open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rupperswil

** Rupperswil** (prononcu *rupəsvil*, en Esperanto ankaŭ **Rupersvilo**) estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 4285 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstre|150ra|La rivero Aro en Rupperswil
Rupperswil situas ĉe la suda bordo de la rivero Aro (rivero) meze inter la urboj Araŭo kaj Lencburgo. Sude la la ĉefa rivero ekzistas paralela flanka brako sur la teritorio de la komunumo, kiu formas la proksimume 2 kilometrojn longan kaj ĝis 350 metrojn larĝan insulon *Geissenschachen*. La teritorio de la komunumo estas preskaŭ ebena kaj ne ekzistas pli grandaj altejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,22&nbsp;km², de kiuj 2,29&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,79&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 401 m s.m., dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 350 m s.m. ĉe la bordo de Aro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rupperswil limas en nordo al Auenstein, en nordoriento al Möriken-Wildegg, en oriento al Niederlenz kaj Lencburgo, en sudoriento al Staufen, en sudo al Schafisheim kaj Hunzenschwil, en sudokcidento al Suhr, en okcidento al Buchs, kaj en nordokcidento al Araŭo.

## Trafiko 
La stacidomo de Rupperswil situas ĉe la grava trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Berno. Haltas en la stacidomo rektaj trajnoj al Araŭo, Arth-Goldau, Baden, Olten kaj Zuriko. Krome ekzistas loka buslinio de Rupperswil al la stacidomo de Lencburgo.

Sur la teritorio de Rupperswil situas la alveturejo Araŭo-Oriento al la svisa aŭtovojo A1, de kie kvarŝpura ekspresvojo kondukas al la centro de Araŭo. Krome kantonaj ĉefvojoj kondukas de Rupperswil al Auraŭo, Brugg kaj Hunzenschwil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rupperswil datiĝas el la jaro 1173 kiel *Rubeswile*.

En mezepoko en Rupperswil une regis la Grafoj de Lencburgo, ek de 1173 la Kiburgoj, kaj fine ek de 1264 ties heredantoj, la Habsburgoj. La malalta jurisdikcio apartenis unue al la Senjoroj de Rupperswil kaj post ties formortoj al la Senjoroj de Hallwyl.

Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Rupperswil fariĝis ĉefloko de tribunala distrikto de la voktejo Lencburgo en la Berna Argovio.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Rupperswil fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Rupperswil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rupperswil
* Rupperswil en la Historia Leksikono de Svislando
Zoltán Horváth (aktoro)

**HORVÁTH Zoltán** [pr. horva:t] estis hungara aktoro naskita en Nagyvárad la 1-an de aŭgusto 1860 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de aŭgusto 1930.
## Kariero 
Zoltán Horváth jam ekde 1879 aktoradis, sed nur post 3 jaroj li akiris diplomon en Reĝa Teatra Lernejo. En 1882 li venis al Nacia Teatro (Budapeŝto) kaj restis ĝia membro ĝis sia pensiuliĝo (1914). En 1888 li fariĝis ano de la Konsilantaro de Aktorligo. En 1892 li fondis aktorlernejon, kie la plej fama instruisto estis Mari Jászai. En 1913 li gajnis la premion *Farkas–Ratkó*. Pro vidviĝo li edziĝis dufoje.

## El liaj roloj 
* Bálint (Goethe: Faust);
* Orsino (Shakespeare: Vízkereszt);
* Octave (Ohnet: A vasgyáros);
* Béla (Gergely Csiky: Buborékok).

## Elektitaj lernantoj de aktorlernejo de Zoltán Horváth 
* Ilona Berzétey
* Aranka Hettyey
* Etel Szilasi
* Ödön Faragó
* Margit Kornai
* Árpád Latabár (1878)
* József Miskey
* Lajos Palágyi
* Lajos Parlagi
* Kálmán Szentiványi

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz10/330.html
* http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/25/25784.htm

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Giacomo Capuzzi

Li estas itala pastro, kaj emerita episkopo de Lodi (Italia) ekde la .

## Biografio 
Naskiĝinta en Manerbio, en la provinco de Brescia, Giacomo Capuzzi estis ordenita pastro la , dum li estis nur 22-jaraĝa. Li estis pastro de la preĝejo de Sankta Petro kaj Paŭlo en Leno, ĝis 1989.

### Episkopo 
Konsekrita episkopo de Lodi la , li retiriĝis de tiu ofico la .

## Internaj ligiloj 
* Episkopo

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Diocezo de Lodi
*  Biografio de MS-ro Capuzzi

Kategorio:Episkopoj de Lodi
Glifosato

eta|200ra|Strukturformulo
**Glifosato** (N-(phosphonométhyl)glycine, C3H8NO5P) estas *totala senherbigilo*, tio estas neselekta herbicido, antaŭe patente produktata nur de la firmao Monsanto ekde 1974, sub la marko Roundup. La patento falis en la publikan kampon en 2000, de tiam aliaj firmaoj produktas glifosaton.

Glifosato sola ne tre efikas, ĉar ĝi ne adheras al la folioj kaj malfacile eniras ilin. Pro tio, oni aldonas aktivan surfacagenton, kiun oni suspektas esti la kaŭzo de la tokseco de senherbigiloj enhavantaj glifosaton.

Iuj specioj de plantoj komencis disvolvi reziston al glifosato, ekzemple Amaranto palma (*Amaranthus palmeri *, el la familio de amarantoj), kies tro rapida kresko devigas agrikulturistojn de la usona sudo forlasi siajn agrojn. La apero de tiu rezista planto estas konsiderata kiel vera minaco al agrikulturo laŭ la Universitato de Georgio.

## Kemiaj trajtoj 
Glifosato estas malforta organika acido, simila al natura aminacido glicino, kiun kreas *fosfonata grupo*.

Ĝia nomo estas kontraho de glicino kaj fosfonato.

## Referencoj 
Kategorio:Herbicidoj
Kategorio:Karboksilataj acidoj
Kario (apartigilo)

**Kario** povas esti:
*La **kario** estas malsano de la dento,
***Kari** estas giganto de la ventoj en la nord-ĝermana mitologio. Lian nomon oni donis al:
** **Kario**, satelito de Saturno.
* **Kario (lando)**, antikva regiono en okcidenta Anatolio

Vidu ankaŭ:
* **Panjo Kario**, supernatura figuro
Ŝuŝeno

eta|Ŝuŝenboteloj

La **ŝuŝeno** (bretone **chouchenn**, **chufere** aŭ **mez** laŭ la vortaro An Here), historie proksima sed tamen malsama al la medo, estas alkoholaĵo fabrikata per la fermentado de mielo en akvo. Malnovtempe, oni fabrikis ĝin per mielo de fagopiro, tiutempe tre kultivata en Bretonio, kiu donis al ĝi ties malhelan koloron kaj ties forta gusto.

En Bretonio, tiu fermentado okazas pro la enkonduko de suko de freŝe premitaj pomoj. La fermentado povas okazi ankaŭ per la aldono de gistoj same kiel por la biero. Litro da ŝuŝeno necesigas mielon po proksimume triono de volumeno por atingi sufiĉan alkoholan gradon.

Tradicia trinkaĵo de Bretonio, la *ŝuŝeno* estas likvora alkoholaĵo (ĉ. 14°) komparebla al medo.

Tiu alkoholaĵo estas konsumata tre malvarmeta (ĉiam sen glaciero : ĝi maskus la guston de la mielo), ĝenerale kiel aperitivo, por akompani la melonon (kiel la portovino) aŭ kelkfoje vintre kiel varma vino. En Bretonio estas pluraj tipoj de *ŝuŝeno*, inter ili iuj estas fabrikataj per miksaĵo de akvo kaj markavo, sen forgesi la mielon.

La efikoj de *ŝuŝeno* estis malnovtempe tre frapaj. Post eltiro de la mielo, nenio estis perdita :
la naturaj ĉelaroj estis ĵetitaj en la fermentan barelon. Miksitaj kun la mielo estis abeloj kies veneno disiĝis tra la trinkaĵo. La *ŝuŝeno* povis tiam efiki kiel klabo. Ĉar, la veneno  atakis la cerebelon (kiu regas la ekvilibron). Kelkaj glasoj sufiĉis por dorsenfali. Tio ne plu okazas nuntempe.

Tio, kion oni nomas ŝuŝeno nun estas fakte medo, tio estas mielo kaj akvo. Tradicie la ŝuŝeno estis farita per cidro kaj mielo sed ekde 1911 grava abelisto, por neniigi la konkurencon, patentis la markon "chouchen" asertante ke ĝi signifas medon en la bretona lingvo, sed tio estas erara.

La tradicia ŝuŝeno (*chufere*) estas ankoraŭ trovebla en malmultegaj lokoj de la bretona kamparo.

Nuntempe, ŝuŝeno estas tipa trinkaĵo sed malofte regule konsumata.

## Muziko 
* Matmatah elvokas la ŝuŝenon en la kanzonoj "Lambe An Dro" kaj "Les Moutons"

* Manau prolas pri ĝi en la kanzono "Tout le monde".

* The Terre-Neuves verkis kanzonon pri tiu trinkaĵo.

## Referencoj 
Kategorio:Trinkaĵoj
Kategorio:Fermentintaj trinkaĵoj
Kategorio:Bretonaj trinkaĵoj
Kategorio:Bretona kuirarto
Kategorio:Medo
Opatovice nad Labem

Municipo **Opatovice nad Labem** troviĝas 8 kilometrojn de Pardubice en Regiono Pardubice en Ĉeĥio. Komune kun vilaĝo Pohřebačka ĝi nun kreas unu administran kompleton kun  ().

## Historio 
Unua noto aperas en fonda dokumento de benedikta monaĥejo en Opatovice en la jaro 1073.
Arĥeologiaj trovaĵoj kaj esploroj dum pasintaj jardekoj atestas, ke tie ĉi estis setlejoj de slavaj gentoj eĉ antaŭe.

### Monaĥejo Opatovice 
Danke al la ĉeĥa reĝo Vratislav la 2-a venis kaj akiris terpecon sur la dekstra bordo de la rivero Labe Elbo monaĥoj de la benediktana ordeno. Surloke fondita monaĥejo estis laŭvice la sepa en Ĉeĥio. La plej elstara reprezentanto estis abato Neplach, emisaro de la imperiestro Karolo la 4-a.

La monaĥejo iĝis grava ekonomia centro de la regiono. Ekestis novaj konstruaĵoj – kanalo de Opatovice objektoj por mastrumado –ekzemple fiŝlagoj, bienegoj. Dum husana epoko estis la monaĥejo en la jaro 1421 totale detruita kaj neniam renovigita. La monaĥoj sukcesis fuĝi en Pollandon. Precizan lokon oni povas nur taksadi ĉe muelejo de sinjoro Morávek.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Opatovice nad Labem**
* Pohřebačka

## Memorindaĵoj kaj vidindaĵoj 
* Statuo de Sankta Johano Nepomuka
* Statuo de Sankta Venceslao
* Memortabuloj de viktimoj de mondmilitoj
eta|Preĝejo de Sankta Laŭrenco|250px|maldekstra

### Preĝejo de Sankta Laŭrenco 
Dominanto de la vilaĝo, origine el la dua duono de la 13-a jarcento, rekonstruita en la jaro 1421. La preĝejo estas ununava kun kvadrata presbiterejo. La preĝejturon ornamas gotika ŝtona pinta piramido kun pinaklo.

### Vojkruciĝo de aŭtostradoj 
En la jaro 2009 estis malfermita la plej granda en meza Eŭropo, trietaĝa aŭtostrada vojkruciĝo.

## Elektrejoj 
### Vaporelektrejo 
Proksime de Opatovice nad Labem produktas elektroenergion granda vaporelektrejo, pere de granda tubaro ĝi provizas per hejtado-mediumo urbojn Pardubice kaj Hradec Králové. El Opatovický kanál, per nova kanalo estas la elektrejo provizata per akvo.
eta|Vapor-elektrejo|250px|maldekstra

### Akvoelektrejo 
Ĉe riverkluzo de la rivero Elbo situas malgranda akvo-elektrejo.

## Famaj naskiĝintoj 
Prof.PhDr.Emanuela Nohejlová – Prátová (1900-1995) – numismatikistino kaj historiistino

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de Komunumasocio  


Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Monaĥejo de Sankta Antonio

La **Monaĥejo de Sankta Antonio** estas monaĥejo de la Kopta Eklezio situanta en la oazo de la Orienta Dezerto de Egiptio, kaŝita profunde en montoj de la Ruĝa Maro. Ĝi situas 155 km sudoriente de Kairo.

## Fondado kaj historio 
La monaĥejo estis konstruita ĉ. 356 sur tombejo de Sankta Antonio. Oni apenaŭ konas ties fruan epokon, dum la 6-a kaj 7-a jarcentoj multaj monaĥoj alvenis el la monaĥejo de la uedo Natrun al monaĥejo de Sankta Antonio, por eskapi la atakojn de la beduenoj kaj berberoj. La monaĥejon atakis plurfoje la beduenoj de la Orienta dezerto, kaj tiu estis parte detruita en la 11-a jarcento. La monaĥejo havis prosperan epokon inter la 12-a kaj 15-a jarcentoj, sed estis detruita denove en 1454 fare de la beduenoj. Responde al la atakoj, oni konstruis fortikaĵ-similan strukturon ĉirkaŭ la monaĥejon, por protekti ĝin.

## Moderna historio 
maldekstre|eta|Interno de la monaĥejo.
La moderna monaĥejo estas mem-prizorga vilaĝo kun ĝardenoj, muelejo, bakejo kaj kvin preĝejoj. La muroj estas ornamitaj per pentraĵoj pri reĝoj en brilaj koloroj kaj ermitoj en pli malfortaj koloroj. La pentrado de la muroj okazis dum jarcentoj per flugo, kandela graso, oleo kaj polvo. Oni restaŭrigis la pentraĵojn, el kiuj la plej malnovaj venas el la 7-a/8-a jarcentoj, plej nova el la 13-a. Oni ankaŭ restaŭris la lignaĵan internon de la monaĥejo.

La monaĥejo havas bibliotekon kun pli ol 1.700 manuskriptoj. La libraro verŝajne havis pliajn librojn, sed ĝin reduktis la bedueninoj, kiuj uzis la librojn kiel hejtaĵon por kuirado.

La groto, kie vivis Sankta Antonio kiel ermito, situas 2 km de la monaĥejo kaj 680 metrojn super la Ruĝa maro. En 2005 oni trovis ĉelojn de la monaĥoj el la 4-a jarcento, sub la Preĝejo de la Apostoloj.

Kategorio:Monaĥejoj en Egiptio
Kategorio:Kopta ortodoksa eklezio
Fenrio (luno)

**Fenrio** estas neregula satelito de Saturno kun retrograda orbito. Ĝi estas ano de la norda grupo

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita post observoj inter la  kaj la  de David C. Jewitt, Scott S. Sheppard, Jan Kleyna kaj Brian G. Marsden kiuj anoncis ĝian malkovron la . Ĝi ricevis maldaŭran nomon **S/2004 S 16**.

## Nomo 
Ĝi ricevis en 2007 la nomon Fenrio (angle Fenrir), laŭ la lupo Fenrir, kiu, laŭ la nord-ĝermana mitologio, voros Odinon
dum Ragnarök.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Fenrio, el "Cassini-misio ekvinoksa" 
*  La novaj saturnaj satelitoj de 2004, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Mária Sass

**SASS Mária** [ŝaŝ] estis hungardevena franca kaj itala operkantistino naskita en Koloĵvaro la 1-an de marto 1843 kaj mortinta en Saint-Perines (Francujo) la 5-an de oktobro 1907.

## Kariero
Ekde 1860 ŝi estis anino de la Operejo de Parizo dungita de Léon Carvaille (n. 1825-m. 1897). Pli poste ŝi aperis en italaj operscenejoj.

## El ŝiaj roloj
*Elza (Wagner: Lohengrin);
*Selica (Meyerbeer: L'Africaine [La virino afrikana]).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Francaj operkantistoj
Kategorio:Italaj operkantistoj
Samtempa lokalizado kaj mapado

**Samtempa lokalizado kaj mapado** (angle: Simultaneous localization and mapping (***SLAM***) ) – estas ĝenerala problemo en robotscienco. Kiel estas nomo de ĝi, roboto devas konstrui mapon de ĉirkaŭaĵo kaj samtempe uzi la mapon por difini sian lokon en la mapon. La problemo estas simila al bone konata problemo pri *kokino kaj ovo*, ĉar sen bona mapo roboto ne povas bone difini sian lokon, kaj sen bona loko ĝi ne povas bone konstrui la mapon. Por solvi la problemon estis verkitaj kelkaj algoritmoj (ofte la algoritmoj en sia nomo havas mallongigon *SLAM*).

## Algoritmoj SLAM 
* EKF SLAM (plilarĝiga filtro de Kalman)
* SEIF (Sparse Extended Information Filter)
* UKF (Unscented Kalman Filter)
* FastSLAM
* DP-SLAM

Kategorio:Robotoj
Imiro (luno)

**Imiro** estas neregula satelito de Saturno kun retrograda orbito. Ĝi estas ano de la norda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de teamo entenanta Brett J. Gladman, John J. Kavelaars, J.-M. Petit, H. Scholl, M. Holman, Brian. G. Marsden, P. Nicholson kaj J. A. Burns. Ĝi ricevis maldaŭran nomon **S/2000 S 1**.

## Nomo 
Ĝi ricevis en 2003 la nomon de Imiro (angle: Ymir), laŭ la praa giganto de glacio Ýmir aŭ Imiro, de la nord-ĝermana mitologio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Imiro, el "Cassini-misio ekvinoksa" 
*  Sutungo, Trimo kaj Imiro, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Ida Heltai

**HELTAI Ida** estis hungara operkantistino naskita en Marosvásárhely la 3-an de marto 1892 kaj mortinta en 	
Bukareŝto, la 18-an de majo 1975.
## Kariero
Ekde 1920 Ida Heltai estis anino de la Operejo de Budapeŝto, sed por la sezono 1923-1924 ŝi dungiĝis al la Operejo de Bukareŝto kaj de tie ŝi iris al Vieno, poste en Berlinon, kie ŝi unue estis anino de la urba operejo. En 1928 ŝi kantis en Teatro Charlottenburg de Berlino. Poste dungis ŝin itala lingva stagionetrupo, kiu elpaŝis en germanaj operscenejoj. Ŝia plua sorto estas nekonata.

## El ŝiaj roloj
*Aida (Verdi);
*Leonora (Verdi: Il trovatore);
*Madama Butterfly (Puccini);
*Santuzza (Mascagni: Cavaleria rusticana);
*Salome (Richard Strauss);
*Brünhilde (Wagner: Götterdammerung).
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Heltai, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kindertotenlieder (Mahler)

**Kindertotenlieder** (Lidoj pri mortintaj infanoj) estas lidociklo de Gustav Mahler, kiun li komponis inter 1901 kaj 1904 laŭ tekstoj de samnoma kolekto de Friedrich Rückert.

## Indikoj 
Ensemblo: Meza kantvoĉo (mezosoprano/baritono) kaj orkestro

La unua prezentado okazis la 29-an de januaro 1905 en Vieno sub direktado de la komponisto kun Friedrich Weidemann kiel soloisto. Kvar el siaj Rückert-Lieder Mahler unuafoje prezentis en la sama koncerto. La unua eldono aperis samjare.

Prezentado daŭras ĉ. 20 minutojn.

## Fono 
Ekde 1900 la lidkomponado de Mahler sin dediĉis al tekstoj de Friedrich Rückert. Ĉi tiu verkis kolekton de 428 poemoj pri mortintaj infanoj mallonge post la morto de du el siaj gefiloj. El tiuj Mahler elektis kvin tekstojn por muzikigo. Mahler havis 11 gefratojn, el kiuj ses mortis infanaĝe. En 1901 li komponis la lidojn unu, tri kaj kvar, en 1904 la duan kaj kvinan. La unua lido staras en d-minoro, la lasta en D-maĵoro. La ciklo harmonie do kondukas al solvo.

Lia edzino Alma ne povis kompreni, ke li en 1904, dum kiam liaj gefiloj gaje ludis en la ĝardeno, komponis siajn Kindertodtenlieder-ojn pri tekstoj de Friedrich Rückert, kiujn tiu ĉi verkis post la morto de siaj infanoj.

Maria-Anna, filino de Mahler, mortis en 1907 pro skarlato-difterio.

## Strukturo 
# Nun will die Sonn' so hell aufgehn
# Nun seh' ich wohl, warum so dunkle Flammen
# Wenn dein Mütterlein tritt zur Tür herein
# Oft denk' ich, sie sind nur ausgegangen
# In diesem Wetter, in diesem Braus

## Eksteraj ligiloj 
* Ekestohistorio kaj analizo  PDF (283 kB)
* Germanaj lidotekstoj kun angla tradukaĵo  PDF (134 kB)
* Nototeksto, publikigita far William and Gayle Cook Music Library  der Indiana University School of Music
* Kindertotenlieder (MIDI)
* 
* Péter Fülöp: Diskografio  (ekstraktita la 17-an de junio 2009)

Kategorio:Lidociklo
Kategorio:Lidoj de Gustav Mahler
Kategorio:Orkestraj lidoj
Moldava Soveta Socialisma Respubliko

La **Moldava Soveta Socialisma Respubliko** mallongigite **Moldava SSR** ( rumane: Republica Sovietică Socialistă Moldovenească, ruse: Молда́вская Сове́тская Социалисти́ческая Респу́блика) estis la nomo de la nuna Moldavio kiam ĝi estis unu el la respublikoj de Sovetunio inter 1940 kaj 1990.

La 12-an de oktobro 1924, Sovetunio organizis la *Moldavan ASSR* ene de la Ukraina Soveta Socialisma Respubliko inter la riveroj Dnestro kaj Prut, koncedante ampleksajn rajtojn al la rumana minoritato.

Per la pakto Molotov-Ribbentrop inter Sovetunio kaj la germana Tria Regno, la teritorioj de Rumanio oriente de la rivero Prut restis sub la soveta kontrolo. La 2-an de aŭgusto 1940, fondiĝis la *Moldava SSR* inter la riveroj Dnestro kaj Prut, disiĝante de la *Ukraina SSR* ene de Sovetunio.

Rumanio alianciĝis kun la nazia Germanio en la somero de 1941, kaj partoprenis en la invado al Sovetunio, konata kiel la operaco Barbaroso, aneksiĝante al Moldavio. Post la fino de la Dua Mondmilito, en 1945 Sovetunio rekuperis Moldavion kaj reorganizis la sovetan respublikon.

La oficiala nomo *Moldavio* estis ŝanĝita al *Respubliko "Moldova"* la 23-an de majo 1991, kaj proklamiĝis sendependa, post la intencoj de la ŝtat-puĉo en Sovetunio, la 27-an de aŭgusto 1991. Post la provo de Rusio enmiksiĝi al interetnaj rilatoj en Moldavio, estiĝis la milito de Rusio kontraŭ Moldavio en la regiono Ĉednestrio en 1992, kie loĝas grava rusa kaj aliaj slavaj diasporoj. Post la milito, Ĉednestrio okazis sub rusia okupacio.

## Loĝantaro 
La loĝantaro de la iama SSR Moldavio en 1989 konsistis el la sekvaj etnoj:
* moldavoj 64,5%
* ukrainoj 13,8%
* rusoj 13,0%
* judoj 1,5%
* bulgaroj 2,0%
* aliaj (inkluzive de la tjurka etno gagauzoj) 5,2%

## Notoj 
Kategorio:Historio de Moldavio
Kategorio:Respublikoj de Sovetunio
Erik Schmedes

**Erik Anton Julius Schmedes** (n. 27-an de aŭgusto 1868 en Gentofte, Danio; m. 23-an de marto 1931 en Vieno) estis tenoro fama precipe pro siaj roloj en operoj de Richard Wagner. Lia frato Hakon Schmedes estis fama violonisto kaj komponisto.

## Vivo 
Post studadoj en Parizo, Berlino kaj Vieno Erik Schmedes debutis en 1891 je Wiesbaden kiel baritono. Post pluaj studadoj ĉe August Iffert li debutis en 1898 je Vieno kiel herotenoro (titolrolo en *Siegfried* ĉe la Viena Kortegopero).

Schmedes kantis ekde 1899 ĝbis 1906 ĉe la Festivalo de Bayreuth. Li kantis ankaŭ en la sezono 1908/1909 ĉe la novjorka Metropola Operejo. Kvankam li unuavice kantis rolojn el la vagnera repertuaro, Schmedes ankaŭ estis admirata interpretisto de Florestan en *Fidelio* de Beethoven. Dum sia kariero li kantis en 1.130 prezentadoj 42 rolojn.

Dum 27 jaroj Schmedes dediĉe pregis la vienan koncertan vivon, ĝis kiam li adiaŭis de la teatro en 1924 per la titolrolo en *Evangelimann* de Wilhelm Kienzl.

Poste li laboris ĝis sia morto kiel instruisto. Al siaj lernatoj apartenis poste elstaraj kantistinoj kiel Maria Müller kaj Anny Konetzni.

## Eksteraj ligiloj 
* Cervenka, G., 2006, 'Ein legendärer Helden-Tenor', Österreichischer Rundfunk . Abgerufen am 15. Februar 2010.
* Hefling, S., 2003, Liner Notes  for *Mahler’s Decade in Vienna: Singers of the Court Opera 1897-1907*, Marston Records 53004-2. Englisch. Abgerufen am 15. Februar 2010
* The Internet Movie Database. Englisch. Abgerufen am 15. Februar 2010
* Schmedes Familiengrabmal. Gentofte Friedhof. Dänisch. Abgerufen am 15. Februar 2010.
* Thompson, H., 'Wagner at Bayreuth and at Munich', *The Musical Times*, September 1902. Englisch. Abgerufen am 15. Februar 2010.

Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Tenoroj
Kategorio:Danaj muzikistoj
Ministraro dua de Angela Merkel

La **dua ministraro de Angela Merkel** estas la Federacia Registaro de Germanio, kiu oficis ekde la 28-a de oktobro 2009 dum la 17-a parlamenta periodo de la nacia asembleo *Bundestag* ĝis kreo de nova registaro, sekve de la parlamenta baloto en Germanio 2009. Estrata de la kristandemokratino Angela Merkel - la unua kancelierino -, ĝi estis subtenata de registara koalicio de la konservativaj partioj Kristandemokrata Unio de Germanio (CDU) kaj Kristansociala Unio en Bavario (CSU) plus la Libera Demokrata Partio (FPD). La havas la adjektivon "dua", ĉar jam dum la antaŭa 16-a parlamenta periodo de la nacia asembleo inter novembro 2005 kaj 2009 la nacia registaro estis estrata de Angela Merkel - tiam tamen temis pri *granda koalicio* inter la konservativaj partioj CDU kaj CSU plus la Socialdemokrata Partio de Germanio (SPD). [eta|200px|[Angela Merkel]]

## Konsisto 
Ĉiuj ministroj krom Philipp Rösler ankaŭ estas elektitaj membroj de la federacia parlamento Bundestag. La koalicia interkonsento ricevis la programan titolon *Wachstum. Bildung. Zusammenhalt.* ("Kresko. Eduko. Kunteniĝo.").

## Ŝanĝiĝoj 
La unua ŝanĝo de la ministraro okazis la 30-an de novembro 2009. Franz-Josef Jung, en la unua ministraro de Angela Merkel de 2005 ĝis 2009 ministro pri defendo, la 27-an de novembro deklaris sian demision el la registaro pro kritikoj pri la informa politiko rilate al elaera atako proksime de Kunduz en Afganio septembre 2009: tiam germanaj armeaj aviadiloj bombe atakis du benzintransportajn kamionojn ŝtelitajn de talibanoj, detruis la kamionojn sed mortigis ankaŭ pli ol 50 nur hazarde trafitajn civitanojn. Lian postenon kiel ministro pri laboro kaj socialaj aferoj, kiun li plenumis nur monaton, transprenis Ursula von der Leyen, kaj ŝian antaŭan postenon de ministrino pri familio, maljunularo, virinaro kaj junularo transprenis la tiumomente nur 32-jara Kristina Schröder.

La  Karl-Theodor zu Guttenberg demisiis pro akuzoj pri plagiatita doktora disertaĵo. Lin anstataŭis Thomas de Maizière, ĝis tiam sur posteno de ministro pri internaj aferoj, tie anstataŭigita de Hans-Peter Friedrich.

La  Philipp Rösler iĝis ministro pri ekonomio post Rainer Brüderle. La oficon de ministro pri sano transprenis post li Daniel Bahr.

Kategorio:Registaro de Germanio
Fornjoto (luno)

**Fornjot** estas neregula satelito de Saturno kun retrograda orbito. Ĝi estas ano de la norda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita post observoj inter la  kaj la  de David C. Jewitt, Scott S. Sheppard, Jan Kleyna kaj Brian G. Marsden kiuj anoncis ĝian malkovron la . Ĝi ricevis maldaŭran nomon **S/2004 S 8**.

## Nomo 
Ĝi ricevis en 2007 la nomon de Fornjot , laŭ la *jotuno* (giganto) de la ŝtormoj Fornjot de la nord-ĝermana mitologio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Fornjoto, el "Cassini-misio ekvinoksa" 
*  La novaj saturnaj satelitoj de 2004, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Deryck Cooke

**Deryck Victor COOKE** (naskiĝis la 14-an de septembro 1919 en Leicester, mortis la 26-an de oktobro 1976 en Thornton Heath) estis angla muziksciencisto, mondvaste famiĝinta pro la kompletigo de la nefinita 10-a simfonio de Gustav Mahler.

## Vivo kaj verko 
Deryck Cooke studis ĉe Universitato de Kembriĝo. Ekde 1947 ĝis 1959 samkiel ekde 1965 ĝis 1976 li laboris en la muziksekcio de BBC.

En 1959 Cooke komencis kompletigi la ekzistajn partiĉelo-skizojn de la nefinita *10-a simfonio* de Gustav Mahler. Je tio lin subtenis komponisto kaj dirigento Berthold Goldschmidt, kiu prezentis la rezultaĵon en 1960 kun la Filharmonia Orkestro je Londono en BBC. Ĉi tiu versio tamen havis ankoraŭ mankoj en la du skerco-movimentoj de la simfonio. helpe de pluaj skizofolioj disponitaj poste de familio Mahler Cooke verkis en la sekvaj jaroj unuan kompletan version. Ĉi tiun unuafoje prezentis Goldschmidt ĉe la Promenadaj Koncertoj la 13-an de aŭgusto 1964, denove kun Filharmonia Orkestro je Londono. En 1965 okazis unua registrado de ĉi tiu versio sur diskon (ĉe firmao CBS kun la Orkestro je Filadelfio sub Eugene Ormandy). Plua surdiskigo sekvis en 1966 sub Jean Martinon.

Ĝis 1972 Cooke finfine ellaboris duan, reviditan version kune kun David Matthews kaj Colin Matthews, kiun direktis Wyn Morris en Londono la 15-an de oktobro 1972 kun Nova Filharmonia Orekstro kaj kiu aperis en 1976 kiel presaĵo. Sekvis pluaj registraĵoj, ekz. sub Simon Rattle aŭ Eliahu Inbal. Ekde 1972 ĝis 1975 Cooke denove faris revidadojn de sia versio. Ĉi tiu denove revidita versio nur en 1989 aperis postmorte presita.

La prezentadoversio far Cooke de la *10-a simfonio* de Mahler estas en siaj diversaj versioj, kvankam ne maldisputata, ĝis nun - malgraŭ pluaj rekonstruaj provoj de aliaj muzikistoj – la plejofte prezentata versio, se oni enprenas la tutan 10-an simfonion de Mahler en la programon. Cooke, kiu en sia eldono klare diferencigis inter la skizoj de Mahler kaj siaj kompletigoj, neniam postulis aŭtentecon, sed nur diris pri luda aŭ prezenta versio, kiu ne pretendas prezenti la supozatan finan version de la verko far Mahler.

Krom la verkaro de Mahler la esplora pezocentro de Cooke sin direktis al la komponistoj Anton Bruckner kaj Richard Wagner.

## Referencoj 
## Literaturo 
* *Brockhaus Riemann Musiklexikon*. Piper/Schott, 1989
* Knut Franke: LP-Beitext CBS 61 447 (Mahler, 10. Sinfonie, Fassg. Cooke, Philadelphia Orch., Ltg. Eugene Ormandy)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 1976 Conversation with Deryck Cooke about Mahler’s Tenth Symphony  (PDF-Datei; 63 kB)
* Beitrag in sinfonietta-archiv.ch 
* Interpretations- und Fassungsvergleich der 10. Sinfonie von G. Mahler 

Kategorio:Anglaj muziksciencistoj
Sketa dezerto

eta|150ra|dekstra|Monaĥejo de Sankta Makario

La **Uedo Natrun** aŭ Sketa dezerto (araba por "**natra valo**"; kopte: Ϣⲓϩⲏⲧ, greke **Scetis** aŭ **Scetes**) estas valo situanta 80 km sude de la egiptia havenurbo Aleksandrio, en provinco Buhajra, Egiptio, entenante la urbon kun sama nomo. La nomo referas al ĉeesto de ok diversaj lagoj en la regiono, kiuj produktas natran salon. La moderna kemia simbolo por natrio, Na, estas derivaĵo de la latina nomo de elemento „natrium”, kiu mem venis de la natro. En la kopta lingvo, la regiono estis konata kiel **Ŝi-hajt**, signifante *ekvilibro de la koroj* aŭ *mezuro de la koroj*. En la greka lingvo, ĝi estas konata kiel Scetes, kiu signifas *asketojn*. En la kristana literaturo, la regiono estas nomata kiel **la Nitria dezerto**. En la antikva epoko, natro estis minata por uzo de la egiptaj entombigaj ritoj (mumiigoj).

En la Sketa dezerto evoluis frukristana monaĥa vivo jam ekde la 4-a jarcento – krom lokoj kiel Nitria (Natro-lago) kaj la Kellia (ĉela dezerto) -, la emerita komunumo. Tien retiriĝis – laŭ ekzemplo de Sankta Antonio - kristanoj, precipe el la proksima urbego Aleksandrio. Inter ili estis Sankta Arsenio, Makarios la egiptano, Mozeo la etiopiano kaj Makarios de Aleksandrio. En la dezerto troviĝas ankaŭ hodiaŭ 4 monaĥejoj:

* Monaĥejo de Sankta Makario
* Monaĥejo de Paromeos
* Monaĥejo de Sankta Piŝoj
* Siria Monaĥejo

dosiero:Frescos from the Wadi Natrun monastery2.jpg|Freŝko el la Siria Monaĥejo

Kategorio:Dezertoj en Egiptio
Kategorio:Monaĥejoj en Egiptio
2065

**2065** estos normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (vidu ĉi tie kalendaron).

Dum la jaro 2065 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj 
Du partaj suneklipso:
* La 17-a de februaro videbla en Eŭropo kaj nordo de Afriko.
* La 2-a de aŭgusto videbla en sudo de Hindia Oceano kaj Antarkto.
Aliaj fenomenoj:
* La 11-an de novembro pasado de Merkuro antaŭ Suno.
* La 22-an de novembro pasado de Venuso antaŭ Jupiteron. Estas la unua pasado antaŭ planedo depost 1818.

## Naskiĝoj 
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

## Mortoj 
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Thomas de Maizière

[eta|Thomas de Maizière en [2013]]
**Thomas de MAIZIÈRE**  estas germana politikisto. Li naskiĝis  en Bonno, do nun estas -jara. De 1999 ĝis 2001 li estis ĉefo de la registara kancelierejo de la germana federacia lando Saksio, de 2001 ĝis 2005 ministro de Saksio. Inter novembro 2005 kaj oktobro 2009 li estis federacia ministro pri specialaj taskoj kaj ĉefo de la federacia kancelierejo en la registaro de Germanio, kaj rezulte de la parlamenta baloto en Germanio 2009 ekde la 28-a de oktobro de tiu jaro estis ministro pri internaj aferoj en la registaro, ĝis kiam la  li estis vokita anstataŭigi la politikiston Karl-Theodor zu Guttenberg en ties pozicio de ministro pri defendo. En la tria ministraro de Angela Merkel, kies konsisto estis oficiale publikigita la 15-an de decembro 2013, li denove estas ministro pri internaj aferoj. Thomas de Maizière reprezentas la kristandemokratian partion CDU, unu el tri partioj kiuj kune konsistigas la registaran koalicion.

Li estas posteulo de hugenota familio, kiu en la 17-a jarcento elmigris de Loreno en Francio al Brandenburgio, kaj estas la kuzo de la kristandemokrata politikisto *Lothar de Maizière* el GDR, kiu inter aprilo kaj oktobro 1990 estis la unua demokratie elektita kaj samtempe la lasta ĉefministro de GDR.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj pri defendo
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Germanio
Kategorio:Unua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Dua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Tria ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Hugenotoj
Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko

La **Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko** aŭ mallongigite **SSR Uzbekio** (, ) estis la nomo de Uzbekio kiam ĝi apartenis al Sovetunio, estante unu el la 15 respublikoj de Sovetunio.

## Historio 
En 1924, oni redifinis la internajn landlimojn de Centra Azio laŭ etnaj vidpunktoj, determinitaj de Stalino, Komisaro de la Popolo por la Naciecoj de la registaro de Lenino. La 27-an de oktobro de tiu jaro oni fondis la *SSR Uzbekio* el la unio de la Bukara Popola Soveta Respubliko, la Ĥorezma Popola Soveta Respubliko kaj parto de la *ASSR de Turkestano* kaj fariĝante plia respubliko ene de Sovetunio.

Ĝis 1929 la *SSR Uzbekio* inkluzivis la *ASSR de Taĝikio*, sed en tiu jaro ĝi disiĝis kaj akiris la saman statuson ene de Sovetio. En 1930, la ĉefurbo estis translokita de Samarkando al Taŝkento, kaj en 1936, aldoniĝas la *Karakalpaka Aŭtonoma Soveta Socialisma Respubliko* kiu ĝis tiame apartenis al la SSR Kazaĥio.

La 1-a de septembro 1991 la *SSR Uzbekio* ŝanĝis la nomon al *Respubliko Uzbekio*, restante ene de Sovetio ĝis la 26-a de decembro samjare, kiam ĝi proklamis la sendependon.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia himno de Uzbekio

Kategorio:Respublikoj de Sovetunio
Kategorio:Historio de Uzbekio
Dirk Niebel

**Dirk NIEBEL** [nibel] estas germana politikisto. Li naskiĝis  en Hamburgo, do nun estas -jara. Rezulte de la parlamenta baloto en Germanio 2009 ekde la 28-a de oktobro de tiu jaro ĝis formale septembro, praktike decembro 2013 li estas federacia ministro pri ekonomia kunlaboro kaj evoluo en la registaro. Li reprezentas la liberalisman partion FDP, unu el tri partioj kiuj inter 2009 kaj 2013 kune konsistigis la registaran koalicion. De 2005 ĝis 2009 Dirk Niebel estis ĝenerala sekretario de sia partio.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Dua ministraro de Angela Merkel
Kazaĥa Soveta Socialisma Respubliko

La **Kazaĥa Soveta Socialisma Respubliko**, mallongigite kiel **SSR Kazaĥio** (), estis la dua plej granda respubliko de Sovetio laŭ la etendiĝo, kun 2.717.300 kvadrataj kilometroj, kaj ĝia ĉefurbo estis Alma-Ata.

La lando nomiĝis tiel pro la kazaĥa popolo, nomada tujrklingva etno kiu iam havas potencan Ĥanaton en Centra Azio antaŭ la rusa regado. En ĉi tiu respubliko troviĝis la soveta kosmodromo de Bajkonur proksime de la loĝloko Tiuratam, kun la sekreta urbo Leninsk, konstruita por gastigi la laboristojn de la kosmodromo.
Ĝi estis fondita la 26-an de aŭgusto 1920,komence ĝi nomiĝis RSSA Kirgizio (la "A" estas de Aŭtonoma) kiu formis parton de la Rusia Soveta Federacia Socialisma Respubliko. En aprilo 1925 ĝi estis renomata kiel RSSA Kazaĥa. La 5-an de decembro 1936, ĝi fariĝis respubliko ene de Sovetunio.

Dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, la registaro instigis al la sovetaj civitanoj ekloĝi la *virgajn regionojn* de Kazaĥio. La enmigrofluo (plimulte rusoj, kvankam ankaŭ estis aliaj naciaj minoritatoj deportitaj) igis etnan miksaĵon, kiu superis la kazaĥojn. Aliaj nacioj inkluzivis la ukrainojn, germanojn, belorusojn, koreojn, kaj aliaj.

La 10-an de decembro 1991 ĝi ŝanĝis la nomon de SSR Kazaĥio al Respubliko Kazaĥio, kaj ses tagojn poste proklamis la sendependon.

## Vidu ankaŭ 
* Germanoj de Kazaĥio
* Rusoj en Kazaĥio

Kategorio:Historio de Kazaĥio
Kategorio:Respublikoj de Sovetunio
Norbert Röttgen

**Norbert Röttgen** (naskiĝinta  en Meckenheim proksime de Bonno, do nun -jara) estas germana politikisto de la kristandemokratia partio CDU. De la parlamenta baloto en Germanio 2009 ĝis sia eloficigo 2012 li estis ministro pri medio, protekto de naturo kaj atomenergia sekureco en la dua ministraro de Angela Merkel.[eta|Norbert Röttgen en [2012]]La eloficigon  Angela Merkel anoncis la , tri tagojn post la baloto en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio, kie Röttgen estis la kristandemokratia ĉefkandidato kaj severe malgajnis.

Eloficigo de ministro okazis antaŭe nur unufoje en Germanio.

## Vidu ankaŭ 
* Alpha ventus

## Notoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj pri medio
Kategorio:Dua ministraro de Angela Merkel
Peter Ramsauer

**Peter Ramsauer** estas germana politikisto. Li naskiĝis  en Traunreut, do nun estas -jara. Rezulte de la parlamenta baloto en Germanio 2009 ekde la 28-a de oktobro de tiu jaro li estas ministro pri transporto, konstruo kaj urba evoluo en la registaro de Germanio. Li reprezentas la bavaran kristandemokratian partion CSU, unu el tri partioj kiuj kune konsistigas la registaran koalicion.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj
Kategorio:Dua ministraro de Angela Merkel
Metizergido

eta|150px|Strukturo de la metizergido
**Metizergido** estas alkaloido de la familio de lizergamidoj. Ĝi ne estas natura ergotoalkaloido. Ĝi agas kiel agonisto de la serotonino. Ĝi estas uzata kontraŭ la hemikranio .

## Vidu ankaŭ 
* Ergotoalkaloido
* Ergometrino
* Metilergometrino
* Ergotamino

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Kemio
Joseph Wheeler

**Joseph Hugh WHEELER**, mallonge **Joe Wheeler** (naskiĝis en 1927 en Bromley, mortis la 11-an de oktobro 1977) estis angla muzikesploristo, kiu supozeble kiel unua faris kompletan prezentoversion de la nefinita *10-a simfonio* de Gustav Mahler .

## Literaturo 
* Textbeilage zur CD-Einspielung der 10. Sinfonie von Gustav Mahler in der Rekonstruktion von Joe Wheeler. Polish National Radio Symphony Orchestra, Ltg. Robert Olson. Naxos 8.554811

## Eksteraj ligiloj 
* Komparo de interpretadoj kaj versioj de la 10-a simfonio de Mahler far C. Schlüren (germanlingva)  
* Komparo de interpretadoj kaj versioj de la 10-a simfonio de Mahler far T. Duggan (anglalingva)

Kategorio:Anglaj muziksciencistoj
Tailly (Côte-d'Or)

**Tailly** - prononco laŭ sistemo IFA [] - estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Historio 
Ordeno de Malto posedis terojn tie.
En 1584 kaj en 1594, la kalvina landsenjoro de Tailly agresis la vilaĝon de Bligny.

La kastelo datiĝas de la 17a jarcento, la preĝejo datiĝas de la 18a jarcento.

## Geografio 
### Najbaraj komunumoj 
### Demografio 
La vilaĝo havis proksimume nur 10 loĝantojn en 1690.

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Kodekso Efremo

La **kodekso Efremo** (*Codex Ephraemi* (rescriptus)) estas manuskripto de greka Biblio el la 5-a jarcento, kiu estis malkovrita en la 12-a jarcento. Multaj paĝoj estis resurskribitaj per asketa teksto de la eklezia patro Efremo la Siriano, temas pro tio pri palimpsesto. En la 19-a jarcento, Konstantino de Tiŝendorf traktis la manuskripton per kemiaĵo. Tiel sukcesis deĉifri suban tekston, sed tiu metodo tre damaĝis la manuskripton. Restis nur 64 paĝoj de la Malnova Testamento, el la Nova Testamento 145. eta|Parto de Kodekso Efremo

## Historio 
Kvankam la manuskripto venas el la 5-a jarcento, ĝi ne havas gravecon kompare al aliaj tri „gravaj“ kodeksoj kiel Sinaja kodekso, Aleksandra kodekso kaj Vatikana kodekso. La teksto estas kunmetita el ĉiuj gravaj tekstaj tipoj kaj egalas plurloke al kojnea greka lingvo aŭ bizanca teksto. Du korektistoj komentis la tekston. Verŝajne unu vivis en la 6-a jarcento en Palestino, la alia en la 9-a jarcento en Konstantinopolo.

Post okupo de Konstantinopolo en 1453, la kodekso estis transportita al Florenco. Katerino de Mediĉo kunportis la kodekson al Francio kiel parton de doto. Hodiaŭ la manuskripto estas rezervata en Nacia Biblioteko de Francio en Parizo.

eta|dekstra|150px|Matt. 1,2-18 (Tischendorf facsimile)

## Eksteraj ligiloj 
* Bruce M. Metzger, *Manuscripts of the Greek Bible: An Introduction to Palaeography*, Oxford University Press, Oxford 1981.
* R. Waltz, Codex Ephraemi Rescriptus en *Encyclopedia Textual Criticism* (2007)
* K. V. Tischendorf, *Codex Ephraemi Syri rescriptus, sive Fragmenta Novi Testamenti*, Lipsiae 1843
* K. v. Tischendorf, *Codex Ephraemi Syri rescriptus, sive Fragmenta Veteris Testamenti*, Lipsiae 1845

Kategorio:Palimpsestoj
Kategorio:Bibliaj manuskriptoj
Rudolf Barŝaj

**Rudolf Borisoviĉ BARŜAJ** ( *Рудольф Борисович Баршай*, 28-an de septembro 1924 en la kozaka loko Lobinskaja, Krasnodara regiono, Rusio - la  2010, Bazelo, Svisio) estis rusa dirigento kaj vjolisto.

## Kariero 
Barŝaj studis ĉe la Moskva Konservatorio ĉe la profesoroj Zeitlin kaj Borisovskij kaj ankaŭ Dmitrij Ŝostakoviĉ. Kiel vjolisto Barŝaj koncertis kaj kiel soloisto kaj ankaŭ kune kun Svjatoslav Riĥter kaj David Ojstraĥ, kune kun Mstislav Rostropoviĉ kaj Leonid Kogan li formis arĉtrion. Barŝaj gajnis multajn sovetajn kaj internaciajn konkursojn. En 1954 li geedziĝis kun Anna Martinson, rusa pentristo kaj kostumformisto, filino de la populara soveta komedianto Sergej Martinson.

En 1955 li fondis la Moskvan Ĉambrorkestron, kies dirigento kaj estro li estis ĝis sia elmigrado al Israelo en 1977. Tie li estis estro de la *Israela Chambrorkestro*, poste dirigento de la Simfoniorkestro je Bournemouth (1982–1986). Ekde tiam li vivas en Svisio. Barŝaj dirigentis multajn renomajn orkestrojn, inter ili la Vankuveran Simfonian Orkestron, la Londonan Simfonian Orkestron, la Reĝan Filharmonian Orkestron, la WDR-Simfoniorkestron, orkestrojn en Stutgarto, Houston, Miami, Cincinnati kaj mujltajn aliajn.

Barŝaj famiĝis kiel interpreto kaj per siaj transskribadoj de muziko de Dmitrij Ŝostakoviĉ kaj Sergej Prokofjev same kiel per siaj dirigentadoj de muziko de Gustav Mahler kaj Ŝostakoviĉ. Multaj el liaj sonregistraĵoj gajnis internaciajn premiojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Rudolf Barŝaj 
* Biografio  (ruslingva)
* Intervjuo kun Rudolf Barŝaj (anglalingva)

Kategorio:Sovetiaj dirigentoj
Kategorio:Aldviolonistoj
Nicola Samale

**Nicola Samale** (* 14-an de septembro 1941 en Castelnuovo d’Istria, Italio, nuntempe Podgrad, Slovenio), estas komponisto kaj dirigento.

## Verklisto (elekto) 
### Operoj 
* *67 A.D.* (1994–7)
* *Il principe sognatore* (1997–9)
* ''L' eroico Yi Sun Sin* (2000)
* *Il Castello* (1999–2002)
* *L'ultima messa* (2004–6)

### Verkoj por orkestro 
* *Suite lirica No. 1*
* *Racconti Viennesi Caleidoscopio*
* Poema Sinfonico *Magica notte* laŭ italaj kristnaskokantoj (2004)
* Cappriccio (klarneto kaj orkestro)
* Ouverture sinfonica *Gaia scienza* (blovorkestro)
* Poema sinfonico *Ionica* (blovorkestro)
* *Elegia e Finale* (arĉorkestro)

### Verkoj kun ĥoro mit Chor 
* *Ave Maria* (Soli, ĥoro kaj orkestro)
* *Inno a Padre Pio* (ĥoro kaj orgeno)
* *99 in memoriam (melologo)* (recitanto kaj cambrensemblo)
* *Plenum* (Chor kaj ĉambrorkestro)
* *Unheimlich* (Chor a cappella)

### Ĉambromuziko 
* *Burlesca* (klaviceno)
* *Diorama* (blovkvinteto)
* *Divertimento* (blovkvinteto)
* *Hermes* (hobojo, 4 kornoj, kornsoloo, piano kaj kontrabaso)
* *Il futuro mancato* (recitanto kaj cambrensemblo)
* *Libaeralia* (soprano, recitanto kaj cambrensemblo)
* *Pentalfa 14* (fluto, alpokorno kaj frapilaro)
* *Suite Lirica (No. 2)* laŭ italaj arioj (blovokteto)

### Prilaboraĵoj / Instrumentadoj 
* Anton Bruckner, 9-a simfonio d-minora, finalo, kompletigo (kun Giuseppe Mazzuca, Benjamin-Gunnar Cohrs, John A. Phillips, 1985–2007)
* Pablo Casals, *Inno alle Nazioni Unite*, aranĝado por orkestro (1996)
* Franz Liszt, *Hexamèron'', Kompletigo de la orkestra versio nefinita, komencita de Liszt mem (2001)
* Franz Liszt, sonato b-minora, instrumentado por orkestro (2007)
* Gustav Mahler, 10-a simfonio, kompletigo (kun Giuseppe Mazzuca; 1-a versio: 2001)
* Franz Schubert, skerco por la simfonio en b-minoroD 759 (nefinita), instrumentado kaj kompletigo de la trio (1988; revidita versio 2004 kun Benjamin Gunnar Cohrs)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Italaj dirigentoj
Kategorio:Italaj komponistoj
Judit Egyed

**EGYED Judit** [pr. edjed] estas rumanuja hungara skulptistino. Ŝi estis naskiĝinta en Oradea la 15-an de majo 1955.

## Kariero
Judit Egyed finis en Universitato pri Arto kaj Dizajno en Kluĵo en 1977 la fakon pri skulptarto ĉe la majstro Artúr Vetró. Ŝi ĉeestis en pluraj artistkolonioj.

## Individuaj ekspozicioj
*1978, 1984 • Oradea.

## Publikpacaj kreaĵoj
**Mevoj* (spacplastiko, Oradea).

## Fonto
Artportal.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Sabine Leutheusser-Schnarrenberger

**Sabine LEUTHEUSSER-SCHNARRENBERGER**  estas germana politikistino. Ŝi naskiĝis  en Minden, do nun estas -jara. Jam inter la jaroj 1992 kaj 1996 ŝi estis ministrino pri justico en la registaro de Germanio, kaj rezulte de la parlamenta baloto en Germanio 2009 ekde la 28-a de oktobro de tiu jaro denove havas tiun postenon en la registaro de Germanio oficanta inter 2009 kaj 2013. Ŝi reprezentas la liberalisman partion FPD, unu el tri partioj kiuj kune konsistigas la registaran koalicion.[eta| Sabine Leutheusser-Schnarrenberger en [2009]]

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj pri justico
Kategorio:Dua ministraro de Angela Merkel
Annette Schavan

**Annette SCHAVAN**  estas germana politikistino. Ŝi naskiĝis  en Jüchen, do nun estas -jara. Inter novembro 2005 kaj oktobro 2009 ŝi estis federacia ministrino pri eduko kaj esploro en la registaro de Germanio, kaj rezulte de la parlamenta baloto en Germanio 2009 ekde la 28-a de oktobro de tiu jaro tenis tiun postenon ankaŭ en la nova registaro. Pro riproĉoj pri plagiatoj en ŝia disertacio ŝi demisiis en la 9-a de februaro 2013. Transprenis oficon de antaŭulino s-ino Johanna Wanka. Ŝi reprezentis la kristandemokratian partion CDU, unu el tri partioj kiuj kune konsistigas la registaran koalicion.

## Akuzo pri plagiato 
En 1980 ŝi doktoriĝis ĉe la universitato de Duseldorfo.
En printempo 2012 aperis asertoj, ke ŝia doktoriĝa disertaĵo grandparte estas plagiato. La universitato esploris la aferon kaj la  decidis malagnoski ŝian doktoran titolon pro pluraj gravaj ne-indikitaj citaĵoj en la disertaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://schavanplag.wordpress.com/
* http://www.spiegel.de/international/germany/merkel-cabinet-member-accused-by-university-of-plagiarism-a-861323.html

## Notoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj ministroj
Kategorio:Ministroj pri edukado
Kategorio:Ministroj pri scienco
Kategorio:Unua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Dua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Plagiataj disputoj
D-maĵoro

**D-maĵoro** estas tonalo de la modalo maĵoro, kiu baziĝas sur la toniko d . La tonalo D-maĵoro estas indikata en la notacio per du diesoj (f♯, c♯). Ankaŭ la respektivan gamon kaj la bazan akordon de ĉi tiu tonalo (la toniko d-f♯-a) oni nomas D-maĵoro. 

D-maĵoro validas kiel la plej solena el inter la tonaloj. La kaŭzo estas, ke en la epoko de la barokmuziko la baroktrumetoj, kiuj eksonis je solenaj okazoj, plejofte estis agordita en D.

Krome D-maĵoro estas la plej ofta tonalo en irlanda popolmuziko, ĉar la irlandaj tradiciaj blovinstrumentoj (ekz. die *uilleann pipes*) estas agorditaj en D. ankaŭ sur la violono ĉi tiu tonalo estas tre facile ludebla.

## Verkoj 
*Johann Sebastian Bach: magnifikato; grandaj partoj el kristnaska oratorio kaj meso en b-minoro;  brandenburga konĉerto n-o 5; orkestrosuitoj n-o 3 kaj n-o 4
*Johann Pachelbel: kanono kaj ĝigo en D-maĵoro
*Joseph Haydn: Sinfonien n-oj 93, 96 („La miraklo“), 101 („La horloĝo“), 104 („Londono“)
*Wolfgang Amadeus Mozart: pianokonĉerto KV 537 („1-a  kronadokonĉerto“); 35-a simfonio („Haffner“-simfonio)
*Ludwig van Beethoven: 3-a arĉkvarteto, 2-a simfonio; violonkonĉerto; Missa Solemnis; pianosonato n-o 15
*Franz Schubert: 1-a simfonio, 3-a simfonio
*Johannes Brahms: 2-a simfonio, violonkonĉerto
*Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: violonkonĉerto
*Richard Strauss: konĉerto por hobojo kaj malgranda orkestro D-maĵora
*Gustav Mahler: 1-a simfonio
*Sergej Prokofjev: 1-a simfonio
*Jean Sibelius: 2-a simfonio
* Antonín Dvořák: 6-a simfonio

## Vidu ankaŭ 
* C♭-maĵoro, G♭-maĵoro, D♭-maĵoro, A♭-maĵoro, E♭-maĵoro, B♭-maĵoro, F-maĵoro, C-maĵoro, G-maĵoro, D-maĵoro, A-maĵoro, E-maĵoro, B-maĵoro, F♯-maĵoro, C♯-maĵoro
* a♭-minoro, e♭-minoro, b♭-minoro, f-minoro, c-minoro, g-minoro, d-minoro, a-minoro, e-minoro, b-minoro, f♯-minoro, c♯-minoro, g♯-minoro, d♯-minoro, a♯-minoro

Kategorio:Tonaloj
Wolfgang Schäuble

**Wolfgang SCHÄUBLE**  (naskita  en Freiburg im Breisgau, mortinta la ) estis germana politikisto de la kristandemokratia partio CDU.

En la registaro de Helmut Kohl li estis inter 1984 kaj 1989 federacia ministro pri specialaj taskoj kaj ĉefo de la federacia kancelierejo, kaj inter 1989 kaj 1991 jam unuafoje ministro pri internaj aferoj.

En oktobro 1990 li estis de malantaŭe atence pafatakita de psika malsanulo: unu pafila kuglo trafis la makzelon, unu la mjelon kaj tria trafis gardiston, kiu ĵetis sin inter la politikiston kaj la pafanton. La gardisto pretervivis, kaj ankaŭ Wolfgang Schäuble, kiu tamen de tiam sube de la tria brusta vertebro estas paralizita kaj por moviĝo bezonas rulseĝon.

Post la federacia parlamenta baloto en 1998 li anstataŭis Helmut Kohl kiel CDU-partiestro, sed retiriĝis en 2000.

Inter novembro 2005 kaj oktobro 2009 li estis ministro pri internaj aferoj en la ministraro unua de Angela Merkel, kaj rezulte de la parlamenta baloto en Germanio 2009 ekde la 28-a de oktobro de tiu jaro estis ministro pri financoj en la ministraro dua de Angela Merkel. Ankaŭ en la tria ministraro de Angela Merkel, kies konsisto estis oficiale publikigita la 15-an de decembro 2013, li denove estis ministro pri financoj.

Ekde la 24-a de oktobro 2017 li estis prezidanto de la Germana Federacia Parlamento. En oktobro 2021, Wolfgang Schäuble cedis sian lokon kiel Prezidanto de la Bundestag al Bärbel Bas.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala biografio

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Germanio
Kategorio:Germanaj ministroj pri financoj
Kategorio:Unua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Dua ministraro de Angela Merkel
Kategorio:Tria ministraro de Angela Merkel
Schauble, Wolfgang