Bludorsa papago

La **Bludorsa papago** (*Tanygnathus everetti*) konata ankaŭ kiel **papago de Burbridge** aŭ **papago de Müller**, estas granda, endanĝerita specio de papago indiĝena kaj endemio tra Filipinoj. Ĝi troviĝas en tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, sed nun oni supozas, ke ĝi estas surloke formortinta en granda parto de sia teritorio kiel ĉe Negros, Panajo, Lejteo, Luzono kaj Polillo. La nuraj ĵusaj registroj okazis en Samar, Mindanao kaj Tawi-tawi kun populacio ĉirkaŭkalkulita sub 250 individuoj. Aroj estas malgrandaj kaj ofte aktivaj nokte. Iliaj ĉefaj minacoj estas habitatoperdo kaj ĉasado por komerco de dorlotbestoj. Estas kontraŭleĝa ĉasi, kapti aŭ posedi Bludorsajn papagojn laŭ la Filipina Leĝo RA 9147.

## Aspekto
 de Filipinoj el 1984 montranta la Bludorsan papagon laŭ la scienca nomo *Tanygnathus sumatranus* antaŭ ĝi disiĝis el la Blupuga papago]]
Ĝi estas mezgranda (32 cm), ĉefe verda kun flavecaj randoj ĉe la flugiloj, blua pugo, kaj bluaj flugilkurboj. La kapo, dorso, flugiloj kaj vosto estas pli malhelverdaj, la ventro kaj kolumo estas pli helverdaj. Ĝi estas sekse dimorfa, ĉar la masklo havas ruĝan bekon kaj la ino palflavan aŭ kornokoloran bekon.

Ĝi ofte konfuziĝas kun la Blunuka papago, sed ĝi diferenciĝas per siaj ruĝaj irisoj, pli simpla verda plumaro sur flugiloj, pli okulfrapa seksa dimorfismo, iomete pli granda grandeco kaj voĉoj. En la Sulua insularo, kie ambaŭ specioj ankoraŭ ĉeestas, ĝi preferas pli internajn kaj profundajn arbarojn kompare kun la Blunuka papago.

## Taksonomio 
Ĝi antaŭe estis samspecia kun la Blupuga papago (*T. sumatranus*), sed estis dividita kiel aparta specio fare de la IUCN Ruĝa Listo kaj BirdLife International en 2020, kaj la Internacia Ornitologia Kongreso sekvis la ekzemplon en 2022. Ĝi povas esti diferencigita de la Blupuga papago per sia blua dorso kaj ruĝaj irisoj kompare kun la flavaj irisoj kaj simpla verda dorso de la Blupuga papago.

### Subspecioj 
Estas kvar subspecioj, nome la jenaj:.
* *T. e. everetti*: Panajo, Negros, Lejteo, Samar, Mindanao. Mantelo kaj dorso pli malhelaj, pugo kaj kapo pli helaj. Iom da bluo en la mantelo. Ruĝaj irisoj. Eble loke formortinta sur Negros, Panajo kaj Lejteo.
* *T. e. burbidgii*: Sulua Arkipelago. Pli malhelverda kun pli hela kolumo. Ruĝaj irisoj. Multe pli granda ĝis 40 cm. Povas esti reklasita kiel aparta specio.
* *T. e. duponti*: Luzono. Malhelverda kun flava kolumo. Flavecaj subflugilaj kovriloj. Ruĝaj irisoj. Lastfoje vidita en la 1970-aj jaroj.
* *T. e. freeri*: Polillo-insuloj. Pli unuforma koloro kun malpli da kontrasto, pli flava sur la nuko. Irisoj ruĝaj. Lastfoje vidita en 2004. 

Lastatempaj studoj publikigitaj de la Oriental Bird Club sugestas, ke la *evertti, duponti* kaj *freeri* estu kunigitaj en unu subspecion.

## Dieto kaj ekologio 
Ofte troviĝis en *Leptospermum* kaj *Ficus* arboj, kie ili manĝas. Alie, la dieto estas nekonata, sed supozeble simila al tiu de la Blunuka papago, kiu manĝas fruktojn kaj semojn. Raportita reproduktado sur Samar en aprilo. Ĝi nestas en arbaj kavaĵoj alte surgrunde. 

## Habitato 
Tre malmulte oni scias pri la ekologio de la specio, kvankam ĝi verŝajne troviĝas en similaj vivejoj al la Blupuga papago. La specio tial povas troviĝi tra tropikaj, malaltebenaĵaj kaj montaj arbaroj, same kiel en mangrovmarĉoj kaj degraditaj arbaroj, estante plej ofta sub 500 metroj super marnivelo.

## Referencoj
*
*
* 

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de la Filipinoj
Kategorio:Birdoj de Azio