open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mende (apartigilo)

**Mende** povas signifi:
* **Mende**, urbo en Francio,
** **Mende (stacidomo)**, stacidomo en Mende,
* **Mende (Hungario)**, vilaĝo en Hungario.
* La vorto Mende ankaŭ signas malgrandan riveron de 15 kilometra longeco en la Centra Masivo de Francio.
* Mende (etno kaj lingvo): vidu la paĝojn mendeoj pri la etno, mendea lingvo kaj mendea skribo.
* Krome kompreneble en Esperanto, la vorto "mende" estas la adverbo de la vorto mendo.
Mende

**Mende** jen france, prononco [], okcitane skribita same - estas komunumo en suda Francio. Ĝi estas la prefektejo de la departemento Lozère, en la regiono Langvedoko-Rusiljono. Ĝi havis  en ,  loĝantojn en la jaro 2010. La loĝantoj distribuiĝas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Chambéry kaj al la kantonoj Mende-1 (la norda kaj centra partoj) kaj Mende-2 (la sudo). 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Lozère
* Mende (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Turismo en Mende


Kategorio:Komunumoj de Lozère
Kategorio:Prefektejoj de Francio
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Y (Francio)

**Y** [] estas franca komunumo en la departemento Somme, en la regiono Hauts-de-France. Ĝi havis 85 loĝantojn en la jaro 2010.

Y estas la franca komunumo kun la plej mallonga nomo.

## Geografio 
Y estas kampara vilaĝeto inter Ham kaj Péronne, en la oriento de la departemento Somme.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Somme
* La plej mallongaj loknomoj

Kategorio:Komunumoj de Somme
Delico de Budho

eta|Delico de Budho (*luóhàn zhāi*)
**Delico de Budho** ( 罗汉 菜 (*luóhàn zhāi*) ( ''Buddha's delight*) estas fama vegetara manĝaĵo el la ĉina kuirarto. Tradicie la budhismaj monaĥoj kiuj praktikas vegetaran dieton ĝuas tiun manĝaĵon, sed ankaŭ ĝi ĉiam pli vendiĝas kiel vegetara manĝaĵo en ĉinaj restoracioj.

La manĝaĵo konsistas el variaj legomoj kaj aliaj vegetaraj ingrediencoj kiel tofuo kaj fungoj (minimume 10 sed ofte 18 ĝis 35). La uzo de certaj ingrediencoj varias konsiderinde en kaj ekster Azio.

## Kelkaj ingrediencoj 
# Tuberoj de Sagofolia sagitario (慈菇; pinjine: *cí gū*).
# Faluso (Phallus indusiatus) (竹笙, pinjine: *zhúshēng*, aŭ 竹荪; pinjine: *zhúsūn*).
# Tofuhaŭto (腐竹; pinjine: *fǔ zhú*, ankaŭ nomata bambuo de tofuo).
# Semoj de ginkgo (tradicia: 銀杏; simpligita: 银杏, pinjine: *yín xìng*; aŭ 白果, pinjine: *bái guǒ*).
# Pekina brasiko (大白菜; pinjine: *dà báicài*).
# Tofuo fritita (炸豆腐; pinjine: *zhá dòufǔ*).
# Trapoj (tradicia: 荸薺; simpligita: 荸荠; pinjine: *bíqí*). ankaŭ nomata Akvokaŝtano
# Sejtano fritita aŭ brezita (tradicia: 麵筋, simpligita: 面筋; pinjine: *miàn jīn*).
# Judasoreloj (木耳; pinjine: *mù ěr''; ankaŭ nomata nigra fungo).

## Referencoj 
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Ĉina kuirarto
7833 Nilstamm

'*7833 *Nilstamm'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la *Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets'', aŭ "UESAC" (angla esprimo por "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sveda pentristo kaj amatora astronomo Nils Tamm (1876–1957). Li studis en la Universitato de Upsalo en la fino de la 19-a jarcento kaj poste ĉe la Reĝa Akademio de Artoj de Svedio. Elde sia privata observatorio, li faris observojn de  kaj malkovris plurajn novaojn. Dank'al lia monhelpo, la konstruo de la Observatorio Kvistaberg iĝis ebla.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Batakoj

eta|Bataka vilaĝo, Insulo Samasir
eta|200px|Toba Bataka domo
eta|200px|Batakaj novgeedzoj
La **Batakoj** de Indonezio estas aro de etnaj grupoj kiu troviĝas ĉefe en la nordo de Sumatro. La esprimo inkludas la Toba, Karo, Pakpak, Simalungun, Angkola, kaj Mandailing etnoj, entute 6 milionoj, kiuj havas similajn lingvojn kaj kutimojn; fojfoje ĝi inkludas ankaŭ la Alas-etno de Aceh, sed nur lingve.

En norda Sumatro, la Toba-oj sin identigas *batakoj*, sed la aliaj preferas la pli specifajn nomojn de siaj etnoj.

La batakoj sin grupas en patriarkaj klanoj (*marga*) kaj la plimulto estas kristanoj, kun malplimultoj de islamanoj kaj tradiciaj praktikantoj.
----

Kategorio:Indonezio
Gyula Abay Neubauer

**Gyula Abay Neubauer** [djula abai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Abay Neubauer Gyula** estis hungara ekonomikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Gyula Abay Neubauer http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis kiel *Neubauer Gyula* la  1891 en Budapeŝto. Li mortis la  1978 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Abay Neubauer frekventis universitaton en Budapeŝto. En 1914 li soldatiĝis, en la sekva jaro li vundiĝis, tial li ne plu estis soldato. Tiutempe li komencis politikadi, eĉ li fondis partion. En 1928 li ricevis la rangon privata profesoro en unoversitato de Pécs. Baldaŭe li plulernis en Berlino kaj Londono helpe de stipendio. Hejmenveninta li instruis en Pécs, sed en 1948 li trudemeritiĝis pro la politika ŝanĝo. En 1956 li partoprenis en la revolucio, tial li estis kondamnita je prizono.

## Memorigilo 
* memortabulo en Pécs de 1998

## Verkaro (elekto) 
* *A határhaszonelmélet bírálata* (1927)
* *Nemzetiségi elv és magyarság* (1943)
* *Bevezetés a statisztika tudományába* (Enkonduko al scienco de la statistiko) (1945)
* *Oeconomia Aeterna* - verkita en prizono, aperinta nur en 2001

## Fontoj 
* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero A kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kalvinana preĝejo (Rakacaszend)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Rakacaszend sur malalta monteto.

## Historio 
La unua origina (tiam katolika) romanika kirko de Sankta Maria konstruiĝis en la 12-a jarcento, post jarcento oni konstruis pli grandan preĝejon tute apude. La kalvinanoj akiris ambaŭ preĝejojn (aŭ ĝemelpreĝejon) en la 16-a jarcento. Ili blankigis la murojn per kalko, tial la freskoj malaperis. En 1657 ligna pentrita baldakeno estis farita. En 1820 oni pligrandigis la konstruaĵon, sed tiam oni malkonstruis la plej malnovan romanikan parton (tamen la fundamento restis). En 1966 fulmo trafis la preĝejon, iom da freskoj reaperis. Plena renovigo okazis en la 1970-aj jaroj.

## Konstruaĵo 
La preĝejo etendiĝas sola. La sanktejo estas kvarangulo. Inter la sanktejo kaj navo triumfarko situas. Interne oni trovis restaĵojn de freskoj el la 14-a jarcento pri apostoloj kaj pri episkopo. Seĝo de la pastro estis farita en 1821, la benkoj en 1824.

## Fontoj 
* hungare
* hungare 

Rakacaszend
György Feszt (1889 - 1952)

**György FESZT** [fest] estis rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 13-an de aprilo 1889 kaj mortis en Târgu Mureș la 7-an de januaro 1952. Li estis la patro de same kuracisto György Feszt.

## Biografio
György Feszt akiris diplomon en 1912 en la Universitato de Koloĵvaro, kaj de 1913 li estis asistanto universitata, de 1919 fakkuracisto pri radilogio en Kluĵo, de 1941 lekciisto en la universitato, de 1945 gvidanto de kliniko pri radiologio en OGYI de Târgu Mureș, dekano, pli poste rektoro. Li havis gravan rolon en la organizado de la medicina universitato.

## Lernolibro
**Az orvosi röntgentan elméleti alapismeretei* (Mv. 1948). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
László Éber

**László ÉBER** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Éber László** estis hungara artisto, tradukisto, instruisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1914). Lia frato estis Antal Éber.

László Éber http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03609/03615.htm naskiĝis kiel *Ellenberger László* la  1871 en Pest (urbo). Li mortis la  1935 en Budakeszi.

## Biografio 
László Éber frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li plulernis en Germanio, Francio kaj Italio. Hejmenveninta en 1897 li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo. En 1904 li ekhavis postenon en oficejo pri historiaj monumentoj. Ekde 1900 li ankaŭ instruis en lernejo, ekde 1905 en la universitato. Li daŭre instruis dum la Hungara Sovetrespubliko, tial li trudemeritiĝis en 1921.

## Verkaro (elekto) 
* *A festői ábrázolás az olasz és németalföldi festészetben* (1894)
* *Művészettörténeti olvasmányok* (Arthistoriaj legaĵoj) (1909)
* *Művészeti lexikon* (Arta leksikono) (1926)
* diversaj tradukaĵoj, ekzemple Romain Rolland: Michelangelo

## Fontoj 
* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero É kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Folo

**Folo** (helene **Φόλος**, latine *Pholus*) estas en la helena mitologio unu el Centaŭroj. Sovaĝajn centaŭrojn li superis per sia klereco kaj saĝeco, estis amiko de la heroo Heraklo.[eta|[Heraklo kaj Folo, nigre pentrita hidrio, 520–510 a.K., Luvro]]Kiam Heraklo plenumis la kvaran el dek du malfacilaj taskoj, kiujn ordonis al li mikena reĝo Eŭristeo, nome kapti la erimantan apron, venis al centaŭroj. Tio okazis en tempo, kiam grupiĝis Argonaŭtoj por longa vojaĝo kaj Heraklo post plenumo de la kvara tasko alligis sin al ili..

Heraklo venis al centaŭroj, duonĉevaloj-duonviroj. Folo bonvenigis lin kaj honore al li malfermis grandan vazon kun vino. Sed la vino apartenis ne nur al li, sed al ĉiuj centaŭroj. Kiam ili flarsentis la fortan vinan odoron, ĵetis sin kontraŭ Folo. Heraklo forpelis ilin kaj ili fuĝante alkuris en groton de la saĝa Kirono kaj tie komenciĝis tumulto. Heraklo furiozantajn centaŭrojn forpelis, iujn vundis, iujn mortigis per venenigitaj sagoj. Inter ili vundis ankaŭ Kironon. Ĉar li estis nemortebla, la sago ne povis pereigi lin. Kirono suferis fortajn dolorajn torturojn, kaj fine li rezignis pri sia nemortebleco interŝanĝe kontraŭ vivo de Prometeo.

Folo ankaŭ pereis, ne en batalo, sed pro sia mallerteco: scivole li el sagingo prenis venenigitan sagon, kiu malfeliĉe falis sur lian piedon kaj Folo surloke tuj mortis.

## Tradukfonto 
## Vidu ankaŭ 
* 5145 Folo

Kategorio:Estaĵoj de la helena mitologio
György Feszt (1925 - 2019)

**György FESZT** [fest], filo, estis rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 15-an de septembro 1925 kaj mortis la 17-a de januaro 2019.  Li estis la filo de kuracisto György Feszt.

## Biografio
Feszt György estis doktoro pri medicinaj sciencoj (1963), universitata profesoro de OGYI de Târgu Mureș. Li esploris la efekton de kuraciloj kaj la eksperimentan patologion. 

## Libroj
**Gyógyszertani jegyzet I-III.* kunulaŭtoro, Mv. 1954-55);
**Gyógyszertan*. Mv. 1961; nova eldonaĵo 1979).
**Farmacologie*, Bukareŝto, 1964.
**Farmacologie* ŝtonpresita universitata notaĵo (Mv. 1965; nova eldonaĵo, 1979). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Dorothea von Montau

eta|160ra|maldekstra|
eta|160ra|maldekstra|
**Dorothea von Montau** (jen germane, pole *Dorotea el Mątowy*), naskiĝis 1347 en vilaĝo Gross Montau (ekde 1946 pole Mątowy Wielkie, ) en Pomerio, mortis 1394 en Marienwerder (ekde 1946 pole Kwidzyn, ), estis katolika ermitino kaj adepto de mistikismo. Ŝia patro Willem Swartze (platgermane respektive mezepoke nederlande: "Vilhelmo Nigra") estis riĉa farmisto, setlinto el Nederlando, patrino Agata estis kaŝubino. 

La 30-an de oktobro 1394, nur mallongan tempon post la morto de Dorothea, ŝiaj ostoj estis enterigitaj en murita tombo en la kripto de la katedralo de Marienwerder. La katolika episkopo de la loka diocezo latine nomata *Pomesania* konstruigis relikvujan ŝrankon ĉirkaŭ 1400, kun la ĉefa celo antaŭenigi ŝian regionan admiron. La biografio de Dorothea verkita de Johannes Marienwerder, katolika teologo kaj konfesprenanto de ŝi, unue eldoniĝis kiel inkunablo en 1492 en Marienburg, jarcenton post ŝia morto, presita de Jakob Karweyse. Ĝi trovis sian vojon en fikcion. Günter Grass, ekzemple, rakontis ŝian historion en sia romano *Der Butt*, "La turboto", el 1977 el la perspektivo de ŝia amarigita edzo.

