open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ștei (Densuș)

**Ștei** [ŝtej] (hungare: **Stejvaspatak**) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 903 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 357 rumanoj. Ĝia unua skriba mencio estas el 1438. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Densuș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Károly Papp (geologo)

**Károly PAPP** (4-an de novembro 1873, Tápióság- 30-an de junio 1963 samloke) estis hungara geologo, instruisto de la Budapeŝta Universitato, malkovrinto de la tergasa resurso de la Transilvania baseno.

Li finstudis en 1898, estis ekde 1895 helpinstruisto de Lajos Lóczy, en la mineralogia katedro. Somere de 1898, li partoprenis kaŭkazan ekspedicion de Mór Déchy kiel geologo. Papp laboris ekde 1900 en la Hungara Reĝa Geologia Instituto ofte en eksterlando. Li estis estro de la geologia katedro (1915) kiel posteulo de Antal Koch. Oni komisiis lin 1917 pri gvidado de la paleontologia katedro. Li pensiiĝis post tridekjara laboro, en 1945.

Li faris gravan laboron ĉefe en Transilvanio. Tiu li esploris orajn ercojn, malkovris tergason en 1909 http://www.ombkenet.hu/bkl/kf/kf200212/foldgazkitores.html , kiu iĝis plej granda gaskampo de Eŭropo per la taga unumiliono de kubmetroj da tergaso.

## Verkoj 
* A magyar birodalom vasérc- és kőszénkészlete (1915-1916)
* Bakonyi triasz-korallok (Balaton-tudományi tanulmányok eredményei I. 1. rész paleontológiai függelék, Bp., 1900)
* Geológiai jegyzetek a Fehér-Körös völgyéből (A Földtani Intézet jelentése, Bp., 1906)
* Miskolc környékének geológiai viszonyai (Földtani Intézet Évk., Bp., 1907)
* A kissármási gázkút Kolozs megyében (Földtani Közl., Bp., 1910)
* Magyarország geológiai térképe (Földtani Szle, I., Bp., 1922)

## Literaturo 
* Tregele Kálmán: Emlékezés dr. P. K.-ról (Földtani Közl. 1963. 4. sz.)
* Bogsch László: P. K. emlékezete (részletes bibliográfiával, Földtani Közl. 1965. 3. sz)

Kategorio:Hungaraj geologoj
Papp

**Papp** (pli malofte **Pap**) estas iom ofta hungara familia nomo, nomo de ekz.: 

## Esperantistoj
*Kálmán Papp
*Tibor Papp 
*József Papp 
*Pongrácz Papp

## Pliaj hungaroj 
* Andor Papp
* Attila Papp
* Attila Zsolt Papp
* Aurél Papp
* Béla Papp (kuracisto)
* Béla Papp (pedagogo)
* Bertalan Papp
* Elemér Papp
* Ernő Papp
* Éva Papp
* Ferenc Papp (geologo)
* Ferenc Papp (literaturhistoriisto)
* Gábor Papp (grafikisto)
* Gábor Papp (pentristo)
* György Papp
* Gyula Papp (kuracisto)
* Imre Papp
* János Papp (aktoro)
* János Papp (aktoro, 1948-)
* János Papp (juristo)
* József Papp (literaturhistoriisto)
* József Papp (apotekisto)
* Judit Papp
* Kálmán Papp (episkopo)
* Károly Papp, geologo, unua malkovrinto de tergaso en Hungario, ĉe Kissármás
* Károly Papp (pastro)
* Károly Papp (n. 1873)
* Klára Papp
* Lajos Papp (kuracisto)
* Lajos Papp (grafikisto)
* Lajos Papp (komponisto)
* Lajos Papp (pafisto)
* Lajos Papp (poeto)
* László Papp (luktisto)
* László Papp, mondfama boksisto
* László Papp (zoologo)
* Magda Papp
* Márk Papp
* Mihály Papp
* Miklós Papp
* Oszkár Papp
* Sándor Papp
* Sándor Papp (politikisto)
* Sándor Zsigmond Papp
* Simon Papp, geologo
* Vilma Papp
* Viktor Papp
* Zoltán Papp
* Zoltán Papp (politikisto)

## En formo Pap 
* Dávid Pap
* Gábor Pap
* Gábor Pap (arthistoriisto)
* Géza Pap (episkopo)
* Henrik Pap
* János Pap
* János Dezső Pap
* József Pap
* József Pap (advokato)
* Károly Pap (altlerneja instruisto)
* László Pap
* Melinda Pap
* Vera Pap
* Mihály Rápóti Pap

## En similaj formoj Papp 
* Attila Papp Z.
* Emese Papp-Kincses
* Ilona Mártha-Papp
* László Kolozsvári Papp

Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj
Henri Deterding

**Henri Wilhelm August DETERDING** (la 19-an de aprilo 1866, Amsterdam - la 4-an de februaro 1939, St Moritz) estis dum multaj jaroj gvidanto de *Royal Dutch Petroleum Company* kaj poste Royal Dutch/Shell, unu el la plej grandaj naftokompanioj.

Oni nomis lin "Napoleono de la nafto", Deterding estis respondeca pri evoluigo de cisterna ŝiparo de Royal Dutch por konkuri kun Shell de Marcus Samuel. Li aĉetis naftokampojn en Rusio de la Rothschild-familio en 1911. Deterding helpis en 1935 la naziojn per vendo de nafto je kredito. Pro tio li devis forlasi la entreprenon.

Li estis honore distingita per kavalireco en 1920 pro naftoliveroj pro la aliancanoj dum la unua mondmilito (oficiale pro la plibonigo de la angla-nederlandaj rilatoj).

Kategorio:Nederlandaj entreprenistoj
Fungotubo

[eta|Fungotuboj en [Boletus edulis]]
**Fungotubo** estas ĉiu de la tubformaj konsistigaj elementoj de la himeniokovrita organo, situa sur la suba surfaco de la ĉapelo de pluraj grandfungoj ekz. satanboletoj.

Kategorio:Funganatomio
Kartelo

**Kartelo** estas interkonsento de produktistoj, vendistoj por forigi la liberan konkuradon kaj influi la prezojn, merkaton favore al siaj interesoj. Ili tiel provas formi komunan monopolon pri produktado aŭ vendo de varo aŭ varogrupo.

La reguligo de naciaj kaj internaciaj karteloj varias, oni plej ofte punas la naciajn kartelojn. Plej konata internacia kartelo nuntempe estas la OPEC, kiu celas influi naftoprezojn per produktad-ŝanĝiĝo, sed ĝi fakte ne reprezentas decidan monopolon kaj la unuopaj landoj ofte neglektas la kartelajn decidojn, tiel la prezoinfluigo ne ĉiam sukcesas.

Ĉar la kartelaj interkonsentoj okazas inter gvidantaj personoj de la entreprenoj, tiel tio estas malfacile pruvebla.

