open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bergama

eta|300px|dekstra|Vidaĵo de Bergama, Turkio
**Bergama** estas urbo en okcidenta parto de Turkio, en la provinco de Izmir, 80 km norde de urbo Izmir, kun ĉirkaŭ 60mil loĝantoj. Ĝi situas apud la praa ruinurbo Pergamo.

La nuna urbo estis konstruita sur la ruinoj de la romepoka komunumo. La akropolo de la praa greka urbo troviĝas nordokcidente de rivero Bergama, aliflanke de rivero, sur kruta monteto. Oni povas trovi en la okcidentaj randurboj grekajn ruinojn.

En la arkeologia muzeo estas ekspoziciitaj la elfositaj trovitaĵoj, ekde la nova ŝtonepoko ĝis la bizanca tempo. La urbo havas koton- kaj ledoindustrion, oni kulturas en la ĉirkaŭo kotonon, tabakon kaj vinberon.

## Vidu ankaŭ 
Bergama-tapiŝo

Kategorio:Urboj de Turkio
Bergamasko

eta|255px|

**Bergamasko** aŭ **bergomasko** (el la urbo Bergamo en norda Italio) estas satira danco el la 16-a jarcento, supozeble el la norditalia urbo Bergamo. La danco karikaturis la konatan malrapidan kondutmanieron de la loĝantoj.

Ĝin prezentis en formo de aminduma ringdanco paroj: la viroj kaj virinoj dancis en aparta ringo, rondiranta en kontraŭa direkto. Kiam la melodio ŝanĝiĝis, la paroj kunplektiĝis kaj turniĝis kelkajn kune, poste la ringodanco komenciĝis denove.

Tiu danco aperis en verko de Ŝekspiro: nome *Sanktivana nokto*. La bergamasko nenia iĝis kortega danco, sed iom populariĝis kiel muzika formo, baziĝante je stinata baso.

La verkoj de Claude Debussy (1890) *Suite bergamasque* kaj de Gabriel Fauré (1919) *Masques et bergamasques* uzas ne kiel muzikan formon sed kiel aludon je verso de Paul Verlaine „Clair de lune” („Lunlumo”), en kiu la nomo de iama *bergamasque* memorigas pri sonĝobildo.

Kategorio:Danco
Kategorio:Bergamo
Bergama-tapiŝo

eta|Bergama tapiŝo el la 18a jarcento.
**Bergama-tapiŝo** estas diverstipa mantekstita tapiŝo, pretigita en ĉirkaŭo de Bergama aŭ en interno de Turkio, sed vendita en Bergama. La bergama-tapiŝoj estas datumeblaj je la 19-20-a jc., sed kelkaj ekzempleroj restis eĉ el la 17a jarcento.   

La tapiŝoj estas viglaj, kun diversfoje kombinitaj desinoj estas ruĝaj, bluaj aŭ blankaj. Multaj desinoj estas vicordigita aŭ konstruiĝas el centra medaliono, rezervante la praan modon. Tiel la ampleksaj diamantaj centraj desinoj venas el la 17-a jarcento, kiam la osmanajn kortegajn preĝajn tapiŝojn ornamis florkrona desino. La bergama-tapiŝoj havas ofte kvadratan formon kaj estas pli malgrandaj ol la aliaj turkaj tapiŝoj. 

La acidefika ruĝa kolorigo ofte kaŭzas reliefan efikon sur tufa tapiŝa surfaco.
Kategorio:Kulturo de Turkio
Kategorio:Tapiŝoj
Ronda Tablo

[eta|260ra|dekstra|La Ronda Tablo kaj la [Sankta Gralo, 15-a jarcento]]
**Ronda Tablo** estas granda tablo kiu havas rondan platon, ĉe kiu ne ekzistas honoraj, privivilegiaj sidlokoj. La kunsidantoj estas traktataj kiel egalrajtaj partoprenantoj. La ideo de tia tablo devenas el la legendo de Reĝo Arturo, ĉe kies ronda tablo kunsidiĝis la Kavaliroj de la Ronda Tablo, en Kameloto.

Laŭlegende la Arturan tablon fabrikis la magiisto Merlino por Uther Pendragon. Tiu donis ĝin al Reĝo Leodegrance de Cameliard, kiu donis ĝin al Reĝo Arturo kiam tiu edziĝis al lia filino Ginevra. Eblis ke cent kvindek kavaliroj kunsidis ĉirkaŭ la tablo. Tamen unu sidloko (la *Siege Perilous* aŭ *Danĝera Sidloko*) estis rezervata por la kavaliro kiu sukcese trovos la Sanktan Gralon - ĉiu alia kiu sidiĝus tie mortus - kaj vakis ĝis la alveno de Galahad.

La unua aludo al la Ronda Tablo estas en la *Roman de Brut* de Wace. Dum la mezepoko, kiam kavaliroj multe ŝatis la Arturajn legendojn, estis Rondtablaj Turniroj. Foje la kavaliroj alprenis al si la nomojn de Arturaj kavaliroj. La unua Rondtablo Turniro okazis en Cipro en 1223. En 1446 René de Anĵuo eĉ konstruigis Arturan kastelon por tia turniro. La angla reĝo Eduardo la 1-a (Anglio) ĉeestis almenaŭ kvin Rontablajn Turnirojn, kaj li mem aranĝis unu en 1299.

En la kastelo de Winchester estas kopio de antikva kverka ronda tablo eble fabrikata dum la regado de Eduardo la 1-a. Diametre ĝi havas dek sep futojn. En 1522 Henriko la 8-a (Anglio) montris ĝin al Karolo la 5-a (Sankta Romia Imperio), dirante ke ĝi estis la originala tablo de Arturo.

Eduardo la 3-a (Anglio) konstruigis Rondan Tablo ĉe la kastelo de Windsor, kun diametro de ducent futoj. La gastigo de la kavaliroj kostis cent pundojn ĉiun semajnon - tiutempe tre granda sumo.

Nuntempe rondaj tabloj estas uzataj en konferencoj kun multaj partioj. La plej famaj rondaj tabloj estis tiuj, ĉirkaŭ kiuj sidis reprezentantoj de opoziciaj partioj, opoziciaj pensantoj - dum la komunisma reĝimo en Pollando (1989), Hungario (1989), GDR (1989/1990) kaj Bulgario (1990) - kaj interkonsentis pri la paca trairo de la unupartia sistemo al la plurpartia.

## Vidu ankaŭ 
* Eŭropa Ronda Tablo
* Ronda Tablo (Kameloto)

Kategorio:Kulturo
Kategorio:Politiko
Kategorio:Artura literaturo
Notliniaro

**Notliniaro** aŭ **Muzikliniaro** estas bazoelemento en la norma muziknotacio.
La notliniaro plejofte konsistas el 5 paralelaj horizontalaj linioj je sama interdistanco sur kiu oni povas noti muzikon. De maldekstre al dekstre oni notas fermajn aŭ malfermajn globetojn sur kaj inter la linioj per kiu oni indikas la tonalton. La tonliniaro ekestis per la aldono de unue unu poste tri kaj kvar kaj fine kvin linioj al la neŭmoskribo kiu de origine ne konis ekzaktan indikon de intervaloj kaj tonaltoj.

Sur la notliniaro ĉiu tono de la gamo estas notata sur sia propra loko. Ĉar en la gamo
la tondistancoj ne ĉiam estas samgrandaj - povas esti tutaj kaj duonaj distancoj - la pozicio de du diferencaj notoj sur la notliniaro ne montras la reciprokan tondistancon. La notoskribo - kaj per tio la notliniaro - de origine intencis esti notacio por kantpartoj.

Alia maniero por noti muzikon estas Klavarskribo.

500px

Kategorio:Muzika notacio
Ladislav Vladyka

**Ladislav Vladyka**, propranome **Ladislav Přimda** (naskiĝis la 1-an de junio 1893 - mortis la 15-an de junio 1956) estis ĉeĥa verkisto.

## Verkoj 
* **Já v něm** (Mi en li, 1927 - romano)
* **Včera není dnes** (Hieraŭ ne estas hodiaŭ - romano)
* **Okno a dvěře** (Fenestro kaj pordo - liriko)

## En Esperanto aperis 
* **Mi en li** (tr. Moraviaj Esperanto-Pioniroj, Olomouc, 1933)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
James Forrestal

**James V(incent) FORRESTAL** (naskiĝis la 15-an de februaro, 1892 Beacon, Novjorkio, Usono – mortis la 22-an de majo 1949 Bethesda, Maryland) estis usona politikisto, la unua ministro pri defendaj aferoj en Usono (1947–49). Pli frue li koordinis, direktis la provizajn kaj flotoevoluajn programojn dum la dua mondmilito, en la Mararmea Ministerio.

Li servis dum la unua mondmilito ĉe la mararmeaj flugdivizo, en 1938 li iĝis prezidanto de Novjorka investa kompanio. En junio de 1940, li estis nomumita al publikadministra konsilisto ĉe Franklin D. Roosevelt, usona prezidento. En aŭgusto, li estis elektita al vicministro pri mararmeo. Lia tasko estis antaŭprepari la mararmeon por esti konvena por bataloj tutmonde. En majo de 1944, post morto de Frank Knox, li iĝis ministro pri mararmeo. En 1947, li estis elektita al nova ministerio pri defendaj aferoj, kie okazis koordinigo kaj trastrukturigo de la armeaj fortoj.

Forrestal abdikis en marto de 1949 pro grandiĝinta depresio kaj paranojo. Li enhospitaliĝis en Bethesda, en la Centra Mararmea Hospitalo. Baldaŭ li elsaltis tra fenestro kaj mortis. Onidire, li ekkriis, ke *la rusoj estas eĉ tie ĉi*.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri defendo
Matthías Johannessen

**Matthías Johannessen** (n.  en Rejkjaviko, mortis la 11-an de marto 2024). Studento 1950; cand. mag. pri islanda filologio kaj literaturo ĉe Universitato de Islando 1955; pluaj studoj en Kopenhago 1956-1957. Redaktoro de la tagĵurnalo *Morgunblaðið* ekde 1959. Matthías estis tre varilerta aŭtoro: poeto, biografia verkisto kaj dramverkisto. Li ankaŭ verkis multajn intervjuajn librojn. La novelara kolekto: Nítján smáþættir (Deknaŭ skeĉoj) aperis 1981.

## En Esperanto aperis 
* *Dimanĉa prediko*, novelo, en La Tradukisto, dudektria numero, en traduko de Baldur Ragnarsson.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Islandaj poetoj
Jin Xing

**JIN Xing** (n. 1967) (金星) estas korea—ĉina baleta dancisto, nuntempe posedanto de Ŝanhaja Baleto, sed ŝi estas plej konata pro tio, ke ŝi operaciis sin de viro al virino. Kiel viro, Jin atingis la rangon de kolonelo en la Popola Liberiga Armeo de Ĉinio.

Ŝi ekbaletis en aĝo de 6 kaj jam en aĝo 9 malsat-strikis por viziti baletlernejon, sed la oficira patro ne apogis tion. Ŝi ĉantaĝis la gepatrojn kaj akiris kompromison: ŝi paŝis la armeon, sed tie ŝi iĝis ano de la armea baletlernejo. En aĝo de 17 ŝi iĝis kolonelo, danke al siaj kvalitoj, kapabloj en dancado. En aĝo 18 oni rigardis ŝin plej bona dancisto de Ĉinio.

En la armeo, ŝi ekplaĉis al altrangulo, kiu invitis ŝin iunokte. Por la amoraj servoj kaj ĝishodiaŭaj diskrecioj, ŝi petis kaj ricevis vojaĝan permesilon, tiel ŝi estis la unua ĉina dancisto en 1986, kiu studvojaĝis al Usono per arta stipendio. Ŝi studos en Novjorko kaj tie evidentiĝis por ŝi, ke ŝi ne estas samseksama, sed virino en vira korpo.

En 1991, per la spektaklo **Duonsonĝo** akiris la premion por la plej bona koreografo, en la Usona Dancfestivalo. En la sekvaj tri jaroj, en Eŭropo kolektis la famon kaj laŭron. Revojaĝinte ŝi petis la permeson de la komunistaj gvidantoj por la operacio. Ili permesis tion kaj per tri operacioj ŝi iĝis ŝi inter 1994 kaj 1995.

Oni mokis ŝin "Miso Lama" - en 1995 -, kiam dum la unua postoperacia spektaklo, ŝi stumblis sursceneje. Ŝi obstine luktis por akcepto de la ĉina publiko kaj tio sukcesis.

Ŝi aktoris por la armeo, en sponsorita agfilmo kiel freneze rapideganta motorbicikla heroo.

Ŝia nomo signifas orstelo (Venuso). Ŝi havas tri adoptitajn infanojn, ofte aperas en partiaj renkontiĝoj, demonstrante la homajn rajtojn en Ĉinio.

## Vidu ankaŭ 
* Transgenrulo.

Kategorio:Ĉinaj dancistoj
Kategorio:Transgenruloj
Gyrðir Elíasson

Gyrðir Elíasson naskiĝis en Sauðárkrókur la 4an de aprilo 1961 kaj tie pasigis sian infanaĝon. Li faris sian studentan ekzamenon ĉe la Gimnazio de Sauðárkrókur kaj poste studis en la Instruista Universitato de Islando. Gyrðir loĝis en Borgarfjörður en Orienta Islando, en Rejkjaviko kaj en Akranes. Li laboris kiel ordinara laboristo dum siaj studadaj jaroj sed pli poste okupis sin nur pri verkado. Li verkas romanojn, poemojn kaj ankaŭ tradukas.

## En esperanto aperis 
* *Horn (Kornoj)*, novelo, el la libro "Heykvísl og gúmmískór (Fojnforko kaj kaŭĉukaj ŝuoj" en La Tradukisto, dekkvina numero, Baldur Ragnarsson tradukis.

* *Heykvísl og gúmmískór (Fojnforko kaj kaŭĉukaj ŝuoj)*, novelo, el la libro "Heykvísl og gúmmískór (Fojnforko kaj kaŭĉukaj ŝuoj" en La Tradukisto, dekkvina numero, Baldur Ragnarsson tradukis.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Islandaj poetoj
Mizur

[eta|300px|Loko de Mizur en [Alagira distrikto de Nord-Osetio. La granda ruĝa makulo en oriento estas Vladikavkaz.]]
**Mizur** (osete *Мызур*, ruse *Мизур* ) estas minista urbeto en montaro de Nord-Osetio (suda Rusio). Ĉi tie situas ercopliboniga fabriko, prilaboranta plumbo-zinkan ercon. La fabriko ekfunkciis denove en 2004 post pli ol dek jaroj da krizo.

En la urbeto loĝas 2,7 mil personoj (oficiala statistiko de 2005).

Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Nord-Osetio
Kategorio:Aperis en 1829
Leĝo de Zipf

La **distribuo de Zipf** aŭ **leĝo de Zipf** ricevis sian nomon de George Kingsley Zipf (1902-1950). Ĝi priskribas kiom ofte la diversaj vortoj de ajna lingvo aperas en tekstoj.

En tekstoj, atendeble, gramatikaj vortoj kiaj *la* aŭ *de* aperas tre ofte. Aliaj vortoj aperas malpli ofte, aŭ eĉ nur unufoje. Zipf konstatis, ke ordigante la vortojn de plej oftaj ĝis plej maloftaj, oni vidas ke la apernombro (aŭ ofto) de vorto estas inverso de ĝia rango.

:apernombro de *n*-ranga vorto = (apernombro de 1a-ranga vorto) / n

La apernombro de la dua vorto estas proksimume duono de la apernombro de la unua vorto. La apernombro de la tria vorto estas proksimume triono de la apernombro de la unua kaj tiel plu.

Ekzemple:

```
rango  ofto   vorto
1       150   la
2        90   de
3        52   kaj
...      ..   ...
771       1   vojaĝoj
772       1   volas
```

Sur logaritma grafikaĵo tiu serio aperas kiel rekta dekliva linio. La zipfa distribuo validas nur proksimume, nur en iom longaj tekstoj, sed ĝi aperas en ĉiuj homaj lingvoj.

## Eksperimentaj rezultoj 
Bujdosó Iván  kalkulis la Zipf-koeficienton de 21 diversaj lingvoj. Li elektis tekstojn de la konstitucipropono de la Eŭropa Unio. Tiu materialo ampleksas nur po 35 paĝoj, sed la dokumentoj havas la saman enhavon. Ĉiu teksto estas traduko de la sama afero. Ĝi estas oficiala teksto kaj zorge tradukita. Do Bujdosó supozis ke “la kaŭzo de la diferencoj de la statistikaj indikoj povas esti nur la malsameco de la lingvoj”.

Pri la bildo de la rezultaj Zipf-koeficientoj por ĉiu el la 21 lingvoj, Bujdosó rimarkis ke la diversaj lingvoj ariĝis laŭ siaj grupoj: baltaj, slavaj, ĝermanaj, kaj novlatinaj. “Esperanto estas la 11a inter la 21 lingvoj”.

Li komparis siajn rezultojn kun tiuj de alia esploro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* la artikolo de Iván Bujdosó (2008)

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Statistiko
Vulcan (Brașov)

**Vulcan** [vulkan] (hungare: **Szászvolkány**, germane: **Wolkendorf**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Braŝovo. En 1910 ĝi havis 1 779 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 3 224 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1369. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Brassó vármegye*). Administre apartenas al ĝi Holbav (de 2004).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
eta|Centro de la vilaĝo

## Gravaj personoj 
* Alfred Grieb (5-a de marto 1931 – ?, ? 2005): pentristo, grafikisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Ticușu Vechi

**Ticușu Vechi** [tikuŝu vekj] (hungare: **Szásztyukos**, germane: **Deutsch-Tekesch**) estas komunumo en distrikto Brașov en Rumanio, nordoriente de Făgăraș. En 1910 Szásztyukos havis 1 677 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj, hungaroj); en 1992 652 (ciganoj, germanoj, rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1373. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Nagy-Küküllő. Administre apartenas al ĝi Cobor.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
==Komunumoj pri *szász* (= sakso) en Hungara reĝlando==
Iam tie loĝadis saksoj.   

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Ucea

**Ucea** [uĉa] aŭ pli longe **Ucea de Jos** [uĉa de ĵos] (hungare: **Alsóucsa**, germane: **Unter-Utscha**, historie ankaŭ **Gasendorf**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Făgăraş. En 1910 ĝi havis 1 054 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 968 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas 1413. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre apartenas al ĝi Corbi, Feldioara kaj Ucea de Sus. 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Viștea de Jos

**Viștea de Jos** [viŝtja de ĵos] (hungare: **Alsóvist**, germane: **Unter-Wischt**, Unter-Wittendorf) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Făgăraș. En 1910 ĝi havis 1 158 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 174 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1385. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Viștea; iam ĝi estis sidejo de la komunumo.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Racoș

**Racoș** [rakoŝ] (hungare: **Alsórákos** [alŝo:ra:koŝ], germane: **Ratsch** [raĉ]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Braŝovo. Administre apartenas al ĝi Mateiaș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 973 loĝantojn (hungaroj); en 1992 2 369 (rumanoj, 90 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas 1377. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő*).

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon
En Racoș troviĝas unitariisma fortresopreĝejo el la 18-a jarcento kaj la kastelo Sükösd-Bethlen.

## Renomaj personoj 
* Tivadar Andrási (9-a de aprilo 1893 – Sepsiszentgyörgy 6-a de aprilo 1941): tradukisto, vortarredaktisto.
* István Antal (*23-a de junio 1948): inĝeniero pri mekaniko, politikisto.
* Mária Pákey-Gyerkó (n. 11-a de februaro 1930): skulptistino, pentristino
* Pál István Lászlófy (6-a de decembro 1939) mezlerneja instruisto de fiziko, lernejestro, ĉefinspektisto, prezidanto de la Romániai Magyar Pedagógusok Szövetsége (Ligo de Rumaniaj Hungaraj Pedagogoj)
* András Csaba Molnos (*1980) aktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Părău

**Părău** [pərəŭ] (hungare: **Páró**, germane: **Berau**) estas komunumo en Rumanio oriente de Făgăraș. En 1910 ĝi havis 446 loĝantojn (rumanoj); en 1992 646 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas ĉirkaŭ 1235. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre apartenas al ĝi Grid, Veneția de Jos kaj Veneția de Sus.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* [www.primaria-parau.ro Oficiala retejo]
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Aŭtomata lingvorekono

**Aŭtomata lingvorekono** estas tasko de lingvokomputiko. 
Lingvorekona programo prognozas la lingvon de esplorata teksto.

## Aplikoj 
Lingvoidentigo utilas por ekzemple:
* provizi servon en la oportuna lingvo al uzanto
* klasigi tekstojn laŭ lingvoj
* sciigi pri la lingvo de teksto alian lingvoanalizan programon 
(literumilon, tradukprogramon), por ke ĝi ŝaltu la ĝustajn 
gramatikojn, vortarojn...
* trovi fremdlingvajn partojn ene de teksto
* ...

## Procedoj 
Du precipaj procedoj estas uzataj por lingvorekono: la procedo per karakterizaj vortoj, kaj la procedo per litertrioj.

La **procedo per karakterizaj vortoj** konservas listojn de tipaj, oftaj vortoj de ĉiu koncerna lingvo. Analizante tekston, la programo komparas la liston de ĝiaj oftaj vortoj kun la vortlistoj karakterizaj de la diversaj konataj lingvoj.

La **procedo per litergrupoj** el ekzemplaj tekstoj kalkulas la 
oftecon de litergrupoj en ĉiu lingvo. (Ordinare oni uzas grupojn de 
unu ĝis kvin literoj, kelkfoje nur litertriojn, kiuj estas sufiĉe 
karakterizaj kaj ne tro multenombraj.) Eventuale, oni povas distingi vortkomencajn, vortmezajn kaj vortfinajn litergrupojn, ĉar ili ne same ofte aperas en lingvo. Ankaŭ relative krudaj listoj de litergrupoj, eĉ enhavantaj spacojn kaj interpunkciojn, efike priskribas la aspekton de aparta lingvo. Analizante tekston, programo uzanta ĉi procedon komparas la liston de ĝiaj oftaj litergrupoj kun literlistoj karakterizaj de la diversaj konataj lingvoj.

## Efiko 
Aŭtomata lingvorekono estas inter la plej facile sukcesaj aplikoj de 
lingvokomputiko. La ĉefa limigo estas, ke la programo facile eraras 
pri nekonataj lingvoj: ĝi diagnozos la plej similan lingvon inter la 
konataj, sed ĝi ne havas memevidentan bazon por respondi *mi ne scias, kiu lingvo tio estas*.

La procedo per karakterizaj vortoj estas la sola disponebla, se oni 
esploras tekstojn tra vortindeksoj, ekzemple tra ordinara interreta 
serĉilo. La procedo per litergrupoj preferindas en aliaj 
cirkonstancoj, ĉar ĝi kapablas rekoni la lingvon de pli mallongaj 
tekstoj, kaj ĉar ĝi povas jam "lerni" la aspekton de lingvo el 
relative malgrandaj samploj (50 kbo da teksto sufiĉas por bona 
rezulto, trans 2,5 Mbo da lerna 
samplo ĝi apenaŭ ankoraŭ trovos novajn litergrupojn).

## Eksteraj ligiloj 
* http://odur.let.rug.nl/~vannoord/TextCat [en]

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Komputila lingvistiko
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Parolrekonado
Prejmer

**Prejmer** [preĵmer] ( [pra:ĵma:r], ) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Braŝovo. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 823 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj), en 1992 5 228 (rumanoj, 4,4 hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas 1235. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Brassó*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Vidindaĵo
* saksa fortresopreĝejo apartenanta al Monda Heredaĵo

## Gravaj personoj 
* András Bordás, hungara tornisto premiita kun premio Kossuth.
* Ștefan Bilciu (*2-a de decembro 1927): dekoraciartisto, ceramikisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Recea (Braŝovo)

**Recea (Braŝovo)** [reĉa] (hungare: **Vajdarécse**, germane: **Geist**) estas komunumo en Rumanio sude de Făgăraş. En 1910 ĝi havis 811 loĝantojn (rumanoj, ciganoj), en 1992 1 017 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas 1534. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Oni aligis al ĝi en 1964 Recea Nouă kaj Telekirécse. Administre apartenas al ĝi Berivoi, Dejani, Gura Văii, Iaşi, Săvăstreni.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Präsident

eta|300ra|dekstra|Aŭtomobilo Präsident el la jaro 1897
eta|300ra|dekstra|Aŭtomobilo Präsident
**Präsident** estis la unua aŭtomobilo sen ĉevaloj en Mez-Eŭropo movata per benzina motoro kaj tiu ĉi unua vera aŭtomobilo fabrikita en Aŭstrio-Hungario en la teritorio de Moravio per fabrika maniero portas en sia naskatesto lokon de naskiĝo: Kopřivnice (tiam Nesseisdorf). Ĝi estis baptita de nomo Präsident, dato de naskiĝo: la jaro 1897 kaj ĝi ricevis honoran sorton - reprezenti ĉeĥan industrion en Jubilea ekspozicio en Vieno, kiu okazis ekde la 7-a de majo ĝis la 1-a de oktobro 1898.

Tio estis malfermita aŭtomobilo kun ĉasio el kaleŝo, 4 loka, malantaŭe motoro Benz kaj movigado de malantaŭaj radoj. Ĝi havis ducilindran platan motoron kun kontraŭkuŝantaj cilindroj, volumeno 2714 cm³, borumo 120 mm, leviĝo 120 mm, povumo 5 kW (7 ĉevaloj) dum 600 turnoj/minuto. Dugrada rapidumila ŝranko, maksimuma rapideco estis 30 km/horo.

La finita Präsident estis post kelke da provveturoj preparita al kuraĝa vojaĝo sur propra akso ĝis Vieno. Ĝi ekveturis kun 4 membra hom-ekipo la 21-an de majo 1898 kaj ĝis Vieno ĝi alveturis la sekvintan tagon. Präsident la tutan vojon, longan 328 km, traveturis dum 24 kaj kvaronon de horo, el tio neta veturo daŭris 14 horojn. La vojaĝo estis diversloke rekte triumfa, sed diversloke aventurema, nome por biciklantoj, kiuj akompanis la aŭtomobilon. Eble por ilustrado el ampleksa raporto pri tiu ĉi vojaĝo, kiun alportis vienaj ĵurnaloj: "Veturantoj sur bicikloj, kiuj estis elsenditaj el Hulín kiel avangardo kaj kiuj donis al la longdistancaj veturistoj tre valorajn deĵorojn, estis de provinca loĝantaro insultitaj kaj oni ĵetis sur ilin ŝtonojn…"

Kategorio:Aŭtomobiloj Tatra
Sânpetru (Brașov)

eta|250ra|Preĝejo de Sânpetru
**Sânpetru** [sınpetru] (hungare: **Barcaszentpéter**, germane: **Petersberg**, Petersdorf, Petersburg) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Braŝovo. En 1910 ĝi havis 2 228 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1956 2 968 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1240. En la mezepoko ĝi estis *libera saksa vilaĝo*. Ĝis 1919 Barcaszentpéter apartenis al la Hungara reĝlando, Brassó.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj pri Sankta Petro de la Hungara reĝlando 
La tabelo prezentas nur la komunumojn el Transilvanio, la ceterajn vidu: Detrekőszentpéter!

## Gravaj personoj 
* Zaharia Bârsan (31-a de decembro 1879 – Cluj, 13-a de decembro 1948): rumana aktoro, reĝisoro, verkisto, poeto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Sáros

**Sáros** estas hungarlingva esprimo rilatanta al pluraj geografiaĵoj kaj povas temi pri:
* Șoarș - rumana komunumo
* Sáros (historia departemento) - nun en Slovakio
Șercaia

**Șercaia** [ŝerkaja] (hungare: **Sárkány** [ŝarkanj], germane: **Scharken**, Schirkanyen) estas komunumo en Rumanio oriente de Făgăraș. Administre apartenas al ĝi Hălmeag kaj Vad.

Ĝi situas meze inter Braŝovo kaj Făgăraș ĉe nacia vojo DN1.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 925 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj); en 1992 1 478 (rumanoj, 18 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1235. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Fogaras vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Alexandru N. Ciurcu (29-a de januaro 1854 - 22-a de januaro 1922, Bucureşti): inventisto, publicisto.
* Erzsébet Lukács (Sárkány, 12-a de marto 1912) fabel- kaj pupteatraĵo-verkistino, infanĝardena pedagogino, edzino de Vincze Mészáros, d-ro.
* Mária Tamás (8-a de novembro 1930 – Cluj-Napoca, 25-a de septembro 1987) poeto, verkisto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Șinca Veche

**Șinca Veche** [ŝinka veke] (hungare: **Ósinka**, germane: **Alt-Schenk**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Făgăraș. En 1910 ĝi havis 1 404 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 226 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1511. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Șinca, kies sidejo ĝi estas.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Brașov
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Traktato de Pireneoj

[eta|250ra|Renkontiĝo inter [Ludoviko la 14-a kaj Filipo la 4-a sur la "Insulo de la Fazanoj", en 1659. Oni povas rimarki la filinon de Filipo, Maria Teresa de Hispanio, funde de la pentraĵo.]]
La **traktato de Pireneoj** (franclingve *Traité des Pyrénées*, hispanlingve *Tratado de los Pirineos*) estis paca traktato inter Hispanio kaj Francio, post la Tridekjara milito kaj la Frondo.

La traktato estis subskribita la  sur la "Insulo de la Fazanoj", meze de la rivero Bidasoa kaj de la limo inter la du reĝlandoj, en hodiaŭa Pyrénées-Atlantiques. La delegito de Ludoviko la 14-a estis Hugues de Lionne, kaj la delegito de Filipo la 4-a estis Luis de Haro.

Laŭ tiu akordo, Francio akiris Rusiljonon. Norde, ĝi ankaŭ obtenis Artezon el Hispana Nederlando, krom la urboj Aire kaj Saint-Omer. Multaj fortigitaj urboj tiel fariĝis francaj, interalie Bourbourg, Gravelines, Saint-Venant, Avesnes-sur-Helpe, Landrecies kaj Le Quesnoy.

Kompense pro tio, Francio devis ĉesigi la subtenon al Portugalio, kiu estis denove sendependa ekde ribelo en 1640, kaj ankaŭ rezigni ĝiajn intencojn pri Barcelono kaj Katalunio.

Alia parto de la traktato projektis la edziĝon de la hispana princino, Maria Teresa de Hispanio, kun la franca reĝo Ludoviko la 14-a, kiel simbolo de la nova paco. La edziĝo okazis en 1660 en Saint-Jean-de-Luz.

Pireneoj
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:1659
Kategorio:Landlimo de Francio kaj Hispanio
Teliu

**Teliu** (hungare: **Keresztvár** kerestvar, germane: Kreuzburg) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Braŝovo. En 1910 ĝi havis 2 911 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 3 485 (rumanoj, 31% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas 1235. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Háromszék (reĝa departemento) vármegye*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio) 
## Renomaj personoj 
*Ella Gazdáné Olosz edziniĝnomo *Gazda* (3-a de januaro 1937 - Covasna, 7-a de februaro 1993) tekstilartisto.
*Csilla Dalma Zsigmond (n. 1975): sociologino.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Blumenau

**Blumenau** /BLUmenaŭ/ estas urbo kaj municipo de la subŝtato Sankta Katarino de Brazilo, borde de la rivero Itajaí-Açu. La municipo havas limojn kun Jaraguá do Sul, Pomerode, Indaial, Gaspar, Botuverá, Luís Alves kaj Guaramirim.

La urbo estis fondita en 1850 de Hermann Blumenau kiu rivere alvenis en ŝipo kun 17 aliaj germanoj, dimanĉe la . Hermann Blumenau dividis la teron al la koloniano, por ke ili konstruu domojn.

Hodiaŭ la municipo konservas kelkajn germanajn morojn, ĉefe propran germanan dialekton, parolata ĉefe en bienaj zonoj. Ĉiujare en la urbo festiĝas tradicia folklora Oktobrofesto. Blumenau havas plurajn entreprenojn de la teksa industrio kaj estas sidejo de la brazilaj industriaj kompanioj *Hering*, *Karsten* kaj *Teka*. Ankaŭ komputikaj firmaoj troviĝas en la urbo kaj la bierfarejo *Eisenbahn*.

eta|maldekstra|

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Sankta Katarino
Kategorio:Germana diasporo
Șoarș

**Șoarș** [ŝoarŝ] (hungare: **Sáros**, germane: **Scharesch**) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Făgăraș. En 1910 Sáros havis 1 127 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj), en 1992 555 (rumanoj, 5 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1206. En 1398 ĝi estis saksa vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Nagy-Küküllő. Administre apartenas al ĝi Felmer, Rodbav, Seliștat.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
175ra|eta|dekstra|Situo de Șoarș en distrikto Brașov

## Vidindaĵoj 
* Fortresopreĝejo: Saksoj konstruis la (nun evangelian) preĝejon meze de la 15-a jarcento; ĝi estis menciata en du papaj indulgencoj de 1450 kaj 1466.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Ungra

**Ungra** (hungare: **Ugra**, germane: **Galt**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Făgăraş. Administre apartenas al ĝi Dăişoara.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1465 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj, hungaroj); en 1992 1257 (ciganoj, rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas 1211. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Veturia Olimpia Sonea (*9-a de marto 1911 - ?): pentristino, dekoraciartistino.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Ugra

**Ugra** ( Угра) estas rivero en Kaluga provinco kaj Smolenska provinco de Rusio, maldekstra alfluanto de Okao.

Kategorio:Distrikto Juĥnov
Kategorio:Distrikto Dzerĵinskij
Kategorio:Kaluga
Kategorio:Riveroj en Smolenska provinco
Kategorio:Riveroj en Kaluga provinco
Vama Buzăului

**Vama Buzăului** [vama buzəuluj] (hungare: **Bodzavám**, germane: Bozauer-Pass) estas komunumo en Rumanio oriente de Braŝovo. En 1992 Vama Buzăului havis 3 258 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas 1533. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, al departemento Háromszék. Ĝi eliĝis el Buzăul Ardelean (Magyarbodza) en 1922.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

== Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Apartamento

[eta|Apartamentara konstruaĵo en [Svedio, desegnita de la arkitekto Ralph Erskine.]]
**Apartamento** estas spaco, kutime entenanta plurajn ĉambrojn, ene de konstruaĵo, plej ofte de kolektiva loĝejaro. Ĝi estas loĝloko por unu aŭ pluraj personoj.

La grandecon de apartamento, en Eŭropo, oni mezuras aŭ per la surfaco aŭ per la nombro de ĉambroj. La areo estas indikata per kvadrataj metroj. La nombro de ĉambroj dependas de lokaj kutimoj:

## Difinoj 
En Germanio:
* kuirejo kaj banĉambro kune nombriĝas nur kiel duona ĉambro
* dormoĉambro, salono kaj skriboĉambro, kaj ĉiuj aliaj vivĉambroj nombriĝas po unu ĉambro
* tegmentaj ĉambroj malpligrandigas la surfacon, sub precizaj kondiĉoj

En Francio:
* *Studio*: estas apartamento de nur unu ĉambro kun angula kuirejeto kaj unu banejo aŭ duŝejo kun necesejo.
* *F1*: apartamento de unu ĉambro, sed kun aparta kuirejo.
* *T1*, *T2*, *T3*, ...: La cifero indikas la nombron de ĉambroj, ne inkluzivante kuirejon kaj banejon. *Studio* kaj *F1* estas do *T1*.
* *T1 bis*, *T2 bis*, *T3 bis*, ... : Unu el la ĉambroj povas esti apartigita je du apartaj lokoj.

Laŭ Francisko Azorín **Apartamento** estas *Parto de domo uzebla kiel loĝejo por unu familio. Apartaĵo.*

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Surtegmenta apartamento
Filipo la 4-a (Hispanio)

**Filipo la 4-a** (hispanlingve *Felipe IV*) (naskiĝis la 8-an de aprilo 1605 en Valladolid - mortis la 17-an de septembro 1665) estis reĝo de Hispanio kaj ankaŭ, ĝis 1640, kiel "Filipo la 3-a" reĝo de Portugalio. Li estis la plej maljuna filo de Filipo la 3-a de Hispanio kaj de Margareto de Aŭstrio. Li estis kelkfoje nomigita la "**Reĝo-Planedo**", tio estas la Suno.

Lia reĝado estis ĉefe markita de militaj malvenkoj. Tamen, oni ne povas atribui al li la progresan falon de Hispanio, ĉar tiun situacion neniu povis kontroli. Fakte, Filipo estis verŝajne pli energiplena, kaj fizike kaj spirite, ol sia patro. Li tradukis la verkojn de Francesco Guicciardini el la itala, kaj li estis bona rajdanto aŭ ĉasisto.

Plie, li manifestis intereson pri arto per la aktiva subteno de la kortega pentristo Diego Velázquez, aŭ intereson pri literaturo per la kuraĝigo de Lope de Vega aŭ Pedro Calderón de la Barca.

La filino de Filipo, Maria Teresa, edziĝis kun la franca reĝo Ludoviko la 14-a en 1660.

## En fikcio 
Tiu grava figuro estis kinigita per la filmo *El rey pasmado* de Imanol Uribe rolulita de Gabino Diego.

Kategorio:Habsburgoj
Kategorio:Hispanaj reĝoj
Kategorio:Portugalaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Luksemburgo
Charles Babbage

**Charles BABBAGE**  (naskiĝis la  en Londono, Anglio; mortis la , Londono) estis angla multfakulo, matematikisto kaj malkovristo. Oni rigardas lin kiel planinton de la unua aŭtomata cifereca komputilo.

Babbage partoprenis en 1812 en fondo de la Analitika Societo. Celo de la societo estis alvenigo de la eŭropaj rezultoj en la anglan matematikon. Babbage estis elektita en 1816 ano de la londona *Royal Society* (Reĝa Societo). Li havis iniciatan rolon en fondo de la Reĝa Astronomia Societo (1820) kaj Reĝa Statistika Societo (1834).

eta|maldekstre|La *Difference Engine*.
Babbage en 1812 aŭ 1813 pripensis la mekanikan elkalkulon de tabeloj. Pli poste li faris etan kalkulmaŝinon, kiu kapablis labori kun precizeco de ok dekonaj ciferoj. Li ricevis en 1823 registaran apogon por plani maŝinon kun precizeco de 20 decimaloj. La planado postulis evoluon de novaj mekanikaj metodoj, en kio Babbage devis partopreni. Li estis dumtempe (1828–39) matematika profesoro en la Universitato de Kembriĝo.

Meze de la 1830-aj jaroj, Babbage skizis planojn de tn. analitika maŝino, antaŭulo de moderna cifereca komputilo. Li imagis tian aparaton, kiu kapablas fari aritmetikajn operaciojn helpe de komandoj, informoj rezervitaj sur trukarto. Tiu analitika maŝino neniam pretiĝis, oni forgesis planojn de Babbage. Oni trovis la neeldonitajn notojn nur en 1937. En 1991, britaj sciencistoj faris maŝinon laŭ liaj planoj kun nomo *Difference Engine No.2.* Tiu aparato kapablis kalkuli per precizeco de 31 decimaloj.

Babbage helpis ankaŭ evoluon de aliaj terenoj. Li partoprenis en konstruo de la moderna poŝta sistemo de Anglio kaj li faris la unuajn fideblajn sekurigajn statistikajn tabelojn.
Li elpensis tipon de rapidec-mezurilo kaj tiun oblikvan framon antaŭ ĉe la lokomotivo, kiu forigas la obstaklojn de sur la reloj.

Kategorio:Anglaj matematikistoj
Kategorio:Inventistoj
Kategorio:Pioniraj komputikistoj
Bobâlna (Cluj)

**Bobâlna** (Cluj) [bobılna] (hungare: **Alparét**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Dej. Administre apartenas al ĝi Antăş, Băbdiu, Blidăreşti, Cremenea, Maia (Bobâlna), Oşorhel, Pruni, Suarăş, Răzbuneni, Vâlcelele (Bobâlna).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1678 loĝantojn (rumanoj) en 2002 1894 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* József Ferencz (10-a de aŭgusto 1835 — Kluĵo, 19-a de februaro 1928): unitariisma episkopo, eklezia verkisto.
* Alexandru Vaida-Voevod (27-a de februaro 1872 — 19-a de marto 1950, Sibiu): kuracisto, politikisto, publicisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Tritenii de Jos

**Tritenii de Jos** [tritenij de ĵos] (hungare: **Alsódetrehem**) estas komunumo en Rumanio oriente de Turda. En 1910 ĝi havis 1 378 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1956 1 679 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1332. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos vármegye*). Ĝi kuniĝis kun Tritenii de Sus. Administre apartenas al ĝi Pădurenii (Tritenii de Jos) kaj Colonia (Tritenii de Jos).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Vilmos Keszeg (Detrehemtelep, *24-a de aprilo 1957) etnografo, universitata profesoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Iara

La gloso **Iara** povas signifi la jenajn:

***Iara**, Brazila mita ulo
***Iara**, komunumo en Rumanio, distrikto Cluj
Misiono Vuelvan Caras

**Vuelvan Caras** ("Misiono …") estas unu el la bolivaraj misionoj, elpensitaj de la nuna  prezidento de Venezuelo,  Hugo Chávez. Ĝi celas transformi la ekonomion al pli sociala. 

Barrio Adentro

## Eksteraj ligiloj 
*Misión Vuelvan Caras  — oficiala registara paĝo.
*[http://www.vuelvancaras.gov.ve/home.php ] 

Kategorio:Venezuelo
Viișoara (Cluj)

**Viișoara** [viiŝŭara] (hungare: **Aranyosegerbegy**, germane: **Erlenmarkt**) estas komunumo en Rumanio 10 km oriente de Turda. En 1910 ĝi havis 2 791 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 4 887 (rumanoj, 16 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1318. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye).

Krom la sideja vilaĝo al la komunumo apartenas la vilaĝo Urca, kiu situas 4 km oriente.

En la censo de 2002 la 4.836 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Geografio kaj trafiko 
Viișoara situas ĉe rivero Arieș, kiu preterfluas sud-okcidente.

Tra la vilaĝo pasas la distrikta vojo DJ150 inter Câmpia Turzii kaj Mociu. 5 km sude estas la Transilvania Aŭtovojo. La plej proksima fervoja stacio estas en Câmpia Turzii, 2 km sud-oriente.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Viisoara jud Cluj.svg|Situo en la distrikto
Dosiero: Biserica de lemn din Viisoara.jpg|Preĝejo en Viișoara

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Saint-Jean-de-Luz

**Saint-Jean-de-Luz** [sɛ̃ ʒɑ̃ də lyz] ( ) () estas franca komunumo lokita en la departemento Pyrénées-Atlantiques kaj en la regiono Nova Akvitanio. Ĝi plie situas en la tradicia eŭska provinco Lapurdo, apud la hispana limo.

Saint-Jean-de-Luz estas fiŝhaveno ĉe la eŭska marbordo, sed ankaŭ grava turista centro. La urbo estas fama pro sia arkitekturo, sia sabla golfeto kaj sia kuirarto. Saint-Jean-de-Luz situas sude de Biarritz.

Post la traktato de Pireneoj de 1659, geedziĝis Ludoviko la 14-a kaj Maria Teresa de Hispanio, la , en la preĝejo Sankta Johano Baptisto de la urbo .

## Kvartaloj 
(franca nomo sekvata de eŭska nomo)
* Acotz, *Akotz*
* Basa Beltz, *Basa Beltz*
* Chantaco, *Xantako*
* Chibau, *Chibau*
* Etchebiague, *Etxebiaga*
* Erromardie, *Erromardi*
* Ichaca, *Itxaka*
* Jalday, *Jaldai*
* Mayarcoenia, *Maiarkoenea*
* Sainte-Barbe, *Santa Bizara*
* Saint-Joseph, *San Josef*
* Serres, *Serres*
* Urthaburu, *Urthaburu*

## Vidindaĵoj 
* Haveno de Saint-Jean-de-Luz

## Famuloj 
* José Antonio Aguirre politikisto entombigita tie en 1960.
* Zacarias Moussaoui komplotisto de Al-Kaida, kiu naskiĝis tie en 1968.
* Bixente Lizarazu futbalisto, kiu naskiĝis tie en 1969.
* René Lacoste tenisisto, kiu mortis tie en 1996.

## Bildgalerio 

Saint-Jean-de-Luz-Mairie O.jpg|Urbodomo de Saint-Jean-de-Luz
Saint Jean de Luz Infante.jpg|Domo de Infantino
SJL église porche.jpg|Preĝejo Sankta Johano Baptisto
Jean de Luz Port Rhune.jpg|Fiŝhaveno de Saint-Jean-de-Luz

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Saint-Jean-de-Luz - Ciboure (stacidomo)
* Preĝejo Sankta Johano Baptisto (Saint-Jean-de-Luz)
* Domo de Infantino
* Haveno de Saint-Jean-de-Luz
* Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
* Ciboure
* Lapurdo
* Saint-Jean (apartigilo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
Kategorio:Urboj de Eŭskio
Kategorio:Lapurdo
Jichișu de Jos

**Jichișu de Jos** [ĵikiŝu de ĵos] (hungare: **Alsógyékényes**,  Unter-Rohrbach) estas komunumo en Rumanio okcidente de Dej. Administre apartenas al ĝi Codor, Șigău, Tărpiu kaj Jichișu de Sus.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 552 loĝantojn (rumanoj), en 1966 663 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1219. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka). 

La nomo de la vilaĝo deriviĝas de rivero Jichiș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Jichisu de Jos jud Cluj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Barrio Adentro

**Barrio Adentro** (hispane por *ek, en la malriĉan kvartalon*) estas programo de venezuela registaro de Hugo Chávez, kiu celas la medicinan, kuracistan prizorgon de loĝantoj en la malriĉaj kvartaloj *(barrio).* La programon apogas la ŝtata registaro kaj en la programo laboras ĉefe plurmil kuracistoj el Kubo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro  *(hispane)*

Kategorio:Politiko de Venezuelo
Mercal

**Misiono Mercal** (oficiale lanĉita la 24-an de aprilo, 2003) estas venezuela ŝtata programo por helpi la malriĉulojn helpe de naftomono. Ĝi estas reto de magazenoj, kie oni povas aĉeti relative malmultekostajn (ŝtate apogitajn) nutraĵojn. En ĝi partoprenas ĉ. 14.000 vendejoj kiuj vendas ĉiutage ĉ. 4500 metrajn tunojn da nutraĵo. Mercal donas 25-50 % avantaĝon je prezo. 

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo  

Kategorio:Venezuelo
Kategorio:Vendejoj
Luna (Cluj)

**Luna** (hungare: **Aranyoslóna**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Turda. Administre apartenas al ĝi Gligorești kaj Luncani.

Luna estas nek la plej orienta, nek la plej suda komunumo de distrikto Cluj, tamen la plej sud-orienta.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 568 loĝantojn (rumanoj), en 1992 2 482 (rumanoj).

En la censo de 2002 la 4 760 loĝantoj de la komunumo deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

La hungara loĝantaro loĝis precipe en la vilaĝo Luncani (29 %).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1270. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Luna jud Cluj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Kärcher

**Kärcher** (aŭ **Kaercher**) estas germana familia nomo, devenanta el sudokcidenta Germanio.eta|Polvosuĉilo de Kärcher

**Alfred Kärcher GmbH & Co. KG.** estas tutmonde aganta entrepreno kun ĉefsidejo en Winnenden. La firmao Kärcher estas produktanto de purigaj aparatoj kaj kompletaj purigaj sistemoj.

La firmao Kärcher estis fondita en 1935 de Alfred Kärcher en Stuttgart-Bad Cannstatt. La entrepreno translokiĝis en 1939 al la nuna sidejo, Winnenden.

La kompanio ellaboris la unuan altpreman purigilon kun varmega akvo sub alta premo en 1950 kaj Kärcher eĉ hodiaŭ estas la plej konata reprezentanto de purigiloj de alta premo. Ĝi produktas ankaŭ vaporpurigilojn, polvosuĉilojn, plankopurigilojn kaj similajn domajn aparatojn.

## Penetro en la ĉiutagan parolon 
Purigi per Kärcher [kerĥer] signifas en la franca (*nettoyer au Kärcher*) „elsterkigi la porkejon“ aŭ „precize purigi“. La plej konata ekzemplo por tio estas la elparolo de franca ministro por internaj aferoj Nicolas Sarkozy: Li volis purigi la Parizan randurbon La Courneuve „per Kärcher“. Tiun eldiron multaj partoprenantoj de Tumultoj en Francio en 2005 konsideris ofendo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝaro

Kategorio:Firmaoj
Terijoki (eksa komunumo)

**Terijoki** estas eksa komunumo de Finnlando en cedita areo en Karelia istmo sur bordo de Balta maro sur limito de eksa ŝtatlimito. Nuna urbo Zelenogorsk, kiu estas finne Terijoki, inkludas multe ankaŭ aliaj areoj ol areon de eksa komunumo Terijoki. Ekde jaro 1870 en Terijoki aperis libertemploĝejaro de loĝantoj de Sankt-Peterburgo. La komunumo havis 70 km longan sablan strandon. Post sendependiĝo de Finnlando (1917) rusoj perdis sian eblon vaste uzi la areon do. Poste en la areo multaj finnoj pasigis somertempon. Terijoki estis konata kiel "Riviero de Finnlando." Komunumo Terijoki estis fondita en 1911, kiam ĝi estis distingita el Kivennapa. Poste ĝi ricevis pli areojn el komunumoj Kivennapa kaj Uusikirkko. Vilaĝoj en Terijoki estis ankoraŭ Haapala, Kellomäki, Keskikylä, Koivikko, Kuokkala, Käkösenpää, Luutahäntä, Ollila, Ollinpää, Puhtula, Rajajoki, Tulokas kaj Tyrisevä. Loĝantaro de Terijoki estis escepte multeflanka. Ekzistis pli ol 20 naciecoj. Ekzistis ortodoksuloj, luteranoj, katolikoj, judoj kaj muslimoj. Ekzistis luterana kaj ortodoksa kirko. El Kuokkala komencis la ago de Herran Kansa. La 31-an de decembro la komunumo havis 7 913 loĝantojn. Ĝia terareo estis 121,92 km². Postmilite plejparto de terijokianoj estis movita al Tuusula. Luterana kirko de Terijoki estis igita postmilite kinejo. Ortodoksa kirko de Terijoki estis igita terpomejo.

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando