open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Simfonia Eduka Fondaĵo

La **Simfonia Eduka Fondaĵo** () estas la filantropia filio de la Phi Mu Alpha Sinfonia muzika frataro.

## Misio
La misio de la Simfonia Eduka Fondaĵo estas riĉigi la vivojn de kolegiaj Simfonianoj kaj akceli muzikon en Usono per helpi lernitecon, instruadon, kaj la evoluo de gvidanteco kaj noblaj idealoj inter venontaj generacioj de muzikistoj kaj subtenantoj de muziko en Usono.http://www.sinfonia.org/SEF/about/default.asp

La misio estas plenumata per jene:
*La peto kaj intendanteco deca de materiaj kaj malmateriaj donacoj, ke estas akirata per jara kaj donaĵoj planataj kaj kampanjoj en subteno de programoj kvalitigantaj.
*Stipendioj por lernantoj kolegiaj por agnoski kaj instigi sukceson akademian.
*Subvencioj kaj premioj al individuo kaj ĉapitroj en subteno de projectoj, ke akceli la celoj edukaj de *Phi Mu Alpha Sinfonia*.
*Patroneco de programoj de eduka kaj gvidanteca evoluo.

## SEF stipendioj, subvencioj, kaj programoj
### Stipendioj
*Simfonia Eduka Fondaĵo (5 000 USD, 2 500 USD)
*James H. Patrenos Memora Stipendio (1 000 USD)
*W. Eldridge kaj Emily Lowe Stipendio (1 000 USD)
*Delta Iota Ekslernanta Stipendio (500 USD)

### Subvencioj
* Subvencioj de kompensoj por vojaĝoj kostoj
* Ĉapitro/Provinco pariganta subvencioj
* Subvencioj por eksterlandaj vojaĝoj
* Subvencioj por helpi esploradon

### Programoj
* Gvidanteca Instituto
* Simfonia Blovmuzikistaro

## Historio
La SEF komencis en 1954 kiel la ’’Sinfonia Foundation’’.  Dum ĝia unua kvindek jaroj, la SEF ŝanĝis ĝian direkton kelkfoje.  Ofte, la misio de la SEF estis pli orientiĝata al akceli muzikon en Usono, usonajn artistojn, kaj usonajn muzikajn profesiulojn.  En la 21-a jarcento, la misio de la SEF estas evoluanta pli orientiĝata al la evoluo de la povoj gvidantaj de la membroj kolegiaj de la frataro *Phi Mu Alpha Sinfonia*.  En 2003, la fondaĵo ŝanĝis ĝian nomon en la Simfonia Eduka Fondaĵo por liniigi pli proksime la nomon kun ĝia misio.

En 2006, la Direkcio de Kuratoroj dungis la unua Direktanto de Evoluo por kreskigi la dotecon de la fondaĵo kaj disetendi ĝiajn programojn.

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala retejo de la Sinfo,ia Eduka Fondaĵo (angle)
*Oficiala retejo de la frataro *Phi Mu Alpha Sinfonia* (angle)

Kategorio:Fondaĵoj
Kategorio:Usonaj muzikaj organizaĵoj
Rivero Casamance

**Casamance** [kasaMANS] estas rivero en suda Senegalo kiu fluas okcidenten ĉefe al la Atlantika Oceano de ĉirkaŭ 320&nbsp;km en longo – de kiuj 130&nbsp;km navigeblas. Casamance estas la ĉefa rivero de la regionoj de Kolda, Sédhiou kaj Ziguinchor – kolektive konataj kiel Casamance pro la rivero – inter Gambio kaj Gvineo-Bisaŭa (se la mapo de Senegalio aspektas kvazaŭ profila homa vizaĝo, Dakaro estus en la naspinto kaj Casamance en la mentono).

Estas pramŝipo ĉe Ziguinchor, unu el la plej gravaj urboj ĉe la rivero. Aliaj gravaj urboj aŭ urbetoj ĉe la rivero estas Goudomp, Sédhiou, Diatakunda, Tanae kaj Kolda.

La proksima grava estuaro sude estas tiu de la rivero Farim en Gvineo-Bisaŭa, kaj norde, la Rivero Gambio, nomiga de la ŝtato Gambio.

En la regiono de Casamance okazas ekde 1990 la konflikton de Casamance.

## Referencoj 
* Tiu artikolo estas traduko de la angla versio kiu siavice estas traduko de la Franclingva Vikipedia artikolo :fr:Casamance (fleuve).


Kategorio:Kazamanco
Kategorio:Riveroj en Senegalo
Solomija Kruŝelnicka

**Solomija KRUŜELNICKA** (1872-1952) estis renoma ukraina oper-kantistino kaj pedagogo. Ankoraŭ dum sia vivo ŝi estis agnoskita kiel la plej fama kantistino de la mondo.

Ŝi naskiĝis apud la Buĉaĉ, Ternopila provinco, poste loĝis apud Ternopilo, kie ŝi finis la klasikan gimnazion. 1891-1893 - studjaroj en Lviva konservatorio.

Kategorio:Ukrainaj kantistoj
Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1872
Kategorio:Mortintoj en 1952
Rivero Gambio

eta|dekstra|775ra|La okcidenta parto de la rivero Gambio, vidata el spaco. La linio montras la limon de la ŝtato Gambio.

[dekstra|eta|250ra|Rivero Gambio en la Nacia Parko [Niokolo-Koba]]

La **rivero Gambio** estas granda rivero de Afriko, kiu fluas laŭ 1,130 km el la ebenaĵo de Futa Ĝalon en norda Gvineo okcidenten al la Atlantika Oceano ĉe la urbo Banĝulo. Ĝi estas navigebla la duonon de sia longo.

La rivero estas konata ĉefe pro Gambio, la plej eta ŝtato en kontinenta Afriko, kiu konsistas nur el la suba duono de la rivero kaj ties du riverbordoj.

El Futa Ĝalon, la rivero fluas nordokcidenten en Tambacounda provinco de Senegalio, kie ĝi fluas tra la Nacia Parko Niokolo Koba, kaj poste ĝi ricevas la enfluon de la riveroj Nieri Ko kaj Kuluntu antaŭ eniri en Gambio ĉe Fatoto. Je tiu punkto la rivero fluas ĝenerale okcidenten, sed laŭ meandra iro kun nombro de meandraj lagoj, kaj je ĉirkaŭ 100 km el la marenfluo ĝi laŭgrade plilarĝiĝas, ĝis 10 km larĝe kiam ĝi trafas la maron.

Je la marenfluo de la rivero, ĉe Juffure, estas la Insulo James, fifama loko uzita por la sklava komerco, kiu estas nuntempe Monda Heredaĵo de UNESKO .

## Konekton kun 'Roots' 
Laŭ la romano de Alex Haley nome *Roots* (Radikoj), la rivero Gambio havigis unu el la sloŝiloj kiuj helpis lin rekonstrui sian amerikan genealogion reen al Afriko. La vortoj "Kamby Bolongo" estis inter malmultaj vortoj kiujn lia familio transdonis de generacio en generacion; li malkovris, ke *bolongo* estas "fluanta akvo" aŭ "rivero" en la Mandinka lingvo, tiele li konkludis, ke la frazo probable aludis al la rivero Gambio. Lia teorio estis konfirmita kiam li veturis tra Juffure, Gambio, en la norda riverbordo, kaj trovis, ke la parolaj familiaj historioj kongruis. La Mandinka lingvo ne havas fonemon /g/, do la rivero estas ankoraŭ prononcita "Kambija" pli ol "Gambia".

## Eksteraj ligiloj 
* Informaro kaj Fotoj pri rivero Gambio

Kategorio:Internaciaj riveroj en Afriko
Kategorio:Riveroj en Senegalo
Kategorio:Riveroj en Gambio
Kategorio:Riveroj en Gvineo
Kategorio:Banĝulo
Attila Seprődi Kiss

**SEPRŐDI KISS Attila**, origina nomo *Kiss Attila* (ŝepreo:di kiŝ) estis rumanuja hungara reĝisoro. Li naskiĝis en Sfântu Gheorghe la 17-an de februaro 1941 kaj mortis Budapeŝto la 1-a de aŭgusto 2008. Li estis la nepo de muzikfolkloristo János Seprődi.

## Biografio
Attila Seprődi Kiss finis en 1963 en la Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet, pli poste en 1970 Bukareŝto en la fako pri reĝisorado. Ekde 1970 li estis reĝisoro en Sfântu Gheorghe. Ekde 1986 li reĝisoras en Kecskemét, ekde 1988 en *Pupteatro Ciróka* de Budapeŝto.

## Reĝisoraĵoj ĉefaj 
*Harsányi Zs.: *A bolond Ásvayné*; 
*Caragiale: *Zűrzavaros éjszaka*; 
*Mrożek: *Emigránsok*;
*Füst M.: *Margit kisasszony*; 
*Slade: *Jövőre, veled, ugyanitt*;
* Erkel F.: *Hunyadi László*;
*Kocsis I.: *Árpádházi Szent Margit*; 
*Sütő A.: *Álomkommandó*;
*Csurka I.: *Deficit*.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Budinci

**Budinci**, hungare **Bűdfalva** estas vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Šalovci. Ĝis 1889 la oficiala hungara nomo estis **Büdincz**.

* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 285 m
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 9204
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la hungara landolimo (kontraŭe troviĝas Apátistvánfalva), laŭ flankovojoj.

## Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senĝene.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Trdkova

eta|280ra|Kapelo de Trdkova|ligilo=Special:FilePath/Kapela_v_Trdkovi_R.jpg
eta|dekstra|250ra|Kruco de Trdkova
**Trdkova**, hungare **Magasfok**, germane **Turken** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Kuzma. La historia hungara nomo estis *Türke*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 369 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 9263
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sub monto 404 m-ojn alta, ĉe la triopa limo slovena, hungara, aŭstra, laŭ flankovojoj.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 la menciitaj 3 landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.

## Vidindaĵoj 
* kapelo omaĝe al Kirilo kaj Metodo
* kruco 15 m-ojn alta
* monumento pri la landlimoj

## Trilanda punkto 
*  Felsőszölnök- Trdkova- Sankt Martin an der Raab

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Universal Studios

350ra|dekstra|eta|Nuna emblemo
**Universal Studios** (kelkfoje ankaŭ nomita **Universal Pictures** aŭ **Universal City Studios**), filio de NBC Universal, estas grava usona kina filmproduktad-firmao. Ĝiaj filmostudioj situas je la adreso 100 Universal City Plaza Drive en samkomunuma areo nomata *Universal City* en la kantono Los-Anĝeleso de Kalifornio, areo de 4,15 kvadrataj kilometroj komplete posedata de la firmao, kiu troveblas inter la urboj Burbank nordoriente kaj Los Anĝeleso je la aliaj flankoj.

Distribuado kaj aliaj oficoj situas en Novjorko. Universal estas la dua plej malnova usona filmostudio de Holivudo (Paramount Pictures, posedita de Viacom, estas pli aĝa je nur unu monato). La historia fondinto de Universal estis Carl Laemmle (*Karl Lämmle*), juda elmigranto el Germanio, fine de la 1900-aj jaroj.

## Rimarkindaj Filmoj 
## Rimarkindaj televidserioj 
Ne nur filmoj sukcesis por Universal, sed ankaŭ iuj televidserioj sukcesis por Universal.

* Columbo
* Kojak
* Magnum, P.I.
* Miami Vice
* Murder, She Wrote
* The A-Team
* Knight Rider
* Herooj
* House
* Malesperaj Dommastrinoj
* Kiel mi renkontis vian patrinon

Kategorio:Usonaj kinaj firmaoj
István Mátyus

**MÁTYUS István** (ma:tjuŝ) estis hungara kuracisto naskita en Kibéd en 1725 kaj mortinta en Marosvásárhely la 6-an de septembro 1802.

## Biografio 
István Mátyus havigis la diplomon de kuracisto en Utrecht. Li laboris en Göttingen, Marburg kaj Vieno. En 1757 li revenis kaj iĝis la ĉefkuracisto de Marosszék. Li lasis sian bibliotekon (1326 volumoj), presejon kaj domon al kolegio de Marosvásárhely. Li priokupiĝis ankaŭ korpotrejnadon korpedukadon kaj balneologio en la hodiaŭa senco.

## Verkoj 
**Diaetetika azaz a jó egészség megtartásának módját fundámentomosan eléadó könyv* (I – II., Kolozsvár, 1762 – 1766); 
**Ó és új diaetetica. . .* (I – VI., Pozsony, 1787 – 1793).

## Literaturo 
*Spielmann József – Horváth Miklós: Környezet-és munkaegészségtani kérdések M. I. munkáiban (Orsz. Orvostört. Kvtár Közl. Bp., 1958);
*László Ferenc: Az élelmiszerhigiénia első magyar művelői M. I. és Zsoldos János (Magy. Állatorv. L. 1964. 9. sz.).
*Spielmann József: *Másoknak világítva*. Mátyus István életregénye (biografia romano) (Bukarest, 1969);

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon
*hungare kun bildo

Matyus, I
Matyus, I
Matyus, I
Matyus, I.
Berkovci (Moravske Toplice)

**Berkovci**, hungare **Berkeháza** estas tre malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**, en municipo de Moravske Toplice.

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 249 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 9207
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
Berkovci situas sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo, laŭ traira flankovojo. Ĉe la hungara flanko Magyarszombatfa troviĝas.

## Historio 
Dum la hungara regado oni nombris en Berkeháza 33 domojn kaj 144 homojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. Inter 1941-1945 Berkeháza denove apartenis al Hungario, ekde 1991 al Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Bálint Csűry

**CSŰRY Bálint** (ĉyːri) estis hungara lingvisto, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1927) naskita en Egri la 13-an de februaro 1886 en Debrecen la 13-an de februaro 1941.

## Biografio 
La mezlernejon Bálint Csűry finis en Szatmárnémeti kaj en 1911 li havigis diplomon de hungara-latina lingvoj en Koloĵvaro, sekve ekde 1912 li instruis en la reformita gimnazio. En 1917 li doktoriĝis. Ekde 1932 li estis profesoro en Scienca Universitato István Tisza. En 1938 li estigis la instituton pri esplorado de dialektologio en Debrecen. En 1939-40 li redaktis la jarlibron *Magyar Népnyelv*. Kune kun Artturi Kannisto li eldonis la heredaĵon de Yrjö Wychmann, la vortarmaterialon pri la lingvo de ĉangohungaroj: *Wörterbuch des ungarischen Moldauer Nordcsángo und Hétfaluer Csángódialektes* (Helsinki, 1936). Liaj tradukaĵoj, lingvistikaj, etnografiaj, literaturhistoriaj artikoloj aperis en fakrevuoj.

## Verkoj 
* *Az ige* (Bp. 1910);
* *Teleki József gr. mint nyelvész* (Bp., 1909); Az ige (Bp., 1911);
* *A nyelvtudomány ismeretelméleti vizsgálata* (Besztercebánya, 1913);
* *Magyar lakodalom* (Vőfélykönyv; Kolozsvár, 1924);
* *Ifjabb Heltai Gáspár háromnyelvű szótára* (Bp. 1925);
* *A szamosháti nyelvjárás hanglejtésformái* (1925);
* *Néprajzi jegyzetek a moldvai magyarokról* (ETF 27. Kv. 1930);
* *Szamosháti Szótár* (I-II. 1935-36);
* *Einführung in die ung. Sprache* (Debrecen, 1936).
* *A népnyelvi búvárlat módszere* (Bp. 1936).

## Literaturo 
* Szabó T. Attila és Balassa Iván tanulmányai (Magy. Nyelvtud. Társ. kiadványai, Bp., 1941. 56. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Csury, B
Csury
csury, b.
Akvofalo de Pančava

**Akvofalo de Pančava** (legu panĉava) () estas la plej alta akvofalo en Ĉeĥio. Rojo Pančava kiu elfontas sur la Pančava herbejo (), kiu estas plataĵo en Gigantmontaro, trafalas rokan sojlon en Labský důl. La sojlo estas de glaciara deveno. Super la akvofalo troviĝas t.n. Rigardo de Ambrož. La akvofalo havas kelkajn ŝtupojn - ilia alteco estas (de supro): 36m, 40m, 23m kaj 20m. Ankaŭ ĉiu ŝtupo havas kaskadan karakteron kaj konsistas de aliaj subŝtupoj. Tuta deklivo de la akvofalo estas 45°.

## Aliro 
Dosiero:Szlak niebieski.svg, Dosiero:Szlak czerwony.svg - La akvofalo estas alirebla per ruĝ- kaj blumarkita (poste ruĝa) turistapiedvojo de urbo Špindlerův Mlýn.

## Vidu ankaŭ 
Listo de ĉeĥaj akvofaloj

## Fonto de informoj kaj bildo de akvofalo 
Paĝaro pri ĉeĥaj akvofaloj (ĉeĥe):
* http://www.vodopady.info/cz/krkonose/Krkonose.php?page=pancavsky

Pančava
Kategorio:Distrikto Semily
Kategorio:Akvokolekta areo de Elbo
Kamovci

**Kamovci**, hungare **Kámaháza** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Lendava.
eta|dekstra|280px|Municipo Lendava en Slovenio, kie Kamovci troviĝas

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 166 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 9223
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

## Situo 
Kamovci kuŝas sur ebenaĵo, je alteco de ĉirkaŭ 165 m, laŭ la hungara landlimo, laŭ flanka vojo.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito Kámaháza apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
István Csorba

**CSORBA István** [ĉorba] estis rumanuja hungara agrikultura fakulo naskita la 24-an de februaro 1925 en Sic kaj mortis la 19-an de oktobro 2008.

## Biografio 
István Csorba havigis diplomon de inĝeniero priagrikultura en 1953 en Kluĵo kaj ĝis 1956 li estis asistanto en la universitato, pli poste instruisto en Ciumbrud.

## Verkoj 
**Zöldséghibrid vetőmagtermesztés* (1955);
**Zöldséghajtatás és korai termesztés* (1957); 
**Házikert* (1957); 
**A családi ház kertje* (kun Erzsébet Keszy-Harmath kaj István Veress, 1975).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Gábor Kemény

**KEMÉNY Gábor** (keme:nj) barono, estis hungara politikisto, publicisto, ministro, akademiano korepondanta (1864) naskita en Ĉombordo la 9-a de julio 1830 kaj mortinta en Ajnácskő la 23-an de oktobro 1888. Lia patro estis Dénes Kemény (politikisto).

## Biografio 
Gábor Kemény studis en Nagyenyed kaj eksterlande. Post la falo de Hungara revolucio de 1848 li studis minadon en Selmecbánya. Li vojaĝis, li faris jurajn kaj historiajn studojn. En 1863 en la landkunveno de Transilvanujo li estis deputito de Gyulafehérvár. Inter la 5-a de decembro 1878 kaj 11-a de oktobro 1882 li estis ministro por agrikulturaj, industriaj kaj komercaj aferoj. Ekde 1887 li estis la prezidanto de la Magyar Történelmi Társulat (Hungara Historia Asocio).

## Verkoj 
* *A nemzetek fejlődéséről* (Kolozsvár, 1856);
* *Helyzetünk és jövőnk* (Pest, 1859);
* *Nagy Enyednek… veszedelme 1848/48-ben* (Pest, 1863).

## Literaturo 
* György Endre: Emlékbeszéd br. K. G. felett (MTA Emlékbeszédek, VIII. Bp., 1894).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri agrikulturo
Matjaševci

**Matjaševci**, hungare **Szentmátyás** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Kuzma. En ambaŭ nomoj oni rekonas: Matiaso.
eta|dekstra|280px|Panoramo de Matjaševci

## Bazaj informoj 
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 271 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 9263
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la aŭstra landlimo, laŭ traira flankovojo. Ĉe la aŭstra flanko troviĝas Tauka.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1387 laŭ la tiama hungara ortografio *Mathyasfalua*. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1921 vivis en Matjaševci 254 slovenoj, 98 germanoj kaj 11 hungaroj. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
János Albert

**ALBERT János** estis hungara inĝeniero pri kemio, laŭreato de Kossuth-premio (1960) naskiĝinta en Nagyenyed la 21-an de julio 1896 kaj mortinta en Budapest la 14-an de aprilo 1973.

## Biografio 
Albert havigis diplomon en la teknikuniversitato de Budapeŝto (1921). Ekde 1925 li laboris ĉe la Unuigitaj Industrienterprenoj de Nagybátony-Újlak. Inter 1948 – 52 li estis la gvidanto de la Laboratorio de *Centro de Brik- kaj Tegolindustria*, ekde 1953 ĝis 1971 en la *Instituto Centra pri Esploro kaj Projektado de Silikatindustrio*. Lia ĉefa esplorkampo estis la problemoj teoriaj kaj praktikaj de la malmola ceramia teknologio kaj la realigo ĝia fabrikado en komunikadtekniko de ceramiko.

## Literaturo 
(A. J. (Földtani Kut., 1973. 2. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Boldizsár Vásárhelyi

**VÁSÁRHELYI Boldizsár** [vaŝa:rheji boldiĵar] estis hungara inĝeniero, teknikuniversitata profesoro, doktoro pri teknikaj sciencoj (1952), laŭreato de Kossuth-premio (1958), pioniro de la moderna vojkonstruado. Li naskiĝis en Csombord la 5-a de aŭgusto 1899 kaj mortis en Budapeŝto la 7-an de aŭgusto 1963.
eta|Memortabulo pri Boldizsár Vásárhelyi
eta|Mapo pri ĉefaj vojoj de Hungario en 1941 laŭ Boldizsár Vásárhelyi

## Biografio 
Vásárhelyi havigis en 1922 diplomon de inĝeniero en Reĝa Teknikuniversitato palatino József, poste li estis asistanto en la teknikuniversitato (1923 – 1934), pli poste li laboris en la ministerio por komercaj kaj trafikaj aferoj. En 1928 li havigis doktoradon pri inĝeniero de ekonomio, en 1942 pri tekniko. Ekde 1946 li estis profesoro de la katedro pri voj-kaj fervojkonstruado, pri trafikafero. Li estis ĉefredaktoro de revuoj *Magyar Közlekedés*, *Mély- és Vízépítés*.

## Verkoj 
* *Útépítéstan* (Bp., 1951);
* *Vasúti felépítmény* (Bp., 1953);
* *Közlekedésügy* (Bp., 1959).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon http://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Hungaraj trafikinĝenieroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Géza Antal

**ANTAL Géza** estis hungara kirurgo, ano de Hungara Scienca Akademio (1889) naskiĝinta en Nagyenyed en 1846 kaj mortinta en Budapest la 20-an de decembro 1889.

## Biografio 
Géza Antal komencis siajn medicinajn studojn en Vieno kaj daŭrigis en Pest. En 1870 li havigis kuracdotoran, en 1871 kirurgdoktoran kaj akuŝdoktoran diplomojn. Ekde 1873 li estis asistanto en la kirurgia kliniko de Budapeŝto, ekde 1876 privatprofesoro pri malsanoj de virinaj kaj viraj seksorganoj, ekde 1883 eksterordinara profesoro. Ekde 1884 li estis kuracisto, pli poste ekde 1888 ĉefkuracisto en la *Malsanulejo Rókus*. Li estis pioniro de la urinologio en Hungarujo. En 1889 li redaktis kun Endre Hőgyes la revuon Orvosi Hetilap.

## Verkoj 
* *Az elvérzésről* (Bp., 1883);
* *A húgyszervi bántalmak sebészi kór- és gyógytana* (Bp., 1888);
* *Spezielle chirurgische Pathologie und Therapie der Harnröhre und Harnblase (Stuttgart*, 1888).

## Literaturo 
* Hőgyes Endre: Emlékbeszéd Török József és A. G. felett (MTA Emlékbeszédek, Bp., 1899).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj kirurgoj
Kategorio:Hungaraj urologoj
Proponoj por la esperantigo de katalunlingvaj loknomoj

***Proponoj por la Esperantigo de Katalunlingvaj Loknomoj*** estas verko de Hektor Alos i Font en Barcelono 1995.

En sistema maniero li transskribis publikigitajn fontojn, en kiu aperas jam esperantigitaj katalunlingvaj loknomoj kaj informas pri la ĉefaj problemoj rilate elekton de formo kaj prononco. Ekzemple, specifeco de la kataluna lingvo estas manko de unueca norma prononco; nuntempe samrangaj estas kvin prononcmanieroj. Sekve, li proponas du eblojn por asimilado: 

* Esperantigo laŭ loka prononco de la loknomo. 

* Esperantigo laŭ iuj komunaj reguloj, difinitaj por la tuta areo de la katalunlingva teritorio. 

Post mencio de la kvin principoj gvidantaj asimiladon de etnolingva leksika materialo en Esperanto (grafismo, fonetismo, etimologio, tradicio kaj internacieco), li detale priskribas, kiel li proponas asimili katalunajn toponimojn en Esperanto. Per komparo de ĉiuj grafemoj kaj fonemoj en ambaŭ lingvoj, li indikas siajn rekomendojn kaj ilustras la regulojn per listo de la ĉefregionoj, regionoj kaj ties ĉefurboj en la Kataluna Landaro.

## Bibliografio
* Hektor ALOS I FONT. "Proponoj por la esperantigo de katalunlingvaj loknomoj". Barcelono: la aŭtoro; 1995, 33 paĝoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Loknomscienco
Kategorio:Esperantologio
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Anno 1602

***Anno 1602: Kreado de Nova Mondo*** (ang. *Anno 1602: Creation of a New World*) estas strategia komputil-ludo de firmao SunFlowers, en kiu la celo estas koloniigo de insuloj.

## Fabelo de la ludo 
La celo de ĉiu etapo de kampanjo estas pligrandigi kolonion al iu kvanto de loĝantoj. Por atingi intencan pligrandigon de kvanto de loĝantoj, oni devas igi administratan kolonion al pli granda nivelo de evoluo. Por havi pli bonan nivelon de tiu evoluo oni devas plenigi volojn de loĝantoj. Kun plenigo de unuaj bezonoj de pioniroj kiel ekzemple tolo aŭ ligno, aperas sekvaj bezonoj. Plenigo de tiuj bezonoj postulas konstruon de novaj, pli komplikajn konstruaĵojn (por ekzemplo kiam ordinara tolo jam ne sufiĉas, oni devas konstrui ejon de tajloro). Kiam vi plenigas postulojn de loĝantaro, ili iĝas al pli bona nivelo, pro kio ili pagas pli multe da impostoj, kaj tio ebligas daŭran disvaston de insulo.

Pro limigitaj kvantoj de stoko kaj malgrandaj dimensioj de insuloj, por plenigi postulojn de loĝantaro oni devas krei novajn koloniojn de kiuj oni liveras alireblajn stokojn. Novajn koloniojn povas esti plantejoj, centro de industrio kaj minejoj, loĝejo, aŭ tiuj ĉiuj funkcioj samtempe - depende de bezonoj kaj specoj de stokoj alireblaj en insulo.

Ekster koloniigo de novaj grundoj oni povas ankaŭ komerci. Pro komerco vi povas vendi tion, kion vi havas tro multe, sed ankaŭ povas esti unua maniero por ricevi iun varon malalireblan aŭ tro multekostan por produkti. Oni povas komerci kun indiĝenoj, sendependaj vendistoj kaj kun rivaloj, se oni havas kontraktojn komercajn kun ili. Ebla estas ankaŭ komerco kun piratoj, sed tio povas esti riskema.

Ludanto povas reguli nivelon de impostoj kaj ankaŭ konstrui publikajn konstruaĵojn kiel preĝejoj, lernejoj, amuzejoj kaj tiel plu. Tiuj manieroj de regado de insulo influas je kontento de loĝantoj kaj rapideco de disvasto de loĝantaro.

Iufoje necesas uzi militistaron. Ludanto povas krei infanterion, kavalerion, artilerion kaj konstrui ŝipojn. Oni ankaŭ eblas konstrui fortifikaĵojn sur sia insulo.

En ludo ne estas tro multe da specoj de konstruaĵoj kaj varoj, sed malgraŭ tio en malkomencaj etapoj de ludado kolonioj igas tre fortaj kaj egaj, malfacilaj por administri.

Plej granda malavantaĝo de ludo estas limigo de ŝipoj, kiujn oni eblas posedi. Ofte estas situacio, ke mankas ŝipojn por transporti varojn, komerci aŭ batali. Sed tiu problemo estas nur en malfruaj partoj de ludado.

## Informoj pri la ludo 
Dato de eldono: 26-a de novembro 1998

Maniero de ludado: singleplayer (unu ludanto)/ multiplayer (kun aliaj personoj)

Systemo: Windows

Minimala komputilo:

Pentium 233 MHz,

32 MB RAM,

2MB grafika karto funkciata kun DirectX,

Windows 95.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la ludo 

Kategorio:Videoludoj
Lajos Trózner

**TRÓZNER Lajos** estis hungara instruisto, folkloristo naskita en Marosvásárhely la 11-an de septembro 1867 kaj mortinta en Marosvásárhely la 20-an de oktobro 1944. Li estis la patro de József Trózner.

## Biografio 
Lajos Trózner havigis diplomon de instruisto en Budapeŝto. Inter 1898 kaj 1932 li estis instruisto de la kolegio de Marosvásárhely, vicprezidanto de la Kemény Zsigmond Társaság. Li priskribis la historion de la societo.

## Verkoj 
**A székely népköltészet* (Marosvásárhely, 1900); 
**A magyar nép jellemvonásai népköltészeti termékei alapján* (Marosvásárhely, 1903).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Trozner, L

trozner
Prosenjakovci

**Prosenjakovci**, hungare **Pártosfalva** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**, en municipo de Moravske Toplice. La historia hungara loknomo estis **Prosznyákfa**, poste pro la hungariga politiko la komunumo ricevis hungarecan nomon.
eta|dekstra|280ra|Municipo Moravske Toplice en Slovenio, kie Prosenjakovci troviĝas
eta|300ra|Vido al Prosenjakovci
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 230 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 9207
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
Prosenjakovci situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la hungara landlimo, laŭ flankovojoj, ankaŭ al Magyarszombatfa. Inter la 2 vilaĝoj limpasejo funkciis ĝis 2008.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.

## Famuloj 
En la iama Pártosfalva naskiĝis pastro, monaĥo Flóris Kühár.

## Fontoj 
* slovena Vikipedio
* www.ms.sik.si
* www.geopedia.si

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Klavicipitacoj

**Clavicipitaceae**, esperante **klavicipitacoj**, estas natura klado kun la korektita difino de Sung kaj alioj .
Clavicipitaceae estas fungoj kiuj havas cilindroformajn askojn kaj fadenoformajn askosporojn kiuj ofte deartikiĝas partosporojn. Peritecioj estas en stromoj ofte pedunklaj.

## Sistematiko 
Sung et al kreis Cordycipitaceae (kiuj komprenas kelkaj eks-Hypocreaceae), Clavicipitaceae sensu stricto kaj Ophiocordycipitaceae. Tiel Clavicipitaceae s s aŭ Clavicipitaceae estas natura klado.

La kladogramo de *Clavicipitaceae* s.s. estas :

En Clavicipitaceae s. s. estas kunvivantaj plantoj teleomorfaj genroj : *Aciculosporium*, *Balansia*, *Cepsiclava*, *Claviceps*, Corallocytostroma, Epichloë, Myriogenospora, Atkinsonella, Heteroëpichloë, Neoclaviceps, Nigrocornus, Parepichloë, Periglandula, Shimizuomyces, Villosiclava* kaj kunvivantaj insektoj teleomorfaj genroj : *Hypocrella, Regiocrella , Orbiocrella, Conoideocrella* kaj *Metacordyceps* kaj kunvivantaj fungojn teleomorfaj genroj : *Tyrannicordyceps* aŭ *Neobarya*.

Estas ankaŭ anamorfaj genroj : *Albomyces*, *Aschersonia*, *Ephelis*, *Metarhizium*, *Neotyphodium*, *Nomuraea*, (kelkaj) *Paecilomyces*, *Pochonia*, *Sphacelia*, (kelkaj) *Verticillium*.

Oni trovis hifojn de *Periglandula ipomoeae* kaj *Periglandula turbinae* respektive sur la supraĵo de *Ipomoea asarifolia* kaj *Turbina corymbosa''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Порядок Спорыньевые или Клавицепсовые 

Kategorio:Sordariomycetes
Kategorio:Mikologio
Ferenc Vajda (historiisto)

**VAJDA Ferenc** estis hungara historiisto, folkloristo, eklezia verkisto naskita en Farcád la 16-an de marto 1865 kaj mortinta en Odorheiu Secuiesc la 16-an de januaro 1938.

## Biografio 
Ferenc Vajda finis la mezlernejon en Székelyudvarhely, la teologion en Nagyenyed, Berlino kaj Bonn. Ekde 1902 li estis reformita pastro en Székelyudvarhely.

## Verkoj ĉefaj 
* *Bethlen Gábor fejedelem*, Bp., 1894;
* *Két püspök anyja*, Kv., 1895;
* *A Rákóczyak*, Bp., 1890;
* *A Rákóczy-fiúk vallásos nevelése*, Kv., 1901;
* *Az üdvösség óra*, Szu., 1902;
* *Kalászok az élet mezejéről*, Kv., 1895;
* *A protestáns nép művelődésének jelentőségéről*, Kv., 1901.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Vajda, F
Vajda, F.
Sándor Farcádi

**FARCÁDI Sándor** (farca:di) familia nomo *Áron Sándor* estis rumanuja hungara poeto naskita en Farcád la 23-an de decembro 1889 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de novembro 1952.

## Biografio 
Sándor Farcádi finis la mezlernejon en Székelyudvarhely, li iĝis oficisto unue tie, pli poste ekde 1920 en Braŝovo. En 1942 li translokiĝis Budapeŝton. Liajn verkojn publikis la gazetoj Zord Idő, Pásztortűz, Ellenzék; en 1925 li estis la literatura kritikisto de la Brassói Lapok, ekde 1926 ano de la KZST.

## Poemvolumoj 
* *Versek* (Brassó, 1923);
* *Fenyő a Hargitán* (Brassó 1926);
* *Szánts ekém, szánts* (Brassó 1931).

## Literaturo 
* Szabó Sámuel: A szülőföld vonzásában. Brassói Lapok 1978. júl. 29.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Farcadi, S

Farcadi, S
Nuskova

eta|dekstra|300px|Panoramo de Nuskova
eta|dekstra|300px|Panoramo de Nuskova
**Nuskova**, hungare **Dióslak** aŭ *Diósfalva* estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Rogašovci.

* Areo: 3 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 246 m
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 9262
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la aŭstra landolimo, laŭ flankovojoj. Estas vojeto ankaŭ al Aŭstrio.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1365 en hungara formo "Nozcykfalua". Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senĝene. Nuskova havas puton pri minerala akvo.

## Vidindaĵo 
* kapelo

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
József Sándor (matematikisto)

**SÁNDOR József** (ŝa:ndor) estas rumanuja hungara matematikisto. Li naskiĝis en Forţeni la .

## Biografio 
József Sándor finis en la bazlernejon en sia naskiĝvilaĝo, la ĝeneralan lernejon en Tăureni, la mezlernejon inter 1970-1974 en Odorheiu Secuiesc. Li studis inter 1976-1980 en la Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo. Inter 1980-1983 li instruis en Sibiu, inter 1983-1996 en Odorheiu Secuiesc kaj ekde 1997 li estis lekciisto, ekde 1999 universitata docento, ekde 2003 profesoro en sia iama universitato.

## Volumoj 
**Geometric Inequalities* (hungare), Ed. Dacia, Cluj, Antenna Kiadó, 1988. 
**Handbook of Number Theory* (kun D.S. Mitrinovic kaj B. Crstici), Kluwer Acad. Publ., Dordrecht, The Netherlands, 1996.
**Geometric theorems, diophantine equations nd arithmetic functions* American Research Press, Rehoboth, NM, USA, 2002.
**Handbook of Number Theory*, I., (kun D.S. Mitrinovic, B. Crstici) Springer-Verlag, 2004.
**Handbook of number theory*, II., (kun B. Crstici), Springer Verlag, Berlin-Heidelberg-New York, 2004.
**Selected Chapters of Geometry, Analysis and Number theory, RGMIA Monographs in Mathematics*, Victoria University of Technology, Australia, 2006.

## Fonto 
*Retpaĝo de la matematikisto http://www.math.ubbcluj.ro/~jsandor/

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
József Trózner

**József Trózner** estis rumanuja hungara komponisto, muzikinstruisto naskita en Marosvásárhely la  4-an de aŭgusto 1904 kaj mortinta en Târgu Mureș la 6-an de februaro 1989. Li estis la filo de Lajos Trózner.

## Biografio 
József Trózner komencis siajn muzikajn studojn en Marosvásárhely kaj li daŭrigis en Vieno inter 1928-33 kiel lernanto de Richard Stöhr kaj Franz Schmidt. Inter 1947-49 li instruis en konservatorio de Târgu Mureş kaj inter 1949 kaj 1971 en la *Arta Popollernejo*, sed li instruis ankaŭ en la muzikliceo (1949-60) kaj en la *Porinstruista Altlernejo* (1961-68). Li muzikigis kvazaŭ kvindek poemojn, interalie de Rainer Maria Rilke, Mihály Babits, JUHÁSZ Gyula, Jenő Dsida.

## Komponaĵoj ĉefaj 
* *C-dúrszimfónia* (1935);
* *Fisz-moll vonósnégyes* (1935);
* *D-dúr hegedű-zongoraszonáta* (1950));
* *Székely rapszódia* (1951).

## Literaturo 
* Molter Károly: *Rilke-est Marosvásárhelyen* (Maros, 1930. szept. 19.);
* H. A.: T. J. szerzői estje (Szabad Szó, 1947. dec. 13.);
* V. Cosma: Muzicieni români (Bukarest, 1970);
* Popescu: Repertoriul general al creaţiei muzicale româneşti (1981);
* Terényi E.: T. J.-ről négy dala apropóján (Utunk, 1982. jan.).

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Trozner, J

Trozner, J
Katarina de Kastilio

Princino **Katarina de Kastilio**, ankaŭ nomata **Katarina de Hispanio** aŭ **Katarina de Aŭstrio** (naskiĝis la  en Torquemada, mortis la  en Lisbono) estis arkidukino de Aŭstrio kaj princino de Hispanio el la dinastio Habsburgo. De 1525 ĝis 1557 ŝi estis reĝedzino de Portugalio.

Katarina estis filino de Filipo la Bela de Kastilio kaj Johana "la Freneza" kaj fratino de la imperiestro Karlo la 5-a.

En 1525 Katarina edziniĝis kun reĝo Johano la 3-a kaj iĝis tiel, ĝis lia morto en 1557, reĝino de Portugalio.
De 1557 ĝis 1568 ŝi estis regento, kune kun sia bofrato kaj posta reĝo Henriko la 1-a, por sia neplenaĝa nepo Sebastiano la 1-a.

Kategorio:Habsburgoj
Kategorio:Arkidukoj
Kategorio:Portugalaj reĝedzinoj
Kategorio:Mortintoj en Lisbono
Ŝafofrapa pumpilo

eta|maldekstra|200ra|**Funkciado de ŝafofrapa pumpilo**:
1. enfluo en la tubon
2. elfluo ĉe la ellasvalvo
3. akvolivera tubo
4. ellasvalvo
5. premfrapa valvo
6. premujo
[eta|dekstra|200ra|La pumpilo de [Bona Espero]]
**Ŝafofrapa pumpilo** (aŭ *fraplevilo* aŭ *akvoŝafiĉo*) estas cikle laboranta pumpilo pelata per akvoenergio.

Ŝafofrapa pumpilo utiligas la premfrapan efikon por levi parton de la akvo, kiu pelas la pumpilon, al pli alta nivelo. Ĝi estis inventita en 1796 de la franco Joseph Michel Montgolfier, la pli aĝa el la fratoj konstruintaj la varmaerbalonon.

La pumpilo estas aparte taŭga por uzo en regionoj sen elektro, ĉar neniu energio krom tiu de la falanta akvo estas bezonata por la funkciigo.

Ĉar la pumpilo havas nur du moveblajn partojn, nome la du valvojn, ĝi estas facile kaj malmultekoste konstruebla, la tuta mekanismo tre fidinde kaj riparado - malofte bezonata - estas simpla.

En Esperantujo la plej konata ŝafofrapa pumpilo troviĝas en Bona Espero.

## Vidu ankaŭ 
* Mladostov

Kategorio:Hidraŭliko
Bucks Fizz

**Bucks Fizz** estas angla popmuzika grupo formiĝinta en la jaro 1981. Ili konkursis kaj gajnis en la Eŭrovido-Kantokonkurso 1981 kun kanto "Making Your Mind Up" kaj daŭrigis poste en sukcesa kariero. La grupo origine estis kreita el kvar membroj: Bobby G, Cheryl Baker, Mike Nolan kaj Jay Aston.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2020-2029
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1981
Béla Józsa

**JÓZSA Béla** (jo:ĵa) estis rumanuja hungara publicisto, redaktoro, poeto naskita en Hodgya la 4-an de decembro 1898 kaj mortinta en Szamosfalva la 29-an de novembro 1943.

## Biografio 
Béla Józsa finis en Székelyudvarhely la metilernejon (1916), du jarojn li pasigis en fronto dum la unua mondmilito. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis ruĝsoldato, pli poste li venis Kluĵon, kie li organizis la Ruĝan Helpon. Li estis kunlaboranto de pluraj gazetoj (Gyár és Ucca, Új Szó, Brassói Lapok, Előre, Bányavidék, Friss Újság kaj Erdélyi Magyar Szó) kaj li mem redaktis gazetojn (Írjatok). Ekde 1940 li devis agadi eksterleĝe. Li publikis en gazetoj Népszava, Magyar Nemzet, Független Magyarország kaj Szabad Szó. En 1943 oni arestis kaj murdis lin en malliberejo. Je lia memoro en lia naskiĝvilaĝo inaŭguris bronsskulptaĵon fare de Ernő Ferencz la la 1-a de julio 1979.

## Volumoj 
* *Petőfi és az 1848/49-es magyar szabadságharc* (Kolozsvár, 1939).
* *Józsa Béla írásaiból* (poemoj, prozverkoj en vlumo *Józsa Béla*. Testamentum 1978).

## Literaturo 
* Szilágyi András: J. B. igazsága (Utunk, 1957. nov. 7., Kolozsvár);
* Csatáry Dániel: J. B. (Párttört. Közl. 1959. 1. sz.)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj poetoj
Jozsa, B.
Jozsa, B.
Jozsa, B.
Ottawan

**Ottawan**, franca muzika duo, ludanta stilon de diskoteka muziko kaj groove, estis kreita en la jaro 1979. La grupon fondis du membroj el Karibio Patrick Jean-Baptiste kaj Anette. Iliaj plej konataj furorkantoj estis kantoj nomataj D.I.S.C.O. kaj Hands Up.

Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Flamingo

**Flamingo** povas esti:
* ekstremaĵo de tubeto, de kiu flamas gaso,
* erara literumo de flamengo, birdo.

## Lokoj 
* Flamingo (Florido), Usono, urbo
* Flamingo Land Theme Park and Zoo, amuzparko en Britio

## Aliaj 
* *Pink Flamingos*, filmo el 1972, de John Waters
* *Captain Flamingo*, televida programero
* de Havilland Flamingo, pasaĝera aviadilo dum la dua mondmilito
Serdica

**Serdica**, hungare **Seregháza**, germane **Saldinhof** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Rogašovci.

eta|dekstra|300ra|Panoramo de Serdica

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 240 m
* Loĝantaro: 520
* Poŝtkodo: 9262
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la aŭstra landlimo, laŭ flankovojoj. Estas vojo ankaŭ al Kalch.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito Seregháza apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszomat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Depost 2007 Slovenio kaj Aŭstrio apartenas al interna zono de traktato Schengen, sekve la limoj ne estas gardataj, ili estas trapaseblaj senkontrole ie ajn.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Liepāja

**Liepāja** (, , ,  (*Libava*) aŭ ''* (*Liepaja*), , *Libave*) estas la tria plej granda urbo en Latvio. Ĝi situas sudokcidente de la lando  borde de la Balta Maro kaj inkluzivas unu el la plej gravaj senglaciaj havenoj de la maro. Liepāja situas en la historia regiono Kuronio -&nbsp;latve *Kurzeme*&nbsp;- 223 kilometrojn okcidente de Rigo kaj 60 kilometrojn norde de la litova marborda urbo Palanga. Komence de la jaro 2005 Liepāja havis  loĝantojn. Liepāja disponas pri du havenoj, komerca kaj armea. La simbolo de la urbo estas la ŝtono sukceno. Laŭplane la urbo en 2027 estos unu el la du Eŭropaj Kulturaj Ĉefurboj, kune kun Évora en Portugalio.

## Historio 
La urbo ekestis el eta kurona vilaĝo ĉe la loko, kie la rivereto *Līva* enfluas la maron. Dokumente la loko unuafoje menciiĝas sub la nomo *Lyva* dum la jaro 1253. Ĉi-tie albordiĝis romiaj, bizancaj kaj skandinaviaj ŝipoj. Ekde la jaro 1560 dokumente pruveblas la nomo *Libau* germane respektive *Liepāja* latve. La urbajn rajtojn la havena setlejo ricevis dum la jaro 1625 fare de duko *Friedrich von Kettler'' de Kuronio (konfirmita dum 1626 fare de reĝo Sigismundo la 3-a Vasa de Pollando-Litovio).

Svedaj reĝoj, germanaj baronoj kaj simplaj civitanoj de germanaj baltoj, finnaj Jäger-volontuloj kaj rusaj caroj lasis siajn spurojn.

Dankʼ al la populara Esperanto-kantistino liepajanino Austra Pumpure la urba himno „En urbo kie naskiĝas vent" estas bone konata al multaj esperantistoj. 

Elmārs Virkavs, esperantisto

## Famuloj 
* Alexander Faltin, juristo
* Eduard Tisse
* Mirdza Ķempe

## Partneraj urboj kaj regionoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Zamenhof-Esperanto-Objektoj (ZEO)
* Tramtransporto en Liepāja

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj retaj paĝoj de la urbo, en la latva, angla, rusa kaj germana lingvoj


Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Urboj de Latvio
Kvina kolono

**Kvina kolono** estas esprimo por sekreta grupo ene de iu lando, kies celo estas submini la solidarecon, la defendan forton de la lando. La naskiĝon de la esprimo oni atribuas al generalo de la ribela flanko en la Hispana Enlanda Milito, Emilio Mola Vidal. Kiam kvar ribelaj kolonoj marŝis al Madrido, la generalo nomis siajn batalantajn apogantojn ene de la urbo sia *"kvina kolono"*, kiu pretas detrui interne la respublikan registaron.

Metodoj de la kvina kolono estas sekreta membriĝo en la naciaj defendaj kaj decidpovaj organizaĵoj, disvastigo de misnovaĵoj kaj mensogoj, spionado kaj sabotado.

Kvina kolono aperis ankaŭ en romantitolo de Ernest Hemingway.

Kategorio:Politikaj esprimoj
Montceau-les-Mines

**Montceau-les-Mines** estas komunumo en la departemento de Saône-et-Loire kaj la Burgonjo regiono de Francio. Ĝi estas la dua plej granda komunumo en Communauté urbaine Creusot-Montceau, kiu estas sudokcidento de la urbo Dijon. En la 1999 censo, Montceau-les-Mines havis popolon de 20&#160;634.

## Vidu ankaŭ 
* Montceau-les-Mines (stacidomo)
* Le Creusot TGV (stacidomo)

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 9 voĉdonojn (0,19% de voĉoj) en 2004, kaj 13 voĉdonojn (0,31% de voĉoj) en 2009.


Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
Krako

[eta|[Osciloskopo|Osciloskopa diagramo de krako]]
**Krako** estas subita frapa ŝanĝo en la denseco de aero, kaŭzita ekzemple de eksplodo aŭ de bato per vipo. Ĝi estas perceptata kiel sono.

Krako estas bruo, do miksaĵo el multaj hazardaj (= ne-harmoniaj) suprotonoj.

## Proverbo 
Ekzistas proverboj pri krako en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Bruo
Claviceps

***Claviceps*** estas genro de fungoj de la familio Clavicipitaceae. Ili estas parazitoj de floroj de Poaceae, Juncaceae aŭ Cyperaceae.

## Priskribo 
Peritecioj estas en densa sfera stromo sur la ekstremo de tigo kiu naskiĝas de ampleksa skleroto.
La ok askosporoj estas fadenoformaj. Askoj estas cilindroformaj maldikaj en ĝiaj ekstremoj.

Anamorfaj sproroj estas fialosporoj Flanke de makrokonidoj estas ankaŭ ofte mikrokonidioj (ne ĝermantaj). Kaj due holoblastosporoj povas aperi kiuj ĝermas sur la makrokonidioj.

## Specioj 
*Claviceps sorghi* (en *Sorghum*),
*Claviceps sorghicola* (en *Sorghum*),
*Claviceps africana* (en *Sorghum*),
*Claviceps fusiformis* (en *Pennisetum* kaj *Cenchrus*),
*Claviceps paspali* (en *Paspalum*),
*Claviceps grohii* (en *Cyperaceae* de Nordameriko),
*Claviceps nigricans* (en *Juncaeae* kaj *Cyperaceae* de Nordameriko, Eŭropo aŭ Japanio),
*Claviceps cynodontis* (en *Cynodon dactylon*),
*Claviceps zizaniae* (en Ehrhartoideae),
*Claviceps gigantea* (en *Zea mays*), *Claviceps viridis* (en *Oplismenus*),
*Claviceps purpurea* ...

## Sistematiko 
## Gastigantaj kreskaĵoj 
*Panicoideae*, *Chloridoideae*, *Centothecoideae*, *Bambusoideae*, *Ehrhartoideae*, *Pooideae*, *Arundinoideae* kaj *Cyperaceae*.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
*http://www2.biomed.cas.cz/~pazouto/claviceps.htm  **angle**
*http://www2.biomed.cas.cz/%7Epazouto/ergotpage.htm**angle** 

Kategorio:Sordariomycetes
Kategorio:Mikologio
Premfrapo

**Premfrapo** (aŭ en ĉiutaga lingvo *akva martelo* aŭ *akva ŝafiĉo*) estiĝas en tubo de likvaĵo, se ties fluo estas subite haltigita per regulilo, valvo aŭ simila *obstaklo*.

La kineta energio de la moviĝanta likvaĵo (kutime akvo) subite bremsita kaŭzas tre rapidan plialtiĝon de premo antaŭ la obstaklo. Malantaŭ la obstaklo la premo ege malkreskas, tiu invertita premo en la likvaĵa kolono fine kaŭzas retrodirektiĝon de la akvofluo, kiu kun aŭdebla frapo retrokuras kontraŭ la obstaklo.

Ĉi-sama fenomeno okazas kaj ĉe subita haltigo kaj ĉe abrupta ekfluigo de likvaĵo.

;Danĝeroj de premfrapo:
eta|250ra|dekstra|Detruoj pro premfrapo
La retrofluo havas tiom da forto, kvazaŭ martelo aŭ ŝafiĉo (virŝafo, kiu kun proverba forto frapas sian kapon kontraŭ konkuranto), ke la *obstaklo* - do la regulilo aŭ valvo - povas detruiĝi.
La forto estas ju pli granda, des pli granda estas la diametro de la tuboj. Do, aparte por grandaj akvoinstalaĵoj, kiuj devas esti rapide fermeblaj, nepras iu kompensa kontraŭpremfrapa protektmeĥanismo. Ĝenerale preferindas fermiloj kun pli longaj fermotempoj (ekzemple valvoj) kompare al rapidreagaj (ekzemple klapoj).

Premfrapoj sperteblas en privataj hejmoj, kiam ekzemple vazarlavilo, lavmaŝino aŭ necesejo subite haltigas la akvofluon. Oni aŭdas laŭtan krakon. Instalado de hidraŭlika-pneŭmatika ilo nomita "premfrapkaptilo" inter la akvotubaro kaj la maŝino preventos la premfrapon kaj la krakadon.

;Utiligo de premfrapo:
Inventinto Joseph Michel Montgolfier pozitive utiligis la premfrapon por la konstruado de ŝafofrapa pumpilo, kiu sen iu aldona energio pumpas akvon al pli alta nivelo.

En Esperantujo: Du tiaj pumpiloj estas vizitebla en Bona Espero.

Kategorio:Akvo
Kategorio:Hidraŭliko
Kategorio:Meĥaniko de fluidoj
Kategorio:Akvaj konstruaĵoj
Satahovci

eta|Sankta spirita kapelo
**Satahovci**, hungare **Muraszentes** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Urba municipo Murska Sobota.

* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 192 m
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 9000
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero), fine de sakovojo. Aŭtoŝoseo preteriras.

## Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

## Vidindaĵo
* preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio