open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nova Katedralo de Salamanko

thumb|320px |Turoj de la Malnova kaj Nova Katedraloj
eta|320px|dekstra|Norda fasado
La **Nova Katedralo de la Asuncio de la Virgulino** estas, kune kun la Malnova Katedralo, unu el la du katedraloj de la urbo Salamanko, en Hispanio. Ĝi estas la sidejo de la Diocezo de Salamanko.

Ĝi estis konstruita inter la 16-a kaj 18-a jarcentoj en du stiloj: malfrua gotiko kaj baroko.

La nova katedralo konstruiĝis inter 1513 kaj 1733 konservante la malnovan katedralon. En la komenco oni pensis detrui ĝin, kvankam estis pli forta la decido konservi ĝin por la diservado dume la nova estis konstruata. Post la finoj de la konstruado en la 18-a jc. estis rekonsiderata la ideo pri detruado kaj pro tio ĝi ankoraŭ konserviĝas. Malgraŭ tio, la dekstra muro de la Nova Katedralo apogiĝas sur la maldekstra muro de la malnova. La turo de la nova katedralo estis plifortigata pro la okazinta Tertremo de Lisbono. Ĝi estis konstruita sur la turo de la malnova.

La ideo pri la konstruado de nova katedralo venas de la 15-a jarcento pro la plimultiĝo de la loĝantaro de Salamanko, ĉefe pro la allogeco de la universitato. Tial, la malnova katedralo en tiu epoko ŝajnis «eta, malhela kaj malalta». Kun la subteno de Fernando la Katolika, kiu en 1509 ordonis la arkitektojn kiuj antaŭe laboris en Toledo kaj Sevilo, Antón Egas kaj Alonso Rodríguez (arkitekto), iri al Salamanko kaj krei la dizajnon de la nova adorejo.

La katedralo, post pluraj diskutoj, estis konstruita apud la malnova, realigata el franka ŝtono de Villamayor laŭ gotika stilo.

Dum preskaŭ la tuta 17-a jarcento la konstruado haltiĝis kaj estis reprenita en la 18-a jarcento ĝis la finkonstruo en 1733. La katedralo suferis la efektojn de la Tertremo de Lisbono, kiu okazis la 1-a de novembro 1755, restante ankoraŭ videblajn signojn en la truoj kaj vitraloj rompitaj. Post la tertremo la kupolo devis estis rekonstruita kaj plifortigi la sonorilturon kiu tre similis al tiu de la katedralo de Segovio.

En 1810 la armeo de la franca okupado detruis la kvartalon kiu troviĝis norde de la katedralo, estiĝante la nuna placo Anaya kaj reliefigante la nordan fasadon, kiu ne estis preparita por tiu celo kaj ne tiom bela. Pro tiu okazintaĵo la plej konataj fotoj de la katedralo ĉiam estas faritaj en tiu parto, forgesigante la ĉefan fasadon, multe pli interesan sed situantan en mallarĝa strato kaj sen sufiĉa spaco por bonaj fotoj. Kiam oni restaŭris la ornamaĵojn de la norda fasado, precize por montri ke temas pri modernaj skulptaĵoj oni aldonis bildon de kosmonaŭto kaj de taŭro el la nuna provinca blazono: tiele temas pri la ununura kosmonaŭto en la mondo en gotika-renesanca katedralo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la Katedralo de Salamanko

Kategorio:Salamanko
Kategorio:Gotikaj katedraloj en Hispanio
Kategorio:Barokaj katedraloj en Hispanio
Kategorio:Historiaj monumentoj en Hispanio
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1730-1739
Kategorio:Aperis en 1733
Vortigern

eta|250ra|Vortigern
**Vortigern** estis kelta reĝo en Anglio dum la 5-a jarcento. Informoj pri li parte legendas.

Li invitis anglosaksojn sub Hengist kaj Horsa en Kent kiel dungsoldatoj: tiuj venigis pli da siaj samlandanoj. Vortigern aŭ edziĝis al, aŭ estis delogata de, filino de Hengist. Tamen sekvis militado inter la keltoj kaj la anglosaksoj, kiuj faris multe da postuloj. Hengist mortis dum batalo ĉe Aylesford kontraŭ armeo de Vortigern.

Kategorio:Keltoj
Kategorio:Britaj reĝoj
Rasmus Fleischer

**Rasmus Fleischer**, naskita la 19-an de aprilo 1978 en Halmstad, Svedio (nuntempe loĝanta en Stokholmo) estas sveda historiisto, muzikisto, debatanto kaj verkisto ekde 2006 doktoriĝanto ĉe la universitato de Södertörn, Stokholmo. Li antaŭe laboris kiel ĵurnalisto en la gazetoj Arbetaren, Expressen kaj Arena.

Fleischer estis dum la aŭtuno 2003 unu el la fondintoj de la kopirajtokritikema komunumo Piratbyrån (La Pirata Buroo). Li restas unu el la ĉefparolantoj por la organizo kaj ankaŭ estas fama debatanto en kopirajt- kaj dosiera kunhavigrilataj diskutoj. Li ankaŭ havas la blogon *Copyriot*.

Li antaŭe studis mezepokan muzikon en la sveda reĝa konservatorio kaj ludas bekfluton en la ensemblo *Vox Vulgaris*.

## Ĉefaj verkoj 
* 2009 - *Det postdigitala manifestet: Hur musik äger rum* (La postcifereca manifesto: Kiel muziko havas lokon). Eldonejo Ink. Al Esperanto tradukita de Robin Rönnlund kaj trovebla kiel pdf-dosiero.
* 2011 - *Boken & Biblioteket* (La libro kaj la biblioteko) Eldonejo Ink.

## Eksteraj ligiloj 
* La blogo Copyriot 

Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
Kategorio:Svedaj historiistoj
Kategorio:Svedaj muzikistoj
Kategorio:Stokholmanoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Svedio
Hengist kaj Horsa

**Hengist** kaj **Horsa** estis (eble legendaj) ĝermanaj fratoj kiuj estris la anglosaksojn kiuj unue konkeris parton de Anglio dum la 5-a jarcento.

Laŭ Bede kaj la anglosaksa kroniko ili eniris Kent kiel dungsoldatoj de Vortigern, kelta reĝo, kaj poste venigis aliajn samlandanojn. Vortigern edzigis al filino de Hengist, aŭ estis delogata de ŝi. Tamen sekvis militado inter la keltoj kaj la anglosaksoj. Dum militpaŭzo batalistoj de Hengist masakris keltajn soldatojn. Hengist mem mortis dum batalo kontraŭ Vortigern ĉe Aylesford.

En 1620 la dramisto Thomas Middleton verkis tragedion *Hengist, King of Kent* (*Hengist, reĝo de Kent*) pri Hengist kaj Horsa.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Herooj en mitoj kaj legendoj
Kategorio:Mitaj reĝoj
Objat

**Objat** - jen france, okcitane respektive gaskone *Ajac* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Corrèze*, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Brive-la-Gaillarde kaj al la kantono ''*. 

La teritorio havas komunan limon kun .

__TOC__
## Geografio 
 situas en kampara, maldense loĝata pejzaĝo en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo. La komunumo troviĝas en la geografia baseno de Brive-la-Gaillarde, en la sudokcidenta parto de la departemento. Ĝi estas trafluata de la rivero *Loyre''.

## Historio 
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Objat antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.

## Monumentoj 
La loka preĝejo datiĝas de la 15-a jarcento. La sonorilturo estis tamen rekonstruita en la 19-a jarcento.

Objat église.JPG|Preĝejo
Objat église vitrail (1).JPG|Vitralo de Sankta Johano Baptisto
Objat église nef.JPG|Navo

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Corrèze
* Kantono de Ayen, malfondita en marto 2015
* Objat (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Corrèze
Tarim-mumioj

La **Tarim-mumioj** estis malkovritaj en la Tarim-baseno en la nuntempa Ŝinĝango, Ĉinio kaj kiuj estis mumiigitaj de 1800 a.K. ĝis 200 p.K. Kelkaj mumioj estas forte asociitaj kun reprezento de la hindo-eŭropaj toĥariaj lingvoj en la Tarim-baseno, sed tio ne estas pruvebla.

## Historio 
La mumiojn trovis en komenco de la 1900-aj jaroj la eŭropaj esploristoj Sven Hedin, Albert von Le Coq kaj Siro Aurel Stein. Ekde tiam, oni trovis kaj analizis multajn pluajn mumiojn, multaj el ili nun estas ekspoziciitaj en muzeo de Ŝinĝango. Plimulto de la mumioj estis trovitaj en la orienta (ĉirkaŭ la areo de Lopnur, Subeshi proksime al Turpan, Kroran, Kumul) kaj suda (Khotan, Niya, Qiemo) angulo de la Tarim-baseno.

La plej fruaj mumioj estis trovitaj ĉe Qäwrighul kaj datita je 1800 a.K., havas kaŭkazian fizikan tipon, kies plej proksimaj filiiĝoj estas la bronz-epoka loĝantaro de suda Siberio, Kazaĥstano, Centra Azio, kaj la malsupra Volgo-areo.

La tombejo ĉe Yanbulaq entenis 29 mumiojn el 1100–500 a.K, 21 el ili estis mongoloidaj kaj 8 kaŭkazoidaj tipoj (simila al tiu de Qäwrighul).

Gravaj mumioj estas la altkreska, ruĝhara "Herĥena homo" aŭ "Pra-Davido" (1000 a.K.); lia filo (1000 a.K.), la 1-jara bebo kun blonda hararo, bluaj ŝtonoj en loko de la ŝtonoj; la "Hami-mumio" (*ĉ.* 1400–800 a.K.), la "ruĝharara belulino" trovita en Qizilchoqa; kaj la "Sorĉistino de Subeŝi" (4-3-a jarcento a.K.), kiu portis du-fut-longan nigran felton, konusforman ĉapelon kun plata rando.

Multaj mumioj estis trovitaj en bona stato, helpe al la dezerta sekeco kaj la deakviĝo de la korpo pro tio. La mumioj plej ofte montras trajtojn de kaŭkaza tipo (longaj korpopartoj, angula vizaĝo, profunde lokiĝantaj okuloj), ilia hararo estas ofte nedamaĝita, kun koloroj de blonda al ruĝa kaj al malhele bruna. La hararo estas ĝenerale longa, krispa kaj plektita. Tio estas nekonata, ĉu lia hararo eble paliĝis pro salo en la grundo.

Iliaj vestaĵoj, specife la teksaĵoj montras saman originon al la hindo-eŭropaj neolitikaj vestaj teknikoj aŭ al la komuna malalt-nivela teksa teknologio. La ĥerĥena viro portis ruĝan kepran tunikon kaj tartanan kruringon. Teksaĵa spertulo Elizabeth Wayland Barber, kiu ekzamenis la tartan-stilan veston, pretendas, ke ĝia origino estas en Anatolio, en la Kaŭkazio aŭ en la nordaj stepoj de la Nigra Maro.

Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Mumioj
Kapitolo

eta|190px|Kapitola Placo en Romo
La termino **Kapitolo** povas aludi al jeno:
* Kapitolo de Havano
* Kapitolo de Romo, origino de la termino "Kapitolo"
* Kapitolo de Tuluzo
* Kapitolo de Usono kaj ankaŭ al centraj palacoj de la subŝtatoj de Usono.

Laŭ Francisko Azorín **Kapitolo** estas *Antikva citadelo de Romo. Majesta, alte starigita edifico.* Li indikas etimologion el la latina *capitolium*, propra nomo de roma monto, el *caput* (kapo).

## Notoj
Katedralo de Pamplono

eta|280px|dekstra|Katedralo de Pamplono
La **Katedralo Sankta Maria la Reĝa** estas katedralo de la urbo Pamplono (Navaro, Hispanio). Ĝi estas arkitektura komplekso tre kompleta ĉar krom la komunaĵojn de aliaj katedraloj kiel preĝejo, klaŭstro, kapitulejo kaj sakristio, ĝi ankaŭ havas refektorion kaj dormejon kiuj tradicie apartenas al la monaĥejoj. La ĉambroj estas el malsamaj epokoj kaj stiloj, regas gotiko de inter la 15-a kaj 16-a jarcentoj.

La katedralo situas sur la tereno kiun okupis la romanika katedralo, kaj eble antaŭe, la kapitolo de la romia urbo, kie hodiaŭ estas la historia urboparto de Pamplono. Gravaj partoj de la katedralo estis konstruitaj en aliaj epokoj antaŭaj aŭ postaj. Inter 1100 kaj 1127 estis konstruita la romanika katedralo, kiu plejparte detruiĝis en 1390, restis nur la fasado. La konstruado de la nova katedralo ekis preskaŭ tuj kaj daŭris ĝis la unuaj jaroj de la 16-a jarcento. La klaŭstro konstruiĝis inter 1290 kaj 1350 kaj anstataŭis la antaŭan el romanika stilo. La surklaŭstro finkonstruiĝis en 1472. La Kapelo Barbazana kaj la Refektorio en 1330. La sakristioj konstruiĝis en la 17-a jarcento. Ĝis la 18-a jarcento ekzistis la romanika fasado kiu estis anstataŭata de la nuna inter 1784 kaj 1802.

Kategorio:Pamplono
Kategorio:Gotikaj katedraloj en Hispanio
Miliumo

**Miliumo** () estas tutarkta genro de plantoj el poacoj, de la subfamilio Pooideoj el Eŭrazio, Nordameriko kaj Nordafriko.

## Priskribo 
Iliaj spiketoj havas nur unu floron kaj la ekstera paleo ne havas ariston.

## Specioj 
Specioj de miliumo inkluzivas la jenajn:
* *Milium atropatanum* - Irano
* *Milium effusum*  - Orienta kaj centra Kanado, Nordorienta kaj nordcentra Usono, Nordafriko kaj  Eŭrazio de Islando kaj Hispanio ĝis Tajvano kaj Kamĉatko
* *Milium pedicellare* (Bornm.) Roshev. ex Melderis - Mezoriento
* *Milium schmidtianum*  - Turkio, Irano, Kaŭkazio
* *Milium transcaucasicum*  - Transkaŭkazio
* *Milium vernale*  - Eŭrazio, Nordafriko el Francio, Moroko al Kazaĥstano

## Parazitoj 
Ergotfungo (*Claviceps purpurea*) parazitas ĝian ovarion.

## Notoj 
## Referencoj 
Kategorio:Poeoj
Kategorio:Poacoj
Anna Wimschneider

**Anna WIMSCHNEIDER** (naskiĝis la 16-an de junio 1919 en Pfarrkirchen, mortis la 1-an de januaro 1993 samloke, origine: *Anna TRAUNSPURGER*) estis germana kamparanino kaj aŭtorino.

## Vivo 
Anna estis la kvara el entute naŭ idoj de bavaraj kamparanoj. Kiam ŝi havis ok jarojn, ŝia patrino mortis post nasko, kaj ŝi ekde tiam devis transpreni la dommastrumadon de la grandfamilio. En la jaro 1939 ŝi edziniĝis al Albert WIMSCHNEIDER, kiu baldaŭ poste devis militservi. Grave vundite li revenis el la Dua Mondmilito. Anna Wimschneider krom la laboro en la bieno devis flegi sian edzon kaj dumtempe okupiĝi pri kvar maljunaj bo-parencoj.

Anna Wimschneider famiĝis post la publikigo de sia membiografio *Herbstmilch - Lebenserinnerungen einer Bäuerin* en la jaro 1985. En 1988 Joseph Vilsmaier filmigis la libron: Dana Vávrová kaj Werner Stocker transprenis la ĉefrolojn, sed ankaŭ Anna Wimschneider kaj ŝia edzo mallonge aperis en la filmo. En la jaro 1991 ŝi publikigis plian libron: *Ich bin halt eine vom alten Schlag*.

## Premioj 
* *Bayerischer Poetentaler* (1990)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Fraserioj

**Fraserioj** estas la membroj de ***Fraseria***, genro de birdoj de la familio de Muŝkaptuledoj. 

Ĝi enhavas la jenajn du speciojn:
* Blankabrova muŝkaptulo (*Fraseria cinerascens*)
* Arbara muŝkaptulo (*Fraseria ocreata*)

## Referencoj 
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2006). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Gvinea muŝkaptulo

La **Gvinea muŝkaptulo**, *Melaenornis annamarulae *, estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas foje lokata en la genro *Dioptrornis* anstataŭ *Melaenornis*. Ĝi estas indiĝena de Okcidenta Afriko nome en Eburbordo, Gvineo, Liberio kaj Sieraleono.

Ĝi estas 20-22 cm longa kaj temas pri **tutnigra birdo** (en naturo) kun iom da **blua nuanco** de proksime, pli malhela supre ĉefe en flugiloj kaj vosto. Ĝi povas esti konfuzita kun la Kvadratvosta dikruro *Dicrurus ludwigii* sed diferenciĝas pro manko de noĉoforma vosto kaj pro la kutimaro kaj habitato. Ties kanto konsistas el mallongaj, variaj frazoj de laŭtaj sonorilaj notoj. Alvokoj inkludas fajnan *ŭiip ŭiip* kaj mildajn trilojn. Ili videblas solaj, en paroj aŭ grupoj de 3-6 birdoj, prefere en la kanopeo. 

Tiu afrotropisa specio ege dependas el densa kanopeo de praarbaroj enhavantaj grandajn elstarajn arbojn. Ŝajne ties populacio malpliiĝas rapide, pro la amasa detruado de arbaroj de malaltaj teroj en la regiono, kaj ĝi estas klasita kiel vundebla.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 13016, Melaenornis annamarulae, 14a Junio 2007. Vundebla.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Arbara muŝkaptulo

La **Arbara muŝkaptulo** aŭ Arbara afrika muŝkaptulo (***Fraseria ocreata***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj.

Ĝi estas specio simila al la parenca Blankabrova muŝkaptulo kun kiu kunhavas plej parton de la teritorion, kvankam tiu estas specio de pli altaj teroj; krome tiu ĉi estas pli **helbruna aŭ flaveca** ol malhelgriza kiel la alia samgenrano, kiel la latina scienca nomo sugestas, tio estas *ocreata* aŭ “okreca”.

Ĝi estas indiĝena de subsahara Afriko el la Golfo de Gvineo al la baseno de la rivero Kongo, nome en Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Liberio, Niĝerio, Sieraleono kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montarbaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 1989. Fraseria ocreata. 1987 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 1988.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Catherine Ashton

**Catherine ASHTON**, naskita la  en Upholland, estas angla politikisto. En 1999 ŝi ricevis neheredan nobelecon kaj de tiam nomiĝas, laŭ sia naskiĝloko, *Baroness Ashton of Upholland*.

Ashton de oktobro 2008 estas eŭropa komisionano pri komerco, kiel posteulo de Peter Mandelson. Je la  ŝi estis elektita kiel la unua alta reprezentanto eŭrop-unia pri eksterlandaj aferoj kaj sekureca politiko. En 2014 ŝia sekvanto kiel alta reprezentanto iĝis Federica Mogherini.

Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Britaj baronoj
Alta reprezentanto pri eksterlandaj aferoj kaj sekureca politiko

La **Alta Reprezentanto pri Eksterlandaj Aferoj kaj Sekureca Politiko** estas ofico de Eŭropa Unio, kiu ekestis laŭ la traktato de Lisbono. Ĝi estas kunigo de la antaŭaj oficoj de Alta Reprezentanto por la komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio kaj eŭropa komisaro pri eksteraj rilatoj.

La alta reprezentanto estas, pro sia ofico, ankaŭ vicprezidanto de la Eŭropa Komisiono. Li estas nomumita de la ministra konsilio kaj aprobita de la Eŭropa Parlamento, kaj oficas du jarojn kaj duono.

La , la brita politikistino Catherine Ashton estis nomumita kiel unua oficulo de tiu posteno.

Kategorio:Eŭropa Unio
Katedralo de Kadizo

eta|180px|dekstra|Katedralo de Kadizo
La **Katedralo Sankta Kruco de Kadizo** estas la episkopa sidejo de la episkopujo de Kadizo kaj Sebto, en Hispanio. Ĝi estis ekkonstruata en 1722 kaj finita nur je la 28-a de novembro 1838.

Ĝi ricevas la nomon "Sankta Kruco sur la Maro" aŭ "Sankta Kruco sur la Akvoj", kvankam la kadizanoj nomas ĝin "Nova Katedralo" kontraŭstare al la Malnova Katedralo konstruita en la 16-a jarcento sur la gotika malnova katedralo konstruigita de Alfonso la 10-a. Ĝi situas en la Placo de la Katedralo kaj videblas ekde ajna urboloko.

Kategorio:Kadizo
Kategorio:Katedraloj en Hispanio
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Kruco
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1830-1839
Kategorio:Aperis en 1838
Rudolf Meidner

**Rudolf Alfred MEIDNER** [majdner] (naskiĝis la 23-an de junio 1914 en Breslau (Silezio)- mortis la 9-an de decembro 2005 en Lidingö, Svedio) estis sveda ekonomikisto.

Kiel judo en Germanio, li elmigris post komenciĝo de la persekuto de la judoj en Germanio. Li elmigris al Svedio, kie li iĝis ŝtatano en 1943. Li studis ĉe la nobelpremiito Gunnar Myrdal.

Li estis grava membro de la sveda socialdemokrata movado kaj ĉefekonomikisto de la sveda sindikata organizo LO (*Landsorganisationen i Sverige*), li ellaboris kun la ekonomo Gösta Rehn koncepton, la t.n. Rehn-Meidner-modelon, kiu karakterizis dum du jardekoj la aktivan labormerkatan politikon de la socialdemokrata registaro kaj la „solidarecan salajropolitikon“ de la sveda laborsindikato. Li ellaboris la koncepton de la trans-uzina „laborista fondaĵo“, kiu fondaĵo volis pretendi 20-procenton da profito de la grandaj entreprenoj, kiuj profitis el la egaliga salajropolitiko. Tiu iĝis programo de la svedaj sindikatoj en 1974, estis enkondukita en 1983 fare de la socialdemokrata registaro, sed ekde 1990 ĉesigita fare de la konservativa registaro.

Meidner estis longtempa redaktora gvidanto de la periodaĵo *Economic and Industrial Democracy* eldonita afre de *Arbetslivcentrum*, en Stokholmo.

## Vidu ankaŭ 
* enspeza politiko
* sveda modelo

## Literaturo 
* Anna Hedborg / Rudolf Meidner: *Modell Schweden. Erfahrungen einer Wohlfahrtsgesellschaft*. Campus, Frankfurt am Main 1984.
* Günter Schmidt; *Rudolf Meidner (1914-2005): Visionär der Wirtschaftsdemokratie*. In: WZB-Mitteilungen, Heft 111, März 2006, S. 49.

Kategorio:Svedaj ekonomikistoj
Kategorio:Judoj
Blankabrova muŝkaptulo

La **Blankabrova muŝkaptulo** (***Fraseria cinerascens***) estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas lokata en la genro *Fraseria*.

Estas birdo kun malhelgrizaj supraj partoj sur kies kapo rimarkindegas ambaŭ **blankaj makuloj** antaŭ kaj super la okuloj, kiuj ŝajnigas falsajn okulojn kiam oni rigardas la birdon frunte kaj kiuj nomigas la specion. La subaj partoj estas helbriza kaj la brusto pli hele skvameca, kies skvamoj formas kvazaŭ kolumon inter la supra brusto kaj la pli hela gorĝo. La ĝenerale griza koloro aperas en la latina scienca nomo kie *cinerascens* signifas "cindrokolora".

Ĝi estas indiĝena de subsahara Afriko el la Golfo de Gvineo al la baseno de la rivero Kongo, nome en Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Liberio, Niĝerio, Senegalio kaj Sieraleono. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ marĉoj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Fraseria cinerascens. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Enmurigita!

**Enmurigita!** estas dokumenta animeo produktita por Deutsche Welle okaze de la 20-a jubileo de la falo de la Berlina muro en 2009 pri la instalaĵoj de la Berlina muro por malebligi fuĝadon el GDR.

## Historio 
eta|En-germania limo (flava)
Post la dua mondmilito Germanio estis dividita en socialisman orientan (GDR) kaj kapitalisman okcidentan (FRG) parton. La limo iris de la Balta maro (Lübeck - Dassow) ĝis Ĉeĥio (Hof - Plauen).
eta|maldekstra|120px|Kvar-sektora Berlino

Specialan statuson havis Berlino. La tri okcidentaj sektoroj (franca, brita, usona) estis dividita de la ĉirkaŭa tereno de GDR.

Pro la grandega kvanto de homoj, kiuj forlasis GDR-on, la registaro de Walter Ulbricht decidis, fortigi la limon. *„La muro“* estis ekkonstruita la .

Post *„la falo de la muro“* la  ĉiuj instalaĵoj estis baldaŭ forigitaj. Tiel hodiaŭ ne multe de ĝi estas reale videbla.

## La filmo 
Okaze de la 20-a jubileo de la falo de la muro la germana internacie elsendanta radio-stacio Deutsche Welle realigis unikan projekton, animacion pri la instalaĵoj de „la muro“. Ĝi ebligu bone imagi, kiel la muro reale aspektis kaj efikis, ĉar nur en malmultaj izolitaj lokoj troviĝas etaj restoj de la muro kaj de la „mortostrio“. Necesas pli por peri imagon, kiel eblis dum kvardek jaroj teni homojn en sistemo sub ŝtata kuratoreco.

La filmo montras la instalaĵojn de la engermania limo en du diversaj punktoj:
* en la unua parto la „muron“ ĉirkaŭ okcidenta Berlino, specife en Bernauer Strasse
* kaj la dua parto la fortikaĵojn de la limo inter GDR kaj FRG, specife ĉe vilaĝo Hötensleben.

Historiistoj kaj komputilgrafikistoj komune rekonstruis ĝisdetale la staton de tiuj du partetoj de la „mortostrio“ en la fruaj 1980-aj jaroj. Laŭ historiaj fotoj la animaciistoj kreis la unuopajn objektojn (jam nur la *Repaciĝa preĝejo* (Versöhnungskirche) montrita en la filmo konsistas el rondcifere 500.000 poligonoj) en totala komputila tempo de 100.000 horoj.

Deutsche Welle elradias la animeon mondvaste en germana, angla, araba kaj hispana lingvoj. La filmo ankaŭ estas prezentita en la memorejo pri la Berlina muro en Berlino.

La filmo estas interrete spektebla kun esperantigitaj subtekstoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Deutsche Welle: dokumenta animeo pri la muro (germane, kun esperantaj subtitoloj)
* Teksto pri la filmo ĉe Deutsche Welle: germane kaj angle
* Filmeto pri la estiĝo de la filmo, Deutsche Welle (germane)
* Pri la falo de la muro , Deutsche Welle 

Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Dokumentaj filmoj
Kategorio:Dokumentaj animeoj
Jacques de Sores

eta|Jacques de Sores rabas kaj bruligas Havanon.
**Jacques de Sores** estis franca pirato de hugenota deveno kiu atakis kaj bruligis Havanon (Kubo), en la jaro 1555. Krom lia atako al Havano, apenaŭ oni konas lian vivon. Li estis surnomata "La Ekstermiga Anĝelo" (france "L'Ange Exterminateur"). De Sores estis la gvidanto de piratoj kaj leŭtenanto de alia franca pirato, François Le Clerc. Le Clerc kaj Sores foriris de Francio en 1553 kun tri reĝaj ŝipoj kaj pluraj korsaroj, laŭ ordono de Francisko la 1-a de Francio, kiu enviis la riĉaĵojn kiujn posedis Hispanio de la kolonioj en la Nova Mondo. Le Clerc atakis la urbon Santiago de Cuba en 1554, kaj kelkaj mencias atakon al Santiago de Cuba flanke far de Sores, kvankam ne estas klare sciata ĉu li akompanis la alian piraton en tiu atako. Eble li uzis plurajn insuletojn en Kubo (Cayo Romano kaj Cayo Coco) kiel operaciejo.

En 1570 li murdis 40 jezuitojn kaj forĵetis la kadavrojn en la maron antaŭ Tazacorte, en la kanaria insulo La Palma - krucaro en la marfundo ankoraŭ markas tiun lokon ĝis niaj tagoj.

Kategorio:Francaj piratoj
Kategorio:Historio de Kubo
Kategorio:Hugenotoj
Fortikaĵo Sankta Petro de la Roko

eta|300px|dekstra|La Fortikaĵo

La **Fortikaĵo Sankta Petro de la Roko** ( aŭ *Castillo del Morro* kiel ankaŭ estas konata, estas militista fortikaĵo kiu troviĝas en Santiago de Cuba, deklarata de Unesko en 1998 kiel Monda Heredaĵo. Ĝi ne devas esti konfuzata kun la alia fortikaĵo *Fuerte San Felipe del Morro* en San-Juano (Puerto-Riko), kiu krom esti en la ĉefurboj (post Havano, Santiago de Cuba estas la plej grava urbo de Kubo) de du antilaj insuloj kaj havi similajn nomojn, ankaŭ laŭ aspekto ambaŭ estas tre similaj.

Tiu ĉi renesanca militista fortikaĵo estis konstruita en la jaro 1638 kun la celo protekti la urbo kontraŭ atakoj de la piratoj kaj korsaroj kiuj ofte okazis en tiu epoko.

Ĝi estis elpenso de la tiama provinca reganto Pedro de la Roca y Borja.

La fama itala inĝeniero Bautista Antonelli gvidis la laboradon, konstruadon kaj dizajnon. Ĝi estis plurfoje rekonstruita kaj laŭ la fakuloj ĝi estas konsiderata kiel arkitektura juvelo el nediskutebla estetika kaj historia valoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de la Fortikaĵo de Santiago de Cuba
*  *(raporto pri vizito en 2016)*

Sankta Petro de la Roko
Kategorio:Santiago de Cuba
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Kubo
Katedralo de Santiago de Cuba

eta|dekstra|240px|Katedralo de Santiago vidata el la antaŭa parko
La **Primasa Katedralo de Santiago de Cuba** estas la katedralo de Santiago de Kubo en Kubo.
Komence de la hispana koloniigo en Kubo, estis konstruita en 1514 la unua preĝejo en Santiago, dediĉata al Sankta Katarino; ĝi estis malgranda rudimenta ermitejo kiu situis sur altaĵo, kie poste konstruiĝis la Provinca Malliberejo.

Je la 28-a de aprilo 1522, la papo Adriano la 6-a akceptis la translokadon de la episkopejo de Baracoa al la urbo Santiago de Cuba, kie konstruiĝis la katedralo. Komence estis akceptita kiel katedralo la Ermitejo Sankta Katarino, ĉar ĝi estis la sola preĝejo, kvankam ĝi ne havis bonajn kondiĉojn por gastigi kaj la katedralecon kaj la episkopejon. Pro tio, en 1528 ekis la konstruado de la unua Katedralo, el ŝtono, ĝia kreinto estis la episkopo Frato Miguel Ramírez de Salamanko. Ĝi estis orientita okcidenten kaj kostis ĉ. 50 mil dukatojn. Ĝi estis finkonstruita en 1555.

Kategorio:Katedraloj en Kubo
Kategorio:Santiago de Cuba
Palaco de la Kapitanoj Generaloj

La **Palaco de la Kapitanoj Generaloj** () troviĝas en la malnova urboparto de Havano, la ĉefurbo kaj plej granda urbo de Kubo. Ĝi okupas tutan kvartalon kaj estas konsiderata la plej grava arkitektura verkaĵo de la disvolviĝo de la baroko en Kubo. Tiu ĉi palaco estis konstruata en la loko kie antaŭe estis la antikva katedralo de Havano. Ĝia konstruado komenciĝis en 1776. Ĝi estis la rezidejo de 65 Kapitanoj Generaloj sendataj de Hispanio por regi Kubon. Ankaŭ ĝi estis Administrejo de Usono dum ĝia interveno en la insulo de 1898 al 1902; kaj kiel kutimo ankaŭ estis la prezidenta palaco de 1902 ĝis 1920. En ĝia interna korto troviĝas statuo de Kristoforo Kolumbo, starigita en tiu loko en 1862. Tiu ĉi konstruaĵo ankaŭ funkciis kiel urbodomo, karcero kaj gastigejo de pluraj ŝtataj oficejoj en tuta sia historio.

Kategorio:Muzeoj en Havano
Kategorio:Malnova Havano
Kapitanoj Generaloj
Kategorio:Baroko
Eksterskeleto

eta|Eksterskeleto

**Eksterskeleto** estas aranĝaĵo, destinita por pligrandigi muskolan forton de homo je la konto de ekstera skeleto.

Eksterskeleto ripetas biomekanikon de homo por proporcie pligrandigi fortojn dum movoj.

Eksterskeleto povas esti integrita en kosmoveston.

## Vidu ankaŭ 
* Roboto

Kategorio:Mekanismoj
Kategorio:Robotoj
Kategorio:Protezoj
Endre Senkálszky

**SENKÁLSZKY Endre** [ŝenka:lszki] estas rumanuja hungara aktoro, reĝisoro, pedagogo, teatrestro naskita la 2-an de oktobro 1914 en Koloĵvaro kaj mortis en Kluĵo la 5-an de januaro 2014.

[eta|260px|Foto: [László Horváth (fotisto)|László Horváth, 2007]]
[eta|260px|Foto: [László Horváth (fotisto)|László Horváth, 2012]]

## Biografio 
Endre Senkálszky komencis sian karieron kiel amatora aktoro. En la jaroj de 1930-aj li estis migrantaktoro, poste ekde 1939 li ludis en la teatra trupo de Kluĵo. Inter 1949 kaj 1954 li estis lekciisto de la Magyar Művészeti Intézet, inter 1964–1969 direktoro de la Kolozsvári Állami Magyar Színház.

## Roloj ĉefaj 
* Ádám (Imre Madách: Az ember tragédiája)
* Dudgeon (G. B. Shaw: Az ördög cimborája)
* Bánk bán (József Katona)
* Petruchio (Shakespeare: A makrancos hölgy)
* Kótyagos polgár (Ion Luca Caragiale: Az elveszett levél)
* Ephraim Cabot (Eugene O'Neill: Vágy a szilfák alatt)
* Színészkirály, Az apa szelleme (Shakespeare: Hamlet)
* Maljunulo (Hsing Ĉi-en: La busstacio)

## Reĝisoraĵoj ĉefaj 
* Federico García Lorca: Bernarda Alba háza (*La Casa de Bernarda Alba*)
* Zsigmond Móricz: Légy jó mindhalálig
* Tudor Arghezi- el 36 poemoj *Kanto pri la homo*.
* Inter 1978 kaj 1981 li reĝisoris ciklon el 14 grekaj tragedioj.

## Premioj, distingoj 
* 1957 – Meritartisto de Rumana Popolrespubliko
* 1995 – János Kemény-premio (EMKE)
* 1998 – Vivverko-premio, Kisvárda, Magyarország
* 1999 – István Szentgyörgyi -premio, Budapest
* 1999 – Miklós Bánffy - vagantpremio, Kolozsvári Állami Magyar Színház
* 1999 – A Magyar Köztársasági Érdemrend tisztikeresztje
* 2003 – A budapesti Játékszíni Társaság Életműdíja
* 2004 – UNITER - életműdíj
* 2004 – A Román Kulturális és Vallásügyi Minisztérium Kulturális Érdemrendje
* 2004 – Bánffy Miklós vándordíj, Kolozsvári Állami Magyar Színház

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

## Literaturo 
* Kötő József: *A színház fanatikusa*. Vivromano de Endre Senkálszky (Kv. 2004).
Senkálszky Endre 2012|180px

## Eksteraj ligiloj 
* Vivkariera premio al 98-jara aktoro

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Sumony

**Sumony** [ŝumonj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 7960
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Sumony situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ jam ne funkcianta fervojo Sellye–Szentlőrinc. Szentlőrinc troviĝas 12, Sellye 15, Szigetvár 16, Pécs 34, Budapeŝto 228 kilometrojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1290 laŭ tiama hungara ortografio *"Sumon"* apartenanta al episkopejo de Pécs. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Sumony migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Sigismondo de 1866
* fiŝlago
* observejo pri birdoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Huatabampo

**Huatabampo** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Huatabampo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26033.

## Geografio 
La komunumo havis en 2010 (lasta popolnombrado de la INEGI) 79313 loĝantojn. El tiuj estis 40128 viroj kaj 39185 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1669,9&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 10 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 327&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 51347 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 47429 scipovis legi kaj skribi kaj 3875 personoj estis analfabetoj. Do 7,55 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 67592 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 7,557 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 11,18 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Huatabampo  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Királyegyháza

**Királyegyháza** [kirAjedjhAza] estas unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szentlőrinc. La loknomo signifas: eklezio de reĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1040
* Poŝtkodo: 7953
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Királyegyháza situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ nefunkcianta fervojo Sellye–Szentlőrinc. La lasta urbo troviĝas 6, Szigetvár 18, Sellye 21, Pécs 28&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko. La nuna vilaĝo naskiĝis en 1940, tiam unuiĝis **Vásárosszentgál** [vAŝAroŝsentgAl] kaj **Magyarszentiván** [madjarsentivAn]. La lasta vilaĝo menciiĝis unuafoje en 1274 en latina formo *"S. Johannis"* (=Sankta Johano). En la 14-a jarcento tiu vilaĝo havis la titolon kampurbo. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ne senhomiĝis.

La unua skriba mencio pri *Vásárosszentgál* devenis el 1292 laŭ tiama hungara ortografio *"Zenthgal"*. Ankaŭ tiu vilaĝo estis bazarejo en la 14-a jarcento. Fine de la turka erao la vilaĝanoj rifuĝis. La rehomiĝo en la 18-a jarcento okazis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis ambaŭ vilaĝojn. En 2009 fabriko pri cemento konstruiĝas. La kruda materio alvenos el Bükkösd.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika komuna preĝejo omaĝe al Reĝo Kristo de 1806

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Sistema elementa nomo

Inter la jaroj 1965 kaj 1985 oni eltrovis la elementojn kun atomnumeroj 104-109. Tiuj radioaktivaj elementoj havas tre mallongan duoniĝodaŭron. Ili estas listigitaj laŭ la nomoj rekomenditaj de IUTAK.

Oni komencis al ili doni nesistemajn nomojn, simile al la aliaj elementoj. Tiel, elementon 104 oni baptis ruterfordio. En la verko "Nepivaj Vortoj" troviĝas esperantigita formo de la rusa nomo por la sama elemento: kurĉatovio. Por elemento 105 tiu sama verko registras 'hanio'. Sed komence de elementnumero 104 IUTAK decidis (almenaŭ provizore) enkonduki sistemajn nomojn por la novaj elementoj.

La sistemo de IUTAK por nomi ilin estas bazita sur ilia atomnumero. Al ĉiu cifero en la numero oni asignas klasikan nombran vorteron, nome la ĉi-dekstran.

Tiel, la elemento kun atomnumero 107 havas jenan nomon: un-nil-sept-io, aŭ unnilseptio. La -io estas la finaĵo por ĉiu elementnomo. Ĉi tie oni simple transskribas la sistemon de IUTAK, kiu estas disvolvita por la angla lingvo. Malsame ol la aliaj elementoj, tiuj ĉi elementoj havas tri-literajn simbolojn. Ili estas bazitaj sur la unua litero en ĉiu vortero. La simbolo por unnilseptio estas do Uns. B.v. noti, ke la du literoj 'n' de unnilseptio kaj aliaj tiaj elementnomoj estas probable retenindaj, ĉar ili konsistigas la elementan simbolon. 

Eble oni devus ankaŭ noti, ke tiuj ĉi IUTAK-nomoj ne plaĉas al usonaj kemiistoj. Eĉ IUTAK indikis, ke la nomoj estas nur provizoraj.

Kategorio:Kemiaj elementoj
Szentdénes

**Szentdénes** [sentdEneŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc. La loknomo signifas: Denizo de Parizo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 7913
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Szentdénes situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szentlőrinc troviĝas 8, Szigetvár 14, Sellye 20, Pécs 31&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1287 en formo *"Telwky"*. Supozeble alia vilaĝo aŭ vilaĝparto situis apude: **Szentdienes**. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Szentdénes migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Denizo de Parizo el la 18-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kacsóta

**Kacsóta** [kaĉOta] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 7940
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Kacsóta situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Pécs-Barcs. Szentlőrinc troviĝas 4, Szigetvár 15, Sellye 25, Pécs 27, Budapeŝto 218 km-ojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4297&i2=9566 .

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1375 en formo *"Kardosfalva"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tiam la loĝantaro malpliiĝis, sed ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Kacsóta migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1993

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Ádám Dankanits

**DANKANITS Ádám** [dankaniĉ] estis rumanuja hungara historiisto, bibliotekisto, ĵurnalisto naskita la 2-an de januaro 1932 en Kluĵo kaj mortinta la 4-a de marto 1977 en Bukareŝto. Li estis unu el viktimoj de tertremo en Rumanujo. Li estis la pli juna frato de kemiisto László Dankanits.

## Biografio 
Ádám Dankanits akiris diplomon pri historio en Universitato Bolyai kaj li iĝis bibliotekisto de la Bethlen Kollégio en Aiud, poste scienca esploristo en Târgu Mureş, pli poste rubrikgvidanto de la semajnrevuo A Hét en Bukareŝto.

## Verkoj pli gravaj 
* *Erasmus világa* (elekt. kaj enkonduk. Bukarest, 1970);
* *Comenius Ámos János válogatott írásai* (enkondukaĵo, Bukarest, 1971);
* *XVI. századi olvasmányok* (Bukarest, 1974).

## Tradukaĵoj 
* Mircea Maliţa: *Eszmék faggatása* kun László Farkas, 1976.

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Saint-Rémy

**Saint-Rémy** estas la nomo de pluraj artikoloj.

* **Saint-Rémy (Ain)** estas komunumo en la franca departemento Ain.
* **Saint-Rémy (Aveyron)** estas komunumo en la franca departemento Aveyron.
* **Saint-Rémy (Calvados)** estas komunumo en la franca departemento Calvados.
** **Saint-Rémy (stacidomo)** estas fervoja stacio en Saint-Rémy (Calvados).
* **Saint-Rémy (Corrèze)** estas komunumo en la franca departemento Corrèze.
* '''Saint-Rémy (Côte-d'Or)''' estas komunumo en la franca departemento Côte-d'Or.
* **Saint-Rémy (Dordogne)** estas komunumo en la franca departemento Dordogne.
* **Saint-Rémy (Saône-et-Loire)** estas komunumo en la franca departemento Saône-et-Loire.
* **Saint-Rémy (Deux-Sèvres)** estas komunumo en la franca departemento Deux-Sèvres.
Tarim (Jemeno)

**Tarim**  (arabe تريم) estas historia urbo en la valo Hadramaut de Suda Jemeno, Suda Arabio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis   

Tarim estas larĝe rekonata teologia, jura kaj akademia centro de la Hadramaut-valo. Tarim estas hejmo de eduka instituto Dar al-Mustafa pri la tradiciaj islamaj sciencoj. La urbo estis elektita kiel *Ĉefurbo de la Islama Kulturo* en marto 2010 far la Islama Organizo pri Edukado, Sciencoj kaj Kulturo. 

Kategorio:Urboj de Jemeno
Panafrikanismo

eta|250px|Tutafrikisma flago.
**Panafrikanismo**, Panafrikismo, kiel neologismoj similaj al tiu de aliaj lingvoj aŭ pli esperantigite Tutafrikismo aŭ Tutafrikanismo, estas socia, antropologia, filozofia kaj politika movado de la 20a jarcento.

eta|200px|Mapo de Afrika Unio

Panafrikanismo estas difinebla kiel politika kaj kultura movado, kiu celas kunigi la afrikanojn en kaj ekster Afriko por regeneri la kontinenton kaj por kuraĝigi senton de solidareco inter la afrikaj loĝantaroj. Panafrikanismo glorigas la pasintecon de Afriko kaj encerbigas fierecon per kaj por la afrikaj valoroj. Ĝi celas la fratigon afrikan, la defendon de la rajtoj de afrikanoj kaj la unuecon de Afriko sub ununura suverena ŝtato, por ĉiu afrikano, tiom el Afriko kiom el la afrikaj diasporoj.

La tutafrikisma teorio estis prilaborita ĉefe de afrikanoj de la amerika diasporo posteuloj de sklavoj kaj afrikanoj naskiĝintaj en Afriko post mezo de la 20a jarcento kiel William Edward Burghardt Du Bois aŭ Marcus Mosiah Garvey inter aliaj kaj poste estis enmetita en la politika scenejo de afrikanoj naskiĝintaj en la afrika kontinento kiel Kwame Nkrumah.

## Tutafrikaj organizoj 
* Afrika Unio
* Unuiĝintaj ŝtatoj de Afriko
* Afrika Akademio de Lingvoj
* Ekonomia kaj Monunua Unuiĝo de Okcidenta Afriko

## Vidu ankaŭ 
* Afrikcentrismo
* Afriko sude de Saharo
* Kwame Nkrumah
* Historio de Afriko
* Thomas Sankara
* Sklaveco
* Tago de Afriko
* Tutaziismo

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Thomas Sankara
* Belgia Parlamento Propono pri komisiono pri la priserĉado pri la murdo de Patrice Lumumba kaj la implikigo de la belga politikistaro je tio.
* Antonio Lozano "El caso Sankara" en hispana ĵurnalo *El País*
* Hispanlingva traduko de artikolo de Antumi Toasijé 


Kategorio:Tutnaciismo
Hägglingen

**Hägglingen** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2181 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Häggligen situas sur sep montetoj sur la akvodislimo inter la valoj de la riveroj Reuss kaj Bünz. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo ankaŭ la setlejoj Igelweid kaj Rüti.

La areo de la komunumo etendiĝas sur 7,73 km², de kiuj 2,55 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,80 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sura la monteto *Maiengrün*, kie troviĝas belvidturo, je alteco de 589 m s.m. kaj la plej malalta punkto je 445 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Mägenwil kaj Wohlenschwil, en nordoriento al Tägerig, en oriento al Niederwil, en sudo al Wohlen, en okcidento al Dottikon, kaj en nordokcidento al Othmarsingen.

## Trafiko 
Hägglingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĉar la plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de nur 3 km en Mägenwil, la komunumo tamen bone atingeblas.

Per du poŝtaŭtolinioj, unu al la stacidomo Dottikon-Dintikon kaj la alia al Wohlen ligas la komunumon al la publika trafikreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hägglingen datiĝas el la jaro 1045 kiel *Hackelingen*.

En mezepoko la senjoroj en Hägglingen unue estis la Grafoj de Lencburgo kaj poste la Grafoj de Kiburgo. Post la formorto de la lastaj Kiburgoj ilia heredaĵo transiris al la Habsburgoj. En 1415 la lucernanoj konkeris la vilaĝon, sed en la jaro 1425 ĝi estis atribuita al la Libera Distrikto sub komunuma regado de la Svisa Ĵurkomunumo unue kiel parto de la voktejo Wohlenschwil kaj poste kiel memstara voktejo. En la jaro 1611 ĝis 1613 en Hägglingen mortis 150 homoj pro la pesto kaj dum la 1-a Milito de Villmergen en la jaro 1656 la vilaĝo estis rabita de bernaj trupoj.

Dum la Helveta Revolucio la 26-an de aprilo 1798 okazis sur la kampo Emmetfeld la lukto de Hägglingen inter francaj kaj ĵurkomunumaj trupoj. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Hägglingen apartenis al la tiama Kantono Baden. En 1803 la komunumo estis integrita al la distrikto Bremgarten de la nova Kantono Argovio. Inter 1805 kaj 1815 la vilaĝo sin liberaĉetis de la interezdevoj. En la jaro 1823 la setlejo Rüti, kiu ĝis tiam estis eksklavo de la distrikto Hermetschwil, estis integrita al la komunumo Hägglingen.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hägglingen
* Hägglingen en la Historia Leksikono de Svislando
Niya

La arĥeologiejo de la ruinurbo **Niya** situas ĉe la suda rando de la Tarim-baseno, en distrikto Niya, en registara distrikto Hotan, en hodiaŭa Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango en Ĉinio.

Oni malkovris multajn malnovajn arĥeologiajn artaĵojn el epokoj de Han-dinastio, Wei-dinastio kaj Jin-dinastio. Niya estis grava komerca centro ĉe Oazo ĉe suda branĉo de la silka vojo en suda Taklamakan-dezerto. En la malnova epoko, tie trairis karavanoj, varoj el Ĉinio al Centra Azio.

La hungara-brita arĥeologo Aurel Stein sukcese fosis tie kaj malkovris interalie budismajn manskribojn (Ĥaroshthi).

Ekde 1996, la ejo aperas sur listo de la Monumentoj de la Ĉina Popola Respubliko.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Ĉinio
Kategorio:Ŝinĝango
Lőrinc Dálnoki Nagy

**DÁLNOKI NAGY Lőrinc** [da:lnoki nadj] estis hungara instruisto, hebrea filologo. Li naskiĝis en 1614 en Dálnok kaj mortis la 25-an de aŭgusto 1661 en Koloĵvaro. 

## Biografio
Dálnoki Nagyi studis en la unitariisma kolegio de Koloĵvaro kaj en Padua. Ekde 1639 ĝis sia morto li estis instruisto de sia iama lernejo en Koloĵvaro. En 1658 li postlasis sian tutan havaĵon testamente al la unitariisma eklezio de Koloĵvaro.

## Pli gravaj verkoj
*Studento pri la lernado de la hebrea lingvo, 1643.
*Tradukaĵo de unu hebrea kodekso al latina lingvo, ? 
Liaj ceteraj verkoj neniiĝis jam en manuskripto.

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Hermetschwil-Staffeln

** Hermetschwil-Staffeln** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1109 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Hermetschwil-Staffeln situas ĉe la okcidenta bordo de la lago Flachsee, kiu estiĝis pro baro de la rivero Reuss. Ĝi konsistas el la du vilaĝoj Hermetschwil kaj Staffeln. Flachsee estas bela naturprotekta rezervejo de nacia signifo, kiu donas vivejon al multaj minacataj birdospecioj kaj amfibioj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hermetschwil-Staffeln limas en nordo al Bremgarten kaj Zufikon, en oriento al Unterlunkhofen, en sudo al Rottenschwil kaj Besenbüren, en okcidento al Bünzen, kaj en nordokcidento al Waltenschwil.

## Trafiko 
Hermetschwil-Staffeln situas ĉe la kantona ĉefvojo de Bremgarten al Muri. Per la poŝtaŭtolinio de Bremgarten al Rottenschwil la komunumo estas konektita al la publika trafikreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 troviĝas en distanco de proksimume 8 km en Aesch.

## Historio 
eta|maldekstra|150ra|Korto de la Monaĥejo Hermetschwil
La unua dokumenta mencio de Hermetschwil datiĝas el la jaro 1064 kiel *Hermenswil*.

La historio de Hermetschwil-Staffeln estas forte ligita kun la historio de la virina Monaĥejo Hermetschwil, kiu estis fondita kiel virina filio de la Monaĥejo Muri fine de la 12-a jarcento. La jurisdikcio pri Hermetschwil apartenis ĝis la 1415, kiam la Svisa Ĵurkomunumo konkeris la regionon, al la Habsburgoj. Dum tri jarcentoj la komunumo nun apartenis al la Libera Distrikto, kiu estis komune regata teritorio de la tiamaj membroj de la Svisa Ĵurkomunumo.

En marto 1798 Argovio estis dum la Helveta Revolucio liberigita de la ĵurkomunuma servuteco helpe de la francaj trupoj de Napoleono. Dum la tempo de la Helveta Respubliko la komunumo apartenis al la Kantono Baden. Ek de 1803 ĝi estas parto de la distrikto Bremgarten de la nova Kantono Argovio.

En la jaro 1953 la komunumo ŝanĝis sian nomon oficiale de Hermetschwil al Hermetschwil-Staffeln.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hermetschwil-Staffeln
* Hermetschwil-Staffeln en la Historia Leksikono de Svislando
Erikejo Bodmin

eta|dekstra|upright|The Cheesewring, granita montpinteto sur Erikejo Bodmin
**Erikejo Bodmin** estas arbustetaro en nordorienta Kornvalo, Anglio. Ĝi grandas 208 kvadratan kilometrojn.

La subgrunda roko estas granito, kaj sur la erikejo staras imponaj granitaj pintmontetoj. Al multe da la erikejo mankas natura drenado, kaj tial estas grandaj areoj da marĉoj kiuj sekiĝas nur dum tre varmaj kaj senpluvaj someroj. La resto de la erikejo aŭ kovriĝas per eriko kaj aliaj malaltaj vegetaĵoj aŭ servis kiel paŝtejoj.

Sur la sudaj deklivoj de la erikejo troveblas Dozmary Pool, la sola natura enlanda lago de Kornvalo: tie, laŭ iuj versioj de la legendoj pri Reĝo Arturo, Arturo ricevis la glavon Excalibur, kaj tien Bedivere reĵetis ĝin post la morto de Arturo.

Erikejo Bodmin estas la fonto de pluraj gravaj riveroj de Kornvalo, inter kiuj Rivero Fowey kaj Rivero Camel.

Sur la erikejo situas akvotenejoj kiuj provizas per akvo multe da la kornvalaj loĝantoj.

Prahistoriaj restaĵoj videblas sur la erikejo, inter kiuj megalito monumento la "halo de Reĝo Arturo".

eta|maldekstra|La Halo de Reĝo Arturo, megalita monumento
eta|centre|Brown Willy, monto de Erikejo Bodmin

Kategorio:Kornvalo