open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Triopa Entento

eta|320ra|
La **Triopa Entento** (aŭ **aliancaj potencoj**) estas la *Kora Entento* subskribita en 1908, poste pligrandiĝinta kun Rusio.

La Unuiĝinta Reĝlando (Britio) kaj Francio subskribis la Koran Ententon la 8-an de aprilo 1904, interkonsentante pri siaj interesoj en Egiptio, Maroko, orienta Azio kaj la fiŝkaptorajtoj ĉirkaŭ Novlando.

eta|maldekstra|200ra|
Britio kaj Rusio subskribis similan interkonsenton la 31-an de aŭgusto 1907 pri siaj interesoj en Persio kaj Afganio. La du akordoj kune kun la franca-rusa alianco de januaro 1894 estas la *"Triopa Entento"*.

## Eksteraj ligiloj 
* La Kora Entento
* La Triopa Entento  
* Aliancanoj de la Unua Mondmilito

Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Politiko en 1908
Kategorio:1908 en Britio
Kategorio:1908 en Francio
Kategorio:1908 en la Rusia Imperio
Satu Mare (Harghita)

**Satu Mare** (hungare: **Máréfalva** [ma:re:falva]) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio laŭ la supera etapo de la rivero Târnava Mare ĉe la sudaj piedoj de Montaro Harghita, nordoriente de Odorheiu Secuiesc. Administre ĝi iam apartenis al la komunumo Brădești, sed nun estas memstara komunumo.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 mil 419 loĝantojn (hungaroj); en 1992 2 mil 017 (99 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Udvarhely vármegye*). Ĝi estas fama pro siaj pentritaj sikulaj pordegoj. En junio 2008 oni inaŭguris la edukejon *Összefogás háza* (Domo de solidareco), iniciate de *Fondaĵo Sankta Francisko Deva*.

## Renomaj personoj 
* Imre Balázs (n. 26-a de oktobro 1931): pentristo.
* Piroska Kovács (n. 28-a de junio 1932): instruistino, lokhistoriistinoy.
* Géza Pálfi (14-a de aprilo 1941 – Târgu Mureș, 12-a de marto 1984) romkatolika pastro, instruisto, viktimo de la komunista reĝimo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Kovács Piroska: *A máréfalvi iskola 210 éve 1786-1996*. Székelyudvarhely, 1996.
* Kovács Piroska: *Székelykapuk Máréfalván*. Marosvásárhely, Mentor Kiadó, 2000.
* Gagyi József: *Örökített székelykapu*. Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Satu Mare jud Harghita.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_HR_Satu_Mare_szekler_gate.jpg|Sikula pordego

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Glaso

eta|250ra|Glaso malplena kaj plena
**Glaso** estas trinkujo kutime uzata por trinki likvaĵojn, kutime malvarmajn. Glasoj estas plej ofte el vitro, travideblaj kaj senkoloraj, sed troviĝas ankaŭ glasoj koloritaj kaj dekoritaj, glasoj el plasto, fajenco, metalo, ktp. Ili estas kutime malmultekostaj, sed ofte rompiĝemaj.

Glasoj estas ordinare pli altaj ol larĝaj. La formo kaj grandeco dependas de la uzo. Foje estas tenilo:
* vinglaso (el vitro kun tigo kaj bazo),
* glaseto (malgranda, cilindra por brando),
* bierglasego aŭ bierkruĉo (el vitro, metalo aŭ fajenco, kun anso kaj foje kun ĉarnira kovrilo, entenanta 500 ml kaj pli).

Glaso estas ankaŭ la kvanto, kiun enhavas la glaso: *trinki glason da akvo*.

Por trinki varman teon el glaso oni uzas glasingon.

Persian Tea glass 1.jpg|Persa glaso
Elektrotrajno Tobolsko - Tjumeno 04.jpg|Pasaĝero en trajno tenas glasingon kun glaso da varma teo

## Proverboj 
Ekzistas proverboj pri glaso en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Trinkujoj
Jaroslav Švarc

**Jaroslav ŠVARC** (naskiĝis la 11-an de majo 1914 en vilaĝo Velký Újezd en distrikto Olomouc, mortis la 18-an de junio 1942) estis ĉeĥa soldato. Kiam li finlernis metion, la 1-an de oktobro 1939 li komencis soldatan deĵoron ĉe infanteria regimento, finlerninte suboficiran lernejon li estis translokigita al la 4-a limgardista regimento kaj ĉi tie li deĵoris kiel komandanto de mitraltaĉmento (en infanteria fuorto MO S-18 "Ĉasarbaro"), nome ĝis oktobro de 1938 (munkena interkonsento). Poste la regimento estis likvidita kaj Jaroslav Švarc deĵoris en Subkarpata Rusio, poste en Hranice kaj al la 1-a de marto 1939 li estis maldungita en civilon.

Tuj li komencis prepari sin al foriro malantaŭ la limon. Tra Slovakio, Hungario kaj Jugoslavio li venis en Francion kaj en marto de 1940 li aliĝis en Agde al formiĝanta ĉeĥoslovaka soldataro. Li estis donita al la 8-a roto de la 2-a ĉeĥoslovaka infanteria regimento, kun kiu li partoprenis en bataloj en la franca batalfronto. Post la falo de Francio li estis komune kun pluaj evakuita en teritorion de Anglio kaj li fariĝis ano de la 1-a miksita brigado. En 1941 li aliĝis al ekzercado por apartaj celoj kaj li partoprenis paraŝutistan ekzercon.

En marto de 1942 li estis envicigita en paragrupon TIN. La grupo estis malsuprenĵetota sur teritorion de protektorato, kie ĝi devis fari atencon kontraŭ ministro de lernejaferoj Emanuel Moravec. La 29-an de aprilo de 1942 la paraŝutistoj malsuprensaltis ĉe Rožmitál, sed ĉar ĉiu falis sur alia loko, plie ambaŭ vundiĝis, Jaroslav Švarc ekiris mem ĝis Prago. Ĉi tie li kuniĝis kun ĉefleŭtenanto Adolf Opálka el grupo OUT DISTANCE. Post atenco kontraŭ Heydrich li kaŝis sin en kripto en la templo de sanktaj Cirilo kaj Metodo en Resslova-strato. Li mortis komune kun la ceteraj paraŝutistoj la 18-an de junio 1942 dum senespera batalo kontraŭ grandega superforto. Li mempafmortigis sin, por ke li ne falu en la manojn de gestapo. Post lia morto nazioj sekcis lian korpon kaj lia kapo estis apartigita de la korpo. La korpo estis enterigita verŝajne en amasan tombon en tombejo en Prago-Ďáblice. La preparita kapo devis komune kun la ses kapoj de la ceteraj falintaj paraŝutistoj servi kiel eksponaĵo en germana muzeo de krimo. Ĉiuj kapoj fine de la milito perdiĝis.

## Kripto 
En la kripto de la templo li mortis komune kun:
* Jozef Gabčík
* Adolf Opálka
* Josef Valčík
* Jan Kubiš
* Josef Bublík
* Jan Hrubý

## Rilataj artikoloj 
* Batalo en preĝejo de sanktaj Cirilo kaj Metodo
* MO S-18 "Obora"

Kategorio:Ĉeĥaj soldatoj
Kategorio:Personoj de ĉeĥoslovaka kontraŭnazia rezistmovado
Kategorio:Naskiĝintoj la 11-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 18-an de junio
Rondo Petőfi

La **Rondo Petőfi** aŭ **Petőfi-rondo** () estis intelektulara diskutrondo en 1955-56. Ĝin kreis en 1955 la tiam sola junulara organizo de Hungario, nome la Asocio de Laboranta Junularo (*DISZ Dolgozó Ifjúság Szövetsége*), junkomunista asocio de la hungara kompartio. Ĝi estis kreita por la budapeŝtaj junaj intelektuloj. La rondo ravis en spirita-politika antaŭpreparo de la hungara revolucio de 1956, en formado de la publiko. La estiĝon ebligis la pli libera politika aero sub unua regado de Imre Nagy (1953–55). 

Ankoraŭ en 1954 la poeto István Lakatos kaj kelkaj amikoj ekorganizis diskutrondon. Oni nomis tiun Bessenyei-rondo. Ĉar la ŝtatsocialsima sistemo ne permesis la individuajn iniciatojn, tiel brakumis la aferon al menciita junkomunista organizo. 

La Rondo Petőfi oficiale fondiĝis la 25-an de marto 1955 en la Kossuth-klubo kaj kun gvidantaro, delegita senescepte de la komunistoj (ekzemple Géza Losonczy). 

La sekretario iĝis Gábor Tánczos (instruisto), kie personeco karakterizis la organizon. Lin ekskludis la junkomunista organizo en 1951, sed li apogis politikon de Nagy, tiel oni tiel rehabilitis lin.

La diskutoj en la rondo vigliĝis nur post la 20-a Kongreso de la Soveta Komunista Partio. Ekde printempo de 1956 daŭre aperis la tematikaj diskutoj pri publikinteresaj temoj. 

Ili pridiskutis ekzemple la aktualajn demandojn de la politika ekonomiko, la duan kvinjaran planon, filozofion, edukadon ktp. Tie aperis pli frue silentigitaj homoj ekz. György Lukács, Ferenc Mérei, Tibor Liska, Tibor Déry , Ferenc Donáth, Tamás Nagy, Domokos Kosáry ktp. . 

La diskutoj okazis komence en la Kossuth-klubo, sed pro la grandiĝanta intereso, oni serĉis pli grandajn ejojn. 

Post eko de la hungara revolucio de 1956, ĝi malgraviĝis kaj post malvenko de la revolucio ĉesis, Gábor Tánczos venis en prizonon.

## Vidu ankaŭ
* Rondo Galilei

Kategorio:Politiko de Hungario
Kategorio:Hungara revolucio de 1956
Tibor Szamuely

%
**SZAMUELY Tibor** [samuelj tibor] (naskita la  en Nyíregyháza en Hungario, mortinta la  en Lichtenwörth en Aŭstrio) estis ĵurnalisto, komunista politikisto, gvidanto de ruĝa teroro dum la Hungara Sovetrespubliko.

Li venis el bonhava burĝa juda familio. Li eklaboris en Budapeŝto (1908) kiel bankoficisto, poste dungito de asekura asocio. Dumtempe li membriĝis en la Hungara Socialdemokrata Partio, sed ne aktive politikumis. Li estis ekde 1909 kunlaboranto de eldonaĵo Szabolcsvármegye; inter 1910 kaj 1912 kunlaboranto de gazetoj Nap, Nagyváradi Napló kaj
Szabadság en Nagyvárad. Post siaj akre-kritikaj, senvualigaj artikoloj li devis forlasi la urbon kaj translokiĝis al Fiume (Rijeko), kie li laboris ĉe la gazeto *Tengerpart*. Iom poste li estis dungita de la ĉefurba katolika gazeto *Magyar Kurírnál* (dumtempe li laboris pri antiklerika libro, kiu restis manuskripto). Liaj skriboj aperis en *Pénzvilágban* kaj *Úttörő*, ekde 1913 li estis ekstera kunlaboranto de *Népszava*. Danke al apogo de sia patro li gvidis monduman vivon kaj vojaĝis tra Eŭropo.

Li venis en 1915 en rusan militkaptitecon, el kie li liberiĝis nur post la Oktobra Revolucio. Li partoprenis ekde januaro de 1918 en movado de militkaptitoj en Mioskvo, estis kunfondinto de la hungara grupo de la Rusia Komunista (bolŝevika) Partio, poste li redaktis la komunistan gazeton
Sociala Revolucio. Li organizis ankaŭ diversajn internaciajn kaj hungarajn komunistajn grupojn.

Aŭtune de 1918 li vojaĝis per soveta diplomata pasporto al Svislando, kie li kontaktis hungarajn komunistojn.

Li revenis Hungarion la 3-an de januaro 1919, iĝis ano de la Centra Komitato de la Hungariaj Komunistoj, krom tio li redaktis la gazeton Ruĝa gazeto *(Vörös Újság)*. Li travivis atencon en Nyíregyháza, sed liaj du fratoj vundiĝis.

Oni arestis lin la 14-an de januaro 1919, sed sen konkretaj pruvoj (pri onidiraj ekzekutoj en Rusio) li liberiĝis kaj alprenis la kaŝnomon *János Krauze*.

Li fifamiĝis pro sia agado dum la Hungara Sovetrespubliko. La 3-an de majo 1919, li subpremis ribelon ĉe Szolnok. Sammonate li flugis super malamikaj areoj al Kievo por renkonti Leninon (21–30-an de majo). En junio, li gvidis terorisman, ekzekutan taĉmenton en PostDanuba regiono de Hungario. Li ekzekutigis en Csorna kaj Kapuvár multajn homojn.

La malafabla internacia eĥo pro la ekzekutoj ekigis eĉ en Hungario malplaĉon, gvidantoj de la Hungara Sovetrespubliko malkontentis pri liaj agadoj. Oni forigis lin el la gvidantaro (24-an de junio).

Oni komisiis lin pri subpremo de ribelo apud la Danubo (20-an de junio). La tujdecida juĝistaro, gvidata de li, decidis pri 50 ekzekutoj (fine de junio).

Li mortis dum fuĝo inter nekonataj cirkonstancoj.

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj militkaptitoj
Kategorio:Hungaraj revoluciuloj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj komunistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1919
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Militkaptitoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Marksismaj ĵurnalistoj
Feliks Dzerĵinskij

**Feliks Edmundoviĉ Dzerĵinskij** (; n. 11-an de septembro 1877, Dzerĵinovo apud Minsk, Rusio [hodiaŭ Belorusio] – m. 20-an de julio 1926 Moskvo), estis bolŝevika gvidanto, ĉefo  de la unua soveta superpolica organizo t. n.  "La Tutrusia Eksterordinara Komisiono", ruslingve *Всероссийская Чрезвычайная Комиссия* (Vserosiskaja Ĉrezviĉajnaja Komisija), kiu iĝis pli konata per siglo *ЧК* (prononce "Ĉeka"). Interesa rimarko: anoj de tiu organizo nomiĝis ĉekistoj, kaj tiu ĉi nomo apartenis al membroj de ĉiuj sekvaj rusiaj organizaĵoj pri ŝtata sekureco: GPU, NKVD, KGB kaj nun FSB.

Dzerĵinskij estis filo de pola nobelo, li mem en 1895 aliĝis al kaŭna organizo de Litova Socialdemokrata Partio. Li iĝis partia organizanto, la cara polico arestis lin kvinfoje inter 1897 kaj 1908 pro revolucia agado, sed li ĉiam fuĝis el Siberio. Li partoprenis en la rusa revolucio de 1905, iĝis gvidanto de Pola-Litova Socialdemokrata Partio kaj iniciatis unuiĝon kun la rusaj socialdemokratoj en 1906. Poste li agadis en Rusio kaj okcidenta Eŭropo. Oni arestis lin en 1912 je sesafoje kaj li liberiĝis nur post la februara revolucio de 1917.

Dzerĵinskij iĝis en julio de 1917 ano de la Centra Komitato de la bolŝevika partio kaj li fervore agadis en la oktobra revolucio. Li iĝis en gvidanto de la Tutrusa Kontraŭrevolucia kaj Kontraŭsabotaĵa Specifa Komitato (ĈEKA) (20-an de decembro 1917), kiu estis polica organo de Sovet-Rusio. La Ĉeka firmigis pozicion de la Lenina diktaturo per arbitraj ekzekutoj de la veraj kaj malveraj malamikoj. Dzerĵinskij kreis la unuajn rusiajn koncentraciajn kampojn. Li estis senkompata, fanatika, nepagebla komunisto.

Dum la pola-bolŝevika milito (1919–20), oni nomumis Dzerĵinskij-on ano de Portempa Pola Revolucia Komitato, kiu el komitato volis krei la bolŝevikajn registaron de Pollando. Post retiriĝo, forpelo de la rusa armeo el Pollando, Dzerĵinskij denove koncentris sin je la rusiaj aferoj. Li restis plu ĉefo de Ĉeka, iĝis fidulo de Stalin.

Li mortis la  dum akra diskuto en la Centra Komitato. Oni enterigis lin ĉe la Kremla muro en Moskvo.

Lian nomon portas lokoj en Rusio, Ukrainio, Belorusio. Dum periodo de komunismo en la teroj de Varsovia Traktato oni starigis multajn monumentojn. Malgraŭ lia agado, dum kiu li sange persekutadis opozicion kaj liberigajn movadojn, la monumentoj omaĝe al li daŭre restas en sendependigitaj Ukraino kaj Belorusio kaj en reformita Rusio.

## Vidu ankaŭ 
* Dzerĵinsk, Rusio
* Dzerĵinskaja Hara, Belorusio
* Leo Jogiches

Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Polaj komunistoj
Kategorio:Rusiaj revoluciuloj
Kategorio:Bolŝevikoj
Kategorio:Polaj revoluciuloj
Kategorio:Entombigitoj en la Nekropolo ĉe la Kremla Muro
Nikolaj Jeĵov

**Nikolaj Ivanoviĉ JEĴOV** (n. 1895, Sankt-Peterburgo, Rusio – m. post januaro 1939), sovetia komunista funkciulo; gvidanto de soveta sekreta polico NKVD inter 1936 kaj 1938 kaj tiel li direktis la plej sangajn, kruelajn stalinajn purigojn.

Junaĝo de Jeĵov estas preskaŭ nekonata. Li havis altecon de 150 cm kaj lamis, tial li ricevis la moknomon "nano", poste "la sanga nano". Li aliĝis al la komunista partio en marto de 1917 kaj servis kiel politika komisaro en la Ruĝa Armeo. En 1927 li laboris jam en la Centra Komitato, en 1933 en la novkreita Puriga Komitato, kiu ekskludis pli ol 1 milionon da homoj el la kompartio.

En 1934 oni elektis lin plenjura ano de la Centra Komitato, en oktobro de 1937 li iĝis help-membro de la Politburoo.

Li transprenis la gvidadon de NKVD la 26-an de septembro 1936 kaj en tiu funkcio efektivigis tiujn krimojn, kiujn oni citas kiel epoko *jeĵovsĉina*. Oni murdis partianojn, partiajn gvidantojn, poste simplajn civitanojn. La 27-an de aŭgusto 1937 Nikolaj Jeĵov, la popolkomisaro pri internaj aferoj publikigis ordonon de NKVD n-ro 00485 pri la genocida operaco kontraŭ poloj en Sovetunio. La kontraŭpolaj ordonoj n-roj 00447 kaj 00485 rezultis mortigon 111 091 da poloj, kaj 28 744 da poloj malliberigitaj en koncentrejoj nur pro tio ke ili estis poloj, do tiuj ciferoj plurfoje superantaj la viktimojn de la Masakro de Katin dum la Dua Mondmilito. Somere de 1938 eĉ Jeĵov iĝis suspektinda por Stalin, tiel funkcion de Jeĵov transprenis Lavrentij Berija. Post januaro de 1939, Jeĵov malaperis, mortpafita februare 1940.

Respondeca ankaŭ pri murdado de pluraj esperantistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Pola operaco de NKVD

Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Historiaj personoj de Rusio
Kategorio:Sovetiaj ministroj
Kategorio:Rusiaj komunistoj
Kategorio:Pafekzekutitoj
Ernő Gerő

**GERŐ Ernõ** (naskiĝis kiel **SINGER Ernő**, la 8-an de julio 1898 Terbegec [hodiaŭ Trebušovce, Slovakio] – mortis la 12-an de marto 1980, Budapeŝto) estis hungara komunista politikisto, ekonomikisto, gvidanto dum la t.n. Rákosi-epoko. Li respondecas pri misagadoj dum la stalina epoko de Hungario (1949-1953) kun Mátyás Rákosi kaj Mihály Farkas. Lia edzino estis Erzsébet Fazekas.

Li junaĝe agadis en socialismaj, poste komunismaj junularaj movadoj, en 1919 batalis en la hungara Ruĝa Armeo. Li fuĝis en 1919 al Vieno, poste al Bratislavo, Bukareŝto. Oni arestis lin en 1922 en Budapeŝto kaj kondamnis je 15-jara prizono, sed en 1924 transdonis al la Sovetunio.

Li agadis inter kadroj de la internacia laborista movado interalie en Francio, Belgio, Finnlando, Portugalio, Jugoslavio. Li kaŭzis morton de multaj anoj de la Internaciaj Brigadoj kiel komisiisto de la soveta sekretservo, dum la hispana enlanda milito. Li agadis dum la dua mondmilito en la Kominterno.

Li revenis en Hungarion en 1945 kun aliaj komunistaj gvidandoj de la elmigrejo. Li estis gvidanto en la komunista partio kaj en la registaro. Li direktis la ŝtatigojn, ekonomian ministerion en diversaj pozicioj.

Post forigo de Mátyás Rákosi, ekde julio de 1956 ĝis 25-a de oktobro, li estis unua sekretario de la komunista partio.

Li akrte atakis la revolucion en radioparolo (23-an de oktobro) poste fuĝis al Moskvo. Li vivis ĝis 1960 en Sovetunio, poste hejmenvenis kaj tiam la partio ekskludis lin pro la misagadoj (1962). Li vivis ĝismorte retiriĝante, okupiĝante per tradukado. Li estis ano de Hungara Scienca Akademio.

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Hungario
Kategorio:Hungaraj ministroj pri financo
Telero

dekstra|eta|190ra|Tesaketteleretoj.
eta|Fajencaj teleroj.
[eta|280ra|Artornamaj teleroj de [fajenco. Göreme (Turkio).]]
**Telero** (el la latina lingvo: *talea*, fortranĉita peco) estas kutime ronda, plejofte plata ero de manĝilaro, sur kiun oni metas manĝaĵojn antaŭ la manĝo.

La formo kaj grandeco de la telero dependas de ties uzo. Supteleroj havas altigitajn randojn. Desertoteleroj estas malpli grandaj ol kutimaj manĝteleroj. Komence de la 2000-aj jaroj kvadrataj teleroj iĝis modaj en Eŭropo.

Teleroj ekzistas el malsamaj materialoj kiel ekzemple ligno, porcelano, ceramiko, vitro, plasto, ktp.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj proverboj pri telero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Telersekiga ŝranko

## Referencoj 
Kategorio:Manĝiloj
Mihály Farkas

**FARKAS Mihály** [farkaŝ miha:j] (naskiĝis kiel **LŐWY Herman** la 18-an de julio 1904, Abaújszántó, – m.  en Budapest) estis organizanto de la hungara komunisma movado, gvidanta politikisto de la Rákosi-epoko. Li estis de 1948 ĝis 1953 defenda ministro, direktanto de konceptaj juĝprocesoj kaj aliaj krimagoj, turmentoj.

Li agadis en la 1920-aj jaroj en diversaj eŭropaj landoj, poste laboris en asocio de Komintern. Dum la dua mondmilito, li estis gvidanto de la hungarlingva radio en Moskvo, nomata Kossuth (kiel hodiaŭ en Hungario).

Farkas hejmenvenis en novembro de 1944 kaj iĝis ano de partigvidantaj organizoj kaj membro de la Provizora Nacia Asembleo. Li iĝis en 1948 defenda ministro, tria homo (laŭ komunista rango) en la lando. Oni abdikigis lin en junio de 1953.

Post kelkaj monatoj, li ŝanĝis sian politikon kaj apogis la novan komunistan gvidanton Imre Nagy kontraŭ Rákoŝi, tiel revenis en la gvidantaron. Post kiam Rákosi refortiĝis, oni ekskludis lin en aprilo de 1955 kun Imre Nagy el la Politika Komitato kaj el aliaj postenoj.

Rákosi - por malpliigis sian respondecon - kreis apartan komisionon por analizi agadon de Mihály Farkas. Per raporto de tiu komisiono, oni ekskludis Farkas-on el la partio kaj sen-soldatrangigis kaj oni eĉ arestis lin la 13-an de julio 1956.

Oni kondamnis lin en marto de 1957 je sesjara prizono, sed ricevis amnestion en 1960.

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri defendo
Kanalo Blanka maro - Balta maro

**Blankmara-Baltamara kanalo** aŭ **Kanalo Blanka maro - Balta maro** () estas kanalo longa je 227 km de Powenez ĉe Onega-maro ĝis Belomorsk (Soroka) ĉe Blanka maro en la nordo.

Ĝi estis konstruita dum du jaroj per sklavlaboro de Gulag-anoj (16-an de oktobro 1931 - 30-an de aŭgusto 1933) je ordono de Stalin. La konstrulaborojn gvidis Naftalij Frenkel, kiu mem pli frue estis gulagano sur la Solovecki-insuloj.

eta|Mapo de la kanalo
La kanalo estis konstruita sen ŝtalo, betono kaj maŝinoj, el ligno kaj tero per trudlaboro. Oni ofte arestis nur por trudlaborigi homojn. Post la laboro oni amase liberigis ilin.

La laborojn partoprenis ĉirkaŭ 170.000 arestitoj kaj mortis onidire ĉirkaŭ 25.000 homoj. La kanalo ne havis tian gravecon, kiel oni antaŭe pensis.

Oni volas ĉiun lignoparton de la kanalo anstataŭi per ŝtalbetono en 2007.

## Vidu ankaŭ 
* Fenoskandio

## Literaturo 
* Anne Applebaum: *Der Gulag*, Berlin 2003.

Blanka maro - Balta maro
Kategorio:Blanka maro
Kategorio:Akvokolekta areo de Ladoga lago
Kategorio:Akvokolekta areo de Vigo
Kategorio:Akvaĵoj en Karelio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1933
Kategorio:1933 en Sovetunio
Solovecaj insuloj

eta|la monaĥejo
La **Solovecaj insuloj** aŭ **Solovki** () estas insularo en nordokcidenta parto de Rusio, en Arĥangelska provinco. Ĝi situas en la Blanka maro, en la Onjega-golfo.

Ĝi konsistas el tri pli grandaj insuloj (Solovec, Bolŝaja Muksalma kaj Anserskij) kaj multaj aliaj malpli grandaj. Ili havas la komunan surfacon de ĉ. 347 km². La insuloj estas rokaj (granita kaj gnejsa), ilin kovras miksaj arbaroj, malofte eĉ marĉoj.

La plej alta pinto estas la Golgota-monteto (107 m) sur la Anserskij-insulo.

La soloveca klostro estas la plej granda monaĥejo de Rusio. Ĝi estis fondita en la samnoma insulo en la 15-a jarcento.

En 1974, la Solovecaj insuloj iĝis historiaj kaj arkitekturaj muzeoj kaj natura rezervejo de Sovetunio. Nun la monaĥejo tie estas reestablita, multaj turistoj vizitas la insulojn por vidi ties kulturajn kaj naturajn vidindaĵojn, inter ili estas ankaŭ multaj pilgrimantoj.

## Soloveca punlaborejo 
Post fermo de la Soloveca monaĥejo en 1920 ĝiaj ejoj malplenis kaj en 1923 en ili establiĝis la novkreita Soloveca punlaborejo. Ĝi funkciis ĝis 1933, kiam la punlaborejo estis likvidita kaj sur ĝia bazo funkciis sekcio de BeltBaltLag (punlaborejo, konstruinta Blankomaran kanalon.

