Kersantito

La **kersantito**, aŭ **ŝtono de Kersanton**, estas vejna magma roko, kun konsisto proksima al granito, kaj kun certa intereso por skulptado, ĉar ĝi kunigas facilecon por skulptado kaj reziston kontraŭ la tempo kaj malbona vetero.

La nomo "kersantito" venas de la domareto Kersanton (komunumo Loperhet) situanta proksime de la rodo de Brest, je ĉirkaŭ  sudoriente de Brest. La mino de Rhunvras, en Hôpital-Camfrout ankaŭ provizas tiun rokon. Tavoloj troviĝas ankaŭ en Penallen en Plougastel-Daoulas, en Penavoas en Faou, en Kerascoët kaj Tréoc en L'Hôpital-Camfrout, en Kersanton en Loperhet, en Moulin-Mer kaj Le Roz en Logonna-Daoulas, ktp., ĉiuj tiuj tavoloj estas proksimaj al la rodo de Brest. Aliaj tavoloj troviĝas iom pli en interna Bretonio, en la Moulin du Crann en Lennon, Guervénec en Rumengol, Resthervé en Poullaouen, Saint-Roch en Carhaix aŭ ĉirkaŭ Tréhou.

Tio estas preskaŭ la sola ŝtono (alia ekzemplo, malpli konata, tamen ekzistas, la sizunito kies nomo devenas de kabo Sizun kaj kiu estas simila al kersantito) kies oficiala nomo venu rekte de toponimo de Bretonio. Roko unika en la mondo, ĝi apartenas al la monda geologia heredaĵo.

Ĝia nomo estas skribita ankaŭ *kerzanton* en la pasinteco, kaj ankoraŭ komence de la 20-a jc.

## Proprecoj 
Kersantito estas ano de la lamprofiroj. La lamprofiroj estas magmaj rokoj subvulkanaj (t.e. kreita per la vulkana aktiveco, sen okazinta erupcio). Konsekvence, ili aperas en tavoloj kaj havas tre fajnan grajnecon. Ili kutime estas malhelkoloraj (melanokrataj rokoj).

« Kersantito estas ofte konsiderata, kvankam malprave, kiel granito, kun kiu estas komuna nur la profunda origino. Tio estas magma roko, kiu rezultas de la parta fandiĝo de materialoj en la profundaĵo de la tera krusto (30 ĝis ). La fandiĝintaj amasoj, malpli densaj ol sia ĉirkaŭaĵo, estis pelitaj supren, t.e. la fenomeno de entrudiĝo (entrudiĝaj rokoj). La magmo finis sian kristaliĝadon (pli aŭ malpli rapide) kaj progresive malvarmiĝis sen atingi la surfacon. Tiuj rokoj estas nun observeblaj ĉar erozio forigis plurajn milojn da metroj da kovraĵo »), el *ŝtonejoj*, nomo, kiu tiutempe estis uzata por nomi 'ŝtonminon'. Pri la ŝtonmino de *Roz* en Logonna-Daoulas estas aktoj de la  kaj alia de 1625, kiuj devigis « teni la diratan *ŝtonejon* puran, malembarasitan kaj liberan de ĉiuj 'attraits' (?) ». Alia avantaĝo de la situo de Kersanton, krom la kvalito de la ŝtono, estas la proksimeco al la maro. Situanta je malpli ol  de la bordo, la mara transporto ĉiam estis uzata por liveri tiujn ŝtonojn en la tuta mondo. Sed granda parto de la produktado estis skulptita surloke kaj transportita kiel finita produkto.

## Kelkaj monumentoj el ŝtono de Kersanton 
Multaj monumentoj.
[eta|Kristo kun ligiloj, statuo el kersantito, preĝejo de [Irvillac.]]
* Granda nombro da bretonaj kalvarioj kaj religiaj statuoj estas skulptitaj el ŝtono de Kersanton.
* La baziliko de Folgoët estas unu el la plej luksaj mionumentoj el kersantito.
* La kalvario de Plougastel-Daoulas, el ŝtono de Kersanton kompletigita per la okra ŝtono de Logonna-Daoulas, estas unu el la plej grandaj de Bretonio. Li estis starigita inter 1602 kaj 1604, sekve de la pesto kiu frapis la landon en 1598. La kalvario vidigas 110 tre malsamajn personojn.
* La statuo de Annaïg la Mam Goz (bretonlingve 'avino') de Faouët, skulptaĵo de Louis-Henri Nicot, en l'Hôtel-Dieu de Rennes.
* La plej malnova verko el ŝtono de Kersanton estas la kuŝostatuo de sankta Ronan sur la komunumo Locronan ; ĝi datiĝus de la komenco de la 15-a jc.
* La soklo de la statuo de Libereco, situanta sur la insulo 'Liberty Island', ĉe la enirejo de la haveno de Novjorko estas el ŝtono de Kersanton.
* La lumturo de Eckmühl estas konstruita el ŝtono de Kersanton. 
* Ankaŭ la lumturoj Creac'h kaj Île Vierge estas el kersantito.

La kersantito ankaŭ multe servis por la publikaj konstruaĵoj, por ekzemplo plej multaj viaduktoj de la fervojo inter Châteaulin kaj Brest (escepte de la viadukto de Daoulas) kaj marbordaj fortikaĵoj konstruitaj en la epoko de Napoleono la 3-a ĉirkaŭ la rodo de Brest.

## Bibliografio 
* *Le kersanton, une pierre bretonne* par Pierre Chauris, 2010, Presses Universitaires de Rennes, [ISBN 978-2-7535-1162-0]

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Vejnaj rokoj
Kategorio:Geografio de Bretonio