open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Róbert Braun

**BRAUN Róbert** estis hungara sociologo, leksikografo naskiĝinta en Arado la 7-an de januaro 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de februaro 1937. Lia filino estis Éva Braun (komunisto).
 
## Kariero
Braun studis en Budapeŝto kaj Parizo. Li instruis en Lippa, poste en Marosvásárhely. Ekde 1911 li iĝis en Budapeŝto vicdirektoro de la Ĉefurba Biblioteko (1911-18) dum tiu li kaj Ervin Szabó modernigis la bibliotekon. Post la falo de la Hungara Konsilantrespubliko oni malliberigis lin. Poste li laboris kiel lektoro, tradukisto. Liaj vilaĝesplorajstudoj estis pioniraj en Hungarujo. Sub lia prezidanteco establiĝis la sociografia sekcio de la Sociscienca Asocio. Li estis redaktoro de revuoj *Huszadik Század*, post 1920 de la *Literatura* kaj de la libroserio *Kultúra és Tudomány*. Li estis tradukisto kaj disvastigisto de la verkoj de Henry George. En 1925 Blanka Pikler kaj li kunmetis la hungaran ĝeneralan bibliografion. Li estis ĉefkunlaboranto de la revuo *Századunk*.
 
## Verkoj
**Lippa és San Sepokro* (Bp., 1908); 
**A falu lélektana* (Bp., 1913); 
**Magyarország feldarabolása és a nemzetiségi kérdés* (Bp., 1919); 
**Régi és új milliomosok Amerikában* (Bp., 1920).

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj sociologoj
Kategorio:Hungaraj bibliografoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Husztót

**Husztót** [hustOt], kroate **Gustot** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs. En la loknomo tót signifas hungare: slavo.
eta|150px|maldekstre|Blazono de Husztót
eta|Kirko de Husztót

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 7678
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°10′21″N 18°05'34″E

## Situo 
Husztót situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ la fervoja linio Budapeŝto-Szentlőrinc.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1542, longe apartenanta al eklezio. Husztót baldaŭe senhomiĝis pro la turkoj. En 1729 hungaroj refondis la komunumon. En Husztót migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Terezo el Avila de 1868

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Dezső Braun

**BRAUN Dezső** estis rumanuja hungara muzikkritikisto naskiĝinta en Temeŝvaro la 27-an de aprilo 1894 kaj mortinta en Temeŝvaro la 15-an de februaro 1940. 
## Kariero
Braun estis ekde 1924 ĝis sia morto kapelestro de la katedralo de sia naskiĝurbo, estro de la Temesvári Dalkör, respondecredaktoro kaj muzikkritikisto de la gazeto* Temesvári Hírlap*, interna kunlaboranto de la gazeto *Képes Futár*.  
## Verkoj
**Dezső Járosy élete és működése* (Temesvár, 1932); 
**Bánsági rapszódia* (Történeti képek a Bánság zenei és színpadi múltjából, Temesvár, 1937).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj muzikkritikistoj
Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2008

[eta|dekstra|240px|gajninto grupo "Bzikibi" (ბზიკები, "vespoj") el [Kartvelio]]
La **6-a Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso** okazis la 22-an de novembro 2008 en la sportejo *Spiros Kipiranu* de Limasolo (Kipro).

Venkinto de la konkurso estis la grupo "Bzikibi" (ბზიკები, "vespoj") el Kartvelio, prezentinta la kanton *Bzzz*.

Post kiam la antaŭan jaron la minimuma aĝo de partoprenantoj estis levita de 8 al 10 jaroj, ankaŭ ĉi-jare estis ŝanĝo de la regularo: Ekde la konkurso de 2008 en ĉiu ŝtato estu krom la voĉdono de ĉiuj televidaj spektantoj ankaŭ voĉdono de faka ĵurio - la poentoj de ambaŭ voĉdonoj estu adiciitaj kaj rezultigas la landan voĉdonon por ĉiu kanto.

## Partoprenantoj 
La maksimuma nombro de partoprenantoj dekomence estis limiga al 18. La landoj Azerbajĝano, Bosnio kaj Hercegovino kaj Israelo anoncis sian partoprenemon kaj elektiĝis, sed fine tamen ne partoprenis. Konkursis do 15 landoj.

eta|partoprenantoj de la konkurso en 2008, verde: partopreno en 2008, flave: nepartopreno en 2008, kvankam ja en antaŭaj jaroj

# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

La konkurso en 2008 do nur havis 2 prezentojn el Mezeŭropo kaj 1 el Suda Eŭropo - la aliaj 12 venis el Orienta Eŭropo. La portugala televida stacio *RTP*, kiu ankoraŭ partoprenis la antaŭan jaron, retiriĝis el la evento, kaj la sveda televida kanalo *TV4* ĉi-jare paŭzis, tamen en 2009 refoje partoprenis.

## Rezulto 
### Listo de poentoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la konkurso

Kategorio:Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2008
Kategorio:Kulturo de Kipro
József Brandt

**BRANDT József** estis hungara kuracisto, universitata profesoro naskiĝinta en Pósfalva 1838 kaj mortinta en Koloĵvaro la 12-an de junio 1912.

## Kariero 
Brandt havigis diplomon en Vieno kaj ekde 1867 laboris en Koloĵvaro en la instituto pri kirurgio kaj oftalmologio, ekde 1871 li instruis kirurgion en la Universitato Koloĵvaro.

## Verkoj 
* *A kórháztól való félelem* (Kolozsvár, 1899);
* *Tudomány és humanizmus* (Kolozsvár, 1908).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Altbüron

## Pri la komunumo 
**Altbüron** estas urbo
komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 904 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Altbüron situas oriente de la rivero Rot, kiu formas la limon al Kantono Berno. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Altbüron mem la setlejoj Ludigen, Grüembech, Feld, Säget, Usserdorf, Steihubel, Horn kaj Totebode.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,78 km², de kiuj 2,00 km² estas kovritaj de arbaro, 4,1 km² servas por agrikulturo kaj 0,66 km² por setlejoj. La plej alta punkton de la komunumo situas sur alteco de 725 m s.m. sur la montokulmino *Schartenhöhe*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 495 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Rot.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Altbüron limas en nordokcidento al Pfaffnau, en nordoriento al Roggliswil, en oriento al eksklavo de Grossdietwil (vilaĝoj Eppenwil kaj Erpolingen) en sudoriento al Ebersecken, en sudo al Grossdietwil, kaj en okcidento al Melchnau (Kantono Berno).

## Trafiko 
Altbüron estas konektita al la publika transportreto per la du aŭtobuslinioj Langenthal – Melchnau – Altbüron – Grossdietwil kaj Zell – Altbüron – Sankt-Urbano.

En Altbüron ekzistas ruinoj de tunelportalo kaj fervojpramo, konstruitaj en la jaro 1875 kadre de la projekto de la fervojlinio de Langenthal al Wauwil, kiu pro la tiama ekonomoikrizo kaj sekva monmanko neniam realiĝis.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas en Reiden en distanco de proksimume 10 kilometroj de la vilaĝocentro.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Altbüron datiĝas el la jaro 1130 per la mencio de la Senjoro *Werinhere de Aldpurron*.
En la jaro 1248 unuan fojon estis menciita la burgo, kiu post la formorto de la Senjoroj de Altbüron fariĝis en la jaro 1269 posedaĵo de la Senjoroj de Balm. Ĉar *Rudolfo de Balm* persone partoprenis la murdon de la imperiestro Alberto la 1-a la burgo estis detruita en la jaro 1309 kaj iliaj loĝantoj ekzekutitaj. En la jaro 1316 la burgruino kaj la vilaĝo fariĝis posedaĵo de la Ordeno de germanaj kavaliroj. En la jaro 1415 la urbo Lucerno aĉetis la tutan Senjorejon Willisau kaj kun ĝi ankaŭ la vilaĝon Altbüron. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Altbüron
* Profilo de Altbüron en la retejo de Kantono Lucerno
* Altbüron en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Altbueron preghejo 153.jpg|Preĝejo de Altbüron
Dosiero:Altbueron 137.jpg|Fajrobrigada deponejo
Dosiero:Altbueron gastejo Kreuz 138.jpg|Gastejo Kreuz
Dosiero:Altbueron 129.jpg|Nova loĝkvartalo
Dosiero:Ludigen (Altbueron) 126.jpg|Bushaltejo en Ludigen
Ludilkonektingo

[eta|Ludilkonektingo ĉe [sonkarto]]
**Ludilkonektingo** (angle: *game port* []) estas interfacilo ĉe komputiloj por konekti analogajn stirstangon, pagajon, ludmantenilon, aŭ laŭversioj eĉ MIDI-aparatojn. Per unu ludilkonektingo eblas uzi ĝis kvar analogajn stiraksojn kaj kvar ciferajn fajrilojn.

Microsoft ĉesis subteni ludilkonektingojn per Windows Vista,, tial verŝajne produktistoj ĉesos produkti kartojn kun tiaj konektingoj.

Aparatoj konektotaj al ludilkonketingo bezonas nur minimuman propran elektronikon, ĉar la analogaj signaloj estas traktataj de la komputilo. Jam por la unuaj personaj komputiloj de IBM en 1981 oni proponis ludilkonektilojn kiel kromaĵon. Ludilkonketilo estas tiel kun seriaj RS-232 kaj paralelaj IEEE 1284 unu el la *klasikaj* komputilaj konektingoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ludmantenilo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Detala priskribo por konstruo de stirrado por ludilkonektingo
* Sufiĉe detala priskribo de ludilkonektilo
* Multaj informoj kaj eksperimentoj pri materialo kaj ludilkonektingoj

Kategorio:Busoj
Shen Bao

***Shen Bao***, antaŭ transskribita kiel ***Shun Pao*** aŭ ***Shen-pao*** (ĉine: 申報; pinjine: Shēn Bào), konata en la angla kiel ***Shanghai News (Ŝanhajaj novaĵoj)***, estis gazeto publikigata de la 30-a de aprilo 1872 ĝis la 27-a de majo 1949 en Ŝanhajo, Ĉinujo. La nomo estas mallongigo de ***Shenjiang Xinbao***, *Shenjiang* estas mallonga formo de *Chunsheng jiang*, la malnova nomo de la rivero Huangpu.

Fondita de Ernest Major (1841-1908), brita entreprenisto, en 1872, *Shen Bao* estis unu el la unuaj modernaj ĉinaj gazetoj. (Kiam Major reiris al Britujo en 1889, la gazeto estis reorganizata kiel *Major Company Limited*.)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ICON  (International Coalition on Newspapers) listing

Kategorio:Ŝanhajo
Kategorio:Ĉinaj gazetoj
Jenő Böszörményi

**BÖSZÖRMÉNYI Jenő** [pr. boesoerme:nji], *Goldhammer* estis hungara inĝeniero pri mekaniko, pioniro de motorfabrikado Diesel kaj aŭtofabrikado en Hungarujo naskiĝinta en Érkeserű la 23-an de aprilo 1872 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de aŭgusto 1957. 
## Kariero
Böszörményi finis siajn studojn en Zuriko en 1893. Li fabrikis la unuan hungaran Dieselmotoron en 1899 en Ganz-fabriko. Ekde 1903 li laboris kiel ĉefinĝeniro en Le Havre kaj poste en Londono kiel dungito de aŭtofabriko Westinghouse. Pli poste li venis al la filiuzino de Arado de la sama fabriko. Lia merito estas la enkonduko de la serifabrikado de la bone konataj aŭtotipoj MAGOMOBIL kaj MAGOSIX en Hungarujo. 
## Verkoj
**Tökéletesítések a benzinelektronos vasúti motoros kocsik szerkezetén* (Magy. Mérnök és Építész Egyl. Közl. 1912). 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Lokaj solvoj kaj tuttera malordo

**Lokaj solvoj por globala malordo** estas dokumenta filmo de Coline Serreau (*3 Hommes et un couffin*, *La Crise*, *La belle verte*, *Chaos*, *Saint-Jacques...La Mecque*). La surekranigo en francaj kinejoj okazis la 7an de aprilo 2010.

## Enkonduko de Coline Serreau 
La alertajn kaj katastrofsentajn filmojn oni jam faris. Ili havas propran utilecon, sed nun estas necese montri, ke ekzistas solvoj, aŭdigi pripensaĵojn de filozofoj kaj ekonomikistoj, kiuj paralele al klarigado pri tio, kial nia socia modelo enkotiĝis en ekologian, financan kaj politikan spertatan krizon, inventas kaj eksperimentas alternativojn.

## Prezento 
Superante la simplan denoncadon de aparta agrikultura sistemo devojigita de volo al senracia kreskado, Coline Serreau invitas onin en « Lokaj solvoj por tuttera malordo » malkovri novajn agrikulturajn produktsistemon, funkciantajn agmanierojn, kiuj riparas la damaĝojn kaj proponas vivon kaj plibonigitan sanon garantiante daŭran sinnutradan sekurecon.

Tenante kameraon enmane, Coline Serreau vojaĝadis dum 3 jaroj ĉirkaŭ la mondo por renkonti loke agantajn homojn, pensistojn kaj ekonomikistojn, kiuj loke kaj sukcese eksperimentas solvojn por vindi vundaĵojn de grundo, kiun oni tro longe mistraktis.

Pierre Rabhi, Lydia kaj Claude Bourguignon, senkampaj kultivistoj de Brazilo, la asocio Kokopelli en Barato, S-ro Antoniets en Ukrainio... unu post la alia, ĉiu intervjuato estas amuza kaj emociiga, batalema kaj inspirita de la temo, ili estas la rezistantoj, la ter-ŝatantoj, kies voĉojn portas la videodokumento de Coline Serreau.

Tiu serio da intervjuoj, kiuj respegulas nekredeblan konkordon pruvas, ke alia eblo ekzistas por nia mondo : konkreta respondo al ekologiaj defioj kaj pli amplekse la civilizacia krizo, kiun oni nun spertas.

Kategorio:Francaj dokumentaj filmoj
Kategorio:Alternativaj movadoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2010
Okorvölgy

**Okorvölgy** [okorvoldj], germane **Ackerweg**, kroate **Korvođa** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc. En la loknomo völgy signifas hungare: valo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 3 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 90
* Poŝtkodo: 7681
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 46°09′05″N 18°03'34″E

## Situo 
Okorvölgy situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj, laŭ la fervoja linio Budapeŝto-Szentlőrinc. Tiu lasta urbo troviĝas 17 Pécs 23, Budapeŝto 204 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1542 laŭ tiama hungara ortografio *Okorwelgh*. Post la mezepoko la komunumo senhomiĝis pro la turkoj. En la 18-a jarcento hungaroj kaj germanoj refondis la komunumon. En 1910 vivis en Okorvölgy 177 germanoj kaj 15 hungaroj.

En Okorvölgy migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Feria del Sol (Mérida)

La **Feria del Sol**, konata ankaŭ kiel **Carnaval Taurino de America**, estas festo kultura de internacia karaktero okazinta en la urbo de Mérida, Venezuelo, dum la monato de februaro, samtempe kun la karnavalo. La festo enhavas taŭrkurojn; kulturajn ekspoziciojn, komercajn kaj pri bestobredado; koncertojn; defiladojn, sportajn aktivecojn tiel kiel la elekton de reĝino de la foiro (*Reina del Sol*).
[eta|La *Circo Monumental* ([Plaza Monumental Román Eduardo Sandia|Monumenta Cirko) de Mérida dum la preparado de la elekto de la Reĝino de la Foiro de la Suno:la *Reina del Sol* (Reĝino de la Suno)]]

## Historio 
En Mérida okazas unu el la plej malnovaj hobioj de Venezuelo, sed en "*La Urbo de la Sinjoro*" ne okazas foiroj kiel tiu de San Cristobal, Barquisimeto, Maracaibo, Táriba, inter aliaj. Por tio, grupo de ŝatantoj havis la ideon konstrui Taŭrludejon, por ke Mérida havu kalendaron taŭran kaj ĝi aldoniĝis al la plej gravaj foiroj de la lando, kiu jam havis imponan apogeon en la tuta nacia teritorio. Je la komenco la foiroj realiĝis la unuajn tagojn de decembro por okazigi la tagon de la "Inmaculada Koncipiĝo" kaj estus tiam la unua foiro por la 9a kaj 10a de decembro. Por la taŭrludado estis dungitaj César Faraco, Manuel Benítez “El Cordobés”, Francisco Rivera “Paquirri”, Julio Aparicio, Curro Girón kaj Paco Camino ĉiuj hispanoj tiam devenaj el Kolombio.

En la unua taŭrludado eksplodis forta pluvego kiu ne permesis la inaŭguron kaj devis okazi ambaŭ taŭrludadoj la tago 10a kaj la unuan fojon okazis du taŭludadoj en sama ludejo, en sama tago en Venezuelo. Antaŭe en Karakaso, okazis du taŭludadoj en sama tago sed en du malsamaj ludejoj, en la "Circo Metropolitano" kaj la "Nuevo Circo". Sed en sama placo, en sama tago estis la unua fojo.

Tiam, pro la malfacilaĵo de la pluvoj oni decidis okazigi la foirojn tiel ke ili koincidu kun la karnavaloj sub la nomo de "Feria del Sol" kaj tiel estis kiel en 1969 oni okazigis la unuan foiron kun tri taŭrludadoj la tagojn 15a, 16a kaj 17a de februaro de koncerna jaro. La unua afiŝo estis formita de taŭroj de "Valparaíso" por Alfredo Leal, Daniel "Matatoba" Santiago, Manuel Benítez "El Cordobés" kaj la venezuela Lucio Requena. La unua orelo de la foiro estis por Alfredo Leal.

De tie ĉi tiu foiro iĝis unu el la plej gravaj de Venezuelo kaj de la mondo taŭra.

Koncerne al la foiro de "La Inmaculada" okazis en aliaj okazoj, 1990, 1991, 1997 sed kun tre malmulta akcepto.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo de la Feria del Sol 

Kategorio:Festoj
Kategorio:Kulturo de Venezuelo
Flyboys

***Flyboys***, aŭ '''''L'escadrille Lafayette'''* en Kebekio, estas usona milita filmo de Tony Bill de 2006. La scenaro estas de Phil Sears kaj Blake Evans. Ĝi estis filmita en Anglio, en la printempo de 2005.

Ĝi estas adapto de *C'est la guerre* (*Lafayette Escadrille*), de 1958.

## Historio 
En 1917, kiam Usono ankoraŭ ne estis en milito, la juna Blaine Rawlings kaj aliaj usonanoj iras volontuloj por batali kontraŭ Germanio en franca aerarmeo.

Regitaj de la kapitano Thénault, ili formis la tiel monatan Escadrille La Fayette.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo : *Flyboys*
* Titolo en Kebekio : *L'Escadrille Lafayette''
* Reĝisoro : Tony Bill
* Scenaro : David S. Ward
* Fotisto : Henry Braham
* Muziko : Trevor Rabin
* Muntado : Chris Blunden et Ron Rosen
* Daŭro : 135 minutoj
* Formato : 16/9
* Aperdatoj : 22|09|2006

## Rolularo 
* James Franco (VQ : Martin Watier) : Blaine Rawlings
* Jean Reno (VQ : Guy Nadon) : la kapitano Thénault
* Augustin Legrand : La leŭtenanto Giroux
* Martin Henderson (VQ : Daniel Picard) : Reed Cassidy
* Jennifer Decker : Lucienne
* David Ellison (VQ : Marc-André Bélanger) : Eddie Beagle
* Tyler Labine (VQ : Patrice Dubois) : Briggs Lowry
* Michael Jibson (VQ : Daniel Roy) : Lyle Porter
* Christien Anholt (VQ : Tristan Harvey) : Higgins
*  : Eugene Skinner, inspirita en Eugene Jacques Bullard

## Eksteraj ligiloj 
* IMDb

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Militaj filmoj
Charlotte Church

**Charlotte Maria Church**, naskita kiel *Charlotte Maria Reed*  en Cardiff (Kimrio), do nun -jara, estas brita kantistino kaj prezentistino.

Oni ofertis al ŝi la unuan diskokontrakton kiam ŝi havis la aĝon de 12 jarojn kaj ŝi mondfamiĝis per sia debutalbumo *Voice of an Angel* (Voĉo de anĝelo) (1998). La sekvaj albumoj estis *Charlotte Church* (1999), *Dream a Dream* (2000) kaj *Enchantment* (2001).

## Discography 
;Studio albums
* *Voice of an Angel* (1998)
* *Charlotte Church* (1999)
* *Dream a Dream* (2000)
* *Enchantment* (2001)

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo 
*  Charlotte Church video 
*  alia video

Kategorio:Britaj kantistoj
Kategorio:Britaj infanaj aktoroj
Balanciero

**Balanciero** laŭ PIV estas 
# en la lingvaĵo de horloĝokonstruado: oscilanta radeto, kunigita kun spirala risorto, en horloĝo  pri tio vidu la artikolon balanciero (horloĝo)
# en la lingvaĵo de ŝipkonstruado: aranĝo el traboj, fiksitaj ekster boato (ekzemple kanuo aŭ pirogo), por certigi ĝian stabilecon,
# en la lingvaĵo de maŝinkonstruado: organo, kiu en vapormaŝino transmisias la movon de piŝto al ŝafto per bielo kaj kranko.
Emil Böszörményi

**BÖSZÖRMÉNYI Emil** [pr. boesoerme:nji], ĝis 1908 *Blum*, estis rumanuja hungara ĵurnalisto, advokato naskiĝinta en Nadjka:rojo la 17-an de januaro 1890 kaj mortinta en Oradea la 1-an de novembro 1938. 
## Kariero
Böszörményi pristudis juron en Budapeŝto, Berlino kaj Parizo. Kiel studento li aliĝis al la socidemokrata movado kaj partoprenis la fondadon de la Galilei Kör. En 1920 li venis al Oradea kaj laboris kiel advokato. Li estis ano de la kondukantaro de la rumana socidemokrata partio. Li publikis en la gazetoj Előre kaj en la Munkás Újság pri literaturaj temoj. La rumanaj faŝistoj murdis lin (Garda de fier).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Balanciero (horloĝo)

dekstra|eta|moderna balanciero en la mekanikaĵo de ĉina brakhorloĝo
**Balanciero** en la lingvaĵo de horloĝokonstruado laŭ PIV estas oscilanta radeto, kunigita kun spirala risorto, en horloĝo. Ĝi uziĝas en brakhorloĝoj kaj ankaŭ en iuj pli grandaj horloĝoj, kaj havas la saman funkcion kiel pendolo en pendolhorloĝo. La radeto havas ekzakte difinitan pezon kaj rotacias tien kaj reen. La direktoŝanĝon kaŭzas la kunigita spirala risorto, dum la balanciero entute estas movata fare de dentorada mekanismaĵo kiu dozigas la forton de la dentoradara horloĝa movilo. Ĉiu svingo de la balanciero, nomata "bato", permesas al la horloĝa movilo doni difinitan malgrandan movon al la horloĝaj montriloj.

Ekde la 14-a jarcento, kiam balancieroj en horloĝoj inventiĝis, ĝis la kvarca horloĝa mekanikaĵo kutima ekde la 1970-aj jaroj, praktike ĉiu portebla tempomezurilo funkciis per iuspeca formo de balanciero, kaj ankaŭ depost tiam ĝi estas uzata en iuj mekanikaj porteblaj horloĝoj.

Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Tempo
Kategorio:Mezuro
Géza Bozóky

**BOZÓKY Géza** [pr. bozo:ki] estis hungara juristo, universitata profesoro naskiĝinta en Nadjvarado la 23-an de julio 1875 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de februaro 1960. Li estis filo de jurakademia profesoro Alajos Bozóky kaj la pli aĝa frato de juristo Ferenc Bozóky.

## Kariero
Bozóky instruis ekde 1912 en Pozsony, ekde 1923 en Peĉo, kie en 1930-31 li estis rektoro de la universitato.

## Verkoj
**A bizományi ügylet* (Nagyvárad, 1905); 
**A korlátolt felelősségi társaság* (Pozsony, 1914); 
**Magyar váltójog* (I-II, Pécs, 1926); 
**A házasság* (Pécs, 1937); 
**Magyar kereskedelmi jog* (I-II, Bp., 1928-29); 
**Nemzetközi váltójog* (Pécs, 1937)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Ferenc Bozóky

**BOZÓKY Ferenc** [pr. bozo:ki] estis hungara juristo, universitata profesoro naskiĝinta en Nadjvarado la 15-an de oktobro 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de decembro 1961.  Li estis filo de jurakademia profesoro Alajos Bozóky kaj la pli juna frato de juristo Géza Bozóky.

## Kariero
Bozóky instruis ekde 1914 en Nadjvarado, en 1921 en Budapeŝto kaj poste ĝis 1945 en Debreceno. 

## Verkoj
**Az obstrukció* (Nagyvárad, 1911);  
**Az impedimentum vis ac metus* (Nagyvárad, 1914); 
**A hitelbiztosítás* (Nagyvárad, 1914); 
**Társadalmi és gazdasági politika* (Debrecen, 1923); 
**A statisztika módszertana* (Debrecen, 1927); 
**Közgazdaságtan* (Pécs, 1934).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Korinta kanalo

eta|165px|dekstra|Korinta kanalo
eta|165px|dekstra|Monumento al la Kanalo de Korinto
La ** Korinta kanalo** (aŭ Kanalo de Korinto) estas 6343 metrojn longa artefarita akvovojo inter la Egea maro kaj la Ionia maro, kiun oni estigis per tratranĉo de la Korinta istmo.

## Historio 
La mallarĝa terkolo malhelpis ŝiptrafikon en la antikva Grekio, devigante ŝipi 400 kilometrojn pluse inter la Adria maro kaj la Mediteraneo. Pri konstruo de la kanalo decidis unuafoje Periandros, korinta tirano. La plano estis neefektivigebla laŭ teknika nivelo de la epoko. Por anstataŭigi la kanalon, la ŝtaturbo de Korinto establis la transporton vojon Diolkos (oni tiris la ŝipojn sur la grundovojo). Nerono ordonis en 67 ĉ. 6&nbsp;000 sklavojn por konstrui la kanalon, sed pro lia morto en la sekva jaro, la laboro ĉesis kaj la plano estis forgesita.

La hodiaŭan kanalon konstruigis la greka ŝtato inter 1881 kaj 1893, laŭ planoj de la hungaroj István Türr kaj Béla Gerster. La konstruadon komencis franca entrepreno, kiu bankrotis post elfosado de du finoj de la kanalo. La laboron transprenis greka entreprena grupo sub gvido de Antonis Matsas, kiuj finis la laboron dum 10 jaroj.

La kanalo estas libera al maro, ne fermas ĝin kluzoj. Ĉe la du finpunktoj, la kontinenta trafiko okazas sur t.n. mergopontoj, kiuj estas sinkigitaj ĉe alveno de trafikantaj ŝipoj.

## Graveco 
[eta|dekstra|250px|La [Korinta istmo el la kosmo]]
La korintan kanalon povas traŝipi nur malgrandaj ŝipoj, pro la eta profundeco kaj la mallarĝeco. Spite al tio, ĝin traŝipas pli ol 11&nbsp;000, - ĉefe turismaj – ŝipoj, sed gravas ankaŭ la ĉeborda transporto kun neprofunde mergantaj kargoŝipoj.

## Teknikaj informoj 
## Bildoj 

dosiero:Kanaalvan Korinthe.jpg|Enirejo de la kanalo
dosiero:Corinth Canal.jpg|La kanalo desupre
dosiero:Wand des Kanal von Korinth.jpg|Muro de la kanalo
dosiero:Corinth Isthmus rail road bridge.jpg|Aŭtovojo kaj fervoja ponto super la kanalo
dosiero:Korinth Kanal Hubbrücke.jpg|Mergoponto ĉe Korinto

Kategorio:Korintio
Kategorio:Kanaloj en Grekio
Kategorio:Ionia maro
Altishofen

## Pri la komunumo 
**Altishofen** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1327 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Altishofen situas en la supra valo de la rivero Wigger, ĉe ties okcidenta bordo. La komunumo praktike kunkreskis kun la najbaraj komunumoj Dagmersellen kaj Nebikon. Al la komunumo apartenas krom Altishofen mem ankaŭ la vilaĝeto Eichbühl, kiu situas nordokcidente de la ĉefvilaĝo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,76&nbsp;km², de kiuj 2,23&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro, 2,93&nbsp;km² servas por agrikulturo kaj 0,58&nbsp;km² por setlejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Altishofen limas en nordokcidento al Reiden, en nordoriento al Dagmersellen, en sudoriento al Nebikon, kaj en sudokcidento al Ebersecken.

## Trafiko 
Altishofen estas konektita al la publika transportreto per buslinioj al Willisau kaj al la stacidomo de Nebikon, kiu troviĝas fakte nur kelkajn minutojn piede de la vilaĝo-centro de Altishofen aliflanke de la rivero Wigger. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Dagmersellen al Willisau. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 troviĝas 1 kilometron nordoriente de la vilaĝocentro en Dagmersellen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Altishofen datiĝas el la jaro 1190 kiel *Alteloshovin*. (Temas pri urbaro de la Monaĥejo Engelberg, kiun certaj fontoj datas eĉ jam al la jaro 1184).

En la 13-a jarcento Altishofen estis posedaĵo de la Senjoroj de Balm. Ĉar Rudolfo de Balm apartenis al la murdistoj de imperiestro Alberto la 1-a en la jaro 1308, la havaĵo de la Senjoroj de Balm refalis al la Sankta Romia Imperio, kiu vendis la vilaĝon Altishofen en la jaro 1312 al la Ordeno de germanaj kavaliroj. Pro monmanko la ordeno devis vendi en 1571 Altishofen al *Ludwig Pfyffer*. Pfyffer kaj liaj sekvantoj ek de tiam nomis sin *Pfyffer de Altishofen* kaj regis ankoraŭ ĝis la jara 1839 dum 5-jara interrompo dum la periodo de la Helveta Respubliko (1798 ĝis 1803) en la baroka Kastelo Altishofen. 1859 *Heinrich Pfyffer* vendis la kastelon al *Johann Karl Kesselbach*, de kiu la komunumo Altishofen akiris ĝin en la jaro 1862.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Altishofen
* Profilo de Altishofen en la retejo de Kantono Lucerno
* Altishofen en la Historia Leksikono de Svislando
Alajos Bozóky

**BOZÓKY Alajos** [pr. bozo:ki] estis hungara jurakademia profesoro naskiĝinta en Buda la 30-an de decembro 1842 kaj mortinta en Nadjvarado la 7-an de decembro 1919. Li estis la patro de juristoj Géza Bozóky kaj Ferenc Bozóky. Lia nepo estis fizikisto László Bozóky.

## Kariero 
Bozóky ekde 1871 estis profesoro de Jura Akademio (Nagyvárad). Li tradukis kvar librojn el *Institutio* de Gaius.

## Verkoj 
* *A jogi személyekről* (Nagyvárad, 1870);
* *A római jog institutióinak tankönyve* (Pest, 1870-74);
* *Az egyházi jog tankönyve* (Pest, 1871);
* *Az ausztriai magánjog rendszere* (Bp., 1891);
* *Az első keresztény kodifikáció* (Bp., 1905).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Koncentrejo Deir ez-Zor

**Koncentrejo Deir ez-Zor** estis la granda murdejo por armenoj, en centro de la siria dezerto, kien oni pelis dekmilojn da armenaj rifuĝintoj en morta marŝo dum la armena genocido. La usona vic-konsulo en Aleppo, Jesse B. Jackson, ĉirkaŭkalkulis nombron de la armenaj rifuĝintoj je 150.000.

## Historio 
250px|maldekstra|eta|Situo de vilaĝeto Deir ez-Zor en la Otomana Imperio (1900)

Tiuj armenoj, kiuj travivis la genocidon de 1915-1916 en Anatolio, estis pelitaj – sen akvo kaj manĝaĵo - en du direktojn- aŭ al Damasko, aŭ preter la Eŭfrato al Deir ez-Zor. Dum la frua periodo de la masakroj, oni koncentrigis 30,000 armenojn en diversaj kampadejoj ekster la urbo Deir ez-Zor, sub protekto de araba guberniestro Ali Suad Bej. Iom poste la Otomana imperio decidis anstataŭigi lin per Zeki Bej, kiu estis konata pro siaj krueleco kaj barbareco. Kiam la rifuĝintoj – ankaŭ virinoj kaj infanoj – alvenis en Deir ez-Zor, ili kuiris herbojn, manĝis mortintajn birdojn kaj ili devis vivi sub la ĉielo. Ili mizermortis aŭ murdis ilin kruelaj gardistoj. Nur eta grupo sukcesis eskapi per sekreta protektado de amikaj araboj el vilaĝoj de norda Sirio.

## Memoro 
[eta|maldekstra|Armenaj pilgrimantoj kolektiĝantaj en la Siria vilaĝo de Margadeh, proksime al Dier ez Zor, por kunmemori la 94-an datrevenon de la [Armena genocido]]
En la vilaĝo *Margadeh* (88&nbsp;km de Deir ez-Zor), armena kapelo estas dediĉita al masakro dum la genocido.

Kategorio:Armena Genocido
Kategorio:Otomana Imperio
Kategorio:Historio de Sirio
Namako (luno)

**Namako** aŭ **Haŭmeo II** estas plej malgranda kaj plej interna satelito de Haŭmeo.

## Malkovro 
Michael E. Brown kaj astronomia teamo malkovris ĝin la , per la sistemo de adaptiĝiva optiko
de la observatorio W. M. Keck de Mauna Kea.

Ĝi tiam ricevis kiel provizora nomo, la kodan numeron **S/2005 (2003 EL61) 2** (aŭ S/2005 (2003 EL_61) 2), kiu indikas, ke estis la dua satelito malkovrita en 2005 ĉirkaŭ la objekto tiam nomita "2003 EL61".

## Nomoj 
Ĝiaj malkovrintoj komence kromnomis ĝin "Blitzen" (unu el la boacoj de la Kristnaska Viro).

Kiam Haŭmeo ricevis sian oficialan numeron *(136108) 2003 EL_61*, la satelito ricevis nomon *(136108) 2003 EL61 II*, kaj kiam la nana planedo ricevis sian nomon *Haŭmeo*, ĝia satelitoj fine akiris veran nomon: **Namako**, laŭ *Namaka* havaja diino de la maro, kies rolo estas estingi la lafojn de sia fratino *Pele*.

## Ecoj 
La grando de tiu luno estis ĉirkaŭkalkulata laŭ ĝia magnitudo, hipotezinte ĝian albedon al 0,8. Ĝia infraruĝa spektro similas al tiu de kristala akva glacio, pro kio ĝia denso estus ne malproksima de 1 g/cm3 (aŭ 1000 kg/m3). Oni do taksas ĝian mason al 1,79 x 1018 kg; unu dekono de tiu de Hiiako kaj ĝia grando al 160 km.

La ĉeesto de kristala glacio (kiel sur Haŭmea mem) estis neatendita, ĉar je la temperaturo de Namako, (61, el la paĝoj de Jean-Michel](http://jmm45.free.fr/planetes/2003el61/2003el61.htm)

Kategorio:Lunoj de Haŭmeo
Árpád Deák

**DEÁK Árpád** [dejAk] rumanuja hungara skulptisto. Li estis naskiĝinta en Târgu Mureş la 4-an de julio 1955. Li estas la pli juna frato de lutartisto Endre Deák.
## Kariero
Árpád Deák studis inter 1974-78 en Kluĵo ĉe Egon Löwith. Li laboras en Oradea en la Arta kaj Muzika Liceo.

## Publikplacaj skulptaĵoj
*Memorplako en naskiĝdomo de poeto Lajos Olosz (1991, Adea)
*Reliefo de Zsuzsanna Lorántffy (Oradea, Reformita Gimnazio)
*Tombmonumento de Simon Hollósy (1996, Sighetu Marmaţiei)
*Skulptaĵo de Gáspár Károli (1996, Carei).
## Fonto
*Artportal.hu 
*Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

## Eksteraj ligiloj
*[Grupskulptaĵo en Oradea(https://eo.wikipedia.org/wiki/Oradea) de A. D.]

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Ébaty

**Ébaty** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
Ĝi situas proksime de Chagny. La rivero Dheune trafluas tra la komunumo.

### Najbaraj komunumoj 
## Historio 
La preĝejo Ĉielenpreno de Maria datiĝas de 1777.

## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Chagny
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

### Eksteraj ligiloj 
* La sonorilo 
* [TTT-ejo de la paroko(https://eo.wikipedia.org/wiki/paroko)]

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Der Blaue Engel

***Der Blaue Engel*** estas filmo de la jaro 1930, reĝisorata de Josef von Sternberg, elromanigita el *Professor Unrath* de Heinrich Mann. 

La filmo rakontas la tragedian historion de profesoro Rath, respektinda instruisto de provinca gimnazio, kiu enamiĝas al varietea kantistino, enpersonigita de Marlene Dietrich, aktorino kiu per tiu ĉi filmo iĝos famega, tiel kompensante sin de jam longa, sed ĝis tiam, malmulte brila, antaŭa kariero.

## Historio 
Immanuel Rath, jam aĝa gimnazia profesoro en germana urbeto (la studentoj per vortludo nomas lin Professor *Un*rat, *professor Malpuraĵo*), dediĉis sin al honorinda instruista kariero.

Iun tagon en la klasĉambro li eltrovas siajn lernantojn kun bildkarto kiu montras la belan kaj logekscitan kantistinon Lola, kiu prezentas sin en la urba nokta klubo "Der Blaue Engel" ("La blua Anĝelo"). La profesoro, portita de siaj pedagogiaj intencoj, decidas enketi pri la sinteno de la studentoj kaj do tien iras. Kiam la studentoj vidas lin alveni estas kaŝitaj de Lola, kun kiu ili estis galantumantaj.

La profesoro do tiel konas Lola: ŝiaj manieroj, ia ŝia artista ĉarmo igas lin enamiĝi. Subvesto de Lola kiun la studentoj kaŝmetas en lia surtuto, intriganta direktoro de la kompanio Kiepert: tiuj ĉi cirkonstancoj kondukas la profesoron al spekti kun amuzo la spektaklon de la kantistino kaj fine pasi la nokton kun ŝi.

De tiu momento nenio plu estas kiel antaŭe kaj la profesoro por edziĝi kun Lola elektas lasi sian profesion.

Rath sekvas la edzinon en ŝia turneo sed post la komenca entuziasmo li ĉiam pli iĝas seniluziigita de tiu ĉi vivo kaj volus reiĝi la pasinta homo, sed li ne kapablas plenumi sian volon.

Li rapide foruzas sian monon, kaj li devas komenci perlabori sian panon iĝante klaŭno en la kompanio, kiu post kelkaj jaroj revenas en la urbo de la profesoro, denove ĉe la "blua Anĝelo".

Kiepert, kiu ankaŭ estas iluziisto, imagante la scivolemon de la homoj, profitas la okazon por plenigi la noktan klubon danke al profesoro-klaŭno Immanuel Rath, kiun Kiepert devigas humiligi sin antaŭ liaj samurbanoj.

Intertempe Rath vidas ke alia artisto, Mazeppa, facile iĝas intima kun Lola kaj meze de la spektaklo li eltrovas ilin kune. Ege kolerigita li atakas sian edzinon por premsufoki ŝin sed oni haltigas kaj enfermas lin en frenezjako.

Post esti liberigita, profesoro Rath fuĝas kaj sin kaŝas en la malnova lernejo, kie li mortas alkroĉita al la instruista tablo de sia klasĉambro.

## Alia 
En tiu ĉi filmo Marlene Dietrich kantas la faman kanzonon de Friedrich Hollaender "Ich bin von Kopf bis Fuß auf Liebe eingestellt" (en la esperanta: "De la kapo al la piedoj mi estas orientita al la amo"). La rolo de fatala virino en tiu ĉi filmo permesis al ŝi komenci sian karieron kiel internacia stelo.

La filmon oni filmis kun la samaj aktoroj en unu versio germana kaj unu angla. Malmultaj germanaj filmoj atingis kompareble altan nivelon de internacia sukceso.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1930
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Muzikaj filmoj
Wie schön leuchtet der Morgenstern (Bach)

**Wie schön leuchtet der Morgenstern** (BWV 1) estas kantato de Johann Sebastian Bach, baziĝanta sur la samnoma konata ĥoralo de Philipp Nicolai el la jaro 1599.
eta

## Ekesto 
Bach komponis la verkon por la festotago Anunciacio (25-an de marto) en la jaro 1725 kiel ĥoralkantato. La nekonata poeto je tio nur transprenis laŭvorte la unuan kaj sepan strofojn. La aliajn strofojn li transpoetis en recitativojn kaj ariojn.

## Temo 
La ĥoralteksto de Nicolai prikantas la ĝojon de kredanto pri la naskiĝo de Jesuo.

## Ensemblo 
* Soloistoj: soprano, tenoro, baso
* Ĥoro: soprano, aldo, tenoro, baso
* Orkestro: korno 1/2, ĉashobojo 1/2, solo-violono 1/2, tuteco-violono 1/2, vjolo, kontinua baso

## Apartaĵoj 
Dum kiam en la elspeze komponita enirĥoraĵo la kornoj subtenas la orkestran kaj kantan melodion, la violonoj reprezentas per sia konĉerteca ludado la trembriladon de la matenstelo.

## Literaturo 
* Alfred Dürr: *Johann Sebastian Bach: Die Kantaten.* Bärenreiter, Kassel 1999, ISBN 3-7618-1476-3
* Werner Neumann: *Handbuch der Kantaten J.S.Bachs*, 1947, 5. Aufl. 1984, ISBN 3-7651-0054-4
* Hans-Joachim Schulze: *Die Bach-Kantaten: Einführungen zu sämtlichen Kantaten Johann Sebastian Bachs*. Leipzig: Evangelische Verlags-Anstalt; Stuttgart: Carus-Verlag 2006 (Edition Bach-Archiv Leipzig) ISBN 3-374-02390-8 (Evang. Verl.-Anst.), ISBN 3-89948-073-2 (Carus-Verl.)
* Christoph Wolff, Ton Koopman: *Die Welt der Bach-Kantaten*. Verlag J. B. Metzler, Stuttgart, Weimar 2006 ISBN 978-3-476-02127-4

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Aufbau und vollständiger Text der Kantate

Kategorio:Kantatoj de Johann Sebastian Bach
Santiago Tequixquiac

**Santiago Tequixquiac**, estas urbo situanta norde de Meksikurbo, en la ŝtato de Meksiko, kaj estas la ĉefurbo de Tequixquiac. La malnova nomo en lingvo otomia estas *Nthehe* aŭ *Nthe*. La vilaĝo estas dividita en kvin kvartaloj kaj kolonioj *ejidal* kiu integras la urbanizadon de ĉi tiu komunumo kaj estas la sekvaj:
* Kvartalo de Sankta Jozefo (en la malnova tempo nomita T*axdho*)
* Kvartalo de Sankta Mateo (en la malnova tempo nomita *Hueycalco*)
* Kvartalo de Sankta Mikaelo
* Kvartalo de Santiago aŭ Centro (en la malnova tempo nomita *Tequixquiac*)
* Kvartalo de la Rifuĝo (en la malnova tempo nomita *Acatlán*)
* Kolonio Ejidal Adolfo López Mateos.

Kategorio:Vilaĝoj de Meksiko
Kategorio:Tequixquiac
1020-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
*

### Eŭropo 
*Konstruiĝis la Kastelo Habsburgo, la prasidejo de la Habsburgoj.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
*Henriko la 2-a "la Sankta": regis de 1002 ĝis 1024.
*Konrado la 2-a: reĝo ekde 1024, imperiestro de 1027 ĝis 1039.

##### Papoj 
*Benedikto la 8-a, estis papo de 1012 ĝis 1024. 
*Johano la 19-a, estis papo de 1024 ĝis 1032.

##### Anglio 
*Knuto la Granda, regis de 1016 ĝis 1035.

##### Francio 
*Roberto la 2-a, regis de 996 ĝis 1031.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Bildoj 

Dosiero:Habsburgo kastelo 035.jpg|Kastelo Habsburgo, prasidejo de la Habsburgoj

## Notoj kaj referencoj
Kastelo Habsburgo

eta|dekstra|300px|Kastelo Habsburgo
**Kastelo Habsburgo** estis la pra kastelo de la nobela dinastio de la Habsburgoj.

## Geografio 
Kastelo Habsburgo situas sur la monteto Wülpelsberg en la komunumo Habsburgo de la distrikto Brugg en Kantono Argovio, Svislando. De la kastelo oni havas belan rondivdon al granda parto de Argovio.

## Historio 
eta|maldekstra|150px|La tirputo en la kastela korto
Diversaj trovaĵoj indikas, ke en la loko jam en la bronzepoko kaj dum la tempo de la romianoj setlis homoj. Proksimume en la jaro 1020 Radbot, Grafo de Kletgovio, konstruigis la kastelon sur la monto Wülpelsberg, kiu laŭ la legendo portis la nomon Habichtsburg (en Esperanto: Akcipitro-Kastelo) kaj kiu poste fariĝis la prakastelo de la dinastio de la Habsburgoj. Kiam la Habsburgoj fariĝis grava reganta dinastio, la kastelo ne plu taŭgis kiel familia sidejo kaj estis pruntedonita al vasaloj, kiuj plurfoje ŝanĝiĝis. En la jaro 1415 la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo post peto de la reĝo Sigismondo la 1-a pro rivaleco kun la aŭstra duko Frederiko la 4-a konkeris Argovion kaj tiel la Habsburgoj perdis sian prasidejon kaj hejmlandon. La novaj senjoroj de la regiono nun fariĝis la bernanoj. La lasta habsburga vasalo *Henmann de Wohlen* kapitulacis pro la senŝanca situacio de la Habsburgoj kontraŭ garantio de sia havaĵo. En la jaro 1420 Henmann koncedis la kastelon al sia nevo Petermann de Greifensee, kiu ĝin vendis en la jaro 1457 al la urbo Berno. En la jaro 1462 Berno vendis la burgon al *Hans Arnold Segesser*, kiu ĝin koncedis en la jaro 1469 al la Monaĥejo Königsfelden en Windisch. Post la reformacio en la jaro 1528 Kastelo Habsburgo pro la mondigo de la monaĥejo fariĝis denove posedaĵo de la urbo Berno. La administrado nun apartenis al bienmastro de Königsfelden, kiu loĝigis biengardiston kaj bienadministranton en la burgo, kies tasko estis la mastrumado de la kampoj, arbaroj kaj vitejoj ĉirkaŭ la burgo. Ekde la jaro 1804 la burgo estas posedaĵo de Kantono Argovio, kiu pluutiligis ĝin kiel kampara bieno. 

## Hodiaŭa uzado 
Kastelo Habsburgo troviĝas kiel objekto de nacia signifo sub plej alta grada de memoraĵprotekto. La burgo nuntempe estas muzeo kaj palaco enhavas restoracion por la turistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Habsburgo
* Habsburgo AG
* Habsburgoj
* Habsburga monarkio

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Kastelo Habsburgo
* Kastelo Habsburgo en la Historia Leksikono de Svislando

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Kasteloj de Kantono Argovio
Habsburgo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en la 11-a jarcento
Kategorio:Romanikaj konstruaĵoj en Svislando
Kategorio:Brugg (distrikto)
Gradimir Kragiĉ

dekstra|eta|200px|Gradimir Kragiĉ

**Gradimir Kragiĉ** (serbe: *Градимир Крагић* / *Gradimir Kragić*; naskiĝis la 13-an de oktobro 1956) estas blinda serba esperantisto naskita kaj vivanta en Banja Vruĉica apud Tesliĉ (Respubliko Serba).

Gradimir Kragiĉ esperantiĝis en la 1970-aj jaroj. En 1985 li kunfondis Esperanto-societon »Tesliĉ« en Tesliĉ. Li estis loka aktivulo ĝis la milito en Bosnio kaj Hercegovino. Dum la milito, kiam la esperantista movado malaktiviĝis en tiama Bosnio kaj Hercegovino, li reaktivigis la Esperanto-Societon »Tesliĉ« kaj iom poste komencis kaj helpis ekstarigi la Urban Esperanto-Societon »La Mondo« en Banjaluko, kaj pli poste ankaŭ Esperanto-Ligon de Respubliko Serba (ELRS). Li ankaŭ estis la unua prezidanto de ELRS. Dum longa tempo li estis la plej aktiva esperantisto kaj en Bosnio kaj Hercegovino kaj en Respubliko Serba. Li plurfoje estis prezidanto de Esperanto-Societo »Tesliĉ«.

Gradimir Kragiĉ estas delegito kaj fakdelegito de UEA. Li ankaŭ estas aktiva radioamatoro (voksigno *E73KG*), kaj aktiva komputilisto por blinduloj.

## Referencoj 
Kategorio:Serbaj esperantistoj
Kategorio:Bosniaj esperantistoj
Kategorio:Radioamatoraj esperantistoj
Pacifikaj sturnoj

***Aplonis*** estas genro de sturnoj, tio estas de la familio de Sturnedoj. Tiuj estas ĉefe insulaj specioj de Indonezio, Oceanio kaj Aŭstralazio, kvankam la teritorioj de kelkaj specioj etendas al la Malajzia Duoninsulo, suda Vjetnamo kaj nordorienta Kvinslando. Tipaj plenkreskuloj de sturnoj *Aplonis* havas tre uniforman **plumaron nigran, brunan aŭ malhelbrunan, foje kun metaleca brilo**. La okulringo estas ofte distinga kolora. Nematuruloj de kelkaj specioj havas malhelbrunajn striecajn palajn subajn partojn.

Kelkaj specioj havas limigitajn teritoriojn, kaj, kiel ĉe aliaj insulaj endemioj, iĝis ĉu endanĝeritaj ĉu formortintaj kiel rezulto de habitatoperdo aŭ de enmetitaj mamuloj kiaj ratoj.

Jene estas listo de la specioj de la genro *Aplonis* en taksonomia ordo:

* Metalosturno, *Aplonis metallica*
* Flavokula sturno, *Aplonis mystacea*
* Kantosturno, *Aplonis cantoroides*
* Tanimbara sturno, *Aplonis crassa*
* Atolosturno, *Aplonis feadensis*
* Renelinsula sturno, *Aplonis insularis*
* Longvosta sturno, *Aplonis magna*
* Blankokula sturno, *Aplonis brunneicapillus*
* Salomona sturno, *Aplonis grandis*
* Sankristobala sturno, *Aplonis dichroa*
* Melanezia sturno, *Aplonis zelandica*
* Novkaledonia sturno, *Aplonis striata*
* Tasmanmara sturno, *Aplonis fusca* (formortinta ĉirkaŭ 1923)
** Norfolka sturno, *Aplonis fusca fusca* (formortinta ĉirkaŭ 1923)
** Sturno de Lord Howe, *Aplonis fusca hulliana* (formortinta ĉirkaŭ 1919)
* Vanuatua sturno, *Aplonis santovestris*
* Bronzosturno, *Aplonis panayensis*
* Moluka sturno, *Aplonis mysolensis*
* Mallongvosta sturno, *Aplonis minor*
* Mikronezia sturno, *Aplonis opaca*
* Ponapea sturno, *Aplonis pelzelni* (eble formortinta, ĉirkaŭ 2000)
* Polinezia sturno, *Aplonis tabuensis*
* Samoa sturno, *Aplonis atrifusca*
* Korvosturno, *Aplonis corvina* (formortinta, meze de 19a jarcento)
* Mistera sturno, *Aplonis mavornata* (formortinta, meze de 19a jarcento)
* Rarotonga sturno, *Aplonis cinerascens*
* Huahina sturno, *Aplonis diluvialis* (prahistoria)
* Golfosturno, *Aplonis ulietensis* (formortinta, 1774 to 1850; iame konsiderata turdo)
* Erromanga sturno, *Aplonis sp. undescr.* (prahistoria)

## Referencoj 
* 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Azio
Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso 2009

eta|maldekstra|240px|
La **7-a Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso** okazis la 22-an de novembro 2009 en la sporta palaco de Kievo (Ukrainio).

Venkinto de la konkurso estis *Ralf Mackenbach* el Nederlando, prezentinta la mem verkitan kanton *Click Clack*.
__NOTOC__
## Partopreno 
Ĉi-jare nur 13 landoj (respektive naciaj televidaj kanaloj) konfirmis sian partoprenon. Bulgario, Grekio kaj Litovio malanonciĝis, dum Svedio - kiu paŭzis en 2008 - repartoprenis.

### Partoprenantoj 
### Listo de poentoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la konkurso

Kategorio:Junulara Eŭrovido-Kantokonkurso
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Kulturo de Kievo
Manskribado

[eta|dekstra|[Letero skribita en Anglio en 1894, montranta la manskriban stilon de tiu periodo.]]

**Manskribado** estas arto skribi bele per la mano kaj skribilo. Ĝi estas arto tre antikva.

Romiaj stiloj, Gotikaj stiloj k.t.p estas famaj antikvaj manskribadaj stiloj. La grandaj literoj de nia nuntempa skribsistemo devenas el Romiaj stiloj. Gotika skribsistemo estis multe uzata dum 1400 pK al 1600 pK. Poste, lokaj stiloj estis kreitaj Eŭrope kaj post multaj jaroj, lokaj stiloj estiĝis naciaj stiloj en Eŭropo.

Dum 18-a jarcento, oni vidis, ke novaj stiloj aperis en Usono kaj en Anglujo. La apero de klavaj presliteriloj en la fruaj jaroj de la 19-a jarcento influis la vastiĝon de manskribado. Ordinaruloj komencis interesigi sin je tajpi literojn per klava presliterilo kaj ne zorgis multe pri la arto. 21-a jarcento vidis, ke komputiloj estiĝas parto neevitebla de la vivo de preskaŭ ĉiu homo. Kelkaj kritikistoj opinias, ke lernejoj ne instruas belmanskribadon al infanoj kaj la fenomeno ne estas bona.

Tio rilatas la skribadon per latinaj literoj, sed ĉe aliaj kulturoj, kiel la araba aŭ la ĉina, okazas simile, sed ankaŭ diversaj procezoj pli kompleksaj.

Kategorio:Skribo
János Bottyán

**BOTTYÁN János** [pr. botja:n] estis hungara reformita pastro, redaktoro naskiĝinta en Belényes la 23-an de oktobro 1911 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de januaro 1984. 

## Kariero
Bottyán finis teologion en Debreceno, poste dum ok monatoj li faris diakonian laboron en Instituto Bethlen proksime de Bielefeld. Hejmenveninte li estis helppastro en Sáp, Körösnagyharsány, Sarkad, Sarkadkeresztúr, Magyarhomorog, Okány kaj Baktalórántháza. Ekde 1940 li estis misia sekretario de la gazeto *Református Jövő*, poste ĝia vicredaktoro. Pli poste li redaktis la gazetojn *Új Magyar Asszony*, *Élet és Jövő*, *Zsinati Tudósító*, *Református Egyház*, *Református Híradó*, *Confessio*. Li aranĝis plurajn ekspoziciojn, redaktis albumojn. 

## Verkoj
**Romba döntött és felépített templomaink 1945-1950* (Bp., 1950); 
**Hitünk hősei* (Bp., 1971); 
**Kálvin téri templom története 1830-1980* (Bp., 1980); 
**A magyar Biblia évszázadai* (Bp., 1982); 
**Belényestől Segesvárig* (szerk. Király László, Bp., 1987).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kalvinanaj pastroj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Botond Bolics

**György BOTOND-BOLICS ** estis hungara verkisto, inĝeniero naskiĝinta en Arad la 22-an de oktobro 1913 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de januaro 1975.

## Kariero 
Botond Bolics finis juron en Segedo, havigis al si diplomon de inĝeniero eksterlande. Post 1945 li agadis pri industriorganizado. Ekde 1960 ĝis 1972 li estis redaktoro de la Libroeldonejo Táncsics. Li verkis sciencpopularigajn librojn, porjunularajn scienc-fantaziajn romanojn. Estis tre populara en radio lia seriteatraĵo *Mikrobi*.

## Verkoj 
* *Ezer év a Vénuszon* (Bp., 1959);
* *Korunk csodái* (Bp., 1960);
* *Idegen bolygón született* (Bp., 1961);
* *Ma csoda – holnap valóság* (Bp., 1966);
* *Redivivus tüzet kér* (Bp., 1969).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Metalosturno

La **Metalosturno** aŭ Metala sturno, *Aplonis metallica*, konata ankaŭ kiel **Brilosturno**, estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estas indiĝena de Novgvineo kaj apudaj insuloj de Aŭstralazio kaj limigita areo de nordorienta Aŭstralio.

Plenkreskulo havas tre **brilruĝajn okulojn**, longan voston kaj verdobrilan nigran plumaron kun violecaj nuancoj en kapo, kolo kaj supra dorso. Nematuruloj estas palaj sube kun malhelaj strioj. Tiuj birdoj migras dum aŭgusto al nordaj regionoj de Kvinslando, kie ili pariĝas, preparante senordajn globoformajn nestojn por siaj idoj pendantajn el altaj arboj. Tie ili restas ĝis aprilo, kiam ili faras sian revenan veturadon al Novgvineo.

eta|250px|maldekstra|Junuloj, Cairns Esplanade, Norda Kvinslando

## Notoj 
## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 51859, Aplonis metallica, 12an de majo 2006. Malplej zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio