open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adjunkta operatoro

En matematiko, **adjunkta operatoro** aŭ **hermita adjunkta operatoro** estas lineara operatoro konstruita surbaze de la fonta lineara operatoro sur hilberta spaco. Ĉiu lineara operatoro havas respektivan adjunktan operatoron.

Adjunkta de operatoro estas ĝeneraligo de konjugita transpono de kvadrata matrico al (eble) malfinidimensia okazo.

La adjunkta de operatoro *A* estas skribata kiel *A** aŭ *A†* (la lasta aparte uzata kun la  skribmaniero).

## Difino por baritaj operatoroj 
Estu *H* hilberta spaco, kun ena produto **. Estu kontinua lineara operatoro *A : H → H* (ĉi tiu estas la samo kiel barita operatoro).

Per la prezenta teoremo de Riesz, eblas montri ke ekzistas unika kontinua lineara operatoro *A* : H → H* kun jena propraĵo:

: * = *y>* por ĉiuj *x* kaj *y* en *H*

Ĉi tiu operatoro *A** estas la adjunkta de *A*.

Ĉi tio povas esti konsiderata kiel ĝeneraligo de la konjugita transpono de kvadrata matrico kiu havas similan propraĵon engaĝante la norman kompleksan enan produton.

## Propraĵoj 
* *A** = A*
* Se *A* estas inversigebla, do *A** estas inversigebla. Tiam, *(A*)-1 = (A−1)**.
* *(A+B)* = A* + B**
* *(λA)* = λ* A**, kie *λ** estas la kompleksa konjugito de la kompleksa nombro *λ*.
* *(AB)* = B* A**

Se difini la operatoran normon de *A* kiel

:  \| A \| _{op} := \sup \{ \|Ax \| : \| x \| \le 1 \} 

tiam

:  \| A^* \| _{op} = \| A \| _{op} .

Ankaŭ,

:  \| A^* A \| _{op} = \| A \| _{op}^2 

La aro de baritaj linearaj operatoroj sur Hilberta spaco *H* kaj ankaŭ la adjunkta operacio kaj la operatora normo formas la prototipo de C* algebro.

La interrilato inter la bildo de *A* kaj la kerno de ĝia adjunkto estas

:  \ker A^* = \left( \operatorname{im}\ A \right)^\bot
:  \left( \ker A^* \right)^\bot = \overline{\operatorname{im}\ A}

Pruvo de la unua ekvacio:

:  A^* x = 0 \iff 
:  \langle A^*x,y \rangle = 0 \quad \forall y \in H \iff 
:  \langle x,Ay \rangle = 0 \quad \forall y \in H \iff 
:  x\ \bot \ \operatorname{im}\ A 

La dua ekvacio sekvas de la unua per preno de la perpendikulara spaco je ambaŭ flankoj. Notu, ke ĝenerale, la bildo ne nepre estas fermita, sed la kerno de kontinua operatoro ĉiam estas fermita.

## Memadjunktaj operatoroj 
Barita operatoro *A : H → H estas nomata kiel memadjunkta aŭ hermita se

: *A = A**

kiu estas ke

: * = * por ĉiuj *x* kaj *y* en *H''

Iusence, ĉi tiuj operatoroj ludas la rolon de la reelaj nombroj (ĉar ili estas simile egalaj al sia kompleksa konjugito). Ili servas kiel la modelo de reelo-valora videblaj en kvantuma mekaniko.

## Adjunktaj operatoroj de nebaritaj operatoroj 
Multaj gravaj operatoroj estas ne kontinuaj kaj estas nur difinitaj sur subspaco de hilberta spaco. En ĉi tiu situacio, oni povas ankoraŭ difini adjunktan operatoron, kiel ekzemple eblas por nebaritaj operatoroj.

## Vidu ankaŭ 
* Kompleksa konjugito
* Konjugita transpono
* Kvadrata matrico
* Ena produto
* Hilberta spaco
* Memadjunkta operatoro
* Memadjunkta matrico
* Unita operatoro
* Normo (matematiko)
* Operatora normo

Kategorio:Operatora teorio
Flago de Azerbajĝano

La **flago de Azerbajĝano** estas trikolora flago el tri horizontalaj samlarĝaj strioj, blua la supra, ruĝa la centra kaj verda la malsupra. En la centro de la ruĝa strio, aperas blanka duonluno kaj okpinta stelo.

## Priskribo 
La bluo reprezentas la tjurkan originon de la azeroj, la ruĝo estas simbolo de la moderniĝo kaj la progreso kaj la verdo reprezentas la apartenon al la islama civilizo. Ĉi tiu flago estis oficiale adoptita la 5-an de februaro 1991.

## Historio 
La  azera prezidanto Ilham Alijev hisis la flagon de Azerbajĝano en Xankəndi, eksa ĉefurbo de la armena Respubliko Montara Karabaĥo. Tio iĝis simbolo de la restarigo de la nacia suvereneco super la regiono, perdita de Azerbajĝano dum malgajnita milito en 1994 kaj revenigita sekve de la venka milito en 2020 kaj dutaga operaco en septembro 2023.

## Sudazerbajĝano 
La Sudazerbajĝana revekiga movado (SANAM), separatista movado en irana Sudazerbajĝano, uzas flagon, kiu estas kreita laŭ la nacia flago de Azerbajĝano.

Dosiero:Flag of South Azerbaijan.svg|Sudazerbajĝana revekiga movado

Azerbajĝano
Kategorio:Naciaj simboloj de Azerbajĝano
Blazonŝildo de Azerbajĝano

La **Blazonŝildo de Azerbajĝano** miksas tradiciajn kaj modernajn simbolojn rilate al la azera nacio. La fokusa punkto de la ŝildo estas la simbolo de la fajro, tre antikva en la azera teritorio. Ĝi venas ekde la iama praktikado de zoroastrismo.
La uzataj koloroj en la kreado de la ŝildo estas prenataj de la nacia flago. Ĉi tiuj koloroj troviĝas en la fono malantaŭ la okpinta stelo kie oni montras la fajron. La stelo reprezentas la ok branĉojn de la tjurka popolo, kaj inter ĉiu pinto de la stelo troviĝas eta okpinta stelo.

En la malsupra branĉo de tritiko, la ĉeva kultivaĵo de la lando kaj en la alia parto estas branĉo de kverko.

## Bibliografio 
* Bertelsmann-Lexikon-Verlag: *Flaggen und Wappen der Welt*, 1992 (ISBN 3-570-01082-1)

Kategorio:Naciaj simboloj de Azerbajĝano
Azerbajĝano
Gaznavida Imperio

La **Gaznavidoj** (, ), estis muzulmana dinastio, el tjurka deveno, fondata de la samanida gvidanto **Sebük Tegin** (tjurkdevena mamluko), kiu regis ekde la fino de la 10-a jarcento ĝis fino de la 12-a jarcento, en imperio konsistanta el la regionoj Ĥorasano, de Afganio kaj Panĝabo (areo), kun ĉefurbo en Gazni kaj poste, preskaŭ en la fino de ĝia regado, en Lahore.

## Vidu ankaŭ
* Gaznavidoj


Kategorio:Dinastioj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 10-a jarcento
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1180-1189
Kategorio:Malaperis en 1187
Una O'Connor

'''Una O'CONNOR'* (n. la 23-an de oktobro 1880 - m. la 4-an de februaro 1959) estis irlanda aktorino, kiu ludis multajn teatraĵojn antaŭ ol fariĝi notinda kinaktorino.

Ŝi obtenis unu el siaj plej famaj roloj en la filmo *Witness for the Prosecution'' (1957). La filmo estis granda sukceso sed ankaŭ la lasta apero de O'Connor, kiu jam estis preskaŭ 80-jara.

Kategorio:Irlandaj aktoroj
Traktato de Gulistano

eta|dekstra|250ra|Modifoj laŭ la interkonsentoj de la traktato.
La **Traktato de Gulistano** (ankaŭ konata kiel *Golistano* aŭ *Gulestano*) estis pac-traktato inter la Rusa Imperio kaj la Kaĝaroj (Persa Imperio), subskribita la 24-an de oktobro 1813 en la vilaĝo Gulistano en Montara Karabaĥo fine de la ruso-persa milito de 1804-1813.

La 11-ĉapitra traktato estis kreita de Sir Gore Ouseley (el Britio) kiu intervenis kiel peranto kaj ĝi estis subskribita de Haji Mirza Abol Hasan Ĥan el la persa flanko.

## Enhavo 
Per tiu ĉi traktato:
# la Persa Imperio perdis ĉiujn siajn teritoriojn norde de la rivero Arakso kaj estis devigata agnoski la rusan suverenecon sur ili. Ĉi tiuj regionoj inkluzivas la teritoriojn de :
## ĉiuj urboj kaj vilaĝoj de Dagestano ;
## ĉiuj urboj kaj vilaĝoj de Kartvelio, inkluzive de ĉiuj urboj kaj vilaĝoj ĉe la bordo de la Nigra Maro;
## Samegrelo ;
## Abĥazio ;
## Gurio ;
## Ĥanato de Bakuo ;
## Derbento ;
## Ĥirvano ;
## Ĥanato de Karabaĥo ;
## Ĥanato de Ganĝa ;
## Ĥanato de Ŝakio ;
## Mughan ;
## Ĥanato Taliŝo ;
# Persio perdas la rajton navigi en la Kaspia Maro, kaj Rusio havas la ekskluzivan rajton havi militŝipojn ĉe la Kaspio;
# la du landoj subskribas interkonsenton pri libera interŝanĝo, la rusoj povas negoci en iu ajn regiono de Persio.
# Rusio promesis apogi al Abbas Mirza kiel heredanto de la persa trono post la forpaso de Fath Ali Ŝah (kio ne okazis pro la forpaso de la filo antaŭ la patro).

Irano oficiale konsideras ke tiu traktato kaj la sekva (traktato de Turkmenĉajo) kiel la plej humiligaj traktatoj kiujn ili subskribis.

Gulistano
Gulistano
Kategorio:Historio de Azerbajĝano
Kategorio:Historio de Armenio
Gulistano
Kategorio:Aperis en 1813
Kategorio:Politiko en 1813
Joseph I. Breen

**Joseph Ignatius BREEN** (n. la 14-an de oktobro 1888 aŭ 1890 - m. la 5-an de decembro 1965) estis usona filmcenzuristo. Li kunlaboris kun la organizaĵo Motion Picture Producers and Distributors of America por efektivigi la tiel nomitan "Hays-kodon", kiu proponis regularon kaj gvidlinion pri la cenzurado de usonaj filmoj.

Lia rolo estis ludita de Edward Herrmann en la filmo *The Aviator* (2004).

Kategorio:Cenzuro
Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Usona kino
Hays-kodo

eta|200ra|Kovrilpaĝo de la Hays-kodo
La **Hays-kodo** (angle ***Hays Code*** aŭ ***Motion Picture Production Code***) estis regularo kaj gvidlinio rilate al la cenzurado de plejmultaj usonaj filmoj aperintaj inter 1930 kaj 1968. Ĝi estis nomita laŭ ties kreinto Will H. Hays.

Ekzistis oficejo, kiu celis plenumigi la kodon, ofte nomita Breen-oficejo pro la nomo de ties unua administranto, Joseph I. Breen.

Kategorio:Katolikismo en Usono
Kategorio:Usona kino
Kategorio:Cenzuro en Usono
Kategorio:Historio de kino
Kategorio:Kondutkodoj
Kategorio:Holivudo
Kategorio:Verkoj de 1930
Kategorio:Dokumentoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Malaperis en 1968
Dwight Frye

**Dwight ILIFF FRYE** (n. la 22-an de februaro 1899 - m. la 7-an de novembro 1943) estis usona teatra kaj kina aktoro. Li famiĝis pro siaj aperoj en hororaj filmoj kiel *Dracula*, *Frankenstein*, *Bride of Frankenstein* kaj *The Invisible Man*.

Li estis precipe sukcesa ludante la rolojn de mense malstabilaj personoj.

## Aliaj filmoj
* Hangmen Also Die, 1943

Kategorio:Usonaj aktoroj
New York World-Telegram

[eta|dekstra|200px|Foto de [Louis Armstrong el la *New York World-Telegram*.]]
***New York World-Telegram***, poste konita kiel ***New York World-Telegram and Sun*** estis gazeto produktita en Novjorko inter la jaroj 1931 kaj 1966.

Unue liberala, la gazeto poste fariĝis forte konservativa eldonaĵo. Ĝi en 1966 kuniĝis kun la alia gazeto *New York Journal American*, tiel malaperante.

Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
New York Post

***New York Post*** estas usona gazeto. Ĝi estas la 13-a plej malnova gazeto de Usono, kaj laŭ variaj fontoj la plej malnova ĉiutaga, neniam interrompiĝinta gazeto de Usono. Ĝi estas posedata de la entreprenisto Rupert Murdoch depost 1993.

*New York Post* estas la 6-a plej vendata gazeto de Usono. Ĝia sidejo situas en Novjorko.

Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
The Hollywood Reporter

***The Hollywood Reporter*** estas usona periodaĵo rilate al libera tempo kaj spektakloj. Dum la 20-a jarcento, ĝi estis unu el la du ĉefaj eldonaĵoj pri tiu temo, kune kun *Variety*.

Ĝi estis fondita de William R. Wilkerson la 3-an de septembro 1930.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo 

Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Variety

***Variety*** estas ĉiusemajna periodaĵo rilate al libera tempo kaj spektakloj. Ĝi estis fondita en 1905 de Sime Silverman en Novjorko. Pro la progresa pligraviĝo de la kina industrio, ĉiutaga eldonaĵo nomita ***Daily Variety*** cetere aperis en Los-Anĝeleso (Kalifornio) en 1933.

La magazinon hodiaŭ posedas la firmao Reed Business Information.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo

Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
The Oakland Tribune

***The Oakland Tribune*** estas ĉiutaga usona gazeto, kies sidejo situas en Oakland (Kalifornio). Ĝin posedas Alameda Newspaper Group, kiu estas subfirmao de MediaNews Group.

La gazeto estis fondita la 21-an de februaro 1874 de George Staniford kaj Benet A. Dewes.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo

Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Winnipeg Free Press

eta|dekstra|200ra|Kovrilpaĝo de la 11-a de januaro 2007.
***Winnipeg Free Press*** estas  kanada ĉiutaga gazeto (krom dimanĉo). Ĝia sidejo situas en Vinipego (Manitobo). *Winnipeg Free Press* estis fondita en 1872 kaj estas do la plej malnova gazeto en okcidenta Kanado. Ĝi estas la gazeto kun plej multaj legantoj en tiu provinco.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo

Kategorio:Kanadaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Mihály Kőmíves

**KŐMÍVES Mihály** [koe:mi:veŝ] estas hungara aktoro naskiĝinta en Arad la 29-an de januaro 1942. 
## Kariero
Ekde 1964 li estis ano de la Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. 
## El liaj roloj
*Prométheusz (Eftimiu); 
*Ford (Levitt: Parancsra tettem); 
*Pampon (Caragiale: Farsang); 
*Sári bíró (Móricz Zs.).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Komives, M.
Buck Rogers

**Anthony Rogers** estis fikcia persono, kiu origine aperis en du noveloj fare de Philip Francis Nowlan, nome *Armageddon 2419 A.D.* kaj *The Airlords of Han*, publikigitaj inter aŭgusto 1928 kaj marto 1929.

La persono estis renomita **Buck Rogers** kaj reinventita de John Flint Dille en bildstrio. Li unue aperis en gazeto la 7-an de januaro 1929.[200px|eta|Afiŝo pri la serio Buck Rogers ([1939)]]La aventuroj de Buck Rogers en bildstrioj, filmoj, radio kaj televido ludis gravan rolon en la historio de usona populara kulturo.

Kategorio:Literaturaj roluloj
Kategorio:Bildstriaj fikciuloj
Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Televidaj roluloj
Kategorio:Fikciaj kosmoveturantoj
Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Kosma opero
Kategorio:Aperis en 1928
Máté Könyves

**KÖNYVES Máté** [pr. koenjveŝ] estis hungara sufloro, aktoro, tradukisto naskiĝinta en 1780 kaj mortinta en Nagyvárad en aŭgusto 1866.
 
## Kariero
Li debutis en 1812. Inter 1821 kaj 1825 li estis sufloro de la trupo de Székesfehérvár. Inter 1858 kaj 1865 li subtenis la teatron de Koloĵvaro. Li eldonis ses almanakojn. La poŝlibro titolita *Játékszíni Koszorú* (Buda–Pest, 1834) estas grava fonto teatrohistoria. Laŭ la fontoj li tradukis kvar teatraĵojn el germana lingvo.

## El liaj roloj
*Tétényi (Dugonics A.: Berényi Jolánta); 
*Örindur (Müllner: A vétek súlya); 
*Perényi Péter (Börnstein: Zsigmond király álma); 
*Rantzau (Hell: A 16 éves királynő).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj sufloroj
Lajos Kőmíves Nagy

**KŐMÍVES NAGY Lajos** [koe:mi:veŝ nadj] estis rumanuja hungara reĝisoro naskiĝinta en Budapeŝto la 16-an de aŭgusto 1885 kaj mortinta en Kluĵo la 9-an de decembro 1977. Li estis edzo de deklamistino Nóra Tessitori.

## Kariero
Inter 1903 kaj 1907 li studis en aktorakademio de Budapeŝto, poste por jardekoj li estis ĵurnalisto en Koloĵvaro. Ekde 1940 ĝis 1971 li estis reĝisoro de la hungara teatro de Kluĵo. Inter 1946 kaj 1971 li instruis en la Magyar Művészeti Intézet, poste en la aktora altlernejo  Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. En jaroj 1955–1960 li reĝisoris ankaŭ en la Székely Színház. 

## El liaj reĝisoraĵoj
*Shakespeare.: Rikardo la 3-a, *Romeo kaj Julieto*, A makrancos hölgy; 
*Molière: Tartuffe; 
*Háy Gy.: Isten, császár, paraszt; 
*Vörösmarty M.: Csongor és Tünde.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Nóra Tessitori

**TESSITORI Nóra** estis rumanuja hungara deklamistino naskiĝinta en Kolozsvár en 1883 kaj mortinta en Târgu Mureş la 26-an de junio  1969. Ŝi estis la edzino de reĝisoro Lajos Kőmíves Nagy.

## Kariero
Ŝi havis sian unuan memstaran recitalon en 1920 kaj por du da jardekoj ŝi aperis ne nur en Kluĵo, sed ankaŭ en aliaj urboj de Transsilvanujo, eĉ en Budapeŝto. Ekde 1939 ŝi ne plu elpaŝis memstara. Inter 1948 kaj 1954 ŝi instruis parolteknikon en la Magyar Művészeti Intézet de Kluĵo, respektive en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Ŝi deklamis la poemojn de hungaraj klasikaj kaj samtempaj poetoj kaj folklorajn kreaĵojn.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Csaba Körösi

Ne temas pri Csaba Kőrösi, hungara diplomato funkcianta ekde la 13-an de septembro 2022 kiel prezidanto de la 77-a Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj.
----
**KÖRÖSI Csaba** [pr. koeroeŝi] estas hungara aktoro naskiĝinta en Oradea la 26-an de majo 1959. 
## Kariero
Li debutis en 1983 en sia naskiĝurbo, poste en Hungarujo inter 1988 kaj 1990 li ludis en Veszprém, kaj ekde 1990 en Zalaegerszeg.

## El liaj roloj
*Detektív (Presser G.–Sztevanovity D.–Horváth P.: A padlás); 
*Puck (Shakespeare.: Szentivánéji álom).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Korosi, Cs.
Bulvardo Bakuo

eta|Bulvardo Bakuo
La **Bulvardo Bakuo** (), ankaŭ konata kiel *Nacia Parko*) estas promenejo kiu troviĝas ĉe la marbordo de Bakuo, ĉefurbo de Azerbajĝano. Ĝia historio originas antaŭ pli ol cent jaroj kiam la magnatoj de la petrolo konstruis luksajn domojn laŭlonge de la Kaspia Maro.

La promenejo havas tri kilometrojn longe kaj situas en la suba marbordo de la Kaspio. Ĝi ekiĝas en la Palaco de Manludoj kaj finiĝas en la Placo de la Libereco.

Kategorio:Parkoj en Bakuo
Kategorio:Stratoj de Bakuo
Efiko de falsa konsento

La **efiko (aŭ fenomeno) de falsa konsento** estas inklino de homoj projekti sian pensmanieron al aliaj homoj. Aŭ dirite alimaniere, ili supozas, ke ĉiuj pensas same kiel ili mem. Tia supozita korelacio gvidas al percepto de interkonsento, kiu ne ekzistas. Tia paralogismo rilatas al grupo aŭ individuo, kiu supozas ke siaj propraj opinioj, kredoj kaj emoj estas pli disvastiĝintaj en la ĝenerala publiko ol ili vere estas.

Tia tendenco ekzistas kutime en grupo, kie oni opinias, ke la kolektiva opinio de la propra grupo korespondas al tiu de pli vasta popolo. Ĉar la anoj de grupo atingis interkonsenton kaj malofte renkontas iujn kiuj malkonsentas, ili emas opinii, ke ĉiu opinias sammaniere.

Tial, kiam oni montras al ili la evidenton, ke interkonsento ne ekzistas, homoj ofte supozas, ke tiuj, kiuj ne interkonsentas kun ili, iel misas. 

## Vidu ankaŭ 
* Psikologio
* Interkonsento

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Ross L., Greene D. & House, P. (1977). The false consensus effect: An egocentric bias in social perception and attribution processes. *Journal of Experimental Social Psychology* **13**, 279-301.
* Fields, James M., and Howard Schuman, (1976-77) "Public Beliefs about the Beliefs of the Public," Public Opinion Quarterly, 40: 427-448.

## Eksteraj ligiloj 
* Changing minds: the false consensus effect (angle)
* Overcoming Bias: Mind Projection Fallacy (angle)

Kategorio:Socia psikologio
Mária Kőrösi

**KŐRÖSI Mária** [pr. koe:roeŝi] *Mimi*. *Judit* estis hungara aktorino naskiĝinta en Torna la 10-an de decembro 1825 kaj mortinta en Koloĵvaro la 11-an de marto 1895. 
## Kariero
Ŝi estis la filino de teatrestro Ferenc Kőrösy kaj debutis kiel infanaktorino. En jaroj 1829–1833 ŝi ludis en trupo de Ferenc Komlóssy en Sopron, Baja, Székesfehérvár, Pozsony. En la fino de la 1840-aj jaroj oni invitis ŝin dufoje al Nacia Teatro de Pest, sed ŝi restis ĉe la trupo de sia patro. Ekde 1871 ĝis sia morto ŝi estis anino de la Nacia Teatro de Koloĵvaro. Ŝia unua edzo estis István Philippovits, la dua Mihály Krasznay.
## El ŝiaj roloj
*Margit (Shakespeare.: Rikardo la 3-a); 
*Fantine (Némethy Gy.: A gályarab); 
*Camilla (Sardou: Csapodár); 
*Karvasiné (Szigligeti E.: Csikós); 
*Gertrud (Katona J.: Bánk bán); 
*Aglaé (Augier: Giboyer és fia); 
*Du Hamelné (Bellot: A 47-ik cikk).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Korosi, M.
Placo de la Libereco (Bakuo)

La **Placo de la Libereco** (; ) en Bakuo estas la placo plej granda kaj ĉefa de la ĉefurbo de Azerbajĝano kaj de la tuta lando.
La placo estis renomita en 1991, la placo antaŭe, dum la ekzisto de la Azerbajĝana Soveta Socialisma Respubliko, unue nomiĝis Iosif Stalin kaj Vladimir Lenin.

Kategorio:Vizitindaĵoj en Bakuo
Kategorio:Placoj en Bakuo
Skokovy

**Skokovy** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Žďár, troviĝanta proksime 2,5&nbsp;km sudoriente de Žďár, en distrikto Mladá Boleslav en Mezbohemia regiono. La regiono estas nomata Bohemia Paradizo. Ĉirkaŭaĵo de la vilaĝo proponas trankvilan medion kaj kvanton da promeno-liniojn, eĉ por biciklantoj. Tra la vilaĝo trafluas rivero Přední Žehrovka. Vivas ĉi tie  ().

Skokovy situas en katastra teritorio **Žehrov** kun areo 5,82&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj en ĉirkaŭaĵo 
* Kastelo Hrubá Skála
* Burgo Valdštejn
* Sablo-roka „urbo“
* Bieno de Kopic
* Ruino de burgo Trosky
* Mezepoka burgo Kost
* Kastelo Humprecht

## Pensiono ESPERO 
eta|Pensiono ESPERO|250ra|maldekstre
En la vilaĝo troviĝas pensiono ESPERO. Unu semajnon dum aprilo kaj unu semajnfinon septembre la pensiono ŝanĝiĝas je „Ĉeĥa Greziljono“ kaj ĝi iĝas provizora restadejo por esperantistoj, kiuj tie ĉi aranĝas regulajn lingvo-seminariojn kun riĉa programo: antaŭtagmeze instruado de la internacia lingvo, debataj societoj, posttagmeze promenoj kaj ekskurso, vespere amuzo, prelegoj.

## Famaj loĝantoj 
Doktoro Josef Hradil estis fama persono en Esperantujo. Li kontribuis en Medicinan gazeton kaj kompilis Esperantan-ĉeĥan medicinan terminaron.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la Pensiono Espero

Kategorio:Žďár (distrikto Mladá Boleslav)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Mladá Boleslav
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia paradizo
Skandinavia duoninsulo

eta|maldekstra|250ra|Vido al Jotunheimen
eta|maldekstra|250ra|Bryggen en Bergen en Norvegio
**Skandinavia duoninsulo** estas geografia regiono de norda Eŭropo, konsista el Norvegio, Svedio kaj parto de norda Finnlando. La nomo *skandinavia* estas devena el *Skanio*, regiono de la plej suda pinto de la duoninsulo. La Skandinavia duoninsulo estas la plej granda en Eŭropo.

## Geografio 
La Skandinavia duoninsulo estas la plej granda en Eŭropo. Ĝi estas proksimume 1,850&nbsp;km longa kun larĝo varia proksimume inter 370–805&nbsp;km.

La Skandinaviaj Montoj ĝenerale difinas la limojn inter la du najbarajn landojn. La duoninsulo estas limigita de kelkaj akvaj areoj kiuj estas la jenaj:
* La Balta Maro (kun la Golfo de Botnio) oriente, kaj la aŭtonomaj Alandaj insuloj inter Svedio kaj Finnlando, kaj Gotlando.
* la Norda Maro (kun la Kategato kaj Skagerrak) okcidente kaj sudokcidente
* la Norvega Maro okcidente
* la Barenca Maro norde

La plej alta elstaraĵo estis Glittertinden en Norvegio je 2,470 m super marnivelo, sed ekde kiam la glaĉero je ties pinto parte fandiĝis, la plej alta nuna elstaraĵo estas je 2,469 m ĉe Galdhøpiggen, ankaŭ en Norvegio. Tiuj montoj loĝigas ankaŭ la plej grandan glaĉeron en kontinenta Eŭropo nome Jostedalsbreen.

Ĉirkaŭ unu kvarono de la duoninsulo kuŝas norde de la Arkta Cirklo, kun la plej norda pinto ĉe Kabo Nordkyn.

## Vidu ankaŭ 
* Skandinavio
* Fenoskandio

## Notoj 
Kategorio:Duoninsuloj en Eŭropo
Kategorio:Skandinavio
IEC 60906-1

[eta|dekstra|200px|[Kontaktilo laŭ IEC 60906-1]]
**IEC 60906-1** estas la ĝis nun ne uzata internacia normo por kontaktiloj de 230-volta alterna kurento.

La nomo estis publikigita en 1986 de la *International Electrotechnical Commission*. Brazilo decidis enkonduki tiun normon ekde 2010.

Rilate al la germana Schuko-sistemo tiu internacia sistemo havas la avantaĝon estis pli malgranda kaj sekura.

La unua parto de la IEC-normo priskribas la normojn por kontaktiloj ĝis 250&nbsp;V kaj 16&nbsp;A.

## Eksteraj ligiloj 
* "International standardization of electrical plugs and sockets" 
* Desegnaĵo de kontaktilo IEC 60906-1 Class I
* Desegnaĵo de kontaktingo IEC 60906-1 Class I
* Siemens-katalogo pri kontaktingoj laŭ la brazila normo NBR 14136  (PDF, 1,3&nbsp;MiB)

Kategorio:Normoj
Kategorio:Elektro
Erdősmárok

**Erdősmárok** [erdOŝmArok], germane **Bischofsmarok,** kroate **Marok** estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács. En la loknomo erdős signifas hungare: arbara.
eta|Kirko en Erdősmárok

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 80
* Poŝtkodo: 7735
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°03′22″N 18°32'42″E

## Situo 
Erdősmárok situas sur deklivoj, fine de longa sakovojo.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1261 en mallonga formo *"Mark"*. Meze de la 16-a jarcento la vilaĝo apartenis al abatejo de Pécsvárad. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Erdősmárok migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Luko de 1882
* lago

== Komunumoj pri *erdő* (=arbaro) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
József Kürti

**KÜRTI József**[pr. kyrti] estis hungara aktoro naskiĝinta en Szatmár la 14-an de junio 1881 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de junio 1939.

## Kariero 
Li debutis en 1904 ĉe la Trupo Thália kaj li ludis en 1906–07 en Pécs, en 1907–08 en la Népszínház–Vígopera, en 1908–09 denove en la Thália Társaság, ekde 1909 en Teatro Magyar, ekde 1913 ĝis 1925 en la Nacia Teatro (Budapeŝto), en la jaroj 1925–1928 Gaja Teatro, ekde 1929 ĝis sia morto en la Nacia Teatro. Li ludis en pluraj filmoj. Li aperigis ankaŭ poemvolumon.

## El liaj teatraj roloj 
* Lucifer (Madách I.: Az ember tragédiája);
* Oidipusz király (Sofoklo);
* Attila (Miklós Kisbán: A nagyúr);
* Petronius (Teleki L.: Kegyenc);
* Bánk, Petur, Tiborc (Katona J.: Bánk bán);
* Hamelin (Géraldy: Ezüstlakodalom);
* Tóth Mihály (Mikszáth K.–Harsányi Zs.: A Noszty fiú esete Tóth Marival);
* Balogh Ábel (Móricz Zs.: Úri muri);
* Kent (Shakespeare.: Reĝo Lear); Otelo (Shakespeare);
* Feledi Gáspár (Tóth E.: A falu rossza);
* Mokány (Kisfaludy K.: Csalódások);
* Miller (Schiller: Ármány és szerelem).

## El liaj filmaj roloj 
* *Ágyú és harang* (1915) – Magyar Mihály
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1917) - obstina kalvinano
* Petőfi (1922) – Petrovich
* *Szerelmi álmok* (1935, hungara-germana-aŭstra filmo) – barono Ernő Pekry
* *Magyar feltámadás* (1938-39) – slovaka prizonisto

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Sesdeko

**Sesdeko** (*sexagena*) estas sinonima esprimo por *sesdek*, hodiaŭ jam malofte uzata kaj en tiu ĉi signifo sentata kiel arkaismo. Ties uzado cedis paralele kun uzado de pluaj arkaikaj kvantaj markigoj, kun kiuj ĝi kreas bone rekalkuleblan sistemon (*sesdeko* estas kvin dekduoj aŭ kvar mandeloj).

## Sesdeko da groŝoj 
**Sesdeko da groŝoj** estis monunuo, uzata en Ĉeĥaj landoj ekde la jaro 1300, nombranta 60, pli poste eĉ pli da groŝoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Granddekduo
* Maso (nombro)
* Grandsesdeko

Kategorio:Numeralo
Kategorio:Naturaj nombroj kun propraj nomoj
Toktamiŝo

eta|dekstra|Sieĝo de Moskvo (1382)
**Toktamiŝo** (naskiĝis meze de 14-a jarcento, mortis en 1406) estis mongola militisto de familio de Ĝingis-Ĥano. Kiel ĥano li unuigis Orhordon kaj Blankan Hordon inter 1380 kaj 1395.

Toktamiŝo batalis kontraŭ Grandprinclando Moskvo kaj kontraŭ Tamerlano. En 1382 li atakis Moskvon forbruliginte la urbon.

Kategorio:Ora Hordo
Kategorio:Mortintoj en 1405
Afŝaridoj

La **Afŝaridoj** (perse: سلسله افشار) estis irana dinastio de Ĥorasano, de la afŝara tribo, kiu regis la persan imperion en la 18-a jarcento, epoko kiam la Safavidoj atingis sian plejan pinton.
La dinastio komenciĝis kun Nadir Ŝaho, kiu sin proklamis Ŝaho en 1736 venkante al Tahmaspo la 2-a. Li entreprenis militon kontraŭ la paŝtunoj de Afganio, konkerante Kandaharon. En 1738 ĝi invadis Hindion, amasmortigante la plimulton de la loĝantaro de Delhio kaj atingante grandan militakiron, kiu inkluzivis la legendan tronon de la meleagro kaj la diamanto Koh-i-Noor. La disrabataj riĉaĵoj estis tiom multaj ke Nadir ne forigis la impostojn dum tri jaroj. Ĉi tiu dinastio translokigis la ĉefurbon al Maŝhado kaj favorigis la sunaistojn. 250px|eta|dekstra|Afŝarida Imperio en ĝia plej granda etendiĝo

## Vidu ankaŭ 
* Ahmad Ŝaho Durrani


Kategorio:Azeraj dinastioj
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Zanda dinastio

[eta|dekstra|Moskeo Vakil, [Ŝirazo. Konstruaĵo de la zanda dinastio]]
[eta|maldekstre|200ra|[Erama Ĝardeno en Ŝirazo estas 18a-jarcenta konstruaĵo nome heredo de la Dinastio Zand.]]
La **Zanda dinastio** (perse: سلسله زندیه) regis en la sudo kaj centro de Irano inter 1750 kaj 1794. La kurda tribo Zanda estis devigata de Nadir Ŝah translokiĝi ekde ĝia hejmlando en Lorestano al la orientaj stepoj de Ĥorasano.

El la nordokcidento de Persio ĝi estis fondita de Karim Ĵan Zand kiu establis la ĉefurbon en Ŝirazo 1766. Ĝi regis la regionojn Ŝirvan, Fars, Aran, Armenio kaj Kartvelio ĝis la konkero de la Kaĝaroj en 1794.

Post la irana revolucio 1979, la Zanda estis la sola dinastio al kiu la nova respublika registaro ne forigis ĝiajn monumentojn kaj nomojn.

En Ŝirazo konserviĝas tiuepokaj monumentoj, kiaj la citadelo de Karim Ĵan, la pulbazaro Vakil kaj pluraj moskeoj kaj ĝardenoj. Ĉi tiu dinastio akcelis la konstruadon de la palaco de Teherano, ĉefurbo de la estonta dinastio de la Kaĝaroj.

Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Historio de Irano
*Zanda
Kategorio:Dinastioj de Irano
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1750-1759
Kategorio:Aperis en 1750
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1794
Ildikó Kudelász

**KUDELÁSZ Ildikó** [pr. kudela:s] estas rumanuja hungara aktorino, deklemistino, teatrokritikistino naskiĝinta en Kluĵo la 12-an de novembro 1926 kaj mortis en Sfântu Gheorghe la 8-an de aŭgusto 2008. Ŝi estas la filino de pentristo Károly Kudelász.

## Kariero
Ildikó Kudelász de 1944 estis anino de la Teatro Hungara de Kluĵo, poste de la Teatro de Laboristoj. Ekde 1948 ĝis sia pensiuliĝo ŝi ludis en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. Ŝi publikis en la Romániai Magyar Szó artikolojn pri teatrohistorio.

## El ŝiaj roloj
*Ida (Gárdonyi: Ida regénye); 
*Lujza (Schiller: Ármány és szerelem); 
*Laura (Williams: Üvegfigurák).

## Deklamrecitaloj
*Áprily-recitalo (1969); 
**Fától fáig* (poemoj de Kányádi Sándor, 1970); 
**Magányos aktor* (Vallomások a színházról, 1973); 
**Fecskeköszöntő* (1977); 
**Álom a vár alatt* (1980).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Antónia Éder Kubayné

**KUBAYNÉ ÉDER Antónia** [pr. kubaine: e:der] estis hungara kantistino-aktorino naskiĝinta en Koloĵvaro en januaro 1811 kaj mortinta en Debrecen la 19-an de majo 1838. 
## Kariero
Antónia Éder Kubayné en 1818–19 estis infanaktorino en trupo de Székesfehérvár. En 1823 ŝi elpaŝis en Koloĵvaro en roloj de naivulino kaj sopranulino. Ŝia edzo estis aktoro Pál Kubay. Ekde 1830 ŝi ludis en Kassa. En trupo de sia patro ŝi aperis en Miskolc, Debrecen, Nagyvárad. En 1835 ŝi havis sukceson en la Várszínház de Buda.  
## El ŝiaj roloj
*Emelina (Weigl: A svájci család); 
*Amenaide (Rossini: Tancred); 
*Rosina (Rossini: A szevillai borbély); 
*Camilla (Hérold: Zampa); 
*Howard Katalin (Dumas: Korona és vérpad). 
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Eder Kubayne A.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
V. Stankiević

**V. STANKIEVIĆ** estis frua esperantisto.

En 1896 eldoniĝis, ĉe la presejo de W. Tümmel en Nurnbergo, lia rakonto *El la vivo de esperantistoj*, frua ekzemplero de esperantlingva literaturo. La rakonto priskribas la vivon de juna esperantisto, kiu esperantistigas amikinon, edziĝas al ŝi kaj havas filon.

## Eksteraj ligiloj 
* *El la vivo de esperantistoj*, ĉe Projekto Gutenberg.

Kategorio:Esperantistoj
Traktato de Turkmenĉajo

eta|Unu el la kanonoj uzataj en la milito kiu kondukis ĝin en la traktaton. Ĝi troviĝas en la Militista Muzeo de Teherano
La **Traktato de Turkmenĉajo** estis traktato per kiu la Persa Imperio perdis la nordajn teritoriojn (plimulte loĝata de armenoj kaj azeroj) profite de la Rusa Imperio, post ĝia venko en 1828 fine de la Ruso-Persa Milito (1826-1828).

La traktato estis subskribita la 21-an de februaro 1828 de Haj Mirza Abol-hasan Ĥano kaj de Asef o-dowleh, kanceliero de Fath Ali Ŝaho, flanke de Persio, kaj de la Generalo Ivan Paskeviĉ reprezentanto de Rusio.

Kiel okazis en la Traktato de Gulistano, la venkita Persio estis devigata subskribi traktaton de Rusio, ĉar la persoj ne havis alian alternativon post la malvenko en la milito. La rusa generalo minacis konkeri Teherano en 5 tagojn se la traktato ne estas subskribata.

Per la traktato:

# Persio perdas la suverenecon sur Erevano (ĉefurbo de la nuna Armenio), Naĥiĉevano, Taliŝo, la rajono Ordubado kaj Mughan (kiuj nuntempe apartenas al Azerbajĝano) krom ĉiuj teritorioj antaŭe aneksitaj al Rusio pere de la traktato de Gulistano.
# La rivero Arakso estas la nova landlimo inter Persio kaj Rusio.
# Persio promesis pagi 10 "kororojn" (= 5 milionojn) da oraj moneroj al Rusio (en moneroj de 1828).
# Rusio promesas apogi la princon Abbas Mirza kiel heredanto de la trono de la Persa Imperio kaze de forpaso de Fath Ali Ŝaho (tio ne okazis pro forpaso de la filo antaŭ la patro).
# La persaj militŝipoj perdas la rajton navigi en la Kaspia Maro kaj resti ĉe ĝiaj bordoj, tiu rajto estas ekskluziva al Rusio.
# Persio agnoskis la rajtojn de la kapitulaco de la rusoj en Persio.
# Rusio rajtas sendi konsulojn kie ĝi deziras en la tuta teritorio de Persio. Per tiu ĉi artikolo mem, Persio estis devigata subskribi ekonomikan traktaton kiun proponos Rusio.
# Rusio kaj Persio interŝanĝis militajn malliberigitojn.
# Fath Ali Ŝaho promesis ne subpremi la sendependismajn movadojn de la ĥanatoj de la regiono de Azerbajĝano.
# Persio devas oficiale senkulpigi sin pro malrespekto de la subskribintaj punktoj en la Traktato de Gulistano.

Irano oficiale konsideras tiun traktaton kaj la antaŭan (traktato de Gulistano) kiel el la plej humiligaj traktatoj kiujn ili subskribis.

Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:19-a jarcento en Azerbajĝano
Kategorio:Historio de Persio
Kategorio:Aperis en 1828
Turkmenĉajo
Kategorio:Politiko en 1828
El la vivo de esperantistoj

eta|La kovrilo de la libro
***El la Vivo de Esperantistoj***  estas rakonto en Esperanto de V. Stankiević, kiu publikiĝis dum la unuaj jaroj de la Esperantlingva literaturo.

Ĝi eldoniĝis en 1896 ĉe la presejo de W. Tümmel, en Nurnbergo, en la serio Biblioteko de la Lingvo Internacia. La rakonto priskribas la vivon de juna esperantisto, kiu esperantistigas amikinon, edziĝas al ŝi kaj havas filon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *El la Vivo de Esperantistoj*, ĉe Projekto Gutenberg.
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1896
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
S/2003 J 12

**S/2003 J 12** estas la maldaŭra nomo de neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Scott S. Sheppard de la Universitato de Havajo, kaj sia teamo, post observoj inter la 8-a de februaro kaj la , dato de la anonco de la malkovro.

Ĉar ĝia orbito ne estas nun precize determinata, ĝi havas nur la maldaŭran nomon indikantan, ke ĝi estas la dekdua satelito de Jupitero malkovrata en 2003.
thumb|left|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj.

## Orbito 
Ĝi estas la plej interna el la retrogradaj jupiteraj lunoj; ĝi ŝajnas esti ano de neniu grupo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  La ĉielaj malkovroj de marto 2003
*  La novaj jupiteraj satelitoj malkovritaj en 2003, el la paĝaro de Jean-Michel
*  S/2003 J 12 kaj Karpo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Unuflanka limeso

En infinitezima kalkulo, **unuflanka limeso** estas iu el la du limesoj de funkcio *f(x)* de reela variablo *x*, kiam *x* proksimiĝas al donita valoro de pli sube aŭ de pli supre. Ĝi estas skribata kiel:

: \lim_{x\to a^-} f(x) aŭ \lim_{x\uparrow a} f(x)

por la limeso kiel *x* proksimiĝas al *a* de pli sube, kaj ĉiam *x*&nbsp;\lim_{x\to a^+} f(x) aŭ \lim_{x\downarrow a} f(x)

por la limeso kiam *x* proksimiĝas al *a* de pli supre, kaj ĉiam *x*&nbsp;>&nbsp;*a*.

La limeso de *f*(*x*) kiam *x* proksimiĝas al *a* ekzistas se kaj nur se la du unuflankaj limesoj ekzistas kaj estas egalaj. En iuj okazoj en kiuj la limeso

:\lim_{x\to a} f(x)

ne ekzistas, la du unuflankaj limesoj tamen ekzistas. La limeso kiam *x* proksimiĝas *a* estas iam nomata kiel duflanka limeso.

En iuj okazoj unu el la du unuflankaj limesoj ekzistas kaj la alia ne ekzistas, kaj en iu okazoj neniu el ili ekzistas.

La unuflanka limeso al punkto koincidas kun ĝenerala difino de limeso se domajno de la funkcio estas ĉe la punkto nur je unu flanko.

## Ekzemploj 
Ekzemplo 1 de funkcio kun malsamaj unuflankaj limesoj estas \frac {1}{1 + 2^{-1/x}}:

: \lim_{x \rarr 0^+}{\frac {1}{1 + 2^{-1/x}}} = 1

kaj

: \lim_{x \rarr 0^-}{\frac {1}{1 + 2^{-1/x}}} = 0

Ekzemplo 2, la funkcio estas difinita per apartaj esprimoj

eta|Ekzemplo 2

: f(x)=\begin{cases}x^2, & x3\end{cases}

Tiam:

: \lim_{x\to 3^-} f(x) = 9
: \lim_{x\to 3^+} f(x) = 11

Ekzemplo 3:

: f(x) = \frac{x}

Tiam:

: \lim_{x \to 0^-}f(x) = -1
: \lim_{x \to 0^+}f(x) = 1

Ekzemplo 4:

: f(x) = \frac{x(x-1)}{(x-1)}

Tiam:

: \lim_{x \to 1^-}f(x) = 1
: \lim_{x \to 1^+}f(x) = 1

kaj la duflanka limeso ekzistas

: \lim_{x \to 1}f(x) = 1

## Abela teoremo 
Notinda teoremo traktanta unuflankaj limesoj de certa potencoserio je la randoj de iliaj intervaloj de konverĝo estas abela teoremo.

## Vidu ankaŭ 
* Limeso
* Abela teoremo
* Reela projekcia linio

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Limesoj
Szidónia Krizsovánszky

**KRIZSOVÁSZKY Szidónia** [pr. kriĵovaAski] rumanuja hungara aktorino, reĝisorino, kunlaborantino de reĝisoro naskiĝinta en Kisiklód la 14-an de junio 1944 kaj mortis en Sfântu Gheorghe la 9-an de decembro 2014. Ŝi estis la filino de etnografino Olga Nagy, edzino de kuracisto, verkisto Imre Márkó, la patrino de Eszter Márkó.

## Kariero
Szidónia Krizsovánszky de 1965 ludis kvar jarojn en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare kaj poste en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. En la sepdekaj jaroj ŝi ofte aperis en la hungarlingva elsendo de Rumana Radio. 

## El ŝiaj roloj
*Marianella (Goldoni: A furfangos özvegy); 
*Heavenly (Williams: Az ifjúság édes madara); 
*Gertrudis (Katona J.–Illyés Gy.: Bánk bán); 
*Árva Bethlen Kata (Kocsis I.); 
*Dudgeonné (Shaw: Az ördög cimborája).

## Fonto
*Retejo la de teatro Satu Mare
*[Retejo de la teatro Sfântu Gheorghe(https://eo.wikipedia.org/wiki/Sf%C3%A2ntu_Gheorghe)]

## Eksteraj ligiloj
*Pluaj spektakloj 
*Novaĵo pri la morto de la aktorino

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kaĝaroj

[eta|250px|Kaĝara Persa Imperio en [1808.]]
La **Kaĝara dinastio** (ankaŭ transskribata kiel Gaĝara Dinastio, *Qajar*, *Qadjar* aŭ *Qājār*; perse سلسله قاجاریه aŭ **دودمان قاجار)** estas ofta vorto uzata por priskribi Iranon (tiame konata kiel Persio) sub la regado de la reĝa familio kiu regis en Irano ekde 1794 ĝis 1925. En 1794 la kaĝaroj atingis la plenan povon en Irano per la eliminado de ĉiuj ĝiaj rivaluloj, inkluzive de Lotf Ali Ĥano, la lasta de la Zanda dinastio, kaj ĝi refirmigis la persan suverenecon sur la antaŭaj iranaj teritorioj de Kartvelio kaj la Kaŭkazio. En 1796 Aga Muhamad Ĥano estis kronita kiel ŝaho (imperiestro aŭ reĝo). Ĝi estis sukcedita de la dinastio Pahlavi.

La kaĝaraj regantoj estis membroj de la klano Kuvanlo, origine membroj de la tjurka branĉo oguzoj el la plej ampleksaj de la tjurka popolo. La kaĝaroj ekloĝis en la mongola periodo ĉirkaŭ Armenio kaj ili troviĝis inter la sep triboj kizilbaŝoj kiuj apogis la safavidojn. La safavidoj "abandonis Aranon (en la nuna Respubliko Azerbajĝano) al la lokaj klanoj de la oguzaj tjurkoj", kaj, "en 1554 Ganĝa estis regata de Ŝahverdi Soltan Ziyadoglu Kaĝaro, kies familio ekregis en Montara Karabaĥo".

## Kaĝaraj regantoj de Persio 
eta|La reĝoj de la dinastio laŭ tempa ordo

* 1796-1797 **Aga Mohammed** (1742-1797; murdita)
* 1797-1834 **Fath Ali** (...-1834)
* 1834-1848 **Mohammed Ŝah** (...-1848)
* 1848-1896 **Nāser al-Dīn Ŝah** (...-1896; mortpafita)
* 1896-1907 **Muzaffaraddin Ŝah** (1853-1907); devigita akcepti konstitucion
* 1907-1909 **Mohammed Ali Ŝah** (1872-1925); diktatoro, fine forpelita; mortis en ekzilo (kiel ankaŭ ĉiuj postaj ŝahoj)
* 1909-1925 **Ahmad Ŝah** (1898-1930); lasta kaĝara ŝaho


*
Kategorio:Dinastioj de Irano
Kategorio:Azeraj dinastioj
Kategorio:Azeraj nobeloj
Fravaŝo

**Fravaŝo** (aveste *fravaši*; estas spirita gardisto menciita en la Avesto kaj ĝi estas individua animo sendata al la materia mondo kie li batalas kontraŭ la malbono. En la mateno de la kvara tago post lia morto, lia animo revenas, kaj rakontas la spertojn en la materia mondo.

Alia interpreto de tiu vorto estas konsiderata ke ĝi estas kunmetaĵo kiu povas signifi *kredi je* aŭ simple esti kredanto.

## Vidu ankaŭ 
* Faravaharo

Kategorio:Zaratuŝtrismo
Sándor Krémer

**KRÉMER Sándor** [pr. kre:mer] estis hungara aktoro, teatrestro, reĝisoro naskiĝinta en Kolozsvár en 1859 kaj mortinta en Gyula la 12-an de aŭgusto 1918. Lia edzino estis Irma Bermann.
## Kariero 
Sándor Krémer akiris diplomon en Aktora Lernejo. Li dungiĝis en 1878 al Eperjes, (trupo de Lajos Veres). En la sekvaj jaroj li apartenis al pluraj trupoj, ekzemple Gusztáv Hubay (1880), Vilmos Lászy (1881), Gerő Aradi (1891). Ekde 1885 li ricevis ankaŭ reĝisorajn taskojn. En 1901 li fondis propran trupon kaj vizitis precipe la nordan kaj sudan partojn de Hungara reĝlando.

Li edziĝis dufoje havanta 4 gefilojn.

## El liaj roloj 
* Anouez (Jenő Rákosi: A szerelem iskolája);
* Ottokár (Strauss: Cigány báró);
* Cassagnet (Feydeau: A férj vadászni jár);
* Feledi Gáspár (Ede Tóth: A falu rossza).
* Ferenc Herczeg:
** *A dolovai nábob lánya* - Szentirmai
** *Gyurkovics lányok* - Radványi
** *Ocskay brigadéros* - Szörényi
* Ŝekspiro: Hamleto - titolrolo

## Elektitaj aktoroj iam apartenantaj al trupo de Sándor Krémer 
* Paula Bacsányi
* Antal Bokody
* József Kallós
* Juliska Keleti
* Margit Kornai
* Emma Komlóssy
* Gyula Margittay
* Sándor Papír
* Imre Pethes

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare kun fotoj 
* http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/27/27734.htm

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Manci Krémer

**KRÉMER Manci** [pr. kre:mer] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Nagykároly la 28-an de septembro 1907 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de septembro 1990. Lia patro estis Sándor Krémer, patrino Irma Bermann, lia frato Ferenc Krémer.

## Kariero 
Manci Krémer debutis 15-jara kaj ŝi ludis en urboj Satu Mare, Carei, Kluĵo, Oradea, Arad, Temeŝvaro, Ŝegeŝvaro kaj Deĵo. Ekde la 30-aj jaroj ĝis 1949 ŝi estis primadono de la teatro de Kluĵo, sed ŝi aperis ankaŭ en Târgu Mureş, Subotica, Nagykanizsa, Senta, Košice. En 1949 pro ŝia aristokrata edzo grafo Ádám Teleki oni ellokigis ŝian familion el Kluĵo al Târgu Mureş, kie ĝis 1957 ŝi estis ano de la pupteatro.

## El ŝiaj roloj 
* Iluska (Pongrác Kacsóh: János vitéz);
* Bessy (Viktor Jacobi: Leányvásár);
* Zórika (Ferenc Lehár: Cigányszerelem);
* Mariska (Ede Szigligeti: Liliomfi);
* Marcsa (Albert Szirmai: Mágnás Miska);
* Sylvia (Imre Kálmán: A csárdáskirálynő);
* Antónia (Jenő Huszka: Mária főhadnagy);
* Annie (Ferenc Molnár: Játék a kastélyban).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Ĥanlando

**Ĥanujo** aŭ **ĥanlando** estas lando regata de ĥano (origine tjurka aŭ mongola titolo de tribestroj, ŝtatestroj ekde la mezepoko ĝis nuntempo). Oni ankaŭ uzas la vorton **Ĥanato**, dum PIV preferas la vorton **ĥanejo**.

Unu tia lando regata de ĥano estis la Ora Hordo. Ĝi disfalis en plurajn pli malgrandajn ĥanlandojn en la 15-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Hordo
* Mongola Imperio
* Okcidenta Ĉagataja Ĥanlando
* Reĝlando
Leslie Bibb

**Leslie BIBB** (17-an de novembro 1974 en Bismarck, Norda Dakoto, Usono) estas usona aktorino kaj fotomodelo. eta|Leslie Bibb (2009)

## Kariero 
Ŝi sukcesis en la modelulina konkuro en la *„Oprah Winfrey Show“* en aĝo de 16 jaroj, post kio ekis ŝia landa modelkariero. Por akceli sian aktorinan karieron, ŝi studis aktoradojn dum tri jaroj en Novjorko. Post studfino, Bibb laboris kiel fotomodelo en Eŭropo, poste translokiĝis al Los Angeles. Ŝiaj fotoj aperis en la gazetoj kiel Maxim kaj FHM.

Bibb ludis en la thriller *The Skulls* en 2000 la rolon de *Chloe Whitfield*, amikinon de *Lucas McNamara*, kiun rolis Joshua Jackson. Oni nomumis ŝin en 2000 pro la rolo en la televida serio *Popular* por la Teen Choice Award. En 2001 ricevis ŝi la premion *Young Hollywood Award*. Ekde fino de 2005, ŝi ludas en la serio *Crossing Jordan* kiel policista psikologino.

## Persona vivo 
Kiam Bibb aĝis 3 jarojn, mortis ŝia patro. ŝi, ŝia patrino kaj la tri pli aĝaj fratinoj translokiĝis al Richmond, Virĝinio, kie ŝi plenkreskis. Ŝi estis geedziĝanta de 2003 ĝis 2004 kun Rob Born.

## Filmoj 
* 2000: *The Skulls*
* 2001: *See Spot Run*
* 2005: *Crossing Jordan*
* 2006: *Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby*
* 2006: *Wristcutters, A Love Story*
* 2007: *Sex and Death 101*
* 2007: ''Trick 'r Treat*
* 2008: *Iron Man*
* 2008: *The Midnight Meat Train*
* 2009: *Shopaholic''

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Omajadoj

La **Umajadoj** aŭ **Omajadoj** ( aŭ **الأمويون** *al-Umaŭijjūn*; ; ) estis reĝa familio de la araba popolo kiu regis unue en la Omajada kaliflando, en Oriento, kun ĉefurbo en Damasko, kaj poste en la kaliflando de Kordovo, en Al-Andalus, kun ĉefurbo en Kordovo.

La Umajadoj estis klano de la tribo Kurajŝo, de Mekko, al kiu apartenis Mahometo. La prapatro kiu nomigas la familion, Umajja ibn Abd Ŝams, estis nevo de Haŝimo, praavo de Mahometo.

## Umajadoj 
### Umajada Kaliflando 
* :Kategorio:Omajadaj kalifoj

### Kordovo 
[eta|300ra|dekstra|Anglalingva genealogia arbo de la dinastio. Blue aperas la kalifo [Utman, unu el la 4 kalifoj ortodoksaj. Verde aperas la omajadaj kalifoj de Damasko. Flave la omajadaj emiroj de Kordovo. Oranĝe la omajadaj kalifoj de Kordovo (noto: Abderramán III estis emiro ĝis 929, kiam li proklamiĝis kalifo). Oni inkludas la parencecon de la dinastianoj kun la profeto Mahometo, markate majuskle.]]

* Alhakamo la 1-a
* Abd ar-Rahman la 2-a

## Referencoj 
eta|250ra|maldekstra|La moskeo de Kordovo, la plej konata monumento de la Omajadoj en okcidento

Kategorio:Arabaj dinastioj
Kategorio:Arabaj klanoj
Kategorio:Kurajŝoj
Kategorio:Islamo
*
*
Roger Gale

**Roger James GALE** (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1943 en Poole, Dorset ) estas brita politikisto, membro de la brita Konservativa Partio ekde 1964, membro de la parlamento por North Thanet en Kent.

Li estas unu el ok britaj parlamentanoj, kiuj subskribis nomumon de UEA al Pacpremio Nobel en 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* lia paĝo

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Britaj ĵurnalistoj
Jenő Krémer

**KRÉMER Jenő** [pr. kre:mer] estis hungara aktoro, reĝisoro naskiĝinta en Kolozsvár en aŭgusto 1866 kaj mortinta en Kolozsvár en 1919. 
## Kariero
Li fariĝis aktoro en 1885 en sia naskiĝurbo. En 1911 li estis direktoro de kabareto de Temeŝvaro, ekde 1915 ĝis 1918 li estis reĝisoro de la trupo de Székesfehérvár. Liaj edzinoj estis aktorinoj: Berta Erdei, Lili Hegyi.
## El liaj roloj
*Saint Hypothèsse (Hervé: Lili); 
*Rosty Antal (Berczik Á.: Himfy dalai); 
*John Dickson (Stone: Lotti ezredesei); 
*Gentz Frigyes (Rostand: Sasfiók); 
*Rummel (Ibsen: A társadalom támaszai).
## El liaj teatraĵoj
**A diploma* (1888); 
**A leányvásár* (1893); 
**Falusi nász* (1897); 
**Jancsi és Juliska* (1897); 
**Finum Rózsi* (1898); 
**Kabarécsillag* (1915).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kremer, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ferenc Krémer

**KRÉMER Ferenc** [pr. kre:mer] estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro naskiĝinta en Szatmárnémeti la 29-an de decembro 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 4-an de aprilo 1978. Lia patro estis Sándor Krémer, patrino Irma Bermann, lia fratino Manci Krémer.

## Kariero 
Li debutis 1929. Li estis ano de la teatroj de Szeged, de la Teatro Royal, de la teatroj de Mihály Erdélyi (teatrestro) en Budapeŝto. En 1945 li reĝisoris en la Kamaraszínház de Buda. Inter 1952 kaj 1972 li estis ano de la migra Teatro Ŝtata Déryné.

## El liaj roloj 
* Főkóstoló (Mark Twain–László A.: Koldus és királyfi);
* Papa (Kállai I.–Fényes Sz.: Majd a papa);
* Frank Ede (Bedő I.: Hotelszerelem).

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Szedő L.: *Szeptember végén*.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Veron Krecsányi

**KRECSÁNYI Veron** [pr. kreĉa:nji] estas hungara aktorino, filino de teatrestro Ignác Krecsányi naskiĝinta en Arad la 24-an de januaro 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 29-an de novembro 1966.
eta|Veron (aŭ Vera) Krecsányi

## Kariero 
Veron Krecsányi debutis 1895 en trupo de sia patro Temesvár–Pozsony. En 1914 ŝi retiriĝis.

## El ŝiaj roloj 
* Sári (Herczeg F.: A Gyurkovics-lányok);
* Marcsa (Millöcker: Boszorkányvár);
* Kissie táncosnő (Kerker: New York szépe).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj