open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Listo de kantonoj de Georgio

dekstra|150px|Mapo
La usona ŝtato Georgio entenas **159 kantonojn**.

## Alfabeta listo 
## Malaperintaj kantonoj 
* kantono Campbell
* kantono Milton

## Vidu ankaŭ 
* **Georgio**

## Eksteraj ligiloj 
* Historia mapo de georgiaj kantonoj. 


Georgio
Listo de okcidentalistoj

**Okcidentalisto** estas ano de planlingvo okcidentalo.

## Anglio 
* N.H. Divall.
* Ilmari Federn
* Francis R. Pope
* Biddle
* Moore
* Leonard Beer
* S. W. Beer Jr
* William Henthorne
* Sr. Raxworthy
* Sr. W.E. Reeve
* Sr. Dickinson

## Aŭstrio 
* Dr. Hans A. Homolka
* Engelbert Pigal
* Karl Janotta
* Ing. Hanns Hörbiger

## Ĉeĥio 
* Hynek Pášma († 1942)
* Jan Amos Kajš.
* Jaroslav Podobský (1895 - 1962)
* Josef Křsina
* Tomáš Ondráček (1919 - 1997
* Bedřich Plavec
* Jaroslav Tichý (1914 - 1985)

## Danio 
* Poul Moth
* Jan Casse
* H.P. Frodelund
* Spren Donnolt

## Estonio 
* Edgar de Wahl (1867 - 1948) Kreinto de Okcidentalo.

## Francio 
* H. Senigallia († 1929), la unua okcidentalisto en Francio.
* Sr Bohin
* Sr. Boutreux
* René Chabaud por Cosmoglotta.
* Jean Chanaud († 1934)
* W. Gilbert.
* L. M. de Guesnet (1886 - 1969)
* Marie Guilbert
* Paul Jauzin
* J.M. Luquet
* J. Toublet
* M. Martinet
* S.G. Poujet

## Finlando 
* Sr. Tattari.
* A. Z. Ramstedt (1894 - 1979)..

## Germanio 
* Kurt Neumann (1907 - 1981)
* Joseph Gär
* Dr. Jur. A. Peipers
* J. Quensel
* W. Mildebrath
* Thomas Schmidt

## Hispanio 
* Carles Varela
* Alberto Cabreiros Curieses
* Vicente Costalago

## Italio 
* G. Bevilacqua.
* Emilio Dal Martello.
* Dr Fr. Mascanzoni
* Albert Picchi

## Kanado 
* A.R. Beauchemin
* David MacLeod

## Nederlando 
* Piet Cleij (1927 - 2015)
* N. Posthuma, († 1944)
* H. Littlewood

## Portugalo 
* Renato de Beça e Melo
* Caldeira Firmino

## Svedio 
* Johan Albert Haldin
* E. Berggren

## Svislando 
* Richard Ric Berger
* E. Berggren
* B. Blome
* A.E. Cortinas
* Jean Denzler (1871 - 1943)
* Adolphe Creux
* Fritz Haas
* Kurt Hamburger
* Charles Piaget
* Carl-Erik Sjöstedt
* Erich Werner
* Erwin Wettstein
* Fred Lagnel
* Alphonse Matejka
* Major Tanner (Major Hermann Alfred Tanner)
* Ed. Mayor e plu tard presidente del Sviss association por Occidental.

## Usono 
* Gusten Jungren

## Referencoj 
Kategorio:Okcidentalo
Senica

250ra|eta|maldekstra|Ruinoj de burgo en Senica
250ra|eta|maldekstra|Kapelo en Senica
250ra|eta|maldekstra|Katolika preĝejo en Senica
**Senica** (hungare *Szenice* germane *Senitz*) estas urbo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Senica, kies distriktejo estas.

## Situo 
La urbo situas laŭ la ĉefvojo kaj fervojo Trnava-Ĉeĥio. Trnava troviĝas 38 km.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio skribe okazis en 1256, tiutempe familio *Aba* konstruis fortikaĵon. Venceslao la 2-a (Bohemio) sieĝis ĝin kaj faris ruina en 1302. La komunumo ricevis privilegiojn en 1396. Sinagogo konstruiĝis en 1666. En 1910 en la urbeto loĝis 2849 da loĝantoj (1922 slovakoj, 624 hungaroj kaj 284 germanoj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Hungario, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de *Szenice*, kies distriktejo estis. Poste la urbo apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio.

## Famuloj 
* en la urbo naskiĝis hungara aktoro Sándor Siménfalvy

## Vidindaĵoj 
* restaĵoj de fortikaĵo
* katolika preĝejo, interne renesancaj freskoj
* postbaroka kastelo de 1760
* kapelo
* luterana templo

## Ĝemelurboj 
*  Bač, Serbio
*  Herzogenbuchsee, Svislando
*  Pultusk, Pollando
*  Trutnov, Ĉeĥio
*  Velké Pavlovice, Ĉeĥio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Senica
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Trnovec nad Váhom

290ra|eta|dekstra|Trnovec nad Váhom en la regiono
240ra|eta|dekstra|Trnovec nad Váhom en la distrikto Šaľa
**Trnovec nad Váhom,** hungare **Tornóc** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Šaľa.

## Situo 
La urbo situas laŭ maldekstra bordo de Váh, kontraŭe troviĝas Šaľa, laŭ ĉefvojo Nové Zámky-Galanta, laŭ fervojo Budapeŝto-Vác-Bratislavo.

## Historio 
La unua mencio skribe okazis en 1113 en formo *Durmuz*, tiutempe reĝaj fiŝistoj loĝis tie. La turkoj detruis la vilaĝon en 1530, la fortikaĵeton en 1559. Nova baroka preĝejo konstruiĝis en 1725. En la 19-a jarcento 15 da akvomuelejoj funkciis. En 1910 en la vilaĝo loĝis 2458 da loĝantoj (2236 hungaroj, 199 slovakoj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Hungario, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Vágsellye. Poste la urbo apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la urbo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en la vilaĝo 2541 da homoj (1900 slovakoj kaj 607 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* en 1942 oni trovis apude 40 da tombejoj de keltoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Šaľa
Kantono Chattooga

La **kantono Chattooga** - angle *Chattooga County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Georgio. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la . Ĝi havas sian nomon memore al samnoma rivero, ''''.

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun  - la lasta situas jam en la najbara subŝtato Alabamo. 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de kantonoj de Georgio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Chattooga
Okcidentalo-Akademio

**Okcidentalo-Akademio** (Occidental-Academie) estis lingva akademio rilata al okcidentalo.

Okcidentalo estas eŭroklono kreita post longaj studoj de la iama volapukisto kaj esperantisto Edgar von Wahl en 1922. Jam dekomence ĝi altiris plurajn lingve interesatajn idistojn. La unua iaspeca "fundamento" de tiu lingvo aperis vortarforme nur en 1925 (Radicarium directiv del lingue international (Occidental) in 8 lingues, de E. von Wahl). En 1927 la Okcidentalistoj centrigis la gvidon de sia movado en Austrio (nome en Vieno): tie aperis la centra kaj longe sola periodaĵo Cosmoglotta (pli frue: Kosmoglott), kaj en tiu urbo troviĝis la centra sidejo de la internacia Occidental-Union. Organo de *Occidental-Union* estis la **Occidental-Academie**, konsistanta el ĉirkaŭ 10 personoj. Ili havis la rajton decidi pri ŝanĝoj, aldonoj kaj novigoj en la lingvo. Tamen, kvazaŭ konsulta komitato, oni kreis alispecan, pli vastan organon, nomatan *Comite Explorativ del Lingue International Auxiliari* (CELIA), kiu diskutis pri diversaj lingvaj demandoj, proponis solvon au solvojn al la Akademio, kiu cetere estis la sola instanco decidopova. La diskutoj kaj la decidoj regule aperis en Cosmoglotta. La Akademio celis definitive normigi la lingvon Occidental. Kiel bazo estis prenita la vortaro de Joseph Gar *Deutsch-Occidental-Wörterbuch* (kiun reviziis von Wahl). En 1933, pro la malserena internacipolitika horizonto, oni decidis centrigi la tutan Occidental-movadon en Svislando, nome en la vilaĝo Chapelle. Tie, grupo svisa eklaboris kun la en Svision enmigrinta Ilmari Federn (1937) pri normigita vortaro (Vocabularium fundamental, grandparte ankoraŭ reviziita de E. von Wahl.). La eksplodo de la dua mondmilito devigis la en Svisio centrigitan Occidental-Union malfondi la ĝistiaman Akademion, kreante portempan Akademion (Academie Interimari de Occidental), kiu konsistis el du bone kunlaborantaj grupoj: unu en Svisio, kaj la alia en Svedio. Tiu normiga laboro daŭris ĝis 1947, kiam aperis, sub la redakto de Ric Berger, Fundamental Vocabularium de Occidental. Tiam la portempa akademio iom post iom endormiĝis pro farita laboro: ankoraŭ la ŝanĝo de la nomo "Occidental" al la nomo hodiaŭa "Interlingue" (1949) okazis sen konsulti la akademion.

Kategorio:Okcidentalo
La turniĝanta dancistino

eta|La turniĝinta dancistino. *Konsileto: Se la piedo sur la fundo estas la maldekstra piedo, ŝi turniĝas dekstrume; se la piedo sur la fundo estas la dekstra piedo, ŝi turniĝas maldekstrume.*

**La turniĝanta dancistino** aŭ la *silueta iluzio*, estas movanta optika iluzio kiu similas junan dancistinon. La dancistino ŝajnas ŝanĝi sian turniĝantan direkton, kiam la rigardanto direktas sian atenton al ŝia ombro.

Kategorio:Optikaj iluzioj
Novialo-Akademio

**Novialo-Akademio** (formale *Lingual Jurie del Novialistes*) estis lingva akademio ligita al planlingvo Novialo.

En 1928 aperis Novialo (*Nov International Auxiliari Lingue*). En 1929 aliĝis al ĝi manpleno da eks-idistoj, kune kun la cetere bone konata Ido-revuo Mondo. En 1934 Otto Jespersen decidis radikale reformi la lingvon por proksimigi ĝin al Okcidentalo. Porokaze, Mondo alinomiĝis al Novialiste. Montriĝis tamen, ke la novialistoj estas homoj lingve tre sendisciplinaj, kaj pro tio kaj eble ankaŭ ĉar Jespersen ne havis la tempon profunde okupiĝi pri sia projekto, oni fondis Lingual Jurie del Novialistes (1937), kiu proponis novajn plibonigojn kaj aliigojn. Tio tamen ne malgrandigis la lingvan ĥaoson en la movadeto mem, char la decidoj de tiu komitato estis ne devigaj, sed nur indikaj. Novial, kune kun sia lingva komitato, malaperis dum la Dua mondmilito.
Bronzokukoloj

***Chrysococcyx*** aŭ **Bronzokukoloj** estas genro de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon.

## Taksonomio
La genro *Chrysococcyx* estis kreita de la germana zoologo Friedrich Boie en 1826 kun la Afrika smeraldokukolo (*Chrysococcyx cupreus*) kiel la tipa specio. La nomo *Chrysococcyx * venas el la grekaj vortoj χρυσος (*ĥrusos*), kun la signifo "oro", kaj κοκκυξ (*kokkux*), kun la signifo "kukolo".

Grupo de aŭstral-papuaj taksonoj kiuj estis iam inkluditaj en tiu genro estas nun metitaj en la genron *Chalcites*.

La genro enhavas la jenajn speciojn::

## Referencoj
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Nigrorela bronzokukolo

La **Nigrorela bronzokukolo** (*Chalcites osculans*) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Chalcites* aŭ bronzokukoloj, tio estas brunecaj kukoledoj kun metalaj briloj. Ĝi estas indiĝena de tropikaj Aŭstralio, Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo. Tiu specio estis iam metita en la genro *Chrysococcyx*. 

## Aspekto
Plenkreskulo pezas averaĝe 30 gramojn kaj estas 19 ĝis 20 cm longaj, kun obtuze grizecbruna dorso kun distinga nigra okulstrio de la beko ĝis la kolo.  Pugo estas palblanka kaj brusta areo estas palsalmkolora. Piedoj kaj kruroj estas nigraj, okuloj estas brunaj, beko estas nigra Junuloj estas pli obtuzkoloraj kun pli bruna okulstrio. ĉefe ĉe interna flanko de granda disiga montaro en Viktorio, Novsudkimrio kaj Kvinslando. Vagantoj troveblas en Tasmanio. Reproduktiĝas en suda Aŭstralio sub la 23-a paralelo sude Dum amindumado, inoj kaj maskloj vokas unu al la alia, kun inoj komencantaj laŭte kaj poste kvietiĝantaj kiam maskloj alproksimiĝas, maskloj manĝigos inojn dum amindumado. malhelbrunan ovon en enfermitaj aŭ kupolformaj nestoj de paserinaj birdospecioj. Aparte studoj montris, ke ĝi preferas celi filoskopojn kaj ruĝgorĝulojn. Ovoj estis trovitaj ankaŭ en nestoj de kampaj trogloditoj, dornobekuloj (*Acanthiza*), veprejaj trogloditoj (*Sericornis*) kaj erikejaj trogloditoj (*Hylacola*).

Ofte ina nigrorela kukolo forigas unu el la ovoj de gastigantoj, kiam ĝi anstataŭigas ĝin per siaj propraj. ofte la ovoj estas tiel bone imititaj, ke ili povas esti identigitaj nur per frotado de la ovo por forigi la brunan pigmentaĵon. kaj oni observis makulitajn silviojn manĝigantajn nigrorelajn kukol-idojn. Post almenaŭ 18 tagoj, la kukulido forlasas la neston de sia gastigantino.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Chrysococcyx osculans. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj
Koherilo

eta|koherilo
eta|Baza konstruo
La **koherilo** estis inventita 1890 de Édouard Branly. Ĝi povis indiki efike la ĉeeston de radioondoj. Antaŭe Heinrich Hertz observis tre etajn sparkojn inter elektrodoj. Por tio li uzis lupeon kaj por pli bona observo mallumigis la salonon.

La koherilo konsistas el izolanta tubo, parte plenigita de metalsplitaĵoj. Je ambaŭ finoj estas dratoj (elektrodoj), per kiuj estas almetita la elektra energio. Oni ekzemple konektas al ili dipolan antenon, aŭ oni konektas unupolan antenon al unu elektrodo kaj konekton al la grundo al la alia.

## Funkcio 
En la baza stato la koherilo ne estas konduktiva inter la elektrodoj. Sed kiam radioondoj alvenas, tiam etaj sparkoj okazas inter la metalsplitaĵoj. Ili kunveldiĝas, aŭ koheras, kaj nun la koherilo estas konduktiva. Oni konektas ĝin al baterio kaj relajso. La relajso aktivigas sonorilon aŭ relajson kun konektita morsoskribilo.

Post kiam la radioondoj ĉesas, tamen da koherilo restas konduktiva. Por finigi la kurenton oni devas klaki kun marteleto al la koherilo. Tion oni aŭtomatigis. Oni simple metis la marteleton de la sonorilo al la koherilo. Tiel efikis, ke la relajso kaj sonorilo aktivis en la ritmo de la envenantaj radioondoj.

La sensitiveco de la koherilo estas tre alta, ĉar la distancoj inter la metalsplitaĵoj estas tre malgrandaj. Des pli malgranda estas la distanco, des pli malgrandan elektran tension oni bezonas por efiki sparkon. Pro tio Marconi, uzante la Branly-koherilon, atingis tre grandajn distancojn.

Pri kvantoj: tensio de 1000 V povas efiki sparkon de ĉ. 1 mm, 1 V povas efiki sparkon de 1/1000 mm.

maldekstra|eta|bildo 1: la ricevilo de Marconi 1896 En la bildo 1 dekstre estas la koherilo, malantaŭ ĝi la malkoherilo (marteleto por malkoheri), En la centro: relajso. Tio estas en vertikala metala tubo, por ŝirmi la koherilon de la elektra kampo kaŭzita de la ŝaltilosparkoj. La globoj maldekstre estas parto de la sendilo.

maldekstra|eta|bildo 2: la cirkvito de ricevilo kun koherilo

En la bildo 2 estas montritaj:
* A koherilo
* R relajso
* B marteleto por malkoheri
* F bobeno de magneto por movigi la marteleton B
* T terkontakto,
* supre: anteno
* sube: mekanismo por skribi strekojn sur papera bendo, en ritmo de la ricevitaj morsosignaloj

Rimarko al bildo 2:

La marteleto B devas esti aranĝita tiel, ke ĝi falas sur la koherilon (per ĝia propra pezo aŭ per forto de risorto) en la momento, kiam la ricevita signalo ĉesas. Por efiki tion ĝuste, la bobeno F estu super, ne sub la marteleto, kiel fuŝe montrita en la bildo.

Kategorio:Historiaj aparatoj
Kategorio:Elektronikaj amplifiloj
Kategorio:Telekomunikado
Karavano (tradicia)

eta|250px|dekstra|Karavano
Tradicia **Karavano** (perse: *kervan* = negocprotekto) estas granda grupo da homoj, kiuj komune vojaĝas - kutime per kameloj - laŭ specialaj karavanvojoj, kie troviĝas en regulaj distancoj karavanejoj por sekure tranokti, ricevi akvon kaj nutraĵon por homoj kaj bestoj.
Karavanoj fojfoje estas grandaj grupiĝoj, foje kun mil aŭ pli da kameloj.

Ĝeneraligite la termino ankaŭ por modernaj vojaĝkomunoj aplikeblas - vidu: Karavano.

Karavane vojaĝi estas tradicio dum multaj jarcentoj, eĉ ankoraŭ konata en la 20-a jarcento. Karavanoj estis la sola metodo sekure vojaĝi laŭ malfacilaj aŭ danĝeraj vojoj, kiel ekzemple tra dezertoj de norda Afriko, Azio, aŭ por komune esti neatakebla de rabistoj.

Famaj karavanvojoj estis
* la *silka vojo* - inter Eŭropo kaj Orienta Azio
* la *olibana vojo* - de Suda Arabio al la Mediteraneo
* tra-sahara komerco ĉefe de salo ligas la oazojn de Saharo

Ne-komercaj karavanoj estis *pilgrimaj karavanoj* al sanktaj lokoj: En la islama mondo pilgrimuloj kolektiĝis en Kairo aŭ Damasko por pilgrimi al Mekao, Medino aŭ al Kerbela. Ankaŭ en Eŭropo kolektiĝis pilgrimuloj por komuna pilgrimado al Santiago de Compostela aŭ Romo.

## Vidu ankaŭ 
* Karavano kiel termino por hodiaŭa vojaĝkomunumo, ankaŭ esperantista.
* Pakbesto

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Transporto
Werbellin-lago

La lago ***Werbellinsee***  situas norde en distrikto Barnim en Brandenburgio (Germanio), en vivulara rezervejo *Schorfheide-Chorin*.

## Ekesto 
Werbellinsee ekestis en la lasta glaciepoko kiel tipa glaĉerflua lago. Degelinta akvo fluanta sub glaĉero forportis materialon kaj tiel entranĉis profundajn fosaĵojn. La fiksa rest-glaciaĵo en la fluejo protektis ties krutajn flankojn de erozio.

## Trafiko 
Sur la lago somere trafikas liniaj turismaj ŝipoj.

La lago estas ligita al la oceanoj per la kanaloj Werbellinkanal kaj Oder-Havel-Kanal. Tiel maraj jaĥtoj povas viziti la lagon. Werbellin-lago (10 kilometroj) kaj Werbellin-kanalo (7 kilometroj) kune konsistigas nacian akvovojon germane nomatan *Werbelliner Gewässer*.

## Referencoj 
Kategorio:Brandenburgio
Kategorio:Lagoj en Germanio
Kantono Coffee (Georgio)

La **kantono Coffee** - angle *Coffee County* - estas kantono de Usono en la subŝtato Georgio. La administra centro estas la urbo . La kantono estis fondita la . 

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de kantonoj de Georgio

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Coffee
Kantono Colquitt

eta|situo en la ŝtato Georgio.
**Kantono Colquitt** (angle *Colquitt County*) estas kantono de la usona ŝtato Georgio, kreita je la 25-a de februaro, 1856. Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 42 053 loĝantojn, kaj en 2006 ĝi enhavis 44 821. La kantona ĉefurbo estas Moultrie, Georgio.

Colquitt (Georgio), Kantono
Kantono Columbia (Georgio)

eta|situo en la ŝtato Georgio.
**Kantono Columbia** (angle *Columbia County*) estas kantono de la usona ŝtato Georgio. Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 89 288 loĝantojn, kaj en 2005 ĝi enhavis 103 812. La laŭleĝa kantona ĉefurbo estas Appling, Georgio, sed la efektiva administra centro estas Evans, Georgio.

Columbia (Georgio), Kantono
Bobby McFerrin

eta|200px|dekstra|Bobby McFerrin
**Bobby McFerrin** (naskiĝinta la  en Nov-Jorko), estas kantisto a capella ege influita de ĵazo kaj dirigento. Li estas la filo de la fama solisto Robert McFerrin. Lia kanto «Don't Worry, Be Happy», aperita en la sonbendo de la filmo de 1988 *Cocktail* ĉefrolita de Tom Cruise, estis la numerounua sukceso en la listoj de Usono. Li kunlaboris ankaŭ kun solistoj kiel la pianistoj de jazo Chick Corea kaj Herbie Hancock kaj la violonĉelisto Yo-Yo Ma kaj kun la Saint Paul Chamber Orchestra. Li estas konata pro posedo de granda voĉa gamo de kvar oktoj kaj pro sia lerteco uzi la voĉon por krei sonefektojn, kiel sia rekreado de baso, kiun atingas per kanto kaj samtempa milda frapado sur sia brusto.

En 1987, li kantis la ĉefan temon de la televidserio *The Cosby Show* kaj de kelkaj riklamaĵoj de la usona televido. En 1993, li kantis la temon de la Rozkolora Pantero en *La filo de la Rozkolora Pantero*, originala de Henry Mancini.

## Diskaro 
### Sole 
* *Bobby McFerrin*, 1982
* *The Voice*, 1984
* *Spontaneous Inventions*, 1985
* ''Elephant's Child*, 1987
* *Don’t Worry, Be Happy*, 1988
* *Simple Pleasures*, 1988
* *How the Rhino Got His Skin/How the Camel Got His Hump*, 1990
* *Medicine Music*, 1990
* *Many Faces of Bird*, 1991
* *Sorrow Is Not Forever*, 1994
* *Paper Music*, 1995
* *Bang! Zoom*, 1997
* *Circlesongs*, 1997
* *Don’t Worry, Be Happy*, 1997
* *Mouth Music*, 2001
* *Beyond Words*, 2003 — kun Chick Corea, Cyro Baptista kaj Richard Bona
* *bobby mcferrin live in montreal*, 2005

### Kunlaboraĵoj 
* Bobby McFerrin kun Jack Nicholson, *The Just So Stories*, 1987
* Bobby McFerrin kun Chick Corea, *Play*, 1990
* Bobby McFerrin kun Yo-Yo Ma, *Hush*, 1991
* Bobby McFerrin kun Chick Corea, *The Mozart Sessions*, 1996

## Grammipremioj 
* **1985** "Another Night In Tunisia" kun Jon Hendricks
** "*Plej bonkvalita voĉa vira kantado de jazo"*
* **1985** "Another Night In Tunisia" with Cheryl Bentyne
** *"Plej bonkvalita muzika aranĝo por du aŭ pliaj voĉoj"*
* **1986** "Round Midnight"
** "*Plej bonkvalita voĉa vira kantado de jazo"*
* **1987** "What Is This Thing Called Love"
** "*Plej bonkvalita voĉa vira kantado de jazo*"
* **1987** "The Elephants’ Child" con Jack Nicholson
** "*Plej bonkvalita registrado por geinfanoj"*
* **1988** "Don’t Worry, Be Happy"
** *"Registrado de la jaro*",
** "*Kanto de la jaro",*
** "*Plej bonkvalita voĉa vira kantado de popmuziko"*
* **1988** "Brothers"
** "*Plej bonkvalita voĉa vira kantado de jazo"*
* **1992** "Round Midnight"
** "*Mejor interpretación vocal de jazz"''

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ejo 
* Poblado de Bobby McFerrin — Filmoj.

Kategorio:Orkestrestroj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kantono Cook (Georgio)

eta|situo en la ŝtato Georgio.
**Kantono Cook** (angle *Cook County*) estas kantono de la usona ŝtato Georgio. Oni proponis la konstitucian amendon por krei la kantonon je la 30-a de julio, 1918, kaj ratifis ĝin je la 5-a de novembro 1918. Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 15 771 loĝantojn, kaj en 2005 ĝi enhavis 16 366. La kantona ĉefurbo estas Adel, Georgio.

Cook (Georgio), Kantono
Kantono Coweta

eta|situo en la ŝtato Georgio.
**Kantono Coweta** (angle *Coweta County*) estas kantono de la usona ŝtato Georgio. Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 89 215 loĝantojn, kaj en 2006 ĝi enhavis 115 291. La kantona ĉefurbo estas Newnan, Georgio.

Coweta (Georgio), Kantono
Zlaté Moravce

**Zlaté Moravce,** hungare **Aranyosmarót,** germane **Goldmorawitz** estas urbo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Zlaté Moravce, kies distriktejo estas.
250ra|eta|maldekstra|Konstruaĵo de banko, konstruita en la jaro 1897

## Situo 
La urbo situas en valo, laŭ Žitava, laŭ la ĉefvojo Bratislavo-Zvolen, laŭ fervojo Hlohovec-Zvolen. Nitra troviĝas 32 km, la ĉefurbo 120 km.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko. La loko apartenis al grandmoravia Regno en la 9-a jarcento. Moravaj orministoj fondis setlejon en 1050. La unua mencio skribe okazis en 1113 en formo *Morowa*. La turkoj rabis en la komunumo en 1530 kaj en 1634. Iam la vilaĝo iĝis kampurbo. La loĝantaro okupiĝis precipe pri vinkulturo, tritiko kaj drapoteksado. En 1891 la fervojo atingis la urbon. Tiutempe fondiĝis uzinoj por produktado de bieroj, sukeroj, brikoj, tapiŝoj. En 1910 en la urbeto loĝis 3227 da loĝantoj (2127 hungaroj, 941 slovakoj kaj 147 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Hungario, al departemento Bars, kies departementejo estis. Poste la urbo apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. Ankaŭ la germanoj estis deportitaj al Germanio. Apudaj vilaĝoj Chyzerovce kaj Prílepy aliĝis al la urbo. En 2001 loĝis en la urbo 15 600 da homoj.

## Vidindaĵoj 
* baroka-klasikisma katolika preĝejo omaĝe al Sankta Miĥaelo de 1785
* renesanca burgo de familio Migazzi el la 17-a jarcento, en 1789 barokiĝis, nun muzeo
* departementeja domo de 1700
* novromanika maŭzoleo de 1885 por familio Migazzi

## Famuloj 
* en Zlaté Moravce estas entombigita slovaka poeto Janko Kráľ
* en la tiama Aranyosmarót naskiĝis:
** hungara arkitekto Emil Ágoston
** hungara arthistoriisto Zoltán Farkas (kritikisto)
** hungara ĉambelano Vilmos Migazzi
** hungara ĉefepiskopo József Samassa
** hungara literaturhistoriisto Róbert Gragger
** hungara ministro Adolf Samassa
** hungara pastro János Dudek
** hungara statistikisto Gyula Konkoly-Thege
** hungara verkisto Zoltán Nagyiványi

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Zlaté Moravce
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Kluzo Kupferhammer

La **kluzo Kupferhammer** - germane *Schleuse Kupferhammer*  - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal .

## Etimologio 
La nomo *Kupferhammer* ("kupromartelo") devenas de eksa fabriko, kiu prilaboris kupron. La nomo transpreniĝis kiel nomo de kvartalo de la urbo Eberswalde, kaj tiel ankaŭ ekuziĝis por la loka kluzo.

## Eksteraj ligiloj 
* historiaj fotoj

Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Kluzo Ragöse

La **kluzo Ragöse** - germane *Schleuse Ragöse*  - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal . La kluzo situas en la orienta parto de la urba komunumo Eberswalde.

## Eksteraj ligiloj 
* informetoj en la retejo de la  akvotransporta oficejo Eberswalde

Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Kluzo Wolfswinkel

La **kluzo Wolfswinkel** - germane *Schleuse Wolfswinkel*  - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal .

En la proksimeco de la kluzo ekzistis grandaj fabrikoj: malnova lanejo, paperfabriko kaj kemia fabriko. Ankoraŭ ekzistas la konstruaĵoj de la paperfabriko.

## Eksteraj ligiloj 
* historiaj fotoj

Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Kluzo Heegermühle

La **kluzo Heegermühle** - germane *Schleuse Heegermühle*  - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal .

## Fontoj 
La vilaĝoj Heegermühle, Messingwerk kaj Wolfswinkel estis kunigitaj al la urbo Finow, kiu iĝis en la jaro 1976 kvartalo de la urbo Eberswalde. La kluzo ĉe la Finowkanal troviĝis norde de la centro, kie troviĝas kelkaj grandaj konstruaĵoj kaj granda tilio.

## Eksteraj ligiloj 
* historiaj fotoj (paĝo arkivigata)

Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Obere Havel-Wasserstraße

[eta|250px|[Zehdenick: ponto antaŭ la kluzo]]
[eta|250px|kluzo [Zehdenick]]
[eta|250px|branĉo al [Templiner Gewässer]]
La '*akvovojo Supra *Havel*** aŭ **akvovojo *"Obere Havel"'''* - germane *Obere Havel-Wasserstraße''  - en la federaciaj landoj Brandenburgio kaj Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio perdis sian signifon por kargo, sed estas preskaŭ senescepte uzita turisme. Gravan ekonomian rolon ludas la ege komfortaj ŝipoj, kiujn oni povas prunti sen licenco por ŝipestro (germane: Bootsführerschein Binnen), kiu estas bezonata aliloke.

Krome estas mezgrandaj pasaĝeraj ŝipoj por horaj aŭ tuttagaj ekskursoj ekde la urboj, ekzemple de Fürstenwalde aŭ Rheinsberg.

## kluzoj 
* Schleuse Liebenwalde
* Schleuse Bischofswerder
* Schleuse Zehdenick
* branĉo en direkto Wentow-Gewässer per Schleuse Marienthal
* branĉo en direkto Templin kluzoj Schleuse Kannenberg kaj Stadtschleuse Templin
* Schleuse Schorfheide
* Schleuse Zaaren
* Schleuse Regow
* Schleuse Bredereiche
* branĉo al Lychener Gewässer per Schleuse Himmelpfort
* Schleuse Fürstenberg
* Schleuse Steinhavel
* Schleuse Wesenberg
* Schleuse Voßwinkel

ligo al
* Rheinsberger Gewässer per Schleuse Wolfsbruch
* Müritz-Havel-Wasserstraße al Müritz per pliaj kluzoj.

## Fontoj 
* operaciaj horoj kaj operacia periodo

Kategorio:Kanaloj en Germanio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Kategorio:Transporto en Meklenburgo-Antaŭpomerio
Andor Horváth

**HORVÁTH Andor** (horvat) rumanuja hungara eseisto, studverkisto, tradukisto. Li naskiĝis en Kolozsvár la  kaj mortis la  en Karcag. Li estis la pli juna frato de Tibor Horváth.

## Biografio 
La mezlernejon Horváth finis en *Liceo Brassai Sámuel* en sia naskiĝurbo en 1961, la francan-hungaran fakojn en Universitato Babeş–Bolyai de őőKluĵoúú (1966). Kvar jarojn li instruis en Turda, ekde 1970 li iĝis interna kunlaboranto de A Hét en Bukareŝto, kies li redaktis la mondliteraturan rubrikon kaj ekde 1975 li estis vicĉefredaktoro ĝis numero 44/1983. Poste li laboris en redakcio de Művelődés, de Korunk. Li instruis samtempe en la Universitato Babeş-Bolyai.

## Verkoj 
* *Dávid parittyája*, esszék, Bk., 1979;
* Saint-Simon herceg: Emlékiratok, vál., Bk., 1979;
* Brassai: Előhívás. Levelek (1920-1940), vál., Bk., 1980;
* *Nyomunkban a hírözön*. Jegyzetek a 70-es évek végén, Bk., 1982;
* *Montaigne köpenye*, esszék, Bk., 1985.
* *A szent liget*. Tanulmányok a görög tragédiáról, 2006.

## Tradukaĵoj 
* R. Escarpit: A könyv forradalma, Bk., 1973;
* L. Althusser: Olvassuk Marxot [Gerő Ernővel], Bk., 1977;
* R. Enescu: Eszmék és stílusok, vál., Bk., 1989.
* *Korszellem és önismeret: válogatás a két világháború közötti román esszéirodalomból* (Kriterion, Bukarest, 1988),
* Andrei Plesu: Tescani napló (Koinónia Kiadó, Kolozsvár, 2000),
* Andrei Plesu: A madarak nyelve (Jelenkor, Pécs, 2000).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Horvath A
Horvath A
Kantono Muscogee

La **kantono Muscogee** - angle *Muscogee County*, prononco laŭ la sistemo IFA [] - estas kantono de Usono en la subŝtato Georgio. La administra centro estas la urbo '**. La kantono estis fondita la . Ĝi ricevis sian nomon laŭ la indiĝena, indiana etno de **'.

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El la kantona teritorio cetere  kvadrataj kilometroj estas tera areo kaj  kvadrataj kilometroj estas akva areo. La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Georgio
Kluzo Schöpfurth

La **kluzo Schöpfurth** - germane *Schleuse Schöpfurth*  - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal .

La vilaĝoj *Schöpfurth* kaj *Steinfurt*, kies limo estis la Finowkanal, estis kunigitaj en la jaro 1929 al la vilaĝo *Finowfurt*. Nun ĉiuj loĝlokoj situas en la komunumo Schorfheide.

## Eksteraj ligiloj 
* historiaj fotoj
* fotoj pri la rekonstruo de la kluzo en la jaro 2005 - 2006

Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Žiar nad Hronom

**Žiar nad Hronom,** hungare **Garamszentkereszt,** germane **Heiligenkreuz an der Gran** estas urbo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom, kies distriktejo estas. La slovaka nomo dum la historio estis *Hronský Svätý Kríž*, la hungara *Barsszentkereszt*.
250ra|eta|maldekstra|Fabriko pri aluminio en Žiar nad Hronom
250ra|eta|maldekstra|Nova loĝkvartalo en Žiar nad Hronom

## Situo 
La urbo situas en valo, laŭ rivero Hron, laŭ la ĉefvojo Bratislavo-Zvolen, laŭ fervojo Levice-Zvolen. Kremnica troviĝas 15 km.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko, poste keltoj kaj slavoj alvenis. La unua mencio skribe okazis en 1075, Géza la 1-a donacis la bienojn al abatejo tiutempe fondita. Apude setlejo formiĝis, kiu aperis en dokumento en formo *Cristur* en 1237, la loĝantoj iĝis nobeloj en 1246 danke tion al ĉefepiskopo de Esztergom. La fortikaĵo menciiĝis unue en 1253, kiu dum la historio apartenis al la reĝo aŭ al la ĉefepiskopo. Lastfoje en 1677 Emeriko Thököly okupis ĝin kaj tuj malkonstruis. La husanoj firmigis la abatejon en la 15-a jarcento, kiun la ĉefepiskopo trakonstruis burgo, poste ripozejo ekde 1631. Thököly malvenkis en 1678 de aŭstra-hungara-franca-pola armeo. Francisko Rákóczi la 2-a havis la regionon inter 1703-1708. En 1875 la komunumo iĝis distriktejo. En 1910 en la komunumo loĝis 1507 da loĝantoj (1323 slovakoj, 127 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungario, al Bars, en distrikto de *Garamszentkereszt*, kies distriktejo estis. Poste ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En la socialismo la aspekto iĝis industria urbo, la fabriko pri aluminio ekproduktis ekde 1955. Konstruiĝis multe da altaj loĝdomoj. La fortikaĵa regioneto, iama vilaĝo *Šášovské Podhradie* aliĝis al la urbo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1813
* ĉefepiskopa burgo de 1631, en 1869 pligrandigita
* skulptaĵo pri Nepomuka Sankta Johano el la 18-a jarcento
* paroĥejo de 1766
* kapelo omaĝe al Virga Maria de 1711
* ruinoj de fortikaĵo apudurbe, sur monteto nomata Saskő (=agloŝtono)

## Famuloj 
* en la iama Garamszentkereszt naskiĝis:
** hungara verkisto Árpád Abonyi
* en la iama Garamszentkereszt mortis:
** hungara episkopo Károly Rimely

## Partneraj urboj 
*  Svitavy, Ĉeĥio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Kategorio:Setlejoj sur Hron
Werbellin-kanalo

Werbellinkanal Schleuse Eichhorst.jpg
La **Werbellin-kanalo**  ligas la lagon Werbellinsee  kun la Oder-Havel-Kanal kaj tielmaniere kun la Balta Maro kaj la Oceanoj. Tial estas videblaj sur Werbellinsee multaj grandaj jaĥtoj. Werbellin-lago (10 kilometroj) kaj Werbellin-kanalo (7 kilometroj) kune konsistigas nacian akvovojon germane nomatan *Werbelliner Gewässer*.

La kanalo sekvas la riveron Finow  kaj estis realigata en 1765 por plibonigi la akvan situacion de la dua Finowkanal. Pro tio malleviĝis la nivelo de Werbellinsee. Poste la Oder-Havel-Kanal pasis.

## Kluzoj 
* Schleuse Eichhorst  kaj
* Schleuse Rosenbeck , ambaŭ aŭtomataj

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Kanaloj en Germanio
Kategorio:Brandenburgio
Odro-Havel-kanalo

eta|
eta|
eta|

La **Odro-Havel-kanalo** - germane *Oder-Havel-Kanal* (OHK) - estas parto de la akvovojo Havel-Odro (*Havel-Oder-Wasserstraße*, HOW), en la federacia lando Brandenburgio de Germanio.

## kluzoj 
* Schleuse Lehnitz
* ŝiplifto  Niederfinow 

## Historio 
Ĝi anstataŭigis la pli aĝan kanalon *Finowkanal* ekde 1914.

La Odro-Havel-kanalo ligas la riveron Havel apud la lago *Nieder-Neuendorfer See* en la proksimeco de Hennigsdorf kun la Odro apud Hohensaaten. La distanco inter la kluzoj Spandau kaj Lehnitz estas 77,9 km kaj la distanco al la ŝiplifto Niederfinow estas 92,9 km. De la lasta parto 29 km estas super la grundo kaj hermetike fermitaj por konservi la akvon.

La kanalo havis diversajn nomojn dum sia historio
* *Hohenzollernkanal* ekde la inaŭguro 
* poste *Großschiffahrtskanal* aŭ *Großschiffahrtsweg Berlin-Stettin* 
* *Berlin-Stettiner Wasserstraße* sur mapoj en la 1930-aj jaroj

## Eksteraj ligiloj 
* [Historiaj fotoj pri la kanalo kaj la ŝiplifto Niederfinow(https://eo.wikipedia.org/wiki/%C5%9Diplifto_Niederfinow)]
* [ELWIS(https://eo.wikipedia.org/wiki/ELWIS): operaciaj tempoj de kluzoj]
* retejo de la akvotransporta oficejo Eberswalde
* Konstruo de la nova ponto en Eberswalde

Kategorio:Kanaloj en Germanio
Kategorio:Brandenburgio
Ernest Orlando Lawrence

**Ernest Orlando LAWRENCE** (8-an de aŭgusto 1901, Canton, Sud-Dakoto, Usono – 27-an de aŭgusto 1958, Palo Alto, Kalifornio) estis usona fizikisto, kiu ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1939 pro malkovro de la ciklotrono.

eta|dekstra|Ernest Orlando LawrenceLawrence atingis doktoran rangon en 1925 (Ph. D.) en Universitato de Yale kaj tie laboris kiel fizika adjunkto en 1927–28. Poste li laboris en la Kalifornia Universitato en Berkeley kiel adjunkto, ekde 1930 kiel universitata instruisto.

La principon de la ciklotrono, li elpensis en 1929, ĝin konstruis lia instruisto M. Stanley Livingston. La ciklotrono akceligis protonojn je energio de 13.000 elektronvolto (eV). Lawrence decidis tiam konstrui duan ciklotronon, kiu akcelis je 1.200.000 eV. Tiu energio jam sufiĉis por nukleaj transformiĝoj. Lawrence en 1936 establis radian laboratorion en Berkeley por daŭrigi la eksperimentojn.

Oni sukcesis krei la unuan nenaturan kemian elementon teknecion per ciklotrono de Lawrence.

Lawrence produktis per la ciklotrono – por medicina celo – radioaktivan fosforon kaj aliajn izotopojn interalie radioaktivan jodon, per kiu oni unuafoje traktis la tiroidan trokreskon. Li enkondukis eĉ uzon de neŭtronfaskoj en traktado de la kancero.

Dum la dua mondmilito, li laboris en la Manhattan-plano pri elektromagneta riĉigo de la uranio. Lawrence ankaŭ patentigis kolorekranan bildotubon.

Li ricevis en 1957 Fermi-premion.

Oni nomumis estime je li la laboratorion Lawrence Berkeley; la Tutlandan Esplorinstituton Lawrence Livermore en Kalifornio kaj la 103-an kemian elementon, la laŭrencion.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Eksperimentaj fizikistoj
Kategorio:Norvegdevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Havelkanal

eta|dekstra|250px|Havelkanal (ĉe Falkenrehde)
[eta|dekstra|250px|[viola: Havelkanal, blua: Havelverdblua: Elbe-Havel-Kanal kaj Oder-Havel-Kanalverda: Sacrow-Paretzer Kanal]]

La **Havelkanal** (HvK) ligas la Oder-Havel-Kanal (km&nbsp;10,2) ĉe Nieder Neuendorf apud Hennigsdorf kun la rivero Havel okcidente de Potsdamund ĉe Paretz en la proksimeco de Ketzin. Ĝi estas 34,5&nbsp;km longa kaj pre la Schleuse Schönwalde al diferenco de alteco estas proksimume 2&nbsp;m.

La kanalo ekestis en la jaro 1951 ĝis 1952 sen detala planado. Ĝi ĉirkaŭumis la okcidentajn kvartalojn de Berlino, kiuj ne estis partoj de GDR. La nomo komence estis *"Kanal des Friedens"* (kanalo de paco). Oni povis utiligi antaŭe ekzistantajn akvovojojn kaj kanalojn por sekigi la grundon, nome la Nieder Neuendorfer Kanal, la Brieselanger Kanal kaj la Hauptschifffahrtskanal Nauen-Paretz.

Pro la dimensio de la kanalo (larĝeco 34 m kaj profundeco 3 m) ĝi estis uzebla por grandaj kargoŝipoj ĝis 1000 t, kiuj ne povis pasi la tiam malpli grandan kluzon ĉe Spandau (750 t).

De Nieder Neuendorf ĝi iras okcidenten al Brieselang, kaj direktas suden. En la proksimeco de Berliner Ring ĝi pasas la Bredower Luch kaj Zeestow kaj atingas per parto de la rivero Wublitz la riveron Havel.

En 13 monatoj estis movitaj 5,56&nbsp; milionoj de &nbsp;m³ de tero kaj konstruitaj 10 pontoj. Parto de la bordoj estis fiksita per la ruinaĵoj de Berlino

La ĝenerala impreso de la kanalo estas enuiga, ĉar ĝi estas rekta kaj sen vidindaĵoj. La alternativa vojo tra la lagoj de Berlino (Tegeler See, Spandau, Wannsee kaj Sakrow-Paretzer Kanal estas multe pli interesa, sed ankaŭ temporaba.

Estas malmultaj eblecoj por fiksi la boaton, ĉefe apud la Schleuse Schönwalde kaj ĉe Brieselang.

Kategorio:Brandenburgio
Kategorio:Kanaloj
Elek Csetri

**CSETRI Elek** (ĉetri) estis rumanuja hungara historiisto, universitata profesoro, ekstera ano de MTA naskita en Turda 11-an de aprilo 1924 kaj mortinta en Kluĵo la 24-an de januaro 2010. Li estis la edzo de Klára Lingvay.

## Biografio 
Elek Csetri la mezlernejon li finis en Kluĵo, la universitaton same (1947). Li estis ano de Móricz Zsigmond Kollégium. Li laboris en universitata biblioteko de Kluĵo kaj en Erdélyi Tudományos Intézet, instruis en Baia Mare kaj Târgu Mureş. Ekde 1949 li instruis en Universitato Bolyai de Kluĵo, respektive en Universitato Babeş-Bolyai.

## Verkoj 
* *Tanulmányok az erdélyi kapitalizmus kezdeteiről* (kun István Imreh kaj Samu Benkő (1956);
* *Kelemen Benjámin, a haladó gazda* en memorlibro *Kelemen Lajos-emlékkönyv (1957),
* *Iratok az erdélyi parasztság 1831. évi mozgalmainak kérdéséhez* en Studia (1962),
* *Populaţie şi societate* (kun István Imreh, Kv. 1972,
* *Erdély változó társadalma 1767-1821* (kun István Imreh). 1980),
* *1848. Arcok, eszmék, tettek*(1974),
* *Kőrösi Csoma Sándor indulása* (1979),
* Wass Pál: *Fegyver alatt* (1968), redaktis.
* Silvio Pellico: *Börtöneim* (Erdélyi Károly fordításában, Téka 1969), red.
* Táncsics Mihály: *Életpályám* (Tanulók Könyvtára, Kv. 1971) red
* Teleki Sándor: *Emlékezzünk régiekről*, 1973) red.
* *Történeti kronológia* 1-2. (kun András Bodor (1976),
* *Kőrösi Csoma Sándor*, Bukarest, 1984,
* *Bethlen Gábor életútja*, Bk., 1992.
* Csetri Elek-Szabó Béla: *Erdélyi fejedelmek arcképcsarnoka* (1541-1690), Művelődés, Kolozsvár 2003.
* *Erdély és Európa, 2006.
* *Erdély az ébredő Európában* (1825-1848), studoj, Kriterion Könyvkiadó, 2009.

## Eksteraj ligiloj 
* Bekker Zsuzsa et al.: *Emlékkönyv Csetri Elek születésének nyolcvanadik évfordulójára* http://mek.oszk.hu/06200/06269

Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Kategorio:Mortintoj en Rumanio
Kluzo Drahthammer

La **kluzo Drahthammer** - germane *Schleuse Drahthammer*  - estas kluzo en la federacia lando Brandenburgio de Germanio. Ĝi apartenas al la akvovojo Finowkanal .

La kluzo apartenas al la urba komunumo Eberswalde kaj situas sude de ties urboparto *Finow*. En la proksimeco de la kluzoj Drahthammer kaj Wolfswinkel ekzistis grandaj fabrikoj: malnova lanejo, paperfabriko kaj kemia fabriko. Ankoraŭ ekzistas la konstruaĵoj de la paperfabriko.

## Eksteraj infirmoj 
* informetoj en la retejo de la  akvotransporta oficejo Eberswalde

Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Michał Heller

**Michał** Kazimierz **HELLER** (naskiĝis la 12-an de marto 1936 en Tarnów) estas pola romkatolika pastro, teologo, fizikisto, kosmologiisto, profesoro de filozofio en la  Papa Akademio Teologia (pole *Papieska Akademia Teologiczna*) en Krakovo kaj laboristo de la Vatikana Observatorio.

Profesoro Heller lernis en la 4-a Ĝeneralkleriga Liceo je la nomo Johano Paŭlo la 2-a en Tarnów. Ekde 1990 li estas membro de Papa Akademio de Sciencoj. En 2008 li ricevis la Premion Templeton.

## Vidu ankaŭ 
* izomorfio

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de pastro prof. Heller
* Sciencistoj (PL)

Kategorio:Polaj fizikistoj
Kategorio:Polaj astronomoj
Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Premio Templeton
Rub-al-Ĥalo

**Rub-al-Ĥalo** aŭ '''Rub' al-Ĥali'* ( "Malplena Angulo", angla transliterigo ankaŭ *Rub al-Khali*) estas la tria plej granda sablodezerto de la tero. Preskaŭ senhoma, ĝi kovras la sudan trionon de la araba duoninsulo. Ĝia formiĝo – same kiel tiu de Saharo – estis kaŭzata de alizeaj ventoj, Rub-al-Ĥalo do estas tipa alizea dezerto.

[300ra|eta|dekstra|La regnoj sude de la dezerto ĉirkaŭ la jaro [-100|100 antaŭ nia erao]]

## Geografio 
La dezerto etendiĝas sur ĉ. 780.000&nbsp;km² de Naĝdo en la nordo (tie komenciĝas la dezerto Nefud) ĝis Hadramaut (Jemeno) en la sudo. En nordoriento Rub-al-Ĥalo etendiĝas ĝis la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.
En la sudo Rub-al-Ĥalo limas al regionoj kiel ekzemple Dofaro (Omano), kiuj estas klimate jam influataj de musono.

La dezerto konsistas ĉefe el sablaj dunoj, foje ĝis 300 m altaj. Ili etendiĝas sur areo de 500.000&nbsp;km². Multaj el la sekriveroj (uedo, vadio) de la Araba duoninsulo finiĝas en Rub-al-Ĥalo.

## Klimato kaj vegetaĵaro 
Rub-al-Ĥalo havas malpli ol 50&nbsp;mm da precipitaĵo jare, ĝi havas aridan (sekegan) klimaton. La temperaturoj skaliĝas inter frosto nokte ĝis  dumtage. Spite al tiuj severaj kondiĉoj la sablodezerto havas propran ekosistemon: en la tuta dezerto troviĝas araneoj, ronĝuloj kaj kelkaj - kvankam malmultaj - specioj de plantoj.

## Homoj 
Rub-al-Ĥalo estas grandparte ne esplorata, se oni preterlasas la satelitfotojn. Ĝis hodiaŭ ĝi apartenas al la malplej alireblaj regionoj de la tero. Eĉ la beduenoj evitas ĝin kaj nur ĉe la dezertrandoj bredas kaj paŝtas kamelojn.

Ĝis la jaro 300 ĝi estis trapasata de olibano-karavanoj. La dezertiĝo de la regiono progresis dum la lastaj jarmiloj, malebligis negoc-vojaĝojn kaj tiel la iam riĉa komercurbo Ubar estis forlasita kaj dronis en la sablo.

La unuaj ekspediciaj trapasoj de la dezerto (fare de eŭropanoj) sukcesis al la britoj Bertram Thomas (1931) kaj John Philby (1932). Inter 1946 kaj 1950 Wilfred Thesiger trapasis la regionon plurajn fojojn kaj parte mapis la dezerton kaj la omanajn montarojn. Nuntempe diversaj kompanioj gvidas ekskursojn gvidatajn de GPS.

## Literaturo (germanlingva) 
* Wilfred Thesiger: *Die Brunnen der Wüste.* Malik, sen lok-indiko, marto 2002, ISBN 3890292259
* Bruce Kirkby, Maurus Pascher: *Im leeren Viertel.'' Piper, sen lok-indiko, aprilo 2003, ISBN 3492238653

## Eksteraj ligiloj 
*  Lagoj de Rub-al-Ĥalo , ttt: Saudi Aramco World
*  Mirindaj bildoj el la dezerto : filmeto de glisparaŝutisto, "National Geographic"-magazeno
* Klara bildo de mirindaj dunoj en Rub-al-Ĥalo.

## Bildoj 

Dosiero:Rub al khali sunset Nov 2007.jpg|Sunsubiro en Rub-al-Ĥalo
Dosiero:Ar Rub’ al Khali Sand Sea, Arabian Peninsula.JPG|El-orbita foto de la "malplenejo"
Dosiero:Rub-al-Khali_800.jpg|Dunoj en Rub-al-Ĥalo (satelita foto)

Kategorio:Dezertoj en Sauda Arabio
Kategorio:Dezertoj en Jemeno
Kategorio:Dezertoj en Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Tsavo (apartigilo)

[eta|400ra|Situo de rivero kaj parkoj de [Tsavo]]
**Tsavo** estas

* Tsavo-regiono en Kenjo

kun
* Tsavo-rivero
* Tsavo rapidvojo (A109), Najrobio&nbsp;—&nbsp;Mombasa
* Tsavo (urbo), kie la rapidvojo krucas la Tsavo-riveron

* Tsavo Nacia Parko kun siaj du partoj
** Nacia Parko Orienta Cavo
** Nacia Parko Okcidenta Cavo

kaj krome
* **The Man-eaters of Tsavo**, libro pri Tsavo homvoraj leonoj - paro de "nudaj" leonoj (sen kolhararo), kiu fifamiĝis pro manĝado de laboristoj dum konstruo de fervoja ponto.

Kategorio:Geografio
Kategorio:Kenjo
Sándor Huszár

**HUSZÁR Sándor** (husar) estis rumanuja hungara verkisto, tradukisto, redaktoro naskita en Kluĵo la 15-an de aprilo 1929 kaj mortinta en Békéscsaba la 13-an de decembro 2005. Li estis la edzo de redaktorino Irma Huszár.

## Biografio 
Sándor Huszár finis la mezlernejon en sia naskiĝurbo (1948) kaj poste li laboris en la Ŝufabriko János Herbák (*Clujana*), poste li iĝis ĵurnalisto ĉe la ĵurnalo Igazság en Kluĵo (1949–52). Li akiris diplomon pri filozofio en la Universitato Bolyai (1954). Iomtempe li estis redaktoro de la Utunk, poste direktoro de la Kolozsvári Állami Magyar Színház (1959–64). Li denove laboris ĉe la Utunk kaj ekde 1970 ĝis numero 44/1983 li estis ĉefredaktoro de la A Hét. En 1988 li translokiĝis Hungarujon.

## Verkoj 
* *Valaki közbeszól*, rakontoj, skizoj, Bk., 1956;
* *Máriskó*, rakontoj, skizoj, Bk., 1958;
* *Számadás helyett*, rakontoj, Bk., 1959;
* *A házasságok a földön köttetnek*, dramoj, Bk., 1963;
* *Árva madár*, rakontoj, Bk., 1963;
* *Főpróba után*, etromano, Bk., 1964;
* *Kokó, a bohóc*, rakontoj, Bk., 1966;
* *Az író asztalánál*. Beszélgetések kortárs írókkal, Bk., 1969;
* *Annak emlékére, hogy egyszer összevesztünk*, rakontoj., Bk., 1973;
* *Esős délutánok a Tarka Ökörben*, rakontoj, Bk., 1974;
* *Jött egy leány*... Színpadi riport két részben, Bk., 1977;
* *Így láttam a trapézról*. Regényes botladozások több emberöltőn keresztül, romano, Bk., 1979;
* *Színház (majdnem) az egész világ*. Regényes vélekedések színészekről és emberekről, melyek a Tarka Ökörben hangzanak el, romano, Bk., 1980;
* *Sorsom emlékezete*. Vallomások egy bűntelen nemzedék elkárhozásáról, eseoj, Bk., 1982;
* *Honnan tovább?* Barangolások elődök írói világában, eseoj, Bk., 1984
* *Hol van az a nyár...*, rakontoj, Bk., 1985;
* *Irodalom a ködben*, eseoj, 1989.
* ''Irodalomalapítók és utódaik, intervjuoj, 2004.

## Tradukaĵoj 
* N. Tănase: Így nőttem fel..., romano, Mvh., 1956;
* N. Tănase: Így nőttem fel... - Vagányok, etromanoj, Bk., 1965;
* F. Munteanu: Hattonnás bűn, rakontoj, Bk., 1965;
* M. Preda: Találkozás a földeken, elb. [kun László Forró, Fáskerthy György], Bk., 1968;
* N. Breban: Franciska, romano, Bk., 1968.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Somala pasero

La **Somala pasero**, *Passer castanopterus*, estas birdo de la familio de Paseredoj kaj plej tipa genro de paseroj, troviĝanta en Afriko nome en norda Somalio, Ĝibutio, Etiopio kaj Kenjo.

Ĝi estis konsiderata kiel formanta superspecion kun la Ruĝa pasero, *P. rutilans*, kaj foje eĉ traktata kiel samspecifa; similaĵoj laŭ plumaro kaj morfologio inter ambaŭ ŝajnas konverĝo, pli ol proksima rilato.

Oni agnoskas du subspeciojn, kiuj estus la jenaj:
* *castanopterus* Blyth, 1855 - Ĝibutio, Somalio kaj orienta Etiopio (orienten el ĉ. 41° Or).
* *fulgens* Friedmann, 1931 – pleja suda Etiopio kaj norda Kenjo (suden al Kapedo kaj Marsabit).

Tiu specio estas iom simila al la proksima laŭ morfologio Ĝangala pasero sed tre malproksima laŭ geografio. Ĝi havas kiel tiu nigran krucon ĉirkaŭ la ankaŭ nigra bekobazo kun “antaŭtuko” limigita al mallarĝa vertikala nigra strizono kiu trapasas nur la mentonon kaj la gorĝareon kaj traokula strizono, sed sen nigra frunto kaj tie estas ne malhelgriza krono kiel tiu de la Ĝangala pasero aŭ de la Dompaseroj, sed helbrunaj krono, nuko, orelareo kaj kolflanko, kiu ĉirkaŭas helan sablokoloran vangon. La subaj partoj estas sablokoloraj sen markoj nek strioj. En ŝultroj estas tre granda kaj markata **helbruna areo** (kio nomigas la specion en la latina scienca nomo kiu signifas pli malpli "brunflugila") sed sen blanka ŝultra flugilstrio kiel ĉe aliaj paseroj; flugilplumoj estas nigraj kun helbrunaj bordoj. La dorso estas helgriza (anstataŭ helbruna kiel tiu de la Ĝangala pasero) kun iom da nigra vertikala strieco en supra dorso, dum tiu suba estas senmarka, dum la pugo estas pli hela.

## Referencoj 
*  Dataro enhavas ankaŭ informacion, kial la birdo estas konsiderata kiel **Malplej zorgiga** (LC) (angle).

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paseredoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Orienta Afriko