Ĝajnaj Agamoj

[eta|Steleo prezentanta *[:en:Jinvani|Jinvani* (*Śhrut Jnāna*) kiu formas la bazon de ĝajnaj *agama*]]
***Agama*** (esperantigeble kiel *agamoj*) estas originalaj tekstoj de ĝajnismo bazitaj sur la diskurso de la *tirthankara*-oj. La diskurson liverita en  samavasarana (dia predikada halo) ili vokas *Śhrut Jnāna*. Ĝi konsistas el dek unu *anga-oj* kaj dek kvar *purva-oj*. La diskurson registris *Ganadhara* (ĉefaj disĉiploj) kaj ĝi estas kunmetita el dek du *anga-oj* (departementoj). Oni ĝenerale reprezentas ĝin kiel arbon kun dek du branĉoj. Tio ĉi formas la bazon de la Jaina *Agamoj* aŭ kanonoj. La ĝajnoj kredas, ke tiuj venis de Rishabhanatha, la unua *tirthankara*.

La plej fruajn konatajn versiojn de ĝajnaj Agamoj oni skribis en Ardhamagadha Prakrito. *Agama* estas  Sanskrita vorto kiu signifas la 'venon' de doktrinaro per dissendo tra sinsekvaj aŭtoritataj instruistoj.

## Historio 
Gautamasvami laŭdire kompilis la plej sanktan kanonajn tekstojn konsistantajn el dek du partoj, ankaŭ nomataj dek unu *Anga-oj* kaj dek kvar *Pūrva-oj*, pro tio ke la dekdua Anga konsistas el la dek kvar *Pūrva-oj.* La ĝajnoj diras, ke tiuj tekstoj enhavis la plej ampleksan kaj precizan priskribon de ĉiu lernaĵo kiun scii oni bezonas. La scion en tiuj tekstoj transdonis buŝe la instruistoj al siaj disĉiplaj sanktuloj.

Digambara sekto de ĝajnismo asertas, ke la *Agamoj* estis perditaj dum la sama malsatego kiel la *purva-oj*. Laŭ la Digambaroj, *Āchārya* *Bhutabali* estis la lasta asketo kiu havis partan scion de la originala kanono. Poste, kelkaj kleraj Āchārya-oj komencis restarigi, kompili kaj skribi la instruadojn de Sinjoro Mahavira, kiuj estis la temo de Agamoj. Sub la gvido fare de *Āchārya Dharasen*, en la unua jarcento p. K., du *Āchārya-oj*, *Āchārya Pushpadant* kaj *Āchārya Bhutabali*, tiujn instruadojn skribis. La du *Āchārya-oj* skribis, sur palmaj folioj, *Ṣṭkhaṅḍāgama-* inter la plej malnovaj konataj Digambara-ĝajnaj tekstoj. Tio okazis ĉirkaŭe 683 jarojn post la *nirvana* de Mahavira.

Laŭ kelkaj aŭtoroj oni kunmetis la ĝajnajn Agamojn komence de la 6-a jarcento a. K., laŭ la notita Hindologiisto Hermann Jacobi oni kunmetis la ĝajnan siddhanta-n iam ĉirkaŭ la fino de la 4-a aŭ la komenco de la 3-a jarcento a. K. La ĝenerala interkonsento inter okcidentaj scienculoj, kiel Ian Whicher kaj David Carpenter, estas ke la plej fruaj partoj de ĝajna siddhanta estis kunmetitaj ĉirkaŭ la 4-a aŭ 3-a jarcento a. K. Tio ĉi povas malsekvi ĝajnan tradicion laŭ kiu la agaman literaturon kaj la Purva-ojn pasis po unu kapo de la ordo al siaj disĉiploj dum ĉirkaŭ 170 jaroj post la nirvana de Mahavira. Tamen, kun tempo, malfaciliĝis memori la tutan ĝajnan literaturon. En la 3-a jarcento a. K., Ĉandragupto Maŭrjo estis la reganto de Magadho kaj Bhadrabahu, (la lasta konanto kompletajn ĝajnajn *agamojn*) estis la kapo de ĝajna komunumo. Antaŭvidante  je 12 jaroj longan malsategon, Bhadrabahu iris suden al Karnatako kun siaj adeptoj kaj Sthulabhadra, alia ĝajna monaĥo restis hejme. Dum tiu tempo la scio de la doktrino perdiĝis. Konsilion oni formis en Pataliputra : la adeptoj de Sthulbhadra dek unu tekstojn nomatajn Anga-oj kompilis kaj la restaĵon de la dek kvar purva-oj skribis en dekdua Anga, Ditthivaya. Pro la dek du jaroj de malsatego tre malfacilis por la ĝajnaj asketoj konservi la tutan kanonan literaturon. La Purva-oj aŭ la antikvaj tekstoj estis jam forgesitaj kaj perditaj post la malsatego. Laŭ Svetambara tradicio, la agamojn oni kolektis laŭ la kolektiva memoro de la asketoj en la unua konsilio de Pataliputra sub la intendantado de  *Sthulibhadra* proksimume inter la jaroj 463 kaj 367 a. K.

## Anga-oj 
eta|Tablo montranta la *Anga-ojn*
La scio de *Shruta-Jnana* (do tiu liverita fare de la tirtankaroj en la "dia predikada halo"), povas esti pri aferoj en la *Anga-oj* (Membroj aŭ ĝajnaj sanktaj libroj), aŭ pri aferoj ekster la Anga-oj.

La Agamoj estis kunmetitaj el la sekvantaj kvardek ses tekstoj: Alia Sanskrita ĝajna literaturo inkluzivas *śrāvakācāra-ojn* kiel la Ratnakaranda śrāvakācāra.

Digambaroj grupigas tekstojn laŭ kvar literaturaj kategorioj nomataj 'ekspozicioj' (*anuyoga*). La 'unua' (*prathma*) ekspozicio enhavas Digambarajn versiojn de la Universala Historio; la 'kalkula' (*karana*) ekspozicio enhavas laborojn pri kosmologio; la 'konduta' (*charana*) ekspozicio inkluzivas tekstojn pri konvena konduto por monaĥoj kaj laikaj homoj.
* Prakrito
: Prakrita literaturo inkluzivas la Agamojn, Aagam-tulya-jn tekstojn kaj Siddhanta-jn tekstojn. La dialekton uzitan por skribi multaj de ĉi tiuj tekstoj, oni nomas ĝajna prakrito. Skribo en prakritaj lingvoj ĉesis ĉirkaŭ la 10-a jarcento p. K.
* Tamila lingvo
: Kelkaj el la fruaj Tamilaj klasikaĵoj kiel Valayapathi, Silappatikaram kaj Civaka Cintamani estas verkoj ĝajnaj aŭ ĝajn-sekvaj.

## Graveco 
Por ĝajnoj, iliaj sanktaj libroj reprezentas la ekzaktajn vortojn de Mahāvīra kaj de ties antaŭloj nur tiusence, ke la Agamo estas serio de senkomencaj, senfinaj kaj fiksaj veroj, tradicio sen ajna deveno, homa aŭ dia, kiu en ĉi tiu monda epoko estis transdonita tra Sudharman, la lasta supervivinta disĉiplo de Mahavira.

## Galerio 

Jinvani.jpg|Steleo prezentanta Jinvani (Śhrut Jnāna)
Textsshahpur.jpg|Ĝajnaj Sanktaj Libroj en Templa Biblioteko
Westindischer Maler um 1400 001.jpg|Folianto de  Kalpa Sūtra (Libro de Sanktaj Reguloj), ĉirkaŭ 1400 p. K.
Djtradition_marhiaji.jpg|Shrut-tradicio kiel por Digambara-oj

## Referencoj 
## Literaturo 
* Cort, John E. (eldoninto) 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Melton, J. Gordon kaj Baumann, Martin (eldonintoj) 
* 
* 

### Kromaj legadoj
* Stevenson, John (1848), *The Kalpa Sutra and Nava Tatva (tr. from Magadhi)*, Bernard Quaritch, London&nbsp;
*  Edward Thomas (1877), *Jainism*, London, Trübner & co.&nbsp;
*  Hermann Jacobi (1884), *Jaina Sutras Part I (Akaranga Sutra & Kalpa Sutra)*, Oxford, The Clarendon press&nbsp;
*  Hermann Jacobi (1884), *Jaina Sutras Part II (Uttarâdhyayana Sutra & Sutrakritanga Sutra)*, Oxford, The Clarendon press&nbsp;
*  Sinclair Stevenson (1915), *The Heart of Jainism*, H. Milford: Oxford University Press&nbsp;
*  M. S. Ramaswami Ayyangar; B.  Seshagiri Rao (1922), *Studies in South Indian Jainism*, Premier Press, Madras&nbsp;

## Vidu ankaŭ 
* Listo de ĝajnaj tekstoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.AtmaDharma.com/jainbooks.html Originalaj ĝajnaj Libroj (Shastra) kun tradukoj en modernaj lingvoj kiel angla, hindia kaj guĝarata. Literaturo kiel Samaysaar de Kundkund Acharya, Niyamsaar, Pravachansaar, Panchastikay, Ashtphaud kaj centoj da aliaj ĉiuj en elŝutebla PDF-a formato.
* Jain Agams 
* Clay Sanskrit Library  eldonas klasikan Bharatan literaturon, inkluzive de verkoj de ĝajna literaturo, kun teksto kaj angla traduko sur la sama duobla paĝo. Ankaŭ proponas ĝi traserĉeblan tekstaron kaj elŝuteblaĵojn.

Kategorio:Ĝajnismo