open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ferenc Tolvay

*Informoj de la informkesto havas necertajn informojn!*

**Ferenc Tolvay** [tolvai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tolvay Ferenc** estis hungara matematikisto, instruisto, lernejestro, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *menyői*, liaj familiaj nomvariantoj estis *Tolvaj, Tholvay, Tholway,* lia persona nomo laŭ la malnova ortografio estis *Ferencz*.

Ferenc Tolvay naskiĝis en 1649 aŭ en 1650 en Gyöngyös (laŭ alia informo en Menyő (Transilvanio, nuntempe Mineu en Rumanio), li mortis ie eble en 1711.

## Biografio 
Ferenc Tolvay studis en Gyöngyös, probable ankaŭ en Sárospatak. De 1676 ĝis 1680 li estis instruisto kaj lejnejestro en pluraj lernejoj. En 1704 li aranĝis taĉmenton kaj aliĝis al liberecbatalo de Ferenc Rákóczi la 2-a. Iom poste li estis fortikaĵestro en pluraj fortikaĵoj. Li verkis matematikajn librojn (li estis aŭtoro de unu el la plej disvastigitaj elementaj aritmetikaj manlibroj en Hungarujo) kaj poemecan kronikon pri la liberecbatalo. Li mortis sola sen idoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az Arithmetikának avagy Az Számlálásnak öt Speciesinek rövid Magyar Regulákban foglaltatott Mestersége* (Debrecen, 1674, 1675, poste en aliaj lokoj, lastfoje en 1727)  
* *Atrium Ingeniosae Artis Arithmeticae* latinlingva lernolibro (Debrecen, 1706)
* poemeca kroniko

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj T, TY, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj T, TY, poste serĉu la nomon)
* slovaklingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Gare de Gennevilliers (Tramtransporto en Parizo)

**Gare de Gennevilliers** estas haltejo de Tramvojo T1, situanta apud la samnoma stacidomo en komunumo Gennevilliers, en departemento Hauts-de-Seine, regiono Francilio.

## Interkonektoj 
*   ''''
*  RATP 166 178 577
*  N51

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T1
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Gennevilliers
* Gennevilliers (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* T1 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T1
Kategorio:Gennevilliers
Ambao

eta|Ambao
**Ambao** (, ) estas spica manga pikla kondimento de iraka origino, kio ankaŭ estas populara en la mezorienta kuirarto (speciale en la sauda kaj iraka kuirartoj), kiel ankaŭ en la hinda kuirarto. Ĝi estas tipe farita el verdaj mangoj, vinagro, salo, kurkumo, kapsiketoj kaj fenugreko, iomete simila al la bongustaj mangaj ĉatnioj.

Kategorio:Kondimentoj
Kategorio:Araba kuirarto
Kategorio:Asiria kuirarto
Kategorio:Iraka kuirarto
Kategorio:Israela kuirarto
Kategorio:Irakaj judoj
Kategorio:Juda kuirarto
Béla Tettamanti (pedagogo)

**Béla Tettamanti,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tettamanti Béla** estis hungara mezlerneja kaj altlerneja instruisto, membro de Societo Dugonics.
eta|Memortabulo pri Béla Tettamanti en 1984
Béla Tettamanti naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Szeged.

## Biografio 
Béla Tettamanti maturiĝis en industria lernejo en sia naskiĝurbo en 1902, poste li laboris en uzino pri ĉampanoj. Post 2 jaroj li maturiĝis jam en gimnazio, pli poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1910. Liaj plej gravaj instruistoj estis Bernát Alexander (filozofio), Imre Rudolf Pauer (psikologio) kaj Ernő Fináczy (pedagogio). Inter 1912 kaj 1927 li instruis en gimnazio de Makó sed dum la 1-a mondmilito li estis soldato. Li doktoriĝis en Scienca Universitato Ferenc József en 1928, post 4 jaroj samloke li habilitiĝis. En 1942 li iris al Budapeŝto, kie li instruis en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, krome li havis ŝtatan postenon. Dum la nazia erao li kaŝiĝis, ĉar li estis demokrato. En 1945 li aliĝis al la komunistoj. Inter 1947-1949 li instruis en Universitato de Kluĵo, poste li hejmenvenis kaj li estis katedrestro en Szeged, inter 1950–1952 dekano. Li kandidatiĝis en 1952. Li ricevis premiojn en 1953 kaj 1955.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A közösség gondolata Kármán Mór neveléselméletében* (disertaĵo, 1928)
* *A személyiség nevelésének magyar elmélete. Schneller István rendszere.* (1932)
* *A szókincs szerepe a nyelvtanításban* (1943)
* *A nevelésről. Szemelvénygyűjtemény* (1955)
* *Vita Comenius világnézetéről és ismeretelméleti állásfoglalásáról* (kunverkisto, 1957)

## Memorigiloj 
* Memortabulo en Makó en 1984

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mýtina (Lipová)

**Mýtina** (ĝis la jaro 1948 *Starý Albenreuth*, ) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Lipová, troviĝanta en distrikto Cheb. En la jaro  daŭre vivis ĉi tie .

Mýtina situas en katastra teritorio **Mýtina, Mýtina I, Kozly u Lipové kaj Oldřichov u Lipové**. Mýtina situas proksimume 10&nbsp;km sudsudoriente de Cheb, proksime de limo kun Germanio, en sudorienta rando de Smrčiny. La nuntempa nomo estas novepoka, la vilaĝo ĉiam nomiĝis Altalbenreuth (diference de Neualbenreuth sur la germana flanko de la limo).

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1284.

Antaŭ la dua mondmilito Mýtina estis proporcie granda municipo, en kiu vivis pli ol 800 loĝantoj, preskaŭ ĉiuj germanoj.

Tio tre ŝanĝiĝis post ellandigo de germanoj en la jaro 1945 kaj post la jaro 1948, kiam la vilaĝo troviĝis izolita en senpera proksimeco de limbariloj. Pli ol naŭdek procentoj de konstruareo estis detruita, hodiaŭ restas en la ruinigita vilaĝo nur kelke da lastaj domoj, el kiuj kelkaj estas plie en bedaŭrinda stato. Periodo de socialismo male "pliriĉigis" la vilaĝon je ampleksa areo de kazerno de Limgardistaro (hodiaŭ de stacio de limgardista polico).

Post la jaro 1990 estis renovigita limpasejo ĝis Neualbenreuth. Sude de la vilaĝo proksime de vojo ĝis Bavario troviĝas nacia natura memorindaĵo Železná hůrka - eksa kvaternara vulkano, simila al multe pli konata Komorní hůrka ĉe Cheb.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kamparana domo n-ro 3
* Kapelo

## Rilataj artikoloj 
* Fera kurteno

Kategorio:Lipová (distrikto Cheb)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Cheb
Kategorio:Setlejoj en Smrčiny
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kimicu

**Kimicu** aŭ **Kimitsu** (japane 君津市 [kimicu-ŝi]) estas urbo en Gubernio Ĉiba, Japanio. Ĝi situas sudoriente de Tokio sur la duoninsulo Boso ĉe la Golfo de Tokio - ĉio-ĉi situas en la historia regiono Kanto, sur la insulo Honŝuo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .  Limas interalie la urboj Iĉihara kaj Kisarazu.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Gubernio Ĉiba
Gabelo

eta|upright=1.6|Dokumento pri gabeloj: *Bail des gabelles* (1687).
La **gabelo** estis imposto pagenda al la senjoro laŭ la sistemo de feŭdismo en la Mezepoko. Ĝi plikostigis diversajn bazajn produktojn, kiel ekzemple la salo.

En la ekonomia historio ĝi estas tre bone dokumentita kiel ofta imposto, pro sia ricevofacilo kontraste al alitipaj impostoj. La franca "gabelle" sur salo estis grava imposto de la Antikva Reĝimo en Francio. Estis similaj impostoj en Hispanio kaj aliaj landoj. Ili estis tre kritikitaj kiel malprogresaj ĉar estis suferitaj pli de la malriĉuloj ol de la riĉuloj, kiuj kutime ne devis pagi tion kiel privilegiuloj aŭ eĉ havi mem propran produktadon de la impostita konsumaĵo (plej ofte manĝaĵoj); kvankam pri la salo, ĉar estis malfacile disponi de privata aliro al tio, temis pri pli universala imposto. Foje, kaj salo kaj salproduktejo estis celo de monopolo, same kiel aliaj privilegioj, profite al la reĝoj, kiuj povis cedi tion al partikularulo, kiel ekzemple al nobelo aŭ ekleziulo.

## Bibliografio 
* Brias, Bernard (1984). Contrebandiers du sel: La vie des faux sauniers au temps de la gabelle. Paris. pp. 84–90.
* Chazelas, Jean (1968). "La suppression de la gabelle du sel en 1945". Le rôle du sel dans l'histoire: travaux préparés sous la direction de Michel Mollat. Presses universitaires de France: 263–65.

Kategorio:Historio de salo
Kategorio:Impostoj
Kategorio:Malnova Reĝimo (Francio)
Kategorio:Ekonomia historio de Francio
70210 Cesarelombardi

'*70210 *Cesarelombardi'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de *Cesare Lombardi'' (1900–1971), volontula helpanto ĉe la Observatorio de Brera en Milano de 1930, kie li dediĉiĝis al la observo kaj kalkulo de orbitoj de asteroidoj. De 1930 ĝis 1941 kaj de 1949 ĝis 1971, li estis direktoro de la Planetario Ulrico Hoepli de Milano.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Fukushima United FC

eta|dekstra|300px|la stadiono

**Fukushima United FC** (jen angle, en Esperanto **Fukuŝima Unuiĝinta FK** aŭ longe **Fukuŝima Unuiĝinta Futbalklubo**, japane 福島ユナイテッドFC) estas japana profesia sporta klubo konata pro piedpilkado (futbalo). La unua vira teamo ekde 2014 apartenas al la 3-a divido de la Japana Profesia Futbala Ligo. La klubo havas sian sidejon en la samnoma urbo Fukuŝimo en la gubernio Fukuŝima. 

## Iuj futbalistoj de la klubo 
* Akihiro Noda
* Akihiro Sakata
* Akira Ando
* Alex Martins Ferreira
* Asahi Ishiwata
* Dai Okada
* Daiki Hotta
* Daiki Umei
* Eliézio Santos Santana
* Go Ito
* Goson Sakai
* Hayate Take
* Hibiki Wada
* Hirokazu Usami
* Hiroki Higuchi
* Hiroto Mogi
* Jin Kanaoya
* Josenildo Brito da Silva
* Jun Shimizu
* Junki Yokono
* Junya Higashi
* Junya Kuno
* Kazutaka Murase
* Kazuto Ishido
* Kei Uemura
* Keita Saito
* Kenta Togawa
* Kento Sugino
* Kosuke Shirai
* Kota Hoshi
* Kota Teramae
* Luís Paulo da Silva
* Makoto Shibahara
* Manabu Watanabe
* Marcos Renan Oliveira Santana
* Masaki Ikeda
* Masanobu Aoyagi
* Naoki Maeda (1996)
* Rodrigo Tiuí
* Rui Tokisaki
* Ryo Ishii
* Ryohei Yoshihama
* Ryosuke Kawano
* Ryosuke Tamura
* Ryota Okada
* Ryu Kawakami
* Seiji Kawakami
* Shohei Kawakami
* Shota Fukuoka
* Shota Hasunuma
* Shota Tamura
* Shuhei Mitsuhashi
* Shunsuke Aoyama
* Shunsuke Ueda
* Shusaku Tokita
* Shuto Hira
* Takaaki Kinoshita
* Takaaki Shichi
* Takahiro Ohara
* Takashi Kamoshida
* Takaya Osanai
* Takeshi Kuwahara
* Takumi Watanabe
* Takuto Hashimoto
* Takuya Komine
* Takuya Muraoka
* Takuya Sugiyama
* Takuya Yamamoto (1988)
* Tomohisa Yoshida
* Tomoyasu Naito
* Toshihiko Uchiyama (1989)
* Yasutaka Kobayashi
* Yoshihiro Masuko
* Yosuke Komuta
* Yu Tokisaki
* Yuhei Ono
* Yuji Hoshi
* Yuji Wakasa
* Yuki Hashimoto
* Yuki Igari
* Yuki Okamoto
* Yuki Yamaguchi
* Yutaro Shin
* Yuto Horigome

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Japanaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 2002
Sodegaura

**Sodegaura** aŭ **Sodegaŭra** (japane 袖ヶ浦市 [sodegaura-ŝi]) estas urbo en Gubernio Ĉiba, Japanio. Ĝi situas sudoriente de Tokio sur la duoninsulo Boso ĉe la Golfo de Tokio - ĉio-ĉi situas en la historia regiono Kanto, sur la insulo Honŝuo. Komence de oktobro 2019 la urbo havis  loĝantojn. Limas interalie la urboj Iĉihara kaj Kisarazu.

eta|maldekstra|300ra|flortapiŝo ĉe la loka germana vilaĝo

## Konataj lokanoj 
* Nozomi Hirojama, futbalisto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Gubernio Ĉiba
Charles Alexandre de Calonne

**Charles Alexandre de CALONNE** (20a de januaro 1734 – 30a de oktobro 1802), titolita Grafo de Hannonville en 1759, estis franca nobelo kaj politikisto, plej bone konata pro sia impliko en la Franca Revolucio.

Konstatinte, ke la Parlamento de Parizo neniam konsentos pri reformoj, Calonne elektis Asembleon de Gravuloj en 1787 por nuligi doganojn kaj aprobi novajn impostojn. Kiam ili malakceptis, la reputacio de Calonne falis kaj li estis devigita ekziliĝi. Liaj malakceptitaj reformoj estos poste aplikitaj de Jacques Necker, kun kiu Calonne korespondis el la ekzilo. En 1789 li klopodis reveni, sed oni malakceptis tion; tiel li aktivis kun la ekzilitoj de Koblenco por kontraŭrevolucia agado.

## Notoj 
## Bibliografio 
* «Charles-Alexandre de Calonne» en Françoise Bayard, Joël Félix, Philippe Hamon, Dictionnaire des surintendants et contrôleurs généraux des finances, Paris, Imprimerie nationale, 2000 – (ISBN 2-11-090091-1)
* Pierre Jolly, Calonne, 1734-1802, Paris, 1949
* Robert Lacour-Gayet, Calonne. Financier, réformateur et contre-révolutionnaire, 1734-1802, Paris, 1963
* Herbert Lüthy, La Banque protestante en France, Paris, 1959-1961, 2 vol.
* Jean de Viguerie, Histoire et dictionnaire du temps des Lumières. 1715-1789, Paris, Robert Laffont, kol. Bouquins, 2003 - (ISBN 2-221-04810-5)

Kategorio:Francaj nobeloj
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj ministroj pri financoj
Kategorio:Francaj advokatoj
Kategorio:Homoj de la Franca revolucio
Kategorio:Premiitoj de Concours Général
Étienne Charles de Loménie de Brienne

**Étienne-Charles de Loménie de Brienne** (Parizo, 9a de oktobro 1727 - Sens, 19a de februaro 1794) estis franca ekleziulo kaj politikisto, nome kardinalo kaj ministro.

Li estis episkopo de Rouen, de Condom, kaj ĉefepiskopo de Tuluzo, kie li entreprenis publikajn vorkojn. De 1766 ĝis 1769, li estis abato de la Monto Sankta Mikaelo. Proksimulo de la reĝino Marie-Antoinette, li sukcedis Calonne kiel ministro "Contrôleur général des finances" en 17872 kaj estis nomumita ĉefepiskopo de Sens la venontan jaron.

Inter liaj amikoj, famaj kaj nombraj, estis Turgot, la enciklopediisto André Morellet kaj Voltaire. Li estis elektita membro de la Franca Akademio en 1770. Liaepoke estis polemiko ĉu li, estante ekleziulo, vere sincere kredis je Dio kaj je la katolika eklezio.

En 1787 li estis prezidanto de la Asembleo de Gravuloj kaj iĝis ĉefa ministro pere de apogo de la reĝino Marie-Antoinette; li klopodis apliki fortajn reformojn en la ekonomio kaj ekestis forta kontraŭstaro kun la parlamentanoj kiuj malakceptis tion. La reĝo ekziligis ilin, reformoj estis aprobitaj, sed la kontraŭstaro daŭris, ĝis Brienne demisiis kondiĉe al kunvoko de la Ĝeneralaj Statoj. Poste li iris kiel kardinalo al Italio, sed nek iris al Romo nek vidis la papon.

Dum la Franca Revolucio li iĝis konstitucia episkopo, sed estis eks-kardinaligita fare de la papo; finfine li estis arestita dufoje, post kio li mortis ĉu pro apopleksio ĉu pro venenigo.

## Bibliografio
* «Étienne-Charles de Loménie de Brienne», en Encyclopædia Britannica, 1911.
* Joseph Perrin, Le cardinal de Loménie de Brienne archevêque de Sens, ses dernières années.- Episodes de la révolution, Sens, Paul Duchemin, 1896.

Kategorio:Francaj episkopoj
Kategorio:Francaj ministroj pri financoj
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj revoluciuloj
Kategorio:Francaj katolikoj
Kategorio:Francaj ekonomikistoj
Kategorio:Politikistoj de Parizo
Kategorio:Francaj kardinaloj
Kategorio:Homoj de la Franca revolucio
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Mariistoj

**Mariistoj** nomiĝas grupo da ordenaj komunujo de la katolika Eklezio kiu havas multajn komunajn trajtojn. Al ili apartenas la Mariistoj instruistaj (F.M.S.), la Mariistinoj (S.M.), la Mariistaj patroj (S.M.) kaj la Mariistinoj misiitaj (S.M.S.M.); ne forgesotas la Mariistoj laikaj.

Fondinto estis Jean-Claude Colin; kune kun Jeanne-Marie Chavoin fonditis en 1816 krome la virina branĉo. Fondinto de la instruista branĉo estis en 1817 Marcellin Champagnat.

## Eksteraj ligiloj 
* Mariistinoj misiistaj (S.M.S.M.)
* Fratio de la mariistoj (F.M.S.)
* Mariistinoj (S.M.)
* Mariistaj patroj (S.M.)
* Laikuloj mariistaj 


Kategorio:Romkatolikaj ordenoj kaj kongregacioj
Tago de la tegoloj

eta|*Tago de la tegoloj* de Alexandre Debelle, (*Musée de la Révolution française*).
La **Tago de la tegoloj** (en franca *Journée des Tuiles*) estis okazaĵo en la franca urbo Grenoble la 7an de junio 1788. Temas pri unu de la unuaj konfliktoj kiuj antaŭis al la Franca Revolucio kaj ĝi estis indikita fare de kelkaj historiistoj kiel la komenco de tiu. Ĝi ricevis tiun nomon pro la lanĉo de tegoloj kontraŭ la soldatoj dum la tumulto.

La okazaĵo estis enkadrita en la kunteksto de la konfliktoj aperintaj inter la institucioj de la Antikva Reĝimo antaŭ la klopodoj de reformoj fare de ministroj de la reĝo Ludoviko la 16-a kiel Lamoignon de Malesherbes aŭ Loménie de Brienne. La tumultoj okazis kiel konsekvenco precize de la klopodoj fare de la kardinalo Étienne-Charles de Loménie de Brienne, ĉefepiskopo de Tuluzo kaj ministro de Ludoviko la 16-a, por nuligo de la parlamentoj cele al evito de ties malakcepto aprobi novan imposton por malaltigi la publikan ŝuldon de Francio, kies situacio estis neeltenebla.

La protestoj de la familioj trafitaj de la ekonomia krizo, kiuj multobliĝis jam de majo, necesigis intervenon de la kazernanoj la 7-an de junio. Ilin bonvenigis per ĵetado de tegoloj la loĝantoj, kiuj supreniris sur la tegmentojn. Post tiu "Tago de la tegoloj", asembleo de la tri statoj (nobelaro, klerikaro, kaj tria stato) kunsidis en la kastelo de Vizille kaj decidis nuligon de la impostoj ĝis kiam la reĝo alvokos Ĝeneralan Ŝtatasembleon por voĉdoni pri ili. Nekapabla restarigi ordon, Ludoviko la 16-a fine cedis en aŭgusto 1788 kaj alvokis la Ĝeneralajn Statojn por la 1-a de majo 1789.

## Bibliografio
* Simon Schama (1989) - Citizens: A Chronicle of the French Revolution, p. 272-283.
* La «Journée des tuiles» à Grenoble. Herodote.net.
* Johnston, R. M. (2006) - The French Revolution A Short History (Project Gutenberg ed.). Henry Holt and Company, p. 279.
* Coulomb, Clarisse (12a de decembre 2016) - Héritages familiaux, solidarités professionnelles et théâtre politique. Histoire urbaine. (1a de januaro 1935) - Bull. de l'Académie delphinale. Gallica.
* Jean Sgard - Les trente récits de la Journée des Tuiles.
* Claude Muller - Heurs et malheurs du Dauphiné, p. 112-114.
* Paul Dreyfus - Histoire du Dauphiné, p. 191. (14a de junio 2013) - Chronique de la Révolution française. Éditions Chronique. ISBN 9782366020328.
* Eugène Chaper - La Journée des Tuiles à Grenoble (7 juin 1788): Documents contemporains en grande partie inédits recueillis et publiés par un vieux bibliophile Dauphinois.
* Catherine Curzon - A Covent Garden Gilflurt's Guide to Life - The Day of the Tiles. madamegilflurt.com.

Kategorio:1788
Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:Grenoblo
Kategorio:Ribeloj en Francio
Ŝankar Dajal Ŝarma

**Ŝankar Dajal Ŝarma** aŭ laŭ anglalingva literumado **Shankar Dayal Sharma** (naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1918 – mortis la 26-an de decembro 1999) estis barata politikisto. Li estis la naŭa Prezidento de Barato inter 1992 kaj 1997. Sharma estis la oka Vicprezidento de Barato, servanta sub R. Venkataraman.

## Vidu ankaŭ 
* Abdul Salam Fareed Syed

## Referencoj 
Kategorio:Prezidantoj de Barato
Kategorio:Mortintoj pro koratako
Zaataro

eta|la miksaĵo
**Zaataro** ( [ˈzaʕtar]) estas spicomiksaĵo el la Mezoriento. Ĝi ankaŭ estas la nomo de origano (*Origanum syriacum*) kio estas parenca al majorano.

La spicmiksaĵo zaataro konsistas tradicie el la spicherbo mem, miksita kun sezamo kaj sumako (acidaj sekigitaj ruĝaj beretoj). Tamen ekzistas multaj variaĵoj de tiu miksaĵo. La miksaĵo en la Mezoriento estas ofte uzata en viandaĵoj kaj legomaĵoj. En Palestino kaj en Israelo pano surŝmirita per zaataro kaj olivoleo estas la kutima matenmanĝo.

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Palestina kuirarto
Kategorio:Siria kuirarto
Kategorio:Mezorienta kuirarto
Kategorio:Araba kuirarto
Kategorio:Israela kuirarto
Kategorio:Jordania kuirarto
Kategorio:Libana kuirarto
Kategorio:Levantena kuirarto
Kategorio:Turka kuirarto
Kategorio:Kondimentoj
Abdul Salam Fareed Syed

**Fareed Syed Abdul Salam**, populare konate sub la nomo **Abdul Salam** (naskiĝis en 1940 en Kanyakumari, mortis en 2019 en Puneo) estas barata esperantisto kaj blindulo kaj jogo-trejnisto.

Li fondis la Fondumon HELPO (angle *Foundation HELPO*) kaj partoprenis en la fondo de la barata Esperanto-Federacio kaj en la fondo de la barata Nacia Federacio de la Blinduloj.  

Li studis lingvistikon ĉe *Savitribai Phule Pune University* en 1974 kaj kiel lingvisto li preparis gramatikon de la indiĝena kolama lingvo, plejparte parolata en la subŝtatoj Maharaŝtro kaj Madja Pradeŝo. 

Li estis projekt-asistanto ĉe la *Central Institute of Indian Languages* (Centra Instituto de Barataj Lingvoj). 

## Nacia ŝtata premio 
Li ricevis la Nacian premion de la Barata Ŝtato el la manoj de Sri Shankar Daal Sharma, prezidinto de Barato en 1995.

## Fondumo HELPO 
Ekde 1987 la Fondumo HELPO aktivas en 200 kamparaj vilaĝoj en Maharaŝtro en diversaj kampoj (edukado de infanoj, sanserva sistemo, Esperanto, komputila lecionoj, ktp) de la kampara disvolviĝo por motivigi la lokan kamparan loĝantaron fariĝi memsubtena.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Federacio Esperanto de Barato

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Foundation Helpo
* Oficiala retejo de Federacio Esperanto de Barato

Kategorio:Barataj lingvistoj
Kategorio:Barataj esperantistoj
Kategorio:Maharaŝtro
Kategorio:Blinduloj
Petkajero

[eta|upright|250px|*Cahier de doléances* de [Angers (1789).]]
[eta|maldekstre|220px|*Cahier de doléances* de [Saint-Louis (Senegalo) (1789).]]
**Petkajero** kaj en franca "cahier de doléances" estas registro en kiu la asembleoj zorgitaj por elekti la deputitojn por la Ĝeneralaj Statoj notis petojn kaj plendojn. Tiu uzado datis el la 14-a jarcento. La plej notindaj petkajeroj estis tiuj de 1789.

La fakuloj Francois Jarrige kaj Thomas Le Roux montris, ke la petkajeroj de 1789 estis ofte tre kontraŭaj al industrio, ĉar ĝi estas rimedopredanto kaj estas danĝero por la publika sano. En Loreno, en la petkajero de Daspich kaj Ebange, la loĝantoj plendas pro la forta poluado de la rivero Fenche.

## Bibliografio 
* Charles Étienne, Cahiers de doléances des bailliages des généralités de Metz et de Nancy pour les États généraux de 1789, 1re série, Département de Meurthe-et-Moselle, tome premier, Cahiers du bailliage de Vic, Nancy, Berger-Levrault et Cie, 1907.
* Denis Jeanson, Cahiers de doléances de la Région centre, Tours
* Publication intégrale des cahiers de Doléances des départements du Cher, d'Eure-et-Loir, de l'Indre, d'Indre-et-Loire, de Loir-et-Cher et du Loiret.
* Marc Bouloiseau (préf. Georges Lefebvre), Cahiers de doléances du Tiers état du Bailliage de Rouen pour les États généraux de 1789, Rouen, Comité régional d'histoire de la révolution française, 1989.
* Philippe Grateau, Les Cahiers de doléances : une relecture culturelle, Presses universitaires de Rennes, Rennes, 2001, 384 p. (ISBN 2-86847-576-0) (texte remanié d'une thèse d'Histoire).
* Pierre Serna, Que demande le peuple ? Les cahiers de doléances de 1789, Textuel, 2019.

## Notoj 
Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:Verkoj de 1789
Kategorio:Dokumentoj
Olešovice (Úterý)

**Olešovice** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Úterý, troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km oriente de Úterý. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/210. Estas ĉi tie registritaj 34 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie .

**Olešovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,68&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1233.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Agrikultura korto n-ro 29

## Pluaj fotografioj 

Hangendorf-2014-09-23-JizniKoutNavsi.JPG|Olešovice
Hangendorf-2014-09-23-DumCislo6.JPG|Olešovice
Hangendorf-2014-09-23-CastJihozapadniStranyNavsi.JPG|Olešovice
Hangendorf-2014-09-23-SeverovychodniStranaNavsi-Obr02.JPG|Olešovice

Kategorio:Úterý
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Tepla montetaro
Konstitucio de 1793

eta|240px|Titolpaĝo de la Konstitucio de 1793.
La **Konstitucio de la jaro 1**, ofte nomita **Konstitucio de 1793**, estis redaktita dum la Franca revolucio fare de la Konvencio de la Montaruloj kaj proklamita solene la 6an de Mesidoro de la jaro 1 (24a de junio 1793). Proklamita la 4an de aŭgusto 1793 por regi la Nacian Konvencion de la Unua Respubliko, ĝi neniam estis aplikita, ĉar la Konvencio dekretis la 10an de oktobro 1793, ke la registaro estos revolucia ĝis la paco. Tio estas, estis kaj internaj (Milito de Vendée) kaj eksteraj (Unua Koalicio-Milito) konfliktojn kiuj malhelpis ties aplikadon.

Laŭ la dekreto de 21a de oktobro 1792, la teksto estis submetita al referendumo. Temis pri la unua referendumo organizita en Francio. Ĝi estis aprobita en cirkonstancoj tre specifaj (estis pli ol kvin milionoj da sindetenantoj el aro de ĉirkaŭ sep milionoj da balotantoj, pro la publikeco de la voĉdono, tio estas ne estis sekreta voĉdonado),, sed tamen temis pri konstitucio tre demokratia por la epoko – universala voĉdonrajto de viroj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* , en oficiala retejo de la Konstitucia Konsilio de Francio.
* , en la oficiala retejo de la Prezidento de la Respubliko (Francio).

Francio
Kategorio:Historio de juro en Francio
Kategorio:Konstitucia juro en Francio
Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:1793
Ĵuro de la Pilkoludejo

[eta|300ra|Pentraĵo de [Jacques-Louis David pri la Ĵuro de la Pilkoludejo. David poste iĝis deputito en la Nacia Konvencio de 1793.]]
La 20an de junio 1789, la membroj de la franca Tria Stato faris la **Ĵuron de la Pilkoludejo** (en franca: *Serment du Jeu de Paume*), promesante "ne separiĝi kaj rekunveni se la cirkonstancoj tion postulas, ĝis oni establu la konstitucion de la regno". Ĝi estis mejloŝtona okazaĵo en la Franca Revolucio. La Ĝeneralaj Statoj estis alvokitaj por solvi la impostan kaj agrikulturan krizon de la lando, sed ili enkotiĝis en la aferoj pri reprezentado tuj post ekkunsidi maje 1789, partikulare ĉu ili devas voĉdoni laŭ stato aŭ laŭ persono (kio pliigus la povon de la Tria Stato, ĉar ili ege multnombris la aliajn du statojn).

La 17an de junio, la Tria Stato eknomiĝis Nacia Asembleo, estrita de Honoré Gabriel Riqueti, grafo de Mirabeau. La matenon de la 20a de junio, la deputitoj estis ŝokitaj malkovrinte, ke la pordo estis fermita kaj kontrolita de soldatoj. Ili tuj timis reĝan atakon el la reĝo Ludoviko la 16-a, kaj tiel la deputitoj kunvenis en apuda subtegmenta pilkoludejo aŭ polmopilkoludejo ("jeu de paume" en la franca) en la distrikto Saint-Louis de la urbo Versajlo, fakte apud la Palaco de Versajlo. Tie 576 el la 577 membroj de la Tria Stato faris kolektivan ĵuron "ne separiĝi kaj rekunveni se la cirkonstancoj tion postulas, ĝis oni establu la konstitucion de la regno". La nura deputito kiu ne aliĝis al tio estis Joseph Martin-Dauch el Castelnaudary, kiu diris, ke li plenumos nur decidojn de la reĝo.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Yvelines
Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:1789
Kategorio:Parlamentoj
Kategorio:Ĵuroj
71485 Brettman

'*71485 *Brettman'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la *Catalina Sky Survey* : astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Orville Brettman'', eksponita al la astronomio je aĝo de 14 jaroj. Li aliĝis la Asocio de Lunaj kaj Planedaj Observantoj kaj estas fondinta membro de la Astronomia Socio de Elgin (Ilinojso). Li engaĝiĝis en la Astronomia Ligo, kies prezidento li estis de 1980 ĝis 1982.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Magdolna Zimányi

**Magdolna Zimányi** [zimAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zimányi Magdolna** estis hungara matematikisto, komputikisto. Ŝia origina familia nomo estis *Györgyi* [djordji] ĝis la geedziĝo. Ŝia patro estis Géza Györgyi (kuracisto), ŝia frato Géza Györgyi (fizikisto), ŝia edzo József Zimányi. Ŝi estis motoro de la hungarlingva elektronika biblioteko.

Magdolna Zimányi naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Magdolna Zimányi akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1958. Post siaj studoj ŝi laboris jardekojn en la fizika esplorinstituto. En 1995 li establis la menciitan elektronikan bibliotekon. Ŝi estis estro de komputila reto de alia esplorinstituto inter 1992-2004. Post la pensiuliĝo li restis aktiva en la laboro. Li ricevis premiojn inter 2008-2011.

## Ŝia libro (kun aliaj) 
* *A LISP programozási nyelv* (1989, longe ĝi estis ankaŭ studenta lernolibro)

## Elektitaj artikoloj 
* *Egzakt matematika számítógéppel* (kun aliaj, 1985) 
* *Az Internet a magyar sajtó tükrében* (1996) 
* *A Magyar Elektronikus Könyvtár* (2001) 
* *The Hungarian room designed by Dénes Györgyi at the University of Pittsburgh* (2012)

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto 
* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj komputikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
András Vargha

**András Vargha** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vargha András** estis hungara statistikisto, psikologo, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Varga*, lia patro estis Domokos Varga.

András Vargha naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
András Vargha akiris diplomojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1974 pri matematiko, en 1976 pri psikologio. Ekde 1975 li estis asistanto samloke. En 1982 li atingis la instruajn rangojn lektoro, en 1995 docento, en 2009 profesoro. Krom la menciita universitato li prelegis ankaŭ en Albuquerque (1996), Universitato de Okcidenta Hungario (2000-2001), Kalvinana Universitato Gáspár Károli (2000-2001). En la lasta universitato li estis katedrestro (2005), institutestro (2007). Dum tiu instrua periodo li doktoriĝis en Universitato Loránd Eötvös (1981), kandidatiĝis (1994), habilitiĝis en Universitato de Pécs (2003), doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio (2005). Depost fino de la socialismo li ricevis plurfoje stipendiojn, li ricevis premion en 1985.

## Liaj disertaĵoj 
* *A Szondi-teszt pszichometriája* (1994)
* *Mi történik, mit tegyünk, ha változónk nem normális eloszlású? Számítógépes statisztikai elemzések, ordinális csoportösszehasonlító modellek* (2005)

## Elektitaj artikoloj (ofte kun iu alia) 
* *Sentence interpretation, dichotic asymmetries and social status in Hungarian nursery children* (1984)
* *Jogos-e khi-négyzet-próba helyett egyszempontos varianciaanalízist alkalmazni dichotóm függő változók esetén?* (1987)
* *Újabb adalékok a Szondi-teszt pszichometriájához* (1994)
* *Dichotomization, partial correlation, and conditional independence* (1996)
* *Két csoport összehasonlítása nemparaméteres statisztikai eljárások segítségével* (1999)
* *Egyén – Pár – Család. Tanulmányok a pszichodiagnosztikai tesztadaptációs és tesztfejlesztési kutatások köréből* (2007)
* *Validity of reliability: comparison of inter-rater reliabilities of psychopathological symptoms* (2007)
* *Lélek-net a léleknek: az ember a változó technikai közegek világában* (2015)

## Fontoj 
* anglalingva biografio
* https://web.archive.org/web/20160511231535/http://www.ppk.elte.hu/oktatok-dolgozok/v-z/vargha-andras/
* https://web.archive.org/web/20110926175739/http://www.kre.hu/btk/index.php/karunk-oktatoi.html?sobi2Task=sobi2Details&catid=4&sobi2Id=126

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj statistikistoj
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
71615 Ramakers

'*71615 *Ramakers'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la *Catalina Sky Survey* : astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la nederlanddevena amatora astronomo *Theo Ramakers'',, Helpanta Kunordiganto de la Suna Sekcio de ALPO. Li estis fundamenta por organizi grandan datumbazon de dek-miloj da bildoj kaj observadoj far'de amatoraj astronomoj de la tuta mondo, farante ilin haveblaj ĉe la TTT-ejo de ALPO.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Haifa Kamal

**Haifa Kamal** (arabe: هيفاء كمال, naskiĝis en decembro 1983) estas unu el la pioniraj kantistinoj en Jordanio kaj en la araba mondo. Haifa Kamal estas unu el la ĉefkantistinoj en la jordania ina muzika grupo NAYA

Ŝi lernis majstri la araban kantadon de sia patro la fama palestina komponisto kaj kantisto Ĥalil Kamal kiu estas kun sia bando Baladna unu el la plej signifaj reprezentantoj de tradicia palestina rezistomuziko, samgrade kiel estis Ahmad Kaabour por la libana rezistomuziko kun la kanto Unadikom verkita je la komenco de la Libana interna milito.

Haifa Kamal havas bakalaŭron en matematiko, aldone al bakalaŭro en muziko kaj araba kantado. Ŝi ankaŭ estas profesia aktorino, ĉar ŝi ĉefrolis en multaj jordaniaj filmoj, interalie ludinte la rolon de la palestina poeto Fadwa Tuqan en televido-serio pri la neforgesebla poeto.

Kiel solokantistino Haifa kantis kun multaj profesiaj muzikaj grupoj kaj orkestroj loke kaj internacie, kiel ekzemple *Baladna* (Kamal Khalil), *Rum* (Tareq Al Nasser), *Razz* (Aziz Maraka), la orkestro de la nacia muzika konservatorio, *Amman Symphonita*, la kordokvarteton de Amano kaj multaj aliaj. Ŝi reprezentis Jordanion kiel profesia kantistino kaj aktorino iu internacie prezentis kiel en Egiptio, Tunizio, Sirio, Omano, Kuvajto, Libano, Kipro kaj Skotlando. Ŝi ankaŭ estis aŭdebla en multaj sontrakoj de arabaj kaj internaciaj televido-serioj, filmoj kaj dokumentofilmoj kun pioniraj sontrakaj komponistoj kiel Tareq Al Nasser, D-ro Najati Al Suloh kaj Waleed Al Hasheem.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Farah Siraj (n. same en 1983)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala *Facebook*-paĝo de Haifa Kamal
* Oficiala *Instagram*-paĝo de Haifa Kamal
* kanalo pri ŝi en Jutubo
* Haifa Kamal en *Viberate.com*
* Haifa Kamal en *Easttunes.com*
* Filmeto Deerati Remix - (Haifa Kamal هيفاء كمال)
* 

Kategorio:Jordaniaj kantistoj
István Znám

**István Znám** [iŝtvAn], slovake **Štefan Znám,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Znám István** estis ĉeĥoslovakia hungara matematikisto, altlerneja instruisto. Li okupiĝis pri nombroteorio kaj grafeo.

István Znám naskiĝis la  en Veľký Blh (Ĉeĥoslovakio), li mortis la  en Bratislavo (Slovakio).

## Biografio 
István Znám apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Komence li lernis hungare, sed post la 2-a mondmilito la hungarlingvaj lernejoj estis malpermesitaj. Li maturiĝis en 1954, poste li akiris diplomon en Universitato Komenský en 1959. Post siaj studoj li instruis jaron en mezlernejo, poste li estis asistanto, poste lektoro inter 1960–1968 en Slovaka Teknika Universitato de Bratislavo, poste li revenis al la origina Universitato Komenský kiel docento. Intertempe li doktoriĝis (CSc) ĉe la universitato en 1966, doktoriĝis (D.Sc.) antaŭ la akademio en 1980. Post 2 jaroj li atingis la instruan rangon profesoro. Li ankaŭ pasigis plurajn monatojn ĉe eksterlandaj universitatoj: Kanado (1984, 1991) kaj Aŭstralio (1993). Li ricevis akademian premion en 1980. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

## Elektitaj libroj 
* *Teória čísel* (1976)
* *Otec, matka, matematika a ja* (1982)
* *Pohľad do dejín matematiky* (1986)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Veľký Blh (2019)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Slovakaj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungardevenaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Stachovice

**Stachovice** () estas vilaĝo, apartenanta administrative al la urbo Fulnek en Ĉeĥio. Ĝi situas proksimume 2,5&nbsp;km sudoriente de Fulnek. En la jaro 2009 ĉi tie etis registritaj 169 adresoj. En la jaro  ĉi tie vivis .

**Stachovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,69&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1293.

## Situo 
La vilaĝo mem, samkiel ankaŭ preskaŭ la tuta ties teritorio situas en Moravio, sed kelkaj parceloj devene apartenis al katastra teritorio de Děrné kaj ĝi do situas en Silezio. Stachovice etendiĝas ambaŭflanke de rojo *Husí potok* en supermara alteco 260–270 m.

Tra Stachovice kondukas fervojlinio Suchdol nad Odrou - Fulnek kaj ŝoseo I/57.

## Personecoj 
Naskiĝis ĉi tie aŭstra juristo kaj politikisto de germana nacieco Gustav Bodirsky (1864–1934).

## Loĝantaro
## Fotogalerio 

Stachovice, č.p. 18.jpg|Stachovice

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Fulnek
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Setlejoj en Moravia pordego
71669 Dodsonprince

'*71669 *Dodsonprince'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la *Catalina Sky Survey* : astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona astronomino Helen Dodson Prince (1905 — 2002), konata pro ŝia laboro pri la  ĉe la Universitato de Miĉigano kaj la Observatorio McMath-Hulbert. Ŝi estis asociata direktorino de la Observatorio kaj ricevis la Premion *Annie Jump Cannon'' en 1955.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Batalo ĉe Domašov

**Batalo ĉe Domašov** estis batalo inter aŭstraj kaj prusaj taĉmentoj ĉe moravia vilaĝo Domašov nad Bystřicí, kiu okazis enkadre de sepjara milito la 30-an de junio 1758 kaj al kiu antaŭiris malpli granda kunpuŝiĝo ĉe Guntramovice la 28-an de junio de la sama jaro. La aŭstroj , al kies taĉmentoj komandis generalmajoro Ernst Gideon von Laudon kaj generalmajoro Josef von Žiškovič, atakis kaj neniigis grandegan konvojon kun provizoj por la prusia armeo sieĝanta Olomouc. La aŭstra venko savis la urbon kaj la prusia reĝo Frederika la 2-a Granda estis devigita forlasi Moravion.

## Eksteraj ligiloj 
* Carlyle, Thomas (2001). History of Friedrich II of Prussia V 17, chapter XII. Seattle: World Wide School angle

Domašov
Domašov
Domašov
Domašov
Domašov
Kategorio:30-a de junio
Kategorio:1758
Kategorio:Domašov nad Bystřicí
Kategorio:Moravský Beroun
Kategorio:Norberčany
Kategorio:Budišov nad Budišovkou
Kategorio:18-a jarcento en Ĉeĥio
Vah (urbo)

**Vah** () estas militindustria kaj universitata urbego en provinco Panĝabo (Pakistano), en kantono de Rawalpindi.
eta|maldekstre|Vojo en Vah
## Bazaj informoj 
* areo: 58,27 km²
* supermara alteco: 218 m
* loĝantaro: 380,103 (2017 https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_in_Pakistan)
* horzono: UTC+ 5 (PKT)
* poŝtkodo: 47040  
* telefonkodo: 0514
 
## Geografio 
Vah situas inter montetoj en valo en norda Pakistano. **Islamabado** troviĝas 31, Rawalpindi 34, Peŝavaro 114, Fajsalabado 266, Lahoro 289, Multano 416, Kveta 669, Sukur 772, Hajderabado 1025, **Karaĉio** 1137 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio kaj loĝantaro 
Dum periodo de la Mogola Imperio en tiu loko estis vilaĝo "Jalal Sar". Foje la imperiestro ekvidis la belegan vilaĝon kaj ekkriis: "ŭaŭ". Iom posta la vilaĝo prenis la nomon Vah. En la 16-a jarcento oni konstruis belegajn ĝardenojn. Depost sendependiĝo de Pakistano la ŝtato ne havis produktejojn por armiloj, tial en vilaĝo Vah en 1951 oni komencis konstrui fabrikojn pri armiloj. Tie produktas komplekso de 14 armilaj fabrikoj helpe de 40 mil da laboristoj. La tekstilaj uzinoj produktas uniformojn.

## Ekonomio 
Vah estis ne multe evoluigita antaŭ la urbiĝo, sed poste ĝi estas unu el la plej progresintaj kaj evoluintaj lokoj ne nur en Pakistano, sed ankaŭ en Azio. La fabrikoj jam produktas armilojn ankaŭ por la eksterlandaj klientoj. En Vah funkcias unu el la plej grandaj cementfabrikoj en la hinda subkontinento, krome ono produktas por la civiloj traktorinstalaĵojn, kaj agrikulturajn aparatojn. 

## Eduko 
En Vah pluraj universitatoj, kolegioj, altlernejoj, institucioj funkcias.
eta|Centra moskeo de Vah

## Klimato 
Vah situas en humida subtropika klimato laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cwa) kun influo de musono. La averaĝa jara temperaturo estas 21,4 °C. La ventoj estas oftaj kun fulmotondroj. Vintre malofte frostas kaj neĝas. La averaĝa jara precipitaĵo estas ĉirkaŭ 1000 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen julie kaj aŭguste la musono portas pluvegon.

## Trafiko 
Vah kuŝas inter Islamabado kaj Rawalpindi, havanta bonajn vojajn kontaktojn al ambaŭ urboj. En Vah okazis unua en Pakistano, ke virinaj ŝoforoj laboris en tiuj busoj, kiuj liveris virinojn, sed tio iom poste ĉesis. En ĉirkaŭaĵo de Vah havas la plej grandan nombron da bicikloj en Pakistano.

## Vidindaĵoj 
* moskeo
* ĉirkaŭaĵo de Vah havas gravajn arkeologiajn lokojn de la mondo

## Fontoj 
* WikiTrans
* https://www.britannica.com/place/Wah

Kategorio:Urboj de Pakistano
Citrulino

**Citrulino** aŭ C6H13N3O3 estas aminoacido ne proteinogena, senkolora kaj senodora solidaĵo, ekzistanta sub la formo de du enatiomeroj. Kiel la plejmulto el la aminoacidoj, ĝia natura formo estas la levogira. Ĝi ne estas kodigita de la ADN, sed ĝi estas produktata ekde la arginino per enzima procedo. Ĝi estas nature trovata en la fruktoj de la familio el la kukurbacoj. Ĝi ankaŭ troviĝas en la verdaĵoj tiaj kiaj cepoj kaj ajloj, kaj en proteinhavaj nutraĵoj tiaj kiaj fiŝoj, viandoj, legomoj kaj laktoderivaĵoj. La citrulino kaj la arginino partoprenas en la urea ciklo en la hepato kaj estas fundamenta por la homa organismo.

La sintazaj enzimoj de la nitrogena unuoksido sekrecias la neŭrotransmisiilon nitrogenan unuoksidon ekde la arginino, estigante kiel sekundaran produkton la citrulinon. La citrulino estas antaŭaĵo de la aminoacido arginino dum ĝia biosintezo. Citrulinemio estas hereda malsano kies kaŭzoj estas troo da amoniako kaj venenaj substancoj en la sango. Ĝia traktado inkludas la uzon de arginino, natria benzoato kaj natria fenilacetato.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de "karbamoila fosfato" kaj "ornitino":

### Sintezo 2 
* Biologia preparado per traktado de glutamino al glutamata acido kaj sekve al "ornitino" kaj citrulino:

### Sintezo 3 
* Hidratigo de la aminoacido arginino:

## Literaturo 
* Examine.com
* WebMD
* Healthline
* Just Fly Sports
* E-medicineHealth 
* Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics
* Mammalian Amino Acid Transport: Mechanism and Control
* The Philadelphia Guide: Inpatient Pediatrics

## Referencoj 
Kategorio:Aminoacidoj
Kategorio:Ureoj
Kategorio:Urea ciklo
Frubedo

eta|memfarita frubedo
[eta|frubedo en [Liberty Hyde Bailey|L. H. Bailey: *Manual of Gardening*, 1910]]
**Frubedo** estas plata, kun vitrotavoloj kovrita bedo, kiu estas uzata por kreskigi junplantojn. Ĝi estas ne pli longa ol 1&nbsp;m kaj estas je unu flanko dekliva. Por ebligi kaj aerumi la bedon la unuopaj lignaj aŭ metalaj fenestroj (grandeco de ĉ. 1,6 ×&nbsp;1,0&nbsp;m) povas esti levataj, klinataj aŭ forprenataj. Simile kiel plantdomoj la frubedoj plilongigas la tempon, kiun la plantoj havas por kreski.

Oni distingas inter varma kaj malvarma frubedo. En varma frubedo (ankaŭ nomata sterkobedo) la mikroorganismoj mineraligas la sterkon produktante i.a. varmon. (komparu: biologia energifonto Oni uzu precipe sterkon de ĉevaloj. Malvarma frubedo ne uzas sterkon. Nur la protekto kontraŭ vento „liveras“ pli altan temperaturon kompare al la ekstero. Ofte frubedoj estas uzataj por alklimatigi la plantojn antaŭ la plantado en la libera kampo.
eta|malplenaj masonitaj sterkobedoj en hortikulturejo de Hidcote Manor, Gloucestershire, Britio

## Kulturado sub plasta folio 
Pro la granda laboro en komerca hortikulturo la frubedoj estis ofte anstataŭitaj de plantdomoj el plastaj folioj.

## Vidu ankaŭ 
* bedo
* altbedo
* tumulbedo
* kamparana ĝardeno
* legombedo
* sembedo
* profundbedo
* staŭdobedo
* tapiŝbedo
* spicherba spiralo
* terpoma turo

## Referencoj 
Kategorio:Plantdomoj
Kategorio:Bedoj
Olivier de Serres

**Olivier de SERRES** (Villeneuve-de-Berg, Vivarais, nun departemento Ardèche, 1539 - 1619) estis franca memlernanto, nome unu de la unuaj kiuj studis science la agrikulturajn teknikojn kaj kiuj esploris la plibonigon de la ruro el eksperimenta maniero. El tiu vidpunkto, oni povas konsideri lin kiel patro de la franca agronomio.

Li enkondukis speciojn kiel la tinktura rubio aŭ *Rubia tinctorum*, la lupolo aŭ *Humulus lupulus* kaj la maizo. Li estis la unua kiu laboris por la produktado de sukero el beto, kvankam li ne atingis enspezigan procezon. En 1600 li publikigis sian verkon ''Théâtre d'Agriculture*, unua traktaĵo serioze cerbumita pri la agrikultura fako, kiu konstituas teorian kontraŭstaron de la rura politiko fare de Henriko la 4-a.

Pro lia agado oni enkondukis la produktadon de silko en Francio pere de la plantado de blanka moruso. Dudek mil arbetoj estis plantitaj en la Tuileries kaj dek mil en Saint-Germain-en-Laye. Kun François de Traucat, ĝardenisto de Nîmes, li disvolvigis intense la kultivon de tiu arbo en Suda Francio. Kvar milionoj de plantoj estis kultivataj en Provenco kaj en Languedoc, ĝermo de la estonta tekstila industrio. En 1599 li publikigis sian prian verkon *Art de la cueillette des vers à soie*.

## Bibliografio 
* Henry Vaschalde. 1886. *Olivier de Serres, señor de Pradel*, Ed. Plon (Parizo)
* Pierre Nepveu. 1940. *Olivier de Serres*, revo La Nature n° 3052 1a de julio 1939
* Fernand Lequenne. 1942. *La vie d’Olivier de Serres*, Eld. Julliard (Parizo) : 397 pp.
* Antonio Saltini. 1984. *Storia delle scienze agrarie*, t. II, *Dalle origini al Rinascimento*, Edagricole (Bolonjo) : pp. 403-500
* Henri Gourdin. 2001. *Olivier de Serres,* Sciences, expérience, diligence, en *Agricultura en tiempos de Enrique IV*, Ed. Actes Sud (Arles)
* Jean Boulaine et Richard Moreau. 2002. *Olivier de Serres et l'évolution de l'agriculture'', Eld. L'Harmattan, kol. "Los Actores de la Ciencia" (Parizo)
* Dominique Margnat. 2004. ''Le livre de raison d'Olivier de Serres'', Presses Universitaires de Grenoble (Grenoble)

Kategorio:Francaj agronomoj
Kategorio:Francaj protestantoj
Kategorio:Hugenotoj
Kategorio:Francaj botanikistoj
Kategorio:Francaj ĝardenistoj
Kategorio:Francaj inventistoj
Solaris (operaciumo)

**Solaris** estas operaciumo de Unikso origine disvolvita de *Sun Microsystems*. Ĝi anstataŭis la pli fruan SunOS de la kompanio en 1993. En 2010, post la akiro de Sun fare de Oracle, ĝi estis renomita **Oracle Solaris**.

Solaris estas konata pro sia skalebleco kaj pro originado de multaj novigaj ecoj kiel *DTrace, ZFS* kaj *Time Slider*. Solaris subtenas x86-64 labor-staciojn kaj servilojn de Oracle kaj aliaj vendistoj.

Historie, Solaris estis disvolvita kiel propra programaro. En junio 2005, Sun Microsystems liberigis la plej grandan parton de la kodkazo sub la permesilo CDDL, kaj fondis la malfermkodan projekton *OpenSolaris*.

Kategorio:Komputikaj normoj
Kategorio:Aperis en 1993
HP-UX

**HP-UX** (el "Hewlett Packard Unikso") estas la propra efektivigo de la firmao *Hewlett Packard* de la operaciumo Unikso, bazita sur la Unikso-sistemo V (komence sistemo III) kaj unue liberigita en 1984. Lastatempaj versioj subtenas la komputilojn de la serio HP 9000 kaj de la HP *Integrity*-sistemoj, bazitaj sur la Itanium-arkitekturo de Intel.

Ĝi estas unu el ses komercaj operaciumoj, kiuj havas versiojn certigitajn laŭ la UNIX 03 normo de *The Open Group*: La aliaj estas macOS, Solaris, IBM *AIX* kaj du Linukso-bazitaj: *Inspur K-UX* kaj *EulerOS* de la ĉina firmao Huawei.

Kategorio:Operaciumoj
Kategorio:Unikso-similaj sistemoj
Kategorio:Hewlett-Packard