open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jolán Harmath

**HARMATH Jolán** [harmat] estis rumanuja hungara aktorino naskita en Nagyvárad la 19-an de julio 1903 kaj mortinta en ? la ?.
## Kariero
Ŝi debutis en Oradea ĉe Imre Kovács kaj ludis en Arad, Temeŝvaro, Baia Mare kaj inter 1934 kaj 1938 en Kluĵo.
## El ŝiaj roloj
*Margit (Lajos Zilahy: A szűz és a gödölye);
*Lujza (Schiller: Ármány és szerelem);
*Julika (Ferenc Molnár: Liliom).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Harmath, J.
Péter Háromszéki

**HÁROMSZÉKI Péter** [ha:romse:ki] estas hungara aktoro naskita en Marosvásárhely (nun Târgu Mureș) la 29-an de marto 1942. 

## Kariero
Li debutis en Teatro Jókai de Békés en 1965 kaj en 1973 li estis ano de la debrecena  Csokonai Teatro, ekde 1975 de la veszpréma Petőfi Teatro.

## El liaj roloj
* Tojás Eddie (Brecht–Weill: La trigroŝa opero (Die Dreigroschenoper)); 
* Füles (Milne–Frigyes Karinthy: Winnie the Pooh); 
* Rendőrfőnök (Dostojevskij–Micu–Lovinescu: Karamazovok).

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Haromszeki, P.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kontraŭ la muro (filmo)

**Gegen die Wand** - germane, en Esperanto "Kontraŭ la muro" (turke *Duvara Karşı*) - estas germana-turka kineja filmo el la jaro 2004. Ĝin realigis la reĝisoro Fatih Akın. Temas - tre resume - pri la penoj de juna turkino kreskinta en Germanio, realigi siajn strebojn pri libereco inter aliaj turkoj en Germanio, kaj poste ankaŭ en Turkio. Ŝi ŝajnedziniĝas al turko, por eskapi el la morala kontrolo de siaj gepatroj, toleras ties alkoholo- kaj drogodependecon, ĉar ĉiukaze la edzineco por ŝi nur estas ŝajna, amas junan germanon, kiu tamen estas mortigita de la nun ĵaluza edzo, kaj kiam ŝi el tiu dramo fuĝas al Istanbulo, kie la kariereca fratino havigas al ŝi laborpostenon en hotelo, sed la kulturaj konfliktoj inter la liberemo de la turkino kaj la istanbulanoj eĉ pli grandas ol la tensioj en la parte germana, parte turka socio de Hamburgo... La filmo parodie akrigas la kulturajn konfliktojn de turkoj en Germanio kaj en Turkio, sed ankaŭ draste montras seriozajn scenojn, estas kaj socia interkultura kaj persona ama dramo.

La filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 2004 gajnis la kino-premion Ora Urso.

Konsiderante la grandajn interkulturajn konfliktojn de junaj turkoj, kiuj en dua aŭ parte jam tria generacio kreskas en okcidenta Eŭropo, aparte en Germanio, la temo estas interesa por plia arta prilaboro. En 2007 aperis drama, teatra versio de la filma historio, kiu sursceniĝis interalie en la Maksim-Gorkij-teatrejo de Berlino, kaj en 2008 opera versio, kiu premieris en la teatrejo de Bremeno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* oficiala retejo pri la filmo 
En la koncerna germanlingva artikolo la filma enhavo analiziĝas pli profunde, kaj ankaŭ menciiĝas pliaj germanlingvaj retaj ligiloj pri la temo

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2004
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Turkaj filmoj
Kategorio:Germanlingvaj filmoj
Kategorio:Turklingvaj filmoj
Kategorio:Ora Urso
SSTV

eta|250ra|elsendo de la Esperanto-stacio UU4JM de Ukrainio, ricevita de DJ4PG
[eta|250ra|elsendo de SSTV ofte inkludas stacioalvokojn, kodojn [RST, informojn pri ricevado kaj ĵargonon de radiamatoro.]]
eta|Sono
**Slow-scan television** SSTV, malrapide skanita televido, estas metodo por sendi kaj ricevi bildojn, kiu estas ĉefe uzita en amatora radio. La bildoj estas senditaj per radio.

Normala televido bezonas altan povumon je la sendilo kaj larĝan bendon de ĉirkaŭ 6 MHz, ĉar ĝi sendas 25 aŭ 30 bildojn po sekundo. SSTV estas desegnita por uzo de nur mallarĝa bendo de ĉirkaŭ 3 kHz, la bendospaco kutima por sendado de voĉaj signaloj.

SSTV povas sendi nur unu bildon dum ok sekundoj, en nigra/blanka. Elsendo de kolorita bildo daŭras pli ol unu minuton.

## Frekvencoj 
Radio-amatoroj uzas SSTV je ĉiuj amatoraj bendoj, inter aliaj je la mallongaj ondoj, kie interkontinentaj kontaktoj estas eblaj. Modulado estas unuflankzona, angle SSB

## Aparatoj bezonataj 
Oni uzas la normalajn sendricevilojn. Anstataŭ mikrofono kaj laŭtparolilo komputilo estas konektita.
La komputilo uzas la sonkarton kaj specialan softvaron por transformi la bildojn al sono je la sendila flanko kaj por retransformi la sonojn al bildoj je la ricevila flanko.

Kategorio:Amatora radio
Kategorio:Televido
Kajeliĉa

**Kajeliĉa** - en la kosa lingvo **Khayelitsha** - estas la tria plej granda township de Sud-Afriko. Ĝi situas ĉe la urborando de Kaburbo. Khayelitsha en la kosa lingvo signifas "nova hejmo".

Probable pli ol 1,5 milionoj da homoj vivas en Kajeliĉa: el ili 90 procentaĵoj laŭ la sudafrika terminaro konsideras "nigruloj" (angle *blacks*) kaj 10 procentaĵoj "koloruloj" (angle *coloureds*). Ene de la township preskaŭ nur parolatas la kosa lingvo. La loĝejoj estas plejparte kabanoj el lado, ligno kaj fortika papero.

La loĝloko ekestis, post kiam en 1950 en Sud-Afriko stabiliĝis la sistemo de apartismo, kaj ekvalidis la leĝo *Group Areas Act*, kiu malpermesis al homoj konsiderataj "nigruloj" vivi en sudafrikaj urboj. Post la fino de la sistemo de apartismo en 1994 centmiloj da malhelhaŭtaj kamparanoj venis al la grandaj urboj, aparte al Kaburbo, en la espero trovi laboron, kaj tre multaj el ili ekloĝis en la township-loĝlokoj kiel Kajeliĉa. Dum la lastaj jaroj la ŝtata registaro pro diversaj kampanjoj provis plibonigi la lokajn vivkondiĉojn. Oni provas disponigi al ĉiuj loĝantoj liberan aliron al akvo kaj elektro, kaj plibonigi la stabilecon de la loĝejoj. Por la novkonstruitaj ŝtonaj dometoj tamen ekzistas longaj atendolistoj.

## Kajeliĉa en populara kulturo 
La sudafrika filmo Karmen de Khayelitsha en 2005 internacie konatigis la vivkondiĉojn en la loĝloko - ĝi en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale de tiu jaro gajnis la kino-premion Ora Urso.

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva fotogalerio pri Kajeliĉa
* germanlingva fotogalerio
* anglalingva retejo "Khayelitsha Struggles" (baraktoj pri Kajeliĉa) 
* retejo de germanlingva asocio helpe al infanoj en Kajeliĉa
* Diaporama Khayelitsha, 2010

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Kategorio:Apartismo
Béla Hary

**HARY Béla** [hari] estis rumanuja hungara dirigento kaj komponisto naskita en Şimleu Silvaniei la 2-an de oktobro 1934 - mortis la 14-a de majo 2011. Li estis la patro de operkantistino Judit Hary.

## Kariero 
Inter 1973 kaj 1978 Béla Hary estis dirigento de la Kolozsvári Állami Magyar Opera, poste ekde septembro de 1984 ĝis marto de 1990 ankaŭ ĝia direktoro. Li elpaŝis en 1966 en Gdańsk, en 1969 en Skopje.

## Komponaĵoj 
* *Sárga rózsa*, (baleto) (scenarlibreto de Béla Horváth), 1975;
* *Hófehérke és hét törpe* (baleto), 1980;
* *Farsang*, (muzikalo), 1982;
* *Játékparádé*, (baleto);
* *Holocausto*, simfonia poemo.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj dirigentoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Mdantsane

**Mdantsane** estas loĝloko de Sud-Afriko en la provinco Orienta Kablando kaj konsideratas township-loĝloko. Ĝi estas antaŭurbo de Orient-Londono, pli-malpli 20 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro.

## Ekesto kaj urba strukturo 
La loĝloko ekestis, post kiam en 1950 en Sud-Afriko stabiliĝis la sistemo de apartismo, kaj ekvalidis la leĝo *Group Areas Act*, kiu malpermesis al homoj konsiderataj "ne-blankuloj" vivi en sudafrikaj urboj. Tiutempe la loĝloko apartenis al la bantustano *Ciskei*. Ekestis la dua plej granda township de Sud-Afriko. Post la fino de la sistemo de apartismo en 1994 centmiloj da malhelhaŭtaj kamparanoj venis al la grandaj urboj en la espero trovi laboron, kaj tre multaj el ili ekloĝis en la township-loĝlokoj kiel Mdantsane. Multaj loĝantoj dum la tempo de apartismo kaj ankoraŭ nuntempe estas laboristoj de tre malgrandaj salajroj en la industriaj entreprenoj de la havena urbo Orient-Londono kaj de la industria zono *Fort Jackson*.

Cele al la plibonigo de urbaj strukturoj la Eŭropa Unio en 2005 disponigis financan subtenon de 15 milionoj da Eŭroj.

Laŭ la stato de 2009, en Mdantsane oficiale loĝas 175.790 homoj (el ili 53 procentaĵoj virinoj) en 45.384 familioj. 24,9 procentaĵoj el ili vivas en "neformalaj loĝejoj", kabanoj el lado, ligno kaj fortika papero. Fakuloj tamen taksas, ke fakte en Mdantsane vivas 350.000 homoj - konsiderante ke la "formalaj loĝejoj" estus ĝuste nombritaj, tio signifus ke pli-malpli 63 procentaĵoj de la veraj loĝantoj vivus en provizoraj kabanoj.

Aparte la medicinaj instalaĵoj estas malsufiĉaj; granda procentaĵo de la loĝantoj estas infektita je HIV, kaj ankaŭ je pliaj malsanoj parte lige al la imunsistema malforteco pri HIV-infektiĝo. Ankaŭ orfejoj, maljunulejoj kaj vivejoj por handikapitoj tre mankas.
La procentaĵo de krimoj aparte grandas, kompare al aliaj regionoj de Sud-Afriko. Manka socia strukturo kaj apenaŭ ekzistantaj strataj lumoj favorigas grandan kvanton de krimoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (angle)
* raporto anglalingvo pri la tiel nomata Egerton-masakro en Mdantsane
* urbonoviga programo de la sudafrika registaro pri Mdantsane (angle)

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Kategorio:Apartismo
Motorsledo

[eta|*Ski-dog* de [Bombardier]]
eta|Rusa motorcikloj de neĝo kun varmeta kabano
eta|Dikfingra levilo de motorsledo kun ruĝa kriza butono
eta|Konkurado de altaj saltoj per motorsledoj
La **neĝo-skotero** aŭ ** motorsledo** estas tiuj veturiloj, kiuj kapablas transporti unu-du personojn sur neĝvojoj. Ili estas direktitaj per skioj, la motorforton transdonas ĉeno al guma raŭpĉeno. La unuan motorsledon konstruis en 1922 Joseph-Armand Bombardier, nomata tiam „Ski-dog“, kiu iĝis pro tipografia eraro „Ski-doo“.

Motorsledojn uzas arbaristoj, boaco-bredistoj, sed oni ankaŭ uzas ilin kiel rapidajn transportilojn sur neĝaj areoj aŭ nur simple por amuzado. Oni proponas ekzemple en Finnlando motorsledajn safariojn por la turistoj.

## Tekniko 
Oni uzas ĉefe aer-malvarmumigitajn dutaktajn motorojn, en la lastaj jaroj aperis likvid- malvarmumigitaj kvartaktaj motoroj. La motora povumo etendiĝas de 30&nbsp;kW ĝis 220&nbsp;kW. La lastaj fortaj versioj estas uzataj en konkuroj de norda Ameriko kaj Eŭropo. 

La motora povumo transdoniĝas tra kojlorimena aŭtomatiko kun centrifuga kuplilo je meze aranĝita pelita raŭpĉeno el gumo. Oni direktas per la ŝtala skio (plej ofte kun plasta kovraĵo) kaj kun helpe de korpopezo-ŝanĝo. La pelado okazas ne per vindprenilo kiel ĉe motorradoj, sed per dikfingra levilo kiel ĉe kvadoj kaj ĉiuterena aŭtomobilo. Se la raŭpo blokiĝas, la glitado forte bremsiĝas. La raŭpo kaj la skio estas provizitaj per bufroj (puŝ-mildigiloj).

Ĉiuj veturiloj estas ekipitaj per sekureca ŝaltilo, temante pri ilo ligita kun la stirilo. Se tiu ligo rompiĝas, disiĝas, ktp, defalas la veturanto, la motoro aŭtomate malŝaltas.

## Vidu ankaŭ 
* Antarkta neĝa krozilo de 1940

Kategorio:Neĝaj veturiloj
Judit Hary

**HARY Judit** [hari] estas rumanuja hungara operkantistino (soprano) naskita en Kluĵo la 1-an de septembro 1968. Ŝi estas la filino de dirigento, komponisto Béla Hary.

## Kariero
Ekde 1988 Judit Hary estis ĥoristino, ekde 1994 solistino de la Kolozsvári Állami Magyar Opera.

## El ŝiaj roloj
*Despina (Mozart: Cosi fan tutte);
*Gilda (Verdi: Rigoletto);
*Valencienne (Ferenc Lehár: La gaja vidvino);
*Francia királykisasszony (Pongrác Kacsóh: János vitéz);
*Gara Mária (Ferenc Erkel: Hunyadi László);
*Sarolta (Erkel);
*Adél (Strauss: La vesperto).

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=4035

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Dintikon

** Dintikon** estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Najbaraj komunumoj estas en nordo Hendschiken, en oriento Villmergen, en sudo Seengen, en okcidento Egliswil, kaj en nordokcidento Ammerswil. Ĝi havis 1794 loĝantojn en 2008, kaj 2228 en 2018.

## Geografio 
eta|maldekstra|Arbara lageto sude apud la kamparvojo de Ammerswil al Dintikon
Dintikon situas ĉe la orienta deklivo de la montoĉeno *Rietberg*, kiu formas la limon inter la valoj de la rivero Bünz kaj Seetal. Norde de la historia vilaĝo situas la kvartalo Langelen kun novaj setlejoj kaj industrizonoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,73&nbsp;km², de kiuj 1,57&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,70&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 667&nbsp;msm sur la kulmino de la monteto *Hochwacht* kaj la plej malalta punkto sur alteco de 420&nbsp;msm en la Bünzebenaĵo ĉe la norda komunumlimo.

## Trafiko 
eta|maldekstra|Vilaĝeniro de Dintikon alvenante de Ammerswil
Tra Dintikon kondukas la kantona ĉefvojo de Lencburgo al Zugo. La stacidomo  ĉe la linio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Araŭo tra Zugo al Arth-Goldau fakte situas nek en Dintikon ne en Dottikon sed sur la teritorio de la komunumo Villmergen meze inter la du nomdonaj vilaĝoj. De Dintikon kondukas loka buslinio al Lencburgo kaj poŝtaŭtolinio al Wohlen. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas en distanco de proksimume 6&nbsp;km nordokcidente en Lencburgo.

## Historio 
eta|Lernejo de Dintikon
La unua dokumenta mencio de Dintikon datiĝas el la jaro 893 kiel *Tintinchowa.* En mezepoko en Dintikon unue regis la Grafoj de Lencburgo, ilin sekvis la Grafoj de Kiburgo kaj en 1264 ties heredantoj, la Habsburgoj. En ties nomoj la habsburgaj vasaloj, la Senjoroj de Hallwyl, ek de 1331 plenumigis la malaltan jurisdikcion en la loko. La malalta jurisdikcio poste al la Baronoj de Fidingen, tiam al la Baronoj de Grünenberg kaj fine al la Baronoj de Ballmoos.

En 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Dintikon fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. Dintikon ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio apartenis al la tribunala distrikto de Othmarsingen en la voktejo Lencburgo.

Kiam en 1798, okaze de la Helveta Revolucio, francaj trupoj liberigis Argovion, Dintikon fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Dottikon-Dintikon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Dintikon
* Dintikon en la Historia Leksikono de Svislando
Nasavrky

:*Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en distrikto Chrudim. Pluaj signifoj estas notitaj en Nasavrky (apartigilo).*

eta|Kastelo|250px|maldekstra
eta|Statuo de Sankta Johano el Nepomuk|250px|maldekstra
eta|Preĝejo de Sankta Egidio|250px|maldekstra
**Urbo Nasavrky** troviĝas proksimume 10 kilometrojn sude de distrikta urbo Chrudim en Regiono Pardubice en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Historiaj analoj atestas pri ekesto de la urbo en la jaro 1318. En la jaro 1350 ĉi tie jam staris preĝejo de Sankta Jiljí kaj surloke de nuna kastelo devene estis fortikaĵo, Tiutempe Nasavrky apartenis al havaĵo de imperiestro Karlo la 4-a. La imperiestro donacis, en la jaro 1355, la urbon kaj proksiman burgon Strádov al arĥiepiskopo Jan Očko el Vlašim. Dum la 16-a jarcento posedis la urbon la nobela familio Schönfeld kaj inter la jaroj 1746 kaj 1945 posedis la urbon kaj bienegon familio Auersperg.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj kaj interesaĵoj 
## Kastelo 
Surloke de iama fortikaĵo estis konstruita, ĉirkaŭ la jaro 1600, kastelo. Kelkfoje ĝi estis rekonstruita ĝis hodiaŭa duetaĝa rezidejo. En la kastelo nun estas ankaŭ interaktiva ekspozicio de kelta pasinteco en ĉirkaŭaĵo de la urbo. Ĉiujare en proksima kelta opidumo okazas festivalo Lughnasad (Lunasa).

## Preĝejo de Sankta Egidio 
Unuaj notoj pri la preĝejo devenas el la jaro 1350. Origine konstruita en gotika stilo, post forbruligo en la jaro 1714 ĝi estis rekonstruita en baroka stilo. Plua forbruligo en la jaro 1820 kaŭzis pluajn aranĝojn ĝis la nuna aspekto.

## Statuo de Sankta Johano el Nepomuk 
## Parko de manĝeblaj kaŝtanoj (kastaneo kultiva) 
La plej alte lokigita arboj de manĝeblaj kaŝtanoj en meza Eŭropo. Fondis ĝin en la jaro 1776 princo Jan Adam Auersperg. La plej oldaj arboj estas 229-jaraj. Ĉiujare ili fruktodonas.


Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Urboj en distrikto Chrudim
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Lajos Havi

**HAVI Lajos** [havi] estis hungara aktoro, teatrestro naskita en Arad kaj mortinta en Szászrégen la 7-an de aprilo 1917.

## Kariero 
Li debutis en 1875 en Arad en la trupo de Andor Sztupa. La plej gravajn sukcesojn li havis en Debrecen. Iom poste li estis helporeĝisoro de Népszínház. Inter 1884 kaj 1886 li estis sendungito, nur en 1889 li ludis denove en Debrecen. Ekde 1897 por kvar jaroj li trairis Nord- kaj Okcident-Hungarujon kiel teatrestro. Ekde 1904 por dek jaroj li estis atentinto de la Teatro Magyar, poste de la Teatro Király. Lia unua edzino estis aktorino, Róza Olajos, lia dua edzino estis Róza Szatmári (Debrecen, 1860– Budapeŝto, 1-a de oktobro 1910). Liaj filinoj estis la aktorinoj: Rózsa Havi (Debrecen, 6-a de julio 1884–?) kaj Etel Havi (Debrecen, 1890–?).

## El liaj roloj 
* Orrondi (Shakespeare: Szentivánéji álom);
* Rochov (Millöcker: Koldusdiák);
* Czifra Jancsi (Ede Szigligeti: Viola).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj helporeĝisoroj
Slatiňany

eta|Preĝejo de Sankta Marteno|250ra|maldekstra
**Slatiňany** estas pitoreska urbo trovebla 5 kilometrojn de distrikta urbo Chrudim en Regiono Pardubice en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Mencio pri Slatiňany devenas el la jaro 1294, kiam ĉi tie, sur roko super la rivero Chrudimka (Ĥrudimka) staris nur ligna gotika fortikaĵo. Lia posedanto estis Francisko el Slatiňany (laŭ historiisto August Sedláček). Dum pluaj du jarcentoj la posedantoj ŝanĝiĝis, la loko estis kelkfoje forbruligita kaj en bataloj detruita. En la jaro 1497 estas la fortikaĵo kaj vilaĝo menciita kiel forlasita. En la jaro 1525 posedanto vendis la havaĵon al la dota urbo Chrudim. En la jaro 1575 ekestis surloke de la fortikaĵo renesanca kastelo. Ĉiuj kasteloj kaj bienegoj ofte ŝanĝis posedantojn. Same Slatiňany.

La plej rapide prosperis iama vilaĝo dum regado de nobela gento de Auersperg. Ekestas tie ĉi sukerfabriko (1859), produktejo de artefaritaj sterkaĵoj (1877), vapor-segejo kaj alkoholfarejo. Post malprospera farejo de segejoj ekestis produktejo de fajropumpiloj.

La gento de Auersperg posedis kastelon, kamparan terposedaĵon kaj ekonomiajn produktaĵojn ĝis la jaro 1938. La gento formortis laŭ patra linio en la jaro 1942. Tuta havaĵo estis konfiskita en la jaro 1945 laŭ dekretoj de prezidento. Statuton de urbo akiris Slatiňany en la jaro 1971.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* **Slatiňany**
* Kochánovice
* Kunčí
* Škrovád
* Trpišov

## Memorindaĵoj 
## Kastelo 
Antaŭ pli ol 600 jaroj jam konata kiel fortikaĵo. Ĝis la 18-a jarcento la kastelo havis pli ol 30 posedantojn. Estis nekredebla, kiel dum tiel mallongaj tempintervaloj pro bankroto, morto kaj konfiskado ŝanĝiĝis posedantoj. Nur nobela gento de Auersperg posedis ĝin dum pli ol 200 jaroj, kaj akiris meriton je prospero. La gento tamen formortis (1942) kaj la kastelo estis konfiskita laŭ postmilitaj dekretoj de prezidento Beneš.

De la jaro 1939 apartenas al la kastelo ĉevalbredejo de nigra kladruba ĉevalo kaj 16-hektara parko kun la plej nombra kolekto de ligno-kreskaĵoj. De la jaro 1950 estas en la kastelo, krom historiaj objektoj, unika hipologia muzeo. Eksponaĵoj, bildoj, iloj kaj aĵoj bidigas evoluon de ĉevalo sur la Tero, evoluo de bredado, uzo de ĉevalo en la vivo de la homo. De la jaro 2001 estas la kastelo nacia kultura monumentaĵo.

## Preĝejo de Sankta Marteno 
Romkatolika preĝejo el la 14-a jarcento, rekonstruita en novogotika stilo en la jaro 1892.

## Ĉevalbredejo 
De la jaro 1939 apartenas al la kastelo ĉevalbredejo de nigra kladruba ĉevalo La bredejon oni translokigis ĉi tien el Průhonice ĉe Prago. La ĉevalbredejo estas dividaĵo de Ŝtata ĉevalbredejo Kladruby nad Labem.


Kategorio:Urboj en distrikto Chrudim
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Chrudimka
Bestlo (luno)

**Bestlo** estas neregula satelito de Saturno, ano de la norda grupo.

## Malkovro 
Observinte ĝin de la  ĝis la , Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Brian G. Marsden kaj Jan Kleyna anoncis ĝian malkovron la . Ĝi ricevis maldaŭran nomon **S/2004 S 18**.

Luno de la norda grupo, ĝi estas sur retrograda orbito.

## Nomo 
Ĝi ricevis en 2007 la nomon de Bestlo , laŭ Bestla, *jotunino* (gigantino) de la nord-ĝermana mitologio kaj patrino de Odino.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Bestlo, el "Cassini-misio ekvinoksa" 
*  La saturnaj satelitoj de 2004, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Lando de Léon

La **lando de Léon** (; ) estis unu el la naŭ malnovaj episkopujoj de Bretonujo, antaŭ 1790. Saint-Pol-de-Léon (*Kastell-Pol* en la bretona lingvo) estis la ĉefurbo de la episkopujo. La fondinto de la episkopujo nomiĝis Sankta Paŭlo Aŭreliano.

La rivero de Morlaix estis la limo inter la lando de Léon kaj Tregoro. Sude, la montaro de Arrée kaj la rivero Elorn estis la limoj al Kernevo.

Post 1790, estis kreitaj la departementoj, kiuj anstataŭis tiujn episkopujojn.

Kategorio:Historio de Bretonio
Leon
Langa ĉe Kaburbo

**Langa** estas antaŭurbo de Kaburbo en Sud-Afriko. Ĝi ekestis en 1923. Simile al Kajeliĉa (en la kosa lingvo *Khayelitsha*), Langa estas inter la multaj areoj en Sud-Afriko celitaj por loĝado de malhelhaŭtaj afrikanoj jam antaŭ la erao de apartismo. Langa estas la plej aĝa el tiuj antaŭurboj en Kaburbo kaj estis loko de forta rezisto, kiam la sistemo de apartismo stabiliĝis en 1950, kiam ekvalidis la leĝo *Group Areas Act*, kiu malpermesis al homoj konsiderataj "nigruloj" vivi en sudafrikaj urboj. Tiam ankaŭ Langa iĝis township-loĝloko kaj pli kreskis.

Kvankam Langa laŭvorte havas la signifon "suno" en la kosa lingvo, la nomo de la loĝloko venas de la nomo de Langalibalele - loka tribestro kaj rekonata pluvofaristo kiu en 1873 estis malliberigita en Insulo Robben pro ribelo kontraŭ la registaro de la brita kolonio de *Natal*. Pluraj konatuloj batalis cele al lia liberigo kaj li fine estis translokigita al farmbieno proksime de la posta loĝloko. Ankoraŭ nun la loĝloko ofte nomatas "Kwa-Langa", do "loko de Langa".

La loĝloko estas limigita pere de la ŝoseoj *Jan Smuts* okcidente, ''Settler's Way* (aŭtoŝoseo N2) sude kaj *Vanguard Drive* (aŭtoŝoseo N7) oriente. Ĝi havas trajnstacion.

Post la fino de la sistemo de apartismo en 1994 centmiloj da malhelhaŭtaj kamparanoj venis al la grandaj urboj, aparte al Kaburbo, en la espero trovi laboron, kaj tre multaj el ili ekloĝis en la township-loĝlokoj kiel Langa. Dum la lastaj jaroj la ŝtata registaro pro diversaj kampanjoj provis plibonigi la lokajn vivkondiĉojn. Oni provas disponigi al ĉiuj loĝantoj liberan aliron al akvo kaj elektro, kaj plibonigi la stabilecon de la loĝejoj. En 2005, kultura centro je la nomo *Gugas'Thebe* malfermiĝis. La unua tranokta kaj matenmanĝa hoteleto je la nomo *Ma Neo* malfermiĝis en 1999. La plej granda neformala setlejo de Langa havas la nomon *Joe Slovo*. Komence de la 2000-aj jaroj, la setlejo devis cedi al novkonstruo de la aŭtoŝoseo N2, kaj estis rekonstruita flanke de la nova ŝoseo.

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de Langa en la retejo capetown.at (angle) 
* artikolo pri la tranokta kaj matenmanĝa hoteleto *Ma Neo'' en Langa (same angle) 

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Kategorio:Apartismo
Mihály Havi

**HAVI Mihály** [havi] *Hidegh* estis hungara kantista aktoro (tenoro), teatrestro, tradukisto, redaktoro naskita en Gyergyószentmiklós la 26-an de junio 1810 kaj mortinta en Pest la 7-an de aprilo 1864. 

## Kariero
Mihály Havi debutis en 1835 en Várszínház de Buda, en jaroj 1837–40 li estis ĥoristo en la Pesti Magyar Színház, en jaroj 1840–43 li elpaŝis ankaŭ kiel kantisto en la Nacia Teatro (Pest). Li ludis ankaŭ en migraj trupoj en Szabadka, Szeged, Pécs, Kassa, Győr, Arad, Kolozsvár. En 1847 li kune kun la ensemblo de József Szabó (teatrestro) trairis Eŭropon. En 1860 en Bukareŝto ili prezentis la operon de Erkel *Hunyadi László*. Li tradukis prozojn kaj muzikverkojn kaj redaktis la gazeton *Kolozsvári Színházi Közlöny* (1859–1860).

## Trupanoj de Havi (elekto) 
* Lina Bodenburg
* Jozefa Ernstné Kaiser
* János Gerecs
* Júlia Gvozdanovics

## El liaj roloj
*V. László (Ferenc Erkel: Hunyadi László).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Havi, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Karmen de Khayelitsha

**U-Carmen e-Khayelitsha** - kose, en Esperanto "Karmen de Khayelitsha (Ĥajeliĉa)" - estas sudafrika kineja filmo el la jaro 2005. Ĝin realigis la reĝisoro Mark Dornford-May. La filmo baziĝas je la opero Carmen de Georges Bizet, kiu laŭ la filmo disvastiĝas en la taŭnŝipo Ĥajeliĉa proksime de Kaburbo en Sud-Afriko. La aktoroj parolas kaj kantas en la kosa lingvo, unu el la 11 oficialaj ŝtataj lingvoj de Sud-Afriko. La muziko de Georges Bizet subteniĝas fare de tradiciaj kosaj kantoj.

La filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 2005 gajnis la kino-premion Ora Urso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* oficiala retejo (angle) 
* filmeto pri la filmo (formato *real video*) 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005
Kategorio:Sudafrikaj filmoj
Kategorio:Ora Urso
Retrosceno

**Retrosceno** estas en filmo kaj televidproduktaĵoj same kiel en la literaturo rakontotekniko. Retrosceno kondukas la spektantojn al rakontoŝnuro, kiu tempe situas antaŭ la pasinta okazintaĵo. Retroscenojn oni uzas, por rakonti historion ne-rektalinie.

Por igi klare la retroscenon en filmproduktadoj al la spektantoj, oni ofte kontrastas ilin optike per uzado de blanko-negro, alia kolorigo, ŝanĝo de la klareco aŭ de la impreso.

La malo de retrosceno estas antaŭensceno.

## Ekzemploj 
*Casablanca: La epizodo: Rick kaj Ilsa en Parizo
*La murdado: La plurfoja komencado de la agado el la perspektivo de pluraj agantaj figuroj

Kategorio:Literaturaj nocioj
Kategorio:Filmoj
Akustika trako

eta|dekstre|Son-traka strio (maldekstre) sur unuopa bildo de filmo
**Akustika trako** aŭ **sontrako** estas la trako, kiu enhavas ĉiujn akustikajn aperaĵojn de filmo. Nuntempe oni komprenas ĝin plejofte nur kiel la filmmuzikon, en pli maloftaj kazoj ankaŭ la muzikon de komputilaj ludoj. Ofte la filmmuziko estas vendata sur sondisko.

La nomo devenas de la fakto, ke en optike registritaj sonfilmoj la sono estas registrita flanke sur la filmbendo, sur aparta strio ("trako"). Tiu ĉi tekniko garantias sinkronecon de bildoj kaj sonoj dum tranĉado kaj kunmetado de filmpecoj.

Oni foje uzas la terminon ankaŭ pri filmoj ciferece registritaj, kiuj ne havas apartajn trakojn por bildoj kaj sonoj.

Kategorio:Filmmuziko
Kategorio:Filmaj teknikoj
Grbavica (filmo)

**Grbavica** - bosne, en germana kaj itala titoloj nomita *La sekreto de Esma*, en franca titolo *Sarajevo, mia amo* - estas bosnia kineja filmo el la jaro 2006. Ĝin realigis la reĝisorino Jasmila Žbanić. Temas - resume - pri la bosnia virino Esma, kiu kun sia 12-jara filino Sara vivas en la urboparto Grbavica de Sarajevo. La patro, diras Esma, mortis en la Bosnia Milito. Por ne pagi la plenan prezon de lerneja ferio, Sara devas pruvi ke la patro estis milita heroo. Sed la patrino ne povas organizi la pruvilon kaj ŝajne kaŝas ion de la filino. Sara do kun samaĝa amiko enketas kaj trovas la ŝokan informon ke la patrino estis inter la sennombraj viktimoj de sistemaj seksperfortoj dum la milito, kaj Sara estas rezulto de tia perfortiĝo. La patrino dum ĉiuj 12 jaroj kaŝis tiun sekreton, ŝirite inter la angora memoro pri la seksperfortoj kaj la amo pri la filino - ambaŭ nun devas adaptiĝi vivi kun la amara vero.

La filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 2006 gajnis la kino-premion Ora Urso.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Bosniaj kaj hercegovinaj filmoj
Kategorio:Aŭstraj filmoj
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Kroataj filmoj
Kategorio:Ora Urso
Reĝa Koncertdoma Orkestro (Nederlando)

La **Reĝa Koncertdoma Orkestro** () estas simfoniorkestro en Amsterdamo. Ĝi estas la plej grava orkestro de Nederlando kaj unu el la plej elstaraj de la mondo.

Ĝi estis fondita en 1888, unua ĉefdirigento estis Willem Kes. Dum la eksterkutime longa oficotempo de Willem Mengelberg ĝi atingis mondfamon kiel unu el la plej virtuozaj orkestroj siatempaj. Liaj posteuloj Eduard van Beinum, Bernard Haitink, Riccardo Chailly kaj la nuna ĉefdirigento Mariss Jansons povis teni ĝian gravecon inter la mondvaste plej bonaj orkestroj. Komisiono el ĉefredaktistoj de gvidaj eŭropaj muzikrevuoj elektis ĝin en la jaro 2006 sur rangon 2 el ĉiuj eŭropaj orkestroj. La brita fakrevuo Gramophone elektis ĝin en la jaro 2008 per pridemandado de muzikkritikistoj eĉ sur rangon 1 el ĉiuj orkestroj de la mondo.

Malantaŭ la pozicio de ĉefdirigento la unuajn 75 jaroj ekzistis tiu de la *unua dirigento* (*eerste Dirigent*). Inter ili troviĝis Karl Muck (1921–1925), Pierre Monteux (1924–1934), Bruno Walter (1934–1939) kaj Eugen Jochum (1941–1943). Malantaŭ tiu rangis la *dua dirigento* (*tweede Dirigent*), kiel ekzemple Cornelis Dopper aŭ komence Eduard van Beinum (1931–1938). Dum la oficperiodo de Haitink oni forigis la sistemon de unua kaj dua dirigentoj kaj anstataŭis tiujn per asistantoj. Al ĉi tiuj apartenis Edo de Waart kaj Hans Vonk.

Okaze de la 100-jara jubileo en 1988 reĝino Beatrikso dekoris la orkestron per la titolo *Reĝa*. La eksterordinare rondan sonon de la orkestro pregas kaj pregis esence ĝia koncertejo (kaj nomdonanto), la en 1888 malfermita amsterdama Koncertdomo. La orkestro ankaŭ foje ludas ĉe la Nederlanda Opero, la ĉefa operdomo de Nederlando.

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝo de la Reĝa Koncertdoma Orkestro

## Referencoj 
Kategorio:Amsterdamo
Kategorio:Nederlandaj orkestroj
Gobio (apartigilo)

**Gobio** estas la nomo de:
* **Gobio (dezerto)**, nomata ankaŭ *Gobi*
* **Gobio**, fiŝo latine nomata *Gobio gobio*
* **160105 Gobio**, asteroido.

## Vidu ankaŭ 
* Gobiuso
Etna lingvo

**Etna lingvo** aŭ **genta lingvo** estas lingvo, kiu estas parolata kiel gepatra lingvo de unu aŭ pluraj etnoj (triboj, gentoj, popoloj, nacioj). 
Piĝinaj lingvoj, mortintaj lingvoj kaj planlingvoj tipe ne estas etnaj lingvoj. 

Kelkaj piĝinaj lingvoj tamen estis spontanee transformitaj en kreolajn lingvojn fare de infanaro naskiĝinta en piĝinparolanta ĉirkaŭo. Kreolaj lingvoj estas laŭdifine etnaj lingvoj, kiel ekzemple ĉe Haitio. 

Ankaŭ mortinta lingvo povas transformiĝi en etnan, kion ekzempligas la novhebrea. 

Pluraj naciaj lingvoj estis kreataj el dialektoj, ekzemple la novnorvega lingvo. 
Tiujn etnajn(?) lingvojn oni povas nomi naciaj planlingvoj. 

Kategorio:Lingvotipoj
La edziĝo de Tuya

***La edziĝo de Tuya*** estas ĉina kineja filmo el la jaro 2006. Ĝin realigis la reĝisoro Wang Quan'an. La filmo plejparte produktiĝis en nomada familio de Interna Mongolio. La rolon de la ĉefa rolulino, Tuya, havis la aktorino Yu Nan, dum en multaj pliaj roloj aktoris lokaj mongoloj, kiuj en la filmo havis siajn verajn nomojn. La filmo en Ĉinio mem prezentiĝis en versio mallongigita je 10 minutoj, ĉar li enhavis elementojn kritikajn pri la ĉinia registaro. Temas - tre resume - pri la sorto de juna mongola paŝtistino, kiu devas zorgi pri la ŝafaro, du etaj infanoj kaj la post akcidento handikapita edzo. Kiam pro la troŝarĝiĝo ŝi mem malsaniĝas, la edzo premas ŝin divorciĝi kaj preni novan, sanan edzon. Ŝi fine konsentas, sub la kondiĉo ke la nova edzo ankaŭ zorgu pri la handikapita unua edzo de ŝi. Estas multaj kandidatoj pri nupto, sed tiom facile kiom planite la plano ne realiĝas...

La plena, ne mallongigita versio de la filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 2007 gajnis la kino-premion Ora Urso.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Ĉinaj filmoj
Kategorio:Ora Urso
Operaco Muŝtarak

La komuna komando ĉe la Internacia Sekureca Helpo-Forto (angle Isaf) de NATO lanĉis tion, kion ĝi nomas "afgangvidatan kontraŭinsurekcian operacon", sendinte 15.000 soldatojn en kernajn lokojn de la provinco de Helmando por batali la Talibanojn. La Talibanoj diras, ke ili disponas je 2.000 batalantoj pretaj kontraŭataki.

Tiu ĉi milita Operaco Muŝtarak (kiu signifas "kune" en la loka daria lingvo), lastatempa ofensivo de la alianculoj okcidentaj celas sekurigi regon de la urbo Marjaho, sudokcidente de la helmanda provinca ĉefurbo Laŝkar Gah. Marjah estas konata kiel la kerno de la regiona opia kultivo kaj drogokomerco. Norde, soldatoj ankaŭ estas batalantaj en la distrikto de Nad Ali, scenejo de lastatempa, pli malgrandaj bataloj inter NATO-fortoj kaj Talibanaj batalantoj.

La fortoj implikitaj en Operaco Muŝtarak estas :
* Afganoj konsistigantaj proksimume 60 % de la totala forto, kvankam plejparto el ili estas en subtena rolo. Ĉi tio inkluzivas membrojn de la Afgana Nacia Armeo, limgardistojn kaj la afganan Gendarmerion.
* 1500 soldatoj de la afgana armeo.
* 3500 usonaj soldatoj ankaŭ deplojitaj.
* 2000 britaj soldatoj kiuj ankaŭ partoprenas, samkiel ankaŭ fortoj el Danio, Estonio kaj Kanado.

Usono diras, ke ĉi tiu atako al la talibanoj estas prototipo por nova speco de operacoj, en kiu la celo estos kapti la lokon per minimuma kvanto de perforto. Kaj unuafoje NATO kaj afganaj respondeculoj pretigis grandan nombron de afganaj administrantoj kaj ankaŭ afganan guberniestron por regi en Marjah tuj post kiam la batalado finiĝos. Ankaŭ pli ol 1000 lokaj policistoj atendas por iri tien labori.

Kategorio:Historio de Afganio
Kategorio:NATO
Lili Hegyi V.

**HEGYI V. Lili** [hedji] estis rumanuja hungara aktorino, kantistino naskita en Dunaharaszti en 1883 kaj mortinta en Koloĵvaro  1967. 

## Kariero
Ŝi debutis kiel operetkantistino en Szeged, Temesvár, resp. Pécs (1910), poste en 1911 dungis ŝin Jenő Janovics al Koloĵvaro. Inter 1920 kaj 1924 ŝi pli instruis sin en Milano. Inter 1924 kaj 1927, poste en 1940–1941 ŝi aperis en la Kolozsvári Magyar Színház, Thália, kaj en Kluĵa Nacia Teatro. Ekde 1945 ĝis 1952 ŝi estis anino de la Kolozsvári Állami Magyar Színház.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Sándor Héjja

**HÉJJA Sándor** [he:ja] rumania hungara/hungara aktoro naskita en Marosvásárhely la 14-an de marto 1942, kaj mortinta en Pécs la 31-an de oktobro 1996. Li estis la edzo de la aktorino Klára Sebők.

## Kariero 
Sándor Héjja dungiĝis en 1965 al Kluĵo. En 1988 li translokiĝis en Hungarujon Nacia Teatro (Pécs).

## El liaj roloj 
* Ottó (Katona J.: Bánk bán);
* Kolhaas Mihály (András Sütő.: Egy lócsiszár virágvasárnapja);
* Servet (Sütő A.: Csillag a máglyán);
* Ábel (Sütő A.: Káin és Ábel);
* Balázs (Zsigmond Móricz: Nem élhetek muzsikaszó nélkül);
* Hamlet (Shakespeare); Antonius (Shakespeare: Antonio kaj Kleopatro);
* Géza fejedelem (Magda Szabó: Az a szép, fényes nap);
* Pluraj roloj (Mihály Kornis: Halleluja).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Revolucio de la rozoj

eta|300ra|Revolucio de la rozoj, 2003
La **Revolucio de la rozoj** estis paca kaj popola movado okazinta en Kartvelio en la jaro 2003 kiu forpelis la prezidanton de la nacio Eduard Ŝevardnadze.

Kartvelio estis regata de Eduard Ŝevardnadze ekde 1992 (kiel Prezidanto de Kartvelio ĝis 1995). Lia regado — kaj la familio mem — estis rigardataj de la oponantoj kiel ligitaj al la kreskanta koruptado kiu limigis la kreskadon kaj evoluon de la ekonomio de Kartvelio. La lando ankoraŭ estis tre malriĉa kompare al la eŭropaj normoj. Du sendependismaj aŭtonomaj kartvelaj respublikoj helpataj de Rusio (Abĥazio kaj Sud-Osetio) restis ekster la centra kontrolo de Tbiliso, kaj la aŭtonoma respubliko Aĝario estis regata de la duon-sendependisma gvidanto Aslan Abaŝidze.

La politika kaj ekonomia krizoj preskaŭ atingis la pinton momenton antaŭ la parlamentaj balotadoj de la 2-a de novembro 2003. La politika alianco de Ŝevardnadze "Por Nova Kartvelio" kaj la de Abaŝidze "Unuiĝo por la Demokratia Renaskiĝo" estis delokataj fare de la popularaj partioj de la opozicio: "Movado Nacia Unuiĝo" de Miĥail Saakaŝvili kaj "Demokratoj-Burjanadze" gvidataj de la Proparolanto de la Parlamento Nino Burjanadze kaj de la (forpasinta) eksa proparolanto Zurab Ĵvania.

## Eksteraj ligiloj 
* Georgian Revolution Video

Kategorio:Historio de Kartvelio
Rozoj
Kategorio:Politiko en 2003
Presmaŝino

eta|dekstra|250ra|Libro-presado en la 15-a jarcento
eta|250ra|Kvarkolora platpresmaŝino
**Presilo** aŭ **presmaŝino** estas helpilo aŭ maŝino por presi iun tekston aŭ bildon en multaj ekzempleroj. La unua presilo estis inventita en 1442 de Johannes Gutenberg.

Modernajn presmaŝinojn oni klasigas interalie laŭ la presteĥniko:
* Profunda preso
* Reliefa preso
* Ebena preso, al kiu apartenas interalie la platpreso, kiu estas la plej multe uzata presteĥniko nuntempe
* Kribrilpreso

## Vidu ankaŭ 
* printilo (komputila presilo)

Kategorio:Eldonado
Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Presado
Kategorio:Johannes Gutenberg
Farbaŭto (luno)

**Farbaŭto** estas neregula satelito de Saturno, ano de la norda grupo, do havanta retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Brian G. Marsden kaj Jan Kleyna, post observoj inter la  kaj la , anoncis ĝian malkovron la . Ĝi ricevis maldaŭran nomon **S/2004 S 9**.

## Nomo 
Ĝi ricevis en 2007 la nomon de Farbaŭto, laŭ Fárbaŭti, *jotuno* de la nord-ĝermana mitologio,
giganto de la ŝtormoj kaj patro de Loki.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Farbaŭto, el "Cassini-misio ekvinoksa" 
*  La saturnaj satelitoj de 2004, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Davido la 10-a de Kartvelio

**Davido la 10-a** (kartvele: დავით X, Davit X) (1482-1526) estis reĝo de la Regno Kartli de Kartvelio inter 1505 kaj 1525. Post lia forpaso estis entombigita en la Katedralo Svetitsĥoveli en Mcĥeta. Li sukcedis tri filoj en la trono.

Kategorio:Kartvelaj reĝoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1482
Kategorio:Mortintoj en 1525
Lajos Háry

**HÁRY Lajos** [ha:ri] estis rumanuja hungara scenejdekoraciisto. Li estis naskita en Budapeŝto la 10-an de novembro 1914 kaj mortinta en Târgu Mureş la 9-an de junio 1962. 
## Kariero
Lajos Háry estis unu el fondintoj de la Székely Színház de Târgu Mureş kaj ekde 1946 ĝis sia morto li estis ties elstara scenejdekoraciisto.
## El liaj scenejdekoraciaĵoj
*Imre Kálmán: A csárdáskirálynő;
*Gorki: Éjjeli menedékhely, Kispolgárok; 
*Zsigmond Móricz: Úri muri; 
*Gergely Csiky: Ingyenélők; 
*Gyula Illyés: Fáklyaláng; 
*Shakespeare: A makrancos hölgy.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Hary, L.
Aranka Hahnel

**HAHNEL Aranka** [hanel] estis hungara aktorino naskita en Torda 28-an de septembro 1873 mortinta en ?.

## Kariero 
Aranka Hahnel studis en Reĝa Teatra Akademio, poste ŝi debutis en 1892 en Szabadka. Inter 1899 - 1906 ŝi ludis en Kaposvár, Pozsony, Kassa, Nacia Teatro (Szeged), en trupo de Lajos Makó (Buda–Temesvár), Kolozsvár, Debrecen, Újvidék, Pécs. En 1910 ŝi edziniĝis, sed post duonjaro ŝi vidviniĝis. Post la morto de sia edzo ŝi denove aperis en scenejo (1911–12) en Szatmár. Ekde 1920 ŝi ludis en Budapeŝto: Teatro Belvárosi, Blaha Lujza Színház, Teatro Magyar.

## El ŝiaj teatraj roloj 
* Melinda (József Katona: Bánk bán);
* Júlia (Shakespeare: Romeo kaj Julieto);
* Roxane (Rostand: Cyrano de Bergerac).

## El ŝiaj filmaj roloj 
* *Magdát kicsapják* (1937-38)
* *Azurexpress* (1938)
* *Dr. Kovács István* (1941) – tabakvendisto

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Daĉi la 1-a Ujarmeli

**Daci la 1-a** (kartvele: დაჩი, ankaŭ Darĉi, დარჩი aŭ Darĉil, დარჩილი), de la kosroida dinastio, estis reĝo de Iberio (Kaŭkazio) (Kartli, oriente de Kartvelio) kiu regis, laŭ la mezepoka literatura tradicio, estante 12-jara, ekde ĉ. 522 ĝis 534. Li ricevis la surnomon Ujarmeli (უჯარმელი, tio estas, "de Ujarmo") ĉar li restis en sia rezidejo de Ujarmo.

Laŭ la mezepokaj kartvelaj kronikoj, Daĉi estis la pli aĝa filo de la reĝo Vaĥtang la 1-a Gorgasali kaj Balenduĥt, filino de la sasanida reĝo Ormuzo la 3-a. Li sukcedis sian patron, kiu ribeliĝis kontraŭ la sasanida hegemonio, kaj prenis pli diplomatian vojon kun la persaj suverenuloj. Ekde lia bazo en Ujarmo en Kaĥeti, kiu konsistis el la reĝaj teritorioj de tiu epoko de la unuaj kosroidoj, faris grandajn laborojn por kristanigi la loĝantaron de sia regno kiuj vivis en la montaro. Dum lia regado la urbo Tbiliso ampleksiĝis kaj finigis la konstruadon de ĝia citadelo, fondata de lia patro. Daĉi estis sukcedita de sia filo, Bakurius la 2-a

Kategorio:Kartvelaj reĝoj
Kategorio:Kartvelio
Balkonas (filmo)

**Balkonas** - litove "balkono" - estas litova kineja filmo el la jaro 2008 de la reĝisorino *Giedrė Beinoriūtė*. Temas pri unua amo kaj amikeco inter du 11-jaraj infanoj. La filma premiero okazis la 16-an de oktobro 2008 en la kineja centro „Forum Cinemas Vingis“ en Vilnius.

## Enhavo 
En la 1980-aj jaroj en sovetunia Litovio, malgranda urbeto en la provinco, pluretaĝa slabokonstruaĵo tiutempe tipa por multaj sovetunie influitaj ŝtatoj de orienta Eŭropo:

La 11-jarulino Emilija konstatas, ke en la apuda loĝejo ekloĝas patro kun 11-jara knabo, Rolanas. Inter la infanoj, kiuj ofte staras sur la apudaj balkonoj, dividite nur per maldika betona mureto, ekestas ligo. Ili multe babilas kaj ludas ŝakon, ĉiu sur sia balkono, aŭ interbabilas en siaj ĉambroj tra la truetoj de kontaktingo, same dividite nur per maldika betona muro ... en privateco. Renkontiĝante surstrate, en la ĉeesto de aliaj, ili sentas timidon. Montriĝas ke la gepatroj de Emilija ankaŭ estas ĉe la limo de divorco - la infanoj jen havas komunan temon. Malbonŝance, Emilija falas de la balkono, ne serioze vundiĝas, sed tamen la gepatroj malpermesas al ŝi plu eliri balkonen. Tio kuraĝigas ambaŭ infanojn interkonsenti pri "vera" renkontiĝo.

## Aktoroj 
* Elzbieta Degutytė – Emilija
* Rolandas Kazlas – patro de Emilija
* Viktorija Kuodytė – patrino de Emilija
* Karolis Savickis – Rolanas
* Saulė Rašimaitė – fratino de Emilija
* Dovilė Tarvydaitė – Ina, amikino de Emilija
* Irmantas Bačelis – patro de Rolanas

## Premioj 
En 2009, la filmo en la kategorio mallonga filmo ricevis la litovan kino-premion "Sidabrinė gervė" ("arĝenta gruo").

## Eksteraj ligiloj 
* 
* oficiala retejo pri la filmo (litove)

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Kategorio:Litovlingvaj filmoj
Platpreso

eta|Flanka rigardo sur la platpres-procezon
**Platpreso** (aŭ *ofseto*) estas unu el la tri ĉefaj metodoj presi (apud konkava preso kaj konveksa preso). Ĝi estas vaste uzata presteĥniko, ĉe kiu la inko estas transmetita de plato al gumfolio kaj tiam sur la surpresatan surfacon. Fizika bazo de la teĥniko estas malsamaj surfacaj strukturoj de la presplatoj: La presanta parto de la plato altiras oleon kaj forpuŝas akvon, kaj tial alprenas la inkon, la ne presanta parto de la plato altiras akvon, kaj tial ne altiras la inkon; tielmaniere adaptitas la bildoj al sur la papero.

Kategorio:Presarto
Identeco de nedistingeblaĵoj

**Identeco de nedistingeblaĵoj** (latine *principium identitas indiscernibilium*) estas ontologia principo, laŭ kiu objektoj, aroj ktp estas identaj (fakte samaj) tiam kaj nur tiam, kiam ĉiuj ecoj de ili estas komunaj. Tiu principo estas uzata por pruvi multajn teoremojn pri identeco.

Ĝin verkis la germana filozofo Gottfried Wilhelm Leibniz.

## Difino 
Por ĉiu  *x* kaj *y*, se *x* kaj *y* havas samajn ecojn, tiam *x* estas identa kun *y*.

\forall x \forall y[\forall P(Px \leftrightarrow Py) \rightarrow x=y]

Por ĉiu *x* kaj *y*, se *x* ne estas identa kun *y*, tiam ekzistas almenaŭ unu eco per kiu povas distingi  *x* kaj *y*. 

\forall x \forall y [x \neq y \rightarrow \neg \forall  P(Px \leftrightarrow Py)]

## Vidu ankaŭ
* Identeco (filozofio)

Kategorio:Ontologio
Kategorio:Logiko
Kartvela Soveta Socialisma Respubliko

La **Kartvela Soveta Socialisma Respubliko** () estis la nomo kiun ricevis Kartvelio kiam ĝi estis aneksita al Sovetio, ekde 1936 ĝis 1991. Ĝia nomo ).
Ĝi komencis ekzisti kiel *Soveta Socialisma Respubliko* la 25-an de februaro 1921. Ekde la 12-a de marto 1922 ĝis la 5-a de decembro 1936 apartenis al la Transkaŭkaza Federacia Soveta Socialisma Respubliko kune kun la SSR de Armenio kaj la SSR de Azerbajĝano. La 5-a de novembro 1990 ĝi estis renomata kiel *Kartvela Respubliko*. Ĝi restis en Sovetio plian duonjaron ĝis atingi la sendependiĝon.

Kartvelio estis perforte aneksita al la FSSR de Transkaŭkazio kiu inkluzivis Armenion, Kartvelion kaj Azerbajĝanon. La soveta registaro devigis al Kartvelio cedi plurajn historiajn kartvelajn provincojn al Turkio (la provinco Tao-Klarjeti, al Azerbajĝano, la provinco Ereti, kaj Saingilo, al Armenio (la regiono Lori) kaj al Rusio parton de la marbordo de la Nigra Maro. La rusa mandato estis tre akra post la fino de la enlanda milito: La sovetoj ekzekutis ĉirkaŭ 50.000 personojn inter 1921 - 1924, pli ol 150.000 estis *purigitaj* sub la regado de Stalino kaj ĝia sekreta superulo de la kartvela polico, Lavrenty Beria inter 1935 – 1938, 1942 kaj 1945 - 1951. En 1936 la FSSR de Transkaŭkazio estis disigita kaj Kartvelio konvertiĝis en la Kartvela Soveta Socialisma Respubliko.

Image:Georgian soviet republic1922.png
Image:Georgian soviet republic1957 1991.png

Kategorio:Respublikoj de Sovetunio
Kategorio:Historio de Kartvelio
Kartvela Soveta Socialisma Respubliko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1921
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1991
Steinhof

**Steinhof** en la germana lingvo signifas *ŝtona korto*. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Steinhof SO** estas komunumo de la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Estas intenco kunigi ĝin kun efiko de la 1-a de januaro 2012 kun la komunumo Aeschi.

* **Steinhof Othmarsingen** estas setlejo de la komunumo Othmarsingen de la distrikto Lencburgo en Kantono Argovio, Svislando.
S/2007 S 3

**S/2007 S 3** estas neregula satelito de Saturno ankoraŭ ne oficiale nomata.

La inklinacio kaj la discentreco de ĝia retrograda orbito pensigas, ke ĝi estus ano de la norda grupo.

## Malkovro 
Anoncis ĝian malkovron Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna kaj Brian G. Marsden la , sekve al observoj inter la 18-a de januaro kaj la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  S/2007 S1, S2 kaj S3, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La neregulaj saturnlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Debora Caprioglio

**Debora CAPRIOGLIO** (naskiĝis ) en Mestre (*Granda Venecio*)) estas itala aktorino.

## Biografio 
18-jara, Debora Caprioglio fariĝis finalisto en la konkurso *Un volto per il cinema* (vizaĝo por la kino) kaj komencis labori kun Klaus Kinski, kun kiu ŝi edziniĝis en 1987: *Grandi cacciatori* (1988), de Augusto Caminito, kaj *Kinski Paganini* (1989).

Ŝi komencis fariĝi konata en 1991 per la filmo de Tinto Brass *Paprika*, en kiu ŝi ludas la rolon de prostituitino, kiu laboras en bordelo. La filmo ankaŭ pritraktas la faman *Leĝon Merlin* de 1958, kiu malpermesis tiun aktivecon kaj fermis la domojn de toleremo.

Depost *Albergo Roma* (1996), ŝi dediĉis sin tute al teatro kaj televido.

## Filmografio 
* 1988: *I grandi Cacciatori*
* 1989: *La maschera del demonio*
* 1989: *Kinski Paganini*
* 1991: *Paprika*
* 1992: *Saint Tropez - Saint Tropez*
* 1994: *Con gli occhi chiusi*
* 1996: *Albergo Roma*
* 1996: *Sansone e Dalila *
* 2005: *Provaci ancora prof!* (serio)

## Bildoj 

Image:Belvedere Boccoli Caprioglio DONNE IN PERICOLO Crema 2024.jpg|Vittoria Belvedere, Benedicta Boccoli kaj Debora Caprioglio dum la prezentado de *Donne in Pericolo* (Virinoj en danĝero), Teatro Sankta Dominiko de Crema, 1 decembro 2024.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
* Debora Caprioglio en IMDB

Kategorio:Italaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 3-an de majo