open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Biŝarenoj

La **biŝarenoj** estas sunaa muslima tribo de la etno beĝaoj en la orienta parto de la Nubia dezerto en Sudano. Ili vivas en Atbai inter la rivero Nilo kaj la Ruĝa Maro, norde de la amararoj kaj sude de la ababdoj. La biŝarenoj estas proksimume 42.000 homoj.

La biŝarenoj bredas brutojn: kamelojn, ŝafojn, kaprojn, bubalojn kaj bovojn. La biŝarenoj loĝantaj laŭlonge de la Nilo estas agristoj; ili plantas kotonon, sukerkanon, grenon, durumon, tritikon, sezamon, fruktojn kaj legomojn kaj ili bredas kortbirdojn.

## Eksteraj ligiloj 
* *Perceptions of the Ababda and Bisharin in the Atbai* 

Biŝarenoj
Biŝarenoj
Gossau SG

## Pri la komunumo 
**Gossau SG** (en Esperanto ankaŭ **Gosaŭo SG**) estas urbo kaj komunumo en la elektodistrikto Sankt-Galo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 17073 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 17983 ĝis la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Gossau situas inter la Alpstein-Masivo kaj Bodenlago rekte apud la kantona ĉefurbo Sankt-Galo. Krom la urbo Gossau mem al la komunumo apartenas la vilaĝo Arnegg.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 27,51 km², de kiuj 14,8% estas kovritaj de arbaro, 61,4% servas por agrikulturo kaj 21,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gossau limas en nordo al Waldkirch, en nordoriento al Andwil, en oriento al Sankt-Galo, en sudo al Herisau (AR), en okcidento al Flawil, kaj en nordokcidento al Oberbüren.

## Trafiko 
Tra la urbo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 7 de Sankt-Galo al Vinterturo. Gossau estas haltejo de la interurbaj rapidtrajnoj inter Zuriko kaj Sankt-Galo kaj havas ankaŭ konekton al la svisa aŭtovojo A1. Flanka fervojlinio kondukas de Gossau al Bischofszell kaj pluen al Sulgen.

## Historio 
Unua skriba mencio de la municipo Arnegg datiĝas el donacdokumento por bieno al la Monaĥejo Sankt-Galo el la jaro 721. Unua skriba mencio de la urbo Gossau mem datas ankaŭ el donacdokumento al la Sankt-Gala Monaĥejo de la 24-a de oktobro 824.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Gossau
* Gossau SG (stacidomo)
* Arnegg (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Gossau SG

Kategorio:Urboj de Svislando
Bvirioj

La **bvirioj** estas etno en suda Sudano. La bviria lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. La bvirioj estas ĉirkaŭ 40.000 homoj.

Bvirioj
Bvirioj
Debrioj

La **debrioj** estas etna minoritato en la subŝtato Suda Kurdufano en Sudano. La debrioj parolas la dilingan lingvon, kiu apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. La debrioj estas pluraj miloj da homoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Lingva profilo en ethnologue.com

Debrioj
Debrioj
Manaslu

**Manaslu** (nepala lingvo: मनास्लु Manāslu) estas unu el la 14 montoj pli altaj ol 8000 m.

## Geografio 
Kun alteco de 8163 metroj s.m. Manaslu estas la oka plej alta monto de Tero. La Manaslu-grupo, al kiu ankaŭ apartenas Ngadi Chuli kun alteco de 7871 m s.m. kaj Himal Chuli kun 7893 m s.m., estas nomata ankaŭ Mansiri Himal aŭ Gurkha Himal kaj situas en la Distrikto Gorkha. Nordokcidente de Manaslu situas la Anapurna masivo kaj sudoriente Ganeŝ Himal.

## Unua Grimpo 
La unua grimpo sukcesis la 9-an de majo 1956 fare de japana ekspedicio konsistanta el la ŝnurkamaradaro Toshio Imanishi, Kiishiro Kato, Minoru Higeta kaj Gyaldzen Norbu tra la nordorienta flanko.

## Eksteraj ligiloj 
* Taglibro de germana Manaslu-ekspedicio de la jaro 2007, kiun partoprenis reportero de *Deutsche Welle*

Kategorio:Montoj en Nepalo
Kategorio:Montoj de la Himalajo
Kategorio:Montoj pli altaj ol 8000 m
Nanga Parbat

**Nanga Parbat** (kio signifas en la sanskrita lingvo *nuda Monto*; urdua lingvo: نانگا پربت; ankaŭ konata kiel **Diamir** [reĝo de la montoj]) apartenas kun alteco de 8125 metroj al la montoj pli altaj ol 8000 m. Ĝin malkovris en la jaro 1854 la germanaj fratoj *Schlagintweit*.

## Geografio 
Nanga Parbat estas la okcidenta piliero de Himalajo situanta en norda Pakistano. Ĝi estas la plej okcidenta de la montoj pli altaj ol 8000 m. Ne tre for de ĝi en la nordo troviĝas ankaŭ la okcidenta fino de la montaro Karakorumo. Nanga Parbat situas rekte sude de la rivero Indus.

## Unua grimpo 
La unuan grimpon sukcesis la 3-an de julio 1953 la germana alpisto Hermann Buhl. Li estis la unua homo, kiu sukcesis sole grimpi 8000-metran pinton.

## Eksteraj ligiloj 
* Ampleksas prezentado de Nanga Parbat en germana lingvo

Kategorio:Montoj en Pakistano
Kategorio:Montoj de Himalajo
Kategorio:Montoj pli altaj ol 8000 m
Gaŝerbrum 1

**Gaŝerbrum 1**, konata ankaŭ kiel **Kaŝita Pinto** () aŭ kiel **K5** estas la ĉefa pinto de la **Gasherbrum-Grupo**. Kun alteco de  ĝi estas la 11-a plej alta monto de la mondo kaj apartenas al la ekskluziva grupo de la pintoj pli altaj ol 8000 m.

## Geografio 
Gaŝerbrum 1 situas en Karakorumo inter ties pakistana parto kaj la Ŝaksgam-Valo, kiun postulas Ĉinio por si. Ĝi apartenas al Baltoro Muztagh, la plej fama parto de Karakorumo. Ĝi situas tute malantaŭe en Baltoro multajn kilometrojn oriente de la centra Konkordia-Placo, kie kunfluas la tributglaĉeroj de Baltoro-Glaĉero al giganta glaciriverego. Gaŝerbrum 1 estas kaŝita inter la grupo de Gaŝerbrum 4, 5 kaj 6, tial la noma Kaŝita Pinto, kaj troviĝas nur malmultajn kilometrojn de Conway-Selo, tra kiu pasejo kondukas al la barata parto de Karakorumo. De ĉiuj flankoj Gaŝerbrum 1 atingeblas nur pasante grandegajn glaĉerojn.

## Unua grimpo 
La unua grimpon sukcesis la 5-an de julio 1958 Peter K. Schoening kaj Andrew Kauffman, kiuj apartenis al usona ekspedicio.

## Eksteraj ligiloj 
* Gaŝerbrum 1 sur Peakware 

Kategorio:Montoj en Ĉinio
Kategorio:Montoj en Pakistano
Kategorio:Montoj de Karakorumo
Kategorio:Montoj pli altaj ol 8000 m
László Viski Balás

**VISKI BALÁS László** [viŝki balaĵ laslo] estis hungara pentristo. Li estis naskita la  en Deĵo kaj mortinta la  en Budapeŝto.

## Biografio
Inter 1929 kaj 1934 László Viski Balás estis studento de János Vaszary kaj István Csók en Budapeŝto en la Hungara Altlernejo pri Belartoj (*Magyar Képzőművészeti Főiskola*). Li ekspoziciis ekde 1934. En 1938 li estis scenejdekoraciisto de la Nacia Teatro en Budapeŝto; en 1939 li estis instruisto pri desegnado.

## Individuaj ekspozicioj
* 1947 • Régi Műcsarnok, Budapest (retrosp)
* 1956 • Csók Galéria, Budapest
* 1964 • Ernst Múzeum, Budapest (retrospektiva)
* 1995 • ~  kaj liaj disĉiploj, Budapest Galéria, Budapest (kat.).

## Fontoj
* Magyar Életrajzi Lexikon 
* Artportal

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Viski Balas, L
1750-aj jaroj

eta|1750s montage

## Eventoj 
* en 1755: fondiĝo de Moskva Ŝtata Universitato.
* en 1755: tertremo en Lisbono. Vidu Lisbona tertremo en 1755.
* en 1756: komenciĝas la Sepjara milito

## Regantoj 
## Papoj 
## Naskiĝoj 
* en 1751: la 4-a prezidanto de Usono James Madison, († 1836
* en 1754: franca politikisto, diplomato Charles-Maurice de Talleyrand, († 1838)
* en 1756: aŭstra muzikisto Wolfgang Amadeus Mozart, († 1791)
* en 1759: franca revoluciulo Georges Jacques Danton, († 1794)
* en 1759: germana verkisto Friedrich Schiller, († 1805)

## Mortoj 
* en 1750: germana muzikisto Johann Sebastian Bach, (* 1685)
* en 1759: germandevena angla muzikisto, komponisto Georg Friedrich Händel (* 1685)
János Viski

**VISKI János** (viŝki) estis hungara komponisto, naskita en Kolozsvár la 10-an de junio 1906 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de januaro 1961.

## Premioj, distingoj 
* Kossuth-premio (1956), meritartisto (1955), Erkel-premio (1954).

## Biografio 
Li preparis sin violonisto, sed 19 jare post tri memstaraj koncertoj li lasis sian ambicion favore al komponado. En 1927 li estis lernanto de Zoltán Kodály. En 1940 li estis instruisto de *Nemzeti Zenede* de Budapeŝto, en 1941 li estis direktoro de la konservatorio de Koloĵvaro. Ekde 1942 ĝis sia morto li estis profesoro de komponado en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt de Budapeŝto. Liaj komponaĵoj estis honorigitaj en 1942 per *Memormedalo Greguss*.

## Komponaĵoj ĉefaj 
* *Szimfonikus szvit* (Bp., 1937);
* *Két magyar tánc* (Bp., 1938);
* *Enigma* (Bp., 1939);
* *Versenymű hegedűre és zenekarra* (Bp., 1947);
* *Versenymű zongorára és zenekarra* (Bp., 1953);
* *Versenymű gordonkára és zenekarra* (Bp., 1955);
* *Az irisorai szarvas* (balado, 1957);

## Elektitaj disĉiploj 
* József Bánky
* Gyula Borbély
* József Karai
* Melinda Kistétényi
* János Kulka (dirigento)
* István Láng (komponisto)

## Bibliografio 
* Dobos Kálmán: V. J. (Bp., 1963.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Didingaoj

La **didingaoj** estas etno kun ĉirkaŭ 100.000 homoj, kiuj loĝas en la montaro Didinga Hills en la regiono East Equatoria en la sudorienta angulo de Sudano.

## Eksteraj ligiloj 
*Didinga  *(angle)*

Kategorio:Etnoj en Sudano
Dubasijenoj

La **dubasijenoj** estas etno kun pli ol 50.000 homoj en Sudano. La dubasijenoj parolas la sudan-araban lingvon.

Dubasijenoj
Dubasijenoj
Dezső Balogh

**BALOGH Dezső** (balog) estis rumanuja hungara lingvisto en Mezőcsávás la 22-an de januaro 1930 kaj mortinta en Cluj-Napoca la 4-an de aprilo 1999.

## Biografio 
Dezső Balogh studis en kolegio reformato en Târgu Mureş kaj en la Bolyai Tudományegyetem li akiris diplomon de instruisto pri la hungara lingvo kaj literaturo. Ekde 1952 li estis redakcia sekretario ĉe la ĵurnalo Igazság, ekde 1959 li laboris en la katedro de lingvistiko de la universitato. Li verkis sian doktoran disertacion pri la poeta vortaro de Imre Horváth.

## Verkoj 
* *A jelenkori magyar nyelv* (1962);
* *Bevezetés a magyar filológiába* (kun Árpád Antal, 1962);
* *Olvasókönyv és nyelvtan* por VII-a klaso (1963) kaj VIII-a klaso (1964) (lernolibroj, kunulaŭtoro);
* *A mai magyar nyelv kézikönyve* (kun Mózes Gálffy kaj Mária J. Nagy, 1971);
* *Anyanyelvünk művelése*, (kunulaŭtoro) (1975).
* *Magyar helyesírási szótár* (Kriterion Kézikönyvek, 1978 kun Gálffy Mózes, Béla Kelemen kaj Attila Szabó T.;
* *Probleme de sintaxă* (kunulaŭtoro) (1978).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lingvistoj
Dongotonaoj

La **dongotonaoj** (*Dongotona*, *Dongotono*) estas etno en Sudano. Ili vivas ĉirkaŭ la Dongotona-montaro en Equatoria. La dongotonaa lingvo apartenas al la nilotaj lingvoj. Multaj el la dongotonaoj estas muslimoj. La dongotonaoj estas malpli ol 10.000 homoj.

Dongotonaoj
Dongotonaoj
Akvofalo de Rígeľský torento

**Akvofaloj de Rígeľský torento** () estas akvofaloj en orienta parto de montaro Orientaj Tatroj en la distrikto Poprad sur la teritorio de urbo Vysoké Tatry parto Tatranská Lomnica kaj samtempe sur la teritorio de Nacia parko Vysoké Tatry, kiu estas la plej malnova nacia parko en Slovakio. Ili troviĝas en la montara valo, kiu kreis la montaran torenton , kiu apartenas al riverbaseno de rivero Poprad. La akvofaloj kreas interkrutaĵon per rea erozio. Rokaĵo en kiu kreiĝis la akvofalo estas griza kalkagrilo (marno) kaj marna kalkŝtono.

## Aliro 
Akvofalo estas videbla de verde Dosiero:Szlak zielony.svg markita turista piedvojo tra Monková dolina (esperante:Monková valo) de 16-a junio ĝis 31-a oktobro.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj kaj bildo de akvofalo 
* paĝaro de Ŝtata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj ()

Rígeľský
Kategorio:Distrikto Poprad
Kategorio:Orientaj Tatroj
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Prešov
Endre Vajda

**VAJDA Endre** estis hungara poeto, eseisto, kritikisto, tradukisto naskita en Deĵo la 18-an de julio 1914 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de decembro 1987.

## Biografio 
La lernejojn Endre Vajda finis en Magyaróvár kaj Pápa, li akiris diplomon de instruisto en universitato de Debrecen. Inter 1940 kaj 1947 li estis lektoro de la libroeldonejo *Athenaeum*. Liaj poemoj aperis en antologio *Négy nemzedék* kaj en revuoj. Liaj kritikoj aperis en revuoj Nyugat, Magyar Csillag, Újhold, Magyar Nemzet, Új Irás, Vigilia.

## Verkoj ĉefaj 
* *Vörösmarty Mihály művei regékben* (Bp., 1942);
* *Megérett a meggy* (porjunulara versa bildlibro, Bp., 1952);
* *Tüskés, a kertész* (porjunulara versa rakonto, Bp., 1952);
* *Vigyázó szemetek Párisra vessétek!* (biografia romano pri János Batsányi, Bp., 1958);
* * Válogatott írások*. Studoj, eseoj, Békéscsaba, 1994.

## Tradukaĵoj 
* Robert Graves: *Lamb őrmester Amerikában*, romano, 1942;
* Thomas Mann: *Lotte Weimarban*, romano, 1942;
* T. Tügel: *Bárány farkasbőrben*, romano, 1944;
* Th. Mann: *A törvény*, rakonto, 1947;
* Stefan Zweig: *A szerelem csodája*, rakontoj, 1947;
* M. Gorkij: *Konovalov*, rakontoj [kun Ambrozovics Dezső, Isaák Márta], 1949;
* *Marco Polo utazásai*, 1950;
* A. Wedding: *Hajótörés a Jeges-tengeren*, porjunulara romano, 1951;
* Daniel Defoe: Robinson, porjunulara romano, 1952 [ĝi aperis kun titolo *Robinson Crusoe* kaj kun titolo *Robinson Crusoe yorki tengerész élete és különös, meglepő kalandjai*];
* H. Krause: *A Habermann család*, porjunulara romano, 1952;
* James Cook: *Utazások a világ körül*, vojaĝtaglibro, 1955;
* Anna Seghers: *A holtak nem vénülnek*, romano, 1955;
* J. C. Powys: *Wolf Solent*, romano, 1959;
* E. Hering: *Az írás rejtélye*, studo, 1966;
* Hermann Broch: *A kísértő*, romano, 1968;
* F. Chichester: *A magányos víz meg az ég*, aŭtobiografia romano [kun Terényi István, Vámos Pál], 1968;
* A. Laming: *Őskori barlangművészet*, studo, 1969;
* M. Mead: *Férfi és nő*, studo [kun András László], 1970;
* R. P. Warren: *Repül a nehéz kő*, romano, 1970;
* B. Danielsson: *Lázadás a Bounty hajón*, vojaĝpriskribo, 1971;
* Robert Scott: *A Déli-sarkvidéken*, 2. kiad., 1971;
* P. White: *Az élet fája*, romano, 1972;
* R. Berger: *A festészet felfedezése*, 1973;
* W. Shakespeare: *Titus Andronicus*, dramo, 1988.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Vajda, E
Erengaoj

La **erengaoj** estas etno en Sudano. En la provinco Kulbus en la subŝtato okcidenta Darfuro en Sudano la erengaoj konsistigas ĉirkaŭ 30 % de la loĝantaro. La erengaoj parolas la sungoran lingvon, kiu apartenas al la nilo-saharaj lingvoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri etnoj en la provinco Kulbus 

Erengaoj
Erengaoj
Akvofalo Medený

[eta|maldekstra|250px|[Valo de Verda lago kun La akvofalo Medený sube malantaŭ]]
**Medený vodopád** (*esperante:Akvofalo Medený*) troviĝas en nordorienta parto de montaro Altaj Tatroj (slovake: Vysoké Tatry) en la distrikto Poprad sur la teritorio de urbo Vysoké Tatry parto Tatranská Lomnica kaj samtempe sur la teritorio de Nacia parko Vysoké Tatry. Ĝi troviĝas en la mezo de , sur granodiorita sojlo sur Medený torento, kiu trafluas valon. La sojlo estis kreita per la glaciaro. La torento fluas en Zelené pleso, kiu estas sub la akvofalo.

## Aliro 
Akvofalo, kies torento enbuŝas en Zelené pleso Kežmarské estas videbla de Kabano ĉe Verda lago, kiu estas alirebla tutjare.
* de oriento Dosiero:Szlak żółty.svg flave markita turista piedvojo de autobusa haltejo Tatranská Lomnica *Biela Voda* daŭras vojon ĉirkaŭ 2:30 horojn piede kaj estas trairebla per biciklo;
* De oriento sur Dosiero:Szlak niebieski.svg blue kaj Dosiero:Szlak żółty.svg flave markita turista piedvojo de Tatranské Matliare daŭras vojon ĉirkaŭ 2:55 horoj piede;
* Dosiero:Szlak żółty.svg - De sudoriento de Tatranská Lomnica daŭras vojon ĉirkaŭ 3:15 horoj piede;
* Dosiero:Szlak czerwony.svg - En periodo de 16-a junio ĝis 31-a oktobro ekzistas alia ebleco per tatramagistralo:
* de Skalnate lago daŭras vojon ĉirkaŭ 2:10 horoj;
* de Granda blanka lago daŭras vojon 30 minutoj.

Membroj de montgrimpaj organizaĵoj dum alioro al grimpaj montoj trairadas proksime ĉe la akvofalo.

## Vidu ankaŭ 
Listo de slovakaj akvofaloj

## Fonto de informoj 
Paĝaro de Stata protekto de naturo de Slovakio pri slovakaj akvofaloj (slovake):
* http://www.sopsr.sk/vodopady/show_vchu.php?idVchu=40&idVodopadu=216

Medeny
Kategorio:Distrikto Poprad
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Prešov
Fertitoj

La **fertitoj** estas etno en Centr-Afrika Respubliko kaj Sudano. La plej multaj el ili parolas la araban lingvon, kaj la plej multaj estas islamanoj. Kelkaj fertitoj parolas la karaan lingvon, kiu apartenas al la bantua lingvaro.

Fertitoj
Fertitoj
Fertitoj
Hárskút

**Hárskút** (hArŝkUt) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Veszprém. La loknomo signifas: tilio-puto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 35&nbsp;km²
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 8442
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas inter arbaroj en montaro Bakony, laŭ traira flankovojo. Tiu vilaĝo estas la plej alta vilaĝo de la regiono.

## Historio 
Dum la historio **Hárságy** (hArŝAdj) estis ekstera parto de Szentgál, **Gyertyánkút** estis ekstera parto de Lókút. En 1900 ambaŭ eksteraj partoj kontaktiĝis kaj formis novan vilaĝon en 1956. En 1947 la germanoj estis deportitaj al Germanio. Dum la socialismo ŝtata bieno formiĝis el la kampoj, krome ankaŭ kolĥozo ekde 1959. En 1962 la vilaĝo ricevis kurenton, en 1971 akvodukton, en 1988 telefonan reton. Inter 1968-1991 ĝi iĝis kunula vilaĝo de Herend.

=== Hárságy (=tilio-lito) ===
La komunumo en la 15-a jarcento apartenis al fortikaĵo de Nagyvázsony kaj al abatejo. Onidire Matiaso la 1-a ofte ĉasadis tie. En 1820 la komunumo havis propran lernejon.

=== Gyertyánkút (=karpeno-puto) ===
La unuaj loĝantoj okupiĝis pri farado de kaŭstika kalko ekde ĉirkaŭ 1780. La lernejo ekfunkciis en 1884. La renovigita konstruaĵo funkcias nun ankaŭ preĝejo.

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Vidirioj

La **vidirioj** estas etno en Centr-Afrika Respubliko kaj Sudano. Ili parolas la banda-bandan lingvon, kiu apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj.

Vidirioj
Vidirioj
Vidirioj
Manĝaoj

La **manĝaoj** (*Mandja* aŭ *Mandjia, Mandija, Manja*) estas etno en Centr-Afrika Respubliko. Ili estas ĉirkaŭ 250.000 homoj.

Manĝaoj
István Salló

**SALLÓ István** (ŝalo:) estis rumanuja hungara skulptisto, verkisto. Li naskiĝis la  en Jigodin kaj mortis la  en Tatabánya.

## Biografio 
Salló akiris bazlernejan instruistan diplomon kaj lernis skulptadon en la aperta lernejo. Li ekspoziciis ekde 1945. Li laboris en Miercurea Ciuc kiel kultura organizanto. Li translokiĝis Hungarujon en 1978, li vivis en Tatabánya. Li verkis fabelojn, teatraĵojn. Li estis unu el fondintanoj de la Hargita Dal- és Táncegyüttes en 1970

## Premioj, distingoj 
* 1954: Landa Premio 3-a, Bukarest;
* 1981: Landa Ĉefpremio, Budapest;
* 1987: Arta Premio de Komárom megye;
* 1987: Honorcivitano de urbo Csorna.

## Ekspozicioj, verkoj 
### Individuaj ekspozicioj 
* 1971 • Csíkszereda • Székelykeresztúr
* 1972 • Székelyudvarhely
* 1973 • Gyergyószentmiklós
* 1979 • Szénbányák, Tatabánya • Kossuth Galéria, Debrecen
* 1980 • Művelődési Ház, Csorna
* 1987 • Kernstok Terem, Tatabánya
* 1989 • Celldömölk
* 1991 • Tarján
* 1992 • Dömösi Galéria, Dömös • Tardosbánya
* 1993, 1994 • Tatabánya
* 2000 • Ápád-házi királyok, Vármegye Galéria, Budapest

### Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1958 • Csík rajoni művészek kiállítása, Csíkszereda
* 1960 • Tartományi Tárlat, Marosvásárhely
* 1969 • Hargita megye művészeinek kiállítása, Csíkszereda
* 1980 • Faszobrászok Országos Tárlata, Budapest
* 1980-tól • Komárom-Esztergom megyei, ill. tatabányai képzőművészek kiállításai, Tatabánya, Tata, Esztergom, Budapest
* 1984 • Katonaművészek Tartományi Tárlata, Brassó.

### Publikplacaj kreaĵoj 
* En internaj placoj de konstruaĵoj en Budapest, Csopak, Csorna, Kisbér, Tata, Tatabánya):
* Memorkolonoj, pordegoj en Diósd, Komárom, Kőszeg, Sátoraljaújhely, Tatabánya, Tiszadob.

### Kreaĵoj en publikkolektoj 
* Balassa Bálint Múzeum, Esztergom • Tatabányai Múzeum, Tatabánya.

### Volumoj 
* *Abrakolt szenvedély* romaneto, 1970;
* *Az énlaki közművelődés száz éve*. kun D-ro Lajos Balázs In. Művelődés. Bukarest, 1972/2
* *Fekete ribiszke*. teatraĵo. Miercurea Ciuc, 1974.
* *Három vidám játék*, teatraĵoj, Bukareŝto, 1974;
* *Mézesmadzag*, teatraĵo, Miercurea Ciuc, 1974;
* *Nagyapó pipája*, fabeloj, Bucuresti, 1974;
* *Kapuk és kerítések Hargita megyében* (kunulaŭtoro).
* *Az okos farkas. Gombavári történet*. pupteatraĵoj. Miercurea Ciuc, 1978.

## Fontoj 
* Artportalo.hu 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Sallo, I
Sallo, I.
Sallo, I
Sallo, I
Mbakaoj

La **mbakaoj** estas minoritata tribo en Centr-Afrika Respubliko. La antaŭa prezidento kaj imperiestro Jean-Bédel Bokassa estis mbakao, same la unua prezidento de la lando David Dacko kaj la ĉefministro Barthélemy Boganda.

Mbakaoj
Mbakaoj
Kreiŝoj

La **kreiŝoj** estas minoritata etno en Sudano kaj en Centr-Afrika Respubliko. Ili estas pluraj 10.000-oj da homoj. Ili parolas la gbajaan lingvon kiu apartenas al la nilo-saharaj lingvoj.

Kreiŝoj
Kreiŝoj
Kreiŝoj
Jakobo la 1-a (Aragono)

**Jakobo la 1-a de Aragono** aŭ **Jakobo la Konkeranto** (katalune: *Jaume el Conqueridor*, aragone: *Chaime lo Conqueridor*, hispane: *Jaime el Conquistador*, okcitane: *Jacme lo Conquistaire*) (Montpeliero, 2-a de februaro de 1208 - Valencio, 27-a de julio de 1276) estis reĝo de Aragono, de Valencio, de Majorko, grafo de Barcelono kaj Urgell kaj sinjoro de Montpeliero.

Li estis filo de Petro la 2-a de Aragono kaj Maria de Montpeliero. Li kaj sia edzino havis filinon, Violante de Aragono, kiu estas la edzino de la reĝo de Kastilio, Alfonso la Saĝulo. Lia ĉefa entrepreno estis la konkero de la muzulmanaj teritorioj de Valencio kaj Balearoj, kaj la fondado de la kristanaj regnoj Valencio kaj Majorko, interne de la Kronlando de Aragono.

Li diktis la kronikon de sia reĝado, la *Llibre dels feits* (*Libro de la faktoj*), unu el la kvar katalunlingvaj mezepokaj kronikoj pri la Kronolando de Aragono.

Lia tombo estas en la Monaĥejo de Poblet. Lia testamento donis la regnojn de Aragono, Valencio kaj la katalunajn teritoriojn al lia filo Petro la 3-a, kaj la regnon de Majorko kaj Montpeliero al alia filo, Jakobo la 2-a de Majorko.

## Vidu ankaŭ 
* Jaume I (Metroo de Barcelono)

Kategorio:Reĝoj de Aragono
Kategorio:Kronlando de Aragono
Kategorio:Simboloj de Katalunio
Karaoj

La **karaoj** estas etno en Centr-Afrika Respubliko kaj Sudano. Ili parolas la karaan-gulaan lingvon kiu apartenas al la nilo-saharaj lingvoj. Multaj karaoj estas muslimoj. La karaoj estas pli ol 100.000 homoj.

Karaoj
Karaoj
Karaoj
Fezaraoj

La **fezaraoj** estas etno en Sudano. Ili estas kelkaj 200.000 homoj. La plej multaj el ili estas muslimoj. La fezaraoj parolas la sudan-araban lingvon.

Fezaraoj
Fezaraoj
Pula (Hungario)

**Pula** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Veszprém.
eta|maldekstre|Fora panoramo de Pula
eta|Preĝejo de Pula
eta|Iama klostro de Pula

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 8247
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. Veszprém troviĝas 25 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la ferepoko. En la 13-a jarcento proksime klostro nomata Tálod formiĝis. La unua mencio devenis el la 1357 en formo *Pola*. En la 16-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis, la klostro eksplodiĝis. En 1746 familio Esterházy venigis germanojn. En 1947 parto de germanoj estis deportitaj al Germanio. La vilaĝo nuntempe partoprenas en festivalo Valo de Artoj, kies centro estas Kapolcs. En Pula migra poŝto servas.

## Festivalo 
Ĉiujare somere okazas festivalo pri teatraĵoj, koncertoj, spektakloj ekde 1988. La partoprenantaj komunumoj estas:

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo de 1797
* baroka kapelo omaĝe al Sankta Floriano de 1773, en 1993 renovigita
* minejo pri alginito, kie oni trovis restaĵojn de prabestoj
* muzeo pri la vilaĝo
* restaĵoj de klostro

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Nederlanda nacia teamo de futbalo

La **nederlanda nacia teamo de futbalo**, nederlande nomata «Nederlands Elftal» (la "nederlanda dekunuopo"), estas la landa vira futbalista teamo de la okcidenteŭropa ŝtato Nederlando. La teamo ekde jaroj konsideriĝas unu el la plej fortaj de la mondo.

Laŭ la stato de majo 2008, la entute plej multajn golojn (40) atingis *Patrick Kluivert* kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (125) kadre de la nederlanda teamo partoprenis la futbalisto *Edwin van la Sar* - laŭ la tiujara statistiko de la internacia federacio FIFA, ĝi havas la 10-an rangon inter la plej fortaj mondaj teamoj.

## Historio 
eta|maldekstra|300px|
Sian unuan internacian matĉon la teamo havis dum la jaro 1905 kontraŭ la belga nacia teamo de futbalo. La kulmina fazo de la nederlanda futbalado komenciĝis dum la 1970-aj jaroj, per eŭropaj sukcesoj de la teamoj aparte de la kluboj *Ajax Amsterdam* kaj *Feyenoord Rotterdam*. Dum la matĉoj pri la Futbala Mondpokalo 1974 en Germanio la nederlanda teamo ĉirkaŭ la team-kapitano *Johan Cruyff* konsideriĝis la senkonkurence plej bona teamo, sed tamen en la finalo malvenkis kontraŭ la germana nacia teamo de futbalo. Ankaŭ kvar jarojn pli poste, dum 1978, la nederlandanoj atingis la finalon de la mondpokala turniro, sed ree malvenkis kontraŭ la gastiganta teamo, ĉi-foje la argentina nacia teamo de futbalo.

Post kiam la sukcesa generacio de futbalistoj de la 1970-aj jaroj finis sian karieron, la teamo malsukcesiĝis kaj ne kvalifikiĝis por la du sekvaj mondpokalaj turniroj. Sub la nacia trejnisto *Rinus Michels* dum 1988 per la venko de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado en Germanio sukcesis la unua ĉampiona titolo kaj la reveno al la grupo de pintaj mondaj teamoj. Post tiam la nederlando escepte de la mondpokala turniro de 2002 partoprenis ĉiujn plej grandajn futbalajn turnirojn, sed neniam atingis la finalon.

La teamo ankaŭ partoprenis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Dum la kvalifikiga fazo la teamo nur malvenkis en 2 el la 12 matĉoj, sed pro sia tamen malkonvinka ludado estis forte kritikita enlande. Tamen ĝi venkis per 3-0 kontraŭ la itala teamo, per 4-1 kontraŭ la franca kaj per 2-0 kontraŭ la rumana sed perdis per 1-3 kontraŭ la rusa.

En la Futbala Mondpokalo 2010 la teamo (vidu la navigilan informkeston sube) en la finalo la 11-an de julio 2010 malvenkis kontraŭ la hispana nacia teamo de futbalo kaj do atingis la duan pozicion. En la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 la teamo estis tute nesukcesa, sed jam en la unua matĉo de la Futbala Mondpokalo 2014 ĝi tre surprizis, per forta venko de 5:1 goloj kontraŭ la favorita hispana teamo, en la unua turnira matĉo de ambaŭ teamoj.

## Vidu ankaŭ 
* Nederlanda virina nacia teamo de futbalo


Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Futbalo
Rumana nacia teamo de futbalo

La vira **rumana nacia teamo de futbalo** dum la 1990-aj jaroj konsideriĝis unu el la plej fortaj futbalistaj teamoj de Eŭropo. Kvankam Rumanio jam partoprenis en la unuaj tri turniroj pri la Futbala Mondpokalo dum 1930, 1934 kaj 1938, nur la lasta jardeko de la 20-a jarcento alportis signifajn internaciajn sukcesojn.

Grandan kontribuon pri tio havis la futbalisto *Gheorghe Hagi*. Kun li kiel teama kapitano la rumanoj trifoje sinsekve kvalifikiĝis por la Futbala Mondpokalo (1990, 1994, 1998) kaj dufoje por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado (1996, 2000). Dum la mondpokala turniro 1994 la rumana teamo atingis la kvaronfinalon, per venko super la teamo de Argentino, sed poste per iom da malbonŝanco malvenkis kontraŭ la sveda teamo.

Dum la eŭropa ĉampionado de 2004 kaj la mondpokala turniro de 2006 ne sukcesis la kvalifikiĝo, sed por la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 la rumanoj sen malvenko en sia grupo klare atingis sian partoprenon. La vira nacia teamo kaj paralelaj virinaj kaj apartaj por-junularaj naciaj teamoj konkuras nome de la Federacio Rumania de Futbalo.

Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Futbalo
Kategorio:Futbalo en Rumanio
Garmarna

[eta|300ra|koncerto de la grupo en [Bochum, Germanio, 2002]]
**Garmarna** estas sveda muzikgrupo. Ĝis nun ili publikigis la jenajn albumojn:

* Hildegard von Bingen
* Vedergällningen
* Guds Spelemän
* Vittrad

Kantoj inkluzivas ekzemple Herr Mannelig, Varulven, ...
* Oficiala paĝaro de la grupo 

Kategorio:Svedaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1993
Elirioj

La **elirioj** estas etno en Sudano. Ili vivas en la subŝtato Suda Kurdufano kaj estas malpli ol 10.000 homoj.

Elirioj
Elirioj
Varulven

**Varulven** (sveda vorto por lupfantomo) estas sveda mita mezepoka balado. Ĝi estas konata en 13 variaĵoj el kiuj 7 estas kun melodio.

La baladon muzike plenumas diversaj muzikgrupoj ekz. la sveddevena Garmarna.

## Fonto 
Kategorio:Svedlingvaj kantoj
Fongoroj

La **fongoroj** estas etno en Sudano kaj Ĉado. Ĉirkaŭ 1000 fongoroj vivas en Sudano kaj verŝajne pli alta nombro da ili en Ĉado. Ili parolas la fongoran lingvon.

Fongoroj
Fongoroj
Fongoroj
Hispana nacia teamo de futbalo

La **Hispana nacia teamo de futbalo**, hispane «La Selección española de fútbol», estas la landa vira teamo de la Reĝa Federacio Hispana de Futbalo (hispane «Real Federación Española de Fútbol». Laŭ la rangolisto de la internacia federacio FIFA la teamo estas inter la dek plej bonaj de la mondo.

Ekde la , la trejnisto de la teamo estas ''*. Laŭ la stato de somero 2024 la entute plej multajn golojn (59) atingis David Villa kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (180) kadre de la hispana teamo partoprenis la futbalisto Sergio Ramos.

La kromnomon *La Furia Roja'' ("la furiozo ruĝa") la teamo ekhavis dum la Somera Olimpiko 1920 en Antverpeno, kie la hispana teamo, en grandparte ruĝaj sportaj vestaĵoj, surprize atingis la arĝentan medalon.

La teamo ankaŭ partoprenis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008 - kaj gajnis ĝin la 29-an de junio 2008.

En la Futbala Mondpokalo 2010 la teamo (vidu la navigilan informkeston sube) unuafoje atingis la finalon kaj la 11-an de julio 2010 venkis kontraŭ la nederlanda nacia teamo de futbalo. Post tio okazis enorma celebrado unue en Madrido kun akcepto ĉe la palacoj kaj de la reĝo kaj de la prezidento kaj poste surstrate la 12-an de julio. Poste la futbalistoj ekferiis kaj veturis al iliaj naskiĝlokoj por respektivaj omaĝoj. Tiu venko havis eĉ politikajn kaj ekonomiajn sekvojn: konsumado kreskis kaj eĉ multaj entreprenoj promesis redonon de pagoj se Hispanio venkos kiam tio ne estis tiom certa kaj nun ili devas redoni tion, sed ankaŭ la vendado kreskis danke al tia promeso kaj ili pli malpli povos plenumi ĝin.

Same la teamo venkis en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 en Pollando kaj Ukrainio. En la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016, la teamo nur avancis al la okonfinalo, do estis inter la lastaj 16 teamoj, Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 avancis al la duonfinalo, do kun la dana teamo rivevis la trian lokon kaj en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024 ĝi ankoraŭ luktas pri plej bona loko.

En la Futbala Mondpokalo 2014, la teamo nur atingis la grupan fazon, do estis en la malpli sukcesa duono de la partoprenintaj teamoj, en la Futbala Mondpokalo 2018, la teamo avancis al la okonfinalo, malvenkante kontraŭ la tiujare gastiganta rusa teamo, do estis inter la lastaj 16 teamoj, kaj en la Futbala Mondpokalo 2022 same nur avancis al la okonfinalo. Daŭre la subtenantaj spektantoj revas pri triumfo simila al tiu en 2010.

Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo daŭre estas , kaj la teamestro estas . La nacia teamo konkuras kadre de la Reĝa Federacio Hispania de Futbalo.

## Vidu ankaŭ 
* Hispana virina nacia teamo de futbalo
* kataluna nacia teamo de futbalo
* Paŭlo (polpo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Kategorio:Hispanaj futbalteamoj
Fungoroj

La **fungoroj** estas etno en Sudano. Ili estas kelkaj 1000-oj da homoj. La fungora lingvo apartenas al la benue-kongaj lingvoj. Ili originas el la subŝtato Suda Kurdufano.

Fungoroj
Fungoroj
Aŭstralia nacia teamo de futbalo

La **aŭstralia nacia teamo de futbalo**, kromnome vokita *Socceroos*, estas la landa vira futbalista teamo de Aŭstralio. Sian unuan internacian matĉon la teamo havis dum la jaro 1922 kontraŭ la *novzelanda nacia teamo de futbalo*. Ĝin organizas kaj subtenas la Aŭstralia Futbal-Federacio, *Football Federation Australia*, nacia organizaĵo de subfederacioj kaj unuopaj lokaj kutbalkluboj.

Senkonkurence la aŭstralia vira teamo de futbalo konsideriĝas la plej forta futbala teamo de Oceanio. Tutmonde, la teamo nur dufoje partoprenis la turniron pri la Futbala Mondpokalo, nome en 1974 kaj 2006. Sukcesojn internacie tamen eblis akiri dum la matĉoj pri la Pokalo de Konfederacioj, kie la aŭstralianoj dum 1997 atingis la finalon, sed tie estis senŝancaj kontraŭ la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de la kvalifikigo por la Futbala Mondpokalo 2006 la aŭstralia teamo nur kun minimuma diferenco venkis al teamon de Urugvajo.

Fine de 2005 Aŭstralio malaliĝis el la Oceania Futbala Konfederacio (OFC) kaj nun membras en la koncerna azia konfederacio (AFC).

Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas , kaj la teamestro estas . Laŭ la stato de decembro 2025, la entute plej multajn golojn (50) atingis *Tim Cahill* kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (109) kadre de la teamo partoprenis la futbalisto *Mark Schwarzer*.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭstralia virina nacia teamo de futbalo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Futbalo
Litova nacia teamo de futbalo

La **litova nacia teamo de futbalo** estas la landa vira teamo de la Litova Futbala Federacio (litove *Lietuvos Futbolo Federacija*). Ekde 2003 trejnisto de la teamo estas Algimantas Liubinskas*.

Litovio estas laŭ la nombro de loĝantoj kompare eta lando de Eŭropo, kaj enlande basketbalo estas multe pli populara sporto ol futbalo. Tamen la litova teamo ekde sia unua internacia maĉo dum 1923 kontraŭ la teamo de Estonio laŭ siaj fortoj kunkonkurencis en internaciaj turniroj, interalie la Somera Olimpiko 1924, ĝis dum junio 1940 la demokratia Respubliko Litovio estis perforte konkerita de la armeo de Sovetunio, kaj la lando sekve estis aneksita. Dum la sekvaj 50 jaroj, ĝis la jaro 1990, litovaj futbalistoj partoprenis en la sovetunia nacia teamo de futbalo.

Post la reakiro de ŝtata sendependeco la refondita litova nacia teamo de futbalo la 27-an de majo 1990 havis sian unuan internacian matĉon, samkiel dum la unua fazo de ŝtata sendependeco, kontraŭ la same ĵus refondita teamo de Estonio.

La litova teamo ĝis nun ne sukcesis kvalifikiĝi por tuniroj pri la Futbala Mondpokalo aŭ pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado.

Aparte prestiĝaj matĉoj estis kontraŭ la multe pli fortaj teamoj de Germanio la 29-an de marto 2003 kaj Italio la 2-an de septembro 2006, kiun la litova teamo per rezulto de ambaŭfoje 1:1 sukcesis ne malvenki.

Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas , kaj la teamestro estas . 

eta|maldekstra|150px|la emblemo ĝis 2008

## Konataj futbalistoj 
* *Valdas Ivanauskas*, dum la 1990-aj jaroj interalie ĉe la germana klubo *Hamburger SV*
* *Edgaras Jankauskas*, futbalisto ĉe la portugala klubo *FC Porto*
* *Aurelijus Skarbalius*, rekorda futbalisto de la nacia teamo
* *Gintaras Staučė*, futbalisto ĉe la germana klubo *MSV Duisburg*
* *Dmitrijus Guscinas*, futbalisto ĉe la germana klubo *VfL Osnabrück*
* *Igoris Morinas*, futbalisto ĉe la germanaj kluboj *Hannover 96, 1. FSV Mainz 05* kaj *SSV Jahn Regensburg''

## Eksteraj ligiloj 
* retaj paĝoj de la litova asocio pri futbalo (en la litova)

Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Kategorio:Futbalo en Litovio
Funĝoj

La **funĝoj** estas etno en Sudano. Ilia origino ne estas klara, sed estas konate, ke ili migris al Nubio for de la saharaj inunditaj herbejoj (la regiono *Sudd*) suden en la frua 16-a jarcento, fuĝante antaŭ la premo de la ĉoloj (*ŝilukoj*). Alveninte en Nubio, la funĝoj absorbis la regnon konstruitan de Abdallah Jamma kaj fondis la Funĝan Sultanlandon de Sinnar, kiu regis la regionon dum pluraj jarcentoj.

La funĝia monarkio estis arabigita ĝis kiam ĝi kolapsis en 1821, la araba lingvo estis adoptita kiel komuna lingvo.

Funĝioj
Funĝioj
Ukrainia vira nacia teamo de futbalo

eta|maldekstra|
La **ukraina nacia teamo de futbalo** estas la oficiala vira futbalista teamo de la eŭropa lando Ukrainio, respektive de la Ukrainia Asocio de Futbalo ( (УAФ), Ukrainska Asociacija Futbolu (UAF), kiu ĝis 2019 nomiĝis *Федерація Футболу України, ФФУ*, latinliterigite *Federacija Futbolu Ukraini*, FFU). La teamo ekzistas ekde la disfalo de la antaŭa multnacia komunisma ŝtato Sovetunio fine de 1991 kaj la sekva malfondo de komuna eks-sovetunia teamo dum somero 1992. Antaŭe ukrainiaj futbalistoj ekde la jaro 1922 partoprenis en la sovetunia nacia teamo de futbalo, kvankam tiu teamo pro antaŭa internacia malagnoskiĝo nur dum la jaro 1952 havis sian unuan oficialan interŝtatan matĉon. Resume, kaj la entute plej multajn golojn (42) kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (112) kadre de la sovetunia teamo atingis la ukraina futbalisto Олег Блохін (Oleh Bloĥin).

Plej bona rezulto ĝis nun estis la atingo de la kvaronfinalo kadre de la matĉoj pri la Futbala Mondpokalo 2006.

Aktuale, la trejnisto de la ukraina nacia teamo estas , kaj la teamestro estas . Laŭ la stato de oktobro 2023, la entute plej multajn golojn (48) ekde la jaro 1992 atingis *Andrij Ŝevĉenko* (Андрій Шевченко) kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (144) kadre de la ukraina teamo partoprenis la futbalisto *Anatolij Timoŝĉuk* (Анатолій Тимощук).

En la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 la ukraina teamo samkiel la pola aŭtomate partoprenis, ĉar la du landoj estis la gastigantoj de la sporta evento kaj laŭtradicie la teamoj de la gastiganta lando partoprenas sen kvalifikiĝo.

## Aparte konataj anoj de la nacia teamo 
eta|maldekstra|
* Oleh Bloĥin (Олег Блохін, atako)
* Serhij Beŝenar (defendo)
* Oleksandr Holovko (defendo)
* Andrij Husin (Андрій Гусін, meza grupo)
* Oleh Luŝnij (Олег Лужний, defendo)
* Jurij Maksimov (Юрій Максімов, meza grupo)
* Andrij Nesmaĉnij (Андрій Несмачний, defendo)
* Serhij Rebrov (Сергій Ребров, atako)
* Andrij Ŝevĉenko (Андрій Шевченко, atako)
* Oleksandr Ŝovkovskij (Олександр Шовковський, golgardisto)
* Viktor Skripnik (defendo)
* Anatolij Timoŝĉuk (Анатолій Тимощук, meza grupo)
* Vladislav Vaŝĉuk (Владислав Ващук, defendo)
* Andrij Vorobej (Андрій Воробей, atako)
* Andrij Voronin (Андрій Воронін, atako)

## Eksteraj ligiloj 
* retaj paĝoj de la Federacio Futbala de Ukrainio (en la ukraina kaj angla)

Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Kategorio:Futbalo en Ukrainio
Clemens Fritz

**Clemens Fritz** (naskiĝis la 7-an de decembro 1980 en Erfurt) estas germana futbalisto. Laŭ la stato de 2008 li estas profesia futbalisto de la klubo "Werder Bremen". Li interalie estis membro de la germana nacia teamo de futbalo dum la matĉoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008.

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Poseda stato de arkta teritorio

dekstra|eta|300px|Arkta Oceano.

Laŭ internacia juro, al neniu lando apartenas la norda poluso aŭ la regiono de la arkta oceano kiun ĝi ĉirkaŭas. La ŝtatoj ĉirkaŭ la Arkto, nome Rusio, Usono (pro Alasko), Kanado, Norvegio, kaj Danio (pro Groenlando), havas nur 370 kilometran regionon ekonomian ĉirkaŭ siaj marbordoj.

Post ratifo de la Konvencio de la Unuiĝintaj Nacioj pri Marjuro (*United Nations Convention on the Law of the Sea*), ŝtato havas dek jarojn por peti pli grandan regionon ol la 370-kilometran regionon. Pro tio, Norvegio (ratifinta la konvencion en 1996), Rusio (ratifinta en 1997

## Piednotoj 
Kategorio:Arkto
Kategorio:Disputeblaj teritorioj de Kanado
Kategorio:Disputeblaj teritorioj de Danio
Kategorio:Disputeblaj teritorioj de Norvegio
Kategorio:Disputeblaj teritorioj de Rusio
Kategorio:Disputeblaj teritorioj de Usono
Kategorio:Plurflankaj rilatoj de Rusio
Kategorio:Rilatoj de Kanado kaj Usono
Kategorio:Rilatoj de Kanado kaj Rusio
Kategorio:Landlimo de Kanado kaj Usono
Kategorio:Rilatoj de Rusio kaj Usono
Fruktosalato

[eta|240px|[Fruktosalato el ekzotaj fruktoj]]
[dekstra|240px|eta|Fruktosalato el [fragoj, akvomelono, ananaso kaj vinberoj]]
**Fruktosalato** estas kutime preparita el dispecigitaj freŝaj fruktoj laŭsezonaj. Oni servas ĝin kiel deserton aŭ ĉefan pladon.

Tradicia eŭropa fruktosalato konsistas el ŝelitaj dispecigitaj pomoj, piroj, oranĝoj kaj bananoj. Sed ankaŭ vinberoj (prefere senkernaj), ananaso, mandarinoj ktp. povas esti aldonitaj.
Laŭguste oni dolĉigas fruktosalaton per sukero (blanka aŭ bruna), mielo aŭ pulvorigitaj folioj de stevia. Ankaŭ sekaj fruktoj kiel rosinoj, aveloj, migdaloj ktp. estas foje aldonitaj.

Fruktosalato konserviĝas nur mallonge, eĉ en fridujo, tial oni aldonas foje citronsukon.

Ekzotaj fruktosalatoj povas enteni papajon, gujavon, mangon, kokoson, kivon, figojn ktp.

Ankaŭ beroj kiel fragoj, framboj, mirteloj aŭ rubusberoj povas esti aldonitaj.

Fruktosalato iĝas festa kiam oni aldonas glaseton de rumo, konjako aŭ likvoron. Ankaŭ eblas aldoni saŭcon el kazeo aŭ aliaj freŝaj fromaĝoj, kremo, vanilo.

Fruktosalato aĉeteblas en skatoloj; tiam ĝi entenas ĉefe pomojn, pirojn, ĉerizojn, vinberojn kaj ananason. La sukera siropo ebligas la konservadon de tia fruktosalato.

## Referencoj 
Kategorio:Salatoj
Kategorio:Desertoj
Kategorio:Fruktaĵoj
Mario Gómez

**Mario Gómez** estas germana futbalisto de german-hispana deveno (la patro estas hispano el Granado, la patrino germanino). Li naskiĝis  en Riedlingen, do momente estas -jara. Laŭ la stato de 2008 li estas profesia futbalisto de la klubo "VfB Stuttgart". La sportisto interalie estis membro de la germana nacia teamo de futbalo dum la matĉoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008, la Futbala Mondpokalo 2010, la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 kaj la Futbala Mondpokalo 2018.

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Robert Enke

eta|Robert Enke
**Robert Enke** estis germana futbalista golgardisto. Li naskiĝis la  en Jena. Li mortis la  en aĝo de  jaroj. Laŭ la stato de 2008 li estis profesia futbalisto de la klubo "Hannover 96". La sportisto interalie estis membro de la germana nacia teamo de futbalo dum la matĉoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008.

## Eksteraj ligiloj 
* Robert Enke 

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Muslio

eta|240px|Seka muslio kun fruktoj
**Muslio** estas manĝaĵo konsistanta el cerealoj, sekigitaj aŭ freŝaj fruktoj, nuksoj, al kiuj oni aldonas aŭ akvon, sukon, lakton aŭ jogurton.

Muslio devenas el Svislando (Müesli) kaj estas kun ĉokolado, fonduo, rakledo kaj roŝtio unu el la svisaj specialaĵoj, kiujn oni manĝas tutmonde. Nuntempe muslio estas grava ero de la eŭropa matenmanĝkulturo.

En Svislando muslio estis tradicie ne manĝata dum matenmanĝo, sed kiel malpeza vespermanĝo.

## Originala recepto laŭ D-ro Bircher-Benner 
eta|Muslio en komuna poto
Por ĉiu persono:
* 1 kulero da avenflokoj
* 3 kuleroj da akvo
* miksu kaj lasu dum 12 horoj
* 1 kulero da citronsuko
* 1 kulero da koncentrita sukerita lakto
* 2 pomoj (400&nbsp;g), prefere acidaj, kunŝele raspitaj
* 1 kulero da aveloj aŭ migdaloj raspitaj

## Eksteraj ligiloj 
* kindergesundheit-info.de Muslio, sana nutrado, matenmanĝo
* Pri musoj kaj muslioj 
* 100-jara Bircher-muslio 

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Svisa kuirarto
Kategorio:Matenmanĝo
Alfred Kirchhoff

**Alfred KIRCHHOFF** estis germana volapukisto kaj konata geografiisto. Li naskiĝis 1838 en Erfurt - kie li frekventis la Reĝan gimnazion - kaj mortis 1907 en Mockau apud Leipzig.

Li studis en Bonn kaj Jena kie li diplomiĝis en 1861, studis geografion en Berlino kaj en 1871 estis profesoro en Halle. Lia geografio estis tre influita de darwinismo kaj determinismo.

Li estis unu el la ĉefaj kontraŭuloj de Esperanto ĉe volapukista medio.

## Verkoj 
### Pri Volapuko 
* 1887. *Offene Antwort auf Herrn Prof. Gustav Meyers „Harmlose Betrachtungen über Volapük“.* Wien: Devidé.
* 1887. *Volapük. Hilfsbuch zum schnellen und leichten Erlernen der Anfangsgründe dieser Weltsprache.* Halle a.S.: Waisenhaus. (Sa „Schlüssel“ = kik 22padik.) (Dabükots 1id, 2id, 3id ün 1887; 4id e 5id ün 1888. Dabükot balid pätraduton in Linglänapük ün 1888 me däl lautana as: *Volapük or Universal Language. A short grammatical course. Authorised translation. 2. ed., improved and amended.* London: Sonnenschein, Lowrey. Päbevobon e pätraduton i fa K. Linderfelt ini Linglänapük, ma jin nesekidiko.).
* 1887. Spikäd tiädü: „Die Ziele der Weiter-Entwickelung des Volapük“, tü 1887 gustul 7 (del balid Volapükakongreda di München); vödem spikäda at kanon patuvön in Spielmann (1887, pads: 43-46).
* 1888. *Über Volapük, sein Wesen und seine Bedeutung.* Graz o.J.: Styria. (Debükot de el *Grazer Volksblatt*.)

### Sciencaj 
* 1861. *De labiatarum organis vegetativis*.
* 1882. *Schulgeographie.*
* 1887-1904. *Forschungen zur deutschen Landes- und Volkskunde.*
* 1892. *Erdkunde für Schulen.*

Kategorio:Germanaj sciencistoj
Kategorio:Germanaj geografoj
Kategorio:Volapukistoj de Germanio
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Formuloj de Kramero

**Formuloj de Kramero** estas formuloj, kiuj donas rezulton de sistemo de *n* linearaj ekvacioj kun *n* variabloj. Ĝi portas la nomon de Gabriel Cramer.

:\left\{\begin{matrix}
a_{11}x_1 + a_{12}x_2 + \dots + a_{1n}x_n & = & b_1 \\
a_{21}x_1 + a_{22}x_2 + \dots + a_{2n}x_n & = & b_2 \\
\vdots                                    &   & \vdots \\
a_{n1}x_1 + a_{n2}x_2 + \dots + a_{nn}x_n & = & b_n \\
\end{matrix}\right.

Ĉefa matrico estas (signifu A\, ):

:A=\begin{bmatrix}
a_{11} & a_{12} & \dots  & a_{1n} \\
a_{21} & a_{22} & \dots  & a_{2n} \\
\vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\
a_{n1} & a_{n2} & \dots  & a_{nn}
\end{bmatrix}

Kaj A_i\, signifas matrico, kiu havas ŝanĝata i-koluno en libera valoroj.

:A_1=\begin{bmatrix}
b_{1} & a_{12} & a_{13} & \dots  & a_{1n} \\
b_{2} & a_{22} & a_{23} & \dots  & a_{2n} \\
b_{3} & a_{32} & a_{33} & \dots  & a_{3n} \\
\vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots  \\
b_{n} & a_{n2} & a_{n3} & \dots  & a_{nn}
\end{bmatrix}

:A_2=\begin{bmatrix}
a_{11} & b_{1} & a_{13} & \dots  & a_{1n} \\
a_{21} & b_{2} & a_{23} & \dots  & a_{2n} \\
a_{31} & b_{3} & a_{33} & \dots  & a_{3n} \\
\vdots  & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots  \\
a_{n1} & b_{n} & a_{n3} & \dots  & a_{nn}
\end{bmatrix}

::\vdots

:A_n=\begin{bmatrix}
a_{11} & a_{12} & \dots  & a_{1,n-1} & b_{1} \\
a_{21} & a_{22} & \dots  & a_{2,n-1} & b_{2} \\
a_{31} & a_{32} & \dots  & a_{3,n-1} & b_{3} \\
\vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots  \\
a_{n1} & a_{n2} & \dots  & a_{n,n-1} & b_{n}
\end{bmatrix}

Tiam rezulto de sistemo estas:

:x_1=\frac{\det A_1}{\det A} ,\;\; x_2=\frac{\det A_2}{\det A} ,\;\; \ldots ,\;\; x_n=\frac{\det A_n}{\det A}.

## Ecoj 
* Se determinanto de matrico A\, estas alia ol zero \quad\det(A)\ne 0, tiam sistemo havas nur unu rezulton.

Kategorio:Algebro
Márkó

**Márkó** (mArkO) estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Veszprém (urbo).

* Areo: 34&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1140
* Poŝtkodo: 8441
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Székesfehérvár-Ajka. Herend troviĝas 5, Veszprém 6 km-ojn for.

## Historio 
Dum la mezepoko estis en tiu loko komunumoj, ekzemple *Szentmárk*. Dum la mezepoko la kampoj apartenis al abatejo de Bakonybél. Tiuj vilaĝoj senhomiĝis dum la turkoj. En 1741 episkopo de Veszprém venigis germanojn. Post la 2-a mondmilito granda parto de la germanoj estis deportitaj al Germanio.

Nuntempe viadukto konstruiĝas apud la vilaĝo.

Vilaĝservo estas kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1754, incendio okazis en 1834
* klasikisma golgoto kun kapelo de 1839

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Debuto

**Debuto** (de la franca vorto *début* por ‚komenco‘) estas sinprezento unuafoja antaŭ la publiko precipe en teatro, baleto, opero, sed ankaŭ en kino aŭ en koncertejo. La rolo, en kiu aktoro sursceneje debutas, nomatas "debuta rolo". 

En simila senco, debuto estas la unuafoja elpaŝo en nova medio aŭ kariero: debuto en tre malalta posteno de firmao aŭ institucio; en la societo; kiel poeto. Tiel ankaŭ la unuafoja prezentiĝo aŭ publika partopreno de sportisto en sporta teamo nomatas *debuto*. 

Kaj nelaste ankaŭ temas pri la socia prezento de adoleskaj infanoj de burĝoj en publika balo, kiel formo de inicado de tiuj junuloj al la burĝa socio. Aparte fama el tiuj baloj por debutanoj ĉiujare okazas en Vieno, kvankam la tradicio origine fontas en Britio kaj aparte furoras en Usono kaj Aŭstralio. Ankaŭ en Latinameriko konatas baloj kaj hispane kaj portugale nomataj *Baile de Debutante*, kiuj tradicie socie prezentas gejunulojn tuj post ilia dekkvin-jariĝo.

Kategorio:Teatro
Kategorio:Koncertoj
Kategorio:Sporto
Kategorio:Socio