Masivo Canigou

**Masivo Canigou** estas masivo de francaj Pireneoj en departemento Pyrénées-Orientales. Ĝi kulminas je  per pic du Canigou.

Masivo Canigou estas la plej vasta pirenea masivo la plej proksima al Mediteraneo. Videbla de tuta Katalunio kaj kelkfoje de Marsejlo, ĝia impona ĉeesto estas simbolo por katalunoj kaj ĝis la 19-a jc, ĝi lasis kredi ke ĝi estis kulmina punkto de Pireneoj. Ĝi apartigas la du historiajn kataluniajn regionojn Conflent kaj Vallespir, ĝiaj orientaj spronoj konsistigas regionon Aspres.

Ĝiaj flankoj estis loĝataj ekde prahistorio. Paŝtigado, ekspluatado de minoj (aparte de fero, nun forlasita) kaj fontbanado estas miljaraj aktivecoj de loĝantoj de Canigou.

Granda varieco de pejzaĝoj, aliro sufiĉe facila, ĝiaj kulturaj lokoj kaj ĝia dolĉa klimato igas ĝin turisma regiono ŝatata de marŝantoj aŭ montbiciklantoj. Multaj padoj estas aranĝitaj.
De julio 2012, la loko ricevis la oficialan markon *Grand site de France*.

## Toponimio 
La nomo venus de hinda-eŭropa radiko *KN* (*kan*, « monto ») duobligita en fenica lingvo por fari superlativon, *kankan* : « monto de montoj ». La vorto *kankan* estus dufoje fonetike evoluigita de grekoj, ŝanĝante ĝin en *kanigan* kun senakcenta prononco de fina *-an*, kiu instigas romianojn al apliko de siaj deklinacioj al la radiko *canigon*.

La unuaj skriboj datiĝas de 949 kun *Montis Canigonis* kaj *Monte Canigone* en malfrua latina lingvo. La unua skribo kun katalunigo de la nomo datiĝas de 1300 kun *Canigó*, kies transskribo donas Canigou en la franca lingvo.

Komence de la 21-a jc, departementa konsilio de Pyrénées-Orientales uzas la katalunan vorton *Canigó*.

La 16-an de julio 2012, la Ministerio pri Ekologio, daŭriva Evoluigo kaj Energio anoncis klasadon kiel granda loko de *Masivo Canigó* : « t.e. la "sakrala monto de kataluna lando", tial la nova skribo de ĝia nomo "Canigó", agnoskita por indiki tiun novan Grand site de France. » kaj valo de rivero Cady, norde per valo de rivero Têt, oriente per ebenaĵo de Rusiljono kaj sude per valo de Tech. Valo de Têt nomiĝas Conflent, tiu de Tech Vallespir. La orientaj spronoj de la masivo konsistigas Aspres.

### Topografio 
Se per sia alteco (), Canigou ne atingas Vignemale (), Aneto (), la plej alta kulmino de Pireneoj, ĝi certe montras la plej grandan altodiferencon inter ebenaĵo Vinça () kaj la ĉefa kulmino, t.e. pli ol  laŭ dek-kilometra distanco laŭfluge.

Masivo Canigou estas la monto de Francio kie videblas la plej bonaj ekzemploj de vegetaltavoloj : piede, les agavoj kaj oranĝarboj ; kulmine, alpaj plantoj (sur la nekalka kulmino, ne kreskas edelvejsoj).

eta|Masivo Canigou de Serrat d'en Vaquer.

Ĉefaj kulminoj identigeblaj de ebenaĵo de Rusiljono de okcidente orienten :
* Pic du Canigou () ;
* Pic Barbet () ;
* Puig Sec () ;
* Roc Nègre () ;
* Puig des Tres Vents ().

Duarangaj kulminoj :
* Pic Gallinasse () ;

### Klimato 
La klimato estas tipe mediteranea surebenaĵe sed altiĝante ĝi rapide malboniĝas, por fariĝi alpa proksime de kulminoj. Suntempo estas longa surebenaĵe, aparte sur Conflent, Vallespir estas pli malseka. Pluvoj kreskas kun alteco por atingi maksimumon je alteco inter  kaj .

La relativa sekeco de klimato, ne devas kaŝi la intensecon de la pluvoj en aŭtuno, kvankam esceptaj kiaj la katastrofaj indundoj en oktobro 1940.

### Flaŭro kaj faŭno 
## Historio 
[eta|[Priorejo de Serrabone]]
[eta|[Abatejo Saint-Michel-de-Cuxa]]

## Lokoj kaj monumentoj 
Abatejo Saint-Martin de Canigou estas unu el la unuaj romanikaj abatejoj, konstruita en la 11-a jc sur la morda flanko de Canigou kaj restaŭrita ekde 1902. Staranta sur roka promontoro, alta je , ĝi superas imponajn kanjonojn.

## Aktiveco 
### Marŝado 
Aliĝinta al « reto de grandaj lokoj de Francio » ekde 1999, la sakrala monto de « francaj katalunoj » gajnis la markon Grand site de France en aprilo 2012 sub sia kataluna nomo *Canigó*. Ĝi estas parto de regiona natura parko de katalunaj Pireneoj. Tri piediraj padoj grimpas al ĝia kulmino nomata pic du Canigou () : de Cortalets per pic Joffre en du horoj sen malfacilaĵo ; per kresto Barbé kaj vertiĝodona ŝtuparo, tra kameno de Canigou (2h20) ; kaj per kameno de suda flanko laŭ GR 10 (4 horoj).

Masivo Canigou estas granda loko de pireneismo kaj estas kovrata per reto de longmarŝaj padoj, de rajdovojoj, kaj de montbiciklaj padoj, kaj tie estas aro da montaraj kabanoj por marŝado en montaro.

Du longmarŝaj padoj trairas Masivon Canigou :
* GR 10, kiu trairas Pireneojn inter Atlantiko kaj Mediteraneo laŭ la norda flanko de Pireneoj, kaj trairas la masivon inter Mantet kaj Amélie-les-Bains-Palalda ;
* GR 36, kiu ligas Manikan Markolon al Mediteraneo kaj trairas la masivon inter Baillestavy kaj Mantet.

La pado de Pirenea Piemonto (aŭ *el cami del péu de la coste*) estas duaranga itinero de Jakoba vojo, ĝi trairas la masivon de priorejo de Serrabone, ĝis abatejo Saint-Michel de Cuxa, Taurinya kaj Casteil por atingi abatejon Saint-Martin de Canigou. De tiu abatejo, ĝi remalsupreniras ĝis priorejo Sainte-Marie en Corneilla-de-Conflent. Ĝi plu malsupreniras ĝis Villefranche-de-Conflent.

### Media protektado 
La masivo estas grandparte protektita rezervejo de reto Natura 2000 kun 3 naturrezervejoj, en Py, Mantet kaj Prats-de-Mollo-la-Preste.

Dosiero:Le Canigou 12-06-2006.jpg|Vido al Jujols
Dosiero:Le Canigou.jpg|Canigou vidata de ĉirkaŭ Vinça
Dosiero:2012-11-31 Canigou vu depuis Céret.jpg|Masivo Canigou vidata de Céret
Dosiero:Vinça, la retenue d'eau et le Canigou.jpg|Vinça, akvotenejo kaj Canigou
Dosiero:Le Canigou et les pêchers en fleurs.jpg|Canigou kaj florantaj persikarboj

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Bibliografio 
* Les Pyrénées-Orientales GR10/36, "Fédération française de la randonnée pédestre" ("Franca federacio pri marŝado"), 2002, 
* Marŝadmapo : Masivo Canigou, Nacia Geografia Instituto (IGN), TOP 25, Skalo : 1 / , 2000.
* "Pyrénées : Canigou No. 10", eldonejo "Rando Éditions", 1992, 
* Georges Veron, "Guide Rando: Canigou, Conflent", eldonejo "Guides Rando", 2000, 

### Vidu ankaŭ 
* Pireneismo
* Syndicat Mixte Canigó Grand Site
* Listo de masivoj kaj kulminoj de Pireneoj
* Protektitaj areoj de Pireneoj
* Reto de grandaj lokoj de Francio
* Marŝado en Pyrénées-Orientales

### Eksteraj ligiloj 
* Syndicat Mixte Canigó Grand Site - oficiala TTT-ejo 


Kategorio:Protektitaj areoj de Pireneoj
Kategorio:Naturaj lokoj de Pyrénées-Orientales
Kategorio:Grand site de France
Kategorio:Lokoj Natura 2000 de Pyrénées-Orientales