open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikolaj Dobroljubov

**Nikolaj Aleksandroviĉ** **DOBROLJUBOV** (; n. la 24-a de januaro ( 5-a de februaro)  1836, Niĵnij Novgorod - m. la 17-a (29) de novembro 1861, Sankt-Peterburgo) estis rusa literatura kritikisto de la fino de la 1850-aj kaj komenco de la 1860-aj jaroj, poeto kaj publicisto. Li estis reprezentanto de la revolucia demokratio. Liaj plej famaj pseŭdonimoj estis **Bov** kaj **N. Laibov** ; li neniam subskribis sian plenan nomon.   

Li estis eminenta figuro de la rusa revolucia movado. Li estis literatura heroo al ambaŭ Markso kaj Lenin,  kaj li ankoraŭ estas konsiderata unu el la gvidantoj de la revolucia movado en la Rusia Imperio en la 1860-aj jaroj. Tamen, Aleksandr Herzen konsideris lin fanatikulo, kiu nur malhelpis la antaŭeniron de reformoj en Rusio. Fjodor Dostojevskij akuzis lin pri malgravigado de la graveco de la individuo en arto. 

## Vivo 
Filo de pastro kaj iama studento de teologio, li kunlaboris kun sia instruisto Nikolaj Ĉerniŝevskij (*Sovremennik*), kie aperis liaj *Kritikaj Artikoloj pri Literaturo*.

Dobruljubov estas la vera kreinto de kritiko, kiu uzas la pretekston de literatura verko por trakti vastan gamon da moralaj, sociaj kaj politikaj temoj. Lia nomo estas ĉefe ligita al lia engaĝiĝo al la verko de Aleksandr Ostrovskij kaj Ivan Gonĉarov, kiujn li kritike analizis, sen forgesi Puŝkin, Lermontov, Belinskij, ktp.

Ĝi traktas diversajn temojn rilatajn al literaturo, kiel ekzemple la amplekson en kiu la populara aŭ nacia elemento partoprenis en la evoluo de literaturo.

Lia pozicio kiel kritikisto baziĝis sur la analizo de du fundamentaj punktoj: realeco — neabstraktebla — kaj arto — unuiĝinta al realeco, sed aparta de ĝi.

Tiu rekta interpreto de la realeco determinis la estontecon de la rusa literaturkritiko.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sovremennik
* Ŝtata Lingvistika Universitato en Niĵnij Novgorod

## Eksteraj ligiloj 
* Dobroljubov Memora Muzeo 

Kategorio:Rusiaj publicistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Bendovosta krinifero

**Bendovosta krinifero** (laŭ la scienca nomo *Crinifer zonurus*) konata ankaŭ kiel **orienta plantagomanĝulo** aŭ **orienta griza plantagomanĝulo**, estas granda membro de la familio de turakoj, grupo de grandaj arbaraj preskaŭ-paserinaj birdoj limigitaj al Afriko.

Tiu ĉi specio estas loĝanta reproduktulo en malfermarbaraj vivejoj en tropika orienta Afriko. Ĝi demetas du aŭ tri ovojn en nesto sur arba platformo.

Temas pri oftaj, bruemaj kaj okulfrapaj birdoj, malgraŭ tio, ke ili ne havas la brilajn kolorojn de parencoj kiel la viola turako. Ili longas 50 cm, inkluzive de longa vosto, kaj pezas 392–737 g. Ilia plumaro estas ĉefe griza supre kun brunaj makuloj. La kapo, erekta kresto, kolo kaj brusto estas brunaj striecaj arĝente. La malsupraj partoj estas blankaj, forte striecaj brune.

La orienta plantagomanĝanto havas dikan helflavan bekon, kaj montras blankan flugilstrion dumfluge. Ambaŭ seksoj estas identaj, sed nematuraj individuoj havas nigran lanecan kapon sen arĝentkolora strieco.

Tiu ĉi birdo similas al la proksime parenca Okcidenta krinifero. Tamen, la orienta plantagomanĝulo havas blankajn vostostriojn, kaj ne havas la brustostriojn kaj malhelajn flugilplumojn de sia okcidenta parenco.

Ĉi tiu specio manĝas fruktojn, precipe figojn, kaj aliajn plantajn materialojn.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Mondaj Ludoj 2022

La **Mondaj Ludoj 2022**, estis la dekunua versio de la Mondaj Ludoj, kiuj inkluzivas sportojn kaj sportdisciplinojn ne konkurencatajn ĉe la Olimpikoj. Ili okazis de la 7-a ĝis la 17-a de julio 2022 en Birmingham (Alabamo), Usono.

La evento origine planiĝis okazi en 2021 sed devis esti prokrastita al 2022 pro la pandemio de KOVIM-19. La posta evento, la Mondaj Ludoj 2025 en Ĉengduo, Siĉuano, Ĉinio, signifis la revenon al kvarjara ciklo.

## Vidu ankaŭ 
* Mondaj ludoj
* Mondaj Ludoj 2013
* Internacia Olimpika Komitato

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo, atkivigata en marto 2023 (jen )

2022
Kategorio:Birmingham (Alabamo)
Kategorio:Sporto en 2022
Ágnes Marik

'*** [Agneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Marik Ágnes*' estas hungara psikiatro, psikolkogia trejnisto (faciligisto), entreprenisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1977, poste ŝi laboris jaron en klinika laboratorio, pli poste akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1984, post 6 jaroj psikiatrian licencon. Post la diplomo ŝi laboris en ĉefurba hospitalo ĝis 1994, poste ŝi malfermis propran entreprenon. En la sekvaj jardekoj ŝi estris aŭ similajn entreprenojn aŭ ŝi estis kunposedanto en entrepreno. En fino de la 2000-aj jaroj ŝi akiris trejnistan diplomon en Universitato Reĝo Sankta Stefano (pli precize en ties provinca kampuso en Békéscsaba). Ŝia tasko estis fari kursojn por entreprenistoj aŭ kompletaj entreprenistaj grupoj.

## Fontoj 
* membiografio hungare kun foto
* biografieto hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hermann Ammann

**Hermann AMMANN** (naskiĝinta la  en Bruchsal, mortinta la  en Insbruko) estis germana lingvisto aktivante de 1929 profesorece ĉe la Insbruka universitato.

## Biografio
Estante filo de instruisto li frekventis gimnaziojn je Bruchsal kaj Frajburgo antaŭ ekstudo (paske 1903) de klasika filologio, germanistiko kaj filozofio ĉe la Universitato Alberto Ludoviko de Frajburgo. Danke al prelegoj de Rudolf Thurneysen, li ekardis pri studado de la hindeŭropa lingvaro. Tion li flegis ege dum sia restado ĉe la universitato de Hajdelbergo. Post finekzameniĝo li deĵoris unu jaron ĉe Berthold-gimnazio en Frajburgo, dum paralela elfaro de disertaĵo pri la sintakso de la latina lingvo. Post ties defendo en julio 1910 li doktoriĝis. De januaro 1911 ĝis oktobro 1913, Ammann asistantis en Munkeno ĉe la kreo de la enciklopedia fontaro *Thesaurus Linguae Latinae* kio liveris al li multajn ideojn pri plua scienca agado.

