Ĝeneva akvoĵeto

La **Ĝeneva akvoĵeto** ( [ ʒɛ do ], signifante akvoŝpruco) estas granda fontano en la Lemano, ĉe la enfluejo al rivero Rodano, kun akvoŝpruco ĝis 140 metrojn alta. Ĝi estas unu el la famaĵoj de la urbo Ĝenevo.

Ĝi estas unu el la plej famaj turismaj allogaĵoj de la urbo  kaj unu el la plej grandaj fontanoj en la mondo. 

## Priskribo 
La akvoŝpruco, kiu ŝprucas el la fontano, leviĝas je granda alteco kaj videblas de ĉie en la urbo kaj eĉ de aviadilo je alteco de 10 km super ĝi. 

Kiam la fontano funkcias, estas ĉirkaŭ 7 000 litroj da akvo en la aero en iu ajn momento, kaj ĉiu guto bezonas ĉirkaŭ 16 sekundojn por reveni al la lagosurfaco de la momento, kiam ĝi estas ŝprucita el la fontano. Kiam estas forta vento, la fontano emas malsekigi sian ĉirkaŭaĵon, kaj pro ŝanĝoj en la ventodirekto, vizitantoj en la ĉirkaŭaĵo de la fontano povas subite malsekiĝi.

La blanka koloro de ĝia akvokolono kaj plumo ŝuldiĝas al la speciala formo de la ajuto (16 cm en diametro), kiu tuj plenigas la akvon elĵetitan el ĝi per aervezikoj.

Ekde 2003, la fontano funkcias la tutan tagon, ĉiun tagon de la jaro, escepte de frostaj tagoj kaj tagoj kiam estas aparte forta vento. La fontano funkcias ankaŭ vespere inter printempo kaj aŭtuno, kaj estas lumigita per 12 ampoloj konsumantaj 108 kilovatojn.

Pli detale, ekde 2003 la fontano funkciis ĉiutage laŭ speciala horaro: dumtage en la vintraj monatoj; ĝis sunsubiro dum labortagoj printempe, aŭtune kaj somere; kaj ĝis preskaŭ noktomezo dum semajnfinoj kaj ferioj. En novembro, la fontano estas tute malŝaltita. Ĝi ankaŭ estas malŝaltita dum tre fortaj ventoj kaj frostaj temperaturoj.

Sed, dum la koronavirusa pandemio, la fontano estis fermita inter la 20-a de marto kaj la 11-a de junio 2020, la plej longa fermo en ĝia historio.

Ĝi aperas en la oficiala turisma retejo de la urbo kaj en la oficiala emblemo de la gastigado de UEFA-Eŭro 2008 en Ĝenevo.  

La alteco de la Ĝeneva fontano ne povas esti pliigita pro la urba loko de la fontano. 

## Historio 
En 1891, la 600-a datreveno de la Konfederacio, la urbo Ĝenevo decidis translokigi la grandan fontanon al la lagobaseno kiel turisma allogaĵo kaj pliigi la akvopremon. 

Origine nur kelkajn metrojn alta, la fontano funkciis kiel prema savvalvo, funkciante kiel akvokluzo por la premizita akvodukto de la elektrocentralo *Forces Motrices de la Coulouvrenière*, konstruita en 1885, kiun ĝenevaj juvelistoj uzis por funkciigi siajn maŝinojn. Tio sorbis nedeziratajn pintojn dum laborinterrompoj kaj indikis troan premon.

Origine, en 1891, la maksimuma alteco de la ŝprucaĵo estis 90 metroj. La fontano estis instalita en sia nuna loko en 1951 ĉe pumpstacio situanta en la lago sub ĝi, por ke akvo povu esti ĉerpita el la lago mem, anstataŭ el la akvedukto, kiel antaŭe. La fontano havas du pumpilojn kun totala povumo de proksimume 1000 kW. Ĝi elĵetas 500 litrojn da laga akvo ĉiusekunde kun rapideco de 200 km/h.

## Similaj konstruoj 
* En Araŭo, simila akvofontano estis konstruita sur la suda bordo de la Aro en 2005, sekvante la ekzemplon de la ''Jet d'eau* de Ĝenevo.
* Simile, la private financita Hamburga Alster-fontano, kiu havas averaĝan altecon de 60 metroj, estas inspirita de la *Jet d'eau'' (1986).
* En Halle an der Saale (urbo meze de Germanujo) fontano ekfunkciis en 1968.
* La Monumento al Kapitano James Cook en Kanbero, kiu ankaŭ inkluzivas akvofontanon, funkcias ekde 1970.
* Ekde 1985, la plej alta fontano en la mondo estas la Fontano de Reĝo Fahd en Sauda Arabio, atingante ĝis 312 metrojn.

## Bildoj 

Dosiero:Jet_d'eau_1886.jpg|La unua versio de ''jet d'eau'', ĉirkaŭ 1886.
Dosiero:ETH-BIB-Genf_=_Genève,_Salève,_Mont_Blanc_aus_300_m-Inlandflüge-LBS_MH01-007927.tif|alternative=|Aervido en 1937, antaŭ la nuntempa Jet d'Eau, fotita de Walter Mittelholzer
Dosiero:ETH-BIB-Genf-_Genève-LBS_H1-017794.tif|alternative=|Elaera vido en 1954
Dosiero:View_of_Jet_D'eau_from_St_Pierre_Cathedral.jpg|Vido de la akvoĵeto de Katedralo Sankta Piero
Dosiero:JetdEau-avi.jpg|Jet d'Eau kun blua lumo en 2007
Dosiero:Jet_d'eau_Geneva.jpg|En 2019 kun ĉielarka efiko
Dosiero:Le_jet_d-eau_de_Genève.jpg|alternative=|Elaera vido en 2020

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Monumento al Kapitano James Cook, simila akvoĵeta fontano en Kanbero, Aŭstralio (d:Q928264)

## Eksteraj ligiloj 
* SIG Genève, la prizorganto de la akvoĵeto
* ''Jet d'Eau'' retpaĝo ĉe retejo de la Urbo de Ĝenevo
* Akvoĵeto videblas en Google Mapoj

Kategorio:Konstruaĵoj en Ĝenevo
Kategorio:Fontanoj en Eŭropo