open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sakeo

eta|250ra|Sakeaj bareloj kiel ofero en templo
**Sakeo** aŭ **rizvino** estas vino farita el rizo, produktata en landoj de orienta Azio, pli precipe en Japanio. La vorto devenas de la japana vorto 酒 [sake], kiu signifas nur alkoholaĵon.

En okcidentaj landoj, oni uzas la vorton "sakeo" por paroli pri alkoholaĵo el rizo, fermentigita per gisto kaj aspergilo, tamen en Japanio ĉi tia trinkaĵo estas pli konata kiel ***nihonshu*** (日本酒 , "japana alkoholo"). Kvankam oni komparas sakeon kun vino, ĝia produktado pli similas tiun de biero, same produktata el greno. Alkoholaĵo distilita, kun pli da alkoholo, nomiĝas ŝoĉuo.

La ligno de ginko estas uzata por produktado de ujoj por sakeo.

## Japana sakeo 
eta|180ra|Sakeo povas esti servata en multaj tasoj; jen estas *Sakazuki* malprofunda (maldekstre), *Ochoko* plej malgranda (antaŭe), kaj *Masu* el ligno (dekstre).
En la japana, sakeo estas nomata *Sake*, *O-sake* (respekta-forme), aŭ *Nihonshu* (lv. "japana alkoholo"). Kiam oni mendas sakeon en trinkejo, la kutima kvanto estas 1-*gō* ("ichi-gō", ĉirkaŭ 0,2 l). Ĝi estas proksimume 17-elcente alkohola. Por ke la sakeo restu ĉiam sam-varmeca/malvarmeca, la glaso aŭ taso estas denove plenigita, tuj post iom estas fortrinkita. La partnero pliplenigas la glason tradicie.

Dum somero oni ofte trinkas ĝin malvarman, dum vintre oni trinkas ĝin varman, sed kompreneble tio varias laŭ la gusto de la drinkanto.

La jena tabelo montras la japanajn terminojn de sakeo laŭ sia varmeco.

### Sakeecaj trinkaĵoj 
* Nigori (lv. "malglata sakeo") estas lakteca-blanka sakeo kun malforta alkoholo. Ĝi estis manfarita hejme. Ĝi estas simila al Chóujiǔ en Ĉinio, kaj makolio en Koreio.
* Mirino estas dolĉa kaj porkuirarta sakeo.
* Amazake (lv. "dolĉa sakeo") estas sen- aŭ malfortega-alkohola trinkaĵo el fermentinta rizo.
eta|Shàoxīngjiǔ

## Alilandaj sakeoj aŭ rizvinoj 
* Huángjiŭ, laŭvorte "flava sakeo/vino", estas ĉina rizvino. Ĝi havas nigran koloron kaj iam estas trinkata kun kubsukero, citrono aŭ peklita umeo. *Shàoxīngjiǔ* el Ĝeĝjango estas fama.
* Rượu cần laŭvorte "vino de stemo", estas rizvino farata en la montaraj regionoj en Vjetnamo. Ĝi estas tipe kunsumata je bonaj tagoj, kiel novjaro de azia kalendaro. Tiu simila estas Lao-Lao en Laoso.

## Referencoj 
Kategorio:Vino
Italaj eŭro-moneroj

Ĉiu **itala eŭro-monero** havas sian propran desegnaĵon, kiun elektis la itala publiko per televidsendo kaj telefona voĉdono. La sola escepto estis la 1-eŭra monero, kies desegno jam estis elektita fare de Carlo Azeglio Ciampi, tiama Ministro pri Ekonomio. La moneroj surhavas la duliteraĵon *RI*, signifantan *Repubblica Italiana* (Itala Respubliko).

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto Eŭro
* la antaŭa nacia valuto itala liro

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* paĝoj de la nacia banko ''Banca d'Italia''

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Italio
Henri Barbusse

**Henri BARBUSSE** [barbüs], esperante **Henriko Barbuso** (naskiĝis la  en Asnières-sur-Seine, mortis la  en Moskvo) estis franca verkisto, konata pro sia engaĝiĝo flanke de la maldekstrularo.

maldekstra|150px
Unue ligita kun la simbolismanoj, post la unua mondmilito li fariĝis pacifisto kaj komunisto.

## Barbusse kaj Esperanto 
Barbusse ne estis esperantisto, nur simpatianto, sed li klare komprenis ke la plena, mondskala utiligo de neŭtrala internacia lingvo havos tre profundajn konsekvencojn ne sole je nivelo internacia sed ankaŭ ene de la socio. 

Li estis honora prezidanto de la 1-a Kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda en 1921 kaj amiko de la laborista Esperanto-movado. En 1921 li verkis artikolon en *Esperantista Laboristo*.

## Verkoj 
**Nous autres* (Ni), novelaro, junio 1914, psikologiaj kaj pri morto, suferoj, kompatplena.
*''L'Enfer*, romano, 1908.
**Le Feu* (Subpafe), romano pri la milito, 1915, lia plej konata verko
**Clarté* (Eklumo), romano pri la milito, 1919, sed multe pli riĉa, kaj kun pli da libereco da esprimo, ol la unua, lia plej bona libro.
**La Lueur dans l'Abîme* (*Eklumo en la Abismo*), 1920.

## Rete legebla en Esperanto 
*"Patrino", novelo el *Ni'' pri malkovro de vivantula frateco per hororeco de morto

## Eksteraj ligiloj 
*Terres d'écrivains.
*Franclingva antaŭparolo al la Racia Kurso (1921), el la sesa reeldono de SAT-Amikaro (1946).
*Pierre Michel, *Octave Mirbeau, Henri Barbusse et l’enfer* .
*Liberpensuloj

Kategorio:Francaj romanistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj ĵurnalistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj komunistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj kontraŭfaŝistoj
Kategorio:Francaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Francaj biografoj
Kategorio:Romanoj pri la Unua Mondmilito
Kategorio:Bolŝevikoj
Kategorio:Membroj de la Akademio pri Sciencoj de Sovetunio
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Proleta literaturo
Mikołaj Zieleński

**Mikołaj ZIELEŃSKI** (ĉ. 1550- ĉ. 1616)  estis pola komponisto kaj orgenisto.

Ne multe pli sciatas pri lia privata vivo ol tio, ke li estis dungita de la kortego de Wojciech Baranowski kiel orgenisto kaj komponisto kaj vivis dum la ŝanĝo de la 16-a al la 17-a jarcento.

Li studis italan muzikon (ne endis fari ĝin en Italio) kaj havis postenon kiel kapelmajstro kaj orgenisto en *kastelo Łowicz*.

Tiutempe estis pluraj italaj muzikistoj en Pollando (ekz. Luca Marenzio kaj Marco Scacchi), kiuj probable influis lian komponadan arton.

En tempo de milito kaj forbruligitaj arĥivoj estas kvazaŭ miraklo, ke supervivis kolekto *offertoria et communiones* (presita en Venecio 1611), kiu verŝajne enhavas grandan parton de la verkaro de Zieleński.

Mikołaj Zieleński estas grava figuro en pola renesanca muziko, samkiel Marcin Mielczewski.
Li estas agnoskata inter la plej geniaj polaj komponistoj, kune kun Wacław z Szamotuł kaj Fryderyk Chopin.

## Eksteraj ligiloj 
*MAGNIFICAT  MIDI-datumo
*ligiloj ĉe DDB
*elŝuteblaj verkoj ĉe CDPL 

Kategorio: Polaj orgenistoj
Kategorio: Polaj barokaj komponistoj
Kategorio: Renesancaj komponistoj
Torsten Bendias

**Torsten BENDIAS** (naskiĝis la 5-an de junio 1964) estas germana esperantisto kaj psikologo. Li estis la ĉefa aktivulo de la Esperanto-Junularo de GDR, kiun li rajtis reprezenti eĉ en la IJKoj en Zagrebo (1988) kaj Kerkrade (1989), kiam tiaj vojaĝoj por ordinaraj esperantistoj el GDR ne estis eblaj.

Post la unuiĝo de la Esperanto-Junularo de GDR kun Germana Esperanto-Junularo (GEJ), li fariĝis estrarano de GEJ pri eksteraj rilatoj.

Li verkis kelkcentpaĝan germanlingvan libron pri la historio de la junulara Esperanto-movado en GDR, kiu publikiĝis en unua eldono je titolo *Esperanto-Jugendgruppen in der DDR* en 2003 (eldonejo AGG, Berlino) kaj en prilaborita dua eldono je titolo *Die Esperanto-Jugend in der DDR* en 2011 (eldonejo Lit, Berlino). Krome li kontribuis al la libro *Berliner jüdische Kassenärzte und ihr Schicksal im Nationalsozialismus* ("berlinaj judaj eksterhospitalaj kuracistoj kaj ilia sorto en Nazia Germanio") de 2009 (eldonejo Hentrich & Hentrich, Berlino).

Torsten Bendias studis juron kaj psikologion en la Humboldt-Universitato en Berlino kaj nun laboras kiel psikologo.

## Eksteraj ligiloj 
* multaj el la paĝoj de la libro *Die Esperanto-Jugend in der DDR* de 2011 en la retejo *books.google.de* 
* recenzo de la libro *Die Esperanto-Jugend in der DDR* fare de Reinhard Haupenthal 

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj psikologoj
Kategorio:Esperantistaj psikologoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Einar Benediktsson

**Einar Benediktsson** (31-a de oktobro 1864 en Elliðavatn – 21-a de januaro 1940 en Herdísarvík) estis islanda poeto kaj tradukisto.

Li kombinis en sia karaktero du elstarajn kvalitojn: tiun de profunda poeto kaj tiun de vizia aferisto. Li estis juristo laŭ eduko kaj servis frue en sia kariero kiel distriktestro en Norda Islando, poste ankaŭ en Suda Islando. Li ankaŭ estis advokato en Rejkjaviko kaj redaktoro de la unua tagĵurnalo en Islando 1896-1898. Dum kelka periodo li sin multe okupis pri politiko. Post 1907 li loĝis eksterlande ĝis 1921 (en Britujo kaj Danlando) kiel aferisto. En tiuj jaroj kaj poste li multe vojaĝis ĝis li revenis al Islando kaj loĝis ĝis sia morto en izoleco sur sia bieno, Herdísarvík, okcidente sur la suda bordo de Islando. Einar Benediktsson estas inter la plej rimarkindaj islandaj poetoj en la moderna tempo, liaj poemoj elstaras pro pensa profundo kaj forma virtuozo. Lia verkaro respegulas liajn multnombrajn vojaĝojn eksterlanden kaj la travivon de fremdaj kulturoj, same kiel lian profundan amon al sia islanda patrujo.

## Famaj verkoj 
* Sögur og kvæði/ 1897
* Hafblik/ 1906
* Hrannir/ 1913
* Vogar/ 1921
* Hvammar/ 1930

## En Esperanto aperis 
* *Oceano (Útsær)*, poemo, en La Tradukisto, dudektria numero, en traduko de Baldur Ragnarsson.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Islandaj poetoj
Jesse G. James

**Jesse Gregory JAMES** naskiĝis 19-an de aprilo 1969 en Long Beach (Kalifornio). Lia pra-avo estis kuzo de Jesse James, la legenda usona eksterleĝulo. Li estas momente ĉefo, gvidanto (angle *CEO, Chief Executive Officer*) de *West Coast Choppers* kaj gastiganto ĉe *Motorcycle Mania* kaj *Monster Garage* en la Discovery Channel. James geedziĝis kun Janine Lindemulder, sed la geedzoj jam divorcis. Li nuntempe vivas kun aktorino Sandra Bullock.

## rete, angle 
* West Coast Choppers
* Monster Garage
* Motorcycle Mania

Kategorio:Usonaj aktoroj
Discovery Channel

**Discovery Channel** estas dismonde spektebla kabla televido, kiu okupiĝas preskaŭ senescepte pri dokumentadoj.

## Historio 
Discovery Channel estis fondita la 17-an de junio en 1985 fare de John Hendricks. La kanalo havis jam tri jarojn poste ĉirkaŭ 32,1 milionojn da abonantoj. En la sekvaj jaroj, la televido pli kaj pli fortiĝis, disvastiĝis kaj aperis en multaj landoj. Komence la kanalo sendis programojn nur tag-parte, sed hodiaŭ ĝi donas 24-horan servon kaj estas kaptebla tra satelito aŭ tra la moderna kabla televido.

La televido en 1999 aperis en Germanio kun cifereca aranĝo "Premiere" kaj nun havas tie pli ol 2 milionojn da abonantoj.

Kategorio:Televidkanaloj en Usono
Pforzheim

**Pforzheim**  estas eksterdistrikta kaj universitata urbo en Germanio. Administre ĝi lokiĝas en la distriktaro Karlsruhe kaj en la Regiono Norda Nigra Arbaro de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de  ĝi havis  loĝantojn. Proksime apud la urbo troviĝas Karlsruhe (25&nbsp;km okcidente) kaj Stuttgart (ĉ. 37&nbsp;km oriente). La urban teritorion trafluas la rivero Enz [prononco **Enc**].

Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Baden-Virtembergo
Retino

La **retino** estas maldika tavolo de ĉeloj ĉe malantaŭo de la okulo de vertebruloj kaj iuj kapopieduloj. La retino estas la plej interna el la tri okulaj membranoj, sur kiu formiĝas la bildoj. Ĝi estas la parto de la okulo, kiu formas neŭrajn signojn el videbla lumo.

La retino enhavas lum-sensajn ĉelojn, ĉefe bastonetoj por nigra-blanka vido, kaj konusetoj por kolora vido.

## Vidu ankaŭ 
* Blinda makulo (biologio)
* Foveo
* Lumsensilo
* Retina disiĝo
* *Retinitis pigmentosa*
* Retinoskizo
* Vidado

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.retinacentral.org  
* http://webvision.med.utah.edu 
* http://akis.lass.lt/schema/dalis12.htm 
* http://www.techreview.com/articles/04/09/demo0904.asp 
* http://edouardbenois.fr/hejmpago.htm

Dosiero:Fig retine.png|Konuseto meze de bastonetoj
Dosiero:Retinography.jpg|Retinografio
Dosiero:Retina-OCT800.png|Foveo meze
Dosiero:Eye Diagram without text.gif|Sekco de homa okulo: A - vítreo, B - kristalino, C - korneo, D - pupilo,E - iriso, F - sklero, G - optika nervo, H - retino

Kategorio:Okulo
Kategorio:Vida sistemo
Øygarden

**Øygarden** estas insularo kaj komunumo nordokcidente de Bergen en Norvegio. Ĝi origine fondiĝis en 1964, kaj komence de 2020 transformiĝis en pli grandan komunumon, same nomatan Øygarden, per fuzio kun la antaŭe najbaraj komunumoj Fjell kaj Sund. Øygarden administre apartenas al la provinco Vestland - ĝis 2019 ĝi komunumaj partoj apartenis al pli malgranda provinco Hordaland. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .  

Øygarden konsistas el pli ol 450 insuloj kaj insuletoj. 

Norway Hordaland - Øygarden.svg
Hellesundet 01.jpg|Hellesundet
Rongesundet Bridge2.JPG|Ponto Rongesundet

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Vestland
Kategorio:Komunumoj de Hordaland
Siemens AG

**Siemens AG** (germana prononco ) estas mondvaste aganta entrepreno. En Germanio, ĝin fondis Werner von Siemens en 1847, sub la komerca nomo *Telegraphen-Bauanstalt von Siemens & Halske*. Grupo de firmaoj formiĝis en 1966 sub la nomo *Siemens AG*. La konzerno hodiaŭ havas 1.200 produktejojn. Tutmonde la firmao havas 430.000 laborantojn (2004).

Siemens AG produktas interalie elektronikajn varojn, ekzemple komputilojn, generatorojn k.a.
Ĝi ĉesigis la produktadon kaj evoluigon de poŝtelefonoj, telefonretoj kaj, en 2008, ankaŭ de sendrataj hejmaj telefonaparatoj.

## Bonfarado 
Firmao Siemens aktivas ankaŭ en bonfarado: Fondaĵo Heinz Nixdorf (germana prononco ), subtenata de Siemens, helpas disvolviĝon de merkata ekonomio en Belorusio kaj Rusio — i. a. per donacoj de komputiloj al lernejoj, per subteno de ekonomia edukado ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Duewag
* Lokomotivoj Siemens ES64U2 kaj ES64U4
* InterCityExpress
* Lastoĉka
* Siemens Avanto
* Urba trajno de San-Juano

## Bildaro 

Dosiero:Berlin elsenstrasse graetz-gebaeude 20050208 p1000354.jpg|Siemens AG en Berlino
Dosiero:Siemens Nürnberg Vogelweiherstr Nordeingang.jpg|Siemens AG en Nurenbergo
Dosiero:Siemens_Himbeerpalast_Erlangen.jpg|Siemens AG en Erlangen
Dosiero:Siemens Palais.JPG|firmaa palaco en Munkeno

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (multlingva)

Kategorio:Produktantoj de veturanta materialo
Kategorio:Siemens
Kategorio:Germanaj firmaoj
Kategorio:Transnaciaj firmaoj
Modemo

**Modemo** (vortokunfando el **Mo**dulatoro/**Dem**odulator**o**) servas por transformi ciferecajn datumojn en analogajn signalojn (*modulado)* kaj aliflanke (ĉe la akcepta flanko) denove ciferecigi ilin (*demodulado*). La modulata signalo, nomita *analoga*, estas transmisiita per analoga reto.

Modems.jpg|Modemo
Acoustic coupler 20041015 175456 1.jpg|Akustika kuplilo
Sagemfast800.jpg|ADSL modemo SAGEM
T-DSL Modem.jpg|DSL modemo
Modem creatix front.jpg|V.90 modemo

## Vidu ankaŭ 
* TCP-IP
* Komputilo
* Komunikado
* Hejma enkursigilo

Kategorio:Interreto
Kategorio:Aparataro
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Vortokunfandoj
Nova sento

La titolo **Nova sento**, alude al la unua linio de la himno La espero, povas rilati al pluraj temoj:
* Nova Sento (romano),
* Nova sento (revuo), estas pluraj samnomaj revuoj, kaj
* Nova sento (Sezonoj).

Krome ankaŭ tuta fasko da Esperanto-kluboj aparte el la unuaj kvindek jaroj de la lingva historio elektis por si tiun nomon.
Hura!

eta|Kovrilpaĝo de la eldono de 1986

***Hura!***, subtitolita *Ne Romano, Nur Grimaco*, estas originale esperantlingva romano de Julio Baghy eldonita en 1930 (411 p.)

## Enhavo 
*Hura!* estas satira romano. Ĝi priskribas la vivojn de la civitanoj de la fikcia Eŭropa lando Bagonio — burokratoj, nobeloj, riĉuloj, ordinaraj civitanoj. La stilo estas plejparte satira kaj nigre humura, sed partoj estas serioza kaj romantika.

Tra la romano, Baghy prezentas sian idealisman filozofion, pri la neceso de la “homa homo” aŭ “nova homo”.

## Bazaj detaloj 
* aŭtoro: Julio Baghy
* eldonejo: Hungara Esperanto-Asocio
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1930
* jaro de la reeldono: 1986
* presejo: 
* formato: 438 paĝoj, 19 cm (1986) 
* recenzoj:
** Hura! recenzo de Marc Binche en Literatura Foiro, n-ro 110 decembro 1987;
** Ĉu hurai? Recenzo de Sten Johansson;
** Hura! recenzo de Jim Henry;
* situo: Hura! ĉe retejo de UEA

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/H en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Libraro Ludovika 

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1986
Kategorio:Eldonaĵoj de Hungara Esperanto-Asocio
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Por recenzo!

***Por Recenzo!*** estas novelo originale verkita en Esperanto de K. R. C. Sturmer. La 61-paĝa libreto aperis ĉe The Esperanto Publishing Company Limited en Londono en la jaro 1930. 

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 'Por recenzo!* (Faded Page)
* Faksimilo pdf-versie
* *Enciklopedio de Esperanto''/P en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Cezaro Rossetti

**Cezaro ROSSETTI** /Ĉeza'ro Rose'ti/ (1901-1950), skoto de itala-svisa deveno, naskiĝis en Glasgovo kaj loĝis en Britio. Kune kun sia pli juna frato, Reto Rossetti, li esperantistiĝis en 1928. Li studis estri restoracion en Mumbajo, Barato, laboris kiel kuiristo, mallonge kiel kolportisto, kaj poste kiel vendisto ĉe foiroj.

Lia romano *Kredu min, sinjorino!* (1950), verkita pro instigo de la frato kaj reflektanta parte lian propran vivosperton, estas tradukita en la hungaran, japanan, polan kaj anglan lingvojn. La itala traduko aperis en 2013 zorge de la Milana Esperanto-Klubo: ĝin eldonis Itala Esperanto-Federacio.

Laŭ Nikolao Gudskov, *Kredu min, sinjorino!* estas la plej bonstila, leĝera, atentokapta romano, kiu iam ajn aperis en Esperanto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kredu Min, Sinjorino en Wikilivres 
* Mallonga biografio kun foto.
* Sperto saĝon akrigas. recenzo pri la fratoj Rossetti far Baldur Ragnarsson, originale eldonita *Juna Amiko*.

Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Romanistoj

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-movado en Glasgovo
Listo de originalaj romanoj en Esperanto

[200px|dekstra|eta|*[Lilio (romano)|Lilio*, 1918.]]
[200px|dekstra|eta|*[Saltego trans Jarmiloj*, 1924.]]
[200px|dekstra|eta|*[Metropoliteno (romano)|Metropoliteno*, 1933.]]
[200px|dekstra|eta|*[Kredu min, sinjorino!*, 1950.]]
[200px|dekstra|eta|*[La Litomiŝla Tombejo*, 1981.]]
eta|200px|*Morto de Sciencisto*, 1994.
[200px|dekstra|eta|*[La ŝtona urbo*, 1999.]]

## Vidu ankaŭ 
* Portalo:Literaturo/Literaturo en Esperanto
* Esperanto-kulturo
* Esperanto-verkistoj
* Esperanta literaturo
* Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo
* Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
* Kategorio:Esperanto-libroj laŭ jaroj
* Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj laŭ jaroj

## Eksteraj ligiloj
* Listo de originalaj romanoj ĉe OLE

## Referencoj 
!
Kategorio:Esperantlingva literaturo
Kategorio:Listoj de libroj
Kategorio:Listoj pri Esperanto
Tur-strato 4

***Tur-Strato 4*** estas 174-paĝa originale esperantlingva romano verkita de Hans Weinhengst. Ĝi unue aperis ĉe Literatura Mondo el Budapeŝto en la jaro 1934. Eldonejo Artur E. Iltis el Sarbrukeno prizorgis represon en 1988.
275ra|eta|dekstre|

## Traduko 
En 2017 publikiĝis en Vieno germanlingva eldono de la romano - *Turmstraße 4*. Tradukinto el la esperantlingva originalo estis Christian Cimpa.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
eta|Kovrilo de la eldono de 1988.

* la romano "Tur-strato 4" komplete en formato PDF ()
* Hans Weinhengst: *Tur-Strato 4*, recenzo en esperanto.net, kun ligiloj al kvar pliaj historiaj recenzoj
* Recenzo de Sten Johansson
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Libraro Ludovika

* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Eidfjord

''''* estas komunumo apud la fjordo *Hardanger'' en Norvegio. Ĝi administre apartenas al la provinco Vestland - ĝis 2019 ĝi apartenis al pli malgranda provinco Hordaland. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun Ulvik, Hol, Nore og Uvdal kaj Ullensvang.  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Vestland
Kategorio:Komunumoj de Hordaland
Manuel de Seabra

**Manuel de Seabra** (naskiĝis la  en Lisbono, Portugalio, mortis la  en Barcelono) estis profesia verkisto, kiu uzis la portugalan, la katalunan kaj Esperanton kiel literaturajn lingvojn.

Li tradukis multajn verkojn de la monda literaturo ĉefe al la kataluna. Ekde 2000 li prezidas la ''Associació Col·legial d'Escriptors de Catalunya* (Asocio de la verkistoj de Katalunio). Kiel membro de Esperanta PEN-Centro kaj de Esperantlingva Verkista Asocio, en 1998 li iniciatis (kune kun Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno), ke jaron post jaro William Auld kandidatu por la Nobel-premio pri literaturo.

Li loĝis en Barcelono, Hispanio.

## Esperantaj verkoj 
* Antologio de portugalaj rakontoj, kompilinto, (1960) 
* La armeoj de Paluzie (romano 1996)
* Promeso en obskuro (noveloj 1997)
* La tago kiam Jesuo perfidis Judason (romano 2001)
* Ĉu vi konas Blaise Cendrars? (romano 2007)
* Malamu vin, unu la alian (romano 2009)
### Recenzoj
Pri *Antologio de portugalaj rakontoj*

## Tradukoj en Esperanton 
* Vimala Devi: Musono (novelaro 2000)

## Partopreno en gazetaro kaj eldonaĵoj 
* Kontribuanto al *Mondoj* (2001)
* Kontribuanto al *Norda Prismo* (2001)
* Kunlaboranto de *Literatura Foiro* (ekde 1994)
* Kompilinto de *Antologio de Portugalaj Rakontoj* (1959)

## Verkoj pri Manuel de Seabra 
*Manuel de Seabra, liaj multaj patrioj, sus muchas patrias, les seves moltes pàtries, as suas muitas pátrias''. Cuadernos de Estudio y Cultura n-ro 8, marto 1998.

## Eksteraj ligiloj 
* **Antaŭlasaĵo Manuel de Seabra** en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Portugalaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Katalunaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingva literaturo
Kategorio:Portugalaj verkistoj
Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Kategorio:Naskiĝintoj en Lisbono
Paula Mährti

**Paula MÄHRTI** estas la pseŭdonimo uzita de Aldo de' Giorgi aŭtoro de *La manto* (1997), ŝlosilromano en Esperanto, kalumnia atako kontraŭ lia eksedzino, kiun la protagonista mio de la verko paralelas. Pri la "mistero" malantaŭ Paula Mährti aperis jena bone dokumentita verko:

HAUPENTHAL, Reinhard: Debuto kaj morto de Paula Mährti. Sensignifa kontribuo al la esperanta 
literatur-historio. 
Saarbrücken: Edition Iltis 2005. 32 p.
ISBN 3-932807-52-9

Laŭ ĝi la pseŭdonimo estas definitive atribuita al Aldo de' Giorgi. Tion saman informas la literatura enciklopedio de Geoffrey Sutton kaj konfirmas nekrologa artikolo de Gonçalo Neves pri William Auld. 

Mahrti, Paula
Sen titolo

***Sen Titolo***  estas romano de Ivan Ŝirjaev, verkita verŝajne ĉirkaŭ 1904(?), sed eldonita nur en 1995 ĉe Pro Esperanto. Ĝi priskribas la lernojaron 1897/1898 el la vidpunkto de juna Esperanto-pioniro. Dum la verkado Ŝirjaev utiligis partojn el sia taglibro, kiu estas perdita, kaj tiel kreas tre aŭtentikan etoson. Tiuj partoj de la romano apartenas al la unuaj Esperanto-literaturaĵoj entute. La manuskripto transvivis ĉiujn uraganojn de la historio en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Sen Titolo* en katalogo de Universala Esperanto-Asocio
* «Sincere kaj freŝe, kiel antaŭ 101 jaroj» — recenzo de Sergio Pokrovskij en LOdE, 1999, №12 (62). 
* Recenzo pri *Sen Titolo* de Sten Johansson
* Alia recenzo pri *Sen Titolo*
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1995
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Portugalaj eŭro-moneroj

La **portugalaj eŭromoneroj** havas tri malsamajn desegnojn, fare de *Vitor Manuel Fernandes dos Santos*, unu por ĉiu el la tri monero-serioj (ruĝaj, or-koloraj, kaj arĝent-orkoloraj). Tamen ĉiuj enhavas reĝan sigelon ene de cirklo de sep kasteloj kaj kvin ŝildoj kun la kvin vundomarkoj de Kristo kaj la vorto "Portugal".

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto Eŭro
* la antaŭa nacia valuto portugala eskudo

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* paĝoj de la nacia banko *Banco de Portugal*

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Portugalio
Ulrich Matthias

**Ulrich MATTHIAS** (naskiĝis la  en Bad Pyrmont) estas germana esperantisto.

Li lernis Esperanton en Heidelberg en 1986 kaj estas aŭtoro de Esperanta beletro, inkluzive de la originala romano *Fajron sentas mi interne* (1990), kaj de kursoj kaj informiloj pri Esperanto en la germana. Li doktoriĝis pri matematiko en 1994 ĉe la Universitato de Heidelberg per disertacio pri grafoteorio (ekspertizistoj: Albrecht Brandis kaj Béla Bollobás). De 1996 li laboras kiel asekura matematikisto en Wiesbaden. Li konatiĝis kun sia ĉina edzino Nan Matthias-Wang en la IJK 2000 en Honkongo kaj havas kun ŝi du infanojn.

eta|maldekstra|160ra|Ulrich Matthias en 2003
En 1999 aperis lia germanlingva libro "", kiu celas disvastigi Esperanton kiel komunikilon en la kristana(j) eklezio(j). Ĝi intertempe aperis en 7 alilingvaj versioj:
* Esperanto – la nova latino de la Eklezio (en Esperanto, 2001)
* Esperanto –  (angla lingvo, 2002)
*  (Ĥristianstvo i Esperanto) (rusa lingvo, 2002)
*  (portugala lingvo, 2003)
*  (litova lingvo, 2004)
*  (franca lingvo, 2005)
*  (hungara lingvo, 2010)

eta|Vortaro esperanta por germanlingvanoj, kun D. Weidmann, 2008
En 2008 li gvidis la redaktadon de la vortaro '** surbaze de la **' de Dietrich M. Weidmann. La dudirekta vortaro kun entute ĉ.  kapvortoj aperis ĉe Marix Verlag en 4 000 ekzempleroj kaj elĉerpiĝis ĉe la eldonejo en 2017.

Matthias estas dumviva ano de la Internacia Sciencista Kolegio de AIS San-Marino.

Li estis vicprezidanto de Europa - Demokratie - Esperanto (EDE-Germanio) de 2008 ĝis 2010 kaj kandidatis en la Eŭropaj balotoj 2009 sur la tria loko de ties tutlanda listo. Post tiuj ĉi balotoj, li iniciatis la fondon de la tutmonda esperantista partio UNU MONDO. La 5-an de septembro 2010, li elektiĝis trezoristo de la germana sekcio de UNU MONDO (). La 23-an de junio 2013, li elektiĝis pinta kandidato de UNU MONDO en la Eŭropaj balotoj 2014 en Germanio. Lige kun la malaktiviĝo de UNU MONDO kaj ties germana sekcio, li ĉesigis sian politikan agadon ĉirkaŭ la jaro 2019.

Li estas estrarano de la FAME-fondaĵo (de 2015) kaj de la germana sekcio de Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI, de 2020).

En la pandemia jaro 2020 li komencis kunlaboron kun malagasaj esperantistoj. Li helpis en la organizado de la Malagasaj Esperanto-Seminarioj en 2024 kaj 2025. En 2025 li fondis la esperantan eldonejon Eldonejo Lemuro kaj eldonis kvin verkojn de Ranja Zafinifotsy kaj unu verkon de Navalaona Lahatriniaina.

## Eksteraj ligiloj 
* Lia retejo 
* Ulrich Matthias ĉe verkoj.com 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=Ulrich+Matthias&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Ulrich Matthias en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:AIS
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj vikimedianoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Aŭstraj eŭro-moneroj

Ĉiu **aŭstra eŭro-monero** havas propran grafikaĵon, kiun desegnis *Josef Kaiser*.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj.
* la komuna valuto Eŭro
* la antaŭa nacia valuto Eŭro

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* paĝoj de la Nacia Banko de Aŭstrio ()
* pliaj informoj germanlingvaj 
* ankoraŭ pliaj informoj germanlingvaj (formato PDF)

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Aŭstrio
Luksemburgaj eŭro-moneroj

La **luksemburgaj eŭro-moneroj** havas tri desegnaĵojn, kiujn desegnis *Yvette Gastauer Claire*, por la tri serioj de moneroj. Tamen, ĉiu desegnaĵo surhavas portreton de la grandduko Henriko de Luksemburgo, kaj la nomon de la lando, LËTZEBUERG en la luksemburga lingvo.

## Specialaj eldonaĵoj je du eŭroj 
De 2004 ĉiu eŭro-lando rajtas unufoje jare eldoni specialan moneron de du eŭroj. Tia specialaj eldonoj estas  en la tuta eŭro-zono. Luksemburgo ĝis nun eldonis specialajn monerojn pri jenaj temoj:

* 2004: portreto kaj monogramo de la grandduko *Henri* (Henriko)
* 2005: granddukoj *Henri* (Henriko) kaj *Adolphe* (Adolfo)
* 2006: 25-a naskiĝtago de la princo *Guillaume*, la tronheredonto (Vilhelmo)
* 2007: la grandduka palaco
* 2007: Traktatoj de Romo

## Vidu ankaŭ pri la paĝoj 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto eŭro
* la antaŭa nacia valuto luksemburga franko

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* la centra banko *Banque Centrale de Luxembourg*

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Eŭro-moneroj
Raposa Serra Do Sol

**Raposa Serra Do Sol** (Lando de Vulpo kaj Sunaj Montoj) estas 17000 kvadrata kilometra rezervejo en Amazonio, kreita je la 16-a de aprilo 2005 por protekti la indiĝenajn tribojn (12 mil personoj) kiuj vivas tie. La kreo de la rezervejo postsekvas 30-jara lukton de l'indiĝenoj por iliaj rajtoj.

Kategorio:Geografio de Brazilo
Finnaj eŭro-moneroj

En Finnlando, laŭ leĝo, oni rondigas ĉiujn sumojn kontante pagatajn al la plej proksima multoblo de 5 cendoj. Tial oni ne bezonas la 1-cendajn kaj 2-cendajn monerojn, kaj malmultaj tiaj estis stampitaj. - La finnaj eŭro-moneroj havas tri malsamajn desegnaĵojn. La eta litero videbla sur la moneroj, ekz. sub la kapo de la sabro en la 1–50-cendaj moneroj, estas tiel nomata *monmajstra marko*. En ĉiuj finnaj eŭro-moneroj ĝis la fino de 2006 la litero estas "M", el la familia nomo de Raimo Makkonen, la direktoro de la monfarejo. Ekde 2007 ĝin anstataŭas la literoj "FI" por Finnlando kaj krome estas aldonita eta insigno de la monfara kompanio.

La ĉirkaŭo de la 2-eŭra monero surhavas la vortojn *SUOMI FINLAND*, respektive la finnan kaj la svedan vortojn por Finnlando, kaj tri kapojn de leono.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* Bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj.
* la komuna valuto Eŭro
* la antaŭa nacia valuto finna marko

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* paĝoj de la nacia centra banko *Suomen Pankki*

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Finnlando
Giacomo Casanova

**Giacomo Girolamo CASANOVA** (; Esperantigite: **Ĝakomo Ĝirolamo Kazanova**) (naskiĝis la 2an de aprilo 1725 en Venecio, mortis la 4an de junio 1798 en la bohemia kastelo Dux, nuntempe: Duchcov, Ĉeĥio) estis itala aventurulo kaj verkisto. Li mem nobeligis sin donante al si la kromnomon *Chevalier de Seingalt*.

La filo de geaktoroj studis teologion kaj juron en Padovo, vagadis tra pluraj eŭropaj landoj, sed daŭre revenis al sia hejmurbo. En la jaro 1755 oni pro lia vivostilo - li i.a. havis amrilatojn kun monaĥinoj - arestis lin, sed li sukcesis fuĝi el la malliberejo unu jaron poste. Li daŭrigis sian aventuran vivon, havis multegajn amaferojn kaj finfine, en la jaro 1785 li fariĝis bibliotekisto por la grafo Waldstein en Dux.

Liaj franclingve verkitaj memoraĵoj Histoire de ma vie estiĝis ekde 1790, ili parte eldoniĝis ekde 1821 kaj komplete eĉ nur ekde 1960. Li verkis ankaŭ la sciencfikciecan romanon *L’Icosaméron ou histoire d’Edouard et d’Elisabeth* (1788), krome satirojn, dramojn kaj sciencajn verkojn pri historiaj kaj matematikaj temoj.

Lia figuro, pro lia amorema vivmaniero, restas kiel reala ekzemplo de donĵuano, pro kio lia nomo estas uzata antonomazie. (Li fakte ĉeestis la prapremieron de la opero *Don Giovanni* de Wolfgang Amadeus Mozart.)

## Bildaro

Dosiero:Casanova 1788.jpg|Casanova en 1788
Dosiero:Léglise de la Salute à Venise par Canaletto (5272085924).jpg|Preĝejo de Savo en Venecio fare de Kanaleto

## Vidu ankaŭ
* *Il Casanova di Federico Fellini*

## Eksteraj ligiloj 
* Casanova Research Pages  (iom malnova)
* Resumo de la memoroj (angla)
* Ligoj al Projekto Gutenberg  k.a.
* Memoroj (en la franca, 6 volumoj en pdf-formato)
Amazonio

eta|dekstra|250px|Rivero en amazona pluvarbaro
[eta|thumbtime=1:26|Kiel sahara polvo nutras la amazonan arbaron - video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]
**Amazonio** (*Amazônia* portugallingve, *Amazonía* hispanlingve) estas Esperanta nomo por multaj lokoj de la baseno de sudamerika rivero Amazono, al pluvarbaro kaj al baseno mem. Sekve, oni ne konfuzu multajn urbojn, vilaĝojn, ŝtatojn ktp. kun simila nomo en la regiono, kiu estas parto de 4 malsamaj landoj. En la regiono estas la plej granda arbaro el mondo, situanta en la norda parto de Brazilo, sed ankaŭ parte en Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro, Bolivio kaj Peruo.

## Geografio 
Amazonio komenciĝas ĉe la atlantika marbordo de Brazilo, en Parao kaj Maranjo, kaj atingas la Andojn. La arbaro estas tiel larĝa kiel Atlantiko inter Afriko kaj Sudameriko.

Tiu rivero sendas al la maro la **kvinonon** de la rivera akvo el la tuta mondo, tio estas 160 milionoj da litroj ĉiun sekundon. La baseno ampleksas **6 milionojn da km²**, en 6 landoj.

## Administraj unuoj 
Amazonio estas la nomo de diversaj administraj unuoj:
* Amazonio, ŝtato en Brazilo. Rimarko: Sylla Chaves (2008, p. 36) proponas la vorton "Amazono" por la rivero kaj por la ŝtato, kaj vorton "Amazonio" por la ekologia regiono.
* Amazonio, departemento en Kolombio
* Amazonio, ŝtato en Venezuelo
* Amazonio, regiono en Peruo

## Bibliografio 
* Sekelj, Tibor 1956 : Esplorvojaĝo tra Amazonio, *Geografia Revuo*, 1(1), 3-7.

## Vidu ankaŭ 
* Amazona arbaro
* Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio
* Traktato de Amazonia Kunlaboro
* Organizaĵo de la Traktato de Amazonia Kunlaboro

## Eksteraj ligiloj 
* [mapo genta de indiano(https://eo.wikipedia.org/wiki/indiano)j de Amazonio] 

* Amazonio ( WWF ) 
* CHAVES, Sylla. "Oportuna poŝvortaro esperanta-portugala. [Sen indiko de loko]: Oportuno, 2008.
Sidney S. Culbert

**Sidney Spence CULBERT** (14-a de majo, 1913 - 28-a de oktobro, 2003) estis profesoro pri psikologio kaj interkultura komunikado ĉe la Universitato de Vaŝingtonio, lingvisto kaj poliglota esperantisto (li parolis 20 lingvojn).

## Profesia vivo 
Antaŭ ol li profesoriĝis, li laboris dum jaroj inĝeniere ĉe la aviadila firmao Boeing. Li naskiĝis en Miles City, en la orienta parto de Montano. 

Li faris gravajn kontribuojn al la studoj pri percepto; liaj eltrovoj influis la planadon de la instrumenta ŝaltilaro en la aviadilo Boeing 707. Pli poste li altigis la nombron al 2 milionoj pro la kresko, kiun li konstatis. (Por la kvindekaj jaroj li taksis la nombron al unu miliono.)

## Persone 
Li geedziĝis kun Ruth Moline, instruistino, kiu petis lin instrui al ŝi Esperanton. Ili uzis Esperanton kiel ĉefan hejmlingvon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de lingvoj laŭ parolantaro

## Eksteraj ligiloj 
*Alia pli longa nekrologo pri Sidney kaj lia edzino Ruth (en angla lingvo)
*Tri leteroj de Culbert pri la nombro de Esperanto-parolantoj kaj lia esplorado

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Usonaj psikologoj
Jefim Ĉestnjakov

**Jefim V. ĈESTJNAKOV** ( - ) estis memstila rusa pentristo kaj verkisto.

Ĉestnjakov naskiĝis kaj vivis en fora vilaĝo Ŝablovo de Kologriva distrikto de Kostroma provinco. Li estis homo de diversfkanka talento: pentristo, grafikisto, skulptisto kaj verkisto. Lia verkado obeas al tiu anima-morala bazo, kiu estas tipa por popolarto. Lia nomo en historio de rusa arto estis malfermita antaŭ nelonge de muzeistoj de Kostroma. Pli ol cent pentraĵojn, ĉirkaŭ mil grafikajn foliojn, argilajn pentritajn skulpturojn, taglibrajn notojn, literaturaĵojn - ĉion, kio konserviĝis el riĉa arta heredaĵo, oni kolektis en Kostroma provinco. Konatiĝo kun arto de la kostroma pentristo estis vera festo por amantoj de beleco. Vizitantoj de ekspozicioj en Moskvo, Sankt-Peterburgo, Turino, Florenco miriĝis pro fabelaj feinoj kun vizaĝoj de kamparanaj fraŭlinoj, pro gajaj festoj kaj festmarŝoj laŭ vilaĝaj stratoj. Apartan sukceson atingis la ekspozicio de artaĵoj de Ĉestnjakov en Parizo.

Herooj de ĉiuj liaj bildoj estas kamparanoj. La pentristo ne idealigis, sed kantis laboradon de kamparano; gloradis belecon de homa animo. Plejan parton da bildoj li omaĝis al infanoj. Estas malfacile trovi en rusa arto alian pentriston, kiu tiel ĝuste transdonis nuancojn de infanaj humoroj, artfiksi knaban rideton, malfermi animon de la malgrandaj vilaĝanoj.

## Referencoj 
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kostroma provinco
Kategorio:Mortintoj en Kostroma provinco
Libardo Mejía

dekstra|Libardo MEJ&#205;A
**Libardo Mejía** (Guarumo,11-a decembro, 1922 - Kalio, Aprilo 15, 2022) estis kolombia esperantisto, civila inĝeniero, naskiĝinta en la norda marbordo de la lando.

S-ro Mejia esperantistiĝis en Bogoto en 1960 laŭ rekomendo de Anton Tomić, kaj dum pli ol 50 jaroj estas la ĉefa influo de Esperanto en Kalio.

Li partoprenis en almenaŭ 25Universalaj Kongresoj kaj per liaj sperto, klereco kaj modesteco la movado en Kalio disvolviĝas ĉirkaŭ li. Li estas la plej amata membro de la esperanta komunumo en tiu urbo.

Li estas honora membro de Kolombia Esperanto-Ligo.

## Pri Libardo MEJÍA 
Lia nevino Mercedes Mejía, ankaŭ esperantisto, priskribis lin tiel la 28-an de aprilo de 2012:

## Eksteraj ligiloj 
* Video en kiu aperas Libardo MEJÍA en la UK de Havano
* Alia video

Kategorio:Kolombiaj esperantistoj
68-a SAT-Kongreso 1995

dekstra|200px|emblemo de SAT
La **68-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Mariboro inter la 7-a kaj la 15-a de julio 1995. Ĝin partoprenis ĉirkaŭ 150 homoj el 26 landoj.

Ĉeforganizanto estis Zlatko Tiŝljar. Kongresa ĉeftemo estis "Tolero al minoritatoj".

Okazis renkontiĝo kun reprezentanto de la slovenia libera sindikato.

## Prelegoj 
* Historio kaj kulturo de slovenoj, de Vinko Oŝlak

## Kulturaj aranĝoj 
* muzikgrupo "Fraj Kinclari"
* teatraĵo: "Stilaj ekzercoj" ludita de la Studenta Esperanto-Klubo de Zagrebo

95
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1995
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Slovenio
Kategorio:Mariboro
Kategorio:1995 en Eŭropo
Nacia Himno de Kolombio

**¡Oh! Gloria inmarcesible!** estas la Nacia Himno de Kolombio.

Teksto: Rafael Núñez /
Muziko: Oreste Sindici

## Esperanta traduko 
Ho gloro nevelkebla!
Ho nemortigebla ĝoj'!
En sulkoj de doloroj,
Ekĝermas jam La bon'.

Ĉesis la terur-nokto,
La liberec' sublima,
Disverŝas la aŭrorojn,
De nevenkebla lum'.

Kaj tuta la homaro,
Kiu inter ĉenoj ĝemas,
Komprenas la parolojn,
de la mortint' sur kruc'.

Kolombio
Kategorio:Naciaj simboloj de Kolombio
69-a SAT-Kongreso 1996

dekstra|200px|eta|emblemo de SAT
La **69-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Sankt-Peterburgo inter la 7-a kaj la 13-a de julio 1996. Ĝin partoprenis 240 homoj el 21 landoj.

96
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1996
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Rusio
Kategorio:Sankt-Peterburgo
Kategorio:1996 en Rusio
66-a SAT-Kongreso 1993

dekstra|200px|emblemo de SAT
La **66-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Kazanlako inter la 14-a kaj la 21-a de aŭgusto 1993. Ĝin partoprenis 250 homoj.

## Kulturaj programeroj 
* Kantado de Bulgara esperanto-Koruso
* Kantado de Nikolin'
* Teatraĵo "Mi ne konas vin" ludita de Bulgara Esperanto-Teatro.
* Vizito al Muzeo de Ĉudomir.

93
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1993
Kategorio:Kazanlako
Kategorio:1993 en Bulgario
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Bulgario
Gustave Doré

**Paul Gustave Louis Christophe DORÉ** [ɡystav dɔʁe]; [*gysTAV doRE* (naskiĝis , mortis ) estis franca pentristo kaj gravuristo, aparte fama kiel ilustristo de libroj.

Doré naskiĝis en Strasburgo kaj mortis en Parizo. Li ilustris interalie la Biblion kaj verkojn de François Rabelais (1854), Honoré de Balzac (*Contes Drolatiques* 1865), Dante Alighieri (*Dia Komedio* 1861 kaj 1868), Miguel de Cervantes (*Don Kiĥoto de la Manĉo* 1863), John Milton (*Paradise Lost* 1866) kaj Samuel Taylor Coleridge.

Doré eniris la arton kiel mirinfano. Jam kiel 9-jara infano li mirigis sian ĉirkaŭaĵon per portretoj de siaj familianoj kaj kunlernantoj, kiujn li skizis marĝene de lernolibroj. Kiam li havis 14 jarojn, trovis lin kiel grandan talenton la eldonisto Phillipon, kies nova gazeto *Journal pour rire* ricevadis poste kontribuojn de Doré. Tiu neniam pasis pentristan lernejon, estis aŭtodidakto kun grandaj fantazio kaj memoro - neniam li uzis modelojn. Kiel 22-jarulo li komencas ilustri librojn kaj ĝis la fino de la vivo li akompanis per bildoj 88 klasikaĵojn de la mondliteraturo.

## En Esperanto aperis 
En Esperanto aperis jenaj libroj kun liaj bildoj:
* Edmond About: *La Reĝo de la Montoj* (trad. Gaston Moch, Paris, 1909)
* Miguel de Cervantes: *La inĝenia hidalgo Don Quijote de la Mancha* (trad. Fernando de Diego, Fundación Esperanto, 1977)
* Dante Alighieri: *La dia komedio* (trad. Enrico Dondi, Ŝapekoo, 2006)

## Vidu ankaŭ 
* Julien Doré

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gasl.org/refbib/Dore__Don_Quijote.pdf  

Kategorio:Francaj ilustristoj
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Francaj gravuristoj
Kategorio:Mirinfanoj
Kategorio:Ordeno de Karlo la 3-a de Hispanio
Kategorio:Mortintoj en la 7-a arondismento de Parizo
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Mortintoj pro koratako
67-a SAT-Kongreso 1994

dekstra|200px|emblemo de SAT
La **67-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Straĵnico inter la 7-a kaj 16-a de julio 1994. Ĝin ĉeforganizis Petro Chrdle.

Tiuokaze la ĉeĥa poŝto eldonis apartan rekomend-glumarko kaj la telekomunika agentejo eldonis 2500-ekzemplere telefonkarton pri la kongreso. Okazis antaŭkongreso en Prago inter la 7-a kaj la 9-a de julio.

Dum tiu kongreso revigliĝis la SAT-Junulfako, sub la iniciato de Marcelo REDOULEZ, kaj kreiĝis "Komunista laborgrupo" de SAT, kiu poste reiĝos "Komunista Frakcio".

## Prelego 
* Kuracado per odoroj

## Eksteraj ligiloj 
* konciza kongresa raporto

94
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1994
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Ĉeĥio
Kategorio:Strážnice
Kategorio:1994 en Ĉeĥio
Sukro (apartigilo)

**Sukro**, laŭ *Sucre*, la familia nomo de Antonio José de Sucre, gvidanto de la sendependiĝo de diversaj landoj de Sudameriko, povas esti:

* Sukro, konstitucia ĉefurbo de Bolivio.
* Departemento Sukreo, departemento en Kolombio.
* Sukro (subŝtato), ŝtato en Venezuelo.
* Sukro (valuto), eksa valuto de Ekvadoro.
La-Pazo (apartigilo)

**La-Pazo** (hispanlingve ***La Paz*** = La Paco) estas la nomo de:

* La-Pazo, sidejo de la registaro kaj departemento en Bolivio
* La-Pazio, departemento en Bolivio
* La Paz, sidejo de la ŝtato kaj komunumo en Baja California Sur, Suda Malsupra Kalifornio, en Meksiko
* La Paz, komunumo de la provinco Estado de Mexico, Meksikŝtato, en Meksiko
* La Paz, urbo kaj departemento La Paz en Honduro
* La Paz, departemento en Salvadoro
* La Paz, municipo en Argentino
* La Paz (Indianio), urbo en Indianio, Usono
* La Paz estas kvartalo de Madrido, Hispanio.

## Referencoj 
## Noto 
Laŭ PIV, kaj ankaŭ laŭ la poŝatlaso de la Mondo, la ĝis nun sola amplekse cirkulanta esperantlingva atlaso, la bolivia ĉefurbo estas la sola por kio dokumentiĝas esperantlingva urbonomo La-Pazo. Kvankam eblus argumenti, ke analogie oni povas apliki tiun nomon ankaŭ al ĉiuj pli etaj loĝlokoj, ĝis plej ete la kvartalo La Paz de Madrido. Sed estas konsento en Vikipedio nur uzi esperantajn loknomojn, se estas pruveble ke tiuj nomoj vere vaste uziĝas ekster vikipedio, kaj tiu pruvo ĝis nun estas pri neniu el la "kromaj" lokoj La Paz. Tial ĉiuj krom la bolivia ĉefurbo kaj la devena nomo de la ĉirkaŭa bolivia departemento La-Pazio plu nomiĝos "La Paz", ankaŭ la kompare vasta departemento La Paz (Honduro).
Sean Connery

**Sean CONNERY**  (25-an de aŭgusto 1930 - 31-an de oktobro 2020) estis skota aktoro.

Sean Connery naskiĝis en Edinburgo. Mondfamon li gajnis pro sia rolo de James Bond, la *agento 007* kun la *licenco por mortigi*. Sed ankaŭ aliaj roloj portis al li sukceson: En la jaro 1987 li gajnis Oskaron pro la filmo *The Untouchables*.
[eta|240ra|maldekstra|**Sean Connery** en [kilto, la nacia skota kostumo]]
[eta|maldekstra|**Sean Connery** en la trilera filmo de 1964 reĝisorita de [Alfred Hitchcock *Marnie]]

## Filmaro 
* *Dr. No* (1962)
* *From Russia with Love* (1964)
* *Goldfinger* (1964)
* *Marnie* (1964)
* *The Hill* (1965)
* *Thunderball* (1965)
* *You Only Live Twice* (1967)
* *The Red Tent* (1971)
* *Diamonds are Forever* (1971)
* *Murder on the Orient Express* (1974)
* *Robin and Marian* (1976)
* *A Bridge Too Far* (1977)
* *Never Say Never Again* (1983)
* *Highlander* (1986)
* *The Name of the Rose* / *Il nome della rosa* (1986)
* *The Untouchables* (1986)
* *Family Business* 1989
* *Indiana Jones kaj la Lasta Krucmilito* (*Indiana Jones and the Last Crusade*, 1989)
* *The Russia House* (1999)
* *Medicine Man'' (1992)
* Catch Me If You Can

## Eksteraj ligiloj 
* lia oficiala retejo
* http://www.seanconneryonline.com 
* http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/573476.stm 
* http://www.seanconnery.com/biography/knighthood

Kategorio:Skotaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:James Bond
Kategorio:La nomo de la rozo
La-Pazo

eta|La-Pazo
eta|maldekstra|250px|Vido al La-Pazo el "Via Balcón"
eta|maldekstra|250px|Preĝejo Copacabana
**La-Pazo** (, ) estas la administrativa ĉefurbo de Bolivio, kiel sidejo de la registaro. La oficiala sidejo estas Sukro.

La loĝantaro en 2001 estis de ĉirkaŭ 1 miliono da homoj. Ĝi situas en la malsupra parto de planaĵo, en alteco de 3600 metroj super marnivelo. En la supra parto troviĝas la urbo de El Alto, kun kiu ĝi formas aglomeraĵon, kaj kie troviĝas la internacia flughaveno.

Ĝi estis fondita en 1548 fare de Alonso de Mendoza kun la nomo *Nuestra Señora de La Paz* (*Nia Sinjorino de la Paco*). En 1825, post la batalo de Ayacucho dum la sendependiĝa milito de Sudameriko la nomo estis ŝanĝita al *La Paz de Ayacucho*.

En 1898, La Paz fariĝis la fakta ĉefurbo de la nacia registaro, dum Sukro restis nur la konstitucia ĉefurbo.

## Vidindaĵoj 
## Servoj 
* Nacia Muzeo de Arto

## Amaskomunikiloj
* ĵurnalo *El Diario*

## Partneraj urboj 
Ekzistas partneraj rilatoj interalie al la urbo
* 20px Bonno en Germanio

## Vidu ankaŭ 
*1008 La-Pazo

### Eksteraj ligiloj 
* urba retejo  
* retejo de la aŭtonoma departementa registaro de La-Pazio  
* turismaj informoj  

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Bolivio
Kortessem

**Kortessem** (nederlande, proksimuma prononco , (limburge *Kotsoeve*) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto (aŭ *arondismento*) Tungro.

Ekde 1977 la municipoj Guigoven, Vliermaal, Vliermaalroot kaj Wintershoven apartenas al Kortessem, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (nederlande)