open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Korea Basbala Komitato

La **Korea Basbala Komitato** (, , mallonge **KBO**) estas la rega instanco de basbalo en Sud-Koreio. Ĝia supra ligo estas la **Korea Basbala Ĉampionado**.

## Teamoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Basbalo
Kategorio:Sporto en Sud-Koreio
Kategorio:Sportaj organizaĵoj
József Pólya

**József Pólya** [jOĵef pOja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pólya József** estis hungara kuracisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1858).

József Pólya http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/083/pc008326.html#1 naskiĝis la  1802 en ?. Li mortis la  1873 en Budapeŝto.

## Biografio 
József Pólya frekventis universitaton en Pest (urbo), kie li ricevis diplomon en 1830. En la sekva jaro li eklaboris en Malsanulejo Rókus. Ĝuste tiam okazis granda epidemio ĥolero, tial li laboris tre multe. En 1832 li vojaĝis al Kroatio por transdono spertojn pri la ĥolero. En 1842 li fondis privatan frenezulejon, kiu funkciis nur 3 jarojn. En 1848 li respondecis tutlande pri ĥoleraj malsanoj. Post la pensiuliĝo li okupiĝis pri ĝardenkulturo.

## Verkaro (elekto) 
* *Értekezés az ember belférgeiről* (1830)
* *De hydriatria nonnulla. Occasione festi semisecularis laureae doctoralis medicae...* (1838)
* *Tudnivalók a Pesten felállított privát elmekórintézetről* (1842)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Linio B (Praga metroo)

**Linio B** de Metroo en Prago havas en plano flavan koloron. Ĝi havas 24 staciojn, la longeco de tiu ĉi linio estas 25,704 km. Ĝi ofertas konekton de Černý Most (kie estas finstacio de multaj interregionaj buslinioj, de ĉi tie ekzemple forveturas busoj de Student Agency al Liberec) al Zličín. Linio B estas unika linio de metroo pro trietaĝa haltejo Rajská zahrada. Du etaĝoj servas por metroo, la tria etaĝo servas kiel aĉetgalerio. La haltejo estis en jaro 1999 elektita kiel "Konstruaĵo de jaro 1999".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Linioj de Praga metroo
János Pompéry

**János Pompéry** [jAnoŝ pompEri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pompéry János** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, advokato, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1859). Li uzis pseŭdonimojn ekzemple: Áldor, Yole, Sarolta, Ervin.

János Pompéry http://www.kislexikon.hu/pompery.html naskiĝis la  1819 en Miskolc. Li mortis la  1884 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Pompéry lernis en sia naskiĝurbo, Eperjes kaj Pest (urbo). Li debutis novelisto en 1841 en Athenaeum (revuo). Li akiris diplomon en 1842. Baldaŭe li estis hejma edukisto ĉe grafa familio. En 1847 li estis advokato en Marcaltő, en la sama jaro li ricevis nobelecon. En la sekva jaro li ricevis postenon en la ministerio, baldaŭe li estis elektita parlamenta deputito. Inter 1850-1852 li estis advokato en Vieno, poste li revenis al Pest, kie li ricevis laboron en redaktejo. En 1861 li fondis ĵurnalon, kiun li redaktis unu jaron.

## Verkaro (elekto) 
* *Beszélyek* (1853) - noveloj
* *A telivér* (1859) - komedio
* *A jogvesztés elmélete és az államjog* (1862)
* *Az első magyar általános biztosító társaság fennállásának negyedszázados évfordulóján* (1883)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mauborget

**Mauborget** estas komunumo en la distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 103 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Mauborget situas en la Ĵurasa Montaro sur la suda flanko de la montoĉeno *Chasseron* 5 kilometrojn norde de la Lago de Neŭŝatelo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Mauborget kaj diversaj izolitaj bienoj sur la altaĵo de Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,51 km², de kiuj 66,0% estas kovritaj de arbaro, 29,7% servas por agrikulturo kaj 4,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Mauborget limas en nordo al Val-de-Travers (NE), en oriento kaj sudoriento al Tévenon, kaj en sudo kaj okcidento al Fontaines-sur-Grandson.

## Trafiko 
Mauborget situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la komunumo kondukas flankaj vojoj de Grandson kaj de Sainte-Croix kaj paseja vojo al Couvet en Val-de-Travers. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 situas 5 kilometrojn sude de la komunumo en Grandson. Pere de poŝtaŭtolinio al Yverdon-les-Bains la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Mauborget datiĝas el la jaro 1403 kiel *Malborget*. dum mezepoko la vilaĝo apartenis al la Voktejo Grandson, el kiu sub la berna regado fariĝis berna voktejo kaj post la Helveta Revolucio de 1798 distrikto. Surbaze de la administra reformo de 2006 la komunumo kun efiko de la 1-a de januaro 2008 estis integrita al la nova Distrikto Vaŭda Nordĵuraso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Mauborget
9609 Ponomarevalya

'*9609 *Ponomarevalya'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

Ĝi stis nomita en honoro de Valentina Leonidovna Ponomarjova, (cirile : *Валентина Леонидовна Пономарёва'') de la Instituto de Historio de la Scienco kaj Teknologio, fakulino pri aviadiloj kaj kosmoŝipoj. Ŝi estis unu el la kvin aninoj de la sovetunia teamo da kosmonaŭtinoj kaj anstataŭanta pilotino por la kosma flugo de Valentina Tereŝkova en 1963.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Palatosto

eta|Homaj patatostoj
La **palatosto** (*os palatinum*) estas osto de la kranio kiu formas la postan parton de la malmola palato (palatum). Ĝi estas subdividita en horizontala kaj vertikala plato, la *lamina horizontalis* kaj la*lamina perpendicularis*.

Ĉe fendlipo ĝi ofte estas unu el la afekciitaj ostoj.

Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Skeleta sistemo
Molondin

**Molondin** estas komunumo en la distrikto Vaŭda Nordĵuraso en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 205 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Molondin situas la molasaj montetoj inter la valoj de la riveroj Mentue kaj Brojo en la Vaŭda Mezlando proksimume 5 kilometrojn norde de la Lago de Neŭŝatelo kaj 9 kilometrojn oriente de la distriktĉefurbo Yverdon-les-Bains. La komunumo konsistas el la vilaĝo Molondin kaj la vilaĝetoj Petit Bâle kaj Devant Saint-Martin-du-Chêne.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,49&nbsp;km², de kiuj 27,8% estas kovritaj de arbaro, 67,0% servas por agrikulturo kaj 4,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Molondin limas en nordo al Rovray, en nordnordoriento al Chavannes-le-Chêne, en nordoriento al Chêne-Pâquier, en sudoriento al Démoret, en okcidento al Donneloye, kaj en nordokcidento al Yvonand.

## Trafiko 
Molondin situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas pere de flankaj konektaj vojoj de Chêne-Pâquier, Démoret, Donneloye kaj Yvonand. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas ok kilometrojn okcidente de la komunumo apud Yverdon-les-Bains.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Molondin datiĝas el la jaro 1380 kiel *Mollondens* kaj *Mollendens*. Tiam Mollondin estis disigita de la teritorio de Saint-Martin kaj dividita en diversaj feŭdoj. Dum mezepoko en Molondin ekzistis urbeto kun burgo, kiu estis la centro de la tiama Senjorujo Saint-Martin-du-Chêne. La loko estis tamen forlasita en la 16-a jarcento. De la iama urbeto retis nur la defenda turo de la burgo. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Molondin apartenis al la Voktejo Yverdon. Post la Helveta Revolucio de 1798 la komunumo estis atribuita al la Distrikto Yverdon, kiu kun efiko de la 1-a de januaro 2008 surbaze de la administra reformo de 2006 estis atribuita al la nova Distrikto Vaŭda Nordĵuraso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Molondin

## Bildoj 

Dosiero:Tour Saint-Martin 2.jpg|Turo Sankta Marteno en Molondin
Linio C (Praga metroo)

**Linio C** de Metroo en Prago havas en plano ruĝan koloron. Ĝi havas 20 staciojn, la longeco de tiu ĉi linio estas 22,4 km. Ĝi ofertas konekton de Letňany al Háje. La graveco de tiu ĉi linio estas en rapida konekto de trajna ĉefstacidomo kaj stacidomo Holešovice. Pro tio, ke ĝis finstacio Letňany veturas nur malmulte da homoj, elektitaj konektoj finas jam en stacio Ládví.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Linioj de Praga metroo
Linio A (Praga metroo)

**Linio A** de Metroo en Prago havas en plano verdan koloron. Ĝi havas 17 staciojn, la longeco de tiu ĉi linio estas 17,13 km. Ĝi ofertas konekton de Nemocnice Motol al Depo Hostivař. La graveco de tiu ĉi linio estas en konekto de Nacia muzeo (kaj samtempe ankaŭ Venceslaa Placo) al Praga burgo (haltejo Hradčanská). Survoje estas ankaŭ haltejo en Malgranda Kvartalo de Prago - Malostranská.

## Mapo 
700px|center|eta|Koncepto de linio A

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Linioj de Praga metroo
Decembro de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en decembro 2014**.

; 
* : UN-klimatokulminkonferenco en Limo. 
*  La kandidato de la maldekstro nome Tabaré Vázquez estos la sukcedanto de la same maldekstra José Mujica kiel prezidento de Urugvajo.
; 
*  Kontraŭrasismaj kaj kontraŭpolicaj protestoj en Usono post la tria lastatempa murdo de senarma nigrulo fare de policana blankulo.
; 
*  La tajfuno Hagupit lasis 21 mortojn en Filipinoj kaj grandajn perdojn.
; 
*  Princino Charlene de Monako naskis ĝemelojn "Gabriella" kaj "Jacques".
* : ministro pri justico nomumita vicprezidento. 
; 
* : Dudek mortoj kaj multaj mankantoj pro terglito sur Javo. 
; 
*  Turkujo: Estos devige lerni la osmanidan turkan lingvon en lernejoj religiaj. 
*  jam estas membro de la Internacia puna kortumo. 
*  Kristan-Sociala Unio en Bavario volis devigi enmigrintojn paroli la germanan hejme.
; 
*  En manifestacio de ĉirkaŭ 15.000 personoj en Dresdeno, Germanio, kuniĝas nov-nazioj, kaj kontraŭantoj kaj de supozita *islamigo* kaj de azil-petantoj en la lando.
; 
*  Atenco de islamistoj kontraŭ lernejoj por filoj de militistoj ĉe Peŝavaro, Pakistano, okazigis 141 mortojn inter ili 132 infanoj.
; 
*  Danlando postulas suverenecon sur norda poluso. 
*  ĉesos subvencii fokoĉasadon. 
*   Usono kaj Kubo entreprenas restarigi diplomatajn rilatojn post kiam usona socia laboristo Alan Gross estis liberigita interŝanĝe kun tri membroj de la *Kuba Kvinopo*.
; 
*  Mortis angla kantisto Joe Cocker.
*  La 88-jaraĝa advokato Beji Caid Essebsi venkas en prezidanta balotado en Tunizio kontraŭ la ĝisnuna prezidanto.
; 
*  Du aŭtoj eksplodis en Malmo. 
; 
*  Malaperas malajzia aviadilo kun 162 veturantoj ĉe la insulo de Borneo fluginte el Javo (Indonezio) al Singapuro. 
; 
*  Homamasa tumulto okazigas 36 mortojn en Ŝanhajo dum la celebro de la novjaro 2015.

## Vidu ankaŭ
* Novembro de 2014
* Januaro de 2015

12
Kategorio:Decembro laŭ jaroj
Societo Szinyei Merse Pál

**Societo "Szinyei Merse Pál"** [sinjei merŝe] estas artista societo en Hungario en Budapeŝto.

## Historio 
Amikoj de Pál Szinyei Merse fondis la societon en 1920 por gardi memoron de la pentristo, krome helpi la junajn talentajn pentristojn, fine anime daŭrigi Artkolonio de Nagybánya. En 1922 la societo eldonis memorlibron "Szinyei". La societo jam en 1923 funkciis ne nur en la ĉefurbo, sed ankaŭ tutlande. Alvenis multe da donacoj, fondaĵoj. La estraro regule donacis premiojn kaj stipendiojn al la junaj pentristoj. El ili preskaŭ ĉiuj aliĝis al la societo, tial ĝi iĝis kremo de hungaraj pentristoj. Oni regule aranĝis ekspoziciojn. La estraro estis stabila dum 2 jardekoj: la prezidanto estis István Csók, kunprezidantoj estis Károly Lyka kaj Elek Petrovics, sekretario estis Pál Pátzay. En 1925 oni fondis ankaŭ amikan rondon de la societo. Oni fondis ankaŭ revuon "Magyar Művészet" (=Hungara Arto). En tiu periodo ankaŭ la ŝtato mem estis mecenato.

La societo ne funkciis dum la socialismo, sed en 1992 ĝi reviviĝis, la celo restis la sama. Nuntempe el 80 membroj konsistas la societo, inter ili menciindas György Jovián. En 1997 oni malfermis salonon, kie Tamás Lossonczy ekspoziciis.

## Membroj (elekto) 
* Vilmos Aba-Novák
* Ferenc Baráth
* Andor Basch
* Fülöp Ö. Beck
* Aurél Bernáth
* Gábor Boda
* István Boldizsár
* Rezső Burghardt
* Attila Csáji
* Zoltán Csáktornyai
* József Egry
* Jenő Elekfy
* Lajos Ernst
* Elek Falus
* Adolf Fényes
* Ernő Fóth
* Oszkár Glatz
* Béla Iványi-Grünwald (patro)
* Zsigmond Kisfaludi Strobl
* Gusztáv Magyar-Mannheimer
* József Koszta
* András M. Novák
* Eszter Mattioni
* László Mattyasovszky-Zsolnay
* Ferenc Medgyessy
* István Nagy (pentristo)
* János Orosz
* Izsák Perlmutter
* Tibor Pólya
* Péter Prutkay
* Béla Radnai (stenografisto)
* István Réti
* Gyula Rudnay
* Péter Stefanovits
* Frigyes Strobentz
* György Szemadám
* István Szőnyi
* István Zádor

## Fontoj 
* http://www.bibl.u-szeged.hu/ha/muveszet/szinyei.html 

Kategorio:Societoj
Septembro de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en septembro 2014**.

;  
*  Vladimir Putin proklamis sian planon pri reguligo de la konflikto en Ukrainio. 
*  Okazis telefona interparolo de Vladimir Putin kaj Petro Poroŝenko pri la situacio en Ukrainio. 
;  
*  Batalpaŭzo inter la armeo de Ukrainio kaj la separistoj de la orientaj regionoj.
;  
*  Skotlandanoj voĉdonus jese en la referendumo pri sendependiĝo el la Unuiĝinta Reĝlando. 
;  
*   Unua var-vagonaro Hamburgo - Ĉinujo veturas. 
;  
*   Vastega transatlantika traktato preparatas! 
;  
*   Skotlandanoj voĉdonis majoritate (55,3%) nee en la referendumo pri sendependiĝo for de la Unuiĝinta Reĝlando. La referendumo okazis senprobleme. 
;  
*  La vulkano de la Monto Ontake erupciis senaverte kaj okazigis la morton de ĉirkaŭ 50 montogrimpistoj, ĉar temas pri populara allogo por turistoj kaj montogrimpistoj.
*   La kataluna prezidento Artur Mas kunvokis referendumon pri eventuala sendependeco de Katalunio disde Hispanio, antaŭ malakcepto fare de la hispana registaro.
;  
*  Ĉinio blokis al Instagram pro fotoj de protesto en Honkongo. 
*  reakiris kodekson el la 17-a jarcento interŝanĝita en 1827 kontraŭ biblioj. 
*  Rusio kulpigis Usonon pri malrespekti la suverenecon de la Ŝtatoj. 

09
Kategorio:Septembro laŭ jaroj
Oktobro de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en oktobro 2014**.

**Kenĝi Goto** (japana video-ĵurnalisto​) estis kaptita kaj ostaĝigita en Sirio fare de aktivuloj de la Islama Ŝtato (IŜIL)​.

;  
*  Neniu kandidato venkis dum prezidenta elektado en Brazilo, do dua elektado okazos je la 26-a.
;  
*  Oni aljuĝis al la franca Patrick Modiano la literaturan Nobel-premion.
;  
*  Oni aljuĝis al la infanrajtaj aktivuloj pakistana Malala Yousafzai kaj barata Kailash Satyarthi la Nobel-premion de paco 2014.
;  
*  ekhavis novan registaron: koalicio de dekstraj partioj kun Charles Michel kiel ĉefministro.
;  
*  Evo Morales elektiĝis triafoje kiel Prezidento de Bolivio per 61 % el la voĉdonoj.
; 
*  En Nepalo, neatendita neĝoŝtormo kaj lavangoj mortigis almenaŭ 39 homojn sur la Anapurna ĉirkaŭirejo.
; 
*  La ŝijaisma kleriko Nimr al-Nimr mortkondamniĝis en Sauda Arabio pro ribelado.
; 
*  Oscar Pistorius estis kondamnita al kvin jaroj de enkarcerigo.
*  Eksĉefministro de Aŭstralio, Gough Whitlam, mortis je la aĝo de 98 jaroj.
; 
*  Balotado okazis en Tunizio laŭ la nova bazleĝo; la sekularistoj venkis.
*  Ian Khama reelektiĝis kiel Prezidento de Bocvano.
; 
*  Dilma Rousseff reelektiĝis kiel Prezidento de Brazilo.
*  Balotado okazis en Urugvajo, sed neniu kandidato venkis, do dua okazos je la 30-a de novembro.
; 
*  Manifestacioj en Burkino protestis kontraŭ la proponata oficperiodoplilongigo de Blaise Compaoré.
; 
*  La burkina prezidento Blaise Compaoré demisiis post 27 jaroj.

10
Kategorio:Oktobro laŭ jaroj
Aŭgusto de 2014

Jen estas **listo de okazaĵoj en aŭgusto 2014**.

; 
* 25ra|kadra Finiĝis la 99-a Universala Kongreso de Esperanto en Bonaero.
; 
* 25ra|kadra Ebola epidemio en Afriko jam kaŭzis la morton de 887 homoj, precipe en Sieraleono, Niĝerio, Gvineo kaj nun en Liberio.
* 25ra|kadra Okazis en Lieĝo ceremonio pri la 100-a datreveno de la invado de la lando fare de germanaj fortoj dum la Unua mondmilito. Ĝin interalie ĉeestis François Hollande, Joachim Gauck kaj princo Vilhelmo.
* 25ra|kadra La libiaj deputitoj elektitaj okaze de la parlamenta baloto de la 25-a de junio organizis sian unuan oficialan kunvenon en Tobruk, for de la tumultoj en Tripolio.
; 
* 25ra|kadra 81-jara politika opoziciulo kaj eksa ĉefministro Étienne Tshisekedi urĝe forlasis la Demokratian Respublikon Kongon en kuraceja aviadilo direkte al Bruselo pro malsano.
* 25ra|kadra Guberniestro de Misurio Jay Nixon deklaris krizostaton kaj elirblokadon en la urbo Ferguson post novaj tumultoj, kiuj sekvas la morton de 18-jara afrik-usonano pro pafo de loka policisto.
* 25ra|kadra Post kiam la konstitucia tribunalo de Portugalio nuligis reformon rilate al la kreado de imposto pri pensioj, anoncis ĉefministro Pedro Passos Coelho, ke li rezignis plureformi la portugalan pensiosistemon ĝis la fino de sia mandato en 2015.
; 
* 25ra|kadra Fondinto de Wikileaks Julian Assange senkonvinkige anoncis, ke li baldaŭ eliros el la ambasadejo de Ekvadoro en Londono, kie li estas sin enŝlosiĝinta jam de 26 monatoj.
* 25ra|kadra Helpe de la usona militaviadilaro rekonkeris kurdaj militistoj la grandan akvobaraĵon de Mosulo en decidiga batalo kontraŭ la Nacio Islama en Irako kaj Sirio.
* 25ra|kadra Okazis potenca tertremo en okcidenta Irano dum la nokto de dimanĉo ĝis lundo, vundante 250 homojn sed mortigante neniun.
; 
*  Kriza renkontiĝo de Vladimir Putin kaj Petro Poroŝenko en Minsko. 

08
Kategorio:Aŭgusto laŭ jaroj
9718 Gerbefremov

'*9718 *Gerbefremov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

Ĝi stis nomita en honoro de Gerbert Aleksandroviĉ Efremov, (cirile : *Герберт Александрович Ефремов''), konata projektisto en kosma teknologio. Li kreis la raketon Proton kaj la kosmostacion Almaz. Li estas ano de la Rusa Akademio Ciolkovskij de Kosmonaŭtiko kaj ricevis la Medalon Leonardo da Vinci de la Internacia Asocio de Fondaĵoj por la Paco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Majo de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en majo 2014**.

;  al  
* 25px|border 25px|border Okazis sukcese en Arundo, Hispanio, la 73a Hispana kaj 18a Andaluzia Kongresoj de Esperanto. 
;  
* 25px|border Rusio postulas ke Ukrainio ĉesigu la militoperacon en la sud-orientaj regionoj. 
;  
* 25px|border Sekve de interpuŝiĝoj en Odeso (Ukrainio) pereis 46 homoj. 
;  
* 25px|border Kontraŭ koruptado: Jen la unua aŭkcio rete aranĝita de juĝejo en la provinco Henano (Ĉinujo). 
;  
* 25px|border Generalo : NATO devas haltadi trupojn en Orienta Eŭropo. 
; 
* 25px|border25px|border UEA: Okazis riĉprograma malferma tago de la Centra Oficejo. 
;  
* 25px|border Okazis referendumo pri sendependeco en la regionoj de orienta Ukrainio nome Donecko kaj Lugansko.
;  
* 25px|border Okazis la plej terura laborakcidento en Turkio, nome ĉe Soma en provinco Manisa, pro kio mortiĝis almenaŭ 300 karboministoj.
;  
* 25px|border 25px|border Inundoj en Balkanio, 40 mortoj.
;  
* 25px|border Tri atencoj fare de islamistoj de Boko Haram en diversaj lokoj de Niĝerio okazigas 150 mortojn.
;  
* 25px|border Atenco en provinco Ŝinĝango, Ĉinio, okazigis 31 mortojn.
* 25px|border25px|border Energio : Ĉinujo kaj Rusujo konkludas gaskontrakton. 
;  
* 25px|border25px|border Barato: Nova barata ĉefministro invitas pakistanan kolegon. 
;  
* 25px|border25px|border25px|border Balotadoj en Eŭropa Unio, Ukrainio kaj Kolombio.
* 25px|border Ĉinujo : Puno de morto por riĉa ĉino. 
* 25px|border Militistaj puĉistoj disigas la Senaton de Tajlando. 
;  
* 25px|border25px|border Mezoriento : La papo Francisko preĝis antaŭ la Muro de Lamentadoj. 
* 25px|border Belorusujo: Domo de Zamenhof en Grodno brulis. 
;  
* 25px|border Britujo : Kornvalo oficiale agnoskata kiel malplimulto. 

05
Kategorio:Majo laŭ jaroj
Junio de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en junio 2014**.

;  
* 25px|border Ukrainujo : En la batalo por la flughaveno de Donecko pereis la mondĉampiono pri piedbato-bokso. 
;  
* 25px|border La reĝo de Hispanio anoncas sian abdikon favore al sia filo Filipo, kiu iĝos Filipo la 6-a. 
;  
* 25px|border Petro Poroŝenko iĝis oficiale la nova prezidento de Ukrainio post la gajnitaj balotoj de la .
;  
* 25px|border La ĝihadistoj konkeras areojn de la nordo de Irako, inter kiuj Tikrit kaj Bajĝi, survoje al Bagdado.
* 25px|border En la parlamento de Hispanio oni akceptas la leĝon de abdiko de Johano Karlo la 1-a dum kreskas la politika debato ĉu monarkio aŭ respubliko.
;  
* 25px|border Sporto: En Brazilo komenciĝis la matĉoj de la Futbala Mondpokalo 2014.
* 25px|border Sano: Sieraleono fermas landlimojn pro ebolo. 
;  
* 25px|border Antje Jackelén iĝis la unua virina ĉefepiskopo de la Eklezio de Svedio.
* 25px|border Andrej Kiska iĝis la nova prezidento de Slovakio.
;  
* 25px|border En Hispanio enposteniĝis la nova reĝo Filipo la 6-a.
;  
* 25px|border25px|border25px|border Rusujo riproĉas al Usono provokadon en Ukraina krizo. 

06
Kategorio:Junio laŭ jaroj
Marto de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en marto 2014**.

;  
* 25px|border Sekvas okupo de gravaj lokoj en Krimeo fare de rusaj trupoj.
;  
* 25px|border Malaperis aviadilo de Flugo 370 de Malaysia Airlines kiu flugis el Kuala Lumpuro al Pekino kun siaj 239 okupantoj.
;  
* 25px|border 25px|border 25px|border Okazis referendumo en Krimeo kiu majoritate akceptis disiĝon el Ukrainio kaj realiĝon al Rusio.
;  
* 25px|border Mortis Adolfo Suárez, la unua ĉefministro de Hispanio post la reveno de demokratia reĝimo en la sepdekaj jaroj.
;  
* 25px|border En Francio okazis municipa balotado: la Socialista Partio perdis multajn urbestrecojn kaj la ekstremdekstra Nacia Fronto plialtigis siajn rezultojn.
; 
* 25px|border Manuel Valls, eks-ministro pri internaj aferoj, estis nomumita Unua ministro fare de la Prezidanto de la Franca Respubliko, François Hollande.
* 25px|border Tribunalo de Unuiĝintaj Nacioj malpermesas al Japanio plufari mortigadon de balenoj ĉe Antarkto.

## Aliaj eventoj 
*  Ekfunkciis Yandex Transporto, la spurilo de publika transporto posedata de la rusia firmao Yandex.

03
2014
Februaro de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en februaro 2014**.

; 
* 25ra|kadra Komenciĝis la Vintra Olimpiko 2014 en Soĉi, Rusio.
;  ĝis 
* 25ra|kadra Almenaŭ 60 mortoj dum novaj protestoj kontraŭ la ukrainia registaro en Kievo, inter ili vikipediisto. 
; 
* 25ra|kadra Fuĝas la Registaro de Ukrainio kaj la membroj de la parlamento de ties partio. La restantaj nomumas novan registaron. Malkontento en rusparolantaj regionoj.
* 25ra|kadra Finiĝis la Vintra Olimpiko 2014 en Soĉi, Rusio.
; 
* 25ra|kadra Mortis Paco de Lucía, la plej fama gitaristo de Hispanio.
; 
* 25ra|kadra Je 4:20 nokte ĉirkaŭ 30 maskitaj homoj kun mitraletoj kaptis la oficejojn de la Verĥovna Rada kaj Konsilio de Ministroj de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. Super la lasta konstruaĵo ekflirtis la rusia flago.

02
Kategorio:Februaro laŭ jaroj
Januaro de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en januaro 2014**.

; 
* 25px|border 45-a naskiĝ-datreveno de Michael Schumacher, germana piloto de F1, nun enhospitaligita post grava ski-akcidento.
; 
* 25px|border 25px|border Nordameriko suferis plian malvarmon ol en la tuta antaŭa jarcento.
; 
* 25px|border 29-jara Mónica Spear, Miss Venezuelo 2004, estis pafmortigita.
; 
* 25px|border Mortis Ariel Ŝaron iama ĉefministro de Israelo.
; 
* 25px|border Unuaj mortoj dum la protestoj kontraŭ la ukrainia registaro en Kievo.
; 
* 25px|border Pasis la lasta el serio de artistaj spektakloj, kiuj en 20 eventejoj de Germanio al pli ol 200 000 spektantoj prezentis programon de titolo "Esperanto" kun i. a. nova rokmuzika interpreto de la klasika poemo *La Espero* de Zamenhof.
; 25-a kaj 
* 25px|border 50 mortoj dum konfliktoj inter islamistoj, laikuloj kaj policanoj dum la 3a jariĝo de la insurekcio kontraŭ Hosni Mubarak.
; 
* 25px|border La sviso Stanislas Wawrinka gajnis la Grandan Ŝlemo-turniron Australian Open. 
; 
* 25px|border Mortis Pete Seeger, usona kantisto de folklora kaj protesta muziko.

01
Kategorio:Januaro laŭ jaroj
Universitato Juraj Dobrila de Pula

La **Universitato Juraj Dobrila de Pula** (kroate *Sveučilište Jurja Dobrile u Puli*, latine *Universitas studiorum Polensis Georgii Dobrila*) estas la universitato de la urbo Pula en Kroatio, fondita 2006.

## Referencoj 
Pula
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2006
Kategorio:Pula
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 2000-2009
Julio de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en julio 2014**.

;  
* 25px|border Kiel prezidanto de la Eŭropa Parlamento reelektiĝis la socialdemokrato Martin Schulz.
;  
* 25px|border25px|border Barata kosma agentejo lanĉas kvin eksterlandajn satelitojn. 
* 25px|border La Armeo de Ukrainio rekaptas la urbon Slovjansko, kiu estis kontrolita de la pro-rusiaj ribeluloj ekde aprilo.
* 25px|border La ĉeĥa tenisistino Petra Kvitová duafoje gajnas la virinan konkuron de la ĉampionado de Wimbledon.
;  al 
* 25px|border Bombardado sur Gaza fare de la israela armeo reprezalie en la plialtigo de violento okazigas 100 mortojn, multaj el ili civilaj.
;  
* 25px|border25px|border Edukado.net: 164 personoj partoprenis en la tria tutmonda ekzamentago. 
;  
* 25px|border25px|border Israelo militeniras en Gazan Sektoron. 
;  
* 25px|border 21 homoj pereis pro akcidento en la Moskva metroo. 
;  
* 25px|border Pluaj bombardadoj sur Gaza okazigas jam pli ol 200 mortojn (inter kiuj 4 knaboj, kiuj ludis surstrande) en la lasta semajno, dum apenaŭ estas viktimoj pro pafado kontraŭ Israelo.
;  
* 25px|border BRICS : decidas krei disvolviĝan bankon por emerĝantaj ekonomioj. 
* 25px|border Super la teritorio en konflikto en Ukrainio estas eksplodita aviadilo de Malajzio, kiu estis portinta 298 personojn, el kiuj mortis ĉiuj. 
;  
* 25px|border Mortiĝis pro akcidento la hispana aktoro Álex Angulo kiu ludis ĉefrolulon de instruisto de Esperanto en komerca filmo *La pedalaŭto* (2004). 
;  
* 25px|border Militpuno kontraŭ Gazao fare de la israela armeo okazigis jam dum la lasta semajno ĝis 500 mortojn de palestinanoj (el kiuj 100 geinfanoj) dum 20 de israelanoj (ĉiuj soldatoj).
;  
* 25px|border Germana ministro Maas: Spionado minacas sekrete preparatan traktaton TTKI. 
; 
* 25px|border 25px|border Neniu postvivis la kraŝon de la flugo 5017 de Air Algérie en Malio. Inter la 116 personoj pereintoj estas juna franca esperantistino Maëna Volant.
;  
* 25px|border Militpuno kontraŭ Gazao fare de la israela armeo okazigis jam dum malpli ol tri semajnoj pli ol 1.100 mortojn de palestinanoj (el kiuj 200 infanoj) dum 42 de israelanoj (preskaŭ ĉiuj soldatoj) kiel venĝo pro la murdo de tri israelanoj.
* 25px|border Komenciĝis la 99-a Universala Kongreso de Esperanto en Bonaero.
;  
* 25px|border 25px|border UK 2014: Vikinovaĵoj intervjuas al Jorge Montanari, trejnisto de la Esperanta Elektitaro. 

07
Kategorio:Julio laŭ jaroj
9717 Lyudvasilia

'*9717 *Lyudvasilia'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

Ĝi stis nomita en honoro de Ljudmila Vasiljevna Ŝapoŝnikova, (cirile : *Людмила Васильевна Шапошникова''), orientalistino kaj verkistino. Ŝi studis la kreivan verkon de Nikolao Roerich kaj eldonis librojn kaj artikolojn pri la kulturo de Barato kaj la filozofiaj problemoj de la heredaĵo de Roerich. Ŝi estas la fondintino kaj direktorino de la Internacia Centro kaj Muzeo Roerich en Moskvo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
(9613) 1993 BN3

**(9613) 1993 BN3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Thomas J. Balonek elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
9610 Vischer

'*9610 *Vischer''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana skulptisto kaj latungisisto Peter Vischer la Maljuna (~1460–1529). Lia ĉefa verko estas la Sebaldo de Nurenbergo en la kirko Sankta Sebaldo de Nurenbergo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Japania Banko por Internacia Kunlaboro

La **Japania Banko por Internacia Kunlaboro** - japane 国际 协力 银行, hepburne *Kokusai Kyōryoku Ginkou*, angle *Japan Bank for International Cooperation*, ankaŭ konata per la anglalingva akronimo, **JBIC** - estas publika financa institucio de Japanio kaj agentejo por donoj de kreditoj por eksporto. La banko kreiĝis la 1-an de oktobro 1999, per la kunigo de la bankoj *Japan Export-Import Bank* (JEXIM) kaj *Overseas Economic Cooperation Fund* (OECF). La banko inter multaj aliaj projektoj kunfinancis la fervojan tunelon *Marmaray* inter Eŭropo kaj Azio sub la bospora markolo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo  (japane kaj angle, kun resumoj ankaŭ ĉine, hispane, ruse, france kaj portugale)

Kategorio:Ekonomio de Japanio
Kategorio:Bankoj
Maksilo

eta|La maksilo (ruĝa)
La **maksilo** (*maxilla*) aŭ supra makzelo estas parto de la kranio.
Ĝi enhavas la dekses dentojn de la supra dentaro.

La maksilo limas al la fruntalo per la *processus frontalis* kaj la *sutura frontomaxillaris*.

Intermakzela osto aŭ inciziva osto aŭ (en Latino) *os incisivum* estas la parto de maksilo apuda al la incizivoj.

Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Skeleta sistemo
Kategorio:Kranio
Malsupra nazkonko

eta|Malsupra nazkonko (flava)
La **malsupra nazkonko** (*concha nasalis inferior*) estas para osto kaj unu el la tri nazkonkoj en la nazo.
Ili estas horizontale fiksitaj al la laterala muro kaj estas formitaj el lamenoj de sponga osto. La funkcio estas same kiel la aliaj nazkonkoj nome varmigi, humidigi kaj purigi la enfluantan aeron. Ĉar la nazkonkoj estas kurbaj, proksimume kial paperrulaĵo, la aero en ĝi ekturniĝas.

Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Skeleta sistemo
Aprilo de 2014

Jen **listo de okazaĵoj en aprilo 2014**.

; 
* 25ra|kadra Incendio ĉe Valparaíso, en Ĉilio, kaŭzas 12 mortojn, detruon de 500 domoj kaj elhejmigon de 10 000 personoj.
; 
* 25ra|kadra Atenco ĉe busstacio de Abuĝo, nome ĉefurbo de Niĝerio, kaŭzas ĉirkaŭ 70 mortojn.
; 
* 25ra|kadra Vrako de pramŝipo "Sewol" en Sudkoreio: el 477 homoj surŝipe ĉirkaŭ 300 malaperis.
; 
* 25ra|kadra Forpasis Gabriel García Márquez, kolombia verkisto. Lia romano "Cent jaroj da soleco" havas version en Esperanto.
; 
* 25ra|kadra En Palestino Hamas kaj Fatah interkonsentas post sep rompojaroj por politika reunuigo de la lando.
* 25ra|kadra Merkatiko: Ĉina Esperanto-Ligo subskribis interkonsenton kun Conglin-Grupo. 
; 
* 25ra|kadra Armena Esperantista Unuiĝo: Anonco de Internacia Esperanto-Semajno IES-4 en Erevano. 
; 
* 25ra|kadra Jom Haŝoa, memoriga tago de la holokaŭsto kaj heroeco, komenciĝas ĉe sunsubiro.
; 
* 25ra|kadra Japana konstitucio: ĉefministro Abe Shinzo ŝajnas provi ŝanĝi la ludregulojn dumlude. 
; 
* 25ra|kadra La tuta estraro de speciala taĉmento “Alfa” (Ukrainio) estis eksigita pro neplenumo de ordonoj. 

04
Kategorio:Aprilo laŭ jaroj
9733 Valtikhonov

'*9733 *Valtikhonov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusaj geedzoj geastronomoj Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ kaj Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

Ĝi stis nomita en memoro de *Valentin Fjodoroviĉ Tiĥonov'' (1938–2004). En la rusa Centro de Regado de la Misioj, li aktive partoprenis al multenombraj misioj en profunda kosmo. Li ankaŭ ellaboris relativisman teorion por la internaj planedoj, kaj novajn teoriojn de la movo de la Haleja kometo kaj de la satelitoj de Marso.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
(9616) 1993 FR3

**(9616) 1993 FR3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
9617 Grahamchapman

'*9617 *Grahamchapman''''' estas tre malgranda, hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la brita aktoro Graham Chapman, (1941–1989), ano de la humura grupo Monty Python.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita per observoj de ĝia luma kurbo fare de D. Pray, Petr Pravec, P. Kušnirák, V. Reddy, R. Dyvig kaj Š. Gajdoš inter la 27-a de januaro kaj la  kaj anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de 0,74 ± 0,13&nbsp;km, ĝi orbitas je distanco de ĉirkaŭ 5,2&nbsp;km kun orbita periodo de 0,8077 ± 0,0002 tagoj (19,385 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (9617) Grahamchapman; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Emil Ponori Thewrewk

**Emil Ponori Thewrewk** [torok], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ponori Thewrewk Emil** estis hungara tradukisto, filologo, instruisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1872, ordinara en 1884, honora en 1906), membro de Societo Kisfaludy (1885). Lia patro estis József Thewrewk, liaj fratoj estis Árpád Thewrewk kaj Aurél Török.

Emil Ponori Thewrewk http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/t/t27708.htm naskiĝis la  1838 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1917 en Budapeŝto.

## Biografio 
Emil Ponori Thewrewk frekventis universitatojn en Pest (urbo), Graz kaj Vieno. Post la diplomo li ekinstruis en gimnazio en Buda. En 1874 li instruis jam en la universitato, kie li profesoriĝis post 3 jaroj. En la sama jaro li fondis filologian societon kune kun ties periodaĵo. En 1899 li estis elektita rektoro. Li ricevis la rangon reĝa kortega konsilanto en 1901.

## Verkaro (elekto) 
* *Ponori Thewrewk Emil Nyelvgyakorlatai* (Lingvoekzercoj de Emil P. T.), (1848)
* *Józsa* (1862) - poemaro
* *A helyes magyarság elvei* (Principoj de la ĝusta hungareco), (1873) - premiita
* *Anakreon* (1885) - tradukaĵo
* *A magyar zene tudományos tárgyalása* (1890)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero T kaj serĉante ĝin el la aboco-listo kiel Thewrewk-Török)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj klasikaj filologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Imre Poór

**Imre Poór** [pOr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Poór Imre** estis hungara kuracisto, haŭtkuracisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1864). Lia filo Ferenc Poór estis same haŭtkuracisto.

Imre Poór http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/083/pc008347.html#5 naskiĝis la  1823 en Dunaföldvár. Li mortis la  1897 en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Poór frekventis gimnazion en Buda, poste li aliĝis al piaristoj. Li instruis en gimnazio de Tata (Hungario) ĝis la revolucio en 1848, poste li aliĝis al la hungara armeo. Post fiasko de la liberecbatalo li forlasis la piaristojn kaj li frekventis universitaton en Pest (urbo), kie li iĝis kuracisto en 1855 en Malsanulejo Rókus. Ĝuste tiam okazis amase ĥoleraj malsanoj, li partoprenis en la juracado. En la sekva jaro li plulernis en Vieno kaj Parizo. Li profesoriĝis en 1859. En la sekva jaro li fondis kuracistan revuon. Post 2 jaroj li iĝis ĉefkuracisto en Rókus. En 1871 li ricevis la rangon eksterordinara profesoro. En la fruaj 1880-aj jaroj li retiriĝis pri la instruado, baldaŭe ankaŭ pri la kuracado. Li ricevis rangon reĝa konsilanto en 1888. 

## Verkaro (elekto) 
* *A görvégek (scrofulides), vagyis a görvély okozta bőrbántalmak* (1860) 
* *A szükségesb orvosi műszavak deák, magyar, német zsebszótára* (Poŝvortaro pri la plej necesaj latinaj, hungaraj kaj germanaj fakvortoj), (1861) 
* *A pikkelyeg, psoriasis, isméje és gyógyítása* (1875)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo) 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero P kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre laŭ aboco-ordo)
* hungarlingva biografio
 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj haŭtkuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sándor Popovics

**Sándor Popovics** [ŝAndor popoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Popovics Sándor** estis hungara politikisto, ministro, membro de Hungara Scienca Akademio (direktora en 1924, honora en 1926).

Sándor Popovics http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11587/12376.htm naskiĝis la  1862 en Pest (urbo). Li mortis la  1935 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Popovics lernis juron, en 1884 li ricevis postenon en ministerio pri financoj. En 1903 li iĝis subministro. Inter 1906-1909 li estis parlamenta deputito, poste ĝis 1918 estis bankestro. En 1918 li estis ministro pri financoj. Post la 1-a mondmilito li establis la sendependan Nacian Bankon, kies prezidanto estis. Ekde 1927 li iĝis senatano.

## Verkaro (elekto) 
* *A pénz sorsa a háborúban* (Sorto de la mono en la milito), (1926)
* *A pénz értékállandósága* (1929)
* *A társadalmi szervezkedések gazdasági hatásai* (1931)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri financo
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Parligo

[eta|240px|Paro de [Norda sulo|Nordaj suloj.]]
En biologio, **parligo** estas la forta allogo kaj ligo kiu formiĝas en kelkaj specioj inter paro konsistanta el masklo kaj ino, aŭ en kelkaj kazoj kiel sam-seksa pariĝo, eble kondukante al produktado de idoj kaj/aŭ dumviva ligo. Parligo estas esprimo elpensita en la 1940-aj jaroj kiu estas ofte uzita en socibiologio kaj evolua psikologio. La esprimo ofte implicas aŭ dumvivan socie monogaman rilaton aŭ scenejon de sekspariĝa interagado en socie monogamaj specioj. Ĝi foje estas uzita en referenco al homaj rilatoj.

Monogamaj kampomusoj, ekzemple preriaj kampomusoj, havas signife pli grandan densecon kaj distribuadon de receptoroj de vazopresino en sia cerbo kiam komparite kun poligamiaj kampomusoj. Tiuj diferencoj situas en la ventra antaŭcerbo kaj la mediaciita per dopamino rekompenca sistemo.

Kaj vazopresino kaj dopamino agas en tiu regiono por kunordigi fruktodonajn agadojn kiel ekzemple sekspariĝo, kaj reguligi selekteman alligitecon. Tiuj specispecifaj diferencoj montris korelacion kun sociaj kondutoj, kaj en monogamaj preriaj kampomusoj estas gravaj por efektivigo de parligado.

## Tipoj
## Ekzemploj
## Notoj
## Eksteraj ligiloj
*"The neurobiology of pair bonding", el *Nature*

Kategorio:Etologio
Kategorio:Animala sekzeco
Euphausia crystallorophias

***Euphausia crystallorophias*** estas specio de krilo, foje nomita **glacikrilo**, La specimenoj por la origina priskribo de la specio estis kolektitaj tra truoj tranĉitaj en la frosto fare de la Ekspedicio *Discovery* de Robert Falcon Scott, el kiuj miloj estis donacitaj de Thomas Vere Hodgson.

## Notoj 
Kategorio:Krilo
Kategorio:Faŭno de Antarkto
Kategorio:Faŭno de la Suda Oceano
Ŝaĥmatovo (muzeo)

eta|maldekstra|Aleksandro Blok
**Ŝtata literatura kaj natura muzeo-rezervejo de Aleksandro Blok** () estas muzeo de fama rusa poeto Aleksandro Blok, situanta en Moskva provinco (distrikto Solneĉnogorsk, je 22 km norde de la urbo Solneĉnogorsk).

Centro de la muzeo estas restarigita bieno Ŝaĥmatovo. Ĝi okupas arbaran monteton apud vilaĝoj Gudino kaj Tarakanovo sur maldekstra bordo de rivero Lutosnja.

## Historio 
La bienon Ŝaĥmatovo akiris la avo de Blok, fama plantosciencisto Beketov en 1881. Dum la periodo 1881 - 1916 la poeto somerumis tie ĉiujare. Por Blok tiu loko estis la nura, kie li povis vivi eksterurbe ĉe la naturo kun arbaroj kaj kampoj. En Ŝaĥmatovo li kreis pli ol 300 versaĵojn, inter ili maultaj estas dediĉitaj al Apudmoskvo.

Je 2 km norde de la bieno, en Tarakanovo, ekzistas malgranda preĝejo, en kiu aŭguste de 1903 geedziĝis A.Blok kaj L.Mendelejeva. Lia edzino estis filino de modfama kemiisto Dmitrij Mendelejev kaj vivis kun sia patro en vilaĝeto Boblovo (5 km norde de Tarakanovo). Al ŝi etis dediĉitaj "Versoj pri Belega Ino" ().

En 1921 la bieno Ŝaĥmatovo estis forbluligita. Oni restarigis la ĉefan domon en 2001, ekde tiam ĝi estas loko de diversaj aranĝoj.

## Ekspozicioj 
En **Ŝaĥmatovo** viziteblaj estas ekspozicioj en la ĉefa biena domo kaj en korta dometo. Krome, estas malfermita ekspozicio en la estinta lernejo en vilaĝo **Tarakanovo**.

## Parko 
La bieno Ŝaĥmatovo estis ĉirkaŭita de siaspeca ĝardeno. La ĝardeno estis plantitaj arboj de diversaj maloftaj specioj. Aleksandro Blok amis la monteton, de sur kiu bele videblis la ĉirkaŭaĵoj, kaj arbarkampeton kun rulŝtono.

Ekziatas arbaro kaj lageto.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala paĝaro  (ruse, angle)

Kategorio:Literaturaj muzeoj
Kategorio:Muzeoj en Moskva provinco
Kategorio:Distrikto Solneĉnogorsk
Centraparka Bestoĝardeno

eta|Porinfana Bestoĝardeno
La **Centra Parka Zoo** aŭ **Centraparka Bestoĝardeno**, en angla *Central Park Zoo*, estas malgranda 6,5-akrea (2.6 ha) zoo situanta sur Centra Parko en Novjorko, Usono. Ĝi estas parto de integra sistemo de kvar zooj kaj la Novjorka Akvario administrita fare de la *Wildlife Conservation Society* (WCS), kaj estas akreditita fare de la *Association of Zoos and Aquariums* (Unuiĝo de zooj kaj Akvarioj, AZA).

La zoo komencis en la 1860-aj jaroj kiel menaĝerio, igante ĝin la unua oficiala zoo se temas pri malfermiĝo en Novjorko. La zoo estis modifita en 1934, kun la aldono de multaj novaj konstruaĵoj en kvarangulo ĉirkaŭ la marleona naĝejo. (La zoo de tiu epoko estis ofte konata kiel la "Zoo de 1934" aŭ "de Roberto Moseo". ) Finfine, la zoo estis renovigita en la mezo de la 1980-aj jaroj kaj remalfermiĝis en 1988, anstataŭigante la malmodernajn kaĝojn per naturalismaj medioj.

## Areoj 
La ekranejoj estas organizitaj ĉirkaŭ centra kvadrata ĝardeno kun kvadrata marleona naĝejo en la centro .

## Roy kaj Silo 
En 2004, du maskloj de Antarkta pingveno nome Roy kaj Silo formis parligon kaj laŭvice klopodis “kovi” rokon; tiu estis anstataŭata de zorgisto pere de fruktodona ovo, kaj la paro sekve elovigis kaj zorgis la idon. Pingvenoj nature kovas ovojn kaj estas sociaj bestoj. Porinfana libro nome *And Tango Makes Three* estis verkita baze sur tiu okazo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* *WPA Guide to New York City* 1939, reprinted 1982, p 352
* Roy Rosenzweig and Elizabeth Blackmar, *The Park and the People* 1992
* Clinton H. Keeling, *Skyscrapers and Sealions*. Clam Publications, Guildford (Surrey), 2002.
* Joan Scheier, *The Central Park Zoo*. Arcadia Publishing, Portsmouth (New Hampshire), 2002.

## Eksteraj ligiloj 
* [Oficiala retejo http://www.centralparkzoo.com]
* *Images of America: The Central Park Zoo *, fotoj kaj teksto
* The NY City zoos 
* Kevin Roche, John Dinkeloo and Associates: Central Park Zoo:  fotoj de la tempo de la ampleksigo

Kategorio:Bestoĝardenoj en Usono
Kategorio:Novjorko
Roy kaj Silo

**Roy** kaj **Silo** (naskitaj en 1987) estas antarktaj pingvenoj kiuj estis sam-seksa maskla paro en la Novjorka Centraparka Zoo. Ili danke al kunlaborantaro en la zoo elfaris sekspariĝajn ritojn en 1998, kvankam neniuj faktaj seksaj agoj estis atestitaj, kaj en 1999 provis elkovi rokon kvazaŭ ĝi estus ovo. Tio inspiris bestogardistojn por doni al ili ovon de alia paro de pingvenoj kiu ne povis elkovi ĝin, kio ebligis al la paro kreski idon kiu estis nomita *Tango*.

*Tango* mem formis sam-seksan rilaton kun alia ina pingveno. Roy kaj Silo drivis dise post pluraj jaroj, kaj en 2005 Silo pariĝis kun ina pingveno nomita *Scrappy*. Ilia rakonto estis transformita en polemikan infanlibron, kaj adaptita en teatraĵo. Ilia rilato estis utiligita kiel argumento kaj fare de usonaj liberaluloj kaj de la kristanaj dekstruloj. La praktiko de permesado al sam-seksaj pingvenparoj adopti ovojn estis ripetita en aliaj zooj ĉirkaŭ la mondo.

## Historio
## Sekvo
Kategorio:Sfeniskedoj
Kategorio:Etologio
And Tango Makes Three

***And Tango Makes Three*** (kaj Tango faras tri) estas 2005 porinfana libro verkita de Peter Parnell kaj Justin Richardson kaj ilustraciita de Henry Cole. La librook estas bazita sur la vera historio de Roy kaj Silo, du maskloj de Antarkta pingveno en la Centraparka Zoo de Novjorko, Usono. La libro kovras la ses jarojn de ilia vivo kiam ili estis formanta paron kaj ricevis kovotan ovon.

La libro ricevis multajn premiojn sed ankaŭ estis kerno de nombraj cenzuroj kaj de kulturaj polemikoj pri samseksa edz(in)eco, adoptado, kaj samseksemo ĉe animaloj. La Usona Biblioteka Asocio asertis, ke *And Tango Makes Three* estis la plej provoka libro de 2006 al 2010, escepte pri 2009 kiam ĝi estis la dua plej provoka.

## Eldonoj 
* *And Tango Makes Three*, Simon & Schuster Children's Publishing, 26an de Aprilo, 2005, ISBN 0-689-87845-1

## Referencoj
Kategorio:Sfeniskedoj
Kategorio:Literaturo por infanoj
Kategorio:Samseksemo
Insulo Livingstono

La insulo **Livingstono** (; historia rusa nomo *Smolensk*, ) estas insulo de Antarkto en la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj, Okcidenta Antarkto kuŝanta inter Insulo Greenwich kaj Neĝinsulo. Tiu insulo estis konata de maristoj jam en 1819, kaj la nomo Livingston, kvankam de nekonata derivo, estis establita por internacia uzado ekde la 1820-aj jaroj.

## Geografio 
Livingston estas situanta en la Suda Oceano je 110 km nordokcidente de Kabo Roquemaurel ĉe la antarkta ĉeftero, je  sud-sudoriente de la Horna Kabo en plej suda Sudameriko, je 820 km sudoriente de Insuloj Diego Ramírez (plej suda tero de Sudameriko), je  sude de Malvinoj, je  sudokcidente de Sud-Georgio, kaj je  el la Suda Poluso.

La insulo estas parto de la arkipelago de la Sudaj Ŝetlandaj Insuloj, nome insulĉeno etende super 500 km oriente-nordoriente al okcidente-sudokcidenta direkto, kaj separata el la proksima Antarkta Duoninsulo de la Markolo Bransfield, kaj el Sudameriko de la Draka Marpasejo. La Sudaj Ŝetlandoj kovras totalan terareon de .

## Bildaro 

Dosiero:Renier Point.jpg|Renier Point
Dosiero:Tangra-Great-Needle.jpg|Tangra Montoj
Dosiero:Bransfield-Strait.jpg|Markolo Bransfield el insulo Livingston

## Vidu ankaŭ 
* Antarkta pingveno

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ivanov, L.L. Livingston Island: Tangra Mountains, Komini Peak, west slope new rock route; Lyaskovets Peak, first ascent; Zograf Peak, first ascent; Vidin Heights, Melnik Peak, Melnik Ridge, first ascent.. *The American Alpine Journal*, 2005. pp. 312-315.
* Gildea, D. *Mountaineering in Antarctica: complete guide: Travel guide.* Primento and Editions Nevicata, 2015. ISBN 978-2-51103-136-0

Livingstono
Livingstono
Kategorio:Sudaj Ŝetlandaj Insuloj