open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
AK-47

***AK*** (mll de la rusa Автомат Калашникова образца 1947 года, *Avtomat Kalaŝnikova obrazca 1947 goda*) aŭ **Mitraleto Kalaŝnikov** aŭ pli mallonge nomigita nur Kalaŝnikov estas aŭtomata fusilo kreita en 1947 de Miĥail Kalaŝnikov (ruse *Михаил Тимофеевич Калашников*).

Tiu pafilo apartenas la novan armilan specon, kiun naskis la malpli sukcesa pafilo StG 44 (Sturmofusilo) kaj iĝis vera "reklamo" por sturma speco. Ĝis nun multaj landoj preferas variantojn de AK-47 ol pli novajn sturmajn konstruaĵojn. Ekzistas du finnaj versioj kaj israela versio Galil. Ekzistas ĉeĥoslovakia tre simila sturmofusilo vz. 58. Ĉinoj faris kopiojn de AK-47 nekalkuleble ("Type 56").

Estas ne tre klare, kiom prenis AK-47 de la germana sturmofusilo (oni diras, ke kaptita sinjoro Schmeisser helpis krei novan sovetan armilon), sed sinjoro Kalaŝnikov faris multon.

Ĝia malmulta kosto, ĝia fortikeco, ĝia konfido kaj ĝia facileco de malpurigo estas kialoj por ĝiaj multnombraj vendoj.

Tiu sovetia sturmofusilo vendiĝis en duona jarcento je 100 milionoj da ekzempleroj, estis kaj plu estas produktata en pluraj landoj.

Propagitas la ne tre ĝusta nomo AK-47, ĉar la 47-a modelo estis la unua. Sed ekzistas multo da AK.
La 47-a modelo ne longis - en 1959 aperis la modelo AKM (AK Modernigita) kaj ĝiaj versioj:
# AKMC (Faldebla)
# AKMH (Nokta)
# AKMCH (Faldebla, nokta)
# du maldissenditaj: АКМСЛ kaj AKMСУ (Faldebla, mallongita).

Versio de kalibro 5.45x39mm nomitas AK 74. Versioj:
# AK 74H (Nokta)
# AK 74C (Foldebla)
# AK 74CH (Foldebla, nokta)
# AK 74M
# AKC 74У (Faldebla, Mallongita)
Oni inventis la kroman kalibron 5.45x39mm post rigardi usonan armilon M16 dum Vjetnama milito (pli malgranda kalibro okazis pli ekzakta).

En komenco de XXI jarcento estis kreita nova "por la dua jarmilo" la 100-a serio, bazita sur AK 74M (plasta furnituro, faldebla kolbo, fiksilo por nokta celilaro):
# AK 101 (kartoĉo 5.56x45mm NATO)
# AK 103 (7.62x39mm, same kiel AK kaj AKM)
# tri mallongitaj (sed pli longaj ol AKMCУ kaj АКС 74У) - AK 102 (5.56mm), AK 104 (7.62mm), AK 105 (5.45mm)
# du novaj modeloj kun "aktiva aŭtomatiko" - AK 107 (5.56mm) kaj AK 108 (5.45mm).

La flago de Mozambiko en sia nuna formo inkludas bildon de la sturmofusilo AK-47 kaj estas la nura nacia flago en la mondo kiu havas tiom modernan armilon.

Kategorio:Sturmofusiloj
Kategorio:Armiloj de Rusio
Tusa (Sâg)

**Tusa (Sâg)** (hungare:**Tuszatelke**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Şimleu Silvaniei. En 1910 ĝi havis 811 loĝantojn (rumanoj, slovakoj), en 1992 903. Ĝia unua mencio estas en 1341. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Kraszna*, de 1877 *Szilágy vármegye*). Administre ĝi apartenas al Sâg.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Corneliu Brudaşcu (*28-a de januaro 1937): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Aradu Nou

**Aradu Nou**, hungare: **Újarad**, estis vilaĝo en Hungario, poste en Rumanio aligita al Arad en 1945. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 6 006 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1333. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Arad*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
*Emil Asboth (Újarad, 23-a de majo 1854 – Budapest, 8-a de aprilo 1935): inĝeniero pri mekaniko, profesoro
*Oszkár Asbóth (Újarad, 10-a de aŭgusto 1852 – Budapest, 24-a de aŭgusto 1920): lingvisto, universitata profesoro, ano de Hungara Scienca Akademio
*Péter Bárány (Miskolc, ĉ. 1767 – Újarad, 10-a de julio 1829): sekretario de Ferenc Széchényi, tradukisto.
*Alois Bohn, aŭstrohungara arkitekto
*Szilárd Iván (Újarad, 8-a de majo 1912 – Budapest, 7-a de aŭgusto 1988): pentristo, grafikisto.
*Ambrus Orth (Újarad, 1871 – Budapest, 1931): arkitekto, kun *Emil Somló* projektanto de konstruaĵo de la universitata biblioteko de Cluj.
*János Mayer Ker. pastro, muzikkritikisto
*Lőrinc Schlauch (Újarad, 27-a de marto 1824 – Nagyvárad, 10-a de julio 1902): rom-katolika episkopo, kardinalo, eklezijuristo, ano de la Hungara Scienca Akademio (1901).
* Béla Vizkelety (1825 - Pest, 1864): pentristo.
* Imre Vízkelety (Újarad, 1819 - Pécs, 1895): pentristo.
*Róbert Zselénszky, grafo, *Zelanka-Źeléński* (Újarad, 30-a de julio 1850 – Budapest, 20-a de novembro 1939): grandbienulo, ekonomia verkisto.
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Caransebeșu Nou

**Caransebeșu Nou** [karansebeŝu noŭ] ( **Újkaránsebes** ujkaranŝebeŝ,  **Schwabendorf** aŭ **Neu-Karansebesch**, en banata dialekto **Schwowedorf**) estis vilaĝo en Rumanio sude de Caransebeș. En 1910 ĝi havis 752 loĝantojn (germanoj, ĉeĥoj, morvoj), kaj laŭ la stato de 2002 kaj 2011 en la loĝloko ne plu vivis loĝantoj. Ĝi formiĝis sekve de koloniigoj en la jaroj 1814–1815 kaj 1837. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény (reĝa departemento) vármegye*). Oni aligis ĝin al Caransebeș. Administre apartenas al ĝi Jupa (Zsuppa).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* gazeto "banater Berglanddeutsche" (montaraj germanoj de Banato"), numero jan.-feb. 2003

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Păulișu Nou

**Păulișu Nou** (peŭliŝu nou) (hungare: **Újpálos**) estas setlejo en Rumanio oriente de Arad. En 1910 ĝi havis 496 loĝantojn (germanoj, hungaroj). Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1828. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Oni aligis ĝin al vilaĝo Păuliș.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Boeing 747

La **Boeing 747**, (ankaŭ nomata **Jumbo Jet** (Elefanta Jetaviadilo)) estas pasaĝeraviadilo de Boeing, ellaborita en 1969. La Boeing 747 estas la plej rekonata pasaĝeraviadilo en la mondo. Post sia unua komerca flugo en 1970 Boeing 747 estas operaciita en pli ol 100 aerlinioj, inkluzive Pan Am, Air France, Lufthansa kaj ktp. Laŭ 31-an de julio 2017, Boeing produktis 1,532 aviadilojn. : Plibonigita kaj Longdistanca versio de 747-100. prilaborita laŭ mendoj de Pan Am kaj Iran Air.
* **747-100B (1979)** : Plibonigita versio por Iran Air kaj Saudi Arabian Airlines.
* **747-200 (1972)** : Plilongigita versio de la 747-100.
* **747-300 (1980)** : Plibonigita versio de la 747-200.
* **747-400 (1989)** : Plilongigita versio de 747-300.
* **747-8 (2005)** : Plilongigita versio de 747-400 kun novaj povejoj (General Electric GEnx-2B67)

;Aliaj variantoj
* **Boeing YAL-1** : Testaviadilo por Misila Defendo (MD).

## Notoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Boeing
* Larĝkorpa aviadilo
* Boeing YAL-1
* Air Force One

;Konkurantaj aviadiloj
* Airbus A340 (1991)
* Airbus A380 (2005)

Kategorio:Komercaj aviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de Boeing
Poiana Mărului (Zăvoi)

**Poiana Mărului (Zăvoi)** [pojana məruluj] (hungare: **Almafatelep**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Caransebeş. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény  vármegye). Administre ĝi apartenas al Zăvoi. Laŭ la stato de  en la loĝloko vivis .

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Sânpetrul Nou

**Sânpetrul Nou** [sınpetrul noŭ] (hungare: **Újszentpéter**, germane: **Neu-Sankt-Peter**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sânnicolau Mare. En 1910 ĝi havis 749 loĝantojn (germanoj, hungaroj, serboj). Ĝi estis fondita de germanaj koloniistoj en 1796. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Torontál vármegye). Administre ĝi apartenas al Periam.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Șinca Nouă

**Șinca Nouă** [ŝinka noŭə] (hungare: **Újsinka**, germane: **Neu-Schinka**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Brașov. En 1910 ĝi havis 1 711 rumanajn kaj hungarajn loĝantojn kaj en 1992 1 639 rumanajn loĝantojn. Ĝi estis menciita unue skribe en 1805. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre apartenas al ĝi Paltin. Ĝis 1968 ĝi estis memstara komunumo, sed perdis tiun privilegion pro rifuzo de la anoj eniri en kolektivon; tiam ĝi apartenis al la komunumo Poiana Mărului. Nun ĝi denove estas komunuma centro.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
eta|La ligna ortodoksa preĝejo
La vilaĝo ricevis la titolon "eŭropa vilaĝo" pro kelkaj modernigaj paŝoj: restaŭrado de kirko, poŝtelefona reto, metana reto, ĝemeliĝo kun germana municipo.

En Șinca Nouă troviĝas ligna preĝejo konstruita ĉirkaŭ 1600. Kiel sola ortodoksa preĝejo de la regiono ĉirkaŭ Făgăraș ĝi ne estis detruita de la aŭstra generalo Nicholas Adolf von Bukow (ĉ. 1762), laŭdire ĉar li ne trovis ĝin.

## Ĝemeleco 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* www.sincanoua.ro  vilaĝa retejo

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Inău (Târgu Lăpuș)

**Inău** [inəŭ] (hungare: **Ünőmező**) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordokcidente de Târgu Lăpuș. Administre ĝi apartenas al la urbo Târgu Lăpuș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 606 loĝantojn (rumanoj); en 1992 359.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1584. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Belső-Szolnok*, de 1876 *Szolnok-Doboka*).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Ormeniș (Brașov)

**Ormeniș** [ormeniŝ] (hungare: **Ürmös** [yrmoeŝ], germane: **Ermesch**) estas komunumo en Rumanio norde de Braŝovo.

## Loĝantaro 
En 1910 Ürmös havis 1 545 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 825 (rumanoj, 48 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas 1721. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, al departemento Nagy-Küküllő. En 2005 oni disigis de ĝi Augustin, kiu iĝis propra komunumo.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Ĝemelkomunumo 
*  Sajósenye, Hungario

## Renomaj personoj 
* Géza Ferenczy, advokato, redaktoro, politikisto

## Eksteraj ligiloj 
* Vilaĝestra retejo
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Ormeniș (Mirăslău)

**Ormeniș** [ormeniŝ] (hungare: **Marosörményes**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Aiud. En 1910 ĝi havis 395 loĝantojn (rumanoj), en 1992 127. Ĝia unua mencio estas el 1291. Ĝi estis sikula komunumo, sed en la 16-a jarcento ĝia hungara loĝantaro pereis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda vármegye). Administre ĝi apartenas al komunumo Mirăslău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Listo de anarkiistoj

* Pjotr Arŝinov
* Émile Armand
* Ba Jin
* Miĥail Bakunin
* Alexander Berkman
* Hakim Bey
* Bob Black
* Jules Bonnot
* Voltairine de Cleyre
* Georges Cochon
* Joseph Déjacque
* Buenaventura Durruti
* Jacques Ellul
* Engel
* Sébastien Faure
* Francisco Ferrer
* Paul Feyerabend
* Fisher
* Georges Fontenis
* Carlo Giuliani
* Emma Goldman
* Daniel Guérin
* Émile Henry
* Abbie Hoffman
* Lizzie Holmes
* Félix Marti Ibañez
* Marius Jacob
* Hans Jæger
* Jamaga Taiĵi
* Maurice Joyeux
* Naomi Klein
* Karl Koch
* Petro Kropotkin
* Gaston Leval
* Friedrich Liebling
* Lingg
* Ricardo Flores Magón
* Anna Mahe
* Nestor Maĥno
* Errico Malatesta
* Émile Masson
* Ida Mett
* Louise Michel
* Federica Montseny
* Johann Most
* Erich Mühsam
* Max Nettlau
* Saul Newman
* Ito Noe
* Parsons
* Abel Paz
* Giuseppe Pinelli
* Pierre-Joseph Proudhon
* Ravachol
* Elisée Reclus
* Rudolf Rocker
* Han Ryner
* Francisco Sabaté
* Nicola Sacco
* Victor Serge
* Spies
* Lysander Spooner
* Max Stirner
* Laurent Tailhade
* Lev Tolstoj
* Benjamin Tucker
* Jules Vallès
* Bartolomeo Vanzetti
* Zo d'Axa

Kategorio:Anarkiismo
anarkiistoj
Boris Tadić

**Boris TADIĆ** (*Борис Тадић*) (15-a de januaro 1958) estis la prezidanto de Serbio, enposteniĝinta la 11-an de julio 2004. Li estas psikologo kaj delonga membro de la Demokratia Partio. La 20-an de majo 2012 li surprize malgajnis la elektojn.

## Referencoj 
Kategorio:Prezidantoj de Serbio
Kategorio:Serbaj politikistoj
Kategorio:Serbaj psikologoj
Leerdam

**Leerdam**  () estas urbeto kaj municipo en la nederlanda provinco Sud-Holando *(Zuid-Holland)*. La municipo havas 20 693 loĝantojn (2006), fonto: CBS) kaj areon de 34,32 km² (de kiu 0,53&nbsp;km² akvo).

Leerdam estas konata pro la produktado de vitro kaj de Leerdammer fromaĝo kaj posedas historian centron.

## Ceteraj vilaĝoj 
Kedichem, Oosterwijk kaj Schoonrewoerd.

## Trafiko kaj transporto 
Leerdam havas fervojstacion.

## Famuloj 
* Cornelius Jansenius (Episkopo de Ypres), naskiĝinta en Acquoy, apud Leerdam.

## Fotaro 

Dosiero:Leerdam plein met glas.jpg|Placo antaŭ la urbdomo kun vitraj kuboj
Dosiero:Leerdam_Grote_kerk.jpg|Granda Kirko
Dosiero:Leerdam - Zuidwal.jpg|Zuidwal, kun maldekstre la vitrocentro

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la municipo
* Mapo Leerdam 
*Retejo de la turistoficejo Leerdam 
*La nacia vitromuzeo
*Vitrocentro Leerdam 

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Suda Holando
Kategorio:Municipoj de Sud-Holando
Ataraksio

Nomiĝas **ataraksio** (Αταραξία) animstato proponita de la epikuranoj, stoikistoj kaj skeptikistoj dank'al kiu oni akiras la emocian ekvilibron —feliĉecon— per la malmultigo de la intenseco de niaj pasioj kaj deziroj, kaj la forteco de la animo kontraŭ la adverseco.  Ĝi estas, do, spirita kvieteco, ena paco, neperturbebleco.

Laŭ Epikuro, ekzistas du klasoj da deziroj: naturaj kaj necesaj, rilataj al travivo. Kaj naturaj nenecesaj kiuj venas de la kulturo, politiko kaj socia vivo. La kontentigo de la unuaj venigas rekte la plezuron. Koncerne pri la kontentigo de la duaj, nur la filozofio ebligas veni al ataraksio: «kvieteco spirita propra de la sciulo kiu distingas la naturajn dezirojn de la nenaturaj kaj kapablas foriĝi el tio, kio vanas».

## Vidu ankaŭ 
* Apatio (filozofio)
* Nirvano

Kategorio:Stoikismo
Kategorio:Emocioj
Constructor

eta|Emblemo de Constructor**Constructor** estas videoludo de 1997, originale eldonita por DOS personaj komputiloj, kaj poste eldonita por PlayStation kaj Vindoz-native DirectX 3. Ĝi estis kreita de System 3 kaj publikita de Acclaim.

En la ludo, farita el humorecoj, la ludanto kontrolas konstruantan entreprenon ĉe mapo fendita per pluraj kvartaloj, kaj devas sukcesi siajn taskojn por venki la ludon.

La sekva, "Constructor: Street Wars" estis eldonita dum 1999, sed frakasis atingi saman sukceson ol la unua versio.

## Roluloj 
### Laborantoj (Workers) 
Laborantoj estas la bazo de la konstruantaj teamoj, kaj povas konverti ĝin al aliaj roluloj en la *headquarter*, sed kutime kun perdo (ses laborantoj estas bezonata por krei unu *gangster*). Ili estas la nuraj kiuj povas konstrui/plibonigi konstruaĵojn, kaj fari utilaĵojn kaj konstruajn materialojn, kaj ataki malamikajn rolulojn.

Kelke da iel, ili bezonas resti en HQ aŭ (plibone) en Hospitalo por reakiri sian bonan kvaliton, poste multe konstrui aŭ interbatali. Ju pli malgrandan vivbaron ili havas, des pli malrapida ili estas. Oni povas havi laborantojn per nivela 1 loĝantoj, aŭ multekoste aĉeti ĝin el Koncilio, aŭ konverti du ŝparajn loĝantojn.

### Laborestro (Foreman) 
La laborestro estas la dua plej grava rolulo, ne nur la laboristoj laboras plibone kune kun laborestro, sed li ankaŭ estas la nura kiu povas ŝteli konstruaĵojn el aliaj kunstruaj entreprenoj, kaj detrui konstruaĵojn de sia entrepreno.

### Riparisto (Repairman) 
Li riparas la konstruaĵojn de kvartaloj por ke ili estu sekuraj. Se neniu riparisto estas en kvartalo kaj neniu riparskatolo estas en hejmoj de tiu kvartalo, hejmoj detruiĝos iom post iom dum la tempo (tio dependas de la hejma kvalito kaj tipo de loĝanto), kaj iam eksplodos aŭ bezonos multekostan riparadon

### Gangsters 
Nur uzebla post kiam la *Pizza Parolour* esti konstruita, ilia nura ago estas ataki malamikajn rolulojn (aŭ amikan, se vi voli). Unue kun tranĉilo, post ili mortis iujn rolulojn, ili povos havi aliajn plibonajn armilojn. Oni devas fari aferojn por la Mafio, pagata per nivela 3 loĝantoj.

### Policano (Policeman) 
Policanoj estas uzata por halti agadon de maldezirataj kaj gangsters por detrui kaj ataki hejmojn ĉirkaŭ kvartaloj. Ili bezonas policejon kaj policistojn, kiuj estas idoj de nivela 2 loĝantoj.

### Poŝtisto (Delivery Man) 
Poŝtisto ne povas esti kontrolita rekte, kaj laboras en la fabriko de ĝeneralaj aferoj. Li metas ĉiujn aferojn kiel arboj, metrostacioj, kaj ankaŭ hejmaferoj se ili ne estas metita per la hejma menuo.

### Maldezirataj 
Maldezirataj loĝas en specialaj konstruaĵoj, kaj faras pluraj aferojn por kolerigi malamikajn kvartalojn, sed ne pagas renton, iuj taskoj nur uzeblas ĉe meznivela facileco.
:**Hippie** - Loĝas en komunumo kaj povas halti laborejon, komenci feston tra la strato por distri laborantojn kaj riparistojn
:**Ŝtelisto**
:**Sinjoro Riparisto**
:**Thugs**
:**Psycho**
:**Fantomo**
:**Klaŭno**

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo kie oni povas elŝuti ĝin:
http://www.abandonia.com/games/en/369/Constructor.htm 

Kategorio:Videoludoj
DOSBox

**DOSBox** estas x86 imitilo kiu kreas DOS-an medion por uzi DOS-bazitajn programojn, speciale komputilajn ludojn, kiuj ne bone funkcias en novaj komputiloj kaj ne funkcias ĉe aliaj ne-x86-komputiloj (kiel PowerPC Macintosh). Ĝi ankaŭ ebligas tiajn ludojn funkciigi ĉe aliaj operaciumaj sistemoj kiu ne subtenas DOS-ajn programojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo
* DOSBox Vikio  – kun FAQs kaj plu
* Oficiala DOSBox forumo

Kategorio:Projektoj de SourceForge
Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Linuksa programaro
Kategorio:Vindoza programaro
Kategorio:Mac OS programaro
LIS

**Lis** aŭ **LIS** havas plurajn signifojn:

***lis** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Loka interŝanĝa sistemo**
***Lisa Tetzner**
***Lisa Marie Presley**
***Liso**
***Lisa**

## Vid ankaŭ 
* LIZ
Považská Bystrica

250px|eta|maldekstra|Povaĵia burgo
250px|eta|maldekstra|Krutaĵo apud Manín
250px|eta|maldekstra|biendomo Burg
**Považská Bystrica,** hungare **Vágbeszterce** [vAgbesterce], germane **Waagbistritz** estas industria urbo en Slovakio. Ĝi situas en la valo de la rivero Váh. Najbaraj urboj estas Púchov kaj Žilina. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio en  rezultigis loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Historio 
Burgo estis konstruita en la 13-a jarcento. Grandbienulo Mateo Csák (ĉAk) akiris ĝin, sed lia potenco finiĝis kaj la fortikaĵo denove apartenis al la reĝo. Baldaŭe havis ĝin historiaj familioj Podmaniczky (podmanicki) kaj Balassa (balaŝa). Aŭstroj eksplodigis la fortikaĵon en 1689, dume sube familio Balassa konstruis burgon en 1631, kiu ankaŭ nun estas videbla.

Fine de la 19-a jarcento konstruiĝis granda rondirado de fervojo, kiu ligis urbojn Budapeŝto-Miskolc-Košice-Poprad-Liptovský Mikuláš-Martin-Žilina-Považská Bystrica-Trnava-Bratislava-Vác-Budapeŝto. En 1910 loĝis tie 2746 da loĝantoj (2189 slovakoj, 331 hungaroj kaj 201 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo estis distriktejo en Trencsén (reĝa departemento).

## Vidindaĵoj 
* ruinoj de iama burgo
* katolika gotika preĝejo
* biendomo Orlové
* biendomo Burg
* biendomo Szaparay

## Esperantistoj 
* Ľubomír Fajth

## Partneraj urboj 
*  Tauragė, Litovio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Považská Bystrica
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Vad (Șercaia)

**Vad** (hungare: **Vád**, germane: **Waadt**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al Șercaia.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1223 loĝantojn (rumanoj); en 1992 593.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas 1390. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Fogaras*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Augustin Bunea (4-a de aŭgusto 1857 – 30-a de novembro 1909, Blaj): historiisto, greka-katolika teologo, akademiano.

## References 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Valea Mare (Ceru-Băcăinți)

**Valea Mare** [valja mare] (hungare: **Valeamare**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Zlatna. En 1910 ĝi havis 570 loĝantojn (rumanoj), en 1992 10. Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1733. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Ceru-Băcăinți.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Vinești

**Vinești** [vineŝtj] (hungare: **Vám**) estis vilaĝo, nun vilaĝparto en Rumanio oriente de Lipova. En 1910 Vám havis 424 loĝantojn. Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1479. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario, al Arad (reĝa departemento). Oni aligis ĝin al Săvârşin en 1925.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

== Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Bocșa Română

**Bocșa Română** [bokŝa romınə] ( **Várboksán**,  **Wallachisch-Bogschan**) estis vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Reșița. En 1910 ĝi havis 3 158 loĝantojn [rumanoj, germanoj, hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1331. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény vármegye*). En 1968 oni aligis ĝin al Bocșa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Constantin Lucaci (n. 7-a de julio 1923): skulptisto.
* Claudius Myron Ișvan (6-a de januaro 1923 – ? 1966): poeto.
* Ștefan Perian (26-a de decembro 1840 – (1880, Budapeŝto): komponisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Asylum

**Asylum** povas signifi:
kiel azilo
* **politika azilo**, kiam iu rifuĝas pro politika persekutado

en **historio**:
* *rajto je azilo* rajto je restado en preĝejoj, netuŝeble

En **muziko**:
* Asylum Records
* Asylum (albumo, 1985) de bando KISS
* *Asylum*, albumo de *Legendary Pink Dots*
* Soul Asylum, bando formita en 1983

En **sciencfikcio**:
* *Asylum* (filmo, 2005) el novelo de Patrick McGrath, 
* Asylum (filmo, 1997 film), de Robert Patrick
* Asylum (televida serio, 1996)
* Asylum (komika serio) 
* Asylum (hororfilmo, 1972) kun Peter Cushing
Azilo

**Azilo** (el latina *asylum*, el greka *άσυλο, ásilo*) estas loko, kie persekutata homo estis sekura kontraŭ siaj persekutantoj, laŭ kutimo aŭ leĝo.

Laŭ Francisko Azorín **azilo** estas *Rifuĝejo. Publika domo por zorgi k. flegi orfojn, maljunulojn, almozulojn, malsanulojn, kiuj ne havas privatan protektanton.*

## Historio 
En la antikvo, mezepoko, rifuĝejon (azilon) donis temploj, preĝejoj de dioj, kirkoj de Dio (*jus asyli, asulia, asylum*).

Gravaj aziloj estis:
* templo de Theseus
* sanktejo de diinoj Semnae (Eumenides)
* templo de Poseidon
* sanktejo de Diana (Aventinus-monto, Romo)

La rajton je azilo ĉesigis parte Tiberius kaj lasis tiun rajton nur al temploj dediĉitaj al vivantaj kaj vivintaj imperiestroj. Nur Antoninus Pius ĉesigis tiun adoradon je la monumentoj de la imperiestroj. 

La azilrajto de la paganaj temploj pluvivis en la kristanaj preĝejoj.

## Azilrajto 
Paragrafo 13    LIBERO DE MOVIGHO   koncedas al chiu homo liberon de movigho : chiu rajtas libere forlasi sian landon  kaj reveni 

Por pli da detaloj vidu artikolon Politika azilo.

La *azilorajto* signifas rajton de azilo por tiuj homoj, kiujn oni persekutas pro politikaj, religiaj aŭ aliaj kaŭzoj. La rifuĝantajn homojn akceptas la lando, kiu donas azilon laŭ diversaj kriterioj.

La politika azilo gravis en la 20-a jarcento pro teruraj agadoj, forpeloj de la nazia kaj bolŝevika regado.

Nuntempe maloftas la politika persekuto, plimulto de la azilpetantoj atendas pli bonajn ekonomiajn kondiĉojn en la azildonanta lando, tiel ili estas ekonomiaj rifuĝintoj.

La Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj inkludas la azilrajton en sia artikolo 14. Pro protekto azilrajto, Konvencio pri la statuso de la rifuĝintoj kaj senpatrujuloj estis adoptita en 1951.

## Notoj 
Kategorio:Politiko
Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Homaj rajtoj
Bocșa Vasiovei

**Bocșa Vasiovei** [bokŝa vasjovej] ( **Vassafalva** *vaŝafalva*) estis vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Reșiţa. En 1910 ĝi havis 1 428 loĝantojn [rumanoj, germanoj, hungaroj), kaj laŭ la stato ekde 2002 en la loĝloko ne plu vivis ajna loĝanto. Ĝia unua mencio skribe estas en 1544. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Krassó-Szörény (reĝa departemento) vármegye*). Ĉirkaŭ 1950 oni aligis ĝin al la urbo Bocșa.
  
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* *Nicolae Florei* (*10-a de novembro 1927 – 28-a de novembro 2000, Bucureşti): kantisto (baso).
* *Zeno Vancea* (8-a de oktobro 1900 – Bukareŝto, 15-a de januaro 1990): komponisto, muzikologo.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Politika azilo

**Politika azilo**, aŭ pli ĝuste *la* **rajto je azilo**-ŝirmejo sur la teritorio de lando donita al fremduloj (azilpetantoj) persekutitaj de la aŭtoritatoj de alia lando. Efektive temas pri la rajto de persono ne esti ekstradiciita de unu lando al alia, kiu petas ties ekstradicion por juĝi lin/ŝin pro politikaj deliktoj.

Kiam politika azilo estas donita al homoj, kiuj troviĝas en lokoj, kiuj laŭ diplomatiaj konvencioj estas konsiderataj kiel etendaĵo de la nacia teritorio, kiel ekzemple la ĉefsidejoj de ambasadejoj aŭ konsulejoj, la rezidejo de ambasadoro, aŭ militŝipoj ankritaj en fremdaj havenoj, ĝi nomiĝas *diplomatia azilo*.

Politika azilo estas donita al homoj persekutitaj pro raso, haŭtkoloro, nacia aŭ etna deveno, religio, aparteno al specifa socia grupo aŭ politikaj vidpunktoj.

## Priskribo 
**Politika azilo** estas antikva jura koncepto, kiu esence koncernas la rajtojn de persono, kiu estas persekutata pro siaj politikaj opinioj aŭ religiaj kredoj fare de sia lando kaj devas ricevi protekton de alia suverena aŭtoritato, de fremda lando, aŭ de la eklezio (en la Mezepoko). Politika azilo diferencas de moderna rifuĝinta migrado, en kiu okazas amasa enfluo de loĝantaro, dum politika azilo estas rajto de individuoj, azilpetantoj, kiu kutime estas donita rilate al la personaj cirkonstancoj de ĉiu persono. Tamen, povas esti interkovro inter ili, ĉar ĉiu rifuĝinto povas peti politikan azilon individue. La origino de ĉi tiu rajto estas ĉefe en modernaj tempoj, kvankam ĝiaj ĝermoj jam estis videblaj inter la egiptoj, grekoj kaj hebreoj .

La rajto je politika azilo estas sanktigita en Artikolo 14 de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj de 1948, kiu deklaras, ke "ĉiu havas la rajton peti kaj ĝui en aliaj landoj azilon kontraŭ persekutado."

## Vidu ankaŭ 
* rifuĝinto
* ekstradicia interkonsento
* labormigranto
* Alta Komisaro de Unuiĝintaj Nacioj por Rifuĝintoj (UNHCR)
* Edward Snowden
* Traktato pri Politika Azilo kaj Rifuĝejo (d:Q16211418)
Kategorio:Homaj rajtoj
Kategorio:Internacia juro
Turnu Roșu (Sibiu)

**Turnu Roșu** [turnu roŝu] (hungare: **Porcsesd**, germane: *Schweindorf*) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 1 686 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 2 072 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1364. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye).

Administre apartenas al la komunumo la vilaĝo Sebeșu de Jos.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Turnu Rosu jud Sibiu.png|Situo en la distrikto
Dosiero: TurnuRosuPanorama.jpg|Turnu Roşu

Kategorio:Komunumoj de distrikto Sibiu
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sibiu
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Turnu Roșu (Boița)

**Turnu Roșu**  (, ) estas fortikaĵo en Rumanio, en la komunumo Boița, en la distrikto Sibio. Ĝi estas la plej grava suda pasejo de Transilvanio.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Vulcez

**Vulcez** [vulĉez] (hungare: **Vulcsesd**) estis vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 306 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1491. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Oni aligis ĝin en 1956 al Herepeia. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Nacia Societo de la Belgaj Fervojoj

La **Nacia Societo de la Belgaj Fervojoj** (, , oficialaj mallongigoj: **NMBS**, **SNCB**) estas la belga nacia operatoro por la fervoja transporto. Ĝi estas kreita en la jaro 1926. La NMBS/SNCB estas aŭtonoma registara kompanio. En 2005 la kompanio estis apartigita en tri partojn: Infrabel, kiu respondecas pri la fervoja infrastrukturo, la publika fervoja operatoro NMBS/SNCB mem kiu respondecas pri la varoj kaj pasaĝeroj, kaj NMBS/SNCB-Holding, kiu posedas ambaŭ kompaniojn kaj superrigardas la kunlaboron. Esence tio ĉi estis paŝo al estonta liberaligo de la fervojaj servoj pasaĝera kaj vara konforme al la eŭropa regularo. Pluraj varaj operatoroj ekde tiam ekhavis permeson uzi la belgan fervojan reton.[eta|Klasika trajno en la [stacidomo de Gent-Sint-Pieters]][eta|NMBS/SNCB trajnoj en la [stacidomo de Antwerpen-Centraal]]En 2004 la NMBS/SNCB transportis 178,4 milionojn da pasaĝeroj laŭ reto 3536 kilometrojn longa (de kiuj 2950 km elektra).

La fervoja reto momente inkluzivas du grandrapide trajnajn liniojn je kiuj eblas veturi ĝis 300 km/h: unu de Bruselo al la landlimo kun Francio, kaj unu de Loveno al Liège. En 2007 aldoniĝos kromaj tiaj linioj al Germanio kaj Nederlando.

## Vidu ankaŭ 
* Train World - muzeo pri belgaj fervojoj
* w:nl:Lijst van NMBS-stations

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la belga kaj nederlanda fervojaj retoj.
* Oficiala retejo de la SNCB/NMBS  (nl -fr -en - de)
* Listo de stacidomoj

Kategorio:Transportaj rimedoj
Kategorio:Belgio
Budhismo en Japanio

Laŭ la legendo, la enkonduko de Budhismo en Japanio okazis en 552, kiam suvereno de Koreio sendis al la suvereno de Yamato statuon de ora bronza Budho kun budhanaj tekstoj. La historio de Budhismo en Japanio povas esti dividata en esence tri epokojn, la Nara-epokon, la Heian-epokon, kaj la post-Kamakura-epokon.

## Sektoj de Nara-epoko 
*Sanron-shū*(Sanlun-sekto) prezentita de Ekan en 625.

*Hossō-shū* (Faŝang-sekto) prezentita de Dōshō en 653.

*Kusha-shū* (Ĵuŝe-sekto) (de Abidharmo) prezentita de Dōshō en 661.

*Kegon-shū* (Huajan-sekto) prezentita de Simsang en 736.

*Ritsu-shū* (Lju-sekto) prezentita de Ganjin en 753.

*Jōjitsu-shū* (Ĉengŝi-sekto) prezentita de Tochang.

## Sektoj de Heian-epoko 
*Tendai-shū* (Tiantaj-sekto aŭ Tiantajanismo) (Sadarmapundarika-budhismdevene) prezentita de Saichō en 807.

*Shingon-shū* (Ŝingon-sekto aŭ Mantrismo) (Vajrajana-budhismdevene) fondita de Kūkai en 823

## Sektoj el Kamakura-epoko 
*Jōdo-shū* (Ĵingtu-sekto aŭ Honenanismo) (Amitabha-budhismdevene) prezentita de Hōnen en 1175.

*Rinzai-shū* (Linĵi-sekto) (Zen-budhismdevene) prezentita de Eisai en 1191.

*Jōdo-Shin-shū* (Ĵodo-Ŝin-sekto aŭ Ŝinrananismo) (Amitabha-budhismdevene) fondita de Shinran en 1224.

*Sōtō-shū* (Caodong-sekto) (Zen-budhismdevene) prezentita de Dōgen en 1227.

*Nichiren-shū* (Niĉiren-budhismo) fondita de Nichiren en 1253.

*Fuke-shū* (Fuke-sekto) (Zen-budhismdevene) prezentita de Shinchi Kakushin en 1254.

*Ōbaku-shū* (Obaku-sekto) (Zen-budhismdevene) prezentita de Ingen en 1654.

## Vidu ankaŭ 
* Zeno
* Pura Tero(Sukavato)
* Mahajano

*
Kategorio:Religio en Japanio
Kategorio:Budhismo
Roma Thorsen

**Roma Thorsen** (mortis la 26-an de aŭgusto 2006) estis dana esperantistino kaj tradukantino.

Kun sia edzo, verkisto Poul Thorsen ŝi starigis en 1997 fondaĵon Biblioteka Apogo Roma kaj Poul Thorsen, kiu jam riĉigis plurajn dekojn da bibliotekoj.

## Verkoj
***Kiel povas Esperanto servi al aliaj lernej-fakoj?** (En: Internacia Konferenco de la Lernejoj en kiuj Esperanto estas Instruata: sub aŭspicio de Jugoslavia Nacia UNESKO-komisiono. Beograd, Jugoslavio, 1963;  p. 8 - 13)
***Rapport om tre internationale lærerstævner med stipendium fra Köbenhavns skoledirektorat** (Köbenhavn, [1967]. - 5 folioj)

## Tradukoj
*Solveig Öster: **Balenĉaso** (Norda Prismo, 3/1956, p. 130)
***Karbogad-kaptado** (Norda Prismo, 3/1956, p. 130)

Kategorio:Danaj esperantistoj
Kevlaro

eta|Kevlar
**Kevlar** estas markonomo de sinteza forta aramida (aromata poliamido) fibro de la kompanio *DuPont*. Ĝi malkovriĝis en 1965 fare de *Stephanie Kwolek* kaj *Herbert Blades* kaj estis surmarketigita en la fruaj 1970-aj jaroj.

La fibroj havas grandan firmecon, frap-persistecon, rezistecon kontraŭ acidoj kaj bazoj.

Oni uzas la kevlaron en pafrezista veŝto, kaskoj, fortigo de veturiloj, sportaj iloj.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo kevlar.com

Kategorio:Materialoj
Rajmondo

**Rajmondo** estas vira nomo.

## Signifo
La malnova altgermana *Reginmund* venas de la rekonstruita ĝermana vortradiko *ragina*, kiu signifas konsilon aŭ decidon, kaj la malnova altgermana *munt*, kiu signifas (perjuran) protekton. Do: Kiun oni nomas Rajmondo, tiun oni konsideras kiel viron, kiu per saĝaj konsiloj kaj decidoj protektas siajn subulojn aŭ kunulojn kontraŭ maljusteco.

## Esperantaj nomformoj 
* Rajmondo (PIV)
* Rajmundo

## Rajmondo en aliaj lingvoj 
* Raimondas kaj Raimundas, pli malnovece Regimantas (litova)
* Raimonds (latva)
* Raimund (germana)
* Raimundus (latina)
* Ramão (portugala)
* Ramón (hispana)
* Ramon (katalana)
* Ray (angla)
* Raymond (franca)
* Reimund aŭ Raimund (germana)
* Raimondo (itala)
* Reamonn (irlanda, skotgaela)

## Konataj Rajmondoj ĝenerale 
* Sankta Rajmondo el Peñafort
* Raimundus Lullus
* Raimundus Nonnatus
* Rajmundo la 6-a, grafo de Tuluzo

## Konataj Rajmondoj esperantistaj 
* Raymond Schwartz
* Rajmundo Laval'

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Nihilismo

**Nihilismo** (el la latina  "nenio") estas filozofio, kiu pridubas (en sia ekstrema formo—absolute neas) ĝenerale akceptitajn valorojn, idealojn, normojn de moralo, kulturon aŭ fundamentajn konceptojn, kiel objektiva vero, scio, moralo, valoroj aŭ la signifo de vivo. Diversaj nihilismaj pozicioj tenas en malsamaj manieroj, ke homaj valoroj estas sensencaj, ke vivo estas sensenca, ke scio estas neebla. Granda antaŭulo de neniismo estis Friedrich Nietzsche kiu juĝis ke valoras nur celado al supervaloro. Neniismo estas videbla ankaŭ ĉe ekzistadistoj, ekz. Jean-Paul Sartre laŭ kiu homo kaj mondo estas mema absurdo. Laŭ Sartre valoras nur heroa agado kontraŭ la naturo de la mondo kiu agus kvazaŭ io estus valoreca. Friedrich Heinrich Jacobi estis influa germana filozofo kaj elstaris ĉar stampis la terminon "Neniismo" kaj disvastigis ĝin kiel unua problemo de la pensaro de la Klerismo partikulare en la filozofaj sistemoj de Baruch Spinoza, Immanuel Kant, Johann Fichte kaj Friedrich Schelling.

## Vidu ankaŭ
* Nenio
* Nikilismo

## Referencoj

Kategorio:Etikaj teorioj
Kategorio:Metafizikaj teorioj
Kategorio:Filozofio de vivo
Kategorio:Politikaj ideologioj
Ŝera ŝarĝado

eta|Skizo de ŝera ŝarĝado aŭ tonda tensio
La **ŝera ŝarĝado** (esprimo aperas en Kemia kaj scienc-teknika vortaro) aŭ **tonda tensio** estas forto je unuo de areo en konsiderita objekto; ĝi okazigas glitadon de paralelaj ebenoj. Grandskale, ĝi aperas en la grundoglitoj kaj tertremoj.    
  
La ŝera ŝarĝado povas aperi en solidaj aŭ fluidaj materialoj. En fluidaĵoj ĝi estas ligita al la fluida viskozeco.

Ĉiun solidan materialon karakterizas *ŝera modulo* (*G*), kiu estas la proporcio inter la ŝera ŝarĝado ( \tau \, ) kaj la glitangulo ( \theta \, ).

La *ŝera modulo* (tonda elasta modulo) de aluminio estas ĉ. 2,4x1010 N/m², dum fero estas trioble pli malelasta.

La difino de la ŝera ŝarĝado estas:
: \tau = {F \over A}
kie **F** estas la ŝera forto, dum A estas la moviĝanta areo.

En ĉiu materialo estas elasta limo; kiam la aplikita ŝera ŝarĝado estas pli granda ol tiu limo, konstanta malformiĝo okazas.

Pri elastaj solidaj materialoj, la tonda tensio τ estas ligita al la vario de la orta angulo θ tra la tonda elasta modulo G per la rilato:
:  \tau = \theta \cdot \mathrm{G} \, ,
kie θ (vidu la bildon) estas la angulo (esprimata en radiano), laŭ kiu la konsiderata materialelemento moviĝas. 

La tonda modulo G estas esprimata en N/m², MPa aŭ GPa.

## Formulo de Collignon 
La formulo de Collignon (1877) donas la mezumon de la tensio laŭ linio kiu dividu la transversa sekcio en du. Ĝi estas uzata por kalkuli la ŝera tensio en punkto en traboj.

\tau_{xy}=\dfrac{V\,S_e}{b\,I_z}

Kie V estas la ŝera ŝarĝado en la sekcio, S_e estas la parta statikmomanto de areo (produkto de la distanco de la centroido al la punkto kie vi volas calkuli la tensio per la areo kovrita), b estas la dikeco de la sekcio laŭ akso perpendikulara al la direkto de la ŝera ŝarĝado kaj I_z estas la inercimomanto de la sekcio; tio ĉio en kohera sistemo de unuoj, ekzemple N por forto, mm por longo kaj MPa por tensio.

## Vidu ankaŭ 
* Teorio de Rankine
* Leĝo de Hooke
* Deformiĝo
* Elasta limigo

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Mekaniko
Tiksotropio

**Tiksotropeco** estas tiu propreco de kelkaj neneŭtonaj fluidoj, kiuj montras tempodependan ŝanĝiĝon en la viskozeco, se la konstanta ŝera ŝarĝado ŝanĝiĝas. La nocio estas ligita al Herbert Freundlich.

Kelkaj mieloj montras tiksotropecon, ekz. la erikeja kaj manuka mielo. Ĉe tiuj la viskozeco ŝanĝiĝas dum kirlado kaj la originala viskozeco reaperas post ioma ripoza.

Oni nomas la malon reopeksio, pri kiu okupiĝas reologio. 

## Miraklo de Napolo
Oni ĉiujare - eĉ plurfoje en jaro - montras la miraklon de Sankta Januarius (San Gennaro) en la Katedralo de napolo. Tiam solida sango de Januarius (en glaseto) iĝas likva.  

Oni reproduktis tiun (ĉ. 1991) fenomenon per kreo de tiksotropa materialo el fera klorido, kalcia karbonato (kreto), natria klorido. Tiu traktita miksaĵo iĝis solida post unu horo kaj estas fluidebla per milda ŝutado.

Dum la religia ceremonio oni kelkfoje turnas la relikvujon.

Kategorio:Fluaĵa dinamiko
Reopeksio

**Reopeksio** estas la propreco de fluido, kiu montras post
ŝera ŝarĝado pli grandan viskozecon. Tiu rilato estas parenca al dilatanto, ĉe kiu la viskozeco grandas nur dum la ŝera ŝarĝado. Pri reopeksio okupiĝas reologio.

Tiu fenomeno malas al tiksotropio.

Kategorio:Meĥaniko de fluidoj
Junktimo

**Junktimo** (el la latina *iunctim* = kunligite) estas jura nocio, por kunligo de reguloj aŭ kondiĉoj, kiuj en si mem estas apartaj kaj sendependaj unu de la alia(j). Junktimigo estas jura tekniko dum traktadoj pri kontraktoj aŭ leĝoplanoj. (*Sen la unu, ne estas akceptata la alia*.)

Kategorio:Internacia juro

Kategorio:Latinaj esprimoj
Studio 100

**Studio 100** estas flandra kompanio kiu kreas popularajn televidajn programojn kaj filmojn, muziko, librojn, kaj varo. Ankaŭ ili posedas tri amuzparkojn kaj kvar muzikgrupojn. La kompanio fondiĝis en 1996 de Gert Verhulst, Danny Verbiest kaj Hans Bourlon.

## Televidaj programoj 
* Samson kaj Gert
* Koboldo Plop
* Piet Piraat
* Wizzy kaj Woppy
* Big & Betsy
* TopStars
* Spring
* Hallo België
* Bumba
* De wereld is mooi
* De Wereld van K3
* Ups en Downs
* Het Huis Anubis
* Mega Mindy

## Muzikgrupoj 
* K3
* Spring
* TopStars
* Bo en Monica
* De 6-teens (intertempe ne plu ekzistas)
* Samson kaj Gert
* Koboldo Plop

## Amuzparkoj 
* Plopsaland en De Panne
* Plopsa Indoor Hasselt
* Plopsa Coo, voorheen Télécoo

## Eksteraj ligiloj 
* Studio100 retejo - Belgio
* Studio100 retejo - Nederlando
* Rettaglibro pri Studio 100 

Kategorio:Amuzparkoj
Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Televido
Kategorio:Kulturo de Belgio
Koboldo Plop

**Koboldo Plop** aŭ, nederlande, **Kabouter Plop** estas la ĉefrolulo en la samnoma televida serio de Studio 100 por junaj infanoj en Belgio.

La televida serio, enscenigita de Bart Van Leemputten, konsistas de mallongaj filmetoj de ĉirkaŭ 5 minutoj. Plej ofte la filmetoj montras koboldojn en la "lakta gastejo" (melkherberg) de Plop (fungo). Tie oni servas ploplakton kaj plopkeksojn.

## Plopfilmoj 
Apud la televidaj serioj kreiĝis kelkaj filmoj de Koboldo Plop:
# De Kabouterschat (1999)
# Plop in de Wolken (2000)
# Kabouter Plop en de Toverstaf (2003)
# Plop en Kwispel (2004)
# Plop en het Vioolavontuur (2005) kun Frans Bauer kiel koboldo Amadeus
# Plop in de stad (2006)
# Plop en de pinguïn (2007)
# De Kabouterschat (refilmigo) (2008)
# Plop en de kabouterbaby (2009)
# Plop wordt Kabouterkoning (2012)

## Plopkantoj 
La kantoj de Plop, entute kvin kompaktdiskoj, estis grandega sukceso ĉe infanoj kaj eĉ plenkreskuloj en Flandrio kaj Nederlando. Furoraj kantoj kiel *De Kabouterdans* dum pluraj semajnoj estis numero 1 en la listo de furoraĵoj en Belgio samkiel en Nederlando.

## Plopproduktoj 
Haveblas diversaj komercaj produktoj kun la bildo de Koboldo Plop, kiel lerneja materialo, vestaĵoj, keksoj kaj trinkaĵoj.

Ankaŭ en la amuzparko Plopsaland de Studio 100, koboldo Plop ludas gravan rolon.

## Eksteraj ligiloj 
* La retejo de Studio 100

Kategorio:Televidaj serioj
Plop
Plop
Kategorio:Kulturo de Belgio
Plop
Halifax (apartigilo)

**Halifax** estas

* provinca ĉefurbo de Nov-Skotio, Kanado, vidu Halifakso
* urbo en Anglio, regiono *West Yorkshire*, vidu Halifax (Britio)

nomo de diversaj lokoj en Usono:
* Halifax (Florida)
* Halifax (Massachusetts)
* Halifax (North Carolina)
* Halifax (Pennsylvania)
* Halifax (Vermont)
* Halifax (Virginia)

* tipa nomo de kvarmotoro brita bombaviadilo, vidu Handley Page Halifax

* Halifax (serio), 1997, televida serio

nomo de diversaj personoj:
* George Savile Halifax (1633-1695), sekreta sigelgardisto sub regado de Karlo la 2-a (Anglio), Jakobo la 2-a (Anglio) kaj Vilhelmo la 3-a (Anglio)
* Edward Frederick Halifax (1881–1959), brita politikisto
Akvogrunda cimo

La **akvogrunda cimo** (*Aphelocheirus aestivalis*) estas ĉ. unucentimetran granda insekto. Ĝi havas malhela-brunan koloron, sur kiu estas videblaj flavaj matricoj; flugilstumpojn kaj malfortajn krurojn.

Ĝi vivas sur akvogrundoj, kie ĝi moviĝas duone kurante, duone naĝante. la larvoj spiras tra la haŭto, dum la plenkreskaj besoj havas fizikan plumon. Tiu funkcias per gasŝanĝo inter la akvo kaj la tre maldika aerfilmo, kiun tenas la densaj haretoj sur la ventra parto. Tiuj estas ligitaj kun pluraj spirtruoj (stigmoj) kaj tiumetoda alvenas la necesa oksigeno en la korpon. Ĉe elspiro, estiĝas aerveziko.

Ĝi forlasa la akvon nur unufoje kaj la aerfilmo tiam estiĝas kaj tenas ĝis ĝia vivo.

## Vivloko 
Por la gas-ŝanĝo necesas rapide dluanta kaj oksigeniĉa akvo. Ĝi vivas dise en Eŭropo, sed la specio estas relative malofta.

## Generado 
La plenkreskaj insektoj travintrumas. Post la pariĝo, la femalo klebas la ovoj sur la grundon.

## Nutrado 
Interalie pizokonkoj, kiujn ili elsuĉas.

## Interesaĵoj 
Laŭ ĝia propreco pri tenado de aerfilmo longtempe, esploristoj de Universitato de Bonn evoluigis materialon (banveston), kiu restas seka (min. 4 tagojn en ondanta akvo).

## Literaturo 
* Dr. Helgrad Reichholf-Riehm: *Insekten*, Mosaik-Verlag, München 2000, ISBN 3-572-01088-8

## Eksteraj ligiloj 
* schematisches Bild 
* fotoj
* kun aerfilmo sur la suba korpoparto 
* pluaj fotoj kaj informoj

Kategorio:Insektoj
Aŭdo

**Aŭdo** estas la maniero, per kiu oni uzas la senson (nomitan **aŭdado**) per siaj oreloj, por percepti sonojn. Kiam io faras sonon, vere ĝi faras ondojn de moviĝanta aerpremo. La aeraj molekuloj mem ne iras longe for, sed la ondoj iras de iu loko al alia, eble grandan distancon. La moviĝanta aero igas parton de la ena orelo moviĝi, vibri kiel membrano de tamburo (kio okazas pri la miringo), kaj ties movoj estas konsciataj en la cerbo pere de la aŭdonervo. Pli granda frekvenco de movado kreas pli altan sonon, kaj malpli granda frekvenco kreas pli malaltan.

Oni konsideras, ke homo aŭdas sonojn, kies frekvencoj estas inter 20 Hz kaj 20 000 Hz.

## Malsanoj 
* Aŭda kripliĝo
* Sindromo de Usher
* Otosklerozo

## Vidu ankaŭ 
* Aŭda sistemo
* Aŭdvida
* Otorinolaringologio
* Sono
* Surdeco

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (12) proverboj pri aŭdado en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj
Cosmographiae Introductio

La **Cosmographiae Introductio** estas la libreto kiu komentarias la mapon de la mondo *Universalis Cosmographia* kreita kaj eldonita de Martin Waldseemüller kaj aliaj personoj en la jaro 1507.

Kategorio:Mapoj
Kategorio:Vosges
Kategorio:Verkoj de 1507
Kategorio:Memoro de la Mondo
Perkomputila eldonado

**Perkomputila kompostado** — aŭ, laŭ la angla termino **perkomputila eldonado** ( *Desktop publishing, DTP*) — estas la kompostado kaj enpaĝigo de dokumentoj per komputilo por presado. Plej ofte temas pri libroj, revuoj ktp.

Por perkomputila kompostado oni uzas specialan programaron, kiaj ekz-e la programoj *QuarkXPress* aŭ *Adobe InDesign*, kreitaj por tiu celo. Tiaj programoj ne anstataŭas tekstoredaktilojn kaj grafikajn programojn, sed estas uzataj por enpaĝigi enhavon kreitan per aliaj programoj: tekstojn, bildojn kaj fotojn.

Kiam materialo estas preta por publikigo, kutime oni kreas PDF-dosieron, kiun komercaj presistoj povas uzi por krei presbildojn.

Perkomputila eldonado ekestis en 1985, kuniginte la programaron Aldus Pagemaker, Apple Macintosh komputilo kaj Apple LaserWriter, por $7000 la unua lasera printilo kiu uzis la paĝopriskriban lingvon de Adobe Postscript, inkluzive de skaleblaj tiparoj en formato Type 1.

## Programaro 
* Senpaga programaro:
** DocBook
** LaTeX
** LibreOffice
** Passepartout
** Scribus
** Troff
** Cenon

* Komerca programaro:
** Adobe FrameMaker
** Adobe InDesign
** Adobe PageMaker
** Apple Pages
** Microsoft Publisher
** PagePlus
** PageStream
** QuarkXPress
** Corel Ventura Publisher
** Calamus

Kategorio:Komputiko
Lasera printilo

[eta|250px|Lasera presilo de [Apple]]
eta|250px|Fuji Xerox colour laser printer C1110B
**Lasera printilo** (aŭ *lasera presilo*) estas printilo kiu presas tekston kaj bildojn sur papero, uzante farbopulvoron (nigra karbono aŭ kolorigita pulvoro).

La unua lasera presilo estis surmerkatita de Xerox en 1971. Kiam Apple en 1985 enkondukis Apple LaserWriter kune kun la programaro Aldus PageMaker, ili multe helpis al la popularigo de la perkomputila eldonado. Pere de tiuj ĉi du produktoj, hejmaj uzantoj povis krei dokumentojn kiuj antaŭe nur de profesia materialo povus esti realigita.

Kompare al inkŝpruca presilo, laseraj presiloj estis ĉiam tre multekostaj. Dum la lastaj jaroj la prezoj multe malpliiĝis kaj haveblas jam lasera presilo por ĉirkaŭ €100.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de printilo

Kategorio:Teknologioj de printado