open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Demecser

**Demecser** [demeĉer] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, iam en subregiono de Ibrány, nun en Distrikto Kemecse.
## Geografio 
Demecser situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Nyíregyháza-Ungvár. Kemecse troviĝas 14, Nagyhalász 22, Ibrány 26, Nyíregyháza 28, Budapeŝto 254 km.

## Historio 
La ĉirkaŭo de la komunumo estis loĝata jam en la antikvo. Unua skriba mencio okazis en ĉirkaŭ 1261. Ĝi estis en la 15-a jarcento jam kampurbo kaj tenis tiun titolon ĝis 1886. La reguligo de la Tiso kaj konstruo de la fervoja linio Nyíregyháza–Ungvár puŝis la evoluon de la komunumo. Oni konstruis tiam amelan kaj alkoholan produktejon. Post la 2-a mondmilito kaj ekde la 1990-aj jaroj, la urbo sengraviĝis kaj kreskis nombro de la senlaboruloj. Demecser iĝis urbo en 2001.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Demecser) de 1823, sed pli frue ĝi estis gotika katolika kirko
* Preĝejo Vizito de Maria (Demecser)
* Grek-katolika preĝejo Sankta Elija (Demecser)
Hans-Georg Gadamer

**Hans-Georg Gadamer** (, Marburg — , Heidelberg) estis germana filozofo. Per lia ĉefverko *Wahrheit und Methode* (*Vero kaj metodo*), aperinta en 1960, li fondis la filozofian hermeneŭtikon.

## Esenco de lia filozofio 
Laŭ Gadamer ĉiu kompreno – kaj de tekstoj kaj de netekstoj – dependas de la lingveco de la esto antaŭ la horizonto de la tempo. (*Esto* kaj *tempo* estas uzataj kiel terminoj laŭ la fenomelogia tradicio de Martin Heidegger.) Tial la komprenanto bezonas mensan malfermecon, konscion pri propraj antaŭjuĝoj kaj pretecon al honesta dialogo aŭ konsiderado. Tiun tre ĝeneralan ideon de la hermeneŭtiko Gadamer esprimis per unu tipa frazo por diskutantoj: "La alia povus pravi."

Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj centjaruloj
Kategorio:Filozofoj de edukado
Inkŝpruciga printilo

eta|dekstra|250px|Inkŝpruciga presilo de Canon
**Inkŝpruciga presilo** (aŭ **inkŝpruciga printilo**) estas presilo kiu uzas likvan inkon, kiu estas "ŝprucigata" sur paperon. Ekzistas nigra-blankaj kaj koloraj inkŝprucigaj presiloj.

Eblas dividi inkŝprucigajn presilojn en tri kategorioj: piezo-inkŝprucigaj, termo-inkŝprucigaj kaj kontinu-inkŝprucigaj.

## Tipoj de inkŝprucigaj presiloj 
### Piezo-inkŝpruciga 
Ĉe tiu ĉi tipo de presilo, malantaŭ ĉiu kanalo de la preskapeto troviĝas piezoelektra elemento. Elektre pulsante tiun ĉi elementon, ĝia formo ŝanĝiĝas. Pro tiu ĉi subita formoŝanĝo, instigiĝas skuondo en la inkokanalo. Tiu ĉi skuondo ŝprucigas unu aŭ pli da inkerojn el la kanalon.

La japana firmao Epson estas la sola kiu surmerkatigas tiajn presilojn por hejma kaj oficeja uzo. Epson posedas ĉiujn gravajn patentojn por tiu ĉi teknologio.

### Termo-inkŝpruciga 
Ĉe tiaj ĉi presiloj en ĉiu inkkanalo troviĝas malgranda varmigilo. Elektre pulsante tiun ĉi ilon, loke formiĝas buleto en la inko, kiu implodas. Tiu ĉi implodo kaŭzas skuondon en la inkokanalo. Tiu ĉi skuondo ŝprucigas unu aŭ pli da inkerojn el la kanalon. Termo-inkŝprucigajn presilojn vendas interalie Hewlett-Packard, Canon kaj Lexmark.

### Kontinu-inkŝpruciga 
Tiu ĉi metodo de inkŝpruciga presado estas ĉefe uzata profesie por etikedi kaj kodigi produktojn kaj pakaĵojn. La unua patento de tiu ĉi ideo jam datiĝas de la jaro 1867 (William Thomson). La unuan komercan modelon prezentis Siemens en 1951. Ĉe tia ĉi inkŝpruciga teknologio, altprema pumpilo rekte de inkujo ŝprucigas inkon tra mikroskopa verŝtubo, kreante kontinuan ondon de inkogutoj.

## Procedoj de inkŝpruciga presado 
* **HP PhotoREt** - estas teknologio de **Hewlett-Packard** por 6-kolora presado de fotaĵoj;
* **HP PhotoREt III** - estas teknologio de **Hewlett-Packard** por 6-kolora presado de fotaĵoj;
* **HP PhotoREt IV** - estas teknologio de **Hewlett-Packard** por 6-kolora presado de fotaĵoj;
* **HP PhotoREt Pro** - estas teknologio de **Hewlett-Packard** por 8-kolora presado de fotaĵoj;
* **HP Ink backup** - estas teknologio de **Hewlett-Packard** por inkŝpruciga presado;
* **Epson Variable Dot Size** - estas teknologio de **Epson** por inkŝpruciga presado;
* **Epson Gloss Optimizer** - estas teknologio de **Epson** por 8-kolora inkŝpruciga fotopresado;
* **Epson PIM** - estas teknologio de **Epson** por plifaciligi fotopresadon sen komputoro;
* **Canon Drop Modulation** - estas teknologio de **Canon** por inkŝpruciga fotopresado;
* **Canon Micro Fine Droplet** - estas teknologio de **Canon** por inkŝpruciga fotopresado;
* **Canon P-POP** - estas teknologio de **Canon** por inkŝpruciga presado;
* **Canon Relay Feeding ASF** - estas teknologio de **Canon** por presado;

## Malavantaĝoj 
La ĉefa malavantaĝo de tiu ĉi tipo de presilo estas, ke la ŝprucigiletoj povas ŝtopiĝi. Tial regule necesas anstataŭigi ne nur la inkon, sed la tutan preskapeton.

Inkŝpruciga presilo kostas iom malpli ol lasera presilo, sed presilaj kartoĉoj estas relative pli multekostaj.

Kategorio:Komputila aparataro
Kategorio:Teknologioj de presado
Silurio

**Silurio** estas terhistoria epoko de ĉirkaŭ 444 ĝis 417 milionoj da jaroj. Dum tiu epoko aperis la makzelaj fiŝoj, konodontoj, krinoideoj, pteridofitoj, unuaj kontinentaj plantoj, bestoj (insektoj); abundis prakoraloj.

Natura fajro estis unuafoje registrita en fosilioj de fino de la Silurio, antaŭ 420 milionoj da jaroj, ĉe fosilioj de karbigitaj plantoj.

Ĝin sekvis epoko de devonio.

## Notoj 

Kategorio:Geologiaj periodoj
Kategorio:Paleozoiko
Devonio

eta|Imagita sceno de artisto de la Devonia Epoko
**Devonio** estis terhistoria epoko de ĉirkaŭ 417 ĝis 354 milionoj da jaroj. En tiu epoko aperis la pli evoluintaj plantoj, psilofitoj, unuaj arboformaj plantoj (gimnospermoj), unuaj insektoj, amfibioj (Ichthyostega), dum fiŝoj, kirasitaj prafiŝoj abundis. Ĝin sekvis epoko de Karbonio.

Ĝi estas nomata pro graflando Devon en Anglio kie devoniaj fosilioj estas abundaj.


Kategorio:Geologiaj periodoj
Kategorio:Paleozoiko
Karbonio

**Karbonio** estas terhistoria epoko post Devonio, kiu daŭris de ĉirkaŭ 359 ĝis 299 milionoj da jaroj. Dum tiu epoko aperis koniferoj, unuaj arbaroj, prareptilioj, abundis psilofitoj, (flugilaj) insektoj, stegokefaloj. Tiun epokon sekvis Permio. 


Kategorio:Geologiaj periodoj
Kategorio:Paleozoiko
Triaso

**Triaso** estas grava terhistoria epoko ekde finiĝo de permio, de 251 ĝis 200 milionoj da jaroj, komenco de Ĵurasio.

Dum triaso aperis kokolitoj, unuaj mamuloj, dinosaŭroj, ranoj; abundis diplopodoj, Megalodus-konkoj. Dum la triaso forte evoluis la angiospermoj, amonitesoj, reptilioj; elevoluis pli evoluintaj koraloj, elformiĝis dubrankaj cefalopodoj.

* Frua Triaso (*Bunta sabloŝtono*)
* Meza Triaso (*Muŝelkalko*)
* Malfrua Triaso (*Keŭpro*)

## Subnotoj 

Kategorio:Geologiaj periodoj
Kategorio:Mezozoiko
Kambrio

[eta|300px|*Redlichia chinensis*, fosila [trilobito el la Kambrio de Sud-Ĉinio. La fosilo estas ĉirkaŭ 7,5 cm longa. Loko: Junŝan, Hunan.]]
**Kambrio** estis grava terhistoria epoko inter ĉirkaŭ 542-488 milionoj da jaroj, kiam rapide evoluis la bestaro kaj aperis solida skeleto (*kambria eksplodo*). Tiam aperis ĉiuj reprezentantoj de senvertebruloj. La plej ofte montritaj reprezentantoj de la epoko estis la trilobuloj (aŭ trilobitoj).

Oni trovis el tiu epoko unuajn spurojn de la faskaj plantoj, praaj eĥinodermoj.

Ĝin sekvis la epoko de Ordovicio.


Kategorio:Geologiaj periodoj
Kategorio:Paleozoiko
Rafah

**Rafah** aŭ Rafaĥ, Rafaĥo () estas palestina rifuĝejo ĉe la suda rando de pli frue israel-okupita Gaza-strio. Parto de la urbo situas en Egiptio, la demarkacia linio trakuras la urbon (Filadelfi-trapasejo). La rifuĝejo-urbo havas ĉ. 90.000 loĝantojn.

La urbo mondkonatiĝis pro militistaraj agadoj de la israela armeo en majo de 2004. La loko estis/estas uzata por kontrabando de armiloj kaj aliaj produktoj. Sub la demarkacia linio estas elkonstruitaj sekretaj tuneloj, kiujn dum la militistara operacio ĉielarko, la israela armeo malkovris kaj detruis.

La limtrapasejon kontrolas ankaŭ israela armeo, eŭropaj fortoj, soldatoj de prezidento Maĥmud Abbas (FATAH) kaj tiel oni ne permesis en decembro de 2006 enveturon de Ismail Hanije kun kolektita 35 milionoj da usonaj dolaroj. Tiam okazis eĉ atenco kontraŭ Hanije, kio kaŭzis batalojn inter la konkurantaj politikaj fortoj.

Kategorio:Urboj de Palestino
Grandbeka trielo

La **Grandbeka trielo**, *Esacus magnirostris*, iam nomita *Giganta trielo* laŭ la latina scienca nomo *Esacus giganteus*, estas granda vadbirdo de la familio de Burinedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj, kiu estas loĝanta reproduktulo en Aŭstralazio kaj insuloj de sudorienta Azio. 

## Kutimoj
Ĝi estas ne tiom noktema ol la plej granda parto de trieloj, kaj povas ofte esti vidata manĝoplukante dumtage, per malrapidaj kaj decidemaj movoj kun eventualaj kuretoj. Ĝi ofte estas timida kaj forflugas malproksime de eventuala entrudulo per povaj flugilfrapoj.

La grandbeka trielo estas loĝanto de trankvilaj malfermaj strandoj, izolitaj rifoj, manglejoj, tajdaj sablejoj aŭ kotejoj en ampleksa teritorio inkludante marbordan orientan Aŭstralion suden ĝis orienta Viktorio, nordan marbordan Aŭstralion kaj proksimajn insulojn, nome Novgvineo, Novkaledonio, Indonezio, Malajzio, kaj Filipinoj. Estas birdo malofta en la plej granda parto de ties teritorio. En la mapo aperas verda *E. magnirostris*; helverda, *E. recurvirostris*.

La ino demetas unusolan ovon super la plej alta tajdalinio en malferma strando, kie riskas danĝeron de rabado aŭ homa ĝenado.

## Aspekto
La grandbeka trielo estas tre granda vadbirdo de ĉirkaŭ 50 cm, kaj havas grandegan kaj fortikan bekon 7 cm longan kaj sufiĉe akran ĉepinte; tio diferencigas ĝin de la alia specio de la sama genro nome Granda trielo (*Esacus recurvirostris*). Ĝi havas nestriecan grizbrunan suprajn partojn kaj bruston kaj subajn partojn blankecajn. La vizaĝo montras rimarkindan nigroblankan bildon, kio estas simila en la alia specio -pli bunta kaj kontrasta inter nigra vizaĝa cirklo kaj du blankaj strioj- de la sama genro sed diferencas ambaŭ de la trieloj de la genro *Burhinus*. La beko estas nigra plejparte kun flava bazo. La okuloj estas brilflavaj -kiel en la aliaj trieloj de la genro *Burhinus*- kaj la kruroj estas pale verdflavaj.

## Aliaj
La grandbeka trielo estas klasita vadbirdo kiel protektita en Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Bildaro

Beach Thick-knee Inskip Pt2.JPG|
Esacus_magnirostris_-_Beach_stone-curlew_Qld.jpg|
Beach Stone-curlew 7562.jpg|
Beach Thick-knee Inskip Pt1.JPG

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet
* IUCN Red List

Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Barato
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Birmo
Kategorio:Birdoj de Pakistano
Kategorio:Birdoj de Vanuatuo
Kategorio:Birdoj de Melanezio
Unio de Realpolitiko

**Unio de Realpolitiko** (, UPR) estas dekstra-flanka, eŭropskeptika politika partio en Pollando. Fondita kiel *Ruch Polityki Realnej* (Movado de Realpolitiko) la 14-an de novembro, 1987 en Józefów.

## Estroj de Unio de Realpolitiko 
* 1990 - 1997 - Janusz Korwin-Mikke
* 1997 - 1999 - Stanisław Michalkiewicz
* 1999 - 2003 - Janusz Korwin-Mikke
* 2003 - 2005 - Stanisław Wojtera
* 2005 - Jacek Boroń
* 2005 - 2008 - Wojciech Popiela
* 2008 - 2011 - Bolesław Witczak
* ekde 2011 - Bartosz Józwiak

## Bibliografio 
* Ekonomia programo de la partio de la 15-a de oktobro 2011

## Vidu ankaŭ 
* Politika dekstro
* Konstitucia Partio, (Usono)
* Libertariana Partio (Usono)
* Libereca Partio de Aŭstrujo
* Svisa Popolpartio
* Norda Ligo (Italio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interreta paĝo de la partio

Kategorio:Konservativaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1990
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1987
Grand Ole Opry

250ra|eta|dekstra|Grand Ole Opry
dekstra|eta|250ra|La *Ryman Auditorium*, la origina *Operodomo* de la *Grand Ole Opry*
La **Grand Ole Opry** (esperante: Granda Malnova Opero), aŭ ofte simple la "Opry", estas la nomo de ĉiusemajne usona kontrea radiofonia programo de la radiostacio WSM. La *Opry* estas samtempe aŭdebla de Nashville en Tenesio. Eble la programo helpis al la urbo Nashville gajni la kromnomon “Muzikurbo en Usono”. La *Opry* estas la plej malnova senhalta radiofonia programo en Usono.

"Grand Ole Opry" povas ankaŭ signifi koncertejon, de kie la programo originas, la *Ryman Auditorium*.

Kategorio:Kontreo
Kategorio:Konstruaĵoj
Kategorio:Tenesio
Paleoceno

{|class="infobox" 
**Paleoceno** estas terhistoria epoko de paleogena periodo, de kenozoika erao kaj de fanerozoika eono. Ĝi daŭris ekde 65,5 milionoj da jaroj (de la kretaceo) ĝis 55,8 milionoj da jaroj, ĝis komenco de eoceno.

Dum la paleocena epoko eksplode evoluis la floraj plantoj, pluevoluis la birdoj, polpoj, sepioj, markolbasoj, kankroj, placentaj mamuloj, insektoj, kameloj, tapiroj, unukornuloj, rostruloj, ĉefmamuloj, karnovoraj.

Aperis la numulitoj.

## Vidu ankaŭ 
* Paleocen–Eocena Termika Maksimumo


Kategorio:Paleogeno
Plioceno

{|class="infobox" 
**Plioceno** estas terhistoria epoko, la lasta, plej mallonga epoko de la terciaro. Ĝi sekvis la miocenon antaŭ ĉirkaŭ 5,3 milionoj da jaro kaj daŭris ĝis ĉirkaŭ 1,8 milionoj da jaroj, ĝis komenco de la plejstoceno.

eta|maldekstre|*Anadara*, Plioceno.
Oni ofte dividas ĝin je suba (5,3–3,4 m.) kaj supra **plioceno** (3,4–1,8 m.).

Dum tiu epoko evoluis la Aŭstralopitekoj.

La epoko estis pli seka kaj malvarma ol la antaŭaj epokoj de la terciaro.


Kategorio:Geologiaj epokoj
Kategorio:Neogeno
Nagyecsed

**Nagyecsed** [nadjeĉed] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Mátészalka.
eta|maldekstre|Vojo en Nagyecsed

## Geografio 
Nagyecsed situas sur ebenaĵo, laŭ Crasna (rivero), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Mátészalka-Nagykároly. Mátészalka troviĝas 16, Nyíregyháza 67, Debrecen 88, Budapeŝto 291 km.

## Historio 
La komunumo estas loĝata ekde la hungara landokupo, kiam oni konstruis tie teran fortikaĵon kaj en la 11-a jc. oni konstruis klostron. La komunumo estis unuafoje menciita en 1220, en Váradi Regestrum.  
eta|Grekokatolika kirko en Nagyecsed

Oni konstruis en la 14-a jc. fortikaĵon sur insuloj de la Ecsedi-láp (Eĉeda marĉo). Tiu fortikaĵo estis unu biena centro de la **Báthory**-familio, fine de la 15-a jc. grava defenda loko.

La komunumo dum la turka erao apartenis al Transilvanio, ricevis opiduman rangon en 1608 de Gabrielo Báthori, poste okupis ĝin en 1619 Gabrielo Bethlen, transilvania ĉefprinco. Ĝin posedis ekde 1645 la Rákóczi-familio, poste Sofia Báthori, kiu transdonis ĝin al la habsburga imperiestro. 

La komunumo perdis la rangon de opidumo en la 1870-aj jaroj. La pluan evoluon de la vilaĝo helpis la sekigo de la Eĉeda marĉo en 1898, ebligante pliobligon de la agroareo. La vilaĝo iĝis urbo en 1997.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana kirko (Nagyecsed)
* Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Nagyecsed)
* grekokatolika kirko

## Famuloj 
En Nagyecsed naskiĝis eklezihistoriisto Margit Beke.
Nagyhalász

**Nagyhalász** [nadjhalAs] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Ibrány. La loknomo signifas: granda-fiŝisto.

## Geografio 
Nagyhalász situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, kontaktiĝanta la urbon Ibrány, fine estas etspura fervojo Nyíregyháza-Dombrád. Ibrány (urbocentro) troviĝas 4, Dombrád 21, Nyíregyháza 22, Debrecen 71, Budapeŝto 248 km.  

## Historio 
La unua mencio de la komunumo okazis en la 13-a jarcento. La loĝantoj vivtenis sin dum la mezepoko el bestobredado, fiŝkaptado, fragmito-detranĉado. Post sekigo de la marĉa ĉirkaŭo, oni komencis kultivi la agron.

## Vidindaĵoj 
* nobeldomo de Csuha-Kállay
* Preĝejo Johano Nepomuka (Nagyhalász)
* Kalvinana preĝejo (Nagyhalász)
* Grek-katolika preĝejo
* etŝpura fervojo

## Famuloj 
En Nagyhalász naskiĝis:
* Gergely Kulcsár, lancoĵetisto
* Antal Nagy (1956), futbalisto.

## Poemo
Pri la urbonomo temas poemo de Mihály Tompa. Laŭ tio la maljuna fiŝisto kaptis ŝatatan orfiŝon de la reĝidino. Redoninta la fiŝon li iĝis nobelo kaj la komunumo nomiĝis *fiŝisto*.

## Referencoj 
## Fontoj 
* distancoj

Kategorio:Nagyhalász
Nagykálló

**Nagykálló** [nadjkAlO] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nagykálló, kies centro estas.
eta|maldekstre|Nagykálló en la 17-a jarcento

## Situo 
Nagykálló situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Nyírbátor-Nyíregyháza. La lasta urbo troviĝas 14, Nyirbátor 22, Debrecen 47, Budapeŝto 235 km.

## Historio 
La loko estas loĝata ekde la Arpad-epoko, unuafoje menciis ĝin dokumentoj en 1274. La komunumo ricevis rangon de kampurbo en 1315, la komerco, metia industrio forte evoluis. En la 15-a jarcento, ĝi estis plej loĝata komunumo de departemento Szabolcs kaj estis departementejo ĝis 1876.

Oni konstruis tie fortikaĵon dum la turka epoko de Hungario, kiu iĝis limfortikaĵo en 1574. Oni setligis tie en 1606 nobeligitajn hajdukojn partoprenintojn de la Bocskai-liberecbatalo. Je ordono de la Ferenc Rákóczi la 2-a, oni detruis la fortikaĵon en 1709.

La kampurbo iĝis en 1747 departementejo de Szabolcs, sed la evoluo de la komunumo rompis en la 19-a jarcento, ĉar la landaj fervojaj linioj ne tuŝis la kamparan urbon kaj la administraj reformoj de 1876 igis departementejo Nyíregyháza. Nagykálló iĝis distriktejo kaj povis reakiri la urban rangon nur en 1989.
eta|Panoramo de Nagykálló

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Nagykálló) (1783)
* Grek-katolika preĝejo Sankta Mikaelo (Nagykálló)
* Kalvinana preĝejo (Nagykálló) (ĉirkaŭ 1710), la kampanilo estas 60 m-ojn alta
* copfa iama departementa domo (hodiaŭ Instituto por malsanuloj mense aŭ nerve)
* Memordomo de Frigyes Korányi

## Famuloj 
En Nagykálló naskiĝis:
* bibliotekisto Zsolt Bory
* ĉefkuracisto Frigyes Korányi
* infankuracisto Miklós Berend
* juristo András Torma
* ministro András Vonza
* pentristo Imre Ámos
* verkisto György Lőrinczy.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Limanowa, Pollando
*  Metzingen, Germanio
*  Tășnad, Rumanio
*  Tjaĉiv, Ukrainio

## Fontoj 
* distancoj
Nyírbátor

**Nyírbátor**  estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyírbátor, kies administra centro estas.
eta|maldekstre|Kalvinana kirko de Nyírbátor

## Geografio 
Nyírbátor situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Debrecen-Mátészalka.
eta|Katolika preĝejo de Nyírbátor
eta|Kastelo de Báthory en Nyírbátor

## Historio 
Nyírbátor estis menciita unuafoje en 1279, Karolo la 1-a (Hungario) donis al ĝi rangon de kampurbo en 1330. Ĝin posedis ekde 1347 dinastio Báthory.

La familio Báthori konstruigis la sekvajn publikajn konstruaĵojn:
* gotika Kalvinana preĝejo (Nyírbátor) de 1511
* apude staras ligna sonorilostablo el la 17-a jarcento, 35 m-ojn alta
* romkatolika gotika Preĝejo de Anĝela Sankta Maria (Nyírbátor)
* baroka monaĥejo (ĉ. 1720), en kiu funkcias nun la kolektaĵo de Muzeo István Báthori.

La evoluo de la komunumo rompis fine de la 19-a jarcento, (ĝi estis distriktejo de Szabolcs), perdis la urban rangon en 1872 kaj reakiris nur en 1973.

Ĝi estas agrikultura urbo, kun pomarba kaj tabakplanta kultivado, produktado de planta oleo. Oni aranĝas ekde 1966 muzikajn tagojn ĉiujare.

## Famuloj 
En Nyírbátor naskiĝis:
* Ármin Adorján, advokato
* Ibolya Péva kaj Győző Szabó, aktoroj
* Emma Heinzelmann, ilustristo
* István Kovács (juristo)
* Lajos Thanhoffer, kuracisto
* János Veres, ministro
* Lajos Molnár (ministro)
* Zsolt Vereczkei, naĝisto

## Esperantistoj 
* Zsuzsanna Somogyi

## Ĝemelurboj 
*  Șimleu Silvaniei, Rumanio
*  Carei, Rumanio
*  Vinohradiv, Ukrainio
*  Rawa Mazowiecka, Pollando
*  Hrodna, Belorusio

Kategorio:Nyírbátor
Rakamaz

**Rakamaz** estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyíregyháza.
eta|maldekstre|Pilgrimkapelo

## Geografio 
Rakamaz situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra flanko de Tiso, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Debrecen-Miskolc, kontraŭe troviĝas Tokaj kaj Bodrog. Tokaj troviĝas 5, Nyíregyháza 29, Tiszavasvári 30, Debrecen 76, Budapeŝto 224 km. http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=14739&i2=9566

## Historio 
La urbo estis loĝata jam en la neolitiko. La komunumo estis unuafoje menciita jam en dokumento el 1067. Rakamaz estas trafika krucpunkto kaj grava trapasejo trans rivero Tiso. Antaŭ jarcentoj oni tie transportis la vinojn de Tokaj. Dum la turka erao la komunumo senhomiĝis, poste ŝvaboj refondis ĝin. En 1854 reĝino Elizabeto de Aŭstrio-Hungario vizitis la Rakamaz-on, pri tio memoras obelisko. En 1888 okazis granda inundo. Rakamaz iĝis urbo en 2000.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Stefano la 1-a (Rakamaz)
* Pilgrima kaj golgota kapelo Apoteozo de Sankta Kruco (Rakamaz)
* Kalvinana preĝejo (Rakamaz)

## Famuloj 
En Rakamaz naskiĝis ombudsmano Barnabás Lenkovics.

## Referencoj 
eta|maldekstre|Ponto inter Tokaj kaj Rakamaz

Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Kategorio:Rakamaz
Tiszacsege

**Tiszacsege** [tisaĉege] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Balmazújváros.
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo de Tiszacsege

## Geografio 
Tiszacsege situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Tiszafüred-Tiszalök, 50 km-ojn nordokcidente de Debrecen, laŭ maldekstra bordo de Tiso, ĉe okcidenta limo de la Nacia Parko Hortobágy. 

## Historio 
La urbo fondiĝis en la Arpad-epoko kiel *Csege*, ĝi estis grava trapasejo trans Tiso. La unua mencio devenis el 1067, en 1248 ekhavis rajton de doganejo, titolon de kampurbo en la 15-a jarcento. Dum Ribelo de Rákóczi la urbeto estis senhoma. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Tiszacsege iĝis urbo en 2000. 
eta|Pramo de Tiszacsege
eta|Termala banejo de Tiszacsege

## Vizitindaĵoj
* mezepoka (nun) Kalvinana preĝejo (Tiszacsege), trakonstruita en la 18-a jarcento
* Preĝejo Patrono de Hungaroj (Tiszacsege)
* Kastelo de Tiszacsege
* lokhistoria muzeo en konstruaĵo de senbienulaj agrolaboristoj (konstruita 1835), la muzeo funkcias ekde 1962
* kuracakva banejo (varmega termalakvo estis malkovrita en 1972)
* boatuma lago

## Famuloj 
En Tiszacsege naskiĝis:
* aktoro Géza Kardoss
* operkantisto Miklós Gafni.
eta|maldekstre|Malnova domo, nun muzeo en Tiszacsege


Kategorio:Banlokoj
Diasporo

La **diasporo** de popolo estas liganta kun politikaj kaj ekonomikaj faktoj kaj rilatas al disigo de popolo for de la indiĝena teritorio. 
Diasporo estas difinita per tri gravaj faktoj: 
# konscio kaj reklamaciado pri etna idento.
# ekzisto de organizo politika, religia aŭ kultura de la malkoncentriĝinta grupo.
# ekzisto de kontaktoj en pluraj formoj, realaj aŭ fikciaj kun ia originala teritorio.

## Ekzemploj 
La juda popolo estante ĉirkaŭ la tuta mondo post la Dua Mondmilito, timis eblajn aliajn genocidojn. Do oni parolas pri la juda diasporo.

Pro la Ĉinia invado en 1959, la tibeta popolo moviĝis translimen al najbaraj landoj kiel Barato aŭ Nepalo.

Same pri la afrikanoj kiuj sklavigitaj estis alportitaj al plurpartoj de Ameriko.

## Vidu ankaŭ 
* Armena diasporo
* Migrado
* Transnaciismo
* diasporo (botaniko)


Kategorio:Migradoj
Kategorio:Socio
Listo de la municipoj de Amazonio

Jen listo de la 62 municipoj en la subŝtato  de :
eta|dekstra|400px
eta|dekstra|400px|Flago de *Amazonio*

## A 
* Alvarães
* Amaturá
* Anamã
* Anori
* Apuí
* Atalaia do Norte
* Autazes

## B 
* Barcelos
* Barreirinha
* Benjamin Constant
* Beruri
* Boa Vista do Ramos
* Boca do Acre
* Borba

## C 
* Caapiranga
* Canutama
* Carauari
* Careiro
* Careiro da Várzea
* Coari
* Codajás

## E 
* Eirunepé
* Envira

## F 
* Fonte Boa

## G 
* Guajará

## H 
* Humaitá

## I 
* Ipixuna
* Iranduba
* Itacoatiara
* Itamarati
* Itapiranga

## J 
* Japurá
* Juruá
* Jutaí

## L 
* Lábrea

## M 
* Manacapuru
* Manaquiri
* Manaus
* Manicoré
* Maraã
* Maués

## N 
* Nhamundá
* Nova Olinda do Norte
* Novo Airão
* Novo Aripuanã

## P 
* Parintins
* Pauini
* Presidente Figueiredo

## R 
* Rio Preto da Eva

## S 
* Santa Isabel do Rio Negro
* Santo Antônio do Içá
* São Paulo de Olivença
* São Gabriel da Cachoeira
* São Sebastião do Uatumã
* Silves

## T 
* Tabatinga
* Tapauá
* Tefé
* Tonantins

## U 
* Uarini
* Urucará
* Urucurituba

## Eksteraj ligiloj 
*  Asocio de Amazoniaj Municipoj

Amazonio
Tiszalök

**Tiszalök** [tisalok] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en  Distrikto Tiszavasvári.
eta|maldekstre|Pramo tra Tiso

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 4450
* Telefonprefikso: 42

## Geografio 
Tiszalök situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra flanko de Tiso, laŭ flankovojoj, fine de fervojo el Nyíregyháza. Aŭtoŝoseo M3 el Budapeŝto estas proksime. Pramo funkcias tra la rivero.

## Historio 
Ĝia ĉirkaŭo estis loĝata ekde la hungara landokupo (895), arĥeologoj malkovris tie la unuan pruveble Arpad-epokan vilaĝon de la departemento, sed pli fruaj trovaĵoj devenas el la neolitiko kaj de avaroj. 

La loko estas menciita unufoje en 1265, ĝi havis rajtojn de kampara urbo ekde 1700-aj jaroj ĝis 1893. En 1870 ĝi iĝis distriktejo de Szabolcs, en 1992 urbo.

La komunumo tutlande famiĝis danke al konstruo de la akvoŝtuparo kaj akvocentralo, apogante la ŝipveturadon sur la Tiso. La ŝveliga instalaĵo estis finkosntruita en 1954, la ŝipa kluzo en 1958, la turbinoj de la akvocentralo (11,5 megavattoj) funkcias ekde 1959. Estas nepre menciinda, ke ĉirkaŭ 1950 inter la laboristoj troviĝis multnombre trudlaboristoj, kiuj nomiĝis tiutempe "malamikoj de la laborista popolo".
eta|Kulturdomo
Parto de la ŝveligita akvo defluas tra la tie eliranta Orienta ĉefkanalo, krome ekzista la alia Okcidenta ĉefkanalo.

## Vidindaĵoj 
* moderna preĝejo Nomo de Sankta Maria (Tiszalök)

## Famuloj 
En Tiszalök naskiĝis:
* instruistoj József Cserép kaj Sámuel Tóth
* ĵurnalisto Márton Holló
* ministro István Simicskó
* János Rácz (naĝisto)
* Sándor Asztalos (redaktoro).

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Tiszalök
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Listo de la municipoj de Amapao

Jen listo de la **16** municipoj en la subŝtato  de :
eta|dekstra|300px
eta|dekstra|300px|Flago de *Amapao*

## A 
* Amapao

## C 
* Calçoene
* Cutias

## F 
* Ferreira Gomes

## I 
* Itaubal

## L 
* Laranjal do Jari

## M 
* Macapá
* Mazagão

## O 
* Oiapoque

## P 
* Pedra Branca do Amapari
* Porto Grande
* Pracuuba

## S 
* Santana
* Serra do Navio

## T 
* Tartarugalzinho

## V 
* Vitória do Jari


Amapao
Tiszaújváros

**Tiszaújváros** [tisau:jva:roŝ] (malnova nomo estis **Szederkény** [sederkEnj], poste ekde 1905 *Tiszaszederkény*, inter 1970–90 nomita kiel **Leninváros** (=Leninurbo)) estas urbo kaj kuracbanloko en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Tiszaújváros, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Tiszaújváros
## Situo
Tiszaújváros situas sur ebenaĵo, en dekstra bordo de Tiso, (kontraŭe situas Polgár), (kunfluejo de Sajó estas proksime), laŭ ĉefvojo Miskolc-Nyékládháza-Nyíregyháza, (aŭtoŝoseo M3 preteriras), fine de fervojo el Miskolc.

## Historio
Tiszaújváros estas regiona centro de la elektro- kaj kemiaĵproduktado. La vilaĝo *Szederkény* estis unuafoje menciita en 1268. Ĝi estis dum regado de Karolo la 1-a (Hungario) reĝa bieno, poste parto de la bienego de Ónod. Ĝi estis posedaĵo de la Rákóczi-familio, detruis ĝin la turkoj en 1638, sed Zsuzsanna Lorántffy en 1651 resetligis per hajdukoj. Post malvenko de la Rákóczi-liberecbatalo, la Habsburgoj okupis ĝin en 1711.
eta|Aerfoto pri Tiszaújváros
La **Tisa Energicentralo** estis finkonstruita en 1957, ĝi havis la povumon de 200 megavatoj kaj estis hejtita per karbo. Tiu centralo estis plilarĝigita inter 1971 kaj 1978 per kvar nafto- kaj tergashejta bloko, al povumo de 1000 megavatoj. Alia granda uzino estas la **Tisa Kemia Kombinato**, kiun oni konstruis en kadro de la 2-a kvinjara plano. Unua parto de la uzinego estis la farbaĵfrabriko, kiu komencis la produktadon en 1961 (ĝi estas ekde 1994 en posedaĵo de Akzo Nobel). Post la unua parto, oni konstruis sintez-sterkan (1964), plastaĵ-bazmaterialan (1966), polietilenan (1970) kaj olefinfabrikon (1975). La naftorafinejo funkciis ekde 1980 per plena povo (3 milionoj da t), ĝi estas ekde 1991 posedaĵo de MOL.Rt. 

## Vidindaĵoj 
* muzeo pri György Thury en konstruaĵo de la iama biencentra domo (konstruita en 1705)
* Kalvinana preĝejo (Tiszaújváros-Tiszaszederkény)
* Preĝejo Patrono de Hungaroj (Tiszaújváros)
* Grek-katolika preĝejo Metamorfozo de Kristo (Tiszaújváros)

## Famuloj 
En Tiszaújváros mortis halterlevisto György Kőszegi.

## Ĝemelurboj
*  Świętochłowice, Pollando
*  Zawiercie, Pollando
*  Rimavská Sobota, Slovakio
*  Ludwigshafen, Germanio 
*  Miercurea Ciuc, Rumanio
*  Polgár, Hungario
*  Berehove, Ukrainio

Kategorio:Tiszaújváros
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Fronda (gazeto)

**Fronda** estas pola kvarmonata gazeto pri kulturo kaj katolikismo fondita en 1994 per Grzegorz Górny kaj Rafał Smoczyński. Ĝia eldonkvanto estas ĉirkaŭ 5000 ekzempleroj de iu eldono.

Fronda aludas al la instruado de Katolika Eklezio, precipe al enciklikoj de Johano Paŭlo la Dua, uzante de estetiko kontraŭkultura. De la komenco de sia ekzisto Fronda kontraŭis al "politika konveneco" kaj estis la provo krei tendencon de junulara konservativismo. Jam en la unuaj volumoj aperis tekstoj kritikaj pri "civilizacio de morto" (ekzemple, intervjuo kun mortoseksemulino, revuo de samseksema gazetaro), liberalismo, (svedia "kristanismo sen Dio") kaj komunismo. Aperis reklamsimilaj bildoj, kiuj propagandis rozarion kaj konfeson. Fronda publikigis intervjuojn kun multaj katolika hierarkuloj kaj intelektuloj, i.a. kun Joseph Ratzinger en 1999.

Per multajn episkopojn, Fronda konsideratas antaŭgvardio de juna katolika intelektularo en Pollando. Fronda atakatas per maldekstra-flanko por memorigo de polemikaj tradicioj politikaj (Pinochet, Salazar, Codreanu).

Eldonejo Fronda.PL publikigas ankaŭ libroj de polaj aŭtoroj kaj tradukoj de angla, franca kaj rusa lingvo. Ĝiaj temoj koncernas kristanan teologion kaj filozofion, nuntempan polan poezion kaj prozon, katolikajn kaj konservativajn komentariojn.

## Eksteraj ligiloj 
* - oficiala retejo

Kategorio:Polaj gazetoj
Menandro

**Menandro de Ateno** (Greke: *Menandros*) (342-291 a.Kr.) estas la plej konata reprezentanto de la Nova Komedio en la Helena teatro. Li devenis el influa familio en Ateno, kaj mem estis influita de pluraj filozofoj, interalie de Epikuro.

Menandro verkis pli ol 100 komediojn. Male ol la kolegoj, li ne plu uzis mitologiajn temojn: li eĥas la personan vivon en liatempa Ateno - en ĉiuj ties aspektoj.

Dumvive li ne estis tiel sukcesa: nur ok premiojn li gajnis. Postmorte, tamen, li fariĝis fama.
La ĉefa temo de liaj komedioj estas amo kaj kio sekvas el ĝi: delogado, postlasado de nedezirata bebo, intermiksiĝoj de identecoj ktp.

La Latinaj komedi-verkistoj Plaŭto kaj Terencio ofte uzis liajn verkojn por prilabori ilin. Tiel, tra ili, Menandro influis la tutan Eŭropan teatron.

Kategorio:Helenaj dramistoj
La Korvo

***La Korvo*** (angle *The Raven*) estas gotikliteratura poeziaĵo verkita de la usonana poeto Edgar Allan Poe. Unue publikigita en januaro 1845.

La poemo estas konata pro sia muzikeco, sia unika melodio kaj sia atmosfero de hororo kaj magio. En la kerno de la poemo estas renkontiĝo inter viro, kiu perdis sian amatinon, kaj dezertan korvon, kiu eniras sian domon tra la fenestro kaj sidas sur statuo de Atena super la pordo. La viro parolas al la korvo, kaj responde li respondas nur unu vorton samtempe: Nevermore (laŭvorte: "neniam pli").

## Intrigo 
La sennoma rakontanto sidas ĉe sia hejmo dum malvarma decembra nokto, memorante sian mortintan amanton, **Lanor**. Subite li aŭdas frapojn sur la pordo. Li pensas, ke ĝi estas gasto kaj malfermas la pordon, sed vidas neniun. La frapoj ripetiĝas, ĉi-foje ĉe la fenestro. Kiam la rakontanto iris malfermi la fenestron nigra korvo eniris tra ĝi, sidante sur la statuo de la greka diino Atenoasuper la pordo. La rakontanto miras pri la malhela brilo kaj nobla konduto de la korvo, kaj petas lin sian nomon. Al tio la korvo respondas: Neniam pli. La rakontanto vidas ĉi tion kiel signon, kaj komencas paroli al la korvo, kvazaŭ li estus lia amiko. Li demandas lin, ĉu li intencas foriri de li, kiel ĉiuj liaj amikoj faris kaj ĉu li ankoraŭ ekamiĝos. La korvo nur ripetas la vorton "Nevermore". La rakontanto koleras pri la korvo kaj krias al li forlasi sian domon, sed la korvo ne moviĝas de sia loko, ĝis la rakontanto kolapsas sur la planko.

## Esperanto 
* Elangligis KALOCSAY Kálmán (el *Tutmonda Sonoro*, vol. 2, paĝo 445)
* Elangligis Leopoldo H. KNOEDT (ĉi tiu versio unue aperis en *Fonto* #11)

* Traduko de usona Esperantisto Jon Willarson (el *American Esperanto Magazine*, julio-oktobro 1955) kaj ankaŭ aperis en aparta dulingva (angla originalo kaj Esperanta versio) libro "The Raven/La Korvo", Lucko, eldonejo Volynjanyn, 2009, ISBN 978-966-15-9909-2, kompilis kaj verkis antaŭparolon - Viktor Pajuk, prezidanto de La Esperanto-Societo de Ĉikago. Bildoj - de ukraina Esperantisto Niko Voloŝin.

## Eksteraj Ligiloj 
* UE 2010:4 Goerge Baker La Korvo: Bona poezia studo
* Jen la tradukoj La kolekto de Don Harlow

Kategorio:Poemoj
Kategorio:Edgar Allan Poe
Korvo, La
SkyOS

dekstra|150ra
**SkyOS** estas operaciumo kreita de la aŭstra komputilisto *Robert Szelneney*. Ĝi ekzistas ekde 1996, sed la versio 5.0 estis kompleta reverko el komenco. La nova eldono estas ellaborata, kaj kontrolata.

SkyOS subtenas SMP-on, integratan plurmedian subsistemon, kaj 64-bajton dosiersistemon. Sia dosiersistemo unue estis bazita en modifita OpenBFS-versio, sed nun ĝi evoluis en sia propra dosiersistemon: SkyFS.

maldekstra|eta|ekranbildo de la beta-eldono *6669*
SkyOS ĉefe subtenas POSIX-on, kaj enhavas la plejparton de la libera softvara GNU-projekto, inkluzive de GCC. Pro sia POSIX-subteno kaj porto de fenestrilo de speco *GTK+*, multaj Linuksaj kaj Uniksaj programoj estis portitaj al ĝi, inkluzive de AbiWord kaj Gaim, kaj ludoj kiel Quake.

Ekde proksimume 2006, SkyOS havas limigitan hardvaran subtenon pro malhavo de peliloj. Sed, multe da aranĝaĵoj estas nuntempe subtenitaj, inkluzive de multaj retaj aranĝaĵoj, sonaj aranĝaĵoj, memoraj aranĝaĵoj, kaj multaj aliaj. La beta-eldono *6669* enhavis USBan stakon, *DMA*-subtenon, kaj porton de *CUPS* por subteni multajn printilojn. Kvankam SkyOS subtenas grafikajn aranĝaĵojn en dudimensia rapidiga aū VESA-reĝimo, ĝi malhavas kompletan hardvaran subtenon por tridimensia bildigo trovita en novaj grafikaj aranĝaĵoj kiel *nVidia GeForce* kaj *ATI Radeon*.

SkyOS enhavas softvarojn por multaj ordinaraj taskoj: GTK, Mozilla kaj Mono platformoj estis portita, kiu disponigi aliajn programojn. Aldone, programistoj kreis multajn aplikaĵojn kaj ludojn por SkyOS. Tamen kompleta operaciuma funkciado neniam atingiĝis, kaj en 2009 publike deklariĝis ke la sistemo ne pluevoluiĝos. La plej aktuala beta-eldono *6947* el la jaro 2008 ekde aŭgusto 2013 publike disponeblas.

Kategorio:Operaciumoj
Araci (Rumanio)

**Araci** [araĉ] () estas vilaĝo en Rumanio en Distrikto Covasna. Ĝi situas sudokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas Vâlcele.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 523 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 337 (70% rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Árapatak apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Magda Csulak (? - Kluĵo, ?.)
* Gyula Dávid (*13-a de aŭgusto 1928): literaturhistoriisto, libroeldonejestro, redaktoro de rumania hungara literaturenciklopedio.
* László Dávid (25-a de majo 1932 - Odorheiu Secuiesc, 30-a de julio 2007): reformita pastro, arthistoriisto.
* Eszter Házy Bakó (n. 18-a de oktobro 1949): kultuorganizinto, amatora aktorino
* Mária Molnár, *Gábor Dénesné* (*1940): popolpoetino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Grafika karto

eta
**Grafika karto** aŭ **videokarto** aŭ **vidkarto** estas ero de persona komputilo kies utileco estas bildigi kaj eligi bildojn al ekrano. Tiuj nomoj estas kutime uzataj kiam oni parolas pri aparta, dediĉita ekspansia karto kiu estas konektita en ĉeftabula fendo, kontraŭe al la grafika adaptilo integrata en ĉeftabulo.

Kategorio:Komputila aparataro
GTK

**GTK** (originale ***GIMP** **T**ool**k**it*) estas unu el la plej popularaj fenestriloj por la fenestra Sistemo X, per kiu eblas krei grafikan uzantinterfacon. GTK+ kaj Qt anstataŭis Motif-on, kiu estis antaŭe la plej uzata X fenestrilo.

GTK estis kreita por la rastruma grafikilo GIMP je 1997, de Spencer Kimball, Peter Mattis kaj Josh MacDonald, membroj de XFC ĉe UC Berkeley. Eldonata per LGPL, GTK+ estas libera programaro kaj parto de la projekto GNU.

Ĝia nuntempa versio estas la GTK 2, ĝi havas multajn plibonigaĵojn rilate al la antaŭa, sed ambaŭ estas malkongruaj.

## Programlingvo 
GTK 2 estas programita per C programlingvo, sed oni povas uzi ĝin el alia lingvoprogramo, kiel:
* ADA
* C++ (per gtkmm)
* Fortran (gtk-fortran)
* Java
* PHP
* Python (per PyGTK)
* Ruby
ktp

## Projektoj kiuj uzas ĝin 
La plej famaj projektoj kiuj uzas GTK, estas:
* GIMP
* GNOME
* MATE
* Xfce
* $100 Laptop ankaŭ uzas ĝin per PyGTK

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de GTK
* Libro por programistoj pri GTK 


Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Programaro de Unikso-similaj sistemoj
BeOS

eta
**BeOS** estas operaciuma sistemo por personaj komputiloj, kiun Be Inc. kreis dum 1991. Ĝi estis unue eldonita por BeBox hardvaro.

## Trajtoj 
La sistemo favore distingiĝis de aliaj tiam popularaj sistemoj per sia fadenumeblo, mikrokerneco, subteno por plurprocesoraj arkitekturoj, 64-bita protokola dosiersistemo, kaj ege oportuna kaj simpla uzantinterfaco malgraŭ tre moderaj postuloj al la aparataro.

Kategorio:Operaciumoj
La Brea

eta|300px|Malferma gudrobaseno ĉe La Brea
dekstra|eta| Hydrophilus sp.
**La Brea** (hispana "la gudro") ankaŭ *La Brea Tar Pit* estas gudrokavo en Hancock Park en Los Angeles. La loko estas konata ĉefe pro la trovo de multaj fosilioj el la lasta glacia epoko, inter ili mamuloj, sed ankaŭ insektoj, plantoj kaj ties polenoj.

La gudro de tiu kavo devenas el subtera naftotrovejo en baseno de Los Angeles. La gudrotrovejo estis uzata en tempo de la unuaj setlantoj por produkto de asfalto. Oni rigardis, taksis la trovitajn fosiliojn false kiel ostojn de bovoj.

La asfaltan marĉon malkovris ekspedicio de Gaspar de Portolá en 1769.

Oni trovis tie ostojn de mamutoj, glavdentaj tigroj kaj kavernaj ursoj. Oni trovis entute ĝis nun ĉirkaŭ 100.000 kilogramojn da fosilioj, 1,5 milionojn da ostoj kaj 2,5 milionojn da restaĵoj el la gudrokavo. Oni adtas la trovitaĵojn aĝaj de 40.000 ĝis 10.000 jaroj.

## La Brea kaj la glavdenta tigro 
Oni trovis 166.000 ostojn de glavdenta tigro el epoko de 25.000 jaroj. Oni kalkulas tiel ĉirkaŭ 2.500 mortintajn glavdentajn tigrojn. Oni supozas, ke la glavdentaj tigroj ofte vizitis la lokon por facile nutri sin.

## Muzeo 
Oni povas rigardi multajn vivgrandan kopion de la formortintaj bestoj en la parko, dum la Muzeo George C. Page kaj la Naturscienca Muzeo de Los Angeles rezervas la fosiliojn.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de la muzeo (angle)

Kategorio:Paleontologio
Neturei Karta

**Neturei Karta** (aramee נטורי קרתא, «Gardistoj de la urbo» [Jerusalemo]) aŭ **Neturei Karta International** estas usona juda organizaĵo ekstreme fundamentalisma, kiu kontraŭas cionismon kaj la ekziston de Israelo pro religiaj kialoj.etaLa organizaĵo estiĝis en 1938 pro splitiĝo en organizo Agudat Jisrael (hebree אגודת ישראל‎). Ĝi internacie konatiĝis, kiam membroj de la organizo partoprenis la Holokaŭst-neantan konferencon en Tehrano en 2006. La organizacio fakte rekonas la okazon de la Holokaŭsto, sed ĝi neas la ekzistorajton de Israelo, do ĝi kunlaboras kun ĉiuj, «kies celoj identas kun la niaj». Ekde tiam tiuj membroj estas sub ĥeremo de aliaj ortodoksaj sektoj, inkludante de funde kontraŭcionismaj grupoj kiel Satmar, de kiu ili pretendas devenon.

Laŭ Neturei Karta, ŝtaton povas nur estigi Dio mem per la alveno de Mesio. La juda diasporo do estas Dia volo:
:«Unu el la bazaj ideoj de Judismo estas tio, ke ni estas popolo en ekzilo laŭ Dia ordono.»

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo www.nkusa.org

Kategorio:Judaj organizaĵoj
Kategorio:Judismo
Kategorio:Juda kontraŭcionismo
Obrenoviĉ

**Obrenoviĉ** estis serba dinastio, kiu donis inter 1815 kaj 1903 kvin regantojn de Serbio.

la regantoj:
* Milos regis 1815-1839, poste de 1858 ĝis 1860 kiel ĉefprinco de Serbio.
* Milano la 3-a regis 26 tagojn en 1839
* Miĥaelo la 3-a, dua filo de Milos regis de 1839 ĝis 1842, poste de 1860 ĝis 1868
* Milano la 4-a, regis kiel ĉefprinco ekde 1868, kiel reĝo ekde 1882 ĝis abdiko en 1889
* Aleksandro regis de 1889 ĝis sia murdo en 1903.

Ĉar Aleksando mortis sen fila posteulo, denove surtroniĝis la rivala Dinastio Karađorđević.

Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:Eŭropaj dinastioj
Ć

**Ć** minuskle **ć** estas la kvina litero en la pola, soraba, bosna, kroata alfabetoj kaj havas la saman pozicion en la latina versio de la serba, montenegra, makedona alfabetoj.

Ĝi sonas inter [tj] kaj [ĉ] ([t͡ɕ]) (cirila alfabeto), sed Esperanto redonas ĝin ofte per ĉ-sono (ekz. Ivo Andriĉ).

C ć
C ć
Kategorio:Pola lingvo
Kategorio:Kroata lingvo
Xi Shun

**Xi Shun BAO** (n. Ĉinio, 1951) vivas en Interna Mongolio kaj ekde la 15-a de januaro 2005 ĝis la 8-a de aŭgusto estis la plej alta homo de la mondo, laŭ Guinness-libro de rekordoj. Lin ŝanĝis en la libro Sultan Kösen kun 2,51 m en 2009, pli frue provizore-neoficiale Leonid Stadnik en 2008, kiu lasta ne permesis duan, 24-horan mezuradon.

Li altas 2,36 m, pezas 165 kilogramojn kaj aperis ĉe li neniu kreskaj anomalioj (kontraŭae al plej alta homo de ĉiuj tempoj, Robert Wadlow).

En decembro de 2006, Bao Xishun helpis je peto de veterinaroj de akvario en Fushun, por forigi (per sia longa brako) plastajn erojn el stomako de delfenoj. Li sukcese forigis plimulton de la plastaj eroj.

Li edzinigis vendistinon en marto de 2007, ŝi altas 70 cm malpli kaj aĝas 28 jarojn malpli. Ilia filo naskiĝis en 2008.

## Vidu ankaŭ 
* Sandy Allen, plej alta vivanta virino

## Referencoj 
* Spiegel Online: http://www.spiegel.de/panorama/leute/0,1518,454605,00.html
* Retejo de BBC News: http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6178659.stm

Kategorio:Ĉinoj
Gazeta Wyborcza

[eta|dekstra|La ĉefa sidejo de Gazeta Wyborcza str. Czerska en [Varsovio]]
***Gazeta Wyborcza*** [gazeta viborĉa] ( *Elekta gazeto*) estas pola tutlanda gazeto, la dua plej multe vendata pola tag-gazeto, kiun eldonas media konzerno Agora S. A. (akcia kompanio). 

De la komenco ĝis hodiaŭ sub la ĉefa gvido de Adam Michnik. Gazeta Wyborcza estas konsiderata unu el la plej influpovaj kaj plej signifaj amaskomunikiloj en Pollando. En decembro de 2006 ĝi signife kontribuis ankaŭ al la esperantistaro, submetante en publikan atenton la okazaĵojn rilatajn al la ĉesigo de la Esperanto-elsendoj de Radio Polonia.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la tag-gazeto Gazeta Wyborcza
* Retportalo de Gazeta Wyborcza
* Artikolo pri la ĉesigo de Esperanto-elsendoj de Radio Polonia  *(pole, traduko en Esperanto)*

Kategorio:Polaj gazetoj
Kategorio:Pollingvaj gazetoj
Kategorio:Pollando
Tekruĉo de Russell

eta|Ilustraĵo de la tekruĉo de Russell.la tekruĉo inter la ordigitaj planedoj de la sunsistemo kun la subskribo "Mi volas kredi"
La **Tekruĉo de Russell**, aŭ la **Ĉiela Tekruĉo**, estis analogio fare de la filozofo Bertrand Russell por refuti la ideon, ke la nekredanto devas malpruvi la asertaĵojn de religioj. En artikolo titolita *Ĉu Dio ekzistas?*, komisiita (sed ne eldonita) de la revuo *Illustrated* je 1952, Russell diris ĉi tion (simpligite):

Se mi sugestus, ke inter la planedoj Tero kaj Marso estas porcelana tekruĉo orbitanta ĉirkaŭ la suno laŭ elipsa kurso, kaj ke ĝi estas tro malgranda por esti malkaŝita eĉ per niaj plej bonaj teleskopoj, neniu povus malpruvi mian aserton. Sed se mi plue dirus, ke neniu povas racie dubi ĝin simple ĉar neniu povas malpruvi ĝin, oni ĝuste pensus, ke mi babilas sensence. Se tamen la ekzisto de tiu tekruĉo estus agnoskita en antikvaj libroj, instruita kiel sankta vero je ĉiu dimanĉo, kaj enmetita en la mensoj de infanoj ĉe lernejo, tiam hezito pri kredo je ĝia ekzisto vokus la atenton de psikologo, dum pli klera epoko, aŭ de Inkvizitoro, dum pli fruaj tempoj.

En sia libro ''A Devil's Chaplain'' Richard Dawkins evoluigis la temon de la tekruĉo iomete plu:

La kialo, pro kiu ordigita religio meritas rektan malamikecon, estas ke, malsame al kredo je la tekruĉo de Russell, religio estas potenca, influema, ekster-imposta, kaj sisteme metita en infanojn, kiuj tro junas por defendi sin mem. Infanoj ne devas parkerigi librojn pri tekruĉoj. Registare apogitaj lernejoj ne ekskludas infanojn, kies gepatroj preferas malĝustan formon de tekruĉo. Tepot-kredantoj ŝtone mortigas nek tepot-nekredantojn, nek tepot-ekskredantojn, nek tepot-blasfemantojn. Patrinoj ne avertas siajn filojn kontraŭ geedziĝo kun tepot-gojino, kies gepatroj kredas je tri tekruĉoj anstataŭ unu. Homoj, kiuj enverŝas la lakton unue, ne rompas la genuojn de tiu kiu enmetas unue la teon.

Konceptoj similaj al la tekruĉo de Russell estas la Nevidebla Rozkolora Unukornulo kaj la Fluganta Spagetmonstro.

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Religio
Kategorio:Fikciaj objektoj
Nacia Teatro Trupo Tompa Miklós de Târgu Mureș

**Nacia Teatro de Târgu Mureș Trupo Tompa Miklós** () estas hungarlingva sekcio de la Nacia Teatro de Târgu Mureș

## Historio 
Ĝi ekfunkciis la 10-an de marto 1946 sub nomo *Székely Színház* (Sikula Teatro). Ĝia direktoro nomumita estis Miklós Tompa, reĝisoro. Ekde 1948 ĝi funkciis plue sub nomo *Állami Székely Színház* (Ŝtata Sikula Teatro). La rumana sekcio fondiĝis en 1962. Ekde la teatra sezono 1972-1973 ĝi ricevis novan 600-sidlokan konstruaĵon.

## Elektitaj aktoroj 
* Mikold Darabont
* László Rózsa

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo http://karpatok.szinhaz.hu/tompamiklos/
* Hungarlingvaj teatroj en Rumanio 
* Teatroj hungaraj ekster Hungario en la Karpatbaseno 

Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Naciaj teatroj
Kategorio:Târgu Mureș
Pakipodio

**Pakipodio** (*Pachypodium*) estas genro el subfamilio *Apocynoideae*, el familio de apocinacoj. *Pachypodium* signifas "dikan piedon". La genro havas ĉ. 25 speciojn, el kiuj la madagaskara palmo (*P. lamerei*) estas tre robusta ĉambroplanto.

## Priskribo 
Ĉiuj specioj estas sukulentaj kun akvodeponaj ŝosotigoj. Kelkaj specioj kreskas eĉ 6 m alte. Dum la vegeta periodo, la ŝosopintoj havas simplajn foliojn (pare starantajn dornojn), kiuj defalas dum la seka periodo. La monoklinaj, kvinnombraj floroj estas relative grandaj kaj havas roz- aŭ blankan koloron. La specioj bezonas de ĝermado ĝis la unua floro pli ol 10 jarojn. 

## Vivloko 
Plimulto de la specioj (18 el 25) kreskas en Madagaskaro, la pliaj 7 specioj en sekaj regionoj de suda Afriko.

## Sistematiko 
En la genro *Pachypodium* estas 25 specioj:

Image:Pachypodium baroni.JPG|*Pachypodium baronii*, en botanika ĝardeno de Neuchâtel, Svislando
Image:Pachypodium geayi2.jpg|*Pachypodium geayi*, en Longwood Gardens
Image:Cactus Spines (aka).jpg|Dornoj de *P. lamerei*
Image:Bottle-tree.jpg |*Pachypodium lealii*
Image:Bottle-tree(flowers).jpg |*Pachypodium lealii*, florado
Image:Pachypodium horombense0.jpg|*Pachypodium horombense*
Image:Pachypodium saundersii - Lundi Star - desc-mature plant.jpg|*Pachypodium saundersii*, en botanika ĝardeno de Washington DC
Image:Pachypodium bispinosum Orto botanico Palermo 031.jpg|*Pachypodium bispinosum*,  en botanika ĝardeno de Palermo
Image:Pachypodium namaquanum PICT2669.JPG|*Pachypodium namaquanum* Habitat

## Eksteraj ligiloj 
* *Pachypodium* Homepage (angle)

Kategorio:Apocinacoj