Cikadelo

eta|300px|
**Cikadelo** estas la komuna nomo por iuj insektaj specioj el la familio de Cikadeledoj. Ĉi tiuj etaj insektoj, estas plantomanĝantaj kiuj suĉas sukon de herboj, arbustoj aŭ arboj. Iliaj malantaŭaj kruroj estas modifitaj por saltado, kaj estas kovritaj per haroj, kiuj faciligas la disvastigon de sekrecio super iliaj korpoj, kiu funkcias kiel akvorezistilo kaj portilo de feromonoj. Ili spertas partan metamorfozon, kaj havas diversajn gastigajn asociojn, kiuj varias de tre ĝeneraligitaj al tre specifaj. Iuj specioj havas kosmopolitan distribuon, aŭ troviĝas tra la mezvarmaj kaj tropikaj regionoj. Iuj estas plagoj aŭ vektoroj de plantaj virusoj kaj fitoplasmoj.

eta|*Eurymela distincta*.
Cikadeloj povas transdoni plantajn patogenojn, kiel virusojn, fitoplasmojn kaj bakteriojn. Cikadeledaj specioj kiuj estas signifaj agrikulturaj damaĝbestoj inkludas la betocikadelon (*Circulifer tenellus*), la maizan cikadelon (*Cicadulina mbila*), terpoman cikadelon (*Empoasca fabae*), du-makulan cikadelon (*Sophonia rufofascia*), bluverdan cikadelon (*Graphocephala atropunctata*), vitrec-flugilan cikadelon (*Homalodisca vitripennis*), la ordinaran brunan cikadelon (*Orosius orientalis*), rizverdajn cikadelon (*Nephotettix* spp.), kaj la blankan pomcikadelon (*Typhlocyba pomaria*). La betocikadelo (*Circulifer tenellus*) povas transdoni la betsupraĵan krispigan viruson al diversaj membroj de la solanaca familio, inkluzive tabakon, tomaton aŭ melongenon, kaj estas serioza vektoro de malsano en kapsiketo en sudokcidenta Usono.

En iuj kazoj, la plantaj patogenoj vehiklitaj de cikadelo ankaŭ estas patogenoj de la insektoj mem, kaj povas reproduktiĝi ene de la salivaj glandoj de la cikadelo. Cikadeloj ankaŭ estas sentemaj al diversaj insektaj patogenoj, inkluzive de Dicistroviredaj-virusoj, bakterioj kaj fungoj; multaj parazitoidoj atakas la ovojn kaj la plenkreskuloj provizas nutraĵon por malgrandaj insektomanĝantoj.

Iuj specioj kiel la aŭstralia *Kahaono montana* eĉ konstruas silkajn nestojn sub la folioj de arboj, en kiuj ili loĝas, por protekti sin kontraŭ predantoj.

## Sistematiko 
[eta|dekstra|Pariĝanta paro de *Bothrogonia ferruginea* (Cikadelenoj), konata kiel *cumaguro-ōĝokobai* en [Japanio.]]
En la nun malnoviĝinta klasifiko uzata dum granda parto de la 20-a jarcento, la cikadeloj estis parto de la Homopteroj, parafiletika aro kuniganta la bazajn genliniojn de Hemipteroj kaj vicigitaj kiel subordo. La disigo de la Homopteroj probable ripetiĝos por la Aukenorĥinkoj pro similaj kialoj, ĉar la Aukenorĥinkoj ŝajnas grupigi la modere progresintajn Hemipterojn, sendepende de la fakto, ke la tre apomorfaj Koleorĥinkoj kaj Heteropteroj (tipaj) evoluis el Aŭkenorĥinkoj. Tial lastatempa tendenco traktas la plej evoluintajn hemipterojn kiel tri aŭ kvar genliniojn, nome Arkeorĥinka (Fulgoromorfa se inkluzivita en Aukenorĥinkoj), Koleorĥinkoj kaj Heteropteroj (kelkfoje unuiĝinta kiel Prosorĥinkoj) kaj Klipeorĥinkoj. En ĉi tiuj lastaj, la tri tradiciaj superfamilioj - *Cercopoidea* (ranecaj cikadeloj kaj salivcikadeloj), *Cicadoidea* (cikadoj) kaj *Membracoidea* - ŝajnas esti monofiletikaj. La cikadeloj estas la plej baza vivanta genlinio de Membrakoideoj, kiuj alie inkluzivas la familiojn Etalionedoj (etalionedaj arbocikadeloj), Membracedoj (tipaj arbaj kaj dornoplantaj insektoj), Melizoderedoj kaj la stranga Mierslopiedo.

### Subfamilioj 
La cikadeloj estas sub 25 subfamilioj, kiuj estas ĉi tie listigitaj alfabete, ĉar oni malmulton konas pri la interna filogenio de la familio.
eta|Plenkreskulo de *Eupteryx aurata* (Tiflocibenoj).

## Referencoj 
## Literaturo 
* Carver, M, FG. Gross, kaj TE. Woodward. 1991. Hemiptera (bugs, leafhoppers, cicadas, aphids, scale insects, etc.) En: *The Insects of Australia – a Textbook for Students and Research Workers Volume 1.* Melbourne University Press, Melbourne, Australia".

## Eksteraj ligiloj 
* Red-banded leafhopper *Graphocephala coccinea* – diagnostic photographs and information
* Illinois Natural History Survey:leafhoppers 
* Leafhoppers of North and South America
* Sharpshooter Leafhoppers of the World (Hemiptera: Cicadellinae) – Online Database with color photos of nearly all described species.
* Leafhoppers Pinellas County Florida
*  
* Auchenorrhyncha keys, Australia and neighbouring areas 
* DrMetcalf: a resource on cicadas, leafhoppers, planthoppers, spittlebugs, and treehoppers

* 

Kategorio:Cikadoj
Kategorio:Insekta ekologio
Kategorio:Hemipteroj