open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sármellék

eta|centre|500ra|Konstruaĵo en flughaveno de Sármellék
**Sármellék** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Sármellék
eta|Flughaveno de Sármellék

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.7137/17.1683
* Loĝantaro: 1840
* Poŝtkodo: 8391
* Telefonprefikso: 83

## Situo 
Sármellék situas sur ebenaĵo, inter Balatono, Eta Balatono kaj Zala (rivero), laŭ traira flankovojo. Hévíz kaj Keszthely troviĝas po 11, Zalakaros 22, Marcali 28 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1356. En 1618 la vilaĝo senhomiĝis pro la oftaj atakoj. La refondiĝo okazis en 1731. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj. En 1940 la najbara Égenföld aliĝis al Sármellék. En 1952 la Ruĝa Armeo flughavenon konstruis, kiu nun funkcias, kiel flughaveno de Balatono. En 1959 kolĥozo nomata "Certa Futuro" formiĝis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, klubo de maljunuloj, poŝto, 3 vendejoj, kafejeto, drinkejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1839
* statuo de Sankta Triunuo

## Famuloj 
En la iama Égenföld naskiĝis meteologo József Bucsy.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Csernáton Rumanio
*  Nussdorf Aŭstrio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kategorio:Vinvilaĝoj
Piruvata acido

**Piruvata acido** (CH3COCOOH) estas alfa-ketoacido, kies acidrestaĵo estas **piruvato**. Ĝi gravas en la biokemiaj procesoj.

La piruvata acido estas senkolora, vinagroodora likvaĵo. Ĝi miksiĝas kun akvo en ĉiu proporcio, solviĝas en alkoholo kaj etero. Ĝi havas la molmason de 88,06 g/molo, denson de 1.250 g/cm³, fandopunkton 11,8&nbsp;°C, bolpunkton 165&nbsp;°C.

La laboratoria produktado de la piruvata acido povas okazi el tartrata acido per ardigo kun kalia-hidrogena sulfato aŭ per hidrolizo de acetil-cianido, produktita per reakcio de acetil-klorido kaj kali-cianido. Ekvacio de la lasta proceso:

:CH3COCl + KCN → CH3COCN
:CH3COCN → CH3COCOOH

Per interagado de la piruvata acido kaj amonia hidroksido ekestas amonia piruvato.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de hidrogeno
* Piruvato

Kategorio:Karboksilataj acidoj
Kategorio:Ketonoj
Arka

**Arka** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Gönc.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 136 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3566/21.2551
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 3885
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
La vilaĝo situas sur deklivoj, laŭ rojo, fine de mallonga sakovojo. Abaújszántó troviĝas 12, Encs 13, Szerencs 26, Miskolc 55 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. La unua mencio devenis el 1268. Vilaĝservoj ne estas en Arka, nur migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo
* kalvinana preĝejo de 1798, turo 23 m-ojn alta alkonstruiĝis en 1911
* spuroj de pratempa fortikaĵo
* tutlanda turista vojeto

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Fotoinhibicio

**Fotoinhibicio** estas la reduktado (inhibicio) de la planta kapablo pri fotosintezo, pro la forta lumigado super la lumsatiga punkto. 

La kaŭzo de la fotoinhibicio estas la energia trosatigo de la pigmenta sistemo. La inhibicio trafas ĉefe la reakcian centron de la Fotosistemo II, kie la absorbita lumenergio pli forte transformiĝas al varmo, tiel malpliiĝas la fotoelektrona transporto.

Se la superflua energio de FS II ne povas estis fordonita, estiĝas pli reaga oksigeno, kiu damaĝas la sistemon. Tiu damaĝo estas ofte neeterna, sed la sistemo reripariĝas.

Fotoinhibicio plej ofte povas trafi la C3-plantojn de la sekaj kaj tropikaj, subtropikaj zonoj. La C4-plantoj havas pli altan lumsatigan punkton.

Kategorio:Fotosintezo
The Sandman

**The Sandman** (La Sablovendisto) estas fantasta serio de bildrakontoj aperitaj inter 1988 kaj 1996 en Usono. La serio konsistas el 50 mallongaj rakontoj kaj 5 longaj rakontoj, ofte sendependaj unu de la aliaj sed ĉiam enscenigante almenaŭ unu el la sep *Endless* (Senfinulo), estuloj pli potencaj ol gedioj kiuj personigas aspektojn de la universo kaj intervenas sur la tero en homaj vivoj, sed ankaŭ interalie en mitejoj kiel azbieno, infero aŭ feejo. eta|dekstra|350ra|Bildkadro el la 11-a volumo de *The Sandman*: *The Wake*. La bildo, desegnita de Michael Zulli, montras la gefratojn de Dream : Death, Despair, Destiny, Desire kaj Delirium (laŭ horloĝa senco).La aŭtoro kaj ununura scenaristo estas britdevenulo Neil Gaiman, akompanita de sia kunulo Dave McKean kiu dezajnis la kovrilojn. La desegnistoj de la bildstrioj estas diversaj kaj ŝanĝas je ĉiuj rakontoj kaj eĉ foje je ĉiuj ĉapitroj ene de la sama rakonto. La tuta serio estas anglalingve eldonita de Vertigo, filio de DC Comics.

*The Sandman* estis unue monate eldonita kiel 32-paĝaj publikaĵoj, sed kiel populariĝis la afero, DC Comics decidis eldoni ilin en pli multpaĝaj kaj luksaj albumoj kun rigida kovrilo. 11 tiaj albumoj aperis ĝis 1997.

La bildrakontoj montras multajn karakterojn de usonĝenra «komikso», precipe pro la desegnoj, kiu tiom varias en kvalito kaj en maniero kaj DC Comics estas unu el la plej famaj komikseldonejoj de Usono kun interalie Batman, Superman aŭ Wonder Woman en sia eldonhistorio. Sed *The Sandman* ankaŭ montras gravajn diferencojn kun la ĉi antaŭaj superheroaj rakontoj per sia rakonto kaj pli plenkreskulcela mesaĝo. Kvankam la scenaro de temp' al tempo aludas superheroojn, tio restas tre minimuma kaj eĉ anekdota ero de la rakonto.

## Albumoj 
### Preludes & Nocturnes 
*Preludoj & Nokturnoj*

### The Doll's House 
*La Domo de la pupo*

### Dream Country 
*Sonĝlando*

### Season of Mists 
*Sezono de brumoj*

### A Game of You 
*Perludi vin*

### Fables & Reflections 
*Fabeloj & Pripensadoj*

### Brief Lives 
*Efemeraj Vivoj*

Kategorio:Bildliteraturo
Dorothea Lange

[eta|350x350px|dekstra|Dorothea Lange, [1936]]
**Dorothea LANGE** (naskiĝis la 26-an de majo 1895 en Hoboken, New Jersey; mortis la 11-an de oktobro 1965 en San Francisco, Kalifornio), estis usona dokumentarfotisto kaj unu el la fondintoj de la dokummentarfotado.

## Eksteraj ligiloj 
* Oakland Museum of California  - (angle)
* The Library of Congress  - 
* [Fotoarchiv](http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/S?pp/fsaall:@FILREQ(@OR(@field(AUTHOR+@od1(Lange,+Dorothea,+photographer+))+@field(OTHER+@od1(Lange,+Dorothea,+photographer+)))+@FIELD(COLLID+fsa))) Farm Security Administration/Office of War Information Black-and-White Negatives - 
* „Ein Bild und seine Geschichte: Die fetten Jahre sind vorbei“ (germane: "bildo kaj sia historio: la grasaj jaroj jam pasis"), *Stern*, 2-an de majo 2007 -(germane)

Kategorio:Usonaj fotistoj
Kategorio:Fotoĵurnalistoj
Paul Schuster Taylor

**Paul Schuster TALOR** (naskiĝis en 1895 en Sioux City, urbo de la kantono Woodbury en la subŝtato Iovao de Usono; mortis en 1985 en San-Francisko, Kalifornio, Usono) estis socie engaĝita socisciencisto. De 1922 ĝis sia emeritiĝo li estis profesoro pri ekonomio ĉe la universitato de Kalifornio ĉe Berkeley. 

## Vivo
Taylor partoprenis esplorprojekton kadre de la New Deal kaj dokumentis kune kun sia edzino, la fotistino Dorothea Lange, kaj la mizeron de kamparaj laboristoj dum la depresio kaj la malliberigon de japanaj usonanoj dum la Dua Mondmilito.

## Verkoj
Inter aliaj:
* California Farm Labor, 1937
* American Exodus (kun Dorothea Lange), 1939.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografieto de Clark Kerr, arkivigita en majo 2006 el la retejo de la universitato de Kalifornio ĉe Berkeley ()

Kategorio:Usonaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Sagujo

[eta|Sagujo de [Imperio Malio.]]
**Sagujo** estas ujo de la paf-arkistoj por teni en ĝi sagojn.

La sagujoj estis pretigitaj el ledo, teksaĵo aŭ ligno (ekz. la buŝmanoj eĉ hodiaŭ el saguja arbo). La teksaĵa sagujo havas kelkfoje poŝetojn.

Oni uzis la sagujon en tri formoj: pendigita sur zonon de la arkisto, sur ties dorso, aŭ sur selo de la ĉevalo. Se oni rajdis, plej bona estis la zon-pendigita formo, sed dum kurado la dorsoportita.

Kategorio:Armiloj
Flago de Namibio

La **flago de Namibio** estis oficialigita la , okaze de la sendependiĝo de la lando el Sud-Afriko.

La elekto de la koloroj baziĝis sur la flago de la ĉefa movado por liberiĝo de la lando, la Sudokcidentafrika Popola Organizado (SWAPO). Tiu flago estis enkondukita en 1971, kaj konsistis el oblikvaj strioj blua, ruĝa kaj verda, la karakterizaj koloroj de la ovamboj (la ĉefa etno en Namibio).

La flago de Namibio ankaŭ inspiriĝis el la koloroj de la Demokrata Alianco de Turnhalle, namibia politika partio kiun karakterizas la koloroj ruĝo, blanko kaj bluo.

Fine, la orkolora suno reprezentas vivon kaj energion.

Okaze de la oficialigo de la flago, post konkurso kiun partoprenis 850 proponoj, la registaro alternative sciigis, ke la simbolojn oni devas kompreni jene: la ruĝa koloro simbolas la popolon kaj la heroecon de la popolo, eltenecon de la popolo por konstruo de pli bona kaj egalrajtojn donanta estonto; la verda koloro simbolas la plantaron kaj la naturajn rimedojn; la blua la ĉielon, la Atlantikon, marajn resursojn de Namibio, la pluvon kaj la riverfluojn; la blanka aludas je paco kaj unueco.

La ora sundisko estas simbolo de la vivo kaj energio, kaj ĝiaj 12 radioj signifas la diversajn etnojn de la lando. La orflava koloro simbolas la dezerton Namibo kaj la ebenaĵojn.

## Historiaj flagoj 

Dosiero:Flag of the German Empire.svg|Flago de Germania Sudokcidenta Afriko ekde la  ĝis la .
Dosiero:Flag of the United Kingdom.svg|Flago de Sudokcidenta Afriko ekde la  ĝis la .
Dosiero:South Africa Flag 1912-1928.svg|Flago de Sudokcidenta Afriko ekde la  ĝis la .
Dosiero:Flag of South Africa (1928-1994).svg|Flago de Sudokcidenta Afriko ekde la  ĝis la .

## Vidu ankaŭ 
* blazono de Namibio

Namibio
Kategorio:Naciaj simboloj de Namibio
Natasha Richardson

**Natasha RICHARDSON** (naskiĝis la 11-an de majo 1963 en Londono, mortis la 18-an de marto 2009 en Novjorko) estis brita aktorino.
Ŝiaj gepatroj estis la aktorino Vanessa Redgrave kaj la reĝisoro Tony Richardson. Aktorinoj ankaŭ estas ŝia fratino Joely Richardson kaj ŝia onklino Lynn Redgrave. La aktoro Michael Redgrave estis ŝia avo.

Natasha Richardson lernis la aktoradon en la Londona *Central School of Speech and Drama*. Ŝi transprenis teatrajn rolojn en Britio kaj en la Novjorka Teatro *Broadway* kaj ekde la 1980-aj jaroj ŝi ankaŭ aperis en televidaj produktaĵoj kaj kinofilmoj.

De 1990 ĝis 1992 ŝi estis la edzino de la filmproduktoro Robert Fox. En la jaro 1994 ŝi edziniĝis al la aktoro Liam Neeson, ili havis du filojn.

La 16-an de marto 2009 ŝi dum ski-akcidento en Mont Temblant, Kanado akiris gravajn kapvundojn. Komence ŝi estis kuracata en Montrealo, sed sekvatage ŝi moviĝis la Novjorka hospitalo, kie ŝi la 18-an de marto mortis.

## Listo de filmoj 
eta|dekstra|Natasha Richardson (2008)
* *Every Pictures Tells a Story* (1983)
* *Gothic* (1986)
* *A Month in the Country* (1987)
* *Patty Hearst* (1988)
* *Fat Man and Little Boy* (1989)
* *The Handmaid’s Tale* (1989)
* *The Comfort of Strangers* (1990)
* *The Favour, the Watch and the very big Fish* (1991)
* *Past Midnight* (1991)
* *Hostages* (1993)
* *Nell* (1994)
* ''Widows' Peak* (1994)
* *The Parent Trap* (1998)
* *Blow Dry* (2001)
* *Haven* (2001)
* *Chelsea Walls* (2001)
* *Maid in Manhattan* (2002)
* *Waking Up in Reno* (2002)
* *Asylum* (2005)
* *The White Countess* (2005)
* *Evening* (2007)
* *Wild Child'' (2008))

Richardson, Natasha
Kategorio:Naskiĝintoj en 1963
Richardson, Natasha
Uhtred la Kuraĝa

**Uhtred (aŭ Uchtred) la Kuraĝa** estis grafo de Northumbria de 1006 al 1016, kiam li estis mortigata. Li estis filo de Waltheof la 1-a, grafo de Bernicia, kies familio regis Bernicia ekde la malfrua 9-a jarcento.

En 995, kiam la restaĵoj de Sankta Cuthbert estis movataj de Chester-le-Street al Durham, Uhtred helpis la monaĥojn de Durham prepari lokon por la konstruo de nova katedralo fondita de episkopo Aldhun. Uhtred edziĝis al Ecgfrida, filino de Aldhun, kaj post la edziĝo ricevis plurajn bienojn antaŭe posedatajn de la eklezio.

En 1006 Malkolmo la 2-a invadis Northumbria kaj sieĝis Durham. Tiumomente la danoj disrabadis sudan Anglion kaj pro tio la angla reĝo Ethelred la Malpreta ne povis sendi soldatojn por helpi la northumbrianojn. Waltheof tro aĝis por batali, kaj restis en sia kastelo ĉe Bamburgh. Aelfhelm, grafo de Jorko, ne sendis soldatojn. Uhtred kunigis armeon kaj tute venkis la skotojn. Virinoj de Northumbria lavis la fortranĉitajn kapojn de skotoj kaj ricevis po unu bovino kontraŭ ĉiu kapo. Oni metis la kapojn sur fostoj sur la muroj de Durham. Ethelred aranĝis la mortigon de Aelfhelm kaj nomumis Uhtred grafo de Northumbria (malgraŭ ke lia patro ankoraŭ vivis) kaj de Jorko. Uhtred forsendis sian edzinon Ecgfrida, kaj edziĝis al Sige, filino de riĉa civitano de Jorko.

En 1013 Sven Forkbarba invadis Anglion, kaj velis al Gainsborough. Tie Uhtred omaĝis al Sven. Ethelred la Malpreta fuĝis al Normandio. Tamen la 2-an de februaro 1014 Sven mortis kaj Ethelred revenis al sia regno: Uhtred denove omaĝis al Ethelred, kaj trian fojon edziĝis, al Aelfgifu, filino de Ethelred.

En 1016 Uhtred subtenis Edmundo Ironside kiu militis en Cheshire kontraŭ la danoj. Dume Kanuto la 1-a invadis Jorkŝiron kun granda armeo. Konsciante ke mankis al li la rimedoj kontraŭi Kanuton, Uhtred agnoskis lin kiel reĝo de Anglio. Sed, eble post kiam li denove subtenis Edmundon Ironside, Kanuto alvokis lin kaj aranĝis lian survojan mortigon.

Uhtred kaj Ecgfrida havis almenaŭ unu filon, Ealdred (mortigita en 1038), kiu sekvis lin kiel grafo de Bernicia. Li kaj Sige havis filon, Eadulf, kiu regis Bernicia de 1038 al sia morto en 1041. Osulf, filo de Eadulf, regis la graflandon de 1041 al 1067, kiam li estis mortigata. Uhtred kaj Aelfgiful havis filinon, Ealdgyth, kiu edziĝis Maldred, frato de Dunkano la 1-a: ŝia filo Gospatric estis grafo de Northumbria de 1068 al 1072.

Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:Anglosaksoj
Eskalivado

**Eskalivado** estas tradicia preparaĵo de la valencia kaj kataluna kuirartoj, kio konsistas el kelkaj specoj de rostitaj legomoj, kiel melongenoj, dolĉaj ruĝaj kapsikoj, ruĝaj tomatoj, kaj dolĉaj cepoj. Post bone kuiritaj sur la rosto-krado, tiuj legomoj estas deŝiritaj kaj tranĉitaj je strioj, la semoj forigitaj, kaj spicitaj per olivoleo kaj salo, kaj ankaŭ foje per ajlo.

"Escalivar" signifas *kuiri en varmaj cindroj*. Tradicie la legomoj en eskalivado estas kradrostitaj, kaj en la pladon oni aldonas kradrostitajn viandojn. Montaj paŝtistoj estis lertaj je plenplenigi iliajn dorsosakojn kun iom da fromaĝo kaj vino kaj per dura ligno fari fajron apud la ŝtonaj ĉirkaŭbariloj de iliaj paŝtejoj kie ili povus kradrosti miksaĵon de legomoj. Kelkaj verkistoj nomigas ĉi tion katalunstila ratatujo, sed eskalivado pli proksime similas al la tunizia *salata mishwiyya*, al kiu povus esti historie rilata.

## Eksteraj ligiloj 
* 1a recepto de eskalivado ()
* 2a recepto de eskalivado ()
* 3a recepto de eskalivado ()

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Kuirarto de la Katalunaj Landoj
Kategorio:Valencia kuirarto
Kategorio:Kataluna kuirarto
Flago de Nederlando

[eta|200px|[Dosiero:FIAV 111111.svg|20px
 2:3]]
eta|200px|Malnova flago
La **flago de Nederlando** estas horizontala trikoloro el ruĝa, blanka, kaj blua. Enkondukita en 1572 (tiam oranĝa, blanka, helblua), ĝi estas unu el la plej malnovaj trikoloroj ankoraŭ nuntempe uzata. Ekde 1937, la flago estas la oficiala nacia flago de Nederlando.

La *Ministerie van Algemene Zaken* (Ministerio de ĝeneralaj aferoj) donas en ilia flaginstrukcio la sekvajn normojn, kiuj ankaŭ estas registritaj en la normiga registro NEN 3055:

**Ruĝa**: *helder vermiljoen* (helvermiljona)
**Blanka**: *helder wit* (helblanka)
**Blua**: *kobaltblauw* (kobaltblua)

## Vidu ankaŭ 
* Flagoj de partoj de Nederlando

Nederlando
Kategorio:Naciaj simboloj de Nederlando
Kategorio:Flagoj de Nederlando
Kategorio:Nederlando
Forrest Gump

***Forrest Gump*** estas romano de la usona verkisto Winston Groom el la jaro 1986. Ĝi rakontas okazintaĵojn de Forrest Gump, viro kun IQ 75 kaj lia nekutima vivo. Forrest Gump renkontiĝas kun signifaj historiaj personoj kaj je propra haŭto li travivas gravajn eventojn, sed ties signifon li ne konscias. Laŭ motivo de la libro estis en la jaro 1994 filmita samnoma filmo kun Tom Hanks en la ĉefrolo. Libera daŭrigo estas la libro *Gump & Co.*.

## Vidu ankaŭ
* *Forrest Gump* (filmo)
* *Israel Potter* romano de Herman Melville (1855) pri la usona revolucio

Kategorio:Libroj aperintaj en 1986
Kategorio:Anglalingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj pri la Vjetnama milito
Luterbach

**Luterbach** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Luterbach situas en la Svisa Mezlando sudoriente de la alfluejo de la rivero Emme al Aro (rivero). Ĝian nordan limon formas la Aro, okcidente la komunumon limigas Emme.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,52 km², de kiuj 26,1% estas kovritaj de arbaro, 36,0% servas por agrikulturo kaj 34,7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Luterbach limas en nordo alliflanke de la rivero Aro (rivero) al Riedholz, en oriento al Deitingen, en sudo al Derendingen, kaj en okcidento aliflanke de la rivero Emme al Zuchwil.

## Trafiko 
La stacidomo de Luterbach situas ĉe la trajnlinio de Soloturno al Olten de la Svisaj Federaciaj Fervojoj.

La komunumo havas ankaŭ aliron al la aŭtoŝoseoj A1-CH kaj A5-CH, kies triangulo situas sudoriente de la komunumo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Luterbach datas verŝajne el la jaro 1052 kiel *lutere Bach*. Certa estas la mencio de *ville Luterbach* el la jaro 1319.

En mezepoko Luterbach estis sub la regado de la Monaĥejo Sankt-Ursen kaj falis en la jaro 1356 sub la rekta administrado de la urbo Soloturno. En de 1466 ĝi apartenis al la voktejo Kriegstetten kaj estis adribuita al la tribunalejo Zuchwil. La supera jurisdikcio apartenis ĝis 1406 al la Grafoj de Kiburgo kaj de Buchegg kaj tiam transiris al Berno. Ek de 1506 ankaŭ la supera jurisdikcio apartenis al Soloturno.

Dum la tempo de la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1803 Luterbach apartenis al la distrikto Biberist. Sub la Meditacia Akto ĝi estis atribuita al la distrikto Kriegstetten, kiu en la jaro 1988 estis oficiale alinomita al distrikto Wasseramt.

## Personecoj 
* Willi Ritschard, iama membro de la Federacia Konsilio de Svislando loĝis en Luterbach kaj estis ek de 1945 membro de la komunuma konsilio kaj ek de 1947 komunuma prezidanto.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Luterbach-Attisholz (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Luterbach
* Luterbach en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Wasseruhr Luterbach.jpg|Akvohorloĝo de Luterbach
Katedro

[eta|Katedro ([13-a jarcento) de la preĝejo Sankta Balbina apud la Baziliko de Sankta Petro de Romo]]
**Katedro** estas surpodia seĝo por preleganto, predikanto, profesoro ks, en alia senco katedro estas profesora posteno en universitato, altlernejo. Ĝia nomo devenas de la greka lingvo *καθέδρα*, kiu signifas *seĝo*. Paroli "elkatedre" estas fari ĝin aŭtoritate.

Laŭ Francisko Azorín **Katedro** estas *Seĝo por altrangulo; loko enhavanta tian seĝon.* Li indikas etimologion el greka *katedra*, el *kata + edra* (sure seĝo) kaj de tie la latina *cathedra*.

## Notoj 
## Vidi ankaŭ 
* Katedro (kristanismo)
* Katedro de Sankta Petro
* Universitata katedro

Kategorio:Mebloj
Kategorio:Altlernejoj
Kategorio: Apartigilo
Augustin-Pyrame de Candolle

eta|dekstre|Augustin Pyrame de Candolle
**Augustin-Pyrame de Candolle**, ankaŭ **Augustin-Pyramus de Candolle** (naskiĝis la 4-an de februaro 1778 en Ĝenevo - mortis la 9-an de septembro 1841 samloke) estis svislanda botanikisto kaj natursciencisto. Lia oficiala botanikista aŭtora mallongigo estas „DC.“.

## Biografio 
Li studis medicinon en Parizo ĝis 1804, poste studis biologion ĉe Georges Cuvier kaj Jean-Baptiste Lamarck kaj gvidis laborojn por ili. Li transprenis en 1808 katedron pri botaniko en la Naturscienca Fakultato de Montpellier, kie li gvidis la Botanikan Ĝardenon. Li revenis en Ĝenevon en 1816 kie li havis katedron ĝis 1834 pri botaniko kaj zoologio en la Ĝeneva Universitato. Li fondis en 1817 la unuan botanikan ĝardenon en Ĝenevo (*Jardin botanique des Bastions*). Li estis rektoro de la Ĝeneva Universitato (1830-32). Li estis membro de la Ĝeneva Kantona parlamento (1816-41).

## Verkoj 
* *Histoire des plantes grasses* (1799–1803) - Historio de sukulantaj plantoj
* *Monographie des Astragales* (1802) - Monografio pri astragaloj
* *Essai sur les propriétés médicinales des plantes comparées avec leurs formes extérieures et leur classification naturelle* (1804).
* *Théorie élémentaire de la botanique* (1813) - Elementa teorio pri botaniko
* *Mémoire sur le genre Sclerotium* (1815)
* *Essai élémentaire de géographie botanique* (1820)
* *Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis* (unuaj sep volumoj, 1824–1841)

Kategorio:Svisaj fungosciencistoj
Kategorio:Svisaj botanikistoj
Kategorio:Universitato de Montpellier
Maria Saal

**Maria Saal** estas komunumo, kampurbo kaj pilgrimejo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Klagenfurt(-Land). Fine de  en la komunumo vivis . 

La loko estas konata ĉefe pro ties Maria kirko, konstruita en la 8-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Klagenfurt-Land
Cyanocitta

La genro ***Cyanocitta*** estas amerika genro de garoloj, paserinaj birdoj de la familio de Korvedoj. *Cyanocitta* inkludas nur du el la amerikaj garoloj; ili estas ĉefe **bluaj, krestaj birdoj** kiuj diferenciĝas pro la amplekso de la blua koloro. Ties teritorioj ĝenerale ne koincidas.

Pro la ĉefa eco la tuta grupo povas esti konata ankaŭ kiel *Bluaj garoloj*, sed ĉar unu el la du specioj estas tre konata specio nome la Blua garolo, tiu termino estas uzata ĉefe por tiu specio, kvankam la alia specio nome Stelera garolo estas eĉ pli blua ol la unue menciita.

## Specioj 
* *C. cristata*, Blua garolo
* *C. stelleri*, Stelera garolo

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Wasseramt (distrikto)

**Wasseramt** estas distrikto de Kantono Soloturno en Svislando. Ĝi formas kune kun la Distrikto Bucheggberg la oficdistrikton Bucheggberg-Wasseramt.

## Ciferoj 
En la jaro 2007 la distrikto nombris  loĝantojn kaj konsistis el 21 komunumoj. Ĝia areo mezuras .

## Geografio 
La distrikto situas sude de la rivero Aro en la Svisa Mezlando en la sudo de de la Kantono Soloturno sur la flosebenaĵo de la suba parto de la rivero Emme. En oriento la distrikton kvazaŭ paralele al Emme trafluas la rivereto Oesch. Inter Oesch kaj Emme etendiĝas ampleksa kanalsistemo.

## Trafiko kaj ekonomio 
La tuta regiono estas forte industriigita kaj la sidejo de pluraj gravaj entreprenoj. Ĝin trapasas la naciaj aŭtoŝoseoj A1 kaj A1, la grava trajnlinio de Zuriko tra Olten, Soloturno, Bielo, Neŭŝatelo kaj Yverdon al Laŭzano kaj diversaj regionaj trajnlinioj.

## Historio 
La distrikto estis fondita en la jaro 1803 post la fino de la Helveta Respubliko. Ĝi estis nomita origine laŭ sia ĉefloko Kriegstetten distrikto Kriegstetten. Ĉar tiu-ĉi nomo neniam estis akceptita en la ĝenerala lingvouzo ĝi estis en la jaro 1981 oficiale anstataŭigita per la ĝis tiam duonoficiala popola nomo **Distrikto Wasseramt**, kio signifas en Esperanto *Akvodistrikto*. La nomo aludas al la du gravaj riveroj Aro kaj Emme kaj multnombraj riveretoj, kiuj unuflanke estis la fonto de la riĉeco de la regiono, liverante energion por la fabrikoj, sed aliflanke pro multaj inundoj ankaŭ regule kaŭzis problemojn.

Per la nova administra ordo la distriktoj Wasseramt kaj Bucheggberg estis kunigitaj ekde la 1-a de januaro 2005 al la oficdistrikto Bucheggberg-Wasseramt. La tradiciaj distriktoj restis kiel statistikaj subunuoj, la administraj funkcioj (unua instanca tribunalo, elektodistrikto ktp.) tamen estas centrigitaj en la nova oficdistrikto.

## Komunumoj 
La Distrikto Wasseramt konsistas aktuale el 20 politikaj loĝantar-komunumoj. Ili estas:

## Iamaj komunumoj de la Distrikto Wasseramt 

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri la distrikto Wasseramt

!
Jaye Davidson

**Jaye DAVIDSON** (naskiĝis kiel **Alfred Amey** 21-an de marto 1968) estas brita aktoro, nomumita al Akademia Premio.

## Vivo 
Davidson naskiĝis en Riverside (Kalifornio) kiel filo de ganaa patro kaj angla patrino. Li transloĝiĝis al Britio, kiam lia patro transloĝiĝis el Usono. Li tiam estis dujara.

## Kariero 
Davidson estas plej multe konata por sia rolo kiel transvirino Dil en filmo *The Crying Game* (1992). Por tiu ĉi rolo li estis nomumita al Akademia Premio por la plej subtenanta aktoro. Davidson ankoraŭ aperis kiel Ra en filmo *Stargate* el la jaro 1994.

Li ne estas longdaŭra aktoro, li prefere laboras en moda industrio.

## Filmografio 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1968
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Ganaaj usonanoj
Kategorio:GLAT-aktoroj
Balajt

**Balajt** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 179 m
* Loĝantaro: 440
* Poŝtkodo: 3780
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ rojo, fine de mallonga sakovojo. Edelény troviĝas 4, Rudabánya 16, Kazincbarcika 17, Szikszó 22, Miskolc 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1263 laŭ tiama ortografio *"Valacht"*. La vilaĝo longe apartenis al familio *Balajti*. Post la mezepoko la komunumo apartenis al la Osmana Imperio. Vilaĝservoj estas lernejo kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Laboristo Sankta Jozefo
* kalvinana preĝejo

## Famuloj 
En Balajt naskiĝis politikisto Tamás Ragályi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Arnót

**Arnót** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Miskolc.
eta|Blazono de Arnót
eta|Luterana preĝejo en Arnót

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 112 m
* Loĝantaro: 2570
* Poŝtkodo: 3713
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Felsőzsolca (kie estas fervojo) troviĝas 2, Miskolc 6, Szikszó 11 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1230 laŭ la tiama ortografio *"Ornolthy"*. Ĝis la 16-a jarcento la vilaĝo apartenis al fortikaĵo de Szendrő, poste la turkoj senhomigis la komunumon. En 1687 okazis la refondiĝo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kaj samtempe grekokatolika preĝejo omaĝe al Dolorplena patrino de 1930
* Luterana preĝejo (Arnót) de 1721, turo alkonstruiĝis en 1806

## Famuloj 
En Arnót naskiĝis:
* agronomo Zoltán Barcsák
* luterana episkopo Zoltán Túróczy.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Baktakék

**Baktakék** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Encs.
eta|maldekstre|Blazono de Baktakék
eta|Fora panoramo de Baktakék
eta|Grekokatolika preĝejo de Baktakék
eta|Ĉefvojo de Baktakék kun aŭtobuso

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 &nbsp;km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 48.3765/21.0358
* Alto super marnivelo: 163 m
* Loĝantaro: 730
* Poŝtkodo: 3836
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
Baktakék situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Encs troviĝas 10, Abaújszántó 19, Gönc 25, Miskolc 40 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1272 en formo *"Chewzbakta"* (=kampogardisto) tiutempe apartenanta al reĝo. (Baldaŭ la oficiala nomo estis *Bakta*, pro peto de poŝto *Abaújbakta*. Iam apude komunumo Szárazkék [sArazkEk] formiĝis. Ili unuiĝis en 1950. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, klubo de maljunuloj.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro de 1820
* kalvinana preĝejo
* akvorezervujo

## Famuloj 
En la iama Abaújbakta naskiĝis pentristo János Dienes.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Benguela

**Benguela** estas havenurbo kaj administra centro en Angolo. Ĝi estas la administra centro de samnoma provinco Benguela. La urbon fondis en 1617 la portugala **Emanuel da Cerveira Perreira** sur bordo de  la Atlantiko (suda latitudo 12°36'00 kaj orienta longitudo 13°22'0). Sur loko de la urbo, la portugaloj konstruis fortikaĵon jam en 1587, kiu estis grava elira punkto por militistaj agadoj kontraŭ la indiĝenoj. En la urbo loĝis en 1982 ĉ. 41000 personoj.

Tra ĝia haveno okazas bovovianda kaj bestoleda eksporto de Angolo. La loĝantaro laboras ĉefe en la fiŝkaptado, fiŝprilaboro kaj ŝipkonstruo. La urbo estas okcidenta finpunkto de la *Benguela-fervojo*. Tiu fervojo interligas  Angolon, Zairon, Zambion, Zimbabvon kaj Mozambikon. Benguela estas episkopa sidejo.

Post la urbo estis nomata la norde situanta **Benguela-golfo** kaj la Benguela-marfluo.

## Ĝemelurbo 
*  Oeiras en Portugalio

## Lokaj esperantistoj
*Amilcar Barca Martins da Cruz

Kategorio:Urboj de Angolo
Kategorio:Marhavenaj urboj
Namibe

eta|Situo de Namibe en Angolo
**Namibe** estas urbo en sudokcidenta Angolo ĉe la Atlantiko, ĉirkaŭ 200&nbsp;km sude de limoj al Namibio kaj kun ĉirkaŭ 150.000 loĝantoj. Ĝi estas ĉefurbo de samnoma provinco Namibe.

La urbon fondis en 1840 portugalaj koloniistoj, la oficiala nomo estis ĝis 1985 **Moçâmedes** (ankaŭ *Mossamedes*).

Namibe estas - post Luando kaj Lobito - la tria plej granda havenurbo de la lando.

Vidindaĵo estas la velviĉioj en la ĉirkaŭo.

Kategorio:Urboj de Angolo
Kategorio:Marhavenaj urboj
Becskeháza

**Becskeháza** [beĉkehAza] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény.
eta|Blazono de Becskeháza

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 48.5294/20.8358
* Alto super marnivelo: 234 m
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 3768
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Becskeháza situas sur deklivoj, fine de sakovojo. Rudabánya troviĝas 28, Szendrő 38, Miskolc 80 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri Becskeháza okazis en 1283 kiel Verbecse [verbeĉe]. Dum la dominado de turkoj la vilaĝo senhomiĝis, en 1720 jam nobeloj loĝis ĉi tie. La loĝantoj iam minadis dolomiton.

En Becskeháza migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Listo de naturhistoriaj muzeoj

## Eŭropo 
* Muzeo de Natura Historio (Florenco)
* Muzeo de Natura Historio (Lille)
* Naturhistoria Muzeo de Parizo
* Naturhistoria Muzeo de Tuluzo
* Naturhistoria Muzeo de Londono
* Naturhistoria Muzeo de Leiden
* Naturhistoria Muzeo de Roterdamo
* Naturhistoria Muzeo de Stokholmo
* Naturhistoria Muzeo de Göteborg
* Naturhistoria Muzeo de Oksfordo
* Naturhistoria Muzeo de Gram, Danio
* Darwin-muzeo (Moskvo)

### Germanio, Aŭstrio, Svislando 
* Naturhistoria Muzeo de Basel
* Naturhistoria Muzeo de Berlino
* Naturhistoria Muzeo de Bern
* Naturhistoria Muzeo de Braunschweig
* Naturhistoria Muzeo de Erfurto
* Naturhistoria Muzeo de Freiburg en Svislando
* Naturhistoria Muzeo de Mainz
* Naturhistoria Muzeo de Fondaĵo Admont
* Naturhistoria Muzeo (Vieno)

## Azio 
* Osaka Museum of Natural History en Osaka, Japanio

## Afriko 
## Ameriko 
### Usono 
* Usona Naturhistoria Muzeo de Novjorko
* Burke Museum of Natural History & Culture en Seattle
* Carnegie Museum of Natural History en Pittsburgh
* Cleveland Museum of Natural History en Cleveland
* Fernbank Museum of Natural History en Atlanto
* Field Museum of Natural History en Ĉikago
* National Museum of Natural History, Smithsonian Institution, en Vaŝingtono
* Peabody Museum of Natural History ĉe Universitato Yale en New Haven
* San Diego Natural History Museum en San Diego
* Santa Barbara Museum of Natural History en Santa Barbara
* Slater Museum of Natural History en Tacoma
* Utah Museum of Natural History en Salt Lake City
* Florida Muzeo de Natura Historio en Gainesville, Florido.

### Kanado 
* Reĝa Ontaria Muzeo

### Sudameriko 
* Nacia Muzeo de Natura Historio (Ĉilio)


Kategorio:Sciencaj muzeoj
Bánhorváti

**Bánhorváti** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Kazincbarcika. Bán troviĝanta en la loknomo signifas: banuso, horvát signifas: kroato.
eta|maldekstre|Kirkoj en Bánhorváti

## Bazaj informoj 
* Areo: 29 &nbsp;km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 48.2225/20.5068
* Alto super marnivelo: 167 m
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo: 3642
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Bánhorváti situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Kazincbarcika troviĝas 10, Putnok 11, Miskolc 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1220. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Ekde la 19-a jarcento la vilaĝo iĝis minovilaĝo. En 1950 komunumo *Bánfalva* aliĝis al Bánhorváti. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto, gastejo.

## Vidindaĵoj 
eta|Kastelo de Bánhorváti
* kalvinana, iam gotika Kalvinana malnova kirko (Bánhorváti) el la 14-a jarcento, en 1789 trakonstruita
* kalvinana preĝejo el la 13-a jarcento en vilaĝparto Bánfalva, en 1758 escepte la fundamenton barokiĝis
* romkatolika baroka Kirko Nomo de Sankta Maria (Bánhorváti) de 1769
* baroka Kastelo de Bánhorváti pri Platthy [plati] el la 17-a jarcento, baldaŭe parko formiĝis
* muzeeto

## Famuloj 
En Bánfalva naskiĝis: aktoro Antal Deréki, mortis Gábor Kazinczy (politikisto).

== Komunumoj pri *bán* (= banuso) en Hungara reĝlando ==

== Komunumoj pri *horvát* (= kroato) en Hungara reĝlando ==
Libertas

**Libertas** estas politika partio fondita kontraŭ Traktato de Lisbono kaj celanta al Eŭropa Parlamento de ĉiuj 27 membraj ŝtatoj en la eŭropaj balotoj en 2009 kaj eŭropaj naciaj parlamentoj. Ĝin fondis irlandano Declan Ganley, kiu kondukis en sia ŝtato referenduman kampanjon kontraŭ Traktato de Lisbono. Ĉi ties venko dum iom da tempo haltigis la leĝigon de tiu traktaĵo en tuta Eŭropa Unio.

## Programo 
Libertas protestas la neatingeblon de ordinaraj homoj al scio kaj influo pri la politikaj proceduroj de centraj organoj de Eŭropa Unio. La partio volas fortigi Europon kiel politika grandpotenco kaj aganto en la monda areno, sur bazo de pli klara kaj profunda demokrata funkciado de la unio mem.

## Disvastiĝo 
Libertaso celis starigi kandidatojn kaj partopreni en eŭropunia parlamenta elekto en 2009 en ĉiuj landoj de EU. Tiel tamen ne fariĝas, pro diversaj kialoj. Iujlande Libertas alianciĝas kun jam staranta partio aŭ kandidato. Alilande, montriĝis ke la kondiĉoj por partopreni estas tro komplikaj aŭ ĥaosaj por sukcesi en la mallonga tempo disponebla.

## Vidu ankaŭ 
* Libertas (diino)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Libertas (24 lingvoj)
* Politika principa programo de Libertas', aprile 2009

Kategorio:Eŭropaj politikaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2008
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2010
Emma de Normandio

**Emma de Normandio** (n. ĉ.985, m. la 6-an de marto 1052) estis edzino de du reĝoj de Anglio: Ethelred la Malpreta kaj Kanuto la 1-a. Ŝi estis filino de Rikardo la Sentima, duko de Normandio kaj lia dua edzino Gunnora.

## Vivo 
En 1002 ŝi edziĝis al Ethelred la Malpreta. Kiam la danoj invadis Anglion en 1013, ŝiaj du filoj, Eduardo la Konfesanto kaj Alfred Atheling, iris al Normandio kiel ekzilitoj kaj restis tie dum la regado de Kanuto la 1-a. Ethelred mortis en 1016, kaj la saman jaron ankaŭ mortis ŝia duonfilo Edmundo Ironside. Kanuto iĝis reĝo de Anglio kaj edziĝis al Emma en 1017.

Kanuto mortis en 1035. La sekvantan jaron la du filoj de Emma kaj Ethelred, protektataj de sia duonfrato Hardakanuto, vizitis sian patrinon en Anglio, sed Harold Harefoot, filo de Kanuto kaj lia antaŭa edzino Aelfgifu de Northampton, sukcese gajnis la anglan tronon, kaj kaptis kaj blindigis Alfred, kiu mortis pro siaj vundoj. Eduardo denove fuĝis al Normandio, kaj Emma iris al la kortego de la grafo de Flandrio ĉe Bruĝo.

En 1040 Harold Harefoot mortis kaj Hardakanuto iĝis reĝo de Anglio. Eduardo kaj Emma revenis en Anglion. Tamen post la morto de Hardakanuto en 1042, Emma subtenis kiel lia sekvanto ne sian filon Eduardon sed Magnus, la reĝon de Norvegio: Eduardo kroniĝis kaj arestis sian patrinon.

Emma mortis en 1052 kaj entombiĝis en la katedralo de Winchester.

## Idoj 
Emma kaj Ethelred la Malpreta havis tri gefilojn:
* Goda (1004-1055), kiu edziĝis unue al Drogo de Mantes (996-1035), grafo de Valois kaj Vexin: ilia filo estis Ralph la Malkuraĝa, grafo de Hereford. Ŝia dua edzo estis Eŭstako la 2-a, grafo de Boulogne.
* Eduardo la Konfesanto (ĉ.1003-1066)
* Alfredo, kiu mortis eble en 1040

Emma kaj Kanuto havis du gefilojn:
* Hardakanuto (1018-1042)
* Gunhild de Danio (ĉ.1020-la 18-an de julio 1038), kiu edziĝis, ok monatojn post la morto de sia patro, al Henriko la 3-a de la Sankta Romia Imperio, filo de Konrado la 2-a.

Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Britaj reĝedzinoj kaj reĝinedzoj
Kategorio:Mortintoj en 1052
Ilha dos Tigres

**Baia dos Tigres** - en Esperanto *Tigra Insulo* - estas la plej granda insulo de Angolo. Ĝi situas en la provinco Namibe. Ĝi havas areon de 98 km². Administre la areo nun apartenas al la teritorio de la municipo Tômbua, kies centro situas 92 kilometrojn pli norde.

Unuaj homoj tie ekvivis dum la 1860-aj jaroj, fabriko pro sensaligo konstruita en la 1920-aj jaroj ne kontentige solvis la problemon pri manka trinkakvo kaj la loĝantaro nur signife multiĝis fine de la 1950-aj jaroj, kiam konstruiĝis akvotubo kiu alkondukis freŝan akvon de la rivero Kunene de 70 kilometroj pli sude. Tamen komence de la 1970-aj jaroj la politika situacio en la portugala kolonio Angolo, kiu fine kolapsis en 1975, iĝis tiom malstabia, ke en 1974 la lastaj insulanoj forlasis la insulon. La insula loĝloko do nur havis du jardekojn da prospero kaj ekde tiam estas fantomurbo.

La insulo estas parto de la Nacia parko Iona starigita en 1937.

eta|maldekstra|300px|

Kategorio:Insuloj en la Atlantiko
Kategorio:Insuloj en Angolo
Kategorio:Novaj insuloj
Kantono Clary

La **kantono Clary** (france *canton de Clary*) estis franca kantono lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi estis unu el la 7 kantonoj de la arondismento Cambrai, ĝis fine de marto 2015 la kantonoj estis novorganizitaj.

## Komunumoj 
Apartenis al la kantono de Clary la jenaj 15 francaj komunumoj :
*Bertry
*Busigny
*Caudry
*Caullery
*Clary
*Dehéries
*Élincourt
*Esnes
*Haucourt-en-Cambrésis
*Ligny-en-Cambrésis
*Malincourt
*Maretz
*Montigny-en-Cambrésis
*Villers-Outréaux
*Walincourt-Selvigny

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de Nord
*Komunumoj de Nord

Clary
Busigny

**Busigny** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 2&nbsp;508 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2005.

## Geografio 
Busigny situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.

Busigny etendiĝas sur 16,47 km². Ĝi havas landlimon kun la departemento Aisne.

## Historio 
Busigny historie disvolviĝis kiel grava fervoja centro. Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Christian Pecqueux, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Administrado 
Busigny apartenas al la kantono de Clary, kies ĉefurbo estas Clary. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Clary
* Busigny (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de Busigny


Kategorio:Komunumoj de Nord
Caullery

***Caullery** estas franca komunumo en la departemento Nord.
***Eddy Caullery**, franca futbalisto.
***Isabelle Caullery**, franca politikistino de la partio UMP.
Hardiknut

**Hardiknut, Harthacnut, Hardeknud, Hartheknut** aŭ **Hartiknut**, ktp., n. 1018, m. la 8-an de junio 1042) estis reĝo de Danio ekde 1035, kaj reĝo de Anglio ekde 1040.

Liaj gepatroj estis Knuto la Granda kaj Emma de Normandio.

Post la morto de sia patro en 1035 li regis Danion, sed, pro milito kontraŭ Magnus, reĝo de Norvegio, li ne povis akiri la anglan regnon, kie lia duonfrato Harold Harefoot iĝis reĝo. En 1038 aŭ 1039 estiĝis pacakordo inter Hardiknut kaj Magnus, per kiu, se Hardiknut aŭ Magnus mortus senheredonte, la postvivanto sekvus lin kiel reĝo de lia lando. Tiam Hardiknut preparis invadon de Anglio, sed antaŭ ol li eliris de Danio Harold Harefoot mortis la 17-an de marto 1040. Kun 62 militŝipoj Hardaknuto iris al Anglio kie li pace iĝis reĝo. Tie li ordonis ke la kadavro de Harold Harefoot estu forprenata de la tombo kaj ĵetata en marĉejon.

Por pagi la kostojn de sia mararmeo, Hardiknut postulis pezajn impostojn. En 1041 la loĝantoj de Worcester mortigis du impostkolektistojn: la kolera reĝo ordonis al siaj grafoj disrabi kaj forbruligi la urbon kaj la ĉirkaŭan regionon. La saman jaron, laŭ ordonoj de Hardiknut , Eadulf la 3-a, grafo de Northumbria, estis mortigata, probable de Siward, kiu tuj iĝis grafo de Northumbria. Pro la impostoj kaj sia krueleco, Hardiknut ege malpopularis. Laŭ la anglosaksa kroniko, "dum sia tuta regado, li neniam elfaris ion ajn reĝecan".

En 1041 Hardiknut invitis sian ekzilitan duonfraton Eduardon al sia kortego en Anglio, kie verŝajne li nomumis lin sia heredonto. Hardiknut mem neniam edziĝis, kvankam laŭdire estis nelegitima filo Vilhelmo.

La 8-an de junio 1042 li mortis ĉe Lambeth (nun parto de Londono): la anglosaksa kroniko diras, "li mortis dum li staris trinkante, kaj li subite falis teren kun terura konvulsio, kaj la proksimaj homoj ektenis lin, kaj poste li neniam diris iun ajn vorton." Li entombiĝis en la katedralo de Winchester. Eduardo la Konfesanto sekvis lin kiel reĝo de Anglio, kaj Magnus la 1-a (Norvegio) kiel reĝo de Danio.

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Danaj reĝoj
Vihorlat (monto)

eta|Vihorlat vintre
eta|Vihorlat vintre

**Vihorlat** (1 076 m s.m.) estas la plej alta monto de vulkana montaro - Vihorlataj montoj, kiu kuŝas en orienta Slovakio ĉe slovak- ukrainia limo. Sur la monto troviĝas ankaŭ naturrezervejo kun sama nomo vidu Vihorlat, kiu apartenas al Landprotektita areo Vihorlat. Fagaj praarbaroj de ĉi rezervejo ankaŭ apartenas al protektita areo Vihorlat, kiu estis deklarita de UNESCO, kiel monda natura heredaĵo de homaro kune kun aliaj 9 slovakaj kaj ukrainiaj fagaj praarbaroj sub la komuna nomo de ensemblo - Karpataj fagaj praarbaroj. Ĉi areo enhavas suprajn partojn de ĉefa montoĉeno de la montaro iranta de **Vihorlat** (okcidente), Snina ŝtono, Nežabec ĝis Fedkov (oriente) kaj kun arbaroj en la valo ĉe Mara okulo.

Norde de montopinto troviĝas ĉefa ekzercejo de la militareo Valaŝkovce. La monto kuŝas ankaŭ ene de la militareo sed en la randa parto de ĝi, sen militekzercoj, malproksime de la kerno de la areo. Pro ĉi militaj aferoj nenia oficiala markita turista piedvojo iras tra la monto. La plej facila kaj sekura montogrimpo estas de nordokcidento de vilaĝo Kamienka, sed ne markita. La markita verda piedvojo Dosiero:Szlak zielony.svg de vilaĝo Remetské Hámre iras al proksimeco de montopinto (1 km) de oriento. Al ĉi markita vojo gvidas ruĝmarkita (parte flava) piedvojo de la montoj Motrogon kaj Snina ŝtono, al kiuj iras piedvojoj de Snina kaj Zemplínske Hámre.

## Vidu ankaŭ 
* Geomorfologia divido de Slovakio
* Karpataj montarbaroj

Kategorio:Montoj en Regiono Prešov
Kategorio:Vihorlataj montoj
Kategorio:Distrikto Humenné
Lesdain

**Lesdain** estas la nomo de pluraj geografiaĵoj :

***Lesdain** estas franca komunumo en la departemento Nord.
***Lesdain** estas belga vilaĝo en la komunumo Brunehaut.
Kara markolo

La **Kara markolo** estas 56 km larĝa markolo en nord-oriento de Eŭropo. Ĝi interligas la Karan maron kaj la Barenca Maron en norda Rusio. Ĝi dividas la insulon Vajgaĉ de la Suda insulo de la insularo Nova Zemlo.

Kategorio:Markoloj en la Barenca maro
Kategorio:Markoloj en la Karaa maro
Kategorio:Markoloj en Arĥangelska provinco
Kategorio: Markoloj en Nenecio
Transvirino

[eta|Transvirino dum protesto en [Parizo la 1-an de oktobro 2005.]]
[eta|200ra|maldekstre|Transvirino ĉe Gejfiera Parado en [São Paulo]]
**Transseksa virino** aŭ **transgenra virino** estas transseksulo de viro al virino. La termino *transgenra virino* estas preferata de multaj individuoj ol varia medicina termino.

## Kelkaj famaj transgenraj virinoj 
* Candy Darling
* Lili Elbe

## Vidu ankaŭ 
* Hormona anstataŭiga terapio (vir-al-ina)
* Transgenrulo
* Transviro
Kara

**Kara** estas 
* regiono en Togolando, Kara (regiono)
* urbo en Togolando, Kara (Togolando)
* etno en Etiopio, karaoj
* ties lingvo, kara-lingvo
* soveta kaj rusia krozŝipa klaso, Kara-klaso
* rusia rivero, fluanta al Kara markolo, Kara
* esperanta adjektivo kaj alparolo kiu signifas: amata, grandvalora. 

Personaj nomoj
* Kara Mustafa, (1626-1683) ĉefkomandanto dum la dua konkerado de Vieno, 
* Yadé Kara, germana-turka verkistino

* Kara (Muzikaj grupoj)

## Vidu ankaŭ 
* Karaa Maro
* Kara markolo

## Referencoj
Screamers

**SCREAMERS** estas grupo de transvestitoj estiĝinta en marto de 1997 en Prago. Ili estas viroj prezentantaj sin en siaj programoj kiel virinoj.

Screamers prezentiĝis kun multaj steluloj de ĉeĥa kaj monda pop-muziko, kiujn ili mem parodias kaj prezentas en siaj programoj. Kantistinoj kiel ekzemple Bára Basiková, Ilona Czáková, Marcela Holanová, Heidi Janků, Petra Janů, Eva Pilarová kaj Hana Zagorová ĉeestis en prezentiĝoj de la grupo kaj plurfoje dum eksono de siaj kantoj ili aliĝis al la programo. Screamers prezentiĝis ankaŭ kun muzika grupo Boney M.

La grupo havas ses membrojn, kiuj dum siaj prezentiĝoj korpigas kantistinojn de la ĉeĥa kaj eksterlanda popmuziko, ekz. Ilona Czáková, Helena Vondráčková, Hana Zagorová, Eva Pilarová, Heidi Janků, Dara Rolins, Věra Špinarová, Céline Dion, Tina Turner, Cher, J. Rusch, Alla Pugaĉova kaj multaj aliaj.

Kategorio:Ĉeĥaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1997
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Honnecourt-sur-Escaut

**Honnecourt-sur-Escaut** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 734 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999, kaj estas trafluata de la rivero Escaut.

maldekstra|100px|Blazono de Honnecourt-sur-Escaut.
__TOC__

## Geografio 
Honnecourt-sur-Escaut situas kerne de la natura regiono Cambrésis kaj proksime al ties historia ĉefurbeto, Cambrai. La ĉirkaŭa regiono ĉefe konsistas el malaltaj ebenaĵoj kaj vastaj agroj. Cambrésis situas inter du aliaj, iom pli montetaj regionoj, nome Avesnois oriente kaj Artezo okcidente.

Honnecourt-sur-Escaut etendiĝas sur 15,49 km².

## Historio 
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ro Francis Piton, kiu do fariĝis la loka urbestro.

## Lokaj famuloj 
Honnecourt estas la naskiĝvilaĝo de la fama arkitekto Villard de Honnecourt, kiu vivis en la 13-a jarcento. Li aŭtoris 33 pergamenojn kun proksimume 250 desegnaĵoj.

## Administrado 
Honnecourt-sur-Escaut apartenas al la kantono de Marcoing, kies ĉefurbo estas Marcoing. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Cambrai, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Marcoing

Kategorio:Komunumoj de Nord