open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Easy Rider

***Easy Rider*** estas 1969-jara filmo verkita de Peter Fonda, Dennis Hopper, kaj Terry Southern. La filmo rakontas pri du motorciklistoj kiuj vojaĝas de Losanĝeleso al Nov-Orleano, kaj renkontas ties ejojn kaj homojn. La filmo ankaŭ temas pri usona kontraŭkulturo de la malfruaj 1960-aj jaroj: hipioj kaj drogoj.

Aperas en la filmo Fonda, Hopper, kaj Jack Nicholson, kaj aliaj. Southern inventis la titolon *Easy Rider* ("Facila Rajdanto") , kiu estis tiama slango por viro kiu estas subtenata permone de sia amatino.

La filmo gajnis premion "unua filmo" (*Prix de la premiere oeuvre*) ĉe la 1969 Festivalo de Cannes. Ĉe la Akademiaj Premioj, Jack Nicholson kandidatiĝis por premio por plej bona aktoro en subtena rolo, kaj la filmo ankaŭ kandidatiĝis por plej bona originala scenaro.
[eta|maldekstre|280px|Motorciklo de *„Captain America“* en Muzeo en [Neckarsulm.]]

La foto montras kopion de la motorciklo "Captain America", kiu troviĝas en la germana motorciklo-muzeo en Neckarsulm.

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1968
Kategorio:Filmoj pri drogoj
Kategorio:Ŝosefilmoj
Bastonrulsketado

eta|250px|Bastonrulsketantoj prepariĝas por rulsketada maratono.
[eta|250px|Bildvortareto pri bastona rulsketado el la gazeteto *[EsperHe-Bulteno*.]]
**Bastonrulsketado** estas maniero uzi rulsketilojn kaj bastonojn por movi sin. La tekniko uzata estas principe la sama kiel en liberstila skikurado, kaj tial multaj skiantoj uzas bastonan rulsketadon kiel sian somertrejnan sportbranĉon. Bastonrulsketado estas tamen kategoriigita kiel subbranĉo de rulsketado, sed kiel aparta disciplino. La plej rapidaj bastonrulsketantoj moviĝas kun la rapideco de pli ol 30 km/h.

## Ekipaĵo 
En bastona rulsketado estas uzataj kutimaj rulsketiloj kaj specialaj bastonoj kun pikiloj. Uzado de kasko kaj ŝirmiloj estas rekomendata.

## Avantaĝoj 
Kvankam bastona rulsketado ne estas same ofta kiel tradicia rulsketado, ĝi havas kelkajn avantaĝojn. Uzado de bastonoj ebligas pli multflankan ekzercadon, kiu aktivigas ankaŭ torsajn kaj brakajn muskolojn. Krome la du ekstraj pezopunktoj de la bastonpintoj donas plian sekurecon. Uzado de bastonoj donas plian forton, kiu uzeblas aparte almonte, sed ĝenerale bastonrulsketado ne estas pli rapida ol tradicia rulsketado. 

## Historio 
Bastonoj estis uzataj de unuopaj rulsketantoj almenaŭ jam dum la 1980-aj jaroj. En la fino de la 1990-aj jaroj la finnlanda sportakcesoraĵa kompanio Exel kreis la koncepton *Nordic Blading* ("Nordia klingado") kaj aldonis ĝin al sia aro de novumaj bastonaj sportbranĉoj kun bastonmarŝado kaj aliaj. Exel ekfabrikis specialajn bastonojn por rulsketado precipe por la skandinavia kaj mezeŭropa markedoj. 

## Oficiala aktiveco 
Finnlando estas ankoraŭ la nura lando kun oficiala konkursa aktiveco ĝuste en bastonrulsketado. Ekzistas precipe ĉiujara finnlanda ĉampioneca konkurso, sed la plej granda rulsketada evento kun bastona starto estas "Helsinka Rulula Maratono" (*Helsinki Roller Marathon*). Somere de 2007 ĝin partoprenis 450 rulsketantoj el kiuj 150 partoprenis diversajn bastonajn kategoriojn. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Exel Nordic Blading  *(fi/en/de)*
* Skatelog: Nordic Blading  (*ligiloj al diverslingvaj retejoj*)

Kategorio:Skikurado
Hőgyész

**Hőgyész** [hOdjEs] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. La loknomo signifas ermeno-pelto en la praa hungara.
eta|dekstra|300px|Kastelo de Hőgyész

## Bazaj informoj 
* Areo: 37&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3000
* Poŝtkodo: 7191
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La grandvilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Szekszárd-Siófok, laŭ fervojo Budapest-Pécs.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1277. La turkoj senhomigis la vilaĝon, kiun poste germanoj refondis. En 1722 la loko iĝis bienocentro. La katolika preĝejo en 1799, la kastelo de Apponyi-Mercy en la 18-a j.c. konstruiĝis. Dum la 2-a mondmilito polaj rifuĝintoj loĝadis en la kastelo, kiu nun estas hotelo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Triunuo (Hőgyész) apud Hőgyész estas loko Csicsó [ĉiĉO], kiu estas pilgrimloko
* Kastelo de Hőgyész
* Preĝejo de Sankta Kruco (Hőgyész)

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Decs

**Decs** [deĉ] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Szekszárd.

## Bazaj informoj
* Areo: 95&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4250
* Poŝtkodo: 7144
* Telefonprefikso: 74

## Situo
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo,  laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Sárbogárd-Bátaszék. Szekszárd estas proksime, la Danubo fluas 10 km-ojn for.

La komunumo estas centro de regioneto **Sárköz** [ŝArkoz], tio estis ofte marĉa regiono inter Danubo kaj alfluantaj rojoj, post la kanaligado Sió enfluas la Danubon. La enfluejo nomiĝas Gemenc, kie etendiĝas granda arbaro. Gemenc estas Nacia parko Danubo-Dravo kaj la plej fama hungara ĉasista loko. Decs famas ankaŭ pri popolkostumoj.

## Historio
Antaŭ la hungaroj loĝis tie dum la bronzepoko, poste keltoj kaj romianoj. La unua skriba mencio devenis el 1402.

Krom la fremdultrafiko la vinkulturo gravas. Ne menciita vidindaĵo estas la katolika preĝejo. La ciganoj havas aŭtonomion en la grandvilaĝo.

## Vidindaĵoj
* Kalvinana preĝejo (Decs)

## Famuloj 
En Decs naskiĝis verkisto Gábor Czakó.

## Famaj nomportantoj 
* Sámuel Decsy, historiisto

## Ĝemelkomunumoj
*  Veľká Mača, Slovakio
*  Ĉoka, Serbio
*  Cormeilles, Francio
*  Male Popovo, Ukraino


Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Android

**Android** (angle [], Esperante *Androjdo* aŭ *Androido*) estas operaciumo por porteblaj aparatoj evoluigita de Google. Ĝi estas bazita sur la linuksa kerno kaj estas dizajnita unuavice por porteblaj aparataj kiel saĝtelefonoj kaj tabulkomputiloj. La uzantinterfaco baziĝas sur rekta manipulado, uzante gestojn kiuj estas similaj al la reala mondo, kiel frapetante kaj pinĉe manipuli objektojn en la operaciumon.

Android havas la plej grandan uzantobazon de ĉiuj operaciumoj, ĉiuspecaj.

Malkovro de Android-operaciumo okazis dum fondo de *Open Handset Alliance*, konsorcio de 47 aparataraj, programaraj kaj telekomunikadaj firmaoj, kiuj celas disvolvigi malfermitajn normojn por porteblaj aparatoj. Tiujn partojn de kodo, kiuj ne estas GPL-licencitaj, *Google* eldonis sub Apache-licenco, kiu ankaŭ estas libera.

## Versioj
* Android 14

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Linux, la kerno sur kiu Android estas bazita.
* iPhone, konkuranto de saĝtelefono, evoluigita de Apple.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo por uzantoj kaj evoluantoj de androjdaj programoj
* Android Freeware Directory 
* Esperanta telefono Programo por helpi esperantistojn ekuzi esperantan klavaron kaj SMS-vortaron sur androjdaj aparatoj
* Google Play
* Android Games 


Kategorio:Operaciumoj
Fadd

**Fadd** estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en subregiono de Szekszárd.
[eta|maldekstra|Feriejo Fadd-Dombori laŭ la [Lago de Fadd]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 68&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4450
* Poŝtkodo: 7133
* Telefonprefikso: 74

## Geografio 
Fadd situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de iama Danubo-branĉo, laŭ traira flankovojo, Tolna (urbo) estas proksime. **Dombori** apartenas al la grandvilaĝo, kie troviĝas feriejaj domoj apud la iama riverobranĉo.

## Historio 
En la nuna Fadd vojo de la romianoj tuŝis la komunumon. La komunumo estis kampurbo dum la 15-a kaj 16-a jarcentoj. Post la turkoj alvenis hungaroj kaj slovakoj por refondiĝi la komunumon. La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo kaj fremdultrafiko.
eta|

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novgotika Preĝejo Sankta Triunuo (Fadd) konstruiĝis en 1864, la turo estas 52 m-ojn alta
* Kalvinana preĝejo (Fadd)
* Lago de Fadd

## Famuloj 
* En Fadd naskiĝis Andor Szécsény.
* En Fadd mortis György Bartal (ministro).

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Pincehely

**Pincehely** [pincehej] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási. La loknomo signifas: kelo-loko.
eta|maldekstre|Katolika preĝejo en Pincehely
eta|Rojo Kapos en Pincehely

## Bazaj informoj 
* Areo: 50&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2500
* Poŝtkodo: 7084
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Pincehely situas en valo de rojo Kapos [kapoŝ], laŭ ĉefvojo Dunaföldvár-Dombóvár, laŭ fervojo Budapeŝto-Pécs. Tamási estas proksime.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko, tie etendiĝis vojo de romianoj. Dum la historio estis 3 vilaĝoj, kiuj fine unuiĝis.
* vilaĝo **Görbő** (la unua skriba mencio devenis el 1138) unuiĝis kun Pincehely en 1930
* vilaĝo **Gyánt** (djAnt) (la unua skriba mencio devenis el 1138) en 1475 ekhavis la titolon kampurbo
* vilaĝo **Pincehely** (la unua skriba mencio devenis el 1424) post la turkoj alvenis serboj kaj hungaroj. En 1715 la vilaĝo iĝis kampurbo, en 1778 kaj poste plurfoje okazis incendioj, en 1822 tie vivis Mihály Vörösmarty.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo de Vizito de Maria (Pincehely)
* kapelo omaĝe al Johano Nepomuka
* nobeldomo de Csefalvay [ĉefalvai]

## Famuloj 
En Pincehely naskiĝis pentristo Simon Sarkantyu.

## Ĝemelkomunumo 
*  Vitgeest, Nederlando

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Socialisma federacia respubliko Jugoslavio

**Socialisma federacia respubliko Jugoslavio** estis federacia socialisma multnacia ŝtato situanta en okcidenta parto de la Balkana duoninsulo. Ĉefurbo de la ŝtato estis samtempe ankaŭ la plej granda urbo Beogrado.

Ĝi estiĝis kaj proklamita ĝi estis en la jaro 1943 kiel *Demokrata federacia Jugoslavio* el restoj de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. Ekde 1946 ĝi portis nomon *Federacia popola respubliko Jugoslavio* kaj en 1963 fine *Socialisma federacia respubliko Jugoslavio*.

Ĝi konsistis el ses respublikoj:

* Socialista Respubliko Bosnio kaj Hercegovino
* Socialista Respubliko Kroatio
* Socialista Respubliko Makedonio
* Socialista Respubliko Montenegro
* Socialista Respubliko Serbio
* Socialista Respubliko Slovenio

## Vidu ankaŭ 
* Disfendo inter Tito kaj Stalin
* Jugoslavaj Militoj
* Jugoslava Popola Armeo
* Jugoslavoj
* Nacia komunismo

Kategorio:Historio de Jugoslavio
Jugoslavio, Socialisma federacia respubliko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1945
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1992
Gyönk

**Gyönk** [djonk] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási.
eta|maldekstre|

## Situo 
Gyönk situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. Tamási troviĝas 29, Szekszárd 38, Budapeŝto 140 km.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj keltoj kaj avaroj loĝis tie. La unua skriba mencio devenis el 1280. En 1545 la turkoj okupis la regionon, poste alvenis germanoj, hungaroj, serboj, slovakoj kaj judoj. La vilaĝo ekhavis la rangon grandvilaĝo en 1871, inter 1891-1961 estis distriktejo, fine urbiĝis en 2009. Dum la socialismo kolĥozoj pri *Ruĝa Stelo*, Paco kaj Petőfi formiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Kristo Reĝo (Gyönk)
* novgotika Luterana preĝejo (Gyönk) el 1896
* Kalvinana preĝejo (Gyönk)
* nobeldomo de Magyary (madjari)

## Famuloj 
En Gyönk naskiĝis:
* ministro Valéria Benke
* politikisto Péter Búsbach
* pentristo Lajos Linek.

## Ĝemelaj komunumoj 
*  Darmstadt, Germanio
*  Griesheim, Germanio
*  Wilkau-Hasslau, Germanio
*  Bar-le-Duc, Francio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Gyönk
Emil Kolozsvári Grandpierre

**KOLOZSVÁRI GRANDPIERRE Emil** (koloĵvari granpier) estis hungara verkisto, tradukisto, kritikisto naskita en Kolozsvár la 15-a de januaro 1907 kaj mortinta en Budapest la 11-an de majo 1992.

## Biografio 
Emil Kolozsvári Grandpierre naskiĝis en francdevena familio. Lia patro Emil Grandpierre (Péter Nagy) estis tribunaljuĝisto, prezidanto de Transilvanuja Hungara Partio. Li studis en reformita kolegio de Koloĵvaro. En 1924 lia familio translokiĝis Budapeŝton. Li diplomitiĝis en Universitato de Pécs pri itala-franca lingvoj kaj filozofio kaj li doktoriĝis en 1933 per sia disertacio pri Luigi Pirandello. En 1931 aperis lia unua romano (*A rosta*). Li laboris interalie en Statistika Oficejo, en Industriarta Lernejo kaj en la dramaturgia sekcio de la Hungara Radio. Ekde 1941 3 jarojn li estis kontrolleganto de Libroeldoneja Asocio Franklin. En la dua mondmilito li falis en sovetan militkaptitecon kaj reveninte li estis inter 1947-49 redaktoro de gazeto *Magyarok*, ekde 1946 gvidanto de Literatura Sekcio de la Hungara Radio, poste ĝia vicprogramdirektoro ĝis 1949. Ekde 1950 ĝis 1951 li estis lektoro de libroeldonejoj *Hungária*, respektive *Szépirodalmi Könyvkiadó*. Lia plej granda premio estis premio Kossuth en 1980.

## Ĉefaj verkoj 
* A rosta (regény, 1931)
* Dr. Csibráky szerelmei (regény, 1937)
* Alvajárók (regény, 1938)
* Tegnap (regény, 1940)
* Szabadság (regény, 1945)
* A tőzsdelovag (vígjáték, 1947)
* A csillagszemű (regény, 1953)
* A törökfejes kopja (történelmi regény, 1955)
* A halhatatlanságra vágyó királyfi (mese, 1956)
* A bűvös kaptafa (regény, 1957)
* A tisztesség keresztje (elbeszélések, 1957)
* A boldogtalanság művészete (regény, 1958)
* A gyalogtündér (mesék, 1961)
* Párbeszéd a sorssal (regény, 1961)
* Csendes rév a háztetőn (regény, 1964)
* Eljegyzés mai módra (novellák, 1966)
* Utazás a valóság körül (tanulmányok, 1969)
* Nők apróban (regény, 1970)
* Harmatcseppek (regény, elbeszélések, 1976)
* A szerencse mostohafia (életrajzi regény, 1976)
* Béklyók és barátok (önéletrajzi regény, 1979)
* Árnyak az alagútban (önéletrajzi regény, 1981)
* Egy házasság előtörténete (regény, 1982)
* Eretnek esszék (1984)
* Emberi környezet (családregény, 1986)
* Bolondos mesék (1987)
* A beton virágai (esszék, 1988)
* Egy potenciavadász följegyzései az összeomlás után (elbeszélések, 1989)
* Szépen gondolj rám (regény, 1990)
* A kárhozat angyala (kisregények, 1990)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* A lovátett sárkány.

Kolozsvari Grandpierre E
Zoltán Sinkó

**SINKÓ Zoltán** (ŝinko:) ekde 1990 *Kolozsvári Sinkó* estis rumanuja hungara humuristo, dramverkisto naskita en Kluĵo la 19-an de marto 1938 kaj mortinta en Vespremo la 19-an de oktobro 2002.

## Biografio 
Zoltán Sinkó akiris ateston pri matureco en sia naskiĝurbo en 1954 kaj li akiris diplomon de instruisto pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo en 1960. Li instruis unu jaron en Diósad, poste du jarojn li estis liberprofesiulo kaj de 1965 li iĝis redakciulo de ĵurnalo *Igazság*. En 1990 li translokiĝis Hungarujon kaj li fariĝis kunlaboranto de gazeto *Napló* en Vespremo. En 1990 la Radio Kossuth elsendis lian aŭtoran vesperon kun titolo *Mindenki jó, de a legjobb otthon* (Ĉiuj estas bonaj, sed plej bone estas hejme*).

## Ĉefaj verkoj 
* *Kölcsönkönyv*, humuraĵoj, parodioj, Bk., 1965;
* *Ravasz szavak*, humuraĵoj, Bk., 1968;
* *Ortopéd kalap*, humuraĵoj, Kvár, 1970;
* *Lik a légben*, humumuraĵoj, Kvár, 1973;
* *Négylábú kacsa*, farso, 1974. (Prezentita en Kolozsvári Állami Magyar Színház).
* *Ha a kaktusz kivirágzik*, humuraĵoj, Kvár, 1978.
* *Abrak az agynak'' (humuraĵoj, Veszprém, 1998).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Sinko Z
Sinko, Z
Ludhelpilo (orgeno)

Kiel **ludhelpilo** oni nomas ilon ĉe muzikiloj, kiuj ekigas specialfunkciojn aŭ ŝanĝas antaŭĝustigitajn sonparametrojn.

## Klasika orgenkonstruo 
En la klasika orgenkonstruo oni sumigas inter la ludhelpiloj:
* *konektiloj* kaj *konektmanualoj*
* Pedaloj por mastrumi la *ŝvelpozitivon*
* *registroŝveligiloj* (ankaŭ nomata *kreŝendilo*, *rulŝveligilo* aŭ *kresĉendopedalo*)
* fiksaj kaj liberaj *kombiniloj* samkiel *registrokateno*, *metilo* kaj *forŝaltiloj*

Krome oni kelkfoje nomas partojn de la traktilaro, kiuj estas utiligataj por la reduktado de la prempunkto kiel *ludhelpilo*, ekz. *Barker-levilo*, *antaŭvalvo* oder *balancilo*.

## Vidu ankaŭ 
* Orgen-glosaro

Kategorio:Orgeno
Zoltán Panek

**PANEK Zoltán** estis rumanuja hungara verkisto, poeto  naskiĝinta en Trip la 22-an de januaro 1928 kaj mortinta la 1-an de julio 2001 en Budapest. Li estis la eksedzo de ĵurnalistino Arany Horváth, la  patro de aktorino Kati Panek.

## Biografio
Zoltán Panek la mezlernejon finis en Satmaro (1948) kaj poste en Bukareŝto li akiris diplomon en Literatura Altlernejo Mihai Eminescu (1952) kaj li iĝis redaktoro de Utunk, disde kie en 1958 oni maldungis lin kaj li laboris en elektra uzino kiel laboristo. Ekde 1962 li redaktis la revuon Dolgozó Nő, la ĵurnalon Előre, respektive ekde 1969 la revuon Igaz Szó. En 1986 oni pensiumis lin kaj en 1987 li transloĝiĝis Hungarujon.

## Ĉefaj verkoj
**Minden külön értesítés helyett* (romano, 1957);
**Tűbe fűzött villám* (noveloj, 1963);
**Hétfőn és kedden nagyon szerettem* (noveloj, 1966);
**Mélyrepülés* (poemoj, 1970);
**Hiúzszemet fogok viselni* (noveloj, 1971);
**Mellékes csodák* (noveloj, 1974);
**Mélységmámor* (poemoj, 1974);
**A földig már lépésben* (romano, 1977);
**Emberbolondok* (noveloj, 1978);
**Elmozdult képek* (noveloj, 1978);
**Pilátus a konyhában* (rakontoj, 1980);
**Boszorkánygyűrű* (noveloj, 1982);
**Függő játszmák* (felietonoj, 1983);
*''Kihagyott szívdobbanás (eseoj, 1985).

## Fonto
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Zsigmond Széchenyi

**SZÉCHENYI Zsigmond**  estis hungara grafo, mondvojaĝanto, ĉasisto, verkisto naskiĝinta en Nagyvárad la  kaj mortinta en Budapeŝto la .

## Biografio 
La mezlernejon Zsigmond Széchenyi finis en Székesfehérvár kaj Budapeŝto (1915). Inter 1916–1918 en la unua mondmilito li plenumis taĉmentservon. Post tio li komencis lerni juron, sed ĉesis en 1919. Li konsideris kiel vivcelo sia la studadon de la naturo kaj bestmondo. En 1920/21 li studis en München, Stuttgart, poste en 1922/23 en Oxford kaj Cambridge por plibonigi sian lingviscion kaj plivastigi siajn bestsciencajn konojn. En 1927 li ekiris Sudanon, poste en Kenjon, Egiptujon, Tanganjikion, Ugandon, Libion. En 1935 li ĉasis en Alasko, en 1937 en Barato, poste denove en Egiptujo. Inter 1947 kaj 1950 li estis ĉasinpektoro de la Arbara Centro, en 1951 la kunlaboranto de Agrikultura Muzeo, kaj pli malfrue de la Biblioteko Helikon en Keszthely. En 1960 li partoprenis la ekspedicion de Orient-Afriko de naturscienca muzeo. En 1964 faris li kun sia edzino sian lastan, la naŭan vojaĝon en Afrikon, nome en Kenjon. Liaj libroj aperis en pluraj eldonoj en grandaj ekzempleroj, en multaj lingvoj.

## Ĉefaj verkoj 
* *Csui!* (Bp., 1930);
* *Elefántország* (Bp., 1934);
* *Hengergő homok* (Bp., 1935);
* *Alaszkában vadásztam* (Bp., 1937);
* *Nahar* (Bp., 1940);
* *Két kecske* (Bp., 1942);
* *A szarvas selejtezése* (Bp., 1948);
* *Afrikai tábortüzek* (Bp., 1959);
* *Ahogy elkezdődött* (Bp., 1961);
* *Ünnepnapok* (Bp., 1963).

## Bibliografio 
* Hegedüs Géza: A vadon poétája (Élet és Irod. 1967. 17. sz.);
* Ungvári Tamás: Meghalt Sz. Zs. (Magy. Nemzet, 1967. 97. sz.);
* Lázár István: Heimgang eines Jägers. Zum Tode Zs. Sz.’s (Budapester Rundschau, 1967. 19. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* http://translations.bookfinder.hu/indexa.htm 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Aleksandro la 1-a Karađorđević

eta|maldekstra|200px|Reĝo Aleksandro la 1-a
**Aleksandro la 1-a Karadjordjević** (; naskiĝis la 16-an de decembro 1888, mortis la 9-an de oktobro 1934) estis la unua reĝo de Jugoslavio (en la jaroj 1921 - 1929) nomata Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj) ekde la jaro 1921 ĝis sia morto.

Li estis murdita dum sia ŝtata vizito en Marsejlo, Francio. Kune kun li, lia gastiganto, la franca ministro pri eksteraj aferoj, Louis Barthou, ankaŭ estis mortigita de la pafado.

La atenco estis  filmita kaj montritiĝis en kinoĵurnalo. Historie, tiu estis el la unuaj atencoj kaptita en filmo . Kvankam la preciza momento de pafado ne estis kaptita en filmo, la okazaĵoj kaŭzantaj la atencon kaj la tujan sekvon ja estis. 

## Video 

1934-10-17 King Alexander Assassination.ogv|Filmo el kinoĵurnalo de Universal pri la murdo

## Vidu ankaŭ 
* Regno Jugoslavio

## Referencoj 
Kategorio:Karađorđević
Kategorio:Atencitoj
Kategorio:Historio de Jugoslavio
Kategorio:Jugoslavaj politikistoj
Dispozicio (orgeno)

Kiel **dispozicio** oni nomigas la tutan instalaĵon de orgeno. Tiu ĉi konsistas el la unuopaj registroj, sed ankaŭ el teknikaj detaloj kiel la speco de ludo- kaj registrotraktilaroj, manklavara distribuo, ludhelpiloj kaj la uzata agordo.

La dispozicion planas la orgenfaristo priparole kun la mendanto por ĉiu orgeno individue; ĝi distingiĝas en siaj karakteriza trajto laŭdiversaj epokoj kaj stiloj de la muzikhistorio. Praktikaj kondiĉoj kiel uzocelo, akustiko de la ekzistanta salono, sufiĉa spaco kaj ankaŭ financaj kapabloj estas pluaj konsiderindaj aspektoj. Laŭokaze ankaŭ la gvidlinioj de la monumentprotektado estas atentendaj.

Ĉar ĉiu orgeno estas projektita kaj konstruita aparte por sia, apenaŭ ekzistas orgenoj kun tute identaj dispozicioj. Escepto estas etorgenoj (pozitivo, portativo, rigalo, malgranda hejmorgeno). Tiuj ĉi instrumentoj ne estas konstruitaj por konkreta ejo. Portativoj kaj rigaloj jam ĉiam estis transporteblaj. Same transporteblaj estas la pozitivoj, konstruitaj kiel kestorgenoj. Etorgenoj parte estas konstruitaj en serietfabrikado kun ĉiam sama dispozicio.

La historia evoluo de la dispozicio estas priskribita kadre de la historia evoluo de la orgeno.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de orgenregistroj
* Listo de orgenkonstruantoj
* Orgen-glosaro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.orgelsite.nl/ dispozicioj de pli ol 250 orgenoj el Germanio, Belgio kaj Nederlando

Kategorio:Orgeno
László Kolozsvári Papp

**KOLOZSVÁRI PAPP László** (koloĵvari) originale *Papp László*, estis hungara verkisto, tradukisto naskita la 18-an de marto 1940 en Kluĵo kaj mortinta la 8-an de aprilo 2005 en Budapeŝto. Lia edzino estis Klára Széles.

## Biografio 
La mezlernejon László Kolozsvári Papp finis en sia naskiĝurbo, unu jaron lernis juron, poste laboris en fabriko. Li akiris diplomon de aktoro en 1962 en Târgu Mureş. Ĝis 1967 li estis en Timişoara aktoro, sekretario, dramaturgo. En 1967 li translokiĝis Budapeŝton. Li tradukis pli ol 30 verkojn el rumana, franca kaj angla lingvoj.

## Premioj 
* Az Európa Könyvkiadó Nívódíja (1983, 1985, 1986, 1988, 1990)
* Kortárs-premio (1991)
* József Attila-premio (1994, 1999)

## Verkoj 
### Prozverkoj 
* Monológok a határon (1978)
* Az alkoholista halála (1980)
* Lecsókolt kép (1982)
* Halálugrás kezdőknek és haladóknak (1983)
* Madarak voltunk (1984)
* Variációk (1985)
* Piruett-akció (1986)
* A bohém (1987)
* Malomárok (1988)
* Gyilkosság Normandiában (1990)
* Szakolczayval az aluljáróban (1992)
* Bűnös vadász (1995)

### Teatraĵoj 
* Édes otthon (1984)
* Hazánk fiai (1985)

### Tradukaĵoj 
* Z. Stancu: Karaván (1972)
* A. Buzura: A kintiek (1974)
* R. Guga: Halál utáni élet (1975)
* A. Buzura: A hallgatás arcai (1976)
* G. Bălăiţă: A világ két napban (1977)
* A. Buzura: Gőg (1979)
* R. Guga: A bolond és a virág (1983)
* A. Buzura: Az éjszaka hangjai (1983)
* A. Ivasiuc: Megvilágosodások (1979)
* Jánosi János: Szépség és művészet (1978)
* P. Mac Orlan: A matrózok dala (1978)
* V. Porumbacu: Hang és áradat (1979)
* S. Titel: A madár és az árnyék (1981)
* F. Sonkin: Apám igézetében (1982)
* G. Zanc: Zuhanás (1982)
* H. Tecuceanu: Az Anda-akció (1983)
* B. Rochefort: Tulipán Fanfan, az ördöngös francia (1984)
* C. Ţoiu: A kísérő (1984)
* G. Gafiţa: A tél más ország (1985)
* T. Dzsunicsiró: Aki a keserűfüvet szereti (1986)
* S. Titel: Asszony, íme a te fiad (1986)
* H. Tecuceanu: D-237 (1987)
* E. Uricaru: Vladia (1987)
* A. Buzura: Menedékek (1988)
* N. Kafú: Szumida (1989)
* P. Réage: O története (1990)
* I. Chimet: Hunyd be a szemed és meglátod a várost (1990)
* T. Dzsunicsiró: A kulcs (1990)

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kolozsvari Papp
Tiszaalpár

**Tiszaalpár** (tisaalpAr) estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Tiszakécske.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Tiszaalpár

## Bazaj informoj 
* Areo: 91&nbsp;km²
* Loĝantaro: 5100
* Poŝtkodo: 6066
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ iama bordo de Tiso, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Szolnok.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1075, krome laŭ Anonymus tie venkis la hungaroj en 895. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Depost la 19-a jarcento pro la kanaligado la Tiso fluas iomete for de la grandvilaĝo. En 1897 la fervojo ekfunkciis. La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj romkatolikaj
** Stefano la 1-a (Hungario)
** Preĝejo de Patrino de la Bona Konsilo (Tiszaalpár), kiu havas 31 m-ojn altan turon
* kalvinana preĝejo
* apud la komunumo holmo pri terfortikaĵo el la ŝtonepoko

## Famuloj 
En la iama Alpár naskiĝis akvopilkisto Zoltán Kásás.

## Ĝemelkomunumo 
*  Kjellerup, Danio.

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Róbert Panigay

**PANIGAY Róbert** (panigai) rumanuja hungara verkisto, kuracisto (Satu Mare, *12-a de februaro 1937).

## Biografio 
Róbert Panigay apartenas al la hungara minoritato en Rumanio. Li finis la mezlernejon en Târgu Mureş en Liceo Bolyai (1955), samloke akiris kuracistdiplomon (1961) kaj li estis kuracisto en Bicazu Ardelean (1961-68), poste en Gheorgheni. En 1997 li ricevis hungaran premion.

## Ĉefaj verkoj 
* *Puska a szegen* (rakontoj, 1982);
* *Farkasnyomon* (rakontoj, 1985);
* *Muki, egy medvebocs története* (porinfana romano, Buk.-Bp. 1988);
* *Rönkök között* (noveloj, Kv. 1989);
* *Muki újabb kalandjai* (porinfanromano, 1991);
* *Jutalomkakas* (noveloj, Bp. 1995).

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Panigay R
Panigay R
Ustaše

dekstra|250ra|eta|Flago de Ustaŝe
simbolo U de ustaŝoj|dekstra|eta|100ra
**Ustaše** (; ) estas kroata faŝista organizo kaj poste politika partio klopodanta pri disbato de Jugoslavio kaj kreo de memstara kroata faŝisma ŝtato. Fondita ĝi estis en 1929 eksterlande fare de **Ante Pavelić**. Ĝi konstruis bazojn en Itala reĝlando, Albanio, Hungario, Aŭstrio, Belgio kaj ligis ĝi kunlaboradon kun pluraj teroristaj organizoj kaj faŝismaj reĝimoj en Eŭropo (Italio, Germanio).

Batalanto de tiu ĉi organizo nomiĝas **ustaŝo**.

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Historio de Jugoslavio
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Kroataj kunlaborantoj kun nazioj
Kategorio:Ustaŝoj
Kálmán Györffi

**GYÖRFFI Kálmán** (gyOerfi) estas rumanuja hungara verkisto naskita en Sângeorgiu de Pădure la 26-an de marto 1945.
## Biografio
Kálmán Györffi finis la mezlernejon en Târgu Mureş (1963), kaj unue vizitis konstruteknikejon, poste akiris diplomon pri franca-hungara lingvoj kaj literaturoj en Universitato Babeş–Bolyai (1976). Li instruis en Gheorgheni, ekde 1980 estis kunlaboranto de ĵurnalo Előre, de revuo Igaz Szó. 
## Ĉefaj verkoj
**Csendes hétköznapok*, rakontoj., Bk., 1973; 
**Házavatás*. *Ágnes*, romanetoj, Bk., 1975; 
**A visszatekintő*, romano, Bk., 1978; 
**Az igazgató nyugdíjba megy*, dramo, Bk., 1979; 
**A nagy kórház*, rakontoj., Bk., 1981; 
**Mézízű napjaink*, rakontoj, skizoj, Bk., 1987.
**Ne üldözz, Hermann!, noveloj*, Mentor Kiadó, 2001.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Gyorffi K
Inventaro

[eta|Virino inventaras en [Tajlando|tajlanda superbazaro.]]
**Inventaro** estas detala etato, en kiu estas sinsekve enskribitaj ĉiuj objektoj, varoj, valoroj, apartenantaj al iu persono, societo, firmao. Oni starigas inventaron (**inventaras**) plej ofte ĉe fino de la financa jaro, por ke la inventaro subtenu la jarfinan bilancon.  

La landaj leĝoj plej ofte preskribas starigon de la inventaro (**inventaradon**) en kadro de la librotenado ĉe fondo, malfondo de la entrepreno kaj ĉe fino de ĉiu financa jaro.

La bilanco entenas la rimedojn (ilojn) kaj fontojn (financajn rimedojn) je difinita tempopunkto, ankaŭ en valoro kaj ankaŭ en kvanto. Ĝi subtenas la bilancon.

La inventarado (starigo de la inventaro) okazas - depende de objekto de celitaj rimedoj - per fizika kontrolado, nombrado (objektaj rimedoj kaj stokoj) aŭ per komparo de la dokumentoj, pruv-atestiloj (ekzemple pri debetoj, pri programoj). 


Kategorio:Ekonomio
Sendependa Ŝtato Kroatio

eta|Flago de Ustaŝa Kroatio
**Sendependa Ŝtato Kroatio**, kroate *Nezavisna Država Hrvatska*, estis nomo por kroata ŝtato, ekzistanta en tempoj de la Dua Mondmilito kiel aliancano de Tria Regno, sub regado de tiamaj ustaŝoj.

eta|Administra mapo de NDH

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Neretvo
* Hrvatski Narod
* Kroatio
* Ustaŝa
maldekstra|300ra|eta|Mapo de NDH

Kroatio, Sendependa ŝtato
Kategorio:Historio de Kroatio
Kategorio:Teritorioj okupitaj dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Kunlaborado kun nazioj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1941
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1945
Kľak

**Kľak**  povas esti nomo de pluraj lokoj en Slovakio:

* vilaĝo  en meza  Slovakio, vidu Kľak (distrikto Žarnovica) en distrikto Žarnovica;

* monto en Slovakio:
** en montaro Malá Fatra (1 351,6 m s. m.), vidu Kľak (Malgranda Fatro), 
** en montaro Veľká Fatra ( 1 394,1  m s. m.), vidu Kľak (Granda Fatro), 
** en montaro Muránska planina ( 1 408,7  m s. m.), vidu Kľak (Muránska planina), 

* rojo - alfluo de Hron vidu Kľak (alfluanto de Hron), 
* akvofalo en Slovakio, vidu  Akvofalo de Kľak.
Manfred Mann (muzikisto)

**Manfred Mann**, propranome Michael Lubowitz, naskiĝinta la 21-an de oktobro 1940 en Johannesburg, kiel junulo influita de John Coltrane kaj Miles Davis, ludadis en dancejoj kaj kafejoj en Johannesburg kaj studis klasikan muzikon en universitato en Witwatersrand.

En la jaro 1961 Manfred Mann transloĝiĝis en Londonon, kie li kunfondis rhythm & bluesan ensemblon The Mann - Hugg Blues Brothers, kiu fine de la jaro 1962 alibaptiĝis je Manfred Mann.

## Vidu ankaŭ 
* Manfred Mann's Earth Band

Kategorio:Blusaj muzikistoj
Kategorio:Sudafrikaj muzikistoj
Kategorio:Britaj muzikistoj
Kategorio:Klavaristoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 21-an de oktobro
Roxy Music

La brita grupo **Roxy Music** komencis kuniĝi en novembro de 1970, kiam kantisto Bryan Ferry komune kun basgitaristo Graham Simpson decidiĝis krei kapelon nomita laŭ malnovmoda kinopalaco Roxy. Tuj kiam montriĝis, ke malantaŭ "granda akvo" jam unu tiel nomita grupo ekzistas, ili aldonis al la nomo vorteton Music. Al duopo Ferry - Simpson en januaro de 1971 aldoniĝis saksofonisto Andy Mackay.

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1971
George Baker (nederlanda kantisto)

**George BAKER** (n. ) (vera nomo **Johannes (Hans) Bouwens**) estas nederlanda kantisto, komponisto kaj muzikisto. La grupo estiĝis sub nomo Soul Invention kaj ties nomo ŝanĝiĝis en 1969 je The George Baker Selection. La granda furorkanto fariĝis *Una Paloma Blanca* (Blanka Kolombo).

Kategorio:Nederlandaj kantistoj
Chunk

**Chunk** (de la angla: fragmento) estas informofragmento, enhavita en multaj formoj plurmediaj kiel PNG, MP3, AVO ktp. Ĉiu *chunk* enhavas literfronton kiu indikas iujn parametrojn kiel la tipoj de *chunk*, komentarioj, grandeco ktp. Senprokraste estas oni varia areo de datumoj kiuj estas decodificats por la programo laŭ la parametroj indikitaj en la leterfronto.

Kategorio:Komputila grafiko
Arvikolenoj

La **Arvikolenoj** (*Arvicolinae*) estas subfamilio de la kricetedoj (*Cricetidae*) kun pli ol 150 specioj. Al la plej konataj specioj apartenas la Mikroto (*Microtus arvalis*), populare nomata "kampara muso", la miodo (*Myodes glareolus*), ankaŭ nomata "arbara arvikolo", la ondatro (*Ondatra zibethicus*), populare ankaŭ nomata "moskorato", la arvikolo (*Arvicola*) kaj la lemingoj (*Lemmini*, singularo: *Lemmus*).

## Karakterizaĵoj 
Molaroj estas hipsodontaj aŭ hipselondontaj. Tio estas verŝajne adaptado por manĝi verajn herbojn.

## Eksteraj ligiloj 
*www.wissenschaft.de: Evolution á la Wühlmaus - La malgrandaj ronĝuloj dum sia evolucio ŝanĝis sian genotipon nekutime rapide.


Kategorio:Ronĝuloj
Pindaro

**Pindaro** (greke: Pindaro *Πίνδαρος*), naskiĝinta en ĉ.517 a.K., en Kinoskefalo (*Κυνός κεφαλαί*) ĉe Tebo (greke: Θῆβαι, lat. *Thebae*, novgreke:Θήβα *Thiva*), mortinta mallonge post 437 a.K., estis helena poeto kiu nombriĝas al la Kanoniko de la naŭ lirikistoj.

## La poeto de mito kaj aristokrataro 
En lia poezio lia familia tradicio elstaras, kaj la fakto ke lia patro apartenis al la aristokrataro dum lia patrino apartenis al malalta klaso, influis iujn el liaj lirikaj verkado kaj karaktero. Pindaro situiĝis en kortegoj de regantoj kaj en la kompanio de la aristokratoj. Fakte li estis aristokrato kore kaj anime kaj konservis la titolojn de la familio kaj ĝiajn simbolojn ĝis sankta angoro. Aleksandro la 1-a de Makedonio invitis lin al sia kortego kaj li komponis laŭdan kanton honore al li. Kompense, ĉi tiu reganto kompatis lian domon en Tebo kaj nek detruis nek prirabis sian havaĵon, kiel li faris al la aliaj konstruaĵoj en ĉi tiu urbo.

## Artisto de liriko 
Laŭ legendo, Pindaro estis pikita de abelo en sia buŝo dum siaj infanaj jaroj, tiel fariĝis poeto, kiu servis tiel dolĉan kiel mielo. Pindaro estas konsiderata unu el la ĉefaj poetoj en lirika oralora poezio en antikva Grekio. Liaj kantoj elstaras en la kompleteco de formo kaj beleco de la sonoj. Li ofte teksas mitologion en ĉiujn siajn verkojn. Li estas artisto uzanta aŭdacajn metaforojn kaj priskribojn. Verŝajne li studis muzikon kaj muzikilojn, precipe "Auloso" (la dukana fluto). Lia muzika lerteco elstaras en liaj verkoj, kaj en la kunteksto kaj enhavo kaj ritmo.

## Olimpiaj odoj 
Aparte konataj estas la "odo" (kanto kantita en ĥoro aŭ solo akompanata de muzikaj instrumentoj), kiujn li komponis, kaj honore al la venkoj de aristokratoj en bataloj kaj honore al venkintoj en sportaj konkursoj, Olimpio, Delfo, Nemea kaj Korinto. El ĉi tiu kantoteksto, kaj precipe el "La odoj olimpikaj", riĉa, varia kaj bunta bildigo aperas pri la sportaj ludoj: la atletoj, la trejnistoj, la trejnado, la konkursaj disciplinoj, la juĝado, la publiko, la premioj, la delikteco kaj pli. Liaj kantoj verŝas interesan historian lumon pri la temo pri korpokulturo kaj Olimpikoj en antikva Grekio.

Granda parto de lia verko perdiĝis kaj tio, kio postrestis, troviĝas en la granda biblioteko de Aleksandrio kaj citaĵoj de aliaj poetoj. Lia verkaro kaj stilo multe influis la romian poezion.

Istmajn odojn liajn kun komentado eldonis Erich Thummer.

Kategorio:Helenaj poetoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Antikvaj verkistoj pri greka mitologio
Panegiro

**Panegiro** (latine: Panegyricus, greke: Panegyrikos πανηγυρικός) estis en la antikva epoko pompa oratoraĵo pro festa okazo.

## Vidu ankaŭ 
*Odo

Kategorio:Retoriko
Nubia dezerto

eta|200px|mapo de antikva Egiptio kun la Nubia dezerto

La **Nubia dezerto** estas la orienta regiono de la dezerto Saharo. Ĝi kovras 50.000 km² en la nordoriento de la afrika ŝtato Sudano. La dezerto troviĝas inter la rivero Nilo kaj la Ruĝa Maro, golfo de la Hinda Oceano, kaj ĝia centro havas la koordinatojn 20,5 ° norde kaj 33 ° oriente. La senakva regiono, grandparte sabloŝtona ebenaĵo, havas multajn uedojn, kiuj, en kazo de la maloftegaj pluvoj, portas sian akvon al la Nilo. Tamen tiuj pluvoj estas ekstreme raraj, kaj en la dezerto ne ekzistas oazoj. La tradiciaj loĝantoj de la areo estas la *Nubianoj*.

La unua konata pra-astronomia megalito estis starigita en *Nabta Plaja* en la Nubia dezerto.

Kategorio:Geografio de Sudano
Kategorio:Saharo
Sociologo

**Sociologo** estas la sciencisto kaj fakulo pri sociologio. La kreado de la sociologio kiel scienca fako estis deĉiame asociita al la nomoj de Henri de Saint-Simon, Auguste Comte, Karl Marx, Herbert Spencer, Émile Durkheim, Georg Simmel, Ferdinand Tönnies, Vilfredo Pareto kaj Max Weber. 

**Aliaj** sociologoj de tutmondaj landoj estas jenaj:
* Betinho
* Franz Brentano
* Manuel Castells
* Zbigniew Galor
* S. Colum Gilfillan
* James Cooke Brown
* Johan Derks
* Ernest Gellner
* Jürgen Habermas
* Latour
* Wolf Lepenies
* Luis Fernando Macías
* Ehsan Naraghi
* Pierre Naville
* Stephen Pearl Andrews
* Endre Roth
* Leo Semaŝko
* Wilhelm Solzbacher
* Paul Zulehner
* Hartmut Rosa

## Esperantistaj sociologoj 
Apero en la sekva listo ne nepre signifas elstarajn atingojn pri sociologio. En ĝi eblas listigi ĉiujn esperantoparolantojn, en kies biografio aperis studado de sociologio.
* Erika Godó

## Vidu ankaŭ 
* socia sciencisto (pli vasta profesiaro, en kiu ankaŭ kalkuliĝas ekzemple psikologoj kaj pedagogoj)
Etnografo

**Etnografoj** estas la sciencistoj, fakuloj kaj priserĉantoj kiuj dediĉas sin al Etnografio. Multaj el ili trakuras la mondon kaj pristudas la diversajn etnojn, pro tio ties tutmondeco iamaniere rilatas al universalismo de Esperanto. Krome kelkaj famaj esperantistoj ankaŭ trakuris diversajn landojn kaj kiel vojaĝistoj kaj kiel priserĉantoj, kiel fama Tibor Sekelj.

Aliaj famaj aŭ gravaj etnografoj estas jenaj:

* Zalpa Bersanova
* Pavlo Ĉubinskij
* Clifford Geertz
* Boris Hrinĉenko
* David Jordan
* János Kardalus
* José Leite de Vasconcelos
* Claude Lévi-Strauss
* Bronislaw Malinowski
* István Molnár
* Nikolai Nadezhdin
* Jenő Nagy
* Aleksej Okladnikov
* Sergej Oldenburg
* Miloslav Stingl
* Pavel Jozef Šafárik
* Ivan D. Ŝiŝmanov
* Václav Šolc
* Márton Tarisznyás
* Alberto Vojtěch Frič
* Marko Vovĉok
* Klimentij Zinovijiv

Kategorio:Antropologio
Kategorio:Etnologio
Sükösd

**Sükösd** (ŝukoŝd) estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Baja.
eta|maldekstra|Vojo en Sükösd

## Bazaj informoj 
* Areo: 94&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4100
* Poŝtkodo: 6346
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Baja, la lasta kaj la Danubo estas proksime.

## Historio 
La komunumo troviĝis dum la historio inter marĉa regiono ĝis plena kanaligado de la regiono. La Danubo ofte inundis, la grandvilaĝo iam ŝanĝis lokon. La nuna nomiĝas Ósükösd (malnova Sükösd). En 1747 kapelo konstruiĝis. Onidire la loka arbaristo mortpafis en akcidento sian filinon, pro la pardono konstruiĝis la kapelo. Tiu estas ankaŭ nun pilgrimejo.
eta|dekstra| Kapelo de Sükösd

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Sükösd), Kapelo de Sankta Anna (Sükösd) (pilgrimejo) kaj apud la grandvilaĝo fiŝkaptista lago.

## Famuloj 
En Sükösd naskiĝis bibliotekisto Ferenc Bárdos.

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Mélykút

**Mélykút** [mEjkUt], () estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Jánoshalma. La loknomo signifas: profunda-puto.
eta|maldekstre|Monumento en Mélykút pri la revolucio en 1956

## Situo 
Mélykút situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged, laŭ fervojo Baja-Kiskunfélegyháza, inter Bácsalmás kaj Jánoshalma. Tiu lasta urbo troviĝas 10, Bácsalmás 13, Baja 36, Subotica 48, Szeged 66, Kiskunfélegyháza 80, Kecskemét 97, Budapeŝto 170 km.
eta|Monumento en Mélykút

## Historio 
La unua mencio devenis el 1598, tiam la loĝantaro rifuĝis pro la turkoj. La vilaĝo refondiĝis en 1649. La iama grandvilaĝo urbiĝis en 2009.

## Vidindaĵoj 
La romkatolika baroka Preĝejo Sankta Joakimo (Mélykút) konstruiĝis en 1763 kaj pligrandiĝis en 1901, la turo estas 25 m-ojn alta. La alia, pli nova preĝejo Elizabeto de Hungario (Mélykút) konstruiĝis en 1961.

## Famuloj 
En Mélykút naskiĝis:
* János Kakas (fizikisto)
* oraĵisto Joachim Szvetnik
* verkisto Miksa Fenyő.

## Ĝemelkomunumo 
*  Stara Moravica, Serbio.

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

## Fontoj 
* distancoj 

Melykut
Kategorio:Vinvilaĝoj
Nagydorog

**Nagydorog** [nadjdorog] estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Paks. Nagy signifas: granda.
eta|maldekstre|170px|Blazono de Nagydorog
eta|dekstra|Centro de Nagydorog
eta|Kastelo de Nagydorog

## Bazaj informoj 
* Areo: 41&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2800
* Poŝtkodo: 7044
* Telefonprefikso: 75

## Geografio 
Nagydorog situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Szekszárd-Székesfehérvár, laŭ fervojo Sárbogárd-Bátaszék. Paks troviĝas je 18 km-oj.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1397. Dum la mezepoko la bienoj apartenis al Simontornya. Dum dominado de turkoj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1883 la fervojo ekfunkciis.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas Preĝejo Stefano la 1-a (Nagydorog) el 1934, Kalvinana preĝejo (Nagydorog) el 1774, akvoturo el 1891, Kastelo de Nagydorog el 1892 (nun estas lernejo), fine muzeo pri ĉapeloj.

## Famuloj 
En Nagydorog naskiĝis:
* aktoroj Vilma Bánky kaj Mária Bajcsay
* kalvinana episkopo Mihály Benedek
* reĝisoro Viktor Bánky.

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Harta

**Harta** estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa.
eta|Ambaŭ preĝejturoj de Harta

## Bazaj informoj 
* Areo: 130&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3800
* Poŝtkodo: 6326
* Telefonprefikso: 78

## Situo 
Harta situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Baja-Budapeŝto, laŭ fervojo Kunszentmiklós-Dunapataj. Budapeŝto troviĝas 100 km-ojn for.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko, antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1177. La vilaĝo estis senhomigita fare de tataroj en 1241, poste de turkoj. En 1722 germanoj refondis la setlejon. Incendio okazis en 1852. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio, alvenis deportitaj hungaroj el la iamaj landpartoj. Dum la socialismo kolĥozoj pri Lenino kaj Francisko Erdei formiĝis.

La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo (maizo, tritiko, sunfloro), en la paseo pri ŝipado kaj pri akvomuelejoj. En la grandvilaĝo germana aŭtonomio, apud la komunumo malliberejo, ĉe la bordo haveno funkcias.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo Stefano la 1-a (Harta) (1943)
* luterana preĝejo (Harta) (1798)
* kalvinana preĝejo (Harta) (1836)

## Famuloj 
En Harta naskiĝis:
* Károly Papp (pastro)
* pentristo Tibor Gallé.

## Famaj nomportantoj 
* Petra Hartai

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
János Pusztai

**PUSZTAI János** (pustai), originala nomo *Pászkán*, rumanuja hungara verkisto naskita en Satu Mare la 19-an de junio 1934 kaj mortinta en Budapest la 29-an de aŭgusto 2014.
 
## Biografio
János Pusztai finis metalindustrian faklernejon en sia naskiĝurbo (1952), kaj poste por mallonga tempo li estis la loka redaktoro de la revuo Dolgozó Nép (1952-53), kaj post trijara soldatservo (1954-57) li laboris kiel seruristo en la loka fabriko. En 1957 oni invitis lin raportisto al Bányavidéki Fáklya. En 1964 li disiĝis disde la gazeto, ĉar ne ŝatis tiun laboron, kaj li laboris plue kiel seruristo en Sibio, poste ĝis 1990 en Baia Mare.

## Ĉefaj verkoj
**Ösvény a világba*. Két elbeszélés. 1965 = Forrás; 
**Illés szekerén*. Regény. 1969; 
**A sereg*. Regény. 1978 (reeldonado Bp. 1983); 
**Zsé birtoka*. Regény. Kv. 1979; 
**Futótűz*. Regény. 1984; 
**Hamu*. Regény. Bp.-Buk. 1992; 
**Parázs*. Regény. 1996; 
**Csapdában*. Regény. 1999; 
**Önéletrajz*. I-III. Bp. 1999;
**Nagy álomkönyv*, romano, 2000-2006;
**Árpád Háza*, romano, 2009.
 
## Fonto
*RMIL 
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj 
Kategorio:Seruristoj
Berimbao

eta|200px|dekstra|Tri berimbaŭoj

**Berimbao** aŭ **Berimbaŭo** (portugallingve *berimbau*) estas frapinstrumento konsistanta el muzikarko kaj kalabaso, devenanta de Brazilo. La origino de berimbao estas ne tute klara sed estas nedubeble ke ĝi havas influon de afrika kulturo, ĉar neniu brazila indianpopolo aŭ eŭropaj muzikistoj uzas tiajn muzikarkojn kaj krome tre similaj muzikinstrumentoj ekzistas en la suda parto de Afriko. La berimbao estis iam enlaborita kaj post tio iĝis tre valora elemento dum la praktiko de la afrikbrazila luktoarto kapoejro, dum kiu ĝi decidas, en kiu ritmo la kapoejristoj moviĝos en la rondo (portugallingve *roda*). La instrumento populariĝis ankaŭ pro muziko de Baden Powell kun teksto de Vinicius de Moraes pri berimbao. La instrumento ankaŭ estas parto de la Kandombleo-de-kaboklo.

## Referencoj 
Kategorio:Frapinstrumentoj
Péter Ruffy

**RUFFY Péter** [rufi] estis hungara verkisto, ĵurnalisto.naskita la  en Nagyvárad kaj mortinta la  en Budapeŝto.

## Biografio 
La gimnazion Ruffy finis en Gödöllő en 1932. Poste li studis en la ĵurnalista lernejo *(École de Journalisme)* en Parizo. Sian karieron li komencis en sia naskiĝurbo en redakcio de *Erdélyi Lapok,* poste inter 1935 kaj 1940 li estis kunlaboranto de *Brassói Lapok,* inter 1940 kaj 1944 en Budapeŝto de *Az Újság,* post la milito de *Hírlap* (1946–1948), *Kis Újság* (1948–1950), *Béke és Szabadság* (1950–1956), *Érdekes Újság* (1957–1959) kaj fine ekde 1959 interna kaj ekde 1960 la ĉefkunlaboranto de *Magyar Nemzet.*

## Ĉefaj volumoj 
* *Tizenhármas befutó*, romaneto, 1943;
* *Három kölyök*, romano, 1943;
* *Három szerelem*, romano, 1943;
* *Párizsi szerelem*, romaneto, 1943;
* *Főnyeremény*, romaneto., 1944;
* *Egyszerű családból származott*, romano, 1944;
* *Göcsejtől Hegyaljáig*, rapotaĵoj, 1955;
* *Harminchárom élet*, skizoj, 1957;
* *Romlás*, raportaĵoj, 1957;
* *Varsói hajnal*, vojaĝaj ompresoj, 1961;
* *Arcképek és történetek*, artikoloj, 1962;
* *Csavargások*, raportaĵoj, 1963;
* *A szellem napvilága*, raportaĵoj, 1963;
* *Egy napom*, skizoj, 1966;
* *A riporter visszanéz*, raportaĵoj, 1967;
* *Hazánk szíve, Budapest*, lokhistorio por infanoj, 1968;
* *Hazai történetek* [Kun Baróti Géza kaj Kristóf Attila], raportaĵoj, 1970;
* *Úttalan utakon*, raportaĵoj, vojaĝpriskribaĵoj, 1974;
* *Bujdosó nyelvemlékeink*, 1977;
* *Világaim*, eseoj, vojaĝnotoj, raportaĵoj, 1979;
* *Varázslatos Magyarországon*, fotalbumo, akompanteksto, 1980;
* *Koronánk könyve*, historia publicistiko, 1981;
* *A türelem ösvényén*, raportaĵoj, 1985;
* *A későn született ember. A Pongrácz nemzetség kora és alkonya*, eseo, 1987;
* *Magyar ereklyék, magyar jelképek*, historia publicistiko, 1988.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Korporadumo

eta|Korporadumo farita de gimnastikisto en la traba aparato
eta|Tordita korporadumoEn gimnastiko **korporadumo** estas la movo kie oni flanken (en radmovo kiel ĉaro sekvus) en rekta linio tenante la dorson rekta kaj metante la mano de la sama flanko grunden sekvita de la alia mano dum la kruroj pasas super la korpo kaj sekve grundiĝas restarigante la korpon. Vi povas ankaŭ fari korporadumo kun unu aŭ neniuj manoj.

La nomo korporadumo estas logika laŭ la aspekto de homo farante tiun movon (la kruroj moviĝas kiel dratoj de turnanta bicikla rado).

Dum tordita korporadumo, eĉ la korpo tordiĝas kaj la korpo alvenas en kontraŭa pozicio kompare al la komenca.

En klasika hinda danco, *Karana*, la korporadumo nomiĝas *talavilasitam*, kaj en kapoejro ĝi nomiĝas *aúo*.

## Aŭo 
**Aŭo** (por. *Aú*) estas la kapoejra termino por tio, kio estas nomita ĝenerale korporadumo. Aŭo en ĝia baza formo estas farita kelkfoje tre malrapide, kun la brakoj kaj kruroj benditaj por teni malaltan celprofilon.

## Vidu ankaŭ 
* cirklosalto
* gimnastiko
* ritma gimnastiko
* parkuro
* kapstaro

Kategorio:Gimnastiko