open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pola landvojo n-ro 63

La **pola landvojo n-ro 63** (**DK63**) estas landvojo lokiĝas en terenoj de Varmia-Mazuria Provinco, Podlaĥia Provinco, Mazovia Provinco kaj Lublina Provinco. Ĝi kunigas urbojn: Perły, kie estos trairejo kun Rusio kaj landlima trairejo kun Belorusio.
Oberwangen

**Oberwangen** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Oberwangen TG** estas vilaĝo de la komunumo Fischingen de la distrikto Münchwilen en Kantono Turgovio en Svislando.

* **Oberwangen BE** estas vilaĝo de la komunumo Köniz de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
Ellen Kate Limouzin

**Elaine LIMOUZIN**,  '''*Aunt* Nellie** ( Onklino Nellie),  **Ellen Kate LIMOUZIN** kaj  **Hélène Kate LIMOUZIN-ADAM'* (naskiĝis la  en Brita Hindio, mortis la  en Francio

*Aunt Nellie'', kiel ŝi ofte estis nomata, estis onklino de la fama verkisto George Orwell, kiu foje gastis ĉe ŝi kaj Lanti dum sia restado en Parizo. Dum tiu tempo, Limouzin kaj Lanti multe politike influis la tiame junan Orwell. Laŭ Bernard Crick, Limouzin estis vivstile intelektulo kaj bohemiano. Familie ŝi estis la plej ŝatata familiano de Orwell.

## Esperanta kaj edziĝa vivoj 
Fine de 1921 ŝi aliĝis al la ĵus naskita SAT. Ŝi konatiĝis kun Eŭgeno Lanti en 1923 ĉe la 3-a SAT-Kongreso 1923 en Kaselo. Tie ili amikiĝis en kunvenoj de la Komunista Frakcio de SAT, kie Lanti kaj Limouzin estis ambaŭ malpli fidelaj al la moskva tendenco de komunismo ol aliaj kunfrakcianoj.

### Kun Lanti en Parizo 
En 1925 Limouzin proponis al Lanti ekloĝi kune en Parizo kaj tiele historiiĝis. Tamen efektive Lanti ne ofte estis hejme kaj kiam li ja estis tie, tiam li okupate verkis artikolojn kaj leterojn. Lanti subtenis Limouzin nek financie nek emocie, sed kontraŭe ŝi subtenis lin tiamaniere. Cetere ilia geedziĝo estis pluramema. Tamen ili geedziĝis en 1934, tiujare Lanti ankaŭ pasigis feriojn kun sveda amikino. En 1936 Lanti foriris por mondvojaĝo el kiu li ne plu revenos pro nekuracebla malsano. Limouzin reiris al la Unuiĝinta Reĝlando post dek parizaj jaroj. Dum la mondvojaĝo ili ja reciproke korespondis, sed ne ofte.

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
Lakmuso

**Lakmuso** (de nederlanda *lakmoes*) estas kunmetita planta farbaĵo, kiun oni uzas tradicie por identigi acidon aŭ alkalon. Ĝi ruĝiĝas en acida solvaĵo (pH-valoro pli malgranda ol 4,5), dum ĝi bluas en alkalaj solvaĵoj (pH-valoro pli granda ol 8,3). En la transira pH-sekcio, en preskaŭ neŭtra kemia efiko, ĝi estas lila.

Oni uzas lakmuson kiel akvan solvaĵon aŭ impregnitan al papera strio (lakmusa papero).

Oni produktas ĝin ĉefe en Nederlando el diversaj likenoj (specioj de *Rocella*, *Lecanora* kaj *Variolaria*). Oni uzas ĝin en la elektronika industrio dum garantiaj riparadoj, ĉar ĝi montras, se la aparaton damaĝis akvo.

Oni uzis lakmuson pli frue por teksaĵ-farbado, sed pro la kolorŝanĝiĝo – depende de la kemia efiko – oni ĉesis tiucelan uzon.

## Vidu ankaŭ

BromophenolBlue.svg|Bromofenolbluo
Bromothymol-blue-2D-skeletal.png|Bromotimolbluo
Bromocresol green.svg|**Bromokrezolverdo**
Bromocresol purple.svg|**Bromokrezola purpuro**
Phenolphthalein-low-pH-2D-skeletal.svg|Fenolftaleino
Phenol-red-zwitterionic-form-2D-skeletal.png|Fenolruĝo
Methyl_red.svg|Metilruĝo
Methylene_blue.svg|Metilenbluo
Methyl-orange-2D-skeletal.png|Metiloranĝo
Methylene_green.svg|**Metilenoverdo**
Bromphenolrot.svg|**Bromofenolruĝo**

Kategorio:Kemio

Kategorio:PH Indikiloj
Nordokcidento

[eta|280px|16-punkta [kompasa rozo]]

**Nordokcidento** estas unu el la kvar interkompasdirektoj. Ĝi estas inter Nordo kaj Okcidento. En multaj landoj estas regionoj aŭ distriktoj tiel nomataj, kiel okazas en Sudafriko, Anglio, Bocvano, Kanado, Kameruno, Usono, Haitio, Barato, Pakistano, Rusio, Srilanko, Zambio ktp.

Nordokcidento respondas al azimuta angulo de 315°. Kutime oni inkluzivigas en tiun direkton ankaŭ proksimajn angulojn.

## Vidu ankaŭ 
* Navigado
* Kompaso

Kategorio:Orientiĝo
Monaĥejo Fischingen

eta|300px|Mapo de la Monaĥejo Fischingen
eta|300px|Interno de la monaĥeja preĝejo
**Monaĥejo Fischingen** estas monaĥejo en la komunumo Fischingen en la Kantono Turgovio en Svislando.

## Situo 
La monaĥejo situas en la supra parto de valo de la rivero Murg antaŭ la supreniro al Hulfteggpasejo, kiu kondukas al la supera Töss-Valo. Tio estis tradicia Jakobvojo de Konstaco tra Rapperswil al Einsiedeln.

## Historio 
La benediktana monaĥejo estis fondita en la jaro 1138 de la episkopo de Konstanco, kiel propra episkopa monaĥejo. Ĝi servis kiel rifuĝejo por pilgrimantoj sur la vojo de Konstanco al Einsiedeln.

### Flora epoko 
En sia flora epoko en la 13-a jarcento 150 monaĥoj kaj 120 monaĥinoj vivis en la monaĥejo. La voktado pri la monaĥejo apartenis al la Grafoj de Togenburgo. La tombo de la Sankta Ida de Togenburgo troviĝas en la monaĥejo.

### Unua fermo dum la reformacio 
Dum la reformacio la monaĥejo estis fermita dum pluraj jaroj. Post la konkero de Turgovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1526 la monaĥejo estis remalfermita.

### Dua fermo post fondo de la Svisa Federacio 
La 27-an de junio 1848 la monaĥejo estis fermita denove de la Granda Konsilio de Turgovio.

### Rekatolikiĝo kaj remalfermo 
En la jaro 1879 la Katolika Virasocio Sankt-Idazell akiris al monaĥejon kaj en ties lokoj malfermis la katolikan orfejojn Sankt-Idazell. En la jaro 1973 la Svisa Konfederacio nuligis la leĝon el la jaro 1853, kiu malpermesis la refondon de monaĥejoj. Tio ebligis, ke en la jaro 1977 la monaĥejo povis esti remalfermita en la iamaj konstruaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Monaĥejo Fischingen
* La Monaĥejo Fischingen en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Kantono Turgovio
Fischingen, Monaĥejo
Ardovo

**Ardovo** (hungare *Pelsőcardó*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Situo
Ardovo situas en valo, laŭ flankovojoj. Rožňava troviĝas 18 km.
  
## Historio
En la apuda groto oni trovis ilojn el la neolitiko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1243. Dum la mezepoko minejo pri plumbo funkciis tie. En 1682 armeo de la Habsburgoj detruis la vilaĝon. En 1828 oni komputis tie 30 domojn kaj 254 homojn. En 1910 loĝis en Pelsőcardó 367 homoj, (349 hungaroj, 10 slovakoj, 8 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Pelsőcardó rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Ardovo 177 da homoj, (123 hungaroj, 49 slovakoj, 5 ciganoj).
 
## Vidindaĵoj
* luterana klasikisma preĝejo de 1788, turo alkonstruiĝis en 1928, defenda muro konstruiĝis pli frue en la 16-a jarcento
* groto, kie maloftaj vespertoj vivas

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Dezerto Granda Sala Lago

eta|la Dezerto Granda Sala Lago

La **Dezerto Granda Sala Lago** (angle *Great Salt Lake Desert*) aŭ **Granda Sala Dezerto** estas regiono okcidente de la Granda Sala Lago en la norda parto de la ŝtato Utaho de Usono. La dezerto ekestis fine de la lasta glaciepoko pro la sekiĝo de la lago *Bonneville* – prahistoria lago, kiu etendiĝis okcidente de la Roka Montaro sur la plejparto de la Granda Baseno kaj de tiu nuntempe nur restis la Granda Sala Lago .

La lago Bonneville, nomata laŭ *Benjamin Louis Eulalie de Bonneville*, fine de la plejstoceno dumtempe ampleksis ĝis 52.000 kvadratajn kilometrojn kaj do siatempe ne multe pli malgrandis ol la nuntempa lago Miĉigano. Antaŭ 15.000 jaroj ĝi en iuj lokoj profundis pli ol 300 metrojn. Ekde antaŭ proksimume 14.000 jaroj la lago pro la ŝanĝiĝantaj klimataj cirkonstancoj komencis malgrandiĝi, kaj sen signifaj al- kaj elfluaj riveroj ĝi fine preskaŭ plene sekiĝis kaj lasis salan grundon.

Nuntempe de la lago Bonneville krom la Granda Sala Lago do restis sala dezerto, kiu etendiĝas okcidente de la Granda Sala Lago sur areo de proksimume 10.360 km² ĝis la limo al la najbara usona ŝtato Nevado. La dezerta sablo pro la alta procentaĵo de sablo aspektas blanke. La teritorio estas tre ebena, kaj pro tiu ebeneco ofte uziĝas por provoj atingi mondan rekordon pri rapideco per diversaj veturiloj. Krome la areo uziĝas precipe de la usona armeo.

La teritorio krome ankaŭ interalie utilis kiel kuliso por la marofundaj scenoj en la kineja filmo "Piratoj de la Karibia Maro – ĉe la fino de la mondo" (*Pirates of the Caribbean*, parto 3) kun la aktoro Johnny Depp.

## Cetere 
* Laŭ la lago *Bonneville* ankaŭ baptiĝis samnoma kratero sur la planedo Marso.

Kategorio:Dezertoj en Nordameriko
Kategorio:Utaho
Kategorio:Geografio de Nordameriko
Meliata

eta|dekstra|330px|Meliata situas en la plej griza regiono

**Meliata,** hungare **Melléte** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Supermara alteco: 201 m
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 049 12
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Meliata situas sub monto 322 m-ojn alta, fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 22 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1243. En 1910 loĝis en Melléte 389 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Melléte apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Tornalja, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Meliata 238 da homoj, (177 hungaroj, 46 slovakoj, 6 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* kalvinana klasikisma preĝejo de 1790
* fundamente mezepoka romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1873

## Eksteraj ligiloj 
* Meliata en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Gemerská Poloma

**Gemerská Poloma,** hungare **Veszverés** (vesverEŝ) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|dekstra|375ra|Loko de Gemerská Poloma en Slovakio
## Bazaj informoj 
* Areo: 58 km²
* Supermara alteco: 342 m
* Loĝantaro: 2020
* Poŝtkodo: 049 22
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Gemerská Poloma situas laŭ maldekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dobšiná-Rožňava. La lasta troviĝas 7 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en la 14-a jarcento. La kampoj apartenis al familio *Bebek*. Baldaŭe 2 setlejoj formiĝis: Granda kaj Malgranda Veszverés. En 1910 loĝis en Granda Veszverés 779 homoj, en Malgranda Veszverés 644 homoj, (en ambaŭ plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Gemerská Poloma 1975 homoj, (1885 slovakoj, 56 ciganoj, 12 hungaroj, 10 ĉeĥoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo de 1802
* luterana klasikisma preĝejo de 1784, turo alkonstruiĝis en 1834
* sonoriloturo el la 18-a jarcento en la iama Malgranda Veszverés

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Nacia Parko Valo de Morto

La **Nacia Parko Valo de Morto** () situas en la Mojave-dezerto, oriente de la montaro Sierra Nevada, kaj estas la plej seka nacia parko de Usono. Ĝi plejgrandparte apartenas al la ŝtato Kalifornio de Usono, malgrandparte al la najbara ŝtato Nevado.

## Priskribo 
Grandan parton de la parko konsistigas la samnoma Valo de Morto ( []) la plej malalta, plej seka kaj plej varmega valo de Usono. La plej malalta punkto de la dezerto kaj de la parko situas  metrojn sub la marnivelo. La dezerto havas la rekordon pri la plej alta fidinde mezurita temperaturo en Ameriko, , notita en la loko *Furnace Creek* dum 1913 – ĵus sub la tutmonda rekordo pri la plej alta fidinde mezurita temperaturo, , kiu mezuriĝis en la loko *El Aziza* de Libio dum 1922. La teritorio situas norde-sude inter la montoĉenoj *Amargosa* oriente kaj *Panamint* okcidente. La montaroj *Sylvania* kaj *Owlshead* konsistigas la nordan respektive sudan limojn. La dezerto kovras areon de proksimume , la nacia parko sume areon de .

Dum la jaro 1933 la Valo de Morto estis deklarita nacia monumento de Usono, dum la jaro 1994 ĝi, la apuda valo *Panamint* kaj larĝa ĉirkaŭaĵo estis nomumita nacia parko, kaj sekve deklariĝis aparte protektenda teritorio. Al la nacia parko krom la centra teritorio ankoraŭ apartenas la subtera kavo ''Devil's Hole* pli oriente en Nevado.

eta|

## Bildaro 

Dosiero:Death-Valley-Recetrack.jpg|"moviĝanta roko" en la Valo de Morto
Dosiero:ZabriskiePoint.jpg|bizara pejzaĝo ĉe *Zabriskie Point''
Dosiero:Artistspalet2.jpg|la rokaro "artista paletro"
Dosiero:Badwater elevation sign.jpg|
Dosiero:Dantes View.JPG|
Dosiero:Death Valley Devil's Golf Course.jpg|
Dosiero:Death Valley Mesquite Sand Dunes.jpg|
Dosiero:Racetrack-Playa-Death-Valley-2.jpg|
Dosiero:Death Valley Zabriskie Point.jpg|
Dosiero:California Death Valley Coyote.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Arbaro Inyo
* Naciaj parkoj de Usono
* Velantaj rokoj

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Death Valley National Park - Wikivoyage (en)
* oficiala retejo de la parko (angle)
* plia retejo pri la parko (angle) 
* "moviĝantaj ŝtonoj en la Valo de Morto" – germanlingva artikolo kun intervjuo de esploristo kaj fotoj
* germanlingva artikolo pri la valo kun multaj informoj kaj panoramaj fotoj)


Kategorio:Naciaj parkoj en Kalifornio
Kategorio:Naciaj parkoj en Nevado
Sudokcidento

**Sudokcidento**, ankaŭ **Suda okcidento**, (simbolo: SW laŭ ang. south west) estas unu el la kvar interkompasdirektoj. Ĝi estas inter Sudo kaj Okcidento. En multaj landoj estas regionoj aŭ provincoj tiele nomataj.

## Vidu ankaŭ 
*Sudo
*Okcidento
*Oriento
*Nordo

Kategorio:Orientiĝo
Valo de Morto

eta|250ra|maldekstra|
eta|maldekstra|250ra|
250ra|maldekstra|eta|
eta|250ra|maldekstra|
La **Valo de Morto** () estas dezerto en la ŝtato Kalifornio de Usono. Temas pri la plej malalta, plej seka kaj plej varmega valo de Usono. La plej malalta punkto de la dezerto situas 85,5 metrojn sub la marnivelo. La dezerto havas la rekordon pri la plej alta fidinde mezurita temperaturo en Ameriko, , notita en la loko *Furnace Creek* dum 1913 – ĵus sub la tutmonda rekordo pri la plej alta fidinde mezurita temperaturo, , kiu mezuriĝis en la loko *El Aziza* de Libio dum 1922. La dezerto situas okcidente de la montaro Sierra Nevada en la Granda Baseno kaj la Mojave-dezerto. Ĝi konsistigas grandan parton de la Nacia Parko Valo de Morto. La teritorio situas norde-sude inter la montoĉenoj *Amargosa* oriente kaj *Panamint* okcidente. La montaroj *Sylvania* kaj *Owlshead* konsistigas la nordan respektive sudan limojn. La dezerto kovras areon de proksimume 7 800&nbsp;km².

## Klimato 
La temperaturoj en la valo kutime alternas inter ĝis  dum someraj tagoj ĝis sub  dum vintraj noktoj. La plej malalta temperaturo fidinde mezurita estis  en la loko *Furnace Creek*. Frostaj temperaturoj, do sub , averaĝe mezuriĝas dum 11 ĝis 12 tagoj ĉiujare.

Multaj el la mallarĝaj, serpentecaj ŝoseoj de la valo konstruiĝis dum la 1930-aj jaroj kaj ne povas esti aŭte uzataj je granda rapideco. La plej malalta punkto de Usono specife estas ĉe la loko *Badwater* ene de la dezerto. La rivero *Amargosa* kaj la rojo *Furnace* fluas tra la valo, sed kutime malaperas en la sablo de la dezerta grundo. Nur dum escepte pluvaj periodoj la rivero Amargosa dumtempe fluas sur la surfaco kaj eĉ povas formi dumtempan lageton ĉe la loko *Badwater*, kiel okazis dum la malseka vintro de la jaro 2005.

## Tradiciaj loĝantoj 
La Valo de Morto estas la hejmregiono de la indiana tribo de *timbiŝoj* (angle *Timbisha*), kiuj vivas en la valo dum almenaŭ la lastaj mil jaroj. Iuj el la familioj nun daŭre vivas en la vala loĝloko *Furnace Creek*. La indiana nomo de la valo, *timpisa*, signifas "roka farbo" kaj aludas al tio, ke la valo estas fonto por natura farbo ruĝece oranĝkolora.

## En literaturo kaj filmoj 
En romanoj kaj filmoj, kiuj disvolviĝas en okcidenta Usono, la valo ofte menciiĝas pro siaj ekstremaj klimataj cirkonstancoj, kaj tial estas vaste konata. Multaj scienc-fikciaj filmoj kaj ankaŭ komputilaj ludoj uzas la pejzaĝon de la valo, kiu kun iom da fantazio aspektas preskaŭ ekster-tera.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la Nacia Parko Valo de Morto
* Pluvombro

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo pri la Nacia Parko Valo de Morto (angle)
* fotoj pri la Valo de Morto
* "la Valo de Morto dum semajno": 1000 fotoj 800x600
* biosferaj rezervejoj de Unesko: La dezertoj Mojave kaj Kolorado 
* artikolo pri "strangaj movantaj rokoj de la valo" (angle) 
* vetero en la Valo de Morto (angle)
Sierra Nevada (Meksiko)

eta|300ra|la vulkano *Popocatépetl*, fotita dum grimpo sur la najbaran vulkanon *Iztaccíhuatl*
La **Sierra Nevada** ( hispane "neĝa montaro" ) aŭ **Novvulkana Montaro** – estas montoĉeno en Meksiko, kiu longas pli ol 900 kilometrojn kaj larĝas ĉirkaŭ 30 kilometrojn. La regiono ankaŭ konatas kiel "regiono de vulkanoj" (hispane *Región de los Volcanes*) kaj estas parto de la Kordilero Vulkana (hispane *Cordillera Volcánica*, alternativaj nomoj estas *Sierra Volcánica*, *Sierra Neovolcánica Transversal*, *Eje Volcánico Transversal* kaj *Eje Neovolcánico Transversal*).

La montoĉeno situas sudoriente de Meksik-urbo, ene de la nacia parko *Izta-Popo, Zoquiapan y Anexas*.

La plej gravaj montoj estas la vulkanoj *Popocatépetl* (5482 m) kaj *Iztaccíhuatl* (5280 m).

La montaro gastigas la neĝmontarajn pinarojn-kverkarojn kiuj estas parto de la centramerikaj pinaroj-kverkaroj kaj de la madreaj pinaroj-kverkaroj. En la plej altaj pintoj troviĝas la Zakatonalo, ekoregiono el la biomo montaraj herbejoj kaj arbustaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la nacia parko *Izta-Popo, Zoquiapan y Anexas* 

Kategorio:Montaroj en Meksiko
Hispana leporhundo

|- align=center bgcolor=lime
!Lando de origino
|- align=center
|
|- align=center bgcolor=lime
| Alteco
|-
|

|- align=center bgcolor=lime
!Klasifiko
|-
|

|- align=center bgcolor=lime
!Rasaj normoj (FCI)
|- align=center
|(anglalingve) 
|- align=center
|(francalingve)
|- align=center
|(germanalingve) 
|- align=center
|(hispanalingve) 
|}

La **hispana leporhundo** (hispane: *galgo español*) estas raso de hundo pli longa, ol alta. Ĝi havas sveltan korpon, longan kapon, maldikajn gambojn, fortikan bruston kaj altan ventron. Ili ĉasas leporojn post kuro kaj tio estas konsiderata en kelkaj landoj kaj ĉefe en Hispanio kiel sporta aktivado. Krome lastatempe tro ofte okazas kazoj de forlaso de tiuj leporhundoj kiuj poste vagadas tra vilaĝoj kaj kampoj kaj eĉ, plej terure, estas mortpendigataj, enĵetitaj en putojn ktp., kiam ili ne plu utilas kiel ĉasistoj (oni konsideru, ke en tiu tipo de ĉasado la homo nenion faras, nur la hundo, do ĝi estas ĉefe valora). Krome ĉar la konkurencoj de leporĉasado estas ege populara kaj oni uzas multe da mono en premioj, foje la valoro de bonkvalitaj leporhundoj estas alta kaj ili iĝas eĉ objekto de ŝtelado.

## Priskribo 
eta|maldekstra|250px|Hispana leporhundido
Haro  fajna, mallonga, glata.

Priskriboj akcepteblaj :
* priskribo hela strio nigra
* nigra
* malhela kaj hela
* bejulo brulgusta
* marono hela
* flava
* ruĝa
* blanka
* kun marko blanka kaj pigo.

## Fabelo 
eta|dekstra|250px|Hispana leporhundo ĉasas proksime ĉevaloj (Goya - 1775)
Hispana leporhundo estas hundo malnova.

## Karaktero 
eta|maldekstra|250px|Hispana leporhundo
Kvieta, dolĉa kaj deteniĝema hejme, ludema kaj sportema aliloke. Persistema kaj vigla dum ĉasado, malfidema al fremduloj.

## Zorgado kaj sano 
eta|dekstra|250px|Leporhundino kaj ŝia juna
La hispanan leporhundon estas brosenda unu fojon semajne.

## Sporto 
Ili kapablas ĉasadi laŭlonge de longaj distancoj.

## Vidu ankaŭ 
http://www.ukcdogs.com/WebSite.nsf/Breeds/SpanishGreyhound  UKC

* Kanisedoj
* Hundo

Kategorio:Leporhundoj
Valo Yosemite

La valo **Yosemite** – prononco "Joŭ**se**miti" () estas fama naturprotektita loko ĉe la okcidenta rando de la montaro Sierra Nevada . Ĝi situas en la centro de la ŝtato Kalifornio en Usono kaj estas la centra parto de la samnoma Nacia Parko Yosemite, kiu altiras ĉiujare pli ol 3,5 milionojn da vizitantoj.

La valo estas la enirejo en la nacian parkon por la plejparto de la vizitantoj, kaj dum la someroj multaj turismaj aktivaĵoj okazas en la mezo de la valo. Migraj vojoj gvidas al ĉiuj partoj de la valo kaj grimpaj vojetoj al la pli altaj partoj de la nacia parko. Ĉiuj el tiuj vojoj ofertas impresajn panoramajn rigardojn de la parka pejzaĝo.

En la valo vivas ampleksa vario de plantoj kaj bestoj, kaj aparte konataj estas pluraj rokaj akvofaloj. Proksime ene de la nacia parko situas tri arbaroj kun la imponaj arbegoj sekvojoj.

## Bildaro 

Dosiero:Halfdomedeer.jpg|
Dosiero:Yosemite Morning.jpg|
Dosiero:Yosemite Valley with Half Dome in the distance.jpg|
Dosiero:Fern-spring-yosemite-valley.jpg|
Dosiero:Merced River in Yosemite.jpg|
Dosiero:Emerald Pool, Silver Apron, and Nevada Falls in Yosemite.jpg|la lageto *Emerald Pool*, akvofaloj *Silver Apron* kaj *Nevada*

Kategorio:Geografio de Kalifornio
Kategorio:Nacia Parko Yosemite
Heroa epoko de antarkta esplorado

La **heroa epoko de antarkta esplorado** difinas historian periodon inter la fino de la 19-a jarcento kaj la fruaj 1920-aj jaroj. Dum tiu 25-jara periodo, la antarkta kontinento fariĝis la nova celo de tutmondaj aventuristoj, kiuj entreprenis esploradi science kaj geografie tiun regionon. Dekses ekspedicioj estis plenumitaj el ok malsamaj landoj. Ĉiuj tiuj ekspedicioj estis sufiĉe rudimentaj pro tio, ke al ili mankis la teknologiaj novaĵoj, kiuj poste faciligis polusajn vojaĝojn. Pro tio la periodo estas ofte difinita kiel "heroa".

La pioniroj, kiuj partoprenis al tiuj ekspedicioj, spertis multajn elprovojn. 17 ekspedicianoj mortis dum tiu periodo.
Poluso de neatingebleco

eta|300px|dekstra|Mapo de distancoj ĝis la plej proksimaj marbordoj. Ruĝaj makuloj indikaj la ĉefajn polusojn de neatingebleco.
**Poluso de neatingebleco** difinas por ĉiu kontinento lokon, kiu estas la plej malfacile atingebla pro sia geografia izoliteco. Tiu esprimo estas nur geografia koncepto, kaj ne fizika aŭ scienca fenomeno. Ĝi precipe rilatis al la vojaĝoj de esploristoj.

## Norda poluso de neatingebleco 
La norda poluso de neatingebleco () situas sur la bankizo de la Arkta Oceano, 661&nbsp;km el la norda poluso kaj 1&nbsp;453&nbsp;km el Barrow (Alasko). La plej proksima tero estas 1094 km for (Insulo Ellesmere kaj Lando de Francisko Jozefo).

## Suda poluso de neatingebleco 
La suda poluso de neatingebleco estas loko sur la antarkta kontinento plej malproksima el la Suda Oceano: oni proponis diversajn koordinatojn por tiu loko. Oni hodiaŭ kutime difinas tiun poluson je la koordinatoj , kie staras rusa esplorstacio.

## Pacifika poluso de neatingebleco 
eta|300px|maldekstra|*Poluso de neatingebleco* en la Pacifiko.
La poluso de neatingebleco en la Pacifika Oceano situas sur . Ĝi estas loko en la oceano, kiu plej malproksimas de ajna marbordo. La plej proksimaj teroj estas insulo Ducie (parto de Pitkarna insularo), insulo Motu Nui (apud Paskinsulo) kaj insulo Maher (apud Lando de Marie Byrd).

## Eŭrazia poluso de neatingebleco 
Eŭrazia poluso de neatingebleco  estas loko sur la tero, plej malproksima de ĉiuj oceanoj. Ĝi troviĝas en Ŝinĝango, aŭtonoma regiono de Ĉina Popola Respubliko, ĉirkaŭ 320 km for de la urbo Urumĉio.

Kategorio:Geografio de Antarkto
Kategorio:Geografio de Arkto
Kategorio:Ekstremaj lokoj sur Tero
Kategorio:Polusoj
Kampanilo

[eta|dekstre|300px|Kampanilo de [Venezio]]
La **kampanilo** (el la itala *campana*, sonorilo) aŭ sonorilturo estas tia turo, kiu aparte konstruiĝas por meti la sonorilojn. La plej konataj kampaniloj troviĝas en urboj Venezio, Pisa kaj Firenze. La termino estis unufoje uzata pri italaj turoj kun unu aŭ pluraj sonoriloj kaj poste pri sonorilturoj disigitas de la ĉefaj konstruaĵoj (ekz. preĝejoj, urbodomoj ktp).

Tiuj turoj konstruiĝis ekde la 6-a jarcento. Ili havas la formojn rondaj aŭ plurlateraj. Are en Norvegio kaj en Svedio restis kampaniloj. En Transilvanio foje konstruis ilin el ligno. En la vilaĝoj la malgrandaj similaj konstruaĵoj estas sonorilostabloj. Post la mezepoko la turoj estis parto(j) de la preĝejoj.

Laŭ Francisko Azorín **Kampanilo** estas *Turo por sonoriloj.* Li indikas etimologion el *Campanio* [tiele], propra nomo de itala regiono.

## Notoj 

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Arthur Meighen

**Arthur MEIGHEN** (n. la 16-an de junio 1874 - m. la 5-an de aŭgusto 1960) estis la naŭa ĉefministro de Kanado inter la 10-a de julio 1920 kaj la 29-a de decembro 1921. Li denove oficis kiel ĉefministro ekde la 29-a de junio ĝis la 25-a de septembro 1926.eta|dekstra|250px|Arthur MeighenArthur Meighen estis la unua ĉefministro, kiu naskiĝis post la kanada konfederacio. Li ankaŭ estis la unua ĉefministro, kiu reprezentis kaj simbolis la ŝtaton Manitobon (kvankam li naskiĝis kaj plejofte vivis en Ontario). Liaj du mandatoj estis sufiĉe mallongaj, kaj la dua estis eĉ la plej mallonga de la tuta kanada historio ĝis tiam (parte pro la konfliktoj inter la guberniestro ĝenerala de Kanado kaj la rivalo de Meighen, William Lyon Mackenzie King).

Kategorio:Ĉefministroj de Kanado
Kategorio:Kanadaj politikistoj
Kategorio:Anglaj kanadanoj
Malsanulejo Middlesex

La **malsanulejo Middlesex** () estis malsanulejo de Londono, lokita en la kvartalo Fitzrovia. La unua tiel nomita malsanulejo malfermiĝis en 1745, kaj estis nomita laŭ la graflando Middlesex.

Novaj sekcioj estis aldonitaj iom post iom. En 1924 tamen evidentiĝis, ke la konstruaĵo estis disfalonta. La duko de Jorko, estonta Georgo la 6-a, vizitis la malsanulejon en 1928 kaj organizis ĝian rekonstruadon, kiu estis finpretigita en 1935.

La malsanulejo malaktiviĝis en decembro 2005, kaj estis detruita printempe de 2008.

Middlesex
Kategorio:Konstruaĵoj en Londono
Hanková

eta|dekstra|330ra|Hanková troviĝas en la plej griza parto

**Hanková,** hungare **Annafalva,** germane **Hankendorf** estas tre malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Hankova**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis pli hungarecan nomon.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 490 m
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 049 34
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Hanková situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 31 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1556 en formo *"Hanckowa"*. La fondintoj estis paŝtistoj, kiuj ricevis iom da privilegioj. En 1828 oni komputis tie 32 domojn kaj 299 homojn. En 1910 loĝis en Annafalva 244 homoj, (escepte 28 hungarojn ĉiuj slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 apude partizanoj manovris. En 2001 loĝis en Hanková 66 da homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo de 1726, en 1811 escepte la turon la tuto konstruiĝis denove

## Eksteraj ligiloj 
* Hanková en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Sudoriento

[eta|280ra|16-punkta [kompasa rozo]]

**Sudoriento** estas unu el la kvar interkompasdirektoj. Ĝi estas inter Sudo kaj Oriento. En multaj landoj estas regionoj aŭ provincoj tiele nomataj.

## Vidu ankaŭ 
* Kompasdirektoj
* Kompaso

Kategorio:Orientiĝo
Rodinia

eta|dekstra|unu el pluraj eblaj kontinentaj aranĝoj antaŭ 550 milionoj da jaroj - Rodinia jam disrompiĝis
**Rodinia** - de la rusa vorto "родина" por "hejmlando" aŭ "родить" por "generi", ĉar en Rodinia estis unuigitaj la kernoj de ĉiuj postaj kontinentoj – estis kontinentego dum la proterozoiko, eono de la antaŭkambrio. Ĝi ekestis antaŭ 1,1 miliardoj da jaroj kaj disrompiĝis antaŭ proksimume 800 milionoj da jaroj. Tiutempe la tera surfaco nur konsistis el unusola kontinenta maso kaj grandega ĉirkaŭa oceano, al kiu oni donis la nomon *Mirovia*.

Rodinia estas la plej malnova esplorita kontinentego. Detaloj pri la amplekso, situo kaj kronologio tamen daŭre estas pridisputataj. Geofizikaj indikoj pravigas la supozon, ke eĉ ekzistis pli malnovaj kontinentegoj, pri kiuj tamen preskaŭ tute mankas – *Kenorland* antaŭ 2,5 miliardoj da jaroj kaj *Columbia* antaŭ 1,5 miliardoj da jaroj.

Kategorio:Geologio
Kategorio:Terhistorio
The Times

***The Times*** (***Tajmzo***, t.e. «La tempoj») estas ĉiutaga tutlanda gazeto eldonata en Britio de post 1785, kiam ĝi estis ankoraŭ konata kiel *The Daily Universal Register*. *The Times* kaj ties gazetfrato *The Sunday Times* estas eldonataj de la firmao *Times Newspapers Limited*, filio de *News International*. *News International* estas entute posedata de la grupo News Corporation, estrata de Rupert Murdoch.

*The Times Literary Supplement* (aŭ TLS, kiel ĝi aperas sur sia ĉefpaĝo ekde 1969) estas tradicia literatura kritikilo kiu estas ĉiusemajne publikigita en Londono fare de News International, filio de News Corp.

Ĝi inspiris la titolojn de multaj alilandaj gazetoj, interalie *The New York Times*, *The Times of India*, kaj *The Irish Times*. De la 15-a de oktobro 2007 en Pollando aperas gazeto "Polska", kies redakcio kunlaboras kun „The Times” – elektitaj materialoj pri internacia temaro aperas samtempe en ambaŭ gazetoj. "The Times" rekomendis projeki prestipon Times New Roman, kiun uzis de 1932.

## Interesaĵoj 
La gazeto difinis la sovetan atakon al Pollando, bazitan sur sekreta aldona protokolo al la Pakto Ribbentrop-Molotov, kiel "bato dorsen".

## Eksteraj ligiloj 
* La reta versio de *The Times*  (angle).

Kategorio:Britaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Daily Mail

La ***Daily Mail*** estas brita gazeto eldonita depost 1896. Ĝi do estas la plej malnova "tablojdo" (t.e. populara gazeto) de Britio, kaj estas hodiaŭ la dua plej vendita gazeto de la lando (post *The Sun*), kun proksimume du milionoj da ekzempleroj de ĉiu eldono. La politika sinteno de *Daily Mail* estas klare kaj forte konservativa. Parenca, dimanĉa gazeto titolita *Mail on Sunday* aperis en 1982. Irlanda versio de la gazeto estis cetere kreita la 6-an de februaro 2006.

Depost 2005, la eldonisto de la *Daily Mail*, la firmao "The Daily Mail and General Trust", estas menciita en la FTSE 100 (la listo de 100 firmaoj, kiuj havas la plej gravan kapitalon en Britio).

## Eksteraj ligiloj 
*  *"Mail Online"*

Kategorio:Britaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Gemerská Hôrka

eta|dekstra|330ra|Gemerská Hôrka situas en la plej griza regiono

**Gemerská Hôrka,** hungare **Özörény** (ozorEnj) aŭ *Gömörhorka* estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis nur **Horka**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 219 m
* Loĝantaro: 1330
* Poŝtkodo: 049 12
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Gemerská Hôrka situas sub monto 359 m-ojn alta, Sajó preterfluas, laŭ flankovojoj, laŭ fervojoj Plešivec-Jelšava kaj Plešivec-Tornaľa. Rožňava troviĝas 19 km-ojn.

## Historio 
Özörény estis unue menciita en la jaro 1226, sed post 1466 la vilaĝo malaperis. Apuda setlejo *Malah* menciiĝis unuafoje en 1242, kiun la turkoj senhomigis en la 16-a jarcento. Pli nova vilaĝo *Horka* aperis en 1413. En 1828 oni komputis tie 103 domojn kaj 702 homojn. En 1883 paperofabriko fondiĝis, kiu ankaŭ nun produktas. En 1910 loĝis en Özörény 1027 homoj, (1008 hungaroj, 14 germanoj, 3 slovakoj, unusola ruteno). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Tornalja, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Özörény rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Gemerská Hôrka 1329 homoj, (838 hungaroj, 138 ciganoj, 33 slovakoj, 4 ĉeĥoj, 2 ukrainoj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1786, en la 19-a jarcento klasikismiĝis
* restaĵoj de preĝejo de Malah
* restaĵoj de preĝejo de la malnova Özörény

## Ĝemelkomunumo 
*  Bőcs, Hungario

## Eksteraj ligiloj 
* Gemerská Hôrka en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Rivero Humboldt

[eta|220ra|la rivero Humboldt proksime de *Winnemucca* ([Nevado)]]
La rivero **Humboldt** (angle *Humboldt River*, nomata laŭ la germana natursciencisto Alexander von Humboldt) estas rivero de 483 kilometra longo en la ŝtato Nevado de Usono. La rivero Humboldt ekestas el orienta kaj norda fontoriveroj en la nordoriento de Nevado. La rivero poste fluas okcidenten ĉe la norda rando de la dezerto de la Granda Baseno. Fine la rivera akvo verŝiĝas en la malprofundajn lagojn de la malaltebenaĵo *Humboldt Sink*. Tiuj lagoj ne havas elfluejojn. La akvo forvaporiĝas pro la alta varmeco de la dezerta klimato. Nuntempe la rivero je granda parto de sia vojo akompaniĝas de la reloj de la *Centra Pacifika Fervojo* kaj de la interŝtata aŭtoŝoseo 80.

eta|160ra|la suda branĉo de la rivero proksime de la kanjono *South Fork*
Pli grandaj loĝlokoj borde de la rivero estas *Elko City, Winnemucca* kaj *Eureka (Nevado)*.

La rivero Humboldt en la usona literaturo unuafoje dum la jaro 1828 priskribiĝis fare de la paltokomercisto Peter Skene Ogden. Dum la jaro 1834 la esploristo *Benjamin Bonneville* sur ekspedicio vojaĝis sur la rivero kaj dum la jaro 1841 la gvidisto *John Bidwell* uzis la riveron kiel parto de la vojo, kiam li gvidis la unuan pli grandan grupon de usonaj setlistoj sur la nova "kalifornia pado" al Kalifornio.

## Eksteraj ligiloj 
* reliefa mapo pri la baseno de la rivero Humboldt 

Kategorio:Riveroj en Nevado
Kategorio:Riveroj en Nordameriko
Kategorio:Alexander von Humboldt
Tom Crean

eta|dekstra|250ra|Tom Crean
**Tom** aŭ **Thomas CREAN** (n. la 20-an de julio 1877 - m. la 27-an de julio 1938) estis irlanda maristo kaj esploristo de Antarkto. Li devenis de la graflando Kerry, kaj forlasis sian familian farmodomon en Annascaul por aniĝi al la brita Royal Navy je la aĝo 15. En 1901, dum li estis maristo sur la ŝipo *HMS Ringarooma* en Nov-Zelando, li kandidatiĝis por la ekspedicio de Robert Falcon Scott, ankaŭ nomita ekspedicio Discovery. Li tiel komencis elstaran karieron kiel esploristo dum la heroa epoko de antarkta esplorado.

Li pro sia partopreno al pluraj antarktaj ekspedicioj akiris trifoje polusajn medalojn. Li famiĝis kiel malmola kaj fidinda polusa vojaĝisto. Post la Imperia Transantarkta Ekspedicio, Crean reaniĝis al la Royal Navy. Li emeritiĝis en 1920 kaj revenis al sia naskurbo Annascaul, kie li vivis kviete kaj mortis en 1938.

Kategorio:Irlandaj esploristoj
Honce

eta|dekstra|330px|Honce troviĝas en la plej griza parto

**Honce,** hungare **Kisgencs** (kiŝgenĉ), germane *Gentsch* aŭ *Gerlsdorf* estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1948 la slovaka oficiala nomo estis **Genč**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 377 m
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 049 32
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Honce situas sub monto 851 m-ojn alta, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1318 en formo *"Gunch"*. En 1828 oni komputis tie 42 domojn kaj 405 homojn. En 1910 loĝis en Kisgencs 361 homoj, (342 slovakoj, 13 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Honce 405 homoj, (390 slovakoj, 3 ĉeĥoj, po 1 hungaro kaj ukraino).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo el la 18-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Honce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Mohsen Namĝu

**Mohsen Namjoo** (prononco *Mohsen Namĝu*, ), estas irana kantisto-kantoverkisto, muzikisto, setaro-ludisto kaj aŭtoro. Li naskiĝis en 1976 en Torbate Ĝam, urbeto en nordorienta Irano. Liaj kantotekstoj estas kombino de klasikaj persaj poemoj (Hafizo, Rumi aŭ Saadi), liaj propraj poemoj kaj nuntempaj poemoj. lia muziko kreas fuzion inter diversaj stiloj de tradicia irana al okcidenta blusmuziko kaj rokenrolo. "Akh" estis lia unua albumo kiu estis publikigita eksterlande. Depost 2009, Namjoo ne povas reveni al Irano post kiam li estis kondamnita al kvin jaroj en malliberejo pro la prilaborado de versoj el la Korano en unu el liaj kantoj. Inter liaj plej konataj kantoj estas Zolf kaj Toranj (Toranĝ). Liaj muziko kaj vortoj estas tre emociaj.

## Vivo 
Namjoo naskiĝis en 1976 en Torbat-e Blok, Irano, kaj komencis lian muzikan trejnadon je la aĝo 12. Li studadis sub la gvidado de Nasrollah Nasehpoor ĝis la aĝo de 18.

En 1994 li estis akceptita por studadi teatron kaj muzikon en la Teherana universitato. Ĉe Tehrana Universitato li estis studento de Alireza Mashayekhi, Azin Movahed kaj aliaj mastroj. Namjoo ankaŭ studis iranan popolmuzikon sub la gvidado de Haj Ghorbane Soleimani (Haĝ Gorban Solejmani).

Ekde 2003 li komencis registri partojn de sia propra verkaro en Teherano.

Lia debutaĵo titolis Toranj (Toranĝ) kaj estis oficiale publikigita en Irano en septembro 2007, kun lia propra voĉo aperinta en la plimulto de liaj kunmetaĵoj.

La unua elfaro de Namjoo ekster Irano estis en januaro 2006 ĉe la Internacia Roterdama Filmofestivalo kie li ludis soloon. En oktobro de 2016, Namji ludis en Nederlando kun la nederlanda blovensemblo en serio de koncertoj titolitaj "Voĉoj de la Oriento".

### Filmoj 
Li ankaŭ kunmetis muzikojn por filmoj. Li ludis rolon en la dokumentala filmo *Sonoras de Silento* (produktita de Amir Hamz kaj Marko Lazarz) kiu estis prezentita en internaciaj filmofestivaloj. Li ankaŭ aperis en rakonto-filmo nomita *Malmultajn Kilogramojn de Datoj por la Funebro* (produktita de Saman Salur), kiu montriĝis en diversaj filmofestivaloj.

## Diskografio 
alternative=Moshen Namjoo kaj la nederlanda blovensemblo - Amsterdamo, 2016.|eta|300x300ra|Moshen Namjoo kaj la nederlanda blovensemblo - Amsterdamo, 2016.
* Toranĝ
* Ĝabr-e Ĝografijai
* Aĥ
* Busehaj-e Bihude
* Alaki
* 13/8
* Az Pust-e Narangi Madad
* Sefr-e Ŝaĥsi
* Avazhaji Az Ŝarg
* Moalefej-e Ezlat
* Bar Ĉellej-e Kaman
* Soŭdaj-e Man
* Motantan

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rokĵazo

## Eksteraj ligiloj 
* (angla) Oficiala retejo de Moshen Namjoo
* (angla) Artikolo en la New York Times

Kategorio:Iranaj kantistoj
Kategorio:Iranaj muzikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Irano
Loĝejturo

[eta|dekstra|240px|Loĝejturo de la [Kastelo de Vincennes.]]
[eta|240px|Ĉefturo de la [Kastelo de Gisors, Normandio]]
La **loĝejturo** aŭ **ĉefturo** estas la pli alta turo de fortikaĵo. Per tiu alteco, la ĉefturo ebligas la plej bonan vidpunkton de la ĉirkaŭanta regiono. Ĝi utilis kiel observejo, pafejo kaj de lasta rifuĝejo, kiam la resto de kastelo estis prenita de malamikoj.

Dum paco, la ĉefturo entenis la riĉaĵojn, la armojn, la arkivojn de la senjora familio. La senjoro de la kastelo loĝis en la nobla etaĝo, ofte la unua. Dum milito, la ĉefturo estis la plej taŭga loko por observi la movojn de atakantoj, ĉefe kaze de sieĝo. Se la kastelo estis malgranddimensia, la arkistoj pafadis siajn sagojn de ĉi tie.

La kasteloj estis konceptitaj tiumaniere ke se la ĉirkaŭremparo estis kaptita de la atakantoj, la internaj ĉirkaŭmuroj povis ankoraŭ esti defenditaj. La ĉefturo estis tiukaze la lasta rifuĝejo. Ĝi do estis konceptita por esti ankoraŭ defendebla kvankam la resto de la kastelo estis jam invadita.

Sed ne nur kontraŭ ekstera malamikeco. Por la senjoro, la aranĝo de la ĉefturo estis ankaŭ konceptita por sin antaŭgardi kontraŭ internaj perfidoj venante de vasaloj. La interno de la ĉefturo estis tiucele loko ne vizitebla de vizitantoj, la interna aranĝo, iafoje kompleksa, restis sekreta por konfuzi kaj enkapti la atakantojn. La ĉefturo havis ĝenerale pasejon al la ĉirkaŭremparo, cele eliri sen trairi la kastelon : vivesenca kiam restis nur la fuĝo al senjoro de invadita kastelo.

## Loĝejturo 
[eta|maldekstra|240px|Loĝejturo en [Sárospatak, Norda Hungario]]
La **loĝejturo** estas tia alta konstruaĵo (turo), kie oni loĝadas.

Dum la mezepoko oni konstruis en la fortikaĵo iom aparte loĝejturojn por loĝadi. La plej ofte ĝi situis en la centro, kiel en Hungario en Nagyvázsony kaj Sárospatak, malofte flanke, kiel en Visegrád.

Aparte menciinda estas loĝejturoj en urbo de la loĝejturoj Ŝibam. Tiuj loĝejoj konstruiĝis el adobo. La plej supre etaĝo kutime estas komuna ĉambro por babiladi kaj trinki kafon.

En la nuntempo tiaj modernaj konstruaĵoj estas la nubskrapuloj. Tie ne nur loĝejoj, sed ankaŭ kontoroj troviĝas.

## Ekzemploj 
* Burgo Roodstown


Kategorio:Arkitekturaj eroj
Avro 534 Baby

[eta|dekstra|250px|Avro 534 Baby en la muzeo Queensland de [Brisbano.]]
La **Avro 534 Baby** estis brita, malpeza biplano desegnita kaj produktita iom post la Unua mondmilito. La unua prototipo flugis por la unua fojo la 30-an de aprilo 1919, sed kraŝis post du minutoj pro eraro de la piloto. La dua prototipo ankaŭ kraŝis, severe vundante sian kreinton Roy Chadwick. La *Baby* tamen rapide famiĝis danke al pilotoj kiel Bert Hinkler.

La 31-an de majo 1920, Hinkler plenumis senhaltan flugon inter Croydon kaj Torino en 9 horoj kaj 30 minutoj. En junio 1922, alia *Baby* kun alia piloto plenumis la unuan flugon inter Londono kaj Moskvo.

Speciale modifita Avro 534 Baby akompanis la ekspedicio Shackleton-Rowett de Ernest Shackleton al Antarkto en 1921.

Kategorio:Civilaj aviadiloj
Pola landvojo n-ro 64

La **pola landvojo n-ro 64** (**DK64**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 51 km. Ĝi lokiĝas sur la tereno de Podlaĥia Provinco. Ĝi kunigas la urbojn Łomża kun Białystok.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK64 
* Piątnica Poduchowna (, )
* Wizna
* Stare Jeżewo ()
Pola landvojo n-ro 65

La **pola landvojo n-ro 65** (**DK65**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 224 km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Varmia-Mazuria Provinco kaj Podlaĥia Provinco. Ĝi kunikgas Gołdap-n, apud landlimo kun Rusio (Kaliningrada provinco) kaj Bobrowniki apud landlimo kun Belorusio tra Ełk, Grajewo kaj Białystok.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK65 
* Gołdap
* Kowale Oleckie
* Olecko
* Ełk ()
* Nowa Wieś Ełcka
* Prostki
* Grajewo ()
* Osowiec-Twierdza
* Mońki
* Knyszyn
* Dobrzyniewo Duże
* Białystok (, )
* Gródek
* Bobrowniki
* Bobrowniki
Pola landvojo n-ro 66

LA **pola landvojo n-ro 66** (**DK66**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 115 km. Ĝi lokiĝas sur la tereno de Podlaĥia Provinco. Ĝi kunigas la urbon Zambrów kun la landlimo al Belorusio en Połowce.
Rowett Research Institute

La ***Rowett Research Institute*** () estas esplora instituto pri la studado de nutrado kaj manĝaĵoj, lokita en Aberdeen (Skotlando).

## Historio 
Ĝi estis fondita en 1913, kiam la universitato de Aberdeen kaj la Scottish Agricultural College interkonsentis, ke oni fondu "Instituton por Esplorado de Animala Nutrado" en Skotlando. La unua estro estis John Boyd Orr, kiu poste fariĝis Lord Boyd Orr : li donacis 5&nbsp;000&nbsp;£ por la konstruado de la laboratorio en granita konstruaĵo de Craibstone.

Kiam komencis la Unua mondmilito, Orr forlasis la instituton, sed revenis en 1919 kun kvar aliaj homoj por labori en la nova laboratorio. La brita registaro finfine konsentis pagi duonon de la tuta kosto. La alia duono estis donacita de D-ro John Quiller Rowett, entreprenisto kaj komercisto de alkoholaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la instituto 

Kategorio:Esploraj institutoj
Pola landvojo n-ro 68

La **pola landvojo n-ro 68** (**DK68**) estas landvojo je longeco 12 km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Lublina Provinco. Ĝi kunigas landlima trairejo kun Belorusio en Kukuryki kaj landovjo n-ro  en Wólka Dobryńska.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK68 
* Kukuryki
* Koroszczyn
* Wólka Dobryńska ()
Pola landvojo n-ro 67

La **pola landvojo n-ro 67** (**DK67**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 26&nbsp;km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Kujavia-Pomeria Provinco. Ĝi kunigas Lipno-n kun Włocławek.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK67 
* Lipno ()
* Radomice
* Krzyżówki
* Popowo
* Łochocin
* Cyprianka
* Fabianki
* Bogucin
* Szpetal Górny
* Włocławek ()
Pola landvojo n-ro 70

La **pola landvojo n-ro 70** (**DK70**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 52&nbsp;km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Lodza Provinco kaj Mazovia Provinco. Ĝi kunigas Łowicz-n kun landvojo n-ro  en Zawady.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK70 
* Łowicz (, )
* Nieborów
* Bełchów
* Skierniewice
* Zawady ()
Pola landvojo n-ro 69

La **pola landvojo n-ro 69** (**DK69**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 52 km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Silezia Provinco. Ĝi kunigas la urbon Bielsko-Biała kaj landlimo kun Slovakio en Zwardoń.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK69 
* Bielsko-Biała ()
* Wilkowice
* Łodygowice
* Żywiec (, )
* Węgierska Górka
* Milówka
* Laliki ()
* Zwardoń
Pola landvojo n-ro 72

La **pola landvojo n-ro 72** (**DK72**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 170 km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Grandpollanda Provinco kaj Lodza Provinco. Ĝi kunigas Konin-n kun Rawa Mazowiecka.

## Pli gravaj urboj laŭlonge DK72 
* Konin (, )
* Żdżary ()
* Tuliszków
* Turek ()
* Uniejów
* Poddębice
* Aleksandrów Łódzki ()
* Łódź (, )
* Brzeziny
* Jeżów
* Głuchów
* Rawa Mazowiecka ()
George Hubert Wilkins

[eta|dekstra|250px|Ekspedicio Wilkins de [1926.]]
**George Hubert WILKINS** (n. la 31-an de oktobro 1888 - m. la 30-an de novembro 1958) estis aŭstralia piloto kaj geografio. Li partoprenis al ekspedicioj al Arkto kaj Antarkto.

La 22-an de aprilo 1928, nur unu jaron post la transatlantika flugo de Charles Lindbergh, Wilkins kaj lia piloto Carl Ben Eielson plenumis la unuan transarktan flugon inter Point Barrow (Alasko) kaj Spicbergo. Li pro tiu grandfaro estis nobeligita. Dum la nobeliga ceremonio, li renkontis la aktorinon Suzanne Bennett, kun kiu li edziĝis.

Li sekve plenumis plurajn ekspediciojn al Antarkto.

Kategorio:Aŭstraliaj esploristoj
Kategorio:Geografoj
Reĝa Aerarmeo

La **Reĝa Aerarmeo** (, **RAF**, kimre *Yr Awyrlu Brenhinol*) estas la aerarmeo de Unuiĝinta Reĝlando (mallonge Britio), kiu estas la plej malnova sendependa milita aviado en la mondo. Ĝi estis fondita la 1-an de aprilo 1918, kaj ekde tiam ludis gravan rolon en la historio de la Unuiĝinta Reĝlando, precipe dum la Dua Mondmilito kaj en pli freŝdataj konfliktoj.

La RAF administras preskaŭ 1,000 aviadilojn kaj, je takso de la 31-a de marto 2008, disponis 41,400 homojn. Plejpartaj militistoj de la RAF restas en Britio, sed multaj aliaj estas servantaj en Irako, Afganio, en la Balkanoj, en Kataro, Germanio, Kipro kaj Ĝibraltaro.

## Operacoj
* Unua mondmilito
* Dua Mondmilito
* Blokado de Berlino
* Maŭ Maŭ
* Sueza krizo
* Falklanda milito
* Golfa milito
* Kosova milito
* Milito en Afganio (2001-2021)
* Invado de Irako en 2003
* Libia enlanda milito
* Milito kontraŭ la Islama Ŝtato

## Uzataj aviadiloj
* Lockheed Martin F-35 Lightning II
* Boeing E-3 Sentry
* Lockheed C-130 Hercules
* Airbus A400M

## Vidu ankaŭ
* Batalo de Anglio
* Reĝa Mararmeo

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Aperis en 1918
Kategorio:Armeo de Britio
Kategorio:Armitaj fortoj de Britio