open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oswald Spengler

**Oswald Arnold Gottfried SPENGLER** (29-a de majo 1880 – 8-a de majo 1936) estis germana historiisto kaj filozofo, kiu ankaŭ interesiĝis pri matematiko, scienco kaj arto. Oni konas lin bone pro lia verko *La Subiro de la Okcidento* (*Der Untergang des Abendlandes*), en kiu li proponis teorion pri la cikla naturo de kreskado kaj malkreskado de civilizacio. Post la eldonado de *La Subiro*, Spengler okupiĝis ekde 1920 pri la verko *Preußentum und Sozialismus* (*Pruseco kaj Socialismo*). Li verkis abunde dum kaj post la Unua Mondmilito kaj subtenis germanan hegemonion super Eŭropo. La Nazia partio konsideris lin sia idea antaŭulo, sed poste lian ideon subpremis pro lia pesimisma vidpunkto pri eŭropa kaj germania estonteco, lia nesubtenado de la Nazia partio, kaj lia kritika verko *Jahre der Entscheidung* (*Jaroj de la Decidado*).

## Verkoj 
* *Der metaphysische Grundgedanke der Heraklitischen Philosophie*, 1904
* *Der Untergang des Abenlandes: Umrisse einer Morphologie der Weltgeschichte*, 1918-22 (2 vols.: Gestalt und Wirklichkeit; Welthistorische Perspektives) - *La Subiro de la Okcidento*
* *Preussentum und Sozialismus*, 1920 - *Prusismo kaj Socialismo*
* *Pessimismus?*, 1922
* *Die Revolution ist nicht zu Ende*, c. 1924
* *Neubau des deutschen Reiches*, 1924
* *Politische Pflichten der deutschen Jugend*; rede gehalten am 26. februar 1924 vor dem Hochschulring deutscher art in Würzburg, 1925
* *Der Mensch und die Technik*, 1931 - *Viro kaj Teĥnologio: Kontribuo al la filozofio de vivo* (tr. by C.T. Atkinson)
* *Politische schriften*, 1932
* *Die Revolution ist nicht zu Ende*, 1932
* *Jahre der Entscheidung*, 1933 - *Jaroj de la Decidado*
* *Reden und Aufsätze*, 1937 (red. de Hildegard Kornhardt) - *Elektitaj Eseoj*
* *Gedanken*, c. 1941 (ed. by Hildegard Konrnhardt) - *Aforismoj*
* *Briefe, 1913-1936*, 1963 - *Leteroj, 1913-1936*
* *Urfragen; Fragmente aus dem Nachlass*, 1965 (red. de Anton Mirko Koktanek kaj Manfred Schröter)
* *Frühzeit der Weltgeschichte: Fragmenten asu dem Nachlass*, 1966 (red. de A.M. Kortanek kaj Manfred Schröter)
* *Der Briefwechsel zwischen Oswald Spengler und Wolfgang E. Groeger: über russische Literatur, Zeitgeschichte und soziale Fragen*, 1987 (red. de Xenia Werner)

## Tradukoj en la polan lingvon 
* *Zmierzch Zachodu. Zarys morfologii historii uniwersalnej* (mallongigo de Helmut Werner), traduko kaj antaŭdiro Józef Marzęcki, Warszawa 2001, Wydawnictwo KR, p. 466, ISBN 83-86989-95-5 (Der Untergang des Abendlandes. Umrisse einer Morphologie der Weltgeschichte, volumo 1, Vieno 1918, volumo 2, Munkeno 1922)
* *Historia, kultura, polityka (wybór pism)*), elekto kun enkonduko de Andrzej Kołakowski, tradukis Andrzej Kołakowski kaj Jerzy Łoziński, Warszawa 1990, PIW, serio Biblioteka Myśli Współczesnej (Biblioteko de Nuntempa Penso)– subserio (Mensch und die Technik. Breitrag zu einer Philosophie des Lebens 1931)

## Vidu ankaŭ 
* Carroll Quigley
* Fernand Braudel
* Feliks Koneczny
*

Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj historiistoj
Bauen

**Bauen** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 186 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Bauen situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Urio, kiu estas la suda brako de la Kvarkantona Lago. Krom la ĉefvilaĝo Bauen al la komunumo apartenas ankaŭ la setlejo Isleten sudoriente de la vilaĝo sur la delto de la rojo *Isletenbach*.

## Najbaraj komunumoj 
Bauen limas en nordo al Seelisberg, aliflanke de la Lago de Urio en nordoriento al Sisikon kaj en sudoriento al Flüelen, kaj en sudo kaj okcidento al Isenthal.

## Trafiko 
Bauen situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj kaj stingebla per unu nura mallarĝa veturebla vojo laŭlonge de la lagobordo el suda direkto, kiu estis finkonstruita nur en la jaro 1956. Antaŭ 1956 Bauen atingeblis nur piede aŭ ŝipe. En la vilaĝocentro de Bauen aŭtomobila trafiko estas malpermesita.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 8 kilometrojn sude en Altdorf.

Bauen estas konektita al la publika transportreto per la liniŝipoj sur la Lago de Urio kaj la Kvarkantona Lago. De Isleten ankaŭ ekzistas poŝtaŭto al Altdorf.

## Vidindaĵoj 
En Bauen antaŭ la preĝejo situas memoraĵo por *Alberich Zwyssig*, la komponisto de la Svisa Psalmo, kiu estas la svisa nacia himno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio pri Bauen datiĝas el la jaro 1334 kiel *Bawen*. Meze de la 12-a jarcento la Monaĥejo Muri posedis la rajton pri la duono de la ekleziaj interezoj. En la jaro 1799 sur la tereno de la komunumo okazis fortaj luktoj inter aŭstraj kaj francaj trupoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bauen
* Bauen en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:2013-06-08 Bauen (Foto Dietrich Michael Weidmann) 035.JPG|Bauen vidita de la parkloto Tellsplatte
Donji Mihajlevec

**Donji Mihajlevec** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Sveta Maria.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 740
* Poŝtkodo: 40326
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Arora

**Arora** estas libera TTT-legilo. Ĝi povas esti uzata sur Linukso, FreeBSD, Mac OS X, Vindozo, Haiku, kaj aliaj operaciumsistemoj kiuj povas uzi Qt.

## Eksteraj ligiloj 
* Arora retpaĝo

Kategorio:Liberaj TTT-legiloj
Flago de Libio

La **flago de Libio** () havas ruĝan, nigran kaj verdan striojn, kun duonluno kaj stelo en la mezo. Ĝi estas la restarigo de la flago uzata en la tempo de la reĝlando (1951-1969)

Ĝis 2011 ĝi konsistis el tutverda ortangulo, kaj estis enkondukita la . Ĝi estis la nura unukolora nacia flago de sia tempo.

Ĉe sendependiĝo de la reĝlando Libio, la nacia flago havis ruĝan, nigran kaj verdan striojn, kun duonluno kaj stelo en la mezo. Post la ŝtatrenverso en 1969 fare de Muamar Kadafi, la flago ŝanĝiĝis al tiu de la Araba Liberiĝo, kun horizontalaj ruĝa, blanka kaj nigra strioj. En 1971 Libio aliĝis la Federacio de Arabaj Respublikoj, kiun Egiptio kaj Sirio, kiuj uzis similan flagon kun akcipitro en la mezo (kiel emblemo) kaj la landonomon tuj sub ĝi. En 1977, kiam Libio eliris la Federacion, oni enkondukis la tutverdan flagon. Verdo estas la libia nacia koloro, kaj simbolas la sindediĉon de libianoj al Islamo.

## Historio 
En la periodo 1918–1923, en okcidenta Libio ekzistis la tiel nomata Tripola Respubliko (el la nomo de la nuna ĉefurbo Tripolo), kies flagon karakterizis lazura fono kun verda palmo en la mezo, kun blanka stelo tuj supre.

La unua nacia flago de Libio estis enkondukita en 1951, kiam la lando sendependiĝis el Italio; ĝi konsistis el blankaj stelo kaj duonluno sur trikolora fono, kun ruĝa, nigra kaj verda horizontalaj strioj, tiaj, ke la alto de la meza nigra strio estis duopa rilate la aliajn. Tiu ĉi flago plu uzatis dum la regado de Kadafi de la libia eksterlanda opozicio kaj de monarkiemuloj. Ĝia aspekto baziĝis sur la flago de la islama religia movado Sanusio, kiun karakterizis nigra fono kun duonluno kaj stelo en la mezo.

Post la ŝtatrenverso en 1969, la oficiala nomo de la lando ŝanĝiĝis al *Al-Jumhuriya al-Arabiya al-Libiya* ("la respubliko araba libia"), kaj la flago mem ŝanĝiĝis al la tutarabaj koloroj ruĝo, blanko kaj nigro, prenitaj el la Flago de Araba Liberiĝo enkondukita okaze de la egipta revolucio en 1952.

En 1972, kiam Libio eniris la Federacion de Arabaj Respublikoj (*Ittihad al-Jumhuriyat al-Arabiya*), oni decidis alpreni la flagon de la Federacio, kiu montris orkoloran falkon (la "falko de Kurajŝoj") kaj la arablingvan nomon de la Federacio.

La  la oficiala nomo de Libio ŝanĝiĝis al *al-Ĝamahirija al-Arabija al-Libija aŝ-Ŝa`bija al-Iŝtirakija* ("la socialisma popola libia araba *ĝamahirija*), kaj la  la tutverda flago estis enkondukita. Verdo estas la koloro de Islamo, kaj ankaŭ simbolas la verdan revolucion de Kadafi.

## Bildaro 

Dosiero:Flago-de-Libio.svg|1951-1969
Dosiero:Flag of Libya (1969–1972).svg|1969–1972
Dosiero:Flag of Libya (1972–1977).svg|1972–1977
Dosiero:Flag of Libya (1977-2011).svg|1977-2011
Dosiero:Flago-de-Libio.svg|nun

## Vidu ankaŭ 
* blazono de Libio

Libio
Kategorio:Naciaj simboloj de Libio
Peter Van Dievoet

eta|dekstra|300px|La Saliko-Ŝafido, skulptaĵo de Peter van Dievoet, Bruselo, Marché aux Herbes, 1696.
eta|Statuo de reĝo James II, ĉe Trafalgar-placo, Londono, de Peter Van Dievoet, 1686.

**Peter van Dievoet** estis Flandra skulptisto kaj dizajnisto de ornamaj arkitekturaj ecoj. Li estis naskita en Bruselo, baptita la 29an de junio 1661 en la preĝejo de Sainte-Gudule, mortis la 2an de marto 1729 en Bruselo.

Li estis la frato de Philippe van Dievoet, oraĵisto de Ludoviko la 14-a kaj la onklo de la printilo Guillaume Van Dievoet alinome Vandive.

## Vivo 
Reĝo Jakvo la 2-a kiam li loĝis en Bruselo observis la talenton de la juna skulptisto Peter van Dievoet, kaj kiam li revenis en Anglion li petis al li veni kun li. Van Dievoet alvenis en Londono kun la Reĝo, en la sama ŝipo.

En Londono li estis regula vizitanto al la studio de Grinling Gibbons. En 1686, li gisis kaj faris la statuon de Jakvo la 2-a por *St James Park* en Londono. Li revenis al Bruselo post la Glora Revolucio de 1688.

En 1695 li estis mastro de la Quatre-Couronnés ĉe Bruselo, la gildo de masonistoj kaj skulptistoj de Bruselo. Li estis aklamita skulptisto kaj estis implikita en la konstruado de la nova Grandioza-loko en la barokstilo.

En la *Marché aux Herbes*, la skulptaĵoj de la Blanka Ŝafido (1696) malintensiĝas for, viktimoj de bruseligado.

Kategorio:Belgaj skulptistoj
Flago de Afganio

La **flago de Afganio** (perse *بيرق افغانستان*, paŝtoe *د افغانستان بيرغ*) estis oficialigita la  de la provizora registaro kiu regis Afganion dum la periodo 2002-2004. Ĝi similas tiun, kiun la lando posedis dum sia monarkia periodo, inter 1930 kaj 1973; la nura malsamaĵo estas la aldono de la *Ŝahado* ĉe la pinto de la blazono de Afganio, en la mezo de la flago.

La flago ekde 2002 ĝis 2021 kaj jam antaŭe plurfoje konsistis el tri vertikalaj strioj: nigra, ruĝa kaj blanka. La koloroj jam estis kutimaj ĉe preskaŭ ĉiuj antaŭaj flagoj de la lando. En la mezo videblis, en 2002 ĝis 2004 pli ete, ekde 2004 ĝis 2021 grande en blanka koloro sur la meza ruĝa trabo de la trikoloro, la tiutempa emblemo de Afganio.

Kiel la nacia flago ekde 2021 denove servas kaj jam en 1997-2001 servis kaligrafiaĵo de la ŝahado, , *šahida*, “atesti”) aŭ konfeso de islama kredo. La talibanoj komprenas ĝin sia ĉefa simbolo. Tamen ili kompreneble ne havas kopirajton de la kaligrafia simbolo kaj de la islama koncepto, kaj la religia koncepto ne perdu renomon pro tiu politika uzado.

## Historio 
Afganio
Kategorio:Naciaj simboloj de Afganio
Okcidenta Insulo (Kokosinsuloj)

**Okcidenta Insulo** estas ĉefurbo de Kokosinsuloj.eta|dekstra|250px|Mapo pri Okcidenta Insulo

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 120
* Areo: 6.2 km ²

Servoj estas flughaveno, administrejo kaj domo por turistoj.

Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Kategorio:Kokosinsuloj
Long Beach

eta|800px|center|Marborda panoramo en Long Beach

**Long Beach**  estas grandurbo, havenurbo, feriejo kaj banloko en kantono Los-Anĝeleso, en Kalifornio, en Usono.
**Long Beach** signifas en la angla *Longa Strando*.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 0-30 m
* Poŝtkodo: vidu dekstre en la informkesto
* Telefonkodo: +1 562
* Loĝantaro: 462 236 (censo de 2010), 470 130 (takso de 2016)
* Horzono: UTC-8 (somere UTC-7)

## Situo 
Long Beach situas laŭ Pacifika Oceano.

## Historio 
En tiu loko vivis homoj jam antaŭ jarmiloj. Hispanoj alvenis kaj loĝis tie en la 16-a jarcento. Ili okupiĝis precipe pri bredado. En 1888 la komunumo prenis la loknomon "Long Beach". En la 20-a jarcento oni okupiĝis pri nafto kaj pri turistoj, kiuj banadas. En 1933 tertremo okazis kaj pro tio mortis 120 homoj.

eta|maldekstra|300ra|
## Vidindaĵoj 
* plaĝo
* la piramido *Walter*

## Ĝemelurboj 
*  Virginia Beach, Usono
*  Bacolod, Filipinoj
*  Kolkata, Barato
*  Manta, Ekvadoro
*  Pnom-Peno, Kamboĝo
*  Cindao, Ĉinio
*  Soĉi, Rusio
*  Valparaiso, Ĉilio

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|


Kategorio:Urboj de Usono
Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
Meksika krokodilo

La **Moreleta krokodilo**, konata ankaŭ kiel **Meksika krokodilo**, estas mezgranda krokodilo troviĝanta nur en fluanta akvo de la atlantikaj regionoj de Meksiko, Belizo kaj Gvatemalo. Ĝi kutime povas kreski ĝis 3 m longe. Ĝi estas endanĝerita specio.

## Historio 
La **Meksika krokodilo** estis malkovrita en Meksikio en 1850 kaj nomata laŭ la franca naturalisto kiu faris la malkovron, nome P.M.A. Morelet (1809-1892). Nuntempaj krokodiluloj venas de antikva stirpo kiu enhavas ĉirkaŭ 125 genroj.

## Aspekto 
Tiu centramerika krokodilo estas malgranda kompare kun aliaj krokodiloj. Maskloj povas iĝi pli grandaj ol inoj; tio estas ia seksa dimorfismo. kaj estas simila al la Centramerika kaj Kuba krokodiloj laŭ aspekto.

Karakteroj de tiu specio apartigas ĝin kaj faciligas ties identigon. Ĝi havas tre larĝan muzelon Ambaŭ habitatoj estas rearbarigataj por helpi kroman kovron. Tiuj krokodiloj iĝas multe pli distribuataj dum la pluvsezono kiam okazas inundoj kaj estas pli facile por ili moviĝi ien plie. Ambaŭ kialoj influis drastege super ties populacioj. Ili estis ĉasataj pro ties haŭtoj dum la 1940-aj jaroj kaj la 1950-aj Krokodila ledo povas esti uzata por fari monujojn, jakojn kaj ŝuojn.

Krom ĉasado kaj habitatodetruo, tiu neotropisa specio iĝas minacata de aliaj kialoj. Krokodilidoj estas predataj de birdoj. Ankaŭ testudoj kaj serpentoj manĝas junajn krokodilidojn. Ankaŭ lavursoj elfosas la ovojn el la krokodilaj nestoj kaj manĝas ilin.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Centlaj marĉarbaroj

Kategorio:Krokodiluloj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Faŭno de Centra Ameriko
Tigran Petrosjan

eta|dekstra|300ra
**Tigran Vartani PETROSJAN** (armene: Տիգրան Վարդանի Պետրոսյան) (naskiĝis  - mortis ) estis soveta ŝakludisto, monda ĉampiono de 1963 al 1969.

eta|altdekstre|maldekstra|Tigran Petrosjan (1961)
Etne li estis armeno, kvankam li naskiĝis en Tbiliso, Kartvelio, tiama Sovetunio kaj forpasis en la ĉefurbo de Rusio, Moskvo.

Liaj sukcesaj rezultoj en la trijaraj ŝakturniroj estis decidiga paŝo por la atingo al la pinto: 5-a loko en Zuriko en 1953; 3-a en Amsterdamo en 1956; 3-a en Jugoslavio en 1959; venkinto en Curaçao en 1962. En 1963 li venkis al Miĥail Botvinnik 12,5 - 9,5, kio konvertis lin en monda ĉampiono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako‎
Kategorio:Ŝakverkistoj
Kategorio:Armenaj ŝakistoj
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Armenoj de Kartvelio
Kategorio:Armenaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj ŝakistoj
Kategorio:Ŝakistoj de la 20-a jarcento
870-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
* La Dinastio Tang pasis sian kulminon.

### Eŭropo 
## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Bizanca Imperio 
* Basilo la 1-a la Makedona, regis de 867 ĝis 886.

##### Imperiestroj de Okcidento 
* Karlo la 2-a, la Kalva, regis de 843 ĝis 877.

##### Papoj 
* Hadriano la 2-a, estis papo de 867 ĝis 872.
* Johano la 8-a, estis papo de 872 ĝis 882.

##### Anglio 
* Alfredo la Granda, regis de 871 ĝis 899.

##### Francio 
* Karlo la 2-a, la Kalva, regis de 843 ĝis 877.
* Ludoviko la 2-a, regis de 877 ĝis 879.
* Ludoviko la 3-a, regis de 879 ĝis 882.
* Karlomano la 2-a, regis de 879 ĝis 884.

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
## Malkovroj 
## Eksteraj ligiloj 
## Notoj kaj referencoj
Demonstro

**Demonstro** povas referi al:
*demonstro (pruvo), konkluda matematika pruvo 
* demonstro (instruado), metodo de instruado per prezento de simplaj ekzemploj
* demonstracio aŭ demonstro en milita senco, ŝajnatako aŭ montro de forto
* teknologia demonstro
* scienca demonstro, scienca eksperimento por ilustri principojn

## Vidu ankaŭ 
* manifestacio, politika protestado, protestmarŝo
* "demo", muzika slangaĵo pri demonstra vid- aŭ sonbendo, gramofon-, lumdisko aŭ lumdiskego aŭ malnove kasedo, filma aŭ sona ekzempla prezentaĵo

## Referencoj
Flago de Nov-Zelando

La **flago de Nov-Zelando** estas brita ŝipa flago (*Blue Ensign*) modifita per la aldono de la flago de Britio en la supra maldekstra angulo, kaj kvar ruĝaj kvinpintaj steloj kun blanka rando en la dekstra parto. La steloj reprezentas la konstelacion Suda Kruco.

La unua novzelanda flago estis tiu de la Unuiĝintaj Triboj de Nov-Zelando, kiu estis enkondukita antaŭ tio, ke Nov-Zelando iĝis brita kolonio. Ĝi estis elektita de kunsido de maoriaj estroj en 1834, kaj konsistis el georga kruco kun kroma kruco en la angulo, enhavanta kvar stelojn sur blua fono. Okaze de koloniiĝo, en 1841, oni flankenmetis la antaŭan flagon kaj ekuzis la naciajn simbolojn de Britio.

La nuntempa flago estis planita kaj ekuzita en 1869, kaj oficialiĝis en 1902. Ĝi konsistas el la brita *Blue Ensign*, al kiu oni aldonis bildigon de la kvar ĉefaj steloj el la konstelacio Suda Kruco kaj la flagon de Britio en la angulo.

La proporcio de la flago estas 1:2, kaj la koloroj estas difinitaj kiel ruĝo (kolorkodo: Pantone 186C), bluo (Pantone 280C) kaj blanko. Ĉiuj ĉi parametroj estas samaj, kiel ĉe la flago de Britio.

## Historio 

Dosiero:Proposed flag of New Zealand 1834.svg|Proponita flago por la Unuiĝintaj Triboj de Nov-Zelando, kiun tamen la maorioj malakceptis, pro ĉeesto de la brita flago kaj malĉeesto de la koloro ruĝo.
Dosiero:Flag of the United Tribes of New Zealand.svg|Oficiala flago de la Unuiĝintaj Triboj de Nov-Zelando
Dosiero:Flag of New Zealand Government Ships 1867.svg|La unua novzelanda flago kiu baziĝis sur la brita *Blue Ensign*

Nov-Zelando
Kategorio:Naciaj simboloj de Nov-Zelando
El Raval

[eta|200px|dekstra|La kato de Raval en [Rambla de Raval, de Fernando Botero.]]
[200px|eta| [Preĝejo Sankta Aŭgusteno (Barcelono).]]
**El Raval** estas kvartalo de Barcelono, en la distrikto *Ciutat Vella*, devenis el la ampleksiĝo de la mezepokaj muregoj de la urbo, kvankam probable tie ekzistis pli antikvaj spuroj.
En El Raval hodiaŭ kunvivas lokanoj kaj homoj venintaj el diversaj mondopartoj. Sur ĝiaj stratoj videblas komercejoj el ĉiaj naciecoj kaj eĉ mod-butikoj ĉefe en la alta parto de la kvartalo.

Dum pluraj jaroj ĝi estis populare konata kiel la **Ĉina Kvartalo** de Barcelono. Dum la lastaj jaroj, pro la multnombro da pakistananoj ĝi estas konata kiel *Ravalkistano*, *Little Islamabad*, *Ravat* aŭ *Rawal* populare sed ne oficiale.

## Famaj figuroj 
* Manuel Vázquez Montalbán
* Terenci Moix
* Maruja Torres
* Peret
* Jean Genet

Kategorio:Kvartaloj de Barcelono
Okrugli Vrh

**Okrugli Vrh,** hungare **Kerekhegy** [kerekhedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Sveti Juraj na Bregu.

## Bazaj informoj 
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo: 40311
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Kerekhegy apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio. Okrugli Vrh estas fama pri popolaj kostumoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Kariba vireo

La **Kariba vireo**, laŭ la latina scienca nomo, aŭ Sanandresa vireo, laŭ la habitato kaj nomo en nacilingvoj (*Vireo caribaeus*), estas minacata specio de vireo endemia de la insulo de Kolombio nome San Andrés en la Kariba Maro, situa antaŭ la orienta marbordo de Nikaragvo, kie ne estas indiĝenaj mamuloj escepte vesperto. Pro habitatoperdo kaŭzita de la pli kaj pli etenda homa populacio en tiu malgranda insulo, tiu specio limiĝis lastatempe nur al kelkaj lokoj en la suda duono de la insulo, sed ĝi estas ankoraŭ komuna en kelkaj el tiuj areoj. Ĝi troviĝas en plej parto de habitatotipoj en la insulo.

## Aspekto 
Ĝi estas malgranda birdo, 12.5&nbsp;cm longa. Ĝi estas olivverdeca supre kaj blankeca aŭ helflava sube kun pli flavecaj aŭ eĉ helbrunecaj flankoj kaj ventro. Ĝi havas du blankajn striojn en flugiloj, palajn bordojn en flugilplumoj kaj helflavan strion inter la beko kaj okulo. La okulo estas grizbruna kaj la kruroj estas grizecaj. Ĝi havas kelkajn kantojn kaj alvokojn, pere de unusilaba babilado, ripeta dusilaba kanto kaj trisilaba kanto;

## Distribuado kaj habitato 
Ĝi estas limigita al la insulo de San Andrés en sudokcidenta Karibio kiu apartenas al Kolombio, sed estas pli proksima de Nikaragvo. Ĝi loĝas en vario de habitatoj inklude arbarojn, plantejojn de kakao kun disaj arboj, paŝtejojn kun arbustaro kaj marĉojn de mangrovo. Ili preferas vegetaĵaron kun dense subkreskaĵaro. Ĝi estas plej komuna en la malpli urbanizita sudo de la insulo. La populacio estis ĉirkaŭkalkulita je inter 8,200 kaj 14,000 individuoj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo ĉar la insula populacio pliiĝas. Tamen ĝi estas toleranta de habitatodegradado kaj estas ankoraŭ unu el la plej komunaj birdoj de la insulo. Ĝi estis klasita kiel Vundebla fare de BirdLife International.

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Flavastria vireo

La **Flavastria vireo**, *Vireo carmioli*, estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Ĝi estas endemia de altaj teroj de Kostariko kaj okcidenta Panamo.

Tiu vireo loĝas el 2000 m al la arbarlimo en la kanopeo de montara arbaro, foje manĝante en subkreskaĵaro aŭ alta duaranga arbaro. La malgranda tasforma nesto estas konstruita en forko de malgranda branĉo 3–20 m alte en arbo aŭ arbusto kaj la ovodemetado estas de du malhelpunktitaj blankaj ovoj. Ambaŭ seksoj konstruas la neston, kovas la ovojn kaj manĝigas la idojn.

eta|maldekstra|Flavastria vireo
Plenkreskulo de Flavastria vireo estas 11.5 cm longa kaj pezas 13 g. Ĝi havas olivverdecajn suprajn partojn kaj nigrecajn flugilojn kun **du flavaj flugilstrioj**. Estas tre rimarkinda flaveca **superokula strio** kiu kuniĝas al interrompita blanka okulringo, kaj kiu nomigas la specion, iom simila al tiu de la Kariba vireo sed multe pli larĝa kaj kun pli malgranda similkolora subokula strieto. La gorĝo estas blanka kaj la subaj partoj estas palflavaj kun iom da oliveca koloro en flankoj. Junuloj estas pli brunaj supre kaj havas tre palflavajn subajn partojn.

Flavastriaj vireoj manĝas araneojn kaj insektojn kiujn ili kaptas el la arba foliaro, kaj ankaŭ manĝas malgrandajn fruktojn. Ili kuniĝas al miksitaj kunmanĝantaroj aŭ akompanas ekzemplerojn de Fajrgorĝa parulio.

La Flavastria vireo havas nazecan alvokon *nit* kaj la kanto estas altatrena *virii ĉiĉu ĉajii; virii virii ĉiju; virii ŭiĉum viriii*.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 50990, Vireo carmioli, 12a Majo 2006. Malplej Zorgiga.
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Piedkalo

eta|200px|Evoluo de piedkalo
**Piedkalo** (latine: *clavus*), estas ofte dolora, internen kreskanta kalo (dikiĝo de la haŭto). Ĝi ofte aperas je lokoj sur la piedo kie estas premo aŭ/kaj froto sur la haŭto, pro tio formiĝas kalo. En la mezo de la piedkalo amasiĝas mortintaj haŭtrestaĵoj. Tio estas videbla pro la malhela koloro en la mezo. Ĝi estas tre dolora kaj sentiĝas kvazaŭ estas najlo en la piedo.

Kategorio:Haŭtmalsanoj
Kategorio:Sindromoj en ortopedio
Soleca vireo

**"Soleca vireo"** estas kolektiva termino por iaj vireoj. Tiuj estis iam konsiderataj kiel formantaj unusolan specion nome ***Vireo solitarius***, sed nuntempe ili estas traktataj kiel tri alopatriaj specioj:

* Kasina vireo, *Vireo cassinii* - okcidente de la Roka Montaro el sudokcidenta Kanado al Kalifornio
* Plumba vireo, *Vireo plumbeus* - Usono oriente de la Roka Montaro el pleja sudokcidenta Montano al okcidenta Meksiko
* Blukapa vireo, propra *Vireo solitarius* - Kanado oriente de la Roka Montaro al nordorienta Usono

Image:Vireo plumbeus1.jpg|Plumba vireo ĉeneste
Image:SolitaryVireo23.jpg|Blukapa vireo

 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Flavgorĝa vireo

La **Flavgorĝa vireo**, ***Vireo flavifrons***, estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Ĝi estas kantobirdo de Ameriko.

## Aspekto 
Plenkreskuloj estas ĉefe olivecaj en kapo kaj supraj partoj kun tre **flavaj gorĝo** (kio nomigas la specion) **kaj brusto** tre klare separataj horizontale de **tre blanka ventro**; ili havas malhelajn okulojn kun flavaj "okulvitroj", tio estas larĝaj okulringoj kunigitaj per tre klare merkata flava bridostrio al bekobazo super grizeca bridostrieto. Vosto kaj flugiloj estas malhelaj kun du blankaj flugilstrioj. Ili havas blugrizajn krurojn kaj fortikan kaj iom dikan bekon.

## Disvastiĝo 
La reprodukta habitato estas malferma decidua arbaro de plej suda orienta Kanado kaj orienta Usono. Tiuj birdoj migras al plej suda Usono, Meksiko kaj Centrameriko ĝis nordaj Kolombio kaj Venezuelo. Ili estas tre raraj vagantoj al okcidenta Eŭropo. Estas unu konstatita vidaĵo el Britio en Valo Kenidjack Kornvalo el la 20a al la 27a de septembro 1990. Estas ankaŭ informoj pri vidaĵo el Germanio.

## Kutimaro 
Ii manĝas insektojn alte en arboj. Ili manĝas ankaŭ berojn, ĉefe antaŭ migrado kaj vintre kiam ili manĝas fruktojn de Gumbo-limbo (*Bursera simaruba* el familio de Burseracoj). Ili faras dikan tasforman neston ligitan al forko en arbobranĉo.

## Notoj 
## Referencoj
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 51004, Vireo flavifrons, 9a Majo 2006. Malplej Zorgiga.
* Foster, Mercedes S. (2007): The potential of fruiting trees to enhance converted habitats for migrating birds in southern Mexico. *Bird Conservation International* **17**(1): 45-61.  PDF plena teksto

## Eksteraj ligiloj 
* Yellow-throated Informaro pri Flavgorĝa vireo – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Informaro kaj fotoj de Flavgorĝa vireo - Suddakotaj Birdoj kaj Birdumado
* Flavgorĝa vireo - *Vireo flavifrons*  - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Sonoj de Flavgorĝa vireo 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Bürglen UR

**Bürglen** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 3920 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Bürglen situas oriente de la kantonĉefkomunumo Altdorf ĉe la elirejo de la Schächen-Valo, tra kiu fluas la rivero Schächen, alfluanto de Reuss. En okcidento la teritorio de la komuno kvazaŭ kiel fingro inter Schattdorf kaj Altdorf atingas laŭlonge de la rivero Schächen la bordon de Reuss. Krom la ĉefvilaĝo la komunumo konsistas el tuta aro da malgrandaj dissternitaj setlejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bürglen limas en nordnordokcidento al Sisikon, en nordo al Riemenstalden (SZ), en nordoriento kaj oriento al Muotathal (SZ), en sudoriento al Unterschächen, en sudo al Spiringen en sudokcidento al Schattdorf, en okcidentsudokcidento al Attinghausen, en okcidento al Altdorf, kaj en okcidentonordokcidento al Flüelen.

## Trafiko 
Bürglen situas ĉe la okcidenta ramplo de la vojo al Klausen-Pasejo. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinioj al Altdorf, Unterschächen kaj Flüelen, kaj dum la someraj monatoj, kiam la pasejo estas malfermita ankaŭ al Linthal en Kantono Glaruso. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 4 kilometrojn okcidente en Altdorf.

## Historio 
Arkeologiaj trovaĵoj el la 2-a jarmilo a.K. pruvas, ke la Bürglen jam en la malfrua bronzepoko estis loĝata. Dum mezepoko Bürglen estis posedaĵo de la Virina Monaĥejo Zuriko.

La unua dokumenta mencio de la nomo datiĝas el la jaro 857 sub ĝia latina nomo *Burgilla*. En la jaro 875 menciiĝis la unuan fojon la pastra preĝejo Sankt-Petro kaj Paŭolo. En ĝia aktuala formo ĝi estis konstruita en la jaro 1681 de la arkitekto *Johann Jakob Scolar*. Laŭ la legendo Bürglen estas la hejmo de la svisa nacia heroo Wilhelm Tell, kies monumento estas la rekonilo de la vilaĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Bürglen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bürglen
* Bürglen en la Historia Leksikono de Svislando
Erstfeld

**Erstfeld** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 3764 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Erstfeld situas ĉe la bordo de la rivero Reuss en la centro de Kantono Urio. La malnova vilaĝocentro situas oriente de la rivero kaj la komunuma teritorio en oriento etendiĝas tra la Erstfeldvalo ĝis la Schlossberg-Glaĉero en la alta montaro de la Alpoj. Oriente de la rivero situas la nova vilaĝocentro kun la stacidomo. Krom la ĉefvilaĝo la komunumo konsistas el diversaj vilaĝetoj kaj setlejoj. Okcidente de Reuss tio estas Taubach, Niderhofen, Leitschach kaj Seewadi, kaj oriente de la rivero Bitzi, Rüti kaj Lussi.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Erstfeld limas en nordo al Schattdorf, en oriento al Silenen, en sudo al Gurtnellen, en sudokcidento al Wassen, kaj en okcidento kaj nordokcidento al Attinghausen.

## Trafiko 
Per la malfermo de la Gotardo-Fervojo la stacidomo de Erstfeld fariĝis la plej grava loko por lokomotivoŝanĝo. Ĉar la grimpado de longaj kaj pezaj vartrajnoj postulis aldonajn ŝovolokomotivojn kaj Erstfeld estis la lasta haltejo antaŭ la norda ramplo de Gotardo, Erstfeld estis kvazaŭ natura haltejo ĉe la grava nord-sud-linio.

En estonto en Erstfeld situas la norda portalo de la nuntempe konstruata Gotardo-Bazotunelo.

Tra Erstfeld pasas ankaŭ la kantona vojo al la Gotardo-Pasejo kaj paralele al ĝi la svisa aŭtovojo A2, al kiu la komunumo disponas ankaŭ pri alveturejo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Erstfeld datiĝas el la jaro 1258 kiel *Ourzcvelt*.

En la jaro 1962 supre de Erstfeld estis sub la restaĵoj de montofalo trovita trezoro konsistanta el kvar kol- kaj tri brakoringo el 95-elcenta oro el la malfrua bronzoepoko. La ringoj estis majstroverkoj de kelta arto.

Ĝis la malfermo de la Gotardo-Fervojo en la jaro 1882 Erstfeld estis tute sensignifa kaj trankvila loko. Per la alveno de la fervojo tio de unu tago al la alia ŝanĝiĝis. Erstfeld fariĝis subite la ekonomia centro de Kantono Urio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Erstfeld (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Erstfeld
* Erstfeld en la Historia Leksikono de Svislando
Dikbeka vireo

La **Dikbeka vireo**, *Vireo crassirostris*, estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. 

## Disvastiĝo 
Ĝi reproduktiĝas en Karibio ĉe Bahamoj, Turkoj kaj Kajkoj, Kajmana Insularo, insulo Tortuga en Haitio kaj en rifoj ĉe la marbordoj de Kubo. Ili foje povas troviĝi kiel vagantoj en suda Florido en Usono. La subspecio *V. c. approximans* de Providencia Insulo estas foje traktata kiel subspecio de la Mangrovovireo (*V. pallens*) aŭ kiel separata specio, nome **Providencia vireo**.

Tiu vireo loĝas ĉe arbustaroj en tropika makiso. 

## Aspekto 
La Dikbeka vireo estas proksimume 14 cm longa. Ties kapo kaj dorso estas olivecgrizecaj kaj la subaj partoj estas sablokoloraj al blankecaj. Flugiloj kaj vosto estas malhelaj, kaj estas du blankaj flugilstrioj en ĉiu flugilo. La okuloj havas malhelajn irisojn kaj nekompletajn helajn okulringojn konsistajn en suba duono kaj supra malantaŭa kvarono, dum al la supra antaŭa kvarono venas larĝeta flaveca strio el la supra bekobazo; sub tiu flaveca strio venas ankaŭ pli mallarĝa nigreca brida strieto. Ambaŭ seksoj estas similaj. La plej karaktera eco de la specio estas tre **dika beko** kompare kun la aliaj samgenranoj kaj kun la ĝenerala malgrando de la vireoj. De tio devenas la nomo de la specio en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *crassirostris* signifas precize “kun dika beko”. Kaj la beko kaj la kruroj estas grizecaj kun iom da malhelblua nuanco, ĉefe ĉe kruroj. Tiu specio ne montras tiom helan gorĝon kiom aliaj proksimaj parencoj kiel la Kasina vireo.

La kanto de la Dikbekaj vireoj estas varia kaj rapida per frazo de 6 al 7 notoj, kiu komencas kaj finas per akra *ĉik*, tre simila al tiu de la Blankokula vireo, sed iom pli akrasona.

## Kutimaro 
La dieto de tiu specio konsistas preskaŭ nur de insektoj.  

La herbokovrita nesto estas tasforma kaj ligita al forko en arbo aŭ arbusta branĉo. La ino demetas 2-3 blankajn ovojn kun malhelaj punktoj. Ambaŭ gepatroj kovas la ovojn.

## Referencoj
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 50995, Vireo cassirostris, 12a Majo 2006. Malplej Zorgiga.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Bitzi

**Bitzi** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Bitzi (Erstfeld) estas setlejo de la komunumo Erstfeld en Kantono Urio en Svislando.

* **Bitzi (Neckertal)''' estas frakcio de la iama komunumo Brunnadern, nun Neckertal, en la elektodistrikto Togenburgo en Kantono Sankt-Galo en Svislando.
Frato Jozefo

eta|dekstra|250px|La preĝejeto malantaŭ la ermitejo de Frato Jozefo
**Pierre-Joseph FORMET**, alinome "**Frère Joseph**" en la franca, t.e. "**Frato Jozefo**", estis ermito en la montaro Vogezoj en Loreno, dum la 18-a jarcento.

Li naskiĝis la 7-an de februaro 1724 en la domareto Lomontot, proksime de la paroko Lomont en la nuna departemento Haute-Saône (elparolu otSOn). Li mortis iom post sia sesdeka datreveno, je la 30-a de aprilo 1784, en Ventron, en la nuna departemento Vosges (elparolu Voĵ) (Vogezoj).

La papo Leono la 13-a deklaris lin "kultindulo" je la 22-a de aprilo 1903. Ĉiun lastan dimanĉon en julio, pilgrimantoj el la tuta regiono Loreno kunvenas en Ventron, antaŭ lia ermitejo.

Kategorio:Francaj sanktuloj
Arbaro de la martiroj

eta|150px|monumento en la Arbaro de la martiroj
La **Arbaro de la martiroj** (hebree יער הקדושים, latinliterigite ''Ja'ar HaKdoŝim*) estas arbaro en la ĉirkaŭaĵo de Jerusalemo, Israelo. Ĝi lokiĝas ĉe la okcidenta rando de la Eŝtaol-arbaro proksime de la religia moŝavo *Beit Meir*. La arbaro estis plantita kiel memorejo pri tiuj kiuj mortis en la Holokaŭsto kaj iam enhavos ses milionojn da arboj, simboligante la ses milionojn da judoj kiuj pereis pro la nazioj en la Dua Mondmilito.

La memorejo enhavas skulptaĵon de *Nathan Rappaport'', kiu nomiĝas "volvolibro de fajro".

## Eksteraj ligiloj 
* [mapo (priskribita en la hebrea(https://eo.wikipedia.org/wiki/hebrea))] 

Kategorio:Monumentoj en Israelo
Kategorio:Holokaŭsto
Kategorio:Arbaroj de Israelo
Usserdorf

**Usserdorf** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Usserdorf (Altbüron)** estas setlejo de la komunumo Altbüron de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno en Svislando.

* **Usserdorf (Flüelen)** estas setlejo de la komunumo Flüelen en Kantono Urio en Svislando.

* **Usserdorf (Härkingen)** estas setlejo de la komunumo Härkingen de la distrikto Gäu en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Usserdorf (Küttigkofen)** estas setlejo de la komunumo Küttigkofen de la distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Usserdorf (Mörigen)** estas vilaĝo de la komunumo Mörigen de la administra distrikto Bielo en Kantono Berno en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* Ausserdorf
Flüelen

**Flüelen** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 1936 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Flüelen situas ĉe la suda fino de la Lago de Urio, la suda brako de la Kvarkantona Lago, oriente de la alfluejo de la rivero Reuss al la lago. La komunumo konsistas el la tri partoj Oberdorf, Dorf kaj Usserdorf, kiuj kunkreskis.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Flüelen limas en nordo al Sisikon, en oriento al Bürglen, en sudo al Altdorf, en sudokcidento al Seedorf, kaj aliflanke de la lago en okcidento al Isenthal kaj en nordokcidento al Bauen.

## Trafiko 
Flüelen estas grava ŝiphaltejo por la liniŝipoj de la Kvarkantona Lago. La komunumo disponas pri stacidomo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj ĉe la Gotardo-Fervojo. En Flülen ankaŭ komenciĝas diversaj poŝtaŭtolinioj.

Tra la komunumo pasas la fama vojo nomita *Axenstrasse* [Aksa Vojo], kiu estas parto de la svisa nacia vojo A4, kiu konektas la svisan aŭtovojon A4 kun la svisa aŭtovojo A2. Ĝis la finkonstruo de la Flüelen-Tunelo en la jaro 2005 la Aksa Vojo kondukis rekte tra la vilaĝocentro, nun la trafiko pasas tra la tunelo ĉirkaŭ la loĝozono.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Flüelen datiĝas el la jaro 1266 kiel *Vluolon*.

En la jaro 1799 Flüelen post kanonado estis okupita de francaj trupoj. Inter la jaroj 1811 kaj 1830 estis konstruita veturebla vojo trans la Gotardo-Pasejo. En la jaro 1837 la unua vaporŝipo alvenas al Flüelen. Per la malfermo de la Akso-Vojo en la jaro 1865 Flüelen fariĝis trafiknodo, kiel signifo ankoraŭ kreskis per la malfermo de la Gotardo-Fervojo en la jaro 1882.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Flüelen (stacidomo)
* Tramvojo Altdorf-Flüelen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Flüelen
* Flüelen en la Historia Leksikono de Svislando
Kroso (rivero)

eta|220px|Kroso
[eta|220px|La iama sendependa lando [Biafro kun situo de la Kroso]]
**Kroso** aŭ **Kros-Rivero** (angle : *Cross river*) estas la precipa rivero en sudorienta Niĝerio. Ĝi donis sian nomon al subŝtato Kroso. La rivero naskiĝas en Kameruno.

## Priskribo 
Kvankam nelonga laŭ afrikaj normoj, nur 289 kilometrojn, sia akvokolekta areo havas altan precipitaĵon kaj ĝi estiĝas tre larĝa. Dum siaj lastaj 80&nbsp;km al la maro ĝi fluas tra marĉa pluvarbaro kun multnombraj riveretoj kaj konstituas riverdelton apud sia kunfluo kun Kalabaro-rivero , ĉirkaŭ 20&nbsp;km larĝa kaj 50&nbsp;km longa inter la urboj de Orono je la okcidenta riverbordo kaj de Kalabaro je la orienta riverbordo, pli ol 30&nbsp;km ekde la maro. La riverdelto elfluas en larĝan estuaron kiun ĝi samhavas kun kelkaj pli malgrandaj riveroj. Ĉe sia elfluejo en la Atlantika Oceano la estuaro larĝas 24&nbsp;km. La orienta flanko de la estuaro troviĝas en la najbara lando, Kameruno.

La Krosa subŝtato estas ligita al sia fratina subŝtato Akva-ibomo (angle : *Akwa Ibom*). La distanco inter la urboj Orono kaj Kalabaro estas 21&nbsp;km boate kaj ĉirkaŭ 200&nbsp;km voje. La loĝantaro de la pli malalta Kroso tradicie uzas akvan transporton kaj Kalabaro longdaŭre havis gravan marhavenon, situanta je la samnoma Kalabaro-Rivero ĉirkaŭ 10&nbsp;km ekde ĝia kunfluo kun Kros-Rivero kaj ĉirkaŭ 55&nbsp;km ekde la maro. Unu ponto super la Kroso situas sur aŭtovojo de Ikomo-Kalabaro kaj estas signita kiel grava realigo de la Registaro de Yakubu Gowon, la tria ŝtatprezidanto de Niĝerio, kiam ĝi estas finpretigita en 1975.

Kroso konstituas limon inter du ekoregionoj apartenante al biomo de la tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj : la kros-niĝeraj transiraj arbaroj kiuj troviĝas okcidente de la rivero, inter Kroso kaj Niĝero kaj la marbordaj arbaroj de Kroso-Sanago-Bioko, kiuj troviĝas al oriente inter Kroso kaj Sanago, tiu ĉi estanta rivero de Kameruno.

## Flaŭro kaj faŭno 
* Krosrivera gorilo

## Vidu ankaŭ 
* Krosrivera Ŝtato

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ekoregiono AT0106 : Kros-Niĝeraj transiraj arbaroj (WWF) ()
* Ekoregiono AT0107 : Marbordaj arbaroj de Kroso-Sanago-Bioko (WWF) ()

Kategorio:Riveroj en Kameruno
Kategorio:Riveroj en Niĝerio
Villanueva de la Vera

**Villanueva de la Vera** estas municipo de Hispanio, en la provinco Cáceres *(Kacereso)*, regiono Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *villanovenses* aŭ *veratos*. La censita populacio en 2009 estis 2 108 loĝantoj.

## Situo 
eta|maldekstra|200ra|*El Peropalo* pendita
Villanueva de la Vera estas situa en la plej nordorienta parto de Ekstremaduro en la plej orienta pinto de la komarko aŭ distrikto La Vera, je altitudo de 498 m; la pleja alto estas de 2271 m, en Casquero de Peones kaj la pleja malalto estas de 260 m en la rivero Tiétar. Pro tio la deklivo de la municipa teritorio estas de 2011 m. Ĝi situas je 153&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 213&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 132&nbsp;km². Ĝi limas okcidente kun Valverde de la Vera (3&nbsp;km) kaj oriente kun Madrigal de la Vera (10&nbsp;km).

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado. Rura turismo ĉefe pro naturaj vidindaĵoj kiaj gorĝoj kaj kanjonoj.

## Historio 
Oni fondis la domaron per reloĝigado fine de la 12a kaj komence de la 13a jarcento. Tiam la teritorio dependis de Plasencia, sed poste apartenis al la familio Monroy. En la 15a jarcento al la grafoj de Nieva.

## Vidindaĵoj 
Katolika preĝejo de Senmakula koncipiĝo. Famega festo en karnavalo konata kiel *Peropalo*.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo SPAM
* Retejo pri El Peropalo
* [Elfosado de komuna tombejo de la Enlanda Milito(https://eo.wikipedia.org/wiki/Hispana_Enlanda_Milito)]

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Villar de Plasencia

250ra|eta|Loko de la municipa teritorio de Villar de Plasencia en sia provinco
200ra|eta|Loko de la provinco de Cáceres en Hispanio
**Villar de Plasencia** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Villariegos*. La censita populacio en 2009 estis de 229 loĝantoj.

## Situo 
Villar de Plasencia estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto La Vera, je altitudo de 470 m; je 79&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 24&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 24.99&nbsp;km².

El 1834 ĝi apartenas al la jurisdikcia teritorio de Plasencia.

## Demografio 
## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri Villar de Plasencia
* Retejo pri la vilaĝo kaj la Festoj de Villar de Plasencia 

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Villar del Pedroso

200ra|eta|Loko de la municipa teritorio de Villar del Pedroso en sia provinco
200ra|eta|Loko de la provinco de Cáceres en Hispanio
**Villar del Pedroso** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
eta|150ra|maldekstra|Fonto en placo Demetrio Medina de Villar.
eta|150ra|maldekstra|Preĝejo de Villar.
eta|150ra|maldekstra|Urbodomo de Villar.
eta|150ra|maldekstra|Kruco de Villar.
La loĝantoj nomiĝas *villarejos*. La censita populacio en 2009 estis de 673 loĝantoj.

## Situo 
Villar del Pedroso estas situa en la orienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Ibores, je altitudo de 732 m; je 168&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 190&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 242&nbsp;km². La municipa teritorio limas norde kun la rivero Taĵo, kiu separas ĝin el la provinco de Toledo. Ĝi havas submunicipon nome Navatrasierra, situa sude, en la Sierra de Altamira.

## Klimato 
La klimato estas de tipo mediteranea. La pluvokvanto atingas jaran averaĝon de nur 474&nbsp;mm. pro la situo de la teritorio kontraŭvento de la ĉefaj altaĵoj de la Villuercas. La plej pluva sezono estas vintro (171&nbsp;mm.) kaj la plej seka somero (35&nbsp;mm.) La mezaveraĝa jara temperaturo estas de 15,9&nbsp;°C. La plej malvarma monato estas decembro, kun 7,2&nbsp;°C kaj la plej varma julio, kun 26,1&nbsp;°C.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Historio 
La areo estis loĝata jam antaŭ la alveno de la romianoj. Ekzistas en la ĉirkaŭo monumentoj de taŭroj realigataj en ŝtono, konataj kiel *Verracos*, kiu estis skulptitaj de popolo nomata vetonoj kiu vivis en la areo. Poste venis romianoj, visigotoj kaj mozaraboj.

Kiam la Regno de Kastilio konkeris la areon el la islamanoj, kolonoj petis al la reĝo Fernando la 3-a kromnome *La Sanktulo* la rajton reloĝigi la teritorion. Tion oni permesis al ili la 13an de januaro de 1249, kio povas esti konsiderata proksimuma fondodato de Villar del Pedroso.

## Monumentoj 
Krom la jam menciataj *Verracos*, la ĉefa monumento estas la katolika preĝejo de Sankta Petro. Konstruita inter la 15a kaj 18a jarcentoj el granito. La interno konservas gravajn interesaĵojn, nome du retabloj: unu de la 18a jarcento ornamitaj per azuleĥoj el Talavera de la Reina kaj unu de la 17a jarcento kun kvin pentraĵoj de tiu epoko.

Famas la festoj de Karnavaloj.

Kategorio:Municipoj de Cáceres
Gata

**Gata** povas esti:

## Loko 
* Gata (Cáceres) -- municipo en provinco Cáceres
* Gata de Gorgos -- municipo
* Sierra de Gata -- municiparo
* Villasbuenas de Gata -- municipo
* Robledillo de Gata -- municipo
* Gata (stacidomo) -- fervojstacio en municipo Guarda, distrikto Guarda, Portugalio
* Kabo Gata -- kabo en provinco Almerio, Andaluzio, Hispanio
* Sierra de Gata (montaro) -- montaro

## Persono 
* Gata Kamskij -- ŝakludanto

## Cetere 
* Gata (manĝaĵo)
Villasbuenas de Gata

250ra|eta|Loko de la municipa teritorio de Villasbuenas de Gata en sia provinco
200ra|eta|Loko de la provinco de Cáceres en Hispanio
**Villasbuenas de Gata** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Villajueneros*. La censita populacio en 2009 estis de 456 loĝantoj.

## Situo 
Villasbuenas de Gata estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra de Gata, je altitudo de 429 m; je 102&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 162&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 47&nbsp;km². La teritorio estas trapsata de valoj kiuj venas el nordo suden deklive.

## Klimato 
La klimato estas de la kontinenta al la mediteranea tipo. La jara averaĝa temperaturo estas de 15.5&nbsp;°C. La vintroj kutimas esti mildaj kun averaĝa temperaturo de 7&nbsp;°C., atingante la minimumajn absolutajn valorojn de -4&nbsp;°C. La somero estas seka kaj akra kun averaĝa temperaturo sezona de 24&nbsp;°C kaj maksimumaj absolutaj de 37&nbsp;°C. La jaraj pluvoj superas la 1.000&nbsp;mm de mezumo, indico tre alta, nur komparebla kun regionoj de la Nordo de la duoninsulo kiel Galegio aŭ Asturio.

## Hidrografio 
La Rivero Gata estas la ĉefa rivero kiu pasas tra la teritorio. Ĝi subtenas konstantan akvofluon dum la tuta jaro, registrante fortajn kreskojn en epokoj de pluvoj. Ĝi naskiĝas en la Montaro de la Jañonas, tre proksime de La Almenara, konkrete en zono nomita La Marĉo al 1.220 m de alteco. Post trairi la teritoriojn de Gata, Villasbuenas de Gata kaj Moraleja, la Rivero de Gata lasas siajn akvojn en la rivero Árrago.

## Flaŭro 
La milda klimato de Sierra de Gata favoras la ekziston de mediteranea vegetaĵaro, kun granda diverseco de specioj, estante unu el la regionoj kiuj pli bona konservas la devenan flaŭron. Kverkoj, anzinoj kaj korkokverkoj formas arbarojn klarigitajn aŭ paŝtejojn, kaj en aliaj kazoj makisojn kun cistoj, timiano, genistoj, erikoj, ktp. La deklivoj de la montaroj estas kovritaj de kverkoj, kaŝtanarboj, kaj pinoj, dum en la kaplokoj de la valoj aŭ en la ravinoj kreskas alnoj, fraksenoj, ileksoj, arbutoj kaj en la valo, la verda kverko kaj la korkokverko kiuj alternas kun olivujoj, vitejoj, frukto- kaj legomĝardenoj.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado. Rura turismo.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Villasbuenas de Gata 

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Lopatinec

**Lopatinec,** hungare **Lapáthegy** [lapAthedj] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Sveti Juraj na Bregu.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 940
* Poŝtkodo: 40311
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio