open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mátyás Trixler

**Mátyás Trixler** [mAtjAŝ triksler], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Trixler Mátyás** estis hungara neŭrologo, psikiatro, psikoterapiisto, adiktologo (dependecologo), altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Szulok, li mortis  en Pécs.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1959, poste li akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Pécs en 1965. Post la diplomo li praktikadis 4 jarojn en la psikiatria kliniko, poste li estis asistanto (1969–1979), lektoro (1979–1987), docento (1987–1993), profesoro (1993–2005), ankaŭ klinikestro (1991–2002). Intertempe li akiris neŭrologian (1969), psikiatrian (1972), psikoterapian (1988), adiktologian (1994) licencojn, krome li kandidatiĝis (CSc) en 1984, li doktoriĝis en 2001 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 1993. Helpe de stipendioj li esploris en Giessen (1977-1978) kaj Munkeno (1990-1991). Liaj ĉeftemoj estis genetikaj rilatoj de skizofrenio kaj alkoholismo. Lia edzino naskis dufoje. Li ricevis premiojn inter 2002-2006.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Brain Capillaries in the Rat.* (kunaŭtoro, 1969)
* *Nemi kromoszóma-rendellenességek szűrése férfi elmebetegek körében.* (kunaŭtoro, 1975)
* *Szociális tényezők szerepe az alkoholos hallucinózisok kórlefolyásában.* (kunaŭtoro, 1986)
* *Szkizofrén pszichózisok.* Huszár Ilonával. (kunaŭtoro, studenta lernolibro, 1993)
* *Pszichiátriai genetika. – Szkizofrénia, szkizotípiás és paranoid kórképek.* (en manlibro, 1998; 4-a eldono: 2003)
* *Biológiai markerek pszichiátriai betegségekben.* (disertaĵo, 1999)
* *Szkizofrénia, szkizotípiás és paranoid kórképek.* (en manlibro, 2007)
* *A művészi alkotás a jungi analitikus pszichológia megközelítésében.* (kunaŭtoro, 2010)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj adiktologoj
Kategorio:Hungaraj psikoterapiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Harriet Jacobs

**Harriet JACOBS** (n. la 1813 aŭ 1815  en Edenton (Norda Karolino); m. la 7-an de marto 1897 en Vaŝingtono) estis afrik-usona verkistino. 

## Vivo 
Naskita kiel sklavino, ŝi estis sekse ĉikanita de sia posedanto en sia junaĝo. Kiam li minacis vendi ŝiajn infanojn, ŝi kaŝis sin en malgranda ĉambro, kie ŝi eĉ ne povis stari, sub la subtegmento de la domo de sia avino. Post preskaŭ sep jaroj tie, ŝi sukcesis eskapi al Novjorko, kien ankaŭ ŝiaj infanoj Joseph kaj Louisa Matilda kaj ŝia frato John S. Jacobs povis atingi. Ŝi trovis laboron kiel infanistino por la familio de la tiama populara verkisto N.P. Willis kaj konstruis kontaktojn en la retoj de kontraŭuloj de sklaveco kaj fruaj feministinoj. Ŝia aŭtobiografio, *Incidents in the Life of a Slave Girl* *(Okazaĵoj en la Vivo de Sklavino)*, publikigita en 1861, nun estas konsiderata usona klasikaĵo. 

Dum kaj tuj post la Usona Enlanda Milito, ŝi kaj ŝia filino organizis helpon por rifuĝintoj el sklaveco kaj fondis du lernejojn.

## Heredaĵo 
Ŝia libro estis remalkovrita de la movado por Civitanrajtoj en la 1960-aj jaroj. Danke al la ĝisfunda esplorado farita de Profesorino Jean Fagan Yellin, ŝia libro nun haveblas en kritika eldono (Harvard University Press, 1987) kaj estas nun konsiderata, kune kun tiu pri la fuĝanta sklavo Frederick Douglass, unu el la klasikaĵoj de la ĝenro. En la lastaj jaroj, ĝi estis la temo de speciala atento kaj analizo fare de la feminisma movado.

## Bibliografio 
* Harriet Jacobs, *Memuaroj de sklavino*. Tradukis María José Bacallado. Barcelono: Grijalbo-Mondadori, 1992.
* Harriet Jacobs: *Okazaĵoj en la Vivo de Sklavino: Verkitaj de Ŝi Mem*. Bostono: Por la Aŭtoro, 1861. Kembriĝo: Harvard University Press 1987–2000. .
* Shockley, Ann Allen, *Afrik-usonaj virinaj verkistoj 1746-1933: Antologio kaj Kritika Gvidilo* , New Haven, Konektikuto : Meridian Books, 1989. 
* Jean Fagan Yellin: *Harriet Jacobs: Vivo*. Kembriĝo, Masaĉuseco : Basic Civitas Books, 2004. .
* Jean Fagan Yellin (Hg.): *La Familiaj Paperoj de Harriet Jacobs*. Eldonejo de la Universitato de Norda Karolino, 2008. .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Phillis Wheatley

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Verkaĵoj de Harriet Jacobs ĉe DocSouth 
* *Okazaĵoj en la Vivo de Sklava Knabino*.
* Kelkaj Ligiloj al Harriet Jacobs 
* Video de  2013 lekcio de Jean Fagan Yellin pri Harriet Jacobs

Kategorio:Necerta naskiĝdato
Kategorio:Naskiĝintoj en 1810-1819
Kategorio:Usonaj sklavoj
Kategorio:Usonaj kontraŭsklavistoj
Kategorio:Usonaj aŭtobiografoj
Kategorio:Usonaj verkistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Afrik-usonaj verkistoj
Heĝou

**Heĝou,** per simpligita ĉina skribo **贺州,** per pinjino *Hézhōu* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gvanŝio (aŭtonoma regiono) en Ĉina Popola Respubliko. Ĝi estas historie konata kiel la "vojkruciĝo de tri provincoj."
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2022 la prefektura loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La milionurbo kuŝas en transira zono inter la monta kaj monteta regiono sur areo  km² sur averaĝa alteco 800 m, dum la plej alta punkto estas 1 731 m super marnivelo. Heĝou administras 5 dividojn.  Sidejo de la aŭtonoma regiono Naningo troviĝas 119, Gujlin 255, Vuĝou 314, Kantono (Ĉinio) 519, Ŝanhajo 1531, tutlanda ĉefurbo Pekino 1939 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Dum la Dinastio Han gubernio estis establita en tiu areo en 111 antaŭ Kristo. En la 1930-aj jaroj aktiva minado de neferaj metaloj komenciĝis en la montoj.

## Ekonomio 
Pli ol 6 130 km² da tero estas arbarkovritaj, tial la forstado estas la plej grava industrio. Same en la montaro oni produktas akvoenergion. La plej granda minerala rimedo estas la oro. Aliaj mineraloj inkluzivas feron kaj aluminion. Agrikulturaj produktoj inkluzivas bovaĵojn, fruktojn, legomojn, teon kaj tabakon.

## Eduko 
En Heĝou universitato kaj altlernejo funkcias.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
La prefekturbo estas alirebla precipe voje. La fervoja stacio malfermiĝis en 2009. Flughaveno estas sub konstruado.

## Klimato 
Heĝou situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen kun musono. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1 619 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter marto-aŭgusto pli multe.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Muzea dioramo Kursk-Batalo

La **Diorama Muzeo "Kursk Batalo. Belgoroda Regiono"** () estas la plej vizitata muzeo de Belgorodo. Ĝi estas dediĉita al la tankbatalo proksime de Prokhorovka.

La muzeokonstruaĵo estas desegnita en formo de arko sur alta piedestalo. Ĝi spertis gravan renovigon en 2008.

## Ekspozicio de milita ekipaĵo 
La subĉiela ekspozicia areo montras teknikan ekipaĵon kaj armilojn de la Ruĝa Armeo dum la Patriota Milito de 1941–1945, inkluzive de la tankoj T- 34-85, IS-2, IS-3, la plene mekanizitaj artileriaj pecoj SU-100, SU-152, la 60mm bombardilo MT-13, la regimenta kanono PA-27, la 122mm bombardilo, la raketlanĉilo BM-13 (Katiusha), kiu estis aparte timata dum la milito, kaj la aviadilo LA-7.

Neniu el la ekspoziciitaj objektoj partoprenis en la Batalo ĉe Kursko. Ili ĉiuj estas milita ekipaĵo, kiu ĉiuj eniris servon post aŭgusto 1943.

## Dioramo 
La dioramo " *Tankbatalo de Proĥorovka"* estas la plej granda dioramo en Rusio. La arta plano baziĝas sur la tankbatalo de Proĥorovka la 12-an de julio 1943.

La dioramon kreis kreiva grupo de batalpentristoj el la Grekov-Studio, Popolaj Artistoj R. Fed, N. But, G. Sevostjanov kaj V. Ŝĉerbakov. 

La kanvasa areo de la dioramo estas 1005 m² (longo 67 m, alto 15 m). Inter la bildo kaj la observejo estas la terena reliefmodelo (speciala aranĝo), kiu kovras pli ol 500 m². 

La artistoj reproduktis eventojn, kiujn oni povas observi de alto de 252,2 metroj. La spektanto havas vidon de la batalo de la 5-a Gvardia Tanka Armeo kaj la batala formacio de la 29-a Tanka Korpuso.

Kategorio:Muzeoj pri la Dua Mondmilito
Kategorio:Belgorodo
Ĝaĉaĉi

**Ĝaĉaĉi,**  per simpligita ĉina skribo **张家界,** per tradicia ĉina skribo **張家界,** per pinjino *Zhāngjiājiè* estas prefekturnivela milionurbo en provinco Hunano en Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|

## Demografio 
Fine de 2022 en la prefektujnivela urbo vivis ĉirkaŭ  homoj.

## Geografio 
Ĝaĉaĉi situas en montaro en valo de ambaŭ bordoj de rivero kaj administras 4 dividojn sur areo 9 516 kvadrataj kilometroj. Ĝi enhavas la samnoman nacian arbarparkon, kiu estas Monda Heredaĵo de UNESKO en 1992. Ĉande troviĝas 117, Ŝanhajo 1082, ĉefurbo Pekino 1313 km aere laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/zhangjiajie_china/shanghai_china.

## Historio 
eta|maldekstre|
La antaŭa loknomo estis Dajong (大庸市). La nova nomo Ĝaĉaĉi estis adoptita en 1994 laŭ la Nacia Arbara Parko kun la signifo "patrujo de la familio Ĝan." Ĝi estas ankaŭ nomo de malgranda vilaĝo kun populara turisma allogaĵo. La 20-an de aŭgusto 2016 vitra ponto estis konstruita super kanjono.
 
## Ekonomio 
La agrikulturo bredas bovinojn kaj kultivas teojn, pampelmusojn kaj krizantemojn. La fremdultrafiko estas tre grava, krom Ĉinio alvenas turistoj el Sud-Koreio, Vjetnamio, Tajlando kaj Mongolio.

## Edukado 
En Ĝaĉaĉi po unu universitato kaj altlernejo prezentas la altan edukon.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela urbo havas fervojajn kaj vojajn ligojn, spite la montaran areon. tamen ne ekzistas ordinaraj naciaj aŭtovojoj. Loke aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn, krome internacia flughaveno funkcias proksime.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cfa. Estas kvar apartaj sezonoj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1346 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter aprilo-oktobro pli multe. 

## Vidindaĵoj 
* nacia arbarparko
* temploj
* muzeo

## Ĝemelurboj 
*  (2006)
*  (2009)
*  (2011)
*  (2017)
* 

## Fontoj 
* WikiTrans

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Viola turako

**Viola turako** (*Tauraco violaceus*) estas granda bluverda specio de turakoj, grupo de afrikaj membroj de la familio de Musofagedoj, ene de grupo de afrikaj *otidimorphae*.

## Trajtoj
Temas pri nekonfuzeblaj birdoj, sed timemaj kaj ofte nerimarkindaj en la arbopintoj. Ili estas proksimume 48 cm longaj, inkluzive de longa vosto kaj 4 cm longa beko. Ili rekordas pri flugillongo de 21 cm kaj pezas proksimume 360 ​​g. La plumaro estas brilviola, escepte de la flava fruntokasko, kaŝtankolora krono kaj blankaj orelkovriloj; la beko estas dika kaj ruĝa. Dumfluge, la karmezinaj primaraj flugoplumoj de la viola turako kontrastas kun la viola plumaro. La ruĝa koloro en la flugiloj estas tipa por turakoj. La peidoj estas nigrecaj.

## Vivmedio
Ĝi loĝas en Okcidenta Afriko, kaj havas tre grandan teritorion de Senegalo ĝis Niĝerio, kun izolaj populacioj en Ĉado kaj Centrafrika Respubliko. Ĝi troviĝas en tropikaj savanoj, malsekejoj, densaj kaj maldensaj arbaroj.

## Manĝado
Ilia dieto konsistas el fruktoj, kaj ili ŝatas figojn, sed ili ankaŭ manĝas foliojn, burĝonojn, florojn, insektojn, helikojn kaj limakojn.

## Reproduktado
Kunlabora reprodukta konduto estis observita en kaptiteco ĉe ĉi tiu specio. Ili reproduktiĝas ĉefe dum la pluvsezono, sed la tempo varias de loko al loko. La reproduktado komenciĝas ĉirkaŭ aprilo en Senegalo kaj Gambio, dum en Niĝerio ĝi okazas inter junio kaj oktobro. La ino demetas du ovojn en malsolida arba platforma nesto. Kaj la masklo kaj la ino zorgas pri la ovoj kaj idoj.

## Minacoj
Tiu specio estas loke ofta, sed estas vundebla al kaptado por la komerco de dorlotbestoj en Gvineo, Sieraleono, Liberio kaj Ganao.

## Kutimaro
Tiuj turakoj estas sociemaj birdoj, kaj vojaĝas en aroj de ĉirkaŭ dek ĝis dek du individuoj. Ili ne estas fortaj flugantoj, preferante salteti laŭlonge de branĉoj. Kiam minacataj, ili povas rapide kuri tra la arboj. La viola turako havas laŭtan "kuru-kuru" krion.

