open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thabit ibn Kurra

[eta|La regiono Al-Jazira kaj ĝiaj subsekcioj ([:en:Diyar Bakr|Diyar Bakr, Diyar Mudar kaj Diyar Rabi'a) dum la Abasida Kalifujo]]
'''Abu 'l-Hasan Thabit ibn Kurra al-Harrani** (arabe: **ثابت بن قرة** ; ankaŭ **Thabit ibn Qurra'*; naskiĝis en *Carrhae* en la jaro 836 en Sirio, nun  Harran en Turkio - mortis la 18-an de februaro 901 en Bagdado, Irako) estis astronomo, matematikisto, tradukisto, muzikologo kaj kuracisto de la 9-a jarcento. Li estis studento de la famaj matematikistoj, la fratoj Banu Musa, kaj laboris ĉe la " Hejmo de Saĝeco " en Bagdado. Lia filo Sinan kaj lia nepo Ibrahim ibn Sinan ankaŭ estis intelektuloj, kiuj kontribuis al la disvolviĝo de matematiko. 

## Vivkuro 
Li estis unu el la plej gravaj intelektuloj de la Islama Orepoko. La malmulto, kion oni scias pri lia vivo, devenas de la bibliografiaj notoj de Ibn an-Nadim (el lia *Kitab al-Fihrist'' de la 10-a jarcento), Ibn al-Qifti kaj Ibn Abi-Usaybia (13-a jarcento). 

Devenante de riĉa familio de Harran, li komencis labori kiel monŝanĝisto, sed la interveno de unu el la fratoj Banu Musa, kiam tiu vidis lian kapablon pri lingvoj, kondukis al lia translokiĝo kaj lia scienca trejnado en Bagdado, kie li restadis almenaŭ tridek jarojn. Ĉe la fino de sia vivo li estis protektita de la abasida kalifo al-Mu'tadid, kies amiko kaj persona konsilisto li estis. 

## Liaj tradukoj 
Thabit, filo de Qurra, estis sekvanto de la sabianoj de Harran. La haranaj sabianoj, male al la "veraj" sabianoj, estis difinitaj kiel paganaj steladorantoj aŭ gnostikaj hermetikistoj.  Ili profunde interesiĝis pri astronomio kaj matematiko , same kiel pri la verkoj de ĉiuj konataj popoloj en ĉi tiuj kampoj. Tial ne estas surprize, ke Thabit iris studi en Bagdado ĉe la Hejmo de Saĝeco laŭ invito de Muhammad ibn Musa ibn Shakir.

Li tradukis verkojn de Apolonio de Pergo, Arkimedo, Eŭklido kaj Ptolemeo (*La Almagesto*) el la greka. Li estas ankaŭ, se ne la tradukisto, almenaŭ la revizianto de traduko de la verko *Elementoj de Geometrio* de Eŭklido en la araban.

Li ankaŭ tradukis *la Geografion* de Ptolemeo, verkon kiu poste tre famiĝis. En sia pli posta vivo, li laboris por la abasida kalifo al-Mu'tadid. Thabit iĝis persona amiko kaj kortegano de la kalifo.

Nur kelkaj el la verkoj de Thabit restas en sia originala formo.

## Araba scienco 
Thabit kaj liaj studentoj vivis dum unu el la plej ekscitaj tempoj en la historio de araba scienco, vivintaj ĉe la scienca pinto de Bagdado. Vivante ĉe la kruciĝo de la antikva greka scienco kaj scienco el la Oriento (kiel ekzemple la nuntempa Barato), kaj kun kalifo kiu subtenis la disvolviĝon de liaj interesoj, Thabit havis aliron al la plej riĉa kolekto de scio el la tuta konata mondo kaj la plej bonaj disponeblaj esplorrimedoj. Krome, li estis denaska parolanto de la siria lingvo en kiu li verkis kelkajn verkojn. Siatempe la siria lingvo estis orienta aramea dialekto de *Şanlıurfa* (*Edessa*). Li ankaŭ parolis flue la grekan lingvon. 

## Verkaro 
Li verkis librojn en diversaj kampoj : matematiko, astronomio, fiziko, medicino kaj filozofio. 

## Referencoj 
Kategorio:Arabaj matematikistoj
Kategorio:Arabaj astronomoj
Gábor Jób

**Gábor Jób,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Jób Gábor** estis hungaria (supozeble slovako) pastro, jezuita monaĥo, instruisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Joob* kaj *Job*.

 naskiĝis  en Zsolna (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Žilina en Slovakio), li mortis  en sia naskiĝurbo (leksikonoj konas ankaŭ aliajn datenojn).

## Biografio 
 aliĝis al la jezuitoj en 1713 en Győr, poste la novicado okazis en Trencsén, li studis filozofion (1717–1719) kaj teologion (1722–1725) en Graco, dum li pastriĝis en 1724. Li instruis en Nagyszombat inter 1727-1729, poste li estis predikisto kaj misiisto. Inter 1736–1745 li vivis en Liptószentmiklós kaj en tiu regiono li misiis tre efike. Li rekatoligis eĉ kompletajn vilaĝojn. Lia monaĥa trejnado ankaŭ progresis, fine li monaĥiĝis en 1731. Laste li havis monaĥejajn taskojn. 

## Lia dramo 
* *Fides in regem et patriam, seu Georgius Estoras ad Nicopolim gloriosa morte sublatus* (latina komedio, 1727)

## Fontoj 
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Slovakaj instruistoj
Ladislav Fuks

**Ladislav FUKS** (naskiĝis la 24-an de septembro 1923 en Prago ; mortis la 19-an de aŭgusto 1994 samloke) estis ĉeĥa verkisto, scenaristo kaj aŭtoro de psikologiaj romanoj, kiuj ĉefe traktis faŝismon.

Lia verko portretis viron sklavigitan en mondo de perforto, kun la fono de la Dua Mondmilito, la Holokaŭsto, kaj specife portretante la malesperon kaj suferon de homoj sub la nazia germana okupado de Ĉeĥoslovakio. La plej multaj el liaj verkoj enhavas aŭtobiografiajn temojn, ofte kaŝitajn. Preskaŭ ĉiuj liaj romanoj prezentas la motivon de delikata, malforta knabo vivanta en sia propra mondo kaj sopiranta veran amikecon. Ĉi tiu revenanta figuro de suferanta kaj turmentata knabo estas rekte ligita al la aŭtoro mem. La verkoj de Fuks estas ankaŭ foje aŭtobiografiaj parodioj, ekzemple, "La *Dukino kaj la Kuiristo*"*.* Fuks estas ankaŭ majstro de maskoj, alegorioj kaj aludoj. Fuks ankaŭ inkluzivis malfacile detekteblajn ŝercojn en siaj romanoj, ofte ludante sofistikan ludon kun siaj legantoj, ofte tre malfacile deĉifreblajn.

## En Esperanto aperis 
* Laŭdire Efraim Israel tradukis en esperanton ion de li.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri Verkoj (en la ĉeĥa)
* Biografiaj Informoj (en la pola)
* 

Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
István Kaprinai

**István Kaprinai** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kaprinai István** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto, misiisto. Lia familia nomvarianto estis *Kaprinay* (sama prononco).

 naskiĝis  (estas ankaŭ aliaj datenoj) en Érsekújvár (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Nové Zámky, en Slovakio), li mortis  en Nagyszombat (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Trnava en Slovakio).

## Biografio 
 frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste aliĝis al la jezuitoj en 1729 en Vieno. Post la novicado li studis filozofion en Kassa, la teologion en Kolozsvár, sed intertempe li instruis en pluraj lokoj. Li pastriĝis en 1743 en Nagyszombat, monaĥiĝis 4 jarojn poste en Kolozsvár. Intertempe kaj poste li instruis, predikis aŭ li rekatoligis la protestantojn. Ekde 1764 li okupiĝis ankaŭ pri historio. Li kompletigis la materialon antaŭe kolektitan de jezuitoj per 102 volumoj propraj kaj 54 volumoj kopiaj. En 1733 la jezuita ordeno estis malpermesita, tial Kaprinai povis eldoni nur 2 volumojn, la ceteraj restis manuskripte.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Sylvulae seu varia elegiarum artificia, diversas temporum praesentium materias complexa.* 1737
* *Ecclesiae Dei propagator. Az az: Az Isten egyházának terjesztője ...* 1745
* *Institutio eloquentiae sacrae generatim. Usui tironum et veterum. ...* 1758, 1760, 1768
* *Hungaria diplomatica temporibus Mathiae Regis Hungariae Pars I. complectens ...* 1767, 1771)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj misiistoj
Nigravosta titiro

La **nigravosta titiro** (*Tityra cayana*) estas birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi havas 2 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *cayana* estas latinigo de Kajeno, ĉar la nomiga specio troviĝas interalie en la Gujana regiono. En frua ornitologio "Kajeno" ofte estis uzata por specioj de necerta deveno supozeble el Amazonio

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigravosta titiro troviĝas en Venezuelo, Gujanoj, sudeosta Kolombio,  eosta Ekvadoro, norda kaj eosta Peruo, norda kaj eosta Bolivio, Brazilo, eosta Paragvajo kaj nordeosta Argentino. Ĝi vivas en la randoj de humidaj ebenaĵaj kaj antaŭmontaj arbaroj, altaj duarangaj kreskaĵoj laŭlonge de riveroj, galeriaj arbaroj, ĉefe ĝis 700 m, foje pli alte.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Vladimír Holan

**Vladimír HOLAN** (naskiĝis la 16-an de septembro 1905 en Prago; mortis la 31-an de marto 1980 samloke) estis ĉeĥa (ĉeĥoslovakia) poeto, verkisto kaj tradukisto. Li estis konata pro uzado de obskura lingvaĵo, malhelaj temoj kaj pesimismaj vidpunktoj en siaj poemoj. Li estis nomumita por la Nobel-premio fine de la 1960-aj jaroj.

## Verkado 
La poezia kariero de Holan, markita de la bohema avangarda movado, komenciĝis en 1926. La kolektitaj verkoj de lia kreiva periodo konsistas el dek kvar volumoj.
Holan estis dungita kiel ŝtatoficisto en Prago. Inter 1933 kaj 1940 li estis la redaktoro de literatura revuo. Post tio li dediĉis sin tute al verkado.

Liaj hermetikaj poemoj de la 1930-aj jaroj permesis al lia propra distinga poetiko disvolviĝi, kaj Holan tiel fariĝis unu el la ĉefaj figuroj de Poetismo (d:Q1382662). Dum la okupacio de sia lando, li fariĝis kritikisto de naciismo, kaj post la liberiĝo, entuziasma subtenanto de Sovetunio.

Tamen, la komunistoj malpermesis al li publikigi. Li esprimis sian profundan seniluziiĝon pri sia verko *Nokto kun Hamleto*. Holan tradukis poemojn de Nezami, Ronsard, Gongora, Baudelaire, Lermontov, Lenau, Mickiewicz, Słowacki kaj Rilke. Post la Praga Printempo, la verkoj de Holan akiris internacian rekonon kaj estis tradukitaj en plurajn lingvojn.

En 1988, la unua kompleta kolekto de liaj verkoj en 11 volumoj estis kompletigita en Ĉeĥio, kaj la dua en 2005.

## Verkaro 
* Blouznivý vějíř (1926)
* Triumf smrti (1930)
* Kameni přicházíš-- (1937)
* První testament (1940)
* Lemuria (1940, prozo)
* Chór (1941)
* Terezka Planetová (1944)
* Dík Sovětskému svazu (1945)
* Cesta mraku (1945)
* Havraním brkem (1946)
* Rudoarmejci (1947)
* Tobě (1947)
* Prvni básně, 1930-1937 (1948)
* Mozartiana (1962)
* Cestou (1962, tradukoj)
* Bez názvu (1962)
* Příběhy (1963)
* Noční hlídka srdce (1963)
* Noc s Hamletem (1964)
* Na postupu: verše z let 1943—1948 (1964)
* Bolest (1965)
* Na sotnách (1967)
* Babyloniaca (1968)
* Ale je hudba (1968)
* Asklépiovi kohouta (1970)
* Lamento (1970)
* Dokumenty (1976)
* Na celé ticho (1977)
* Nokturnál (1980)
* Předposlední (1982)
* Sbohem? (1982)
* Propast propasti (1982)
* Bagately (1988)
* Holan Vladimir. «Zabrmoti».

## En Esperanto aperis 
* Iuj poeziaĵoj aperis en la brazila gazeto Fonto, trad. Josef Rumler.
* Ankaŭ Efraim Israel tradukis de li.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Holan (fonto por la anglalingva artikolo)
* 9 poemoj en la angla
* Persa traduko de *Nokto kun Hamleto*
* Retejo dediĉita al la poezio de Holan en la persa lingvo  

Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Imre Kelcz

**Imre Kelcz** [kelc], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kelcz Imre** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *fületinczi*.

 naskiĝis  en Péterfalva?, li mortis  en Győr.

## Biografio 
 studis filozofion en Nagyszombat, poste li aliĝis al la jezuitoj en 1727 en Vieno. Post la novicado li instruis en pluraj hungaraj urboj, poste li studis teologion en Vieno, fine li pastriĝis en 1738. Inter 1740-1746 li denove instruis en pluraj urboj, dum en 1742 li monaĥiĝis en Kassa. Li estis misiisto 3 jarojn en la lando, inter 1754-1760 predikisto en Győr. Ekde 1761 li estis seminariestro aŭ lernejestro en pluraj lokoj, fine en 1773 la jezuita ordeno estis malpermesita. Tial li estis pastro en Kőszeg, Baldaŭ li estis levita kanoniko kaj preposto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Simulatio per satyras detecta. Honori .....* (1733)
* *Epistolae regis Matthiae Corvini.* 4 partoj, (1743)
* *Cels. ac. rev. S. R. I. princeps Emericus e comitibus Eszterhazi de Galantha ...* (1746)

## Fontoj 
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Nigrakrona titiro

La **nigrakrona titiro** (*Tityra inquisitor*) estas birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi havas 6 subspeciojn troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *inquisitor* estas latina vorto signifanta "esploristo", ĉar tiu specio havas scivoleman kaj serĉeman konduton

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigrakrona titiro troviĝas en ĉiuj landoj (krom Salvadoro) de sudeosta Meksiko ĝis suda Brazilo aj apudaj eosta Paragvajo kaj nordeosta Argentino. Ĝi vivas en la kanopeo de humidaj kaj duonhumidaj altaj arbaroj kaj maturaj duarangaj kreskaĵoj laŭlonge de riveroj, ĉefe ĝis 1200 m (ĝenerale sub 1000 m).

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Agrikultura eduko

**Agrikultura edukado** estas la formo de instruado pri kultivaĵoproduktado, brutaro aŭ brutara administrado, grundo- kaj akvokonservado, kaj aliaj aspektoj de agrikulturo. Agrikultura edukado inkluzivas trejnadon en la nutraĵindustrio, kiel ekzemple nutrado. Agrikultura edukado, kune kun nutraĵedukado, helpas plibonigi la vivokvaliton por ĉiuj homoj helpante farmistojn pliigi sian produktadon, konservi resursojn kaj provizi nutrigan manĝaĵon.

Tiu aspekto de eduko ampleksas sekundaran kaj superan edukadon en agrikulturo. La sistemoj adoptitaj de malsamaj landoj varias.

Agrikultura edukado estas organizita je diversaj niveloj. Ĉe la plej loka nivelo, ekzistas praktikaj agrikulturaj lernejoj. Sed trejnado ankaŭ ekzistas je la universitata nivelo. Agrikultura edukado estas do ligita al agronomio kaj la agro-nutraĵa sektoro.

Unu el la plej malnovaj agrikulturaj edukcentroj troviĝas en Svislando, en Hofwil (d:Q1623322), kreita laŭ iniciato de svisa edukisto kaj agronomo Philipp Emanuel von Fellenberg (d:Q116116) fine de  la 18-a jarcento.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Agrikultura scienco
* Agrokulturaj sciencoj

Kategorio:Edukado
Kategorio:Agrikulturo
Jiang Xueqin

**Jiang Xueqin** (; naskita en 1976), ankaŭ konata kiel **Profesoro Jiang**, estas ĉin-kanada edukisto kaj verkisto loĝanta en Pekino, Ĉinio. Jiang laboris en ĵurnalismo, dokumentfilma produktado, internacia evoluo (inkluzive de postenoj ĉe la Unuiĝintaj Nacioj), kaj eduka reformo. Li estas instruisto ĉe la Moonshot Academy, Pekino, ekde 2022. Jiang estas konata pro sia jutuba kanalo Predictive History.

## Frua vivo kaj edukado 
Jiang elmigris de Ĉinio al Kanado kun sia familio kiam li estis juna. La familio fiksiĝis en Toronto. Lia patro estas rapidmanĝeja kuiristo, kaj lia patrino estas kudristino. Jiang diplomiĝis ĉe Yale en 1999 kun grado pri angla literaturo. Jiang posedas kanadan civitanecon.

## Kariero 
En 1998, dum li ankoraŭ studis kiel bakalaŭra studento ĉe Yale, Jiang laboris en sia unua instruista posteno, sesmonata periodo ĉe la Mezlernejo Filiiĝinta al la Pekina Universitato.
* Programdirektoro, Internacia Divido de la Mezlernejo de la Pekina Universitato (2010–2012)
* Mezlernejo Filiiĝinta al la Universitato Tsinghua (2014)

Li estas esploristo ĉe la Global Education Innovation Initiative ĉe la Harvard Graduate School of Education, Fellow de la Royal Society of Arts (RSA), kaj servis en la elekta komitato por la Global Teacher Prize.

Liaj skribaĵoj aperis en *The New York Times* (ĉina eldono), *China Youth Daily*, *The Wall Street Journal*, kaj *The Chronicle of Higher Education*.

La epizodo de Geostrategio de Jiang, "La Kaptilo de Irano" (2024), altiris internacian atenton post kiam pluraj el liaj ĉefaj antaŭdiroj, inkluzive de la reelekto de Donald Trump en 2024 kaj la eskalado de la usona implikiĝo al la konflikto kun Irano en 2025 kaj 2026, realiĝis.

## Publikaĵoj 
*
*
*

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe la Global Education Innovation Initiative, Harvard Graduate School of Education
* 
* Intervjuo kun Breaking Points pri la milito kun Irano (2-a de marto 2026)

Kategorio:Kanadaj ĵurnalistoj
Kategorio:Jutubistoj
Blankvosta titiro

La **blankvosta titiro** (*Tityra leucura*) estas unutipa birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi troviĝas en malgranda arealo en amazonia Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *leucura* estas kunmetaĵo el la antikvaj grekaj *λευκός* (*leŭkos* = "blanka") kaj *οὐρά* (*oŭpa* = "vosto"), ĉar tiu specio estas la sola el la genro kun blanka vosto

## Disvastiĝo kaj habitato
La blankvosta titiro estis nur trifoje registrita inter 1829 kaj 2022 en amazonia Brazilo. Tial, malmulto estas konata pri ĝia arealo kaj habitato.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Neotropisa faŭno
Instituto Puŝkin

[dekstra|eta|279x279ra|[Poŝtmarko de Rusio de 2016, dediĉita al la 50-a datreveno de la Puŝkin Instituto]]
La **Puŝkina Instituto**, oficiale la **Ŝtata Instituto de la Rusa Lingvo nomita laŭ Aleksandr Sergejeviĉ Puŝkin** () estas rusa eduka kaj scienca institucio, kiu instruas la rusan lingvon kiel fremdan lingvon. La instituto estis fondita en 1966 kiel Scienca kaj Metodika Centro de la Rusa Lingvo ĉe la Moskva Ŝtata Universitato. En 1974 la centro fariĝis sendependa eduka institucio sub la nomo Puŝkina Instituto de la Rusa Lingvo. Ekde 1998 ĝi havas la statuson de ŝtata universitato.
Ekde 2013, ĝi estas scienca-metodika kaj analiza centro en la kadro de la registara programo por la antaŭenigo de la rusa lingvo kaj edukado.

La 20-an de novembro 2013, la Konsilio de Registaraj Estroj de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj (CIS) donis al la Instituto la statuson de fondinta organizo de la Organizo por Instruado de la Rusa Lingvo.

La Instituto ankaŭ estas kunfondinto de la Rusa Testada Konsorcio  kaj estas unu el la ĉefaj universitatoj, kiuj provizas sciencan, metodikan kaj organizan subtenon al la ŝtata sistemo de testado de eksterlandaj civitanoj en la rusa lingvo dum petado pri rusa civitaneco. La Instituto dungas specialistojn pri la metodaro de instruado de la rusa kiel fremda lingvo, pri la metodaro de instruado de la rusa lingvo kaj literaturo en lernejoj, pri lingvistiko, pri literaturkritiko, kaj pri diversaj filologiaj kaj humanitaraj disciplinoj.

Preskaŭ tri kvaronoj de la enspezoj de la instituto (74%) devenas de eksterbuĝetaj fontoj, dum averaĝe rusaj universitatoj havas iom pli ol 20%. La instituto enspezas kaj per akcepto de pagitaj kandidatoj kaj per provizado de ripetkursoj por instruistoj, profesia reedukado kaj rusalingvaj ekzamenoj por eksterlandanoj, por kiuj ili mem pagas.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Instituto de rusa lingvo (Rusia Akademio de Sciencoj)
* Fondaĵo Rusa Mondo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Rusa lingvo
Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Moskvo
Kategorio:Lingvaj akademioj
Kategorio:Edukado en Sovetunio
Kategorio:1966 en Sovetunio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1966
Kategorio:Konstruaĵoj en Sovetunio
Kategorio:Aleksandr Puŝkin
Maska titiro

La **maska titiro** (*Tityra semifasciata*) estas birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi havas 9 subspeciojn troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *semifasciata* estas kunmetaĵo el la latinaj vorto *sēmĭ* (= "duona") kaj *fascĭātus* (= "bendita"), ĉar ĉe tiu specio, la fina duono de la vosto estas nigra

## Disvastiĝo kaj habitato
La maska titiro troviĝas de Meksiko ĝis suda Paragvajo en la kanopeo de humidaj kaj duonhumidaj arbaroj kaj maturaj duarangaj kreskaĵoj laŭlonge de riveroj, ĉefe ĝis 1200-1500 m.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Politmenoj

**Politmenoj** (***Polytminae***) estas unu el kvin subfamilioj de la kolibra familio Trokiledoj (*Trochilidae*). La subfamilio enhavas 12 genrojn kun totalo de 29 specioj.

Oni proponis neformalan nomon "mangokolibroj" por tiu grupo kiel ankaŭ por la sep specioj en la plej granda genro, nome *Anthracothorax*, kiu inkludas "mango" en la ordinara nomo de ĉiu specio.

## Taksonomio
Studo pri molekula filogenetiko de kolibroj publikigita en 2007 trovis, ke la familio konsistis el naŭ kladoj. Kiem Edward C. Dickinson kaj James Van Remsen, Jr. ĝisdatigis la *Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World* por la 4a eldono en 2013 ili dividis la naŭ kladojn en ses subfamilioj kaj proponis uzi la latinan nomon *Polytminae* por la "mangokolibra" klado, nomo kiu estis enkondukita de Ludwig Reichenbach en 1849.

Antaŭmolekulaj studoj ne antaŭvidis la ekziston de tiu klado, sed komuna trajto estas la ĉeesto de segilaĵoj en la tranĉa bordo de la beko. Klara ekzemplo estas la Dentbeka kolibro (*Androdon aequatorialis*).

Studoj pri molekula filogenetiko fare de Jimmy McGuire kaj kunlaborantoj publikigitaj inter 2007 kaj 2014 determinis la rilatojn inter la ĉefaj grupoj de kolibroj. En la suba kladogramo, la ordinaraj nomoj estas tiuj enkondukitaj en 1997. La Latinaj nomoj esta tiuj proponitaj de Dickinson kaj Remsen en 2013.

La filogenetikaj rilatoj inter la genroj en la subfamilio *Polytminae*, kiel determinite en la studo de 2014, estas montritaj sube. La genro *Eulampis* troviĝis ene de *Anthracothorax*, igante Anthracothorax parafiletika. Neniu specio el la genro *Augastes* estis specimenigita en la molekulaj studoj, sed surbaze de komparo de plumaraj trajtoj kaj bekoformoj, oni kredas, ke *Augastes* estas proksime parenca al *Schistes*.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* *Birds of the World*, 1999 Edition 

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Naciaj Institutoj por Kulturo de Eŭropa Unio

La **Naciaj Institutoj por Kulturo de Eŭropa Unio** (, akornime **EUNIC**) estas asocio de naciaj organizaĵoj, kiuj efektivigas kulturajn kaj edukajn programojn eksterlande kun diversaj gradoj de aŭtonomeco de siaj registaroj. Nuntempe, la unio inkluzivas organizaĵojn el 27 landoj de la Eŭropa Unio.

La 16-an de majo 2017, dum la dana prezidanteco de EUNIC Global, administra interkonsento estis subskribita inter EUNIC, la Eŭropa Servo pri Ekstera Agado kaj la Eŭropa Komisiono, difinante la komunajn fundamentojn, valorojn kaj celojn de kunlaboro, same kiel la rimedojn por efektivigi la interkonsenton.

La celo de la asocio estas krei efikan kunlaboron inter siaj membroj por plibonigi kaj antaŭenigi la kulturon de ĉi tiuj landoj.

EUNIC estis fondita en Bruselo la 21-an de februaro 2007.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kulturo de Eŭropo
* Eŭropa integriĝo
* Tuteŭropa identeco

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2006
Kategorio:Organizaĵoj en Bruselo
Kategorio:Ne-profitaj organizaĵoj en Eŭropo
Kategorio:Eŭropa integrado
Kategorio:Kulturaj organizaĵoj en Eŭropo
Nduantoni-Bakidila Ngangu

**Nduantoni-Bakidila NGANGU** - naskiĝjaro ĝis nun ne konata, sed tre probable antaŭ 1950 - estis multajn jarojn esperantisto kaj lernejestro en Lukala, Bas-Zaire (nun la provinco Kongo Centra), Zairio, kiu en 1997 adoptis novan landonomon Demokratia Respubliko Kongo. Li ofte citiĝas nur per unua persona nomo *Nduantoni*. Sian landon li jam reprezentis en la komitato de UEA 1971-1974, supozeble ankaŭ la sekvajn 6 jarojn, certe de 1980 ĝis 1986 kiel observanto, kaj plu de 1986 ĝis 2001, sed tiam jam kiel normala komitatano A nome de la Esperanto-Instituto de Zairio, poste nomita Zairia Esperanto-Asocio resp. ekde 1997 la alinomita Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio. La filo Philemon Ngangu (1974-1999) lernis Esperanton nur 8-jara kaj fariĝis Esperanta kantisto de la Evangelia Centro de Elaŭdataj Preĝoj.

## Vidu ankaŭ 
* Nsumbu Wa-Kiboka

Kategorio:Kongaj esperantistoj
Zarja (stacio)

**Zarja** () estas haltejo sur la Gorky direkto de la Moskva fervojo en la urbo Balaŝiĥa. Ĝi estis malfermita en 1995.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Fervojaj stacioj en Rusio
Blanknuka titiro

La **blanknuka titiro** (*Xenopsaris albinucha*) estas birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Xenopsaris*. Ĝi estas parte migranta kaj havas du subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *albinucha* venas el la latina *albus* (= "blanka") kaj la araba *نخاع* (*nuĥa* = nuko), pro la blanka nuka bendo kiu disigas la nigran ĉapon de la bruna mantelo, ĉe tiu specio.

## Disvastiĝo kaj habitato
La blanknuka titiro havas 3 disaj populacioj. La subspecio *X. a. minor* ĉiujare ĉeestas en norda sudameriko, en Venezuelo, kaj dise en Gujano kaj plej norda Brazilo. La nomiga subspecio *X. a. albinucha* estas parte migranta. Ĝi reproduktiĝas en Novembro-Marto en Argentino, Urugvajo, Paragvajo kaj suda Brazilo, kaj vintras en Aprilo-Oktobro en centra Brazilo kaj Bolivio. La plej nordaj populacioj ĉiujare ĉeestas en eosta Brazilo.

Tiu specio plejparte loĝas en malfermaj areoj kun disaj arboj, laŭsezone sekaj arbaroj, savanaj arbaroj, kaj randoj de galeriaj arbaroj, de marnivelo ĝis 1100 m. Ŝajnas, ke ĝi evitas humidajn densajn arbarojn, sed foje troveblas ĉe la rando de pluvarbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Griza ŝukolibro

La **Griza ŝukolibro** (*Haplophaedia lugens*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la nur tri specioj de la genro *Anthracothorax*. Ĝi troviĝas en suda Kolombio, kaj norda Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Griza ŝukolibro estas monotipa. Ĝi havas rektan nigran bekon. Maskloj havas bronzverdajn suprajn partojn kun kuprokolora nuanco sur la krono kaj pugo. La subaj partoj estas malhelgrizaj kun blankeca skvameca aspekto sur la gorĝo kaj brusto kaj verdeta brilo sur la flankoj. La krurtufoj estas blankaj ekstere kaj kaŝtankoloraj interne. La iomete forkoforma vosto estas nigreca. Inoj estas similaj sed pli obtuzaj ĝenerale kaj iliaj krurtufoj estas tute blankaj. Junuloj similas inojn.

## Distribuo kaj habitato
La Griza ŝukolibro troviĝas en sufiĉe mallarĝa bendo sur la pacifika deklivaro de la Andoj, de la departemento Nariño de sudokcidenta Kolombio suden en Ekvadoron ĝis la provinco Pichincha. Ĝi loĝas en nebularbaroj, la limoj de aliaj specoj de tropikaj kaj subtropikaj arbaroj, kaj veprejoj. Ĝi emas resti en malalta densa vegetaĵaro, ofte proksime de riveretoj. En Kolombio ĝi estis registrita inter altitudoj de 1 200 kaj 2 000 m kaj surloke ĝis 2 500 m. En Ekvadoro la registroj ampleksas de 1 525 ĝis 2 100 m.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la Griza ŝukolibro ne estas bone difinita, sed nestado estis registrita en majo kaj aŭgusto. La nesto estas pendanta taso aŭ buleto farita el musko kaj araneaĵo; ĝi estas alkroĉita al la malsupra flanko de filiko aŭ alia granda folio, kiu protektas ĝin kontraŭ pluvo. Ĝi estas tipe 0,5 ĝis 2 m super la grundo. La ino kovas la du blankajn ovojn dum 15 ĝis 17 tagoj kaj elnestiĝo okazas 20 ĝis 24 tagojn post eloviĝo. Ĝi troviĝas en kelkaj protektitaj areoj, sed "taŭga vivejo rapide malaperas pro ampleksa senarbarigo."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Rufafemura ŝukolibro

La **Rufafemura ŝukolibro** (*Haplophaedia assimilis*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la nur tri specioj de la genro *Anthracothorax*. Ĝi troviĝas en Bolivio, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Rufafemura ŝukolibro estis dumtempe konsiderata subspecio de Verdeta ŝukolibro (*H. aureliae*), sed poste ĝi estis remetita al plena speci-statuso. Komence de 2022 ĝi denove estas konsiderata por re-inkludo en *H. aureliae*, sed la propono ne havis multe da subteno. Ĝi havas du agnoskitajn subspeciojn, la nomigan *H. a. assimilis* kaj *H. a. affinis*.

## Distribuo kaj habitato
Subspecio *H. a. affinis* de la Rufafemura ŝukolibro estas la pli norda el la du. Ĝi troviĝas sur la orienta deklivaro de la Andoj en norda kaj centra Peruo. La nomiga *H. a. assimilis* troviĝas de la orienta anda deklivaro de la perua departemento Kuzko sudoriente en centran Bolivion ĝis la departemento Koĉabambo. Ĝi loĝas en la subkreskaĵaro kaj randoj de humida ĝis malseka antaŭmonta arbaro. Laŭ alteco ĝi varias inter 1 500 kaj 3 000 m, sed malofte troviĝas super 2 500 m. Ĝi ŝajne estas "ĝenerale sufiĉe ofta", kvankam *H. a. affinis* estas konata nur el kelkaj lokoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Max Oehler

**Max OEHLER** (naskiĝinta la  en Eisenach, mortinta la  en Vajmaro) estis turinguja artpentristo. Li kreis multon da pejzaĝoj kaj vidojn de historiaj ejoj.

Sian trejniĝon li ricevis ĉe la Grandduka saksia artlernejo, i.a. ĉe la majstroklaso de profesoro Hans Olde. Pli ol sep centoj da verkoj, ĉefe oleaĵoj kaj tuĉaĵoj, konatas hodiaŭ. Estimatas tamen ke li kreis ĉ. du milojn da verkoj. Lia ĉefa intereso estis pri pejzaĝoj. 

## Verkoj (elekto) 
* Birkenlandschaft, oleaĵo, en privata posedo, 110 × 80 cm.
* Blankenhain, um 1920, oleaĵo, en privata posedo, 100 × 80 cm.
* Blick auf die Kreuzburg bei Eisenach im Herbst, oleaĵo, en privata posedo, 37,5 × 47 cm.
* Blick auf Zella-Mehlis, oleaĵo, en privata posedo, 70 × 50 cm.
* Bodehaus in Weimar im Winter, oleaĵo, en privata posedo, 50 × 70 cm.
* Goethes Gartenhaus Sommer, oleaĵo, en privata posedo, 45 × 38 cm.
* Guter Kamerad, 1938, Tuschezeichnung, en privata posedo.
* Jena-Saalestrand – Blick auf den Jenzig, 1937, oleaĵo, en privata posedo, 53 × 37 cm.
* Kornfeld, oleaĵo, en privata posedo, 90 × 65 cm.
* Reinhardsbrunn, Tuschezeichnung, en privata posedo, 21 × 17 cm.
* Sächsische Schweiz, oleaĵo, en privata posedo, 40 × 35 cm.
* Sonnenlicht im Wald, 1920, oleaĵo, en privata posedo, 115,6 × 110,5 cm.
* Thüringer Wald, oleaĵo, en privata posedo, 35 × 30 cm.
* Winterlicher Park in Weimar, oleaĵo, en privata posedo, 69 × 55,5 cm.

## Literaturo 
* Jens M. Plaul: *Max Oehler. Auf den Spuren eines Landschaftsmalers in Nachfolge der Weimarer Malerschule.*, eldonis Arbeitskreis Stadtgeschichte Blankenhain, dua eldono 2009, ISBN 978-3-00-004335-2
* "Max Oehler in Blankenhain", ĉe: *Thüringer Landeszeitung,* 8.2.2011
* "Ausstellung mit Bildern von Max Oehler im Ilmkreis-Center", ĉe: *Ostthüringer Zeitung,* 18.8.2010

## Eksteraj ligiloj 
* paĝaro dediĉita al Oehler
## Notoj
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Pejzaĝistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Naskiĝintoj en 1881
Kategorio:Mortintoj en 1943
Ádám Kereskényi

'*** [kereŝkEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kereskényi Ádám*' estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *alsó- és felső-kereskényi* [alŝO Eŝ felŝO].

 naskiĝis  en Komárom (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Komárno en Slovakio), li mortis  en Kolozsvár (Habsburga imperio, Transilvanio, nuntempa Cluj en Rumanio).

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Nagyszombat, poste aliĝis al la jezuitoj en Trencsén en 1728, kie okazis la novicado. Inter 1732–1734 li studis filozofion en Nagyszombat, poste li instruis en la plej signifaj jezuitaj gimnazioj. Inter 1739–1742 li studis teologion en Vieno, poste tuj li pastriĝis. En la sekvaj jaroj li aŭ instruis, aŭ predikis, aŭ trejniĝis monaĥecon, dum en 1746 li monaĥiĝis en Nagyszombat. Li estis kolegiestro en Kőszeg (1756-1759), poste li havis plurajn postenojn (ekzemple monaĥejestro, paroĥestro, seminariestro en diversaj lokoj), fine li estis presejestro en Kolozsvár.  kontribuis latine kaj hungare.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Philomosus per Apollinem de quibusdam, quae in rem poeticam faciunt ...* (1737)
* *Epistolae Heroum sub Augustis Mariae Theresiae Auspiciis anno superiore in Italia militantium* (1747)
* *Ágostonnak megtérése* (1758)
* *Cogitationes christianae in singulos mensis dies Budae* (1763)

## Fontoj 
* jezuita arkivo
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono
* biografieto hungare
* biografieto hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Longman

**Longman** estas la antaŭnomo de eldonejo fondita en Londono en 1724. Ĝi ankoraŭ ekzistas nuntempe kiel premsigno de Pearson Education. Tra la jarcentoj, ĝi havis diversajn nomojn, inkluzive de **Longmans, Green & Company** de 1880 ĝis 1959. Ĝi publikigas lernolibrojn por lernantoj de angla, historia, ekonomia, politika kaj religia literaturo, kaj vortarojn.

En 1948, ĝi fariĝis akcia kompanio, kaj en 1968 ĝin akiris Pearson (tiam posedanto de Penguin kaj la Financial Times). La lasta membro de la familio Longman en la eldonejo, Mark Longman, mortis en 1972. La eldonejo fariĝis premsigno de Pearson, ĉefe servante la merkaton por lernolibroj pri la angla kiel fremda lingvo (angllingva instruado). Ĝiaj ĉefaj konkurantoj (ekster Pearson) estas Macmillan Publishers, Oxford University Press , kaj Express Publishing.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  of Longman USA
*  of Longman UK
* *Longman Online Dictionary*
* Longman family (1724–1972) de Asa Briggs ĉe la *Oxford Dictionary of National Biography*

Kategorio:Britaj eldonejoj
Pearson PLC

**Pearson** estas amaskomunikila kompanio kun sidejo en Londono (Unuiĝinta Reĝlando). Ĝi estas la plej granda eduka eldonejo, la plej granda libroeldonejo kaj la plej enspeza eldongrupo tutmonde, merkatgvidanto en Britio, Barato, Aŭstralio kaj Nov-Zelando kaj la dua plej granda eldongrupo en Usono kaj Kanado.

Pearson posedas 47% de Penguin Random House, la plej granda libroeldonejo de la mondo, kaj 50% de The Economist Group, la eldongrupo specialiĝanta pri internacia komerco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Britaj varomarkoj
Kategorio:Britaj eldonejoj
István Kereskényi

**István Kereskényi** [iŝtvAn kereŝkEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kereskényi István** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto, predikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *alsó- és felső-kereskényi* [alŝO Eŝ felŝO].

 naskiĝis  en Pata (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Pata (distrikto Galanta) en Slovakio), li mortis  en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio 
 finis gimnazion en Nagyszombat, poste en 1659 li aliĝis al la jezuitoj en Trencsén, kie okazis la novicado. Li studis filozofion en Jezuita Universitato (Kassa) (1663–1665), teologion en Jezuita Universitato de Nagyszombat (1668–1671), tuj poste li pastriĝis. Inter la studperiodoj li instruis en pluraj urboj. En la sekvaj jaroj krom la instruado li estis predikisto en Andocs (tiam sub osmana kontrolo), inter 1676–1679, dum en 1677 li monaĥiĝis. Inter 1680–1683 en Gyöngyös li estis monaĥejestro, poste ĝis sia morto li estis varie predikisto, pastro, monaĥejestro, lernejestro.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Corona Apostolico-Basilica s. Stephani I. Regis Hungariae.* (1679)
* *Panegyris Lvctvose. Qua Fvnebres Exeqvias Celsissimi Transylvaniae Principis Francisci Rakoczy ...* (1677)

## Fontoj 
* biografio hungare
* jezuita arkivo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj predikistoj
Ariariko

**Ariariko** aŭ **Ariaricus** estis filo de Alariko la 2-a kaj la unua tervinga gvidanto, kies ekzisto estas historie pruvita, ĉar li aperas en fontoj sendependaj de la Getica de Jordaneso, kaj estis plej verŝajne la unua konata tervinga juĝisto. Lia nomo atingis nin kaj per Kasiodoro kaj per aliaj antikvaj fontoj. En 285 li edziĝis al Klotilda de Marno, filino de Gondebaŭdo de Toksandrio (255-289).

En 328, Konstanteno la Granda konstruis ponton sur la Danubo kaj fortikaĵojn en la teritorioj de Oltenio kaj Valaĥio. Tio kaŭzis migradon de la tervingoj kaj tajfaloj okcidenten, en la sarmatajn areojn laŭlonge de la rivero Tiso. La sarmatoj alianciĝis kun Konstanteno, kiu komisiis sian filon Konstanteno la 2-a gvidi kampanjon kontraŭ la gotoj en la vintro de 332, kiu, laŭ fontoj, rezultigis ĉirkaŭ cent mil mortojn pro malvarmo kaj manko de manĝaĵo. Ĉiukaze, por la gotoj, la milito gvidata de Ariariko rapide ŝanĝiĝis de ofensivo al lukto por supervivo.
[eta|maldekstre|250ra|[Hispania Baetica|Betiko restis unu el la bazaj dividoj de Hispanio dum la regado de la Visigotoj.]]

En 332, Konstanteno la Granda subskribis traktaton, aŭ foedus, kun Ariariko. Laŭ ĉi tiu traktato, la gotoj, kontraŭ ĉiujara tributo, provizus certan nombron da helpaj trupoj kaj rajtus rekomenci gravan komercon kun siaj romiaj najbaroj laŭlonge de la Danubo. Estas probable, ke la gotoj jam estis romiaj federacioj antaŭ 332, sed ĉi tiu traktato kun Konstanteno estas la unua interkonsento inter Romo kaj la gota popolo menciita en tiutempaj fontoj. Ĉi tiu packontrakto tiel ĝojigis la romianojn, ke ili organizis novajn festivalojn, la "ludi gothici" aŭ "Gotikajn Ludojn", okazintajn de la 4-a ĝis la 9-a de februaro en Bizanco. Tamen, kelkaj akademiuloj disputas, ke tio estis nur alianco-teritorio, argumentante anstataŭe, ke ĝi estis ago de submetiĝo.

La filo de Ariariko, Aoriko, estis edukita en Konstantinopolo, kie memorstatuo estis starigita honore al li. La primezepoka usona esploristo Patrick J. Geary sugestis, ke sub la regado de Ariariko, kelkaj branĉoj de la okcidentaj gotoj pli kaj pli integriĝis en la Romian Imperion, provizante trupojn por la militaj kampanjoj kontraŭ la Sasanida Imperio.

Laŭ la aŭstra historiisto Herwig Wolfram, la aliteracioj, varioj kaj ritmo de la nomoj Aoriko kaj Ariariko rememorigas pri la idealo de la nomoj "Adubrand, Hildebrand, Eribrand." Li kredas, ke la similecoj kaj analogecoj inter ĉi tiuj nomoj povas sugesti, ke ĉi tiuj tri reĝoj apartenis al la Baltinga dinastio.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 290
Kategorio:Mortintoj en 354
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Visigotoj
Kategorio:Imperiestroj de la Visigota Imperio
Kategorio:Historio de Romo
Jan Pilař

**Jan PILAŘ** (naskiĝis la 9-an de septembro 1917 en Stříbřec, mortis la 19-an de oktobro 1996 en Prago) estis ĉeĥa poeto, tradukisto kaj literaturrecenzisto.

Dum mallonga periodo komence de sia kariero, li uzis la pseŭdonimon Jiří Podhorský. Li publikigis en kelkaj ĉeĥaj revuoj kaj gazetoj, en polaj kulturaj revuoj, kaj kunlaboris kun la Ĉeĥoslovaka Radio. Li estas la aŭtoro de kelkaj poemaroj, libroj por infanoj kaj junuloj, eseoj, raportoj kaj memuaroj. Li publikigis grandan nombron da tradukoj de poezio. Li tradukis el la pola, kie li ĉefe dediĉis sin al la poezio de Konstanty Ildefons Gałczyński kaj nuntempaj polaj poetoj ĝenerale, kaj ankaŭ preparis plurajn komitatojn pri pola poezio. Dum siaj lingvaj kunlaboroj, li tradukis poezion el la albana, bulgara, rusa, germana kaj hispana lingvoj.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj de la 20-a jarcento
József Kenyeres

**József Kenyeres** [jOĵef kenjereŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kenyeres József** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, kanoniko.

 naskiĝis  (laŭ jezuitoj la 21-an) en Szombathely, li mortis  en Rozsnyó (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Rožňava en Slovakio).

## Biografio 
 lernis en Kőszeg, poste li aliĝis al la jezuitoj en Trencsén en 1743. Post la novicado li studis pedagogion en Szakolca. Li studis filozofion en Kassa, krome li instruis en pluraj lokoj. Inter 1753-1757 li studis teologion en Nagyszombat, dum en 1756 li pastriĝis. Ekde 1759 2 jardekojn li instruis en Jezuita Universitato de Nagyszombat, kie li monaĥiĝis en 1761. Intertempe li estis ankaŭ fakultatestro. En 1773 la jezuita ordeno estis malpermesita, poste li estis gvidanto de Reĝa Jura Akademio (Kassa), ekde 1780 kanoniko en Rozsnyó.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Beszéd a szeplőtlen fogantatás b. Szűzről.* (1754)
* *Panegyricus Divo Ignatio dictus.* (1755 kaj 1773)
* *Oratio funebris cum solennes exequiae... dni Andreae Sauberer ...* (1779)
* *Trenckii bilanx pondere vacua.* (1790)
* *Analysis libri: «Ad utramque aurem» dicti.* (2 volumoj, 1796)

## Fontoj 
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Jiří Žáček

**Jiří Žáček** (naskiĝis la 6-a de novembro 1945 en Chomutov) estas ĉeĥa verkisto, tradukisto, kolektanto kaj kreinto de aforismoj.

Liaj poemoj estas kelkfoje tre proksimaj al aforismoj, karakterizitaj per facileco kaj sento de humuro kaj parodio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Jan Skácel

**Jan SKÁCEL** (naskiĝis la 7-an de februaro 1922 en Vnorovy; mortis la 7-an de novembro 1989 en Brno) estis ĉeĥa poeto, romanverkisto, tradukisto kaj aŭtoro de infanlibroj.

Li estis foje nomata la **princo de ĉeĥa poezio** aŭ la **poeto de silento**. Lia stilo karakteriziĝas per ŝajna simpleco, profundo, pasio por la naturo kaj vizioj de vintra mondo. Kelkaj el liaj plej famaj poemoj enhavas tradiciajn moravajn rakontojn, kiujn li interplektas kun ĉiutagaj esprimoj. La traktado de liaj temoj varias de humuro ĝis profunda tristeco, de ludemo ĝis ĝojo, kaj de la ebleco trovi konsolon en poezio. Li ankaŭ distingiĝis kiel aŭtoro de porinfana literaturo. 

La poezion de Skácel karakterizas proksima ligo kun la morava folklora tradicio, la religia poezio de la ĉeĥa Mezepoko, ekstrema lakonismo, kaj, samtempe, maksimuma revelacio de la semantika riĉeco de ĉeĥaj kaj moravaj vortoj. Milan Kundera, kiu komparis la semantikan profundecon de Skácel kun la etimologia serĉado de Heidegger, agnoskis, ke ĝuste la poemoj de Skácel ligis lin kun lia gepatra lingvo.

Skacel tradukis Plaŭton kaj Sofoklon. Li ricevis la Petrarko- Premion (junio 1989, Luko, aljuĝita de Peter Handke) kaj la Internacian Vilenica-Premion (aŭtune de la sama jaro, Slovenio). Liaj poemoj kaj mikroprozoj estis tradukitaj en la anglan, francan, germanan, italan, hispanan, polan, slovenan kaj rusan, kaj inter liaj tradukistoj estas gravaj eŭropaj poetoj (Philippe Jaccottet, Peter Handke, Reiner Kunze).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 7218 Skácel

Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Verdeta ŝukolibro

La **Verdeta ŝukolibro** (*Haplophaedia aureliae*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la nur tri specioj de la genro *Anthracothorax*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Ekvadoro, Panamo, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
Frua aŭtoro inkludis *Haplophaedia* en la genron *Eriocnemis*, sed posta verko konfirmis, ke ili estas apartaj frataj genroj.

La Verdeta ŝukolibro havas ses agnoskitajn subspeciojn (sed vidu la tekston sub la listo): Ambaŭ subspecioj de Rufafemura ŝukolibro (*H. assimilis*) estis dekomence inkludita en *H. aureliae*, poste disigita el tiu. Komence de 2022 *H. assimilis* estis konsiderata por reenmeto en *aureliae*, sed la propono ne havis multan subtenon. La Verdeta kaj la Rufafemura ŝukolibroj estas nun traktitaj kiel frataj specioj. La diversaj subspecioj varias de ĝenerale maloftaj ĝis oftaj kaj surloke abundaj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Reiner Kunze

**Reiner KUNZE** (naskiĝis la 16-a de aŭgusto 1933 en Oelsnitz/Erzgeb) estas  germana poeto, romanisto, tradukisto, filmreĝisoro kaj disidento de la antaŭa GDR. Li forlasis GDR en 1977.

## Verkado 
Li publikigis siajn unuajn poemojn en la revuo "neue deutsche literatur" en 1953, kaj du jarojn poste, post la ŝtata ekzameno, li eklaboris kiel universitata asistanto ĉe la Fakultato de Ĵurnalismo de la *Universitato Karl Marx* en Leipzig.
En 1976, la prozaĵkolekto de Kunze, " *La Mirindaj Jaroj* " (), estis publikigita en Okcidenta Germanio. Ĝi ironie portretis la ĉiutagan vivon de orientgermana junularo. La libro ĝuis konsiderindan sukceson en Okcidenta Germanio, sed ricevis severajn kritikojn en GDR (precipe, la aŭtoro estis forpelita el la Verkista Unio). Sub konstanta premo, Kunze estis devigita translokiĝi al Okcidenta Germanio la sekvan jaron. En la sama jaro, li ricevis la Premion Georg Büchner. En 1979, li reĝisoris samnoman filmon bazitan sur la jam menciita verkaĵo.

Li ankaŭ estas konata kiel tradukisto de ĉeĥaj poetoj, aparte Jaroslav Seifert, Vladimír Holán, Milan Kundera, Jan Skácel (ĉi-lasta havis signifan influon sur la propran verkaron de Kunze).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Tabellarische Kurzbiografie zu Reiner Kunze (bis 1999)

Kategorio:Germanlingvaj poetoj
Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la ĉeĥa lingvo
Kategorio:Disidentoj
Kategorio:Membroj de Socialista Unueca Partio de Germanio
Eckart von Hirschhausen

**Eckart von HIRSCHHAUSEN**  estas germana kuracisto, televida prezentisto, aktoro kaj scena magiisto. Li naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1967 en Frankfurto ĉe Majno, do nun estas -jaraĝa. 

Sian studadon de homa medicino li plenumis ĉe la Alma mater Libera Universitato Berlino, sed post la fino de la studoj kaj la doktoriĝo preskaŭ tute ne laboris kiel kuracisto, sed nur kiel ĵurnalisto, verkisto, aktoro, komediisto kaj televida prezentisto - kiel prezentisto de seriozaj programoj pri medicino kaj psika saneco, sed same ankaŭ en scenejaj prezentadoj kiuj lerte kombinas edukon kaj distron.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retpaĝo en la socia retejo *Facebook* ()
* retpaĝo en la socia retejo *Instagram* ()
* retpaĝo en la retejo *Jutubo* ()

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Germanaj televidprezentistoj
Junula vilaĝo

[eta|Havat HaNoar HaTzioni, [Jerusalemo]]
**Junul(ar)a vilaĝo** () estas israela eduka komunumo, tipe bazita sur la modelo de internuleja-loĝlernejo, en kiu la socia medio baziĝas sur la edukado de junularo kaj la akiro de edukado por sendependa vivo. Tiaj komunumoj unue disvolviĝis dum la procezo de enmigrado al Palestino komence de la 20-a jarcento dum la Dua kaj Tria Alija , por zorgi pri grupoj de judaj infanoj kaj adoleskantoj.

Recha Freier fondis la organizon Juna Alijah en Germanio, kaj poste, Henrietta Szold, kun helpo de la organizo Hadassah, aliĝis al la projekto, kreante edukan komplekson kiu kombinis elementojn de eŭropaj loĝlernejoj kaj israelaj kibucoj.

## Junularaj Vilaĝoj en Israelo 
En 1996, ekzistis 60 junularaj vilaĝoj en Israelo kun studenta loĝantaro de 18 000.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kibucaj volontuloj

## Eksteraj ligiloj 
* Junularaj Vilaĝoj - La Juda Agentejo
* En bildoj: israela junulara vilaĝo - BBC News

Kategorio:Infanoj-rifuĝintoj
Kategorio:Edukado en Israelo
Kategorio:Kulturo de Israelo
Kategorio:Junularaj vilaĝoj de Israelo