Bazlernejo en Finnlando

eta|300ra|Finnaj lernejanoj de Popollernejo de Torvinen en 1920-aj jaroj
eta|maldekstra|180ra|

Bazlernejo en Finnlando estas nuntempe naŭjara *peruskoulu* kaj mezlernejo *lukio*. La nunan sistemon planis plejparte Reino H. Oittinen. Antaŭaj lernejformoj estas plejparte *kansakoulu*, *keskikoulu* kaj *kansalaiskoulu*.

## Pre la moderna finna bazlernejo 
**Popollernejo**, finne *kansakoulu* kaj svede *folkskola*, estis en Finnlando bazlernejo ekde la 1860-aj jaroj ĝis lerneja reformo, kiu estis farita dum 1970-aj jaroj. Popollernejo estis normale sesjara, pli malofte sepjara, sed tiuj, kiuj iris al *keskikoulu* estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. *Keskikoulu* estis plejparte kvinjara, sed por knabinoj ĝi povis esti ses jaroj, ĉar nurknabinaj *keskikouluj* havis ekzemple pli da manfaritaĵaj kaj hejmekonomiaj lecionoj ol nurknabaj mezlernejoj kaj komunaj mezlernejoj por knabinoj kaj knaboj kaj en nurknabinaj *keskikouluj* oni lernis pli multajn lingvojn. *Keskikoulu* kaj *lukio* estis kune ok- aŭ naŭjara *oppikoulu*. En 1958 estis fondita normale du-, pli malofte nur unujara *kansalaiskoulu* (civitana lernejo), al kiu iris multaj junuloj, kiuj ne iris al *keskikoulu*. *Lukio* estis trijara same ol nuntempe. Unuaj popollernejoj estis fondita en 1860-aj jaroj kaj lerndevo fariĝis en 1921, sed ne tuj sukcesis, ke ĉiuj, kiuj ne iris al *oppikoulu*, iris tra tuta *kansakoulu*. En 1964 la bazlerneja leĝo estis ŝanĝita do, ke maksimume du fremdaj lingvoj povis aparteni al la fakaro en la ĉiuj lernejoj, sed plu en la plej multaj popollernejoj oni ne instruis fremdajn lingvojn. Finna popollernejo estis en la mondo la unua bazlerneja sistemo, kiu inkludis nekostan lernejan manĝon

## Kreado de la moderna sistemo 
En granda finnlanda lerneja reformo (1972–1981) popollernejo, *keskikoulu* kaj *kansalaiskoulu* unuiĝis do, ke fariĝis naŭjara *peruskoulu* (svede *grundskola*) kaj *lukio* fariĝis aparta lernejo. *peruskoulu* konsistis en la komencaj tempoj de la nova sistemo el sesjara *ala-aste* kaj trijara *yläaste*, sed tiu distingo foriĝis la 1-an de januaro 1999. La reformo komencis en 1972 kaj pretiĝis tute en 1981. Ekzemple lerni du fremdajn lingvojn (unu devas esti la alia enlanda lingvo kaj la alia normale la angla) fariĝis deviga kaj ekzemple la absolute devigaj matematiko, historio kaj biologio vastigis. Ĉiuj popollernejoj aŭtomate fariĝis *ala-astej* de *peruskoulu* kaj la popollernejaj instruistoj aŭtomate fariĝis instruistoj de *ala-aste*. La lastaj popollernejoj fariĝis *ala-astej* en Helsinko en 1977.

## Nuna situacio 
En la 2000-aj jaroj la finnlanda bazlerneja sistemo estis unu el la plej bonaj en la mondo, sed poste malfortiĝis. Tamen en la lando la fundamentoj de la sistemo estas taksata bone. La nuraj fakoj, kies pozicio vekis multe disputadon, estas la sveda kaj la religio. Iuj volus libervoligi la svedan kaj iuj tute nuligi la religioinstruon. Jam nun por ĝi estas alternativo *elämänkatsomustieto* (informoj pri vivperspektivoj), sed la lernantoj, kiuj apartenas al evangeli-luterana eklezio de Finnlando ne povas elekti ĝin sed ili devas lerni aŭtomete la luteranan religion.

eta|*Ala-aste* (eksa *kansakoulu*) de Pihlajisto, Helsinko en la jaro 1979.
eta|Bazlernejo (*peruskoulu*) en kirkvilaĝo de Lappajärvi

Kategorio:Edukado_en_Finnlando