open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Feromagneta substanco

**Feromagnetoj** estas substancoj, en kiuj je temperaturoj malpli altaj ol difinita krita valoro (t.n. Curie-temperaturo) ekzistas ordigitaj magnetaj momantoj de atomoj kaj jonoj (en nemetalaj kristaloj) aŭ de komunaj elektronoj (en metaloj). Tia fenomeno nomiĝas **feromagnetismo**.

## Ecoj 
eta|dekstra|250px|Ciklo de histerezo; la blua kurbo estas la kurbo de unua magnetigo; *BR* estas la restanta indukto, *HC* estas la koercitiva kampo, *HS* estas la satura kampo.

* Feromagnetoj emas movi en pli fortan magnetan kampon.
* Valoro de magneta impresemeco. por feromagnetoj estas pozitiva kaj pli granda ol unu.
* Je temperaturoj malpli grandaj ol temperaturo de Curie feromagnetoj havas daŭran magnetecon eĉ en manko de magneta kampo (komparu al diamagnetoj aŭ paramagnetoj).

## Ekzemploj de feromagnetoj 
El ĉiuj kemiaj elementoj feromagnetaj estas nur fero, kobalto kaj nikelo (3*d*-metaloj) kaj kelkaj raraj teroj: gadolinio, terbio, disprozio, holmio kaj erbio.

Tabelo 1. *Feromagnetaj elementoj*

|

|}

* Js0 magnetigo de unuo de volumeno je absoluta nulo de temperaturo (t.n. por daŭra magnetiĝo), la mezurunuo estas A/m).
* Tc valoro de Curie-temperaturo por tiu materialo, en kelvino.

Alojoj, kiuj konsistas aŭ enhavas tiujn elementojn ankaŭ ofte estas feromagnetaj. Ankaŭ ekzistas feromagnetaj alojoj de elementoj, kiuj per si mem estas neferomagnetaj. Ekzemplo de tiuj estas alojoj de kromo kaj mangano kun aliaj metaloj (t.n. alojoj de Heusler):
* Cu2MnAl, Cu2MnIn, Cu2MnSn,
* Ni2MnAl, Ni2MnIn, Ni2MnSn, Ni2MnSb
* Co2MnAl, Co2MnSi, Co2MnGa, Co2MnGe
* Pd2MnAl, Pd2MnIn, Pd2MnSn, Pd2MnSb
Krome, feromagnetajn ecojn havas kelkaj aliaj ekzotikaj alojoj kiel ZrZn2 kaj ZrxM1-xZn2 (kie М estas Ti, Y, Nb aŭ Hf), Au4V, Sc3In kaj kelkaj alojoj de aktinoidoj (ekz. UH3).

Tabelo 2. *Feromagnetaj alojoj*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Antiferomagnetismo
* Diamagnetismo
* Histerezo
* Paramagnetismo

Kategorio:Magnetismo
Kategorio:Fizika kemio
Veľký Cetín

**Veľký Cetín,** hungare **Nagycétény,** germane **Gross Zitin** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Veľký kaj Nagy signifas: granda.
eta|dekstra|330ra|Veľký Cetín situas en la plej griza distrikto
* Areo: 17 km²
* Supermara alteco: 137 m
* Loĝantaro: 1690
* Poŝtkodo: 951 05
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Nitra (rivero), laŭ flankovojoj. Nitra (urbo) troviĝas 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1239. La kampoj longe apartenis al ĉefepiskopejo de Esztergom. Dum la historio estis 2 vilaĝoj Nobela kaj Granda Cétény, kiuj unuiĝis. En 1910 loĝis tie 1686 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiu vilaĝo situis ĉe la nova landolimo ĉe la hungara flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1724 da homoj, (1374 hungaroj, 341 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Diamagnetismo

**Diamagnetismo** estas fizika fenomeno pro kiu substancoj iĝas magnetoj en ekstera magneta kampo. Malsimile al feromagnetoj, tiaj substancoj (diamagnetoj) estas tute nemagnetaj sen tia ekstera kampo.

Sub influo de magneta kampo ĉiu atomo de la diamagneto akiras magnetan momanton **M** (kaj ĉiu molo de la substanco - suman *molan magnetan momanton*), proporcian al la intenseco de la kampo **H**. Tiu proporcia koeficiento nomiĝas *magneta impresemeco*, aŭ susceptebleco \ \chi = **M**/**H**. Fakte la magneta kampo modifas la orbitojn de la atomelektronoj, kiuj kontraŭstaras ĝin, konforme al la leĝo de Lenz. Pro tio, *magneta impresemeco* \ \chi en diamagnetoj ĉiam estas negativa; je absoluta valoro, impresemeco \ \chi de diamagnetoj estas malgranda kaj ne tre dependas de intenseco **H**, nek de temperaturo.

## Historio 
Unua homo kiu notis diamagnetismon estis S. J. Bergman, kiu en 1778 raportis ke bismuto kaj antimono povas esti movigitaj per magneta kampo. Sed la terminon mem enkondukis Michael Faraday en 1845, kiam li rimarkis ke preskaŭ ĉiuj materialoj havas iom da diamagneta respondo al magneta kampo.

## Diamagnetoj 
[dekstra|eta|260px|Viva [rano flugas en magneta kampo de ~16&nbsp;tesloj (NHFML)  ]]
Diamagnetismo estas fenomeno, kiu aperas en ĉiu atoma materialo, sed estas kaŝita pro efikoj de paramagnetismo aŭ feromagnetismo kiam ili ekzistas en apartaj substancoj. Tradicie kiel diamagnetojn oni rigardas noblajn gasojn, azoton, hidrogenon, silicion, fosforon, bismuton, zinkon, oron, arĝenton kaj multajn neorganajn kaj organajn substancojn. En fortaj magnetaj kampoj eĉ vivaj estaĵoj kondutas kiel diamagnetoj.

**Tabelo de magneta impresemeco de kelkaj diamagnetoj (normalaj kondiĉoj)**

## Kazo de superkonduktantoj 
En superkonduktantoj, la movoj de elektronoj ne estas kontraŭstaritaj de iu ajn rezisto (la elektra rezistivo nulas), ili kreas magnetan kampon, kiu oponas al la ekstera elektromagneta indukto, per "superkurentoj" sen kontribuo de ekstera energio. Tiaj "superkurentoj" tute ĝuste kompensas la ĉirkaŭan magnetan indukdenson, ene de superkonduktantoj, kiuj, pro tio, estas konsiderataj *perfektaj diamagnetoj*.