## Bildaro

Image:Musophaga violacea -Atlanta Zoo, Georgia, USA-8a.jpg|En Bestoĝardeno de Atlanta, Georgio, Usono
Image:Musophaga violacea-20080321.jpg
Image:MusophagaViolacea.jpg
File:Musophaga violacea.jpg

## Referencoj
* *Birds of Africa South of the Sahara* de Ian Sinclair kaj Peter Ryan 
* Del Hoyo, Elliott and Sargatal (eld.), *Handbook of the Birds of the World, Vol 4*, 
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, 

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Banermana turako

**Banermana turako** (*Tauraco bannermani*)

## Aspekto
La turako de Bannerman kreskas ĝis longo de 43 cm. Ĝi havas grizan kapon, oranĝecruĝajn kronon, kreston kaj nukon, malhelverdajn suprajn partojn, pli palverdajn subajn partojn kaj bluan voston. Ruĝaj subflugilaj makuloj videblas dumfluge, sed ĝi estas timema birdo kaj malofte vidata. Tamen, ĝia voĉo estas distinga, estante raŭka serio de "kov-kov-kov" notoj, kiujn oni povas aŭdi kilometron for.[

Malsimile al aliaj turakoj, tiu specio havas dukolorajn bekojn, ruĝe supre kaj flave malsupre.

## Distribuado
La turako de Bannerman estas endemia de arbarkovritaj montoj en Kameruno. Ĝia ĉefa populacio estas en la Bamendaj Altebenaĵoj en okcidenta Kameruno, kaj kelkaj birdoj ĉeestas en la *Massif du Mbam*. Ĝi ankaŭ estis registrita el arbarkovritaj restaĵoj en la Bamendaj Altebenaĵoj en la Okcidenta Alta Altebenaĵo. Ĝi loĝas en montaj arbaroj, ĉu primaraj arbaroj ĉu sekundaraj arbaroj kie multaj altaj arboj povis resti, provizante la fruktojn, kiujn ĝi bezonas. Ĝia altituda gamo estas inter 2 200 kaj 2 600 m.

## Statuso
La Internacia Unio por la Konservo de Naturo taksas, ke estas inter 2 500 kaj 10 000 individuoj disige inter fragmentaj populacioj kaj ke la nombro de birdoj malpliiĝas. La ĉefa kaŭzo de la malkreskanta populacio estas habitatperdo, plejparte pro arbaraj incendioj, sed ankaŭ pro senarbarigo por agrikulturo kaj paŝtado, kaj pro lignoekstraktado kaj kolektado de brulligno. Ili emas ne pluvivi en arbarfragmentoj, estante malvolontaj transiri senarbarigitajn areojn. La birdoj ankaŭ estas ĉasataj pro siaj plumoj, kiujn la lokaj vilaĝanoj uzas en ceremonioj. Pro ĉiuj ĉi kialoj, la IUCN taksis ilian konservan statuson kiel "endanĝerigita specio".

## Referencoj
* *Birds of Africa South of the Sahara* de Ian Sinclair kaj Peter Ryan 
* Del Hoyo, Elliott and Sargatal (eld.), *Handbook of the Birds of the World, Vol 4*, 

## Eksteraj ligiloj
* 
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Flash

**Flash** aŭ **The Flash** povas rilati al:

* Adobe Flash
* Flash (komikso)
* The Flash (filmo)

Kategorio:Apartigiloj
Flash (komikso)

*La* **Fulmo** () estas la nomo de pluraj fikciaj superherooj aperantaj en bildstrioj eldonitaj de *DC Comics*. Kreita de la aŭtoro Gardner Fox kaj la artisto Harry Lampert  la originala Fulmo unue aperis en *Flash Comics* #1 (januaro 1940).

La Fulmo havas la kapablon vojaĝi pli rapide ol la lumrapido kaj uzi superhomajn refleksojn, kio spitas iujn leĝojn de fiziko. Ĝis nun, kvar roluloj posedis la kapablon disvolvi superrapidecon kaj agis sub la pseŭdonimo Flash: Jay Garrick (1940), Barry Allen (1956–1985, 2017–nun), Wally West (1986), kaj Bart Allen (2006). Antaŭ ol surmeti la kostumon kaj preni la nomon Flash, Wally West estis la protektito de Barry Allen kaj uzis la nomon **"** Kid Flash **"** (televidserioj kaj desegnofilmaj versioj).

La dua enkarniĝo de Flash, Barry Allen, estas konsiderata la unua heroo de la Arĝenta Epoko de bildstrioj, kaj li restas unu el la plej popularaj herooj *de DC Comics*. Ĉiu versio de Flash estis ŝlosila membro de almenaŭ unu el la tri ĉefaj teamoj *de DC* : la *Justice Society of America* (Justeca Societo de Usono), la *Justice League* (Justecligo), kaj la *Teen Titans* (Adoleskaj Titanoj). Wally West ĵus realiĝis al la Justice League (Justecligo), kaj Barry Allen revenis al la vivo en la paĝoj de la interkruciĝa serio Final Crisis (Final Crisis). 

La Fulmo estas proksima amiko de pluraj superherooj, kiuj uzis la pseŭdonimon Green Lantern. Plej rimarkinde, la amikecoj inter Jay Garrick kaj Alan Scott ( la Ora Epoko Green Lantern ), Barry Allen kaj Hal Jordan (la Arĝenta Epoko Green Lantern), Wally West kaj Kyle Rayner (la moderna Green Lantern), kaj Jordan kaj West.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Superherooj
Kategorio:Fikciuloj
Ruĝkresta turako

**Ruĝkresta turako** (*Tauraco erythrolophus*) estas mezgranda verda specio de turakoj, grupo de afrikaj membroj de la familio de Musofagedoj, ene de grupo de afrikaj *otidimorphae*. Ĝi estas fruktomanĝa birdo endemia de okcidenta Angolo. Ĝia krio sonas iom kiel ĝangala simio.

## Aspekto 
La Ruĝkresta turako pezas 210-325 g kaj estas 45–50&nbsp;cm longa. Ĝi aspektas simila al la Banermana turako, sed diferenciĝas en kresto kaj vizaĝkoloroj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Ĝi havas, kiel la nomoj sugestas, ruĝan kreston kaj en kapoverto kaj en nuko kun tre fajnaj blankaj plumpintoj. La vizaĝo estas blanka kontraste kun ruĝa okulringo kaj flava dika kaj mallonga beko. La kolo kaj brusto estas helverda, la ventro kaj kruroj pli malhelaj. La flugilkovriloj estas malhelverdaj kun bronzaj briloj, dum la flugoplumoj estas malhelruĝaj. La longa vosto estas malhelblua.

## Kutimaro 
Ili videblas en aroj de ĝis 30 birdoj, aŭ en paroj. Ili kutime restas en arboj, nur malsuprenirante por manĝi aŭ trinki.

## Voĉo
Profunda bojada voĉo. La voko de la ino estas iomete pli alttona ol tiu de la masklo. Ili estas tre laŭtemaj, precipe ĉe tagiĝo.

## Bildaro

Image:Red-crested Turaco RWD.jpg|Ĉe San Diego Zoo, Usono
image:Tauraco erythrolophus.JPG|Ĉe Weltvogelpark Walsrode, Germanio
image:Zuliz.JPG|Ĉe Safariparko de Pombia, Italio
image:RedCrestedTuracoHead.jpg|Ĉe Bestoĝardeno Brevard, Florido
image:Turaco-bird-leipzig-zoo.jpg|Ĉe Zoo de Lepsiko, Germanio.

## Referencoj
* *Birds of Africa South of the Sahara* de Ian Sinclair kaj Peter Ryan 
* Del Hoyo, Elliott and Sargatal (eld.), *Handbook of the Birds of the World, Vol 4*, 

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
.net

**.net** estas ĝenerala domajno de plej alta nivelo. Ĝi estis kreita la 1-an de januaro 1985, kaj komence celis ĉefe por provizantoj de interretaj servoj,  sed nun estas uzata tra diversaj industrioj. 

Nuntempe, **.net-** domajnoj estas uzataj por preskaŭ ĉiu speco de komerco kaj retejo. Ĝia alta rekono kaj familiareco igas ĝin farebla elekto por iu ajn, kiu deziras profesiaspektan domajnon. Tamen, ĉar neniam ekzistis striktaj limigoj, la domajno nun estas ĝeneraluzebla nomspaco. Ĝi restas populara inter retfunkciigistoj kaj estas konsiderata alternativo al la domajno .com.

La mallongigo *"net"* signifas " network " *(reto*) .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lernu.net

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de NET akreditita registristoj

* WHOIS-informoj pri la domajno .net en la retejo de IANA 

Kategorio:Ĝeneralaj domajnoj de plej alta nivelo
László Tringer

**László Tringer** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Tringer László** estas hungara psikiatro, neŭrologo, geriatro, psikologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Győrszentmárton.

## Biografio 
 maturiĝis en benediktana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1957, poste li akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Budapeŝto en 1963. Post la diplomo li laboris ĝis la pensiuliĝo en la ĉefurba psikiatria kliniko, dum li akiris psikiatrian kaj anesteziologian (1967), neŭrologian (1969), grupterapian kaj farmakologian (1980), psikologiajn (1981, 1983), psikoterapiajn (1984, 1993, 1994), adiktologian (1995) kaj geriatrian (2001) licencojn. En la lernojaro 1974 li studis en :en:Paris Descartes University, krome li akiris ankaŭ psikologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös, baldaŭ en 1990 li finis korespondan kurson en Teologia Akademio. En 1989 li estis levita profesoro, inter 1992–1994 li estis hospitalestro, poste ĝis 2004 klinikestro. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1979  antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li edziĝis en 1965, poste lia edzino naskis trifoje. Li ricevis premiojn inter 1992-2009.

## Elektitaj kontribuoj 
* *The Depressive Neurosis.* (1991)
* *Gyógyító beszélgetés* (1992, 5-foje eldonita)
* *A pszichiátria tankönyve* (2001, 2010)
* *Sürgősségi ellátás a pszichiátriában.* (2003)
* *A pszichiátria tankönyve* (2004)
* *Rosszkedv, szomorúság, depresszió* (kunaŭtoro, 2004)
* *A rehabilitáció gyakorlata* (kunaŭtoro, 2006)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj geriatroj
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
The Conversation

***The Conversation*** (esperantigita **La Konversacio** aŭ **Dialogo**) estas usona suspensfilmo el 1974, reĝisorita de Francis Ford Coppola. La rakonto pri subaŭskulta specialisto (Gene Hackman), kiu implikiĝas en murdo pro siaj spionaj agadoj, gajnis la Grandpremion ĉe la 27-a Festivalo de Cannes kaj ricevis tri Oskar- nomumojn. Kvankam ĝi ne sukcesis akiri kritikistaplaŭdon, la filmo nun estas konsiderata klasikaĵo *de Nova Holivudo.*

La centra temo de la filmo estas la paranojo, kiu regis en Usono dum la  Watergate-skandalo.

La filmo gajnis al la reĝisoro la Palme d'Or (Coppola gajnis la saman premion kvin jarojn poste pro la dramo *Apocalypse Now*), kaj en 1995, la filmo estis enkondukita en la National Film Registry.  La filmo estis nomumita por Akademia Premio por Plej Bona Filmo, sed Coppola malvenkis kontraŭ si mem, gajnante la premion pro The Godfather Part II.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *The Conversation* eseo de Peter Keough ĉe Nacia Filmo Registry
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1974
Kategorio:Filmoj de Paramount Pictures
Kategorio:BAFTA premiitaj filmoj
Viktor Dragunskij

**Viktor Juzefoviĉ DRAGUNSKIJ** (; naskiĝis la 1-an de decembro 1913 en Novjorko, Novjorkio; mortis la 6-an de majo 1972 en Moskvo) estis rusa-soveta verkisto kaj scenaristo. Li estas aŭtoro de rakontoj kaj noveloj, inkluzive de la plej populara serio, *Rakontoj de Deniso* (), kiu fariĝis klasikaĵo de la sovetia porinfana literaturo. Ili ankaŭ estis inkluditaj en la listo de "100 libroj", kiujn la Ministerio pri Edukado kaj Scienco de la Rusia Federacio rekomendis al lernantoj por memstara legado.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sovetiaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj porinfanaj verkistoj
José Jerí

**José Enrique Jerí Oré** (n. la 13-a de novembro 1986 en Limo) estas eksa perua advokato kaj politikisto. Ekde la 10-a de oktobro 2025 gxis la 18-an de februaro 2026, li servis kiel Prezidanto de la Respubliko Peruo, ekoficinte per konstitucia sinsekvo post la deklaro de prezidenta vakantaĵo kontraŭ Dina Boluarte fare de la Kongreso de la Respubliko.  Li estas la oka perua prezidanto en malpli ol jardeko, la tria plej juna kaj la unua naskita en la miljara generacio. 

Antaŭe, li estis Prezidanto de la Kongreso de la Respubliko por la jara sesioperiodo 2025-2026, postenon kiun li tenis de la 26-a de julio 2025 ĝis sia ascendo al la prezidanteco. Li ankaŭ estis kongresano de la respubliko reprezentante Limon por la parlamenta periodo 2021-2026, post ekofici kiel anstataŭanto por Martín Vizcarra. Li estas membro de la politika partio *Somos Perú*. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prezidantoj de Peruo
Kategorio:Peruaj politikistoj
Otidimorphae

***Otidimorphae*** estas klado de birdoj kiu enhavas la ordojn *Cuculiformes* (kukoloj), *Musophagiformes* (turakoj), kaj *Otidiformes* (otidoj) identigitaj en 2014 per genoma analizo. George Sangster kaj kolegoj en 2022 nomis la kladoj uniigante turakojn kaj otidojn kiel ***Musophagotides***, difinante ĝin *PhyloCode* kiel "la malplej inkluda kronklado enhavanta *Otis tarda* kaj *Musophaga violacea*, sed ne *Grus grus* aŭ *Mesitornis variegatus*".

Kvankam la otidoj ŝajnas esti parencaj al la turakoj, aliaj genetikaj studoj trovis, ke la kukoloj estas pli proksimaj al la otidoj ol la turakoj estas.

## Notoj 
Kategorio:Bestaj ordoj
Enmigrada kaj Dogana Efikado de Usono

**Usona Enmigrada kaj Dogana Envigo** (, akronime **ICE**, prononcata /aɪs/) estas agentejo de la Usona Departemento de Interna Sekureco respondeca pri devigado de usonaj doganaj kaj enmigradaj leĝoj, protektado de federaciaj konstruaĵoj, kaj devigado de leĝoj surmare kaj en la aero. ICE, kiu havas ĉirkaŭ 20 000 dungitojn, estas parto de la Administracio pri Limoj kaj Transporta Sekureco de la Departemento de Interna Sekureco.

ICE konsistas el du ĉefaj kaj apartaj juraj komponantoj: Enketoj pri Interna Sekureco (HSI) kaj Operacioj pri Devigo kaj Forigo (ERO), krome tri subtenaj dividoj: Programa Administrado kaj Administrado, Oficejo de la Ĝenerala Konsilisto (OPLA), kaj Oficejo de Profesia Respondeco (OPR). ICE havas naciajn oficejojn tra Usono kaj branĉoficejojn ĉe gravaj usonaj diplomatiaj misioj eksterlande.

ICE konsistas el la jenaj funkciaj fakoj:

* *Oficejo de Enketoj* - esploras doganajn kaj enmigrad-rilatajn deliktojn, inkluzive de homa kontrabandado, drogo, armilkontrabando, kontraŭleĝaj armileksportoj, monlavado, komerca fraŭdo, intelektapropraĵaj malobservoj, ciberkrimo, enmigradkrimo kaj homaj-rajtoj-malobservoj.
* *Oficejo de Aresto kaj Forigo* - antaŭenigas publikan sekurecon kaj nacian sekurecon per deportado deportitaj fremduloj.
* *Oficejo de Federacia Generala Leŭtenanto-Servo* - antaŭenigas fidon je civilaviado per deplojado de armitaj generalaj *leŭtenantoj* sur pasaĝeraviadiloj por detekti, malinstigi kaj kontraŭbatali krimajn agojn kontraŭ usonaj aviadiloj, flughavenoj, pasaĝeroj kaj skipo.
* *Oficejo de Federacia Protekta Servo* - konservas sekurecon kaj ordon en pli ol 8,800 federaciaj konstruaĵoj.
* *Oficejo de Inteligenteco* - kolektas, analizas kaj disvastigas strategian kaj taktikan inteligentecon por la aliaj funkciaj sekcioj de ICE kaj la Departemento de Enlanda Sekureco.

En ĝia regula funkciado ICE okupiĝas pri la jenaj taskoj

* la batalo kontraŭ kontraŭleĝa enmigrado
* la batalo kontraŭ seksa perforto kontraŭ neplenaĝuloj, la distribuado de infanpornografio, homa trafiko por seksa ekspluatado (vidu sekssklaveco (Q875521)), ktp.
* la batalo kontraŭ kopirajta malobservo

Ekzemple, ĝi konfiskas domajnajn nomojn en zonoj administrataj de usonaj organizaĵoj (ekz.,.com,.net,.org) de retejoj kiuj, laŭ la opinio de ICE, ne konformas al usona juro, kaj petas la ekstradicion de iliaj administrantoj.

Personaro de ICE (specialaj agentoj kaj oficiroj) ne patrolas la usonan limon; tiun rolon plenumas la Usona Limpatrolo. ERO kaj HSI funkcias kiel du sendependaj policagentejoj kaj havas tute apartajn misiodeklarojn. HSI fokusiĝas al interrompado de transnacia krimo, dum ERO respondecas pri la aresto, aresto kaj forigo de senpaperaj enmigrintoj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Usona Enmigrada kaj Dogana Observigo en la *Federala Registro*
* Usonaj Doganoj kaj Landlima Protekto

Kategorio:2003 en Usono
Kategorio:Organizaĵoj en Usono
John Savage (aktoro)

**John SAVAGE** (naskita la 25-an de aŭgusto 1949) estas usona aktoro, konata pro siaj roloj en la filmoj *The Deer Hunter* (1978), *The Onion Field* (1979), *Hair* (1979), kaj *Salvador* (1986). En televido, li estas konata pro sia rolo kiel Donald Lidaker en la serio Black Angel.

Li ĉefrolis en la filmoj *Do the Right Thing* (1989) kaj *Summer of Sam* (1999) de Spike Lee, kaj estis vicreĝisoro sur la filmaro de *Malcolm X* (1992). 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Venenado per cianido

**Cianida veneniĝo** estas akuta ebriiĝo kaŭzita de la konsumado de cianidaj komponaĵoj en danĝeraj kvantoj.

Fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcentoj, cianidoj estis vaste uzataj por insektokontrolo, militaj celoj, ekzekutoj kaj krimaj celoj (fare de krimuloj pro murdo). Cianido estis la bazo por la fifama gaso "Zyklon B", uzata de la nazioj en koncentrejoj por amasmurdo.

**Hidrocianita veneniĝo** estas la aro de signoj kaj simptomoj, kiuj rezultas de la eniro de hidrocianita acido (HCN), ankaŭ nomata prusa acido aŭ formika nitrilo, en la korpon.

Hidrocianita acido estas klara, tre volatila likvaĵo, solvebla en akvo kaj alkoholo. Ĝia odoro estas tre karakteriza kaj estas priskribita kiel simila al tiu de amaraj migdaloj.

## Vidu ankaŭ 
* Amygdalin
* Anaerobia glycolysis
* Lactic acidosis
Kategorio:Neŭrotoksinoj
Kategorio:Cianidoj
Egidio de Asizo

**Egidio de Asizo** estis unu el la originaj kunuloj de Francisko el Asizo kaj okupas ĉefan lokon inter ili. Sankta Francisko nomis lin "La Kavaliro de nia Ronda Tablo".

Unu el la originalaj kunuloj de Sankta Francisko. Li ankaŭ estas konata kiel Beato Egidio kaj tenas la plej altan rangon inter la kunuloj de Sankta Francisko, "La Kavaliro de Nia Ronda Tablo", kiel Sankta Francisko nomis lin. Nenio estas certa pri liaj antaŭaj faroj aŭ frua vivo. En aprilo 1209, movita de la ekzemplo de du eminentaj Asizaj kunuloj, kiuj fariĝis la unuaj sekvantoj de Sankta Francisko, Egidio petegis permeson por aliĝi al ilia malgranda grupo.

Kaj en la festo de Sankta Georgo, li surmetis malriĉan kutimon, kiun Sankta Francisko petis por li. Preskaŭ tuj poste, li ekiris kun Sankta Francisko por prediki en la Markio de Ankono. Li akompanis la sanktulon al Romo kiam la unua Regulo estis parole aprobita de Inocento la 3-a, kaj ŝajnas, ke li tiam ricevis la klerikalan tonsuron. Ĉirkaŭ 1212, Egidio pilgrimis al la tombo de Sankta Jakobo, en Kompostelo, Hispanio.
[eta|maldekstre|250px|La papo [Inocento la 3-a aprobante la statusojn de la Franciskana Ordino.]]
Baldaŭ post sia reveno al Asizo, li ekiris al Jerusalemo por adori la Sanktajn Lokojn, vizitante survoje hejmen la italajn sanktejojn de Sankta Mikaelo sur Monto Gargano kaj Sankta Nikolao, en Bari. Pli malfrue, ni renkontos lin en Romo kaj eĉ poste en Tunizo. Dum tiuj vojaĝoj, Egidio ĉiam klopodis akiri, per mana laboro, la manĝaĵojn kaj ŝirmejojn, kiujn li bezonis.

En Ankono, li faris junkajn korbojn; en Brindizio, li portis akvon kaj helpis entombigi la mortintojn; en Romo, li hakis lignon, faris uzon de la vinpremilo kaj kolektis juglandojn; dum sia gastado ĉe kardinalo en Rieti, li insistis pri balaado de la domo kaj purigado de la tranĉiloj. Atenta observanto de homoj kaj eventoj, Egidio akiris multan valoran scion kaj sperton dum tiuj vojaĝoj, kiujn li bone utiligis.

Ĉar li ne maltrafis okazon prediki por la popolo. Liaj predikoj, se oni povas nomi ilin tiel, estis mallongaj kaj sinceraj konversacioj, plenaj de hejmeca saĝo; li neniam ŝparis vortojn, sed parolis al ĉiuj kun apostola libereco. Post kelkaj jaroj da agado, Egidio estis asignita de Sankta Francisko al la ermitejo de Fabriano, kie li komencis vivon de kontemplado kaj ekstazo, kiu daŭris kun rimarkinda kresko ĝis lia morto.

Estis en 1262, je la kvindek-dua datreveno de lia akcepto en la Ordinon de la Minoraj Fratoj, ke Egidio mortis, jam honorata kiel sanktulo. Lia nememorebla kulto estis konfirmita de Pio la 6-a, kaj lia festotago estas celebrata la 23-an de aprilo.

## Vidu ankaŭ
* Pierre de Corbeil (1150-1222) franca kleriko kaj profesoro pri teologio
* Inocento la 3-a (1160-1216) papo
* Ludoviko la 9-a (1214-1270)
* Sankta Bonaventura (1217-1274)
* Pio la 6-a (1717-1799) papo

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1190
Kategorio:Mortintoj en 1262
Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Kategorio:Mortintoj en Italio
Kategorio:Italaj religiuloj
Kategorio:Italaj sanktuloj
Kategorio:Italaj franciskanoj
Eksterjura hommortigo

**Eksterjura hommortigo** estas, laŭ internacia humanitara juro, kazo de malobservo de homaj rajtoj, kiu konsistas el la konscia mortigo de persono fare de publika oficisto (d:Q3796928), kiu fidas je la povo de ŝtato por pravigi la krimon, sen trairi ian juran proceson.

Ĝi apartenas al la ĝenro de krimoj kontraŭ personoj kaj posedaĵoj protektitaj de internacia humanitara juro. Se la ekzekuto estas farita de homamaso, ĝi nomiĝas linĉado. Ekzekuto fare de agentoj de la ŝtato estas konsiderata eksterjura kiam ĝi ne falas ene de la jenaj parametroj:

* Memdefendo.​
* En batalo ene de armita konflikto.
* La racia, necesa kaj proporcia uzo de forto por devigi la leĝon.
* Pro malzorgemo, nekompetenteco, neglekto aŭ malobservo de regularoj.

La preventado de eksterjuraj ekzekutoj estis adoptita la 15-an de decembro 1989 de la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj laŭ Rezolucio 44/162.  Ĉi tiu rezolucio ankaŭ establas la respondecojn, kiujn Ŝtato devas supozi por preventi tiajn mortigojn, kiuj estas: 

* Establante jurajn malpermesojn pri tiaj ekzekutoj.
* Malhelpu ilin certigante kontrolon super oficistoj rajtigitaj laŭleĝe uzi forton kaj pafilojn.
* Certigu la protekton de personoj riskantaj tiajn ekzekutojn kaj malpermesi al altrangaj oficistoj rajtigi aŭ inciti ilin.

## Referencoj
Kategorio:Kontraŭterorisma milito
Kategorio:Organizita krimo
Kategorio:Politiko
Helikomanĝa malagaskukolo

**Helikomanĝa malagaskukolo** aŭ **Delalandea malagaskukolo** (*Coua delalandei*) estas formortinta specio de ne-parazita kukolo el Madagaskaro. 

Ĝi estis konata al la scienco kiel ekzistanta birdo nur dum tre mallonga tempo komence de la 19-a jarcento. Ekzistas iu malkonsento pri ĝia areo de ĉeesto: kvankam estis asertoj, ke la birdo ankaŭ troviĝis en la areo de Fito kaj Maroantsetra same kiel proksime de Toamasina (Tamatave), t.e., la marbordaj regionoj de norda Provinco Toamasina, ĉiuj specimenoj kun bonaj lokecaj datumoj estas de la enmara insulo Nosy Boraha. 

Kiel la ordinara nomo sugestas, terhelikoj estas ŝatata manĝaĵo de ĉi tiu specio.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Madagaskaro
Sanktahelena kukolo

**Sanktahelena kukolo** (*Nannococcyx psix*) estas formortinta specio de kukolo el insulo Sankta Heleno en Suda Atlantiko. Oni konfirmis, ke ĝi ekzistis pro unusola humero. Kompare kun aliaj kukoloj, ĝi estis relative malgranda kaj probable ĝi vivis en arbaroj de la insulo de Sankta Heleno. Ilia formorto estis okazigita kiel rezulto de senarbarigo en la insulo en la 18-a jarcento.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Sankta Heleno
John Cazale

**John Holland CAZALE**  / k ə ˈ z æ l / (naskita la 12-an de aŭgusto 1935 en Bostono, Masaĉuseco - mortis la 13-an de marto 1978 en Novjorko) estis usona aktoro, konata pro siaj roloj kiel Fredo en la triparta filmo *The Godfather* kaj kiel Stan en la vjetnama filmo *The Deer Hunter*.

Aliaj rimarkindaj filmoj, en kiuj li ĉefrolis, inkluzivis *Dog Day Afternoon* kun Al Pacino kaj *The Conversation* kun Gene Hackman. Cazale nur sukcesis aperi en kvin filmoj antaŭ sia morto en 1978.

La teatra produktoro Joseph Papp nomis Cazale "mirinda intelekto, eksterordinara persono kaj bona, dediĉita artisto".  David Thomson skribas, ke "Estas la vivoj kaj verkoj de homoj kiel John Cazale, kiuj igas kinematografian viziton inda." 

Dokumenta tributo al Cazale, *I Knew It Was You*, estis montrita ĉe la 2009 Filmfestivalo de Sundance prezentante intervjuojn kun Pacino, Meryl Streep, Robert De Niro, Geno Hackman, Richard Dreyfuss, Francis Ford Coppola, Sidney Lumet kaj Steve Buscemi.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Krotofagenoj

**Krotofagenoj** (*Crotophaginae*) estas malgranda subfamilio, ene de la kukolfamilio Kukoledoj, de kvar gregemaj birdo-specioj kiuj vivas en Ameriko. Ili estis previzore klasitaj kiel familio *Crotophagidae* (Krotofagedoj).

La subfamilio estas rimarkinda pro la evoluo de kunlabora reproduktado, kie pluraj inoj demetas ovojn en komuna nesto. Ĝi enhavas la tri aniojn kaj la gvirkukolon.

Inter la anioj, ekzistas konsiderinda vario en nestokutimoj. Unu specio, la pli granda anio (*Crotophaga major*) demetas 2 aŭ 3 ovojn, dum la sulkobeka anio (*C. sulcirostris*) demetas sep. Tamen la Krestobeka anio (*C. ani*) dividas unu neston inter pluraj inoj, kun ĝis 29 ovoj en unu nesto. La kovado daŭras 15 tagojn por ĉi tiu specio.

## Sistematiko
Kvar specioj konsistigas la subfamilion, nome la gvirkukolo (*Guira guira*) kaj la tri membroj de la genro *Crotophaga* konataj kiel anioj. Studo de la krania ostologio kaj mitokondria DNA donas la saman filogenezon, nome ke la Krestobeka anio kaj sulkobeka anio estas la plej proksimaj parencoj unu de la alia, kun la pli granda anio kiel parenca kaj la gvirkukolo kiel pli frua branĉo de la grupo.

## Distribuado kaj habitato
La membroj de la familio varias de Florido en la nordo, tra Centrameriko kaj Karibio kaj tra Sudameriko suden ĝis Rio Negro en Argentino, en malfermaj vivejoj.

## Referencoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Aurelian Crăiuțu

**Aurelian CRĂIUȚU** estas ruman-usona politiksciencisto, profesoro pri politika teorio ĉe la Universitato de Indianao en Bloomington, Usono. Li estas konata pro siaj esploroj pri politika filozofio, historio de politikaj ideoj kaj la klasika kaj moderna liberalismo.

Crăiuțu ĉefe laboras pri politika teorio, kun speciala intereso pri la historio de politikaj ideoj, politika filozofio, kaj la doktrinoj de klasika kaj moderna liberalismo. Li estas rekonata kiel unu el la ĉefaj fakuloj pri la temo de modereco (*moderation*) en politika pensado, kaj ofte esploras la signifon de ekvilibro, racio kaj civitana virto en epokoj de ekstremismo kaj ideologiaj polusiĝoj.

## Akademia biografio 
Crăiuțu diplomiĝis kun honoro pri ekonomiko ĉe la Akademio pri Ekonomiaj Studoj en Bukareŝto en 1988. Li poste daŭrigis siajn studojn en Francio, ĉe la Universitato Rennes I (1990–1991), kaj estis Fulbright-gastesploristo ĉe la Universitato de Tenesio en Knoxville (1993–1994). En 1999 li akiris sian doktoran diplomon (Ph.D.) pri politika teorio ĉe la Universitato Princeton, kun disertacio titolita *The Difficult Apprenticeship of Liberty: Reflections on the Political Thought of the French Doctrinaires* (“La malfacila lernado de libereco: reflektadoj pri la politika penso de la francaj doktrinuloj”). Pro tiu verko li ricevis la Leo Strauss Award de la Usona Asocio pri Politikscienco (APSA) en 2000, por la plej bona doktora tezo en politika filozofio de 1998–1999. Liaj doktoraj gvidantoj estis George Kateb kaj Alan Ryan.

## Ĉefaj verkoj 
* *Elogiul libertăţii: Studii de filosofie politică* (Iaşi: Polirom, 1998)
* *Liberalism under Siege: The Political Thought of the French Doctrinaires* (Lanham, Md: Lexington Books / Rowman & Littlefield, 2003)
* *Le Centre introuvable: la pensée politique des doctrinaires français sous la Restauration*, trad. Isabelle Hausser (Parizo: Éditions Plon, 2006)
* *Elogiul moderaţiei* (Iaşi: Polirom, 2006)
* *A Virtue for Courageous Minds: Moderation in French Political Thought, 1748–1830* (Princeton University Press, 2012)
* *Faces of Moderation: The Art of Balance in an Age of Extremes* (University of Pennsylvania Press, 2017)
* *Why Moderation? Letters to Young Radicals* (Cambridge University Press, 2023)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1966
Kategorio:Eseistoj
Neomorphus

***Neomorphus*** aŭ **amerikaj grundokukoloj** estas genro de surgrundemaj kukoloj en la familio Kukoledoj. Malgraŭ ilia relativa grandeco, ili estas tre diskretaj kaj malofte vidataj. Ili estas limigitaj al la humidaj primaraj arbaroj en la Neotropiko, kaj malgraŭ ilia simila aspekto, ili ne estas proksime parencaj al la aziaj grundkukoloj de la genro *Carpococcyx*.

## Specioj
## Referencoj 
* *The Illustrated Encyclopedia of BIRDS* eldonita de Dr. Christopher M. Perrins ISBN 0-13-083635-4
* ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia* eldonita de Michael Hutchins ISBN 0-7876-5785-9
* *Handbook of Birds of the World* eldonita de Josep del Hoyo et al. ISBN 84-87334-22-9
* *Smithsonian: Birds of North America'' de Fred J. Alsop III ISBN 0-7894-8001-8

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Motiva parolanto

**Motiva** aŭ **Instiga parolanto** estas profesia publika **parolanto**, kies paroladoj celas instigi kaj inspiri aŭdantaron. Tiaj parolantoj povas provi defii aŭ transformi la pensmanieron, kaj rezulte agado, de siaj aŭdantaro. La parolado mem estas populare konata kiel **instiga parolado** 

Motivaj parolantoj povas fari paroladojn en lernejoj, altlernejoj, preĝejoj, kompanioj, korporacioj, registaraj agentejoj, konferencoj, komercfoiroj, pintkunvenoj, komunumaj organizoj kaj similaj medioj. 

## Elstaraj personecoj 
Kelkaj instigaj parolantoj atingis konsiderindan popularecon, famon kaj riĉaĵon.

* Tom Avery
* Steve Beck
* David Brent
* Les Brown
* Jack Canfield
* Deepak Chopra
* Wayne Dyer
* Ed Forman
* Chris Gardner
* Antonio Robbins
* Jim Rohn
* Nick Vujicic
* Jessica Cox
* Richard Brodie (iama manaĝero de Mikrosofto)
* Jonas Deichmann
* Jack Canfield

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* TED (prelegoj)

Kategorio:Populara psikologio
U Glosa Jurnali

***U Glosa Jurnali*** estas gazeto verkita de Vicente Costalago en Gloso. Ĝi estis publikigita unuafoje en majo 2025.

## Sekcioj 
La ĵurnalo enhavas la jenajn sekciojn:
* La vortoj de la redaktantoj
* Literatura angulo
* Citaĵoj
* Interlingvistika angulo
* La gravaj libroj de nia mondo (ekde numero 3)
* Kurioza rakonto

## Eksteraj ligiloj 
* Numera 1
* Numera 2
* Numera 3
* Numera 4

Kategorio:Gloso
Kategorio:Gazetoj
Alice Pártos

'*** [alis pArtoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pártos Alice*' estis hungara balneologo, reŭmatologo, membro de Rondo Galilei. Ŝia edzo estis Aurél Bernáth, ŝia bofilo estis Albert Szobor.

 naskiĝis  en Pécs, ŝi mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Ŝi studis en Germana Universitato de Prago, poste en Berlino. Scienca Universitato Erzsébet validigis ŝian diplomon en 1926, poste ĝis 1938 ŝi estis balneologo en Piešťany, poste en hungara privata sanatorio. Inter 1945–1966 ŝi estis balneologo en kuracbanejo en Budapeŝto, samtempe ĉefkuracisto en instituto. Ŝia ĉefago estis resanigi la reŭmatologajn malsanojn. Ŝi edziniĝis en 1926, naskis filinon en 1953 kaj ricevis premion en 1953. En 1966 ŝi mortigis sin.

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj balneologoj
Kategorio:Hungaraj reŭmatologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
MiSimpliBio

***MiSimpliBio*** estas projekto (blogo kaj YouTube-kanalo) centrita je enhavo en la artefarita lingvo Gloso. Ĝi prezentas blogajn afiŝojn, lingvajn komentojn, eseojn kaj filmetojn en Glosa, celantajn antaŭenigi la lingvon kaj kreskigi ĝian komunumon.

## Projekto 
La projekto komenciĝis en 2025.

La blogo havas artikolojn rilatajn ĉefe al Gloso, sed oni atendas, ke ĝi havos artikolojn pri aliaj temoj.

La YouTube-kanalo havas mallongajn filmetojn ĝis 5 minutojn pri artefaritaj lingvoj.

## Signifo 
*MiSimpliBio* estas parto de la lastatempa emerĝanta ondo de cifereca enhavo en Gloso, kompletigante pli malnovajn presitajn aŭ komunumajn materialojn (revuojn, novaĵleterojn, forumojn).

La kanalo kaj blogo provizas novajn ellasejojn por lernantoj kaj parolantoj, kontribuante al eksponiĝo, praktiko kaj la evoluanta kulturo de Glosa uzado.

## Exteraj ligiloj 
* YouTube kanalo
* Blogo

Kategorio:Gloso
Steve Witkoff

**Steven Charles "Steve" WITKOFF** (naskita la 15-an de marto 1957, Bronkso, Novjorko, Usono) estas usona miliardulo, diplomato, investanto, dom-makleristo, advokato kaj filantropo. Li ankaŭ estas la fondinto kaj prezidanto de la Witkoff Grupo. Li komencis sian karieron kiel dom-maklerista advokato kaj poste transiris al dom-maklera investado kaj -konstruado.

Dum la unua prezidanteco de Donald Trump, li estis membro de la Grandaj Usonaj Ekonomiaj Reviviĝaj Industriaj Grupoj, kreitaj por kontraŭbatali la ekonomian efikon de la KOVIM-19-pandemio en Usono. En novembro 2024, la tiama novelektita prezidanto Donald Trump anoncis, ke li nomumos Witkoff kiel la usonan specialan senditon al la Proksima Oriento, kaj antaŭ ol ekofici, li ludis ŝlosilan rolon en negocado de batalhalto kaj ostaĝinterŝanĝo inter Israelo kaj Hamaso en januaro 2025.

Kiel speciala sendito, Witkoff samtempe kontrolas plurajn ŝlosilajn areojn — la militon en Gazao, la iranan nuklean programon, kaj la rusa-ukrainan militon (inkluzive de servado kiel intertraktanto kun Vladimir Putin). Pro tio, li ricevis la kromnomon "speciala sendito por ĉio", ĉar la amplekso de liaj respondecoj estas efektive ekvivalenta al tiu de la ministro pri eksterlandaj aferoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Witkoff.com

Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Usonaj negocistoj
Kategorio:Usonaj diplomatoj
Miri Regev

**Miriam “Miri” REGEV** (, naskita *Miriam Siboni*  en Kirjat Gat la 26-an de majo 1965) estas israela oficistino kaj politikistino (Likud). Regev estis Ministro pri Transportado en la kabineto de Netanjahu la 6-an ekde decembro 2022. Ŝi antaŭe okupis la postenon de majo 2020 ĝis junio 2021.

Ŝi plej laste funkciis kiel gazetara reprezentantino por la Israela Defendo-Trupo kun la rango de brigada generalo de junio 2005 ĝis julio 2007.  Ŝi estas membro de la Kneset ekde 2009 kaj estis Ministro pri Kulturo kaj Sportoj de majo 2015 ĝis majo 2020. 

Regev estas konata pro kelkaj polemikaj deklaroj kaj leĝprojektoj, kiuj faris internaciajn fraptitolojn. En 2012, Regev kaŭzis polemikon kiam ŝi nomis afrikajn enmigrintojn kanceraj tumoroj. Ŝi poste pardonpetis pro la deklaro.  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelaj politikistoj
Rosh HaAyin

'''Roŝ Ha'Ajin'* ( [ˌroʃ häˈʔä.in], signifante "fontokapo", ) estas urbo en Israelo, en la Centra Distrikto, situanta proksime de Petaĥ Tikva.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Okcidente de la urbo estas la fortikaĵo Antipatris kaj la fonto de la rivero Jarkon . Sudoriente estas la ruinoj de la fortikaĵo *Migdal Afek'' (Migdal Tzedek).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Israelo
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Cobán

**Cobán** (Kekĉie ''Kob'an*, esperantigita **Kobano**, plennome **Santo Domingo de Cobán**) estas urbo en Gvatemalo kaj la administra centro de la departemento Alta Verapaz kaj la municipo Cobán*.'' 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun . La urbo havas loĝantaron de proksimume 90 000. La loka loĝantaro estas ĉefe de majaa deveno.

Cobán estas la centro de granda regiono de kafplantejoj.

Ĉiun julion, oni celebras en Cobán la "Nacia Indiĝena Festivalo de Gvatemalo" (La Fiesta Nacional Indígena de Guatemala), folklora festivalo kiu inkluzivas beleckonkurson por elekti la indiĝenan belecreĝinon de Gvatemalo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Urboj de Gvatemalo
Francisco Morazán

**José Francisco MORAZÁN Quezada** (naskiĝis  la 3-an de oktobro 1792 en Tegucigalpo ; mortis la 15-an de septembro 1842 en San José ) estis hondura generalo kaj politikisto kiu estis la gvidanto de pluraj centramerikaj ŝtatoj en diversaj tempoj dum la turbula periodo de 1827 ĝis 1842. Kiel ŝtatisto kaj armea gvidanto en Mezameriko, li servis kiel prezidanto de la Centra Amerika Federacio, kaj en diversaj tempoj prezidanto de Honduro, Salvadoro, kaj Kostariko.

Francisco Morazán estis la plej grava kaj polemika prezidanto de la Centramerika Konfederacio dum ĝia mallonga ekzisto. Li batalis por konservi la koloniepokan unuecon de Centrameriko kaj por establi modernan, demokratian kaj federacian ŝtaton bazitan sur la principoj de la Franca Revolucio kaj la Usona Konstitucio. Dum iuj daŭre adoras lin kiel ĉampionon de centramerika unueco, demokratio kaj jurŝtato, aliaj konsideras lin politika fanatikulo, kies senkompromisa sinteno respondecis pri dek kvin jaroj da preskaŭ seninterrompa milita konflikto kaj, finfine, pri la falo de centramerika unueco.

En la politika areno, Francisco Morazán estis agnoskita kiel viziulo kaj granda pensulo, kaj li celis transformi Centramerikon en grandan kaj progreseman nacion. Li realigis plurajn liberalajn reformojn en la nova Federacia Respubliko de Centra Ameriko, inkluzive de gazetara, parollibereco kaj religiolibereco. Morazán ankaŭ limigis la potencon de la eklezio per sekularigado de geedzeco. 

Li malsukcese provis haltigi la disfalon de la federacio per perforto. Li estis kaptita kaj ekzekutita. Nacia heroo de Honduro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Karaktero de Ĝeneralo Morazán 

Kategorio:Rafael Carrera
Kategorio:Prezidantoj de Kostariko
Kategorio:Prezidantoj de Salvadoro
Kategorio:Prezidantoj de Honduro