Reveninte li lektoris pri klasika filologio ĉe la Frajburga altlernejo. Dum la Unua Mondmilito li volontulis ĉe la Ruĝa Kruco fariĝonte en 1917 grupestro. Post maleksplodo de la mondmilito li prepariĝis al habilitiĝo pri kompara lingviko, ĉe la germanisto Ludwig Sütterlin. Tio sukcesis en la 1920-a jaro. Tiutempe evoluis lia sciencula ĉefa volo: elfosi la kaŝitajn leĝojn kaj regulojn de ŝajne libervole kreita lingva produktado (buŝe/skribe). Pri tio li ankaŭ faris ekskursegon dum sia saluta prelego ĉeŭniversitata: laŭ lia aserto kulpas la sociaj valoroj por senĉesa ŝanĝo de la lingvo(j).

Post kiam li ricevis en 1923 la *Georg-Curtius-premion,* oni nomumis lin eksterorda profesoro en 1926. En 1927 eblis por li entrepreni longan studvojaĝon tra Grekujo. En 1928 li iĝis orda profesoro pri lingviko Insbruke kiel postanto de Alois Walde. En la tirola ĉefurbo li deĵoris ĝismorte rifuzante sekvi vokojn fare de la universitatoj de Graz (1940) aŭ de Vieno (1955). Lia ĉefa verko estas la monografio *Die menschliche Rede* (en du volumoj, Lahr 1925–1928; represo je Darmstadt 1974). Post 1945 li instigis starigon de universitata lektorado pri Esperanto proponante por ĉi posteno la juriston Leo Blaas, leksikografon kaj kunlaboranton de Eugen Wüster.

En la 18.5.1938 li deziris fariĝi membro de NSDAP kiu finfine realiĝis en la 1.1.1940 (membro-numero 7.363.742).

## Skribaĵoj (elekto) 
* *Vom doppelten Sinn der sprachlichen Formen*. Heidelberg, 1920 (Sitzungsberichte der Heidelberger Akademie der Wissenschaften, Philosophisch-Historische Klasse, 1920, 12. Abhandlung).
* *Die menschliche Rede: sprachphilosophische Untersuchungen.* 2 Teile. 4., unveränd. Aufl., fotomechan. Nachdr. d. Ausg. Lahr in Baden 1925–1928. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft 1974, ISBN 978-3-534-05540-1.

## Literaturo 
* *Hermann Ammann: Nachgelassene Schriften zur vergleichenden und allgemeinen Sprachwissenschaft. Für den Druck vorbereitet von Fritz Gschnitzer*. Innsbruck 1961 (kun foto, biografio kaj listo de la verkoj)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* ligiloj ĉe DDB

## Notoj 
Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Universitato de Innsbruck
Kategorio:Germanaj profesoroj
Kategorio:Membroj de NSDAP
Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj
Klimata movado

[eta|Protesta rubando "Sistema ŝanĝo, ne klimata ŝanĝo" ĉe *Ende Gelände 2017* en [Germanio]]
eta|Landoj laŭ indico de agado pri klimata ŝanĝo. 
eta|La Popola Klimata Marŝo 2014 kunigis centojn da miloj da homoj por forta agado kontraŭ klimata ŝanĝo. 

La **klimata movado** estas tutmonda socia movado, kiu celas premi registarojn kaj industrion por agi (ankaŭ konata kiel " klimata agado ") por trakti la kaŭzojn kaj efikojn (d:Q1430548) de klimata ŝanĝo. Mediprotektaj neregistaraj organizaĵoj okupiĝis pri signifa klimata aktivismo ekde la fino de la 1980-aj jaroj kaj komenco de la 1990-aj jaroj, kiam ili provis influi la Kadran Konvencion de Unuiĝintaj Nacioj pri Klimata Ŝanĝiĝo (UNFCCC).  

Klimata aktivismo fariĝis pli kaj pli elstara ekde tiam, akirante signifan impeton ĉe la Kopenhaga Pintkunveno (COP15) en 2009 kaj precipe post la subskribo de la Pariza Klimata Interkonsento en 2016, same kiel en 2019 dum la Tutmonda Klimata Striko. Mediprotektaj organizaĵoj efektivigas diversajn agojn kiel ekzemple klimataj protestoj.

Ĝi estas parto de la mediprotekta movado, sed komence estis konsiderata sendependa socia movado en Britio kaj Usono, kaj poste aliloke pro sia grandeco kaj nombro da agadoj. Subtenantoj de la movado instigas por mezuroj por kontraŭbatali klimatan ŝanĝon, kiel ekzemple la antaŭenigo de renovigebla energio, kaj la pli kaj pli anstataŭigo de fosilia brulaĵo. Aldone al protestaj marŝoj kaj peticioj, la movado provas influi investantojn per lobiado. Klimataj tendaroj kaj rektaj agoj ankaŭ estas organizataj.

Tiu kiu agas en la movado estas nomata klimata aktivulo.

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj movadoj
Kategorio:Klimata ŝanĝo kaj socio
Kategorio:Verda politiko
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
László Medura

**László Medura** [lAslO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Medura László József** estis hungardevena usona neŭrologo, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Meduna*.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Ĉikago (Ilinojso, Usono).

## Biografio 
 akiris diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1921. Post la diplomo li estis asistanto en la neŭrologia kliniko apud Károly Schaffer. En la 1930-aj jaroj li jam estis ĉefkuracisto en pluraj frenezulejoj en Budapeŝto. Ekde 1933, li unua en la mondo provis trakti skizofrenion per induktado de artefaritaj atakoj ĉe skizofreniaj pacientoj. En siaj komencaj publikaĵoj, li raportis pri 26 pacientoj, el kiuj 10 estis "resanigitaj". Por ekigi konvulsiojn, Meduna uzis kamforon , poste la medikamenton pentetrazolon . Post kelkaj jaroj, kardiazol-terapio por konvulsioj estis anstataŭigita per elektrokonvulsia terapio. En 1939 li vojaĝis al Usono por prelegi, sed poste pro la etendiĝanta naziismo li ne revenis. Ekde 1949 li instruis en Loyola-Universitato Ĉikago kaj laboris en psikiatria instituto en Ĉikago.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Die Konvulsionstherapie der Schizophrenie* (1937)
* *The convulsive-irritative theraphy of the psychoses* (kunaŭtoro, 1939)
* *Biochemical disturbances in mental disorders* (kunaŭtoro, 1942)
* *Studies of a new drug Ditran in depressive states* (kunaŭtoro, 1959)

## Fontoj 
* biografio hungare
* datenoj angle

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la naziismo
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Koronaria kormalsano

**Koronaria kormalsano** (el la antikva greka κορώνα *korona* : "krono", "girlando"; mallonge **CHD**, ankaŭ **(kronika) iskemia kormalsano**, IHK) estas malsano de la koronariaj vaskuloj (koronariaj arterioj).

**Koronaria arteria malsano**, ankaŭ konata kiel **koronaria kormalsano**, **iskemia** kormalsano, **ateroskleroza** kormalsano, kaj **ateroskleroza kardiovaskula** malsano, implicas reduktitan sangofluon al la kormuskolo pro la amasiĝo de aterosklerozaj plakoj en la arterioj de la koro.  Ĝi estas la plej ofta el la kardiovaskulaj malsanoj.  Ĝiaj tipoj inkluzivas brustan anginon, malstabilan anginon, akutan miokardian infarkton kaj subitan kormorton. Tipa simptomo estas brustodoloro aŭ malkomforto, kiu povas moviĝi al la ŝultro, brakoj, dorso, kolo aŭ makzelo.  Foje, ĝi povas sentiĝi kiel pirozo. Simptomoj kutime okazas kun ekzercado aŭ emocia streso, daŭras malpli ol kelkajn minutojn kaj pliboniĝas kun ripozo.  Spirmanko povas okazi, kaj foje ne estas simptomoj. Koratako kutime estas la unua indiko.  Aliaj komplikaĵoj inkluzivas korinsuficiencon aŭ korritmajn perturbojn.

**Koronaria insuficienco** estas termino uzata por priskribi la redukton aŭ kompletan ĉesigon de koronaria sangofluo kun neadekvata oksigeno kaj nutraĵoj al la miokardio. Koronaria insuficienco povas esti kaŭzita de spasmo, arterioskleroza aŭ tromboza stenozo, dissekcio de koronaria arterio, fibrozo pro prolifera inflamo, kunpremo de angio per adheraĵo, tumoro aŭ fremda korpo. En maloftaj kazoj, koronaria insuficienco estas asociita kun la ĉeesto de denaska ŝunto inter la koronariaj kaj pulmaj arterioj, kun sango ŝuntata en la pulman cirkuladon.

Koronaria insuficienco estas la patogeneza bazo de iskemia kormalsano, sed oni observas ĝin ankaŭ en aliaj malsanoj kun difekto de la koronariaj arterioj (koronarito ĉe vaskulito kaj miokardito, stenozo de la koronariaj arteriaj orificoj ĉe aortito kaj aortaj kordifektoj, ktp.).

Akuta koronaria insuficienco estas kaŭzata de subita interrompo de koronaria sangofluo kaj povas konduki al la evoluo de miokardia infarkto.

Kronika koronaria insuficienco estas asociita kun malrapide kreskanta stenozo de la koronaria arterio kaj manifestiĝas per atakoj de brustangoro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Iskemia kardiopatio
Kategorio:Kormalsanoj
Kategorio:Aĝulaj malsanoj
Gaylord Nelson

**Gaylord** **Anton NELSON** (n. la 4-an de junio 1916 en Clear Lake, Viskonsino - m. la 3-an de julio 2005  en Kensington) estis usona politikisto el Viskonsino, membro de la Demokrata Partio, kiu servis kiel membro de sia ŝtata Senato de 1949 ĝis 1959, poste kiel la 35-a Guberniestro de Viskonsino ĝis 1963, kaj poste kiel Senatano de Viskonsino ĝis 1981. En 1970, dum li servis en la Senato, Nelson alvokis tagon de lernado kaj protesto la 22-an de aprilo, responde al tio, kion li kredis esti ĝeneraligita media detruo. Pli ol 20 milionoj da homoj partoprenis pacajn manifestaciojn tiun tagon por levi median konscion tra Usono, kaj la tago poste estis deklarita Tago de la Tero fare de Unuiĝintaj Nacioj, kreante novan ondon de ekologiismo tiutempe.

## Vivo 
Li edukiĝis ĉe la Ŝtata Kolegio San Jose (diplomiĝis en 1939) kaj la Jura Fakultato de la Universitato de Viskonsino (diplomiĝis en 1942). Li servis en la militistaro dum la Dua Mondmilito, inkluzive de partopreno en la Batalo de Okinavo. Post la milito, li praktikis juron en Madison, Viskonsino, dum pli ol dek du jaroj kaj estis aktiva en la publika vivo. En 1948 , li estis elektita al la Ŝtata Senato de Viskonsino, kie li servis dum dek jaroj. En 1958, li fariĝis Guberniestro de Viskonsino. En 1962, li estis elektita al la Usona Senato, kiun li servis ĝis januaro 1981.

En 1970, li petis kongresajn aŭdiencojn pri la sekureco de kontraŭkoncipiloj, kiuj fariĝis populare konataj kiel la "Aŭdiencoj pri la Nelson-pilolo". Rezulte de ĉi tiuj aŭdiencoj, oni devis inkluzivi informojn pri la kromefikoj de la pilolo en la pakaĵaj enigaĵoj; estis la unua fojo, ke tiaj informoj estis postulataj por medikamento.

Li dediĉis multon el siaj sociaj agadoj al mediprotektado. Li kontribuis al la establado de la Internacia Tago de la Tero en 1970, celebrata sub la aŭspicioj de Unuiĝintaj Nacioj. Pro siaj kontribuoj en ĉi tiu kampo, li ricevis la Prezidentan Medalon de Libereco en septembro 1995.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Gaylord Nelson kaj Tago de la Tero: La Kreado de la Moderna Media Movado - rakonta raporto pri la originoj de Tago de la Tero, la politika kariero de Gaylord Nelson (angle)

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Guberniestroj de Viskonsino
Karolo de Luksemburgo

**Princo Karolo de Luksemburgo** (plena nomo: **Charles Jean Philippe Joseph Marie Guillaume**; naskita la 10-an de majo 2020 en Luksemburgo) estas la filo de Vilhelmo la 5-a, grandduko de Luksemburgo kaj granddukino Stéphanie. Karolo estas princo de la Reĝa Domo de Luksemburgo (Domo de Burbono-Parmo) kaj princo de la Domo de Nassau-Weilburg.

Karolo estas la kvina nepo de Henriko, eksa grandduko de Luksemburgo (reganto de Luksemburgo) kaj Dukino Maria Teresa.

Ekde la momento de sia naskiĝo, Karolo estis en la linio de heredo de Luksemburgo, kaj post la surtroniĝo de sia patro al la grandduka trono, la 3-an de oktobro 2025, li fariĝis heredanto kaj oni atendas, ke li servos kiel grandduko, sukcedante sian patron. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Princo Karolo - Oficiala retejo de la Grandduka Palaco

Kategorio:Luksemburganoj
Kategorio:Dinastio Nassau
Kategorio:Burbonoj
Kategorio:Tronheredontoj
Krestoturako

**Krestoturako** (laŭ la scienca nomo *Corythaeola cristata*) kaj ankaŭ *Granda blua turako* estas birda specio de la familio de Musofagedoj. Estante 70–76 cm longa, ĝi estas la plej granda specio de turako. Ĝi havas ĉefe grizbluan plumaron kun vertikala blunigra kresto ĉirkaŭ 10 cm alta. La masklo kaj la ino havas similan plumaron. Ĝi estas vaste disvastiĝinta tra la afrika tropika pluvarbaro.

## Taksonomio
Franca ornitologo Louis Pierre Vieillot priskribis tiun turakon kiel *Musophaga cristata* en 1816, antaŭ la germana ornitologo Ferdinand Heine metis ĝin en ĝia propran genron en 1860.

La Krestoturako estas la sola membro de la subfamilio *Corythaeolinae* (Koriteolenoj) ene de la turaka familio. Ĝiaj plej proksimaj parencoj estas la forkurantaj birdoj kaj plantomanĝantoj de la genro *Crinifer*. La komuna praulo de ambaŭ diverĝis de la praulo de ĉiuj aliaj turakaj specioj.

"Granda blua turako" estis deklarita la oficiala ordinara nomo fare de la Internacia Unio de Ornitologoj (IOC).
 Ĝi ankaŭ estas nomata blua plantagomanĝanto.

## Distribuado kaj habitato
La specio havas teritorion de Gvineo okcidente, orienten tra la subsaharaj landoj ĝis la Imatonga montaro en Suda Sudano; ĝi ankaŭ troviĝas en Ugando, Tanzanio kaj okcidenta Kenjo, sude ĝis la Demokratia Respubliko Kongo kaj Angolo. Ĝi loĝas en pluvarbaroj kaj galeriaj arbaroj. Ĝi ankaŭ adaptiĝis al areoj senarbarigitaj de homoj kaj povas prosperi en ĉi tiuj areoj. La specio ankaŭ ludas rolon en semodisigo, ĉar ĝi ĝenerale elmetas semojn en siaj fekaĵoj je iom da distanco de la patrarboj.

### Reproduktado
La specio nestas en arboj inter 8 kaj 25 metrojn supergrunde, kaj la nesto estas platformo el bastonetoj. Ambaŭ seksoj kovas la ovaron de du (malofte unu aŭ tri) ovoj dum 29–31 tagoj. La ovoj estas blankaj aŭ verdecblankaj kaj preskaŭ rondaj, mezurante 46–50 mm je 41–43 mm. Ili kredas ankaŭ, ke manĝi la specion dum gravedeco povas rezultigi malfacilan naskon aŭ naskan misformaĵon. Ĝi ankaŭ estas klana totema besto kaj kiel tia, ne povas esti manĝata de membroj de tiu klano; se ili manĝas ĝin, iliaj dentoj laŭdire elfalas.

## Bildaro

File:The River Congo from its mouth to Bólobó; with a general description of the natural history and anthropology of its western basin (1895) (14763716512).jpg|Bildo de H. H. Johnston (1895)
File:Corythaeola cristata.jpg|Specimeno en kaptiteco
File:Great Blue Turaco SMTC.jpg|Specimeno en kaptiteco en la San Diego Zoo, Kalifornio
File:Great blue turaco (Corythaeola cristata).jpg|Paro en Arbaro Kibale, Ugando
File:Great blue turaco at Sedgwick County Zoo in Wichita, Kansas.jpg|Specimeno en kaptiteco en la Bestoĝardeno Sedgwick County de Wichita (Kansaso)
File:Greatbluturaco, crop.jpg|En Ugando

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Clarence Darrow

**Clarence Seward DARROW** /ˈdæroʊ/ (n. la 18-an de aprilo 1857 - m. la 13-an de marto 1938 ) estis usona advokato kaj unu el la gvidantoj de la Usona Unio por Civilaj Liberecoj, kiu, pro ideologiaj kialoj, funkciis kiel defendadvokato en multaj famaj procesoj. 

Li defendis politike motivitajn akuzitojn, aktivulojn en la laborista kaj afrik-usonaj movadoj, kaj anarkiistojn. Principa kontraŭulo de la mortopuno, li konsentis defendi junulajn deliktulojn Leopold kaj Loeb (d:Q668789) en ilia proceso pro la murdo de la 14-jaraĝa Bobby Frank (1924). Kiel subtenanto de la scienca mondkoncepto, li reprezentis instruiston John T. Scopes en la tiel nomata " Simia Proceso " (1925), en kiu li kontraŭstaris William Jennings Bryan (ŝtatisto, fama oratoro kaj trifoja prezidenta kandidato), kiu postulis malpermeson de la instruado de evolucio en lernejoj. Kromnomita "la plej sofistika advokato en la kamparo" (d:Q5177513),  li distingiĝis pro sia spriteco kaj agnostikismo, lia humuron kaj elokventecon, danke al kio li fariĝis unu el la plej famaj usonaj advokatoj kaj defendanto de civitanaj liberecoj.

## Verkaro 
* *An Eye for an Eye*
* *Crime: Its Cause and Treatment*
* 
* 
* 
* 
* *Marx vs Tolstoy*
* 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* La Clarence Darrow cifereca kolekto ĉe la Universitato de Minesoto

Kategorio:Deterministoj
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Usonaj retorikistoj
Kategorio:Usonaj agnostikuloj
Kategorio:Progresismo en Usono
Zoltán Rihmer

**Zoltán Rihmer,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Rihmer Zoltán Oszkár** [oskAr] estas hungara psikiatro, neŭrologo, altlerneja instruisto. Lia (neniam uzata) nobela antaŭnomo estis *granasztói* [granastOi].

 naskiĝis  en Pécs.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Pécs en 1965, poste li akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Pécs en 1971. Post la diplomo li laboris 2 jarojn en instituto en Pomáz, poste daŭre en tutlanda psikiatria instituto en Budapeŝto. Intertempe li akiris psikiatrian (1976), neŭrologian (1979) kaj farmakologian (1990) licencojn. Ekde 1986 li instruis en Universitato Semmelweis sen interna statuso, tial li iĝis honora profesoro. Li kandidatiĝis (CSc) en 1995, li doktoriĝis en 2004 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia ĉeftemo estis kuracado de humoraj kaj angoraj simptomoj. Li edziĝis en 1969, lia edzino naskis gefilojn. Li ricevis premiojn inter 1986-2015.

## Elektitaj kontribuoj 
* *AB0 vércsoportrendszer mániás depressziós (bipoláris I és bipoláris II) nőbetegeknél* (kunaŭtoro, 1978)
* *A dexamethason szupressziós teszt a pszichiátriai gyakorlatban* (kunaŭtoro, 1986)
* *A minor depressziók klinikai és nozológiai heterogeneitása. Diagnosztikai és terápiás konzekvenciák.* (disertaĵo, 1995)
* *A depressziók diagnosztikája és terápiája* (1996)
* *A bipoláris affektív betegségek korszerű diagnosztikája és ennek gyakorlati konzekvenciái, különös tekintettel a szuicidium predikciójára és prevenciójára* (disertaĵo, 2004)
* *Suicidality in men - practical issues, challenges, solutions* (kunaŭtoro, 2007) 
* *A kognitív zavarok szerepe a depresszió tüneteiben és a gyógyulásban* (kunaŭtoro, 2014) 
* *Late-life depression, clinical picture, etiology, therapeutic options.* (kunaŭtoro, 2025)

## Fontoj 
* membiografio hungare kun foto
* datenoj kun foto
* datenoj kun foto
* akademia paĝo kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Nathaniel Branden

**Nathaniel BRANDEN**, naskita kiel *Nathan Blumenthal* (n. la 9-a de aprilo 1930 en Brampton, Ontario, Kanado ; m. la 3-a de decembro 2014 en Los-Anĝeleso, Kalifornio), estis usona psikoterapiisto kaj aŭtoro de pluraj libroj pri memfido kaj pli konscia vivado. 

Li estas konata pro sia laboro en la kampo de memfida psikologio kaj sia polemika rolo en la Objektivismo-movado. Li ankaŭ estas konata kiel kunlaboranto kaj partnero de Ayn Rand.

Unu el lia plej konata verkaĵoj estas "La 6 Kolonoj de Memfido". En ĉi tiu libro, li resumas sian esploradon pri la temo de memfido*.* Li unue ekzamenas la originojn de homa memfido kaj resumas la kondiĉojn, kiuj kondukas al sana memfido. Fine, li prezentas ekzercojn por disvolvi pli bonan memfidon kaj ofertas al edukistoj kaj manaĝeroj konsilojn pri kiel antaŭenigi la memfidon de siaj studentoj aŭ dungitoj.

## Rilato al Ayn Rand 
Branden legis la romanon de Ayn Rand, *The Fountainhead,* kiel adoleskanto kaj kontaktis Rand, kiu invitis lin al sia hejmo, baldaŭ antaŭ ol li fariĝis 20-jara. Ili konstante kontaktis telefone kaj post iom da tempo ilia rilato evoluis al romantika rilato, malgraŭ ke ambaŭ estis edziĝintaj. Branden kunlaboris kun Rand por disvastigi ŝian filozofion, Objektivismon, inkluzive de sia "Nathaniel Branden Institute", kiun li fondis en 1958. Kune ili publikigis *The Objectivist Newsletter* kaj poste *The Objectivist* . Eseoj de Branden ankaŭ aperas en la libroj de Rand, *The Virtue of Selfishness* kaj *Capitalism: The Unknown Ideal*. En 1968 ilia rilato finiĝis post kiam Rand malkovris, ke Branden havis alian amantinon; Rand distancigis sin de Branden, kiu fariĝis persona non grata en Objektivistaj rondoj kaj la Nathaniel Branden Institute estis fermita.

Branden verkis libron pri sia tempo kun Ayn Rand, *Just Day* (*Lasta Juĝo*), ankaŭ publikigita en reviziita versio kiel *My Years With Ayn Rand* (Miaj Jaroj Kun Ayn Rand). Branden ankoraŭ dividis multajn el la ideoj de Rand sed kritikis partojn de ŝia filozofio. Interalie, li argumentis, ke ŝi estis tro akceptema al novaj ideoj, kaj ke al ŝia filozofio mankis psikologia kompreno kaj povus konduki al sentoj de kulpo, ĉar ĝi ne parolis pri kiel atingi la idealojn de Rand kaj kondamnis kiel malbonan tion, kion Rand ne ŝatis. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj psikoterapiistoj
Kategorio:Usonaj libertarianoj
Kategorio:Rusdevenaj usonanoj
Kategorio:Kanadaj psikologoj
Kategorio:Kanadaj libertarianoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Universitato Panteono-Assas

La **Universitato Panthéon-Assas** (, ankaŭ ofte nomata " **Assas** " aŭ " *Paris II* ") estas publika franca universitato, la ĉefa posteulo de la Jura Fakultato de la Universitato de Parizo.  Assas estas la ĉefa jura universitato en Francio. 80% de la tuta studentaro studas en la juraj fakoj, 11% de la tuta nombro studas en la administradaj kaj ekonomiaj fakoj.

Ĝi estis establita post universitata reformo la 1-an de januaro 1971. La universitato havas ĉirkaŭ 19 000 studentojn, el kiuj iom malpli ol 15 000 studas juron, kaj akademian kaj administran personaron de 2 412.

La nomo Panthéon-Assas ŝuldiĝas al la proksimeco de la Panteono al la universitato kaj al la fakto, ke la ĉefa konstruaĵo situas sur strato d'Assas. La universitato situas oriente de la Ĝardeno de Luksemburgo.

La universitato havas ĉirkaŭ dek ok kampusojn en Parizo, plejparte situantajn en la historia Latina Kvartalo de la urbo, aldone al dudek kvar esplorcentrojn kaj kvin doktorajn lernejojn. La universitato havas kvar fakojn specialiĝantajn pri juro, privata kaj publika administrado, ekonomiko kaj politika scienco. Kune kun aliaj universitatoj, ĝi respondecas pri la Biblioteko Cojas.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Bildoj de la universitatejo 
* Bildoj de la ĉefa Biblioteko 
* "Rénovation studieuse à l'université Panthéon-Assas", de batiactu.com (bildoj de la nova lerneja centro en la Assas konstruaĵo)

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj de Parizo
*
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Juro en Francio
Eĝou

**Eĝou** , per simpligita ĉina skribo **鄂州,** per pinjino *Èzhōu* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Hubejo en Ĉina Popola Respubliko. Ĝiaj moknomoj estas "urbo de cent lagoj" kaj "la lando de fiŝoj kaj rizoj".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
eta|maldekstre|
La kuntirita urbego kuŝas laŭ la dekstra (suda) bordo de Jangzio sur areo  km² kaj administras 3 distrikt-nivelajn urbajn dividojn. Aliflanke de la rivero situas triaranga urbego Huangan. Estas pli ol 130 lagoj aŭ lagetoj en Eĝou. Provinca sidejo Vuhano troviĝas 58, Ŝanhajo 640, ĉefurbo Pekino 1064 km laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/ezhou_china/shanghai_china.

## Historio 
eta|maldekstre|
La loknomo unua aperis dum la Han-dinastio. Kvankam la administra sidejo ŝanĝiĝis plurfoje, la loknomo restis senŝanĝa ĝis la epoko de la Tri Reĝlandoj (220-280), tiam ĝi estis renomita "Vuĉang".  Ĉi tiu nomo restis uzata ĝis 1915. Dum la historio Eĝou restis grava urbo politike, ekonomie kaj armee pro sia strategia pozicio laŭlonge de la meza parto de la rivero Jangzio.

## Ekonomio 
En Eĝou la industrio produktas metalurgiaĵojn, konstrumaterialojn, tekstilojn, kemiaĵojn kaj maŝinaron, sed ankaŭ la trafiko havas signifon.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La prefektuja urbo estas signifa trafiknodo kun internacia flughaveno, 6 riveraj havenoj, bonaj ĉefvojaj kaj fervojaj ligoj al la tutlandaj retoj. Du pontoj helpas la trafikon tra Jangzio.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cfa). La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1372 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo estas pli inter marto-aŭgusto.
 
## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* somera imperiestra palaco
* muzeo
* statuo

## Ĝemelurboj 
*  1992
*  1992
*  1992

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Universitato Brunel

**Universitato Brunel** (mallongigite **BUL**), oficiale **Brunel Universitato Londono** ekde 2014, estas publika universitato en Uxbridge, kvartalo de Londono. Ĝi estas parto de la Universitato de Londono, reto de 17 altlernejoj, kaj estas nomita laŭ la viktoria inĝeniero Isambard Kingdom Brunel.

Ĝi estis fondita en 1928 kiel Acton Technical College. La universitato estis establita per Reĝa Ĉarto en 1966.

Tradicie, Universitato Brunel fokusiĝis pri inĝenierarto, teknologio kaj sciencaj temoj, sed kun la enkorpigo de la Okcidenta Londona Instituto venis novaj ofertoj en la homsciencoj, geografio, tersciencoj, sano kaj sportsciencoj.

La *gvidlibro The Guardian University* de 2010 priskribas la strategion de la universitato kombini "akademian plejbonecon kun la praktika, entreprenema kaj vizia aliro" de ĝia samnomulo kiel sukcesa kaj elstarigas, interalie, la kosmopolitan etoson kun studentoj el pli ol 110 nacioj. 

Universitato Brunel estas membro de la Asocio de Ŝtatkomunumaj Universitatoj, la Eŭropa Universitata Asocio kaj Universities UK.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Universitatoj en Britio
Kategorio:Edukado en Londono
Michael Rapaport

**Michael David RAPAPORT** (naskiĝis la 20-an de marto 1970 en Novjorko, Usono) estas usona komikisto kaj filmaktoro.

Li ĉefrolis en la filmoj " Beautiful girls ", " The 6th Day " kaj " Hitch ". Li ankaŭ ĉefrolis en la televidserioj " Boston Public ", " The War at Home " kaj " Prison Break ".

Rapaport aperis en kaj dramaj kaj komediaj roloj en filmo kaj televido. Liaj filmroloj inkluzivas ĉefroladon kontraŭ Eddie Murphy en Metro, kiel marbiologo en *Deep Blue Sea*, kaj kiel naiva kolegia studento suferanta pro grandega soleco, kiu pelas lin iĝi rasisma razkapulo en la filmo *Higher Learning*.

Rapaport ankaŭ havis rolon en la videoludo *Grand Theft Auto III*. Li ankaŭ havis plurajn revenantajn gastrolojn en pluraj epizodoj de la televidserio *Friends* en 1999, ludante Gary, policiston kaj la koramikon de Phoebe Buffay (Lisa Kudrow). Li ankaŭ ĉefrolis en unu el la ĉefroluloj en sezono 4 de *Prison Break* kiel agento de Homeland Security Don Self.

Rapaport aperis en pli ol 60 filmoj kaj televidserioj, inkluzive de *Subway Stories: Tales from the Underground* (1997), *My Name Is Earl* (2007–2008), kaj *Assassination on a High School President* de 2008.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *mi Estas Rapaport* podkasto
* 
* 

Kategorio:Usonaj cionistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Vivantaj homoj
Jakab Salgó

'*** [ŝalgO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Salgó Jakab*' estis hungara psikiatro, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Weiss* [vejs] ĝis 1885.

 naskiĝis  en Pest (urbo), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 studis en Reĝa Universitato de Pest, Universitato de Vieno kaj Universitato de Göttingen, fine li akiris medicinan diplomon en la viena universitato en 1874. Post la diplomo li laboris jaron en viena malsanulejo, poste 4 jarojn li estis asistanto en viena kliniko. En 1879 li akiris licencon pri privata instruisto en la Universitato de Vieno. Inter 1880-1882 li estis gvidanta ĉefkuracisto de privata frenezulejo en Vieno, ekde 1884 en simila instituto, sed jam en Budapeŝto. En 1890 li iĝis privata instruisto ankaŭ en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Li estis ankaŭ pioniro de la hungaraj krimmedicinaj kuracistoj. Li edziĝis en 1879, lia edzino naskis 3 gefilojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Werth und Bedeutung der Reformbestrebungen in der Psychiatrie* (1877)
* *Kétes elmeállapotok a törvényszék előtt* (1883)
* *Az elmekórtan tankönyve* (studenta lernolibro, 1890; 2-a tralaborita eldono: 1899)
* *A gyermekkorban levő bűnösök* (kunaŭtoro, 1896)
* *Tébolydai balesetek és szerencsétlenségek* (1900)
* *A szellemi élet hygiéniája* (1905)
* *Az alkoholizmus társadalmi jelentősége* (1917)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 2-a punkto)
* biografio germane

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj krimmedicinaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Aŭstraj psikiatroj
Huĝou

*Ne miskomprenu kun Hujĝou!*

**Huĝou** , per simpligita ĉina skribo **湖州,** per pinjino *Húzhōu* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Ĝeĝjango en Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En fine de 2023 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
eta|maldekstre|
La kuntirita urbego kuŝas laŭ dolĉakva lago proksime de riverdelto de Jangzio sur areo  km² kaj administras 6 distrikt-nivelajn dividojn. Tra la areo fluas kanalo, ĝi ankaŭ estas nomata la "Orienta Rejna Rivero" pro la kontinua barĝa transportado. Provinca sidejo Hangĝoŭo troviĝas 64, Vuŝi 80, Ŝanhajo 136, Ningbo 178, Nankino 182, Hefejo 289, ĉefurbo Pekino 1057 km laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/huzhou_china/beijing_china.

## Historio 
La areo havas historion de pli ol 2 300 jaroj. En 1949 la urbo Huĝou fariĝis la sidejo de la registaro de la Unua Speciala Distrikto de Ĝeĝjango. En 1983 ĝi estis levita al prefektujnivela urbego.

## Ekonomio 
Huĝou estas konata kiel la Urbo de Silko, estas unu el la kvar silkaj ĉefurboj en Ĉinio. En la historio ĝi estas unu el la 14 ŝlosilaj urboj en la jangzia riverdelto, kiu malfermiĝis al la ekstera mondo. En la urbego troviĝas ankaŭ signifa armea grupo de Ĉinio.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
La milionurbo estas bone ligata kun la tutlanda fervoja kaj ĉefvoja retoj.

## Klimato 
La klimato estas tipa subtropika musonklimato kun kvar apartaj sezonoj kaj abunda pluvokvanto. La someroj estas varmaj, la vintroj mildaj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1336 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo koncentriĝas inter marto-septembro.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Dog Day Afternoon

***Dog Day Afternoon*** (esperantigita *Hundtaga Posttagmezo*) estas usona krimdrama filmo reĝisorita de Sidney Lumet kaj verkita de Frank Pierson.  

La filmo temas pri du bankrabistoj, kiuj sukcesas fari fuŝitan bankan rabon dum varmega somera tago en Novjorko. La banko estas ĉirkaŭita, sed ili provas rezisti kaj negoci liberan eliron kaj monon. La ĉefrolon ludas Al Pacino, dum ŝlosilajn subtenajn rolojn ludas John Cazale, Charles Durning, Chris Sarandon, Penelope Allen, James Broderick, Lance Henriksen kaj Carol Kane. La scenaro estis inspirita de artikolo en *Life* verkita de P. F. Kluge, kiu traktis similan bankan rabon en Novjorko en 1972. 

La titolo de la filmo aludas al idiomaĵo signifanta "varmaj someraj tagoj". 

*Dog Day Afternoon* ricevis pozitivajn recenzojn de kritikistoj kaj estis nomumita por pluraj premioj, inkluzive de la Akademiaj Premioj kaj la Premioj Ora Globo, finfine gajnante la Oskaron por Plej Bona Origina Scenaro. En 2009, la filmo estis elektita por inkludo en la Usona Nacia Filmregistro kiel konsiderata "kulture, historie aŭ estetike signifa".

## Rolantaro 
* Al Pacino - *Santino "Sonny" Wortzik (surbaze de John Wojtowicz )*
* John Cazale kiel *Salvatore "Sal" Naturile (bazita sur Salvatore Naturile)*
* Charles Durning kiel *Serĝento Eugene Moretti (bazita sur Louis C. Cortell)*
* James Broderick - Agento Sheldon (bazita sur Richard Baker)
* Lance Henriksen kiel *Agento Murphy (bazita sur Agento Murphy)*
* Chris Sarandon - *Leon Shermer (prototipo - Elizabeth Eden )*
* Penelope Allen kiel *Sylvia (bazita sur Shirley Ball)*
* Sally Boyar kiel *Manaĝero Mulvaney (bazita sur Robert Barrett)*
* Susan Peretz kiel *Angela "Angie" Wortzik (bazita sur Carmen Bifulco)*
* Carol Kane kiel *Jenny*
* Beulah Garrick kiel *Margareta*
* Sandra Kazan - *Deborah*
* Estelle Omens kiel *Edna (bazita sur Josephine Tuttino)*
* Marsha Jean Kurtz kiel *Mirjam*
* Amy Levitt kiel *Mario (bazita sur Kathleen Amore)*
* Gary Springer kiel *Stevie (bazita sur Robert Westenberg)*
* John Marriott - *Howard Kelvin (prototipo - Kelvin Jones)*
* Philip Charles Mackenzie - *kuracisto*
* Karmina Arbaro - *Karmina*
* Floyd Levin kiel *policisto*
* Dick Anthony Williams kiel *Limuzina Ŝoforo*
* Dominic Chianese kiel *la patro de Sonny (bazita sur John Wojtowicz Sr.)*
* Marcia Hofrecht kiel *Najbaro*
* Judith Malina - *la patrino de Sonny (surbaze de Teresa Basso Wojtowicz)*
* William Bogert - *televida prezentisto*
* Ron Cummins - *raportisto*
* Jay Gerber kiel *Sam (bazita sur Joe Anterio)*
* Edwin Malave kiel *la koramiko de Mario*
* Lionel Pina kiel *la picliveristo*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* *Hunda Tago Posttagmezo* ĉe AllMovie
* 
*

Kategorio:Filmoj de Warner Bros
Kategorio:Novjorko en filmoj
Kategorio:BAFTA premiitaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1975
Kategorio:Ŝtelaj filmoj
Kategorio:Usonaj trileraj filmoj
Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kai Nielsen (filozofo)

**Kai NIELSEN** (naskita la 15-an de majo 1926, mortis la 7-an de aprilo 2021)  estis usona filozofo.

Li specialiĝis pri naturalismo, metafilozofio, etiko, analiza filozofio, socia filozofio kaj politika teorio. Nielsen ankaŭ verkis pri la filozofio de religio kaj estis defendanto de nuntempa ateismo. Li ankaŭ estis konata pro sia defendo de utilismo, skribante responde al la kritikoj de Bernard Williams pri ĝi.

Nielsen aktivis ĉefe ĉe la Universitato de Kalgario.  Li defendis ateismon kaj utilismon, interalie, kaj verkis aŭ redaktis ĉirkaŭ kvardek librojn pri temoj kiel la filozofio de religio, etiko kaj politika teorio.

## Verkaro (elekto) 
* *Atheism and Philosophy*, 2005.
* *Globalization and Justice*, 2002.
* *Why Be Moral?*, 1997.
* *God and the Grounding of Morality*, 1991.
* *Marx and Morality*, 1981.
* *Scepticism*, 1973.
* *Contemporary Critiques of Religion*, 1971.
* *Ethics without God*, 1971.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* bibliografio de Kai Nielsen kaj arkivoj
* Transskribaĵo de debato kun teisto William Lane Craig
* Nielsen paĝo ĉe Calgary

Kategorio:Raciistoj
Kategorio:Utilistoj
Kategorio:Kanadaj politikaj filozofoj
Kategorio:Konsekvencistoj
Kategorio:Ateismaj filozofoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Metafilozofio

**Metafilozofio** (el la antikva greka μετά + φιλοσοφία, *sekvanta aŭ* rilatanta *al filozofio)* estas branĉo de filozofio, kiu studas ĝiajn celojn, supozojn kaj metodojn. Ĝi rilatas al esplorprogramoj, kiuj esploras la antaŭsupozojn kaj naturon de filozofio, same kiel filozofiajn konceptojn, problemojn kaj provojn je solvoj.  

Metafilozofio estas kelkfoje nomata *la filozofio de filozofio*, aŭ "duanivela" filozofio.

Unu el la ekzistantaj konceptoj pri la funkcio de filozofio estas la tezo, ke ĝi estas komisiita per la tasko de kultura reflektado. El tiu ĉi perspektivo, eĉ ontologia modelado devus esti konsiderata kiel intrakultura funkcio.

La tasko de metafilozofio, estas "malkovri en filozofiaj instruoj la elstarajn ideojn, brilajn komprenojn, antaŭvidojn pri estonta scio implicite enhavitajn en ili, kiuj tamen ne estis esprimitaj eksplicite de la kreintoj de filozofiaj sistemoj mem." 

Metafilozofio disvolviĝis en la 20-a jarcento kiel etendaĵo de la koncepto de Ludwig Wittgenstein. Metafilozofiaj temoj ankaŭ troveblas ĉe pli fruaj filozofoj, precipe Platono, Aristotelo, Descartes, Kant kaj Hegelo. La kreskanta intereso en metaphilosofio ekis al la establo de la revuo *Metaphilosophy* en januaro 1970.

Multaj sub-disciplinoj de filozofio havas ilian propran metafilozofio, ekzemploj estas meta-estetiko, meta-epistemologio, meta-etiko kaj metametafiziko (meta-ontologio).

Bazaj demandoj de metfilozofio estas:

* Kio estas filozofio; kiaj estas la esenco aŭ necesaj kondiĉoj por ke ĝi estu filozofio?
* Por kio estas filozofio; kia estas ĝia funkcio?
* Kiel oni faru filozofion; kia estas la ĝusta metodo; ĉu filozofio estas scienco?
* Kia estas la rilato inter filozofio kaj la historio de filozofio; kaj inter aliaj kampoj de scio?

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Metaphilosophy*, revuo eldonita de Blackwell 

*
Attila Lipcsey

**Attila Lipcsey** [lipĉei], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Lipcsey Attila** estis hungara psikiatro, neŭrologo.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Budapeŝto en 1960. Post la diplomo li praktikadis 2 jarojn en universitata instituto, poste li estis asistanto ĝis 1971 en kliniko, sed inter 1963–1971 li estis ankaŭ laboratoriestro. En hospitalo de Sümeg li estis ĉefkuracisto (1971–1978), poste en ĉefurba malsanulejo. Li estis levita vichospitalestro en 1996, krome li estis honoraj docento (1981–1983) kaj profesoro pli poste. Intertempe li akiris neŭrologian (1966) kaj psikiatrian (1969) licencojn. Li kandidatiĝis en 1975 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, lia habilitiĝo okazis en 1994. Lia esplora tereno estis rilatoj inter skizofrenio kaj kuproenhavo. Li havis edzinon kaj li ricevis premiojn inter 1998-2002.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Beiträge zum Brenztraubensärestoffwechsel der Lebermitochondrien.* (kunaŭtoro, 1961)
* *Urbanizáció és idegrendszeri megbetegedések.* (1972)
* *Enzimvizsgálatok és kísérletes biokémiai vizsgálatok egyes neuropszichiátriai betegségekkel kapcsolatban.* (disertaĵo, 1974)
* *Új lehetőségek az idült alkoholizmus kezelésében.* (kunaŭtoro, 1985)
* *Új utakon a Parkinson-kór kezelésében.* (1999)
* *A női vizelet- inkontinencia országos statisztikai vizsgálata.* (2004)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vilhelm Kiers Kolegio

***Vilhelm Kiers Kollegium*** estas studenta loĝejo en la nordokcidenta parto de Arhuzo proksime de Hasle. La studenta loĝejo estis konstruita en 1970 kaj gastigas proksimume 630 studentojn.

La studentejo estas kunfandiĝo de *Trillegårdskollegiet* kaj *Vilhelm Kiers Kollegiet*, ĉar ĉi tiuj havis apartajn administradojn sed kunhavis sociajn agadojn dum ĉirkaŭ 20 jaroj. Tiutempe la ĉambroj de *Vilhelm Kiers Kollegium* estis rezervitaj por studentoj ĉe ASB, ĉar ĝi ricevis subtenon de la *Vilhelm Kiers Fond*.

La studenta loĝejo havas 21 konstruaĵojn (nomataj "blok") sur du etaĝoj, kun koridoro sur ĉiu etaĝo. En ĉiu koridoro loĝas 15 homoj kaj ili kunhavas kuirejon, sed havas propran banĉambron.

En la komuna konstruaĵo de la studenta loĝejo estas trinkejo (nomata "Baren.dk"), lavejo, ekzercejo kaj muzikejo.

## Eksteraj referencoj 
* Oficiala retejo  Arkiveret

Kategorio:Edukejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Danio
Kategorio:Arhuzo
Maskokrinifero

**Maskokrinifero** (*Crinifer personatus*) konata ankaŭ kiel **Nudvizaĝa krinifero** aŭ **Nudvizaĝa plantagomanĝulo**, estas granda membro de la familio de turakoj, grupo de grandaj arbaraj preskaŭ-paserinaj birdoj limigitaj al Afriko, tiu ĉi de Orienta Afriko. La nomo devenas de sia distingiga kaj unika nuda, nigra vizaĝo. 

## Taksonomio
La Maskokriniferon priskribis en 1842 la germana natursciencisto Eduard Rüppell bazite sur specimeno kolektita en Abisinio (Etiopio). Li stampis la duvortan nomon *Chizærhis personata*. La specia epiteto devenas el Latina *personatus* kun la signifo "maskohava" (el *persona* kun la signifo "masko"). La Maskokrinifero estis iam metita en la genron *Corythaixoides*, sed baze sur studo pri molekula filogenetiko publikigita en 2020, ĝi estis movita al la genro *Crinifer*.

Oni agnoskis du geografie izolaj rasoj, nome la jenaj: Ĝi estas 48 cm longa de beko ĝis vosto, kaj pezas proksimume 210 ĝis 300 gramojn. Ĝia krio estas duobla aŭ ripetema *koŭ-koŭ*. Ĝi troviĝas en malfermaj arbaroj, arbustaroj kaj en kultivado kun disaj arboj. Ĝi povas esti trovita je altitudoj ĝis 1 400 metroj, sed ĉe Arbaro Loita ĝis 2 200 metroj en disaj juniperaj, akaciaj kaj ĉiamverdaj arbustaroj.

## Kutimaro kaj ekologio
La Maskokrinifero estas bruema kaj maltrankvila specio, kiu moviĝas sola aŭ grupe.

### Manĝado 
Ĉi tiuj birdoj ĉefe manĝas fruktojn, foliburĝonojn kaj semojn.

### Reproduktado 
Kiel aliaj turakoj, la Maskokrinifero demetas du ĝis tri verdecblankajn ovojn ĉiun pariĝan sezonon. Nestoj ofte estas konstruitaj en altaj akacioj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 
* *Crinifer personatus*, sonregistraĵo, xeno-canto

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Orienta Afriko
István Samu

**István Samu** [iŝtvAn ŝamu], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Samu István** estis hungara psikiatro.

 naskiĝis  en Rimavské Janovce (Ĉeĥoslovakio, nun en Slovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. Li akiris diplomon en Medicina Universitato de Debrecen en 1949, poste li laboris en kliniko en la sama urbo. Liaj sekvaj laborejoj estis malsanulejoj de Balassagyarmat (1957-1974) kaj Berettyóújfalu (1974-1976), dum li estis levita ĉefkuracisto. En 1973 li estis la unusola, kiu povis helpi al la ostaĝoj en Balassagyarmat. Inter 1976 kaj 1983 li laboris en psikiatria kuracejo de Salgótarján, poste li estis pensiulita en Balassagyarmat. Tamen ĝuste kiam ĉesis la socialismo (1990), li translokiĝis al Budapeŝto kaj jardekon li helpis al la senhejmuloj laŭ medicina neceso. Li ricevis premiojn inter 1972-1998 kaj li estis entombigita en Domo de Paciĝo.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* aprezo kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Lajos Romsauer (psikiatro)

**Lajos Romsauer** [lajoŝ romzaŭer], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Romsauer Lajos Tibor** estis hungara psikiatro, adiktologo, samseksemulo. Lia moknomo estis *Romzi,* lia samnoma avo estis Lajos Romsauer (matematikisto).
eta|

Lajos Romsauer naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Izsák.

## Biografio 
Lajos Romsauer akiris medicinan diplomon en Medicinscienca Universitato de Budapeŝto, poste psikiatrian licencon. Li longe estis psikiatro kaj adiktologo en ĉefurba distrikta kuracejo kiel ĉefkuracisto. Li estis la unua hungaro, kiu malferme konfesis sin samseksemulo en 1987 kaj partoprenis en establado samseksema societo. Post la pensiuliĝo li vivis province. Li ricevis premion en 2009.

## Fontoj 
* biografio hungare
* datenoj
* biografieto hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj adiktologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj