open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hunyad

**Hunyad** (hunjad) estis historia reĝa departemento en la sud-orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Hunadoara**, germane: **Eisenmarkt**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Hunyad
eta|280px|dekstra|Fortikaĵo de Déva
* Departementejo: Déva
* Areo: 7783 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 340.135 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 224.105 (90,3%) rumanoj
* 12.648 (5,1%) hungaroj
* 7.178 (2,9%) germanoj
* 193 (0,1%) slovakoj
* 4.098 (1,7%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 271.675 (79,9%) rumanoj
* 52.720 (15,5%) hungaroj
* 8.101 (2,4%) germanoj
* 1.024 (0,3%) slovakoj
* 6.615 (1,9%) ceteraj

## Administracio 
Estis 10 distriktoj, ties nomoj kaj distriktejo samas:

* Algyógy
* Brád
* Déva samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Hátszeg samtempe konsilantrajta urbo
* Körösbánya
* Marosillye
* Petrozsény
* Puj
* Szászváros samtempe konsilantrajta urbo
* Vajdahunyad samtempe konsilantrajta urbo

La departemento situis en sudaj Karpatoj, kie la plej gravaj montoj estas Bihar-monto kaj Retezat. Grava rivero estas Olt, Jiu kaj komenca branĉo de Körös. La departemento estas la plej grava pordo de Transilvanio, eĉ estas du pordoj, la unua estas valo de Mureş (rivero) al Tiso, la dua estas valo de Jiu al Danubo. Karpatoj estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo. Tie estas tamen ankaŭ escepto, Ĵil trovis apartan vojon el la Karpat-baseno.

En 1256 originas la unua mencio pri la departemento. Krom strategia loko ĝi estis ankaŭ riĉa de terkarbo kaj ercoj. Ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj, la loĝantaro preskaŭ neniiĝis. Post la mezepoko la departemento apartenis al Princlando Transilvanio, kiu estis sub aŭspicio de Turkio. Tie okazis libera praktikado de religio. La departemento transformiĝis kaj estiĝis pli malgranda en 1876. En 1919 la rumanoj sukcese okupis Transilvanion, eĉ dum mallonga tempo preskaŭ tutan Hungarion.

Ekde 1920 la departemento estas parto de Rumanio.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Banio

**Bani** aŭ **Banio** povas signifi

**"bani"* estas esperanta verbo, vidu **Bano**
*"*Bani*" estas la pluralo de "*ban*", la centimo de la rumana leo kaj de la Moldava leo.
*Rivero Banio, enflurivero de la rivero Niĝero, en Malio
*Baní, urbo en la Dominga Respubliko
Udvarhely

**Udvarhely** (udvarhej) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Odorheiu**.
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Udvarhely
eta|dekstra|260ra|Rivero Târnava Mare
eta|dekstra|260ra|Montaro Hargita
* Departementejo: Székelyudvarhely
* Areo: 2938 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 124.173 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 97.787 (92,8%) hungaroj
* 2.403 (2,3%) germanoj
* 3.207 (3,0%) rumanoj
* 1.979 (1,9%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 118.458 (95,4%) hungaroj
* 2.202 (1,8%) germanoj
* 2.840 (2,3%) rumanoj
* 673 (0,5%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 3 distriktoj:

* Udvarhely, distriktejo: Székelyudvarhely, samtempe departementejo
* Homoródi, distriktejo: Oklánd
* Székelykeresztúr, distriktejo: Székelykeresztúr

La departemento situis en montara regiono apud Karpatoj. Grava rivero estas Târnava Mare, grava monto estas *Hargita*.

Dum la historio ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj. En tiu formo la departemento formiĝis en 1876. Ekde 1920 la departemento estas parto de Rumanio. Inter 1940-1944 laŭ Dua Packontrakto de Vieno la departemento revenis al Hungario. Inter 1947-1965 oni formis aŭtonoman teritorion por la hungareco.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Ordoheia departemento
Lugosi Futár

**Lugosi Futár** lugoŝi futar (Kuriero de Lugos) estis socia kaj kritika raportgazeto en Lugoj inter 1925 kaj 1927. Redaktis Lajos Reyser, sekve Gyula Tóth. Ĝiaj artredaktoroj estis Olivér Trolly kaj Revillo Reuart. Ĝi aperis ankaŭ sub titoloj *Bánáti Futár* kaj *A Futár*.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Lugoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Magazin

**Magazin**
* 1. Estis socia, teatroarta kaj kritika semajnrevuo en Kluĵo inter 1930 kaj 1939 redaktite de Tibor Rajnay. 

* 2. Estis monata revuo en 1933 en Kluĵo redaktite de Vilmos Sándor. Estas konataj nur tri numeroj aperintaj. Ĝi publikis komercajn reklamojn.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Dolgozó Nő

***Dolgozó Nő** (Laboranta Virino)* estis monata ilustrita hungarlingva socia-politika kaj kultura revuo de Landa Virinkonsilantaro de Rumana Socialista Respubliko en Kluĵo de 1945. 

## Redaktoroj
Ĝiaj ĉefredaktoroj estis Mária Berde, Anna Látó, Irén Orosz, de 1954 Blanka Erős, de 1973 Turósné Irma Jakab. 

## Kunlaborantoj
Multaj verkistoj, poetoj, publicistoj kaj raportistoj partoprenis en ĝia redaktado, inter aliaj: Lajos Jordáky, Lili Marton, Ilona Varró, Lajos Erdélyi, Gáspár Tamás, Mária Tamás, István Asztalos, Olga Nagy, Lajos Létay, József Lázár, Sándor Kányádi, Béla Jánky, István Korda, Erzsébet Kovács, Zoltán Panek, Júlia Szilágyi, Árpád Páll, Csaba Lászlóffy. Ĝiaj grafikistoj estis Béla Gy. Szabó, pli poste András Vernes kaj Gusztáv Cseh. De januaro 1990 ĝi aperis titolita *Családi Tükör* kun ĉefredaktorino ĝis 1992 Magda József Kovács.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Családi Tükör 

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Virino de Penjon

La **virino de Penjon** estas kranio kaj preskaŭ kompleta skeleto de virino malkovritaj en 1959 ĉe la internacia flughaveno de Meksikurbo, Meksiko. Oni tiam konsideris la ostojn ĉirkaŭ 5.000 jarojn aĝaj kaj ili kuniĝis kun la 27 unuaj homaj prahistoriaj skeletoj de la nacia muzeo pri antropologio en Meksikurbo.

## Historio 
Silvia Gonzalez, meksika arkeologo laboranta ĉe la universitato *John Moores de Liverpool* kaj respondeca pri la esplorskipo, konsentas, ke tiu malkovro donas tute novan ideon pri la priloĝado de Ameriko. Praamerikanoj eble estis anoj de eŭropaj aŭ kaŭkazaj grupoj.

*"La muzeo komprenis ke tiu homaj restoj havis historian kaj altan valoron, sed oni ne precize datis ilin"*, klarigas Silvia Gonzalez, kiu decidis ekzamenigi osteretojn de kvin skeletoj, inter kiuj tiuj de la virino de Penjon, Chimalhuacán kaj de la homo de la metroo Balderas), uzante la lastajn teknikojn per karbono 14.

## Analizo kaj datigo 
Anglaj sciencistoj indentigis la skeleton, kies malkovro prezentis tute novan teorion pri la unua priloĝado de la *nova mondo*. La kranio, tute bone konservita, estis tiu de 26-jara virino mortinta dum la lasta glaciepoko ĉeborde de prahistoria lago, kiu troviĝis sur la nuna ebenaĵo kie staras la ĉirkaŭurboj de Meksikurbo.

La sciencistoj de la esplorlaboratorio de la universitato de Oksfordo kaj de la arkeologidepartemento de la universitato *John Moores* de Liverpool datis la kranion de la juna virino de Penjon je ĉirkaŭ 13.000 jaroj. 

Tiam, tiu virino certe renkontis mastodontojn, kiel grandaj mamutoj, gigantaj dazipoj aŭ  gliptodontoj, kameledoj, unuhufuloj aŭ timegigaj karnovoroj kiel smilodontoj aŭ la grandaj nigraj ursoj.

## Du teorioj 
Du teorioj ekzistas por klarigi la devenon de la virino de Penjon. Laŭ la arkeologo Silvia Gonzales ŝi estis:
* aŭ posteulo de prauloj de la eŭropa ŝtonepoko (solutreo) de tipo Kromanjono, kiuj tranavigaciis la Atlantikon aŭ sekvis glaciiĝintajn bordojn antaŭ ĉirkaŭ 15.000 aŭ 20.000 jaroj laŭ norda vojo;
* aŭ posteulo kaŭkaza de la Ajnuoj, kies posteuloj daŭre loĝas en la norda parto de Japanio. Ŝiaj prauloj alvenis ŝipe aŭ piede laŭ la glaciiĝintaj marbordoj de la Siberio al Ameriko antaŭ 15.000 aŭ 20.000 jaroj. Ŝi eble estis praulo de la popolo *Pericue*, kiu vivis de antikveco ĝis la 18-a jarcento en la regiono de la meksika Kalifornia Duoninsulo.

## Eksteraj ligiloj 
*Meksikaj piedsignoj: la plej maljunaj amerikanoj (angle) 
*CNN: sciencisto: trovo de la plej maljuna amerika kranio (angle) 
*Jean-François Dortier: priloĝado de Ameriko, surprizaj malkovroj (france) 

Kategorio:Meksiko
Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Prahistorio
Magyar Dal

Magyar Dal (Hungara Kanto) estis la oficiala monata revuo de Rumania Hungara Kantasocio inter januaro 1922 kaj 1936 en Braŝovo redaktite de Tivadar Rombauer, sekretario de Kantasocio, Bertalan Fövenyessy muzikinstruisto en Aiud. Ĝia respondecredaktoro estis Dezső Póka, kunlaboranto de Brassói Lapok. De la 1-a numero de la 2-a jarkolekto respondecredaktis Jenő Tutsek. De la numeroj 5-6-aj respondecredaktis Béla Kiss, redaktis Bertalan Tárcza kaj aperis en Kluĵo. De la numeroj 11-12-aj de 3-a jarkolekto ĝia respondecredaktoro estis Bertalan Tárcza, la sekretario, respektive ĉefsekretario de la Kantasocio. Post ĝia ĉeso transprenis ĝian rolon la *Dalosszövetség Értesítője* (Bulteno de Kantasocio).

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Braŝovo
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Magyar Ifjúság

Magyar Ifjúság madjar ifjuŝag (Hungara Junularo) estis la eldonaĵo de Országos Magyar Párt en Arad inter 1924 kaj 1927 redaktite de Attila Juhász.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Arad
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Folsom-kulturo

La **Folsom-kulturo**, nomita laŭ la unua trovejo, Folsom en Nov-Meksiko, ekzistis antaŭ ĉirkaŭ 10.700 ĝis 8.500 jaroj sur la okcidentaj grandaj ebenaĵoj en la sudokcidento de la nuna Usono, oriente de la rivero Misisipo ĝis la grandaj lagoj.

Eco de la Folsom-kulturo estas la apartaj lancopintoj kun larĝa kavo kaj konkava bazo.

Kontraŭe al la antaŭaj Clovis-ĉasistoj, la Folsom-homoj ĉasis pli diversajn bestojn, eble pro ŝanĝinta klimato kaj mortintaj specioj.

Trovejoj estas:
* Lindenmeier
* Lipscomb
* Hanson.

## Malkovro 
George McJunkin, afrikdevena brutobredisto de bovoj el Nov-Meksiko, malkovris en 1926 lancopinton el siliko, kiu pruvis, ke bizonĉasistoj loĝis en la suda parto de Nord-Ameriko jam fine de la lasta glaciepoko.

La direktoro de la kolorada muzeo pri natura historio, J. D. Figgins, anoncis tiun malkovron science dum la sama jaro. Li trovis, ke la ostoj, inter kiuj estis trovita la lancopinto, apartenis al specio de bizono, kiu formortis jam antaŭ 10.000 jaroj, kune kun la glaciejoj.

Tiel oni ekkonsciis, ke la unuaj loĝantoj de la kontinentoj eble uzis malaltigo de la marnivelo antaŭ 12.0000 jaroj por enmigri piede al Alasko. Same faris bizonoj, mamutoj, boacoj, ktp. Alidirekten al Azio migris vulpoj, marmotoj (*marmoto monax*), ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Indianoj

Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kuraĝo

[eta|[Sporta grimpado en Ĉinio. La grimpulo estis devigita forigi kuraĝon kaj trankviligi siajn kutimajn timojn de alteco.]]
**Kuraĝo** estas homa sinteno, nome la kapablo konservi memregadon kaj celkonforman agemon konfronte al danĝero, malhelpo aŭ malfacilaĵo. 
**Antonimoj** estas timo, poltroneco.

La adjektivo estas *kuraĝa*, similsencaj estas: *brava*, *maltima*, *aŭdaca*, *heroa*. Vidu ankaŭ: nobla.

Lingvaj ekzemploj Zamenhofaj pri la vortuzado:
:''kuraĝa maristo, konduto; kuraĝa mieno antaŭ propra kameno; kuraĝe bataliZ; vi povas kuraĝe skribi al li kun la certeco, ke li vin komprenosZ; kiu kuraĝe aliras, facile akiras;

* Atingo de grava celo
* Aŭtentikeco - vera deziro realigi la kuraĝan decidon
* Libera decido (kaj ne pro volo de alia persono, alie ĝi ne estas kuraĝo)
* Reala kaj palpebla risko
* La ago valoras la riskon (kuraĝo devas esti rekompenca, alie ĝi estas stulta)
* Efiko al reguligo 
* La ago estas farita malgraŭ la timo
* Socia subteno 
* Mem- kaj konfido 
* "Elstari por la flago" - kompleta kredo je la faro

## Proverbo
Ekzistas pluraj (10, 8 pri braveco kaj 32 pri timo) proverboj pri kuraĝo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
*

## Vidu ankaŭ 
* Ĉestara efiko
* Malkuraĝo

## Referencoj
Kategorio:Virtoj
Kategorio:Homa konduto
Kategorio:Karaktero
Kategorio:Psikologio
Nagy-Küküllő (historia departemento)

**Nagy-Küküllő** (nadj-kukulO) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Târnava Mare**, germane: **Großkokel**. La departemento ricevis sian nomon de rivero Târnava Mare hungare.

eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Nagy-Küküllő
eta|dekstra|260px|Rivero Târnava Mare, hungare Nagy-Küküllő
* Departementejo: Segesvár
* Areo: 3337 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 148.826 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 59.212 (44,7%) germanoj
* 53.297 (40,3%) rumanoj
* 12.424 (9,4%) hungaroj
* 7.385 (5,6%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 62.224 (41,8%) germanoj
* 60.381 (40,6%) rumanoj
* 18.474 (12,4%) hungaroj
* 7.747 (5,2%) ceteraj

## Administracio 
Estis 6 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Kőhalom
* Medgyes samtempe konsilantrajta urbo
* Nagysink
* Segesvár, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Szentágota

La departemento situis en montara regiono (malpli ol 1000m) apud Karpatoj. Gravaj riveroj estas Târnava Mare kaj Olt.

Dum la historio ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj, eĉ hungaroj. Ekde 1141 saksoj are alvenis. Ŝajnas, en 1849 ĉe urbo Segesvár mortis Petőfi. En tiu formo la departemento formiĝis en 1876, pli frue estis Küküllő, kiu disiĝis al Granda kaj al Malgranda Küküllő (nagy signifas hungare granda).

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Târnava Marea departemento
Tecumseh

[centre|772x772px|eta|La morto de Tecumseh reprezentita en la Kapitolo de [Vaŝingtono]]
**Tecumseh**, **Tecumtha** aŭ **Tikamthi** (naskiĝis ĉirkaŭ 1768 en *Old Picqua*, regiono de Springfield, Ohio; mortis la 5-an de oktobro 1813) estis indiana ĉefo de la tribo * Shawnee.*[240ra|eta|dekstra|Tecumseh, pentraĵo de Benson Lossing, [1808]]Kiam mortis lia patro, li estis edukita kun siaj fratoj kaj fratino de la ĉefo Nigra Fiŝo, ĉar lia patrino, devena Creek-ano elektis reiri al sia tribo en la sudo.

Li partoprenis multajn batalojn kaj atakojn dum la lastaj jaroj de la usona Revolucio inter 1780 kaj 1783. Li kondukis sian tribon dum la milito de la nordokcidentaj indianoj ekde 1790, sed estis venkita de la generalo Anthony Wayne dum la batalo de *Fallen timbers*, la 20-an de aŭgusto 1794. Fine de tiu milito, en 1795 li rifuzis subskribi la kontrakton de *Greenville* permesantan la vendon de indianaj terenoj al blankuloj.

## Bibliografio 
* Angie Debo, *Histoire des Indiens des Etats-Unis* (historio pri usonaj indianoj), Parizo, Albin Michel, 1994, ISBN 222606903
* James Alexander Thom.- *Panther in the sky* (pantero en ĉielo), Ballantine Books, 1990, ISBN 0345366387
* R David Edmunds, *The Shawnee Prophet* (profeto de la Shawnee), Lincoln: University of Nebraska Press, 1983
* Robert Cwiklik, W David Baird, *Tecumseh: Shawnee rebel* (Shawnee-ribelulo), New York: Chelsea House Publishers, 1993

## Vidu ankaŭ 
* Indianoj
* Usonaj indianoj

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Tecumseh

## Referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Indianaj ĉefoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1768
Kategorio:Mortintoj en 1813
Kategorio:Ontarianoj
Kis-Küküllő (historia departemento)

**Kis-Küküllő** (kiŝ-kukulO) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Târnava-Mică**, . La departemento ricevis sian nomon de rivero Târnava Mică hungare.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Kis-Küküllő

* Departementejo: Dicsőszentmárton
* Areo: 1724 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 116.091 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 45.960 (49,9%) rumanoj
* 22.406 (24,3%) hungaroj
* 17.582 (19,1%) germanoj
* 6.143 (6,7%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 55.585 (47,9%) rumanoj
* 34.902 (30,1%) hungaroj
* 20.272 (17,5%) germanoj
* 5.332 (4,6%) ceteraj

## Administracio 
Estis 4 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Dicsőszentmárton samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Erzsébetváros (Dumbrăveni (Sibiu))
* Hosszúaszó
* Radnót

La departemento situis en montara regiono meze de Transilvanio. Gravaj riveroj estas Târnava Mare, Târnava Mică kaj Mures.

Dum la historio ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj, eĉ hungaroj. En tiu formo la departemento formiĝis en 1876, pli frue estis departemento *Küküllő*, kiu disiĝis al Granda kaj al Malgranda Küküllő (kis signifas hungare malgranda). En 1919 la rumana armeo okupis interalie la departementon, ekde 1920 apartenas al Rumanio, kies departementa sistemo estas tute alia.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Târnava-Micăa departemento
Globala energio (premio)

**Globala energio** estas internacia premio por sciencaj esploroj en la kampo de energetiko.

La premio estis establita en 2002 laŭ la iniciato de Ĵores Alferov kun la subteno de la prezidento de Rusio Vladimir Putin, de la kompanioj «Gazprom», RAO UES), Jukos

## Premiitoj 
* 2014 Nakamura Shuji kaj B. Jayant Baliga.
* 2006 premiitoj fariĝis ellaborintoj de scienc-teknikaj bazoj de kreo de internacia termonuklea reaktoro ITER - akademiano de RAN Evgenij Veliĥov, la franca sciencisto Robert Aymar kaj la japana esploristo Masaĝi Jasokava. En 2002 la premia fonduso egalis al $1,1 mln. dolaroj.
* 2005 la premion ricevis nobelpremiito Ĵores Alfjorov kaj la laboranto de la kompanio Siemens profesoro Klaus Riedle
* 2004 premiiĝis la akademianoj de RAN - Aleksandr Ŝejndlin kaj Fjodr Mitenkov kaj la usona profesoro Leonard J. Koch.
* 2003 premiitoj fariĝis la usona profesoro Nick Holonyak, ĉefadministranto kaj ĉefa scienca laboranto de la kompanio «Titan Pulse Sciences Division» Ian Douglas Smith kaj vic-prezidanto de RAN akademiano Gennadij Mesjac.

## Ligoj 
* Hejmpaĝo de la premio 

Kategorio:Premioj
Ĵores Alfjorov

**Ĵores Ivanoviĉ ALFJOROV** ( *Жорес Иванович Алфёров*; naskiĝis la 15-an de marto 1930 en Vitebsk, Belorusio, mortis la 1-an de marto 2019 Sankt-Peterburgo, Rusio) estas sovetia kaj rusia fizikisto, nobelpremiito 2000 pro la ellaboro de duonkonduktantaj heterostrukturoj kaj kreo de rapidaj opto- kaj mikro-elektronaj komponentoj. Liaj esploroj ludis grandan rolon en la informadiko. Li estas deputito de la Dumao de Rusia Federacio, estis iniciatinto de la establo de la premio Globala energio (kies fondintoj estas Gazprom, RAO "Unuigita Energetika Sistemo" (RAO UES), Jukos kaj kompanio Surgutneftgaz (2005)). Ĝis 2006 li gvidis Internacian komitaton pri premiado je la premio «Globala energio».

## Bibliografio 
Ĵores Alfjorov naskiĝis en belorusa-hebrea familio de Ivan Kaproviĉ Alfjorov kaj Anna Vladimirovna Rozenblum, kiu devenis de la loko Ĉaŝniki. La nomon li ricevis honore al Jean Jaurès, fondinto de la ĵurnalo «L'Humanité» kaj gvidanto de la socialista partio. La antaŭmilitajn jarojn li pasigis en Stalingrado (Volgogrado), Novosibirsk, Barnaul kaj Leningrada provinco. Dum la milito la familio translokiĝis en Sverdlovskan provincon kaj post la fino de la milito venis al Minsk.

Alfjorov havas pli ol 500 sciencajn verkojn, 3 monografiojn kaj ĉirkaŭ 50 inventaĵojn.

Politike li estas komunisto kaj en la balotoj 2007 por la Ŝtata Dumao de la Federacia Kunveno de la 5-a kunvoko estas la dua numero en la federacia listo de la Komunista Partio de Rusia Federacio.

Kategorio:Rusiaj fizikistoj
Kategorio:Sovetiaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Rusiaj inventistoj
Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Rusiaj ateistoj
Kategorio:Rusa Akademio pri Sciencoj
Pueblo

**Pueblo** (hispane: „vilaĝo“) estas kutima vilaĝformo  de la pueblo-indianoj, disvastiĝinta ĉefe en Nov-Meksiko. 

## Historio
Antaŭ la alveno el Eŭropo ekzistis en Nov-Meksiko ankoraŭ pli ol cento de tiaj vilaĝoj. Nuntempe nur 19 estas ankoraŭ priloĝataj.

## Konstruo kaj aspekto
Puebloj estis konstruitaj el ŝtono, kun miksaĵo de sablo, argilo kaj akvo kiel mortero, aŭ el argilbrikoj. Muroj estis foje tegitaj de hela argilo. Pueblo povas havi ĝis 5 etaĝoj kaj pluraj centoj da ĉambroj.

Pueblo Bonito en la *Chaco Canyon* ekzemple entenas 800 ĉambrojn kaj pli ol 30 *kiva*-oj. La plej altaj etaĝoj estis iom malpligrandaj, tial estiĝis ŝtupareca bildo de la tuta pueblo. Por atingi la diversajn etaĝojn oni uzis eksterajn ŝtupetarojn.

La formo sur la grundo varias, pueblo povas esti rektangula, D-forma aŭ ovala. Kutime troviĝas en la centro granda libera areo kun granda *kivao*. Foje unuopaj ĉambroj havis laŭvicajn pordojn por ligi ilin unuj al la aliaj, sed povis ekzisti ankaŭ apartaj enirejoj. Oni preskaŭ neniam eniris la ĉambrojn rekte de la ekstera partoj, sed nur el la eno de la pueblo. Tiel oni estis devigita uzi ŝtupetarojn. 

Unu el la ĉefaj prioritatoj dum la konstruo de la unuaj puebloj estis la defendeblo. Kontraŭe la nun ankoraŭ priloĝataj puebloj ne plu havas tian econ de fortikaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Pueblo-kulturo 
* Navahoj
* Hopioj 
* Zunioj
* Indianoj
* Usonaj indianoj 
* Çatal Höyük

## Eksteraj ligiloj 
* Pueblo Taos (angle) 

Kategorio:Antikva arkitekturo
Kategorio:Loĝado
Kategorio:Setlejo
Rumanaj eŭro-moneroj

La naciaj flankoj de estontaj **rumanaj eŭro-moneroj** ne jam publikiĝis. La komuna eŭropa valuto eŭro anstataŭigos la ĝisnunan nacian valuton de Rumanio, la rumanan leŭon, kiam la ekonomio de Rumanio plenumos ĉiujn necesajn kriteriojn. Certa elemento de la estontaj rumanaj eŭro-moneroj estas la blazono de Rumanio, ĉar ŝtata leĝo tion postulas http://www.cdep.ro/pls/legis/legis_pck.htp_act_text?idt=13190 . 

La tiutempa gvidanto de la nacia banko de Rumanio, *Mugur Isărescu* en 2007 proklamis ke la eŭro probable ekvalidos kiel ŝtata valuto dum la jaro 2014, certe ne antaŭ 2012. Tamen fakte laŭ la stato de 2024 konkreta aliĝdato de Rumanio al la eŭrozono ankoraŭ ne antaŭvideblas.

La eŭropa valuto en la rumana lingvo estas nomata *euro* [] kaj ĝia subunuo *eurocent* [].

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna eŭropa valuto Eŭro
* la ĝisnuna nacia valuto rumana leŭo

Kategorio:Ekonomio de Rumanio
Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Alfred Kroeber

**Alfred Louis KROEBER** (naskiĝis la 11-an de junio 1876 en Hoboken, Nov-Ĵerzejo, Usono; mortis la 5-an de oktobro 1960) estis unu el la plej influaj antropologoj dum la unua duono de la 20-a jarcento en Usono.

Li estis studento de Franz Boas ĉe la universitato Kolumbio kie li doktoriĝis en 1901, per tezo pri la arapahoj, indiĝena indiana etno de Norda Ameriko kaj proksimaj aliancanoj de la ĉejenoj. Sekve li laboris ĉefe ĉe la universitato de Kalifornio, Berkeley.

Alfred Kroeber famiĝis ĉefe pro siaj esploroj pri etnologio kaj alportis kontribuojn al arkeologio.

Li verkis artikolon "kasto" en la *Encyclopedia of Social Sciences* (enciklopedia de sociaj sciencoj, vol 3, 1930, 254b-257a), kiu estis forte kritikata de Louis Dumont (1911-1998, en vikidatumoj) en *Homo hierarchicus*, Parizo, Gallimard, 1966, p. 306 k.s.).
Alfred Kroeber gvidis elfosaĵojn en Nov-Meksiko, Meksiko kaj Peruo. Li kaj liaj studentoj grave laboris kolektante kulturajn datumojn pri la okcidentaj nordamerikanaj indianoj. La prezervadlabora farita aperis en *manlibro pri kaliforniaj indianoj* (1925). Tiaj klopodoj prezervi restajn datumojn pri triboj estis nomitaj *"savetnografio"*.

La patroflanka avo (do patro de la patro) de familia nomo *Kröber* elmigris el Germanio al Usono, la familio origine estis el vilaĝeto *Kröbern* en Turingio, kiu nun estas parto de la komunumo Monstab.

Alfred
Kategorio:Usonaj antropologoj
Kategorio:Usonaj arkeologoj
Kategorio:Usonaj etnologoj
Kategorio:Usonaj folkloristoj
Kategorio:Usonaj mezamerikistoj‎
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Maltaj eŭro-moneroj

Malto aliĝis al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II la 29-an de aprilo 2005: Ĉar ŝtata valuto devas almenaŭ dum du jaroj esti ligita al tiu mekanismo, antaŭ ol havi la rajton transiri al la komuna eŭropa valuto, enkonduko de la eŭro en Malto eblas la 1-an de januaro 2008. La 27-an de februaro 2007 publikiĝis, ke Malto oficiale petis pri enkonduko de la eŭro en la lando. Dum la jaro 2006 unu el la plej gravaj kriterioj por enkonduko de la eŭropa valuto, la ŝtata ŝuldiĝo, kiu ne rajtas superi kvoton de 3 procentoj, estis 2,8 procentoj, kio subtenis la maltan peton.

La 16-an de majo 2007 la Eŭropa Komisiono en Bruselo kaj la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno publikiĝis, ke la eŭro ekde la 1-a de januaro 2008 rajtas esti la ŝtata valuto de Malto. La decidon la 21-an de junio konfirmis la ŝtataj kaj registaraj gvidantoj de la Eŭropa Unio.

Pri la estontaj motivoj de la maltaj eŭro-moneroj dum januaro 2006 unuavoje voĉdonis la maltanoj. Entute elekteblis 12 temoj el kvar diversaj temaroj (malta historio, renesanco, malta identeco kaj arkeologio). La tri motivoj el tri diversaj temaroj, kiuj ricevas plej da voĉoj, plu konkurus.

La 2-an de februaro 2006 la nacia banko de Malto publikigis la rezulton:

* 1-a loko: la statuo "bapto de Kristo" (malta renesanco)
* 2-a loko: la blazono de Malto (malta identeco)
* 3-a loko: Fortikaĵo Sankta Anĝelo (malta renesanco)
* 4-a loko: la templa konstruaĵo Mnajdra (malta historio)

Ĉar la unua kaj tria motivo apartenis al la sama temaro malta renesanco, la tria motivo Fortikaĵo Sankta Anĝelo forfalis el la konkurso. Anstataŭe la motivo de la templa konstruaĵo Mnajdra plukonkuris.

Ĝis fino de majo 2006 por la elektitaj temoj verkiĝis konkretaj dezajnaj skizoj, krome kvara skizo kun la bildo de la okdenta malta kruco. En la sekva dua elekto la malta kruco, la blazono de Malto kaj la templa konstruaĵo Mnajdra venkis. La statuo "bapto de Kristo" atingis la kvaran lokon kaj do forfalis.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna eŭropa valuto eŭro
* la ĝisnuna nacia valuto malta liro

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* elekto de la kvar skizoj (pdf) 
* bildoj de la maltaj eŭro-moneroj
* informoj pri la enkonduko de la eŭro en Malto kaj pri la ontaj maltaj eŭro-monero (paĝoj germanlingvaj) 
* bildoj de la maltaj eŭro-moneroj sur la paĝoj de la Eŭropa Centra Banko (paĝo jen en la itala, sed ankaŭ havebla en 19 aliaj eŭropaj lingvoj)

Kategorio:Malto
Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Siuoj

[eta|La ĉefo [Ruĝa Birdo, kun tradicia vestaro de la Siuoj]]
eta|Antaŭa siua areo (malhelverda) kaj nunaj rezervejoj (oranĝaj) 
**Siuoj** (angle: **Sioux**) estas indiĝenoj de Nord-Ameriko. La termino povas referenci al iu etna grupo el la Granda Siua Nacio aŭ al iu el la naciaj dialektoj. La Siuoj konsistas el tri ĉefaj grupoj bazitaj sur dialekto kaj subkulturo:

* Isanti ("Tranĉilo," originas de la nomo de la lago en hodiaŭa Minesoto): rezidantaj en la ekstrema oriento de Norda Dakoto kaj Suda Dakoto, Minesoto, kaj norda Iovao, kaj ofte estas referencataj kiel **Santeoj** aŭ Dakotoj.
* Ihanktovan-Ihanktovana ("Vilaĝo-je-la-fino" kaj "vilaĝeto-je-la-fino"): rezidantaj en la areo de la Minesota Rivero, oni konsideras ilin kiel la mezaj siuoj, kaj ofte estas referencataj kiel **Janktonoj** aŭ Nakotoj.
* Teton (“Loĝantoj de la Prerio”): la plej okcidentaj siuoj, konataj pro ilia ĉasada kaj batala kulturo, kaj ofte estas referencataj kiel Lakotoj.

Nuntempe, la Siuoj havas multajn apartajn tribajn registarojn dividitaj en pluraj rezervejoj kaj komunumoj tra Norda Dakoto, Suda Dakoto, Minesoto, Nebrasko kaj ankaŭ en Manitobo kaj suda Saskaĉevano en Kanado.

## Historio 
* Batalo de Little Bighorn


Kategorio:Etnoj en Nordameriko
Kategorio:Indianaj etnoj en Nordameriko
Kategorio:Indianoj
Elek Sövér

**SÖVÉR Elek** (soeve:r) estis rumania hungara pentristo kaj grafikisto naskiĝinta en Joseni la 25-an de julio 1937 kaj mortinta en Miercurea Ciuc la 7-an de majo 1982.

## Kariero 
Siajn artstudojn Sövér faris en artmezlernejo en Târgu Mureş (1951-1955) kaj en Kluĵo en Artaltlernejo Ion Andreescu (1955-1961). En mezlernejo István Barabás, András Bordi, Gábor Piskolti kaj Pál Nagy instruis lin, en altlernejo Tibor Kádár kaj Petru Feier. De 1961 li instruis en Arad, en Joseni kaj de 1970 ĝis sia morto en Miercurea Ciuc. Li faris studvoĝajojn en Hungario en 1967 kaj en Sovetunio en 1972.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1966 • Gheorgheni
* 1973 • Târgu Secuiesc • Odorheiu Secuiesc
* 1976, 1979, 1981 • Miercurea Ciuc
* 1978 • Korunk Galéria, Kluĵo
* 1983 • Miercurea Ciuc (memorekspozicio kun katalogo).

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1962 • Târgu Mureș
* 1962-67 • (Maros) Magyar Autonóm Területi kiállítás, Târgu Mureș
* 1968 • Expo '68, Târgu Mureș • Bukareŝto
* 1971 • Miercurea Ciuc
* 1974 • Novjorko
* 1977 • Covasna
* 1978 • Poetoj kaj grafikistoj, Korunk Galéria, Kolozsvár • Grafikistoj pri naskiĝlando, Korunk Galéria, Kluĵo.

## Publikareaj verkoj 
* Művelődési Otthon (1976, Ciumani)
* Fenyő Szálló (1976, Miercurea Ciuc).

## Bibliografio 
* *Sövér Elek 1937-1982*. Verkis: Zoltán Banner, Nicolae Bucur, Árpád Márton kaj József Balázs. Csíkszereda Kiadó Hivatal-Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 2007.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Perdões

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Oeste de Minas* (do „Okcidento de Minas-Ĝerajso“) kaj en la mikroregiono *Campo Belo''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Leigh Hunt

maldekstre|eta
**Leigh HUNT** (la 19-a de oktobro 1784 - la 28-a de aŭgusto 1859), angla verkisto kaj redaktoro de gazetoj.

Li estis la filo de juristo de Filadelfio kaj pia kvakerino, kaj naskiĝis en Londono, Anglio, kie la gepatroj loĝis post la Milito de Usona Sendependo (la patro subtenis la Britan registaron dum tiu milito). Lia unua poemaro aperis en 1805. Baldaŭ li komencis verki eseojn kaj recenzojn de teatraĵoj. Ekde 1808 li redaktis radikalan gazeton, nome "The Examiner". Pro malkomplimenta artikolo pri la Princo-Regento (la estonta Reĝo Georgo la 4-a), li pasis du jarojn en malliberejo, kie li daŭrigis la redaktan verkon kaj ĝuis vizitojn de Lordo George Byron kaj aliaj verkistoj.

En 1822 li vojaĝis al Italio por prizorgi, kun Byron kaj Percy Bysshe Shelley, la fondon de nova radikala gazeto, tamen nur kvar numeroj de la gazeto eldoniĝis, pro la morto de Shelley kaj la iro de Byron al Grekio. Leigh Hunt revenis al Anglio kie li redaktis pliajn novajn gazetojn. Li ankaŭ verkis poemojn kaj dramojn.

Hodiaŭ nur unu-du el liaj poemoj estas popularaj, inklude *Jenny min kisis*, esperantigita de Edmund Grimley Evans. Eble lia plej grava atingo estis rekoni la genion de John Keats kaj Shelley.

Hunt, Leigh
Renkum

Dosiero:Loudspeaker.svg**Renkum** estas municipo ĉe la rivero Rejno en la nederlanda provinco Gelderland.
La sekvaj vilaĝoj situas en la municipo:
Doorwerth, Heelsum, Heveadorp, Oosterbeek (urbdomo), Renkum kaj Wolfheze.

[eta|maldekstre|250ra|katolika kirko de Renkum en [Oosterbeek ]]

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Piau

''''* estas municipo de Brazilo. Ĝi situas en la subŝtato Minas-Ĝerajso, en la mezoregiono Zono de la Ĝangalo (portugale *Zona da Mata*) kaj en la mikroregiono *Juiz de Fora'', en la sudorienta regiono de Brazilo. Fine de  en la komunumo vivis . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Gazpromo

**Gazpromo** () estas rusia gas-produktanta kaj gas-distribua kompanio pere de la gasduktoj, plej granda en Rusio kaj unu el la plej grandaj en la mondo. Ĝi estas la monda gvidkompanio en tiu kampo. Fondita en 1989, jaron antaŭ la kolapso de Sovetunio, ekde 1992 la kompanio estas akcia: iom pli ol duonon de la akcioj laŭdifine posedas la rusia ŝtato, tial fakte la konzerno estas ŝtata. Ĝia ĉefoficejo situas en Moskvo.[eta|maldekstra|La sidejo de [Gazpromo en Moskvo (Rusio)]]
## Vidu ankaŭ 
* TjumenNIIgiprogazo
* Nord Stream

[eta|dekstra|La diversaj [gasduktoj de Rusio al Eŭropo, kun la ***Nord Stream*** tra la Balta Maro]]
[eta|maldekstra|360px|Loko de la [gasdukto ***Nord Stream***, inter Rusio kaj Germanio tra la Balta Maro]]


Kategorio:Firmaoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Transnaciaj firmaoj
Kategorio:Petrolindustrio
Kategorio:Gasindustrio
Kategorio:Industrio en Rusio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1990
Alsó-Fehér

**Alsó-Fehér** (alŝO-fehEr) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Alba de Jos**, germane: **Unterweißenburg**. Alsó signifas hungare suba, fehér blanka. La lasta signifas tion, ke la romianoj postlasis domojn el kalkoŝtono.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Alsó-Fehér
eta|290px|dekstra|Katolika katedralo en Gyulafehérvár
eta|290px|dekstra|Fortikaĵo de Gyulafehérvár
* Departementejo: Nagyenyed
* Areo: 3580 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 221&nbsp;618 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 26&nbsp;653 (15,0%) hungaroj
* 7&nbsp;222 (4,1%) germanoj
* 140&nbsp;140 (78,8%) rumanoj
* 3&nbsp;792 (2,1%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 39&nbsp;107 (17,6%) hungaroj
* 7&nbsp;269 (3,3%) germanoj
* 171&nbsp;483 (77,4%) rumanoj
* 3&nbsp;759 (1,7%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 8 distriktoj, ties nomoj kaj sidejoj (distriktejoj) pliparte samas:
* Alvinc
* Balázsfalva
* Kisenyed, escepte distriktejo: Vízakna
* Magyarigen
* Marosújvár
* Nagyenyed, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Tövis
* Verespatak
Krome estis 3 urboj kun konsilantrajto:
* Abrudbánya
* Gyulafehérvár, katolika ĉefepiskopejo
* Vízakna
Fine estis 177 vilaĝoj.

La departemento situis en montara regiono meze de Transilvanio. Gravaj riveroj estas Târnava Mare, Târnava Mică kaj Mureş.

Dum la historio ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj, aŭstroj, eĉ hungaroj kaj ankaŭ rumanoj. En 1849 rumanaj liberbrigadoj atakis Nagyenyed, la tie trovitaj 4000 hungaroj estis murditaj. En tiu formo la departemento formiĝis en 1764, pli frue estis departemento *Fehér* (=blanka), tiam aldoniĝis ceteraj partoj. En 1919 la rumana armeo okupis interalie la departementon, ekde 1920 ĝi apartenas al Rumanio, kies departementa (distrikta) sistemo estas tute alia.

En Abrudbánya kaj en Verespatak estas minejo pri ercoj, en Vízakna oni minas salon. En la departemento oni kultivas tritikon, maizon, terpomon, krome estas paŝtejoj kun ŝafoj kaj arbaroj. Dum la historio sur Mureş okazis liverado sur flosoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Aiud departemento
Napajedla

**Napajedla** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en orienta Moravio en la regiono kaj distrikto Zlín en la valo de la rivero Morava. Ĝi havas  ().

## Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el 1362. La urbo estas konata precipe pro sia ĉevalobredejo fondita en 1886.

## Loĝantaro
## Naskiĝintoj
Ĝi estas naskiĝloko de la mondfama pianisto Rudolf Firkušný.

## Fotogalerio 

Napajedla, zámek.jpg|Kastelo
Napajedla, fara.jpg|Paroĥo kaj preĝejo de sankta Bartolomeo
Napajedla, náměstí.jpg|Placo kun eksa malnova kastelo, ŝparejo kaj urbodomo
Napajedla, křižovatka.jpg|Ĉefa vojkruciĝo kun eksa Senjora domo
Napajedla, cukrárna.jpg|Secesa konstruaĵo de sukeraĵejo
Napajedla-Fatra.JPG|Entrepreno Fatra
Napajedla-hřebčín (vstup).JPG|Virĉevalejo
Napajedla, Pahrbek.jpg|Refreŝigeja centro Pahrbek

Kategorio:Urboj en distrikto Zlín
Kategorio:Municipoj en distrikto Zlín
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Supramoravia valego
Kategorio:Setlejoj en Chřiby
Kategorio:Setlejoj en Vizovica montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Pacatuba

**Pacatuba** povas rilati al:

*Pacatuba (Cearao) - brazila municipo en subŝtato Cearao.
*Pacatuba (Serĝipo) - brazila municipo en subŝtato Serĝipo.
Richard Burke

**Richard Burke** (naskiĝis la ) estas irlanda politikisto.

Li inter alie estis delegato de la prezidanto en la Eŭropa Komisiono Thorn, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1981 kaj 1985. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *personaro kaj administrado, statistiko, oficialaj publikaĵoj*. Richard Burke estas membro de la konservativa partio Fine Gael de Irlando.

Kategorio:Irlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Thorn
Ĉeĥa filharmonio

**Ĉeĥa filharmonio** () estas unu el tutmonde plej elstaraj simfoniaj ensembloj. Ĝia daŭra sidejo estas Prago kaj ĝi estis fondita en 1894. La unua kmahleroncerto de la ensemblo okazis en 1896 kaj estis direktata de Antonín Dvořák. Kaj una premiero de la 7-a simfonio de Mahler okazis en 1908.

La filharmonion estris la plej eminentaj ĉeĥaj dirigentoj:
* Václav Talich (1919-1941)
* Rafael Kubelík (1942-1948)
* Karel Ančerl (1950-1968)
* Václav Neumann (1968-1989)
* Jiří Bělohlávek (1990-1992)
* Zdeněk Mácal (2003-2007 k.a.

Ankaŭ la filharmonia ĥoro havis kelkajn elstarajn dirigentojn kaj gvidantojn, ekzemple Jaroslav Křička (1922-1930).

## Vidu ankaŭ 
* 11101 Českáfilharmonie

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo de Ĉeĥa filharmonio ĉeĥe, angle

Kategorio:Ĉeĥaj simfoniaj orkestroj
Christopher Tugendhat

**Christopher TUGENDHAT**, plennome , estas politikisto de Britio. Li interalie estis membro kaj vicprezidanto de la Eŭropa Komisiono Thorn, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1981 kaj 1985. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *financaj institucioj, fiskeco, buĝeto kaj financa kontrolo*. Christopher Tugendhat estas membro de la Konservativa Partio de Britio.

Kategorio:Britaj baronoj
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Thorn
Piranga

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Viçosa''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .
 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Franco Frattini

[250px|eta|Franco Frattini dum marto [2007 en Potsdam]]
**Franco FRATTINI** (naskiĝis la 14-an de marto 1957 - 24-a de decembro 2022) estis itala politikisto. Li interalie estis membro kaj vicprezidanto en la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *justico, libereco kaj sekureco*. Franco Frattini estas membro de la konservativa partio Forza Italia de Italio. Ekde majo 2008 li duan fojon estis la ministro pri eksteraj rilatoj de Italio en la registaro de Silvio Berlusconi.

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Sepekov

**Sepekov** estas kampurbo en Ĉeĥio kun  (). Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek.

## Historio
Loĝigita ĝi estas jam ekde bronzepoko, la unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1243.

La ĉefa memorindaĵo de la vilaĝo estas Baroka preĝejo de Virgulino Maria el 1733.

## Loĝantaro
## Partoj de kampurbo 
Municipo Sepekov konsistas el tri partoj sur tri katastraj teritorioj:
* **Sepekov** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Líšnice (k. t. *Líšnice u&nbsp;Sepekova*)
* Zálší (k. t. *Zálší u&nbsp;Sepekova*)

## Pluaj fotoj 

Sepekov (3).jpg|De Milevsko
Sepekov okres Písek (1).jpg|Stacidomo
Sepekov okres Písek (6).JPG|Fervoja ponto


Kategorio:Kampurboj en distrikto Písek
Kategorio:Kampurboj en Bohemio
Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Tálín

**Tálín** estas vilaĝo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, 9&nbsp;km sud-oriente de la distrikta urbo Písek. En  ĝi havis . Ĝi estas konata precipe pro samnoma fiŝlago, aperanta en tre populara ĉeĥa popolkanto *"Když se ten tálinskej rybník nahání"* (kiu sub titolo *"Talina fiŝlago"* ekzistas ankaŭ en Esperanto-traduko).

## Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1253.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
Municipo Tálín konsistas el du partoj, kiuj ambaŭ situas en la katastra teritorio *Tálín*.
* **Tálín**
* Kukle

## Vidindaĵoj 
* 52hektara fiŝlago de Tálín, fondita en 1515
* unika privata kolekto de kaktoj kaj bonsajoj de RNDr. Rudolf Slaba
* kapelo sur la vilaĝplaco el 1906
eta|400ra|centre|fiŝlago de Tálín

## Ĉirkaŭaĵo 
La komunumo havas turisme avantaĝan situon inter urboj Písek kaj Týn nad Vltavou.
Trairas ĝin biciklovojo n-ro 1146 al la proksima naturparko Písecké hory.

## Aranĝoj 
En la vilaĝo okazas ĉiujare
* rokmuzika koncerto sub la nomo *"Tálínská rocková noc"*
* sportkonkurso pri triatlono (en julio)
* kermeso omaĝe al Sankta Venceslao (fine de septembro)
* ĉiun duan jaron okazas en la fiŝlago solena fiŝrikoltado


Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Ĉeskobudejovica baseno
Jacques Barrot

**Jacques Barrot**, (naskiĝis la 3-an de februaro 1937 en Yssingeaux, departemento Haute-Loire, mortis  en Neuilly-sur-Seine, Francio) estis franca politikisto. Li interalie estis komisaro kaj vicprezidanto en la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li unue prezidis la fakon *transportado*, kaj de majo 2008 ĝis februaro 2010 la fakon pri justico, libero kaj sekureco. Dum la antaŭa Eŭropa Komisiono Prodi, li jam estis komisaro pri la fako *regiona politiko*, sed ne de la komenco, nur dum la oficperiodo transprenante la taskon de la samlandano Michel Barnier. Ekde la jaro 2010, li estis membro de la Konstitucia Konsilio de Francio.

Jacques Barrot estis membro de la konservativaj politikaj partioj Unuiĝo por la Franca Demokratio (UDF) kaj UMP de Francio. Interalie li servis ankaŭ plurajn parlamentajn periodojn kiel deputito en la Nacia Asembleo de Francio - tie li reprezentis la 1-an balotan distrikton de la departemento Haute-Loire.

Kategorio:Naskiĝintoj en Yssingeaux
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj ministroj pri sociala sekureco
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Deputitoj de Haute-Loire
Siim Kallas

**Siim KALLAS** (naskiĝis la 2-an de oktobro 1948 en Talino) estas estona politikisto. Li interalie inter la 28-a de januaro 2002 kaj la 10-a de aprilo 2003 estis ĉefministro de Estonio, kaj poste vicprezidanto de la Eŭropa Komisiono Barroso. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *administraj aferoj, revizorado kaj kontraŭfraŭda lukto*. Li jam membris en la antaŭa Eŭropa Komisiono Prodi ekde la 1-a de majo 2004, kiam Estonio iĝis membroŝtato de la Unio, kaj tiam, kune kun membro el la "malnovaj" membroŝtatoj prezidis la fakojn *ekonomiaj kaj monaj aferoj*. Siim Kallas estas membro de la liberala partio Eesti Reformierakond (ER) de Estonio. Li estas la patro de Kaja Kallas.

Kategorio:Estonaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Ĉefministroj de Estonio
Kategorio:Liberaluloj
Joaquín Almunia

**Joaquín ALMUNIA AMANN** (naskiĝis la 17-an de junio 1948 en Bilbao) estas hispana politikisto. Li interalie estis komisionano en la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. Joaquín Almunia estas membro de la socialista partio PSOE de Hispanio.

Joaquín Almunia studis juron kaj ekonomikon en la Universitato de Deusto de Bilbao. Li kompletigis studojn en Parizo kaj en la Universitato Harvard. Li estis profesoro pri labora juro kaj pri socia asekuro en la Universitato de Alcalá de Henares. Inter 1972 kaj 1975, li laboris kiel ekonomikisto en la oficejo de la hispanaj Komerckameroj en Bruselo.

Li okupis diversajn postenojn en la socialista sindikato UGT (tradicie rilatita al la socialista partio PSOE), kaj estis la ŝarĝito pri ekonomiaj aferoj inter 1976 kaj 1979. En tiu jaro li fariĝis deputito.

Post la venko de la socialista partio en la ĝeneralaj balotoj de 1982, Felipe González nomumis lin ministro pri Laboro kaj Socia Asekuro. En 1986 ĝis 1991 li estis ministro pri Publika Administrado.

Inter 1994 kaj 1997 li estis la proparolanto de sia partio en la hispana Parlamento (Congreso de los Diputados).

En 1997, post la anonco de Felipe González ke li ne prezentos sian kandidatecon por la reelekto kiel ĝenerala sekretario en la 34-a Kongreso de la Partio, Almunia estis apogita de la antaŭa estraro, kaj fariĝis nova ĝenerala sekretario, kaj do ĉefa gvidanto de la partio. Tamen, por konfirmi sian popularecon, li preferis organizi internajn demokratajn balotojn por elekti la kandidaton de la partio al la sekvaj parlamentaj balotoj. Je granda surprizo, aperis alia kandidato, la ankaŭ eksa ministro kaj tre populara Josep Borrell, kiu venkis lin kun pli ol 55% de la balotoj. Tamen, Borrell ne sentis sin sufiĉe apogata kiel kandidato de la partio fare de ties estraro, kaj krome estis damaĝita de skandalo de koruptado de du liaj eksaj proksimaj kunlaborantoj, kaj fine decidis rezigni.

Ene de interna krizo, Almunia estis elektita kandidato de la partio por la ĝeneralaj balotoj de 2000, kie li ricevis 7.918.752 voĉdonojn (34,1%), kaj lia partio perdis seĝojn kaj entute la balotojn.

Li demisiis de sia partio, post tiu malvenko. Post provizora periodo, en la 35-a Kongreso estis elektita nova ĝenerala sekretario José Luis Rodríguez Zapatero.

En 2004, post la venko de sia partio en la ĝenerala balotado, Rodríguez Zapatero nomumis tiaman eŭropan komisionanon pri ekonomio Pedro Solbes kiel novan vicprezidanton de la registaro kaj ministron pri ekonomio, kaj Almunia estis elektita por lin anstataŭi en la Komisiono Prodi. En novembro li estis konfirmita post la prezidantiĝo de José Manuel Durão Barroso. En la Komisiono, li estis vicprezidanto kaj prezidis la fakon *ekonomiaj kaj monaj aferoj*.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en la retejo de la Eŭropa Komisiono

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Kategorio:Universitato de Alcalá de Henares
Grant

**Grant** estas la nomo de:

## personoj (familia nomo) 
* Cary Grant (1904–1986), brita-usona aktoro 
* Hugh Grant (* 1960), brita aktoro
* James Augustus Grant (1827–1892), skota malkovrinto kaj esploristo pri Afriko
* James P. Grant (1922-1995), asista ĝenerala sekretario de Unuiĝintaj Nacioj kaj estro de UNICEF
* Joan Grant (* 1907), angla verkisto 
* Joe Grant (1908–2005), usona aŭtoro de bildstrioj
* Kathryn Grant (* 1933), usona aktoro
* Ulysses S. Grant (1822–1885), usona prezidento, generalo en la civila milito

## personoj (individua nomo) 
* Robert Grant Aitken (1864-1951), usona astronomo 

## en fikcio 
* *La infanoj de kapitano Grant*, romano de Jules Verne
* Blessing Grant, O God of Nations, nacia himno de Fiĝioj

## en geografio 
*Grant* estas la nomo de lokoj en Aŭstralio kaj Canado. En Usono estas dudeko da vilaĝoj aŭ urbetoj *Grant* kaj de 15 konteoj *Grant*, inter ili:

* Kantono Grant (Vaŝingtonio)
* konteo Grant (Okcidenta Virginio)

## kaj krome 
* La Generalo Grant, nomo de la dua plej alta sekvojo de la mondo.