Baltimora iktero

La **Baltimora iktero** (***Icterus galbula***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj de ties tipa genro nome Ikteroj kiu enhavas speciojn kiuj montras flavajn kaj nigrajn kolorojn. Tiu averaĝe estas 18&nbsp;cm longa kaj pezas 34 g. Tiu birdo ricevis sian komunan nomon el la fakto ke la masklaj koloroj similas al tiuj de la blazono de Cecilius Calvert, 2a Barono de Baltimoro. Iam, tiu specio kaj la Buloka iktero, *Icterus bullockii*, estis konsiderataj kiel unusola specio, nome **Norda iktero**.

La *Baltimore Orioles*, basbala teamo de Baltimore, Marilando, ricevis sian nomon laŭ tiu birdo. Ĝi estas ankaŭ la ŝtata birdo de Marilando.

## Aspekto 
Plenkreskulo havas pintakran grizecan bekon kaj blankajn fugilstriojn. Maskla plenkreskulo estas oranĝa en subaj partoj, duobla ŝultromakulo kaj pugo. La resto de la masklo estas nigra (kapo, gorĝareo, dorso, flugiloj kaj vosto). La kruroj estas malhelgrizaj. Ina plenkreskulo estas flava en kapo (kun malhela traokula strio) kaj gorĝareo, grizbruna en supraj partoj kun malhelaj flugiloj (nigrecaj plumoj kun blankaj bordoj) kaj blanka ŝultrostrio kaj senkolore flavoranĝeca en supra brusto kaj suba ventro kun pli blankecaj centraj subaj partoj.

## Distribuado kaj ekologio 
maldekstra|eta|Junulo en Marilando, Usono

La reproduktaj biotopoj de tiuj nearktisaj birdoj estas bordoj de deciduaj, ĉeriveraj kaj miksitaj arbaroj kaj homoloĝataj areoj tra orienta Nordameriko, pli precize plej sudorienta limo de Kanado, suda Kanado oriente de la Grandaj Lagoj, nordorienta Usono kaj centra Usono sudokcidente de la Grandaj Lagoj. La teritorio de tiu birdo koincidas kun tiu de la simila Buloka iktero mezokcidente, kaj ambaŭ specioj estis foje konsiderataj sampecifaj laŭ la nomo **Norda iktero** ĉar ili produktas fekundajn hibridojn.

Tiuj birdoj migras en aroj tra orienta Usono al Florido, Kubo kaj apudaj insuloj de Karibio, suda Meksiko, Centrameriko kaj plej norda Sudameriko ĉefe en nordokcidenta Kolombio. Kelkaj birdoj povas resti ĉe birdomanĝejoj vintre.

La nesto de la Baltimora iktero estas firme teksita saketo situa je la fino de branĉo, pendanta suben kun suba enirejo. Reprodukta sezono okazas el meza majo al aŭgusto.

La Baltimora iktero estas rara vaganto en okcidenta Eŭropo kun paro de vidaĵoj en Britio de birdoj vintrumante ĉe ĝardenaj birdomanĝejoj, inklude unu en Oksfordo decembre de 2003. Kaj eble la plej rimarkinda vidaĵo estus tiu de la 7a kaj 8a de oktobro de 2001 en Baltimore, Cork, Irlando, la unua vidaĵo de tiu specio en Irlando hazarde en loko samnoma.

Baltimoraj ikteroj manĝas moviĝante inter branĉoj de arboj kaj arbustoj, kaj faras ankaŭ mallongajn flugojn por kapti insektojn. Ili manĝas ĉefe insektojn, berojn, kultivatajn fruktojn kaj nektaron, sed somere ĉefe nur insektojn, kaj ofte estas vidataj ĉe manĝejoj de kolibroj. Manĝejoj por ikteroj enhavas esence la saman manĝon kiel la manĝejoj de kolibroj, sed ili ricevas nomon laŭ ikteroj kaj estas kutime oranĝaj anstataŭ ruĝaj kaj havas pli grandajn ripozejojn. Baltimoraj ikteroj ege ŝatas tranĉitajn oranĝerojn, vinbersuko kaj ĉe vintrejoj la ruĝajn arilojn de la simarubo (*Bursera simaruba*).

La masklo kantas laŭtan flutecan fajfon kiu ofte markas la birdolokon antaŭ kiam oni vidas ĝin.

## Referencoj 
## Literaturo 
*  Malplej Zorgiga.
*  (2007): The potential of fruiting trees to enhance converted habitats for migrating birds in southern Mexico. *Bird Conservation International* **17**(1): 45-61.  PDF plena teksto
*  (2003): *Birds of Venezuela*. Christopher Helm, London. ISBN 0-7136-6418-5
*  (1989): *A guide to the birds of Costa Rica*. Comistock, Ithaca. ISBN 0-8014-9600-4
### Libroj 
* Rising, J. D., and N. J. Flood 1998. *Baltimore Oriole (Icterus galbula)*. In *The Birds of North America*, No. 384 (A. Poole and F. Gill, eds.). The Birds of North America, Inc., Philadelphia, PA.

### Tezoj 
* Allen ES. Ph.D. (2002). *Long-term hybridization and the maintenance of species identity in orioles (Icterus)*. Indiana University, United States, Indiana.
* Brown BT. Ph.D. (1987). *Ecology of riparian breeding birds along the Colorado River in Grand Canyon, Arizona*. The University of Arizona, United States, Arizona.
* Butcher GS. Ph.D. (1984). *SEXUAL COLOR DIMORPHISM IN ORIOLES (THE GENUS ICTERUS): TESTS OF COMMUNICATION HYPOTHESES (BIRDS, BEHAVIOR, BREEDING BIOLOGY)*. University of Washington, United States, Washington.
* Irwin RE. Ph.D. (1989). *A comparative study of sexual selection on song repertoire size in the avian subfamily Icterinae (Passeriformes:Emberizidae)*. University of Michigan, United States, Michigan.
* Laudenslayer WFJ. Ph.D. (1981). *HABITAT UTILIZATION BY BIRDS OF THREE DESERT RIPARIAN COMMUNITIES*. Arizona State University, United States, Arizona.
* Neudorf DL. M.Sc. (1991). *Nest defense in four host species of the brown-headed cowbird (Molothrus ater)*. The University of Manitoba (Canada), Canada.
* Parry D. M.Sc. (1994). *The impact of predators and parasitoids on natural and experimentally created populations of forest tent caterpillar, Malacosoma disstria Hubner (Lepidoptera: Lasiocampidae)*. University of Alberta (Canada), Canada.
* Rising JD. Ph.D. (1968). *SYSTEMATIC AND EVOLUTIONARY ASPECTS OF INTERBREEDING BETWEEN THE ORIOLES,ICTERUS GALBULA AND I. BULLOCKII IN NORTH AMERICA*. University of Kansas, United States, Kansas.
* Underwood TJ. Ph.D. (2004). *Proximate and ultimate influences on egg recognition and rejection behaviour in response to avian brood parasitism*. The University of Manitoba (Canada), Canada.
* Williams PL. Ph.D. (1988). *Spacing behavior and related features of social organization in Northern Orioles of centraloastal California*. University of California, Berkeley, United States, California.

### Artikoloj 
* Beletsky LD. (1982). *Vocal Behavior of the Northern Oriole Icterus-Galbula-Galbula*. Wilson Bull. vol **94**, no 3. p.&nbsp;372-381.
* Biermann GC & Sealy SG. (1985). *Seasonal Dynamics of Body Mass of Insectivorous Passerines Breeding on the Forested Dune Ridge Delta-Marsh Manitoba Canada*. Canadian Journal of Zoology. vol **63**, no 7. p.&nbsp;1675-1682.
* Blankespoor HD, Esch GW & Johnson WC. (1985). *Some Observations on the Biology of Collyriclum-Faba*. Journal of Parasitology. vol **71**, no 4. p.&nbsp;469-471.
* Bochkov AV & Galloway TD. (2001). *Parasitic cheyletoid mites (Acari: Cheyletoidea) associated with passeriform birds (Aves: Passeriformes) in Canada*. Canadian Journal of Zoology. vol **79**, no 11. p.&nbsp;2014-2028.
* Brawn JD. (2006). *Effects of restoring oak savannas on bird communities and populations*. Conservation Biology. vol **20**, no 2. p.&nbsp;460-469.
* Brown BT & Trosset MW. (1989). *Nesting-Habitat Relationships of Riparian Birds Along the Colorado River in Grand Canyon Arizona USA*. Southw Natural. vol **34**, no 2. p.&nbsp;260-270.
* Browning MR. (1975). *FIRST OREGON SPECIMEN OF ICTERUS-GALBULA-GALBULA*. Auk. vol **92**, no 1. p.&nbsp;162-163.
* Butcher GS. (1981). *Northern Orioles Icterus-Galbula-Bullockii Disappear with Mount St-Helens Washington USA Ashfall*. Murrelet. vol **62**, no 1. p.&nbsp;15-16.
* Butcher GS. (1984). *The Predator-Deflection Hypothesis for Sexual Color Dimorphism a Test on the Northern Oriole Icterus-Galbula-Bullockii*. Animal Behaviour. vol **32**, no 3. p.&nbsp;925-926.
* Butcher GS. (1991). *Mate Choice in Female Northern Orioles with a Consideration of the Role of the Black Male Coloration in Female Choice*. Condor. vol **93**, no 1. p.&nbsp;82-88.
* Conover MR. (1982). *Behavioral Techniques to Reduce Bird Damage to Blueberries Methiocarb and a Hawk Kite Predator Model*. Wildlife Society Bulletin. vol **10**, no 3. p.&nbsp;211-216.
* Conway WC, Smith LM & Bergan JF. (2002). *Avian use of Chinese tallow seeds in coastal Texas*. Southw Natural. vol **47**, no 4. p.&nbsp;550-556.
* Corbin KW & Sibley CG. (1977). *Rapid Evolution in Orioles of the Genus Icterus*. Condor. vol **79**, no 3. p.&nbsp;335-342.
* Corbin KW, Sibley CG & Ferguson A. (1979). *Genic Changes Associated with the Establishment of Sympatry in Orioles of the Genus Icterus*. Evolution. vol **33**, no 2. p.&nbsp;624-633.
* Davis CA. (2005). *Breeding bird communities in riparian forests along the Central Platte River, Nebraska*. Great Plains Research. vol **15**, no 2. p.&nbsp;199-211.
* Davis MA, Peterson DW, Reich PB, Crozier M, Query T, Mitchell E, Huntington J & Bazakas P. (2000). *Restoring savanna using fire: Impact on the breeding bird community*. Restor Ecol. vol **8**, no 1. p.&nbsp;30-40.
* Dixon KL. (1989). *Contact Zones of Avian Congeners on the Southern Great Plains USA*. Condor. vol **91**, no 1. p.&nbsp;15-22.
* Edinger BB. (1988). *Extra-Pair Courtship and Copulation Attempts in Northern Orioles*. Condor. vol **90**, no 3. p.&nbsp;546-554.
* Falardeau G & Desgranges JL. (1991). *HABITAT SELECTION AND RECENT FLUCTUATIONS IN POPULATIONS OF FARMLAND BIRDS IN QUEBEC*. Can Field-Nat. vol **105**, no 4. p.&nbsp;469-482.
* Flood NJ. (1984). *Adaptive Significance of Delayed Plumage Maturation in Male Northern Orioles Icterus-Galbula*. Evolution. vol **38**, no 2. p.&nbsp;267-279.
* Flood NJ. (1985). *INCIDENCES OF POLYGYNY AND EXTRAPAIR COPULATION IN THE NORTHERN ORIOLE*. Auk. vol **102**, no 2. p.&nbsp;410-413.
* Flood NJ. (1990). ''Aspects of the Breeding Biology of Audubon's Oriole*. J Field Ornithol. vol **61**, no 3. p.&nbsp;290-302.
* Freeman S & Zink RM. (1995). *A phylogenetic study of the blackbirds based on variation in mitochondrial DNA restriction sites*. Syst Biol. vol **44**, no 3. p.&nbsp;409-420.
* Graf RL & Greeley F. (1976). *NESTING-SITE OF NORTHERN ORIOLE IN AMHERST, MASSACHUSETTS*. Wilson Bull. vol **88**, no 2. p.&nbsp;359-360.
* Greenberg R, Bichier P & Sterling J. (1997). *Bird populations in rustic and planted shade coffee plantations of eastern Chiapas, Mexico*. Biotropica. vol **29**, no 4. p.&nbsp;501-514.
* Hobson KA & Sealy SG. (1987). *COWBIRD EGG BURIED BY A NORTHERN ORIOLE*. J Field Ornithol. vol **58**, no 2. p.&nbsp;222-224.
* Hubbard GB, Schmidt RE, Eisenbrandt DL, Witt WM & Fletcher KC. (1985). *Fungal Infections of Ventriculi in Captive Birds*. Journal of Wildlife Diseases. vol **21**, no 1. p.&nbsp;25-28.
* Jobin B, DesGranges J-L & Boutin C. (1998). *Farmland habitat use by breeding birds in Southern Quebec*. Canadian Field Naturalist. vol **112**, no 4. p.&nbsp;611-618.
* Kerlinger P & Doremus C. (1981). *Habitat Disturbance and the Decline of Dominant Avian Species in Pine Barrens of the Northeastern USA*. American Birds. vol **35**, no 1. p.&nbsp;16-20.
* Kondo B, Baker JM & Omland KE. (2004). *Recent speciation between the Baltimore Oriole and the Black-backed Oriole*. Condor. vol **106**, no 3. p.&nbsp;674-680.
* Labedz TE. (1984). *Age and Reproductive Success in Northern Orioles Icterus-Galbula*. Wilson Bull. vol **96**, no 2. p.&nbsp;303-305.
* Lambert C. (1992). *Winter northern oriole in Tucker, Dekalb County, Georgia*. Oriole. vol **57**, no 1-4.
* Mackenzie DI, Sealy SG & Sutherland GD. (1982). *Nest Site Characteristics of the Avian Community in the Dune Ridge Forest Delta Marsh Manitoba Canada a Multi Variate Analysis*. Canadian Journal of Zoology. vol **60**, no 9. p.&nbsp;2212-2223.
* Marr NV. (1985). *Gopher Snake Pituophis-Melanoleucus Preys on Northern Oriole Icterus-Galbula Nestlings*. Murrelet. vol **66**, no 3. p.&nbsp;95-97.
* Martinez Del Rio C & Eguiarte LE. (1987). *Bird Visitation to Agave-Salmiana Comparisons among Hummingbirds and Perching Birds*. Condor. vol **89**, no 2. p.&nbsp;357-363.
* Matson RH. (1989). *Distribution of the Testis-Specific Ldh-X among Avian Taxa with Comments on the Evolution of the Ldh Gene Family*. Systematic Zoology. vol **38**, no 2. p.&nbsp;106-115.
* Neudorf DL & Sealy SG. (1992). *Reactions of four passerine species to threats of predation and cowbird parasitism: Enemy recognition or generalized responses?*. Behaviour. vol **123**, no 1-2. p.&nbsp;84-105.
* Omland KE, Lanyon SM & Fritz SJ. (1999). *A molecular phylogeny of the new world orioles (Icterus): The importance of dense taxon sampling*. Mol Phylogenet Evol. vol **12**, no 2. p.&nbsp;224-239.
* Palmer T. (1992). *Population Changes in a Long-Term Northern Oriole Winter Roost in Central Florida*. Florida Field Naturalist. vol **20**, no 1. p.&nbsp;18-20.
* Parry D, Spence JR & Volney WJA. (1997). *Responses of natural enemies to experimentally increased populations of the forest tent caterpillar, Malacosoma disstria*. Ecol Entomol. vol **22**, no 1. p.&nbsp;97-108.
* Perkins MW, Johnson RJ & Blankenship EE. (2003). *Response of riparian avifauna to percentage and pattern of woody cover in an agricultural landscape*. Wildlife Society Bulletin. vol **31**, no 3. p.&nbsp;642-660.
* Pleasants BY. (1979). *Adaptive Significance of the Variable Dispersion Pattern of Breeding Northern Orioles*. Condor. vol **81**, no 1. p.&nbsp;28-34.
* Quay WB. (1989). *Timing of Sperm Releases and Inseminations in Resident Emberizids a Comparative Study*. Condor. vol **91**, no 4. p.&nbsp;941-961.
* Quinn JS, Guglich E, Seutin G, Lau R, Marsolais J, Parna L, Boag PT & White BN. (1992). *Characterization and Assessment of an Avian Repetitive DNA Sequence as an Icterid Phylogenetic Marker*. Genome. vol **35**, no 1. p.&nbsp;155-162.
* Richardson DS & Bolen GM. (1999). *A nesting association between semi-colonial Bullock's orioles and yellow-billed magpies: evidence for the predator protection hypothesis*. Behav Ecol Sociobiol. vol **46**, no 6. p.&nbsp;373-380.
* Richardson DS & Burke T. (1999). *Extra-pair paternity in relation to male age in Bullock's orioles*. Mol Ecol. vol **8**, no 12. p.&nbsp;2115-2126.
* Richardson DS & Burke T. (2001). *Extrapair paternity and variance in reproductive success related to breeding density in Bullock's orioles*. Animal Behaviour. vol **62**, p.&nbsp;519-525.
* Rising JD. (1973). *MORPHOLOGICAL VARIATION AND STATUS OF ORIOLES, ICTERUS-GALBULA, I-BULLOCKII, AND I-ABEILLEI, IN NORTHERN GREAT PLAINS AND IN DURANGO, MEXICO*. Can J Zool-Rev Can Zool. vol **51**, no 12. p.&nbsp;1267-1273.
* Rising JD. (1996). *The stability of the oriole hybrid zone in Western Kansas*. Condor. vol **98**, no 3. p.&nbsp;658-663.
* Rohwer S & Johnson MS. (1992). *SCHEDULING DIFFERENCES OF MOLT AND MIGRATION FOR BALTIMORE AND BULLOCKS ORIOLES PERSIST IN A COMMON ENVIRONMENT*. Condor. vol **94**, no 4. p.&nbsp;992-994.
* Rosenberg KV, Ohmart RD & Anderson BW. (1982). *Community Organization of Riparian Breeding Birds Response to an Annual Resource Peak*. Auk. vol **99**, no 2. p.&nbsp;260-274.
* Roskaft E, Rohwer S & Spaw CD. (1993). *COST OF PUNCTURE EJECTION COMPARED WITH COSTS OF REARING COWBIRD CHICKS FOR NORTHERN ORIOLES*. Ornis Scandinavica. vol **24**, no 1. p.&nbsp;28-32.
* Rothstein SI. (1977). *COWBIRD PARASITISM AND EGG RECOGNITION OF NORTHERN ORIOLE*. Wilson Bull. vol **89**, no 1. p.&nbsp;21-32.
* Rothstein SI. (1978). *Mechanisms of Avian Egg Recognition Additional Evidence for Learned Components*. Animal Behaviour. vol **26**, no 3. p.&nbsp;671-677.
* Schaefer VH. (1980). *Geographic Variation in the Insulative Qualities of Nests of the Northern Oriole Icterus-Galbula*. Wilson Bull. vol **94**, no 4. p.&nbsp;466-474.
* Schemske DW. (1975). *TERRITORIALITY IN A NECTAR FEEDING NORTHERN ORIOLE IN COSTA-RICA*. Auk. vol **92**, no 3. p.&nbsp;594-595.
* Sealy SG. (1979). *Prebasic Molt of the Northern Oriole Icterus-Galbula*. Canadian Journal of Zoology. vol **57**, no 7. p.&nbsp;1473-1478.
* Sealy SG. (1980). *Reproductive Responses of Northern Orioles Icterus-Galbula to a Changing Food Supply*. Canadian Journal of Zoology. vol **58**, no 2. p.&nbsp;221-227.
* Sealy SG. (1994). *OBSERVED ACTS OF EGG DESTRUCTION, EGG REMOVAL, AND PREDATION ON NESTS OF PASSERINE BIRDS AT DELTA MARSH, MANITOBA*. Can Field-Nat. vol **108**, no 1. p.&nbsp;41-51.
* Sealy SG. (1996). *Evolution of host defenses against brood parasitism: Implications of puncture-ejection by a small passerine*. Auk. vol **113**, no 2. p.&nbsp;346-355.
* Sealy SG & Neudorf DL. (1995). *Male northern orioles eject cowbird eggs: Implications for the evolution of rejection behaviour*. Condor. vol **97**, no 2. p.&nbsp;369-375.
* Searcy WA & Yasukawa K. (1981). *Sexual Size Dimorphism and Survival of Male and Female Blackbirds Icteridae*. Auk. vol **98**, no 3. p.&nbsp;457-465.
* Skowron C & Kern M. (1980). *The Insulation in Nests of Selected North American Song Birds*. Auk. vol **97**, no 4. p.&nbsp;816-824.
* Steinegger DH, Aguero DA, Johnson RJ & Eskridge KM. (1991). *MONOFILAMENT LINES FAIL TO PROTECT GRAPES FROM BIRD DAMAGE*. Hortscience. vol **26**, no 7. p.&nbsp;924-924.
* Stephen BH, Dawn MB, Ken AE, Michael DC & Lyle F. (2004). *Partial cutting of woodlots in an agriculture-dominated landscape: effects on forest bird communities*. Canadian Journal of Forest Research. vol **34**, no 12. p.&nbsp;2467.
* Swiderski J. (2002). *A winter Baltimore Oriole flock in Valdosta, Georgia*. Oriole. vol **67**, no 1-2.
* Underwood TJ & Sealy SG. (2006). *Grasp-ejection in two small ejecters of cowbird eggs: a test of bill-size constraints and the evolutionary equilibrium hypothesis*. Animal Behaviour. vol **71**, p.&nbsp;409-416.
* Zegers DA, May S & Goodrich LJ. (2000). *Identification of nest predators at farm/forest edge and forest interior sites*. J Field Ornithol. vol **71**, no 2. p.&nbsp;207-216.

## Eksteraj ligiloj 
* Baltimora iktero – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Baltimora iktero *Icterus galbula''  - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Baltimora iktero, Informaro kaj fotoj - Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo
* Poxtmarkoj
* Filmetoj de Baltimora iktero ĉe Internet Bird Collection
* Norda iktero, Birds of Nova Scotia

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko