open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lepenski Vir

eta|250px|maldekstra|Mapo de la kulturareo; Lepenski Vir nordokcidente.

**Lepenski Vir** estas setlejo de la Eŭropa prahistorio en teritorio de nuntempa Serbio kiu datas de pli ol 8000 jaroj kaj kiu disvolvis ekonomian kaj soci-kulturan sistemon ege prilaboritan. Ĝi estas proksime de la rivero Danubo, pli precize ĉe ties paso en la interkrutejo Fera Pordo. La ĉefaj elfosaĵoj estis faritaj inter 1965 kaj 1971 fare de Dragoslav Srejović, de la Universitato de Belgrado. Tiu civilizacio havis sciaron pri arkitekturo, urbigado, geometrio, matematiko, astronomio, arto kaj religio.

Pere de sia arto, kredo kaj manieroj por vivtenado, tiu civilizacio trapasis la vakuon inter la Mezolitiko kaj la Neolitiko en la kulturoj de Danubo. Laŭ la Unesko, Lepenski Vir estas "impresa ekzemplo de la rilato inter la homo kaj la naturo, de la rolo kaj la gravo de la natura medio por la organizado de la vivo kaj la kulturo ĝenerale."

## Notoj 
## Bibliografio 
* ARRIBAS, A. "Lecciones de Prehistoria". Eld. Teide. Barcelona, 1974.
* VV. AA. "El Arte de Lepenski". Ministerio de Cultura. Madrid, 1986

Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Eŭropo
Kategorio:Mezolitiko
Kategorio:Prahistorio de Eŭropo
Membrana transiga proteino

**Membrana transiga proteino**, aŭ simple **transigilo**, estas membran-proteino kiu movas jonojn aŭ molekulojn trans biologia membrano. Transigilo povas neaktive faciligi difuzon de substancoj trans membrano aŭ aktive transigi ilin.

Oni povas apartigi transigilojn al *kanaloj* kaj *portistoj*. Kanalo estas malferma ĉe ambaŭ eniroj samtempe, kaj povas nur faciligi difuzon. Portisto estas malferma ĉe aŭ ena eniro aŭ ekstera eniro, kaj ŝanĝiĝas inter la du statoj; ekzistas portistoj kiuj aktive transigas molekulojn kaj tiuj kiuj faciligas difuzon.

## Faciligata difuzo 
En difuzo, substancoj pasas tra la transigilo laŭ koncentriteca diferenco, moviĝantaj de la flanko kun alta koncentriteco al la malalta-koncentriteca flanko. Tiun metodon plej ofte ĝi uzas por jonoj aŭ polaraj molekuloj, ĉar ili tre malfacile difuzas tra la akvofobia membrano. La difuzo estas pasiva kaj do ne bezonas energion.

## Aktiva transigado 
Aktiva transigado povas transporti substancojn kontraŭ la koncentriteca diferenco, movanta ilin de la malalte-koncentrita flanko al la alte-koncentrita flanko. Tiu agado bezonas energion. En *unua aktiva transigado*, la transigilo uzas energion de ATF por movi substancojn. *En dua aktiva transigado* aŭ *kuplata transigado*, la energio venas de elektrokemia diferenco de aliaj jono/ŝarĝata molekulo; la pasiva difuzo de la ŝarĝata substanco povigas la transigadon de la alia substanco.

## Vortdeveno 
"Membrana transiga proteino" kaj "transigilo" estas proponita por ĉi tiu Vikipedia artikolo, devenaj de la angla *membrane transport protein* kaj *transporter*.

## Fontoj 
Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Molekula biologio
3-Anizata acido

**3-Anizata acido** aŭ **m-metoksobenzoata acido** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la acidoj, rezultanta el hidrolizo de la **3-anizoila klorido** aŭ oksidado de la **3-anizata alkoholo**. 3-Anizata acido estas blanka aŭ flaveca solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 3-Anizata acido prezentas metoksan grupon kaj metilmetanatan grupon ligitan al la 1-a kaj 3-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 8 karbonatomoj, 8 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **3-anizata acido** per hidrolizo de la **3-metoksobenzoila klorido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **3-anizata acido** per oksidado de la **3-metoksobenzila alkoholo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **3-anizata acido** per oksidado de la **3-metoksobenzaldehido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **3-anizata acido** per traktado de **3-metoksobenzoila klorido** kun **natria hidroksido**:

## Vidu ankaŭ 
* * Anizatoj

## Referencoj 
Kategorio:Anizatoj
Metila 3-anizato

**Metila 3-anizato** aŭ **metila 3-metokso-fenilkarboksilato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 3-Anizata acido kaj metanolo. Metila 3-anizato estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Metila 3-anizato prezentas metoksogrupon kaj metilmetanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 3-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 9 karbonatomoj, 10 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **metila 3-anizato** per traktado de **metanolo** kun **3-anizata acido**:

 
### Reakcio 2
* Preparado de **metila 3-anizato** per traktado de **3-anizata  anhidrido** kun **metanolo**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **metila 3-anizato** per traktado de **3-anizata acido** kun **metila klorido**:

### Reakcio 4
* Preparado de **metila 3-anizato** per traktado de **natria 3-anizato** kun **metila klorido**:

## Vidu ankaŭ
* Anizatoj
 
## Referencoj 
Kategorio:Anizatoj
Krisztián Kenesei

**Krisztián Kenesei** [kristiAn keneŝei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kenesei Krisztián** estas hungara futbalisto (avanulo), trejnisto.

Krisztián Kenesei naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Krisztián Kenesei futbalis en signifa teamo en Budapeŝto inter 1993-2000 en 177 matĉoj kun 67 goloj. En la sekvaj jaroj li ofte ŝanĝis klubojn, kelkfoje li ludis ankaŭ eksterlande. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono trifoje kaj golreĝo en 2003. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 2000-2005 29-foje kun 9 goloj. Li ankoraŭ futbalis en sensignifa klubo en 2021.

## Fontoj 
* datenaro kun foto
* https://www.mtkbudapest.hu/hu/hirek/multidezes/ezen-a-napon-szuletett-kenesei-krisztian-aki-3-orszag-11-csapataban-tobb-mint-600-merkozesen-lepett-palyara

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zoltán Friedmanszky

**Zoltán Friedmanszky** [fridmanski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Friedmanszky Zoltán** estis hungara futbalisto (avanulo), instruisto, trejnisto.

Zoltán Friedmanszky naskiĝis la  en minvilaĝo Ormospuszta, li mortis la .
 
## Biografio 
Zoltán Friedmanszky futbalis en la loka junulara vilaĝa teamo, poste pro la gimnaziaj jaroj en aliaj junularaj teamoj ĝis 1953. Inter 1953-1957 li ludis en plenkreska teamo de Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto, eĉ li akiris trejnistan diplomon en 1957. Post la diplomo li aliĝis al populara ĉefurba futbalklubo, kie li ludis ĝis 1965 en 91 matĉoj kun 36 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono dufoje kaj golreĝo en 1958. Li estis ankaŭ lerneja instruisto pri gimnastiko inter 1957-1965 krome trejnisto enlande kaj en Kubo inter 1957-2006, poste li pensiuliĝis.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
3-Anizata anhidrido

**3-Anizata anhidrido** aŭ **3-metokso-fenilkarboksilata anhidrido** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la anhidridoj, rezultanta el senhidratigado de la **3-Metoksobenzoata acido** aŭ per interagado de la **3-metoksobenzoila klorido** kun **3-Metoksobenzila alkoholo**. 3-Anizata anhidrido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 3-Anizata anhidrido prezentas du 3-metoksobenzoatajn grupojn ligitajn al oksigenatomo. Ĝi konsistas je 16 karbonatomoj, 14 hidrogenatomoj, 5 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **3-anizata anhidrido** per senhidratigo de la **3-metoksobenzoata acido** kun **fosfora pentoksido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **3-anizata anhidrido** per traktado de **3-metoksobenzoila klorido** kun **3-metoksobenzoata acido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **3-anizata anhidrido** per traktado de **3-metoksobenzoila klorido** kun **natria 3-metoksobenzoato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **3-metoksobenzamido** per traktado de **amonia klorido** kun **3-metoksobenzoata anhidrido**:

## Vidu ankaŭ 
* Anizatoj

## Referencoj 
A
Édouard Lartet

**Édouard Lartet** (15a de Aprilo 1801 en Castelnau-Barbarens - 28a de Januaro 1871 en Seissan) estis franca geologo kaj prahistoriisto.

Lia riĉeco ebligis, ke li dediĉu sin al pasio por la paleontologio kaj la geologio. En 1834 li malkovris la terciaran kuŝejon de Sansan, kie li identigis pli ol 90 fosiliajn speciojn de mamuloj kaj reptilioj. En 1836 li malkovris la unuan fosilion de specio de granda simio, nome *Pliopithecus*. Liaj arkeologiaj atingoj en Massat kaj Aurignac kontribuis al pruvado de la samtempeco de la homo kun animalaj specioj jam malaperintaj.

En 1861, li proponis kronologion de la Kvaternaro bazitan sur la sinsekvaj specioj de grandaj mamuloj hegemoniaj, el kiuj li pensis, ke li povos datigi la ŝtonindustrioj de la Paleolitiko. En 1866, li estis elektita prezidanto de la Geologia Societo de Francio.

Ankaŭ lia filo, Louis Lartet, faris esplorojn kaj li malkovris la faman Homon de Kro Magnon en Eyzies-de-Tayac en Marto 1868.

Kategorio:Francaj paleontologoj
Kategorio:Francaj geologoj
Sinagogo de Nagykőrös

eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|240ra|
La **sinagogo** en Nagykőrös estas funkcianta sakrala konstruaĵo de la urbo.

## Historio 
La judoj vivis en Nagykőrös jam ekde la 18-a jarcento. La unua sinagogo estis konstruita en 1817, sed pro sismo ĝi ruiniĝis en 1911. Menciindas, ke en tiu sinagogo okazis la unua hungarlingva parolo (1817). Pli nova sinagogo (la nun videbla) estis konstruita en novan lokon inter 1923-1925. En 1944 la judoj estis deportitaj, la sinagogo estis la elirpunkto. Depost la holokaŭsto malgranda parto de la judeco restis viva, poste ili uzis plu la sinagogon.

## Konstruaĵo 
La sinagogo troviĝas ĉe stratangulo en korto. La fasado estas simetria kaj konsistas el 3 partoj. La enirejo por viroj en la meza parto situas, la du eksteraj partoj havas la enirejojn por virinoj. Interne galerioj etendiĝas en 3 flankoj por virinoj.

## Fontoj 
*hungare kun foto
*hungare kun fotoj

Galántai Fekete1927 p63.jpg|
Patay utca, Zsinagóga. VÁTI Építésügyi Dokumentációs és Információs Központ Tervtárából. Fortepan 23327.jpg|

Nagykoros
Kategorio:Nagykőrös
Etila anizato

**Etila 4-anizato** aŭ **etila 4-metokso-fenilmetanato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-Anizata acido kaj etanolo. Etila 4-anizato estas senkolora aŭ flaveca likvaĵo, malmulte solvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Etila 4-anizato prezentas metoksogrupon kaj etilmetanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 10 karbonatomoj, 12 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **etila 4-anizato** per traktado de **etanolo** kun **4-anizata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **etila 4-anizato** per traktado de **4-anizata anhidrido** kun **etanolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **etila 4-anizato** per traktado de **4-anizata acido** kun **etila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **etila 4-anizato** per traktado de **natria 4-anizato** kun **etila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Anizatoj

## Referencoj 
Kategorio:Anizatoj
34823 Lillipetersen

'*34823 *Lillipetersen'''* estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 17-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
 
## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Lillian Petersen* kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair'' de 2018 pro sia projekto pri terscienco kaj media scienco. Ŝi estis lernantino ĉe la Duagrada Lernejo de Los Alamos (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Jacques Boucher de Perthes

**Jacques BOUCHER de Crèvecœur de Perthes** (franclingva prononco: ​[ʒak buʃe d(ə) kʁɛvkœʁ də pɛʁt]; 10a de Septembro 1788 – 5a de Aŭgusto 1868), foje referencata kiel *Boucher de Perthes*), estis franca arkeologo kaj antikvaĵisto fama pro sia malkovro, ĉirkaŭ 1830, de ŝtoniloj en la gruzejoj de la valo de Somme.

Li dediĉis sian libertempon al la studo de tio kio estis poste nomita Ŝtonepoko kaj li mem nomis antaŭdiluva homo. Ĉirkaŭ la jaro 1830 li estis trovinta, en la gruzejoj de Somme, ŝtonilojn kiuj en sia opinio montris pruvojn de homfarado; sed nur multajn jarojn poste li publikigis la gravan malkovron de laborita komplemento de ŝtonilo kun restaĵoj de elefanto kaj rinocero en la gruzejoj de Menchecourt. Tio okazis en 1846.

En 1847 li ekverkis sian monumentan trivoluman verkon, *Antiquités celtiques et antédiluviennes*, en kiu li estis la unua kiu establis la ekzistadon de homoj en Pleistoceno aŭ frua Kvaternaro. Liaj atingoj trafis malmultan aprobon, parte ĉar li jam antaŭe estis proponinta teoriojn pri la antikveco de homo sen faktoj kiuj subtenu ilin, parte ĉar la figuroj en lia libro estis malbone faritaj kaj inkludis desegnojn de ŝtoniloj kiuj ne montris klaran signon de homfarado.

## Publikigitaj verkoj 
* 1830: *Romances, Légendes et Ballades*
* 1832: *Novels*
* *Chants Armoricains ou Souvenirs de Basse-Bretagne* (Armorikaj kantoj, aŭ, Suveniroj de Malsupra Bretonio)
* *Opinions de M Christophe, I. Sur la Liberté du Commerce.* (Pri libera komerco)
* *Opinions de M Christophe, II. Voyage Commercial et Philosophique.* (Komerca kaj filozofa vojaĝo)
* *Opinions de M Christophe, III. M. Christophe à la Préfecture.* (M. Christophe ĉe Préfecture)
* ''Opinions de M Christophe, IV. Le Dernier Jour d'un Homme.* (La lasta tago de homo)
* 1833: *Satires, Contes et Chansonettes* (Satiroj, rakontoj kaj kantetoj)
* 1835: *Petit Glossaire, Esquisses de Moeurs Administratives.* (Vortareto, Ekzemploj de burokrataj kutimoj)
* 1841; 5 vols.: *De La Création, Essai sur L'Origine et la Progression des Êtres* (Pri kreado, Eseo pri la origino kaj disvolviĝo de estaĵoj)
* 1848: *Petites Solutions des Grands Mots* (Solvetoj al Vortegoj).
* 1847, 1857, 1864; 3 vols.: *Antiquités Celtiques et Antédiluviennes* (Keltaj kaj antaŭdiluvaj antikvaĵoj).
* 1850-1851; 4 vols.: *Hommes et Choses* (Homoj kaj aferoj).
* 1852: *Sujets Dramatiques* (Dramaj subjektoj).
* 1852: *Emma ou Quelques Lettres du Femme* (Emma, aŭ kelkaj leteroj el virino).
* 1855; 2 vols.: *Voyage a Constantinople.* (Vojaĝo al Konstantinopolo)
* *Voyage en Danemarck, en Suède, etc.* (Vojaĝo al Danio, Svedi ktp.).
* 1859: *Voyage en Espagne et en Algérie.* (Vojaĝo al Hispanio kaj Alĝerio).
* 1859: *Voyage en Russe, en Lithuanie, en Pologne.'' (Vojaĝo al Rusio, Litovio kaj Pollando).

Kategorio:Francaj arkeologoj
Internacia Kongreso de Matematikistoj 2026

La **Internacia Kongreso de Matematikistoj de 2026** estos la 30-a Internacia Kongreso de Matematikistoj okazonta en Filadelfio de la 22-a de julio ĝis la 29-a de julio 2026.

## Referencoj 
Kategorio:2026
Nikolaj Patruŝev

**Nikolaj Platonoviĉ PATRUŜEV** aŭ en Esperanto **Nikolao Platonoviĉ PATRUŜEV**,  (naskiĝis la 11-an de julio 1951 en Leningrado, Sovetunio) estas rusa armea generalo, la 2-a rango en la ordo de rangoj en la rusa armeo, kaj politikisto kiu funkciis kiel Sekretario de la Federacia Sekureca Servo de la Rusia Federacio, t.e. la interna kunordiga organizaĵo de Rusio. De 1999 ĝis 2008 Patruŝev funkciis kiel kapo de la Federala Sekureca Servo (FSB), la organizaĵo kiu anstataŭigis la sovetian KGB (kun la escepto de eksterlanda inteligenteco).  Li estas unu el la plej proksimaj konsilistoj de Vladimir Putin kaj unu el la gvidaj figuroj en rusaj naciaj sekurecaj aferoj kaj tiel apartenanta al la *siloviki,* t.e. la malgranda rondo de intimuloj ĉirkaŭ Vladimir Putin kiu inkludas ankaŭ Igor Seĉin, Aleksandr Bortnikov kaj Viktor Ivanov. Patruŝev estas tre suspektema pri okcidentaj landoj kaj iliaj intencoj.

Lia filo dmitrij Patruŝev estis La Ministro pri Agrikulturo de Rusio ekde 2018.

## Sankcioj 
En junio 2019, Patruŝev deklaris, ke Irano "ĉiam estis kaj restas aliancano kaj *partnero*". Patruŝev postulas kompletan forlason de la merkata ekonomio en Rusio, citante kvazaŭajn "rusajn proprecojn" kiel pravigon. La celo estas krei specialan rusan ekonomion kun strikta "disciplino", kiu kontentigas la "bezonojn de la ŝtato", kiu, laŭ Mark Galeotti, estas ekvivalenta al la konstanta militekonomio simila al tiu de Sovetunio.

En februaro 2022, Usono, Britio, Japanio kaj Kanado trudis sankciojn kontraŭ Patruŝev en respondo al la rusa aneksado de Krimeo kaj la invado de Rusio en Ukrainio.

## Honoroj 
Li ricevis diversajn honorojn en Rusio, interalie la premion Heroo de la Rusia Federacio por liaj servoj en la Dua Ĉeĉenia Milito en 2003 kaj premio en Ukrainio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aleksandr Litvinenko
* Invado de Rusio en Ukrainion (2022)

Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Personoj de Sankt-Peterburgo
Kategorio:Irano
Kategorio:Invado de Rusio en Ukrainion (2022)
Kategorio:KGB
Mankanta ĉenero

[eta|*[Archaeopteryx*, mankanta ĉenero inter dinosaŭroj kaj birdoj.]]
La esprimo **mankanta ĉenero** referencis dekomence al fosilioj de transiraj formoj, kiam tiuj intermezaj stadioj ŝajne estis mankantaj en la fosilia registro aŭ oni ne konis tiun ekzistadon. Ĝi ne estas esprimo tute scienca, sed tre uzata fare de la amaskomunikilo kaj la populara disvastigo, por kiu «mankanta ĉenero» estas preskaŭ ajna nova malkovrita transira formo. La idea de «ĉenero» sugestas, ke la evolucia procezo estas linia fenomeno kaj ke iuj formoj rezultas en aliaj sinsekve, kiel la ĉeneroj de ĉeno unu post unu; tiu eksmoda rigardo de la evolucia fenomeno estis abandonita de longe. La koncepto de mankanta ĉenero estas tial konsiderata nuntempe science malĝusta ĉar ne estas nur unu mankanta ĉenero, sed multaj, kaj pli ĝuste ne temas pri ĉeneroj sed pri branĉoj de tre branĉohava arbo. Estas abundaj okazoj en kiuj la unua specio kunvivas dum miloj kaj eĉ milionoj da jaroj kun la dua aŭ aliaj specioj evoluiĝintaj el tiuj, kaj eĉ kun tiu evoluiĝinta de tiuj evoluiĝintaj.

La koncepto de *mankanta ĉenero* ĉe homoj startis kiam Charles Darwin publikigis sian verkon *La origino de specioj* en 1859. Darwin fakte ne parolis pri homa evolucio ĝis multe longe poste, kiam li publikigis sian libron *The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex*, en 1871. Sed la sekvantoj de Darwin ja komencis apliki la teorion al la homa estaĵo. Thomas Huxley publikigis en 1863 la libron ''Evidences as to Man's place in Nature'' (Pruvoj de la loko de homo en naturo), en kiu li diris, post studo de kompara anatomio, ke la loko de homo estas tre rilata al la grandaj simioj, precize al tiuj afrikaj. Kaj de Huxley estis ideo ke la '**Homo sapiens**' estis evoluinta el simieca praulo. Tiam la opoziciantoj petis, ke se vere homo evoluis el simioj, oni montru la mankantan ĉeneron inter tiuj kaj homo. La fraŭdo de la Homo de Piltdown (1912) multe kontribuis al la mito de la mankanta ĉenero, ĉar ĝi estis fabrikita el ĉio kion oni deziris trovi en tiu ĉenero. Ekde tiam oni "trovis" variajn «mankantajn ĉenerojn».

## Notoj 
Kategorio:Paleoantropologio
Kategorio:Fosilioj
Kategorio:Evoluo
Johann Fust

**Johann FUST** (ĉ. 1400 - 30-a de Oktobro 1466) estis unu de la unuaj germanaj presistoj.
[eta|maldekstre|*Psalterium Benedictinum*, 1459, estas famkonata verko de Johann Fust kun [Peter Schöffer.]]
Ne estas klara pruvaro pri la teorio ke Johann Fust estis oraĵisto, sed ŝajnas klare ke li eble estis monpruntisto aŭ bankisto. Pro sia konekto kun Johannes Gutenberg, oni konsideris lin foje inventisto de la presmaŝino, profesoro, same kiel partnero de Gutenberg. Kelkaj fakuloj konsideras lin lia mecenato kaj bonfaranto, ĉar li komprenis la valoron de la malkovro de Gutenberg kaj havigis al li la rimedojn por realigi ĝin. Tamen aliaj montris lin kiel spekuladisto kiu profitis de la necesoj de Gutenberg kaj ŝtelis el li la profitojn de lia invento.

Johann Fust pruntis al Gutenberg dufoje 800 guldenojn kontraŭ garantidono sur la presejo. Fust iĝis asociito de la talentita Peter Schöffer, kiu konis la sekretojn de la “nigra arto”, ĉar li estis disĉiplo de Gutenbergo. Bedaŭrinde tiu ĉi havis financajn problemojn kaj perdis dum proceso kontraŭ Fust preskaŭ sian tutan presmaterialon en la jaro 1455.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio

Kategorio:Germanaj presistoj
Kategorio:Homoj de la 14-a jarcento
Kategorio:Homoj de la 15-a jarcento
Peter Schöffer

**Peter Schöffer** (ĉ. 1425 - ĉ. 1503) estis unu de la unuaj germanaj presistoj.
[eta|maldekstre|*Psalterium Benedictinum*, 1459, estas famkonata verko de [Johann Fust kun Peter Schöffer.]]

Li studis en Parizo kaj laboris kiel kopiisto de manuskriptoj en 1451 antaŭ iĝi metilernanto de Johannes Gutenberg kaj aliĝis al Johann Fust, oraĵisto, advokato, kaj monpruntisto.

Inter liaj plej bone konataj verkoj estas la Mainz Psalter de 1457, la Biblio de 1462 aŭ *Biblia pulcra*, kaj la *Herbarius latinus* de 1484. Schöffer estas konsiderata la aŭtoro de multaj plinovigoj kiel dati librojn, noti la presaparaton kaj grekajn karaktrojn en la presaĵo, disvolvigi la bazojn de la uzado de grifelo kaj de tipokreado, kaj uzi kolorajn inkojn en presado. Post eniri en negocoj de si mem, Schöffer limigis siajn publikadojn al verkoj pri teologio, kaj civila kaj eklezia juro. Li mortis en Majenco.

## Notoj 
Kategorio:Germanaj presistoj
Bi Ŝeng

**Bi Ŝeng** (毕升 en simpligita ĉina; 畢昇 en tradicia ĉina; kaj Pì Shēng en la skribsistemo Wade-Giles) (Bianjing, 972 - Samloke, 1051)​ estis ĉina inventisto. Inter la jaroj 1041 kaj 1048 li inventis la presmaŝinon de moveblaj tipoj.​ Tiu invento estis unu el la Kvar Grandaj Inventoj de Antikva Ĉinio. La sistemo de Bi Ŝeng estis farita el ĉina porcelano kaj estis inventita inter 1039 kaj 1048 dum la mezepoka Song dinastio. La Komunumo Biŝeng (畢昇社區) en Ŭenkvan, Huanggang, Hubejo, estas nomita laŭ Bi Ŝeng. La luna kratero Bi Ŝeng en la kvadranto LAC-7 ĉe la norda poluso en la fora flanko de la Luno estis nomita laŭ Bi Ŝeng far de la IAU en Aŭgusto 2010.

La unua versio de la presmaŝino de moveblaj tipoj estis farita el ligno, sed poste Bi Ŝeng faris ĝin el pli longdaŭra kaj rezistebla porcelano. En 1234, du jarcentojn poste, koreoj faris alian version el pli longdaŭra kaj rezistebla metalo. Nur en 1440, la germana Johannes Gutenberg (1398-1468) ― plej verŝajne sen kono pri de la ĉina presmaŝino ― reinventis presmaŝinon de moveblaj tipoj.

## Notoj 
Kategorio:Ĉinaj inventistoj
Cikloheksila 4-anizato

**Cikloheksila 4-anizato** aŭ **cikloheksila 4-metokso-fenilkarboksilato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-Anizata acido kaj cikloheksanolo. Cikloheksila 4-anizato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Cikloheksila 4-anizato prezentas metoksogrupon kaj cikloheksilmetanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 14 karbonatomoj, 18 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **cikloheksila 4-anizato** per traktado de **cikloheksanolo** kun **4-anizata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **cikloheksila 4-anizato** per traktado de **4-anizata anhidrido** kun **cikloheksanolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **cikloheksila 4-anizato** per traktado de **4-anizata acido** kun **cikloheksila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **cikloheksila 4-anizato** per traktado de **natria 4-anizato** kun **cikloheksila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Anizatoj

## Referencoj 
Kategorio:Anizatoj
Barthélemy Buyer

**Barthélemy BUYER** (Lyon ĉirkaŭ 1433 - ĉirkaŭ 1485) estis franca eldonisto. Li enkodukis la presarton en Lyon kaj estis la unua presisto-librovendisto en Francio kiu aperigis sian nomon sur kolofono. 

Li studis en la Sorbono kaj en Parizo li konis la enkondukon de la presmaŝino. Li muntis sian propran atelieron kun belgo Guillaume Le Roy (ankaŭ Guillaume Régis, kaj Wilhem König). Tiu estis la strato de presistoj dum jarcentoj.

La unua libro presita en la franca estis *La Légende dorée* (La ora legendo) de Jacques de Voragine fare de Barthélemy Buyer en 1476 en Lyon. Alia grava libro eldonita de Buyer estis «Le livre des merveilles du monde», 1475, nome la unua libro presita en franca lingvo.

Nune en Liono estas strato kun la nomo de Barthélemy Buyer.

## Bibliografio 
* Auguste Bernard, *De l’origine et des débuts de l’imprimerie en Europe*, 1853
* Gustave Brunet, *La France littéraire au XVe siècle*, 1865
* Aimé Vingtrinier, *Histoire de l’imprimerie à Lyon de l’origine jusqu’à nos jours*, 1894
* Jean Porcher, *Humanisme et Renaissance*, 1934
* Edmond Werdet: ''Histoire du livre en France, jusqu'en 1789'' (1862)

Kategorio:Francaj presistoj
Kategorio:Francaj eldonistoj
Kategorio:Librovendistoj
Kserografio

eta|Kserografio
**Kserografio** estas procedo de presado kiu uzas sekan elektrostatikon por la reproduktado aŭ kopiado de dokumentoj aŭ bildoj, nome procedo de senkontakta presado, per specialaj pulvoroj fotokonduktivaj.

La vorto *kserografio* estis derivita de la greka *kseros*, kiu signifas ‘sekan’, kaj *grafos*, kiu signifas ‘skribon’.

Tiu tekniko estis uzita de la kompanio Xerox por produkti la unuajn fotokopiilojn, kaj estas la bazo de la aktualaj laser-printiloj kaj krome malfermis la vojon por la desegno de la platoj de platpresado de tipo fotografia.

La procezo estis inventita la 22an de Oktobro 1938 fare de la usona fizikisto kaj advokato pri patentoj Chester Carlson (1906-1968).

## Notoj 
## Bibliografio 
* Owen, David (2004). Copies in Seconds: How a Lone Inventor and an Unknown Company Created the Biggest Communication Breakthrough Since Gutenberg. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-7432-5117-2.
* Schein, L. B. (1988). Electrophotography and Development Physics. Springer Series in Electrophysics. Vol. 14. Berlin: Springer-Verlag.
* Eichhorn, Kate (2016). Adjusted Margin: Xerography, Art, and Activism in the Late Twentieth Century. Cambridge: The MIT Press. ISBN 978-0262033961

## Vidu ankaŭ 
* Kserokratio

Kategorio:Aperis en 1938
Kategorio:Presado
Corentin Cariou

**Corentin CARIOU**, plennome **Corentin Marie Cariou**, (naskiĝis  en Loctudy (Finistère), mortis  en Carlepont ()), estis franca politikisto, komunista municipa konsiliano de la 19-a arondismento de Parizo. Li estis pafmortigita kiel ostaĝo fare de la germanoj dum la Okupacio de Francio. Avenuo kaj metrostacio (sur linio 7) portas lian nomon en tiu ĉi arondismento.

Oni ne konfuzu lin kun lia samnomulo Corentin Marie Cariou (1922-1944), naskita kiel li en Loctudy, rezistanto kiu mortis en deportado en .

## Vidu ankaŭ 
* Corentin Cariou (pariza metrostacio)

Kategorio:Francaj komunistoj
Kategorio:Pafmortigitaj homoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Zsuzsanna Zsuráfszkyné Vincze

**Zsuzsanna Zsuráfszkyné Vincze** [ĵuĵana ĵurAfskinE vince], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zsuráfszkyné Vincze Zsuzsanna** estas hungara popoldancisto, koreografo, instruisto. Ŝia edzo estis Zoltán Zsuráfszky. Ŝia origina familia nomo estis *Vincze*.

Zsuzsanna Vincze naskiĝis en Pécs en 2-a duono de la 20-a jarcento.

## Biografio 
Zsuzsanna Vincze frue komencis lerni baleton. Ŝi maturiĝis en mezlernejo en Pécs, samtempe ŝi akiris licencon pri infanĝardenisto, pli poste ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Ŝi popoldancis en muzika ensemblo, kie ŝi ricevis trejnadon de Sándor Tímár. Ŝi finis kurson pri popoldancisto en la 1970-aj jaroj, poste ŝi instruis en kulturdomoj, ekde 1984 en signifaj ensembloj, eĉ ankaŭ eksterlande. Ŝi ricevis premiojn ekde 1984, en 2024 premion Kossuth. Ŝi edziniĝis en 1986, ili edukis 4 gefilojn.

## Ŝiaj laboroj (elekto) 
* *Boldog Emberek* (kompilado pri Zsigmond Móricz, dramaturgo, koreografo)
* *Tündérmese* (muzika fabelo, scenaristo, dramaturgo)
* *Drakula utolsó tánca* (dancaĵo, scenaristo, dramaturgo, kostumisto)
* *Hullámzó világ: A szögedi nemzet* (scenaristo, dramaturgo, kostumisto, koreografo)
* *Betyárvilág – tánc-szín-játék* (scenaristo, kostumisto, kunteĝisoro)

## Ŝia libro 
* *Tánc-Szín-Játék* (2021)

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=iyRvm9y-IsQ&ab_channel=K%C3%BClhoniMagyarok

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj popoldancistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Carlepont

**Carlepont** estas franca  situanta en departemento , regiono Hauts-de-France.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Carolipontois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Oise

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Oise
Péter Kabát

**Péter Kabát,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kabát Péter** estis hungara futbalisto (avanulo), kuiristo.

Péter Kabát naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Péter Kabát komencis futbali en sia aĝo 9. Inter 1994-2017 li ludis en pluraj konataj futbalkluboj, ankaŭ ofte eksterlande. En tiu periodo li estis hungara golreĝo en 2001 kaj bulgara ĉampiono en la sekva jaro. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 2000-2006 16-foje sen goloj. Intertempe li akiris licencon pri kuiristo kaj depost 2017 li estis videbla en televidoj pri kuirprogramoj, poste en aliaj distraj programoj. Depost 2011 li vivis kune kun virino kaj ili edukas idon.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj kuiristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gabriel de Mortillet

**Louis Laurent Gabriel de Mortillet** (29a de Aŭgusto 1821 - 25a de Septembro 1898) estis franca arkeologo kaj antropologo, naskiĝinta en Meylan, Isère kaj mortinta en Saint-Germain-en-Laye, kiu ludis gravan rolon en la unuaj esploroj rilataj al la Prahistorio.

Pro partopreno en la Revolucio de 1848 kiel socialisto li estis ekzilita de Napoleono la 3-a. Li rifuĝiĝis en Svision, kie, ekde 1858 li centris sian intereson en la etnologio, partoprenis en la esplorado de la lagoj de Lombardio kaj malkovris en 1863 la unuan lokon de setlejo de Neolitiko de Italio en Isolino.

En 1864 li revenis en Francion kaj kreis novan publikaĵon, ''Matériaux pour l'histoire positive et philosophique de l'homme*, poste *Matériaux pour l'histoire naturelle et primitive de l'homme*, kaj patronis la plej grandan parton de la unuaj publikaĵoj kiuj celis la prahistorion en tiu lando.

## Publikigitaj verkoj 
* *Promenades au Musée de Saint-Germain* (1869)
* *Classification des diverses périodes de l'âge de la pierre* (1873)
* *Musée préhistorique* (1881)
* *Le préhistorique, antiquité de l'homme* (1882)
* *Les Nègres et la civilisation égyptienne* (1884)
* *Origines de la chasse, de la pêche et de l'agriculture* (1890)
* *Le préhistoire : origine et antiquité de l'homme'' (1900)

Kategorio:Mortintoj en Saint-Germain-en-Laye
Kategorio:Francaj arkeologoj
Kategorio:Francaj antropologoj
Matrico (tiparo)

**Matrico** estas peco normigita el metalo cele al formado de la muldilo de presarta tiparo. La tradicia procezo estis inventita de Johannes Gutenberg en la kadro de grupo de inventoj kiuj konstituas la sistemon de la presmaŝino de moveblaj tipoj.

La matrico estas komponita ĝenerale de prisma peco el kupro sur kiu oni gravuras la formon vakue de litero aŭ signo. Tion oni faras per stampado pere de grifelo, kaj pli ĵuse per elektrokemiaj aŭ mekanikaj procedoj (pere de pantografo). Tiun matricon oni metas en muldilo pli malpli proksimume prisma, tiel ke ĝi konstituas la pinton kiu fermas ĝin ĉe ties malsupra parto. En la matrico la desegno estas gravurita en natura aŭ rekta sinteno, dum en la grifelo kaj en la movebla tipo la litero estas renversita en spegula simetrio, por povi produkti ĝustan presadon.

La muldilo de kiu formas parton la matrico povas esti mana, aŭtomata, aŭ formi parton de komponmaŝino kiel Linotipo aŭ Monotipo. En la aŭtomataj procedoj la matrico kutime estas konsiderinde diferenca disde la permana procedo.

## Vidu ankaŭ 
* Matrico (tekniko)
* Prestipo
* Stampilo

Kategorio:Presado
Kategorio:Tipografio
Alois Senefelder

**Johann Alois SENEFELDER** (naskiĝinta kiel Aloys Johann Nepomuk Franz Senefelder en Prago, tiam ĉefurbo de la Reĝlando Bohemio en la 6a de Novembro 1771 – mortinta en Munkeno en la 26a de Februaro 1834) estis germana aktoro kaj dramaturgo kiu inventis la presteknikon de litografio en la 1790-aj jaroj.

[eta|maldekstre|220px|Monumento al Alois Senefelder en [Solnhofen.]]
La litografio estas sistemo de presado disvolvigita de Alois Senefelder, kiu, konscia, ke akvo kaj oleo forpeliĝas nature, uzis kalkoŝtonon kaj grasan bastoneton por realigi presadon, per kio li revoluciis la grafikajn artojn, kio ebligis la presadon de bildoj altkvalitaj. La aktuala sistemo de platpreso deriviĝis de la litografio.​

## Notoj 
Kategorio:Germanaj presistoj
Kategorio:Germanaj aktoroj
Drupa

**Drupa** estas la plej granda foiro en la mondo por ekspozicio de ekipaĵoj por presarto en la mondo, okazanta ĉiun kvaran jaron fare de la foirejo Messe Düsseldorf en Düsseldorf, Germanio. La vorto *drupa* estas kunfandaĵo de la germanaj vortoj **dru**ck und **pa**pier; *preso* kaj *papero* respektive.

Miloj da industrifakuloj partoprenas kutime, kaj en la korporacia reprezentado tipe estas kompanioj kiel Agfa Graphics, Océ N.V., Muller Martini, EIZO, Esko, Hewlett-Packard, Xeikon, Flint Group, Heidelberger Druckmaschinen, Manroland, Kern, Pitney Bowes, New Solution, Xerox, Kodak, Canon, Transeomedia, DirectSmile, Konica Minolta, Ricoh, Martin Automatic, Komori Corporation, Fujifilm, Siegwerk, Inspectron kaj Koenig & Bauer AG. Kelkaj novaj teknologioj estas tipe montrataj dum Drupa.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Presado
Kategorio:Presarto
Kategorio:Presistoj
Kategorio:Foiroj en Germanio
Kategorio:Duseldorfo
IPEX

La **International Printing Machinery and Allied Trades Exhibition** (**IPEX**) estis la plej granda funkcianta montro-foiro pri presarto kaj grafikaj artoj en la angla-parolanta mondo. Tiu foiro okazas ĉiun kvaran jaron escepte ĉe la fina okazo, kiu okazis post nur tri jaroj. IPEX estis internacia evento, kiu servis kaj al Unuiĝinta Reĝlando kaj al la internacia presindustrio. 

IPEX 2017 okazis ĉe NEC, Birmingham, UR, de la 31a de Oktobro ĝis la 3a de Novembro 2017. En 2018 la organizantoj anoncis, ke la ekspozicio de 2017 estis estinta la lasta.

## Vidu ankaŭ 
* Drupa, la plej granda foiro en la mondo por ekspozicio de ekipaĵoj por presarto en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Presado
Kategorio:Presarto
Kategorio:Presistoj
Kategorio:Eventoj en Britio
Kategorio:Duseldorfo
34830 Annaquinlan

'*34830 *Annaquinlan'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 19-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Anna Quinlan*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2018 pro sia projekto pri biomedicina inĝenierio. Ŝi estis lernantino ĉe la Duagrada Lernejo *Menlo-Atherton'' de Atherton (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Satna

*La lasta mapo metis Satna en malĝustan lokon!*

**Satna,** laŭ () estas urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo.
eta|maldekstre|

## Demografio 
Satna havis populacion de  en 2011 kun legopovo de 64%, kiu estas pli alta, ol la landa mezumo.

## Geografio 
Satna situas 315 metrojn super la marnivelo inter malaltaj kalkaj montoj. Reva troviĝas 48, Katni 92, Ĉatarpur 132, subŝtata ĉefurbo Bopalo 375, Indaur 547, tutlanda ĉefurbo Delhio 578, Kolkato 780, Mumbajo 1034, kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.
eta|

## Historio 
Diversaj dinastioj konstruis en tiu loko plurajn reĝajn konstruaĵojn, plejparte nun videblajn. Tamen en Reva estis la reĝa sidejo, tial Satna situis en ombro. En la modernaj tempoj Satna evoluis kiel inteligenta urbo kun signifa industrio.

## Ekonomio 
Satna estas industria urbego, kie 10 uzinoj produktas cementojn, alia fabriko produktas kablojn. Satna estas konata kiel la cementurbo de Hindio, sed tio kaŭzas aerpoluon.

## Lingvoj 
En Satna la ĉefa kaj oficiala lingvo estas la hindia lingvo.

## Religioj 
92% de la populacio estas hinduoj, krome minoritate aliaj religioj.

## Eduko 
En Satna ekzistas neniu centra universitato, nur kampusoj.

## Trafiko 
Satna havas trairan fervojan linion el nordo al sudo, krome rekta branĉo al Reva. Kuras al la urbego 4 ĉefvojoj, respektive 1 flankovojo. La plej proksima flughaveno funkcias en Ĝabalpur, la loka flughaveno akceptas nur sportajn flugmaŝinojn.

## Klimato 
Satna havas humidan subtropikan klimaton (laŭ klimata klasifiko de Köppen Cwa) kun varmaj someroj, iom pli malvarmeta musonsezono kaj malvarmetaj vintroj. Forta pluvokvanto okazas en la musonsezono de junio ĝis septembro. En la plena jaro falas iom pli, ol 1000 mm. La averaĝa temperaturo varias inter 19-32 °C.

## Vidindaĵoj 
* precipe hinduaj temploj
* muzeo
* statuo pri Mahatma Gandhi

## Fontoj 
* WikiTrans

Satna - Civil Line Square .jpg|Placo
Satna railway station (27564362518).jpg|Stacidomo
Indira Gandhi Girls College Satna.jpg|Internato
Birla hospital satna.jpg|Hospitalo
Satna, Pratihar hotel (25464633397).jpg|Hotelo

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo
Ciklopentila 4-anizato

**Ciklopentila 4-anizato** aŭ **ciklopentila 4-metokso-fenilkarboksilato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-Anizata acido kaj ciklopentanolo. Ciklopentila 4-anizato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ciklopentila 4-anizato prezentas metoksogrupon kaj ciklopentilmetanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatomoj de la benzena ringo. Ĝi konsistas je 13 karbonatomoj, 16 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **ciklopentila 4-anizato** per traktado de **ciklopentanolo** kun **4-anizata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **ciklopentila 4-anizato** per traktado de **4-anizata anhidrido** kun **ciklopentanolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **ciklopentila 4-anizato** per traktado de **4-anizata acido** kun **ciklopentila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **ciklopentila 4-anizato** per traktado de **natria 4-anizato** kun **ciklopentila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Anizatoj

## Referencoj 
Kategorio:Anizatoj
The Lord of the Rings: The Rings of Power

***The Lord of the Rings: The Rings of Power*** ("La Mastro de l'Ringoj: La Ringoj de Potenco") estas usona fantasta televida serio kreita de J. D. Payne kaj Patrick McKay por Amazon Prime Video. Bazata sur la romano ''La Mastro de l'Ringoj* kaj precipe ĝiaj apendicoj, verkita de J. R. R. Tolkien, la historio pritraktas la Duan Epokon de Mez-Tero, okazanta milojn da jaroj antaŭ *La Hobito* kaj *La Mastro de l'Ringoj*. Ĝin produktas Amazon Studios kune kun New Line Cinema, kaj kun konsulto kun la Tolkien Estate (la gardanto de intelekta propraĵo de Tolkien).eta|300ra|Ekrankopio de la titolo.Amazon aĉetis la televidajn rajtojn de *La Mastro de l'Ringoj* de la Tolkien Estate je novembro 2017, kaj intencas produkti kvin sezonojn valoranta plej ol mil milionoj da usonaj dolaroj, kio farus ĝin la plej multekosta televida serio en historio.

La unuaj du epizodoj aperis la 1-an de septembro 2022, kaj la fina oka epizodo de la sezono aperis la 14-an de oktobro 2022.

## Epizodoj 
# *A Shadow of the Past —* aperinta la 1-an de septembro 2022
# *Adrift —* la 1-an de septembro 2022
# *Adar —* la 9-an de septembro 2022
# *The Great Wave —* la 16-an de septembro 2022
# *Partings* — la 23-an de septembro 2022
# *Udûn* — la 30-an de septembro 2022
# *The Eye* — la 7-an de oktobro 2022
# *Alloyed* — la 14-an de oktobro 2022

## Ligiloj 
*The Lord of the Rings: The Rings of Power* ĉe Amazon Prime

*The Lord of the Rings: The Rings of Power '' ĉe Amazon Studios

Kategorio:Televidaj serioj
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2020-2029
Pál Jávor (futbalisto)

**Pál Jávor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jávor Pál** estis hungara futbalisto (avanulo), trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Jakubek.*

Pál Jakubek naskiĝis la  en Újpest, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Jávor futbalis komence ekde 1924 en la loka futbalteamo, poste en aliaj kluboj, ankaŭ province kaj eksterlande. Ĝis 1939 li estis hungara ĉampiono dufoje kaj golreĝo en 1933. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo unufoje en 1932. Li akiris trejnistan diplomon en 1939 kaj li estis trejnisto inter 1937-1967. En tiu periodo lia teamo estis ĉampiono sesfoje.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Rocco Siffredi

**Rocco SIFFREDI** estas la artista nomo de **Rocco Antonio Tano** (naskiĝis  en Ortona), itala pornstelulo kiu aktoris en pli ol  filmoj.

Li estas konsiderata kulta aktoro pro la grandeco de sia peniso (24 cm longa kiam en erektiĝo) kaj lia granda seksa eltenemo. En 2006 li verkis sian aŭtobiografion, *Roco by Rocco*. Ekde 2007 li estas direktoro kaj produktanto ene de la pornografia ĝenro. En 2008, li lanĉis vestan linion. Li spertis cirkumcidon en la aĝo de 31 jaroj.

Li estas edziĝinta kun hungara pornaktorino Rosa Caracciolo kaj havas du filojn, Lorenzo (1996) kaj Leonardo (1999).

En 2016, la dokumenta filmo Rocco estis prezentita, en kiu, surbaze de siaj infanaj memoroj, la aktoro esploras sian rilaton kun sekso, sia familio kaj la mondo de pornografia kino.

## Referencoj 
Kategorio:Italaj pornoaktoroj
Euarchontoglires

alternative=Euarchontoglires collage.jpg|eta|Fota kunmetaĵo de *Euarchontoglires*.
***Euarchontoglires*** (sinonima kun *Supraprimatoj*) estas klado kaj superordo de mamuloj, kies nuntempe vivantaj membroj apartenas al unu el la kvin jenaj grupoj: roduloj, lagomorfoj, tupajuloj, dermopteroj, kaj primatoj.

La klado *Euarchontoglires* estas bazita sur sekvencanalizo de DNA kaj retrotransposonaj markiloj kiuj kombinas la kladojn *Glires* (Rodentia + Lagomorpha) kaj Euarchonta (Scandentia + Primates + Dermoptera). Kutime oni studas sen taksonomia rango sed ĝi estis nomita kohorto, magnordo aŭ superordo. La rilatoj inter la kvar kohortoj (Euarchontoglires, Xenarthra, Laurasiatheria, Afrotheria) kaj la identeco de la praula radiko restas polemikiga.

## Notoj 
Kategorio:Vertebrulaj taksonoj
Kategorio:Mamuloj
Euarchonta

eta|dekstre|250ra|Eŭarĥontoj.
***Euarchonta***, *eŭarkontoj* aŭ *eŭarĥontoj* (kun signifo «veraj prauloj») estas klado aŭ superordo de placentulaj mamuloj kiu enhavas kvar ordojn: nome Dermoptera, Scandentia, la formortintaj *Plesiadapiformes* kaj la Primatoj. La klado inkluzivas ankaŭ la formortintan bazan familion de *Adapisoriculidae*.​ Estas aliaj filogenetikaj analizoj kiuj sugestas, ke *Dermoptera* kaj *Scandentia* formas apartan kladon, nome Sundatheria, frata de *Primates*.​

La termino aperis por la unua fojo en 1999, sed molekulaj pruvoj sugestas, ke oni forigu la taksonon *Chiroptera* el *Archonta*. Kaj kelkaj interpretoj metas la taksonojn *Primates* kaj *Dermoptera* en kladon nomatan *Primatomorpha*, frato de *Scandentia*.

## Notoj 
Kategorio:Vertebrulaj taksonoj
Kategorio:Mamuloj
Tudungo

eta|Tudongoj en Malajzio
**Tudungo** (foje ankaŭ ***tudong*** (arabe: تودونغ) en Indonezio ankaŭ ***kerudung***), estas vorto de la malaja lingvo, kiu laŭlitere signifas "kovraĵo, vualo". La tudungo estas tipe bunta, elmontrante brilajn kolorojn kiel ekzemple rozoj, flavoj, bluoj, kaj verduloj, kaj estas de kvadrata Arab-stila hijabformo, kvankam la tudung estas multe pli bunta ol hijabo en la Proksima Oriento, kaj eluzita multe pli mode. Multaj virinoj provas imiti la plej novajn tudungstilojn viditajn ĉe famuloj en la malajlingva mondo.

En Malajzio, Singapuro kaj Brunejo, la tudungo estas portata kiel islama kaptuko. La tudungo kutime kovras la hararon, orelojn kaj kolon, lasante nur la vizaĝon nekovrita.

En Indonezio, la tudungo estas formo de hiĝabo kiu kovras la hararon, orelojn, kaj kolon, per kudrita kurba viziero, lasante nur la vizaĝon senŝirma.

## Historio 
Kun la apero de modernaj hijab-stiloj, unue portitaj fare de universitataj studentoj en la 1970-aj jaroj en Irano, la rezulto de la "aŭtentecmovado" de Ali Ŝariati, la uzo de la tudung aperis dum la mez-al-malfruaj 1970-aj jaroj inter reformisma ina islama universitato. studentoj studantaj en kampusoj en Mezoriento, sed ankaŭ en pli malgranda mezuro en Usono, Anglio kaj Aŭstralio.  La tudung, formo de tiu "moderna" diverseco de hijabo, estis intencita por reaserti la identecon de tiuj studentoj kiel piaj islamanoj, por malaprobi okcidentan modon

La alveno de la tudungo en la ĉefan publikan spacon komenciĝis en la fruaj 1980-aj jaroj post la Irana revolucio (1979). Meze de la 1980-aj jaroj ankaŭ okazis islama reviviĝo en Malajzio, kaj dum tiu tempo tudungvestitaj virinoj anstataŭ esti malplimulto, ili iĝis plimulto disvastiĝante de universitataj kampusoj ĝis lernejoj, laborejoj kaj poste ĝis la vilaĝoj (*kampong)* kaj ŝtataj institucioj.

## Kerudungo en Indonezio 
En Indonezio, la vorto plej simila al la malajzia vorto *tudung* estas "kerudung" aŭ "robo".

Ekde la 1990-aj jaroj, la tudungo ankaŭ estis eksportita al Indonezio, kie ĝi iĝis ĉeftendenca, la rezulto de la du landoj kiuj kundividas malajlingvajn amaskomunikilaron. Kvankam komence konsiderita konservema formo de robo, la plej multaj islamanioj en Malajzio kaj Indonezio hodiaŭ portas ĝin, eĉ se la vasta plimulto de tiuj virinoj konsideras sin moderaj aŭ "modernaj" islamaninoj anstataŭ konservemaj.

## Modesteca modo 
En kaj Indonezio kaj Malajzio, grava moda industrio floris ĉirkaŭ la tudungo, kun vasta elekto de koloroj, stiloj, same kiel la uzo de pluvmanteloj kiel ekzemple la ĝilbabo, longaj roboj, kaj akcesoraĵoj por kompletigi la tudungon. Multaj virinoj ankaŭ simple portas ĝin kune kun okcidentstilaj ĝinzoj (*jeans*) kaj toĉemizoj *(t-shirts*).

## Referencoj 
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Vualoj
Kategorio:Kulturo de Malajzio
Kategorio:Aziaj vestoj
Kategorio:Skarpoj

## Vidu ankaŭ 
Hiĝabo

Kaptuko
István Tóth Potya

**István Tóth Potya** [iŝtvAn tOt potja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Potya István** estis hungara futbalisto (avanulo), olimpiano, trejnisto. Lia origina nomo estis la tro ofta Tóth István (laŭ hungarlingve kutima nomordo).
eta|
István Tóth naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Tóth Potya futbalis en ĉefurba junulara teamo inter 1904-1906, poste jam en alia plenkreska futbalklubo. Inter 1912 kaj 1926 li aparternis al elstara ĉefurba klubo en 197 matĉoj kun 63 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono dufoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1909-1926 19-foje kun 8 goloj. En la Somera Olimpiko 1912 li estis olimpikulo. Li estis trejnisto inter 1925-1943. Dum la 2-a mondmilito li estis oficiro kaj laboris en la ministerio, kie li kaŝe uzis stampilojn kaj helpe de tio li savis judojn. La polico trovis lin kaj ekzekutis lin. 

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* https://bunteto.com/media/rovat/ember-az-embertelensegben-tobb-szazan-koszonhettek-az-eletuket-az-egykori-fradi-edzo-toth-potya-istvannak

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj