open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pat Robertson

**Marion Gordon ROBERTSON**, ĝenerale konata kiel **Pat Robertson** (naskiĝis la 22-an de marto 1930 - mortis la 8an de junio 2023) estis usona kristana televida evangelizisto, entreprenisto, kaj dekstrema politika aktivulo.

Li fondis multajn organizaĵojn kaj korporaciojn, inkluzive de "American Center for Law and Justice" (Usona Centro por Juro kaj Justico), "Christian Broadcasting Network" (CBN - Kristana Dissenda Reto), "Christian Coalition" (Kristana Koalicio), "Flying Hospital" (Fluganta Malsanulejo), "International Family Entertainment" (Internacia Familia Distrado), "Operation Blessing International Relief and Development Corporation" (Operacio 'Beno': Internacia Helpa kaj Disvolviga Korporacio), kaj Universitato Regent.

Li gastigis en la televida programero *The 700 Club* (Klubo 700), kiun li fondis, kaj kiu spekteblas en multaj landoj. Li estas ordinita pastoro de la *Suda Baptistaro*, kvankam lia teologio estas pli pentekostisma ol baptisma.

En 1988 li estis kandidato por la prezidenta nomumo de la usona Respublikana Partio, sed li ne sukcesis allogi la centron de tiu partio, kaj malvenkis en la konkurenco kun la unua prezidento Bush. Li ofte eldiris diraĵojn tiel vortumitajn, ke ili faras lin centro de disputado kaj polemikoj.

Robertson estis konata pro siaj kontraŭfeminismaj kaj homofobaj opinioj kaj la multaj konspiraj teorioj je kiuj li kredis. Li foje esprimis siajn opiniojn en ekstrema maniero.

La 22-an de aŭgusto 2005 dum sia televidaĵo, li rekomendis "atenci" (murdi) la prezidenton de Venezuelo, Hugo Chávez. Pro la internacia kaj enlanda protestoj, li aliklarigis siajn vortojn. Oni diras, se li estus islamano, oni jure akuzus lin je terorisma rankoro.

Kategorio:Usonaj televidistoj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj pentekostanoj
Kategorio:Usonaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Usonaj kristanaj verkistoj
Kategorio:Kritikistoj de islamo
Kategorio:Kritikistoj de feminismo
Kategorio:Kontraŭframasonismo
Kategorio:Konspirteoriistoj
Kategorio:Usonaj kristanaj cionistoj
Kategorio:Religiaj skandaloj
Kategorio:Apokalipsistoj
Kategorio:Kontraŭpornografiaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj militistoj de la Korea milito
Cosmoglotta

***Cosmoglotta*** estas revuo de la movado por la planlingvo Okcidentalo *(Occidental).* Ĝi estas la oficiala organo de *Interlingue-Union.* Ĝi estis fondita de Edgar de Wahl en 1922, sub la nomo *Kosmoglott,* por publikigi sian novan lingvoprojekton Okcidentalo. Ĝis 1927 ĝi servis kiel malferma diskutforumo por la reformistoj en la planlingva movado, kiuj povus tie prezenti siajn proprajn projektojn en siaj propraj lingvoj.

En 1927 la revuo ŝanĝis sian titolon al *Cosmoglotta,* adaptante ĝin al la nomformo en Okcidentalo. Ĝia redaktado transiris al grupo de okcidentalistoj apud Vieno. Ĝi tiam fariĝis revuo por propagandi Okcidentalon kaj enhavis plu nur okcidentallingvajn artikolojn. 

En la 1980-a jardeko la revuo ne aperis dum kelkaj jaroj. Nun ĝi estas eldonata neregule. 

*Cosmoglotta* ankaŭ estas neformala nomo de *Interlingue-Institute* (Instituto por Okcidentalo).

ISSN: 0010-9533 

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de *Cosmoglotta* (en Okcidentalo)
* 

Kategorio:Eŭroklono
Kategorio:Okcidentallingvaj gazetoj
Arkta gado

La **arkta gado** (*Arctogadus glacialis*) estas profundakva fiŝo, proksime parenca al la veraj gadoj (genus *Gadus*). Ĝi havas kelkajn kutimajn nomojn, nome "polusa gado" kaj "groenlanda gado". Notinde estas, ke la aliaj nomoj estas uzataj por aliaj specioj kiel por polusa gado (*Boreogadus saida*) kaj groenlanda gado (*Gadus ogac*).

Ĝi vivas ĉefe en la okcidenta parto de la arkta baseno, tiel ĉe la nordorienta kaj nordokcidenta bordoj de Groenlando. Ĝia vivareo situas inter la 85° kaj 72° norda latitudo. La arkta gado povas merĝi ĝis 1000 m, kaj troviĝas ĉefe sub glacio.

Ĝi estas arĝentokolora kaj longas ĝis 30 cm. Al ĝi mankas la mentonan barbon de aliaj gadedoj.

La arkta gado manĝas senvertebrulojn, kiel krustulojn kaj moluskojn, kaj eĉ etajn fiŝojn. Ĝin manĝas narvaloj, fokoj kaj aliaj fiŝoj. Ĝi estas grava parto de la arkta nutra ĉeno. La specio apenaŭ havas komercan valoron.

Kategorio:Gadedoj
Butono

**Butono** estas plata aŭ globforma peceto el korno, eburo, metalo, plasto, okaze surtegita de ŝtofo, uzata por kunteni partojn de vesto, enigante ĝin en respondan fendon, aŭ iufoje nur por ornami.

**Butono, prembutono** aŭ **regbutono** estas permane movebla peceto, per kiu oni regas meĥanikajn aŭ elektrajn sistemojn.

Dosiero:Clothes button.jpg|
Dosiero:Shank buttons.jpg|
Dosiero:Keyhole buttonhole.jpg|butontruo
Dosiero:Sir Christopher Hatton from NPG (2) cropped.jpg|butonita vesto (post la 16-a jarcento)

## Vidu ankaŭ 
* Agrafo
* Manumbutono
* Prembutono
* Zipo
* Vesto

## Piednotoj 
Kategorio:Vesteroj
Kategorio:Kudrado
Manamo

eta|Ŝoseo kaj turoj en Manamo
**Manamo** (), ĉefurbo de Barejno, situas ĉe la Persa Golfo, en la nordoriento de la Barejna Insulo. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Temas pri la plej granda urbo de tiu lando, ĉirkaŭ triono de la tuta landa loĝantaro.

La urbo estis historie menciita ekde la jaro 1345. Portugaloj konkeris ĝin en 1521 kaj persoj en 1602. La dinastio Al-Ĥalifa regas la landon de la jaro 1783. En 1971 la urbo iĝis la ĉefurbo de Barejno.

La ekonomio de Manamo, same kiel tiu de la tuta lando, baziĝas je nafto kaj gaso, sed ankaŭ je fiŝkaptado kaj laboro kun perloj. En Manama troviĝas la Universitato de Barejno kaj la sola Internacia Flughaveno de la lando.

En 2010 en Manamo okazis la 44-aj Internaciaj Infanaj Ludoj, kaj du jarojn poste ĝi estis la Araba Kultura Ĉefurbo de la jaro 2012.

Dosiero:Manama bahrain.jpg|
Dosiero:Muharraq and Manama.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.beitalquran.com/main.htm  Domo de la Korano


Kategorio:Urboj de Barejno
Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Kategorio:Ĉefurba gubernio de Barejno
Alcalá de Guadaira

eta|200px|la "ermitejo de la aglo" en Alcalá de Guadaira

'''''' (Alkala' de Gvadaira) estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Sevilla, sude de Hispanio.
La areo de la municipo estas  kie loĝas  geloĝantoj, do loĝdenso estas . Alcalá de Guadaíra situas je 16 km sudoriente de la provinca ĉefurbo Sevilla.
Ĝia nomo devenas el *Alcalá* (la kastelo, en araba lingvo) kaj *Guadaíra* (ĉe la rivero Gvadairo). La Kastelo estas la islama kastelo plej granda en Eŭropo. La rivero Gvadairo estas tre poluata pro oliva industrio.

Ĝi estas industria urbo de 1960-aj jaroj, precipe per olivo, pano kaj albero.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro la  geloĝantoj de la municipo **Alcalá de Guadaíra** estas  inoj kaj  viroj. En la 287-kvadratkilometra teritorio estas 18 setlejoj, kie loĝas  geloĝantoj, kaj aliaj 900 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 1048, 499 inoj kaj 549 viroj, kaj mortis 485, 231 inoj kaj 254 viroj. Tiel la natura kresko estis 563 (0.9%). La laborkapabla loĝantaro estis  homoj (39.3%).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* (Hispane) Oficejo de statistiko, 2001. 
* Alcalá de Guadaíra - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

Kategorio:Urboj de Andaluzio
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Kategorio:Urboj de Hispanio
Albero

**Albero** estas sablo uzata en taŭrbatalejoj kaj ĝardenoj tra Hispanio kaj Hispanameriko. Ĝi devenas el sevila urbo Alcalá de Guadaira.

Kategorio:Hispanio
Gvadairo

[maldekstre|240px|eta|La rivero Gvadairo ekfluas en la [montaro Pozo Amargo.]]
**Gvadairo** estas alfluanto de rivero Gvadalkiviro en Andaluzio.

Ĝi naskiĝas ĉe urbo Morón de la Frontera kaj finas ĉe Gvadalkiviro malmultajn kilometrojn sude de Sevilo.

Ĉe la fluado de ĉi tiu rivero estas tre grava la industrio de Oliv-oleo, kiu tradicie malpurigis ĝian akvon.

Ĝi donas parton de sia nomo al urbo Alcalá de Guadaira.

dekstra|250px

Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Riveroj en Andaluzio
Jiangyou

**Jiangyou** estas pitoreska historia kultura urbo situanta en la nordo de Sichuan-provinco. En tiu bela loko naskiĝis la granda ĉina poeto Li Bai.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La 22-26-an de septembro de 2001 en Jiangyou oni okazigis aktivadon por festi la 1300-an datrevenon de ĝia fondiĝo. Multaj erudiciuloj, fakuloj, famaj aktoroj kaj turistoj venis al la loko por ĉeesti la aktivadon.

## Historio 
Li Bai (701-762), alinome Li Taibai, naskiĝis en Tang-dinastio. Dum sia vivo de 61 jaroj li verkis multajn poemojn, kiuj estas rigardataj kiel gemoj en la ĉina literatura trezorejo. Lia patro estis alte klerigita en literaturo kaj la bona familia deveno kaj socia medio influis lin. En sia knabeco li jam montris geniecon en literaturo. En la juneco li ŝatis skermadon kaj muzikludadon. Tiuj hobioj riĉigis lian vivon kaj sciojn.

Jiangyou nutris la poeton kaj la lokanoj bone konservas lian domon kaj regule kultas lin. Oni restarigis pli ol 30 ruinojn rilate liajn naskiĝon, lernadon, pentradon, versoverkadon k.a.

Dum la aktivado la Muzeo de Li Bai unuafoje eksponis milojn da aktikvaĵoj, belaj ŝtonoj, kaligrafaĵoj kaj pentraĵoj de famuloj en la historio. En la unua tago de eksponado pli ol 3000 homoj vizitis la muzeon. En nebula pluvo, ĝuante muzikon de antikva muzikilo, la vizitantoj pririgardis la verkojn de famuloj kaj estis profunde infektitaj de la densa kultura atmosfero.

Inaŭguro de monumento de Stelearo de Taibai puŝis la aktivadon al la kulmino. En 2001, Sichuan-provinco kaj Jiangyou pagis 50 milionojn da juanoj por konstrui la Stelearon de Taibai. En la areo de 20 hektaroj staras 1500 steleoj dividitaj en 5 kategoriojn lau la stiloj de la poemoj de Li Bai.

1300 jaroj pasis post la 701-a jaro, en kiu naskiĝis Li Bai. Grandaj ŝanĝiĝoj okazis al Jiangyou, ke ĝi jam fariĝis nova industria kaj turisma urbo.

Surbaze de abundo da riĉfontoj, la popolo de Jiangyou starigis la industrian sistemon kun metalurgio, fuelo, maŝinfarado, kemiindustrio kaj tekstilado kiel la ĉefaj punktoj. Krome, en Jiangyou funkcias termoelektrejo plej granda en la sudokcidento de Ĉinio. La pokapa jara enspezo de la urbanoj atingis 6150 juanojn (8.3 juanoj = 1 usona dolaro). Samtempe Jiangyou estas unu el la 100 urboj kun plej bona financo.

Jiangyou havas ne nur abundon da produktaĵoj, sed ankaŭ multajn pitoreskejojn. En Jiangyou estas tri provincnivelaj pitoreskejoj inkluzive de Doutuan-monto. Krome ĝi estas nepra trapasejo al la pitoreskejo Jiuzhaigou, enlistigita de Unesko kiel monda natura heredaĵo. En la unuaj 7 monatoj de 2001 jam miliono da homoj vizitis Jiangyou.

En la somero de 2025, studentino estis batita de samklasanoj ekster la lernejo en la urbo Jiangyou. Video pri la lerneja ĉikano cirkulis interrete kaj altiris tutlandan atenton. Tamen, la popolo pensis, ke la traktado de la kazo fare de la aŭtoritatoj estis tro indulgema, kio kondukis al protestoj kiuj estis poste subpremitaj. La okazaĵo provokis diskuton en Ĉinio pri neplenaĝaj deliktuloj. 

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Blangoj

eta|Vilaĝo de Blangoj
Antaŭ la fondiĝo de la nova Ĉinio en 1949 la blangoj en la montaro Blang ankoraŭ konservis la vivmanieron de primitiva komunumo kaj tiuj en la regiono Pingba jam vivis en la etapo de la feŭd-bienula ekonomio. La lokoj, kie loĝas la blangoj, abundas je riĉfontoj. La blangoj sin okupas ĉefe pri terkulturado kaj lertas en teokulturado danke al la varmeta klimato. La blangoj en la montaro Blang donas al siaj idoj la nomon ligitan kun tiu de la patrino. Tri tagojn post la naskiĝo de la bebo oni baptas ĝin kaj aldonas la nomon de la patrino post la ĝia.

La blangaj viroj portas veston sen kolumo, larĝan pantalonon en nigra koloro kaj blankan au nigran turbanon, kaj la virinoj mallongan veston sen kolumo, jupon kun ruĝaj kaj verdaj strioj au en nigra koloro. Ili faras hartuberon kaj ĝin volvas per longa rubando. La blang-aj virinoj maĉas areknukson kaj hodiaŭ maljunulinoj ankoraŭ rigardas belaj la dentojn nigrigitajn de areka suko.

Kategorio:Etnoj
Blangoj
Blangoj
Blangoj
Kategorio:Tajlando
Kategorio:Birmo
Bajoj

eta|dekstra|250ra|baja dancistino
La **bajoj** estas etno de Ĉinio. Ili havas longan historion kaj brilan kulturon. Antaŭ tre longe iliaj prapatroj vivis en la regiono Erhai, Yunnan-provinco. Ili, duonkavernuloj, entreprenis terkulturadon, brutobredadon kaj fiŝkaptadon, uzante ŝtonajn ilojn simplajn, sed poluritajn. Antaŭ pli ol 2 mil jaroj ili jam ekuzis metalajn laborilojn por disvolvi terkulturadon kaj brutobredadon. Pli ol 90% da bajoj sin okupas pri terkulturado, pro tio la agrikultura nivelo estas relative alta.

En 1956 oni oficiale nomis ilin Baj-nacio laŭ ilia volo.

Ili havas la Torĉan Feston kaj Sanyuejie-feston. En la festaj tagoj okazas konkursoj de ĉevaloj, drak-boatoj, kantado kaj aliaj aktivadoj.

La bajaj viroj portas blankajn veston kaj kapveston, kaj la virinoj faras sian kapveston el diverskoloraj lanaj fadenoj kun pendaĵo flanke.

## Vidu ankaŭ 
* Nanchao

## Eksteraj ligiloj 
* La bajoj, etna malplimulto *(angle)*
* La baja, unu el la lingvoj de Ĉinio *(angle)*

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Azio
Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ĉinio
Kristanna Loken

**Kristanna Sommer LOKEN** (naskiĝis la  en Ghent, Nov-Jorkio, Usono) estas usona aktorino kaj modelo. Kiel aktorino ŝi famiĝis pro la rolo de la virina *Terminatrix T-X* en la filmo "Terminator 3 – Ribelo de la maŝinoj".

Pluaj filmprojektoj estas la surscenigo de Nibelungaj Kantoj, en kiu ŝi ludas *Brunhilde*. Ŝi ankaŭ ludas en la vampira filmo *BloodRayne*.

Ŝi edziniĝis en 2008 kun aktoro Noah Danby, filo de pentristo Ken Danby.

## Filmografio (elekto) 
* 2005: *Night Train*
* 2005: *BloodRayne*
* 2004: *La Nibelungoj*
* 2003: *Terminator 3 – Ribelo de la maŝinoj*
* 2003: *Batalstelo Galaktika* - videa ludo
* 1998: *Mortal Kombat*- TV-serio
* 1997: *Pensacola* - TV-serio
* 1995: *Por ĉiam en malbono* - TV-serio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kristannaloken.net/ Retejo
* Kristanna Loken Page

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Zizifo

La **zizifo** (*Ziziphus*) estas genro de fal- aŭ daŭra-foliaj arboj kaj arbedoj el ramnacoj kun karnaj drupoj; precipe tropika kaj subtropika genro de ĉirkaŭ 40 specioj, pluraj kultivataj por sukerhava, manĝebla kaj medicine uzata drupo.

## Kelkaj specioj
* **Jujubzizifo** (*Ziziphus zizyphus*) estas jujubarbo, de kiu oni rikoltas jujubojn.
* **Lotusozizifo** (*Ziziphus lotus*) estas dorna trunkarbusto, al kiu oni atribuas la lotusofrukton kiu laŭ greka legendo forgesigas la patrolandon al homoj, kiuj ĝin manĝas.
* Ĵoazarbo, *Ziziphus joazeiro*, ĝi estas mezgranda arbo en sia natura kaatingo kaj fermita medio, kun tordaj branĉoj protektitaj de dornoj. 

## Referencoj

Kategorio:Arboj
Kategorio:Arbedoj
Zloto

La pola **zloto** (pole: *polski **złoty***) estas la nacia valuto de Pollando. Ĝi valoras 100 groŝojn. Post la monreformo de 1995 ekzistas monbiletoj po 10, 20, 50, 100, 200 kaj 500 zlotoj kaj metalaj moneroj po 1, 2, 5, 10, 20, 50 groŝoj kaj 1, 2, 5 zlotoj.

La vorto "złoty" (elparolu [zŭoti] aŭ IPA: [zwotɨ]) en la pola lingvo signifas "ora". 

## Vidu ankaŭ 
* Guldeno 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Pollando
Kategorio:Polaj vortoj kaj esprimoj
Bestoĝardeno

[thumb|Unu el la plej konataj usonaj zoologiaj ĝardenoj en [Bronkso]]
[eta|Siberiaj [tigroj en la bestoĝardeno de Amersfoort]]
[eta|[Okapioj en la Bestoĝardeno de Berlino]]

**Bestoĝardeno** aŭ **zoologia ĝardeno** (mallongigite **zoo**) estas kolekto de vivantaj, origine sovaĝaj, bestoj, kaptitaj en kaĝoj aŭ malantaŭ vitro por montri al la publiko. Pli kaj pli da bestoĝardenoj ankaŭ celas helpi pluvivi certajn speciojn kiujn minacas formorto. Tiaj bestoĝardenoj provas bredi bestojn kaj poste liberigi ilin en la medio.

En la tuta mondo estas ĉirkaŭ 3000 bestoĝardenoj.

## Esperanta vorto "zoo" 
**Zoo** povas esti mallongigo de *zoologia ĝardeno*. Ĝi ankaŭ estas internacia afikso el la malnovgreka lingvo kun la signifo "besto", do en Esperanto ĝi aperas kiel ne-oficiala ŝajnprefikso (*zoologio*, *zooteĥniko*, *zooforma* ktp) kaj foje kiel ne-oficiala ŝajnsufikso (*protozoo*, *sporozoo*).

Por eviti miksaĵon inter la du signifoj, preferindas anstataŭi "zoo" per "bestoĝardeno" kiam temas pri la unua signifo. Anstataŭ la internacian ŝajnafikson "zoo" oni ofte povas uzi la radikon "best/" kiel parton de Esperanta kunmetaĵo (ekzemple "bestoscienco" kaj "bestoteĥniko" anstataŭ "zoologio" kaj "zooteĥniko").

## Vidu ankaŭ 
* Listo de zoologiaj ĝardenoj
Internacia Finnugra Kongreso

**Internacia Finnugra Kongreso** (latine *Congressus Internationalis Fenno-Ugristarum*) estas renkontiĝo de lingvosciencistoj, arkeologoj, etnografiistoj, literaturistoj de la finnugristiko. La kongreso okazas en ĉiu kvina jaro.

* 1-a kongreso: 1960, Budapeŝto, Hungario
* 2-a kongreso: 1965, Helsinki, Finnlando 
* 3-a kongreso: 1970, Talino, Estonio
* 4-a kongreso: 1975, Budapeŝto, Hungario
* 5-a kongreso: 1980, Turku, Finnlando
* 6-a kongreso: 1985, Siktivkar, Komiio, Rusio
* 7-a kongreso: 1990, Debrecen, Hungario
* 8-a kongreso: 1995, Jyväskylä, Finnlando
* 9-a kongreso: 2000, Tartu, Estonio
* 10-a kongreso: 2005, Joŝkar-Ola, Mariio, Rusio
* 11-a kongreso: 2010, Piliscsaba, Hungario
* 12-a kongreso: 2015, Oulu, Finnlando
* 13-a kongreso: 2022, Vieno, Aŭstrio
* 14-a kongreso: 2025, Tartu, Estonio

Kategorio:Finn-ugra lingvaro
Kategorio:Kongresoj
Zoharo

**Zohar** (hebree: זהר) estas kabala libro, verkita en aramea lingvo ĉirkaŭ en la 13-a jarcento (kabalistoj asertas aŭ kredas ke ĝi fakte jam estas skribita en la dua jarcento pere de Rabeno Ŝimon ben-Joĥaj aŭ Rabeno Ŝimon bar-Joĥaj, RaŜBI). Ĝi estas opiniata esti la precipa kabalista fonto.

Kategorio:Kabalo
Kategorio:Literaturo
Clarence Melvin Zener

**Clarence Melvin ZENER** (naskiĝis la 1-an de decembro 1905 - mortis la 15-an de julio 1993) estis usona fizikisto, laŭ kiu estas nomata Zener-diodo.

Zenero naskiĝis en Indianopolo kaj studis en Harvardo. Li okupiĝis pri superkonduktiveco kaj metalurgio.

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Zojlo de Amfipolo

**Zojlo** (4-a jarcento antaŭ Kristo) el Amfipolo estis helena sofisto, kineta filozofo kaj retoro, aŭtoro de akraj kritikoj pri Homero, pro kio li estis nomata *Homéromastix* - vipo kontraŭ Homero.

Kategorio:Helenaj filozofoj
Zomo

**Zomo** povas signifi

* en Aviado: **Zomo** estas tre rapida, preskaŭ vertikala suprenflugo de avio.
* en Fotografio: **Zomo** estas efekto de proksimiĝo aŭ malproksimiĝo per speciala objektivo, kiu ebligas variigi la planojn sen movo de la kamerao.
** **Zomo** ankaŭ povas esti tiu objektivo mem.
* en Retkunsido: ZOOM estas retkunsida programo, simila al *TEAMS* de la firmao Microsoft.
* Drogo: **Zomo** estas rapida sento de la efiko, kiun kaŭzas halucina drogo.
Avio

La vorto **Avio** havas plurajn signifojn:
***Avio** ( Avion) ĝenerale nomigas aviadilo aŭ aeroplano
***Avio (Italio)** estas komunumo en Italio
Zoarco

alternative=Zoarces viviparus.jpg|eta|*Zoarces viviparus*
**Zoarco** (*Zoarces*) estas genro de  el la ordo de perkoformaj, malgrandaj, kun serpentoforma korpo, naskantaj idojn.

Ĝi estas tip-genro por la familio de zoarcedoj (*Zoarcidae*).

Femalo havas 20-40 idojn, sed grandaj specioj eĉ 300 idojn. La fiŝo longas 40 cm, kelkaj specioj eĉ 1 m. 

Kelkaj profundakvaj specioj, kiuj vivas eĉ 4000 metrojn sub la akvonivelo, ne havas okulojn.

Kategorio:Zoarcedoj
Zorio

dekstra|eta|250x250ra|Paro de Zorioj
**Zorio**  ( ) (ankaŭ **flipflapo** kiel adapto de la anglalingva nomo) estas speco de malferma piedfingra ŝuo uzata ĉefe pro la komforto porti ilin. La nomo *flipflapo* estas derivita onomatopee de la sono farita per la paŝoj kiam oni piediras portante ilin. La nomo *zorio* devenas el la japana plej konata origina tipo de tiaj sandaloj.

Ekzistas pluraj specoj de zorioj, kun la plej signifa diferenco laŭ formo. Zorioj estas plejparte konsistantaj el plando kaj rimeno, kiu disigas la dikfingron al la aliaj kvar piedfingroj. La rimeno konektas la plandumon al la piedo ambaŭflanke. La fermitaj zorioj estas malsamaj laŭ dezajno - ili estas nur malfermitaj sur la dorsa flanko de la ŝuo por permesi enigi la piedon en la zorion.

La zorioj estas fabrikitaj el kaŭĉuko, ledo, ŝtofo, ligno kaj eĉ aliaj materialoj.

Hodiaŭ ekzistas diversaj uzoj por zorio, interalie kiel komfortaj ŝuoj por promeni sur la plaĝo kaj en la naĝejo. Malfermitaj pantofloj kaj fermitaj pantofloj povas esti komfortaj por promeni hejme aŭ surstrate. La komforto de la zori-ŝuoj reflektas en la fleksebla prezo, kiu komenciĝas per tre malmultekostaj prezoj, kaj la facileco piedvesti ilin.

## Historio kaj tradiciaj japanaj zorioj 
Zorioj devenas de Japanio, kie pajlaj zorioj estis portataj dum jarmiloj. La japanlingva nomo *zōri* konsistas el la ĉindevenaj morfemoj *sō* () “herbo” kaj *ri* () “ŝuo”, pro la tradicia konsisto el pajlo.

Tradiciaj japanaj zorioj estas plektitaj el rizo-pajlo. Ofte oni uzas ilin kune kun tabioj, specialaj ŝtrumpetoj. Aliaj tipoj de japanaj ŝuoj estas getaoj kaj waraji.

Post la Dua Mondmilito, dum kiu aliaj landoj batalis kontraŭ Japanio, la revenintaj Usonaj, Aŭstraliaj, kaj Nov-Zelandaj soldatoj popularigis zoriecajn sandalojn en siaj landoj.

La migrado de japanoj en Brazilon popularigis la zorion en Brazilo; la plej granda produktanto estas la brazila marko Havaianas, kiu ekde 1962 — laŭ propra deklaro — produktis pli ol 2,3 miliardojn da paroj.

## Galerio 

Zori (16042894618).jpg|Japanaj viraj zorioj
Zori1.jpg|Japanaj inaj plastaj zorioj
581px-Zori_in_Aoi_festival_1a.jpg|Virina piedo kun zorio
Zori2.jpg|Tradiciaj rizpajlaj zorioj
Havaianasstore.jpg|eta|Zorioj vendataj en San-Paŭlo, Brazilo

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Tradiciaj vestoj de Japanio
Kategorio:Piedvesto
Kategorio:Ŝuoj
Zostero

:''Por la haŭta malsano, vidu **Zostero (medicino)**

**Zostero** () estas genro de maraj herboj el zosteracoj, kies sekiĝintaj folioj estis iam uzataj por remburi matracojn, sterki apudmarajn kampojn ktp.; kosmopolita genro de 12 specioj.

Kategorio:Alismaloj
Sandalo

eta|Moderna, ambaŭseksa
**Sandalo** estas piedvesto, konsistanta nur el plandumo ligita per ŝnuroj aŭ rimenoj al la piedo. (PIV)

Sandaloj estis popularaj jam en Romia imperio kaj tie ili estis kutima ĉiutaga piedvesto.

Nun sandaloj estadas ofte uzataj en urboj dum varmaj sezonoj.

Unu el specoj de japanaj sandaloj estas zorio.

Ŝuisto riparas piedvestoj, kaj laŭ la propra nomo en iuj naciaj lingvoj ri estas nomata sandalisto, sed tiu profesio pli kaj pli malaperas de la moderna mondo

## Bildaro 

Dosiero:MulticolorSandalette.jpg|Moderna, porvirina, dekorativa
Dosiero:Biblical Sandal.JPG|eta|Ledera, laŭ popolnomo biblia
Dosiero:Keen Newport .jpg|sandaloj de la varnomo Keen
Dosiero:Havaianas.jpg|zorioj de la varnomo Havaianas
Dosiero:Crocs with charms.png|la varnomo Crocs (kroks)
Dosiero:Sandal-12thcentury ChacoCanyon NM USA.jpg|eta|Sandalo el la 12-a jarcento
Dosiero:Sandalias del Neolítico de Albuñol (M.A.N. Inv. 595 y 596) 01.jpg|Sandaloj el esparto de la Neolitiko trovitaj en Albuñol (Hispanio).

Kategorio:Piedvesto
Zuavo

eta|dekstra|300ra|Zuavo el 1888
**Zuavo** () estis infanteriano de francaj nord-afrikaj regimentoj, fonditaj en la 1830-aj jaroj. Ilia origino estas el Alĝero. Kaj ilia nomo kaj ilia uniformo etendiĝis inter la armeoj de Usono, Papa ŝtato, Hispanio, Brazilo kaj la Otomana Imperio. Kiel zuavoj servis ĉefe nord-afrikanoj kaj parte ankaŭ kontraktintaj francoj.
maldekstra|eta|150ra|Zuavo de morto - François Rochebrune (1863)
Zuavoj partoprenis multajn militojn de Francio, inter ili la Krimean militon (1853-1856), la Unuan kaj la Duan mondmilitojn.

## Origino 
Dum la franca konkero de Alĝero dum la Alĝeria kampanio je 1830, la generalo Bertrand Clauzel decidas krei militunuon elitan por la nova Afrika Armeo. Bertrand Clauzel jam kontaktis plurajn gentojn lokajn, inter tiuj, li kontaktis la genton el la etno Zouaoua, kies anoj estis varbitaj de la turka armeo dum multa tempo antaŭe. La origino de la *Zouaouoj* estis ĉe la montaroj de la Djurjura zono. Ĉirkaŭ du mil viroj, sub la ordonoj de Abrahman Kenni, prezentiĝis antaŭ la Marŝalo Bourmont kaj oferis siajn servojn al Francujo. Tiam, oni komencis la uzon de la nomo *Zuavo*.

## Aliaj uzoj de la termino 
**Pontifika zuavo** estis soldato de la papa gardistaro en la fino de la 19-a jarcento.

**Zuavoj de morto** estis pola regimento kiu batalis en Januara Ribelo; formita en 1863 per François Rochebrune.

Kategorio:Infanterio
Kategorio:Milita historio de Francio
Kategorio:Koloniaj trupoj
Zululando

eta|dekstra|Situo de Zululando en Sud-Afriko
**Zululando** ( [kŭazulu]) estis teritorio en Sud-Afriko dum la apartismo. Tie zuluoj loĝis aparte de la blankaj loĝantoj de la apuda regiono Natalo. Post la forigo de apartismo en Sud-Afriko, Zululando kuniĝis kun Natalo formante la novan regionon Kvazulu-Natalo ().

## Servoj
* Universitato de Zululando

## Bibliografio 
* Ruig K. 1958 : Vizito al la zulurezervejo en la "Valo de la mil montetoj", *Geografia Revuo*, 3(3), 12-14.

Kategorio:Sud-Afriko
Kategorio:Bantustanoj
Moravské Budějovice

**Moravské Budějovice** estas urbo Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Vysočina, distrikto Třebíč. En  ĝi havis .

Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Loĝantaro
## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Egidio
* Kastelo
* Viando-vendejoj
* Rotondo
* Paroĥeja domo
* Kapelo de Sankta Anno
* Kapelo de Sankta Johano Nepomuka
* Placo
* Domo n-ro 32
* Domo de Blažek (n-ro 60)
* Domoj n-ro 65 kaj 65

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala urba retpaĝaro  en Esperanto-versio


Kategorio:Municipoj en distrikto Třebíč
Kategorio:Urboj en distrikto Třebíč
Kategorio:Havantoj de retpaĝaro en Esperanto
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Jeviŝovica montetaro
Sofismo

**Sofismo** estas rezono ŝajne ĝusta, sed fakte erariga, do paralogismo.

Ekzemploj:
* *Vi ŝatas rajdi sur ĉevalo. La plej bela ŝakfiguro estas ĉevalo. Konkludo: Vi ŝatas rajdi sur la plej bela ŝakfiguro.*
* *Nenia hundo vin mordis. - Ne nia hundo vin mordis.*
* *Vi kutime tagmanĝas tion, kion vi aĉetis matene. Ĉi-matene vi aĉetis libron. Do, vi tagmanĝos libron.*

Ofte oni povas trompi per kaŝo de malfavora fakto. Aŭ oni premisas, ke iu ion asertas kaj pruvas, ke ĝi estas absurdaĵo, kvankam la oponanto tion neniam asertis. Aŭ oni uzas kiel argumenton tion, kion oni nur devas pruvi.

**Sofisto** estis helena salajrata instruisto pri filozofio kaj retoriko, kiu fieris esti kapabla pruvi, per verŝajnaj rezonoj, tezojn eĉ kontraŭajn unu al la alia. En ĝenerala senco, sofisto estas ĉiu persono, kiu kutime uzas sofismojn en polemiko.

Unu el la plej grandaj grekaj sofistoj estas Protagoro, fama pro la aserto "La homo estas la mezuro de ĉiuj aferoj".

Kategorio:Filozofiaj teorioj
Kategorio:Filozofia terminologio
Kategorio:Logiko
Kategorio:Ismoj
Fernando Alonso

eta|200px|Fernando Alonso
eta|300px|Fernando Alonso
**Fernando ALONSO DÍAZ** (naskiĝis la 29-an de julio 1981 en Oviedo, Hispanio) estas F1-a piloto. Mondĉampiono en 2005 kaj 2006 kun la teamo Renault. En 2007 li partoprenis kun la teamo de McLaren-Mercedes, kaj poste revenis al Renault. Ekde 2010 li partoprenas kun la teamo Ferrari.

Li komencis en la mondo de la motoroj nur 3-jara, per stirado de *kart*. 7-jare li gajnas sian unuan oficialan kurkonkurson, kaj 10-jare li estas vicĉampiono de Hispanio. 14-jare tria en la monda konkurso.

Post la paso per diversaj kategorioj de aŭtoj, li premieras en Formulo 1 en 2001.

Li estis la homo kiu plej juna gajnis Grandan Premion (Hungario 2003), 22-jara, la plej juna mondĉampiono (2005), 24-jara, kaj la plej juna duobla mondĉampiono (2006), 25-jara.

En 2005 li ricevis la hispanan Premion *Princo de Asturio* de Sporto.

Lia granda populareco en Hispanio kondukis al la uzo de la vorto *Alonsomanio*.

## Vidu ankaŭ 
* Formulo 1
* Minardi
* Renault F1
* McLaren (Formulo 1)
* Scuderia Ferrari
* Flavio Briatore
* Lewis Hamilton
* Casas de Fernando Alonso

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* Kvalifikaro el Ferrari.com
* Kvalifikaro  el Formula1.com
* Statistikoj  el Formula1DataBase.com

Kategorio:Pilotoj de F1
Kategorio:Hispanoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Vaĉo

Ŝipo

**Vaĉo** estas garda deĵoro sur ŝipo. Ordinara vaĉo daŭras 4 horojn. La vaĉano (vaĉ-oficiro, vaĉanta oficiro) staras en vaĉejo sur alta loko de la ŝipo kaj per lorno observas la maron ĝis la horizonto, por ke li povu averti pri proksimiĝanta danĝero (alia ŝipo, glaĉero, tero, ŝtormo).

En la pasinteco la vaĉano sidis en vaĉa korbo alligita al la plej alta masto.

## Vidu ankaŭ
* Gvatnesto

Kategorio:Navigacio
Schola et Vita

**Schola et vita; organo de Academia pro Interlingua** estis lasta oficiala organo de Academia pro Interlingua, redaktita en Latino sen fleksio. Unue redaktata de Nicola Mastropaolo kiel faka publikaĵo al instruistoj, en 1926, poste kiel oficiala organo de 1928 ĝis 1939. La revuo estis ilustrita kaj parte kolora kun 22 cm alte. Ĝi estis eldonita en Milano.

S
S
Vadejo

[thumb|Piediranta travadejo tra rivero [Sázava en Kácov]]
**Vadejo** aŭ **travadejo** estas loko, kie oni povas trairi riveron, vadante, do kie la akvo estas tiel malprofunda, ke homo povas paŝi sur la fundo kaj lia kapo estas ĉiam super la akvonivelo. Plej ofte oni travadas riveron sur ĉevalo aŭ nun en aŭtomobilo, tiukaze la akvo ne devas esti tiel profunda, ke necesus naĝo.

Historie vadejoj estis gravaj kunvenejoj de homoj, nelaste komercistoj, kaj ofte lokoj de setlejoj, ankaŭ de fortikaĵoj, ĉar ili gravis por defendi la transiron de malamiko. En pluraj lingvoj la vorto "vadejo" estas parto de urbonomoj, ekzemple:
*  (Oxford, Guildford, Stratford-upon-Avon ktp.)
* ĉeĥe *brod* (Český Brod, Havlíčkův Brod, Uherský Brod, Železný Brod ktp.)
*  (Erfurt, Frankfurt am Main, Frankfurt an der Oder, Schweinfurt, Ochsenfurt ktp.)
*  (Vado Real)
* ejre *áth* (Baile Átha Cliath)
* nederlande: *voorde* (Ruddervoorde), ankaŭ *drecht* de la latina *traiectum* (Utrecht, Maastricht ktp.)
*  (Brodnica, Długi Bród)
*  (pluraj vilaĝoj Rumanio havas la nomon **Vad**)
* ukraine *брод* (la nun ukrainia Brodi historie apartenis al pluraj regnoj)

## Vidu ankaŭ 
* Vado

Kategorio:Riveroj
Vaflo

[eta|[Bruselo|Brusela vaflo]]
eta|Vafletaj rulaĵoj
**Vaflo** aŭ **vezikpano** estas malpeza, maldika kukaĵo, bakita en vaflilo. Ne ĉiam ĝi enhavas sukeron, sed ofte sukeraĵo surmetiĝas. En kelkaj landoj, uziĝas kiel normala pano (ne al sukeraĵoj). Ekzemple, Usonanoj ofte metas buteron kaj nuksaĵon sure.

**Vafleto** estas tre maldika vaflo, ofte en formo de korneto, uzata ĉefe kun glaciaĵo.
En norda kaj orienta Nederlando ĝi estas ofte manĝata dum la jarŝanĝo en la formo de rulaĵo kaj eventuale farĉita per batita kremo.

**Kremvaflo** estas vaflo kun batita kremo.

**Siropvaflo** estas du maldikaj vafloj kun, inter si, tavolo da siropo (nederlanda specialaĵo). 

Vaflojn oni bakas precipe en banurboj ĉe la promenejoj kaj bulvardoj, al aliaj urboj ili estas liverataj kiel **banurbaj vafloj**, kio donas al ili specialan allogecon.

La banurba vaflo estas kutime ronda, maldika disko (diametro c. 20 cm), el tre dolĉa pastaĵo, kaj anstataŭ ĉelaro la ferplatoj enpresis reliefan bildon de varma akvofonto aŭ alia banurba simbolo.

Ofte estas pluraj vafloj kungluitaj per dolĉa ŝmiraĵo, per kio estiĝas unu- aŭ plurcentimetra frandaĵo tranĉita je oblongoj, kvadratoj aŭ trianguloj.

## Vidu ankaŭ 
* vaflofero

## Piednotoj 
Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Matenmanĝo
Vaflofero

[dekstra|eta|150ra|[Bruselo|Brusela vaflo]]
[maldekstra|eta|150ra|Doma [Belgio|belga vaflofero]]
[maldekstra|eta|150ra|Doma [Nederlando|nederlanda vaflofero]]
**Vaflofero** aŭ **vaflilo** estas kuirilo, kiu konsistas el du ĉel-aspektaj ferplatoj, inter kiuj oni bakas vaflojn.

Kutime ĝi konsistas el du kunĉarniritaj metalaj platoj, mulditaj por krei la karakterizaj kvadrataj kavetoj de vafloj. Oni enŝutas la farunbataĵon, kaj fermas la platojn por baki la vaflon. La kuirhejton produktas kutime interna elektra hejtilo, tamen iajn vafloferojn oni tenas per prenilo super flamoj aŭ alia hejtilo.

Vaflojn, do vafloferojn, oni trovas en multaj formoj: kvadrataj, rondaj, triangulaj, ktp. La plej ofta doma vaflofero estas kvadrata (bildigita), kaj ili ankaŭ povas toastigi sandviĉojn, uzante malsamajn, pli ebenajn platojn.

La vaflofero estis unue patentita en Usono de Cornelius Swarthout, de Troy, Nov-Jorkio, la . http://inventors.about.com/library/inventors/blkitchen.htm Lian vafloferon hejtis karbostovo, kaj konsistis el plato kaj kovrilo. Oni devis transturni la vaflon por kuiri ambaŭ flankojn. http://www.mrbreakfast.com/article.asp?articleid=19

Kategorio:Kuiriloj
Vagabondo

**Vagabondo** estas homo, kiu havas nek konstantan loĝejon, nek konstantajn vivrimedojn kaj vagadas almozante. Vagabondeco estas en pluraj landoj delikto (*Plena Ilustrita Vortaro*).

Vagabondoj estas kutime ĉifonvestitaj, malpuraj. Vivrimedojn ili akiras iam ankaŭ per ŝtelado, pro kio ili estas ofte malamataj kaj konfliktas kun la leĝoj. Kelkaj fariĝis vagabondoj senkulpe, aliaj ne scias vivi alimaniere.

## Vidu ankaŭ 
* Vaganto
* Senhejmulo - Almozpetulo - Vandalo
* gazeto *La Vagabondo*
* asocio Esperantista Vagabonda Klubo.
* Brown, Harold 1992 : *Vagabondo : monodramo*, Esperanto-teatro Espero, 24 p.

Kategorio:Sociologio
Wagner

**Wagner** povas esti

1. **Germana familia nomo**

*Wagner* (malnova nomo de metio: ĉarfaristo) estas ofta germana familia nomo, i.a. de la granda germana komponisto Richard Wagner kaj de la figuro el Faŭsto (ne nur en la filozofia ĉefverko de Goethe, sed ankaŭ en simplaj folkloraj marionetaj faŭstaj teatraĵoj).

2. **Homo kun la familia nomo Wagner**

* Cosima Wagner, dua edzino de Richard Wagner
* Gyula Wagner, hungara arkitekto
* Hermann Wagner, germana esperantisto
* István Wagner, rumania-hungara ĝardenkulturisto
* János Wagner, hungara arkitekto
* Joe Wagner, usona astronomo
* Károly Wagner, hungara priarbarkultura inĝeniero
* László Wagner, hungara agronomo
* László Wagner, hungara arkitekto
* Nándor Wagner, hungara skulptisto kaj pentristo
* Otto Wagner, aŭstra arĥitekto
* Richard Wagner, komponisto
* Siegfried Wagner, germana komponisto, libretisto kaj dirigento
* Udo-Peter Wagner, rumanlanda germanisto

3. **Aliaj uzoj**

* Grupo Wagner, ruse *Gruppa Vagnera*, kvazaŭarmea organizaĵo en Rusujo

## Vidu ankaŭ 
* Hans Wagner (apartigilo)

Kategorio:Germanaj familiaj nomoj
PG

La literkombino **PG** havas plurajn signifojn:
***PG** estas Plena Gramatiko.
***PG** estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Papuo-Nov-Gvineo.
***.pg** estas nacia domajno de la alta nivelo de Papuo-Nov-Gvineo.
***PG** estas kodo de provinco Perugia de Italio.
Serozo

eta|Serozo
En anatomio, **serozo** estas membrano, konsistanta el du lamenoj (parieta kaj viscera), entenanta kavaĵon, kiu ne komunikiĝas kun la ekstero. En la kavaĵo estas speciala likvaĵo. La peritoneo kaj la Pleŭroj estas serozoj. Destino de serozo estas malpligrandigi frotan reziston, kiu aperas pro moviĝoj de la disdividitaj partoj.

**Vaginalo** estas ingoforma serozo, sed ankaŭ estas uzata pri fibra kuniga histo.

## Referencoj
Kategorio:Anatomio
Sepa krucmilito

eta|dekstra|300ra|Ludoviko la 9-a dum krucmilito
La **sepa krucmilito** (laŭ alia numerado: la **sesa krucmilito**) estas la unua de la du krucmilitoj gvidataj de "Sankta Ludoviko", Ludoviko la 9-a de Francio. La decido, eklanĉi tiun krucmiliton, datumas de 1244.

Ludoviko la 9-a gvidas krucmiliton en 1248, helpe de la beno de la papo Inocento la 4-a. Li foriras el Aigues-Mortes en Francio en 1248. Tiu krucmilito, ĉefe, celas Cipron, Egiption kaj Sirion. Ĝi finiĝas en 1254.

La krucistoj proprigas al si relative facile Damieto en 1249. Sed, post tiuj unuaj sukcesoj, la armeo forprenas Mansuro (Egiptio), kaj estas enkaptiĝinta tie, kaj estas viktimo de pesta epidemio. Sankta Ludoviko, en relative malbona sanstato, estas devigata retreti kaj kapitulaci en 1250. Li eĉ estas kaptita kun du el liaj fratoj. Li estas devigata, por retrovi sian liberecon, pagi 8000 orajn bizancajn monerojn.

Tuj liberigata, li restadas ankoraŭ dum 4 jaroj en Palestinio, por plifirmigi la kristanajn urbojn, kiel Jafon, kaj aliajn. Eĉ liaj malamikoj admiras lin, kaj li reakirigas la liberecon de pli ol 10.000 kaptitajn kristanajn kavalirojn.

Reveninte al Francio, li prizorgas la sorton de la vunditaj kavaliroj, aparte la blinduloj, por kiuj li kreas, en Parizo, fakan hospitalon: la Hospitalo de la Dekkvin-Dudek .

La ĉefaj partoprenantoj al tiu krucmilito estas :
* Roberto la 1-a de Artois, frato de la reĝo, forpasas en 1250, dum la sieĝo de Mansura.
* Alfonso de Poitiers (1220 - 1271), frato de la reĝo;
* Karolo la 1-a, el Anĵuo, frato de la reĝo;
* Johano de Joinville;
* Petro de Dreux, el Bretonio.

Kategorio:Militoj de la 13-a jarcento
#7
Kategorio:Konfliktoj en 1240-1249
Kategorio:Konfliktoj en 1250-1259
Peritoneo

La **peritoneo** (*peritoneum*) estas, laŭ PIV, sera membrano, teganta kaj la abdomenan kavon kaj la enabdomenajn organojn de la vertebruloj.

La peritoneito povas esti difinita kiel inflama procezo, kiu suferigas la peritoneon kaj estas rezulto de bakteria infekto aŭ kemia iritiĝo. La peritoneito povas esti surloka aŭ ĝeneraligita, ĉu akuta aŭ kronika. La plej ofta kaŭzo estas infekto okazigita pro la traboro de interna vakua organo, por ekzemplo trabora apendicito, traboro de ventro aŭ trabora divertikulito.​

## Notoj 
Kategorio:Vertebruloj
Kategorio:Anatomio
Sero

[eta|Sero testita post [centrifugado.]]
**Sero** estas sukcene flava likvo, disiĝanta de la sango dum ties koaguliĝo. (PIV). Sero estas la rezulta sango post permesado al ĉi-lasta koaguliĝi kaj forigi (ekz. per centrifugado) la rezultan embolon. Ĝi estas ekvivalenta al sangoplasmo, sed sen la proteinoj iniciatantaj koaguliĝon (plejparte fibrinogeno), ĉar ili estis konsumitaj dum la koagulado. 

Sero konsistas el akvo (91 %), proteinoj (7 %, albuminoj kaj globulinoj); la ceteraj 2 % estas elektrolitoj, nutraĵoj kaj hormonoj.

Tasko de la sero estas transporti nutrajn kaj rubajn elementojn, antikorpojn, hormonojn kaj varmon. 
## Vidu ankaŭ 
* sango
* sangoplasmo
* serologio

Kategorio:Hematologio
Pleŭro

eta|La pleŭro (angle)
**Pleŭro** estas serozo de origino mezoderma, kiu kovras ambaŭ pulmoj, la mediastino, la diafragmo kaj la interna parto de la toraka skatolo.

La **parietala pleŭro** estas la ekstera parto, kontakte kun la toraka skatolo, la mediastino kaj la supra flanko, sed la **viscera pleŭro** estas la interna flanko, kontakte kun la pulmoj.

La **pleŭra kavo** estas la virtuala spaco inter la parietala pleŭro kaj la viscerala pleŭro. Ĝi havas tavolo el pleŭra likvo preskaŭ kapilara. La volumeno normala de la pleŭra likvo en ĉi tiu kavo estas 0,1 ĝin 0,2 ml/kg laŭ pezo.

## Ĉefaj pleŭraj malsanoj 
* Pneŭmotorako: ĉeesto aera en la pleŭra kavo.
* Pleŭra verŝo: ĉeesto likvaĵaj en la pleŭra kavo.
* Pleŭra empiemo: ĉeesto pusa en la pleŭra kavo.
* Pleŭrito: inflamo de la pleŭro.
* Hemotorako: ĉeesto sanga en la pleŭra kavo.
* Hemopneŭmotorako: ĉeesto sanga kaj aera en la pleŭra kavo.

Kategorio:Anatomio
Viscero

[eta|Scienca ilustraĵo prezentanta kelkajn el la internaj organoj de [homo.]]
[eta|300ra|Visceroj de kapro - [Sekco (anatomio)|sekco de kapro infektita per trematodo de la grandega fasciolo: multnombraj fibrinaj kvantoj kaj kunkreskoj sur la hepato kaj la diafragmo, la nigra pigmentado sekve de migrado de nematuraj trematodoj.]]

**Viscero** (parollingve nomata **Internaj organoj**) estas ĉiu organo, lokita en la kranio, brusto aŭ ventro, do internaĵo. (PIV)

Se temas pri nutraĵo kaj kuirarto, oni prefere uzas la vorton tripoj (escepte de la cerbo).

## Vidu ankaŭ 
* Tripaĵo
* Tripovendejo

Kategorio:Anatomio
Vago

eta|200ra|Kraniaj nervoj
**Vago** aŭ **vaga nervo** (*Nervus vagus*) estas la deka paro de la kraniaj nervoj, sensa kaj motora, kiu pasas tra la brusto kaj nervizas la plej multajn viscerojn torakajn kaj abdomenajn (PIV).

Kategorio:Anatomio
Kategorio:Kraniaj nervoj
Quinto Lingo

***Quinto Lingo: The Multilingual Magazine*** estis revuo eldonita unue de Pa. Emmaus kaj poste de Peedo Engel en Alexandria (Virginio) (Usono), ekde aŭgusto 1964 (26 cm). Ĝi pritraktis tradukadon kaj lingvistikon inkluzive planlingvoj. En 2006 oni planis restarigi ĝin per interreto.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.quintolingo.com/

Kategorio: Usonaj gazetoj
Parieto

La termino **parieto** povas referenci al la sekvajn:
* En tekniko, aŭ ĝeneralsence, *parieto* estas interna surfaco de cilindro, vazo, tubo, aŭ alispeca objekto.
* En anatomio *parieto* (*paries*) estas ĉirkaŭfermaĵo de organa kavaĵo (*parieto de kranio, parieto de stomako*) (NPIV).

Laŭ Francisko Azorín **pario** estas *Limigaĵo de spaco.* Li indikas etimologion el la sanskrita *par* (protekti) kaj de tie la latina *paries, parietis*. Kaj li aldonas la terminojn: tubopario, tendopario, vazopario, ĉambropario.

NPIV indikas ankaŭ la terminon *pario*, kiel evitinda sinonimo de *parieto*; certe evitinda por eviti konfuzon kun pario.

## Notoj 
Kategorio:Konstruado

Kategorio:Surfacoj
De Persgroep

**De Persgroep NV** estas flandra amaskomunika entrepreno. Ĝi tute apartenas al la familio Van Thillo. En 1978 la familio akiris 60% de la akcioj de eldonejo Hoste. En 1990 ĝi ankaŭ transprenis la ceteron de la akcioj, kaj la entrepreno daŭrigis kun la nomo *De Persgroep*.

En 2003 De Persgroep havis debiton de € 334 milionoj.

## Radiaj kaj televidaj sendostacioj
De Persgroep kaj Roularta Media Group ĉiu posedas 50% de la akcioj de la Vlaamse Media Maatschappij (VMMa). La VMMa estas posedanto de la jenaj sendostacioj:
*televidaj*
*VTM
*KanaalTwee
*JIMtv
*radiaj*
*Q-music

De Persgroep ekde la 1a de junio 2005 posedas la nederlandan radian sendostacion Noordzee 100.7 FM. Ekde la 1a de septembro 2005 la nomo ŝanĝiĝis al Q-music 100.7 FM.

## Gazetoj
*Het Laatste Nieuws, nederlandlingva
*De Morgen, nederlandlingva
*Vacature.com, gazeto kun vakantaj postenoj (nederlandlingva)
*L'Echo, franclingva (por la duono posedas ĝin Rossel)
*De Tijd (por la duono posedas ĝin Rossel)
*Het Parool, Nederlando (parte ĝin posedas Stichting Democratie en Media)

## Revuoj
Filia kompanio Magnet Magazines eldonas la jenajn revuojn:
*Dag Allemaal/Expres
*TV-Familie/Blik
*Joepie
*Goed Gevoel
*Touché
*Genieten
*Netwerk
*Uw Vermogen
*Woef

Zone/magazines, senpagaj urbaj revuoj
*Zone 010/ (Roterdamo)
*Zone 02/ (Bruselo)
*Zone 020/ (Amsterdamo)
*Zone 03/ (Antverpeno)
*Zone 09/ (Gento)

## Eksteraj ligiloj 
*www.persgroep.be

Kategorio:Belgaj gazetoj
Zumo

**Zumo** aŭ **zumado** estas kontinua, malakuta kaj obtuza bruado aŭ murmurado kun preskaŭ fermita buŝo aŭ konfuza bruado.

Do tia bruado, kian aŭdigas skaraboj, muŝoj, kuloj, kugloj, homamasoj, apenaŭ aŭdebla siblado de elektraj maŝinoj k.s.

Metafore konfuzitaj pensoj (la pensoj konfuze zumis en lia kapo) aŭ signo de frenezeco (muŝoj zumis en lia kapo).

Zumado estas ankaŭ nedezirata akompana bruo de radioriceviloj.

## Vidu ankaŭ 
* Akustiko

Kategorio:Akustiko
Kategorio:Sono
Pierre Brice

**Pierre BRICE** (origine *Pierre Louis de Bris*; naskiĝis la 6-an de februaro 1929 en Brest, mortis la 6-an de junio 2015 en Parizo) estis filma aktoro forte kunigata kun sia plej konata rolo de Winnetou.

Kiam li estis dekjara, li aliĝis al partizanoj helpante en ilia batalo kontraŭ germanoj. Kiam li estis deksesjara, li fuĝis el la hejmo kun falsaj personaj dokumentoj al fremdlandana legio. Deknaŭjara li batalis en Alĝerio, poste du jarojn en Hindoĉinio. En la jaro 1951 li revenis Francion kun tri ordenoj por kuraĝeco kaj rememoroj je falintoj.

En la jaro 1953 li transloĝiĝis Parizon. Li vivtenis sin kiel ĉedoma vendisto revante pri vojo de arkitekto. Fine li fariĝis modelo, li prezentiĝis en "fotoromanoj", li estis dancisto kaj kantisto, dum vesperoj li studis aktoradon. En la jaro 1954 li unuafoje rolis en filmo.

Rompo okazis en la jaro 1962. En Berlina filma festivalo rimarkis lin producento Horst Wendlandt, kiu prepariĝis filmi la unuan filmon de Karl May sub nomo *La trezoro sur Arĝenta Lago* (filmita en Plitvice). Rolonto por ***Old Shatterhand*** jam estis elektita (tio estis Lex Barker), sed mankis al li ***Winnetou***. Li alparolis Pierre Brice-on. Poste Pierre Brice rolis en multaj filmoj de May pri indianoj.

Sukceso de la filmoj precipe en Germanio estis grandega. Kontribuis al ĝi ankaŭ tio, kiel konvinkeme Brice agadis en la rolo de Winnetou, li tute identiĝis kun ĝi. Fine de la 60-aj jaroj de la lasta jarcento la intereso pri la filmoj de May abrupte sinkis. Pierre Brice poste rolis ankaŭ en aliaj filmoj, sed ili estis forgesitaj mallongtempe post ilia prezento en kinejoj.

Sed Brice ne kapablis adiaŭi kun tribestro de Apaĉoj kaj li revenis al la rolo. En la 70-aj kaj la 80-aj jaroj li rolis lin en someraj scenejoj, alterne en GDR kaj en FRG. El lia impulso estiĝis ankaŭ serialo *Winnetou* (1980) kaj televida filmo *Winnetou revenas* (1998).

Li revenis regule al la lokoj de filmigado de la filmoj de May. Ekzemple en la jaro 1995 ĝis Bosnio, kie furiozis milito. Li kolektis du milionojn da markoj por infanoj kaj kun humanitara konvojo li traveturis tra serba pafado.

Pierre Brice rememoris: „Poste bosnianoj haltigis min kiel onidiran spionon. Mi diris al ili, ke ili povas haltigi min unusole perforte. Sed se ili faros tion, skribos pri tio ĉiuj germanaj ĵurnaloj. Poste mi foriris, sed mi timis. Ili tenis en la manoj revolverojn...“

## Notoj 
Kategorio:Aktoroj en filmoj de Karl May
Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de februaro
Kategorio:Mortintoj la 6-an de junio
Uitgeversbedrijf Tijd

**Uitgeversbedrijf Tijd** (eo litere: "eldona entrepreno Tempo") estas flandra amaskomunika entrepreno. Ĝia plej konata produkto estas la gazeto De Tijd.

La entrepreno fondiĝis en 1968 de la Vlaams Economisch Verbond. Ĝia sidejo estis ekde la komenco en Antverpeno. Dum longa periodo Uitgeversbedrijf Tijd estis la sola sendependa eldoneja grupo de Belgio. Tio nun finiĝis; De Persgroep kaj Rossel en marto 2005 pagis preskaŭ € 40 milionoj  por la eldonejo kaj tiel akiris pli ol 95% de la akcioj. 

## Filioj
*De Tijd, financ-ekonomia gazeto
*Tijd Beursmedia, liveranto de borsaj kurzoj por i.a. plej multaj gazetoj en Belgio
*De Belegger, kiu eldonas revuojn por la investantoj
*Trustmedia, la anonca servo. Ĝin posedas por la duono Editco, la eldonejo de la franclingva gazeto L'Echo.

Kategorio:Gazetoj
Kategorio:Belgaj eldonejoj
Die Welt

***Die Welt*** estas germana nacia gazeto kiun eldonas la kompanio Axel Springer. Ĝi fondiĝis en Hamburgo en 1946 de la britaj okupantoj kaj sin nomas "liberala kaj kosmopolita".

La gazeto estas aĉetebla en pli ol 130 landoj. Regionaj eldonoj aperas en Berlino, Bremen kaj Hamburgo, kaj en la jaro 2002 la gazeto eksperimentis kun bavaria eldono.

Die Welt ne aperas dimanĉe, sed tiam ja haveblas *Welt am Sonntag*, kiu iel anstataŭas dimanĉas eldonon.

*Die Welt* estas kunfondinto de la *European Dailies Alliance* (EDA), en kiu kunlaboras la gazetoj *The Daily Telegraph* (Britio), *Le Figaro* (Francio) kaj *ABC* (Hispanio) rilate al internaciaj novaĵraportoj.

## Rilatoj al Esperanto 
Inter la gazetaj ĵurnalistoj estas interalie Frank Stocker, kiu de 1995 ĝis 1999 estis la prezidanto de Germana Esperanto-Asocio.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Microsoft Access

**Microsoft Access** estas datumbaz-manipulilo (DBM) fare de Microsoft por persona uzo aŭ por etaj entreprenoj. Ĝi apartenas al Microsoft Office. Por pli grandaj datumbazoj estas preferinde uzi aliajn DBM-ojn kiel Microsoft SQL Server, MySQL aŭ Oracle.

Uzeblas kun programlingvoj kiel Visual Basic for Application (VBA) kaj SQL.

Bonegas siaj rilatoj kun aliaj aplikaĵoj de Microsoft Office sed ne estas libera programo kaj ankaŭ ne estas plursistema.

## Vidu ankaŭ 
* Microsoft
* Microsoft Office

## Eksteraj ligiloj 
* http://office.microsoft.com 
* http://www.accessvba.com 
* http://www.mvps.org/access 
* http://www.yaccess.com 

Kategorio:Programaro
Kategorio:Datuma regado
Kategorio:Sistemoj
Kategorio:Komputiko