open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prago 1

**Prago 1**, aŭ pli formale la 1-a urbodistrikto de Prago, konsistigas la kernon de la urbocentro de Prago. Ĝi situas meze de la urba teritorio, ambaŭflanke de la rivero Vultavo. Parto de ĝi estas interalie la Malnova Urbo (Prago) kun la Malnovurba Placo (Prago), al kiu ankaŭ apartenas la Malnovurba Urbodomo kaj la Preĝejo de Virgulino Maria antaŭ Týn, sed oriente de la Vultavo ankaŭ granda parto de la Nova Urbo (Prago) apartenas al la distrikto Prago 1 - inter alie la Slava insulo kun la novrenecanca palaco *Žofín* ĉe la orienta bordo de la rivero, kie okazis la UK 1921. Laŭ la stato de  en la urbodistrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en horloĝa direkto kun Prago 7 norde, Prago 8 nordoriente, Prago 2 oriente kaj sude, Prago 5 sude, Prago 6 sude okcidente kaj nordokcidente.

**Urba parto Prago 1** estas unuo de loka administrado de la teritorie membrigita statuta urbo Prago, kiu estas dministrata de balotata reprezentantaro, konsilantaro kaj ofico de la urba parto.

**Administra distrikto Prago 1** estas teritorio, en kiu plenumas la urba parto Prago 1 (unuo de teritoria mem-administrado) certan amplekson en transprenita efiko.

**Distrikto Prago 1** estas unuo de la teritoria membrigo de ŝtato en simila nivelo kiel distrikto.

## Loĝantaro 
## Internacia kunlaboro 
Internacian ĝemelecon la urbodistrikto interalie havas kun
*  Batumi (ბათუმი), Kartvelio (2013–)
*  Trento, Italio (2002–)
*  Vár, Hungario (2000–)
*  Zlaté Hory (Zuckmantel), Ĉeĥio

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* turisma portalo ()
*   de la tuta urbo Prago ( kaj )


Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Memportreto kun edzino Isabella Brant

***Memportreto kun edzino Isabella Brant*** aŭ *Lonicela pergolo* estas pentraĵo de la flandra pentristo Petro Paŭlo Rubens. Li estis farita je ĉirkaŭ 1609. Temas pri oleo sur kanvaso, 178 centimetrojn alta kaj 136.5 cm larĝa. Aktuale ĝi konserviĝas en la Malnova Pinakoteko de Munkeno (Germanio).

Ĝi estas memportreto de Petro Paŭlo Rubens kaj lia unua edzino Isabella Brant. La paro sidas en belaj vestaĵoj ene de ĝardena komponaĵo kaj lonicero estas supre. La simboleco de la duobla portreto aludas al signifoj de amo kaj geedzeco, kiel ekzemple la tenado de dekstraj manoj (*dextrarum iunctio*), kaj la koncepto de la *ĝardeno de amo* (prie vidu artikolon La amĝardeno).  La pozado de la du figuroj kaj iliaj belaj vestaĵoj signifas memformadon fare de Rubens. La paro restos geedzaj dum dek sep jaroj, kaj havos tri filojn antaŭ ol Isabella mortis en 1625. Ŝia morto havos profundan efikon sur Rubens kaj tra ŝia perdo li kreis postmortan portreton.

La pentraĵo estas plenlonga duobla portreto de la paro sidanta en laŭbo, ankaŭ nomata pergolo el loniceroj. La paro estas vestita per belaj vestaĵoj de aristokrata klaso en ĉi tiu portreto, samtempe konservante neformalan kaj adoran pozon.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Web Gallery of Art

Kategorio:Pentraĵoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Petro Paŭlo Rubens
Kategorio:Pentraĵoj de Petro Paŭlo Rubens
Kategorio:Memportretoj
Whose Line Is It Anyway?

***Whose Line Is It Anyway?*** (eo: **Kies linio ĝi estas ĉiukaze?**), ankaŭ simple konata kiel ***"Whose Line?")*** estas ludspektaklo en kiu gastoj devas prezenti improvizitajn komediajn rutinojn reĝisoritajn de la gastiganto. Ĝi estis desegnita por enkonduki improvizadon al multaj homoj.

## Historio 
La serio *Whose Line Is It Anyway?* estas brita improviza komedia serio produktita de Hat Trick Productions kaj prezentita de Clive Anderson, kiu estis elsendita ĉe Channel 4 ekde 1988. Antaŭ ol transiri al televido, BBC Radio 4 elsendis la serion dum ses epizodoj en januaro-februaro 1988.

La elsendoj radie kaj televide en Britio, poste transatlantikiĝis en adaptita formo al Usono kaj aliaj landoj. Aperis en la serio famaj aktoroj. Iuj eroj el la serio spekteblas per filmetoj en YouTube (JuTubo).

La radioserio daŭris ses epizodojn, post kio Channel 4 evoluigis la franĉizon por televido. La brita televidversio daŭris entute 10 sezonojn, kun 136 epizodoj, ĉiuj prezentitaj de Clive Anderson. Colin Mochrie kaj Ryan Stiles.

## Formato 
La spektaklo prezentas panelon de kvar geaktoroj, kiuj kreas rolulojn, scenojn kaj kantojn surloke, laŭ la stilo de mallongaj improvizaj ludoj. Ludtemoj baziĝas sur sugestoj de la publiko, kiu kreu ludon kaj situacion por ke la geaktoroj improvizu. Rolantarano aljuĝas arbitrajn poentojn post ĉiu ludo, ofte citante humuran kialon por sia decido. La poentoj estas pure ornamaj kaj ne servas al praktika celo. Li ripetas tion komence de kaj plurfoje dum ĉiu epizodo, priskribante  *Whose Line* kiel "la spektaklon kie ĉio estas aranĝita kaj la poentoj ne gravas."  Inter la ludoj, la geaktoroj sidis sur kvar seĝoj alfrontante la publikon. Geaktoroj ne partoprenantaj en ludo restis en siaj sidlokoj. Krome, la spektaklo estas markita per humura ŝercado inter la geaktoroj kaj la gastiganto.

## "Improvizo" en Esperantio 
"Improvizo" estis programero inspirita de la malnova brita televidaĵo kiu komencis kiel eksperimento dum la brita kaj skota Esperanto-kongresoj en 2024.

## Vidu ankaŭ 
Improvizita teatro

Esperanto kaj ludoj

## Eksteraj ligiloj 
*Whose Line Is It Anyway?*, YouTube

## Referencoj 
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Improvizado
Kategorio:Televidaj programoj de Channel 4
Prago 6

**Prago 6**, aŭ pli formale la 6-a urbodistrikto de Prago, konsistigas la nordokcidentan parton de la areo de Prago. Ĝi situas okcidente de la rivero Vultavo Laŭ la stato de  en la urbodistrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en horloĝa direkto kun Prago 8 nordoriente trans la Vultavo, Prago 7 oriente, Prago 1 sudoriente, Prago 5 vaste sude, iom pli okcidente ankoraŭ sude de la distrikto ankaŭ Prago 17 kaj krome okcidente kaj nordokcidente tuŝas la urban limon kaj trans ĝi, la distrikton Prago-okcidento en la mezbohemia regiono.

Parto de la distrikto estas la malcentra kvartalo Prago-Nebušice.

**Urba parto Prago 6** estas unuo de loka administrado de la teritorie membrigita statuta urbo Prago, kiu estas administrata de balotata reprezentantaro, konsilantaro kaj ofico de la urba parto.

**Administra distrikto Prago 6** estas teritorio, en kiu plenumas la urba parto Prago 2 (unuo de teritoria mem-administrado) certan amplekson en transprenita efiko.

**Distrikto Prago 6** estas unuo de la teritoria membrigo de ŝtato en simila nivelo kiel distrikto.

## Loĝantaro 
## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* turisma portalo ()
*   de la tuta urbo Prago ( kaj )


Kategorio:Urbaj partoj de Prago
John Hersey

**John Richard HERSHEY** (n. la 17-a de junio 1914 en Tjanĝino, Ĉinio ; m. la 24-a de marto 1993 en Key West, Florido) estis usona verkisto kaj ĵurnalisto. 

Li estas konsiderata unu el la unuaj praktikantoj de la tiel nomata Nova Ĵurnalismo, en kiu fikciaj rakontaj teknikoj estas adaptitaj al popularscienca raportado.  La libro de Hersey, **Hiroshima**, pri la sekvoj de la atombombo faligita sur Hiroŝimon, estis agnoskita kiel la plej bona en usona ĵurnalismo de la 20-a jarcento. 

## Vivo 
Hersey naskiĝis en Ĉinio al misiista paro Roscoe kaj Grace Baird Hersey.  Lia familio revenis al Usono kiam li estis dekjaraĝa. Hersey ĉeestis la Hotchkiss School, poste Universitato Yale, kaj diplomiĝis ĉe Kembriĝo, Masaĉuseco. En la somero de 1937, kiam li ricevis someran laboron kiel sekretario por Sinclair Lewis, li komencis skribi por la revuo *Time*.  Du jarojn poste, li estis translokigita al la agentejo de *Time* en Ĉongĉingo. Dum la Dua Mondmilito, li skribis pri batalado en Eŭropo ( Sicilio ) kaj Azio ( Batalo de Guadalcanal ) por *Time*, la revuo *Life*, kaj *The New Yorker*. 

De 1965 ĝis 1984, Hersey instruis fikcian verkadon ĉe Universitato Yale. Li aktive kontraŭstaris la Vjetnaman militon kaj protestis kontraŭ la procesigo de la Nigraj Panteroj.  En 1950, li estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo  kaj en 1978 al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj.

## Verkado 
dekstra|eta|280x280ra|Hiroshima en ruinoj, oktobro 1945, du monatoj post la atombomba eksplodo
La unua fikcia verko de Hersey estis **A Bell for Adano* (Sonorilo por Adano)*, pro kiu li gajnis la Pulitzer-premion en 1945. Post *Hiroŝimo*, li restis preskaŭ ekskluzive romanisto, verkante ĉirkaŭ 20 pliajn romanojn. La escepto estis la librolonga rakonto pri rasismaj policmortigoj dum la 12-a Strata Tumulto en Detrojto en 1967, * The Algiers Motel Incident* ( *La Alĝera Motela Incidento).*

## Verkaro (elektita) 
* *Men on Bataan*, 1942
* *Into the Valley*, 1943
* *A Bell for Adano*, 1944
* *Hiroshima*, 1946
* *The Wall*, 1950
* *The Marmot Drive*, 1953
* *A Single Pebble*, 1956
* *The War Lover*, 1959
* *The Child Buyer*, 1960
* *Here to Stay*, 1963
* *White Lotus*, 1965
* *Too Far To Walk*, 1966
* *Under the Eye of the Storm*, 1967
* *The Algiers Motel Incident*, 1968
* *Letter to the Alumni*, 1970
* *The Conspiracy*, 1972
* *My Petition for More Space*, 1974
* *The President*, 1975
* *The Walnut Door*, 1977
* *Aspects of the Presidency*, 1980
* *The Call*, 1985
* *Blues*, 1987
* *Life Sketches*, 1989
* *Fling and Other Stories*, 1990
* *Antonietta*, 1991
* *Key West Tales*, 1994

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BBCa artikolo sur la efiko de Hiroshima de "Hersey", markanta la 70an datrevenon de ties eldono
* 
* "Vivo en verkado: John Hersey, 1914–1993", *Yale Eks-studenta Revuo*, oktobro 1993
* . Yale Kolekto de usona literaturo, Beinecke rara Libro kaj Manuskripta Biblioteko.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Muzeo Maruki por Atombombo-Arto

**Muzeo Maruki por Atombombo-Arto** (原爆の図丸木美術館)  (Google Mapo) estas japana arta muzeo, kiu daŭre ekspozicias panelojn de Atombombo-Arto kaj aliaj Artoj, kiuj estas pentritaj pri tragikegaj faktoj okazigitaj de homoj. Tiujn kunlabore pentris geedzoj, Maruki IRI (丸木位里) kaj Maruki TOŜI  (丸木俊). Kaj ankaŭ pentraĵoj de Maruki Suma (丸木スマ) estas daŭre ekspozicitaj. Alie estas okazigitaj portempaj ekspozicioj kaj eventoj por aliaj artistoj kaj muzikistoj ktp..

## *Daŭre ekspozicitaj Artoj* 
"Atombombo-Arto (de 1950 ĝis 1982)"  : sume 15 partoj, la 15-an parton posedas "Muzeo Nagasaki por Atombombo (長崎原爆資料館)",  /  "Pentraĵoj de Maruki Suma" /  "Arto de Amasbuĉo de Nankino : 南京大虐殺の図(1975)" /  "Arto de Aŭŝvico : アウシュビッツの図(1977) " /  "Arto de Minamata : 水俣の図(1980) " /  "Arto de Batalo en Okinavo : 沖縄戦の図(1984) "

## *La familianoj de Maruki* 
edzo : Maruki IRI (丸木位里) (1901-1995)  /  edzino : Maruki TOŜI (丸木俊) (1912-2000)  / patro de IRI : Maruki Kinsuke (1873-1946) /  patrino de IRI : Maruki Suma (丸木スマ) (1875-1956)  /  fratino de IRI : Daido Aja (Ajako)(大道あや) (1909 - 2010)

## *Referencoj* 
1. oficiala retejo :	原爆の図丸木美術館 =THE HIROSHIMA PANELS= /  (aŭtomate tradukita de Google) : Galerio Maruki por la paneloj de Hiroŝimo.  2. wikipedia : 原爆の図丸木美術館 / (aŭtomate tradukita de Google) : La Hiroŝimaj Paneloj.

Kategorio:Pacaj movadoj
Kategorio:Movado kontraŭ nuklea armilo
Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako
Kategorio:Muzeoj en Japanio
Muzeo Grammy ĉe Los-Anĝeleso

**La Grammy-Muzeo** estas interaga muzeo dediĉita al la historio de Grammy- premiitoj. La muzeo celas inspiri vizitantojn lerni pli pri muzikaj ĝenroj kaj historio per interagaj tuŝekranoj, filmetoj kaj individuaj spacoj, kiujn vizitantoj povas uzi. La muzeo ankaŭ havas riĉan kolekton de historia muziko, artefaktoj, inkluzive de kostumoj kaj instrumentoj de Grammy-premiitoj, kiel ekzemple manskribitaj kantotekstoj, diskoj kaj aŭd-/videaj registradoj. 

Aldone al la originala domo situanta en la centro de Los-Anĝeleso, ekzistas ankaŭ la Grammy-Muzeo Misisipio en Klevlando, Misisipio,  kaj Grammy-Muzeo ĉe la Muzikista Halo de Famo en Naŝvilo, Tenesio.  La Grammy-Muzea Sperto malfermiĝis aŭtune de 2017 ĉe la Prudential Center en Newark.  

## Historio 
La Grammy-Muzeo situas en la centro de Los-Anĝeleso. Ĝi malfermiĝis en decembro 2008 por koincidi kun la 50-a datreveno de la Grammy-Premioj. La muzeo estas kvaretaĝa, kaj inkluzivas historian muzikon, artefaktojn, spacojn kie vizitantoj povas uzi interagajn instrumentojn kaj reludigon, kaj 200-sidlokan teatron, la "Clive Davis Theater".  

Ekde sia malfermo, la Grammy-Muzeo prezentis pli ol 300 programojn kaj inspiris milojn da studentoj en lokaj lernejoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* GRAMMY Muzeo ĉe L.. Vive  ĉe Google Kultura Instituto

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Muzeoj en Usono
Kategorio:Los-Anĝeleso
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kina muzeo en Los-Anĝeleso

La **Akademia Muzeo de Filmoj** (, akronime **AMMP**), aŭ mallonge **Oskar-Muzeo**, situas en Los-Anĝeleso. Ĝia malfermo estis origine planita por 2016 kaj estis prokrastita al aprilo 2021. Pro la KOVIM-19-pandemio, malfermo denove estis prokrastita al la 30-a de septembro 2021.  Ĝin sponsoras la Akademio de Filmaj Artoj kaj Sciencoj. La konstruaĵon desegnis la arkitekto Renzo Piano  kaj enhavas entute ĉirkaŭ 28 000 m² da ekspozicia, kineja kaj podetala spaco. Ĝi situas ĉe la angulo de Wilshire Boulevard kaj Fairfax Avenue, sur la Los-Anĝelesa Muzeo-Mejlo.  

La AMMP konsistas el du konstruaĵoj, la antaŭa *May Company Building* , ĉefa ekzemplo de flulinia modernismo kiu estis tute renovigita, kaj sfero kun teraso kiu ofertas vidojn de la Holivudaj Montetoj.

## Kolekto 
eta|La Sfero ĉe la Akademia Muzeo de Moviĝaj Bildoj en marto 2021.
La muzeo promesas "unikajn spertojn kaj komprenojn pri filmoj kaj filmproduktado." La Akademio kolektas film-rilatajn materialojn ekde la 1930-aj jaroj kaj nun estas konsiderata la plej grava kolekto de kinhistorio en la mondo. La konstanta kolekto inkluzivas pli ol 12 milionojn da fotoj, 190 000 videodokumentojn, 80 000 scenarojn, 61 000 afiŝojn, kaj pli ol 104 000 objektojn el filmproduktado.

Inter la plej gravaj objektoj de la muzeo estas la rubena pantoflo de Doroteo el *La Sorĉisto de Oz*, la tabuletoj de la *Dek Ordonoj*, la lasta kompleta modelo de la ŝarko el la filmo *Jaws* de Spielberg, kaj la tajpilo per kiu la scenaro por *Psycho* estis verkita. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Muzeoj en Usono
Kategorio:Los-Anĝeleso
Kategorio:Oskar-premio
Menaĥem Mendel

**Menaĥem Mendel** () estas serio de rakontoj en la jida lingvo de la verkisto Ŝalom Alejĥem, pri ridigaj heroaĵoj de samnoma ĉefrolulo, kiu estas juda komercisto kaj optimisma *shlemiel*  

La rakontoj estas prezentitaj kiel interŝanĝo de leteroj inter li kaj lia iam ajn-riproĉanta edzinon Sheyne-Shendl kaj poste eldonita kiel leternovelo. Tiuj rakontoj estis skribitaj inter 1892 kaj 1913 en pluraj serioj kaj literaturaj kuntekstoj. La libro mem unue estis eldonita en 1909. En 1913, la 45 leteroj estis publikigitaj en la gazeto " Heint " (jide: "Hodiaŭ"), el kiu la dua volumo estis kunmetita. Notindas ke mankas kohera planado inter serioj, kaj estas probable, ke Ŝolom Alejĥem ne plene planis la rakontojn de Menaĥem Mendel ekde la komenco de sia verkado.

## Intrigo 
Menaĥem Mendel estas juda komercisto, kiu revas pri riĉiĝo. Li forlasas sian hejmurbon Katrjelbeka, kaj dum multaj migradoj li atingas Odeson, "Jehovicon" (la kromnomo de la aŭtoro por Kievo), Amerikon (Usono) kaj Varsovion. Dum siaj migradoj li korespondas kun sia edzino Ŝeina-Ŝeindel. Kien ajn li iras, Menaĥem Mendel provas integriĝi en la lokan komercon kaj amasigi riĉaĵon. Li inventas planojn kaj ruzojn, kiuj finfine ne utilas al li. Ĉiufoje li konstruas turojn en la aero, kiuj poste kolapsas. Ĉi tiu fakto ne seniluziigas lin, kaj li turnas sin al la sekva profesio, kiu venas al li.

## Referencoj 
Kategorio:Noveloj de Ŝalom Alejĥem
Kategorio:Fikciaj judoj
Kategorio:Jidlingva literaturo
Kategorio:Libroj aperintaj en 1909
Ankoraktoro: La Legendo de Ron Burgundy

**Ankoraktoro: La Legendo de Ron Burgundy** (originala titolo: *Anchorman: The Legend of Ron Burgundy* ) estas usona komedifilmo el 2004, reĝisorita de Adam McKay kaj ĉefrolita de komikisto Will Ferrell kaj Christina Applegate. Ambaŭ kunaŭtoris la scenaron. Ĝi estas konsiderata unu el la tiel nomataj "frat pack films". 

La filmo estas konsiderata kulta filmo kaj unu el la plej famaj komedioj en la usona kulturo. Danke al tio, ĝiaj unikaj roluloj fariĝis ekstreme famaj kaj linioj el la filmo estas cititaj de homoj tra la mondo.

En 2013, daŭrigo aperis: *Anchorman: The Legend Continues.* ''*

## Intriga resumo 
Ron Burgundy estas la plej alt-rangita novaĵprezentisto en San-Diego en la 1970-aj jaroj. Feminismo en la lando prenas sian tributon kaj ambicia novaĵprezentisto Veronica Corningstone aperas en la redakciejo. Ili renkontiĝis sub embarasaj cirkonstancoj kiam Ron, ne sciante kiu Veronica estas, provis flirti kun ŝi en drinkejo. Ili malkonsentas iam-ajna poste. Ron pretas sidi antaŭ la fotilo kiel duopo kondiĉe ke Veronica restas en sia pozicio, raportante pri kataj modspektakloj, kuirado kaj aliaj "virinecaj" interesoj. Sed kiam Veronica rifuzas esti nur "okuldolĉo", ŝi memfide transprenas la rolon de novaĵprezentisto. Provante venĝi sin kontraŭ sia partnero kaj firme preni la gvidadon, Veronica anstataŭigas la mesaĝon de Ron sur la telepromptilo. Ron, kiu legas ĉion, kion li ricevas, senpense, finas la novaĵelsendon insultante ĉiujn en la urbo.

## Ĉefrolas 
* Will Ferrell  - *Ron Burgundy*
* Christina Applegate  kiel *Veronica Corningstone*
* Paul Rudd  - *Brian Fontana*
* Steve Carell - *Brika Temlando*
* David Koechner  - *Ĉampiono "Ĉampiono" Speco*
* Fred Willard  - *Ed Harken*
* Chris Parnell  - *Garth Holaday*
* Vince Vaughn  - *Wes Mentooth*
* Wilson, Luko  - *Frank Witchard*
* Ben Stiller  - *Arturo Mendez*
* Tim Robbins
* Seth Rogen  - *kinoartisto*
* Jack Black  - *Motorciklanto*
* Danny Trejo  - *Trinkejisto*

## Recenzoj 
La filmo estis rangigita 85-a en la listo de *The New York Times'' de la "100 Plej Bonaj Filmoj de la 21-a Jarcento" . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
Kategorio:Filmoj pri ĵurnalismo
Kategorio:Filmoj pri televido
Kategorio:Usonaj satiraj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2004
Kategorio:Filmoj de DreamWorks Pictures
Elemér Kenyeres

'*** [kenjereŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kenyeres Elemér*' estis hungara altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Pusztamagyaród, li mortis  en Siófok.

## Biografio 
La familio translokiĝis al Diósgyőr en 1901.  maturiĝis kaj akiris pedagogian licencon en 1909 en ĉefepiskopa instituto de Eger, poste li plulernis paralele en pedagogia altlernejo en Budapeŝto kaj Scienca Universitato de Budapeŝto. En ambaŭ li akiris po unu diplomojn en 1912, respektive 1914. Li batalis en la unua mondmilito, kie li vundiĝis, tial li civiliĝis. Inter 1919–1933 li instruis en instituto por infanĝardenistoj, inter 1929–1933 en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto kaj inter 1930–1933 en Scienca Universitato Péter Pázmány. Intertempe li doktoriĝis en 1924 en ĉi lasta universitato kaj en la studjaro 1926 li studis pedagogion en Ĝenevo. Li estis signifa figuro de la hungara infanpsikologio kaj infanĝardenpedagogio. Li edziĝis en 1918, post jaro filino naskiĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kisdednevelés és a kisdedóvó-intézetek története. – A kisdedóvodai foglalkozások.* (redaktoro, 1922)
* *Fröbel gyermekismerete. 1–7.* (1924–1925)
* *ABC és olvasókönyv az elemi népiskolák I. osztálya számára.* (lernolibro, kunaŭtoro, 1926)
* *A gyermek első szavai és a szófajok fellépése. 1–6.* (1926, france: 1927)
* John Dewey:
** *Az érdeklődés és az erőfeszítés az akaratnevelésben. 1–4.* (tradukisto, 1927)
** *A gondolkodás nevelése. – A gyermek és a tanterv.* (tradukisto, 1931)
* *A gyermek testének és mozgásának fejlődése.* (1934)

## Memorigiloj 
* bazlernejo kaj infanĝardeno en Pusztamagyaród portas la nomon Kenyeres Elemér ekde 2000

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Stempenju: Juda Romano

**Stempenju** () estas jida-lingva mallonga romano de 1888 de Ŝalom Alejĥem, loze bazita sur la vivo de samnoma klezmera muzikisto. Ĝi estis lia debuta romano kaj restis unu el liaj plej popularaj; ĝi estis represita plurfoje kaj adaptita en diversajn teatraĵojn kaj filmajn versiojn, inkluzive de teatraĵo kun muziko komponita de Jozef Akron kaj unu adaptita de Ŝalom Alejĥem mem por la teatro de Boris Tomaŝefskij. 

La romano diras, ke la nomo de la ĉefrolulo devenas de la vilaĝo Stempeni "ne malproksime de Mazepevke", de kie devenis lia patro, Berl Stempener.  Tamen ekzistis vera Stempenju, sur kiu la romano estis loze bazita.

La romano estas dediĉita al Mendele Mocher Sforim, al kiu la aŭtoro skribis leteron kun dediĉo, adresante al Mendele "kara avo".

La romano baziĝas sur la rolulo de la klezmeristo Josla Drezner (1822-1879) , pri kiu oni rakontis multajn historiojn pri lia fascina ludado kaj lia kapablo konkeri la korojn de piaj virinoj, kaj fraŭlinoj kaj edziniĝintaj.

La romano estis adaptita en 1905 kiel la teatraĵo *Judaj Filinoj* ( *Yidishe Tekhter* ). Kvankam la teatraĵo jam estis prezentita en Anglio antaŭe, ĝia unua anglalingva produktado (kontraste al la jida) ne okazis ĝis marto 2025, kiu estis studenta produktado en la ADC-teatro en la Universitato de Kembriĝo. 

Ĝi estas unu el la tri romanoj de Ŝolom Alejĥem pri artistoj, la aliaj du estas *Josele Solovej* kaj *Vagantaj Steloj*. 

## Intrigo 
Stempenju estas escepte talenta migranta klezmera violonisto, kiu delogas virinon en ĉiu urbo, kiun li vizitas. En unu urbo, ludante okaze de geedziĝo, li estas altirita al unu el la gastoj, Roĥel , talenta kantistino. Ŝi, malkontenta pri sia edziniĝo al la teda Mojŝe-Mendl, trovas sin allogita de la muziko de Stempenju, kiu simile trovas lian amon por ŝi kiel eskapon de sia ĵaluza kaj avara edzino Frejdl. Stempenju sendas al Roĥel  preskaŭ analfabetan (tre malaltnivele skribita) amleteron; ŝi konsentas renkonti lin, ŝajne por riproĉi lin pro la skribaĉo de ĝi, sed ankaŭ ĉar ŝi estas fascinita de li. Tamen, aperas vizio de ŝia amikino Ĥaja-Etel, kiu estis edziniĝinta kontraŭ ŝia volo kaj poste mortis, kaj ŝi fuĝas. Ŝi kaj ŝia edzo translokiĝas al alia urbo, kie ili havas infanon kaj li fariĝas sukcesa komercisto; Stempenju kaj Frejdl restas malfeliĉe edziĝintaj kaj seninfanaj, kvankam ŝi ankaŭ fariĝas sukcesa butikisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (en la jida) ĉe HathiTrust
Kategorio:Romanoj adaptitaj al kino
Kategorio:Romanoj adaptitaj al teatro
Kategorio:Biografiaj romanoj
Kategorio:Noveloj de Ŝalom Alejĥem
Motl, filo de kantoro Pejsi

**Motl, filo de kantoro Pejsi** ( estas romano de Ŝalom Alejĥem, publikigita en du partoj. La unua en 1907 kaj la dua en 1916. La romano estas la lasta, kiun Ŝalom Alejĥem verkis. La unua parto temas pri la vivo de judaj urboj en Eŭropo kaj elmigrado al la Okcidento (Ameriko, kaj precipe Usono), kaj la dua parto okazas en Usono, kie ĝiaj herooj enmigris.

Unu el la konataj frazoj, kiujn oni ofte citas el la verko, estas tiu de la rakontanto, Motl, kies patro, la *ĥazan* (juda kantoro) Pejsi, ĵus forpasis: "Benata, mi estas orfo!" (Origine: "Mir iz gut — iĥ bin a jatom"). La apudmeto inter la tragedio, kiu trafis la heroon (la morto de lia patro), kaj la "feliĉo", kiu supozeble estas priskribita – kvazaŭ aludante al la apudmeto de doloro kaj rido en ĉiuj skribaĵoj de la rakontanto, Ŝalom Alejĥem. Laŭ la difino de literatura teorio, la frazo estas klasika ekzemplo de oksimoro – la kombinaĵo de du partoj de frazo, kiuj kontraŭas unu la alian, en unu frazon.

## Intrigo 
Tra la senkulpaj okuloj de la orfa knabo Motl kaj liaj amuzaj spertoj (almenaŭ el lia infaneca perspektivo), ni lernas pri la komunuma vivo, aspiroj, kaj ekonomia kaj nacia situacio de la judoj en Orienta Eŭropo komence de la 20-a jarcento, kaj pri la renversiĝoj spertitaj de tiuj, kiuj decidis elmigri al Ameriko por trovi sian vojon en la Nova Mondo.

En ĉapitro 18 de la dua parto, la libro estis interrompita pro la morto de Ŝalom Alejĥem, kiu estis okupata verkante la libron ĝis kvar tagoj antaŭ sia morto. Ŝolom Alejĥem diris pri la verkado de ĉi tiu ĉapitro: "Mi kuŝas kaj kuŝas la tutan nokton. Mi ne povas dormi, miaj pensoj estas maltrankviligaj kaj subpremaj... Kio estas la senco kuŝi tiel? Mi diras al mia patrino: Kial mi kuŝas senokupe? La tago estas ankoraŭ malproksima, bonvolu doni al mi la plumon kaj la paperan sakon, mi almenaŭ skribos, verkado estas multe pli agrabla, kaj ĉiuokaze la pensoj estas subpremaj, ili ne lasas min ripozi... Kaj tiel mi malrapide verkis kelkajn ĉapitrojn el Motl...".

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtejtel

## Eksteraj ligiloj 
*  Worldcat.com datumo por  1999 hebrea eldono.
* Mottel, de zoon von Pejse de voorzanger Worldcat.com datumo por  1965 nederlanda eldono.
*  [Motl Peise dem chazens, engl. Trad. de Tamara Kahana. Aŭtoro: Schalom Rabinowitz; Worldcat.com datumo por 1953 eldono.
* Reprezenta eldono

Kategorio:Noveloj de Ŝalom Alejĥem
Kategorio:Nefinitaj romanoj
Kategorio:Romanoj pri orfoj
Kategorio:Judoj kaj judismo en populara kulturo
Karola Ábrahám

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ábrahám Karola** estis hungara patologo, prosektoro. Ŝia geedziĝa nomo estis *Epstein Ottóné*.

 naskiĝis  en Pécs, ŝi mortis en 1981 en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Ŝi maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1939, poste ŝi akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en 1944. Post la diplomo ŝi praktikadis jaron en kliniko de Pécs, poste ŝi estis subkuracisto en Budapeŝto ĝis 1957, dum ŝi akiris patologian licencon en 1950. Ŝi estis ĉefpatologo en Fehérgyarmat, Mátészalka kaj Vásárosnamény. Depost 1957 ŝi laboris en malsanulejo en Budapeŝto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Beiträge zum Zusammenhang zwischen Schwangerschaft und Portiokarzinom.* (1957)
* *Congenitalis septumdefectus és szívinfarktus együttes előfordulása idős korban.* Eszéki Józseffel és Radó Jánossal. (kunaŭtoro, 1957)
* *Lymphosarcomával szövődött secundaer purpura hyperglobulinaemica [Waldenström].* (kunaŭtoro, 1961)
* *Beiträge zur Frage der hormonaktiven Geschwülste des Eierstockes und den Ergebnissen ihrer Behandlung.* (1962)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj prosektoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Puerto Ayacucho

**Puerto Ayacucho** [puerto ajakuĉo] estas urbego, ankaŭ limurbo, la subŝtata ĉefurbo de Amazonio en Venezuelo. La urbego estas ankaŭ katolika diocezo. En la loknomo puerto signifas: haveno.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2024 Puerto Ayacucho havis urban loĝantaron de . Ekde la 1970-aj jaroj okazis pligrandiĝo de la loĝantaro, ĉefe pro la interna migrado, poste pro la enmigrado el aliaj najbaraj ŝtatoj.

## Geografio 
La urbego situas 110 metrojn super la marnivelo sur grandega nigra granita roko fronte al la kolombia bordo laŭ dekstra bordo de rivero Orinoko. 90 km oriente estas la dua plej alta akvofalo en Venezuelo, 670 m alta. La loĝantoj estas plejparte mestizoj - de miksita indiĝena kaj hispana devenoj.

## Historio 
La urbo estis establita en 1924 kune kun alia havenurbo :en:Samariapo (Venezuela), 63 km sude. Aparta vojo konektis ambaŭ havenurbojn. Voje okazis la transporto de varoj, ĉar Orinoko pro la rapidaj akvofluoj ne taŭgis por ŝipado. Tamen iel okazis transporton de varoj (plejparte kaŭĉuko, baldaŭ lignoj) jam fine de la 19-a jarcento. La oficiala urbofondo okazis en 1928, memore al la Batalo de Ayacucho.

## Ekonomio 
La komerco ankaŭ nun vivas, sed jam ne gravas, kiel pli frue. Nun kaj nacia kaj internacia turismo subtenas la ekonomion. Granda ĉeesto de la landa armeo apogas la ekonomion. Ili faras kontinuan kampanjon kontraŭ invadoj kaj drogokontrabandistoj el la kontraŭa Kolombio.

## Religio 
La katolikismo estas la plej ofta religio en Puerto Ayacucho.

## Klimato 
La urbego havas tropikan musonan klimaton (Am) laŭ la klimata klasifiko de Köppen kun mallonga seka sezono de decembro ĝis marto. La averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . La averaĝa jara pluvokvanto estas  mm. En ĉiuj monatoj pluvas.

## Trafiko 
Puerto Ayacucho havas enlandan flughavenon, krome ekzistas 2 ĉefvojaj ligiloj. Menciindas, ke ĝis 1980 la menciitaj havenurboj estis konektitaj nur unu al la alia, izolitaj de la resto de Venezuelo.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj, ankaŭ katedralo
* statuo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Venezuelo
Christoph Gottlieb Büttner

**Christoph Gottlieb Büttner** estis historia germana kuracisto de la 18-a jarcento. La naskiĝis la 10-an de julio 1708 en *Brandenburg am Haff* aŭ *Brandenburg bei Königsberg* (jen germane, , ruse ekde 1945 novnomita *Ушаково*, Uŝakovo) en Reĝlando Prusio, kaj mortis en aĝo de 67 jaroj la 1-an de aprilo 1776 en Kenigsbergo, sama reĝlando.  ricevis sian edukon en la tiutempa latin- kaj germanlingva universitato de Königsberg, kiu tiutempe estis unu el la gvidaj kaj plej renomaj sciencaj altlernejoj en Eŭropo.

Kategorio:Universitato de Königsberg
Andor Stollmann

'*** [ŝtolman], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Stollmann Andor*' estis hungaria pentristo, instruisto. Lia persona nomvarianto estis *András* slovake *Andrej* aŭ *Ondrej*, lia nepo estis András Stollmann.

 naskiĝis  en Úrvölgy (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Špania Dolina en Slovakio), li mortis  en Banská Bystrica (Ĉeĥoslovakio, nuntempe en Slovakio).
eta|

## Biografio 
 lernis en luterana gimnazio ekde 1964 en Besztercebánya, sed li ne finis siajn studojn pro financaj problemoj. En 1874 li enskribiĝis en pedagogian lernejon en Budapeŝto, kie li akiris desegnoinstruistan licencon. Inter 1886–1919 li instruis en pluraj lernejoj de Besztercebánya, liaj disĉiploj estis ekzemple  :en:Jozef Gregor-Tajovský, :en:Janko Jesenský, :en:Štefan Krčméry kaj  :en:Viliam Figuš-Bystrý. Krom instruado li pentris portretojn, pejzaĝojn, vedutojn, precipe pri Besztercebánya. Entute li kreis ĉirkaŭ 1 500 pentraĵojn. En 1919 li translokiĝis al Sátoraljaújhely, post jaro li pensiuliĝis. Li edziĝis en dufoje, la unua edzino naskis filon en 1884, la dua naŭfoje.

## Elektitaj pentraĵoj 
* Besztercebánya, Alsó kapu (1870) 
* grafino Festetics Andorné (1879)
* Neusohler Schützen Companie 1841 (akvarelo, 1897)
* Marteno Lutero (1905)
* Úrvölgy (1923)
* Memportreto (vidu la ĉeffoton!)
* Besztercebánya látképe (vidu la foton!)

## Fontoj 
* biografio slovake kun foto
* biografio hungare kun bildo
* biografieto slovake

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Andreas Aurifaber

**Andreas Aurifaber** estis historia germana kuracisto de la 16-a jarcento. La naskiĝis la 1-an de januaro 1514 en Breslau (esperante ĝis 1945 Breslaŭo) kaj mortis en aĝo de 45 jaroj la 1-an de januaro 1559 en Kenigsbergo.  ricevis sian edukon en la universitato de Padovo kaj poste pluesploris kaj instruis en la tiutempa latin- kaj germanlingva universitato de Königsberg, kiu tiutempe estis unu el la gvidaj kaj plej renomaj sciencaj altlernejoj en Eŭropo.

Kategorio:Universitato de Königsberg
Christian Ludwig Charisius

**Christian Ludwig Charisius** estis historia germana kuracisto de la frua 18-a jarcento. La naskiĝis la 21-an de februaro 1692 en Kenigsbergo (*Königsberg*) kaj mortis en aĝo de 48 jaroj la 24-an de januaro 1741 same en Kenigsbergo.  ricevis sian edukon en la tiutempa latin- kaj germanlingva universitato de Königsberg, kiu tiutempe estis unu el la gvidaj kaj plej renomaj sciencaj altlernejoj en Eŭropo.

Li studentiĝis en 1707 en la universitato de sia hejmurbo kaj komencis studi medicinon. Post kiam li ankaŭ okupiĝis pri juraj studoj, li ricevis sian doktorecon pri medicino la 3-an de decembro 1715. En 1717, li fariĝis asociita profesoro ĉe la medicina fakultato en Königsberg. En 1720, li estis promociita al plena profesoreco de kvara  grado, kaj en 1728, li estis nomumita duagrada plena profesoro. Li fariĝis membro de la Prusa Societo de Sciencoj la 10-an de marto 1728 (la pli posta Prusa Akademio de Sciencoj), kaj estis nomumita Reĝa privata konsilisto kaj persona kuracisto de la prusa reĝo en 1738. Li ankaŭ partoprenis en la organizaj taskoj de la Universitato de Königsberg kaj funkciis kiel universitata rektoro en la vintraj semestroj de 1729/30, 1733/34, kaj 1737/38.

Kategorio:Universitato de Königsberg
Abraham Memmius

''''* estis historia, denaske nederlanddevena germana kuracisto de la 16-a/17-a jarcento. La naskiĝis la 21-an de septembro 1564 en Utreĥto kaj mortis en aĝo de nur 37 jaroj la 18-an de septembro 1602 en Kenigsbergo (*Königsberg*). La patro estis mem altedukita kuracisto kaj universitata instruisto, kaj devis fuĝi de la hispana inkvizicio en Utreĥto kun la familio ĝis la jaro 1567 (do Abraham estis 2- ĝis 3-jara), pro nekonata religia konvinko de la familio (neklaras ĉu judismo aŭ kalvinismo, ĉiukaze ne katolikismo, kiun la hispana inkvizicio en Nederlando akceptis kiel sola tolerebla religio). La familio tial fuĝis ĝis Lubeko kaj Rostock ĉe la balta maro, la gepatroj, eta Abraham kaj iom pli aĝa frateto Conrad, kaj plia frateto Isaak ankoraŭ naskiĝis dum la fuĝo, survoje en Gelderland.  ricevis sian edukon en la tiutempa latin- kaj germanlingvaj universitatoj de Rostock, Lubeko (*Lübeck*) kaj Kenigsbergo (*Königsberg''), kiu tiutempe estis unu el la gvidaj kaj plej renomaj sciencaj altlernejoj en Eŭropo, kaj poste ankaŭ estis profesoro de medicino kaj fiziko en la universitato de Königsberg. Ĉi tiu posteno ankaŭ igis lin kortega kuracista konsilisto kaj persona kuracisto al la duko de Prusio.

En tiu rolo, li ankaŭ partoprenis en la organizaj taskoj de la universitato de Königsberg. En la vintraj semestroj de 1596/97 kaj 1600/01, li estis universitata rektoro. Post preno de la ofico de pestokuracisto por la Malnova Urbo en 1601, li infektiĝis kaj mortis pro la pandemia malsano pesto en septembro 1602. Lia geedzeco, celebrita nur en printempo 1602, kun Maria Roth, filino de duka konsilisto Hieronymus Roth kaj nepino de alia duka konsilisto, tial restis seninfana.

## Referencoj 

Kategorio:Universitato de Königsberg
Daniel Beckher la Juna

**Daniel Beckher la Juna** estis historia germana kuracisto de la 17-a jarcento. La naskiĝis la 5-an de januaro 1627 en Kenigsbergo, regno Brandenburgio-Prusio, kaj mortis en aĝo de nur 43 jaroj la 31-an de januaro 1670 en la sama urbo.  ricevis sian edukon en la tiutempa latin- kaj germanlingva universitato de Königsberg, kiu tiutempe estis unu el la gvidaj kaj plej renomaj sciencaj altlernejoj en Eŭropo kaj poste ankaŭ estis profesoro en tiu universitato. La aldonaĵon "la Juna" li ricevis, ĉar lia patro, Daniel Beckher la Maljuna, same studis medicinon kaj same aktivis kiel profesoro en la sama universitato.

Kategorio:Universitato de Königsberg
Georg Loth la Maljuna

**Georg Loth la Maljuna** (siatempe ankaŭ nomata *Georg Lothus*) estis historia germana kuracisto kaj filologo de la frua 17-a jarcento. La naskiĝis la 24-an de junio 1579 en Verden, nordokcidenta parto de la Sankta Romia Imperio de germana nacio kaj mortis en aĝo de 56 jaroj la 15-an de novembro 1635 en Kenigsbergo, regno Brandenburgio-Prusio.  ricevis sian edukon en la tiutempa latin- kaj germanlingva universitato de Königsberg, kiu tiutempe estis unu el la gvidaj kaj plej renomaj sciencaj altlernejoj en Eŭropo kaj poste ankaŭ estis profesoro en tiu universitato. La aldonaĵon "la Maljuna" li pli poste ricevis, ĉar lia filo, Georg Loth la Juna, poste same studis medicinon kaj same aktivis kiel profesoro en la sama universitato.

Kategorio:Universitato de Königsberg
Prago 9

**Prago 9**, aŭ pli formale la 9-a urbodistrikto de Prago, konsistigas la sudorientan ĝis sudan rektan ĉirkaŭaĵon de la urbocentro de Prago. Ĝi situas oriente de la rivero Vultavo. Laŭ la stato de  en la urbodistrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon en horloĝa direkto kun la periferiaj distriktoj Prago 18 norde, 19 nordoriente kaj 14 oriente, poste sekvas Prago 10 sude, Prago 3 sudokcidente kaj Prago 8 okcidente.

**Urba parto Prago 9** estas unuo de loka administrado de la teritorie membrigita statuta urbo Prago, kiu estas administrata de balotata reprezentantaro, konsilantaro kaj ofico de la urba parto.

**Administra distrikto Prago 9** estas teritorio, en kiu plenumas la urba parto Prago 2 (unuo de teritoria mem-administrado) certan amplekson en transprenita efiko.

**Distrikto Prago 9** estas unuo de la teritoria membrigo de ŝtato en simila nivelo kiel distrikto.

## Loĝantaro 
## Internacia kunlaboro 
Internacian ĝemelecon la urbodistrikto havas kun
*  Ĉenstoĥovo en Pollando ekde 2024

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* turisma portalo ()
*   de la tuta urbo Prago ( kaj )


Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Vagantaj steloj

**Vagantaj Steloj** () estas romano de la klasikaĵo de jida literaturo en la jida lingvo Ŝalom Alejĥem. Per tiu ĉi verko la verkisto kompletigis sian trilogion, en kies unuaj romanoj - " *Stempenju* " (1888) kaj " *Josele Solovej* " (1889) - la herooj estis popolaj artistoj - "geedziĝa muzikisto" kaj kantoro (*Ĥazan*).  En la tria romano, la aŭtoro priskribis la draman sorton de amo kaj disiĝo de junuloj, aktoro kaj kantisto el la besarabia urbo Goleneşti, kiuj dediĉis siajn vivojn al memrealigo sur la scenejo. La romano unue eldoniĝis en varsoviaj periodaĵoj en 1909-1911.

La romano temas pri la aventuroj de du infanoj, Rajzel kaj Leibel, kiuj forkuras de hejmo por aliĝi al la jida teatro.

## Intrigo 
En la malgranda urbo Hollenstedt en Besarabio vivas la infanoj Reisel, filino de la malriĉa kaj ribelema Ŝatz Spivak, kaj Leibel, filo de la sinjoro Rafaloviĉ. Ilia komuna amo por jida teatro ligas ilin. Unu nokton, la du forkuras de siaj hejmoj por aliĝi al vojaĝanta trupo de aktoroj trapasantaj la urbon. La avidaj kaj konfliktaj manaĝeroj disigas ilin, kaj ambaŭ disvolvas siajn artajn karierojn aparte, ene de la severa kaj trompema mondo de la jida kulturo, sur longa vojaĝo inter la judaj enmigrintaj kvartaloj en la anguloj de Eŭropo, kaj eĉ inter la nejuda publiko. Reisel fariĝas Rosalia Spivak, operkantistino; Leibel fariĝas Leo Rafalescu, teatra aktoro. Malgraŭ la pasinta tempo, ili ambaŭ memoras unu la alian. Fine, Leo kaj Rosa ambaŭ translokiĝas al Novjorko, rekonas unu la alian, kaj havas longan konversacion; sed bedaŭrinde komprenante, ke ne ekzistas reveno al la pasinteco, ke ili renkontiĝis tro malfrue.

La intrigo finiĝas, kaj letero de Rosa al ŝia patrino en la epilogo malkaŝas "*Ĉar la tempo prenis sian tributon...* *Vagantaj steloj... ŝajne ne ekzistas feliĉo sur la tero, ekzistas nur deziro al ĝi, la serĉado de feliĉo* ."

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Enreta jidlingva versio de Vagantaj Steloj
Kategorio:Noveloj de Ŝalom Alejĥem
Kategorio:Romanoj de 1911
Georg Emmerich

**Georg Emmerich** estis historia germana kuracisto de la 17-a kaj komenca 18-a jarcento. La naskiĝis la 13-an de julio 1665 en Kenigsbergo, regno Brandenburgio-Prusio kaj mortis en aĝo de 61 jaroj la 11-an de majo 1727 en la sama urbo, sed tiam jam en la regno reĝlando Prusio.  ricevis sian edukon en la tiutempa latin- kaj germanlingva universitato de Königsberg de sia hejmurbo, kiu tiutempe estis unu el la gvidaj kaj plej renomaj sciencaj altlernejoj en Eŭropo, kaj poste ankaŭ estis profesoro en tiu universitato.

Kategorio:Universitato de Königsberg
Christoph Tinctorius

**Christoph Tinctorius** - , jen latina plumnomo, lia vera nomo estis , , "Kristoforo farbisto" - estis historia germana kuracisto, universitata instruisto kaj verkisto de la 17-a jarcento. La naskiĝis la 7-an de novembro 1604 en *Drengfurth*, kaj lia edzino Ursula, filino de Erasmus Landenberg, pastro en Friedland, regno duklando Prusio respektiver ekde 1618 Brandenburgio-Prusio. La 27-an de junio 1621, li enskribiĝis ĉe la universitato de Königsberg. Tie, li studis filozofion kaj medicinon kaj akiris la akademian gradon de magistro pri filozofio la 15-an de aprilo 1632.

Li poste komencis edukan vojaĝon, kiu kondukis lin al Nederlanda Respubliko (en 1632 li estis en la universitato de Lejdeno), Francio kaj Anglio. En junio 1635, li alvenis al la universitato de Bazelo, kie li defendis la doktorigan disertacion *De convulsione proprie sic dicta* la 22-an de julio 1635, kaj poste doktoriĝis pri medicino la 22-an de julio. Reveninte al la universitato de Königsberg, li estis nomumita tria plena profesoro ĉe la medicina fakultato en 1635, postenon kiun li ekprenis la 12-an de januaro 1636. En la sama jaro, li ekprenis la duan plenan profesorecon kaj fariĝis la unua plena profesoro pri medicino en Königsberg en 1654. Ĉi tiu posteno ankaŭ igis lin kortega kuracisto al la polaj kaj svedaj reĝaj kortegoj, same kiel konsilisto kaj persona kuracisto al la margrafo de Brandenburgio. En tiu rolo, li ankaŭ partoprenis en la organizaj taskoj de la universitato de Königsberg. En ses jaroj inter 1637 kaj 1660, li estis universitata rektoro. 

## Notoj 

Kategorio:Universitato de Königsberg
Fausto Barreto

**Fausto Carlos BARRETO** (naskiĝis je la 19-an de decembro 1852, en São João dos Inhamuns, hodiaŭe Tauá, kaj mortis je la 2-an de oktobro 1915, en Rio-de-Ĵaneiro) estis brazila filologisto, ĵurnalisto, instruisto kaj politikisto.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1852
Kategorio:Mortintoj en 1915
Kategorio:Brazilanoj

Kategorio:Brazilaj instruistoj
Kategorio:Brazilaj politikistoj
Kategorio:Brazilaj ĵurnalistoj
Ernő Balogh (onkologo)

**Ernő Balogh** [ernO balog], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Balogh Ernő** estis hungara onkologo, patologo, altlerneja instruisto, koresponda membro de Hungara Scienca Akademio (1942), forprenita en 1949, redonita en 1989.

Ernő Balogh naskiĝis  en Nagyszalonta (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Salonta en Rumanio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ernő Balogh akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1913. Post la diplomo li estis asistanto, respektive lektoro (1913–1925) en patologia instituto, sed en la studjaro 1924 li studis en Usono helpe de stipendio. En 1925 lia rango estis levita en Scienca Universitato Ferenc József, post 2 jaroj li revenis al la pli frua Universitato de Budapeŝto kiel profesoro (1934–1945), ankaŭ institutestro. La nova reĝimo forprenis liajn titolojn kaj estis nur simpla kuracisto en onkologia instituto (1945-1950). Ekde 1950 ĝis sia morto li estis ĉefkuracisto en infana hospitalo. Li estis internacie konata esploristo pri kancero.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Szöveti elváltozások biológiai felértékelése fertőző betegségekben.* (1926)
* *A rák és a gümőkór egyes határkérdéseiről.* (1930)
* *Sejtek, szövetek kóros alaki tüneményeit szemléltető újabb biofizikai módszerek.* (1939)
* *A tüdőbeli elsődleges rákok kórbonctani és kísérleti kórtani gyakorlati tanulsága.* (1941)
* *A fertőzés megeredésének kísérletekben szemléltethető elemi szövetélettani alapfeltételeiről.* (akademia parolado, 1942)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj onkologoj
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vanity Fair

***Vanity Fair*** estas usona ĉiumonata gazeto pri popola kulturo, modo, kaj ĝeneralaj novaĵoj publikigita de la kompanio Condé Nast en Usono. 

La unua versio de *Vanity Fair* estis publikigita de 1913 ĝis 1936. La eldonejo estis revivigita en 1983 post kiam Condé Nast transprenis la revuan kompanion. *Vanity Fair* nuntempe inkluzivas kvin internaciajn eldonojn de la revuo. La kvin internaciaj eldonoj de la revuo estas Britio (ekde 1991), Italio (ekde 2003), Hispanio (ekde 2008), Francio (ekde 2013), kaj Meksiko (ekde 2015).

## Eksteraj ligiloj
* *Vanity Fair*, retejo
* *Vanity Fair* Mobile Blog Reader
* *Vanity Fair* retejo (UR)
* *Vanity Fair* retejo (Italio)
* *Vanity Fair* retejo (Hispanio)

Kategorio:Amaskomunikiloj en Usono
Kategorio:Gazetoj
Lee Radziwill

**Caroline Lee RADZIWILL** (denaske Bouvier; Southampton, Novjorkio, 3a de marto 1933 - Novjorko, 15a de februaro 2019) estis usona famulino, aktorino kaj verkistino. Ŝia pli aĝa fratino estis Jacqueline Kennedy Onassis, kiu estis el 1961 ĝis 1963 Unua Damo de Usono.

## Biografio
En 1953 ŝi edziniĝis al Michael T. Canfield (oficiale, filo de Cass Canfield, grava usona eldonisto, sed probable, filo de Georgo de Kent, pli juna filo de la brita reĝo Georgo la 5-a, kaj Kiki Preston nomita ankaŭ Alice Gwynne) kaj ili divorcis ses jarojn poste.

La 19an de marto 1959, Lee edziniĝis al Stanisław Albrecht Radziwiłł, pol-litova princo (1914, Szpanów, Pollando). Stanisław estis separint de sia dua edzino Grace Kolin por tiu geedziĝo. Ili havis du gefilojn: nome Anthony Radziwiłł (4a de aŭgusto 1959, Lausanne, Svisio) kaj Anna Christina Radziwiłł (18 de aŭgusto 1960, Novjorko). La paro loĝis ĉefe en Anglio, je du stratoj de la palaco Buckingham. Stanisław kaj Lee divorcis en 1974 kaj li mortis la 27an de julio 1976 en Londono. 

La 23an de septembro 1988, Lee edziniĝis al Herbert Ross, scenejisto kiun ŝi konis laborante por Armani. Ili separiĝis en 1999 kaj divorcis en 2001.

En la 1960-aj jaroj, Lee laboris en kelkaj filmoj kiel aktorino ne atingante sukceson, spite la favoran internacian reklamkampanjon. Poste ŝi dediĉis sin al fotarto, denove  ne atingante sukceson. 

En 2003, Lee publikigis "Happy Times" (Feliĉaj tempoj). 

## Bibliografio 
* Clarke, Gerald (1988). Capote, A Biography (1a eld.). New York: Simon and Schuster. ISBN 978-0-241-12549-6.
* Dubois, Diana (1995). ''In Her Sister's Shadow: An Intimate Biography of Lee Radziwill* (1a eld.). New York: Little Brown & Co. ISBN 978-0316187534.
* Evans, Peter (2004). *Nemesis: The True Story*. Regan Books. ISBN 978-0-06-058053-7. [0-06-058053-4].
* Gazeto *Paris Match*, 6a de Julio, 2008, p. 16.
* Radziwill, Lee (2003). *Happy Times''. New York: Assouline. ISBN 978-1-614-28054-5.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Famuloj
Association des écrivains de langue française

La ***Association des écrivains de langue française*** (akronime **ADELF**) (Asocio de Franclingvaj Verkistoj) estis fondita la 3-an de februaro 1926 por antaŭenigi franclingvan literaturon per eventoj kaj premioj. 

La asocio kunigas proksimume 1000 franclingvajn verkistojn de ĉiuj fonoj. Ĝia celo estas malkovri novajn talentojn kaj honori eminentajn verkistojn, kiuj, per la kvalito de sia verkado kaj la forto de sia engaĝiĝo, disvastigas la valorojn de la Frankofonio tra la mondo.

Ĉiujare ĝi aljuĝas dek literaturajn premiojn, kiuj estas prezentitaj ĉe la ĉiujara Salono de la Libro en Parizo.

## Premioj 
* Prix littéraire des Caraïbes Kariba Literatura Premio
* Grand Prix littéraire de l'Afrique noire
* Prix de lʼAfrique méditerranéenne /Maghreb
* Premio Alpoj kaj Ĵuraso
* Azia Literatura Premio
* Granda Premio por Belgaj Franclingvaj Verkistoj
* Eŭropa Literatura Premio
* Premio Francio-Libano
* Grand Prix de la Mer Grandpremio de la Maro
* Grandpremio littéraire des océans Indies and Pacific
* Premio por la unua literatura verko en la franca lingvo
* Prix des Mascareignes 1965-1998, antaŭulo de la Prix littéraire des Caraïbes

* Premio literatura Francio-Kebekio, ĉi tiu premio estas aljuĝita de la Asocio Francio-Kebekio, la ADELF nomumas la fakulan ĵurion

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Franca Verkista Asocio

## Eksteraj ligiloj 
* http://adelf.info/ Association des Ecrivains de Langue Française

Kategorio:Beletraj societoj
Kategorio:Franclingvio