open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bolívar (urbo)

eta|300px|La historia zono de la Ciudad Bolivar
* **Koordinatoj:** 
**Bolivar**, antaŭe Angostura ĝis 1846, estas la ĉefurbo de ŝtato Bolivaro, Venezuelo. Oficiale fondita en 1764, la urbo kuŝas sude de la Orinoko.

[eta|300px|Domo de la Kongreso de Angostura, [Ciudad Bolívar, Venezuelo.]]
La Kongreso de Angostura, inaŭgurita la 15an de februaro de 1819 fare de la *Libertador* Simón Bolívar, sub la inspiro de la Idearo de la generalo Francisco de Miranda en Angostura (nune Ciudad Bolívar), reprezentis la duan Konstitucifaran Kongreson de la Respubliko de Venezuelo.
## Elstaruloj
*Johann Gottlieb Benjamin Siegert, kuracisto kaj toniko-elpensinto

Kategorio:Urboj de Venezuelo
Donguan

**Donguan,** ĉine: **東莞市 / 东莞市,** per pinjino *Dōngguǎn* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gŭangdongo en Ĉina Popola Respubliko. Ĝi situas en la suda parto de la provinco apartenanta al la delto de la Perla Rivero limanta la provincan ĉefurbon Kantono norde, Hujĝou nordoriente, Ŝenĵeno sude kaj la Perla Rivero okcidente. Ĝi estas parto de la urbaro kun pli ol 65 milionoj da loĝantoj laŭ la censo de 2020. 
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
eta|maldekstre|
La kuntirita urbego kuŝas en parte sur ebenaĵo, parte en montaro, sude laŭ la Sudĉina Maro sur areo  km² 8 m super la marnivelo. Nekutima administra trajto estas, ke ĝi ne havas dividon je distrikta nivelo, sed la municipa registaro grupigas 32 dividojn je urbeta nivelo en ses distriktajn areojn. La urba registaro rekte administras kvar subdistriktojn kaj 28 urbojn. Hujĝou troviĝas 68, Honkongo 95, ĉefurbo Pekino 1893 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La plej fruaj spuroj de homa loĝado en la areo etendiĝas reen 5 mil jarojn. En 1839, komence de la unua opimilito grandaj kvantoj da konfiskita opio estis detruitaj en urbo, kiu nun apartenas al Donguan. Dum la dua mondmilito la urbo funkciis kiel rezista bazo kontraŭ la okupado. Donguan ricevis urbostatuson en 1985 kaj estis altigita al prefekteja urbostatuso tri jarojn poste. Dum ĉi tiu periodo la urbo ŝanĝis sian fokuson de agrikultura urbo al fabrikada centro.

## Ekonomio 
La prefektujnivela milionurbo situas en la ekonomia zono de delto de la Perlorivero, tio determinas la industrian bazon.

## Eduko 
La plej altnivela eduko okazas en la teknologia universitato.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La milionurbo fieras pri ampleksa, moderna transportreto kun flughaveno, trajnoj kaj ĉefvojoj. Honkongo estas facile alirebla aŭtobuse. En la urbego ankaŭ metroo servas.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1893 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo koncentriĝas inter aprilo-septembro.

## Ĝemelurboj 
*  Hartford, Usono
*  Tesaloniko, Grekio

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* festivaloj
* muzeo

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Dongguano

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Amikto

eta|dekstra|Amikto, uzata ĉe katolikoj, luterano, anglikanoj kaj diversaj ekleziaj grupoj.
'**Amikto** estas liturgia ornato formita de blanka kaj retangula linaĵteksaĵo provizita per du teksaĵŝnuretoj, kiu estas vestita se sacerdotoj kaj ministantoj kaj havas la funkcion kovri la kolon.

Por esti surmetita. la amikton oni apogas sur la ŝultrojn kaj estas ligita ĉirkaŭ la talio pere de la du teksajŝruretoj.

## Uzo-manieroj 
En la kristana liturgio de la Roma rito, la amikto estas surmetita antaŭ, kaj sub, de la albo
Laŭ *Principoj kaj normoj por la uzo de la Roma Meslibro* amikto povas esti preterlasata kondiĉe ke la albo estu forme taŭga kovri la subkuŝantajn komunajn vestojn ĉirkaŭ la kolo.

En la ambrozia rito la normoj antaŭvidas ke la amikto estu surmetita sur la albo kaj la zono sed estas permesita ankaŭ la roma kutimon.

La amikto estas uzata de katolikoj, anglokanoj, luteranoj kaj aliaj, precipe en la mescelebro. Rilate katolikojn la uzon de la amikto estas antaŭvidita ankaŭ en la liturgiaj reformoj estiĝintaj post la Dua Vatikana Koncilio.

Kurioza la maniero surmeti la amikto propra de kelka monaĥa ordeno: ĝi fakte estas antaŭe aplikita sur la kapo por poste ĝin lasi falu surnuken kiel kapuĉo. Sammaniere la amikto estas aplikata ĉe la finlanda luterana eklezio kaj en la sveda eklezio kiu ĝi lasas etendiĝi surdorsen...

## Ikonografiaj notoj 
En iuj mezepokaj ikonografioj oni povas vidi kiel la amikto estis provizita per larĝa brokata bendo allasante tiel la impreson de tre alta koliero. Tiu speciala tipo de amikto estas nomata “ordekoraciita”.

En la liturgio de la roma rito, ankaŭ en tiu reformita post la Dua Vatikana Koncilio, estas antaŭvidita la eldiro de la jena preĝo kiu, tradukita el la latina. sonas: “Metu, Sinjoro. sur mian kapon la kaskon de la savo, por ke mi alfrontu la insidojn de la diablo”.

## Simbolaj signifoj 
Rabano Maŭro vidas en ĝia blankeco la senkulpecon de la bonfaro; Almario en la amikto vidas simbolon de engaĝo de la konservo de la bona lingvo kaj de ĝia uzado;
Ruperto el Duetz en ĝi vidas la humanecon de Kristo per kiu kovris sian kapon la dieco.
Ĝia origino, tamen, estis nur praktika: kovri la vestojn de la komuna vivo sur kiuj oni metas la ornaton.
eta|dekstra|200px|sacerdoto surmetanta amkton.

## Vidu ankaŭ 
* Albo
* Ornato
* Liturgio
* Kazublo

## Bibliografio 
* Katolikaj enciklopedioj:
** [http://letterepaoline.net/progetto-ec/ ] Enciclopedia_Cattolica
** http://it.cathopedia.org/wiki/  Cathopedia:Voci_indispensabili
** http://www.newadvent.org/cathen/ Catholic_Encyclopedia

Kategorio:Katolikaj vestoj kaj ornatoj
Kategorio:Liturgio
Majuskliga klavo

eta|dekstra|Pozicio de la klavoj
La **majuskliga klavo** estas modifklavo sur klavaro. Ĝia ĉefa funkcio estas tajpado de majuskloj anstataŭ minuskloj; depende de la klavararanĝo, ĝi povas krome esti necesa por aliaj simboloj, ekzemple krampoj. Kutime estas du majuskligaj klavoj sur klavaro, kiuj situas en la randoj de la dua linio de malsupre.

Kategorio:Komputila aparataro
8816 Gamow

'*8816 *Gamow'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio ; de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la rusdevena usona sciencisto George Gamow (1904–1968, naskita *Георгий Антонович Гамов''). Lia ĉefaj realigaĵoj estas la teorioj pri la alfa kaj beta-radiado kaj pri la eksplodinta universo. Li estis ankaŭ la unua, kiu deĉifris la  kaj estas famkonata kiel scienca popularigisto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
8811 Waltherschmadel

'*8811 *Waltherschmadel'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio; de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de *Heinrich Erwin Walther Schmadel'' (1902–1944), ĵurnalisto kaj ĉefredaktoro de pluraj germanaj gazetoj. Li estis mortigita dum la Dua mondmilito en Rusio proksime de Stalingrado. Li estis patro de astronomo Lutz D. Schmadel, kiu neniam estis vidinta lin.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Surpliso

eta|dekstra|220ra|Ĉealtaraj ministrantoj ornate vestitaj per surpliso.

[eta|Romastila surpliso surmetita de [seminariano.]]

**Surpliso** estas ornato, konsistanta je blanka vesto surmetita de la klerularo kaj de ministrantoj por la liturgiaj ceremonioj.

Ĝi estas rigore vestita sur (latine “superpellicium”) la eklezia talaro (sutano, de la katolika klerularo). kaj de la ministrantoj, kaj estas facile rekonata pro sia kvadrata kolo. Ĝi multe similas la albon, tamen, dum la albo kovras la tutan korpon ĝis piedoj. La surpliso etendiĝas nur ĝis genuoj.

Ĉar temas pri "*albo mallongigita*", la surpliso posedas ĉiujn karakterojn de la albo. Ĝia teksa formo descendas perpendikle de la korpo, provizita, antaŭe kaj malantaŭe, per verticaj faldoj.

Ankaŭ al ĝi, same kiel por la albo, eblas apliki brodaĵoj ĉiuspecaj. La surplisoj plej simplaj povas posedi moderajn brodaĵojn aŭ simplajn religiajn simbolojn.

La surpliso eniras la scenejon de ornatoj ekde la unua mezepoko kiel estas montrate de miniaturaĵoj de karolidaj kodekso kaj mozaikoj de antikvaj bazilikoj. De Francio kaj Angio ĝia uzo inokuliĝis en Italio por eniri definitive en la deviga listo de katolikaj ornatoj. Ĝia uzo konserviĝis en la anglikana eklezio, kie tamen la longo al malalto etendiĝas preskaŭ ĝis la maleoloj. Laŭ la roma rito oni devas surmeti surplison por ĉiuj liturgiaj diservoj escepte por tiuj de la meso dum kiuj celebrantoj ĝin anstataŭas per la albo.

La surpliso ne konfuzendas kun la la surpliseto. Ĝi similas, proforme kaj profunkcie, al la surpliso sed la manikoj atingas la pojnojn kaj la longo haltas iom ĉirkaŭ la tibikarno; kutime surpliseto estas abunde arte brodita. Ĝi estas rezervita por episkopoj kaj aliaj prelatoj.

## Vidu ankaŭ 
* Albo
* Kazublo

Kategorio:Katolikaj vestoj kaj ornatoj
Kategorio:Liturgio
Akvejo nepermanenta

[eta|Karsta [reelfluejo epizoda proksime de Heidenheim]] **Akvejoj nepermanentaj** ne havas ĉiam akvon, kontraŭe al la akvejoj permanentaj.

Ilin oni ankoraŭ subdividas en du kategoriojn:
* *akvejoj periodaj*, kiuj en regulaj cikloj havas akvon: ekz. post neĝo-degelo, pro tajdo
* *akvejoj epizodaj*, kiuj nur de tempo al tempo havas akvon: ekz. post precipitaĵo, pro marĉo

## Ekzemploj en Germanlando 
* *Hungerbrunnen* apud Gerstetten
* *Hungerbrunnen (Wolfertstal)* apud Oberkochen
* *Leerausquelle* en Königsbronn
* *Kirschensoog* apud Wallmoden
* *Schenne* en Dannheim
* *Spittelbrunnen* apud Mühlhausen (Turingio)
* *Stierfessel* apud Ebensfeld

## Literaturo 
* *Methoden der biologischen Wasseruntersuchung*, vol.2: Biologische Gewässeruntersuchung, Eldonejo Spektrum Akademischer Verlag 1999, ISBN 3437351702

## Eksteraj ligiloj 
* Feige, Wolfgang, *Der Ahdener Grund - Zur Hydrologie eines temporären Trockentales auf der westlichen Paderborner Hochfläche*, en: Geographische Kommission für Westfalen (Eld.), GeKo Aktuell 1/2003  (PDF; 624&nbsp;kB)

Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Akvaĵoj
Hanskühnenburg

La gastejo **Hanskühnenburg** estas sur *Acker*, la plej longa altebenaĵo en la Supra Harco. Ĝi estas 811 metrojn alta kaj troviĝas en la Nacia Parko Harco.

La ejo nur atingeblas piede de *Stieglitzeck* (parkejo sur la ŝoseo inter Braunlage kaj Clausthal-Zellerfeld, de la hercbergaj urbopartoj Sieber respektive Lonau aŭ de Riefensbeck-Kamschlaken. Dumvintre la regiono juste kromnomiĝas paradiso por skikurado.

La fama migradopado *Harzer Baudensteig* preterpasas la montaran kabanon ankaŭ. Kontraŭe troviĝas alia tre ŝatata ekskursocelo, la Granda Bulbo.

## Historio 
* 1784 Goeto vizitas la rokon
* 1889 Inaŭguro de ligna turo, je 302 metrojn pli oriente ol la roko
* 1912 Malkonstruo ordonita pro akcidentdanĝero
* 1913 Fundamenta ŝtono estas metita por novkonstruo de ŝtona turo fare de la *Harzklub-Zweigverein Hannover*
* 1914 Inaŭguro de la nova turo
* 1922 Rekomenco de la gastejo, kies servoj ĉesis dum la Unua Mondmilito
* 1947 Denove funkcianta gastejo post la Dua Mondmilito.
* 1957 Fermo
* 1958 Remalfermo
* 1971 Fermo
* 1972 Remalfermo post provizora restaŭro
* 1974 Ekposedis la ejojn la distrikto Osterode kaj restaŭrigas la tuton.
* 1975 Inaŭguro de la novaj konstruaĵoj
* 1976 Instalo de la Acker-spuraro por skikuradistoj kun longeco de 13,5 kilometroj

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Hanskühnenburg.

Kategorio:Harco
Kategorio:Turismo en Germanio
Kategorio:Montogrimpado
Kategorio:Montoj en Germanio
Viadukto de Madrido

[eta|La komenca viadukto el fero kaj ligno, en gravuraĵo de [1874. Fone, staras la Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda.]]
[eta|Nokta aspekto de la nuna viadukto, konstruita el [betono.]]
eta|La volbaj traboj kiuj eltenas la tabulon.
La **Viadukto de Segovio** troviĝas en la urbo hispana urbo de Madrido. La nuna viadukto estis konstruita en 1978 nome la tria de tiuj konstruitaj en tiu loko; iam oni konstruis unu en la 1930-aj jaroj por anstataŭi alian el fero de 1874. La celo de la viadukto de Segovio estas la plilongigo de la strato Bailén, en ties supra parto, por eviti la malnivelon de la Strato Segovio, kiu estas perpendikulara malsupre. Ĝi kunigas la zonon de la Reĝa Palaco kun la areo Vistillas. Prenas nomon el tiu lasta vojo, kvankam ĝi estas konata populare nur kiel '*"*el viaducto*"*' (la viadukto). Ekde ĝia komenco, ĝi estis simbolo de memmortigo en Madrido (nome populare ankaŭ kiel *puente de los suicidas*, ponto de memmortigitoj).

## Notoj 
Kategorio:Pontoj en Madrido
Kategorio:Memmortigo
Pál Kis

**Pál KIS** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kis Pál** (foje *Kiss Pál*) estis hungara romkatolika pastro, edukisto, poeto, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1846).

Pál Kis http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08039.htm naskiĝis la  1793 en Szentgrót. Li mortis la  1847 en Vieno.

## Biografio 
Pál Kis frekventis lernejon en Sopron, poste li lernis teologion en Győr, fine li pastriĝis. Baldaŭe li estis ĉefamilia edukisto. En 1819 li ekhavis postenon en universitata biblioteko de Vieno, dume li ankaŭ instruis la hungaran lingvon. Li instruis hungare eĉ Habsburganojn. En 1840 li ricevis la rangon kanoniko, post 3 jaroj titulara abato. Li ofte okupiĝis pri evoluo de la hungara pedagogio, liaj artikoloj aperis ekzemple en Athenaeum (revuo).

## Verkaro (elekto) 
* *Rövid földleírás a leg újabb polgári változások szerint: Tanuló ifjak számára* (1818)
* *Tanítás módja: A városi és falusi iskolamesterek számára* (Metodo de instruado: por urbaj kaj vilaĝaj instruistoj), (1830)
* *Ungarische Grammatik nach einer neuen und leicht fasslichen Methode theoretisch und praktisch bearbeitet* (1834)
* *A magyar literatura remek darabokban: Kézi könyvül a tanító intézetek számára* (1835) - hungara krestomatio, kie estis legeblaj ankaŭ la tiam novaj verkoj

## Fontoj 
* biografieto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla iom malsupre)

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj edukistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Personoj de Zalaszentgrót
Jiangnano

eta|220px|Vilaĝo en Jiangnano.
**Jiangnano** aŭ **Jiang Nan** (ĉine : 江南 ; pinjine : *Jiāngnán*; Wade-Giles : *Chiang-nan*, kelkfoje literumita *Kiang-nan*)  estas geografia areo en  Ĉinujo rilate al regiono tuj sude de la malsupraj atingopovejoj de Jangzio, inkluzive de la suda parto de Jangzio-Delto. Tiu regiono estas grandparte vu-parolanta.

La vorto Jiangnan estas bazita sur la ĉina nomo por Jangzio, *Cháng Jiāng*, kaj *nán* signifanta  "sudo". 

## Priskribo
La regiono ampleksas Ŝanhajon, la sudan parton de Ĝjangsuo, la sudan parton de Anhujo, la nordan parton de Ĝjangŝio, kaj la nordan parton de Ĝeĝjango. La plej gravaj urboj en la areo estas Ŝanhajo, Nankino, Ningbo, Hangĝoŭo, Suĝoŭo, Vuŝio, Ĉangĝoŭo kaj  Ŝaosing.

Jiangnano estis gvida regiono de Ĉinujo dum almenaŭ 1 000 da jaroj, per ĝia forta ekonomio kaj homaj resursoj. Kvankam nur konsistigante 5% de la surfaco en Ĉinujo, ĝi kaŭzis historie signifan kvanton de la ĉina malneta enlanda produkto. La intelekta kulturo de Jiangnano estis altagrade distingita ĉiam en la ĉina historio kaj tre influis la ĉinan kulturon kiel tutaĵon.

En la lastaj 15 jaroj, produktado, inkluzive de aŭtomobiloj (General Motors, Volkswagen), elektroniko kaj teksaĵindustrioj, estas koncentrata en tiu areo, ekspluatante relative malmultekostan spertan laboron kaj oportunan transportadon. La jiangnanaj industrioj ludas gravan rolon en la eksporta komerco de Ĉinujo kaj produktas multon el la konsumaĵoj uzataj tra la mondo.

## Vidu ankaŭ
*Jiangnanaj subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj

Kategorio:Regionoj de Ĉinio
Kategorio:Anhujo
Kategorio:Ĝjangsuo
Kategorio:Ŝanhajo
János Kis

**János KIS** [jAnoŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kis János** estis hungara luterana pastro, episkopo, poeto, tradukisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1830), membro de Societo Kisfaludy.

János Kis http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07935.htm naskiĝis la  1770 en Rábaszentandrás. Li mortis la  1846 en Sopron.

## Biografio 
János Kis frekventis luteranan gimnazion Sopron, universitatojn en Göttingen kaj Jena. Hejmenveninta en 1793 li estis ĉefamilia edukisto, poste instruisto en Győr. En 1796 li pastriĝis, en 1812 li estis elektita episkopo. En 1840 li iĝis reĝa konsilanto. Liaj verkoj aperis ekzemple en Erdélyi Múzeum, Aurora, Koszorú, Athenaeum (revuo). Menciindas, ke li estis la unua, kiu aprezis Dániel Berzsenyi talenta poeto.

## Verkaro (elekto) 
* *Zsebbe való könyv. Azoknak, a kik az olvasásban hasznos gyönyörködtetést keresnek* (Poŝlibro - Al tiuj, kiuj serĉas uzeblan ĝuon dum legado), (1797)
* *Levelezőkönyv, vagy oktatás levélírásra magyar és német nyelven* (Korespondaĵo, aŭ instruo por korespondado hungare kaj germane), (1803)
* *Keresztyén földmívelő ember imádságos könyve* (Preĝlibro de kristana kamparana homo), (1810)
* *Kis János versei* Poemoj de János Kis), (1815) - 3 volumoj

## Tradukaĵoj (elekto) 
* *Zaid, vagy negyedik Muhamed török császárnak szerencsétlen szerelme* de August von Kotzebue, (1803)
* *Görög és római Mythologia, vagyis a régi görögök és rómaiak költött isteneiknek és félisteneiknek mesés történetei*, (1805)
* *Horatius levelei Wielandnak magyarázó jegyzéseivel*, (1811)
* *Dr. Luther Márton kis katechismusának magyarázatja*, (1815)
* *Horatius levelei* (Leteroj de Horacio), (1833)
* *Iphigenia Taurisban* - dramo de Johann Wolfgang von Goethe, (1833)
* *Aristoteles rhetorikája* (Retoriko de Aristotelo), (1846)
* *Pythagorás arany mondatai* (Gravaj frazoj de Pitagoro, (1846)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Rábaszentandrás

## Fontoj 
* biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Saint-Germain-de-Lusignan

**Saint-Germain-de-Lusignan** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Saint-Germain-de-Lusignan situas en la sudo de la departemento Charente-Maritime kaj ĝin trairas la rivero Seugne.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Magnus Carlsen

eta
**Sven Magnus Øen CARLSEN** (naskiĝis la  en Tønsberg) estas norvega ŝakisto. Laŭ la ranglisto de FIDE Carlsen nuntempe estas la plej bona ŝakisto en la mondo. 

Unua monda absoluta ŝako-ĉampiono (en tri kategorioj): klasika, rapida kaj fulmoŝako.
Li gajnis la kandidatoturneon en Londono en printempo 2013 kaj la mondan titolon venkante Viswanathan Anand la 22-an de novembro 2013.

Novembre 2020 malvenkis kun juna pola ŝakisto Jan-Krzysztof Duda.

## Eksteraj ligiloj 
* 
*  ()
* 
* 
* 

Kategorio:Norvegaj ŝakistoj
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako
Kategorio:Mirinfanoj
Kategorio:Ŝakistoj de la 21-a jarcento
Lajos Kisfaludy

**Lajos Kisfaludy** [lajoŝ kiŝfaludi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kisfaludy Lajos** estis hungara kemiisto, farmaciisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1982). Lia filo estis András Kisfaludy.

Lajos Kisfaludy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07945.htm naskiĝis la  1924 en Ĉeĥoslovakio, en Gemer (distrikto Revúca), li mortis la  1988 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Kisfaludy apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li frekventis gimnazion en Rimavská Sobota, universitaton en Budapeŝto. En 1944 li soldatiĝis, en Germana Regno (en la nuna Aŭstrio) li iĝis militkaptito. Hejmenveninta li daŭris la lernadon en la Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József, dume lia familio estis translokigita al Hungario en kadro de loĝantaroŝanĝo. Li diplomiĝis en 1948, poste li tuj esploris kaj instruis samloke en la universitato. Ekde 1956 li laboris en uzino pri medikamentoj. En 1965 li esploris en Ameriko. En 1975 li doktoriĝis el kemio. En 1984 li atingis la rangon titulara profesoro. Li okupiĝis precipe pri organika kemio kaj peptidoj. Li ricevis 3 premiojn inter 1962-1988. 

## Verkaro (elekto) 
**Szerves kémiai laboratóriumi alapműveletek* (1950)
**Az elmélet és gyakorlat kapcsolata a peptidkémiában* (1985)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj farmaciistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
8815 Deanregas

'*8815 *Deanregas'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon *Dean Regas*, populariganton en la Observatorio de Cincinnati ekde 2000 kaj edukiston por miloj da homoj. Li estis la kun-gasto de la famega spektaklo de PBS "*Star Gazers''" ekde 2010.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
8818 Hermannbondi

'*8818 *Hermannbondi''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la aŭstrodevena brita matematikisto kaj kosmologo Hermann Bondi (1919–2005), konata pro lia studo pri la teorio de neŝanĝiĝema stato. Kiel ĝenerala direktoro de la Eŭropa Kosma Esplora Organizo li estis gvidinto en kosma esploro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Templo de la Vorto

**Templo de Dia Vorto,** hungare *Az isteni Ige temploma* estas komuna romkatolika kaj grekokatolika preĝejo en Hungario, en Miskolc, sur Avas.

## Historio 
Dum lasta periodo de la socialismo estis plano pri ekumena preĝejo. Baldaŭe la kalvinanoj retiriĝis, tial la katolikoj havas la preĝejon en 4 kvinonoj, la restaĵo apartenas al la grekokatolikoj. Spite tion ĉambrojn profitas ankaŭ la kalvinanoj. La grekokatolikoj havas apartan patronon pri la preĝejo: Sankta Johano la Apostolo kaj Evangeliisto. La gimnazio konstruiĝis post konstruado de la templo. Inter 1993-1995 oni konstruis apartan kampanilon.

## Konstruaĵo 
La moderna konstruaĵo situas apud la gimnazio de jezuitoj. Menciindas en la preĝejo la triptiko. La preĝejo enhavas po 1 kapelojn por la romkatolikoj kaj grekokatolikoj, sed la navo estas komuna. La sanktejo demonstras Viziton de Maria, la bildo prezentas la 4 Evangeliistojn. Estas ankaŭ ligna tabulo pri Stefano la 1-a (Hungario) kaj Sankta Maria kun Jesuo.

Kermeso okazas en la lastan dimanĉon de septembro.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare kun bildoj
* hungare kun bildo

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Miskolc
Miskolc
Lobe den Herren

eta|Evangela kantaro el 1901
[eta|rekta|[Joachim Neander (1650–1680)]]
**Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren** estas germanlingva eklezia kanto kun teksto de Joachim Neander el la jaro 1680. En la evangela kantaro ĝi staras sub la numero 317; la ekumena versio staras sub la numero 316, kiu troviĝas kiel numero 258 ankaŭ en la katolika germanlingva kantaro *Gotteslob* (1975).

Esperanta versio de la kanto troviĝas en la kantaro ADORU (n-ro 451: "Laŭdu ni Dion").

## Teksto 
La teksto orientiĝas je la psalmaro, ĉefe je psalmo 98. La teksto, kiu en ADORU subas al la melodio, ne estas traduko, do jen neversa traduko:

## Ekesto 
Joachim Neander en 1680 publikigis la kanton en sia *Glaub- und Liebesübung* [Kred- kaj Amekzerco], kiu entenas la *Bundes-Lieder und Danck-Psalmen* [Ligokantojn kaj danko-psalmojn]. Origine la kanto ne estis destinata por la diservo, sed estu kantata, kiel tekstas en la titolo, „dum viaĝoj / hejme aŭ je kristano-amuzoj en la verdejo“. Bazo de la origina melodio estas la kanto „Hast du denn, Jesu, dein Angesicht“, la nuna melodio estas rezulto de transformado, kiu estis finita nur en la 18-a jarcento kaj kies rezulto estis la nun konata melodio.

## Akcepto 
Tra la jarcentoj ekestis abundo da aranĝaĵoj, jen nomendas la kantato BWV 137 de Johann Sebastian Bach, aranĝaĵoj por orgeno fare de Johann Gottfried Walther kaj Sigfrid Karg-Elert kaj moteto de Hugo Distler. Bertolt Brecht kaj Kurt Weill parodiis la ĥoralon en la „Berlina rekviemo“ el la jaro 1929. Ekde la 20-a jarcento la kanto ankaŭ eniris katolikajn kantokolektojn kaj kantlibrojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Esperanta versio de "Lobet den Herren" en ADORU (kanto n-ro 451)

## Referencoj 
Kategorio:Germanlingvaj kantoj
Kategorio:Eklezio
Grafschaft VS

**Grafschaft** estas komunumo en la distrikto Goms en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 198 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011. La ĉefloko de la komunumo estas Biel.

## Geografio 
La komunumo Grafschaft Grafschaft situas en Supra Valezo. Ĝi konsistas el la tri vilaĝoj Biel, Ritzingen kaj Selkingen. Inter Grafschaft kaj Reckingen en sudoriento de la komunumo ekzistas interkomunuma teritorio de Rechingen, Gluringen kaj Grafschaft.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 22,62 km², de kiuj 20,73% estas kovritaj de arbaro, 23,8% servas por agrikulturo kaj 1,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Grafschaft limas en nordo kaj orkiento al Reckingen, en nordoriento al la interkomunuma teritorio de Reckingen, Gluringen kaj Grafschaft, en sudo al Ernen, en sudoriento al Blitzingen, en oriento al Bellwald, kaj en nordoriento al Fieschertal.

## Trafiko 
Tra Grafschaft pasas la kantona ĉefvojo n-ro 19 de Brigo trans Furko-Pasejo al Andermatt. Pere de la stacidomo ĉe la trajnlinio de la Matterhorn-Gotthard-Fervojo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Grafschaft por la tertitorio de la hodiaŭa komunumo kaj Glurlingen datiĝas el la jaro 1344, sed verŝajne la nomo jam estas multe pli malnova. La hodiaŭa komunumo estis fondita en la jaro 2000 el la malnovaj ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Biel, Ritzingen kaj Selkingen. Ĝis 1799 Grafschaft apartenis al la episkopo de Siono kaj formis apartan sangotribunaldistrikton en la Valeza Dekono Goms.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Grafschaft
* Biel (Goms) (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Grafschaft
Aleksandro Ĥalifman

**Aleksandro Valerjeviĉ Ĥalifman** () (naskiĝis la  en Leningrado (nun Sankt-Peterburgo)) estas Rusia ŝakisto kaj grandmajstro. Li estis FIDE-mondĉampiono en 1999.

Ĥalifman verkis multajn ŝaklibrojn, plejparte pri malfermadoj.

## Literaturo 
* Gennady Nesis: Khalifman, Alexander, *Life and Games*, Everyman Chess, 2000 
* Aleksander Khalifman: *Opening for White according to Anand 1* ĝis *14*, Chess Stars 

Kategorio:Rusiaj ŝakistoj
8819 Chrisbondi

'*8819 *Chrisbondi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Christine Bondi* (naskiĝinta *Stockman*), kiu esploris kun Fred Hoyle en Kembriĝo pri la interna konsistiĝo de la steloj kaj poste instruis matematikon en la *Sixth Form College'' de Reigate. Aktiva humanistino, ŝi servis en la Brita Komitato de Humanista Edukado dum multaj jaroj. Ŝi estis edzino de Hermann Bondi.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Ruslan Ponomarjov

**Ruslan PONOMARJOV** (naskiĝis ) estas ukraina ŝakisto, grandmajstro kaj FIDE mondĉampiono en 2002-2004. Li estis la plej juna ĉampionon 18-jaraĝa. Li estis la 11an de oktobro 2003, la unua ĉampiono, kiu perdis matĉon ĉar sonoris al li la poŝtelefono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Ukrainiaj ŝakistoj
Kategorio:Rusdevenaj ukrainanoj
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Mirinfanoj
Denys de La Patellière

**Denys de LA PATELLIÈRE** (naskonome: Denys Dubois de la Patellière) (naskiĝis  en Nantes, Francio, mortis  en Dinard) estis franca reĝisoro kaj scenaristo.

## Filmaro 
### Reĝisoro 
* 1955: *Les Aristocrates* ("la aristokratoj") kun Pierre Fresnay
* 1956: *Le Salaire du péché* ("La salajroj de peko") kun Danielle Darrieux kaj Jean-Claude Pascal
* 1957: ''Les Œufs de l'autruche* ("la ovoj de struto") kun Pierre Fresnay
* 1957: *Retour de manivelle* ("reveno de la kranko") kun Michèle Morgan kaj Daniel Gélin
* 1958: *Les Grandes Familles* ("la grandaj familioj") kun Jean Gabin kaj Jean Desailly
* 1959: *Rue des prairies* ("strato de prerio") kun Jean Gabin, Marie-José Nat, Claude Brasseur
* 1960: *Les Yeux de l'amour* ("La okuloj de amo") kun Danielle Darrieux kaj Jean-Claude Brialy
* 1960: *Un taxi pour Tobrouk* ("taksio por Tobruk") kun Lino Ventura, Charles Aznavour, Hardy Krüger kaj Maurice Biraud
* 1961: *Le Bateau d'Émile* ("la boato de Emile") kun Lino Ventura, Annie Girardot, Michel Simon kaj Pierre Brasseur
* 1964: *Le Tonnerre de Dieu* ("tondro de Dio") kun Jean Gabin, Michèle Mercier, Robert Hossein, Lilli Palmer
* 1964: *La Fabuleuse aventure de Marco Polo'' ("la rava aventuro de Marko Polo'", kun-reĝisorita kun *Noël Howard*) kun Horst Buchholz, Anthony Quinn, Robert Hossein, Orson Welles, Omar Sharif, Bruno Cremer
* 1965: *Du rififi à Paname* ("Fifaro en Parizo") kun Jean Gabin kaj George Raft
* 1966: *Soleil noir* ("nigra suno") kun Daniel Gélin, Michèle Mercier kaj Valentina Cortese
* 1966: *Le Voyage du père* ("la vojaĝo de la Patro") kun Fernandel
* 1968: *Caroline chérie* ("karulino Caroline") kun France Anglade, François Guérin, Karin Dor kaj Bernard Blier
* 1968: *Le tatoué* ("la tatuita") kun Jean Gabin, Louis de Funès
* 1972: *Le Tueur* ("la mortigisto") kun Jean Gabin, Fabio Testi, Gérard Depardieu kaj Bernard Blier
* 1973: *Prêtres interdits* ("pastroj malpermesitaj") kun Robert Hossein, Claude Jade
* 1980: *Le Comte de Monte-Cristo* (filmita en 1979, "la grafo de Monte-Kristo") kun Jacques Weber (televide)
* 1990: *Paparoff se dédouble* ("Paparoff disiĝas") kun Michel Constantin kaj Pascale Petit (televide)
* 1992: *Diamond Swords* ("diamantaj glavoj") kun Caroline Goodall kaj Jason Flemyng

### Scenaristo 
* 1958: *La Tour, prends garde!*

## Eksteraj ligiloj 
* Denys de La Patellière en IMDb

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Gostomysł

**Gostomislo** estis gentestro de novgorodanoj; verŝajne li estis grandprinco de Obodritoj, heredanto de Czedróg.

Laŭ kronikoj li estis gentestro de Novgorodo kaj antaŭulo de Rurik. Historiistoj identigas lin kun princo de Obodritoj, ankaŭ nomita **Gostomysł**. Laŭ ili, obodrita princo Gostomysl, post malvenko en milito kontraŭ Ludoviko la Germana je 844, eskapis al Novgorodo kie li regis ĝis 860. Kaj laŭ ilia versio, Rurik estis nepo de Gostomyslo, ĉar unu tribo de Obodritoj nomigas **Varengoj** (tiel en rusaj kronikoj oni nomigas tribon de Rurik).

Kategorio:Princoj de Rusio
Rustam Kasimĝanov

**Rustam KASIMDZHANOV** (naskiĝis ) estas uzbeka ŝakisto, grandmajstro kaj FIDE mondĉampiono en 2004-2005. Li naskiĝis en Taŝkento, en la tiama Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko. Laŭ etno, li estas uzbeko.

Kategorio:Ŝakistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako‎
Kategorio:Uzbekiaj ŝakistoj
Kategorio:Ŝakistoj de la 21-a jarcento
8820 Anjandersen

'*8820 *Anjandersen''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en Holbæk (Danio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la dana astrofizikistino Anja Cetti Andersen. Ŝia esploro estas neordinara kombino de eksperimentaj, teoriaj kaj observaj laboroj pri la ecoj kaj implicoj de la polveroj. En 2005 ŝi ricevis la Premion Descartes de la Eŭropa komisiono por elstara ekscelenco en scienca komunikado.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Veselin Topalov

**Veselin TOPALOV**, (bulgara Веселин Александров Топалов) () estas bulgara ŝakisto, grandmajstro kaj FIDE mondĉampiono en 2005-2006, post kio malvenkis kontraŭ Vladimir Kramnik. Li estis en la unua rango dum totalo de 27 monatoj en sia kariero. Li estas inter grandaj majstroj kiaj Garry Kasparov, Anatoly Karpov, Bobby Fischer, kaj Magnus Carlsen.

## Eksteraj ligiloj 
Veselin Topalov rekordo ĉe OlimpBase

Kategorio:Ŝakistoj
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako‎
Roland Lindblom

**Roland LINDBLOM** (naskiĝis la , mortis la ) estis sveda esperantisto, Honora Membro de UEA. Li estis edziĝinta al la korea-sveda esperantisto Boo Mee Kim-Lindblom.

## Esperanto-movado
Roland Lindblom esperantistiĝis en la aĝo de 16 jaroj. Pro instigo de Lindblom fondiĝis diversaj Esperanto-kluboj. En 1950 li estiĝis prezidanto de la distrikta sekcio por Okcidenta Svedio de Sveda Esperanto-Federacio. Lindblom estis kunfondinto de Sveda Esperantista Junulara Unuiĝo, kiu naskiĝis en la jaro 1958, kaj estis ties vicprezidanto.

En la jaro 1974 li fariĝis vicestrarano de Sveda Esperanto-Federacio, post kiam li jam du jarojn antaŭe helpis en la protokolado. En 1976 li fariĝis estrarano kaj fine en 1978 prezidanto de la sveda landa asocio.

Ekde 1953 Lindblom estis vicdelegito kaj ekde 1957 delegito de UEA, al kiu li membriĝis en 1953. De 1978 ĝis 1986 kaj de 1992 ĝis 2001 li estis komitatano de UEA kaj de 2007 ĝis 2010 li servis en ĝia Estraro. Li estis prezidanto de la LKK-oj de la Universalaj Kongresoj en Stokholmo (1980, 65-a UK) kaj en Gotenburgo (2003, 88-a UK).

Lindblom reprezentis Universalan Esperanto-Asocion en du Unesko-konferencoj en Stokholmo: en 1978 pri informado kaj en 1998 pri kulturo. En 1998 li reprezentis la asocion ĉe konferenco de ISO en Stokholmo.

## Honora Membro de UEA
La 20-an de julio 2013 la Komitato de UEA en sia unua sesio kadre de la 98-a UK de Esperanto en Rejkjaviko elektis lin kune kun Biruta Rozenfelde kaj Hallgrímur Sæmundsson kiel Honoran Membron de Universala Esperanto-Asocio.

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj membroj de UEA
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kortesa Palaco

300px|eta|Fasado de la palaco, sidejo de la Deputitaro.
La **Kortesa Palaco**, (), estas la sidejo de la Congreso de los Diputados (deputitataro) de Hispanio, kiu kuŝas ĉe la *Carrera de San Jerónimo* en Madrido, Hispanio. Temas pri novklasikisma konstruaĵo de la 19a jarcento. Tiam estis monaĥejo kaj fakte unuaj kunsidoj de 1834 okazis en ties preĝejo. La konstruo de la nova parlamentejo ekis en 1843 kaj inaŭguro okazis en 1850. Poste venis reformoj kaj ampleksigoj. La fasado montras portikon kun 6 grandajn kolonojn de korinta ordo, kiuj eltenas triangulan frontonon. Tiu granda pordego rezerviĝas por solenaj eventoj, dum ĉiutage oni uzas flankan enirejon. Flanke de la kolonaro deĵoras skulptaĵoj de du bronzaj leonoj; iam estis aliaj el malpli bona kvalito, kiuj estis anstataŭitaj de tiuj konstruitaj el bronzo fandita el kanonoj kaptitaj al la maŭroj en Maroko, 1860. La leonoj reprezentas klasikajn geheroojn, dum la popolo nomigas ilin foje Daoíz kaj Velarde pro du kapitanoj, martiroj de la insurekcio kontraŭ la francoj en 1808. En 2012 ekestis polemiko pri la kojonoj de la leonoj, ĉar tiuj mankas al unu el ili; tamen temas pri reprezento de heroino.

Kategorio:Palacoj en Madrido
Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Novklasikismaj konstruaĵoj
Placo Antón Martín

[eta|Vido de la placo kun metrostacio '**, fasado de la Teatro Monumental, kaj fone, monumento omaĝe al murditoj dum la [Mortigado de Atocha de 1977.]]
La **placo Antón Martín''' ( aŭ )) estas placo situanta en la centro de Madrido, Hispanio. Tiu placo kunigas la vojojn de la strato Atoĉa kie ĝi estas en la supra alto super la stacio Atoĉa kun la strato Santa Isabel kaj aliaj kiaj strato León. Li nomiĝas tiele laŭ religiulo de la 16a jarcento, kiu fondis hospitalon ĉe tiu placo. Ŝajne la 23an de marto de 1766 sur tiu placo ekis la Tumulto de Eskilaĉo kontraŭ ministro de Karlo la 3-a, nome markizo de Eskilaĉo; tie ĉar oftis tie ĉaristoj. Tie staras la monumento al la advokatoj mortigitaj en Atoĉa en 1977.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Antón Martín (metroo de Madrido)

Kategorio:Placoj de Madrido
Comisiones Obreras

**Comisiones Obreras** (laŭ Mallongigo **CC. OO.** ĉar hispane oni duobligas la komencan literon de pluralaj nomoj, signifante "Laboristaj Komisionoj") estas konfederacio sindikata de Hispanio, ligita dekomence al la Komunista Partio de Hispanio, sed sendependa el nunaj politikaj partioj. AKtuale ĝi estas la plej granda sindikato de Hispanio, se konsideri la voĉdonojn dum sindikataj elektoj.

Ĝi ekĝermis dum kontraŭleĝaj laboristaj konfliktoj organizitaj dum la 1960-aj jaroj en Asturio, Katalunio, Madrido kaj la eŭskaj provincoj Gipuzkoa kaj Biskajo. Tiam ili estis impulsitaj de la komunisma partio kaj de laborismaj kristanaj organizoj.

## Notoj 
Kategorio:Sindikatoj
(8828) 1988 RC7

**(8828) 1988 RC7** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Sociekonomiko

**Sociekonomiko** (konata ankaŭ kiel **Socia ekonomiko** aŭ **Sociala ekonomiko**) estas la socia scienco kiu studas kiel ekonomio efikas super sociaj procezoj. Ĝenerale ĝi analizas kiel socioj progresas, stagnas aŭ regresas pro ties loka, regiona aŭ tutmonda ekonomio. Ĝi funkcias ofte kiel ĝenerala termino kiu povas aludi al diversaj nekoincidaj signifoj.

## Vidu ankaŭ 
*Sociala ekonomio

Kategorio:Socia ekonomiko
Madrida Esperanto-Liceo

**Madrida Esperanto-Liceo** aŭ en hispana *Esperanto-Liceo de Madrid* estas Esperanto-organizo kiu aktivas en Madrido, Hispanio.  

## Historio
Estis Esperanto grupo en Madrido ekde 1907 (vidu: Madrida Esperanto-Grupo). Post la enlanda milito la aktiveco estis haltigita, sed oni rekreis grupon kun la nomo Madrida Esperanto Klubo en 1953. La nomoj de **Madrida Esperanto-Liceo** kaj Liceo Madrileño de Esperanto registriĝis en aprilo 1962, por montri pli klare la celon pri instruado. En 1979 okazis nomoŝanĝo en la oficiala hispana nomo, al Esperanto-Liceo de Madrid. En 1991 oni limigis la agadetendon al la municipo de Madrido. Okazis aktualigo de la statutoj en 1998 kaj 2005.

La grupo organizis diversajn naciajn kaj internaciajn renkontiĝojn. La plej lasta estis la 77-a Hispana Kongreso de Esperanto, kiu parte koincidis kun la 51-a ILEI-Kongreso, en somero 2018.
## Aktualo
La nuna sidejo de Madrida Esperanto-Liceo troviĝas en la strato Rodríguez San Pedro, numero 13, de Madrido.

Nuna prezidanto, de la jaro 2020, estas Félix Jiménez Lobo kaj sekretario Ricardo Biurrun. Antaŭa prezidanto estis Manuel Parra.

Ĝi eldonas retan revuon "Nia Voĉo".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Retejo de la grupo

Kategorio:Hispanaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Madrido
Banko Santandero

La **Banko Santandero**, en hispana *Banco Santander* (konata komerce kiel **Santander**; ankaŭ **Banco de Santander**) estas hispana banko kreita per la unuigo de komercistoj de Kantabrio, kies unuaj financaj agadoj datas el 20-a de aŭgusto de 1857. La grupo estas formata ĉefe de la *Banco Santander Central Hispano (BSCH)*, kreita en 1999 per la unuigo kun la Banco Central Hispanoamericano (BCH).

La banko posedas pli ol 9.3 milionoj da klientoj en Hispanio el kiuj 213.825 havas pli ol 100 mil eŭrojn, 26.739 havas pli ol 500 mil eŭrojn kaj 800 formas parton de la ente, nome Santander Wealth Management, kiu servas al klientoj per pli ol 10 milionoj da eŭroj.

## Notoj 
Santandero
Kategorio:Santandero
Telefónica

**Telefónica S.A.** estas hispandevena transnacia entrepreno funkcianta por servo de telekomunikado (fiksa telefono, poŝtelefonoj, ADSL, FTTH, ktp.) kun centra sidejo en Madrido, Hispanio, kaj dum julio de 2010 la kvina plej granda kaj grava telekomunika entrepreno en la mondo.eta|dekstre|280ra|Konstruaĵo TelefónicaĜi fondiĝis en Madrido la 19-a de aprilo de 1924 kiel *Compañía Telefónica Nacional de España* (CTNE), kun monopolo de la telefona servo kaj la partopreno de la usona entrepreno ITT. En 1945, la hispana ŝtato akiris 79,6% de la entreprena havaĵo. Tiu parto malpliiĝis pere de kapitala pligrandigo farita en 1967. Totala privatigo okazis pere de du publikaj akcivendoj en 1995 kaj 1999. Ekde tiam, Telefónica iĝis unu el ĉefaj entreprenoj pri telefonado. En la 1990-aj jaroj ĝi ŝanĝis nomon al Telefónica, S.A. kaj kreis filion nome **Telefónica de España**, kiu funkciis en Hispanio. Ekstere ĝi akiris la restan parton de **Telefónica Internacional** kaj kuniĝis al tiu. Post la liberaligo de la merkato de la telekomunikado en Eŭropo (fino de monopolo), Telefónica devis fronti grandan konkurencon en Hispanio, sed pluestas la ĉefa telefona entrepreno en la lando laŭ nombro kaj de klientoj kaj de fakturado.

En Latinameriko, la entrepreno funkcias por pli ol 153,1 milionoj da klientoj je 30a de septembro de 2008, kiel ĉefa entrepreno en Argentino, Ĉilio, Peruo kun grava funkciado ankaŭ en Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Salvadoro, Gvatemalo, Meksiko, Maroko, Nikaragvo, Panamo, Puerto Rico, Urugvajo kaj Venezuelo. En Eŭropo, krom en Hispanujo, en Britujo, Irlando, Germanujo, Ĉeĥujo kaj Slovakujo.

## Notoj 
Kategorio:Telefono
Kategorio:Transnaciaj firmaoj
Kategorio:Ekonomio de Hispanio
Madrida kocido

eta|Detalo de ingrediencoj de servita *cocido madrileño*.
La Madrida kocido, en hispana *cocido madrileño* [kosIdo madrilEnjo], estas eble la plej reprezenta plado de la madrida kuirarto. Ĝi konsistas el kocido kies ĉefa ingredienco estas kikeroj kaj duarange diversaj legomoj, viandoj kaj lardo kun ioma kolbaso. Ties deveno estas malriĉa kaj konsumita dekomence de malaltaj sociaj klasoj, post kio ĝi alvenis al altaj socitavoloj danke al ties inkludo en la manĝokartoj de la restoracioj.

Kategorio:Hispana kuirarto
Kocido

[eta|250px|**Kocido** kuirita el [kikeroj, koko, celerio, karotoj, napo, poreo kaj kolbaso.]]
**Kocido** estas plado kuirita per bolado en kuirpoto plena je akvo, kie oni bolas kune viandopecojn (el porko, bovido, koko aŭ pli malofte ŝafo), kolbasoj, legomoj (ĉefe kikeroj, sed ankaŭ brasikoj, napoj, pastinakoj, terpomoj aŭ karotoj) kaj aliaj aldonaĵoj. Tamen pro la diversaj regionaj variantoj la nomo kutime estas akompanata de la regiona nomo relativa (madrida, maragata, lebana, galega, ktp.).

Kategorio:Hispana kuirarto
Verda koro de Germanujo

eta|Verda koro kiel motivo sur poŝtmarko germana de 1994, pledanta por la protektado de la medio. eta|Afiŝo de 1937 turismopropaganda por venigi turistojn al Turingio
La frapfraza kromnomo ***Verda koro de Germanujo*** (germane: *Das grüne Herz Deutschlands*) aldoniĝis al Turingio post la fondo de la lando en 1920. Ĝi estis kaj estas ankaŭ porturisma slogano, kvankam pli modernaj kampanjoj rezignas ofte pri ĝi post kelktempa reveko de la imago post la ŝanĝoj politikaj en 1990.

## Kaŭzoj de motivelekto 
Juste en ĉiu kazo portas la lando tian titolon! Unue ĝi situas en la mezo de Germanujo, due estas en neniu alia federacia lando tiom da spaco verda (je 33% kun la Turingia Arbaro) kiom tie ĉi.

Kvarono de la federacia ŝtato krome konserviĝas kiel *naciaj naturpejzaĝoj* (Nationale Naturlandschaften):
* Naturpark Südharz
* Naturpark Kyffhäuser
* Naturpark Eichsfeld-Hainich-Werratal
* Nationalpark Hainich
* Naturpark Thüringer Wald
* Biosphärenreservat Vessertal-Thüringer Wald
* Biosphärenreservat Rhön
* Naturpark Thüringer Schiefergebirge / Obere Saale
Ankaŭ libro de August Trinius, kiu ja tre engaĝiĝis pri la konatigo turisma de Turingia Arbaro kaj Rennsteig, portas tiun nomon.

## Eksteraj ligiloj 
* La historio de la nomo.  
* Klarigoj pri la nomo en la angla.

Kategorio:Turingio
Kategorio:Turismo en Turingio
Kategorio:Sloganoj fremdultrafikaj
Bálint Kiss

**Bálint KISS** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Bálint** aŭ **Kis Bálint** estis hungara kalvinana pastro, historiisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1839). Lia filo estis la samnoma Bálint Kiss (pentristo).

Bálint Kiss http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/3-543.html naskiĝis la  1772 en Vésztő. Li mortis la  1853 en Szentes.

## Biografio 
Bálint Kiss lernis teologion en Debrecen. Li eklaboris en bazlernejo en Vésztő inter 1795-1798, poste 2 jarojn li plulernis en universitato de Jena. Dum hejmenvenado li longe ĉirkaŭrigardis, precipe en Bohemio. Li ĝismorte estis pastro de Szentes, sed li ankaŭ estis juĝisto, kaj lerneja inspektoro. Tamen lia plej grava laboro estis partopreno en esplorado de hungara prahistorio.

## Verkaro (elekto) 
* *Erkölcstudomány, röviden előadva* (1816)
* *Magyar régiségek I–III* (Hungaraj arkeologiaĵoj), (1839) - premiita ĉefverko
* *Első évi oktató, az írás, olvasás és rajzolás kezdetének ABC-jével* (Lernolibro por la unua klaso pri skribado, legado, desegnado), (1844)
* *Falusi földmívelőket oktató.* Pest, 1846.
* *Népszerű innepi egyházi beszédek szószékre és magán hívek saját házi használatukra*, (1852)
* *A békés-bánáti református egyházmegye története* (Historio de kalvinana diocezo Békés-Bánát), (1992)

## Memorigiloj 
* strato en Szentes ekde 1906
* bazlernejo en Szentes ekde 1993

## Fontoj 
* biografio hungare
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kalvinanaj pastroj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Dezső Kiss

**Dezső KISS** [deĵO kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Dezső,** ruse *Dezse Kis/Деже Киш*, estis hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985).

Dezső Kiss http://hu.wikipedia.org/wiki/Kiss_Dezs%C5%91_(fizikus) naskiĝis la  1929 en Debrecen. Li mortis la  2001 en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Kiss ricevis diplomon en universitato de Debrecen en 1952. Li eklaboris en fizika instituto en Budapeŝto. En 1957 li komencis instrui en ELTE. Inter 1960-1963 li laboris en Kuna Instituto por Atomfizika Esploro de Dubna. En 1966 li doktoriĝis el fiziko. Inter 1967-1969 li esploris en universitata instituto en Kopenhago, en 1975 same en Genf. Poste li revenis al Dubna, kie estis vicdirektoro, baldaŭe direktoro. Li okupiĝis precipe pri partikla fiziko, nuklea fiziko, muonoj, neŭtronoj, pionoj. Ekde 1989 li redaktis fakrevuon *Eĉaja* (Эчая). Li ricevis akademiajn premiojn en 1965 kaj 1973.

## Verkaro (elekto) 
* *Neutronfizika* (1971)
* *Egy láthatatlan részecske, a neutrínó* (Nevidebla ero, la neŭtrino), (1981)
* *Atomfizika* (1994)

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio](http://hu.wikipedia.org/wiki/Kiss_Dezs%C5%91_(fizikus))

Kategorio:Hungaraj atomfizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ferenc Kiss (arkeologo)

**Ferenc KISS** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Ferenc** estis hungara juristo, arkeologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1839).

Ferenc Kiss http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07980.htm naskiĝis la  1791 en Habsburga Imperio, en Vieno. Li mortis la  1859 en Buda.

## Biografio 
Ferenc Kiss frekventis lernejojn en diversaj urboj de Hungara reĝlando, fine li akiris diplomon el juro en Nagyvárad. Li komencis sian karieron en societo pri Kanalo Danubo-Tiso-Danubo, sed li havis ankaŭ postenon en Zombor. En 1828 li translokiĝis al Buda, kie li okupiĝis pri arkeologiaj laboroj. Li instruis ankaŭ en universitato de Pest (urbo) ekde 1852 ĝis sia morto, krome li estis ankaŭ juĝisto en Bács-Bodrog (reĝa departemento).

## Verkaro (elekto) 
**Die Zahl-und Schmuck-Ringgelder: Eine der vorhistorischen Goldsorten durch mehr als 150 vorhandene Stücke, deren stufenweiser Uebergang in normirtes Geld, durch einschlägige Münzen erwiesen* (1844)
**Einige Blicke in die räumliche Unendlichkeit des Weltalls während der Lufterscheinungen des 13. Nov. 1832* (1849)

## Fontoj 
* biografio hungare
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj arkeologoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj numismatikistoj