Filozofio de kulturo

[eta|[Johann Gottfried Herder|Johann Herder atentigis pri naciaj kulturoj.]]
**Filozofio de kulturo** estas sekcio de filozofio, kiu konsideras kulturon kiel tutaĵon. Tiele ĝi okupiĝas pri la studo de la kondiĉoj sub kiuj kulturo evoluis ĝenerale kaj pri la respektivaj kulturaj evoluoj viditaj en la respondaj specifaj historiaj kaj geografiaj kuntekstoj. Ĝi esploras homan kulturan esprimon en lingvo, skribo, mito, religio, etiko, arto, ekonomiko, politika ŝtatorganizo, amaskomunikiloj, scienco kaj teknologio.

**Kulturfilozofio** rilatas al filozofio, kiu formulas teoriojn pri kulturo, esprimas distancon de tradiciaj vidpunktoj, kaj reflektas pri kulturaj fenomenoj. Ĝi disvolviĝis ĉirkaŭ la turno de la 19-a kaj 20-a jarcentoj en la kunteksto de sociaj kaj politikaj ŝanĝoj dum la antaŭ-, militaj kaj postmilitaj periodoj de la Unua Mondmilito. Konsiderante la milionojn da mortoj kaj ĝeneraligitan perdon de normoj, intelektuloj (ekz., Simmel kaj Valéry) pridubis aŭ malakceptis la kulturkonservajn teoriojn de idealismaj filozofioj, precipe tiujn de Hegelo kaj Kant. Nuntempe, kultura filozofio ankaŭ estas konsiderata parto de la kulturstuda disciplino, kiu aperis en la 1980-aj jaroj. Ĝiaj subtenantoj distancigas sin de limigo de sia disciplino al pensoskolo ene de filozofio.

Kiel branĉo de filozofio, ĝi traktas la esencon de kulturo, ĝiajn produktojn kaj manifestiĝojn  kaj la rilatojn inter kulturo kaj la individuo aŭ socio. Ĝi inkluzivas tiajn branĉojn kiel ontologio, epistemologio kaj aksiologio de kulturo. Ĝi estas proksime rilata al etnologio kaj estetiko.

## Evoluigaj direktoj 
La filozofio de kulturo disvolviĝas en kvar direktoj:

1. La unua aliro ekzamenas kulturon el la perspektivo de la problemo plibonigi la menson. Oni proponas solvi ĉi tiun problemon per disvolvado de metodoj por akiri veran scion.

2. La dua direkto en la filozofio de kulturo montras ĉi-lastan en la formo de kolektiva socia produkto.

3. La tria direkto estas koncepto, kiu estis evoluigita en la filozofio de historio.

4. La kvara direkto evoluigas la vidpunkton, laŭ kiu kulturo celis establi ligon kaj kunigi en unu tutaĵon de praktika konstruo la diversecon de unuflankaj kaj privataj aliroj, metodoj de analizo kaj interpretado de kulturo.

## Kulturo kiel komuna agado 
[maldekstra|eta|[Adolf Bastian evoluigis universalan modelon de kulturo.]]
Kelkaj kulturkritikistoj de la tempo (inkluzive de Oswald Spengler) vidis la finon de kulturo kiel alvenintan. La plimulto pledis por programo kritika de idealismo, tiel ankaŭ ligante kun ideoj el la 19-a jarcento. Ĉi tiu programo celis iniciati la reformon de filozofia penso: filozofiaj teorioj estu adaptotaj al la bezonoj de homoj kaj la sciencaj postuloj de la tempo. La vidpunkto, ke kulturo estas konstrukcio de diversaj "sferoj de ekzisto" konsistantaj el kvalifikitaj produktoj de la artoj kaj sciencoj, estis forlasita. Oni asertis, ke "kulturitaj homoj" disvolviĝis per la uzo de ĉi tiuj produktoj.

Tiu ĉi nocio perdis sian universalan validecon pro la eventoj de la milito kaj la antaŭaj kaj postaj socipolitikaj ŝanĝoj. Komence de la 20-a jarcento, kulturaj filozofoj ŝanĝis sian vidpunkton pri kulturo kiel komuna respondeco de ĉiuj homoj. La ŝanĝiĝantaj produktoj kaj strukturoj de kolektiva agado nun estis konsiderataj esprimoj de kulturo. Kulturo estis rigardata kiel dinamika ento, kiel "ensemblo de interagoj", kiujn homoj kolektive produktas kaj kiu servas kiel gvidilo por individuoj en la vivo. La "stranga reciproka rilato" inter la individuo kaj la komunumo estas kulturo. "Ĝia enhavo por ni konsistas nur en la fakto, ke ĝi (tio, kio estas kolektive kreita) estas konstante denove alproprigata kaj tiel kontinue rekreata." 

[eta|La brita poeto kaj kritikisto [Matthew Arnold rigardis "kulturon" kiel la kultivadon de la humanisma idealo.]]
La ŝanĝo al ĉi tiu funkcia (pozitivisma) pensado pri kulturo formas la memkomprenon de kultura filozofio kaj speguliĝas en teorioj, kiuj havas novigan efikon sur kulturstudojn. Karakteriza trajto estas la kritika reflektado pri kulturaj fenomenoj, kiel postulite rilate al ideoj el la unua duono de la 20-a jarcento post la Dua Mondmilito (ekz., Arendt, Horkheimer, Marcuse). 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Teologio de kulturo


Kategorio:Socia filozofio