## Vidu ankaŭ 
* Feromagnetismo
* Magnetismo
* Paramagnetismo
* Relativa permeablo

## Referencoj 
Kategorio:Magnetismo
Golianovo

**Golianovo,** hungare **Lapásgyarmat** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. La historia slovaka nomo estis **Lapašské Ďarmoty**.
eta|dekstra|330ra|Golianovo situas en la plej griza distrikto

## Bazaj informoj 
* Areo:11 km²
* Supermara alteco: 149 m
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 951 08
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Nitra (urbo) troviĝas 9 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1156 en formo *Gurmot*. Dum la historio formiĝis 3 vilaĝoj: Granda kaj Malgranda *Lapás* kaj **Gyarmat**, kiuj unuiĝis, sed nuntempe denove estas 3 memstaraj vilaĝoj. En 1910 loĝis tie 842 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo situis ĉe la nova landolimo ĉe la slovaka flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1138 da homoj, (1117 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Reĝo Kristo de 1937

## Famuloj 
En la iama Lapásgyarmat naskiĝis hungara arkivisto Zoltán Miklósy.

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Norma stato

En kemio la **norma stato** de sistemo estas tiu stato elektita por referenco laŭ konveno.
IUTAK rekomendas uzi tri statojn:
* Por gasa fazo la norma stato estas tiu (hipoteza) stato de la pura gasa substanco je la norma premo  Pa, supozante idealan konduton.
* Por pura fazo, aŭ miksaĵo, aŭ solvanto en likva aŭ solida fazo, ĝi estas la stato de pura substanco en likva aŭ solida fazo je norma premo  Pa. Por solvitaĵo ĝi estas la (hipoteza) stato de solvitaĵo je la norma 1 mol/kg, norma premo  Pa, aŭ norma koncentriteco 1 mol/dm3 kaj konforma al infinite dilua konduto. 
* Por pura substanco la koncepto de norma stato rilatas al la substanco en difinita agregostato je difinita sed arbitre elektita norma premo.

Malgraŭ ke la pli komuna temperaturo konsiderata en norma stato estu 298,15 K, (25 °C). la angla mallongigo *STP* (*Standard Temperature and Pressure*), ofte uzata por raporti gasajn volumenojn, referas al norma temperaturo 273,15 K (0 °C) kaj norma premo  Pa.; notu tamen ke pri fluometroj ĝi ofte referas al temperaturo 298,15 K, (25 °C).

Por specifa substanco, la norma stato estas la referenco por ĝiaj termodinamikaj atributoj, ekzemple entalpio, entropio, libera energio de Gibbs kaj multaj aliaj. La norma entalpiŝanĝo de formiĝo por specifa elemento en ties norma stato estas 0.

## Historio
Ĝis 1982 IUTAK rekomendis ke oni uzu kiel norman premon 101,325 kPa (1 atmosfero). 

Diversaj industrioj uzas aliajn referencajn statojn. La elekto estas arbitra, kaj oni emas uzi tion kiu estas konvena.

## Referencoj
Kategorio:Termodinamiko
Kategorio:Kemio
Vulkana cindro

eta|Vulkana cindro
La **vulkana cindro** estas komuna nomo de ŝtoneroj, elŝprucitaj el vulkana kratero kaj kiuj estas malpli grandaj ol ĉ. 2&nbsp;mm. Dum la erupcio, super la vulkano formiĝas erupcia kolono el cindro, gasoj kaj vaporoj. Okaze de kuncementiĝo, estiĝas tufo.

La vulkana cindro - male al cindro de la simpla brulado, kiu estas mola kaj malpeza - estas dura kaj peza. Ĝi ne solviĝas en la akvo kaj bone konduktas la elektrecon en akva stato.

La plej detrua formo de la vulkana cindro estas la piroklasta fluo, kiu estiĝas post kolapso de la erupcia kolono. Ĝi estas lavino el varmega cindro, gasoj kaj aliaj ŝtonaĵoj.

La vulkana cindro estas danĝera okaze de enspirado, ĉar povas koaguli en la pulmo. Pro ties kruda surfaco, ĝi iritas kaj és gratas surfacon de la okuloj.

La vulkana cindro estas ankaŭ granda danĝero por aviadiloj, ĉar la etaj grajneroj povas ĝeni funkciadon de la motoroj.

## Vidu ankaŭ 
* Pucolano

Kategorio:Vulkanologio
Veľký Lapáš

**Veľký Lapáš,** hungare **Nagylapás** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Iam la slovaka nomo estis **Lapašské Ďarmoty**.
eta|dekstra|330ra|Veľký Lapáš situas en la plej griza distrikto
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 164 m
* Loĝantaro: 1170
* Poŝtkodo: 951 04
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Levice-Nitra (urbo). La lasta troviĝas 6 km-ojn for.

## Historio 
En la 6-a jarcento la loko apartenis al la Grandmoravia Regno. La unua mencio pri la loko devenis el 1113 en formo *Lapas*. Ekde la 15-a jarcento formiĝis 3 vilaĝoj: Granda kaj Malgranda *Lapás* kaj **Gyarmat**, kiuj unuiĝis, sed ekde 1990 ili denove estas 3 memstaraj vilaĝoj. En 1241 la tataroj detruis la vilaĝon. Post la mezepoko la loĝantoj suferis de la turkoj. En 1831 ĥolero, en 1882 incendio okazis. En 1910 loĝis tie 553 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Poste oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj. Inter 1938-1945 la vilaĝo situis ĉe la nova landolimo ĉe la slovaka flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1133 da homoj, (1115 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* gotika katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino, en 1715 barokiĝis, en 1750 renoviĝis

## Ĝemelkomunumo 
*  Piliscsaba, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Márta Jakobovits

**JAKOBOVITS Márta** [jakoboviĉ] *Sárközy* estas rumanuja hungara ceramikistino naskita en Santău la . Ŝi estas la edzino de pentristo Miklós Jakobovits.

## Biografio 
Inter 1965-1971 Márta Jakobovits studis en Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ŝi estis muzeologino kaj pli poste instruistino en Oradea.

## Premioj, distingoj 
* 1989: Honora mencio (JP);
* 1994: Szolnay-Sándor-premio, Kolozsvár.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1969 • Nagyszalonta
* 1971, 1979 • Nagyvárad
* 1973 • Sepsiszentgyörgy
* 1979 • Nagygaléria, Kolozsvár.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1976, 1978 • Internacia ceramika bienalo, Vallauris
* 1976, 1979 • Internacia art-ceramika trienalo, Sopot (PL)
* 1977, 1978, 1986, 1987 • Ceramika konkurso, Faenza (IT)
* 1987, 1989 • Internacia ceramika konkurso, Perugia (IT) 1989 • Internacia ceramika festivalo, Mino '89 (JP)
* 1993 • 4-a monda trienalo de ceramikaĵetoj, Zagrebo.

## Literaturo 
* Németh Júlia: *Jakobovits Márta*, monografio, 2009.

Jakobovits, M
Juan Aldama

**Juan Aldama** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Juan Aldama*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18 498 loĝantojn. El tiuj estas 87 98 viroj kaj 9 700 virinoj. La komunumo havas surfacon de 583 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1 990 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 400 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 24° 17′ norda latitudo kaj 103° 24′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 17 023 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 17 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,1 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

11 905 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 11 289 alfabetoj kaj 326 analfabetoj. Do 5,01 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 6,069 alfabetoj kaj 270 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 4,26%. Inter la viroj estas 5 220 alfabetoj kaj 326 analfabetoj, do 5,88% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32022a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Flegreaj Kampoj

eta|300ra|Satelita foto. Videblas pluraj krateroj, kelkaj parte subakvaj (Miseno, Baia); vulkana insuleto (Nisida); vulkana lago (Averno). La ceteraj lagoj ne estas vulkanaj.
[eta|300ra|Sulfuraj elvaporiĝoj de la kratero [Solfatara]]
La **Flegreaj Kampoj** (  ~flamantaj kampoj, el la greka φλεγραῖος (« brulanta »)*flego*) estas vulkana areo en suda Italio, kun kalderoj, tio estas kun larĝiĝintaj krateroj. Ĝi situas nordokcidente de Napolo kaj la Vezuvo, ĉirkaŭ la golfo de Pozzuoli, kaj estas densa grupiĝo de dekoj de vulkanaj pintoj, krateroj kaj kalderoj, kun ankaŭ krateraj lagoj (Lago Averno kaj eta lago en la fundo de Astroni). Sur la areo estas konataj pli ol 50 erupciejoj. Parto de la areo nun kuŝas sub la marnivelo; kelkaj krateroj nur duone subakvaj estas uzataj kiel .

En la Flegreaj Kampoj estas la urbo Pozzuoli kun la apuda kratero Solfatara, kiu estis - laŭ kelkaj romiaj mitoj - hejmo de Vulkano, dio de la fajro.

## Geologia historio 
Vulkanaj erupcioj en la areo de la nuntempaj Flegreaj Kampoj komenciĝis minimume antaŭ 60mil jaroj; eble antaŭ 160mil jaroj.

La unua grava erupcio (nomata "de la kampana ignimbrito") okazis antaŭ ĉirkaŭ 40.000 jaroj kaj estigis grandan kalderon (ĉ.200 km²), kiu entenis ankaŭ la nunan gulfeton de Pozzuoli. La dua granda erupcio (nomata "de la napolaj flavaj tufoj") okazis antaŭ ĉirkaŭ 15000 jaroj kaj estigis mezgrandan kalderon (ĉ. 90 km²) en la pli granda. kiam dum 8-taga erupcio estiĝis la konuso de Monte Nuovo (135 m).
eta|160ra|maldekstre|Monte Nuovo, la kratero kreita de la lasta erupcio en la areo, en 1538.

## Geografio 
Hodiaŭ Kampoj Flegreaj enhavas ĉirkaŭ 32 kraterojn kaj pluajn vulkanajn formojn (konusojn, ktp). Kelkaj krateroj enhavas lagojn. La bordoj de la du kalderoj estas nuntempe malklaraj pro la granda kvanto de postaj krateroj.

La plej granda kratero nomiĝas Astroni kaj estas ĉirkaŭ 2,5 km² vasta. La plej granda vulkana lago estas la lago Averno, kiu estas ĉirkaŭ 0,5 km² vasta.

Okcidente kaj sude estas la Tirena Maro. Apud la marbordoj estas pluraj mardevenaj lagoj (Lago Fusaro, Lago Miseno aŭ Mare Morto, Lago di Lucrino ktp), kiuj, male al la krateraj lagoj, estas malprofundaj kaj kelkfoje enhavas salan akvon.

## Notoj kaj eksteraj ligiloj 
Kategorio:Krateroj
Kategorio:Vulkanoj en Italio
Kategorio:Aktivaj vulkanoj
Kategorio:Supervulkanoj
Kategorio:Kampanio
Kategorio:Geografio de Italio
Silikata acido

eta|180ra
eta|180ra
eta|180ra
eta|180ra
eta|180ra|Ĉeno
[[Dosiero:Annual mean sea surface silicic acid (World Ocean Atlas 2005).png|eta|180ra|Ĉiujara meznombra koncentriteco di siliciata acido en mara surfaco. Datumoj de la Monda Oceana Maparo 2005.]]

**Silikata acido** aŭ **Siliciata acido** estas oksigenaj acidoj de la silicio. La plej simpla siliciata acido estas *monosiliciata acido* (ortosiliciata acido) Si(OH)4. Ĝi estas tre malforta acido (pKs1 = 9,51; pKs2 = 11,74) kaj emas al kondensiĝo. Akvodisigoj kondukas al kombinaĵoj kiel *dusiliciata acido* (pirosiliciata acido) (HO)3Si–O–Si(OH)3 kaj *trisiliciata acido* (HO)3Si–O–Si(OH)2–O–Si(OH)3. La ciklaj (ringformaj) siliciaj acidoj (ekz. *ciklotrisiliciata acido* kaj *ciklotetrasiliciata acido*) havas la ĝeneralan sumformulon [Si(OH)2–O–]n. Polimeroj nomiĝas kiel *metasiliciata acido* (H2SiO3, [–Si(OH)2–O–]n).

Ĝenerala formulo de ĉiuj siliciaj acidoj estas H2n+2SinO3n+1, sed oni ofte donas la formulon SiO2&nbsp;•&nbsp;n&nbsp;H2O. La akvo ĉe la siliciata acido ne estas kristalakvo, sed ligita akvo, povas disiĝi per kemia reakcio dum dehidratiĝo.

## Estiĝo 
Monosiliciata acido formiĝas per hidrolizo de siliciaj halogenidoj kiel siliciata tetrafluorido kaj siliciata tetraklorido kaj hidrolizo de tetraalkoksisilano.

:\mathrm{SiF_4 + 4 \ H_2O \longrightarrow Si(OH)_4 + 4 \ HF}

En akvaj suspensioj de amorfaj, dispersaj SiO2 formiĝas malrapide la monosiliciata acido. Ĉe  solviĝas ĉ. 120&nbsp;mg SiO2 je litro:
:\mathrm{SiO_{2 \ (s)} + 2 \ H_2O \ \rightleftharpoons \ Si(OH)_{4 \ (akva)}}

Kategorio:Neorganikaj acidoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Čechynce

**Čechynce,** hungare **Nyitracsehi** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
eta|dekstra|330ra|Čechynce situas en la plej griza distrikto
* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: 133 m
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 951 07
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Nitra (rivero), laŭ flankovojoj.

## Historio 
La unua mencio pri la loko devenis el 1248 en formo *Cheg*. Tiam la kampoj apartenis al fortikaĵo Nyitra, poste al aliaj. En 1910 loĝis tie 635 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis parte deportitaj, la restintoj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1956 la vilaĝo ricevis kurenton. En 2001 loĝis tie 1024 da homoj, (550 hungaroj, 467 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* barok-klasikisma katolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto de 1715
* klasikisma kapelo el la 19-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Paňa

**Paňa,** hungare **Nemespann** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
eta|330px|Paňa situas en la plej griza distrikto
## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 150-210 m
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 951 05
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Nitro troviĝas 15 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio pri la loko devenis el 1156 en formo *Asgar*. Tiu vilaĝo senhomiĝis kaj forgesiĝis. La nuna vilaĝo menciiĝis en 1239 en formo *Poonh*. Tiam loĝis tie fiŝistoj kaj falkistoj de la reĝo. En 1397 militistoj bruldetruis la vilaĝon, poste husanoj faris damaĝojn. Ekde la 16-a jarcento la turkoj longe suferigis la loĝantojn. En 1910 loĝis tie 714 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiu vilaĝo situis ĉe la nova landolimo ĉe la hungara flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 295 da homoj, (265 slovakoj, 26 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1722, renoviĝis en 1876, 1933, 1965, 1994 kaj en 2007

## Famuloj 
En la iama Nemespann naskiĝis:
* hungara operkantisto Alajos Bogyó
* hungara piarista instruisto Gyula Agárdy.

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Repertuaro

**Repertoire** (lat. *repertorium* „trovejo“) estas la tuteco de verkoj aŭ prezentaĵoj, kiun artisto, artistogrupo, teatro aŭ alia institucio povas prezenti.  Repertuaro estas prezentata laŭ plano.

Muzikistoj kaj aliaj prezentaj artistoj ofte disponas pri ampleksa repertuaro, precipe se ili povas interpreti novajn pecojn ne post pena kaj streĉa studado, sed eble post unuafoja perceptado aŭ helpe de notoj aŭ aliaj modeloj. La repertuaron limigas la disponebla tempo por la enstudado de novaj pecoj kaj la tempoelspezo, kiujn postulas la unuopaj pecoj kaj programeroj. La tempoelspezo rezultas el la postuloj je la perfektigo de la prezentado, sed ankaŭ el la grado de  komplikeco de la pecoj mem kaj foje ankaŭ el la danĝereco de la prezentado, ekz. en cirko. La repertuaro de teatro aŭ operejo estas tre limigita, ĉar tie multnombro da artistoj antaŭ kaj malantaŭ la scenejo devas kunludi kun tekniko kaj logistiko, kion oni antaŭe devas ellabori en formon de enscenigo kaj kio ofte ankaŭ postulas altan financan elspezon. Ankaŭ soloartistoj rigardas pecojn, kiujn ili povas prezenti, tamen ne kiel repertuareroj, se la prezentado ne plenumus la pretendojn siajn aŭ de sia publiko. La repertuaro enhavas plejofte nur tiujn programerojn, kiuj aktuale estas elektitaj por prezentado.

En pli vasta senco repertuaro ampleksas ĉiujn metodojn, sciojn aŭ kapablojn, pri kiu persono aŭ institucio disponas ene de difinita kunteksto, aŭ ankaŭ la disponeblaj agadeblecoj.

Kategorio:Arto
Scarlett Johansson

200ra|eta|Scarlett Johansson en januaro 2008
**Scarlett I. Johansson** (naskiĝis , en Novjorko Novjorkio, Usono) estas usona teatra kaj filma aktorino.

## Filmaro 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj manekenoj‎
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Ĝemeloj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de septembro
Kategorio:BAFTA-premiitoj‎
Kategorio:Tony-premiitoj
Aluminia oksido

**Aluminia oksido** aŭ **alumino** estas blanka pulvoro, en akvo ne solvebla. Ĝi havas la fandopunkton de . Ĝi solviĝas en acidoj kaj lesivoj ĉe estiĝo de aluminiaj saloj kaj aluminatoj.

Al  2  O  3  estas signifa en sia uzo por produkti aluminian metalon, kiel abrazivo pro ĝia dureco, kaj kiel fajrorezista materialo pro sia alta fandopunkto.

## Produktado 
La produktado povas okazi per bruligo de aluminio kaj ardigo de aluminia hidroksido en alta temperaturo.

:\mathrm{4Al + 3O_2 \Rightarrow 2Al_2O_3}\,\!

:\mathrm{2Al(OH)_3  \Rightarrow Al_2O_3 + 3H_2O}\,\!

Dum la ardigo estiĝas unuafoje - ĉe  - AlO(OH), poste kubkrada gama-Al2O3, kiu transformiĝas super  al heksagona alfa-Al2O3. La alfa-modifo aperas ankaŭ en la naturo kiel mineralo: korundo.

**Alumino** signifas malvastasence la kuban γ-Al2O3 aluminia oksidon. Tiu interalie estas uzata por la produktado de aluminioksida ceramiko. Bakite, ekde  ĝi transformas sin al la romba α-modifaĵo de la Al2O3.

La aluminia oksido estas bazmaterialo por la aluminia produktado, oni produktas en granda kvanto per lesivado de la baŭksito.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **aluminia oksido** per traktado de **aluminia klorido** kun **akvo**

### Reakcio 2 
* Preparado de **aluminia oksido** per malkomponado de **aluminia hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **karbona duoksido** per traktado de **aluminia oksido** kun **aluminia karbonato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **aluminia oksido** per traktado de **oksigeno** kun **aluminio**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **aluminia klorido** per traktado de **klorida acido** kun **aluminia oksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Oksidoj
 
* Aluminono
* Procezo Bayer
* Rubeno
* Safiro
* Kombinaĵoj de aluminio

Kategorio:Ceramikaj materialoj
Kategorio:Oksidoj
Okcido
Kategorio:Acidaj kataliziloj
Kategorio:Abraziaj substancoj
Kategorio:Amfoteraj kombinaĵoj
Kategorio:Biomaterialoj
Kategorio:Fajrorezistaj materialoj
Kategorio:Seskvioksidoj
Ilona Jakabos Olsefszky

**JAKABOS OLSEFSZKY Imola** (jakaboŝ olsefski) estas rumanuja hungara ceramikistino, pentristino naskita en Covasna la 21-an de majo 1943.

## Biografio
Inter 1957–62  Jakabos Olsefszky studis en la belarta sekcio de *Muzika kaj Belarta Liceo* de Târgu Mureş, inter 1962–68 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ŝiaj majstroj estis Pál Nagy, Gábor Piskolti, András Bordi, Nándor Balaskó, Margareta Nemes, Mircea Spătaru. Inter 1968–71 ŝi estis dezajnistino de popolartakooperatibvo en Braŝovo. Inter 1971–74 ŝi estis gvidantino de la *Gyárfás Emlékház* (memordomo pri Jenő Gyárfás), inter 1975–80 instruistino de la belarta liceo de Braŝovo. Ŝi partoprenis arttendarojn en 1977: Gyulafehérvár • 1984: Kecskemét • 1986: Segesvár • 1988: London, Ruthford (GB) • 1993: Szárhegy • 1996: Abádszalók.

## Individuaj ekspozicioj
*1978, 1986 • Viktória Terem, Brassói Lapok Galéria, Braŝovo
*1994 • Városi Múzeum, ăăTârgu Secuiescîî • Művészeti Múzeum, Braŝovo
*1995 • Braŝvo
*1996 • Magyar Kulturális Központ, Bukareŝto.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj
*1969, 1973, 1976, 1984, 1986, 1989, 1996, 1997 • Dalles Terem, Bukareŝto
*1979 • Poznań
*1978, 1982, 1986 • Internacia Artmetia Ekspozicio, Erfurt (DE)
*1981 • Moskvo
*1981, 1985 • Faenza
*1984 • Monda ceramikaĵeta trienalo, Zagrebo
*1986 • Vallauris
*1991 • Tours
*1991, 1994 • Médium II., III., Sepsiszentgyörgy
*1992 • Varadinum, Nagyvárad
*1994 • Szentendre
*1994, 1995 • Marosvásárhely
*1996 • Kolozsvár • Sepsiszentgyörgy
*1997 • Barabás Miklós Céh Őszi Tárlat, Marosvásárhely.

## Kreaĵoj en publikkolektoj
Iparművészeti Múzeum, Budapest • Művészeti Múzeum, Brassó • Városi M, Kézdivásárhely • Székely NM, Sepsiszentgyörgy • Nemzetközi Kerámia Stúdió, Kecskemét.

## Kreaĵoj en publikplacoj
*fresko (Covasna, Poliklinika)
*mozaiko (Braŝovo, Tehergépkocsigyár homlokzata).

## Literaturo
*TAKÁCS G.: Jelek, jegyek, jelképek. ~ plasztikai világa
*en: TAKÁCS G.: Tizenöt erdélyi művész, Nagyvárad, 1998.

## Fonto
*Artportal 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj industriartistoj
Flugcindro

**Flugcindro** estas solidaj, dispersaj (korpeta, pulvora) restaĵoj de bruligaĵoj, kiujn la ellasaj gasoj kunportas. Flugcindro estiĝas en grandaj kvantoj en varmocentraloj kaj rubaĵ-bruligejoj kaj estas disigita per filtriloj el la ellasaj gasoj. La grandeco de la cindreroj varias de 1 µm ĝis 1 mm kaj havas diversajn formojn.

La konsisto de la flugcindro dependas de la brulmaterialo (karbo, biomaso, rubaĵo) kaj entenas de restaĵoj, mineraloj ĝis toksaj materialoj, dioksinoj. Dum cindro de karbo estas unueca, kunrestanta, la flugcindro de la rubaĵ-bruligejoj estas pli danĝera kaj oni devas post-trakti, eĉ deponi ĝin.

Kategorio:Ruboj
Pál Fux

**FUX Pál** (fuks) estis rumanuja hungara grafikisto naskita en Salonta, ? ? 1922 kaj mortinta en Jerusalemo en 2011.

## Biografio 
Inter 1937-1940 Pál Fux studis en privatlernejo en Oradea kun Imre Földes kaj Alex Leon. Inter 1940-43 en Budapest ĉe Sándor Bortnyik. Inter 1956-72 li estis scenejdekoraciisto kaj pupdizajnisto de pupteatro de Oradea. En 1972 li elmigris Israelon, li vivis en Jerusalemo.

## Premioj, distingoj 
* 1975 – Konkurso *La maro* 1-a premio (dividita), Haifa.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1961 • Képzőművészeti Alap, Bukareŝto
* 1974 • Engel Galéria, Jerusalemo • Novjorko
* 1975 • Arta G., Jafo
* 1975 • Grafica 3 G., Haifa • La G., Bogoto (CO) • Domo de Artistoj, Jerusalemo • Galerio Avior, Telavivo
* 1980 • Domo de Artistoj, Jerusalemo
* 1981 • The Royal Theater Gallery, Sydney (AUS)
* 1989 • Domo de Artistoj, Jerusalemo
* 1991 • Jerusalema YMCA, Jerusalemo.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1978 • Grand Prix Exhibition, Monte-Carlo
* 1992 • National Jewish Museum, Washington.

## Literaturo 
* BANNER Z.: Erdélyi magyar művészet a XX. században, Budapest, 1990

## Fonto 
* Artportalo.hu 
* Kieselbach

Fux, P
Fux, P
Éva Tubák Bortnyik

**BORTNYIK Éva** (bortnjik), laŭ edziniĝnomo *Tubák* estas rumanuja hungara pentristino naskita en Kluĵo 15-an de februaro 1945. Ŝi estas la edzino de filmisto Csaba Tubák.

## Biografio 
Éva Bortnyik studis inter 1965-70 en sia naskiĝurbo en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu. Ŝi estas ano de *Magyar Műhely* en Parizo. Ekde 1977 ŝi vivas en Vieno. Ili havis filmprezentadojn kaj ekspoziciojn interalie en Parizo (Galerie National du Jeu de Pomme, ’Magyar kísérleti filmek’, 1992), en Vieno (Museum des 20. Jahrhunderts, 1996) kaj Budapeŝto (Ludwig Múzeum, 1996; Műcsarnok, 1999; Vasarelly Múzeum, 2006). (2011)

## Fonto
*Biografiaj indikoj, ekspozicioj
*Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Irén Bortnyik

**BORTNYIK Irén** (bortnjik) [Barabásné] estis rumanuja hungara pentristino naskita en Reghin la 3-an de aŭgusto 1919 kaj mortinta en Târgu Mureş la 12-an de februaro 1993. Ŝi estas la edzino de István Barabás, la patrino de  Irén Barabás kaj Éva Barabás.

## Biografio 
Inter 1932–36 Éva Bortnyik studis en liberlernejo en Târgu Mureş kun Aurel Ciupe. Inter 1932–36 ŝi pasigis la somerojn en Baia Mare kaj ŝi studis ĉe János Krizsán. Ŝia onklo estis la pentristo Sándor Bortnyik. Inter 1980 kaj 1984 ŝi partoprenis la kreatendaron "Amikeco" de Lăzarea.

## Fonto
*Artportalo.hu 
*Biografiaj indikoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Sándor Antik

**ANTIK Sándor** estas rumanuja hungara skulptisto, ceramikisto. Li naskiĝis en Reghin je la 22-a de februaro 1950.

## Biografio 
Inter 1971-75 li studis en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu ĉe Ana Lupaş, Mircea Spătaru. Ĝis 1983 li estis dizajnisto en *Porcelanfabriko Irisz* en Kluĵo.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Antik, S
Babindol

**Babindol,** hungare **Babindal** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Bábindal**. La nomo signifas slave: valo de virino.
eta|dekstra|330ra|Babindol situas en la plej griza distrikto
* Areo: 5&nbsp;km²
* Supermara alteco: 175 m
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 951 53
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Nitra (urbo) troviĝas 12&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1271 en formo *Babyndal*. La kampoj apartenis al diversaj bienuloj. En 1910 loĝis tie 390 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo situis ĉe la nova landolimo, ĉe la slovaka flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Kolĥozo formiĝis en 1950, kiu iĝis ŝtata bieno en 1961. En 2001 loĝis tie 671 da homoj, (460 slovakoj, 204 hungaroj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Hiperboreio

eta|Arkta kontinento sur la mapo de Gerardus Mercator de 1595.
**Hiperboreio** (greke Υπερβορεία, t.e, "post la nordo") estas lando, laŭ greka mitologio, en plej norda parto de la mondo. Oni supozis ke tie vivis la hiperboreanoj en ĉiamdaŭra beateco kaj printempo preter la altegaj montoj kies kavernoj elsendis penetradajn ekblovojn de nordaj ventoj, kiuj fridigis la popolon de Helaso (Grekujo). Oni ne povis aliri ilian landon per maro nek lando, sed kelkaj dioj kaj herooj iris tien. Ili vivis liberaj de malsano aŭ maljuneco, de laboro aŭ milito.

La hiperboreanoj adoris nur Apolonon kaj, mistere, sendis ĉiuj jaroj donaĵoj al templo de Delfoso.

Kategorio:Lokoj de la helena mitologio
Gracioj

La **Gracioj** (greke Χάριτες) estis diinoj, laŭ greka mitologio, kiuj prezidis la bankedojn, la dancon, kaj ĉiujn sociajn ĝuojn, kaj elegantajn artojn. Estis tri de ili. Iliaj nomoj estis Eŭfrozino (la ĝojeco), Aglajo (la heleco), kaj Talio (la florado). Laŭ Heziodo kaj Pindaro ili estis filinoj de Zeŭso kaj Eŭrinomo (aŭ Eŭnomio). Ili estis servistinoj de Afrodito kaj dancistinoj de Olimpo.[eta|dekstra|300ra|*La Tri Gracioj*, de [Carle van Loo (1763)]]En klasika Grekio, la nombro, funkcio kaj nomo de la gracioj tre variis. Homero citis nur unu Gracion, laŭ Beocio ili estis diinoj de vegetado, en antaŭklasika periodo, ili estis ankaŭ konfuzitaj kun Muzoj, ktp.

## Vidu ankaŭ 
* **La tri Gracioj**, nome pentraĵo de Rafaelo Sanzio.
* **La tri Gracioj**, nome pentraĵo de Petro Paŭlo Rubens.
* Graco
* 424 Gratia
* 627 Charis

Kategorio:Gracioj
Kategorio:Idaro de Zeŭso
Kategorio:Idaro de Dionizo
Hidratigo

eta|dekstra|Hidratigo de natria jono
**Hidratigo** estas kemia procezo, dum kiu formiĝas hidrato per kombino de substanco (jono) kun akvo.

La hidratigo okazas surbaze de la elektrostatika forto inter ŝargitaj jonoj kaj dupolusa akvomolekulo. Dum la proceso estiĝas hidrogena ponto kaj la hidratiga forto helpas la elformiĝon de la hidrato.

:
:\mathrm{NaCl \rightarrow Na^+_{aq} + Cl^-_{aq}}

La ŝargitaj katjonoj pli facile ligas hidroksilan grupon de akvo, dum akvo fordonas protonon.

:\mathrm{AlCl_3 + 3 H_2 O \rightarrow Al{(OH)}_3 + 3 HCl}

La anjonoj estas relative pli grandaj ol la katjonoj, tiel ili estas pli malfacileble hidratigeblaj.

== Ligo de akvo al duobla ligo C=C ==
Tiu reakcio okazas ĝenerale en acidaj akvaj solvaĵoj. Dum la hidrolizo, la neakva komponento disiĝas al du partoj, ĉe hidratigo restas la molekulo.

La ĝenerala formulo de la reakcio estas:

:RRC=CH2 en H2O(acida) → RRC-CH2-OH

En la unua paŝo, la acida protono ligas al la malpli substituita karbono de la duobla ligo, laŭ la Markovnikov-regulo.
En la dua paŝo ligas molekulo H2O al la pli substituita karbono. Tiukaze, la oksigeno havas tri ligojn kaj unu pozitivan ŝargon. La protonon tiam transprenas de alia akvomolekulo.

## Dehidratigo 
**Dehidratigo** estas la kontraŭo de la hidrata procezo, tio estas senigi kombinaĵon de ĝia hidrata akvo; ekzemple tio okazas pri la manĝosekigado).

Kategorio:Kemiaj reakcioj
Kategorio:Ĝenerala kemio
Josef Munzinger

**Martin Josef MUNZINGER** naskiĝis la 11-an de novembebro 1791 en Olten kaj mortis la 6-an de februaro 1855 en Bern. Li kutime estas konata kiel **Josef Munzinger**. Munziger estis svisa komercisto, revoluciisto kaj politikisto. Li provokis en la jaro 1830 la faligon de la konservema registaro de Kantono Soloturno, kaj elektiĝis en la jaro 1848 kiel membro de la unua Federacia Konsilio de la Svisa Konfederacio. Munzinger apartenis al la tiama liberal-radikala frakcio.

Du de liaj filoj ankaŭ fariĝis konataj: Walther Munzinger (1830-1873) estis juristo, eklezijuristo kaj la fondinto de la Kristkatolika Eklezio. Werner Munzinger, konata ankaŭ kiel Munzinger Pascha (1832-1875) estis orientisto kaj afrikisto.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Munzinger, Josef
Munzinger, Josef
József Harrach

**HARRACH József** [haraĥ joĵef] estis hungara primuzika verkisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, kritikisto.

