open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
12-a arondismento de Parizo

La **12-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de la Sejno. Laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La arondismento spertis gravan arkitekturan reorganizon ekde kelkaj jardekoj, precipe ĉirkaŭ la kvartaloj Cour Saint-Émilion aŭ Bercy, kiu nun gastigas la francan ministrejon pri ekonomio, financoj kaj industrio sed ankaŭ grandan spektaklejon. La 12-a arondismento cetere entenas la operejon Bastille (la dua plej vasta operejo de Parizo post la operejo Garnier), inaŭgurita en 1989 okaze de la 200-a datreveno de la invado de la prizono Bastille.

Ankaŭ la bosko de Vincennes administre apartenas al la 12-a arondismento.

## Vidindaĵoj 
* Placo Bastille (parte)
** Operejo Bastille
** Faubourg Saint-Antoine
* Verda Promenvojo René-Dumont
* Viaduc des arts
* Parko de Bercy
* Tombejo de Bercy
* Tombejo de Picpus
* Accor Arena
* Bosko de Vincennes
* Flora parko de Parizo
* Zoologia parko de Parizo

## Partneraj rilatoj 
La arondismento havas partnerajn rilatojn interalie kun
* 20px|Germanio la urbodistrikto Steglitz-Zehlendorf de Berlino en Germanio

## Mapo 
centra|500px|Mapo de la 12-a arondismento

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 12-a arondismento


Kategorio:Arondismentoj de Parizo
14-a arondismento de Parizo

La **14-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de la Sejno, kaj laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La arondismento entenas la plej grandan parton de la kvartalo Montparnasse, kiu estas tradicie antaŭ longe areo kun multaj artistoj aŭ bretondevenaj loĝantoj. Sed la areo estas hodiaŭ pli konata pro la altega turo Montparnasse kaj pro la apuda staciodomo gare Montparnasse.

La 14-a arondismento plie enhavas la Cité internationale universitaire de Paris, proksime al la parko Montsouris kaj al la stadiono Charléty.

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
[eta|dekstra|350px|La 14-a arondismento kun la [turo Montparnasse.]]
[eta|dekstra|250px|La [parko Montsouris]]
* Katakomboj de Parizo
* Tombejo de Montparnasse
* Gare Montparnasse
* Montparnasse kvartalo
* La Santé (prizono)
* Turo Montparnasse
* Itala teatrejo de Parizo

## Ĉefaj stratoj aŭ placoj 
* Rue de l'Arrivée
* Placo Denfert-Rochereau
* Rue Delambre
* Rue du Départ
* Place Edgar Quinet
* Avenue du Maine
* Boulevard Montparnasse
* Boulevard Raspail

## Vidu ankaŭ 
* **Parizo**
* Arondismentoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 14-a arondismento

Kategorio:14-a arondismento de Parizo
Kategorio:Arondismentoj de Parizo
15-a arondismento de Parizo

La **15-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la maldekstra bordo de la Sejno, kaj laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Do tiele ĝi estas la plej multhoma arondismento de la franca ĉefurbo.

La 15-a arondismento, samkiel la 14-a arondismento, entenas parton de la kvartalo Montparnasse. La turo Montparnasse kaj la apuda gare Montparnasse situas je la limo inter la du arondismentoj.

Tie cetere troviĝas la granda centro por variaj ekspozicioj apud la Porte de Versailles, aŭ la areo Front de Seine kun altaj turoj, proksime al la Eiffel-Turo.

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
Oni kelkfoje rigardas la 15-an arondismenton kiel la plej senkarakteran parton de Parizo. Sed jen kelkaj vidindaĵoj :

* Montparnasse
* La Ruche
* Porte de Versailles / Dôme de Paris - Palais des Sports
* Front de Seine
* Héliport de Paris - Issy-les-Moulineaux - Valérie-André
* Viadukto de Bulvardoj de Grenelle, Garibaldi kaj Pasteur

## Konataj lokanoj 
* Augustin Trapenard

## Vidu ankaŭ 
* Parizo
* Arondismentoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 15-a arondismento


Kategorio:Arondismentoj de Parizo
Skorzonero

|}**Skorzonero** estas legomo, kiu antaŭ la Dua Mondmilito relative multe estis manĝata en Eŭropo, sed poste malpopulariĝis, eble pro sia laborpostuleco. Dum la senŝeligado de la longaj, malhelaj radikoj liberiĝas glueca plantolakto. Pro tio la legomo ricevis la kromnomon *kuiristina ĉagreno*.

Alia kromnomo estas *vintro-asparago* (aŭ *povrul-asparago*): la gusto de la legomo iomete similas al tiu de asparago. Skorzonero estas tipa vintra legomo, kun la plej granda alportado en februaro.

Post la senŝeligado oni tranĉas la skorzonerojn en pecetojn kaj kuiras ilin kun iom da vinagro por eviti senkoloriĝon. Oni povas eviti la gluecan plantolakton per la portado de kuirejaj gantoj. Ankaŭ oni povas pli facile senŝeligi la skorzonerojn post kuirado.

## Nutra valoro 
La nutra valoro de 100 g da freŝaj skorzoneroj estas:

Kategorio:Legomoj
13-a arondismento de Parizo

La **13-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la maldekstra bordo de Sejno, kaj estas famkonata pro la ĉeesto de la ĉefa ĉina kvartalo de la franca ĉefurbo, sudoriente de la arondismento.

Laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La 13-a arondismento ankaŭ gastigas la Bibliotekon François Mitterrand, tio estas la plej grava biblioteko de Francio.

## Vidindaĵoj 
* La ĉefa ĉina kvartalo de Parizo
** Les Olympiades, Super-Italie kaj kelkaj aliaj altaj turoj
eta|dekstra|250px|Urbdomo de la 13-a arondismento
* Nacia Biblioteko de Francio
* Pitié-Salpêtrière (malsanulejo)
* Butte aux Cailles
* Gare d'Austerlitz
* Manufakturo Gobelin
* Preĝejo Saint-Hippolyte
* Maison Planeix
* Parko de Choisy
* Station F
* Viadukto de Bulvardo Auguste Blanqui
* Viadukto de Bulvardo Vincent Auriol

## Ĉefaj stratoj aŭ placoj 
* Paris Rive Gauche
* Rue Zadkine
* Boulevard de la Zone
* Avenue d'Italie
* Place d'Italie
* Porte d'Italie
* Porte de Choisy

## Mapo 
center|500px|Mapo de la 13-a arondismento

## Vidu ankaŭ 
* **Parizo**
* Arondismentoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 13-a arondismento

Kategorio:Arondismentoj de Parizo
Andrij Maliŝko

**Andrij MALIŜKO** (, naskiĝinta la , mortinta la ) estis lirika poeto, fama kanto-verkisto. Naskiĝis en la urbeto Obuĥiv apud Kievo. Finis medicinan kolegion, studis literaturon en Instituto de Popola Klereco (nun - Kijiva Universitato). Instruis literaturon, laboris en gazet-redakcio, servis en armeo. Aŭtoro de ĉ. 40 poem-kolektoj. Influis la verkadon de Vasil Stus.

Liajn kant-tekstojn (poemojn) tradukis Petro Palivoda.

Kategorio:Ukrainaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj militkorespondantoj
Aingeville

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vogezoj (*Vosges*), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Neufchâteau kaj al la kantono **.

La teritorio havas komunan limon kun . 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas la *aingevillois*.

## Geografio 
Aingeville  lokiĝas en la okcidento de la departemento. La vilaĝo estas konstruita sur la maldekstra bordo de la rivereto *Anger*, iu alfluanto de la rivero *Mouzon''.

## Loĝantoj 
Kategorio:Komunumoj de Vosges
Ainvelle

***Ainvelle (Haute-Saône)** estas franca komunumo de la departemento Haute-Saône
***Ainvelle (Vosges)** estas franca komunumo de la departemento Vosges
Diapazono

eta|Agordforko farita je 440 Hercoj

**Diapazono** aŭ **agordforko** (**sonforko**, **tonforko**) estas agordilo el ŝtala alojo, per kiu oni agordas la muzikilojn. Kiam oni frapas ĝin, ĝi vibras kaj oni povas aŭdi noton muzikan, kutime A je 440 Hercoj. Tamen la tonalto dependas de la longo de la diapozono. La kongreso internacia pri la diapazono, okazita en Londono en 1939, rekomendis uzi por ĝi A-noton je 440 hercoj.

La alojo uzita en la diapazono estas malmulte sensitiva al la temperatura vario kaj tio garantias ke la tonalto ne ŝanĝos facile. Ŝanĝo de atmosfera premo povas iomete variigi la tonalton. En akvo la diapazono je 440 Hercoj vibras je 650 Hercoj.

## Vidu ankaŭ 
* Agordofajfilo

Kategorio:Agordoj (muziko)
Kategorio:Muzika terminologio
Iringa

eta|Situo en Tanzanio
eta|EAR buso al Iringa
**Iringa** estas urbo en Tanzanio, ĉefurbo de la samnoma regiono. Ĝi konsistigas en la regiono la distrikton *Iringa Urba*, kiu laŭ la censo de 2002 havis 106.371 loĝantojn. Parto de tiu distrikto tamen estas klasita kiel "kampara"; la "urba" urba parto havis 99.723 loĝantojn.

Iringa situas nord-oriente en la regiono, en ties alta parto, ĝia alto super maro estas pli ol 1.500 metroj. Ĝiaj koordinatoj estas . Pro la alteco la temperaturoj inter junio kaj aŭgusto povas preskaŭ atingi glaciecon.

La urbo, kies nomo deriviĝas de la hehea vorto *lilinga* (= fortikaĵo), estis konstruita en la 1890-aj jaroj de la germana armeo kiel defenda loko kontraŭ la ribelo de la heheoj sub ilia ĉefo Mukvavo, kies bazo situis proksime. El tiu epoko restas bazara halo kaj tribunala konstruaĵo.

Iringa estas trafika nodo, ligita al Daresalamo per la tanzania-zambia ŝoseo (distanco: 502 km). Alia ŝoseo iras norden al Dodomao (ĉ. 200 km). Malgranda flughaveno (IATA-kodo "IRI") situas norde de la urbo.

## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno Iringa


Kategorio:Urboj de Tanzanio
Uralo (rivero)

**Uralo** ( (Ural) [pli frue  (Jajk)], ; ) estas rivero en Rusio kaj Kazaĥio. Ĝi fluas el Urala montaro al Kaspia maro. La longeco de la rivero Uralo estas 2428 km. Ĝi servas kiel fonto de fiŝkaptado kaj grava transporta arterio. Inter la gravaj urboj ĉe la rivero estas Magnitogorsk, Orsko kaj Orenburgo. Kun la montaro Uralo ĝi formas la limon inter Eŭropo kaj Azio.

## Referencoj 

eta|centra|320ra|

Kategorio:Alfluantoj de Kaspio
Kategorio:Riveroj en Kazaĥio
Kategorio:Riveroj en Baŝkirio
Kategorio:Riveroj en Orenburga provinco
Kategorio:Riveroj en Ĉelabinska provinco
Kategorio:Internaciaj riveroj en Eŭropo
Kategorio:Landlimaj riveroj
Ivar Formo

**Ivar FORMO** (n. 24-an de junio 1951; m. 26-an de decembro 2006 en Nordmarka ĉe Oslo) estis norvega longdistanca skiisto.

Li akiris dum la Vintra Olimpiko 1972 en Sapporo pri 15 km bronzan medalon kaj pri 4x10-km-a ŝabla skio arĝentan medalon. Dum la Vintra Olimpiko 1972 en Innsbruck akiris li denove arĝentan medalon pri 4x10-km-a stabla skio kaj iĝis ĉampiono pri 50 km.

eta|maldekstra|200ra|
La ankaŭ partoprenis nordan skian mondĉampionadon de 1974 en Falun kaj de 1978 en Lahti kaj akiris ambaŭfoje bronzan medalon.

Formo estis ankaŭ sukcesa en la orientiĝa kuro kaj ekiris bronzan medalon en ties mondĉampionado de 1974 en stablo.

Li mortis en 2006 pro akcidento dum skiado, kiam li venis sub glacion de la lago Nordmarka.

Formo
Formo
Pomakoj

eta|Pomak Photos 0006
eta|BASA-2072K-1-337-296-Pomak
La **pomakoj** (bulgare българи-мохамедани; memnomo pomak, arjan, poganec, marvak, poturnak) estas grupo de slavoj, praktikantaj islamon kaj parolantaj dialekton de la bulgara lingvo. La pomakoj loĝas precipe en la montaro Rodopoj sude de la urbo Plovdiv, ĉefe en t.n. "pomakaj enklavoj". Post la disfalo de komunismo, la pomakoj ekserĉis sian identecon kaj reliefiĝis 3 subgrupoj. Kelkaj substrekis sian etnan apartenon al bulgaroj kaj konvertiĝis al kristanismo, la aliaj deklaris pri sia turka identeco. La tria grupo provis krei sian etnan identecon surbaze de islamo.

Oni supozas ke la pomakoj estas posteuloj de bulgaroj, kiujn la turkoj perforte islamigis dum la 17-a jarcento. Dum la jaro 1964 ili ribelis kontraŭ la ŝtataj provoj bulgarigi ilin.

Signifa pomaka malplimulto ankaŭ vivas en la provinco Ksantio en nordokcidenta Grekio, tuj sude de la limo inter Bulgario kaj Grekio. Granda Pomak-diasporo loĝas en Turkio. Pro subpremo, multaj pomakoj el Bulgario kaj Grekio migris al Turkio,.

## Referencoj 
Kategorio:Bulgario
Kategorio:Grekio
Kategorio:Turkio
Kategorio:Etnoj en Turkio
Kategorio:Etnoj en Balkanio
Kampalo

eta| Vido al Kampalo
eta|maldekstra|250px|Strato apud Kampalo
eta|maldekstra|250px|Foiro apud Kampalo
eta|maldekstra|250px|Fronto de moskeo Gaddafi en Kampalo
[eta|maldekstra|250px|[Bahaa domo de adorado]]
**Kampalo** estas milionurbo, la ĉefurbo de Ugando.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis . Laŭ takso de 2005 la urbo havas 1.353.236 loĝantojn (censo de 2002: 1.208.544).

## Geografio 
Kampalo situas kelkajn kilometrojn de la Viktoria Lago. Ĝi distancas nur kelkdek kilometrojn de la ekvatoro. Ĝia alto super maro estas inter 1.155 kaj 1.189 metroj.

## Historio 
En 1890 *Frederick Lugard* konstruis ĉe Viktoria Lago fortikaĵon por la Brita Orient-Afrika Kompanio; ĉirkaŭ tiu fortikaĵo kreskis la urbo Kampalo. La nomo ekestis el la bantua nomo *Kasozi ka empala* (= antilopa/impala monteto). Inter 1900 kaj 1905 la urbo estis ĉefurbo de la brita protektejo Ugando. Post la sendependiĝo en 1962 ĝi reprenis la ĉefurbecon de la tiama ĉefurbo Entebbe.

Post la eksigo de diktatoro Idi Amin en 1979 grandaj partoj de la urbo estis detruitaj. Tial multaj domoj estas relative novaj.

## Klimato 
Kampalo havas tropikan klimaton, tamen la alteco faras ĝin pli malvarma, tial la temperaturo estas konstante 25-28 C'. En januaro estas la plej varma vetero. Jare pluvas po 1174 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe en novembro kaj inter marto-majo.

## Famuloj 
* Cyril V. Jackson

## Vidindaĵoj 
* Universitato Makerere
* muzeo
* katedralo
* moskeo
* nacia teatro
* Tomboj de reĝoj de Bugando en Kasubio

## Nomportantoj 
* La asteroido 1948 Kampalo
 

Kategorio:Ugando
Kategorio:Urboj de Ugando
Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Milionurboj
Esplorĵurnalismo

**Esplorĵurnalismo** estas formo de ĵurnalismo, kiu temas pri esplorado kaj malkovro de interesegaj temoj, ofte rilataj al krimoj, politika koruptado, aŭ alitipa skandalo. Laboro de esploranta ĵurnalisto estas malsama ol tiu de policisto aŭ juristo, ĉar la laboro de esploranta ĵurnalisto ne baziĝas sur leĝo kaj la celo estas publikigi la informojn (ne rekte puni la kulpulon aŭ solvi la problemon).

## Esploroj 
Esploranta ĵurnalismo estas relative malofta fenomeno, ĉar ĝi postulas multe da tempo kaj bonajn kontaktojn, kiu ofte mankas en ĉiutaga novaĵa laboro. Esploranta ĵurnalisto povas ekzemple labori en iu alia profesio por havigi informojn pri la praktikaj kondiĉoj de tiu laboro. Ofte esploranta ĵurnalistiko baziĝas ankaŭ al anonimaj fontoj, kiu pliigas la respondecon de ĵurnalisto por eviti misinformadon aŭ unuflankajn informojn. En multaj landoj anonimeco de ĵurnalistaj fontoj estas garantiata aŭ en leĝoj aŭ en etika kodo de ĵurnalistoj.

Image:Hr Ulrike Holler 2007.jpg| :de:Ulrike Holler
Image:Carl bernstein 2007.jpg| :en:Carl Bernstein
Image:Hersh Trinity2.JPG| :en:Seymour Hersh
Image:Naderspeak.JPG| Ralph Nader

## Kaŝesploroj 
Speciala formo de esplorĵurnalismo estas la kaŝesplora ĵurnalismo: La aŭtoro agadas pseŭdonime por eltrovi la faktojn. Günter Wallraff, germana ĵurnalisto fama pro tiaj esploroj, sub la identeco „Hans Esser“ dungiĝis ĉe la bulvarda gazeto de:BILD, por ekscii pri la ĵurnalistaj metodoj de la redakcio (libro: *Der Aufmacher – Der Mann, der bei „Bild“ Hans Esser war*, 1977), alifoje pseŭdonime laboris en la ŝtalindustrio (*Industriereportagen. Als Arbeiter in deutschen Großbetrieben*, 1970). La libroj efikis grandajn sociajn debatojn.

Image:Helen Hunt Jackson by Charles F. Conly.jpg| :en:Helen Hunt Jackson
Image:Guenther wallraff 20070310.jpg| :de:Günter Wallraff
Image:Max Winter 1902.jpg| :de:Max Winter, 1902
Image:Michael Moore 66ème Festival de Venise (Mostra).jpg| :en:Michael Moore

## Skandaloj 
Multaj politikaj skandaloj nur fariĝis konataj pro la laboro de esplorantaj ĵurnalistoj, ekzemple:
* *Skandalo Watergate* (Usono 1974 — Bob Woodward, Carl Bernstein)
* *:de:Flick-Affäre* (Flick-afero, FR Germanio 1975 — Hans Leyendecker)
* *:de:CDU-Spendenaffäre* (Skandalo pri nigraj kasoj de CDU, FR Germanio 1975 — Hans Leyendecker)
* *:en:Sponsorgate* (Sponsorgate, Kanado 1996 — Daniel Leblanc)

## Esplorĵurnalistaj verkoj 
Ekzemple:
* *Upton Sinclair*, Usono — viandoindustrio (The Jungle, 1906)
* *:en:Liu Binyan*, Ĉinio — pri korupto en ĉinia burokratio (People or Monsters, 1996)
* *en:Mark Curtis*, Britio — esploroj pri la brita ekstera politiko (*Unpeople: Britain’s Secret Human Rights Abuses*, 2004)
* *Marie-Monique Robin*, Francio — pri organkomerco (''Voleurs d'yeŭ* - Ŝtelistoj de la okuloj)
* *:de:Max Winter*, Austrio — homoj laborantaj en la kanaloj de Vieno (*Ein Strottgang durch Wiener Kanäle*)

## Vidu ankaŭ 
*(eo) Forbidden Stories*

## Eksteraj ligiloj 
*Reveal'', esplorĵurnalisma retejo en Usono

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Monda Tago de Gazetarlibereco
Velado

eta|200ra|Velado per jaĥto
eta|200ra|
eta|300ra|
**Velado** laŭ PIV estas la ago **veli** aŭ **veladi**, do veturi per helpo de velo(j). Plej ofte la veturilo, al kiu fiksitas la velo, estas boato aŭ simpla breto en akvo, sed ankaŭ eblas fiksi sketilojn sub speciala boatoforma veturilo kun velo kaj "veli" sur glacio, aŭ fiksi radojn sub simila veturilo kun velo kaj "veli" sur asfaltita ebena grundo.

Velboatoj dum multaj jarcentoj havis esencan signifon por komerco kaj transporto, militado kaj fiŝkaptado. Fine de la 19-a jarcento ili ekanstataŭiĝis per motoraj ŝipoj, kiuj malpli dependas de la veteraj kondiĉoj, estas pli rapidaj kaj ebligis redukti la nombron de maristoj, de la ŝipaj laboristoj - kaj tiu plirapidiĝo plus la ŝparo de salajroj reduktis la transportokostojn.

Nuntempe en la industriaj landoj velado preskaŭ ekskluzive estas libertempa aktiveco: maniero de sporto aŭ de trankvila vojaĝado, kvankam ontaj maristoj sur komercaj ŝipoj kaj marsoldatoj daŭre ricevas edukon sur grandaj plurmastaj velŝipoj.

En malindustriaj regionoj tamen velboatoj ankoraŭ hodiaŭ havas ekonomian signifon: Ekzemple el la Persa Golfo velboatoj kun la nomo *daŭo* hodiaŭ samkiel antaŭ jarcentoj transportas varojn al Barato kaj Afriko.

Dum la evoluo de la homa historio konstruiĝis velboatoj de multaj malsamaj konstrumodeloj kaj grandecoj. Principe diferenciĝas pezaj ŝipoj, kies ŝipa korpo troviĝas grandparte sub la akvosurfaco, kiuj veturante dispartigas la akvon kaj kreas relative grandajn ondojn, kaj malpezaj ŝipoj, kies ŝipa korpo troviĝas laŭeble grandparte super la akvosurfaco kaj kiuj penas gliti super ĝi. El inter la multaj specoj de velboatoj estas unupersonaj boatetoj, sportaj jaĥtoj, katamaranoj kun du ŝipaj korpoj kaj grandaj velŝipoj kun pluraj mastoj kaj plurdekoj da maristoj.

Por la unuopaj velboataj tipoj evoluis aro da ŝipaj manovroj, kaj dum veladaj konkursoj, kiuj nomiĝas regatto, ŝipistoj povas kompari siajn kapablojn.

## vidu ankaŭ 
* landa velado


Kategorio:Akvaj sportoj
Peter Zilvar

eta|300px|Peter Zilvar antaŭ la Interkultura Centro en Herzberg en julio 2008
**Peter ZILVAR** (naskiĝis en 1950) estas germana esperantisto.

Ekde 1976, li estas prezidanto de Esperanto-Societo Sudharco. Krome li iniciatis la fondon de Esperanto-Ligo de Malsupra Saksio (EMAS).

Li estas gvidanto de Interkultura Centro Herzberg (ICH). Lige kun tio, li elektiĝis Esperantisto de la Jaro 2007.

## Klerigvojo 
# Distancstudado ĉe teleuniversitato en Hagen: Andragogiko (instruado de fremdlingvoj al plenkreskuloj)
# Distancstudado (1998–2002) ĉe universitato Poznan (Pollando). Interlingvistiko diplomlaboraĵ-temo: Komparoj de bazaj vortaroj en etno- kaj planlingvoj kun «Vortprovizo por Esperanto-vortaro laŭ la nova eŭropa lingvoatestilo»
# Esperanto-instruisto ekde GEA de 2003
# Cseh-instruisto de ILEI ekde 2003

## Funkcioj kaj agado 
# Prezidanto de Esperanto-Societo Südharz de 1976
# Fondinto de landa ligo por Malsupra Saksio de GEA (kaj konstante estrarano)
# Komisiito de GEA por klerigado en Germanio de 2000
# Estro de Germana Esperanto-Centro (klerigejo de GEA) en Herzberg de 2002
# Rajtigita ekzamenanto de GEI, UEA/ILEI kaj por la KER-ekzamenoj
# Eldonanto de serio de klerigdosieroj kaj informgazeto Harca Kuriero
# Gvidanto de Interkultura Centro Herzberg.

Dank' al lia kelkjardeka agado en Herzberg am Harz, la bonaj kontaktoj de la Esperanto-Klubo kun la urboadministrado kaj kun lokaj politikistoj sukcesis atingi, ke la urba konsilio (konsistante el reprezentantoj de kvar partioj) la 11an de julio 2006 unuanime voĉdonis por aldoni la kromnomon «la Esperanto-urbo» al Herzberg am Harz.

## Eksteraj ligiloj 
* Arĥivligilo al intervjuo en "La Ondo de Esperanto" 2/2008
* Multlingva paĝaro de Herzberg am Harz - la Esperanto-urbo
* Retpaĝo de urbo Herzberg am Harz

Kategorio:Herzberg am Harz
Kategorio:Interkultura Centro Herzberg
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Esperantisto de la Jaro
Gabčíkovo (apartigilo)

**Gabčíkovo** estas nomo por vilaĝo kaj valbaraĵo en Slovakio.
*Vilaĝo en Slovakio, vidu Gabčíkovo situanta en distrikto Dunajská Streda
*Valbaraĵo sur Danubo, vidu Akva laboraĵo Gabčíkovo

## Vidu ankaŭ 
*Jozef Gabčík
Lule-samea lingvo

eta|300px|La lule-samea estas numero **4** sur la mapo.
La **lule-samea lingvo** estas urala lingvo parolata en Svedio kaj Norvegio. La lule-samea lingvo estas la dua el sameaj lingvoj laŭ nombro de parolantoj kaj havas nuntempe ĉirkaŭ 2000 parolantojn.

Kategorio:Samea lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Norvegio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Bukobo

**Bukoba** () estas urbo en Tanzanio, ĉefurbo de regiono Kagera.

Ĝi situas ĉe la okcidenta bordo de Viktoria Lago; ĝian loĝantaron oni taksas je , je la censo de 2002 la urba parto de distrikto *Bukobo Urba* havis . Ĝiaj koordinatoj estas , ĝia alto super maro estas  metroj (alto de la lago).

## Historio 
La loko estis loĝata jam longan tempon. Kiam en la 1970-aj jaroj oni konstruis novan havenon, oni trovis fornojn por fandado de fero, kiuj aĝis ĉ. 2000 jarojn.

La nuna nomo Bukoba deriviĝas de la etno *Koba*, praloĝantoj de la regiono; ĝi miksiĝis kun la etno *Haja*, kiu venis de nordo.

En 1890 Eduard Schnitzer (Emin Paŝa), silezi-devena brita administranto, fondis bazon en Bukoba, tiam fiŝkaptista vilaĝo. Ĉ. 1900 la urbon ekposedis Germanio kaj konstruis fortikaĵon. Malgraŭ la agrabla klimato la intereso de germanaj setlantoj kaj komercantoj estis malgranda. Kultivado de kafo prosperigis la regionon, kaj la hajaj loĝantoj estis konsiderataj la plej riĉaj loĝantoj de la kolonio. Tiel restis ankaŭ dum la brita regado post la unua mondmilito.

Post la sendependiĝo en 1961 la ekonomia signifo de la urbo malkreskis, interalie pro malaltiĝo de la prezo de kafo en la monda merkato.

## Ekonomio 
Bukobo estas la dua plej granda tanzania haveno ĉe Viktoria Lago, post Mwanza. Ekzistas prama kaj aviadila trafiko al Muvanzo, translima prama trafiko al Entebbe kaj translima busa trafiko al Kampalo en Ugando.

La kultivado de kafo karakterizas la urbon. Plej gravaj dungantoj en la urbo estas la kafo-prilaborejoj TANICA kaj BUKOP.

## Vidindaĵoj 
Pro la milda klimato la urbo estas agrabla por turistoj. Ĝiaj trafikaj ligoj al Mwanza, Ruando kaj Ugando igas ĝin grava trafika nodo.

Turisma celo estas ekzemple la Bunena-kirko, novgotika, konstruita en 1913 de katolikaj misiistoj. Proksime de la haveno restas kelkaj pliaj konstruaĵoj el la germana kolonia tempo, inter ili la eksa fortikaĵo Boma. Ĉe la lago estas ne nur haveno, sed ankaŭ sabla plaĝo. Tamen la vidindaĵoj estas turisme malpli allogaj ol la agrabla klimato kaj afabla etoso. 

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Kildin-samea lingvo

La **Kildinsamea lingvo** estas unu el la sameaj lingvoj parolata de sameoj en Kola duoninsulo. Plej multaj parolantoj troviĝas en vilaĝoj Lovozero (Луяввьр, Lujavvr), Voronje kaj Varzino. Ĝi apartenas al la orient-sameaj lingvoj.

eta|maldekstra|300px|Kildinsamea estas numero **8** sur la mapo.

## Vidu ankaŭ
* Latinliterigo en Sovetunio


Kategorio:Lingvoj de Rusio
Matora lingvo

**Matora lingvo** estas malaperinta lingvo el grupo samojedaj lingvoj de Urala lingvaro. Ĝi apartenis al sudsamojedaj lingvoj. La matora lingvo malaperis ĉirkaŭ jaro 1840. Ĝi estis parolata en suda Siberio, ĉe Sajana montaro. Pli frue ĝi estis parolata de Minusinsk ĝis Bajkalo. Tajgia kaj karagasa lingvoj estis dialektoj de matora lingvo. Matoroj asimiliĝis al turkaj popoloj (ĥakasoj kaj tuvoj).

Kategorio:Samojeda lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Komunumo (Finnlando)

eta|dekstra|Limoj de komunumoj de Finnlando
**Komunumo** (,  estas unuo de loka administrado en Finnlando. Laŭ la stato de 2024 Finnlando havas 309 komunumojn, el kiuj 108 estas urboj (vd. Listo de komunumoj de Finnlando kaj la liston de nombroj sube). Komunumoj varias tre multe inter si: la plej granda laŭ areo estas Inari 17.321 km² kaj la plej malgranda estas Kauniainen kun nur 6 km². La plej multajn loĝantojn havas Helsinko (576.632), dum la plej malmulte havas Sottunga (115).

La komunumoj havas deputitaron elektitan ĉiun kvaran jaron. La nombro de seĝoj varias laŭ nombro de loĝantoj, kutime de 17 ĝis 85 (en plej malgrandaj eblas eĉ nur 9). Komunumoj havas rajton imposti siajn loĝantojn (kaj entreprenojn), sed en multaj komunumoj la plej signifa financa fonto estas subvencioj de la ŝtato. Komunumoj respondecas pri sanservoj, baza edukado, planado de ekonomio.

La unuaj kamparaj komunumoj (*maalaiskunta*/*landskommun*) estis fonditaj en 1865 laŭ nova komunuma leĝo. En la 1860–1880-aj jaroj la eksa kampara lokadministreja tio *pitäjä*/*sock* estis nuligita/*köping*) kaj anstataŭigita per kamparaj komunumoj. La urboj havis komunuman pozicion jam antaŭe. Krom la urboj kaj kamparaj komunumoj estis ĝis 1976 kampurboj (*kauppala*).

La nombro de komunumoj kreskis ĝis la Dua Mondmilito. En teritorio, kiun Finnlando perdis al Sovetio en la Dua Mondmilito restis 50 komunumoj. Ekde 1967 la kvanto de komunumoj rapide malkreskis pro kunigo de malgrandaj komunumoj inter si aŭ al pli grandaj komunumoj, ĝis en 1981 oni haltigis la reformocelon, kiu pleje malsukcesis. Poste la kunigojn oni faris malmulte, ĝis proksimume en 2005 komencis nova samtipa reformoprojekto kiel en la 1960-aj jaroj. Estis planoj laŭ kiuj komunumoj devus havi minimume 20 000 loĝantoj, kiu signifus ke la nombro de komunumoj falus eĉ pli. Ankaŭ tiu reformo pleje malsukcesis, kvankam en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la 2010 jaroj ĝis la jaro 2017 okazis eĉ pli komunumaj kunigoj ol en 1967–1981 La finna ĉefministrro Jyrki Katainen anoncis en 2012, ke la ccelo de la registo estus redukti la finnajn komunumojn ĝis 2015 al la nombro 100. En la 2020-aj jaroj la area administra reformo malpliigis taskojn de la komunumoj kaj tiel nun estas por la etaj komunumoj pli facile daŭrigi sian komunuman sendependecon ol plu en la 2010-aj jaroj. Nun la komunumaro de Finnlando estas relative stabila kaj apenaŭ en la proksima venonteco iĝas radikalaj ŝanĝoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de komunumoj de Finnlando
* Listo de urboj de Finnlando

Kategorio:Administraj unuoj de Finnlando
Finnlanda Centro

eta|dekstra
**Finnlanda Centro** (, ) estas centrisma politika partio en Finnlando. Ĝi estas fondita en 1906 sub nomo Agrara ligo. En 1965 la partio akceptis novan nomon Centra partio kaj en 1988 Finnlanda Centro. Finnlanda Centro estas escepta partio en Eŭropo: en aliaj eŭropaj landoj ne ekzistas samtipaj fortaj agraraj partioj. Unu klarigo por tiu escepta situacio en Finnlando estas, ke al la konservativa lestadianismo apartenas multe politika forto kaj plejparto el la finnlandaj konservativaj lestadianoj, kiu estas en voĉdona aĝo, donas normale la voĉon al Finnlanda Centro.

La prezidanto de la partio estas Annika Saarikko.

En parlamentaj elektoj de 2003 Finnlanda Centro fariĝis la plej granda partio. Centra partio ricevas plejparton el ĝia subteno el kamparano kaj el malgrandaj urboj. En Norda Finnlando ĝi ricevas ĉirkaŭ 40-50% el voĉoj en plej multaj provincoj, sed en Helsinki kaj aliaj grandaj urboj ĝia subteno neniam superis 10%.

Seĝoj (el entute 200) gajnitaj de Agrara ligo / Centra partio en parlamentaj elektoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.keskusta.fi/ (Retejo de Finnlanda Centro) (en la finna)

Kategorio:Politikaj partioj de Finnlando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1906
Admiralo

dekstra|150px|eta|Ekzemplo el Usono: Admiralo *William J. Fallon*, komandisto de la pacifika usona mararmeo dum 2006

**Admiralo** estas estro de ŝtata mararmeo, do de milita ŝiparo, kaj la plej altranga maroficiro.

La vorto devenas de la araba *amīr al-bahr* امير البحر – „mara komandisto“ (komparu kun tio la vorton emiro).

En Germanio la unua admiralo skribe menciiĝis dum la jaro 983 post Kristo, kiam troniĝis la imperiestro Otto la 3-a. Dum la 10-a kaj 11-a jarcentoj estroj de ŝiparoj en Grekio havis la titolon *Ameralios*.

Dum la 12-a jarcento unue la estroj de la ŝiparoj de Ĝenovo kaj Sicilio ekhavis la titolon, dum la 13-a jarcento ankaŭ tiuj de Anglio kaj Francio, kaj la aliaj eŭropaj ŝtatoj sekvis pli poste.

[eta|maldekstra|100px|Insigno de admiralo ([nederlanda mararmeo)]]
[eta|center|100px|Insigno de admiralo ([belga mararmeo)]]


Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Soldataj rangoj
Ferenctanya

Ferenctanya estas malgranda vilaĝo apude Nyírtelek.

|-----
| Regiono
| Észak-Alföld
|-
| Departmento
| Szabolcs-Szatmár-Bereg
|-----
| Rango
| Vilaĝo (falu)
|-
| Areo
| ???
|-----
| Populacio
| ????
|-
| poŝtkodo
| 4461
|-----
| Landa kodo
| 42
|-
|}

## Vidindaĵoj  
* Reformacija preĝejo:
La reformacija preĝejo de Ferenctanya estas periferio de la vilaĝo.
* La tombejo
La tombejo estas pli proksime de la vilaĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
17-a arondismento de Parizo

La **17-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de Sejno, kaj laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

En tiu arondismento situas du tre aktivaj kvartaloj de Parizo: norde etendiĝas la populara kvartalo ĉirkaŭ la placo Clichy. Sude, la areo ĉirkaŭ la *Avenue des Ternes*, kie estas la bazaro *Marché Poncelet*, estas pli haussmannstila.

La 17-a arondismento plie gastigas la *Palacon de kongresoj de Parizo*, kiu estas granda centro por ekspozicioj.

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
* Palaco de kongresoj de Parizo kaj Hôtel Hyatt Regency Paris Étoile
* Parko Monceau
* Square des Batignolles
* Marché Poncelet

## Ĉefaj stratoj aŭ placoj 
* Place de Clichy kaj Avenue de Clichy
* Avenue des Ternes

## Esperanto 
Esperanto estas konata tie de la jaro 1902, kiam sinjoro Henri de Coppet komencis instrui la lingvon en lernejo (*rue Saint Ferdinand*). La kursanoj poste renkontis en la Café des Entrepreneurs sen fondi asocion. La 26-an de oktobro 1908 okazis oficiala fondo de sekcio de la Federacio Esperantista de la Pariza Regiono kaj la grupo ekde nun kunvenis en la Café de la Gare, 6, place Pereire Fonto: La Dek-Sepa.

La grupo eldonis ekde 1910 modestan revuon kun la titolo La Dek-Sepa monate krom aŭgusto kaj septembro. Ekde la unua numero ĝi havis diversajn anoncojn de lokaj komercistoj, unue en la franca, poste en Esperanto. La revuo estis sendata al ĉiuj aliaj Esperanto-revuoj kaj la ricevitaj ekzempleroj estis uzataj por informi la legantojn.

La numeroj 1910 - 1914 estas videblaj ĉe la aŭstra nacia biblioteko (ÖNB)

## Konataj homoj kun ligoj al la arondismento 
Naskiĝis tie
* Fréhel (1891-1951), breton-devena kantistino
* Raphaël Carlier, artista nomo *Carlito* (n. en 1986), franca jutubisto

## Vidu ankaŭ 
* Arondismentoj de Parizo
* Lycée Carnot

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la urbdomo de la 17-a arondismento ()

Kategorio:Arondismentoj de Parizo
16-a arondismento de Parizo

La **16-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de Sejno, kaj laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Oni ofte rigardas ĝin kiel la plej riĉa kaj la plej burĝa areo de Parizo. La 16-a arondismento estas la sola pariza arondismento kun du apartaj poŝtkodoj : 75016 sude kaj 75116 norde.

La arondismento entenas la faman avenuon Foch, kiu estas la plej larĝa vojo de la franca ĉefurbo kaj cetere unu el la plej luksaj. La kvartaloj Auteuil kaj Passy, ĉefe dediĉita al loĝejoj, ankaŭ situas tie. La 16-a arondismento gastigas multajn ambasadejojn. En la 16-a arondismento situas la stadiono Parc des Princes (tio estas la oficiala stadiono de la pariza futbalteamo Paris Saint-Germain), sed ankaŭ la stadiono Roland Garros.

La bosko de Boulogne, okcidente de la arondismento, administre apartenas al ĝi.

## Demografio 
dekstra|eta|Kvartaloj de la 16-a arondismento

## Vidindaĵoj 
eta|dekstra|250px|La 16-a arondismento
* Passy
** Tombejo de Passy
* Kastelo Muette
* Parc des Princes
* Muzeo de Moderna Arto de Parizo / Palaco de Tokio
* Radio France
* Palaco Chaillot, Trocadéro
* Nacia Muzeo de Aziaj Artoj - Guimet
* Muzeo Marmottan Monet

## Servoj
* Lycée Janson-de-Sailly
* Lycée Saint-Louis-de-Gonzague
* International School of Paris

## Ĉefaj stratoj aŭ placoj 
[eta|dekstra|250px|[Parc des Princes]]
* Trocadéro
** Musée national de la Marine
** Musée de l'Homme
** Musée national des Monuments français
** Musée du Cinéma Henri Langlois
** Théâtre national de Chaillot
* Avenuo Foch
* Placo Charles-de-Gaulle kaj Triumfa Arko de Parizo (parte)

## Parkoj kaj ĝardenoj 
* Ĝardeno de alklimatiĝo
* Ĝardenoj de Trocadéro

## Vidu ankaŭ 
* Parizo
* Arondismentoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 16-a arondismento


Kategorio:Arondismentoj de Parizo
Tuvoj

eta|Tuva gorĝokantisto.
**Tuvoj** () estas tjurka popolo indiĝena al Siberio, kiuj loĝas en Tuvio, Mongolio kaj Ĉinio. Ili parolas la tuvan, kiu estas siberia tjurka lingvo.

Tuvoj historie estis nomadoj, kiuj loĝis en jurtoj. Laŭ la popolnombrado de 2010 loĝas 264 000 tuvoj en Rusio kaj el ili 250 000 loĝas en la respubliko Tuvio.

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Kategorio:Etnoj en Mongolio
Kategorio:Nomadaj grupoj en Eŭrazio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj de Azio
Kategorio:Tjurklingvaj etnoj
Kategorio:Tuvio
19-a arondismento de Parizo

La **19-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de Sejno, kaj laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La arondismento estas trafluita de du kanaloj, tio estas la kanalo Saint-Denis kaj la kanalo de Ourcq, kiu kuniĝas je la parko de la Villette.

En la 19-a arondismento situas la vasta publika Parko Buttes-Chaumont, lokita sur monteto. La arondismento cetere gastigas la ''Cité des Sciences et de l'Industrie*, ekspozician centron rilate al sciencoj kaj industrio, kaj la *Cité de la Musique'', kiu entenas unu el la plej bonaj muzikaj lernejoj en Eŭropo.

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
[eta|dekstra|250px|Akvujo de [Parc de la Villette|La Villette]]
* Parko Buttes-Chaumont
* Parko de La Villette
* Cité des Sciences et de l'Industrie

## Servoj 
* Konservatorio de Parizo

## Vidu ankaŭ 
* Parizo
* Arondismentoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 19-a arondismento

Kategorio:Arondismentoj de Parizo
Allarmont

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Vosges* (Vogezoj), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Saint-Dié-des-Vosges kaj al la kantono **.

La teritorio havas komunan limon kun . Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *hilarismontais''.

## Geografio 
Allarmont lokiĝas en la valo de la rivero Plaine.

## Historio 
Allarmont apartenis al la princlando de Salm ĝis 1793, kiam ĝi fariĝis franca.

## Loĝantoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Vosges
20-a arondismento de Parizo

La **20-a arondismento** () estas la lasta el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de la Sejno, kaj laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Tie situas la tre diverskolora kvartaloj Ménilmontant kaj Belleville, kiu gastigis plurajn alvenojn da enmigruloj depost la mezo de la 19-a jarcento. Hodiaŭ, Belleville fariĝas la dua plej grava ĉina kvartalo de Parizo.

Sed la 20-a arondismento estas ankaŭ internacie famkonata pro la tombejo Père-Lachaise, kie oni povas trovi la tombojn de multnombraj famuloj (komponistoj kiel Frédéric Chopin, verkistoj kiel Oscar Wilde, Marcel Proust, pentristoj kiel Pissarro, David, aŭ eĉ popularaj kantistoj kiel Jim Morrison).

## Demografio 
[eta|dekstra|250px|[Ménilmontant (20-a arondismento)]]

## Vidindaĵoj 
* Parc de Belleville
* Tombejo Père-Lachaise
* Belleville (Parizo)
* Ménilmontant

## Vidu ankaŭ 
* **Parizo**
* Arondismentoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 20-a arondismento

Kategorio:Arondismentoj de Parizo
Indiana (San-Paŭlio)

**Indiana** (oficiale ) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Presidente Prudente kaj en la samnoma mikroregiono Presidente Prudente. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Lucía Etxebarria

**Lucía ETXEBARRIA DE ASTEINZA** (Valencio, 7-a de decembro 1966) estas hispana aŭtorino.

Ŝia familio venas de Euskadi kaj ŝi laboris kiel tradukistino, kelnerino, ktp; kaj ŝi studis anglan filologion.

Ŝi eldonis sian unuan libron en 1996, "Aguanta Esto", biografion de Courteney Cox kaj danke al Ana María Matute, ŝi redaktis sian unuan romanon *Beatriz y los cuerpos celestes*.

## Premioj 
* 1998 Premio Nadal, *Beatriz y los cuerpos celestes*.
* 2001 Premio Primavera, *De todo lo visible y lo invisible*
* 2004 Premio Planeta, *Un milagro en equilibrio*

## Bibliografio 
### Romanoj 
* *Amor, curiosidad, prozac y dudas* (1997).
* *Beatriz y los cuerpos celestes* (1998).
* *Nosotras que no somos como las demás* (1999).
* *De todo lo visible y lo invisible* (2001).
* *Una historia de amor como otra cualquiera* (2003).
* *Un milagro en equilibrio* (Premio Planeta, 2004).
* *Cosmofobia* (2007)
* *Lo verdadero es un momento de lo falso* (2010)
* *El contenido del silencio* (2011)
* *Dios no tiene tiempo libre* (2013)
* *Cuentos clásicos para chicas modernas* (2013)

### Poezio 
* *Estación de infierno* (2001).
* *Actos de amor y placer* (2004).

### Eseoj 
* *La historia de Kurt y Courtney: aguanta esto* (1996).
* *La Eva futura. La letra futura* (2000).
* *En brazos de la mujer fetiche* (2002), kun Sonia Núñez Puente.
* *Courtney y yo* (2004).
* *Ya no sufro por amor* (2005).
* *El club de las malas madres* (2009)

### *Scenaroj* 
* *Sobreviviré* (1999).
* *Amor, curiosidad, prozac y dudas* (2001).
* *La mujer de mi vida* (2001).
* *I love you baby* (2001).

### Aliuloj 
* *La vida por delante: voces desde y hacia Palestina* (2005).

## Eksteraj ligiloj 
* Xat (27/04/2004) a www.elmundo.es

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Gaudenzio Marconi

**Gaudenzio MARCONI** (-1885) estis itala fotisto. 

Li estis fama pro siaj artistaj fotoj de nuduloj. Ĉi tiuj fotoj estis uzitaj de famaj artistoj, ekz. de Auguste Rodin, por ilia laboro. 

Kategorio:Italaj fotistoj
Ĥano

[eta|dekstre|230ra|Ĉina portreto de [Ĝingis-Ĥano.]]
**Ĥano** (el la mongola ''ĥa'an*) estas origine tjurka aŭ mongola titolo de tribestroj, ŝtatestroj ekde la mezepoko ĝis nuntempo (en Mongola imperio reganto de "uluso" = regno); signifanta *pleja reganto*, kaj antaŭanta la propran nomon. Ĝi estas transskribata kiel *khan* en la angla kaj franca lingvoj pro manko de la litero por la sono ĥ. En la moderna turka lingvo oni skribas ĝin kiel *han''.

Kelkfoje ĝi povas esti tradukata kiel imperiestro. Eble, la plej famaj regantoj kiuj posedis tiun titolon estis Ĝingis-Ĥano kaj lia nepo Kublaj-Ĥano. La unua fondis la Mongolan Imperion kaj la dua la dinastion Juano en Ĉinio. La lasta reganto kiu uzis ĝin estis Bogd Ĥano, lasta imperiestro de Mongolio.

Lando regata de ĥano nomiĝas ĥanlando aŭ ĥanujo aŭ ĥanato.

PIV registras jenon:

## Marko Polo kaj la mongoloj
Daniel Moirand en sia listo de proponitaj vortoj por sia traduko de La Libro de la mirindaĵoj de Marko Polo klarigas sian elekton por la vorto "ĥano", kaj havigas precizajn informojn pri la diversaj eblaj literumadoj. Li diras jene:

## Referencoj

Kategorio:Titoloj
Stefanie Sun

**Stefanie SUN** (孙燕姿, pinyin: **Sūn Yànzī**) (Singapuro, ) estas popmuzika kantistino en mandarino, angla lingvo kaj pluaj ĉinaj dialektoj.

Ŝi studis en St Margaret's Secondary School, Raffles Girls' School, Saint Andrew's Junior College kaj merkatumadon en la Teknologia Universitato Nanyang. Ŝia instruisto de muziko eltrovis ŝin.

## Albumoj 
## Premioj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* YanziUnlimited Singapore  
* Sun Yan Zi International Fanclub 
* Yanzi News Site 
* Sun Yanzi Fanlisting 
* 孫燕姿聯合國 
* 孫燕姿地帶(香港歌迷會) 
* Karazen: Stefanie Sun Album Reviews & Chinese Lyrics 

Kategorio:Singapuraj kantistoj
Kategorio:Aziaj kantistoj
Kategorio:Singapuranoj
Ter-samea lingvo

eta|300ra|Tersamea estas numero **9** sur la mapo.
**Tersamea lingvo** estas unu el sameaj lingvoj parolata de sameoj en orienta parto de Kola duoninsulo. La lingvo estas parolata de nur 2 personoj kaj pro tio ĝi estas nune la malplej konata lingvo en la mondo. Ĝi apartenas al Orient-sameaj lingvoj.

Kategorio:Samea lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Rusio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Maristo

[alternative=Kristina Regina wheelhouse.jpg|eta|[Skipo|Ŝipskipo sur la ŝipa ponto dum enirado kaj forlasado de haveno: la kapitano, la juniora ŝipmaristo (tria oficiro) kaj la sperta maristo - la piloto]]
[eta|Maristoj manovrantaj la [Velo|velojn de velŝipo]]
[eta|Maristo sur [Ferdeko|ferdeka deĵoro]]
**Maristo** estas homo, kiu havas sian laborlokon sur ŝipo, kiu transportas pasaĝerojn kaj / aŭ varojn trans akvaj surfacoj de unu loko al alia. 

## Profesiaj rangoj 
La plej altranga maristo sur ŝipo estas la **kapitano**, navigisto, kiu havas la rajton ordoni laborojn al la aliaj ŝipaj maristoj. La dua plej altranga maristo estas la **gvida ŝipa inĝeniero** (angle *Chief Engineer*, germane 
*Maschineningenieur* aŭ *Leitender Ingenieur*): Li aŭ ŝi respondecas por la motoroj kaj ĉiuj teknikaĵoj de la ŝipo. Maato estas ŝipano de rango varianta laŭ la epokoj kaj ŝtatoj, de ŝipsubestro ĝis ĉefmaristo.

La **navigista oficiro** (germane *Nautischer Offizier*) per ŝtata ekzameno atikis patenton pri la navigado de mara ŝipo. Dum la tempo, kiam li/ŝi stiras la ŝipon, li/ŝi respondecas pri la sekureco de la ŝipo kaj de la ĉirkaŭa mara trafiko. 

La **maŝinistoj** de la ŝipo estas

* **inĝenieroj**, kiuj rekte respondecas al la gvida inĝeniero
* **elektrikistoj**, kiuj zorgas pri la ŝipaj elektraĵoj
* **ŝipaj mekanikistoj**, kiuj zorgas pri la mekanikaj partoj de la ŝipaj maŝinoj, kaj 
* **oleistoj**, kiuj respondecas pri la oleumado kaj purigado de la ŝipaj maŝinoj, helpas inspekti kaj ripari ilin. 

Krome ekzistas **simplaj maristoj**, kiuj ne (jam) atingis pli altan rangon, faras la bazajn laborojn surŝipe kaj parte ankoraŭ estas metilernantoj.

Kromaj **maristoj kun specifaj taskoj** estas ekzemple

* matrosoj (laboras ĉefe sur la ferdeko, germane Matrose, nederlande matroos, france matelot)
* radikomunikistoj
* ŝipaj kuiristoj (germane *Smutje*)
* ŝipaj servistoj (angle kaj germane *Steward*) 
* ŝipaj lavistoj kaj
* maristlernantoj, knabaj metilernantoj de 12 ĝis 17 jaroj, kiuj faras ĉiujn kromajn simplajn laborojn.

## Vidu ankaŭ
* *Seafarers International Union*
* *The Seafarers*

## Eksteraj ligiloj
*Marista terminaro


Kategorio:Profesioj
Italia

**Italia** povas esti:

* Italio -- ŝtato en Eŭropo, nomita "Italia" en la itala lingvo
* Italia (Romia Imperio) -- parto de iama Romia Imperio
18-a arondismento de Parizo

La **18-a arondismento** () estas unu el la dudek arondismentoj de Parizo. Ĝi troviĝas sur la dekstra bordo de Sejno, kaj laŭ la stato de  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La arondismento estas precipe famkonata pro la kvartalo Montmartre, kie situas la spektaklejo Moulin Rouge aŭ la baziliko de la Sankta Koro.

Tie ankaŭ troviĝas la afrika kaj nordafrika kvartalo Goutte d'Or, kiu estas fama pro sia vendoplaco (la marché Barbès), kie oni povas trovi variajn afrikdevenajn produktojn.

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
[eta|dekstra|250px|18-a arondismento vidita el la [Eiffel-Turo.]]
* Moulin Rouge
* Baziliko de la Sankta Koro (Parizo)
* Placo Tertre
* Montmartre
* Pigalle
* Goutte d'Or

## Vidu ankaŭ 
* **Parizo**
* Arondismentoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la urbdomo de la 18-a arondismento

Kategorio:Arondismentoj de Parizo
Okcidenta Berlino

|-
| align=center style="background:#ffffff;" | 185px
urbaj distriktojdeOkcidenta Berlino
|}
**Okcidenta Berlino** estis esprimo por okcidenta parto de Berlino, konsistanta el tri okcidentaj sektoroj: usona, brita kaj franca.

Post konstruo de Berlina muro en la jaro 1961 okazis fakta politika apartiĝo de la urbo, kiu daŭris ĝis la jaro 1989; post reunuiĝo de ambaŭ germanaj ŝtatoj kaj ambaŭ partoj de la urbo Berlino fariĝis en la jaro 1991 ĉefurbo de la reunuiĝinta Germanio.

Okcidenta Berlino (*West-Berlin* resp. *West Berlin*), estas parola, neoficiala esprimo, sed kiu plej multe enviviĝis. Sekve de malvarma milito disputoj estis gvidataj je la okcidentaj sektoroj de la urbo kaj estiĝis multaj nomoj kaj formoj kiel ekz. *Memstara politika unuo Okcidenta Berlino* en oficiala ĵargono de GDR.

## Famuloj 
* hungara kuracisto, akademiano Ödön Kerpel-Fronius, hungardevena germana literaturhistoriisto Péter Szondi, hungardevena operkantisto Julius Katona, hungardevena György Katona (psikologo) kaj Dénes Mihály (inventisto) mortis en Okcidenta Berlino

## Vidu ankaŭ 
* Berlino
* Orienta Berlino
* Berlina muro


Kategorio:20-a jarcento en Berlino
Berlino
Kategorio:Setlejoj dividitaj pro ŝtatlimo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1949
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1990
Tjurkoj

**Tjurkoj** estas etno-lingva komunumo, formiĝinta sur stepoj de norda Ĉinio en la I-a jarcento antaŭ Kristo. La tjurkoj ĉefe nomadis.

La unua plej fama unuiĝo de tjurkoj estis Huna imperio. En la I-a jarcento a.K. la tjurkoj vaste ekloĝis tra Eŭrazio, la hunoj atingis teritorion de Francio), miksiĝis kun iran-lingvaj popoloj de Meza Azio. Ekde VI-a jarcento la teritorio en la meza fluo de la rivero Sirdarja kaj la rivero Ĉu ekhavis la nomon Turkestano. En la dua jarcento p.K. la tjurkoj penetris en Kaŭkazion kaj partoprepnis en etnogenezo de azerbajĝanoj, ili aperis en la regiono de Mediteraneo kiel (selĝukoj, osmanaj turkoj, mamlukoj) kaj ankaŭ ekloĝis en la Orienta Siberio: (jakutoj, dolganoj).

## Antikvaj tjurkoj 
* peĉenegoj
* kipĉakoj (aŭ kumanoj)
* hunoj
* bolgaroj
* suvaroj (suvazoj)
* ĥazaroj
* oguzoj
* karlukoj

## Modernaj tjurkaj popoloj 
* **OKCIDENTAJ TJURKOJ**
** **Bolgara subgrupo**
*** Ĉuvaŝoj
** **Kipĉaka (nord-okcidenta) subgrupo**
*** Kipĉak-bolgaraj popoloj
**** Tataroj
**** Baŝkiroj
*** Kipĉak-kumanaj (kipĉak-oguzaj) popoloj
**** Krimeaj tataroj 
**** Kumikoj
**** Balkaroj
**** Karaĉajoj
**** Karaimoj
**** Krimĉakoj
*** Kipĉako-nogajaj popoloj
**** Nogajoj
**** Kazaĥoj
**** Karakalpakoj
** **Karluka (sud-orienta) subgrupo**
*** Uzbekoj
*** Ujguroj
*** Iliriaj ujguroj
** **Oguza (sud-okcidenta) subgrupo**
*** Oguz-bolgaraj popoloj
**** Gagauzoj
**** Balkanaj tjurkoj
*** Oguz-selĝukoj popoloj
**** Kaŝkajoj
**** Ĥalaĝoj
**** Azeroj
**** Turkoj
**** Cipraj turkoj
**** Irakaj turkoj
**** Siriaj turkoj
**** Urumoj
**** Krimeaj tataroj
*** Oguz-turkmenaj popoloj
**** Turkmenoj
**** Truĥmenoj
**** Ĥorasanaj tjurkoj
**** Afŝaroj
* **ORIENTAJ TJURKOJ**
** **Kirgiz-kipĉaka subgrupo**
*** kirgizoj
*** altajoj
*** altajaj tataroj
** **Ujgura subgrupo**
*** sari-ujguroj
*** altajoj
*** tofalaroj
*** tuvoj
*** ĥakasoj
*** eniseaj tataroj
*** eniseaj tjurkoj
*** ŝorcoj
*** jakutoj
*** dolganoj

Kategorio:Etnoj
Giorgio Sommer

dekstre|300px|eta|Spagetoj
[eta|maldekstre|270px|Paestum, *Baziliko kaj Templo de Neptuno* (Foto de [Giorgio Sommer, 1834-1914)]]
**Giorgio SOMMER** (1834-1914) estis itala-germana fotisto. Li komercis en Frankfurto, sed li ŝanĝis sian profesion poste al fotografio. Li moviĝadis en Italio en 1856 kaj laboris unue en Romo, kaj poste en Napolo.

## Links 
* Biografia  

Kategorio:Italaj fotistoj
Kategorio:Germanaj fotistoj