open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marmarica

[eta|320px|Mapo de  kaj  en la romia erao (mapo farita de *Samuel Butler* - avo de [Samuel Butler (romanisto)|la samnoma aŭtoro de romano Erevono, en 1907)]]
**Marmarica** en antikva geografio estis tiu parto de la Norda Afriko ĉe la suda marbordo de la Mediteranea Maro, kiu situis inter la regionoj *Cirenaica* kaj *Aegyptus*. Ĝi korespondas al kio nun estas la landlima regiono inter Libio kaj Egiptio, inkluzive la urbojn de *Bomba* (antikva *Phthia*), *Timimi* (antikva *Paliurus*), *Tobruk* (antikva *Antipyrgus*), *Acroma* (antikva *Gonia*), *Bardia*, *Sallum* kaj *Sidi Barrani* (antikva *Zygra*).

Ĝi etendiĝis suden je konsiderinda distanco, kaj inkluzivis la Oazon Siva, tiutempe konata pro sia amonida sanktejo. La orienta parto de Marmarica, de iuj geografoj konsiderata aparta distrikto inter Marmarica kaj Aegyptus, estis konata kiel *Libycus Nomus*. En la malfrua antikva epoko, Marmarica estis konata ankaŭ kiel ***Libio Malsupra***, dum Cirenaica estis konata kiel *Libio Supra*.

eta|maldekstra|160px|orientiga mapo pri la regiono ene de Afriko
La loĝantoj de Marmarica ĝenerale latine nomiĝis *marmaridae*, sed ili ricevis la specialajn nomojn de
*adyrmachidae* kaj *giligammae* en la marbordaj distriktoj, kaj de *nasamones* kaj *augilae* en la interno.
Pri la *adyrmachidae* oni opiniis ke ili diferencis konsiderinde de la nomadaj triboj de la lando, kaj forte similis al la egiptoj. La teritorio en la sudo de la regiono estis loĝita de la *ammonii*, centrita je la fama kaj fekunda Oazo Siva.

Ambaŭ *Cirenaica* kaj *Marmarica* estis inkluzivitaj en la Diocezo de Egiptio en la 4-a jarcento, en la pli granda *Pretoria gubernio de la Oriento* aŭ Bizanca Imperio (dum Tripolio, latine *Tripolitania* estis en la *Pretorio gubernio de Italio*, la okcidenta parto de la malfrua Romia Imperio).

## Referencoj 
* Charles Anthon, *A system of ancient and mediæval geography for the use of schools and colleges*, eldonejo Harper & brothers, 1855, 722-224.
* George Kish, *A Source book in geography*, eldonejo Harvard University Press, 1978, ISBN 978-0-674-82270-2, p. 24.
* Leonhard Schmitz, *A manual of ancient geography*, eldonejo Blanchard and Lea, 1857, 383-384.
* Werner Huß: Marmarica. En: Der Neue Pauly (DNP), volumo 7, eldonejo Metzler, Stuttgart 1999, ISBN 3-476-01477-0, Sp. 926–927.
* Hermann Kees: Marmarica. En: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE), volumo XIV, 2, Stuttgart 1930, paĝoj 1881–1883.
* Anna-Katharina Rieger: *Archäologie eines ariden Raumes - die Strukturierung einer ressourcenarmen Landschaft durch den Menschen am Beispiel der antiken Marmarica (Nordwestägypten).* En: Roxana Kath, Anna-Katharina Rieger (eld.): *Raum – Landschaft – Territorium. Zur Konstruktion physischer Räume als nomadischer und sesshafter Lebensraum.* Eldonejo Reichert, Wiesbaden 2009

Kategorio:Bizanca imperio
Kategorio:Historio de Libio
Kategorio:Historio de Egiptio
Gainax

**Gainax** [Gainaks] (, ) estis japana anime-studio fama pro tiaj laboraj kiel "Toppu ŭo Nerae!", "Oricu Uĉugun: Oneamisu no Cubasa", "Fuŝigi no Umi no Nadia", "Neon Genesis Evangelion", "FLCL", "Gurren Lagann" kaj "*Panty & Stocking with Garterbelt*".

## Historio 
La studio "Gainax" estas fondita la 25-an de decembro 1984 de grupo de junaj desegnisto-animaciistoj Anno Hideaki, Sadamoto Joŝijuki, Jamaga Hirojuki, Okada Toŝio. Ĝi prezentis sin al la publiko per la animea filmo "Oricu Uĉugun: Oneamisu no Cubasa" (1987), OVA "Toppu ŭo Nerae!" (1988) kaj anime-serio "Fuŝigi no Umi no Nadia" (1990). La studio unue gloriĝis en 1996 pro la anime-serio "Neon Genesis Evangelion". La studio "Gainax" estas fama kiel kreantoj de eksperimentaj animeoj, rompantaj kaj larĝigantaj la kanonojn de tradiciaj animeaj ĝenroj.

En la jaro 1992 el "Gainax" foriris grupo de junaj animeistoj kun Mirahama Ŝoĝi en ĝia kapo. Ili establis sian studion "Gonzo", okupiĝanta pri komputila animacio.

En la jaro 2024, Gainax sciigis ke ĝi registrigis bankroton la 29-an de majo de tiu jaro. La varmarko de Gainax estis transdonita al Studio Khara (Ĥara). Khara ankaŭ helpos kun Gainax pri la translokigo de ĉiuj iliaj ceteraj intelektaj propraĵoj al siaj bonordaj posedantoj. 

Ekzistas kelkaj firmaoj formitaj fare de iamaj laborantaranoj de Gainax, inkluzive de la dirita Khara (fondita je 2006 fare de Anno Hideaki, la reĝisoro de *Evangelion*), kaj ankaŭ Studio Trigger (fondita je 2011 fare de Imaiŝi Hirojuki, la reĝisoro de *Tengen Toppa Gurren Lagann*) kaj Benten Box (antaŭe konata kiel Gainax Fukushima kiel filio de Gainax en Fukuŝimo je 2015, kaj antaŭe konata kiel Gaina kiel sendependa studio, antaŭ ol la kompanio ŝanĝiĝis al sia nuna nomo je 2025).

## Produktoj 
### Televidaj serioj (TV) 
### Filmoj 
### OVA kaj ONA 
## Vidu ankaŭ 
* Neon Genesis Evangelion

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo (japane)

Kategorio:Japanaj anime-studioj
Okcidenta rifegreto

La **Okcidenta rifegreto** aŭ **blankagorĝa egretardeo**, ankaŭ konata kiel **Okcidenta rifardeo**, (), estas mezgranda ardeo. Ĝi troviĝas ĉe marbordoj en Afriko, Arabio kaj Azio.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|Blanka morfo dumfluge, marbordo de Ruĝa Maro, Jemeno.
Tiu birdospecio havas du plumkolorajn formojn. Estas tutblanka morfo kaj malhelgriza morfo; povas ekzisti ankaŭ intermezaj morfoj. La blanka morfo estas simila laŭ ĝenerala aspekto al la Malgranda egreto, sed havas pli dikan bekon, pli senkolorajn krurojn, kaj malpli elegantan aspekton. La griza morfo malfacile konfuzeblas kun iu ajn alia specio ene de sia teritorio.

## Disvastiĝo 
Ĝi loĝas ĉefe en la marbordoj de tropika Okcidenta Afriko, la Ruĝa Maro, la Persa Golfo kaj orienten al Barato. Ĝi estis registrita kiel vaganto ĉe Kokosinsuloj, nome teritorio de Aŭstralio en orienta Hinda Oceano.

La Okcidenta rifegreto estis registrita kiel vaganto dufoje en Kanado kaj kvar fojojn en Usono, unue en Nantucket en aprilo, 1983  and several times between 2005 and 2007.

### Manĝo 
Tiuj birdoj gvatas sian predon en neprofunda akvo, ofte kurante aŭ trenante siajn piedojn; ili povas ankaŭ stari senmove kaj atendi gvate la predon. Ili manĝas fiŝojn, krustulojn, kaj moluskojn.

### Reproduktado 
La reprodukta habitato de la Okcidenta rifegreto estas marbordaj humidejoj. Ili nestumas en kolonioj, ofte kun aliaj vadbirdoj, kutime sur platformoj el bastonetoj en arboj aŭ arbustoj. La ino kutime demetas 2 aŭ 3 ovojn (kvankam Ahmed Al Ali el UAE registris 4 ovojn).

## Bildaro 

File:Western Reef Egret (Egretta gularis) W IMG 6905.jpg|En Naturrezervejo Kriŝna, Andra-Pradeŝo, Barato.
File:Western Reef Egret (Egretta gularis) W IMG 6898.jpg|En Naturrezervejo Kriŝna, Andra-Pradeŝo, Barato.
File:Western Reef Egret (Egretta gularis) W IMG 6900.jpg|En Naturrezervejo Kriŝna, Andra-Pradeŝo, Barato.
File:Western Reef Egret (Egretta gularis) W IMG_6913.jpg|En Naturrezervejo Kriŝna, Andra-Pradeŝo, Barato, dumfluge.
Egretta gularis MHNT.ZOO.2010.11.50.6.jpg| *Egretta gularis* - MHNT

## Referencoj
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga.

Kategorio:Ardeoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Bizanca Egiptio

eta|300px|Mapo de la romia Diocezo de Egiptio
En la epoko de la **Bizanca** Imperio, **Egiptio** estis organizita en ŝtata unuo nomata  **Diocezo de Egiptio** (latine *Dioecesis Aegypti*, greke *Διοίκησις Αἰγύπτου* - diocezo (administra unuo) de la Bizanca Imperio, do la orienta parto de la malfrua Romia Imperio, kiu inkluzivis la antaŭajn romiajn provincojn Aegyptus kaj Cirenaica. Ĝia ĉefurbo estis en Aleksandrio, kaj ĝia reganto havis la solan titolon de *praefectus augustalis* (*Aŭgusta Prefekto*, de la rango *vir spectabilis*, viro notinda/rigardinda) anstataŭ la ordinara diocezestra titolo *vicarius*. La diocezo estis komence parto de la *diocezo de la Oriento*, sed en la jaro 370, ĝi iĝis aparta unuo, kiu daŭris ĝis la teritorioj estis fine invadita de la islama konkero de Egiptio en la 640-aj jaroj.

La diocezo estis inkludita en la *Pretoria gubernio de la Oriento* kaj ĝi inkludis origine kvin provincoj:
* *Aegyptus Iovia*, poste renomita *Aegyptus* - ĝi inkluzivis la okcidentan Nildelton kaj havis Aleksandrion kiel ĉefurbo;
* *Aegyptus Herculia*, poste renomita *Augustamnica* - ĝi formis parton de la orienta delto, kun *Pelusium* kiel ĉefurbo;
* *Tebaido*, kiu estis barita sude de la Unua Katarakto de la Nilo kaj de la urbo Asuano, kun *Ptolemais Hermiou* kiel ĉefurbo;
* *Libio Malsupra * (aŭ *Interna*), koresponda al Marmarica, kun *Paraetonium* kiel ĉefurbo;
* *Libio Supra* (aŭ* Ekstera*), koresponda al Cirenaica, kun *Ptolemais* kiel ĉefurbo.

La atributoj *Iovia* kaj *Herculia* rilatigis al la tetrarkoj Diokleciano kaj Maksimiano respektive, kaj estis poste ŝanĝitaj pro forpreni la nekristanismajn konotaciojn.

Kategorio:Bizanca imperio
Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Historio de Libio
Gametofito

[eta|Pluraj gametofitoj kreskantaj en [terario]].

**Gametofito** estas la unuploida, multĉela fazo de plantoj kaj algoj aŭ fungoj havantaj alternadon de generacioj.

La gametofito produktas virajn aŭ inajn gametojn (aŭ ambaŭ), de procezo de ĉeldividiĝo nomita mitozo. La inaj kaj viraj gametoj ankaŭ estas nomitaj, respektive, *ovolo* kaj *spermatozoo*. La kunigo de viraj kaj inaj gametoj produktas duploidan zigoton, kiu evoluas de ripetaj mitotiaj ĉeldividiĝoj en multĉelan sporofiton. Ĉar la sporofito estas la produkto de la kunigo de du unuloidaj gametoj, ĝiaj ĉeloj estas duploidaj, enhavante du arojn de kromosomoj. La matura sporofito produktas sporojn de procezo nomita mejozo, foje referite kiel " reduktosplitiĝo " ĉar la kromosomoparoj estas separitaj denove por formi ununurajn arojn. La sporoj estas tial denove unuploidaj kaj evoluas en unuploidan gametofiton.

En muskoj, hepatikoj kaj antocerofitoj (Briofitoj), la gametofito estas la ofte pli konata fazo de la planto. Frua evolua fazo en la gametofito de muskoj (tuj sekvantaj ĝermadon de la mejospoo) estas nomita la protonemo. La plenkreska gametofito de muskoj estas nomata la gametoforo kiam ĝi portas la gamet-produktantajn seksorganojn. 

En la plej multaj aliaj terplantoj, la gametofito estas tre malgranda. En filikoj la gametofito estas aparta vivanta organismo nomita la protalo, kontraste al angiospermoj.

En Gimnospermoj kaj angiospermoj, la gametofito estas malpliigata al nur kelkaj ĉeloj; en angiospermoj la ina gametofito (foje nomata embra sako) estas konata kiel **megagametofito** kaj la vira gametofito (poleno) estas nomata **mikrogametofito**.

En kelkaj multĉelaj verdaj algoj, ruĝaj algoj aŭ brunalgoj (*Ulva* estas unu ekzemplo), la sporofitoj kaj gametofitoj similas ofte sed ĉe kelkaj specioj la gametofito povas esti reduktita.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sporofito
* Alternadon de generacioj
* Arkegonio
* Anteridio
* Ploido

## Fonto 
Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Vegetala reproduktado
Alfréd Rényi

**Alfréd RÉNYI** [rénji], hungare **Rényi Alfréd** estis hungara matematikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (de 1956). Lia edzino estis Kató Rényi.

Alfréd Rényi naskiĝis la  1921 en Budapeŝto. Li mortis la  1970 en Budapeŝto.

## Biografio 
Alfréd Rényi devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li lernis precipe de Lipót Fejér. Post la 2-a mondmilito li doktoriĝis en Szeged ĉe Frigyes Riesz. En 1949 li ekedukis en universitato de Debrecen. En la sekva jaro li fondis filian instituton de Hungara Scienca Akademio. Ekde 1952 li instruis en Universitato de Budapeŝto. Li okupiĝis precipe pri kombinatoriko, grafeoteorio, probablokalkulo kaj li pruvis Konjekton de Goldbach. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1954.

## Memorigiloj 
* premio Rényi ekde 1972

## Verkaro (elekto) 
* *Ars Mathematica – Rényi Alfréd összegyűjtött írásai* - kolektitaj verkoj de la aŭtoro, 2005
* *Dialógusok a matematikáról* (Dialogoj pri matematiko), 1994
* *Valószínűségszámítás* - universitata lernolibro, 1968

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
László Rédei

**László RÉDEI** [lAslO], hungare **Rédei László** estis hungara matematikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (ekde 1955).

László Rédei naskiĝis la  1900 en *Rákoskeresztúr* (nuntempa Rákosmente). Li mortis la  1980 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Rédei frekventis universitaton, poste li ekinstruis en mezlernejoj de Budapeŝto, Miskolc kaj Mezőtúr, dume inter 1934-1935 li plulernis en Göttingen helpe de stipendio. En 1940 li ekedukis en universitato de Szeged. Post la 2-a mondmilito li studvojaĝis en ambaŭ Germanioj, Aŭstrio, Sovetunio, Ĉeĥoslovakio, Svedio, Norvegio, Jugoslavio. Li havis edzinon, kiu naskis filon. Li ricevis premiojn Kossuth en 1950 kaj 1955, inter 1940-2007 ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Algebra I. kötet* 1954
* *Theorie der endlich erzeugbaren kommutativenHalbgruppen* 1963
* *Begründung der euklidischen und nichteuklidischen Geometrien nach F. Klein* 1965
* *Theorie der endlich erzeugbaren kommutativenHalbgruppen* 1970
* *Endliche p-Gruppen* 1989

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
[eta|maldekstre|Reliefo pri László Rédei, [László Kalmár (matematikisto) Béla Szőkefalvi-Nagy en Szeged]]

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
(6328) 1991 NL1

**(6328) 1991 NL1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
(6331) 1992 FZ1

**(6331) 1992 FZ1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Parys

''''* estas grandurbo en Sudafriko, en Provinco Liberŝtato. La loknomo prenis sian nomon de Parizo.
eta|300px|Mapo de Sud-Afriko, kie  estas trovebla meze (iomete norde)

## Bazaj informoj 
* Areo: 17&nbsp;km²
* Loĝantaro: 107.102 (en 2012)
* Supermara alteco: 1409 m
* Horzono: UTC +2 h

## Geografio 
 situas sur altebenaĵo laŭ rivero *Vaal'' en la meza-norda parto de la lando. Vanderbijlpark troviĝas 43, Vereeniging 55, Soweto 82, Krugersdorp 94, Johanesburgo 100, **Pretorio** 154, Bloemfontein 277, Durbano 479, Port Elizabeth 806, Kaburbo 1165 km.

## Historio 
 fondiĝis en 1876 kiel haltejo en trafika koridoro sudo-nordo. La unua trajno alvenis en en 1905 alportanta eblecojn por komercadi. La ponto ekfunkciis en 1915.

## Ekonomio 
En  oni produktas boatojn kaj diversajn nutraĵojn. Tie gravas ankaŭ la semajnfina feriado.

## Trafiko 
El  la plej gravaj vojoj kuras al Potchefstroom (tra la ponto), Bothaville kaj Vanderbijlpark. En la urbego finiĝas flanka fervojo.

## Klimato 
 havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 12-22 °C. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas ĉ. 500-700 mm. La pluvo januare kulminas kaj julie malkulminas.

## Vidindaĵoj 
* Hotelo Parys
* muzeo
* preĝejo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj 
* mapo

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Francisko de Paola

Sankta **Francisko de Paola** (naskiĝis  en Paola, Kalabrio (Italio), mortis  en monaĥejo de Plessis-lès-Tours (Francio) estis itala religia ermito, fondinto de Ordeno de la Minimuloj en 1493. El liturgia vidpunkto, li estas festata la .

## Vivo 
La gepatroj de Francisko, ne havintaj gefilojn, preĝis sanktan Franciskon. Kiam filo naskiĝis, ili nomis lin Francisko. (Poste unu aŭ du pluaj gefiloj naskiĝis.)

Ankoraŭ infano, Francisko grave malsaniĝis ĉe la okulo kaj la gepatroj denove preĝis Franciskon, promesante ke la infano restos dum unu jaro ĉe franciskana monaĥejo se li resaniĝos. Tiel okazis. Post la jaro ĉe la monaĥejo, Francisko revenis hejmen.

En 1430 la tuta familio faris longan pilgrimadon ĝis Asizo. Dum la vojaĝo, la 14-jara Francisko ekkonis la ermitojn de Monteluco apud Spoleto kaj, reveninta en Kalabrion, decidis iĝi ermito en la apudaj montoj, en groto ene de la bienoj de liaj gepatroj.

Post malmultaj jaroj, aliaj junuloj aldoniĝis al Francisko. La grupo, aprobata de la episkopo de Kosenco, konstruis kapelon kaj tri dormejojn. Ĝi estis, sub la nomo de "Ermitoj de frato Francisko", la neoficiala komenco de la Ordeno de la Minimuloj, kies oficiala aprobo venis en 1474 de papo Siksto la 4-a.

Nun oni petis Franciskon, ke li fondu novajn monaĥejojn por la ordeno, kaj li ekis vojaĝi. Lia famo iĝis granda; oni asertis ke li faras eĉ verajn miraklojn. En 1483 Francisko iris en Francion, invitita de la reĝo Ludoviko la 11-a, grave malsana en la Kastelo de Plessis-lès-Tours. Kvankam la frato ne resanigis la reĝon, li estis bone akceptata ĉe la francaj reĝoj kaj restis en Francio ĝis sia morto en 1507.

## Vidu ankaŭ 
* Preĝejo de Sankta Francisko de Paola (Reggio Calabria)
* Listo de sanktuloj‎

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio de Sankta Francisko de Paola

Kategorio:Italaj romkatolikaj sanktuloj
Kategorio:Minimuloj
Paĉinko

eta|325px|paĉinko salono en Tokio
 estas mekanika ludo devenanta de Japanio. Paĉinko maŝino similas al vertikala flipera maŝino, kaj uzas larĝan kvanton da malgrandaj globoj.
La ludanto ŝutas globojn en la maŝinon, kiuj poste falas tra aro de bastonetoj. La ludanto klopodas stiri la globojn tiel, ke li perdas malmultajn kaj gajnas laŭeble plej multajn. La gajnitaj globoj povas esti ŝanĝitaj al premioj.

Paĉinkomaŝinoj estis komence tute mekanikaj, sed nun ili havas multajn elektronikajn detalojn.

Paĉinkosalonoj estas tre oftaj en Japanio. Povas esti, ke je stratkruco troviĝas kvar. La bruo de centoj da maŝinoj estas tre laŭta. Japanoj uzas la paĉinko-ludadon dum horoj por pasigi sian libertempon.

Oni povas ŝanĝi la premiojn gajnitajn al mono, tamen ne en la salono kaj ne laŭleĝe. Rumoroj diras, ke spertaj ludantoj per tio gajnas monon. La plimulto klare malgajnas.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Paĉinko (romano) 

Kategorio:Hazardludoj
Arkegonio

[eta|Maturiĝo de arkegonio de [briofito]]

**Arkegonio** aŭ ** arĥegonio** estas inseksa reproduktorgano de la briofitoj kaj vaskulplantoj, tipe konsistanta el botelforma ĉelaro entenanta gameton, sed tre reduktiĝinta ĉe la semplantoj.

La nomo devenas de la malnova greka lingvo *ἀρχή* ("komenciĝi") kaj *γόνος* ("idoj").

La ekvivalenta vira organo estas nomita anteridio.

## Referencoj 
Kategorio:Plantomorfologio
Alveoluloj

**Alveoluloj** () estas klado de eŭkariotoj.

## Priskribo 
Ili havas alveolojn sub la plasm-membrano.

## Sistematiko
Haĉisuka Narimasa

''''* (naskiĝinta 1795-08-24, mortis 1895-10-08) estis japana daimio de la periodo Edo, kiu regis la Tokuŝima regionon. Lia oficiala titolo estis *Awa no kami''.

Kategorio:Historio de Japanio
Sylvia Kristel

**Sylvia KRISTEL** (naskiĝis  en Utrecht (Nederlando), mortis  en Amsterdamo) estis nederlanda aktorino kaj modelo. Ŝi estis konsiderita seksosimbolo de la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj.

## Filmaro 
### Kino 
* 1974: *Emmanuelle* de Just Jaeckin: Emmanuelle
* 1974: ''Un linceul n'a pas de poches*: Avril
* 1975: *Emmanuelle l'antivierge* (*Emmanuelle 2*) de Francis Giacobetti: Emmanuelle
* 1975: *Le Jeu avec le feu*: Diana Van Den Berg
* 1976: *La Marge*: Diana
* 1976: *Une femme fidèle*: Mathilde Leroy
* 1977: *Good-bye, Emmanuelle*: Emmanuelle
* 1977: *Alice ou la dernière fugue* de Claude Chabrol: Alice Caroll
* 1977: *René la Canne*: Krista
* 1979: *Airport 80 Concorde* (*The Concorde; Airport '79*): Isabelle
* 1979: *Le Cinquième Mousquetaire* *(The Fifth Musketeer)*: Maria Theresa
* 1979: *Les Monstresses* (*Letti selvaggi*): skeĉoj « *La moglie giovane* » (La juna edzino) kaj « *L'arabo* » (La arabo)
* 1980: *Le plus secret des agents secrets* de Clive Donner: Agent 34
* 1981: *Les Machines diaboliques* de François Villiers: Djamila Khan, orienta princino
* 1981: *Leçons très particulières* de Alan Myerson: Nicole Mallow
* 1981: *L'Amant de lady Chatterley* (*Lady Chatterley's Lover*): Lady Constance Chatterley
* 1984: *Emmanuelle IV* de Francis Leroi kaj Iris Letans: Sylvia/Emmanuelle
* 1985: *Mata Hari* de Curtis Harrington: Mata Hari
* 1985: *Chaleur rouge* de Robert Collector: Sofia
* 1993: *Emmanuelle au 7e ciel* de Francis Leroi
* 2001: *Sexy Boys* de Stéphane Kazandjian: Seksologino
* 2001: *Vergeef me* de Cyrus Frisch: Chiquita
* 2010: *Two sunny days*

### Televido 
* 1993: *Magique Emmanuelle*: Emmanuelle
* 1993: *Éternelle Emmanuelle*: Emmanuelle maljuna
* 1993: *L'Amour d'Emmanuelle* (*Un amour d'Emmanuelle*): Emmanuelle maljuna
* 2010: *Les demoiselles du swing''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Sylvia Kristel en IMDb

Kategorio:Nederlandaj aktoroj
Kategorio:Nederlandaj fotomodeloj
Kategorio:Manekenoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de septembro
Kategorio:Mortintoj la 17-an de oktobro
La Originoj de Totalismo

***La Originoj de Totalismo*** (angle *The Origins of Totalitarianism*; germanlingve *Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft*) estas la anglalingve skribita ĉef-verko de la germana politikosciencistino Hannah Arendt. Ĝi temas pri la kaŭzoj kaj elementoj de totalismo, precipe pri tiuj de Naziismo kaj Stalinismo. La aŭtorino tradukis la libron mem en la germanan, kiu estis ŝia denaska lingvo.

## Enhavo 
La libro estas strukturigata en tri partoj laŭ la temoj antisemitismo, imperiismo kaj totalismo. En la unua parto la aŭtorino priskribas la historion de la judoj kaj komparas ĝin kun la eŭropa historio de la mezepoko ĝis la Dua Mondmilito. Specifaj temoj, pri kiuj ŝi skribas, estas i.a. la rolo de la judoj en la nacio-ŝtato kaj la Dreyfus-skandalo. Kune kun la dua parto pri imperiismo ŝi donas la kaŭzojn por la totalisma sistemo priskribita en la tria parto.

## Bibliografio 
### Eldonoj 
* Angle *The Origins of Totalitarianism * New York 1951; egalas al *The Burden of Our Time* London 1951.
* *Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft. Antisemitismus, Imperialismus, totale Herrschaft.* Piper, München-Zürich 1986 (TB), 12. Aufl. 2008, ISBN 978-3-492-21032-4.

### Sekundara literaturo 
* Antonia Grunenberg: *Arendt.* Herder, Freiburg et al. 2003, ISBN 3-451-04954-6, S. 58–75.
* Wolfgang Heuer: *Hannah Arendt.* Rowohlt, Reinbek 1987, ISBN 3-499-50379-4, S. 42–44, S. 84–92.
* Annette Vowinckel: *Arendt.* Reclam, Leipzig 2006, ISBN 978-3-379-20303-6, S. 23–40.
* Thomas Wild: *Hannah Arendt.* Suhrkamp, Frankfurt am Main 2006, ISBN 3-518-18217-X, S. 75–82.
* Elisabeth Young-Bruehl: *Hannah Arendt. Leben, Werk und Zeit.* Fischer, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-596-16010-3. S. 285–301, S. 352–362, S. 554–562 (Usona originalo de 1982).

## Vidu ankaŭ 
* Judismo
* Faŝismo
* Ideologio

Kategorio:Politiko
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Politikaj sciencoj
Kategorio:Politikaj libroj
Naturrezervejo Kriŝna

[eta|dekstre|300px|Mangrovoj en Naturrezervejo Kriŝna, [Andra-Pradeŝo, Barato.]]
**Naturrezervejo Kriŝna** estas naturrezervejo kaj estuaro situanta en Andra-Pradeŝo, Barato.

## Geografio 
La Naturrezervejo estas parto de la mangrova humidejo en Andra-Pradeŝo kaj estas situanta en la marborda ebenaĵo de la delto de la rivero Kriŝno.

La Kriŝna mangrovoj kuŝas inter 15° 2' N kaj 15° 55' N en latitudo kaj 80° 42'- 81° 01' Or en longitudo tra la distriktoj Kriŝno kaj Guntur de Andra-Pradeŝo.

Ĝi inkludas la arbarrezervojn Sorlagondi, Naĉugunta, Jeliĥetladibba, Kottapalem, Molagunta, Adavuladivi kaj Lankivanidibba. Ili okupas la insulojn de la delto kaj apudajn ĉefterojn de la distriktoj Kriŝno kaj Guntur.

Parto de la mangrovoj estas situanta tre for el la ĉefaj mangrovaj areoj. Tiu nekonektaj regionoj kuŝas ĉe Maĉilipatnam en la orientaflanko kaj ĉe Nakŝatranagar en ties okcidento.

## Flaŭro kaj Faŭno 
[eta|maldekstra|[Rama hipolao *Hippolais rama* en Naturrezervejo Kriŝna, Andra-Pradeŝo, Barato.]]
Krom multaj raraj kaj interesaj reptilioj (serpentoj), la amfibia faŭno prezentas en la Naturrezervejo Kriŝna speciojn kiaj la komuna rano, la lutro kaj la Mara krokodilo.

Herbomanĝuloj de la Rezervejo estas la Ĉitalo, la Akvocervo kaj aliaj.

Aliaj specioj troviĝantaj en la Naturrezervejo estas Hienoj, Ĝangala kato, Fiŝkato, vulpoj kaj ursoj.

Kelkaj birdospecioj estas la Kresta serpentaglo, la Azia koracio, motaciloj, kaj pipioj.

## Park-specifa Informaro 
Alireblo: 80&nbsp;km laŭ ŝoseo el trajnstacio Vijajavada. Je 25&nbsp;km el Repalle en distrikto Guntur.

Gasteblo: arbaraj gastejoj ĉe Vijajavada kaj Repalle en distrikto Guntur.

Sezono: oktobro al februaro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Naturrezervejo 
* Oficiala retejo de la ŝtata servo 

Kategorio:Geografio de Barato
Kategorio:Protektitaj areoj de Barato
Kategorio:Naturo en Barato
35-a jarcento a.K.

La **35-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 3500 kaj finiĝis la 31-an de decembro 3401 antaŭ nia erao.

[eta|la kapo de la [mumio EA&nbsp;32751 ("Ginger") en la Brita Muzeo en Londono]]

## Eventoj 
* En Antikva Egiptio ekestas Senet, la plej malnova (konfirmita) tabulludo en la mondo, kaj ekproduktiĝas fajenco, la plej malnova konata vazaro en la mondo.
34-a jarcento a.K.

La **34-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 3400 kaj finiĝis la 31-an de decembro 3301 antaŭ nia erao.

[eta|la kapo de la [mumio Ötzi, trovita en glaĉero de Suda Tirolo]]

## Eventoj 
* Plugilo ekuziĝas.
* Fine de la jarcento vivas kaj mortas homo en la sudaj Alpoj, kies mumio konatiĝis je la nomo "Ötzi".
* En norda Eŭropo regas la funelpokalkulturo.
* Formoj de kojnoskribo (nun arkaika) ekestas en la periodo de Uruk.
33-a jarcento a.K.

La **33-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 3300 kaj finiĝis la 31-an de decembro 3201 antaŭ nia erao.

 [eta|la suno brilas sur sablo[dunoj de la dezerto Saharo]]

## Eventoj 
* Signifaj klimataj ŝanĝiĝoj okazas, probable pro ŝanĝiĝo en suna aktiveco.
* Interalie la regiono Saharo en norda Afriko ŝanĝiĝas de loĝebla aero aen dezerton.
* La Induso-civilizacio ekestas en la urbo Harapo.
* En norda Eŭropo regas la funelpokalkulturo.
* Ĉirkaŭ la jaro 3300 antaŭ nia erao ekestas piktogramoj de Uruk.
* En Antikva Egiptio, do borde de la rivero Nilo, estas malsovaĝigitaj azenoj kaj bovoj, kaj ili estas reproduktigitaj per bredado.
* Krome en Egiptio ekuziĝas signoj el argilo, osto kaj eburo por identigi kestojn, probable unua stadio de praa skribado.
* Ne nur en Antikva Egiptio, sed ankaŭ en pluraj aliaj kulturoj, ekuziĝas bronzo (vidu bronzepoko).
Duforma egreto

La **Duforma egreto** (*Egretta dimorpha*) estas specio de ardeo de la familio de Ardeedoj. Ĝi troviĝas en Orienta Afriko, nome en Komoroj, Kenjo, Madagaskaro, Majoto, norda Mozambiko, Sejŝeloj, kaj Tanzanio. Kiel ties nomo sugestas, tiu birdospecio havas du morfojn nome unu blankan kaj alian bluecgrizan. Tiele ĝi estas la plej okcidenta inter la taksonoj kiuj estas tiaj ekde la Rifegreto tra la Okcidenta rifegreto al Afriko.

eta|maldekstre|250px|
En 2009, la IUCN kunigis la taksonon *Egretta dimorpha* kun la Malgranda egreto *Egretta garzetta*.

Ĝi troviĝantas en ĉiaj humidejoj, sed preferas tiujn saletakvajn. La **Duforma egreto** povas foje troviĝanti sur tegmentoj, serĉante insektojn tie. Ili manĝas malgrandajn fiŝetojn, ranojn, akvajn insektojn kaj malgrandajn krustulojn.

## Referencoj 
* BirdLife Species Factsheet ĉe Malgranda egreto

Kategorio:Ardeoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Orienta Afriko
Leĝo de Unuiĝo, 1800

La **Act of Union 1800** (eo. **Unuiĝa leĝo**, **Akto de Unio** aŭ **Kontrakto de Unuiĝo**) estis ambaŭflanka kontrakto inter la parlamento de la Reĝlando de Granda Britio kaj la parlamento de la Reĝlando Irlando. La kontrakto rezultis en la kreo de la Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando, kiu okazis la 1-an de januaro 1801.

## Detaloj 
La kontrakto donis al Irlando la rajton sendi 100 politikistojn al la brita parlamento en la *Palace of Westminster*, kiu ekde tiam konsistis el 658 parlamentanoj. Fakte Irlando povus esti havinta pli da parlamentanoj, se la nombro de tiuj dependus de la nombro de loĝantoj de la ŝtato. Unu parto de la kontrakto estis kroma la egalrajtigo de la katolikoj, kio unue ne estis efektivigata.

Per la kunfando de ambaŭ reĝlandoj en la Unuiĝintan Reĝlandon la Union Jack, t.e. la flago de la brita nacio, ekhavis la formon, kiun ĝi havas ĝis hodiaŭ.

En la anglalingva historiografio oni konsideras, ke la traktato konsistas el du aktoj, ĉar ĝi estis ambaŭflanke proklamita, kaj en la brita kaj en la irlanda parlamento. Pro tio la anglalingva originala nomo estas *Acts of Union* (en la pluralo).

## Vidu ankaŭ 
* Act of Union 1707

Kategorio:Historio de Unuiĝinta Reĝlando
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Historio de Irlando
Kategorio:Brita juro
Kategorio:Unuiĝo de ŝtatoj
32-a jarcento a.K.

La **32-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 3200 kaj finiĝis la 31-an de decembro 3201 antaŭ nia erao.

[eta|elfositaj ruinoj de la vilaĝo Skara Brae en la insularo [Orkadoj de norda Skotlando, la plej komplete konservita ŝtonepoka loĝloko de Eŭropo]]

## Eventoj 
* Egiptiaj hieroglifoj estas plene evoluigitaj.
* Proksimume inter la jaroj 3150 kaj 3125 en Antikva Egiptio, do borde de la rivero Nilo, regas Narmer, la unua faraono, kaj unuigas la regnon. Ekestas la *Paleto de Narmer*, la plej malnova konata historia dokumento en la mondo.
* En Kreto ekregas la minoa civilizo.
* En norda Eŭropo regas la funelpokalkulturo.
31-a jarcento a.K.

La **31-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 3100 kaj finiĝis la 31-an de decembro 3001 antaŭ nia erao.

[eta|altara bloko kun spiralaj dekoraĵoj, de la templaro de Tarxien (Tarŝien) en la mediteranea insulo [Malto (insulo)|Malto]]

## Eventoj 
* Laŭ iuj kalkuloj ĉirkaŭ la jaro 3100, laŭ aliaj jam 50 jarojn pli frue, en Antikva Egiptio, do borde de la rivero Nilo, ekregas Narmer, la unua faraono, kaj unuigas la regnon. Ekestas la *Paleto de Narmer*, la plej malnova konata historia dokumento en la mondo.
* La unua templo de Tarxien (Tarŝien) uziĝas fare de la ŝtonepokaj loĝantoj de la mediteranea insulo Malto.
* Ekkonstruiĝas la sanktejo Stonehenge en Britio.
* En norda Eŭropo regas la funelpokalkulturo.
* En Antikva Ĉinio ekestas la ĉinlingvaj ideogramoj.
6321 Namuratakao

**6321 Namuratakao** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga (gubernio Ŝiga, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Takao Namura*, famkonata fabrikanto de speguloj por teleskopoj. Li faris spegulojn por la Nacia Observatorio de Japanio kaj por multenombraj .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Sugie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
30-a jarcento a.K.

La **30-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 3000 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2901 antaŭ nia erao.

[eta|140px|[steleo kun la hieroglifa nomo de Ĝet (aŭ Ŭaĝi), la tria faraono de unuiĝinta Antikva Egiptio (nun en la muzeo Luvro de Parizo)]]

## Eventoj 
* Ĉirkaŭ la jaro 3000 en Antikva Egiptio, do borde de la rivero Nilo, ekregas Ĝet (aŭ Ŭaĝi), la tria faraono de unuiĝinta egiptia regno. Li mortas ĉirkaŭ la jaro 2955.
* En Malgrandazio fondiĝas la urbo Trojo.
* En norda Eŭropo regas la funelpokalkulturo.
* En iuj partoj de la regionoj borde de la mediteranea maro la ŝtonepokon sekvas la frua bronzepoko (en aliaj partoj de Eŭropo, okcidenta Azio kaj norda Afriko bronzo ekuziĝas nur poste).
Daju-lingvoj

La **Daju-lingvoj** estas subgrupo de la orientsudana branĉo de la nil-sahara lingva familio. Ili estas parolataj en la oriento de la Respubliko Ĉado kaj en la okcidento de la respubliko Sudano.

Al tiuj apartenas laŭ Bender (2000):

* **Daju** (ĉ. 23.000 parolantoj)
* Ŝatto (ĉ. 15.000 parolantoj)
* Liguri (ĉ. 2.500 parolantoj)
* Njala-Lagova (ĉ. 80.000 parolantoj)
* Njolgé (Njalgulgulé) (ĉ. 1.000 parolantoj)
* Mongo (ĉ. 31.000 parolantoj)
* Sila (ĉ. 38.000 parolantoj)
* Bejgo (mortis)

## Literaturo 
* M. Lionel Bender: *Nilo-Saharan*. En: Bernd Heine kaj Derek Nurse (eld.): *African Languages. An introduction*. Cambridge University Press, 2000, p. 43–73.
* Robin Thelwall: *Lexicostatistical subgrouping and lexical reconstruction of the Daju group*. En: Tilo C. Schadeberg u. M. Lionel Bender (eld.): *Nilo-Saharan. Proceedings of the First Nilo-Saharan Linguistics Colloquium (Leiden 1980)*. Foris, Dordrecht kaj Cinnaminson 1981, p. 167–184.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue, languages of the World: Daju (language family tree)

Kategorio:Orientsudana lingvaro
Emmanuelle (filmo)

**Emmanuelle** estas franca erotika filmo el 1974, reĝisorita de Just Jaeckin kaj kun Sylvia Kristel kiel ĉefrolulino. Ĝi estas filmversio de la libro de la franca verkistino Emmanuelle Arsan.

La filmo tiam estis internacia kassukceso kaj havis multajn sekvaĵojn. Ĝi estas unu el la plej konataj erotikaj filmoj el la 1970-aj jaroj.

## Rolularo 
* Sylvia Kristel kiel Emmanuelle
* Daniel Sarky kiel Jean
* Alain Cuny kiel Mario
* Marika Green kiel Bee
* Jeanne Colletin kiel Ariane
* Christine Boisson kiel Marie-Ange

## Filmaro 
### Oficialaj *"Emmanuelle"-*filmoj 
* *Emmanuelle* (1974) * afiŝo de la filmo
* *Emmanuelle 2* (1975) * afiŝo de la filmo
* *Goodbye Emmanuelle* (1977) * afiŝo de la filmo
* *Emmanuelle 4* (1984) * afiŝo de la filmo
* *Emmanuelle 5* (1986)
* *Emmanuelle 6* (1988)
* *Emmanuelle 7* (1992)
* ''Emmanuelle's Secret* (1992)
* *Emmanuelle's Revenge* (1992)
* *Emmanuelle's Perfume* (1992)
* *Emmanuelle's Magic* (1992)
* *Emmanuelle's Love* (1993)
* *Emmanuelle in Venice* (1993)
* *Emmanuelle Forever* (1993)
* *Emmanuelle: First Contact* (1994)
* *Emmanuelle 2: A World of Desire* (1994)
* *Emmanuelle 3: A Lesson in Love* (1994)
* *Emmanuelle 4: Concealed Fantasy* (1994)
* *Emmanuelle 5: A Time to Dream* (1994)
* *Emmanuelle 6: One Final Fling* (1994)
* *Emmanuelle 7: The Meaning of Love* (1994)
* *Emmanuelle 2000: Being Emmanuelle* (2000)
* *Emmanuelle 2000: Emmanuelle and the Art of Love* (2000)
* *Emmanuelle 2000: Emmanuelle in Paradise* (2000)
* *Emmanuelle 2000: Jewel of Emmanuelle* (2000)
* *Emmanuelle 2000: Intimate Encounters* (2000)
* *Emmanuelle 2000: Emmanuelle's Sensual Pleasure* (2000)
* *The Joys of Emmanuelle, Parts 1-3* (2001)
* *Emmanuelle 2000* (2001)
* *Emmanuelle in Rio* (2003)
* *Emmanuelle Private Collection: The Art Of Ecstasy* (2005)
* *Emmanuelle Private Collection: Sex Goddess* (2005)
* *Emmanuelle Private Collection: Sex Talk* (2005)
* *Emmanuelle Private Collection: Jesse's Secret Desire* (2006)
* *Emmanuelle Private Collection: Emmanuelle vs. Dracula* (2006)
* *Emmanuelle Private Collection: Sexual Spells* (2006)
* *Emmanuelle Private Collection: The Sex Lives Of Ghosts* (2006)
* *Emmanuelle Tango'' (2006)

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1974
Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Erotikaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri adultoj
Vadmigrado

eta|Vadmigrado
**Vadmigrado** estas migrado en vadmaro. Spertulo ordinare gvidas organizitan vadmigradon.

## Karakterizaĵoj de la vadmigrado 
La vado, tio estas la margrundo, kiun oni nur vidas ĉe malalta tajdo, konsistas el ŝlimo. Tio ĉi estas alnaĝaĵo de la maro kaj konsistas el miksaĵo de sablo, argilo, kalko kaj organikaj komponantoj. Oni diferencigas inter sablovado, ŝlimvado kaj miksvado, kiu estas miksaĵo el la du aliaj. Por vadmigrado la plej bone taŭga grundo estas sablovado kaj miksvado. En ili oni ne tro enprofundiĝas, tial la irado estas pli facila kaj malstreĉiga. Sablovado povas esti tre malmola, dum en ŝlimvado oni povas enprofundiĝi ĝis la genuoj, malofte eĉ ĝis la kokso.

Depende de la vadspeco oni kutime iras nudpiede en sablovado kaj kun alte fermitaj ŝuoj en ŝlimvado pro la tie vivantaj konkoj. La migradon en sablovado sen ŝuoj oni sentas pli agrabla, la piedoj estas nature masaĝataj. Migrado en tiu vasta pejzaĝo kaj pura aero estas konsiderata kiel ripoziga, kaj ĝi stimulu la malstreĉiĝon.

Nespertuloj faru vadmigradon nur en akompano de vadgvidisto, ĉar ĉe la alfluo pro la pleniĝado de la defluejoj la vojo reen povos esti barita. La vadgvidisto estas informita pri la tajdo kaj ŝanĝiĝema situo de la defluejoj kaj laŭe planas la migradon. Plia danĝero estas la mara nebulo, kiu povas aperi subite kaj malfaciligas la orientadon. La sunradiado en la vado estas tre intensa pro la reflekto de sunlumo de la malseka grundo, kio povas kaŭzi sunbrulumon.

Kadre de organizita vadgvidado oni ricevas informojn pri la naturejo vadmaro, vivestaĵoj en la vadgrundo kaj efiko de tajdo je la vadmaro.

Gvidataj vadmigradoj estas ofertataj de la plej multaj turismaj oficejoj aŭ asocioj de naturprotektado.

La vadmaro estas sub naturprotektado. Tial validas reguloj, kiuj ekzemple malpermesas la surpaŝon de difinitaj areoj.

## Referencoj 
Kategorio:Sporto
Kategorio:Libera tempo
Kategorio:Migrado
27-a jarcento a.K.

La **27-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 2700 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2601 antaŭ nia erao.

[eta|300px|la [piramidoj de Gizo]]

## Eventoj 
* En Antikva Egiptio dum la jarcento interalie ellaboriĝas kirurgio, la plej malnova konata en la mondo, preciza termezurado kaj unusilabaj signoj, kreantaj bazon por la plej malnova konata alfabeto en la mondo.
* Inter la jaroj 2775 kaj 2650 en Antikva Egiptio ardas militoj de la dua dinastio.
* Inter la jaroj 2613 kaj 2494, la granda sfinkso en Gizo estas konstruata.
* Inter la jaroj 2601 kaj proksimume 2515, la grandaj piramidoj de Gizo konstruiĝas.
* Ĉirkaŭ la jaro 2640, la Flava Imperiestro ekregas en Antikva Ĉinio.
* La kultivado kaj teksado de silko ekestas forte gardata sekreto en Ĉinio.
Kazuo Okada

**Kazuo Okada** (jap. , *Okada Kazuo*; naskiĝis en 1942) estas la prezidanto de la japana kompanio Aruze, kiu fabrikas paĉinko-maŝinojn. Krome li estas posedanto de diversaj japanaj hazardludejoj. Kun taksita havaĵo de 1,6 miliardoj da dolaroj li estas je pozicio 369 de la Forbes-listo, de la plej riĉaj homoj.

Kategorio:Japanaj miliarduloj
Kategorio:Japanaj artkolektistoj‎
-2600

En la jaro **2600 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

eta|maldekstra|200ra|
## Eventoj 
* Ekregas la reĝo Akalamdug (sumere 𒀀𒌦𒄭) en Ur.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
Kategorio:Jaroj de la 27-a jarcento a.K.
25-a jarcento a.K.

La **25-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 2500 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2401 antaŭ nia erao.

eta|la ruiniĝinta piramido de la faraono *Userkaf*

## Eventoj 
* Ĉirkaŭ la jaro 2500 al Malajzio enkondukiĝas kultivado kaj manĝado de rizo.
* Samtempe lernejoj de skribado floras en la regno Sumero.
* La urbo Mohenĝo-daro de la Induso-civilizo kovras areon de 18 kvadrataj kilometroj kaj loĝigas ĝis 50 000 homojn.
*En Mezopotamio la unuaj ziguratoj estis konstruitaj.
* En Antikva Egiptio ekkutimiĝas abelbredado kaj sekve sistema produktado de mielo.
28-a jarcento a.K.

La **28-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 2800 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2701 antaŭ nia erao.

[eta|140px|*[Shennong* (Ŝenong) gustumas herbojn por malkovri iliajn kvalitojn, la pozo tipas por bildigoj de li, ĉi-kaze en 19-jarcenta japana pentraĵo]]

## Eventoj 
* Inter la jaroj 2775 kaj 2650 en antikva Egiptio ardas militoj de la dua dinastio.
* Ĉirkaŭ la jaro 2773 la 365-taga kalendaro enkondukiĝas en antikva Egiptio.
* Laŭ Herodoto, la fenica urbo Tiro (urbo) en Levantenio estas fondita en 2750 antaŭ nia erao.
* Laŭ ĉina legendo, en 2737 *Shennong* (Ŝenong) inventas teon kiel trinkaĵon, kaj ankaŭ malkovras multajn aliajn kuracajn efikojn de plantoj.
* Plukonstruiĝas la ŝtonepoka monumento Stonehenge en Britio, ekkonstruita jam 300 jarojn antaŭe.
* En norda Eŭropo iom post iom finiĝas la funelpokalkulturo.
26-a jarcento a.K.

La **26-a jarcento antaŭ nia erao** aŭ **antaŭ Kristo** komenciĝis la 1-an de januaro 2600 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2501 antaŭ nia erao.

 [eta|300px|la [Piramido de Keopso|piramido de Ĥufu, unu el la piramidoj de Gizo]]

## Eventoj 
* Inter la jaroj 2600 kaj 1900 en la urbo Mohenĝo-daro de la Induso-civilizo konstruiĝas granda akvujo, probable rita banejo.
* En 2589 ekregas faraono Ĥufu, konata ankaŭ sub greka formo de sia nomo Keopso. Li mortas en 2566, kaj entombiĝas en propra piramido: la Granda piramido en Gizo restas la tutmonde plej alta konstruaĵo ĝis la jaro 1300 de nia erao.
* Standardo de Ur
* Inter la jaroj 2600 kaj 2500 ankaŭ verkiĝas la *instrukcioj de Šuruppak, filo de Ubara-tutu* kojnoskribe en la sumera, la plej aĝa konata literatura teksto.

## Laŭ jaroj 
* 2600: Ekregas la reĝo Akalamdug (𒀀𒌦𒄭) en la urboŝtato Ur.
* 2589: Ekregas la faraono Ĥufu de Egiptio.
* 2570: Ekregas la reĝoj Uhub en la urboŝtato Kiŝ kaj En-hegal en la urboŝtato  Lagaŝ.
* 2566: Mortas la faraono Ĥufu de Egiptio, kaj entombiĝas en la piramido de Ĥufu, la plej granda el la piramidoj de Gizo.
* 2560: Ekregas reĝo Mesannepada (sumere 𒈩𒀭𒉌𒅆𒊒𒁕) en la urboŝtato Ur: La urbo, kiu tiam havis nur 4 000 civitanojn, fariĝos granda ĉefurbo dum la 40 jaroj de la regado de Mesannepada. Ĝian opulecon kaŭzis sia komerca agado: la suda riverhaveno de Ur koncentris la komercon de Mezopotamio kun klientoj laŭ la bordoj de la Persa Golfo.
* 2558: Ekregas la faraono Ĥafra aŭ Ĥefren de Egiptio. Ekkonstruiĝas la piramido de Ĥafra aŭ Ĥefren, la dua plej granda el la piramidoj de Gizo, kaj la monumenta granda sfinkso en Gizo.
* 2550: Ekregas la reĝoj Ur-Nanŝe (sumere 𒌨𒀭𒀏) de la urboŝtato Lagaŝ kaj Mesilim (sumere 𒈨𒁲) de la urboŝtato Kiŝ.
* 2532: Mortas la faraono Ĥafra aŭ Ĥefren de Egiptio, kaj entombiĝas en la piramido de Ĥafra aŭ Ĥefren, la dua plej granda el la piramidoj de Gizo, apud la monumenta granda sfinkso en Gizo. Samjare ekregas la faraono Menkaure.
* 2525: Ekregas reĝo A'annepada (sumere 𒀀𒀭𒉌𒅆𒊒𒁕) en Sumero (li mortos en 2485). 
* 2503: Mortas la faraono Menkaure kaj ekregas la sekva faraono, lia filo Ŝepseskaf. Dum sia relative mallonga regotempo, probable ĝis 2496, Ŝepseskaf kompletigas la piramidon de Menkaure por la mortokulto de sia patro.
(6341) 1993 UN3

**(6341) 1993 UN3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
24-a jarcento a.K.

La **24-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 2400 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2301 antaŭ nia erao.

[eta|vulkano [Hekla en Islando]]

## Eventoj 
* Inter la jaroj 2900 kaj 2334 en Mezopotamio ardas militoj de la frua dinastia periodo.
* Ĉirkaŭ la jaro 2360 erupcias la vulkano Hekla en Islando.
* Inter la jaroj 2340 kaj 2180 floras la Imperio de Akadanoj.
* La urbo *Lothal* fondiĝas en la induso-civilizo.
* En Antikva Egiptio ellaboriĝas astromia kalendaro, plu uzata eĉ en mezepoko pro ties matematika reguleco.
23-a jarcento a.K.

La **23-a jarcento antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** komenciĝis la 1-an de januaro 2300 kaj finiĝis la 31-an de decembro 2201 antaŭ nia erao.

[eta|250px|ruinoj de la piramidaro de faraono [Pepi la 2-a, la plej longe reginta monarko en fiksita historio]]

## Eventoj 
* Ĉirkaŭ la jaro 2300 la bronzepoko komenciĝas en vastaj partoj de Eŭrazio kaj Egiptio.
* Inter la jaroj 2278 kaj 2184 en Antikva Egiptio regas la faraono Pepi la 2-a, la plej longe reginta monarko en fiksita historio.
* Ĉirkaŭ la jaro 2250 pruveblas unuaj spuroj pri kultivado de maizo en Centra Ameriko.
-1600

La 1-an de januaro de la jaro **1600** antaŭ nia erao (mallonge -1600) finiĝis la 17-a kaj komenciĝis la 16-a jarcento a.K.. En aŭ ĉirkaŭ tiu jaro okazis, interalie:

[300px|eta|maldekstra|La [pordo de la leonoj en Hatuŝa]]

## Epokoj 
* Inter la jaroj -1600 kaj -1490 floras la malnova imperio de la Hititoj kun la ĉefurbo *Hatuŝa*.

## Eventoj 
* Komence de la jarcento, ĉirkaŭ la jaro -1600, en Mezeŭropo kreiĝas la ĉieldisko de Nebra, metala bronzepoka disko kun oraj aplikaĵoj reprezentanta la ĉielon.
Filipina karlito

eta|dekstre|Filipinaj karlitoj grimpantaj.
alternative=Philippine Tarsier geodistrib.png|eta|Mapo de arealo de Tarsier
La **Filipina karlito** aŭ **Filipina tarsio** (*Carlito syrichta*), konata surloke kiel *maŭmag* en cebua/bisaja kaj *mamag* en Luzono, estas endanĝerita specio de tarsio endemia de Filipinoj. Ĝi troviĝas en la sudorienta parto de la insularo, precize en la insuloj de Boholo, Samaro, Lejteo kaj Mindanao. Ĝi estas membro de la proksimume 45 milionjara malnova familio Tarsiedoj, kies nomo devenas el longeca "tarso" aŭ maleola osto. Ĝi estas la ununura membro de la genro ***Carlito***, post kiam la specio estis formovita el la genro *Tarsius*. La nova genro tiele nomiĝas el Carlito Pizarras, konata kiel la tarsia homo, nome kampadministristo de la Filipina karlito kaj naturrezervejo de la insulo Boholo, kaj pioniro de la tarsikonservado en Filipinoj.

## Anatomio kaj morfologio 
## Aspekto 
## Distribuado 
## Ekologio 
## Notoj 
Kategorio:Faŭno de Filipinoj
Kategorio:Primatoj
Stellenbosch

''''* aŭ *Oaks-urbo* aŭ *Eikestad* (pro la granda nombro da kverkoj) estas grandurbo en Sudafriko, en provinco Okcidenta Kablando. Ĝi estas malnova kaj grava universitata urbo.
eta|300ra|Mapo de Okcidenta Kablando, kie  estas trovebla proksime de Kaburbo

## Bazaj informoj 
* Areo: 30&nbsp;km²
* Loĝantaro: 106.294 (en 2012)
* Supermara alteco: 97-136 m
* Horzono: UTC +2 h
* Poŝtkodo: 7599, 7600
* Telefonkodo: 2231

## Geografio 
eta|maldekstre|Strato en
eta|maldekstre|Vitejo ĉe
 situas en valo laŭ rivero *Eerste'' en la suda parto de la lando. Paarl troviĝas 25, Kaburbo 40, Port Elizabeth 621, Bloemfontein 877, Durbano 1234, Johanesburgo 1236, **Pretorio** 1286 km.

## Historio 
 estis fondita en 1679. En 1682 jam municipo formiĝis. En 1690 hugenotaj rifuĝintoj ekloĝis en Stellenbosch. En 1710 granda incendio okazis. La unua lernejo estis malfermita en 1683, mezlernejo en 1860, gimnazio en 1866, fine universitato en 1918. En la fruaj tagoj de la dua brita-bura milito (1899-1902) Stellenbosch estis unu el la britaj armeaj bazoj.

## Ekonomio 
Stellenbosch estas la primara loko por la vinkultivado.

## Trafiko 
 havas bonajn kontaktojn al aŭtovojoj de Kaburbo.

## Klimato 
eta|Nederlanda loĝdomo
eta|Preĝejo en
eta|Muzeo en
 havas mediteranean klimaton idealan por vinkultivado. La averaĝa temperaturo estas ĉ. 20 °C. Neĝo vidiĝas vintre nur sur la ĉirkaŭaj montoj.

## Vidindaĵoj 
* muzeo
* anglikana preĝejo de Sankta Maria
* nederlanda preĝejo
* malnovaj nederlandaj loĝdomoj
* 2 natur-rezervejoj en la proksimeco

## Servoj 
* Universitato de Stellenbosch

## Famuloj 
Naskiĝloko de Christiaan Hendrik Persoon estas .

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj 
* mapo
eta|550ra|centre|Larĝa panoramo de
eta|maldekstre|Anglikana preĝejo de Stellenbosch

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Sekvenco-ligata amplifika multiformo

**Sekvenco-ligata amplifika multiformo** estas tekniko kiu ebligas amplifi envitre DNA.
Ĝi estas aplikado de PĈR.
Ĝia kutima nomo estas **SRAP** (laŭ la angla lingvo *Sequence related amplified polymorphism*).

Kategorio:Molekula biologio