József Harrach naskiĝis en Szászrégen la 14-an de septembro 1848 kaj mortis en Budapeŝto la 15-an de septembro 1899.
eta|József Harrach

## Biografio 
Harrach havigis instruistan kaj filozofian doktoradon en Reĝa Universitato de Pest. Ekde 1873 li instruis en Budapeŝto en mezlernejo. Ekde 1888 li estis profesoro de muzikhistoriisto en la Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio, ekde 1889 ankaŭ ĝia sekretario. Por 15 jaroj li agadis kiel muzikkritikisto de *Pesti Napló*.

## Verkoj 
* *Schopenhauer és Wagner Richard* (Bp., 1887);
* *Közlemények a zeneművészet köréből* (Győr, 1889);
* *Magyar Arion*. Vegyes karú énekek gyűjteménye (I–II. Bp., 1892–93).

## Literaturo 
* Dr. H. J. (Zeneak. évk. 1899–1900.)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj muzikhistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj muzikkritikistoj
Christine McVie

**Christine McVie** (naskiĝinta kiel **Christine Anne Perfect** la  en Bouth, Lake District, mortinta la 30-an de novembro 2022), estis angla rokmuzika kantistino, ludanto je klavarinstrumento kaj tekstistino. Ŝi akiris sian gloron kiel membrino de grupoj Fleetwood Mac kaj Chicken Shack. Ŝi eldonis ankaŭ tri soloajn albumojn.

Kategorio:Anglaj kantistoj
Momax

**Momax** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Momax.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2684 loĝantojn. El tiuj estas 1263 viroj kaj 1421 virinoj. La komunumo havas surfacon de 159 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,620 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 700 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 55′ norda latitudo kaj 103° 19′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 2621 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 3 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.11 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

1,960 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 1763 alfabetoj kaj 93 analfabetoj. Do 9.90 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 977 alfabetoj kaj 101 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 9.37%. Inter la viroj estas 786 alfabetoj kaj 93 analfabetoj, do 10.58% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32030a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Ora epoko

eta|La Ora Epoko, pentraĵo de Pietro de Cortona
Laŭ greka mitologio, **ora epoko** (aŭ ora erao) rilatas al la plej feliĉa periodo en la komenco de la homaro kiam la mondo unue pleniĝis de loĝantoj (antaŭ la arĝenta, la bronza (**Latuna ?**) kaj ferepoko). Estis tempo, kiam la homo estis pura kaj senmorta, kaj en kiu regis ideala stato de paco, harmonio, stabileco, feliĉo kaj bonstato. Naiveco, vero kaj justeco regis, kvankam la leĝojn oni ne devis efikigi, nek estis juĝisto kiu minacis aŭ punis.  

Oni ankoraŭ ne prirabis la arbaron de ĝiaj arboj por konstrui ŝipojn aŭ fortresajn barilojn ĉirkaŭ urboj, kiuj ankaŭ ankoraŭ ne ekzistis. Ne jam estis aferoj kiel glavoj, lancoj, aŭ kaskoj. La grundo  kreskigis ĉiun aferon kiun homo bezonis, sen plugado aŭ prisemado. Regis konstanta printempo, floroj suprensaltis sen semoj, riveroj fluis kun lakto kaj vino, kaj el kverkoj oni distilis flavan mielon. 

La Ora Epoko finiĝis kiam Saturno estis renversita kaj Jupitero anstataŭiĝis, do komenciĝis la "**Arĝenta Epoko**" en kiu formiĝis la sezonoj (anstataŭ la eterna printempo de la Ora Epoko) kaj la tero komencis postuli kultivadon por produkti rikolto. Tiam aperis agrikulturo.  Tiu epoko estis malpli supera ol la Ora, sed pli bona ol **Latuna Epoko**, kiu estis pli sovaĝa tempo, kaj pli preta por kverelado per armiloj, sed ne ĉio estis tute malbona. La lasta, plej dura kaj malbona estis la **Fera Epoko**, kiu estas la nuna epoko, kiam krimo eksplodis kiel inundo; modesto, vero, kaj honoro forfuĝis. 

La greka poeto Heziodo de la 8-a jarcento a.k. klarigas en la poemo ""Laboroj kaj Tagoj", ke antaŭ lia tempo estis kvar periodoj, nome Aĝoj de Homo, el kiuj la unua kaj plej perfekta estis la "Ora epoko".  

La Ora Epoko aperas ankaŭ en la verkoj de la romiaj poetoj Vergilio ("grundlaboro") kaj Ovidio ("Metamorfozoj"). 

## Metafore 
"Ora epoko" estas tre ofte uzata por indiki la plej grava tempo de iu afero, kiam tiu afero plenfloris, ekzemple : "La unuaj jaroj de 1880-a jardeko estas la ora epoko de Volapuko".

## Vidu ankaŭ 
* Hispana ora epoko
* Ora epoko de Danio
* Ora jarcento de Nederlando
* "La Ora Epoko", Esperanto-gazeto aperinta ekde 1928

Kategorio:Okazintaĵoj de la helena mitologio
Ivan Vazov

**Ivan Minĉev VAZOV** (bulgare *Иван Минчев Вазов*) (naskiĝis la  en Sopot, provinco Plovdiv; mortis la  en Sofio) estis bulgara historiisto, verkisto, politikisto kaj aktivulo de la Bulgara Nacia Renaskiĝo. Inter 1897 kaj 1899 li estis ministro pri edukado en registaro gvidata de la konservativa Popola Partio. En nuntempa Bulgario oni konsideras lin prapatro de bulgara literaturo. La bulgaria Nacia Teatro en Sofio estas nomita laŭ li.

## En Esperanto aperis 
* *Ĉu li venas?* En: *Du Slavaj Rakontoj*, Paris 1908.
* *Bulgaraj Rakontoj*, tradukis Atanas D. Atanasov. 1-a eldono Berlin 1909, 2-a eldono Dresden 1920, 3-a eldono Berlin 1923. 47 paĝoj. (*Esperanta Biblioteko Internacia* 13.) Enhavas: *En Pirin. Tra la montkurbaĵoj. Obstinulo. Perdita vespero. La bruligitaj garboj.*
* *Novaj Bulgaraj Rakontoj*, tradukis Georgi Atanasov. Sofio 1928. 62 paĝoj.
* *Avo Joco Rigardas*, tradukis Krastju Georgiev. Sofio 1946. 22 paĝoj.
* *Vagabondoj : novelo kaj kvar rakontoj*, tradukis Ivan Kovačev. Sofio 1949. 111 paĝoj. Enhavas: *Unu bulgarino. Ĉu li venas? La pura vojo. Tra la kurbvojoj.*
* *Sub la Jugo* (Под игото.), romano en tri partoj el la vivo de l' bulgaroj en la antaŭjaro de ilia liberigo el la turka jugo. Tradukis Simeon Hesapĉiev, Simeon Simeonov, Stefan Kiraĝiev, Zora Mladenova-Hans, Georgi Dimov, Canko Murgin, Minko Conkovski, Asen Simeonov kaj Georgi Dolapĉiev. Sofio 1959. 461 paĝoj. (Ĉerpaĵo troviĝas en *Nova Esperanta Krestomatio,* Rotterdam 1991, p. 156–159.)
* *Ĉu li venas?*, tradukis Asen Grigorov. En *Bulgara Prozo,* Sofio 1960, p. 5–11.
* *Amo necesas*, en *Tutmonda Sonoro,* Budapest 1981, vol. 2, p. 493.
* *Ŝtonamaso : poemo*, tradukis Canko Ignev. Sofio 1995. 52 paĝoj. (Biblioteko "Bulgaraj Klasikaj Verkoj"* 1.) ISBN 954-90063-1-X.*
*Kristnaska donaco En *Literatura Mondo*, Decembro 1922, Numero 3, tradukita de Ivan Krestanov.

## Recenzoj
Pri *Bulgaraj Rakontoj*

----

Pri *Novaj Bulgaraj Rakontoj*

----
Pri *Avo Joco Rigardas*

## Referencoj
Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Kategorio:Bulgaraj politikistoj
Kategorio:Militaj romanoj
Nochistlán de Mejía

**Nochixtlán de Mejia** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Nochistlán de Mejía*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 26195 loĝantojn. El tiuj estas 11 892 viroj kaj 14 303 virinoj. La komunumo havas surfacon de 867 kvadratsaj kilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1 830 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 800 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 22′ norda latitudo kaj 102° 51′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 25 950 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 9 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,03 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

18 919 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 17 006 alfabetoj kaj 755 analfabetoj. Do 10,03 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 9 617 alfabetoj kaj 1 142 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10,61 %. Inter la viroj estas 7 389 alfabetoj kaj 755 analfabetoj, do 9,27 % el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32034a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Pánuco (Zacatecas)

**Panuco** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Panuco*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14 897 loĝantojn. El tiuj estas 7 308 viroj kaj 7 589 virinoj. La komunumo havas surfacon de 555 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2 300 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 53′ norda latitudo kaj 102° 32′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 12 210 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 20 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,16 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

8,693 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 7898 alfabetoj kaj 403 analfabetoj. Do 9,07 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 4 028 alfabetoj kaj 385 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 8,72%. Inter la viroj estas 3 870 alfabetoj kaj 403 analfabetoj, do 9,43 % el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32037a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Río Grande (Zacatecas)

**Río grande** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Río grande.

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  57708  loĝantojn. El tiuj estas 27284 viroj kaj 30424 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1,814 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,860 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 23° 50′ norda latitudo kaj  103° 2′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio
En la komunumo vivas 51821 personoj kiuj aĝas 5 jarojn aŭ pli. El tiuj 25 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.05 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

36,789 loĝantoj aĝas 15 jarojn aŭ pli. Inter ili estas 34331 alfabetoj kaj 1,055 analfabetoj. Do 6.61 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 19,016 alfabetoj kaj 1,377 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 6.75%.  Inter la viroj estas 15,315 alfabetoj kaj 1,055 analfabetoj, do 6.45% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32039a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Ojocaliente

**Ojocaliente** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Ojocaliente.

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  37545  enloĝantojn. El tiuj estas 17927 viroj kaj 19618 virinoj. La komunumo havas surfacon de 645 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,040 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 34′ norda latitudo kaj  102° 15′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio
En la komunumo vivas 32842 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 18 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.05 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

22,911 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 20581 alfabetoj kaj 1,034 analfabetoj. Do 10.12 % de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 10,747 alfabetoj kaj 1,285 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10.68%.  Inter la viroj estas 9,834 alfabetoj kaj 1,034 analfabetoj, do 9.51% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32036a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Tulou

[eta|Tulou de Yuchanglou en distrikto [Yongding]]
**Tulou** estas konstruformo, rondforma komuna loĝejo de vilaĝanoj en sudorienta Ĉinio, provinco Fuĝjano. Plimulto de la konstruaĵoj situas en la distrikto Yongding, ĉe la limo al la provinco Gŭangdongo.

Tulou havas plurmetrojn dika eksterajn murojn el argilo, 3-5 etaĝojn. Tiu defendcela konstruaĵo apenaŭ havas fenestrojn kaj nur unu enirejon. Ĝi povas loĝigi ĝis ĉirkaŭ 800 personojn.

Tulou estis konstruita ekde la 12-a jarcento ĝis hodiaŭ. La plej grandaj konstruaĵoj venas el la 17-a kaj 18-a jarcento.

En 2008, oni surlistigis 46 tulou-konstruaĵojn de Fujian en listo de Unesko kiel mondan heredaĵon.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Ĉinio
Kategorio:Fuĝjano
Ĉokolado-montetoj

[maldekstra|eta|300ra|Ĉokolado-montetoj en [Carmen, Bohol]]
La **ĉokolado-montetoj** estas nenormala geologa formacio en Bohol, Filipinoj. Ĝi konsistas el ĉ. 1,268 perfekte konuso-formaj montetoj de preskaŭ sama alteco situantaj je areo de pli ol 50 km2. Ili estas kovritaj de verda herbaro, kiu iĝas bruna dum la seka sesio, tial la nomo.

La ĉokolado-montetoj estas fama turista aĵo de Bohol. Ĝi aperas en la provinca flago kaj blazono kaj simbolizas la riĉecon de naturaj atraktivaĵoj en tiu provinco. Ĝi estas deklarita la 3-a geologia nacia monumento kaj estas proponita por enmeto en la liston de Monda heredaĵo.

## Priskribo 
[dekstra|eta|300ra|Lokiga mapo de Ĉokolado-montetoj. Malhele bruna indikas la plej grandan koncentriĝon de la Ĉokolato-montetoj en la Boholaj regionoj de [Sagbayan (Boho)l|Sagbayan, Batuan, kaj Carmen. Hele bruna indikas malpli da koncentriĝo de la montetoj en Bilar, Sierra Bullones, kaj Valencia.]]

Fotisto Salvador Andre notas:

Plie: 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* CarmenBOHOL.com 
* UNESCO World Heritage: Chocolate Hills Natural Monument
* Chocolate Hills at Sagbayan Peak 

Kategorio:Bohol
Kategorio:Naturprotektejoj
Kategorio:Naciaj monumentoj
Kategorio:Montoj en la Filipinoj