Gotha

**Gotha** , esperantigite ankaŭ ***Gotao***, estas urbo en la germana federacia lando Turingio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Faktoj 
* **Situo:** 50°57' NO, 10°41' OR
* **Horzono:** GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

## Historio 
Unue menciita estis Gotha en 775 sub la nomo *villa Gotaha*. Tiam Karolo la 1-a donacis la lokon al la Abatejo Hersfeld. Inter 1180 kaj 1190 ĝi fariĝis *urbo*.

En la 15-a kaj la 16-a jarcento la loĝantoj komercadis ĉefe per greno, produktoj arbaraj kaj izatido.

Ekde 1572 la urbo apartenis al la Duklando Saksio-Koburgo, dum 1640-1918 tie ĉi rezidis la dukoj de Saksio-Gotha. Gotha famiĝis dum jarcentoj pro sia lernejo *Gymnasium illustre*. En 1798 okazis en Gotao la Unua astronoma kongreso eŭropa. Fama estas ankaŭ la multo da imponaj vilaoj, ekz. de Vilao Kuhnreuter.

Ĉe la krepusko de Turniĝo en aŭtuno 1989 gravis kiel okazigejo de rondaj tabloj kaj civitanaj formumoj la protestantisma Preĝejo Repaciĝo.

## Historio industria 
En 1767 malfermiĝis la fabrikoj de porcelanaĵoj. En 1785 Justus Perthes fondis eldonejon geografian, kiu baldaŭ ekfamiĝis, kaj en kiu aperis fine de 1879 ankaŭ la mondkonata romano Heidi de la svisa verkistino Johanna Spyri. Finiĝas en Gotao la arkitektura majstroverko *Leinakanalo*.

## Geografio 
Sudokcidente de la urbo troviĝas la montaro *Boxberg* kiu servas kiel ripozumaero. En la 1920-aj jaroj estiĝis en la sudo de Gotao la belega ĝardenurbo *Am schmalen Rain* kiu eĉ hodiaŭ urboplanade kaj -evoluige gravas.

## Politikaĵoj 
* En 1875 unuiĝis - post la akcepto de la t.n. Programo de Gotha - en la gastejo Tivoli maldekstraj partioj de Bebel/Liebknecht kaj de Lasalle.
* En 1917 fondiĝis tie ĉi la Sendependa Socialdemokrata Partio de Germanio *(Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands - USPD)*.
* La 7-an de aprilo 1946 unuiĝis en Gotha la landaj organizoj de la Komunista Partio de Germanio kaj de la SPD kaj nome ŝanĝiĝis en Socialistan Unuecan Partion de Germanio Sozialistische Einheitspartei Deutschlands. Ĉeestis kaj Wilhelm Pieck kaj Otto Grotewohl.

## Vidindaĵoj 
### Religiaj 
* Aŭgustenana kirko
* Ĉeftombejo de Gotha
* Kirko Sankta Bonifaco, katolika
* Preĝejo frederika
* Preĝejo Sankta Heleno (Siebleben)
* Preĝejo Sankta Margareta (centra foirejo)
* Preĝejo Repaciĝo, en la norduesta urborando
* rondiro *Juda vivo en Gotha*
* Tombejo malnova (spuroj)
* Tombejo meza de Gotha
* Tombejo supra de Gotha

### Kasteloj kaj similaĵoj 
* Kastelo Friedenstein (kun muzeoj kaj kirko)
* Kastelo Friedrichsthal kun oranĝerio
* Kastelo Mönchhof (Siebleben)
* Kastelparko Gotha
* Oranĝerio de Gotha
* Tekasteleto
* Vintra palaco/biblioteko

### Aliaj 
* Burĝa turo
* Cranach-domo kun Wasserkunst
* Ĝardendomo Frankenberg
* Am schmalen Rain
* Leinakanalo
* Popoldomo Zum Mohren, pereinta
* Tivoli (Gotha)
* Urbodomo malnova

## Servoj 
* Artoforumo de Gotha (Kunstforum)
* Akvario Gotaa (parko)
* Ĉefstacidomo de Gotao
* Ernestinum, gimnazio
* Hipodromo Boxberg
* Löffler-lernejo
* Muzeo pri asekuroj
* Municipa Naĝejo
* Reyher-lernejoj, elementa kaj meza
* Turingia filharmonio Gotao-Eisenach
* Zoologia ĝardeno de Gotha

## Gravuloj rilataj al la urbo 
* Abba Gregorius, leksikografo
* Adolf Bube, arkivisto kaj poeto
* Adolf Stieler, geografo kaj kartografo
* Albert von Bamberg, gimnaziestro
* Aleksej Barŝeviĉ, koncertmajstro
* Alwin Langenhan, asekurkompaniulo
* Andreas Kieling, reĝisoro
* Andreas Reyher, pedagogo
* August Petermann, kartografo
* August Wilhelm Iffland, aktoro
* Aŭgusto (Saksio-Gotao-Altenburg), duko
* Bernardo la 1-a (Saksio-Meiningen), duko
* Carl Christian Friedrich Glenck, entreprenisto
* Carl Friedrich Maelzer, entreprenisto
* Caspar Hofmann, kuracisto kaj profesoro
* Caspar Schmalkalden, kartografo
* Conrad Ekhof, teatrulo
* Cyriacus Lindemann, lernejestro
* Dirk Kollmar, bierfaristo kaj sportklubprezidanto
* Dirk Oschmann, literaturhistoriisto
* Dorette Spohr, harpistino
* Eduard Adolf Jacobi, lernejestro
* Ernesto la 1-a, duko
* Ernesto la 1-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao), duko
* Ernesto la 2-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao), duko
* Ernesto Ludoviko, duko
* Ernst Anding, astronomo
* Ernst Friedrich von Schlotheim, paleobotanikisto
* Ernst Wilhelm Arnoldi, ekonomipolitikisto
* Frederiko la 1-a, duko
* Friederike Bognár, aktorino
* Friedrich Adolf Wandersleb, muzikisto
* Friedrich August Ukert, geografo kaj historiisto
* Friedrich Christoph Perthes, eldonisto
* Friedrich Jacobs, filologo
* Friedrich Andreas Stroth, lernejestro
* Friedrich Melchior Grimm, verkisto
* Friedrich von Schlichtegroll, numismatikisto
* Friedrich Wilhelm Döring, filologo
* Friedrich Wilhelm Eugen Döll, skulptisto
* Friedrich Wilhelm Gotter, verkisto
* Fritz Appunn, muzikisto
* Gilbert Jakubczyk-Liberman, prestidigitisto
* Gotardo de Hildesheim, sanktulo
* Gottfried Christoph Sommer, hebreisto
* Gustav Adolf von Gotter, diplomato
* Hans Adam von Studnitz, teatra intendanto
* Hans Dominik, verkisto
* Heinrich Credner, geologo
* Heinrich Georges, bibliotekisto/filologo
* Henriko (Saksio-Römhild), duko
* Hermann Credner, geologo
* Herrmann Julius Meyer, eldonisto
* Hugo Gräf, politikisto
* Hugo Mairich, inĝeniero
* János Ferenc Zách, astronomo
* Joachim Marquardt, filologo kaj lernejestro
* Johann Adolph Jacobi, predikisto
* Johann Andreas Danz, orientalisto
* Johann August von Hellfeld, jurscienculo
* Johann Erhard Straßburger, arkitekto
* Johann Franz Buddeus, teologo
* Johann Friedrich Salomon Kaltwasser, filologo
* Johann Georg August Galletti, instruisto
* Johann Georg Keil, verkisto
* Johann Gottfried Geißler, lernejestro kaj bibliotekisto
* Johann Heinrich Möller, orientalisto
* Johann Ludwig Böhner, komponisto kaj pianisto
* Johann Michael Heusinger, teologo kaj historiisto
* Johano Ernesto (Saksio-Eisenach), duko
* Johano Frederiko la 2-a (Saksio), duko
* Johano Kazimiro (Saksio-Koburgo), duko
* Joseph Kürschner, eldonisto
* Joseph Meyer, eldonisto
* Josias Friedrich Löffler, teologo
* Julius Bertuch, arĥitekto
* Julius Hopf, juristo
* Julius von Plänckner, regimentestro
* Jürgen Möller, historiisto
* Justus Perthes, eldonisto
* Karl Ernst Georges, filologo kaj instruisto
* Karl Franz Buddeus, vickanceliero
* Karl Otto Beetz, lernejestro
* Kurd Laßwitz, verkisto
* Ludwig Bohnstedt, arkitekto
* Luise Dorothea (Sachsen-Meiningen), dukino
* Max Wagner, komponisto
* Nikolaus Gromann, arkitekto
* Oskar Gründler, pedagogo
* Otto Keil, artisto
* Otto Liebetrau, urbestro
* Paul Stegmüller, arkitekto
* Pauline Gotter
* Peter Andreas Hansen, astronomo
* Raphael Kühner, filologo
* Rudolph Zacharias Becker, eldonisto kaj verkisto
* Sigrid Damm, literaturfakulino
* Tobias Pfeifer-Helke, muzeestro
* Valentin Rost, instruisto
* Wilhelm Pertsch, orientalisto
* Wolf Christoph Zorn von Plobsheim, arĥitekto

## Gotha kaj Esperanto 
En la 1909-a jaro okazis en Gotha la 4-a Germana Esperanto-Kongreso. Kable aŭdeblis en Gotha inter 2012 kaj 2021 *Turingio Internacia*, la ĉiumonata Esperanto-radielsendo de Radio FREI.

## Vidu ankaŭ 
* Saksio-Koburgo kaj Gotao (lando)
* Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio)
* Distrikto Gotha
* Tramtransporto en Gotha
* Turingia Arbarfervojo
* Muzeaj Leonoj

## Eksteraj ligiloj 
* Bildkarto okaze de la 4-a Germana Esperanto-kongreso en Gotha
* Oficiala retejo ()
* Retejo angla 
* Tramo en Gotha
* Oficiala retejo de la distrikto Gotha

!
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Turingio