open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Cecilio del Valle

**José Cecilio Díaz del VALLE** (n. la 22-an de novembro 1777 en Choluteca ; m. la  2-an de marto 1834 proksime de la Finca "El Corral de Piedra" Chiquimula (Gvatemalo) survoje al Gvatemalurbo) estis centramerika, hondura, kaj gvatemala politikisto, ŝtatisto, Prezidanto de la Unuiĝintaj Provincoj de Centrameriko (5-a de februaro 1824 - 29-a de aprilo 1825), filozofo, advokato, kaj ĵurnalisto. Li estas konsiderata unu el la fondintoj de la Unuiĝintaj Provincoj de Centrameriko.

## Kariero 
Elstara figuro en la Meksika Milito de Sendependeco. Unu el la aŭtoroj de la Akto de Sendependeco de Centrameriko.

En 1821, li estis elektita urbestro de Gvatemalurbo. En 1822, Centrameriko fariĝis parto de la mallongdaŭra Unua Meksika Imperio sub Agustín de Iturbide.

Valle estis elektita "reprezentanto de Gvatemalo" en la Meksika Kongreso. En aŭgusto 1822, li estis malliberigita kune kun aliaj reprezentantoj pro akuzoj pri konspiro kontraŭ la Meksika Imperio. Post pluraj monatoj en malliberejo, li estis liberigita kaj nomumita Ministro pri Eksterlandaj Aferoj de la meksika registaro. En la sama jaro, Centrameriko sendependiĝis de Meksiko. En januaro 1824, li revenis al Gvatemalo, kie li estis parto de la dua triumviraro reganta la provincojn de Centrameriko.

En 1830, prezidanto Francisco Morazán proponis al li la postenon de ambasadoro al Francio aŭ vicprezidanto. Li rifuzis ambaŭ postenojn kaj anstataŭe fariĝis direktoro de la Ekonomia Societo kaj direktoro de la Fakultato de Belartoj ĉe la Universitato de San Carlos.

Valle estis kromnomita 'La Saĝa'. Li estis moderulo.

En 1834, li venkis la aktualan prezidanton Morazán en la ĝenerala elekto sed neniam alprenis la prezidantecon. Li mortis antaŭ sia inaŭguro. Lia morto estis markita per tri tagoj da nacia funebro kaj la sonorado de preĝejaj sonoriloj tra la tuta respubliko, ĉar li estis unu el la malmultaj elstaraj figuroj respektataj de kaj liberaluloj kaj konservativuloj.

La hondura registaro aljuĝas ordonon portantan lian nomon, kaj la Universidad José Cecilio del Valle en Tegucigalpo estas nomita laŭ li.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* José Cecilio del Valle: político de la Independencia, Universidad Francisco Marroquin
* JOSE CECILIO DEL VALLE (Biografia hispano)

Kategorio:Honduraj politikistoj
José Francisco Barrundia

**José Francisco BARRUNDIA y Cepeda** (n. la 1787 en Gvatemalurbo ; m. la  4-a de septembro 1854 en Novjorko) estis la Provizora Prezidanto (senatano-prezidanto) de  la Unuiĝintaj Provincoj de Centrameriko.

En 1848, José Barrundia fondis la gazeton Album Republicano. Ĉampiono de homaj rajtoj, li parolis kontraŭ la sanga reĝimo de Carrera en 1850.

Baldaŭ antaŭ sia morto, José Barrundia fariĝis Ministro Plenrajtigita de Honduro kaj gvidis intertraktadojn en Vaŝingtono pri la ebleco aneksi tiun landon fare de Usono .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mallonga biografio (hispane)

Kategorio:Honduraj politikistoj
Constantin Wilhelm Lambert Gloger

**Constantin Wilhelm Lambert GLOGER** (17a de Septembro 1803 apud Grottkau, Silezio, Reĝlando Prusio – 30a de Decembro 1863 en Berlino) estis germana zoologo kaj ornitologo. 

Gloger estis la unua kiu rekonis la strukturajn diferencojn inter hirundoj kaj apusoj kaj ankaŭ la unua kiu instalis skatolojn por vespertoj. 

Li estis la kreinto de tio, kio nun estas konata kiel la regulo de Gloger, kiu asertas, ke malhelaj pigmentoj pliiĝas en rasoj de bestoj (birdoj estis la ekzemploj, en kiuj li origine rimarkis la ŝablonon) vivantaj en varmaj kaj humidaj vivejoj. Li prezentis ĉi tiun teorion en sia verko *Das Abändern der Vögel durch Einfluss des Klimas* (1833). La preciza maniero, kiel ĉi tiu ŝablono efektive kaŭzas tion, ankoraŭ ne estas klara, sed ĉe birdoj oni sugestis, ke pli malhela pigmentita plumaro provizas protekton kontraŭ plum-malkonstruantaj bakterioj, kies aktiveco estas pli granda en varmaj kaj humidaj regionoj. Inter liaj aliaj verkoj estas *Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte* (1841).

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* *Das Abändern der Vögel durch Einfluss des Klimas* (1833)
* Interspecific variation in primate coat colour supports Gloger’s rule, Kamilar and Bradley, J Biogeography, 2011

Kategorio:Germanaj zoologoj
Kategorio:Germanaj ornitologoj
Ruĝpuga grundokukolo

**Ruĝpuga grundokukolo** (*Neomorphus geoffroyi*) estas Vundebla specio de kukolo en la tribo *Neomorphini* de subfamilio Krotofagenoj. Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Nikaragvo, Panamo, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
Plimulto de taksonomiaj sistemoj atribuas tiujn jenajn ses subspeciojn al la Ruĝpuga grundokukolo:

**N. g. salvini* Sclater, P.L., 1866
**N. g. aequatorialis* Chapman, 1923
**N. g. australis* Carriker, 1935
**N. g. amazonicus* Pinto, 1964
**N. g. geoffroyi* (Temminck, 1820)
**N. g. dulcis* Snethlage, E., 1927

La verko de la Internacia Ornitologia Komitato nome *Handbook of the Birds of the World* aldonas sepan, nome *N. g. squamiger*, kion la aliaj sistemoj traktas kiel aparta specio Skvameca grundokukolo.

Subspecio *N. g. salvini* havas malhelbronzbrunajn suprajn partojn kun purpura brilo, precipe sur la flugiloj kaj vosto. La supra surfaco de la vosto povas ankaŭ havi iom da verda brilo. Ĝia vizaĝo kaj brusto havas pli malfortajn skvamaĵojn ol la nomiga birdo kaj ĝiaj subaj partoj estas palflavaj ĝis grizecaj. *N. g. aequatorialis* havas brunajn frunton kaj kronon, bronzverdajn flugilojn kaj suprajn partojn, kaj larĝan nigran brustobendon. La skvamaĵoj sur ĝia brusto estas malfortaj. *N. g. australis* havas malhelbrunajn frunton kaj kronon kaj palgrizecan gorĝon kaj centran bruston kun tre markitaj flankoj. *N. g. amazonicus* havas nigran strion sur helaj frunto kaj krono, verdan brilon sur la malantaŭa kolo, flugiloj kaj supraj partoj, kaj malfortan purpuran brilon sur la supra surfaco de la vosto. Ĝiaj subaj partoj estas palgrizaj ĝis blankecaj flavflavaj kun pezaj skvamaĵoj sur la brusto. *N. g. dulcis* havas malhelbrile bluajn flugilojn kaj suprajn partojn kaj pli malhelajn subajn partojn ol la nomiga birdo kun pezaj skvamaĵoj sur la brusto. Ĝi "ofte estas unu el la unuaj specioj, kiuj malaperas kiam antaŭe taŭga vivejo estas fragmentita."