En Hungario oni punis pro kartela interkonsento ekz. pro:
* interkonsento de 4-6 entreprenoj pri vojkonstruado, divido de la laboro antaŭ publikaj akiraj konkursanoncoj.
* interkonsento de la 3 poŝtelefonaj kompanioj pri prezoj

## Aliaj signifoj 
**Kartelo** ankaŭ estas
# interkonsento de metiaj, sindikataj aŭ politikaj grupoj por komuna agado dum pli-malpli longa tempo,
# skriba duel-invito.

## Karteloj
* Phoebus-kartelo

Kategorio:Ekonomio
Formacio

La vorto **Formacio** devenas de la latina *formatio* kaj havas la signifon de "kreo aŭ aranĝo de formo el unuopaj eroj".

En iuj kuntekstoj la vorto laŭ PIV havas specialajn signifojn:

# En geologio formacio estas la ŝtonaj tavoloj formiĝintaj dum unu geologia epoko,
# en armea lingvaĵo temas pri diversa aranĝo, laŭ kiu ordiĝas la eroj de korpuso aŭ armeo
# kaj en medicino respektive biologio temas pri speciala aranĝo de la histoj.

Krom tiuj precizigoj en PIV ankoraŭ ekzistas pliaj specialaj signifoj:

# En aviado flugformacio estas speciala aranĝo de militaj aviadiloj dum aer-armea manovro, sed ankaŭ dum arta flugado de pluraj aviadiloj dum iuj armeaj festoj,
# en dancado temas pri grupo de dancistaj unuopuloj aŭ paroj, kiuj kunordigite dance moviĝas,
# en muziko - aparte moderna muziko ekde la 20-a jarcento, ekzemple en ĵazo - grupo da muzikistoj ekde 2 membroj estas formacio (vidu ankaŭ la vorton ensemblo)
# kaj en la katolika eklezio oni komprenas, ke formacio estas la teologia eduko de estontaj monaĥoj kaj monaĥinoj.
# En ekologio, biogeografio kaj arbarscienco la termino estas 
## kutima mallongigo de "planta formacio" 
## unuo de vegetaĵaro el Usono ( sistemo Clements ) difinita surbaze de unu aŭ du taksonoj karakterizaj kaj konforme la klimata plantformacio en certa teritorio; 
## "planta formacio" estas : unuo de vegetaĵaro karakterizita de sia ĝenerala fizionomio kaj de sia strukturo.
Achnacarry

**Achnacarry** estas malgranda vilaĝeto, privata bieno kaj kastelo en regiono Lochaber de Highland, Skotlando, ĉ. 15 mejlojn norde de urbo Fort William proksima al la vilaĝo Spean Bridge. La kastelo estis finkonstruita en 1802, ĝi ne estas malferma al la publiko, nur la *Clan Cameron Museum*, samloke.

La kastelo gravis dufoje, unuafoje ĝi servis por loko de interkonsento de Achnacarry (angle Achnacarry Agreement) en 1928, kiu rezultis kartelan interkonsenton inter la naftoproduktaj konzernoj. La interkonsento estas konata ankaŭ kiel interkonsento "As-Is".

La kastelo servis dum la dua mondmilito (1942 to 1945) kiel trejnejo de la komando-membroj de aliancanoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Skotlando
Regiono Norda Unguĵo

**Norda Unguĵo** aŭ **Norda Zanzibaro** () estas regiono de Tanzanio. Ĝi konsistas el la norda parto de insulo Zanzibaro (Unguĵo). Ĝia ĉefurbo estas Mkokotoni.

La regiono mezuras ĉirkaŭ ; laŭ la censo de 2002 ĝi havis  loĝantojn.

Norda Unguĵo konsistas el du distriktoj, nomataj "Nordo A" kaj (sude de ĝi) "Nordo B". En 2002 Nordo A havis  loĝantojn, Nordo B .

Al la regiono apartenas ankaŭ insuleto Tumbatu, kiu estas ĉirkaŭ 10 km longa kaj situas en golfo nord-okcidente de Zanzibaro.

Unguĵo, Norda
Neŭrastenio

**Neŭrastenio** laŭ PIV estas neŭrozo, trafanta precipe la trolaborantojn, kaj manifestiĝanta per ĝenerala laceco, tendenco al tristaj ideoj, timo kaj nedecidemo.

La termino unuafoje uziĝis dum la jaro 1869 fare de *George Miller Beard*. Laŭ la Internacia Klasifikado de Malsanoj **ICD-10** de la Monda Organizo pri Sano (WHO) ĝi havas la kodon **F48.0**.

Kategorio:Psikaj malsanoj
Neŭrozo

**Neŭrozo** laŭ PIV estas malordo en la funkciado de la nerva sistemo, kun psikaj fenomenoj kaj parte psikaj kaŭzoj. En Psikologio oni ĝenerale konsideras, ke ĉiu homo estas neŭrozulo. Unuavide, tiu aserto estas stranga, sed oni devas konsenti: ĉiu homo suferas batojn de l' sorto, timojn, elreviĝojn, mankojn, foje solecon kaj minacojn korpajn kaj mensajn. Neniu sukcesas teni dum longa tempo staton de absoluta mensa ekvilibro, ĉar la vivo por neniu estas facila. Foje, tiu neŭrozo atingas gravajn intensiĝojn, kaj nur tiam oni konsideras tian homon malsana. Sed iusence ni ĉiuj estas certagrade malsanaj. Psikozoj, perversioj kaj ĥemia dependo de drogoj estas paroksismoj de homa mensperturbiĝo.

Por kuracado de *neŭrozo*, psikologoj ellaboris tre detalajn metodojn de psikoterapio. Plej elstaras psikanalizo iniciatita de Sigmund Freud kaj (disbranĉe derivita) de lia disĉiplo Carl Gustav Jung. Ili baziĝas sur ampleksa teorio de la mensa strukturo, kies ĉefa punkto estas la ekzisto de nekonscio. Aliaj teorioj estigis aliajn psikoterapiajn metodojn: ekzistencialisma, behaviorisma, humanisma, psikodrama, neŭrolingvistika, transaga analizo - unuj konkurantaj kontraŭ la aliaj por la hegemonio de homa feliĉo. Prudenta observo metas sub suspekton ĉiujn tiujn miraklojn. Radikaluloj defendas la ideon, ke fakte nur medikamentoj povas trankviligi homojn kaj lastatempaj genetikaj eltrovoj malfermas novajn vojojn por influo en la mensan aparaton.

Kategorio:Psikaj malsanoj
Kategorio:Profunda psikologio kaj psikanalizo
Les Gâs du Berry

La plej malnova folklorogrupo en Francio nomiĝas **les Gâs du Berry**. Ĝi estis fondita en 1888.

La moroj kaj la kutimoj priskribitaj de George Sand en ŝiaj kamparaj romanoj estas la  enspirfonto de tiu grupo.

Tial, ĝia sidejo situas fronte al la domego de George Sand en Nohant, vilaĝo situanta en la regiono Berry.

Nun, tiu grupo miksas rakontojn, dancojn kaj kantojn ĉiam akompanataj per vjeloj kaj sakŝalmoj. Ĝi konsistas el ĉirkaŭ kvindek membroj.

Gâs du Berry
Enrico Mattei

**Enrico Mattei** (naskiĝis la  en Acqualagna ĉe Pesaro, Italio, mortis la  en Bascapè, Italio) estis itala manaĝisto sur pinto de ENI kaj ĉe pli konata Agip Petroli SpA, itala naftoentrepreno.

Li agadis ekde 1945 kiel gvidanto de Agip, agadis por igi ĝin grava entrepreno de la lando, sukcese. Li en norda Italio kaj dismonde serĉis nafton, tergason kaj faris interkonsentojn pri produktado, liverado.

Li ankaŭ interkonsentis pri nafto kun Sovetunio. Oni supozas, ke tio kaj la graviĝanta konkura firmao Agip kondukis al lia morto. Kiam li flugis al Sicilio en 1962, lia aviadilo kraŝis.

Pri lia morto oni faris filmon: La afero Mattei.

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Energio en Italio
Kategorio:Italaj entreprenistoj
Regiono Iringa

**Regiono Iringa** () estas unu el la 26 regionoj de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo same nomiĝas Iringa.

La regiono havas  loĝantojn (2002) kaj areon de . Ĝi dividiĝas al sep distriktoj:
* Iringa Kampara
* Iringa Urba
* Kilolo Ludeva ()
* Makete ()
* Mufindi ()
* Njombe ()

## Situo 
La regiono situas sud-okcidente en Tanzanio. Ĝia sud-okcidenta limo estas Malavia Lago, transe de kiu situas Malavio. Krome ĝi limas al jenaj tanzaniaj regionoj:
* Mbeya (okcidente)
* Singida (nord-okcidente)
* Dodomao (norde)
* Morogoro (oriente)
* Ruvuma (sude)
La plej malaltaj partoj situas ĉe Malavia Lago (474 m); la nordaj partoj altas multe pli. La ĉefurbo altas ĉirkaŭ  metrojn.

## Turismo 
En la regiono situas la Nacia Parko Ruaha, la dua plej granda de la lando; ĝi estas grava turisma allogaĵo.

Iringa
Roka arto

eta|Rok-arta sceno montranta ĝirafojn kaj aliajn bestojn en la nun dezerta regiono**Roka arto** estas termino uzita en arkeologio por ĉiuj home faritaj markoj sur natura ŝtono. Ili povas esti dividitaj en la sekvajn tri kategoriojn:

* "petroglifoj" - ĉizaĵoj sur ŝtonaj surfacoj
* "piktografiaĵoj" - pentraĵoj sur ŝtonaj surfacoj, subĉiele kaj en kavoj
* movebla roka arto - pli etaj, porteblaj artaĵoj de ambaŭ supraj tipoj
Laŭ la prahistoriisto Emmanuel Anati, ekzistas 45 milionoj da rokaj pentraĵoj sur rokoj kaj en kavernoj sur 170.000 lokoj en 160 landoj.

## Situo 
Kaj ĉizaĵoj kaj pentraĵoj de roka arto povas esti aplikataj al rokoj, ĝenerale al vertikalaj rokopartoj, kvazaŭ al muroj, kaj ofte en alteco inter unu metro kaj du metroj, tial ke homoj povas facile rigardi ilin. Artaĵoj en kavoj aŭ roka protektejo estas pli bone protektataj de veteraj influoj, sed ofte mankas lumo por bone rigardi ilin; subĉielaj artaĵoj facile rigardeblas, sed estas daŭre eksponitaj al suno, vento, pluvo, neĝo kaj glaciiĝanta akvo en rokaj fendoj.

[Roka pentraĵo en sudorienta Utaho, atribuita al la epoko de korbfaristoj de la [pueblo|puebla arkeologia kulturo.

|eta]]

## Kreado 
"Petroglifoj" kreiĝas per forprenado de parto de la roko - per skrapado, ĉizado kaj skulptado. Preferataj lokoj por tio estas rokopartoj, kies surfaco havas alian (ĝenerale plej malhelan) koloron ol la pli profundaj rokopartoj, tial je per skrapado kaj ĉizado videbliĝas koloraj kontrastoj. Foje ankaŭ forpreniĝas la roka surfaco ĉirkaŭ la celita figuro, tiel ke ekestas pli malhelaj figuroj antaŭ hela fono. Kelkaj "petroglifoj" estis aldone pentritaj aŭ akcentitaj per polurado. La grado de remalheliĝo de la forskrapitaj bildopartoj ebligas iugrade taksi la aĝon de la artaĵo: iuj el la plej antikvaj artaĵoj realprenis la saman kolorojn kiel la ĉirkaŭa roko.

"Piktografiaĵoj" kreiĝas per aldono de koloraj pigmentoj al la roko sen forpreni rokan materialon. Ke iuj antikvaj rokaj pentraĵoj konserviĝis ĝis hodiaŭ, ŝuldiĝas al la stabileco de la uzitaj mineralaj pigmentoj, ofte mangano, hematito, malaĥito, gipso, limonito, argilo kaj iuj oksidoj. Plej bone rokaj pentraĵoj konserviĝas sub protektaj rokaj tegmentoj kaj en kavoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Prahomaj pentraĵoj
* Rokpentraĵo
* Sidnejaj rokgravuroj
* Tadrart Akakus
* Migraj ŝtonetoj kun tekst-arto

## Eksteraj ligiloj 
* bibliografia datumbazo kun pli ol 10.000 literaturaj citaĵoj pri roka arto (paĝoj anglaj) 
* pliaj informoj pri roka arto (paĝoj anglaj)
* fondaĵo por amerika roka arto (paĝoj anglaj) 
* fondaĵo por afrika roka arto (paĝoj anglaj)
Ștei

eta|Situo en Rumanio
**Ștei** - jen rumane, prononco [ŝtej], hungare **Vaskohsziklás** [VAŜkosiklaŝ], germane **Stey**, prononco [ŜTAJ] - estas urbo en Rumanio en la baseno de Beiuș laŭ rivero *Crișul Negru* norde de Vașcău. En 1910 ĝi nombris 506 loĝantojn (rumanoj); en 1992 10&nbsp;415 (85,9&nbsp;% rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estis unue menciita skribe en 1580. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar (reĝa departemento) vármegye*). Inter 1956 kaj 1990 ĝi portis la nomon de eksĉefministro Petru Groza.

La urbo ĝemeliĝis kun Hajdúdorog (Hungario).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Bihor
Flughaveno Parizo-Charles-de-Gaulle

**Flughaveno Paris-Charles-de-Gaulle** (IATA-kodo : **CDG**) lokiĝas norde de Parizo en Francio. Ĝi estas la unua flughaveno de la lando. Ĝia nomo devenas de la Franca generalo Charles de Gaulle.

## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno Parizo-Orly
* Aéroport Charles-de-Gaulle 1 (stacidomo)
* Aéroport Charles-de-Gaulle 2 TGV (stacidomo)
* Aéroport Charles-de-Gaulle T2 (pariza metrostacio)
* Aéroport Charles-de-Gaulle T4 (pariza metrostacio)
* CDG Express
* CDGVAL
* Roissybus

Kategorio:Flughavenoj en Francio
Kategorio:Transporto en Parizo
Kategorio:Tremblay-en-France
Kategorio:Charles de Gaulle
Bonnie kaj Clyde

**Bonnie PARKER** kaj **Clyde BARROW ** (1911-1934 kaj 1909-1934) estis fama rabista paro, kiuj legendiĝis pro aŭdacaj kaj spektaklaj konfliktoj kun la polico. Ilin apogis eĉ la usona gazetaro. Bonnie kaj Clyde faris ĉiam malgrandajn rabojn: ili prirabis benzinejojn, restoraciojn kaj malgrandajn bankojn. Ilia predaĵo neniam superis 1500 usonajn dolarojn.

Bonnie kaj Clyde konatiĝis en januaro de 1930. Post lia aresto kaj 20-monata enprizonigo (1930–32), li formis paron kun Bonnie kaj komenciĝis la 21-monata amokkuro. Ili krimis ankaŭ kun aliuloj, ilin perfidis unu amiko. La polico mortpafis ilin la 23-an de majo 1934.

Ilia kunagado estis filmigita en la 1967 filmo, *Bonnie and Clyde*.

Kategorio:Usonaj krimuloj
Kategorio:Duopoj
Regiona ligo Rejnlando

La **regiona ligo Rejnlando** estas teritoria korporacio de la Germana federacia lando Nordrejn-Vestfalio fondita en la jaro 1953 kun sidejo en Kolonjo. Ĝi ampleksas la nordan parton de la iama *Rejnprovinco* de Prusio respektive la sudokcidenton de la nuna federacia lando - do la regionon Rejnlando. Ĝiaj taskoj estas tiuj, kiujn oni pli bone plenumas tutregione. En la nordoriento de la federacia lando la samajn taskojn plenumas la regiona ligo Vestfalio-Lipo.

## Membroj 
Jenaj 13 distriktoj kaj 14 eksterdistriktaj urboj estas membroj de la provincia komunumligo Rejnlando (stato: 30-a de junio 2014):

distriktoj (aŭtokodoj)

   1. Aachen (AC)
   2. Düren (DN)
   3. Rhein-Erft (BM)
   4. Euskirchen (EU)
   5. Heinsberg (HS)
   6. Kleve (KLE)
   7. Mettmann (ME)
   8. Neuss (Rhein-Kreis Neuss) (NE)
   9. Oberberg (Oberbergischer Kreis) (GM)
  10. Rhein-Berg (Rheinisch-Bergischer Kreis) (GL)
  11. Rhein-Sieg (Rhein-Sieg-Kreis) (SU)
  12. Viersen (VIE)
  13. Wesel (WES)

eksterdistriktaj urboj (aŭtokodoj)

   1. Aachen (Akeno, AC)
   2. Bonn (Bonno, BN)
   3. Duisburg (DU)
   4. Düsseldorf (Duseldorfo, D)
   5. Essen (E)
   6. Köln (Kolonjo, K)
   7. Krefeld (KR)
   8. Leverkusen (LEV)
   9. Mönchengladbach (MG)
  10. Mülheim an der Ruhr (MH)
  11. Oberhausen (OB)
  12. Remscheid (RS)
  13. Solingen (SG)
  14. Wuppertal (W)

## Vidu ankaŭ 
* Subĉiela Muzeo Kommern

Kategorio:Rejnlando
Kategorio:Regiona ligo de Germanio
Kategorio:Nordrejn-Vestfalio
Taquile

[eta|dekstra|Situo de Taquile en la [Titikaka-lago]]
eta|dekstra|Infanoj de Taquile.
eta|Kelkaj viroj sur al vilaĝa placo de Taquile.
**Taquile** (hispane) aŭ **Intika** (keĉue) estas insulo en perua parto de Titikaka-lago, 45 km de la urbo Puno.

La insulo longas ĉ. 5,5 km kaj larĝas ĉ. 1,6 km. La plej alta punkto situas 4.050 m super la marnivelo, la plej granda komunumo ĉe 3.950 m (por komparo: la akvosurfaco de Titikak lago estas 3.810 m s.m.).

Taquile havas ĉ. 1.700 keĉuajn loĝantojn, kiujn oni nomas hispane *Taquileños* (~takileanoj).

Intika apartenis ekde la 15-a jarcento al la Inkaa imperio. La ruinoj devenas verŝajne el la (sur du montopintoj: ''Uray K'ari* kaj *Hanan K'ari*) epoko de Tivanaku-kulturo (ĉ. 800 p.K.). La insulo apartenis al lastaj areoj de altebenaĵa Peruo, kiujn la hispanoj konkeris. La insulanoj sukcesis longtempe kaŝi sin antaŭ la hispanoj, kiuj rigardis la insulon longtempe neloĝata. Intika estis okupita en 1580 far reĝo Karlo la 4-a, kiu vendis tion al grafo Rodrigo de Taquila (aŭ Pedro Gonzalez de Taquile). De tiu persono venas la hispana nomo de la insulo.

Dum la hispana kolonia regado estis malpermesitaj uzo de la tradiciaj vestoj, tiel la takileanoj surmetis hispanajn kamparanajn vestojn. Tiuj vestoj estas ankoraŭ hodiaŭ ilia "indiana" vestaro.

En la 1930-aj jaroj, Taquile servis kiel prizoninsulo, kie ankaŭ sidis la iama perua prezidento Luis Miguel Sánchez Cerro. La insulanoj aĉetis en 1937 la posedrajtojn pri la tuta insulo.

La *Taquileños* estas organizitaj en komunumon, kiu baziĝas je la inka-epoka ordono "*Ama suwa, ama llulla, ama qilla''" (ne ŝteli, ne mensogi, ne esti mallaborema).

La insulo okupiĝas pri fiŝado kaj Teraskultivado (precipe terpomo). La grava enspeza fonto, la turismo estas kontrolita de la komunumo. Tiu malpermesis ĝis hodiaŭ konstruon de iu ajn hotelo. La jare ĉ. 40.000 turistoj tranoktas - per centra divido - en privataj loĝejoj. Tiel la insulanoj ĝuas relativan ekonomian sendependecon.

Taquile famas pro siaj teksaĵoj kaj trikaĵoj, kiuj estas tre valoraj en Peruo. La ŝpinado, teksado kaj trikado estas praktikata ĉefe fare de viroj.

Taquile havas radiostacion, kiun prizorgas generatoroj. La komunumo decidis pri apliko de solarĉeloj.

Taquile estas senhunda insulo.

Kategorio:Insuloj en Peruo
Mafio (apartigilo)

* **Mafio** estas bone organizita krim-grupo, foje granda.
* **Mafio** povas signifi la komputilan ludon Mafia: The City of Lost Heaven de Digital Illusions.
* Mafio estas nomo de populara rolludo.
* **Mafia** estas insulo de Tanzanio situanta en la Hinda Oceano.
Terneuzen

Dosiero:Loudspeaker.svg**[//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/08/Nl-Terneuzen.ogg Terneuzen]** () estas urbo kaj municipo en la nederlanda provinco Zelando. La nombro da loĝantoj estis 55 461 (je la 1-a de julio 2006) kaj per tio Terneuzen estas la plej granda municipo en Zelando laŭ loĝantoj. La urbo situas je la suda bordo de la *Westerschelde* (Okcidenta Skeldo aŭ *Honte*) ĉe la elfuejo de la grava Kanalo de Gento al Terneŭzo. Terneuzen plenumas centran funkcion en Zeeuws-Vlaanderen (Zelanda Flandrio) ĝi ekzemple havas relative grandan  regionan hospitalon kaj teatron.

La urbo havas la kvaran plej grandan havenon de Nederlando post Roterdamo, Amsterdamo kaj Vlissingen kaj situas grandparte entordita inter la kanalo kaj la *Otheensche Kreek* (kreko de Orthene). Je la alia flanko de ĉi tiu kreko situas la novkonstruita kvartalo Othenepoldero kaj la antaŭa vilaĝeto *Othene*. Okcidente de la kanalo situas la plej grava sidejo de Dow Chemical en Eŭropo. Ĉi tiu kemi-giganto estas la plej granda dunganto de la provinco Zelando.

Terneuzen situas ĉe la fino de la kanalo de Gent al Terneuzen, kiu ligas la urbon Gent en Belgio kun la Okcidenta Skeldo En marto 2003 la fiksa interborda ligo kun la ‘transa flanko’ finkonstruiĝis per la Okcident-Skelda-tunelo . La alirejo de la tunelo situas tuj apud la kanalo.

Terneuzen ankaŭ estas fama kiel la urbo de la La Fluganta Holandano, konata el la samnoma opero de Richard Wagner. Laŭ la legendo ĉi tiu, kontraŭ Dio ribelema, kapitano Willem van der Decken venis el Terneuzen.

En Terneuzen naskiĝis Sandra Roelofs.

## Urboj kaj vilaĝoj
Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2005:

| width="20" |&nbsp;
|

|}
:Fonto: CBS

:***** Ne oficiala vilaĝo
## Esperantistoj
* Jan Koning
* Maria T.C. Rijpert

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Zelando
Kategorio:Municipoj de Zelando
Kategorio:Zelanda Flandrio
Murasaki Shikibu

**Murasaki Shikibu** [ŝikubu] (紫 式部 ĉirkaŭ 973 en Kioto - ĉirkaŭ 1014 en Kioto aŭ 1025) estis japana romanisto, poeto kaj servistino ĉe la japana imperia kortego dum la Heian-epoko. Ŝi estas konata kiel la aŭtoro de La Rakontaro de Genĵi, verkita ĉirkaŭ la jaro 1003.

"Murasaki Shikibu" ne estis ŝia vera nomo; ŝia vera nomo ne estas konata. Laŭ sia taglibro (verkita inter 1007-1010), ŝi estis kromnomata **sinjorino "Murasaki"** ("purpura") en la kortego, nomo de rolulo en *La Rakonto de Genĝi* (Genĵi monogatari). En ŝia taglibro ŝi priskribas la kortegajn ĉiutagaĵojn dum moŝtino vidvina imperiestrino Ĝoto (上東門院).

## Verkaro 
Murasaki skribintus tri verkojn.

* *Murasaki Shikibu nikki* (紫 式 部 日記) estas taglibro kiun ŝi komencis verki en la aŭtuno de 1008. Tiu taglibro kovras du jarojn de la tempo de Murasaki kiel kortega sinjorino ĉe la dua edzino de la imperiestro kaj ĝia centra temo estas la naskiĝo de la filo de la imperiestro kaj la multaj grandiozaj ceremonioj ĉe la kortego lige kun ĝi. Detalaj kaj vivecaj priskriboj de ĉirkaŭaĵoj kaj homoj donas interesan scion pri la vivo ĉe la imperiestra kortego en la deka-jarcenta Japanio.

* *Kolekto Murasaki Shikibu* estas kolekto de 128 poemoj, kiu aperis post ŝia morto.
* *Genĵi Monogatari* (Rakontaro de Genĝi) estas la plej grava kaj konsiderata kiel majstroverko.

## Rakontaro de Genĝi 
eta|Murasaki Shikibu|maldekstraLa *Rakontaro de Genĝi* (Genĵi monogatari) estas dividita en 54 malsamajn librojn, kaj konsistas el 795 malsamaj poemoj. Ĝi estas klasikaĵo en la japana literaturo. Yosano Akiko tradukis Genji Monogatari al moderna japana lingvo. Tiu libro estas unu el la unuaj kaj plej famaj romanoj en la monda historio .

### En Esperanto 
*Rakontaro de Genĝi*, *Parto unu*, prozo tradukita al Esperanto estas la unua volumo (el kvar) de ĉefverko de la frua japana literaturo kaj unu el la unuaj romanoj en la mondo (11-a jarcento).

*La Rakonto de Genĝi* (Genĵi monogatari) estas la plej grava epika verko de la japana literaturo. Tiu romano estis verkita verŝajne inter 1001 kaj 1005 aŭ ĝis 1010. La romano temas ĉefe pri amrilatoj de princo Genĝi. Princo Genĝi estis la ekstergeedzeca filo de imperiestro, kaj la teksto temas pri liaj rilatoj en kortumo. Oni supozas, ke la lastajn ĉapitrojn verkis alia persono aŭ ŝi iĝis pli budaisma.

## Vidu ankaŭ 
Japana literaturo

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj verkistoj
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Mortintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Virinoj
Tadrart Akakus

[eta|dekstra|roka [formacio en la regiono Tadrart Akakus]]
eta|dekstra|rok-arta sceno montranta ĝirafojn kaj aliajn bestojn en la nun dezerta regiono
eta|dekstra|Prahistoriaj homoj de la regiono en rok-arta sceno
**Tadrart Akakus** (en la araba lingvo تدرارت عكاكس) estas dezerta regiono en la okcidento de Libio kaj estas parto de la dezerto Saharo. La regiono situas proksime de la urbo Ghat kaj ne malproksime de la limo al Alĝerio, kie ĝi pluas al Ruĝa Tadrart. *Tadrart* signifas 'monto' en la indiĝena regiona lingvo. La areo aparte riĉas je prahistoria roka arto.

La regiono havas larĝan varion de pejzaĝoj, de diverskoloraj sablaj dunoj al rokaj arkoj, gorĝoj, rokegoj kaj montoj. Aparte elstaraj vidindaĵoj estas la rokaj arkoj de *Afzeĝare* kaj *Tin Ĥlega*. Kvankam la areo estas inter la plej sekaj de la Saharo, ekzistas iuj plantoj.

La areo Tadrart Akakus konatas pro sia prehistoria roka arto kaj dum la jaro 1985 pro la kultura graveco de tiuj ĉi pentraĵoj kaj ĉizaĵoj iĝis Monda Heredaĵo de Unesko. La pentraĵoj datiĝas inter la jaroj 12.000 antaŭ Kristo al 100 post Kristo kaj reflektas la kulturajn kaj naturajn ŝanĝojn en la regiono dum tiu longa tempo. Ekzistas pentraĵoj kaj ĉizaĵoj de ĝirafoj, elefantoj, strutoj kaj kameloj, sed ankaŭ de homoj kaj ĉevaloj. Homoj estas pentrataj en diversaj ĉiutagaj situacioj, ekzemple dum muzikado kaj dancado.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj de UNESCO pri la natura heredaĵo
* itala-libia arkeologia misio en la regionoj Akakus kaj Mesak 

Kategorio:Libio
Gogo kaj liaj amikoj

**Gogo kaj liaj amikoj** estas originale esperanta bildstrio pri la Esperanto-movado, verkita ekde 1987 de Martin Weichert. Unuopaj strioj aperis en GEJ-Gazeto kaj aliaj movadaj periodaĵoj. En la stri(ar)o rolas **Gogo la testudo** (maskotbesto de Germana Esperanto-Junularo) kaj liaj amikoj, diversgeneraciaj kaj divers-"tipaj" esperantujanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-humuro

## Eksteraj ligiloj 
* Gogo la testudo, TTT-publikigita bildstrio en blogo

Kategorio:Humuro
Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Fikciaj testudoj
Kategorio:Fikciaj esperantistoj
Johannes Baader

**Johannes BAADER** (naskiĝinta la 22-an de junio 1875 - mortinta la 15-an de januaro 1955), origine trejnita kiel arkitekto, estis verkisto kaj artisto kuniĝinta kun Dadaismo en Berlino.

Li naskiĝis en Stutgarto (Germanio) kaj mortis en Schloss Adeldorf (Malsupra Bavario).

La filo de metallaboristo por la regnaj konstruaĵoj en Stutgarto, Johannes Baader studis ĉe la ŝtata metilernejo tie de 1892 ĝis 1895 kaj poste ĉe la teknika kolegio. En 1903 li eklaboris kiel arkitekto de enteriga entrepreno en Dresdeno. Ne post 1905 li estis en Berlino, kie li konatiĝis kun Raoul Hausmann, komencante amikecon, kiu eventuale estus ĉe la centro de Berlina Dadaismo. En 1906 li eklaboris pri sia Utopia interdenominacia Monda Templo, ĉerpante variajn formojn, enhavante grekajn kaj hindajn arketipojn. Priskribita en skizoj kaj skribaĵoj, la monda templo en ĝia plej granda formo estus alta je 1500 metroj kaj unuigus la tutan homaron en ĝia konstruado.

En 1914, Baader eldonis traktaĵon pri Monismo, titolitan *Vierzehn Briefe Christi* (Dek-Kvar Leteroj de Kristo) kaj dum la venintaj kelkaj jaroj, li kontribuis al la ĵurnaloj *Die freie Straße* (La Libera Strato) kaj *Der Dada*. En 1917 li estis certigita esti laŭleĝe freneza, diagnozo kiun li uzis kiel licenco por senhontaj publikaj prezentoj satirigante publikajn kaj mitajn identojn. Ankaŭ en 1917 li kandidatis por la Reichstag en Saarbrücken kaj, kun Hausmann, fondis la organizon *Christus GmbH*, oferi membrecon al pacifistoj, kiuj, je esti certigita kun la identeco de Kristo, estus sendevigita de la neelektita enmilitiĝo. En 1918, Baader verkis sian kvazaŭa-religio traktaĵon *Die acht Weltsätze* (Ok Mondaj Tezoj), kaj en 1919 li deklaris sian propran "reviviĝon" kiel la *Oberdada*, Prezidento de la Tero.

Li ellaboris pri sia kosma idento en tekstoj kaj kolaĝoj (ekzemple, *Dada Milchstrasse* aŭ *Dada Lakta Vojo*, 1919). Lia *Das grosse Plasto-Dio-Dada-Drama*, muntado imagita kiel modelo por Dadaisma arkitekturo, estis montrita en Berlino ĉe la 1920-a Erste internationale Dada-Messe (Unua Internacia Dadaisma Kermeso). Li ankaŭ produktis skizojn de vizia arkitekturo, kiu, kiel tiu de Hausmann kaj Jefim Gloyscheff, foje engaĝis pra-Konstruismajn trabajn strukturojn. En la 1920-aj jaroj li daŭris produkti kolaĝojn kaj praktiki kiel arkitekto.

Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Dadaistoj
Digna Ochoa

**Digna OCHOA** (plena nomo Digna Ochoa y Plácido) (n. la 15-an de majo 1964 - m. la 19-an de oktobro 2001) estis homrajta advokatino en Meksiko. Ŝi naskiĝis en Misantla, en la ŝtato de Veracruz.

Ŝi iris al leĝa lernejo en la ŝtata ĉefurbo, Jalapa, je 1984 kaj komencis labori malplentempe en la oficejo de la Veracruz-a ĝenerala prokuristo je 1986.

Je 16 aŭgusto 1988, dum ŝi politike agitis kun opoziciaj grupoj, kaj malantaŭ ŝi diris al ŝia familio ke ŝi trovis "negran liston" da sindikatistoj en la oficejo de ŝia dunganto, ŝi estis forrabita en Jalapa. Ochoa pretendis ke ŝiaj forrabantoj estis ŝtataj policistoj kaj ke ili stupris ŝin. Ne estis enketon je ŝiajn pretendojn.

Je 1991 ŝi unuigis la Dominikana Konvencio de la Enkarniĝinta Vorto kie ŝi studis ĝis 1999 kiam ŝi malunuigis sen fari ŝian voton.

Je aŭgusto 1999 Digna Ochoa estis forrabita kaj malliberigita en aŭto en Meksiko-Urbo antaŭ ol esti liberiĝita. 

Je oktobro 1999 ŝi estis forrabita en Meksiko-Urbo kaj pridemandata trinokte. La forrabantoj lasis ŝin proksima malfermata gascilindro. La Meksiko-Urba polico esploris kaj la Inter-Amerika Homrajtoj Juĝejo rekomendis protektado por ŝi. Je aŭgusto 2000 ŝi ekziliĝis en Vaŝingtono, ĉefurbo de la Usono. Dum ŝia ekzilo Amnestio Internacia prezentis al ŝi la "Eltenanta Spirito" premio en Los Angeles. Je marto 2001 ŝi reiris al Meksiko-Urbo kaj je aŭgusto 2001 la protektado donata de la ŝtato estis forprenita. Ŝi komencis labori en la leĝoficejo je 31-A Zacatecas Strato en Meksiko-Urbo je 16 oktobro 2001.

Dum ŝia laborado ŝi reprezentis diversaj malkonsentantoj kaj en kelkaj kasoj akuzas registaraj  aŭtoritatoj, speciale la militistaro, je homrajtaj mistraktadoj. Je la tempo de ŝia morto ŝi laboris je la defendo de kamparanaj ekologiantoj el la Ŝtato de Guerrero.

Ŝi mortis la 19-an de oktobro 2001 en Meksiko-Urbo. Oni trovis ŝian korpon en la leĝoficejo kie ŝi laboris. Oni trovis bileton ĉirkaŭ al ŝia korpo kiu avertis la anoj de la homrajta centro kie ŝi antaŭ nelonge laboris ke samon okazus al ili.

Estis diversaj esploradoj malantaŭ ŝia morto. Kvankam la Meksiko-Urbaj aŭtoritatoj diris al komenco ke ŝia morto estis murdo, je marĉo 2002 ili ekdiris ke ĝi estis sinmortigo. La aŭtopsia raporto diris ke ŝia korpo havis du 0.22-ajn kalibrajn kuglo-vundojn. Ŝia morto okazigis de kuglo-vundo en ŝia kapo. La enirvundo estis en la maldekstra flanko. Laŭ la raporto de la mortenketisto la kuglo trapasis la kapo el la maldekstro al la dekstro je malgranda malsubena trajektorio kaj el la malantaŭa flanka al la antaŭa. La kuglo haltis kaj restis en ŝia dekstra tempia osto. Ŝi estis dekstra. La alia kuglo eniris ŝia femuro el malantaŭ al antaŭ.

## Referencoj
*Diebel, Linda. [2005] 2006. *Betrayed: The Assassination of Digna Ochoa.*  New York: Carroll & Graf Publishers, ISBN 0-7867-1753-X
*Processo (meksika magazino) numero 1398, eldonita je 17 aŭgosto  2003

## Eksteraj ligiloj 
**Digna... hasta el último aliento,* filmo rilate la vivo kaj morto de Digna Ochoa
**"About the Digna Ochoa Case" ,* Lawyers Rights Watch Canada summary of Ochoa murder.

Kategorio:Meksikaj aktivuloj
Kategorio:Meksikaj advokatoj
Walter Serner

**Walter SERNER** (naskiĝinta 15-an de januaro, 1889 - mortinta 1942) estis germanlingva verkisto kaj tezisto. Lia manifesto "Letzte Lockerung" estis grava teksto de Dadaismo.

Walter Serner naskiĝis kiel *Walter Eduard Seligmann* en Karlovy Vary respektive *Karlsbad*, Bohemio (tiam Aŭstrio-Hungario, nun Ĉeĥio). En 1913 li studis promocian leĝon en la aŭstri-hungaria ĉefurbo de Vieno. Kun la komenciĝo de la unua mondmilito li eskapis al Svislando en 1914 kaj partoprenis en Dadaismaj agadoj en Zuriko, Ĝenevo, kaj Parizo ĝis 1920. Dum la Unua Mondmilito li estis la redaktisto de la magazinoj *Sirius* kaj *Zeltweg* kaj skribisto por *Die Aktion*. En 1921 Serner restis en Italio kun la artisto Christian Schad. Komencante en 1923 li ekloĝis en variaj Eŭropaj urboj, enhavante Barcelonon, Bernon, Vienon, Karlsbadon, kaj Pragon. Lia teatraĵo *Posada* premieris en Berlino en 1927, sed liaj aliaj planitaj spektakloj estis malpermesitaj. En 1933 la libroj de Serner estis malpermesitaj per la registaro de Nazia Germanio. En 1938 li edziĝis al sia longjara amikino Dorotea, kun ŝi vivis en Prago kaj ambaŭ ekde 1939 plurfoje sensukcese provis elmigri al Ŝanghajo. Sekve ambaŭ devis translokiĝi al la juda getto en Prago. En aŭgusto 1942 li estis internigita en la koncentrejo Theresienstadt, sed du semajnojn pli poste estis perforte transportita al Rigo estis mortpafita en la urba arbaro de *Biķernieki* kune kun sia edzino Dorotea kaj la aliaj 998 malliberigitoj de tiu transporto.

Serner, Walter
Pozicio

Fizika **pozicio** signifas la **lokon** kaj **orientiĝon** de fizika korpo.

Laŭ Francisko Azorín **pozi** estas *Akcepti k. konservi specialan teniĝon por esti desegnata, pentrata, skulptata, fotografata, k. c.* Li indikas etimologion el la latina *pausare* (ripozi, halti). Kaj li aldonas la terminon *pozisto* por homo, kiu profesie pozas antaŭ artisto. (Vd pri modelo).

Do ne konfuzu la du terminojn **pozo** kaj **pozicio**.

## Fizika priskribo 
Se la korpo estas punkta, oni nur povas priskribi la lokon de la korpo. Se la korpo estas kaj etendiĝa kaj aŭ rigida aŭ kvazaŭrigida, oni povas priskribi kaj ties lokon kaj ties orientiĝon. Se etendiĝa korpo estas malrigida, tiam estas pli bone priskribi la poziciojn de eroj de la korpo aŭ de regionoj en la korpo.

Por priskribi lokon de korpo, oni bezonas korpan referencan punkton. Por etendiĝa korpo, oni plej ofte uzas la centron de maso, sed oni povas uzi alian punkton laŭ sia volo. Por punkta korpo la referenca punkto estas plej ofte la punkto de la korpo mem. Oni tiam priskribas la fizikan lokon de la referenca punkto en tri-dimensia koordinatsistemo en fizika spaco per pozicia vektoro. (Oni bezonas ankaŭ koordinatan referencan punkton por la origino de la koordinata sistemo.) Se la referenca punkto moviĝas laŭ surfaco aŭ laŭ linio, oni povas elekti respektive du-dimensian aŭ unu-dimensian koordinatan sistemon.

Por priskribi orientiĝon de edtendiĝa korpo, oni uzas du koordinatsistemojn: la unuan fiksita al la korpo kaj la duan fiksita relate al spaco. Post subtraho de la loko de la korpo, oni povas priskribi la rotacion bezonata por iri de la spaca koordinatsistemo al la korpa sistemo aŭ inverse. Estas multaj manieroj priskribi tion. Pli simpla kaj ofte uzata maniero estas uzi cilindrajn koordinatojn. Tiam oni havas akson de rotacio en la korpo. Oni povas priskribi ĝin laŭ la spaca sistemo per du angulaj koordinatoj. Tria angula koordinato priskribas la rotacion de la korpo ĉirkaŭ la akso. Memoru, ke priskribo de orientiĝo estas komplika afero pro tio ke la ordo de rotacioj estas plej grava.

## Figura signifo 
Figure, **pozicio** estas loko, okupita en la socio, hierarkio ks.

## Notoj 
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Pentrado
Kategorio:Fotado
Freidorf

**Freidorf** [frajdorf], "libera vilaĝo", hungare: **Szabadfalu** [sabadfalu]) estis vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Timișoara.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1448 germanajn kaj hungarajn loĝantojn.

## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1828. Ĝi estis fondita, en 1732, de enmigrintoj el samnoma vilaĝo en la germanlingva Alzaco, kiel parto de la Hungara reĝlando, kaj kiel granda parto de la regiono Banato sekve de la traktato de Trianon en 1920 estis transdonita al Rumanio. En 1950 oni aligis ĝin al la 7-a urbodistrikto de Timișoara.

Freidorf konservas historian arkitekturon, malnovajn germanajn domojn de la banataj ŝvaboj kaj multajn verdajn spacojn. Tamen, komence de la 21-a jarcento nur 10 homoj ankoraŭ loĝis tie. Freidorf ankaŭ nun en la rumana lingvo ankoraŭ havas sian malnovan germanan nomon.

## Renomaj personoj 
* Peter Johann Weissmüller, kiu kvarjara elmigris al Usono kun la gepatroj, tie vokiĝis *Johnny* kaj iĝis legenda naĝisto. Poste li estis adorata aktoro, kies naĝistan korpon admiris la kinejaj spektantoj en pluraj filmoj pri Tarzano. La 7-an de junio 2004 oni metis memortabulon en la vilaĝo okaze de lia centjara naskiĝdatreveno en la ĉeesto de lia filo John Scott Weissmüller.
* István Károly Pontelly benediktano mofrtis en la iama Szabadfalu.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Kategorio:Banataj ŝvaboj
Someșeni (Cluj-Napoca)

**Someșeni** [someŝenj], hungare: **Szamosfalva** estis vilaĝo en Rumanio oriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 1.563 rumanajn kaj hungarajn loĝantojn kaj en 1992 1.899, el kiuj 16&nbsp;% estis hungaroj. Ĝia unua skriba mencio estis en 1323.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Mircea Mureșan (*2-a de majo 1939): pentristo.
* Ioan Rusu (*26-a de januaro 1941): skulptistino.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Mogoșeni (Nimigea)

**Mogoșeni** [mogoŝenj] (hungare: **Szamosmagaspart** [samoŝmagaŝpart]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 305 loĝantojn (rumanoj); en 1992 357. Ĝia unua mencio skriba estas el 1392. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Nimigea.

En la censo de 2002 el la 335 loĝantoj 331 (98,6 %) deklaris sin etnaj rumanoj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Merișor (Tăuții-Măgherăuș)

**Merișor** [meriŝor] () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 302 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 235. Ĝia unua mencio estas el 1493. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). En 1927 oni aligis al ĝi Tăuții de Jos. Administre ĝi apartenas al la komunumo Tăuții-Măgherăuș.

En 1711 ĝi iĝis posedaĵo de grafo Sándor Károlyi.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Roșiori (Valea Vinului)

**Roșiori** [roŝiorj] (hungare: **Szamosveresmart**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Sei. En 1910 ĝi havis 976 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 617 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1409. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Valea Vinului.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Aluniș (Benesat)

**Aluniș** [aluniŝ] (hungare: **Szamosszéplak** [samoŝseplak], germane *Schönenhaus*) estas vilaĝo en Rumanio norde de Jibou. En 1910 ĝi havis 633 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 — 754 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1246. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Benesat.

Aluniș situas sur la maldekstra bordo de rivero Someș. Ĝi havas fervojan stacion ĉe la linio inter Jibou kaj Baia Mare.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Sărata (Porumbacu de Jos)

**Sărata** [sərata] (hungare: **Szarata**, germane: **Salzdorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Avrig. En 1910 ĝi havis 1 006 loĝantojn (rumanoj, ciganoj, hungaroj); en 1956 436. Ĝia unua skriba mencio estis en 1582. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Porumbacu de Jos.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Geamăna

**Geamăna** [ĝaməna] (hungare: **Szászavinc**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Câmpeni. En 1910 ĝi havis 1 273 loĝantojn (rumanoj), en 1992 315. Ĝia unua mencio estas en 1366. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Administre ĝi apartenas al Lupşa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Săsăuși (Lunga)

**Săsăuşi** (Lunga) [səsəuŝj] (hungare: **Kézdiszászfalva** ke:zdisa:sfalva) estis vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Secuiesc. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 267 loĝantojn (hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1479. 
## Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*). Oni aligis ĝin al Lunga (Târgu Secuiesc).
## Fonto
**Magyar nagylexikon,* 1–18., 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Săsăuși (Chirpăr)

**Săsăuși** [səsəŭŝj] (hungare: **Szászház** sa:sha:z, germane: **Sachsenhausen**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Agnita. Administre ĝi apartenas al Chirpăr.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 858 loĝantojn (rumanoj); en 1992 195.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1448. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Mihai Viteazu (Turda)

**Mihai Viteazu (Turda)** [mihaj vitjazu], hungare: **Tordaszentmihály** estas vilaĝo en Rumanio sud-okcidente de Turda, kiu formiĝis per la unuiĝo de Sânmihaiu de Jos kaj Sânmihaiu de Sus. Administre ĝi apartenas al Turda.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Transilvanio 
Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsómihályi!

## Gravaj personoj 
* Miklós Pálfi (5-a de septembro 1895 – 3-a de novembro 1981) – verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Veseuș

**Veseuș** [veseuŝ] (hungare: **Szásznagyvesszős**, germane: **Michelsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Târnăveni. Administre ĝi apartenas al Jidvei. Ĝi situas 6&nbsp;km norde de rivero Târnava Mică.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1094 loĝantojn (rumanoj, germanoj, ciganoj, hungaroj), en 1992 1047 (ciganoj, rumanoj, 10 % da hungaroj.

## Historio 
Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kis-Küküllő vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj homoj 
* János Bedőházi (1853-1915) instruisto, verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Nou

**Nou** [noŭ] (hungare: **Szászújfalu**, germane: *Neudorf*) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 1 152 loĝantojn (rumanoj, germanoj, ciganoj); en 1992 1 443 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1319. Ĝi estis saksa vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Szeben vármegye*). Administre ĝi apartenas al Roșia.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
La silaboj *nou* / *új* / *Neu* en la diverslingvaj nomoj signifas "nova". La silabo *szász* en la hungara nomo indikas la saksan tradicion.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Tyyne Leivo-Larsson

**Tyyne Leivo-Larsson** (nask. la 3-an de marto 1902, mort. la 1-an de aŭgusto 1977) estis finnlanda esperantistino, ambasadoro, ministro kaj parlamentano. Ŝi lernis Esperanton en 1919. Ŝi estis elektita al Finnlanda parlamento en 1948 kaj tie ŝi reprezentis Socialdemokratan partion ĝis 1957. Ŝi estis ministro pri sociaj aferoj inter 1948–1950, 1954–1957 kaj 1958. En 1958 ŝi funkciis kiel vica ĉefministro kaj dum oficvojaĝo de la ĉefministro ŝi estis la unua virino en Finnlando, kiu prezidis la registaron. Ŝi estis la unua finnlanda virino, kiu funkciis kiel ambsasadoro en Oslo de 1958 ĝis 1965 kaj en Rejkjaviko de 1959 ĝis 1965. En Oslo ŝi prelegis foje en Esperanto-klubo de Oslo. Poste ŝi estis elektita al parlamento el Socialdemokrata Unio de Laboristoj kaj Malgrandaj Agrikulturistoj de 1966 ĝis 1969. Ŝi edziniĝis kun Bror Nils Larsson en 1937. En la Universala Kongreso en Helsinki en 1969 ŝi prelegis pri socia protekto en Finnlando.

Leivo-Larsson Tyyne