open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sepjara milito

eta|292x292ra|Bildkunmetaĵo de la milito
eta|290x290ra|Pentraĵoj el la dua duono de la 18-a jarcento (dekstrume, komencante supre maldekstre): Batalo de Hochkirch, Batalo de Lago Georgo, Batalo de Prago, Batalo de Plassey .
eta|290ra|La partoprenantoj de la Sepjara milito:
En la **Sepjara milito** (1756-1763) batalis je unu flanko Britio kaj Prusio kaj je la alia Aŭstrio, Francio, Rusio - do ĉiuj eŭropaj grandaj potencoj de la epoko. Partoprenis ankaŭ multaj pli malgrandaj ŝtatoj. La milito disvolviĝis en la Centra Eŭropo, Nordameriko (kiel Franc-Brita Indiana Milito), Hindio, Karibio kaj sur diversaj oceanoj. Oni do povas rigardi ĝin la unua mondmilito. Unio de Pollando-Litovio (nomata: Respubliko de Ambaŭ Nacioj) estis tiam neŭtrala, tamen tra tiu teritorio tramarŝis la rusa armeo (vidu la apudan mapon).

## Bataloj 
[235ra|eta|dekstra|La milit-[operacoj de la rusia armeo tra neŭtrala teritorio de la Unio de Pollando-Litovio (nomata: Respubliko de Ambaŭ Nacioj), dum la Sepjara milito (1756–1763).]]
* Batalo ĉe Domašov

## Rezultoj 
En la 10-a de februaro 1763, la Traktato de Parizo estis subskribita de la duko Choiseul, la markizo de Grimaldi kaj la duko de Bedford. La pactraktatoj kiuj finigis la sepjaran militon estis venko por la Reĝlando de Granda Britio kaj por la Reĝlando Prusio. Por la Reĝlando Francio la fino de la milito rezultis en la perdo de la plej granda parto de ties posedoj en Ameriko kaj Azio.

## Bildaro 

Dosiero:Frederick II of Prussia Coloured drawing.png|Frederiko la 2-a de Prusio (1712-1786), reĝo de Prusio 1740-1786
Dosiero:Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg|la aŭstra imperiestrino Maria Teresia
Dosiero:Denkmal-hückelsmay.jpg|memorejo pri la Sepjara Milito en Krefeld (Nordrejn-Vestfalio)
Dosiero:French attack St. John's Newfoundland 1762.jpg|la franca armeo atakas Novlandon, 1762

## Vidu ankaŭ 
* Mondmilito
* Traktato de Parizo (1763)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www2.marianopolis.edu/quebechistory/encyclopedia/SevenYearsWar-FrenchandIndianWar-TheWaroftheConquest.htm  (mult)ampleksa retejo pri la eventoj kaj la partoprenantoj en la Sepjara Milito
* http://www.unitedcn.com/02WGZZ/07zhuyaozhanzheng/new_page_3543.htm 
* http://www.kanzhongguo.com/news/articles/4/3/30/62479b.html
* http://living.pccu.edu.tw/chinese/data.asp?id=3152&htm=01-059-0059七年戰爭.htm&lpage=1&cpage=1


Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Militoj de Germanio
Kategorio:1756
Kategorio:1757
Kategorio:1758
Kategorio:1759
Kategorio:1760
Kategorio:1761
Kategorio:1762
Kategorio:1763
Kategorio:Militoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Konfliktoj en 1750-1759
Kategorio:Konfliktoj en 1760-1769
Drobeta-Turnu Severin

alternative=Castelul de apă, Turnu Severin, jud. MH.JPG|eta|283x283ra
Koordinatoj: 

**Drobeta-Turnu Severin** [drobeta turnu severin] (hungare: **Sörény vára**, **Szörényvár**; germane: **Turm Severin**) estas urbo kaj municipo en la sud-okcidenta Rumanio ĉe la landlimo kun Serbio, 343&nbsp;km okcidente de Bukareŝto. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas ĉedanuba haveno kaj la ĉefurbo de la distrikto (*județ*) Mehedinți. Ĝis majo 1972, ĝi nomiĝis nur Turnu Severin. Drobeta estas aldono, alude al la samloke ekzistinta daka, poste romia setlejo Drobeta.

Grava vidindaĵo en la ĉirkaŭo estas la restaĵoj de la romia Trajana ponto, konstruita en 103–105 de la romia arkitekto Apolodoro el Damasko. Gravas ankaŭ la ruinoj de romia kastrumo, la bazaj muroj de la plej malnova konata rumana ortodoksa preĝejo kaj la Muzeo de la Fera Pordego (Muzeul Porțile de Fier).

En la mezepoko Turnu Severin estis nomdona administra centro por la hungara Banato de Severin, en 1330 akiris ĝin la rumanoj.

## Gravaj personoj 
* Dumitru Crăciunescu (8-a de oktobro 1905 – Bukareŝto, 12-a de septembro 1967): komponisto, dirigento.
* Emil Moise (n. 27-a de julio 1933): scenejdekoraciisto.
* Dumitru Negrea (n. 19-a de oktobro 1922): grafikisto.
* Levente Szente B. (n. 21-a de septembro 1972) poeto, ĵurnalisto

## Partneraj urboj 
*  Bor (Бор, Serbio)
*  Kladovo (Кладово, Serbio)
*  Orly (Francio)
*  Papingo (Πάπιγκο, en la administra regiono Epiro de Grekio), ekde 2011 parto de la pli vasta komunumo Zagori (Ζαγόρι)
*  Roccadaspide (Italio)
*  Sania[?] (Ĉinio)
*  Sevilla (Hispanio)
*  Vaasa (Finnlando)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Mehedinți
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Drobeta
Griza

eta
eta|kolorcirklo
**Griza** nomiĝas ĉiu neŭtra koloro, kies heleco estas inter *nigro* kaj *blanko*.

[maldekstra|eta|150ra|Egala miksaĵo de [cejana, magenta kaj flava koloroj aspektas griza, ne vere nigra.]]

Grizo povas estis simbolo de maljunaĝo, enuo, monotoneco, deprimo. En komerco aŭ politiko grizaj vestoj estas unu el la rimedoj elektitaj por signali seriozecon.

Se vi havas porteblan komputilon, vi povas fari simplan eksperimenton por pruvi la subjektivan karakteron de la nocio *koloro*: turnu la ekranon vertikala (al vi), preskaŭ horizontala (for de vi) kaj je meza pozicio. Kion vi rimarkas?

Dosiero:HrMsRotterdam.jpg|Griza koloro kamuflas militŝipon sur la maro
Dosiero:Heavy mist.jpg|Densa nebulo
Dosiero:Canis lupus portrait.jpg|Griza lupo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.coloria.net/varit/harmaa.htm 

Kategorio:Koloroj
Lila

**Lilo** estas speco de hela malvo. Ĝi estas la koloro de floroj de certaj siringoj.

Plej fama lilaĵo estas la bovino de ĉokoladofirmao Milka, kiu reklamis siajn ĉokoladojn per bovinoj, pentritaj lila.
Post tio multaj urbaj infanoj pentris kaj pensis la bovinojn fakte lilaj.

## Vidu ankaŭ 
* Siringo
* Lilbrusta koracio
* Lavenda

Kategorio:Koloroj
Viola (koloro)

]]
dekstra|kolorcirklo
**Viola**, aŭ **violkolora**, estas la komplementa koloro de flavo. El la videbla spektro, tiu koloro rilatas al ondolongoj inter 380 nm kaj 440 nm. Violan koloron oni ekhavas miksante farbojn ruĝan kaj bluan. La vortoj "viola" kaj "violkolora" devenas de la nomo de la floro violo.

Tre similaj al la viola koloro estas la koloroj malva (miksaĵo de viola kaj roza) kaj purpura (miksaĵo de viola kaj ruĝa).

En diversaj kolormodeloj oni reprezentas la violan koloron jene:
* RVB: R = 0,5; V = 0,0; B = 1,0.
* CMFN: C = 0,5; M = 1,0; F = 0,0; N = 0,0.

## Vidu ankaŭ 
* Lila
* Maĝenta
* Malva
* Purpura

## Notoj 
Kategorio:Koloroj
Kakia

**Kakio** (ankaŭ brunflava aŭ flavbruna) estas malhelflava, polvobruna koloro, multe uzata por vestoj kaj iloj inter ĉasistoj kaj armeanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Okra
dekstra|kolorcirklo

Kategorio:Koloroj
Rufa

**Rufo** estas flave ruĝa koloro, do tre simila al oranĝo. Oni ĉefe uzas la vorton por precize indiki rufan harkoloron.
## Vidu ankaŭ 
* Rufaj haroj

Kategorio:Koloroj
Kategorio:Haroj
Kategorio:Genetiko
Maĝenta (koloro)

La koloro **maĝenta** (aŭ **magenta** aŭ **fuksina**) difinas koloron, kiun oni ekhavas miksante egale la du lumkolorojn ruĝan kaj bluan (komparu kun viola). Pri ĝi, oni ne povas difini intervalon de ondolongoj; ĝi aperas nek en la ĉielarko, nek per la malkomponiĝo de lumo per prismo. Laŭ la RVB-kolormodelo, ĝi rilatas al la komplemeta koloro de la baza verdo.

La nomo devenas de la itala loko Magenta por memorigi la batalon, kiu okazis proksime de ĝi, en 1859, mallonge post la invento de la kolorigilo fuksino, kiu havigas maĝentan koloron.

En diversaj kolormodeloj oni prezentas la maĝentan koloron jene:
* RVB: R = 1,0; V = 0,0; B = 1,0.
* CMFN: C = 0,0; M = 1,0; F = 0,0; N = 0,0.

Maĝento estas unu el la bazaj koloroj en la CMFN-kolormodelo.

En la VGA-normo, HTML 3.2 ĝis 4.01 kaj CSS 2 ĝis 3 ĝi estas difinata per la esprimo *fuchsia*.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fuksia koloro
* Lila
* Malva
* Purpura
* Viola

Kategorio:Koloroj
Roza

dekstre

La **roza koloro** situas inter ruĝo kaj blanko, kiel la koloro de multaj rozoj. Ofte ĝi ankaŭ nomiĝas **rozkolora**.

## Roza farbo kun ... fariĝas ... 
* Viola > Malva
* Viola, blanka > Lila

## Vidu ankaŭ 
* Koloro
* Rufa
* Ruĝa
* Salmo (koloro)
* Oranĝkolora
* Nevidebla Rozkolora Unukornulo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.pink-triangle.org/ptps/symbol.html
* http://answers.google.com/answers/threadview?id=238733 
* http://www.coloria.net/varit/vaaleanpunainen.htm 
eta|180ra|

Kategorio:Koloroj
Glaŭka

**Glaŭka** estas poezie uzata vorto por "bluverda". Komparu kun cejana koloro kaj verdblua turkiso.

## Vidu ankaŭ
* Glaŭka hiacintulo

Kategorio:Koloroj
Turkisa

dekstra
.]]
**Turkiso** estas verdblua koloro, komparu kun bluverda glaŭko kaj kun cejana koloro.

La nomo originas de la gemo turkiso.

En diversaj kolormodeloj oni prezentas la turkisan koloron jene:
* RVB: R = 93; V = 193; B = 185.
* CMFN: C = 60; M = 0; F = 30; N = 0.
* HSV: H = 175°, S = 52%, V = 76%.

Kategorio:Koloroj
Baia Mare

**Baia Mare** [baja mare] ( [nadjba:nja]; ) estas urbo en la nord-okcidenta Rumanio en Transilvanio, 592&nbsp;km nord-okcidente de Bukareŝto. Ĝi estas unu el la ĉefaj urboj de la regiono Maramureŝo kaj la ĉefurbo de la distrikto Maramureș. La urbo estas centro de la regiona minindustrio. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Blidari, Ferneziu, Firiza, Recea, Satu Nou de Jos kaj Valea Neagră. 

## Loĝantaro 
Ĝi enhavis en 2002 137 921 loĝantojn, en 1910 12 877 (hungaroj, rumanoj, germanoj), en 1992 148 363 (rumanoj, 17,5&nbsp;% da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1329. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár*).
* Koordinatoj: 
En 1896 tie fondiĝis la Artistkolonio de Baia Mare.

## Partneraj urboj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galerio 

Dosiero:Palatul administrativ.JPG|La administra palaco
Dosiero:Hotelul mara.jpg|Hotelo en Baia Mare
Dosiero:Baia Mare SDC12099.JPG|
Dosiero:Baia Mare SDC12152.JPG|
Dosiero:Ostasul.jpg|Monumento de la rumana soldato
Dosiero:TurnulStefan2008.JPG|La Stefana Turo
Dosiero:Rivulus_Dominarum.jpg|La historia centro
Dosiero:Baia Mare jud Maramures.png|Situo en la distrikto
Dosiero:ROU_MM_Baia_Mare_CoA.png|La urba blazono

## Vidu ankaŭ 
* Listo de renomaj personoj de Baia Mare
* Trolebusa transporto en Baia Mare

## Bibliografio 
* Csoma György: *Régi dicsőségünk*. A múzeumalapítók és a múzeum, 2004.
* Oszóczki Kálmán: * Nagybányai útikalauz* (EMKE-Füzetek 1–2. Nb. 1993).
* *A nagybányai bányakerület monográfiája*

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Retejo de hungarlingva amatora teatra trupo
* Urbomapo



Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Satu Mare

eta|300ra|
**Satu Mare** ( ; ) estas urbo en la nord-okcidenta parto de Rumanio, en la distrikto Satu Mare, en Transilvanio, ĉe la landlimoj al Hungario kaj Ukrainio. Administre apartenas al ĝi Sătmărel. Ĝi situas ĉe la rivero Someș, nordoriente de Carei, 660 km nord-okcidente de Bukareŝto. Ĝi estas la distriktejo de la samnoma distrikto (*județ*) kaj la ĉefa urbo de la provinco *Oaș*, fama pro ĝiaj folkloraj tradicioj. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár (reĝa departemento) vármegye*).

Ĝis 2003 apartenis al ĝi ankaŭ Păulești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Loĝantaro 
En 1910 loĝis tie 32 892 homoj (95 % da hungaroj, 3 % da rumanoj, 2 % da germanoj); en 1992 130 584 homoj (55 % da rumanoj, 41 % da hungaroj, 3 % da germanoj, 1 % da romaoj).

## Vidindaĵoj 
* Katedralo de Ĉieliro de Maria (Satu Mare)
* Granda Sinagogo (Satu Mare)

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1- 18., 1993-2004, Budapest.

## Bildgalerio 

Dosiero:DaciaSatuMare.jpg|Hotelo Dacia en la historia centro de Satu Mare
Dosiero:Trilingv.jpg|Trilingva ŝildo en Satu Mare
Dosiero:SM4.jpg|Desupra vido de Satu Mare
Dosiero: Satu Mare jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

## Vidu ankaŭ 
* Listo de renomaj personoj de Satu Mare
* Tramtransporto en Satu Mare
* Trolebusa transporto en Satu Mare

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Urbmapo
* Portalo hungare
* Artistoj de urbo 
* Interaga mapo de distrikto Satu Mare
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Blanko

eta|Kolorcirklo
eta
**Blanka** aĵo totale reflektas la lumon, sorbante nenion. Blanko, samkiel nigro kaj grizo, estas neŭtra koloro.

## Simbole 
En multaj religioj blanko estas sankta koloro portata de pastroj ktp. En katolikismo la Papo portas blankajn vestojn.

En okcidenta kulturo blanko kutime reprezentis pozitivajn kvalitojn, kiel pureco, pacon, bonkoreco, senkulpeco aŭ honesteco.

En fikcio blanko ofte estas koloro asociita kun bonaj roluloj.

En Ĉinio blanko reprezentis okcidenton kaj funebro. Ĉinaj funebraj vestoj tradicie estas blankaj.

En la plej granda parto de Afriko kaj en Vjetnamio  blanko estas la koloro de malĝojo kaj funebro.

Blanko apartenas al la Tutarabaj koloroj kaj la Tutslavaj koloroj.

Oni ankaŭ uzas la vorton "blanka" por priskribi la rozhelbrunan haŭton de Eŭropdevenaj kaŭkazoidoj.

## Nuancoj de blanka 
En la lingvo Esperanto la vorto "blanko" kiel ĉiuj nomoj de koloroj estas A-karaktera radiko.

Lumo estas perceptita de la homa vida sistemo kiel "blanka", kiam la alvenanta lumo al la okulo stimulas ĉiujn tri specojn de kolorsensemaj konusetoj en la okulo en proksimume egalaj kvantoj..
* lilia - delikate blanka, kiel lilio.

Blanka farbo kun ... fariĝas ...
* Nigra > Griza
* Ruĝa > Roza
* Malva > Lila

Ĝenerale iom da blanko "heligas" farbon, ekzemple blanka kun bruna kreas "helbrunon".

## Vidu ankaŭ 
* Blanka nano
* Blankulo
* Sininen ja valkoinen

## Referencoj 
Kategorio:Koloroj
Beja

**Beja** estas koloro ruĝ-bruna (el angla: *Bay*). Tiun vorton oni kutime nur uzas por priskribi ĉevalon.

En la lingvo Esperanto la vorto "bejo" kiel ĉiuj nomoj de koloroj estas A-karaktera radiko.

dekstre
eta|maldekstra|180px|beja ĉevalo

Kategorio:Koloroj
Okra

dekstre|kolorcirklo
**Okra koloro** estas koloro simila al tiu de okro. Ĉar la koloro de okro tre varias, unu kutima difino de "okra" estas "miksaĵo inter flava kaj bruna". La okra de la desegnaĵo estas tia.

## Vidu ankaŭ 
* Kakia

Kategorio:Koloroj
Okro

**Okro** (greke: ὤχρα [oĥra]) estas flaveca ĝis ruĝeca tero, konsistanta el fera-oksidhava Kaolinito (argilo). La ĉefa flava koloriga ingredienco estas fera(III) oksihidroksido, limonito. Ĝi estas uzata kiel pigmento por farboj.

[600px|eta|center|vido de okra ekstraktejo en [Rustrel.]]

Okro donis sian nomon al koloro okra.

## Origino 
En Kretaceo, organikaj rubaĵoj kaj folietoj da kvarco kaj glimo amasiĝis en malprofundaj maroj. Tie formiĝis glaŭkonito, verda argilo, kiu entenas feroksidon.

Kategorio:Geologio
Kartkaptisto Sakura

**Kartkaptisto Sakura** (japane: カードキャプターさくら [Kādokjaputā Sakura], angle: *Cardcaptor Sakura*) estas mangao de la virina grupo CLAMP kaj samnoma animeo bazita sur la mangao. La mangao aperis en la por-knabina magazino *Nakayoshi* de eldonejo Kodansha ekde 1996 ĝis 2000, dum la animeo estis elsendita inter la jaroj 1998 kaj 2000.

La mangao publikiĝis unuafoje en majo 1996 en la monata ŝoĝoa magazino *Nakayoshi* ĝis sia fino, publikigita en junio 2000, post dek du volumoj (50 ĉapitroj). La rakonto de la mangao estis adaptita al animea serio fare de studio Madhouse. La animeo elsendiĝis en Japanio ekde la 7-a de aprilo 1998 ĝis la 21-a de marto 2000 en la televidkanalo NHK, post 70 epizodoj.

En 2016, la mangao celebris 20-jariĝon kaj neatendite CLAMP lanĉis daŭrigon de *Cardcaptor Sakura,* subtitolita *Clear Card Hen*, kun novaj ĉapitroj publikigitaj en *Nakayoshi*. La serio rakontas la novajn aventurojn de 13-jaraĝa Sakura. La animeo bazita sur ĉi tiu nova mangao esti lanĉita en januaro 2018.

Ĝi klasiĝas en la ĝenro *maho-ŝoĝo* (magia knabino).

## Intrigo 
Ĉefrolulo Sakura Kinomoto estas 10-jaraĝa, lernanto de la kvara klaso de bazlernejo. Ŝi malfermis malnovan libron (vere kartujon) troviĝanta en la skribĉambro de sia patro, kaj akcidente malsigelis sorĉajn kartojn *Clow Card*, kiuj kaŭzas problemojn en la mondo. Por repreni la kartojn, per helpo de "la Defendanto de Sigelo" Cerberus (Kero), ŝi iĝis "kartkaptisto".

Ĉiurakonte sorĉkartoj kaŭzas problemojn en ŝia urbo. Sakura solvas problemojn per siaj propraj sorĉkartoj, kaj kaptas kartojn. Kaptitaj kartoj ebligas, ke ŝi uzu novan sorĉon. Ĉi tiu sistemo estas simila al tiu de tiamaj komputilaj ludoj (kiel ekzemple Pokémon aŭ Digimon).

Dum la rakonto progresas, aperas novaj personoj kiel la rivalo de Sakura, nome Shaoran Li, knabo el Honkongo kiu devenas de la sorĉisto Clow Reed —la kreinto de la kartoj—. Eĉ tiel, ili starigas amikecon kiu iom post iom transformiĝas en amon. Dume, Yukito Tsukishiro, amiko de la pliaĝa frato de Sakura, estas alia gardisto de kartoj kies vera aspekto estas simila al anĝelo nomata Yue.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sakuracardcaptor.foro-activo.com 

Kategorio:Mangao
Kategorio:Animeo
Nigro

**Nigro** estas la koloro de karbo, ebono, kaj de la ekstertero. Nigro estas la plej malhela neŭtra koloro, la malesto de reflektata lumo. Tiele ĝi estas la malo de blanko.

En la lingvo Esperanto la vorto "nigro" kiel ĉiuj nomoj de koloroj estas A-karaktera radiko.

## Fiziko 
**Nigra korpo** estas teoria koncepto, objekto absolute nigra, kiu ensorbas tutan lumon.
Alberto Ejnŝtejno esploris ĝian elsendokapablon.

**Nigra lumo** estas neklera nomo por ekstrema transviola lumo, ĉar, kvankam nevidebla de homoj, ĝi kaŭzas, ke kelkaj substancoj fluoresku.

## Simbole 
En Eŭropo nigro tradicie estas negativa koloro, asociata kun seriozeco, nokto, malbono, malbona antaŭsigno, morto, sorĉado, malĝojo, satanismo ktp. Tiukontinente la funebraj vestoj nigras.
Nigro plue estas koloro de konservativaj, kristanaj partioj, kaj de anarĥiismo.

En fikcio nigro ofte estas koloro asociita kun malbonaj roluloj.

En Ĉinio nigro reprezentis akvon kaj nordon.dekstreEn Japanio nigro reprezentis nokton, misteron, supernaturan, malfeliĉon kaj morton.

La koloroj de la tajĝi-figuro en la Jino kaj Jango-koncepto estas nigraj kaj blankaj, simbolante bonon kaj malbonon.

Viduloj ankaŭ imagas la vidataĵon de blinduloj kiel nigra, simila al okulfermado.

Nigro ofte estas la koloro de timigaj dioj, ekz-e hinduisma Mahakala "La granda nigra".

Nigro estas unu el la tutarabaj koloroj.

Nigro estas la koloro de la Anarkiistoj, kies flago estas tiel kolorita, iafoje kun ruĝo.

## Homa raso 
Oni ankaŭ nomas "nigruloj" homoj kun malhelbruna haŭto: negroj, aborigenoj, melanezoj, dravidoj.

Aliaj etnoj estis nomitaj "nigraj", ĉu pro relativa malhelhaŭteco aŭ alikaŭze:
* La nomo de morlakoj venas el greka *mavrovlakoj* ("nigraj vlakoj").
* La indianoj nigrapieduloj.

## Nuancoj de nigro 
* karbonigra - intense nigra ( Griza
* Flava kaj Ruĝa > Bruna

***Ĝenerale iom da nigro "malheligas" farbon, ekzemple nigro kun bluo kreas "malhelbluon".***

## Vidu ankaŭ 
* Nigra truo
* Vantanigro

Kategorio:Koloroj
Focșani

**Focșani** [fokŝanj'] - jen rumane, germane *Fokschan* [fokŝan], hungare *Foksány*, jide פֿאָקשאַן [fokŝan], estas urbo en la orienta Rumanio (suda Moldavio). Ĝi situas ĉe la rivero *Milcov*, 174 km nord-oriente de Bukareŝto. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto (*județ*) Vrancea. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo lokiĝas je koordinatoj: . Alteco estas 49 metroj super la marnivelo.

## Partneraj urboj 
*  Banjaluko en la Serba Respubliko de Bosnio-Hercegovino
*  Patraso, Grekio
*  Potenco, Italio
*  Tivoli, Italio
*  's-Hertogenbosch, Nederlando
*  Berd, Armenio
*  Ramat Gan, Israelo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Vrancea
Demosteno

**Demosteno** (ĉ. -384 — ĉ. -322) estis la plej fama inter la helenaj oratoroj, ĉefe ĉar li fiere kontraŭis makedonan reĝon Filipon la 2an dum 351-338 a.K. per famaj paroladoj.

Li sin mortigis per veneno, kiam lin ĉirkaŭis la Makedonoj. Jen atesto de Plutarĥo:

Tiele dirante, li eniris la templon, kaj prenante rulon kiel se li intencis skribi, alproksimigis la kalamon al la buŝo kaj mordetis ĝin, kiel li kutimis fari kiam li pensis kaj kiam li skribis, restis absorbita dum iom da tempo, kaj klinis la kapon kovrante ĝin per tuniko.

La gardistoj, starantaj sur la sojlo, lin mokis, akuzante lin malbrava kaj moknomante lin virinemulo; Arĥias alproksimiĝis kaj ordonis al li, ke li leviĝu, kaj ripetante la samajn parolojn, insistis ree pri la promesoj de repaciĝo kun Antipatro. Demosteno, kovrante sin, komprenis ke la veneno eniris la sang-cirkuladon kaj ke li estis mortonta, malkovriĝis laŭ la vizaĝo kaj turnante sin al Arĥias, diris:

“Jam estas tempo, en kiu vi alprenu la maskon tragikan de Kreono kaj ĵetu ĉi tiun mian korpon sensepulte. Mi, ho kara Posejdono, eliras ankoraŭ viva el la templo: male, Antipatro kaj la Makedonoj ne lasis pura la sanktan lokon de via sanktejo”

Post tio, li petis, ke oni tenu lin, ĉar li ja estis turmentata de tremo kaj ŝanceliĝis, kaj dum li antaueniris, li alproksimiĝis al la altaro, terenfalis kaj per ĝemo, li mortis. Libanio (* 314 p.K.) kromnomiĝis *eta Demosteno* pro ties majstra imitado de la demostena stilo.

Kategorio:Retorikistoj
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Historio de juro
Kategorio:Antikvaj juristoj
Kategorio:Homoj de la 4-a jarcento a.K.
Botoșani

**Botoșani** - jen rumane, prononco [botoŝanj], hungare ***Botosány***, germane ***Botoschan*** - estas urbo en la nord-orienta Rumanio, proksime de la landlimo kun Ukrainio kaj Moldavio, 422 km nord-oriente de Bukareŝto. Ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto Botoșani (*județ*) kaj apartenas al la rumania regiono Moldavio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La urbo estas ĉirkaŭita de la Orientaj Karpatoj okcidente, la ŝtato Ukrainio norde kaj la Respubliko Moldavio oriente.

## Partneraj urboj 
*  Bălți en la Respubliko Moldavio 
*  Bresto en Belorusio
*  Fălești en la Respubliko Moldavio 
*  Glodeni en la Respubliko Moldavio 
*  Karaman en Centra Anatolio, Turkio
*  Lavalo en Kebekio, Kanado, la plej granda antaŭurbo de Montrealo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj de Rumanio
* Tramtransporto en Botoșani

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Rumanio
Botosani
Kategorio:Distrikto Botoșani
Buzău

**Buzău** - jen rumane, prononco [buzəŭ],  - estas urbo en la orienta Rumanio, 111&nbsp;km nord-oriente de Bukareŝto.  Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Buzău estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto (*județ*). Ĝi situas ĉe la koordinatoj .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Dosiero:Buzau Vila Albatros 2015.jpg|vilao Albatros'
Dosiero:Bz cuzavoda.jpg|Strato Cuza Vodă
Dosiero:Banului church Buzau 1.jpg|Preĝejo Banului
Dosiero:Buzau in Romania.png|Situo en Rumanio

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Buzău
Piatra Neamț

eta|200px|dekstra|**Malnova urbo**
eta|200px|dekstra|**Teatro de la junularo** (*Teatrul tineretului*)

Koordinatoj: 

**Piatra Neamț** [pjatra njamc] ( *Korácsonkő*) estas urbo en la rumania provinco Moldavio. Ĝi situas ĉe la Karpatoj apud la rivero *Bistrița*, 342 km nord-oriente de Bukaresto. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Piatra Neamț estas la ĉefurbo de la distrikto (*județ*) Neamț.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Piatra Neamț

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba konsilio ()


Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Neamț
Listo de urboj de Haitio

eta|240px|Mapo de Haitio
Tio ĉi estas listo de **urboj** de Haitio:

* Cap Haitien
* Jacmel
* Jérémie
* Les Cayes
* Mole Saint-Nicolas
* Port-Au-Prince

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de Haitio

## Eksteraj ligiloj 
* http://gazetteer.de Loĝantaraj nombroj de urboj de Haitio, ///
* http://www.citypopulation.de/Haiti_d.html Administraj unuoj de Haitio, /


Haitio
Listo de muzikaj instrumentoj

eta|dekstra|180px|

Jen **listo de muzikaj instrumentoj**:

Akordiono - Aldo - Al-Ud - Arĉo - Bekfluto - Fagoto - Fluto - Fujaro - Gitaro - Harpo - Hobojo - Kamanĉe - Klarneto - Klaviceno - Kolofono - Korno - Liuto - Mandolino - Orgeno - Pipa - Saksofono - Tar - Tirharmoniko -Trombono - Trumpeto - Gambovjolo - Violonĉelo -Violono (kiam estos sekura artikolo pri violono endus aldoni en ĝi, ke la violono estas ankaŭ uzita en turka muziko (de 18-a jarcento) el tio en araba muziko, kie ĝi superanstataŭis la rebabo-n kaj ne Karnatika muziko en suda Barato, de la 18-a jarcento (sed tie la lud pozicio malsamas) - Zurnao

## Listo kategoriigata de sekcio 
### Blovinstrumentoj 
#### Lignaj blovinstrumentoj 
##### Flutecaj instrumentoj 
* Bekfluto
* Fajfilo
* Flaĝoleto
* Fujaro
* Fluteto
* Fluto
* Kveno
* Okarino
* Pajnoŝalmo
* Stanfajfilo
* Ŝakuhaĉo

##### Unuobla-anĉaj instrumentoj 
* Klarneto
* Saksofono

#### Duobla-anĉaj instrumentoj 
* Bilio
* Fagoto
* Hobojo
* Surnajo
* Ŝalmo

#### Kompleksa-anĉaj instrumentoj 
* Sakŝalmo

#### Latunaj blovinstrumentoj 
* Boreo
* Diĝeriduo
* Eŭfono
* Klariono
* Korneto
* Korno
* Trombono
* Trumpeto
* Tubjo

#### Libera-anĉaj instrumentoj 
* Akordiono
* Buŝharmoniko
* Buŝharpo
* Orgeno
* Ŝengo

#### Voĉa muziko 
* Aldo(Kontralto)
* Baritono
* Baso
* Buŝfajfo
* Kastrita kantisto
* Kontratenoro
* Mezosoprano
* Soprano
* Tenoro

### Kordinstrumentoj 
#### Per arĉo (Arĉinstrumentoj) 
* Aldviolono
* Baroka violono
* Gambovjolo
* Huĉino
* Kontrabaso
* Rebeko
* Vjelo
* Violono
* Violonĉelo

#### Per pinĉado 
* Al-Udo
* Banĝo
* Birma harpo
* Bivo
* Buzuko
* Chapman Stick
* Citaro
* Ĉarango
* Gitaro
* Harpo
* Klaviceno
* Kotoo
* Liuto
* Mandolino
* Moodswinger
* Moonlander
* Pipa
* Teorbo
* Ukulelo
* Ŝamiseno

#### Per frapo 
* Piano
* Yangqin(Jangĉino)
* Zimbalono

### Frapinstrumentoj 
#### Tamburecaj instrumentoj (Drumoj) 
* Bongo
* Taiko
* Tamburino

#### Aliaj frapinstrumentoj 
* Cimbalo
* Ĉalaparto
* Guiro
* Kariljono
* Ksilofono
* Manfrapado
* Marako
* Sonorilo
* Triangulo (muziko)
* Vibrafono

### Elektronikaj instrumentoj 
* Ondes martenot
* Sintezilo
* Teremino

### Klavarinstrumentoj 
* Akordiono
* Blovklavaro
* Kariljono
* Klaviceno
* Ondes martenot
* Orgeno
* Piano

## Eksteraj ligiloj 
* http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_musical_instruments_by_Hornbostel-Sachs_number
Loĝdenso

eta|400x400ra|Monda Loĝdensa Mapo, 2017
La nocio **loĝdenso** priskribas la densecon de loĝantoj en certa regiono, esprimante ĝin per la averaĝa (meznombra) nombro de loĝantoj sur area unuo [kutime kvadrata kilometro (plej ofte) aŭ hektaro (se temas pri pli malgrandaj areoj, kiel ekzemple kvartalo aŭ konstrutereno)]. La loĝdenson oni kalkulas dividante la loĝantaran nombron per areo.

Lando kun plej

* granda loĝdenso: Monako 16.000 loĝ./km²
* malgranda loĝdenso: Groenlando 0,03 loĝ./km²

Komparu kun: Germanio 231 loĝ./km²

Dosiero:World population density 1994.png|
Dosiero:Population_density.png|
Dosiero:World population density 1994.png|
Dosiero:Earth's City Lights by DMSP, 1994-1995 (large).jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Troloĝiĝo
* statistiko
* loĝantaro

## Eksteraj ligiloj 
* http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap030305.html 
* http://www.demographia.com/db-citydenshist.htm 
* http://www.census.gov/ipc/www/popclockworld.html 
* http://cityranks.com  

Kategorio:Geografio
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Antropologio
ORA

La vorto **Ora** aŭ **ORA** havas plurajn signifojn:
***Ora** ĝenerale estas adjektivo de substantivo "oro"
***Ora** estas koloro de oro, kiu estas speco de flava koloro 
***Ora (Italio)** estas komunumo en Italio
***ora** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Farbo

eta|dekstra
**Farbo** estas la ĝenerala termino por variaj produktoj kiuj estas uzataj por kolorigi aĵon aŭ surfacon per maldika pigment-ŝelo. Farboj konsistas ĉefe el oleo laŭeble rapide sekiĝanta kaj el koloraj pigmentoj - aparte multe uzata estas linoleo.

Laŭ la difino de la vorto "farbo" en Akademia Vortaro, oni ŝmiras surfacon per farbo "en la intenco ĝin ŝirmi aŭ ĝin kolorigi".

Laŭ arto, farbo estas pigmento kiun pentristo aplikas al verko dum pentrado.

Pigmentoj estas integra parto de farboj kaj emajloj. La koloro de la farbo, ĝia kaŝa potenco, same kiel rezisto al atmosferaj faktoroj, kemiaj reakciiloj kaj altaj temperaturoj dependas de la naturo de la pigmento.

## Vidu ankaŭ 
* akrilfarbo
* tempero
* olea farbo

## Notoj 

Kategorio:Surfacoj
Kategorio:Koloroj
Miksita koloro

eta|Ekzemploj de miksitaj koloroj ()
**Miksitaj koloroj** estas ĉiuj kolornuancoj, krom la bazaj koloroj (kiuj nome, dependas je la elektita kolorbazo) kaj la neŭtraj nigro kaj blanko.

## Ekzemploj 
Egalproporciajn miksaĵojn de du bazaj koloroj oni povas nomi *unuarangaj miksaĵoj*.

=== En la kolorbazo RFB (*Ruĝa, Flava, Blua*) ===
* **Verda** = blua + flava
* **Oranĝa** = flava + ruĝa
* **Viola** = blua + ruĝa

=== En la kolorbazo RVB (*Ruĝa, Verda, Blua*) ===
* **Ciana** = blua + verda
* **Siringa** = blua + ruĝa
* **Flava** = ruĝa + verda

## Vidu ankaŭ 
* Baza koloro
* Neŭtra koloro

Kategorio:Koloroj
Poacoj

[alternative=Ilustracja|eta|Ordinara poo (*[Poa trivialis*)]]
La **poacoj**.

Tiu granda planta familio ampleksas ĉirkaŭ 20% de la tera vegetaĵo. Ĝi estas la plej grava por la homa ekonomio, vivo, entenas gazonajn kaj furaĝajn herbojn. La ĉefaj grenoj kreskas ĉie en la mondo. La bambuo en Azio estas ofte uzata por konstruado.

La agrikulturaj poacoj kulturataj por produktado de nutraĵoj nomiĝas *cerealoj*.
Cerealoj provizas la ĉefan kaloriofonton por la homaro, ekzemple rizo en Barato kaj la Orienta Azio, maizo en Meksiko, kaj tritiko, sekalo kaj hordeo en Eŭropo, Usono kaj Kanado.

## Priskribo 
[eta|maldekstra|Diagramoj de la tipaj [spiketo kaj floro]]
La gresoj ĝenerale havas la sekvajn trajtojn:
* tipe kava tigo (nomata **kulmo**), ŝtopita, dividita ĉe nodoj. (esceptoj: maizo, milio, kiuj havas malkavan tigon)
* moltigaj plantoj, escepte de bambuso, kies tigo ligneciĝas
* folioj, ekkreskintaj ĉe *nodoj*, alterne starantaj *duvice* aŭ malofte spirale, kaj ili havas paralelaj vejnoj.
* La folioj formas sube *ingon* ĉirkaŭbrakumantan la tigon kaj *platon* kun ĝenerale glata rando; la **oreleto** (ligule) troviĝas inter la tigo kaj plato.
* Floroj estas malgrandaj, mankas iliaj petaloj, kaj ili grupiĝas en **spiketoj** aranĝitaj en *paniklo*, *grapolo*, *spiko* aŭ *kapo*; la floroj estas vento-polenitaj. Lodiklojn permesas fermon kaj malfermo de la glumetoj.
* Frukto estas kariopso (ankaŭ nomata grajno).

Estas po du glumoj por unu spiketo, la malsupra (ĝenerale pli granda) kaj la supra. Estas po du glumetoj por unu floro. La malsupra, kiu estas pli eta estas ankaŭ nomita paleo.

## Fotosintezo 
Ene klado PACCMAD, evoluis plurfoje vojoj de C4-tipa fotosintezo. 

## Taksonomio 
La familio aperis antaŭ proksimume 95 milionoj da jaroj en Gondvano.

La familio enhavas ĉirkaŭ 11 000 speciojn en ĉirkaŭ 700 genroj. Estas 13 subfamilioj kaj 2 ĉefaj kladoj (BEP kaj PACCMAD).

### Laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (11 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Herbo, gazono, sukerkano, fragmito, fojno, spiketo, glumo, aristo, paleo.
* Bakteria velkado de poacoj
* Sorgo, maizo, milio

## Eksteraj ligiloj 
* poaca familio/angle  in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.  http://delta-intkey.com 
* L. Watson and M. J. Dallwitz (1992 onwards). The grass genera of the world: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval; including synonyms, morphology, anatomy, physiology, phytochemistry, cytology, classification, pathogens, world and local distribution, and references.  http://delta-intkey.com 
* Poacoj 

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Poacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Herbejo
Malavia Lago

eta|300ra|Malavia lago

La **Malavi-lago** (malnova nomo *Njasa Lago*) taksitas al unu de la plej grandaj lagoj de Orienta Afriko kun longo de preskaŭ 600&nbsp;km, kaj larĝo de 80&nbsp;km (averaĝe 50&nbsp;km) kaj profundo de ĝis 700&nbsp;m. Ĝi estas la naŭa plejgranda lago de la tero kaj la tria en Afriko post la Tanganjika Lago kaj Viktoria Lago. Najbaraj landoj de la Malavia Lago: Tanzanio, Malavio kaj Mozambiko.

La Malavia Lago konatas en la akvaristiko pro riĉeco de specioj (ca. 1500 specioj). Multaj koloraj specioj estas tre disvastiĝantaj, popularaj en la akvaristiko. Tiuj fiŝoj apartenas al buŝkovantoj.

Dosiero:Lake Malawi seen from orbit.jpg|
Dosiero:Lake Malawi 34.60837E 11.93308S.jpg|
Dosiero:Lake Malawi, view from Likoma Island.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Njasalando

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.Malawisee.com 


Kategorio:Lagoj en Malavio
Kategorio:Lagoj en Mozambiko
Kategorio:Lagoj en Tanzanio
Lusako

eta|maldekstra|250px|Flughaveno de Lusako
alternative=Downtown Lusaka.JPG|eta|277x277ra|Lusaka ĉe urbcentro
**Lusako** (angle: *Lusaka*) estas la ĉefurbo de Zambio. Ĝi situas sude sur altebeno en alto de 1400 m.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio
Lusako estis fondita en 1905 fare de eŭropaj setlantoj. En 1935 ĝi iĝis la ĉefurbo de la brita kronkolonio Nord-Rodezio, en 1964 ĝi iĝis ĉefurbo de la sendependa Zambio.

### Kronologio 
* 24-a de oktobro 1964: Lusako fariĝis ĉefurbo de Zambio post ties sendependiĝo.
* 5-a de julio 2001: Oni mortpafis surstrate iaman vicprezidenton Paul Tembo.
* 10-a de julio 2001: La 37-a kaj lasta ŝtatpinto de la Organizaĵo por Afrika Unueco (OAU) malfermiĝis.

## Servoj
* Universitato de Lusako
* Universitato de Zambio

## Trafiko 
* Eksportvojo (fervojo kaj vojo) al la tanzania havenurbo Dar es Salaam (tra TAZARA)
* Flughaveno kun internaciaj ligoj

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* mapo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj de Zambio
* Listo de milionurboj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.zambiatourism.com/travel/cities/lusaka.htm 
* http://www.zambiatourism.com/travel/maps/lusakacity.htm 
* Turismaj informoj

Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Zambio
Kategorio:Urboj de Zambio
Kategorio:Milionurboj
Kvaĉo

**Kvaĉo** (aŭ **Kwacha**)  estas nomo de la monunuoj
* zambia kvaĉo de Zambio (ekde 1968, ISO-4127-kodo ZMK) kaj
* malavia kvaĉo de Malavio (ekde 1970; kodo MWK).
La Zambia kvaĉo valoras 100 ngŭeojn (*ngwee*), la Malavia 100 tambalaojn (Tambala).

La vorto kvaĉo deriviĝas el vorto de la bemba lingvo por la aŭroro, komenco kaj aperas en la Zambia nacia slogano "la nova komenco de la libereco".

En 2003 Zambio estis la unua afrika lando, kiu eldonis monbiletojn el plasto (por la biletoj de 500 kaj 1000 kvaĉoj).

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Malavio
Spektrokoloro

**Spektrokoloro** estas koloro, kiu prezentas parton de la spektro de la videbla lumo.
Elektromagneta radiado estas miksaĵo el radiadoj de diversaj ondolongoj kaj intensecoj. Se tiu radiado havas ondolongon ene de la vidkampo de la homo (proksimume inter 380 kaj 740 nanometroj), tiam oni nomas ĝin (videbla) lumo.  La lumspektro registras la intensecon de ĉiu ondolongo. La plena spektro de la radiado alvenanta de certa objekto determinas la (vidatan) aperon de tiu ĉi objekto, interalie la perceptatan koloron. La apuda tabelo donas la limojn inter kiuj varias ondolongo kaj frekvenco de la spektrokoloroj. La bildo montras, ke tiuj koloroj estas sufiĉe subjektiva provo, ordigi multe pli abundan  kolorpaletron kun kontinuaj transiroj. Krom la koloroj de la apuda bildo, la cejana kaj la fuksina (iufoje nomata *magenta*) povas esti primitivaj koloroj por apartaj kolorsistemoj.

## Eksteraj ligiloj 
* OPTIKO : Ĉapitro el lernolibro far SÁRKÖZI János. Subĉapitroj: optiko ĝenerale, fotometrado, ekesto, propagiĝo, refrakto de la lumo, ondooptiko, polarigo, lumo kaj materialo, la okuloj, optikaj instrumentoj. 129 paĝoj, formo PDF, 882 KB.

Kategorio:Koloroj
Heteropteroj

**Heteropteroj** estas insektoj, kutime nomataj cimoj. La heteropterojn konsistigas pli ol 30.000 specioj, same teraj kiel akvaj.

La vorto «heteroptero» originas de la greka *ἕτερος* «malsimila» kaj *πτερόν* «flugilo». Ili havas: du parojn da flugiloj (la antaŭa paro estas parte korneca), longajn antenojn kaj pikan-suĉan buŝ-organon.

Plej multaj specioj nutras sin per suko de plantoj. Kelkaj specioj bezonas homan aŭ bestan sangon, kiel la litocimoj.

## Listo de familioj 
* *Cydnedoj*
* *Scutelleridae*
* *Pentatomedoj*
* *Acanthosomedoj*
* *Plataspedoj*
* *Coreedoj*
* *Pyrrhocoredoj*

Bunte Blattwanze Elasmostethus interstinctus.jpg|*Elasmostethus interstinctus*
Acrosternum MHNT.jpg| *Acrosternum heegeri *
Coreus marginatus efferent of scent gland MHNT.jpg|*Coreus marginatus*
20050515-002-coreus-marginatus.jpg|*Coreus marginatus*
Notonecta maculata MHNT.jpg|*Notonecta maculata* (dorsonaĝa cimo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://tolweb.org/tree?group=Heteroptera&contgroup=Hemiptera 
* http://www.ginkgo-web.de/streifzug/pyrrhocoris/pyrrhocoris.htm#stinkdr%FCsen  
* http://www.natur-lexikon.com/Texte/MZ/001/00041-rueckenschwimmer/MZ00041-rueckenschwimmer.html  

Kategorio:Insektoj
Kategorio:Hemipteroj
Produto

eta|la produto de tri kaj var estas 12
**Produto** estas la rezulto de multiplikado de du aŭ pluraj faktoroj, kiuj estas matematikaj objektoj (nombroj, vektoroj, matricoj, ...). La vicordo, laŭ kiu la faktoroj estas multiplikataj, ne influas la rezulton, se la koncerna operacio de multiplikado estas komuta kaj asocia.

Rimarko 1: La produto de matricoj en ĝenerala kazo ne estas komuta. Ĝi dependas de la vicordo de la faktoroj. Pli ĝenerale, multiplikado en magmo (aŭ, pli speciale, en semigrupo aŭ grupo) kaj en aliaj algebraj strukturoj povas ne esti komuta aŭ asocia.

Rimarko 2: En moderna matematiko, por unuformeco de difinoj, rezonado kaj formuloj, oni ofte plivastigas la nocion *produto* al la kazo de unu faktoro (la produto egalas al tiu unuopa faktoro) kaj al la kazo de "nul faktoroj" (produto de nul nombroj egalas al 1; produto de nul kvadrataj matricoj egalas al la identa matrico; kaj ĝenerale, produto de nul elementoj de ĉia magmo kun neŭtrala elemento egalas al la neŭtrala elemento)

## Vidu ankaŭ 
* Multipliko
* Faktoro
* Faktorado
* Derivaĵo de produto
* Divido

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Algebro
Listo de urboj de Nepalo

Jen **listo de urboj de Nepalo**.
----
Ne ĉiuj de la lokoj estas komunumoj. Komunumoj, de kiuj Nepalo nuntempe havas 58, estas markitaj per (*). La nomoj estas la oficialaj nomoj de la komunumoj, kvankam la antaŭaj nomoj (inter krampoj) estas vaste uzataj. Oni leĝas ĉi tie la kutiman nepalan latinliterumon, ne esperantigon, do la elparolo malsamas.

* Amaragadhi* (Dadeldhura)
* Baglung*
* Bandipur
* Banepa*
* Besisahar
* Bhadrapur*
* Bhaktapur*
* Bharatpur*
* Bhimeshwar* (Charikot)
* Bidur*
* Biratnagar*
* Birendranagar*
* Birganj*
* Butwal*
* Damak*
* Darchula
* Dasharathchand*
* Dhangadhi*
* Dhankuta*
* Dharan*
* Dhulikhel*
* Dhunche
* Dipayal-Silgadhi*
* Gaur*
* Guleriya*
* Hetauda*
* Ilam*
* Inaruwa*
* Itahari*
* Jajarkot
* Jaleshwar*
* Janakpur*
* Jomsom
* Jumla
* Kalaiya*
* Kamalamai* (Sindhulimadi)
* Kapilvastu* (Taulihawa)
* Kathmandu*
* Khadbari*
* Kirtipur*
* Kodari
* Lahan*
* Lalitpur* (Patan)
* Lekhnath*
* Lulka
* Lumbini
* Madhyapur-Thimi*
* Mahendranagar*
* Malangawa*
* Manang
* Mangalsen
* Mechinagar* (Kakarbhitta)
* Mustang
* Namche Bazar
* Narayan* (Dailekh)
* Nepalganj*
* Okhaldhunga
* Panauti*
* Pokhara*
* Prithibinarayan* (Gorkha)
* Putalibazar*
* Rajbiraj*
* Ramgram* (Parasi)
* Ratnanagar*
* Siddharthanagar*
* Simikot
* Simra
* Siraha*
* Syangboche
* Tansen*
* Tikapur*
* Tribhuvannagar* (Ghorahi)
* Triyuga* (Gaighat)
* Tulsipur*
* Taplejung
* Waling*
* Vyas* (Damauli)

Kategorio:Nepalo
Ĝisostulo

**Ĝisostulo** estas vorto, uzata sinonime por tre fervora homo, kiu laŭ sia konvinko persiste agemas, strebas kaj ne cedas, ofte kun Konservema aŭ dogmema tendenco. Pri ĝi oni diras en Esperantio: "Li/Ŝi estas ĝisosta Esperantisto!" Tio povas esti laŭda, sed ofte ankaŭ ironia komento. En la lingvuzo oni trovas aplikon ne nur pri esperantistoj, sed ankaŭ pri stalinistoj, katolikoj aŭ aliaj persongrupoj kun iom rigora mondrigardo.

En la "Travivaĵoj de Ro. Ŝo." (pĝ. 89) Zamenhof deklaras sin *ĝisostulo*: *Al tiuj, kiuj havas okulojn kaj volas vidi, kiuj havas orelojn kaj volas aŭdi, mi donos amikan ... konsilon: Penadu, kiom eble, atingi unuecon kaj egalecon, kiel pri la elparolado, tiel ankaŭ pri la vortaro kaj esprimmaniero*. Kvazaŭ prototipo de ĝisostulo estis rigardata de multaj Théophile Cart.

El "Informacje" de esperanto.pl: "Unu ghisostulo el Toronto bezonis preskaŭ 5 flughorojn por atingi la konferencejon, kaj tio jam por la kvara sinsekva jaro!"

## Referencoj 
Kategorio:Idiomaĵoj
Kategorio:Esperanto-movado
Shire (rivero)

**Shire** estas rivero en Afriko. Ĝi defluas el la Malavia Lago kaj alfluas Zambezion. Ĝi longas 402 km. Enkalkulante la Malavian Lagon kaj Ruhuhu-on, ties ĉefan alfluan riveron, ĝi tamen havas longecon de ĉ. 1200 km.

La rivero Shire fluas tra Malavio kaj Mozambiko.

## Bildaro 

Shire fluss liwonde.jpg
Shire fluss nsanje.jpg

Kategorio:Internaciaj riveroj en Afriko
Kategorio:Riveroj en Mozambiko
Kategorio:Riveroj en Malavio
Kategorio:Malavia Lago
Kategorio:Alfluantoj de Zambezo
Ciono

eta|200px|dekstra|la "pordego de Cion" en la antikva urbomuro de Jerusalemo
**Ciono** (, signifante "Alto"; ) estis originale la nomo de fortikaĵo proksima al Jerusalemo kiun konkeris la armeo de la hebrea reĝo Davido. La fortikaĵo situis sur monteto, kiu nomiĝas Monto Ciono, sudoriente de la urbocentro de Jerusalemo.

En judismo, la nomo Ciono iĝis alternativa nomo de Jerusalemo, kaj iĝis simbolo de revata paca religia metropolo Jerusalemo kaj de la Promesata Lando de Dio venonta, kie Dio loĝas kun sia elektata popolo.

En kristanismo, "Ciono" ofte funkcias kiel teologia-poezia sinonimo de "La Eklezio" aŭ "La sanktularo".

## Vidu ankaŭ 
(En diversaj nacilingvaj ortografioj la vorto aperas kun komenca S- aŭ Z-; eĉ Ts- aŭ Tz- eblas.)
* Cionismo
* Ciono (mormonismo)
* Zion National Park
* Reveno al Ciono

Kategorio:Israelo
Kategorio:Jerusalemo
Kategorio:Montoj en Israelo
Junulo

[eta|dekstre|[Hebo, la helena diino de la juneco]]
**Junulo** estas homo en la vivetapo **junaĝo** aŭ **juneco**, kiu laŭ malsamaj difinoj aŭ inkluzivas aŭ (en la senco de adolesko) sekvas infanaĝon kaj ampleksas la evoluon ĝis la fruaj plenkreskulaj jaroj. UNO nomas junulo ĉiun personon pli maljunan ol 14 jaraj kaj pli junan ol 35 jaroj. Laŭ historiaj kaj soci-kulturaj cirkonstancoj la limoj de la junaĝo varias.

Junuloj estas pli korresonaj al idealismo ĝenerale, ol plenkreskuloj, pli emaj entuziasmiĝi kaj allogiĝi je ia ajn movado kun noblaj tendencoj. Pro tio de la komenco mem de la E-movado ili grandnombre partoprenis ĝin kaj ofte ludis en ĝi ne malgravan rolon. Post diversaj provoj antaŭmilitaj en 1920 fondiĝis Tutmonda E-Junulara Asocio (TEJA), celanta unuigi la E-istajn junulojn. TEJA eldonis dum kelkaj jaroj gazeton la *E-ista junularo* . Post kelkjara stagno en 1933 TEJA denove pli vigle ekagadis (Vd la artikolon TEJO)..

La tri ĉefaj vivfazoj estas: Junaĝo | Plenkreskaĝo | Maljunaĝo.

La tri fazoj de junaĝo estas: Bebeco | Infaneco | Adolesko
## Proverboj 
Ekzistas pluraj (18, kaj 17 pri maljun(ec)o) proverboj pri junaĝo/juneco en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
*  
*  
* 

## Vidu ankaŭ 
*Monda Junulara Tago
*Maljunaĝo

## Referencoj 
Kategorio:Homoj
Kategorio:Aĝo
Little Big Adventure

***Little Big Adventure*** (*Malgranda Granda Aventuro*), aŭ **LBA**, estas aventura komputilludo desegnita de Frédérick Raynal kun Adeline Software International kaj eldonita de Electronic Arts en 1994.

## Eksteraj ligiloj 
* The Magicball Network Forums  LBA community forums (forumoj de uzantoj)

* Twinsen's Adventure  News and articles about the future of LBA (novaĵoj kaj artikoloj pri la estonteco de LBA)

* Encyclopedia Twinsunica: This project's goal is to build an encyclopedia of the Little Big Adventure games. (enciklopedio pri la ludoj de LBA)

* The temple of Bu (THE MOVIE of LBA!!)  The Relentless Movie Project resources site. The goal of this project is to make a 3D computer graphics movie based on Relentless (LBA1) story.

* The Magicball Network Novaĵoj kaj artikoloj pri LBA

* LBA Projects Listo de liberaj projektoj de LBA

* LBAWIN  LBA por Vindozo. Vindoza adaptaĵo de LBA1 (t. e. programo, kiu rulas LBA1 sub Vindozo). La adaptaĵo estas en stadio "beta" (ne plene matura, sed progresinta).

Kategorio:Aventuraj videoludoj
Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1994
Antonomazio

**Antonomazio** estas nocio de retoriko. Ĝi estas vortfiguro kiu uzas:

#karakterizan ekvivalenton anstataŭ la propran nomon aŭ
#propran nomon kiel karakterizan epiteton.

Nuntempe precipe ĵurnalistoj ŝatas uzi antonomaziaĵojn por eviti tro oftan ripeton de nomo. Sed ankaŭ en la kampo de turismo oni uzas la allogan efikon de (ofte troiga) antonomazio.

Ekzemploj:

::
::***La Granda Korsikano*** anstataŭ Napoleono
::***Blanka Domo*** aŭ ***Vaŝingtono*** anstataŭ usona registaro.
::***Toskani-frakcio*** por partoj de la socialdemokrata eminentularo en Germanio, kiuj, kvankam estante anoj de tradicie maldekstra partio laŭdire ofte restadas en propraj somerdomoj en Toskanio.
::***La Eterna Urbo*** anstataŭ Romo
::***Dika Pomo*** anstataŭ Novjorko
::***La Venecio de la Nordo*** pri Sankt-Peterburgo
::***Elbflorenco*** anstataŭ Dresdeno
::***La Ora Urbo*** anstataŭ Prago
::***La urbo de la parolantaj ŝtonoj*** (ne tiom ofte, tial minuskle]) anstataŭ Krakovo

::
::***Mi ne estas Krezo.*** Signifas, ke mi ne estas riĉulo.
::***Li ne estas Adoniso.*** Signifas, ke li ne elstaras per la beleco.
::***~ ne havas herkulajn muskolojn.*** Signifas, ke li ne estas tre forta.
::***~ estas vera Narciso.*** Signifas, ke li ekstreme adoras la propran eksteraĵon.
::***~ estas vera Casanova/Donĵuano.*** Signifas, ke li facile kaj ofte konkeras virinajn korojn.
::***Ŝi parolas kiel Kasandra.*** Signifas, ke ŝi diras malagrablajn profetaĵojn.

## Vidu ankaŭ 
* Eponimo
* Metonimio
* Parafrazo

Kategorio:Franca lingvo
Kategorio:Gramatiko
Kategorio:Literaturo
Kasandra

**Kasandra** – helene Κασσάνδρα – estas virina nomo el helena lingvo.eta|100px|Kasandra; pentraĵo de Evelyn De MorganInteralie ĝi estas la nomo de la filino de Priamo. Laŭ legendo, Apolono adoris ŝin kaj donis al ŝi la kapablon prognozi la venontan tempon, ĉar li esperis ke ŝi lin ekamu. Sed kiam ŝi ne amis lin, li aliigis ŝian kapablon tiel, ke ŝi povis antaŭdiri nur malbonajn okazaĵojn, kaj neniu ŝin kredu. Ĉar neniu ŝin kredis, ĉiu kredis prefere ke ŝi estas freneza.

Post la Troja milito Agamemnono konkubinigis ŝin, sed ŝi aŭguris, ke lia edzino Klitemnestro adultos, kaj ŝia adultulo Egisto mortigos Kasandran kaj Agamemnonon, se ili revenos Grekion. Sed Agamemnono ne kredis ŝian aŭguron kaj revenis al Grekio. Ĉi tie ilin mortigis Egisto, ĝuste kiel Kasandra antaŭvidis.

La germana aŭtorino Christa Wolf verkis romanon, kies titolo estas *Kasandra*.

La nomon de Kasandra oni uzas kiel antonomazion.

## Vidu ankaŭ 
* Troja milito

Kategorio:Priamidoj
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Personoj de Anatolio en la helena mitologio