open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lunalilo

**William Charles Lunalilo** aŭ **Lunalilo** (naskiĝis la 31-an de januaro 1835 en Honolulu kaj mortis la 3-an de februaro 1874 samloke) estis elektita reĝo de Havajo en 1873, kelkajn monatojn post la morto de sia kuzo Kamehameha la 5-a. Lunalilo mortis post 15 monatoj de regado. Li estis tre populara en Havajo.

## Baloto de 1872 
Kamehameha mortinta sen heredanto, la *ali‘i*-oj (la nobeloj) devis decidi pri la reĝa sinsekvo. Lunalilo estis elektita por la trono, sed li tuj anoncis ke li ne akceptus la decidon de la *ali‘i*-oj sen havi subtenon de la popolo. Konsekvence, li estis la unua nuntempa monarko elektita per referendumo.

Lunalilo, kontraste kun sia kontraŭulo pli konservativa, la estonta reĝo Kalākaua, volis reformi la havajan registaron kaj ŝanĝi la konstitucion por ke la registaro estu pli demokrata kaj donu al la popolo pli grandan partoprenon en tio ĉi.

Estis decidite realigi popularan baloton, doni al la popolon la oportuno ke ĝia voĉo estu aŭdita. Tamen, la konstitucio donis al la parlamento la potencon de decidi kiu estus la reĝo, tiel li ne estus oficiala. Lunalilo petis al sia popolo voĉdoni por ke ĝia voĉo estu aŭdita.

La baloto okazis la 1-an de januaro 1873 kaj rezulto kun venkego de Lunalilo. La sekvanta semajno, la parlamento deklaris lin unuanime reĝo. Estis spekulite ke la kialo la unuanima voĉdonado estis kiu ĉiu leĝdonanto devis subskribi malantaŭ la baloto kun sia nomo kaj timis decidi kontraŭ la deziroj de la popolo. Emma de Sube rakontis poste en letero ke centoj da Havajanoj estis pretaj por ŝiri ĉiujn kiuj kontraŭis Lunalilon.

La kronado de Lunalilo okazis la 9-an de januaro 1873 en la preĝejo de Kawaiaha'o. La korto de la preĝo estis tre plena, dum multe da homoj observis el la ekstero, montrante la popularegeco de la reĝo.

Pro la populareco kiun havis Lunalilo kaj ĉar li iĝis reĝo per demokrata procezo, li estas konata kiel "La reĝo de la popolo".

## Regado 
Kiam Lunalilo alprenis siajn devojn, la politikoj de la registaro komencis ŝanĝegi. Sia antaŭulo, Kamehameha la 5-a, dum sia regado, klopodis akiri pliajn potencojn and klopodis restaŭri la  de lia avo, Kamehameha la 1-a. Lunalilo, tamen, dum sia regado, klopodis igi la Havajan registaron pli demokrata. Al komenco, li skribis al la parlamento, rekommendante ke la konstitucio amendita. Li volis malfari ŝanĝojn faritajn de sia antaŭulo kiam li leĝigis la konstitucion de 1864.

La reĝo ankaŭ volis plibonigi la ekonomikan staton.

Dum la regado de Lunalilo, ribelo okazis en la malgranda armeo de Havajo. Iuj membroj de la armeo ribelis kontraŭ la *drillmaster*-oj kaj la adjutanto generalo. La reĝo intervjuis la trupojn kiuj partoprenis en la ribelo kaj konvinkis illin deponi iliajn armilojn. Post ĉi tio, la reĝo likvidis la armeon. Ekde tiu momento, la reĝlando ne havis armeon ĝis Kalākaua restaŭris ĝin.

## Tradukfonto 
Kategorio:Historio de Havajo
Kategorio:Naskiĝintoj en 1835
Kategorio:Mortintoj en 1874
Helpo al sinhelpo

**Helpo al sinhelpo** aŭ **helpo al memhelpo** estas koncepto, kiu ebligu suferantaj homoj (ekzemple malriĉeco malriĉuloj aŭ pacientoj) superi siajn malfacilaĵojn surbaze de siaj propraj fortoj.

## Helpo al sinhelpo en evolua kunlaboro 
Jan en la antikva epoko saĝuloj konsciis pri la utilo de helpo al sinhelpo, kiel montras malnova ĉina proverbo (foje atribuata, en diversaj versioj, al Konfuceo aŭ Laozio):

La koncepto trovis akcepton kun la estiĝo de moderna evolua helpo en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. Jam en 1967, Stefan Maul skribis en Espero Katolika: "la plej bona evoluhelpo ĉiam estas helpo al memhelpo". 

Lige kun tiu koncepto, oni komencis - precipe post la 1990-aj jaroj - paroli pri evolua kunlaboro anstataŭ evolua helpo. Evolua kunlaboro celas ebligi al homoj vivteni sin mem (ekzemple helpe de mikrokredito(j)). Oni komencis ankaŭ eduki indiĝenajn evoluhelpantojn.

## Referencoj 
Kategorio:Socia scienco
Gimnazio de Brajtono (Roĉestro, Nov-Jorkio)

eta|la gimnazio de Brajtono
La **gimnazio de Brajtono** () estas lernejo en Brajtono, antaŭurbo de Roĉestro, en la usona ŝtato Nov-Jorkio.

En ĝi studas 1,154 lernantoj (laŭ informo de la lernojaro 2011-2012). Ĉiujare gradiĝas ĉirkaŭ 300 lernantoj; ekzemple en 2005 gradiĝis 311 lernantoj. La lernejon ĉeestas studentoj el Brajtono kaj Roĉestro, ĉar ĝi havas „Urbo-Antaŭurban Programon“. Ĝia lernojaro daŭras inter Septembro kaj Junio ĉiujare.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Lernejoj en Usono
Kategorio:Nov-Jorkio
Kategorio:Gimnazioj
Kornél Preisich

**Kornél Preisich**, la familia nomo germanlingve prononciĝas [prajziĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Preisich Kornél**, estis hungara kuracisto, pediatro kaj profesoro.

Kornél Preisich http://magyar-irodalom.elte.hu/ezredveg/0501/05014.html#ae naskiĝis la  1869 en Szolnok. Li mortis la  1955 en Budapeŝto.

## Biografio 
Kornél Preisich devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto, poste li akiris kuracistan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1894. Post siaj studoj li laboris en hospitalo pri infanoj en Budapeŝto ĉe János Bókay. En 1900 li studvojaĝis unu jaron helpe de stipendio al Parizo. En 1904 li iĝis ĉefkuracisto en grava hospitalo, en la sekva jaro li ankaŭ instruis en la menciita universitato en instrua rango privata profesoro. En 1908 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 gefilojn. Dum Hungara Sovetrespubliko li laboris plu en la malsanulejo, tial poste li estis akuzita dum 3 jaroj. tamen li kuracadis ekzemple infanojn de Sándor Bródy. En 1930 li estis nomumita titulara eksterordinara profesoro. Dum la nazia erao li kaŝiĝis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Gyermekgyógyászati kompendium* (1899)
* *Az angolkórság* (1908)
* *Általános haematológia* (1908)
* *A gyermekkori betegségek therápiája*
* *Önéletrajz* (Membiografio), (2012)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zeila

**Zeila** (en somalia *Saylac*, en araba زيلع), konata ankaŭ kiel **Zaila**, estas havenurbo en nordokcidenta regiono Awdal de Somalio, tute apud la landlimo kun Ĝibutio.

En antikveco ĝi estis identigita kun la komerca haveno Avalites priskribita en la verko de grek-romia marnavigisto de la 1-a jarcento nome *Periplo de la Eritrea Maro*, nome areo kiu estis situanta en la historia norda regiono Barbario. La urbo evoluis en centro de la komenca Islamo tuj post la alveno de la islamanoj tuj post la Heĝiro. Ĉirkaŭ la 9-a jarcento, Zeila estis priskribita kiel ĉefurbo de jam establita Adala Sultanlando, kaj estus akiranta sian pintan prosperon kelkajn jarcentojn poste en la 1300-aj jaroj. La urbo sekve venis sub la regado kaj protektado de la Otomana kaj de la Brita Imperioj.

Post la sendependeca periodo, Zeila estis administrita kiel parto de la oficiala Zeila Distrikto en la regiono Awdal de Somalio. Ĝi nuntempe funkcias kiel provinca komerca ĉefurbo, kaj estas ĉefa havenurbo ene de la aŭtonoma regiono Aŭdalando en la neagnoskita ŝtato, subŝtato aŭ regionaro Somalilando.

## Referencoj 
## Literaturo 
*T. R. McClanahan, C. R. C. Sheppard, D. O. Obura. *Coral Reefs of the Indian Ocean: Their Ecology and Conservation: Their Ecology and Conservation* (Oxford University Press, 2000) ISBN 0-195-35217-3

## Eksteraj ligiloj 
*Sir Richard Burton's account of Zeila in the late 19th century
*Zeila - coordinates

Kategorio:Historio de Somalio
Kategorio:Geografio de Somalio
Kategorio:Somalilando
Hukuta Kunitaro

**HUKUTA Kunitaro** (naskiĝtago nekonata, ĉ. 1887; mortis la  je pulmito en aĝo de 53 jaroj) estis japana Esperanto-pioniro de 1906.

Hukuta eldonis dum du jaroj la periodaĵon "Verda Utopio" (Osaka, 1920-1921), kiu traktis japanan vivon kaj kulturon por esperantistoj. Meze de la 1920-aj jaroj li forlasis la neŭtralan Esperanto-movadon kaj fariĝis membro de SAT.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo en Revuo Orienta [Japanio] Majo 1940, p. 14 (198) (kun foto).

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
Malagenjo

[eta|*La malagueña* pentraĵo de [Julio Romero de Torres]]
**Malagenjo** ( = malaga, de Malago, malaganino) estas speco de la flamenko, kiu originas de Malago. Ĝi devenas de la malnovaj fandangoj malagaj. Ĝi ŝanĝiĝis en flamenkan stilon en la la unua duono de la 19-a jarcento. Tiu ĉi kanto ne havas propran dancon, sed disponas pri granda registro melodia.

Male al la popoldanco de la fandangoj de Malago malagenjon karakterizas malrapidaj, solenaj melodioj, kiuj ekestas en libera kantado (*cante ad libitum*) kun esprimpova gitarakompano. Akompanan dancadon la nuna malagenja ne konas.

Principe ne ekzistas fiksa ritmo, ĉar tiu ĉi estas submetita al la volo de la kantisto (*cantaor*), kiu povas akceli aŭ malakceli ĝin. La takto estas 3/4-a takto. Je la strofoj temas pri kvar aŭ kvin oksilabaj versoj, kiujn oni kantas pro versaj ripetoj plejparte kiel ses versoj.

La stiloj de malagenjoj estas tiel multaj kiel iliaj gravaj interpretantoj, kiuj stampis ĉi tiujn stilojn. Jen kelkaj el ili: Juan Breva, El Canario, La Peñaranda, La Trini, Maestro Ojano, precipe tamen Enrique El Mellizo (1848–1906), kiu entonigis la malagenjojn laŭ maniero de eklezia kanto, kaj la fama Antonio Chacón, al kiuj ambaŭ estas dankenda, ke ĉi tiu kantoformo rangaltiĝis al *cante grande*, kiun distingas melodia riĉeco, digno kaj soleneco. Aliaj muzikistoj: Antonio Mairena, Pepe El Culata, Fosforito el Viejo, Gabriel Moreno, Enrique Morente kaj multaj nuntempaj flamenkokantistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Grupo Jarazmín de Málaga.
* Filmeto pri la arĉkvaropo "SKAZ".
* Filmeto.
* Pri la malagenjoj  en *El flamenco de la A a la Z* , de la hejmpaĝo de Radiolé.

Kategorio:Flamenko
Kategorio:Hispana muziko
Kategorio:Hispanaj dancoj
Kategorio:Kulturo de Andaluzujo
Margit Schönberger

**Margit Schönberger** [ŝonberger], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schönberger Margit,** vaste konata post la geedziĝo kiel **Margaret Mahler** [mAler] estis hungardevena-usona kuracisto, psikologo, psikiatro pri infanoj.

Margit Schönberger http://www.mtapi.hu/thalassa/a_folyoirat/e_szovegek/pdf/%2809%291998_1/151-159_Harrach.pdf naskiĝis la  1897 en Sopron. Ŝi mortis la  1985 en Novjorko.

## Biografio 
Margit Schönberger devenis el germana-juda-hungara familio. Ŝi frekventis lernejojn ĝis 1913 en sia naskiĝurbo, poste en Budapeŝto. Ŝi studis komence en Universitato de Budapeŝto, poste en Munkeno, Jena, Heidelberg, fine ŝi ricevis diplomon en 1922. Ŝi estis privata kuracisto en Vieno, sed ankaŭ ŝi plulernis en la universitato, fine ŝi edziniĝis en 1936. Post 2 jaroj pro molestado de judoj la geedza paro translokiĝis al Usono. En Novjorko ŝi instruis en la universitato, poste ŝi laboris en speciala infanĝardeno kiel psikiatro. Ŝi ofte okupiĝis pri skizofrenio, krome ŝi aprezis tre alta kontakton inter patrino kaj bebo.

## Elektitaj libroj 
* 1968: On Human Symbiosis and the Vicissitudes of Individuation Vol. 1 : Infantile Psychoses
* 1975: The Psychological Birth of the Human Infant
* 1977: Separation - Individuation Vol. 2 : The Selected Papers of Margaret S. Mahler
* 1979: Selected Papers of Margaret S. Mahler
* 1988: The Memoirs of Margaret Mahler
* *Die psychische Geburt des Menschen : Symbiose und Individuation* (1993) 
* *Mein Chef ist ein Arschloch, Ihrer auch?* tradukita hungaren en (2005)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Usonaj kuracistoj
Kategorio:Usonaj psikologoj
Kategorio:Usonaj psikiatroj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Tamás Fazekas

**Tamás Fazekas** [tamAŝ fazekaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fazekas Tamás**, estas hungara kuracisto, internisto, kardiologo, farmakologo kaj profesoro.

Tamás Fazekas http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=7648 naskiĝis la  1950 en Kiskunfélegyháza.

## Biografio 
Tamás Fazekas frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Szeged, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1974. Post siaj studoj li laboris en hospitalo de sia naskiĝurbo duonjaron, poste li revenis al universitata kliniko en Szeged. Li ekzamenis pri internaj malsanoj en 1979, pri kardiologio en 1988, pri farmakologio en 1990, dume li kandidatiĝis (Cs) en 1985. Ekde 1983 li instruas en la kliniko kaj inter 2002 kaj 2010 li estis gastoprofesoro en Universitato de Debrecen. En 2000 li doktoriĝis (DSc). En Universitato Szeged li estis nomumita titulara profesoro en 2006. Dum tiuj jardekoj li studvojaĝis ekzemple en Glasgow, Maastricht, Göteborg. 

Li ricevis premiojn inter 1994 kaj 2009. Li edziĝis en 1982, poste li havis 2 filojn. En 1996 li eksedziĝis.

## Elektitaj libroj 
* *Klinikai betegbemutatások. Válogatott fejezetek a belgyógyászatból.*  (1989)
* *Magnesium in Biological Systems* (1994)
* *A szívritmuszavarok kezelése. Klinikai bizonyítékok* (2004)
* *Pitvarfibrilláció. A szívizomsejttől a betegágyig.* (2010)
* *Pitvarlebegés* (2013)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Hungaraj kardiologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Musa la 1-a (Malio)

[eta|dekstra|240px|Bildo de [Musa la 1-a (Malio)|Mansa Musa, reganto de la Imperio Malio en la 14a jarcento, el la Kataluna Atlaso de 1375 pri la tiama konata mondo (mapamundi), desegnita de Abraham Cresques]]
**Musa la 1-a** aŭ Mansa Musa (ĉ. 1280 – ĉ. 1337) estis la deka *Mansa*, kio tradukeblas al "Reĝo de Reĝoj" aŭ "Imperiestro", de la riĉa Imperio Malio de Okcidenta Afriko. Je tempo de la enpovigo de Musa, la Malia Imperio konsistis el teritorioj iam apartenanta al la Ganaa imperio en nuna suda Maŭritanio kaj en Melle (Malio) kaj la tujaj ĉirkaŭaj areoj. Musa tenis multajn titolojn, kiaj *Emiro de Melle*, *Senjoro de Minejoj de Ŭangara*, *Konkeranto de Ganata*, kaj almenaŭ dekduo da aliaj.

Dum regado de Mansa Musa (1307 aŭ 1312 – al 37 aŭ 32?), la forto, potenco de Mali pintiĝis. Li konkeris mezan regionon de rivero Niger, du gravajn komercurbojn Timbuktuo kaj Gao, sud-Saharajn urbojn kiel Valata. Li konkeris eĉ saltroviĝejojn de Taghaza (pli norde), dum la orientajn limojn de la imperio ŝovis li ĝis tero de la hausoj. Mansa Musa okupis okcidente ŝtaton de Takrur kaj terojn de popoloj *fulan* kaj *tukulor*. Li sendis ambasadoron kaj agentojn al Maroko, Egiptio kaj aliaj landoj. Kiam li revenis el pilgrimo de Mekka en 1324, li setligis egiptajn sciencistojn en Timbuktuo kaj Gao.

## Notoj 
### Bibliografio 
* .
* De Villiers, Marq kaj Hirtle, Sheila. *Timbuktu: Sahara’s Fabled City of Gold*. Walker and Company: New York. 2007.
* .
* .
* .
* .
* . First published in 1981.

## Eksteraj ligiloj 
* History Channel: Mansa Moussa: Pilgrimage of Gold ĉe archive.org
* African Legends page
* Al-Umari's description of Mansa Musa's 1324 visit to Cairo 
* Mansa Musa , el Black History Pages

Kategorio:Historio de Malio
Kategorio:Historio de Islamo
Klotaro la 1-a

**Klotaro la 1-a** kromnomita *le Vieux* (la Maljuna) (naskiĝis ĉirkaŭ 498 kaj mortis la  aŭ la ) estis franka reĝo de la dinastio de la Merovidoj, la plej juna filo de Klodvigo, reĝo de la Frankoj, kiu mortis en 511. Klotaro iĝis reĝo de Neŭstrio en 511, reĝo de Orléans en 524, reĝo de Burgonjo en 534, reĝo de Metz en 555 kaj reĝo de Parizo en 558. De 558 ĝis 561, li estas la sola ĉefo de la reĝlando de la Frankoj unuiĝinta sub la regado de Klodvigo. Lia regado estis markita de pluraj militistaj kampanjoj.

Li edziĝis kun pluraj virinoj kun kiuj li havis plurajn idojn.

## Fonto 
Kategorio:Merovidoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Frankaj reĝoj
Ludoviko la 3-a (Bavario)

**Ludoviko la 3-a** aŭ **Ludwig Luitpold Josef Maria Aloys Alfried** (naskiĝis la 7-an de januaro 1845 kaj mortis la 18-an de oktobro 1921) estis princo, regento kaj la lasta reĝo de Bavario de 1913 ĝis 1918.

## Regento de Bavario 
La 12-an de decembro 1912 mortis Luitpold de Bavario, la patro de Ludoviko.

Luitpold estis por la detronigo de sia nevo, Ludoviko la 2-a. Li estis Princo Regento ekde 1886 ĝis sia morto, je la nomo de sia alia nevo Otto, kiu nekapablis mense regi. Ludoviko la 3-a sekvis sian patron kiel Princo Regento.

Tuj poste, kelkaj grupoj de la socio postulis ke Ludoviko estu proklamita Reĝo de Bavario kaj ne Princo Regento.

La 4-an de novembro 1913, la parlamento amendis la konstitucion de Bavario por inkludi klaŭzon kiu specifas ke, se la regenteco pro nekapableco daŭras 10 jarojn aŭ pli, sen la atendo ke la reĝo povu regi denove, la regento povas proklami la finon de la regenteco kaj la transdonon de krono, kiu estis ratifikita de la parlamento.

La amendo estis bone akceptita de la majoritato de la Malalta ĉambro, kie estis 122 por kaj 27 kontraŭ.

La sekvantan tagon, la 5-an de novembro 1913, Ludoviko anoncis la parlamenton kaj la fino de sia regenteco, detronigante sian kuzon Otto.

La parlamento rekonis lin kiel la reĝo *Ludoviko la 3-a de Bavario*.

## Reĝo de Bavario 
La mallonga regado de Ludoviko la 3-a estis konservativa kaj influita de la katolika encikliko *Rerum Novarum*.

La ĉefministro Georg von Hertling, enoficigita de Luitpold en 1912, gardis sian oficon.

Akuzita de demonstri iom da lojalecon al Prusio, Ludoviko la 3-a iĝis progresive nepopulara dum la Unua mondmilito. Ludoviko la 3-a kaj sia familio foriris el Munkeno la 7-an de novembro 1918, post kiam la Novembra Revolucio atingis Bavarion.

La 13-an de novembro en la sama jaro, la reĝo koncedis dokumenton kiu liberigis siajn oficistojn kaj militistajn oficialulojn de iliaj ĵuroj al la reĝo. La nova respublika registaro ĵuse formita de Kurt Eisner interpretis tion kiel abdiko.

## Fontoj 
* 

Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de la Ora Ŝaffelo
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Bavaraj reĝoj
Naturhistoria muzeo de Bamberg

eta|Enirejo al la museo
La **Naturhistoria muzeo de Bamberg** () troviĝas en la dua plej granda urbo de Supra Frankonio, Fleischstraße n-ro 2. Ĝi apartenas al la Ŝtataj kolektoj de naturhistorio en Bavario.

## Muzeo en muzeo: Salonego de la birdoj 
La t.n. Salonego de la birdo, historia ekspoziciejo, apartenas al la vidindaĵoj de la urbo. Kvazaŭ estante muzeo ene de muzeo, ĝi prezentas origine konserviĝintan kabineton pri naturalaĵoj el la tempo de Klerismo. Princelektisto Francisko Ludoviko de Erthal fondis ĝin en la jaro 1791 kaj konstruigis ĝin en la fruklasikisma stilo. Ĝis nun ravas la aŭlo la vizitantojn pro sia nobla arkitekturo kaj la granda bunteco de remburitaj bestoj malantaŭ altvaloraj vitrinoj.

## Modernaj daŭraj ekspozicioj 
### Trezoroj el rokoj 
En la interno de la tero estiĝis trembrilantaj kristaloj. Tre karaj eblas spekti en malheligita ejo kaj samtempe oni informiĝas malenue pri ties estiĝo.

### Prahistorio de Frankonio 
Ante 150 milionoj da jaroj sur la pavimo nuna estis akvo kun nenombreblaj bestetoj, de tempo al tempo ege strangaj. Iliaj fosilaĵoj rakontas la prahistorion de Frankonio al ni.

### El la terokerno al la terosupraĵo 
Modeloj, iluminitaĵoj kaj aliaj elmontritaĵoj donas respondojn al ĉiuj demandoj starigitaj koncerne la estiĝon kaj la konstruon de la terstratumoj. La geologia historio de la (regiona) pejzaĝo kaj la granda graveco de teropavimento kiel vivmedio estas aliaj temoj pritraktitaj.

### Bunteco de la bestoj 
Belaj bestopreparaĵoj antaŭ naturimitantaj fondoj montras kvazaŭ ĉiujn ĉe ni vivantajn mambestojn. Ankaŭ maloftaj specioj (lupo, urso) videblas. Raraĵo estas ekzemplero de la iam ne ofte ekzistanta Quagga-zebro. Superrigardoj genealogiaj de la bestoj prezentiĝas en la historia salonego.

## Diaporamo 
Projekciado impona klarigis al oni ne nur la fascinan bunetecon de la naturo aŭ ties interajn konektojn. Oni krome informiĝas pri la rolo de la homo ene de la biosfero kaj pri la de tio rezultiĝantaj defioj. La moderna tekniko garantias travivaĵojn neforgeseblajn.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
Hejmpaĝo

Bamberg
Kategorio:Bamberg
Bamberg
Poba ferdeko

[eta|280px|maldekstre|Nederlanda [galiono, ĉe Maŭricio, montranta kaj pruan (maldekstre) kaj poban ferdekojn (dekstre).]]
eta|Poba ferdeko de fregato *Méduse*, vidita el la ferdeko.
[eta|[Galiono montranta kaj pruan (maldekstre) kaj poban ferdekojn (dekstre).]]
eta|maldekstre|Pobo de kopio de galiono de la 17a jarcento.
**Poba ferdeko** (aŭ **poba kastelo**) estas la poba strukturo malantaŭ la mastoj kaj super la pobofino ĉe grandaj velŝipoj, kiaj karakoj, karaveloj, galionoj kaj galeasoj. Ĝi kutime estas hejmo por la kapitana (ŝipestra) kajuto kaj eble por aldonaj kajutoj, kaj estas kronita de la poba tegmento aŭ plafono, el kio oni havigas altan platformon el kiu pafi kontraŭ aliaj ŝipoj aŭ malamikoj ĝenerale; ĝi estis ankaŭ defendejo kaze de albordiĝo. Plej ofta, sed multe pli malgranda, estas la prua ferdeko.

Kategorio:Ŝipa terminaro
Kategorio:Ŝipoj
Santa María (ŝipo)

[eta|dekstre|250ra|Kopiaĵo de la *Santa María* ĉe la Kajo de la Karaveloj, [La Rábida, en Palos de la Frontera.]]
La ***Santa María*** estis ŝipo el tipo de karako, kiu estas historie famega kiel la plej granda el la "tri karaveloj" kiuj unue en la historio transigis Atlantikon kaj finfine por atingi Amerikon-"Hindujon". Ĝi estis la ŝipestra ŝipo uzitan de Kristoforo Kolumbo en sia unua vojaĝo al la Nova Mondo en 1492. Ĝi estis posedaĵo de Juan de la Cosa.

La aliaj du ŝipoj de la ekspedicio estis la karaveloj *La Niña* kaj *La Pinta*. Diference de tiuj, la *Santa María* ne revenis al Hispanio ĉar vrakis en la Hispaniolo.

## Vidu ankaŭ 
* Leteroj de Kristoforo Kolumbo informantaj pri malkovro de Ameriko

## Bibliografio 
* Fernández Duro, Cesareo (1867). Naufragios de la Armada española: Relación histórica formada con presencia de los documentos oficiales que existen en el ministerio de marina. Madrid. http://books.google.es/books?id=0NFSAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Fern%C3%A1ndez+Duro&hl=es&sa=X&ei=6OeAUrHkCoO47AaNo4GoBg&ved=0CDMQ6AEwAA#v=onepage&q=Fern%C3%A1ndez%20Duro&f=false
* Fernández Vial, Ignacio; Ollero Marín, Álvaro (1998). Las tres carabelas. Huelva: Diputación Provincial de Huelva. ISBN 84-8163-139-6.
* Comisión arqueológica ejecutiva (1892). La Nao Santa María, Memoria de la comisión arqueológica, 1892. Library of Alexandría. http://books.google.es/books?id=xFj0AZOe_OAC&printsec=frontcover&hl=es&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false

### Eksteraj ligiloj 
* Libro: *LA NAO SANTA MARÍA* capitana de Cristóbal Colón en el descubrimento de las Indias occidentales, reconstituida por iniciativa del ministerio de marina...
* Muelle de las Carabelas 
* Cuaderno de Bitácora. Los barcos del descubrimiento 

Kategorio:Kristoforo Kolumbo
Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:15-a jarcento
Pál Ranschburg

**Pál Ranschburg**, la familia nomo germanlingve prononciĝas [ranŝburg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ranschburg Pál**, estis hungara kuracisto, pediatro, psikologo, psikiatro kaj framasono.

Pál Ranschburg http://mek.oszk.hu/04000/04093/html/szocikk/14041.htm naskiĝis la  1970 en Győr. Li mortis la  1945 en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Ranschburg devenis el juda familio. Li frekventis benediktanan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kuracistan diplomon en Reĝa Hungara Scienca Universitato en Budapeŝto en 1896. Li iom plulernis en Lejpcigo. Post siaj studoj li laboris en la psikiatria kliniko, tiutempe li aliĝis al la framasonoj. Ekde 1906 li instruis en la menciita universitato, en 1918 li ricevis la instruan rangon titulara eksterordinara profesoro. En 1916 li estis nomumita ĉefkuracisto en kliniko pri nervozaj malsanoj, en 1924 li iĝis ankaŭ reĝa ĉefkonsilisto. En 1928 li fondis Hungaran Psikologian Societon. Li okupiĝis ĉefe pri infanoj, pri ties psikologiaj malsanoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A gyermeki elme fejlődése és működése…* (1905)
* *A gyermek emlékezete. A gyermek* (1908)
* *Az emberi elme. I-II.* (1923)
* *Az agykérgi siketnémaság és a siketnémák hallásos beszédfejlesztése* (1937)

## Memorigiloj 
* memormedalo „Ranschburg Pál” fondita en 1970

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Schwarzer Mann

La monto **Schwarzer Mann**  ("Nigra Viro") apud Buchet-Halenfeld en la rejnlando-palatinata distrikto Bitburg-Prüm estas per alto de  super marnivelo la dua plej alta monto en la regiono Schneifel.

Proksime al la pinto troviĝas la sendostacio "Schnee-Eifel". La ĉirkaŭo estas ŝatata migroregriono kaj la plej granda vintra sportregiono en Rejnlando-Palatinato.

## Nomo 
La nomo rilatas al la nigraj vizaĝoj de la ministoj, kiuj fosas plumboercon en la minejo de Bleialf. Antaŭe la monto nomiĝis "Kerschgeroth", kiu venas de la senarbarigo de la arbarkovrata monto.

## Geografio 
### Situo 
La *Schwarzer Mann* situas en la okcidento de la mezmontaro Ejfelo, en la tiel nomata Schnee-Eifel (neĝa Ejfelo), proksime al la limo al Belgio kaj la Naturparko Altaj Marĉoj-Ejfelo. La montopinto estas ĉirkaŭ 3 km okcidente de Halenfeld (komunumparto de Buchet), 3,8 okcidentnordokcidente de Wascheid (komunumparto de Gondenbrett) kaj 3,3 km norde de Sellerich; la limo inter la komunumoj Buchet kaj Sellerich iras trans la pinto de la monto. La urbeto Prüm proksimas en la sudoriento kaj la komunumo Bleialf en la okcidentsudokcidento kaj Ormont en la nordoriento. Sur la norda deklivo de la monto fontas la rivereto Alfbach, je la orienta deklivo la rivereto Litzenmehlenbach kaj je la suda deklivo la rivereto Mönbach.

Sur la pinto troviĝas la *Tranchotstein*. La nomo de la malgranda limŝtono venas de la franca geografo Jean Joseph Tranchot (1752–1815), kiu laŭ la ordono de Napoleon Bonaparte faris la topografan mapigadon de la Rejnlando *(la mapo de Tranchot)*.

### Naturejaj apartigo 
La *Schwarzer Mann* apartenas al la naturregiona ĉefgrupo Westeifel kaj ties subgrupo Schneifel.

### Montoaltaĵo kaj pinto 
Apenaŭ 1,5 km nordoriente de la pinto (alteco 697,8m super marnivelo) situas, ĉirkaŭ 150 m nordnordoriente de la gastejo *Zum Schwarzen Mann*, la plej alta punkto de la Schneifel kaj la tria plej alta de la Ejfelo unu sennoma pinto kiu havas altecon de 699,1 m super marnivelo.

## Geologio 
→ ĉaptitro geologio* de la artikolo *Schneifel*

## Flaŭro kaj faŭno 
En la Schneifel kaj sur la *Schwarzer Mann'' kreskas ĉefe piceoj. Ĉi tie vivas ankoraŭ la sovaĝa kato.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Kategorio:Montoj en Eŭropo
Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Monto en Hunsruko
Baraŭo

**Baraŭo**, **Baravo** aŭ **Barawa** (en somala *Baraawe*, en araba مدينة ﺑﺮﺍﻭة), konata ankaŭ kiel **Brava**, estas havenurbo en la sudorienta regiono Shabeellaha Hoose de Somalio. Ĝi havas 32,800 loĝantojn. La tuta Baraŭa Distrikto havas totalon de 57,652 loĝantoj.

## Bibliografio
*

## Eksteraj ligiloj
*Bravanese
*BravaOnLine 
*Barawa

Kategorio:Urboj de Somalio
Objo

**Objo** aŭ **Hobjo** (en somala *Hobyaa*, en araba هبيا), konata ankaŭ kiel **Obbia**, estas antikva havenurbo de nord-centra regiono Mudug de Somalio. Ĝi havas 11,800 loĝantojn. La Hobja Distrikto havas totalon de 67,249 loĝantoj. Ĝi estis grava centro de socio de paŝtistoj kaj komercistoj transmare.

## Referencoj
*Hobyo, Somalia
*

Kategorio:Historio de Somalio
Ajurana Sultanlando

La **Ajurana Sultanlando** (, ), literumita ankaŭ kiel **Ajuuraana Sultanlando**, kaj ofte simple kiel **Ajuranio**, estis somala islama imperio kiu regis super grandaj partoj de la Korno de Afriko en la Mezepoko. Pere de forta centralizita administrado kaj aggesema militado kontraŭ invadantoj, la Ajurana Sultanlando sukcese rezistis invadon de Oromoj el okcidento kaj de Portugaloj el oriento dum la militoj Gaal Madow kaj Ajuran-Portugala. Komercaj vojoj datantaj el antikvaj kaj komencaj mezepokaj periodoj de la maraj klopodoj de Somalio estis plifortigitaj aŭ re-establitaj, kaj eksterlanda komerco en la marbordaj provincoj floris per ŝipoj navigantaj al kaj el multaj regnoj kaj imperioj en Orienta Azio, Suda Azio, Eŭropo, Proksima Oriento, Norda Afriko kaj Orienta Afriko.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Somalio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1200-1209
Kategorio:Aperis en 1201
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1700-1709
Kategorio:Malaperis en 1700
Afrobito

eta|Fela Kuti, pioniro de afrobito, en la 1970-aj jaroj
[eta|Tony Allen, unu el la pioniroj de afrobito, dum la festivalo *Eurockéennes* en [Francujo]]
**Afrobito** aŭ **afrikobito** () estas kombinaĵo el usona funko kaj ĵazo kuniĝinta kun okcidentafrika hajlajfo same kiel la perkutado kaj la kantotradicioj el la joruba muziko. Ĝia triumfo komenciĝis en 1968 je Lagoso.

En Afriko la niĝeriano Fela Kuti populariĝis en la mezaj kaj malfruaj 1960-aj jaroj kiel la plej fama muzikisto de afrobito. Li stampis la stilnomon kaj kune kun sia frapinstrumentisto Tony Allen la muzikan strukturon kaj respondecis la politikan komponanton. Fine de la 1990-aj jaroj diversaj diskludistoj komencis reekpreni kaj pluevoluigi la afrobiton.

Afrobitistoj de la 2000-aj jaroj sur la reloj de Fela Kuti estas ekzemple liaj filoj Femi Kuti kaj Seun Kuti, Franck Biyong kaj Massak el Kameruno, Segun Damisa kaj The Afro-beat Crusaders kaj multaj aliaj en kaj ekster Afriko.

## Historio 
La afrobito devenis de la suda parto de Niĝerio dum la 1960-aj, kiam Kuti eksperimentis per multaj diferencaj formoj de nuntempa muziko de la epoko. Ofte li uzis en sia muziko la tradiciajn harmoniojn kaj ritmojn de Afriko, prenante diferencajn elementojn, kombinante ilin kaj improvizante pri ili.

Kiam la disvastiĝo de la ĝenro evidentiĝis en ĉiuj partoj de la afrika kontinento, multaj muzikbandoj popularigis la stilon en la 1970-aj jaroj. La sonregistraĵoj de ĉi tiuj bandoj kun iliaj strangaj kantoj estis aŭdataj kaj eksportataj for de la devenlandoj; multaj el ili nun estas troveblaj sur sondiskaj kompilaĵoj en specialvendejoj pri „mondmuziko“ kaj afrikusona muziko.

## Karakterizaĵoj 
Karakterizaĵoj plej elstarigeblaj de afrobito estas:
* Muzikbandegoj: Grandaj muzikgrupo, ludantaj variajn instrumentojn (en *Egypt 80* la bando de Fela Kuti en la 1880-aj jaroj elstaris per siaj 80 muzikistoj).
* Energia ritmo kaj plurritmeca perkutado.
* La samaj ritmoj estas ripetataj multajn fojojn.
* Improviza praktiko.
* Kombinaĵo de ĝenroj: Miksaĵo de variaj muzikaj influoj kaj stiloj.
* Kutime ĝi estas kantata en piĝino angla. Tiun Kuti konsideris la plej bona lingvo por estis komprenata en tuta Afriko.

La politiko estas esenca en la afrobito, ĉar Kuti, ĝia fondinto, estis persono tre zorgema kaj konscia pri la sociaj problemoj, tiel ke li uzis sian muzikon por fari socialkritikon pledantan por ŝanĝo. Lia mesaĝo estas priskribebla kiel polemiko kaj rilatanta kun la politika klimato en la plej multaj ŝtatoj afrikaj en la 1960-aj jaroj, el kiuj multaj estis implikitaj en politika maljusteco kaj korupto post la transiro de kolonia stato al sindetermina ŝtato.

## Eksteraj ligiloj 
* bbc.co.uk pri afrobito
* Difinoj de afrobito

## Referencoj 
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Afrika muziko
György Gottsegen

**György Gottsegen** [djørdj gotzegen], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gottsegen György**, estis hungara kuracisto, internisto, kardiologo kaj profesoro.

György Gottsegen http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/05361.htm naskiĝis la  1906 en Budapeŝto. Li mortis la  1965 en Jugoslavio en Dubrovnik.

## Biografio 
György Gottsegen frekventis universitatojn en Parizo kaj Vieno. Li akiris kuracistan diplomon en 1929. Post siaj studoj komence li laboris en kliniko en Vieno, poste Darmstadt kaj Ratibor. Inter 1931 kaj 1944 li laboris en hospitalo pri judoj en Budapeŝto, poste en aliaj hospitaloj. En 1957 li iniciatis establon de Tutlanda Kardiologia Instituto, kie dekomence oni faris operaciojn pri koroj. Ekde 1959 li instruis en la universitato, li doktoriĝis en 1962.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A szívbetegségek vizsgálatáról és kezeléséről* (1929)
* *Szívbetegségek* (Kormalsanoj), (1961)

## Memorigiloj 
* en 1997 prenis la nomon Gottsegen György la Tutlanda Kardiologia Instituto
* fondaĵo "Gottsegen György"

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Hungaraj kardiologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Antal Marék

**Antal Marék,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marék Antal** estis hungara kuracisto, verkisto, kuracisto pri internaj malsanoj (internisto) kaj ĵurnalisto. Lia filino estis Veronika Marék.

Antal Marék http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/09992.htm naskiĝis la  1903 en Mezőtúr. Li mortis la  1983 en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Marék frekventis gimnazion en Losonc/Lučenec, poste li aliĝis al la hungara minoritata literatura rondo en Lučenec (en Ĉeĥoslovakio). Li akiris kuracistan diplomon jam en Hungario en 1932, poste li eklaboris en kuracejo en Ecser ĝis 1940, poste en Budapeŝto. Inter 1953 kaj 1963 li estis ĉefkuracisto. Spite la kuracistan vivon li daŭre havis kontaktojn kun la hungara literaturo en Ĉeĥoslovakio. Liaj hungarlingvaj artikoloj kaj verkoj aperis en ambaŭ landoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Vihar a galambház felett (1927) - romano
* *Mai dunántúli lírikusok* (Hodiaŭaj poetoj de Transdanubio, (1939) - studo
* *Egy orvos vallomásai* (1941) - romaneto
* *A gyalupadtól a világhírig* (1943) - biografia romano pri Mihály Munkácsy
* *Hogyan éljen az idős ember?'' (1965)
* Így élt Albert Schweitzer (1976) - biografia romano pri Albert Schweitzer

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hanns Seidel

**Hanns SEIDEL** (naskiĝinta la 12-a de oktobro 1901 en Aschaffenburg-Schweinheim, mortinta la 5-a de aŭgusto 1961 en Munkeno) estis germana politikisto kaj bavara ĉefministro de 1957 ĝis 1960. Li estis membro, kaj de 1955 ĝis 1961 prezidanto, de Kristan-Sociala Unio en Bavario.eta|Seidel maldekstre kun Adenauer
## Vivo 
Seidel estis unu el sep infanoj; liaj gepatroj estis Johann kaj Christine Seidel. Li estis origine baptita sub la nomo Franz Wendelin sed baldaŭ estis nomita simple Hanns. Lia patro mortis kiam li estis sep kaj la familio devis vivi en relativa malriĉeco de tiam. Malgraŭ tiuj cirkonstancoj, li sukcesis akiri bonan edukon.

Hanns Seidel studis juron en Jena, Freiburg kaj Würzburg, kie li diplomiĝis en 1929. Li laboris kiel advokato en Aschaffenburg post tio kaj geedziĝis kun Ilse Tenter, kun kiu li havis du filojn. Kiel strikta katoliko, li eniris la Bavaran Popolan Partion en 1932. Lia sincereco antaŭ la nazioj baldaŭ ekhavigis al li problemojn kaj li devis repreni sian kandidatecon por la magistrato en Aschaffenburg. Li nelongan tempon devis eskapi Klaipėda) por eviti areston, sed revenis hejmen baldaŭ poste.

Li deĵoris en tanksekcio en la germana Wehrmacht de oktobro 1940 ĝis 1945, estante antaŭenigita al leŭtenanto en aprilo 1942. Ĉe la fino de la milito, li estis nelonge kaptita dufoje kaj fare de la rusoj kaj fare de la usonanoj. Li revenis al sia pozicio kiel advokato en aŭgusto 1945.

Li iĝis fondmembro de la CSU en 1945 kaj estis elektita al la bavara parlamento en 1946. Antaŭ al tio, usonaj okupadminstracianoj jam igis lin Landan ĉefkonsilianon por Aschaffenburg pro la fakto ke li havis neniun antaŭan politikan nazian ŝarĝon. Kiel liberalulo-konservativisto li apogis la multi-konfesian frakcion en sia partio. Li iĝis ministro pri Ekonomio en 1947 kaj tenis tiun poŝton ĝis sia partio-balotmalvenko en 1954. Li estis grava forto en la rekonstruklopodoj en postmilita Bavario. Li ankaŭ estis ege ŝatata fare de la germana kanceliero Konrad Adenauer kiu malsukcese provis konvinki lin preni supran postenon en la federacia registaro. En 1954, li estis farita parolisto de la opozicio, la jaron post kiam, li iĝis partiestro de la CSU, venkante Franz Josef Strauß en tre akra partiovoĉdono. Li tuj ekigis modernigi la partion kaj ĝian politikon.

Post la elektoj de 1957, li iĝis bavara ĉefministro la 16-an de oktobro 1957. Li devis abdiki de tiu poŝto la 21-an de januaro 1960 pro saneckialoj kaj mortis la jaron poste.

La **"Fondaĵo Hanns Seidel"** (germane: *Hanns-Seidel-Stiftung*) formiĝis en 1967; unu el ĝiaj kongresejo troviĝas en la eksa Abatejo Banz.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Biografio 
* Postlasitaĵoj 

Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Germanaj juristoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Ministroprezidantoj de germana federacia lando
Sankta Maria de la Kruco

[eta|dekstra|280ra|Sankta Maria de la Kruco en [Crema.]]
La Sanktejo de **Sankta Maria de la Kruco** (Itale: *Santa Maria della Croce*) estas preĝejo de la 15-a jarcento kaj kvartalo kiu troviĝas en la komunumo de Crema, en la Provinco de Kremono, Italio. Ĝi pli precize lokiĝas je unu kilometro de la ena urbo laŭ la vojo 591 al Bergamo.

## Historio 
La , Caterina degli Uberti, de riĉa familio de Crema, edziniĝis al Bartolomeo Pederbelli nomata Contaglio, krimulo el Bergamo ekzilita el sia provinco ĉar li kaŝis sian fuĝan statuson, kiu vivis en Crema. Contaglio kiu ne pagis la doton, trovis sin en malfacila situacio.

[eta|dekstra|280ra|La legenda miraklo: Caterina renkontas la [Maria (patrino de Jesuo)|Madonon kiu helpas.]]

Laŭ legendhistoriaj registroj, en la  Contaglio decidigis (aŭ devigis) Caterina reveni al ŝia familio en Bergamo. Li forlasis la ŝoseon al Bergamo kaj transiris arbaron nomitan *Novelletto*. Ĝuste tie li frapis ŝin per sia glavo kaj amputis la dekstran manon kaj parton de la brako; dum la batoj daŭris, la glavo rompiĝis en du. Tamen, li prenis sian tranĉilon kaj batis ŝin en la dorson. La klingo ne penetris en la korpon, sed glitis laŭ la vesto, kaŭzante frakasadon proksime de ŝia maldekstra ŝultro. Contaglio fuĝis kun tornistro de Caterina kaj kvar oraj ringoj apartenantaj al Caterina. Oni sciis nenion pli pri li.

Caterina petis helpon al la Madono por ricevi la sakramentojn. Tiam aperis malbone vestita virino kaj diris: "*Mi estas tiu, kiun vi vokis...*" kaj portis al Caterina najbaran farmiston kiu donis sian unuan helpon. Kiel estis jam malfrue kaj la urbopordoj de Crema estis jam fermitaj, Caterina ne povis transiri ĝis la sekva tago. Ŝi estis vizitita de kuracisto kaj intervjuita de "*Juĝisto Malbeno*" (Venecia juĝisto), tiam pastro Filippo, de la paroko de Sankta Benedikto, kiu donis al ŝi la sakramentojn; nur tiam ŝi malvivis.

### La unua miraklo 
Al la sceno de la krimo estis metita ligna kruco. Monaton poste, en la 3-a de majo, knabo kun seriozaj piedoproblemoj kiuj lin neebligis esti sendependaj, estis portita al *Novelletto*. Post preĝoj, laŭdire la knabo komencis marŝi. Tiu unua miraklo altiris multajn homojn. La kronikoj raportas ke la saman tagon okazis kvardek miraklaj resaniĝoj.

## La preĝejo 
La arkitekto de Lodi Giovanni Battagio estas malantaŭ la konstruaĵo, kun plano de greka kruco: centra korpo, 35 metrojn alta, cirkula interne kaj okangula ekstere; al kio estas aldonitaj kvar malgrandaj etendoj de preskaŭ 15 metroj altaj.

Johano Paŭlo la 2-a preĝis en la kripto de la sanktejo dum sia vizito al Crema en la .

## Bildoj 

Santa maria della croce illustrazione.jpg|La sanktejo en desegnaĵo de la 19-a jarcento
S maria della croce CREMA 01 interno.jpg|La ĉefa altaro dum la eŭkaristia diservo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo

Kategorio:Sanktejoj
Kategorio:Italio
Kategorio:Provinco Cremona
Gyula Poór

**Gyula Poór** [djula pOr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Poór Gyula**, estas hungara kuracisto, internisto, reŭmatologo, kuracisto pri internaj malsanoj, profesoro, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

Gyula Poór http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=7913 naskiĝis la  1952 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Poór akiris kuracistan diplomon en Universitato Semmelweis en 1977. Post siaj studoj li eklaboris en reŭmatologia instituto en Budapeŝto. Li faris ekzamenon pri reŭmatologio en 1981, pri internaj malsanoj en 1985. En 1995 li atingis la rangon ĉefkuracisto, post 5 jaroj li gvidis jam la instituton. Li instruis en la menciita universitato ekde 1982, ankaŭ en Universitato Reĝo Sankta Stefano ekde 1999. Li estis nomumita privata profesoro en 1999, universitata profesoro en 2003. Li esploris aŭ instruis ankaŭ en Britio kaj Usono en la 1990-aj jaroj. Li kandidatiĝis en 1989, li doktoriĝis en 1999. Li okupiĝas precipe pri ostoporozoj, artritoj kaj podagroj. Li ricevis premiojn inter 1996-2012.

## Elektitaj publikaĵoj 
**A húgysavanyagcsere-zavarok pathomechanizmusának és renális hatásának vizsgálata* (1989)
**Predictors of hip fractures in elderly men* (1995)
**Miscellaneous Inflammatory Musculoskeletal Conditions* (2004)
**A környezet és egészség viszonya tágabb felfogásban* (2011)

## Fontoj 
* datenoj kun foto 
* hungarlingva membiografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Hungaraj reŭmatologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Duarte Barbosa

**Duarte BARBOSA** (ĉ. 1480, Lisbono, Portugalujo - 1a de Majo 1521, Filipinoj) estis portugala verkisto kaj oficiro en Portugala Barato inter 1500 kaj 1516–1517, kun posteno de skribisto en la komercejo Kananoro kaj foje interpretisto de loka lingvo (Malajala). Lia *Livro de Duarte Barbosa* estas unu el plej fruaj ekzemploj de portugala veturliteraturo, verkita ĉ. 1516, tuj post la alveno de eŭropanoj en la Hinda Oceano. En 1519 Duarte Barbosa enŝipiĝis por la unua ekspedicio por ĉirkaŭnavigadi la mondon, estrita de sia bofrato Magelano, kaj mortiĝis en 1521 ĉe Batalo de Maktan pro festo de la raĝaho Humabono en Cebuo ĉe Filipinoj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Duarte Barbosa, Mansel Longworth Dames, (1518) "The book of Duarte Barbosa: an account of the countries bordering on the Indian Ocean and their inhabitants", Asian Educational Services, 1989, ISBN 81-206-0451-2
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Banglapedia 
* Lia veturlibro estas disponebla rete en portugala: Livro em que dá relação do que viu e ouviu no Oriente, el Biblioteca Nacional Digital ĉe http://purl.pt/435

Kategorio:Portugalaj esploristoj
Lozay

**Lozay** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 154 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Lozay situas en la nordoriento de Charente-Maritime,  sude de Niort.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Kastelo Törley (Budapeŝto)

**Kastelo Törley** [torlei] estas novgotika historia monumento en Budapeŝto, en distrikto Budafok-Tétény. Ĝi najbaras kun Kastelo Sacelláry. Interne muzeeto kaj instituto funkcias.

## Historio 
Tiu kastelo estis konstruita inter 1890 kaj 1904, sed kelkaj internaj partoj estis pretaj nur post jardekoj. La konstruaĵo prenis la nomon pri la posedanto Törley, kiu produktis francajn ĉampanojn. Tial la aspekto similas al la francaj kasteloj. Apude situas la produktejo pri la ĉampanoj. Post la 2-a mondmilito la Ruĝa Armeo havis en la kastelo komandejon, tial ĉefe la interna parto neniiĝis, poste kelkajn jarojn la kastelo estis malplena. En 1956 la Tutlanda Onkologia Instituto ricevis la kastelon, poste trakonstruoj okazis. Ankaŭ nun posteula instituto loĝas en la kastelo, ĝi ne estas vizitebla. Nature en la keloj oni produktas ĉampanojn.

## Fontoj 
* http://www.kastelyok-utazas.hu/Lap.php?cId=1292&kId=1292   kun foto kaj mapo
* hungare kun multe da fotoj
* http://www.dsy.hu/torley/torley.htm 

Törley
Atakebune

[eta|dekstra|Japana [atakebune el la 16a jarcento]]
**Atakebune** 安宅船 aŭ **Atakebuno** estis grandaj militŝipoj el Japanio uzitaj en la enlandaj japanaj militoj de la 16a kaj 17a jarcentoj por politika kontrolo kaj unuigo de la tuta Japanio.

Japanio entreprenis grandan ŝipkonstruan klopodon en la mezo de la 16a jarcento, dum la Epoko Sengoku, kiam feŭdaj regantoj konkurencante por hegemonio konstruis enormajn marbordajn flotojn de kelkaj centoj da ŝipoj. La plej grandaj (kaj ĝenerale ankaŭ plej danĝeraj) el tiuj ŝipoj estis nomitaj *Atakebune*.

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Historio de Japanio
28aj Sudorientaziaj Ludoj

La **28aj Sudorientaziaj Ludoj** (en angla: *28th Southeast Asian Games*) estas la tiujara celebro de la Sudorientaziaj Ludoj kaj okazas en Singapuro el 5a junio ĝis la 16a junio, 2015. Ĉirkaŭ 7000 gesportistoj el 11 landoj partoprenas en la ludoj. Piedpilka evento komencas kelkajn tagojn antaŭ la oficiala malferma ceremonio.

La lokoj por la ludoj uzas kaj novajn kaj malnovajn lokojn. La partroprenantoj loĝas en la hoteloj apud la lokoj de la ludoj. La ludoj estas en 30 lokoj.

La ludoj estas en 30 lokoj.

La ludoj havas 36 sportojn kaj 402 eventojn.

## Partoprenantaj landoj 
* Birmo
* Brunejo
* Filipinoj
* Indonezio
* Kamboĝo
* Laoso
* Malajzio
* Orienta Timoro
* Singapuro
* Tajlando
* Vjetnamio

## Entuta Rendimento 
Taja delegacio entuta rendimento estas la plej bona . Ili jam gajnis la superan medalan tablon 10 foje Ĉi foje estas 11 foje.

Ekde la komenco de Sudoriento Azia Ludoj, Tajlando estas la lando kiu plej multfoje organizis la ludojn. Ĝis nun, jam organizis 6 fojojn.

## La finaj rezultoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la 2015 SOA-Lukoj 
* La malferma ceremonio de Ludoj filmo en youtube
* La ferma ceremonio de Ludoj filmo en Youtube

Kategorio:Sportaj eventoj
Kategorio:Singapuro
Kategorio:Sporto en 2015
Kategorio:Sporto en Azio
Prua ferdeko

[eta|280ra|Nederlanda [galiono, ĉe Maŭricio, montranta kaj pruan (maldekstre) kaj poban ferdekojn (dekstre).]]
maldekstre|eta|250ra|Prua ferdeko de ŝipo *Queen Elizabeth 2*.

**Prua ferdeko** referencas al supra ferdeko de velŝipo antaŭ la antaŭa masto, aŭ ĉe la antaŭa parto de ŝipo kun la loĝkajutoj de maristoj. Rilate al tiu lasta signifo ekzistas la frazo "antaŭ la masto" kiu aludas al io rilata al ordinaraj maristoj, male al la ŝipoficiroj.

En ŝipkonstruado de la mezepoko, militŝipo estis kutime disponita el alta, mult-deka ferdeko - kiel strukturo en la pruo de la ŝipo. Ĝi utilis kiel platformo por arkistoj por pafi kontraŭ malamikaj ŝipoj, aŭ kiel defenda fortikaĵo se la ŝipo estus alpaŝigita. Simila sed kutime multe pli granda strukturo, nomita la poba ferdeko, estis ĉe la malantaŭa fino de la ŝipo, ofte etende la tutan vojon el la ĉefa masto al la pobo.

## Vidu ankaŭ 
* Busprito
* Prufiguro

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Navigado
Sankta Maria de la Kruco (Crema)

eta|dekstra|300ra|La sanktejo Sankta Maria de la Kruco
**Santa Maria della Croce** ( *Sankta Maria de la Kruco*) estas kvartalo en la *Nordo Zono* de la urbo Crema, en Italio.

## Historio 
La kvartalo estis ĉe la *Kanalo Vacchelli* laŭ la vojo al Bergamo. Ĝi estis kreita kaj prenas sian nomon de la renesanca sanktejo, ĉirkaŭ kiu kreskis la domaro.

Ĉiujare fine de marto okazas la *Foiro de Sankta Maria de la Kruco*, kiu estas tenita sen interrompo ĉirkaŭ la sanktejo ekde la jaro 1666.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de la Homa komunumo Cidade de Deus

Kategorio:Italio
Kategorio:Provinco Cremona