open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Literista Internacio

**Literista Internacio** estas avangarda arta movado fondita en 1952 de Guy Debord, Jean-Michel Mension, Gil J. Wolman kaj Michèle Bernstein, kiel sekreta tendenco en la literismo, kaj kiel grupigo de la "literisma maldekstro". Ĝi definitive disiĝis de la "oficiala" literismo pro skandalo okazigita de ili kontraŭ Charlie Chaplin, kiun ne agnoskis Isidore Isou. 

Dum en 1953 pli kaj pli forgesiĝas Literista Internacio, la renkontiĝo de Debord kaj Ivan Chtcheglov estas grava ĝirpunkto. Tiu ĉi ekdisvolvas kelkajn esencajn temojn (psikogeografio, unueca urboplanado) kiujn poste detaligados Guy Debord.

La avangarda projekto de Literista Internacio disvolvos grandan parton el la situaciistaj projektoj.

Literista Internacio
Aouze

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vogezoj (*Vosges*), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Neufchâteau kaj al la kantono **.

La teritorio havas komunan limon kun . Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas la *aouziens*.

## Geografio 
La vilaĝo estas trairita de la rivereto *ru des Moines*, unu el la alfluantoj de la rivero *Vraine''. 

## Loĝantoj 
## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Vosges

Kategorio:Komunumoj de Vosges
Carsten Haitzler

**Carsten HAITZLER** naskiĝis la , alinomita *Raster* aŭ *Rasterman* en la komunumo de liberaj programoj, estas aŭstralia/germana programisto (lia patro estas germana kaj lia patrino estas finnlanda). Li estas konata por iniciato de la  fenestradministrilo Enlightenment por UNIX/Linukso. Li nun agas kiel ĉefa programisto de la projekto. Li nun loĝas en Tokio kun lia japana amikino Meg, kromnomigita *Konekochan* ĉar li ŝategas katojn.
Li parolas la anglan, la germanan kaj iom da franca.
Li lernas la japanan.

Carsten Haitzler naskiĝis en la afrika lando Niĝerio, sed lia familio translokiĝis rapide el Germanio kie li vivis ĝis li havis 4 jarojn.
Poste li transloĝis al Sidnejo, Aŭstralio kie li studis en la universitato de Novsudkimrujo kaj sukcesis lian diplomon pri komputiko. En 1997, li iris en Norda Karolino, Usono por labori ĉe Red Hat por programado de CORBA, Xlib, GTK+. Poste, li laboris ĉe VA Linux Systems. En aliaj programadoj, li partoprenis al: electric eyes, Gtk-etosiloj, Imlib, Imlib 2 kaj Epplets.

## Eksteraj ligiloj
*ttt-ejo de Carsten *Rasterman* Haitzler
*Linukso en Aŭstralio - Aŭstraliaj kontribuantoj 
*Carsten Haitzler eliras na Red Hat 
*RHS anoncletero, Januaro 1998. 
*LWN Linux Timeline, June, 1999.
*ESD White Paper, RHS 1999.
*Ottawa Linux Symposium, 2000. 
*Linux 2000 UK Linux Developers' Conference. 
*SLUG codefest February, 2003. 

Kategorio:Germandevenaj aŭstralianoj
Kategorio:Finndevenaj aŭstralianoj
Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Aŭstraliaj programistoj
Kategorio:Germanaj programistoj
Apolonio de Tarso

**Apolonio de Tarso** estis reganto de Celesirio kaj Fenicio por reĝo Seleŭko la 4a Filopator (187-175 a.Kr.), en la tempo de ĉefpastro Onias de Jerusalem. Tiu ĉi Onias estas laŭdata en la libro *Jesuo Siraĥ* aŭ *Siraĥido*.
Rivalo de Onias, kiu mem volas fariĝi ĉefpastro, Simon, iris al Apolonio rakontante pri neimageble multaj trezoroj, kiuj estus amasigitaj en la templo de Jerusalem. Tiujn Apolonio sen tro da problemoj povus havigi al si por sia reĝo Seleŭko. Simon esperis tiamaniere ricevi la ĉefpastrecon.
Apolonio informas Seleŭkon pri la afero; tiu sendas sian aferŝarĝiton Heliodoro al Jerusalem, por konfiski la trezoron.
La tuta entrepreno fariĝas giganta fiasko, kaj danke al mirakloj de Dio la templo saviĝas.

Antioĥo la 4-a Epifano poste prirabas la templon.

Multfoje oni verkis pentraĵojn ankaŭ pri tiu provo de Heliodoro prirabi la templon.
La tuta historio estas rakontata en la libroj *2 Makabeoj* kaj *4 Makabeoj*.

Kategorio:Antikvaj grekoj
Kategorio:Biblio
Dulcitius

**Dulcitius** estas Latina teatraĵo, sufiĉe primitiva komedio, verkita de Hrosvitha de Gandersheim. Ŝia intenco estis forigi la paganan teatr-aŭtoron Terencio el la lerneja instruado per pure kristanaj temoj. La komedio ridindigas la soldatojn, kiuj nome de Romia imperiestro persekutas la kristanojn.

*Ducitius* estas la unua komedio de Hroswitha, kiun tradukis Gerrit Berveling por sia Antologio Latina.
Kategorio:Latinlingva literaturo
Hrosvitha

[eta|Rosvita de Gandersheim prezentas al la imperiestro [Oto la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Oto la 1-a sian verkon "Gesta Ottonis", sub la rigardo de la abatino Gerberga (956-1001), gravuraĵo en ligno de Albrecht Dürer, 1501]]
**Hrosvitha** de Gandersheim, Germanio, vivis de ĉirkaŭ 930/935 ĝis post 970 p.Kr. Ŝi estis monaĥino en la urbeto, laŭ kiu ŝi nomiĝis. El malnova Saksa nobela familio, ŝi ricevis bonan edukon. Per sia verkado de - iom primitivaj - komedioj ŝi klopodis por forigi la paganajn aŭtorojn el la instruprogramo.

La humanisto Conrad Celtis malkovris ŝiajn verkojn en 1501. Dividiĝas ŝia verkaro en tri librojn:

La **unua libro** enhavas ok longajn poemojn:
* la vivo de Maria
* la ĉieliro de Jesuo
* 4 martirlegendoj
* du konvertiĝoj por interligo kun la diablo
Ofta temo estas laŭdo al ĉasteco kaj virgulineco.

La **dua libro** estas kolekto de ses teatraĵoj en iom rimita prozo kaj enhavas martir- kaj konvertiĝo-historiojn el la frua kristanismo. Per tio ĉi ŝi estas **la plej unua teatro-aŭtoro de la Mezepoko**.

La **tria libro** estas tre difektita, kaj konservas pli malpli duonon de epopeo pri imperiestro Otto la 1-a kaj fondohistorion pri ŝia propra monaĥinejo.

## En Esperanto 
Tradukita estas *Dulcitius* por Antologio Latina.

## Vidu ankaŭ 
* 615 Roswitha

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Mezepoko
Kategorio:Kristanaj hagiografoj
Mondpaca Esperantista Movado

eta|240ra|
**Mondpaca Esperantista Movado**, mallonge **MEM** estas Esperanto-asocio fondita en 1953 en la Aŭstria urbo St. Pölten, precipe pro iniciato de la ĉeĥa esperantisto Rudolf Burda. Ĝia celo estas "utiligi Esperanton serve al paco kaj reciproka kompreno inter la popoloj". Ĝia organo estas revuo *PACO*, kiu kutime eldoniĝis alterne en naciaj MEM-sekcioj, sed pro la malsamaj redakciaj teamoj kaj presejoj la unuopaj "landaj serioj" havis tute specifajn stilojn.
eta|maldekstra|220ra|
Ek de 1959 ĝis 1963 vicprezidanto de MEM estis Eŭgeno Bokarev.

Ekde 1983 MEM kunlaboras kun UEA.

Dum la malvarma milito MEM ebligis oficialan agadon por kaj per Esperanto en socialismaj landoj, sed devis ankaŭ kompromisi kun la tieaj regantoj.
## Bibliografio
*Mondpaco Esperantista Movado 30 jara. Eld. Hungara MEM-Sekcio, Budapeŝto, 1983. 44 p

## Interesaĵoj
Honora prezidanto de UEA Harry Holmes estis oponinto de kontraŭusona kampanjo de Mondpaca Esperantista Movado planita por UK en Tokio. 

Kategorio:Esperanto-asocioj
Mem

**Mem** havas plurajn signifojn:

* mi eĉ **mem** uzas tiujn vortojn (Z); adverbo
***mem** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Mem-replikiĝo de DNA**
***La Regado de si mem**
***Mondpaca Esperantista Movado**
***Mem** estas litero de pluraj ŝemidaj abĝadoj.
Apokalipso (oratorio)

**Apokalipso** - oficiala nomo: *Apokalypsis* - estas tute moderna - modernastila - oratorio de René Clemencic. Ĝi estis komponita kun enkape la baldaŭa *Jahrtausendwende* (Jarmilŝanĝiĝo), kun mistika kompreno pri la titolo: kiel diras la komponisto mem: en la Apokalipso baze temas pri Mal-kaŝiĝo (Greke: Apo-kalypsis) de nia propra Nuno. Ĉar "La plej juna tago estas ĉiam nun!"

Por sia oratorio li uzis nur la kompletan originan Grekan tekston, sen iu ajn traduko aŭ mallongigo.

Unua prezentado: 1996. Kompaktdisko: 2000 - Arte Nova Musikproduktions GmbH.

Kategorio:Komponaĵoj
Kategorio:Klasika muziko
René Clemencic

**René Clemencic** (27-an de februaro 1928 - 8-an de marto 2022) estis komponisto, direktilisto, flut-virtuozo, muziksciencisto kaj filozofo.
Li fondis la t.n. Clemencic-Consort, grupo kiu specialiĝis je prezentado de malnova muziko.

Clemencic estis naskita en 1928 en Wien, Aŭstrujo, studis unue filozofion kaj muziksciencojn en Parizo kaj Vieno. Paralele li studis pri pluraj instrumentoj, fluto, cimbalo kaj historia prezentadopraktiko en Vieno, Nederlando kaj Berlino.

Li ricevis plurajn internaciajn premiojn: Edison, Grand Prix du Disque, Diapason d'Or, Prix Cecilia.

Kategorio:Aŭstraj filozofoj
Kategorio:Aŭstraj komponistoj
Mohammad Saheb-Zamani

**Mohammad SAHEB-ZAMANI**, je plena nomo *Mohammad Hasan Naser-eddin Saheb-Zamani* (en persa: , mallongigita al **M. Saheb-Zamani** aŭ **MHSZ**, naskiĝis en 1931) estas irana esperantisto, honora membro de UEA ekde 1983 kaj de ILEI. Li estas aŭtoro de la plej ampleksa kaj efika perslingva Esperanto-lernolibro, *La dua lingvo*., kaj estas doktoro pri psikologio. Siatempe li lanĉis multajn Esperanto-kursojn en Teherana universitato. Aperas en listo kompilita de Ljubomir Trifonĉovski surbaze de enketo de LF-koop, pri 100 plej eminentaj Esperantistoj.

Lia edzino Ĵila Sedighi Saheb-Zamani ankaŭ estis esperantistino. Ŝi interalie estis komitatano B en la Komitato de UEA 1986-1989, 1989-1992 kaj 1992-1995.

## Verkoj 
* *La dua lingvo, Esperanto-Persa lernolibro*, d-ro Saheb-Zamani, eldonejo Atai, Teherano (2006) 524 paĝoj ĝi estas elŝutebla je http://MHSZ.blogfa.com ().
* *Hâfiz en 30 lingvoj* (pri la mistika persa poeto Hafizo) tradukita Esperanten de William Auld & M.H. Saheb-Zamani, eldonejo Padideh, Teherano 1988. xxxvi+812p.

## Referencoj 
Kategorio:Iranaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj membroj de UEA
Renata Chlumska

**Renata Chlumska**, naskiĝinta je la 9-a de decembro, 1973 en Malmö, Svedio, estas aventuremulino kaj montgrimpanto. Ŝi estas ĉefe svedino, sed ankaŭ ŝi havas ĉeĥan civitanecon de siaj gepatroj.

En la jaro 1999 ŝi fariĝis la unua sveda virino surgrimpinta Evereston. Dum la jaroj 2005 kaj 2006 ŝi ankaŭ faris defion nomita "Ĉirkaŭ Amerika Aventuro." Ŝi veturis tra Usono (la malsupraj 48 ŝtatoj). Ŝi padelis kajakon de Seatlo al San-Diego, biciklis kun kajako en ĉareto de San-Diego al Brownsville, Teksaso, daŭre kajakis tra Florido al Eastport, Majno, tiam rebiciklis al Seatlo.

Ŝi estis la fianĉino de *Göran Kropp* ĝis la tempo, kiam li mortis dum grimpakcidento.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retpaĝo  

Kategorio:Montogrimpistoj
Kategorio:Svedoj
Eschwege

**Eschwege** [Eŝvege] estas germana urbo en la nord-okcidento de Hesio. Ĝi estas administra sidejo de la distrikto Werra-Meißner. La urbo situas borde de la rivero Werra. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn.

## Blazono 
La blazono de Eschwege montras sur ruĝa fono arĝentan kastelon kun du turoj pint-tegmentaj. Inter la turoj ŝvebas verda fraksena branĉeto kun tri folioj (la germana vorto *Esche* signifas "frakseno").

## Partneraj urboj 
* 
* 
* 
* 

## Arkitekturo 
Eschwege konservis mezepokan urbocentron kun kohera trabfaka domaro. Krome ekzistas jenaj vidindaj konstruaĵoj:
eta|maldekstra|120px|la urbodomo
eta|maldekstra|120 px|Schäferhalle
* Preĝejo "St. Katharina" en kvartalo Neustadt
* Bazareja preĝejo "St. Dionys"
* Eschweger Landgrafenschloss, kastelo, sur kies turo ĉiuhore aperas mekanika trumpetisto, nomata *Dietemann*, maskoto de la urbo
* Hochzeitshaus ("geedziĝa domo", burĝa domo de 1578)
* Schulberg (Cyriakusberg), monteto kun turo *"Karlsturm"*
* Nikolaa Turo (eksa kirka turo de 1455)
* Bismarck-a Turo sur monteto *"Leuchtberg"* oriente de la urbo (de 1903)
* Schäferhalle (pavilono sur la okcidenta deklivo de Leuchtberg)
* Eksa sinagogo, nuna nov-apostola kirko
* Hospitala Kapelo
* Monaĥejo, sidejo de bierfarejo "Eschweger Klosterbrauerei"

## Esperanto-vivo 
En Eschwege okazis la 29-a Internacia Seminario dum la jarŝanĝo inter 1985 kaj 1986. En la urbo ekzistas loka asocio de esperantistoj.

En Eschwege vivis Rüdiger Sachs (1927–2013). El liaj kvin gefiloj en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj en la junulara Esperanto-movado aparte aktivis la filino *Martina*. Krome, same en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj en la junulara Esperanto-movado kiel junaj lernejanoj aparte aktivis la gefratoj Thorsten kaj Meike Höbbel, interalie kiel kunorganizantoj de la Internaciaj Seminarioj de GEJ.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()
* fotoj de historiaj trabfakaj domoj en Eschwege 


Kategorio:Urboj de Hesio
Brankardo

[eta|Simpla brankardo uzata de usonaj [marsoldatoj en Decembro 2003.]]
eta|maldekstre|Moderna brankardo en 2001.
**Brankardo** estas portilo por malsanuloj, vunditoj, tenata plej ofte de du homoj. Estas brankardistoj tiuj kiuj portas brankardon.

Brankardo estas aparato uzata por movi pacientojn kiuj postulas specialan medicinan zorgon, kaj partikulare de tiuj pacientoj kiuj ne kapablas komforte piediri aŭ kiuj povas suferi okaze de piedirado. Baza tipo (litaĵo) devas esti portata de du aŭ pliaj personoj. Radohava brankardo estas ofte ekipita per variaj altokadroj, radoj, reloja aŭ bremsoj. Brankardoj estas ĉefe uzata en akutaj eksterhospitalaj sansituacioj fare de urĝaj sanservoj, militistoj, kaj serĉ-sava personaro. En jurmedicino la dekstra brako de kadavro estas lasita pende el la brankardo por indiki al laboristaro, ke ne temas pri vundita paciento, sed pri mortinto. Brankardo estas uzata por teni prizonulojn dum mortigaj injektoj en Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Palankeno

## Notoj 
Kategorio:Lito
Kategorio:Medicina tekniko
Kategorio:Porkrizaj veturiloj
Kategorio:Transportaj rimedoj movataj per homa forto
Nurago

**Nuragoj** - itale *nuraghe* kaj sarde en la norda dialekto "logudoresu" *nuraghes* respektive en la suda dialekto "campidanesu" *nuraxis* - estas prahistoriaj kaj fruhistoriaj turokonstruaĵoj de la Bonnanaro-kulturo (ĉ. 1800–1500 a.K.) sur la mediteranea insulo Sardio. Nuragoj estas ankaŭ la nomo de la sekva, ligita kulturo (ĉ. 1600–238 a.K.), la Nurago-kulturo.

Oni kalkulas je ĉirkaŭ 6500 turoj. Lilliu registris en 1962 ankoraŭ ĉirkaŭ 7000 nuragojn, kio estas ĉirkaŭ 0,27/pro km². Ili plej oftas okcidente kaj centre de Sardinio.

La nuragoj staras plej ofte unuope, sed kelkfoje formas vilaĝosimilan strukturon.

La plej granda nurago (granda nurago aŭ nurago-komplekso) estas *Su Nuraxi* - ĝi estas monda kulturheredaĵo kaj situas ĉe Barumini en la provinco Mez-Kampidano.

La nuragoj aperas simbole en la sarda literaturo.

## Vizitindaj nuragoj 
Unuopaj turoj kaj kompleksoj:
* Albucciu, proto-nurago apud la urbeto Arzachena en nordorienta Sardio
* Arrubiu, plej granda komplekso apud la komunumo Orroli en la administra unuo metropola urbo Kaljaro
* Asoru apud la komunumo Muravera en la administra unuo metropola urbo Kaljaro
* Burghidu apud la komunumo Ozieri
* Friarosu apud la komunumo Mogorella en la provinco Oristano
* Fronte Mola, proto-nurago apud la komunumo Thiesi en la administra unuo metropola urbo Sassari
* Genna Maria apud la komunumo Villanovaforru en Mez-Kampidano
* Is Paras apud la urbo Isili en la administra unuo metropola urbo Kaljaro
* Izzana en la "luna valo" apud la komunumo Aggius en nordorienta Sardio
* Orolo apud la komunumo Bortigali en la provinco Nuoro
* Nuraghe Losa, komplekso apud la komunumo Abbasanta en la provinco Oristano
* Palmavera, komplekso apud la komunumo Alghero (*L’Alguer / S’Alighera*) en la administra unuo metropola urbo Sassari
* Santu Antine, komplekso en la *Valle dei Nuraghi* ("valo de nuragoj") apud la komunumo Torralba en la administra unuo metropola urbo Sassari 
* Su Nuraxi, komplekso (vidu supre)

## Vidu ankaŭ
* bruch (skota prahistoria turo)

## Literaturo 
* Paolo Melis: *Nuraghenkultur.* 2003, ISBN 88-7138-276-5
* Jürgen E. Walkowitz: *Das Megalithsyndrom.* Volumo 36 en *Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mitteleuropas*, 2003. ISBN 3-930036-70-3
* G. Lilliu: *I Nuraghi. Torri preistoriche di Sardegna.* 1962, (Mit etwas Vorsicht zu genießen, da mittlerweile neuere Forschungsergebnisse einigen Annahmen Lillius widersprechen)
* G. Lilliu – R. Zucca: *Su Nuraxi di Barumini.* Sassari 1988
* David Trump: *Nuraghe Noeddos and the Bonu Ighinu Valley. Excavation and Survey in Sardinia.* Oksfordo 1990, ISBN 0-946897-20-4

Nuragoj
Kategorio:Sardio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Italio
Apokalipso (ĝenro)

[eta|250px|maldekstra|[Albrecht Dürer, la kvar rajdistoj el la biblia Apokalipso 6]]

**Apokalipso**, laŭ frua Judismo kaj kristanismo estis iu malkaŝo de sekretaj, kaŝitaj aferoj, kiujn Dio konigis tra speciale tiucele elektita profeto.

La vorto indikas kaj la ĝenron entute kaj ankaŭ povas indiki specifan verkon - plej konata kompreneble estas la Nov-Testamenta libro Apokalipso de Johano.

Ekzistas pluraj apokalipsoj. Tiu speco de literaturo estas grava en la historio de l' juda-kristana-islama tradicio, ĉar nocioj kiel resurekto el la mortintoj, Tago de l' Juĝo aŭ Lasta Juĝo kaj ankaŭ la Infero mem ĝuste en tiaj revelaciaj tekstoj fariĝis eksplicitaj.

La vorto, Greka de-origine, signifas fakte "Malkaŝiĝo" aŭ "Malkaŝo" ("Levo de vualo"). Origine uzis ĝin Greke-parolantaj Judoj, poste Kristanismo transprenis la terminon.

## Karakterizaj trajtoj 
Apokalipsa literaturo estas propra ĝenro de literaturo.

Temas pri malkaŝo de sekretoj de Dio. Tiu Dio donas certajn ĝis tiam sekretajn sciojn al elektita profeto. Ofte temas pri aferoj, kiujn la homo neniam el si mem povus ekscii: aferoj neniam jam okazintaj, kiel la Fino de la Mondo; la Lasta Juĝo, la celado de Dio, ktp.

La Etiopia libro Henoĥ estas la plej ampleksa Apokalipso, kiun ni konas.

En kelkaj Apokalipsoj la profeto ricevas sian scion en sonĝo, foje en vizio. Por la celata mesaĝo tio supozeble estas la plej taŭga metodo transdoni informojn.

## Kelkaj Apokalipsoj 
[eta|150px|Sep Trumpeto de [Apokalipso de Johano|Apokalipso]]
La plej malnova ekzemplo de l' ĝenro, kiun ni konas, estas la Biblia libro Daniel. Kiel sciate, laŭ Juda kompreno tiu ĉi verko ne apartenas al la - kutimaj - profetoj.
Post longa fastado, Daniel atingas bordon de rivero, kaj tiam aperas al li iu ĉiela persono kiu donas revelacion (Daniel 10:2).

Johano de l' Apokalipso en NT, havas kompareblan sperton.

La Greka Apokalipso de Baruĥ, same kiel la Siriaka variaĵo diras ion tian al ni.

Tre ampleksa Apokalipso estas la Duakanona libro 2 Ezra.

Kelkaj el la apokalipsoj estis enprenitaj en la Septuaginton, kaj do fariĝis kanonaj en kelkaj eklezioj, sed aliaj ne.

## Bibliografio 
* Ippolito, *Apocalisse cristiana. Sull’Anticristo,* Mimesis, 2012 ISBN 8857511898, 9788857511894

## Vidu ankaŭ 
* *Komentarioj pri Apokalipso*

Kategorio:Biblio
Kategorio:Religio
Kategorio:Eskatologio
Royan

**Royan** [] estas marborda urbo kaj komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Nova Akvitanio.

Ĝia ekonomio estas dominata per turismo. Kvar sablaj strandoj ornamas la marbordon.

## Geografio 
eta|maldekstra|Situo de Royan en la departemento Charente-Maritime.
Royan kuŝas sur la Atlantika marbordo, ĉe la elfluejo de la estuaro Ĝirondo. Tri insuloj estas proksimaj: Ré, Oléron kaj Aix.

La najbaraj komunumoj estas Vaux-sur-Mer nordokcidente, Saint-Sulpice-de-Royan norde, Médis oriente kaj Saint-Georges-de-Didonne sudoriente.

## Historio 
La historio de Royan kiel feriejo komenciĝis en la malfrua 19-a jarcento. Ekde la 1890-aj jaroj ĝis la Dua Mondmilito ĝi estis ambaŭ moda kaj populara, precipe post la enkonduko de ferioj kun pagado en Francio, en 1935.

Dum la Dua Mondmilito, du germanaj fortikaĵoj defendis la estuaron Ĝirondo: Gironde Mündung Nord (aŭ Royan) kaj Gironde Mündung Süd (aŭ La Pointe de Grave). La Alianca operacio, kiu estis direktita kontraŭ la germanaj fortoj sur Île d'Oléron kaj ĉe la elfluejo de la Rivero Ĝirondo, komenciĝis per ĝenerala mararmea bombado la , proksimume 10 monatojn post T-Tago. Dum kvin tagoj la usona mararmea taskforto helpis la francajn surterajn fortojn per mararmea bombardado kaj aeraj informoj en la atako je Royan kaj la areo de Pointe de Grave ĉe la elfluejo de la Ĝirondo. Usonaj B-17-aj Flugfortresoj kaj B-24-aj Liberigantaj Aviadiloj faris aerajn bombajn misiojn, inkluzive de vastaj kaj pionira uzo de napalmo. Dum tiu multpeza bombardado per Aliancaj fortoj, la centro de la urbeto estis preskaŭ komplete detruita.

## Royan Hodiaŭ 
La urbeto estis rekonstruita en la 1950-aj jaroj kiel parto de urbiga programo kaj ĝi tre reprezentas la modernisman arkitekturon tiuepokan.

Burĝa urbeto, konata pro ĝiaj kazinoj kaj hoteloj, Royan estas tre sunbrila urbo tutjare.

La hodiaŭa urbestro estas Didier Quentin, kies urbestreco daŭras de 2008 ĝis 2014.

## Ĝemelaj urboj 
* Balingen (Germanio)
* Gosport (Britio)
* Nafplio (Grekio)

Royan partnera urbo Balingen 972 km.jpg|972 km ĝis Balingen
Royan vojmontrilo Balingen kaj Palais de Congrès.jpg|Antaŭ la kongresejo
Royan indikilo Esplanade de Balingen.jpg|indikilo *Esplanade de Balingen*
Royan conche 1.JPG|Panoramo de Royan

## Diversaĵoj 
Royan allogas multe da lingvaj studentoj kaŭze de ĝia loka lingva lernejo, "le CAREL" (''Centre Audiovisuel de Royan pour l'Étude des Langues'')

Royan estis la naskiĝloko de:
* Pierre Dugua, Sieur de Monts, (ĉ. 1558-1628), komercisto, esploristo kaj koloniisto.
* Eugène Pelletan (1813-1884), verkisto, ĵurnalisto kaj politikisto

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime
* Royan (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Turisma Paĝaro


Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Deutsches Museum (Munkeno)

eta|maldekstra|260ra|
eta|maldekstra|260ra|
La **Germana Muzeo** () estas nacia muzeo en Munkeno. Kun ĉirkaŭ  originalaj ekspoziciaĵoj el ĉirkaŭ 50 kampoj de naturscienco kaj tekniko ĝi estas la plej granda tiutema muzeo en la mondo. Ĉiujare pli ol miliono da homoj vizitas ĝin.

## Celo 
Deklarita celo de la muzeo estas prezenti al interesiĝantaj laikoj natursciencan kaj teknikan scion en komprenebla kaj laŭeble viva formo.

Tiucele ĝi montras, per elektitaj ekzemploj, la historian evoluon de natursciencoj kaj tekniko kaj ilian signifon por la teknika kaj socia evoluo.

Krom la ekspoziciaĵoj ekzistas studa kolekto da ĉirkaŭ  objektoj, specialtema biblioteko pri la historio de natursciencoj kaj tekniko kun ĉirkaŭ  volumoj kaj arĥivoj kun originalaj dokumentoj.

La muzea esplorinstituto pri historio de tekniko kaj scienco kunlaboras kun du lokaj universitatoj, Ludwig-Maximilians-Universität kaj Technische Universität.

Kolegio Kerschensteiner organizas pluklerigajn kursojn pri la historio de natursciencoj kaj tekniko por instruistoj kaj studentoj.

## Situo 
La muzeo situas sur insulo centre de Munkeno (*Museumsinsel* = muzea insulo). Ĝi estis fondita en 1906, sed la centra konstruaĵo estis malfermita nur en 1925.

Krom la tri muzeaj konstruaĵoj sur la insulo ekzistas tri filiaj lokoj:
* la trafika centro en kvartalo *Theresienhöhe*
* la aviadilkonstruejo en Oberschleißheim norde de Munkeno
* la filio en Bonn

Kategorio:Muzeoj en Bavario
Kategorio:Edukado en Munkeno
Kategorio:Naciaj muzeoj en Germanio
Kategorio:Sciencaj muzeoj en Germanio
Kategorio:Teknikaj muzeoj en Germanio
Apolonio de Ateno

**Apolonio de Ateno** (130 a. K. - 70 a. K.), Greka skulptisto el Ateno, instruisto de Agezistrato, estis filo de Nestoro. Li vivis en la lasta jc antaŭ Kristo.eta|La Torso de Belvedero|dekstra

Li estas fama ĉefe pro lia mirinda torso de Heraklo, kiu nuntempe troviĝas en la Belvedere, unu de la muzeoj de Vatikano.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La torso de l' Belvedere.  (kun Germana klarigo)

Kategorio:Helenaj skulptistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ateno
Kategorio:Mortintoj en Ateno
Lirika soprano

Kiel **lirika soprano** oni nomas konkretan specon de sopranovoĉo. Lirikaj sopranistoj havas pli "pezan" voĉon ol subretoj, sed pli malpezan ol dramaj aŭ dramegaj sopranistoj. La esprimoj „peza“ kaj „malpeza“ difinas plurajn aspektojn de la voĉfiziologio kiel amplekso kaj sonkoloro, movemo, volumeno kaj portokapablo. 

*Lirika soprano* krome estas nomo por voĉfako, en kiu estas kunigitaj la rilataj opero- kaj oratoriopartioj. La angla esprimo *lyric soprano* nomas voĉfakon, kiun oni en Germanio kutime pli subdividas. 
Oni diferencigas laŭ:
***Junula-drama soprano**, ekz.
**Carl Maria von Weber, *Der Freischütz:* Agathe
**Giuseppe Verdi, *Otello:*: Desdemona
**Richard Wagner, *Tannhäuser:* Elisabeth
**Leoš Janáček, *Jenůfa:* titolpartio
***Lirika soprano**, ekz.
**Wolfgang Amadeus Mozart, *Die Zauberflöte:* Pamina
**Albert Lortzing, *Undine:* titolpartio
**Giacomo Puccini, *La Bohème:* Mimi
**Georges Bizet,  *Carmen:* Micaëla
**Richard Wagner, *Das Rheingold:* Wellgunde
**Richard Strauss, *Arabella:* Zdenka

La determino tamen estas, kiel ĉiam je tiaj klasifikoj, en neniu kazo unusenca kaj ĝenerale valida. La  subjektivaj nocioj pri tio, kiu estas lirika soprano resp. kiuj partioj apartenas al tiu fako, parte ege diferencas kaj ofte ekzistas partaj kongruoj kun la najbaraj fakoj (ekz. subreto, koloratursoprano, drama soprano)

Kategorio:Voĉkategorioj
Bad Aibling

**Bad Aibling** estas urbeto kaj kuracloko en la distrikto Rosenheim kaj en la distriktaro Supra Bavario de la federacia lando Bavario en suda Germanio. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

La urbeto situas en la valo de rivero *Mangfall*.

## Urboĝemeleco 
* 

 Dosiero:Bad_aibling_klein_venedig.png|"Klein-Venedig"
 Dosiero:Bad_aibling_glonn.png|Rivero Glonn
 Dosiero:Bad_aibling_rosenheimer_str.png|Rosenheimer Straße

 Dosiero:Bad_aibling_kirchzeile.png|Kirchzeile kaj Hofberg
 Dosiero:Bad_aibling_zentralfriedhof.png|la centra tombejo

## Vidu ankaŭ 
* Fervoja akcidento de Bad Aibling (2016)

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Distrikto Rosenheim
Kategorio:Urboj de Bavario
Koloratursoprano

Kiel **koloratursoprano** oni nomas en la klasika muziko sopranvoĉon kun koloraturo-kapablo, t.e. speciala movebleco antaŭ ĉio en la alta registro. Tiu ĉi voĉfako postulas, kiel la drama soprano, ĝenerale bonan altan registron kaj grandan brilecon, tamen prefere ĝi estas pli „malpeza“ kaj en la opero precipe ĝi estas enmetata virtuoze.

Laŭ la necesa volumeno oni diferencigas jenajn gradigojn:

* drama koloratursoprano:
** W. A. Mozart, *Die Zauberflöte:* Königin der Nacht
** W. A. Mozart, *Die Entführung aus dem Serail:* Konstanze
** Otto Nicolai, *Die lustigen Weiber von Windsor:* Frau Fluth
** Giuseppe Verdi, *Nabucco:* Abigaille

* lirika koloratursoprano aŭ koloratursubreto:
** Giuseppe Verdi, *Rigoletto:* Gilda
** Ruggiero Leoncavallo, *Der Bajazzo:* Nedda
** Charles Gounod, *Roméo et Juliette:* Juliette
** Richard Strauss, *Ariadne auf Naxos:* Zerbinetta
** Gioacchino Rossini, *Il Barbiere di Siviglia/Der Barbier von Sevilla:* Rosina (origine verkita por koloratura mezosoprano, en la 20-a jarcento tamen ofte ŝanĝita al koloratursoprana partio.)
** Jacques Offenbach, *Hoffmanns Erzählungen:* Olympia
** Johann Strauß (Sohn), *Die Fledermaus:* Adele

Kategorio:Voĉkategorioj
Subreto

**Subreto** estas sopranparto, ofte kiel koloratursoprano en plejofte gaja rolo en opero aŭ opereto. Subretpartoj sen multege da koloraturo kelkfoje estas en relative malalta registro, pro kio ili foje ankaŭ estas rolataj de mezosopranoj.

Ofte oni nomis subreto gajan aŭ komikan servistinrolon, dum kiam la primadono rolis personon de pli alta socia rango. La subreto originas de la ''Commedia dell'arte*. En la Franca la vorto *soubrette* signifas „juna servistino“ aŭ „ĉambristino“.

* Ekzemploj por klasikaj subretpartioj:
** W. A. Mozart, *Die Zauberflöte:* Papagena
** W. A. Mozart, *Così fan tutte:* Despina
** Albert Lortzing, *Der Wildschütz:* Gretchen
** Carl Zeller, *Der Vogelhändler:* Briefchristel

* Ekzemploj por koloratursubretaj partioj:
** W. A. Mozart, *Die Entführung aus dem Serail:* Blondchen
** Carl Maria von Weber, *Der Freischütz:* Ännchen
** Johann Strauß (filo), *Die Fledermaus:'' Adele

## Vidu ankaŭ 
* Buffo

Kategorio: Voĉkategorioj
Kategorio:Virinaj stereotipoj
Kategorio:Fikciaj servistoj
Akvofalo Rusumo

eta|eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
Akvofalo **Rusumo** estas akvofalo de la rivero Kagero en orienta Afriko. Ĝi situas sur la landlimo inter Ruando kaj Tanzanio kaj altas ĉirkaŭ 15 metrojn.

Ĝiaj koordinatoj estas . La supermara alteco estas 1 290 metroj.

Kategorio:Akvofaloj en Tanzanio
Kategorio:Geografio de Ruando
Kagero

eta|eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|
**Kagero** (, ) estas rivero en orienta Afriko.

Kagero fontas en Burundo kaj konsistigas la limojn inter Ruando/Tanzanio kaj Tanzanio/Ugando. Ĝi fluas, proksime de Bukoba, en la Viktorian Lagon, el kiu fluas la Blanka Nilo. Ĉar Kagero estas la plej granda nutranto de la Viktoria Lago, ĝi estas konsiderata fonta rivero de Nilo. Ĝia longo estas ĉirkaŭ 850&nbsp;km. Se oni konsideras nur la parton ekde la enfluo de Ruvuso, estas 400&nbsp;km.

Ene de Ruando kaj kiel lima rivero Kagero estas navigebla. Ĝi fluas proksimume orienten, sed trafinte la limon inter Ruando kaj Tanzanio ĝi kurbiĝas norden ("suda kurbiĝo") kaj akceptas riveron Ruvuso, kiu estas konsiderata alia fonto de Nilo.

Post tiu alfluo ĝi formas akvofalon de 15 metroj, la akvofalon Rusumo, kiu malebligas ŝiptrafikon (Rusumo estas la nomo de la apuda ruanda provinco). Sube de la akvofalo la rivero denove estas navigebla; transiras ĝin tie grava ponto inter Ruando kaj Tanzanio. Post 180&nbsp;km ĝi atingas la trilandan punkton inter Ruando, Tanzanio kaj Ugando; tie ĝi kurbiĝas orienten ("norda kurbiĝo"). Iom poste ĝi foriras de la landlimo (tie difinita per la latitudo 1° S) dekstren kaj trafluas la tanzanian regionon Kagera, al kiu ĝi donis la nomon. 40&nbsp;km norde de urbo Bukoba ĝi eniras la Viktorian Lagon. Ĝia vojo de la norda kurbiĝo longas ĉirkaŭ 270&nbsp;km.

Kagero altas 1.290 metrojn ĉe akvofalo Rusumo kaj 1.134 ĉe sia enfluo en la Viktorian Lagon.

Kategorio:Internaciaj riveroj en Afriko
Kategorio:Riveroj en Burundo
Kategorio:Riveroj en Ruando
Kategorio:Riveroj en Tanzanio
Kategorio:Riveroj en Ugando
Kategorio:Akvokolekta areo de Nilo
Kategorio:Landlimo de Ruando kaj Tanzanio
Kategorio:Landlimo de Tanzanio kaj Ugando
Kategorio:Landlimo de Burundo kaj Tanzanio
Kategorio:Landlimo de Burundo kaj Ruando
Kategorio:Alfluantoj de Viktoria Lago
Vasaloppet

***Vasaloppet***, la Vasa-kuro, en Svedio estas la plej longa ski-konkuro en la mondo. La kuro longas 90 km-ojn, ekde *Sälen* ĝis *Mora* en provinco Dalekarlio (*Dalarna*) en meza Svedio. Ĝi okazas ekde 1922 ĉiun jaron je la unua dimanĉo en marto – kun escepto de la jaroj 1932, 1934 kaj 1990, kiam mankis neĝo.

## Historio 
La Vasa-kuro estas memorigo pri Gustavo Vasa, kiu antaŭ ol fariĝi reĝo de Svedio, fuĝis en 1521 for de la tiama reĝo Kristiano la 2-a al Norvegio, kaj (laŭ tradicia rakonto) dum la fuĝo skikuris tiun saman vojon (tamen en la malan direkton, de *Mora* al *Sälen*).

Kategorio:Skikurado
Kategorio:Vintra sporto
Kategorio:Svedio
*
Robert Carey

**Robert CAREY** unua grafo de Monmouth (ĉ. 1560 – 12-a de aprilo 1639) estis plej juna filo de Henry Carey kaj Anne, filino de Siro Thomas Morgan.

Kiel junulo, li akompanis diversajn diplomatajn misiojn kaj partoprenis en militaraj ekspedicioj (1588 kontraŭ la hispana armado; 1591 en sieĝo de Rouen. 

Li estis parlamentano inter 1586 kaj 1588 (de Morpeth); en 1593 (Callington) kaj inter 1596 kaj 1601 (de Northumberland). Inter 1593 kaj 1596 li estis en registaraj postenoj. 

En marto de 1603, li ĉeestis la lastan malsanon de la reĝino, kion li skribis en memuaro. Post morto de la reĝino (24-an de marto 1603), li tuj ekrajdis al Skotlando kun juvelaĵo de la reĝino Elizabeto la 1-a (Anglio), kaj alvenis en Holyrood la 26-an de marto, sciigante al Jakobo la 6-a de Skotlando, ke la reĝino mortis, li estas la nova reĝo kiel Jakobo la 1-a de Anglio. 

## Verkoj
**Memoirs*, unuafoje publikigita fare de John Boyle en 1759. La dua eldono okazis en 1808 de Siro Walter Scott. La plej nova eldono estas de 005, ISBN 1-904466-29-X. ''The Stirring World of Robert Carey: Robert Carey's Memoirs 1577-1625''

Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:Tudoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1560
Kategorio:Mortintoj en 1639
Roger D. Kornberg

**Roger David KORNBERG** (naskiĝis la  en Sankta-Luizo en Usono) estas usona profesoro en la Universitato Stanfordo kaj li ricevis la Nobel-premion pri kemio en 2006 "pro siaj laboroj pri la molekuloj de biologia transskribado ĉe eŭkariotoj".

Li ricevis ankaŭ la premion "Gairdner" en 2000. Lia patro Arthur Kornberg estis ankaŭ Nobel-premiito (pri medicino en 1959) pro siaj laboroj pri genetiko.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Kristalografoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Malgranda kurlo

La **Malgranda kurlo** aŭ **Malgranda numenio**, *Numenius phaeopus*, estas vadbirdo el la ordo de ĥaradrioformaj birdoj kaj familio de skolopedoj.

## Disvastiĝo 
Estas unu el la plej disvastigataj kurloj, ĉar reproduktiĝas tra granda parto de subarkta Norda Ameriko, Eŭropo kaj Azio kaj suden ĝis ekzemple Skotio.

Temas pri migranta birdo kiu vintras ĉe marbordoj de suda Afriko, Suda Ameriko, suda Azio ĝis Aŭstralazio kaj suda Norda Ameriko. Ĝi estas sufiĉe socia for de la reprodukta sezono.

Fine de la 19a jarcento, ĉasado ĉe migradaj vojoj malpliigis draste ties multnombradon. Feliĉe nuntempe la malpliigo ĉesis kaj la specio estas protektita.

Estas kvar subspecioj, nome la jenaj:
* *Numenius phaeopus phaeopus* - norda Eŭropo, nordokcidenta Azio
* *Numenius phaeopus variegatus* - nordorienta Azio
* *Numenius phaeopus alboaxillaris* - centra Azio (rara, endanĝerita)
* *Numenius phaeopus hudsonicus* (**Hudsona kurlo** sen blanka pugo kaj pli malhela) - norda Nordameriko

## Aspekto 
Temas pri granda vadbirdo 37-45&nbsp;cm longa kaj ĉirkaŭ 375 gr peza. Ĝi estas ĉefe grizbruna, kun blankaj dorso kaj pugo (nur subspecioj *N. p. phaeopus* kaj *N. p. alboaxillaris*), kaj longa subenkurba malhela -kun iom da helo ĉebaze- beko (iom pli longa ĉe inoj) kun ne tiom milda kurbo kiel ĉe Granda kurlo. Kruroj estas blugrizaj. Junuloj estas similaj.

Ĝi estas plej ofte timida. La ĝenerala alvoko estas grumbla fajfado, sekvita de kanta pepado.
 
La ununura simila komuna specio en la plej granda parto de ties teritorio estas la pli granda Granda kurlo. Malgranda kurlo estas pli malgranda kaj havas pli mallongan kurban bekon kaj krome havas malhelan strion -inter du helaj- super okulo.

## Kutimoj 
Tiu holarktisa specio manĝas per kribrado en milda koto de etaj senvertebruloj aŭ plukado de etaj kraboj kaj similaj predoj el la grundo aŭ akvosurfaco. Antaŭ migrado beroj estas grava parto de la manĝaĵo.
 
La nesto estas nuda truo en tundro aŭ arkta stepo. La ino demetas el 3 ĝis 5 ovojn. Plenkreskuloj defendas vigle la nestan teritorion kaj ne dubas ataki ekzemple homojn.
 
## Bildaro 

Numenius phaeopus MHNT.jpg|* Numenius phaeopus*
Sea_Bird_at_Acapulco_Beach.jpg|Amerika subspecio en Akapulko
Faroe_stamp_024_whimbrel.jpg|Poŝtmarko de Malgranda kurlo de Feroaj Insuloj

## Eksteraj ligiloj 
* Datumaro pri la specio Malgranda kurlo - Cornell Lab of Ornithology
* Whimbrel - *Numenius phaeopus*  - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Informo pri la specio Malgranda kurlo -
* Picture of American subspecies

## Referencoj 
* 
* RSPB A to Z of UK Birds

Kategorio:Skolopedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Holarktisa faŭno
Midŝipmano

eta|Insigno de brita midŝipmano
**Midŝipmano** estas angla suboficiro de la mararmeo. Kutime ĝi estas altranga inter la suboficiroj (serĝento), eĉ iufoje povas atingi malaltan oficiran rangon. Ĝia nomo (mez-ŝip-ulo) devenas de la lokado en la mezo de la ŝipoj, kie estas pli da komforto.
eta|meza|Nederlandaj midŝipmanoj

## Vidu ankaŭ 
* Kadeto
* Maato
* Midŝipmana nodo

Kategorio:Mararmeo
Kategorio:Soldataj rangoj
Ahmad Reza Mamduhi

**Ahmad Reza Mamduhi** (; Maŝhado, 28-a de aprilo 1960) estas irana arĥitekto, urbdezajnisto kaj esperantisto. Ekde 2021, li estas prezidanto de ILEI

## Biografio
Li studis arĥitekturon kaj urb-dezajnadon ĉe la Nacia Universitato de Irano (Universitato Ŝahid Beheŝti) kaj tradukis la anglalingvan libron «*Seven Rules for Sustainable Communities*» en la persan. Li elektiĝis kiel unua prezidanto de la Irana Esperanto-Asocio (IrEA), kaj reelektiĝis ankaŭ por la dua sinsekva periodo antaŭ prezidantiĝo de d-ro Keyhan Sayadpour. li estas ano de la Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE). Ekde 2022, aniĝis al la Akademio de Esperanto.

Li parolas la persan, la anglan kaj Esperanton.

La libro strukturiĝas sur 3 niveloj, kun kreskanta malfacileco: la elementa nivelo (kie oni lernas la Esperantan alfabeton kune kun la baza gramatiko); la meza nivelo (kun 10 lekcionoj pri diversaj temoj kaj po eta vortaro fine de ĉiu lekciono); kaj, fine, la progresiga nivelo (kun Esperanta literaturo, proverboj, filozofio, scienco, ktp). La libro enhavas perslingvan gramatikon de Esperanto kaj vortarojn persa-Esperanton kaj Esperanto-persan.

;La Fenomeno Esperanto

Li eldonis na «*Padide-ye Esperanto*» (2007), kies kerno estas traduko de verko de la Nobel-kandidato William Auld kun la titolo «La Fenomeno Esperanto: la solvo de la internacia lingvo-problemo» (1987).
Tio estas perslingva enciklopedieto pri Esperanto. La verkaĵo inkluzivas informojn pri la historio de Esperanto en Irano kaj en la mondo, biografion de d-ro Zamenhof, eldiraĵojn de mondaj famuloj pri Esperanto, la ekeston kaj evoluadon de planlingvoj, priskribon de Esperanto, Volapuko kaj Loglano kiel ekzemploj de antaŭ- kaj post-Esperantaj planlingvoj.

; Aliaj

Mamduhi ankaŭ aŭtoris multnombrajn artikolojn en kulturaj magazenoj, ĉefe pri la temo de Esperantaj studoj. kaj kontribuas al Irana Esperantisto, la dulingva sezon-revuo en Esperanto kaj la persa. 

## Notoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj
* Akademio de Esperanto
* Irana Esperanto-Asocio
* Irana Esperantisto
* Kejhan Sajjadpur

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Iranaj esperantistoj
Kategorio:Iranaj arkitektoj
Kategorio:Anoj de la Akademio de Esperanto
Lotaringo

**Lotaringo** estis mezepoka reĝolando, kiu poste dividiĝis en la duklandojn Brabanto kaj Loreno. La nomo devenas de Lotaro la 2-a.

## Historio 
En 855 Lotaro la 1-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperion mortis en Prüm. Lotaro la 2-a, lia filo, iĝis reĝo de reĝolando inter tiamaj Francio kaj Ĝermanio.

En 856 en Orbe la tri fratoj (Ludoviko, Karlo kaj Lotaro) difinis la limojn de siaj teritorioj.

En 863 kiam Karlo mortis, Lotaro la 2-a ricevis la plejparton de la diocezo de Bezansono.

En 869 Lotaro la 2-a mortis. Poste Lotaringo estis pridisputita inter Francio kaj Ĝermanio. Ekde 925 ĝi iĝis tute Germania. En 959 Bruno la frato de Oto la 1-a dispartigis la Lotaringon al Alta Lotaringo (Loreno) kaj Malalta Lotaringo. Ankaŭ la tri episkopaj urboj (Messo, Tulo, Verduno) eliras el Lotaringo.

## Vidu ankaŭ 
* Meza Frankio
* duklando Brabanto
* duklando Loreno

## Referencoj

Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 9-a jarcento
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 950-959
Kategorio:959
Hispana malfermo

La **Hispana malfermo** estas unu el la Malfermoj de la reĝa peono en ŝako. Ĝi ankaŭ nomiĝas **Ruy Lopez** homaĝe al Ruy López de Segura, hispana monaĥo de la 16a jarcento, konsiderata kiel la plej lerta ŝakludisto en sia epoko. Temas pri la pli malnova, sed ankaŭ la plej populara malfermo de la ludo; kiu plie riĉas je multaj variantoj.

Post la karakterizaj unuaj movoj **1. e4 e5; 2. Ĉf3 Ĉc6; 3. Kb5** la Nigroj povas respondi per:

* **a6** (varianto Morphy) : Famigita de Paul Morphy, tiu movo donas al la Nigroj pli grandajn eblecojn. Ili ne timu 4 Kxc6. Tio estas la plej ofte ludata varianto, kiu povas alkonduki al la atako "Marshall": 3.Kb5 a6; 4.Ka4 (la plej ofte ludata) Kxc6 donas al la Nigroj kurieran duopon kaj bonan ŝancon ne perdi.
* **d6** (varianto Steinitz) : Ebligas al la Nigroj defendi sian peonon e5, samtempe disvolvante siajn oficirojn. La Blankoj provu profiti de la malrapida disvolviĝo de la Nigroj.
* **Kc5** (varianto Cordel) : Klasika defendo, sed Kc5 ne malhelpas d4.
* **Ĉf6** (varianto Berlina aŭ Kontraŭataka) : Ĝi kondukas al streĉaj pozicioj, tamen kun pli da eblecoj por la Blankoj.
* **f5** (varianto Schliemann) : Provokema movo de Schliemann.
* **Ĉd4** (varianto Bird) : Ebligad forkan atakon al la kavaliro kaj kuriero blankaj.
* **g6** (varianto Fianchetto) : Neniel profitdona al la Nigroj, kiuj perdas unu tempon. 
* **Ĉge7** (varianto Cozio)
* **Kb4** (varianto Alapin)
* **Ke7** (varianto Lucena)
* **K6** (varianto Nuremberg)
* **g5** (varianto Brentano)
* **Ĉa5** (varianto Pollock)
* **De7** (varianto Vinogradov)
* **b6** (nomo ne konata)

Kategorio:Ŝakaj malfermoj
Voĉoŝanĝiĝo

La **voĉoŝanĝiĝo** (*ankaŭ: *mutacio) estas la fazo en la evoluo de puberulo, en kiu rimarkeble ŝanĝiĝas kaj pliperfektiĝas je ambaŭ seksoj la voĉo. Dum la voĉoŝanĝiĝo la laringo kreskas same kiel la tuta korpo kaj la voĉbendoj longiĝas, do la voĉo iĝas pli malalta.

La voĉoŝanĝiĝo je knabino okazas ekde la 10-a ĝis la 15-a vivjaro, ĉe knaboj ekde la 12-a ĝis la 16-a vivjaro (diferencoj dependas de la paso de la pubereco; tamen, la ĝenerala akcelado de pubereco en la lastaj jardekoj ankaŭ plifruigis la voĉoŝanĝiĝon. La plenkreskula kaj knaba voĉoj diferencas kutime je okto, (rilato 2 per 1). Ankaŭ la ina voĉo povas soni ĝis malgranda trito pli malalte rilate al la knabinvoĉo (rilato ĝis 1,2 per 1).

Tiuj ĉi ŝanĝiĝoj pleje rilatas al la evoluo de la seksorganoj. Se oni forigas de knabo antaŭ la voĉŝanĝiĝo la testikojn, ne estiĝas voĉŝanĝiĝo, li iĝas kastrito.

## Antaŭjuĝoj 
Vaste diskonata estas la zorgo, ke knabo dum tuta daŭro de la voĉŝanĝiĝo ne kantu, alikaze li ruinigus sian voĉon por ĉiam en sia vivo.  Metodika esploro tamen nek konfirmis nek kontestis tiun ĉi opinion. Spertoj montras nur, ke knabo, daŭre kaj regule ekzercanta sian voĉon dum la voĉoŝanĝiĝo, ne havas voĉo-“rompiĝon“, la ŝanĝado tiam pli bone estas nur malrapidega proceso..
## Vidu ankaŭ
*Knaba ĥoro de Suhl

## Literaturo 
* Günther Habermann: *Stimme und Sprache*. 2. Auflage. Thieme, Stuttgart 1986, ISBN 3-13-556002-3
* Rudolf Schilling: *Über Stimmwechselgeschichten*. En: *Folia Phoniatrica* Vol. I, Fasc. 2 1948, New York, Basel: Separatum, pp.&nbsp;70–96.

Kategorio:Homa voĉo
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Voĉkategorioj
Sigismondo la 2-a (Pollando-Litovio)

**Sigismondo la 2-a Aŭgusto** de Pollando, **Sigismondo la 3-a Aŭgusto** de Litovio (naskiĝis la  kaj mortis la ) estis reganto de Pollando kaj Litovio.
Li estis de 1548 ĝis sia morto reĝo de Pollando, kaj jam ekde 1529 grandduko de Litovio.
Dum lia regado la du apartaj landoj Pollando kaj Litovio, kiuj ĝis tiam estis ligitaj en persona unio, unuiĝis en unu komunan ŝtaton Pollando-Litovio kiel rezulto de la Lublina Unio (interkonsentita en 1569).

Li estis la sola filo de Sigismondo la Maljuna, la antaŭa reĝo, sed havis plurajn fratinojn, inter ili Katarina Jogajlido, la patrino de la estonta reĝo Sigismondo la 3-a, kaj Anna Jogajlido, reĝo kune kun sia edzo Stefano Báthory.
[maldekstra|eta|200ra|Provincoj de [Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]
Sigismondo estis la sesa kaj lasta reganto el la dinastio de la Jagelonoj. La tempo de reĝado de lia patro kaj li estas nomata la ora epoko en Pollando.

Li direktis la militon inter Litovio kaj Rusio en 1558-1570 kiu pro la omaĝo de la ĉefo de kruckavaliroj Gotthard Kettler (posta duko de Duklando Kuronio kaj Zemgalio) al Pollando fariĝis la 1-a norda milito. En rezulto Pollando gajnis Livonion. Pro la problemoj kun szlachta - pola nobelaro, Sigismondo reformis multe la landon enkondukante la *oran liberecon* kaj toleremon, kiu post lia morto estos firmigata en Konfederacio de Varsovio. Unue li apogis ankaŭ la projekton krei la sendependan de la papo- polnacian eklezion kun la ĉefa reĝo simile al Anglio. Finante sian vivon li tamen ŝanĝis siajn opiniojn.

Sigismondo la 2-a restis seninfana en siaj tri edzecoj, kun Elizabeto de Aŭstrio (1526–1545), Barbara Radziwiłł (1520–1551) kaj Katarina de Aŭstrio (1533–1572).

## Legendo 
eta|250ra|maldekstra|Sigismondo Aŭgusto ĉe la spirito de Barbara kaj sorĉisto Jan Twardowski
Tre fama estas ankaŭ la historio de amo inter Sigismondo kaj Barbara Radziwiłł. Post la morto de sia edzino Elizabeto (filino de la imperiestro Ferdinando la 1-a), Sigismondo sekrete edziĝis kun Barbara. Laŭ la legendo Sigismondo enamiĝis en ŝin jam dum la vivo de sia patrino Bona Sforza kaj konis Barbaron en Vilno. Kiam la edziĝo estis malkovrita szlachta opiniis ĝin kiel *mezalianco* tamen Barbara estis kronita reĝino de Pollando. Neatendite ŝi mortis laŭlegende venenita de Bona Sforza. Sigismondo dronis en depresio kaj Bona foriris al Italujo kie ankaŭ ŝi estis poste venenita. Laŭlegende Sigismondo venigis al sia palaco sorĉiston Sinjoron Twardowski kiu montris al la reĝo la spiriton de Barbara en magia spegulo. La spirito detruiĝis kiam Sigismondo strebis paroli al ĝi kaj tuŝi ĝin.

## Vidu ankaŭ 
* Lago de Sigismondo la 2-a

Kategorio:Jogajlidoj
Kategorio:Polaj reĝoj
Kategorio:Regantoj de Litovio
Kategorio:Historio de Belorusio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Pollando
Drama soprano

La **drama soprano** estas voĉfako de soprano. La voĉo ofte havas metalan tembron kaj la plej granda konvinka forto: el ĉiuj sopranoj ĝi devas superbrili la plej laŭtajn orkestrosonojn kaj kanti longajn melodiarkojn. Tamen ĝi estas malpli akra, kvankam ĝi kapablas ampleksi preskaŭ tri oktavojn. La draman sopranon en Francio oni nomas *falcon* [falko]. 
La drama soprano havas malaltajn tonojn pli gravaj ol tiuj de lirika soprano kaj la tembro estas pli markata. Ekzemplo de drama soprano estas Birgit Nilsson kiel Isolda en „Tristan und Isolde“ de Wagner.

Ekzemploj por la voĉfako estas:

*Ludwig van Beethoven, "Fidelio": Leonore
*Richard Wagner, "Tristan und Isolde": Isolde
*Giuseppe Verdi, "Macbeth": Lady Macbeth
*Giacomo Puccini, "Turandot": Turandot
*Richard Strauss, "Elektra": Elektra
*Richard Wagner, "Die Walküre": Brünnhilde
*Richard Wagner, "Siegfried": Brünnhilde
*Richard Wagner, "Götterdämmerung": Brünnhilde

Kategorio:Voĉkategorioj
Diskanto

**Diskanto** (latine *diskant*) povas signifi

* la voĉregistron soprano
* ĉe orgenregistroj, ke ili nur ampleksas la supran parton de la klavaro, vd. diskanto (orgeno)
* ĉe gitarokordoj la tri altajn melodikordojn (kontraŭe al la baskordoj).
* kiel aldono al la nomo la altan sonregistron de instrumento, ekz. diskanttrombono ktp, vd. diskanto (instrumento)
* ĉe akordeono la dekstra flanko de la instrumento resp. la melodiklavaro (kontraŭe al la basklavaro)

## *Vidu ankaŭ* 
* Discantus
* Diskantklefo
Virtuozo

**Virtuozo** estas iu, kiu regas certan kapablon ĝis perfekteco aŭ helpe de speciala tekniko.
La esprimo iĝis de la Latina (*virtus* = virto) trans la Itala (*virtuoso* = kapabla) en Esperanton kaj ĝenerale signifas elstaran lertecon kaj akrobatikon en la praktikado de certaj agadoj. Unuasignife la esprimo estis aplikata rilate al gravaj muzikistoj kaj kantistoj. Paganini estis virtuozo per la violono, Liszt kaj Chopin per piano. Kiel nuntempaj virtuozoj de la klasika gitaro ekzemple estu nomataj la muzikistoj ĉirkaŭ Pepe Romero. Ĉe la gambovjolo estas la katalunia gambovjolisto Jordi Savall. Ankaŭ en la roka kaj popa muzikoj ekzistas virtuozoj kiel ekz. Jimi Hendrix, Joe Satriani aŭ Steve Vai.

En la lingva evoluo la nomo estas ankaŭ uzata por aliaj ol muzikaj sferoj: oni povas same paroli pri „virtuozaj kuiristoj“ kile pri „virtuozoj ĉe la komputilklavaro“ Virtuozo evoluigis siajn kapablojn ĝis majstreco, kaj tiel estas la malo de nuraj diletantoj.

Muzikon plejofte oni nomas virtuoza, se ĝi faras altajn postulojn al la teknikaj kapabloj de la muzikistoj, ekz. altan ludrapidecon, malfacilajn akordojn, grandajn saltojn kaj plenan eluzadon de la sonamplekso.

Kategorio:Muzikistoj
Kategorio:Italaj vortoj kaj esprimoj