Hitler, Maŭ, Strindberg kaj mi

**Hitler, Maŭ, Strindberg kaj mi** estas aŭtobiografia novelo (aŭ eseo-simila rakonto) en Esperanto verkita de la sveda aŭtoro **Sten Johansson** (n. 1950). Ĝi estas la fina kaj plej longa peco en lia novelaro *Ĝis revido, krokodilido!* (1996, eldonejo Al-fa-bet-o, Skövde, Svedio), kie ĝi funkcias kiel speco de fin-eseo aŭ memreflektado.

*Hitler, Maŭ, Strindberg kaj mi* restas agrabla ekzemplo de humura, introspektiva esperanta prozo, kiu ligas personan vivon al pli grandaj historiaj kaj lingvaj eventoj – kun rideto pri si mem kaj pri la mondo.

## Enhavo kaj temo 
La novelo estas **persona memoraĵo** kun humura, ironia kaj nostalgiema tono. La rakontanto (Johansson mem) komencas per sia naskiĝo en eta fiŝista haveno en sudorienta Svedio en la 1950-aj jaroj, en verda ligna dometo apud la maro. Li poste "kulpigas" Adolf Hitler-on pro sia propra ekzisto: la ascendo de Hitler en Germanio en la 1930-aj jaroj devigis Esperantiston nomatan Levi elmigri al Svedio, kie li iĝis Esperanto-instruisto kaj tiel ebligis la renkontiĝon de la gepatroj de la aŭtoro.

La rakonto saltas tra diversaj periodoj de la vivo:

* infanaĝo kun vizitoj de eksterlandaj Esperantistoj, ludilĉevalo nomata "Ĉevalo" de franca onklino, kaj forpaso al geavoj dum kongresoj;
* memlernado de Esperanto je 16 jaroj dum familivojaĝo al Budapeŝto;
* junulara aktiveco en Esperanto-movado, redaktado de revuo *Kvinpinto* en 1969 dum politikaj diskutoj kaj ribelo;
* mallonga influo de ideoj de Mao Zedong;
* renkontiĝo kun brazila korespondanto en 1982, kiu kondukis al tradukoj de August Strindberg kaj propraj verkoj;
* partopreno en artkonkursoj de UEA, kie malpezaj rakontoj venkis super seriozaj;
* memanalizo per korespondado kun gastroenterologo-amiko, kiu rivelas, ke la verkoj de la aŭtoro estas subkonscie aŭtobiografiaj (ekz. metaforoj kiel "boaco" aŭ "heliko").
* La stilo estas konversacia, kun multaj flankaj rimarkoj (en krampoj), humuro, memironio kaj historiaj aludoj. Ĝi miksas nostalgion pri Esperanto-komunumo kun milda kritiko pri politika idealismo kaj literaturaj gustoj (la "grandaj amasoj" preferas amuzon al seriozeco).

Eltiraĵo el la komenco:Mi naskiĝis en eta fiŝista haveno de sudorienta Svedio. Antaŭ nia ligna dometo — verda, kompreneble — troviĝis gruza strateto, trans kiu etendiĝis retsekiga kampo, kaj ankoraŭ transe situis kajo kun fiŝistaj budoj, pontetoj kaj barkoj.La titolo rilatas al la "tri granduloj" (Hitler, Mao, Strindberg), kiuj influis la vivon de la aŭtoro – rekte aŭ nerekte – kaj al la mema "mi", kiu provas kompreni sian propran vojon.

## Graveco en Esperanto-literaturo 
* La novelo estas konsiderata la plej persona kaj reflektiva verko en la kolekto *Ĝis revido, krokodilido!*, kie Johansson klarigas kial li preferas verki amuzajn pecojn anstataŭ seriozajn (tio estas la ĉefa mesaĝo de la fina eseo).
* Ĝi montras la kapablon de moderna esperanta prozo trakti aŭtobiografion kun humuro kaj memkritiko, sen esti tro peza aŭ pretenca.
* Ĝi estas parto de la tendenco en la 1990-aj jaroj, kie aŭtoroj kiel Johansson uzis Esperanton por milda satiro pri la movado mem kaj pri propra vivo.
* En recenzoj (ekz. en Esperanto-Retbutiko) oni emfazas, ke la tuta kolekto estas amuza, sed ĉi tiu fina peco donas pli profundan klarigon pri la aŭtora motivoj.

## Eksteraj ligiloj 
* La teksto legeblas en la Tekstaro de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Libroj aperintaj en 1996