La papo Paŭlo la 6-a sanktigis Dorothea de Montau en 1976; la kanoniza procezo komencita baldaŭ post ŝia morto en 1394 kaj daŭrigita de la Ordeno de germanaj kavaliroj ne estis plu daŭrigita ekde 1404 kaj ne estis rekomencita ĝis 1955. En la jaro 1999 venis speciale al Kwidzyn/Marienwerder la kardinalo Jozefo Ratzinger, prefekto de la vatikana Kongregacio por la doktrino de la kredo kaj la posta papo Benedikto la 16-a, kaj li preĝis en la ĉelo de la katedralo kie mortis Dorotea kiel ermitino.

## Referencoj 
Kategorio:Beatigitoj
Victorville

**Victorville** estas grandurbo en Usono, en subŝtato Kalifornio, en Kantono San Bernardino.       
eta|Situo de Victorville en Kalifornio kaj en la kantono
## Bazaj informoj 
* Areo: 191&nbsp;km²
* Loĝantaro: 115.903 (en 2010)
* Supermara alteco: 832-900 m
* Horzono: UTC-8h (en somero UTC-7h) 
* Poŝtkodoj: 92392-92395 
* Telefonkodo: 760

## Geografio 
eta|maldekstre|Lago ĉe Victorville
Victorville situas en montaro rande de la Mojave-Dezerto en la sudokcidenta landparto de Usono, en suda parto de la subŝtato. San Bernardino troviĝas 60, Palmdale 77, Los Anĝeleso 130 km. La rivero Mohava sporade fluas tra Victorville kaj estas lago en la proksimeco.

## Historio 
En 1858 Aaron G. Lane kreis la vilaĝeton de "Lane's Crossing", kiu estis lasta haltejo antaŭ ol trairi la dezerton. Proksimume en 1895 la vilaĝo estis nomita "Victor" pri fervoja direktoro *Jacob Nash Victor*. En 1901 aldoniĝis "ville" al la loknomo por ne miskompreni kun la alia Victor en Kolorado. Dum la 2-a mondmilito armea flughaveno konstruiĝis, kiu funkciis ĝis 1992. Victorville oficiale urbiĝis en 1962.

## Klimato 
Victorville situas en mediteranea klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen. La temperaturo averaĝe varias inter 7-26 °C. La varmo kulminas en julio rekorde 47 °C, la malvarmo kulminas en januaro rekorde -18 °C. Jare pluvas po 157 mm. La pluvo kulminas en februaro kaj malkulminas en junio. Ĝenerale ĉiujare neĝas.

## Trafiko 
El Victorville aŭtovojoj kaj fervojoj kuras al Los Anĝeleso kaj Nevado.
eta|dekstre|Mapo pri Kalifornio, kie estas trovebla Victorville interne en la suda parto

## Vidindaĵoj 
* muzeo
* lago

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Tiu ĉi artikolo tradukiĝis helpe de WikiTrans, estis prenitaj nur tiuj frazpartoj, kiuj estis sencohavaj el anglalingva Vikipedio

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Lamanère

**Lamanère** [] estas franca komunumo en la departemento Pyrénées-Orientales, en la regiono Langvedoko-Rusiljono. Ĝi havis 54 loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Lamanère estas la plej suda komunumo de kontinenta Francio (do nekonsiderante Korsikon kaj transmarajn teritoriojn). Ĝi troviĝas en Pireneoj, ĉe la landlimo kun Hispanio.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pyrénées-Orientales

Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales
Kategorio:Municipoj de Vallespir
Brenta (Lombardio)

**Brenta** estas komunumo de norda Italio. Ĝi situas en la regiono Lombardio kaj en la provinco Varese (Varezo). Komence de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktaj [[]] kaj Modesto, kies komuna memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaras la komunumoj .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Lombardio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Varese
Brenta (rivero)

**Brenta** estas rivero en Italio kun longo de 174&nbsp;km. Ĝi fontas en alto de 506 m kaj kolektas akvon sur areo de 5840 km².

Ĝi fontas en la lagoj de Levico kaj Caldonazzo en la regiono Trentino-Alto Adige kaj alfluas la Adriatikon. Ĝi fluas norde-sude tra la provinco Veneto. La rivero Brenta estis ĉiam grava akvovojo por la komercado dum la historio.

La Brenta estis unue enkanaligita en la 16-a jarcento kiam longa kanalo estis konstruita de la vilaĝo de Stra ĝis la Adriatiko, preterirante la venecian lagunon. Branĉo de la Brenta, nomita Naviglio Brenta, estis igita ligi rekte Venecion kaj Padovon (kiu estis speco de dua kapitalo de Venecia respubliko).
eta|maldekstra|Villa Foscari "La Malcontenta"

Ekde la 16-a jarcento, multaj grandaj vilaoj estis konstruitaj laŭ la bordoj de la Naviglio Brenta kaj la areo estis poste nomita *Riviera del Brenta*. Tri el tiuj vilaoj estas alireblaj por la publiko: la masiva baroka *Villa Pisani* en Stra, *Villa Widmann-Foscari* en Mira, kaj la paladia *Villa Foscari*, nomata ankaŭ *La Malcontenta*. *Villa Ferretti-Angeli* en Dolo estas ankaŭ sur la Riviero. Nordokcidente de Padovo, proksime de la vilaĝo de Piazzola sul Brenta, ne longe de la rivero, *Villa Contarini* estas alirebla.

En Bassano del Grappa, la rivero estas transirita fare de la *Ponte Vecchio* ( malnova ponto), aŭ *Ponte degli Alpini*, kovrita ponto dizajnita fare de Palladio en 1569. La ponto estas ponton-stila kaj estas konstruita tute el ligno.

Kategorio:Riveroj en Italio
Kruŝinka

eta|dekstra|200px|proksime de la vilaĝo Kruŝinka, vojo Vasilkiv-Kiev (somero 2008).
**Kruŝinka** (ukraine **Крушинка**) estas vilaĝo en Ukrainio, situanta 30 kilometrojn de la ĉefurbo Kievo, en la Vasilkiva distrikto de la Kieva provinco. Ĝi havas 347 loĝantojn. La vilaĝo estis fondita en la jaro 1600.

## Eksteraj ligiloj 
* vilaĝo Крушинка  (paĝo de *Української конфедерації журналістів*).
* БІЛОЦЕРКІВСЬКА ДОРОГА 

Kategorio:Vilaĝoj de Ukrainio
Kategorio:Geografio de Kieva provinco
7773 Kyokuchiken

'*7773 *Kyokuchiken'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, insulo Hokajdo.

*Kyokuchiken* estas la mallongigita nomo de la Nacia Instito de Polusa Esploro (NIPR, japane : 国立極地研究所, *Kokuritsu-kyokuchi-kenkyūjo''), kiu engaĝiĝas en esploro per siaj observaj stacioj en Arkto kaj Antarkto. NIPR estas ankaŭ inter-universitata instituto de esploro, kiu subtenas esploristojn kaj laboras por promicii la polusan sciencon.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Batalo apud Brenta

La **batalo apud Brenta** estis historie frua batalo de la madjaroj (paganaj hungaroj) kontraŭ iu okcidenta-eŭropa potenco, kontraŭ la itala reĝo Berengar la 1-a. La batalo okazis la 24-an de septembro 899.

## Antaŭeventoj
En 899, la madjaroj decidis militiri, prirabi Nord-Italion kaj por tio inter-kontraktis  kun imperiestro Arnulf, kiu permesis trairon de sia lando, fare de la madjaroj, Tiel en marto de 899 ekiris 5000 hungaraj rajdintoj al Italio.

La orient-franka reĝo Arnulf deziris kronigi sin al imperiestro, laŭ plurcentjara kutimo de la akrolingoj, sed por la trono justis Berengar, pranepo de Granda Karlo. Tiel Arnulf kontraktis kun la hungaroj kaj invitis ilin en Italion.

## La batalo
La hungaraj taĉmentoj trarajdis, prirabis tutan Lombardion ĝis la Alpoj. Post tio, ili eniris la urbon Vercelli, kies episkopo Luitward provis fuĝi kun la trezoro, sed la mmadjaroj kaptis lin kaj deprenis la valoraĵojn.

Dum aŭgusto-septembro, la radintoj prirais ĉirkaŭon de Treviso, Vicenza, Verona, Brescia, Bergamo kaj Milano kaj penetris eĉ ĝis Pavia, ĉefurbo de la Italia Reĝlando kaj kaj de Berengar. De tie la madjarojn ŝajn-fuĝis sur la romia Via Postumia kaj tentis la armeon de Berengar. Tiu armeo estis trioble pli granda ol la madjaroj (15.000) kaj la postrestintajn madjarojn venkis tiu armeo. La madjaroj plu ŝajn-fuĝis sur la Via Postumia al la hodiaŭ Cittanova, kie trairis la riveron kaj eksetlis sur bordo de la Brenta (rivero).

La italoj eksetlis sur la alia bordo formis rondan defendan linion el la ĉaregoj kaj ne atakis la madjarojn. Ili eĉ ne prizorgis priatenton de la rivero.

La madjaroj reen traairis la riveron sur ties pli malprofundaj partoj kaj el du flankoj atakis la italojn per sago-pluvo. La italojn surprizis la atako kaj la madjaroj dum kelkaj horoj venkis ilin. Berengar mem fuĝis en simpla soldata vesto.

## Postaj eventoj
La madjaroj atakis  13-an de decembro 899. la urbon Vercelli, 26-an de januaro 900 okupis Modena, du tagojn poste detruis la faman monaĥejon de Nonantola. Oni bruligis la monaĥejon murdis monaĥon, forbrulis multaj kodeksoj. La 29-an de junio 900, la madjaroj atakis el direkto de Malamocco kaj Lido Venezion, sed nesukcese.

Laŭ sciigo, ke Arnulf mortis kaj disiĝis la orient-franka alianco, la madjaroj abrupte forlasis Italion. Antaŭ foriro interkonsentis pri paco kun reĝo Berengar.

## Fonto
*Tolnai Világtörténelme. Budapest, 1909.
*Bóna István: A magyarok és Európa a 9–10. században. Budapest, 2000.

Kategorio:Bataloj en la 9-a jarcento
Kategorio:899
Kategorio:Bataloj de Hungario
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Historio de Italio
G.I. Joe (leterkolombo)

eta|
**G.I. Joe** [ĝi-aj-ĝo] (24-an de marto 1943 en Alĝero - 3-an de junio 1961 en Detroit) estis mondfama leterkolombo de la usona armeo, servante en Norda Afriko kaj Italio. Dum la Dua Mondmilito ĝi apartenis al la US Army Pigeon Service. Tiu leterkolombo estas la plej fama apud Cher Ami.

## Vivo 
G.I. Joe servis kiel juna leterkolombo en Tunizio, precipe ĉe Bizerta, portante militistajn leterojn. Post kelkaj monatoj, ĝi estis translokigita al Italio.

La plej fama servo de G.I. Joe okazis la 18-an de oktobro 1943 en la itala urbeto Calvi Vecchia. La 56-a brita brigado sukcesis ekokupi la urbon sen pli granda germana kontraŭstaro, per kio la aliancanoj ne kalkulis. La usona armeo devintus helpi la britan armeon per aera atako je Calvi Vecchia. Ĉiu kontakto al la aliancanoj malsukcesis, pro tio oni komisiis la leterkolombon G.I. Joe transporti la eventon. Ĝi flugis 30 km al la usona komanda apoga punkto en nur 20 minutoj kaj alvenis ankoraŭ ekstarto de la bombaviadiloj. Oni do pro tio tiel kalkulas, ke G.I. Joe savis vivon de pli ol 100 soldatoj kaj miloj de civitanoj (kio estas do troigo). 

Surbaze de la servoj de G.I. Joe, ĝi ricevis en novembro 1946 feste la britan militistan medalon Dickin por bestoj, transdonita de Lordo-Urbestro de Londono. Ĝian postrestintan vivon, G.I. Joe plenumis en kolombejo de „Racing Pigeon Hall of Fame“ ĉe New York City, ekde 1957 en zoologia ĝardeno de urbo Detroit, kie ŝi mortis en aĝo de 18 jaroj. 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.faircountclub.com/faq_gijoe.htm

Kategorio:Individuaj birdoj
Kategorio:Usono en la Dua Mondmilito
Kategorio:Kolomboj
Erni Krusten

**Erni KRUSTEN**  (30-an de aprilo 1900; 16-an de junio 1984)  estis estona verkisto.
Li naskiĝis kiel Ernst Krustein en Muraste, Harku vald, en familio de ĝardenistoj, kaj li mem laboris kiel ĝardenisto.
En 1920 li ekprovis literaturan verkadon. Lia unuo libro estis publikigita en 1927.

Li abunde verkadis, kaj preferis verki mallongajn prozaĵojn.

Li forpasis en 1984 en Talino.

## Verkoj
### Romanoj
*"Mineviku jahil" (1929)
*"Org Mägedi armastus" (1939)
*"Pekside raamat" (1946)
*"Nagu piisake meres" (1962)

### Kolektoj de rakontoj
*"Kanarbik" (1972)
*"Pime armastus" (1941)
*"Rahu nimel" (1951)
*"Piitsa matused" (1957)
*"Õnnetu armastus" (1957)
*"Kevadet otsimas" (1960)
*"Viis lugu" (1968)
*"Rõõmunäljane" (1973)
*"Vurriluu" (1980)
*"Hull pääsuke" (1981)
*"Metalliotsija" (1984)

### Poezio
*"Peegel tänaval" (1978)

### Noveloj
*"Vana võrukael" (1966)
*"Väga halb hinne" (1967)
*"Okupatsioon" (1969)

## Bibliografio
*Tiu ĉi artikolo enhavas tekston tradukitan ekde la rilata anglalingva vikipedia artikolo.
*Biografiaj notoj en Okupacio, Esperanta traduko de *Okupatsioon*, publikigita en Talino, 1972.

Kategorio:Estonaj verkistoj
Kategorio:Estonaj poetoj
(7821) 1991 AC

**(7821) 1991 AC** estas malgranda asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshio Kushida kaj Osamu Muramatsu elde la observatorio de la Suda Jacugatake apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).

Ĝia diametro estis taksita je ĉirkaŭ 6,3&nbsp;km, supozante, ke ĝia albedo estus 0,15.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Osamu Muramatsu
Kategorio:Malkovrita de Yoshio Kushida
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Luciano Tesi

, veterinaro de profesio.

En 1990, li fondis la amatoran astronomian klubon de la Monto Pistoiese kaj poste gvidis la konstruon de la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese elde kiu li faris siajn observojn. Kiel la direktoro de tiu observatorio, li kunlaboris al la malkovroj de multenombraj asteroidoj.

Laŭ Minor Planet Center, li malkovris 7 asteroidoj kaj kunmalkovris 167 aliajn kun Andrea Boattini, Alfredo Caronia, Gabriele Cattani, Vasco Cecchini, Giancarlo Fagioli, Giuseppe Forti, Vittorio Goretti, Michele Mazzucato kaj Maura Tombelli, inter 1994 kaj 2008.

La amora asteroido 15817 Lucianotesi estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Luciano Tesi

## Eksteraj ligiloj 
*  "Tiuj fiŝikapistoj de asteroidoj kiuj iĝas profesiaj" (intervjuo de Luciano Tesi)

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Stacidomo de Vatikanurbo

[eta|Skulptaĵdetalo: [Elija sur fajra ĉaro.]]
La **Stacidomo vatikana** estas kapostacio. Samtempe ĝi estas la sumo de fervoja reto de la Vatikana Ŝtata Fervojo.
La staciaĵo estas simpla, ĝi konsistas el du paralelaj trakoj, el kiuj ununura estas laŭlonge de kajo. Pluse estas du mallongaj mortaj trakoj por varvagonoj. La trakforkoj manipuliĝis mane. Al la najbara itala stacidomo  ekzistas telefona kaj telegrafa konektoj. La enirtraforko kaj la unuaj metroj troviĝas ankoraŭ sur itala teritorio.

La neoklasicisman akcepto-konstruaĵon projektis Giuseppe Momo, la persona arĥitekto de papo Pio la 9-a en 1933. La impona konstruaĵo estis planata por akceptoj oficialaj kaj havas belegan centran halon en diverskolora marmoro, kun stukplafono kaj ok verdaj marmoraj kolonoj. Flanke estis oficejoj. La fasado estas kovrita per travertino. La riĉa skulptura ornamentaĵo estas de Eduardo Rubino.

La konstruaĵo estis ŝanĝata (ekz. per enmetitaj interplafonoj; forigo de la tegmentaĵo), tial ke ĝi apenaŭ estis uzata kiel stacidomo. Por la loĝantaro de Vatikanurbo instaliĝis tie eĉ magazeno kun granda gamo da senimpostaj varoj.

Nur kelkfoje papoj en- aŭ eltrajniĝis tie ĉi: nome Johano la 23-a unufoje, Johano Paŭlo la 2-a trifoje kaj Benedikto la 16-a unufoje.

## Literaturo 
* Ministero dei Lavori Pubblici del Regno d'Italia: *La ferrovia per lo Stato della Città del Vaticano*, Roma, Istituto Poligrafico dello Stato, 1934.
* G. Pini: *La ferrovia della Città del Vaticano*, 1934
* F. Zanetti: *Dalle prime ferrovie dello Stato Pontificio a quella dello Stato della Città del Vaticano*, en: L'Illustrazione Vaticana 3 (1932), p. 376-378

## Eksteraj ligiloj 
* Detalaj informoj kun bildoj pri la fervoja stacio sur la vatikana retpaĝaro. 

Vatikanurbo
Kategorio:Konstruaĵoj en Vatikano
Nemaha

**Nemaha** estas nomo de pluraj lokoj en Usono:

* Nemaha (Iovao)
* Nemaha (Nebrasko)
* Nemah Junction (Vaŝingtono)

## Vidu ankaŭ
* Nemaha County
* Nemaha Township
Anserhaŭto

eta|Anserhaŭto
eta|Anserhaŭto kun rekte starantaj haroj
**Anserhaŭto**, estas la fenomeno ĉe kiu la haroj sur la haŭto rekte stariĝas.

Oni ankaŭ frostotremas, kaj la haŭto aspektas kiel tiu de senplumigita ansero.

La efiko okazas dum sento de malvarmo aŭ certaj emocioj, kiel timo aŭ profunda respekto. Tiuj emocioj ankaŭ kontribuas al anserhaŭto dum aŭskultado de impona muziko. La kaŭzo estas muskoletoj kiuj kuntiriĝas kaj pro tio la haroj rekte stariĝas. Tiu kuntiriĝo estas kaŭzata de la aŭtonoma nervosistemo, tial oni ne povas subpremi la anserhaŭton. La reago ĉefe okazas sur lokoj kun multe da haroj, kiel la brusto, la gamboj kaj la brako.

Anserhaŭto nur okazas ĉe mamuloj kun felo, inter kiuj do ankaŭ la homo. La reago ĉe bestoj havas la funkcion por reteni la varmon dum malvarmo, sed ankaŭ por ŝajnigi ke la besto estas pli granda por fortimigi eblan malamikon. Ĉe la homo anserhaŭto estas evolucia restaĵo kiu verŝajne ne plu havas funkcion.

La latina (medicina) termino estas *cutis anserina*. Tamen en multaj latinidaj lingvoj kiaj la franca aŭ la hispana, la esprimo tradukeblas ne per "Anserhaŭto" sed respektive per *kokinkarno* kaj per *Kokinhaŭto*.

Kategorio:Haŭto
Kategorio:Haroj
7776 Takeishi

'*7776 *Takeishi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomo Masanori Takeishi, (japane: 武石正憲 , *Takeishi Masanori*), malkovrinto de asteroidoj kaj ĉefredaktoro de "*Japanaj Astronomiaj Cirkuleroj''" de 1975 ĝis 1993.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
7779 Susanring

'*7779 *Susanring'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Jack B. Child elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Susan Ivanka Ring'', inspirita kaj sindonema anino de la Astronomia Societo de Kanbero. Ŝi apogi programojn de observado en la lernejoj kaj estis ĉefredaktadorino de la revuo "Suda Ĉielo" .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Jack B. Child
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
7780 Maren

'*7780 *Maren'''* estas asteroido de la asteroida zono,malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Jack B. Child elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro *Maren Elizabeth Child'', pro ŝia altruisma sindonemo al familio, amikoj kaj komunumo, feliĉe, pli ofte observita ol ĉi-tiu malgranda planedo, kiu nun portas ŝian nomon. Ŝia subteno kaj kompreno pri la postuloj de asteroidaj observoj en kelkfoje bizaraj horaroj far'de ŝia kunulo povas esti interpretita nur kiel serioza sindediĉo al la astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de Jack B. Child
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Flaviano de Konstantinopolo

**Flaviano** (, , mortis la 11-an de aŭgusto 449) estis ĉefepiskopo de Konstantinopolo inter la jaroj 446 ĝis 449.

## Vivo 
Flaviano estis la gardisto de la sanktaj vazoj de la granda preĝejo de Konstantinopolo kaj, laŭ la bizanca kristana historiisto Nikeforo Kalisto, vivis sanktecan vivon, kiam li estis elektita ĉefepiskopo de Konstantinopolo.

Dum lia konsekrado, la Roma Imperiestro Teodozio la 2-a restis en Kalcedono. Lia eŭnuko Ĥrisafio () provis ĉantaĝi donacon de oro al la Imperiestro, sed kiam li sukcesis, li komencis konspiri kontraŭ la nova ĉefepiskopo de apogante la ĉefabato Eŭtiko en lia kverelo kun Flaviano.

Flaviano prezidis koncilion de kvardek episkopoj en Konstantinopolo ekde la 8-a de novembro 448 por solvi disputon inter la metropolita episkopo de Sardeso kaj du episkopoj de sia provinco. Eŭsebio, episkopo de Dorileo (, ), prezentis sian akuzon kontraŭ Eŭtiko. Rezulte la sinodo senpostenigis Eŭtikon.

Tamen, kiam Eŭtiko protestis kontraŭ tiu verdikto kaj ricevis la apogon de la patriarko Dioskoro de Aleksandrio, la Imperiestro kunvokis alian koncilion en Efezo (la Duan koncilion de Efezo). Je ĉi tiu koncilio, kiu kunvenis la 8-an de aŭgusto 449, Eŭtiko kaj Dioskoro perforte atakis la ĉefepiskopon. La koncilio repostenigis Eŭtikon.

Flaviano mortis mallonge poste, la 11-an de aŭgusto 449, en la urbo Hipepo () en Lidio, Malgranda Azio de la lezoj kiujn li ricevis de tiu atako. Oni entombigis lin kaŝe.

## Kulto 
Flaviano estas honorigata kiel sanktulo de la Ortodoksa Eklezio kaj la Katolika Eklezio. En la Roma Katolika Eklezio Flaviano estis deklarita sanktulo kaj memorigata la 18-an de februaro.

Papo Leono la 1-a, kies senditoj estis ignoritaj en la koncilio, protestis, nomante la koncilion "rabista sinodo", kaj deklaris la decidojn malvalidaj. Post kiam Teodozio la 2-a mortis en 450, lia fratino *Pulcheria* revenis al la povo, geedziĝus kun la oficiro *Marciano*, kiu iĝis Imperiestro. La nova Imperia paro ordonis ke la ostoj de Flaviano estu portataj al Konstantinopolo en maniero kiu, laŭ la vortoj de kronikisto, pli similis "al triumfo … ol al funebra procesio". La Koncilio de Kalcedono, kunvokita en 451, kondamnis Eŭtikon kaj deklaris Flavianon martiro.

## Notoj 
Kategorio:Mortintoj en 449
Kategorio:Patriarkoj de Konstantinopolo
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Bizancaj historiistoj
Kategorio:Mortintoj en Konstantinopolo
Arkidiakono

[eta|arkidiakona konstruaĵo en la germania urbo [Wismar]]
**Arkidiakono** aŭ **ĉefdiakono** estis titolo de kristana funkciulo. Li estis gvidanto de eklezia administra unuo, **ĉefdiakonujo**, kiu estis subunuo de diocezo kaj mem ofte estis dividata en plurajn dekanujojn.

Origine la arkidiakonoj estis anstataŭantoj de episkopo, dependaj de la superulo. En la flora epoko de arkidiakonoj, en la 12-a kaj 13-a jarcentoj en kristanisma Eŭropo, la arkidiakonoj mem rajtis preni impostojn kaj havis la rajtojn vortumi verdiktojn kaj aliajn jurajn decidojn. Ili rajtis memstare oficiale viziti paroĥejojn, puni pastrojn kaj dekanojn aŭ senpostenigi ilin. Eĉ ili rajtis memstare ekskomuniki personojn, do malmembrigi ilin el la kristana eklezio.

La ekzaktaj rajtoj tre variis inter la diocezoj, ĉar multaj el la rajtoj ne estis reguligitaj per la eklezia juro. Ekde la 13-a jarcento la rajtoj de la arkidiakonoj iom post iom pli limiĝis, ekzemple per la decidoj de la koncilio de Trento. En iuj diocezoj oni forigis la titolojn de arkidiakono jam antaŭ tiu koncilio, sed en aliaj diocezoj ĝi restis ĝis la 17-a respektive 18-a jarcentoj.

Kategorio:Ekleziaj titoloj
Kategorio:Religiuloj
Vetkura biciklo

eta|300ra|
*Vetkura biciklo* estas speco de biciklo, kiun preferas konkursantoj. La ĉefaj ecoj:
#malalta pezo
#manko de amortizo
#mallonga framo
#speciala formo de stirilo
#maldikaj pneŭoj
#radiuso de radoj estas 28" (71 cm)

Pro la unuaj du ecoj, framo de ĉi tiu bicikla speco estas pli alta ol framo de montbiciklo (framo devas esti severa kaj malpeza samtempe), do la biciklo ne tre komfortas sur malbonaj vojoj (framo eblas bati inter gamboj). Krome, maldikeco de pneŭoj ankaŭe malhelpas. La formo de stirilo igas bicikliston sidi ĉe pozicio, kiu permesas nek vidi situacion, nek agrable porti dorsosakon. Tuta celo de ĉi tiuj bicikloj estas rapido.

Kategorio:Biciklado
Sándor Eckhardt (kuracisto)

**Sándor ECKHARDT** [ŝAndor ekhArt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eckhardt Sándor** estis hungara kuracisto, farmaciisto, onkologo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990). Lia patro estis literaturhistoriisto Sándor Eckhardt.

Sándor Eckhardt http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=18998 naskiĝis la  1927 en Budapeŝto, li mortis la  2016 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Eckhardt frekventis universitaton en Budapeŝto. En 1953 li eklaboris en Tutlanda Onkologia Instituto, kie li iĝis direktoro en 1971, post 6 jaroj ĉefdirektoro. Ekde 1977 li instruis en katedro de onkologio. Li strebis kontraŭ la kancero. Li ricevis diversajn premiojn en 1980, 1994, 2003.
 
## Verkaro (elekto) 
* *A nyirokcsomók daganatai* 1965 germane *Lymphknotengeschwülste* 1966
* *Modern daganatterápia* 1982
* *Onkológia* 1993

## Fontoj 
* biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj farmaciistoj
Kategorio:Hungaraj onkologoj
Károly Illés Edvi

**Károly Illés EDVI** [kAroj ilEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Edvi Illés Károly** estis hungara juristo, advokato, reĝa prokuroro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1895). Lia kuzo estis Pál Illés Edvi.

Károly Illés Edvi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03609/03645.htm naskiĝis la  1842 en Somogyszil. Li mortis la  1919 en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Illés Edvi frekventis universitaton en Pest (urbo). Inter 1864-1867 li instruis juron en Szirák, poste li iĝis advokato kaj prokuroro. Li havis prokurorajn taskojn en Szeged, Arad, Budapeŝto kaj Pécs. En 1883 li iomete blindiĝis, tial li emeritiĝis. Spite tion, li laboris plu, ekde 1888 en Budapeŝto.

## Verkaro (elekto) 
* *A bűnvádi perrendtartás magyarázata* (1898–1900) 
* *A bűntettekről és vétségekről szóló magyar büntető törvények magyarázata* (1905)
* *Cifra Juci* - teatraĵo prezentita en 1888

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero E kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj prokuroroj
Okupacio (novelo)

***Okupacio*** estas novelo verkita de la estono Erni Krusten kaj tradukita Esperanten de Hillar Saha. Tiu traduko estis eldonita en 1972 de Eldonejo "Eesti Raamat" en Talino.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita estonlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Akademio de Zamość

**Akademio de Zamość** (, ) estis supera lernejo oficiale malfermita en 1594 de kanceliero Jan Zamoyski en Zamość. La saman jaron papo Klemento la 8-a ratifikis fondon de la Akademio per konvena buleo, aldonante blazonon de sia familio Aldobrandini al la blazono de la Akademio. Ties statuton konfirmis nome de la papo episkopo de Chełm Stanisław Gomoliński, kaj ĉefa organizanto iĝis Szymon Szymonowic.

## Historio 
Oficiala malfermo okazis la 15-an de marto 1595. La Akademio estis la unua privata lernejo kaj la kvara - post altlernejo en la Respubliko de Ambaŭ Nacioj - post la Jagelona Universitato en Krakovo (1364), Akademio de Lubrański en Poznano (1519) kaj Universitato Vilno (1578). Ĝi estis tute financata de la granda kanceliero estante simbolo de potenco kaj de grandaj ambicioj de la fondinto. Lekcioj estis en la latina kaj greka lingvoj.

## Vidu ankaŭ 
* Stanisław Staszic

## Bibliografio 
* J. Kowalczyk, *Zamość. Przewodnik* (Zamość. Gvidlibro), Zamojski Ośrodek Informacji Turystycznej (Centro de Turisma Informado en Zamość), Zamość 1995
* Małgorzata Kowalewska, Akademio de Zamość, Powszechna Encyklopedia Filozofii (Universala Enciklopedio de Filozofio)

Kategorio:Universitatoj en Pollando
Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson

**Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson** [] estas franca komunumo en la departemento Marne, en la regiono Ĉampanjo-Ardenoj. Ĝi havis 573 loĝantojn en la jaro 2010.

Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson estas la franca komunumo, kiu havas la plej longan nomon (45 signoj, inkluzive de streketoj).

## Geografio 
Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson troviĝas en la sudoriento de la departemento Marne, ĉe la rivero Isson, alfluanto de Marno. La najbaraj komunumoj estas Moncetz-l'Abbaye, Arrigny, Outines, Drosnay, Gigny-Bussy kaj Arzillières-Neuville.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Marne
* Listo de interesaj aŭ nekutimaj loknomoj
* Y

Kategorio:Komunumoj de Marne
István Csengery

**István CSENGERY** [ĉengeri] estis hungara pentristo, karikaturisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 30-an de januaro 1887 kaj mortis en Budapeŝto 3-an de decembro 1946.
## Biografio
István Csengery estis memlerninto artisto. Li laboris por jaroj en Satmaro.
## Fonto
*Kieselbach. hu

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj karikaturistoj
Ferenc Gyergyai

**Ferenc GYERGYAI** [djerdjai] estis hungara juristo kaj politikisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 4-an de novembro 1799 kaj mortis en Koloĵvaro 20-an de marto 1874.

## Biografio
Ferenc Gyergyai pristudis juron en Koloĵvaro, de 1821 li laboris ĉe reĝa kurio de Marosvásárhely, de 1823 en Koloĵvaro. Post 1933 li estis sendito en landkunveno de Koloĵvaro, inter 1827-38 en Sibio. En 1848 li estis sendito de landkunveno de Pest (urbo). Li solkantis en teatra trupo de György Ruzitska.

## Fonto
*Biografiaj indikoj

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Kalvinana preĝejo (Szentgyörgyvölgy)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Szentgyörgyvölgy. Ĝi estas la plej okcidenta kalvinana hungara preĝejo, kie la baldakeno estas pentrita.

## Historio 
La unua kalvinana argila kirko konstruiĝis en 1762 en Szentgyörgyvölgy, poste jam pli stabilan preĝejon en 1787 kune kun sonorilostablo. La turo estis alkonstruita en 1792. En 1820 oni renovigis la konstruaĵon iomete kadukan. Pro financaj problemoj la plafonaj pentraĵoj en 1829, la internaj mebloj pretiĝis nur en 1830. Plena renovigo okazis en 2000.

