open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
4198 Panthera

'*4198 *Panthera'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Norman G. Thomas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la genro "Panteroj" (latine: *Panthera''), kiu ampleksas la grandajn felisedojn, kiel la jaguaroj, la tigroj, la leonoj kaj la leopardoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Norman G. Thomas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Astragalo

**Astragalo** povas signifi:

*Astragalo (osto)
*Astragalo (planto)
*speco de lotludo
*Astragalo (arkitekturo) kiel speco de modluro
Astragalo (osto)

eta|Situo de la astrogalo (science *talus*) en la homa piedo (angla priskribo)
[eta|Ekzempleroj de [ŝafido|ŝafidaj astragaloj, uzeblaj kiel ludostetoj.]]
**Astragalo** (latine *astragalus* aŭ *talus*), aŭ **talo** laŭ NPIV, estas unu el la ostoj de la maleola regiono de la homa skeleto.

La astragalo estas la dua plej granda osto el la sep maleolaj ostoj. Ĝi situas inter la kalkaneo kaj navikularo.

Pro la formo de la osteto ĝi iam estis uzata kiel speco de ĵetkubo en hazardludoj (ludost(et)o) nomite simple **astragalo** aŭ resaltaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Piedartiko
* Tarso

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Skeleta sistemo
4193 Salanave

'*4193 *Salanave''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 26-an de septembro 1981 de la usonaj astronomoj Brian A. Skiff kaj Norman G. Thomas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan meteologon kaj amatoran astronomon Leon E. Salanave.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian A. Skiff
Kategorio:Malkovrita de Norman G. Thomas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Zoltán Kovács

**Zoltán Kovács**

* Zoltán Kovács (fizikisto)
* Zoltán Kovács (geografo)
* Zoltán Kovács (kajakisto)
* Zoltán Kovács (pentristo)
* Zoltán Kovács (psikologo)
Trugny

**Trugny** estas franca komunumo kiu situas en Francio, regiono Burgonjo, departemento Côte-d'Or.

## Geografio 
### Demografio 
## Ekonomio 
Fiŝado, agrikulturo kaj turismo estas.
Oni kultivas tie asparagojn.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Trugny datiĝas el la jaro 1199 kiel Trugné.
Akvabaraĵo en Saono datiĝas el 1843.
Preĝejeto omaĝe al sankta Brigitte datiĝas el 1862.

## Vidu ankaŭ 
### Internaj ligiloj 
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la komunumaro 

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Vivo kaj Datoj de Scrooge McDuck

La **Vivo kaj Datoj de Scrooge McDuck** (angle kaj originale : *Life and Times of Scrooge McDuck*), ankaŭ *La Juneco de Scrooge McDuck*, estas vico da bildstrioj farite de Don Rosa ekde 1991 ĝis 1993, pri la vivo de Scrooge McDuck antaŭ lia konatiĝo kun liaj nepoj kaj pranepoj (Donaldo Anaso, Hui, Dui kaj Lui), dum ĝia unua aperado verkita de Carl Barks en 1947.

La rakontado komenciĝas ĉe Glasgovo en 1877, kaj finiĝas en 1947, dum la nepa renkontiĝo.

## Epizodoj 
Kategorio:Scrooge McDuck
Scrooge McDuck
4200 Shizukagozen

'*4200 *Shizukagozen'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshiaki Banno kaj Takeŝi Urata elde la observatorio de Karasujama (Gubernio Toĉigi, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Shizuka Gozen (japane: 静御前, 1165–1211) aŭ *Damo Shizuka'', dancistino kaj kunulino de la samurajo Minamoto no Yoshitsune: la orbito de ĉi-tiu asteroido tre similas tiun de 3178 Yoshitsune.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Sebligna eŭkalipto

La **sebligna eŭkalipto** (*Eucalyptus microcorys*) estas eŭkaliptospecio indiĝena kaj komuna en Novsudkimrujo kaj Kvinslando, Aŭstralio. Ĝi kreskas en arbaroj proksime de la marbordo en riĉaj grundoj en ŝirmita suna situo . Tiu aŭstralazia specio estas sentiva por trosekeco kaj frosto.

La sebligna eŭkalipto (angle : *tallowwood*) estas tiel nomata kaŭze de la grasa aŭ seba laŭtuŝo de la ligno kiam oni hakas la arbon. Ĝi estas unu el la specioj kies folioj estas uzataj kiel nutraĵo de koaloj.

## Priskribo 
eta|maldekstra|220ra|Seboligna eŭkalipto en Alexandra Headland, Kvinslando.
[eta|maldekstra|220ra|Lignobloko da sebligna eŭkalipto je la [dimensio kiu estas taksita kiel sufiĉa por konstrui aŭstralian dometon, Dorrigo, Novsudkimrujo.]]
Ĝi estas alta ĉiamverda arbo kreskanta al 40 m, foje al 70 m , kun kruda, fibreca oranĝkolora ŝelo kaj densa krono. La folioj longas 8–12&nbsp;cm kaj larĝas 1,5-2,5&nbsp;cm. La floroj konstituas umbelojn de 7-11.

## Uzado 
Ties nektaro estas multe aprezata fare de la abelbredistoj. Propagado seme fariĝas.

La ligno estas nature olea kun alta taninoenhavo kaj estas multe uzata por terasado kaj, freŝdate, por ĝardenmeblaro. Ĝi havas klare flavec-brunan ĝis olivverdan koloron.

## Referencoj 
## Bibliografio 
:  Hall, Norman; R.D. Johnston; G.M. Chippendale 1975 : Forest trees of Australia, *Australian Department of Agriculture, Forestry and Timber Bureau*, Canberra, 334 p., pp. 158-159. ISBN O 642 98480 8

## Eksteraj ligiloj 
:  Sebligna eŭkalipto (*NCBI*)
:  Sebligna eŭkalipto (*Flora of China*)
:  Sebligna eŭkalipto (*Sassafras*)
:  Sebligna eŭkalipto (*GRIN*)
:  Sebligna eŭkalipto (*IOPI*)

Kategorio:Mirtacoj
Kategorio:Arboj de Aŭstralio
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Ponte Gobbo

eta|La Ponte Gobbo en la norditala urbo Bobbio

La **Ponte Gobbo**, ponto gobo, (ankaŭ konata kiel Ponte Vecchio aŭ Ponte del Diavolo) estas antikva arkoponto en la itala urbo Bobbio, en la provinco Piacenza, kiu traversas la riveron Trebbia.

Monaĥoj de la proksima monaĥejo San Colombano konstruis ĝin dum la 7-a jarcento sur la fundamentoj de romia antaŭa ponto.

Oftaj grandaj inundoj kaŭzis damaĝojn kaj devigis renovigojn kaj plibonigojn. Origine la ponto havis unu grandan ĉefan arkon kaj tri pli malgrandajn. Pro granda erozio en la riverujo la ponto devis dum la 17a jarcento esti pligrandigita al entute dek unu arkoj.

La tavolo de la ponto sekvas la altecojn de la diversaj arkoj kaj donas al la ponto svingantan impreson.

Kategorio:Bobbio
Gobbo
Kategorio:Provinco Piacenza
4201 Orosz

'*4201 *Orosz'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Brian A. Skiff elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Elizabeth M. Orosz'', observantinon en la Observatorio Melton Memorial de la Universitato de Suda Karolino kaj amikinon de la malkovrinto.

## Ecoj 
Laŭ ĝia luma kurbo, ĝi povas esti hipoteze kelkopa.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian A. Skiff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Budho Vipaŝjino

La **budho Vipaŝjino** estas la dudek-dua el la budhoj priskribitaj en la ĉapitro 27 de la *Budavanso*. Li estas la tria lasta budho de la almkarakalpo.

## Etimologio 
La vorto en Palio *Vipassī* havas la formon en Sanskrito *Vipaśyin*. *Vi* (bone) kaj *passī* (vidis) kune iĝas *tiu, kiu klare vidis*. La vorto venas de la sama familio kiel la termino *vipaŝjano* (kontemplado).

## Biografio 
Laŭ la *Budavanso* kaj la tradicia budhisma legendo, la budho Vipaŝjino vivis antaŭ naŭdek eonojn kaj en sia tempo la vivdaŭro de homoj estis 84,000 jarojn.

Li naskiĝis en Bandumatio en la parko Kemo, en nuntempa Barato. Lia familio apartenis al la varno de la kŝatrijoj. Lia patro estis la milita ĉefo Bandumo kaj lia patrino estis Bandumatio. Lia edzino estis Sutanuo, kiu donis lin filon nomita Samavartaskando (Samavattakkhandha en Palio).

Vipaŝjino vivis kiel domano dum 8,000 jaroj en la palacoj Nando, Sunando kaj Sirimo. Kiam li rezignis sian socian vivon, li forlasis la palacon per ĉaro kaj praktikis asketismon dum ok monatoj antaŭ atingi budhecon sub banjano. Ĝuste antaŭ atingi budhecon, li akceptis bovlon de kiribato (laktigita rizo) kiel manĝaĵon de la filino de *Sudassana-seṭṭhi* kaj greson kiel sidkusenon de plantejvatisto nomita Suĝato.

Li loĝis en la parko Sumito kiam li aĝis aŭ 80,000 aŭ 100,000 jaraĝa. kaj siaj relikvoj restis en stupao, kiu estis sep joĝanojn alta, kiu estas proksimume 56&nbsp;km.

## Fizikaj ecoj 
La budho Vipaŝjino estis 80 ulnojn alta (proksimume 121 m) kaj sia korpo brilis distancon de sep joĝanoj.

## Instruoj 
La budho Vipaŝjino donis sian unuan predikon en Kamamigadajo al 6,800,000 disĉiploj, sian duan predikon al 100,000 disĉiploj, kaj sian trian al 80,000 disĉiploj.

Liaj du ĉefaj disĉiploj estis la bikŝuoj Kando kaj Tiŝjo, kaj la bikŝuinoj Ĉando kaj Ĉandamitro. Lia helpanto estis Aŝoko. Liaj ĉefaj patronoj estis la viroj Punarvasumitro kaj Nago, kaj la virinoj Sirimo kaj Utaro.

## Referencoj 
Kategorio:Budhoj
Majmuna

**Majmuna** (: **ميمونه**, : **Mahmuna**, **Maimoonah**, **Maymoonah**, **Maymuna(h)**, : **Maïmouna**) estas islama virina nomo.

La nomo Majmuna bint al-Harith devenas de "Barra bint al-Harith", 10-a edzino de la Profeto. Mohamedo alinomis ŝin **Majmuna**, t.e. *bonaŭgura*, *benita*, *bonŝanca*.

## Famaj nomportantoj 
* Tunku Aminah Maimunah Iskandariah

## Referencoj 
Kategorio:Islamo
Kategorio:Virinaj personaj nomoj
4205 David Hughes

'*4205 *David Hughes''''' estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff(Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astronomon David Hughes, profesoron pri astronomio en la Universitato de Sheffield.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Imre Dobozy

**Imre DOBOZY** [dobozi], hungare **Dobozy Imre,** Esperante **Emeriko Dobozy** estis hungara verkisto, ĵurnalisto kaj scenaristo.

Imre Dobozy naskiĝis la 30-an de oktobro 1917 en Vál. Li mortis la 23-an de septembro 1982 en Budapeŝto.

## Biografio 
Li komence lernis por esti instruisto, sed li laboris, kiel librotenanto. Dum la 2-a mondmilito li batalis, fine li sukcese rifuĝis al la Ruĝa Armeo. Ekde 1945 li estis komunista partiestro de distrikto, poste li ĵurnaladis, fine li estris societon de la hungaraj verkistoj kaj havis postenojn en revuoj. En 1959 li ricevis premio Kossuth kaj pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkoj (elekto) 
* 1938 *Június* (junio), poemaro
* 1948 *A parasztság jelene és jövője* (Hodiaŭo kaj futuro de la kamparanoj), eseo
* 1951 *Túrkeve* (Túrkeve), riporto-serio
* 1952 *A szent kút* (La sankta puto), romano
* 1953 *Felhő és napsütés* (Nubo kaj sunbrilo), romano
* 1955 *A fegyverek beszéltek* (La armiloj paroladis), romano
* 1958 *Szélvihar* (Ŝtormo), dramo
* 1969 *Eljött a tavasz* (Alvenis la printempo), dramo
* 1974 *Ősztől tavaszig* (De aŭtuno ĝis printempo), 3 dramoj
* 1987 *Váratlan hangverseny* (Neatendita koncerto), elektitaj noveloj
* scenarioj por filmoj kaj televizioj, la plej konata estas *A tizedes meg a többiek* (La kaporalo kaj la aliaj), 1965

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## En Esperanto aperis 
* en Hungara Antologio, 1983: fragmento el "La kaporalo kaj la aliaj"

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Dobozy
Dobozy
Dobozy
Grasvosta skorpio

[eta|dekstra|250px|*[Androctonus bicolor*]]
La **grasvosta skorpio** aŭ ***Androctonus*** aŭ ***androktono*** estas la komuna nomo, donita al skorpioj de la genro ***Androctonus***, kiu estas la plej danĝera grupo de la skorpiospecioj de la mondo. Ĝia familio estas Butedoj. Ili vivas ĝenerale en la duonsekaj aŭ sekaj regionoj de la Mezoriento kaj Afriko. Ili estas mezgrandaj skorpioj, ekhavante longon de 10 cm.

Ilia komuna nomo estas derivita de ilia klare grasa metasomo aŭ vosto, dum la latina nomo originas de la greka kaj signifas "viromurdinto". Ilia veneno enhavas potencajn neŭrotoksinojn kaj estas aparte mortiga. Pikoj de la specioj estas konataj kiel kaŭzantoj de pluraj homaj mortoj ĉiun jaron. Pluraj farmaciaj firmaoj produktas kontraŭvenenon por traktado de venenigo fare de Androctonus.

## Vivejo 
Grasvostaj skorpioj vivas ĝenerale en Norda kaj Okcidenta Afriko, la Proksima Oriento kaj orienten al la Hindukuŝa regiono. Landoj kie specioj de grasvosta skorpio vivas, inkludas: Maroko, Alĝerio, Tunizio, Libio, Egiptio, Togo, Israelo, Hindio, Libano, Turkio, Jordanio, Saud-Arabio, Jemeno, Omano, Unuiĝintaj Arabaj Emiratoj, Kataro, Kuvajto, Irako, Irano, Afganio, Barejno kaj Pakistano.

## Taksonomio 
Specioj:

* *Androctonus afghanus* Lourenço & Qi, 2006
* *Androctonus aleksandrplotkini* Lourenço & Qi, 2007
* *Androctonus amoreuxi* (Audouin, 1826)
* *Androctonus australis* (Linnaeus, 1758)
* *Androctonus baluchicus* (Pocock, 1900)
* *Androctonus bicolor* Ehrenberg, 1828
* *Androctonus crassicauda* (Olivier, 1807)
* *Androctonus dekeyseri* Lourenço, 2005
* *Androctonus eburneus* (Pallary, 1928)
* *Androctonus finitimus* (Pocock, 1897)
* *Androctonus gonneti* Vachon, 1948
* *Androctonus hoggarensis* (Pallary, 1929)
* *Androctonus liouvillei* (Pallary, 1924)
* *Androctonus maelfaiti* Lourenço, 2005
* *Androctonus mauritanicus* (Pocock, 1902)
* *Androctonus maroccanus* Lourenço, Ythier & Leguin, 2009
* *Androctonus sergenti* (Vachon, 1948)
* *Androctonus togolensis* Lourenço, 2008

La specioj *A. amoreuxi* kaj *A. australis* estas vendataj kaj troveblaj en kaptiteco, en terarioj.

Kategorio:Buthidae
GRB 970228

[eta|dekstra|200px|GRB 970228, vidita de la [Kosmoteleskopo Hubble]]
**GRB 970228** estis gamo-radia ekbrilo, okazinta la  je 02h58 UTC. La specialaĵo de GRB 970228 estis, ke ĝi montris postbrilon. Jen la unua fojo, ke oni fakte vidis la teorie jam antaŭdiritan fenomenon *postbrilo*.

De 1993, fizikistoj antaŭdiris, ke la gamo-radiaj ekbriloj povus esti sekvataj de postaj elsendoj de ondoj de pli malaltaj energioj (do de pli grandaj ondolongoj, kiel Ikso-radioj, videbla lumo aŭ radioondoj), sed ĝis nun, oni observis nur alt-energiajn gama-radiadojn dum la gamo-radiaj ekbriloj.

La luma kurbo de GRB 970228 montris plurajn pintojn, kaj daŭris ĉirkaŭ 80 sekundojn. Tiu eco sugestis ke supernovao tiel okazis. La loko de la ekbrilo kongruas kun galaksio malproksima de ĉ. 8,1 miliardoj da lumjaroj (kun ruĝenŝoviĝo z = 0,695), donante pruvon, ke la gamo-radiaj ekbriloj ja okazas ekstere de la lakta vojo.

La satelito BeppoSAX observis optikajn kontraŭpartojn de GRB. Kelkaj observoj ŝajnis montri, ke ĝi rapide moviĝis en la ĉielo. Ĉi tio signifus, ke ĝi povus esti ne tre malproksima, sed la spektro montris, ke ĝi distancas de la Tero kelkajn miliardojn da lumjaroj. La Kosmoteleskopo Hubble montris, ke GRB 970228 ne havas propran movon.

## Referencoj 
* http://www.multilingualarchive.com/ma/enwiki/fr/GRB_970228

Kategorio:Gamo-radiaj ekbriloj
Andasol

**Andasol** estas komplekso el tri suncentraloj, situanta je 10&nbsp;km sudoriente al Guadix, provinco de Granado, Andaluzio, Hispanio, kaj kies maksimuma povumo - post la kompleta elkonstruo, ekfunkciigo - estos ĉirkaŭ 150 megavattoj (MW). La suncentralon iniciatis kaj evoluigis la entrepreno Solar Millennium. la nomo Andasol venas el kombinado de **Andaluzio** kaj *Sol* (suno en la hispana).

La **Andasol&nbsp;1** funkcias ekde mezo de 2009, **Andasol&nbsp;2** kaj la **Andasol&nbsp;3** funkcias ekde septembro de 2011.

Oni kalkulas, ke ĉiu centralo produktas 50 megavattojn da elektro, povumon de 180 gigavatt-horoj (GW·h) per jaro. Ĉiu centralo okupas surfacon de 51 hektaroj, la tuta komplekso ĉirkaŭ 200 ha.

La akvobezono de la centralo por la energia produktado estas 870.000 m³ pro jaro, kio estas kovrata el grundakvo, sed tio estas ne granda problemo pro proksimo de Sierra Nevada. La komplekso havas la maksimuman efikecon de ĉirkaŭ 28 %, en jara averaĝo ĉ.15 %.

## Tekniko 
la centralo uzas parabolajn suntrogojn, per kiu oni fokusas la sunradiadon je sunabsorbaj tuboj, kiuj entenas sintezitajn varmoportantajn oleojn. Tiu oleo estas varmigita je 400&nbsp;°C kaj transdonas la varmon al vaporo, kiu funkciigas la suncentralajn turbinojn.

La komplekso povas doni energion eĉ nokte, ĉar la enregio estas deponebla ankaŭ en varmodeponaj saloj (ĉ. 28.500 tunoj), kies kapacito sufiĉas je 7,5-hora plenlaboro. La likva salo konsistas el 60 % da natria nitrato (NaNO3) kaj el 40 % da kalia nitrato (KNO3). Tiu miksaĵo devas esti ĉiam en likva fazo (de 250 C° ĝis 350 C°). Se la salo malvarmiĝas sub 240 C°, la ekipaĵo detruiĝas neripareble. Por eviti tion, oni instalis ekipaĵon por gasa hejtado de la salo. Tio povas konsumi dum jaro 15 % da kalkulita produktebla energia kvanto.

La salo estas deponata en du turoj po centralo, kun alto de 14 kaj 36 metroj.

Kategorio:Suncentraloj
Kategorio:Konstruaĵoj en Granado
Kategorio:Elektrocentraloj en Hispanio
Kjudo

eta
**Kjudo** (japane 弓道, Hepburne *Kyūdō*, do la vokaloj sonas longe en la japana lingvo) estas tipo de la arkpafado, praktikata en Japanio.

Ĝi estas unu el la tradiciaj japanaj batalartoj, kiu iĝis "nur" arto post apero de la pulvoraj pafarmiloj en la 16-a jarcento. Hodiaŭ jam ne gravas la trafa precizeco, pli gravas la formaj elementoj: ekstaro, moviĝo, teno, koncentriĝo. Ĝi havas plurajn skolojn, stilojn (ekz. Ogasavara, Heki).

La monaĥoj uzas ĝin hodiaŭ, simbole, ceremonie pafante dum gravaj eventoj (geedziĝo, entombigo, naskiĝo de infano) aŭ plektrante la kordon de la arko (nomata jumi).

La kjudon karakterizas plue la nesimetria arko (jumi), la ceremoniaj vestoj.

Kategorio:Arkpafado
Kategorio:Japanaj batalartoj
Malsaĝulo pro Kristo

eta|Bazilo Surikov: **Malsaĝulo pro Kristo** sidanta sur la neĝo

**Malsaĝulo pro Kristo** estas homo ignoranta sociajn konvenciojn kaj intence provokanta la socion pro iu celo religia. La termino devenas el epistolo de la apostolo Paŭlo:

Similan konduton fojfoje praktikis la malnovtestamentaj profetoj, ekz-e jam Jersaja:

La *malsaĝeco pro Kristo* estis bone konata en la orienta kristanismo; en la 6-a jarcento la eklezio sanktulinigis la egiptinon Izidora, konatan kiel malsaĝulino pro Kristo. Plej forte tiu fenomeno disvastiĝis en Rusio, kie la Eklezio sanktuligis 36 gemalsaĝulojn pro Kristo.

Kiel ekzemplon de simila sankta malsaĝulo pro Kristo en la Okcidento oni kutime indikas s-tan Franciskon el Asizo.

## Rusio 
Rusio havis plurjarcentan tradicion de malsaĝuloj pri Kristo, kiuj estis estimataj kaj foje timataj. Ĵurnalisto Ippolit Zavaliŝin atestis en 1861, ke en Jalutorovska distrikto estas multe da tiaj uloj, kiuj aspektas strange kaj foje kondutas aroge.

## Referencoj 
Kategorio:Kristanaj terminoj
*
Kategorio:Asketismo
Sigmundo Rákóczi

**Sigmundo Rákóczi**

*Sigmundo Rákóczi (1544-1608), reganto de Transilvanio
*Sigmundo Rákóczi (1595–1620), filo de reganto
*Zsigmond Rákóczi (1622–1652), filo de reganto Georgo Rákóczi la 1-a
Kovrofesto

eta|Kovrofesta ikono. Ukrajnio, 17a jc
eta|La Kovrofesta katedralo sur la Ruĝa placo en Moskvo
La **Kovrofesto** estas granda Maria-festo en la Rusa ortodoksa eklezio, konata ankaŭ en aliaj slavlandaj eklezioj (kvankam ne tiom
altrange). Tiu ĉi festo estas konata ankaŭ en orientaj katolikaj eklezioj. Ĝia dato estas fiksita je la 1-a de oktobro laŭ la Eklezia
kalendaro (do, gregorie ĝi estas la 14-a de oktobro en Rusio, kaj la 1-a
de oktobro en Bulgario).

## La evento 
Je tiu tago la Eklezio rememoras la miraklan savon de Konstantinopolo en la jaro 910 de sieĝantaj saracenoj (aŭ, laŭ aliaj fontoj, de la
sieĝantaj rusoj). Tiam en la la Blaĥerna kirko de la sankta Dipatrino (Παναγία των Βλαχερνών) sankta Andreo la malsaĝulo pro Kristo (Ἀνδρέας ὁ
Σαλός) viziis la Dipatrinon preĝi pri la ortodoksa ĉefurbo kaj protekte etendi super ĝi sian helan tukon (la *kovron* de la kapo). La grekoj kuraĝiĝis kaj sukcese rebatis la sieĝantojn.

## La akcepto de la festo 
La festo estas tre grava en Rusio, kie ĝi estis celebrata jam en la 12-a jarcento; precipe ĝin honoris la ĉefprinco Andreo de Bogolubovo. Supozeble ĝi venis el la Konstantinopola eklezio, kiu tamen ne plu ĝin konas.

Por la kredantoj ĝi estas manifestaĵo de la protekta zorgo de la Dipatrino. La skeptikuloj atribuas la sukceson de tiu festo al antaŭkristana tradicio kaj al la mastruma kalendara ritmo: je la 1-a/14-a
de oktobro finiĝas la agrokultura jaro en la centra Rusio, malfermiĝas la foiroj, komenciĝas la hejta sezono, «je la Kovrofesto la somero renkontiĝas kun la vintro» (laŭ proverbo rusa).

Kategorio:Maria-festoj
Kategorio:Ortodoksismo
Kategorio:Kristanaj terminoj
Eriswil BE

**Eriswil** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Trachselwald kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1356 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Eriswil situas en la Svisa Mezlando norde de la Napf-regiono, proksimume 20 kilometrojn sude de la urbo Langenthal. En Eriswil fontas la rivero Langete. La komunumo konsistas el la vilaĝo Eriswil, kaj la setlejoj Allmänd, Althus, Belzhus, Chalberweid, Hinderdorf, Hitzeberg, Leimatt, Neuligen, Schwändi, Taan kaj Taanacher, kaj multaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,36 km², de kiuj 26,1% estas kovritaj de arbaro, 67,0% servas por agrikulturo kaj 6,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Eriswil limas en nordo al Huttwil, en nordoriento al Ufhusen (LU), en oriento kaj sudoriento al Luthern (LU), en sudo al Sumiswald, kaj en okcidento al Wyssachen.

## Trafiko 
Eriswil situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas flanka konekta vojo de Huttwil trans la montpasejo Fritzeflue al Sumiswald en Emme-Valo. De 1915 ĝis 1978 inter Huttwil kaj Eriswil ekzistis fervojlinio, kiu tamen estis pro malekonomieco fermita kaj malkonstruita. Hodiaŭ la komunumo estas konektita al la publika transportreto per buslinio al Huttwil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Eriswil datiĝas el la jaro 1256 kiel *Erolzwile*. Dum mezepoko en Eriswil regis la Senjoroj de Eriswil, kiburgaj vasaloj, kiuj formortis en la 14-a jarcento. Kiel parto de la sankt-gala majorejo Rohrbach Eriswil estis fine de la 14-a jarcento atribuita al la Baronoj de Grünenberg kaj fariĝis kun ties havaĵo en la jaro 1406 posedaĵo de la urbo Berno. En la jaro 1421 Berno atribuis Eriswil al sia Supera Tribunalo de Ranflüh en la Emme-Valo, kaj en la jaro 1504 la malalta jurisdikcio estis atribuita al la Voktejo Trachselwald, el kiu post la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 fariĝis la distrikto Trachselwald. Post la dissolvo de la distrikto Trachselwald Eriswil estis atribuita al la administra distrikto Supra Argovio, kaj tiel refariĝis parto de la regiono, al kiu ĝi historie apartenis. La hodiaŭa komunumo estiĝis en la jaro 1796, kiam Wyssachen kaj Eriswil disiĝis. 

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Eriswil

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Eriswil

## Bildoj 

Dosiero:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 142.JPG|Reformita preĝejo Eriswil
Dosiero:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 144.JPG|Pentritaj fenestroj en la preĝejo
Dosiero:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 178.JPG|Montara restoracio sur la montpasejo Fritzenfluh
Dosiero:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 128.JPG|Iama fervojponto trans Langete
Dosiero:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 165.JPG|La rivero Langete en la vilaĝo centro
Dosiero:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 170.JPG|Lernejo
4209 Briggs

'*4209 *Briggs''''' estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan fizikiston Geoffrey A. Briggs, eks-direktoro de la NASA-a spacesplora programo de la sunsistemo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Mihály Váci

**Mihály VÁCI** [mihAj vAci], hungare **Váci Mihály,** Esperante **Mikaelo Váci** estis hungara poeto, tradukisto kaj politikisto.

Mihály Váci naskiĝis la 25-an de decembro 1924 en Nyíregyháza. Li mortis la 16-an de aprilo 1970 en Hanojo.

## Biografio 
Li frekventis altlernejon en Nyíregyháza, poste li instruis en vilaĝeto. Post la 2-a mondmilito li estris lernejon, poste en 1949 li havis postenon en Budapeŝto, kiel redaktoro. Li komencis sian poezian karieron en 1955. Tiam aperis lia unua volumo. En la 1960-aj jaroj li estis tre populara poeto, ekde 1963 li estis ankaŭ parlamentano. En 1965 li ricevis premion Kossuth kaj pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkoj (elekto) 
* *Ereszalja* (Subaĵo de defluilo), poemoj, 1955
* *Bodza* (Sambuko), poemoj, 1959
* *Kelet felől* (De oriento), elektitaj poemoj, 1965
* *Eső a homokra* (Pluvo al la sablon), poemoj, 1968
* *Váci Mihály összegyűjtött művei* (Kolektitaj verkoj de Váci), 1979
* ""Rózsák a jégen'' (Rozoj sur la glacio), elektitaj prozoj, 1990

## En Esperanto aperis 
* en Hungara Antologio, 1983: 1 poemo

## Memorigiloj 
* portas la nomon Váci lernejo en Székesfehérvár, faklernejo apud Nyíregyháza, gimnazio en Tiszavasvári
* premio pri Váci

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Vaci
Vaci
Vaci
István Simon (poeto)

**István SIMON** [iŝtvAn ŝimon], hungare **Simon István,** Esperante **Stefano Simon** estis hungara poeto, tradukisto kaj politikisto.

István Simon naskiĝis la 16-an de septembro 1926 en Bazsi. Li mortis la 7-an de julio 1975 en Budapeŝto.

## Biografio 
Li frekventis bazlernejon en Bazsi, la gimnazion en Sümeg, la universitaton en Budapeŝto. Fine de la 2-a mondmilito li estis militkaptisto, li revenis en 1947. Li komencis sian karieron en 1948, tiam en revuoj aperis liaj poemoj. Inter 1952-1955 li ĵurnaladis, poste li havis postenojn en revuoj, poste li estis ankaŭ parlamentano. Inter 1971-1975 li instruis en ĉeflernejo. En 1955 li ricevis premion Kossuth kaj pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkoj (elekto) 
* *Egyre magasabban* (Pli alten), poemoj, 1944
* *Nem elég* (Ne sufiĉas), poemoj, 1955
* *Pacsirtaszó* (Alaŭdo-fajfado), elektitaj poemoj, 1958
* *Verőfény* (Sunbrilo), elektitaj poemoj, 1968
* *A magyar irodalom* (La hungara literaturo), eseo, 1973
* *S.I. válogatott versei* (Elektitaj poemoj de S.I.), 1996
* *Szemek emléke* (Memoro de okuloj), poemoj, 1986

## En Esperanto aperis 
* en Hungara Antologio, 1983: 3 poemoj

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* memordomo en Bazsi

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Simon
Simon
Simon
Monty Budwig

**Monty Rex Budwig** (naskiĝis la 26-an de decembro 1929 en Pender, Nebrasko; mortis la 9-an de marto 1992 en Los-Anĝeleso, Kalifornio) estis usona ĵaz-basisto.

## Vivo kaj verkado 
Budwig lernis ĉe gimnazio en Los-Anĝeleso. Post kiam li en 1951 koncertis kun Vido Musso, li militservis tri jarojn. En 1954 li iris al Los-Anĝeleso, kie li baldaŭ fariĝis demandata studiomuzikisto. Li prezentis kun Barney Kessel, estis inter 1954 kaj 1955 membro de la triopo de Red Norvo kaj poste de la orkestro de Woody Herman. Budwig muzikis kun Zoot Sims, Shelly Manne, Shorty Rogers, Russ Freeman, Terry Gibbs, Bill Evans, Benny Goodman, Carmen McRae, Bud Shank, Bob Cooper, Vince Guaraldi, Cal Collins kaj pli malfrue ankaŭ kun Ellyn Rucker. La koncertaro Jazz at the Philharmonic famigis lin ankaŭ en Eŭropa.

Krom tio li kunverkis proksimume tricent muzikalbumojn. En 1978 li faris kiel bandestro interalie kun sia edzino Arlette McCoy la albumon *Dig*.

## Diskoj 
* *Shelly Manne & His Men at The Black Hawk* (Contemporary, 1960)
* Bill Evans: *Empathy* (Verve, 1962)
* *Dig* kun Willie Bobo, Bob Brookmeyer, Joe Diorio, Billy Higgins, Arlette McCoy, Tom Ranier, 1978
* *The Good Life* kun Frank Capp, Barney Kessel, Paul Smith, 1988

Kategorio:Usonaj ĵazbasistoj
Zinder

**Zinder**, loke nomita **Damagaram** estas grandurbo de Niĝero, kie estas la dua plej granda urbo.

## Situo 
Zinder troviĝas en la suda parto de la lando. Niameo troviĝas 861, Kano (urbo) 240 km.
eta|maldekstre|260ra|La "Malnova urbo" kun tradicie pentritaj kotobrikaj konstruaĵoj.

## Historio 
Zinder leviĝis de malgranda vilaĝo al grava centro de komercado dum periodo de Sultanlando de Damagaram en 1736. La francoj konkeris la urbon en 1899 kaj lokis la ĉefurbon de la nova teritorio en 1911. En 1926 la ĉefurbo denove estis Niameo.

## Trafiko 
Zinder havas flughavenon, kies kodo estas: ZND kaj 4 vojojn, inter ili al Kano kaj al la ĉefurbo.

## Vidindaĵoj 
* Sultana Palaco, kiel muzeo
* Granda Moskeo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
eta|maldekstra|250ra|Strato en Zinder

Kategorio:Urboj de Niĝero
Laŭrencij Zizanij

**Laŭrencij Ivanovich Zizanij**, vera familinomo estas **Tustanoŭski** (? - 1634) - pedagogo, lingvisto, verkisto, teologo, polemikisto. Havas gravan lokon en historio de belorusa, ukrainia kaj rusa kulturo. eta|Laŭrencij Zizanij|250px

## Biografio 
Devenis el etnobela familio. Instruis en diversaj ortodoksaj lernejoj. Dum sia vivo en Bresto (1592-1595) preparis lernolibrojn "Abocolibro kun Leksiko" kaj "Gramatiko slavona...", kiuj donis al li famon kaj aŭtoritaton de lingvisto.

## "Abocolibro kaj Leksiko" 
Lia "Abocolibro" estis eble dividebla je tri partoj: materialo, kiu instruis skribon kaj legon; helpa lingva materialo; religiaj polemikaj tekstoj kaj preĝoj. Tiel la libro estis eble uzebla kiel en religia, tiel en eklezia edukado. Por eldono de "Abocolibro" estis uzitaj kliŝoj de eldonoj de Francisk Skaryna. En "Leksiko" - antikvbelorusa vortaro (1061 vortoj) - estis inkluditaj vortoj de popola konversacia lingvo, kio helpis al evoluado de literatura laika lingvo, estis donitaj diversaj informoj de milita historio, jura stato de diversaj tavoloj de loĝantaro, filozofiaj, geografiaj, etnografiaj, biologiaj, medicinaj faktoj. Ĉi tia vortaro estas unu el fontoj pri nivelo de tiatempaj scioj pri metioj, profesioj, aĵoj, komerco en mezepokaj urboj. Klarigoj, kiujn Zizanij faris en sia vortaro, estas malproksimaj de scienca analizo de ĉiuj nocioj, sed li strebis simple, sen referencoj al eksternaturaj fortoj klarigi multajn vortojn kaj nociojn, kio proksimigas lin al materiisma vidpunkto.

## "Gramatiko slavona..." 
La 12-an de februaro 1596 en Vilno estis eldonita "Gramatiko slavona...". En antaŭparolo Zizanij verkis pri neceso de laika edukado, pensis pri gramatiko kiel pri fundo de lernado de diversaj studoj. Strebinte filozofie kompreni rolon de gramatiko tiatempa sistemo de scio, li malfermis ĝian interligojn kun retoriko, filozofio, teologio, interesiĝis pri diversaj filozofaj demandoj, kiuj komencis de antikva tempo.

Per "gramatiko..." ekinteresiĝis multaj nobeloj, strebintaj doni al siaj infanoj bonan edukadon.

## Kateĥismo 
Eble, dum la jaroj 1620-1623 Zizanij prilaboris "Kateĥismo granda", en kia, krom ortodoksaj dogmoj en demandoj kaj respondoj estis donitaj scioj pri historio, astronomio kaj aliaj sciencoj. Sed eldoni ĉi tian libron en Litvo ne estis eble, pro konfliktoj inter katolikismo kaj ortodoksismo, kaj Zizanij transveturis en Moskvo. Tie li ofte estis akceptita per caro kaj patriarko, ricevis monon por presado de libroj. La kateĥismo estis eldonita en la jaro 1627, sed estis abolita de eklezio, kaj detruita. Restis nur 5 difektaj ekzempleroj, postaj eldonoj de libro estis redaktitaj kaj ne bildis opinioj de Zizanij.

En la jaro 1627 Zizanij forveturis en Kievo, kie kune kun slucka ĉefpastro Andreo Muĵiloŭski devis trakti libron de Meletij Smotrickij "Apologio". Dum Kieva konsilio de 13-an de januaro 1628, Zizanij formulis kontraŭ la aŭtoro de la libro 105 punktojn de akuzo, kaj Smotrickij estis devita penti. Zizanij lastfoje estis menciita en dokumentoj en la jaro 1634.

## References 
Kategorio:Belorusaj verkistoj
Kategorio:Ortodoksismo
Fortikaĵo Beaufort

eta|2005
La **Burgo** aŭ **Fortikaĵo Beaufort**, ankaŭ nomata *Fortikaĵo Belfort*, (, ), situas en la alto de ĉ. 650 m super la rivero Litani en suda Libano, kontraŭe al Deir Mimas.

## Konstruo 
La orienta flanko de Beaufort estas protektata per vertikala rokmuro ĉe la rivera flanko. La norda flanko konsistas el fosaĵo, skulptita en la rokego. Duetaĝa loĝejturo el la 12-a jarcento en mezo de la okcidenta flanko protektas tiun parton de la interna korto. Inter 1190 kaj 1240, araboj konstruis fortikigitan parton sur la norda flanko, kiu estis ligita per muro al la centra burgo.

## Historio 
La fortikaĵon okupis en 1139 reĝo Fulko de Jeruŝalemo, kiu ordonis ĝin fortikigi al krucmilita burgo. El la burgo oni povis kontroli du vojojn inter Tiro kaj Damasko.

La grafoj de Sidon posedis la burgon de 1139 ĝis 1190, antaŭ ol ĝi estis konkerita fare de muslimaj trupoj.

Beaufort estis la sola pli granda krucmilita burgo, kiu povis kontraxustari la konkeran ondon de la Saladinoj en la jaroj 1187-89, kiu plurfoje sieĝis la burgon. La burgon redonis la ajubida sultano de Damasko en 1240-41, kiu esperis apogon de la krucmilitostoj kontraŭ sia nevo. Balian de Sidon vendis la burgon en 1260 al la templanoj, kiuj plu fortikigis, grandigis la burgon.

La krucmilitistoj devis cedi pri la burgo la 15-an de aprilo 1268, post kiam konkeris ĝin mamelukaj trupoj, post dektaga sieĝo. En la 17-a jarcento, libana princo *Fakhr ad-Din II.* uzis la burgon kiel parton de sia fortikaĵa reto. La burgon konkeris de li la sosmanoj, kiuj detruis supran parton de la burgo. En 1782, konkeris la burgon la guberniestro de Akkon kaj detruis parton de la restinta fortikaĵo. La reston detruis tertremo de 1837, poste oni uzis ĝin kiel "ŝtonminejon" kaj ŝafostalon.

La restaŭro de la burgo komenciĝis en 1920 dum la franca mandato de Libano kaj daŭris dum la sendependiĝinta Libano ekde 1943.

La israela armeo okupis la ruinan montopinton en 1982 pro ties strategia situo, forlasis ĝin en 2000. La okupado de Beaufort donas bazon de la israela filmo *Beaufort*, kvankam la filmo estis scenigita en la Golano.

Beaufort
Beaufort
Beaufort
4212 Sansyu-Asuke

'*4212*Sansyu-Asuke'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 20-an de septembro 1987 de la japanaj astronomoj Kenzo Suzuki kaj Takeŝi Urata elde la "*Stacio Oi*", de la Nacia Observatorio de Japanio, nemalproksime de Tojota.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la nacia parko de *Sansyu-Asuke'' (japane: 三州足助屋敷), en la mezo de la gubernio Aiĉi.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Kenzo Suzuki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Pouilly-sur-Saône

**Pouilly-sur-Saône** estas franca komunumo kiu situas en Francio, regiono Burgonjo, departemento Côte-d'Or.

## Geografio 
### Demografio 
## Ekonomio 
Fiŝado, agrikulturo kaj turismo estas.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Pouilly-sur-Saône datiĝas el la jaro 916 kiel Pulliacus.
La preĝejo datiĝas el la 13-a jarcento. La kastelo datiĝas el la 18-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
### Internaj ligiloj 
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la komunumaro 

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Kerry Washington

**Kerry Marisa WASHINGTON** [kerri vaŝington] (31-an de januaro 1977 en Novjorko) estas usona aktorino.

Ŝi finstudis teatradon en 1998 en la Universitato George Washington. Ŝi estis en amrilato kun David Moscow en 2004-07.

## Filmaro 
* 1994: Magical Make-Over
* 1996: Standard Deviants (TV-serio)
* 2000: Our Song
* 2003: D
* 2001: Save the Last Dance
* 2001: Lift
* 2002: Take the A Train
* 2002: Bad Company
* 2003: *The United States of Leland*
* 2003: *The Human Stain*
* 2003: *Sin*
* 2004: *Against the Ropes*
* 2004: Strip Search
* 2004: She Hate Me
* 2004: Ray
* 2005: Sexual Life
* 2005: Mr. & Mrs. Smith
* 2005: Fantastic Four
* 2005/2006: Boston Legal
* 2006: The Last King of Scotland
* 2006: Little Man
* 2006: *The Dead Girl*
* 2007: Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer
* 2007: *I Think I Love My Wife*
* 2008: Lakeview Terrace
* 2009: *Mother and Child*
* 2010: For Colored Girls
* 2010: Night Catches Us
* 2012: Django Unchained

Kategorio:Usonaj aktoroj
Janka Luĉina

**Janka Luĉina** beloruse — Янка Лучына, vera nomo estas Ivan Nesluhoŭski, beloruse — Іван Неслухоўскі (18-an de julio 1851, Minsko — 28-an de julio 1897, Minsko) - belorusa poeto.

## Biografio 
devenis el nobela familio. Studis en matematika fakultato de Peterburga universitato (1870-1871). Finis studojn en Peterburga teknologia instituto (1877). Dum la jaroj 1877-1879 laboris en fervojaj metiejoj en Tbiliso poste, pro malsano revenis en Minsko. Laboris ĉi tie en teknika buroo de fervojo.

Debutis kiel poeto en unua numero de gazeto "Minska folieto" (1866). Verkis beloruse, ruse, pole. Versojn, verkitajn en diversaj ĝenroj presis en gazetaro. Kolektis belorusan folkloron. Unuaj beloruslingvaj versoj estis verkitaj en la jaro 1887 sub impreso de teatraĵo, farita en Minsko per ukrainiaj aktoroj. Versoj "Al trupo de bonfarulo Starickij belorusa vorto" kaj "Al bonfarulo artisto Manko" estis subskribita per plumnomo Janka Luĉina.

## Verkoj 
Aŭtoro de poemoj "Ĉasistaj akvareloj de Palesje", "Viajaleta", "Hanusja" "Andreo". Teme, lia poezio estis ligita kun vivo de belorusa vilaĝo, li arte konsciis belorusan realon tiatempan, instalis demokratian ideon. Li sekvis ideon de Władysław Syrokomla, koncentriĝis atenton sur bildoj de vilaĝa vivo, kaj persono de belorusa kamparulo, kiel ĉefa portanto de belorusa nacia karaktero, evoluis kunagadon de realismaj kaj romantismaj trajtoj en siaj verkoj, fondis belorusan filozofan lirikon. Tradukis el belorusa, rusa , pola, germana, antikvhelena lingvoj.

Ĝis nun konserviĝis nur parto de liaj beloruslingvaj kaj pollingvaj verkoj. Dum Unua mondmilito, manuskriptoj de Janka Luĉina trafis eksterlande.

## Literaturo 
* Майхровіч С. Янка Лучынаю Мн., 1952;
* Лазарук М. Паэтычны вопыт Янкі Лучыны //Полымя. 1968. №2;
* Лойка А. Жальбы народнай і веры пясняр // Полымя. 1976. №8;
* Пачынальнікі. Мн., 1977. С. 463-476;
* Янка Лучына ў кантэксце самаідэнтыфікацыіі беларускай літаратуры: Матэрыялы рэспубліканскай канферэнцыі. МН., 2002.

Kategorio:Belorusaj verkistoj
Kategorio:Belorusaj poetoj
Kantono Kennebec

[eta|dekstra|250px|La [tribunalo de Kennebec (Kennebec County Courthouse), en Augusta.]]

La **kantono Kennebec** (angle Kennebec County) estas kantono de la usona ŝtato Majno. La administra ĉefurbo estas Augusta. Laŭ la popolnombrado de 2000, la kantono havis 117 114 loĝantojn.

La kantono Kennebec estis establita la 20-an de februaro 1799 el partoj de kantonoj Cumberland kaj Lincoln.

## Geografio 
La kantono havas 2 463&nbsp;km² de aero, kun 2 247 km² de tero kaj 216.5&nbsp;km² de akvo.

## Najbaraj kantonoj 
* Kantono Somerset (nordo)
* Kantono Waldo (oriento)
* Kantono Sagadahoc (sudo)
* Kantono Lincoln (sudo)
* Kantono Androscoggin (sud-okcidento)
* Kantono Franklin (nord-okcidento)

Kennebec
Rachel Nichols

**Rachel Emily NICHOLS** (8-an de januaro 1980 en Augusta, Maine) estas usona aktorino kaj modelo. Ŝi iĝis konata pro la rolo de CIA-agentino *Rachel Gibson* en la kvina kaj lasta sezono de la televida serio de ABC, *Alias* (2004-05).eta|Rachel Nichols (2009)

## Biografio 
Rachel Nichols plenkreskis en Augusta, kiu ŝi vizitis *Cony High School*. Post la finstudo, ŝi komencis labori kiel manekeno kaj vizitis dramo-lernejojn en la Columbia University. Ŝia aktorina kariero komenciĝis en 2002.

Komence ŝi ludis en diversaj televidaj serioj, malgrandajn rolojn. Ŝia unua rolo estis kelnerino - vivanta en orgio - en epizodo de *Sex and the City* en 2002. Samjare ricevis ŝi la unuan rolon en kinofilmo. Ŝi ludis la rolon de *Jessica* en *Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd*. Post tio, ŝi ludis en serio *Line of Fire* kaj la hororaj filmoj *The Amityville Horror* kaj *The Woods*.

## Filmaro (elekto) 
* 2000: Autumn in New York
* 2003: *Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd*
* 2004: Debating Robert Lee
* 2004: A Funny Thing Happened at the Quick Mart
* 2005: The Amityville Horror
* 2005: Shopgirl
* 2005: Mr. Dramatic
* 2005: The Inside (televida serio)
* 2005–2006: Alias (televida serio)
* 2007: Resurrecting the Champ
* 2007: *P2*
* 2007: *Charlie Wilson’s War*
* 2008: *The Sisterhood of the Traveling Pants 2*
* 2009: Star Trek
* 2009: *G.I. Joe: The Rise of Cobra*
* 2010–2011: Criminal Minds (televida serio) kiel *Ashley Seaver*
* 2011: Conan

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
4214 Veralynn

'*4214 *Veralynn'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan kantistinon Vera Lynn (vera nomo *Vera Margaret Welch'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
4213 Njord

**4213 Njord** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 25-an de septembro 1987 de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en la municipo Holbæk.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Njórðr, dio de la maro kaj de la ventoj en la nord-ĝermana mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Karpeo

eta|Karpeo de homa dekstra mano: maldekstre, dorsa flanko; dekstre, polma flanko
eta|La karpeaj ostoj

**Karpeo** aŭ **karpo** (greke *καрπоς*) estas en la anatomio ostetaro de la mano, estas ok ostetoj en ĉiu mano.

La nomoj de la ostetoj sekvas laŭ la ĉi-apuda bildo:
* Skafoido (*Os scaphoideum*) - [A]);
* Lunato (*Os lunatum*) - [B];
* Trikvetro (*Os triquetum*) - [C];
* Pizoido (*Os pisiforme*) - [D];
* Trapezo (*Os trapezium*) - [E];
* Trapezoido (*Os trapezoideum*) - [F];
* Kapitato (*Os capitatum*) - [G];
* Hamato (*Os hamatum*) - [H].

## Referencoj 
Kategorio:Skeleta sistemo
Kamefito

**Kamefito** aŭ **Ĥamefito** (vorte: 'sur la grundo planto') estas termino de la klasifikado de Raunkiær por tiuj staŭdaj plantoj, kies rekreskaj burĝonoj staras proksime de la grundo.

## Vidu ankaŭ
*Plantaj vivoformoj laŭ Raunkiær

Kategorio:Plantekologio
Fanerofito

**Fanerofito** estas unu el la plantaj vivoformoj laŭ Raunkiær ( greke :  φανεσός - *faneros* - klare videbla; φυτόν - *fito* - planto  ) .
Fanerofito estas plurjara planto ( arbo aŭ arbedo), kiu helpe de rekreskaj burĝonoj travintras kaj kies rekreskaj burĝonoj troviĝas almenaŭ 25 centimetrojn super la grundonivelo. La burĝonoj tiele troviĝas super la litiero aŭ super la neĝokovraĵo kaj do ne havas neniun ajn ŝirmon kontraŭ la vintra malvarmo.  Kaŭze de tio, ofte ekzistas specialaj adaptaĵoj por la vintra malvarmo kiaj aŭtuna defalo de la folioj aŭ kiaj pingloformaj folioj.

Oni jene subdividas la fanerofitojn :

***Nanofanerofitoj** ( 50 m) - Sekvojo
## Esceptoj 
Estas vere ke tropikaj arboj ankaŭ estas fanerofitoj, sed ili ne havas ĉiujn ties karakterizaĵojn . Ĉar  la burĝonoj ne havas, en la humidaj tropikoj,  neniun travintran funkcion kaj por tio ili estas tipe nudaj. Ŝirmo kontraŭ la malvarmon ne estas bezonata.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de ekologiaj terminoj.
## Bibliografio 
*  Adler W., Oswald K., Fischer R. 1934 :  Exkursionsflora von Österreich. Bestimmungsbuch für alle in Österreich wildwachsenden sowie die wichtigsten kultivierten Gefäßpflanzen (Farnpflanzen und Samenpflanzen) mit Angaben über ihre Ökologie und Verbreitung, Ed 1. *Verlag Eugen Ulmer*, Wien.
* Da Lage, Antoine & Georges Métailié e.a. 2000 : Dictionnaire de biogéographie végétale, *CNRS Éditions*, Paris, 580 p., p. 402,  ISBN 2-271-05816-3
* Denffer D., Ziegler H., Ehrendorfer F., Besinsky A.: Straßburger 1983 : Lehrbuch der Botanik für Hochschulen, Ed 32. *Gustav Fischer Verlag*, Stuttgart.

Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Plantekologio
FLAM-analizo

La **FLAM-analizo** estas unu el la teknikoj uzataj kaj de la publika administracio kaj de la privataj entreprenoj kiel ilo por administrado de la kvalito. Ĝi konsistas el analizo, kiu pretendas identigi la internajn faktorojn (fortojn kaj malfortojn) de la organizaĵo kaj ankaŭ ties eksterajn faktorojn (oportunojn kaj danĝerojn). Ĉi tiuj faktoroj kondiĉas kaj la aktualan staton de la organizaĵo kaj ties estontan disvolviĝon.

Ĝi estas konata en multaj lingvoj kiel **SWOT-analizo**, pro la originala angla mallongigo de vortoj: *Strengths* (Fortoj), *Weaknesses* (Malfortoj, lamaĵoj), *Opportunities* (Oportunoj, avantaĝoj) kaj *Threats* (Danĝeroj aŭ Minacoj).

Ĉi tiu akronimo povas esti prezentita laŭ tabelo:

Kategorio:Regado
Kategorio:Kvalito
4215 Kamo

**4215 Kamo** estas malgranda, neordinare hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Akira Kamo, kiu establis reton da observantoj de kometoj en Japanio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Oksiuroj

La **Oksiuroj** aŭ veraj **Rektavostaj anasoj** estas parto de la subfamilio de Oksiurenoj ene de la familio de Anasedoj. Ĉiuj havas, kiel ties nomo implikas, longajn rigidajn vostoplumojn, kiuj stariĝas kiam la birdo ripozas. La latina scienca nomo *Oxyura* estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka, nome "oksis" kaj "uros" signife respektive "rigida, pinteca, pinĉa" kaj "vosto". El tiu nomo devenas tiu de la subfamilio nome Oksiurenoj, ĉar ĝi estas ties tipa genro kaj la ununura kiu havas pli da unu vivanta specio.

Ĉiuj havas relative grandajn ŝvelajn bekojn, ĝenerale bluajn.

Tiuj estas nesalakvaj plonĝanasoj. Ties kruroj estas tre malantaŭaj, kio faras ilin tre mallertaj piedirantoj surtere, kaj tiele ili rare foriras el akvo.

Ties eksterordinaraj memmontradaj ceremonioj inkludas tamburajn bruojn el ŝveleblaj gorĝosakoj, kaposkuadon kaj starigon de mallongaj krestoj.

Plumartipoj konfuzetas kaj determini aĝon malfacilas. Plumaro nepras por survivado pro la tendenco de tiu birdospecio pasi tempon surakve. Sen plumaro tiuj anasoj mortus pro hipotermio pro malkapablo reguligi sian korpotemperaturon.

## Specioj 
* Blubeka anaso, *Oxyura australis*
* Novzelanda oksiuro, *Oxyura vantetsi* (prahistoria)
* Jamajka anaso, *Oxyura jamaicensis*
* Blankakapa anaso, *Oxyura leucocephala*
* Makoa laganaso, *Oxyura maccoa*
* Argentina laganaso, *Oxyura vittata*
Oni priskribis specion el fosilio el fina Plioceno aŭ komenca Pleistoceno de Jalisco (Meksiko) kiel *Oxyura zapatanima*. Ĝi similis al malgranda Jamajka anaso aŭ, eĉ plie, Argentina blubekulo. Pli granda fosilia formo el meza Pleistoceno el sudokcidenta Usono estis priskribata kiel *Oxyura bessomi*; ĝi estis probable tre proksima al la Jamajka anaso.

*"Oxura" doksana* el komenca Mioceno de Dolnice (Ĉeĥio) ne povas esti atribuata al ĉiu ajn subfamilio ene de Anasenoj certige.

## Notoj 
## Referencoj
* Trevor H. Worthy; Tennyson, A.J.D.; Jones, C.; McNamara, J.A. & Douglas, B.J. (2007): Miocene waterfowl and other birds from central Otago, New Zealand. *Journal of Systematic Palaeontology* **5**(1): 1-39.  (HTML resumo)

Kategorio:Oksiurenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
4251 Kavasch

'*4251 *Kavasch''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras ambaŭ germanajn amatoran geologojn Julius Kavasch (1920–1978) kaj ties filon Wulf-Dietrich Kavasch, verkistojn de sciencaj libroj pri la alfrapa kratero de Nerdlingena Rieso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985