open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burgo Jordan

eta|tuta aspekto
eta|turo
La ruino de la **burgo Jordan** stara ĉe la haveno de Ardglass en la graflando An Dún en Nordirlando. El grupo de iam sep, kaj hodiaŭ kvar turdomoj, kiuj estas la ĉefaj karakterizaĵoj de la urba spekto, la kastelo de Jordan estas la plej okulfrapa. Ardglass estas grava haveno en la angla-normana provinco Ulster.

Laŭdire John de Courcy post la angla-normana konkerado de Irlando konstruis tiun turdomon. En la jaro 1210, dum la militiro kontraŭ Hugh de Lacy, ĝi laŭdire estis la tranoktejo de la reĝo Johano la 1.a. Certas, ke la burgoj apud la haveno de Carrickfergus en la graflando Aontroim kaj Dundrum en la graflando AnDún apartenis al li. Simon Jordan, membro de la komercista familio, kiu posedis la turon, tie estis sieĝata de O’Neills dum la Tyrone-resurekto. La resurekto gvidis grafo de Tyrone.

La hodiaŭa stato ekzistas ekde ĉ. 1450 kiam la turo ricevis sian nunan aspekton kun ŝtuparo kaj latrina tureto kaj la peĉnazoj ĉe la norda flanko. La loĝturo estis aĉetita en la jaro 1911 de Francis Josef Biggar, kiu renovigas la objekton komplete.

En la vilaĝo ekzistas ankaŭ la burgoj kaj restaĵoj de Ardglass, Cowd kaj kastelo Margaret.

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo angle  (PDF; 99&nbsp;kB)
* Bildoj 

Jordan
Kategorio:Ruinoj en Nord-Irlando
Kategorio:Graflando an Dúin
Marcus Vipsanius Agrippa

eta|Busto de Agrippa en la Kapitolaj muzeoj en Romo
**Marcus Vipsanius AGRIPPA**, aŭ simple Agripo, (naskiĝinta en 64 aŭ 63 a.K. en Arpino aŭ Dalmatia, murdita en 12 en Kampanio) estis romia batalestro.

## Vivo 
Estante amiko kaj bofilo de Cezaro Aŭgusto li estis - malgraŭ ke lia origo ne estis nobla - daŭre en intima rilato kun Oktaviano. Lin li akompanis, post la mortigo de Julio Cezaro, al Romo. Li iĝis ties konsiliisto en ĉiuj gravaj aferoj kaj havis la plej grandajn meritojn en la venkoj por kiuj li organizis nove la mararmeon.

Cezaro Aŭgusto komisiis al li la plej altajn honorigajn postenojn kaj magistratojn kaj igis lin edzinigi lin la filinon Julia (post la morto de Marcellus). Agrippa estis du fojojn konsulo farante multon por la plibeligo de la urbo kaj la sanigaj instalaĵoj. Balnejoj, la Panteono, akveduktoj kaj stratoj portis lin nomon. Sed ankaŭ en la de li administritaj provincoj li konstruigis multajn konstruaĵojn kiujn li prezentis poste al Cezaro Aŭgusto sur granda mondomapo. Li murditis por ne endanĝerigi la tronpretendo de Tiberio.

## Idoj 
Vipsania, filino el la unua geedziĝo, iĝis edzino de Tiberio. Kun Julia havis Agrippa tri filojn (Caius Caesar, Lucius Caesar kaj Agrippa Postumus) kaj du filinojn (Vipsania Agrippina, kiu nuptis Germanicus kaj estis la patrino de Kaligulo, kaj Julia). Imponan buston de li oni trovis en 1792 en Gabii kiu nun spekteblas en Parizo.

## Vidu ankaŭ 
* *Caesaraugusta*
* Odeono de Agripo

## Literaturo 
* Frandsen: *Marcus Vipsanius Agrippa*, Altona 1836
* Motte: *Étude für Marcus Agrippa*, Gent 1872

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 1. Leipzig 1905, p. 180, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Romiaj politikistoj
NATO raportnomo

La **NATO raportnomo** estas kodnomo de militaj aviadiloj kaj vehikloj de Sovetunio kaj Ĉinio, Orienta Bloko kaj antaŭa Varsovia Pakto kiun uzis NATO.

## Historio 
Dum la malvarma milito Sovetunio ne publikigis sian armean informaron. Por identigi tiujn ekipaĵojn dum la konflikto, Aera Normiga Koordinata Komitato (, ASCC) inventis nomojn de sovetiajn kaj ĉinajn aviadilojn, vehiklojn.

## Nomoj 
### Bombaviadiloj (Kodo B) 
* Iljuŝin Il-2: Bark
* Iljuŝin Il-10: Beast
* Iljuŝin Il-28: Beagle
* Mjasiŝĉev M-4: Bison
* Tupolev Tu-4: Bull
* Tupolev Tu-16: Badger
* Tupolev Tu-22: Blinder
* Tupolev Tu-22M: Backfire
* Tupolev Tu-95: Bear
* Tupolev Tu-160: Blackjack

### Transportaviadiloj kaj civilaj aviadiloj (Kodo C) 
* Antonov An-2: Colt
* Antonov An-12: Cub
* Antonov An-124: Condor
* Antonov An-225: Cossack
* Iljuŝin Il-76: Candid
* Iljuŝin Il-86: Camber
* Jakovlev Jak-12: Creek
* Jakovlev Jak-40: Codling
* Tupolev Tu-144: Charger
* Tupolev Tu-154: Careless

### Ĉasaviadiloj (Kodo F) 
* Ĉengdu J-7: Fishbed
* Ĉengdu J-10: Firebird
* Jakovlev Jak-9: Frank
* Jakovlev Jak-15: Feather
* Jakovlev Jak-38: Forger
* Mikojan-Gureviĉ MiG-9: Fargo
* Mikojan-Gureviĉ MiG-15: Fagot
* Mikojan-Gureviĉ MiG-17: Fresco
* Mikojan-Gureviĉ MiG-19: Farmer
* Mikojan-Gureviĉ MiG-21: Fishbed
* Mikojan-Gureviĉ MiG-23: Flogger
* Mikojan-Gureviĉ MiG-25: Foxbat
* Mikojan-Gureviĉ MiG-27: Flogger-D/J
* Mikojan-Gureviĉ MiG-29: Fulcrum
* Mikojan-Gureviĉ MiG-31: Foxhound
* Ŝenjang J-5: Fresco
* Ŝenjang J-6: Farmer
* Ŝenjang J-8: Finback
* Ŝenjang J-11: Flanker B+
* Sian JH-7: Flounder
* Suĥoj Su-9: Fishpot
* Suĥoj Su-15: Flagon
* Suĥoj Su-17/-22: Fitter
* Suĥoj Su-24: Fencer
* Suĥoj Su-25: Frogfoot
* Suĥoj Su-27: Flanker
* Suĥoj Su-47: Firkin

### Helikopteroj (Kodo H) 
* Jakovlev Jak-24: Horse
* Kamov-27/29/32: Helix
* Mil Mi-8/9/17: Hip
* Mil Mi-14: Haze
* Mil Mi-24: Hind
* Mil Mi-26: Halo
* Mil Mi-28: Havoc

### Diversaj (Kodo M) 
* Berijev A-40: Mermaid
* Jakovlev Jak-18: Max

## Referencoj 
Kategorio:NATO
Cikloheksilamino

**Cikloheksilamino** estas organika komponaĵo apartenanta al klaso de la alifataj aminoj. Ĝi estas senkolora iomete fiŝodora kaj amargusta likvaĵo, kvankam tiel kiel multaj specimenoj de aminoj ĝi povas koloriĝi pro ekzisto da malpuraĵoj.

Ĝi estas solvebla en akvo kaj en multaj organikaj solvantoj kaj tiel kiel aliaj aminoj ĝi estas malforta bazo sed ĝi estas pli forta ol ĝiaj aromataj homologoj. Ĝi uzatas kiel peranto en la produktado de multaj organikaj kombinaĵoj interalie la ciklamatoj.

Ĝi ankaŭ uzatas kiel akcelilo por la kaŭĉuka produktado, konstrubloko por farmaciaĵoj, tiaj kiaj analgeziaĵoj, mukolizaĵoj kaj bronkodilatigiloj. Kiel amino, tiel ĝi estas korodo-inhibanto. Kelkaj dolĉigiloj derivas el ĉi-amino, ĉefe la ciklamatoj. La **heksazinono**, uzata kiel herbicido devenas el la cikloheksilamino.
250ra|eta|centre|Herbicido heksazinono, iu derivaĵo el la cikloheksilamino.

## Sintezoj 
* Cikloheksilamino estas industrie sintezata per kataliza hidrogenigo de la anilino sub alta temperaturo kaj premo:

Altaj rendimentoj produktiĝas kiam uzatas nikelaj aŭ kobaltaj kataliziloj traktitaj per bazaj oksidoj. Raney kobalta katalizilo traktita kun kalcia oksido kaj natria karbonato donas cikloheksilaminan rendimenton superan ol 96% sub  kaj 6 MPa.

Alternativa maniero estas la interagado de la cikloheksanolo kaj amoniako sub kobalta katalizilo aŭ silicio-aluminiata kalcio, temperaturo je  kaj premo je 20MPa.

Uzante la saman proceduron cikloheksanono povas hidrogeniĝi kun amoniako sub aminigaj kondiĉoj per uzo de nikela aŭ kobalta kataliziloj. Alia procedo estas traktado de la fenolo kun hidrogeno kaj amonio sub rodia katalizilo.

## Literaturo 
* Chemical Book
* ChemNet
* Cameo Chemicals
* Alternative Sweeteners, Third Edition, Revised and Expanded, Lyn O'Brien-Nabors
* Principles and Methods of Toxicology, Fifth Edition, A. Wallace Hayes
* Solutions To Boiler and Cooling Water Problems, C. D. Schroeder
* Evaluation of Cyclamate for Carcinogenicity

## Vidu ankaŭ 
* Ciklaj aminoj
* Aminoj
* Azepano
* Ciklamatoj
* Cikloheksano
* Cikloheksanolo
* Ciklohekseno
* Cikloheksimido
* Ciklopentilamino
* Morfolino

## Referencoj 
Kategorio:Cikloheksilaj derivaĵoj
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
Baroka teatro

[eta|260ra|Teatrokorto de [Almagro (Hispanio)|Almagro, ununura konservita en Hispanio tia kia ĝi estis en la 17a jarcento.]]
La Baroka teatro estis flora periodo de la teatro kiel literatura subĝenro kaj kiel populara spektaklo de la epoko, kiu etendis el Italio al la cetero de Eŭropo ĉefe en la 17a jarcento. Dum la Baroko fakte oni formis la naciajn teatrojn en Eŭropo; nome la ''Commedia dell'Arte* en Italio; tiu de la *Siglo de Oro* en Hispanio, kie elstaris aŭtoroj kiel Lope de Vega, Tirso de Molina kaj Calderón de la Barca; Shakespeare kaj la Elizabeta teatro aŭ la *Restoration comedy* en Anglio; la Comédie-Française, Corneille, Molière kaj Racine en Francio. Okazis spektakla disvolvigo de la teknikoj kaj arto de *scenejarto*, kun inkludo ĉefe de muziko, pentrarto kaj inĝenierado kiel elementoj de la teatra spektaklo kiuj kondukis al plifirmigo de la opero, la baleto kaj la zarzuelo. La teatraj ĝenroj atingis normigon definitive kaj la evoluo de la antikvaj teatrokorto ĝis la modernaj teatrejoj *je la itala'' (tio estas, kun tegmento, lampoj kaj granda fronta sidlokaro) helpis la aperon de la nuntempaj teatroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Teatrokorto de Almagro

Teatro
Kategorio:Historio de literaturo
Kategorio:Historio de teatro
21054 Ojmjakon

'*21054 *Ojmjakon''''' estas malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la jakuta urbo Ojmjakon en siberio (Rusio), plej malvarma urbo de la mondo kun averaĝa temperaturo de  en januaro kaj rekordo de .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Graflando an Dúin

**Graflando an Dúin** () estas unu el ses historiaj graflandoj de Nordirlando.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La graflando situas inter la golfo Carlingford Lough, la rivero Bann, la golfo Belfast Lough kaj la Irlanda maro. La pejzaĝo estas formita de la lasta glaciepoko. Relative altaj montoj ekzistas en la sudo de la graflando nome en montaro Mourne kaj en la mezo de la graflando nome en *Clieve Croob*.

## Historio 
La graflando havas longan historion. Oftas megalitaj konstruaĵoj, kiuj parte ĝis hodiaŭ estas viziteblaj. La historia batalo de Mag Ráth (Moira en la graflando an Dúin) en la jaro 637 konserviĝis en mita formo en la rakonto *Cath Maige Rátha* en la verko *Leabhar BuidhDe Lecain* („La flava libro de Lecan“).

Al la graflando apartenas ankaŭ la malgranda vilaĝo *Millisle*. Tie la bieno Millisle Farm de majo 1938 ĝis sia fermo en la jaro 1948 estis la nova hejmo de ĉ. 300 judaj infanoj kaj junuloj el Germanujo. Ili estis savitaj de la nazioj.

## Ekonomio 
25 % de la agrikulture uzebla areo estas uzata por agrikulturo (sekalo, terpomoj, legomo), 75 % por bestobredado (bovoj, porkoj, birdoj, ŝafoj). Laŭlonge de la marbordo la homoj faras fiŝkaptadon. Tie ankaŭ situas fama kaj grava marbanejoj.

En la ĉirkaŭo de Belfasto estas industrio. La plej gravaj branĉoj estas maŝinkonstruado, elektro- kaj komputil- respektive tekstila industrio.

## Urboj 
* Ardglass
* Banbridge
* Bangor
* Comber
* Downpatrick
* Dromore
* Dundonald
* Holywood
* Kilkeel
* Lisburn (apartenas parte al la graflando Aontroim)
* Moira
* Newcastle
* Newry
* Newtownards

## Vidindaĵoj 
[eta|hochkant|[portaltombo Goward kun tipa ŝtonego.]]

* Dolmeno de Annadorn
* Audleystown (kairno)
* ŝtoncirklo de Ballynoe
* Ballystokes
* Drumena Cashel, (Dun)
* kortotombo de Dunnaman (Court Tomb)
* Finnis Souterrain
* Giant’s Ring (ŝtoncirklo)
* Goward (portaltombo)
* Inch Abbey
* Burgo Jordan, Burgo an Chaoil
* Kilfeaghan (portaltombo)
* Kilkeel (portaltombo)
* Kilteagh (dolmeno)
* preĝejo ĉe la St. John’s Point
* preĝejoj de Killevy
* Legananny (dolmeno)
* Millin Bay (kairno)
* Nendrum-Kloster
* Burrenwood


Kategorio:Geografio de Irlando
Kategorio:Geografio de Ulster
Lev Vigotskij

**Lev Semjonoviĉ Vigotskij** (; beloruse nun literumata *Леў Выгоцкі*; n. la 17-a de novembro 1896 en Orŝa, gubernio Mogilovo (la nuna Mahiljoŭ) en la Rusia Imperio, m. la 11-a de junio 1934 en Moskvo, Rusia SFSR) estis judodevena rusa psikologo kaj nuntempe konsiderata kiel unu el la plej gravaj psikologoj en la historio. Li estis forte influata de la ideoj de Karl Marx.  

Vigotskij restas rimarkinda pro siaj esploroj kaj teorioj pri la evoluo kaj strukturo de la homa konscio. Plej konata verŝajne estas lia teorio de signoj, klariganta kiel infanoj internigas lingvon dum sia kultura evoluo. Lian karieron abrupte tranĉis frua morto pro tuberkulozo. Lia vivoverko longe restis apenaŭ konata: en Sovetunio pro la stalinisma sciencpolitiko, okcidente pro la superrego de 'behaviorismaj' skoloj. Agnosko venas nur post la anglalingva publikigo de liaj libroj *Pensado kaj lingvo* (1962), *Menso en socio* kaj *La psikologio de arto* (ambaŭ 1978). 

En 1978, Stephen Toulmin, okaze de recenzo de lia libro *Menso en socio*, nomis lin "La Mozarto de psikologio" deklarante ke lia verkaro havis grandegan nuntempan gravecon.

## Vigotskij kaj Esperanto 
Dum junaĝo li interesiĝis interalie pri ŝako kaj lernis Esperanton kiun li uzis por interŝanĝi poŝtmarkojn, ĉar li estis pasia pri filatelio. 

## Vidu ankaŭ 
* Psikologio
* Kompara psikologio
Aliaj renomaj esperantistaj psikologoj : Pierre Bovet, John Carl Flugel kaj Charles Baudouin

## Bibliografio 
La titoloj de la verkaĵoj estas ĉi tie simple tradukataj al Esperanto, ne ekzistas oficialaj esperantaj tradukoj, la tekstoj estas origine en la rusa.
* *La psikologio de arto* (1925)
* *Konscio kiel problemo en la psikologio de konduto* (1925)
* *Kleriga psikologio* (1926)
* *Historia signifo de la krizo en psikologio* (1927)
* *La problemo de la kultura evoluo de la infano* (1929)
* *La socialista ŝanĝo de la homo* (1930)
* *Ludo kaj ĝia rolo en la mensa evoluo de la infano* (1933)
* *Pensado kaj parolado* (1934)
* *La kolektita verkaro de L. S. Vigotskij*, 1987 superrigardo

## Notoj kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas traduko bazita sur la angla versio de Vikipedio.

Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Sovetiaj juristoj
Kategorio:Sovetiaj psikologoj
Kategorio:Rusiaj psikolingvistoj
Kategorio:Kognosciencistoj
Kategorio:Sovetiaj pedagogoj
Kategorio:Rusiaj marksistoj
Kategorio:Belorusaj judoj
Kategorio:Filozofoj de edukado
Preĝejo de Santa María la Mayor (Alcañiz)

eta|dekstra|300ra|Ĉefa fasado de la preĝejo de *Santa María la Mayor*.
La **Preĝejo de Santa María la Mayor** de Alcañiz (Provinco Teruelo, Hispanio) estis kolegiata preĝejo el 1407 al 1851. El la komplekso elstaras la granda gotika turo, ĉefa atestilo de la antikva mezepoka preĝejo, kaj la baroka konstruaĵo havanta fasadon de katedralaj dimensioj.

Ĉefaj elementoj estas gotikaj turoj, kapelo de la Virgulino de Soleco, la baroka templo, la ĉefa enirpordo, la ĉefa retablo kaj la pentraĵoj.

## Bibliografio 
* CID PRIEGO, Carlos (1956). La Colegiata de Alcañiz. Teruel: Instituto de Estudios Turolenses.
* MAGDALENA LACAMBRA, Federico (1944). La iglesia colegiata de Alcañiz. Apuntes históricos. Zaragoza: El Noticiero.
* THOMSON LLISTERRI, Teresa (2006). Iglesia de Santa María la Mayor de Alcañiz. Alcañiz: Centro de Estudios Bajoaragoneses. ISBN 84-87166-17-2.

Kategorio:Monumentoj en Aragono
Kategorio:Provinco Teruelo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Hispanio
Anh Do

eta|Anh Do en 2011
**Anh Do** (naskiĝis la 2-an de junio, 1977) estas Vjetnam-naskiĝinta aŭstraliana aŭtoro, aktoro, komediisto, kaj artisto. Li aperis en multaj aŭstraliaj TV programoj kiaj ''Thank God You're Here* kaj *Good News Week*, kaj estis duaranga rolulo en *Dancing With The Stars'' en 2007.

Li havas tri filojn, unu filinon, kaj edzinon (Suzanne Do).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.anhdo.com/

Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Aŭstraliaj televidprezentistoj
Kategorio:Aŭstraliaj juristoj
Kategorio:Vjetnamaj rifuĝintoj
Kategorio:Aŭstraliaj aŭtobiografoj
Calanda

**Calanda** [kaLANda] estas urbo kaj municipo de la provinco Teruelo (nordorienta Hispanio), nome en la centro de la nordorienta komarko *Bajo Aragón*, kies administracia ĉefurbo estas Alcañiz.

## Toponimio
eta|maldekstre|220px|Akvorezervejo de Calanda.
Ties aktuala nomo derivas el la keltibera setlejo kiu jam estis tie kun la nomo de "Kolenda".

## Geografio
La urbo, situa ĉe la deklivoj de la Iberia Sistemo, estas irigaciata de la riveroj Guadalope kaj Guadalopillo. Ĝia etendo estas de 112.070 m². Elstaras la pejzaĝo de la Akvorezervejo de Calanda, situa inter la montoj Clocha kaj Tolocha, same kiel la pinaro de la Dezerto de Calanda. La urba kerno estas sudokcidente de Alcañiz laŭ la nacia ŝoseo N-211 kaj sudoriente de Andorra laŭ la regiona ŝoseo A-1407.

## Historio 
eta|maldekstre|230px|Templo de Pilar.
Estis gravaj restaĵoj de prahistorio kaj de romia epoko (mozaikoj).

En la epoko de Al Andalus formiĝis loĝloko ĉirkaŭ kastelo nuntempe malaperinta, kaj estis separataj la kristana kaj la islama kvartaloj. La konkero de Calanda fare de kristanoj okazis en 1119 fare de Alfonso la 1-a; sed la definitiva konkero okazis en 1169-1170, dum la regado de Alfonso la 2-a. Kaj oficiale la fondo de la nuntempa Calanda okazis en 1360 per ricevo de rajtigilo *Carta de Puebla*, kaj restis sub la regado de la Ordeno de Kalatravo. La lastaj moriskoj de Calanda estis forpelitaj ĉirkaŭ 1610, kio rezultis en soci-ekonomia krizo. 

Dum la Karlismaj militoj la loko estis celo de bataloj ĉefe la 6an de Decembro 1833.

## Ekonomio
Famaj produktoj de Calanda estas persikoj, olivoleo, olivoj ktp. Turismo estas allogata de la Sankta Semajno, el kiu oni konas la faman ludadon de tamburoj kaj tamburegoj, kaj ĉefe de la Sankta Vendredo. Aliaj altiraĵoj estas la Templo de Pilar, la preĝejo de *Nuestra Señora de la Esperanza*, la Konvento de la Dezerto, la Arko de Sankta Roĥo, ermitejoj, urbodomo kun rokokaj murpentraĵoj, iama Konvento de Dominikanoj (nune Kulturdomo), restaĵoj de la kastelo, domegoj, neĝujo, lavejo, muzeoj, pontoj, arkeologiaj kuŝejoj, natural lokoj ktp.

## Kulturo
Plej fama filo de la urbo estis la kinarta reĝisoro Luis Buñuel.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Teruelo

## Bildoj

Ermita de Sta. Bárbara & S. Marcos (Calanda) - Foto - J. A. Bielsa Arbiol.jpg|Ermitejo de Sankta Barbara, iam scenejo de batalo dum la karlismaj militoj.
Ayuntamiento Calanda II - Frescos fachada Foto - José Antonio Bielsa Arbiol.JPG|Fasado de la urbodomo.
Los Arcos.JPG|Akvedukto.
Mosaico Camino de Albalate II.jpg|Romia mozaiko.
Cabeza de Luis Buñuel.JPG|Monumento al Buñiel.

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Municipoj de Teruelo
Vipsania Agrippina

**Iulia Vipsania Agrippina** (ankaŭ: *Agrippina la maljuna*, latine: *Agrippina Maior*; naskiĝinta en 14 a.K., mortinta la  sur Ventotene/Pandataria) estis romia damo. Ŝi estis filino de Marcus Vipsanius Agrippa, nepino de Cezaro Aŭgusto kaj edzino de Nero Claudius Germanicus.

## Vivo 
[eta|maldekstre|Agrippina la maljuna sur bildo de [Petro Paŭlo Rubens]]
Kun la edzo ŝi havis naŭ infanojn. Ŝia karaktero estis nobla kaj memkonfida sed nekapabla mastri la proprajn pasiojn. Post la morto de Germanicus - kiun ŝi ĉiam akompanis dumkampanje - ŝi perdis la konfidon de Livia kaj Tiberio. Ili pensis ke Agrippina strebu je politika potenco por la propraj infanoj. Ŝia malkompateco ankoraŭ plirapidigis ŝian socian perdiĝon. Ŝi devis ekziliĝi laŭ ordono de Tiberio (post kalumnio fare de Lucius Aelius Seianus) sur la insulon Pandataria. Du ŝiaj infanoj murditis de Seianus. Enekzile ŝi memmortigis sin per nemanĝo.

Nur unu ŝia filo, la posta imperiestro Kaligulo, postvivis ŝin. Ŝia statuo en la Kapitolaj Muzeoj de Romo verŝajne ne aŭtentikas.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 1. Leipzig 1905, p. 180-181, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Romianoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Sándor Szoboszlai

**Sándor Szoboszlai** [ŝAndor soboslai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szoboszlai Sándor** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia familia nomvarianto estis *Szoboszlay* [soboslai], lia edzino estis Gizi Romvári.

Sándor Szoboszlai http://www.imdb.com/name/nm0844193/ naskiĝis la  en Dömös, li mortis la  en Veszprém (urbo).

## Biografio 
Sándor Szoboszlai komencis sian aktoran karieron amatore en 1950 en Teatro Thália (Budapeŝto), post 4 jaroj li akiris aktoran diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo. Inter 1956 kaj 1972 li apartenis al trupo de Teatro Jókai (Békéscsaba), poste al *Gaja Scenejo*, fine ekde 1974 al Teatro Petőfi (Veszprém). En 1991 li pensiuliĝis. Li ricevis 5 premiojn inter 1969-2012.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Rikardo la 3-a - titolrolo
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Verŝinin
* István Örkény: *Tóték* - majoro
* Rostand: Cyrano de Bergerac - Ragueneau

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* ‘‘2x2 néha 5’‘ (1955)
* ‘‘Itt járt Mátyás király’‘ (1966)
* ‘‘Dóra jelenti’‘ (1977)
* ‘‘Gyémántpiramis’‘ (1985)
* ‘‘A csalás gyönyöre’‘ (1992)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Rómeó, Júlia és a sötétség’‘ (1960)
* ‘‘III. Richard’‘ (1973)
* ‘‘Mint oldott kéve’‘ (1983)
* ‘‘Szomszédok’‘ (serio, 1987-1998)
* ‘‘A félelem fokozatai’‘ (1994)
* ‘‘Zsaruvér és Csigavér I.: A királyné nyakéke’‘ (2001)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/szoboszlay-sandor/person-15932
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Ramón Cabrera

eta|200ra|dekstra|Portreto de Ramón Cabrera.
**Ramón CABRERA y Griñó** (Tortosa, 27-a de decembro 1806 – Wentworth, 24-a de majo 1877), 1-a Duko de Maestrazgo, 1-a Grafo de Morella kaj 1-a Markizo de Ter, estis hispana militisto kaj y politikisto. Li estis konata kiel "El Tigre del Maestrazgo" (tigro de Maestrazgo), kaj estis elstara estro de karlistoj. Li partoprenis kaj en la Unua kaj en la Dua Karlismaj Militoj.

## Unua Karlisma Milito 
Li forlasis eklezian karieron por aliĝi al la insurekcio kiu intencis surtronigon de la pretendanto Karlo Maria Isidro de Burbono kontraŭ la reĝino Isabel la 2-a. Li estis ascendita al rango de kolonelo en 1834 fare de la pretendanto, sub ordonoj de la generalo Manuel Carnicer, unua estro de la karlisma armeo en Aragono kaj Valencilando, ĝis tiu estis arestita kaj mortpafita en aprilo 1835. Cabrera anstataŭis lin laŭ dispono de la propra Carnicer. Li organizis la karlisman armeon kaj la strategion. Li plifortigis la stabanaron en Cantavieja.

Li partoprenis en la du ĉefaj karlismaj ekspedicioj dum la milito. Inter junio kaj novembro 1836 li kunlaboris kun la generalo Miguel Gómez Damas en la ekspedicio ĉefe al Andaluzio kie agado de Cabrera permesis la okupadon de areoj de Kordovo kaj Ekstremaduro, ĝis sia malvenko en Villarrobledo. De majo al oktobro 1837 li partoprenis en ekspedicio estrita de la propra pretendanto Karlo Maria Isidro, en kiu la avangardo estrita de Cabrera alvenos ĉe Madrido kie li atendos malsukcese la ordonon de la pretendanto ataki teorie nearmitan ĉefurbon.

En januaro 1838 li kaptis Morella, kaj igis ĝin ĉefurbo de la teritorio sub sia kontrolo kaj la venontan someron li defendis ĝin sukcese kontraŭ la generalo Oráa. Poste li venkis sur la generalo Pardiñas. Li malakceptis la interkonsenton de Vergara de 1839, subskribita de la generaloj Baldomero Espartero kaj Rafael Maroto, kiu rezultis en la dissolvo de la karlisma armeo de la Nordo, ĉar li konsideris ĝin perfidon. Tiele, Cabrera restis kiel nura generalo de la partio de la pretendanto, kaj estre de 25 000 homoj li pluigis la lukton en Maestrazgo ĝis majo 1840, kiam Espartero sukcesis konkeri la urbon. Cabrera fuĝis al Francio.

## Dua Karlisma Milito 
En 1848, Cabrera, nekredinta en la ebloj venki, sed obeema al la ordonoj de la nova pretendanto Karlo la 6-a, abandonis sian ekzilon, organizis gerilon en la montoj de Katalunio kaj estris la karlismajn trupojn en Katalunio, Aragono kaj Valencilando. Venkita, li ree ekziliĝis al Francio en aprilo de 1849, kie li estis malliberigita en Marsejlo. El tie li foriris al Anglio, kie en 1850 li edziĝis al riĉa edzino Marianne Catherine Richards.

Kategorio:Hispanaj generaloj
Kategorio:Ribeluloj
Kategorio:Karlismaj militoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Metroo de Omsko

La **Metroo de Omsko** () estis projekto en Omsko, en Rusio. Tiu metroo estus la dua metro-reto en Siberio, post la Metroo de Novosibirsko, kiu estis malfermita en la mezaj 1980-aj jaroj.

## Konstruo 
Konstruado komenciĝis en 1992 inter stacioj *Tupolevskaja* () kaj *Raboĉaja* (). La unuaj planoj necesigis la malfermon de la sekcio inter la metrostacioj *Marŝala Ĵukova* kaj *Raboĉaja* sur la dekstra bordo de la rivero Irtiŝo por konektiĝi al la urbocentro en la industria distrikto, kaj poste konekti la linion sur la kontraŭa flanko de Irtiŝo. Tiu linio havas longecon de . La averaĝa rapido devus esti . La antaŭvidita jara trafiko estis de 69 milionoj da pasaĝeroj. Pro la malbona financa situacio, en 2003, nur la parto inter *Tupolevskaja* kaj *Raboĉaja* estis kompletigita (sen stacioj inter ili). Tiutempe, planoj ŝanĝiĝis kaj la aŭtoritatoj decidis konekti la du bordojn de la rivero Irtiŝo per ponto.

En februaro 2014, la urba registaro de Omsko, konsiderante ke la kosto de la projekto fariĝis tro multekosta, decidis konekti la konstruitan subteran parton de la metroo kun la surtera tram-reto.
En julio 2014, kompanio Sibmost subskribis kontrakton de  milionoj da rubloj por realigi studon de dizajno cele al transformo de la projekto de metroo en tiun de malpeza fervojo (tramvojo) de .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo
* Omsk
* Tramtransporto en Omsko
* Trolebusa transporto en Omsko

## Tradukfonto 
Omsko
Omsko
Kategorio:Omsko
Ottó Szokolay

**Ottó Szokolay** [sokolai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szokolay Ottó** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia familia nomvarianto estas *Szokolai*.

Ottó Szokolay http://www.imdb.com/name/nm0844207/ naskiĝis la  en Kispest kaj mortis la .

## Biografio 
Ottó Szokolay komence estis laboristo, sed li apartenis ankaŭ al la fabrika amatora trupo. Li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1961, poste li aliĝis al Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Post 2 jaroj li soldatiĝis, poste en la teatra jaro 1963 li apartenis al Nacia Teatro (Miskolc). Ekde 1965 li estas membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ricevis 4 premiojn inter 1976-2014.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** La ventego - Francisco
** Reĝo Lear - duko Burgund
** Romeo kaj Julieta - vira titolrolo
** Rikardo la 2-a - Green
** Henriko la 4-a - Worcester
** La Vintra Fabelo - ĉambelano
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - arkianĝelo Gabrielo
* Molière:
** Tartufo - Cléante
** La Avarulo - policoficiro
* Andor Gábor: Dolarpaĉjo (teatra versio) - Szalavec (polickapitano)
* József Katona: *Bánk bán* reĝo Andreo la 2-a (Hungario)

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* Ambaŭ vivoj de onklino Mici (1962)
* *A szabadság katonái* (1977)
* *A vörös grófnő* (1985)
* *Szabadság, szerelem* (2006)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Princ, a katona’‘ (serio, 1967)
* ‘‘Czillei és a Hunyadiak’‘ (1975)
* ‘‘Széchenyi napjai’‘ (1985)
* ‘‘Hóesés a Vízivárosban’‘ (2004)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de David Carradine, Steve Martin, Peter O’Toole, Martin Sheen, Dennis Weaver kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=9790&lap=munkassag

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva membiografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/szokolay-otto/person-6462

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Tibor Szolnoki

**Tibor Szolnoki** [solnoki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szolnoki Tibor** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, kantisto. Lia edzino estas Andrea Zsadon.

Tibor Szolnoki http://www.imdb.com/name/nm0844217/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tibor Szolnoki jam dum la gimnaziaj jaroj aliĝis al teatra trupo en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1980. Post la diplomo li ricevis rolojn en Teatro Kisfaludy. Post 2 jaroj li estis fondinta membro de *Teatro Rock* en Budapeŝto. Ekde 1985 li estas membro de Operetoteatro (Budapeŝto), kie li pruvis ne nur sian talenton pri kanto, sed ankaŭ pri danco. En 1993 li fondis memstaran trupeton kun sia edzino, kiu same estas aktoro-kantisto. Ili ofte kantadas kune. Li ricevis premiojn en 1993 kaj 1999.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Franz von Suppé: *Boccaccio* (2002 en Operetoteatro)
* Mihály Eisemann: Hyppolit, la lakeo (teatra versio) - titolrolo
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* grafo Bóni (en Operetoteatro)
* Albert Szirmai: *Mágnás Miska* - titolrolo Miska (en Operetoteatro)
* Thomas Stearns Eliot: *Katoj* - Tus, Gastrofar George (1983 en Teatro Madách)
* My Fair Lady - (2017 en Teatro Petőfi (Sopron) kaj Teatro Szigligeti (Szolnok))

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Ki beszél itt szerelemről?* (1979)
* *Szívzűr* (1982)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *A Dongó őrs kalandjai* (1980)
* *Kutyakomédiák* (1992)
* *Jóban Rosszban* (serio, 2013) - Wágner Doktor

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Gianni Ansaldi kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=10831

## Muzikalbumoj 
* *Sztárcsinálók* (SLPX 17702)
* *Farkasok* (SLPX 17758)
* *Krónikás* (SLPM 17904-17905)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* http://port.hu/adatlap/szemely/szolnoki-tibor/person-10393

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ciklobutano

**Ciklobutano** estas cikloalkano kaj organika komponaĵo, senkolora senodora gaso komerce disponebla kiel likvigita gaso. Ĝustadire ciklobutano ne estas biologie aŭ komerce grava, sed ĝiaj derivaĵoj pli kompleksaj estas uzataj industrie kaj biologie.

Ciklobutano estas malstabila substanco ĉe temperaturo pli alta ol 500&nbsp;. Ekzistas multaj metodoj por preparado de ciklobutanoj. Alkenoj dumerizas sub radiado ĉe ultra viola lumo. 1,4-duhalogenidaj butanoj konvertiĝas al ciklobutanoj per malhalogenidigo kun reduktaj metaloj. Ciklobutano estis unue sintezita en 1907 de James Bruce kaj Richard Willstätter (1872-1942).

## Sintezo 
* Ciklobutano estiĝas per cikligo de la 1,4-dubroma butano kun zinka aŭ magnezia katalizilo:
500ra|eta|centre|Sintezo de Ciklobutano ekde la **1,4-bromobutano**.

* Per interagado de la ciklobutila bromido kun magnezio sekvata per interagado kun la **magnezia bromido**:
500ra|eta|centre|Sintezo de Ciklobutano ekde la **ciklobutilmagnezia bromido**.

* Per fotokemia dumerizo de la etileno:

numero 2|40raetileno|100ra \mathsf{ \xrightarrow []{UV}\, }ciklobutano|100ra

## Reakcioj 
* Katalizada oksidado en ĉeesto de kupro donas ciklobutanonon:

numero 2|50raciklobutano|100ra \mathsf{ \xrightarrow [varmo]{CuO}\, }ciklobutanono|100ra +akvo|70ra

* En pli rigoraj kondiĉoj oni estigas la **oksolanon**:

ciklobutano|90ra \mathsf{ \xrightarrow [katalizilo Ag]{[O]}\, }Tetrahidrofurano|100ra

* Per reakcio de nitrata acido kun ciklobutano oni estigas la nitrociklobutanon:

ciklobutano|100ra +nitrata acido|120ra \mathsf{ \xrightarrow []{}\, }nitrociklobutano|90ra +akvo|70ra

## Literaturo 
* Cyclobutane ICON Group International
* The Chemistry of Cyclobutanes, 2 Volume Set, Zvi Rappoport, Joel F. Liebman
* Advances in Physical Organic Chemistry, Volume 13
* Chemical Book
* Advances in Organic Synthesis: Modern Organofluorine Chemistry-Synthetic Aspects, Atta-ur- Rahman
* Cameo Chemicals
* Toxnet

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Carboplatin-skeletal.svg|**Karboplatino**
3,3-Diphenylcyclobutanamine.svg|**Dufenil-ciklobutanamino**
Apalutamide.svg|**Apalutamido**
Sibutramine.svg|**Sibutramino**
Cyclo-butyl formic acid.png|**Ciklobutil-formiata acido**

## Vidu ankaŭ 
* Cikloalkanoj
* Ciklopropano
* Ciklopropanono
* Ciklopentano
* Ciklopropeno
* Ciklopenteno
* Ciklopentanono
* Ciklopropenono
* Cikloheksano
* Cikloheksanono
* Ciklobuteno
* Ciklobutadueno
* Hidrokarbonidoj
* Richard Willstätter (1872-1942)
* Nikolaj Kiĵner (1867-1935)

## Referencoj 

Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
Kategorio:Ciklaj kombinaĵoj
Kategorio:Ciklobutilaj derivaĵoj
Ibri

eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
**Ibri,** arabe: **عبري** estas urbego, ĉefurbo de la gubernio *az-Zahira* kaj provinco (vilaja) en Omano.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 350 m
* Loĝantaro: 160,000 (en 2017)
* Horzono: UTC +4
* Telefonkodo:

## Geografio 
Ibri situas meze en la norda parto de la lando. Suhar troviĝas 128, Sib (urbo) 178, Baŭŝar 195, Maskato 217 km.

## Historio 
Ibri jam antaŭ jarcentoj estis haltejo de karavanoj. En tiu loko formiĝis urbo *Bat,* kiu nun estas tre grava arkeologia loko, eĉ monda heredaĵo. Baldaŭ la urbo estis konata kiel merkato de fruktoj.

## Eduko 
En Ibri kolegio pri teknologio funkcias.

## Trafiko 
Al Ibri kuras 3 ĉefvojoj kaj 2 flankovojoj.

## Klimato 
Ibri havas varman dezertoklimaton. La temperaturo somere varias inter 35-50 °C. De decembro ĝis februaro la vetero estas relative pli malvarmeta kun temperaturoj inter 15-20 °C.

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo Es Salif konstruita inter 1711-1718
* historia fortikaĵo el la 12-a jarcento
* Alkazaba La Ajnejn - estas fortikigita domo (1740)
* moskeoj
* pluraj kasteloj

## Fontoj 
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Omano
Grand Theft Auto V

***Grand Theft Auto V*** estas ago-aventura videoludo kreita de Rockstar North kaj eldonita de Rockstar Games. Ĝi aperis la  por la videoludiloj PlayStation 3 kaj Xbox 360, la  por la PlayStation 4 kaj Xbox One, kaj la  por Microsoft Windows. Kiel membro de la serio de ĉefaj ludoj de Grand Theft Auto, ĝi sekvas post *Grand Theft Auto IV* kiu aperis en 2008. La ludo okazas en la fikcia urbo San Andreas, kiu troviĝas en Suda Kalifornio. La rakonto en la unuludanta reĝimo sekvas la agojn de tri krimuloj, kiuj provas fari rabojn malgraŭ la premo de registara agentejo. La malfermita mondo permesas al la ludantoj libere viziti San Andreas kaj la fikcian urbon Los Sandos, kiu baziĝas sur Los Angeles.

La ludo povas esti ludita aŭ laŭ interna vidpunkto (oni vidas per la okuloj de la rolulo) aŭ laŭ ekstera vidpunkto (malantaŭ la rolulo). Oni veturas en la mondo piede aŭ veturile. La ludantoj povas elekti ŝanĝi sian rolulon (inter la tri ĉefaj) dum aŭ ekster la misioj. La rakonto fokusiĝas pri raboj, kaj en multaj misioj la rolulo devas pafi homojn aŭ konduki veturilon. Sistemo de «volita» () montras kiom la rolulo malrespektis leĝojn kaj kiom forte policaj fortoj respondos. *Grand Theft Auto Online*, la plurludanta reta reĝimo permesas al ĝis 30 ludantoj esplori la mondon samtempe, kaj kunlabori aŭ konkuri.

La kreado de *Grand Theft Auto V* ekis rapide post la apero de *Grand Theft Auto IV*. Pluraj oficejoj de Rockstar en la mondo samtempe faris la ludon. Antaŭaj projektoj kiel *Red Dead Redemption* kaj *Max Payne 3* influis la kreadon. La ideo krei rakonton ĉirkaŭ tri ĉefaj roluloj (anstataŭ nur unu) estas novaĵo kompare al la antaŭaj ludoj. La plimulto de la kreada laboro estis krei la malfermitan mondon. Pluraj skipoj iris al Kalifornio kaj ĉirkaŭ por akiri informojn por la kreado. Rockstar eldonis memstare parton de la muzikaro de Grand Theft Auto V. Skipo kunlabore komponis tiun muzikaron ene de pluraj jaroj.

Oni multe reklamis kaj atendis la ludon. Post ĝia apero, la ludo iĝis la distra komercaĵo kiu vendiĝis plej rapide. Ĝi akirigis pli ol 800 milionojn da usonaj dolaroj ene de la unua tago, kaj pli ol miliardon ene de la tri unuaj tagoj. Recenzistoj grandskale laŭdis ĝin. Ili laŭdis la sistemon de pluraj roluloj, la malfermitan mondon, ĝian aspekton kaj ludmanieron. La ludo kaŭzis polemikojn rilate al kiel virinoj estas montrataj, kaj pro misio en kiu ostaĝo estas torturita. La ludo ricevis multajn premiojn el la videoluda gazetaro. La ludo estas ofte menciita kiel unu el la plej bonaj videoludoj. Fakte pro la vendo de pli ol 75 milionoj da kopioj, ĝi estas unu el la plej venditaj videoludoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la plej bonaj videoludoj
* Listo de la plej multe venditaj videoludoj

Kategorio:Videoludoj
Kategorio:Plej venditaj videoludoj
Kategorio:Grand Theft Auto
Burgo Achadh na mar

**Burgo Achadh na mar** aŭ **burgo Aughanure ** () situas ĉ. 3 km for de Uachtar Ard (Oughterard) kaj proksime de la golfo Corrib (maro) en la graflando Galivo en la Provinco Connachta en Irlando. La irlandlingva nomo signifas: taksusaro.
eta|burgo Aughnanure

## La instalaĵo 
La burgo estas la plej bone konservita „irlanda turdomo“. Ĝi staras sur plata roko. Sub la roko troviĝas rimarkeblaj kavernoj. La horizontala projekciaĵo de la turdomo estas kvadrata kun etendaĵo je la nordokcidenta angulo, kie la rivero Drimneen estas baraĵo. Du segmentoj de la ekstera muro jam ne plu ekzistas.

## La turdomo 
En la korto staras proksime al la rivero la sesetaĝa ortangula turdomo. Ĝiaj du flankaj turoj altas ĝis la duono de la alto de la granda turo. La muroj iĝas pli maldikaj supre kaj la brustŝirmilo havas krenelojn. La enirejo de la turo estis defendebla tra tiel nomata „murdista truo“ en plafono. Malantaŭ la pordo troviĝas dekstre ĉambro por la gardistoj kaj maldekstre ŝtona helika ŝtuparo al la supraj etaĝoj. La teretaĝo estis uzata kiel proviantrezervejo. La supraj etaĝoj estis kaj loĝ- kaj dormĉambroj. La etaĝo kun la granda kameno servis kiel loĝĉambro.

## La ekstera instalaĵo 
Laŭlonge de la okcidenta flanko de la muro staras la restaĵoj de la bankeda halo. La halo estis detruita dum la enfalo de la natura volbaĵo super la rivero. Restis nur la muro kun la fenestra vico. La kadroj estas ornamitaj per ornamaĵoj. En la interna korto troviĝas ankoraŭ malgranda rondturo kun zorge konstruita falsa volbaĵo kaj konusforma ŝtontegmento (malfone en la bildo). Ĉe la orienta fino de ekstera muro troviĝas plia flankturo.

## Historio 
La antaŭaĵo de la nuna burgo verŝajne estis konstruita de la normano Walter de Burgo, la unua grafo de Ulster, kiu prenis la regionon ĉirkaŭ Lough Corrib (golfo de Corrib) kiel posedaĵo en la jaro 1256. La forpelo de la loka klano, la O’Flaherty estis nur por mallonga tempo. Fine de la 13a jarcento ili fariĝis la regantoj de okcidenta Connachta por tri jarcentoj.

La legenda piratino „Granuaile“, civile Grace O’Malley, edziniĝis en 1546, en la aĝo de 16 jaroj, al „Donal an Chogaidh“ O’Flaherty. Per tiu geedziĝo ekestis ligo inter la plej potencaj maristaj klanoj de Irlando. Meze de la 16a jarcento la angloj rimarkis „Morogh na-dtuath“ (Morrough de la batalhakiloj) iu el la klano O’Flaherty kiu elrabis la anglajn posedaĵojn en proksimeco al la lago Corrib. En 1564 li venkis en Trabane (blanka strando) super la anglaj trupoj. En la jaro 1569 li ricevis ĝeneralan amnestion kaj Elizabeto la 1-a (1533–1603) faris lin, malgraŭ li estas el la klano O’Flaherty, reganto de okcidenta Connachta. Kompense al tio, li promesis teni „pacon de la reĝino“.

La loĝantoj de Galivo timas la klanon O’Flaherty, tiom, ke ili enĉizis super la okcidenta pordego: „Dio protektu nin antaŭ la sovaĝaj anoj de la klano O’Flaherty!“.

## Vidu ankaŭ 
* Rockfleet Castle

## Eksteraj ligiloj 
* http://irishantiquities.bravehost.com/galway/aughnanure/aughnanure.html 

## Referencoj 
Kategorio:Burgoj en Irlando
Kategorio:Kasteloj en Irlando
Kategorio:Ruinoj en Irlando
Kategorio:Graflando Galway
Kategorio:Muzeoj en Irlando
Achadh na mar
Grand Theft Auto IV

***Grand Theft Auto IV*** estas malfermmonda ag-aventura pafa videoludo je ekstera vidpunkto. Ĝi estis kreita de Rockstar North kaj eldonita de Rockstar Games. Ĝi aperis la  por la videoludiloj PlayStation 3 kaj Xbox 360, kaj la  por Microsoft Windows. Ĝi estas la 11-a ludo en la serio Grand Theft Auto, sed la unua inter la ĉefaj post *Grand Theft Auto: San Andreas* kiu aperis en 2004. La ludo okazas en la fikcia urbo Liberty City, kiu baziĝas sur Novjorko. La unuludanta reĝimo sekvas la rakonton de Niko Bellic, eksmilitisto, kiu strebas forfuĝi de sia pasinteco, malgraŭ la premoj de fiaj pruntedonantoj kaj de mafio. La malferma mondo permesas al ludantoj libere viziti Liberty City, kiu konsistas el tri ĉefaj insuloj.

La ludo ludiĝas laŭ ekstera vidpunkto (la kamerao troviĝas super kaj malantaŭ la rolulo). Oni veturas en la mondo piede aŭ veturile. La plurludanta reĝimo permesas al pluraj ludantoj ludi kune aŭ por aŭ kontraŭ la aliaj, en medio kiu imitas la unuludantan reĝimon. En Windows, 32 ludantoj povas samtempe ludi en la plurludanta reĝimo kune, dum nur 16 ludantoj povas en PlayStation 3 kaj Xbox 360. Du oficialaj aldonaĵoj aperis por la ludo: *Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned* kaj Grand Theft Auto IV: The Ballad of Gay Tony*. Ili aldonas novajn rakontojn de novaj roluloj, kiuj intermiksiĝas kun la ĉefa rakonto de *Grand Theft Auto IV*.

La kreado de la ludo komencis rapide post la apero de *Grand Theft Auto: San Andreas*. Multaj oficejoj de Rockstar tra la mondo kunlaboris por krei la ludon. La ludo enkondukis pli realisman kaj detaligitan stilon al la serio. Malsimile al antaŭaj ludoj de la serio, *Grand Theft Auto IV* ne havas fortan kinan influon, ĉar Rockstar provis originalan aliron al la rakonto. Por la celo krei konvinkan malfermitan mondon, kelkaj kreantoj de la ludo faris surterenan esploron en Novjorko por alporti informojn al la dezajna teamo.

Post ĝia anonco en majo 2006, oni multe atendis *Grand Theft Auto IV*. Je lanĉtago, la ludo ricevis multan grandskalan laŭdadon, kun apartaj laŭdoj por la rakonto kaj la malferma mondo. Tamen, multaj polemikoj aperis pri la ludo, pro la elmontrado de perforto, kaj pro la eblo aŭti post troa drinkado. *Grand Theft Auto IV* superis rekordojn kaj iĝis la plej rapide vendita distra komercaĵo tiutempe. Ĝi akirigis 310 milionojn da  en la unua tago, kaj 500 milionojn da usonaj dolaroj en la unua semajno. Ĝi estas parto de la plej venditaj videoludoj, kaj multaj konsideras ĝin esti inter la plej bonaj videoludoj. La sekva ĉefa ludo de la serio estas *Grand Theft Auto V'', kiu aperis en septembro 2013.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la plej multe venditaj videoludoj

Kategorio:Videoludoj
Kategorio:Plej venditaj videoludoj
Kategorio:Grand Theft Auto
Ciklobutanono

**Ciklobutanono** estas cikla organika komponaĵo, kvarmembra cikla ketono aŭ cikloalkanono, eta kaj ekstreme volatila substanco, stabila sub ordinaraj kondiĉoj kaj meditemperaturo kiu povas distiliĝi.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
La rusa kemiisto Nikolaj Kiĵner unue raportis la preparadon de la ciklobutanono en 1905. Li sintezis la ciklobutanonon per malalta rendimento ekde la **ciklobutano karboksilata acido** per pluraj reakcietapoj. Ĉi-procezo estas maloportuna kaj malefika por la hodiaŭaj normoj.
* 300ra|eta|centre|Sintezo de Ciklobutanono ekde la **ciklobutana formiata acido**.

### Sintezo 2 
* La plej bona sintezo por la ciklobutanono estas per kataliza rearanĝo en ĉeesto de **litia jodido** de la **oksaspiropentano**, kiu estiĝas per epoksidigo de la **metilenociklopropano**:
500ra|eta|centre|Sintezo de Ciklobutanono ekde la **metilena ciklopropano**.

## Reakcio 
* Ĉe temperaturoj pli altaj ol 350&nbsp;, ciklobutanono malkomponiĝas en etilenon kaj *ketenon*.
500ra|eta|centre|Malkomponado de la Ciklobutanono.

## Literaturo 
* PubChem
* the NIST WebBook
* Organic Chemistry Portal
* Organic Synthesis
* ACS Publications
* Mechanisms of Atmospheric Oxidation of the Oxygenates, Jack Calvert
* Chemical Book
* Organic Synthesis

## Vidu ankaŭ 
* Ketonoj
* Nikolaj Kiĵner (1867-1935)
* Ciklopropanono
* Acetono
* Cikloheksanono
* Ciklopentanono
* Ciklobutano

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Oksigenaj kombinaĵoj
Kategorio:Ciklaj kombinaĵoj
Kategorio:Ciklobutilaj derivaĵoj
Casa Consistorial de Alcañiz

Ĉefa fasado|eta|
La **casa consistorial de Alcañiz** (tio estas, iama urbodomo) estas renesanca konstruaĵo de la 16a jarcento en Alcañiz, Aragono, Hispanio, kiu sekvas modelon de konstruarto etendita tra la teritorio aragona kiu uzas la strukturojn konstruajn de la senjoraj domegoj por realigi konstruaĵojn por publika uzado. Tiu konstruaĵo, same kiel ĉe la apuda *lonja* [LONĥa], estis deklarita Histori-arta Monumento en la 3a de junio 1931, kaj publikiĝis tiu deklaro en la *Gaceta de Madrid* de 4a de junio samjare. El 1985 ĝi ekestis konsiderita *Havaĵo de Kultura Intereso*.

La konstruaĵo estas konstruita formante angulon de naŭdek gradoj kun la *Lonja*, kaj ĝi suferis sinsekvajn reformojn kaj pliampleksigojn (ĉefe interne) laŭ la jaroj.

## Priskribo 
Temas pri konstruaĵo trietaĝa kun du fasadoj de diferenca fabriko. La ĉefa fasado estas el ŝtono, dum la flanka fasado uzas kiel konstrumaterialo la briko sur ŝtona bazamento. La ĉefa fasado prezentas tri altaĵojn separitajn per fortaj kornicoj, dum en la flanka fasado, kiu havas ankaŭ tri altaĵojn, tiuj estas separataj pere de ŝtonaj impoŝtoj el ŝtono kun modluroj milde elstaraj en la unua altaĵo, dum oni uzas brikon en la du lastaj.

La teretaĝo, en la ĉefa fasado havas kiel centra akso romp-arkon kun diversaj ornamaĵoj, kaj flanke pilastrojn ankaŭ prilaboritajn. Ambaŭflanke, estas du lintelaj fenestroj kun modluroj. La dua etaĝo prezentas du lintelajn fenestrojn sur apogiloj. La embrazuroj prezentas kolonojn de fusto cilindra kaj strihava kun joniaj kapiteloj kiel kadro kaj tiuj subtenas la frison kaj la triangulan frontonon per kiu finas ties ornamo. Inter ambaŭ embrazuroj restas spaco por ebla centra embrazuro kiu estus fermita kaj anstataŭ kiu oni metis en 1771 la blazonon de la urbo Alcañiz.

## Bildaro 

Ayuntamiento de Alcañiz.jpg|Ĉefa fasado.
Alcañiz, Lonja PM 52250.jpg|Detalo de dua etaĝo.
Alcañiz, Lonja PM 52249.jpg|Detalo de urba blazono.

## Referencoj 
Kategorio:Monumentoj en Hispanio
Kategorio:Aragono
Kategorio:Urbodomoj en Hispanio
Burgo an Chaoil

eta|Narrow Water Castle: rigardo al la sudo
La **burgo an Chaoil** aŭ **Narrow Water Castle** (skotgaele *Caisleán an Chaoil*, ulsterskote: *Narra Wattèr*) estas burga ruino apud Warrenpoint en la nordirlanda graflando an Dúin. La loĝturo havas malgrandan kurtinon el la 16a jarcento. La ruino situas apud la ŝoseo A2 kaj ĉe la riverbordo de la rivero Newry, kiu ĉ. 1,6&nbsp;km sude de la lago Carlingford elfluas. La burgo estis ekde 1956 propraĵo de la ŝtato.

## Historio 
En la jaro 1212 Hugh de Lacy, la unua grafo de Ulster konstruigis sur sian teritorion loĝturon, por eviti atakojn al la urbo Newry el la rivero. En la 1560aj jaroj estis konstruitaj la loĝturo kaj la la kurtino. Temas pri loĝturo, kiu estis tipa por Irlando inter la 14a kaj la komenco de la 17a jarcento. Tiuj konstruaĵoj havas ortangulan horizontalan projekciaĵon kaj tri ĝis kvar etaĝojn.

La origina konstruaĵo estis detruita en la irlanda ribelo (1641).

La 27an de aŭgusto 1979 18 soldatoj de la brita armeo estis mortigitaj en atenco fare de la IRA apud Narrow Water Castle. Tiu atenco estis la atenco kiu okazigis la plej multajn mortintojn pri kiu IRA respondecis.

## Referencoj 
an Chaoil
Kategorio:Graflando an Dúin
Lonja de Alcañiz

[eta|*[Casa Consistorial de Alcañiz|Casa Consistorial* maldekstre kaj la triarka *Lonja* dekstre.]]
La **lonja de Alcañíz** [LONĥa] (komercista kunsidejo) estas konstruaĵo de la epoko de malfrua gotiko de la 15a jarcento de Alcañiz, provinco Teruelo, Aragono, Hispanio. Kun la *Casa Vonsistorial*, nome renesanca konstruaĵo, formas monumentan komplekson situa en la historia urbokerno, kun la *Colegiata de Santa María*.

Aktuale, ĝi estas konsiderata kiel BIC (*Bien de Interés Cultural*, Havaĵo de Kultura Intereso, kaj ĝi estis deklarita Histori-arta Monumento apartenanta al la *Tesoro Artístico Nacional* (Nacia Arta Trezoro) pere de dekreto de 3a de junio 1931). En 2004 oni publikigis novan etos-deklaron.

La *lonja* datas de la 15a jarcento kaj konsistas de unu etaĝo sub malferma pere de tri grandaj romp-arkoj kiuj fermas la portikon ornamita pere de malgrandaj arketoj en la intradoso, en ties interna parto. La etaĝo estas kovrita per kruconervuraj volboj.

La supra etaĝo, kiel aragona galerio de ampleksaj duoncirklaj arkoj kun kolonoj, oni aldonis en la 16a jarcento post la konstruo de la *casa consistorial*. Finfine, ĝi prezentas kiel finaĵo tre ampleksan tegmento-randon de la 18a jarcento.

## Referencoj 
Kategorio:Monumentoj en Hispanio
Kategorio:Aragono
Kategorio:Urbodomoj en Hispanio