## Konstruaĵo 
La preĝejo etendiĝas sola sur malalta monteto. La navo formas kvarangulon. La fasado komenciĝas per turo, kie troviĝas ankaŭ la ĉefenirejo. Estas alia enirejo ĉe la sankteja flanko. Interne laŭ 3 flankoj de la muroj ligna galerio etendiĝas. La plej valora estas la pentrita plafono. Apud la predikejo oni metis memortabulon.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare
* hungare

Szentgyörgyvölgy
Koulibaly

**Koulibaly** estas familia nomo de jenaj personoj:
 
* Mamadou Koulibaly (* 1951), politikisto de Eburbordo, prezidento de la nacia asembleo 
* Paul Koulibaly (* 1986),  futbalisto el Burkino 
* Kalidou Koulibaly, futbalisto el Senegalo
* Sadiba Koulibaly (?-2024), oficiro de la gvineaj armetrupoj

**Rigardu ankaŭ:**
* Coulibaly
Gusztáv Herédi

**Gusztáv HERÉDI** [here:di] estis rumania hungara redaktoro, prozverkisto, publicisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 14-an de majo 1925 kaj mortis en Koloĵvaro 11-an de julio 1997.

## Biografio 
Gusztáv Herédi akiris diplomon pri filozofio en Universitato Bolyai de Kluĵo (1951). De 1947 li estis redaktoro ĉe *Igazság*, de 1949 ĉe *Utunk*, poste vicĉefredaktro de de *Falvak Népe*; de 1956 ĉesekretario redakcia de *Utunk*, de 1958 por kvinjaroj li estis seruristo de maŝinfabriko Unirea de Kluĵo. De 1963 li estis rubrikestro de revuo *Korunk* rovatvezetője.

## Verkoj 
* Helytállás (tri noveloj kun ilustracioj de Zoltán Andrásy, 1953);
* *Kiutalás* (unuakta teatraĵo, 1953);
* *Tűz mellett* (noveloj, 1961);
* *Lélekmelegítő* (romano, 1964);
* *Sóhajt a fenyves* (romaneto kaj noveloj, 1969);
* *Késő bánat* (romano, 1974);
* *Siker és kétely* (romano, 1983).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj de amaskomunikiloj
Kategorio:Seruristoj
Selz

**Selz** estas 61&nbsp;km longa maldekstra flankrivero de la Rejno kaj unu el la ĉefa akvejoj en Rheinhessen (Rejnlando-Palatinato).

## Vojo 
La rivero fontis en Palatinato en la „Nordpalatinata Montaro“ rande de la vilaĝo Orbis, kie troviĝas ŝilon ĉe enmasonigita fonto. Ĉirkaŭ 30&nbsp;km la „Selz“ fluas nordorienten. En distanco de 3&nbsp;km ĝi atingas la limon inter Palatinato kaj Rheinhessen. Post 8&nbsp;km situants la urbeto Alzey. Tie ĝi trafluas digolagon kaj trafluas la urbon en tuboj. Je la duono de ĝia vojo ĝi turniĝas en Selzen al la nordokcidenta direkto. Post 61&nbsp;km ĝi enfluas la Rejnon ĉe Ingelheim. La meza akvokvanto estas 0,77 m³/s. La akvokvanto diferencas de 0,3 al 20 m³/s.

Sur la vojo tra Rheinhessen la rivero Selz pasas maldekstre kvar altaĵojn kiuj estas pli ol 100 m pli altaj ol la vala bazo. Estas jenaj altaĵoj:
* Petersberg (246 m) inter Gau-Odernheim kaj Bechtolsheim
* Selzerberg (237 m) inter Selzen kaj Sörgenloch
* Mühlberg (243 m) ĉe Nieder-Olm
* Mainzer Berg (240 m) inter Schwabenheim kaj Ingelheimer Ortsteil Großwinternheim, urboparto de Ingelheim.

## Historio 
Skribe dokumentita estas la rivero Selz kadre de la Veronaj donacoj, pere de ĝi en la jaro 983 la imperiestro Oto la 2-a en Verono donacis al sia arkikonceliero kaj arkiepiskopo de Majenco Willigis la urbon Bingen kaj la apudajn lokojn, kiuj tie „etendiĝas ĉiflanke de la Rejno de la ponto super „Selzbach“ ĝis Heimbach, aliflanke de la Rejno de la punkto kie la „ Elzbächlein“ enbuŝiĝas ĝis la vilaĝeto „Caub.“*

En 1909 estas konstruita apud Zornheim la t.n. „Selztalstellung“ (fortikaĵo kiel parto de la defendlinio de la germana regno kontraŭ Francio.

Ekde 1992 oni renaturigas la riveron kaj la apudriveran terenon. Oni rekonstruis humidajn areojn, egaligis la riverbordon kaj malrapidigas la akvofluon de la rivero cele. Multaj amfibioj, birdoj kaj insektoj komencas vivi tie. Unu el la unuaj partoj de renaturado estas inter Hahnheim kaj Sörgenloch.

## Bildaro 

dosiero:Selz-Quelle.JPG|Fonto en Orbis
dosiero:Selz-Quelle+Kneippbecken.JPG|Fonto kun Kneipp-akvujo kaj rivervojo
dosiero:Selz-Verlaufsplan.JPG|Vojo de la rivero
dosiero:Selz-Orbis.JPG| La unuaj metroj de la rivero
dosiero:Selz-Muendung.JPG| Je la celo

## Ekonomio 
### Infrastrukturo 
#### Pontoj 
Super la Selz iras 137 pontoj, do statistike po 460 m unu. La plej multaj nur estas por agrikultura trafiko.

#### Selztal-biciklovojo 
De la fonto apud Orbis tra Alzey al Ingelheim estas ŝildita biciklovojo apud la rivero. Ĝi iras parte sur, parte apud la iama fervoja trako.

### Muelejoj 
Iam estis 40 akvomuelejoj. Nur malmultaj ankoraŭ restis.

## Literaturo 
La agado de la romano de Alexandre Dumas *Der Ratschluss der Magiers* (?) okazas en la regiono apud la rivero Selz

## Eksteraj ligiloj 
* Gemeinde Orbis: *Die Selz-Quelle in Orbis*
* Rhein-Main-Presse: *Radeln entlang der Selz*
* SGD Süd: *Umsetzung der EU-Wasserrahmenrichtlinie. Pilotprojekt Selz''  (Oktober 2006; PDF; 3,2&nbsp;MB)

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Germanio
El la polvo de la tero

***El la Polvo de la Tero*** estas popolarscienca libro verkita de William Frederick Rolt.
La subtitolo estas "Enkonduko en la grundosciencon". Eldonis ĝin Eldonejo Stafeto el La Laguna (Tenerifo) en 1967.

## Enhavotabelo 
# Tero kaj grundo
# La grundo
# La teksturo de la grundo
# Sablo - Ŝlimo - Argilo
# La organika parton de la grundo
# La origino de la grundo
# La bazaj bezonoj de la planto
# La akvo de la grundo
# Klasifiko de la grundo
# Komercaj sterkoj
# Grunda ekvilibro
# Scienco kaj agrikulturo
# La dieto de la homo
# Malsata mondo serĉas nutraĵon

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Geologio
Kategorio:Pedologio
Kategorio:Grundoscienco
Kategorio:Grundotipoj
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience