JPEG XL

**JPEG XL** estas datenaranĝo de rastruma grafiko, kiu uzas kaj senperdan kaj perdan datumdensigon. Oni dezajnis ĝin, por ke ĝi multe superu estantajn rastrumajn datumaranĝojn kaj tiel fariĝu ilia universala anstataŭo. Komisiono JPEG komencis labori pri ĝi en la jaro 2017 kaj oni esperas finon de ĝia normigo kiel ISO/IEC 18181 en la jaroj 2021 kaj 2022.

## Nomo 
*JPEG* signifas *Joint Photographic Experts Group*, t.e. la kreinto de la aranĝo.
*X* estas parto de nomoj de normoj de JPEG ekde la jaro 2000.
*L* venas el angla *Long-term* (esperante *longedaŭra*), ĉar la celo de la aranĝo estas anstataŭigi la originalan aranĝon JPEG kaj daŭradi ankaŭ tiel longe.

Interesaĵo: La dosiernoman sufikson *jxl* oni facile povas dizajni kiel ambigramo.

## Aŭtoroj 
Ĉefaŭtoroj: Jyrki Alakuijala, Jon Sneyers, Luca Versari

Aliaj kontribuantoj: Sami Boukortt, Alex Deymo, Moritz Firsching, Thomas Fischbacher, Eugene Kliuchnikov, Robert Obryk, Alexander Rhatushnyak, Zoltan Szabadka, Lode Vandevenne, Jan Wassenberg

## Ecoj 
JPEG XL havas la jenajn ĉefajn ecojn:
* multe pli bona datumkompaktigo ol ĉe estantaj datumaranĝoj
** perda: proksimume je 60&nbsp;% malpli grandaj dosieroj ol la originala JPEG kun la sama vida kvalito
** senperda: proksimume je 35–50&nbsp;% malpli grandaj dosieroj ol PNG
* senperda transformo inter JPEG kaj JPEG XL – Per transformo al JXL la dosiergrando etiĝas proksimume je 20&nbsp;%. Al klientoj, kiuj dume ne subtenas JXL-on, serviloj daŭre sendos JPEG-on, al kiu ili transformos la bildon el JXL tuj antaŭ la transsendo (tio koncernas ankaŭ bildojn, kiuj ne estis transformitaj el JPEG). Tiu ĉi aliro faciligos transiron al JPEG XL.
* interplekto kun subteno de adaptiĝema fasonado
* subteno de kaj fota kaj artefarita bildaro
* subteno de larĝa kolorcirklo kaj alta dinamika intervalo
* subteno de animacio
* efektiva kodado kaj malkodado sen bezono de speciala aparataro
* senpaga datumaranĝo, referenca realigo kun malfermita fonto

## Programaro 
### Oficiala subteno 
* JPEG XL reference implementation (libjxl) – referenca realigo
** enhavas i.a.:
*** kodilo `cjxl`
*** malkodilo `djxl`
*** ilo por komparado de rapido kaj kvalito de bildaj kodekoj `benchmark_xl`
*** kromprogramo por GIMP `file-jxl`
* ImageMagick – ilaro por prilaborado de rastrumaj bildoj
* XnView MP – montrilo kaj redaktilo de rastruma grafiko
* ImageGlass – bildmontrilo por Vindozo
* ExifTool – redaktilo de metadatumoj
* MConverter – enreta konvertilo de plurmedioj
* Squoosh – enreta konvertilo de grafiko
* gThumb – bildmontrilo por Linukso
* GIMP – redaktilo por rastruma grafiko

### Neoficiala subteno 
* JPEG XL WIC – subteno de JXL en Vindozo helpe de WIC
* jxl-winthumb – montrado de bildetoj de JXL en Vindozo
* qt-jpegxl-image-plugin – kromprogramo por apoj bazitaj sur Qt kaj KDE
* JXLook – montrilo kaj kromprogramo por macOS

### Anticipa subteno 
* Chromium – TTT-legilo (en Chrome 91 kaj Edge Beta 91, ambaŭ post mana ŝalto)
* Firefox – TTT-legilo (en Firefox Nightly ekde versio 90, post mana ŝalto)
* OpenMandriva Lx – operaciumo (ekde versio 4.3 RC)

## Stato de normigo 
## Ligiloj 
### Referencoj 
### Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle)
* Referenca realigo (angle)
** programtradukoj:
*** Noktaj programistaj programtradukoj (angle)
*** Windows Bin Builds (angle) (la paĝo havas ankaŭ multajn aliajn programojn)
* Komunuma retejo (angle)
* Testo de subteno de JPEG XL en TTT-legilo (angle)

Kategorio:Komputila grafiko
Kategorio:Datuma densigo
Kategorio:Dosiernomaj finaĵoj
Kategorio:Libera C++ programaro