open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rivero Vardar

eta|Tutmakedona rivero Vardar/Aksios.
[eta|La malnova ŝtona ponto ĉe Vardar en [Skopjo.]]

**Vardar** (; ; ) estas la plej granda rivero transfluanta Makedonion kaj unu el la plej grandaj riveroj en la balkana regiono. Ĝi estas 388 kilometrojn longa.
eta|Vardar en la gorĝo Demir Kapia.
Ĝi elteriĝas en Vrutok proksime al Gostivar (Nord-Makedonio) kaj enfluas en la Egean Maron.

## La kurso de la riverfluo 
eta|La fonto de la rivero Vardar
La rivero originas proksime de la vilaĝo Vrutok, kelkajn kilometrojn sudokcidente de Gostivar en la nordokcidenta parto de Nord-Makedonio. Ĝi ankaŭ fluas tra la urbo Gostivar kaj la valo Polog, kie fluas en ĝin pluraj tributoj: Lakavica, Mazdrača, Pena, Bistrica, Rakita.

Post fluado tra la Kresto Derven, ĝi fluas en la Valon Skopské. Jen la alfluantoj de la riveroj Lepenec, Treska, Pčinja kaj Markova Reka. Ĝi tiam fluas tra la ĉefurbo Skopje.

Post fluado tra la Taora Kresto, kie ĝi ricevas la riveron Kadina, ĝi fluas en la malgrandan valon de Veles kaj trapasas la urbon Veles. La riveroj Topolka kaj Babuna fluas ĉi tie.

Ĝi tiam fluas tra la Tikvesh valo, ĝi kie ricevas la du plej grandaj alfluantoj, la Nigra Rivero de dekstre kaj de la Bregalnica de maldekstre.
Ĝi eniras la faman Demirkapian Gorĝon kaj tiam la valon Gevgelija-Valandovo, kie ĝi transpaŝas la grekan limon.

Ĉi tie ĝi fluas tra la Tesalonikaj malaltebenaĵoj kaj fluas okcidenten al Tesaloniko en la Egea Maro.

## Hidrografaj ecoj kaj datumoj por Vardar 
Printempa alteco: 683 m.

Tuta longo: 388 km, el kiuj 301 km en Norda Makedonio

Distrikto de baseno: 20.535 km²

Meza deklivo: 2,1%

Meza fluo: 174 m³/s

## Tradukfonto 
Kategorio:Riveroj en Nord-Makedonio
Kategorio:Riveroj en Grekio
Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Geografio de Nord-Makedonio
Chucho Valdés

**Dionisio de Jésus „Chucho“ Valdés Rodríguez** (* 9-an de oktobro 1941 en Havano, Kubo) estas kuba pianisto kaj komponisto de latinida kaj moderna ĵazo, kiu laboras pri ligoj inter kuba kaj aliaj muzikĝenroj. Li estas unu el la plej famaj kubaj ĵazmuzikistoj.

## Vivo kaj verkado 
Valdés devenas de pianisto-familio: Bebo Valdés estas lia patro; lia patrino ankaŭ estas pianisto, same kiel lia filo Chuchito Valdés. Li komencis pianludi en la aĝo de tri jaroj kaj en 1950 li sukcesis la enirekzamenon por la konservatorio en Havano. Kiel junulo li ludis en la dombando de *Club Tropicana*, kies muzikestro li fariĝis. En la aĝo de dek ses li jam estris propran ensemblon. Ekde 1963 li muzikis kun Arturo Sandoval kaj Paquito D'Rivera, kun kiuj li fondis en 1967 la *Orquesta Cubana de Música Moderna* [kuba orkestro de moderna muziko]. Per ĉi tiu ensemblo li prezentis proprajn komponaĵojn kiel sian „Misa Negra“ (1969). En 1970 li prezentis je la pola ĵazfestivalo *Jazz Jamboree* en Varsovio. Kun Sandoval kaj D’Rivera li fondis en 1973 la ensemblon Irakere, kiu en 1978 prezentis je la Ĵazfestivalo de Montreux kaj la Ĵazfestivalo de Newport. Valdés, kiu estis la ĉefa komponisto de la grupo, plue estris ĝin ankaŭ post la eliĝo de Sandoval kaj D’Rivera. Post kiam li ekhavis kontrakton kun Blue Note Records, li fokusigis siajn prezentadojn kaj sonregistradojn je kvaropaj, triopaj kaj soloaj projektoj. Krom tio li laboris kiel gastmuzikisto de Roy Hargrove. La estradon de Irakere li transdonis en 1998 al sia filo Francisco.

Valdés funkcias ekde 1980 kiel prezidanto de la Ĵazfestivalo de Havano, fondita de li. Li estas profesoro kaj estro de la pianofako de la Instituto Superior de Arte. Krome li instruas ĉe la *Escuela Nacional de Arte* de Kubo, sed ankaŭ ĉe la Konservatorio Berklee College en Usono

Valdés publikigis ĝis nun 31 sondiskojn, el kiuj kvin ricevis Gramion. Li disponas pri tre fortika, frazoriĉa ludo, en kiu li enfluigas latinamerikan harmoniaron kaj nigrulan ritmaron.

Li estas honorcivitano de Ponce (Porto-Riko) kaj de la usonaj urboj Los-Anĝeleso, San-Francisko, Nov-Orleano kaj Madison.

Aprilon de 2003 Valdés apartenis al grupo de elstaraj kubaj kulturverkantoj, kiuj subskribis Malferman Leteron publikigitan en la gazeto *Granma* de la Komunisma Partio de Kubo, kiu estis direktita al amikoj de Kubo en la tuta mondo kaj kiu rifuzis internacian kritikon de la politiko pri homaj rajtoj kiel kontraŭkuba kalumniado: La semajnojn antaŭe ŝtatprezidanto Fidel Castro igis - post ondo de arestoj nomita „nigra printempo“ - kondamni 75 kritikemajn ĵurnalistojn kaj defendantojn de civitanaj rajtoj je longtempaj malliberigoj kaj punmortigi tri junajn kubanojn post la frakasita provo de ŝiporabo, ankaŭ post rapidprocesoj.

## Konsultlibra noto 
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, vol. 2. 2002. ISBN 3-499-16513-9

## Vidu ankaŭ 
* Kuba muziko

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Valdés kun diskolisto  (englisch/spanisch/französisch)
* Recenzo de la soloalbumo el 1998
* SR pri Valdés

## Referencoj 
Kategorio:Ĵazpianistoj
Kategorio:Ĵazkomponistoj
Kategorio:Kubaj muzikistoj
Kategorio:Kubaj komponistoj
Ferenc Parádi (1873-1968)

**PARÁDI Ferenc** estas hungara kuracisto, fakverkisto naskita en Koloĵvaro la 15-an de oktobro 1873 kaj mortinta en Dej la 24-an de marto 1968. 

## Kariero
Parádi Ferenc diplomiĝis en Universitato Ferenc József (1896). Komence li estis asistanto en la kirurgia, poste en la dermatologia kliniko (1896-1900), de kie li alvenis Dejon, kie li estis kuracisto de la publikmalsanulejo, inter 1902-30 direktoro-ĉefkuracisto, de 1930 privatkuracisto, poste inter 1940-47 denove direktoro.

## Verkoj
*Bevezetés a betegápolásba (Dés 1913).
*A balesetek megelőzése és az élet megmentése (Brassó 1936 = Hasznos Könyvtár); 
*A férfiszövetség újraszervezéséről (Dés 1941); 
*Szolnok-Doboka vármegye közegészségügyének története (Kv. 1944).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Lajos Papp (poeto)

**PAPP Lajos** estas hungara poeto, dramverkisto, publicisto naskita en Élesd la 15-an de aŭgusto 1899 kaj mortinta en Debreceno la 27-an de januaro 1959. 

## Kariero 
Papp Lajos estis redaktoro de Biharország (1929-33), kunulredaktoro de kajerserio Gyermekkönyvtár, kunlaboranto de Református Jövő (1935-40). Li estis sekretario de Szigligeti Társaság. 

## Verkoj 
*Álomlovag (Félig álom, félig igaz történet versben elbeszélve, Nv. 1925); 
*Védőbeszéd (versromano, Nv. 1928); 
*Stâna de Vale – Biharfüred (Nv. 1936); 
*A Bihari-hegység meghódítása (Nv. 1940).

## Fonto 
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Papp, L.
Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo

**Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo en Bydgoszcz** (ISTK) de la internacia asocio Esperantotur estis fondita en 1991 laŭ permeso de pola ministeriencoj pri edukado. Ekde 1996 ĝi estas **AIS-Klerigejo Bydgoszcz** (AKB) – la klerigejo pri turismo kaj kulturo de Akademio Internacia de la Sciencoj. 

La studado okazas laŭ jenaj studad-programoj de ISTK/AIS:
* A - programo pri instruado de la turismo 
* B - programo pri instruado de la kulturo kaj la pola lingvo
* C - programoj de Esperanto-instruado
* D - niveloj de lingva lerteco laŭ klasifiko de Eŭropa Konsilio por akiri Eŭropan Lingvan Certigilon (European Language Certificate) laŭ kriterioj-postuloj por la ekzamenoj A1, A2, B1, B2, C1, C2

## Esperanta literaturo
* Tyburcjusz Tyblewski, *Psikosocia problemaro de internacia turismo. Psychospołeczna problematyka turystyki międzynarodowej*, Akademio Internacia de la Sciencoj, San Marino 1988, p. 177, ISBN 83-85033-05-X
* *Ŝtatoj, landoj kaj lingvoj de la mondo*, 2009, ISBN 978-83-89962-32-4,dua eldono kun apartaj mapoj, ISTK, Bydgoszcz 2010, p. 16, ISBN 978-83-62323-08-1
* Studadprogramoj de AIS pri turismo kaj kulturo en Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo (ISTK) - Klerigejo de AIS en Bydgoszcz (AKB), Internacia Centro pri Kulturo kaj Turismo "Kujavio kaj Pomerio", Bydgoszcz 2010, p. 30, ISBN 978-83-623-23-00-5

## Eksteraj ligiloj
* Międzynarodowe Studium Turystyki i Kultury  
* Internacia Centro pri Kulturo kaj Turismo "Kujavio kaj Pomerelio" 

Kategorio:Esperanto-movado en Pollando
Kategorio:Bydgoszcz
Polusa stacio Amundsen-Scott

[eta|250px|maldekstra|Elaviadila vido al novaj konstruaĵoj de la stacio (januaro de [2005)]]
[eta|250px|maldekstra|Elaviadila vido al la stacio ([1983)]]
**Polusa stacio Amundsen-Scott** (angle *Amundsen-Scott South Pole Station*) estas usona esplorstacio lokigita 100 m de Suda terpoluso en Antarkto.

Ĝi estis nomita omaĝe al Roald Amundsen (kiel la unua li alvenis en la jaro 1911 al la suda poluso) kaj al lia granda rivalo Robert Falcon Scott (tiu alvenis al la suda poluso la 17-a de januaro 1912 kaj survoje reen li pereis).

## Konstruado de la stacio 
La stacio estis konstruita fare de dek ok membra grupo de konstruistoj de la Usona Mararmeo en novembro de 1956 kaj ekde tiu tempo ĝi estis seninterrompe loĝata kaj retenata. En la jaro 1975 aliĝis al la stacio *Geodeta katedralo* - konstruaĵo en formo sfera supraĵo, 16 m alta, 50 m en diametro, kiu fariĝis ĉefa konstruaĵo de la stacio kaj al kiu estis en la jaro 2003 alkonstruitaj novaj konstruaĵoj de la stacio (*Elevated station*).

Intertempe inter la stacio kaj la resto de la mondo estiĝis aviadila kunig per 3658 m longa aviokurejo. La aviadila komuniko al Amundsen-Scott estas certigita tra plua stacio, tra Polusa stacio McMurdo, kiu havas denove regulajn aviadilajn komunikojn kun Nov-Zelando.

## Funkciado de la stacio 
Somere la nombro de loĝantoj de la stacio tipe superas 200, vintre restas proksimume 80-90 homoj. La stacio estas tute memsufiĉa, energion donas tri generatoroj por keroseno.

## Esploro 
Esploragado de la stacio ensumigas la sekvantajn sciencfakojn:
* glaciologio
* geofiziko
* meteorologio
* fiziko de pli supra atmosfero
* astronomio
* astrofiziko
* biomedicino

## Esperanto en la Stacio 
En Majo 2022 la unua Esperanto klubo de Antarkto estis fondita en la stacio. 

## Galerio 

Image:Amundsen-scott-south_pole_station_2006.jpg|Vido al *Elevated station* el la suda poluso.
Image:Amundsen-Scott_South_Pole_Station.jpg|Enirejo en *Geodetan katedralon*.
Image:Amundsen-Scott_marsstation_ray_h_edit.jpg|La stacio dum polusa nokto. Meze estas elektrejo, dekstre sube garaĝo kaj laborejo por mekanikistoj.
Image:South Pole Cargo.jpg|Domo de krudmaterialo kaj nutraĵoj el speciale reguligita LC-130 Hercules.
Image:Amundsen-Scott South Pole Station (under the dome).jpg|Sub "fermaĵo" de la katedralo.
Image:AmundsenScottSuedpolStation.jpg|Geodeta katedralo fotita el la loko de la suda poluso mem.
Image:Amundsen-Scott South Pole Station (left side).jpg|Pli granda detalo de *Elevated station*.

### Eksteraj ligiloj 
* Galerio de bildoj el la stacio (ankaŭ de interno) de unu el ties loĝantoj

## Fontoj 
Kategorio:Aperis en 1956
Kategorio:Stacioj sur teritorio de Antarkto
Kategorio:Suda Poluso
Ferenc Györkös

**GYÖRKÖS Ferenc**, familinomo Györkös Zsidó estas hungara dramverkisto naskita en Tordaszentlászló la 25-an de aŭgusto 1878 kaj mortinta en Kluĵo la 25-an de januaro 1946. 
## Verko
*Szentlászlói vőlegény, teatraĵo prezentite en 1935 reverkite de László Szabédi, en 1981 reverkite de Imre Boldizsár Zeyk. 
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Gyorkos, F.
Aracatu

**Aracatu** estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 13.743 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Bahio

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Bahio
3851 Alhambro

**3851 Alhambro** estas malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei (Gubernio Koĉi, Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al Alhambro, maŭra palaco de Granado, en Hispanio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
3852 Glennford

'*3852 *Glennford''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la kanaddevena usona filmaktoro Glenn Ford (1916–2006).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Tadeusz Rydzyk

**Tadeusz RYDZYK** (naskiĝis la 3-an de majo 1945 en Olkusz) estas pola romkatolika kleriko, redemptoristo, doktoro pri teologio, kunkreinto kaj prezidanto de la Fondaĵo *Lux Veritatis*, akademia lekciisto.

