open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl Wilhelm Heinrich von Lyncker

eta|blazono de la Linker-grafoj
**Carl Wilhelm Heinrich von LYNCKER** (naskiĝinta la  en Flurstedt, mortinta la  en Vajmaro) estis germana soldato, politikisto kaj ano de politika asembleo en Jena.

## Vivo 
Estante la sepa infano de Carl Friedrich Ernst von Lyncker (1726–1801) li heredis post la ava morto bienojn proksime de Apolda kaj Kötschau (Großschwabhausen) situantajn inter Vajmaro kaj Jena. Li ekgravis por la dinastia kontinuo.

Lyncker ekkonis Goethe jam en la aĝo de ok jaroj. Pli malfrue ili eĉ amikiĝis. Ĉe la kortego vajmara li estis varleto inter 1780 kaj 1784. En 1873 li ekstudis jursciencojn ĉe la Universitato de Jena. Tamen li ekigis soldatan karieron post la studoj. En 1787 li ekservis por la prusoj kaj ekde 1792 por Schwarzburg-Rudolstadt. Tie li promociiĝis kapitano kaj en 1797 majoro. Fino armeserva venis en 1807. Li fariĝis sekreta ĉambrokonsilisto kun rajto je pensio kaj senkosta loĝado ĉe la urba kastelo rudolstadt-a *Ludwigsburg*. Ekster tio honoris lin lia grandduka moŝto Karlo Aŭgusto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) per la nomumo je landa konsilisto de la Distrikto Jena - kio ankaŭ finance lukregis. En 1815 li estiĝis kolonelo kaj en 1816 kavaliro de *Weißer Falkenorden*. Ekde 1817 li membris en la parlamento de Saksio-Vajmaro-Eisenach por la klaso de kavalirbienposedantoj de la Distrikto Vajmaro.

Lyncker loĝis en Rudolstadt kaj en Vajmaro antaŭ transloĝiĝo al Jena en 1818 kie li ofte renkontis en ties domoj Goethe respektive Karl Ludwig von Knebel. Dekon da jaroj poste li iris al la familia bieno je Kötschau, kiun li vendis en 1838 por transloĝiĝi al sia eta domo Linkers Hof. Li entombigitis en Rudolstadt.

## Verkistece 
Liaj notoj estas altvalora fonto por la historio kortega dum Goethe-tempoj. Li klarigis mem en la antaŭparolo ke li ne nur raportis pri memviditaj aferoj sed ankaŭ pri al si de aliaj diritaj aferoj, precipe koncerne la (moralan/kapablecan) taksadon de triaj personoj. Instigo por fari tion venis de Karlo Frederiko. Siajn impresojn de prusia soldateco li prezentis poezie en 1841, en rimoj pri la garnizona urbo Nysa. Marie Scheller, lia pranevino, eldonis en 1912 liajn rememorojn unuafoje. En 1997 prizorgitis de Jürgen Lauchner kompleta eldono de la lyncker-aĵoj kun ampleksa komenta postparolo. Ĝi kvazaŭ estas biografia monografio.

## Literaturo 
* Karl Frhr. von Lyncker: *Am weimarischen Hofe unter Amalien und Karl August,* eldonis Marie Scheller, Berlin 1912.
* Carl Wilhelm Heinrich Freiherr von Lyncker: *Ich diente am Weimarer Hof: Aufzeichnungen aus der Goethezeit,* eldonis Jürgen Lauchner, Böhlau Verlag Köln-Weimar Wien 1997. ISBN 3-412-05297-3.
* Effi Biedrzynski: *Goethes Weimar: Das Lexikon der Personen und Schauplätze,* Artemis&Winkler Verlag, Mannheim 2010, p. 276-277

## Eksteraj ligiloj 
* informoj ĉe *Literaturland Thüringen*

## Notoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Parlamentanoj
Kategorio:Koloneloj
Kategorio:Germanaj juristoj
Kategorio:Germanaj baronoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Homoj rilataj al Jena
Oswald Andrae

'''''' (naskiĝis la 26-an de junio 1926 en Jever, Oldenburgio, mortis la 19-an de februaro 1997 samloke) estas inter la plej signifaj verkistoj en la platgermana lingvo. Li aktivis kiel .

## Vivo 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Platgermana lingvo
Wolfgang Sieg

'''''' (naskiĝis la 22-an de oktobro 1936 en Hamburgo, mortis la 11-an de septembro 2015 samloke) estas inter la plej signifaj verkistoj en la platgermana lingvo. Li aktivis kiel .

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Platgermana lingvo
Svisa sistemo

La **svisa sistemo** estas metodo por okazigi turnirojn, precipe por ŝakludo aŭ petanko. Ĉi tiu sistemo tre utilas, se la nombro da ludantoj estas tiom granda, ke ne eblas ke ĉiu ludus kontraŭ ĉiu.

## Baza ideo 
Oni ludas plurajn raŭndojn. La ludparoj por la unua raŭndo estas fiksitaj per konata ludforto aŭ per lotado. Dum la sekvontaj raŭndoj ĉiu ludanto ludu kontraŭ ludanto kiu ĝis tiam ricevis la saman kvanton da poentoj. Tamen, la samaj du ludantoj nepre ne ludu dufoje unu kontraŭ la alia.

## Reguloj por svisa sistemo (por ŝako) 
* La nombro da raŭndoj estu difinita antaŭ la komenco.
* Du ludantoj neniam ludu pli ol unu fojon unu kontraŭ la alia.
* Se estas nepara nombro da ludantoj, unu ludanto ricevas poenton sen ludi (libera lotilo)
* Neniu ludanto ricevu liberan lotilon pli ol unu fojon.
* Ĝenerale, en ĉiu ludparo la ludantoj havu saman kvanton da poentoj (se eblas).
* Por ĉiu ludanto la diferenco inter nigraj figuroj kaj blankaj figuroj ne estu pli granda ol du.
* Neniu ludanto ricevu la saman koloron tri sinsekvajn fojojn.
* Pliaj ne-nepraj reguloj pri la koloroj:
** Ĝenerale ludanto ricevu la koloron kun kiu ri ludis malpli da raŭndojn
** Se ludanto ludis tiom ofte per la nigraj kiom per la blankaj figuroj, ri ricevu alian koloron ol dum la antaŭa raŭndo.

Kategorio:Ŝako
Kategorio:Konkursoj
Gorch Fock (verkisto)

**Gorch Fock** (prononco , laŭpasporte *Johann Wilhelm Kinau*, naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1880 en Hamburgo-Finkenwerder; mortis la 31-an de majo 1916 en aĝo de 35 jaroj en Skagerrak, kiel maristo en la unua mondmilito kadre de la batalo de Jutlando) estas inter la plej signifaj verkistoj en la platgermana lingvo. Li aktivis kiel .

Krom per liaj verkaĵoj, la nomo nun ankoraŭ konatas aparte pro tri ŝipoj nomataj laŭ li, interalie du imponaj tri-mastaj lernejaj ŝipoj, el kiuj la pli juna eĉ jam havas propran esperantlingvan artikolon - la barko *Gorch Fock* de 1958.
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Platgermana lingvo
Platena (II) hidroksido

**Platena (II) hidroksido** aŭ **duhidroksido de plateno** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el interagado de la **platena (II) hidroksido** kaj **hidroksida acido**. Platena (II) hidroksido estas nigra solidaĵo, solvebla en akvo, klorida acido kaj amoniako. Platena (II) hidroksido prezentas du hidroksilajn grupojn ligitajn al platenatomo. Ĝi konsistas je 1 platenatomo, 2 hidroksiloj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **platena (II) hidroksido** per traktado de **platena (II) oksido** kun **akvo**:

 
### Reakcio 2
* Preparado de **platena (II) hidroksido** per hidratigado de la kemia elemento **plateno**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **platena (II) hidroksido** per hidrolizo de la **platena (II) sulfato**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **platena (II) oksido** per senhidratigado de **platena (II) hidroksido**:

### Reakcio 6
* Preparado de **Kalia tetrakloroplatenato (II)** per traktado de **kalia klorido** kun **platena (II) hidroksido** kaj **klorida acido**

### Reakcio 7
* Preparado de **Platena (II) tetraamoniaklorido** per traktado de **amoniako** kun **platena (II) hidroksido** kaj **klorida acido**:

## Vidu ankaŭ
* Hidroksidoj
* Platena (IV) hidroksido

## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Gilbert Chevrolat

**Gil CHEVROLAT** (Bagnolet, 1-a de Oktobro 1925 - Montmorency, 30a de Novembro 2005) estis esperantisto aktiva en la SAT-movado.

## Biografio 
Gilbert Chevrolat naskiĝis la unuan de oktobro 1925 en Bagnolet, en la ĉirkaŭurbo de Parizo. Pri siaj infanaĝaj spertoj li rakontis en franclingva memeldonita teksto titolita «Sortie de Zone». Profesie li estis ĥemiisto. 

Li aliĝis al SAT en 1948 (matrikulo 25821) kaj tuj aktivis en ĝia Junulfako. En la SAT-medio li konatiĝis kun Ginette, juna fratino de Roland Grandière, kiu fariĝis lia edzino. Ekde 1960, li estis membro de la Plenum-Komitato de SAT. En 1971 li animis spektaklon dum la jubilea SAT-kongreso en Parizo, kaj en 1973 organizis grupan vojaĝon el Parizo al Toronto por la unua ekstereŭropa SAT-kongreso.  

Dum sia lasta mandato kiel PK-ano (1981-1984) li prezidis la komitaton. Dum tiuj jaroj li interalie kunordigis la redaktadon de la dua volumo de la Historio de SAT (1953-1981), eldonita en 1982.

Post forlaso de asociaj respondecoj, li restis aktiva partoprenanto de kongresoj, ĝis tiu de SAT-Amikaro en La Roche sur Yon en 2004.

Li mortis en Montmorency la 30an de novembro 2005.

## Rete legeblaj verkoj
* Historio de SAT, 1953-1981 , eldonita de SAT-broŝurservo en 1982.

## Fontoj 
* Gil Chevrolat, nekrologo de Sylvie Ternant, La Sago n°23, februaro 2006, p6.
* Informa slipo en la datumbazo de forpasintoj en Francio.

Kategorio:Membroj_de_SAT
Kategorio:Esperantistoj
Prescott

**Prescott** (// ''*) estas urbo en centra Arizono. Ĝi estas ĉefurbo de la kantono Yavapai.

Laŭ censo de 2020-04-01, Prescott havis 45 827 loĝantojn. Ili loĝas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
En 1864, Prescott estis la ĉefurbo de la Arizona Teritorio. En 1867 la Teritoria Ĉefurbo translokiĝis al Tucson sed Prescott denove iĝis la Teritoria Ĉefurbo en 1877, ĝis Fenikso iĝis la ĉefurbo en 1889.
eta|maldekstre|Viroj de la Derby Mino, 1905
Prescott komenciĝis kiel ora kaj arĝenta minurbo. Prescott estis stereotipa "sovaĝokcidenta" urbo dum la 1800-aj jaroj kun famaj loĝantoj kiel Doc Holliday kaj Virgil Earp de la interpafado ĉe la O.K. Korto.[??] Loĝantoj estis regule en konflikto kun indiĝenaj amerikanaj triboj, inkluzive de la *javapajoj'' kaj la apaĉoj.

La ligna minurbo tute forbruliĝis trifoje en la fruaj 1900-aj jaroj kaj poste rekonstruita el briko.

Prescott estas hejmo de la fama "World's Oldest Rodeo" ("La plej malnova rodeo de la mondo") kiu estas okazigita ĉiujare ekde 1888 kaj gastigas 35 000 turistojn ĉiujare.eta|maldekstre|Du elstaraj montoj en Prescott: Thumb Butte kaj Granita Monto.

## Geografio 
Prescott estas en la montoj *Bradshaw* de centra Arizono, ĉe alteco de 1 600 m. La urbo havas mediteranean klimaton (Köppen Csa) kaj humidan subtropikan klimaton (Köppen Cwa); tamen, malsimile al la plej multaj aliaj lokoj en tiu klimatklaso, ekzistas somera pluvsezono pro la Nordamerika Musono.

## Proksimaj urboj 
* Prescott Valley (Valo de Prescott)
* Chino Valley (Valo de Ĉino)
* Dewey-Humbolt
* Mayer
* Paulden
* Wilhoit
* Williamson Valley (Valo de Williamson)

La rezervejo de la Yavapai-Prescott Indianoj situas en parto de la limoj de Prescott.

## Ĝemelurboj 
*  Caborca, Sonora, Meksiko
*  Suchitoto, Salvadoro
*  Zeitz, Germanio

eta|maldekstre|400ra|Panoramo de la Juĝejo-placo en la centra Prescott.

## Referencoj kaj notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Observatorio en Prescott

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Arizono
Kategorio:Kantono Yavapai
La Verne

'''''' estas urbo de Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝloko ricevis urbajn rajtojn en . 

## Geografio 
La Verne havas komunan limon kun . Ĝis la urbocentro de Los-Anĝeleso estas 48 kilometroj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
Dénes Pócsik

**Dénes Pócsik** [dEneŝ pOĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pócsik Dénes** estis hungara akvopilkisto, naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto.

 naskiĝis la  en Kunágota, li mortis la  en Eger.

## Biografio 
 maturiĝis en mezlernejo en Eger en 1958, poste li akiris pedagogian diplomon en  Pedagogia Altlernejo Ho Chi Minh. Baldaŭ li akiris trejnistan licencon, en 1972 jam diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. En 1995 li translokiĝis al Aŭstralio, sed antaŭ sia morto li hejmenvenis. 

### Sporta kariero 
 en la junulara kategorio atingis signifajn rezultojn kiel naĝisto. Inter 1954-1978 li estis akvopilkisto en elstara sportklubo en Eger. Li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1960-1972 86-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968, Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1976 laŭvice kun ora, bronza kaj arĝenta medaloj. Li finis sian aktivan sportan karieron en 1978, sed jam ekde 1974 li estis trejnisto en Eger, baldaŭ en Budapeŝto kaj en eksterlande. 

## Memorigiloj 
* strato en Eger

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
László Pálinkás

**László Pálinkás** [lAslO pAlinkAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pálinkás László** estis hungara naĝisto, 
ormedala paralimpikano, mondĉampiono, instruisto.

 naskiĝis la  en Cegléd.

## Biografio 
 pro poliomjelito paralizis lia piedo, pro medicina konsilo li komencis naĝi en sia aĝo 6. Li maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1977, poste li akiris pedagogian diplomon en Pedagogia Altlernejo Ho Chi Minh en 1983. Pli poste li instruis en Cegléd. Lia edzino naskis 2 filinojn. Li ricevis kelkajn premiojn en la 2000-aj jaroj.

### Sporta kariero 
 dum la studentaj jaroj naĝis en Eger, kie estas elstara akvasporta vivo. En 1983 li jam estis landa ĉampiono, poste li ricevis membrecon en la nacia parasporta teamo. En 1984 lia stafeta teamo venkis en la konkurso, sed ili ne ricevis medalojn, ĉar la anoj post la venko ĵetis sin al la naĝejo. Post tri jaroj ili denove venkis kun oraj medaloj. En la 1990-aj jaroj li estis trejnisto, poste li konkursis inter la olduloj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva teksto legebla pli malsupre
* hungarlingva teksto legebla pli malsupre

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj paralimpianoj
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj paralimpikaj ĉampionoj
Péter Rusorán

**Péter Rusorán** [ruŝorAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rusorán Péter** estis hungara akvopilkisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Lia nomo estis en la sporta vivo *Rusorán II.* (komprenu: Rusorán la 2-a).

 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Paloznak.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1958. Li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1972. 

### Sporta kariero 
 dum la lernejaj jaroj en 1948 komencis naĝi. Inter 1949-1972 li estis akvopilkisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1959-1968 81-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1960 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1964 kun ora kaj bronza medaloj, krome en universiado li estis la unua en 1965. Inter 1973-1998 li estis trejnisto, ankaŭ eksterlande. Kiel trejnisto li estis sepfoje hungara ĉampiono.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Happy Days

**Feliĉaj Tagoj** (en la angla : **Happy Days**) estas populara usona komedia televida serio de 11 sezonoj, kiu estis origine produktita por elsendo por la ABC televida-reto, inter la jaroj 1974-1984. La intrigo de la serio okazas inter la mez 50-aj kaj la mez 60-aj jaroj kaj temigas grupon de junuloj en la grandurbo de Milvokio. La serio ĝuis grandan komercan sukceson kaj generis kromverkajn seriojn : *Lauren and Shirley*, *Mork and Mindy*, *Joanie Loves Chachi*, ''Blansky's Beauties* same kiel la vigla serio *Ponzi and the Happy Days* kaj *The Hour of Mork and Mindy, Warren and Shirley and Ponz''. 

## Intriga resumo 
La intrigo de la serio temigas la Cunningham-familion, mezan etburĝan usonan familion de Milvokio. La gepatroj estas Howard (Tom Bosley) kaj Marion (Marion Ross), kaj iliaj adoleskaj infanoj, Richie (Ron Howard), knabo kun optimisma kaj naiva sinteno, kaj lia bela sed mallerta fratino Joanie (Erin Moran).

Komence, la intrigo de la serio rondiris ĉirkaŭ la rolulo de Richie kaj liaj amikoj: Warren (Potsey) Weber, Ralph Malph kaj Arthur (Ponzi) Ponzerelli. Dum komence la rolulo de Arthur havis malgrandan rolon, poste, pro lia populareco, lia rolulo iĝis pli centra. Ponzi, aktorita fare de Henry Winkler, estis iama membro de du lokaj muzikbandoj, kaj li iĝas la plej bona amiko de Richie kaj amikiĝas sian familion ankaŭ. Li estis portretita kiel aminda bubaĉo, adorita fare de knabinoj kaj granda influo sur Richie kaj liaj amikoj. Alia rolulo en la serio estas la kuzo de Ponzi, Charles Arcola (Scott Bayo), "Chachi", al kiu Joanie enamiĝas.

## Roluloj 
### ĉefroluloj 
* **Rikardo "Richie" Cunningham** (Ron Howard) (sezonoj 1-7, gasto en sezono 11) - la ĉefrolulo en la serio.
* **Arthur Herbert Ponzerelli**, konata kiel " **Ponzi** " (Henry Winkler) - greasisto postkuranta robojn kaj la plej bona amiko de Richie.
* **Howard Cunningham** (Tom Bosley) - la patro de Richie.
* **Marion Cunningham** (Marion Ross) - la patrino de Richie.
* **Joanie Cunningham** (Erin Moran) - la pli juna fratino de Richie.
* **Warren "Potsy" Weber** (Anson Williams) - unu el la proksimaj amikoj de Richie.
* **Ralph Malef** (Don Most) (sezonoj 1-7, gasto en sezono 11) - la amiko de Richie.

### Malĉefaj roluloj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Greaser_(subculture)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Televidaj serioj pri familioj
Kategorio:Usonaj situaciaj komedioj
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Televidaj programoj de American Broadcasting Company
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1970-1979
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1980-1989
Kastelo ene de la Kastelo

La **Kastelo en la Kastelo** (ankaŭ *Zamek Magierowski* aŭ *Ruda Magierowska*) estis ne plu ekzistanta kastelo apud la landlimo inter Ukrainio kaj Pollando. Ĝi estis konstruita sur kvarlatera plano en la 16-a jarcento fare de Jan Magier aŭ Jan Bełżecki.

## Historio 
Ĉe la turno de la 15-a kaj 16-a jarcentoj, la posedaĵo apartenanta al Jan Magier trairis al la Bełżecki-familio kiel rezulto de la geedziĝo de lia filino Barbara kun Mikołaj Bełżecki. La kastelo estis verŝajne konstruita aŭ fare de Mikołaj (m. 1577) aŭ lia filo Jan Bełżecki (m. 1597) aŭ lia nepo, ankaŭ Jan (m. 1598). La filino de Jan, Zofia, geedziĝis kun Stanisław Głogowski. La kastelo estis sieĝita en 1648 fare de la kozakoj dum la Chmielnicki ribelo, kiuj postulis elaĉetomonon de la lokaj loĝantoj rifuĝantaj en la kastelo. Ĉe la turno de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, la Markowski-familio iĝis la posedantoj tra doto, en la dua duono de la 18-a jarcento ĝi pasis en la manojn de la familio Siemieński kaj, kun paŭzo dum jaroj, kiam Aleksander Stadnicki ricevis la kastelon kiel doton, ĝi estis en la manoj de tiu ĉi familio ĝis septembro 1939. Tiu familio uzis la familian nomon Siemieński-Lewicki de la fino de la 19-a jarcento. En la 19-a jarcento, la loĝkonstruaĵo estis rekonstruita en la novgotika stilo, kaj la tuta komplekso estis renovigita en la intermilita periodo. En la kastelo estis kolektita valora kolekto de pentraĵoj de Franciszek Smuglewicz.

## Arkitekturo 
La anguloj de la kastelo estis plifortikigitaj per duetaĝaj turoj (kun kvadrata bazo, iĝante oklatero sur la unua etaĝo), tri el kiuj pluvivis ĝis 1939. Inter la du turoj estis loĝpalaco. En la korto de la kastelo troviĝis ses barokaj skulptaĵoj el la 18-a jarcento, prezentantaj: Jan Daniłowicz, Hieronim Radziwiłł, Karol Radziwiłł, Jakub Sobieski, Johano la 3-a Sobieski, Stanisław Żółkiewski, venantaj de la ŝtuparo de la burgo en la enirhalo de la kastelo en Żółkwia, aĉetita en 1858 fare de grafo Aleksander Stadnicki. Lokaj loĝantoj frakasis la skulptaĵojn dum la Unua Mondmilito. Post la Dua Mondmilito la kastelo estis malkonstruita kaj la parko estis malbarita  .

## Notoj
## Bibliografio 
* Zamek 4.) Magierowski, pow. rawski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 368 .

Kategorio:Kasteloj en Ukrainio
Morbi

**Morbi** aŭ Morvi, laŭ guĝarata lingvo **નડિયાદ** estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, en subŝtato Guĝarato, en la samnoma distrikto Morbi, kie ĝi estas ties sidejo.
eta|maldekstre|

## Demografio 
Morbi havis populacion de  en 2021.

## Geografio 
Morbi situas sur ebenaĵo laŭ rivero en duoninsulo Katiavaro 48 metrojn super la marnivelo. La maro troviĝas 35, Raĝkot 59 (voje 65), Surendranagar-Dudreĝ 83, Ĝamnagar 89, Botad 112, Buĝ 128, Patan (Guĝarato) 175, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 182 (voje 195), nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 191, Vadodara 248, Surat 274, Mumbajo 476, tutlanda ĉefurbo Delhio 909, Kolkato 1798 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.
eta|

## Historio 
Morbi estis longe princa ŝtato inter 1698-1948. Dum naskiĝo de Barato en 1947 la loĝantoj voĉdone decidis aparteni al Barato, poste multe da homoj formigris al la alia nova najbara ŝtato Pakistano. La urbo estis plejparte detruita en 1979, kiam digo krevis; tio kaŭzis proksimume 2 mil da mortoj. En 2001 sismo okazis. En 2022 la pendoponto kolapsis, almenaŭ 135 homoj mortis.

## Ekonomio 
Morbi estas centro de produktado de ceramikaĵoj, ili estas disvenditaj enlande, eĉ eksterlande.  Ekzistas proksimume 600 ceramikaj uzinoj. La produktado komenciĝis en la 1970-aj jaroj kaj kulminis post 2 jardekoj. En 2022 tiu branĉo krizis pro la energiaj prezoj. Ankaŭ ĉiuj murhorloĝoj por la lando estas tie produktataj.

## Lingvoj 
En Morbi la oficialaj lingvoj estas la guĝarata kaj la angla.

## Religioj 
En Morbi plejparto de la populacio estas hinduoj (83%), krome muslimoj (15%) kaj ĝainistoj (iomete malpli, ol 2%).

## Klimato 
En Morbi ĝenerale pluvas inter junio kaj septembro pro la musonoj, en la ceteraj monatoj apenaŭ aŭ neniam pluvas. Jare averaĝe pluvas po 520 mm.

## Trafiko 
Al Morbi kuras po 5 ĉefvojoj kaj 3 flankovojoj. La urbego havas trairan fervojan linion.
eta|

## Vidindaĵoj 
* la plena malnova (historia) urbokvartalo
* pluraj preĝejoj, plej ofte hinduaj
* 2 pontoj
* iama palaco, nun hotelo
* kastelo
* maŭzoleo
* statuo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Guĝarato

Hanging Bridge 2 - panoramio.jpg|Ponto
Morbi Bridge from Hanging Bridge - panoramio.jpg|Ponto (fone)
Aai Shri Khodiyaar Maa Temple Morbi - panoramio.jpg|Templo
Flughaveno Nice-Côte d'Azur

'''Flughaveno Nice-Côte d'Azur''' () (IATA: NCE, ICAO: LFMN) estas flughaveno situanta en Nico en departemento Alpes-Maritimes, regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.

## Interkonektoj 
*  tramo linioj 2 kaj 3

centra|280ra|eta|Tramo de linio 2 ĉe terminalo 1

## Vidu ankaŭ 
* Nico

## Eksteraj ligiloj 
* 

Nico
Kategorio:Transporto en Nico
Itria (III) hidroksido

**Itria (III) hidroksido** aŭ **trihidroksido de itrio** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el hidratigado de la **itria (III) oksido**. Itria (III) hidroksido estas blanka solidaĵo malmulte solvebla en akvo kun multoblaj uzoj. Itria (III) hidroksido prezentas tri hidroksliajn grupojn ligitajn al itriatomo. Ĝi konsistas je 1 itriatomo, 3 hidroksilaj grupoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj. La kunmetaĵoj de itrio estas konsiderataj milde toksaj, dum la nesolveblaj kombinaĵoj estas ne toksaj. Laŭ eksperimentoj kun bestoj, itrio kaj ĝiaj koombinaĵoj kaŭzas pulmajn kaj hepatajn damaĝojn.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **itria (III) hidroksido** per traktado de **itria (III) oksido** kun **akvo**:

 
### Reakcio 2
* Preparado de **itria (III) hidroksido** per hidratigado de la kemia elemento **fero**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **itria (III) hidroksido** per hidrolizo de la **itria (III) sulfato**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **itria (III) oksido** per senhidratigado de **itria (III) hidroksido**:

 
### Reakcio 5
* Preparado de **itria (III) klorido** per traktado de **itria (III) hidroksido** kun **amonia klorido**

 
### Reakcio 6
* Reakcio de **itria (III) hidroksido** kun **sulfata acido** donante **itrian (III) sulfaton**

 
## Vidu ankaŭ
* Hidroksidoj
 
## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Rosemead

'''''' estas urbo de Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝloko ricevis urbajn rajtojn en . 

## Geografio 
 havas komunan limon kun Alhambra, Arcadia, Montebello, Monterey Park, San Gabriel, San Marino kaj Temple City en la valo sude de la montaro San Gabriel. Ĝis la urbocentra artista distrikto de Los-Anĝeleso estas 17 kilometroj okcidenten.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
Vidpunkto (literaturo)

En literaturo kaj belarto, la **vidpunkto** estas la perspektivo ekde kiam oni rakontas historion. La formo transmisii tiun informon povas esti literatura aŭ aŭdiovida. En rakonto povas esti multaj formoj rakonti historion; tiukadre, oni povas rakonti ekde variaj vidpunktoj.

La vidpunkto en historio estas la perspektivo laŭ kiu oni rakontas. Tio estas, kiu estas la rakontisto kaj kiujn konojn tiu havas pri la agado kaj la roluloj. Povas temi pri rakontisto ĉioscia, en unua persono, atestanto, ktp. Estas ankaŭ romanoj kiuj miksas diferencajn tipojn de rakontisto.

## Tipoj de romanoj
* *Rakontisto ĉioscia*, kiu konas la mensan internon de la roluloj, la estontecon kaj la pasintecon de la agado, kion eĉ la roluloj mem ne konas ktp. Ekzemple en *Madame Bovary* de Gustave Flaubert.
* *Interna rakontisto*, kiu konas la aferojn nur el la interno de rolulo, kiu vidas la okazantan intrigon. Ekzemple en *Wuthering Heights* de Emily Brontë.
* *Ekstera rakontisto*, kiu konas la aferojn nur el tio kio videblas sen eniri en la internon de la roluloj, kio povus esti videbla nur pere de la eksteraj reagoj. Por ekzemplo en *La danco* de Irène Némirovsky.
* *Miksa rakontomaniero*, kiu miksas diversajn fokusojn por montri pli diversan alproksimiĝoon al la intrigo.

## En kino
En kinarto kaj similaj formatoj, pli malpli oni klopodis reprodukti la samajn sistemojn kiuj jam ekzistis dum jarcentoj en romanoj kaj aliaj rakontaj ĝenroj, inklude saltojn en la tempo, manko de intrigokomenco ("in medias res" en la latina), malferma fino, feliĉa fino ktp. Krome la vidpunkto de la kamerao (el supro, koncentriĝo al vizaĝo de roluloj, specialaj efektoj ktp.) pliigas la diversecon de perspektivoj.

## Vidu ankaŭ
* Vidpunkto, apartigilo

## Notoj
Kategorio:Rakont-arto
Itria (III) klorido

**Itria (III) klorido** aŭ **trihidroksido de itrio** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la **itria hidroksido** kaj **(III) klorida acido**. Itria (III) klorido estas blanka aŭ flaveca solidaĵo, tre solvebla en akvo, alkoholoj kaj piridino. Itria (III) klorido prezentas tri klorajn jonojn ligitajn al itriatomo. Ĝi konsistas je 1 itriatomo, 3 kloratomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **itria (III) klorido** per traktado de **itrio** kun **kloro**

### Reakcio 2 
* Preparado de **itria (III) klorido** per traktado de **kloro** kun **itria (III) hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **itria (III) klorido** per traktado de **itria (III) oksido** kun **tionila klorido**

### Reakcio 4 
* Preparado de **itria (III) klorido** per traktado de **kloro**, **karbona unuoksido** kun **itria (III) oksido**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **itria (III) klorido** per traktado de **ferika klorido** kun **itrio**:

### Reakcio 6 
* Reakcio de **itria (III) hidroksido** kun **sulfata acido** donante **itrian (III) sulfaton**

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Vidpunkto

La termino **vidpunkto** povas referenci al jeno:

**Desegno**
* **Heliografio**, fotarta procedo kreita de Joseph-Nicéphore Niépce.
* **Perspektivo**, desegnarto kiu celas rekrei la profundecon kaj la relativan pozicion de la roluloj kaj aĵoj prezentataj.

**Filozofio** kaj sociaj sciencoj
* **Vero**, grado de posedo de la vero rilate al kono montrita kiel vera sen garantio de la valideco.
* **Vidpunkto**, perspektivo ekde oni rakontas historion.

**Komunikiloj**
* Festivalo *Punto de Vista*, kinfestivalo kreita en 2005 en Pamplona.
* Gazeto *Punto de Vista*, argentina revuo pri literaturo, historio, sociologio kaj literatura kritiko kreita en 1978 de Beatriz Sarlo, Carlos Altamirano, Ricardo Piglia kaj Elías Semán.

## Aliaj
* Movada vidpunkto estas esperantlingva podkasto de Johannes Mueller, Eva Fitzelová kaj Julia Noe.
Miklós Sárkány

**Miklós Sárkány** [miklOŝ ŝArkAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sárkány Miklós** estis hungara akvopilkisto, dufoja olimpiano kaj olimpika ĉampiono, trejnisto.

 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Vieno.
 
## Biografio 
 devenis el juda familio. Li studis juron en Scienca Universitato Péter Pázmány, ekde 1932 li estis oficisto en vojaĝoficejo. Dum la naza eraro li ne estis trudlaboristo, ĉar li estis olimpika ĉampiono. Li ricevis premion en 1936. En 1958 li translokiĝis (disidis?) al Okcidenta Germanio. Kiel pensiulo, li vivis en Vieno.

### Sporta kariero 
 inter 1922-1942 estis akvopilkisto en ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono trifoje (1928, 1939, 1941), dum li apartenis al la hungara nacia teamo inter 1929-1939 60-foje. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1932 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1936 kun 2 oraj medaloj, krome en eŭropaj ĉampionumoj li estis la unua trifoje. Li estis trejnisto de la hungara teamo (1945-1947), poste de ĉefurba teamo, inter 1969-1973 de la okcidentgermana nacia teamo.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nigra romano

eta|200px|Kovrilpaĝo de *Spicy Detective Stories* (1935).
La **nigra romano** (en franca: *roman noir*, kaj en angla *hard-boiled*) estas kiel difinis Raymond Chandler en sia eseo *La simpla murdarto* (1950), la romano de la profesia etoso de krimo. La termino "nigra" rilatas origine al la fakto, ke ĝi estis publikigita en la revuo *Black Mask* (Nigra Masko) de Usono kaj en la kolekto *Série Noire* (Nigra Serio) de la franca eldonejo Gallimard, sed ankaŭ al la malhela karaktero de la medioj en kiuj okazas la intrigo, for de la riĉaj domegoj en kiuj okazis la intrigo de la tipaj kromromanoj de la epoko.
* Agadromano kun detektivo kiel protagonisto.
* Romano ekde la vidpunkto de la krimulo.
* Romano ekde la vidpunkto de la viktimo.
* Romano ekde la vidpunkto de la juĝisto.

## Kreintoj de la ĝenro 
La patroj de la ĝenro estas jenaj:
* **Dashiell Hammett**: detektivoj estas Sam Spade, Nick Charles kaj la agento de Continental. Li verkis kvin romanojn: *Ruĝa Rikolto*, *La Malta Falko*, *La malbeno de Dain*, *La maldikulo* kaj *La kristala ŝlosilo*. Li publikigis en la revuo *Black Mask* en la 1920-aj jaroj sub titolo *La detektivo de Continental*. Li estis la unua verkisto de krimromanoj kiu atentis la socian tavolon en kiu okazas la krimo, nome la malaltnivelaj etosoj, kiujn li bone konis ĉar li estis estinta privata detektivo de la agentejo Pinkerton. Lia stilo estas lakona, impresiisma.
* ** Raymond Chandler**: la ĉefa detektivo estas Philip Marlowe, adaptita al kino fare de Bogart kaj Robert Mitchum, inter aliaj. Li estas la ĉefrolulo de *The Big Sleep*, *Farewell, My Lovely*, *The long goodbye*, *La sinistra fenestro*, *La damo en la lago*, *Playback* kaj *La juna fratino*. En liaj rakontoj, publikigitaj ĉefe en la *Dime Detective Magazine*, aperis ankaŭ aliaj detektivoj, nome John Dalmas kaj John Evans, kiu mikse rezultis en Philip Marlowe. Tiu verkisto karakteriziĝas per ironia kaj cinikisma stilo, de ingenia kaj akra frazaro.

## Vidu ankaŭ 
* Krimfilmo
* Krimromano
* Nigra filmo

## Notoj 
## Bibliografio 
* Julian Symons, *Historia del relato policial*, Barcelona: Editorial Bruguera, 1982.
* Fereydoun Hoveyda, *Historia de la novela policíaca*, Madrid: Alianza Editorial, 1967.

Kategorio:Verkoj laŭ temoj
Kategorio:Literaturaj ĝenroj
Kategorio:Romanoj
Nana (romano)

***Nana*** estas romano verkita de la franca verkisto Émile Zola. Ĝi estas unu el liaj plej famaj verkoj kaj unu el la plej bone konataj libroj de la franca naturalisma movado. Ĝi estis unue publikigita en 1879 kaj rakontas la vivon de Anna Coupeau, kromnomita Nana, bela junulino, kiu fariĝas hetajro kaj havas multajn amantojn inter la plej riĉaj kaj potencaj viroj de Parizo.

La romano priskribas ŝian rilaton kun ŝiaj amantoj, kaj ankaŭ la efikon de ŝia kariero sur ŝian familion kaj amikojn. La libro estis tre sukcesa kaj helpis starigi la reputacion de Zola kiel unu el la plej gravaj verkistoj de sia tempo.

Hodiaŭ, "Nana" restas unu el la plej bone konataj libroj de Zola kaj estas konsiderata klasikaĵo de la franca literaturo. Ĝi estas studata en lernejoj kaj universitatoj tutmonde kaj estis tradukita en multajn lingvojn.

Kategorio:Franclingvaj romanoj
Kategorio:Romanoj de 1879
Iterbia (III) hidroksido

**Iterbia (III) hidroksido** aŭ **trihidroksido de iterbio** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el hidrolizo de la **iterbiaj saloj**. Iterbia (III) hidroksido estas senkolora aŭ blanka solidaĵo nesolvebla en akvo. Iterbia (III) hidroksido prezentas tri hidroksilajn grupojn ligitajn al iterbiatomo. Ĝi konsistas je 1 iterbiatomo, 3 hidroksilaj grupoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **iterbia (III) hidroksido** per hidrolizo de la **iterbia (III) oksido**:

 
### Reakcio 2
* Preparado de **iterbia (III) hidroksido** per traktado de **iterbia (III) nitrato** kun **natria hidroksido**

### Reakcio 3
* Preparado de **iterbia (III) hidroksido** per hidrolizo de la **iterbia (III) sulfato**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **iterbia (III) oksido** per senhidratigado de **iterbia (III) hidroksido**:

### Reakcio 5
* Reakcio de **iterbia (III) hidroksido** kun **klorida acido** donante **iterbia (III)n trikloridon**

### Reakcio 6
* Reakcio de **iterbia (III) hidroksido** kun **sulfata acido** donante **iterbian(III) sulfaton**

 
## Vidu ankaŭ
* Hidroksidoj
* Iterbia (II) hidroksido

## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Karl Schenkl

**Karl SCHENKL** (naskiĝinta la  en Brunno, mortinta la  en Graz) estis aŭstra klasika filologo. 

## Vivo 
Schenkl studis inter 1846 kaj 1849 klasikan filologion kaj jursciencojn ĉe la universitato de Vieno. Post ŝtata ekzameniĝo li deĵoris ĉe pluraj gimnazioj antaŭ ol vokiĝi ja orda profesoreco al la universitato de Innsbruck. Samloke li estris la katedron ekde 1860. En 1863 li iris la Universitato de Graz kie li sukcese klopodis instalon de seminario malnovfilologian kaj elektitis koresponda membro de la Aŭstra Akademio de Sciencoj; orda membreco venis en 1868. En 1869/70 Schenkl estis rektoro kaj iĝis en 1870 ano de la komisiono por reformado de gimnazioj. En 1875 ekprofesoris li Viene kiel posteulo de Johannes Vahlen. Li emeritiĝis en la jaro 1899.

## Graveco 
Schenkl kunfondis en 1885, kaj fine klubestris, la societon "Eranos Vindobonensis" kaj eldonis plurajn fakgazetojn. En 1879 li fondis kun Wilhelm von Hartel la periodaĵon "Wiener Studien" kaj eldonis la serion *Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum* de Teubner-eldonejo. Schenkl okupiĝis pri la eldonado de latinlingvaj patroj de la Eklezio en la kadro de la projekto *Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum* (CSEL). Krome li publikigis gravajn aĵojn didaktikajn. Lia lernolibro *Griechisches Elementarbuch* de 1852 ĝuis uziĝon dum sep dek jaroj.

Filo lia estis la filologo Heinrich Schenkl. En la arkada korto de la ĉefa ejo de la viena altlernejo oni senvuligis en 1919 monumenton pri Schenkl fare de la skulptisto kaj medalisto Stefan Schwartz, reliefo bronza kun latina enskribo.

## Literaturo 
* informoj ĉe BLKÖ
* Alois Kernbauer: *Karl Schenkl (1863/64–1875).* Ĉe: *Das Fach Klassische Philologie an der Universität Graz vom Anfang des 19. Jahrhunderts bis zur Gegenwart. Mit Beiträgen von Herbert H. Egglmaier, Walter Höflechner, Alois Kernbauer, Walter Primig, Peter G. Tropper, Franz-Anton Wallisch*. Ĉe: *Beiträge und Materialien zur Geschichte der Wissenschaften in Österreich*. Eldonis Walter Höflechner (=Publikationen aus dem Archiv der Universität Graz, 11), Graz 1981, p.&nbsp;38–52.
* Kurt Smolak: "Schenkl Karl". Ĉe: *Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950* (ÖBL). Volumo 10, Wien 1994, ISBN 3-7001-2186-5, p.&nbsp;83-84
* *Schenkl, Karl*, ĉe: *Deutsche Biographische Enzyklopädie*, volumo 8, p.&nbsp;607.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Aŭstraj klasikaj filologoj
Kategorio:Aŭstraj pedagogoj
Kategorio:Aŭstraj profesoroj
Kategorio:Universitato de Innsbruck
Kategorio:Universitato de Vieno
Kategorio:Aŭstraj rektoroj
Kategorio:Aŭstraj eldonistoj
Benedictus Gotthelf Teubner

**Benedictus Gotthelf TEUBNER** (naskiĝinta la  Sonnewalde-Großkrausnik, mortinta la  en Lepsiko) estis germana libropresisto kaj -eldonisto.eta|Teubner, eldonisto

## Vivo 
En 1811 Teubner akiris la presfirmaon *Weinedelsche Buchdruckerei* en Lepsiko kiun li estis estrinta ekde 1806. Kun granda lerteco li igis ĝin unu el la plej gravaj de tuta Germanujo. Krome li fondis en 1832 ankaŭ en Dresdeno libropresan fabrikon. Bonegis por la firmaa famo la paralela eldonista projekto ekde 1824 kiu baldaŭ specialiĝis pri klasika filologio (»Bibliotheca scriptorum graecorum et romanorum Teubneriana«, ekde 1849; »Thesaurus linguae latinae«). Gravis ankaŭ la disponigo de (alt)lernejaj eldonoj; fakte ĝi iĝis la plej grava fakeldonejo siaspece.

Transprenis lian kontoron la bofiloj Adolf Roßbach (+ 1898) kaj Albin Ackermann (en 1882). Estis iliaj kompanianoj la filoj Artur Roßbach (en 1875) kaj Alfred Ackermann kaj ekde 1893 nepo de Roßbach, Alfred Giesecke. Ekde 1903 ili ekposedantis. En 1904 ekkompanianis Konrad Giesecke.

Aliaj realigitaj projektoj estis la de Paul Hinneberg eldonita enciklopedio »Kultur der Gegenwart«, »Enzyklopädie der mathematischen Wissenschaften«, la popularscienca kolekto »Aus Natur und Geisteswelt«, la skribaĵoj la Akademio de sciencoj. Jenas titoloj de kelkaj periodaĵoj: »Neue Jahrbücher für das klassische Altertum, Geschichte und deutsche Literatur und für Pädagogik«, »Geographische Zeitschrift« de Hettner, »Deutsche Literaturzeitung«.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 19. Leipzig 1909, p. 443 (tie ĉi interrete)

## Eksteraj ligiloj 
* Poethe, Lothar, "Teubner, Benedict Gotthelf" ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 26 (2016), p. 55-56 (tie ĉi interrete)
* ligiloj ĉe DDB

Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Mortintoj en Lepsiko
Kategorio:Tipografoj
Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Kategorio:Klasika filologio
Kategorio:Presistoj
Lucientes

**Lucientes** estas senhomigita mezepoka aragona vilaĝo situanta en la suda parto de la municipo Longás, en la komarko Cinco Villas kaj en la jurisdikcia distrikto de Ejea de los Caballeros en provinco Zaragozo de la historia hispana regiono Aragono.

## Geografio 
Ĝi situas en la suda parto de la municipo Longás, apud la arbarvojo, kiu ligas Longás kun Luesia, ĉe la flanko norda de la montaro "Santo Domingo". Nuntempe, nur kelkaj ruinoj kaj spuroj de gardoturo de la kastelo de "San Marzal" restas kiel pruvo de tiu loko.

## Historio 
Laŭ la historiisto Agustín Ubieto Arteta, la unuaj mencioj pri ĉi tiu loko datiĝas de 970 kaj 994, en eldono de Antonio Ubieto Arteta de la "Cartulario de San Juan de la Peña I" , kaj ankaŭ inkludas la nomo-variaĵojn *Lucientes* kaj *Lucentes*. 

Estas eble, ke la monaĥejo *Leire* ricevis la enspezon de la eklezio de Lucientes en la 11-a jarcento, same kiel la relative proksimaj urboj *Lobera de Onsella*, *Longás*, *Petilla de Aragón*, *Sibirana* kaj Sos del Rey Católico. Oni scias nur kun certeco, ke la vilaĝo *Lucientes* faris pagojn al tiu monaĥejo dum la 12-a jarcento. 

## Loknomo 
La loknomo *Lucientes* prezentas la finaĵon "-ntes" tipan de la fosiliigitaj genitivoj de la latina tria deklinacio. Tiu origino tre bone kongruas kun la latinaj vortoj LUCENTIS kaj LUCENTIUS.

## Estas menciinde 
De ĉi tiu loko venis la patrinflankaj prapatroj de la aragona pentristo Francisco José de Goya y Lucientes, kiu translokiĝis al la proksima urbo Uncastillo. 

## Vidu ankaŭ 
* Aragona regioneto Cinco Villas. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Historio de Aragono
Korteza romano

eta|280px|*Mezepokaj amantoj* en la *Codex Manesse*.
[280px|eta|[Vasalo antaŭ liaj gesenjoroj, klasika ekzemplo de fideleco kaj honoro en mezepoka kortegol. *Codex Manesse*.]]
La **korteza romano** (en franca *roman courtois*) estas longa rakonto verkita en la Mezepoko kiu etendiĝis tra Eŭropo ĉefe ekde fino de la 11-a jarcento ĝis la 14-a jarcento. La adjekto 'korteza' referencas al mezepoka kunteksto de la medio de la kortego. Kaj specife en literaturo ĝi rilatas al la tradicio de la trobadoroj, kiuj prikantis rafinitan, nematerian amon.

## Priskribo 
Tiu ĉi literatura ĝenro estis uzita precipe en la kortegoj de la angloj kaj normandoj de la nordo de Francio kaj Anglio, kvankam, probable, ĝia origino devenas de Provenco, kaj populariĝis, inter aliaj, en Nederlando kaj Turingio.

Kontraste kun la ĝestaj kantoj inspirataj en la aferaro de Francio, la korteza romano inspiriĝas en la nomitaj *romans* pri la aferaro de Romo aŭ la aferaro de Bretonio. La primitivaj rakontoj estas verkitaj en oksilabaj versoj aŭ en prozo. Ĝi surscenigas kavalirojn kiuj luktas por siaj damoj kaj faras kavalirecajn entreprenojn.

En la korteza romano, la kavalirecaj aventuroj celas ĉefe la amuzigon kaj distron de la "kor-damo" kaj la elstarigon de la individuaj kvalitoj de la heroo. La perfekta korteza heroo baraktas inter aventuro kaj amo. La naturo kaj kelkaj roluloj estas priskribitaj detale. Ankaŭ la materia vivo aperas detale, ekzemple kasteloj, vestoj, turniroj, ceremonioj, kio estas novigaĵo kontraŭ la epikaj kantoj. Per la korteza literaturo, oni transiris iom post iom de la parola anonima literaturo al la literaturo skribita kaj subskribita de aŭtoro.

La heroo de la antaŭaj ĝestaj kantoj estis elstarigita en kolektiva kunteksto en kiu oni aperigis popolon en konflikto kun alia popolo (por ekzemplo, la paladino Roland kontraŭ la islamanoj), dum en la korteza romano la heroo havas ĉiam individuan konsideron. Liaj agadoj formas parton de 'formadkurso' kiu portas lin ĉiam al enkarnigo de la valoroj de la 'perfekta kavaliro'.

Krom amo, interpretita laŭ la koncepto difinita kiel korteza amo, elstaris la tipaj valoroj de la kavalireca socio, nome la deziro de aventuro, la elstarigo de la individua kuraĝo, la idealigo de la nobla karaktero kontraŭ la maliculo. La celo de la tekstoj estis precipe la distro de publiko komponita de aristokratoj de rafinitaj gustoj. Tiurilate, la kritikisto Erich Auerbach asertis, ke la celo de la korteza romano estas 'la memreprezentado de la feŭdisma kavalerio en ilia vivmaniero kaj idealoj'.

## Notoj 
Kategorio:Literaturaj ĝenroj
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Mezepokaj tekstoj
Pūowaina

eta|300ra|
***Pūowaina*** (havaje) aŭ *Punchbowl* (angle) estas eksaktiva tufkonusa vulkano en Honoluluo, Havajo. Ĝi estas la loko de la Nacia Memoreja Tombejo de la Pacifiko de la usona armeo.

La vulkana kratero estis formita antaŭ proksimume 75 000 ĝis 100000 jaroj dum la dua agadofazo de la Honolulua Vulkana Serio. La kratero rezultis el la elĵeto de varmega lafo tra fendoj en la malnovaj koralaj rifoj kiuj, tiutempe, etendiĝis ĝis la piedo de la montoĉeno *Koʻolau*. La vulkano plej verŝajne estas unugeneza vulkano, tio signifas, ke ĝi nur unufoje erupciis.

Kvankam ekzistas diversaj tradukoj de la havaja nomo de la vulkano, "Pūowaina", la plej ofta estas "monteto de ofero". Ĉi tiu traduko proksime rilatas al la historio de la kratero. La unua konata uzo estis kiel altaro kie havajanoj ofertis homajn oferojn al siaj dioj kaj mortigis malobservantojn de la multaj tabuoj. Poste, dum la regado de Kamehameha la 1-a, du kanonoj estis muntitaj ĉe la rando de la kratero por saluti distingitajn alvenantojn kaj signi gravajn okazojn. Frue en la 1880-aj jaroj, unuaj terpecoj sur la deklivoj de la Punchbowl ludoniĝis por setlado kaj en la 1930-aj jaroj, la kratero estis utiligita kiel pafilejo por la Havaja Nacia Gvardio. Kontraŭaviadilaj kanonoj situantaj tie estis pafitaj dum la japana atako la 7-an de decembro 1941. Proksime al la fino de Dua Mondmilito, tuneloj estis fositaj tra la rando de la kratero por la lokigo de artilerio por gardi la havenon de Honoluluo kaj la sudan parton de la areo *Pearl Harbor.*

Dum la malfruaj 1890-aj jaroj, komisiono rekomendis ke la monto iĝu la loko por nova tombejo por la kreskanta loĝantaro de Honoluluo. La ideo estis malaprobita pro timo de poluado de la akvoprovizado kaj la emocia malemo al kreado de urbo de la mortintoj super urbo de la vivantoj. Kvindek jarojn poste, la Usona Kongreso rajtigis la stigon de nacia tombejo en Honoluluo je du kondiĉioj: ke la loko estu akceptebla al la nacia usona ministerio de defendo, kaj ke la areo estu donacita prefere ol aĉetita. En 1943, la guberniestro de Havajo ofertis la monton por nacia tombejo. La financa buĝeto aliflanke montriĝis nesufiĉa, kaj la projekto estis prokrastita ĝis post Dua Mondmilito. Antaŭ 1947, la Usona Kongreso kaj veteranaj organizaĵoj metis forte premis por trovi daŭran tombejon en Havajo por la restaĵoj de miloj da mondmilitaj soldatoj sur la insulo Gvamo atendanta daŭran entombigon. Poste, la armeo denove komencis plani la tombejon sur la monto; en februaro 1948 la Usona Kongreso aprobis financadon kaj la konstruo komenciĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Lē'ahi

Kategorio:Montoj en Havajo
Kategorio:Honoluluo
Bibliotheca Teubneriana

**Bibliotheca Teubneriana** aŭ plentitole *Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana* (germane: *Teubners Bibliothek griechischer und lateinischer Schriftsteller*) estas en 1849 fondita serio de sciencaj eldonoj de verkoj de la grek-romia antikvo. Ofte videblas la mallongigo *BT*.[eta|eldono de [Johano Stobeo]]

## Nomkutimoj 
**Teubneriana** plej ofte signifas unuopan eldonon (komplete latine: *editio Teubneriana*), pli malofte la tutan kolekton. La samo validas koncerne la terminon *Oxoniensis* se konsideri la konkurencajn produktojn britajn de *Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis*; plej oftas la serio-nomo *Oxford Classical Texts*.

Kromaj serioj de eldonoj de klasikaj tekstoj helenaj/latinaj estas ekz: Loeb Classical Library, Collection Budé kaj Sammlung Tusculum.

## Historio 
Dum la 19-a jarcento ekzistas granda foso inter unuaflanke multekostaj eldonoj kiujn aĉeti povis nur bibliotekoj respektive riĉuloj kaj aliaflanke simplegaj, ofte fuŝaj kaj malbone binditaj eldonoj por studentoj kaj lernantoj. Pro la tiutempe ege granda graveco de la malnovaj lingvoj tamen multaj dependis de haveblaj tekstkorpusoj. Tiun ĉi kontraŭdiron provis neniigi jam la lepsika eldonisto *Carl Christoph Traugott Tauchnitz* publikigante malmultekostajn tekstojn. Tion imitadis Benedictus Gotthelf Teubner, iama dungito de Tauchnitz. Li fondis Lepsike en la 1811-a jaro propran eldonejon *B.G. Teubner* kie startis en la 1849-a jaro la menciita serio *Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana*.

Ene de nur malmultaj jaroj sukcesis surmerkatigi relative kompletan serion de gravaj antikvaj verkistoj. Sub lia egido kaj liaj posteuloj fariĝis *Bibliotheca Teubneriana* internacie ege ŝatata institucio. Tie aperis de la plej elstaraj klasikaj filologoj prilaboritaj ekdotike senmakulaj aĵoj (la t.n. *editiones maiores*) kaj paralele tekste identaj eldonoj sen scienca aparato por (alt)lernejanoj (la t.n. *editiones minores*).

Post la Dua mondmilito ankaŭ Teubner-eldonejo dividiĝis en du firmaojn en komunisma GDR kaj la libera parto de Germanio. Sekve ekzistis ĝis Turniĝo du bibliotekoj. Pro ke la graveco de malnovaj lingvoj en lernejaj horartabuloj malkreskis (kaj certe ankaŭ pri la facila tekstodisponigo interreta) oni pli koncentriĝis pri la faro de ekskluzive sciencaj eldonoj. De 1999 *Bibliotheca Teubneriana* aperis ĉe la eldonejo *K. G. Saur*. Post intertempa transpreniĝo fare de *The Thomson Corporation* en 2005 la tuto apartenas ekde aŭgusto 2006 al la eldonejo *Walter de Gruyter*.

## Vidu ankaŭ 
* *Oxford Classical Texts*

## Eksteraj ligiloj 
* Bibliotheca Teubneriana ĉe W. de Gruyter

Kategorio:Antikva literaturo
Kategorio:Libroserioj
Kategorio:Aperis en 1849
Kategorio:Lepsiko