open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Adam la 2-a

eta|Princo Hans-Adam la 2-a *von und zu Liechtenstein*
Princo **Hans Adam la 2-a** (''Johannes Adam Ferdinand Aloys Josef Maria Marko d'Aviano Pius*, naskiĝinta la 14-an de februaro 1945 en Zuriko) estas la reganta princo kaj nuna ŝtatestro de Liĥtenŝtejno.

## Nomo 
Hans Adam estas la plej aĝa filo de Princo Franz Josef la 2-a de Liĥtenŝtejno kaj Princino Gina. La nomo Hans Adam la 2-a formas taŭgan ligon inter la pasinteco kaj la nuntempo. Princo Hans Adam la 1-a (Liĥtenŝtejno), kiu regis de 1699 ĝis 1712, estis la fondinto de la Princlando Liĥtenŝtejno, dank’ al siaj aĉetoj de la Sinjorlando de Schellenberg (1699) kaj la Graflando de Vaduzo (1712).

## Vivo 
Princo Hans Adam la 2-a kaj liaj kvar gefratoj plenaĝiĝis kun siaj gepatroj ĉe Kastelo Vaduzo. Li vizitadis la elementan lernejon en Vaduzo kaj aniĝis al la vaduza skolttrupo. Kiel sia patro, Princo Hans Adam la 2-a enmatrikuliĝis ĉe la Skota Gimnazio (Vieno) en 1956. En 1960 li transiris al la gimnazio en *Zuoz'', kie li ricevis la svisan ateston de matureco kaj la germanan abiturientan diplomon en 1965. Post tio, Princo Hans Adam la 2-a faris staĝon en londona banko. Krom sian denaskan lingvon, la germanan, la princo parolas la anglan kaj la francan. En aŭtuno 1965, Princo Hans Adam la 2-a komencis siajn studojn pri negocoj kaj ekonomiko ĉe la Universitato de Sankt-Gallen'. Li ricevis sian licencion en 1969.

## Familio 
La 30-an de julio 1967, Princo Hans Adam la 2-a edziĝis kun Grafino Marie Kinsky de Wchinitz kaj Tettau (kiu naskiĝis la 14-an de aprilo 1940 en Prago). Ili havas kvar gefilojn:

* **Hereda Princo Alois** (naskiĝis la 11-an de junio 1968)
* **Maximilian Nikolaus Maria** (naskiĝis la 16-an de majo 1969)
* **Constantin Ferdinand Maria** (naskiĝis la 15-an de marto 1972)
* **Tatjana Nora Maria** (naskiĝis la 10-an de aprilo 1973).

## Reĝumo 
En 1984, la 45-a jaro de sia reĝado, laŭ artikolo 13 de la konstitucio, Princo Franz Josef la 2-a nomumis Princon Hans Adam la 2-a sia daŭra reprezentanto kaj aljuĝis al li la mandaton regi la aferojn de la ŝtato. La 13-an de novembro 1989, post la morto de sia patro, Princo Hans Adam la 2-a fariĝis reganto. Dum la tempo, kiam li estis reprezentanto de la reganta princo, Princo Hans Adam la 2-a precipe okupis sin pri sendependa ekstera politiko por Liĥtenŝtejno. Sub lia estreco Liĥtenŝtejno sukcesis aniĝi al la Unuiĝintaj Nacioj en 1990 kaj al la Eŭropa Ekonomia Spaco en 1995.

La Princo de Liĥtenŝtejno havas vastajn povojn. Referendumo por adopti la revizion de la konstitucio de Hans Adam, ekspansianta liajn povojn, promulgiĝis en 2003. Princo Hans Adam minacis, ke li kaj lia familio foriros al Aŭstrio, se la referendumo ne sukcesos.

La 15-an de aŭgusto 2004, Princo Hans Adam la 2-a formale transdonis la povon pri ĉiutagaj decidoj al sia filo Princo Alois. Hans Adam daŭras kiel ŝtatestro.

Princo Hans Adam posedas la bank-grupon LGT.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fuerstenhaus.li 
* http://www.notes.co.il/rafram/15417.asp 

Kategorio:Liĥtenŝtejna dinastio
Kategorio:Princoj
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Tia Carrere

eta|dekstra|Tia Carrere
eta|dekstra|Tia Carrere
**Tia CARRERE** (naskiĝis la  en Honolulu, Havajo) estas usona aktorino, modelo, kaj kantistino, plej ofte konata pro la rolludo kiel Cassandra en la filmo ''Wayne's World.*

Ŝi naskiĝis kiel **Althea Rae Duhinio Janairo**, kaj havas heredaĵon de hispanaj, ĉinaj kaj filipinaj prauloj.

## Eksteraj ligiloj 
* *Tia Time - The Tia Carrere Page'' (retpaĝo de Tia Carrere, anglalingva)
* WestLord: Tia Carrere 
* Tia Carrere @ IMDb 

Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Usonaj aktoroj
TF1

**TF1** estas privata franca televidkanalo, unu el la plej malnovaj televidstacioj en la mondo. La kanalo, kiu gajnis aktuale en 2014 spektadparton de 22.9%, estas la plej spektita en Francio, la plej spektita televidkanalo en Eŭropo, kaj unu el la plej sukcesaj kaj popularaj naciaj kanaloj en la mondo. La kanalo apartenas al la grupo TF1, kiu posedas 49% de la eŭropa sportkanalo Eurosport. La grupo fondis la France 24 novaĵstacion en 2006 (kune kun la publika dissendanto France Télévisions), ĝis ĝi retiriĝis de la projekto du jarojn poste. La kanalo posedas la elsendajn rajtojn por gravaj sportaj eventoj kaj serioj kiel House, La Voĉo, Master Chef, Grey's Anatomy, Boss in Disguise, Super Nanny, Maya the Bee, Discovering with Dora kaj pli. Ĝi ankaŭ plene posedas la LCI-novaĵkanalon.

## Kuriozaĵoj 
*Patrick Le Lay*, estro de la franca televida programo **TF1**, pridemandita en la libro *Les dirigeants face au changement* (*La geestroj fronte al la ŝanĝo*) de 2004, liveras sian koncepton pri televido kaj konsideras, ke la tasko de TF1 estas helpi Kokakolaon vendi sian produkton:

:*"Oni povas multmaniere paroli pri la televido. Sed en negoca perspektivo, ni estu realismaj: la funda tasko de TF1 estas helpi Kokakolaon, ekzemple, vendi sian produkton.*

:*Por ke la reklama mesaĝo estu kaptita, necesas ke la cerbo de la televidanto estu libera. Niaj elsendoj celas ĝin liberigi, tio estas lin distri, ĝin malstreĉigi por prepari ĝin inter du mesaĝoj. Al Kokakolao ni vendas pecojn de disponebla homcerba tempo. *

:*Nenio estas pli malfacila", li daŭrigas, "ol atingi tiun disponeblecon. Tie troviĝas la konstanta ŝanĝo. Konstante necesas serĉi la sukcesajn programerojn, sekvi la modojn, veli laŭ la tendencoj."*

## Vidu ankaŭ 
* Televido en Francio
* France Télévisions
* France 24

## Ekstera ligilo 
* Retaro

Kategorio:Televidkanaloj
Sukerkano

**Sukerkano** estas grupo de altaj plurjaraj herbspecioj de la genro *Saccharum*, tribo *Andropogoneae*, indiĝenaj de la tropikaj regionoj de Sudazio kaj Melanezio kaj uzata ĉefe por la produktado de sukero kaj etanolo . Ĝi havas fortikajn, fibrojn kaj artikitajn tigojn kiuj estas riĉaj je saĥarozo . La planto altas inter du kaj ses metrojn. Ĉiuj krucrasaj sukerkanspecioj kaj la ĉefaj komercaj kulturvarioj estas kompleksaj hibridoj . Sukerkano apartenas al la familio *Poacoj*, familio de ekonomie gravaj plantoj kiel maizo, tritiko, rizo kaj sorgo kaj multaj furaĝkultivaĵoj .  

Saĥarozo, ĉerpita kaj purigita en specialigitaj fabrikoj, estas uzata kiel krudmaterialo en la homa nutraĵa industrio aŭ estas fermentita por produkti etanolon, kiu estas skale produktita de la sukerkanindustrio en Brazilo . La planto reprezentas la plej grandan kultivaĵon de la mondo en produktadkvanto.  En 2012, la Organizo pri Nutrado kaj Agrikulturo de Unuiĝintaj Nacioj (FAO) taksis, ke la areo dediĉita al kultivado de sukerkano en pli ol 90 landoj estis ĉirkaŭ 26,0 milionoj da hektaroj, kun monda rikolto de 1,83 miliardoj da tunoj. Brazilo estis la plej granda produktanto de sukerkano en la mondo. La venontaj kvin plej grandaj produktantoj estis Hindio, Ĉinio, Tajlando, Pakistano kaj Meksiko . 

La monda postulo je sukero estas la ĉefa ŝoforo de sukerkankultivado. La planto respondecas pri 80% de la produktata sukero; la plej granda parto de la resto estas farita el betoj . Kano kreskas ĉefe en tropikaj kaj subtropikaj regionoj (beto kreskas en temperitaj regionoj). Kun la escepto de sukero, produktoj derivitaj de sukerkano inkludas melason, rumon, cachaça (la tradicia trinkaĵo de Brazilo), bagason kaj etanolon. En kelkaj regionoj, homoj uzas kanpajlojn por fari plumojn, matojn, tolon kaj pajlon. La infloresko de junaj plantoj estas manĝita kruda, vaporita aŭ rostita, kaj preparita en diversaj manieroj en certaj insulaj komunumoj en Indonezio .   

La persoj, sekvitaj de la grekoj, malkovris la famajn "kanojn kiuj produktas mielon sen abeloj" en Hindio inter la 6-a kaj 4-a jarcentoj a.K. C. Ili adoptis kaj poste disvastigis sukerkanan agrikulturon tra la mondo.  Komercistoj komencis komerci sukeron de Hindio, kiu estis konsiderita luksa kaj multekosta spico. En la 18-a jarcento, sukerkanplantejoj komencis esti kultivitaj en la Karibio, Sudameriko, Hinda Oceano kaj Pacifika insulaj nacioj kaj la bezono de laboristoj por ilia produktado iĝis unu el la ĉefaj ŝoforoj de grandaj homaj migradoj, inkluzive de sklavlaboro  kaj kontrakligitaj servistoj .   
[eta| La okcidenten disvastiĝo de sukerkano en antaŭ-islamaj tempoj (montrita en ruĝa), en la mezepoka [islama mondo (verda), kaj de eŭropanoj en la 15-a jarcento (insuloj rondigitaj per violaj linioj) ]]

## Referencoj 
Kategorio:Poacoj
Kategorio:Unukotiledonaj
Marioj

[eta|280px|finnugraj kaj ne-[varengoj|varengaj slavaj kulturoj fine de la 10-a jarcento]]
La **marioj** (; antaŭe , do *ĉeremisoj*) estas finnugra popolo loĝanta precipe en Volgio, praloĝantoj de la norda parto de la Meza Volgio, Rusio.

La tuta popolo de la marioj nombras 670 900 (1989) homojn, el kiuj 324 400 loĝas en Mariio, kaj 19 500 en Tatarstano.

La marioj parolas du parencajn lingvojn: ebenan marian (марий йылме) kaj montaran marian (мары йӹлмы). Ili dividiĝas je dialektoj, inkluzive tiujn orientan kaj nord-okcidentan.

## Historio 
Vojaĝanto Sergej Turbin, vizitinta marian vilaĝon en Perma gubernio en la 1860-aj jaroj, konstatis ke marioj vivas malriĉe, iliaj domoj estas malpuraj, kaj ili mem estas ekspluatataj de rusaj najbaroj. Ŝtatoficistojn kaj ortodoksajn pastrojn ili traktis kiel subpremantojn, do timeme. Ĝenerale ili estis karakterizataj de rusaj najbaroj kiel uloj laboremaj, sobraj kaj tre kvietaj.

## Religio 
Plimulto de la marioj estas kristanoj. Tamen eĉ en la 1860-aj jaroj rusaj najbaroj atestis ke ili plu sekvis ankaŭ siajn tradiciajn kredojn — ne laboris vendrede, frekventis siajn sanktejojn *keremet* ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Mariio
* Maria lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* finnlingva informo 

## Referencoj 
Kategorio:Mariio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj en Eŭropo
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Membroj de la Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj
Hz

La du-litera kombinaĵo **Hz** povas signifi:

***Hz** estas simbolo de mezurunuo herco.
***hz** estas laŭ normo ISO 639 lingva kodo de la herera lingvo.
Herco

La **herco** (simbolo: *Hz*) estas la derivita unuo de frekvenco en la Sistemo Internacia de Unuoj. Unu herco egalas al unu ciklo (fojo, oscilo) por sekundo.

La unuo estis nomita honore al la fizikisto Heinrich Rudolf Hertz.

## Dekoblaj kaj dekonaj unuoj 
La plej ofte uzataj dekoblaj unuoj de la herco estas:
* Kiloherco, kHz, mil cikloj je sekundo
* Megaherco, MHz, miliono da cikloj je sekundo
* Gigaherco, GHz, miliardoj da cikloj je sekundo
* Teraherco, THz, 1012 da cikloj je sekundo

## Vidu ankaŭ 
* Akustiko
* Ondolongo
* Alterna kurento

Kategorio:Mezurunuoj
Burgos

**Burgos** estas la nomo de:

## Homoj 
* Javier de Burgos (1778-1848) hispana politikisto, ĵurnalisto, verkisto, dramaturgo kaj tradukisto

## Hispanio 
* Burgoso, urbo en Hispanio
* Saldaña de Burgos, komunumo en Hispanio
* Alfoz de Burgos, komarko de Hispanio

* Provinco Burgoso, provinco de Hispanio
* Villalbilla de Burgos, municipo en Hispanio
* Carcedo de Burgos, municipo en Hispanio
* San Mamés de Burgos, municipo en Hispanio
* Partido de Burgos, administracia dividaĵo en Hispanio

## Aliaj 
* Burgos, komunumo en Italio
* Burgos, komunumo en Meksiko

## Similaj nomoj 
* Burgas (apartigilo)
Sparto

**Sparto** (dore Σπάρτα; atike Σπάρτη *Spártē*), aŭ **Lakedemonio** () estis helena urbo situanta en la sudo de la duoninsulo Peloponezo de Grekio, apud la rivero Eŭrotaso. Dum la antikva epoko Sparto estis memstara urboŝtato, ĉefurbo de Lakonio, kaj unu el la plej gravaj grekaj urboŝtatoj kune kun Ateno kaj Tebo. La urbo kun aliancanoj luktis kontraŭ la konkurenca urboŝtato Ateno dum la Peloponeza milito, kiu tre influis la historion de antikva Grekio fine de la 5-a jarcento a.K..

## Historio 
La urbo estis fondita de la doroj post ties konkerado de Lakonio. Dum la komenco estis gravaj malkonsentoj, kiuj malhelpis taŭgan disvolvadon. Tamen, en la sepa jarcento a.K. oni enkondukis reformojn por pliforitigi ĝian militan povon. Tiuj reformoj igis Sparton la modela hoplita urbo.

## Socia konsisto 
Sparto estis speco de respubliko da, delonge, invadintaj militistoj subpremantaj suban kaj senrajton klason da kamparanoj, la helotoj, kiuj kultivadis la grundon, kaj havis neniun rajton. adoleskiĝantaj spartanoj eĉ havis la devon provi mortigi unu el ili por iĝi plenkreskulo.

