open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enid Bagnold

**Enid Algerine BAGNOLD, Lady JONES** (n. la 27-an de oktobro 1889 en Rochester, Kent ; m. la 31-an de marto 1981 en Rottingdean, Brighton and Hove, East Sussex) estis brita romanverkistino kaj dramisto, plej konata pro sia teatraĵo *National Velvet* ( 1935 ), kiu estis adaptita en la filmon *The Fire of Youth*.  

Ŝi fariĝis flegistino dum la Unua Mondmilito sed estis maldungita kiam ŝi verkis artikolojn kritikajn pri la hospitala administrado. Ŝi verkis *Taglibron Sen Datoj* (1917) pri ĉi tiu sperto. Ŝi poste laboris kiel ŝoforo kaj verkis *La Feliĉan Fremdulon* (1920)*.* Du tre malsamaj romanoj estas *La Varleto* (1938), kiu montras esperon en domo atendanta la naskiĝon, kaj *La Amata kaj Enviata* (1951), pri virino alfrontanta la alproksimiĝon de maljuneco. 

El ŝiaj teatraĵoj, *The Chalk Garden* (1955) atingis certan gradon da famo en Germanio, ne malpleje danke al la filmadapto *The Chalk Garden* (1963) de Ronald Neame, kun ĉefroluloj Edith Evans, Deborah Kerr, Sir John Mills, kaj Hayley Mills. Ŝi estis inspirita por verki la teatraĵon de sia propra ĝardeno ĉe North End House en Rottingdean. Enid Bagnold publikigis sian aŭtobiografion en 1969. 

## Verkaro 
* *A Diary Without Dates* (1917)
* *The Sailing Ships and other poems* (1918)
* *The Happy Foreigner* (1920)
* *Serena Blandish or the Difficulty of Getting Married* (1924)
* *Alice & Thomas & Jane* (1930). reeldonita de Laurian Jones
* *National Velvet* (1935). reeldonita de Laurian Jones
* *The Squire*, aka *The Door of Life* (1938), reeldonita en 2013 de Persephone Books
* *Two plays* (1944) ('Lottie Dundass' kaj 'Poor Judas')
* *National Velvet* (teatraĵo, 1946)
* *The Loved and Envied* (1951)
* *Gertie* (1952 teatraĵo)
* ''The Girl's Journey* (1954)
* *The Chalk Garden* (1955, teatraĵo)
* *The Last Joke* (1960, teatraĵo)
* *The Chinese Prime Minister* (1964, teatraĵo)
* *A Matter of Gravity* (original title *Call Me Jacky*; 1967, teatraĵo)
* *Autobiography* (1969)
* *Poems* (1978)
* *Letters to Frank Harris & Other Friends* (1980)
* *Early Poems'' (1987)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
*  (1917) enarkivigita ĉe la Interreta Arkivo

Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Rapida legado

[eta|leganta [Muzoj|muzo]]
**Rapidlegado** estas legstrategio kaj rilatas al la kapablo legi tekstojn je pli ol meza rapideco, samtempe komprenante la enhavon. Temas pri la kapablo legi rapide per specialaj metodoj, inkluzive de grupigo de informoj kaj redukto de prononcado.

Kiel kolekto de metodoj celantaj signife pliigi la averaĝan legrapidecon de la leganto sen oferi multon el ilia legkompreno aŭ akceptemo, ĉar ĉi tiu informo restas kun ili post legado. Dum kelkaj el la bazaj kaj fundamentaj teknikoj por atingi ĉi tion respondas al komunaj kaj akceptitaj studmetodoj, ekzistas multaj akademioj kaj kursoj, kaj laŭvorte centoj da malsamaj proceduroj kaj teknikoj sur la merkato, por kiuj vere ne ekzistas serioza kaj senpartia scienca studo por subteni ilian efikecon.

Ankaŭ ekzistas la kredo, ke ekzemple legado estas iom nerekta procezo, kiu iras de la okuloj al la buŝo (tiel klarigante subvokaligon), poste de la buŝo al la interna orelo kaj fine al la cerbo, tiel ŝajnigante, ke per eliminado de subvokaligo la legprocezo pliboniĝos (reale, dum legado, la signalo iras rekte de la vidado al la cerbo kaj nur alprenas signifon kiam ĉi-lasta interpretas ĝin per vida prilaborado, do subvokaligo estas vere nur simpla nevola neŭrologia reflekso). 

En la kunteksto de rapidlegado, legrapideco kutime mezuriĝas per vortoj po minuto (VPM), mezuro kiu estas nek oficiala nek agnoskita de edukaj sciencoj, nek ene de la scienco pri pensado aŭ lingvistiko, kaj ĉiukaze malpreciza ĉar, logike, ne ĉiuj vortoj havas la saman longon, semantikan kompleksecon aŭ persistemon, kaj dum vortoj kiel substantivaj frazoj, substantivoj aŭ verboj kutime havas morfemojn, komponaĵon, leksikan kategorion, pli grandan etendiĝon, ktp.; aliaj vortoj kiel artikoloj kaj difiniloj estas kutime mallongaj kaj ilia signifo dependas de tio, kion ili determinas, do VPM-oj ŝajnas manki metodikan objektivecon. Tamen, supozeblaj rapidlegadaj teknikoj ofte reklamas oferti certan VPM-rapidon aŭ multipliki la regulan legrapidecon de la individuo.

## Vidu ankaŭ 
* Sinsekva legado – legmetodo celita por longatempa parkerigo
* Andragogiko
* Principo de Pareto
* Malrapida legado − intencan redukton en la rapido de legado
* TL;NL mallongigo por "Tro Longe; Ne Legis"

Kategorio:Legado
István Mustos

**István Mustos** [iŝtvAn muŝtoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Mustos István** estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *nemesvámosi* [nemeŝvAmoŝi].

 naskiĝis  en Veszprém (urbo), li mortis  en Székesfehérvár.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1949, poste li aliĝis al la piaristoj. Jaron poste la monaĥoj estis malpermesitaj. Li studis teologion en Veszprém, sed inter 1952-1954 li estis trudlaboristo en pluraj minejoj. Depost la hungara revolucio de 1956 li disidis kaj akiris diplomon en Pontifika Gregoria Universitato en 1958, ankaŭ li pastriĝis kaj tiutempe li monaĥiĝis. En 1959 la ordeno sendis lin al Usono por helpi la hungarajn piaristojn. En :en:Canisius University li akiris magistron en 1966, poste li instruis en piarista lernejo, inter 1969 kaj 1987 li estis gimnaziestro en :en:Devon, Pennsylvania, poste 3 jarojn pastro en Trenton. En 2007 li pensiuliĝis kaj revenis al Hungario. Li ricevis 3 premiojn inter 1998-2000.

## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Hungaraj pastroj
Marian Keyes

**Mary Catherine "Marian" KEYES** (naskita la 10-an de septembro 1963 en Limeriko, Irlando) estas irlanda verkistino. Kune kun Helen Fielding, ŝi estas konsiderata kunfondintino de nova generacio de virinaj romanoj, pejorative nomataj en la angla kiel *"chick lit"* , celantaj ĉefe junajn, fraŭlajn, laborantajn virinojn. Notu la plurajn pseŭdonimojn kiujn ŝi uzas, nome inaj membroj de la Walsh familio.

Ŝia unua romano, *La Akvomelono*, estis publikigita en Irlando en 1995. Ŝi de tiam publikigis pli ol dek aliajn romanojn, plurajn novelojn kaj kvar kolektojn de nefikcio, kaj ŝiaj libroj estis tradukitaj en 30 lingvojn. 

Ŝi ankaŭ fariĝis konata por siaj verkoj *Lucy Sullivan Edziniĝas kaj Kia Ĉarma Viro.* Kvankam multaj el ŝiaj romanoj estas konsiderataj komedioj, ili rondiras ĉirkaŭ malhelaj temoj, ofte tiritaj el la personaj spertoj de Keys, inkluzive de hejma perforto, droga dependeco, mensmalsano, eksgeedziĝo kaj alkoholismo. 

Ŝi estas konsiderata pioniro de la ĝenro "chick lit" ; ŝiaj rakontoj rondiras ĉirkaŭ forta virina rolulo, kiu superas kelkajn obstaklojn por finfine atingi feliĉon.

Keys verkis sincere pri sia lukto kontraŭ klinika depresio, kiu lasis ŝin nekapabla dormi, legi, skribi aŭ paroli.

## Verkaro 
### Fikcio 
* *Watermelon* (1995) kiel Claire Walsh
* *Lucy Sullivan Is Getting Married* (1996)
* ''Rachel's Holiday* (1998) kiel Rachel Walsh
* *Last Chance Saloon* (1999)
* *Sushi for Beginners* (2000)
* *No Dress Rehearsal* (2000)
* *Angels* (2002) kiel Maggie Walsh
* *The Other Side of the Story* (2004)
* *Nothing Bad ever Happens in Tiffany's* (2005)
* *Anybody Out There?* (2006) kiel Helen Walsh
* *This Charming Man* (2008)
* *The Brightest Star in the Sky* (2009)
* *Mammy Walsh's A–Z of the Walsh Family: An e-book Short* (2012)
* *The Mystery of Mercy Close* (2012) kiel Helen Walsh
* *The Woman Who Stole My Life* (2014)
* *The Break* (2017)
* *Grown Ups* (2020)
* *Again, Rachel* (2022) kiel Rachel Walsh
* *My Favourite Mistake* (2024) kiel Helen Walsh

### Ne-fikcio 
* *Under the Duvet* (2001) 
* *Further under the Duvet* (2005) 
* *Cracks In My Foundation* in *Damage Control – Women on the Therapists, Beauticians, and Trainers Who Navigate Their Bodies* edited by Emma Forrest (2007) 
* *Saved by Cake* (2012) 
* *Making It Up As I Go Along'' (February 2016) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Harper Collins retejo
* Marian Keyes' Oficiala Wattpad Profilo

Kategorio:Irlandaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Nacia Muzeo de Singapuro

La **Nacia Muzeo de Singapuro** () estas la plej malnova muzeo en Singapuro.  La historio de ĉi tiu institucio komenciĝas en 1849, kiam ĝi estis establita kiel unu el la sekcioj de la biblioteko de la Singapura Instituto. Post pluraj translokiĝoj, la muzeo fine troviĝis en sia nuna konstruaĵo sur Stamford Road en 1887.

La muzeo estas unu el kvar naciaj muzeoj en la lando, la aliaj tri estas la Muzeo de Aziaj Civilizoj en la Konstruaĵo Empress Place kaj en la Malnova Lernejo Tao Nan, kaj la Arta Muzeo de Singapuro.

La fokuso estas sur la historio de Singapuro. En 1965, la muzeo estis renomita al la *Nacia Muzeo de Singapuro*. Dum mallonga periodo inter 1993 kaj 2006, la muzeo estis konata kiel la *Singapura Historia Muzeo*. Inter 2003 kaj la fino de 2006, la muzeo estis restaŭrita kaj remalfermita la 2-an de decembro 2006. 

La muzeo nuntempe ekspozicias, interalie, dek unu valorajn artefaktojn . Inter ili estas la Singapura Ŝtono, la Oraj Ornamaĵoj de la Sankta Monteto de orienta Javo, dagerotipo de la urbo Singapuro (unu el la plej fruaj fotoj de la ĉefurbo), la testamento de Abdullah bin Abdul Kadir, portretoj de Sir Frank Ethelstein Swettenham kaj Shenton Thomson, iama Guberniestro de Singapuro, kaj aliaj.

## Galerio 

Dosiero:National_Museum_of_Singapore_3,_Dec_06.JPG|La orienta alo de la muzeo nokte
Dosiero:National_Museum_of_Singapore_5.JPG|La kupolo de la muzeo konsistas el 3,000 zinkaj fiŝskvamaj kaheloj kaj vitralaj paneloj
Dosiero:SNM_Concourse.jpg|La kunkuro de la muzeo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Muzeo ArtScience
* Nacia Galerio de Singapuro

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Virtuala travojaĝo de la Nacia Muzeo de Singapuro (enarkivigita)

Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1887
Kategorio:Arkeologiaj muzeoj
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Singapuro
Kategorio:Naciaj muzeoj
Nacia Galerio de Singapuro

La **Nacia Galerio de Singapuro** (; ) estas artmuzeo situanta en la plana regiono *Downtown Core* en centra Singapuro. Ĝi malfermiĝis la 24-an de novembro 2015 kaj gastigas la plej grandan publikan kolekton de singapura kaj sudorient-azia arto en la mondo, kun preskaŭ 8 000 artaĵoj.  Ĝia celo estas antaŭenigi la komprenon kaj aprezon de arto kaj kulturo per diversaj amaskomunikiloj, kun fokuso sur la kulturo kaj heredaĵo de Singapuro kaj ĝia rilato kun aliaj aziaj kulturoj kaj la mondo. En 2016, la muzeon vizitis proksimume 1,6 milionoj da homoj. 

La galerio situas en la Urbodistrikto de Singapuro. Kun totala areo de 64 000 kvadrataj metroj, ĝi estas la plej granda ekspozicio de bildartoj kaj la plej granda muzeo en Singapuro.  La totala konstrukosto de la Nacia Galerio de Singapuro estis 532 milionoj da singapuraj dolaroj. 

La Nacia Galerio prezentas modernan kaj nuntempan arton kaj fokusiĝas al singapura kaj sudorient-azia arto de la 19-a jarcento ĝis la nuntempo.  Ĝi gastigas du permanentajn galeriojn: la DBS Singapura Galerio kaj la UOB Sudorienta Azia Galerio. Per sia kolekto, la galerio montras la evoluon de la kulturoj de Singapuro kaj la regiono, rakontante la historion de ilia socia, ekonomia kaj politika evoluo. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nacia Muzeo de Singapuro
* Muzeo ArtScience
* Singapura Arta Muzeo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 360 Virtuala Galerio The Straits Times Nacia Galerio de Singapuro
* Virtuala travojaĝo de la Nacia Galeria Singapuro provizita de Google Arto & Kulturo

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Muzeoj en Azio
Kategorio:Konstruaĵoj en Singapuro
Singapura Arta Muzeo

La **Singapura Arta Muzeo** (, , akronime **SAM**) estas artmuzeo en Singapuro. 

La muzeo gastigas unu el la plej grandaj publikaj kolektoj de modernaj kaj nuntempaj orientaziaj artaĵoj. Ĝi ankaŭ gastigas kreskantan nombron da verkoj de internacia nuntempa arto.

La muzeo malfermiĝis la 20-an de januaro 1996. Ĝi estas unu el kvar naciaj muzeoj en Singapuro kaj situas sur *Bras Basah Road* en Singapuro.

La muzeo estas la organizanto de la Singapura Bienalo ekde 2007 (nome 2011, 2013, 2016, 2019 kaj 2022). 

La fokuso de la kolekto estas nuntempa arto el Sudorienta Azio, kiu konsistigas ĉirkaŭ 80% de la posedaĵoj; la cetero konsistas el artaĵoj el aliaj regionoj de Azio, kiel ekzemple Ĉinio, Barato, Koreio kaj Japanio.

Aldone al la katalogoj dokumentantaj la ekspoziciojn de la muzeo, la muzeo eldonas la kvaronjaran revuon "The Quarterly" ekde 2011, kiu diskutas novajn tendencojn en azia arto. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nacia Muzeo de Singapuro
* Nacia Galerio de Singapuro
* Muzeo ArtScience

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Singapura Arto Muzeo ĉe Google Kultura Instituto

Kategorio:Muzeoj de la moderna arto
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Singapuro
Kategorio:Artmuzeoj en Azio
Jonathan Tropper

**Jonathan TROPPER** (naskita la 19-an de februaro 1970 en Novjorko) estas usona verkisto kaj scenaristo.

Kune kun David Schickler, li estas unu el la kreintoj de la Cinemax -agada serio Banshee *: Small Town, Big Secrets.* Li verkis scenarojn kaj funkciis kiel administra produktanto por la serio, kiu elsendiĝis ekde januaro 2013. Li poste laboris kiel verkisto por diversaj serioj kaj filmoj, inkluzive de la kreado de la serio *Warrior*.

La temoj de liaj libroj ofte devenas de liaj propraj personaj spertoj: ili traktas temojn kiel ekzemple fraŭla vivo, adoleskeco, geedzeco, eksgeedziĝo kaj antaŭurba vivo. Lia hejmurbo, New Rochelle en la kantono Westchester, Novjorko, estas grava fonto de inspiro por li en la kreado de la roluloj kaj etosoj en liaj libroj. 

## Verkaro 
* 2000 – *Plan B* 
* 2004 – *The Book of Joe* 
* 2005 – *Everything Changes* 
* 2007 – *How to Talk to a Widower* 
* 2009 – *This Is Where I Leave You* 
* 2012 – *One Last Thing Before I Go* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj televidaj verkistoj
Jojo Moyes

**Pauline Sara Jo "Jojo" MOYES** (naskita la 4-an de aŭgusto 1969 en Londono) estas brita ĵurnalistino, verkistino kaj scenaristino.  Ŝia plej konata verko estas la romano *Me Before You*. 

Ŝi estas unu el la malmultaj aŭtoroj, kiuj dufoje gajnis la premion Romantika Romano de la Jaro de la *Asocio de Romantikaj Romanverkistoj*. Ŝi unue gajnis ĝin en 2004 por *Freeign Fruit* kaj en 2011 por *The Last Letter From Your Lover*.

Ŝiaj romanoj estis tradukitaj en tridek tri lingvojn. 

## Vivo 
Moyes studis ĵurnalismon kaj laboris en la gazetaro antaŭ ol iĝi verkistino; ŝi unue verkis por la gazeto *Sunday Morning Post* en Honkongo, poste dum dek jaroj por *The Independent* en Londono.

Ŝi debutis kiel romanverkisto en 2002, sed nur vere famiĝis dek jarojn poste, kiam ŝia libro *Me Before You* fariĝis furorlibro kaj internacia sukceso. 

Mojes loĝas sur bieno en Essex kun sia edzo, ĵurnalisto Charles Arthur.

## Verkaro 
* *Sheltering Rain*, AKK *Return to Ireland* (2002) 
* *Foreign Fruit*, AKK *Windfallen* (2003) 
* *The Peacock Emporium* (2004) 
* *The Ship of Brides* (2005) 
* *Silver Bay* (2007) 
* *Night Music* (2008) 
* *The Horse Dancer* (2009) 
* *The Last Letter from Your Lover* (2011) 
* *Me Before You* series:
*# *Me Before You* (2012) 
*# *After You* (2015) 
*# *Still Me* (2018) 
*# *Lou In Lockdown* (2020), short story 
* *The Girl You Left Behind* series:
*# *Honeymoon in Paris* (2012), novella
*# *The Girl You Left Behind* (2012) 
* *The One Plus One* (2014) 
* *The Giver of Stars* (2019) 
* ''Someone Else's Shoes* (2023)
* *We All Live Here* (2025) 

### Mallongaj rakontoj 
* *Paris for One and Other Stories'' (2015), kolekto de 10 mallongaj rakontoj kaj 1 novelo: 

: "Paris for One", "Between the Tweets", "Love in the Afternoon", "A Bird in the Hand", "Crocodile Shoes", "Holdups", "Honeymoon in Paris" (novella), "Last Year's Coat", "Thirteen Days with John C", "Margot", "The Christmas List"

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Revizio de Arĝenta Golfeto en *The Times*
* Biografio kaj bibliografio ĉe Curtis Brown Literatura Agentejo

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Muzeo ArtScience

La **Muzeo ArtScience** () estas muzeo situanta ĉe la marbordo de *Marina Bay* en Singapuro.  Ĝi estas la unua muzeo en la mondo, kies celo estas studi la rolon de la kreiva procezo en scienco kaj arto kaj ĝian influon sur la konscion de la socio. Laŭ Sheldon Adelson, prezidanto de la Las Vegas Sands Corporation, la konstruaĵo estas "vizitkarto" de la urbo kaj la lando, reprezentante "la bonvenigan palmon de Singapuro".

## Konstrustaĵo kaj infrastrukturo 
La subtasforma tegmento de la konstruaĵo kolektas pluvakvon al sia centro, tra kiu la akvo fluas en la internan rezervujon de la muzeo. La nesimetria strukturo de la muzeo, desegnita de Arup, atingas totalan altecon de 60 metroj. La arkitektura aro ripozas sur 10 kolonoj, kiuj kuniĝas en korboforma ringo en ĝia centro - la portanta parto de la konstruaĵo. Danke al ĉi tiuj estetikaj kaj inĝenieraj solvoj, la konstruaĵo ŝajnas pendi super la tero. La ekstero de la konstruaĵo estas finita per plifortigita polimero, kutime uzata je tia skalo por la konstruado de marŝipoj kaj jaktoj. Ĝuste ĉi tiu materialo kreas la iluzion de monolita strukturo. 

## Ekspozicioj 
La ArtScience Museum havas galeriojn kun entute 6 000 m² da ekspozicia spaco, kiuj kombinas arton kaj sciencon, amaskomunikilojn kaj teknologion, kaj artajn kaj arkitekturajn temojn.

Daŭraj ekspozicioj montras objektojn reprezentantajn atingojn en kaj artoj kaj sciencoj tra la historio, kiel ekzemple la flugmaŝino de Leonardo da Vinci, fluganta lanterno kaj altteknologia robota fiŝo. La muzeo malfermiĝis per ekspozicio de kolekto de kargo el la ŝipvrako *Belitung* kaj trezoroj el la dinastio Tang.

## Galerio 

Dosiero:Art_Science_From_Above_(215599371).jpeg|Elaera vido de la Arto-Scienca Muzeo
Dosiero:Singapore_Art_Science_Museum.jpg|Nokta vido de la Singapura Arta Scienca Muzeo, februaro 2019
Dosiero:Marina_Bay_Sands_at_twilight_(6810544192).jpg|La Arto-Scienca Muzeo je krepusko
Dosiero:ArtScience_Museum,_Marina_Bay_Sands,_Singapore_-_20110226-08.jpg|Nokta vido de la muzeo fotita en februaro 2011
Dosiero:ArtScience_Museum_2.jpg|Vido de sube

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nacia Muzeo de Singapuro
* Nacia Galerio de Singapuro

## Eksteraj ligiloj 
* ArtScience muzea retejo
* Harry Potter: La ekspozicia retejo
* Marfundaj Esploradoj retejo
* Tilman Walterfang Manifesto
* la Rakonto de FORBES kaj kelkaj bildoj de aliaj trezoroj
* Fotoj ĉe Polinezia Navigista Asocio
* Rakonto pri la eltrovo de ŝipo, *La Sendependa*

Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Muzeoj en Azio
Kategorio:Konstruaĵoj en Singapuro
Kantono Clearwater (Minesoto)

La **kantono Clearwater** - angle *Clearwater County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Minesoto. La administra centro estas la urbo '**. La kantono estis fondita je la  per ago de la usona kongreso. Ĝi havas sian nomon de **'.

Laŭ la censo de aprilo [[]], kiu aktualiĝos nur post dek jaroj, en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Minesoto
Agrikultura scienco

**Agrikulturaj sciencoj** (ankaŭ **agroscienco**) traktas ĉiujn aferojn rilatajn al la primara produktado de homa kaj besta nutraĵo, same kiel renovigeblaj krudmaterialoj (agrikultura sektoro). Krom enkorpigi multajn subfakojn el aliaj sciencaj kampoj, ekzistas sendependaj fakoj ene de agrikulturaj sciencoj. Komuna baza klasifiko dividas ilin en kultivosciencon, bestosciencon kaj agrikulturan ekonomikon.

Temas pri larĝa, interfaka kampo kiu ampleksas partojn de la precizaj, naturaj, ekonomiaj kaj sociaj sciencoj uzataj en agrikulturo.

La jenaj sciencoj apartenas al agrikulturaj sciencoj:

* **Agronomio**  estas la scienco pri agrikultura produktado de plantoj kaj fungoj; ĝi estas komplekso de diversaj sciencoj kaj traktas la studon de ĉiuj fenomenoj, kiuj gravas en tiu produktado.
* **Agrokemio**  estas la scienco pri optimumigo de plantnutrado, uzado de sterkoj kaj grundfekundeco, konsiderante la bioklimatan potencialon por akiri altajn rendimentojn kaj altkvalitajn agrikulturajn produktojn, aplikata scienco, integrita parto de la sekcio de kemio - "neorganika kemio".
* **Agrobiologio**  estas scienco ĉe la intersekciĝo de biologio, plantkultivado kaj bredado. La ĉefa celo de agrobiologio estas malkaŝi la potencialon de genetikaj kaj fiziologiaj-biokemiaj ecoj de plantoj, bestoj, fungoj kaj mikroorganismoj utilaj por homoj.
* **Agrogeografio**  estas branĉo de geografio, kiu studas la rilatojn inter agrikulturo kaj la ĉirkaŭa geografia medio; ĝi ankaŭ studas, pli larĝasence, la spacan distribuon de kultivaĵo- kaj brutaro-produktado en la mondo. La scienco ankaŭ studas la geografion de grundoj kaj agroklimatajn rimedojn.
* **Agrofiziko**  estas la scienco pri fizikaj, fizik-kemiaj kaj biofizikaj procezoj okazantaj en la agroekologia sistemo "grundo-plantoj-atmosfero", bazita sur agrobiologiaj kaj fizik-matematikaj sciencoj, inkluzivas la fizikon de la solida fazo de la grundo, grundan hidrofizikon, grundan termikan fizikon, fizikon de la gasa fazo de la grundo, aerdinamikan, radiadan kaj aliajn parametrojn de la surfaca aertavolo, fotofiziologion kaj radiobiologion de plantoj, same kiel metodojn kaj rimedojn por reguligi la eksterajn kondiĉojn de la plantvivo.
* **Bestoscienco**  estas la scienco pri bredado, nutrado, tenado kaj ĝusta uzado de farmbestoj por akiri de ili la plej grandan eblan kvanton da altkvalitaj produktoj kun la plej malgranda elspezo de laboro kaj rimedoj.
* **Veterinara scienco**  estas la scienco, kiu traktas la preventon, diagnozon kaj kuracadon de malsanoj, perturboj kaj vundoj ĉe bestoj.

## Notindaj agrikulturaj sciencistoj 
* Wilbur Olin Atwater
* Robert Bakewell
* Norman Borlaug
* Luther Burbank
* George Washington Carver
* Carl Henry Clerk
* George C. Clerk
* René Dumont
* Sir Albert Howard
* Kailas Nath Kaul
* Thomas Lecky
* Justus von Liebig
* Jay Laurence Lush
* Gregor Mendel
* Louis Pasteur
* M. S. Swaminathan
* Jethro Tull
* Artturi Ilmari Virtanen
* Sewall Wright

## Referencoj 
Kategorio:Agrikultura scienco
Huludao

**Huludao,** eble *Hulutao,* per simpligita ĉina skribo **葫芦岛,** per pinjino *Húludǎo* estas marborda prefektujnivela milionurbo en provinco Ljaŭningo en Ĉinio. La loknomo signifas: "Kukurba Insulo" rilatante al la violonforma konturo de la duoninsulo.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektura loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La milionurbo kuŝas sur areo 10 582 km² laŭ golfo 237 km longa en Bohaj-maro. Ĝi estas la enirejo de nordorienta Ĉinio. Ĉinhŭangdaŭo troviĝas 140, Dalian 215, ĉefurbo Pekino 389, Ŝanhajo 1059 km laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/huludao_china/dalian_china.

## Historio 
Tiu areo estis ofta loko de bataloj tra la historio. Ĝi estis loĝata de la ĉinoj ekde la bronzepoko. Dum la Dinastio Ming okazis konstruado de sekcio de la Granda Muro tra Huludao. En 1906 distrikto estis establita en la areo. Ĝi fariĝis grava centro por rezisto dum la japana invado. Dum 1945–1948, ĝi estis batalkampo inter la Kuomintango kaj la ĉinaj komunistaj fortoj, kaj pli ol unu miliono da japanaj militkaptitoj estis repatriitaj el ĝia haveno. La distrikto ricevis urban statuson en 1982. La urbo estis renomita Huludao en 1994.

## Ekonomio 
Pli ol 40 mineralaj rimedoj estis malkovritaj en la regiono Huludao, inkluzive de oro, zinko, molibdeno, nafto, tergaso, kalko kaj mangano. Signifas la fiŝkaptado, la agrikulturo produktas fruktojn (pomoj, piroj, nektarinoj kaj jujuboj). La industria agado konsistas precipe el fandejo pri zinkoj, naftorafinejo,  ŝipkonstruejo (kie oni produktas nukleajn submarŝipojn). Pro la submarŝipoj Huludao estis fermita al fremduloj ĝis 1996.

## Eduko 
En universitato kaj altlernejoj okazas la plej altnivela eduko en Huludao.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
La prefekturbo akceptas fervojajn kaj ĉefvojajn lineojn precipe laŭ la marbordo. Enurbe aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
La prefektejo situas en norda moderklimata zono kun kontinenta musona klimato, kiu alportas malvarmajn, sekajn vintrojn kaj varmajn, humidajn somerojn. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 558 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter junio-aŭgusto pli ofte pluvas, inter decembro-marto apenaŭ pluvas.

## Vidindaĵoj 
* sablaj strandoj
* preĝejoj
* varmaj fontoj
* sekcio de Granda Muro, kie la muro transiras la riveron per naŭ pordegoj
* palaco konstruita pli ol du mil jaroj

## Ĝemelurboj 
*  Lasvegaso, Usono, Nevado 
*  Mijazaki (urbo), Japanio

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Feta morto

La terminoj **feta morto** kaj **mortnasko** estas uzataj en sansciencoj por rilati al la morto de feto en la utero kiam ĝi pezas pli ol 500 gramojn aŭ havas gravedecan aĝon de pli ol 20 semajnoj;  tio estas, kiam ĝi atingis nivelon de disvolviĝo tia, ke, sub optimumaj kondiĉoj, vivo ekster la utero povus esti ebla. Plej multaj fetaj mortoj okazas en la tria trimestro de gravedeco, kaj **frua feta morto** estas difinita kiel morto en la dua trimestro aŭ, pli precize, kiam la pezo estas malpli ol 1000 gramoj aŭ la disvolviĝo estas malpli ol 28 semajnoj. **Aborto** estas difinita kiel morto kiam la pezo de la embrio aŭ feto estas malpli ol 500 gramoj aŭ la disvolviĝo de la gravedeco estas malpli ol 20 semajnoj. Plej multaj abortoj okazas en la unua trimestro, kaj **malfrua aborto** estas difinita kiel morto en la dua trimestro.

## Vidu ankaŭ 
* Parametroj de vivanto

Kategorio:Medicinaj aspektoj de morto
Kategorio:Fekundeco
Kategorio:Akuŝo
Teorio de internaciaj rilatoj

**Teorio de internaciaj rilatoj** estas fako, kiu ekzamenas internaciajn rilatojn el teoria perspektivo. La fako spuras kaj analizas ĝeneralajn ŝablonojn en internaciaj rilatoj en la formo de konceptoj. Ole Holsti priskribas la funkciadon de la teorio de internaciaj rilatoj kiel paron da koloraj sunokulvitroj, kiuj permesas al persono vidi malsamajn kolorojn de la mondo ĉirkaŭ ili, sed ne la tutan realecon. Ekzemple, realisto povas ignori certan fenomenon en internaciaj rilatoj, dum konstruisto povas konsideri la saman fenomenon tre grava. La tri plej popularaj teorioj en internaciaj rilatoj estas realismo, liberalismo kaj Marksismo. 

Teorioj pri internaciaj rilatoj povas esti dividitaj laŭ la principo: "pozitivismaj/raciismaj" teorioj, kiuj fokusiĝas al analizo el la vidpunkto de la ŝtato, kaj "postpozitivismaj/reflektivismaj" teorioj, kiuj inkluzivas pli vastajn konceptojn, krom la vidpunkto de la ŝtato, pri sekureco (konsiderante kulturajn, ekonomiajn, sociajn faktorojn en la kondukado de internacia politiko). Rimarkinde estas, ke teorioj pri internaciaj rilatoj, kiuj estas kontraŭaj laŭ ideoj, tre ofte kunekzistas unu kun la alia en geopolitiko. Ekzemple, konstruismo (Q1135710), instituciismo (Q1118654), Marksismo kaj aliaj. Tamen, hodiaŭ la plej disvastiĝintaj skoloj de internaciaj rilatoj estas realismo kaj liberalismo. La nombro da anoj de socia konstruismo ankaŭ kreskas.

La nombro kaj naturo de la supozoj faritaj de teorio ankaŭ determinas ĝian utilecon. Realismo, ŝparema kaj esencisma teorio, utilas por revizii historiajn agojn (ekz., kial X invadis Y) sed limiĝas por klarigi sistemajn ŝanĝojn (kiel la fino de la Malvarma Milito). Liberalismo, aliflanke, ekzamenas tre vastan gamon da kondiĉoj kaj estas sufiĉe komprenema en analizado de pasintaj eventoj.  Neniu el ĉi tiuj teorioj celas antaŭdiri estontajn eventojn, ĉar supozante sin esti "sciencaj", ili supozas la ideon, ke scienco klarigas la nunon kaj kondutojn, ne antaŭdiras la estontecon. Por tio estas antaŭscio, kaj ĝi ankaŭ ofte estas uzata en la scienco de internaciaj rilatoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Diplomatia historio
* Ekstera politiko
* Filozofio de milito
Kategorio:Politika realismo
Kategorio:Marksismaj konceptoj
Kategorio:Liberalismo
Kategorio:Teorioj pri internaciaj rilatoj
Pierre Restany

**Pierre RESTANY** (naskiĝis la 24-an de junio 1930 en Amélie-les-Bains, departemento Pyrénées-Orientales ; m. la 29-an de majo 2003 en Parizo) estis internacie konata franca artkritikisto, kulturfilozofo, kun kies nomo estas asociita la franca arta movado de la 1960-aj jaroj konata kiel Nouveaux Réalistes ( *Nova Realismo*).

## Verkoj
* Pierre Restany. *Manifeste des Nouveaux Réalistes*, Editions Dilecta, Paris, 2007.
* Pierre Restany. *Voyages de Ginzburg*, Editions Julien Blaine, Paris, France, 1980.
* Pierre Restany. *La vie este belle, n’est-ce-pas, cher Vostell*. Wolf Vostell, Galerie Lavignes Bastille, Paris, 1990.
* Pierre Restany. *Bernard Childs, un language de notre temps*. Art International,  Vol. III, 1959.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Fiche sur le retejo des Éditions La Différence
* Nova Realisma eseo de la Centro Pompidou

Kategorio:Lernintoj de liceo Henri-4
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Kategorio:Amaskomunikilaj teoriistoj
Kategorio:Kulturhistoriistoj
Kategorio:Francaj arthistoriistoj
Kategorio:Homoj de Pyrénées-Orientales
Jackie Kay

**Jackie KAY** *CBE* (naskita la 9-an de novembro 1961 en Edinburgo) estas brita (skota) verkistino, plej konata siaj verkoj *Other Lovers* (1993), *Trumpet* (1998) and *Red Dust Road* (2011).

Krom poemoj kaj romanoj, ŝi estas aŭtoro de teatraĵoj, scenaroj kaj infanlibroj.

Kay estis proklamita *Scots Makar* (la nacia poetino de Skotlando) en marto 2016.  Ŝi fariĝis Membro de la Ordeno de la Brita Imperio en 2006, kaj membro de la Reĝa Societo de Literaturo en 2002. Ŝi ankaŭ verkas porinfanan literaturon , teatraĵojn, kaj laboris por televido. Ŝi estas Kanceliero de la Universitato de Salford  kaj Profesoro pri Kreiva verkado ĉe la Universitato de Newcastle.

## Verkaro (elekto) 
* *The adoption papers*, Bloodaxe Books, 1991,  (poetry)
* *Other Lovers*, Bloodaxe Books, 1993,  (poetry)
* *Off Colour*, Bloodaxe Books, 1998,  (poetry)
* *Trumpet* (fiction – 1998); Random House Digital, Inc., 2011, 
* *The Frog who dreamed she was an Opera Singer*, Bloomsbury Children's Books, 1998, 
* ''Two's Company*, Puffin Books, 1994, 
* *Bessie Smith* (biography – 1997), Faber & Faber, 2021, 
* *Why Don't You Stop Talking* (fiction – 2002); Pan Macmillan, 2012, 
* *Strawgirl'', Macmillan Children's, 2002, 
* *Life Mask*, Bloodaxe Books, 2005,  (poetry)
* *Wish I Was Here* (fiction – 2006); Pan Macmillan, 2012, 
* *Darling: New & Selected Poems*, Bloodaxe Books, 2007,  (poetry)
* *The Lamplighter*, Bloodaxe Books, 2008,  (poetry/radio play)
* *Red, Cherry Red*, Bloomsbury Publishing Plc, 2007, 
* *Maw Broon Monologues* (2009) (shortlisted for the Ted Hughes Award for New Work in Poetry)
* 
* *Fiere*, Pan Macmillan, 2011,  (poezio)
* *Reality, Reality*, Pan Macmillan, 2012, 
* *The Empathetic Store*, Mariscat Press, 2015,  (poezio)
* *Bantam*, Pan Macmillan, 2017,  (poezio)
* "The Writing Life" in *The Women Writers Handbook*, Aurora Metro Books, 2020, 
* *May Day*, Picador, 2024,  (poezio)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Transskribaĵo de intervjuo kun Ramona Koval, *The Book Show*, ABC Radio National, la 4-an de septembro 2008, registrita ĉe Edinburgo Internacia Libra Festo, 2008
* Poezia Arkivo: Jackie Kay
* Biografio, bibliografio, premioj kaj distingoj, kritika revizio kaj rilataj ligiloj
* Elsendita poezio legita de Jackie Kay
* Bibliografio, premioj kaj honorigoj

Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio
Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Banco Unión

***Banco Unión*** estas bolivia ŝtata banko bazita en La-Pazo. Ĝi fondiĝis la 5-an de novembro 1981 kaj estas unu el la ĉefaj institucioj de la lando.

Kiel publika financa peranto, Banco Unión plenumas financajn operaciojn por la publika administrado ĉe ĝiaj diversaj niveloj de registaro, kaj ankaŭ ofertas financajn servojn al la ĝenerala publiko.
Banco Unión ankaŭ administras la plimulton de deponaĵoj tenataj de publikaj kaj registaraj instancoj. Kune kun la Centra Banko de Bolivio, Banco Unión estas unu el la du financaj instrumentoj de la bolivia ŝtato.

Antaŭ 2022, Banco Unión havis 255 branĉojn kaj 475 bankaŭtomatojn en la naŭ departementoj de Bolivio.

## Referencoj 
Kategorio:Bankoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1981
Kategorio:Registaro de Bolivio
Kategorio:Ekonomio de Bolivio
Purpurnuka lorio

**Purpurnuka lorio** (*Lorius domicella*) estas specio de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de Indonezio. Ĝi estas arbarloĝanta endemio de insuloj Seram, Ambon, kaj eble ankaŭ en Haruku kaj Saparua, Sudak Molukoj, Indonezio. Ĝi estas konsiderata endanĝerita, kaj la ĉefa minaco estas kaptado por la komerco de birdaj dorlotbestoj.

## Taksonomio
La Purpurnuka lorio estis formale priskribita de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en 1758 en la 10a eldono de lia verko *Systema Naturae* kun la duvorta nomo *Psittacus domicella*. La specia epiteto *domicella* estas latinigita vorto kun la signifo "junulino". Linnaeus bazis sian priskribon sur la "The second Black-capped Lory" kiun priskribis kaj bildigis en 1751 la angla natursciencisto George Edwards en sia libro *A Natural History of Uncommon Birds*. La specimeno estis portita al Londono el Orientaj Hindioj kaj Edwards povis fari ĝian desegnon en la hejmo de la natursciencisto kaj kolektisto Hans Sloane. Linnaeus specifigis la tipan lokon kiel "Azio", sed tio estis precizigita al Ambon en la Molukoj. 

La Purpurnuka lorio estas nun metita en la genron *Lorius*, kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo Nicholas Aylward Vigors. La specio estas monotipa: ne oni agnoskis subspecion.

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

## Eksteraj ligiloj
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Parvipsitta

***Parvipsitta*** estas genro de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. La genro enhavas du speciojn.

## Specioj
* Purpurkrona parvipsito, *Parvipsitta porphyrocephala* (Dietrichsen, 1837) Suda Aŭstralio, inklude insulo Kangaroo. 15 cm longa. Malhelviola krono. Flav-oranĝaj frunto kaj orelkovriloj, profundiĝante al oranĝaj bridoj. Verdaj supraĵoj, nuancigitaj bronzaj sur la mantelo kaj nuko. Mentono, brusto kaj ventro estas pulvorbluaj. Flavec-verdaj subvostaj kovriloj kaj femuroj. Plejparte verda vosto. Karmezinaj makuloj ĉeestas sub la flugiloj ĉe la masklo kaj ne ĉe la ino. LC.
* Eta parvipsito, *Parvipsitta pusilla* (Shaw, 1790) Orienta kaj suda Aŭstralio, inklude Tasmanion, kvankam ĝi estas rara tie. 15 cm longa. Plejparte verda plumaro. La krono, bridoj kaj gorĝo estas ruĝaj, la nuko kaj ŝultro bronzkoloraj. La nalsupraj partoj estas flavnuancaj. La beko estas nigra kaj la irisoj orkoloraj.

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Plurkolora lorio

**Plurkolora lorio** (*Psitteuteles versicolor*) estas specio de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi estas endemio de nordaj marbordaj regionoj de Aŭstralio. Ĝi estas la nura specio en la genro *Psitteuteles*.

## Taksonomio 
La unua priskribo de la specio estis inkludita en verkaĵo de Edward Lear, dum la temo de lia bildo ekde tiam perdiĝis kaj ĝi estis agnoskita kiel la holotipo. La bildo estis publikigita kiel la 36a litografia plato en Septembro 1831, sen lokinformo aŭ priskribo, en lia verko *Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots* (1830–32) priskribante vivajn specimenojn en anglaj zoologiaj ekspozicioj kaj privataj kolektoj. La nomo en la bildo estis *Trichoglossus versicolor*, kun subtitolo "Variegated Parrakeet". La deveno de la specimeno, laŭ Richard Schodde (1997), estis neĝuste determinata kiel "Cape York", loko proponita de Gregory Mathews en 1912 kaj poste ripetita. Schodde informis pri manko de registroj en tiu loko, anstataŭ atenti pri la esploroj de Admiralo King laŭlonge de la nordokcidenta marbordo el Arnhemlando ĝis King Sound kaj setlejoj en 1824, Fort Dundas en la insulo Melville, kaj en 1827 ĉe Fort Wellington je Raffles Bay, kaj donis tiun regionon kiel verŝajna fonto de la kolekto.

La Plurkolora lorio estas nun la nura specio metita en la genron *Psitteuteles*, kiun enkondukis la franca ornitologo Charles Lucien Bonaparte en 1854. La specio estas monotipa: ne oni agnoskis subspecion. La bridoj, frunto kaj krono estas ruĝaj. La beko estas ruĝa, la nudaj okulringoj estas blankaj, la bridoj estas nudaj (senplumaj), kaj la irisoj estas oranĝflavaj. La supra brusto estas malva kun longitudaj flavaj strioj. La kruroj estas bluetgrizaj. Ĉe la ino la ruĝo sur la kapo estas malpli vasta, kaj la brusto havas pli obtuzajn kolorojn. Junuloj estas multe pli obtuzaj kaj estas ĉefe verdaj kun oranĝa frunto, palbrunaj irisoj kaj bruna beko, kiu estas oranĝa ĉe la bazo. Ĝia flugo estas rapida kaj rekta kaj la kontakta voko estas klara strida kriego. La voko estas elsendita konstante dumfluge kaj grupoj ofte estas aŭditaj antaŭ ol ili estas viditaj. La Plurkolora lorio estas flornomado (moviĝas al flordisponeblo).

## Teritorio kaj habitato
La Plurkolora lorio vivas en tropikaj eŭkaliptaj arbaroj, malsekejoj kaj herbejoj en norda Kvinslando, Norda Teritorio kaj Okcidenta Aŭstralio. Ĝi etendiĝas de Broome en Okcidenta Aŭstralio trans la Golfon (NT), suden ĝis Monto Isa kaj norden ĝis la Rivero Jardine en Kvinslando.

## Bildaro

File:Psitteuteles versicolor by Edward Lear.jpg|Holotipo de Edward Lear
File:Varied Lorikeet Cloncurry Qld.jpg|left|Plurkolora lorio en Cloncurry, Kvinslando

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kantono Teton

La nomo **kantono Teton** aŭ angle *Teton County* estas la nomo de la sekvaj kantonoj de Usono:

* kantono Teton (Idaho)
* kantono Teton (Montano)
* kantono Teton (Vajomingo)
Purpurkrona parvipsito

**Purpurkrona parvipsito** (*Parvipsitta porphyrocephala*) konata ankaŭ kiel *porfirkrona lorio*, *blukrona lorio*, estas specio de papagaj birdoj, en la familio *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en arbustaro de suda Aŭstralio. Ĝi estas malgranda lorio distingebla pro purpura krono, oranĝaj frunto kaj orelkovriloj, kaj helbluaj mentono kaj brusto. 

## Taksonomio
La purpurkrona parvipsito estis priskribita de Lionel Dietrichsen en 1837 kiel *Trichoglossus porphyrocephalus*. Lia unua priskribo en 1832 uzis la nomon *Psittacus purpureus*, nomo jam okupita en priskribo de alia specio. La specia epiteto devenas de la malnovgrekaj vortoj *porfyros* "purpura" kaj *kefalē* "kapo". Alternativaj ordinaraj nomoj estas porfirkrona lorion, Dietrichsen-lorio, kaj Zit-papago, pro ĝia strida krio. Ĝia voko estas altatona laŭta *cit*, same kiel babilado dum manĝado en arbopintoj.

## Distribuado kaj habitato
La purpurkrona parvipsito troviĝas en sudokcidenta Okcidenta Aŭstralio, kaj en suda Suda Aŭstralio, oriente de la sudo de Eyre-duoninsulo, tra la montaroj Gawler kaj sudaj Flinders kaj trans Viktorio ĝis Orienta Gippsland. Ĝi ankaŭ troviĝas sur Kanguru-Insulo, sed ne troviĝas en Tasmanio.

Surloke nomada, ĝi ofte troviĝas en sekaj sklerofilaj arbaroj kaj urbaj parkoj kaj ĝardenoj, precipe kie eŭkalipto-arboj floras. La kovada periodo estas de ĉirkaŭ 17 tagoj.

## Birdobredado
Kaptitaj purpurkronaj lorioj havas reputacion kiel mallongvivaj. Ili estas malofte vidataj en kaptiteco ekster Aŭstralio.

## Bildaro

File:Purple-crowned Lorikeet22-cropped.jpg|Purpurkrona parvipsito, Port Augusta, Suda Aŭstralio
File:Purple-crowned Lorikeet (Glossopsitta porphyrocephala) -pair -nesting box-2p.jpg|Ĉe Rainbow Jungle,Kalbarri, Okcidenta Aŭstralio
File:Purple-crowned_lorikeet_a.jpg|Purpurkrona parvipsito, Port Augusta, Suda Aŭstralio
File:Purple-crowned_lorikeet_b.jpg|Purpurkrona parvipsito, Port Augusta, Suda Aŭstralio

## Referencoj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kantono Teton (Montano)

La **kantono Teton** - angle *Teton County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Montano. La administra centro estas la urbo '**. La kantono estis fondita je la  per ago de la usona kongreso. Ĝi havas sian nomon de la montoĉeno **'.

Laŭ la censo de aprilo [[]], kiu aktualiĝos nur post dek jaroj, en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Montano
Alajos Nagy

**Alajos Nagy** [alajoŝ nadj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Nagy Alajos** estis hungara piarista monaĥo, instruisto. Liaj pseŭdonimoj estis *Veridicus Severus, Veridicus*.

 naskiĝis  en Gyöngyös, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en seminario en Eger, samtempe li studis teologion, en 1867 li aliĝis al la piaristoj. La novicado okazis en Vác, poste li studis en Reĝa Universitato de Pest, en 1869 li pastriĝis, post du jaroj monaĥiĝis, en 1872 li akiris diplomon en la universitato. Jam ekde 1869 li instruis en piarista gimnazio de Pest (urbo), ekde 1876 en Kecskemét, ekde 1880 en Kolozsvár. En 1885 lia nervoza stato malboniĝis, tial li ne rajtis instrui, eĉ ekde 1887 li estis en hospitalo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Gróf Batthyány Lajos, az első magyar miniszterelnök élet- és jellemrajza s temetésének leírása* (1870)
* *Hogyan kell a gyermeket hazaszeretetre nevelnünk?* (1875)
* *Az iskola és az élet.* (1881)
* *A keresztény ifjú kalauza. Gondolatok és tanácsok…* (traduko, 1885)
* *Hol késik a kath. autonómia?* (1889)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla en la 3-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Oodgeroo Noonuccal

**Oodgeroo Noonuccal** /ˈʊdɡəruː ˈnuːnəkəl/ *UUD-gə-roo NOO-nə-kəl*; (n. la 3-an de novembro 1920 sur Stradbroke Island oriente de Brisbano, Kvinslando ; m. la 16-an de septembro 1993 en Brisbano) estis baptita **Kathleen Jean Mary Ruska**, ankaŭ konata kiel **Kath Walker**. Ŝi estis Noonuccal- a aŭstralia indiĝena virino kaj politika aktivulino, artistino, poetino kaj edukistino.  Ĉampiono de indiĝenaj rajtoj, ŝi rekonon kiel verkisto kaj estis la unua indiĝena virino kiu publikigis libron de poezio, - poemaron " *We Are Going"* (1964). 

## Verkaro 
**Poezio**

* *Son of Mine (To Dennis)* (1960)
* *Municipal Gum* (1960)
* "A Song of Hope" (1960)
* *We are Going: Poems* (1964)
* *The Dawn is at Hand: Poems* (1966)
* *Ballad of the Totebrush* (1966)
* *The Past* (1970)
* *White Australia* (1970)
* *All One Race* (1970)
* *Freedom* (1970)
* *Then and Now* (1970)
* *Last of His Tribe* (1970)
* *My People: A Kath Walker collection* (1970)
* *No More Boomerang* (1985)
* *Then and now* (1985)
* *Kath Walker in China* (1988)
* *The Unhappy Race* (1992
* *The Colour Bar* (1990)
* *Let Us Not Be Bitter* (1990)
* *Oodgeroo* (1994)

**Por infanoj**

* *Stradbroke Dreamtime* (1972)
* *Father Sky and Mother Earth* (1981)
* *Little Fella* (1986)
* *The Rainbow Serpent* (1988)

**Ne-fikcio**

* *Towards a Global Village in the Southern Hemisphere* (1989)
* *The Spirit of Australia* (1989)
* *Australian Legends And Landscapes* (1990)
* ''Australia's Unwritten History: More legends of our land* (1992)
* *Oodgeroo of the tribe Nunukul in The Republicanism Debate* (1993)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Fryerde Queensland Biblioteko Enreta Ekspozicio "*Oodgeroo Noonuccal Kath Walker 1920–1993''"
* Universitato de Queensland Fryer Biblioteko Enreta Ekspozicio "1967 Referendumo: Queensland organizoj kaj aktivuloj"
* Intervjuo de 1981. "Oodgeroo Noonuccal: Heredaĵo de Vera Nacia Trezoro de Aŭstralio." Kun profilo.
https://www.poetrylibrary.edu.au/poets/noonuccal-oodgeroo

Kategorio:Aborigenaj aŭstralianoj
Kategorio:Aŭstraliaj poetoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Aŭstraliaj komunistoj
Kategorio:Homrajtaj aktivuloj
Péter Nagy (piaristo)

**Péter Nagy** [nadj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Nagy Péter István** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

Péter Nagy naskiĝis  en Városhídvég, li mortis  en Pest (urbo).

## Biografio 
Péter Nagy aliĝis al la piaristoj en Kecskemét en 1806, la novicado okazis en la sekva jaro samloke, poste li instruis jaron. Inter 1809–1811 li instruis en piarista gimnazio de Sátoraljaújhely, poste li studis po 2 jarojn filozofion en Kolozsvár, teologion en Nitro kaj Szentgyörgy. Li pastriĝis en 1814, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Inter 1816-1835 li instruis laŭvice en Nagykanizsa, Veszprém (urbo), Selmecbánya, Léva, urbo Pest, Budao (urbo), inter 1836–1844 li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro en Sátoraljaújhely. Inter 1845-1852 li havis similajn postenojn en Pest kaj Budao, poste li estis estro de la hungaraj piaristoj ĝis sia emeritiĝo en 1859.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Fels. Magyar és Cseh országi kir. örökös, austriai császári főherczeg Józsefnek ...* (odo, 1822) Selmeczbánya
* *Főt. s tudós Grosser Jánosnak, ...* (odo, 1834)
* *Ode august. Francisco Josepho Austriae imperat. etc. ...* (odo, 1852)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Jessica Anderson

**Jessica ANDERSON** (n. la 25-an de septembro 1916 en Brisbano ; m. la 9-an de julio 2010 en Sidnejo) estis aŭstralia verkistino.

Ŝi gajnis plurajn premiojn kaj estis publikigita en Britio kaj Usono.

## Verkado 
Komence, ŝi publikigis novelojn en gazetoj kaj verkis manuskriptojn por radio, ĉi-lasta bazita precipe sur la romanoj de Henry James kaj Charles Dickens.  Ŝi pasigis la plej grandan parton de sia vivo en Sidnejo kaj ankaŭ loĝis en Londono. Ŝia debuta romano, *An Ordinary Lunacy*, estis publikigita en 1963. Ŝia kolekto de noveloj el 1987, *Stories From the Warm Zone (Rakontoj el la Varma Zono),* komparas aŭtobiografiajn rakontojn el la 1920-aj jaroj Brisbano kun tiuj el nuntempa Sidnejo. Ŝin influis Henry James, Evelyn Waugh, kaj precipe Henry Green.  

Ŝi komencis verki romanojn kiam ŝi estis ĉirkaŭ kvardekjara, sed jam antaŭe verkis plurajn novelojn kaj teatraĵojn. La plej multaj el ŝiaj fruaj verkoj estis publikigitaj sub pseŭdonimoj.  En intervjuoj kun Ellison  kaj Baker,  ŝi diris, ke ŝi ricevis pli da malakceptoj dum ŝia verkado pliboniĝis, do ŝi forlasis la "formulon". Ŝia unua verko estis publikigita komence de la 1960-aj jaroj. De tiam, ŝi publikigis plurajn romanojn, kaj ŝiaj noveloj aperis en revuoj kiel *The Bulletin*, *Meanjin* kaj *Heat* .

## Verkaro 
### Romanoj 
* *An Ordinary Lunacy* (1963)
* ''The Last Man's Head* (1970)
* *The Commandant* (1975)
* *Tirra Lirra by the River* (1978)
* *The Impersonators* (1980) (Publikigita en Usono kiel *The Only Daughter*)
* *Taking Shelter* (1989)
* *One of the Wattle Birds* (1994)

### Kolektoj de mallongaj rakontaj 
* *Stories from the Warm Zone and Sydney Stories* (1987)

### Radiaj teatraĵoj 
* *The American* (1966) (adapto de la romano de Henry James)
* *The Aspern Papers* (1967) (adapto de la novelo de Henry James)
* *The Maid's Part* (1967)
* *Daisy Miller* (1968) (adapto de la novelo de Henry James)
* *A Tale of Two Cities* (1968, serial) (adapto de la novelo de Charles Dickens)
* *Quite Sweet, Really* (1973)
* *Tirra Lirra by the River* (1975)
* *The Last Man's Head'' (1983)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Irlandodevenaj aŭstralianoj
Kategorio:Aŭstraliaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj