open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
M102

eta|M101, eble misprenita por M102
eta|NGC 5866, ankaŭ eble misprenita por M102
**M102** estas la kodo de ia kosma objekto notita en la Messier-katalogo sed neniam certe identigita.

Tiu "nebula objekto" estis observita de Pierre Méchain en 1781, kaj Charles Messier enskribis ĝin en sia katalogo sen observi ĝin li meme,
kun la jena teksto
:*102. Nebulozo inter la steloj ο de la Bovisto kaj ι de la Drako:
::*« Ĝi estas tre malbrila; apud ĝi estas stelo de sesa magnitudo. »
::''(Messier, dans la Connaissance des Temps pour 1784, P.267).

Sed nenia objekto estas videbla en ĉi-tiu loko.

Oni hipotezas, ke M102 estus:
* la galaksio M101; kiun Pierre Méchain erare observis dufoje
* la galaksio NGC 5866, kiu situas inter la steloj θ de la Bovisto kaj ι de la Drako, kaj ke preseraro transformis θ al ο sur la stelmapo uzata de Pierre Méchain.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
* / Artikolo de Hartmut Frommert provanta identigi M102 

5866
Kategorio:Messier-objektoj
Kategorio:Bovisto (konstelacio)
Kategorio:Drako (konstelacio)
Kategorio:Galaksioj
Mellingen AG

## Pri la komunumo 
** Mellingen** estas historia urbeto
kaj komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 4568 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Mellingen situas ĉe la bordo de la rivero Reuss inter Bremgarten kaj Baden. La mezepoka urbokerno kun la defendomuroj estas preskaŭ komplete konservita.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Mellingen limas en nordo al Birmenstorf, Fislisbach kaj al la eksklavo Rütihof de la urbo Baden, en oriento al Niederrohrdorf, en sudoriento al Stetten, en sudo al Tägerig, kaj en okcidento al Wohlenschwil.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150px|Stacidomo 
Ĝis 2004 Mellingen disponis pri stacidomo ĉe la fervojlinio de Lencburgo al Vetingo. En la jaro 2004 tiu fervojlinio estis fermita kaj anstataŭe malfermita la stacidomo ĉe la nova linio de Lencburgo al Zuriko tra la Heitersberg-Tunelo.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de proksimume 4 kilometrojn nordoriente en Dättwil, komunumo Baden.

## Historio 
eta|maldekstra|Urbocentro de Mellingen, rigardo al la badena pordego
La vilaĝo Mellingen estis menciita unuan fojon en la jaro 1045. La nuna urbeto Mellingen estis fondita de la Grafoj de Kiburgo en la jaro 1230. Ili konstruis ringan muron ĉirkaŭ la urbo kaj ĝis 1253 malfermis ponton ĉirkaŭ la rivero Reuss. En 1273 la novaj senjoroj de Mellingen fariĝis la Habsburgoj, kiuj en la jaro 1296 koncedis al Mellingen la urborajton.

En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Mellingen fariĝis voktejĉefurbo en la Grafejo Baden.

La 1-an de septembro de 1505 granda inscendio detruis grandan parton de la domoj en la urbo. Dum la religiaj militoj en la tempo de la reformacio la katolika urbeto Mellingen inter la protestantaj urboŝtatoj Zuriko kaj Berno estis la centro de diversaj militoj kaj luktoj inter katolikoj kaj protestantoj. Inter 1528 kaj 1712 la urbeto estis 12-foje okupita de fremdaj trupoj.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la urbeto apartenis dum kvin jaroj al la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la hodiaŭa Kantono Argovio, Mellingen fariĝis politika komunumo de la argovia distrikto Baden.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Mellingen
* Mellingen Heitersberg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Mellingen
* Mellingen en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Suspensorio

eta|Suspensorio de antaŭo, de flanko kaj de malantaŭo

**Suspensorio**, ankaŭ **ingvenzono**, estas kalsono designita por subteni virajn seksorganojn (speciale la testikojn), kiam la viro partoprenas en sportoj aŭ alia fizika rigora agado.

Suspensorio konsistas el:
* talirimeno, kutime de elastomateria;
* sako, kio subtenas la skroton;
* du rimenoj, ankaŭ de elastaj materialoj, kiuj pasas ĝuste sub la gluteoj.

En la sakon oni povas enigi protektilon de malmola plasto, kio provizas pluan protekton al enbato, kiel tiu de ĵetita pilko.

Kategorio:Subvestoj
Kategorio:Sporto
Nestorio

**Nestorio** (, , ; naskiĝis ĉirkaŭ 386, mortis ĉirkaŭ 451), estis siria kristana estro de la 5-a jarcento.

## Vivo 
Nestorio naskiĝis ĉ. 386, en la urbo Germanicio () en la Romia provinco Sirio (nun Kahramanmaraş en Turkio). Li disĉipliĝis sub Teodoro de Mopsuestio en Antioĥio.

En 428, li fariĝis patriarko de Konstantinopolo, kaj transloĝis al Konstantinopolo. Tie, li partopreniĝis en disputoj pri kristologio. Tie, li evoluigis doktrinon kiu portas lian nomon (nestorianismo).

En 431, la Koncilio de Efezo deklaris lin hereza, kaj elpatriarkigis lin. Nestorio reiris al Antioĥio; tamen, en 435, Teodozio la 2-a forpelis lin. Poste, li transloĝis en monaĥejon en la dezerto de Libio, kie li mortis inter 440 kaj 451.

Liaj sekvantoj, la nestorianoj, disvastigis la doktrinon en Azio, kreante gravan eklezion kiu etendiĝis ekde Barato ĝis Siberio. Post la apero de Islamo, multaj el tiuj kredantoj iĝis islamanoj aŭ estis masakritaj. Nuntempe ekzistas kongregacioj de tiu eklezio en Irako (Asiria Eklezio de la Oriento), Irano, Barato, Ĉinio, Usono kaj aliaj lokoj al kiu enmigris komunumoj de la menciitaj landoj.

## Verko 
Kiam li estis akuzita je herezo, liaj verkaĵoj estis malpermesitaj kaj amase detruitaj. Ĝi temis pri multnombra verkaro ĉefe pri predikoj, leteroj kaj kelkaj traktatoj dediĉataj al dogmaj temoj kiuj estis disputataj tiuepoke. Ankoraŭ konserviĝas la verkaĵo *Bazaro de Heraklido de Damasko*, kie li kritikas la starpunkton de Cirilo de Aleksandrio kaj, konsekvence, la finajn decidojn de la Koncilio.

## Eksteraj ligiloj 
* Javier Ibáñez Ibáñez. *Nestorio kaj nestorianismo*

Kategorio:Katolikosoj
Kategorio:Patriarkoj de Konstantinopolo
Proteinolizo

**Proteinolizo** estas kemia reakcio, dum kiu oni rompas la peptidajn ligojn de nenecesaj aŭ damaĝitaj proteinoj. La malkombino de proteinoj estas regulita de enzimoj, nomigitaj proteinazoj, per intermolekula digestado.

Proteinolizo kutime ekas pere de

* ubikvitino, kiu respondecas pri la 65% de la kazoj. *Ubikvitinigado* estas markado de aliaj proteinoj per ubikvitino, tiel, ke ili estu rekonataj de aliaj proteinazoj.
* lizosomoj, la dua plej ofta digestigilo.
* aliaj proteinoj.

Kategorio:Molekula biologio
János Temesváry

**TEMESVÁRY János** [temeŝva'ry] estis hungara violonisto, meritartisto. li naskiĝis la 12-an de decembro 1890 en Szamosújvár kaj mortis la 8-an de novembro 1964 en Budapeŝto. 

## Biografio
János Temesváry studis violonludon ĉe Jenő Hubay en la Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio en Budapeŝto. Li estis ano de la arĉkvarteto *Waldbauer – Kerpely* ĝis 1940. Ekde 1911 li estis violoninstruisto. Inter 1922 – 1935 li estis lernejestro de la Poŝtista Muziklernejo, poste ĝis 1959 profesoro de la muzikakademio. Ekde 1927 ĝis sia pensiuliĝo (1960) li estis solistaldisto de la orkestro de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Inter 1927 – 1944 li estis vicprezidanto de Hungara Muzikasacio. En 1945 kune kun István Vasvári li organizis la Sindikaton de Profesiaj Muzikistoj, kies li estis prezidanto ĝis 1952.

## Elektitaj disĉiploj 
* György Pauk

## Fontoj
*Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungariaj armenoj
Katolikoso

**Katolikoso** estas religia titolo ekvivalenta al Patriarko portita de religiestroj de pluraj orientaj eklezioj, ĉefe la Nestoriana Eklezio (ĉeestis du konciliojn) kaj la monofizismaj eklezioj (ĉeestis en tri koncilioj), speciale la Armena Apostola Eklezio. La nomo venas de la greka lingvo *καθολικός*, t.e. « universala ».

Kategorio:Religiestroj

Kategorio:Ekleziaj titoloj
Ákos Dencz

**DENCZ Ákos** [denc] estis hungara verkisto pri ekonomiko. Li naskiĝis la 4-an de januaro 1876 en Szamosújvár kaj mortis la 25-an de oktobro 1963 en Budapeŝto.

## Biografio 
En 1894 Dencz iĝis dungito de Ŝparkaso de Poŝto, kies li estis vicdirektoro ekde 1922 ĝis 1926. Ekde 1927 ĝis 1935 li estis parlamenta deputito. Li estis kunredaktoro de *Pénzintézeti Törvénytár*.

## Pli gravaj verkoj 
* *Postatakarékpénztári szolgálat vezérfonala* (Bp., 1923).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
László Gopcsa

**GOPCSA László** [gopĉa] estis hungara verkisto pri instru- kaj juraferoj naskita la 10-an de januaro 1865 en Szamosújvár kaj mortinta la 12-an de februaro 1933 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Gopcsa akiris diplomon pri stenografio en 1883. Ekde 1882 ĝis 1886 li studis juron en la Universitato Koloĵvaro. Ekde 1888 li laboris en la Ministerio pri Religi- kaj Instruaferoj, kaj en 1893 li iĝis ano de la ekzamenkomisio pri stenografio. Li pensiuliĝis kiel ŝtatsekretario en 1923. En 1911 oni elektis lin ano ordinara de la Erdélyi Irodalmi Társaság.

## Pli gravaj verkoj 
* *Örmény közmondások* (Kolozsvár, 1888);
* *Örmény regék* (Bp., 1911);
* *A magyar gyorsírás története* (Szeged, 1917);
* *Magyar gyorsírási rendszerek* (Szeged, 1919);
* *A magyar gyorsírás történetének, elméletének és módszertanának tankönyve* (kun József Wagner, Bp., 1922).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj stenografistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungariaj armenoj
Ignác Helfy

**HELFY László**, *Helfer* [helfi] estis hungara ĵurnalisto, politikisto naskita la 15-an de marto 1830 en Szamosújvár kaj mortinta la 11-an de oktobro 1897 en Budapeŝto.

## Biografio 
Siajn universitatajn studojn Ignác Helfy faris en Peŝto, Vieno kaj Padua. En 1848–49 li laboris en oficejo de Lajos Kossuth. En 1854 li translokiĝis Italujon kaj ekde 1859 ĝis 1867 li redaktis la gazeton titolitan *Alleanza* en Milano. Li estis en kontakto kun la hungaraj elmigrintoj en Italujo. Li publikis la projekton de Kossuth pri Danuba-konfederacio (1862). En 1869–1870 li eldonis same en Milano la revuon *A Magyar Magyar* (La Hungara Hungaro), en kiu li atakis la aŭstrian-hungaran akordon en 1867. Li revenis Hungarujon en 1870 kaj iĝis unu el gvidantoj de *Függetlenségi Párt* (Sendependa Partio) kaj parlamenta deputito. Li redaktis la gazeton de la partio (1871–72, *Magyar Újság*). Li eldonis la verkojn de Kossuth kreitajn dum la lia elmigro. Li ankaŭ tradukis al itala lingvo el la hungara literaturo.

Ignác Helfy estis membro de Societo Petőfi.

## Pli gravaj verkoj 
* *Világtörténet zsebben* (Pest, 1854);
* *Mindenféle és semmi* (Pest, 1860).

## Fontoj 
* *Magyar Életrajzi lexikon*

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Oazo de Esperanto

**Oazo de Esperanto** estas ne-profitcela organizaĵo. Ĝi komencis per donaco de tero de Jay Tilman Williams, negocisto kaj eks-urbestro de Garden Grove (Kalifornio). La tero troviĝas ĉirkaŭ du-cent kilometrojn oriente de la urbo Los-Anĝeleso (Kalifornio).

Kategorio:Esperanto-movado en Usono
Kategorio:Esperanto-asocioj
János Bocsánczy

**BOCSÁNCZY János** (boĉa'nci) hungara inĝeniero pri minejoj, universitata profesoro: Szamosújvár, 11-a de januaro 1920 - Budapeŝto, 25-a de julio 1986. 

## Biografio
Siajn studojn pri minejoj li faris en Bukareŝto, Temeŝvaro fininte en Sopron (1943). Li estis uzingvidanta ĉefinĝeniero de Somsály, Berente kaj en Tatabánya. Inter 1951-53 li gvidis la sekretariejon de Ministerio pri Minej- kaj Energiaferoj. Ekde 1957 li laboris en la karbominejo de Borsod. Ekde 1959 li prelegis en universitato. Inter 1968-1985 li estis katedrestro en Miskolc. Li publikis preskaŭ cent da fakstudoj. Li estis ĉefsekretario de la Asocio Tutlanda pri Minejoj kaj Fornoj (1951-54).

## Pli gravaj verkoj
**Bányászati szállítóberendezések* (Bp., 1974); 
**A mélyműveléses bányászat termelő munkagépei* (Bp., 1985).
 
## Fontoj
*Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Attila Zsigmond

**ZSIGMONG Attila** [ĵigmond] rumanuja hungara pentristo, grafikisto naskita la 16-an de majo 1927 en Târgu Mureş kaj mortinta la 25-an de aprilo 1999 en Târgu Mureş.

## Biografio 
Attila Zsigmond inter 1948–50 studis en Magyar Művészeti Intézet, inter 1950–53 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu en Kluĵo. Ĝis 1955 li instruis desegnon en Temeŝvaro kaj inter 1955 kaj 1970 en sia naskiĝurbo.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1954, 1971 • Braŝovo
* 1957, 1970, 1971, 1973 • Târgu Mureș
* 1971 • Segeŝvaro
* 1973 • Kulturdomo Petőfi, Bukareŝto
* 1977 • Distrikta Biblioteko, Târgu Mureș
* 1979 • Toronto
* 1979, 1991 • Novjorko
* 1991 • Zwolle (NL)
* 1993 • Târgu Secuiesc.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1974 • Unua transilvania belarta ekspozicio, Novjorko
* 1995 • Vármegye Galéria, Budapeŝto.

## Publikspacaj kreaĵoj 
* Fiŝkaptado - ĉasado (seko, 1962, Târgu Mureș, Transilvania Hotelo)
* Debrecen kaj Hortobágy (oleo, 1997, Debrecen, Aranybika Hotelo).

## Literaturo 
* *Zsigmond Attila*, albumo kun teksto de arthistoriisto Attila Weisz, 2002.

## Fonto 
* Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Tombmonumento de Attila Zsigmond

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Endre Lengyel

**LENGYEL Endre** [lendjel] estis hungara geologo, universitata profesoro.Li naskiĝis la 8-an de majo 1893 en Szamosújvár kaj mortis la 16-an de marto 1981 en Budapeŝto.

## Biografio 
Endre lengyel havigis diplomon de instruisto en Universitato de Koloĵvaro (1921), poste li doktoriĝis pri geologio (1922). Samloke li iĝis praktikanto, asistanto. En Universitato de Szeged li estis adjunkto (1924), poste privatprofesoro (1928). En Italujo li studis la vulkanojn kaj li prelegis (1930) en la Universitato Catanio. Ekde 1939 li iĝis universitata profesoro en Budapeŝto. En 1949 alvenis al Instituto pri Geologio kaj laboris tie kiel scienca ĉefkunlaboranto ĝis sia pensiuliĝo (1959). Li laboris ankoraŭ ses jarojn ĉe la Mineja Esplorinstituto. Li finis sian instrukarieron en la Akademio pri Tekniko kaj Ekonomikscienco (1949-1952). Li havas pli ol cent da sciencaj publikaĵoj. Li estis ĉefsekretario dum pluraj jaroj de Hungara Geologia Asocio, kies en 1978 li iĝis ano honora.

## Pli gravaj verkoj 
* *Alföldi homokfajták ásványos összetétele* (Földtani Közl., 1931);
* *A Dunazug-hegység andezitterületének felépítése* (A Földtani Intézet Évi Jelentése az 1951. évről, Bp., 1953);
* *A Szarvaskő környéki titán-vanádium-vasérckutatás újabb eredményei* (A Földtani Intézet Évkönyve, 1957. 2. f.).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gergely Moldován

**MOLDOVÁN Gergely** *Grigore Moldovan* [moldova'n] estis hungaria rumana etnografo, literaturhistoriisto, universitata profesoro naskita la 12-an de marto 1845 en Szamosújvár kaj mortinta la 6-an de julio 1930 en Kluĵo.
eta|Gergely Moldován

## Biografio 
Gergely Moldován finis juron en Koloĵvaro. Ekde 1872 li estis advokato, ekde 1876 lernejinspektisto en Erdély kaj dum tiu tempo li organizis 57 da lernejoj. Inter 1886 ĝis 1919 li estis profesoro pri rumana lingvo kaj literaturo en la Universitato de Koloĵvaro. En 1906 – 1907 li estis la rektoro de la universitato. Li estis adepto de la pliproksimiĝo de rumanoj kaj hungaroj.

## Pli gravaj verkoj 
* *Román népdalok és balladák* (Kolozsvár, 1872);
* *Román közmondások* (Kolozsvár, 1882);
* *Koszorú a román népköltészet virágaiból* (Kolozsvár, 1884);
* *A románság* (I – II., Nagybecskerek, 1895 – 1896);
* *Alsó-Fehér vármegye román népe* (Nagyenyed, 1899);
* A magyarországi románok (Bp., 1913).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungariaj rumanoj
Kategorio:Hungariaj armenoj
Brecon

eta|maldekstra|250px|Kanalo ĉe Brecon
250px|eta|maldekstra|Katedralo Brecon
''''* estas la tria plej granda urbo de Powys, Kimrio. Antaŭe ĝi estis la ĉefurbo de la antaŭa graflando (angle, "county") *Brecknockshire''. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ 7 900 loĝantojn, en  temis pri  loĝantoj. Ĝi etendiĝas je 7,3 kvadrataj kilometroj. 

Antaŭ la konstruo de ponto trans Rivero Usk, Brecon estis inter la tre malmultaj lokoj kie eblis transvadi tiun riveron, kaj tial havis strategian pozicion.

Dum la romia epoko, ĝi estis kavalira bazo.

Dum la 11-a jarcento konstruiĝis kastelo.

En la orienta parto de la urbo situas kolegio por infanterianoj kaj la bazo de kimra brigado.

En 1923 la ĉefa anglikana preĝejo de la urbo (kiu estis prioreja preĝejo ĝis la abolicio de la monaĥejoj dum la 16-a jarcento) iĝis katedralo.

Kanalo iras de Brecon al Pontypool kaj Newport (Monmouthshire).

Kategorio:Urboj de Powys
Lummelunda

**Lummelunda** estas vilaĝo de la sveda insulo Gotlando, la plej granda el Svedio, kaj de ties unika samnoma komunumo kaj gubernio. Ĝi famiĝis ĉefe pri la tiea groto.

Ĝia areo estas 20 hektara. Tie vivas 110 loĝantoj, laŭ censo (popolnombrado) de 2005.

Unuan provon eniri tiun groton, pri kiu ekzistas dokumento, faris la zoologo Torsten Gislén en 1924. Pliaj provoj estis plurfoje faritaj poste, sed ne eblis atingi pli ol 40 metran profundecon. En 1948, tri knaboj, Örjan Håkansson, Percy Nilsson kaj Lars Olsson, interesiĝis pri la groto, kaj ilia scivolemo kondukis en 1950 al decidiga malkovro. Kiam ili tiam revenis en la groton, granda rok-bloko falis el la plafono, kaj aperis malgranda aperturo. Ili komencis esplori pliajn ĉambrojn, kaj la aperturo poste ricevis la nomon "Pojkarnas gång", ’Vojeto de la knaboj’.

La speleologo Leander Tell poste esploris kaj skribis pri la groto.

Lummelundagrottan-Ingång.jpg|Eniro al la groto de Lummelunda
Lummelundagrottans mynning inifran.jpg|Vido el la groto
Lummelunda kyrka view01.jpg|Preĝejo de Lummelunda

## Eksteraj ligiloj 
* Lummelundagrottan – svedlingva retejo de la groto kun fotoj

Kategorio:Speleologio
Pontypool

**Pontypool** estas urbo de Monmouthshire en sudorienta Kimrio. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 36 mil loĝantojn.

Antaŭe la urbo gravis pro ferindustrio (kiu estiĝis ĉirkaŭ 1425) kaj karbominado. Nun multe da la loĝantoj laboras en Cwmbran kaj Newport.

Dum la 1870-a jardeko fondiĝis grava rugbeoklubo.

Kanalo ligas Pontypool al Brecon kaj Newport.

Inter tiuj kiuj naskiĝis ĉe Pontypool estas la aktoro Anthony Hopkins.

Kategorio:Urboj de Kimrio
József Nuricsán

**NURICSÁN József** [nuriĉa'n] *Nuritsán*, *Nuridsán*  estis hungara kemiisto, fakverkisto. Li naskiĝis la 28-an de majo 1860 en Szamosújvár kaj mortis la 15-an de septembro 1914 en Csorvás.

## Biografio
József Nuricsán studis en Universitato de Koloĵvaro kaj havigis diplomon en 1882 en Universitato de Budapeŝto. En 1882 – 83 li estis asistanto de Béla Lengyel, ekde 1884 por tri jaroj asistanto laboratoria de la instituto pri kemio de Károly Than, poste preleganto asistanto ĝis 1894. Intertempe li doktoriĝis pri kemio-biologio. Ekde 1894 li estis terkultura kemiisto en la terkulturafera ministerio. Li pristudis ankaŭ eksterlande la kemiajn institutojn pri agrikulturo. Ekde 1903 li estis profesoro de Ekonomia Instituto kaj kunlaboranto de Kemieksperimenta Stacio en Mosonmagyaróvár. Li verkis gravajn lernolibrojn kaj publikis plurajn studojn en enlandaj kaj eksterlandaj fakeldonaĵoj. Li estis kunredaktoro de revuo *Természettudományi Közlöny*.  

## Pli gravaj verkoj
**Útmutatás a kémiai kísérletezésben* (Bp., 1898); 
**Kémia és áruismeret* (kun Károly Filinger, Bp., 1899); 
**Szénvegyületek kémiája* (Bp., 1914).

## Fontoj
*Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Cwmbran

**Cwmbran** estas moderna urbo en Monmouthshire, Kimrio. Ĝi fondiĝis en 1949 por doni novajn laboroportunojn al karboministoj. Cwmbran estas la sesa plej granda urbo de Kimrio, kun ĉirkaŭ 47 250 loĝantojn en 2001 laŭ la tiujara censo kaj kun 48 535 laŭ la censo de 2011.

Antaŭe estis pluraj vilaĝoj kie nun situas la urbo. Ĉe unu el tiuj vilaĝoj estis Abatejo Llantarnam, fondita en 1179: en 1558 ĝi fermiĝis kaj iĝis privata domego. En 1946 ĝi denove iĝis religia fondaĵo, kie loĝas romkatolikaj monaĥinoj.

En la urbo situas atleta stadiono kie okazis internaciaj eventoj dum la 1970-a kaj 1980-a jardekoj.

## Partnera urbo 
*  Bruchsal en Germanio (ekde 1979)

eta|maldekstra|330ra|

Kategorio:Urboj de Kimrio
Hazarda multigo de multforma DNA

eta|dekstra|Ekzemplo de gelo de RAPD
**Hazarda multigo de multforma DNA** estas tekniko kiu ebligas multigi envitre molekulojn de DNA.
Ĝi estas aplikado de polimeraza ĉenreakcio (PĈR).
Oni ofte uzas la akronimon **RAPD** (laŭ la angla lingvo *ramdom amplification of polymorphic DNA*).

Kategorio:Molekula biologio
Gouessant

La **Gouessant** estas almara rivero 41 kilometrojn longa, en norda Bretonujo, Francujo. Ĝi enfluas en la Manikon ĉe Morieux en la golfeton de Sankta Briego, en estuareto.

Ĝi naskiĝas apud Collinée. Ĝia fonto situas 316 metrojn alta. Ĝi trafluas la urbon Lamballe.

## De Pont Rolland al la kapelo Saint Maurice 
maldekstra|180px|eta|Piedĉirkaŭiro en la regiono de Morieux
Laŭlonge de la enfluejo, pado sekvas la riveron de Pont Rolland al la kapelo Saint Maurice de Morieux, laŭ la dekstra bordo. La promenado daŭras tri kvaronoj de horo.
Je Pont Rolland, situas la baraĵo almonte kaj la akvocentralo alvale. Ĝi estis konstruita en 1935. Pont Rolland situas en la komunumo de Hillion.[maldekstra|180px|eta|La [akvocentralo de Pont Rolland sur la rivero Gouessant]]
En tiu enfluejo, la rivero fosis profunde la rokegojn.
[dekstra|180px|eta|La enfluejo de la rivero [Gouessant en la Maniko]]

Kategorio:Riveroj en Côtes-d'Armor
Gouët

[maldekstra|180px|eta| La ponto de la Gouët en [Sankta Briego]]

**Gouët** estas rivero de la franca marbordo en la departemento Côtes-d'Armor de la regiono Bretonujo. Ĝi enfluas en la Manikon.
Ĝi naskiĝas en La Harmoye kaj enfluas en la golfeto de Sankta Briego je la haveneto nomita Legue
maldekstra|180px|eta|La haveneto de Legue

Longa je 38 kilometroj, ĝi trafluas la urbojn Quintin, Ploufragan Sankta Briego kaj Plerin.

Kategorio:Riveroj en Francio
Ŝtona ilo

eta|dekstra|pugnokojno, tre utila ŝtonepoka ilo
**Ŝtona ilo** (ŝtonilo aŭ **arkeolito**) estas intence prilaborita ŝtono por uzado kiel instrumento. La analizo de ŝtonaj iloj estas tasko de arkeologoj kiuj studas prahistorion (paleontologio).

Ŝtonaj iloj estas indiko de specio Homo kaj konataj el la plej frua ŝtonepoko, kie ili kompreneble pli facile konserviĝis ol instrumentoj el pli pereeblaj materialoj kiel ligno, osto aŭ kornaro.
Dum la daŭro de la homa evoluo la iloj kaj la teknikoj por produkti ilin fariĝis pli kaj pli kompleksaj.

Granda salto en la teknologio de ŝtonprilaborado estas la transiro de iloj prilaborataj per debatado (tekniko de paleolitiko kaj mezolitiko, ekzemple sagopintoj) al iloj ŝlifitaj (tekniko de neolitiko).

[eta|[Levaloiza tekniko: kerno kaj preferata ilo-forbato]]
La ĉefaj ŝtonaj iloj en la diversaj prahistoriaj epokoj estas:

* Olduvejeno — ĉopero (arkeologio)j 
* Aŝelejeno — pugnokojnoj
* Meza paleolitiko — iloj en levaloiza tekniko 
* Malfrua paleolitiko — „klingo-tekniko“
* Neolitiko — ŝlifitaj klingoj

## Notoj 
Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Ŝtonaj iloj
Batao

**Batao** (***Bata***) estas la dua plej grava urbo de Ekvatora Gvineo kaj ĉefurbo de la kontinenta regiono de la lando, Rio-Munio. Ĝi estas krome la ĉefurbo de la Provinco Marbordo. Ĝi havas proksimuman loĝantaron de 173.036 loĝantoj.

La urbo, lokita en la marbordo de la Atlantika Oceano, estas fina stacio de transporto kaj haveno, de kie eliras ŝipoj al Malabo kaj al Dualao. Ĝi estas konata pro sia malrapida nokta vivo, sia merkato kaj sia flughaveno.

La etno fanga nomas la urbon "Mang", kio signifas *maron*, ĉar temas pri marborda urbo.

Ĝi estis la ĉefurbo en la periodo de la Hispana Gvineo.

## Urboplanado kaj lokoj de intereso 
La ĉefa urbanizado de la urbo realigis de la jaroj 50, kvankam la freŝa eksplodo de la petrolesplorado en la lando kontribuis al la disvolviĝo de Batao, kun pli ol 20 projektoj de subteraj infrastrukturoj.
Kvartaloj de Batao:
*Ngolo
*Bomudi
*Moganda
*Ecobenam
*Utomba

En Batao, elstaras sekvaj lokoj:

*Prezidenta Palaco (Ngolo) (3.600 m")
*Granda Centra Merkato.
*Katedralo (17a jarcento)
*Mara Promenejo kaj malnova haveno.
*Placo de la Horloĝo (aŭ Placo de la Libereco).
*Bulvardo Johano Paŭlo la 2-a.
*Kultura Hispana Centro.

## Historio 
Iuj teorioj asertas ke la urbo estis fondita sur vilaĝo de la etno kombeoj. En 1907 Batao estis malgranda milita posteno kaj ĝi ne havis pli ol 237 loĝantojn, inter kiuj estis 37 blankuloj (21 hispanoj, 9 francoj kaj 3 britoj). Multnombraj komercaj entreprenoj havis sidejojn kaj ilia aktiveco, post la malpermeso de la komerco de sklavoj, iris esence dediĉita al la arbara ekspluatado: ebono, okumeo, mahagono. Dediĉita al la negocoj, Batao estis urbo kosmopolita. Ĝia disvolviĝo akceliĝis rapide kiel montras ĝia demografia kresko: la numero de eŭropdevenuloj pasis de 477 en 1942 al 1426 en 1960, kiam la urbo nur havis 3548 loĝantoj. Triono de la loĝantaro estis ne afrikdevena.

Nuntempe, la urbo de Batao funkcias kiel la ekonomia ĉefurbo de Ekvatora Gvineo. Ĝi konservas la vundojn de la politikaj kaj sociaj malordoj kiuj markis la eksan hispanan kolonion laŭlonge de la 20a jarcento. Tie kaj tie la urba pejzaĝo estas atestanto de tiuj problemoj.

## Kulturo 
De la zono de Batao devenas la kumbeo, danco de origino bantua kiu estas la antaŭanta de la kumbio.
## Gefiloj
*Ángela Nzambi, verkistino kaj virinrajta aktivulino

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Listo de urboj de Ekvatora Gvineo
*Mbinio

## Eksteraj ligiloj 
* Klimato en Batao
* Bildoj de la urbo
* Informo kaj utilaj direktoj de Batao
* malnovaj Bildkartoj de Batao 

Kategorio:Urboj de Ekvatora Gvineo
Fragan

**Fragan** estis princo de Kornvalo (angle: *Prince Fracan of Cerniv*), kiu vivis en la 5-a jarcento kaj elmigris al Bretonujo.

## Elmigranto el Kornvalo 
[dekstra|240px|eta|La haveneto [Brahec en la golfeto de Yffiniac, Bretonujo]]

Li elmigris el Britujo pro invado de Saksoj aŭ epidemio de pesto.
Laŭ la historiisto Gildas, la ramistoj psalmis la parolojn de la profeto Davido el la Biblio: *Al la buĉejo vi liveris nin, Sinjoro, kiel ŝafidoj! Vi disigis nin inter la naciojn.*

En 465 li albordiĝis ĉe la norda marbordo de Bretonujo, ĉe la enfluejo de la rivereto 'Russe de Breha' en la haveneto Brahec, en la golfeto de Yffiniac.

La monaĥo Gurdestin rakontas, ke iu *"vir illustris"* (latine, fama viro) albordiĝis ĉe la haveno de Brahec (*"delatus in portum qui Brahecus dicitur"*). Tiu vorto *Brahecus* estis tradukita laŭ malsamaj manieroj. Tiel nuntempe oni ne plu scias, ĉu temas pri la insulo Bréhat, la vilaĝeto Brehec en Plouha, aŭ la haveneto de *Brahec* apud la rivereto *Russe de Breha* en Langueux.

Tamen Lobineau  skribas, ke post sia albordiĝo al Brehat, li serĉis pli taŭgan lokon por ekloĝi, kaj elektis lokon apud la rivero Gouët, kiu poste iĝis *Ploufragan* (legu sube).

## Lia familio 
Akompanis lin lia edzino Gwenn, kaj liaj du infanoj, Gwethenoc kaj Jacut, kiuj estis ĝemeloj. Post ilia enlokiĝo en Armoriko, naskiĝis Gŭenoleo, kaj kelkajn jarojn poste, Klervi.

## La *plou* Fragan 
Lia familio kaj multaj servistoj piediris internen en la landon, kaj haltis je 4 kilometroj en la arbaro. Tie ili komencis konstrui lignajn domojn. Ili ekkultivis la grundon, kaj malsovaĝigis ĉevalojn. La bienaro iĝis la ĝermo de la nuna urbo Ploufragan.

Laŭ Joel Cornette  "plou" estis la unua aro de samnacianoj, ekloĝanta en Bretonujo, plej ofte sub la estrado de sanktulo aŭ fama persono. En Kimrujo kaj Kornvalo, el kie elmigris la plejmultaj sanktuloj, tiu vorto signifis 'paroĥo'.

## Renkontiĝo kun Rigualo 
[dekstra|240px|eta|La [golfo|golfeto de Sankta Briego]]
Alvenis tamen aliaj elmigrintoj el Britujo al la golfeto de la nuna Sankta Briego en Bretonujo, kiel 
Rigualo en 460 kaj Briego en 485. Rigualo iĝis tre fama princo en tiu regiono, de la rivero Gouët ĝis la rivero Gouessant. Eble li iĝis la unua reĝo de Dumnonia de Bretonujo.

Iun tagon Rigualo kaj Fragan decidis organizi rajdkonkurson. Granda homamaso alvenis sur la strandon inter Cesson kaj Hillion por ĉeesti la spektaklon.

La plej sperta rajdanto nomiĝis Maël aŭ Maglus, el la teamo de Fragan. Li rapide preterdistancis la aliajn. Guethenoc, Jacut, Gŭenoleo kaj Klervi aplaŭdis, kaj ankaŭ Gwenn lia edzino. Sed kiam li preskaŭ atingis la celon, la ĉevalo disvojis, kaj frapiĝis kontraŭ rokego. La rajdanto estis forĵetita kaj restis senanime. Gŭenoleo alvenis ĉe la korpo de Mael. Li eldiris preĝojn, kaj Mael resurektis. Ĉu ankaŭ la ĉevalo? La legendo ne diras. Sed Arthur de la Borderie parolas pri la "unua rajdkonkurso en Bretonujo".

## Referencoj 
Kategorio:Princoj
Kategorio:Kornvalo
Kategorio:Historio de Britio
Eugène de Zilah

**Eugène de ZILAH**, esperanta beletristo, naskiĝis en Mezőtúr, Hungario, la  kaj mortis la . Ekkonis Esperanton 13-jara. Forlasis Hungarion post partopreno en la ribelo de 1956. En Francio, kie li fariĝis franca civitano, li laboris en banko, doktoriĝis pri filozofio, instruis filozofion en liceo, multe vojaĝis. En 1985 kun sia edzino Madeleine de Zilah li lanĉis la kulturan revuon *La Gazeto*. En 1988 li fondis OSIEK (Organiza Societo de Internaciaj Esperanto-Konferencoj). En 1991 li ekvivis sur sia jaĥto "Kerguelen" en Grekio kaj eklaboris plentempe pri Esperanta verkado (li verkis literaturan prozon, eseojn, artikolojn).

## Verkoj 
;Originalaj
* *Vivi sur barko* (memoroj). Cannes et Clairan, Bernard, 1994.
* *Kaj kiu pravas* (memoroj). Vieno, Pro Esperanto, 2002.
* *La princo ĉe la hunoj* (romano). Novjorko, Mondial, 2011.

; Tradukoj
* *Diskurso pri la Metodo*. René Descartes. Chapecó, Fonto. Unua eldono: 1985; dua eldono: 2012.

### Recenzoj 
* *Kaj kiu pravas*“

## Fontoj 
* Ordeno de verda plumo (2006)

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Sennhof

Sennhof signifas en la germana lingvo alppaŝtista bieno kaj estas nomo de diversaj lokoj:

* **Sennhof (Brittnau)** estas setlejo de la komunumo Brittnau de la distrikto Zofingo en Kantono Argovio en Svislando.
* **Sennhof (Remetschwil)** estas setlejo de la komunumo Remetschwil de la distrikto Baden en Kantono Argovio en Svislando.
* **Sennhof (Rothrist)** estas vilaĝo de la komunumo Rothrist de la distrikto Zofingo en Kantono Argovio en Svislando.
* **Sennhof (Russikon)** estas setlejo de la komunumo Russikon de la distrikto Pfäffikon en Kantono Zuriko en Svislando.
Andor Heltai

**HELTAI Andor** estis hungara aktoro. Li naskiĝis la 13-an de majo 1892 en Szamosújvár kaj mortis ?, ?).

## Biografio 
Post pluraj infanroloj andor Heltai studis en Budapeŝto. Unu jaron li pristudis juron, en 1913 li studis en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo. En 1919 li estis ano de Kolektiva Grupo, poste li ludis en Várszínház kaj Teatro Madách. En 1925 li faris kontrakton al Andrássy úti Színház, respektive al Blaha Lujza Színház, kie li havis sukcesojn per ciganroloj. En 1928 li iris al filmfabriko UFA en Berlino. Li ludis en 1930 en Bethlen téri Színpad, en 1932 en Pesti Színház, post 1945 li estis membro de la Operetoteatro (Budapeŝto).

## Roloj ĉefaj 
* Mérő (Kálmán I.: A csárdáskirálynő = *Csárdásfürstin*);
* Főpincér (Kemény E.: Valahol Délen);
* Phylocomus (Offenbach: Szép Heléna = *La Belle Hélène*);
* Öreg vadász (Miljutyin: Nyugtalan boldogság);
* Fogadós (Kerekes J.: Kard és szerelem).

## Filmaj roloj (elekto) 
* *A sárga csikó* (1936) - cigana ĉefviolonisto
* *Dankó Pista* (1940) - cigana muzikisto en drinkejo

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Román

**ROMÁN József** [roma'n] estis hungara kuracisto, ministro por sanaferoj. Li naskiĝis la 13-an de junio 1908 en Szamosújvár kaj mortis la 17-an de julio 1970 en Budapeŝto.

## Biografio 
József Román akiris diplomon en la Universitato de Budapeŝto (1932). Komence li estis vilaĝa kuracisto, poste li finis kurson pri magistra medicino kaj li iĝis distrikta magistra kuracisto. Inter 1945–1955 li estis magistra ĉefkuracisto de departementoj Fejér, poste Csongrád, respektive sanafera sekcigvidanto. Inter 19-a de februaro 1955 kaj 24-a de oktobro 1956 li estis ministro pri sanaferoj. Inter 1957–1959 li estis scienca ĉefkunlaboranto de la Instituto pri Nutraĵindustrio kaj Nutraĵscienco. Ekde 1959 ĝis sia morto li estis direktoro-ĉefkuracisto de *Malsanulejo László*.

## Fontoj 
*Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri sano
Rajtocedo

[eta|dekstra|La "inversa 'c' en plena cirklo" estas la rajtoceda simbolo. Ĝi estas la [©|aŭtorrajta simbolo inversita. Malsame al la aŭtorrajta simbolo, ĝi ne havas juran signifon.]]
**Rajtocedo** (aŭ laŭlitere el-Angligite, sed neprecize **kopilaso**, angle ''*) estas la praktiko uzi aŭtorrajtan leĝon por forigi limigojn sur la distribuado de kopioj kaj modifitaj versioj de verko, kun la postulo ke la samaj liberecoj estu konservataj ĉe modifitaj versioj. En la angla ĝi estas vortludo, ĉar dum «» signifas «kopirajta monopolo», «» signifas kaj «rajto» kaj «dekstra», kaj «» signifas «maldekstra» (sed — kvankam al deveno de la angla vorto tio ne rilatas — ankaŭ «lasita», do «kopilaso»).

Rajtoceda permesilo estas formo de permesilo kaj povas esti uzita por modifi aŭtorrajtojn por verkoj kiel komputila programaro, dokumentoj, muziko kaj arto. Ĝenerale aŭtorrajta leĝo permesas al aŭtoro malpermesi al aliaj reprodukti, adapti aŭ distribui kopiojn de la verko de la aŭtoro. Kontraste aŭtoro povas, pere de rajtoceda permesilo, doni al ĉiu persono, kiu ricevas kopion de verko, la permeson reprodukti, adapti aŭ distribui la verkon se nur ajnaj rezultintaj kopioj aŭ adaptoj estas ankaŭ submetitaj al la sama rajtoceda permesilo. Multe uzata rajtoceda permesilo estas la GNU Ĝenerala Publika Permesilo. Krea Komunaĵo provizas similan permesilan elementon nomitan *Samkondiĉe* (*''), sed ĝi estas rajtocedo nur kiam ĝi estas parto de libera permesilo (do KK Atribuite-Samkondiĉe, sed ne KK Atribuite-Nekomerce-Senkondiĉe).

Rajtoceda permesilo ankaŭ povas esti karakterizita kiel aŭtorrajta permesilo en kiu aŭtoro fordonas kelkajn sed ne ĉiujn rajtojn kiujn li havas laŭ la aŭtorrajta leĝo. Anstataŭ permesi ke verko iĝu tute publika havaĵo (por kiu neniuj aŭtorrajtaj limigoj validas), rajtocedo permesas al aŭtoro konservi kelkajn, sed ne ĉiujn, aŭtorrajtajn limigojn por tiuj kiuj deziras agi en maniero kiu alikaze estus konsiderata aŭtorrajta malobservo.

Dum aŭtorrajta leĝo donas la rajtojn al la kreinto, igante lin regi la disdonadon kaj modifadon, la ideo de rajtocedo estas doni subjektivan liberecon al uzantoj. Rajtocedaj permesiloj malimplicite forigas tiujn limigojn, kiuj laŭ la kreinto ne donas liberecon al la uzanto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Libera verko#Rajtocedo
* Aŭtorrajto
* Krea Komunaĵo
* Libera verko
* Liberkultura movado
* Free Software Foundation
* GPL
* Publika havaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* Rajtoceda kunveno en Madrido

Kategorio:Liberaj verkoj
Kategorio:Juraj terminoj
Júlia Kirkósa

**KIRKÓSA Júlia** [kirko'ŝa] estas rumanuja hungara operkantistino (soprano) naskiĝinta la 10-an de julio 1947 en Szamosújvár. Ŝi estas la edzino de operkantisto Sándor Köpeczi.

## Biografio
Júlia Kirkósa studis kanton en la muzikakademio de Kluĵo. Ekde 1973 ŝi estis anino de la Kolozsvári Állami Magyar Opera. Ŝi havis sukceson ankaŭ en Hungarujo en Győr kaj en 1992 en Margitszigeti Szabadtéri Színpad. 

## Roloj ĉefaj
*Amália (Verdi: Az álarcosbál [Un ballo in maschera]); 
*Erzsébet (Verdi: Don Carlos); 
*Erzsébet (Wagner: Tannhäuser); 
*Donna Anna, Donna Elvira (Mozart: Don Giovanni); 
*Tosca (Puccini); Amelia (Verdi: Simone Boccanegra).
## Eksteraj ligiloj
*Pliaj spektakloj: http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5280

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Tivadar Törös

**TÖRÖS Tivadar** [Toeroeŝ], *Marusán* estis hungara ĵurnalisto, esploristo pri armenaro naskita en 1859 en Szamosújvár kaj mortinta la 19-an de novembro 1895 en Budapeŝto.

## Biografio 
Tivadar Törös komencis pristudi medicinon en Universitato de Koloĵvaro, sed li ĉesis ĝin kaj li iĝis ĵurnalisto en 1882 de la gazeto Ellenzék kaj sub nomo *Afganisztán Vártán* li eldonis sian humurecan verkon pri la vivo de hungaraj armenoj (*Ürminy – magyar Kalendárium*). En 1884 li iĝis kunlaboranto de gazeto *Budapest*. Oni prezentis en 1890 – 92 plurfoje lian muzikan teatraĵon titolitan *Örmény*. Li publikis ankaŭ rakontojn en diversaj revuoj. En 1892 li iĝis ĉefarkivisto de departemento Torontál.

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj armenologoj
Malgranda Baĉka Kanalo

eta|300px|La kanalo ĉe Novi Sad
**Malgranda Baĉka Kanalo,** serbe **Мали бачки канал,** slave **Mali bački kanal,** estas grava kanalo de Kanalo Danubo-Tiso-Danubo, kiu trairas grandan parton de Baĉka.

## Bazaj informoj 
* longo: 66 km
* profundo averaĝe: 2 m
* kluzoj: 4

Ĝi konstruiĝis sub regado de Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio) inter 1871-1875. Tial la hungaroj nomumis ĝin Ferenc József csatorna (=Kanalo Francisko Jozefo). Tiu kanalo estas flanka branĉo de Granda Baĉka Kanalo kaj enfluas la Danubon ĉe Novi Sad. Tiu kanalo estas navigebla, sed iom por pli malgrandaj ŝipoj. La longo estas laŭ la kanalo inter Bezdan kaj Novi Sad 75 km (kalkule ankaŭ 9 km-ojn el Granda Baĉka Kanalo).

[maldekstra|240px|eta|La kanalo ĉe [Rumenka]]

Kategorio:Kanaloj en Serbio
Kategorio:Vojvodino
Newport

**Newport** estas la nomo de pluraj urboj, inter kiuj:
* Newport (Monmouthshire), Kimrio
* Newport (Pembrokeshire), Kimrio
* Newport (Kentukio), Usono
* Newport (Rod-Insulo), Usono
* Newport (Vaŝingtonio), Usono
Pembrokeshire

eta|dekstra
eta|dekstra|Parto de la marbordo de Pembrokeshire
**Pembrokeshure** estas graflando (angle, "county") en sudokcidenta Kimrio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis iom pli ol 114 mil loĝantojn.

## Urboj 
La ĉefurbo estas Haverfordwest. Aliaj urboj estas:
* Fishguard
* Milford Haven
* Narberth
* Newport
* Neyland
* Pembroke
* Pembroke Dock
* St David's
* Tenby

## Geografio 
Je tri flankoj de Pembrokeshire estas marbordo kun multaj golfoj, sablaj plaĝoj kaj gravaj marbirdaj nestejoj. 300-kilometra longdistanca piedvojo laŭiras la marbordon. Ĉe Milford Haven estas granda estuaro kiu servas kiel haveno por naftocisternŝipoj.

En la nordo de Pembrokeshire situas Montetoj Preseli, erikejo kun multaj prahistoriaj restaĵoj. La sudo estas plejparte malalta kaj ebena.

## Historio kaj lingvoj 
Dum la 10-a jarcento la anglosaksoj invadis la sudon de Pembrokeshire. La normandoj sekvis ilin la sekvantan jarcenton. Pro tio la angla lingvo estas ĝenerale uzata en la sudo, kaj en la nordo pli da homoj parolas la kimran.

En 1138 Pembrokeshire iĝis oficiale graflando sub Gilbert de Clare (1-a grafo de Pembroke).

## Industrioj 
La ĉefaj industrioj estas:
* turismo
* nafto- kaj naturgaso- industrioj
* agrikulturo

Kategorio:Pembrokeshire
Gilbert de Clare (1-a grafo de Pembroke)

**Gilbert de Clare** (n. ĉirkaŭ 1100, m. la 6-an de januaro 1148) estis la unua grafo de Pembrokeshire, Kimrio.

## Vivo 
Li estis filo de Gilbert FitzRichard (grafo de Clare) kaj Alica (aŭ Adeliza) de Claremont. De siaj onkloj Roĝero kaj Valtero li heredis bienojn en Normandio kaj Kimrio. En 1138 reĝo Stefano (Anglio) donis al li la titolon grafo de Pembroke; li ricevis ankaŭ Kastelon Pevensey, Sussex, kie li kutimis loĝi en ĉambro super la halego de kie eblis trarigardi la tutan ĉirkaŭan regionon.

Post Stefano malvenkis ĉe Lincoln en 1141, Gilbert de Clare aliĝis al Matilda kiam tiu regajnis Londonon, sed malfrue de 1141 li ĉeestis la kronadon de Stefano ĉe Canterbury, Kent. Li partoprenis komploton kontraŭ Stefano estrata de Gotfredo la 5-a (Anĵuo) (edzo de Matilda), sed, post kiam tio malsukcesis, li reamikiĝis al la reĝo kaj subtenis lin dum lia 1142-a sieĝo de Oksfordo.

En 1147 li ribelis kontraŭ Stefano ĉar tiu rifuzis doni al li kastelojn ceditajn de lia nevo Gilbert (2-a grafo de Hertford). Tuj Stefano marŝis kontraŭ li kaj li nur malfacile eskapis. Ŝajne li reamikiĝis al Stefano antaŭ sia morto la sekvantan jaron.

## Edzino kaj idoj 
Ĉirkaŭ 1130 Gilbert edziĝis al Isabel de Beaumont (ĉ. 1002 - ĉirkaŭ 1172), kiu estis filino de Robert de Beaumont (1-a grafo de Leicester) kaj antaŭa amatino de Henriko la 1-a (Anglio). Ili havis kvar idojn:
* Agnes (n. 1112)
* Baldueno (n. 1114)
* Basilia (n. 1116)
* Richard de Clare (2-a grafo de Pembroke) (1130 - 1176), ofte konata kiel **Strongbow** (**Fortarko**).

Kategorio:Grafoj de Pembroke
Kategorio:Normandoj
Kategorio:Pembrokeshire
Remetschwil

** Remetschwil** estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1957 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Remteschwil situas meze inter la kulmino de la Mutschellen-Pasejo kaj la urbo Baden. Ĝi konsistas el la tri vilaĝoj Remetschwil ĉe la okcidenta deklivo de la monto *Heitersberg*, Sennhof, kiu situas pli oriente je alteco de 660 m s.m., kaj Busslingen, kiu situas je alteco de 410 kaj kunkreskis kun la najbara komunumo Stetten.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,88&nbsp;km², de kiuj 0,93&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,63&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la kresto de la montoĉeno *Heitersberg* je alteco de 695 m s.m. kaj la plej malalta punkto je alteco de 405 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Remetschwil limas en nordo al Niederrohrdorf kaj Oberrohrdorf, en oriento al Spreitenbach, en sudo al Bellikon kaj Künten, kaj en okcidento al Stetten.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150ra|La kantona ĉefvojo de Muteschellen-Pasejo al Baden, ĉe la eniro al la vilaĝo Remetschwil
Tra Remetschwil pasas la kantona ĉefvojo de la kulmino de Mutschellen-Pasejo al Argovio, laŭ kiu vojo cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu konektas la komunumon al la publika trafikreto.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas norde en Dättwil, urbo Baden, en distanco de proksimume 10 kilometroj, kaj samdistance sude en Urdorf al la svisa aŭtovojo A4.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Remetschwil datiĝas el la jaro 1184 kiel *Reimiswilare*.

En mezepoko Remetschwil estis sub la regado de la Habsburgoj. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, ĝi estis atribuita al la voktejo Rohrdorf de la Grafejo Baden.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo apartenis dum kvin jaroj al la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la hodiaŭa Kantono Argovio, Remetschwil fariĝis politika komunumo de la argovia distrikto Baden.

En la jaro 1805 la kvin vilaĝoj Busslingen, Niederrohrdorf, Oberrohrdorf, Remetschwil kaj Staretschwil estis kunigitaj al la komunumo Rohrdorf. Ĉar la kunlaboro malbone funkciis post diversaj iniciativoj en la jaro 1854 la komunumo Rohrdorf estis denove disigita, kaj estiĝis la tri hodiaŭaj komunumoj Niederrohrdorf, Oberrohrdorf kun Staretschwil, kaj Remetschwil kun Busslingen.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Remetschwil
* Remetschwil en la Historia Leksikono de Svislando
Jutoj

La **jutoj** estis anoj de antikva ĝermana popolo kiu verŝajne devenis de Jutlando.

Kune kun la engloj kaj la saksoj la jutoj disrabis Anglion ekde la malfrua 3-a jarcento, kaj poste invadis la landon. La tri popoloj estis konataj kiel la **anglosaksoj**. La jutoj okupis Kent, Hampshire kaj Isle of Wight. Dum la malfrua 7-a jarcento, laŭ la anglosaksa historiisto Bede, la jutaj nobeloj de Hampshire kaj Isle of Wight estis mortigataj de batalistoj de Wessex: eble la nenobeloj asimiliĝis de la loĝantoj de Wessex.

Kategorio:Antikvaj etnoj
*
János Gabányi

**GABÁNYI János** [gaba'nji], estis rumanajua hungara ĵurnalisto, loka historiisto naskita la 7-an de aprilo 1910 en Szamosújvár kaj mortinta la 6-an de majo 1996 en Gherla?. 
 
## Biografio
La gimnazion János Gabányi finis en sia naskiĝurbo kaj en Koloĵvaro. Li studis en la universitatoj de Bukareŝto, Kluĵo kaj de Budapeŝto. Li akiris diplomon de instruisto pri historio kaj geografio kaj li instruis en la mezlernejo de sia naskiĝurbo, kies li estis la lernejestro inter 1947-49. Pli malfrue li instruis ankaŭ la francan lingvon kaj desegnon. Li pentris kaj desegnis pri malnovaj konstruaĵoj de Gherla. Li havis ekspoziciojn en Gherla, Kluĵo kaj Bukareŝto. 

## Pli gravaj verkoj
**A bethlehemezés Szamosújvárt*. (Ethnographia-Népélet 1938:1-2. sz.) 
**Szongott Kristóf születésének 100 é. évford-jára*. (A szamosújvári m. kir. áll. gimn. 1942/43. évkv-e) 
**Világosító Szt Gergely*. (Lourdes, [Sopron] 1944:4. sz.) 
**A szamosújvári Rubens kép*. (Uo., 6. sz.) 

## Fontoj
*Magyar Katolikus Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
En fremda urbo

***En Fremda Urbo*** estas kolekto da noveloj kaj miniaturoj de "la estona Ĉeĥov" Arvo Valton. Ĝin esperantigis Antonina Apollo. Postparolon de Andres Langemets tradukis Jaan Ojalo kaj lingve kontrolis Henrik Seppik. La libro estas eldonita 263-paĝe en la jaro 1987 en Talino, Soveta Unio. 

## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Libroj de Antonina Apollo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita estonlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kálmán Németh

**NÉMETH Kálmán** [ne'met], *P. Gellért*, (pseŭdonimoj Fegyverneki, Krónikás, Pukk Pál) (7-a de aprilo 1897, Szamosújvár – 26-a de marto 1966, Brownsville, (USA) ?), estis rumanuja hungara romia katolika eklezia verkisto, redaktoro.

## Biografio
Li komencis la mezlernejon en sia naskiĝurbo kaj finis en Medgyes en seminario de franciskanoj (1916). Siajn teologiajn studojn li finis en Vajdahunyad en la franciscana instituto teologia (1919). Li estis instruisto en Odorheiu Secuiesc, Făgăraş (1922-24), vikario en Kluĵo (1924-31). Li estis kunredaktoro de A Hírnök (1926-28) kaj de Katholikus Világ (1926-30). Ekde 1931 li estis pastro en Dej, poste en Bukovino en vilaĝoj Józseffalva, Hadikfalva kaj Istensegíts. Post la forbrulo de tiu lasta vilaĝo li organizis la helpadon de damaĝitoj. Li partoprenis en la transloĝigo de la vilaĝanoj al Bácska (Hungarujo), poste li rifuĝigis la loĝantojn al Dunántúl por savi ilin de militfronto. Post 1945 li loksidiĝis en Usono kaj iĝis pastro de kongregacio en Brownsville. Ekde 1963 li estis la redaktoro de la hungarlingvaj paĝoj de la kvarlingva gazeto *Catholic World*. Li verkis ankaŭ arthistoriajn studojn (Albrecht Dürer).

## Pli gravaj verkoj
**Kis uram, hogy volt?* (Egy "komojodó" fiú feljegyzései. kun la desegnaĵoj de Sándor Szopos. Kv. 1930); 
**Égő hegy* (Alkalmi sorok a kolozsvári Alvernáról. Kun Ferenc Mael kaj Béla Pap Jánossy, kun la ilustraĵoj de Sándor Tomcsa. Kv. 1930); 
**Százezer szív sikolt* (Hazatért és hazavágyó magyarok verőfényes Golgotája. "Zenélő kút" Könyvműhely, Bácsjózseffalva 1943).

## Fontoj
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ekleziaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekleziaj verkistoj