open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Torquay

**Torquay** (prononco: tɔrˈki) estas urbo en Unuiĝinta Reĝlando, do Britio, en la landoparto Anglio. Ĝi situas en la kantono  kaj historia graflando Devon de sud-okcidenta Anglio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Torquay situas ĉe la suda marbordo, ĉe golfeto Torbay, 26 km sude de Exeter kaj limas la najbaran urbon Paignton okcidente de la golfeto.

En la 19-a jarcento ĝi iĝis moda marborda feriejo. Pro sia reputacio pri saniga klimato ĝi ricevis la kromnomojn "angla riviero" kaj "angla Napolo".

La nomo de Torquay devenas de la fakto, ke ĝi estis la havena kajo (*quay*) de la malnova vilaĝo *Torre*, kies nomo devenas de granda rokejo (*tor*). Tiu rokejo estis forte minita; ĝiaj restaĵoj estas videblaj ĉe strato *Tor Hill Road*.

## Konataj urbanoj 
* Richard Burton, naskita tie en 1821
* Percy Fawcett, naskita tie en 1867
* Agatha Christie, naskita tie en 1890
* Peter Cook, naskita tie en 1937
* Ollie Watkins, futbalisto naskita tie en 1995

## Urboĝemelecoj 
*  (1973)
*  (1989)

## Kuriozaĵoj 
La urba retejo de Torquay ofertas en sia menuo tradukojn al la lingvoj ĉina, germana, franca, itala, korea kaj portugala. Elektante tian tradukon oni alvenas al nefunkcianta paĝo de aŭtomata tradukservo (decembro 2007). Tamen pli bone ol en decembro 2023, kiam la retejo en ajna lingvo ne plu funkciis. Tamen, en 2024 baza reta servo en la angla denove instaliĝis.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* vizitaj informoj de la turisma informejo de Devono ()

Kategorio:Urboj de Britio
Verda Partio de Svislando

La **Verda Partio de Svislando** - germane *Grüne - Grüne Partei der Schweiz*, france *Les Vert-e-s - Parti écologiste suisse*, itale *I Verdi - Partito ecologista svizzero* kaj romanĉe *La Verda – Partida ecologica svizra* - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Svislando. Ĝi fondiĝis dum decembro 1971, unue kiel loka partio en la urbo Neuchâtel. Dum 1979 unuafoje membro de la verda partio elektiĝis anoj de la Nacia Konsilio de Svislando. Lokaj kaj regionaj verdaj partioj kaj organizaĵoj fondiĝis en multaj urboj kaj kantonoj dum la sekvaj jaroj.
eta|maldekstra|antaŭa trilingva emblemo de la 2000-aj jaroj
Dum 1983, du naciaj verdaj partioj fondiĝis kaj dum pluraj jaroj paralele ekzistis; dum 1990 provo unuigi la du partiojn malsukcesis, sed signifa nombro de la lokaj grupoj de la "Verda Alternativa Partio" membriĝis en la "Federacio de Verdaj Partio", kiu dum 1993 ŝanĝis sian nomon al "Verda Partio de Svislando" kaj plej laste de tiu jaro fakte estas la nacia verda partio. Sur eŭropa nivelo, la partio ekde la jaro 1987 estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficialaj paĝoj de la partio
*  bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Hope-diamanto

**Hope-diamanto** estas 44,50 karataj blua diamanto. Tiu gemo estas tre granda: 25,6 x 21,78 x 12 mm. Ĝi aperis por vendo en 1830 kaj aĉetita de londona bankisto Henry Philip Hope, de tio venas ĝia nomo (sekve, oni ne povas traduki la nomon, eĉ se oni scias ke "hope" signifas "espero"). Oni ne konas ĝian origino, oni pensas ke ĝi devenas de diamanto rabita dum Franca revolucio, ĉar la francaj reĝoj havis ankaŭ grandan bluan diamanton, en 2005 asertis la identecon de la duaj diamantoj. Dum 19-a kaj 20-a jarcentoj, ĝin havis multaj posedantoj, en 1958 aĉetis ĝin la Smithsonian Institution de Vaŝingtono.250px|eta|dekstra

Estas legendo pri "malbeno" rilate al tiu ŝtono, kreita de May Yohe, kiu estis edizino de unu el la anoj de familio Hope. Ŝi fuĝis al Aŭstralio kun sia koramiko, sed okazis al ŝi kelkaj misfortunoj. Ŝi revenis al Usono, sia naskiĝlando, kaj vendis ideon de malbeno ligita al diamanto al filmoindustrio. Oni faris filmon pri tio, kun multaj neveraĵoj kaj malbeno de **Hope diamanto** iĝis monda urba legendo.

Kategorio:Diamantoj
Hellevoetsluis

**Hellevoetsluis** estas loko kaj eksa municipo sur insularo Voorne-Putten en la nederlanda provinco Sud-Holando *(Zuid-Holland)*. El ĝia areo de 46,11 km² preskaŭ triono (14,22 km²) estas akva. Komence de 2023 ĝi per fuzio kun la antaŭe najbaraj municipoj Brielle kaj Westvoorne kreis la novan municipon Voorne aan Zee ("Voorne ĉe la maro") - Hellevoetsluis estas la administra centro de la nova municipo.

Kvankam Heelevloetsluis en la 17-a jarcento ricevis fortikaĵon por protekti ĝian havenon, ĝi neniam ricevis urbajn rajtojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la nova komuna municipo Voorne aan Zee ()

eta|maldekstra|Topografia mapo
eta|maldekstra|Mapo de la malnova centro de Hellevoetsluis, kun vidindaĵoj
[eta|maldekstra|[Bunkroj]]
eta|maldekstra|Vidaĵo ekde la ponto al la haveno
eta|maldekstra|Vidaĵo ekde la ponto al la haveno
eta|meza|*Kajo Hellevoetsluis*
eta|meza|*Muelejo de Hoop (La Espero)*
eta|meza|Reformita kirko en la fortreso
eta|meza|Lumturo
[eta|meza|Muelejo *Zeezicht* (Marvido) ĉe [Nieuwenhoorn]]
[eta|maldekstra|La malnova municipejo [Nieuw-Helvoet, situante je la Smitsweg, kun sur ĝi la blazono de Nieuw-Helvoet]]
eta|350ra|Domkonstruado Groote Dok West

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Suda Holando
Kategorio:Municipoj de Sud-Holando
Kluzo Dahlhausen

eta|Kluzo Dahlhausen

La **kluzo Dahlhausen** estas unu el 16 kluzoj por la ŝipiro sur la Ruhr, kiun konstruigis la prusa reĝo Frederiko la 2-a.

Ekde 1774 ĝis 1775 la reĝa ĉambristo *Clemens August Freiherr von Elverfeldt* konstruigis ĝin. Ĝi konsistisel ligno kaj en 1817 ĝi denove estis konstruzita el ligno. En la jaro 1844 ĝi estis masonata el ŝtono.

Nur en 1990 la kluzo estis objekto de la monumentprotektado. La *Staatliche Umweltamt Duisburg* (ŝtata oficejo por medioprotektado Duisburg) riparigis la kluzopordojn kaj uzas la kluzon por sia servoboatoj. Ĉe la kluzo troviĝas simpla, tradicia bierĝardeno. Alia teknika memorejo situas proksime, do la flosponto Dahlhausen kuŝanta sur pontonoj.

La kluzo Dahlhausen apartenas al la itinero de la industria kulturo.

