open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unua Kabineto Khuen-Héderváry

**Unua Kabineto Khuen-Héderváry** [kuen-hEdervAri] estis la dekunua (preskaŭ sendependa) registaro en Hungario depost Aŭstra-hungara interkonsento. Ĝi gvidis la landon en 1903 nur dum 4 monatojn.
eta|Ĉefministro Károly Khuen-Héderváry

## Historio 
La opozicio malhelpis akcepton de la buĝeto en 1903, tial Kabineto Széll abdikis, kiun sekvis kabineto Khuen-Héderváry. Post monato de la nova kaboneta funkcio signifa krizo okazis: pruviĝis koruptado de la opozicio fare de la kabineto, tial Khuen-Héderváry abdikis, sed la reĝo ne akceptis ĝin. Post nelonge denova skandalo etendiĝis pri armea temo. Khuen-Héderváry faris nenion, nur skandalojn. Kion fari? Khuen-Héderváry denove abdikis, kiu jam estis akceptita. La sekva estis Unua Kabineto István Tisza.

## Listo de la membroj 
* **Károly Khuen-Héderváry – ĉefministro,** ankaŭ ministro pri enlandaj aferoj kaj ministro pri reĝaj aferoj
* László Lukács (politikisto) ministro pri financo
* Sándor Plósz – ministro pri  justico
* Dezső Kolossváry – ministro pri defendo
* Gyula Wlassics – ministro pri religio kaj eduko
* Ignác Darányi – ministro pri agrikulturo
* Lajos Láng (statistikisto) – ministro pri komerco
* Nikola Tomašić senpostena ministro pri Kroatio-Slavonio-Dalmatio

## Fontoj 
* http://www.valasztas.hu/nepszav03/hu/06/vf2/vf9503.htm 
* http://igazmagyarok.uw.hu/HU/01-tortenelem/miniszterelnokok/Khuen-Hedervary.htm  
* http://www.huszadikszazad.hu/1903-augusztus/politika/lemond-a-khuen-hedervary-kormany  
* http://www.huszadikszazad.hu/1903-oktober/politika/a-khuen-hedervary-kormany-bukasa  

Khuen-Hedervary
14582 Conlin

'*14582 *Conlin'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Kimberly Conlin*, mentorinon en 2002 de unu finalisto de la konkurso de sciencaj mezlernejoj *Discovery Channel Young Science Challenge*. Ŝi estis instruisto ĉe la *Rocky Mountain Middle School'' de Heber City (Utaho, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
14589 Stevenbyrnes

'*14589 *Stevenbyrnes'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Steven J.F. Byrnes*, finaliston en 2003 de la scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo *Intel Science Talent Search*, pro lia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la *The Roxbury Latin School'' de West Roxbury, Masaĉuseco, Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Stacio Kohama

**Stacio Kohama** (japane: 粉浜駅 [Kohama-eki], angle: *Kohama Station*) estas fervoja stacio en Kvartalo Sumijoŝi, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Nankai: Linio Nankai (ĉefa).

## Linioj 
* **La fervoja reto**
** **Elektra Fervojo Nankai**:
*** Linio Nankai (ĉefa)

## Historio 
* 21-a de aprilo 1917: malfermiĝis la stacio de Fervojo Nankai.
* 1-a de junio 1944: stacio de Nankai iĝis la stacio de Kintetsu pro unuiĝo.
* 1-a de junio 1947: stacio de Kintetsu iĝis la stacio de Elektra Fervojo Nankai.

## Kajoj 
### Elektra Fervojo Nankai 
## Sekvaj stacioj 
## Apudaj stacioj 
* Stacio Higashi-Kohama:
** 25ra Hankai (Tramvojo Hankai): **HN61**

Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Osaka
Kategorio:Stacioj de Elektra Fervojo Nankai
Gendrey

**Gendrey (Jura)** estas franca komunumo lokita en kantono Gendrey, en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo

## Demografio 
eta|maldekstra|Loĝantaro

## Historio 
## Famuloj
* * Dominique Voynet (1958-), ministrino, senatanino de Seine-Saint-Denis, vivis en Gendrey.

## Administrado 
## Arkitekturaj vidindaĵoj 
## Bildaro

File:|
File:| 

## Fontoj 
## Notoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Komunumoj de Jura
Stacio Higashi-Kohama

**Stacio Higashi-Kohama** (japane: 東粉浜停留場 [Higaŝi-Kohama-tejrjūĝō], angle: *Higashi-Kohama Station*) estas fervoja stacio en Kvartalo Sumijoŝi, Osako, Japanio. La stacio servas 1 linion de la trama reto Tramvojo Hankai: Linio Hankai.

## Linioj 
* **Tramo**
** **Tramvojo Hankai**
*** Linio Hankai

## Historio 
* 1-a de decembro 1911: Malfermiĝis la trama stacio de Tramvojo Hankai.
* 21-a de junio 1915: Stacio de Hankai iĝis la stacio de Fervojo Nankai pro unuiĝo.
* 1-a de junio 1944: stacio de Nankai iĝis la stacio de Kintetsu pro unuiĝo.
* 1-a de junio 1947: stacio de Kintetsu iĝis la stacio de Elektra Fervojo Nankai.
* 1-a de decembro 1980: stacio de Nankai iĝis la stacio de Tramvojo Hankai.

## Kajoj 
## Tramvojo Hankai 
## Sekvaj stacioj 
## Apudaj stacioj 
* Stacio Kohama
** 25ra Nankai (ĉefa) (Elektra Fervojo Nankai): **NK07**

Kategorio:Fervojaj stacioj en Gubernio Osaka
Kategorio:Stacioj de Tramvojo Hankai
Béla Tallián

**Barono Béla Tallián,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tallián Béla** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *vizeki*.

Béla Tallián http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/098/pc009861.html#2 naskiĝis en 1851 en Szabás. Li mortis la  1921 en Kiszombor.

## Biografio 
Béla Tallián frekventis gimnaziojn en Budapeŝto kaj Szeged, universitaton en Pozsony. Li akiris diplomon en 1873, poste li eklaboris en administrado de Torontál kiel subnotario. Ekde 1886 li estis elektita ĉefdepartementestro, krome li okupiĝis pri agrikulturaj problemoj, ankaŭ pri kanalizadoj de Dravo kaj Balatono. Inter 1896 kaj 1918 li estis elektita parlamenta deputito, inter 1903 kaj 1905 li estis ministro pri agrikulturo. Dum la 1-a mondmilito li estis guberniestro de Beogrado por mallonga tempo. Dum Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. Li ricevis premiojn en 1877 kaj 1894, krome en 1901 li ricevis la titolon interna sekreta konsilisto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Törvényjavaslat a munkások és cselédek sorsának betegség, baleset, rokkantság és aggkor esetére való biztosításdról* (1896)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
Kategorio:Hungaraj guberniestroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Mola akanto

**Mola akanto** aŭ ***Acanthus mollis*** estas plantspecio el la familio de la Akantacoj (Acanthaceae). La specio hejmiĝas en la mediteranea regiono. Kelkfoje ĝi estas uzata kiel ornamplanto. *A. mollis* estas menciita en NPIV, sed sen traduko: „i.a. *A. mollis*, S-Eŭropa plurjara herbo kun relative larĝaj, plume duondividaj folioj k grandaj floroj, pororname kultivata“.

## Priskribo 
eta|fruktoj de la mola akanto
[eta|*Acanthus mollis* - [Muzeo de Tuluzo]]
L mola akanto estas plurjara, herba planto, la nedisbranĉita tigo estas 30 ĝis 100

## Referencoj 
Kategorio:Akantacoj
Kategorio:Ornamplanto
Juda Universitato (Budapeŝto)

La **Juda Universitato** hungare **Országos Rabbiképző – Zsidó Egyetem** estas malgranda eklezia universitato en Hungario, en Budapeŝto. Ĝi estas la plej malnova juda ekzistanta universitato de la mondo (pli frue seminarioj funkciis jam en Padovo, Metz, Parizo kaj Breslau).

## Historio 
Ĝi estis establita en 1877 sub nomo *Tutlanda Rabena Instituto*, komence sen apogoj de ortodoksaj judoj. La studentoj lernis ne nur judaĵojn, sed ankaŭ sciencojn, eĉ sciojn pri Hungario.

En 1944 la nazioj okupis la konstruaĵon kaj ili profitis ĝin kiel kolektejo de judoj. Adolf Eichmann vizitis la universitatan bibliotekon, poste li sendis 3000 volumojn al estonta muzeo pri formortantaj genroj en Pragon. Nur en la 1980-aj jaroj estis la libroj trovitaj en Prago, ili estis resenditaj al Budapeŝto en 1989. La biblioteko estas konsiderita unu el la plej gravaj kolektoj de la juda teologia literaturo ekster Israelo.

Post tuj la 2-a mondmilito la universitato denove funkciis, tamen manko de profesoroj kaj studentoj kiel altlernejo por rabenoj. Tiu lernejo estis la unusola inter la socialismaj landoj, tial daŭre venis studentoj el tiuj landoj, eĉ el Israelo. Inter 1950 kaj 1985 Sándor Scheiber estis rektoro de la seminario, kiu redaktis gravajn publikaĵojn.

Depost la socialismo la konstruaĵo renoviĝis. La lernado daŭras dum dek jaroj (la duono por gimnazio, la alia por seminario). La biblioteko nun havas 25,000 volumojn.

## Rektoroj 
* Mózes Bloch: 1876 – 1907
* Vilmos Bacher: 1907 – 1913
* Lajos Blau: 1914 – 1932
* Mihály Guttmann: 1933 – 1942
* Sámuel Löwinger: 1942 – 1950
* Ernő Róth kaj Sándor Scheiber (ĉiun duan jaron): 1950 – 1956
* Sándor Scheiber: 1956 – 1985
* József Schweitzer: 1985-1998
* Alfréd Schőner: 1998 – 2019
* Károly Vajda (filologo): 2019 – 2022

## Elektitaj studentoj 
* Sándor Büchler
* László Csanády (kulturhistoriisto)
* Róbert Dán
* Ármin Frisch
* Ignác Gábor
* Bernát Heller
* Ferenc Hevesi
* Simon Hevesi
* Pál Hirschler
* Ármin Hoffer
* Miksa Klein (rabeno)
* Gábor Lengyel
* János Oláh (hebreisto)
* Károly Preis
* Tamás Raj
* János Rathmann
* Jakab Steinherz
* Tamás Ungvári
* György Vajda (arabisto)
* Lajos Venetianer
* András Veres (literaturhistoriisto)
* Miksa Weisz

## Elektitaj instruistoj 
* Emil Ádám
* József Bánóczi
* Lajos Blau
* Bertalan Edelstein
* Mózes Feldmann
* Gyula Fischer (rabeno)
* György Gábor (filozofo)
* Ignác Goldziher
* György Kozma
* Ármin Kecskeméti
* Sámuel Krausz
* Ede Neumann
* Gergely Nógrádi
* János Pelle (verkisto)
* Judit Ungárné Komoly
* Károly Vajda (filologo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.or-zse.hu/

Kategorio:Universitatoj de Budapeŝto
14606 Hifleischer

'*14606 *Hifleischer'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Hilary Caren Fleischer*, finalistino en 2003 de la scienca konkurso de duagradaj lernejoj *Intel Science Talent Search*, pro ŝia projekto pri fiziko. Ŝi estis lernantino ĉe la *South Side High School'' de Rockville Centre, Nov-Jorkio, Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Arbara violo

La **arbara violo**, *A. mollis* aŭ *Viola reichenbachiana*, estas plantspecio el la genroj de la violoj (*Viola*).

## Priskribo 
[eta|links|*Viola reichenbachiana* havas maldikan, longan spronon. Se tiu estas violkolora, temas pri ofta hibrido [Viola x bavarica|*Viola* ×*bavarica*.]]
[eta|*Viola reichenbachiana* - [Muzeo de Tuluzo]]
La arbara violo kreskas kiel plurjara herba planto kaj atingas alton de 25&nbsp;cm. La foliplanto de la folioj en someroj havas pintan finon kaj je la bazo korformaj. Tigeto kaj folioj estas senharaj. Je la bazo de la tigo estas folioj – male al hunda violo.

Karakteriza diferenco al hunda violo estas la mallongeco de la kalikopendaĵoj de nur ĉ. 1&nbsp;mm – kiel vi povas vidi en la supra bildo. Krome la supra petaloj estas pli mallarĝaj. La plej malsupra petalo havas violkoloraj vejnoj sur blanka bazo- La aliaj petaloj estas helviolaj. La folisprono estas malhelviola.

Oni povas facile intermiksi la arbaran violon kau la hibrido *Viola x bavarica* (bavara violo) .

La flortempo estas ĉefe de marto ĝis majo, sed eblas vidi ankaŭ florantaj plantoj en la malfrua somero.

## Ekologio 
La arbara violo estas rozecplanto kun folihavaj folitigoj. Vegetativa multigado okazas per rizomoj kaj radikŝosoj.

Ankaŭ la malfermaj floroj en printempo ekestas semoj. En la fermaj, la klejstogamaj floroj okazas mempolenigado.

La fruktoj estas mem dissemas ĝin en areo ĝis 4,7 m. Ankaŭ formikoj disvastigas la semojn Mirmekoĥoriot. La fruktoj maturiĝas inter junio kaj aŭgusto.

## Disvastigo 
Ĝi preferas kreskejo en maldensaj arbaroj.

## Sistematiko 
La unua priskribo okazis 1857 are de la franca botanikisto Claude Thomas Alexis Jordan en *Fl. centre France*, 3a eldonoe, volumo 2, p.&nbsp;78. La specia epiteto *reichenbachiana* honoras la germanan botanikiston Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach.

Sinonimoj por *Viola reichenbachiana* Boreau sind: *Viola arenicola* Chabert, *Viola formosa* Vuk., *Viola sylvatica* (Hartm.) Fr. ex Hartm., *Viola sylvestris* auct..

## Referencoj 
## Literaturo 
* Werner Rothmaler, E. Jäger, Klaus Werner: *Exkursionsflora von Deutschland.* Bd 2. Gefäßpflanzen, Grundband. Fischer, Jena 1958, Spektrum Akad. Verlag, Heidelberg 2000. ISBN 3-334-60831-X, ISBN 3-8274-0912-8
* Ruprecht Düll, Herfried Kutzelnigg: Taschenlexikon der Pflanzen Deutschlands und angrenzender Länder. Die häufigsten mitteleuropäischen Arten im Porträt. 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2011, ISBN 978-3-494-01424-1.

## Eksteraj ligiloj 
* Wald-Veilchen. In: FloraWeb.de.
* Steckbrief und Verbreitungskarte für Bayern. In: Botanischer Informationsknoten Bayerns.
* Wald-Veilchen. In: BiolFlor, der Datenbank biologisch-ökologischer Merkmale der Flora von Deutschland.
* Viola reichenbachiana Boreau In: Info Flora, dem nationalen Daten- und Informationszentrum der Schweizer Flora. Abgerufen am 25. Dezember 2015.
* Die Verbreitung auf der Nordhalbkugel nach Eric Hultén Thomas Meyer: Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei Flora-de: Flora von Deutschland (alter Name der Webseite: Blumen in Schwaben)

Kategorio:Violo
Kategorio:Violacoj
14678 Pinney

'*14678 *Pinney'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  dum la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Stacie Pinney*, kiu mentoris unu finaliston en 2001 de la konkurso de sciencaj mezlernejoj *Discovery Channel Young Scientist Challenge*. Stacie Pinney instruis ĉe la *Annunciation Catholic Academy'' de Altamonte Springs (Florido, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Badena sorbuso

La **badena sorbuso** aŭ **Sorbus badensis**, ankaŭ nomata **Badena hibrid-sorbuso**, estas hibrido el la hibrido-sorbusoj (*Sorbus latifolia*-grupo). Kiel la plej multaj hibrido-sorbuso ĝi muliĝas apomikse, do sensekse pere de agamospermio. La badena sorbuso ekestis el adstringa sorbuso („Sorbus torminalis*) ankaŭ la greka sorbuso (*Sorbus graeca*) .

## Karakterizaĵoj 
La badena sorbuso estas arbusto aŭ malgranda, ĝis 10 m alta arbo. Ĝi similas al la frankonia sorbuso (*Sorbus franconica*). La folioj estas ovformaj-eliptaj 7 ĝis 8 × 3 ĝis 4 cm grandaj. La folibazo estas rondeta ĝis larĝe kojnforma, la foliloboj estas pintaj kaj ensegita ĝis 5 mm. La folioj posedas 9 ĝis 10 paroj da flankaj vejnoj. La malsupra folisurfaco estas flave verda. La fruktoj estas 12 × 10 mm grandai, globecaj kaj iom pirformaj kaj helruĝaj. La multegaj lentiĉeloj estas ĉirkaŭ 0,3 mm grandaj.

## Disvastigo 
La badena sorbuso indiĝenas en suda Germanujo, en la valoj de Majno, kaj Tauber kaj en Bauland. Ĝi kreskas sur kalko en alteco ĝis 300 m.. Ĝi preferas sunajn okcidentaj deklivoj.

## Sistematiko 
La planta estis 1961 de Ruprecht Düll unuafoje priskribita.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Herfried Kutzelnigg: *Sorbus*. In: Hans. J. Conert u.a. (Hrsg.): *Gustav Hegi. Illustrierte Flora von Mitteleuropa. Band 4 Teil 2B: Spermatophyta: Angiospermae: Dicotyledones 2 (3). Rosaceae 2*. Blackwell 1995. ISBN 3-8263-2533-8
* Badisch Mehlbeere bei floraweb.de, Zugriff am 10. August 2009

## Eksteraj ligiloj 
* BiolFlor Recherchesystem - *Sorbus badensis''
* 
* IUCN, 2008, 34734, Sorbus badensis, 1998, Schmidt, P.A., 24a de Februaro 2009.

Kategorio:Sorbuso
Kategorio:Arboj
Tegmenta kopernicio

***tegmenta kopernicio*** aŭ ***Copernicia tectorum*** estas sudamerika palmo-specio. La speci-epiteto signifas *de la tegmentoj* kaj rilatas al la uzo de la folioj por kovri la tegmenton.

## Priskribo 
La palmo atingas alton de 12 m. La trunko havas diametron de 30 cm. La plej malnova parto de la trunko estas glata kaj hel- ĝis malhelgriza. La folioj estas ventumilförmaj, 90 cm larĝaj kaj rondaj. La folitigo estas 1,5 m longa kaj kun dornoj. Ambau foliflankoj estas mez- ĝis malhelverdaj.

La infloresko estas tiel longa kiel la folia diametro. Ĝi do ne superas el la krono. La fruktoj estas ovformaj, brunaj ĝis nigraj kaj 3,8 cm longaj.

## Disvastigo 
*Copernicia tectorum* kreskas en la nordo de Kolombio kaj nordokcidento de Venezuelo. Ĝi kreskas en la savanoj kie regas monsuno. Ĉi tie ili formas grandajn kolonioj. Ĝi toleras kaj stagnantan grundakvon kaj sekecon.

## Literaturo 
* Robert Lee Riffle, Paul Craft: *An Encyclopedia of Cultivated Palms.* 4. Auflage. Timber Press, Portland 2007, ISBN 978-0-88192-558-6, S. 315.

### Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* IUCN, 2013.2, 44392691, Copernicia tectorum, 2012, Bachman, S., 24a de Decembro 2013

Kategorio:Arakacoj
Kategorio:Arecaceae
Kategorio:Sorbuso
Kategorio:Arboj
Fondaĵo Louise Mücke

eta|Enirejo al la infanĝardeno kaj al la oldulejo. La **Fondaĵo Louise Mücke** (germane: *Louise-Mücke-Stiftung*) estis fondaĵo de civila juro, fondita en la 1898-a jaro. Ĝi zorgas pri la flego de olduloj kaj tenadis infanĝardenon kun 70 lokoj troviĝante en Erfurto, Germanujo (Regierungsstraße 52/53). Fine de decembro 2019 ĝi neniigitis.

## Priskribo 
Aparta karakterizo de tiu ĉi fondaĵo estas la intergeneracia laboro. Jam ekde la 1970-aj jaroj oni laboris kun aĝe miksitaj infanĝardenaj grupoj kaj okaze de religiaj festotagoj (sed ne nur tiam) oni alkutimiĝis fari komunajn aranĝojn kun la olduloj en la sama domo. Sur la enireja pordo troviĝas laŭ la volo de Mücke muntita tabulo kun la verso biblia (Mateo 5,7): "Feliĉaj estas la kompatemaj, ĉar ili ricevos kompaton."

## Historio 
Je la komenco de la 20-a jarcento kompato de unu virino metis la fundamentan ŝtonon por tia grandioza instituto: Anna Mücke (1845–1921) realigis la fondaĵan koncepton, influite per la sorto de la handikapita filino Louise. Ŝi mortis tro frue por ĝui ankoraŭ la etoson de la domo, sed la fondaĵo de komuna utilo nomitis por ŝi kaj portas ĝis nun ŝian nomon. Ekde la komenco gravis la okupiĝo pri malfortaj homoj de la societo, kiel de olduloj tiel de infanetoj bezonantaj aparte subtenon kaj inklinon.

En la 1-a de januaro 2020 la tuto enkorpigitis al Augusta-Viktoria-fondaĵo.

## Enkorpigo en ekleziaj strukturoj 
La fondaĵo estiĝis per intensaj kontaktoj kun la tiama komunumo de la Franciskana kirko. Dum 78 jaroj tiu ĉi komunumo (je la komenco en la persono de la pastoro Rudolf Leib) gvidis la fondaĵon kune kun ties estraranoj. Eklezia karaktero por Anna Mücke memkompreneblis. En 1978 iĝis la kunfandiĝo de la Franciskana komunumo kun la komunumo de la Dominikana kirko; sekve la paroĥa konsilio de la laste menciita komunumo transprenis ankaŭ la responson pri kunlaborado en la fondaĵa estraro.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la fondaĵo. 

## Notoj 
Louise Mücke
Kategorio:Organizaĵoj en Erfurto
Kategorio:Protestantismo en Germanio
Kategorio:Infanĝardenoj
Kategorio:Maljunulejoj
Kategorio:Bonfaraj organizoj
Kategorio:Kristanaj organizaĵoj
Kategorio:Aperis en 1898
Kategorio:Malaperis en 2019
Kössen

**Kössen** estas komunumo en la aŭstra federacia lando Tirolo, kaj apartenas al la distrikto Kitzbühel.
Kössen havis 4209 loĝantojn.

La limvilaĝo situas je alto de 588 metroj en valo inter la Chiemgaŭaj Alpoj (Germanio) en la nordo kaj la Kaisermontaro en la sudo. La norda kaj la orienta limo de la komunumo ankaŭ formas la limon kun la germana federacia lando Bavario. La najbaraj komunumoj de Kössen estas Aschau im Chiemgau, Kirchdorf in Tirol, Reit im Winkl, Schleching, Schwendt, Unterwössen, Waidring kaj Walchsee. La komunumo havas areon de 69,3 km².

## Turismo 
Ekonomie Kössen estas dominata de la turismo. La vilaĝo antaŭ ĉio estas konata de velflugantoj kaj paraŝutglisantoj. Krom tio la vilaĝo pli kaj pli konformiĝas al la vintrosporto. Krom 162 km da promenskitrakoj la alpa skiado enorme disvolviĝas. Ekde 1997 la vilaĝo tute direktas sin je la Unterberg. Sur tiu 1800 metroj alta monto intertempe establiĝis ĉiuj aranĝoj kaj skilernejo. Antaŭ 1997 la skiliftoj estis dissemitaj inter la Unterberg, Staffenberg kaj la Moserberg. Sur la Staffenberg ankoraŭ troviĝas kadukaj restaĵoj de la malnova seĝlifto. Sur la Unterberg intertempe konstruiĝis modernaj skiaranĝoj, inter kiuj 6-persona telfero, tri seĝliftoj kaj sep trenliftoj. La totala nombro da skitrakoj tamen estas limigita je 27 km. La skiareo estas speciale dum la semajnfinoj kaj ferioj preferata de tagturistoj el Sud-Germanio, sed malgraŭ tio la turistoj ĉiujare entute restadas proksimume 600.000 noktojn en la vilaĝo.

## Gefiloj
*Matthias Wißhofer, pastro, fizikisto kaj rezistadheroo
## Eksteraj ligiloj 
* Komunumo 
* Turistoficejo 
* Skiareo

eta|maldekstra|Gastejo Erzherzog Rainer
eta|meza|Valstacio de la Unterberghorn en vintro

Kategorio:Komunumoj de Tirolo
De Profundis

**De Profundis** (esperantigite *El la Profundaĵoj*) estas longa letero skribita de la dramverkisto Oscar Wilde en la 1897-a jaro al lia iama amulo Lord Alfred Douglas dum lia dujara enkarcerigo en brita prizono pro sekreta samseksa amorado. Wilde, alkutimiĝinte al riĉa vivmaniero, nelonge post ekloĝado en prizono multe ŝanĝis sian mondrigardon kaj sintenon al vivo, kio estas spegulata de la letero.

La letero entenas kelkajn apartajn temojn: en la komenco Wilde kritikas Douglas pro lia malagrableco kaj malaprobinda sinteno koncerne ilian amrilaton, kaj priskribas aliajn aŭtobiografiajn elementojn de la tempo de lia juĝado. Sed la letero poste iĝas pli filozofiema kaj eĉ religiema, unue esplorante la esencon de sufero kaj poste la vivon de Jesuo, kiun Wilde karakterigas kiel draman, romantikan artiston kaj individuiston. Do en ia senco oni povas konsideri *De Profundis* kiel grandan eseon, aŭ kiel monologon en kiu la aŭtoro imagas la reagojn de la alparolato kaj respondas al ili.

La prizonaj gardistoj ne permesis al Wilde alsendi la leteron, sed ili lasis lin posedi ĝin ĉe si. Post sia liberiĝo Wilde transdonis la manskribaĵojn al alia konatulo kaj aminto, la ĵurnalisto Robert Ross, kiu laŭ ties instrukcioj kreis du kopiojn: unu por Douglas, la alia por Wilde mem. Ross eldonis la leteron je la 1905-a jaro, kiam Wilde jam estis kvin jarojn morta. Tamen li devis forigi ĉiujn aŭtobiografiaĵojn kaj personajn menciojn de Douglas kaj aliuloj, timante ke tiuj trovus ilin kalumniaj. Li nomis la verkon *De Profundis* el la 130-a psalmo. Fine la plena necenzurita versio aperis en la 1962-a jaro.

Kategorio:Leteroj
Kategorio:Oscar Wilde
Kategorio:Verkoj de 1897
Sándor Scheiber

**Sándor Scheiber** [ŝAndor ŝejber], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Scheiber Sándor** estis juda-hungara lingvisto, literaturhistoriisto, profesoro, rabeno.

Sándor Scheiber http://www.mek.iif.hu/porta/szint/egyeb/lexikon/eletrajz/html/ABC13280/13504.htm naskiĝis la  1913 en Budapeŝto. Li mortis la  1985 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Scheiber rabeniĝis en 1938, poste li esploris manuskriptojn en bibliotekoj de Londono, Oksfordo kaj Cambridge. Inter 1941 kaj 1944 li estis ĉefrabeno en Dunaföldvár. Dum persekutadoj de judoj li restis viva. Post la 2-a mondmilito li reestablis la judan seminarion, kie li estis direktoro ekde 1950 ĝismorte. Li okupiĝis ne nur judaĵoj, sed ankaŭ pri la hungara literaturo. En 1983 li doktoriĝis pri lingvoscienco.

## Publikaĵoj 
* *Geniza Studies* (1981) – ĉefverko
* resume ĉ. 1600 publikaĵoj

## Memorigiloj 
* premio „Scheiber Sándor”
* strato en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj rabenoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vilmos Bacher

**Vilmos Bacher** [vilmoŝ baĥer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bacher Vilmos** estis hungara hebreisto, profesoro, rabeno. Lia patro estis Simon Bacher, lia frato estis Emil Bacher.

Vilmos Bacher http://mek.oszk.hu/04000/04093/html/0081.html naskiĝis la  1850 en Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio en Liptószentmiklós (nuntempa Liptovský Mikuláš en Slovakio). Li mortis la  1913 en Budapeŝto.

## Biografio 
Vilmos Bacher frekventis mezlernejon en Pozono, poste li lernis en Breslau. Li doktoriĝis kaj rabeniĝis, poste li estis rabeno de Szeged. Ekde 1877 li instruis 36 jarojn en rabena seminario de Budapeŝto. Li redaktis diversajn fakrevuojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Nîzamîs Leben und Werke und der zweite Theil des Nîzan* (1872, angle en la sekva jaro)
* *Ábrahám Ibn Ezre mint grammatikus* (1881, germane en la sekva jaro)
* *Un abrégé de grammaire hébraique de Benjamin ben Juda de Rome et le Pétah Debarai* (1885)
* resume ĉ. 750 kontribuaĵoj

## Elektitaj disĉiploj 
* Ármin Kecskeméti

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero B, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj hebreistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj rabenoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Preskaŭkalva ekinopsido

***Preskaŭkalva ekinopsido*** aŭ ***Echinopsis subdenudata*** estas plantspecio en la genro *Ekinopsido* el la familio de la Kaktacoj (Cactaceae). La epiteto de la specio estas el la latinaj vortoj „sub“ por *sube* kaj„denudata“ por *nuda* kaj signifas *preskaŭ kalva*.

## Priskribo 
La griz-verdaj, unuopaj plantkorpoj estas globformaj kaj je la vertoj iom kunpremitaj. La planto atingas altecon de 5 ĝis 8&nbsp;cm kaj diametron de 7 ĝis 12&nbsp;cm. Ĝi havas 10 ĝis 12, rektajn kaj akrajn ripojn sur kiuj estas etaj, kremkoloraj oblongaj-eliptaj areoloj, kiuj distancas je 1,5&nbsp;cm unu de la alia. La dornoj estas grize brunaj kaj ofte kaŝitaj en la areola lano. La staranta meza dorno estas ĝis 2&nbsp;mm longa. La 3 ĝis 7 ĉe la bazo ŝeliĝinta randaj dornoj fariĝas ĝis 1,5&nbsp;mm longaj.

La blankaj ĝis helrozekoloraj, mallarĝe funelformaj iom kurbiĝintaj floroj estas 17 ĝis 20&nbsp;cm longaj. Ili aperas proksime de la pinto. Ili malfermiĝas nokte. La palverda flortubo fariĝas ĝis 15&nbsp;cm longa kaj atingas diametron de 7&nbsp;cm . La elipta ovario estas 15&nbsp;mm longa kaj 8 ĝis 10&nbsp;mm larĝa. Ĝiaj purpuraj skvamoj estas pintaj kaj kovritaj de longaj blankaj kaj nigraj triĥomoj. La 12&nbsp;mm longa pistilo estas kiel la anteroj blanka.

## Disvastigo kaj sistematiko 
*Echinopsis subdenudata* estas disvastigata apud Angosto de Villamontes en la komunumo Entre Ríos, departemento Tarija en Bolivio en alteco de 600 m. La disvastigejo eble estas ĝis Paragvajo.

La unua priskribo okazis 1956 fare de Martin Cárdenas.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Edward F. Anderson: Das große Kakteen-Lexikon. Eugen Ulmer KG. Stuttgart.2005. p.&nbsp;244. ISBN=3-8001-4573-1
* Curt Backeberg: Die Cactaceae: Handbuch der Kakteenkunde. volumoII. Gustav Fischer Verlag. Stuttgart New York. 1983. dua eldono. p.&nbsp;1283. ISBN=3-437-30381-3
* Walther Haage: Kakteen von A bis Z. Quelle & Meyer Verlag. Heidelberg. 1986. tria eldono. p.&nbsp;1986. ISBN=3-494-01142-7

Kategorio:Ekinopsidoj
Kategorio:Kaktacoj
Unua Kabineto István Tisza

**Unua Kabineto István Tisza** [iŝtvAn tisa] estis la dekdua (preskaŭ sendependa) registaro en Hungario depost Aŭstra-hungara interkonsento. Ĝi gvidis la landon inter 1903 kaj 1905.
eta|Ĉefministro István Tisza

## Historio 
Post skandaloj de Unua Kabineto Khuen-Héderváry István Tisza formis kabineton. La registaro faris pakton kun la opozicio: ne okazis ŝanĝoj en la parlamenta funkcio, sed la armeo ricevis pli da monoj. En 1904 Tisza krude agis kontraŭ la strikantaj fervojistoj, krome tiel li disigis kunvenon de la socialistoj kaj kamparanoj, ke 33 homoj mortis, multaj vundiĝis. En la parlamento signifa voĉdono okazis, fine la parlamentanoj luktadis kaj disbatis la meblojn. La reĝo en 1905 deklaris pli novan tutlandan baloton, samtempe la reganta partio ĉesis (ili daŭre gvidis la landon ekde 1867). Unusola pozitiva ago de István Tisza estis reentombiga ceremonio de Francisko Rákóczi la 2-a. La sekva estis Kabineto Fejérváry. 

## Listo de la membroj 
* **István Tisza – ĉefministro,** ankaŭ ministro pri enlandaj aferoj; ministro pri reĝaj aferoj dum la komenca duonjaro
* László Lukács (politikisto) ministro pri financo
* Sándor Plósz – ministro pri  justico
* Sándor Nyíri – ministro pri defendo
* Károly Khuen-Héderváry - ministro pri reĝaj aferoj post István Tisza
* Albert Berzeviczy – ministro pri religio kaj eduko
* Béla Tallián – ministro pri agrikulturo
* Károly Hieronymi – ministro pri komerco
* Ervin Cseh senpostena ministro pri Kroatio-Slavonio-Dalmatio

## Fontoj 
* http://www.valasztas.hu/nepszav03/hu/06/vf2/vf9503.htm 
* http://www.rubicon.hu/magyar/oldalak/a_ket_tisza_tisza_istvan_es_tisza_kalman_kettos_portreja/  

Tisza
Stefanie Tucker

**Stefanie Tucker** (prononco ), naskiĝis en 1936, do fine de la nuna jaro  jarojn aĝa, estas germana esperantistino. Laŭ stato fine de la jaro 2014 ŝi estas la vicprezidantino de Bavara Esperanto-Ligo, la regiona organizaĵo de Germana Esperanto-Asocio en la federacia lando, kaj la prezidantino de la loka "Esperanto-lingvoklubo" en la hejmurbo Aŭgsburgo. Kun sia usona edzo Gerald Tucker, ambaŭ aktivaj esperantistoj ekde la 1950-aj jaroj, ŝi krome ekde la 1980-aj jaroj aktivas kiel gvidaj kunlaborantoj de la Germana Esperanto-Instituto, kaj aldone ekde la jaro 2007 gvidas la publikajn rilatojn de la aŭgsburga civitana centro *Holzerbau*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* artikolo *Es "tuckert" im Holzerbau* de la 14-a de januaro 2010 en la regiona gazeto *Augsburger Allgemeine*  ()

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Aŭgsburgo
Episkopa palaco (Székesfehérvár)

**Episkopa palaco** estas impona eklezia historia monumento en Székesfehérvár.

## Historio 
maldekstre|eta|Episkopa palaco en Székesfehérvár
Dua Episkopo de Székesfehérvár Miklós Bertalan Milassin konstruis la palacon inter 1780–1801. Dum la konstruado oni profitis ŝtonojn de la malnovaj ruinoj. La palaco (sed precipe la korto) kovras restaĵojn de Kronada Ruino-Baziliko de Székesfehérvár.

## La konstruaĵo 
La unuetaĝa U-forma palaco situas laŭ 3 stratoj. La palaco havas malsupre kelojn. Malantaŭ de la palaco korto etendiĝas. En mezo de la fasado estas videbla ornama enirejo, pli supre balkono troviĝas, la plej supre timpano kun episkopa blazono estas videbla. La enireja parto (la plej bela parto de la konstruaĵo) estas iomete pli alta, krome estas pli antaŭe, ol la ceteraj partoj.

maldekstre|eta|Enirejo de la palaco
Interne en la ŝtuparejo oni metis restintajn ŝtonojn el la malgranda baziliko. En la manĝoĉambro klasikismaj bildoj el la 19-a jarcento estas videblaj. Aliaj vidindaĵoj estas:
* 2 originaj ĉambroj de Ottokár Prohászka
* ornamaj lustroj kaj mebloj
* biblioteko kun 40 000 volumoj, ankaŭ mezepokaj kodeksoj

## Fontoj 
* hungare 
* hungare 
* hungare kun fotoj

Kategorio:Palacoj en Hungario
Kategorio:Székesfehérvár
(14591) 1998 SZ21

**(14591) 1998 SZ21** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Observatorio de Višnjan en Kroatio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Višnjan
Ferdinand-Schmidt-memorigtabulo (Erfurto)

eta|La enskribaĵo honore al Schmidt. eta|Tipaj laboristaj loĝejoj el la 19-a jarcento, en la erfurta nordo, fotitaj en 1976. La **Ferdinand-Schmidt-memorigtabulo** (germane: *Gedenktafel für Ferdinand Schmidt*) troviĝas en Erfurto, sur la domo ĉe la angulo inter la stratoj Karlstraße kaj Adalbertstraße.

## Historio 
La evoluo de Erfurto al moderna industria grandurbo de post la 1870-aj jaroj estis akompanata de grandaj socialaj kontrastoj. La pli riĉaj civitanoj setlis prefere en la sudo kaj en la sudokcidento de trans la falinta ĉirkaŭfortikaĵo. Ĝis hodiaŭ la situo de domoj ĉe la Steiger-arbaro kaj proksime de la Citadelo Cyriaksburg rezervatas al pli bonstaraj Erfurtanoj.
La rapidege kreskanta laboristaro loĝiĝas bone malbone en la novaj antaŭurboj nordaj, en kvazaŭaj "lukazernoj", en t.n. *ladskatolkvartalo*.. El tio naskiĝis novaj tensioj pri kiuj zorgis i.a. la socialdemokratoj. Kontraŭ tiu konkurenco el la maldekstra politika flanko ankaŭ gravuloj de aliaj politikaj aloj komencis proprajn socialajn projektojn. En 1904 skribis la historiisto Wilhelm Horn ke "ankaŭ respektitaj personoj ene de la komunuma administrado parolis en favoro de socialaj reformoj". Inter ili nombriĝis ankaŭ la arkitekto Ferdinand Schmidt. La sperta entreprenisto lernis - laŭ la vortoj de Heinrich Zille - ke ne eblis mortbati la homojn sole per hakilo sed ankaŭ per sufoka loĝejo. Kiel 1-a vicestro de la en 1878 fondita *Erfurta Ŝpar- kaj Konstrusocieto* Schmidt planis konstruaĵojn kaj gvidis tra multajn jarojn konstruprocesojn. Schmidt helpis tiun societon danke al sia aŭtoritateco kiel urba konsiliano. Post la aĉeto de grundojn malsupre de la gastejo *Aŭenkeller* estiĝis ĝis 1911, kiel modeldona projekto, ene de 14 jaroj 44 domoj kun 326 loĝejoj por 2000 societanoj. Laŭ la reformprogramoj tiutempaj la loĝejoj estis ĉiuj higienaj, praktikaj, spacozaj, helaj kaj enlasantaj freŝan aeron, krome kun balkonoj. En la kortoj pluse estis duŝbanoj kaj banoj en kuvoj, kooperativa gastejo, infanvartejo, bakejo, metiejo de tubisto, vendejo por materialvaroj kaj luĝardenetoj.

## Memoro je Schmidt 
La nuntempe restaŭrita ejoj en la Karl-, Adalbert- kaj Aŭen-stratoj atestas la honorplenanan provon fari ankaŭ en la nordaj kvartaletoj dignajn loĝejojn por laboristoj kaj etburĝoj. Al tio memorigas onin ankaŭ bronza tabulo ĉe la piedo de la horloĝtureto ĉe la angulo de Adalbert- kaj Karl-stratoj. La dankemaj anoj de la menciita societo muntigis ĝin en 1911 honore al sia unua estro. La portretmedalionon faris la skulptisto Ewald Hahn.

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
Pri la memortabulo kaj Schmidt.

Kategorio:Historio de Erfurto
Kategorio:Surskriboj
Kategorio:Arkitekturo de Germanio
Kategorio:Loĝado
Kulturmaŝino

[eta|al[sokokultivatoro]]
**Kulturmaŝino** (aŭ evitinda alinomo **kultivatoro** laŭ NPIV) estas terkultiva ilo por la nerenversa grundprilaborado. Per kulturmaŝino oni lozigas kaj disigas la grundon , kontraŭbatalas trudherbojn kaj engrundigas humon.

* La malpezaj variantoj nomiĝas ankaŭ *pecetiĝilo* aŭ *fajnkultivatoro*. Ĝi ĉefe uziĝas por prepari la sembedon.
* En kombinado kun erpiloj kaj aliaj grundprilaborigaj iloj kultivatoroj estas uzataj por sembedpreparado. Tiu kombinaĵo ankaŭ nomiĝas sembediga kombinaĵo.
* Ankaŭ kombinaĵoj de kultivatoroj kun sem- kaj plantigmaŝinoj ekzistas.
* pli fortaj kultivatoroj nomiĝas pezkultivatoroj. Per tiu maŝino oni povaslozigi la agron sen antaŭa plugado. Tiu senpluga grundoprilaborado havas kelkajn avantaĝojn.

## Historio 
[eta|kultivatoro kun kvin dentoj por [tirbesto]]
La kultivatoro estas mekanizado de la sarkilo, kiu mem evoluiĝis el hokforma fosbastono. Ekde la 19a jarcento kultivatoroj estis faritaj kun rigidaj dentoj. La profundeco, laborlarĝeco kaj nombro da dentoj estas tre limigitaj pro la tirforto de la tirbesto. Per kultivatoro oni povas ŝpari oftan plugadon. Ĝi lozigas la vintran plugfoson kaj preparas la sembedon en printempo. En regionoj kun sablecaj grundoj la kultivatoro ankaŭ anstataŭas la plugilon por prepari la sembedon de someraj kulturoj.

## Taskoj 
[eta|sembediga kombinaĵo kun risortdenta [kultivatoro kaj erpilo (pecetigilo) kiel postveturilo]]
* Per la kultivatoro ( = malpeza rimorkdenta kultivatoro) la plugita agro estas lozigita, kiu estis post la vintro kaj multaj pluvoj densigata. La erpilo ne plu estas taŭga maŝino por prilabori tiun grundon. La kultivatoro anstataŭas la duan plugadon post la vintro.
* Ofte ne sufiĉas la erpilo por prilabori la likvan sterkon. La kultivatoro kun sufiĉe granda distanco de la dentoj estas la solvo.
* Kiel parto de sembediga kombinaĵo por prepari optimalan sembedon la kultivatoro estas necesa.
* Sur malpezaj grundoj taŭgas fajnkultivatoroj por prilabori la stoplejon. Antaŭe necesas forporti la pajlon.

## Literaturo 
* Udo Bols: *Landwirtschaftliche Anbaugeräte für Traktoren in früherer Zeit*. Verlag Podszun-Motorbücher GmbH, Brilon, ISBN 978-3-86133-441-5
* Die Landwirtschaft: *Band 3 - Landtechnik Bauwesen*. BLV Verlagsgesellschaft, München, ISBN 3-405-14349-7
* Bodo Frahm: *BGJ Agrarwirtschaft.* 4. Auflage, Ulmer, Stuttgart, 1980, 1991, S. 116 ff., ISBN 3-8001-1049-0
* Wilhelm Martin: *Handbuch der Landwirtschaft.* Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 1895.

## Vidu ankaŭ 
* Erpilo
* Plugilo

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Agrikulturaj maŝinoj
Kategorio:Ĝardenaj iloj
Fosbastono

eta|120px|fosbastono
La **fosbastono** estas unu el la plej malnovaj iloj de la homaro. Ĝi plej ofte estas simpla ligna bastono, kies fino estas pinta.

Homoj sur la kulturŝtupo de ĉasistoj kaj kolektistoj uzis ĝin por elfosi nutraĵriĉajn radikojn, bulbojn, cepojn kaj rizomojn el la tero.

Fosbastonoj tial estas multe pli aĝaj ol agrikulturo. La plej fruaj trovaĵoj de fosbastonoj datiĝas antaŭ 200.000 jaroj. Verŝajne fosbastonoj estas eĉ pli malnovaj, oni nur ne trovis pli malnovajn pro la nedaŭra materialo ligno.

Fosbastonoj ofte nur estas ĉ. unu metro longa. La pinto povas esti diversmaniere prilaborita. Ofte ĝi estas malmoligita en fajro. Kelkfoje ŝtondisko estis fiksita.

Dum la ekesto de agrikulturo dum la t.n. neolitika revolucio, la fosbastono fariĝas ilo de kultivado. Pere de la fosbastono oni faris truojn por enmeti stikaĵojn aŭ por fosi malgrandajn agrojn. Paralele evoluiĝas fosbastonoj kun hokoj. *(hakkultivado)*.

En kelkaj regionoj la fosbastono estis anstataŭita de ligna ŝpato aŭ de iloj kiel hakiloj, hojoj kaj similaj iloj. En terkultivado poste sekvis plugilo kaj grubilo.

## Referencoj 
Kategorio:Hortikulturaj iloj
Kategorio:Agrikulturo
Kongo (jado)

[eta|Jada kongo el [Liangzhu-kulturo, Neolitiko (3300 - 2200 a.K.), valo de Malsupra Jangceo]]
**Kongo** aŭ *kong* (; Wade–Giles: ts'ung) estas formo de artaĵo el jado de antikva Ĉinio. La plej fruaj kongoj estis produktitaj dum la kulturo Liangzhu (3400-2250 a.K.); pli postaj ekzemploj datas ĉefe el la epokoj de la dinastioj Ŝang kaj Zhou.

Laŭ formo, *kong* estas tubo kun cirkla interna sekcio kaj anguleca ekstera sekcio. La ekstera surfaco estas dividita vertikale aŭ horizontale tiel ke la tuto difinas neplenan cilindron enmetitan en parte rektangula bloko. Ties proporcioj varias - *kongo* povas esti malalta aŭ pli alta ol larĝa. La ekstera flankoj estas foje dekorataj per maskecaj vizaĝoj, kiuj povas rilati al desegnoj *taotie* troviĝantaj poster ĉe bronzaj ujoj.

Kvankam ĝenerale konsiderataj kiel iaj ritaj objektoj, la origina funkcio kaj signifoj de *kongo* estas nekonataj. Postaj verkoj parolas pri la *kongo* kiel simbolo de la tero, dum la *bi* reprezentas la ĉielon. La kvadrato reprezentus la teron dum la cirklo reprezentus la ĉielojn.

Oni konas ankaŭ porcelanajn versiojn de *kong*, kiel aperis ĉe televida dokumenta filmo de BBC titole *China in Six Easy Pieces* (Ĉinio en ses facilaj pecoj, 2013) prezentita de Lars Tharp, nome fakulo pri porcelano.

## Vidu ankaŭ 
* Bi-disko

## Bibliografio 
* *Les jades néolithiques chinois* / [kontribuoj de Christophe Comentale, Laurent Long, Tong Peihua, Zhang Jingguo] ; [por la ACI Du chopper au brillant], [Paris] : Museum national d'histoire naturelle, cop. 2008, 1 vol. (81 p.) : ill., couv. ill. ; 30&nbsp;cm
* *Art et archéologie : la Chine du Néolithique à la fin des Cinq Dynasties, 960 de notre ère* / Danielle Elisseeff ; Paris : École du Louvre : RMN, 2008
* "Neolithic Chinese Jades", Angus Forsyth, en *Jade*. Eld. Roger Keverne. New York: Van Nostrand Reinhold, 1991. pp.&nbsp;88–109.

## Eksteraj ligiloj 
* British Museum 

Kategorio:Ĉinaj artoj
Kategorio:Arkeologio en Ĉinio
14597 Waynerichie

'*14597 *Waynerichie'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono),

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan inĝenieron *R. Wayne Richie* de la NASA, kiu laboris kun ambaŭ homaj kaj robotaj kosmoesploro. Kiel mastrumisto de akiro por la programo *Discovery*, li helpis formi la teknikan procezon de taksado de la kostoj kaj riskoj en la procezo de selektado por la programo de planeda esplorado *Discovery''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Julius Müller

**Julius Müller** estas la nomo de jenaj personoj:

* Julius Müller (teologo) (1801–1878), germana evangelia teologo
* *Julius Müller* (1827–1895), aŭstra hebreisto kaj talmudisto, nomata *Joel Müller*
* *Julius Müller* (1857—1917), svisa sportfunkciulo
* *Julius Müller* (1860–post 1902), germana opera kantisto
* *Julius Müller* (1881–1949), aŭstra arĥitekto
* *Julius Müller* (1903–1984), germana atleto
* *Julius Müller* (1850–1914), bienposedanto kaj deputito en la germana regna parlamento
Ahmad Kazemi

**Ahmad Kazemi** (n. la , Naĝafabad, Provinco Isfahano, Irano — m. , Urmia, Okcidenta Azerbajĝano, Irano) estis irana militestro, generalo-majoro de la Armeo de la Gardistoj de la Islama Revolucio kaj unu el la ĉefaj figuroj de la Iraka-irana milito.

## Infaneco kaj juneco 
Li naskiĝis la  en Naĝafabad, Provinco Isfahano, Irano. Lia patro estis militestro en la Imperia Armeo de Irano, sed eksiĝis en 1974 antaŭ la Irana revolucio. La familio translokiĝis al Libano en 1975, kie la patro kaj la filo aliĝis al sudlibanaj batalantoj. Post komenciĝo de la Irana revolucio Ahmad Kazemi partoprenis batalon kontraŭ la Dinastio de la Pahlavi. Post la revolucio venkis kaj establiĝis la Armeo de la Gardistoj de la Islama Revolucio (Pasdarano) en 1980, li aliĝis al Pasdarano kaj iris en 1981 al Irana Kurdistano por batali tie kontraŭ lokaj kontraŭrevoluciuloj.

## Milita kariero 
Post komenciĝo de la Iraka-irana milito li partoprenis ĝin kun 50-homa taĉmento, batalante kontraŭ Irako ĉe urbo Abadano. Batalante senpere en frontlinio, li estis vundita je kruron, brakoj kaj dorso, kaj perdis parton de unu fingro. Post la fino de la milito lia taĉmento transformiĝis al grava kaj influa parto de Pasdarano.

Poste li enmatrikuliĝis en universitato kaj akiris diplomon de bakalaŭro pri geografio kaj magistro pri administrado kaj militaj elspezoj. Li ankaŭ doktoriĝis pri nacia defendado. La  li estis nomumita komendestro de la Armeo de la Gardistoj de la Islama Revolucio fare de plej supera gvidanto de Irano Ali Ĥamenei. Li estis ankaŭ militkonsultanto ĉe prezidantoj Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani kaj Mahmud Ahmadineĵad.

## Persona vivo 
Ahmad Kazemi edziĝis en 1978 kaj havis du filojn: Mohammad Mehdi (naskiĝis en 1980) kaj Saeed (naskiĝis en 1989). Mohammad Mehdi laboras kiel civila inĝeniero.

## Morto 
Li pereis la  pro kraŝo de aviadilo Dassault Falcon 20 apud Urmia, Okcidenta Azerbajĝano, Irano. Li flugis kune kun aliaj altranguloj de Pasdarano por kontroli armeajn trupojn ĉe la limoj kun Irako kaj Turkio. Laŭ Aviation Safety Network la aviadilo Falcon «kraŝe alteriĝis ĉe malbonaj veterkondiĉoj... Raportoj indikas, ke la skipo ne ricevis tri verdojn post elekti malaltiĝon ĉe alproksimiĝo al flughaveno Orumiyeh. Malsuprenira flugo okazis tiele ke kontrolturo ne povis observi alteriĝon. Dum girado dufoje ekflamis motoro, laŭ raportoj sekve de glaciiĝo. La urĝa alteriĝo okazis en la flughaveno, sed Falcon kraŝis». Ĉiuj 11 homoj en la aviadilo pereis. Informoj laŭ kiuj la aviadilo kraŝis sekve de sabotado aŭ bombeksplodo, ĝis nun ne estis pruvitaj.

Ahmad Kazemi estis sepultita en tombejo Behesht-e Zahra (Teherano).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Ahmad Kazimi  *(ne plu funkcias)*

Kategorio:Iranaj generaloj
Kategorio:Pasdarano
Kategorio:Iraka-irana milito
Kategorio:Mortintoj en aviadilaj akcidentoj en Irano
Amerika aristolokio

[eta|*Aristolochia macrophylla* - [MHNT]]

**Amerika aristolokio**, **grandfolia aristolokio** aŭ latine **Aristolochia macrophylla** estas plantspecio el la genro Aristolokio (*Aristolochia*) el la familio de la Aristolokiacoj (Aristolochiaceae). Ĝi hejmiĝas en la montaj arbaroj de Pensilvanio ĝis Georgio kaj okcidente de Minesoto kaj Kansaso en Kumberlanda altebenaĵo kaj la Blukresta Montaro en alteco de 50 kaj 1300 m super marnivelo.

## Priskribo 
*Aristolochia macrophylla* estas forte kreskanta volviĝanta liano, kiu qantingas altecon de 10 ĝis 20 m. La alternesidantaj tigethavaj folioj estas simplaj kaj 4 ĝis 6&nbsp;cm longaj. La malhelverda foliplato estas korforma, 7 ĝis 34&nbsp;cm longa kaj 10 ĝis 35&nbsp;cm larĝa.

## Utiligado 
eta
La amerika aristolokio estas kultivata kiel ornamplanto por fasadverdigado aŭ kiel grimpplanto ĉe pergoloj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Kerry Barringer: *Aristolochia* bei der *Flora of North America*, Volume 3: *Aristolochia macrophylla* - Online.
* Hermann Göritz: Laub- und Nadelgehölze für Garten und Landschaft. Deutscher Landwirtschaftsverlag Berlin. 1986. 6a eldono. ISBN=3-331-00031-0
* Bruns Pflanzen – *Sortimentskatalog 2008/09*, DATO-Druck GmbH & Co. KG, Oldenburg

## Eksteraj ligiloj 
* Pfeifenwinde als Fassadenbegrünung

Kategorio:Ornamaj plantoj
Kategorio:Aristolokiacoj
Kategorio:Aristolokioj
Kategorio:Grimpoplantoj
Recea (Vârșolț)

**Recea** [reĉa], hungare Krasznarécse, estas vilaĝo en la rumana distrikto Sălaj. Administre ĝi apartenas al la komunumo Vârșolț.

Ĝia unua dokumenta mencio estas el la jaro 1326.

Recea situas ĉe la komunuma vojo DC74, kiu ligas ĝin al la komunuma centro. La rivero Crasna, kies nomo servas distinge en la hungara nomo, pasas okcidente de la vilaĝo.

Laŭ la censo de 2002 tri kvaronoj el la 570 loĝantoj deklaris sin etnaj rumanoj kaj unu kvarono hungaroj.

## Notoj 
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Viktorioparko (Berlino)

eta|Kuŝherbejo kun la nacia monumento fone.
La **Viktorioparko** () estas  hektarojn granda publika parko en Kreuzberg (Berlino). Troviĝas en ĝi promenvojetoj, kuŝherbejoj, ludejo, sportejo, gastejoj kaj, en aparta sekcio, bestoĝardeneto. La ripozumzono estas ĝardena monumento kaj faritis de 1888-94 fare de la pejzaĝarkitekto Hermann Mächtig; etendigis la tuton de 1914-16 Albert Brodersen.

## Historio 
Sterniĝas la Viktorioparko laŭlonge la deklivojn de la Kreuzberg-monteto, kiu estas la plej alta en la tuta urbo (66 m de alteco). Jam meze de la 16-a jarcento oni faris vitkultivadon sur la menciita monteto.

Memore al la Kontraŭnapoleonaj militoj (1813-15) starigitis en la 1821-a jaro sur ties pinto nacia monumento planita de Karl Friedrich Schinkel en formo de katedrala spajro. La alta kruco supre donis la nomon al la monteto kaj poste ankaŭ al la urbokvartalo. De tie oni povas ĝui ravigan belvidon al la urbo. De 1888-94 la ĝis tiam kalva monteto ŝanĝiĝis en parkon kun montosimila karaktero fare de la urba ĝardendirektoro Hermann Mächtig.

## Priskribo 
Karakterizaj estas pro la kruteco tre densmaŝa voja retaro, la roka Lupofaŭko kun fontoj kaj etaj akvofaloj kiel ankaŭ la granda akvofalo kiu alvalen fluas kun 24 m de profundeco en la direkto de Großbeeren-strato. Inter 1913-16 iĝis sentebla pligrandiĝo uesten. Tie ĉi aranĝis Albert Brodersen sur nur iomete montoza zono pejzaĝparkon kun abundaj herbejoj. Poste aldonitis ludejego kaj ĉirkaŭbaraĵeto por bestoj je la granda ŝato de infanoj. Nuntempe en la parko oni rajtas ankaŭ ludi boŭlon. La gastejo "Golgotha" kun granda bierĝardeno situanta ĉe la Duden-strato estas precipe dumsomere tre ŝatata renkontiĝloko.

## Esperantooficejo apuda 
Tre proksime de la parko troviĝas ekde februaro 2015 la ĉefa oficejo de la Germana Esperanto-Asocio, nome en Katzbachstraße nr 25.

## Literaturo 
* Folkwin Wendland: *Berlins Gärten und Parke von der Gründung der Stadt bis zum ausgehenden neunzehnten Jahrhundert* (Das klassische Berlin). Propyläen: Berlin 1979; p. 197–200; ISBN 3-549-06645-7.
* Clemens Alexander Wimmer: *Parks und Gärten in Berlin und Potsdam*. ed. Senator für Stadtentwicklung und Umweltschutz, Abt. III – Gartendenkmalpflege; Nicolaische Verlagsbuchhandlung: 3.&nbsp;Aufl. Berlin 1989; ISBN 3-87584-267-7; p. 42–44.
* Rike Fischer: *Auf dem Gipfel von Berlin – Ein Spaziergang durch den Viktoriapark in Kreuzberg*. September 2007, 112&nbsp;Seiten, ISBN 978-3-935810-07-4

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj far Urboevoluado Berlino.
* Filmeto pri la Viktorioparko. 

Kategorio:Parkoj en Berlino