Dum la Granda purigo, de la 11-a de aŭgusto 1937 ĝis la 24-a de decembro 1938 pli ol 9500 malliberuloj estis pafmurditaj kaj enterigitaj en Sandarmoĥ. En novembro 1937 kapitano de NKVD Miĥail Matvejev pafmortigis 1111 malliberulojn en kvar tagoj. La Soloveca punlaborejo servis kiel modelo por la formiĝonta GULAG.

Ĝis 1939 en la Solovecaj insuloj funkciis la Soloveca prizono de speciala destino, kie troviĝis politikaj malliberuloj. Ĝi estis fermita pro la komenciĝinta en 1939 Vintra milito kontraŭ la apuda Finnlando.

### Famaj malliberuloj 
* Dmitrij Liĥaĉov, rusa filologo kaj akademiulo
* Mirĵakip Dulatuli, kazaĥa poeto kaj verkisto
* Karlo Ŝtajner, jugoslava komunisto

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Insuloj en Rusio

Kategorio:65° N
Kategorio:35° E
Lahmacun

dekstra|eta|300px|Servopreta Lahmacun
**Lahmacun** [Laĥmaĝun], ankaŭ konata kiel "**turka pico**" aŭ "**armena pico**" (turke lahmacun, armene լահմաջուն), estas mola aŭ malmola patkuko, kovrita per miksaĵo de viandhaketaĵo, cepoj, freŝaj tomatoj, pikantaj kapsikoj, pikantaj spicoj kaj petroselo. Ĉi tiu "pico" pli kaj pli aĉeteblas en Eŭropo en restoracioj kaj bazaroj. Ĝi tradicie apartenis al la kuirarto de la armenoj, kartveloj kaj aliaj kaŭkazaj popoloj sed post la amasa alveno de turkoj en Anatolion, ĉi lastaj ankaŭ alprenis tiun manĝaĵon por si. En multaj kuirreceptoj ĝi aperas nur kiel armena.

## Vidu ankaŭ 
Pico

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Armena kuirarto
Kategorio:Turka kuirarto
Malgranda Entento

Hispanlingva mapo de la Malgranda Entento inter Ĉeĥoslovakio, Jugoslavio kaj Rumanio.|eta|dekstra
La **malgranda akordo** estis interkonsento inter Ĉeĥoslovakio, Jugoslavio kaj Rumanio kiu daŭris de 1920 ĝis 1939. Subtenis ĝin Francio kaj Pollando.

La '*malgranda akordo* estis aliancosistemo inter Ĉeĥoslovakio, Rumanio kaj Jugoslavio inter la du mondmilitoj. Ĝi evoluigis de alianco inter Ĉeĥoslovakio kaj Jugoslavio, kiu estis subskribita la 14-an de aŭgusto 1920. 1921 sekvis ĉi tiujn du potencojn Rumanio subskribante aliancon kun Ĉeĥoslovakio (23-an de aprilo 1921) kaj kun Jugoslavio (7-an de junio 1921). Ĉiuj tri ŝtatoj orientiĝis eksterlandpolitike ĉe Francio, por kiu la *malgranda akordo* estis grava parto de ĝia sekurecpolitiko en Orienta Eŭropo por la daŭrigado de la ŝtatosistemo rezultinta de la Unua Mondmilito. La celo de la *malgranda akordo* estis sekurigo de la tiama stato en la Danubo-regiono. Ĝi estis direktita precipe kontraŭ Hungario, ĉar ĉi tiu post la Unua Mondmilito kaj la kadukiĝo de la Austrihungaria monarkio devas cedi vastajn regionojn al Ĉeĥoslovakio, Rumanio kaj Jugoslavio.

Krome la *malgranda akordo* celis malhelpon de restariĝo de la Habsburgoj. Kvankam la ŝtatoj de la *malgranda akordo* unuiĝis 1933 en organizinterkonsenton, ili ekdisiĝis tuj poste. Jugoslavio kaj Rumanio alproksimiĝis eksterlandpolitike al la Hitlera Germanio. Per la munkena interkonsento de 1938, kiuj devigis Ĉeĥoslovakion cedi la sudetajn landojn al Germanio, la *malgranda akordo* finiĝis.

La **Malgranda entento** estis reciproka duflanka alianco formita en 1920 kaj 1921 kun Ĉeĥoslovakio, Rumanio kaj Jugoslavio kontraŭ la hungara Iredentismo, evito de la habsburga restaŭrado, reteno de la akiritaj teritorioj. Francio apogis la aliancon. Ĝi malfortiĝis en 1936 kaj disfalis en 1938.

Kiam Adolf Hitler enpotenciĝis en 1933, membroŝtatoj de la malgranda entento fondis konstantan sekretariejon kaj konsilion, kiu kunsidis trifoje en jaro. Post kiam Germanio okupis la rejno-landon en 1936, la franca apogo iĝis malpli valora. Germanio intence disigis la anojn de la entento, ĉar ĝi vidis en Rumanio kaj Jugoslavio potencialajn aliancanojn.

Politike neniiĝis la entento, kiam Jugoslavio kaj Rumanio rifuzis peton de Ĉeĥoslovakio (aprilo 1937) pri militara helpo okaze de (germana) agresio. Kiam Germanio okupis sudetagermanan regionon de Ĉeĥoslovakio (sept. 1938), la malgranda entento kolapsis.

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1920
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1939
Kategorio:Historio de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Historio de Jugoslavio
Kategorio:Historio de Rumanio
Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Politiko en 1920
Georgij Malenkov

**Georgij Maksimiljanoviĉ MALENKOV** (; naskiĝis la  en Orenburg, Rusio, mortis la  ĉirkaŭ Moskvo) estis soveta politikisto kaj partia gvidanto, proksima kunlaboranto de Stalin. Post morto de Stalin (ekde marto de 1953 ĝis februaro de 1955) estis ĉefministro.

Dum la intercivita milito, Malenkov aniĝis en la Ruĝa Armeo (1919), kaj en 1920 eĉ en la Komunista Partio kaj rapide antaŭenpaŝis. Li venis en striktan laborkontakton kun Stalin kaj havis gravan rolon en la partiaj purigoj (1930-aj jaroj). Li iĝis en 1941 helpmembro de la Politika Komitato.

Li laboris dum la dua mondmilito en laboro de la Ŝtata Patrujdefenda Komitato. Post la milito, li iĝis ordinara membro de la Politika Komitato (1946), dua sekretario de la Centra Komitato, vic-ĉefministro.

En la postmilita epoko okazis akra porpotenca batalo inter Malenkov kaj Andrej Ĵdanov. Je akuzoj de Ĵdanov, Malenkov perdis unu el la partiaj pozicioj. Malenkov bezonis du jarojn por refirmigi sian pozicion kaj oni rigardis lin dekstra mano de la diktatoro. Je morto de Stalin (marto de 1953), li iĝis la unua sekretario de la partio kaj prezidanto de la Ministra konsilio. Post kelkaj semajnoj li devis transdoni sian pozicion kiel sekretario al Nikita Ĥruŝĉov. En la sekvaj du jaroj, li provis malpliigi la elspezojn por la armilizado, instigis produktadon de la konsumvaroj kaj interesigis la kamparanojn en la produktado.

Lian agadon kontraŭis multaj kaj li devis abdiki pri la ĉefministra posteno (februaro de 1955). Li apogis politikan direkton de la hungara Imre Nagy, sed post lia abdiko revenis la grupo de Mátyás Rákosi.

Malenkov restis membro en la Prezidantaro de la Centra Komitato ĝis 1957. Ĉar li partoprenis sensukcesan puĉon kontraŭ Ĥruŝĉov, oni ekskludis lin el la prezidentaro kaj la Centra Komitato kaj eĉ el la partio.

Malenkov estis dum 30 jaroj direktoro de akvocentralo en Kazaĥstano. Li neniam estis rehabilitita.

Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Nikolaj Gumilov

**Nikolaj GUMILJOV** (, n. 15-an de aprilo 1886 Kronŝtadto, Rusio — m. 24-an de aŭgusto 1921, Petrogrado) estis rusa poeto, fondinto kaj ĉefa teoriisto de la akmeisma movado.

La patro de Gumilov estis kuracisto ĉe la mararmeo.

De 1906 ĝis 1908 li loĝis en Parizo kaj partoprenis en nord- kaj orient-afrikaj ekspedicioj.

En 1909 li estis kunfondinto de la literaturo-arta periodaĵo "Apollon". Li estis, kun Sergej Gorodeckij, la iniciatinto de la poezia movado akmeismo kiu aperis en 1912. La movado estis kunigita de poetoj kiel Osip Mandelŝtam, Anna Aĥmatova, Miĥailo Kuzmin kaj aliaj. La ĉefa ĝia revuo estis "Apollon".

En 1910 li geedziĝis kun poetino Anna Aĥmatova, sed ili disiĝis post unu jaro kaj oficiale divorcis en 1918.

Li batalis kiel volontulo en la Unua mondmilito, post la februara revolucio de 1917 estis politika komisiito en Parizo. Li revenis al Rusio en 1918 kaj okupiĝis pri literaturo en Petrogrado.

Ĉar li neniam kaŝis sian kontraŭsenton rilate al bolŝevikoj, oni arestis lin en aŭgusto de 1921, suspektante partoprenon en kontraŭŝtata konspiro kaj ekzekutis lin. La akuzo estis plene falsa, oni rehabilitis la poeton nur 67 jarojn post la morto, dum la perestrojko.

Nikolaj Gumilov estis elstara poeto, brila poemtradukisto el diversaj lingvoj al la rusa.

Unu el la ĉefaj fakuloj pri la vivo kaj laboro de Nikolaj Gumilov estas la rusa eksperto pri arĝenta epoko de la rusa literaturo kaj afrikologo, Apollon Davidson. Li verkis tri librojn pri Gumilov kaj faris multajn prelegojn pri li. Ĉi tiuj libroj estas: *Муза странствий Николая Гумилёва* („La muzo de vojaĝoj de Gumilov“, 1992), *Николай Гумилёв. Поэт, путешественник, воин* („Nikolaj Gumilov, poeto, vojaĝanto, batalanto“, 2001) kaj *Мир Николая Гумилёва — поэта, путешественника, воина* („La mondo de Nikolaj Gumilov — de la poeto, vojaĝanto, batalanto“, 2008).

Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Ruslingvaj poetoj
Kategorio:Rusiaj literaturkritikistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj monarkiistoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj tradukistoj
Kategorio:Rusiaj afrikistoj
Kategorio:Esploristoj de Afriko
Kategorio:Tradukistoj al la rusa lingvo
Kategorio:Rusiaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Duelantoj
Kategorio:Viroj
Bodrum

eta
**Bodrum** estas urbo en sudokcidenta parto de Turkio, kontraŭe de la greka insulo Kos, kun loĝantoj de ĉ. 40.000.

Ĝi estis en la epoko de Antikva Grekujo loko de la urbo Halikarnaso.

La kruckavaliroj (kiuj okupis la areon en 1402) konstruis ĝin sur ruinoj de la antikva Halikarnassos. Ilia fortikaĵo *Petronium* (fortikaĵo de Sankta Petro) estis grava por la kristanoj, ĝis Sulejmano la 1-a okupis ĝin en 1522. La fortikaĵo estas ankaŭ hodiaŭ alloga vidindaĵo de la urbo.

La urbo estis en posedo de Italio inter 1919 kaj 1921.

## Literaturo 
* *Bodream ou rêve de Bodrum*, Jean-Pierre Thiollet, 2010.

eta|maldekstra|Bodrum

## Eksteraj ligiloj 
* Useful Information About Bodrum and Bodrum Pictures
Subkontraktado

**Subkontraktado** (angle: *outsourcing*) aŭ elorganizigo, forlokado (de laboro) signifas en la ekonomio la transdonon, elorganizigon de laborfazoj al alia entrepreno, ofte en eksterlando. Ĝi celas plej ofte kostoreduktojn (salajro, ĝeneralaj elspezoj pro striktaj preskriboj pri medioprotekto, laborejaj kondiĉoj ktp.) sed povas esti uzata ankaŭ por transponti provizoran mankon de homfortoj en la propra entrepreno. Okaze de kostoredukto subkontraktado reduktas kaj samtempe kreas laborlokojn, sed aliloke.

Kategorio:Ekonomio
William Jennings Bryan

eta|dekstra|William Jennings Bryan
eta|dekstra|William Jennings Bryan
eta|dekstra|William Jennings Bryan
eta|dekstra|William Jennings Bryan
**Williams Jennings BRYAN** (n 19-an de marto 1860 en Salem, Illinois, Usono; m. 26-an de julio 1925 en Dayton, Tennessee, Usono) estis usona demokrata kaj populista politikisto, kiu trifoje kandidatiĝis por la prezidanteco de Usono.

Li estis gvidanta reprezentanto de la popolisma movado fine de la 19-a jarcento kaj kiu kandidatiĝis en 1896 (kaj poste 1900, 1908) kiel demokratia politikisto por prezidanteco de Usono. Li provis defendi interesojn de la kamparanoj kontraŭ la potencaj industriistoj kaj fervojaj baronoj. Li volis ĉesigi al nuran orbazon kaj volis dumetalismon (oron kaj arĝenton). Li gravis en akcepto de reformoj kiel direkta elekto de senatoroj, enkonduka de enspeza imposto, establo de Laborafera Ministerio, malpermeso de alkoholkomerco, elekta rajto de la virinoj.

Ekde 5-a de marto 1913 ĝis 9-a de junio 1915, li estis eksterafera ministro de Usono sub prezidanto Woodrow Wilson. En la 1920-aj jaroj, li estis plej konata kontraŭulo de la Darvinismo kaj ties evolua teorio. Li partoprenis kiel asistento de ŝtatadvokato en Scopes-proceso, en julio de 1925. Li iom post la proceso malsaniĝis kaj mortis.

## Literaturo 
* Louis W. Koenig: *Bryan: A Political Biography* (1971)
* P. E. Coletta: *William Jennings Bryan*(3 volumoj, 1964–69)

## Vidu ankaŭ 
* bandvagona efekto

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj
Dungeco

**Dungeco** aŭ **dungiteco**  estas la labora, socia, ekonomia kaj jura stato de la dungito. **Dungito** estas kapitalismeca vort-formo por laboristo, kiu havas laborrilaton laŭ laborkontrakto al dunganto (temas pri entreprenoj). La dungito ricevas salajron interŝanĝe al la laboro de tiu farita. En ekonomiko dungeco kaj ties malo sendungeco estas unu el plej gravaj faktoroj de la ekonomia bonfarto de socioj kaj ŝtatoj.

En ekonomiko, dungitaro estas difinita kiel la tuto de dungitoj en kompanio aŭ entrepreno.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Dunga diskriminacio
* Laborprenanto
* Ofico
* Plentempa laboro

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Laboro
Poás

**Poás** estas vulkano en Kostariko. Ĝi havas alton de 2708 m kaj situas je ĉ. 150 km de Rincón de la Vieja. Sur deklivoj de la vulkano, oni kultivas kafarbustojn.

Poás apartenas al tiuj vulkanoj, en kies krateroj troviĝas acida lago. La acida lago havas diametron de 1300 m kaj profundon de 300 m. Ĝi apartenas kun la pH-valoro de malpli ol 1 al la plej acidaj kraterlagoj de la mondo. La akvo de la lago estas turkizblua.

maldekstre|eta
Poás apartenas al la turismaj allogaĵoj de Kostariko, ĉar bone veturebla vojo kondukas laŭ la rando de la kratero.

Kategorio:Vulkanoj en Kostariko
Kategorio:Geografio de Kostariko
Kategorio:Montoj kun alteco inter 2000 kaj 2999 m
Irazú

[300px|eta|Vulkano **Irazú** kun [acida lago kaj *Gunnera insignis* ĉe kraterrando]]
**Irazú** estas la plej alta vulkano de Kostariko kun 3432 m. Ĝi apartenas al la plej danĝeraj kaj nekalkuleblaj vulkanoj de la lando.

La vulkano erupciis lastfoje en 1963 kaj daŭris erupcioj ĝis 1965.

Kategorio:Vulkanoj en Kostariko
Kategorio:Montoj en Kostariko
Kategorio:Montoj kun alteco inter 3000 kaj 3999 m
Kategorio:Krateraj lagoj
Studebaker

**Studebaker** estis usona ĉareg- kaj aŭtomobilprodukta entrepreno, ekzistanta de 1852 ĝis 1966.
300ra|eta
Henry Studebaker malfermis kun sia frato en 1852 forĝistan kaj ĉaregfabrikan uzinon en South Bend. Post kiam en 1858 ankaŭ John Mohler Studebaker aliĝis al la fratoj, la entrepreno liveris ĉaregojn al la evolu-agrikultura mezokcidenta parto de Usono. Dum la usona enlanda milito, la entrepreno ricevis grandajn ŝtatajn mendojn kaj tiel la entrepreno registriĝis en 1868 kiel Studebaker Brothers Manufacturing Company. Tiam aliĝis nova frato, Peter Everst Studebaker, dum la kvina frato Jacob Franklin Studebaker aliĝis en 1870 kaj li fondis filion en St. Joseph (Missouri), kie li helpis ekipadon de novaj setlantoj.

La entrepreno produktis pli ol 750.000 ĉaregojn dum sia ekzisto.

La Studebaker-fratoj komencis eksperimentojn, evoluigojn en 1897 pri aŭtomobiloj. La firmao produktis en 1902 jam elektrajn aŭtomobilojn, en 1904 benzinmotorajn veturilojn. La Studebaker Corporation (ekde 1911) unuiĝis en 1954 kun Packard Motor Car Company. La entrepreno ĉesigis la produktadon en 1963 (Usono) kaj 1966 (Kanado).

## Vidu ankaŭ 
* Clement Studebaker

Kategorio:Aŭtomobiloj
Kategorio:Firmaoj
Ronaldo

**Luiz Nazario de Lima** , konata kiel **Ronaldo** ([rho**nał**dŭ], portugallingve) kaj ankaŭ en Brazilo **Ronaldinho** ("malgranda Ronaldo"), laŭ brazila moro nomi futbalistojn per kromnomoj, naskiĝis en 1976 en Rio-de-Ĵanejro. Li estas mondfama Brazila futbalisto, eble la plej fama en la mondo nuntempe. Lia rapideco, driblo-kapablo kaj instinkto pri goloj igas lin verŝajne unu el la plej fortaj ludistoj en la historio.

Lia talento estis unue ekkonita kiam li estis 14 jara, kaj la teamo Cruzeiro Esporte Clube kontraktis lin en 1993. En 1994 li iris ludi por la Nederlanda teamo PSV Eindhoven, kaj petis ke oni ne nomu lin plu "Ronaldinho" (malgranda Ronaldo), kvankam oni nun ankoraŭ faris tion en Brazilo. En 1996 li pasis al la Hispana teamo FC Barcelona. La postan sezonon li pasis al la itala teamo Inter Milan. En 1998, Ronaldo partoprenis en la mondpokalo en Francio farante kvar golojn, sed Brazilo perdis 3-0 en la finalo kontraŭ la Francoj. Multaj homoj estis perpleksaj pri la brazila decido ke Ronaldo ludu en la finalo, kvankam li klare fartis malbone. Post la mondpokalo li vundiĝis ĉe la genuo, kaj por la postaj kvar jaroj li apenaŭ povis ludi. 

eta|maldekstra|330ra|
Li revenis al la ludo grandstile por la mondpokalo de 2002, kie Brazilo gajnis la pokalon kaj Ronaldo estis la ĉef-poentulo de la turniro kun ok goloj, inkluzive de du faritaj en la finalo kontraŭ la germana teamo. Post la pokalo, Ronaldo iris ludi en Hispanio por Real Madrid, tiam li ricevis la kromnomon "la Fenomeno" de la gazetaro. En la mondpokalo de 2006 Ronaldo faris tri golojn, fariĝante la ludanto kiu faris pli da goloj en la tuta historio de la mondpokalo, kun 15 goloj faritaj en tri malsamaj mondpokaloj (1998, 2002, kaj 2006). Tamen Brazilo estis elĵetita de Francio en la kvaronfinalo.

Ronaldo ankaŭ gajnis la premion por la Eŭropa futbalisto de la jaro en 1997 kaj 2002.

En 2007 li ekludis en la italia teamo AC Milan, kaj en 2008 li revenis al Brazilo por ludi en Corinthians (Korintanoj), historia klubo de la urbo San-Paŭlo.

La 14an de februaro 2011 Ronaldo anoncis sian emeritiĝon. La kolektiva intervjuo okazis en la sidejo de Corinthians. La 34-jarulo rezignis pri sia glora kariero pro ne sufiĉe bona sanstato. Li suferas pro hipotiroidismo, kies kuracilo estas hormono, substanco malpermesata al sportisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo, arkivita en septembro 2023 ()

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Futbalistoj de la klubo Real Madrid
Cara

**Cara** [kara] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 1 145 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 264 (rumanoj, 5% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1307. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Cojocna.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 
carhire 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Corpadea

**Corpadea** [korpadja] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Apahida.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 700 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj), en 1992 529 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1326. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

* Corpadea.com 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Făureni

**Făureni** [fǝurenj] ( koloĵkova:ĉi) estas vilaĝo en Rumanio norde de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Vultureni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 578 loĝantojn (rumanoj), en 1992 296.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1320. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kolozskovácsi apartenis al Hungario (Kolozs).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Brazila Beletristika Akademio

La **Brazila Beletristika Akademio** () estas la ĉefa belliteratura institucio de Brazilo. Fondita la 20-an de julio, 1897, en Rio-de-Ĵanejro, laŭ la ŝablonoj de la Franca Akademio, ĝi estas kunmetita de 40 efektivaj kaj dumvivaj membroj, krom 20 ne-efektivaj eksterlandaj membroj. Ĝia ĉefa misio estas kulturi la lingvon kaj belliteraturon naciajn. Multe da geakademianoj, ankaŭ nomataj "Senmortuloj", estis aŭ estas geesperantistoj aŭ simpatiantoj.

## Galerio de la *Senmortuloj* 
La Brazila Beletristika Akademio havas 40 seĝojn, kiuj siavice havas unu patronon, unu fondinton kaj ceterajn sekvantajn okupantojn. La geakademianoj laŭ seĝoj kaj pozicio estas:

## Eksteraj ligiloj 
* Brazila Beletristika Akademio (Brazil-portugale) - Oficiala paĝo.
* Portal Domínio Público (Brazil-portugale) - Portalo de Brazila Gubernio, kiu havas diversajn verkojn en publika domajno, inkluzive de ĉi supraj geaŭtoroj kaj en esperanto.

Kategorio:Portugala lingvo
Kategorio:Naciaj akademioj
Kategorio:Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Rio-de-Ĵanejro
Tăuţi

**Tăuţi** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Tăuţi (Meteş) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
* Tăuţi (Floreşti) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
Tăuți (Florești)

**Tăuți** [təucj] ( [koloĵto:tfalu]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 429 loĝantojn (rumanoj), en 1992 197. Ĝia unua skriba mencio estis en 1341 (laŭ aliaj: 1448). Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre ĝi apartenas al Florești.

## Vidindaĵoj 
* Malnova ligna preĝejo (Tăuți)

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Copăceni (Sâmbăta)

**Copăceni (Sâmbăta)** [kopəĉenj] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 259 loĝantojn (rumanoj), en 1992 173. Ĝi estis unue menciita skribe en 1692. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Sâmbăta.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Comșești

**Comșești** [komŝeŝtj] () estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Turda. En 1910 ĝi nombris 653 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 236 (rumanoj, 29 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1355. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre ĝi apartenas al Tureni.
eta|Unitarisma preĝejo en Comșești

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Ildikó Uray (n. 15-a de januaro 1935): kemiistino, scienca esploristino.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Negreni

**Negreni** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Negreni (Ciucea) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
* Negreni (Ileanda) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
Negreni (Ciucea)

**Negreni** [negrenj] () estas vilaĝo en Rumanio sud-nordokcidente de Huedin. En 1910 ĝi nombris 2 296 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 999. Ĝia unua skriba mencio estis en 1406. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*).

Administre Negreni ĝis 2002 apartenis al la komunumo Ciucea; tiam ĝi iĝis aparta komunumo per la leĝo 492/2002. Al ĝi apartenas ankaŭ la vilaĝoj Bucea kaj Prelucele.

## Gravaj personoj 
* Valeria Budașcu (n. 6-a de aŭgusto 1929): skulptistino.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Cutca

**Cutca** [kutka] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Gherla. En 1910 ĝi nombris 331 loĝantojn (rumanoj), en 1992 576. Ĝia unua skriba mencio estis en 1357. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Sânmărtin.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Fith

**Fith** estas rolluda arta lingvo kreita de anonimulo (ĉu Jeffrey Henning?) kiel lingvo de fikciaj eksterteranoj. La gramatiko estas tre simpla, eĉ naiva. La vortprovizo estas apriora.

Specimeno

Teng limnh mwu 
a breengh lo somnh nlienm vreemh e 
ku bluunh shen zlumnh lo skingh byom lo vo dyem e 
a ke spoem stum dzheen ronh lo sthingh kweemnh e.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.langmaker.com/fith.htm 

Kategorio:Artaj lingvoj
Fergiartic

**Fergiartic** estas luda arta lingvo kreita de germana anonimulo kiu ankaŭ kreis Clalian. La fonetiko estas simpla, ŝajne kun kelkaj trajtoj influitaj de la franca. Ĝi havas 5 deklinaciojn kun la kazoj de l' germana lingvo: nominativo, genitivo, akuzativo kaj dativo. La verbo havas kompleksan konjugacion, bazita sur la greka lingvo. Male al plejparto de fikcilingvoj, **Fergiartic** ne havas aprioran vortprovizon, kvankam oni ne ĉiam povas rapide rekoni la radikojn.

## Ekzemploj
*Una geni, voyet farna on gatta, luya on gensha, son on arvu diyatze, hemper menîsan siarman voit.(Amiko, estus li riĉa al malriĉa, malĝoja aŭ feliĉa, kun aŭ sen krevaĵoj, estas ĉiam la plej bona apogo).

*Tarna rèrampus, dant diollra atte mentvatra hvaya manîsan sate son sayo essdoitevan hant. (Rompitan dornon, doloran denton kaj malbonan konsilanton estas pli bone oni tuj eltiri kun la radiko).

*Hise dâti ad bellan san ita voit, hite hanter bellan nesa gumma, sona bello unuan gitan grava voit. (Estas tempo por milito kiam la morto senmilite estas certa kaj la vivo en milito estas duba).

## Eksteraj ligiloj 
http://www.johns-treasurecove.de/eng/Fergiartic.html

Kategorio:Artaj lingvoj
Fyksian

**Fyksian** aŭ **Vaijskäskhä** estas arta lingvo kreita de James Wong en 1996. Ĝi havas influon de la finna kaj la ĉina lingvo, kvankam la vortprovizo venas el ĝermanaj lingvoj.

## Eksteraj ligiloj 
http://pedia.newsfilter.co.uk/wikipedia/f/fy/fyksian.html 

Kategorio:Artaj lingvoj