open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seth Grahame-Smith

**Seth Grahame-Smith** (naskita la 4-an de januaro 1976) estas usona aŭtoro, scenaristo, kaj film- kaj televidproduktoro. Li estas plej konata kiel la aŭtoro de la furorantaj miksromanoj "Pride and Prejudice and Zombies" kaj "Abraham Lincoln: Vampire Hunter ", kiuj ambaŭ estis adaptitaj al filmoj.

Grahame-Smith ankaŭ estas la kunkreinto de la skribita komediserialo "La Malfacilaj Tempoj de RJ Berger", en kiu li ankaŭ funkcias kiel ĉefverkisto kaj administra produktanto. En kunlaboro kun David Katzenberg, lia partnero ĉe KatzSmith Productions, Grahame-Smith nuntempe disvolvas plurajn malsamajn projektojn por kaj televido kaj filmo.

## Verkaro 
* *Big Book of Porn: A Penetrating Look at the World of Dirty Movies* (2005)
* *The Spider-Man Handbook: The Ultimate Training Manual* (2006)
* *How to Survive a Horror Movie: All the Skills to Dodge the Kills* (2007)
* *Pardon My President: Fold-and-Mail Apologies for 8 Years* (2008)
* *Pride and Prejudice and Zombies* (2009)
* *Abraham Lincoln, Vampire Hunter* (2010)
* *Unholy Night* (2012)
* *The Last American Vampire* (2015)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj fantastaj verkistoj
Kategorio:Usonaj humuristoj
Meŝap (literaturo)

**Meŝap** () aŭ **miksaĵo** estas literatura ĝenro, kiu integras klasikan verkon aŭ historian intrigon kun fantastaj elementoj. La bazaj rakontfadenoj kaj stilo de la verko estas konservitaj, sed ili estas modifitaj per la enkonduko de fantastaj figuroj, kutime aĉaj, kiel vampiroj, homlupoj, zombioj, demonoj aŭ robotoj. 

La verko *Fiero kaj Antaŭjuĝo kaj Zombioj* de Seth Grahame-Smith, kiu kombinis la klasikan romanon Fiero kaj Antaŭjuĝo de Jane Austen kun elementoj de zombia fantaziromano, fariĝis la plej fama kaj sukcesa verko en la ĝenro, generante amason da imitantoj. Alia fama romano en la ĝenro estas *Abraham Lincoln: Vampire Hunter*.

La termino "miksaĵo" originis en la kampoj de komputiloj kaj muziko. Kiel Adam Kogen skribis en opinia artikolo de la New York Times pri Fiero kaj Antaŭjuĝo kaj Zombioj: "La ideo kombini du fontojn de informoj en novan produkton originis en la teknologia mondo (muzikremiksaĵoj venas en la menson) kaj pli kaj pli disvastiĝas al aliaj kampoj - inkluzive de libroeldonado."

## Ecoj 
La ĝenro "miksaĵo" baziĝas sur la principo de pruntado, kiu ne estas fremda al monda literaturo. En ĉi tiu kunteksto, ekzistas ligo kun postmodernismo, kie derivaĵo kaj pruntado estas konscia sinteno. Aŭtoroj de miksaĵaj verkoj translokigas heroojn el klasikaj verkoj aŭ realaj historiaj figuroj en la etoson de fantaziisma romano havanta zombiojn, vampirojn kaj aliajn popularajn amaskomunikilajn tropojn. Samtempe, la rakonto de la aŭtoro estas stiligita por simili la originalon. Tiel, konata verko spertas malkonstruon, estas "ĝisdatigita" kaj akiras novajn signifojn.

Marjorie Kehe de la *Christian Science Monitor* prezentas ĉi tiun miksaĵon de klasika teksto kiel "ie inter 60 kaj 85 procentoj da originala teksto, kun novaj rakontaj tordaĵoj aldonitaj de nuntempaj kunaŭtoroj". Ĉi tiuj "tordaĵoj" ofte inkluzivas hororajn elementojn kiel vampirojn, homlupojn aŭ zombiojn.

## Famaj ekzemploj (anglalingvaj) 
* *Abraham Lincoln, Vampire Hunter*
* *Android Karenina*
* *The Book of Renfield*
* *The Book of Joan 2017 Lidia Yuknavitch*
* *Move Under Ground*
* *Pride and Prejudice and Zombies*
* *Pride and Prejudice and Zombies: Dawn of the Dreadfuls*
* *Queen Victoria: Demon Hunter*
* *The Secret Diary of Desmond Pfeiffer*
* *Sense and Sensibility and Sea Monsters*
* *The Great Gatsby and the Zombies*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* interkruciĝa fikcio (d:Q21192427)

Kategorio:Literaturaj ĝenroj
Biskutata cipselo

La **Biskutata cipselo** aŭ **Brazila apodo**, *Streptoprocne biscutata*, estas birdo el la familio de apusedoj, kiu enhavas apusojn, apusetojn, cipselojn, ktp. Ĝi estas unu el la specioj de la genro *Streptoprocne* en la subfamilio *Cypseloidinae* (Cipseloidenoj).  Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, kaj eble Paragvajo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Biskutata cipselo havas du subspeciojn, nome la nomiga *S. b. biscutata* kaj *S. b. seridoensis*.

## Distribuado kaj habitato
La nomiga subspecio de la Biskutata cipselo troviĝas ekde Minas Gerais en sudorienta Brazilo ĝis la provinco Misiones en Argentino; almenaŭ unu registro estis konfirmita ankaŭ en Bolivio. Registro de vidaĵo en Paragvajo instigas la Sudamerikan Klasifik-Komitaton de la Usona Ornitologia Societo etikedi ĝin kiel hipoteza en tiu lando. *S. b. seridoensis* troviĝas pli norde en Brazilo, sed ĝia plena arealo ne estas konata. Ĝi estis dokumentita ekde Piaŭio kaj Rio Grande do Norte suden almenaŭ ĝis Bahio.

## Statuso
La IUCN taksis la Biskutatan cipselon kiel Malplej Zorgigan. Ĝi havas grandan teritorion, sed ĝia populacio estas nekonata kaj supozeble malpliiĝas. Neniu tujaj minaco estis identigita. "Neniuj rektaj efikoj de homa agado sur la Biskutatan cipselon estis dokumentitaj", sed kolizioj kun dratoj, bioakumuliĝo de pesticidoj kaj ŝanĝoj en insektaj populacioj pro klimata ŝanĝo estas eblaj minacoj.

## Referencoj
* Chantler, Phil & Driessens, Gerald (2000): *Swifts : a guide to the swifts and treeswifts of the world*. Pica Press, Mountfield, East Sussex. ISBN 1-873403-83-6

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Quentin Fillon Maillet

**Quentin Fillon Maillet** estas franca vintrosportisto, kiu konkuras en la disciplino biatlono. Li naskiĝis  en Champagnole, en la departemento Ĵuraso kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo, do nun estas -jara. Inter alie li partoprenas en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio. Tie li sukcesis pri tri oraj medaloj, unu la 8-an de februaro en la 4x 6 km miksita stafeto teame kun tri aliaj sportistoj,  dua la 13-an de februaro en la 10-kilometra sprinto kaj la tria en la vira stafeto la 17-an de februaro. Unu el la teamaninoj estis same sukcesa: la francino Julia Simon ankaŭ sukcesis pri tri oraj medaloj.

## Vidu ankaŭ 
*  Francio en la Vintra Olimpiko 2026

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* oficiala kanalo en la retejo *Jutubo*  ()
* oficiala paĝo en la socia retejo *Instagram*  (precipe )
* oficiala paĝo en la socia retejo *Facebook* (precipe )

Kategorio:Francaj biatlonistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Julia Simon

**Julia Simon** estas franca vintrosportistino, kiu konkuras en la disciplino biatlono. Ŝi naskiĝis  en la vintroolimpika urbo Albertville, en la departemento Savojo en la nordo de Alpoj kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj, do nun estas -jara. Inter alie ŝi partoprenas en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio. Tie ŝi sukcesis pri tri oraj medaloj, unu la 8-an de februaro en la 4x 6 km miksita stafeto teame kun tri aliaj sportistoj, dua la 11-an de februaro en la unuopa virina konkuro de 15 kilometroj kaj la tria la 18-an de februaro en la virina stafeto. Unu el la teamanoj estis same sukcesa: la franco Quentin Fillon Maillet ankaŭ sukcesis pri tri oraj medaloj.

## Vidu ankaŭ 
*  Francio en la Vintra Olimpiko 2026

Kategorio:Francaj biatlonistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Anzelm Sándor Nagy

**Anzelm Sándor Nagy** [ŝAndor nadj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Nagy Anzelm Sándor** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, prioro, abato, altlerneja instruisto. Lia monaĥa nomo estis *Anzelm*.

 naskiĝis  en Buják, li mortis  en Dallas.

## Biografio 
 maturiĝis en cisterciana gimnazio en Budapeŝto en 1934, poste li aliĝis al la cistercianoj en Zirc. Post la novicado li studis teologion en Zirc, poste en Romo, eĉ li doktoriĝis en Papa Universitato Sankta Tomaso de Akvino en 1942. Intertempe li monaĥiĝis en 1940, jaron poste pastriĝis. Hejmenveninta el Romo li komence estis abateja notario en Zirc, poste dum tri jaroj pastro en Előszállás. Ekde 1945 la parte komunista registaro minacis fermi hungarajn monaĥejojn, li forlasis Hungarion kaj iris tra Romo al Viskonsino kune kun Rajmund Sándor Molnár. Nagy unue estis pastro de hungaroj en Toledo (Ohio), poste en Universitato Marquette akiris magistran diplomon pri matematiko en 1953. Ĝuste tiam la hungaraj monaĥoj fondis novan monaĥejon en Teksaso apud Dallas kaj Nagy estis nomumita superulo. En 1963 la monaĥejo estis levita al la statuso de abatejo, rezulte Nagy iĝis tie la unua abato. Ĉirkaŭ tiutempe li instruis matematikon en la universitato. Li demisiis la 4-an de aprilo 1988 kaj li mortis kelkajn monatojn poste pro pulma kancero.

## Elektitaj kontribuoj 
* *De tractatu de miseria humanae conditionis Innocentii papae III.* (1943)

## Fontoj 
* biografio germane kun foto
* datenoj
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la socialismo
Orbrusta kotingo

La **orbrusta kotingo** () estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi havas 3 subspeciojn troviĝantajn en norduesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *aureopectus* estas kunmetaĵo el latino *aurĕus* (= "ora") kaj *pectŭs* (= "brusto), ĉar la masklo de tiu specio havas brile flavajn gorĝon kaj centran bruston

## Disvastiĝo kaj habitato
La orbrusta kotingo troviĝas en la humidaj montaj kaj antaŭ-montaj arbaroj de Venezuelo kaj Kolombio, je 800–3100 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Blankbrusta cipselo

La **Blankbrusta cipselo** aŭ **Blankbrusta apodo** (*Cypseloides lemosi*) estas birdo el la familio de apusedoj, kiu enhavas apusojn, apusetojn, cipselojn, ktp. Ĝi troviĝas en Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj eble Brazilo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Roĉilda cipselo (*Cypseloides rothschildi*), la Blankbrusta cipselo, la Nigra cipselo (*C. niger*), kaj la Fulga cipselo (*C. fumigatus*) formas superspecion.

## Distribuado kaj habitato
La Blankbrusta cipselo estas konata el vaste disaj lokoj ekde la valo de la rivero Kaŭko en Kolombio suden laŭlonge de la orienta deklivaro de Andoj en Ekvadoro kaj en Peruon ĝis la departemento Kuzko, kaj ankaŭ oriente en Bolivion. Nekonfirmita vidaĵo en Brazilo igas la Sudamerikan Klasifik-Komitaton de la Usona Ornitologia Societo trakti la specion kiel hipotezan en tiu lando. "La konserva stato de la blankbrusta apuso tamen malfacilas adekvate taksi ĝis la reprodukta arealo de ĉi tiu specio estos konstatita."

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Roĉilda cipselo

La **Roĉilda cipselo** aŭ **Roĉilda apodo** (*Cypseloides rothschildi*) estas birdo el la familio de apusedoj, kiu enhavas apusojn, apusetojn, cipselojn, ktp. Ĝi troviĝas en Argentino kaj Bolivio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Roĉilda cipselo, la Blankbrusta cipselo, (*Cypseloides lemosi*), la Nigra cipselo (*C. niger*), kaj la Fulga cipselo (*C. fumigatus*) formas superspecion. Kelkaj fakuloj traktis la Roĉildan kaj la Fulgan cipselojn kiel samspeciaj. La Roĉilda cipselo estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La apuso de Rothschild troviĝas ekde la departemento Santa Cruz tra centra suda Bolivio suden ĝis nordokcidenta Argentino ĝis la provinco Kordovo. Ne estas registroj en Peruo malgraŭ ĝia ĉeesto tie en kelkaj taksonomiaj listoj. La vivejaj bezonoj de la specio ne estas bone konataj. Plej multaj registroj okazis super ĉiamverda montarbaro je altitudoj inter 500 kaj 2 000 m.

## Kutimaro
### Migrado
La apuso de Rothschild ŝajne estas tutjara loĝanto (nemigranta) en plejparto de sia teritorio, kvankam ĝi eble travintras ĉe ĝia norda fino.

### Manĝado
Kiel ĉiuj apusoj, la Rothschild-a estas aera insektomanĝanto, sed neniuj detaloj pri ĝia dieto estas konataj.

### Reproduktado
Nenio estas konata pri la reprodukta fenologio de la apuso de Rothschild.

### Voĉo
Fine de 2022, xeno-canto havis unuopan registraĵon de rapida voĉo de la cipselo de Rothschild, kaj la Biblioteko Macaulay de la Cornell Laboratorio de Ornitologio havis neniun. Ĝi laŭdire faras "mallongan 'pip' aŭ 'piip'" dumfluge.

## Statuso
La IUCN taksis la apuson de Rothschild kiel Preskaŭ Minacatan. Ĝi havas malgrandan teritorion kaj ĉirkaŭkalkulitan populacion de 6000 ĝis 15 000 maturaj individuoj; ĉi-lasta supozeble estas stabila. Granda parto de la Yungas-arbaro, kie ĝi vivas, estis dehakita aŭ transformita al agrikulturo. Ĝi ja troviĝas en kelkaj protektitaj areoj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Fulga cipselo

La **Fulga cipselo** aŭ **Fulga apodo** (*Cypseloides fumigatus*) estas birdo el la familio de apusedoj, kiu enhavas apusojn, apusetojn, cipselojn, ktp. Ĝi troviĝas en Argentino, Paragvajo, kaj ĉefe Brazilo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Roĉilda cipselo (*Cypseloides rothschildi*), la Blankbrusta cipselo, (*Cypseloides lemosi*), la Nigra cipselo (*C. niger*), kaj la Fulga cipselo formas superspecion. Kelkaj fakuloj traktis la Roĉildan kaj la Fulgan cipselojn kiel samspeciaj. La Fulga cipselo estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La Fulga cipselo troviĝas ekde suda Minas Gerais en sudorienta Brazilo suden ĝis Rio Grande do Sul, orienta Paragvajo, kaj nordo de la provinco Misiones de Argentino. Ne ekzistas registroj en Bolivio malgraŭ ĝia ĉeesto tie en kelkaj taksonomiaj listoj. La Fulga cipselo estis plejparte registrita super ĉiamverdaj montaj, tropikaj kaj moderklimataj arbaroj, kaj ankaŭ en sekundaraj arbaroj, veprejoj kaj marĉoj. En alteco ĝi troviĝas inter 700 kaj 2 100 m.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Blankmentona cipselo

La **Blankmentona cipselo** aŭ **Blankmentona apodo** (*Cypseloides cryptus*) estas birdo el la familio de apusedoj, kiu enhavas apusojn, apusetojn, cipselojn, ktp. Ĝi trovigas el Meksiko suden tra plimulto de landoj de Centra Ameriko en Suda Ameriko tiom suden kiom ĝis Peruo kaj orienten ĝis Surinamo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Blankmentona cipselo estas monotipa.

## Aspekto
La blankmentona apuso estas ĉirkaŭ 15 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 35 g. Ambaŭ seksoj estas similaj. Ili havas malhelbrunajn kronon kaj vangojn, mallongan blankan strion super la okulo, blankan mentonon kaj malhelbrunan gorĝon. Ilia dorso kaj pugo estas nigrecbrunaj kaj la flugiloj kaj vosto iomete pli malhelaj. Iliaj subaj flankoj estas pli palaj ol la dorso kaj pugo kaj la suba flanko de la flugilo estas pli pala ol la supra flanko.

## Distribuado kaj habitato
La blankmentona apuso estas vaste sed tre ddise distribuata. Ĝia nestado estas konfirmita nur en Kostariko kaj ĉe unu loko en norda Brazilo. Ekzistas vidaj registroj en Meksiko kaj tre malmultaj konfirmitaj registroj en Belizo, Gvatemalo, Honduro, Nikaragvo kaj Panamo. Ekzistas iom pli da registroj en Kolombio, Ekvadoro, Gujano, Peruo, Surinamo kaj Venezuelo. Ĝi troviĝis kiel vaganto en Franca Gvajano kaj ekzistas almenaŭ unu vida registro en Bolivio. "Ĉi tiu specio estas malbone konata... kaj ĝi estis trovita reproduktiĝanta nur ĉe kelkaj lokoj."

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Punktofrunta cipselo

La **Punktofrunta cipselo** aŭ **Punktofrunta apodo** (*Cypseloides cherriei*) estas birdo el la familio de apusedoj, kiu enhavas apusojn, apusetojn, cipselojn, ktp. Ĝi troviĝas en Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Panamo, Peruo, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Punktofrunta cipselo estas monotipa.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Oranĝbrusta kotingo

La **oranĝbrusta kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en la Andoj de Kolombio kaj Ekvadoro.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *jucunda* venas el latino *jūcundus*, kiu signifas "ĉarma".

## Aspekto 
La masklo de oranĝbrusta kotingo havas brilnigrajn kapon kaj gorĝon kaj verdajn suprajn partojn. La brusto estas briloranĝa kaj la ventro flava kun verdaj makuloj flanke. La ino aspektas simila al la ino de Maska kotingo kun verdaj supraj partoj kaj verdflavaj striaj subaj partoj. Ambaŭ seksoj havas flavajn okulojn, oranĝan bekon kaj grizverdajn krurojn. Ĉi tiu birdo kreskas ĝis longo de ĉirkaŭ 18 centimetroj. La kanto similas al tiu de la nigrabrusta fruktmanĝanto, altatona ascendanta "psiiŭit".

## Disvastiĝo kaj habitato
La oranĝbrusta kotingo troviĝas en la uesta deklivo de Andoj en Kolombio kaj Ekvadoro. Ĝi vivas en montarbaroj je 600–2300 m, ĉefe 1100–1300 m. Ĝi preferas tre humidajn muskajn arbarojn.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Nederlando en la Vintra Olimpiko 2026

Kunordigis la teamon la Nederlanda Olimpika Komitato*Nederlanda Sporta Federacio.

Jen unue la oraj medalistoj. Eblos kompreneble ankaŭ aldoni liston de arĝentaj kaj bronzaj medalistoj.

## Medalistoj
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (nederlande kaj angle)
* paĝo en la retejo de Internacia Olimpika Komitato (angle kaj france)

Olimpiko
Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 2026
Kategorio:Nederlando en Vintraj Olimpikoj
Februaro de 2026

Jen **listo de okazaĵoj en februaro 2026**:

;
*   La lasta ĝis nun valida kontrakto pri limigo de strategiaj nukleaj armiloj inter Usono kaj Rusio, konata kiel *New START* aŭ *СНВ-III*, eksvalidiĝis.
;
*  Malfermiĝas la Vintra Olimpiko 2026 en Milano-Cortina, Lombardio, Italio.
*  Memmortiga atenco kontraŭ ŝijaisma moskeo en Islamabado, Pakistano, okazigas almenaŭ 31 mortojn kaj pli ol 160 vunditojn.
;
*    Semajno de pluvegoj okazigis en la mondoregiono dekon da mortoj, inundojn, grandajn damaĝojn kaj milojn da elhejmigitoj en Hispanio, Portugalio kaj Maroko.
;
*  La socialisto António José Seguro venkegas en la prezidenta balotado de Portugalio super la ekstremdekstra André Ventura.
*  La konservisma ĉefministrino Sanae Takaichi venkis en balotado de Japanio.
;
*   Ĉirkaŭ 200 000 homoj en Munkeno protestis kontraŭ teokratia reĝimo en Irano lige al la Munkena Konferenco pri Sekureco.
;
*  Eksa prezidento Jun Sok-jol estas kondamnita al dumviva malliberejo post kondamno pro gvidado de ribelo, subfosado de la konstitucia ordo kaj misuzo de sia aŭtoritato, sekve de lia provo trudi militjuron en la lando en decembro 2024. Ankaŭ lia defendministro, nome Kim Yong-hyun, estis kondamnita, tiukaze al 30 jaroj da malliberejo.
;
*  La soci-liberala politikisto Rob Jetten ĵuris kiel la nova Ĉefministro de Nederlando; lia kabineto ekoficis (d:Q137926983).
;
*   Pakistano bombardadis Kabulon kaj Kandaharon kaj deklaris militon al Afganio.
*   Granda lingvomodelo Claude rifuzis la ultimaton de la Usona ministerio pri defendo pri malplifortigo de sekurecaj limigoj de siaj lingvomodeloj .
;
*    Israelo kaj Usono atakis Iranon, kaj responde Irano sendas misilojn al Israelo kaj tra la Persa golfo kontraŭ usonaj militbazoj.
*  Almenaŭ 20 mortoj en aviadilkraŝo post alteriĝo en la internacia flughaveno de El Alto, Bolivio.

02
Kategorio:Februaro laŭ jaroj
Nigrabrusta kotingo

La **nigrabrusta kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *lubomirskii* estis donita honore al la pola princo Władysław Jan Emanuel Lubomirski (1824-1882), malakologo, botanikisto, kolektanto kaj sponsoro de naturhistoriaj ekspedicioj La kanto estas malforta, altatona ascendanta fajfo "ciiŭii", kaj estas pliaj mallongaj, altiĝantaj kaj faliĝantaj, fajfantaj krioj.

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigrabrusta kotingo troviĝas en suduesta Kolombio, Ekvadoro kaj norduesta Peruo ĉefe ĉe la eosta deklivo de Andoj. Ĝi vivas en montarbaroj je 1200–2300 m (1500–2100 m en Ekvadoro).

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Grizpuga arbapuso

La **Grizpuga arbapuso** aŭ **Grizpuga arbapodo** (*Hemiprocne longipennis*, laŭ kio ankaŭ *Longflugila arbapuso*) estas specio de arbapuso. Arbapusoj estas tre aeremaj preskaŭpaserinaj birdoj, tre rilataj, sed distingaj disde la veraj apusoj. Kiel la aliaj membroj de la Hemiproknedoj, tiu ĉi specio estas tre rilata al la veraj apusoj, sed male al la veraj apusoj, la arbapusoj estas arboremaj, ofte videblaj ripoze alkroĉitaj al arboj, alttensiaj fostoj, kaj pilonoj. Dumripoze, la flugilpintoj kruciĝas super la vosto. Ĉi tiu specio estas ofte trovebla en Duoninsula Malajzio, sed havas tre grandan teritorion; ekzistas limigitaj informoj pri populaciaj tendencoj.

## Aspekto
.]]
Plenkreskaj maskloj havas distingajn malhelgrizajn gorĝojn kaj bruston, kiuj kontrastas kun blanka ventro. Orelkovriloj estas obtuze oranĝruĝaj/kaŝtankoloraj. Plenkreskaj inoj ne havas la obtuzan oranĝruĝan/kaŝtankoloron sur la orelkovriloj. Kiam ili ripozas, la flugilpintoj kruciĝas trans la voston. Ambaŭ seksoj havas verdecan brilon en la supraj partoj. Simile, la gepatraj birdoj laŭdire kovas per sidado sur la branĉo super la nesto kaj lanugigante siajn brustoplumojn por kovri ĝin.

Ambaŭ seksoj helpas kovi la ovon. Dum la ŝanĝo de gepatra zorgo, la partnero sidas proksime al la kovanta plenkreskulo kaj zorge glitas super la nesto.

## Referencoj 
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, ISBN 1-873403-83-6

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Marto de 2026

Jen **listo de okazaĵoj en marto 2026**:

;
*    Dum atakoj de Usono kaj Israelo estis mortigitaj la plej supera gvidanto de Irano Ali Ĥamenei kaj kelkaj aliaj iranaj altranguloj, Irano reagis per misilaj atakoj kontraŭ la atakintoj kaj iliaj aliancanoj en la regiono; en Irano pereis almenaŭ 200 homoj.
;
*    Dum atakoj de Usono kaj Israelo al Irano estis mortigitaj jam pli ol 550 homoj, el kiuj 165 estis lernantinoj de knabina lernejo, iliaj gepatroj kaj instruistoj; dume la milito etendiĝis tra la tuta mondoregiono.
*  Francia prezidanto Emmanuel Macron anoncis, ke Francio plialtigos la nombron de siaj nukleaj armiloj sen mencii konkretan nombron (tiutempe ĝi posedis 290 nukleajn kapojn).
*  Francio interkonsentis kun 8 eŭropaj landoj (Danio, Unuiĝinta Reĝlando, Germanio, Pollando, Belgio, Nederlando, Svedio, Grekio) pri ties partopreno en la franca nuklea fortimigo.
;
*   Usona submarŝipo atakis per torpedo iranan militŝipon *IRIS Dena*, kiu troviĝis en internacia akvejo apud la urbo Galle (Srilanko) sekve de kio la ŝipo sinkis, nur 32 el 180 skipanoj estis savitaj. La irana ŝipo estis reveninta de militoperaco en kiu partoprenis ankaŭ Usono.
;
*  La eksa vicministro de la Ministerio pri Defendo de la Rusia Federacio Ruslan Calikov estis arestita pro akuzoj de korupto.
;
*   La militatako de Israelo kontraŭ la ŝijaisma militistaro Hizbulaho en Libano jam okazigis ĉirkaŭ 400 mortojn kaj centmilojn da elhejmigitoj.
;
*   La bombardado de Israelo kontraŭ naftinstalaĵoj de Teherano okazigis enormajn ekonomiajn kaj ekologiajn damaĝojn, same faris la bombardado de Teherano al naftinstalaĵoj de la sudaj kaj okcidentaj arabaj najbaroj. 
;
*    La konflikto en la Ormuza Markolo rezultigas damaĝon en la tutmondaj ekonomio kaj komerco de energio.
;
*  Mortis germana filozofo Jürgen Habermas.
;
*   La armeo de Israelo invadas teritoriojn de Libano en militado kontraŭ la ŝijaisma militistaro Hizbulaho.

03
Kategorio:Marto laŭ jaroj
Maska kotingo

La **maska kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas endemia de la eosta deklivo de la Andoj de Peruo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *pulchra* venas el latino *pulcher, pulchra, pulchrum* kiu signifas "bela"

## Disvastiĝo kaj habitato
La maska kotingo estas endemia de la eosta deklivo de la Andoj de Peruo. Ĝi vivas en montarbaroj je 1500–2250 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Lievestuore

**Lievestuore** estas setlejo en suda parto de Laukaa, Finnlando. Ĝi estas unu el la kvar ĉefaj setlejoj de la komunumo Laukaa. Ĝi situas sur strando de la lago Lievestuoreenjärvi. La setlejo havas proksimume 2200 loĝantojn. Lievestuore negative estas memorata pri polua, odoranta lageto *Lipeälampi* (natrohidroksida lageto), kvankam ĝi ne situis en la setlejo. Nun ĝi estas pereita kaj la areo ne plu multe malbonodoras. Proksimume estas la Ŝoseo 9 de Finnlando. El Lievestuore estas la sportklubo Lievestuoreen Kisa.

Kategorio:Meza Finnlando
Antal Imre Rezutsek

**Antal Imre Rezutsek** [rezuĉek], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Rezutsek Antal Imre** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, prioro, abato, instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Rezucsek* (sama prononco), lia monaĥa nomo estis Antal.

 naskiĝis  en Gyöngyös, li mortis  en Zirc.

## Biografio 
 aliĝis al la cistercianoj en 1813, post siaj studoj li pastriĝis en 1819, poste li instruis ĝis 1828 en cisterciana gimnazio de Székesfehérvár. Li instruis la novicojn en la sekva lernojaro en Zirc, poste li estis gimnaziestro en Eger. Li estis levita prioro (1853-1858), poste abato (1858–1879) de Zirc. Pro reĝa deklaro en 1878 li ricevis la titolon abato de Szentgotthárd. Dum sia estreco estis ekzemplodona ordo en la abatejo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Történeti vázlat a cisterci rendiek egri tanodájáról 1850/51 tanév végéig elébocsátott ...* (1851)
* *Historia s. ordinis Cist. in Hungaria* (1852)
* *Az egri nagy-gymnázium 1852/53. évi programmja.* (1853)
 
## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Bluey

***Bluey*** estas aŭstralia animacia televidserio kreita de Joe Brumm kaj produktita de Ludo Studio por Australian Broadcasting Corporation. La serio premieris en la televidkanalo ABC Kids la 1-an de oktobro 2018.

## Rolantaro kaj roluloj 
* Geraldine Hakewill - *Bluey Heeler*
* Nekonata - *Bingo Heeler*
* David McCormack - *Bandit Heeler (Dad)*
* Melanie Zanetti - *Chilli Heeler (Mum)*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 

Kategorio:Aperis en 2018
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Fikciaj hundoj
Kategorio:Aŭstraliaj televida serioj
Kategorio:Animaciaj televidserioj
Kategorio:Infanaj televidaj serioj
Vidor János Pataki

**Vidor János Pataki** [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pataki Vidor János** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Pribauer*, lia monaĥa nomo estis Vidor.

 naskiĝis  en Pécs, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 aliĝis al la cistercianoj en 1917, poste li akiris pedagogian diplomon kaj doktoriĝis el historio en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1925, dum li pastriĝis en 1924, supozeble tiutempe ankaŭ monaĥiĝis. Inter 1925–1938 li instruis en cisterciana gimnazio de Eger, poste ĝuste jardekon en sama gimnazio en Budapeŝto. Libertempe li okupiĝis pri Fortikaĵo de Eger. Inter 1948–1953 li estis pastro, poste vicpastro ĝis 1971, krome ekde 1953 li esploris en la Hungara Tutlanda Arkivo.

Noto: ekde 1950 la monaĥa vivo estis malpermesita en Hungario.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Hunyadi János pályája 1446-tól 1448-ig* (disertaĵo, 1924)
* *A XVI. századi várépítés Magyarországon* (1931)
* *Az egri vár élete* (studo, 1933-1934)
* *A budai vár középkori helyrajza* (1950)

## Memorigiloj 
* premio "Pataki Vidor" estis fondita

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla laste)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Fleuré (Vienne)

**Fleuré**  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vienne, en la regiono Nova Akvitanio ( [], okcitane kaj gaskone *Nòva Aquitània*, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Poitiers ĉirkaŭ la samnoma urbo Poitiers  (en Esperanto Puatiero kaj Potevo) kaj al la kantono ''''. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Partneraj komunumoj 
*  Wachtberg apud Bonno en Germanio
*  Bernareggio en la regiono Lombardio de Italio

La franciaj, germaniaj kaj italaj komunumoj estas partnerigitaj triangule, do ĉiu kun ĉiu, tiel ke partneraj renkontiĝoj pli facilas.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Vienne

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|centra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Vienne
Henrik Jakab Saád

'*** [ŝAd], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Saád Henrik Jakab*' estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, instruisto, tekstopoeto. Lia pseŭdonimo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Somos Ernő*.

 naskiĝis  en Eger, li mortis  en Szentgotthárd.

## Biografio 
 aliĝis al la cistercianoj en 1878. Post siaj studoj li minaĥiĝis kaj pastriĝis en 1884. Inter 1883-1902 li instruis en cistercianaj gimnazioj en Baja (1883–1889), poste en Eger, dum li akiris pedagogian diplomon en 1888. Inter 1902-1909 li estis pastro de Nagytevel, dum interrompe 2 jarojn li instruis la novicojn en Zirc, eĉ li estis ankaŭ monaĥeja sekretario. En Szentgotthárd li respondecis kultivado de la monaĥeja bieno inter 1909-1915, poste li denove instruis en Baja (1916-1927). Li estis po 2 jarojn subprioro en Eger, respektive kontorestro en Zirc, fine ĝismorte li estis subprioro de Szentgotthárd. Libertempe li okupiĝis pri esplorado de historio de la hungara preĝeja kantado, verkado de tekstoj por oratorioj, kantatoj kaj preĝejaj muzikoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* Johann Sebastian Bach: Máté-passió. (oratorio, tradukita muzikteksto, 1918) 
* *Gárdonyi szórakozása* (artikolo, 1926)
* *Szent Mór pécsi pécsi püspök (1036-1070) somogyvári karácsonya.* (oratorio, verko de muzikteksto, 1940)
* *Szent Bernát kantáta magánhangokra, vegyeskarra és zenekarra.* (kantato, verko de muzikteksto, 1943)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Skarlatbrusta kotingo

La **skarlatbrusta kotingo** () estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi havas 2 subspeciojn endemiajn de la Andoj de uesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *frontalis* estas latina vorto signifanta "frunta", el *frōns, frontis* (= "frunto"), pro la nigra makulo ĉe la frunto de la masklo

## Disvastiĝo kaj habitato
La skarlatbrusta kotingo troviĝas en la eosta deklivo de Andoj, de norda Ekvadoro, tra Kolombio, ĝis centra Bolivio. Ĝi vivas en la meza kaj subkanopea etaĝo de antaŭmontaraj kaj montaraj arbaroj, pli malofte ĉe arbarlimoj.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Christian Deegen

**Christian Michael Daniel DEEGEN** (naskiĝinta la  en Kahla, mortinta la  en Köstritz) estis germana kulturisto de dalioj. En 1826 li fondis la unuan dali-kulturejon de Germanujo. 

Jam en la aĝo de 14 jaroj li kulturis daliojn el bulboj de ekzempleroj ricevitaj de la kastela parko de Belvedere (Vajmare). En 1824 li transloĝiĝis al Köstritz aĉetonte la Princan palacon kun la malantaŭaj ĝardenoj. De 1826, gajnite loterie, li malfermis komercan hortikulturejon por dalion kaj inventis novajn specojn. Li kreis katalogojn pri siaj atinoj sendante menditajn platnojn ĝis Francujo, Norvegujo kaj Rusujo. Tiel li helpis la tutmondan ŝaton de dalioj. La plej malnova ankoraŭ komercata speco germana de dalio estas lia kreitaĵo el 1881, *Kaiser Wilhelm I.*, oranĝkolora. 

Imitante lin pluraj entreprenoj hortikulturaj estiĝis en kaj ĉirkaŭ Köstritz, kiuj parte ĝis nun konserviĝis (ekz.: Paul Panzer; Schade; Franz Deegen - Nachf.). 

En 1928 estiĝis la unua dalia ĝardeno de la mondo je Gera; ĝi ekzistas eĉ hodiaŭ. Okaze de la Germana federacia hortikulturekspozicio Gera-Ronneburg malfermiĝis la faka centro *Dahlien-Zentrum Bad Köstritz*. Ĝi gastigas, krom daŭraj eksponitaĵoj, ankaŭ gapan kaj klerigan ĝardenon; ne malmenciindas ĝia arkivo *Deŭtsches Dahlien-Archiv*.

Honore al la dalio kaj ĝiaj kulturistoj okazas ĉiujare en Bad Köstritz festo nome *Dahlienfest*. Tiam elektiĝas ankaŭ dalia reĝino kies tasko estas i.a. anonci la venkintan dali-kulturiston de la jaro kaj lian produkton. 
 

De 1997 ekzistas la Deegen-memormedalo; la personojn al kiuj oni aljuĝus ĝin rekomendas la societo *Deutsche Dahlien-, Fuchsien- und Gladiolen-Gesellschaft*. En la urbo Bad Köstritz mem oni muntis por Deegen kaj Ernst Berger memortablon. 

## Literaturo 
* Erhard Lemm, Angelika und Frank Schenke: *Bad Köstritz - Porträt einer Stadt in Thüringen*; Verlag Erhard Lemm; Gera 2000; p. 8; ISBN 3-931635-14-7
* Sonja Steiner-Welz: *Muster für Stadt Mannheim* volumo 42; Reinhard Welz Vermittlerverlag Mannheim e.K.; Mannheim 2004; p. 97; ISBN 3-938164-12-3
* Bettina Verbeek: *Dahlien: Die schönsten Sorten und ihre Pflege*; Blv Buchverlag; München 2007; p. 10; ISBN 978-3-8354-0219-5

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo de *Deutsche Dahlien-, Fuchsien- und Gladiolen-Gesellschaft*
* *Dahlien-Zentrum Bad Köstritz*
* paĝaro de *Heimatverein Bad Köstritz*

## Notoj 
Kategorio:Ĝardenistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1798
Kategorio:Mortintoj en 1888
Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Landlimo de Norvegio kaj Rusio

**Landlimo de Norvegio kaj Rusio** inkludas kontinente proksimume 196 km. Parto el ĝi estas en la rivero Pasvikelva. Ĝi transiras ankaŭ la lagon Svanvatn. Krome estas en maro 23 km de la limo. En 1920–44, kiam Petsamo apartenis al Finnlando, Norvegio kaj Rusio ne havis komunan landlimon kaj la nuna landlimo de Norvegio kaj Svedio estis parto de landlimo de Finnlando kaj Norvegio. Landlimo de Norvegio kaj Rusio komencas sude el la monteto Muotkavaara el limŝtono de Finnlando, Norvegio kaj Rusio. La limon povas turistoj transiri, sed je Rusio oni bezonan vizon. Ekde fino de septembro 2023 la lima transiro estas malpermesata por la aŭtoj, kiuj havas rusiajn licencplatojn. La limo estas ankaŭ horzona limo. Kiam oni transiras la limon, la horo movas du horojn krom unu horon, kiam Norvegio estas somertempe. En 2011 - 2014 Rusio uzis nur someran tempon kaj tial partjare estis tia situacio, ke la tempo sur la limo saltis tri horojn.

Kategorio:Landlimoj
Kategorio:Geografio de Norvegio
Kategorio:Geografio de Rusio
Gaetano Kanizsa

dekstra|eta|225x225ra|La Kanizsa triangulo
**Gaetano KANIZSA** (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1913 en Triesto; mortis la 14-an de marto 1993 samloke) estis itala psikologo kaj, kune kun sia instruisto Cesare Musatti kaj sia kunstudanto Fabio Metelli, estas konsiderata unu el la ĉefaj reprezentantoj de Gestalt-teorio en Italio.

Li estis la fondinto de la Instituto de Psikologio en Triesto.

Kanizsa famiĝis en la 1970-aj jaroj post publikigo de artikolo pri iluziaj konturoj en Scientific American en 1976 kaj la libro *Organization in Vision* (Organizo en Vido) (1979).

Krom siaj sciencaj agadoj, Kanizsa ankaŭ okupiĝis pri pentrado.

## Vidu ankaŭ 
* La triangulo de Kanizsa (d:Q3325180) - optika iluzio priskribita fare de Gaetano Kanizsa.

## Eksteraj ligiloj 
* Kelkaj el la pentraĵoj de Kanizsa ĉe https://web.archive.org/web/20080326194224/http://www.psico.univ.trieste.it/kanizsa/catalogo/catalogo.php3

Kategorio:Italaj judoj
Kategorio:Konvertitoj de judismo al romkatolikismo
Kategorio:Italaj romkatolikoj
Kategorio:Hungardevenaj italoj
Kategorio:Italaj psikologoj
Landlimo de Finnlando kaj Norvegio

**Landlimo de Finnlando kaj Norvegio** estas proksimume 736 km longa. Ĝi estas ankaŭ parto de limo de Eŭropa Unio kaj du horzonoj. La finnlanda tempo estas unu horo pli frua ol la norvegia. Okcidente la limo komencas el limŝtono de tri ŝtatoj (Finnlando, Norvegio kaj Svedio), kiu estas la plej norda limŝtono de tri ŝtatoj. La limo estas facile transirebla, normale oni ne devas eĉ halti. La tera parto de la limo sekvas grandparte akvodislimon. Tie la limo estas vere escepta tiel, ke en la plej multaj lokoj oni ne normale povas eĉ precize scii, kie la landlimo estas. Aliflanke parto el la landlimo estas rivera. La orienta fino de la limo estas sur la monteto Muotkavaara, kie estas limŝtono de Norvegio, Finnlando kaj Rusio. En 1920–1944, kiam Petsamo apartenis al Finnlando, ankaŭ la nuna landlimo de Norvegio kaj Rusio, apartenis al la landlimo de Finnlando kaj Norvegio.

Kategorio:Landlimoj
Kategorio:Geografio de Finnlando
Kategorio:Geografio de Norvegio
Mustaĉa arbapuso

La **Mustaĉa arbapuso** aŭ **Liphara arbapodo** (*Hemiprocne mystacea*) estas specio de arbapuso. Arbapusoj estas tre aeremaj preskaŭpaserinaj birdoj, tre rilataj, sed distingaj disde la veraj apusoj. Kiel la aliaj membroj de la Hemiproknedoj, tiu ĉi specio estas tre rilata al la veraj apusoj, sed male al la veraj apusoj, la arbapusoj estas arboremaj, ofte videblaj ripoze alkroĉitaj al arboj, alttensiaj fostoj, kaj pilonoj. Dumripoze, la flugilpintoj kruciĝas super la vosto. Ĝi troviĝas en nordaj Molukoj, Nov-Gvineo, Bismarkoj kaj la insularoj de Salomonoj.

Ĝiaj naturaj vivejoj estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, subtropikaj aŭ tropikaj mangrovarbaroj, kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

La liphara arbapuso estas konata pro siaj rimarkindaj aeraj manĝokapabloj. Lastatempaj sciencaj studoj, kiel ekzemple la kvanta analizo de Rohwer kaj Wang en 2010, elstarigis la unikajn plumŝanĝajn ŝablonojn, kiuj kontribuas al ĝia lerta flugado kaj sukcesa predokapto.

## Referencoj 
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6
* *Swifts* de Chantler kaj Driessens, ISBN 1-873403-83-6

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Ruĝgorĝa kotingo

La **ruĝgorĝa kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi estas endemia de la Andoj de Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *chlorolepidota* estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, *χλωρός* (*kloros* = "helverda" aŭ "flavaverda") kaj *λεπίς, λεπίδος* (*lepis, lepidos* = "skvamo"), pro la skvama aspekto de la brusto kaj ventro de la ino de tiu specio Ĉi tiu birdo povus esti konfuzita kun la skarlatbrusta kotingo (*Pipreola frontalis*), sed tiu specio estas pli granda kaj la ventro de la masklo estas malpli verda.

## Disvastiĝo kaj habitato
La ruĝgorĝa kotingo estas endemia de la eosta deklivo de Andoj, de suduesta Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo. Ĝi vivas en humidaj antaŭmontaj arbaroj, je 600-1500 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Peruo
La Puye

''''* - prononco [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vienne, en la regiono Nova Akvitanio ( [], okcitane kaj gaskone *Nòva Aquitània*, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Poitiers ĉirkaŭ la samnoma urbo Poitiers  (en Esperanto Puatiero kaj Potevo) kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Vienne

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|centra|250ra|

Kategorio:Komunumoj de Vienne
Topaza

La **topazoj** estas du specioj de kolibroj en la genro ***Topaza***. Ili troviĝas en malsekaj arbaroj de la Amazona Baseno. Maskloj estas sendube la plej grandaj kolibroj en sia teritorio - la giganta kolibro de Andoj estas la sola pli granda specio en la familio. Maskloj havas totalan longon de ĉirkaŭ 22 cm, kvankam tio inkluzivas iliajn longajn vostoplumojn. Ili estas buntaj, estante plejparte forte irize oraj kaj karmezinaj kun nigra kapuĉo kaj verda gorĝo. Inoj ne havas longajn vostoplumojn kaj havas plejparte verdan plumaron.

## Taksonomio
La genron *Topaz* enkondukis la angla zoologo George Robert Gray en 1840 kun la Topaza kolibro kiel la tipa specio. La genro enhavas du speciojn, nome la Topaza kolibro kaj la Flama kolibro. Kvanakm ĝenerale ili estas konsiderataj apartaj specioj, ili estis pasintece supozitaj samspeciaj far de kelkaj fakuloj.

* *Topaza*, 2 specioj, Sud-Ameriko
** Topaza kolibro, *Topaza pella* (Linnaeus, 1758) Brazilo, Kolombio, Franca Gviano, Gujano, Peruo, Surinamo, kaj Venezuelo. LC
*** *T. p. pella* (Linnaeus, 1758)
*** *T. p. smaragdulus* (Bosc, 1792)
*** *T. p. microrhyncha* (Butler, AL, 1926)
** Flama kolibro, *Topaza pyra* (Gould, 1846) Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo. LC
*** *Topaza pyra pyra* – el sudorienta Kolombio ĝis orienta Ekvadoro, nordorienta Peruo kaj suda Venezuelo
*** *Topaza pyra amaruni* – en okcidentaj partoj de Amazonio en Peruo kaj Ekvadoro (riveroj Napo kaj Corrientes)
*** *Topaza pyra pamprepta* – en orienta Ekvadoro (regionoj de riveroj Napo kaj Suno) 

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Regiona Manpilkada Ligo de Franca Gujano

La **Regiona Manpilkada Ligo de Franca Gujano** () estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Franca Gujano. La asocio reprezentas kaj la viran kaj la virinan naciajn teamojn de manpilkado. Ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado (IHF) kaj en la Sudcentramerika Manpilkada Konfederacio (COSCABAL).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 


Franca Gujano
Franjo von Allmen

**Franjo von Allmen** estas svisa vintrosportisto, kiu konkuras en la disciplino alpa skiado, pli ekzakte en descendskiado. Li naskiĝis  en Boltigen, kantono Berno, do nun estas -jara. Inter alie li partoprenias en la Vintra Olimpiko 2026 en Milano, Cortina d'Ampezzo kaj kvar pliaj eventejoj de norda Italio. Tie li sukcesis pri tri oraj medaloj, unua la 7-an de februaro en la vira descendskiado, dua la 9-an de februaro en vira teama kombino kune kun *Nanguy Nef*, kaj tria la 11-an de februaro, kiam li ankaŭ triumfis en vira super-slalomego.

## Vidu ankaŭ 
*  Svislando en la Vintra Olimpiko 2026

Kategorio:Svisaj alpskiistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Svislando
Ottokár Lajos Székely

**Ottokár Lajos Székely** [lajoŝ sEkej], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Székely Ottokár Lajos** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Schlőgl* [ŝogl], lia monaĥa nomo estis Ottokár.

 naskiĝis  en Zalaszentiván, li mortis  en Pécs.

## Biografio 
 maturiĝis en cisterciana gimnazio en Székesfehérvár en 1914, poste li aliĝis al la cistercianoj. Post la novicado kaj teologiaj studoj en monaĥa edukejo en Budapeŝto li pastriĝis (supozeble ankaŭ monaĥiĝis), krome li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1919, eĉ li doktoriĝis. Jaron poste li estis monaĥeja notario en Zirc, en 1921 li ekinstruis en cisterciana gimnazio en Budapeŝto, sed inter 1923-1924 li esploris en Vieno. En 1943 li estis levita vicmonaĥejestro, en 1946 gimnaziestro kaj monaĥejestro en Székesfehérvár. En 1950 la monaĥa vivo estis malpermesita en la lando, tial poste li estis pastro en Székesfehérvár. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Hunyadi János első török hadjáratai 1441-1444.* (1919)
* *A ciszterci apácák Magyarországon.* (1942) 

## Fontoj 
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
George A. Romero

**George Andrew ROMERO** (naskiĝis la 4-an de februaro 1940 en Novjorko; mortis la 16-an de julio 2017 en Toronto)  estis uson-kanada filmreĝisoro, verkisto, filmredaktisto kaj aktoro.
thumbtime=44|eta|277x277ra|*Nokto de la Vivantaj Mortintoj* (plena filmo)
Romero estas konsiderata kunfondinto kaj unu el la plej gravaj figuroj en moderna horora kino, kaj precipe la fondinta patro de la zombiaj filmoj (d:Q3072049). Efektive, multaj el liaj filmoj atingis kultan statuson. Romero mem verkis la scenarojn por la plej multaj el siaj filmoj, do lia verko povas plejparte esti klasifikita kiel aŭtora kino. Tipa karakterizaĵo de liaj filmoj estas, ke ili konscie reflektas la regantan socian situacion en Usono dum sia publikigo kaj posedas politikan subtekston, kiu kritikas sociajn kaj politikajn maljustecojn. Inter liaj plej konataj filmoj estas *Nokto de la vivantaj mortintoj* kaj *Tagiĝo* de *la mortintoj*, kiuj prezentis zombian apokalipson kaj faris serion da kritikoj pri la nuntempa socio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* George A. Romero Archival Collection
* 
* 
* 

Kategorio:Hispandevenaj usonanoj
Kategorio:Kubanaj usonanoj
Kategorio:Kanadaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Kontraŭkonsumistoj
Victor Halperin

**Victor HALPERIN** (naskiĝis la 24-a de aŭgusto 1895 en Ĉikago, Ilinojso - mortis la 17-a de majo 1983 en Benton, Arizono) estis reĝisoro, scenaristo kaj produktoro de multaj filmoj. Halperin famiĝis kiel reĝisoro de hororaj filmoj, sed li ankaŭ faris kontraŭrasisman filmon, *:en:Nation Aflame*. Ĉi tiu filmo baziĝis sur romano de la rasisma aŭtoro Thomas Dixon.

## Filmaro 
### reĝisoro 
* *Greater Than Marriage* (1924)
* *When a Girl Loves* (1924) (ankaŭ produktoro)
* *The Unknown Lover* (1925) (ankaŭ produktoro)
* *School for Wives* (1925) (ankaŭ produktoro)
* *In Borrowed Plumes* (1926) (ankaŭ produktoro)
* *Dance Magic* (1927)
* *Ex-Flame* (1930)
* *Party Girl* (1930) (ankaŭ produktoro)
* *White Zombie* (1932)
* *Supernatural* (1933) (ankaŭ produktoro)
* *I Conquer the Sea!* (1936) (ankaŭ produktoro)
* *Revolt of the Zombies* (1936)
* *Racing Blood* (1936)
* *Nation Aflame* (1937) (ankaŭ produktoro)
* *Buried Alive* (1939)
* *Torture Ship* (1939)
* ''Girls' Town* (1942)

### Produktoro 
* *The Danger Point* (1922)
* *Double Reward* (1922) (short film)
* *Convoy* (1927)
* *She Goes to War'' (1929)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Anzelm Kálmán Szentes

**Anzelm Kálmán Szentes** [senteŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szentes Anzelm Kálmán** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, prioro, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Svetics* ĝis 1890.

 naskiĝis  en Zalaszentgrót, li mortis  en Zirc.

## Biografio 
 frekventis premonstrataj gimnazioj en Keszthely kaj Szombathely. La 17-an de septembro 1873 li aliĝis al la cistercianoj en Zirc, post la novicado li studis teologion en la Reĝa Universitato de Budapeŝto, krome li monaĥiĝis kaj pastriĝis en 1880. Post siaj studoj ĝis 1889 li estis ĉefe instruisto pri teologio en la monaĥa altlernejo en Zirc, krome li havis plurajn monaĥajn postenojn, dum en 1887 li doktoriĝis en la universitato. Inter 1887 kaj 1895 li estis majstro de la novicoj, krome inter 1894-1904 li estis sekretario de la abato. En 1903 li estis nomumita  prioro, kiun li tenis ĝis sia emeritiĝo en 1931. Anzelm Szentes kreis grandan ĝardenon kun rozoj ĉe la monaĥejo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Jézus feltámadásának valósága.* (disertaĵo, 1887)
* *A keresztény hit alapforrásai.* (premiita studo, 1896).
* *Kat. ker. hittan a középiskolai ifjak használatára.* (kunaŭtoro, 1909)

## Fontoj 
* biografio germane kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj prioroj
Pjotr Isajeviĉ Vejnberg

**Pjotr Isajeviĉ VEJNBERG** (, naskiĝis la 16-an de julio (28) 1831, Nikolajevo, tiam Rusia Imperio, nun Ukrainio – mortis la 3-an de julio (16) 1908, Sankt-Peterburgo) estis rusa poeto, tradukisto, ĵurnalisto kaj literaturhistoriisto.

Veinberg, juda laŭ naskiĝo, konvertiĝis al kristanismo en sia junaĝo.

En 1905 li estis elektita honora membro de la Rusa Akademio. Uzante sian aŭtoritaton, li multe helpis aŭtorojn persekutitajn de la registaro pro politikaj kialoj; Maksim Gorkij, German Lopatin kaj aliajn

## En Esperanto aperis 
* Mi rakontis. En Fundamenta Krestomatio de 1903, tradukita de E. Haller. 

## Referencoj 
Kategorio:Ukrainaj judoj
Kategorio:Rusaj poetoj
Kategorio:Konvertitoj de judismo al kristanismo