open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monda

**Monda** estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la suda parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Monda en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Valo de Guadalhorce kaj en la areo Sierra de las Nieves. Je 427 metroj de altitudo, ĝia municipa teritorio havas areon de 58 km² kaj estas 2594 loĝantoj (2019).

Kelkaj historiistoj situas tien la loko de la fama batalo de Munda inter Julio Cezaro (kiu ja estis en la areo) kaj la fratoj Pompejo. Pli certa estas, ke je la eniro de la islamanoj al Iberio, la teritorio kiu nun estas en la municipo, estis integrita en la defendosistemo de la Valo de Guadalhorce, pere de la konstruado de ĝia kastelo. En la 16a jarcento la lokaj restintaj moriskoj estis forpelitaj post la malsukceso de la ribelo de Alpujarras kaj iliaj posedoj estos okupitaj de novaj loĝantoj alvenintaj ĉefe el Kastilio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Kosciusko (Misisipio)

La urbo de **Kosciusko** estas la kantona sidejo de la Kantono Attala kaj situas en la ŝtato de Misisipio, Usono. Kosciusko estas tiel nomita pro la generalo Tadeusz Kościuszko, pol-litova oficiro kiu servis kun la Kontinenta Armeo kaj helpis en la militklopodoj dum la Usona Milito de Sendependeco, kies nomo estis angligita kiel 'Kosciusko'. La setlejo estis origine nomita "Red Bud Springs" pro naturaj fontoj kiuj estis tie.

## Famaj personecoj ligitaj al la urbo 
* Oprah Winfrey
* James Meredith

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Misisipio
Tibi

**Tibi** estas hispana municipo apartenanta al Valencia Komunumo kaj al provinco Alakanto. Ĝi lokas en komarko L’Alcoià kaj estas 70,38 km2 ampleksa. En la jaro 2019 mil sescent dek kvar personoj rezidis en la municipo..

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto
ISO 3166-2:PA

**ISO 3166-2:PA** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Panamon. La kodoj ekzistas por 10 provincoj kaj 3 indiĝenaj regionoj (komarkoj). Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas PA, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Panamo. La dua parto estas unu aŭ du ciferoj por provinco kaj du literoj por indiĝena regiono.

## Kodoj por Panamo 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Kolombio — ISO 3166-2:CO (oriente),
* Kostariko — ISO 3166-2:CR (okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* .pa

## Referencoj 
PA
*
Alcaucín

**Alcaucín** estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Alcaucín en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Axarquía [aĥarKIa], lime kun la provinco Granado. Ŝosee ĝi estas je 54 kilometroj de la provinca ĉefurbo Malago, kaj je 504 km de Madrido, ŝtata ĉefurbo. En 2016 estis 2272 loĝantoj.

Temas pri montara areo kun kruta tereno kaj naturaj belaj pejzaĝoj de riĉa flaŭro kaj faŭno.

La nomo Alcaucín estas de araba deveno, derivita el القوسين al-qawsayn (probable prononcita al-kaŭsīn kolokve), kio signifas "La arkoj". Kelkaj fakuloj sugestas la hipotezon ke la nomo rilatas al ekzisto de iama akvedukto (tio aperas en la blazono) kaj aliaj al abundo de taksusoj, nome arboj el kies ligno oni faris pafarkojn por ĉasado kaj milito.

La municipa teritorio estas de la zonoj de la provinco kie oni povas atesti la loĝadon de prahomoj, kiel dokumentas la elfosado farita en "Boquete de Zafarraya" en 1983 en kiuj aperis homaj restaĵoj, inter kiuj mandiblo, kiu apartenis al homo Neandertalo. Dum la epoko de koloniigo fare de fenicoj, oni ekkonstruis la Fortikaĵon de Zalía, sed estis araboj kiuj konstruis la nunan kastelon ĝis en 1485 ĝi estis konkerita de la Katolikaj Gereĝoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Guaro (Hispanio)

**Guaro** estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Guaro en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Sierra de las Nieves.

## Historio 
La unua setlejo datas de la araba epoko kaj estis en la loko konata kiel Guaro el Viejo, ĉe turo kiu formis parton de la ĉeno de defendaj turoj kaj kasteloj de la valo de Guadalhorce.

La municipo estis konkerita de la Katolikaj Gereĝoj en 1485, kaj estis dokumentita ke la urbestro estis ankoraŭ morisko en 1491, nome Hamed Hazá, kiam li helpis la alvokon de la kadio de Malago, nome Ali Dorduks.

## Ekonomio 
Ĝia ekonomio estas bazita sur la kultivoj sen irigacio nome (olivarboj kaj migdalarboj) kaj sur kelkaj terenoj de irigacio.

## Vidu ankaŭ 
* Guaro
* Listo de municipoj de la provinco Malago

Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Almáchar

**Almáchar** [alMAĉar] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Almáchar en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Axarquía [aĥarKIa]. Ŝosee Almáchar estas je nur 35 kilometroj de la provinca ĉefurbo Malago kaj je 566 km de Madrido, ŝtata ĉefurbo. Laŭ la popolnombrado de la INE de 2017, Almáchar havas 1814 loĝantojn. Ties areo estas de 14,4 km² kaj ĝi havas densecon de 125,97 loĝ/km². Ties koordinatoj estas 36º48' N, 4º 13' O. Ĝi estas je altitudo de 246 metroj super marnivelo.

La ekonomio estas bazata sur la agrikulturo, kun areo de herbaj kultivoj de 79 hektaroj (ĉefe fazeoloj kun 20 hektaroj) kaj areo de arbaj kultivoj de 930 hektaroj (ĉefe avokado kaj mango kun 250 hektaroj kaj vitejoj de vinberoj por produkti sekajn vinberojn kun 297 hektaroj). Estas ankaŭ malgranda proporcio de olivarboj kaj migdalarboj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Okcidenta latinida lingvaro

eta|360px|Latinidaj lingvoj en Eŭropo. La linio en norda Italio kiu dividas la helbluan zonon el la violkolora zono estas la linio La Spezia–Rimini, kiu dividas la Okcidentan latinidan lingvaron el la Orienta latinida lingvaro.
**Okcidenta latinida lingvaro** estas unu el la du subdividaĵoj de proponita subdivido de la latinida lingvaro bazita sur la linio La Spezia–Rimini. La alia subdividaĵo estus la Orientlatinida lingvaro alinome la Balkanlatinida lingvaro.

Tiu okcidenta lingvaro inkludas la branĉojn Gaŭlo-latinidan kaj Iberi-latinidan same kiel la nordan italan. Tiu subdivido estas bazita ĉefe sur la uzado de "s" por pluralo, la malfortigo de kelkaj konsonantoj kaj la prononco de “milda C” kiel /t͡s/ (ofte poste /s/) pli ol /t͡ʃ/ kiel en itala kaj kaj en rumana, sed tio faras la kategoriigon tre problemiga ĉar estas multe pli alta vortotrezora simileco inter ĉiuj dialektoj de itala kaj franca ol inter franca kaj hispana. Aliflanke estas multe pli alta morfologia, ortografia kaj fonetika simileco inter hispanaj kaj italaj dialektoj ol inter italaj kaj francaj.

Bazite sur la reciproka komprenado, Dalby kalkulas dekduon da lingvoj: portugala, hispana, asturi-leona, aragona, kataluna, galega, gaskona, provenca, gaŭl-valona, franca, frankoprovenca, romanĉa, kaj ladina. Tiu klasiga kriterio estas tamen problemiga, pro la multe pli altaj niveloj de reciproka komprenado inter la italaj kaj la iberiaj lingvoj ol inter ajna el tiuj kaj la gaŭl-latinida lingvaro.

Kelkaj klasigoj inkludas ankaŭ la Ital-dalmatan lingvaron; tiele la rezulta klado estas ĝenerale nomita Ital-okcidentlatinida lingvaro. Aliaj klasigoj metas la Ital-dalmatan kun la Orientlatinida lingvaro.

La sarda kongruas nek en la Okcidenta latinida lingvaro nek en la Orientlatinida lingvaro, kaj ĝi povus estis disigita unue.

Nuntempe la kvar plej amplekse parolataj normigitaj Okcidentaj latinidaj lingvoj estas la hispana (ĉ. 410 milionoj da indiĝenaj parolantoj, ĉ. 125 milionoj da dua-lingvaj parolantoj), portugala (ĉ. 220 milionoj da indiĝenaj parolantoj, aliaj 45 milionoj da dua-lingvaj parolantoj, ĉefe en Portugalparolanta Afriko), franca (ĉ. 80 milionoj da indiĝenaj parolantoj, aliaj 70 milionoj da dua-lingvaj parolantoj, ĉefe en Francparolanta Afriko), kaj kataluna (ĉ. 7.2 milionoj da indiĝenaj parolantoj). Multaj el tiuj lingvoj havas grandajn nombrojn de ne-indiĝenaj parolantoj; speciale pri la franca, tre disvastigita tra Okcidenta Afriko kiel lingvafrankao.

## Notoj
Canillas de Aceituno

**Canillas de Aceituno** estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Canillas de Aceituno en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Axarquía [aĥarKIa] kaj en la jurisdikcia teritorio de Vélez-Málaga.
eta|260px|maldekstre|Canillas de Aceituno.
Ĝia municipa teritorio estas je altitudo de ĉirkaŭ 524 msm, ĉe la montaro Sierra de Tejeda kronita per la montopinto La Maroma, de 2 068 msm, la plej alta de la provinco. Canillas de Aceituno estas vilaĝo de kalkoblankaj mallarĝaj stratetoj, mudeĥaraj arkoj kaj anguletoj kun florpotoj.
eta|maldekstre|*Casa de los diezmos*.
La laboristoj laboras en la konstruado kaj la agrikulturo (estas olivarboj, vitejoj, migdalarboj kaj figarboj). Canillas de Aceituno havas vendejojn kie eblas akiri bazajn produktojn.

Canillas de Aceituno estas je 61 km de la provinca ĉefurbo Malago. Estas alirebla pere de la komarka ŝoseo C-335 kaj de la loka M-125 el Vélez-Málaga.

Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Benamargosa

**Benamargosa** [benamarGOsa] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Benamargosa en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Axarquía [aĥarKIa]. Ĝi estas je 96 metroj de altitudo, en la samnoma valo; ĝia municipa teritorio havas areon de 12,12 km² kaj en 2016 ĝi havis 1558 loĝantojn laŭ la Instituto Nacional de Estadística (INE).

eta|maldekstre|260px|Preĝejo.
La vilaĝo estis konata populare kiel "Gibraltar el Chico" (Malgranda Ĝibraltaro), ĉar iam granda parto de lokanoj dediĉis sin al kontrabando de tabako devena de Ĝibraltaro. La municipa teritorio de Benamargosa estas sur mallarĝa valo ĉirkaŭita de montetoj, en pejzaĝo de fruktoĝardenoj, oranĝarboj, citronarboj, olivarboj, migdalarboj, figarboj kaj subtropikaj kultivoj kiel de avokadoj, mangoj, ĉerimolioj ktp., kiuj estas kultivataj sur terasoj de la deklivoj. La brutobredado estas duaranga, sed ne pro tio malpli gravaa. Plej gravaj estis la porkoj, la kaproj kaj kortobirdoj.
En Benamargosa estas gravaj produktoj la jenaj:
* Manĝoproduktoj: vitejoj, olivoleo, mielo kaj blanka fromaĝo.
* Metiarto: ceramiko, tradiciaj mebloj.
* Forstado: produktado de plantoj.
* Industrio: viando, metalurgio kaj sistemoj de profito de akvo.
* Rura turismo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Siringino

**Siringino** aŭ **C17H24O9** estas natura kemia kombinaĵo konsistante je unu glukoza molekulo ligita al sinapila alkoholo. Ĝi ĉeestas kiel senkoloraj aŭ blankaj kristaloj kun amara gusto, unue izolita el la ŝelo de la siringo, en 1841, far la Alphons Meillet. Kune kun la kafeata acido, sinapila alkoholo, kaj koniferaldehido, siringino apartenas al la familio de la fenilpropionatoj.

Ĉiuj tiuj molekuloj elmontras vastan gamon da farmakologiaj aktivecoj kun ampleksa literatura bazo. Multaj el ili estas dotataj je antioksidigaj, antibakteriaj, antifungaj, antikanceraj kaj antiinflamaj proprecoj. La siringino abunde distribuiĝas per multaj tipoj de plantoj. Ĝi estas ankaŭ nomata "eleŭterozido", kiam izolita el la radikoj de la Eleutherococcus senticosus. Siringino plibonigas la liberigon de acetilkolino en la pankreataj ĉeloj rezultante en altigo de insulino per la muskarinaj riceviloj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la sinapila alkoholo kaj glukozo:

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la koniferila alkoholo kaj glukozo:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la siringolo, "propargila alkoholo" kaj glukozo:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la koniferino:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al sinapila alkoholo:

### Reakcio 2 
* Konvertado al koniferila alkoholo:

### Reakcio 3 
* Konvertado al siringolo:

### Reakcio 4 
* Konvertado al koniferino:

### Reakcio 5 
* Konvertado al anetolo:

## Literaturo 
* A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences
* Hand Book of Chemistry
* Science Direct
* Cayman Chemical
* Chemical Book
* Academia
* Botanical Medicine for Women's Health
* Encyclopedia of Biology

## Referencoj 
Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Kategorio:Fenoloj
Kategorio:Glukozidoj
Kategorio:Hidroksimetilaj kombinaĵoj
Villanueva de Tapia

**Benamargosa** [benamarGOsa] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la nordorienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Benamargosa en la provinco Malago.
Ĝi estas en la nordorienta parto de la komarko de Antequera lime kun la provincoj Granado kaj Kordovo.

## Geografio 
La municipo Villanueva de Tapia havas municipan areon de 22,12&nbsp;km² je altitudo de 661 m super la marnivelo, lime norde kun la kordova urbo Iznájar, sude kun Archidona (Malago), oriente kun Loja (Granado) kaj okcidente kun Villanueva de Algaidas (Malago). Aliaj lokoj proksimaj al la municipo estas la jenaj: Cuevas Bajas, Cuevas de San Marcos, Villanueva del Trabuco, Villanueva del Rosario, Rute (Kordovo) kaj Antequera. Al Malaga ĉefurbo estas distanco de 69 km.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Istán

**Istán** [isTAN] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la sudokcidenta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Istán en la provinco Malago.
Ĝi estas en la sudo de la montaro Sierra de las Nieves kaj je 15 kilometroj nordokcidente de Marbella. En 2016 estis totale 1399 loĝantoj.

## Historio 
La strategia loko plifaciligis la setladon de islamanoj en la epoko de Al Andalus. Post la konkero de la areo de Marbella kaj post la ĝenerala trudkonverto de 1500, la premo farita super la mudeĥaroj estis tialo por sekreta fuĝo al la nordo de Afriko kiu estis malhelpita ĉe la elfluejo de la Verda Rivero. Dum la ribelo de la moriskoj de 1568, Istán estris la insurekcion kaj en ties montoj okazis sangelverŝaj bataloj, ĝis la malvenko de Fuerte de Arboto (Plaza Armas) en kiu ili estis submetitaj de la Duko de Arcos kaj, poste, ekzilitaj al interno de Iberio. En 1570 komencis procezo de reloĝado fare de malnovaj kristanoj kiuj devenis el diferencaj punktoj de Hispanio, inter kiuj oni disdonis la posedojn de la moriskoj. Unu el tiuj grupoj devenis el kampoj de Murcio kaj parolis dialekton "panoĉo", pro kio oni aplikis tiun nomon al lokanoj de Istán.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Notoj 
## Bibliografio 
* URBANEJA ORTIZ, L. kaj CASADO BELLAGARZA, J.L., Istán, una historia por descubrir, Edición de los autores, Marbella, 1992.

Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Cuevas Bajas

**Cuevas Bajas** [KŬEbas BAĥas] (Malaltaj Kavoj) estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la nordorienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Cuevas Bajas en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko de Antequera. Ŝosee estas je 75 km de Malago kaj je 495 km de Madrido. En 2016 estis 1430 loĝantoj. Ties etendo estas de 16,53 km² kun denseco de 89,66 loĝ/km². Estas averaĝa temperaturo de 16º kaj 2700 sunhoroj jare.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Pál Király

**Pál Király** [kirAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Király Pál** estis hungara instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *dadai*.

Pál Király naskiĝis la  en Csobád, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Pál Király studis en kalvinana kolegio en Sárospatak, en la studjaro 1865 en Universitato de Hajdelbergo. Hejmenveninta li estis ĉefamilia edukisto. Inter 1967 kaj 1973 li instruis en la kalvinana gimnazio de Nagykőrös, sed en 1870 li studvojaĝis en Aŭstrio-Hungario, Germanio kaj Svislando helpe de ŝtata stipendio. Ekde 1873 li instruis en kalvinana gimnazio en Budapeŝto, ekde 1880 en la sama urbo en pedagogia altlernejo. Li verkis plurajn librojn kaj partoprenis en redakto de Vasárnapi Ujság.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Egyetemes földrajz I–III.* (1871; 1878)
* *A magyar birodalom leírása.* (1878)
* *Bains et sources d’eaux minérales du Trésor du Royaume de Hongrie.* (1883)
* *Gróf Székely László élete.* (1887)
* *Researches in Hunno-Scythic.* (1893)
* *Az Osztrák-Magyar Monarchia írásban és képben* (kunlaboranto)
 
## Elektitaj tradukaĵoj 
* Elisée Reclus: *A Föld* (kun iu alia)
* Emery Henry: *A növények élete* (1883, kun iu alia)
  
## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
János Kubassek

**János Kubassek** [jAnoŝ kubaŝek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kubassek János** estas hungara geografo, instruisto, muzeestro.

János Kubassek naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Kubassek maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Lajos Kossuth en 1982, sed li doktoriĝis en la sama jaro en Scienca Universitato Attila József. Inter 1982-1986 li instruis en gimnazio en Budapeŝto, sed ekde 1983 li estis ankaŭ muzeestro de geografia muzeo en Érd. Jam pli frue ekde 1980 li studvojaĝis al pluraj landoj de la mondo, resume li estis en 87 landoj de 5 kontinentoj. En 1989 li esploris en Oksfordo kaj Londono helpe de stipendio, iom poste li estis gastopreleganto en Sud-Koreio. Li ricevis premiojn inter 1993-2013. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Thaiföld (Sziám)* (1987; 3-a eldono: 2011)
* *Magyar utazók lexikona* (kunaŭtoro, 1993)
* *Afrika története és földrajza* (1998)
* *Balaton és a Balaton-felvidék* (2001)
* *Útkeresők. Magyar utazók és földrajzi felfedezők.* (2008)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj muzeestroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj vojaĝistoj
Fuente de Piedra

**Fuente de Piedra** (Fonto da ŝtono) estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la norda parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Fuente de Piedra en la provinco Malago.
Ĝi estas en la nordokcidento de la komarko de Antequera kaj en la samnoma jurisdikcia teritorio.

