Raymond Roussel

**Raymond ROUSSEL** (n. la 20-an de januaro 1877 en Parizo ; m. la 14-an de julio 1933 en Palermo) estis franca verkisto kaj ŝakteoriulo, kiu signife influis multajn literaturajn tendencojn de modernismo kiel Superrealismo, Patafiziko, OuLiPo kaj la *Nouveau Roman*, sed ankaŭ la bildartojn.

Ĝis la 1960-aj jaroj, lia nomo estis preskaŭ nekonata, poste venis la ekprospero de 'Roussel-studoj', sed eĉ nun, kaj eĉ en Francio, li restas verkisto, kiu estas pli 'konata' ol 'legita' - male al, ekzemple, la sama Jarry   (kun kiu Roussel havas multon komune). 

## Vivo 
Naskita en riĉa familio, li estis unu el tri infanoj, kune kun sia fratino Germaine kaj frato Georges. En 1893, li eniris la Konservatorion de Parizo por studi pianon. Li komponis muzikon kaj verkis poezion por ĝi. En la aĝo de dek sep jaroj, li verkis la poemon *Mon Âme*, kiu poste estis publikigita en la gazeto *Le Gaulois*.

En 1894, post la morto de sia patro, li ricevis grandegan heredaĵon. Li vizitis sociajn salonojn, kie li renkontis Marcel Proust. En 1920-1921, li multe vojaĝis, vizitante Ĉinion kaj Tahition, sed ĉie li okupiĝis nur pri verkado, sen forlasi sian hotelĉambron, preskaŭ ne indulgante sin per la kutima turisma amuziĝo. Neniu el liaj publikigitaj aŭ surscenigitaj verkoj estis sukcesa, ĉiuj libroj estis eldonitaj je la propra elspezo de la aŭtoro. En la aĝo de 19 jaroj, dum li laboris pri la versromano "La Falsa Vizaĝo" (eldonita en 1897), Roussel komencis suferi pro mensa malsano. Lia kazo (sub la fikcia nomo Martial) estas priskribita de la fama psikiatro Pierre Janet en la libro "De Angoro al Ekstazo" ( 1926 ). Roussel malŝparis sian riĉaĵon publikigante siajn verkojn, vojaĝante kaj konsultante psikoterapiiston. Li memmortigis sin en hotelo en Palermo prenante grandan dozon da barbituratoj (li provis tranĉi siajn vejnojn kelkajn tagojn antaŭe). Li estas entombigita en la tombejo Père Lachaise.

## Verkado 
Laŭ Roussel mem en sia ''Comment j'ai écrit certains de mes livres* (Kiel mi verkis kelkajn el miaj libroj, publikigita en 1935), li konstruis sian prozon sur elekto de proksime rilataj vortoj, kiuj transformis la skribitan en specon de semantika ekvacio kaj konstante forigis ĉian ligon inter tiu giganta vorta maŝino kaj la realo - laŭvorte detruis la realon per la verkado. La simboloj de tia laboro en liaj romanoj estis gigantaj, sofistikaj kaj tute senutilaj aparatoj, senfine inventitaj de la herooj (Roussel estis inventinto, admiranto de Jules Verne kaj, krome, brila pafisto).

### Romano *Locus Solus* 
La plej fama verko de Roussel estas la romano *Locus Solus* (laŭvorte: *speciala loko* aŭ *soleca loko* ), unue publikigita en aparta eldono en 1914 (la unua eldono sub la titolo "Kelkaj Horoj ĉe Bougival" estis presita en 1913 ) . La romano estas konstruita kiel ia ekskurso, kiun la brila inventinto Martial Cantrel kondukas por grupo da amikoj ĉirkaŭ sia bieno. La tuta intrigo de la romano kovras duonon de unu aprila tago. La ekskursantoj vidas mirindajn, ekstreme multvorte priskribitajn kuriozaĵojn: bildon de multaj dentoj, prezentantaj reiter-on (d:Q1151636), kuŝigitan sur la gazono per helpo de pivilo ; vitran tankon kun oksigenita akvo en formo de giganta diamanto, en kiu naĝas senhara siama kato, la vivanta kapo de Danton kaj ĉarma nimfo ; vitran kaĝon kun revivigitaj kadavroj, ktp. La funebra tono de la ekskurso sendube liĝas al la malfacilaj spertoj de Roussel rilate al la morto de lia patrino en 1911.

## Efiko 
Dum sia tuta vivo, Roussel strebis al famo, kiu lin evitis. Kvankam li kredis, ke li verkis literaturajn verkojn laŭ la stilo de siaj rolmodeloj Edmond Rostand, Jules Verne kaj Pierre Loti por la burĝa kaj akademia publiko de sia tempo, li penis daŭran fascinon sur membrojn de la pariza avangardo, precipe per la skandalaj teatraĵoj de siaj verkoj.

Ekzemple, en 1912, Guillaume Apollinaire, Francis Picabia, lia edzino Gabrielle, kaj Marcel Duchamp ĉeestis unu el la unuaj prezentadoj de *Impresoj de Afriko* ĉe la Théâtre Antoine. Duchamp, aparte, neniam laciĝis emfazi la influon de Roussel, kiu "montris al li la vojon", en konversacioj kaj intervjuoj: "La kialo, kial mi admiris lin, estis, ke li produktis ion, kion mi neniam antaŭe vidis." 

Unu el la unuaj kritikaj aprezoj de Roussel venis de la studo *Un auteur difficile* de Robert de Montesquiou, la modelo por Des Esseintes de Huysmans kaj Baron de Charlus de Proust, unue publikigitaj en la revuo *Gils Blas.* 

La superrealistoj, inter ili Philippe Soupault, Paul Éluard, Robert Desnos, Roger Vitrac, Salvador Dalí kaj Michel Leiris, kies patro estis la financa konsilisto de la familio Roussel, dediĉis entuziasmajn artikolojn al Roussel, kiu, kvankam li distancigis sin de ili, inkluzivis ilin en sia testamento kiel adresatojn de sia postmorte publikigita verko *Comment j'ai écrit certains de mes livres*.

En 1932, la ŝaka grandmajstro Savielly Tartakower atentis la *Formulon de Raymond Roussel*, kombinaĵon por mato kun ĉevalo kaj kuriero malkovritan de Roussel ene de tri monatoj. 

En 1940, André Breton inkluzivis Roussel en sian *antologion de nigra humuro*.

En 1963, la verkoj de Roussel estis reeldonitaj de la eldonisto Jean-Jacques Pauvert. En la sama jaro, la libro de Michel Foucault, *Raymond Roussel*, estis publikigita, kiu restos lia sola literatura monografio, same kiel la eseo de Alain Robbe-Grillet *Énigmes et transparence chez Raymond Roussel*, en kiu Roussel estas konsiderata unu el la antaŭuloj de la Nouveau Roman.

La membroj de Oulipo povis festi Roussel kiel unu el siaj antaŭuloj pro lia literatura verko, kiu adheris al memtruditaj formalaj limigoj. Liaj verkoj ankaŭ penis signifan influon sur kelkajn poetojn de la Novjorka Skolo, kiel ekzemple John Ashbery kaj Harry Mathews.

En la ekspozicio *Bachelor Machines (Fraŭlaj Maŝinoj) de 1975, organizita de* Harald Szeemann por la Kunsthalle Bern, Roussel ricevis gravan lokon inter la kreintoj de moderna maŝinmito, apud Alfred Jarry, Franz Kafka, Picabia kaj Duchamp. 

En 1989, la translokiga firmao Bredel donacis al la Biblioteko Nacia de Francio naŭ translokiĝajn skatolojn apartenantajn al Raymond Roussel. Krom multaj leteroj, skizoj kaj fotoj, ili ankaŭ enhavis la antaŭe nekonatajn verkojn *La Seine*, *Les Noces* kaj *L'allée aux lucioles*, kio kondukis al la plano por nova kompleta eldono.

En 2012, la Muzeo Serralves en Porto kaj la Muzeo Nacia Centro de Arte Reina Sofía en Madrido organizis la ekspozicion *Locus Solus: Impresoj de Raymond Roussel*,  kiu elstarigis la gravecon de Roussel por la bildarto de la dudeka jarcento. Partoj de la ekspozicio estis montritaj la sekvan jaron sub la titolo *Nouvelles Impresions de Raymond Roussel* ĉe la Palais de Tokyo en Parizo kaj sub la titolo *Raymond Roussel: La Prezidanto de La Respubliko de Revoj* ĉe la Galerie Daniel Buchholz en Berlino. 

## Verkaro (elektita) 
* 1897 *Mon âme*, poemo – published on 12 July 1897 in Le Gaulois (revision of 1894 work)
* 1897 *La Doublure*, romano en versoj
* 1900 *La Seine*, romano en versoj
* 1900 *Chiquenaude*, romano
* 1904 *La vue*, *Le concert* kaj *La source*, poemoj
* 1910 *Impressions d'Afrique* (Impresoj de Afriko), romano, poste adaptita al teatro
* 1914 *Locus Solus*, romano
* 1925 *L'étoile au front*, teatro
* 1926 *La Poussière de soleil*, teatro
* 1932 *Nouvelles Impressions d'Afrique* (Novaj impresoj de Afriko), poemo de kvar kantoj kun ilustraĵoj
* 1935 *Comment j'ai écrit certains de mes livres* (Kiel mi verkis kelkajn el miaj libroj)
* 1935 *Parmi les noirs'' (Inter la nigraj)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Francaj poetoj