## Moroj de la spartanoj 
## Bildaro 

Dosiero:Sparta ruins.PNG|ruinoj de Sparto
Dosiero:Helmed Hoplite Sparta.JPG|busto de militisto kun kasko, eble *Leonido la 1-a* de Sparto
Dosiero:Leónidas en las Termópilas, por Jacques-Louis David.jpg|*Leonido* ĉe la *Termopiloj*: olea pentraĵo de *Jacques-Louis David*, muzeo Luvro, Parizo

## Vidu ankaŭ
* Arkeologia Muzeo de Sparto

Kategorio:Urboj de Grekio
Kategorio:Historio de Grekio
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Urboŝtatoj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 1-a jarmilo a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 2-a jarcento a.K.
Kabla televido

**Kabla televido** estas la dissendo de televido, FM-radio, kaj aliaj signaloj per samaksiaj kabloj al la klientaro. Antaŭ kabla televido, oni uzas pli malnovan radiosistemon por dissendi signalon.

Kabla-televida stacio kolektas multajn signalojn kaj dissendas la signalojn laŭ kanaloj al abonantoj per reto de lumfibroj kaj samaksiaj kabloj. La televido ricevas ĉiujn signalojn de la kanaloj per la sama kablo. La agordilo elektas unu kanalon el la miksata signalo.

Dosiero:RG-59.jpg|
Dosiero:Cabecera CATV.png|
Dosiero:Terminal CATV.png|

## Vidu ankaŭ 
* Satelita televido
* Discovery Channel
* DOCSIS

Kategorio:Televido
Batalo de Filipio

La **Batalo de Filipio** estis la fina batalo de la militoj de la Dua Triumviraro inter la fortoj de Mark-Antonio kaj Oktavio (la Dua triumviraro) kontraŭ la fortoj de la murdintoj de Julio Cezaro, Marko Bruto (*Marcus Junius Brutus*) kaj Kajo Kasio Longino (*Gaius Cassius Longinus*) en 42 a.K., apud Filipio en Makedonio.

La batalo konsistis el du atakoj. La unua okazis la 27-an de oktobro; Bruto alfrontis Oktavion, dum la fortoj de Antonio estis kontraŭ tiuj de Kasio. Unue, Bruto repelis Oktavion kaj eniris en la kampejon de lia legio. Sed sude, Antonio venkis Kasion, kaj Kasio, aŭdinte falsan raporton pri la malsukceso de Bruto, sin mortigis, ebligante Antonion helpi Oktavion kaj savi la aferon.

La dua atako, la 16-an de novembro, finvenkis la fortojn de Bruto, kaj li ankaŭ sin mortigis, lasante la triumviraron kontroli la Romian mondon.

Dosiero:Philippi location.jpg
Dosiero:Philippi plain acropolis.jpg
Dosiero:Map Philippi campaign 42 BC-fr.svg
Dosiero:Philippi plain from acropolis.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.livius.org/phi-php/philippi/battle1.html
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Brutus*.html
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Augustus*.html
* http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/2C*.html

Filipio
Filipio
Kategorio:Konfliktoj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Aŭgusto Cezaro
Stamford (Konektikuto)

**Stamford** estas urbo en la kantono Fairfield en la usona subŝtato Konektikuto.

Stamford situas ĉe la Longinsula fjordo de la Atlantiko, tute sud-okcidente en Konetikuto, en la "pato-tenilo", kiu etendiĝas inter la markolo kaj Novjorkio.
Ĝiaj koordinatoj estas 73,5° U / 41,1° N. Ĝia distanco al Hartford, ĉefurbo de Konetikuto, estas ĉirkaŭ 100&nbsp;km, al Novjorko ĉirkaŭ 50&nbsp;km. Ĝia loĝantaro kalkuliĝas je ĉirkaŭ 120.000; ĝi duobliĝis inter 1940 kaj 2000. Ĝia areo estas ĉirkaŭ 135&nbsp;km², el kiuj pli ol kvarono estas akva.

La unuaj eŭropanoj setlis en Stamford en 1641.
En 1893 Stamford ricevis la statuson de urbo.
La plej aĝa konstruaĵo estas domo "Hoyt Barnum" de 1699.

## Famuloj 
En Stamford naskiĝis la sciencfikcia aŭtoro Harry Harrison kaj mortis hungardevena pentristo Gábor Peterdi.

## Eksteraj ligiloj 
* urba retejo 
* universitata retejo
* operejo de Konetikuto
eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|

Kategorio:Urboj de Konektikuto
Gaŭlio

**Gaŭlio** () aŭ **Gaŭlujo** estas la tradicia vivteritorio de la historia kelta popolo de *gaŭloj* (latine *galli*). Dum la teritorio de nuntempa norda Italio, latine nomata , ankaŭ loĝata de keltoj, jam pli longe apartenis al Romio, la kelte loĝata kontinenta teritorio norde kaj okcidente de la Alpoj, latine nomata '**, nur en la 1-a jarcento antaŭ nia erao ĝi estis konkerita fare de la armeo de la Romia Imperio - kutime per la esperantlingva gentonomo gaŭloj kaj la teritoria nomo Gaŭlujo oni nur celas la areon de **', ne la keltojn en . Ene de la romia imperio post multaj limŝanĝoj en la 1-a jarcento de nia erao disdividiĝis al kvar romiaj provincoj:

[maldekstre|eta|300ra|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
*  en la sudo, borde de la mediteranea maro,
*  en la centro,
*  en la nordo kaj
*  en la sudokcidento.

Tre krude la historiaj limoj de '** similas al la limoj de la nuntempa ŝtato Francio, sed neniel precize. Fakte la limoj de la romiaj provincoj dum ties ekzisto forte ŝanĝiĝis.

En la 1-a jarcento antaŭ nia erao, kiam la romia imperio batalis kontraŭ la gaŭloj kaj ankoraŭ ne konkeris grandajn partojn de Ĝermanio, la centra provinco poste nomata **' ankoraŭ havis la nomon ''* kaj etendiĝis ĝis la Rejno kaj la Bodenlago, do okcidente enhavis multajn teritoriojn loĝatajn de ĝermanoj, kaj ankaŭ la norda provinco  havis okcidentan limon ĉe la Rejno kaj enhavis romiajn fortikaĵojn kiel la nuntempaj urboj Kolonjo kaj Bonno. Kiam ekestis la romiaj provincoj  kaj , el kiuj la lasta ankaŭ ampleksis la teritorion de nuna okcidenta Svislando, la provincaj limoj pli koncentriĝis al la vera etna vivteritorio de la gaŭloj. La norda provinco  daŭre ampleksis krom norda nuntempa Francio grandan parton de nuntempa Belgio, la sudon de nuntempa Nederlando kaj la teritorion de Luksemburgo.

La romianoj distingis inter Cisalpa Gaŭlio (Padio) kaj Transalpa Gaŭlio (Francio, Belgio). Tiun ĉi ili dividis al Belga, Liona (Kelta) kaj Akvitania Gaŭlioj. En la du unuaj partoj loĝadis du diversaj keltaj triboj (la tiel-nomataj *gaŭloj*), dum en la Akvitana parto loĝadis akvitanoj, kies etno estis praeŭska. Julio Cezaro en sia libro *De Bello Gallico* (*Pri la gaŭlia milito*) donas priskribon de la lando kaj komencas la libron per la priskribo de la loĝantaro:

## Bildaro 

Dosiero:Map Gallia Tribes Towns.png|Mapo de gaŭlaj popoloj kaj urboj, ĉirkaŭ la jaro -58.
Dosiero:REmpire-Gallia.png|Gaŭlio en la Romia Imperio
Dosiero:Dying gaul.jpg|Mortanta gaŭlo

## Vidu ankaŭ 
* Gaŭla Imperio, latine ***Imperium Galliarum**'', fakte romia separatisma regno en la ĝermanaj, gaŭlaj, britaj kaj iberiaj romiaj provincoj, inter 260 kaj 174
* Frankoj
* Vercingetorix
* Historio de Belgio
* Historio de Francio
* Historio de Germanio
* Grek-romia antikvo
* Romia imperio

## Eksteraj ligiloj 
* http://classics.mit.edu/Caesar/gallic.html 
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/227066/Gaul
* http://www.heritage-history.com/www/heritage.php?Dir=wars&FileName=wars_gallic.php 


Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Italio
Listo de urboj de Turkmenio

**Listo de urboj de Turkmenio**

* Abadano (Turkmenio)
* Annau
* Aŝĥabado
* Türkmenabat
* Türkmenbaşy

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj laŭ lando

Kategorio:Urboj de Turkmenio
Listo de urboj de Trinidado kaj Tobago

Geografio > Ameriko > Antiloj > Ĉebordaj Antiloj > Trinidado kaj Tobago > Listo de urboj de Trinidado kaj Tobago <Urboj
----

* Portospeno

eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cso.gov.tt 
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Trinidad_d.html 

Kategorio:Trinidado kaj Tobago
Listo de urboj de Togolando

Geografio > Afriko > Togolando > Listo de urboj de Togolando <Urboj
----

* Lomeo
* Sokodo

eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Togo_d.html 

Kategorio:Togolando
Parabolo (matematiko)

eta|Parabolo kaj aliaj konikoj
[eta|300px|Saltanta [pilko sekvas parabolajn kurbojn.]]
**Parabolo** estas koniko, kiun oni produktas per la intersekco de konuso kun ebeno paralela al tanĝanta ebeno de la konuso. Oni ankaŭ povas difini ĝin kiel la lokaro de punktoj, kiuj estas egaldistancaj de donita punkto (la fokuso) kaj donita linio (la direktanto).

Konsideru direktanton **L**, kies ekvacio estas la linio *x* = −*a*, kaj fokuson **F** kun koordinatoj (*a*,&nbsp;0). Se (*x*,&nbsp;*y*) estas punkto sur la parabolo tiam, pro la difino de parabolo, ĝiaj distancoj ĝis la direktanto kaj la fokuso egalas, matematike tio skribiĝas jene:
:|x+a|=\sqrt{(x-a)^2+y^2}\, . 
Kvadradante la du termojn kaj simpligante, oni obtenas la jenan ekvacion:
:y^2 = 4ax\ ,
kiuj estas la ekvacio de parabolo.

Interŝanĝante la rolojn de *x* kaj *y* oni obtenas la respondan ekvacion de parabolo kun vertikala akso tiele:
:x^2 = 4ay \ 
La ekvacio ĝeneraliĝas al loko de la parabola ekstremo ekster la origino de la koordinataksoj per difino de ĝiaj koordinatoj (*h*,&nbsp;*k*). La ekvacio de parabolo kun vertikala akso iĝas:
:(x-h)^{2}=4a(y-k) \, .
Oni povas skribi tiun lastan ekvacion tiele:
:y=\alpha x^2+\beta x+\gamma\, ,
t.e. la bildo de iu ajn funkcio priskribita per polinomo de grado 2 kun variablo *x* estas vertikalaksa parabolo.

Pli ĝenerale, en la karteziaj koordinatoj, la ekvacio de parabolo estas de la polinoma formo:
: *Ax2 + Bxy + Cy2 + Dx + Ey + F = 0* (kie minimume unu el *A*, *B*, *C* ne estas nulo),

kun la kondiĉo:
*B2 - 4AC = 0* .

Dosiero:Parabola with focus and directrix.svg|Parabola kurbo montranta **direktanton** (L) kaj **fokuso** (F); la distanco inter ĉiu punkto de la parabolo kaj la fokuso (PnF) egalas la ortan distancon de la sama punkto al la direktanton (PnQn).
Dosiero:Parabola showing focus and reflective property.png|Parabolo montrante, ke ĉiuj reflektaj radioj kiuj originis de infinito konverĝas al la fokuso.
Dosiero:Parabola.svg|Parabolo kun vertikala akso.
Dosiero:Tir parabòlic.png|Pri pafado, la distanco \Delta x atingita de la kuglo post ĝia parabola trajektorio dependas de la komencaj rapido kaj angulo fare de la pafilo.

## Vidu ankaŭ 
* Kateno (kurboformo de pendantaj ĉenoj)
* Kvadrata ekvacio
* Plenigo de kvadrato
* Paraboloido

Kategorio:Konikoj
Kruibeke

**Kruibeke** (nederlande, proksimuma prononco [KR'Jbe:ke]) estas municipo en Belgio, en la nederlandlingva provinco Orienta Flandrio. Komence de  la municipo havis  loĝantojn. La vilaĝo situas inter la rivero Skeldo kaj la Eŭropa ŝoseo 17.

Kruibeke limas kun la municipoj Zwijndrecht, Temse kaj Beveren. En 1977 ekestis la nuntempa Kruibeke pro kuniĝo de 3 vilaĝoj, nome: Kruibeke (6 862 enloĝantoj, 14,5 km²), Bazel (4 967 loĝ., 17 km²) kaj Rupelmonde (2 906 loĝ., 1,9 km²).

eta|maldekstra|200px|Kruibeke, ĉefstrato en la centro

La municipo ekhavos grandan inundejon kun surfaco de proksimume 6 km² kiu sekurigos la malaltajn terenojn pli sude ĉe la bordo de la rivero Skeldo.

## Ĝemelurbo 
*  Moldoviţa (ekde 2000)
*  Gangelt
neformalaj ĝemeliĝoj
*  Wissekerke
*  Holsthum
*  Al Udajn

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)

[eta|maldekstra|300px|burĝa domo de la municipoparto [Bazel]]
[eta|maldekstra|300px|la "grafa turo" de la municipoparto [Rupelmonde]]
Listo de urboj de Taĝikio

Jen **listo de urboj de Taĝikio:**

* Duŝanbo
* Ĥudĵand
* Norek

## Eksteraj ligiloj 
* Loĝantnombroj (angle, france, germane kaj hispane)


Kategorio:Listoj de urboj laŭ lando
Listo de urboj de Ruando

eta|Mapo de Ruando
Jen **listo de urboj de Ruando:**

* Butare
* Byumba
* Cyangugu
* Gisenyi
* Gitarama
* Kibeho
* Kibungo
* Kibuye
* Kigalo (*Kigali*)
* Nyanza
* Ruhengeri
* Rutongo
* Rwamagana
* Gikongoro
* Gasarenda

Kategorio:Urboj de Ruando
Listo de urboj de Tanzanio

**Listo de urboj de Tanzanio**

* Dodomao, ĉefurbo de la ŝtato Tanzanio kaj ĉefurbo de regiono Dodomao - (324.347)
* Daresalamo, plej granda urbo de Tanzanio kaj ĉefa komerca centro, ĉefurbo de regiono Dar es Salaam - (2.456.100)

La ĉefurboj de la 31 regionoj kaj ilia loĝantaro:
* Aruŝo, ĉefurbo de regiono Arusha (270.485)
* Babati, ĉefurbo de regiono Manyara (303.013)
* Bariadi, ĉefurbo de regiono Simiyu
* Bukoba, ĉefurbo de regiono Kagera (100.000)
* Daresalamo, ĉefurbo de regiono Dar es Salaam (2.456.100)
* Dodomao, ĉefurbo de regiono Dodomao (324.347)
* Geita, ĉefurbo de regiono Geita
* Iringa, ĉefurbo de regiono Iringa (112.900)
* Kibaha, ĉefurbo de regiono Pwani (132.045)
* Kigoma, ĉefurbo de regiono Kigoma (132.142)
* Koani, ĉefurbo de regiono Centra-Suda Unguĵo (2.146)
* Lindi, ĉefurbo de regiono Lindi (41.549)
* Mbeya, ĉefurbo de regiono Mbeya (280.000)
* Mkoani, ĉefurbo de regiono Suda Pembo (11.000)
* Mkokotoni, ĉefurbo de regiono Norda Unguĵo (2.388)
* Morogoro, ĉefurbo de regiono Morogoro (206.668)
* Moshi, ĉefurbo de regiono Kilimanĝaro (144.739)
* Mpanda, ĉefurbo de regiono Katavi
* Mtwara, ĉefurbo de regiono Mtwara (92.602)
* Musoma, ĉefurbo de regiono Mara (103.497)
* vilaĝoj en regiono Mara:
** Butiama, naskiĝloko de Julius Nyerere
** Salama, loko de neregistara organizaĵo Mazingira
** Marambeka
* Mwanza, ĉefurbo de regiono Mwanza (378.327)
* Njombe, ĉefurbo de regiono Njombe
* Shinyanga, ĉefurbo de regiono Shinyanga (92.918)
* Singida, ĉefurbo de regiono Singida (60.000)
* Songea, ĉefurbo de regiono Ruvuma (108.771)
* Sumbawanga, ĉefurbo de regiono Rukwa (75.000)
* Tabora, ĉefurbo de regiono Tabora (127.880)
* Tanga, ĉefurbo de regiono Tanga (224.891)
* Vwawa, ĉefurbo de regiono Songwe
* Wete, ĉefurbo de regiono Norda Pembo (27.000)
* Zanzibaro (urbo), ĉefurbo de regiono Urba-Okcidenta Unguĵo (206.292)

## Eksteraj ligiloj 
* https://archive.is/20130706175216/www.tanzania.go.tz/index.html 
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Tanzania_d.html
Listo de urboj de la Respubliko Kongo

eta|180px
Jen **listo de iuj aparte grandaj urboj de la Respubliko Kongo** :
* Brazavilo
* ‎Djambala
* Dolisie, ĝis 1975 nomita *Loubomo*
* Etumbio
* ‎Ewo
* Impfondo
* Kinkala
* ‎Madingou
* Nkayi
* Owando
* Pointe-Noire
* Sibiti

Pri pliaj artikoloj vidu la kategorion "Urboj de la Respubliko Kongo" menciitan sube.
Cayetano Redondo

eta|Cayetano Redondo
**Cayetano REDONDO ACEÑA** (elp. *Kajetano Redondo Aθenja*) (naskiĝis en 1888 en Segovio, mortpafita en 1940 en Madrido) estis hispana ĵurnalisto kaj politikisto. Li estis aktiva esperantisto.

Cayetano Redondo estis prezidanto de la Nacia Federacio de la Socialista Junularo de Hispanio en 1918. Li laboris kiel tipografo kaj estis direktoro de kelkaj socialistaj ĵurnaloj, inter kiuj la oficiala *El Socialista* (La Socialisto), dum 15 jaroj.

En 1931 li estis elektita konsilanto de la Urbestraro de Madrido, en la famaj balotadoj kiuj alportis la respublikon, kaj poste estis vicurbestro. En tiu sama jaro li estis elektita deputito en la Hispana Parlamento reprezentante la Socialistan Partion (Konstituciantaj Kortesoj, 1931-1933), kune kun du aliaj esperantistoj Francisco Azorín Izquierdo kaj Rodrigo Almada.

Cayetano Redondo prezidis la solenan malfermon de la 9-a Hispana Esperanto-kongreso okazinta en Madrido en 1932. Li ankaŭ partoprenis kiel esperantista preleganto en serio da prelegoj organizitaj en la Madrida Ateneo.

Dum la intercivitana hispana milito li estis Urbestro de Madrido, de novembro de 1936 ĝis majo de 1937, dum la tempo pli severa de la defendo de Madrido, post la translokiĝo de la registaro al Valencio. Poste li deĵoris en pluraj politikaj postenoj, interalie kiel membro de la Provinca Deputitejo de Madrido.

Arestita je la militfino, fare de la reĝimo de la diktatoro Francisco Franco, li estis mortpafita ĉe la muroj de la Almudena tombejo de la hispana ĉefurbo, je la 21-a de majo de 1940.

Dum longa tempo forgesita, tamen ekde la komenco de la 21-a jarcento strato en la nova kvartalo Sanĉinaro de Madrido portas lian nomon.

## Eksteraj ligiloj 
* *Cayetano Redondo Aceña,* nia *urbestro*, artikolo de Antonio Marco kaj Toño del Barrio, aperinta en *Boletín,* n-ro 359, januaro-februaro 2003.

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj socialistoj
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Hispanaj deputitoj
Emil Jannings

**Emil JANNINGS**, origine: Theodor Friedrich Emil JANENZ (naskiĝis la 23-an de julio, 1884, mortis la 3-an de januaro, 1950) estis germana aktoro.eta|dekstra|Emil Jannings kaj edzino (Majo 1929)
## Vivo 
Naskiĝinte en Rorschach, Svislando, li pasigis sian junaĝon en Görlitz, Germanio. Li forlasis la lernejon sen abiturienta ekzameno kaj eklaboris sur ŝipo, ĉar liaj gepatroj malpermesis al li fariĝi aktoro. Surŝipe li perdis ĉiujn romantikajn iluziojn pri la marista vivo, tiel li post unu jaro revenis al Görlitz. Li sukcesis eklabori ĉe la loka teatro, kvankam oni tie atestis al li mankon de talento.

Ekde 1901 Emil Jannings laboris en aro da malgrandaj scenejoj en la germanlingvaj landoj. Sekvis okupoj en pli grandaj teatroj, ekz. en Rudolstadt, Halle (Saale), Bonn, Kenigsbergo, Nürnberg kaj Bremeno. En la jaro 1915 li venis al Berlino, kie li sukcese prezentis klasikajn kaj modernajn rolojn.

En 1916 la filmreĝisoro Ernst Lubitsch malkovris lian talenton kaj instigis al la kinolaboro. Tio komence ne kontentigis la aktoron, ĉar en la mutfilmoj mankis al li la ebleco, esprimi sin per sia voĉo. Tamen li aperis en aro da filmoj kaj fariĝis unu el la plej famaj germanaj filmaktoroj de tiu ĉi epoko.

Per filmoj de Friedrich Wilhelm Murnau (*Tartuffe*, *Der letzte Mann*, *Faust*) Emil Jannings gajnis internacian famon. En la jaro 1926 Jannings eklaboris en Usono - kaj famiĝis ankaŭ tie. Jam pro siaj unuaj du filmoj (*The Way of All Flesh* kaj *The Last Command*) li gajnis la Oskaron en la kategorio *plej bona ĉefrolo*.

Post tri pliaj filmoj tamen finiĝis lia kariero en Hollywood: Lia forta germana akĉento ne taŭgis por la moderniĝanta sonfilmo. Li en 1929 revenis al Germanio kaj furoris jaron poste apud Marlene Dietrich en la rolo de la profesoro Rath en la filmo *Der blaue Engel*.

Post la ekrego de Adolf Hitler Emil Jannings aperis ankaŭ en kelkaj propagandaj filmoj por la nazia reĝimo. Sian lastan filmon li finis en la jaro 1943.

En 1945 li komencis la laborojn por plia filmo, sed pro malsano kaj la fino de la milito li ne plu povis fini ĝin. Li retiriĝis el sia aktora vivo, ekloĝis en Strobl am Wolfgangsee (Aŭstrio), kie li en 1950 mortis de kancero.

## Listo de filmoj 
* *Madame Dubarry* (Germanio, 1919)
* *Rose Bernd* (Germanio, 1919)
* *Anna Boleyn* (Germanio, 1920)
* *Danton* (Germanio, 1921)
* *Der letzte Mann* (Germanio, 1924)
* *Das Wachsfigurenkabinett* (Germanio, 1924)
* *Varieté* (Germanio, 1925)
* *Tartuffe* (Germanio, 1925)
* *Faust* (Germanio, 1926)
* *The Way of All Flesh* (Usono, 1927)
* *The Last Command* (Usono, 1927)
* *The Street of Sin* (Usono, 1927)
* *Betrayal* (Usono, 1929)
* *Der blaue Engel* (Germanio, 1930)
* *Der alte und der junge König* (1935)
* *Der Herrscher* (Germanio, 1937)
* *Der zerbrochene Krug* (Germanio, 1937)
* *Robert Koch, der Bekämpfer des Todes* (filmbiografio pri Robert Koch, 1939)
* *Ohm Krüger* (Germanio, 1941)
* *Die Entlassung* (Germanio, 1942)
* *Altes Herz wird wieder jung* (Germanio, 1943)
* *Wo ist Herr Belling?* (Germanio, 1945 - ne finita)

Jannings, Emil
Alfabeto de homa pensado

La ideo de alfabeto de homa pensado aperis en la 17-a jarcento, kiam proponoj unue aperis por universala lingvo.

Kartezio sugestis ke la leksikono de universala lingvo devas konsisti el primitivaj elementoj.  Per sistema kombinado de tiuj, oni povus generi "infiniton de diversaj vortoj."  En la frua 18-a jarcento, Lejbnico skizis lingvon en kiu gramatika kaj logika strukturo koincidus, tiel ebligante la aŭtomatecon de pensado.  La bazaj elementoj de lia ideala lingvo estis literoj reprezentantaj neambigue malgrandan aron de elementaj konceptoj.  Lejbnico nomis ĉi tiun konceptaron "la alfabeto de homa pensado."

Zamenhof per sia planlingvo Esperanto realigis tiun ideon, anstataŭigante la literojn de Lejbnico per vortoradikoj, afiksoj  kaj finaĵoj, do la primitivaj elementoj de Kartezo. Jam de komenco tamen, kaj eĉ pli poste, aldoniĝis al la vortaro multaj kromaj elementoj, neologismoj, kiuj distancigas Esperanton de la origina ideo de Kartezo. 

Kategorio:Filozofio
Bataloklubo

***Bataloklubo*** (angle ***Fight Club***) estas la unua eldonita romano de usonano Chuck Palahniuk, en kiu sennoma protagonisto luktas kontraŭ la komercismo de usona kulturo kaj vira frustro, per luktado kun aliaj viroj kaj per ŝercoj kaj krimoj kontraŭ korporacioj kaj socio. Palahniuk verkis alian romanon *Nevideblaj monstroj* (angle: *Invisible Monsters*) antaŭ *Bataloklubo* sed eldonejoj ne ŝatis ĝin pro ties maltrankviligeco, do li verkis *Bataloklubo* (unue kiel novelon, kiun li poste kreskigis en romanon) por eĉ pli maltrankviligi la eldonejojn.

En 1999 David FINCHER reĝisoris filmon samnoman, kun Brad Pitt, Edward Norton, kaj Helena Bonham Carter. La filmo ricevis kaj bonajn kaj malbonajn recenzojn, kaj ne tre sukcesis finance, sed iĝis populara kulta filmo.

## Premioj 
La romano gajnis la sekvajn premiojn:
* Premio de pacifika nordokcidenta librovendista asocio (1997)
* Oregona libropremio por plej bona romano (1997)

## ISBN nombroj 
* ISBN 0-393-03976-5 (malmola, 1996)
* ISBN 0-8050-6297-1 (mola, 1999)
* ISBN 0-8050-7647-6 (mola, 2004)
* ISBN 0-8050-7655-7 (mola, 2004)

Dosiero:Fight club.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* Dokumenta televid-programo kun rakonto pri rusiaj batalokluboj (en E-o) 
* http://www.foxmovies.com/fightclub  
* http://www.imdb.com/title/tt0137523 
* http://www.foxmovies.com/fightclub/|title=Бойцовский 
* http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19991015/REVIEWS/910150302/1023  

Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Libroj aperintaj en 1996
Sankta Barbara

**Sankta Barbara** estas kristana sanktulino, patrono de ministoj kaj artilerianoj. Ŝi estas ankaŭ unu el la dek kvar Helpantaj Sanktuloj de la okcidenta tradicio, honorataj en Mezeŭropo kiel porpetantoj.

La vivo de sankta Barbara ne estas historie dokumentita, tial en 1969 ŝi estis forigita el la listo de la Ĝenerala Roma Kalendaro kaj ne de la listo de katolikaj sanktuloj. Laŭ tradicio ŝi estas martiro, kiu vivis en Nikomedio (nuna Izmito) en Malgrandazio. La fontoj diverĝas en tio, ĉu ŝi ankaŭ naskiĝis tie aŭ en Heliopolo en Libano, la nuna Baalbek. Ŝia festotago estas la 4-a de decembro.

En tiu tago multaj katolikoj tranĉas branĉeton kun flor-burĝonoj de arbo kaj metas ĝin en vazon, por ke la floroj malfermiĝu je kristnasko.
Tiu kutimo verŝajne venas de la atributoj de S-ta Barbara, kiuj estas palma branĉeto, turo, libro kaj kaliko.

Dosiero:Santa Bárbara - Carragosa.jpg|Statuo de la sanktulino en Carragosa (Portugalo)
Dosiero:14Nothelfer.JPG|La 14 helpantoj en mizero kun siaj atributoj
Dosiero:Statue of Saint Barbara.jpg|Statuo de la sanktulino en minejo
Dosiero:St-barbara.jpg|S-ta Barbara kaj ŝia turo
Dosiero:BaselBarbara1509.jpg|Sankta Barbara (Bazelo)

## Vidu ankaŭ 
* Barbara (persona nomo)
* Ora legendo
* Katedralo Sankta Barbara
* Preĝejo de Sankta Barbara (Vieno)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.catholic-forum.com/saints/golden308.htm  
* http://www.orthodoxcentral.com/saints/saintbarbara.htm  
* http://www.usfaa.com/awards/saintbarbara/index.htm 
* http://www.stebarbe.com 

Kategorio:Fikciaj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Sanktuloj de la Ora Legendo
Ligulo

**Ligulo** estas membraneca apendico, kiu ĉe graminacoj kaj ciperacoj troviĝas ĉe la limo inter la limbo kaj la foliingo. Ĝi kutime aperas kiel membraneca, senkolora diafana etendaĵo  de la interna epidermo de la foliingo. Ĝi protektas kontraŭ vundoj kaŭzitaj de frotado de la foliplato moviĝanta tien kaj reen en la vento. 

[eta|220px|maldekstra|Ligulo de [Poa trivialis]]

Kategorio:Plantomorfologio
Montreux

**Montreux** povas esti:

Ekzistas pluraj lokoj nomataj **Montreux** [mõTRË], interalie

* Montreux (Meurthe-et-Moselle) en la franca distriktaro Meurthe-et-Moselle
* Montreux-Château, en departemento Territoire de Belfort, Francio
* Montreux-Vieux, en departemento Haut-Rhin, Francio
** Montreux-Vieux (stacidomo), fervoja stacio en Montreux-Vieux

* Montreux VD en la svisa kantono Vaŭdo
** Montreux (stacidomo), fervoja stacio en Montreux VD
** Montreux-Collège (stacidomo), fervoja stacio en Montreux VD
** Montreux-Les Planches (stacidomo), fervoja stacio en Montreux VD
** Belmont-sur-Montreux (stacidomo) estas fervoja stacio en Montreux VD.
* Ĵazo-festivalo de Montreux, Ĵazo-festivalo okazanta ĉiujare en Montreux VD
* Traktato de Montreux, pri marvojoj
Pada Ebenaĵo

eta|Pada Ebenaĵo vidata el altaj teroj
La **Pada Ebenaĵo** () estas granda ebenaĵo en norda Italio, kreita kaj transirata de rivero Pado.

Ĝi etendiĝas triangule inter la Alpoj (norde), la Apeninoj (sude) kaj la maro Adriatiko (oriente).

Administre ĝi apartenas al la italaj regionoj Piemonto, Lombardio, Venetio kaj Emilio-Romanjo.

Pro sia natura situo ĝi ĉiam estis grava trafika ligilo orient-okcidenta, kiel atestas vojoj laŭ ĝiaj norda kaj suda randoj. Nord-suda trapasas ĝin la vojo tra la pasejoj Abetone en Apeninoj kaj Brenero en Alpoj.

Gravaj urboj estas Bolonjo, Milano, Mantovo, Parmo, Pavio, Torino kaj Verono.

## Geografio 
 vidita de la Piemonta Pada ebenaĵo]]
 en la fono]]
 en Torino]]

### Alta kaj malalta ebenaĵo 
: en la fono la montoj]]
La Pada Valo inkludas tri areojn kun malsamaj karakterizaĵoj: la alta ebenaĵo, la malalta ebenaĵo kaj la aperfontoj. La adjektivoj "alta" kaj "malalta" rilatas al alteco kaj ne latitudo.

Estas klara distingo inter la du bandoj, malsamaj ne nur laŭ alteco, sed ankaŭ laŭ la naturo de la tero, la akvoreĝimo kaj la vegetaĵaro. La *alta ebenaĵo*, ankaŭ konata kiel la seka ebenaĵo, etendiĝas ĉe la piedo de la Antaŭalpoj kaj la montpiedoj de la Apeninoj; la grundo estas penetrebla, kunmetita de sablo kaj gruzo, kaj ne povas reteni pluvakvon. Tial tio penetras dekojn da metroj sub la surfaco, ĝis ĝi renkontas tavolon de akvorezista materialo. Sur netralaseblajn rokojn la akvo fluas ĝis la punkto kie ĝi havas la eblecon reaperi el la akvonivelo, estigante la aperfontoj ankaŭ nomataj **refontivoj**. Tiuj fontoj, dank'al la konstanta temperaturo (inter 9 kaj 12°C) de siaj akvoj, permesis la disvastigon de apartaj herbejoj loke nomataj **marĉitoj**.

Korespondante al la linio de la **refontivoj**, komenciĝas la *Malalta pada ebenaĵo*, ankaŭ nomata la irigacia ebenaĵo. Ĉi tio anstataŭe havas grundojn konsistatajn el pli fajnaj materialoj, kutime argiloj, nepenetreblaj aŭ ne malmulte penetreblaj, kie la akvo stagnas, facile naskante marĉojn. Iam la Pado-Valo estis kovrita de arbaroj en la pli malseka parto (malalta ebenaĵo) kaj de erikejo en la pli seka parto (alta ebenaĵo).

## Kulturo 
*Grana Padano* estas malrapide maturiĝanta, duongrasa malmola fromaĝo el Padio kaj kelkaj aliaj areoj de Norda Italio difinitaj per itala juro.

## Vidu ankaŭ 
* Padobasenaj miksaj arbaroj
* Parma fromaĝo

Kategorio:Geografio de Italio
Kategorio:Ebenaĵoj
Lemano

eta|Kastelo Chillon ĉe Lemano (oriente)
La **Lemano** (aŭ pleonasme: **Lemana Lago**) estas lago situa sur la landlimo inter Svislando kaj Francio. Ĝia franca nomo estas *(Lac) Léman* [lak lemɑ̃], foje ĝi nomiĝas **Lago de Ĝenevo**, kio ankaŭ kongruas al la germana nomo *Genfer See* [ˈgɛnfɐ zeː].

## Nombroj kaj faktoj 
Lemano longas 72&nbsp;km kaj grandas 582,4&nbsp;km², ĝia maksimuma larĝo estas ĉirkaŭ 13&nbsp;km. Ĝi estas la plej granda lago de okcidenta Eŭropo, pli granda ol la Konstanca Lago. El ĝia surfaco 234&nbsp;km² (40 %) kalkuliĝas al Francio, 348,4&nbsp;km² (60 %) al Svislando. Ĝia pleja profundo estas 309,7&nbsp;m, ĝia meza alto super marnivelo 372&nbsp;m. Ĝian volumenon oni kalkulas je 89&nbsp;km³. Trafluas ĝin la rivero Rodano.

Bordas al la lago la tri svisaj kantonoj Ĝenevo, Vaŭdo kaj Valezo kaj la franca distriktaro (provinco) Haute-Savoie.
Gravaj urboj ĉelagaj estas Ĝenevo, Laŭzano, Vevey kaj Montreux en Svislando kaj Thonon-les-Bains en Francio.

## Galerio 

Dosiero:Karte Genfersee.png|Administra mapo de Lemano
Dosiero:Genfersee.jpg|Lemano ĉe Epesses, rigardo al okcidento
Dosiero:Chillon 2 080215.jpg|Kastelo Chillon ĉe Lago Lemano
Dosiero:Carte du Léman (avec ses subdivisions).png|Mapo de Lemano

## Urboj ĉirkaŭ Lemano 
### Svisaj urboj 
* Hermance
* Anières
* Corsier
* Collonge-Bellerive
* Cologny
* Ĝenevo
* Pregny-Chambésy
* Bellevue
* Genthod
* Versoix
* Mies
* Tannay
* Coppet
* Founex
* Céligny
* Crans-près-Céligny
* Nyon
* Prangins
* Gland
* Dully
* Bursinel
* Rolle
* Perroy
* Allaman
* Buchillon
* Saint-Prex
* Tolochenaz
* Morges
* Préverenges
* Saint-Sulpice
* Laŭzano
* Pully
* Paudex
* Lutry
* Villette (Lavaŭ)
* Grandvaŭ
* Cully
* Epesses
* Puidoŭ
* Rivaz
* Chexbres
* Saint-Saphorin (Lavaŭ)
* Chardonne
* Corseaŭ
* Vevey
* La Tour-de-Peilz
* Montreux
* Veytaŭ
* Villeneuve
* Noville
* Port-Valais
* Saint-Gingolph (landlima urbo)

### Francaj urboj 
* Saint-Gingolph
* Meillerie
* Lugrin
* Maxilly-sur-Léman
* Évian-les-Bains
* Publier
* Thonon-les-Bains
* Anthy-sur-Léman
* Margencel
* Sciez
* Excenevex
* Yvoire
* Nernier
* Messery
* Chens-sur-Léman

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* http://perso.wanadoo.fr/lycee.noailles/leman/fr_03.htm Pri flaŭro kaj faŭno (france)
* http://www.cgn.ch ŝipekskursoj sur Lemano
* http://www.ports-leman.ch  havenoj de Lemano

Kategorio:Lagoj en Svislando
Kategorio:Lagoj en Francio
Kategorio:Kantono Ĝenevo
Kategorio:Kantono Vaŭdo
Kategorio:Kantono Valezo
Listo de urboj de Ugando

Jen **listo de urboj de Ugando**:

* Aruo
* Kampalo
* Liro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ubos.org 
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Uganda_d.html 

Kategorio:Ugando
Damao

**Damao** (*Dama dama*) estas remaĉulo el la ordo de parhufuloj, kaj familio de cervedoj. Ĝi similas al cervo, sed la virbesto portas platajn kornarojn, iom similajn al tiuj de alko.

Ĝi devenas el Mediteraneo kaj Anatolio , nun ĝi troviĝas en la grandaj (ĉefe ebenaĵaj) arbaroj dise en Eŭropo. Ili vivas ĉefe en grupoj. Ili manĝas herbojn, glanon, berojn ĉefe aŭrore, nokte. Ili ofte senŝeligas arbojn kaj manĝas ŝosojn. La virbestoj pezas 125 kg, la inbestoj pezas nur 50&nbsp;kg. Ŝi seksardas de mezo de oktobro ĝis novembro. La femalo naskas en junio, julio unu (malofte 2, 3) damaidojn.

La ordinara damao (*Cervus dama*) havas koloron laŭ sezonoj kaj aĝo. Somere ties supra korpo, femuro kaj vostofino estas brunruĝaj, la ventro kaj la krura interno estas blankaj; la buŝon kaj la okulojn ĉirkaŭas nigraj ringoj; la dorsaj haroj estas baze blanketaj, meze ruĝbrunaj, pinte nigretaj, tiel ke blankaj makuloj aperas. Vintre la kapo, kolo, kaj orelpintoj ŝanĝiĝas al grizbrunaj, la dorsa kaj flankaj partoj estas nigretaj, kaj la ventro estas cindrogriza, kelkfoje ruĝeta. Oni konas kelkajn albinojn kaj melanojn.

La nazkovrilo estas nuda, kornaron havas nur la masklo kies kornaro estas cilindroforma ĉe la bazo, poste platiĝas ŝoveliloforme, kaj fine disbranĉiĝas. Iliaj okuloj kaj oreloj estas grandaj, la larmokavoj estas bone videblaj.

La damao seksardas oktobre kaj naskas en junio. La maljunaj maskloj deĵetas siajn kornarojn en majo, la junaj nur en junio.

Tiu palearktisa besto vivas sovaĝe en Nord-Afriko kaj sudorienta Azio.

La piedspuro de la damao estas pinta kaj pli longa ol tiu de ruĝa cervo, tio similas pleje tiun de kapro, sed pli granda ol tiu.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Makula cervo

Kategorio:Cervedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Pollando
Kategorio:Genroj de mamuloj
Folitigo

[eta|dekstra|250px|Folio de [hundorozo (*Rosa canina*), montrante la folitigon, du foliecajn stipulojn, kaj kvin folietojn.]]
[eta|dekstra|250px|[Acacia koa kun platfolitigo inter la branĉo kaj la kunmetitaj folioj.]]
**Folitigo** (aŭ **petiolo**  el la latina *petiolus*, piedeto) estas speciala tigeto portanta folion. Ĝi havas similan internan strukturon kiel tigo. Ĝi povas esti longa, mallonga; cilindra, sulketa, plata, triangula. Se ĝi mankas oni parolas pri sentiga aŭ sidanta folio (sidfolio). Ĝi ligiĝas al la foliplato (limbo, folilameno) plej ofte ĉerande. Se la folitigo kaj la foliplato konektiĝas ne limborande, oni parolas pri ŝilda folio.

Folitigoj povas esti karnaj kaj manĝeblaj kiel ĉe rabarbo.

**Platfolitigo** (aŭ **filodio** ) estas modifita plata folitigo, kiu anstataŭas la foliplaton. Ĉe kelkaj plantoj la folitigoj fariĝas (pli) plataj kaj larĝaj, kaj la foliplato povas reduktiĝi aŭ entute malaperi.  Filodioj estas oftaj en la genro *Acacia*, precipe la aŭstraliaj specioj, iam metitaj en la subgenron *Phyllodineae* de *Acacia*. Kelkfoje, precipe ĉe pli junaj plantoj, videblas parte formitaj platfolitigoj portantaj reduktitajn foliojn.

Ĉe *Acacia koa* la platfolitigoj estas ledecaj kaj dikaj, permesante al la arbo supervivi streĉajn ĉirkaŭaĵojn. La folitigoj permesas al parte subakvaj hidrofitoj havi foliojn naĝantajn je malsamaj profundecoj; la folitigoj estas inter la nodo kaj la tigo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Flortigo

Kategorio:Plantomorfologio
Cesária Évora

**Cesária ÉVORA** (naskiĝis je la 27-a de aŭgusto de 1941 en Mindelo en la insulo São Vicente de Kabo-Verdo) mortis la , estis kantisto de popola muziko.

Ŝi estas konata kiel la reĝino de la morno (*morna*), ĝenro derivita de la portugala fado, kantita en kreola portugala. Ĝi estas ĝenerale malgaja muziko, rakontanta pri la historio de la lando.

## Diskaro 
# La Diva aux pieds nus - 1988
# Distino di Belita - 1990
# Mar Azul - 1991
# Miss Perfumado - 1992
# Sodade, Les Plus Belles Mornas De Cesaria - 1994
# Cesaria - 1995
# Cabo Verde - 1997
# Cafe Atlantico - 1999
# Sao Vicente de Longe - 2001
# Cesaria Evora Anthology - 2002
# Live in Paris (DVD) - 2002
# Voz D'amor - 2003
# Club Sodade - Cesaria Evora by... - 2003
# Live D'Amor (DVD) - 2004

## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta diskaro

Kategorio:Kantistoj
Kategorio:Kabo-Verdo
Kategorio:Naskiĝintoj la 27-an de aŭgusto
Kategorio:Mortintoj la 17-an de decembro
USD

La tri-litera kombinaĵo **USD** havas plurajn signifojn:

***USD** estas kodo de valuto Usona dolaro de lando Usono laŭ normo ISO 4217
***USD** estas kodo de Uilenstede (amsterdama metrostacio)
***Universitato de San-Diego**, San-Diego, Kalifornio, Usono, privata katolika universitato
***Universitato de Suda Dakoto**, Vermillion, kantono Clay, Suda Dakoto, Usono, ŝtata universitato
Helmut Qualtinger

**Helmut QUALTINGER** [HELmut KVALtinga] estis aŭstra verkisto, aktoro kaj kabaredisto.
Li naskiĝis je la 8-a de oktobro 1928 en Vieno kaj mortis je la 29-a de septembro 1986, same en Vieno.

Qualtinger jam kiel 17-jarulo publike kabaredis kiel "kulturkomisaro" (mem-donita titolo).
De 1947 li kontribuis al la kabareda revuo *Die Grimasse* ("la grimaco") en Vieno.
Ĝis la jaroj 1960-aj li kunagis en la kabareda trupo *Das namenlose Ensamble* ("la sennoma ensemblo") kune kun Gerhard Bronner, Michael Kehlmann, Georg Kreisler, Louise Martini, Carl Merz, Peter Wehle.

En 1961 Qualtinger konatiĝis per sia figuro *Der Herr Karl* ("sinjoro Karlo"), kiu, sola sur la scenejo, rakontas al nevidebla partnero pri sia vivo (dum la tempo de naziismo). El liaj ŝajne senkulpaj rimarkigoj montriĝas, ke li estas senkaraktera oportunisto kaj subtenis naziismon, sen esti konvinkita pri ĝi. Per tiu figuro Qualtinger kritikis sintenon ne maloftan en naziisma Aŭstrio. Tiu kritiko portis al li multe la riproĉoj kaj malferma malamo en la lando.

Helmut Qualtinger ankaŭ aperigis multajn sondiskojn, ekzemple *Schwarze Lieder* (nigraj kantoj) laŭ poemoj de H. C. Artmann kaj Gerhard Rühm.

Apud sia kabareda kaj verkista agado Qualtinger pli kaj pli aktoris ankaŭ en filmoj.
Konataj estas liaj roloj kiel kalibro-majstro en *"Das falsche Gewicht"* (la falsita pezilo) kaj kiel patrulo *Remigio de Varagine* en *"Il nome de la rosa"* (la nomo de la rozo) de Umberto Eco.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com/name/nm0702818 
* http://www.kabarettlive.de/helmut-qualtinger.htm  
* http://www.kabarettarchiv.at/Bio/Qualtinger.htm 
* http://www.klahrgesellschaft.at/Mitteilungen/Qualtinger_1_02.html 

QUALTINGER, Helmut
QUALTINGER, Helmut