Emil Alphons Rheinhardt

**Emil Alphons RHEINHARDT** (naskiĝinta la  en Vieno, mortinta la  je Dachau) estis aŭstra lirikisto de ekspresionismo, eldoneja pruvleganto kaj verkisto.

## Vivo 
Patro lia estis Paul Gustav Rheinhardt von Rheinsberg: tradukisto, redaktoro, eldonisto kaj verkisto ne tro sukcesa koncerne la lukron. Patrino lia estis itala nobelino. Tri gefratojn li havis. Por atingi la abiturientecon li devis iri ĝis Břeclav, ne sukcesinte ĉe diversaj vienaj lernejoj (i.a. ĉe Akademisches Gymnasium. La komencita studo pri medicino neniam finiĝis; anstataŭ li ekverkis kaj membriĝis je la societo *Akademischen Verbandes für Literatur und Musik*. Baldaŭ li publikigadis; en siaj poemoj li imitis la bildlingvon de simbolismo. Dum la Unua Mondmilito li estis lazaretisto, en la ĉirkaŭaĵo de Triesto. De junio 1916 oni dungis lin ĉe la propaganda sekcio de la milita arĥivo. Malposteulo lia tiea estis estinta la fama poeto Rainer Maria Rilke mem. Tie li kunlaboris i.a. kun Franz Theodor Csokor. Komence de 1918 estis li redaktisto ĉe la periodaĵo "Daimon" kiun eldonis Jacob Levy Moreno. En 1919 aperis lia poemaro *Tiefer als Liebe* ĉe Fischer-eldonejo. En 1920 li transloĝiĝis Munkenon por labori ĉe la eldonejo *3-Masken-Verlag*. Lia dua edzino Gertrude Felice von Landesberger (la posta Felice Wolmut, 1889–1989) kreis tradukojn de aĵoj de Honoré de Balzac, kiuj poste estis publikigitaj sub la nomo de la edzo. De 1924 li estadis dum kvar jaroj en Livorno verkante tie kaj en Romo biografion de Eleonora Duse, kiu ja furoris. En la postparolo li dankis grafinon Erica Behr, kiu akompanis lin sekretariece kaj eĉ ankoraŭ post la tria rompiĝinta geedzeco.

Disde Italujo li transloĝiĝis en 1928 al la Lazura Marbordo verkante - laŭ la tiama modo - grandajn biografiojn: ekz. pri Napoleono la 3-a (1930), Joséphine de Beauharnais (1932) kaj Henriko la 4-a (Francio) (1935). Ili ne alportis literaturkritikistan ŝaton. En 1929 li eldonis la unuan germanlingvan antologion de la sloveno Ivan Cankar (traduko de Gusti Jirku). Post la potencakiro de la nazioj en Germanujo li gastigis malavare ankaŭ fuĝantojn maldekstrajn), ekz. Golo Mann aŭ Bodo Uhse). Nur post la invado de Wehrmacht en Aŭstrujo Rheinhardt verkiĝis politike. Kun Robert Musil, Franz Werfel, Joseph Roth, Alfred Polgar kaj Bruno Walter li fondis Parize la *Ligon por la spirita Aŭstrujo*. Post la eksplodo de la Dua Mondmilito li estis internigita je *Les Milles* (Aix-en-Provence) ne akirinte la francan ŝtatanecon (malgraŭ pli ol deko da vivjaroj en Franclando). Post la kapitulaco de la Franca Armeo li retiriĝis al la domo de Le Lavandou. Ĉi loko tiam troviĝis sur la teritorio de Vichy-teritorio. Volante elmigri li ne ricevis vizon por Usono. 

En novembro 1942 ankaŭ lia loĝkomunumo estis konkerita fare de italaj soldatoj. Ili arestis lin en la 28.4.1943 pro partopreno en la Rezistado. Ili sendis lin al prizonoj je Hyères, Nico, Menton kaj la sudmarsejla *Les Baumettes*. Tiam ekis la taglibra verkado de Rheinhardt, kies fruktojn konservis Erica de Behr: ĝi publikiĝis nur en la 2003-a jaro. Post la ekmalregado de Benito Mussolini, Wehrmacht ankaŭ en tiu ĉi parto de Francujo direktadis. Sekve estis transdonita li al Gestapo kiu sendis lin en julio 1944 disde Marsejlo al  Dachau. La kunprizonulo Nico Rost konis lin jam el kunaj berlinaj tagoj kaj havis interparolojn kun li; tiel li poste aestis pri la lastajn liajn monatojn kaj la forpaso lia pro tifo. Je Le Lavandou li estas êc nun honorita kiel rezistada heroo.

## Verkoj (elekto) 
* *Tagebuch aus den Jahren 1943/44: geschrieben in den Gefängnissen der Gestapo in Menton, Nizza und Les Baumettes (Marseille)*. Eldonis Martin Krist, Wien: Turia und Kant, 2003, ISBN 3-85132-337-8
* *Stunden und Schicksale*, Leipzig, Wien: Heller, 1913
* *Das Abenteuer im Geiste*, Berlin: S.Fischer 1917
* *Tiefer als Liebe: Gedichte*, Berlin: Fischer, 1919
* *Der schönste Garten: Ein Märchen*, Wien/Prago, Leipzig, Strache, 1920
* *Die unendliche Reihe*: Gedichte u. Aufrufe, represo de la eldono Wien, Prago, Leipzig, Strache, 1920, Bibliothek des Expressionismus
* *Der junge Helmbrecht*, opero kun muziko de Julius Zaiczek-Blankenau, Wien, Leipzig: Universal-Edition 1921
* *Ferien: Eine Erzählung*. Wien ; Leipzig ; München: Rikola Verlag 1922
* *Das Leben der Eleonora Duse*, Berlin: Suhrkamp, 1943, unuafoje en 1928 ĉe S. Fischer, reeldono en 1958 itallingve ĉe Mondadori 1958
* *Napoleon der Dritte und Eugenie: Tragikomödie e. Kaisertums*, Berlin: S. Fischer,Verlag, 1930
* *Josephine: Eine Lebensgeschichte*, Berlin: S. Fischer Verlag, 1932
* *Der große Herbst Heinrichs IV.*, Leipzig ; Wien: Tal, 1935
* Tradukoj de aĵoj de Honoré de Balzac, Rudyard Kipling, Gustave Flaubert, Francis Jammes

## Literaturo 
* 
* Nico Rost, Wilfried F. Schoeller: *Goethe in Dachau. Ein Tagebuch.* Volk und Welt, Berlin 2002, ISBN 3-353-01169-2.
* S. Steinmetz: "E. A. Rheinhardt (1889-1945)" - ĉe: *Zeitgeschichte, *  4/1977
* A. A. Wallas, "Mich durchstieß der Schrei der Jahrtausende. E. A. Rheinhardt" - ĉe: *Literatur und Kritik* 313/314, 1997.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* verkoj ĉe *Projekt-Gutenberg*
*ligiloj ĉe DDB
* Emil Alphons Rheinhardt - ĉe: Internet Archive
* klaŭdiforumaj universitataj esploroj pri Rheinhardt 
* eta biografio de fare de Macke 
* biografio fare de Martin Krist

## Notoj 
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Libretistoj
Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la franca lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo
Kategorio:Ekspresionismo 
Kategorio:Aŭstraj eldonistoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Rezistantoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1889
Kategorio:Mortintoj en 1945
Kategorio:Naskiĝintoj en Vieno