open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cosești

**Cosești** [koseŝtj] (hungare: **Kosesd**, germane: **Widderdorf**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 261 loĝantojn (rumanoj); en 1992 87 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1733. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Lăpugiu de Jos.

Tra Cosești pasas la fervoja linio inter Simeria kaj Lugoj; la plej proksimaj haltejoj estas en Holdea kaj Ohaba. 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Crăciunești (Băița)

**Crăciunești** [krəĉuneŝtj] (hungare: **Krecsunesd**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Deva. Administre ĝi apartenas al la komunumo Băița.

Crăciunești situas 3 kilometrojn de Băița kaj estas ligita al ĝi per la distrikta vojo DJ706A.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 591 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 309 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1439. Ĝis 1919 Krecsunesd apartenis al Hungario (*Hunyad*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Căstău

**Căstău** [kəstəu] (hungare: **Kasztó**, germane: **Kastendorf**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Deva. En 1910 ĝi havis 1 019 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 202 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1334. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Beriu.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Crăguiș

**Crăguiș** [krəguiŝ] (hungare: **Kraguis**, germane: **Kragisen**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 218 loĝantojn (rumanoj); en 1992 106 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1462. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo General Berthelot.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Salmonedoj

La **Salmonedoj** estas familio de aktinopterigoj, la sola familio de la ordo **Salmonoformaj**. En ĝi estas inter aliaj la bone konataj salmoj kaj trutoj - la atlantikaj salmoj donas al la familio, ordo kaj genro siajn nomojn - la timalo, la koregono, kaj la onkorinko.

## Disvastiĝo 
La salmonedoj vivas kutime en riveroj aŭ lagoj; nur malmultaj specoj kapablas vivi en la maro, sed bezonas reveni en riverojn por formeti ovojn.

La salmonedoj nature vivas nur en la norda duonglobo, kvankam la homoj alportis ilin ankaŭ suden, en taŭgajn lokojn (ekzemple Ĉilio, Nov-Zelando).

Ĉar la salmonedoj bezonas akvon riĉan je oksigeno, do malvarman, multaj specioj vivas nur en la nordaj landoj, eĉ en Gronlando. En la sudaj landoj, ili ofte vivas nur en la montoj; ili ne ĉeestas en Barato, en Arabio, en Afriko, en Indonezio ktp.

## Taksonomio 
dekstra|200ra|eta|Timalo (*Thymallus arcticus*)
Kune kun la proksime parencaj Ezokoformaj (la ezokoj kaj parencaj fiŝoj), la salmonoformaj konsistigas la superfamilion Protacanthopterygii.

* Familio: Salmonedoj
** Subfamilio: Koregonenoj
*** *Koregono*
*** *Prosopium*
*** *Stenodus*
** Subfamilio: Timalenoj
*** *Timalo* - timalo
** Subfamilio: Salmonenoj
*** *Brachymystax*
*** *Huĥo*
*** *Onkorinko* - pacifika salmo kaj truto, Ĉielarka truto
*** *Parahucho*
*** *Salmo* - atlantika salmo kaj salmotruto
*** *Salvelinus* - iuj trutospecioj (ekz. riveret-truto, laga truto)
*** *Salvethymus*

## Referencoj 
* Behnke, Robert J. *Trout and Salmon of North America,* Illustrated by Joseph R. Tomelleri. 1st Chanticleer Press ed. New York: The Free Press, 2002. — ISBN 0-7432-2220-2

## Vidu ankaŭ 
* Ezokoformaj
* Lago Biwa
* Pacifikaj moderaj pluvarbaroj


Kategorio:Aktinopterigoj
Cuieș

**Cuieș** [kujeŝ] (hungare: **Kulyes**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Deva. Administre ĝi apartenas al la komunumo Ilia.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 171 loĝantojn (rumanoj); en 1992 91 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1468. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Răchitova (Oravița)

**Răchitova** [rəkitova] (hungare: **Rakitova**, de 1911 al 1918 **Rakitó**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oravița. Administre ĝi apartenas al Oravița.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 958 loĝantojn (rumanoj), en 1992 433 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1554. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Ciula Mare

**Ciula Mare** [ĉula mare] (hungare: **Nagycsula**, germane: **Gross-Schullendorf**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Haţeg. En 1910 ĝi havis 255 loĝantojn (rumanoj); en 1992 239 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1426. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Răchitova.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Crișan (Hunedoara)

**Crișan** [kriŝan] (hungare *Váka*, germane *Kuhdorf*) estas komunumo en Rumanio norde de Brad. En 1910 ĝi havis 838 loĝantojn (rumanoj); en 1992 555 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 apartenis al Hungario *(*Hunyad vármegye*).* Administre ĝi apartenas al la komunumo Ribița.

## Gravaj personoj 
* Vlaicu Bârna (4-a de decembro 1913 – ?, ?1999): rumana poeto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Kaŝamarko (Peruo)

**Cajamarca** [kaĥa**mar**ka], kelkfoje esperantigita kiel **Kaĥamarko** aŭ **Kaŝamarko**, estas montara urbo en Peruo en la samnoma regiono Cajamarca.

La urbo Cajamarca situas 2800 metrojn alte, norde de Limo. Ĝi estas fama pro tio, ke oni kaptis tie la lastan inkaan reĝon Atahualpa. La hispanaj konkerantoj liberlasis lin en 1533 kontraŭ 6 tunoj da oro, sed poste ekzekutis lin kaj la inkaa imperio kolapsis.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Cajamarca havas mildan, sekan kaj sunan veteron kaj produktemajn agrojn. La urbo estas konata ankaŭ pro la fromaĝoj kaj laktoproduktoj. Krom tio troviĝas en la urbo kirkoj, varmegaj fontoj kaj inkabanejoj kaj en la proksimo minejoj.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
* 20ra la urbodistrikto Treptow-Köpenick de Berlino en Germanio

Dosiero:Cajamarca aerial.JPG|
Dosiero:Cajamarca Cuartorescate Atahualpa lou.jpg|
Dosiero:Cajamarca steps.JPG|

## Vidu ankaŭ 
* Kusko
* Arequipa
* Tacna
* Puno (urbo)

Kategorio:Urboj de Peruo
Ciula Mică

**Ciula Mică** [ĉula mikə] (hungare *Kiscsula,* germane *Klein-Schulendorf*) estas komunumo en Rumanio okcidente de Haţeg. En 1910 ĝi havis 252 loĝantojn (rumanoj); en 1992 estis nur 214 (same rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1447. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (departemento Hunyad). Administre ĝi apartenas al Răchitova.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Salkatedralo

eta|dekstra|300ra|La Salkatedralo de Zipaquiral
[dekstra|eta|300ra|La [kruco grandega leviĝas malantaŭ la altaro de la centra navo kiel fundamenta simbolo de katolika kristanismo. Foto Nidya Rincón, Catedral de Sal, 2006.]]
[dekstra|eta|300ra|La kreo de homo de [Mikelanĝelo, verko de Carlos Enrique Rodríguez en la centra navo.]]
[dekstra|eta|300ra|Unu el la stacioj de la [kalvaria vojo. Foto Nidya Rincón, Catedral de Sal]]
La **Salkatedralo** estas unu el la plej grandaj kaj interesaj vidindaĵoj de Kolombio, ĝi estas ĉefverko arkitektura kaj inĝeniera. Ĝi estas konstruita en la salminejoj de Zipaquirá, ĉirkaŭ 50 kilometrojn nordokcidente de Bogoto.

La katedralo estas unu el la plej grandaj religiaj konstruaĵoj en la mondo: trinava, 120 metrojn longa kaj troviĝas 200 metrojn sub tero. La tuta surfaco estas de ĉirkaŭ 8.500 m².

En la eno de la katedralo ĉio estas elĉizita el salkristaloj: multaj grandegaj krucoj, anĝeloj kaj kelkaj Madono-statuoj - ĉio el salo.

## Kalvaria vojo 
Apud la ĉefkatedralo troviĝas malgrandaj kapeloj kaj kalvaria vojo (*via crucis*), kies 14 stacioj estas kunligitaj per labirinteca tunelo.

## Historio 
Jam longe antaŭ ol estis kreita la unua katedralo, minejistoj konstruis tie subteran sanktejon.

En la 1950-aj jaroj ekis konstruado de la unua salkatedralo, kiu malfermiĝis en 1954.
Pro la konstruado en daŭre aktiva salminejo okazis strukturaj problemoj kaj pro enfaldanĝero la katedralo estis fermita en 1992.

En la jaro 1991 oni ekkonstruis novan katedralon, ĉirkaŭ 70 metroj pli sube. Tiu nova salkatedralo viziteblas ekde 1995.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de katedraloj
* Salo
* Kolombio

## Eksteraj ligiloj 
* Catedral de Sal de Zipaquirá: oficiala ttt-ejo (hispane)

Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj
Kategorio:Turismo en Kolombio
Sfântu Gheorghe

**Sfântu Gheorghe** - jen rumane, prononco ,  ,  , , do "snt dĵardĵ" - estas urbo en Rumanio ĉe la sudorienta piedo de la Montaro de Baraolt, nordoriente de Braŝovo. De 1968 ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Covasna. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Chilieni, Coşeni kaj Şugaş Băi.

## Loĝantaro
En 1910 Sepsiszentgyörg havis 8 685 loĝantojn, en 1992 67 220 (el kiu 74% hungaroj). Laŭ la stato de  en la urbo vivis .

## Historio 
Laŭ la dokumentoj la sikuloj loksidiĝis tie antaŭ 1224. Ĝis 1876 ĝi estis la ĉefurbo de Triseĝoj (rumane: Trei Scaune, hungare: Háromszék). Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Háromszék*). La konstruaĵo de Székely Nemzeti Múzeum estis projektita de Károly Kós. 

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-19., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj de Sankta Georgo en Transilvanio 
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Bácsszentgyörgy! 

## Kulturaj institucioj 
* Háromszék- ĵurnalo.
* Sikula Nacia Muzeo.
* Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház.

## Gravaj kulturaj eventoj 
* Inter 28-a de marto kaj 19-a de aprilo 2007 oni organizis fotoekspozicion el 250 originalaj verkoj de fotografistoj Brassai, Robert Capa, André Kertész, László Moholy-Nagy kaj Márton Munkácsi.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de renomaj personoj de Sfântu Gheorghe

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Portalo hungarlingva
* Urbomapo

!
Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Curechiu

**Curechiu** [kurekju] (hungare: **Kurety** [kuretj]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Deva. 
## Loĝantaro
En 1910 Kurety havis 941 loĝantojn (rumanoj); en 1992 493 (rumanoj).
## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Tie komenciĝis la Ribelo de Horea, Cloșca kaj Crișan en 1784. Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Bucureşci.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Libertad Digital

**Libertad Digital** estas interreta ĵurnalo redaktata en Madrido, Hispanio.

## Historio
Ĝi estis komencata de la ĵurnalisto Federico Jiménez Losantos.

Ĝia unua edito aperis la 8a de marto de 2000. krom Jiménez Losantos, estas ankaŭ la ekonomikisto Alberto Recarte (poste prezidanto de Libertad Digital S.A.) kaj Javier Rubio, direktoro de la ĵurnalo ekde la komenco ĝis nun. Kune kun ili, multaj da ĵurnalistoj kaj aliaj komunika profesiuloj de hispana lingvo kunlaboris ekonomie.

## La ĵurnalo 
krom la tagaj novaĵoj, *Libertad Digital* estas memdefinata kiel opinia ĵurnalo. Ĝi havas pli ol cent kunlaborantoj kiuj tage skribas ĉirkaŭ 12 kolumnojn. La editisto kaj fondisto estas ankaŭ la ĉefa skribisto, sed estas pli kolumnistoj. La plej famaj estas: Amando de Miguel, Carlos Rodríguez Braun, César Vidal, Pío Moa, Alberto Míguez, Francisco Cabrillo, Fray Josepho kaj Juan Carlos Girauta.

Kategorio:Hispanaj gazetoj
Kategorio:Retaj gazetoj
Kategorio:Liberalismo
Kategorio:Madrido
ABC (hispana ĵurnalo)

La ***Diario ABC*** (ĵurnalo ABC) estas hispana ĵurnalo, eldonita en Madrido kaj Sevilo. Ĝi estis fondita en Madrido je la 1-a de januaro de 1903 de *Torcuato Luca de Tena y Álvarez-Ossorio*. Ĝi ekaperis semajne, sed en junio de 1905 ĝi publikiĝis tage.

Ĝi estas konata kiel konservista ĵurnalo kaj favora je la hispana monarkio.

Kiam la hispana civilmilito komenciĝis en 1936, la Popola Fronto prenis posedon de ĝia versio en Madrido, kaj do dum la milito estis du malsamaj *ABC*: unu en Madrido (respublikista) kaj alia en Sevilo por la ribela flanko.

Kiam la milito finiĝis, la malnovaj posedantoj rehavis la *ABC*-n, kaj ĝi refariĝis la plej vendata ĵurnalo en Hispanio dum la periodo de la diktaturo. Dum la 20-a jarcento kunlaboris en ĝi multaj kolumnistoj, kiel *José María Pemán, Pedro J. Ramírez*, Federico Jiménez Losantos, *Carlos Luis Álvarez*, "Cándido", *Jaime Campmany*, kaj nun *Juan Manuel de Prada, Antonio Burgos, Manuel Martín Ferrand* kaj *Luis Ignacio Parada*.

*ABC* estas kunfondinto de la *European Dailies Alliance* (EDA), en kiu kunlaboras la gazetoj *The Daily Telegraph* (Britio), *Le Figaro* (Francio) kaj *Die Welt* (Germanio) rilate al internaciaj novaĵraportoj.

## Eksteraj ligiloj 
* ABC Reta versio
* ABC, versio de Sevilo

Kategorio:Hispanaj gazetoj
Kategorio:Hispanlingvaj gazetoj
Baptisterio

eta|Baptodomo en Parmo
**Baptisterio** estas **baptodomo**. La termino celas en malnovkristana arĥitekturo ekde la 4-a jarcento memstaran centralan konstruaĵon servantan al baptoj kaj havantan tial meze baptobasenon – sakrarion, en kiun oni mergis la baptaton.

Pli poste baptisterioj estis anstataŭigitaj per **baptokapeloj** ene de preĝejoj. En tiuj ĉi **baptejoj** ne estis jam baptobasenoj, sed nur baptujo.

Laŭ Francisko Azorín **baptisterio** estas *Speciala religia konstruaĵo, kie rite, kristanigas k. alinomigas katekumenojn.* Kaj li indikas etimologion el greka *baptisterion* kaj latina *baptisterium*.

Signifaj konstruaĵoj de baptodomoj estas konataj precipe el Italujo.

## Notoj 
Kategorio:Historiaj konstruaĵoj
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj
Marta (rivero)

Rivero **Marta** estas la elfluaĵo de Lago Bolsena. Ĝi longas 54 km kaj trafluas niveldiferencon de 305 m al la Tirena Maro, kiun ĝi atingas proksime de Tarquinia.

Marta fluas en la provinco Viterbo, en la teritorio de la komunumoj Marta (ĉe Lago Bolsena), Tuscania kaj Tarquinia. Krom Lago Bolsena nutras ĝin la riveretoj *Catenaccio* kaj *Traponzo*.

En la epoko de la etruskoj ĉe la riverfino situis la havena loko *Martanum* (latina nomo). La valo de la rivero estis multe uzata kiel vojo por bovaroj inter la someraj kaj vintraj paŝtejoj, sed tiu formo de mastrumado estas mortanta.

En 2005 alta nivelo de Lago Bolsena kaŭzis inundojn de terenoj ĉe la rivero kaj ekigis diskutojn pri taŭgaj kontraŭrimedoj.

Kategorio:Riveroj en Italio
Regiono Tanga

**Regiono Tanga** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝi estas nomita laŭ sia ĉefurbo Tanga.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas .

Norde la regiono limas al Kenjo kaj regiono Kilimanĝaro, sude al regionoj Pwani kaj Morogoro, okcidente al regiono Manyara. Oriente estas la Hinda Oceano kun la insuloj Pembo kaj Zanzibaro.

La regiono estas dividita al sep distriktoj: Tanga, Muheza, Korogŭe, Luŝoto, Pangani, Handeni kaj Kilindi.

## Geografiaj elementoj 
* Insulo Maziwi
* Usambaraj Montoj

Tanga
Regiono Pwani

**Regiono Pwani** () estas unu el la regionoj de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo estas Kibaha.

Laŭ censo de 2002 la regiono havis  loĝantojn. Ĝia areo estas .

Norde la regiono limas al regiono Tanga, sude al regiono Lindi kaj okcidente al regiono Morogoro. Oriente estas la Hinda Oceano kaj la regna ĉefurbo Daresalamo, tri-kvarone ĉirkaŭata de Pŭani.

La regiono estas dividita al ses distriktoj: Bagamoyo, Kibaha, Kisarawe, Rufiji, Mkuranga kaj Mafia. Distrikto Mafia estas insulo en la Hinda Oceano, kiu distancas malpli ol  de kontinenta Pwani.

Pwani
Geokemio

**Geokemio** aŭ **geoĥemio** estas scienco rilata al la Geologio, kiu okupiĝas pri la materia konstruo, la distribuo, la stabileco kaj la cirkulado de kemiaj elementoj kaj ties izotopoj en mineraloj, ŝtonaĵoj, grundo, akvo kaj atmosfero. Ĝi estas la naturscienca fakkombinaĵo, kiu kombinas geosciencojn kaj kemion. Kun la geosciencoj ĝi havas komunan esplorobjekton, kun la kemio komunajn esplormetodojn. La geokemio krome estas proksime ligita kun la planedologio kaj la kosmokemio, do okupiĝas ankaŭ pri la kompreno de la kemiaj donitaĵoj sur neteraj korpoj.

Alia vidpunkto estas, ke **Geokemio** esploras kaj praktike kaj teorie la distribuecon de la kemiaj elementoj en ĉiu regiono, sfero aŭ ero de la Tero, dum la **Ĝenerala geokemio** pristudas same distribuecon de la elementoj en la aero, akvoj, rokaĵoj ĉu de la terkrusto ĉu de la terinterno.

## Historio, taskokampo kaj esplordemandoj 
La ĉefa studunuo de la Geokemio estas la klarko, tio estas la **averaĝa enhavo de elemento** en la terkrusto. La nomo devenas el la usona geokemiisto nome Frank_Wigglesworth_Clarke. Ekzemple laŭ tiu studunuo oni povas diri, ke diversaj elementoj estas pli aŭ malpli ofta en la terkrusto kiel aperas en la jena tabelo konstruita laŭ indikoj de Vinogradov:
* Oksigeno 47'2 %
* Silicio 27'6 %
* Aluminio 8'8 %
* Fero 5'1 %
* Kalcio 3'6 %
* Natrio 2'6 %
* Kalio 2'6 %

## Metodoj kaj aplikadoj 
## Subdisciplinoj 
La organika kemio pristudas la devenon de la organikaj kombinaĵoj, kiuj enhavas Karbonon, same kiel ties distribuiĝon kaj transformiĝon pro premo, varmo, fluidoj aŭ mikroba agado. Pristudante la movojn de specifaj organikaĵoj oni povas trovi tavolojn aŭ kuŝejojn de nafto aŭ tergaso, kio rilatas gravege al ekonomia afero kaj ankaŭ al socipolitikaj kaj sciencoteknikaj interrilatoj.

La **dinamika geokemio** pristudas la kemiajn aspektojn de la evoluo de la planedo Tero.

La **aplikata geokemio** permesas al geologoj esplori la industriajn eblojn de koncentriĝoj de ekonomie interesaj elementoj, ĉu industriaj metaloj ĉu energifontoj. Tiuj fakuloj analizas grundojn, desegnas mapojn de rokaĵoj, riveroj, lagoj, ktp., kaj pristudas tiujn informilojn en laboratorioj por lokigi eventualajn ercojn.

La biogeokemio estas scienco kiu studas la interagadon inter la geokemiaj kombinaĵoj kaj la vivaj organismoj.

## Referencoj 
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.
Roksano

* **Roksano** estas innomo el la Baktria lingvo *Roŝanak*, t. e. "stelo".
* **Roksano** estas la plumnomo de la franca Esperanto-verkistino Jeanne Flourens, kiu agadis komence de la 20-a jarcento.
* **Roksano** estis la edzino de Aleksandro la Granda, princino de Baktrio kaj reĝino de Makedonio
* **Roksano** estas fikciulo de Edmond Rostand
* **317 Roksano** estas asteroido
Ĉimboto

centre|maldekstre|775ra|Larĝa panoramo en Chimbote

**Chimbote** aŭ **Ĉimboto** estas urbego, universitata urbo kaj signifa havenurbo en Peruo, en Departemento Ankaŝo, kie estas la plej granda urbo. Ĝi estas provinca, departementa kaj distrikta ĉefurbo.
[eta|Mapo pri urboj en Peruo, kie estas trovebla Chimbote laŭ la [oceano]]

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 334,568 (en 2007)
* Supermara alteco: 4 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: 43
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC – 5

## Geografio 
Chimbote situas laŭ la Pacifiko. Trujillo (Peruo) troviĝas 118, Chiclayo 291, Callao 368, Limo 371, Huancayo (urbo) 496, Iquitos 838, Cusco 874, Arequipa 1117, Tacna 1341 km.

## Historio 
En 1822 establiĝis vilaĝo, en 1835 okazis la oficiala agnosko de Chimbote, kiu estis vilaĝo de fiŝkaptistoj kun populacio de ne pli ol 800. En 1871 oni konstruis fervojon al la interno de la lando. La malfermo de la Tut-Amerika Ŝoseo kreis facilan aliron al Limo en la 1930-aj jaroj. La urbo grandparte estis detruita pro tertremo en 1970, poste tuj okazis la rekonstruo kiel modela urbo.

## Ekonomio 
Ĉimboto estas la plej granda fiŝkapta haveno en Peruo. Pli ol 75 procentoj de la fiŝa industrio de Peruo estas bazitaj en Ĉimboto. Menciindas ankaŭ la ŝtala industrio.

## Trafiko 
eta|Universitato en Chimbote
Chimbote havas fervojon el-Huallanca (konstruita en 1922) por liveri karbojn, ferojn, rizojn, kotonojn, sukerkanojn kaj bananojn. Spite tion la ĉefa trafikilo estas la aŭtobusoj. La haveno estas unu el la plej belaj kaj plej sekuraj havenoj en la perua marbordo. Ekde 1957 enlanda flughaveno funkcias.

## Klimato 
Chimbote havas dezertan tropikan klimaton, tamen ĝi estas milda kaj komforta. Averaĝe la plej varma monato estas februaro kun temperaturoj . En septembro la temperaturo falas al . Malofte pluvas, ĉefe februare, densaj nebuloj pli oftas.

## Ĝemelurboj 
*  Huancayo (urbo), Peruo
*  Asunciono, Paragvajo
*  Belo Horizonte, Brazilo
*  San-Joseo (Kostariko), Kostariko
*  Bonaero, Argentino
*  Madrido, Hispanio
*  Nantes, Francio
*  Pensacola, Usono
*  Seattle, Usono
*  Jokohamo, Japanio

## Fontoj 
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* Hispana Vikipedio helpe de Guglo
* http://www.chimboteonline.com/ 
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/111592/Chimbote 
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Peruo
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Banlokoj
Mafia (Tanzanio)

**Mafia** estas insulo, kiu apartenas al Tanzanio. Ĝi estas administra parto (distrikto) de regiono Pwani. Ĝia administra centro estas urbo Kilindoni.

Laŭ censo de 2002 la insulo havis 40.801 loĝantojn. Ĝi havas areon de 394 km²; proksimas multaj insuletoj, plejparte neloĝataj, kiuj apartenas al la sama distrikto.

Mafia distancas malpli ol 20 km de la kontinento Afriko, kies plej proksima parto estas la delto de rivero Rufiĝo. La marparto inter la kontinento kaj la insulo nomiĝas Mafia Markolo.

La insuloj Mafia, Pembo kaj Unguĵo foje estas nomataj *Spicaj Insuloj*. Tamen Mafia neniam estis administrata de Zanzibaro, konsistanta el Unguĵo kaj Pembo.

## Historio 
Mafia longe havis certan aŭtonomecon, ĝis kiam ĉirkaŭ 1700 la sultano de Omano pretendis ĝian posedon. En 1890 Germanio transprenis ĝin, pagante al la sultano kvar milionojn da markoj. Dum la unua mondmilito Britio je la  transprenis la insulon kaj establis armean bazon.

Post la milito la Ligo de Nacioj deklaris la insulon brita mandataĵo. Je la  Britio donis al ĝi sendependecon, kiel parto de Tanganjikio, kiu je la  kuniĝis kun Zanzibaro al Tanzanio.

## Etimologio 
La nomo de la insulo ne havas rilaton al la sud-italia organizo Mafio, sed eble devenas de la araba *morfija* (= grupo, insularo), aŭ de la svahila *mahali pa afya* (= bonfartiga restadejo).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Explore the World's Protected Areas - Mafia Island 


Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Kategorio:Insuloj en Tanzanio
Kategorio:Protektitaj areoj kreitaj en 1995
Ĥufu

**Ĥufu**, konata ankaŭ sub greka formo de sia nomo **Keopso**, estis egipta faraono. Lia tuta nomo en la egipta lingvo sonis *Ĥnemĥufui*. Li regis en periodo de Malnova imperio, proksimume en la jaroj 2589 ĝis 2566 a.K.. Li estis filo de fondinto de la 4a dinastio Snofru kaj reĝino Heteferes la 1-a. Ĥufu havis onidire naŭ filojn, el kiuj du pli poste alternigis lin sur la trono. La unua estis Raĝedef, la dua poste Ĥafra (Ĥefren), kiu estis filo de reĝino Henutsen. Harĝedef, plua el la filoj de la reganto, estis konsiderata kiel unu el signifaj saĝuloj.

## Neklara portreto de la konata reganto 
Ĥufu komencis sian regadon per tio, ke li ebenigis la tutan nordan terlangon de plataĵo en Gizo, sur kiu li poste komencigis konstruadon de la granda piramido. Dum lia regado estiĝadis ankaŭ aliaj konstruaĵoj, kies ruinoj estis trovitaj en Tell el-Basta, Dendera kaj Kuft. En Vádí Geráví sur orienta bordo de Nilo apud Memfiso li konstruigis la unuan valbaraĵon de ĉiuj tempoj.

Kvankam li konstruigis la grandan piramidon, kiu estas ununura el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo, kiu rezistis al paso de la tempo, estas tre malmulte konate pri lia regado. Konserviĝis nur unusola lia portreto - ebura 5&nbsp;cm alta statueto. Ĥufu estas tiel la plej fama nekonata personeco de la antikva Egiptio.

Rakontoj de Herodoto kaj aliaj literaturaj verkoj priskribas Ĥufu-on en ne tro favora maniero. Proksimume du mil jaroj post la morto de konstruinto de la granda piramido Herodoto parolas pri li kiel pri reganto, kiu tro pezigis sian popolon per devigaj laboroj kaj kiu eĉ ne zorgis pri siaj subuloj, nek pri siaj familianoj.

## La regantaj nomoj de Ĥufu 
* La nomo de Horuso: *mddw*

* La nomoj de ambaŭ sinjorinoj: *mdd-r-Nbtj*, eventuale *nj-swt-bjt mdd-r-Nbtj*

* Ora Horuso: *bjkwj-nbw*

* La naskonomo: *hwj.f-wj*, eventuale *Hnm-hwj.f-wj*.

## Ĥufua ŝipo 
eta|La rekonstruita "suna barĝo" de Ĥufu
La **Ĥufua ŝipo** estas kompletgranda ŝipo el Antikva Egipto kiu estis enterigita en ŝtonkaŝejo de la Nekropolo de Gizo ĉe la piedo de la Piramido de Keopso ĉirkaŭ la jaro 2500 a.K. La ŝipo nune estas konservita en la aparta muzeo pri la Giza Sunŝipo. La ŝipo estis preskaŭ certe konstruita por Ĥufu. Kiel ĉe aliaj entombigitaj ŝipoj de Antikva Egipto, ĝi estis ŝajne parto de la ampleksaj tombaj donacoj intencitaj por uzado en la postmorto, kaj ne enhavis korpojn, malkiel nordaj eŭropaj funebroŝipoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Egiptaj piramidoj
* 3362 Khufu

Ĥufu
Kategorio:4-a egipta dinastio
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Venante Supren por Aero

***Venante Supren por Aero*** (en:Coming Up for Air) estas romano de George Orwell, eldonita antaŭ la Dua MondMilito kaj prognozanta tiun konflikton. Ĝi verkiĝis unuapersone, kun George Bowling, la 45-jaraĝa protagonisto rakontanta al la leganto sian viv-historion.

## Intrigo 
La sociaj kaj materiaj ŝanĝoj spertataj de Bowling ekde infanaĝo aspektigas lian vivon tiel malproksima kiel la biblia karaktero Og, Reĝo de Baŝan, mencio pri kiu ekigas 'vojaĝon laŭ memor-vojo' de Bowling. La verkado de Orwell emas montri guston por pesimismo kaj mizero; tamen, Bowling esprimas nostalgian melankolion iom teneran. La romano presentas spiritokaptan realisman evokaĵon pri tio, kion ni nun nomas ''mezviva krizo.

Kio plej frapas ne tiom estas ke Orwell prognozis la komencon de la Dua Mond-Milito, kiu tiam iĝadis atendata, sed ke li antaŭvidis la transformiĝon de la socio kiu sekvos. Ja, nur kelkajn jarojn post la eldono de la libro, antaŭmilita Anglujo jam estis tiel dista kaj neatingebla kiel la Edvard-epoka infanaĝo de George Bowling.

La temoj de la romano estas nostalgio, la malsaĝo klopodi reiri kaj rekapti pasintajn glorojn, kaj la facila maniero laŭ kiu la revoj kaj aspiroj de junaĝo povas sufokiĝi per la monotona rutino de laboro, geedzeco, kaj pliaĝiĝo. George Bowling ne estas tre simpatia karaktero — li estas dika, mezaĝa asekur-vendisto kiu malŝatas siajn edzinon kaj infanojn kaj kiu perfidus la malmultajn principojn siajn por kelkaj drinkaĵoj aŭ bona nokto kun prostituitino.

Tamen, kiel multaj protagonistoj de Orwell, liaj savaj trajtoj estas malkaŝemo kaj senkompata klareco vida, precipe kiam temas pri si.

Orwell verkis la romanon dum ses monatoj pasigitaj en Maroko.

## Eksteraj ligiloj 
* **(angle)** Coming up for Air - Serĉebla, indeksita e-teksto.

Kategorio:1939
Venante Supren por Aero
Venante Supren por Aero
Venante Supren por Aero
Venante Supren por Aero
Venante Supren por Aero
Venante Supren por Aero
Ivan Neĉuj-Levickij

**NEĈUJ-LEVICKIJ Ivan** ukraine **Іван Нечуй-Левицький** (1838-1918) estis ukraina verkisto kaj lingvisto. Naskiĝis en pastra familio en iama Kievo-gubernio / Kijivo-gubernio (nun - Ĉerkaso-Provinco) ĉe rivero Rosj, kies belecon li poste multfoje prikantis en siaj noveloj. Finis monaĥejan lernejon en Bohuslavo, seminarion en Kievo / Kijivo. Instruis en elementa lernejo en Poltavo, lernis en Kievo-akademio / Kijivo-akademio (1861-1865), kie li maturiĝis kiel ukraina patrioto. Instruis en gimnazioj de la nuntempaj Pollando kaj Moldavio. En Kiŝinevo li estris la ukrainan societon. De 1885 loĝis (kaj mortis) en Kievo / Kijivo.

La unua novelo (Du moskvaninoj) aperis en 1868. Aŭtoro de multaj rakontoj, noveloj, dramoj. Por la Ukraina antologio fragmenton de lia novelo "*La Nuboj*" (ukraine Хмари) esperantigis Gregoro Dolgin.

Posedas la germanan, francan, rusan. Laŭ la propono de la Brita Biblia societo li finfaris kaj redaktis la unuan oficialan ukrainan tradukon de la Biblio, kune kun Ivan Puluj kaj Pantelejmon Kuliŝ (Vieno, 1903).

eta|dekstra|Ivan Neĉuj-Levickij

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Mladeč

**Mladeč** estas municipo en distrikto Olomouc en Ĉeĥio, 4&nbsp;km okcidente de Litovel kaj 20&nbsp;km nordokcidente de Olomouc, sur limo de Ŝirma pejzaĝa regiono Litovelské Pomoraví. La municipo havas areon  kaj nombras  (). Poŝtkodo estas 783&nbsp;21, sed poŝtofico ne estas en Mladeč, sed en Chudobín, parto de Litovel. 

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1350.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Mladeč**
* Nové Zámky
* Sobáčov

## Naturmemorindaĵoj
Sur piedo de kalkoŝtona monteto Třesín troviĝas Kavernoj en Mladeč kun trovoj de homo el tempo antaŭ 31000 jaroj (difinita helpe de pezeca spektrometrio). La kalkoŝtonaj kavernoj estis malkovritaj en la jaro 1826 dum rompado de ŝtono por konstruado de ŝoseo. En la jaro 1881 estis trovitaj trovitaĵoj pruvantaj la malnovepokan loĝigon.

## Fotogalerio 

MLADEČ - Nový zámek.JPG|Nové zámky
Dvůr Nové Zámky, Mladeč, okres Olomouc.jpg|Dvůr Nové zámky
Obelisk - Komín.jpg|Obelisko - Fumtubo
Altán Chrámek přátelství (Mladeč).JPG|Altano Chrámek přátelství
Kaplička u silnice na Nové Zámky, Mladeč, okres Olomouc.jpg|Kapeleto ĉe ŝoseo al Nové Zámky
Kříž na návsi, Mladeč, okres Olomouc.jpg|Kruco sur placo
Mlýn, Mladeč, okres Olomouc.jpg|Muelejo
Mladečská jeskyně 2.JPG|Kaverno
Přírodní památka Třesín, okres Olomouc.jpg|Kopec, naturmemorindaĵo kaj nacia naturmemorindaĵo Třesín
Přírodní rezervace Hejtmanka, okres Olomouc.jpg|Hetmanino
Přírodní památka Pod Templem, okres Olomouc (04).jpg|Sub Templo
Národní přírodní rezervace Vrapač, okres Olomouc (03).jpg|Vrapač


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Municipoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Setlejoj en Supramoravia valego
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Curpenii Silvașului

**Curpenii Silvașului** [kurpenij silvaŝuluj] (hungare: **Kurpeny**, germane: **Gutschendorf**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 290 loĝantojn (rumanoj); en 1992 3 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1850. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Toplița.

En la censo de 2002 ne registriĝis loĝantoj.

Wikimapia indikas la lokon je unu minuto pli okcidente kompare al la rumana vikipedio (45°39'27"N 22°50'18"E); tie Guglo-Mapoj indikas setlejon kun la nomo Țața.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Valerian Pidmohilnij

**Pidmohilnij Valerian** ukraine '''Валер'ян Підмогильний''' (1901-1937) - verkisto kaj tradukisto. Naskiĝis en Katerinoslavo (nuna Dnipro). Eklerninte la francan infanaĝe, li fariĝis unu el ĉefaj ukrainaj tradukistoj de la franca literaturo. Studis juron kaj matematikon, sed dediĉis sin al literaturo ukraina.

Lia talento ekburĝonis en 20-aj jaroj de XX-a jc., kiam li verkis multajn rakontojn kaj romanon "Misto" (Urbo). 1934 - arestita pro la aparteno "al la grupo de verkistoj-naciistoj kun terorisma rilato al komunism-partiaj ĉefoj". Ekzilita al Solovki-a insularo, kie li estis pafmortigita en 1937, por "liberigi la lokon al aliaj malliberuloj".

Lian rakonton "La historio de sinjorino Ivha" esperantigis Viktor Pajuk (Esperanto USA, 2006, 5-6).

## Vidu ankaŭ 
* Pafita renesanco

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Viktimoj de Stalinismo
Stepan Vasilĉenko

**VASILĈENKO Stepan** (ps. de Panasenko) ukraine **Степан Васильченко** (1879-1932) - verkisto kaj pedagogo. Naskiĝis en urbeto Iĉnja (Ĉernihiva provinco). Finis Instruistan instituton en Hluĥiv, instruis en lernejoj de Kieva provinco kaj Poltava provinco.
Ekverkis ruse, sed poste transiris al la ukraina. Aŭtoris multajn novelojn, rakontojn, dramojn. Tradukis el la rusa. Planis biografian romanon pri Taras Ŝevĉenko, sed finverkis nur la unuan ĉapitron el kvin.

Lian rakonton "Kamparula aritmetiko" esperantigis Volodimir Hordijenko,
fabelon "Osjo kaj Asjo" elukrainigis Viktor Pajuk, (Ukraina Stelo, 2024, 1)

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Velehrad

**Velehrad** estas municipo en Ĉeĥio, en distrikto Uherské Hradiště (Regiono Zlín). Ĝi havas  () kaj apartenas al la plej gravaj pilgrimlokoj de Ĉeĥio. En la 1990-aj jaroj ĝi estis dufoje vizitita de la papo Johano Paŭlo la 2-a.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Baziliko de Ĉieliro de Sankta Maria kaj sanktaj Cirilo kaj Metodo
* Memorŝtono nomata "Tablo de reĝo" (*Králův stůl*)
* Statuo de sankta Johano de Nepomuk
* Kolono kun statuo de Jesuo Kristo
* Kolono kun statuo de Virgulino Maria
* Kolono kun statuo de Johano de Nepomuk
* Cisterciana monaĥejo

## Esperanto 
Komence de julio 2006 la vilaĝo gastigis la 59-an IKUE-Kongreson. Dum tiu ĉi kongreso okazis 2-a ĝenerala asembleo de ĈEJ.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Baziliko de Ĉieliro de Sankta Maria kaj sanktaj Cirilo kaj Metodo
* 38684 Velehrad

## Eksteraj ligiloj 
* http://photoseurope.free.fr/Velehrad/ - foto-serioj kun prezento en Esperanto


Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Municipoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Setlejoj en Chřiby
Kategorio:Setlejoj en Kyjova montetaro
Kategorio:Pilgrimejoj
Kategorio:Vinkultivada subregiono Moravia Slovakio
Dăbâca (Toplița)

**Dăbâca** [dəbıka] (hungare: **Doboka**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 384 loĝantojn (rumanoj); en 1992 285 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1464. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Toplița.

Dăbâca situas ĉe la rivero Cerna, inter Toplița kaj Hășdău, al kiuj ĝin ligas la distrikta vojo DJ687D.

## Fonto 
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Amendo

**Amendo** estas ŝanĝo de iu parto en la leĝaro, rezolucio aŭ simila teksto per formala proceduro. Ekzistas tamen partoj ekzemple de leĝoj, kiuj ne estas ŝanĝeblaj. Amendoj povas aldoni, forigi aŭ ĝisdatigi partojn de ĉi tiuj interkonsentoj. Ili estas ofte uzataj kiam estas pli bone ŝanĝi la dokumenton ol skribi novan.

## Parlamenta proceduro 
En parlamenta proceduro, la maniero kiel multaj kunvenoj okazas, amendo estas speco de *mocio* (en: *motion*) - propono aŭ formala sugesto fari ion. Amendoj povas forigi vortojn, aldoni vortojn aŭ ŝanĝi vortojn de mocioj. Kutime, ajna mocio povas esti amendita, eĉ aliaj amendoj. Tamen, amendo al amendo de amendo ofte ne estas permesata.

## Konstitucio 
Ĉefartikolo: Konstitucio

## Vidu ankaŭ 
Kontrakto

Kategorio:Konstitucia juro
Kategorio:9-a oficiala aldono
Amendo de Bricker

dekstra|eta|Senatano John W. Bricker, la proponinto de amendo por limigi la "aŭtoritaton traktatofaran" de la Usona registaro.

La **Amendo de Bricker** estas la kolektiva nomo de serio de proponitaj ŝanĝoj al Usona Konstitucio, kiujn konsideris la Senato Usona dum la 1950-aj jaroj. Tiuj ŝanĝoj limigus la pluvalidigon kaj ratifikon de traktatoj kaj ekzekutivaj konkordoj kiujn Usono farus.
Ili nomiĝis laŭ John W. Bricker de Ohio, Usona konservativa Respublikano, kiu proponis ilin.

Izolismo, la opinio ke Usono devas ne partopreni en alilandaj konfliktoj kaj monda politiko, ĉiam estis elemento de Usona politiko, sed ĝi estis speciale forta dum la jaroj post la Unua Mond-Milito. Usona partopreno en la Dua Mond-Milito silentigis izolismajn opiniojn, sed ili revenis dum la jaroj postmilitaj kiel respondo al nova internacia rolo de Usono, speciale al la nova Unuiĝintaj Nacioj kaj ĝiaj gefilaj internaciaj organizaĵoj. Kelkiuj timis la perdon de Usona suvereneco al tiuj organizaĵoj transnaciaj, pro la rolo de la Soveta Unuiĝo en la disvastigo de internacia Komunismo kaj la Malvarma Milito.

Kategorio:Usona Konstitucio
Kategorio:Internaciaj rilatoj
Dobroț

**Dobroț** [dobroc] (hungare: **Dobroc**, germane: **Dobrotz**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Brad. En 1910 ĝi havis 316 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 179 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Tomești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
După Piatră

**După Piatră** [dupə pjatrə] (hungare: **Dupapiátra**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Brad. En 1910 ĝi havis 2 240 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 146 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1839. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Buceş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Dorndorf

**Dorndorf** havas diversajn signifojn:

***Dorndorf (Werra)** estas komunumo en distrikto Wartburg de Turingio en Germanio.
*Dorndorf estas la germana nomo de **Dumești** en distrikto Hunedoara.
*Dorndorf estas la germana nomo de **Draĉino** la Transkarpata provinco en Ukrainio.
* Krome temas pri parto de la ĝis 2007 ekzistinta komunumo Dorndorf-Steudnitz, ekde 2008 parto de la urbo Dornburg-Camburg, en la distrikto Saale-Holzland de la federacia lando Turingio en Germanio.
Dumești

**Dumești** [dumeŝtj] (hungare **Dumesd**, germane **Dorndorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 397 loĝantojn (rumanoj); en 1992 estis nur 24 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1737. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Vorța.

Dumești situas 3 kilometrojn oriente de Vorța ĉe la distrikta vojo DJ706B, kiu ligas ĝin al Sârbi kaj Luncșoara. Por iri al Vorța necesas iri tra Sârbi (ĉ. 13 km).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Weissendorf

**Weissendorf** havas diversajn signifojn:

***Weißendorf** estas komunumo en distrikto Greiz en Turingio en Germanio.
***Federi**
Dumbrava de Jos

**Dumbrava de Jos** [dumbrava de ĵos] (hungare: **Zsunk**) estas komunumo en Rumanio norde de Brad. En 1910 ĝi havis 1 177 loĝantojn (rumanoj); en 1992 462 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Zaránd*, de 1876 *Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Ribiţa.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Hășdat

**Hășdat** [haŝdat] (hungare: **Hosdát**, germane: **Hochstatt**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de 562. En 1910 ĝi havis 562 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 374 (rumanoj, 33&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1333. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la urbo Hunedoara.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Hochstatt

***Hochstatt** estas la germana nomo de **Hășdat** (Rumanio)
***Hochstatt** estas franca komunumo en la departemento *Haut-Rhin*, en la historia kultura regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento").
Leșnic

**Leşnic** [leŝnik] (hungare: **Lesnyek**, germane: **Wachtdorf**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 635 loĝantojn (rumanoj); en 1992 502 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1386. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Veţel.
eta|dekstre|300px|Preĝejo de Leşnic
## Famuloj 
* en la vilaĝo naskiĝis:
** hungara arkitekto Domokos Berzenczey
** hungara operkantisto Margit Wein

## Fontoj
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Mihăileni (Hunedoara)

**Mihăileni** [mihəjlenj] (hungare: **Miheleny**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Deva. En 1910 ĝi havis 680 loĝantojn (rumanoj, ciganoj); en 1992 573 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*).

Administre Mihăileni apartenas al la komunumo Buceș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Ludeștii de Sus

**Ludeștii de Sus** [ludeŝtij de sus] (hungare: **Ludesd**) estas komunumo en Rumanio sude de Orăștie. En 1910 ĝi havis 592 loĝantojn (rumanoj); en 1992 388 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Orăștioara de Sus.

Ludeștii de Sus ("de Sus" signifas "supra") situas pli ol 850 metrojn pli alte ol Ludeștii de Jos.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Nădăștia de Jos

**Nădăștia de Jos** [nədəŝtja de ĵos] (hungare: **Alsónádasd**, germane:**Unter-Rohrbach**) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Hunedoara. Administre ĝi apartenas al la komunumo Călan.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 654 loĝantojn (rumanoj)); en 1992 488 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1419. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, departemento Hunyad.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Komunumoj *Nádasd* en Hungara Reĝlando 
En la nomo oni rekonas la vorto nád (=kano), pri kio oni nomumis komunumojn. Pro la tutlanda poŝta servo oni distingis ilin: Abaújnádasd, Árvanádasd, Csallóköznádasd, Egyházasnádas, Szepesnádasd, nun en Slovakio, Fraknónádasd nun en Aŭstrio, Borsodnádasd kaj Tornanádaska en Borsod-Abaúj-Zemplén, Mecseknádasd en Baranya, Nádasdladány en Fejér, Nádasd en Vas (Hungario), Alsónádasd, Felsőnádasd, Görgénynádas, Hadadnádasd, Nádasdia, Nádaspapfalva, Szilágynádasd nun en Rumanio.

Detaloj estas en la listo de hungaraj loknomoj kun "nádasd".

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Zvíkov

**Zvíkov** estas nomo por municipoj kaj burgo en Ĉeĥio.

*Zvíkov (distrikto České Budějovice) - municipo situanta en distrikto České Budějovice
*Zvíkov (distrikto Český Krumlov) - municipo situanta en distrikto Český Krumlov
*Zvíkov (burgo) burgo en distrikto Písek

* Zvíkov (Boharyně) –&nbsp;parto de municipo Boharyně en distrikto Hradec Králové
* Zvíkov (Hlavňovice) –&nbsp;parto de municipo Hlavňovice en distrikto Klatovy
Elemento por transmisio de rotacia movo

Kategorio:Maŝinoj

Inĝenierarto - Industrio  - Tekniko - Maŝino -  Parto de maŝino

Por **transmisio de rotacia movo** oni uzas kutime ĉi tiujn elementojn kaj partojn: ŝafto, lagro, kluĉilo.

La ŝafto estas portanto de la tuta movo. Partoj de ŝafto lokitaj en lagroj nomiĝas pivotoj (ŝaftaj pivotoj). Pivoto estas nomo ankaŭ de memstara kuniga elemento cilindroforma. Oni distingas **movantan ŝafton** (ekzemple ŝafto de elektromotoro) kaj **movatan ŝafton** (ekzemple ŝafto de labormaŝino). **Lagro** portas la ŝafton, transprenas ĝian ŝarĝon kaj sekurigas la pozicion de la ŝafto. **Kluĉilo** kunigas la ŝafton movantan kun ŝafto movata, aŭ kunigas du partojn de dividita ŝafto.
Lagro

eta
**Lagro** estas maŝina peco, kiu portas akson, ebligante kaj gvidante ĝian rotacian moviĝon (PIV).

Laŭ kontakto de ŝafto kun lagro oni distingas inter **glit-lagroj** (la ŝafto glitas sur cilindra surfaco de lagro) kaj **rul-lagroj**(la ŝafto kontaktas kun lagro nerekte, pere de rulaj korpoj; kontakto de rul-korpoj kun rulujo estas teorie nur punkto aŭ rekto-segmento).

Laŭ direkto de la forto, kiun glitaj kaj rulaj lagroj retenas, oni distingas lagrojn **radialajn** (la forto efikas en direkto orta al la akso de lagro) kaj **aksajn** (la forto efikas en direkto de la akso).

**Avantaĝoj de glit-lagroj kaj rul-lagroj**. La glitlagroj eltenas konsiderindajn frapojn kaj superŝarĝon, interspacon, kiu ekestas per trivo oni povas facile elimini, ili estas simplaj kaj malmultekostaj. La rullagroj minimumigas frotadon, estas facile ekfunkciigeblaj, bezonas malmulte da lubrikaĵo, ilia priservo estas facila.
Châtenay-Malabry

**Châtenay-Malabry** - prononco laŭ sistemo IFA [],  - estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Hauts-de-Seine - prononco laŭ sistemo IFA [] - kaj en la regiono Francilio - france *Île-de-France* [iːl dəˈfʁɑ̃s], laŭvorte "insulo de Francio") aŭ Pariza Regiono. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Antony kaj al la kantono ''*. La teritorio havas komunan limon kun . La loĝantoj en la franca nomiĝas *châtenaisiens* aŭ *châtenaisiennes''.

## Geografio 
Ĝi situas je 104 m super la marnivelo, je 12 km rektlinie de la centro de Parizo. La plej proksima granda flughaveno estas tiu de Orly (proks. 12 km).

Temas pri kvieta urbo, kie loĝas preskaŭ 31 000 homoj. En ĝi estas multaj naturaj "verdaj" spacoj kaj parkoj, i.a. arbovartejo ("arboretum"), ĝardeno de bonsajoj, Centro de dokumentado kaj esplorado pri la ĝardenoj kaj arboj de la mondo, departementa parko de la Valo de la Lupoj (Vallée aux Loups) k.a..

## Esperanto 
En ĝi parte okazis en julio 2007 la 80-a SAT-Kongreso.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hauts-de-Seine
* Listo de urboj de Francio
* Cité-Jardin (Tramtransporto en Parizo)
* Les Peintres (Tramtransporto en Parizo)
* Petit-Châtenay (Tramtransporto en Parizo)
* Théâtre La Piscine (Tramtransporto en Parizo)
* Vallée aux Loups (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Alirvojoj
* Informoj franclingvaj


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Hauts-de-Seine