open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Natria fluoroacetato

**Natria fluoroacetato**, **fluoroacetato de natrio** aŭ **NaFC2H2O2** estas organika natria salo de fluoroacetata acido, senkolora salo, uzata kiel pesticido kaj raticido komerce konata kiel 1080, kun gusto simila al natria klorido kaj apliko kiel metabola veneno.

Ĝi nature okazas kiel anti-herbivora metabolaĵo en pluraj plantoj sed ankaŭ povas sinteze produktiĝi. Ĝi estas devena de la fluoracetata acido kiu estas karboksilata acido. La plej ordinara fluorhava acetata acido, trifluoracetata acido kaj ĝiaj derivaĵoj estas tre malpli toksaj.

## Historio kaj produktado 
La efikeco de natria fluoroacetato kiel ronĝulmortiganto estis raportita en 1942. La nomo 1080 rilatas al la kataloga nombro de la veneno, kiu fariĝis ĝia komerca nomo. La salo estas sintezita per traktado de natria kloracetato kaj kalia fluorido:

\mathrm{ClH_2C-COO-Na + KF \longrightarrow  FH_2C-COO-Na +  KCl}
* Ĝi same sintezeblas per reakcio de fluoroacetata acido kaj natria hidroksido:
\mathrm{FH_2C-COO-H + NaOH \longrightarrow  FH_2C-COO-Na +  H_2O}

## Okazejo 
Fluoroacetato okazas nature en minimume 40 plantoj en Aŭstralio, Brazilo kaj Afriko. Ĝi estis unue identigita en la venena foliaro de Dichapetalum cymosum far Marais, en 1944. Ĉirkaŭ 1904, koloniantoj el Sieraleono uzis ekstraktaĵojn de Chailletia toxicaria, kiu same enhavas fluoroacetatan acidon aŭ ĝiaj saloj por venenado de ratoj. Pluraj nativaj aŭstralaj enhavas toksinojn, inkluzive de Gastrolobium, Gompholobium, "Oxylobium", "Nemcia" kaj akacio.

## Literaturo 
* Veterinary Toxicology: Basic and Clinical Principles, Ramesh Chandra Gupta
* Monofluoroacetic Acid and Related Compounds, Maynard Burton Chenoweth
* Principles of Toxicology: Environmental and Industrial Applications, Stephen M. Roberts, Robert C. James, Phillip L. Williams
* Rodent Pests and Their Control in the Near East, J. H. Greaves
* NCBI Resources
* Toxipedia 
* Cameo Chemicals
* Chemical Book

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoroacetatoj
Miklós Esterházy (oficiro)

**Miklós Esterházy** [miklOŝ esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Miklós** estis hungara imperiestra duko, oficiro. Li estis nepo de Miklós József Esterházy.
eta|Bildo pri Miklós Esterházy
[eta|Miklós Esterházy en [1803]]
Miklós Esterházy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1765 en Vieno. Li mortis la  1833 en Como.

## Biografio 
Post lernado Miklós Esterházy rondvojaĝis en Eŭropo, poste li elektis la oficiran karieron. En 1791 li estis estra kapitano. Post 3 jaroj li atingis la rangon kolonelo, en 1796 generalo en armeo de Habsburga Imperio. Li partoprenis en la kontraŭ-Napoleonaj militoj. En 1797 li proprakoste establis regimenton. En 1804 li akiris la graflandon *Edelstetten* en Bavario, kies centro nun estas parto de la komunumo Neuburg an der Kammel, tial li rajtis uzi la titolon imperiestra duko. En 1809 Napoleono volis lin nomumi reĝo de Hungarlando, kion li rifuzis, ĉar li estis fidela al la Habsburgoj. Post jaroj li ricevis pliajn soldatajn rangojn, krome Ordenon de la Ora Ŝaffelo kaj signifan premion. Ekde 1828 li estis sinjoro de la parka insulo Mainau en la Bodenlago.

Li multe okupiĝis pri muziko, li aranĝis koncertojn kun Joseph Haydn kaj Johann Nepomuk Hummel, pri la familiaj bienoj, kasteloj, krome li kolektis pentraĵojn.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Miklos
Kategorio:Hungaraj dukoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Nacia Parko Glacier Bay

**Glacier Bay National Park and Preserve** estas usona nacia parko kaj konservejo en sudorienta Alasko okcidente de Ĵuno. Ĝi konsistas el la samnoma golfo kaj ĉirkaŭaj terpecoj, sume 13,287&nbsp;km², el kio 10,784&nbsp;km² estas apartigita kiel sovaĝejo. En 2014 la parko kaj konservejo ricevis pli ol 500 000 vizitantojn.

Prezidento Calvin Coolidge proklamis la regionon ĉirkaŭ Glaĉera Golfo nacia monumento laŭ la Akto pri Antikvaĵoj je la . Prezidento Jimmy Carter pligrandigis la monumenton en 1978, post kio la leĝo "ANILCA" aldonis 2116,5&nbsp;km² je la , tiel kreante la nunajn naciajn parkon kaj konservejon
aldonante aliajn 230.7&nbsp;km² da publika tereno kiel nacian konservejon nordokcidente de la parko mem por protekti partojn de la rivero Alsek kaj alligitajn loĝterenojn de fiŝoj kaj sovaĝaj bestoj tamen permesante sportan ĉasadon.

En 1979 Glaĉera Golfo fariĝis parto de dulanda Monda heredaĵa objekto de Unesko. La objekto inkluzivas ankaŭ alian usonan parkon (Nacia Parko kaj Konservejo Wrangell-St. Elias), kaj du kanadajn parkojn (Nacia Parko kaj Konservejo Kluane en Jukonio kaj Provinca Parko Tatshenshini-Alsek en Brita Kolumbio.

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Alasko
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Glacier Bay
Mamba

**Mamba** ‚’’’Mambo’’’ aŭ ‚’’’mambao’’’ havas malsimilajn signifojn:
* Mambo (muziko) muzikstilo
* mambo (serpento) serpento-specioj el *Dendroaspis*
* mambo (sacerdotino) , honortitolo de sacerdotino en vuduo-kulto
* fama onda vorvojo en Kalifornio Mamba (Worlds of Fun)
* nomo de maĉbonbono de la firma August Storck,vidu Mamba (maĉgumo)
* sudafrika tanko, vidu mamba (tanko)
* Komunumo Mamba (门巴乡) en la distrikto Maizhokunggar de la tibeta ĉefurbo Lhasa, vidu Mamba (Maizhokunggar)

**Mamba** etas la familia nomo de jenaj personoj:
* Mudeni Mamba (* 1993), svazilanda piedpilkisto
* Ndumiso Mamba, svazilanda politikisto, ministro pri justico (2008–2010)
* Paul Abel Mamba Diatta (* 1960), portugala sacerdoto, episkopo de Fort-Liberté
* Pierre-Célestin Tshitoko Mamba (* 1956), kongola klerikulo, episkopo de Luebo
Natria fluorido

**Natria fluorido**, **fluorido de natrio** aŭ **NaF** estas neorganika fluora kombinaĵo rezultanta el reakcio inter la fluorida acido kaj natria hidroksido. Ĝi estas senkolora solido, fonto de fluorido por diversaj aplikoj, kaj natria fluorido estas malpli kosta ol ĝia parenco kalia fluorido.

## Sintezo 
* Reakcio inter fluorida acido kaj natria hidroksido:
\mathrm{HF + \ NaOH \longrightarrow \ NaF + \ H_2O}
* Reakcio inter fluorida acido kaj natria bikarbonato:
\mathrm{HF + \ NaHCO_3 \longrightarrow \ NaF + \ H_2O + CO_2 \uparrow}
* En industrio, natria fluorido estiĝas pere de traktado de natria heksafluorosilikato kaj natria hidroksido:
~\mathsf{Na_2SiF_6+4\;NaOH \longrightarrow 6\;NaF+SiO_2+2H_2O}
* Kiam troo da alkalo uzatas, natria orto-silikato estiĝas anstataŭ silicia oksido:
~\mathsf{Na_2SiF_6+8\;NaOH \longrightarrow 6\;NaF+Na_4SiO_4+4\;H_2O}
* Natria fluorido prepareblas per senpera agado de natria hidroksido kaj fluorida acido>
~\mathsf{NaOH+HF \longrightarrow NaF+H_2O}
* Per pura teoria intereso, natria fluorido estiĝas per rekta agado de metala natrio kaj fluora gaso:
~\mathsf{2\;Na+F_2 \longrightarrow 2\;NaF}
* Fluorida acido reakcias kun salo de malforta acido:
~\mathsf{Na_2CO_3+2\;HF \longrightarrow 2\;NaF+CO_2\uparrow+H_2O}
* Sammaniere, natria hidroksido povas ataki salon de volatila bazo:
~\mathsf{NaOH+NH_4F \longrightarrow NaF+NH_3\uparrow+H_2O}
* Natria hidrogena dufluorido malkomponiĝas ĉe alta temperaturo:
~\mathsf{Na(HF_2) \xrightarrow{270-400^oC} NaF+HF}
* Fando ĉe alta temperaturo de kalia heptafluorido de niobo kaj natrio same estigas natrian fluoridon:
~\mathsf{K_2[NbF_7]+5\;Na \xrightarrow{1100^oC} Nb+2\;KF+5\;NaF}

## Reakcioj 
* Fortaj acidoj atakas natrian fluoridon per estigo de volatila fluorida acido:
~\mathsf{2NaF + H_2SO_4 \xrightarrow{>100^oC} Na_2SO_4 + 2HF\uparrow}
* Saturita solvaĵo de natria fluorido reakcias kun litia hidroksido por estigi nesolveblan litian fluoridon:
~\mathsf{NaF + LiOH \xrightarrow{} NaOH + LiF\downarrow}
* Fluorida acido reakcias kun heksafluorata acido por estigi natrian heksafluoridon:
~\mathsf{2\;NaF + H_2[SiF_6] \xrightarrow{} Na_2[SiF_6]\downarrow + 2\;HF \uparrow}
* Kun aluminia fluorido ĝi reakcias por estigi la nesolveblan trinatrian aluminio-heksafluoridon:
~\mathsf{3\;NaF + AlF_3 \xrightarrow{} Na_3[AlF_6]\downarrow}
* Per fanda elektrolizo, natria fluorido malkomponiĝas en ĝiaj elementaj produktoj:
~\mathsf{2NaF \xrightarrow{\ e^- } 2Na\downarrow + F_2\uparrow}

## Referencoj 
## Literaturo 
* WEBMD
* MayoClinic
* Prison Planet
* MedicineNet
* Drunk Driving Defense, Lawrence Taylor, Steven Oberman
* Mathematics Manual for Water and Wastewater Treatment Plant Operators, Frank R. Spellman
* The Preparatory Manual of Explosives, Jared Ledgard

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoridoj
Kategorio:Fluoraj kombinaĵoj
Miklós Antal Esterházy

**Grafo Miklós Antal Esterházy** [miklOŝ esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Miklós Antal** estis hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko, abato. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*. Lia patro estis Pál Esterházy (palatino), lia frato estis Mihály Esterházy (ĉambelano).

Miklós Antal Esterházy http://mek.oszk.hu/03600/03630/html//e/e04907.htm naskiĝis la  1655 en Hungara reĝlando en Kismarton (nuntempa Eisenstadt en Aŭstrio). Li mortis la  1695 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).
 
## Biografio 
Miklós Antal Esterházy lernis en Vieno. En 1680 li pastriĝis, komence li estis abato. En 1681 li estis nomumita kanoniko de Esztergom, en la sekva jaro eklezia dekano. En 1685 li akiris la rangon titulara episkopo, en la sama jaro li iĝis ankaŭ preposto. Fine li estis ordinara episkopo en 1691. Li havis la rangon reĝa konsilisto.

## Liaj kontribuoj 
* *Principis in Deum Pietas et Populi in Principem aut prima regnorum felicitas…* (1672)
* *Encomia Magnae, Dignitatis, Statusque Ecclesiastici* (1690, 1695)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Miklos Antal
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
László Pál Esterházy

**Grafo László Pál Esterházy** , laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy László Pál** estis hungara pastro, instruisto, episkopo, monaĥo. Lia nobela antaŭnomo estis *galántai*.

László Pál Esterházy http://mek.oszk.hu/03600/03630/html//e/e04900.htm naskiĝis en majo de 1730 en Rábapaty. Li mortis la  1799 en Mohács.

## Biografio 
László Pál Esterházy aliĝis al la paŭlanoj en 1746. Li lernis en Romo, kie li doktoriĝis. En 1753 li pastriĝis. Komence li instruis teologion aŭ li havis diversajn postenojn en la ordeno. En 1776 la ordeno ne plu rajtis funkcii, poste li estis nomumita titulara episkopo kaj preposto. En 1780 li iĝis episkopo de Pécs. En 1785 li transmetis la juran akademion el Győr al Pécs.

## Liaj kontribuoj 
* *Szent Ignácz patriárkának Jézus társasága szerzőjének érdemes dicsérete* (1756)
* *Kortonai szüz Margitnak csudálatos megtérése* (Soprony, 1757)
* *A mennyei jegyes galambja, az az szüz szent Klára* (1759)
* *A sas-vári csudálatos képnek az uj templomba való áttételekor* (1763)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/beszterh.html 

Laszlo Pal
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj paŭlanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Mambo (sacerdotino)

[eta|[Marie Laveau, fama mambo el New Orleans. Pentrita de George Catlin laŭ pentraĵo de Frank Schneider]]

**Mambo** estas honortitolo de **sacerdotino** en la haitia vuduo-kredo.

## Fono 
En Vuduo ekzistas tri esprimoj por klerikuloj:
* **Mambo**, sacerdotino, kiu praktikas parte nur blankan magion, parte nur nigran magion;
* **hungano**, kiu nur okupiĝas je blanka magio. Ili limiĝas je adorado kaj alvokado de la pacema Rada-Loao kadre de la manismo kaj la neŭtral Gedeo-Loao , kaj
* **Bokoroj**, kiuj nur okupiĝas je nigra magio; ilia laboro- male al la laboroj de la hunganoj kaj blanmagiaj mamboj devas esti pagataj 

## Taskoj 
La taskoj de la mamboj estas i. a. jenaj ceremonioj, kiuj okazas subĉiele kaj en Vuduaj temploj:
* sanigado kiel ĉefa celo de vuduo;
* spiritismaj seancoj;
* inicado de novaj sacerdotinoj kun transdono de la asono (raslilo por la sacerdotinaj ritualoj);
* antaŭkognado kaj onejrologio;
* ensorĉo kaj malbenadoj, kio etendiĝas de ammagio kaj ekstreme kaze ĝis morto- malbenoj; kaj
* preparado de trinkaĵoj por multaj celoj.
La taskoj povas esti pagataj aŭ nepagataj.

## Referencoj 
Kategorio:Haitia klerikaro
Kategorio:Voduo
Kategorio:Religio en Haitio
Kategorio:Religiaj titoloj
Jourdain (pariza metrostacio)

**Jourdain** [ʒuʁdɛ̃] () estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 11, inter la 19-a kaj 20-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita en 1935.

Ĝi ŝuldas sian nomon al samnoma Strato du Jourdain.

## Alirejoj 
# Strato Lassus
# Strato de Belleville
# Strato du Jourdain

## Interkonektoj 
*  N12 N23

## Proksime 
* Preĝejo Saint-Jean-Baptiste-de-Belleville (Parizo)

## Vidu ankaŭ 
*Listo de metrostacioj de Parizo
*Linio 11 de la metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  (RATP)

Kategorio:Linio 11 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 19-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 20-a arondismento de Parizo
Goncourt (pariza metrostacio)

**Goncourt** [ɡɔ̃kuʁ] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 11, inter la 10-a kaj 11-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita en 1935. Ĝi omaĝas al verkisto Edmond de Goncourt (1822-1896), de la naturalisma skolo, kiu kunlaboris kun sia frato Jules (1830-1870) pri romanoj kiaj «&nbsp;Madame Gervaisais&nbsp;» aŭ «&nbsp;Germinie Lacerteux&nbsp;», poste publikigis sole «&nbsp;la Fille Elisa&nbsp;», «&nbsp;Hokusai&nbsp;». Testamente, li kreis *Akademion Goncourt* kiu aljuĝas ekde 1903 Premion Goncourt.

## Interkonektoj 
*  RATP 46 75
*  N12 N23

## Proksime 
* Hospitalo Saint-Louis

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 11 de la metroo de Parizo
* Fratoj Goncourt

Kategorio:Linio 11 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 10-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 11-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1935
Kategorio:1935 en Francio
Glukozometro

dekstra|eta|Glukozometro kun pikilo kaj provbendoj
**Glukozometro** estas medicina ilo kiu mezuras glukozon en la homa sango. Ĝi estas grava parto de la kontrolo de glukozo en la sango por homoj kiuj suferas diabeton aŭ hipoglikemion. Guto da sango estas deponita sur la provbendon. La aparato legas la bendon kaj afiŝas la nivelon de sukero en la sango.

La provtestoj estas uzataj por diabetoj tipo-1, latentaj aŭtoimunaj diabetoj de plenaĝuloj kaj diabetoj tipo-2. Hejmaj testoj por tipo-2 venis pli malfrue ol por tipo-1.

## Tradukfonto 
Kategorio:Diabetologio
Kategorio:Mezuriloj
Kategorio:Diagnozaj aparatoj
Natria fluoro-silikato

**Natria fluoro-silikato**, **fluoro-silikato de natrio** aŭ **Na2SiF6** estas kemia kombinaĵo de natrio, fluoro kaj silicio, senkolora senodora kristalo kaj blanka kristala kiam hidratigita. Ĝi uzatas kiel insekticido, raticido kaj en fabrikado de sinteza kriolito. Kiam varmigita al  ĝi malkomponiĝas en la gasoj hidrogena fluorido kaj silicia kvarfluorido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Reakcio inter heksafluorosilikata acido kaj natria klorido:

### Sintezo 2 
* Reakcio inter natria fluorido kaj silicia kvarfluorido:

### Sintezo 3 
* Reakcio inter heksafluorosilikata acido kaj natria hidroksido:

### Sintezo 4 
* Reakcio inter heksafluorosilikata acido kaj natria karbonato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kiam hejtata, heksafluorosilikato de natrio disproporciiĝas:

### Reakcio 2 
* Per traktado kun forta acido, ĝi malkomponiĝas:

### Reakcio 3 
* La samo okazas per agado de fortaj alkaloj:

### Reakcio 4 
* Kiam hejtata sub agado de natria karbonato ĝi malkomponiĝas:

### Reakcio 5 
* Sub agado de fluorida acido ĝi estigas la gason silician kvarfluoridon:

### Reakcio 6 
* Kiam fandita kun aluminio ĝi estigas natrian heksafluoridon:

## Referencoj 
## Literaturo 
* FairMountSantrol
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* ChemicalLand21
* Universitato de Virginio
* GuideChem
* Rslumanman

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoraj kombinaĵoj
Kategorio:Silikatoj
Naheland

773x773px|eta|rigardo al la regiono Naheland

**Naheland** estas la pejzaĝo maldekstre kaj dekstre de la rivero Nahe en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Geografio 
La suda etendaĵoj de la Hunsrück kaj la nodaj de la Nordpalatinata montolando ambaŭflanke de la rivero Nahe nomiĝas „Naheland“.
Naheland etendiĝas ĉirkaŭ 80&nbsp;km en okcidenta-orienta direkto de la fonto de la rivero en Sarlando ĝis la enbuŝejo en la Rejno en Bingen. La pejzaĝo en la okcidento estas karakterizata je arbaroj, en oriento dominas larĝaj vitejaj zonoj ĉirkaŭ la rivero. Temass pri la vitikultuta regiono Nahe.

## Distriktoj 
La regiono Naheland situas en la distriktoj Birkenfeld kaj Bad Kreuznach.

## Vidu ankaŭ 

Kategorio:Pejzaĝoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Mezaltaj montaroj
Natria formiato

**Natria formiato**, **formiato de natrio** aŭ **HCOONa** estas natria salo de formiata acido, kiu estas komerce disponebla kiel blanka hidroskopa pulvoro. Ĝi uzatas kiel nutro-aldonaĵo kaj en pluraj tinkturoj kaj presprocezoj.

En laboratorio ĝi agas kiel bugragento por fortaj mineralaj acidoj por plialtigi ĝian pH kaj kiel malglaciigagento. En struktura biologio, natria formiato uzatas kiel kriogenika protektanto por eksperimentoj kun ikso-radia difrakto sur proteinaj kristaloj, kiuj kutime okazas sub temperaturo je 100K por malpliigi la efektojn de la radia danĝero.

## Sintezo 
* Sintezo pere de reakcio inter formiata acido kaj natria karbonato:
\mathrm{2\ HCOOH\ +\ Na_2CO_3\longrightarrow\ 2\ HCOONa\ +\ H_2O\ +\ CO_2}
* Sintezo pere de reakcio inter natria hidroksido kaj karbona unuoksido:
\mathrm{NaOH + CO \longrightarrow HCOONa}

## Reakcioj 
* Ĝi reakcias kun sulfata acido por estigi formiatan acidon:
\mathrm{2\ HCOONa + H_2SO_4 \longrightarrow 2\ HCOOH + Na_2SO_4}
* Sub temperaturo pli alta ol  ĝi fariĝas natria oksalato:
\mathrm{2\ HCOONa \ \xrightarrow { \ \Delta \ } \ \ (COO)_2Na_2 + H_2 \uparrow}
* Kaj natria oksalato malkomponiĝas en natrian karbonaton kaj karbonan unuoksidon:
\mathrm{(COO)_2Na_2 \ \xrightarrow { >290^{o} } \ \ Na_2CO_3 + CO \uparrow}

## Referencoj 
## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* Santa Cruz Biotechnology 
* NIST National Institute of Standards and Technology
* The Good Scents Company
* Organic Chemistry Portal
* Concise Encyclopedia Chemistry, Mary Eagleson
* Chemistry: The Practical Science, Volume 10, Paul B. Kelter, Michael D. Mosher, Andrew Scott

## Eksteraj ligiloj 
* Preparadoj kaj proprecoj de natria formiato
* Reduktiga povo de formiatoj
* Natria formiato
* Procezado de natria formiato

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Formiatoj
Ponto de la Popleto

La **Ponto de la Popleto** () de Sevilo (Hispanio) estas kontraŭpez-kolona stajponto kiu transiras la riveron Gvadalkiviro. Ĝi estis dizajnita de Santiago Calatrava kaj finiĝinta en 1992. Ĝi konstruiĝis por faciligi la aliron al la insulo La Cartuja, kie okazis la Ekspozicio de 1992. 

La unua projekto konsistis je du samaj pontoj, ĉiu rigardanten en kontraŭan direkton, sed la buĝeto ne sufiĉis por du, pro tio fine nur unu estis konstruita. La ponto konsistas el nur unu kolono kiu funkcias kiel kontraŭpezo por la 200 metroj de la ponto danke al 13 longaj kabloj. Alia ponto kiu similas al la sevila ponto estas Ponto de la Sunhorloĝo, ankaŭ de Calatrava, finkonstruita en 2004 en Redding (Kalifornio).

  

Kategorio:Konstruaĵoj en Sevilo
Kategorio:Transporto en Sevilo
Télégraphe (pariza metrostacio)

**Télégraphe** [teleɡʁaf] () estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 11, situanta inter la 19-a kaj 20-a arondismentoj de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita en 1935. Pro ties profundeco de 20 metroj, kaj ties situo sur malstabila grundo, ambaŭ vojoj estas apartigitaj de abutmento.

Ĝia nomo devenas de Strato du Télégraphe, kiu devenas de la invento de Claude Chappe, franca fizikisto (1763-1805). Li instalis sian aparaton, kiun li nomis "tachygraphe" (taĥografo), sur tiun kulminon (128 metroj).

centra|280ra|eta|Nova alirejo rue du Docteur-Potain‎

## Proksime 
* Tombejo de Belleville
* Skvaro Belleville - Télégraphe
* Ĝardeno Pixérécourt
* Ĝardeno Léon-Zyguel
* Ĝardeno Emmi-Pikler
* Preĝejo Notre-Dame-des-Otages
* Ambasado de Burundo

## Interkonektoj 
*  RATP 60
*  N12 N23

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 11 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 11 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 19-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 20-a arondismento de Parizo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1935
Natria heksafluoro-fosfato

**Natria heksafluorofosfato **, **heksafluorofosfato de natrio** aŭ **NaPF6** estas neorganika kombinaĵo de natrio, fosforo kaj fluoro, blanka salo, uzata en analiza kemio. Ĝi povas rekristaliĝi el solvaĵo da acetonitrilo kaj vakue sekigita sub meditemperaturo. Ĝi estas irita kaj higroskopa substanco. Natria heksafluorofosfato, same kiel natria heksafluoroantimoniato povas uzati por fluorigo de organosiliciaj kloridoj.

## Sintezo 
### Sintezo 1 
* Reakcio inter fosfora kvinklorido, natria klorido kaj fluorida acido:

### Sintezo 2 
* Reakcio inter fosfora kvinfluorido kaj natria fluorido:

### Sintezo 3 
* Reakcio inter fosfora kvinklorido, natria fluorido:

### Sintezo 4 
* Traktado de heksafluorofosfata acido kaj natria hidroksido:

### Sintezo 5 
* aŭ natria bikarbonato:

### Sintezo 6 
* Per reakcio inter dufosfora kvinoksido kaj fluorida acido sekvata de neŭtraligo kun natria hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kiam hejtata, ĝi malkomponiĝas:

### Reakcio 2 
* La anhidra kristala salo estiĝas kiam vakue hejtata:

### Reakcio 3 
* La hidrata kristalo malkomponiĝas kiam hejtata:

### Reakcio 4 
* Kiam traktita per varma akvo ĝi malkomponiĝas:

### Reakcio 5 
* Fortaj acidoj ĝin atakas sub hejtado:

### Reakcio 6 
* Fortaj alkaloj same ĝin atakas kiam hejtata:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Santa Cruz Biotechnology 
* Purification of Laboratory Chemicals, W.L.F. Armarego, Christina Chai
* Handbook of Inorganic Compounds, Second Edition, Dale L. Perry
* Green Chemistry: Synthesis of Bioactive Heterocycles, K. L. Ameta, Anshu Dandia
* Issues in Metal Research: 2011 Edition

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Fluoraj kombinaĵoj
Alois Bradáč

**Alois Bradáč** (naskiĝis la  en Blízkov, distrikto Žďár nad Sázavou en la ĉeĥa regiono Vysočina) estas ĉeĥa pedagogo, vojaĝisto, fotografisto, verkisto kaj pacifisto.

En la libro "Mistera Zimbabvo" la aŭtoro unue rakontas pri tragika sorto de sia avo kaj klarigas tiamaniere sian rifuzadon de militoj kaj sian pacifismon. Poste li priskribas forflugon al Sudafrika Respubliko, travivaĵojn inter mizeruloj kaj vojaĝon al Zimbabvo. Viziton de ĉiu memorindaĵo li kompletigas per historia rakonto, ligita al la memorindaĵo. Sed li traktas ĉiun rakonton tre kritike, ĉar malantaŭ pompaj vortoj pri gloraj heroaĵoj kutime kaŝiĝas normalaj militaj krimoj, murdado kaj rabado, aŭ sklava laboro de militkaptitoj en teruraj vivkondiĉoj.

Abiturientiĝis en la gimnazio de Velké Meziříčí, poste studis en Universitato de Jan Evangelista Purkyně, nun Masaryk-Universitato en Brno, kaj instruis en flegistina mezlernejo en Brno. Li travojaĝis kvardek landojn de kvar kontinentoj, publikigis milojn da fotoj kaj dekojn da riportoj kaj preparis televidajn programojn por gejunuloj.

## Verkoj 
* **Od Tróje k Hanibalovi** (*De Trojo al Hanibalo*, Jihlava: Jiprint 1996)
* **Mexiko: Mayové a souvislosti** (*Meksikio: Majaoj kaj konsekvencoj*, Doplněk; Třebíč: Akcent, 1999, Brno: Akácie, 2004)
* **Záhadné Zimbabwe** (*Mistera Zimbabvo*, Blansko: SURF, 2000)
***Babylon** (Babilonio, 2003)
***Mexiko** (Meksiko, 2004)
***Čína** (Ĉinio, 2007/2014)
***Za dědou na Bajkal** (Al Bajkalo post la spuroj de la avo, 2019)

## Fontoj 
* Nacia Biblioteko en Prago
* Moravia Landa Biblioteko en Brno
* libro "Mistera Zimbabvo", paĝo 143 priskribas bazajn vivdatojn

## Eksteraj ligiloj 
* Alois Bradáč en Datumbazo de libroj

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj vojaĝistoj
Kategorio:Ĉeĥaj fotistoj
Kategorio:Ĉeĥaj pedagogoj
Kategorio:Ĉeĥaj esploristoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Wombwell

**Wombwell** (prononcata kiel *Ŭum Ŭel*) estas urbeto proksime de Barnsley en Anglio. Ĝi havas loĝantaron de 15,180.

La origino de ĝia nomo eble signifas "Womba's well" aŭ "puto en kavo".

La urbeto havas fervojan stacidomon, kiu servas la liniojn Penistone kaj Hallam.

Wombwell estis hejmo de du karbominejoj: Wombwell Main kaj Mitchells Main.

Wombwell estas proksime de la grandaj butikumadaj kaj libertempaj instalaĵoj de Cortonwood, kaj ankaŭ havas plurajn lokajn komercojn, kiel ekzemple, kafejojn kaj vojaĝagentejojn.

Kategorio:Geografio de Anglio
Abidozo

**Abidozo** estas la greka nomo de 8a nomoso de la Alta Egiptio, ankaŭ nomata *nomoso Tinisa* de la grekoj. Abidozo estis unu el la plej influaj de Alta Egiptio, kun politika graveco ekde la Deknaŭa egipta dinastio.

La regiono, kun spuroj pri loĝado el la epoko de Nakado 1, estis la entombigloko plej grava de la pradinastia epoko kaj el la unuaj dinastioj de Antikva Egipto.

Je 5 kilometroj, nordokcidente, troviĝas *Al-Birba*, kiu probable estis, la antikva Tiniso. El tiu ĉi regiono estis la reĝoj kiujn Manetono nomumis *tinisanoj*, kiuj regis dum la du unuaj egiptaj dinastioj.

maldekstre|250px|eta|Parta vido de la reĝolisto de Abidozo.
Abidozo estis la urbo de la regantoj de la pradinastia epoko, kies loĝloko, templo kaj tomboj troviĝis tie. La templo kaj la urdo estis ade rekonstruitaj, de tempo al tempo, ĝia las trideka egipta dinastio, kvankam la nekropolo estis daŭre uzata.

La reĝoj de la unua dinastio, kaj kelkaj el la dua, estis enterigitaj en Abidozo, kaj la templo estis renovigitakaj ampleksigita por ili. Estis konstruitaj grandaj funebrejoj el adobo (poste nomitaj fortikaĵoj), en la dezerto, proksime de la urbo, fare de tri reĝoj de la dua dinastio, el kiuj la plej kompleta estas tiu de Ĥaseĥemuj.

Ekde la unuaj epokoj, Abidozo estis grava kultocentro, unue de la loka dio Ĥentjamentiu, kaj pli malfrue de Oziriso, ekde la fino de la malnova imperio de Egiptio. La pradinastia tombejo estis identigita kiel la enterigejo de Oziriso, kaj la tombo de la faraono Ĝer estis konsiderata kiel la mitologia tomo de Oziriso.

Kategorio:Urboj de Antikva Egiptio
Kategorio:Sanktaj urboj
Malalta Egiptio

eta|250px|mapo de antikva Egiptio
**Malalta Egiptio** respektive **suba Egiptio** aŭ **malsupra Egiptio** estis nomo kiun ricevis en la Antikva Egiptio la nordo de la lando, kaj inkluzivis lokojn ekde la Mediteraneo ĝis Dahŝuro, je 40 km sude de Kairo. Ĝi konsistas el fruktodona regiono de la Nildelto.

Malalta Egiptio estis konata kiel *Ta-Mehu* tio estas "papiruslando". Ĝi estas "malalta" en rilato kun la trafluo de la rivero Nilo. Ĝi estis reprezentita de la Ruĝa krono (*Mhs, net, bit, deshret, uer*) kaj la vespo. Ankaŭ la aspido, simbolo de la diino Uaĝet, estis la simbolo de Malalta Egiptio. Ĉe la trono de la faraono ĝi estis reprezentita de papirusoj.

Malalta Egiptio estis dividita je dudek distriktoj nomataj nomosoj, kies organizado suferis plurajn modifojn laŭlonge de ĝia historio. Ĝia klimato estas pli milda ol tiu de la Alta Egiptio, kun temperaturoj malpli ekstremaj kaj pli oftaj pluvadoj.

## Vidu ankaŭ 
* Alta Egiptio
* Meza Egiptio
* Nubio
* Suba kaj Supra Egiptio

Kategorio:Geografio de Antikva Egiptio
Natria fosfido

**Natria fosfido**, **fosfido de natrio** aŭ **Na3P** estas neorganika kombinaĵo de natrio kaj fosforo, jona salo de alkala metalo kun fosfida anjono(P3−). Natrio kaj fosforo estigas sennombrajn fosfidojn, tiel kiel Na3P, Na2P5, Na3P7, Na3P11 kaj NaP7, NaP15.

Fosfido de natrio estas bruliva substanco kiam ekspoziciata al hejtado aŭ flamo. Ĝi reakcias kun akvo por estigi NaOH, iu koroda materialo, kaj fosfino, bruliva kaj venena gaso. Fosfino ordinare spontanee ekfajras kun aero. Se ekzistas troo da akvo, la fajro de la fosfino kutime ne ekbrulas la ĉirkaŭantajn materialojn.

## Sintezo 
* Metala natrio reakcias kun fosforo por estigi natrian fosfidon.
\mathsf{P4 + 12\;Na  \ \xrightarrow{}\ 4\;Na_3P}
* Ĝi sintezeblas ekde reakcio inter metala natrio kaj fosfora kvinklorido sub alta temperaturo:
\mathsf{PCl_5 + 8\;Na  \ \xrightarrow{}\ Na_3P + 5\;NaCl}
* Natria fosfido sintezeblas vakue per senpera reakcio inter natrio kaj fosforo:
\mathsf{3\;Na + P \ \xrightarrow{400^oC}\ Na_3P }
* Per traktado de natrio diluita en likva amoniako kaj ruĝa fosforo:
\mathsf{NH_3 + 3Na + P \ \xrightarrow{}\ Na_3P\cdot NH_3 }
* Sekve, oni povas izoli la rezultajn produktojn:
\mathsf{Na_3P\cdot NH_3 \ \xrightarrow{180^oC}\ Na_3P +  NH_3 }
* Vakua reakcio inter fosfino kaj metala natrio sub alta temperaturo:
\mathsf{2 PH_3 + 6\;Na \ \xrightarrow{180^oC}\ 2\;Na_3P + 3\; H_2 }

## Reakcioj 
* Ĝi reakcias kun akvo por estigi natrian hidroksidon:
\mathsf{Na_3P + 3H_2O \ \xrightarrow{}\ PH_3\uparrow + 3\;NaOH }

## YouTube 
* Jonaj ligoj de la natria fosfido
* Aluminia fosfido
* Fosfina gaso
* Aluminiaj fosfidoj
* Fosfino

## Literaturo 
* Cameo Chemicals
* Chemical Book
* Environmental Chemistry
* Hamilton and Hardy's Industrial Toxicology, Raymond D. Harbison, Marie M. Bourgeois, Giffe T. Johnson
* The Pearson Guide To Inorganic Chemistry For The Iit Jee, Singhal
* The Pearson Guide to Objective Chemistry for the AIEEE, Singhal Atul
* The Chemistry of Lithium, Sodium, Potassium, Rubidium, Cesium and Francium ..., William A. Hart,O. F. Beumel,Thomas P. Whaley

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosfidoj
Natria fumarato

**Natria fumarato**, **fumarato de natrio** aŭ **Na-OOC-(CH)-2-COO-Na** estas natria salo kaj organika derivaĵo el fumarata acido kaj natria hidroksido. Ĝi uzatas kiel acida kontrolanto en procezitaj nutraĵoj, en kosmetikaĵoj kaj produktoj por la haŭto kaj hararo.

Natria fumarato kaj fumarata acido kelkfoje estas uzataj kiel gravaj elektrono-akceptantoj en kultivado de certaj anaerobaj mikroorganismoj. Ĝi estas komerce disponebla kiel blanka kristala pulvoro kaj akvosolvebla.

Natria fumarato estas izomero de natria maleato.

## Sintezo 
* Natria fumarato estas sintezebla pere de reakcio inter la fumarata acido kaj natria hidroksido:
\mathsf{H-COO-(CH)_2-COO-H + 2\;NaOH \ \xrightarrow{}\ }
\mathsf{Na-COO-(CH)_2-COO-Na + 2\;H_2O}
* aŭ pere de reakcio inter fumarata acido kaj natria bikarbonato:
\mathsf{H-COO-(CH)_2-COO-H + Na_2CO_3 \ \xrightarrow{}}
\mathsf{Na-COO-(CH)_2-COO-Na + H_2O + CO_2 \uparrow}

## Reakcioj 
* Preparado de feroza fumarato pere de natria fumarato kaj feroza sulfato:
\mathsf{Na-COO-(CH)_2-COO-Na + FeSO_4 \ \xrightarrow{}}
\mathsf{Fe[COO-(CH)_2-COO] \downarrow + Na_2SO_4}
* Kalcia fumarato estiĝas per traktado de natria fumarato kaj kalcia klorido:
\mathsf{Na-COO-(CH)_2-COO-Na + CaCl_2 \ \xrightarrow{}}
\mathsf{Ca[COO-(CH)_2-COO] \downarrow + 2\;NaCl}

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Alpha Chemika 
* Fundamental Concepts Of Applied Chemistry, Jayashree Ghosh
* Chemical Book
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 1, George A. Burdock
* GuideChem

## Vidu ankaŭ 
* Natria maleato
* Natria malikato
* Natria malonato

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fumaratoj
Dekoka dinastio de Egiptio

[eta|250px|Templo de [Hatŝepsut en Deir el-Bahari.]]
La **dekoka dinastio** de Antikva Egiptio estis formata de aro da faraonoj kiuj regis en Antikva Egiptio inter la jaroj 1550 kaj 1295&nbsp;a.&nbsp;K., proksimume. Tiu ĉi epoko estas konsiderala kiel a plej brila kaj pinta de la faraona civilizo, same kiel ĝia epoko de plej granda teritoria ekspansiiĝo. Ĝi estigis la komencon de la epoko nomata de la historiistoj kiel Nova Egipta Imperio. La prospera 18a dinastio konsistas el 14 aŭ 15 reĝoj, preskaŭ ĉiuj bone dokumentitaj.

## Faraonoj de la 18a dinastio 
Nomoj literumitaj el la epigonoj de Manetono kaj samepokaj hieroglifoj.

* Inter parentezo la reĝa ordo, sekvata de la asignitaj rego-jaroj.
* Kelkaj epigonoj de Manetono inkluzivas en la 18a dinastio kelkajn faraonojn de la 19a.
* Referencoj: W. G. Waddell: *Manetho*; Kembriĝo, 1940.


!18 
Kategorio:2-a jarmilo a.K.
Unua egipta dinastio

La **Unua dinastio** de egiptaj faraonoj estas parto, kune kun la 2a dinastio, de la Arkaika Periodo, al la proksima Abidozo, en la Alta Egiptio.

La periodo koincidas kun la fino de la periodo nomata Nakado 3 kaj trairas ekde la jaro 3100 ĝis 2900 a.K proksimume, kvankam tiu ĉi dinastio varias laŭ la komparitaj kronolgioj en la bibliografiaj fontoj laŭ la metodoj adoptitaj.

La unuaj faraonoj solidigis la unuigon de la Alta kaj Malalta Egiptio sub ilia povo, ekiĝante la historio de la faraona Antikva Egiptio kaj tiel la *Unua Dinastio* de Egiptio. Malgraŭ la unuiĝo, administre ili restis kiel du lokaj ŝtatoj, origino de la estontaj nomosoj.

[eta|180ra|Dometo el [eburo eltrovita en tombo de Abu Roash (proksime al Kajro) de la epoko de la faraono Den.]]

La opinio de la plejmulto el la esploristoj kaj egiptologoj estas tiu ke la unua faraono kaj unuiginto de la lando estis *Horuso* Narmero (poste nomata Menio en la Reĝa Listo de Abidozo kaj la Torin-papiruso, Menes por Manetono, kaj Men aŭ Min por Herodoto).

## Hipotezoj pri la unuiĝo de Egiptio 
La formado de la egipta ŝtato estas debat-objekto; ekzistas pluraj teorioj kiuj klopodas ekspliki la diversajn faktorojn, kaŭzojn kaj procezojn kiuj kunigis la Ŝtaton egiptan.

:Subtenantoj de paca origino, fondita super komercaj rilatoj: Bruce Trigger (d:Q991855), Dietrich Wildung (d:Q97830) kaj Eva Christiana Köhler (d:Q1379148).
:Pere de militoj, invadoj kaj aliaj konfliktoj: Hans Kayser (d:Q15451819), Wolfgang Helck (d:Q74888) kaj Thomas von der Way (d:Q53710057).
:Miksaĵo de pluraj faktoroj: Michael A. Hoffman (d:Q6828066), Barry Kemp (d:Q4864383) kaj Kathryn A. Bard (d:Q15451819).

## Faraonoj de la 1-a dinastio 
## Referencoj 

!01 
Kategorio:3-a jarmilo a.K.
Kategorio:4-a jarmilo a.K.
Ununatria citrato

**Natria citrato unubaza**, **citrato unubaza de natrio** aŭ **NaH2C6H5O7** estas ununatria acido-salo de citrata acido kaj natria hidroksido. Pro tio ke la citrata anjono prezentas ankoraŭ du hidrogenojn jonigeblajn, ĝi uzatas kiel relative forta sekvestranto en nutro-industrio. Biologie ĝi uzatas kiel por eviti aglutiniĝon de trombocitoj en sangospecimenoj. Aliaj natriaj saloj de citrata acido estas trinatria citrato kaj dunatria citrato.

## Sintezoj 
* Reakcio inter diluita natria hidroksido kaj citrata acido:
\mathsf{NaOH + C_6H_8O_7 \ \xrightarrow{}\ Na-C_6H_7O_7 + H_2O}
* Reakcio inter natria bikarbonato kaj citrata acido:
\mathsf{NaHCO_3 + C_6H_8O_7 \ \xrightarrow{}\ Na-C_6H_7O_7 + H_2O + CO_2 \uparrow}
* Reakcio inter natria karbonato kaj citrata acido:
\mathsf{Na_2CO_3 + 2\;C_6H_8O_7 \ \xrightarrow{}\ 2\;Na-C_6H_7O_7 + H_2O + CO_2 \uparrow}

## Reakcio 
* Citrata acido reakcias kun kalcia acetato por estigi precipitaĵon de kalcia citrato:
\mathsf{3\;Ca[H_3C-COO]_2 + 2\;Na-C_6H_7O_7 \ \xrightarrow{}}
\mathsf{Ca_3[C_6H_5O_7]_2 + 2\;Na[H_3C-COO] + 4\;H_3C-COOH}

## Proprecoj 
Ununatria citrato estas maldike blanka aŭ senkolora pulvoro aŭ kristalaj granuloj kun milda acido-gusto simila al citrata acido. Ĝi estas tre solvebla en akvo kaj preskaŭ nesolvebla en etanolo. Natria citrato unubaza same uzatas kiel anti-koagulanto en sangodonado.

## Vidu ankaŭ 
* Citratoj

## Literaturo 
* Drugs.com
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* Patient.info
* Saving Money on Medicines: The Drugs Budget Handbook, Penny Blanch

## Vidu ankaŭ 
* Na3C6H5O7
* Na2C6H6O7
* Citratoj

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Citratoj
Narmer

**Narmer** (aŭ **Meneso**) estis la unua faraono de la Antikva Egiptio kaj fondinto de la 1a dinastio ĉirkaŭ la 4a jarmilo a.K, en la jaro 3150 a.K. ekiĝante en la Frua Dinastia Periodo de Egiptio (3150 - 2680).

Kvankam lia identeco estas debatita, la egiptologoj koincidas ankaŭ identigante lin kun la faraono *Meneso*. La unua faraono nomata 'Meni' en la Reĝa Listo de Abidozo kaj la Reĝolisto de Torino, *Men* aŭ *Min* de Herodoto kaj *Menes* de Tis de Manetono en liaj epitomoj, verkoj de Seksto Julio Afrika, Eŭzebio de Cezareo kaj la monaĥo Georgo Sinkelo.eta|Ambaŭ flankoj de la tabuloeta|dekstra|250px|Paleto de NarmerMenes regis dum 62 jaroj laŭ Seksto Julio Afrika, aŭ 60 jaroj laŭ Herodoto kaj Georgo Sinkelo. Kvankam en la armena versio de Eŭzebio de Cezareo li nur regis 30 jarojn.

Menes estis reĝo de la Supra Egiptio, ebla sukcedanto de *Hr skr*, Horus Skorpio. Li konkeris Suban Egiption (Nildelto) kaŭ starigis la ĉefurbon en *Ineb Hedi* "Blanka murego", la estonta Memfiso. Li avancis kun sia armeo trans la landlimoj kaj pereis premita de hipopotamo laŭ Seksto Julio Afrika). La venko de la unua unuiĝo de la Antikva Egiptio restis alegorie registrita en la tiel nomata Paleto de Narmer, laŭ Gardiner.

## Eksteraj ligiloj 
* *The Narmer Catalog*
Deknaŭa dinastio de Egiptio

[eta|Ramseso la 2-a en [Temploj de Abu Simbel|Abu Simbel.]]
La **Deknaŭa dinastio de Egiptio** konsistis el faraonoj de la Nova Imperio kiuj regis la landon de 1295 al 1186&nbsp;a.&nbsp;K., proksimume. Ili estis la sukcedintoj de la tre grava 18a dinastio kaj, kun pli aŭ malpli da sukceso, ili klopodis ŝanĝi la situacion de la lando al epoko de Amenofiso la 3-a kaj liaj antaŭantoj.

La epoko historia konsistanta el la 19a kaj 20a dinastioj estas nomata **ramsesa epoko**, pro la nomo de ĝiaj plej gravaj faraonoj.

Entute temas pri ok reĝoj de tiu ĉi dinastio, kvankam ili ili nur elstaris la unuaj kvar. Poste la egipta monarkio ekperdis povon kaj internacian influon. Post tio ĝi neniam plu rehavis tiun antaŭan privilegian situacion.

## La faraonoj en antikvaj dokumentoj 
Nomoj transliterumitaj de la epitomoj de Manetono kaj samepokaj hieroglifoj.

* Nomo kaj jarnombro de regado asignitaj (Dodson).
* Kelkaj epigonoj de Manetono inkluzivas en la 18a dinastio kelkajn faraonojn de la 20a:
** Situanta en la 18a (*). Ripetita en la 18a (**).
* Referencoj: W. G. Waddell: Manetho; Kembriĝo, 1940.

### Kronogramo 

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:15
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period = from:-1300 till:-1150
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:-1300

Colors =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1295 till: -1294 color:PA text:"Rameso la 1-a"
  from: -1294 till: -1279 color:PA text:"Setio la 1-a"
  from: -1279 till: -1213 color:PA text:"Ramseso la 2-a"
  from: -1213 till: -1203 color:PA text:"Merenptaho"
  from: -1203 till: -1199 color:PA text:"Amenmeseso"
  from: -1199 till: -1193 color:PA text:"Setio la 2-a"
  from: -1193 till: -1187 color:PA text:"Siptaho"
  from: -1193 till: -1185 color:PA text:"Taŭserto"
  barset:skip


!19 
Kategorio:12-a jarcento a.K.
Kategorio:13-a jarcento a.K.
Saargau

**Saargau** aŭ **Sargovio** estas unue franka graflando, due altaĵĉeno inter la riveroj Saro kaj Mozelo aŭ en la suda parto inter la rivero Saro kaj la franca limo al Germanio.
[eta|grego de [vogeza bovo|vogezaj bovoj apud „Wolferskopf“ kun rigardo al Sargavio]]
eta|Sargovio apud Kerlingen
eta|Sargovio apud Merzkirchen
eta|fonto sanktaĵo Sudelfels
eta|ruino de la romia kultejo en Ihn
eta|Oranna-kapelo apud Berus

## Grafschaft Sargovio 
La Sargovio estis franka graflando, kiu jam ekzistas dokumente pruvita en la 7-a jarcento. La graflando Sargovio etendiĝis tiam en la tuta valo de la rivero Saro. En la traktato de Meersen (870) estis menciitaj du saraj graflandoj: '** (malsupra Sargovio) kaj **' (supra Sargovio). Hodiaŭ nur la malsupra Sargocio ankoraŭ portas la nomon Sargovio.

## Regiono (pejzaĝo) Sargovio 
Sargovio estas altaĵo okcidente de la rivero Saar. Ĝi etendiĝas en la sudo ĉe Berus, ĉiam ĉe la franca landlimo norden, de Sarlando ĝis Rejnlando-Palatinato. En la nordo la rivero Mozelo formas la limon. La urbo Konz, kie la Saro enfluas la Mozelon estas la fino de la Sargovio.

La orienta rando de Sargovio falas parte krude al la valo de la rivero Saro. En la okcidento, direkte al Loreno kaj trans la ŝtata limo, la pejzaĝo estas pli ebena kaj malkruda. Geologie la Sargovio apartenas al la Lorena ŝtupolando. Sur la okcidentaj deklivoj da la Sargovio apud la Mozelo oni kultivas vitojn. precipe la vitvario Elbling estas kultivata tie.

Sargovio altas en la nordaj partoj je ĉirkaŭ 400 m super marnovelo: (Nitteler *Höcht* (390 m), Helenenkreuz apud Wincheringen (413 m), pli sude la Eiderberg apud Freudenburg (440 m) kaj la monto Kewelsberg apud Tünsdorf (442 m).

## Vidindaĵoj 
* Berus: restaĵoj de mezepoka urba fortikaĵo, paroĥa preĝej St.Martin, Eŭropa monumento, Oranna-kapelo
* Felsberg: Teufelsburg
* St. Barbara: romia kuprominejo
* Ihn: romia sanktejo ĉe „Sudelfels“
* Siersburg: burga konstruaĵo. valo de la rivero Nied
* Niedaltdorf: gutŝtona kaverno.
* Wellingen: skulptista simpozio „Ŝtona ĉe la limo“
* Orscholz: Cloef (elrigardejo ĉe la Sarmeandro),
* Borg: Rekonstruierte römische Villa
* Kastel-Staadt: Klause alte super la rivero,
* Gisingen: muzeo „domo Sargovio“ (Haus Saargau)
* Beckingen: naturprotektejo „Wolferskopf“ kun domo „Fischerberghaus“

## Eksteraj ligiloj 
* Literatur über den Sargovio (Saarland) in der Saarländischen Bibliographie
* Regionalmanagement Region Sargovio

Kategorio:Geografio de Sarlando
Kategorio:Geografio de Rejnlando-Palatinato
Nejthotep

**Nejthotep**, probabla edzino de la faraono Hor-Aha kaj reĝino regento de la heredanto Ĝer, de la unua egipta dinastio. miniaturadeimagen|Nejthotep skribita per hieroglifo|dekstra|etaAliaj historiistoj supozas ke Nejthotep estis edzino de Narmer, kaj eĉ la patrino de la faraono Hor-Aha.

Ŝia nomo Neithotep, signifas "la diino Nejt estas kontentigita", kaj indikas ke ŝi venis origine el la Malalta Egiptio kaj ke ŝia geedziĝo kun Hor-Aha, reganto de Alta Egiptio, havis la celon solidigi la unuiĝon inter la du regionoj, la Alta kaj la Malalta Egiptio.

Ŝia mastabo (53,4 x 26,7 m) troviĝas en Nakado kie estis eltrovita la sigelo de Hor-Aha, kun la simboloj de egipta faraono.

## Referencoj 
Kategorio:1-a egipta dinastio
Kategorio:Egiptaj reĝinoj
János Lippay

**János Lippay** [jAnoŝ lipai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lippay János** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro, botanikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *zombori*, lia familia nomformo estis *Lippai*. Lia frato estis György Lippay.

János Lippay http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  1606 en Hungara reĝlando en Pozono (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1666 en Trencsén (nuntempa Trenčín en Slovakio).

## Biografio 
János Lippay lernis en sia naskiĝurbo kaj Vieno. En Leoben li aliĝis al la jezuitoj en 1624. Li studis filozofion en Graz inter 1626 kaj 1628, poste li instruis gramatikon en Győr kaj Nagyszombat. Inter 1632 kaj 1635 li lernis teologion, en Graz li pastriĝis en 1635, li monaĥiĝis en 1643. Inter 1638 kaj 1641 li estis rektoro en kolegio de Győr, poste li instruis en Vieno. Li estis rektoro en Jezuita Universitato de Nagyszombat inter 1644 kaj 1646 http://www.elte.hu/rektorok, poste en aliaj urboj li havis signifajn edukajn postenojn. En la lasta vivperiodo li vivis en la ĉefepiskopa kortumo en sia naskiĝurbo. Tie li ekvidis la renesancan ĝardenon, pri kio li verkis libroserion.

## Elektitaj publikaĵoj 
La volumoj *A Posoni kert* (=La Posona ĝardeno) estas priskribo de la ĉefepiskopa ĝardeno, la unua hungarlingva faklibro pri la ĝardenkulturo. Ĝi aperis lastfoje en 2006.
* *Virágos kert* (Flora ĝardeno), (1664)
* *Veteményes kert* (Horta ĝardeno), (1664)
* *Gyümölcsös kert* (Frukta ĝardeno), (1667, 1753)
Aliaj verkoj:
* *Calendarium Oeconomicum Perpetuum, Az az Esztergomi Érsek Urunk…* (1662, 1674, 1751)
* *De institionibuset seminatione* (1663)
* *De fonctibus diversissimis producendus* (1666)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio
* hungara biografieto kun bildoj kaj priskriboj de "A Posoni kert"

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Zakariás Ignác Trinkelius

**Zakariás Ignác Trinkelius** [zakariAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Trinkelius Zakariás Ignác** estis germandevena hungarlandana pastro, monaĥo, profesoro. Lia nomvarianto estis *Trinkellius*.

Zakariás Trinkelius http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  1602 en Hungara reĝlando en Pozsony (tiam konata ankaŭ *Pressburg*. Li mortis la  1665 en Pozsony/Pressburg.

## Biografio 
Zakariás Trinkelius apartenis al la germana minoritato de la lando. Li  aliĝis al la jezuitoj en 1617, en 1628 li pastriĝis en Graz. Inter 1630 kaj 1640 li instruis en Graz, kie li estis rektoro inter 1641 kaj 1644, poste li havis signifajn jezuitajn postenojn. Inter 1658 kaj 1661 li estis rektoro en Jezuita Universitato de Nagyszombat http://www.elte.hu/rektorok, poste li ricevis diversajn jezuitajn kaj edukajn postenojn. Li ofte estis malsana, tial li malofte instruis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Major Dei Gloria, Finis unicus Societat...* (1656, 1660, 1663)
* *Divinatorium Viae et Vitae Aeternae: Seu methodus Spiritualis ...*  (1663)
* *Historia Erectionis et Dedicationis Statuae B. V. Mariae Immaculatae conceptae in foro Aulico* (1667)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Márton Palkovich

**Márton Palkovich** [palkoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palkovich Márton** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro. Lia familia nomvarianto estis *Palkovics* (sama prononco).

Márton Palkovich http://lexikon.katolikus.hu/P/Palkovics.html naskiĝis la  1606 en Hungara reĝlando en Vittenc (nuntempa Chtelnica en Slovakio). Li mortis la  1662 en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).

## Biografio 
Márton Palkovich aliĝis al la jezuitoj en 1625. Post siaj studoj li instruis diversajn studobjektojn ekde 1638 en Jezuita Universitato de Nagyszombat. Li estis rektoro inter 1648 kaj 1652, poste inter 1654 kaj 1658 http://www.elte.hu/rektorok. Li estis rektoro en 1659 en Kassa unu jaron, poste li emeritiĝis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Exercitatio Philosophica ill. ac rev. archiepiscopo Strigoniensi Emerico Losi ...* (1638)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* https://demo.edit.elte.hu/xmlui/handle/123456789/337/browse?value=Palkovics+M%C3%A1rton+(Nagyszombat%3A+rektor%2C+1606-1662)&type=author 

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Ĝer

**Ĝer** estis la tria faraono de la unua egipta dinastio, ĉ. 2974-2927&nbsp;a.&nbsp;K.

Tamen, kelkaj historiistoj debatas ĉu Meneso kaj Hor-Aha estis la sama persono, tiukaze, li estus la dua faraono de la unua dinastio.230ra|dekstra|eta|Steleo de Ĝer.Laŭ Manetono, **Kenkenes** regis dum 31 jaroj (Seksto Julio Afrika) aŭ 39 (Eŭzebo de Cezareo). Wilkinson emfazigas en la preskaŭ liatempa kaj plej preciza Ŝtono de Palermo kiu atribuas al li "41 jarojn kompletaj kaj partaj." Wilkinson rimarkigas ke la jaroj 1 al 10 de la regado konserviĝas en la dua registro de la ŝtono de Palermo, dum la cetero estas registrita en la dua registro de la *Fragmento de Kajro*.

Ĝer estis filo de Hor-Aha kun eble unu el liaj edzinoj nomata Ĥanetap. La edzino de Ĝer eble estis Meritneit. Ĝer multe strebis por solidigi la unuiĝon de Egiotio sub lia regado. Oni kalkulas ke li konkeris Sejat-landon, la plejparto de Sinajo kaj la sudo de Kanaano.

## Referencoj 
### Citaĵo 
Kategorio:Faraonoj
Kategorio:1-a egipta dinastio