open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Debre Zejit

**Debre Zejit** - ankaŭ latinliterigata *Debre Zeyit* kaj *Debre Zeit*, amhare ደብረ ዘይት - estas urbo de Etiopio. Ekde la fino de la 1990-aj jaroj ĝi loke oficiale nomatas laŭ ĝia oroma nomo, **Bishoftu** respektive **Biŝoftu**. Laŭ la stato de la censo de oktobro 1994 ĝi havis 73 372 loĝantojn, kaj laŭ takso de la nacia statistika agentejo en julio 2006 havis 131 159 (ne kalkuliĝas la antaŭurba zono). Laŭ la informoj de la nacia statistika agentejo  kaj la vikipedia listo pri grandaj urboj de Afriko temas pri unu el sume 11 etiopiaj urbegoj de pli ol 100&nbsp;000 loĝantoj. Debre Zejit apartenas al la etiopia regiono Oromio.

La urbo situas sud-oriente de Adis-Abebo flanke de la fervoja linio al Ĝibutio, kaj estas feria urbo ĉirkaŭata de kvin lagoj en eksaj vulkanoj: la lagoj Biŝoftu, Hora, Biŝoftu Guda, Koriftu kaj Ĉalaklaka (kutime seka loko, kiu unu unufoje jare iĝas lago). Krome proksime de la urbo situas la vulkano *Zuqualla* kaj du akvobaraĵoj.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Etiopio
Biela

**Biela** estas nomo de:

## Riveroj
*Biela (alfluanto de Elbo) – rivero en Ĉeĥio
*Biela (alfluanto de Poprad) – rivero en Slovakio

## Homoj 
*Wilhelm von Biela, aŭstra astronomo, kiu lasis sian nomon al:
** la kometo 3D/Biela
** la luna kratero Biela
** la asteroido 2281 Biela
Preĝejo Dipatrino (Szombathely)

**Preĝejo de Dipatrino de Fátima kaj de László Batthyány-Strattmann** estas romkatolika moderna preĝejo en Hungario, en urbo Szombathely en loĝkvartalo Olad.

## Historio 
En tiu kvartalo estas ankaŭ malnova preĝejo, sed oni konstruis ankaŭ novan preĝejon.
  
## Konstruaĵo 
La areo de la preĝejo estas 1427 m2. La turo estas 45 metrojn alta. Interne estas unu navo, sed ĝi formas nek kvadraton, nek rondon, sed senregulan spacon. Ĉe la kupolo estas videbla bildo pri Dipatrino de Fátima kaj pli sube granda kruco. Sub la preĝejo oni konstruis ankaŭ ĉambregon, kiel kelon.  
 
Kermeso okazas la 13-an de oktobro aŭ en la sekva dimanĉo.

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Szombathely
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Fátima
Itala Orienta Afriko

**Itala Orienta Afriko** (en itala: *Africa Orientale Italiana*, AOI) estis kolonio de Italio situanta en Afriko inter la jaroj 1936 kaj 1941, kunformata de la teritorioj de la Etiopia Imperio, ĵus okupitaj post la Dua italio-etiopia milito, kaj la italaj kolonioj de Eritreo kaj Somalio. Ĝi estis establita je la nomo de Viktoro Emanuelo la 3-a, Reĝo de Italio. En aŭgusto de 1940 ĝi aligis ankaŭ la teritoriojn ĵus konkeritaj de la Brita Somalilando.

## Teritorioj 
En 1936, la kolonio *Itala Orienta Afriko* enhavis ĉiujn teritoriojn de la aktualaj Etiopio, Eritreo kaj plej parto de Somalio, escepte la teritorion kiu enhavas nune *de facto* la sendependan teritorion de Respubliko de Somalilandio. La *kolonio* estis dividita en ses provincoj, ĉiu regata de itala guberniestro:

* Amaro,
* Eritreo,
* Gala kaj Sidamo,
* Harar
* Ŝoao,
* Somalio.

La administraj dividoj de la kolonio estis gravaj por la faŝisma reĝimo de Italio cele detrui la strukturojn de la antikva regno de Etiopio kaj fondi novan politikan kaj administran reĝimon. Tiuj reformoj inkludis, krome, la konstruadon de fervojoj, ŝoseoj, lernejoj, poŝtaj oficejoj, publikaj konstruaĵoj, sanigejoj, policejoj kaj bankan sistemon.

En aŭgusto de 1940 la Itala Orienta Afriko estis iom ampleksigata, kiam la itala armeo konkeris la teritorion de la Brita Somalio, kiu estis aligita al la teritorio de la Provinco de Somalio. Post unu jaro, ili denove separiĝis kiam la Itala Orienta Afriko estis okupata de la brita armeo, dum la Dua Mondmilito.
Ras Gobena

'''*Ras* Gobena Dacche''' (1821 - Julio, 1889) estis membro de la popolo de Oromoj kaj de ties aristokratoj en la regiono de Shoao en centra Etiopio meze de la 19a jarcento. Li kunordigis la armeon de Ŝeŭa Oromo kun la centra armeo de Meneliko la 2-a, kiu poste iĝis etiopia imperiestro, por enmeti pliajn teritoriojn ene de la Etiopia Imperio fine de la 19a jarcento.

## Historio 
### Komencaj jaroj 
### Suda etendo 
## Popola kulturo 
## Notoj 
Kategorio:Historio de Etiopio
Kategorio:Etiopianoj
Meneliko la 2-a (Etiopio)

eta|**Meneliko la 2-a**.
**Meneliko la 2-a** estis imperiestro de Etiopio (kiu tiam nomiĝis "Abisenio"), naskiĝinta en Ankobero, en la aktuala Etiopio en 1844 kaj mortinta en Adis-Abebo, urbo fondita de li mem, en 1913. Li estis reganto (*negus*) de Soa, en centra Etiopio, kaj imperiestro de Etiopio ekde 1889 al 1909. Meneliko la 2-a transformis la landon, el serio de ŝtatoj duonsendependaj, en unuigitan landon.

Li estis heredanto de la trono de Soa post la morto de sia patro, la princo Hailu Malkot, en 1855, sed li estis portata al la kortego de la imperiestro Teodoro la 2-a (Etiopio), kiu estis venkinta lian patron, kaj kiu edzigis lin al unu el siaj filinoj. Poste li konkeris Soa kaj proklamiĝis reĝo de tiu teritorio, kiun li ampleksigos per aligo de aliaj, kiaj tiuj de la popolo de Gallaoj.

Poster li defendis la aŭtonomion de Soa kun la imperiestro Johano la 4-a, kiun li sukcedis en 1889 post multaj klopodoj danke al helpo de Italio. Tiun saman jaron li aneksigis la nordajn regnojn de Tigreo kaj Amharo kaj subskribis kun Italio la polemikan Traktaĵon de Wuchale, kies traduko en italan inkludis klaŭzulon per kiu oni akcepti la italan protektoradon, kion Meneliko ne sciis.

Kiam Meneliko elsciis la veran enhavon de la falsa interkonsento, malakceptis ĝin, kio ne plaĉis al la italoj, kiuj poste, en 1894, invadis Abisenion provokante militon inter ambaŭ landoj. La italoj pensis atingi facilan venkon, kiel ĉe ĉiu alia lando afrika, sed ili estis venkitaj en la batalo de Adua en 1896 kaj tiun saman jaron Etiopio proklamiĝis venkinta kaj sendependa. Oni subskribis novan traktaĵon kun Italio, per kiu Etiopio akiris agnoskon kiel sendependa lando kaj Italio plutenis la kolonion de Eritreo. Abisenio konsolidigis sian sendependon en 1906, kiam oni atingis internacian agnoskon.

En 1886 li fondis la urbon de Adis-Abebo, kaj aplikis politikon de militista, ekonomia kaj kultura modernigoj kiuj permesis solidigi la bazojn de moderna ŝtato. En tiu procezo elstaras la klopodo nuligi la komercon de sklavoj, la malpliigo de povoj kaj privilegioj de la feŭda nobelaro de la lando kaj la malfermo de la komerco kun Ĝibutio, franca kolonio, danke al permeso kiun li donis al francoj por konstrui fervojon. El 1903, kiam li suferis sian unuan atakon de apopleksio, lia sano ekmalboniĝis kaj post du jaroj li nomumis sukcedanto sian filon Liy Yassu, kaj ĉesis esti imperiestro en 1909. Li mortis en 1913 en Adis-Abebo, pro dua atako de apopleksio.

Kategorio:Salomona dinastio
Kategorio:Imperiestroj de Etiopio
Progresema ĵazo

**Progresiva Ĵazo** estas ŝajna ĵazstilo de la malfruaj 1940-aj kaj fruaj 1950-aj jaroj. Ĉi tiun etiketon unuafoje Stan Kenton gluis sur sian muzikon, por priskribi aspektojn de sia propra verkado. Je tio li povis apogi sin aparte sur Pete Rugolo, Robert Graettinger, Chico O’Farrill aŭ Franklyn Marks kun iliaj komponaĵoj kaj grandorkestraj aranĝaĵoj *„kun amasigita abundo de grandiozaj akordoj kaj sonamasoj tavoligitaj unu sur la aliaj“* por sia bandego.

La etikedon „progresema ĵazo“ poste recenzistoj kaj fervoruloj parte ankaŭ uzis por la muzikoj de Dave Brubeck, de Modern Jazz Quartet kaj por evoluoj de malpasia ĵazo kaj de tria fluo. „Progresema“ ĉi-rilate signifis komprenon de muziko, kiu baziĝis sur certaj atingaĵoj de la klasikmuziko, aparte sur tiuj de la malfruromantikismo kaj ĝiaj harmoniaj plivastigoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Andre Asriel: *Jazz - Analysen und Aspekte.* Berlino 1966 (4-a priverkita kaj pliampleksigita eldono 1985)
* Ian Carr, Digby Fairweather, Brian Priestly, Charles Alexander, Roger Bardon kaj Gracie Cole: *The Rough Guide to Jazz. Rough Guides*, 2004. ISBN 1-84353-256-5

Kategorio:Stiloj de ĵazo
Kálmán Tihanyi

**Kálmán TIHANYI** [tihanji], hungare **Tihanyi Kálmán** estis hungara inventisto, fizikisto kaj inĝeniero.

Li naskiĝis en la tiama Üzbég (nun Zbehy en Slovakio), la 28-an de aprilo 1897, li mortis en Budapeŝto, la 26-an de februaro 1947.

Li finis la lernejojn en Budapeŝto. En 1926 li patentis elektronikan televizion, kiu funkciis alimaniere, kiel la tiamaj aparatoj. Post 2 jaroj li etendis la inventon ankaŭ al Germanio, Britio, Francio kaj Usono. En 1931 oni produktis jam la inventon. En 1929 li okupiĝis pri infraruĝa kamerao por la anglaj bombardaj flugmaŝinoj. Inter 1935-1937 li pluevoluis la televizion. En 1939 li prezentis teorie la platan televizion, kiu estas pendebla sur muron. Inter 1940-1944 li okupiĝis pri aparato, kiu forigus la malutilajn insektojn. La ceteraj inventoj ĉesis pro la abrupta morto.

En 2001 UNESCO deklaris gravega dokumento pri patento de Tihanyi. Ekde 2005 estas hungara premio nomumita pri Tihanyi.

Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Pál Kadosa

**Pál Kadosa** [kadoŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kadosa Pál** estis hungara komponisto, altlerneja instruisto kaj pianisto.

Pál Kadosa naskiĝis, kiel *Veisz Pál* en Léva (tiam en Hungara reĝlando, nun Levice (Slovakio)), la 6-an de septembro 1903. Li mortis en Budapeŝto la 30-an de marto 1983.

## Kariero 
En 1918 la familio ne akceptis la novan ŝtaton Ĉeĥoslovakion, tial ili vojaĝis al Budapeŝto. Pál Kadosa tie studis en Tutlanda Hungara Muzika Altlernejo. Li debutis, kiel pianisto en 1923, baldaŭe, kiel komponisto en 1933. Ekde 1927 li instruis pianoarton en muziklernejo, ekde 1945 en la Muzikarta Altlernejo. En 1928 li fondis grupon pri "Modernaj Hungaraj Muzikistoj" kaj poste koncertis en Amsterdamo, Venezio kaj Novjorko. Li tre ŝatis muzikaĵojn de Béla Bartók. Li ricevis premion Kossuth en 1950 kaj 1975 (kaj ankaŭ aliajn premiojn).

## Verkoj (elekto) 
* Irren ist Staatlich (Budapeŝto, 1931)
* Opero Huszti kaland (Aventuro en Huszt) laŭ novelo de Mór Jókai, prezentita en 1951
* akompanaj muzikaĵoj precipe en filmoj
* Ludwig van Beethoven kaj Hungario, eseo, 1952
* Rememoroj pri Béla Bartók, eseo, 1955
* simfonioj
* kantoj por korusoj

## Elektitaj disĉiploj 
* Gábor Csalog
* György Czigány
* István Kassai
* Gyula Kiss (pianisto)
* Andor Losonczy
* Valéria Szervánszky
* Balázs Szokolay
* Erzsébet Tusa

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
4059 Balder

'*4059 *Balder''''' estas 29-an de septembro 1987 asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 29-an de septembro 1987 de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en la municipo Holbæk.

## Nomo 
Ĝia nomo devenas de tiu de la nord-ĝermana dio Baldr, filo de Odino kaj Frigg.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Azoj
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Grupo 77

eta|400ra|Malhelverde, fondintaj landoj de la G-77. Verde, aliaj membroj. Helverde, iamaj membroj.

La **Grupo 77**, **G-77** aŭ **grupo de la 77** estas grupo de disvolviĝantaj landoj cele helpi, subteni kaj apogi sin unu la alian en la debatoj de la UN.

## Historio 
La G-77 estis kreata la 15-a de junio de 1964. Kiel ties nomo indikas, la grupo estis formata dekomende de 77 landoj, kvankam nune la nombro de la membroj estas 130. La G-77 realigas kunajn deklaraciojn pri specifaj temoj, kaj kunordigas programon de kunlaboro ĉe fakoj kiaj komerco, industrio, nutrado, agrikulturo, energio, krudaj materialoj, financoj kaj monaferoj. En 1988 la grupo adoptis la interkonsenton por sistemo ĝenerala de preferoj porkomercaj inter disvolviĝantaj landoj, kiu konsideras dogantarifojn, ĉefe pri agrikulturaj kaj industriaj produktoj. Ĉiujare la grupo realigas kunsidon de ministroj en Novjorko, kaj la decidoj adoptataj transmitiĝas al la regionaj delegitaroj de Ĝenevo, Parizo, Romo kaj Vieno, post kio oni atribuas specifan agadon al la agadkomitatoj. La financado de la grupo dependas el la kontribuoj farataj de la membroj.

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Minoru Kizawa

**Minoru KIZAWA** (japane :鬼沢稔 *Kizawa Minoru*, naskita en 1947) estas japana astronomo.
Li malkovris aŭ kunmalkovris 16 asteroidojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Minoru Kizawa

Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
4092 Týr

'*4092 *Týr''''' estas malgranda duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en la municipo Holbæk.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la nord-ĝermana dio Týr, filo ĉu de Odino, ĉu de Hymir.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la  de D. Romeuf, R. Behrend, D. Augustin kaj E. Barbotin per observoj de , anoncita la 17-an de septembro 2020.

Tiu satelito havas diametron takasita al 3&nbsp;km. Ĝi orbitas je distanco taksita al 13&nbsp;km de la ĉefa korpo kun orbita periodo de 0,670313 ± 0,000022 tago (16,0875 ± 0,0005 horoj). Ankaŭ ĝia rotacia periodo estas 16,0875 horoj, egala al la rotacia periodo de la ĉefa korpo: ambaŭ korpoj estas en ligita rotacio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (4092) Týr; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Luis Guzmán

**Luis GUZMAN** (naskiĝis  en Cayey, Porto-Riko) estas usona aktoro kun porto-rika deveno. Li estas favorite de direktisto Steven Soderbergh, kiu ludigis lin en *Out of Sight*, *The Limey*, kaj *Traffic*, kaj de Paul Thomas Anderson, kiu ludigis lin en *Boogie Nights*, *Magnolia* kaj *Punch-Drunk Love*. Li ankaŭ voĉigas *Ricardo Diaz* en *Grand Theft Auto: Vice City* kaj *Grand Theft Auto: Vice City Stories*. Li nuntempe (2012) aktoras en la originalaj serioj de HBO, *How to Make It in America*.eta|Luis Guzmán (2009)

## Biografio 
Guzmán plenkreskis en Novjorko, studis en City College of New York. Post la studado, li laboris komence kiel sociala laboristo. AKiel aktoro debutis en la filma dramo *Short Eyes* (1977), ludis poste en du sekvoj de televida serio *Miami Vice*. En la agfilmo *Black Rain* (1989), li ludis kun Michael Douglas kaj Andy García. Poste li ludis en du filmoj de Sidney Lumet kaj en ''Carlito's Way* de Brian De Palma. Li ofte ludis latin-amerikan gangsteron, policiston aŭ bonamikon en diversaj filmoj.

Li geedziĝis en 1985 kun *Angelita Galarza'' kaj havas ses infanojn. Li vivas en usona federacia ŝtato Vermont, Peacham.

## Filmaro 
### Televido 
* 2022 Merkredo kiel Gomez Addams

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Freelance-Market

**Freelance-Market** estas sistemo de interretaj merkatejoj por enkonduki liberajn profesiulojn kun komercaj projektoj. Freelance-Market estis fondita en en 2004 de la Stuttgarta Esperantisto Rainer Kurz. Ĝi estas elpensita komune kun la Esperantisto kaj Nobel-premiisto Reinhard Selten.

Parto de la kunlaboristoj de Freelance-Market estas Esperantistoj. Sur Freelance-Market ankaŭ troviĝas kelkaj memstaraj Esperantistoj kiu ofertas siajn servojn kiel Esperanto-instruado. 

Intertempe Freelance-Market ekzistas en 6 diversaj landoj:
* Germanio: Freelance-Market.de
* Aŭstralio: AustraliaFreelanceMarket.com.au
* Austrio: Freelancer-Oesterreich.at
* Ĉeĥio: Freelance-Market.cz
* Hongkongo: Freelancing.hk
* Novzelando: Zealancer.nz 
* Tutmonde: Freelancer.International 
* Esperantujo (planita)

Kategorio:Retejoj aperintaj en 2004
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Brașov)

**Preĝejo de Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika preĝejo en Rumanio, en urbo Brașov, en la urbocentro.

## Historio 
Dominikanoj konstruis tie kirkon en 1325. hungaraj luteranoj akiris ĝin en 1542, baldaŭe la kalvinanoj havis ĝin. En 1568 jam unitara meso okazis en tiu centra preĝejo. En 1718 la jezuitoj ricevis ĝin, kiuj en 1766 malkonstruis la konstruaĵon kaj inter 1776-1782 faris pli novan preĝejon.

## Konstruaĵo 
La preĝejo havas unu turon super la enirejo. Apude la paroĥo estis konstruita en 1782. La fenestraj bildoj estis faritaj en Budapeŝto proksimume en 1900.

Kermeso okazas la 29-an de junio.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstra|250ra|Interno de la preĝejo

Brasov
Brasov
Brasov
Brasov
4060 Deipilo

**4060 Deipilo** estas meze granda, malhela troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst kaj de la ĉilia astronomo Guido Pizarro elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Deipilo, greka batalinto de la troja milito.

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Greka Tendaro".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Malkovrita de Guido Pizarro
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Pedrinhas

**Pedrinhas** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 8.833 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Watari Kakei

**Watari KAKEI** (japane :掛井亘 *Kakei Watari*) estas japana astronomo. Li kunmalkovris 7 asteroidoj
kun Minoru Kizawa kaj Takeŝi Urata.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Watari Kakei

Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
4061 Martelli

**4061 Martelli** estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la itala astronomo Walter Ferreri elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Giuseppe Martelli, (1923–1994) estro de la departemento "*Space and Plasma Physics Group*" en la Universitato de Sussex.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Walter Ferreri
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Nordamerika Arkto

eta|350px|Mapo de Arkta Tundro. Nordokcidenta parto estas la Nordamerika Arkto

La **Nordamerika Arkto** enhavas la nordajn partojn de Alasko (Usono), Kanado kaj Gronlando. Ĉefaj akvopartoj estas la Arkta Oceano, la Hudsona Golfo, la Golfo de Alasko kaj Norda Atlantika Oceano. La okcidenta limo estas la Duoninsulo Seward kaj la Beringa Markolo. La suda limo estas la Arkta Cirklo je latitudo 66° 33’ N, kiu estas la proksimuma limo de la Noktomeza suno kaj de la polusa nokto.

Tiu regiono estas difinata per mediaj limoj, kie la averaĝa temperaturo por la plej varma monato (julio) estas sub  (). La plej norda arbolimo apenaŭ sekvas la izotermon ĉe la limo de tiu regiono. La areo havas tundron kaj polusan vegetaĵaron.

## Landoj
## Vidu ankaŭ
*Arkto

## Bildaro 

File:Arctica surface.jpg|Artefarite kolorigita topografia mapo de la arkta regiono
Image:Iceberg with hole edit.jpg|Glacimontoj ĉe Cape York (Gronlando).

## Eksteraj ligiloj 
*Retejo de Arkta Instituto de Nordameriko

Kategorio:Regionoj en Arkto
Kategorio:Regionoj en Nordameriko
Kategorio:Tundro
Elektrotango

**Electrotango - Tango electrónico** estas sonmiksaĵo kaj/aŭ  aranĝaĵo de klasika tangomuziko de la argentina tango kun elektronaj pulsoj kaj sonoj. Elektrotango povas uzi melodiajn stilkopiojn aŭ verajn klasikajn tangomuzikaĵojn.

## Historio 
La muzikstilo ekestis fine de la 1990-aj jaroj samtempe en Eŭropo kaj en Argentino. Unuaj komencoj okazis en la eksperimentema haŭzo-muziko (*tango-haŭzo*) samkiel en triphopo kaj en tamburbaso, ekzemploj troviĝas ekzemple ĉe la argentina bando *Altocamet*. La sontrakoj tamen baziĝas ankoraŭ sur specimenoj de tango-diskoj, kaj memstara interesitaro longan tempon ne povis evolui.

Post la transiro al nova jarmilo kelkaj bandoj komencis muziki ankaŭ koncerte kaj uzi je tio ankaŭ verajn muzikinstrumentojn, kio donis al la muzikstilo puŝon al populareco. Stampaj estis bandoj kiel la franca Gotan Project kun ĝia unua albumo *La Revancha del Tango*, la argentina grupo Tanghetto kaj la projekto Bajofondo Tango Club.

Plejparte en elektrotango estas miksata malrapida funkopulso, simile al triphopo, kun tangeroj. Ekzistas tamen ankaŭ elektrot-projektoj, kiuj uzas kiel bazo haŭzo-pulson en 4/4-takto. La stila varieco ene de la ĝenro estas larĝa.

Post la sukceso de unuaj projektoj en 2003 kaj 2004 surmerkatiĝis multaj elektrotangaj muzikalbumoj, kiuj rapide kaj per plej simplaj rimedoj estis produktitaj – la ĝenro donis al muzikistoj en la ekonomie mizera Argentino esperon pri financa sukceso. Dumpase de la jaro 2005 la ondo de publikigaĵoj denove malpliiĝis kaj ankaŭ la pioniroj de *Gotan Project* sin dediĉis per la albumo *Lunático* el 2006 denove pli forte al la klasikaj strukturoj de argentina tango.

## Elektrotango kiel danco 
Pri elektrotango ofte oni dancas neotangon. La elektrona takto validas kiel komencantema kompare kun la pli komplikaj taktoŝanĝoj de nure klasikaj interpretaĵoj. 

## Famaj interpretistoj 
* Bajo Fondo Tango Club
* Electrocutango
* Etango
* Gotan Project
* Narcotango
* Otros Aires
* Tanghetto
* Tango Crash
* Tango Fusion Club
* Ultratango

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri elektrotango ĉe tangokultur.info 

Kategorio:Tango
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Stiloj de latinamerika muziko
4062 Schiaparelli

'*4062 *Schiaparelli''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la italan astronomon Giovanni Schiaparelli (1835–1910).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Cortaillod

**Cortaillod** estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 4528 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La viteja komunumo Cortaillod situas ĉe la norda bordo de la Lago de Neŭŝatelo proksimume 8 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo. La nordorientan limon de la komunumo al Boudry formas la rivero Areuse, kiu okcidente de la komunumo alfluas al la lago. La komunumo konsistas el la vilaĝo Cortaillod kaj la vilaĝetoj Bas-de-Sachet kaj Petit Cortaillod.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,69&nbsp;km², de kiuj 11,8% estas kovritaj de arbaro, 46,9% servas por agrikulturo kaj 40,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Cortaillod limas en nordo al Boudry, en oriento kaj sudo al la Lago de Neŭŝatelo, kaj en okcidento al Bevaix.

## Trafiko 
Laŭlonge de la norda komunumolimo al Boudry kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 10 kaj la trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Neŭŝatelo al Yverdon-les-Bains sur teritorio de Boudry kaj la svisa aŭtovojo A5 sur la limo inter Bevaix kaj Cortaillod, tiel alveturejo Cortaillod-Boudry situas en okcidento sur la komunuma teritorio. La alveturejo Areuse situas tuj okcidente de la komunuma limo sur teritorio de Boudry. Per buslinio de Boudry al Saint-Aubin-Sauges la komunumo estas konektita al la publika transportreto. De 1892 ĝis 1984 en Cortaillod ankaŭ funkciis tramlinio al Neŭŝatelo.

## Historio 
Dum neolitiko de la 5-a jarmilo a.K. ĝis la 4-a jarmilo a.K. en Cortaillod ekzistis pluraj lagobordaj setlejoj, de kiuj estis trovitaj multnombraj objektoj, kiel hakiloj kaj ujoj. La la loko, tiu epoko estis nomita Cortaillod-kulturo. Ekzistis en Cortaillod ankaŭ setlejoj dum la bronzepoko de 1250 a.K. ĝis 850 a. K.. Oni elfosis multnombrajn objektojn el tiu epoko kiel glavoj, ornamaĵoj kaj vazoj. En Cortaillod estis trovita la plej malnova bronzorado de Svislando.

La unua dokumenta mencio de Cortaillod datiĝas el la jaro 1280 kiel *Cortaillaut*. Dum mezepoko en la vilaĝa komunumo vivis unuflanke civitanoj de Boudry submetitaj al la senjoro de Gorgier kaj aliflanke subuloj de la priorejo de Bevaix. Cortaillod formis majorejon en kiu ambaŭ servutestroj estis reprezentitaj de oficisto, tiel nomita majoro. Tamen funkciis nur civila tribunalo en Cortaillod. Ek de 1379 la loĝantoj de Cortaillod formis vilaĝan kooperativon, kiu posedis proprajn paŝtejojn. En la jaro 1499 Filipo de Hochberg, Grafo de Neŭŝatelo, koncedis al la vilaĝanoj la rajton utiligi la sablajn bordojn de la lago. Inter 1541 kaj 1545 la Senjoro de Colombier aĉetis la vilaĝon Cortaillod de la antaŭaj servutestroj. En la jaro 1564 la Senjorujo Colombier estis vendita al la Grafo de Neŭŝatelo kaj Cortaillod fariĝis parto de la Grafejo Neŭŝatelo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Cortaillod

## Bildoj 

Dosiero:Laténium-épées-bronze.jpg|Bronzaj glavoj trovita apud Cortaillod
Dosiero:Laténium-maquette-village-laustre.jpg|Rekonstruita La-Tène-kultura vilaĝo en Cortaillod
Dosiero:Cortaillod La Fabrique Neuve 20110830 1763.jpg|La nova fabriko de Cortaillod
4063 Eŭforbo

**4063 Eŭforbo** estas granda malhela troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).

## Nomo 
Eŭforbo, kies nomon ĝi ricevis, estis troja batalanto de la Troja milito. Li vundis Patroklon (antaŭ ke tiu-ĉi estis mortigita de Hektoro), kaj estis mortigita de Menelao.

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Zebra mitulo

eta|Tipa konko de Zebra mitulo
La **Zebra mitulo**, *Dreissena polymorpha*, estas malgranda nesalakva mitulo. Tiu specio estis origine indiĝena de la lagoj de sudorienta Rusio kaj estis unuafoje priskribata en 1769 de germana zoologo Peter Simon Pallas ĉe la riveroj Uralo, Volgo kaj Dnepro. Ili troviĝas ankaŭ proksime, kiel specio de la Nigra Maro kaj de la Kaspia Maro. Tamen ĝi estis hazarde enmetita en multaj aliaj areoj, kaj iĝis ankaŭ invada specio en multaj diversaj landoj tutmonde.

## Referencoj
Kategorio:Moluskoj
Kategorio:Invadaj specioj
Trulo

**Trulo** estas speco de mana ŝovelileto. Ĝi estas la baza ilo de masonisto kaj de arkeologo. Manipulata per unu mano, ĝi konsistas el maldika triangulforma lameno, el pli malpli fleksebla ŝtalo, kaj el kurba fera tenilo finiĝanta per ligna mantenilo. La fera tenilo estas enigita en la mantenilo, kaj fiksita per ingo. 

Laŭ Francisko Azorín **trulo** estas *Ilo, konsistanta el triangula aŭ trapezoforma lado kun tenilo, uzata de masonistoj por almeti aŭ ebenigi morteron.* Li indikas etimologion el la latina *trulla*, el *trua* (kulero). Kaj li aldonas la terminon *truli*, por masoni per trulo.

## Priskribo
Ĝi estis inventita komence de la 15-a jarcento de masonisto Clément Arrieux.

## Tipoj de trulo 
* La trulo de masonisto kun rondigita fino.
* La trulo de gipsisto kun kvadrata fino por repreni la gipson en la anguloj de la  trogoj.

Ekzistas aliaj similaj instrumentoj. Por specialaj uzoj, truloj havas aliajn formojn;
* denta trulo : maldika fera ortogramforma lameno, kun mantenilo, kun kvadrataj dentoj ĉe unu el la randoj kaj kun tranĉa alia rando.
* fingra trulo : malgranda mallarĝa trulo por fini la laboron
* ĝardena trulo : por ĝardenumi mane
* juntotrulo : mallarĝa trulo, utila por fari la morterjuntojn inter la brikoj.

## Uzo
La trulo utilas por depreni la morteron el trogo aŭ el sur ebenigtabulo, ĉar la mortero neniam devas kontakti la manhaŭton: ĝi erodas kaj la kalko, kiu konsistigas ĝin korodas. La trulo utilas ankaŭ por ŝirmi la manon de la masonisto. 

Ĝi utilas al la prilaboro de morteroj : miksadeto, alĵetado, aplikado, glatigado... 

La tranĉa parto de la lameno utilas por skrapi la troan morteron, gipson aŭ  betonon. 

La fina pinto utilas por elkavigi la ankoraŭ freŝan morteron ligantan ŝtonojn aŭ betonblokojn por estonta laboro.

La fino de la tenilo utilas por frapi malgrandajn materialojn kiaj ŝtonetoj aŭ briketoj, por senmovigi ilin en la morterlito, la martelegeto kelkfoje estas tro peza por tio.

## Notoj 
Kategorio:Materialprilaboraj iloj
Kategorio:Masoniloj
Ebenigtabulo

**Ebenigtabulo** estas ilo de masonisto. Ĝi estas plasta aŭ ligna tabulo (proksimume 20-cma per 30-cma), kun tenilo, kiu utilas unue por preni morteron, kaj due ebenigi, tio estas glatigi la morteron aŭ la betonon por ebenigi ĝin. 

Ekzistas multaj specoj de ebenigtabuloj, kun najlo aŭ kun spongo por finaspektigi ŝmiraĵojn, kiaj la skrapitaj, lavitaj aŭ spongitaj ŝmiraĵoj.

Kategorio:Iloj
Kategorio:Masoniloj
Gorgier

**Gorgier** estas komunumo en la distrikto Boudry en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 1922 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Gorgier situas en la regiono La Béroche, 15 kilometrojn okcidentosudokcidente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo kaj etendiĝas de la impresa rokokaldrono Creux-du-Van de la Neŭŝatela Ĵuraso en nordokcidento ĝis al la bordo de la Lago de Neŭŝatelo en sudoriento. La komunumo konsistas el la vilaĝo Gorgier, la vilaĝetoj Chez-le-Bart kaj Derrière-Moulin, kaj multnombraj izolitaj bienoj sur la suda deklivo de la Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 13,98 km², de kiuj 56,2% estas kovritaj de arbaro, 33,3% servas por agrikulturo kaj 8,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gorgier limas en nordo al Boudry, en oriento al Bevaix, en sudo al la Lago de Neŭŝatelo, en okcidento al Saint-Aubin-Sauges, en okcidentonordokcidento al Montalchez, en nordokcidento al Provence (VD), kaj en nordnordokcidento al Val-de-Travers.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 10 de Neŭŝatelo al Yverdon-les-Bains. La svisa aŭtovojo A5 pasas sub la vilaĝo Gorgier en tunelo. La plej proksima alveturejo al la aŭtovojo situas 1 kilometron okcidente de la komunumo en Saint-Aubin-Sauges. La komuna stacidomo de Saint-Aubin-Sauges kaj Gorgier ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Neŭŝatelo al Yverdon troviĝas ekzakte sur la limo inter la du komunumoj. De Gorgier krome kondukas buslinioj al Yverdon, Provence kaj Boudry.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gorgier datiĝas el la jaro 1252 kiel *Corgie*. Ĉe la lagobordo estis trovitaj restaĵoj kaj objektoj de setlejoj de la neolitiko kaj de la Hallstatt-kulturo. Estis trovitaj menhiroj kaj ruino de romia vilao kaj burgonja tombokampo el la 2-a kaj la 3-a jarcento. Dum mezepoko ĝis 1831 Gorgier estis parto de la samnoma senjorujo, kies sidejo estis la Kastelo de Gorgier.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Gorgier-St-Aubin (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gorgier

## Bildoj 

Dosiero:Gorgier Château de Gorgier 20110830 4077.jpg|Kastelo de Gorgier
Dosiero:L 004087-1 Gorgier Stations lacustres préhistoriques.jpg|Lagobordo apud Gorgier, kie estis trovitaj neolitikaj setlejoj
Dosiero:Creux du Van.jpg|Rokokaldrono Creux du Van en Neŭŝatela Ĵuraso sur la teritorio de Gorgier
Martelegeto

200px|dekstra|eta|Portugala martelegeto
200px|dekstra|eta|Martelegeto

**Martelegeto** estas ilo por frapi aŭ perkuti, ĝenerale el ŝtalo kun mallonga ligna tenilo. Ĝi estas uzata de masonistoj, ŝtontajlistoj kaj skulptistoj. La martelo povas esti diversforma, ortograma aŭ konusa (portugala martelegeto) kaj ĝia pezo varias inter 500 g kaj 1500 g.

La martelegeto povas esti rekta perkutilo, kiu senpere frapas la materialon. La portugala martelegeto estas nerekta perkutilo, kiu frapas alian ilon nomatan ĉizilo.

Kategorio:Masoniloj
Kategorio:Frapiloj
Kategorio:Skulptiloj
Leoparda rano

eta|250px|Norda leoparda rano
alternative=Lithobates pipiens map.svg|eta|Lithobates pipiens map
**Leopardaj ranoj**, nomataj ankaŭ **herbejaj ranoj**, estas la arketipaj herboranoj de Nordameriko, nome grupo de ĉirkaŭ 14 specioj ene de la rana genro *Rana*. Ili estas ĝenerale tre similaj, verdaj kun elstara nigra punkteco (kvankam pli kiel de gepardo ol de leopardo). Ili povas esti apartigitaj pro sia distribuado kaj kelkaj pli subtilaj trajtoj pri ekologio, kutimaro, morfologia kaj genetiko. Ties teritorio etendas tra moderklimata kaj subtropika Nordameriko al norda Meksiko, kaj kelkaj specioj troviĝas eĉ pli sude.

## Specioj 
*Rana berlandieri*
*Rana blairi*
*Rana chiricahuensis*
*Rana fisheri*
*Rana magnaocularis*
*Rana miadis*
*Rana neovolcanica*
*Rana omiltemana*
*Rana onca*
*Rana pipiens*
*Rana sphenocephala*
*Rana subaquavocalis*
*Rana tlaloci*
*Rana yavapaiensis*

## Referencoj 
*  (2005): Phylogeny of the New World true frogs (*Rana*). *Molecular Phylogenetics and Evolution* **34**(2): 299–314. Doi 10.1016/j.ympev.2004.10.007. PMID 15619443 PDF plena teksto 
*  (2007) Constraints in naming parts of the Tree of Life. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **42**: 331–338.  PMID 16997582 PDF plena teksto 
*  (2009): Taxonomic freedom and the role of official lists of species names. *Herpetologica* **65**: 115-128.  PDF plena teksto 

## Eksteraj ligiloj 
* Leopardaj ranoj ĉe Western Ecological Research Centre
* ĉe Caresheets.net 
* Plains Leopard Frog - Rana blairi  Speciinformaro el Iowa Reptile and Amphibian Field Guide

Kategorio:Anuroj
Ŝabua

**Ŝabua** (malnovsudarabe *s2bŭt* S2abŭat, arabe شبوة, latinliterigo laŭ DMG Šabwa, *Sabatha* laŭ la antikva geografio de la helenoj kaj romianoj, prononco de la araba formo proksimume , sed ĉar en Esperanto la sono "ŭ" ankaŭ en transskriboj de alilingvaj nomoj ne antaŭvidatas sen antaŭa "a" aŭ "e", la latinliterigo "Ŝabua" prefere al "Ŝabva" restas laŭeble proksima al la origina prononco) ĝis la 4-a jarcento estis la ĉefurbo de la malnovsudaraba regno Hadramaut.

250ra|eta|maldekstra|
eta|300ra|
Ĝi situis ĉe la orienta rando de la dezerto *Ramlat as-Sabatajn* en la teritorio de nuntempa Jemeno, proksimume 300&nbsp;km nordoriente de Sanao, en la loko kie la uedo *Maŝar* eliras en la dezerton. La loko altas proksimume 850 metrojn super la marnivelo. Ŝabua en la antikva epoko estis grava komerca stacio ĉe la karavana olibana vojo. Ekde la jaro 1975 la ruinoj estas esplorataj fare de franciaj arkeologoj.

## Notoj 
Kategorio:Antikvaj urboj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Jemeno
4064 Marjorie

'*4064 *Marjorie'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1960 per kunlaboranta esploro de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.

Tom Gehrels fotis ĝin sur unu el la 130 fotografiaj platoj eksponitaj en septembro kaj oktobro 1960, per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego).
Tiuj platoj poste estis senditaj en Leiden (Nederlandon), kie ili estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Marjorie''" en honoro de la usona astronomino Marjorie Meinel (1922–2008), kunlaborantino de ŝia edzo Aden Meinel.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Nefekundeco

**Nefekundeco** aŭ **Malfekundeco** ĉefe plusendas al la biologia sentaŭgeco de persono (aŭ animalo) kontribui al koncipiĝo. Malfekundeco ankaŭ povas plusendi al la stato de virino kiu estas nekapabla porti gravedecon al plena fino. Ekzistas multaj biologiaj kialoj de malfekundeco, kelkaj el kiuj povas esti preteriritaj per kuracista interveno.

Virinoj kiuj estas fekundaj spertas naturan periodon de fekundeco antaŭ kaj dum ovolado, kaj ili estas kompreneble malfekundaj dum la resto de la menstruo. Fekundigaj konscimetodoj kutimas percepti kiam tiuj ŝanĝoj okazas ĉu per spurado de ŝanĝoj en cervikala muko aŭ laŭ la baza korpotemperaturo.

## Referencoj
Ŝtontajlisto

eta|altdekstre=1.1|Ŝtontajlisto prilaboranta malfortan ŝtonon
**Ŝtontajlisto** estas profesiulo de la konstruado, metiisto, kiu faras arkitekturajn elementojn el konstruŝtono : murojn, arkojn, lintelojn, superlintelojn, volbojn, pilierojn, kolonojn, frontonojn, kornicojn, balustradojn, kamenojn, ŝtuparojn, ktp. La ŝtontajlisto ankaŭ starigas la tajlitajn ŝtonojn sur la konstruaĵo. Por tio, li kelkfoje devas starigi skafaldojn. Li laboras en metiejo aŭ sur la konstruejoj.

## Historio 
### Ŝtontajlistoj en gotika arĥitekturo 
[eta|Gotika [ornamriparo, tre postulema ellaboraĵo ŝtontajlista]]
La gotika arĥitekturo postulis altan precizecon de la konvena formo de ĉiuj konstruŝtonoj unu kun la aliaj, pro kio oni bezonis kvalifikitajn ŝtontajlistojn por la konstruo de katedraloj. En la gotiko ekzistis tri organizaĵoj de ŝtontajlisto: la katedralkonstruaj metiejoj ĉe la katedraloj, la vagantaj ŝtontajlistaj frataroj kaj la gildoj. En la urbaj ŝtontajlistaj gildoj sin organizis nur majstro, male al la katedralmetiejoj kaj ŝtontajlistaj frataroj, kiuj havis apartajn regularojn.

Krom la episkopoj, kiuj antaŭe rolis kiel konstruigantoj, ekde la 13-a jarcento ankaŭ alvenis katedralaj kapituloj kaj urbestraroj. La gotikaj ŝtontajlistoj estis altestimataj personoj; unuafoje en la historio metiistoj kapablis libere ŝanĝi siajn laborlokojn. Signo por la grandega memkonscio de la gotikaj ŝtontajlistoj estis ankaŭ, ke ili enbatis siajn personajn ŝtontajlistomarkojn en la gotikajn prilaboritajn ŝtonojn. Ili estis siatempe la plej bone salajrataj metiistoj.

La gotikaj konstruestroj estis ŝtontajlistoj, ŝtonskulptistoj kaj samtempe planistoj kaj arĥitektoj. La konstruiganto projektis konstruaĵon, kiun la respondeca konstruestro sole aŭ kune kun alia plananto faris realigebla.

Al la memkonscio de la konstruestroj apartenis, ke ili ekzemple sin bildigis mem en la konstruaĵoj per ŝtonaj portretoj. Ili estas laŭnome konataj kaj povis laŭ siaj imagoj krei konstruaĵojn je relative granda libereco de siaj konstruiganto.

La gotikaj ŝtontajlistoj ŝanĝis la ŝtonhakilon al instrumento kun aktiva larĝeco da proks. tri centimetroj, kiun ili majstre regis. En Germanujo ili unuan fojojn uzis dent-ĉizilojn. La tipa ŝtontajlista instrumento de gotiko estis platigoĉizilo, kiu ekestis supozeble en Francujo meze de la 15-a jarcento.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Sabloŝtona muzeo en Havixbeck
* Stone carving in Vietnam - *three typical contemporary sculptors: Nguyễn Long Bửu, Thái Dương, Vũ Tú*
* Ŝtontajlista muzeo Kaisersteinbruch 

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Metiistaj profesioj
Kategorio:Konstruprofesioj
Kategorio:Manaj profesioj
Blazono de Etiopio

La **blazono de Etiopio** en la nuna formo uzatas ekde la jaro 1996. Ĝi bildigas flavan (heraldike oran) pentagramon, do kvinpintan stelon, kun aldonaj kvin oraj radioj, sur la fono de blua disko. La kvinpinta stelo simboligu la unuecon de la popoloj kaj naciecoj de Etiopio.

## Historio 
La pentagramo laŭ la tradicio fontas el la sigelilo de la juda reĝo Salomono, kiu por la kristana Etiopia Unitara Ortodoksa Eklezio havas apartan signifon, kaj la historiaj imperiestroj konsideris sin posteuloj de Salomono kaj la legenda Reĝino de Ŝeba. La lasta etiopia imperiestro Haile Selassie konsideris sin 225-a posteulo de la filo de la Reĝino de Ŝeba.

Pli malnovaj blazonoj de Etiopio montris la leonon de Judio, same aludo al judaj-kristanaj tradicioj. La uzon de la leona simbolo eble kaŭzis la legenda pastra reĝo Johano. La judia simbolo aperis en la blazono kaj nacia flago de la etiopia imperio kaj en la tri unuaj blazonoj de la etiopia respubliko.

dosiero:Flag of Ethiopia (1897-1936; 1941-1974).svg|flago de la etiopia imperio (1897-1936, 1941-1974)
dosiero:Derg emblem.png|blazono de la Derg-reĝimo, 1974 ĝis 1987 (la leono sube sur ora medalo inter du branĉoj de laŭrokrono)
dosiero:People's Democratic Republic of Ethiopia coat.png|blazono de la Demokratia Popola Respubliko Etiopio, 1987 ĝis 1991 (la leono sube sur ruĝa rubando)

Kategorio:Etiopio
Kategorio:Historio de Etiopio
Kategorio:Naciaj simboloj de Etiopio
Etiopio
Blazono de Argentino

La **blazono de Argentino** en sia nuna formo validas ekde la jaro 1944, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1813.

La blazonŝildo havas la formon de elipso en rilato 14:11. Fone bildiĝas la du naciaj koloroj de Argentino, kiuj ankaŭ dominas la nacian flagon: supre helbluo (hispane *celeste*, do "ĉielbluo") kaj sube blanko (heraldike arĝento). La du renkontiĝantaj manoj simboligu la unuecon kaj fratecon de la argentinaj provincoj. La du manoj tenas bastonon, kiun kronas friga ĉapo: la bastono simboligu la pretecon defendi la liberon, kaj la ĉapo reference al la jakobenoj de la franca revolucio de 1789 simboligu la respublikan, demokratian staton de Argentino daŭre libera de kolonia influo de la monarkia Hispanio. La argentina blazono do per siaj simboloj referencas al la tri valoroj de la franca revolucio de 1789: libereco, egaleco kaj frateco.

Super la blazonŝildo videblas suna simbolo kun 21 alterne rektaj kaj ondantaj radioj, kiu simboligu la prosperigon de Argentino. La suna simbolo, nomata "suno de majo" aŭ "inkaa suno", ekde aprilo 1813 aperis en la blazono de Argentino (ĝi same dekoras la nacian flagon). Suna simbolo kun vizaĝo, ĉirkaŭita de radioj, en la inkaa mitologio reprezentis la dion Inti, filo de la ĉefdio Virakoĉa kiu kreis la mondon. La blazonŝildon ĉirkaŭas laŭrokrono, kiu reprezentu la armean venkon en la batalo pri ŝtata sendependeco. Ambaŭ branĉoj de la laŭra krono interplektiĝas per rubando helblua-blanka.

Kategorio:Argentino
Kategorio:Historio de Argentino
Kategorio:Naciaj simboloj de Argentino
Argentino
Stilkopio (muziko)

**Stilkopio** sur muzika kampo estas la klopodo kiel eble plej aŭtente imiti kompozicie certan muzikepokon aŭ apartan komponiston. La nocion tamen ankaŭ estas kutima en la orgenkonstruo kiel nomo por orgeno laŭ historia modelo. Male al plagiato aŭ parodio la nocio „stilkopio esprimas certan neŭtralecon, se ne eĉ altan taksadon de la originalo.

Praktikan uzadon spertas stilkopio ĉefe dum ekzercadoj en la muzikstudo pri kompozicio kaj improvizado. Foje oni uzas stilkopion ankaŭ kiel dramaturgia rimedo en muzika teatro kaj muzikalo. 

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Muzikaj formoj
Almanako Lorenz (2009)

La ***Almanako Lorenz 2009*** estas la 29-a numero de la kolekto Almanako Lorenz, ekestigita en 1981. La temo de ĝia kovrilo estas la brazila urbo Juiz de Fora, kongresurbo por la Brazila Kongreso de Esperanto en 2009.

## Eksteraj Ligiloj
**Almanako Lorenz 2009* en la katalogo de UEA

2009
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2009
Almanako Lorenz (2008)

La ***Almanako Lorenz 2008*** estas la 28-a numero de la kolekto Almanako Lorenz, ekestigita en 1981. La temo de ĝia kovrilo estas la brazila urbo Fortalezo, kongresurbo por la Brazila Kongreso de Esperanto en 2008.

## Eksteraj Ligiloj
**Almanako Lorenz 2008* en la katalogo de UEA

2008
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2008
Lajos Kassák

**Lajos KASSÁK** [lajoŝ kaŝAk], (esp. **Ludoviko Kassak**), hungare **Kassák Lajos** estis elstara hungara verkisto, poeto, tradukisto, grafikisto, framasono. Lia edzino estis Jolán Simon.
eta|dekstra|220px|Portreto pri Kassák (1917)
Li naskiĝis la 21-an de marto 1887 en Érsekújvár (nun Nové Zámky en Slovakio). Li mortis la 22-an de julio 1967 en Budapeŝto.

## Biografio 
Kiel faklaboristo, li komencis labori en Budapeŝto en 1904. Li aranĝis strikojn en 1905. En 1909 li perpiede iris al Parizo, sed oni hejmenvenigis lin. Li debutis, kiel poeto en 1908, kiel verkisto en 1912. En 1919 pro politika agado li migris al Vieno kaj revenis en 1926, dume li vizitis Berlinon en 1922. En 1946 li aliĝis al la framasonismo http://szk.referata.com/wiki/Kass%C3%A1k_Lajos. En 1948 li estis elektita parlamentano. En 1953 li kritikis la komunistojn, tial li ne povis verkadi ĝis 1956. Poste li rajtis vojaĝi al eksterlando nur unufoje. Li estis estro de la hungara avangardo. En 1965 li ricevis premion Kossuth.

## Verkoj (elekto) 
* La ĉevalo mortas, la birdoj forflugas *A ló meghal, a madarak kirepülnek* 1922
* **Vivo de homo** *Egy ember élete* 1927-1935 (membiografio)
* Fino de vojo *Az út vége* 1946
* Poemoj kaj desegnaĵoj 1958
* La Vojoj estas Nekonataj, Amsterdam (1940)
* Ĉiuj poemoj 1970
* kolektitaj tradukaĵoj 1986

## En Esperanto aperis 
* *La Vojoj estas Nekonataj*, tradukita de Ladislao Spierer

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
4066 Haapavesi

'*4066 *Haapavesi''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Heikki Alikoski elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Haapavesi, naskiĝa urbo de la patro de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Heikki Alikoski
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1940
Zoltán Bay

**Zoltán BAY** [baj], hungare **Bay Zoltán** estis hungara fizikisto, inventisto ano de Hungara Scienca Akademio.
eta|200ra|Memortabulo pri Zoltán Bay
Li naskiĝis en la tiama Gyulavári (nun parto de Gyula), la 24-an de julio 1900, li mortis en Vaŝingtono, la 4-an de oktobro 1992.

## Kariero 
Li frekventis la mezlernejon en Debrecen, kie li konatiĝis pri Lőrinc Szabó, Gyula Illyés, László Németh kaj Lajos Zilahy, tamen li interesiĝis ankaŭ pri Lóránd Eötvös. En Budapeŝto li frekventis universitaton, poste li laboris, kiel fizikisto kaj profesoro. En 1926 li ekhavis la plej altan gradon en la universitato. Poste li loĝis en Berlino 4 jarojn, kie vivis Max Planck, Albert Einstein, Erwin Schrödinger kaj Max von Laue. Li okupiĝis precipe pri atomoj de nitrogeno. Poste li havis profesoran postenon en Szeged, kie li konatiĝis kun Albert Szent-Györgyi. En 1936 li jam laboris en Budapeŝto. En 1944 li helpis la judojn. Post la 2-a mondmilito li estris grupon, kiu sukcese radaris la Lunon, spite tion, ke la Ruĝa Armeo forprenis ĉiujn ilojn. Tiam nova sciencobranĉo naskiĝis.

La sekva politika etoso baris laboradon de Bay, tial li migris al Usono, kie li estis profesoro en Vaŝingtono.

Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
4067 Mikhelʹson

'*4067 *Mikhelʹson'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa optikisto *Nikolaj Nikolajeviĉ Miĥelson''. 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1966
Jonás Gutiérrez

eta|200px
**Jonás Manuel Gutiérrez** (naskiĝis la 5-an de julio, 1983 en Sáenz Peña) estas argentina futballudisto. Nuntempe, li partoprenas kun la Angla teamo Newcastle United F.C.
* Blog Jonás Gutiérrez

Kategorio:Argentinaj futbalistoj
Béni Ferenczy

**Béni FERENCZY** [bEni ferenci], hungare **Ferenczy Béni** estis hungara skulptisto, medalisto kaj grafikisto. Lia patro estis Károly Ferenczy, lia patrino estis Olga Fialka, liaj gefratoj estis Noémi Ferenczy kaj Valér Ferenczy.
eta|dekstra|220px|Skulptaĵo de Béni Ferenczy: Sidanta virino
Li naskiĝis la 18-an de junio 1890 en Szentendre. Li mortis la 2-an de junio 1967 en Budapeŝto.

## Biografio 
Béni Ferenczy lernis la pentradon en Artistkolonio (Nagybánya), poste en Munkeno kaj Parizo. En 1919 li aktivadis kun la komunistoj, tial poste migris kaj vivis en diversaj eŭropaj urboj. Nur en 1938 li hejmenvenis. Inter 1945–1950 li instruis en la arta altlernejo. En 1956 parte li estis paralizita. Poste li uzis nur la maldekstran manon. En 1948 kaj 1965 li ricevis premion Kossuth kaj ankaŭ aliajn premiojn. Li estis framasono laŭ http://lexikon.katolikus.hu/S/szabadkőművesség.html.

## Verkoj (elekto) 
* Sankta Georgo, bronzo, 1913
* Junulo *Fiatal férfi*, 1919
* Ludantaj knaboj *Játszó fiúk* bronzo, 1947, en Székesfehérvár
* Konstruado de ponto 1950 en Budapeŝto
* Sidanta virino *Ülő nő* bronzo, 1961, en Budapeŝto
* Sándor Petőfi, bronzo, 1960, en Gyula

## Elektitaj disĉiploj 
* Lajos Csákvári Nagy
* Pál Farkas
* Tamás Fekete
* Endre Gádor
* Magda Hadik
* Pál Kepenyes
* Sándor Kiss (skulptisto)
* István Martsa
* Miklós Varga (skulptisto)
* Nándor Wagner

## Ekspozicioj 
* 1916, 1918, 1941, 1952, 1971, 1991, Budapeŝto
* 1920, 1937, Bratislavo
* 1924, Berlino
* 1936, 1963, Vieno
* 1958, Bruselo
* 1959, Esztergom
* 1964, 1965, 1967, 1977, 1981, Székesfehérvár
* 1982, Sárvár

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj