open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karl Breuninger

**Karl BREUNINGER** (naskiĝis en 1944) estas germana emeritita fizikisto kaj esperantisto, kiu vivas en Germering, sudokcidenta antaŭurbo de Munkeno. Jam la patro estis esperantisto, sed ne transdonis la lingvokonojn al la filo, nur foje en la 1960-aj jaroj gaste kunprenis lin al Esperanto-kongreso. Iom poste Karl Breuninger memstare lernis la lingvon dum sia studado de fiziko en Stutgarto. Ekde la komenciĝo de la profesia vivo, li gvidas Esperanto-grupon en sia loĝloko, kiun frekventas ankaŭ membroj de la komunumoj Puchheim, Gröbenzell kaj aliaj loĝlokoj de la distrikto Fürstenfeldbruck. Krome li ankaŭ aktivas en la tradicia *Esperanto-Societo Munkeno*, kiu fondiĝis en 1891, nur kvar jarojn post la unua lernolibro de Esperanto, kaj do estas inter la tutmonde unuaj Esperanto-unuiĝoj. Karl Breuninger en sia domo gastigis la bibliotekon de la societo ĝis printempo 2022, kaj en majo 2016 li kunorganizis la 93-an Germanan Esperanto-Kongreson en Munkeno, kadre de kiu festiĝis la 125-jara jubileo de la loka grupo, kaj honoriĝis ankaŭ lia propra esperantista aktivado.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo pri Karl Breuninger en la gazeto Süddeutsche Zeitung la 30-an de aŭgusto 2015 ()

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj fizikistoj
Flibusta

**Flibusta** estas senpaga nekomerca cifereca biblioteko. Per ĝia retpaĝo oni povas legi kaj elŝuti la bitlibrojn de tiu biblioteko. La ruslingva parto estas disponebla al ĉiu vizitanto; por trovi kaj uzi bitlibrojn en aliaj lingvoj — ankaŭ en Esperanto! — necesas sin registri (sur la sama retpaĝo, senpage).

La biblioteko celas precipe la ruslingvan literaturon; tial la fasado estas ruslingva, kaj la preferata bitlibra normo estas FictionBook (la dosiertripa finaĵo: `.fb2`). Tamen enestas ankaŭ bitlibroj en aliaj lingvoj kaj normoj; interalie, pli ol 400 titoloj en Esperanto.

## Statistiko 
Laŭ la stato je 2016-12-28, la biblioteko enhavas:

* Da bitlibroj, entute: **358 992** (sume 625 Gbajt)
* Da aŭtoroj: 134 366
* Da registritaj uzantoj: 734 272

Laŭ la bitlibraj normoj (dosiertipoj):

## Speciale pri Esperanto (je 2016-12-28) 
* Bitlibroj en Esperanto: **476**
* En PDF: 269 (57%)
* Fikŝenbuke: 172 (36%)
* En ePub: 17 (4%)

Kategorio:Bitlibroj
Kategorio:Ciferecaj bibliotekoj
Tavolpremo

**Tavolpremo** estas la premo de gaso en la gasosaturita tavolo. Ĝi povas esti la komenca kaj la aktuala.

La *komenca tavolpremo* ekzistas en la tavolo saturita je gaso antaŭ komenco de la gaselminigado. Kutime ĝi ŝanĝiĝas kun la ŝanĝo de alteco de la gasohava tavolaro. La komencaj tavolpremoj povus egali al likvopremo, aŭ esti pli (enorme alta tavolpremo) aŭ malpli (enorme malalta tavolpremo) altaj.

La *aktuala tavolpremo* formiĝas en la gasohava volumeno dum la gaselminigado. Ĝia distribuo en la gasohava volumeno karakteriziĝas per izopremaj mapoj kaj depresiaj funeloj.

Oni mezuras tavolpremon en la haltigitaj ekspluataj putoj kaj observoputoj pere de profundaj manometroj aŭ estas kalkulata laŭ barometria formulo. Lastakaze oni uzas premon ĉe la putobuŝoустье скважины ankaŭ nomata la statika.

## Vidu ankaŭ 
* Tavola energio

## Literaturo 
* 

Kategorio:Elminigado de nafto kaj gaso
Ĉudomir

**Ĉudomir** (, naskiĝis la 25-an de marto 1890, mortis la 26-an de decembro 1967), naskonomo ***Dimitar Ĥristov Ĉorbaĝiev*** (cirile Димитър Христов Чорбаджиев) estis bulgara verkisto kaj pentristo.

Li estas fama pro siaj noveloj kiel "mi estas neniu el ili" ("Не съм от тях") kaj "Tieuloj" ("Нашенци"), en kiuj li satire fokusigis la homajn malfortojn kaj politikajn malvirtojn de lia tempo.

## Biografio 
Ĉudomir naskiĝis en vilaĝo Turia (Bulgara Reĝlando) la 25-an de marto 1890 kaj mortis en Sofio (Popola Respubliko Bulgario) en 1967. Li estis unu el kvin infanoj en la familio de Maria Donĉeva kaj Ĥristo Ĉorbadjiski. Ĝis la aĝo de 16 jaroj, li studis en loka lernejo. En 1913 li studentiĝis ĉe la nacia pentrista altlernejo en Sofio. Li partoprenis en la Balkanaj militoj kaj la Unua Mondmilito. En 1921 li geedziĝis kun Marija Nonova. Li estis bazlerneja instruisto dum 13 jaroj (1920-1933) en Kazanlako. De 1929-1930 Ĉudomir specialiĝis pri desegnado en Parizo. Ĝis sia morto li estis la prezidanto de la biblioteko 'Iskra' kaj direktoro de la etnografia muzeo en Kazanlako.

## Bildaro 

Чудомир 551392942 1743972cdc o.jpg|la nuna muzeo *Ĉudomir* pri li en Kazanlako
Kazanłyk H17-29.jpg|la urba etnografia muzeo, kiun li estris
Antropologia-muzeo.jpg|ĉeĝardenaj balkonoj de la muzeo pli detale

 
Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Kategorio:Bulgaraj pentristoj
Kratie

**Kratie** aŭ *Krâchéh* aŭ *Kratié* () estas provinca kaj distrikta ĉefurbo en la orienta parto de Kamboĝo. Kratie estas ankaŭ nomo de provinco kaj distrikto.
eta|190px|maldekstre|Mapo pri Kamboĝo, kie situas urbo Kratie laŭ Mekongo
eta|Kratie dum sunsubiro

## Bazaj informoj 
eta|Domo en Kratie
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 17 m
* Loĝantaro: 38,215 en 2012, laŭ alia informo 60,000, eĉ 100.345 en 2005 https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_in_Kambodscha
* Horzono: UTC +7
* Telefonkodo: 855 (072)
* 

## Geografio 
Kratie situas sur ebenaĵo laŭ la orienta bordo de Mekongo. Pnom-Peno troviĝas 158, Battambang 313, Sisophon 351 kilometrojn.
eta|maldekstre|Bazarejo en Kratie
eta|maldekstre|Stupao en Kratie

## Historio 
Kratie estiĝis, kiel kapo de navigado en Mekongo. Dum la historio tie funkciis ankaŭ foirejo.

## Ekonomio 
Ekzistas ŝtonminejoj apud la urbo, kaj la regiono estas ankaŭ fontoj de blankaj kaj flavaj argiloj. Minoritato okupiĝas pri produktadoj de korboj.

## Turismo 
En 2005 jam alvenis pli ol 5,000 eksterlandaj turistoj al Kratie. La ĉefa altiro por vizitantoj estas la dolĉakvaj delfenoj en la Mekongo. Por la delfenoj protektaj zonoj estis establitaj, la fiŝkaptado estis malpermesita. La urbo inkludas grandajn insulojn kun blankaj sablostrandoj ene de Mekongo.

## Klimato 
Kratie situas en la tropika klimato kun influo de musono. La averaĝa temperaturo estas 27&nbsp;, la temperaturo kulminas en aprilo kun 30&nbsp;. Jare pluvas 1858&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo-oktobro pli ofte.

## Trafiko 
Kratie havas signifan havenon, krome estas ankaŭ ŝoseo.

## Vidindaĵoj 
eta|Templo en Kratie
La plej granda nombro de ĉirkaŭ 60 delfenoj vivas en lageto nomita Kampi, 15&nbsp;km norde de Kratie.
* historia muzeo
* pagodoj, temploj

File:Budizam u Kratieu, Kambodža.jpg
File:U Kratieu slikarije siječnja 2018.jpg
File:Budističke slikarije, Kratie 25. siječnja 2018.jpg
File:Prikaz slona u Kratieu.jpg
File:Kratie, Kambodža u siječnju 2018.jpg
File:Arhitektura kmerskog grada Kratiea.jpg
File:Prizor iz Kratiea 26. siječnja 2018.jpg
File:Kmerskom provincijom Kratie 26.1.2018.jpg
File:Kambodža.jpg
File:Kratie, kmerski grad na obalama Mekonga 26.1.2018.jpg

## Fontoj 
* https://www.britannica.com/place/Kracheh
* mapo, distancoj 
eta|maldekstre|Pentraĵoj en pagodo en Kratie
eta|Strato en Kratie

Kategorio:Urboj de Kamboĝo
Kategorio:Havenurboj
Kategorio:Banlokoj
Carrie Fisher

**Carrie Frances FISHER** (n.  - mortis la ) estis populara usona muzikistino, verkistino, komikulino kaj aktorino. 

Ŝi mortis la , kaj ŝia patrino, la kantistino kaj verkistino Debbie Reynolds la sekvan tagon, la .

La kompanio Disney ricevis 47 milionojn da dolaroj pro sekurkontrakto kiu celis la filmadon de pliaj filmoj fare de la stelulino.

Ŝi estas konata ĉefe ĉar ludis la rolon de Princino Leia en la filmoserio Star Wars.

## Filmoj 
* Hook

## Eksteraj ligiloj 
* Carrie Fisher ĉe imdb.com

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Humuristoj‎
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Romantika trio

**Trío romántico** (hispane) aŭ **Romantika trio** (esperante) estas ĝenro de muziko el Hispanameriko.

Ĝi enhavas tri muzikistojn. Normale enhavas du gitarojn kaj unu rekintan gitaron. Foje anstataŭ unu de la gitaroj, ĝi enhavas kontrabason, gitaronon aŭ frapinstrumentojn. Ili normale ludas baladojn, bolerojn, valsojn kaj aliajn.

## Famaj grupoj kaj muzikistoj
* Los Panchos
* Los Tres Reyes
* Los Tres Ases
* Hermanos Devia
* Trío Borinquen
* Trio Matamoros
* María Dolores Pradera
* Los Bohemios
* Los Dandys
* Trío romántico andares
* Trío romantico de Colombia
* Trío Lucero
* Trío juvenil
* Alma latina de Tijuana

## Referencoj

Kategorio:Stiloj de latinamerika muziko
Kategorio:Meksika muziko
Los Panchos

**Los Panchos** estis grupo de romantika trio, el Meksiko kaj Portoriko. 

## Membroj 
* Alfredo Gil el Meksiko - rekinta gitaro
* Chucho Navarro el Meksiko - gitaro kaj voĉo
* Hernando Avilés el Portoriko - gitaro kaj voĉo

## Referencoj 
Kategorio:Meksikaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1944
Kategorio:Romantikaj trioj
Kategorio:Meksika muziko
Béla Varságh

**Béla Varságh** [varŝAg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varságh Béla** estis hungara apotekisto.

Béla Varságh http://www.gyogyszeresztortenet.hu/wp-content/uploads/2013/10/Vars%C3%A1gh-B%C3%A9la.pdf naskiĝis la  en Mezőberény, li mortis la  en Békéscsaba.

## Biografio 
Béla Varságh en sia naskiĝurbo estis konatulo de Sándor Petőfi kaj Soma Orlai Petrich. Li frekventis gimnazion en Szarvas, poste li akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitaro de Pest en 1867. Post siaj studoj li laboris en apotekoj de Orosháza kaj Battonya. En 1869 li aĉetis apotekon en Békéscsaba. Lia kolego estis Béla Réthy, kiu luis la apotekon en 1894, poste eĉ aĉetis ĝin en 1911. Varságh retiriĝis, tamen li diligentis en la urba kultura vivo. Li estis unu el la fondintoj de la urba ŝparkaso kaj muzea societo. En 1904 li ricevis reĝan premion. Depost la 1-a mondmilito li bankrotiĝis.

## Memorigiloj 
* strato en Békéscsaba (1929)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 100-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj apotekistoj
Trio Matamoros

**Trio Matamoros** estis muzika grupo, nome romantika trio, de Kubo. Ankaŭ malfrue ekzistas **Conjunto Matamoros** kaj **Septeto Matamoros** kun pliaj muzikistoj. 

## Membroj 
* Miguel Matamoros - gitaro
* Rafael Cueto - marakoj kaj klaveoj
* Siro Rodríguez - voĉo kaj foje ankaŭ gitaro.
Ĉiuj estis komponistoj.

## Referencoj 
Kategorio:Kubaj muzikaj grupoj
Kategorio:Kuba sono
Kategorio:Romantikaj trioj
Andor Urszinyi

**Andor Urszinyi** [ursinji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Urszinyi Andor** estis hungara advokato.

Andor Urszinyi http://bekeswiki.bmk.hu/index.php/Urszinyi_Andor_(1814-1887)  naskiĝis en 1814 en Hungara reĝlando en Csetnek (nuntempa Štítnik en Slovakio), li mortis la  en Békéscsaba.
 
## Biografio 
Andor Urszinyi frekventis gimnazion en Késmárk, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Inter 1836-1840 li estis advokato en Szarvas, poste en Békéscsaba. En 1844 li faris grandan kompromison inter bienuloj kaj servutuloj de Békéscsaba. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis elektita ĉefjuĝisto (komprenu urbestro) de Békéscsaba. Post falo de la liberecbatalo li plene retiriĝis kaj li okupiĝis pri sia bieno. Tamen escepte li havis titolojn en la luterana eklezio. En la  1860-aj jaroj li konatiĝis kun Ágoston Trefort, kun kiu li strebis por ekonomia prospero de Békéscsaba. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Békéscsaba (2014) http://www.csabatv.hu/node/3447 
* strato en Békéscsaba (1910)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 99-a paĝo)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj advokatoj
Koop

**Koop** (esperante *Kup*) estas muzika grupo el Svedio. La membroj estas Magnus Zingmark kaj Oscar Simonsson.

## Diskografio 
* Sons of Koop, 1997
* Waltz for Koop, 2001
* Koop Islands, 2006

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj duopoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1995
Kategorio:Ĵazbandoj
Revolution Void

**Revolution Void** (esperante *Revoluŝun Vojd* aŭ *Revolucia Malpleno*) estas muzikisto Jonah Dempcy el Usono.

## Diskaro 
* *Viva la Revolucion EP* (25a de septembro 1999)
* *Like a Secret Dream* (25a de julio 2000)
* *Increase the Dosage* (4a de aprilo 2004)
* *Thread Soul* (21a de aŭgusto 2006)
* *The Politics of Desire* (24a de junio 2008)
* *Let 1,000 Flowers Bloom* (15a de julio 2011)
* *Nightmusic* (2017)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1998
Toumani Diabaté

**Toumani Diabaté** (esperante *Tumani DiabaTE*) estas muzikisto el Malio. Li ludas koraon. Li ofte kunlaboris por kruc-kulturaj kunlaborado kun muzikistoj de flamenko, bluzo, ĵazo, kaj aliaj internaciaj stiloj.

## Diskaro 
* 1987 - "Ba Togoma" (kun Sidiki Diabaté, Mariama Kouyaté, Djeli Mady Sissoko, Kandia Kouayté)
* 1988 - Kaira
* 1988 - Songhai (kun Ketama kaj Danny Thompson)
* 1994 - Songhai 2 (kun Ketama kaj Danny Thompson)
* 1995 - Djelika
* 1999 - New Ancient Strings (kun Ballaké Sissoko)
* 1999 - Kulanjan (kun Taj Mahal)
* 2001 - Jarabi: the Best of Toumani Diabate
* 2002 - Malicool (kun Roswell Rudd)
* 2005 - In the Heart of the Moon (kun Ali Farka Touré)
* 2006 - Boulevard de l'Indépendance
* 2008 - The Mandé Variations
* 2010 - Ali and Toumani - (kun Ali Farka Touré)
* 2010 - Afrocubism
* 2011 - A Curva da Cintura (kun Arnaldo Antunes kaj Edgard Scandurra)
* 2014 - Toumani & Sidiki (kun Sidiki Diabaté Junior)

## Referencoj 
Kategorio:Maliaj muzikistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Koraludistoj
The Vegetable Collective

**Vegetable Collective** (esperante *Veĝtabul Kolektiv* aŭ *Legoma Kolektivo*) estas muzika grupo el Britio.

## Referencoj
Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Universitato de Ŭaseda

eta|280ra|dekstra|
La privata **Universitato de Ŭaseda** aŭ **Vaseda-Universitato** ( [en la angla Hepburn-transliterigo *Waseda daigaku]*), mallongigo **Sōdai (早大)**, estas unu el la plej prestiĝaj universitatoj de Japanio. Ĝi estis fondita en 1882 kaj ricevis sian centran kampuson en la okcidenta kvartalo Ŝinĝuku de Tokio, sed baldaŭ iom paliĝis apud la ŝtate apogita Universitato de Tokio. De tiam ĝi konkuras nune kun la same privata universitato de Keio pri la 2-a loko de plej prestiĝa japana universitato.

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (en la japana, angla, ĉina kaj korea)

Kategorio:Universitatoj en Tokio
Curuoka

**Curuoka** aŭ **Tsuruoka** (japane 鶴 岡 市, en la Hepburn-transliterigo *Tsuruoka-shi*) estas urbo en la gubernio Jamagata kaj en la regiono Tohoku de norda Japanio.

En oktobro 2015, la urbo laŭ oficiala takso havis 129 639 loĝantojn kaj loĝdenson de po 98,8 personoj laŭ km². La tuta areo estis 1 311,53 kvadrataj kilometroj.

Interalie, en la urbo situas unu el la kampusoj de la prestiĝa privata universitato de Keio (instituto por progresinta bioscienco) kaj unu el la kampusoj de la publika gubernia *Jamagata* universitato (fakultato pri agrikulturo).

Kategorio:Urboj de Japanio
Warren G

**Warren G** (esperante *Ŭaren ĝi*, naskiĝis *Warren Griffin*) estas repisto kaj sonteknikisto el Usono. Li estas duonfrato de Dr. Dre kaj kreskis kun Snoop Dogg.

## Diskografio 
* *Regulate...G Funk Era* (1994)
* *Take a Look Over Your Shoulder* (1997)
* *I Want It All* (1999)
* *The Return of the Regulator* (2001)
* *In the Mid-Nite Hour* (2005)
* *The G Files* (2009)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Dr. Dre

**Dr. Dre** (esperante *Doktoro Drej*, naskiĝis *Andre Romelle Young*) (naskiĝis la 18-an de februaro 1965 en Compton) estas repisto kaj sonteknikisto el Usono.

## Diskaro 
* The Chronic (1992)
* 2001 (1999)
* Compton (2015)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Usonaj krimuloj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Pancho Amat

**Pancho Amat** (esperante *Panĉo Amat*) estas muzikisto el Kubo. Li ludas tresijon. 

## Referencoj 
Kategorio:Kubaj gitaristoj
Listo de minejoj en Palatinato

La **minejoj en Palatinato** estiĝis kadre de minado en Palatinato, ĉefe por ekspluatado de fero, kupro kaj hidrargo. Fero- kaj kupro-minejoj havis nur lokan signifon. Hidrargo oni komercas transregione. Karbo ne estas tre abunda kaj nur estis eksplutata por loka uzado. Transregionan signifon havis la subĉiela ekspluatado de argilo.

Minejaj centroj estis ĉe la monto Donnersberg, precipe Imsbach, apud Stahlberg, ĉe la monto Lemberg, apud Obermoschel, ĉe la monto Potzberg kaj apud Kaiserslautern, kaj la argilo-kuŝejoj estis apud Eisenberg. La plej fruaj minejaj spuroj estis el la romia epoko (1a jarcento p.K.). La ercminado finiĝis en la 1940aj jaroj, la minado al argilo ankoraŭ ekzistas: minekspluato en Palatinato.

## Donnersberg 
Minekspluato en la regiono de la monto Donnersberg estis precipe por kupra, kobalta kaj fera ercoj.

## Kaiserslautern 
## Lemberg 
En la minejo ĉe la monto Lemberg ĉefe estas ekspluatita hidrago

## Obermoschel 
## Potzberg 
Minejo ĉe la monto Potzberg kaj ĉirkaŭo, precipe hidrargo

## Potzberg (minejo) 
En la regiono ĉirkaŭ la monto Potzberg estis en la 18a jarcento multaj malgrandaj minejoj kaj serĉejoj por hidrargo. La minejoj estis preskaŭ nur etskalaj.

## Stahlberg 
Apud Stahlberg kaj la najbaraj regionoj estas jam fosataj hidrarga erco ekde la frua 16a jarcento.

## Wolfstein 
La minejoj de Wolfstein troviĝis plejparto sur la teritorio de Wolfstein en la distrikto Kusel kaj sur la najbaraj komunumoj.

## Pliaj regionoj 
## Literaturo 
* L. Anton Doll: *Mitteilungen des Historischen Vereins der Pfalz.* Verlag des Historischen Vereins der Pfalz, Speyer 1977: Hans Walling: *Der frühe Bergbau in der Pfalz.* S. 15–46.
* Hans Walling: *Der Erzbergbau in der Pfalz.* Landesamt für Geologie und Bergbau Rheinland-Pfalz, 2005, ISBN 3-00-017820-1.

## Referencoj 
Palatinato
Kategorio:Ne funkciantaj minejoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Palatinato
Rejnlando-Palatinato
Soweto Kinch

**Soweto Kinch** (esperante *Soŭeto Kinĉ*) estas muzikisto el Britio. Li ludas ĵazan saksofonon kaj ankaŭ repas.

## Diskaro 
* Conversations with the Unseen (2003) (Dune Records)
* A Life in the Day of B19: Tales of the Tower Block (2006) (Dune Records)
* The New Emancipation (2010) (Soweto Kinch Recordings)
* The Legend Of Mike Smith (2013) (Soweto Kinch Recordings)

## Referencoj 
Kategorio:Britaj ĵazaldsaksofonistoj
Bestoĝardeno Potzberg

[eta| kupolo de la monto Potzberg, dekstre supre la komunumo [Föckelberg]]
La **bestoĝardeno Potzberg** estas libertempa kaj besta parko en la Nordpalatinata montolando ĉ. 20 km nordokcidente de la urbo Kaiserslautern (Rejnlando-Palatinato).

## Geografio 
eta|maldekstre|„Burgo“ ĉe la bestparko (rigardo de nordo)

La bestoparko troviĝas sur la kupolo de la 562 m alta monto Potzberg, kiu apartenas al la teritorio de la komunumo Föckelberg (distrikto Kusel). Sur la kupolo de la Potzberg en rekta najbareco ekzistas konstruaĵo kun du turoj, kiuj nomiĝas „burgo“, ĉar la aspekto similas al mezepoka burgo. Sed la konstruaĵo nur estis konstruita en la dua duono de la 20s jarcento kiel hotelo.

Proksimume 5 km for de la Potzberg, estas la iama Glantalbahn (fervoja linio de la glan-valo). Hodiaŭ la reloj estas uzataj inter Altenglan kaj Staudernheim por ekskursoj sur drajzino.

## Bestoparko 
La parko havas grandecon de ĉ. 30 hektaroj. Videblas tie rabbirdoj, ekzemple reĝaj agloj, blankkapaj maragloj, grandaj maragloj, buteoj, nigraj milvoj, diversaj falkospecioj, andaj kondoroj, monaĥvulturoj, ansergrifoj kaj gufoj.

Krome estas tie ĉirkaŭbaraĵoj por grandaj mamuloj, ekzemple eŭropaj bizonoj, rebreditaj uroj, skotaj altaĵaj bovoj, tarpanoj, Prĵevalski-ĉevaloj aproj, Pendventra porkoj, ruĝaj ĉervoj, damaoj, makulaj cervoj kaj boacoj krome marmotoj, alpaj ibeksoj, ĉamoj kaj alkoj.

## Bildaro 

Dosiero:Potzberg Adler 2-2.JPG|flugdemonstrado: blankkapa maraglo
Dosiero:Potzberg Adler 1.JPG|Flugdemonstrado:reĝa aglo
Dosiero:Potzberg Uhu.JPG|flugdemonstrado: gufo
Dosiero:Potzberg Eselfohlen.JPG|kareszoo: azenidoj
Dosiero:Potzberg Pony 2.JPG|kareszoo: poniidoj
Dosiero:Potzberg Przewalkskipferde Legende.JPG|informtabulo: prĵevalski-ĉevaloj

## Referencoj 
Potzberg
Kategorio:Amuzparkoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Kusel
Kategorio:Föckelberg
Los Tres Reyes (muzika grupo)

**Los Tres Reyes** (esperante *La Tri Reĝoj*) estas grupo de romantika trio, el Meksiko. 

## Membroj 
* Gilberto Puente - rekinta gitaro
* Raúl Puente - gitaro kaj voĉo
* Bebo Cárdenas - gitaro kaj voĉo

## Referencoj 
Kategorio:Meksikaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1958
Kategorio:Romantikaj trioj
Kategorio:Meksika muziko
Abulkasizo

eta|Tiuepoka bildigo
**Abulkasizo** aŭ **Abu l-Kasim Ĥalaf ibn Abbas az-Zahraŭi** (; naskiĝis 936, mortis 1013), ankaŭ konata en la Okcidento kiel *Abulcasis* aŭ *Abulkasim*, estis araba kirurgo, kuracisto, kemiisto, apotekisto kaj sciencisto kaj plej granda reprezentanto de la hispano-araba kirurgio de lia epoko, kortega kuracisto de la kalifo Al-Hakam la 2-a (915-976), kies verkaro estis fundamenta por la disvolvo de la eŭropa kirurgio en la Renesanca epoko.

Ofte oni citas lin kiel la "patro de la kirurgio". Lia plej granda kontribuaĵo al la medicino estas lia verko "Kitab at-Tasrif", enciklopedio kun tridek volumoj pri medicinaj praktikoj. Liaj pioniraj kontribuaĵoj en la kampo de la kirurgiaj proceduroj kaj instrumentoj havis grandegan efikon en Okcidento kaj Oriento ĝis la moderna erao, kie kelkaj el liaj malkovroj ankoraŭ aplikiĝas ĝis la nuntempo.

## Vivo 
[200px|eta|maldekstra|Latina tradukado de traktaĵo pri kirurgia kaj medicina instrumentaro de Abulkasizo fare de Peter Argellata, eldonita en [1531.]]
Detaloj pri lia vivo ne atingis ĝis niaj tagoj pro la detruado de lia naskiĝurbo, El-Zahra, dum la lastaj konfliktoj inter Kastilio kaj Al-Andalus. Lia nomo unue aperis el la skribaĵoj de Abu Muhammad bin Hazm (993-1064), kiu listigis lin inter la plej grandaj kuracistoj de la maŭra Hispanio. Sed la plej detala biografio de Abulkasizo devenas en la verko "Pri la andaluzaj erudiciuloj" fare de Jadhwat al-Muqtabis. Li estis samtempulo de pluraj kemiistoj kaj apotekistoj samkiel Ibn al-Wafid (997-1074), Maslama al-Maĝriti (950-1007) kaj Artephius (1150), aŭtoro de sennombraj alkemiaj tekstoj.

Li disvolvis en la kuracado de malsanoj per kaŭterizo. Li inventis plurajn instrumentojn uzataj en kirurgio, por celoj tiel kiel inspektado en la interno de la uretro, aplikado kaj forigo de fremdaj korpoj el la gorĝo, inspektado de la orelo, ktp. Oni atribuas al li la unuan priskribadon de la ektopia gravedeco, en 963, kiu estis fatala malfeliĉo en tiuj tagoj.

## Ĉefa verko 
* كتاب التصريف / Kitāb at-Taṣrīf (La metodo de la medicino. Ĉi-verko estis publikigita en la latina sub la titolo "Liber theoricae nec non practicae Alsaharavii" (1519) far Gerardus Cremonensis)

## Literaturo 
* Islamic Research Foundation International, Inc.
* Medarus
* Hektoen International
* Archive.org
* Mezquita Cordobesa
* Youtube
* Biography Institute 
* La chirurgie d'Abulcasis, abu al Kasim Al Zahrawi,Lucien Leclerc
* Universidade Federal de Campina Grande 

## Vidu ankaŭ 
* Aviceno (980-1037)
* Al-Razio (854-925)
* Averroes (1126-1198)
* Revista Galenus 
* Maimonido (1138-1204)
* Hipokrato (460 a. K. - 377 a. K.)
* Rufo de Efeso (80-150)
* Gerardus Cremonensis (1114-1187)
* Abu Muhammad bin Hazm (993-1064)

## Referencoj 
Kategorio:Arabaj kuracistoj
Kategorio:Hispanaj kuracistoj
Kategorio:Islamanaj kuracistoj
Kategorio:Hispanaj kirurgoj
Kategorio:Islamanaj kirurgoj
Kategorio:Hispanaj anatomoj
Kategorio:Homoj de Al-Andalus
Béla Vidovszky

**Béla Vidovszky** [vidovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vidovszky Béla** estis hungara pentristo. Lia frato estis Kálmán Vidovszky.
eta|Busto pri Béla Vidovszky
Béla Vidovszky http://artportal.hu/lexikon/muveszek/vidovszky-bela-1135  naskiĝis la  en Gyoma, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Vidovszky faris abiturienton en Békéscsaba, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Desegnista Edukejo en 1905 (liaj instruistoj estis Imre Révész (pentristo) kaj Aladár Edvi Illés (pentristo), en la sama jaro li partoprenis en ekspozicio. Post la diplomo samloke li lernis pentroarton de Károly Ferenczy, poste helpe de stipendioj en 1908 en Munkeno, en la sekva jaro en Parizo. Hejmenveninta li apartenis al Artistkolonio de Szolnok. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato, poste armea pentristo. En 1924 li translokiĝis al Budapeŝto. Li ricevis ŝtatan premion en 1966. Resume li penris preskaŭ 2000 bildojn, ofte pejzaĝojn.

## Elektitaj pentraĵoj 
* portreto pri Géza Gyóni (1902) - debuta pentraĵo
* "Nyári reggel" (Somera mateno), 1937, premiita
* "A gerendási búcsúból", 1941, premiita

## Individuaj ekspozicioj 
* Békéscsaba, 1908, 1924, 1938, 1961
* Budapeŝto, 1933
* Gyomaendrőd, 1993, 1998, 1999

## Memorigiloj 
* busto fare de Pál Pátzay (vidu la foton!)
* memortabuloj en Békéscsaba, Gyomaendrőd kaj Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 101-a paĝo)
* hungarlingva biografieto kun foto
* [hungarlingva biografio](http://bekeswiki.bmk.hu/index.php/Vidovszky_B%C3%A9la_(1883-1973)) 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Rusanova minejo

**Rusanova minejo** estas la gasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), en kontinentobreto de la Karaa maro, 175 km nord-nord-oriente de vilaĝo Ĥarasavejo. Ĝi estas parto de Okcidentsiberia naftogasa provinco.

La minejo estas ligita al Rusanova muro de Sud-Karaa sineklizo. Ĝi estas braĥiantiklinala faldo, kies grandeco laŭ tegmento de la malsuprekretaceaj sedimentaĵoj estas 30 x 68 km, amplitudo 255 m. Gason enhavas sedimentaĵoj de la malsupra kretaceo je profundeco 1929 ĝis 2320 m. Tio estas tavoloj el grejsoj, aleŭrolitoj kaj argilitoj kun karbonaj intertavoletoj. La gasohava tavolaro etendiĝas de 5,4 ĝis 59,4 m, poreco 20-21%, la komenca tavolpremo 20,2-27,4 MPa, tavoltemperaturo 57-75 °C. La maksimuma gaselminigado 529 mil km²/diurne. 

La ĉefa gaskapacito troviĝas en la tavolo A5 je profundeco 2140 m. La gasohava tavolaro estas 59,4 m, poreco 20%, la komenca tavolpremo 24,3 MPa. La gaso enhavas 93,4-96,4% metano, 0,20-0,56% karbondioksido, 0,075-0,34% azoto. Enhavo de kondensato estas 20 gramoj/m³.

En 2002 oni pritaksis la gaskapaciton je 240,4 miliardoj da kubaj metroj. La minejo estas plu esplorata.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Gasminejoj de Rusio
Kategorio:Ekonomio de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Kategorio:Geografio de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Kategorio:Karaa maro
Kategorio:Okcidentsiberia naftogasa komplekso
János Wilim

**János Wilim** [jAnoŝ vilim], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wilim János** estis hungaria slovaka luterana instruisto.

János Wilim http://bekeswiki.bmk.hu/index.php/Wilim_J%C3%A1nos_(1800-1871)  naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Bisztricska (nuntempa Bystrička (distrikto Martin) en Slovakio), li mortis la  en Békéscsaba.
 
## Biografio 
János Wilim apartenis al la slovaka minoritato de la lando. Li lernis en diversaj urboj de Supra Hungarujo. Li komencis sian pedagogian karieron en 1821 en Nagykároly, kie li perfekte lernis hungare. Inter 1825 kaj 1842 li instruis en Mezőberény, poste en Békéscsaba. Li okupiĝis ankaŭ pri hortikulturo. Li estis apoganto de la Hungara revolucio de 1848.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kratická historie prirození* (Mallonga histporio de la naturo), Mezőberény 1829
* *Owocinarstwo, alebo stromowé Zahradnictwo* (Békéscsaba, 1869)
* *Jegyzék az 1867. évben id. Wilim Jánosnál kapható különféle oltványokról* (Békéscsaba, 1978)

## Memorigiloj 
* strato en Békéscsaba

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 104-a paĝo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Libera gaso

**Libera gaso** estas la materistato de la gasaj komponantoj, en kiuj partikloj de gaso (molekuloj, atomoj) moviĝas libere, samkvante plenigante kaze de manko de la eksteraj fortoj la tutan haveblan volumenon en la porecaj kaj fendecaj rokaĵoj, en la atmosfero.

Libera gaso povas troviĝi super nafto en naftotavolo aŭ en iu rezervujo super likvaĵo (akvo, nafto ktp) ekvilibre al la sama gaso en diluita stato. Ĝi povas eliĝi el karbontavoloj. Libera gaso povas transiri al la ligita (sorbita) stato kaj inverse. Ĝi povas eliĝi flue tra naturaj truoj al la tersurfaco, esti forĵetata sub alta premo el vulkanaj krateroj dum erupcioj ktp.

Ekzistas kelkaj klasifikoj de liberaj gasoj. 

Laŭ kondiĉoj de ilia ĉeesto en la naturo: 
* la atmosfera;
* la litosfera. 

Laŭ statoj: 
* la gasogena;
* la gasakumulila (la gasamasiĝo):
* la cirkulacia (la aera);
* la miksita.

Laŭ kemia enhavo:
* la hidrokarbona;
* la karbondioksida;
* la azota;
* la sulfuracida;
* la heliuma;
kaj aliaj.

Ĉiu tipo renkonteblas en naturo en la pura kaj miksita statoj.

Grandaj, industrie gravaj amasiĝoj de libera gaso estiĝas en litosfero. Ili havas jenan kemian enhavon: miksaĵo de la hidrokarbonoj (de CH4 ĝis C5H12), azoto (N2), karbondioksido (CO2), sulfuracido (H2S), hidrogeno (H2), heliumo (He), karbonoksido (CO), argono (Ar), vaporoj de hidrargo (Hg) ktp.

Libera gaso de la hidrokarbona tipo (en kiu dominas metano dum enhavo de la pezaj hidrokarbonoj malaltas — proksimume 0,1%) estas la *seka gaso*. Se enhavo de la metanaj homologoj estas 1 ĝis 5% libera gaso nomiĝas la *duonseka*. Se enhavo de la metanaj homologoj egalas al aŭ superas 25%, ĝi nomiĝas la *grasa gaso*. Ju pli altas premo kaj temperaturo, des pli altas enhavo de la hidrokarbonoj en libera gaso. Dum la ekspluatado de la kuŝejoj de libera gaso povus okazis sedimentiĝo de likvaj hidrokarbonoj (gasokondensato) en tavolo.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Tergaso
Luterana Teologia Akademio (Pozono)

La **Luterana Teologia Akademio en Pozono** estis grava eklezia altlernejo de Hungara reĝlando.

## Historio 
### Liceo 
En 1606 Rudolfo la 2-a (Sankta Romia Imperio) deklaris liberajn eblecojn al la protestantaj eklezioj. En Pozono tuj estiĝis luterana grupo, ili invitis ne nur pastron el Germanio, sed ankaŭ rektoron aŭ liceestron. La instruado okazis en lernejo, kiu atingis la titolon liceo en 1656. En 1672 la jezuitoj malpermesis la instruadon, ĝuste post jardeko la lernado denove daŭriĝis. En 1713 epidemio de pesto okazis, la liceo regresis. En la sekva jaro Matiaso Bel alvenis, kiu aranĝis efika la instruadon. Dum la longa licea historio multe da hungaroj, slovakoj kaj germanoj lernis tie. 

## Akademio 
La akademia erao komenciĝis en 1882 kun 6 katedroj. En 1918 ĉeĥaj kaj italaj taĉmentoj okupis la urbon, la akademio rifuĝis al Budapeŝto, kie funkciis ĝis 1923, poste kiel fakultato de Universitato Erzsébet en Sopron.

## Elektitaj instruistoj 
* *Matiaso Bel* 1714–1719, rektoro
* Károly Böhm
* Christoph Böhm, liceestro
* Mihály Greguss
* Sándor Kovács (luterana episkopo)
* Endre Masznyik, ankaŭ rektoro
* István Schneller
* László Stromp
* Ödön Szelényi
* Sámuel Zsigmondy

## Elektitaj studentoj 
* Ádám Áchim
* Frigyes Baltik
* Ferdinánd Chernel
* Ervin Hacker
* *Sándor Kovács (luterana episkopo)*
* *Endre Masznyik*
* Rezső Peéry
* Sámuel Sárkány
* Aladár Schöpflin
* Kálmán Vidovszky
* *Sámuel Zsigmondy*

## Fontoj 
* http://tbeck.beckground.hu/filo/htm/205_belso.htm 
* https://moly.hu/konyvek/fukari-valeria-egy-regi-alma-mater-a-pozsonyi-evangelikus-liceum 

Kategorio:Altlernejoj en Hungario
Kategorio:Kristanismo en Hungario
Kategorio:Pozono
Ilia Sumilfia Dewi

**Ilia Sumilfia Dewi** (naskiĝis la 11-an de marto 1978 en Ĝakarto) estas indonezia esperantistino. Ŝi komencis koni Esperanton en 2009 pere de mallonga enkonduko de Esperanto fare de esperantistino el Belgio, Heidi Goes. Poste kun siaj geamikoj kiuj jam antaŭe kune lernis Esperanton, ŝi starigis Esperanto-grupon por kune lerni Esperanto en magazeno de Ĝakarto. La grupo aktivis ĝis oktobro 2010, kiam baze de ĝi fondiĝis la Ĝakarta Esperanto-klubo “Esperiga Suno”. Tiu societo estis la unua Esperanto-klubo dum la nova Esperanto-movado en Indonezio. En decembro 2010, ŝi estis la unua indoneziano kiu ricevis ŝancon partopreni Esperantistan eventon eksterlande: temis pri la 28-a Komuna Seminario inter 4 landoj, Vjetnamio, Ĉinio, Japanio kaj Koreio en Hanojo, Vjetnamio. Poste en somero 2011 ŝi havis eblecon reprezenti Indonezion unuafoje en la 95-a Universala Kongreso en Kopenhago, Danio. Dum tiu vojaĝo al Eŭropo, ŝi ankaŭ partoprenis kelkajn aliajn esperantistajn eventojn kiel la Someran Esperanto-Studadon en Slovakio, Kristana Esperanto-kongreson en Ĉeĥio kaj la tiujaran 78-an Italan Esperanto-Kongreson en Torino, Italio. 

Pere de siaj spertoj kaj partoprenoj en diversaj Esperanto-aranĝoj, ŝi motiviĝis pli forte labori en la Esperanto-movado de Indonezio kaj pli aktivis diskonigi Esperanton al diversaj komunumoj. En 2013, ŝi estis la prezidanto de la organiza komitato por la 1-a Indonezia Esperanto-Kongreso kiu okazis en Bogor kaj tiam fariĝis la prezidanto de la tie fondita Indonezia Esperanto-Asocio (IEA) dum la periodo de 2013-2016. En la komenco de 2015, ŝi plenumis la inviton de Aŭstralia Esperanto-Asocio por partopreni la Aŭstralian Esperanto-kongreson en Melburno. Poste en 2016, nome de IEA, ŝi kunlaboris kun la Aŭstralia kaj Novzelanda Esperanto-Asocioj kaj en la urbo Bandung okazigis la Trilandan Esperanto-Kongreson kiu ankaŭ estis subtenanta de la urba Esperanto-klubo kaj la urba Azia-Afrika muzeo. Nuntempe, krom kontribui kiel gvidanto de la Ĝakarta Esperanto-klubo, ŝi daŭre aktivas kiel prezidanto en la transira estraro de Indonezia Esperanto-Asocio ĝis ne difinita tempo.

En 2024, UEA distingis ŝin per la Premio Deguĉi.

## Fonto 
* prezento en la retejo de Indonezia Esperanto-Asocio, vidita en decembro 2016 (arkive laŭ stato de decembro 2016)

Kategorio:Indoneziaj esperantistoj
Kategorio:Premio Deguĉi
Mouloud Feraoun

**Mouloud Feraoun** aŭ en Esperanto *Mulud Feraŭn* (8a de Marto 1913 – 15a de Marto 1962) estis Alĝeria verkisto kaj martiro de la Alĝeria revolucio naskiĝinta ĉe Tizi Hibel, Kabilio. Kelkaj el liaj libroj, verkitaj en franca, estis tradukitaj en kelkaj lingvoj kiaj la angla kaj la germana. Li estis murdita fare de la franca terorisma organizo OAS la 15an de Marto 1962.

## Verkoj 
* Le Fils du pauvre (La filo de malriĉulo) - 1950
* La terre et le sang (Tero kaj sango) - 1953
* Jours de Kabylie (Tagoj de Kabilio) - 1954
* Les Chemins qui montent (Suprenvojoj) - 1957
* Les Isefra de Si Mhand Oumhand, 1960
* Journal, 1955 - 1962
* Lettres à ses amis, 1969
* L'Anniversaire, 1972
* La Cite des Roses, 2008

## Eksteraj ligiloj 
* ''The Poor Man's Son* nome *Le Fils du pauvre'' 

Kategorio:Aït Mahmoud
Kategorio:Kabilio
Kategorio:Alĝeriaj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Murditoj
Elsendomasto

[eta|deskstre|la [televizia masto en Nord-Dakoto (Usono) estas kun 629 metroj la plej alta elsendoturo de la mondo.]]
[eta|maldeskstre|hochkant|kontraŭ la tero izolita memradianta elsendomasto por mezondo, jen: [elsendilo Hirschlanden|mezonda sendilo, Baden-Virtembergo, 40 m alta.]]
[eta|hochkant|maldekstre|elsendomasto por ultramallongondo kaj televiziaj elsendoj [elsendomasto Gera-Ronneburg apud Rückersdorf (Turingio), alteco 188 m.]]
[eta|hochkant|elsendomasto sur la [Merkur (Baden-Baden)|Merkurturo (Nigra arbaro, Baden-Baden), kompleta alteco: 63 m.]]

**Elsendomasto** estas plej ofte per stajoj streĉita konstruaĵo el ĵaluzia aŭ ŝtala tubo kun sama transversa sekco de la kompleta alteco. Ĝi portas antenojn por elsendado. Eblas ankaŭ ke la masto rekte havas la taskon elsendi per antenoj.

## Problemoj de konstruo 
Kompare al elsendoturoj el ŝtalo aŭ betono elsendomastoj estas pli malmultekoste konstrueblaj. Ili balanciĝas en vento ofte pli libere ol starantaj konstruaĵoj de sama alteco. Pro staja fundamento tiaj konstruaĵoj havas pli grandan bezonon je areo.

Problemo de elsendomastoj estas la ventokaŭzita svingado. Tiu estas precipe granda en ŝtaltubaj mastoj. Oni povas redukti la svingadon enkonstruante cilindrajn svingodampilojn.

Ekzistas konstrukaĵoj, kiuj ekzistas el libere staranta turo (plej ofte el ŝtalbetono) sur kies pinto estas munita al la tero fiksita elsendomasto. La plej fama el tiuj konstruaĵo estas la Gerbrandytoren en Lopik (Nederlando). Pliaj turoj de tiuj konstruspecoj staras apud Smilde (Nederlando) kaj ĝis 2009 en Waldenburg (Virtembergio).

## Vidu ankaŭ 
* listo de altaj konstruaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* Structurae: Sendetürme und Sendemasten

## Referencoj
Malek Haddad

**Malek Haddad** (naskiĝinta en Konstantino (Alĝerio) la 5an de julio 1927; mortinta en Alĝero la 2an de junio 1978) estis alĝeria poeto kaj verkisto en franca lingvo.

## Parta verkaro 
* *Le Malheur en danger* (poezio), La Nef de Paris, 1956; Bouchène, 1988 (kun ilustracio de M'hamed Issiakhem).
* *La Dernière impression* (romano), Julliard, 1958
* *Je t’offrirai une gazelle* (romano), Julliard, 1959; re-eldono 10/18
* *L’Élève et la leçon* (romano), Julliard, 1960; re-eldono 10/18
* *Le Quai aux Fleurs ne répond plus* (romano), Julliard 1961; re-eldono 10/18
* *Les Zéros tournent en rond* (eseo), Maspero, 1961
* *Écoute et je t’appelle* (poezio), Maspero 1961

## Referencoj 
Kategorio:Alĝeriaj verkistoj
Moufdi Zakaria

**Moufdi Zakaria**; (denaske, **Zekri Cheikh**. ), estis alĝeria poeto kaj verkisto. Li verkis "Kassaman", nome la Alĝeria nacia himno estante en prizono en 1955.

Lia universitata edukado okazis en Tunizo kie li renkontis nombrajn poetojn kiaj Abu al-Kasim Aŝabbi. Lia unua poezio estis publikigita en tunizia gazeto en 1925. Li asociiĝis kun alĝeriaj naciistoj kaj estis enprizonigita pro siaj idearoj en 1937 kaj 1938.

En 1956 li estis denove enprizone en Serkadji fare de la francoj pro sia politiko. Tie li verkis poemon nome *Kassaman* aŭ *La promeso*. Oni diras, ke li verkis tiun poemon sur la muroj de sia ĉelo uzante sian propran sangon. La poemo estis poste muzikigita fare de Mohamed Triki en 1956 kaj poste de Mohamed Faŭzi. La fina kanto estis aŭdita en 1957. Tiu poemo iĝis la alĝeria nacia himno tuj post la 5a de Julio 1962 kiam oni atingis la sendependecon.

## Referencoj 
Kategorio:Alĝeriaj verkistoj
Kategorio:Alĝeriaj kantistoj
Kategorio:Naciaj himnoj
Kategorio:Alĝeriaj poetoj
Rachid Boudjedra

**Rashid Boudjedra** () (n. 5a de Septembro, 1941, en Ain Beida, Provinco Um el-Buaghi, Alĝerio) estas Alĝeria poeto, romanisto, teatristo kaj kritikisto. Boudjedra verkis en franca el 1965 al 1981, sed tiam li ŝanĝis al verkado en araba, ofte tradukante siajn proprajn verkojn tien kaj reen inter ambaŭ lingvoj. Boudjedra revenis al verkado en franca en 1992 kaj li pluis tiel ekde tiam. Edukita en Konstantino kaj en Tunizo, Boudjedra poste luktis por la FLN dum la Alĝeria Milito de Sendependeco. Li gradiĝis en filozofio el la Sorbono, kie li verkis tezon pri Céline. Post gradiĝi, li revenis al Alĝerio instrui, sed estis enprizonigita du jarojn pro sia kritiko al la registaro kaj ekziliĝis al Blida. Li poste loĝis en Francio el 1969 al 1972, kaj poste en Rabat, Maroko ĝis 1975.

## Verkoj
**Pour ne plus rêver*, poemoj kun bildoj de Mohammed Khadda, ÉNA, 1965; SNED, 1981.
**La Répudiation*, Denoël, 1969; Gallimard Folio, 1981.
**La Vie quotidienne en Algérie*, Hachette, 1971.
**Naissance du cinéma algérien*, Maspero, 1971.
*''L'Insolation*, Denoël, 1972; Gallimard Folio, 1987.
**Journal Palestinien*, Hachette, 1972.
**L'Escargot entêté*, Denoël, 1977.
**Topographie idéale pour une agression caractérisée*, Denoël, 1975; Gallimard Folio, 1986.
**Les 1001 Années de la nostalgie*, Denoël, 1979; Gallimard Folio, 1988.
**Le Vainqueur de coupe*, Denoël, 1981; Gallimard Folio, 1989.
**Extinction de voix*, poèmes, SNED, 1981.
**Le Démantèlement*, Denoël, 1982.
**La Macération*, Denoël, 1984.
**Greffe*, Denoël, 1985.
**La Pluie*, Denoël, 1987.
**La Prise de Gibraltar*, Denoël, 1987.
**Le Désordre des choses*, Denoël, 1991.
**Fis de la haine*, Denoël, 1992; Gallimard Folio, 1994.
**Timimoun, Denoël, 1994; Gallimard Folio, 1995.
**Mines de rien*, théâtre, Denoël, 1995.
**Lettres algériennes*, Grasset, 1995; Le Livre de Poche, 1997.
*''La Vie à l'endroit*, Grasset, 1997; Le Livre de poche 1999.
**Fascination*, Grasset, 2000; Le Livre de poche 2002.
**Cinq Fragments du désert*, Barzakh, 2001; Éd. de l’Aube, 2002.
**Les Funérailles*, Grasset, 2003.
**Peindre l’Orient*, Éd. Zulma, 2003.
**Hôtel Saint Georges*, Éd. Dar El-Gharb, 2007.
**Les Figuiers de Barbarie'', Grasset, 2010 (Ricevinto de Premio de Araba Romano).

Kategorio:Universitato de Parizo
Kategorio:Alĝeriaj verkistoj
Kategorio:Alĝeriaj ekzilitoj
Blida

eta|maldekstre|250px|Blida.
**Blida** () estas urbo en Alĝerio. Ĝi estas la ĉefurbo de la Provinco Blida, kaj ĝi situas ĉirkaŭ 45 km sudokcidente de Alĝero, la ŝtata ĉefurbo. La nomo *Blida*, t.e. *bulajdah*, estas diminutivo de la araba vorto *belda*, urbo. En 2012 la urbo havis 182,447 loĝantojn.

## Referencoj 
* Alice Cherki kaj Nadia Benabid (2006) *Frantz Fanon: A Portrait*, Cornell University Press, 255 pages ISBN 0-8014-7308-X
* C. Michael Hogan, (2008) *Barbary Macaque: Macaca sylvanus*, Globaltwitcher.com, eld. Nicklas Stromberg

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Blida
Said Tusi

**Mohamad Gandomneĵad TUSI** aû **Said TUSI** (naskiĝis en 1970) estas irana instruisto pri Korano. Li ricevis premiojn prie eĉ internaciajn.

Li ankaŭ estis akuzita pri seksa perforto kontraŭ lernantoj.

## Referencoj 
Kategorio:Seksaj skandaloj
Kategorio:Iranaj religiuloj
Dennis McKenna

**Dennis McKENNA** (naskiĝinta la 17-an de decembro 1950) estas usona botanikisto. Li estas frato de Terence McKenna. Li dediĉis sin al kultivado de psikedelaj fungoj, foje kunlabore kun sia frato.

Kategorio:Usonaj botanikistoj
Kálmán Vidovszky

**Kálmán Vidovszky** [vidovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vidovszky Kálmán** estis hungara luterana pastro, instruisto, skolto. Lia frato estis Béla Vidovszky.

Kálmán Vidovszky http://bekeswiki.bmk.hu/index.php/Vidovszky_K%C3%A1lm%C3%A1n_(1888-1932)  naskiĝis la  en Gyoma, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Kálmán Vidovszky frekventis mezlernejojn en Szarvas kaj Békéscsaba, poste li studis  en Luterana Teologia Akademio (Pozsony). En 1910 li pastriĝis, poste li ekinstruis en gimnazio de Békéscsaba. Li fondis skoltan grupon en la urbo. Dum la 1-a mondmilito li estis armea pastro. Ekde 1927 li instruis en liceo en Budapeŝto. En 1930 li estis gvidanto de la hungaraj skoltistoj. Li havis edzinon, li kontribuis ofte en skoltaj gazetoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Megemlékezés dr. Luther János főgymnasiumi tanár, vadász-zászlósról* (Békéscsaba, 1914)
* *Imádkozó fiúk. Imádságok a mindennapi és a cserkészéletben. Protestáns fiúk számára.* (Budapeŝto, 1929)
* *A középisk. tárgyak egymásra vonatkoztatása a gyakorlatban* (Budapeŝto, 1930)

## Memorigiloj 
* strato en Békéscsaba (1992)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 103-a paĝo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj skoltoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Veterstacio

eta|hochkant|veterstacio subĉiela
**Veterstacio** estas kunmetaĵo de diversaj  vetermezuriloj, kiu servas por mezuri meteorologiajn datenojn kaj tielmaniere servas al la veterobservado je certa loko kaj helpas al la klimato-esploroj.

Veterstacio estas uzataj por ŝtataj vetermezuradoj kaj veterprognozoj – ekzemple tiuj de la Germana Veterservo (DWD) – kaj aliaj  veterservoj. Oni distingas analogajn kaj ciferecajn veterstaciojn.

La germana veterservo havas 131 aŭtomatajn (senhomajn). Male al tio, la 51 veterobservejoj havas deĵorantojn, kiuj kolektas grandskale veterdatojn kaj faras veterobservojn.

La plej malnova veterstacio estas la stacio ĉe la stelobservejo Kremsmünster (benediktana kolegiato en supra Aŭstrio). Ĝi estas ekipita en 1762 kaj havas tutmonde la plej longe kontinuajn mezurdatojn.

## Analogaj veterstacioj 
]]
Analogaj veterstacioj estas ofte la tiel nomataj *veterkabanoj* (ankaŭ termometra kabano). Estas malgrandaj „kestoj“ el ligno aŭ veterpersista plastiko, kiuj protektas la mezurinstrumentojn kontraŭ pluvo kaj malpuraĵo.

### Avantaĝoj de analogaj stacioj 
* elektro ne necesas
* pli bona prijuĝo kiel precizaj kaj fidindaj la mezurdatenoj estas.
* la observanto ankaŭ faras pliajn tuj loke videblajn observojn (ekzemple vetersinsekvo, videbleco), kiuj estas tre valoraj.

### Malavantaĝoj 
* la mezurdatenoj nur estas notitaj en certaj tempospacoj (ekzemple ĉiu hore).
* veterdatenoj devas esti notitaj "per la mano", kio kaŭzas altajn kostojn.

## Ciferecaj veterstacioj
]]

La ciferecaj veterstacioj havas kontraŭajn avantaĝojn kaj malavantaĝojn (vidu malsupre). Ili konsistas el du aŭ pluraj partoj:

* la baza stacio, kiu ricevas datenojn kaj analizas ilin;
* la sentiloj por mezuri la datenojn kaj ilia transsendado.

La plej multaj sentiloj estas :
* termometro (interne kaj ekstere), higrometro (interne kaj ekstere), barometro (plej ofte interne),
* pluvmezurilo kaj ventmezurilo (ekstere).

### Simpla veterprognozo 
Modernaj stacioj konsideras ankaŭ la evoluon de la temperaturo, kun iuj eĉ ĉiuj aliaj datenoj kolektitaj ekstere. Tielmaniere la antaŭvidoj estas pli fidindaj kaj faras la ĝustan antaŭdiron de la vetero loke por 70 ĝis 90 elcentoj de la kazoj.

## Literaturo 
* () Jürgen W. Schmidt: *Zur Geschichte der Wetterstation auf der Schneekoppe.* In: *Fachprosaforschung - Grenzüberschreitungen.* Bd.&nbsp;7, Baden-Baden 2012, S.&nbsp;351–370, .

## Eksteraj ligiloj 
* Verzeichnis privater Wetterstationen weltweit 
* monatliche Weltklimameßdaten  (*station-data.zip*)


Kategorio:Meteologiaj mezuriloj
Sedrata

**Sedrata** (), aŭ *Sedrato* en Esperanto, estas municipo kaj granda urbo de la Provinco Suk Ahras, Alĝerio, ĉefurbo de la Sedrata Distrikto. Ĝi havas 91.297 loĝantojn laŭ la censo de 2008, kio donas al ĝi 11 sidlokojn en la Popola Municipa Asembleo PMA. Ties municipa kodo estas *4102* kaj la poŝtkodo estas *41200*. Ĝi situas en plej nordorienta areo de la lando, ĉe la limo kun Tunizio. Ĝi estas okcidente de Souk Ahras. Estas kvar altlernejoj en Sedrata, unu el kiuj estas teknika lernejo. Estas ankaŭ centro por laboredukado por lernantoj kij foriris el mezlernejo. Sedrata havas unu el la plej gravaj paperfabrikoj en la oriento de la lando, same kiel aliaj fabrikoj.

## Famuloj 
* Tahar Ŭettar

Kategorio:Komunumoj de Alĝerio
Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Provinco Suk Ahras
Yasmina Khadra

**Yasmina Khadra** (, laŭvorte signife "verda jasmeno"), aŭ en Esperanto **Jasmina Ĥadra**, estas la plumonomo de la verkisto de Alĝerio nome **Mohammed Mulesehul** (, 10a de Januaro, 1955, en Kénadsa, Provinco Beŝar, Alĝerio).

Mulesehul, oficiro en la Alĝeria Armeo, adoptis la nomon de sia edzino kiel pseŭdonimo por eviti la militistan cenzuron. Spite la publikigon de multaj sukcesaj romanoj en Alĝerio, Mulesehul malkaŝis sian veran identecon nur en 2001 post forlasi la armeon kaj translokiĝi al Francio. Anonimeco estis la nura vojo por survivi kaj eviti cenzuron dum la Alĝeria Enlanda Milito. En 2004, *Newsweek* proklamis lin kiel "unu el la raraj verkistoj kapablaj doni sencon al la perforto en la nuna Alĝerio."

Inter liaj plej famaj ĵusaj verkoj, estas *La hirundoj de Kabulo* kaj *La atako*. Lia romano *Ce que le jour doit à la nuit* (Tio kion la tago ŝuldas al la nokto) estis adaptita al kino.

En 2022, li publikigis Les Vertueux , publikigitan fare de Mialet-Barrault.

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala retejo (france)
*Yasmina Khadra: Love and Nostalgia in Times of War 
*https://www.theguardian.com/books/2005/jun/22/france.world

Kategorio:Alĝeriaj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Kenadsa
Kategorio:Alĝeriaj militistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Plumonomo

**Plumonomo**, **plumnomo**, *kaŝnomo*, aŭ *literatura duoblo* estas pseŭdonimo adoptita fare de verkisto. Plumnomo povas esti uzita por igi la aŭtornomon pli atentaltira, por kaŝvesti lian aŭ ŝian sekson, por distancigi verkiston de kelkaj aŭ ĉiuj liaj aŭ ŝiaj antaŭaj verkoj, por protekti la verkiston de venĝo pro liaj aŭ ŝiaj skribaĵoj, por kombini pli ol unu verkinton en ununuran verkiston, aŭ pro iuj da kelkaj kialoj ligitaj al la surmerkatiga aŭ estetika prezento de la laboro. La aŭtornomo povas esti konata nur al la eldonisto, aŭ povas veni por esti ofta scio.

## Konataj plumnomoj
* Guillaume Apollinaire
* Azorín
* bell hooks * Lewis Carroll
* Paul Celan
* Louis-Ferdinand Céline
* Blaise Cendrars
* Joseph Conrad
* Paul Éluard
* Anatole France
* O. Henry
* Hergé
* Ba Jin
* Yasmina Khadra
* Pierre Loti
* Gabriela Mistral
* Jukio Miŝima
* Molière
* Alberto Moravia
* Multatuli
* Pablo Neruda
* Novalis
* Abu Nuŭas
* George Orwell
* Saint-John Perse
* Ayn Rand
* Saki
* George Sand
* Irwin Shaw
* Stendhal
* Italo Svevo
* Mark Twain
* Tristan Tzara

## Bibliografio
* Room, Adrian, eld. (2004). Dictionary of Pseudonyms: 11,000 Assumed Names and Their Origins. McFarland. ISBN 0-7864-1658-0.

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Nomoj