open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Franz Christanell

**Franz Christanell** (kristanel) estis aŭstra esperantisto, doktoro, pastro kaj gimnazia instruisto de matematiko kaj fiziko ĉe Borromaeum-gimnazio. Li naskiĝis 14-an de junio 1880 en Meran, Sudtirolo, Aŭstrio-Hungario, kaj mortis samloke post ses pensiulaj jaroj en Merano la 6-an de marto 1961. Kun Esperanto li konatiĝis per d-ro Pezlederer en 1920. En 1921 li kunfondis neŭtralan grupon en Salzburgo kaj restis ties animo. En 1925 li estis prezidanto de la Aŭstria Esperanto-Kongreso en Salcburgo kaj en 1926 prezidanto de la Aŭstria Esperanto-Delegitaro (AED). Li gvidis multajn kursojn laŭ la Cseh-metodo. Enkondukis Esperanton kiel oficialan libervolan fakon en sia lernejo jam en 1922 kaj en 1928 fondis IKUE-grupon por studentoj kaj pastrokandidatoj. Verkis propran broŝuron *Gvidlibro pri Salcburgo* en 1924, *Kantaron de la Esperanto-Grupo Salzburgo* en 1930, *kronikon de la Salcburga Esperanto-Grupo* en 1931, kaj tradukis libreton de Hans Fingeller *La Vero pri Suda Tirolo* en 1926, kaj du proprajn enhavajn teatraĵetojn en 1922 kaj 1923. Serio de propagandaj teatraĵoj originalaj, prezentitaj okaze de Zamenhof-festoj; aldone estas aliaj priesperantaj tekstoj en manuskripto.
## Verkoj
**"Esperanto", ein moderner Bildungsfaktor.* Eld. « Esperanto Verlag Ellersiek & Borel. Berlino, 1924. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* nigra-blanka portreta foto de li el proksimume 1930 en la arkivo de la Aŭstria Nacia Biblioteko

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Kategorio:Aŭstraj pastroj
Kategorio:Aŭstraj instruistoj
Alf Christensen

**Alf CHRISTENSEN** (kristensen), norvego, komercisto kaj konsulo en Kristiansand, instruisto de lingvoj. Li naskiĝis je la 10a de majo 1900. Studis komercon en Francujo, Anglujo, Germanujo kaj Hispanujo kaj iĝis Esperantisto de 1908. Prezidanto de "Sörlandets E-sammenslutning", 1920. Revigliĝis I931 kaj estiĝis vigla kaj ideriĉa prop-isto per gazetoj paroladoj en radio kaj en multaj asocioj. Instruas Esperanton krom aliaj lingvoj ĉe la komerca gimnazio en K. Depost jan. 1933 red. de la N E-bladet.

CHRISTENSEN, Alf
Cent tridek tri tagoj

***Cent Tridek Tri Tagoj***. Historia skizo de la hungarlanda proleta revolucio en 1919, kompilita el artikoloj de ĝiaj gvidantoj kaj aktivuloj. EKRELO, 1931, 142 p., kun ilustraĵoj.

Tiu libro estas rezulto de komuna laboro de hungaraj kaj sovetaj komunistaj esperantistoj. La materio de la libro ne estas simpla studkolektaĵo, sed elektaĵo de dokumentoj, entenantaj la personajn travivaĵojn de iamaj batalantoj de la proleta diktaturo, kaj tiuj ĉi studoj respegulas la revolucian spiriton de la aŭtoroj. La leganto ricevas plenan bildon pri la epoko antaŭ la revolucio, kaj pri la ekonomiaj, politikaj, militaj problemoj de la Hungara Sovetrespubliko, pri la blanka teroro, kaj pri la postrevolucia laborista movado en Hungario. Ĉiu skribita dokumento respegulas ne nur la personecon de sia aŭtoro, sed ankaŭ la epokon, en kiu ĝi naskiĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Kalistefa revolucio

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/C en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo 

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Walter John Clark

**Walter John CLARK** [klark] (naskiĝinta en 1881; mortinta 30-jara la ) estis angla esperantisto. Li finance kaj labore subtenis la movadon enlande kaj internacie. Li verkis la bonegan historian verkon *International Language, Past, Present, and Future* (1907).

Walter J. Clark doktoriĝis en 1901 ĉe la universitato de Lepsiko per germanlingva disertaĵo pri George Byron kaj la romantisma poezio en Francio *(Byron und die romantische Poesie in Frankreich).* Krome li studis lituraron kaj juron en Parizo kaj en Oxford. 

## Verkoj
*International Language, Past, Present, and Future. Eld. J. M. Dent and Sons, Londono, 1907.

## Rete legeblas 
International Language, Past, Present, and Future

Kategorio: Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio: Naskiĝintoj en 1881
Kategorio: Mortintoj en 1911
Søren Engesgaar Christie

**Søren ENGESGAAR CHRISTIE** (naskiĝis la 30-an de julio 1889 en Kristiansund) estis norvega esperantisto, kandidato de juro, kaj redaktoro en Oslo.

La plej maljuna filo de Edel ENGESGAAR de Namsos kaj Henning Johan Anneus CHRISTIE de Kristiansund, Søren esperantistiĝis en 1907 per kurso en la gazeto *Urd.* Li estis estrarano de la Esperantoklubo de Oslo ekde 1908, iniciatoro kaj kunfondinto de Norvega Esperantista Ligo 1911, faris paroladojn kaj kursojn en Kristiansund 1908, en Oslo 1908–1911 kaj 1914–1918, en Trondheim 1916–1917. Engesgaar Christie ankaŭ verkis lernolibron en 1912, en 1&nbsp;000 ekzempleroj.

## Fontoj 
* 

CHRISTIE, Søren Engesgaar
Attilio Clavenna

**Attilio CLAVENNA**  (naskiĝis la  en Milano, mortis en 1951 en Milano) estis itala industriisto kaj librotenisto, kaj pioniro de Esperanto en Italio. 

Li estis esperantisto de 1911, sub gvido de Alfredo Stromboli. De tiam, li iĝis fervora propagandisto; li estis fondinto kaj prezidanto de la Esperanto-Grupo *Società Esperantista Sampierdarenese*, en Sampierdarena (hodiaŭ parto de Ĝenovo). Dum la unua mondmilito li estis estrarano de la landa asocio Itala Esperantista Federacio (IEF), kun kiu li kunlaboris ĉefe en la jarduo 1919-1920; en 1948 li iĝis ties prezidanto. Li estris diversajn kursojn kaj estis membro de la Itala Katedro de Esperanto (IKE).

Dum sia vivo, li loĝis en Patagonio kun sia patro kaj studis en Bonaero antaŭ ol reveni al Italio.

Li partoprenis plurajn internaciajn kongresojn.

Nekrologon oni publikigis en la itala revuo ''l'esperanto'', numero 28 (1951), paĝoj 21-22.

## Literaturo 
* 1982: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio]. Roma 1982 (en la itala)
* 1951: Nekrologo en "L'Esperanto" 1951, n-ro 28, p. 21-22
Ricardo Codorniu

[eta|maldekstra|Monumento en [Parko Retiro en Madrido]]
**Ricardo CODORNIU Y STÁRICO** [kodorniu] (naskiĝinta la  en Cartagena; mortinta la  en Murcia) estis hispana arbara inĝeniero, unu el la ĉefaj figuroj de la frua hispana Esperanto-movado.

Oni tradicie konsideras lin la fondinto de la forsta inĝenieriko en Hispanio. Li direktis la rearbarigon de la montaro *Sierra Espuña*, en sia naskiĝregiono Murcio. Li ricevis multnombrajn agnoskojn fare de la hispanaj popolo kaj registaro, kun honormedaloj kaj statuoj (interalie unu en Parko Retiro de Madrido). Li estis konata kiel *la apostolo de la arbo*. Codorniu estis prezidanto de la Reĝa Hispana Societo de Naturhistorio kaj fondinto de la Societo de Amikoj de la Arbo.

Li estis unu el la unuaj hispanoj, kiuj lernis la lingvon Esperanto, kaj dediĉis multajn penojn al ĝia propagando. Li estis prezidanto de la Hispana Societo por Propagando de Esperanto, ekde ĝia fondiĝo en 1903 kaj membro de la Lingva Komitato.

eta|maldekstra|Filiĉo elektita de la urbo Murcio

La 11-an de majo 2024, la urbestro de Murcio honoris la memoron de Codorníu donante al li ormedalon kaj nomante lin filiĉon elektita de la urbo pro lia elstara laboro en la kampo de refoj kaj arbo-planto, inter aliaj atingoj.

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Jacint Comella i Mora

alternative=Tombo de Jacint Comella i Mora en la Vic-tombejo.|eta|Tombo de Jacint Comella i Mora en la Vic-tombejo.
**Jacint Comella i Mora** (naskiĝis la 2-an de aprilo 1879 en Vic, mortis en 1962) estis kataluna pentristo kaj esperantisto.

Li esperantistiĝis en 1902, li gvidis kursojn, fondis Esperanto-grupojn, estis sekretario de la komitato por gastigo de aŭstriaj infanoj post la milito pere de Esperanto. Unuaj premioj ĉe la desegna konkurso por kongresa insigno de la UK 1928 en Antverpeno kaj la UK 1929 en Budapeŝto.

Li mortis sen havi infanon. Li estis enterigita en la tombejo de Vic en tombo for de lia biologia familio. Sur lia tombo estas skribita en Esperanto: "Interkompreniĝu kaj amu vin".

## Referencoj 
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Katalunaj pentristoj
Leon Paul Charles Cogen

**Léon Paul Charles COGEN** [kogen] (naskiĝis la  en Gent, mortis en oktobro 1944 en Ninove) estis belga doktoriĝinta juristo, advokato, poste pacjuĝisto en Ninove kaj belga esperantisto kaj stenografiisto, membro de la Lingva Komitato, ofta kunlaboranto de Belga Esperantisto. Li estis filo de la artpentristo Alphonse (Alfons) Cogen (1842 - Gent, 1921). Lia edzino estis muzikistino Jenny Van Rysselberghe (naskiĝis la  en Kortrijk, mortis la  en Concepción, Ĉilio). Li partoprenis kiel aktoro de prezentado de "Edziĝo kontraŭvola" dum la Unua Universala Kongreso, kiam li estis preskribita kiel "malgranda, juna advokato en Gand"  

Cogen scipovis eŭropajn lingvojn (krom la slavajn). Li estis elpensinto de kalendar-reformo, pri kiu li ankaŭ prelegis dum Somera Universitato en 1928.

## Esperanto kaj stenografio 
400px|eta|Subskribo de Léon Cogen, 1905
Esperantisto Cogen ekinteresiĝis pri Esperanto ekde decembro 1898 post legado de artikoloj de Charles Lemaire en *Le Petit Bleu*. Li estis vicprezidanto de Belga Ligo Esperantista (BLE) kaj prezidis belgajn Esperanto-kongresojn post la unua mondmilito. Cogen ankaŭ estis prezidanto de Internacia Asocio de Esperantistaj Stenografiistoj (IAES) kaj redaktis la periodaĵon *Internacia Stenografiisto*. Li klopodis enigi Esperanton en la internaciajn kongresojn de stenografio.

## Verkoj 
Cogen postlasis prozajn kaj versajn tradukojn el la nederlanda kaj franca lingvoj kaj multajn originalaĵojn kaj Esperantigojn de kantmuzikaĵoj; parto estis konservita en la Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet. En 1922 li verkis ma mobreton "''La demando pri la plibonigo de l' Muzikskribo kaj ĝia solvo per la Aŭtonoma Muzikskribado"*, kies propagandon prizorgis eta societo kreita de li en 1924. Li kontribuis al *Belga Esperantisto* kaj *Suno Hispana*.

**Notions fondamentales de la langue auxiliaire internationale Esperanto, précédées du «Discours Liégeois». Eld. J. Decoquibus,Andenne, 1921, 32 paĝoj 15,5 X 12 cm.

**La Demando pri la plibonigo de la muziko skribo kaj ĝia solvo per aŭtonoma muziknotado (Historio de la Muzikskribo kaj de la ĉefaj provoj pri plibonigo)*. Eld. Belga Esperantisto, Antwerpen, 1922. 8 paĝoj 22 5 X 14.5 cm.
**Kelkaj Prozaj kaj poeziaj perloj el diversaj lingvoj* tradukitaj de L. Cogen, skribitaj en Stenografio Duploye-Flageul. Eld. de Esperanto-Stenografio, Issy-les-Moulineaux, 1931, 16 pĝ.
**Alfabetisch Kortschrift "Groote". Eene stenografie voor iedereen en voor alle talen*. Eld. «De Lustlhof», Steenbruggc-bij-Brugge, 1923.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Belgujo
* Historio de Esperanta stenografio

## Referenco 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/C en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Libroj de kaj pri Léon Cogen en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
* Artikoloj  de kaj pri Léon Cogen en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Belgaj verkistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Steno
R. Coomans

**R. COOMANS** [komans] estis nederlanda esperantisto. Li kunfondis la unuan laboristan Esperanto-grupon en Hago kaj redaktis kaj administris ties organon *Laborista Esperantisto* en 1910 kaj 1911. Li kunlaboris al *Internacia Socia Revuo.*

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Pierre Corret

D-ro med. **Pierre CORRET** [kore'] (naskiĝis la  en Parizo; mortis la  samloke) estis franca esperantisto,  kuracisto kaj membro de la Akademio de Esperanto. 

Corret verkis la unuan pordoktorecan tezon pri Esperanta temo, nome ''Utilité et possibilité de l'adoption d'une langue internationale auxiliaire en médecine* (Utileco kaj ebleco de alpreno de internacia helplingvo en medicino), Parizo, 1908. Li estis ankaŭ tre kompetenta pri radio kaj elpensis aparatojn. 

De 1908 ĝis 1911 li estis ĝenerala sekretario de SFPE. Li verkis en diversaj Esperantistaj gazetoj, kaj precipe en *Lingvo Internacia,* kie, kun Théophile Cart, li energie atakis Idon, kontraŭbatalis ĉiun ŝanĝon aŭ neologismon, kaj partoprenis en la diskutoj inter Cart kaj Carlo Bourlet pri la vortaro franca-Esperanta de Grosjean-Maupin. 

Kiel sciencamanto, li verkis en *Internacia Scienca Revuo'' kaj turnis sian atenton precipe al la radio. Li prezidis Internacian Radio-Asocion (fonditan en 1924) kaj estis ĉefredaktoro de "Internacia Radio-Revuo" 1926.

Krom multajn artikolojn, kelkajn broŝurojn kaj sian tezon, li verkis: 
*Internacian Radio-Leksikonon seslingvan, 1925. 
*Raportojn pri la 2a, 3a, 4a, 5a Kongresoj, 1906-09. (La 2a kaj 3a kun René Artigues). 
*Trad. de Jules Romains, Knock, 1932, prezentita dum la 24a UK de 1932 en Parizo. 

Ekde 1909 li estis membro de la Lingva Komitato, ekde 1920 Akademiano.

## Literaturo 
* **1982**: Szerdahelyi, István. Krestomatio de Esperanta Literaturo. Tekstoj, dataro, bibliografio. Vol. III. Budapest 1982, 66-67 (kun foto)
* **1937**: Flageul, P. Doktoro Pierre Corret - esperantisto kaj stenografisto. Isey-les-Moulineaux 1937, 20&nbsp;p.
* **1921**: N.I. [Setälä, Vilho]. Niaj Akademianoj. En: Esperanta Finnlando 1921:1 (jan), p. 4-8

## Eksteraj ligiloj 
*Libroj de kaj pri Pierre Corret en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

## Notoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Carlos Cortezo

eta|dekstra|Carlos María Cortezo
**Carlos María Cortezo y Prieto de Orche**, mallonge **Carlos María CORTEZO PRIETO** (*karlos maria korteθo prjeto*), ankaŭ konata kiel *Karolo Cortezo y Prieto*, (1850-1933) estis hispana kuracisto, politikisto kaj esperantisto.

Li okupis tre altajn postenojn en la hispana politiko, ĉefe en la fako rilata al la Sano, kaj kiel ministro de Publika Instruado. Li prezidis la hispanan Akademion de Medicino, kaj ankaŭ la Ŝtata Konsilio, la plej alta konsulta instanco en la lando.
[eta|maldekstra|140px|Monumento al Carlos Cortezo en la parko *"Parque del Retiro"* ([Madrid)]].
## Lingvoj
Li scipovis plurajn lingvojn kaj ŝatis esplori en latina kaj greka. 
### Esperanto
Li esperantistiĝis en 1925, okaze de akcidento, kiam vizitis lin la inĝeniero Leonardo Torres Quevedo. Baldaŭ poste li estis nomumita prezidanto de Hispana Esperanto-Asocio kaj prezidis nacian Kongreson. Li multe propagandis la lingvon en altaj instancoj, ĝis sia retiriĝo pro sanproblemoj.

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Aimé Cotton

**Aimé COTTON** (koton), franco, fama scienculo, fizikisto, profesoro ĉe la Pariza Universitato, ano de la Scienca Akademio. Naskiĝis je la 9-a de oktobro 1869 en Bourg-en-Bresse, kaj mortis je la 16-a de aprilo 1951 en Sèvres. Li pristudis la interferojn, difrakton kaj polarizon de la lumo, efikojn de Cotton, de Faraday, de Zeeman, ktp. La granda elektromagneto, pri kiu li parolis en la UK de Bern, 1913, estis realigata en 1924. Tiun grandan ilon pezantan pli ol cent milkilogramojn Cotton instalis en laboratorio de Bellevue apud Paris. Tia elektromagneto permesas atingi elektromagnetan indukton ĝis 7 tesloj; ĝin oni senĉese uzas por diversaj esploradoj, precipe pri la radioaktivaj substancoj kaj la magnetooptikaj fenomenoj.

Esperantisto ekde 1907, li ĉeestis dek UK-jn. Eksprezidanto de ISAE. kaj de la "Federation Universitaire Esperantiste de France", li propagandis per artikoloj en sciencaj kaj grandpublikaj revuoj.

## Eksteraj ligiloj 
* "Pesilo de Cotton" uzita por mezuri elektromagnetajn fortojn (klarigoj en la franca lingvo)

Kategorio:Francaj esperantistoj
Léon Courtinat

**Léon COURTINAT** [kurtina'] (pseŭdonimo **Esperido;** naskiĝis  en Etroussat (Allier), mortis ) estis franca esperantisto, doktoro jura, direktoro de la franca poŝto kaj redaktoro. 

Li fariĝis Esperantisto en 1915 en militkaptitejo en Münster (Germanio), kie li redaktis la hektografitan gazeton *Antaŭen Verdsteluloj* en 1915 kaj 1916, gvidis kursojn tie kaj poste en Limburga internigejo por francaj kaj rusaj samsortuloj. 

Li fondis Esperanto-grupon en Clermont-Ferrand en 1922. Poste li estis helpsekretario de Esperanto-grupo en Lyon. Li estis membro de UEA ekde 1919 kaj delegito de UEA ekde 1922. Li estis ĝenerala sekretario de ILEPTO de 1924 ĝis 1926. Li gvidis kursojn, verkis artikolojn por *Heroldo de Esperanto* ktp., organizis la francan Esperanto-kongreson en 1925 kaj ĉeestis plurajn Universalajn Kongresojn. 

## Verkoj 
* *Historio de Esperanto,* tri volumoj

Kategorio: Francaj esperantistoj
Benjo Conev

**Benjo CONEV** (bulgare *Беньо Стефанов Цонев*, n. 12-an de januaro 1863; m. 5-an de oktobro 1926) estis bulgara filologo, doktoro, universitata profesoro de slava filologio. Demonstraciis sian simpation por Esperanto, i. a. per entuziasma artikolo.

Li estis profesoro en la Universitato de Sofia, kaj membro de la Bulgara Akademio de Sciencoj ekde ĝia fondiĝo en 1911. Lia ĉefa fako estis la historio de fonetiko, kaj la historio de la bulgara lingvo.

Kategorio:Bulgaraj filologoj
Kategorio:Akademianoj
Parley Parker Christensen

**Parley Parker CHRISTENSEN** [kristensen] ( en la urbo Weston de la kantono Franklin, Usono –  en Los-Anĝeleso) estis usona esperantisto, advokato, politikisto kaj magistratano de Los-Anĝeleso.

Sekretario de Konstitucia Kongreso por krei ŝtaton Utah (1895); ŝtata advokato; ano kaj prezidento de ŝtata parlamento 1910-12. Kandidato de *Partio de Farmistoj kaj Laboristoj* (*Farmer-Labor Party*) por prezidento de Usono (1920), sed li malvenkis: la prezidanto de Usono fine iĝis Warren G. Harding. Poste, li servis kiel magistrato por la 9-a distrikto de Losanĝeleso du fojojn.

## Vivo 
Naskita en la ŝtato Idaho ĉi tie li praktikis sian profesion, kiel advokato. En 1920 li transloĝiĝis al Ĉikago.

## Esperanto 
Li interesiĝis pri Esperanto jam multajn jarojn antaŭe sed laŭ la ĉapitro pri li en la Enciklopedio de Esperanto de 1934 lia granda entuziasmo ekkomencis en Kopenhago en 1920. Li estis vicprezidanto de EANA 1931-32.

Instruis Esperanton en superaj lernejoj de Los-Anĝeleso kaj Pasadena (Kalifornio). Estante bone konata de eminentuloj li ankaŭ sukcesis gajni instruejon en "Politeknika Altlernejo,” kie la Esperanta instruisto estas pagata same kiel la ceteraj instruistoj.

## Vojaĝoj 
Ekde la jaro 1920  li vojaĝis ĉirkaŭ la mondo uzante Esperanton. Rondvojaĝanta, konstante en fremdaj landoj, li studis la ekonomiajn, sociajn kaj politikajn kondiĉojn de popoloj de diversaj landoj kaj uzis nur la Esperantan lingvon en neangleparolantaj landoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Landa Kongreso de Esperanto-USA en 2021, angle "La Prezidunto: Upton Sinclair & Esperanto: A Lecture in English by Brandon Sowers"

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj juristoj
Antonio Caetano Coutinho

**Antonio Caetano COUTINHO** (foje uzis la pseŭdonimon *Kotinju*) [an**to**njŭ kae**ta**nŭ koŭ**tin**jŭ] (naskiĝis en 1879 kaj mortis en la 15-a de februaro 1970, en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila farmaciisto kaj esperantisto. Li tradukis la verkon "Unuaj Lecionoj" de Théophile Cart kaj estis membro de la Lingva Komitato de 1905.

Coutinho lernis Esperanton en 1898, varbite de la unua esperantisto brazila, la supera juĝisto D-ro Jacome Martins Baggi de Araujo. La broŝuron "Unuaj lecionoj" de Cart li tradukis portugalen, kaj la tradukon eldonis Hachette en Parizo. Jam en 1905 li estis elektita en la Lingvan Komitaton. Multon li verkis en Esperanto, precipe por "Brazila Esperantisto", kies direktoro li estis. "Esperantaj prozaĵoj" prezentas belan tradukon lian. *Antologio de Brazilaj Rakontoj* estas grandparte reviziita de li. 

En 1945 li estis ano de organiza komitato de 10-a Brazila Kongreso de Esperanto.

En 1950 UEA aklamis lin Honora Membro. Diplomita pri farmacio, li plenumis la oficon de fakdelegito. Centojn da kursoj per korespondado de Brazila Esperanto-Ligo li zorgeme gvidis (Esperanto 6/1970 (775), p. 98).

## Tradukoj
*Théophile Cart: *Primeiras lições de Esperanto* (1907)
**Notas sobre o Esperanto no estado de Minas Gerais* (1947)
*Abilio Barreto: *Resumo de la historio de Belo Horizonte: ĉefurbo de la ŝtato Minas Gerais* (1949)
*Graça Aranha: Kanaano, romano (1987)
*Machado de Assis: Teatro (kvar komedioj), kuntraduko de M. Aveleza de Sousa,  A. Caetano Coutinho,  Henerik Kocher kaj  Débora do Amaral Malheiro (1958)
*Rodrigo Octávio: *Gongo velho*, rakonto en *Antologio de Brazilaj Rakontoj*
*Rosalia Sandoval: *La miozoto*
### Recenzoj
Pri *Primeiras lições de Esperanto*

## Bibliografio 
* **1970**: Antonio Caetano Coutinho (1879-1970). [Nekrologo kun foto] en: Esperanto 6/1970 (775), p. 98

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
George Cox

dekstra|150px|Esperanto grammar & commentary
**George COX**  (naskiĝis en 1838, mortis la ) estis angla esperantisto kaj majorgeneralo.

De 1861 ĝis 1898 li servis en la brita armeo en Malto, Egiptio kaj Sud-Afriko.

Li esperantistiĝis en 1905 kaj multe laboris por la gazeto *La Brita Esperantisto.* Li en 1906 eldonis proprakoste libron *Grammar and Commentary on the Esperanto Language*, kiu ankaŭ post lia morto bone vendiĝis kaj en 1924 presiĝis en 4-a eldono. Li partoprenis la tradukon de la *Nova Testamento* kaj eldonis tradukojn el *Mil kaj unu noktoj*.
## Verkoj
* ''Aventuro de la Kalifo Harun Abraŝid. Eld. British Esperanto Association, Londono, 1909? (19x12) 32 paĝoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Sándor Csáder

**CSÁDER Sándor** [ĉader] (naskita la  en Somorja en tiama Hungario) estis hungara esperantisto kaj bankoficisto loĝanta en Ĉeĥoslovakio. Le esperantistiĝis en 1921 kaj tuj fariĝis kasisto de la Esperanto-grupo en Bratislavo. Li estis ĉefdelegito de UEA kaj de 1927 ĝis 1931 prezidanto de Tutmonda Esperanto-Junulara Asocio (TEJA). Li laboras ĉe la skoltoj kaj estis kunlaboranto de diversaj ĵurnaloj en Slovakio. Liaj noveltradukoj aperis en *Esperantista Junularo, Marto* ktp.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Gyula Csapó

**CSAPÓ Gyula** [ĉapO djula], duonesperantigite **Julio CSAPÓ** (naskiĝis la  en Jimbolia (tiam en Hungario, nun en Rumanio); mortis la 19-an de decembro 1974 en Satu Mare, Rumanio), estis hungara esperantisto kaj lignokomerca oficisto. 

## Biografio 
Post Traktato de Trianon (1920) li apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li lernis Esperanton en 1921 kaj gvidis la movadon en Timişoara. Dum longa tempo servis ankaŭ kiel delegito kaj fakdelegito de UEA. Inter la du mondmilitoj li estis la ĉefa aktivulo por Esperanto en la regiono de la rumana urbo Timișoara.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Kategorio:Rumaniaj hungaraj esperantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Walter Currie

**Walter B. CURRIE** [kuri] (naskita la  en Ecclefechan; mortinta en 1946) estis skota esperantisto kaj komercisto. 

Prezidanto de Burnley Esperanta-Socio de 1908. Ĉiusemajna Esperanto artikolo en *Burnley Gazette.* Instruis Esperanton en tekniklernejoj de Burnley, Blackburn, Nelson. Tradukis anglen *La kandelingoj de la episkopo, La pacientoj de la kuracisto* kaj *Ĉu li?*

## Fontoj 
Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Tibor Czitrom

**CZITROM Tibor** [citrom] poste RÉTHELYI Tibor (naskiĝis la  en Budapeŝto) estis hungara esperantisto, privatoficisto kaj Esperanto-instruisto.

Li estis esperantisto de 1924. Li estis prezidanto de HESI kaj gvidis multajn kursojn. De 1931 je la invito de SEI li gvidis rektmetodajn kursojn en Svedujo. Li faris propagandan vojaĝojn al Svedujo, Finnlando, Estonujo. Krome li faris lumbild- kaj radioparoladojn, ankaŭ pri Hungarujo. Li estis aŭtoro (kun d-ro Szilágyi) de la lumbilda Esperanto-kurso.

Czitrom, Tibor
Leonardo

**Leonardo** estas itala vira persona nomo, interalie de

* Leonardo da Vinci
* Leonardo DiCaprio
* Leonardo de Pizo (Fibonacci)
* Leonardo da Cutri
Antoni Czubryński

**Antoni CZUBRINSKI**, ĝuste **Czubryński** (naskiĝis la  en Krakovo, mortis la  en Varsovio) estis pola gimnazia instruisto, liberpensulo, daŭriganto de astralistikaj esploroj pri la Biblio, komencitaj de Andrzej Niemojewski, kunlaboranto de la astrologo Franciszek Prengel kaj esperantisto.

Czubryński finis klasikan gimnazion en Krakovo. En Zuriko li studis natursciencon kaj poste filozofion en la Jagelona Universitato, kie li doktoriĝis en 1913 kaj ekinteresiĝis pri pola folkloro kaj slavaj legendoj. Post la morto de Niemojewski li eldonis du liajn laboraĵojn:

* *Biblia a gwiazdy. Sto pytań stawianych biblistom oraz sto odpowiedzi dla ludzi umiejących myśleć własną głową* (Biblio kaj steloj. Cent demandoj al bibliistoj kaj cent respondoj por homoj scipovantaj pensi proprakape), Sapere Ausuris, Warszawa 1924, 1959
* *Polskie niebo* (Pola ĉielo), Warszawa 1924

Li verkis multajn informilojn kaj statistikajn artikolojn pri Esperanto, havis paroladojn kaj publikigis longan pollingvan verkon pri Esperanto. Czubryński estis iniciatinto de l' ideo pri "interŝtata Esperanto-akordo" kaj pri ĝenerala plebiscito por Esperanto inter neesperantistoj.

Czubryński estis membro de la Lingva Komitato antaŭ la dua mondmilito kaj de 1949 apartenis al la unua membraro de la restarigita Akademio de Esperanto.
## Verkoj
***Interŝtata Esperanto-Akordo pri la Enkonduko de Esperanto en la Lernejojn. Propono pri tiucela kunlaboro. ** Eld. Loka Komitato de la Varsovia Kongreso,  Bialystok, 1937. 

## Fonto 
* Henryk Hoffmann, Astralistyka (szkice z dziejów religioznawstwa polskiego), Jagelona Universitato, Kraków 1991

## Notoj 
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Ralph Crowley

**Ralph Henry CROWLEY** [ralf henri kroŭli] (naskita la  en Croydon, Surrey; mortinta la  en Tewin, Hertfordshire) estis angla esperantisto kaj kuracisto.

Li lernis en gimnazio *(Grammar School)* en Brajtono kaj en ''Oliver's Mount School* en Scarborough. Poste li studis medicinon en *St Barholomew's Hospital* en Londono. En 1895 li doktoriĝis. Unue li laboris kiel kuracisto en Londono, poste li fariĝis la medicina oficisto por la lernejoj de Bradford. En 1909 li eklaboris en la ministerio pri instruado; de 1924 ĝis pensiiĝo en 1933 li estis ties medicina ĉefoficisto. Tie li esploris precipe la problemojn de handikapitaj lernantoj.

Ralph Crowley estis dumviva membro kaj vicdelegito de UEA.

## Literaturo 
* *Obituary,* en: *British Medical Journal'' 1953, paĝo 833.

Kategorio:Anglaj kuracistoj
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Arkta vulpo

**Arkta vulpo** (*Alopex lagopus*) estas kaniseda specio vivanta en arktaj regionoj; ĝi havas mallongajn rondajn orelojn, mallongajn krurojn kaj longan voston. Ĝia felo estas tre ŝatata kaj valora; la delikata, mola, densa hararo estas somere griza ĝis griznigra, vintre pure blanka, ĉe kolora vario la hararo estas tutjare bluete griza ĝis brunete blua.

## Bildaro 

Renard polaire.jpg
Alopex lagopus stretching.jpg
Fjellrev pho.jpg
Arcticfox-3.jpg
Arcticfox (Alopex lagopus) at Svalbard.jpg
Alopex lagopus IMG 9020.JPG
Keuleman's Arctic fox.png|Ilustraĵo
Arctic Foxes (8154290495).jpg

## Vidu ankaŭ 
* Skandinavaj montaraj betularoj kaj herbejoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.lioncrusher.com/animal.asp?animal=3 
* http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Alopex_lagopus.html 
* http://hornsund.igf.edu.pl/zwierzaki.html  
* http://www.nina.no/applications/system/publish/view/showobject.asp?infoobjectid=1001187  

Kategorio:Karnovoroj
Kategorio:Kanisedoj
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
1138

En la jaro **1138** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Konrado la 3-a iĝis imperiestro de la Sankta Romia Imperio
* Kardinalo Conti iĝis kontraŭpapo kun la titolo Viktoro la 4-a;

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Chénens kiel *Cheineis* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Saladino, fondinto de la etne kurda Ayyubida dinastio de Egiptio kaj Sirio (m. 1193)
* Tankredo, reĝo de Sicilio (m. 1194)

## Mortoj 
* Arŭa al-Sulajhi, reĝino de Jemeno (n. 1048)
Polsko

La **Polsko** estas la plej ofta el la svedaj popoldancoj. La sveda vorto *polska* devenas el *polsk dans*, "pola danco", kaj fakto estas ke la plej sveda el ĉiuj popoldancoj ja havas polajn radikojn.

Eble la danco originis kiam polaj muzikistoj akompanis la reĝon Sigismondo Vasa, kiam tiu surtroniĝis en Svedio.

Troveblas tri ĉefaj tipoj de la polsko: la deksesono-polsko (iom simila al la polonezo, precipe kiel tiu sonis ĝis la 18a jarcento), la okono-polsko (iom simila al la mazurko), kaj la trioleto-polsko.

Kategorio:Eŭropaj dancoj
Kategorio:Kulturo de Svedio
Clement Attlee

**Clement ATTLEE** (naskiĝis la 3-an de januaro 1883, mortis la 8-an de oktobro 1967) estis politikisto kaj ĉefministro de Britio inter 1945 kaj 1951.

Li naskiĝis en Londono kaj studis ĉe la Universitato de Oksfordo.

Li turnis sin al socialismo post laborado kun la infanoj de tre malriĉaj familioj en la kvartalo Stepney en orienta Londono.

Li fariĝis instruisto ĉe la Universitato de Londono en 1913.

Post servado en la armeo dum la unua mondmilito li fariĝis urbestro de Stepney en 1919 kaj poste parlamentano por la Brita Laborista Partio en 1922.

Li fariĝis la estro de la Laborista Partio en 1935 kaj estis vic-ĉefministro post 1942 en la koalacia registaro.

Post la Dua Mondmilito la Laborista Partio sukcesis en la nacia balotado kaj Attlee fariĝis la ĉefministro.

Dum tiu periodo multaj reformoj estis enkondukitaj ekz. La naciigo de fervojoj, karbminejoj kaj la kreado de la nacia sansistemo.

Attlee restis ano de la parlamento ĝis 1955.
eta|maldekstre|Clement Attlee

Kategorio:Ĉefministroj de Britio
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la brita parlamento
Vulpo

[eta|300ra| [Ruĝa vulpo]]
**Vulpo** estas membro de unu el ĉirkaŭ 22 specioj de malgrandaj kanisedoj. La besto plej ofte komprenata sub la vorto *vulpo* en Eŭropo kaj Nordameriko estas la ruĝa vulpo (*Vulpes vulpes*), kvankam diversaj vulpospecioj troviĝas sur preskaŭ ĉiu kontinento (mankas nur en Oceanio).

Arkta vulpo nomiĝas ankaŭ *izatiso*, stepa vulpo korsako, dezerta vulpo feneko ktp. Oni nomas la vulpoblekon **jelpo**.

## Priskribo 
Tiu besto havas pintajn orelojn (en kelkaj specioj tre grandaj) kaj longan voston. Kelkaj varioj havas sur la nuko kaj dorso krucforman desegnon, aliaj longan, brilan, nigran hararon kun arĝentnuancaj sektoroj (*arĝenta vulpo*). Nobligita kolora vario de arĝenta vulpo havas hararon blankan, sur la dorso kun nigraj pintoj (*platen-vulpa felo*).

## Sistematiko 
Sub la kutima nomo "vulpo" oni celas plurajn sciencajn genrojn. Tabele ni montras tiujn genrojn kaj la rilatajn speciojn.

dekstre|eta|120ra|Korsako
dekstre|eta|120ra|Feneko
dekstre|eta|120ra|Arkta vulpo
dekstre|eta|120ra|Kulpea lupovulpo

## En kulturo 
[eta|maldekstra|240ra|[Ruĝa vulpo sur la monto Brocken en Germanio]]
Pro la disvastigiteco de la vulpoj, ili aperas en la popola kulturo kaj folkloro de multaj nacioj, triboj, kaj gentoj.

Vulpo estas tre inteligenta kaj rolas en multaj fabeloj kaj fabloj kiel ruza besto; reciproke ruzaj homoj estas komparataj je vulpoj (*esti ruza kiel vulpo*, *esti vulpokapulo*).

La japana mitologio parolas pri ruzaj spiritoj nomataj *kicuneoj* (japane *Kitsune*). Tiuj spiritoj similas al multvostaj vulpoj.

Ĝia hispana nomo *zorro* inspiris la historion pri venĝanto de malriĉuloj kun la nomo "Zorro".

*Renard, Histoire burlesque chantée et jouée* (La vulpo: burleska rakonto kantata kaj ludata) estas unuakta ĉambra oper-baleto de Igor Stravinski, verkita en 1916. La ruslingva teksto de la komponisto estis bazita sur rusaj folkloraj rakontoj el la kolekto de Aleksandr Afanasjev. Temas pri moraliga historio, nome farma rakonto pri Vulpo kiu trompas Kokon, Katon kaj Virŝafon, sed finfine ili kaptas kaj punas lin. La Koko estas dufoje trompita kaj kaptita de la Vulpo, kaj ĉiam estas savita de la Kato kaj la Virŝafo. Post la dua savo de la Koko, la Kato kaj la Virŝafo strangolas la Vulpon, kaj la tri amikoj dancas kaj kantas.

## Proverbo 
eta|190ra|Kovrilpaĝo de origine hungara infanromano István Fekete:Vuk Budapeŝto, 1966, eld: Corvina; trad: Margit Leszkó
Ekzistas pluraj (12) proverboj pri vulpo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Kanisedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Devono

**Devono** () estas unu el la graflandoj de Anglio. Ĝi situas en la regiono sudokcidenta Anglio. Ĝia ĉefurbo estas Exeter.

La urbego Plymouth estas nun unuara instanco (angle: *unitary authority*).
eta|Neoficiala Flago de Devon
Devono limas al Kelta nacio Kornvalo, sed ĝia propra kulturo iam kelta rapide forasimiliĝis dum la anglosaksa konkero. Tamen en 2003 estis elektita (neoficiala) flago de Devono kun klara influo de la Kornvala flago.

* **Loĝantaro** -  (en )
* **Areo** - 
* **Industrioj** - turismo, agrikulturo, cidro

## Urboj kaj iuj vilaĝoj, pri kiuj estas artikolo 
* Barnstaple, Brixham, Bideford
* Clovelly
* Dartmouth
* Exeter, Exmouth
* Newton Abbot
* Paignton, Plymouth (kun Devonport)
* Sidmouth
* Tavistock, Teignmouth, Tiverton, Torquay

## Insulo 
* Lundy, je 19 km norde de la nordorienta marbordo de Deveno en la kanalo de Bristol

&nbsp;

&nbsp;
Oriento de Anglio

**Oriento de Anglio** estas unu el la anglaj regionoj.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj instancoj.

## Kantonoj 
* Bedfordŝiro
* Kambriĝŝiro
* Esekso
* Hartfordŝiro
* Norfoko
* Sufoko

## Unuaraj instancoj 
* Lutono - Bedfordŝiro
* Peterboro - antaŭe parto de Kambriĝŝiro
* Southend-on-Sea - antaŭe parto de Esekso
* Thurrock - antaŭe parto de Esekso

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
eta|maldekstra|180px

## Eksteraj ligiloj 
* Mapoj de la regionoj

Kategorio:Regionoj de Anglio
Aberdeen

alternative=Aberdeen montage.jpg|eta|381x381ra|Aberdeen montage
**Aberdeen** (prononco [ˌæbəɾˈdiːn]; ; ) estas havenurbo en nordorienta Skotlando.
eta|maldekstra|200px|Aberdeen
Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Tiele ĝi estas la tria plej granda urbo en Skotlando kaj situas apud la Norda Maro, inter la estuaroj de la riveroj Dee kaj Don. Krome ĝi estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando.

Ĝi estas kultura centro kun antikva universitato.
[eta|250px|Loko de **Aberdeen** en [Skotlando.]]
**Industrio** – fiŝkaptado, grava centro de submara esplorado por nafto kaj gaso.

## Esperanto en Aberdeen 
Tridek ok homoj en Aberdeen aperas en la Adresaro de la Esperantistoj serio XXV (1903-1904). Tiuj homoj ŝajne aĉetis la Unuan Libron kaj sendis al Zamenhof deŝireblan folion el la broŝuro. Kun unu escepto, tiuj 38 nomoj aperas en blokoj, tiel donante impreson ke iu organizis la listiĝon. La tiama loka gazeto verŝajne nomiĝis "La Norda Stelo".

Pastro Henry Dawtrey kaj George Jarvis aranĝis publikan kunvenon en 1918 en Aberdeen dum kiu parolis bone konata malnova esperantisto John Bredall. La prelego estis tiel sukcesa ke la Lerneja Komisiono de Aberdeen tuj konsentis starigi klasojn, al kiuj en la sama jaro, aliĝis 50 personoj.

En 1922 tie okazis la 13-a Skotlanda Kongreso de Esperanto.

### Esperantistoj de Aberdeen
* John Esslemont

## Vidu ankaŭ 
* Universitato de Aberdeen
* 5677 Aberdonia

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la urba konsilio de Aberdeen
* retejo pri la urba skota dialekto 
* urba komerca portalo
* retejo de la universitato de Aberdeen

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Urboj de Skotlando
Kategorio:Konsiliaj areoj de Skotlando
Bournemouth

**Bournemouth** [bonmut], en esperanto **Burnmuto**, estas kaj urbo kaj unuara instanco en la angla regiono South West England de Britio. La tuta regiono enhavas proksime 162.000 loĝantojn (1997) kaj ampleksas areon da 46&nbsp;km².

La urbo Bournemouth estas tre bonkonata kaj populara feriurbo ĉe la suda marbordo de Anglio. La urbo havas proksime 50.000 loĝantojn. Turismo kaj granda konferencejo estas ĝiaj ĉefaj industrioj.

## Esperanto en Bournemouth 
La 34-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en Bournemouth en 1949.
La 12an de aŭgusto 1949 estis kreita Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj ILEI en Bournemouth.

## Famuloj 
En Bournemouth mortis hungara kuracisto kaj akademiano Tivadar Duka.

## Bildaro 

Dosiero:Bournemouth town hall.jpg|
Dosiero:EnglandBournemouth.png|
Dosiero:Bournemouth pier.jpg|
Dosiero:Bournemouth Richmond Hill church.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT
* Mapo de Bournemouth 

Kategorio:Urboj de Dorset
Polko

eta|Stratmuzikantoj en Prago kiuj ludas polkon.
eta|Polko

**Polko** estas danco en 2/4-takto (ne intermiksu ĝin kun la polsko aŭ la polonezo!). La polko originis en la mezo de la 19-a jarcento en Bohemio (tiam parto de Aŭstra Imperio, nun la okcidenta parto de Ĉeĥio). Ĝi estas ankoraŭ ofta en ĉeĥa popolmuziko, kaj disvastiĝis en Eŭropo kaj Ameriko, iĝante tradicia en pluraj landoj kiel Meksiko. En la klasika muziko, multajn polkojn komponis interalie la du Johann Strauss-oj; kelkajn bone konatajn faris Bedřich Smetana.

Komparu ankaŭ polko-mazurko.

Kategorio:Polaj dancoj
Ints Ĉaĉe

**Ints	ĈAĈE** (naskiĝis la ; mortis en 1986) estis latva esperantisto kaj kompostisto. Li estis esperantisto ekde la jaro 1911 kaj gvidis kursojn, precipe inter blinduloj kaj junularo. Li verkis lernolibron kaj en 1933 tradukis tragedion *Amo estas pli forta ol morto* de Janis Rainis el la latva lingvo. 
## Verkoj
**Esperanto, gramatiko kaj krestomatio.* Eldono de l’ aŭtoro, Riga, 1928?

Kategorio:Latvaj esperantistoj
Kategorio:Tradukistoj el la latva lingvo
Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista

La **Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista** (**ĈAE**) estis organizo de slavaj esperantistoj en Ĉeĥoslovakio post la unua mondmilito (la germanaj estis organizitaj en Germana Esperanto-Ligo en Ĉeĥoslovakio) inter la jaroj 1920 kaj 1935. 

Antaŭ la unua mondmilito ekzistis en la aŭstriaj Bohemio kaj Moravio du rivalaj organizoj de ĉeĥaj esperantistoj, nome Bohema Unio Esperantista (kiu asociigis klubojn) kaj Bohema Asocio Esperantista (kiu asociigis individuojn). Ambaŭ organizoj ofte kverelis kaj kondutis tre malamike, sed la milito ilin repacigis. Komence de 1918 kunvenis en Praha reprezentantoj de Unio kaj Asocio kaj decidis kunfandi la du societojn tuj, kiam post la milito estiĝos nova ĉeĥoslovaka ŝtato. 

La esperoj plenumiĝis, la 28-an de oktobro 1918 estis proklamita Ĉeĥoslovakio. Tamen nur la 1-an de februaro 1920 la du societoj kunfandiĝis, kiam estis oficiale fondita *Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista*. En 1935 oni reorganizis ĝin sub la nomo Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko, provinte vane allogi la germanlingvanojn en Ĉeĥoslovakio. En 1939 ĝi devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio sub premo de la polico antaŭ la likvido de la asocio en 1940. Tiu EAĈSR ekzistis ankaŭ post la dua mondmilito, sed post la stalintempa malpermeso oni dum la repermeso en 1969 fondis du asociojn, unu en Ĉeĥio (Bohemio kaj Moravio) - Ĉeĥa Esperanto-Asocio - kaj unu en Slovakio - Asocio de Esperantistoj en Slovaka Socialisma Respubliko.

La asocia gazeto nomiĝis *La Progreso*.

En 1939 post okupacio de la lando la asocio devis ŝanĝi sian nomon al Ĉeĥa Esperanto-Asocio, sed post kelkaj monatoj en 1940 Gestapo ordonis likvidi la asocion.

## Estraro de ĈAE
*prezidanto: Josef Eiselt, registara konsilisto
*vicprezidanto: Stanislav Kamaryt el Bratislava
*ĝenerala sekretario: Rudolf Hromada

## Fontoj
* Bulteno de ĈAE 1929-1939. La n-ro 2/1936 portas la titolon Bulteno de Ĉeĥoslovaka Asocio Esperantista, la n-ro 3/1936 jam estas Bulteno de Esperanto-Asocio en ĈSR, la n-ro 1-5/1939 Bulteno de Ĉeĥa Esperanto-Asocio.

## Vidu ankaŭ
* Esperanto en Ĉeĥoslovakio
* Ĉeĥa Esperanto-movado
* Germana Esperanto-Ligo

Kategorio:Ĉeĥoslovakaj Esperanto-asocioj
Ĉekbanko Esperantista

La **Ĉekbanko Esperantista** estis banko fondita en 1907 de H. F. Höveler en Londono. En- kaj el-pagoj baziĝis sur la Esperanta monunuo spesmilo (=2 oraj ŝilingoj). Laŭ Enciklopedio de Esperanto la transpago estis "plej oportuna kaj malkara". Je la 30-a de aprilo de 1914 ĝi havis 730 kontulojn en 320 urboj, 43 landoj. Post morto de la fondinto la banko likvidiĝis.

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Komerco per Esperanto
Ĉilo

eta|Ĉilo ekster la korpo
**Ĉilo** aŭ **ĥilo** aŭ **Laktosuko** (france *chyle*, de la latina vorto *chylus* kaj de la antikva greka ĥūlos, suko aŭ limfo) estas lakteca likvaĵo konsistanta el limfo kaj emulsia graso, formiĝanta dum digestado de grasaĵoj. Ĝi ekestas en la maldika intesto dum la digestado de grasaj manĝaĵoj, kaj fortransportiĝas per limfaj kapilaroj. Pro globetoj de graso ensorbita, la limfo elfluanta el la intestaro aspektas laktosimila (tial en iuj lingvoj ĝi nomiĝas "blanka limfo"). La relative malalta premo de la limfaj kapilaroj permesas al relative larĝaj grasacidaj molekuloj difuziĝi en ili, dum la pli alta premo en vejnoj nur permesas la difuziĝon de pli etaj manĝoproduktoj, kiel aminoacidoj aŭ sukerojn, rekte en la sangon.

## Patologio 
Ĉila fistulo estas elfluo de limfa likvaĵo el la limfangio, tipe akumuliĝante en la toraka aŭ abdomena kavoj. 

## Vidu ankaŭ 
* Laktosuko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* artikolo "ĉilo" en la anglalingva vortaro *MedTerms* 

Kategorio:Anatomio
Kategorio:Imuna sistemo
Yorkshire and the Humber

**Yorkshire and the Humber** estas unu el la regionoj de Anglio.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi estas dividitaj en diversaj administraj instancoj:

## Ceremoniaj kantonoj 
: Norda Jorkŝiro (*North Yorkshire*)
: Okcidenta Jorkŝiro (*West Yorkshire*)
: Suda Jorkŝiro (*South Yorkshire*)
: Orienta Jorkŝiro (*East Riding of Yorkshire*)

Notoj: Tiuj kvar, apartigitaj en 1974, kune konsistigas la historian graflandon Jorkio aŭ Jorkŝiro.

## Pluaj unuaraj aŭtoritatoj 
: Kingston upon Hull
: Nord-Orienta Linkonŝiro (*North East Lincolnshire*)
: Norda Linkonŝiro (*North Lincolnshire*)
: Jorko (*York*)

## Metropolaj distriktoj 
:Barnsley (Barnslijo)
:Bradford (Bradfordo)
:Calderdale (Kalderdalo)
:Doncaster (Donkastero)
:Kirklees (Kirkliso)
:Leeds (Lidso)
:Rotherham (Rotherhamo)
:Sheffield (Ŝefildo)
:Wakefield (Vakfildo)

## Jorkŝiro kaj Humberside 
* Esperanto-Federacio de Yorkshire kaj Humberside

## Eksteraj ligiloj 
Mapoj de la regionoj

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
Ĉeklibroj internaciaj

**Ĉeklibrojn internaciajn** eldonis en 1908 la Esperanta konsulejo en Ĝenevo. Ĉiu libro enhavis 50 ĉekojn kaj kostis 50 Spesojn. La nomo de la banko, al kiu la ĉeko estis adresota, ne estis presita sur la ĉekoj, sed devis esti skribita mane, tiamaniere, ke ĉiu esperantisto povu uzi tiajn ĉekojn, skribante sur ili la nomon de sia banko.

## Vidu ankaŭ 
* Esperantismo kaj mono''

Kategorio:Komerco per Esperanto
Ĉirkaŭ la mondon kun la verda stelo

***Ĉirkaŭ la mondon kun la verda stelo*** estas libro originale verkita en Esperanto fare de Joseph R. Scherer. La 272-paĝa libro kun 107 bildoj en flua, facila stilo aperis en 1933. Ĝi raportas pri la mondvojaĝo de Scherer en 43 landoj per kaj por Esperanto. La libro estas tre interesa kaj grava dokumento pri la vivado de Esperanto eĉ en ekzotikaj landoj.
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* libro legebla pdf-versie

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1933
Kategorio:Esperantistoj-vojaĝintoj
Ĉu li?

***Ĉu Li?***   estas romano originale esperantlingve verkita de Henri Vallienne. La 447-paĝa libro aperis en la jaro 1908 en Parizo ĉe eldonejo Hachette.  En 1938 reeldoniĝis ĉe Literatura Mondo (Budapeŝto) parto de la libro, reverkita fare de Kolomano Kalocsay. La restanta parto ĝis nun ne estas disponebla  

Kune kun *Kastelo de Prelongo* tiuj du romanoj estas la unuaj originalaj romanoj en Esperanto .

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/Ĉ en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* *Ĉu Li?* (1908), reta libro de Inko 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1938
Kategorio:Eldonaĵoj de Literatura Mondo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
William Edward Collinson

**William Edward COLLINSON** [KOlinsen] (naskiĝis la  en Birmingham; mortis la  en Liverpolo) estis eminenta angla lingvisto kaj esperantisto.

De 1914 ĝis 1954 Collinson estis profesoro de la germana lingvo ĉe la universitato de Liverpool. Krome li estis d-ro-John-Buchanan-lektoro de Esperanto ĉe tiu universitato. Kune kun Otto Jespersen kaj Edward Sapir li kunlaboris kun Alice Vanderbilt Morris por disvolvi la esplorprogramon de "International Auxiliary Language Association" (IALA, Internacia Helplingva Asocio).  Kiel Edward Sapir kaj Otto Jespersen, estis membro de la konsila komitato por lingvistikaj esploroj de IALA. De 1936 ĝis 1939 li estis esplordirektoro de IALA.

Li estis viceprezidanto de Brita Esperanto-Asocio (BEA), membro de la Lingva Komitato kaj ankaŭ estis kunlaboranto de Centro por Esploro kaj Dokumentado kaj Internacia Scienca Universitato kie li donis 7 konferencojn. Li estis prezidanto de la Internacia Scienca Asocio Esperantista (ISAE) inter 1959 kaj 1965 kaj dum longa tempo membro de la Akademio de Esperanto.
## Verkoj
En 1927 aperis lia populariga libro en Esperanto pri lingvistiko *La Homa Lingvo*.  Li verkis artikolojn por multaj gazetoj kiel *Literatura Mondo*, *Internacia Pedagogia Revuo*, *Lingva Kritiko*, *Esperantologio*, *La Brita Esperantisto*, *Heroldo de Esperanto* ktp.
### Anglalingve
*ESPERANTO AND ITS CRITICS. - AN EXAMINATTON OF SOME IDIST OBJECTIONS. 12 paĝa broŝuro. 1924?

## Eksteraj ligiloj 
Libroj  de kaj pri William Edward Collinson en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

## Bibliografio 
Artikoloj  de kaj pri William Edward Collinson en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

## Vidu ankaŭ 
Sciencaj studoj bazitaj sur originalaj esploroj kaj observoj.

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Interlingvao
Kategorio:Anglaj lingvistoj
Nordorienta Anglio

**Nordorienta Anglio** () estas unu el la anglaj regionoj.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi estas dividitaj en pluraj administraj instancoj:

## Metropolaj kantonoj 
* Tajno kaj Ŭiro

## Kantonoj 
* Durhamo
* Nordumberlando

## Unuaraj instancoj 
* Darlingtono
* Hartlepolo
* Midelsboro
* Redkaro kaj Klivlando
* Stoktono sur Tiso

## Metropolaj distriktoj 
* Gateshead
* Newcastle Upon Tyne
* North Tyneside
* South Tyneside
* Sunderland

## Superrigarde 
Numeroj laŭ la mapo dekstre:
eta|180px
# Nordumberlando
# Newcastle upon Tyne (Tyne and Wear)
# Gateskapo (Tyne and Wear)
# North Tyneside (Tyne and Wear)
# South Tyneside (Tyne and Wear)
# Urdo de Sunderlando (Tyne and Wear)
# Kantono Durhamo
# Darlingtono (Tees Valley)
# Stockton-on-Tees (Borough) (Tees Valley)
# Hartlepolo (Tees Valley)
# Redkaro kaj Klevlando (Tees Valley)
# Midelsboro (Tees Valley)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapoj de la regionoj

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* Peninoj


Kategorio:Regionoj de Anglio
Polko-mazurko

**Polko-mazurko** estas danco, muzike simila al la mazurko kaj dance al la polko. Multajn polko-mazurkojn komponis Johann Strauss.

Kategorio:Polaj dancoj