open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ópusztaszer

**Ópusztaszer** [Opustaser] estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Csongrád. Ĝis 1974 la vilaĝo estis nomata **Sövényháza** [ŝovenjhAza].
[eta|maldekstre|Parto de subĉiela muzeo: [ventomuelejo, poŝto, bakejo]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 2208
* Poŝtkodo: 6767
* Telefonprefikso: 62

## Geografio 
[eta|Parto de subĉiela muzeo: la [lago]]
eta|Kastelo de Pallavicini en Ópusztaszer
Ópusztaszer situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, je 25 kilometroj norde de Szeged. Ĝi famas pro la Nacia Historia Memorparko de Opustaser, apud la vilaĝo.

## Historio 
Ĝi estis unuafoje menciita kiel *Szer* [ser] en 1138. Laŭ la anonime verkita kroniko *Gesta Hungarorum* (ĉ. 1200), la landokupantaj madjaroj kunsidis 34 tagojn tie kaj „decidis pri ĉiu kutimo kaj juro de la lando”...

La lokon kaj la ĉirkaŭaĵon ricevis tribestro Ond, „kies filo, *Ete* konstruigis tie fortan teran fortikaĵon”.

Historiaj elfosaĵoj pruvis, ke la la ĉirkaŭo de *Ópusztaszer* estis loĝata jam ekde la Arpad-epoko. En ties centro konstruiĝis - fine de la 10-a jarcento - monaĥejo; la komunumo iĝis kampurbo en la 15-a jarcento. La lokon okupis la turkoj en la 16-a jarcento kaj ĝi senhomiĝis en 1596. La senhoman areon oni nomis ekde 1630 *Puszta-Szer* [pusta-ser] kaj al unuaj setlantoj estis la tabak-kultivistoj en la 18-a jarcento. En 1803, plimulton de Pusztaszer aĉetis la limgrafoj de *Pallavicini*, etan parton la urbo Kecskemét (el la lasta elformiĝis en 1934 la vilaĝo Pusztaszer.) La Pallavicini-bieno – kun centro sur iama loko de la monaĥejo, kun nomo Sövényháza [ŝovenjhaza] – iĝis plej moderna, ekzemplodona bieno de la lando (tritiko-, furaĝplanto-kultivado, kortobirdo-, porko-, bovobredado, fama ĉevalaro).

Okaze de la miljara datreveno de la hungara landokupo, en 1896 la hungaraj parlamentanoj inaŭguris landokupan memorskulptaĵon (memorkolono de la sep tribestroj, Arpado-memoraĵo). Ekde tiam Pusztaszer [pustaser] iĝis simbolo de la hungara landokupo kaj ŝtatfondiĝo.

Post la dua mondmilito en 1945, oni komencis la agrodisdividon sur la Pallavicini-bienoj. Oni fondis, kreis Nacian Historian Memorparkon sur 55 hektaroj en 1972 por memorigi pri la landokupo kaj la agrodivido.

## Vidindaĵoj 
* Memorskulptaĵo de Arpado (Berczik Gyula, 1896)
* ruinĝardeno, kun mezepokaj elfosaĵoj de 1970–75
* Rondhalo kun dioramo de Árpád Feszty „Landokupo de la madjaroj” (1894) 120x15 m;
* Subĉiela Etnografia Muzeo, kaj vilaĝaj konstruaĵoj
* Kastelo de Ópusztaszer

Ekde 1978 okazas ĉiujare ŝtata rememorado, la 20-an de aŭgusto.

## Famuloj 
En la iama Sövényháza naskiĝis Sándor Cseh (bestokuracisto).

## Referencoj 
eta|maldekstre|Parto de subĉiela muzeo: la elfosaĵoj
[eta|300ra|Parto de la [dioramo]]
Anonymus (hungara kronikisto)

Konata kiel **Anonymus** [anonimus] estis kronikisto de iu hungara reĝo (plej verŝajne Béla la 3-a). Li verkis la plej malnovan - ankoraŭ ekzistantan - kodekson pri la hungara historio.

maldekstre|eta|Paĝo el la verko "Agoj de la hungaroj"
Li nomis sin en la kodekso *Ulen P. dictus magister quondam Belae regis hungariae notarius* (majstro P., notario de Adalberto, iama reĝo de Hungarujo). Li verŝajne vivis en la 12-13-a jc. kaj lia ĉefa verko estis la **Gesta Hungarorum** („Agoj de la hungaroj”), en kiu li verkis pri la migrado, historio, landokupo, militrioj de la hungaroj, laŭ tiam ekzistantaj fontoj kaj laŭ buŝa tradicio. La kroniko estas la plej grava fonto pri la Árpád-epoka Hungarujo, sed oni kelkfoje pridubas ties fidindecon pro la internaj eraroj.

La libro estas gardata en la Tutlanda Biblioteko Széchenyi.

La bildo en la informkesto montras Anonymus-monumentom en Budapeŝto fare de Miklós Ligeti (1903).

## Eksteraj ligiloj 
La origina teksto de la libro (en la hungara)

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Neidentigitaj homoj
\
Anonymus

**Anonymus** [anonimus] (Sen-nomulo) estas nomo de multaj kronikistoj de la mezepoko, kiuj pro modesteco, pieco ne aldonis sian nomon al la verkita, skribita kodekso, kopiadoj ktp.:

* Anonymus (hungara kronikisto)
* Gallus Anonymus

Kategorio:Mezepoko
Balotrajto

[eta|dekstra|280px|Balotado en [Bangladeŝo]]
Oni distingas du tipojn de **balotrajto**: la malvastan balotrajton kaj la universalan balotrajton. (Legu aparte pri virina balotrajto.)

## La malvasta balotrajto 
Oni nomas **malvasta balotrajto** la balotsistemon, kiu donas la balotrajton nur al iuj kategorioj diritaj de la leĝo.

La malvasta balotrajto povas baziĝi sur diversaj kriterioj:
* **la riĉeco** (riĉeca balotrajto): rajtas baloti kaj estas baloteblaj nur tiuj, kiuj pagas ioman imposton;
* **la klereco** (kapabla balotrajto): rajtas baloti nur tiuj, kiuj havas ioman kleran gradon. Fakte tiel oni volas senigi la analfabetojn je balotrajto;
* **la dependeco**: ne rajtas baloti tiuj, kiuj ne sendependas (ekz. iam la domservistoj);
* **la sekso**: en iuj landoj la virinoj ne rajtas baloti;
* **la aĝo**: rajtas baloti nur tiuj, kiuj estas pli ol *n*-jaraĝaj.

## La universala balotrajto 
Oni nomas **universala balotrajto** la balotsistemon, kiu donas la balotrajton al la tuta landa loĝantaro escepte iujn eksplicite diritajn kategoriojn (ofte la neplenaĝulojn, la enkarcerajn krimulojn...).

Oni distingas du versiojn de la universala balotrajto:
* **la senpera universala balotrajto**: laŭ ĝi la civitanoj rekte, senpere balotas la balotitojn.
: Ekz.: baloto de la prezidento kaj deputitoj en Francio, baloto de la *Bundestag*-parlamentanoj en Germanio.
* **la pera universala balotrajto**: laŭ ĝi la civitanoj nerekte, pere balotas la balotitojn. Ili unue balotas homojn, kiuj poste balotos mem la balotitojn.
: Ekz.: baloto de la prezidento en Usono, baloto de la senatanoj en Francio.

## Balotdevo 
eta|dekstra|320px|Balotado en Irako

En kelkaj landoj, ekzemple Belgio kaj Brazilo, partopreno en balotado estas laŭleĝe konsiderata devo, kies neplenumo kaŭzas punojn.

Ekzemple, en Brazilo, se iu ne balotas kaj ne pravigas tiun neagon, tiu devas pagi malgrandan monpunon, kiu povas kosti minimume R$1,47 kaj maksimume R$4,92. Se la monpuno ne estas pagata, la punito laŭleĝe ne rajtas interalie ekhavi publikan oficon kaj pasporton, kaj ekstudi en kelkaj publikaj universitatoj.

Se tie oni devas partopreni balotadon, tamen oni rajtas voĉdoni per sindetena balotilo ("blanka" aŭ "nula" balotilo).

## Vidu ankaŭ 
* Sekreta voĉdonado
* Deviga voĉdonado
* Demokratio
* Balotilo
* Balotsistemo

## Eksteraj ligiloj 
* http://reclaimdemocracy.org/political_reform/right_to_vote.html  
* http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c108:H.J.RES.28: 
* http://reclaimdemocracy.org/civil_rights/constitutional_right_vote.html  
* http://fairvote.org/?page=348
Stadskanaal

Dosiero:Loudspeaker.svg**Stadskanaal** ()
(loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 33.865) estas municipo en la nordo de Nederlando, en la provinco Groningen. La municipo havas areon de 119,96 km² (de kiu 2,11 km² akvo).

## Subdivido 
La municipo Stadskanaal ankaŭ enhavas la sekvajn vilaĝojn kaj urbopartojn: Barlage, Blekslage, Braamberg, Ceresdorp, Höchte, Holte, Horsten, Kopstukken, Mussel, Musselkanaal, Onstwedde, Oomsberg, Smeerling, Stadskanaal Sterenborg, Ter Maarsch, Ter Wupping, Veenhuizen, Vledderhuizen, Vledderveen, Vosseberg, Wessinghuizen.

## Publika transporto 
Stadskanaal estas regiona nodo por la publika transporto, kie konverĝas busliniojn :
* linio 14 al Alteveer-Onstwedde-Vlagtwedde-Winschoten
* linio 15 al Musselkanaal-Tweede Exloërmond-Valthermond-Weerdinge-Emmen
* linio 24 al Nieuw-Buinen-Buinerveen-Buinen-Borger-Rolde-Assen
* linio 28 al Gasselternijveenschemond-Gasselternijveen-Gasselte-Gieten-Eext-Rolde-Assen
* linio 73 al Bareveld-Veendam (Busoŝanĝo al linio 10)-Hoogezand-Groningen kaj al Musselkanaal-Ter Apel-Nieuw-Weerdige-Weerdinge-Emmen
* linio 74 al Veendam-Zuidbroek (nur matene)
* linio 75 al Pekela-Winschoten
* linio 77 al Musselkanaal-Valthermond-Valthe-Klijndijk-Emmen
* linio 673 al Gasselternijveen-Gasselte-Gieten-Annen-Groningen (rapidsevo, lernantojlinio)
* Q-liner 302 al Gasselternijveen-Gasselte-Gieten-Groningen (rapidservo)
* kvartalbuso 92 al Mussel-Kopstukken-Sellingen
* kvartalbuso 94 al Drouwenermond-Drouwenerveen-Gasselternijveen-Gieterveen-Gieten

Krom tio en la municipo ankaŭ estas linio 71 Alteveer-Veendam.

## Ĝemelurbo 
Stadskanaal havas ĝemelurban ligon kun la pola Bielsko-Biała kaj la germana Lilienthal.

## Stadskanaal kaj Esperanto 
En Stadskanaal estas *Esperantolaan* (Esperantoaleo)
Stratvido

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Municipoj de Groningo
Sântana

**Sântana** - jen rumane, prononco ,  [UJsentana],  [(Noj-)zanktAna] - estas urbo en Rumanio. La urbo estas parto de la distrikto Arad kaj de la kultura regiono Transilvanio.

## Loĝantaro 
En 1910 estis 5 814 loĝantoj (germanoj, hungaroj) kaj 1992 10 877 (rumanoj, ciganoj, germanoj, 2,5 % hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1828. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*departemento Arad *).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Mihály Godó, hungara jezuito
* Stefan Hell (23-a de decembro 1962) nobelpremiita fizikisto
* Oszkár Kaufmann (2-a de septembro 1873 – Budapest, 6-a de septembro 1956): arkitekto.
* Judit Szabó (*5-a de junio 1928): kuracistino, docentino.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Arad
Sebiș (apartigilo)

**Sebiș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Sebiș - jen rumane, hungare *Borossebes*, germane *Sebesch* - estas urbo en distrikto Arad.
*Sebiș (Drăgănești) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Sebiș (Șieuț) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.

## Vidu ankaŭ 
* Sebeș (apartigilo)
Mángjǐng

* Ĉina nomo: 盲井
* Hanyu Pinyin: Mángjǐng
* Internacia nomo: Blind Shaft
* Esperanta nomo: Blinda Ŝakto

***Mang Jing*** estas ĉina filmo aperinta en 2003. Unua reĝisoro de LI Yan, kiu kutimis la dokumentajn filmojn, ĝi rakontas sen koncedoj aŭ artifikaĵoj la nuntempaj vivoj de ĉinaj ministoj. La filmo, ĉiam ĝusta sed tamen interesega kaj suspenca, gajnis multajn premiojn (Arĝentan urson en la Berlinale, preskaŭ ĉiajn premiojn en la franca Festivalo de Deauville) kaj unuvoĉajn kritikojn. Sed diro de vero, ofta danĝero, kaj ĉinaj aŭtoritatoj malpermesis la kina apero de la filmo kaj prohibis LI Yan plureĝisori en Ĉinio. 

## Komenco 
Vintras en norda ĉinio, je la limo inter Hubejo kaj Ŝenŝjio, Song kaj Tang estas faronta malfacilan taskon, en la karbminejo. Chaolu, tutnova laboristo ilin akompanas. Profunde en la ŝakto, kiam la tri homoj retroviĝas solaj, Song kaj Tang mortigas Chaolu per pioĉo, kaj konsekvence okazigas falego en la mino dum ili rapide supreniras. Alvenante je la surfaco, ili simulas afliktegon pro la morto de tiu kiun ili asertas esti la frato de Tang, kaj postulas monkompenso. Timante ke la polico malkovras la mina ekzistado, la ĉefo kontentigas ilian demandon. Post la enspezo de la mono kiun ili sendas al siaj familioj, ili ekserĉas novan "parencon". Kaj jen ili renkontas Fengming, simpatia virjunulo kiu malespere stare atendadas por laboro. Tang provas lin varbi, sed Song ne konsentas, ĉar la viktimo aĝas kiel sia propra filo. 

## Ĉefrolantoj 
eta
* Li Yixiang: Song Jimming
* Wang Shuangbao: Tang Zhaoyang
* Wang Baoqiang : Yuan Fengming
* An Jing: Xiao Hong
* Wu Haiman: Prostituino 1
* Xu Xin: Prostituino 2
* Cao Li: Prostituino 3
* Bao Zhenjiang: Ĉefo Huang
* Sun Wei: Tang Zhaoxia
* Zhao Junzhi: Sinjorino Ma
* Wang Yining: Mamasan
* Zhang Lulu: Karaokea ino
* Li Yan: Xiao Fang
* Zhi Lei: Karaokea ĉefo
* Nie Weihua : Ĉefo Wang
* Cao Yang: Mu Jie
* Jian Chengwen: Kuponvendisto

## Eksteraj ligiloj 
* IMdb (angle)
* Kritiko ĉe Sancho-Asia (france)

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj laŭ veraj faktoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2003
Kategorio:Ĉinaj filmoj
Jimbolia

eta|dekstra|300px|Katolika preĝejo de Jimbolia
eta|dekstra|300px|Fajroturo en Jimbolia
eta|dekstra|300px|Mlnova germana (ŝvaba) loĝdomo en Jimbolia
**Jimbolia** [ĵimbolija] (hungare: **Zsombolya** ĵomboja, germane: **Hatzfeld**) estas urbo en Rumanio okcidente de Timișoara. La komunumo situas ĉe la limo al Vojvodino, kiu estas aŭtonoma regiono de Serbio.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 10893 loĝantojn (germanoj, hungaroj, serboj) kaj en 1992 11830 (rumanoj, 17% hungaroj, 9% germanoj). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
La unua skriba mencio estas en 1333 en formo *Chumbul*. Post la turka erao en 1766 ŝvaboj estis koloniigitaj al la senhomiĝinta komunumo. La regiono rekte apartenis al Habsburga Imperio, en 1778 revenis al Hungario. La vilaĝo ricevis rajton por ĉiusemajna foiro en 1786, por granda ĉiujara tutlanda foiro en 1791. La fervojo atingis Zsombolya en 1857. Ĝis 1918 Zsombolya apartenis al Hungario, (*Temes* de 1779 al *Torontál vármegye*), poste armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis ĝin, dume ankaŭ la rumana armeo sopiris okupi ĝin. Inter ili preskaŭ okazis milito, ĉar dum la 1-a mondmilito la angloj promesis la regionon al ambaŭ landoj. Fine precipe la angloj sugestis kompromison. En 1924 Rumanio ricevis la urbeton. En la lasta triono de la 20-a jarcento la germanoj plejparte relokiĝis en Germanion.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo
* skulptaĵo pri Sankta Floriano

## Ĝemelkomunumo 
*  Nova Crnja, Serbio

## Renomaj personoj 
* Péter Ágoston (24-a de marto 1874 - 6-a de septembro 1925, Parizo): jursciencisto, universitata profesoro, ministro, socialdemokrata politikisto.
* Gyula Bach (4-a de aprilo 1889 – Timișoara, 29-a de oktobro 1954): ĵurnalisto, verkisto, tradukisto.
* Rezső Burghardt, hungara pentristo naskiĝis en la iama Zsombolya
* Julio Csapó (23-a de februaro 1906 - Satu Mare, 19-a de decembro 1974): esperantisto (lignokomerca oficisto).
* István Cselkó bestprodukta fakulo.
* Imre Csicsáky (21-a de aŭgusto 1860 - 28-a de septembro 1935): poeto, tradukisto, estetikisto estis tie katolika pastro.
* Antal Gokler (17-a de januaro 1859 – Temesvár, 15-a de majo 1942): kapelestro.
* Gyula Gokler (Zsombolya, 12-a de aprilo 1882 – Temeŝvaro 7-a de novembro 1955): redaktoro, ĵurnalisto, teatrokritikisto
* János Alajos Hora, pentristo
* János Kallós (Zsombolya, 24-a de oktobro 1891 – Budapest, 16-a de junio 1970): ĵurnalisto.
* Sándor Mály (Zsombolya, 9-a de decembro 1849 – Budapest, 13-a de novembro 1929): inĝeniero pri minejoj, fakverkisto.
* Tamás Marx, pedagogo, redaktoro
* Ion Mursa (*20-a de decembro 1944): pentristo.
* Ottília Tusnek (*4-a de aprilo 1924): aktorino.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de urbo (harta) 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Timiș
Buziaș

**Buziaș** [buziaŝ] ( **Buziásfürdő** *buziaŝfyrdoe*,  **Busiasch**) estas urbo en Rumanio orient-sudoriente de Timișoara. Administre apartenas al ĝi Bacova, Silagiu. Ĝi estas kuracbanejo.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2&nbsp;923 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 5&nbsp;682 (rumanoj, 6 % hungaroj). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1320. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Temes (reĝa departemento) vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Rodica Drăghincescu (*29-a de novembro 1962) poetino
* Alisz Goriupp (Buziásfürdő, 18-a de aŭgusto 1894 – Budapest, 4-a de februaro 1979): bibliotekisto, prashistoriisto, bibliografo.
* Guido Karátsonyi, hungara terposedanto
* Ferenc Kolbenheyer (? , 1840 – Buziás, januaro 1881): arkitekto.
* Jolán Mánn, hungara aktoro, zoologo.
* Endre Mistéth, hungara inĝeniero, ministro.
* Jenő Radisics (Buziás, 7-a de aŭgusto 1856 – Budapest, 4-a de januaro 1917): artverkisto.
* Anna Rózsa *Vasiliu* (10-a de februaro 1899 – Kluĵo, 8-a de aprilo 1987) operkantistino (soprano).

## Eksteraj ligiloj 
* Historiaj banejoj en Transsilvanujo (aŭgusto 2009, revuo Korunk: http://www.korunk.org/?q=node/8&ev=2009&honap=8&cikk=10911
* Mapo de urbo 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Timiș
Kategorio:Kuraclokoj de Rumanio
Făget

**Făget** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Făget (Valea Lungă) estas vilaĝo en distrikto Alba.
*Făget (Ghimeș-Făget) estas vilaĝo en distrikto Bacău.
*Făget (Cluj-Napoca) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
*Făget (Sighetu Marmației) estas vilaĝo en distrikto Maramureș.
*Făget (Timiș) estas urbo en distrikto Timiș.
Lumeno

**Lumeno** (simbolo **lm**) estas mezurunuo de lumflukso en SI, montranta la lumkvanton dum unu sekundo el punkta lumfonto. Laŭ difino, ĝi estas lumvolumeno de elradianta lumo el homogena punktofonto kun lumintenso de unu kandelo al steradiano (steradiano estas unuo de la spacoangulo).

Se la lumfonto radias kun lumintenso de   I_v  en spacoangulo de dω, tiam la tuta lumflukso   \Phi_v   estas:
 \Phi_v = \int I_v(\omega) d\omega \, \, .

Se ekzemple izotropa lumfonto radias kun 1 kandelo, tio estas 1 lm je 1 sr elradias, oni ricevas la lumflukson per sumigo (integralo) de lumintenso tra tuta spaco, kiu ĉirkaŭas la lumfonton:
 1\ \frac{\mathrm{lm}}{\mathrm{sr}} \cdot 4 \cdot \pi \ \mathrm{sr} = 4 \cdot \pi \ \mathrm{lm}, tio estas ĉirkaŭ 12,566 \, \mathrm{lm} .

Lumeno estas subjektiva unuo, kiu permesas taksi kiel estas perceptata lumkvanto; tial
konsiderante la elsenditan energian lumflukson je unu sekundo pri la pli impresa ondolongo (555 nm) de homa okulo, sekvas la rilaton:
1 vato = 683 **lumeno**j .

## Ekzemploj 
## Vidu 
* kandelo
* lukso
* lumintenso

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.labo.cz/mft/jeddef.htm 
* http://www.converter.cz/prevody/svetelny-tok.htm 

Kategorio:Optiko
Kategorio:Mezurunuoj
Deta

**Deta** (hungare kaj germane **Detta**) estas urbo en Rumanio norde de Timișoara. Ĝi estas parto de la regiono Transilvanio kaj de la distrikto Timiș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Opatiţa.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4.203 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj, serboj), en 1992 estis 6.489 (rumanoj, 22% hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1360. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Temes vármegye*). Ĝi estas urbo de 1968.

## Renomaj personoj 
* János Berecz (23-a de aŭgusto 1882 – Budapest, 6-a de oktobro 1938): ginekologo, universitata profesoro.
* Doru Covrig (*29-a de oktobro 1942): skulptisto.
* László Farkas (1-a de julio 1911 – 28-a de junio 1965): lokhistoriisto.
* Ervin Felhő (4-a de novembro 1894 – Auschwitz, 1944): aktoro.
* József Haubrich (9-a de novembro 1883 – Sovetunio, 1939): politikisto, militafera ministro.
* István Pálkovács (*22-a de novembro 1947): prikemia inĝeniero, ĵurnalisto.
* József Leidenbach (31-a de julio 1905 – Ingolstadt, 13-a de aprilo 1979): inĝeniero pri mekaniko, muelindustria fakulo.
* Júlia Schiff (n. 1940): verkistino vivanta en Munkeno
* György Sziklay (Subotica, 25-a de septembro 1935) verkisto, poeto, tradukisto
* Henrik Szimonisz, (Simonis) 1898 - Bukareŝto, 1972) ĵurnalisto, poeto, rakontisto, tradukisto, redaktoro
* Gyula Szőcs (1-a de junio 1926 - Sânnicolau Mare, 4-a de oktobro 1986) lokhistoriisto
* Emil Tábori (5-a de marto 1874 – Budapest, 30-a de aprilo 1936): aktoro, dramverkisto, reĝisoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de urbo.
* Mapo de urbo (harta) 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Timiș
Steradiano

**Steradiano** estas mezurunuo de spaca angulo. Ĝia simbolo estas **sr**. Se oni konsideras la sferan surfacon kun radiuso unu, kies centro troviĝas ĉe la vertico de tiu spaca angulo, kies grando estas unu, la sekcaĵo inter la sfera surfaco kaj la spaca angulo havas areon unu.

250ra|eta|La limigita per cirklo parto de la sfera surfaco havas areon *r2* kie *r* estas radiuso de la sfero. Tiel solida angulo de la parto de sfera surfaco estas unu steradiano.

Kategorio:Naturaj unuoj
Kategorio:Geometrio
Pecica

**Pecica** - jen rumane, prononco , {hungare **Ópécska** [Opeĉka] aŭ **Oláhpécska**, germane **Alt-Petschka** [alt-PEĈka] - estas urbo en Rumanio sur la maldekstra bordo de rivero Mureș okcidente de Arad. La urbo estas parto de la distrikto Arad kaj de la kultura regiono Transilvanio. Oni aligis al ĝi la vilaĝon Rovine. Ĝi administras ankaŭ la vilaĝojn Bodrogu Vechi, Sederhat kaj Turnu.

Tra Pecica pasas la rumana nacia vojo DN 7 (samtempe eŭropa vojo E 68) kaj la loka fervojo inter Arad kaj Nădlac. Norde de la urbo preterpasas la aŭtovojo A 1 inter Arad kaj Hungario. La urbo havas ponton super Mureș, la vojo iras suden al Sânpetru German.

## Loĝantaro 
En 1910 Ópécska havis kune kun Rovine 20 562 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, slovakoj, serboj) kaj en 1992 12 930 (rumanoj, hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1335. Ĝis 1919 Magyarpécska apartenis al Hungario, kaj estis parto de la historia departemento *Arad*.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Renomaj personoj 
* Sándor Apácai Bölöni: instruisto, lokhistoriisto
* Frigyes Fülöp Balla (Magyarpécska, 5-a de februaro 1871 – Arado, 5-a de decembro 1937): pentristo.
* Ignác Balla (23-a de aŭgusto 1885 – Budapest, 10-a de septembro 1976): verkisto, poeto, tradukisto, ĵurnalisto.
* János Balta (n. 9-a de januaro 1953): ĵurnalisto.
* András Gugyelka, artista nomo András G. Pataky, (n. 21-a de februaro 1948) poeto
* Ștefan Guleș (n. 19-a de junio 1933): pentristo.
* Magda Hadik (Ópécska, 1-a de junio 1914 – Budapeŝto, 24-a de aprilo 2004): medalartistino, skulptistino.
* József Kocsik (n. 8-a de novembro 1928): popolkultivanto, publicisto.
* Kunó Klebelsberg, grafo (13-a de novembro 1875 – Budapest, 11-a de oktobro 1932): politikisto, ministro por la publikedukado.
* Ferenc Lelik (8-a de novembro 1903 – julio 1941, Sovetunio): ĵurnalisto, redaktoro.
* János Martinszky (8-a de aŭgusto 1909 – Mohács, 1-a de septembro 1949): pentristo Arto en Hungario.
* János Mester (15-a de septembro 1879 – Solymár, 1-a de junio 1954): filozofo, pedagogo, universitata profesoro, papa prelato.
* Oszkár Nagy (1883 – 1965): pentristo Arto en Hungario.
* Zsigmond Ormós (20-a de februaro 1813 – Budapest, 16-a de novembro 1894): verkisto, arthistoriisto, ano korespondanta de la Hungara Scienca Akademio (1861), fondinto de artmuzeo en Temesvár.
* Péró Jovánovics Szegedinác (ĉ. 1655 – Buda, 4-a de aprilo 1736): unu el organizantoj de kamparribelo de 1735-a jara en departamento Békés.
* István Mátyás Török (n. 5-a de aŭgusto 1933): ĵurnalisto, redaktoro.
* Dezső Zágoni (26-a de septembro 1891 – Budapeŝto, 23-a de julio 1939): ĵurnalisto, redaktoro

## Vidu ankaŭ 
* Pécskai Újság (hungarlingva gazeto)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Arad
Tiel!

En presita teksto aŭ manuskripto de gazeta artikolo, scienca verko, letero ktp, la ekkria adverbo **tiel!** aŭ **tiele!** metita interkrampe post iu vorto aŭ vortgrupo indikas, ke erara aŭ alirilate stranga formo aperas tie ne pro preteratento, sed ĉar ĝi estas ĝusta citaĵo. Ekz‑e:
* «Li havis nenio (tiele!) por manĝi.» La vorto „tiele“ ĉi tie atentigas, ke la eraro pri *n*-finaĵo estis jam en la originala teksto (PMEG).
* tradukoj de poemoj de «serbokroata» (tiele!) juna poeto Vasko Popa.
* … argumentante, ke tia malnova aŭto valoras nur (tiel!) 400 britajn pundojn.

En la du lastaj ekzemploj la redakcia noto «tiel(e)!» havas la saman funkcion, kiel la ironiaj citiloj (kajaŭ klarigas kaj plifortigas ilin).

En tekstoj sciencaj la *tiel!*-noto estas ofte uzata sen taksa nuanco, precipe dum reproduktado de dubsencaj esprimoj aŭ pecoj en malnova literumo, por forigi ajnajn dubojn de la leganto, ĉu temas pri eraro de la kopiisto aŭ trajto de la originalo, aŭ por vidigi al la leganto ambiguecon de citata teksto kaj eblon de kromaj interpretoj.

Similcele oni povas fari piednoton aŭ parentezon pri misa vorto, kaj tie krome doni la ĝustan formon aŭ interpreton post la enkonduka vorto «Legu:» — ekz‑e jen ĝustiga piednoto (laŭ «Fundamento de Esperanto», Edistudio 1991, p. 106):

Ne riproĉu vian amikon, ĉar vi mem plimulte* meritas riproĉon…

(… … … …)

───────────────
 Legu: pli multe meritas (kiel en E1/4).

kaj jen ekzemplo pri «legu:» parenteza:

: se oni jam ne povas «tute katolikigi» (legu: «latinigi») la orientanojn, oni ruze-lerte toleras, ke ili restu orientaj, koncize do: ili estas duarangaj katolikoj.

La Esperanta *tiel!* estas ekvivalenta al la latina esprimo '** /sik/ (subkomprene «**'» = «tiel estis skribite»), plu uzata en la okcident-kristanaj lingvoj. Ekz‑e en anglalingva citaĵo el la Usona konstitucio:
: 
kie '** estas historia formo por la nun kutima **'

Por la lingvoj kiuj formiĝis ekster la latina (t.e. la okcident-kristana) tradicio *sic* ne estas kutima, ankaŭ por esperantisto rusa, araba, ĉina tiaj latinaĵoj ne estas kutimaj kaj klaraj (samkiel la aliaj anglaj latinaĵoj: *e.g. = exempli gratie, viz. = videlicet, etc. = et cetera*, kiuj en esperanto iĝas la hejmlingvaj «ekz‑e» = ekzemple, «vd» = vidu, «ktp» = kaj tiel plu). Ruse oni uzas tiusence enkrampan krisignon (!); hebree, la vortojn כך /keĥ/ aŭ :he:כך במקור /keĥ bemakor/ (t.e. «tiel» aŭ «tiel en la originalo»). Ekz‑e

: Гимназист III класса начинает в 1905 году свой дневник … : «Когда-то давно (!) я основал дневник…» — t.e.En la jaro 1905ª gimnaziano de la 3ª klaso jene komencas sian taglibron: «Iam longe antaŭe (!) mi fondis mian taglibron…»

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ironiaj citiloj

## Literaturo 
# PAG, 5ª eld., Roterdamo 1985. §88, p. 120.
# PMEG, «Vortfarado: Tiele».

Kategorio:Literaturscienco
Ciacova

**Ciacova** [ĉakova] (germane: **Tschakowa**, hungare: **Csák** [ĉa:k] aŭ **Csákova**, serbe: **Чаково, Čakovo**) estas urbo en Rumanio sud-sudokcidente de Timișoara. Administre apartenas al ĝi Cebza, Gad, Ghilad, Obad, Macedonia, Petroman.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4 404 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj, serboj) kaj en 1992 2 949 (rumanoj, 15% hungaroj). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332. En la 18-a jarcento oni koloniigis tien serbojn, germanojn, italanojn, slovakojn. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Temes vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Iosif Brandeisz (la 23-an de aŭgusto 1896 - Timișoara, la 7-an de junio 1988): violonisto, muzikologo.
* Josef Gerstenengst (la 3-an de julio 1920 - la 9-an de januaro 1992): orgenisto.
* Gusztáv Horay, hungara okulkuracisto
* Dositej Obradović (1744 — 1811) verkisto, filologo, popolklerigisto
* Antal Schneider (Csákova la 4-an de aprilo 1817 – Budapeŝto la 1-an de septembro 1897) kuracisto, honvedoficero
* Dimitrije P. Tirol (serbe: Димитрије П. Тирол) (la 30-an de majo 1793 - Temesvár la 30-an de marto 1857) verkisto, lingvisto, geografo, pentristo.
* József Várkonyi (1878 - 1938): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de urbo (harta) 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Timiș
Gătaia

**Gătaia** jen rumane, prononco [gətaja], hungare **Gátalja**, germane **Gattaja** - estas urbo en Rumanio sude de Timișoara. Administre apartenas al ĝi Butin, Percosova, Sculia, Șemlacu Mare, Șemlacu Mic. Ĝis 2004 krome apartenis al ĝi la nuna komunumo Birda kun Berecuța, Mânăstire kaj Sângeorge.

Gătaia situas ĉe la rivero Bârzava. La nacia vojo DN58B ligas ĝin al Reșița (oriente) kaj al DN59 (okcidente).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3 305 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj) kaj en 1992 4 044 (rumanoj, 26 % da hungaroj). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1343. En la jaro 1823 oni koloniigis tien hungarojn. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Temes*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Renomaj personoj 
* János Horváth (23-a de februaro 1894 – Timișoara, 17-a de aprilo 1950): popolpoeto.
* Iulian Olariu (n. 29-a de aŭgusto 1929): pentristo, skulptisto, grafikisto.

Dosiero: Gataia jud Timis.png|Situo (kun Birda) en la distrikto
Dosiero: Gataia_Station.JPG|La stacidomo

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Timiș
Sokol (stacio de Moskva metroo)

eta|dekstra|180ra|La moderna vido de la norda enirejo al la stacidomo «Sokol» kaj komerca centro "Metromarket"
**Sokol** ("Falko", ) estas stacio de Metroo de Moskvo sur Zamoskvoreckaja linio, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **' nord-okcidente de Moskvo.

## Historio 
La stacio estis malfermita en 1938.

## Interesaj faktoj 
Al nordo de la stacio estas remizo. La trakoj estas faritaj tiel, ke je elveturado norden de la stacio la rekta trako estas al la depoto, kaj trako de la linio estas flanka, dekstra en komutilo. Pro tio trajnoj forveturas de la stacio norden kun limigo de rapido. En la rea, suda direkto iu simila problemo forestas.

320ra|centra|eta|Mapo de stacio «Sokol»

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Zamoskvoreckaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Sokol (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Aeroport (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1938
Kategorio:1938 en Moskvo
Alain Roger

**Alain ROGER** ([alan roĵE], naskiĝis en 1936) estas franca filozofo kaj verkisto, profesoro pri estetiko en la universitato de Clermont-Ferrand.

Granda temo de lia filozofio estas "la pejzaĝo", kiel homo ŝanĝas ĝin, kiel ĝi rilatas al la sano. (Komparu paralelojn ĉe promenadologio, :de:Lucius Burckhardt).

Por Alain Roger *pejzaĝo* estas nek nur reala spaco, nek la medio, nek heredaĵo, nek simpla naturo, nek artefarita ĝardeno, sed estas konstruitaĵo fare de la rigardo travaganta ĉi tiujn spacojn. Li asertas, ke *pejzaĝo* estas kreita de la homa rigardo, aparte per la verkoj de la grandaj pentristoj komence de la moderna epoko per *ʻʻartialisationʼʼ* (artaĵivo, artfarado), kiu transformas kaj plibeligas naturon laŭ socia kaj kultura imago pri *pejzaĝo*.

## Verkoj 
;Libroj pri *la pejzaĝo*:
* Court traité du paysage (Paris, Gallimard, 1997), Prix « La Ville à lire » 1997.
* La Théorie du paysage en France. 1974-1994, (Seyssel, Champ Vallon, 1995).
* Maîtres et protecteurs de la nature (dir.) (Seyssel, Champ Vallon, 1991).
* Nus et Paysages (Paris, Aubier, 1978, édition revue et augmentée 2001).
;Romanoj (elekto):
* Jérusalem ! Jérusalem ! (Paris, Gallimard, 1969).
* La Travestie (Paris, Grasset, 1987), tradukita en plurajn lingvojn
* Rémission (Paris, Grasset, 1990)

Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Akademianoj
Săcele

**Săcele** [səĉele] (hungare: **Négyfalu**, germane **Siebendörfer**, la hungara kaj germana nomoj ambaŭ signifas "sep vilaĝoj") estas urbo kaj municipo en Rumanio en la sudorienta rando de Țara Bârsei orient-sudoriente de Braŝovo. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Cernatu, Tărlungeni, Turcheș kaj Zizin.

## Loĝantaro 
En 1992 Săcele havis 30 226 loĝantojn (rumanoj, 27 % da hungaroj), en 2002 estis 29 915.

## Historio 
Săcele fondiĝis per unuiĝo de kvar komunumoj en 1956: Baciu (Săcele), Cernatu, Satu Lung (Săcele), Purcăreni. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Brassó*).

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon

## Ĝemelaj urboj 
* 
* 

## Renomaj homoj 
* István Bálint (29-a de aŭgusto 1929) grafikisto, pentristo.
* Gizella Major, pentristino, grafikistino
* Laura Sajter (*2-a de julio 1962) lingvistino, de 2000 en Hungario.
* Katalin Simon (7-a de decembro 1941) kantistino (mezosoprano).
* Hajnal Tomos, B. (2-a de decembro 1957): poeto

## Eksteraj ligiloj 
* urba retejo ()
* plia retpaĝo ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Sacele
Kategorio:Urboj de distrikto Brașov
Nădlac

**Nădlac** - jen rumane, prononco , germane kaj ,  (nadjlak), , estas urbo en Rumanio sur la dekstra bordo de la rivero Mureş okcidente de Arad 40 km-ojn for, ĉe la landolimo rumana-hungara. La urbo estas parto de la distrikto Arad kaj de la kultura regiono Transilvanio. Tiu urbo estas la unusola en Rumanio, kie nek rumanoj, nek hungaroj vivas en plimulto. La loko apartenas al la plej gravaj limotrapasejoj, precipe rumanaj kaj bulgaraj kamionoj uzas ĝin.
eta|maldekstra|200ra|
Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km²

## Historio 
La unua mencio aperis en formo *Noglokk*. La tataroj en 1241 post semajna sieĝo okupis la fortikaĵon kaj faris ĝin senhoma. En 1334 la komunumo havis preĝejon kaj estis tie ankaŭ bienocentro. Serboj venis antaŭ la turkoj en 1464. En la 15-a jarcento familio Jaksics (jakŝiĉ) konstruis kastelon, poste trakonstruis burgo. La ribelintaj kamparanoj tie venkis la nobelojn en 1514 kaj la burgon detruis. Post 4 jaroj la familio Jaksics konstruis fortikaĵon el briko, kiun la turkoj okupis en 1550. Poste la fortikaĵo apartenis foje al la turkoj, foje al Transilvanio. Fine en 1616 la turkoj tute detruis la fortikaĵon. Ekde 1699 la regiono apartenis al la Habsburga Imperio. En 1739 la serboj foriris kaj alvenis slovakoj. Uzino pri kanabo en 1903 ekfunkciis. En 1910 ĝi havis 14&nbsp;043 loĝantojn (7651 slovakoj, 4330 rumanoj, 1439 hungaroj, 251 serboj, 150 germanoj, 106 rutenoj). Ĝis 1919 la urbeto apartenis al Hungario, al departemento Csanád, al distrikto de Nagylak, kies distriktejo estis. La limoj en 1920 distranĉis la urbeton, la orienta flanko kun la uzino restis hungaria kaj la urbeto iĝis rumania. En 1992 en la rumana parto ĝi havis 8&nbsp;458 loĝantojn (plimulte slovakoj).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Renomaj personoj 
* Sándor Balassa (n. en Nagylak la 9-an de aŭgusto 1882 – Debrecen, 4-a de julio 1960): ĵurnalisto.
* Pavol Bujtar (n. la 10-an de septembro 1937): prozaisto.
* Sándor Farkas, *gyulafehérvári* (n. la 26-an de aŭgusto 1887 – m. en Aiud 20-an de majo 1964): bibliotekisto.
* Pál Harkay (n. en Nagylak la 16-an de septembro 1913 – m. en Budapeŝto la 25-an de januaro 1980): geografo.
* József Könyves-Kolonics, hungara advokato naskiĝis en Nagylak
* Dénes Kőszegi (n. en Nagylak la 12-an de aŭgusto 1888 – m. en Szeged la 14-an de septembro 1970): analitika kemiisto, farmacikemiisto, universitata profesoro.
* Trifon Lugojan (n. la 27-an de majo 1874 - m. en Arad la 11-an de januaro 1948): komponisto.
* Elena Munteanu (n. la 12-an de februaro 1942): dekoraciartistino.
* Endre Szebenyi (n. en Nagylak en 1912 – m. en Budapeŝto, la 26-an de oktobro 1949): advokato, ŝtatsekretario en interna ministerio.
* János Valentiny (n. en Nagylak la 1-an de januaro 1842 – m. en Nádasdladány la 25-an de februaro 1902): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Arad
Quimper

**Quimper** (bretonlingve *Kemper*) estas franca komunumo apud la Atlantika Oceano, en la regiono Bretonio kaj en la malnova diocezo Kernevo. Ĝi estas la prefektejo de la departemento Finistère, kvankam Brest estas pli granda urbo. En la franca, ĝiaj loĝantoj nomiĝas la *Quimpérois*. La teritorio membras en la samnoma kunurba komunumaro de Quimper, kreita en 2000. Fine de  en la komunumo vivis .

## Historio 
La vorto "Quimper" devenas de la bretona *Kemper*, kiu signifas "kunfluejo", ĉar la urbo estis starigita je la kruciĝo de la riveroj Steir, Odet kaj Jet. Tiun *Kemper* oni povas ankaŭ retrovi en la kimra *Cymer* ("kunesto") kaj en la irlanda *Comhar* ("koopereco").

La iama nomo de la urbo estis Quimper-Corentin. Dum la Franca Revolucio, ĝi fariĝis Montagne-sur-Odet, kaj pliposte Quimper.

## Konataj lokuloj 
* Élie Fréron (1718-1776), ĵurnalisto kaj literatura kritikisto 
* Titouan Hervo (2010-), infana kantisto

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Finistère
* Listo de urboj de Francio
* Quimper (stacidomo)

## Literaturo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo
* Priskribo de Josette DUCLOYER 

eta|maldekstra|250ra|La rivero Odet, kore de Quimper.

Kategorio:Quimper
Zărnești

**Zărnești** [zərneŝtj] (hungare: **Zernest** [zerneŝt], germane: **Zernescht** [cerneŝt]) estas urbo en distrikto Brașov en Rumanio sur la suda rando de la baseno de Bârsa sudokcidente de Braŝovo. Administre apartenas al ĝi Tohanu Nou. Oni aligis al ĝi en 1964 Tohanu Vechi.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4&nbsp;253 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 ĝi havis 24&nbsp;926 loĝantojn (97&nbsp;% rumanoj, hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estis en 1367. La 21-an de aŭgusto 1690 en ĝia areo okazis la batalo por Transilvanio inter la milittrupoj de Emeriko Thököly kaj generalo de Aŭstrio, Donathus Heissler. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Fogaras vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Grete Csaki-Copony (12-a de oktobro 1893 - Berlino, 4-a de decembro 1990): pentristino, grafikistino, poetinohttp://www.youtube.com/watch?v=NTIzEqHQyaghttp://toolserver.org/~apper/pd/person/Grete_Csaki-Copony
* Éva Orth (n. 13-a de januaro 1956): oper- kaj operetkantistino de 1999 en Miskolc.
* Ion Piso (n. 1928): operkantisto (tenoro)http://www.youtube.com/watch?v=DHeZHmlgrto.
* Mikaelo Teleki (Várad, ĉirkaŭ 1634 aŭ 1631 – Zernyest, 21-a de aŭgusto 1690): politikisto, kanceliero de Transilvanio, prozverkisto.
* Pál Tuzson (18-a de marto 1901 – Budapest, 27-a de majo 1959): inĝeniero pri kemio.
* Vlad Ulpiu (27-a de januaro 1945): rumana komponisto.
* György Vutskits (1-a de aprilo 1858 – Keszthely, 21-a de oktobro 1929): zoologo, premontrea instruisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Brașov
Kurosaki Ichigo

'*KUROSAKI Iĉigo*, 黒崎 一護 (laŭ Hepburn: Kurosaki Ichigo) estas fikciula ĉefrolulo de la animea kaj mangaa serioj *Bleach*. En komenco de la rakonto, li estas 1-grada altlerneja studento kun oranĝkoloraj haroj kaj brunaj okuloj. Li ricevis povon de ŝinigamio, rezulte de batalo kun KUĈIKI Rukia, kiu estas unu el la multaj ŝinigamioj kiu loĝas en Animejo. La povo devenas el kosto de Rukia, kaj rezulte Iĉigo devis labori kiel ŝinigamio anstataŭ Rukia. Kiel provizora ŝinigamio, li batalas por protekti popolon de Kavulo kaj sendas Pluse (bona spirito) en la postvivan mondon.

## Familio de Iĉigo 
Iĉigo loĝas kun lia patro Isŝin kaj du fratinoj Juzu kaj Karin. Lia patrino Kurosaki Masaki mortis kiam li estas 9-jaraĝa dum li protektas la junan Iĉigon el atako de Kavulo (nomata *Grandfiŝisto*). Lia patro kurigas malgrandan klinikon en ilia hejmo kaj ĉiuj familianoj helpas ĝin. Lia patro ĉiam ŝajnas kuraĝigi hejman aeron post morto de sia edzino. Karin estas superege atleta, aktiva kaj povas subpremi sian emocion, dum Juzu estas tre pasiva kaj emocia.

Familianoj de Kurosaki ŝajnas normalaj, escepte ke ili havas iom aŭ iomete da kapablo vidi kaj komuniki fantomojn. Evitante diri pri la patro, Iĉigo havas la plej multan kvanton de sprita povo, dum Karin venas dualoke kaj Juzu laste. Komence, Karin povis vidi fantomojn, tamen ne ŝinigamiojn aŭ kavulojn, poste ŝi ekpovis vidi ankaŭ ŝinigamiojn kaj kavulojn, finfine ŝi batalas per piedpilko kontraŭ Kavulo, dum Juzu povas nur vidi neklaran konturon.

Plimalfrue en la mangao, patro de Iĉigo estas malkovrita esti kapitano-nivela ŝinigamio.

Kategorio:Bleach
Recaș

**Recaș** [rekaŝ] ( [temeŝrekaŝ], ,  [REkaŝ]) estas urbo en distrikto Timiș en Rumanio oriente de Timișoara. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Bazoș, Herneacova, Izvin, Nadăș, Petrovaselo, Stanciova.

La statuson de urbo Recaș ricevis en aprilo 2004.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (germanoj, hungaroj, ŝokacoj, rumanoj) kaj en 1992  (rumanoj, 18 % da hungaroj). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1359. Ĝis la Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungario (*Temes*), poste al Rumanio.

Recaș ĝemeliĝis kun Nova Crnja en Serbio.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* József Geml (28-a de marto 1858 – Temesvár, 3-a de aprilo 1929): urbestro, memuaristo, lokhistoriisto.
* Miklós Grand (28-a de junio 1837 – Buziás, 16-a de septembro 1893): abelkurturisto, pedagogo
* Győző Mihailich (14-a de oktobro 1877 – Budapest, 18-a de marto 1966): inĝeniero, teknikuniversitata profesoro, akademiano, laŭreato de Kossuth-premio (1948).
* József Stitzl (21-a de decembro 1892 –  ?): fakverkisto pri medicino kaj sporto
* György Szondy (24-a de julio 1889 – Budapest, 7-a de novembro 1961: verkisto, pedagogo.
* Antal Tass (14-a de aprilo 1876 – Budapest, 17-a de januaro 1937: astronomo.
* Ignác Pióker: ferlaboristo kaj politikisto

## Eksteraj ligiloj 
* Urbestrara retejo
* Mapo de urbo (harta) 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Recas jud Timis.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Orasul Recaş - Casa de Cultura si Biblioteca oraseneasca.jpeg|Kulturdomo

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Komunumoj de distrikto Timiș
Kategorio:Urboj de distrikto Timiș
Dénes Sándor

([ŝa:ndor de:neŝ], uzantonomo en Vikipedio *Zetey*, de julio 2014 *Zetey2*)  (naskiĝis la  en vilaĝo Zetea (Zetelaka), Rumanio, mortis la  en Miercurea-Ciuc (Csíkszereda), same en Rumanio) estis rumania hungara instruisto, esperantisto kaj vikipediisto.  

## Vivo
Lia gepatra lingvo estis la hungara.

Dénes Sándor ricevis bazlernejan diplomon en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc en 1954 kaj mezlernejan instruistdiplomon pri la hungara lingvo kaj literaturo en 1959 en la Universitato Bolyai de Kluĵo.

Dénes Sándor instruis en Tulgheș, Ditrău kaj Miercurea Ciuc, li estis lernejestro en Ditrău kaj Miercurea Ciuc, fakinspektoro pri hungara lingvo kaj literaturo en rajono Gheorgheni kaj inter 1968 kaj 1984 en Distrikto Harghita. Inter 1990 kaj 2000 Sándor estis gvidantarano de Asocio NyIT kaj redakciano de periodaĵo *NyITLapok* (1990-1996). Li estis organizinto de 1991 de Somera Akademio Bolyai por instruistoj de hungara lingvo kaj literaturo, de studobjektkonkurso de hungara lingvo kaj literaturo por mezlernejaj gelernantoj de Sovata. Ekde la 1-an de novembro 2000 li estis emerito kaj li loĝis en Miercurea Ciuc. Li publikigis librorecenzojn kaj artikolojn en gazetoj *Hargita*, *Hargita Népe*, *Csodaceruza*, *Tanügyi Újság*, *Közoktatás* kaj *NyITLapok*. Li estis kunlaborinto pri ellaborado de mezlerneja lernplano por instruado de hungara literaturo en mezlernejo, kiu estis publikigita en revuo Korunk en 1998.

Li estas la patro de reklamgrafikisto, fotisto Levente Sándor kaj de psikologino Anikó Sándor.

## Studetaĵoj, recenzoj
*Számszimbolika Vörösmarty Mihály *A Guttenberg-albumba* című versében aperis en *Irodalom* - tanári kincsestár, Budapeŝto, januaro 2002.
**Világlátott egérke*, librorecenzo pri la fabelromano de Sándor Kányádi en numero 1-a, oktobro 2001 de Csodaceruza.
**Világlátott egérke*, studaĵo pri la porinfanaj prozaĵoj de Sándor Kányádi en la volumo *Kortárs gyermekkönyvek*, Cicero Könyvkiadó, Budapeŝto, 2001.
*Fodor Sándor: *Csipike*, recenzo pri la fabelromanciklo en numero 2-a, novembro, 2001 de Csodaceruza,
**Andersen világa* etstudaĵo pri fabeloj de Andersen, en numero 4-a 2002 de Csodaceruza,
**Mennyit ér a hetedik krajcár?* interpretaĵo pri novelo *Hét krajcár* de Zsigmond Móricz en numero 5-a, 2002 de Csodaceruza

## Vikipediisto
Li estis vikipediisto ekde januaro 2006 ĝis mallonge antaŭ sia morto.

## Libro el vikipediaj artikoloj
*Rumanujaj hungaroj

## Referencoj 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Vikimedianoj
Kategorio:Rumaniaj hungaraj esperantistoj
Kategorio:Forpasintaj vikipediistoj
Reĝino de Ŝeba

eta
**Reĝino de Ŝeba**, Sulamita (en la juda-kristana kulturo) aŭ Bilkis (en la araba) aŭ Makeda (en la amhara) regis laŭ la juda kaj islama tradicio en la 10-a jarcento a.K., estis reĝino de la Reĝlando Ŝeba en la sudokcidenta parto de la araba duoninsulo (la nuna ŝtato Jemeno). Pri ŝi la malnova testamento skribas jene: ŝi „venis al Jerusalemo kun tre granda akompanantaro, kun kameloj, portantaj armaĵojn, tre multe da oro, kaj multekostajn ŝtonojn” (I. Reĝoj 10,2). Ŝi volis tiam viziti Salomonon, pri kies famo ŝi eksciis. La historieto pruvas, ke estis gravaj komercaj kontaktoj inter la tiutempa Izraelo kaj la suda parto de Arabio. Laŭ la Biblio, la reĝino vizitis Salomonon „por elprovi lin per demandoj”.

En la islama tradicio, ŝi estas konata kiel Bilkis kaj aperas la historieto en la Korano. Tradicie, en Okcidenta kristanismo kaj Judismo, oni kredas ŝin la "edzino" de Alta Kanto kaj oni nomas ŝin Sulamita. La etiopa tradicio konas ŝin kiel Makeda, kiu edziniĝis kun Salomono kaj ilia komuna filo Meneliko la 1-a fondis la regantan dinastion de Etiopio. Laŭ la legendo, la reĝino alprenis la judan kredon.

eta|maldekstra|300ra|Salomono bonvenigas la reĝinon de Ŝeba

## Vidu ankaŭ 
* Sofala
* 1196 Sheba

## Bibliografio 
* Sekelj, Tibor 1963 : La viva legendo pri la reĝino de Ŝeba, *Geografia Revuo*, 5(5), 7-13.

Kategorio:Historio de Jemeno
Kategorio:Bibliaj personoj
Ŝeba
Reĝlando Ŝeba

[300ra|eta|la regnoj de la suda [Araba Duoninsulo ĉirkaŭ la jaro 100 antaŭ nia erao: La regna teritorio de Ŝeba estas kolorigita helblue]]
La **Reĝlando Ŝeba** (geeze ሳባ, *Saba*, arabe سبأ, *Sabaʾ*, malnovsudarabe 12ra12ra12ra, greke Σαβα, *Saba*; hebree שבא, *Ŝebā*) estis reĝlando en la hodiaŭa Jemeno inter 1000 a.K. kaj 400 p.K. kun ĉefurbo Marib.

Oni komencis ekde 1997 esplorojn en Jemeno. Ekde septembro de 2005 okazis deĉifrigo de la trovitaj lignocilindroj kun kojnoskribo en la zabura lingvo, el la 10-a jarcento antaŭ nia erao.

La sciigo pri vizito de Reĝino de Ŝeba ĉe reĝo Salomono en la 10-a jarcento estis unuafoje menciita en la malnova testamento. Eĉ la Korano mecias tiun eventon kaj eĉ donas pliajn informojn (ekz. la reĝino nomiĝis *Bilkis*).

La reĝlando de Ŝeba estis fondita de tribo ŝebaoj en nordokcidenta Jemeno. La ĉefurbo estis Siruah, kiun oni pli poste ŝanĝis al Marib, la kultura kaj ekonomia centro de la reĝlando. Oni komercis per incenso kaj en la 8-a jarcento establis faman akvobaraĵon ĉe Marib.

La unua konata reganto estis Karib'il Vatar, kiu regis fine de la 8-a jc. Li sukcese militiris kaj pligrandigis la imperion, oni eĉ fondis koloniojn en marbordo de Etiopio. La reĝlando malfortiĝis post malgraviĝo de la tradezertaj vojoj en la 3-a jarcento (graviĝis la maraj liveroj), la reĝlando disfalis.

## Referencoj 
* Andrej Korotajev. *Pre-Islamic Yemen*. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 1996. ISBN 3-447-03679-6.

Kategorio:Historio de Jemeno
Ŝeba
Kategorio:Aperis en la 2-a jarmilo a.K.