Fondinto kaj direktoro de la radiostacio Radio Maryja, Televido Trwam, fondinto kaj estinta rektoro de Supera Lernejo pri Socia Kulturo kaj Amaskomunikiloj en Toruń, kaj ties prezidanto de Scienca Konsilio.

## Publikaĵoj 
**Aŭtoro**

* 2006: *Kościół niesie Ewangelię nadziei: kazanie wygłoszone podczas uroczystości odpustowej w sanktuarium Matki Bożej w Tuchowie dnia 5 VII 2006 r.* (La eklezio portas evangelion de espero. Prediko elparolita dum kermesa solenaĵo en sanktejo de Dipatrino en Tuchów el la 5-a de julio 2006), ​ISBN 83-7257-233-X​
* 2011: *W służbie Bogu i Ojczyźnie: apostolski wymiar Radia Maryja*, (Serve al Dio kaj Patrio. apostola dimensio de Radio Maryja), ​ISBN 978-83-7257-514-2​
* 2011: *Życie jest ciekawe: z Ojcem Tadeuszem Rydzykiem CSsR rozmowy niedokończone* (Vivo estas interesa. Kun patro Tadeusz Rydzyk, redemptoristo, nefinitaj interparoloj), ​ISBN 978-83-61146-52-0​[35]

**Redaktoro**

* 1989: *Echo Medjugorje* (Eĥo de Medjugorje) - pri Maria Apero el Hercegovino
* 2003: *Oblicza iluzji: teoria, krytyka, interpretacje: materiały z sympozjum w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, 24 stycznia 2003* (Vizaĝoj de iluzio. Teorio, kritiko, interpretoj. Materialoj el simpozio en Supera Lernejo de Socia Kulturo kaj Amaskomunikiloj en Toruń, 24-a de januaro 2003) ​ISBN 83-89124-03-3​
* 2010: *O ład w kulturze, w mediach, w polityce* (Pri la ordo en kulturo, amaskomunikiloj kaj politiko), ​ISBN 978-83-89124-37-1​

## Papa beno 
En letero el la 3-a de decembro 2011, lige al celebrado de la 20-a datreveno de la ekzisto de Radio Maryja, papo Benedikto la 16-a esprimis rekonon por evangelia agado de la patro Tadeusz Rydzyk kaj donis al li sian benon.

## Vidu ankaŭ 
* kreismo
* Katolika Universitato de Lublin "Johano Paŭlo la 2-a"

## Bibliografio 
* *Tak-tak, nie-nie. Z założycielem Radia Maryja rozmawia dr Stanisław Krajski* (Jes, jes. Ne, ne. Kun la fondinto de Radio Maryja interparolas d-ro Stanisław Krajski), Wydawnictwo Sióstr Loretanek, Varsovio 2002, p. 288. ​ISBN 83-7257-097-3​ (teksto de neaŭtozizitaj intervjuoj)
* Konrad Piskała, Tomasz Potkaj: *W imię ojca. Fenomen Tadeusza Rydzyka* (Je la nomo de la patro. Fenomeno de Tadeusz Rydzyk). Wyd. Axel Springer Polska, Varsovio 2007, p. 152. Serio: *Sub lupeo de Newsweek Polska*, ​ISBN 978-83-7558-178-2​ (aldonaĵo al semajnrevuo "Newsweek Polska" n-ro 50, 16-a de decembro 2007)

Kategorio:Polaj teologoj
Kategorio:Polaj ĵurnalistoj
Kategorio:Katolikoj
Kategorio:Polaj romkatolikaj pastroj
Kategorio:Polaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Polaj pastroj
Kategorio:Politiko de Pollando
Kategorio:Redemptoristoj
3853 Haas

'*3853 *Haas'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan  Walter H. Haas, fondinton kaj direktoron de 1947 ĝis 1985 de la *Association of Lunar and Planetary Observers'' (Asocio de la Observantoj de Luno kaj Planedoj).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Walliswil ĉe Wangen

**Walliswil ĉe Wangen** (en germana lingvo **Walliswil bei Wangen** en la alemana lingvo **Waliswiu bi Wangä**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Wangen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 586 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Walliswil ĉe Wangen situas en la Svisa Mezlando sude de la rivero Aro, vidalvide de la nomfrata komunumo Walliswil ĉe Niederbipp. La komunumo konsistas el la vilaĝo Wangen kaj la setlejoj Aarmatte apud la ponto al Wangen ĉe Niederbipp, Humperg en oriento de la vilaĝo, Tal en sudo, kaj Wangerholz en okcidento ĉe la vojo al Wangen ĉe Aro.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,06 km², de kiuj 33,7% estas kovritaj de arbaro, 51,0% servas por agrikulturo kaj 11,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Walliswil ĉe Wangen limas en nordo al Walliswil ĉe Niederbipp, en oriento al Berken, en sudo al Heimenhausen, en sudokcidento al Wangenried, en okcidento al Wangen ĉe Aro, kaj en nordokcidento al Wiedlisbach.

## Trafiko 
Walliswil ĉe Wangen situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. De Walliswil ĉe Wangen kondukas mallarĝaj vojoj al Wangen ĉe Aro, Berken kaj Heimenhausen kaj piedira ponto al Walliswil ĉe Niederbipp. Per buslinio de Herzogenbuchsee al Wangen ĉe Aro, la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Walliswil datiĝas el la jaro 1102 kiel *Walaswiler* tamen ne estas dokumentita, ĉu temas pri Walliswil ĉe Wangen aŭ ĉu pri Walliswil ĉe Niederbipp aŭ eĉ pri Walliswil en Murgenthal. Ek de mezepoko Walliswil ĉe Wangen apartenis al la paroĥaro Wangen kaj estis sub la regado de la Grafoj de Kiburgo. Kun Wangen ĝi en la jaro 1406 fariĝis havaĵo de la urbo Berno kaj apartenis ĝis la Helveta Revolucio al la berna kamparvoktejo Wangen. El tiu voktojo fariĝis la distrikto Wangen, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la administra distrikto Supra Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Walliswil

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Walliswil ĉe Wangen
Boquira

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Bahio de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Centra sudo de Bahio* kaj estas la administra  centro de la samnoma mikroregiono *[[ (mikroregiono)|]]''. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La subŝtata ĉefurbo Salvadoro de Bahio situas en distanco de 651 kilometroj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Bahio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Bahio
Kategorio:Suda centro de Bahio
Johann Holzer

[eta|Framasona [inicado|inicada rito, 1745.]]

**Johann HOLZER** (naskiĝinta la 17-an de majo 1753 en Korneuburg/Malsupra Aŭstrio, mortinta la 7-an de septembro 1818 en Vieno) estis pianisto kaj komponisto en Vieno.

Kiel privata komponisto de la vienaj framasonaj loĝioj li kontaktiĝis ankaŭ kun Volfgango Amedeo Mozarto, muzikigante multajn tekstojn. Pri kelkaj el tiuj tekstoj laboris ankaŭ Mozart - kaj tiel oni supozas ke la melodio de la hodiaŭa nacia himno de Aŭstrio ne estas komponita de Mozart sed de Holzer.

Holzer komponis ses pianotriojn, inter kiuj estas tri por aldviolono anstataŭ por violono. Krome sonatetojn por violonĉelo kaj piano kiel ankaŭ multajn kantojn.

## Vidu ankaŭ 
La viena loĝio "Zur wahren Eintracht", kies membro estis Holzer.

Kategorio:Aŭstraj komponistoj
Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Framasonismo
Paula von Preradović

**Paula DE PRERADOVIĆ** (naskiĝinta la 12-an de oktobro 1887 en Vieno, mortinta la 25-an de majo 1951) estis aŭstra verkistino kaj rakontistino.
eta|Memortabulo pri la restado de la avo en Vieno.

Ŝi estis la nepino de Petar Preradović, kroata nacia poeto de serba origino. Post la naskiĝo ŝia familio translokiĝis al Pula. Poste ŝi vivis en Kopenhago kaj denove en Vieno. Ŝi edziniĝis al la ĵurnalisto kaj eldonanto de la gazeto *Die Presse* Ernst Molden, kun kiu ŝi havis du filojn Fritz kaj Otto.

En la 1947-a jaro ŝi verkis la vortojn por la nacia himno de Aŭstrio.

## Verkoj 
* Dalmatinische Sonette, 1933
* Lob Gottes im Gebirge, 1936
* Ritter, Tod und Teufel, 1946
* Pave und Pero, 1940
* Die Versuchung des Columba, 1951
* Königslegende, 1950
* Wiener Chronik 1945 (taglibro, publikigita nur en la jaro 1995)

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Polusa stacio McMurdo

eta|maldekstra|250px|Interne de la areo de la stacio
eta|maldekstra|250px|Stacio McMurdo el birda perspektivo

**Stacio McMurdo** estas antarkta esplorcentro troviĝanta sur Insulo Ross sur Antarkto. Ĝi estas gvidata de registaro de Usono pere de Antarkta programo de Usono, kiu estas parto de Nacia sciencista fondaĵo. Ĝi servas kiel sciencista laborejo de Usono kaj gvidanta centro por duono de la kontinento. McMurdo estas la plej granda polusa stacio sur Antarkto, kapabla enloĝigi 1258 homojn. Ĉiu personaro, kiu iras en aŭ for el polusa stacio Amundsen-Scott, trairos plej baldaŭ tra McMurdo.

## Transporto 
McMurdo estas ununura loko en Antarkto, kiu havas marhavenon.

Stacio McMurdo havas sian flughavenon – Williams Field airport, kiu havas 3 aviaj dromoj.
* Pegasus Ice Runway (IACO: NZPG), daŭra avia dromo proksime de Black Island (*Nigra insulo*)
* William’s Field (IACO: NZWD), daŭra neĝa avia dromo
* Sea Ice Runway (IACO: NZIR), nedaŭra (jara) avia dromo, konstruita sur maro en la plej malalta punkto al la stacio
La flugkomuniko estas certigita el Nov-Zelando.

## Ekipaĵoj kaj interesaj lokoj sur McMurdo 
* Albert P. Crary Science and Engineering Center (esperante: *sciencista kaj inĝeniera centro de Albert P. Crary*, CSEC)
* Chapel of the Snows (*Kapelo de neĝoj*)
* Observation Hill (*Observema monteto*)
* Discovery Hut, budo el ekspedicioj de Robert Falcon Scott el la jaroj 1901-1903
* Memortabulo al tri aviadistoj mortigitaj en la jaro 1946 dum esploro de tiu ĉi teritorio (*Operation Highjump*)

## McMurdo en populara kulturo 
Stacio McMurdo estis okazejo de diversaj romanoj, ekz. *At the Mountains of Madness* de H. P. Lovecraft; menciita ĝi estis eĉ en kelkaj filmoj, ekz. Aĵo (filmo), Dark Star, Eight Below aŭ kiel mencio en serioj Entrudulo kaj Stargate SG-1.

## Galerio 

File:Cargo_sled,_McMurdo_Station_(cropped).JPEG|10K-AT estas transŝovanta ŝargon por *Operation Deep Freeze* (2006)
File:Operation_Deep_Freeze_2007,_McMurdo_Station_070207-N-0469C-001.JPEG|Haveno kaj konstruaĵoj de la stacio (2007)
File:Antarctica_McMurdo_Station.jpg|Vido al parto de la stacio el monteto.
File:View_of_Mcmurdo.jpg|Suma vido (decembro de 2004)
File:Vehicles and Storage at McMurdo Station.JPG|Kelke da veturiloj kaj deponejoj
File:Chapel_of_snows.jpg|*Chapel of the Snows*
File:Observation_Hill.jpg|*Observation Hill*
File:Radar_site_at_McMurdo_station.JPEG|Radaro
File:Antarctica_Nate_the_Power_Plant_Operator.jpg|Interne de tiea elektrejo
File:Antarctica_Frozen_Food_Warehouse.jpg|En arkivejo
File:Marble_point_lunch.jpg|En kantino
File:The_Royal_Society_Range_seen_from_McMurdo_Station_at_Sunset.JPG|Polusa nokto en la stacio
File:Operation_Deep_Freeze_2006,_MV_American_Tern,_Krasin_200601.jpg|M/V American Tern gvidita fare de rusa glacirompilo Krasin, direktanta al stacio McMurdo
File:USNS_Southern_Cross_at_the_ice_pier_in_1983.jpg|USNS Southern Cross (*Suda kruco*) ĉe glacia moleo (1983)

## Eksteraj ligiloj 
* http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=gnispq:5:::NO::P5_ANTAR_ID:19095

Kategorio:Stacioj sur teritorio de Antarkto
La Ĝardeno de la torturoj

***La Ĝardeno de la torturoj*** (*Le Jardin des supplices*) estas romano de la franca verkisto Octave Mirbeau, eldonita en 1899, dum la Dreyfus-afero.

eta|250px|Auguste Rodin, *Le Jardin des supplices*, 1902

## La temo 
La romano havas tri partojn : en la unua parto, "Frontispico", dum kunveno de intelektuloj pozitivistoj, en domo de akademia verkisto kaj kontraŭ-Dreyfus-ema, oni parolas plene libere pri krimo, kiel pri natura instinkto; en la dua parto, "En misio", temas pri la politika historio de la rakontanto, koruptita viro, sendita kiel embriologo en scienca "misio" en Cejlono ; en la tria parto, "La Ĝardeno de la torturoj", la anonima rakontanto kaj lia amantino Clara, sadisma kaj histeria anglino, vizitas ĉinan malliberejon, kie estas torturatoj, kaj la spektaklo de la abomenaĵoj havigas al Clara erotikan ekstazon.

## Komentoj 
La romano estas denunco pri la subpremaj socioj, kiuj ĉiuj apogas sin sur murdoj kaj, pli ĝuste, sur koloniismo, franca kaj angla, kiu transformas tutajn kontinentojn al veraj tortur-ĝardenoj. Ĉi tiu tre speciala libro, kie miksiĝas priskriboj pri floroj kaj torturoj, sekso kaj sango, estas konsiderata, kiel unu el la plej bonaj verkoj de la dekadenca literaturo.

## Citaĵoj 
* "Murdo estas la plej granda el la homaj maltrankviloj, kaj ĉiuj niaj agoj devenas el ĝi."
* "Tiu neceso mortigi naskiĝas en la homo kun la neceso manĝi kaj ambaŭ impulsoj interkonfuziĝas. Ĉi tiu instinkta neceso, motoro de ĉiuj vivantaj organismoj, disvolviĝas por la eduko anstataŭ nuliĝi, kaj la religioj sanktigas ĝin anstataŭ ol malbeni ĝin."
* "Putrado estas la eterna reviviĝo de la vivo..."
* "La virinoj portas nevenkeblan detruo-forton !"
* "La Pordoj de la vivo malfermiĝas nur al mortaĵo, malfermiĝas nur al la palacoj kaj la ĝardenoj de la morto... Kaj la universo al mi aperas kiel vastega, fatala Ĝardeno de la Torturoj... Ĉie sango, kaj tie kie estas pli da vivo, ĉieas hororaj turmentistoj, kiuj ŝiras la karnojn, segas la ostojn, kuspe turnas la haŭton, kun ĝoj-timigaj vizaĝoj... Ha jes ! La Ĝardeno de la Torturoj !... La pasioj, la apetitoj, la interesoj, la malamoj, la mensogo ; kaj la leĝoj, kaj la sociaj institucioj, kaj la justeco, la amo, la gloro, la heroeco, la religioj estas ĝiaj monstraj floroj kaj la teruraj instrumentoj de la eterna homa suferado."

## Eksteraj ligiloj 
* Octave Mirbeau, *Le Jardin des supplices*, Eldonejo "Le Boucher" (teksto de la romano, en la franca).
* Pierre Michel, Antaŭparolo (en la franca).

Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
Kategorio:Franclingvaj romanoj
Kategorio:Romanoj de 1899
Kategorio:Libroj de Octave Mirbeau
Mihály Zichy

**Mihály ZICHY** [mihAj ziĉi], hungare **Zichy Mihály,** ruse **Михаил Александрович Зичи** estis eminenta hungara pentristo. Lia frato estis politikisto Antal Zichy.
eta|180px|Memportreto en 1881
[eta|220px|Zichy: Kronado de [Aleksandro la 2-a]]

## Vivo 
Li naskiĝis en Zala (vilaĝo) la 14-an de oktobro 1827. Li mortis en Sanktpeterburgo, la 1-an de marto 1906.

Li lernis pentroarton en Vieno ekde 1844, kie post 2 jaroj pretiĝis la unua menciinda pentraĵo. En 1847 li iris al la cara korto, kie li iĝis hejma pentristo de la caro. Inter 1874-1881 li vivis en Parizo, poste denove reiris al Rusio. Li entombiĝis en Budapeŝto.

## Verkaro (elekto) 
* 1849 Portreto pri Lajos Batthyany
* 1881 Memportreto
* 1882 Ilustraĵoj por Ŝota Rustaveli: La kavaliro en panterfelo
* 1885 Ilustraĵoj por Imre Madách: La tragedio de l' homo
* 1896 Kronado de Aleksandro la 2-a

## Elektitaj disĉiploj 
* Sándor Fellner
* Ferenc Paczka

Mihály Zichy The Triumph of the Genius of Destruction 1878.jpeg|La Triumfo de la Genio de Detruo (1878)
Mihály Zichy Lifeboat 1847.jpeg|Savboato (1847)
Mihály Zichy Falling Stars.jpeg| Falanta stelo (1879)
Mihály Zichy Demon 1878.jpeg|Demono (1878)
Mihály Zichy Captive in the Prison.jpeg|Kaptita en la Malliberejo
March15.jpg|Sándor Petőfi deklamas
Drinking- song - Zichy, Mihály - 1874.jpg|Drinka kanto (1874)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Tempo en Antarkto

eta|300ra|Mapo de tempaj zonoj sur kontinento Antarkto
**Antarkto** situas sur ĉiu linio de longitudo, pro lokumigo de suda poluso situas proksime de mezo de la kontinento. Teoria Antarkto estus lokigita en ĉiuj tempaj zonoj, ĉiuokaze la areoj sude de suda polusa cirklo ne spertos tag-noktajn ciklojn, do estas malfacile difini, kia tempa zono estus taŭga. Tempaj zonoj de praktikaj celoj estas kutime bazitaj sur teritoriaj postuloj, do ĉiuokaze multe da stacioj uzas tempon de tiu lando, de kie ili devenas. Multe da areoj estas simple markitaj per UTC tempo, la suda poluso konservas novzelandan tempon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Information on Antarctica
* Claims
* Day-Night Cycle

Kategorio:Geografio de Antarkto
Antarkto
Kategorio:Regado de Antarkto
Antarkto
Arbidtubo

[eta|220px|Arbidoj, ŝirmitaj per [Plasto|plastaj tuboj.]]
**Arbidtubo** aŭ **arbidŝirmilo** estas speco de plasta ŝirmilo uzita por protekti arbojn dum la junaĝaj fazoj de ilia kreskado. En regionoj kie oni angle parolas, arbidŝirmiloj estas ankaŭ konataj kiel **Tuley-tuboj**.

Arbidtuboj protektas junajn arbojn kontraŭ mordeto de la plej multaj herbovoruloj formante fizikan baron kune kun baron al kemiaj sprajaplikaĵoj. Plie, arbidtuboj akcelas kreskadon disponigante et-forcejan medion kiu reduktas malsekecostreson, direktas kreskadon en ĉeftigon kaj radikojn kaj permesas efikan kontrolon de trudherboj kiuj povas prirabi akvon kaj sunlumon al arbidoj.

Alternativo por tradicia arbidtubo estas io kio oni nomas **arbidspiralaĵo**. Tiuj estas volviĝintaj bendoj de polivinil-klorido en diversaj diametroj, longoj kaj koloroj. Produktitaj de 100% reciklita polivinil-klorido, tiuj estas ekonomiaj kaj medioprotektaj rimedoj por sekurigi la arbidojn kontraŭ mordetado de la faŭno kaj kontraŭ severaj cirkonstancoj, samtempe malhelpante ke rubplastoj estu senditaj al rubodeponejoj.

Ili estas precipe popularaj en Britujo en pejzaĝo-plantadomodeloj, sed ilia graveco estis establita en Usono ekde la jaro 2000. Proksimume 1 miliono da arbidtuboj estis uzitaj en Britujo en 1983-1984 , kaj 10 milionoj estis produktitaj en 1991 .

Multaj koloroj kaj varioj de arbidotuboj ekzistas. Estas konsiderinda debato ĉe produktantoj de arbidtuboj rilate ideala koloro, dimensio, formo kaj teksturo por optimala plantokreskado. En la nordaj klimatoj de Nordameriko taŭgas arbidtuboj kiuj altas 1,5 metrojn : ili oferas la plej bonan protekton kontraŭ cervedoj. Ili havas vento-truojn en la supra parto por permesi al foliarboj alkutimiĝadon por la vintromonatoj. La subaj partoj ne havas truojn por protekti la arbidojn kontraŭ herbicidosprajo kaj ronĝulodamaĝo.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Potter, M.J. 1991 : Treeshelters - Forestry Commission Handbook 7, *HMSO* 
* Tuley G. 1985 : The growth of young oak trees in shelters, *Forestry*, 58/2, 181–190. 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Arbara mastrumado
Preĝejo Sankta Jakobo (Lébény)

**Preĝejo de Sankta Jakobo** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Lébény. Tiu konstruaĵo apartenas al la plej gravaj mezepokaj restaĵoj.

## Historio 
Supozeble la preĝejo (kaj ankaŭ la monaĥejo) konstruiĝis en 1206. En tiu jarcento la konstruaĵoj estis detruitaj dufoje. En 1541 pro la turkoj la abatoj foriris. En 1631 jezuitoj alvenis kaj la konstruaĵoj renoviĝis. En 1683 la turkoj bruldetruis la preĝejon. En 1773 la jezuitoj estis forigitaj, la monaĥejo senhomiĝis, la preĝejo apartenis al la komunumo. Parto de la monaĥejo estis malkonstruita, la restaĵo iĝis paroĥo. En 1841 la preĝejo bruldetruiĝis pro incendio, sed ĝi baldaŭe renoviĝis.

## Konstruaĵo 
Spite la detruojn kaj rekonstruadojn la konstruaĵo restis en formo laŭ la 13-a jarcento, kiel tiutempa baziliko. La preĝejo havas 3 navojn kaj 2 turojn. Interne restis nenio el la mezepoko, tial la mebloj pretiĝis en la 19-a jarcento. La fenestraj mozaikoj pretiĝis post 1945.

Kermeso okazas en la 25-an de julio.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare

Dosiero:LEBENY0347 KT041008.jpg|Mezepoka reliefo
Dosiero:Szent Jakab templom, részlet, Lebeny3.jpg|Ornamaĵoj ekstere
Dosiero:Lébény temple.jpg|Aerfoto pri la preĝejo
Dosiero:LEBENY0319 KT041008.jpg|La sanktejo

Lebeny
Lebeny
Preĝejo Stefano la 1-a (Tiszaföldvár)

**Preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Tiszaföldvár.

## Historio 
En 1894 konstruiĝis la preĝejo.

## Konstruaĵo 
La preĝejo havas unu navon kaj 2 turojn. Bildo de la sanktejo prezentas Dipatrinon, de la sakristio Johanon, de la ĉefaltaro Stefanon la 1-an kaj Sanktan Marian. En la preĝejo troviĝas ankaŭ ekspozicio pri Sankta Tero. En la korto estas tabulo montranta direktojn de la plej gravaj pilgrimlokoj kaj subĉiela mesoloko kun kapelo.

Kermeso okazas la 20-an de aŭgusto. Ĉiujare pilgrimoj okazas.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare
* hungare kun fotoj

Tiszaföldvár
Tiszafoldvar
Kalvinana preĝejo (Tiszaföldvár)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Tiszaföldvár, en la ĉefplaco.

## Historio 
La preĝejo konstruiĝis tre longe laŭ permesoj de Jozefo la 2-a kaj la loka bienulo, tial rekta enirejo ne estas el la ĉefvojo. Antaŭ, ol 1728 jam mesoj okazis en la duonpreta sentegmenta preĝejo. En 1766 nova sonorilostablo konstruiĝis. En 1788 pli nova preĝejo (jam kun turo) konstruiĝis, sed supozeble restis partoj el la malnova. En 1929 kaj en 1980 la preĝejo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La preĝejo havas po unu navon kaj turon. Iam ankaŭ fajrobrigado uzis la turon por ekvidi fajron. La muroj estas blankaj laŭ la kutimo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare

Tiszaföldvár
Tiszafoldvar
Instituto Superior de Arte

**Instituto Superior de Arte** (mallongigo: **ISA**; ankaŭ: **Universidad de las Artes**) estas universitata edukejo en Havano / Kubo. Ĝi estis fondita en 1976 kaj devas garantii plej altan nivelon de artista edukado en Kubo. Fondo-rektoro estis la fama pedagogo kaj artokritikisto Mario Rodríguez Alemán.

Komence ISA konsistis el tri fakultatoj: vidaj artoj (*Artes Plásticas*), teatro (*Artes Escénicas*) kaj muziko. En 1987 kaj 1989 aldoniĝis la fakultatoj dancarto (*Arte Danzario *), kun la specialfakoj baleto, moderna kaj popoldanco same kiel la fakultato por aŭdvidaj komunikiloj (*Medios de Comunicación Audiovisual*). En 1994 oni kunigis pro ekonomiaj kialoj la fakultatojn por danco kaj teatro.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de *Instituto Superior de Arte*

Kategorio:Universitatoj en Kubo
Kategorio:Kulturo de Kubo
Kategorio:Edukado en Havano
Nederlanda aŭtovojo 2

La **nederlanda aŭtovojo 2** aŭ **A2** respektive en la plej suda parto de la vojo **N2** (nederlande **Rijksweg 2**, aŭ **Autosnelweg A2** respektive **N2**) estas aŭtovojo inter la urbo Amsterdamo norde kaj la limo inter Nederlando kaj Belgio proksime de la komunumo Eijsden-Margraten okcidente de la urbo Maastricht sude. La aŭtovojo konsideriĝas la plej grava nord-suda trafika vojo en Nederlando, estas multe frekventata (aparte la norda parto inter Amsterdamo kaj Eindhoven) kaj longas 213 kilometrojn. De la plej suda punkto en Nederlando la vojo plu daŭriĝas suden ankoraŭ 22 kilometrojn kiel belga aŭtovojo A25, al la urbo Lieĝo en Valonio. Krom la menciitajn urbojn, la vojo ligas interalie la urbojn Utrecht, ’s-Hertogenbosch kaj Eindhoven.

Inter Amsterdamo kaj Utrecht, la vojo estas parto de la eŭropa ŝoseo , poste ĝi sekvas la vojon de la eŭropa ŝoseo . Ekzakte, la vojo A2 nur iras de Amsterdamo ĝis iom norde de Mastriĥto dum 208 kilometroj, kaj la lastaj 5 kilometroj - aparte ofte vojŝtopitaj - tra la urbo Mastriĥto kaj la komunumo Eijsden-Margraten ĝis la limo al Belgio nomatas nacia vojo N2. Sed ĉar la vojo seninterrompe daŭriĝas, la granda parto nomata A2 kaj la tre malgranda nomata N2 estas konsiderata unu sama vojo.

Dum parto de la vojo, la aŭtovojo havas duoblan nombron kaj uziĝas aldone kiel trako de du pliaj aŭtovojoj:

* inter la nodopunktoj Empel kaj Hintham ĝi ankaŭ estas parto de la vojo A59, kaj
*  inter la nodopunktoj De Hogt kaj Leenderheide parto de la vojo A67.

]]

Kategorio:Aŭtovojoj en Nederlando
Plumbovenenado

eta|X-radia foto de plumbovenenado
**Plumbovenenado** aŭ *Plumbotoksiĝo* (ankaŭ konata kiel plumbtoksiĝo, *colica Pictonum*, saturnismo, plumbtoksiĝo, Devon-koliko, aŭ la koliko de pentristo) estas malsan-kondiĉo kaŭzita per pliigitaj niveloj de la pezmetalo plumbo en la korpo. Plumbo influas gamon da korpprocezoj kaj estas toksa al multaj organoj kaj histoj kiaj la koro, ostoj, intestoj, renoj, kaj genera kaj nerva sistemoj. Ĝi influas la evoluon de la nerva sistemo kaj estas tial precipe toksa al geinfanoj, kaŭzante potenciale permanentan lerno- kaj konduto-malordojn. Simptomoj inkludas , konfuzon, kapdoloron, anemion, iritiĝemon, kaj en severaj kazoj forkaptojn, komaton, kaj morton.

Itineroj de ekspono al plumbo inkludas poluajn aeron, akvon, grundon, manĝaĵon, kaj konsumvarojn. Laborekspono estas ofta kialo de plumbtoksiĝo en plenkreskuloj. Unu el la plej grandaj minacoj al infanoj estas plumbofarbo kiu ekzistas en multaj hejmoj, ĉefe ĉe plej malnovaj; tiel infanoj en plej malnovaj loĝejoj kie estas malkosta farbo estas ĉe pli granda risko. Preventado de plumboekspono povas intervali de individuaj klopodoj (ekz. forigante plumb-enhavantajn erojn kiel ekzemple tubado for de la hejmo) al tutlandaj politikoj (ekz. leĝoj kiuj malpermesas plumbon en produktoj aŭ reduktas allaseblajn nivelojn en akvo aŭ grundo).

Homoj minis kaj uzis tiun pezmetalon dum miloj da jaroj, venenante sin en la procezo. Kvankam plumbtoksiĝo estas unu el la plej malnovaj konataj laboroj kaj mediaj danĝeroj, la moderna kompreno de la malgranda kvanto de plumbo necesa kaŭzi damaĝon ne okazis ĝis la lasta duono de la 20-a jarcento. Neniu sekura sojlo por plumbekspono estis malkovrita - tio estas, ekzistas neniu konata kvanto de plumbo kiu estas tro malgranda por kaŭzi la korpdamaĝon.

## Vidu ankaŭ 
* Besta plumbovenenigo
* Akvotubo

Kategorio:Venenoj
Kategorio:Plumbo
Iraklio

**Iraklio** (**Ηράκλειο**) estas grandurbo en Grekio, en Kreto (insulo), en la samnoma provinco Iraklio, kie ĝi estas ĉefurbo kaj la plej granda urbo de la insulo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En la okcidento la grandurbo ekde administra reformo de 2011 nun limas al la komunumo de Malevizi (*Μαλεβίζι*), en la sudo al Górtina  (*Γόρτυνα*), en la sudoriento al Arĥanes-Asterúsia  (*Αρχάνες-Αστερούσια*) kaj en la oriento al Ĥersónisos  (*Χερσόνησος*) - en Esperanto neniu el tiuj antaŭurbaj komunumoj de Iraklio jam havas propran artikolon kaj ne antaŭvidatas ke tiaj artikoloj estus prioritataj, tial ne metiĝas ruĝaj ligiloj. 
eta|250px|Iraklio
eta|250px|Mapo pri Kreto
eta|250px|La haveno
eta|250px|Katedralo de San Marco

## Bazaj informoj 
* 
* Supermara alteco: 0-100 m
* Horzono: UTC + 2 (somere UTC +3)

## Geografio 
Iraklio etendiĝas laŭ la maro en norda parto de la insulo.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la fruaj historiaj tempoj. La urbo fondiĝis en 824. En 961 Bizanco okupis ĝin. En 1204 Venecia respubliko aĉetis ĝin kaj komenciĝis glora epoko de la urbo. La turkoj sieĝis la urbon 22 jarojn, fine nur en 1669 venkis la turkoj. Dum la turka erao la urbo malevoluis. La grekoj sukcese ribelis en 1897 kaj ekde 1913 la urbo apartenas al Grekio. En 1941 la armeo de nazia Germanio okupis la tutan insulon, dume estis bombatakoj al la urbo. Dum la historio tertremoj okazis en 1664, 1856 kaj en 1926.

## Vidindaĵoj 
* arkeologia muzeo
* historia kaj etnografia muzeo
* ĉefstrato kun palacoj
* baziliko
* fortikaĵo
* urbomuro

## Partneraj urboj (ĝemelurboj) 
*  Konstanco, Rumanio (1992)
*  Odeso (*Одеса*), Ukrainio (1992)
*  Pernik (*Перник*), Bulgario (sen jarindiko)   
*  Toledo, Hispanio (2017)
*  Niĵnij Novgorod (*Нижний Новгород*), Rusio (2018)

## Famuloj 
* Francesco Barozzi
* Lili Zografu

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Grekio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Internacia juro de homaj rajtoj

**Internacia juro de homaj rajtoj** estas sumo de internaciaj juroj de homaj rajtoj laŭ la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj kaj la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj.

Kiel traktatoj de Unuiĝintaj Nacioj:
*Internacia Pakto pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj (1966)
*Internacia Pakto pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj (1966)
La du Traktatoj estas vokantaj de la "Internacia Ĉarto de la Homaj Rajtoj". Ankaŭ;
*Konvencio kontraŭ la Genocido (1948)
*Konvencio pri la statuso de la rifuĝintoj kaj senpatrujuloj (1951)
*Internacia Konvencio pri Eliminado de ĉiaj formoj de Rasa Diskriminacio (1965)
*Konvencio pri forigo de ĉiu diskriminacia formo kontraŭ virinoj (1979)
*Konvencio kontraŭ la Torturo kaj aliaj kruelaj, malhumanaj aŭ sendignigaj punoj aŭ Traktadoj (1984)
*Internacia Konvencio pri Infanaj Rajtoj (1989)
*Internacia Konvencio pri la Protektado de la Rajtoj de ĉiaj Migrolaboristoj kaj Membroj de Familioj (1990)
*Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj (2006)
*Konvencio kontraŭ malaperigo (2006) 
Kaj kiel principoj;
*Principoj de Jogjakarto (2006)

Kaj kiel traktatoj de aliaj organizaĵoj:
*Eŭropa Konvencio pri Homaj Rajtoj (1950) de Konsilio de Eŭropo kiun Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj havas.
*Amerika Konvencio pri Homaj Rajtoj (1969) de Organizaĵo de Amerikaj Ŝtatoj kiun Interamerika Kortumo pri Homaj Rajtoj havas.
*Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj (1981) de Afrika Unio kiun Afrika Komisiono pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj havas.

## Vidu ankaŭ 
* Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj
* Homaj rajtoj
* Internacia Instituto pri Homaj Rajtoj
* Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj
* Internacia humanitara juro
* Jurnaturalismo
* Lyal S. Sunga

Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Homaj rajtoj
3854 George

'*3854 *George'''* estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "*George*", en honoro de *George Estel Shoemaker'' (1904–1960), bopatro de la malkovrintino.

## Orbito 
Ĝia discentra orbito krucas tiun de Marso sed kun granda orbita klineco, kiu tenas ĝin iom malproksima de tiu ĉi planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,19085 astronomia unuo, tie estas 28,551 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
3855 Pasasymphonia

'*3855 *Pasasymphonia'''* estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita por celebri la 60-jaran jubileon de la orkestro *Pasadena Symphony'' de Pasadena (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Aadhi Raat

***Aadhi Raat*** estas barata filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de S.K. Ojha. *Aadhi Raat* estis originale filmita en la hindia lingvo.

En la filmo interalie aperas la aktoroj Ashok Kumar Nargis, Jeevan, Cuckoo, Kulpdip Kaur, Neelam, Tiwari.

## Eksteraj ligiloj 
**Aadhi Raat* ĉe IMDb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Barataj filmoj
Aankhen (1950)

***Aankhen*** estas barata filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Devendra Goel. *Aankhen* estis originale filmita en la hindia lingvo kaj estis la deka plej mondona barata filmo en 1950

En la filmo interalie aperas la aktoroj Bharat Bhushan, Nalini Jaywant, Cuckoo (Cuckoo Moray), Yakub (Yakub Khan Mehboob Khan) kaj Bhudo Advani. 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Barataj filmoj
Sovaĝiĝinta kato

[eta|Sovaĝiĝinta kato en [Galegio, Hispanio.]]
eta|dekstra|Sovaĝiĝinta kato montrante agreseman konduton.
eta|Sovaĝiĝintaj katoj povas esti ĉasantoj de malgrandaj animaloj.
eta|Sovaĝiĝinta kato mortiginta indiĝenan kakatuon.
eta|Sovaĝiĝinta kato
eta|Aro de sovaĝiĝintaj katoj
**Sovaĝiĝinta kato** aŭ pli simple **Sovaĝa kato** estas posteulo de hejma kato kiu revenis al la sovaĝejo (naturo). Ĝi estas diferenca el devaga kato, kio estas dorlotbesta kato kiu estis perdita aŭ prirezignita, dum sovaĝaj katoj estas jam naskitaj en natura medio; la idoj de devaga kato povas esti konsiderataj sovaĝaj se naskitaj en natura medio.

En multaj mondopartoj, sovaĝaj katoj estas posteuloj de domkatoj kiuj estis postlasitaj fare de vojaĝantoj. Ĉar katoj ne estas indiĝenaj al ĉiuj mondopartoj, sovaĝaj katoj povas kaŭzi damaĝon al lokaj medioj per ĉasado de lokaj specioj. Tio estas aparte vera ĉe insuloj kie sovaĝaj katoj foje havis grandan kaj malutilan efikon sur la loka faŭno. Tro ofte tiu situacio estas kaŭzo de formorto de specioj kiuj iĝas formortintaj en la areo kaj ege bedaŭrinde ofte en la tuta mondo.

## Vivodaŭro kaj supervivo 
La vivodaŭro de sovaĝaj katoj estas malfacile determinebla precize, kvankam unu studo raportis mezaveraĝan aĝon de 4.7 jaroj, kun intervalo inter 0 al 4.3 jaroj, dum alia gazeto referencis averaĝan vivtempon de 2 - 4.5 jaroj. En kontrasto, katoj kiuj vivas hejme sub bonorda homa prizorgo havas vivdaŭron de 12-14 jaroj, kaj katinoj eĉ unu aŭ du jarojn plie.

Sovaĝaj katoj povas esti pintopredantoj en kelkaj lokaj ekosistemoj. En aliaj, ili povas esti preditaj fare de sovaĝaj hundoj, kojotoj, lupoj, ursoj, pumoj, linkoj, martesoj, krokodiloj, serpentoj, vulpoj kaj karnovoraj birdoj.

Alia minaco al la vivo de sovaĝa kato estas vetero. Katoj estas sentemaj al kondiĉoj de malvarmo kaj trovarmiĝas. La normala korpotemperaturo de kato estas inter 100.5 kaj 102.5-gradoj Fahrenhejt (38.2 kaj 39.2 Celsius). Katoj ne ŝvitas kiel homoj faras, kaj ili reguligas sian korpotemperaturon tra anhelado kaj lekado de ilia felo dum varma vetero.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sovaĝiĝo

## Eksteraj ligiloj 
* Feral cat control in the UK
* The cat debate  American Veterinary Medical Association
* Feral cats are everybody's problem Southern Oregon Mail Tribune
* Study of the feral cats in Portsmouth Naval Dockyard, UK with photos and scientific papers
* Feral cat guides  at Alley Cat Allies
* List of Feral Cat Rescue Groups By State  Humane Society of the United States
* List of Humane Societies and Rescue Groups With TNR Programs  Alley Cat Rescue

Kategorio:Katoj
Kategorio:Invadaj specioj
Kategorio:Enmetitaj specioj
Paŭla Romana

**Paŭla Romana** estas la virino kiu en Okcidento iniciatis la monaĥinan vivon antaŭe en Romo, poste en Palestino, kie ŝi fondis plurajn monaĥinejojn. Ĉar ege riĉa, ŝi per siaj riĉaĵoj protektis kaj favoris la intelektulan laboron pri Biblio de Hieronimo, kies laboro koncentriĝis en la pretigo de la Vulgato.

## Biografio 
Paŭla sange ligiĝis al riĉa kaj nobela familio patricia ĉar lia patrina avo estis Petronio Probino konsulo en 341 parencita kun la *gens* Kornelia, kaj naskiĝis dum la regado de la imperiestro Konstantino la 2-a; dekkvinaĝante ŝi edziniĝis al senatano Tosocio, el kiu ŝi generis kvar gefilojn: nome Blesula, Paŭleta, Rufina kaj Tosocio.

En 379, post la forpaso de la edzo, ŝi sin dediĉis al la preĝo kaj al la pentofara asketa vivo kune kun aro da vidvinoj kiuj kuniĝis sub la gvido de Markela en domo sur la monteto Aventino: ŝi gastigis Hieronimon kiam, en 382 tiu venis al Romo kun la episkopo Epifanio el Salamis kaj Paolino el Antiokio, kiuj ekfontigis en Paŭla la deziron monaĥiniĝi en la mezorientaj landoj.

[eta|maldekstra|[Claude Lorrain, *Elveturo de sankta Paŭla en la haveno de Ostia*, Madrido, Muzeo Prado.]]

Gvidite de Sankta Hieronimo, ŝi kun sia filino Eŭstokio sin dediĉis al la studo pri Biblio ĝis perfekte lege kaj parole kompreni la hebrean lingvon; ankaŭ alia ŝia filino, Blesula, ankaŭ ŝi jam vidva, unuiĝis al la patrino sed mortis tuj post (383). Paŭleta edziniĝis al la senatano Pamakio, ankaŭ li disĉiplo de Hieronimo, Rufina elvivis en 386; la filo Tosocio, pagana ekde la naskiĝo, konvertiĝis al la kredo de la patrino (385) kaj edziĝis al Leta, filino de la sacerdoto Albino, al kiu generis filinon (eĉ ŝi nomata Paŭla), kiu travivis en Palestino kaj asiste akompanis Hieronimon al forpaso. Fakte, post la morto de papo Damaso la 1-a, Hieronimo decidis forlasi Romon destine Mezorienton, Paŭla kaj Eŭstokio elektis lin sekvi; post restado en Antiokio, ili pilgrime vizitis la sanktajn lokojn de Palestino kaj Egiptio kie ili havis la deziritan okazon stude konstati la vivon de ermitoj kaj cenobitaj komunumoj. Fine, ili elektis restadi ĉe Betlehemo.

Paŭla konkludis sian vivon en Betlehemo, en unu el la monaĥejoj kiujn ŝi fondis. Ŝi, sensukcese, provis konvinki sian delonge akompanantinon, Markelan, unuiĝi al la komunumo. La fekunda kaj spirita rilato kun Hieronimo daŭris ĝis la morto, kiu ŝin trafis la 26-an de januaro de 406 dum ŝia 59-a vivjaro. Oni ŝin entombigis en la Baziliko de la Naskiĝo en Betlehemo.

En la Katolika Eklezio ŝia memoro estas nedevige celebrata la 26-an de Januaro.

## Bibliografio 
* J.N.D. Kelly, Jerome: His Life, Writings, and Controversies, ISBN 0-06-064333-1, p. 332.

## Eksteraj ligiloj 
* [http://www.santapaolaromana.it/La_Vita.htm ]
* The Catholic Encyclopedia - St. Paula
* http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf206.toc.html Franclingvaj Leteroj de Hieronimo al Paŭla.

## Referencoj 
Kategorio:Romianoj de la 4-a jarcento
Kategorio:Romianoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 4-a jarcento