open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Károly Ócsai

**Károly Ócsai** [kAroj Oĉai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ócsai Károly** estis hungara skulptisto, restaŭristo, medalisto, instruisto.
eta|Monumento en Budapeŝto fare de Károly Ócsai
Károly Ócsai  naskiĝis la  en Újpest, li mortis la  en Budapeŝto (?).
eta|Monumento en Budapeŝto fare de Károly Ócsai

## Biografio 
Károly Ócsai abiturientis en belarta gimnazio en 1957. Liaj plej gravaj instruistoj estis Lajos Szentiványi (pentristo), Dezső Bokros Birman kaj József Somogyi. Li apogis la Hungaran revolucion, tial li ne povis plulerni. Inter 1958 kaj 1986 li faris diversajn artajn laborojn kiel bibliotekisto, restaŭristo, aranĝisto pri ekspozicioj. Inter 1963-1964 li plulernis en pedagogia altlernejo en Debrecen. En 1967 li aranĝis jam la unuan propran ekspozicion, poste li estis akceptata kiel artisto. Li ricevis stipendiojn en 1972, 1989 kaj 1998. Inter 1986 kaj 1996 li instruis en arta lernejo. Li studvojaĝis en Eŭropo, Egiptio, Usono, li partoprenis en enlandaj kaj eksterlandaj ekspozicioj. Depost falo de la socialismo li povis krei skulptaĵojn al stratoj. Li ricevis premiojn ekde 1985. Li havis edzinon.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1967, 1971, 1975, 1984, 1990, 1996, 2001)
* Szombathely (1968)
* Baja (1984, 1989)
* Tatabánya (1991)
* Ráckeve (2001)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj, simpozioj 
* Budapeŝto (1969, 1977, 1982, 1987, 1990)
* Pécs (1971, 1983, 1989)
* Pécs (1973, 1987, 1989)
* Romo (1977)
* Arthalo Budapeŝto (1978, 1985, 1989)
* Sopron (1979, 1983, 1989)
* Szeged (1980, 1986)
* Moskvo (1985)
* Colorado Springs (1987)
* Ravenna (1988)

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Francisko Rákóczi la 2-a (1978, kalkŝtono, Vásárosnamény)
* Ferenc Móra (1980, ŝtono, Ruzsa)
* Attila József (1981, bronzo, Pusztaszabolcs)
* monumentoj (vidu la bildojn!)

## Elektitaj medaloj 
* Matisse
* Önarckép (Memportreto)
* Atlantisz
* Tivadar Csontváry Kosztka, 1984
* Dezső Kosztolányi
* Bálint Balassi, 1979
* Lajos Kassák
* Georges Braque, 1977

## Memorigiloj 
* memortabulo (2017, Budapeŝto)

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj restaŭristoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Delfeno (genro)

alternative=Cetacea range map Long-beaked Common Dolphin.PNG|eta|Cetacea range map Long-beaked Common Dolphin
eta|Cetacea range map Short-beaked Common Dolphin
La **ordinara delfeno** estas la nomo donita al du specioj de delfenoj kiuj formas la genron *Delphinus*. Taksonomiistoj kaj cetologoj kutime agnoskas du speciojn — nome Ordinara delfeno, kio retenas la sistematikan nomon *Delphinus delphis*, kaj la Longbeka ordinara delfeno, nome *D. capensis*.

Spite sian nomon, la ordinara delfeno ne estas la delfeno de populara imago; tiu honoro korespondas al la Botelnaza delfeno (genro *Tursiops*) pro sia disvastigita uzado en marparkoj kaj sia apero en la televida serio Flipper. Tamen, tiu delfeno estis la plej ofte reprezentata en arto kaj literaturo de antikva Grekio kaj Romia Imperio.

## Fizikaj trajtoj 
eta|maldekstra|300px|Ordinara delfeno, Irlando.
Ambaŭ specioj de ordinaraj delfenoj estas mezgrandaj; plenkreskuloj gamas inter 1.9 kaj 2.5 longe, kaj povas pezi inter 80 kaj 235 kg, kvankam la gamo inter 80 kaj 150 kg estas plej ofta. Maskloj estas ĝenerale pli longaj kaj fortikaj. Ili havas longajn, fajnajn bekojn kun ĝis 50–60 malgrandaj, akraj, interfermeblaj dentoj ambaŭflanke de ĉiu makzelo.

## Taksonomio 
* genro: Delfenoj - *Delphinus*
** Ordinara delfeno aŭ delfeno kutima - *Delphinus delphis*
** Tropika delfeno - *Delphinus tropicalis * aŭ *Delphinus capensis*

## Notoj 
## Bibliografio 
* Rice, Dale W. (1998). Marine mammals of the world: systematics and distribution. Society of Marine Mammalogy Special Publication Number 4. 231 pp.
* Encyclopedia of Marine Mammals ISBN 0-12-551340-2
* Whales, Dolphins and Porpoises, Mark Carwardine, ISBN 0-7513-2781-6
* Heptner, V. G.; Nasimovich, A. A; Bannikov, Andrei Grigorevich; Hoffmann, Robert S, Mammals of the Soviet Union, Volume II, part 3 (1996). Washington, D.C. : Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation

Kategorio:Cetacoj
Observatorio de Pianoro

La **Observatorio de Pianoro** estas astronomia observatorio en la komunumo de Pianoro (Provinco Bolonjo, Emilio-Romanjo, Italio), ĉirkaǔ 17 km sude de Bolonjo. Ĝia MPC kodo estas **610**.

Ĝia instrumento estas teleskopo Schmidt-Cassegrain de 0,25 m. iama propraĵo de la itala amatora astronomo Vittorio Goretti (1939 – 2016), historie konata pro lia lokalizo de asteroidoj kaj orbitoj de kometoj.

## Esploroj 
La **Observatorio de Pianoro** ĉefe laboris en :
:- Sekvo de la ,
:- Sekvo de la numerotitaj asteroidoj kun maloftaj observoj en la lastaj jaroj,
:- Sekvo de la asteroidoj de la ĉefa asteroida zono baldaŭ numerototaj,
:- Fotometrio de asteroidoj.

Ĝis sia morto, Vittorio Goretti kunlaboris kun Minor Planet Center kaj *The Spaceguard Foundation* por sekvi la terrenkontajn asteroidojn ĝis la magnitudo 18.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retpaĝaro de la Observatorio de Pianoro
*  Komunumo de Pianoro
*  Pianoro : Verspero por observi stelojn
*  Vittorio Goretti, nekrologo el la paĝaro de *Gruppo Astrofili Giardini Margherita*

Kategorio:Pianoro
Pianoro
Béla Ohmann

**Béla Ohmann** [oman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ohmann Béla** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto.

Béla Ohmann  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
eta|maldekstre|170px|Blazono de Budapeŝto fare de Béla Ohmann
[eta|Simbolo de [Székesfehérvár fare de Béla Ohmann]]

## Biografio 
Béla Ohmann studis en Industriarta Lernejo de Buda ekde 1911, sed dum la 1-a mondmilito li estis soldato. Liaj plej gravaj instruistoj estis Imre Simay kaj Lajos Mátrai. En 1921 li ekinstruis en la menciita lernejo, inter 1937-1946 en la Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste en la Teknikuniversitato de Budapeŝto ĝis la emeritiĝo en 1950. En tiu longa periodo li studvojaĝis al Francio, Italio kaj Germanio. Krom la instruadoj li partoprenis en ekspozicioj. Liaj ĉefaj verkoj estas la ornamskulptaĵoj, sed li kreis ankaŭ aliajn skulptaĵojn. Li ricevis premiojn inter 1933-1940.

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto 1951, 1952
* Esztergom (1985)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Közraktár utca 30, az egykori ÁFOR székház dombormvei, 2017 Ferencváros.jpg|Ornamreliefoj
Neptun Baja.jpg|Neptuno (dio)
OhmannMátyásKirályKJ.JPG|Matiaso la 1-a (Hungario)
OhmannSzentImrehercegKJ.jpg|Emeriko de Hungario
Varosmajor Church entrance, angel reliefs by Bela Ohmann, 2017 Krisztinavaros.jpg|Preĝeja enirejo
Prohászka monument by Béla Ohmann, Várkörút, Székesfehérvár (8640279791).jpg|Ottokár Prohászka
Budavári emlékmű. - panoramio.jpg|Reokupo de Buda
Hungarian Valiant by Béla Ohmann, 2015 Székesfehérvár.jpg|Soldato
Kalmáncsehy Domonkos statue ID 3808 Limestone. In his right the St. Anne's Chapel model, in left holds the document of the chapel's foundation. Wears provost clothing. - Arany János St., Székesfehérvár.JPG|Domonkos Kalmáncsehy

## Elektitaj disĉiploj 
* Péter Balogh
* Aladár Farkas (skulptisto)
* László Garami
* Gyula Illés
* József Ilosfai
* Ilona Kiss Roóz
* Ferenc Laborcz
* József Orbán
* Dóra Pédery-Hunt
* Lajos Szőke
* Árpád Turcsányi

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Norwegian

La **Norwegian** estas la plej granda Norvega flugkompanio. Ĝi estas bazata en Oslo.

## Aviadilaro de Norwegian 
[eta|[Boeing 787 Dreamliner]]

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1993
Kategorio:Norvegaj varomarkoj
Kategorio:Norvegaj flugkompanioj
Kategorio:Transporto en 1993
Mátyás László Oláh

*La informkesto donas eraran naskiĝdaton!*

**Mátyás László Oláh** [mAtjAŝ lAslO olA], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oláh Mátyás László** estas hungara skulptisto. Lia patrino estis Katalin Mezey.
eta|Teiresziasz fare de Mátyás László Oláh
Mátyás László Oláh  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mátyás László Oláh abiturientis en 1993, post 2 jaroj li akiris diplometon pri lignoskulptado. Ekde 1996 li studis en Hungara Belarta Universitato akirinta diplomon pri skulptado en 2004. Li lernis ankaŭ restaŭradon. Lia ĉefinstruisto estis Pál Kő. Li ricevis premiojn aŭ stipendiojn ekde 1997.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1999, 2003, 2007, 2010, 2013)
* Szombathely (2008)
* Gyomaendrőd (2010)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Heves (urbo) (1999, 2001)
* Budapeŝto (2003, 2007, 2011, 2017)
* Sopron (2004) 
* Angers (2010) 
* Szentendre (2015) 

## Elektitaj skulptaĵoj 
* reliefo pri Ferenc Mező (2002)
* Teiresziasz (2004, vidu la foton!) 
* reliefo pri Bertalan Szemere (2012)

## Elektitaj libroilustraĵoj 
* János Lackfi: Magam (1992)
* Katalin Mezey: Kidöntött kerítés (2005)
* Rosa Liksom: A hatos számú fülke (2013)

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
44005 Migliardi

'*44005 *Migliardi'''* estas malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la itala astronomo Vittorio Goretti elde la Observatorio de Pianoro, proksime de Bolonjo, Italio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Marco Migliardi*, amiko de la malkovrinto. Instruisto pri italaj lingvo kaj literaturo en duagrada eduko, li estas ankaŭ amatora astronomo en la teamo de la Observatorio de *Col Drusciè'' en Cortina d'Ampezzo, kie li dediĉis sin al la malkovro de supernovaoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vittorio Goretti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Botelnaza delfeno

La **Botelnaza delfeno** aŭ **ordinara botelnaza delfeno** (*Tursiops truncatus*), aŭ **Atlantika botelnaza delfeno**, estas la plej bone konata specio el la familio de Delfenedoj.

La botelnazaj delfenoj estas la plej familiaraj delfenoj pro la ampleksa ekspono kiun ili ricevas en kaptiveco en marparkoj kaj delfenejoj, kaj en filmoj kaj en televidaj programoj. La botelnaza delfeno estas la plej granda specio el la bekodelfenoj. Ĝis ĵuse, ĉiuj botelnazaj delfenoj estis konsiderataj unusola specio, sed nune la kurba tursiopo Tiuj delfenoj vivas en varmaj kaj moderaj maroj tutmonde. Ĉar konsiderinda genetika variado estis priskribita inter membroj de tiu specioj, eĉ inter najbaraj populacioj, multaj fakuloj konsideras, ke aldonaj specioj povas esti agnoskitaj. Maskloj estas ĝenerale pli granda kaj fortika ol inoj. En plej partoj de la mondo, la longo de plenkreskuloj estas inter 2.5 kaj 3.5 m kun pezo kiu gamas inter 200 kaj 500&nbsp;kg. Ĵusnakitaj idoj estas inter 0.8 kaj 1.4 m longaj kaj pezas inter 15 kaj 30&nbsp;kg. Seksa matureco varias laŭ populacio, kaj gamas el 5 al 14 jaroj de aĝo. Kiel ĉe ĉiuj balenoj kaj delfenoj, tamen, la muzelo ne estas funkcia nazo (spite la nomon); la vera nazo anstataŭe evoluis al spirtruo en la pinto de iliaj kapoj. Iliaj koloj estas pli flekseblaj ol tiuj de aliaj delfenoj pro kvin el sep vertebroj ne estas kunfuziitaj kiel vidate en aliaj delfenaj specioj.

## Notoj 
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Delfenoj
Kategorio:Faŭno de Japanio
Kategorio:Faŭno de Brazilo
Kategorio:Faŭno de Venezuelo
Kategorio:Faŭno de Sud-Afriko
Kategorio:Faŭno de Peruo
Kategorio:Faŭno de Meksiko
Preĝejo Judaso Tadeo (Sopron)

La **Dominikana preĝejo Judaso Tadeo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en Sopron.
eta|maldekstre|Flanka parto de la preĝejo
## Historio 
La dominikanoj alvenis en tiun urbon en 1674. Ili konstruis la nun videblan barokan preĝejon inter 1719 kaj 1725, sed la turo estis preta nur en 1775. Pli frue en tiu ĉi loko estis du loĝdomoj. Dominikano faris mem la altaron, predikejon kaj la benkojn en la 18-a jarcento.

## Konstruaĵoj 
### Preĝejo 
eta|Altaro de la preĝejo
La konstruaĵo troviĝas sur stratangulo laŭ la trotuaro. Apud la preĝejo dekstre situas la monaĥejo. Fasado de la preĝejo estas simetria. Meze la enirejo funkcias, en la fasado estas 6 niĉoj kun skulptaĵoj pri Sankta Maria, Domingo de Guzmán, Katarina de Sieno, Tomaso de Akvino, Sankta Vincento Ferrer kaj Sankta Tadeo. La plej supre flanke po unu turoj altiĝas. La interno estas baroka pompo.

### Monaĥejo 
La unuetaĝa monaĥejo estis konstruita inter 1745-1750. Ĝi havas grandan pordon ĝuste apud la preĝejo. Super la pordo estas skulptaĵo pri Domingo de Guzmán en niĉo.

Kermeso okazas en la 28-an de oktobro.

## Fontoj 
* hungare kun 2 fotoj
* hungare kun fotoj

R. k. templom, Domonkos templom (4940. számú műemlék) 2.jpg|Predikejo
R. k. templom, Domonkos templom (4940. számú műemlék) 3.jpg|
Sopron St. Judas Thaddäus Innen Decke.JPG|Fresko

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Judaso Tadeo
Kategorio:Dominikanaj preĝejoj
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Sopron
Václav Zouzalík

**Václav Zouzalík** estas aktiva ĉeĥa esperantisto ekde 2008. Li ofte partoprenas kaj prelegas dum SES kaj KAEST. Ekde 1-a de septembro 2016 li estas prezidanto de Revizia Komisio de ĈEJ. En 2013 li estis staĝanto ĉe E@I ekde julio ĝis oktobro. Li estis ankaŭ volontula helpanto dum UK 2016 en Nitro, Slovakio.

Profesie li estas informadikisto kaj interesiĝas pri libera programado. Li studis informadikon en la Masaryk-Universitato kaj laboras nun en tiu fako.
Krome li multe laboras por evolui Vikipedion. Kaj ĉefe pro Vikipedio li eksciis pri Esperanto. Ekzemple li prelegis en podkasto kern.punkto pri Vikidatumoj. Ankaŭ li prelegas dum Vikikonferencoj en Ĉeĥio.

Krom ĉio li estas sufiĉe aktiva en la tokipona komunumo. Li estas la kreinto de tokipona.info – paĝaro por lerni tokiponon, kreita surbaze de papera lernolibro eldonita de E@I. En 2015 kune kun Elena Ĥusanova li organizis unuan tokiponan renkontiĝon EToSo en Brno, Ĉeĥio.

## Verkoj 
* Zouzalík, Václav (2018). "Ĉifrado estas morala devo kaj homa rajto", *Kontakto* **54** (288), p. 20. ISSN 0023-3692.
* Zouzalík, Václav. *Aŭtorrajto* In Desplantes, Matthieu (red.). *Evoluo de paradigmoj en scienco kaj tekniko*. Prelegkolekto el KAEST 2018. Partizánske : Espero por E@I, 2019. Paĝoj 87–96. Teksto en esperanto, resumoj en esperanto, la slovaka lingvo kaj la angla lingvo. ISBN 978-80-99902-10-8.
* Zouzalík, Václav. *Kial kaj kiel uzi la Krean Komunaĵon* In Novotníčková, Katarína (red.). *Arkivoj kaj bibliotekoj – kiel protekti kaj konservi nian heredaĵon*. Prelegkolekto el KAEST 2014. Partizánske : Espero por E@I, 2015. Paĝoj 79–81. Teksto en esperanto, resumoj en esperanto, la slovaka lingvo kaj la angla lingvo. Eldonkvanto 150 ekz. ISBN 978-80-89366-36-1.
* Zouzalík, Václav. *Interretaj arkivoj* In Novotníčková, Katarína (red.). *Arkivoj kaj bibliotekoj – kiel protekti kaj konservi nian heredaĵon*. Prelegkolekto el KAEST 2014. Partizánske : Espero por E@I, 2015. Paĝoj 75–77. Teksto en esperanto, resumoj en esperanto, la slovaka lingvo kaj la angla lingvo. Eldonkvanto 150 ekz. ISBN 978-80-89366-36-1.
* Zouzalík, Václav. *Malmulte konataj projektoj de la Fondaĵo Vikimedio* In Nosková, Katarína; Baláž, Peter (red.). *Modernaj edukaj metodoj kaj teknologioj*. Prelegkolekto el KAEST 2012. Partizánske : Espero por E@I, 2013. Paĝoj 233–238. Teksto en esperanto, resumoj en esperanto, la slovaka lingvo kaj la angla lingvo. ISBN 987-80-89366-21-7.
* Zouzalík, Václav. *La Novslava lingvo* In Nosková, Katarína; Baláž, Peter (red.). *Modernaj edukaj metodoj kaj teknologioj*. Prelegkolekto el KAEST 2012. Partizánske : Espero por E@I, 2013. Paĝoj 229–232. Teksto en esperanto, resumoj en esperanto, la slovaka lingvo kaj la angla lingvo. ISBN 987-80-89366-21-7.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉeĥa Esperanto-Junularo
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Tokiponistoj
Kategorio:Estraranoj de ĈEJ
Kokono (solano)

eta|maldekstre|maturaj fruktoj destinataj por manĝ.i
***Solanum sessiliflorum***, aŭ **kokono (solano)** estas tropika arbusto el la familio Solanacoj. La kokona planto havas fortajn branĉojn kaj grandegajn, dentajn kaj harkovratajn foliojn. Kokono similas al vico de proksimaj parencoj, inter ili luluo kaj pseŭdoluluo. Male al kokono, luluo kaj pseŭdoluluo ne havas pikilojn. Kokono estas kultivata en partoj de Sudameriko ĉirkaŭ la Amazona pluvarbaro, kie ĝi kreskas en la provinco Purús en la oriento de Peruo. Kokono hejmiĝas en la Andaj regionoj de Sudameriko.

La frukto de kokono estas ruĝa, oranĝa aŭ flava manĝebla bero.

Kokono povas esti kultivata kiel ĉambroplanto en moderaj klimataj zonoj.

*Solanum georgicum* kaj *Solanum hyporhodium* apartenis al kokono, sed ili hodiaŭ estas rigardataj kiel propra specio.
eta|maldekstre|Sesmonataĝa kokonplanto.

## Referencoj 
## Literaturo 
*  (2005): *Solanum sessiliflorum*. Version vom Dezember 2005. Zurückgeholt 2008-SEP-25.

## Eksteraj ligiloj 
* Früchte eines warmen Klimas

sessiliflorum
Kategorio:Manĝeblaj solanacoj
Kategorio:Tropikaj fruktoj
Kategorio:Plantoj de Sudameriko
Arĥeloĥo

**Arĥeloĥo** (malnovgreke *Ἀρχέλοχος* –*Archelochos*, latine *Archelochus*) estas en la greka mitologio filo de Antenoro kaj lia edzino Teano.

Arĥeloĥo estis filo de Antenoro, konsilisto de troja reĝo Priamo. Antenoro ĝuis ĝeneralan estimon pro sia amo al juĝo kaj saĝeco. Same Trojanoj estimis Arĥeloĥon kaj liajn fratojn pro ilia braveco en batalo.

Komence de la Troja milito danke al Odisea braveco Aĥajoj sukcesis elŝipiĝi kaj ataki trojajn muregojn. Sed la atakon trojanoj forpuŝegis kaj Aĥajoj devis starigi tendaron kaj la urbon sieĝi. Batalantaro de Trojanoj en komenco estis malmultenombra, sed danke al aŭdaco de batalantoj, kiuj ne hezitis por defendo de la urbo eĉ riski sian vivon, sukcese defendis ĝin. Post kverelo inter supera komandanto de aĥaja armeo Agamemno kaj heroo Aĥilo Trojanoj, firmigitaj de aliancanoj kaj helpe de dioj, sukcesis konkeri aĥajajn muregojn kaj eĉ endanĝerigi aĥajajn ŝipojn ĉe la marbordo. Laŭ Iliado de Homero Arĥeloĥo transprenis kune kun siaj fratoj  Akamaso kaj Eneo.
komandon de unu el kvin "divizioj" de la troja armeo.

Sed en la dekkvara kanto de Iliado Aĥajoj atakon de Trojanoj sukcese forpuŝis. La batalo postulis multe da mortintoj sur ambaŭ flankoj. Trojan grundon kolorigis ankaŭ sango de Arĥeloĥo, kiun dum batalo trafis en la kolon ĵetlanco de Aĥaja heroo Ajakso.

## Tradukfonto 
Kategorio:Homoj de la Troja milito
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Trojanoj
Fosfora trifluorido

**Fosfora trifluorido** aŭ **PF3** estas neorganika kombinaĵo de fosforo kaj fluoro, senkolora, senodora, volatila, kaj alte toksa gaso kiu reakcias kun la akvo. Ĝia ĉefa uzo estas kiel liganto en metalkompleksaĵoj. Kiel liganto, ĝi similas al la karbona unuoksido kiu formas plurajn metalkarbonilaĵojn (=CO), kaj efektive ĝia tokseco kuŝas en la fakto ke ĝia molekulo ligiĝas al la fero de la hemoglobino laŭ simila maniero kiel la karbona unuoksido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per duobla interŝanĝo de fosfora triklorido kaj *arsena triklorido*:

### Sintezo 2 
* Preparado per interagado de la fosfora triklorido kaj *zinka fluorido*:

### Sintezo 3 
* Sintezo per traktado de fosfora triklorido kaj fluorida acido:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la bazaj produktoj: fluoro kaj fosforo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kromia heksafluoro-fosfino povas prepariĝi ekde la *kromia dubenzeno*:

### Reakcio 2 
* Trifluoro fosfano reakcias kun akvo donante fosfonatan acidon kaj fluoridan acidon:

## Literaturo 
* Nature
* Youtube
* The Chemistry of Phosphorus: Pergamon Texts in Inorganic Chemistry
* The Chemistry of Fluorine: Comprehensive Inorganic Chemistry
* General Chemistry: Media Enhanced Edition
* Transition Metal Complexes of Phosphorus, Arsenic & Antimony Ligands

## Referencoj 
Kategorio:Neorganikaj fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Esteroj
Kategorio:Fluoridoj
Kategorio:Fosforaj halogenidoj
Hesperidio

eta|Sekcio de oranĝo montranta la strukturon de **hesperidio**.
En botaniko, **hesperidio** estas modifita tipo de bero, ofte akirita el citrusoj. Estas karneca frukto de pli malpli malmola ŝelo, nomita perikarpo, konstituita de epikarpo, mezokarpo kaj endokarpo, kaj karneca materialo inter la endokarpo aŭ interna muro de la ovario kaj la semoj. Tiuokaze, la karneca parto ne estas konstituita de la muroj de la ovario, sed de karpeloj fermitaj kaj ŝvelaj inter ili kaj la semoj. La dezajno estas tiele tute diferenca al tiu de la beroj, kun kiuj ili povas esti konfuzitaj, kie la mezokarpo kaj la endokarpo konstituas la karnecan materialon aŭ pulpo.

Kelkaj ekzemploj de hesperidioj estas la fruktoj oftaj en rutacoj, kiel por ekzemplo la citrono, la oranĝo kaj la mandarino.

Kategorio:Rutacoj
Kategorio:Frukta morfologio
44011 Juubichi

'*44011 *Juubichi''''' estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana amatora astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la monto Ĵuubiĉi, alta de 482 metroj oriente de la urbo Nan'jo (gubernio Jamagata). Tiu monto bone taŭgas por astronomiaj observoj kaj estas konata kiel bazo de deltaplano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tomimaru Okuni
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Pariza Konferenco por Paco

[eta|[Vladimir Putin kaj Justin Trudeau ĉe la unua Pariza Konferenco por Paco.]]
La **Pariza Konferenco por Paco** estas internacia ĉiujara konferenco fondita en 2018, celante progresigi pacon kaj plibonigi internaciajn rilatojn, okazanta en Parizo. Estas gastigataj regnestroj kaj reprezentantoj de internaciaj organizaĵoj kaj de neregistaraj organizaĵoj.
La unua konferenco okazis de la 11-a ĝis la 13-a de novembro 2018.

Kategorio:Eventoj en Parizo
Kategorio:Diplomatiaj konferencoj en Francio
Kategorio:Aperis en 2018
Antoine Risso

**Giuseppe Antonio RISSO** (8a de Aprilo 1777 – 25a de Aŭgusto 1845), nome ankaŭ Antoine Risso, estis Niclanda naturalisto.

Risso naskiĝis en la urbo Nico en la Duklando Savojo, kaj studis sub Giovanni Battista Balbis. Li publikigis *Ichthyologie de Nice* (1810), ''Histoire naturelle de l'Europe méridionale* (1826) kaj *Histoire Naturelle des Orangers'' (1818–1822). La Delfeno de Risso estis nomita laŭ li. Li estas aludita per aŭtora mallongigo **Risso** por citado de botanika nomo; sama mallongigo por zoologiaj nomoj.

## Verkoj 
* Risso A. (1818). "Memoire sur quelques Gasteropodes nouveaux, Nudibranches et Tectibranches observes dans la Mer de Nice". Journal de Physique, de Chimie, d'Histoire Naturelle et des Arts 87: 368-377.
* Risso A. (1826–1827). Histoire naturelle des principales productions de l'Europe Méridionale et particulièrement de celles des environs de Nice et des Alpes Maritimes. Paris, Levrault.
** (1826). Vol. 1: XII + 448 pp., 1 plate.
** (November 1827). Vol. 2: VII + 482 pp., 8 pl. (floroj).
** (September 1827). Vol. 3: XVI + 480 pp., 14 pl. (fiŝoj).
** (November 1826). Vol. 4: IV + 439 pp., 12 pl. (moluskoj).
** (November 1827). Vol. 5: VIII + 400 pp., 10 pl. (aliaj senvertebruloj).
* Emig C. C., 2012. Révision des espèces de brachiopodes décrites par A. Risso. Carnets de Géologie / Notebooks on Geology, Artikolo 2012/02 (CG2012_A02)

## Notoj 
Kategorio:Francaj botanikistoj
Kategorio:Francaj zoologoj
Kategorio:Francaj taksonomiistoj
Kategorio:Francaj iĥtiologoj‎
Kategorio:Francaj natursciencistoj
Kategorio:Italdevenaj francoj
Botanika nomo

En botaniko, la **botanika nomo** estas la nomo asignita al ĉiu planto. Laŭ la naturo de la nomota planto, oni asignas al ĝi sciencan nomon (se temas pri natura planto) aŭ kultivaran nomon (se temas pri kultivata planto kiu plenumas kelkajn postulojn de unuformeco kaj stabileco) aŭ nomon de hibrido (se temas pri hibrido). Kiel ĉe la tuta biologia nomenklaturo, en grupoj de organismoj malmulte studitaj la rekomendo de la taksonomoj estas ke oni nomu ilin neformale ĝis ties konsidero estu stabila.

La celo de la botanika nomenklaturo estas havi seneraran kaj universalan nomon por ĉiu speco kaj por ĉiu taksono ĝenerale kaj se okaze por ĉiu kulturvario kaj por ĉiu hibrido.

Estas reguloj por nomumi la 3 tipoj de plantoj. 

## Vidu ankaŭ
* Listo de botanikistoj laŭ mallongigoj
* *The Plant List*
* *World Flora Online*

Kategorio:Botanika nomenklaturo
Kategorio:Planta taksonomio
Robert Wight

eta|maldekstre|*Drosera burmanni* de la artisto Rungiah el "*Spicilegium Neilgherrense*".
**Robert WIGHT** MD, RSL, LSL (6a de Julio 1796 – 26a de Majo 1872) estis skota kuracisto en la Brita Orienthinda Kompanio, kies profesia kariero okazis entute en suda Barato, kie liaj plej grandaj atingoj estis pri botaniko – kiel ekonomia botanikisto kaj grava taksonomiisto en suda Barato. Li kontribuis al la enkonduko de la amerika kotono.

Kiel taksonomiisto li priskribis 110 novajn genrojn kaj 1267 novajn speciojn de florplantoj. Li dungis baratajn botanikajn artistojn por bildigi grandan nombron de plantoj kolektitaj de li mem kaj de barataj kolektistoj kiujn li trejnis. Kelkaj el tiuj ilustraĵoj estis publikigitaj de William Hooker en Britio, sed el 1838 publikigis serion de ilustritaj verkoj en Madraso inklude la senkolora, ses-voluma *Icones Plantarum Indiae Orientalis* (1838–53) kaj la du man-kolorigita, du-volumaj verkoj, *Illustrations of Indian Botany* (1838–50) kaj *Spicilegium Neilgherrense* (1845–51). Poste li retiriĝis el Barato en 1853, kiam li jam estis publikiginta 2464 ilustraĵojn de hindiaj plantoj.

## Bibliografio 
* Basak, RK (November 1981). "Robert Wight and His Botanical Studies in India". Taxon. 30 (4): 784–793. doi:10.2307/1220080.
* Noltie, H. J. (2007) Robert Wight and the Botanical Drawings of Rungiah and Govindoo. Royal Botanic Garden Edinburgh.
** The Life and Work of Robert Wight. (Book 1) ISBN 9781906129033
** Botanical Drawings by Rungiah & Govindoo: the Wight Collection. (Book 2) ISBN 9781906129002
** Journeys in Search of Robert Wight (Book 3). ISBN 978-1-906129-02-6
* Noltie, H. J. (2005). The Botany of Robert Wight. A.R.G. Gantner Verlag. ISBN 3906166406.

Kategorio:Skotaj botanikistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Skotaj kirurgoj
George Arnott Walker-Arnott

**George Arnott Walker-Arnott** de Arlary, FRSE (6a de Februaro 1799 – 17a de Junio 1868) estis skota botanikisto.

Walker-Arnott iĝis botanikisto, tenante postenon de *Regius* Profesoro de Botaniko en la Universitato de Glasgovo el 1845 al 1868. Li studis botanikon de Nordameriko kun Sir William Hooker kaj kunlaboris kun Robert Wight en studoj pri hindia botaniko.

La normiga aŭtora mallongigo **Arn.** estas uzata pro indiki tiun personon kiel la aŭtoro dum citado de botanika nomo.

## Notoj 
Kategorio:Britaj botanikistoj
Fosfora tribromido

**Fosfora tribromido** aŭ **PBr3** estas neorganika kombinaĵo de fosforo kaj bromo, senkolora travidebla fumeganta likvaĵo kiu reakcias kun akvo kaj posedas penetrantan odoron. Ĝi uzatas en laboratorio por konvertado de alkoholoj en alkil-bromidojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Tribromido de fosforo estas preparata per traktado de ruĝa fosforo kun bromo. Eksceso da fosforo estas uzata por preventi formadon de PBr5.

### Sintezo 2 
* Per varma malkomponado de la *fosfora kvinbromido*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Sintezo de *metil-bromido* kaj fosfonata acido ekde interagado de *fosfora tribromido* kaj metanolo:

### Reakcio 2 
* Hidrolizo de tribromo-fosfano:

### Reakcio 3 
* Tribromido de fosforo reakcias kun natria hidroksido por doni natrian fosfiton unubazan, natrian bromidon kaj akvon:

### Reakcio 4 
* Preparado de *trifenil-fosfito* (CAS-numero 101-02-0) per interagado de fosfora tribromido kaj fenolo:

## Vidu ankaŭ 
* Bromidoj

## Literaturo 
* Pyridine and Its Derivatives
* Pharmaceutical Process Chemistry for Synthesis
* The Chemistry of Phosphorus: Pergamon Texts in Inorganic Chemistry
* Organophosphorus Chemistry
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Photoelectron Spectroscopy: Chemical and Analytical Aspects

## Referencoj 
Kategorio:Bromidoj
Kategorio:Esteroj
Kategorio:Iritaj substancoj
Kategorio:Neorganikaj fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosforaj halogenidoj
Kategorio:Reakciantoj
Kategorio:Neorganikaj solvantoj
Edinburgo de la Sep Maroj

**Edinburgo de la Sep Maro**j (angle Edinburgh of the Seven Seas) estas la ĉefurbo de la insulo Tristan da Cunha, en la teritorio de Sankta Heleno, kiu apartenas al la Unuiĝinta Reĝlando. La urbo estis nomita honore de la duko de Edinburgo, Alfred, kiu vizitis la insulon en la jaro 1867. Ĉiuj 264 loĝantoj devenas el kelkaj familioj loĝantaj en la insulo ekde la 19a jarcento. La vilaĝo estas la plej aparta kaj fora en la mondo, ĉar troviĝas neniu alia loko loĝita de homoj en radiuso 2400 kilometrojn longa. En tiu ĉi urbo loĝas la urbestro kaj la guberniestro de la insuloj. Krome, ĉiuj insulaj servoj (lernejo, poŝtoficejo, urbodomo, haveno ktp.) estas tie.

Kategorio:Loĝlokoj de Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha
Kategorio:Tristan da Cunha
Kategorio:Aperis en 1816
44013 Iidetenmondai

'*44013 *Iidetenmondai''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana amatora astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Observatorio de Iide (japane : *Iide Tenmomdai*) en sudo de la gubernio Jamagata, kun teleskopo Cassegrain de 0,40 m., fondita en 2006 kaj aktiva en eduko kaj popularigo pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tomimaru Okuni
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
44016 Jimmypage

'*44016 *Jimmypage''''' estas malgranda, nerapide rotacianta asteroido de la asteroida zono en orbita resonanco 1:7 kun Venuso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la britaj amatoraj geastronomoj kaj geedzoj Claire Armstrong kaj Marc Armstrong elde Rolvenden (Britio)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la brita komponisto kaj gitaristo Jimmy Patrick Page, unu el la legendaj figuroj de la rok-muziko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
James Lind

**James LIND**, FRSE (4a de Oktobro 1716 – 13a de Julio 1794) estis skota kuracisto. Li estis pioniro de surŝipa higieno en la Reĝa Ŝiparmeo. Pere de unu el la unuaj klinikaj eksperimentoj, li disvolvigis la teorion ke fruktoj de citrusoj kuracas skorbuton. Li defendis por la sano la profiton de pli bona aerumado surŝipe, la plibonigitan regulan purigadon de la korpoj de la maristoj, ties vestaĵoj kaj litoj, kaj sub-ferdekan fumigadon pere de sulfuro kaj arseno. Li proponis ankaŭ, ke la nesala akvo povus esti akirita pere de distilado de marakvo. Lia laboro progresigis la praktikon de preventa medicino kaj plibonigita nutrado.

## Notoj 
Kategorio:Skotaj kirurgoj
Kategorio:Skotaj sciencistoj
Kategorio:Britaj oficiroj
Limoncello

eta|100px|Hejmproduktita *limoncello*.
***Limoncello*** ([limonĈElo] kaj en itallingva prononco: [limonˈtʃɛlːo]) estas italdevena likvoro el citrono produktita ĉefe en Suda Italio, speciale en la regiono ĉirkaŭ la Golfo de Napolo, la Duoninsulo Sorrento kaj la marbordo de Amalfi, kaj en la insuloj Procida, Ischia, kaj Capri. Ĝi estas produktita ankaŭ en Kalabrio, Abruco, Basilikato, Apulio, Sicilio, Sardinio, Ligurio, Menton en Francio, kaj en la insulo Gozo de Malto. En norda Italio, la likvoro estas ofte referencata anstataŭe kiel *limoncino* [limonĈIno]. Ĝi estas ankaŭ populara hejmfarita likvoro, kun variaj receptoj disponeblaj rete kaj en publikaĵoj.

Kvankam estas ioma debato pri la preciza naskoloko de tiu alkoholaĵo, oni interkonsentas almenaŭ ke ĝi estas ĉirkaŭ jarcenta.

Ĝi povas esti konsiderata kiel grava elemento de la Itala kuirarto.

## Notoj 
Kategorio:Italaj trinkaĵoj
Kategorio:Fruktaj likvoroj
Memsignifanta vorto

**Memsignifanta vorto** (aŭ **aŭtologia vorto**) estas vorto, kiu signifas econ, kiun ĝi ankaŭ signifas (ekz. la vorto „eta” estas eta, „substantivo” estas substantivo, "Esperanta" estas Esperanta, „kvarsilabla” havas kvar silabojn, „vorto” estas vorto). Male, **malmemsignifanta vorto** (aŭ **heterologia vorto**) signifas la malon de eco, kiun ĝi signifas (ekz. „mallongega” ne estas mallongega, „unusilaba” havas kvin silabojn).

Malsimile al pli ĝeneralaj konceptoj de aŭtologio kaj memsignifo, ĉi tiu partikulara distingo inter „memsignifantaj” kaj „malmemsignifantaj vortoj” estas neordinara en lingvistiko por priskribi lingvistikajn fenomenojn aŭ klasojn de vortoj, sed estas akurata en logiko kaj filozofio, en kiu ĝi unue prezentiĝis de Kurt Grelling kaj Leonard Nelson por priskribi semantikan paradokson, poste nomita Paradokso de Grelling–Nelson.

Unu fonto de memsignifantaj vortoj estas ostensiva difino: la referenco al klaso de vorte ekzemple de klasano, kiel ĝi estus de sinekdoĥo: kiel dia lekto, oksimoro, , urbodomo, ktp.
Stato de vorto, kiel memsignifanta eble ŝanĝas dum la pasado de tempo. Ekzemple, la vorto, el kiu deveniĝis *neologismo,* unue estas memsignifanta vortoj sed ne plu estas; simile, '''' (vorto en la angla inventita lastatempe de literatura teoriisto Mikhail Epstein) eble aŭ ne perdos staton de memsignifeco laŭ tio, ĉu ĝi gajnas pli vastan uzon.

## Referencoj 

Kategorio:Semantiko
Kategorio:Tipoj de vortoj
Kategorio:Vortoj
Kategorio:Sinaludo
János Orosz

**János Orosz** [jAnoŝ oros], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orosz János** estis hungara pentristo, skulptisto. Lia origina familia nomo estis *Oross*.

Orosz János  naskiĝis la  en Újpest http://www.napkut.hu/naput_2001/2001_10/063.htm  (erare en Budapeŝto) kaj mortis la .

## Biografio 
Orosz János akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1957. Liaj plej gravaj instruistoj estis Géza Fónyi kaj Jenő Barcsay. Inter 1959 kaj 1961 li havis stipendion hejme, en la jaroj 1963 kaj 1964 en Italio. Li plej ofte pentradis, sed en la 1970-aj jaroj li skulptadis. En 1992 li aliĝis al Societo Szinyei Merse Pál. Li ricevis premiojn inter 1960-1990. Lia filo naskiĝis en 1960, lia filino en 1980.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1963, 1974, 1984, 1895, 2002, 2015)
* Florenco (1964)
* Romo (1965)
* Szeged (1966, 1976, 1986)
* Novjorko (1983)
* Csongrád (urbo) (1994)
* Kecskemét (2000)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1962, 1977, 1981, 1993)
* Arthalo Budapeŝto (1971, 1985, 1989)
* Székesfehérvár, Szeged (1983)
* Tihany (1991-1992)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Vetés
* Hajógyár
* Fekete lányka
* Körték
* Flamand nő

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Emlék (1971, Nagyharsány)
* Kaktusz (marmoro, 1972-1973, Villány)
* A szűz (marmoro, 1972-1973, Budapeŝto)
* mozaiko (1973, Győr)
* Jövő (1973 Nagyharsány)
* reliefo pri László Nagy, Iszkáz, 1981

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Tri Sagoj

dekstra|eta|150x150ra|La Simbolo de la Tri Sagoj
La **Tri Sagoj** (germane **Drei Pfeile**) – politika simbolo projektita en 1931 de ruso Sergej Ĉaĥotin kaj germano Karl Mierendorff por la germana kontraŭfaŝisma organizo Fera Fronto. Ĝi simbolas tri plej malamikajn al demokratio ideojn: monarkiismon, faŝismon kaj ŝtatan komunismon. Ĝi estas ofte uzata de maldekstraj kaj kontraŭfaŝismaj organizoj. En la periodo antaŭ kaj dum la dua mondmilito uzis ĝin interalie la Pola Partio Socialista.

## Referencoj
Kategorio:Kontraŭfaŝismo
Kategorio:Socialismaj simboloj
Kategorio:Socialdemokratiismo
Kategorio:Aperis en 1931
Tamás Ortutay

**Tamás Ortutay** [tamAŝ ortutai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ortutay Tamás** estas hungara skulptisto, ceramikisto, altlerneja instruisto. Lia patro estis Gyula Ortutay.
[eta|Monumento pri [Attila József en Balatonszárszó fare de Tamás Ortutay]]
Tamás Ortutay  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Ortutay akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1970. Liaj plej gravaj instruistoj estis Árpád Csekovszky, Ferenc Kovács (skulptisto) kaj Bálint Józsa. Post siaj studoj li planadis en uzino pri ceramikaĵoj. En la lernojaro 1974 li instruis en altlernejo en Linz, en 1991 en Universitato Tulane, en 1997 en kultura centro de Palo Alto. Li ricevis premiojn inter 1972- 1983.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1972, 1987)
* Debrecen (1979)
* Balatonszárszó (1996)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Pécs (1970, 1978, 1980-84, 1988)
* Faenza (1970, 1978, 1982, 1986) 
* Calgary (1973) 
* Arthalo Budapeŝto (1975)
* Budapeŝto (1988)

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Kalevala (1972, Helsinko)
* portreto pri *Gyula Ortutay* (1987, Páty)
* monumento pri 1956 (bazalto, 1990, Budapeŝto)
* monumento pri Attila József (1996, Balatonszárszó, vidu la bildon!)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj ceramikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tionila klorido

**Tionila klorido** aŭ **SOCl2** estas neorganika kombinaĵo de sulfuro, kloro kaj oksigeno, senkolora aŭ flaveca, densa, koroda, fumeganta, larmiga kaj toksa likvaĵo kun malagrabla penetranta odoro. Klorido de tionilo estas ĉefe uzata kiel klorigagento. Ĝi estas uzata ankaŭ en la produktado de kemiaj armiloj kaj kelkfoje ĝi estas konfuzita kun la sulfurila klorido aŭ **SO2Cl2** kies proprecoj malsamas signifoplene. Klorido de tionilo estas fonto de kloridaj jonoj dum sulfurila klorido forte agadas sur hidroksilaj grupoj kaj sulfuraj grupoj.

Per hidrolizo, ĝi malkomponiĝas en sulfuran duoksidon kaj kloridan acidon. Ĝi estas solvebla en benzeno, kloroformo kaj karbona kvarklorido. Per varmigado supre ol  ĝi komencas malkomponiĝi kaj kompleta malkompando okazas ĉe . Pro la forta reakcio inter klorido de tionilo kaj akvo, SOCl2 ne ekzistas en naturo. Tionila klorido konvertas karboksilatajn acidojn kaj alkoholojn en klorhavaj komponaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de *sulfura trioksido* kaj *sulfura duklorido*:

### Sintezo 2 
* Klorido de tionilo estiĝas per traktado de sulfura duoksido kaj *kvinklorido de fosforo*:

### Sintezo 3 
* Sintezo per interagado de sulfura duoksido, kloro kaj unu molo da *sulfura duklorido*:

### Sintezo 4 
* Sintezo per interagado de *sulfura trioksido*, kloro kaj du moloj da *sulfura duklorido*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Klorido de tionilo konvertas karboksilatajn acidojn en kloridojn de la karboksilata acido:

### Reakcio 2 
* Klorido de tionilo konvertas alkoholojn en alkilan kloridon en ĉeesto de piridino:

### Reakcio 3 
* Cianamido estiĝas per traktado de ureo kun klorido de tionilo:

## Literaturo 
* Invitation to Organic Chemistry
* Organic Chemistry: An Acid—Base Approach
* Introduction to Organic Laboratory Techniques: A Small Scale Approach
* Battery Hazards and Accident Prevention
* Phosgenations: A Handbook
* Synthetic Methods of Organometallic and Inorganic Chemistry

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj
* Sulfurila fluorido
* Sulfurila klorido
* Sulfurila bromido
* Sulfurila jodido
* Tionila fluorido
* Tionila bromido
* Tionila jodido

## Referencoj 
Kategorio:Sulfuraj kombinaĵoj
Kategorio:Kloridoj
Kategorio:Esteroj
Kategorio:Nemetalaj halogenidoj
Kategorio:Organikaj reakciantoj
Kategorio:Neorganikaj sulfuraj kombinaĵoj
Kategorio:Larmigaj gasoj
klorido
Gusztáv Pálfy

**Gusztáv Pálfy** [gustAv pAlfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pálfy Gusztáv** estis hungara skulptisto, medalisto, platetisto.
eta|Gusztáv Pálfy en 1979
Gusztáv Pálfy  naskiĝis la  en Kiskunfélegyháza kaj mortis la 25-an de novembro 2021.

## Biografio 
Gusztáv Pálfy abiturientis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 1961, lia ĉefinstruisto estis József Somogyi. Li studis en Industriarta Altlernejo inter 1963 – 1965 (liaj plej gravaj instruistoj estis András Dózsa-Farkas, Bálint Józsa, Ferenc Kovács (skulptisto)), poste en Hungara Belarta Altlernejo inter 1965 – 1969. Liaj majstroj estis Pál Pátzay kaj Jenő Barcsay. Ekde 1970 li vivas kaj kreas en Kecskemét. Li studvojaĝis al Japanio (1973), Suomio (1976), Pollando (1986), Egiptio (1988), Francio (1989). Li ricevis premiojn inter 1962-2017. Li havas edzinon.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1971, 1977, 1985)
* Helsinko (1976)
* Baja (1980)
* Tarnow (1986)
* Kecskemét (2003, 2006, 2012)
* Kiskunfélegyháza (2004, 2012)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1978, 1984, 1989)
* Pécs (1981)
* Budapeŝto (1981, 1994, 2003)
* Prago, Parizo (1983)
* Kecskemét (2004)

## Elektitaj skulptaĵoj 

II. Rákóczi Ferenc dombormű.jpg|Rákóczi
Pálfy Gusztáv - Széchenyi István.jpg|Széchenyi
Kiskunfélegyháza, Pálfy Gusztáv - Kossuth Lajos mellszobra.jpg|Kossuth
Pálfy Gusztáv - Petőfi Sándor.jpg|Petőfi
Pálfy Gusztáv - Világunk.jpg|Nia mondo
Misztérium.jpg|Misterio (1995)
Pálfy Gusztáv - Iránydomb.jpg|Gvidilo
Pálfy Gusztáv - Szökőkút.jpg|Fontano
Pálfy Gusztáv - Sziv.jpg|Koro

## Elektitaj medaloj, platetoj 
* "600 éves Kecskemét" (1968)
* "Katona Zsigmond Emlékérem" (1971)
* Zoltán Kodály (1982)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungaraj platetistoj
Preĝejo Johano Baptisto (Sopron)

La **preĝejo Johano Baptisto** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en ekstera parto de Sopron, kie ĝi estas la plej malnova konstruaĵo.

## Historio 
Dum la Krucmilitoj en 1250 johanitoj alvenis en Sopron-on, ili konstruis tiu ĉi romanikan kirkon. En 1347 la johaninoj foriris, la preĝejo estis forlasita. La loĝantoj de Sopron renovigis la konstruaĵon en 1484 laŭ gotiko, sed dum la sekvaj jardekoj tiu laboro estis kontinua, ekzemple en 1521 la muroj estis pentritaj. Inter 1636-1674 la jezuitoj servis la mesojn. En 1773 la jezuitoj estis forigitaj, la preĝejo poste apartenis al la katedrala kapitulo. Inter 1886-1890 filo de Ferenc Storno restaŭris la preĝejon, krome konstruis novan turon, faris la altaron kaj pentris freskojn. En 1950 la preĝejo iĝis filio de Preĝejo Sankta Mikaelo (Sopron). Ekstere renovigaj laboroj okazis en 1987.

## Konstruaĵo 
La navo kaj la oklatera absido kuŝas laŭ la trotuaro. La preĝejo iam estis ligata per koridoro al la jam ne ekzistanta johanita monaĥejo. Super la pordo estas videbla reliefo fare de Ferenc Storno. Interne estas entombigita episkopo György Draskovits en 1650. La altaro estas fermebla-malfermebla kaj prezentas vivon deb Johano Baptisto. La vitraloj jam estas restaŭritaj.

Kermeso okazas en la 24-an de junio.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://www.varosplebaniasopron.hu/keresztelo-szent-janos-templom/ 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun fotoj
eta|maldekstre|La reliefo
eta|La preĝejo en 1915

Sopron
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Sopron
Kategorio:Johanitaj preĝejoj
Kategorio:Jezuitaj preĝejoj
Tursiopo

La **botelnazaj delfenoj** aŭ **tursiopoj**, nome genro *Tursiops*, estas la plej oftaj membroj de la familio Delfenedoj, nome familio de oceanaj delfenoj. Molekulaj studoj montris, ke la genro enhavas tri speciojn: nome la ordinara botelnaza delfeno (*Tursiops truncatus*), la Kurba tursiopo (*Tursiops aduncus*), kaj la Aŭstrala tursiopo (*Tursiops australis*). La botelnazaj delfenoj vivas en varmaj kaj moderaj maroj tutmonde, kaj povas troviĝi ĉie ajn escepte ĉe la regionoj de la Arkta kaj Antarkta Cirkloj.

Botelnazaj delfenoj vivas en grupoj. Ili vivas en varmaj oceanoj kaj tropikaj maroj. Nombraj esploroj pri la inteligento de botelnazuloj estis faritaj, ekzamenante kamuflimitadon, uzadon de animala lingvaĵo, kategoriigo de objektoj, kaj memrekono. Ili povas uzi ilojn (spongoj; uzante marspongojn por manĝi manĝaĵojn al kiuj ili normale ne povus alveni) kaj transmiti kulturan sciaron el generacio al generacio, kaj ilia konsiderinda inteligento permesis interagadon kun homoj. Botelnazaj delfenoj akiris popularecon el akvariaj montroj kaj televidaj programoj kiel *Flipper*. Ili ankaŭ estis trejnitaj de militistoj por lokigi marminojn aŭ detekti kaj marki malamikajn subnaĝantojn. En kelkaj areoj, ili kunlaboras kun lokaj fiŝkaptistoj pelante fiŝojn al la retoj kaj manânte la fuĝintajn fiŝojn. Kelkaj renkontoj kun homoj estas damaĝaj por la delfenoj: personoj ĉasas ilin por manĝo, kaj la delfenoj estas krome mortigitaj neintence kiel aldona kaptado de tinusa fiŝkaptado aŭ kaptitaj en krabkaptiloj.

La plej profunda subnaĝado iam registrita por botelnazulo estis de 300 metroj. Tio estis plenumita de Tuffy, delfeno trejinita de la Usona mararmeo.

Nellie, la plej long-viva Atlantika botelnazulo sub homa zorgo, mortis je aĝo de 61 la 30an de Aprilo, 2014. Nellie naskiĝis la 27an de Februaro 1953 en Marineland.

Botelnazaj delfenoj havas la duajn plej grandajn nivelojn de encefaligo el ajnaj mamuloj sur la Tero (homoj havas la plej grandajn), kaj ili kunhavas proporciojn proksimajn al tiuj de homoj kaj aliaj grandaj simioj, kiuj pli ol verŝajne kontribuas al sia nekredebla alta inteligento kaj emocia inteligenteco.

## Taksonoj
* genro: Tursiopo - *Tursiops*
** Botelnaza delfeno aŭ tursiopo saltema - *Tursiops truncatus* 
** Kurba tursiopo - *Tursiops aduncus*

## Referencoj
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Delfenoj
Kategorio:Faŭno de Japanio
Kategorio:Faŭno de Brazilo
Kategorio:Faŭno de Venezuelo
Kategorio:Faŭno de Sud-Afriko
Kategorio:Faŭno de Peruo
Kategorio:Faŭno de Meksiko
(44010) 1997 UH11

**(44010) 1997 UH11** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito malproksime tanĝas tiun de Marso sed ne trairas ĝin. Ĝia marsa MOID estas 0,325918 astronomia unuo, tie estas 48,757 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Ilısu baraĵo

400px|eta|La rivero Tigris fluanta trans la urbo Hasankeyf, multe de kiu estos inundita por la akvobaraĵo|alternative=
La **Ilisu-baraĵo **estas akvobaraĵo en la sudoriento de Turkio sur la rivero Tigriso proksime al la vilaĝo de Ilısu kaj laŭlonge de la landlimo de la provincoj Mardin kaj Şırnak en Turkio. Ĝi estas unu el la 22 akvobaraĵoj de la sudorienta anatolia projekto kies celo estas akvo-energia produktado, inunda kontrolado kaj akva tenado. Kiam operacia, la akvobaraĵo provizos 1200 MW-an energiostacion kaj formos akvorezervujon de 10,4 miliardoj m³. La konstruo de la akvobaraĵo komencis en 2006 kaj estis originale planite esti realigita en 2016. Kiel parto de la projekto, la multe pli malgranda akvobaraĵo Cizre devos esti konstruata laŭflue de la rivero por irigacio kaj energio-provizado.

La akvobaraĵo provokis internacian polemikon, ĉar ĝi inundos partojn de antikva Hasankeyf, unu el la plej malnovaj kontinue loĝataj lokoj sur tero, kaj necesigas la translokiĝon de la loĝantaro en la regiono. Pro tio ĉi, la akvobaraĵo perdis internacian financadon en 2008. Membroj de la Kurdistana Laborista Partio ankaŭ atakis infrastrukturon asociitan al la akvobaraĵo kiu gvidis al konstruaj prokrastoj.

## Polemiko 
### Ekologia domaĝo 
Ĝi subakvigos 400&nbsp;km² da valora naturo kaj havos katastrofajn sekvojn por la ekosistemo de la Tigrisobaseno.

### Atako al kultura heredaĵo 
[alternative= Kultura heredaĵo: iamaj loĝejoj en la montoj de Hasankeyf.|eta|Kultura [heredaĵo: iamaj loĝejoj en la montoj de Hasankeyf.|300x300ra]]
En Hasankeyf kaj ĝia tuj apuda ĉirkaŭaĵo troviĝas centoj da monumentoj kaj miloj da neolitikaj grotoj el kiuj multaj estis loĝataj ĝis antaŭ nelonge. Hasanbeyt troviĝis dum jarcentoj sur la Silka Vojo kaj estis unu el la plej grandaj urboj en la mezepoko. Estis plano plenigi per rubo 200 de tiuj neolitikaj grotoj kaj eksplodigi rokmuron, kontraŭ kio ekestis multaj protestoj. Jam en 2006 fondiĝis la "Iniciato por gardi Hasanfeyf vivanta" kiel protestmovado. Publikaj manifestacioj preskaŭ ne eblis kaj la regionoj ĉirkaŭ Hasankeyf estis deklaritaj militistaj zonoj: “La militistigo atingis tian nivelon ke ne plu eblis viziti la lokon kiel sendependa esploristo”, deklaris la "Iniciato por gardi Hasanfeyf vivanta". La malnova urbo Hasanbeyt plenumas la kondiĉojn por esti rekonata de Monda heredaĵo de Unesko, sed la turka ŝtato neniam prezentis peton pri tio.

## Vidu ankaŭ 
* Hasankeyf
* Kurdoj
* Turkio
* ICOMOS

## Samtema artikolo 
* Daria baraĵo (Irano)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (angla) Ekologia Efika Takso Raportaj
* (germana, angla, turka) Internacia Ilisu akvobaraĵa kampanjo 
* (angla, turka) Retejo de Naturprotekta Asocio Doga Dernegi

Kategorio:Akvobaraĵoj en Turkio
Kategorio:Hidroelektraj centraloj en Turkio
Kategorio:Sudorienta Anatolio
Kategorio:Konstruaĵoj en Kurdio
Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado
Kategorio:Proponitaj konstruaĵoj
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2018