open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
9784 Yotsubashi

'*9784 *Yotsubashi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Jocubaŝi (japane: 四ツ橋 , *Yotsubashi''); la centro de Osaka elde kiu la astronomoj de la Epoko de Edo observis la eklipsoj. La unua scienca centro en Japanio estas establita en Jocubaŝi en 1937.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
9785 Senjikan

'*9785 *Senjikan'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al *Senjikan'': grupo da astronomoj de Osaka en la Epoko de Edo. La grupo studis la geodezion, la pozician astronomion kaj konstruis la oficialan kalendaron adoptita de la registaro de Edo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Insulo Broughton (Novzelando)

La insulo **Broughton** estas la dua plej granda insulo de la Insuloj Snares, ĉe  ĝuste ĉe la Suda Elstaraĵo de la ĉefa insulo Nordorienta Insulo, kiu kuŝas proksimume je 200&nbsp;km sude de la Suda Insulo de Novzelando. La insulo estas ĉirkaŭ 1 al 0.5&nbsp;km longa en SOkcidenta direkto, kaj la plej alta altaĵo estas ĉirkaŭ 86 m alta. La insulo estas tiele nomita pro William Robert Broughton.

## Vidu ankaŭ 
* Novzelandaj ĉeantarktaj insuloj

Broughton
9786 Gakutensoku

'*9786 *Gakutensoku''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Gakutensoku (japane : 學天則), la unua japana roboto kreita en 1929 fare de Niŝimura Makoto (japane : 西村真琴). Gakutensoku estis montrita en pluraj  sed estis perdita en germanio en la 1930-aj jaroj. Kopio de Gakutensoku estas montrita en la Osaka Scienca Muzeo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
9788 Yagami

'*9788 *Yagami'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Junko Yagami (japane 八神 純子, *Yagami Junko''), fama kantistino kaj kanzonverkistino. Unu el ŝia kantoj estas "Polusa Stelo". Ŝi daŭre apogas, per karitataj koncertoj, la helpajn klopodojn post la tertremo de Sendajo en 2011.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
9791 Kamiyakurai

'*9791 *Kamiyakurai'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

La Monto Jakuraj (japane 薬莱山 ; *Yakurai-san*), popole kromnomita Kami Fuĵi, troviĝas en la vilaĝo *Kami'' en nordorienta Japanio. Homoj venas ĉi tien por ĝui pro belaj sezonaj naturoj, floroj kaj stelplenaj noktoj.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Walter Oliver

**Walter Reginald Brook Oliver** (1883–1957) estis naskiĝinta en Aŭstralio sed loĝinta en Novzelando naturalisto, ornitologo, malakologo kaj muzezorgisto.

Naskiĝinta en Launceston, Tasmanio, Oliver elmigris kun sia familio al Tauranga en 1896. Li jam havis intereson por naturo dum sia infanaĝo, kaj poste sisteme registris naturajn observojn tra multe de sia vivo, aliĝinte al aliaj naturalistoj en ekspedicio al la Kermadekoj tiom frue kiom ĉe 1908 (25-jaraĝa).

En 1910 li iĝis membro de la Reĝa Aŭstralazia Ornitologista Unio (RAOU) kies Sekretario por Novzelandoli estis el 1914 ĝis sia morto en 1957, nome eksterordinara oficperiodo de 43 jaroj. Dum tiu periodo li estis ankaŭ Vic-Prezidento de RAOU en 1942-1943, kaj ties Prezidento en 1943-1944.

Oliver estis Direktoro de la Dominion Muzeo en 1928 1, kaj en 1930, li publikigis *New Zealand Birds*, kio estis ĝisdatigita kaj etendita en 1955. Li retiriĝis el la posteno de Direktoro en 1947. Oliver estis aktiva en nombraj sciencaj societoj, kaj estis fekunda kontribuinto al novzelanda scienca literaturo dum longa kariero ekz. li estis registara reprezentanto en la konsilantaro de la Royal Society of New Zealand dum multaj jaroj, ties prezidento el 1952 al 1954, kaj eldonisto de ties *Transactions* el 1948 al 1954.

Oliver priskribis kelkajn speciojn novaj al la scienco, kiaj la jenaj:
* La Forta pingveno
* *Calliostoma waikanae*, marheliko
* Bekobaleno de Shepherd

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Dawson E. W. (1958). "Walter Reginald Brook Oliver (1883-1957)". *Proceedings of the Malacological Society of London* **33**(1): 1.
* Dell R. K. (1998). "Oliver, Walter Reginald Brook 1883-1957". *Dictionary of New Zealand Biography* **4**: 389-390. HTM.

## Eksteraj ligiloj 
* WRB Oliver el *Encyclopedia of New Zealand* (1966)
* some (not all) artikoloj de Walter Oliver en *Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand*

Kategorio:Malakologio
Kategorio:Novzelandaj naturalistoj
Kategorio:Novzelandaj ornitologoj
9792 Nonodakesan

'*9792 *Nonodakesan'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

*Nonodakesan* (japane 箟岳山 ; *Nonodakesan* aŭ *Nonodakeyama*) estas monto lokita en la urbo Ŭakaja en nordorienta Japanio. Templo *Konpo-ji*, popole nomita *Nonodake Kannon'', estis konstruita sur la pinto de Nonodake en la 8-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
9800 Shigetoshi

'*9800 *Shigetoshi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan amatoran astronomon *Shigetoshi Inoue'', kernan anon de la Astronomia Klubo de Ota. Lia pasio estas popularigi astronomion al la publiko. Liaj komentoj pri la konstelacioj estis familiaraj al infanoj dum la eventoj de observado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
9807 Reno

**9807 Reno** estas malgranda, malhela kaj malrapide rotacianta troja asteroido de Jupitero, malkovrita la 27-an de septembro 1997 de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Orbito 
Ĝi orbitas proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tiel nomata "Greka Tendaro".

## Nomo 
Ĝi estis nomita laŭ la nimfo Reno, patrino, per Ojleo, de Medono, kiu prenis la estrecon de sep ŝipojn de arkistoj, post ke Filokteto estis mordita de akva serpento.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
9891 Stephensmith

'*9891 *Stephensmith'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Stephen Smith*, kiu publikigis *The Shallow Sky Bulletin'' (La Bulteno pri la malprofunda Ĉielo) de 1986 ĝis 2000. Li publikigis en tiu bulteno efemeridojn pri kometoj kaj rapide disdonis ĝin por la ĵus malkovritaj kometoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Otolito

**Otolito**, (, *oto-*, orelo + λιθος, *lithos*, ŝtono), nomita ankaŭ *statoconium* aŭ *otoconium* estas strukturo en la interna orelo (utriklo kaj sakulo), specife ĉe la vestibula labirinto de vertebruloj. Ĝi estas sensiva al gravito kaj linia akcelo. Pro ties orientigo en la kapo, la utriklo estas sensiva al ŝanĝo en horizontala movo, dum la sakulo havigas informon pri vertikala akcelo (kiel ĉe lifto).

## Vidu ankaŭ 
* Ekvilibro
* Propriocepto
* Vestibula sistemo

Kategorio:Vertebrula anatomio
Kategorio:Orelo
Kategorio:Fiŝoj
Tenaserima pino

La **tenaserima pino** (*Pinus latteri*), estas pinospecio indiĝena en Kontinenta Sudorientazio. Ĝi vegetas en la montaroj de sudorienta Birmo, norda Tajujo, Laoso, Kamboĝo, Vjetnamujo, kaj en la ĉina insulo de Hajnano. Ĝi ĝenerale troviĝas ĉe moderaj altitudoj, plejofte ekde 400–1000 m, sed okaze tiom malalte kiom 100 m kaj ĝis 1200 m.

La arbo estas nomata laŭ Tenaserim-Montaro inter Birmo kaj Tajujo. La latina-scienca nomo referencas al kapitano Latter, regiona ĉefa forstisto, kiu estus vidinta la arbospecion en ĝia natura medio kiel unua anglo.

## Priskribo 
La tenaserima pino estas mezgranda al granda arbo, atingante alton de 25–45 m kaj kun trunkdiametro de ĝis 1,5 m. La ŝelo estas oranĝruĝa, dika kaj profunde fendetata ĉe la bazo de la trunko, kaj maldika kaj skvama en la supra krono. La folioj ('pingloj') estas duopaj, modere sveltaj, 15–20&nbsp;cm longaj kaj iom pli ol 1&nbsp;mm dikaj, verdaj ĝis flavece verdaj. La strobiloj estas mallarĝe konusformaj, 6–14&nbsp;cm longaj kaj 4&nbsp;cm larĝaj ĉe la bazo kiam fermite, verdaj komence, maturiĝante brile ruĝbrunaj. Ili malfermiĝas ĝis larĝo de 6–8&nbsp;cm, ofte iom da tempo post matureco aŭ sekvante hejtadon per arbaraj brulegoj, por liberigi la semojn. La semoj estas 7–8&nbsp;mm longaj, kun flugilo de 20–25&nbsp;mm, kaj estas vente dissemataj.

## Taksonomio 
La tenaserima pino estas ege parenca al la Merkus-pino (*Pinus merkusii*), kiu troviĝas pli fore suden en Sudorientazio en Sumatro kaj en Filipinoj; iuj botanikistoj konsideras la du kiel unuspeciajn (sub la nomo *P. merkusii*, kiu estis unue priskribita).

Sed la Merkus-pino havas pli mallongajn (15–20&nbsp;cm) kaj pli maldikajn (malpli ol 1&nbsp;mm dikajn) pinglojn, pli malgrandajn strobilojn kun pli maldikaj skvamoj, la strobiloj malfermiĝas ĉe matureco, kaj la semoj estas nur duone tiom pezaj. Ĝi ankaŭ estas parenca al la grupo de mediteraneaj pinoj inkluzive de la halepa pino kaj la malgrandazia pino, kaj samhavas multajn ecojn kun ili.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Luzonaj tropikaj pinaroj
* Nordorient-barataj kaj birmaj pinaroj
* Sumatraj tropikaj pinaroj

## Eksteraj ligiloj 
*  
*  Tenaserima pino (*Grin*)

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Timotheus Trefán P.

**Timotheus TRÉFÁN P.** rumania hungara franciskano, romkatolika eklezia verkisto naskita en Kézdiszentkereszt la 30-an de novembro 1880 kaj mortinta en Fogaras la 10-an de januaro 1946. 
## Kariero
Timotheus Trefán P. finis teologion en Vajdahunyad, poste li estis pastro tie kaj en Medgyes. Li estis teologia instruisto kaj pastro en Vajdahunyad, de 1924 ordenestro en Radna. Inter 30-a de aŭgusto kaj 30-a de septembro 1944 li estis internigita en Făgăraș.

## Libroj
*Jézus útjai (Kolozsvár, 1929);
*Vezérkönyv a máriaradnai kegyhelyen végzendő ájtatosságokhoz (Kolozsvár, 1929).

## Eksteraj ligiloj
*Romániaia magyar irodalmi lexikon 

 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekleziaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ekleziaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Glanon

**Glanon** estas unu el la komunumoj de la kantono Seurre de departemento Kostodorio (Francio).
La komunumo kovras la areon de 3,65 km². Ĝia loĝantaro laŭ la censo de la jaro 2013 estis 235 homoj. Glanon situas en la ebenaĵo de la  Saono.

eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
eta|maldekstra|Loĝantara evoluo

## Historio 
Tie vivis neandertala homo. Oni trovis kraniostojn.  Travadejo permesis de trairis tra la Saone. Ĝi estis senĉese uzita de la bronza epoko ĝis la 19-a jarcento.

La unua skriba mencio de la vilaĝo kiel *Glonnonus* datiĝas de 679.

La preĝejo sankta Marcel estis rekonstruita en la 19-a jarcento de la arkitekto Charles Suisse, disĉiplo de Viollet-le-Duc.

## Ekonomio 
Tie estas restoracio . Apud la aŭtovojo A36 estas benzinstacio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Ligiloj  
*Matematikaj kolokvoj en Glanon

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
András Róna-Tas

**András Róna-Tas** [andrAŝ rOna-taŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Róna-Tas András** estas hungara lingvisto, tibetologo, altlerneja instruisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).

András Róna-Tas http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19420 naskiĝis la  1931 en Budapeŝto.

## Biografio 
András Róna-Tas frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1950-1955, kie li lernis ekzemple de Gyula Ortutay. Post 3 jaroj li doktoriĝis, poste li eklaboris en redaktejo. En 1956 li ricevis postenon en akademia instituto. Tiutempe li partoprenis en esplorvojaĝo al Mongolio. En 1958 li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. Inter 1960-1968 li laboris en Tutlanda Biblioteko Széchényi, dume li esplorvojaĝis al Volgo. Li ekinstruis en universitato de Szeged en 1968, li profesoriĝis en 1974, pli frue en 1971 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Post jardeko li estis nomita katedrestro, en 1990 rektoro. Li estis gastoprofesoro en Bonn kaj Vieno. Li okupiĝas pri la tibeta, turka kaj mongola lingvoj, hungara prahistorio. Li ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1985-2012.

## Verkaro (elekto) 
* *Nomádok nyomában* (1961)
* *Epigraphica Bulgarica* (1973)
* *Language and History* (1986)
* *A magyarság korai története* (Historio frua de la hungareco), (1995)
* *Spätformen des Zentralasiatischen Buddhismus* (2005)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* [hungarlingva intervjuo(https://eo.wikipedia.org/wiki/intervjuo)]

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj tibetologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Alfréd Romwalter

**Alfréd Romwalter** [romvalter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Romwalter Alfréd** estis hungara kemiisto, instruisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1941).

Alfréd Romwalter http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=romwalter naskiĝis la  1890 en Sopron. Li mortis la  1954 en Sopron.

## Biografio 
Alfréd Romwalter ricevis diplomojn en Universitato de Budapeŝto en 1912 kaj 1913. Li ekinstruis en Budapeŝto, poste en Fiume (nuntempa Rijeka en Kroatio). En 1920 li revenis al sia naskiĝurbo por instrui, ekde 1928 li instruis en la ĉeflernejo. Li okupiĝis precipe pri la karbono. Li ricevis premion Kossuth en 1953.

## Verkaro (elekto) 
* *Ásványszénkémia* - manuskripto por studentoj
* *Darabos faszénpótlék előállítása fahulladékból*
* *Római korú sajtolt üveg Sopronból*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero R kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
9790 Deipiro

**9790 Deipiro** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata "Greka Tendaro".

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (proksime de Tucson, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Deipiro, unu el sep estroj de gardistoj senditaj por gardi la aĥajajn ŝipojn. Li estis pli malfrue mortigita de Heleno, filo de la reĝo Priamo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Lajos Rónyai

**Lajos Rónyai** [lajoŝ rOnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rónyai Lajos** estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

Lajos Rónyai http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19421 naskiĝis la  1955 en Szekszárd.

## Biografio 
Lajos Rónyai frekventis en Universitato de Budapeŝto inter 1974-1979, poste li eklaboris en akademia esplorinstituto. En la 1980-aj jaroj li instruis en 2 universitatoj en Usono. En 1990 li ekinstruis en la teknikuniversitato en Budapeŝto, kie li profesoriĝis en 1996, dume en 1995 li estis nomita direktoro de laboratorio. Li doktoriĝis en 1999 antaŭ la akademio. Li gvidis katedron en 2001. Li okupiĝas ekzemple pri diskreta matematiko. Li ricevis 4 premiojn inter 1985-2000.

## Verkaro (elekto) 
* *Polynomial Time Solutions to some Problems in Computational Algebra* (1985)
* *Computations in Associatiative Algebras* (1993)
* *Efficient algorithms* (2005)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva membiografio 
 
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Erzsébet Tuzson

**Erzsébet TUZSON** [tuĵon] rumania hungara lokhistoriistino, pedagogia fakverkistino, bibliografino naskita en Poian la 26-an de decembro 1926.

## Kariero 
Erzsébet Tuzson akiris diplomon de bazlerneja instruisto en 1946 en Ĉikŝomjo kaj ŝi instruis en Oradea. En 1962 ŝi akiris diplomon de instruisto pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo. Ŝi publikigis inter 1970–80 en Tanügyi Újság. Ŝi estis kunlaborantino de 1968 de Romániai magyar irodalmi lexikon. Ŝi kunmetis la bibliografiojn de revuoj Tavasz kaj Magyar Szó, de eldonaĵoj de reformita eklezio de Királymelléke (1926–41), de gazetoj Nagyvárad, Nagyváradi Napló (1920–40).

## Fonto 
* Romániaia magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj bibliografoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
Jácint Rónay

**Jácint Rónay** [rOnai] (pli longe *Jácint János Rónay*), laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rónay János Jácint** estis hungara episkopo, instruisto, psikologo, verkisto, benediktana monaĥo, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1847, ordinara en 1867). Lia origina familia nomo estis **Leitzinger** [lejcinger] ĝis 1848.
eta|Titulara episkopo Jácint Rónay
Jácint Rónay http://akademikusok.tudomanytortenet.hu/index.php?page=1&sub=6&xid=200  la  1814 en Székesfehérvár. Li mortis la  1889 en Pozono (Hungara reĝlando, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio 
Jácint Rónay frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj Esztergom. En 1831 li aliĝis al benediktanoj, tial li plulernis en Győr kaj Bakonybél, kie li lernis ekzemple de Izidor Guzmics. En 1836 li ordeniĝis, post 3 jaroj li pastriĝis, sed tiutempe li ankaŭ verkis kelkajn teatraĵojn. Li doktoriĝis en 1841 en universitato de Pest (urbo), poste li instruis en Győr ĝis la revolucio en 1848. Tiutempe li verkadis psikologiajn artikolojn. Li aliĝis al la hungara armeo kiel pastro. Post falo de la liberecbatalo li fuĝis al Londono, kie li lernis angle kaj li edukis filojn de Lajos Kossuth. Li konatiĝis kun Victor Hugo, krome li estis la unua disvastiganto de darvinismo en la hungara lingvo. En 1866 demokratio ŝanĝo okazis en Hungara reĝlando, tial li rajtis hejmenvojaĝi. Li estis tuj elektita parlamenta deputito en Győr, baldaŭe li estis familia edukisto de Habsburgoj. En 1871 li forlasis la ordenon, sed restis plu pastro. En 1873 li estis nomita episkopo, sed pro la darvinisma kredo li ne ricevis sidejon. Li ricevis premiojn en 1876 kaj 1883.

## Memorigiloj 
* busto en Pannonhalma
* strato en Győr

## Verkaro (elekto) 
* *Mutatvány a tapasztalati lélektan köréből* (1846)
* *Fajkeletkezés - Az embernek neme a természetben és régisége* (1854, 1864)
* diversaj artikoloj ekzemple en Hölgyfutár

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero R kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero R kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla iomete pli malsupre

Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
(9794) 1996 FO5

**(9794) 1996 FO5** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Lucian Freud

**Lucian Michael Freud** - prononco ; naskiĝis la 8-an de decembro 1922, mortis la 20-an de julio 2011) - estis germandevena brita pentristo, honorigita per la Brita Merit-Ordeno. Konata precipe pro sia dense farbigitaj portretaj kaj figuraj pentraĵoj, li konsideratas la ĉefranga brita artisto de sia tempo. Liaj verkoj elstaras pro sia psikologia penetrado kaj por sia ofte malkomfortiga ekzameno de la interrilato inter la artisto kaj modelo.

Lia verkaro impresis multajn aliajn samepokajn pentristojn. Ekzemplo pri tio estas la irlandano Francis Bacon, kies pentraĵo "Tri studoj pri Lucian Freud" la 12-an de novembro 2013 estis vendita kontraŭ 142,4 milionoj da usonaj dolaroj, rekordo por artaĵo en aŭkcio.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj pentristoj
G. Badash

**G. Badash** estis brita esperantisto el la urbo Rotherham, kiu tradukis du klasikajn verkojn de la angla literaturo.

Laŭ registraĵoj troveblaj en la reto, ŝajnas probable, ke temas pri Gershon Badash, kiu mortis en Blackpool la 8-an de aŭgusto 1957, aĝante 59 jarojn, ke lia edzino estis Ann Badash, kiu mortis en Rotherham en 1943, aĝante 49 jarojn, kaj ke ili havis unu infanon, Max Wolfe Badash (1925–1990).

## Tradukoj 
* Jerome K. Jerome: *Tri viroj en boato (sen mencio de la hundo)* – Literatura Mondo, 1936
* P. G. Wodehouse: *La Princo kaj Betty*, humura romano, tradukis G. Badash, Rickmansworth: Esperanto Publishing, 1938 (= La Epoko Libro-Klubo 3).
* Nathaniel Hawthorne: ''La fontano de juneco. (Dr. Heidegger's Experiment.)* Tradukis G. Badash. En: *Uzino 7 ,* [Tyresö]: Inko, 2003, ISBN 91-7303-205-0, paĝoj 58-72.

En 1937 li venkis en jubilea konkurso je la temo "Kvindek jaroj – kaj nun?", lia kontribuo estis aperonta en "The British Esperantist. Ora numero" (aprilo 1937).

En The British Esperantist 1935, p.&nbsp;206, aperis recenzo de M.C.B., el kiu ni citas:

*La tasko traduki libron tiel tipe anglan en lingvon internacian tute ne estas facila, kaj mi komencis ĝin legi kun iom da timo; ĉar jam aperis tro da tradukoj el la angla, kiuj klare montris, aŭ, ke la tradukinto ne bone scias la anglan lingvon, aŭ, ke li ne plene posedas Esperanton. Sed baldaŭ mi trovis, ke mia timo estas senbaza. S-ro Badash bonege plenumis la taskon. La burleskaj rakontoj , la tuŝoj de kvieta humoro, la sentimentala monologado batose rompita de io ŝoka aŭ ridiga, kiu ĵetas la revanton denove sur la krudan teron, kaj la aliaj karakterizaĵoj de la libro - ĉio estas tie; kaj li tiel sukcesis kapti la spiriton de la libro, ke oni tute ne sentas, ke oni legas tradukon. Malofte mi legis Esperantan verkon kun tiom da plezuro, kiom donis al mi la nuna volumo. Entute S-ro Badash skribas laŭ maniero samtempe klasika kaj moderna: fundamenta, flua, kaj natura. Li havas la nuntempe maloftan kuraĝon nomi *vagonaron vagonaro*, kaj skribi Zamenhofe *mi amus loĝi tie* ; kaj li evitas la plimulton el la modaj eraroj kaj strangaĵoj kiuj makulas multajn lastatempajn eldonaĵojn.''

## Fontoj 
* Informo pri la unua premio por G. Badash en konkurso "Kvindek jaroj – kaj nun?"
* Recenzo pri Tri viroj en boato en The British Esperantist
* Recenzo pri Tri viroj en boato en Literatura Mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Tri viroj en boato 
* La princo kaj Betty 

 
Kategorio:Britaj esperantistoj
Duillier

**Duillier** estas komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 1019 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Duillier situas sur malgranda monteto sude de la Ĵurasa Montaro super la Lago Lemano rekte norde de la distriktĉefurbo Nyon kaj 20 kilometrojn okcidentsudokcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Bucleis kaj Duillier, la vilaĝeto Changins kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,11 km², de kiuj 6,3% estas kovritaj de arbaro, 75,7% servas por agrikulturo kaj 16,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Duillier limas en nordo al Genolier, en nordoriento al Coinsins, en oriento al Prangins, en sudo al Nyon, en okcidento al Trélex, kaj en nordokcidento al Givrins.

## Trafiko 
Tra Duillier pasas konekta vojo de Genolier al Nyon. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, kiu pasas tra la komunuma teritorio, estas Nyon situanta 1,5 kilometrojn nordoriente de la komunumo. Pere de la poŝtaŭtolinio de Nyon al Gimel la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Duillier datiĝas el la jaro 1145 kiel *Duelliei*. Dum mezepoko diversaj senjoroj inter kiuj la Senjoroj de Dullej menciitaj en la jaro 1145 kaj ek de 1166 la Abatejo Bonmont dividis inter si la teritorion de Duillier. La komunumo apartenis sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la Voktejo Nyon kaj ek de tiam al la samnoma distrikto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Duillier
(9798) 1996 JK

**(9798) 1996 JK** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Gao Xingjian

**Gao Xingjian** (naskiĝinta la 4-an de januaro 1940 en Tajĝou (Ĝjangsuo)) estas ĉina verkisto kaj pentristo.

eta|La verkisto en 2008.
## Vivo 
Post la studo de la francaj lingvo kaj literaturo kaj tradukistaj laboroj li suferis je malfacilaĵoj dum la t.n. Kultura Revolucio kaj devis vivi en internigejoj kaj fari punlaborojn. De 1981-88 li estis dramaturgo en Pekino. Lia teatraĵo "La bushaltejo" (premiero 1983), alegorio je la fiaskinta malfaldiĝo post la Kultura Revolucio, estis kritikata kaj en Ĉinio kaj en la okcidentaj landoj: en Azio por esti tro nihilisma, en Eŭropo por esti simpla imitado de la verko *Atendante Godoton* de Samuel Beckett.

Post la malpermeso de siaj verkoj la verkisto ekvivis en Parizo en 1988 kaj akiris la francan ŝtatanecon en 1998.

## Temoj kaj literatura tekniko 
Liaj avangardaj dramoj rezignas pri divido en scenoj kaj aktoj kaj funkciigas voĉojn kaj internajn monologojn. Ili ne bezonas luksajn kaj elspezigajn scenejajn dekoraciojn sed aplikas lumajn kaj sonajn efektojn. Iliaj temoj estas elĉerpita el la ĉiutaga vivo kaj ĝis nun ofte tabuitaj en Ĉinio, p.e. pri konfliktoj inter la generacioj aŭ pri la junula kriminaleco.

Ekde la 1990-aj jaroj li skribas romanojn, kiuj respegulas la kompleksecon de homa ekzisto laŭ ŝanĝantaj rakontperspektivoj ("La monto de la animoj", 1990).

## Premio nobela 
En 2000 oni aljuĝis al li la nobelpremio pri literaturo.

## Verkoj (elekto) 
* *La sovaĝuloj* (1985)
* *La alia bordo* (1986)
* *La libro de soleca homo* (1999)

## Literaturo 
* Wolfgang Wiesner: *Die Seelenwanderung des Herrn Gao: Das literarische Werk des Gao Xingjian*, tradukita de Wolfgang Wiesner. Wiesner, Petershausen 2002. ISBN 3-9803061-8-6.
* Mark Siemons: *Gao Xingjiang zum Siebzigsten – Die Masken loswerden.*  En: *Frankfurter Allgemeine Zeitung.* 4-a de januaro 2010.
* Wischenbach: *Die Hölle ist man selbst.* En: *Die Zeit.* Nr. 23, 27-a de majo 2004.
* Joyce Yen: *Translator of the Chinese star. The Swedish sinologist Goran Malmqvist is seen as integral to Gao Xingjian’s selection for last year’s Nobel Prize in Literature*. En: *Taipei Times*. 1-a de februaro 2001.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:Ĉinaj verkistoj
9796 Robotti

'*9796 *Robotti''''' estas malgranda, hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj astronomoj Francesco Manca kaj Paolo Chiavenna elde la Observatorio de Sormano en Lombardujo (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Aurelio Robotti (1913–1994), leŭtenanto ĉe la Italaj Aeronaŭtikaj Inĝenieroj kaj poste profesoro pri aerospaca inĝenierarto ĉe la Politeknika Lernejo de Torino. Li komencis studojn pri raketa brulaĵo uzante likvan oksigenon kaj etanolon, kaj testis la unuan likvobrulaĵan misilon konstruita en Italio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Francesco Manca
Kategorio:Malkovrita de Paolo Chiavenna
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
9804 Shrikulkarni

'*9804 *Shrikulkarni'''* estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la israela astronomo Eran Oded Ofek elde la Observatorio Wise, proksime de Mitzpe Ramon en Negevo (Israelo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la barata astronomo Shrinivas Kulkarni, kun-malkovrinto de la unua milisekunda pulsaro, la unua optika kongruaĵo de duopa pulsaro, la unua pulsaro en globa stelamaso, la ekstergalaksia origino de la  kaj la unua bruna nano. Li fondis la * Palomar Transient Factory* (Laborejo pri nedaŭraj fenomenoj de Palomar) kaj la *Zwicky Transient Facility'' (Instalaĵo Zwicky pri nedaŭraj fenomenoj).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Sklatera pingveno

La **Sklatera pingveno** (*Eudyptes sclateri*) estas pingveno el Novzelando. Ĝi reproduktiĝas sur la insuloj Baŭnti kaj Antipodoj.

Temas pri mal-al-mezgranda, flav-kresta, blankanigra pingveno, 50–70&nbsp;cm longa kaj peza 2.5–6&nbsp;kg. Kiel ĉe ĉiuj pingvenaj specioj, la masklo estas iomete pli granda ol la ino kaj la birdoj pezas plie antaŭ plumoŝanĝado. Ĝi havas bluec-nigrajn al gagatonigrajn suprajn partojn kaj blankajn subajn partojn, kaj larĝan, brilflavan brovbendon kiu etendas super la okulo por formi mallongan, erekteblan kreston.

Ties biologio estas ankoraŭ malmulte studita kaj aperis nur malmulta informo pri la specio dum la pasintaj jardekoj. La Sklatera pingveno nestumas en grandaj kolonioj sur rokeca tereno. Ĝi supozeble manĝas ĉefe krilon kaj kalmarojn kiel la aliaj krestopingvenaj specioj.

La dunoma nomo rememoras la britan zoologon Philip Lutley Sclater.

Tiu specio estas minacata pro populacia malpliiĝo, kaj pro sia malgranda reprodukta teritorio limigita al nur du lokoj. La nuna populacio estas ĉirkaŭkalkulita je 130,000 al 140,000. Aldone al esti listita kiel endanĝerita specio ĉe la IUCN Ruĝa Listo, la Sklatera pingveno estis listita kiel endanĝerita kaj por garantiita protektado laŭ la usona Traktato pri Endanĝeritaj Specioj.

La maskota rolulo de la animeo Neon Genesis Evangelion estas Sklatera pingveno nome Pen Pen.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*ARKive – Bildoj kaj filmetoj de Sklatera pingveno *(Eudyptes sclateri)* 
*Sklateraj pingvenoj @ Penguins in New Zealand 
*Sklateraj pingvenoj el retejo de International Penguin Conservation
* www.pinguins.info : informaro pri ĉiuj specioj de pingvenoj
* Penguin World: Sklatera pingveno

Kategorio:Sfeniskedoj
Kategorio:Pingvenoj
Kategorio:Sfeniskoformaj
Kategorio:Birdoj de Antarkto
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Komunumaro Côte d'Émeraude

''' Communauté de communes de la Côte d'Émeraude ''' (esperantlingve "Komunumaro Côte d'Émeraude") estas franca komunumaro, situanta sur departementoj Côtes-d'Armor kaj Ille-et-Vilaine en regiono Bretonio. Laŭ la stato de  en la komunumaro vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Historio kaj komunumara teritorio 
Kreita en oktobro 1996 kun la nomo *Communauté de communes Côte d’Émeraude Rance et Frémur* (esperantlingve "Komunumaro Smeralda Bordo, Rance kaj Frémur"), ĝi arigis, origine, sep komunumojn. Kvin el ili apartenis al departemento Ille-et-Vilaine (35) : La Richardais, Le Minihic-sur-Rance, Pleurtuit, Saint-Briac-sur-Mer, Saint-Lunaire kaj du al departemento Côtes-d'Armor (22) : Lancieux kaj Ploubalay.

De 2002, la komunumaro pligrandiĝis, akceptante du aliajn komunumojn de Côtes-d'Armor : Plessix-Balisson kaj Trégon. La nomo de la komunumaro estis ŝanĝita en 2003 al *Communauté de communes Côte d’Émeraude (CCCE)*. La teritorio de la komunumaro tiam etendiĝis sur preskaŭ  kaj arigis preskaŭ .

Antaŭvidita en la 1-a de januaro 2012, la eniron de Dinard en la komunumaron okazis la 1-an de januaro 2013. En tiu tago, la komunumaro enhavas 10 komunumojn kaj etendiĝas sur .

## Konsisto 
Ĝi konsistas el la sekvaj komunumoj :

*Komunumoj en **Côtes-d’Armor** :
# Lancieux
# Tréméreuc

*Komunumoj en **Ille-et-Vilaine** :
# Dinard
# Le Minihic-sur-Rance
# **Pleurtuit** (sidejo de la komunumaro)
# La Richardais (antaŭa sidejo de la komunumaro)
# Saint-Briac-sur-Mer
# Saint-Lunaire

Kun efiko de la 1-a de januaro 2017, la komunumo Tréméreuc estis transprenita de la komunumaro *Rance-Frémur*.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2023, la komunumo Beaussais-sur-Mer forlasis tiun ĉi komunumaron kaj samtempe aliĝis al la komunumaro *Dinan Agglomération*.

## Kompetentecoj 
Krom la du devigaj kompetentecoj de komunumaro, kiuj estas ekonomia evoluigo kaj teritoriplanado, ĝi kompetentas ankaŭ pri kvin opciaj kompetentecoj : medio, pejzaĝo kaj vivmedio, komunumarnivela sociala agado, turismo, sociala loĝejaro kaj komunumarnivela vojaro.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la komunumaroj de Côtes-d'Armor
* Listo de la komunumaroj de Ille-et-Vilaine

### Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Komunumaro de Côte d’Émeraude

### Notoj kaj referencoj 
Côte d’Émeraude
Côte d’Émeraude
Trudkitelo

eta|Viro en trudkitelo.
**Trudkitelo** aŭ **frenezjako** estas tipo de vesto uzata por reteni pacienton en psikiatria hospitalo kaj psikiatriaj protektejoj de hospitaloj. Trudkitelo havas bendojn kiuj senmovigas la brakojn kaj manojn de persono. Hospitalanoj surmetas trudkitelojn al homoj, kiuj havas mensan malsanon kiel skizofrenio aŭ paranojo, por preventi ke tiu persono vundigas sin mem, aliajn pacientojn, aŭ la flegistojn.

Kategorio:Psikiatrio
Bözberg AG

**Bözberg** estas komunumo en la Distrikto Brug en Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1507 loĝantojn je la 1-a de januaro 2013.

## Geografio 
La komunumo Bözberg situas sur la Bözberg-Pasejo inter Frick kaj Brugg sur montoĉeno, kiu apartenas al la Ĵurasa Montaro. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Oberbözberg, Unterbözberg, Linn kaj Gallenkirch.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 15,52 km², de kiuj 38,2% estas kovritaj de arbaro, 54,6% servas por agrikulturo kaj 6,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bözberg limas en nordo al Mönthal, en nordoriento al Remigen, en oriento al Riniken, en sudoriento al Brugg, el sudo al Villnachern, en sudokcidento al Schinznach-Dorf, en okcidento al Zeihen, kaj en sudokcidento al Effingen.

## Trafiko 
Tra Bözberg pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3 de Bazelo trans Bözberg-Pasejo al Zuriko. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3, kiu pasas en tunelo sub la komunuma teritorio, estas Effingen. Pere de la poŝtaŭtolinio de Frick al Brugg la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bözberg datiĝas el la jaro 1189 kiel *Bozeberch*.

Dum mezepoko Bözberg estis la centro de la samnoma habsburga tribunaldistrikto. Post plurfoja posedantoŝanĝo en la jaro 1377 la tribunaldistikto estis integrita al la voktejo Schenkenberg.

En la jaro 1460 la voktejo Schenkenberg estis konkerita de la urbo Berno kaj fariĝis nun parto de Berna Argovio.

En aprilo 1798 eksplodis la Helveta Revolucio kaj kun helpo de francaj trupoj Argovio estis liberigita de la ĵurkomunuma servuteco. Bözberg fariĝis nun komunumo de la nove fondita Kantono Argovio.

Ĉar Bözberg estis teritorie tre granda komunumo sen kohera setlejcentro, ekde la fino de la Helveta Respubliko okazis pluraj provoj disigi la komunumon. En la jaro 1872 finfine la Argovia parlamento decidis la dividon de la komunumo. Post tiu decido la hodiaŭa komunumo Oberbözberg fondiĝis en la jaro 1873 per la divido de la antaŭa komunumo Bözberg al Unterbözberg kaj Oberbözberg. Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la du komunumoj aldonante aldonante ankaŭ Gallenkirch kaj Linn estis reunuigitaj al la nova komunumo Bözberg.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Bözberg

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
(9805) 1997 NZ

**(9805) 1997 NZ** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Antoine Prost

.
Li doktoriĝis ĉe universitato en 1975, kaj lia laboro estis pri "Les Anciens Combattants et la société française" (1914-1939) (esperante :malnovaj batalantoj kaj franca socio 1914-1939).
Li estas profesoro ĉe université Paris-I Panthéon-Sorbonne.
Li estas fakulo pri historio de Francio dum la 20-a jarcento, ĉefe pri eduka politiko kaj unua mondmilito kaj Dua Mondmilito.
Li loĝas en Orléans.

## Kelkaj verkoj 
* La Révolution scolaire, 1963 (kunverkita kun Jacques Natanson).
* La CGT à l'époque du Front populaire (1934-1939), Paris, A. Colin, 1964.
* L'Enseignement en France (1800-1967), Paris, A. Colin, coll. « U », 1968.
* Le Vocabulaire des proclamations électorales, 1881, 1885, 1889, Paris, PUF, Publications de la Sorbonne, 1974.
* Les Anciens Combattants et la société française (1914-1939), Paris, Presses de la FNSP, 3 vol., 1977.
* Les Anciens Combattants 1914-1940, Paris, Gallimard-Julliard, Paris, coll. « Archives », 1977, 247 p.
* Les lycées et leurs études au seuil du XXIe siècle, Rapport du groupe de travail national sur les seconds cycles, Paris, Ministère de l'éducation nationale, 1983
* Éloge des pédagogues, Paris, Éditions du Seuil, coll. « Points histoire », 1985, 244 p.
* L'enseignement s'est-il démocratisé ?, Les élèves des lycées et collèges de l'agglomération d'Orléans de 1945 à 1980, Paris, PUF, « coll. Sociologies », 1986, 2e éd. augmentée 1992, 206 puis 227 p.
* Éducation, société et politiques. Une histoire de l'enseignement en France, de 1945 à nos jours, Paris, Éditions du Seuil, coll. « Points histoire », 1992.
* Douze leçons sur l'histoire, Paris, Éditions du Seuil, coll. « Points histoire », 1996, 330 p.
* La Résistance, une histoire sociale, Paris, Éd. de l'Atelier, 1997.
* Aryanisation économique et restitutions, Paris, La Documentation française, 2000, 286 p. kun Rémi Skoutelsky kaj Sonia Étienne
* Republican Identities in War and Peace, Representations of France in the 19th and 20th Centuries, Oxford, Berg Publishers, 2002, xii-254 p.
* Guerres, paix et sociétés : 1911-1946, Paris, Les Éditions de l'Atelier, 2003. (ISBN 2-7082-3699-7)
* Penser la Grande Guerre : un essai d'historiographie, Paris, Éditions du Seuil, 2004 (kunverkita kun Jay Winter). (ISBN 2-02-0540398)
* La Grande Guerre expliquée à mon petit-fils, Paris, Éditions du Seuil, 2005. (ISBN 2-0208-1242-8)
* Autour du Front Populaire. Aspects du mouvement social au XXe siècle , Paris, Éditions du Seuil, 2006, 351 p.
* Histoire générale de l'enseignement et de l'éducation en France, t. IV, L'école et la famille dans une société en mutation (depuis 1930) Paris, Perrin, coll. « Tempus », 2004, 809 p.
* Regards historiques sur l'éducation en France, Paris, Belin, 2007 (ISBN 978-2-7011-4604-1)
* Du changement dans l'École — Les Réformes de l'éducation de 1936 à nos jours, Paris, Seuil, 2013

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Edukado
Kategorio:Unua Mondmilito
Kategorio:Personoj de la Dua Mondmilito
Orienta flavtufa pingveno

La **Orienta flavtufa pingveno** aŭ **Orienta ŝtonsalta pingveno** (*Eudyptes filholi* aŭ *Eudyptes chrysocome filholi*) kvankam genetike diferenca estas ankoraŭ ofte konsiderata subspecio de la Ŝtonsalta pingveno aŭ Flavtufa pingveno.

## Taksonomio 
La Flavtufa pingveno *Eudyptes chrysocome* estas foje konsiderata kiel du specioj, nome Norda kaj Suda ŝtonsalta pingveno, post enketado publikita en 2006 montris morfologiajn, voĉajn kaj genetikajn diferencojn inter ambaŭ populacioj. Molekula datado sugestas, ke la genetika diverĝo rilate al la Suda ŝtonsalta pingveno povus esti kaŭzita de vikaria evento kaŭzita siavice de ŝanĝo en la situo de la Subtropika Fronto dum la klimata transiro de meza Pleistoceno.
Analizo de parto de la mitokondria kontrolregiono de Norda ŝtonsalta pingveno trovita ĉe la Kergelenoj montris, ke ĝi povus esti veninta el la insulo Gough, 6,000&nbsp;km for, kaj ke la Suda kaj Norda ŝtonsaltaj pingvenoj estas genetike separataj, kvankam kelkaj individuoj povus disiĝi el siaj reproduktaj kolonioj. Multaj taksonomiistoj ankoraŭ ne agnoskis la disigon, kvankam kelkaj komencis fari tion.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Litografo de specimeno de tiu subspecio (tiu maldekstre) pentrita fare de Walter Lawry Buller (1838-1906), kaj publikigita en A History of the Birds of New Zealand en 1873.
Ĝi havas longon de 60 ĝis 65&nbsp;cm, kun averaĝa pezo de 3,35&nbsp;kg. La koloro de la plumaro estas nigra ĉe la kapo kaj sur la supra parto de la korpo, kaj blanka ĉe la ventro. Super siaj ruĝaj okuloj ĝi montras brovon el helflavaj plumoj kiuj projekcias malantaŭen.

Koncerne al la aliaj subspecioj (*Eudyptes chrysocome chrysocome*), ĝi distingiĝas pro havi la rozkoloran kaj karnecan randon de la beko. La kolorbildo de la plumaro sur la suba flanko de la flugiloj ankaŭ estas malsama.

## Distribuado 
*E. c. filholi* reproduktiĝas ĉe ĉeantarktaj insuloj de la Hindo-Pacifika Oceano: nome Princ-Eduardaj, Krozetoj, Kergelenoj, Herdo, Makvora, Kampbelo, Aŭklando, kaj Antipodoj.

## Referencoj 
Kategorio:Sfeniskedoj
Kategorio:Pingvenoj
Kategorio:Sfeniskoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Antarkto
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Essertines-sur-Rolle

**Essertines-sur-Rolle** estas komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 655 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Essertines-sur-Rolle situas la monteta tavolo sude de la Ĵurasa Montaro super la valo de la rivero Saubrette. La komunumo konsistas el la vilaĝo Essertines, la vilaĝetoj Châtel, Bugnaux, Roussillon kaj Creux du Mars, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,95 km², de kiuj 19,6% estas kovritaj de arbaro, 72,4% servas por agrikulturo kaj 7,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Essertines-sur-Rolle limas en nordo al Saint-Oyens, en nordnordoriento al Gimel, en nordoriento al Aubonne, en oriento al Mont-sur-Rolle, en sudo al Rolle, en okcidento al Tartegnin, en okcidentosudokcidento al Gilly, kaj en sudokcidento al Burtigny.

## Trafiko 
Essertines-sur-Rolle situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Mont-sur-Rolle al Gimel. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 3 kilometrojn sude de la vilaĝocentro de Essertines apud Rolle. Pere de la poŝtaŭtolinio de Rolle al Gimel la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Essertines-sur-Rolle datiĝas el la jaro 1152 kiel *Essartinis*. En la vilaĝeto Bugnaux estis trovitaj restaĵoj de romia setlejo. Dum mezepoko la teritorio de Essertines kongruis kun la tiam Senjorujo Mont-le-Vieux. La merkatourbeto Mont-le-Vieux estis menciita la unua fojon en la jaro 1179 kaj detruita en la jaro 1475 kaj tiam forlasita favore al la vilaĝo Essertines. En la jaro 1315 la subuloj de la Kastelo Mont-le-Vieux ricevis la civitanecon de Moudon. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Essertines apartenis al la Voktejo Morges. Post la revolucio ĝi estis atribuita al la Distrikto Aubonne kaj en la jaro 1803 al la Distrikto Rolle. Kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi surbaze de la administra reformo de 2006 estis atribuita al la grandigita Distrikto Nyon.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Essertines

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Essertines-sur-Rolle
Molekula horloĝo

**Molekula horloĝo** (bazite sur la **molekulhorloĝa hipotezo** (**MH**)) estas tekniko en molekula evoluo kiu uzas fosiliajn limigojn kaj indicojn de molekula ŝanĝo por dedukti la tempon en geologia historio kiam du specioj aŭ aliaj taksonoj diverĝis. Ĝi estas uzata por ĉirkaŭkalkuli la tempon de okazoj nome speciigo aŭ radiado. La molekula informo uzita por tiaj kalkuloj estas kutime nukleotidaj sekvencoj de DNA aŭ aminoacidaj sekvencoj de proteinoj. Ĝi estas foje nomata ankaŭ **genhorloĝo** aŭ **evolua horloĝo**.

Oni konsideras kiel enkondukistojn de tiu koncepto la sciencistojn Emile Zuckerkandl kaj Linus Pauling.

## Bibliografio
* Morgan, G.J. (1998). "Emile Zuckerkandl, Linus Pauling, and the Molecular Evolutionary Clock, 1959-1965". Journal of the History of Biology 31 (2): 155–178. doi:10.1023/A:1004394418084. PMID 11620303.
* Zuckerkandl, E. kaj Pauling, L.B. (1965). "Evolutionary divergence and convergence in proteins". In Bryson, V.and Vogel, H.J. (editors). Evolving Genes and Proteins. Academic Press, New York. pp.&nbsp;97–166.
* San Mauro, D.; Agorreta, A. (2010). "Molecular systematics: a synthesis of the common methods and the state of knowledge". Cellular & Molecular Biology Letters 15 (2): 311–341. doi:10.2478/s11658-010-0010-8.

## Eksteraj ligiloj 
* Allan Wilson kaj la Molekula horloĝo
* Klarigo pri Molekula horloĝo el fenomeno de molekula samdistanco
* Date-a-Clade servo por la molekula arbo de la vivo 

Kategorio:Genetiko
Frako

[eta|[John Delacour en frako kun nigra veŝto 1885]]
**Frako** estas vesto por viroj.
La frako estas tradicie portata dum formalaj festoj kaj ceremoniaj okazintaĵoj. Kutime oni mencias sur la invitilo, kie oni atendas ke la sinjoro aperas en frako, la vortojn "cravate blanche/white tie" (blanka kravato) aŭ "décorations" (dekoracioj). Sinjorinoj tiam aperas en longa robo.
La frako estas la plej ŝika vesto kiun viro povas porti. Ĝi konsistas el jako kun du akraj pintoj kaj longaj baskoj, amelita ĉemizo kun staranta kolumo, blanka veŝto, blanka bantokravato kaj nigra pantalono kun unuopa aŭ duobla galono je ambaŭ flankoj.

## Vidu ankaŭ 
* Froko
* Smokingo
* Vestkodo

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Tradiciaj vestoj
9810 Elanfiller

'*9810 *Elanfiller'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde Socorro (Nov-Meksiko, Usono), en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Elan Eng Filler*, finalistino de la *Broadcom MASTERS* 2012 : konkurso pri matematiko kaj scienco por studentoj de meza lernejo ; ŝi gajnis pro sia projekto en biokemio, medicino scienco pri sano kaj mikrobiologio. Ŝi lernas ĉe * Rolling Hills Country Day School'' de Rolling Hills Estates (Kalifornio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
9809 Jimdarwin

'*9809 *Jimdarwin'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff, Usono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *James L. Darwin'', fabrikiston de instrumentoj en la Observatorio Lowell, kiu uzinis la ĉefan parton de la pecoj por renovigi kaj ekipi la Schmidt-teleskopon de LONEOS kaj ties CDD-fotilo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
9811 Cavadore

'*9811 *Cavadore'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey'' (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Cyril Cavadore, profesia fakulo pri CDD ĉe la Eŭropa suda observatorio kaj astronomia komputadisto. Li estas unu el la verkintoj de programaro uzita de multenombraj francaj amatoraj astronomoj por malkovri asteroidojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998