## Geografio 
eta|maldekstre|Vido de la lageto.
eta|maldekstre|Flamengoj en la Lageto de Fuente de Piedra.
Ĝi estas je 73 kilometroj nordokcidente de la provinca ĉefurbo Malago, apud la Natura Rezervejo *Laguna de Fuente de Piedra*, je 443 metroj super la marnivelo. Ĝi havas 90,15 km² de areo. Laŭ la INE en 2017 estis 2507 loĝantoj.

La municipo Fuente de Piedra estas en la okcidenta duono de la komarko de Antequera, kaj etendiĝas el la teritorio de Campillos ĝis la limo de la provinco Malago kun Sevilo. La pejzaĝo, milda kaj kovrita de kampoj de olivarboj kaj cerealo, estas dominata de la enorma Lageto de Fuente de Piedra, en kiu la ekologia intereso pro la grava kolonio de flamengoj kiu tie hejmas (oni kalkulis ĝis 10 000 reproduktantajn parojn), kuniĝas al la belaj pejzaĝoj de ties etenda akvolameno. Eĉ dum sekaj jaroj, kiam la akvonivelo de la lageto malaltiĝas, ne malaperas la spektakleco de la zona.

La flamengoj iel iĝis simbolo de la municipo kaj tial aperas en la blazono.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago
* Fuente de Piedra (stacidomo)


Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
László Csorba

**László Csorba** [lAslO ĉorba], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csorba László** estis hungara historiisto, altlerneja instruisto, muzeestro.

László Csorba naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Csorba maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1971, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1979. Inter 1979-1991 li laboris en akademia filozofia instituto, krome 1978 li instruis en mezlernejo. Intertempe en la jaro 1981 li doktoriĝis en la universitato, en 1989 li kandidatiĝis ĉe la Hungara Scienca Akademio. Ekde 1991 li instruis en la universitato kiel docento, ekde 2016 kiel profesoro. Inter 1998-2007 li estis vicdirektoro, iom poste direktoro de hungara instituto en Romo, inter 2010-2016 li estis muzeestro de la Hungara Nacia Muzeo. Li ricevis italan premion en 2002, hungarajn inter 1989-2015. Li havas edzinon, kiu naskis trifoje.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Giuseppe Garibaldi élete és kora* (1988)
* *Kastélyok és mágnások* (kunaŭtoro, 1995, 2006)
* *A 19. század története* (2000)
* *Magyar emlékek Itáliában* (2002)
* *Világörökségeink* (scenarlibro por filmo, 2003)
* *Széchenyi Döblingben* (2016)

## Disertaĵoj 
* *A vallásalap "jogi természete". Az egyházi vagyon problémája a polgári átalakulás korának Magyarországán 1782–1918* (1989)
* *A római magyar követ jelenti... A magyar–olasz kapcsolatok története 1945–56* (2014)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj muzeestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(82155) 2001 FZ173

**(82155) 2001 FZ173** estas tre granda transneptuna objekto malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch*, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas objekto de la disa disko, la perihelio de ĝia tre discentra orbito estas ekstere de tiu de Neptuno, ĝia neptuna MOID estas 2,82534  (422,665 milionoj da km); ĝi pasis ĉe sia perihelio la 24-an de januaro 2011.

Michael E. Brown taksas ĝin ebla nanplanedo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj objektoj de la ekstera sunsistemo); el ''Johnston's Archive''

Kategorio:Disdiskanoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Sayalonga

**Sayalonga** [saĝaLONga] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Sayalonga en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Axarquía [aĥarKIa]. Ene de ĝia municipa teritorio estas la submunicipo Corumbela.
220ra|eta|maldekstre|Strateto Callejón de la Alcuza.|alt=

## Vidindaĵoj 
Partikulara vidindaĵo estas rondoforma tombejo (en la foto en dekstro), kun centro por interpretado kaj rigardejo. Estas preĝejoj, islama minareto, tipaj mallarĝaj stratetoj, Muzeo de Pentrarto "Adolfo Córdoba" kaj Muzeo Moriska de Sayalonga.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Bibliografio 
* Martín Bautista, Mª Teresa. Fernández Camacho, Valentín. Fernández Camacho, José Luis. Ruta de los murales de Sayalonga (2007), Imprenta Cervantes, Vélez-Málaga (Málaga).

Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Orienta Ahmedpur

**Orienta Ahmedpur** ( estas urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Bahavalpur, kie ĝi estas sidejo de samnoma distrikto.
eta|maldekstre|Sultana tombo en Orienta Ahmedpur
## Bazaj informoj 
* loĝantaro:  (2017, https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_in_Pakistan)
* horzono: UTC+ 5
* poŝtkodo: 63350
* telefonkodo: 06222
* Supermara alteco: 105 m
 
## Geografio 
Orienta Ahmedpur situas en orienta-centra parto de la lando sur ebenaĵo proksime de dezerto. Bahavalpur troviĝas 49, Sukur (Pakistano) 286, Fajsalabado 308, Lahoro 400, Ravalpindio 524, Islamabado 537, Peŝavaro 541, Karaĉio 636 km-ojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
En 2017 en Orienta Ahmedpur signifa katastrofo okazis: en renversita kamiono pro hazarda eksplodo mortis multe da homoj.

## Ekonomio 
En Orienta Ahmedpur la ĉinoj planas konstrui 3 nukleajn reakciujojn, samtempe la turkoj konstruos hospitalon.

## Loĝantaro 
eta|Pordo al la sultana tombo
eta|Produktejo de brikoj en Orienta Ahmedpur
La populacio de la urbo kreskis preskaŭ trioble inter 1972 kaj 2017. Inter 1998 kaj 2017 la meza jara kresko estis 1,7%, signife malpli, ol la nacia mezumo (2,4%).
 
## Klimato 
Orienta Ahmedpur havas varman-sekan klimaton. La averaĝa jara temperaturo estas 25 °C, somere foje kun 40 °C. Vintre neniam frostas. Jare pluvas po 249 mm, en ĉiuj monatoj pluvas simbole, sed en septembro la musono portas 62 milimetrojn.

## Vidindaĵoj 
* tombo de sultano

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Pakistano
ISO 3166-2:OM

**ISO 3166-2:OM** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Omanon. La kodoj ekzistas por 11 gubernioj (*muhafazat*, singulare *muhafaza*). Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas OM, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Omano. La dua parto estas du literoj.

## Kodoj por Omano 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Sauda Arabio — ISO 3166-2:SA (norde),
* Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj — ISO 3166-2:AE (norde),
* Jemeno — ISO 3166-2:YE (okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* .om

## Referencoj 
OM
Kategorio:Omano
Nicole Le Douarin

**Nicole Le Douarin** (naskiĝis je la ) estas sciencisto pri disvolviĝ-biologio kaj specialisto pri praĉeloj. Ŝi instruis en mezlernejo antaŭ ol ŝi laboris kiel scienca esploristo en laboratorio. Inter multaj distingoj, ŝi ricevis la oran medalon de CNRS kaj Tokio-premion en 1986.

## Biografio 
En 1953, kiam ŝi aĝis dudek tri jarojn kaj havis infanon, Nicole Le Douarin komence instruis natursciencojn en mezlernejo de la franca urbo Caen kaj poste en la urbo Montgeron. En 1958, ŝi deziris proksimiĝi al universitataj laboratorioj por entrepreni sciencajn esploradojn, kiuj poste kondukis ŝin al universitata doktoreco.

En 1962, ŝi komencis labori en la laboratorio de la sciencisto Etienne Wolff, kiu demonstris kun birda embrio, ke la funkcio de estrogenoj (virinaj hormonoj) influis la disvolvadon de seksaj karakteroj. Tiuj hormonoj ambaŭsekse transformis viran birdon, kiu prezentis tiel la du seksajn karakterojn : virinajn kanalojn kaj gonadojn.

Tiam, Etienne Wolff konfidis al ŝi la projekton pri la studado de la digesta aparato. Tiel, ŝi precipe studis la disvolviĝon de birda embrio, kiu kreskas sur la ovoflavo dum tri tagoj, antaŭ ol iĝi kompleta struktura organismo, kies la digesta tubo formas divertikulojn. En 1964, ŝi doktoriĝis kaj ŝi îgis universitata profesoro de Clermont-Ferrand.

Direktoro de la Instituto pri embriologio de CNRS kaj de Kolegio de Francujo en 1975, ŝi iĝis direktoro de scienca esplorado en CNRS inter 1976 kaj 1988. En 1988, ŝi iĝis profesoro en la Kolegio de Francujo. La Franca Akademio de Sciencoj elektis ŝin en 1982 kaj ankaŭ la Usona Nacia Akademio de Sciencoj en 1984.

## Premioj kaj distingoj 
* 1965 : premio de la Franca Akademio de Sciencoj
* 1986 : Tokio-premio pri « Biotekniko kaj medicina tekniko»
* 1986 : Ora medalo de CNRS
* 1990 : kunlaŭreato de Louis-Jeantet-premio pri medecino
* 1993 : premio de Louisa Gross Horwitz
* 2003 : premio de Cino Del Duca
* 2009 : Honara premio de Inserm

## Verkoj 
*  *The Neural Crest*, Cambridge University Press, 1982,  (reeld. 1999)
*  *Des chimères, des clones et des gènes*, éditions Odile Jacob, 2000, 
*  ''Les cellules souches, porteuses d'immortalité*, éditions Odile Jacob, 2007, 
*  *Le secret des êtres vivants*, kun antaŭparolo de Mona Ozouf et Michelle Perrot, éditions Robert Laffont, 2012, 
*  *Dictionnaire amoureux de la vie*, Plon, 2017, 798 p. 
*  *Les secrets de la vie'', CNRS Éditions, 2019, 55 p. 

## Referencoj 
Kategorio:Francaj biologoj
Kategorio:Disvolviĝ-biologoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
(82157) 2001 FM185

**(82157) 2001 FM185** estas granda duopa transneptuna objekto malkovrita la  de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas kubevano, klasiska objekto de la Kujper-zono kun malgrandaj orbita klineco kaj discentreco kiu ne estas en orbita resonanco kun aliaj grandaj planedoj.

## Satelito 
Natura satelito estis malkovrita la  per observoj elde la kosmoteleskopo Hubble, anoncita en 2011.

Tiu satelito havas diametron estimata je 120 km,  de ĉ. 33 tagoj (792 horoj) kaj orbitan  de 3130 ± 90 km. Aliaj ecoj de tiu objekto restas nun nekonataj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  (82157) 2000 CM114 ; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston
*  Listo de konataj transneptunaj objektoj, ibidem
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *IAU Minor Planet Center*

Kategorio:Kubevanoj
Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Hidroksotirozolo

**Hidrokso-tirozolo** aŭ **C8H10O3** estas feniletanoido, fenila fitokemiaĵo kun antioksidigaj proprecoj. Post la gajlata acido, la hidroksotirozolo estas agnoskita kiel unu el la plej potencaj antioksidigaĵoj. En la naturo hidroksotirozolo ĉeestas en la olivo, ĉefe koncentriĝante en la foliaro, kie ĝi agadas kiel imunostimulilo kaj antibiotiko. La sama troviĝas en la kromvirga olivoleo.

Ĝi estas senkolora senodora solidaĵo kun amara gusto. Multaj biologiaj efikoj estis malkovritaj en la hidroksotirozolo dank'al ĝiaj antiinflamaj, antikanceraj kaj antivirusaj proprecoj. La kromvirga olivoleo posedas fenolajn substancojn kiuj kontribuas por ĝia stabileco kaj gusto. La tirozolo kaj la hidroksotirozolo ordinare estas menciitaj kiel la ĉefaj konstituaĵoj.

Tamen oni konstatis ke la alta enhavo da polifenoloj en la olivoleo kontribuas por ĝia longa daŭrebleco. Eksperimentoj konstatis ke la absorbado de la olivoleo povas mezuriĝi en la sangoplasmo post unu horo kaj en la urino post du horoj. Tirozolo kaj hidroksotirozolo estas solveblaj en akvo, etanolo, acetono, duetila etero kaj acetata acido.

La hidroksotirozolo estas unu el la ĉefaj konstituaĵoj en la dieto de la mediteraneo, kies ingrediencoj estas vegetaloj, legomoj, fruktoj, brangrajnoj, fiŝoj, olivaoleo, freŝa ajlo, malaltaj niveloj de laktaĵoj (tiaj kiaj fromaĝo kaj jogurto), nuksoj kaj ruĝa vino. Freŝaj fruktoj kaj legomoj enhavas vitaminojn, karotenoidojn, flavonoidojn, fibrojn, kalion, magnezion kaj aliaj mineraloj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la tirozolo:

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la tirozino. Unue la tirozino devas senkarboksiliĝi (-CO2), due al la tiramino formita oni aldonas akvo-molekulon por forigado de la amoniako kaj substituado per la hidroksila grupo. Trie oni aldonas plian hidroksilan grupon en la 2-a pozicio de la benzena ringo:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la tiramino. Temas pri la sama procedo ekde la dua etapo de la sintezo 2:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la hidroksotirozila acetato:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la tirozila acetato:

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la "duhidrokso-fenilacetata acido":

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la fenilalanino:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al tirozolo:

### Reakcio 2 
* Konvertado al tirozino:

### Reakcio 3 
* Konvertado al tiramino:

### Reakcio 4 
* Konvertado al hidroksotirozila acetato:

### Reakcio 5 
* Konvertado al tirozila acetato:

### Reakcio 6 
* Konvertado al "3,4-duhidrokso-fenilacetata acido":

### Reakcio 7 
* Konvertado al dopamino:

## Literaturo 
* NCBI Resources
* Hindawi
* Science Direct
* Frontiers
* Olive Oil: Minor Constituents and Health
* Polyphenols and Health: New and Recent Advances
* Food Flavors and Chemistry: Advances of the New Millennium
* Olives and Olive Oil in Health and Disease Prevention

## Referencoj 
Kategorio:Fenolaj antioksidantoj
Kategorio:Plantestrogenoj
Kategorio:Antidepresiaĵoj
ISO 3166-2:NZ

**ISO 3166-2:NZ** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Nov-Zelandon. La kodojn ekzistas por 16 regionoj kaj 1 speciala insulara administrejo. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas NZ, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Nov-Zelando. La dua parto estas tri literoj.

Kelkaj foraj insuloj de Nov-Zelando apartenas al neniu regiono kaj ne havas kodojn. Tiuj estas:
* Kermadekoj
* Novzelandaj ĉeantarktaj insuloj
* Insuloj Tri Reĝoj

## Kodoj por Nov-Zelando 
## Kodoj por najbaraj landoj 
* Aŭstralio — ISO 3166-2:AU (okcidente, trans maro),
* Nov-Kaledonio — ISO 3166-2:NC (norde, trans maro),
* Tongo — ISO 3166-2:TO (norde, trans maro),
* Fiĝioj — ISO 3166-2:FJ (norde, trans maro).

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Nov-Zelando
* .nz

## Referencoj 
NZ
*
(82158) 2001 FP185

**(82158) 2001 FP185** estas granda malhela transneptuna objekto malkovrita la  de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas objekto de la disa disko, la perihelio de ĝia tre discentra orbito esta ekstere de tiu de Neptuno kaj ĝia neptuna MOID estas 3,96886  (593,733 milionoj da km) ; ĝi pasis ĉe sia perihelio la . Ĝi bezonas 3351,160 jarojn por trakuri sian orbiton, kies aphelio kondukas ĝin al 34,304 miliardoj da km en la malvarmegajn profundaĵojn de la interstela spaco.

## Diametro kaj albedo 
Laŭ Michael E. Brown, per radiometraj observoj, (82158) 2001 FP185 havas diametron de 336 kilometroj kaj albedon de 0,05. Observoj elde la kosmoteleskopo Herschel donis similan diametron de 336 km kaj albedon de 0,046. La *Collaborative Asteroid Lightcurve Link* supozas pli grandan albedon, do pli malgrandan diametron de 222 km.

Michael E. Brown taksas ĝin ebla nanplanedo.

## Hipoteza kunorbitanto 
Se ekzistus mashava transneptuna objekto, kiel la hipoteza Planedo Naŭ, (82158) 2001 FP185 povus esti ties kunorbitanto.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de konataj transneptunaj objektoj, el Johnston's Archive
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *IAU Minor Planet Center*

Kategorio:Disdiskanoj
Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
ISO 3166-2:NU

**ISO 3166-2:NU** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Niuon. La subaro ISO 3166-2:NU estas malplena. La dulitera (alpha-2) kodo de Niuo laŭ la normo ISO 3166-1 estas NU, kaj neniu ĝia sub-unuo havas kodon laŭ la normo ISO 3166-2.

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Usona Samoo — ISO 3166-2:AS (norde, trans maro),
* Kukinsuloj — ISO 3166-2:CK (oriente, trans maro),
* Tongo — ISO 3166-2:TO (okcidente, trans maro).

## Vidu ankaŭ 
* .nu

## Referencoj 
NU
Kategorio:Niuo
Botanika ĝardeno Sir Seewoosagur Ramgoolam

280px|dekstra|eta|Mapo de la ĝardeno
La **Botanika ĝardeno Sir Seewoosagur Ramgoolam** (), oficiala nomo de **Botanika ĝardeno de Pamplemousses** estas botanika ĝardeno situanta en urbo Pamplemousses, en la samnoma distrikto Pamplemousses, en la nordo de insulo Maŭricio apud Port-Luiso, kaj antaŭe konata kiel "Jardin de Mon Plaisir", pro la nomo de la palaco konstruita ĉi tie.

## Lokigo 
La Botanika ĝardeno de Pamplemousses situas nur 11 km for de la ĉefurbo Port-Luiso en Maŭricio, en la urbo Pamplemousses, kiu ŝuldas sian nomon al la citrusaj fruktoj, kiujn la nederlandanoj enkondukis en sia tempo.

## Historio 
Ĝi estis kreita de guberniestro Mahé de La Bourdonnais, transformita de botanikisto Pierre Poivre en la 18-a jarcento, kompletigita de brita hortikulturisto James Duncan kaj lastatempe en 1988, alinomita "Botanika ĝardeno Sir Seewoosagur Ramgoolam" honore al la Patro de la Nacio de Mauricio.

## Kolektoj 
La Botanika Ĝardeno de Pamplemousses estas botanika ĝardeno kiu prezentas grandan nombron da importitaj plantospecioj same kiel endemiajn speciojn el Maŭricio.

Malantaŭ la impona blanka barilo el forĝita fero de la enirejo, troviĝas Avenuo La Bourdonnais, kie staras grandega baobabo, kaj ambaŭflanke vicoj de grandegaj palmarboj *latania* plenaj de grimpoplantoj kaj filodendroj, kiuj envolvas la vizitantojn per sia tropika abundo.

Ĉi tie troviĝas kune granda nombro de specioj kaj varioj de gigantaj nufaroj kun la grandaj lagetoj de *Victoria amazonica* kaj de Lotusoj (* Nelumbo nucifera*), bosko de orkoloraj bambuoj el Barato, palmarboj de Rafio, Banjano ĉirkaŭ ducent-jaraĝa, kaj granda nombro da spicoj.

Ne ekzistas etikedoj de plantoj pli indaj je famo ol ekzemple: baobaboj, agatidoj, arboj rilataj al araŭkarioj, granda kolekto de arekacoj kie troviĝas la talipot-palmo (*Corypha umbraculifera*), kiu floras en la aĝo de 40 jaroj, iom antaŭ sia morto.

## Bildgalerio 

Gallinula chloropus on Victoria cruziana, Pamplemousses Botanical Garden, Mauritius - 20090707.jpg|*Gallinula chloropus* sur *Victoria amazonica*
Dombeya mauritiana flowers.JPG|Floroj kaj fruktoj de *Dombeya mauritiana*
Mimusops petiolaris 2.JPG|Folioj de *Mimusops petiolaris*

## Bibliografio 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de botanikaj ĝardenoj
* Seewoosagur Ramgoolam
* Wenceslas Bojer

## Eksteraj ligiloj 
* Ile Maurice - Jardin Botanique de Pamplemousses  ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Botanikaj ĝardenoj en Maŭricio
Hindeloopen

250ra|eta|Dulingva nomŝildo
eta|250ra|Hindeloopen
[eta|250ra|Hindeloopen en la [1920-aj jaroj]]
**Hindeloopen** (frise: Hylpen) estas urbeto kun 874 loĝantoj (2002) en Frislando (Nederlando), ĉe la IJsselmeer. Hindeloopen estas konata kiel trairurbo de la Elfstedentocht. Por tiel eta urbo ĝi havas multajn monumentojn.

## Muzeoj 
* Eerste Friese Schaatsmuseum (unua frisa sketmuzeo)
* Museum Hindeloopen (muzeo Hindeloopen)
* Reddingsmuseum KNRM (savada muzeo)
* Visserijmuseum Hindeloopen (fiŝkaptada muzeo Hindeloopen)

Holland Hindeloopen 2004 017.jpg|La kluzoj
Hindeloopen - KNMR gebouwtje.jpg|Domo por la savboato
Holland Hindeloopen 2004 012.jpg|La haveno en 2006
Hindeloopen (1924).jpg|Tradiciaj vestoj (1924)

Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Frislando
Kategorio:Sketado
Nestlé Smarties Book Prize

La '''Nestlé Children's Book Prize** ("infanlibra premio de Nestlé"), dumtempe nomata **Nestlé Smarties Book Prize'* ("libropremio de Nestlé Smarties"), estis serio de literaturaj premioj pri porinfana literaturo, fondita de la firmao Nestlé kaj administrata de sendependa brita bonfara organizaĵo *BookTrust'', kiu ekzistis en Britio inter 1985 kaj 2007. Ĝi estis unu el la plej prestiĝaj kaj plej respektataj infanliteraturaj premioj.

La premio estis donita en tri kategorioj (aĝogrupoj): 0–5 jaroj, 6–8 jaroj, kaj 9–11 jaroj. Ekde 1996 oni donis oran, arĝentan, kaj bronzan premion en ĉiu kategorio.

## Vidu ankaŭ 
* H.C. Andersen-medalo
* ALMA-premio

## Referencoj 
Kategorio:Aperis en 1985
Kategorio:Aperis en 2007
Kategorio:Literaturpremioj
Kategorio:Infanliteraturaj premioj
Kategorio:Brita literaturo por infanoj
Norvega Ruĝa Kruco

La **Norvega Ruĝa Kruco** - norvege *Norges Røde Kors* - estas societo de humanitara helpo en Norvegio, kies celo estas provizi nacian krizan, katastrofan, ambulancan kaj sango-bankan servon. La societo membras en la Internacia Federacio de Societoj de Ruĝa Kruco kaj Ruĝa Krescento, internacie kunlaboras tie kun aliaj internaciaj societoj de humanitara helpo kaj precipe kun la aliaj naciaj asocioj de la federacio. Ĝia sidejo estas en [[]], kaj kiel la nuntempa prezidanto funkcias ''''.

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

 

Kategorio:Ruĝa Kruco
Kategorio:Organizaĵoj en Norvegio
Kategorio:Sanservo en Norvegio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1865
Aralia elata

La **japana aralio** () estas plantospecio de la familio de la Araliacoj (*Araliaceae*).

## Priskribo kaj ekologio 
eta|maldekstre|hochkant|pikilhava trunko
eta|palmataj folioj kaj disbranĉita floraro
eta|disbranĉita fruktaro
„Aralia elata“ kreskas kiel somerverda, plurtrunka kaj granda arbusto aŭ malgranda arbo. En ĝia hejmregiono la planto kreskas ĝis alteco de 10 metroj, en Meezeŭropo ĝi nur atingas altecon de 4 ĝis 5 metroj. Ĝi havas nur malmultajn dikajn branĉojn kun griza arboŝelo kaj pikilhavaj branĉetoj. La alterne starantaj folioj longas ĝis 80&nbsp;cm kaj estas unu- ĝis tri-oble pinataj. Aŭtune la folioj fariĝas ruĝe-flavaj kaj defalas.

La floraro de “Aralia elata” konsistas el terminale starantaj vertikalaj disbranĉitaj umbelaj floraroj. La blankaj, kvinnombraj floroj estas duseksaj aŭ masklaj, nur inaj ne ekzistas. Ekzistas nur unucirklo kun kvin stamenoj. Kvin kapeloj formas unu ovarion. Formiĝas bersimilaj drupoj, kiuj fariĝas mature malhelbluaj ĝis nigraj. En vintro birdoj manĝas ilin.

La kromosomonombro estas 2n = 24.

## Disvastigo 
„Aralia elata“ hejmiĝas origine en Rusujo (orienta Siberio), Ĉinujo (Manĉurio), Japanujo kaj Koreujo

## Sistematiko 
Oni povas distingi kvar variojn:
• “Aralia elata” (MIQ.) SEEM. var. “elata”: Ĝi hejmiĝas en Ĉinujo, Koreujo kaj Japanujo. En Usono ĝi estas neofito.
• „Aralia elata“ var. „inermis“ (YANAGITA) J.WEN: Ĝi hejmiĝas sur la Insuloj Izu en Japanujo.
• “Aralia elata” var. “mandshurica” (RUPR. & MAXIM.) J.WEN: Tiu vario hejmiĝas en la nordaj partoj de Ĉinujo, Koreujo kaj la fora azio de Rusujo.
• „Aralia elata“ var. „ryukyuensis“ J.WEN: Ĝi venis de la Rjukju-insularo kaj okcidenta Tajvano.

## Uzado 
La junaj foliburĝonoj estas manĝeblaj, En Japanujo ili estas bakitaj en tempuro. Tre junaj ŝosoj estas manĝataj ankaŭ krudaj. La folioj povas esti manĝataj post brogado.

## Referencoj 
* Qibai Xiang & Porter P. Lowry: „Araliaceae“: „Aralia elata“, S. 484 - textgleich online wie gedrucktes Werk, In: Wu Zheng-yi, Peter H. Raven & Deyuan Hong (Hrsg.): „Flora of China“, Volume 13 – „Clusiaceae through Araliaceae“, Science Press und Missouri Botanical Garden Press, Beijing und St. Louis, 2007. ISBN 978-1-930723-59-7 (Abschnitt Beschreibung)

Kategorio:Araliacoj
Kategorio:Arboj de Azio
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Kategorio:Folilegomoj
Kategorio:Invadaj plantospecioj
Kategorio:Japanaj legomoj
Kategorio:Koreaj legomoj
Comares

**Comares** [koMAres] estas hispana municipo de la provinco Malago, regiono Andaluzio. Estas en la orienta parto de la marborda provinco Malago, kiu siavice estas en la Costa del Sol, borde de la Mediteranea Maro kaj sur la deklivaro de montaro.
eta|maldekstre|Comares en la provinco Malago.
Ĝi estas en la komarko Axarquía [aĥarKIo]. Ĝi estas sur la deklivaro de la Montoj de Malago je 703 metroj super la marnivelo. Comares estas unu de la 31 vilaĝoj kiuj kune formas la komarkon Axarquía. Ĝi estas konata kiel "Balcón de la Costa del Sol" (Balkono de la Suna Marbordo).

Ĝi limas kun: N kun la municipo Riogordo, N, NE kaj E kun Cútar, S kun la municipo El Borge, SO kaj O kun la municipo Malago kaj NO kun la municipo Colmenar.

La urba kerno estas sur nekruta deklivo, sur la kresto de ja kruta monto, je 703 m de alto. Distas 25 km el Vélez-Málaga kaj 39 km el la provinca ĉefurbo Malago. La loko estas plena je ravinoj kaj disaj domaroj kaj kampardomoj ĉirkaŭ la monto. La plej alta punkto estas la monteto Mazmúllar (721 m). Trafluas la teritorion la rivero Cueva aŭ Benamargosa, al kiu alfluas la rojoj Cútar, Fuente Delgada kaj Solano, sekaj la plej parto de la jaro. La akvo por la liverado al la vilaĝo devenas de la fontoj Delgá, Gorda, Caño Seco kaj Maroto.

La ĉefa ekonomia fonto estas la agrikulturo (olivarboj, migdalarboj), kaj lastatempe progresas la rura turismo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
82232 Heuberger

'*82232 *Heuberger''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la svisa amatora astronomo Markus Griesser elde la Observatorio de Eschenberg en Vinterturo (Svislando).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la svisaj geentreprenistoj Robert Heuberger kaj ties edzino Ruth, de Vinterturo, estimataj geamikoj de la malkovrinto. Ili subtenis porinfanajn instituciojn, malkapablulojn, malsanulejojn kaj kulturajn projektojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Tirozolo

**Tirozolo** aŭ **C8H10O2** estas feniletanoida kunmetaĵo prezentanta fenolan radikalon ligitan en la 4-a pozicio de la benzena ringo al etanola radikalo. Ĝi estas la plej grava reprezentanto en la Oliv-oleo kie ĝi okazas nature aŭ sub la estera formo. Tirozolo estas senkolora solidaĵo sub media temperaturo kaj solvebla en akvo, etanolo, acetono, duetila etero kaj acetata acido.

Ĝi posedas antioksidigajn proprecojn kaj povas protekti la ĉelojn kontraŭ la oksidiva streso. Ĝi estas abunde trovata en naturo kaj en la blanka vino, kaj ankaŭ estas korprotektaĵo. Kvankam ĝi ne estas tiel potenca kiel aliaj oksidigantoj en la olivoleo kiel la "oleuropeino" kaj la "oleokantalo", ĝi tamen estas vaste uzata en la mediteranea dieto kaj plenumas signifan rolon por la sano kaj la bonaj rezultoj de ĉi tiu dieto.

Laŭ nuntempaj eksperimentoj en la Universitato de Pizo kaj Universitato de Milano, oni konstatis ke la tirozolo sendube influas pozitivmaniere sur la ĉelojn per ĝia antioksidiga agado kaj abrupte malaltigas la ekaperon de inflamigaj procezoj kiuj kondukas al produktado de la ostoporozo aŭ reŭmatoida artrito.

Ĝia derivaĵo, la hidroksotirozolo, posedas antimikrobiajn proprecojn. Laŭ multaj raportoj, la hidroksotirozolo estas la plej grava biofenolo en la olivoleo simila al la fenolaj komponaĵoj trovataj en la verda teo kaj en la ruĝa vino.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la tirozino:

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la "hidrokso-tirozolo":

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la fenetila alkoholo:

### Sintezo 4 
* Biologia konvertado ekde la fenilalanino. Per senkarboksiligo oni estigas la fenetilaminon. Per aldono de akvo-molekulo oni forigas la amoniakon. Trie, por aldoni hidroksilon en la 4-a pozicio de la aromata ringo, oni reakciigas kun bromo kaj poste natria hidroksido:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la fenolo kaj "kloroetanolo":

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la "p-krezolo" kaj "klorometanolo":

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la "p-klorofenolo" kaj etanolo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al tirozino:

### Reakcio 2 
* Konvertado al "hidrokso-tirozolo":

### Reakcio 3 
* Konvertado al fenetila alkoholo:

### Reakcio 4 
* Konvertado al fenilalanino:

### Reakcio 5 
* Konvertado al fenolo kaj etanolo:

### Reakcio 6 
* Konvertado al "p-krezolo" kaj "klorometanolo":

## Literaturo 
* Science Direct
* NCBI Resources
* YMDB
* ResearchGate
* DBPedia
* Semantic Scholar
* Olive Oil: Minor Constituents and Health
* New Look to Phytomedicine: Advancements in Herbal Products as Novel Drug Leads

## Vidu ankaŭ 
* Izoeŭgenila izobuterato

## Referencoj 
Kategorio:Fenolaj antioksidantoj