## Referencoj 
* *The Illustrated Encyclopedia of BIRDS* eldonita de Dr. Christopher M. Perrins ISBN 0-13-083635-4
* ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia* eldonita de Michael Hutchins ISBN 0-7876-5785-9
* *Handbook of Birds of the World* eldonita de Josep del Hoyo et al. ISBN 84-87334-22-9
* *Smithsonian: Birds of North America'' de Fred J. Alsop III ISBN 0-7894-8001-8

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Flores (Gvatemalo)

**Flores** estas urbo en Gvatemalo. Ĝi estas la ĉefurbo de Petén, la plej norda kaj plej granda departemento en la lando, kaj la administra centro de la samnoma municipo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

La malnova parto de la urbo situas sur insulo en la lago Petén Itzá, konektita al la cetero de la urbo per malgranda digvojo. 

Ĝis la 18-a jarcento, la loko de Flores estis okupita de la majaa urbo *Tayasal*. Ĉi tiu urbo estis la lasta indiana fortikaĵo en Centrameriko, konkerita de la hispanoj en 1697, kaj la urbo Flores estis konstruita sur ĝiaj ruinoj. La urbo kovras la tutan areon de la malgranda insulo kaj estas tre dense konstruita.

Flores estas la plej proksima urbo al Tikal - antikva urbo de la majaa kulturo, kies belegaj temploj konserviĝis en la koro de la ĝangalo.

La urbo havas malgrandan flughavenon, kiu servas enlandajn flugojn en Gvatemalo kaj ankaŭ en pluraj najbaraj landoj.

## Galerio 

Dosiero:Isla_de_Flores,_Petén,_vista_aérea.jpg|Aervido de la insulo Flores de supre de Santa Elena.
Dosiero:Sunset_in_Flores,_Guatemala.jpg|Sunsubiro en Floreso.
Dosiero:Restaurante_en_el_lago.jpg|Restoracio ĉe Lago Petén Itza
Dosiero:Flores,_Petén,_aerial_view_from_above_Santa_Elena.jpg|Digvojo konektanta la insulon al la ĉeftero.
Dosiero:Orilla_de_Lago_Petén_Itzá.jpg|Bordo de Lago Petén Itza.
Dosiero:Ixlu_Altar_1,_Flores_central_park.JPG|Klasika perioda panelo en la ĉefa placo de Floreso trovita en la proksima loko de Ixlu.
Dosiero:Means_1917_Plate_III.png|La insulo en 1917.
Dosiero:Flickr_-_archer10_(Dennis)_-_Guatemala-1958.jpg|Aera vido de la urbo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Flores, Gvatemalo

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Urboj de Gvatemalo
Ferenc Túry

**Ferenc Túry** [tUri], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Túry Ferenc** estas hungara psikiatro, psikologo, psikoterapiisto, altlerneja instruisto, citristo.

 naskiĝis  en Nyíregyháza.

## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Debrecen en 1975, poste neŭrologian, psikiatrian kaj psikoterapian licencojn. Post la diplomo li estis asistanto, poste lektoro en psikiatria kliniko ĝis 1990, poste li estis ĉefkuracisto en malsanulejo en Miskolc. En 2001 li docentiĝis en kuracejo kaj instituto en Budapeŝto, inter 2007–2016 li estis institutestro, samtempe profesoro ĝis sia emeritiĝo en 2019. Intertempe li akiris psikologian diplomon en 1988, li kandidatiĝis (CSc) en 1994 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 2006. Libertempe li estis aktiva citristo, dum lia scienca laboro temis pri kuracado de manĝaĵaj malordoj. Li ricevis premiojn inter 1978-2007.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A táplálkozási magatartás zavarai: az anorexia nervosa és a bulimia nervosa* (kunaŭtoro, 2000)
* *Anorexia, bulimia. Önsegítő és családsegítő kalauz* (2005)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografieto hungare kun foto
* membiografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj citristoj
Kategorio:Hungaraj psikoterapiistoj
Lago Petén Itzá

**Lago Petén Itzá** (samnoma en la hispana) estas endorhea eŭtrofa lago en norda Gvatemalo sur la Jukatana Duoninsulo. Ĝi situas je alteco de 110 m super marnivelo, en la departemento El Petén. Ĝi estas la tria plej granda lago en Gvatemalo post Lago Izabal kaj Lago de Atitlán. Ĝia areo estas 99 km²  aŭ, laŭ aliaj fontoj, 105 km². Ĝia maksimuma profundo estas 160 m  .

Danke al ĝiaj majaaj kulturaj monumentoj, proksimume 150 000 turistoj vizitas la regionon ĉiujare. La urbo Flores, la ĉefurbo de Petén, situas sur insulo proksime al la suda bordo de la lago. Almenaŭ 27 majaaj setlejoj ekzistis ĉirkaŭ Petén Itzá, kaj la loko de la nuntempa Flores estis ankaŭ la loko de la majaa itza ĉefurbo Tayasal, kiu estis la lasta konkerita en Mezameriko en 1697.

La lago kaj ĝiaj bordoj estas hejmo al ĉirkaŭ 100 specioj de bestoj, kiel ekzemple la makula krokodilo, krokodiloj (centramerika krokodilo kaj amerika krokodilo), jaguaroj, pumoj, cervoj (blankvostaj cervoj kaj grandaj nigraj cervoj ), papagoj kaj tukanoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de la lago Peten Itzá
* Centra Petén Majaj ejoj
* ETH Zurich Klimata Geologio Projekto: Lago Peten Itza

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Lagoj en Gvatemalo
Olivério Pinto

**Olivério Mário de Oliveira PINTO** (11a de Marto 1896 – 13a de Junio 1981) estis brazila zoologo kaj kuracisto. 

## Vivo
Li naskiĝis en Jaú, ŝtato Sanpaŭlio, al Estevam de Oliveira Pinto kaj Eudóxia Costa de Oliveira Pinto. En 1905, estante ankaŭ tre juna, li translokiĝis kun sia familio al Salvadoro de Bahio. Dum sia bazaj studoj, li jam montris grandan intereson en zoologio, sed pro manko de altlernejo pri naturaj sciencoj en la urbo, lu studis medicinon en la *Faculdade de Medicina da Bahia*, unua medicina altlernejo fondita en Brazilo. Li finigis siajn studojn en 1921 estante 25-jaraĝa.

Reveninte al San-Paŭlo en 1921, Pinto ekloĝis en Araraquara kaj komencis labori kiel kuracisto, fondante kaj direktante la unuan laboratorion de klinikaj analizoj en la regiono. Li ankaŭ instruis Natursciencojn ĉe la ĵus fondita Lernejo de Odontologio kaj Farmacio en la urbo. Li edziĝis kun sia edzino, Alice Alves de Camargo, en 1924.

Pinto komencis produkti teknikajn desegnaĵojn por la zoologo Afrânio do Amaral, kiu tiutempe estis la direktoro de la Instituto Butantan. Rimarkante la talenton kaj scion de Pinto, Amaral nomumis lin al la posteno de esploristo pri Zoologio. En 1939, Pinto fariĝis la direktoro de la Zoologia Fako de la Agrikultura Sekretariejo de San-Paŭlo. Li emeritiĝis en 1956, sed daŭrigis sian esploradon.

En la aĝo de 85 jaroj, Pinto vojaĝis al Águas de São Pedro kun sia familio kaj komencis senti sin malsana. Li estis hospitaligita en Piracicaba kaj mortis la 13-an de junio 1981

## Verkoj
La ĉefa verko de Pinto estis la *Catálogo das Aves do Brasil* (Brazila Katalogo de Birdoj), publikigita inter 1938 kaj 1944 en du volumoj kun entute 1266 paĝoj. Ĉi tiu estis la unua verko kiu organizis datumojn pri nomoj, klasifiko kaj distribuo de brazilaj birdoj. En 1978 li publikigis ĝisdatigitan version, la *Novo Catálogo das Aves do Brazil* (Nova Katalogo de Birdoj de Brazilo).

## Referencoj
Kategorio:Brazilaj zoologoj
Yitzhak Tabenkin

**Jiĉak TABENKIN** (; naskiĝinta la 8-an de januaro 1888  aŭ 1889 en Babrujsk, Rusia Imperio ; mortinta la 6-an de junio 1971 en Ein Charod (Ejn Ĥarod), Israelo) estis sindikat-orientita israela parlamentano kaj gvida membro de la Kibuca Movado, kaj la fondintoj de la Histadrut kaj de sia hejmkibuco Ein Harod.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Belorusaj judoj
Kategorio:Polaj cionistoj
Kategorio:Judaj socialistoj
Kategorio:Israelaj politikistoj
Berl Katznelson

**Berl KATZNELSON** (ankaŭ: *Kaznelson*, ; naskiĝis la 25-an de januaro 1887 en Babrujsk, Rusia Imperio ; mortis la 12-an de aŭgusto 1944 en Jerusalemo , Mandato de la Ligo de Nacioj por Palestino) estis rusa cionisto, kiu fariĝis gvida figuro en la juda laborista movado en Palestino post sia alija en 1909.

Kiel engaĝita ĵurnalisto, karisma politikisto de socialisma cionismo kaj proksima konfidulo de David Ben-Gurion, Katznelson ludis ŝlosilan rolon en la preparado de la fondo de la Ŝtato Israelo.

Li estis ankaŭ la redaktoro de laborista gazeto *Davar*, de 1925 ĝis sia morto, la unua ĉiutaga publikaĵo de la Histadrut.

Katznelson estis bone konata por lia deziro por paca kunekzistado inter araboj kaj judoj en Mandata Palestino. Li estis oponanto de la de la plano de disiĝo por Palestino de la Peel-komisiono. 

Li estis kuzo de la poeto Jicĥak Kacenelson, murdita en Aŭŝvico. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
Kategorio:Belorusaj judoj
Kategorio:Judaj socialistoj
Kategorio:Cionistoj
Lago de Atitlán

**Lago de Atitlán** (samnome en la hispana) estas endorhea lago en la altebenaĵoj de Gvatemalo. Ĝi estas la dua plej granda lago en Gvatemalo. Ĝi situas en la departemento Sololá kaj estas konata pro sia faŭno kaj flaŭro.

Ĝi estas la plej profunda lago en Centrameriko, probable ĝis 340 metrojn profunda. Sude de Lago Atitlán estas tri vulkanoj: Atitlán, Tolimán kaj San Pedro. Estas ankaŭ kelkaj majaaj vilaĝoj ĉirkaŭ la lago. La plej granda el ili estas Panajachel.

La lago estas konsiderata unu el la plej belaj lagoj en la mondo kaj estas unu el la plej popularaj turismaj cellokoj en Gvatemalo.

Unika trajto de la loka klimato nomiĝas "Xocomil", kiu en la kekĉie lingvo signifas "la vento kiu forportas pekon". Ĉi tiu vento estas tipa por la matenaj kaj posttagmezaj horoj ĉirkaŭ la lago kaj oni kredas ke ĝi kreiĝas per la renkonto de varmaj ventoj el la Pacifika Oceano kaj pli malvarmaj ventoj el la nordo.

## Klimato 
[maldekstre|eta|Lago de Atitlán estas populara celo de [naturturismo en Centra Ameriko.]]
La klimato estas stabila tutjare. Pluvo maloftas vintre (novembro–aprilo), ĉar pacifikaj nuboj deponas pluvon sur la okcidentajn deklivojn de la vulkanoj. Dum la pluvsezono de majo ĝis oktobro, fulmotondroj regule okazas dumtage.

Temperaturoj apud la lago ofte estas ĉirkaŭ +15 celsiusgradoj nokte, kaj dumtage ili altiĝas ĝis 30 gradoj antaŭ la komenco de la pluvsezono, kaj ĉirkaŭ 25 gradoj alie.

Fortaj ventoj, kiuj regule okazas sur la lago, nomiĝas *ksokomil*. Laŭ legendo, ĉi tiu vento estas la rakonto pri malfeliĉa princo serĉanta sian amaton, kiu mortis dum boatekskurso sur la lago.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lago de Como

## Eksteraj ligiloj 
* AMSCLAE Aŭtoritata Lago Atitlan
* Vulkano Monda Informo 

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Senelfluaj lagoj
Kategorio:Krateraj lagoj
Kategorio:Lagoj en Gvatemalo
Madejra konuro

**Madejra konuro** (*Pyrrhura snethlageae*) estas malgranda papago el genro *Pyrrhura*, konata ankaŭ kiel *Madejra papago* estas specio de papago en la familio *Psittacidae*. Ĝi estas endemio de okcidenta Brazilo kaj nordorienta Bolivio. Ĝi troviĝas en la orienta kaj centra Amazona baseno sude de la rivero Amazono kaj troveblas en arbaroj de *várzea*. Ĝi preferas vivejojn kun bambuo laŭlonge de akvovojoj, ĝi ankaŭ ĝuas maldensejojn en densaj arbaroj. Ĝi estis nomita laŭ ornitologino Emilie Snethlage.

## Aspekto
Madejraj papagoj havas blankajn kovrilojn sur siaj oreloj. Ili havas kremkoloran supran bruston kun brunaj plumoŝaftoj. Ilia malsupra brusto havas flavajn kun verdaj plumoŝaftoj. Ilia beko estas bruna kaj griza kaj ili ankaŭ havas flavan okulringon. La plumaro de junulo estas nekonata.

## Statuso
La specio estas klasifikita kiel Malplej Zorgiga, ĉar ĝi havas grandan areon en kiu ĝi loĝas. Ĝis 2021, la specio estis klasita kiel Vundebla specio pro sia malalta populacio. La populacio de la Madejra papago malrapide malpliiĝas je konstanta rapideco. Ĝia vivejo estas en danĝero ĉar la tero estas ofte uzata kiel loĝejo kaj terkultiva tero.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Lago Izabal

Lago **Izabal** (samnome en la hispana, antaŭe ankaŭ *Golfo Dulce* aŭ *Laguna de Izabal*) estas la plej granda lago en Gvatemalo. La lago estas 48 km longa kaj ĝis 20 km larĝa ĉe sia plej larĝa punkto. Ĝi situas proksime al la Kariba Maro, kun kiu ĝi estas konektita per la Río Dulce, kies enfluejo estas rekte ĉe la suda flanko de Livingston. Ĝi situas ok metrojn super marnivelo, lokita inter la montara sistemo Sierra de Santa Cruz en la nordoriento, la Sierra de las Minas en la sudokcidento, kaj la Sierra de San Isidro en la sudoriento. La averaĝa jara temperaturo ĉe la lago estas 25.2 gradoj. 

Ĝi dreniĝas en la Kariban Maron tra pli malgranda lago, Golfo de Dulce, kaj la Rivero Dulce .

La nomo de la gvatemala departemento Izabal devenas de la nomo de la lago. La plej gravaj urboj ĉe Izabal: El Estor, Mariscos kaj Punta Brava.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Instituto Nacional de Sismología, Vulcanología, Meteorología e Hidrolagía (INSIVUMEH)
* Lagoj en Gvatemala Foto galerio
* Laga priskribo (en la hispana)
* Guatemalan Bestara Foto galerio

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Lagoj en Gvatemalo
Ĝaoĉin

**Ĝaoĉin,** per simpligita ĉina skribo **肇庆,** per tradicia ĉina skribo **肇慶,** per pinjino *Zhàoqìng* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gŭangdongo en Ĉina Popola Respubliko. La nuna nomo signifanta "komenco de ĝojo kaj feliĉo" estis donita al la areo en 1118.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La kuntirita urbego kuŝas laŭ maldekstra (norda) bordo de rivero sur areo  km² 12 m super la marnivelo kaj administras 8 dividojn. Provinca sidejo Kantono (Ĉinio) troviĝas 81, Vuĝou 126, Makao 146, Honkongo 194, Ŝanhajo 1270, ĉefurbo Pekino 1906 km laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/zhaoqing_china/shanghai_china.

## Historio 
La nomo Gaojao (高要) por la nuna prefektujnivela urbego estis uzata plej frue, sed estas ankoraŭ uzata hodiaŭ kiel distrikta nomo. Fine de la 6-a jarcento la administrado translokiĝis al Duanĝou (端州) sur la kontraŭa bordo de la rivero. Ankaŭ nomon Duanĝou portas distrikto hodiaŭ. La urbomuro de Ĝaoĉin estis konstruita en la 11-a jarcento. Kiam la portugaloj alvenis en la 16-a jarcento, la urbo ankoraŭ estis grava sidejo de ĉina vicreĝo.

## Ekonomio 
Ĝaoĉin estas industria urbo, kiu spertis aparte fortan disvolviĝon ekde 1978. Tiam la ekonomia strukturo transformiĝis de agrikultura al industria. Ekonomie la areo apartenas al la ekonomia zono de delto de la Perlorivero. La plej gravaj industrioj estas elektroniko, mekanika inĝenierado, kemia industrio, plasta prilaborado, fabrikado de agrikulturaj ekipaĵoj, tekstila industrio, farmacia produktado kaj prilaborado de agrikulturaj produktoj. La riĉaj lokaj resursoj ene de la montara parto inkluzivas karbon, kalkŝtonon, metalojn, graniton, sulfuron, gipson kaj aliajn mineralojn. En la agrikultura sektoro la fekundaj ebenaĵoj produktas rizon, sukerkanon, fruktojn.

## Eduko 
La plej altnivela eduko okazas en po 2 universitatoj kaj altlernejoj.

## Trafiko 
maldekstra|eta|
La milionurbo estas servata per fervojoj kaj aŭtovojoj. 3 pontoj helpas la trafikon. Ene aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. Regulaj ŝipoj ligas Honkongon kaj Makaon sur rivero.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cfa. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1369 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo koncentriĝas inter aprilo-septembro.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj, eĉ moskeo
* urbomuro

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Havenurboj
Ruĝpuga kukolo

La **Ruĝpuga kukolo** aŭ **Malgranda grundokukolo** (*Morococcyx erythropygus*) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi troviĝas en Kostariko, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, kaj Nikaragvo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Ruĝpuga kukolo estas la nura membro de sia genrp. Ĝi havas du subspeciojn, la nomiga subspecio *M. e. erythropygus* kaj *M. e. mexicanus*.

Plenkreskuloj de la subspecio *M. e. mexicanus* estas pli grandaj kaj pli palaj ol la nomiga, kun iom pli grizaj supraj partoj kaj subaj partoj tendencantaj al okreca flavbruna aŭ palflava flavbruna, sed pli malhela suba flanko ĉe la vosto.

## Referencoj 
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Ruĝflugila grundokukolo

**Ruĝflugila grundokukolo** (*Neomorphus rufipennis*) estas specio de kukolo en la tribo *Neomorphini* de subfamilio Krotofagenoj. Ĝi troviĝas eble en Kolombio, kaj certe en Venezuelo, Gujano, Brazilo kaj Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La ruĝflugila grundokukolo estas monotipa.

## Aspekto
La ruĝflugila grundokukolo estas 48 ĝis 56 cm longa, el kiu ĉirkaŭ duono estas ĝia vosto. Maskloj pezas ĉirkaŭ 435 g kaj inoj ĉirkaŭ 325 g. Plenkreskuloj havas pezan kurban bekon, kiu estas nigra kun verdeca ĝis verdeca blanka pinto sur la supra makzelo. Ambaŭ seksoj estas similaj. Ili havas profunde purpurbluajn kapon, kreston, kolon kaj supran dorson kaj olivecajn malsuprajn dorsajn kaj suprajn vostajn kovrilojn. Iliaj internaj vostoplumoj estas metalecviolaj kaj la eksteraj nigraj kun verda brilo. La unuarangaj plumoj de iliaj flugiloj estas bluecnigraj kaj la duarangaj malhelbrun-ruĝaj. Ili havas nudan ruĝan ĝis ruĝec-violan haŭton ĉirkaŭ kaj malantaŭ la okulo. Ilia gorĝo estas cindreca ĝis malhelgriza kun nigraj randoj sur la malsupraj plumoj, kiuj donas skvamecan aspekton. Ilia supra brusto estas nigra, la malsupra brusto kaj ventro obtuze cindrecbrunaj ĝis ardezgrizaj, kaj la subvostaj kovriloj ardezgrizaj. Junuloj havas plejparte brunecajn ardezkolorajn suprajn partojn kun nigra malsupra dorso kaj pugo kaj ardezkoloraj subaj partoj. Tamen, ĝi "estas priskribita kiel specio de alta sentemo kun dependeco de primara tropika arbaro", do senarbarigo aŭ fragmentiĝo povus negative efiki ĝin.

