open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antonije Sekelj

**Antonije Sekelj** (naskiĝis en 1907 en Spišská Sobota, tiama Aŭstrio-Hungario) estis hungardevena jugoslava esperantisto, kiu vivis la plejparton de sia vivo en la serbia parto de la federacia ŝtato Jugoslavio. Li estis la pli aĝa frato de la esperantista verkisto kaj mondvojaĝanto Tibor Sekelj, kaj kunlaboris en pluraj verkaĵoj de la frato. Lia traduko de la fama verko de Ivo ANDRIĆ, nobel-premiita literature, kun la titolo "La Ponto super Drino", eldoniĝis pere de UEA en la renoma Serio Oriento-Okcidento en 2018.

Antonije naskiĝis kiel plej aĝa filo de Sidonia kaj Leopold Sekelj, bestkuracisto, kaj la familio translokiĝis plurfoje. Post la unuaj kvin vivojaroj en Spišská Sobota, en 1912 li kun la familio ekloĝis en Cenei en la nuna Rumanio kie li pasigis la dek sekvajn jarojn de sia vivo. La hejma lingvo estis la hungara, surstrate oni parolis ankaŭ germanan dialekton. Krom la fraton Tibor, Antonije havis du fratinojn. La familio en 1922 ekloĝis en Kikinda *(Кикинда)*, Serbio, Jugoslavio, kie la familianoj eklernis la serbokroatan; en 1926 la familio transloĝiĝis al Nikšić *(Никшић)*, Montenegro.

Kune kun la movadanoj Branko Rajšić, d-ro Vuko Jovanović, d-ro Božidar Popović, Momčilo Šaponjić, Branko Maksimović kaj lia frato Tibor, Antonije Sekelj en la dua duono de la 20-a jarcento estis inter la gvidaj motoroj de la Esperanto-movado en Serbio.

## Verkoj (elekto) 
***1960**: *Kurso de Esperanto, laŭ aŭdvida struktura metodo*, 1960, Antonije kaj Tibor Sekelj
***1960**: *Dopisni tečaj Esperanta*, 1960, Beogrado: Savez esperantista Srbije, Antonije kaj Tibor Sekelj
***1967**: *Rečnik srpskokrvatsko-esperantski - Serbkroata-Esperanta vortaro*, Beograd: Grafos, 1967. 706 p. (ĉ. 35.000 kapvortoj)
*  *Suspektinda Persono*, 1956, Beogrado (traduko de komedio de Branislav Nuŝiĉ) *Koštano* de Bora Stanković (2014)
*  *La Progreso*, e-lingva revuo inter la jaroj 1954 kaj 1959
**La Ponto super Drino*, 2018, eldonita pere de UEA en la renoma Serio Oriento-Okcidento 

## Eksteraj ligiloj 
*[Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=antonije+sekelj&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Antonije Sekelj en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

## Notoj 
Kategorio:Jugoslavaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
-672

En la jaro **672 antaŭ nia erao** aŭ *antaŭ Kristo* okazis, interalie:

## Eventoj
* Antikva Egiptio konkeriĝas fare de la Persa Imperio. Komenciĝas la 26-a dinastio de Egiptio, ankaŭ konata kiel la **Saite-periodo**, kaj la Lasta Periodo de antikva Egiptio.
* Laŭ iuj historiisto tiujare ekregas Nekao la 1-a kiel faraono de antikva Egiptio, post morto de sia patro, *Tefnaĥto la 2-a*. Laŭ aliaj la morto kaj regoŝanĝo jam okazis en -688. 
* Sporto: Pasas la 27-aj antikvaj Olimpiaj Ludoj.

## Mortoj
* *Tefnaĥto la 2-a*, faraono de antikva Egiptio
Okulvitreca kormorano

La **Okulvitreca kormorano** aŭ **Palasa kormorano** (*Phalacrocorax perspicillatus*) estas formortinta birdospecio de la familio de kormoranoj nome marbirdoj kiu loĝis en Bering-insulo kaj eble ĉe aliaj lokoj en la Komandorski-insularo kaj najbara marbordo de Kamĉatko. Ĝi estas la plej granda specio de kormorano konata kiel ekzistinta.

## Aspekto 
[eta|maldekstra|upright|Restaŭrado fare de [John Gerrard Keulemans pentrita el remburita specimeno; notu, ke la ĉirkaŭokulaj areoj estas ruĝaj, dum ili estis vere flavecaj dumvive.]]
Tiu specio estis unuafoje identigita de Georg Steller en 1741 dum la katastrofa dua ekspedicio de Vitus Bering al Kamĉatko. Li priskribis la birdon kiel granda, mallerta kaj preskaŭ nefluga – kvankam ĝi estis pli probable malpreta flugi ol fizike malkapabla – kaj verkis "ili pezis 12–14 funtojn, kaj tiele ununura birdo sufiĉas por tri malsataj homoj." Kvankam kormoranoj estas kutime konsiderataj malbongustaj, Steller diras, ke tiu birdo bongustegas, partikulare kiam ĝi estis kuirita laŭ la sistemo de la indiĝenaj Kamĉadaloj, kiuj enmetis la tutan birdon en argilo, enterigis ĝin kaj bakis ĝin en varma truo.

## Formorto 
Krom la fakto ke ili manĝis fiŝojn, apenaŭ neniom oni scias pri tiu birdo. La populacio rapide malpliiĝis post vizitantoj al la areo ekkolektis la birdojn kiel manĝo kaj por la plumoj, kaj ties informoj pri profita balenokomerco kaj grandaj populacioj de Arkta vulpo kaj aliaj animaloj kun valoraj haŭtaĵoj kondukis al amasa alveno de balenĉasistoj kaj haŭtokomercistoj al la regiono; la lastaj birdoj ŝajne vivis ĉirkaŭ 1850 ĉe insuleto Rokaĵo Arij (en rusa Арий Камень)), ĉe la nordokcidenta pinto de la Beringa Insulo.

Supozata prahistoria registro el Amĉitko, Alasko (Siegel-Causey *et al.*, 1991), estas bazata sur misidentigo de restoj de Dukresta kormorano (Olson, 2005).

## Referencoj
* **Olson**, Storrs L. (2005): Correction of erroneous records of cormorants from archeological sites in Alaska. *Condor* **107**(4): 930-933. DOI 10.1650/7818.1 (HTML resumo)
* **Siegel-Causey**, D.; Lefevre, C. & Savinetskii, A. B. (1991): Historical diversity of cormorants and shags from Amchitka Island, Alaska. ''Condor ' **93**(4): 840–852. PDF plena teksto 

### Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 3D vido  de specimeno RMNH 107.865 ĉe Naturalis, Leiden (postulas serĉilon QuickTime).

Kategorio:Kormoranoj
Kategorio:Falakrokorakedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Formortintaj birdoj
Discus textilis

***Discus textilis*** estas formortinta specio de surteraj, pulmohavaj helikoj en la familio Diskedoj.

Oni konsideras la specion kiel formortinta.
Ĝi estis endemia specio de La Palma.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Enciklopedio de la Vivo: *Discus textilis* en la Enciklopedio Pri Vivo (*Encyclopedia of Life*) 

Kategorio:Diskedoj
Kategorio:Gastropodoj de La Palma
Kamĉadaloj

eta|dekstre|250px|Kamĉadaloj kaj ties vintra loĝejo, 1774
La **Itelmenoj**, foje konataj kiel **Kamĉadaloj**, estas etno kiu estas komponita de la originaj loĝantoj de Kamĉatko en Rusio. La itelmena lingvo estas malproksime rilata al la ĉukĉa kaj la korjaka, formante la lingvan familion de la ĉukĉa-kamĉatka lingvaro, sed ĝi estas nune preskaŭ formortinta, dum la plej ampleksa majoritato de etnaj Itelmenoj estas indiĝenaj parolantoj de la rusa. A. P. Volodin publikigis gramatikon de la Itelmena lingvo.

La Itelmenoj havis esence socion de ĉasistoj kaj rikoltistoj kaj fiŝkaptistoj de ĝis 50 000 indiĝenoj kiuj loĝis en la duoninsulo antaŭ iĝi onigitaj de kozaka konkero de la areo en la 18-a jarcento.

Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Siberio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj
Kategorio:Kamĉatko
Episkopa kapelo (Makó)

**Episkopa Kapelo de Ĉieliro de Maria** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Makó.

## Historio 
La kapelo kune kun la rezidejo konstruiĝis en 1826 en la tiutempa departementejo por somera rezidejo de la episkopo. Pli frue la episkopoj ofte vizitis la urbon. Dum la liberecbatalo en 1848 Lajos Kossuth pasis tempon tie. Ĝis 1935 la konstruaĵo ne estis trakonstruita, sed tiam la rezidejo iĝis hejmo de studentoj.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas 2 partojn: la rezidejon kaj la kapelon. La fasado estas 44 metrojn longa kaj tie situas la ĉambroj por la administradoj kaj la tranoktadoj. Sur la ekstera muro estas videbla memortabulo de 1992. En la dekstra flanko la kapelo estas videbla. Ĉe la enirejo 4 kolonoj kun triangulo dominas. Supre estas la unusola turo. La interna parto aspektas moderna.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Makó
Mako
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Makó
Malgranda Sinagogo de Satu Mare

La **Malgranda Sinagogo** aŭ **juda preĝdomo** en Satu Mare estas historia monumento de la urbo.

## Historio 
En la iama hungara urbo Szatmárnémeti (nun Satu Mare) la judoj havis resume 28 sinagogojn aŭ preĝdomojn. Gabrielo Bethlen permesis la loĝadon por la judoj ĉi tie en 1623. La unua sinagogo ekfunkciis en 1858. Nun estas videblaj nur 2 sinagogoj en la urbo. La Malgranda Sinagogo konstruiĝis en 1927 jam en rumana urbo Satu Mare, ĉar la apuda Granda Sinagogo (Satu Mare) ne sufiĉis por la judeco. En 1944 germanaj kaj hungaraj faŝistoj deportis la judojn al Aŭŝvico. Post la 2-a mondmilito jam dum dominado de Rumanio iom da judoj elmigris al Palestino. Apud la sinagogo estas ankaŭ memorejo pri la pereintaj judoj de 2004.

## Konstruaĵo 
eta|maldekstre|La Granda Sinagogo (maldekstre) kaj Malgranda Sinagogo (dekstre) - la 2 restintaj sinagogoj de la urbo
La unuetaĝa preĝdomo situas sola laŭ la strato. La sekva najbara konstruaĵo estas la Granda Sinagogo. La fasado havas 3 partojn kun unusola enirejo meze. La preĝdomo havas 300 sidlokojn. La muroj estas pentritaj simple.

Inter la sinagogoj memorejo pri la holokaŭsto etendiĝas.

## Fontoj 
* hungara kaj rumana Vikipedioj

Kategorio:Sinagogoj en Rumanio
-704

La jaro **704 a.K.** estis jaro de antaŭ la Julia kalendaro. En la Romia Imperio, ĝi estis konata kiel jaro 50 ekde la fondiĝo de Romo *("ab urbe condita")*. La nomigo 704 a.K. (antaŭ Kristo) por tiu jaro estis uzata ekde la frumezepoka periodo, kiam la kalendara epoko de *Anno Domini* (post Kristo) iĝis la hegemonia metodo en Eŭropo por nomigi la jarojn. Nun oni ofte pli neŭtrale nomas la jaron 704 antaŭ nia erao.

En la jaro **704 antaŭ nia erao** okazis, interalie:

## Eventoj
Sanĥerib iĝis reĝo de Asirio, sekve de sia patro Sargono la 2-a mortinta en batalo la antaŭan jaron, kaj iom poste ankaŭ per konkero iĝis reĝo de Babilono. Li realigas sian ambician planon vastigi la loĝlokon Ninivo al impona nova ĉefurbo, kun escepte fortikaj urbomuroj, multaj palacoj, temploj kaj kompreneble kutimaj domoj post sia kroniĝo en somero 704.

## Vidu ankaŭ 
* 8-a jarcento antaŭ nia erao
Centipelio

**Centipelio** (*reticulum*) estas la unua stomaka poŝo en la remaĉula stomako de remaĉuloj, nomata ankaŭ retostomako pro sia reta aspekto. Oni povas konsideri ĝin kiel malgrandan parton de la rumeno.

Kiam ŝafoj aŭ aliaj remaĉuloj paŝtas, vegetalo estas maĉata al amaso nome boluso, kiu estas poste pasata tra la centipelio, al la rumeno.

Kategorio:Besta anatomio
Pacifika haringo

alternative=Pacific herring fingerling.jpg|eta|Maldika Pacifika heringo
eta|Arealo de *Clupea pallasii pallasii*
La **pacifika haringo**, *Clupea pallasii*, estas specio de la genro Klupeoj el la familio Klupeedoj kun habitatoj en Pacifika Oceano ĉe Nordameriko kaj ĉe nordorienta Azio. Ĝi estas brila arĝenteca fiŝo kun senspinaj naĝiloj kaj tre forkoforma vosto. La distribuado estas ampleksa laŭlonge de la marbordo de Kalifornio el Baja California norden al Alasko kaj al Beringa Maro; en Azio la distribuado estas suden al Japanio. *Clupea pallasii* estas konsiderata supra-volbŝtona specio pro sia tre alta produktiveco kaj interagado kun granda nombro de predantoj kaj predoj.

La latina scienca nomo de la specio devenas el Peter Simon Pallas, fama germana naturalisto kaj esploristo.

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Klupeedoj
Folihava lignoplanto

**Folihava lignoplanto** estas planto kies tigoj kaj branĉoj fariĝas lignecaj. Al tiuj plantoj apartenas foliarboj, foliarbustoj kaj foliarbedoj. Tiaj plantoj estas kultivataj en hortikulturaj arbokultivejoj.
 
eta|dekstra|eriko, folia lignoplanto, sed ne "arbo"
250px|eta|dekstra|forsitio-arbusto
[eta|floranta [acero (*Acer platanoides*), ekzemplo  de foliarbo.]]
[eta|dekstra|Hedero ĉirkaŭvolvas arbon, ĉi-tie [akacion, ekzemplo de ligneca grimpplanto]]
eta|kulturvario de rozo, ekzemplo de arbusto

## Listo de ofte produktitaj foliaj lignoplantoj 
## Vidu ankaŭ 
* Foliarboj
* Arboj
* Pingloarboj

## Literaturo
* AuGaLa (2001) Pflanzenbuch für Auszubildende im Garten-, Landschafts- und Sportplatzbau. Bad Honnef (Germanio)

Kategorio:Arboj
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Arbara mastrumado
Herakleopolis

**Herakleopolis** (prononca akcento *Herakleópolis*) aŭ **Herakleopolis Magna** respektive **Megalé** (en la antikva greka lingvo Ἡρακλεόπολις) estas la greka nomo de la ĉefurbo de la dudeka distrikto (greke Νομός, nomós, administra unuo) de antikva Egiptio, kaj situas proksimume 15 km okcidente de la moderna urbo de Beni Suef. Ĝi estis nomita *Henen-nesut*, *Nen-nesu*, aŭ *Hwt-nen-nesu* en antikva egipta, signifanta *domo de la reĝa infano*. Dum la periodo de la romia okupo, la urbo estis konita kiel Ehnasya, kio postvivis en la postaj nomoj de *Hnas* (Ϩⲛⲏⲥ) en la kopta, kaj *Ahnas* en la mezepoka araba. Hodiaŭ ĝi estas arabe nomata *Ihnasija Umm Al-Kimam* ("patrino de la fragmentoj") kaj *Ihnasijah Al-Madinah*.

Kategorio:Urboj de Antikva Egiptio
Jenő Ábel

**Jenő ÁBEL,** laŭ la hungara skribmaniero **Ábel Jenő** estis hungara klasika filologo, instruisto, profesoro kaj korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1882). Lia nepo estis Jenő Széll.

Jenő Ábel naskiĝis la  1858 en Pest (urbo), li mortis la  1889 en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Ábel studis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste li studvojaĝis en Okcidenta Eŭropo. En 1879 li ekinstruis en gimnazio en Budapeŝto, ekde 1883 en la universitato. Li redaktis periodaĵon *Egyetemes Philologiai Közlöny*. Li okupiĝis precipe pri humanismo, pri literaturoj de la latina kaj greka lingvoj.

## Verkaro (elekto) 
* *Adalékok a humanizmus történetéhez Magyarországon* (Aldonaĵoj pri historio pri de la Hungaruja humanismo) 1880
* *Egyetemeink a középkorban* (Niaj universitatoj en la mezepoko) 1881
* *Analecta nova ad historiam renascentium in Hungaria litterarum spectantia* 1903

## Memorigiloj 
* strato kaj memortabulo en Újbuda

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj klasikaj filologoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Márton Abáts

**ABÁTS Márton** [aba:ĉ] aŭ 'Márton Abats'  estis  hungara reformita pastro. Li naskiĝis en Torda ĉirkaŭ 1710 kaj mortis en Torda en aŭtuno de 1768. Li estis la patro de reformita episkopo János Abáts.
## Biografio
Márton Abáts studis en jaroj 1732–1733 en Franeker, en 1736 en Utrecht. Li estis inter 1737 kaj 768 posteulo de sia papatro kiel reformita pastro de Torda.
## Fonto
*Szinnyei József: Magyar írók élete és munkái 

Kategorio:Hungaraj pastroj
Lista (Salamanko)

**Lista** estas la kvartalo plej malgranda el la 6 kvartaloj en kiuj dividiĝas la Distrikto Salamanko, apartenanta al la ĉefurbo de Hispanio, nome Madrido. Limas sude kun la kvartalo Goya, unu el plej luksaj de la urbo.230px|eta|dekstre|250pxLa nomo aludas al strato kun la nomo de Alberto Lista, nome sciencisto kaj verkisto hispana de la komenco de la 19a jarcento.

## Limoj 
La kvartalo Lista estas limigita de la stratoj Príncipe de Vergara, Don Ramón de la Cruz kaj Francisco Silvela.

## Eksteraj ligiloj 
* Ortofoto de la distrikto kun la limoj de ĉiu kvartalo
* Distritos de Madrid

## Referencoj 
Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Lignoplanto

**lignoplanto** estas multjara planto, kies tigo kaj branĉo ligniĝas, do fariĝis ligna. Oni distingas tiujn plantojn laŭ la disbranĉiĝo kaj la alteco. Ĝenerale oni distingas ilin jene:
* arbo
* arbusto
* arbedo
La metio, kio produktas tiujn plantojn nomiĝas arbokulturo. Ĝi estas parto de hortikulturo, kiu mem estas parto de agrikulturo.
Lignoplantoj dividiĝas en
* folihavaj lignoplantoj aŭ foliarboj
* pinglohava lignoplanto aŭ koniferoj

## Vidu ankaŭ
* Forstado

Kategorio: Agrikulturo
Kategorio: Plantoj
Kategorio: Hortikulturo
Kategorio: Ĝardenoj
Kategorio: Pejzaĝo
János Abáts

**ABÁTS János** [aba:ĉ] aŭ 'Abats', 'Abacs'  estis hungara reformita episkopo. Li naskiĝis en Torda je la fino de jaro 1745 je la komenco de 1746 kaj mortis en ? la 5-an de aŭgusto 1815. Li estis la filo de reformita pastro Márton Abáts.
## Biografio
János Abáts de 1770 studis en eksterlandaj akademioj. De 1774 li estis pastro en Deĵo, de 21-an de marto 1796 ĝis sia morto episkopo de la reformita eklezio de Transilvanio. 
## Fonto
*Szinnyei József: Magyar írók élete és munkái 

Kategorio:Hungaraj kalvinanaj episkopoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kastilia (Salamanko)

**Kastilia**, en hispana origine **Castellana** [kasteljAna], estas unu el 6 kvartaloj apartenantaj al la Distrikto de Salamanko, en Madrido. Estas la kvartalo 46 kaj ties nomo rilatas al unu el ties limaj stratoj kaj unu el plej konataj en la tuta Hispanio, nome, la pPromenejo aŭ Avenuo de la Kastilia.230px|eta|dekstre|

## Limoj 
La kvartalo Kastilia troviĝas limigita de la strato María de Molina norde, Príncipe de Vergara oriente, Promenejo de la Kastilia okcidente kaj la strato Don Ramón de la Cruz sude.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ortofoto de la distrikto kun la limoj de ĉiu kvartalo

Kategorio:Kvartaloj de Madrido
András Fáy

**András FÁY** [andrAŝ fAi], laŭ la hungara skribmaniero **Fáy András** estis hungara verkisto, politikisto, ano de Hungara Scienca Akademio. Li estis unu el la plej agemaj figuroj de la tiutempa Hungarujo. Lia filo estis Gusztáv Fáy.
eta|András Fáy András

András Fáy naskiĝis la  1786 en Hungara reĝlando, en *Kohanóc* (nuntempa Kochanovce en Slovakio). Li mortis la  1864 en Pest (urbo).

## Biografio 
András Fáy devenis el riĉa bienula kaj nobela familio. Li frekventis lernejojn precipe en Sárospatak. Li eklaboris en la ŝtata administrado en Pest en 1804, poste en Vác. Ekde 1807 li verkadis. En 1818 forlasis tiun laboron kaj hejmenvenis por estri la bienon, krome li dediĉis sian tempon ankaŭ al literaturo. Lia domo iĝis grava renkontejo de la literaturistoj, ekzemple Pál Szemere, Karolo Kisfaludy, Mihály Vitkovics, Mihály Vörösmarty. En 1823 denove iris al Pest, kie pli frue, ol István Széchenyi komencis la agadon por la reformoj. En 1832 li edziĝis, sed jam pli frue ŝia fianĉino naskis jam filon. En 1835 oni elektis lin parlamentano. Li estis unu el la fondintoj de Societo Kisfaludy kaj li estis ties unua direktoro inter 1837-1841. En 1840 li fondis ŝparkason, kies posteulo estas la nuntempa plej granda banko de Hungario. En 1848 simile al István Széchenyi li ne aliĝis al la revolucio sed post la fiasko li denove iĝis grava figuro. inter 1929-1964 ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Bokréta* - debutaĵo - 1807
* *Fáy András eredeti meséi és aforizmái* (Originaj fabeloj kaj aforizmoj de András Fáy) 1820
* *Régi pénzek* - teatraĵo
* *A Bélteky ház* - romano 1832
* *A két Báthory* (Ambaŭ Báthory) historia dramo 1827
* *Fáy András szépirodalmi összes munkái* (Ĉiuj verkoj de András Fáy) 8 volumoj 1843-1844
* *Nőnevelés* (Edukado de virinoj) 1841

## En Esperanto aperis 
* **Elektitaj fabeloj**, tradukitaj de Maŭro. Eld. Salaj Esperanto-libroj, Budapesto, ĉirkaŭ 1940 (dukolora preso sur gilandita paĝoj).

## Memorigiloj 
* multe da lernejoj prenis lian nomon
* premio nomata pri li
* reliefo en Szeged 1988

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Fay
Fay
Fay
Fay
Antal Ádám

**Antal ÁDÁM,** laŭ la hungara skribmaniero **Ádám Antal** estas hungara geofizikisto, profesoro ekde 1993 ano de Hungara Scienca Akademio, ekde 1955 ano de Aŭstra Scienca Akademio.

Antal Ádám naskiĝis la  1929 en Szekszárd.

## Biografio 
Antal Ádám frekventis universitaton en Sopron inter 1948-1952, poste li samloke eklaboris. Li ekhavis diversajn postenojn. En 1970 li doktoriĝis. Inter 1970-1985 li edukis en ELTE. En 1972 li iĝis vicdirektoro de filio de Hungara Scienca Akademio dum 27 jaroj. Li emeritiĝis en 2002, tamen poste li aktive laboras. Li ricevis diversajn premiojn inter 1962-2005.

## Verkaro (elekto) 
* *A palezoós grafitos képződmények meghatározása magnetotellurikus módszerrel* (1971)
* *Geoelectric and Geothermal Studies* (1976)
* *Geothermal Effects in the Formation of Electrically Conducting Zones and Temperature Distribution in the Earth* (1978)
* *A dunántúli elektromos vezetőképesség-anomália földtani és módszertani jelentősége* (1992)
* *Elektromos ellenállás mint a fizikai folyamatok indikátora a földben* (1993)
* *The Crustal and Upper-Mantle Geophysical Signature of Narrow Continental Rifts in the Pannonian Basin* (1998)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
(6415) 1993 VR3

**(6415) 1993 VR3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Éva Lukács Solymossy

**LUKÁCS SOLYMOSSY Éva** [luka:ĉ ŝojmoŝi] estas rumania hungara pentristino desegnistruistino. Ŝi naskiĝis en Deĵo la 18-an de januaro 1946.
## Biografio
Éva Lukács Solymossy diplomitiĝis en 1966 en la Pedagogia Altlernejo de Kluĵo. Ŝi instruis desegnon en lernejo de Chiuiești kaj en lernejoj de Deĵo. Ŝi ekspozicias de 1967, de 1990 ankaŭ eksterlande. Ŝi vivas en sia naskiĝurbo.

## Fonto
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Hajnalka Szodoray Parádi

**SZODORAY PARÁDI Hajnalka** [sodorai para:di] estas rumania hungara skulptistino, instruistino. Ŝi naskiĝis en Deĵo la 15-an de februaro 1946. Ŝi estas la filino de kuracisto Kálmán Parádi.

## Biografio
Hajnalka Szodoray Parádi diplomitiĝis en 1970 en la Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo.
Ŝi instruis de 1971 en Satmaro, kie ŝi ankaŭ nuntempe vivas. Ŝi ekspozicias de 1983.

## Fonto
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Discus macclintocki

***Discus macclintocki*** estas endanĝera specio de malgrandaj, surteraj, pulmohavaj helikoj en la familio Diskedoj.

La konko de tiuj helikoj havas diametron de 5-7 mm. Tiuj helikoj loĝas en Iovao kaj Ilinojo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Diskedoj
Kategorio:Gastropodoj de Iovao
Kategorio:Gastropodoj de Ilinojo
Teréz Szilágyi

**SZILÁGYI Teréz** [sila:dji] estas hungara pentristino. Ŝi naskiĝis en Crăciuneşti (Mureş) (Rumanio) la 12-an de januaro 1954.

## Biografio 
Teréz Szilágyi pristudis pentradon inter 1990-95 en la Hungara Arta Altlernejo de Budapeŝto kaj samtie ŝi ricevis postdiploman instruadon inter 1995-97. Ŝi ekspozicias de 1978. Ŝi vivas en Budapeŝto.

## Fonto 
* *Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Aŭtobiografio 
* Artportal.hu 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
6416 Nyukasayama

'*6416 *Nyukasayama'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Masanori Hirasawa kaj Shohei Suzuki elde la observatorio de la monto Njukasa, proksime de Fuĵimi (gubernio Nagano, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la monto Njukasa (japane: 入笠山, *Njukasa Jama''), proksime de kies kulmino troviĝas la observatorio, elde kiu la malgranda planedo estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Masanori Hirasawa
Kategorio:Malkovrita de Shohei Suzuki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Ernst Mielck

**Ernst Leopold Christian Mielck** (naskiĝinta la 24-an de oktobro 1877 en Viborg - mortinta la 22-an de oktobro 1899 en Locarno) estis finna komponisto kaj pianisto.

Mielck naskiĝis en Viborg. Li komencis pianolecionojn je la aĝo de dek jaroj kun Albert Tietze; en 1891 li estis sendita al Berlinon, kie li studis kun, inter alie, Robert Radecke kaj Max Bruch. Mielck revenis al Finnlandon en 1896. Tri jaroj poste, li mortis pro tuberkulozo en Svislando, ĵus antaŭ lia 22-a naskiĝtago.

Estas biografio pri Mielck verkita de John Rosas kaj eldonita en 1952 nome de *Ernst Mielck.*

## Referencoj 
## Partituroj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo  pri Mielck (angle).

Kategorio:Finnaj komponistoj
Kategorio:Finnaj pianistoj
Anguispira

***Anguispira*** estas genro de surteraj pulmohavaj helikoj en la familio Diskedoj.

## Specioj 
Tiu ĉi genro enhavas speciojn, inkluzive de:
* Anguispira alabama (G. H. Clapp, 1920)
* Anguispira alternata (Say, 1816)
* Anguispira cumberlandiana (I. Lea, 1840)
* Anguispira fergusoni (Bland, 1861)
* Anguispira jessica Kutchka, 1938
* Anguispira knoxensis (Pilsbry, 1899)
* Anguispira kochi (Pfeiffer, 1821)
* Anguispira macneilli Walker, 1928
* Anguispira mordax (Shuttleworth, 1852)
* Anguispira nimapuna H. B. Baker, 1932
* Anguispira picta (G. H. Clapp, 1920)
* Anguispira rugoderma Hubricht, 1938
* Anguispira strongyloides (Pfeiffer, 1854)

## Referencoj 
Kategorio:Diskedoj
Ashley Harkleroad

**Ashley Harkleroad** (Rossville (Georgio), 2-an de majo 1985) estas usona tenisistino.

Ŝi fariĝis profesia tenisistino je la 12-a de junio 2000 kaj gajnis ĝis nun 8 turnirojn je internacia ITF nivelo. Ŝia plej alta klasifikado je la WTA mondoranglisto estas la 39-a loko, kiun ŝi atingis je la 9-a de junio 2003. Ŝi atingis je Roland Garros kaj la Australian Open la trian raŭndon, respektive en 2003 kaj 2007.

Kategorio:Usonaj tenisistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Krasnaja Polana (Soĉi, Rusio)

**Krasnaja Polana**  ( *Красная Поляна*,  *la Ruĝa Valo*) estas parto de la urbo Soĉi (Krasnodara regiono de Rusio) situanta kvardek kilometrojn al nordoriento de la Nigra maro kaj 600 metrojn super la marnivelo .

La loĝloko etendiĝas sur la bordoj de la rivero *Mzimta* kaj estas ĉirkaŭigita de kelkaj montoĉenoj de Kaŭkazo, kies pintoj atingas 3256 metrojn.

En 2014 en  Soĉi okazas la 22-a Vintra Olimpiko. En **Krasnaja Polana** okazas sportospecoj, kiuj bezonas tieajn klimatajn kaj naturajn kondiĉojn (skiado, sledado, bobado, skisaltado, biatlono, slalomo k.a.).

## Historio
Antikvece tie loĝis diversaj abĥaziaj islamaj etnoj, kiuj multe dependis de la Otomana Imperio. Meze de la 19-a jarcento  Rusio aneksis ci-areon, rezulte de tio multaj aborigenoj elmigris.

Aŭtune de 1878 la loĝlokon venis 36 grekaj familioj, kiam ĉie floris ruĝa filiko. Ili nomis ĝin la Ruĝa Valo. Baldaŭ tie aperis la kristana preĝejo kaj la lernejo.

En 1900 novkonstruita ŝoseo kunligis Krasnaja Polana kaj Soĉi.

Ekde 1950 sur la rivero *Mzimta* funkcias Hidroelektra centralo, kies kapacito atingas 28,6 megavattojn kaj liveras sian elektran energion ĉefe al Soĉi.

Jam kelkajn jardekojn areon de Krasnaja Polana ŝatas viziti sportistoj kaj turistoj, kiujn allogas unikaj naturaj kondiĉoj kaj pitoreskaj pejzaĝoj. 

## Rimarkindaĵoj
* lago *Kardivaĉ* havas elipsan formon (500 m  x 300 m), ĝia profundeco atingas 23 m. El ĝi elfluas rivero *Mzimta* - plej longa en la Okcidenta Kaŭkazo. Ĉiujare dum 7-8 monatoj la lagon kovras glacio.
* vilao de fama estona verkisto Anton Tammsaare, kiu resaniĝis kaj verkis tie. Ekde 1988 en ĝi funkcias muzeo.
* akvo de minerala fonto *Ursa Angulo* kuracas kelkajn malsanojn kaj allogas multajn vizitantojn.
* muzeo de floro, faŭno kaj mineralogio havas du halojn kaj vidigas figurojn de lokaj bestoj, birdoj ktp. Ankaŭ oni povas vidi kolektojn de plantoj kaj mineraloj. 
* animala rezervejo estas barita areo, kie oni konservas kaj protektas sovaĝan naturon kontraŭ homa influo.
* lokaj dolmenoj aperis dum la Bronza epoko kiel tomboj de neordinara formo.  
 
## Eksteraj ligiloj
* http://www.sochi.ru la XXII-aj Vintraj Olimpikoj en 2014  ,  ,  
* http://www.gornaya-karusel.ru/virtual_tour/flash/  virtuala ekskurso
* http://krasnaya-polyana-hotels.ru/  mapo, tekstoj, fotoj   
* http://www.sochiru.ru/krasnaya-polyana  oficiala ttt-ejo  

GornayaKaruselTrassa.JPG|montara skia vojo
Krasnaya Polyana (winter games).jpg|rusia PM el 2011
Krasnaya Polyana 04.jpg|telfero por skiistoj
RIAN archive 912736 Krasnaya Polyana in Sochi.jpg|vido el helikoptero
ГТЦ 5.JPG|Gazprom gastejo
Nikolay Dubovskoy Krasnaya polyana 1912.jpg|Krasnaja Polana en 1912 (pentraĵo de *Nikolaj Dubovskoj*

Kategorio:Sportejoj de la Vintra Olimpiko 2014
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krasnodara regiono
Kategorio:Vintrosportejoj de Rusio
Viso (Ĉamartino)

**Viso**, en hispana origine **El Viso**, estas urbaniza kolonio situanta en la Distrikto Ĉamartino, situanta en la zono nordokcidenta de la urbo Madrido. Ĝi estis realigata en la periodo 1933-1936 laŭ dezajno de la arkitekto de la generacio de 1925 nome Rafael Bergamín (kun la helpo de ties nevo Luis Felipe Vivanco). La kolonio konstituas ekzemplon de arkitektura raciismo (same kiel ĉe kelkaj konstruaĵoj de la Altlernejoj de la Universitata Urbo). Ĝi komponiĝas el unufamiliaj domoj duetaĝaj kiuj estis loĝataj de kelkaj el la intelektuloj tiamaj.

## Notoj 
Kategorio:Kvartaloj de Madrido
-1719

En la jaro **1719 antaŭ nia erao** okazis, inter alie:

## Eventoj
* Inter la jaroj 1719 kaj 1692 la *Heka Ĥasut* (greke Ύκουσσώς, *Hikussos*, latinigite Hyksos), grupoj de ŝemidaj enmigrintoj, invadis Antikvan Egiption kaj armee estis tre sukcesaj pro uzo de la novaj militiloj ĉevaloj, batalĉaroj kaj pafarkoj.
-1640

En la jaro **1640 antaŭ nia erao** okazis, inter alie:

## Eventoj
* Inter la jaroj 1640 kaj 1570 antaŭ nia erao proksimume datiĝas la Dua Meza Periodo de Antikva Egiptio - inter la Meza Imperio kaj la Nova Imperio. Ĉirkaŭ la jaro 1640 komenciĝis la 13-a dinastio de Egiptio.
6424 Ando

**6424 Ando** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo *Hiroyasu Ando*, prezidento de 1994 de la dividaĵo pri optika kaj infraruĝa astronomio de la Nacia Observatorio de Japanio (iame: Observatorio de Tokio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
6417 Liberati

'*6417 *Liberati'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la itala astronomo Antonio Vagnozzi elde la Observatorio Santa Lucia Stroncone (Umbrio, Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala motorcikla kuristo Libero Liberati (1926–1962), mondĉampiono pri motorciklado de 500&nbsp;cm² en 1957, kromnomita "*Il Cavaliere d'Acciaio''" (la kavaliro de ŝtalo). Li akcidente mortis dum ekzercado la .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Antonio Vagnozzi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Coral Springs

''''* estas grandurbo en Usono, en subŝtato Florido, en distrikto Broward.
eta|Mapo pri situo de

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 
* Loĝantaro:  (en 2010)
* Supermara alteco: 
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodo: 33065, 33067, 33071, 33073, 33075-33077
* Telefonkodo: 754, 954

## Geografio 
eta|maldekstre|Kanalo en
 situas sur la marborda ebenaĵo de Atlantiko en la sudorienta parto de Usono, same de Florido. Fort Lauderdale troviĝas 32 km, sed ankaŭ Miamo estas proksime.

## Historio 
 estis oficiale fondita en 1963, poste ĝi kreskis rapide.

## Klimato 
En  la averaĝa temperaturo varias inter 20-29&nbsp;°C. La varmo kulminas inter junio-julio (foje kun 38&nbsp;°C), la malvarmo kulminas inter decembro-februaro (foje eĉ frostas). Jare pluvas po 1455 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en junio, plej malofte decembre. La uraganosezono estas de junio ĝis novembro, en septembro la uraganoj estas la plej verŝajnaj. La plej fama uragano okazis en 2005, kiu havis la nomon *Wilma''.

## Trafiko 
La loĝantaro profitas la internacian flughavenon de Miamo (43 km). Estas bonaj kontaktoj voje al la najbaraj komunumoj.

## Vidindaĵoj 
eta|dekstre|La kovrita ponto en
* kovrita ponto 12 metrojn longa de 1964
* historia muzeo de 1978

## Ĝemelurboj 
*  Paraíso, Kostariko
eta|center|530px|
## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Florido
Sinagogo en Târgu Mureș

La **sinagogo** en Târgu Mureș estas impona religia konstruaĵo de la urbo.

## Historio 
En la iama hungara urbo Marosvásárhely (nun Târgu Mureș) la judoj konstruis preĝdomon en la 19-a jarcento. La nun videbla sinagogo por la sendependa rito konstruiĝis inter 1899-1900. En 1944 germanaj kaj hungaraj faŝistoj deportis la judan loĝantaron al Aŭŝvico. Post la 2-a mondmilito dum dominado de Rumanio iom da judoj elmigris al Palestino. La konstruaĵo estis iomete renovigita en 1970, 1975, 1985, poste en 2000 ĝi plene renoviĝis. Sur la muro oni metis memortabulon pri la holokaŭsto.

eta|maldekstre|280ra|

## Konstruaĵo 
La eklektika sinagogo situas sola en korto laŭ la strato. La fasado havas 3 partojn kun po 1 enirejo, sed la meza enirejo estas triparta arkado. Pli supre granda rondfenestro dominas, supre estas surskribo: „*Mia domo estas nomata domo de preĝado por ĉiuj popoloj!*”. Ankaŭ ĉe la flankaj partoj po unu rondfenestro estas videbla. Pli supre estas po unu turo. En la centro de la konstruaĵo granda kupolo etendiĝas. Interne sur la teretaĝo por la viroj estas 314, sur la unua etaĝo por virinoj 238 sidlokoj troviĝas. La plafono estas riĉe pentrita per steloj.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Sinagogoj en Rumanio
Kategorio:Târgu Mureș
Noon Meem Rashid

**Nazar Mohammad Rashid** (**urdue: نذر محمو راشد**) (Guĝranvalo, Panĝabo, Pakistano, 1910 - Londono, 9-a de oktobro de 1975) komune konata kiel **Noon Meem Rashid** aŭ N. M. Rashid estis influa pakistana poeto de moderna Urdua poezio.

## Poemaro
* Mavra
* Iran Main Aĝnabi
* La Musavi Insan
* Guman ka Mumkin

Kategorio:Pakistanaj verkistoj
Kategorio:Pakistanaj poetoj
Kategorio:Urduaj verkistoj
Kategorio:Urduaj poetoj
6426 Vanýsek

'*6426 *Vanýsek'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa astronomo *Vladimír Vanýsek'' (1926–1997), profesoro pri astrofiziko ĉe la Universitato de Karolo, fakulo pri la kemio kaj la fiziko de la kometoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Arĉtrio

**Arĉtrio** estas ĉambromuzika ensemblo, konsistanta el tri arĉinstrumentoj. Tipa estas ensemblo el violono, vjolo kaj violonĉelo, sed ankaŭ ekzistas verkoj por du violonoj kaj unu vjolo. Tre konataj estas ekzemple la arĉtrioj de Haydn, Beethoven kaj Schubert.

## Komponaĵoj por violono, vjolo kaj violonĉelo 
* Luigi Boccherini: 6 Tercetti F, c, A, D, E, F op.14 G 95–100 (1772); 6 Tercetti f, G, E, D, C, E op.34 G 101–106 (1781); 6 Tercettini A, G, B, E, D, F op.47 G 107–112 (1793)
* Wolfgang Amadeus Mozart: Divertimento Es KV 563 (1788)
* Ludwig van Beethoven: arĉtrio E♭ op. 3 (1792); serenadeo D op. 8 (1797); arĉtrio G op. 9 n-ro 1 (1797/98); arĉtrio D op. 9 n-ro 2 (1797/98); arĉtrio c op. 9 n-ro 3 (1797/98)
* Johann Nepomuk Hummel: trio por violono/vjolo, vjolo und violonĉelo E♭ (1799); trio por violono/vjolo, vjolo und violonĉelo G (1801)
* Anton Reicha: arĉtrio F (antaŭ 1809)
* Franz Schubert: arĉtrio B♭ D 471 (1816); arĉtrio B♭ D 581 (1817)
* Carl Reinecke: arĉtrio c op.249 (1898)
* Leó Weiner: arĉtrio g op. 6 (1908)
* Sergej Tanejev: arĉtrio D (1879/80); arĉtrio b (1913)
* Max Reger: arĉtrio a op. 77b (1904); arĉtrio d op. 141b (1915)
* Anton Webern: arĉtrio op. 20 (1926/27)
* Paul Hindemith: arĉtrio op. 34 (1924); arĉtrio o.op. (1933)
* Bohuslav Martinů: arĉtrio n-ro 1 B♭ 136 (1923); arĉtrio n-ro 2 B♭ 238 (1934)
* Albert Roussel: arĉtrio op. 58 (1937)
* László Lajtha: serenado op. 9 (1927); arĉtrio n-ro 2 op. 18 (1932); arĉtrio n-ro 3 op. 41 *Soirs transsylvains* (1945)
* Heitor Villa-Lobos: arĉtrio W 460 (1945)
* Arnold Schönberg: arĉtrio op. 45 (1946)
* Johann Nepomuk David: arĉtrio G (1931); arĉtrio op. 33, n-ro 1 *Nicolo Amati in memoriam* (1945); arĉtrio op. 33, n-ro 2 *Antonio Stradivario in memoriam* (1945); arĉtrio op. 33, n-ro 3 *Giuseppe Guarneri del Gesù in memoriam* (1948); arĉtrio op. 33, n-ro 4 *Jacobo Stainer in memoriam* (1948)
* Bertold Hummel: arĉtrio op. 1b (1948)
* Sándor Veress: Trio per archi (1954)
* Bertold Hummel: Adagio „in memoriam Benjamin Britten“ por arĉtrio op. 62a (1976)
* Iannis Xenakis: *Ikhoor* (1978)
* Sofia Gubaidulina: arĉrtio (1988)
* Krzysztof Penderecki: arĉtrio (1991)

## Verkoj por du violonoj kaj unu vjolo 
* Antonín Dvořák: trio C op. 74 (1887); *Drobnosty* [miniaturoj] op. 75a (1887)
* Sergej Tanejev: trio D op. 21 (1907)
* Ernst Toch: serenado, op 25 (1916)
* Zoltán Kodály: serenado op. 12 (1910–1920)
* Bohuslav Martinů: serenado n-ro 2 h216 (1932)

Kategorio:Ĉambromuziko
Kalvinana malnova kirko (Makó)

La **Kalvinana malnova preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Makó.

## Historio 
La unua kalvinana preĝejo en Makó estis tre simpla kaj provizora. Baldaŭe oni konstruis en 1774 pli novan preĝejon, sed ĝi bruldetruiĝis en 1781. En la sama jaro ĝi rekonstruiĝis. En 1790 la turo iĝis preta. En 1858 la konstruaĵo estis pligrandigita kun kruconavo. Ekde 1818 orgeno alvenis, la pli nova en 1938. En 1828 parto de la preĝejo estis trakonstruita kun klasikismaj partoj. Ekde tiam funkcias la galerio. En 1948, 1968, 1981, 1995 oni renovigis la konstruaĵon, en 2011 nur la turon.

## Konstruaĵo 
La preĝejo havas 2 navojn (en kruca sistemo) kaj en la fronto vastan kvadratan turon, kie malsupre estas la enirejo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstre|La preĝejo en 2008
eta|maldekstre|Malantaŭa parto de la preĝejo

Mako
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Makó
Pianotrio n-ro 2 (Schubert)

eta|315px|Schubert: *Pianotrio n-ro 2 E♭-maĵora* op. 100, 2-a movimento (memskribaĵo)
La **pianotrio n-ro 2 E♭-maĵora por piano, violono kaj violonĉelo n-ro 2, Deutschverzeichnis D. 929 (op. 100)**, estas ĉambromuzika verko de Franz Schubert, unu el liaj lastaj komponaĵoj, ekestinta novembron de 1827.

## Strukturo 
La trio havas kvar movimentojn:

### Allegro 
Ĉeftemo:

750px|Komenco de la unua movimento: unua temo

Flanka temo:

750px|Komenco de la unua movimento: dua temo

### Andante con moto 
750px|Temo de la malrapida movimento
* Kiel videble je la faksimilo ĉi tiu temo sonas okton pli malalta

### Scherzando. allegro moderato - Trio 
550px|Temo de la tria movimento

### Allegro moderato 
Ĉi tiu kvara movimento nefiniĝema koncizigas la antaŭajn kaj estas entute iaspeca „krona fino“.

## Surdiskigoj 
* Rudolf Serkin, Adolf Busch kaj Hermann Busch, 1935.
* Leonard Rose, Isaac Stern kaj Eugene Istomin, 1969, (Sony Records).
* George Janzer, Arthur Grumiaux kaj Eva Czako.
* Maurice Gendron, Yehudi Menuhin kaj Hephzibah Menuhin.
* Beaŭ Arts Trio (Menahem Pressler, Daniel Guilet kaj Bernard Greenhouse), 1966.
* Anner Bylsma, Vera Beths kaj Jos van Immerseel, 1996.
* Trio Wanderer (Jean-Marc Phillips-Varjabédian, Raphaël Pidoŭ kaj Vincent Coq), 2000.

## Uzado kiel filmmuziko 
La verko, aparte la dua movimento, estis uzata en multaj filmmuzikoj, ekz. en la filmoj:
* *Barry Lyndon* de Stanley Kubrick (1975).
* *The Hunger* de Tony Scott (1983).
* *Trop belle pour toi* de Bertrand Blier (1989).
* *La Pianiste* de Michael Haneke, laŭ la romano de Nobel-premiito pri literaturo Elfriede Jelinek (2001).
* ''L'Homme de sa vie* de Zabou Breitman (2006).
* *After.Life* de Agnieszka Wojtowicz-Vosloo (2009).
* *The Mechanic* de Simon West (2011).
La muziko ofte estas ankaŭ uzata por televidfilmoj kaj en populara muziko.

## Eksteraj ligiloj 
* Notoj de la trio ĉe International Music Score Library Project, http://imslp.org/wiki/Piano_Trio_No.2,_D.929_%28Op.100%29_%28Schubert,_Franz%29
* Prezentado de *Trio di Trieste'' ĉe youtube.com

Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
Géza Zemplén

**Géza Zemplén,** laŭ la hungara skribmaniero **Zemplén Géza** (naskiĝis la  1883 en Hungario, en Trencsén (nuntempa Trenčín en Slovakio), mortis la  1956 en Budapeŝto) estis hungara kemiisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio. Lia frato estis Győző Zemplén.

## Biografio 
Géza Zemplén frekventis gimnazion en Fiume, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj ankaŭ li doktoriĝis en 1904. En la sekva jaro li estis asistanto en Akademio de Selmec, sed dume li ankaŭ plulernis en Berlino. En 1907, poste en 1920 kaj 1933 li edziĝis. En 1940 li prelegis pri kemio en Berlino, en 1947 li estis gastoprofesoro en Vaŝingtono. Li ricevis premion Kossuth en 1948, en 1928 kaj 1932 ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Vizes oldatok felületi feszültségéről* 1907
* *Verhalten der Cellobiose u. ihres Osons gegen einige Enzyme* 1909
* *Beiträge zur chemischen Zusammensetzung der Korksubstanz* 1913
* *Szerves kémia* (Organika kemio) 1952

## Fontoj 
* hungara biografio kun foto 
* hungara biografio kun foto
* hungara biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Pinglohava lignoplanto

La termino **pinglohava lignoplanto** ne nur estas forstista, sed ankaŭ ĝardenista termino. Preskaŭsinonimoj estas koniferoj, pinaloj kaj pinacoj. La tri terminoj oni ne unuece uzatas en Vikipedio.

**Pinglohava lignoplanto** estas planto kies tigoj kaj branĉoj fariĝas lignecaj. Al tiuj plantoj apartenas pingloarboj, pingloarbustoj kaj pingloarbedoj. Tiaj plantoj estas kultivataj en hortikulturaj arbokultivejoj.

125|eta|maskla floro
[125|eta|[rampanta junipero (*Juniperus horizontalis*)]]
** Listo de ofte kultivata pinglohavaj lignoplantoj**

Kategorio:Botaniko
Kategorio:Hortikulturo
Energia transiro

Oni jam kalkulis, ke per sunĉeloj kaj ventocentraloj oni povas kovri la energian bezonon de la homaro. Por tio necesas konstrui instalaĵojn sur la marbordoj, dezertoj, montaroj ktp. La tiel gajnita energio kostus ĉ. 4-5-oble pli ol la ĝisnunaj, tiel – pro manko de politika volo – oni devas atendi la malpliiĝon de la fosiliaj energioportantoj, ĝis ties prezoj altiĝas 4-5-oble, tiel ke la regeneriĝaj energioj estos konkurenckapablaj. Ĝis tiam multaj ŝtatoj finance apogas uzadon de tiuj energiofontoj.

La alia afero, kiu instigas la uzadon de renoviĝebla energio, estas la forceja efiko. La uzo de renoviĝanta energio ellasas ne pli da karbona dioksido (ĉe bruligo de biomaso) ol ĝi konsumas.

La vera alternativo, aldono al la renoviĝeblaj energioj estas la nuklea kunfandiĝo (fuzio), kies realiĝon oni prognozas je la dua duono de la 21-a jarcento.

Multaj landoj efike agadas por la disvastiĝo de la renoviĝeblaj energifontoj, ekzemple en Novzelando 70 % de la produktita elektro devenas el renovigantaj fontoj, kiel akvo, vento, geotermiko kaj biomazo.

Kategorio:Energio
Kategorio:Elektro
Kategorio:Energifontoj
6428 Barlach

'*6428 *Barlach'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la *Palomar–Leiden survey''.

Ĝi estis fotita de Tom Gehrels sur unu el la 130 fotografiaj platoj eksponitaj en septembro kaj oktobro 1960, per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar. Tiuj platoj poste estis senditaj en Leiden (Nederlandon), kie ili estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana skulptisto Ernst Barlach (1870–1938).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Champignolles (Côte-d'Or)

**Champignolles** estas franca komunumo situanta en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
La vilaĝo situas  nordokcidente de Beaune. La komunumo enhavas la vilaĝon Champignolles kaj la vilaĝetojn Coëffant kaj Chaumot. La ekonomio estas ĉefe agrikultura.

### Demografio 
## Historio 
Malta Ordeno havis tie malsanulejon.

La ĥorejo de la preĝejo datiĝas de la 13-a jarcento.

## Vidindaĵoj 
En la tombejo staras kruco kaj en la preĝejo du grandaj statuoj el la 16-a jarcento.

## Famuloj 
* César Lavirotte (1773-1859)

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropa baloto en 2004, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉdonojn (4,44 % de voĉoj) .

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
* Maltena ordeno 

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
6432 Temirkanov

'*6432 *Temirkanov'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (Ukrainio), tiam en Sovetunio, nun en Respubliko Krimeo, *de facto* en Rusio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa dirigento Jurij Ĥatujeviĉ Temirkanov (cirile: Юрий Хатуевич Темирканов*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Urbocentra sinagogo en Timișoara

La **urbocentra sinagogo** en Timișoara estas impona religia historia monumento de la urbo.
eta|Urbocentra sinagogo de Timișoara

## Historio 
En Banato judoj vivis ekde la 18-a jarcento. Ili konstruis tiu ĉi sinagogon inter 1863-1865. Tiutempe resume ili havis 6 sinagogojn en la tiama urbo Temesvár, tiutempe apartenanta al Hungara reĝlando. En 1872 Francisko Jozefo la 1-a solene vizitis la sinagogon. Antaŭ la 2-a mondmilito la Fera Gvardio persekutis la judojn. En 1942 la judaj loĝantoj estis deportitaj, post la 2-a mondomilito iom da judoj elmigris al Palestino. En 1985 okazis la lasta meso, sed la judoj stabile havas la konstruaĵon. En 2001 la urba orkestro ekluas la sinagogon por aranĝi koncertojn. En 2004 la municipo deklaris la konstruaĵon *monumento historia*.

## Konstruaĵo 
La eklektika sinagogo situas sola laŭ la strato. Ĝi havas precipe maŭrajn elementojn, ĉar granda parto de la judoj venis iam el Hispanio. La fasado havas 3 partojn, meze estas la enirejo. Pli supre granda fenestrorozo dominas. La flankaj partoj supre estas kvadrataj turoj, ili finiĝas bulbaj kupoloj. Interne laŭ la kutimoj meze sidis la viroj, ĉirkaŭe la virinoj, resume estas ĉ 3000 sidlokoj. Sur la galerio orgeno funkcias.
eta|maldekstre|Urbocentra sinagogo de Timișoara

## Fontoj 
* rumana kaj germana Vikipedioj

Timișoara
Kategorio:Timișoara
Argumento teleologia

La **argumento teleologia**, aŭ *argumento de la dia dezajno*, estas unu el la argumentadoj utiligataj por pruvi la ekziston de Dio aŭ de kreisto, startante el la percepto de ordo, celo, projekto aŭ direkto en la stato de la ekzistaĵoj.

La termino “teleologia” elfluas el grekaj *telos* (τέλος), kiu signifas “finon” aŭ "celon". kaj *logos* (λόγος) signifanta “vorton” aŭ "paroladon"; la kunaĵo “teleologio” estas la hipotezo-konstato ke ekzistas iu celo aŭ iu direktiĝo en la kioncerto de la estaĵaro. 

## Formulado de la aŭgumento 
En ĝia basa varianto, teleologia argumento tiel estas prezentata:
# '**X**' estas tro “kompleksa, orda, kuntuŝiĝanta, klare celprovizita, bela” por ke ĝi aperus hazarde;
# tial '**X**' devas estinti kreita de estulo sensoohava, inteligenta, saĝa, celhava;
# Dio estas tiu estulo;
# Do, Dio ekzistas.

Loke de '**X**' kutime oni metas la ''universon, vivon, procezon de la evoluismaj vivfenomenoj, homaron, apartajn bestajn speciojn, apartan organon (okulo aŭ la homa lingvaĵo); “X” foje anstataŭas unu el fundamentaj konstantoj de la universo tio estas Fizika konstanto aŭ fizika leĝo, kaj foje eĉ la Antropica principo, kiu alestigas kiel la universo estas aranĝita ekzakte por permesi ke iu formo de inteligenta vivo povu ekzisti.

Dum la klasikaj forludadoj de tiu argumento estas kunligitaj kun monoteismo, iuj versioj anstataŭas Dion per demiurgo, aŭ politeismo aŭ eĉ per ekstertera vivo kiel kaŭzo de la naturaj fenomenoj, kvankam la antaŭa formulo povas surfaciĝi ankoraŭ en okazo de unua kaŭzo. Eblas ankaŭ ke oni lasu senpreciza la identecon de la “projekisto”:

# la komplekseco postulas projektiston;
# la universo estas treege kompleksa;
# do, la universo havas projektisto.

## Bibliografio 
* Tomaso de Akvino. Summa Theologiae, Prima Pars, Quaestio 12.
* Daniel Dennett, Darwin's Dangerous Idea: Evolution and the Meanings of Life (Simon & Schuster) (ISBN 0-684-82471-X)
* William Paley, Natural theology or evidences of the existence and attributes of the deity, London : George
* Katekismo de la Katolika Eklezio, ĉapitro unua, paragrafo 3-a (n.35,36,37) : « homo kapabla je Dio » .http://www.vatican.va/archive/compendium_ccc/documents/archive_2005_compendium-ccc_en.html
* Bibliaj citaĵoj : 1 Tm 2,4), Rm1,18-2,6.

## Vidu ankaŭ 
* Kosma argumento
* Teleologio
* Analogio de la horloĝisto
* Unua kaŭzo
* La iluzio de Dawkins

Kategorio:Kreismo
Kategorio:Religio