Persa silk-arbo

eta|Proksima foto de foliaro, floroj kaj nematuraj frukto
eta|Floroj, partoj.
[eta|*[Eurema blanda* metas ovojn sur *A. julibrissin*]]
La **persa silk-arbo** *Albizia julibrissin*, estas specio de arbo de la familio de Fabacoj, apartenanta al sudokcidenta kaj orienta Azio.

La genro Albizio nomiĝas laŭ la itala nobelo Filippo degli Albizzi, kiu enkondukis ĝin en Eŭropon meze de la 18-a jarcento. Ĝi estas fojfoje neĝuste literumata *Albizzia*. La specifa epiteto *julibrissin* estas korupto de la persa vorto *gul-i abrisham* (), kiu signifas "silka floro" (de *gul*  "floro" + *abrisham*  "silko"). La ŝelo estas malhelverde griza kaj maljuniĝante iĝas vertikale striita. La folioj estas duoble plumformaj, 20–45&nbsp;cm longaj kaj 12–25&nbsp;cm larĝaj, dividitaj en 6–12 paroj de foliplumoj, ĉiu kun 20–30 paroj de folieroj; la folieroj estas oblongaj, 1–1,5&nbsp;cm longaj kaj 2–4&nbsp;cm larĝaj. La floroj estas produktataj dum la tuta somero en densaj infloreskoj, la unuopaj floroj kun malgrandaj kaliko kaj korolo (krom la centraj), kaj strikta areto de stamenoj 2–3&nbsp;cm longaj, blankaj aŭ rozkoloraj kun blanka bazo, aspektantaj kiel silkaj fadenoj . Oni observis, ke ili allogas abelojn, papiliojn kaj kolibrojn.

*A. julibrissin* estas vaste plantita kiel ornama planto en parkoj kaj ĝardenoj, kultivata pro sia fajna folia teksturo, floroj kaj alloga horizontala kanopeo. Aliaj pozitivaj trajtoj estas rapida kresko, malgrandaj akvopostuloj kaj la kapablo prosperi plantite sub plena suno en varmaj someraj klimatoj. Ĝi estas tre ofte plantata en duonaridaj lokoj kiel Centra Valo de Kalifornio, centra Teksaso kaj Oklahomo. Kvankam kapabla supervivi sekecon, kresko estos damaĝita kaj la arbo emas aspekti malsane. Pro tio ĝi devas ricevi maloftajn profundajn akvumadojn dum la somero, kiuj instigos kreskon kaj floradon.

*A. julibrissin f. rosea* gajnis la Premion de Ĝardena Merito de la Reĝa Hortikultura Societo; same la kulturvario 'Somera Ĉokolado'.

## Aliaj uzoj 
La dolĉodoraj floroj estas bona nektara fonto por abeloj kaj papilioj. En Mezameriko, la dorninsekto, *Umbonia spinosa,* preferas ĝiajn branĉojn por pariĝado kaj travintrado.

Estas konfliktaj informoj pri la tokseco de kapsuloj kaj semoj por homoj kaj bestoj; iuj partoj de la planto povas enhavi neŭrotoksinon. Oni konsultu medicinan profesiulon antaŭ manĝado aŭ manĝigado.

Ligno de silk-arbo povas esti uzata por fari meblojn.

## Entrudiĝema  specio 
En naturo, la arbo emas kreski en sekaj ebenaĵoj, sablaj valoj kaj altebenaĵoj. Ĝi fariĝis invada specio en Usono, kie ĝi disvastiĝis de suda Novjorko, Nov-Ĵerzejo kaj Konektikuto okcidenten ĝis Misurio kaj Ilinojso, kaj suden ĝis Florido kaj Teksaso. Ĝi estas kultivata en Kalifornio kaj Oregono. Ĝiaj semoj estas multaj kaj fekundaj eĉ dum longaj periodoj de sekeco. Ĉiu kapsulo, kiu similas paperecan platan fabkapsulon, enhavas averaĝe 8 semojn. La kapsuloj eksplodas dum fortaj ventoj, kaj la semoj alforportiĝas tra surprize longaj distancoj.
maldekstra|eta|Distribuado de *A. julibrissin* en Usono

Selektado nuntempe okazas en Usono por produkti ornamajn plantojn, kiuj ne donos semojn kaj tial povas esti plantitaj sen risko. Tamen, en Orienta Usono ĝi estas ĝenerale mallongdaŭra arbo, estante tre infektiĝema je al mimoza vaskula velkado, funga malsano kaŭzata de specio de *Fusarium*, kvankam la malsano ne ŝajnas grave influi ĝiajn populaciojn. Pro siaj invadaj tendencoj kaj malsaniĝemo, ĝi estas malofte rekomendita kiel ornama planto en Usono, kvankam ĝi ankoraŭ estas vaste plantata en partoj de Eŭropo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
**Albizia julibrissin* List of Chemicals (Dr. Duke's Databases)
* 

Kategorio:Arboj de Eŭropo
Kategorio:Fabacoj