## Referencoj 
* *The Illustrated Encyclopedia of BIRDS* eldonita de Dr. Christopher M. Perrins ISBN 0-13-083635-4
* ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia* eldonita de Michael Hutchins ISBN 0-7876-5785-9
* *Handbook of Birds of the World'' eldonita de Josep del Hoyo et al. ISBN 84-87334-22-9

*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
János Vizúr

**János Vizúr** [jAnoŝ vizUr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vizúr János** estas hungara fotisto, psikiatro.

 naskiĝis  en Szőny.

## Biografio 
 ĝis sia aĝo 14 vivis en Almásfüzitő, kie li ekŝatis la naturon. Li maturiĝis en benediktana gimnazio en Pannonhalma, poste li akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis. Post siaj studoj li estis psikiatro. Tiu profesio esplorante la sekretojn de la animo helpis lin iĝi profesia fotisto. Liaj fotoj plejparte iras trans la realecon, uzante naturajn elementojn por alpreni eteran, transcendentalan, spiritan karakteron, transdonante homajn sentojn kaj internajn momentojn sen ke la persono aperu en la fotoj. Ekde 1983 li partoprenis en grupaj ekspozicioj. Li edziĝis trifoje, fine li vidviĝis en 2014. Intertempe 2 idoj naskiĝis.

## Elektitaj libroj 
* *A Természet költészete.* (kunaŭtoro, 2006)
* *150 év – 150 útravaló.* (2010)
* *Álmodó Vizek.* (kunaŭtoro, 2019)

## Fontoj 
* oficiala paĝo kun foto
* membiografieto kun aprezo kaj foto
* aprezo kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Strihava grundokukolo

**Strihava grundokukolo** aŭ pli simple *Strieca kukolo* (*Neomorphus radiolosus*) estas endanĝerita specio de kukolo en la tribo *Neomorphini* de subfamilio Krotofagenoj. Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Strihava grundokukolo estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La strihava grundokukolo troviĝas en la Ĉoko-Ekoregiono sur la pacifika deklivaro de suda Kolombio kaj fora norda Ekvadoro. Ĝi estas "malofta kaj surloka, kaj troviĝas je tre malalta denseco tra sia distribuo." Ĝi loĝas en malsekaj ĝis tre malsekaj tropikaj primaraj arbaroj. Laŭ alteco ĝi plejparte varias inter 700 kaj 1 200 m, kvankam ĝi estis observita kaj pli alte kaj pli malalte.

## Kutimaro
### Movoj
La strihava grundokukolo estas tutjara loĝanto tra sia tuta teritorio.

La strihava grundokukolo estas preskaŭ ekskluzive surgrundema, kvankam ĝi povas flugi en arbon por eskapi predanton aŭ por ripozi. Ĝi plejparte marŝas aŭ kuras sur la arbara grundo kaj saltetas por kapti predon.

### Manĝado
La strihava grundokukolo manĝoserĉas plejparte per kurado laŭlonge de la arbara grundo kun subitaj haltoj por skani kaj kapti predon. Ĝi ankaŭ saltas sur malaltajn branĉojn por pluki predon el vegetaĵaro. Ĝia dieto estas plejparte insektoj. Ĝi ankaŭ inkluzivas signifajn kvantojn da aliaj artikuloj; malgrandaj vertebruloj kiel lacertoj, amfibioj kaj malgrandaj birdoj; kaj foje falintaj fruktoj. Ĝi ofte sekvas armeformikajn svarmojn kun aliaj formik-sekvantaj birdoj por kapti predon fuĝantan de la formikoj. Ĝi ankaŭ estis observita sekvante pekariajn gregojn, ŝajne por la sama celo.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la strihava grundkukolo ne estas plene konata, sed ŝajnas inkluzivi almenaŭ de marto ĝis junio. Nur du nestoj estas plene priskribitaj. Ili estis faritaj plejparte el filikfolioj sen subtena strukturo, metitaj en forkojn de sufiĉe grandaj branĉoj proksime al la trunkoj de mezgrandaj arboj, kaj estis 3,9 kaj 5,4 m supergrunde. Ĉiu enhavis nur unu ovon. Ambaŭ gepatroj kovis la ovon kaj zorgis pri la ido. La kovada periodo estis almenaŭ 13 tagoj kaj la tempo ĝis elnestiĝo estis 20 tagoj.

## Statuso
La IUCN origine taksis la strihavan grundokukolon kiel *Minacata*, poste en 1994 kiel *Endanĝerigita*, en 2000 kiel *Vundebla*, kaj ekde 2009 denove kiel *Endanĝerigita*. Ĝi havas limigitan teritorion kaj tre specifajn vivejajn bezonojn. Ĝia ĉirkaŭkalkulata populacio de inter 600 kaj 1700 maturaj individuoj estas fragmentita kaj oni kredas, ke ĝi malpliiĝas. "En plejparto de ĝia teritorio, habitatperdo kaj degenero okazas rapide", kaj ĝi ankaŭ estas ĉasata por manĝaĵo.

## Referencoj 
* *The Illustrated Encyclopedia of BIRDS* eldonita de Dr. Christopher M. Perrins ISBN 0-13-083635-4
* ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia* eldonita de Michael Hutchins ISBN 0-7876-5785-9
* *Handbook of Birds of the World'' eldonita de Josep del Hoyo et al. ISBN 84-87334-22-9

*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Georg Albrecht von Kromsdorf

**Georg Albrecht von KROMSDORF** (naskiĝinta en 1544, mortinta la  en Kromsdorf) konstruigis la Kastelon Kromsdorf. Krome li estis ĉambra konsilisto de Saksio-Vajmaro. 

En 1585 oni menciis lin kiel edukiston por duko Johano de Saksio, kun certa Vigilius Pinzinger. En 1597 li eknomumiĝis *sekreta konsilisto* kaj en 1593 eĉ *kortega konsilisto*. La konsilistan rolon li plenumis ĝismorte.

Krom la politikista kaj kastelkonstruiganta roloj menciindas ankaŭ la aranĝo de la tiea kasteloa parko laŭ lia instigo: ĝi tamen treege aliaranĝiĝis dum al baroka tempo fare de Johann Theodor de Mortaigne. Kaj nur malmulto restis de la iam renesanca terpecego. Por Georg, la kastelo estis alternativa renkontiĝloko krom la oficejo, t.e. la nuna paroĥestrejo. Eble estis estinta antaŭe jam antaŭula burgo tiea. 

En majo 1599 li aĉetis, kun al frato Dietriĉ (tiutempe loĝanto de Heidelberg) kvaronon de la bieno *Ottenhausen* en Ingersleben, de la kuzo Ernst Melchior von Kromsdorf. Sekve Georg kaj Dietrich iĝis feŭdantoj. Lia tombo troviĝas ĝis hodiaŭ en la kirko de  Großkromsdorf. 

Li havis sep infanojn, inter kiuj Hans Christof († 1634), Georg Albrecht († 1632), Heinrich Wilhelm kaj Ernst Dietrich († 1622). Lia nevo estis la kavalerioficiro Albrecht Christian von Kromsdorf.

## Eksteraj ligiloj 
* pri la kastela parko - ĉe: *Weimar-Lese*

## Notoj 

Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Funkciuloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1544
Kategorio:Mortintoj en 1611
Kategorio:Distrikto Weimarer Land
Patrick Herminie

**Patrick Matthew Antonio HERMINIE** (naskita la 22-an de septembro 1963) estas sejŝela politikisto de la Sejŝela Popola Partio *(Parti Lepep)*, kiu funkciis kiel Parolanto de la Nacia Asembleo de 2007 ĝis 2016. En oktobro 2025, li estis elektita Prezidanto de la Respubliko Sejŝeloj.

En oktobro 2023, Patrick Herminie estis akuzita pri sorĉado fare de la prokuroro de Sejŝeloj. Li neis la akuzojn, priskribante ilin kiel politike motivigitajn.  En februaro 2024, la oficejo de la viktoria prokuroro nuligis ĉiujn akuzojn kontraŭ li. 

## Referencoj 
Kategorio:Sejŝelaj politikistoj
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Kategorio:Prezidantoj de la Sejŝeloj
Nacia Asembleo (Sejŝeloj)

La **Nacia Asembleo** estas la unuĉambra parlamento de Sejŝeloj.

La Nacia Asembleo konsistas el 35 membroj elektitaj por kvinjaraj oficperiodoj. Dudek kvin el ĉi tiuj membroj estas rekte elektitaj. La ceteraj naŭ sidlokoj estas distribuitaj proporcie al la tuta nombro de voĉoj donitaj inter la partioj kiuj ricevas almenaŭ 10 procentojn de la voĉoj. La Nacia Asembleo situas en la ĉefurbo, Viktorio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Registaro de la Sejŝeloj
Sarolta Absolon

'*** [ŝarolta abŝolon], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Absolon Sarolta Olga*' estis hungara oficisto, partizano, komunisto, martiro.

 naskiĝis  (laŭ alia fonto la 16-a) en Nagykőrös, ŝi mortis  (laŭ alia fonto la 16-a) en Budapeŝto.
 
## Biografio 
 frekventis bazlernejon, poste ŝi estis oficisto en sia naskiĝurbo. En 1943 ŝi translokiĝis al Budapeŝto, kie ŝi akiris laborlokon. Libertempe ŝi aliĝis al komunistoj, kiuj havis partizanan brigadon. En 1945 ili estis kaptitaj, poste mortigitaj. En 1949 iliaj kadavroj estis trovitaj. Dum la socialismo ili estis famaj, pri Absolon estis nomitaj strato, brigadoj, ktp. Nuntempe restis sola memortabulo en Budapeŝto.

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungaraj komunistoj
Kategorio:Hungaraj martiroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dave Chappelle

**David "Dave" Khari Webber** **CHAPPELLE** /ʃəˈpɛl/ *shə-PEL* (naskita la 24-an de aŭgusto 1973 en Vaŝingtono) estas usona komikisto kaj aktoro.

Li gajnis du Premiojn Emmy kaj Premion Grammy.

La kariero de Dave komenciĝis en 1993 per rolo en la filmo *Robin Hood: Men in Tights*. Li poste aperis en subtenaj roloj en The Nutty Professor, Con Air, kaj Diamond Cop. Li akiris sian unuan ĉefrolon en la filmo Half-Baked en 1998. Li akiris vastan rekonon post la publikigo de sia televida komedispektaklo en 2003. Comedy Central vicigis Dave Chappelle 43-an en sia listo de 100 Grandaj estontaj komikistoj.

En 1998 li konvertiĝis al Islamo.

En 2003, Chappelle debutis sian propran semajnan televidprogramon ĉe Comedy Central, ''Chappelle's Show*  La programo parodias plurajn aspektojn de usona kulturo, inkluzive de rasaj stereotipoj.  Ĉi tio, kombinita kun la rapidspritaj komentoj de Chappelle pri socio kaj politiko, helpis igi la serion kritika kaj komerca sukceso. Post la fino de la dua sezono, ĝi estis unu el la plej spektataj serioj ĉe la usona kabla reto, kaj la dua plej spektata programo ĉe Comedy Central, post *South Park'' .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Konvertitoj al islamo
Kategorio:Rakontantoj de sonlibroj
Kategorio:Usonaj komikistoj
András Veér

**András Veér** [andrAŝ vEr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Veér András** estis hungara neŭrologo, psikiatro, adiktologo.

 naskiĝis  en Győr, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Budapeŝto en 1964. Post la diplomo li estis armea kuracisto, ekde 1967 li praktikadis, estis asistanto, poste lektoro en la psikiatria kliniko. En 1981 li estis levita ĉefkuracisto en la tutlanda psikiatria instituto, en 1986 li estis institutestro. En 1988 li estis unu el la fondintoj de la hungara medicina ĉambro, poste ĝis 1991 li gvidis ĝin. Depost fino de la socialismo li ankaŭ politikadis sen menciinda rezulto. Tamen li estis konsilisto de ministrestro, krome li strebis kontraŭ la alkoholismo, drogaĉoj kaj scientologio.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A kábítószer kihívása* (1992)
* *Magyarország a szcientológia (pók)hálójában* (2000) 
* *A magyar beteg* (2002)
* *22 év a Lipótmezőn* (2003)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj adiktologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jason Momoa

**Joseph Jason Namakaeha MOMOA** /məˈmoʊə/ (1a de aŭgusto, 1979 en Honoluluo, Havajo) estas usona aktoro, reĝisoro, scenaristo kaj produktanto de havaja deveno.

Li komencis sian aktoran karieron per unu el la ĉefroloj en la kromprodukto de Baywatch, *Baywatch: Hawaii*, kaj estas plej konata pro siaj roloj kiel Khal Drogo en *Game of Thrones* kaj kiel Aquaman.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Neomorfenoj

**Neomorfenoj** (*Neomorphinae*) nomitaj ankaŭ *tipaj grundokukoloj* aŭ *amerikaj grundokukoloj* estas subfamilio de la kukola familio, Kukoledoj. Membroj de ĉi tiu subfamilio estas konataj kiel **Novmondaj grundaj kukoloj**, ĉar plej multaj estas plejparte surteremaj kaj indiĝenaj de Ameriko. Nur *Dromococcyx* kaj *Tapera* estas pli arbaremaj, kaj ĉi tiuj estas ankaŭ la solaj nestoparazitaj kukoloj en Ameriko, dum la ceteraj ĉiuj konstruas siajn proprajn nestojn.

## Genroj
## Referencoj
Kategorio:Kukoloformaj
Ferenc Völgyesi

**Ferenc Völgyesi** [voldjeŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Völgyesi Ferenc András** [andrAŝ] estis hungara neŭrologo, hipnotisto, krimmedicina kuracisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Bruselo.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li malkovris sian hipnotistan talenton en sia aĝo de 17. Li akiris diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1917, sed inter 1912–1914 li praktikadis en la anatomia instituto. Post la diplomo li estis armea kuracisto en la unua mondmilito, kie pro manko de anestezo li operaciis per hipnoto. Li servis plu en la armeo dum la Hungara Sovetrespubliko. En la pacaj jaroj li estis neŭrologo en ĉefurba hospitalo. En 1927 li akiris krimmedicinan licencon, poste li laboris ankaŭ en juĝejoj. Li havis ankaŭ konatan privatan kuracejon en sia loĝejo. En 1939 li studvojaĝis al Usono kun sia edzino, sed li ankaŭ prelegis en Universitato Yale. Li malsovaĝigis sovaĝbestojn per nur okulkontakto. Dum la socialismo li laboris en hospitalo, samtempe en la privata kuracejo. Intertempe liaj ĉiuj infanoj disidis, tial li ne ricevis pasporton. Li kunlaboris kun la hungara sekreta servo, tial tamen li vizitis siajn idojn en Usono. Dum hejmenveno li mortis en Bruselo. Li ricevis premion en 1945.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A hipnózis helye és alkalmazása a modern gyógyászatban* (1920) 
* *Lelki-gyógymód a szervi és kedély betegségeknél* (ĉirkaŭ 1929)
* *Üzenet az ideges embereknek!* (2-a eldono: 1936)
* *Ember- és állat-hypnosis. Tekintettel az agy phylo- és ontogenesisére;* (1938)
* *Minden a lélek. A démonológiától a gyógyhipnózisig. Orvosok és orvostanhallgatók részére* (studenta lernolibro, 4-a pligrandigita eldono, 1943)
* *Testi táplálék – lelki táplálék* (1947)
* *Az egészségért mindenki felelős* (kun László Buga, 1957)
* *Az orvosi hipnózis. I. P. Pavlov és a hipnózis. A pszichés befolyásolhatóság technikája* (1962)
* *Emberek, állatok hipnózisa* (origine germanlingva manuskripto, 1973)

## Fontoj 
* biografieto hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj hipnotistoj
Kategorio:Hungaraj krimmedicinaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sindikato de Sovetiaj Verkistoj

La **Sindikato de Sovetiaj Verkistoj**, ankaŭ tradukebla *Unio de Sovetiaj Verkistoj*, *Sindikato* respektive *Unio de Verkistoj de Sovetunio*, *Sovetia Verkista Unio* aŭ *Sovetia Unio de Verkistoj* (, latinliterigite *Sojuz pisatelej SSSR*) estis kreiva unio de profesiaj verkistoj en Sovetunio. Ĝi estis fondita en 1934 laŭ iniciato de la Centra Komitato de la Komunista Partio (1932) post la dissolvo de kelkaj aliaj verkistaj organizoj, inkluzive de Proletkult () kaj la Rusia Asocio de Proletaj Verkistoj ().

La celo de la Unio estis atingi partian kaj ŝtatan kontrolon en la kampo de literaturo. Por profesiaj verkistoj, membreco en la Unio fariĝis efektive deviga, kaj ne-membroj havis multe pli limigitajn ŝancojn por publikigo. La rezulto estis, ke ekskludo el la Unio signifis virtualan malpermeson de publikigo. Tamen, la historio de la Unio de Verkistoj ankaŭ vidis kazojn de libervola mem-ekskludo el sia kadro. Ekzemple Vasilij Aksjonov (*Василий Аксёнов*), Semjon Lipkin (*Семён Липкин*) kaj lia edzino Inna Lisnjanskaya (*Инна Лиснянская*) forlasis la Union de Verkistoj kiel montro de solidareco post la ekskludo de Viktor Jerofejev kaj Jevgenij Popov (*Евгений Попов*) kiel punon pro mem-eldonado.

Andrej Ĵdanov faris la malferman paroladon al la Unua Kongreso de Sovetiaj Verkistoj en aŭgusto 1934, deklarante la "tendencan" celon de literaturo kiel formado de marksisma ideologio en la mensoj de sovetianoj kaj ilustrante la centrecon de intelekte pura literaturo al la sovetia kaj stalinisma projekto:

Post la dissolvo de Sovetunio, la Unio de Sovetiaj Verkistoj estis dividita en apartajn organizaĵojn por ĉiu el la post-sovetaj ŝtatoj. La rusa sekcio estis transformita en la Union de Rusaj Verkistoj.

## Referencoj 

Kategorio:Organizaĵoj en Sovetunio
Kategorio:Propagando en Sovetunio
Kategorio:Literaturo de Sovetio
Kategorio:Malaperintaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1934
Angela Lansbury

Dame **Angela LANSBURY** DBE (fakte Angela Brigid Lansbury Shaw, n. la 16-a de oktobro 1925 en Londono ; m. la 11-a de oktobro 2022 en Los-Anĝeleso) estis brita aktorino, kantistino kaj aŭtoro. Ŝia laboro en filmo, televido kaj teatro dum sepdek jaroj igis ŝin unu el la plej famaj eŭropaj aktorinoj tutmonde.

Ŝi fariĝis konata al pli vasta publiko per sia rolo kiel Jessica Fletcher en la televida serio *Murder, She Wrote* (1984–1996). La aktora kariero de la ĝenra aktorino daŭris de ŝia Oskar-nomumita ekrana debuto en *The House of Lady Alquist* en 1944 ĝis 2022. Aldone al filmaj kaj televidaj roloj, ŝi ankaŭ fariĝis konata pro siaj teatraj roloj sur Broadway kaj kiel voĉaktorino en animaciaj filmoj, kiel ekzemple *Madame Pottine* en la Disney animacia filmo *Beauty and the Beast*. En 1995, ŝi estis nomita " Disney Legendo ".

Ŝi gajnis ses Premiojn Orajn Globojn, kvin Premiojn Tony, kaj tri nomumojn por la Akademia Premio. En 2013, ŝi ricevis honoran Akademian Premion pro sia tuta vivatingo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Tony-premiitoj
Kategorio:Irlandaj anglikanoj
Kategorio:Skotdevenaj angloj
Kategorio:Anglaj anglikanoj
Kategorio:Damoj Komandoroj de la Ordeno de Brita Imperio
Kategorio:Rakontantoj de sonlibroj
Kategorio:Skotaj usonanoj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Mortintoj en 2022
Murder, She Wrote

***Murder, She Wrote** (Murdo, Ŝi Verkis)* estas usona krimfilma serio kreita de scenaristoj kaj produktantoj Richard Levinson, William Link kaj Peter S. Fischer, kiu estis produktita de Universal Television inter 1984 kaj 1996.

La serio fokusiĝas al la solvado de murdokazoj fare de krimverkisto kaj amatora detektivo Jessica Fletcher, kun Angela Lansbury kiel ĉefrolulo.

La serio elsendiĝis ĉe la usona televidreto CBS de 1984 ĝis 1996.  La premiita serio konsistas el entute 12 sezonoj kun 264 45-minutaj epizodoj kaj kvar pliaj plenlongaj epizodoj, produktitaj inter 1997 kaj 2003.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj dramaj televidaj serioj
Kategorio:Televidaj programoj de CBS
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Yakima Canutt

**
**Yakima CANUTT'* (naskita kiel Enos *Edward Canutt* la 29-an de novembro 1895 en Colfax, Vaŝingtonio - m. la 24-an de majo 1986 en Holivudo, Kalifornio) estis usona rodeorajdisto, riskaktoro, kinoaktoro kaj kinoreĝisoro, malpli konata kiel filmproduktoro kaj scenaristo.  Li disvolvis multajn riskagaĵojn por filmoj, same kiel teknikojn kaj teknologiojn por protekti riskaktorojn dum ili prezentas ilin.. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Yakima laSelo de Canutt", *Historiaj Detektivoj'', PBS.org
* 

Kategorio:Usonaj stuntistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Jack Cardiff

**Jack CARDIFF** (n. la 18-a de septembro 1914 en Great Yarmouth, Norfolk ; m. la 22-a de aprilo 2009 en Londono) estis brita kinoartisto kaj filmreĝisoro. Li estas konsiderata unu el la plej gravaj kinoartistoj en filmhistorio, precipe pro sia pionira laboro en la uzo de la Technicolor- procezo. Kiel reĝisoro, li faris *Sons and Lovers* (Filoj kaj Amantoj) (1960), unu el la pioniraj filmoj de la brita Nova Ondo.

Li kunlaboris kun Michael Powell, Emeric Pressburger, kaj Alfred Hitchcock. Li estas plej konata kiel la kinoartisto por la legenda filmo *The Red Shoes* (1948). Li estas Oficiro de la Ordeno de la Brita Imperio (OBE, 2000) kaj gajninto de la Akademia Premio (1948, 2001) kaj la Premio Ora Globo (1948, 1961).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* BFI: Jack Cardiff
* Jack Cardiff ĉe la Powell & Pressburger paĝoj
* BBCa Forumo Intervjuo (2001)
* BBC Radio 4: *The Film Programme* speciala eldono pri Jack Cardiff

Kategorio:Anglaj reĝisoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona kameraisto
William J. Tuttle

**William** **J. TUTTLE** (n. la 13-a de aprilo 1912 en Jacksonville, Florido ; m. la 27-a de julio 2007 en Los-Anĝeleso, Kalifornio) estis usona ŝminka artisto. Konata pro sia ŝminklaboro en filmoj kiel *The Wizard of Oz*, *The 7 Faces of Dr. Lao*, *Forbidden Planet*, *The Time Machine* inter aliaj. Li estis la unua persono kiu ricevis Oskaron en la kategorio Plej Bona Ŝminko, kvankam ĉi tio ne estis oficiala kategorio de la Akademio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* NY Times nekrologo
* 
* William Tuttle paperoj, Margaret Herrick Biblioteko, Akademio de Moviĝa Bildo Artoj kaj Sciencoj

Kategorio:Ŝminkistoj
Kategorio:Usonaj artistoj
Esperanta Kulturservo

***Esperanta Kulturservo*** (ofte *EKS*) estas la konsorcia magazeno de la Esperanta Civito. Tiu platformo ebligas la aliĝon al la eventoj organizataj de la paktintaj establoj, la aĉeton de eldonaĵoj plus varoj diversaj. La paktintaj establoj disponigas siajn servojn al ĉiuj esperantistoj, kaj civitanoj rajtas peti rabaton laŭ la Mutuala Rabata Sistemo de la Esperanta Civito. 

Ĝi estis kreita en 2025, kaj ĝin posedas LF-koop; ĝia ĉefa administranto estas Alessio Giordano.

## Karakterizoj 
### Servoj 
La vendeja platformo, kies prizorgado estas adjudikita al Kooperativo de Literatura Foiro (LF-koop), ebligas abonon al periodaĵoj (inkluzive de *Literatura Foiro* kaj *Heroldo de Esperanto*), aĉeton de varoj diversaj (libroj, muziko, ﬁlmoj, kolektoj) kaj aliĝon al la eventoj, lingvotestaj sesioj kaj kursoj organizataj de la paktintaj establoj de la Esperanta Civito. Aparte riĉa estas la sekcio “Libroservo”, kiu kreskas konstante pro la iompostioma enretigo de ĉiuj titoloj de Kultura Centro Esperantista (KCE), la plej grava E-libroservo en Svislando.

### Petskribo pri la Esperanta civitaneco 
Ekde oktobro 2025, eblas peti la Esperantan civitanecon per nova reta formularo, havebla ĉe Esperanta Kulturservo. Tiu diĝita ilo ne ŝanĝas la proceduron, sed simpligas ĝin, eliminante la bezonon de paperaj dokumentoj kaj ebligante pli rapidan kaj aŭtomatigitan administradon de la petoj. La civitaniĝon devas peri paktinta establo aŭ parenco, kiuj garantias pri la efektiva scipovo de Esperanto ﬂanke de la koncernato. Okaze de parenca civitaniĝo, oni petas lingvodiplomon almenaŭ A2-nivelan.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-movado
Skvameca grundokukolo

**Skvameca grundokukolo** aŭ pli simple *skvamkukolo* (*Neomorphus squamiger*) estas specio de kukolo en la tribo *Neomorphini* de subfamilio Krotofagenoj. Ĝi estas endemia de Amazona pluvarbaro ĉe la rivero Tapajozo en Brazilo.

Kelkaj aŭtoroj asertas, ke la skvama grundokukolo facile distingiĝas de la ruĝpuga grundkukolo pro la manko de malhela brustobendo kaj kelkaj aliaj karakterizaĵoj. Aliaj asertas, ke la vario en ĉi tiuj trajtoj en la amazonia subspecio de ruĝpugaj grundokukoloj (*N. g. amazonicus*) igas la distingon pridubinda, kondukante al la manko de interkonsento pri ĝia statuso.

## Distribuado kaj habitato
La skvamokukolo estas ĝenerale konsiderata limigita al la pli malalta drenado de la Rivero Tapajozo, suda alfluanto de la Rivero Amazono, proksimume inter Parintins okcidente kaj la Rivero Ŝinguo oriente. Ekzistas ankaŭ kelkaj registroj en la supraj partoj de la drenado de la Tapajozo. Ĝi loĝas en maturaj neĝenataj ĉiamverdaj arbaroj. Ĉar tiom da detaloj pri la vivhistorio de la specio estas nekonataj, ĝia preciza statuso estas necerta, sed kun sia tre malgranda arealo kaj limigitaj vivejaj bezonoj ĝi estas "tre sentema al homa ĝenado."

## Referencoj 
* *The Illustrated Encyclopedia of BIRDS* eldonita de Dr. Christopher M. Perrins ISBN 0-13-083635-4
* ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia* eldonita de Michael Hutchins ISBN 0-7876-5785-9
* *Handbook of Birds of the World* eldonita de Josep del Hoyo et al. ISBN 84-87334-22-9
* *Smithsonian: Birds of North America* de Fred J. Alsop III ISBN 0-7894-8001-8
* Firme, Pinto de Assis, Graves kaj Raposo (2014). *Taxonomic status of Scaled Ground Cuckoo Neomorphus squamiger Todd, 1925.'' Bulletin of the British Ornithologists' Club 134(3): 224–231.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Brazilo