Kategorio:Kluzoj de Ruhr
Kategorio:Konstruaĵoj en la Ruhr-regiono
Gema simbolismo

**Gema simbolismo** estas simbolismo ligata al gemoj. Laŭ malsamaj kulturoj, estas malsamaj simbolismoj. En eŭropaj kaj eŭropdevenaj kulturoj, ĝenerale, oni ligas juvelŝtonojn al astrologio:

## Gemoj laŭ astrologiaj planedoj
*Suno ⇒ krizoberilo, diamanto;
*Luno ⇒ lunŝtono, perlo, smeraldo;
*Marso ⇒ grenato, rubeno, flava safiro, topazo;
*Merkuro ⇒ ametisto, lazurito, blua safiro;
*Jupitero ⇒ akvomarino; blua spinelo;
*Saturno ⇒ oranĝkolora safiro;
*Venuso ⇒ zirkono, jacinto;

## Gemoj laŭ astrologiaj signoj
*Akvisto ⇒ nizokulo, turkiso;
*Fiŝoj ⇒ ametisto, kvarcametisto;
*Ŝafo ⇒ ruĝa jaspo, kornalino;
*Taŭro ⇒ oranĝkolora kornalino, rozkolora kvarco;
*Ĝemeloj ⇒ citrino, tigrookulo;
*Kankro ⇒ verda aventurino, krizoprazo;
*Leono ⇒ kvarco;
*Virgo ⇒ flava agato, citrino;
*Pesilo ⇒ citrino, cindra kvarco;
*Skorpio ⇒ kornalino, sardo;
*Sagitario ⇒ blua kvarco, kalcedono;
*Kaprikorno ⇒ onikso, kvarco.

## Gemoj laŭ monatoj
*Januaro ⇒ grenato, rozkolora kvarco;
*Februaro ⇒ ametisto, onikso;
*Marto ⇒ akvomarino, heliotropo;
*Aprilo ⇒ kvarco, diamanto;
*Majo ⇒ krizoprazo, smeraldo;
*Junio ⇒ lunŝtono, perlo;
*Julio ⇒ kornalino, rubeno;
*Aŭgusto ⇒ aventurino, peridoto;
*Septembro ⇒ lazuro, safiro;
*Oktobro ⇒ opalo, turmalino;
*Novembro ⇒ tigrookulo, topazo;
*Decembro⇒ turkiso, zirkono.

Kategorio:Gemoj
Kategorio:Folkloro
Partio Verda (Slovakio)

La **Partio Verda** - slovake **Strana Zelených** - ĝis januaro 2006 oficiale **Partio Verda en Slovakio** - slovake **Strana Zelených na Slovensku** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Slovakio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1990. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio,  la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

1 La partio partoprenis balotojn en kvarmembra koalicio Komuna elekto, kiun reprezentis partioj Strana demokratickej ľavice, Sociálnodemokratická strana Slovenska kaj Hnutie poľnohospodárov Slovenskej republiky kaj Strana zelených na Slovensku.

2 La partio subtenis kandidatliston de Slovenská demokratická koalícia, sur kiu kandidatis kelkaj pasintaj membroj de la partio, kiuj formale membriĝis en SDK; SDK ekestis ne longe antaŭ la balotoj per unuiĝo de partioj Demokratická únia, Kresťanskodemokratické hnutie, Demokratická strana, Sociálnodemokratická strana Slovenska kaj Stranou zelených na Slovensku (DÚ+KDH+DS+SDSS+SZ).

3 La partio oficiale subtenis kandidatliston de Slobodné fórum, kelkaj membroj partoprenis balotojn ĵus sur ĝia kandidatlisto, sed ĝi ne sukcesis kaj ne eniris parlamenton.

4 Partianoj kandidatis sur kandidatlistoj de partioj Strana demokratickej ľavice kaj Únia – strana pre Slovensko. Nek unu de tiuj ĉi partioj eniris parlamenton.

## Eksteraj ligiloj 
* 

 
 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Junulara Partio de Slovenio

La **Junulara Partio de Slovenio** - slovene **Stranka mladih Slovenije** (SMS) - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Slovenio. Ĝi fondiĝis dum julio 2000. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la partio
*  Bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio 

 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Kresta kolombo

La **Kresta kolombo** aŭ **Krestokolombo** (*Ocyphaps lophotes*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj disvastigata reproduktanto en Aŭstralio.

## Aspekto 
eta|250px|maldekstra|Masklo de Krestokolombo
Estas nur du kolomboj en Aŭstralio kiuj posedas erektan pintoforman kreston, nome la Kresta kolombo kaj la Spinifeksa kolombo. La Krestokolombo estas la plej granda de la du specioj.

La longeco de la Krestokolombo varias el 30 ĝis 34 centimetroj. Koloro estas griza kun brunaj nuancoj. Ĝi havas maldikan pluman pinton surkape. Ili kuras kun kresto erekta. Estas briloranĝa ringo ĉirkaŭ la okulo. La flugiloj havas nigrajn striojn kaj estas bronzbrunaj, dum la unuaj flugilplumoj havas kolorajn areojn de bruno, purpuro, bluo kaj verdo. Nematuruloj havas pli senkoloran plumaron sen bronza koloro en flugiloj.

La voĉo estas ripetita "vuup"! ,sed ununure se oni alarmas ĝin.

## Disvastiĝo kaj medio 
Ĝi estas endemio de la tutaj kontinentaj partoj de Aŭstralio escepta la nordajn tropikajn areojn. Ties medio estas herbejoj, arbustejoj kaj arbaraj areoj sed ili povas esti vidataj ankaŭ ĉe akvofluejoj, ĝardenoj, bestobredejoj, sportejoj kaj golfejoj. Ties medio ampleksiĝis ekde kiam homa setliĝo pliigis bestobredejojn (antaŭe ili troviĝis nur interne kaj ĉe Okcidenta Aŭstralio). Serĉante grenojn, tiu ĉi specio adaptiĝis je manĝo ĉe farmaj areoj, ofte por serĉi nocan herbon *Echium plantagineum*.

## Kutimaro 
La plej diferenciga kutimo estas la flugilfrapado kaj flugilfajfado kiam ili ekflugas. Tiele ili klopodas forfuĝi el la eventualaj predantoj kaj averti aliajn birdojn kiuj povus resti surgrunde. Kiam tiuj ĉ birdoj surteriĝas, ties vosto balanciĝas supren kaj ties flugo estas simila al tiu de la Punktita turto. Ili estas ĝenerale nemigrantaj. Kvankam ili povas esti vidataj en paroj, ili estas tre sociaj kaj formas arojn. Krome ili estas tre gregemaj en kontakto kun homoj.

### Reproduktado 
Kvankam ili reproduktiĝas la tutan jaron, tio okazas plej ofte dum la varmaj monatoj. Konstruo de nestoj kutime okazas en arbustoj aŭ arboj. Nestoj plej ofte konsistas el strukturo de bastonetoj. La ino demetas du brilblankajn ovojn.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* Pizzey kaj Knight, "Field Guide to the Birds of Australia", Angus & Robertson, ISBN 0-207-19691-5
* Trounsen kaj Trounsen, "Australian Birds: A Concise Photographic Field Guide, Cameron House. ISBN 1-875999-47-7.

## Eksteraj ligiloj 
* Indiĝena Aŭstralia Legendo Pri Kial La Krestokolombo Ariĝas 
* Birdoj en kortoj

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Szarvas

**Szarvas** ([sarvaŝ], ) estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Szarvas, kies centro ĝi estas. La loknomo signifas: cervo (vidu la blazonon!).
eta|maldekstre|Kastelo en Szarvas

## Geografio 
Szarvas situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Körös, laŭ ĉefvojo Békéscsaba-Kecskemét, laŭ fervojo Mezőtúr-Orosháza. Mezőtúr 20, Orosháza 40, Békéscsaba 48, Kecskemét 74, Szeged 87, Budapeŝto 154 km.

## Historio 
Pli frue avaroj loĝis tie. La loko estis grava trapasejo de Körös, Anonymus (hungara kronikisto) mencias ĝin. La turkoj konstruis fuorteton, kiu kune kun la komunumo dum la reokupiĝo en 1686 detruiĝis. En 1722 la komunumo refondiĝis, poste iĝis kampurbo ĝis 1872. Klasika luterana preĝejo konstruiĝis en 1788, la pli nova en 1897. La katolika preĝejo pretiĝis en 1812, hotelo Árpád en 1896. La komunumo urbiĝis en 1966.

## Vidindaĵoj 
Apud la riverbordo troviĝas unu el la plej gravaj hungaraj arboretoj, ene estas kastelo de Bolza. Proksime estas ventomuelejo, kiu estis onidire geografia centro de Hungara reĝlando. La menciindaĵoj apartenas al Nacia parko Körös-Mures. Aparte menciindaj estas klasikisma kastelo de Mitrovszky (mitrovski) kaj gastejo de Bárány, en kiu nun estas kuracejo. Sakralaj vidindaĵoj estas:
eta|Vido en arboreto de Szarvas
* Preĝejo de Sankta Klara (Szarvas)
* Luterana malnova preĝejo (Szarvas)
* Luterana nova preĝejo (Szarvas)
* Kalvinana preĝejo (Szarvas).
eta|Aerfoto pri Szarvas

## Famuloj 
* en Szarvas naskiĝis kaj mortis: Béla Molnár (ornitologo)
* en Szarvas naskiĝis:

** advokato Ferenc Tessedik
** aktoroj Gabriella Hámori kaj József Kétszery
** apotekisto Béla Réthy
** ĉefepiskopo László Dankó
** László Kékesi (grafikisto)
** historiisto Géza Ballagi
** Mihály Székely (inĝeniero)
** Lajos Hanzó (inĝeniero)
** instruistoj Gyula Benka kaj Ernő Levius
** jezuito László Menyhárt
** kajakisto Dóra Bodonyi
** komponisto Kálmán Chován
** kuracisto Pál Réthy
** lingvisto János Melich
** Gábor Kemény (pedagogo)
** pianisto Árpád Szendy
** politikistoj Endre Bajcsy-Zsilinszky kaj Dániel Boczkó
** skulptisto Ferenc Lebó
** urologo Jonathán Pál Haberern
* en Szarvas mortis:
** agronomo Ferenc Gruber
** Dániel Boczkó (episkopo)
** Lajos Hanzó (historiisto)
** iĥtiologo Mihály Szalay
** Sámuel Tessedik (pastoro, 1742–1820)
** luterana episkopo Márton Hamaliar
** luterana pastoro Ádám Áchim
** poeto Péter Vajda
** operkantisto György Melis

## Famaj nomportantoj 
* József Szarvas, aktoro
* Soma Szarvasi, aktoro

## Ĝemelurboj 
*  Serdobsk, Rusio (1970)
*  Poprad, Slovakio (1980)
*  Vlăhița, Rumanio (1994)
*  Baraolt, Rumanio (1997)
*  Malacky, Slovakio (2000)
*  Vuŝio, Ĉinio (2009)
*  Șimleu Silvaniei, Rumanio
*  Keuruu, Suomio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* distancoj

Kategorio:Szarvas
Kantonoj de Svislando

Svislando dividiĝas en 26 **kantonojn**, kiuj estas jure la federaciaj ŝtatoj de la svisa konfederacio.

## Organizo 
Ĉiu kantono havas propran konstitucion kaj aŭtoritatojn leĝodonan, plenuman kaj jurisdikcian. Ĉiu kantono havas ankaŭ unuĉambran parlamenton (kantona konsilio) kun inter 49 kaj 180 parlamentanoj. La kantona registaro konsistas el kvin aŭ sep membroj, depende de la kantono.

## Kompetencoj de la svisaj kantonoj 
eta|333px|administra divido de Svislando
Publikaj aferoj, kiujn regulas nek la svisa konstitucio nek iu konfederacia leĝo, apartenas al la instanceco de la kantonoj. Al ili apartenas:
* ŝtata organizo
* lerneja sistemo
* publika sano (parte)
* plana kaj konstrua juroj (parte)
* polico
* tribunala regularo (parte)
* civilprocesleĝaro
* notaria regularo
* kantona kaj komunuma impostaj regularoj
Ĉar la konfederacio havas kunrajtojn en multaj el tiuj kampoj, ofte ekestas instanceca konflikto.

Kantonoj povas cedi al siaj komunumoj certan aŭtonomecon, kies formo varias inter la kantonoj.

En du kantonoj (Glaruso kaj Apencelo) la civitanaro decidas en publika kunveno (*landkomunumo*) pri siaj kantonaj reprezentantoj kaj pri faktaj demandoj. En ĉiuj aliaj kantonoj ekzistas nur ordinaraj balotoj.

## Historio 
En la historio de Svislando la rolo de la kantonoj pasis grandan evoluon. En la Svisa Ĵurkomunumo, kiu unue ek de 1291 konsistis el la tri prakantonoj (Urio, Ŝvico kaj Untervaldo aliĝis en la 16-a jarcento la urbaj ŝtatoj Zuriko, Berno, Lucerno, Zugo kaj la kampara kantono Glaruso, kiuj formis la *Ok Malnovajn Lokojn*. Al tiuj poste aliĝis pliaj kvin lokoj. Aliaj lokoj alvenis al Svislando per milita ekspansio. Ĝis la Helveta Revolucio en 1798 tiuj kantonoj fakte ne formis konfederacion sed lozan ligon de sendependaj ŝtatoj unuflanke kaj de komune kontrolataj kolonioj aliflanke. En la Helveta Respubliko sub la franca influo estis formita tuta serio de novaj kantonoj kiel la Kantono Linth, la Kantono Baden aŭ la Kantono Säntis. En la mediacia konstitucio post la malfondo de la Helveta Respubliko la plej multaj de tiuj malnovaj kantonoj denove malaperis. Dum estis fonditaj aliflanke novaj kantonoj kiel Kantono Sankt-Galo. Sian hodiaŭan formon Svislando ricevis per la kreo de la Svisa Konfederacio en la jaro
1848. En 1971 post longa disputo estis per secesio de Kantono Berno kreita la plej juna svisa kantono, nome Kantono Ĵuraso.

## Listo de la svisaj kantonoj 
Rimarkoj:

* = duonkantonoj: duonkantonoj Ausserrhoden kaj Innerrhoden estigas kantonon Appenzell, Bazelo Kampara kaj Bazelo Urba formas kantonon Bazelo, Nidwalden kaj Obwalden formas Unterwalden.


Kategorio:Listoj de Svislando
Schlaraffia

**Schlaraffia** [Esperante: ŝlarafio?] estas tutmonda german-lingva asocio fondita en Prago en 1859 por la flegado de amikeco, arto, kaj humuro.

La ŝlarafianoj (ŝlarafoj), membroj de organizaĵo por viroj (de firma pozicio) vintre kunvenas unufoje ĉiun semajnon, de la 1-a de oktobro ĝis la 30-a de aprilo, en sia "Burg" (kastelo), kiun ili ornamas en la stilo de mezepoza drinkejo por kavaliroj, por "Sippungen", kunvenoj kiuj kondukiĝas en la ceremonia formo de kavalira ludado. En la kunvenoj oni satirigas la ĉiutagan vivon samtempe vivigante per recitado de literaturaĵoj kaj muziko. Iom antikveca lingvaĵo uziĝas kun specialaj terminoj por ĉiutagaĵoj (en ŝlarafa latino, ekzemple, „Labung“ (refreŝigo) estas "trinkado", „Benzinroß“ (bezin-ĉevalo) -- "aŭto", „Burgschreck“ (kastel-teruro) -- "bopatrino", „Clavicimbel" (klaviceno) -- "fortepiano", „Seufzerholz“ (suspir-ligno) -- "violono", "Minneholz" (am-ligno) -- "gitaro", „Quell“ (fonto) -- "biero", „Lethe“ (forges-akvo) -- "vino", „Schaumlethe“ (ŝaŭma forges-akvo) -- "ĉampano", „Quasselstrippe“ (babil-ŝnuro) -- "telefono", „Schmauchtopf“ (fum-poto) -- "pipo", kaj „Stinkelefant" (odoraĉa elefanto) -- "aŭtobuso"), kio donas al la kunvenoj aparte humuran etoson. La proksimume 280 "Reyche" (imperioj, tio estas, lokaj kluboj) restas en proksima kontakto unuj kun la aliaj. Ĉiu ŝlarafo estas ĉiam bonvena en ĉiu Reych en ĉiu lando.

Reyche nuntempe ekzistas en Germanio, Aŭstrio, Svislando, Italio, Hispanio, Francio, Belgio, Svedio, Usono, Kanado, Meksiko, Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro, Brazilo, Argentino, Tajlando, Suda Afriko kaj Aŭstralio. Entute estas ĉirkaŭ 11.000 ŝlarafoj. Potencialajn membrojn devas enkonduki ŝlarafa „Pate“ (baptopatro) kaj dum la unuaj kunvenoj ili estas „Pilger“ (pilgrimoj). Se ili daŭre volas membriĝi, ili devas trapasi prov-periodon kiel „Prueflinge“ (ekzamenotoj), post kiam la Reych decidas per „Kugelung“ (ĝenerala voĉdono) ĉu akcepti la novan membron. Se la decido estas pozitiva, la nova membro komencas kun statuso de „Knappe“ (varleto) kaj sekve progresas tra la stadio de „Junker“ (junkro) al la statuso de „Ritter“ (kavaliro).

Gravaj artistoj kaj famuloj estis kaj estas ŝlarafoj, inter ili Gustl Bayrhammer, Friedel Gauwitz, Paul Hörbiger, Franz Lehár, Gustav Mahler kaj Peter Rosegger.

La 'maskoto' de la ŝlarafoj estas la strigo.

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo de la Schlaraffia (en germana lingvo)
* [hejmpaĝo de Schlaraffia Newarka (en angla lingvo(https://eo.wikipedia.org/wiki/angla_lingvo))]
* [hejmpaĝo de Schlaraffia Bisonia (en angla lingvo(https://eo.wikipedia.org/wiki/angla_lingvo))]

Kategorio:Organizaĵoj
Pasteur Rahajason

**Pasteur Rahajason** (1897 – 1971) estis madagaskara verkisto.

Li estis madagaskara pastro kiu konatiĝis pro sia verkado de la kanzonteksto por la nacia himno de Madagaskaro, *Ry Tanindrazanay malala ô*. La traduko de la titolo estas "Ho nia amata pralando."

Kategorio:Malagasaj poetoj
Kategorio:Malagasaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de naciaj himnoj
Nová Sedlica

eta|250px|maldekstra|Vido al Nová Sedlica
[eta|250px|maldekstra|[Trilanda punkto sur monto Kremenec]]
**Nová Sedlica** (rutene *Новоселиця* (novoselicja), ukraine *Novoselicja* hungare *Újszék*) estas rutena vilaĝo en orienta Slovakio.

## Situo 
La vilaĝo estas la plej orienta vilaĝo en Slovakio kaj ĝia teritorio najbaras kun Pollando kaj Ukrainio. La teritorio de vilaĝo kuŝas en distrikto Snina 43 km for de Snina, en la montaro Bukovské vrchy en la montara valkaldrono kune kun vilaĝo Zboj, kiu kuŝas pli sude, proksime de ĉefa montoĉeno de Karpatoj, kie kondukas slovak-pola limo. Tra la vilaĝo fluas rojo Zbojský potok, kiu elfontas sub la slovaka-pola limo sub la ĉefa karpata montspino. De okcidento staras monto Veľký Bukovec kaj oriente Kremenec je la slovaka-ukrainia-pola limoj.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1567. Ĝis jaro 1630 la vilaĝo estis konata sub nomo Rozdiel kaj apartenas origine al noblaj familioj de Humenné, poste al kelkaj aliaj noblaj familioj. En 1910 loĝis tie 685 da vilaĝanoj, plejparte rutenoj. Dum la 1-a mondmilito okazis tie gravaj bataloj. Ĝis Traktato de Trianon Újszék apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944.

## Konstruaĵoj 
Origina ligna preĝejo de 18-a jarcento estis transmetita al Muzeo en Humenné. En vilaĝo estas kelkaj konstruaĵoj de popola arkitekturo. En la centro de vilaĝo staras ligna dometo kun pajla tegmento kiu estas konservita kiel memoraĵo.

## Vidindaĵoj 
Naturrezervejo Stužica al kiu kondutas markita turista piedvojo.

## Natur protektado 
La parto de teritorio de vilaĝo estas en la Nacia parko Poloniny, kiu havas ĉi tie sian informacian centron kaj inkludas protektita teritorio:
* Nacia naturrezervejo Stužica.
La vilaĝo mem kuŝas en ŝirma zono de NP.

Kategorio:Nacia parko Poloniny
Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Mezőberény

''''* [mezOberenj], ) estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Békés.
eta|maldekstre|"Germana" luterana preĝejo en Mezőberény
## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro:  (stato: 2015)
* Poŝtkodo: 5650
* Telefonprefikso: 66

## Geografio 
Mezőberény situas sur ebenaĵo, Körös preterfluas, laŭ ĉefvojo Törökszentmiklós-Békéscsaba, laŭ fervojo Budapeŝto-Arad.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1347, tiam la vilaĝo nomiĝis simple Berény. La turkoj okupis ĝin en 1566, fine de la erao la komunumo senhomiĝis. En 1702 la forpelitaj hungaroj revenis, kiujn sekvis germanoj kaj slovakoj. Ili formis en la komunumo apartajn partojn, kiuj postrestis. Tie ekfunkciis en la departemento la unua gimnazio en 1802, kie poste Júlia Szendrey frekventis. En la setlejo vivis pentristo Soma Orlai Petrich, amiko kaj parenco de Petőfi. La poeto ofte gastigadis ĉe la pentristo. En 1858 la fervojo ektrafikis.

## Vidindaĵoj
* Urbodomo de Mezőberény
* Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Mezőberény)
* Germana luterana preĝejo (Mezőberény)
* Slovaka luterana preĝejo (Mezőberény) (la turo estas 51 m-ojn alta, plej alta punkto de la urbo) 1797
* Kalvinana preĝejo (Mezőberény) de 1804
* la kastelo de Wenckheim el 1886, farita en arkitektura stilo germane nomata *Zopfstil''

## Famuloj 
En Mezőberény naskiĝis:
* agronomoj József Czakó kaj András Somos
* aktoro Ferenc Halmi
* apotekisto Béla Varságh
* ceramikisto Margit Gerle
* ekonomikisto Imre Lengyel
* kemiisto Béla Szilárd
* operkantisto Csaba Réti
* pentristoj Soma Orlai Petrich, Péter Bereznai kaj József Csabai-Wágner.
En Mezőberény mortis:
* librotenisto Kristóf Karch
290ra|eta|maldekstra|

## Referencoj 
Kategorio:Mezőberény
Csorvás

**Csorvás** [ĉorvAŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Békéscsaba.
eta|maldekstre|Urbodomo de Csorvás
eta|Katolika kirko de Csorvás
eta|Luterana kirko de Csorvás
## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 5920
* Telefonprefikso: 66

## Geografio 
Csorvás situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Békéscsaba-Szeged.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko. En la 12-a j.c. la vilaĝo havis preĝejon. La unua skriba mencio devenis el 1456. En 1595 la turkoj okupis la regionon, kiu senhomiĝis. En 1871 la fervojo ektrafikis.

Ekde 1970 la vilaĝo ricevis titolon grandvilaĝo, en 2005 urbo. La urban ekonomion karakterizas la agrikulturo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Tereza el Avilo (Csorvás)
* Luterana preĝejo (Csorvás)
* Kalvinana preĝejo (Csorvás)
* urbodomo

## Famuloj 
En Csorvás naskiĝis:
* aktoroj György Hunyadkürti kaj István Hunyadkürti
* Dezső Fehér (bestokuracisto)
* reĝisoro István Miszlay.

## Fontoj 
* http://www.csorvas.hu/index.php/csorvas-bemutatkozik
Itala literaturo

[eta|dekstra|200px|[Florenco|Florenca Dante Alighieri, la *plej granda poeto*.]]
**Itala literaturo** naskiĝis en Mezepoko kun verkoj kiel la Cassinaj verdiktoj kaj la Verona enigmo. Ĉiuj verkitaĵoj de 9-a jarcento ĝis hodiaŭaj tagoj estas parto de itala literaturo, kvankam en 12-a jarcento naskiĝis vulgara lingvo.

## Vidu ankaŭ 
* Svislanda literaturo
* Itala lingvo
* Svislanda lingvo
* Francesco De Sanctis

Kategorio:Literaturo de Italio
Mária Berde

**BERDE Mária** estis rumanuja hungara verkistino, publicistino, tradukistino naskita en Kackó la 5-an de februaro 1889 kaj mortinta la 20-an de februaro 1949 en Kluĵo. Ŝi estis la pli juna fratino de Amál Berde.

## Biografio 
Mária Berde doktoriĝis pri hungara-germana lingvoj en la Universitato Ferenc József en 1912. Ŝi vojaĝis Munkenon por studi la germanan kaj anglan lingvojn. En 1917 ŝi akiris instruistan diplomon. Ŝi instruis en Nagyenyed, Marosvásárhely, dume en 1923 ŝi akiris kvalifikon ankaŭ pri rumana lingvo kaj literaturo. Ekde 1919 ŝi estis anino de Erdélyi Irodalmi Társaság, ekde 1920 de Kemény Zsigmond Társaság. En 1920-21 ŝi redaktis la revuon Zord Idő, ŝi kunlabirintiono de Napkelet. Ŝi aliĝis al Verkista laborkomunumo Helikon. Poste ŝi alvenis Oradean, kie en 1933 ŝi fondis kun Géza Tabéry la EMÍR kaj ĝian libroeldonejon, kiu funkciis ĝis 1937. En 1934 ŝi eliĝis el Erdélyi Helikon. Ŝi estis unu el fondantoj kaj ĉefredaktoro de Dolgozó Nő ĝi sia morto.

## Ĉefaj verkoj 
* Batsányiné Baumberg Gabriella élete és költészete (doktori értekezés, Kv. 1912);
* Versek (Bp. 1912); Az örök film (regény, Bp. 1917);
* A tükör – Szegény kicsi Jula – Borzhistória (Mv. 1920);
* Rina kincse (novellák, történetek, Tv. 1923);
* Vízen hold (elbeszélések, Kv. 1924);
* Haláltánc (regény, Bp. 1924);
* A szent szégyen (regény, Mv. 1925);
* Enyedi történetek (elbeszélések, Nv. 1926);
* Romuald és Andriána (az MTA Ormódy Amália-díjával kitüntetett "széphistória", Pozsony 1925, Berlin 1927; később Keresztjáró szerelem címmel, Bp. 1941; új kiadás RMI-sorozatban, 1968);
* Seherezádé himnusza (versek, Kv. 1928 és Bp. 1929);
* Télutó (elbeszélések, Kv. 1928);
* Végre egy férfi! (három egyfelvonásos vígjáték, Kabdebó Ernával Mv. 1928);
* Földindulás I-II. (regény, Kv. 1930 és Bp. 1931);
* Pillangó Rebeka története (elbeszélés, Nv. 1933);
* Szentségvivők (regény, Nv. 1935);
* Egy kicsi szolgáló (novellák, Nv. 1936);
* Tüzes kemence (regény, Bp. 1936, románul 1973);
* Az élő Kölcsey (Olosz Lajos, Szentimrei Jenő és Tabéry Géza tanulmányaival, Nv. 1939);
* Istenes énekek (Orth Győzővel és Róth Jenővel szerkesztett versgyűjtemény, Nv. 1939);
* Misszióban (egy szórványmisszió története, Nv. 1940); A hajnal emberei I-II. (történelmi regény, Baumgarten-díjjal jutalmazva, Bp. 1942);
* Tüzes kemence – A szent szégyen (új kiadás Jancsó Elemér bevezetőjével, 1967).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Mezőhegyes

**Mezőhegyes** [mezOhedjeŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Mezőkovácsháza.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Mezőhegyes situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-rumana landlimo (ne havanta limpasejon), laŭ flankovojoj. Malgravaj vagonaroj trafikas al Orosháza, Battonya, Makó kaj Mezőkovácsháza. Tiu lasta urbo troviĝas 14, Battonya 18, Makó 32, Orosháza 34, Békéscsaba 55, Szeged 59, Budapeŝto 213 km.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el  1421. La turkoj okupis la regionon, kiu senhomiĝis. La regiono liberiĝis de turkoj en 1687. En 1785 Jozefo la 2-a fondis reĝan ĉevalejon kaj bredejon en la neloĝata loko (la fakta establino estis József Csekonics). La reĝo dufoje, kaj poste ankaŭ Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) vizitis la ĉevalejon. En 1789 la loko ricevis foirorajton po 2 jare. En 1854 tertremo okazis, sed tio ne haltis la prosperon. Konstruiĝis kazernoj, staloj, loĝejoj, fabrikoj pri alkoholaĵo kaj sukero. En 1872 vilaĝo formiĝis. En 1846 katolika, en 1909 kalvinana, en 1949 luterana preĝejoj konstruiĝis. Fervojo al Arad pretiĝis en 1882. En 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon ĝis 1920. En 1946 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno.

Ekde 1971 la vilaĝo ricevis titolon grandvilaĝo, en 1989 urbo. En 1997 la sukeroproduktado ĉesis. La urban ekonomion karakterizas okupiĝo pri agrikulturo kaj ĉevalbredado.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Georgo (Mezőhegyes)
* Kalvinana preĝejo (Mezőhegyes)
* Luterana preĝejo (Mezőhegyes)

## Famuloj 
eta| 
* En Mezőhegyes naskiĝis:
** agronomo Pál Battha
** kemiisto András Krámli
** liberecbatalanto Paulina Pfiffner
** naĝisto Katalin Engelhardt
** skulptisto Ferenc Sütő.
* En Mezőhegyes mortis:
** ĵurnalisto János Espersit
** Ferenc Kozma (agronomo).

## Ĝemelurboj 
*  Arad, Rumanio (2012)
*  Târgu Secuiesc, Rumanio (1990)
*  Mordano, Italio (1990)
*  Peregu Mic, Rumanio (1995)
*  San Giorgio di Nogaro, Italio (1998)
*  Túrkeve, Hungario (2012)

## Fontoj 
* distancoj 

Kategorio:Mezőhegyes
Geophaps

***Geophaps*** estas eta genro de birdoj de la familio Kolombedoj. Establita de George Robert Gray, ĝi enhavas tri nuntempajn speciojn. La plumaro kaj distribuado sugestas, ke ĉiuj specioj ene de la genro formiĝis el komuna praulo kaj ke tra adapta radiado ili iĝis ege variaj laŭ grando, formo kaj ekologio.

## Taksonomio 
La genro *Geophaps* estis enkondukita en 1842 por gasti la specion de la Bildogorĝa kolombo (*Geophaps scripta*) fare de la angla zoologo George Robert Gray. La genronomo kombinas la radikojn el la Antikva greka *geō* signife "grundo" kaj *phaps* signife "kolombo".

La specio inkludas nur 3 speciojn:

* Spinifeksa kolombo, *Geophaps plumifera* (Gould, 1842) Sekaj partoj de interna kaj okcidenta Aŭstralio, LC.
** *G.p.plumifera*
** *G.p.leucogaster*
** *G.p.proxima* 
* Bildogorĝa kolombo, *Geophaps scripta* (Temminck, 1821) Orienta Aŭstralio el Cape York ĝis Nordorienta Novsudkimrio. LC. 
** *G.s.scripta*
** *G.s.peninsulae* 
* Ruĝvanga kolombo, *Geophaps smithii* (Jardine & Selby, 1830) Kimberleys, Norda Teritorio, insulo Melville

## Notoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Elek

**Elek** estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Gyula.
Elek estas ankaŭ malofta hungara virnomo.

## Situo 
Elek situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-rumana ŝtatlimo (ne havanta limpasejon), laŭ flankovojoj. Ĝis 1972 fervojo trafikis.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el  1232. La turkoj okupis la regionon, kiu senhomiĝis. Poste germanoj refondis la vilaĝon. Ekde 1854 ĝi ricevis la titolon kampurbo, poste pro ĉeso de tiu titolo grandvilaĝo, en 1996 urbo.

En 1919 la rumanoj okupis la urbeton ĝis 1920, kiam la grandvilaĝo trovis sin apud la nova landlimo. Inter 1920-1923 ĝi estis departementejo de restArad. Dum la 2-a mondmilito la judoj, poste la germanoj estis deportitaj.

La urban ekonomion karakterizas okupiĝo pri agrikulturo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Vizito de Maria (Elek)
* pluraj monumentoj

## Famuloj 
En Elek naskiĝis:
* agronomo Ferenc Bauer
* eldonisto Pál Sárkány.

## Ĝemelurboj 
*  Alerheim, Germanio (1992)
*  Sebiș (Arad), Rumanio (1992)
*  Gerlingen, Germanio
*  Gerolzhofen, Germanio (1990)
*  Laudenbach, Germanio (1994)
*  Leimen, Germanio (1992)
*  Veľké Kapušany, Slovakio (1996)
*  Grăniceri, Rumanio (1997)

Kategorio:Elek
Kálmán Osvát

**OSVÁT Kálmán** (oŝvat) verkisto, redaktoro, pli juna frato de Ernő Osvát (Nagyvárad 18-a de januaro 1880 – Budapest, 1-a de aŭgusto 1953).

## Biografio 
Li estis unu el gravaj rolantoj de ekiro de la hungara literatura vivo de Transilvanujo post la unua mondmilito. Li akiris kuracistdiplomon Budapest; li estis unue praktikanta kuracisto en Gyula, poste distrikta kuracisto en Bátos. En 1919 li aperigis la unuan beletran revuon Zord Idő. En 1924-25 li estis respondeceldonanto de Ellenőr. En 1926 li translokiĝis al Temesvár. Li redaktis plurajn revuojn (Erdélyi Levelek (1921), Kalauz (1922-23), Osvát Kálmán Hétfői Levelei (1925), Fölösleges Ember, Repríz ktp.). Ekde 1923 li estis ano de KZST. En la 30-aj jaroj li translokiĝis Budapeŝton, sed sia literatura prezento fariĝis tie tre malofta.

## Ĉefaj verkoj 
* Szivárvány (versoj, Budapeŝto, 1903);
* A jeruzsálemi templomban (rakonto, Budapeŝto, 1907);
* Levelek a fiamhoz (Marosvásárhely, 1923);
* Románia felfedezése (? 1923);
* Följegyzések múló és nem múló dolgokról (Marosvásárhely, 1925);
* Erdélyi Lexikon (Nagyvárad 1928)http://mek.oszk.hu/10100/10154/index.phtml.
* Motívumok (Marosvásárhely 2000).

## Bibliografio 
* Tolnai Gábor: Erdély magyar irodalmi élete (Szeged, 1933).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
The Deer Hunter

***The Deer Hunter*** (anglalingve signifas "La Cerv-Ĉasisto") estas dramo el la jaro 1978 pri la fizikaj kaj mensaj sekvoj de la Vjetnama Milito por la homoj de malgranda industria komunumo en Pensilvanio. La scenaro estas libere bazita sur la romano *Drei Kameraden* ("Tri Kamaradoj") de Erich Maria Remarque.

Aperas en la filmo aktoroj Robert De Niro, Christopher Walken, John Cazale, Meryl Streep, John Savage, kaj aliaj.

## Premioj 
*The Deer Hunter* gajnis 5 Akademiajn Premiojn en 1978, inkluzive premiojn por plej bona filmo, plej bona reĝisoro (Michael Cimino), plej bona subtena aktoro (Christopher Walken), plej bona redaktado, kaj plej bona sono. Ĝi kandidatiĝis ankaŭ por 4 pliaj Akademiaj Premioj.

La filmo estas elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservata en la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Akademia Premio por plej bona filmo
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1978
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Militaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Ernő Osvát

**OSVÁT Ernő** (oĵva:t) estis hungara redaktoro, verkisto, frato de Kálmán Osvát naskita en Nagyvárad la 7-an de aprilo 1877 kaj mortinta en Budapeŝto la 28-an de oktobro 1929.

## Biografio 
Ernő Osvát studis mallonge juron en Nagyvárad. En 1895 li transloĝiĝis en Budapeŝton, preparis sin juristo, sed baldaŭ transskribiĝis al filozofio. Ekde novembro 1889 li fariĝis kunlaboranto de *A Hét* kiel gvidanto de literatura rubriko. En la jaro 1900 li estis la kunlaboranto de *Új Magyar Szemle* Inter 1902 – 1903 li redaktis la revuon *Magyar Geniusz* kaj 1905 fondis la revuon *Figyelő*. En 1908 li iĝis la redaktoro de revuo Nyugat. Li malkovris plurajn talentulojn (Mihály Babits, Zsigmond Móricz, Gyula Illyés, László Németh ktp.). En 1929 pro la morto de sia filino li memmortigis. Liaj libroj aperis nur post lia morto.

## Ĉefaj verkoj 
* Az elégedetlenség könyvéből (aforizmagyűjtemény, Gyoma, 1930);
* Összes írásai (Bp., 1945).

## Bibliografio 
* Nyugat (1923. 6. sz.);
* Lukács György: Új magyar kultúráért (Bp., 1948);
* Gellért Oszkár: Kortársaim (Bp., 1954);
* Illés Endre: Krétarajzok (Bp., 1957);
* Fodor József: Emlékek a hőskorszakból (Bp., 1964);
* Sós Endre: Felvillanó arcok (Bp., 1965);
* Fráter Zoltán: Osvát Ernő élete és halála (Bp., 1987).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Rumana literaturo

La **Rumana literaturo** estas esprimo uzata por aludi al tiu verkita de rumanaj verkistoj, kvankam la termino povas esti uzata ankaŭ por referenci al ĉiu literatura verko verkita en rumana lingvo.

La unua konata dokumento verkita en rumana estas letero de 1521 sendita de Neacşu de Câmpulung al juĝisto de Braŝovo. Unuaj tekstoj de la 15-a kaj 16-a jarcentoj estis ekleziaj verkoj. En la 17-a jarcento aperis historioj rilate ĉefe al Moldavio. En la 18-a jarcento, sub otomana dominado, disvolviĝis poezio kaj folkloraj kolektoj. Naciismo de la 19-a jarcento pelis la uzadon de la rumana. Unuaj gravaj verkistoj estis Vasile Alecsandri kaj Mihai Eminescu. Sekvis Titu Maiorescu, Ion Luca Caragiale, Ion Creangă kaj Barbu Ştefănescu Delavrancea.

## En Esperanto 
* *Alilingve. Tradukaĵoj el la rumania literaturo*. En Esperanton trad. I. Oneţ. Lublin: Ars Libri, 2021. 500p. 24cm. ISBN 9788363698720. Vera antologio de rumania literaturo: 153 tekstoj de 67 aŭtoroj plus 7 tekstoj apartenantaj al la rumana folkloro.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de rumanlingvaj verkistoj

## Bibliografio 
* George Călinescu - *Istoria Literaturii Române de la origin pănâ în prezent*, 1945
* Nicolae Iorga - *Istoria Literaturii Româneşti*, 1929

Kategorio:Literaturo de Rumanio
Somera Olimpiko 1996

## Sportaj disciplinoj 
* *akvosportoj*
* *arkpafado*
* *atletiko*
* *badmintono*
* *basbalo*
* *biciklado*
* *bokso*
* *flugpilko*
* *futbalo*
* *gimnastiko*
* *halterlevo*
* *hokeo*
* *ĵudo*
* *kanuado*
* *korbopilko*
* *lukto*
* *manpilko*
* moderna pentatlono
* *pafado*
* *rajdado*
* *remado*
* *skermo*
* *softbalo*
* *tabloteniso*
* *teniso*
* *velado*

## Partoprenantaj nacioj 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **' 
* 
* '** 
* **'
* 
* 
* '** 
* **' 
* '' 
*  
* '** 
* **' 
* 
* '** 
* **' 
* '**
* **'
* '** 
* **' 
* '** 
*  
*  
* **' 
* '**
* 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
*  
*  
*  
*  
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* * *
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **' 
* 
* 
* '** 
* **' 
* '** 
*  
*  
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '**
* 
* 
* 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
*  
*  
* **' 
* '**

* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* 
* 
* **' 
*  
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
*  
*  
* **' 
* '** 
* **' 

* '** 
* **' 
* '** 
* **'
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  *Un. Arabaj Emirlandoj*
* '' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
*  
*  
* **' 
* '** 
* **' 

* '** 
* **' 
* '** 
* **'
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  *Un. Arabaj Emirlandoj*
* '' 
*  
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* ''* 
* * * 
* ** 

Klarigo: Teamoj kun *klinitaj literoj'' havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.

## Medala klasifiko 
eta|dekstra|360ra|Partoprenantaj nacioj en la Somera Olimpiko 1996**Blue** = Partoprenante la unuan fojon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

----
----

----
----

Kategorio:1996 en Usono
Kategorio:Atlanta
Dévaványa

eta|centre|775ra|Kampoj kaj vojo ĉe Dévaványa

**Dévaványa** [dEvavAnja], rumane **Devǎneşti** estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, iam en subregiono de Szeghalom, nun en Distrikto Gyomaendrőd.
eta|maldekstre|Urbodomo de Dévaványa

## Situo 
Dévaványa situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Gyomaendrőd-Püspökladány.
eta|Ĉefstrato de Dévaványa

## Historio 
Dévaványa estis kampurbo inter 1523-1872, poste grandvilaĝo ĝis 1945, ĝis vilaĝo 1970. Poste denove ĝi estis grandvilaĝo, fine urbo ekde 2000.

En 1514 la loĝantoj partoprenis en ribelo de Georgo Dózsa. Dum la turka dominado la loko estis sultana bieno, sekve la loĝantoj ne suferis multe. En 1693 la tataroj prirabis la urbeton. En 1919 la rumanoj okupis la urbeton. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj.

La urban ekonomion karakterizas okupiĝo pri agrikulturo.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Dévaványa) de 1887 kun turo 63 metrojn alta
* baroka preĝejo Sankta Anna (Dévaványa) de 1810

## Famuloj 
En Dévaványa naskiĝis pentristo Ferenc Berényi.

## Ĝemelurboj 
*  Cristuru Secuiesc, Rumanio (1994)

Devavanya
György Bretter

**BRETTER György** estis rumanuja hungara filozofo, eseisto, kritikisto naskita en Pécs la 21-an de marto 1932 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de novembro 1977. Li estis la pli juna frato de ĵurnalisto Pál Baróti, patro de de idehistoriisto Zoltán Bretter.

## Biografio 
György Bretter inter 1950–54 pristudis filozofion en Universitato Bolyai de Kluĵo, poste li fariĝis interna kunlaboranto de ĵurnalo Igazság (1954–57). Ekde 1957 li estis universitata asistanto. Ekde 1959 li instruis filozofion en Muzikkoservatorio George Dima de Kluĵo. Dume li estis adjunkto en la *Arta Altlernejo Ion Andreescu* (1959–71). Li mortis je pulmokancero. Li estas entombigita en Kluĵo, kie studis kaj laboris.

## Ĉefaj verkoj 
* *Ikarosz legendája* (Bukarest, 1967);
* *Vágyak, emberek, istenek* (Bukarest, 1970);
* *Párbeszéd a jelennel* (Bukarest, 1973).

## Bibliografio 
* Egyed Péter kaj aliaj: *Bretter György filozófiája*, 2007.
* Mi az a kritika? Beszélgetés B. Gy.-el. (Riporter: Kálmán Aniszi . Utunk, 1976. 16. sz.);
* Panek Zoltán: B. Gy. halálára-életére (Igaz Szó, 1977. 11. sz.);
* Tánczos Gábor: Esszéíró Ikarosz (Élet és Irod., 1977. 48. sz.);
* Radnóti Sándor: B. Gy. halálára (Magy. Filoz. Szle, 1978. 1. sz.);
* Tamás Gáspár Miklós: B. Gy.-ről: halotti beszéd (Tiszatáj, 1978. 2. sz.).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Bretter, Gy
Füzesgyarmat

**Füzesgyarmat** [fuzeŝdjarmat] estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Szeghalom. La unua nomoparto estas vimeno, kreskanta ĉie en la apudaĵo.
eta|220px|Kalvinana preĝejo de Füzesgyarmat
eta|260px|Urbodomo de Füzesgyarmat
## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 5525
* Telefonprefikso: 66

## Geografio 
Füzesgyarmat situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Gyomaendrőd-Püspökladány. Békéscsaba troviĝas je 60 km-oj.

## Historio 
Pli frue avaroj loĝis tie. La unua skriba mencio devenis el  1219. La turkoj faris ĝin senhoma en 1598. La rehomiĝo okazis en 1715. Inter 1803-1867 la komunumo estis kampurbo, urbo ekde 2000. En 1776 iĝis plena la nomo, ricevinte "Füzes". En 1919 la rumanoj okupis la urbeton.
La sinagogo, kiu nun estas lernejo, en 1929 konstruiĝis.  Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj. Dum la frua socialismo 3 kolĥozoj formiĝis.

Nuntempe oni minas tergason kaj nafton el la profundeco.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana kirko (Füzesgyarmat) de 1803, la turo estas 41 m-ojn alta
* Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Füzesgyarmat)
* Unitariisma preĝejo (Füzesgyarmat)
* urbodomo

## Famuloj 
En Füzesgyarmat naskiĝis:
* arkivisto Dezső Csánki
* Sándor Nagy (bibliotekisto)
* politikisto Ferenc Rákos
* Sándor Papp (politikisto).

==Komunumoj pri *gyarmat* (=hungara gentonomo) en Hungara reĝlando==
  

Kategorio:Füzesgyarmat
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Marilyn Manson

*Tiu artikolo temas pri la persono. Pri la samnomita muzika grupo, alklaku Marilyn Manson (grupo)*

**Marilyn MANSON** (realnome Brian Hugh Warner, naskita la  en Canton en Usono) estas usona kantisto, pentristo, aktoro kaj reĝisoro plejfama pro sia provokema muzika grupo **nomita same kiel li**. Ĉi tiu nomo estas fakte aludo al la ĉarma aktorino *Marilyn* Monroe kaj seria murdisto Charles *Manson, kiel simbolo de tio kion li opinias esti la plej tipa, maniĥea kaj fina dualismo de usona kulturo.

## Diskografio 
* *Portrait of an American Family* (1994)
* *Smells Like Children* (1995)
* *Antichrist Superstar* (1996)
* *Mechanical Animals* (1998)
* *The Last Tour on Earth* (1999)
* *Holy Wood (In the Shadow of the Valley of Death)* (2000)
* *The Golden Age of Grotesque* (2003)
* *Lest We Forget: The Best Of* (2004)
* *Eat Me, Drink Me* (2007)
* *The High End of Low* (2009)
* *Born Villain* (2012)
* *The Pale Emperor* (2015)
* *Heaven Upside Down* (2017)
* *We Are Chaos* (2020)
* *One Assassination Under God - Chapter 1* (2024)

Aperis en 2004 kompilaĵo de la muzikaro de Manson enhavante novaperintan ŝlagron kiu estis fakte refojigo de la samnomata muziko de Depeche Mode, „Personal Jesus”.

## Filmografio 
* *Lost Highway* (aktoro, 1997)
* *Jawbreaker* (aktoro, 1999)
* *The Matrix* (muzikisto, 1999)
* *From Hell* (muzikisto, 2001)
* *Resident Evil (filmo)* (muzikisto, 2002)
* *Bowling for Columbine* (aktoro, 2002)
* *Beat The Devil* (aktoro, 2003)
* *Party Monster* (aktoro, 2003)
* *Doppelherz* (reĝisoro, 2003)
* *The Heart Is Deceitful Above All Things* (aktoro, 2004)
* *PHANTASMAGORIA: The Visions Of Lewis Carroll* (aktoro, reĝisoro, scenariulo, muzikisto, 2006)
* *Rise: Blood Hunter* (aktoto, 2006)
* *Wrong Cops* (aktoro, 2012)
* *Californication (TV series)* (aktoro, 2013)
* *Eastbound & Down* (aktoro, 2013)
* *Sons of Anarchy* (aktoro, 2014)
* *Let Me Make You a Martyr* (aktoro, 2015)
* *Salem'' (aktoro, 2016)

## Videoludo 
La ulo Marilyn Manson voĉe partoprenis en la subjektiva pafludo Area 51.

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Boatpasejo

**Boatpasejo** resp. **flospasejo** estas pasejo por akvoveturiloj kiel boato, kanuo aŭ floso. 
Oni enmetas ĝin por transpontigi en fluakvo paralele al vejro la niveldiferencon inter supra kaj malsupra akvoj sen kluzo.

La pasejo estas tiel konstruita, ke la akvoveturilo restas movebla helpe de nur malgranda kvanto da akvo. tion oni atingas precipe per kanaligo de la akvovojo, teganta ĝin per betono, kaj adaptigo de la kanalprofilo al la laŭlarĝa sekcaĵo de la akvoveturiloj (larĝeco kaj enmergiĝo).

Se troviĝas boatpasejo ĉe vejro kun akvoenergia centralo, oni povas en- aŭ malŝalti la akvoprovizadon en la pasejon per ŝovklapo alia barilo. Per tio la averaĝa akvoforfluo tra la pasejo estas malpli granda, kio ebligas pli altan povumon de la elektrocentralo. La enveturadon en la pasejon regulas dum tio trafiklumo, kiu ĝin permesas nur post ekfunkciado de la akvofluo.

Komunlingve oni nomas tiujn ĉi pasejojn ankaŭ *boatglitejo* resp. *flosglitejo*, ĉar la akvoveturiloj glitas sur la rapide fluanta akvo kiel sur glitejo.

## Vidu ankaŭ 
* Kluzo

Kategorio:Kluzoj
Universitato Millikin

**Millikin Universitato** estas malgranda (la universitatejo estas nur 75 akreoj), privata universitato sur la okcidenta flanko de Dekaturo, Ilinojo. James Millikin, bankisto, fondis Millikin en 1901. Nun la universitato havas 2,400 studentojn kaj dungas 600 plentempajn instruistojn.

## Artaj kaj Sciencoj Supera Lernejo 
Ĉi tiu lernejo havas tri ĉefdivioj. La Divido de Humanismaj Sciencoj havas klasoj en anglo, historio, moderna lingvoj, ktp. Malfeliĉe ne Esperanto. La Divido de Naturaj Sciencoj kaj Matematiko havas klasoj en biologio, kemio, fiziko kaj astronomio, ktp. La Divido de Sociaj Sciencoj havas klasoj en komudikado, politika scienco, ktp.

## Supera Lernejo de Belartoj 
Millikin havas tre bona departementojn de teatro kaj muziko. La muzika lernejo estas konatan por ĝia ĥoroj.

## Komerca Lernejo 
La Lernejo de Komerco kaj Financo estas fondita en 1909. En 1982 ĝi nomiĝis la Tabor Lernejo de Komerco. Studantoj en la lernejo studas kontadon, komercan administraton, entreprenomon, financon, internacia komerco, ktp. Ĝi estas unu el la malmultaj lernejoj kiu havas entreprenomajn klasojn.

## Referencoj 
Millikin
Kategorio:Ilinojso