longa birdo kiu havas nigrecan plumaron, pli malhelan en kapo kaj flugiloj. Estas blankaj flugilmakuloj rimarkindaj dumfluge, kaj blankan vostopinton. La kapo havas fruntan tufon. La beko kaj fortaj kruroj estas brilflavaj, kaj ne estas nuda haŭtaĵo ĉirkaŭokula. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli brunaj.

Kiel distingilo tiu specio havas blankecan subpugon kun nigreca strieco. Sed la ĉefa distingilo estas tre rimarkinda **blanka horizontala makulo en nuko**, kio atingas ĝis la ŝultroj kaj nomigas la specion eĉ en la latina scienca nomo kie *albocinctus* signifas “blanka zono”.

Ĝi troviĝas en suda Ĉinio (nordokcidenta Junano), Barato (Manipura valo en nordokcidenta Barato) kaj norda Birmo.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Acridotheres albocinctus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Krokodilo Gena

**Krokodilo Gena** () estas fikcia, amikema krokodilo en la serio da libroj *Ĉeburaŝko* de rusa verkisto Eduard Uspenskij. Ĝia nomo estas la diminutiva formo de la populara rusa nomo Gennadij.
Li ankaŭ aperis en la animaciaj filmoj bazitaj sur la libroserio de studio Sojuzmultfilm. 

La 50-jaraĝa Gena laboras kiel krokodilo ĉe la urba bestoĝardeno. Li ludas la akordionon kaj ŝatas kanti. Liaj du plej ŝatataj kantoj estas ''Pust' begut neukljuĵe...* ("Rigardu suben") kaj *Goluboj vagon'' ("Blutrajna vagono"). 

Gena estas la plej bona amiko de Ĉeburaŝko, la eta rolulo de la serio.

Gena, Krokodilo
Kategorio:Animaciaj roluloj
Kategorio:Sovetia animacio
Kategorio:Ruslingva literaturo por infanoj
Alano la 3-a (Bretonio)

**Alano la 3-a, la Granda** (dirata Rebrit aŭ Roebre, kiu signifas la granda en la bretona lingvo) (997- 1-a de Oktobro 1040), filo kaj posteulo de Gotfredo Bérenger (fr: Geoffroy Bérenger), grafo de Rennes kaj duko de Bretonio, kaj de Havoise de Normandio, estis duko de Bretonio de 1008 ĝis 1040. Praido de Erispoe, li kelkfoje uzis la titolon de reĝo de Bretonio.

Genealogio de Alano la 3-a, duko de Bretonio

## Biografio 
Dekjara je la morto de sia patro, li apogis sin sur sia patrino, mortinta en la 22-a de Februaro 1034, poste sur la episkopoj de Nantes (Gautier) kaj de Vannes (lia onklo Judicaël), kaj sur la ĉefepiskopo de Dol-de-Bretagne (Junguené).

Unue, Alano la Tria militis kontraŭ la grafo de Anĝevio Foulque Nerra, poste kontraŭ la duko Roberto la 1-a de Normandio. Li omaĝis al Roberto, kiu, post ilia reamikiĝo, konfidis al li la kuratorecon de sia heredonto Guillaume le Bâtard okaze de sia deiro por pilgrimi al Jerusalemo en 1034.

En 1035, li konsistigis la apanaĝon de Pentievro por sia poste naskita frato Eudes, kiu estos ĝia unua grafo.

Roberto la Unua mortis en 1035 revenante de sia pilgrimado, Alano la 3a tiam decidis interveni en Normandio, pretekstante la protekton de la rajtoj de la estonta reĝo de Anglio, Vilhelmo, minacataj per la ribelo de parto de la normanda nobelaro. Fakte, li postulis la duklandon ĉar li estis la nepino de la duko Rikardo la Unua laŭ sia patrino. La ekspedicio fiaskis. Li mortis en tiu kampanjo, en Vimoutiers en 1040, pro veneniĝo. Li estis entombigita kun la unuaj dukoj de Normandio en la abateja preĝejo de la Trinité en Fécamp.

### Edziĝo kaj idaro 
Edziĝinta en 1018 al Berta, filino de la grafo Eudes la 2-a de Blois, ili havis du infanojn :
# Conan, duko de Bretonio de 1040 ĝis 1066 sub la nomo *Conan la 2-a*,
# Havoise de Bretonio, kiu edziniĝos al Hoël de Kornvalo, kiu posteos Conan la 2-an en 1066 sur la trono de Bretonio.

Kun nekonata konkubino, Alano la Tria havis ankaŭ  :

* Geoffroy Grenonat dirata *la Liphara*, grafo de Rennes en 1066.

## Aneksaĵoj 
### Notoj kaj referencoj 
### Bibliografio 
* André Chédeville & Noël-Yves Tonnerre *La Bretagne féodale (XIe-XIIIe)*. Ouest-France Université Rennes (1987) .
* Arthur de La Borderie *Histoire de Bretagne*: Tome troisième *Règne du duc Alain III (1008-1040) (p. 6-13)*. Reeldono de Joseph Floch Presisto - eldonisto en Majeno (fr: Mayenne) (1975).

### Vidu ankaŭ 
* Duklando de Bretonio
* Listo de la suverenoj de Bretonio

Kategorio:Mezepoka Bretonio
Kategorio:Bretonaj dukoj
RepRap

"**RepRap**" (angle "" — reproduktiĝ-kapabla rapidprototipilo) estas projekto, ellaboranta samnoman reproduktiĝ-kapablan aparaton por rapida prototipado kaj konstruado. Tiajn aparatojn oni ankaŭ nomas "3D-printiloj" aŭ "3D-presiloj".

La distinga eco de "RepRap" estas ĝia planita kapablo krei pecojn, el kiuj oni povas konstrui pliajn "RepRap"ojn. La nuna aparato povas fari la plimulton de propraj konsistigaj pecoj.

Ĉiuj teĥnikaj priskriboj estas publikigataj kiel liberaj verkoj.

Tiu maŝino kapablus rapide fabriki prototipojn de ajnaj pecoj, aĵoj aŭ mekanikaj elementoj, sed, ĝis nun, nur el plasto (aŭ polimero).

## Eksteraj ligiloj 
* RepRap.org, la TTT-ejo de RepRap 

Kategorio:Komputila aparataro
Kategorio:Inĝenierarto
Kategorio:Liberaj verkoj
Janine Duvitski

**Janine DUVITSKI** (realnome Janine Drzewicki) (naskiĝis en 1952 en Nottingham) estas angla aktorino, konata pro ŝiaj roloj de Jane Edwards en *Waiting For God* kaj Pippa Trench en *One Foot In The Grave*. Ŝi ankaŭ kreis kaj ludis la rolon de Angela en teatraĵo ''Abigail's Party'' de Mike Leigh.

## Biografieto 
Duvitski, kies veran nomon 'Drzewicki' ŝi uzis kiam ŝi aktoris, naskiĝis en Nottingham en 1952. Ŝia patro estis Polo. Ŝi lernis en la "East 15 Acting School" en Londono. Ŝi havis kvar infanojn kun ŝia edzo aktoro Paul Bentall. Aktorino Ruby Bentall estas ŝia filino.

## Kariero 
Multaj televidaj aperoj de Duvitski inkluzivas rolon de Jacqueline Stewart en *Benidorm*, *One Foot in the Grave*, *Blue Remembered Hills* de Dennis Potter, *Brush Strokes*, *Minder*, *Midsomer Murders*, *My Family*, *Man About the House*, *The Georgian House*, * Boys from the Blackstuff* de Alan Bleasdale , *The Knowledge* kaj *Z-Cars*. Ŝi ankaŭ partoprenis la filmon  *The Madness of King George* en 1994. Ŝia plej lasta grava rolo estas Eve en alia telenovelo de BBC, *The Worst Week of My Life*.

Ŝi ludis la rolon de Josette en la filmo Giorgino de Laurent Boutonnat, aperinta en 1994.

Ŝi ankaŭ havis malgrandan rolon apud Laurence Olivier kaj Donald Pleasence en *Dracula* (1979).

Duvitski ankaŭ aperis en 1980 en la filmo *Breaking Glass*. Plej laste en filmo, ŝi aperis en *The New World*, kaj sur scenejo en la refaro en 2007 de *On the Town* de la English National Opera.

Plej laste Duvitski aperis en la rolo de Jacqueline Stewart en la ITV komedia serio *Benidorm* kaj en la rolo de S-ino Meagles en la adapto de BBC de *Little Dorrit* de Charles Dickens.

## Eksteraj ligiloj 
* Janine Duvitski en IMDb

Kategorio:Anglaj aktoroj