open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Noa

**Noa** aŭ **Noaĥo** ("Ripozo", norma hebrea **נֹחַ** [nóaĥ], Tiberia Hebrea **Nōªḥ**; Araba **نوح** **Nūḥ**), estas rolulo de la Libro de Genezo kaj la Korano (ankaŭ menciita en la Kitáb-i-Íqán de Bahá'u'lláh), kiu konstruas arkeon por savi sian familion kaj la animalojn de la mondo de la Diluvo, la tutmonda inundo. Noa estis la filo de Lemeĥ kaj nepo de Metuŝelaĥ.

Noa estis homo virta en sia makula generacio. Kiam naskiĝis Noa, lia patro diris (Gen. 5: 29):

"Ĉi tiu konsolos nin en niaj faroj kaj en la laboroj de niaj manoj sur la tero, kiun la Eternulo malbenis".

Laŭ Gen. 6: 8, Noa akiris plaĉon en la okuloj de Dio, kiu decidis savi lin de la tutmonda diluvo. Dio ordonis al li fari arkeon kaj enmeti paron da ĉia bruto por savi ilin de la Diluvo.]

Post la Diluvo, Noa komencis terkultivan laboron kaj plantis vinberojn kaj faris vinon. Li trinkis la vinon kaj ebriiĝis kaj nudiĝis en sia tendo. Ĥam vidis tion, kaj, anstataŭ vesti lin, alvokis siajn fratojn; pro tio, Noa malbenis lin.

La Sep Leĝoj de Noa (en hebrea |שבע מצוות בני נח Ŝeva Mitzvot B'nei Noaĥ), referencata ankaŭ kiel Noaĥidaj Leĝoj aŭ la Noa-aj Leĝoj (el la Hebrea prononco de "Noah"), estas serio de ordonoj kiuj, laŭ la Talmudo, estis donitaj de Dio.

Noa vivis 950 jarojn, 350 post la Diluvo.

## Vidu ankaŭ 
* Eposo pri Gilgameŝ
* *Noachis Terra* en planedo Marso
* Poemo de Utnoa
* Gubben Noak

## Eksteraj ligiloj 
* Noa ĉe *Jewish Encyclopedia* Artikolo skribita laŭ juda vidpunkto (angle).
* Noa ĉe *Catholic Encyclopedia* Artikolo skribita laŭ romkatolika vidpunkto (angle).
* Noa ĉe *MuslimWiki* Artikolo skribita laŭ islama vidpunkto (angle).
* La tri filoj de Noa kaj la historio de la mediteranea civilizacio (Simone Weil) (ca)

## Referencoj
Kitáb-i-Aqdas

La ***Kitáb-i-Aqdas*** (aŭ **Aqdas**, arabe : الكتاب الاقدس) estas la centra libro de la Bahaa Kredo, verkita de ''Bahá'u'lláh*, la Fondinto de la religio. La libro estas verkita en la araba sub la tiulingva titolo *al-Kitáb al-Aqdas*, sed ĝi estas pli ofte nomata laŭ sia perslingva titolo, *Kitáb-i-Aqdas* (كتاب اقدس), kiun al ĝi donis *Bahá'u'lláh* Mem. Ĝi estas ofte nomata ankaŭ la "Aqdas", la "Plej Sankta Libro", la "Libro de Leĝoj" kaj foje la "Libro de Aqdas".

Estas asertate, ke la libro estas finverkita ĉirkaŭ la jaro 1873, kvankam estas indikaĵoj, kiuj sugestas, ke almenaŭ parto de la libro estis pli frue verkita http://bahai-library.com/encyclopedia/aqdas.html . *Bahá'u'lláh* sendigis manuskriptajn ekzemplerojn al la bahaanoj en Irano kelkajn jarojn post la revelacio de la *Kitáb-i-Aqdas*, kaj en la jaro 1308 p.H. (1890-91 p.K.) Li aranĝis la eldonon de la originala araba teksto en Bombajo.

La *Kitáb-i-Aqdas* estas konata kiel la "Patrina Libro" de la bahaaj instruoj, kaj la "Ĉarto de la estonta mondcivilizacio" (*God Passes By*, p. 213).

Ĝi ne estas, tamen, nura libro de leĝoj. Multe el la enhavo traktas aliajn aferojn, precipe etikajn admonojn kaj epistolojn al diversaj individuoj, grupoj, kaj lokoj. La *Kitáb-i-Aqdas* ankaŭ diskutas la establon de bahaaj administraj institucioj, bahaajn religiajn praktikojn, leĝojn de persona rango, kriman leĝon, sociajn principojn (inkluzive de alvoko al la parlamentoj de la mondo akcepti internacian helplingvon), diversajn leĝojn kaj nuligojn, kaj profetaĵojn.

La *Kitáb-i-Aqdas* estas ankaŭ estas suplementita de la
* "Demandoj kaj Respondoj", kiuj konsistas el 107 demandoj submetitaj al *Bahá'u'lláh* de *Zaynu'l-Muqarrabin* rilate al la aplikado de la leĝoj, kaj la respondoj de *Bahá'u'lláh* al tiuj demandoj,
* "Kelkaj Tekstoj Rivelitaj de *Bahá'u'lláh*",
* "Sinoptiko kaj Kodigo de la Leĝoj kaj Ordonoj" de la libro,
* kaj ankaŭ multaj klarigaj notoj.

Kelkaj leĝoj kaj instruoj de la *Kitáb-i-Aqdas'' estas, laŭ la bahaa instruo, ne intencataj aplikiĝi nun; ĝia aplikado dependas de la decidoj de la Universala Domo de Justeco.

## Referencoj 
* Bahá'u'lláh (1992). *The Kitáb-i-Aqdas: The Most Holy Book*, Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, Illinois, USA. ISBN 0-85398-999-0. Interrete legebla angle, france kaj arabe.
* Effendi, Shoghi (1944). *God Passes By*, Wilmette, Illinois, USA: Bahá'í Publishing Trust. ISBN 0-87743-020-9. Interrete legebla angle, france kaj arabe.

Kategorio:Religio
Kategorio:Abrahamaj religioj
Kategorio:Sanktaj libroj
Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Biblioteko Bahaa
Kategorio:Verkoj el la arablingva literaturo
Kiikoinen

**Kiikoinen** ĝis la fino de 2012 estis administra komunumo de Finnlando, kiu historie apartenis al la finna provinco Pirkanmaa, sed ekde 1997 aldoniĝis al la finna provinco Satakunta. Ekde 2013 ĝi apartenas al la komunumo Sastamala kaj ekde tiam denove apartenas al la provinco Pirkanmaa.

Fine de sia memstara ekzisto la komunumo Kiikoinen la 31-an de decembro 2012 havis 1 245 loĝantoj kaj areon de 144,32 km², de kiu 6,62 km² estis akvo. La loĝdenso estis 9 loĝantoj/km².

La komunumo estis unulingve finnparolanta.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la nuna komunumo Sastamala ()

270ra|eta|maldekstre|

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Kategorio:Eksaj komunumoj de Satakunta
Distrikto Mělník

**Distrikto Mělník** estas distrikto en Ĉeĥio situas en Mezbohemia regiono. La distrikto estas unu el dek du distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 69 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Česká Lípa
*Distrikto Kladno
*Distrikto Litoměřice
*Distrikto Mladá Boleslav
*Distrikto Prago-okcidento
*Distrikto Prago-oriento


Melnik
Melnik
Omo (mezurunuo)

[eta|dekstra|250px|Kelkaj [rezistiloj. Iliaj rezistancoj, en omoj, estas markitaj per kolora kodo]]
La **omo** (simbolo: *Ω*, tio estas, la greka litero omego) estas la oficiala mezurunuo de elektra rezistanco laŭ la Sistemo Internacia de Unuoj. La omo estis tiel nomita honore al la germana fizikisto Georg Ohm.

Unu omo estas difinita kiel la rezistanco inter du punktoj de konduktilo, ĉe kiuj tensio de unu volto estigas kurenton de unu ampero (memkompreninde, sen ĉeesto de ajna elektromova forco).

La omo rilatas jene al la aliaj unuoj:
:\Omega = \dfrac{\mbox{V}}{\mbox{A}} = \dfrac{\mbox{m}^2 \cdot \mbox{kg}}{\mbox{s} \cdot \mbox{C}^2} = \dfrac{\mbox{J}}{\mbox{s} \cdot \mbox{A}^2}=\dfrac{\mbox{kg}\cdot\mbox{m}^2}{\mbox{s}^3 \cdot \mbox{A}^2} =\dfrac{\mbox{HP}}{745.69 \cdot \mbox{A}^2}

## Dekoblaj kaj dekonaj unuoj 
La nomoj de dekoblaj kaj dekonaj mezurunuoj de omo deriveblas per la kutimaj prefiksoj de SI.

La plej ofte uzataj el ili, en la fako de elektroniko, estas miliomo, kiloomo kaj megaomo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rezistilo
* Volto
* Ampero

Kategorio:Mezurunuoj
Distrikto Strakonice

**Distrikto Strakonice** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Sudbohemia regiono. La distrikto estas unu el sep distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 112 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto České Budějovice
* Distrikto Klatovy
* Distrikto Písek
* Distrikto Plzeň-sudo
* Distrikto Prachatice
* Distrikto Příbram


Strakonice
Strakonice
Orizo

**Orizo** () estas genro de plantoj en la herbofamilio. Ĝi inkludas la ĉefajn monĝofontojn de rizo (nome specioj *Oryza sativa* kaj *Oryza glaberrima*). Membroj de la genro kreskiĝas alte, kiel herboj de humidejoj, ĝis 1–2 m alte; la genro enhavas kaj unujarajn kaj multjarajn speciojn.

## Specioj 
Oni proponis ĉirkaŭ 300 nomojn por specioj, subspecioj, kaj aliaj subspeciaj taksonoj ene de la genro. Publikigitaj fontoj malkonsentas pri kiom multaj el tiuj estu agnoskataj kiel distingaj specioj. Jene sekvas la World Checklist eltenita de Kew Garden en Londono.
# *Oryza australiensis* - Aŭstralio
# *Oryza barthii* - tropika Afriko
# *Oryza brachyantha* - tropika Afriko
# *Oryza coarctata* - Barato, Pakistano, Bangladeŝo, Birmo
# *Oryza eichingeri* - tropika Afriko, Srilanko
# *Oryza glaberrima* - Afrika rizo - tropika Afriko
# *Oryza grandiglumis* - Brazilo, Venezuelo, Fr Gujano, Kolombio, Peruo, Bolivio
# *Oryza latifolia* - Latinameriko + Karibio el Sinaloa + Kubo al Argentino
# *Oryza longiglumis* - Novgvineo
# *Oryza longistaminata* - Madagaskaro, tropika + suda Afriko
# *Oryza meyeriana* - Ĉinio, Hinda Subkontinento, Sudorienta Azio
# *Oryza minuta* - Himalajo, Sudorienta Azio, Novgvineo, Norda Teritorio de Aŭstralio
# *Oryza neocaledonica* - Novkaledonio
# *Oryza officinalis* - Ĉinio, Hinda Subkontinento, Sudorienta Azio, Novgvineo, Aŭstralio
# *Oryza punctata* - Madagaskaro, tropika + suda Afriko
# *Oryza ridleyi* - Sudorienta Azio, Novgvineo
# *Oryza rufipogon* - brunbarba aŭ ruĝa rizo - Ĉinio, Hinda Subkontinento, Sudorienta Azio, Novgvineo, Aŭstralio
# *Oryza sativa* - Azia rizo - Ĉinio, Barato, Japanio, Sudorienta Azio; naturigita en multaj lokoj
# *Oryza schlechteri* - Novgvineo

## Referencoj 
Kategorio:Rizo
Kategorio:Orizoideoj
Kategorio:Plantoĝenroj
Wondelgem

**Wondelgem** (surfaco 5,82&nbsp;km²) estas ekde la fusio kun Gento unu el la komunumoj de la 13 aliĝintaj komunumoj kaj nombras 11.897 enloĝantojn (2003). Wondelgem situas okcidente de la centro de Gento, sude de la najbara komunumo Evergem kaj norde de la Genta komunumo Mariakerke.

En Wondelgem estas du preĝejoj. En la kvartalo Westergem estas la malgranda preĝejo de Sankta Godeliva. La pli granda preĝejo de Sankta Katarina troviĝas ĉe la "Vroonstalledries", malgranda arbaro, centre de Wondelgem.

La nomoj "Wondelgem" kaj "Vroonstalle" estas ĝermanaj kaj reiras ĝis la tempo de la merovidoj. Ili estas menciataj unuafoje en dokumento je la 5-a de majo de 996.

Trafluas Wondelgem du akvofluoj: la Lieve, rivero kiu dum la mezepoko estis tre grava por Gent. Alia akvofluo estas la "Ringvaart", sur kiu ŝipoj de la Skeldo povas surveturi la kanalon Gent–Terneuzen en Langerbrugge. En Wondelgem laŭlonge de la Ringvaart kelkaj grandaj entreprenoj havas sian sidejon. Ĝi estas do grava por la komunumeto.

## Publika transporto en Wondelgem 
eta|300ra|La stacidomo de Wondelgem
La stacidomo de Wondelgem malfermiĝis en 1861 kaj situas ĉe linio 58;
Gent–Eeklo. La trajno de Gento Sankta Petro al Eeklo, aŭ inverse, estas la sola pasaĝera trajno, kiu haltas en Woldelgem.

Laŭ esploroj en la jaro 2005, la stacidomo de Wondelgem estas la plej malbona stacidomo de la provinco Okcidenta Flandrio. La NMBS tial promesis prioritate renovigi ĝin.

Krom trajno ankaŭ tramo pasas en Wondelgem. La tramlinio 1 rekte portos vin ĉu al Flanders Expo laŭ la stacidomo de Gento Sankta Petro, ĉu al Evergem.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝejo pri Wondelgem 

Kategorio:Gento (urbo)
Paciencobotelo

[eta|250px|dekstra| [paciencobotelo kun figuroj, scenoj el la minista vivo (en muzeo de nord-Hungario)]]
**Paciencobotelo** estas botelo kun mallarĝa kolo, ene figuroj el ligno aŭ osto aŭ aliaj materialoj.

Ekzistas du metodoj por fari ĝin: Aŭ oni konstruas la figurojn el etaj komponentoj en la botelo kaj kungluas ilin per pinĉilo, lignostabeto kaj drata hoko (tio estis la kutimo en Hungario) aŭ la konstruita figuraro estas kunfermebla kaj post engluto en la botelon oni povas ĝin malfermi per fadeno.

## Historio 
La **paciencobotelo** unuafoje aperis en la 16-a jarcento kaj tiam ĝi estis populara loĝeja, kamena ornamaĵo en Eŭropo, en la hungaraj kamparanaj loĝejoj ĝi ornamis la komodon. Ties disvastiĝon, disvolvon en Mez-Eŭropo helpis la kesta kaj ludvara metia industrio de la Oberammergau kaj Berchtesgaden, kiuj produktis scenojn eĉ kelkfoje kun moviĝantaj (moveblaj) figuroj.

La paciencobotelo de Okcidenta Eŭropo estas kuŝanta plej ofte kun figurigo de ŝipo (tiel disvastiĝis tie la nomo '''"Ŝip' en botel''''); en Mez-Eŭropo kaj tiel en Hungario, oni lokigas la skulptaĵon en starantan botelon kaj la spaco estas ofte disigita je etaĝoj.

La paciencobotelo estis tre ŝatata en Hungario jam en la 18-a jarcento, en Debrecen aperis unu eĉ en postlasaĵo (testamento, legaco) en 1780, kiu prezentis sovaĝbestan ĝardenon en botelo. La du plej ŝatataj formoj en Hungario estis la religiaj kaj la ministaj temoj: ekz. paciencobotelo kun eta altaro el 1784, el Földvár kaj ministaj boteloj el 1791, le Selmec- aŭ Baka-bánya (minejo).

Oni faris ankaŭ kalvarion (suferoj de Kristo), kio estas fakte krucifikso en la botelo. Oni volonte okupiĝis pri similaj temoj eĉ ĝis komence de la 20-a jarcento.

La minejaj paciencoboteloj prezentis la ministan vivon, teknikon kaj vestojn; ili figurigis en 3—4 etaĝoj la plej kutimajn minejajn laborojn.

Oni malofte prezentis en la boteloj aliajn temojn ekz. laborojn de la vitokultivado.

## Literaturo 
* Malonyay Dezső: A magyar nép művészete (III., Bp., 1911)
* Madarassy László: Művészkedő magyar pásztorok (Bp., 1934)
* Haberlandt, A.: Taschenwörterbuch der Volkskunde Österreichs (Wien. 1953); Erich, O.—Beitl, R.
* Wörterbuch der deutschen Volkskunde (Stuttgart, 1955)
* Jenő Faller: A soproni Központi Bányászati Múzeum anyagából.
* Bányászpalackok (Bányászati Lapok, 1961)
* Mária Kresz: A kerámia gyűjtemény gyarapodása (Népr. Ért., 1969).

## Eksteraj ligiloj 
* hungare

Kategorio:Folkloro
Blaarmeersen

eta|300px|La strando de la Blaarmeersen
eta|300px|Ludejo en la Blaarmeersen

La **Blaarmeersen** estas sporta kaj distra parko en la centro de Gento. Ĝia ampleksa sporta kaj rekrea infrastrukturo, la lago kun strando kaj akompana herbaĵoj formas unikan kadron por diversaj sportaktivecoj kiel lernejaj kaj entreprenaj sportotagoj, sportrestadoj, eventoj, kajakado, ktp.

La Blaarmeersen estas alireblaj senpage.

## Tri ĉefaj ejoj 
### La strandejo 
Ĉi tie vi povas rezervi aktivecojn.
Zuiderlaan 5 - 9000 Gent
tel. +32 (0)9 266 81 70
fax +32 (0)9 266 81 74
e-poŝto reservaties.blaarmeersen@gent.be

### La tenisejo 
Ĉi tie vi povas rezervi tenison kaj skvaŝo
Zuiderlaan 10 - 9000 Gent
tel. +32 (0)9 266 81 50
e-poŝto tennis.blaarmeersen@gent.be

### La kampadejo 
En Blaarmeersen troviĝas kvarstela kampadejo. Estas tie ankaŭ loko por
kampadaŭtoj kaj 8 kabanoj por migremuloj.
Zuiderlaan 12 - 9000 Gent
tel. +32 (0)9 266 81 60
fax +32 (0)9 266 81 66
e-poŝto camping.blaarmeersen@gent.be

eta|300px|Trinkejo 'Waterkant'
eta|300px|Trinkejo 'Piereput'

## Kvar trinkejoj 
* Trinkejo 'Piereput'
Zuiderlaan 5, 9000 Gent
tel. +32 (0)9 220 56 89 - fax +32 (0)9 220 96 45
depiereput@skynet.be
http://www.depiereput.be 
Situo: ĉe la strando

* Trinkejo 'Smash'
Zuiderlaan 10, 9000 Gent
tel. +32 (0)9 221 28 50
Situo: tenisejo

* Trinkejo Camping
Zuiderlaan 12, 9000 Gent
tel. +32 (0)9 220 24 07
Situo: kampadejo

* Trinkejo 'Waterkant' (eo:'bordo de la akvo')
tel. (0497)14 05 03
Situo: ĉe la granda ludejo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Gento (urbo)
Amerisko

**Amerisko** (**Amerysk**) estas planlingvo proponita de Paal-Eirik Filssunu (eble plumnomo) en 1979. **Amerisko** estis kreita por la membroj de Asatru (Normana Paganisma) religio en Nordameriko. Ĝi estas kompromisplanlingvo bazita sur malnova normana lingvo kaj angla lingvo.

## Gramatiko
### Alfabeto kaj prononco
Amerysk uzas furtharkan alfabeton. Ĝi havas ok vokalojN: /a/, /e/,/i/,/o/, /i:/, /ə/, /ø/. Ĝi havas 14 konsonantojn kaj unu duonvokalo(/j/).
Distrikto Jičín

**Distrikto Jičín** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Hradec Králové. La distrikto estas unu el kvin distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 111 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
*Distrikto Hradec Králové
*Distrikto Mladá Boleslav
*Distrikto Nymburk
*Distrikto Semily
*Distrikto Trutnov

## Vidindaĵoj 
*Rokoj ĉe Praĥov


Jičín
Jičín
Balenoptero

La dorsnaĝila **balenoptero** aŭ **kutima rorkvalo** (*Balenoptera physalus*) el la ordo de cetacoj kaj familio de balenopteredoj vivas en ĉiuj oceanoj de la terglobo, precipe en la Antarkta Oceano. La spindel-forma balenoptero longas 19-20 metrojn kaj pezas ĉ. 50 tunojn. Ĝiaj okuloj, tre malgrandaj, troviĝas malantaŭe-supre de la buŝanguloj. La du aer-ŝprucigiloj estas sur la dorsa mezlinio antaŭ la okuloj. Ĝiaj dorsa, brusta kaj ventra naĝiloj ĉiuj estas malgrandaj, la dorso estas nigrebruna, tamen la koloro iom post iom blankiĝas ĉe la ventro. Ĉiu balenoptero havas 350-360 bartojn 70-90 cm. longajn.

Somere la rorkvalo naĝas en malvarma maro por serĉi manĝaĵojn kaj vintre naskas idojn en varmeta akvo. Estas interese, ke la rorkvalo de la suda kaj norda hemisferoj neniam kontaktiĝas unu kun alia. Ili vivas arope, moviĝas en grupoj el 10-20 kaj eĉ 100. En la Antarkta Oceano ili manĝas eŭfaŭsiojn (*Euphausia*) kaj kopepodojn (*Copepoda*). Sed en la norda Pacifiko ili manĝas haringojn, rubandfiŝojn kaj eĉ sepiojn. Post ĉiu 2-3-minuta malprofunda mergado ili elakviĝas por spiri 5 sekundojn, ŝprucigante nebulan kolonon 6- 10 metrojn altan. Malprofunde merginte sin kelkfoje, ili do enmergiĝas en akvon maksimume 200 metrojn profundan ĉ. 15 minutojn. Ili estas la plej rapidmovaj inter la bartocetacoj (*Mysticeti*),ili povas naĝi 20 marmejlojn ĉiuhore. Vintre ili seksumas en varrneta maro. En la pariĝa tempo femala kaj maskla balenopteroj ĉiam moviĝas en paro. La gravedeco daŭras 11-12 monatojn. La novnaskita balenoptero longas pli o1 6 metrojn, maturiĝas post 8-10 jaroj kaj povas vivi 90-100 jarojn. Ili havas gravan ekonomikan valoron.

Pro sia rapida naĝado la balenopteroj estis tre malfacile kapteblaj antaŭ la apero de moderna balenŝipo. En la lastaj 100 jaroj la balenĉasado disvolviĝis tre rapide, kio alportis al ili fatalon. Antaŭe la proksima maro de Ĉinio abundis je balenopteroj, sed nun ĝi estas malmulte frekventita de ili.

## Bildaro 

Dosiero:Fin_whale_from_air.jpg|
Dosiero:Finwhale99.jpg|
Dosiero:Faroe stamp 401 fin whale (Balaenoptera physalus).jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Balenopteroj

## Referencoj 
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Mamuloj de Pollando
Liso

**Liso** aŭ **Lejo** (, ) estas rivero, kiu fontas en la franca Lisbourg kaj enfluas en Skeldon ĉe Gent en Belgio. La rivero mezuras 202&nbsp;km, de kiuj 109&nbsp;km en Belgio. Okcidente de Kortrejko la rivero formas laŭ 24&nbsp;km la belg-francan landlimon.

Dosiero:Comines-Warneton JPG05a.jpg|Liso ekde la ponto de Comines en kontraŭflua direkto

Dosiero:Comines-Warneton JPG05b.jpg|Liso ekde la ponto en kunflua direkto

Tradicie Liso estas konata de siaj linaĵoj. La akvo de Liso malriĉas je kalko kaj fero kaj tial tre konvenas por limmarceri la linon. En 1943 la lino-industrio estis tute malpermesata por malpliigi la medi-difektadon.

La parto de Liso inter Deinze kaj Gent estas konata pro sia bela situo, kiu influis multajn pentristojn. (Vidu: Skoloj de Latem).

La lastaj rektigoj kaj plilarĝigoj ebligas ŝipveturadon ĝis 1350 tunojn. La ŝipveturado en la Lisa fluejo cetere estas promociata danke al la kanalo Bossuit-Kortrijk kiu ligas Lison kun Skeldo, la kanalo de Roeselare al Liso kaj la forkonduka kanalo de Liso, kiu kondukas ĝin kun la kanalo de Gento al Ostendo. Pro tiu ĉi konduko la malsupra fluo de Liso ekde Deinze estas sekurigita kontraŭ la profesia ŝipveturado.

En 2005 oni konstatis, ke la fiŝa populacio en Liso spektakle reboniĝas. Troviĝas 19 fiŝspecioj en la rivero.

Flankaj riveroj: Deule, Mandel

## Vidu ankaŭ 
* Nord
* Pas-de-Calais

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.eau-artois-picardie.fr/bassin/fichedidentite/lys.htm 
* http://www.sage-lys.net

Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Distrikto Třebíč

**Distrikto Třebíč** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Vysočina. La distrikto estas unu el kvin distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 172 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Brno-provinco
* Distrikto Jihlava
* Distrikto Jindřichův Hradec
* Distrikto Znojmo
* Distrikto Žďár nad Sázavou

## Ŝanĝo de la limo de la distrikto 
Ĝis la 1-a de januaro 2007 estis en distrikto Třebíč enmembrigitaj ankaŭ municipoj:
* Brtnička – poste distrikto Jihlava
* Hrutov – poste distrikto Jihlava
* Kněžice – poste distrikto Jihlava
* Oslavička – poste distrikto Žďár nad Sázavou
* Tasov – poste distrikto Žďár nad Sázavou


Trebic
Trebic
Jato

framed|**Jatoj** en diversaj tiparoj cirilaj. La du unuaj estas majusklaj, la du lastaj estas minusklaj.
[eta|120px|dekstra|[Glagolico|Glagolica *jato* en la kroata stilo anguleca.]]

**Jato** (ruse *ять*) estas slavona litero, la 32-a en Kirilico kaj la 33-a en Glagolico, kiu krome estis uzata antaŭe en la bulgara lingvo, la rusa lingvo kaj la ukraina lingvo. Kvankam ĝi ne estas uzata en nuntempaj lingvoj, ĝi ekzistas en Unikodo kun kodoj U+0462 Ѣ majuskla, U+0463 ѣ minuskla (la nombroj estas deksesumaj). Sed ne multaj tiparoj havas ĝiajn signobildojn.

Ĝi estis vokalo, kun prononco meza inter *i* kaj *je*.

En la jaro 1917-a estis decidite plisimpligi gramatikon de la rusa lingvo. Kelkaj literoj, inkluzive jaton, estis forigitaj. Realigo de la reformo daŭris kelkajn jarojn, la Rusia Akademio de Sciencoj ĉesis presi jaton en siaj eldonaĵoj nur en la jaro 1924-a.

Tiuepoke en Rusio okazis revolucio, pro kio multaj homoj elmigris el la lando. En ilia menso la reformo de la lingvo asociiĝis kun la revolucio. Ili ŝatis nek la duan, nek pro tio la unuan. Kontraŭkomunista propagando eĉ diris ke bolŝevikoj forigis la literon ĉar ĝi similis al kruco aŭ kirko, sekve estis "tro kristana". Tial la rusaj elmigrintoj plu uzis la literon ekster Rusio ĝis ĉirkaŭ 1950.

Post la Revolucio la vorto "jato" estis uzata ruslingve en idiomaĵoj. Por la subtenantoj de la reformo «Aĵo estas kun jatoj» signifis ke «Aĵo estas arkaika»; sed samtempe, la populara dirmaniero «На ять!» (t.e. «Jate!») estis uzata kiel admira esprimo («Bonege!», «Eminente!»). Post la falo de Sovetunio iuj nostalgiis pri la antaŭrevolucia ortografio kaj ties «blanka cigno, la litero jato». Jatoj aperis en iuj nostalgiaj stratŝildoj (iom simile al la gotikaj stratŝildoj okcidentaj), aperis vodko «Jato» ktp.

Ѣ
Tangento de angulo de perdado

**Tangento de angulo de perdado** estas valoro, karakterizanta perdadon de elektra energio en elektra cirkvito kun alterna kurento.

Estu ke inter bornoj de la cirkvito estas tensio *U*.

Tiam inter la bornoj fluas kurento *I = Iaktiva + j Ireaktanca*.

Tangento de angulo de perdado estas *tg φ = ( |Iaktiva/Ireaktanca| )*

Dosiero:Angulo_de_perdado.png

Tensio, kurentoj kaj angulo de perdado:
* 1 - por kapacitanca cirkvito;
* 2 - por induktanca cirkvito.

En okazo de seria kunigo de kapacitanco kaj rezistanco *tg φ = RωC*.

En okazo de paralela kunigo de kapacitanco kaj rezistanco *tg φ = 1/(RωC)*.

En okazo de seria kunigo de induktanco kaj rezistanco *tg φ = R/(ωL)*.

En okazo de paralela kunigo de induktanco kaj rezistanco *tg φ = ωL/R*.

Ĉi tie

*R* - rezistanco;

*C* - kapacitanco;

*L* - induktanco;

*ω* - angula frekvenco.

Ĉiu reala kondensatoro kaj induktilo havas tangenton de angulo de perdado pli grandan ol nulo, kvankam ideale la tangento devas egali al nulo. Ju pli malgranda estas la tangento des pli bona estas kondensatoro aŭ induktilo.

Valoro de la tangento por ĉiu kondensatoro aŭ induktilo signife dependas de la frekvenco, do la tangento estadas garantiita por iu certa frekvenco.

Kategorio:Elektrotekniko
Ekarto

**Ekarto** estas ebla diferenco inter reala kaj skribita (sciata) valoroj de matematika aŭ fizika variablo.

Ekarto estadas absoluta kaj relativa:
*La absoluta estas *ΔX = maks (|Xskribita-Xreala|)*
*La relativa estas *δX = ΔX/|Xreala| ~= ΔX/|Xskribita|*

Absoluta kaj relativa ekartoj neniam estas negativaj nombroj!

Ekarto estadas pri ĉi tiuj okazoj:
***Kalkulado kun limigita precizeco**
Ekzemple oni kalkulas 3.3*8.2. Ĝi egalas al 27.06. Sed se oni povas uzi nur unu ciferon post la punkto (ja preskaŭ ĉiam estas ia limo de kvanto da ciferoj), la rezulto estas 27.1.

Pri ĉi tiu konkreta okazo, la absoluta ekarto estas 0.04.

Sed ĉar oni ĝenerale ne scias, kia diferenco estas en ĉiu konkreta okazo, la absoluta ekarto de tia kalkulo estas 0.05 - maksimuma ebla diferenco inter kalkulita kaj preciza rezultoj, se estas nur unu cifero post la punkto.
***Mezurado**
***Uzado de elementoj kun skribitaj parametroj (ekzemple en elektroteĥniko)**
Nominala valoro, skribita sur rezistilo, kondensatoro ktp ĉiam estas ne tute preciza. Faranto de la elemento garantias nur, ke la reala valoro ne pli diferenciĝas de la nominala ol je certa valoro. 

Ekzemple, rezistilo povas esti 2.2 kom +-2%. Tiam la relativa ekarto estas 0.02.
## Kalkulo de ekarto dum kalkulo de la valoroj 
Kalkulo de ekarto povas esti farita laŭ la plej malbona okazo aŭ statistike.
### Kalkulo laŭ la plej malbona okazo 
Ĉi tiuj formuloj estas veraj nur se ekartoj estas relative malgrandaj, ekarto de ekarto de variablo povas esti proksimume *δ(δX) ~= δX*.

Ĉi tiuj formuloj estas veraj nur se ekartoj de *Y* kaj *Z* estas sendependaj. Se estas interdependo do ekarto de *X* ĝenerale estas malpli granda.

Ĉi tiaj kalkuladoj estas uzataj en malrekta mezurado.

Kategorio:Cifereca analitiko
Kategorio:Eksperimenta fiziko
Majulah Singapura

"Majulah Singapura" (Esperanto: "Progresu Singapuro") estas la nacia himno de Singapuro. Ĝin komponis , kiu ankaŭ komponis la faman infan-kanton *Semoga Bahagia*.

Kategorio:Singapuro
Tamila lingvo

[220ra|eta|maldekstra|Skribaĵo el la dekunua jarcent en la [templo Brihadeeswarar en Thanjavur]]
[320ra|eta|maldekstra|Tre malnova tamila surskribo en la [templo Brihadeeswarar en Thanjavur]]
La **tamila lingvo** estas dravida lingvo, parolata de 65 milionoj da parolantoj de tamiloj ĉefe en sudokcidenta Barato kaj en du partoj de Srilanko: en la norda parto de la insulo (de la tiel nomataj "srilankaj tamiloj", kies prapatroj loĝis tie dum jarmiloj) kaj en la montaro de la suda parto de la insulo (de la tiel nomataj "hindaj tamiloj", kies prapatroj estis devigitaj translokiĝi tien dum la tempo de la Brita imperio por labori en la teplantejoj).
La tamila lingvo estas ankaŭ parolata interalie en Malajzio kaj Singapuro. Ĝia ISO-kodo estas `ta`. Ekzistas Vikipedio en la tamila lingvo, nome Tamillingva Vikipedio.

## Tamilaj gazetoj 
* *Hindu Tamil Thisai*
* *Dina Thanthi*
* *Dinakaran*
* *Dinamalar*
* *Dinamani*
* *Dinasudar*
* *Kannagi*
* *Maalai Malar*
* *Thinaboomi*

## Vidu ankaŭ 
* Bartholomäus Ziegenbalg, unua tradukinto de la Biblio tamilen

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ekzemploteskto en language-museum kun angla traduko
* Ekzemploteskto en Promotora Española de Lingüística mapo, priskribo, skribsistemo, tekstekzemplo 
* Lingva Mapo de Barato 
* Serĉrezultoj de Rosetta Project

Tamila lingvo
Kategorio:Dravida lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Barato
Kategorio:Lingvoj de Srilanko
Kategorio:Lingvoj de Singapuro
Lieve

La **Lieve** estis kanalo kiu estis fosita ekde 1251 de Gento, ĉe la Gravensteen al la Zwin ĉe Damme.

## Historio 
La Lieve oni fosis inter 1251 kaj 1269. Ĝi formis la unuan artefaritan akvofluon inter Gento kaj la Norda Maro. Laŭ 45&nbsp;km ĝi fluis de Damme, kie ĝi alfluis al la Zwin, al Gento, kie ĝi alfluas en la Lison ĉe la Gravensteen.

Ĉar kluzon oni nur eltrovis multe poste, ĉe la ekstermoj de la Lieve oni konstruis du rabotojn: fakte simplajn digetojn kie la ŝipoj estis translevitaj per argano.

Dum jarcentoj la ekonomia valoro de la Liso por Gento estis tre granda, interalie pro la multafera komerco kun Anglio. Kiam la Zwin pli kaj pli sablopleniĝis, ankaŭ la utilo de la Lieve malpligrandiĝis iom post iom. En 1547 Reĝo Karlo V aprobis la fosadon de la Sassevaart, tiel zorgante ke Gento havu multe pli rektan konekton al la Norda Maro. Ankaŭ la ekonomia povo de urboj kiel Bruĝo, Sluis (Nederlando) kaj Damme malpliiĝis. Tio ankaŭ kontribuis al la perdiĝo de la Lieve. La kanalon kiun ĉiam posedis la urbo Gento en 1828 estis vendita.

En Gento la Lieve grandparte malaperis. Restas ankoraŭ tri pecoj:

# peco de Damme ĝis Moerkerke
# peco inter la kanalo Schipdonk en Stoktevijver kaj la Brugse Vaart en Vinderhoute
# mallonga trajekto centre de Gento inter la Gravensteen kaj la Raboto

La plej mallonga peco en Gento estas sufiĉe turisma.

Dosiero:DeLieve1.JPG|
Dosiero:DeLieve2.JPG|
Dosiero:DeLieve3.JPG|

Kategorio:Gento (urbo)
Kistehén Tánczenekar

La ***Kistehén Tánczenekar*** [kiŝtehe:n] ta:nczenekar] estas hungara muzikgrupo, fondita en 2004. La nomo signifas laŭvorte Etbova danc-muzikgrupo kaj ties simbolo estas flava etbovo, kiu iĝis ankaŭ simbolo por la hungara Insula Festivalo de 2002. La Etbovon kreis, elpensis Igor Lazin kiu reĝisoris eĉ filmeton kun la nomo *A kistehén* (La etbovo) kaj al kiu verkis muzikon Kollár-Klemencz László. Ili aperigis samjare la libron „Kollár-Klemencz László-Igor Lazin: A kistehén” 
 

La grupanoj jam kuniĝis en 2002 por komuna koncerto, post eldono de la unua albumo „A kistehén” de Kollár-Klemencz László kaj kie la aliaj grupanoj ludis kiel gastmuzikistoj. En 2004 la grupo oficiale fondiĝis. 

Ili kunludis unuafoje en 2002 sur Insula Festivalo en Budapeŝto. Tiam aperis la albumo Etbovo, kiu entenis krom la fifama kanto „én vagyok a kistehén…” (mi estas la etbovo) ankaŭ alian 13 „verajn” kantojn, en kiuj ioni ludas per tirharmoniko, harmoniumo, tamburoj, kongaoj, gitaroj. (Menciinde estas, ke tiam flava etbovo estis ankaŭ la simbolo de la Insula Festivalo)

Tiu albumo popularis, sed la grupo ne fondiĝis nur en 2004, kiam 2004 Kollar kaj la aliaj muzikistoj surigis 14 kantojn, kio aperis en septembro de 2004 kun la nomo CSINTALAN (Petolema). Komenciĝis la koncertoj.  La kanto Cybergyerek el la albumo estis tre polulara meze de 2005 kaj atingis la alndan 3-an lokon. 

La stilo estas iom alternativa kaj intermiksiĝas la populara geedziĝa muziko, regeo, cigana, latina muziko, ŝramlo, skao kun absurdaj tekstoj. 

La muzikgrupo ne plu partoprenos post 2002 la Festivalon sur la budapeŝta insulo.

## Grupanoj 
* Károly Lehoczki (karikaturisto)–drumo (Kecel)
* Fazekas Harcsa Róbert- tirharmoniko (Miskolc)
* Farkas Mihály – tirharmoniko (Pest)
* Dorogi Péter-gitaro, vokalo ()
* Kiss Sándor -basgitaro (Tarján)
* Nádasdi János –buŝa kontrabaso (??), derbuka (Királyhelmec)
* Kollár-Klemencz László- kanto, gitaro (Újhartyán)

## Eksteraj ligiloj 
*multaj etbovoj  
*filmo pri etbovo 

Kategorio:Hungaraj muzikaj grupoj
Glacimonto

eta|Flosanta glacimonto
eta|Kia la glacimonto povus esti sub akvo
**Glacimonto** estas tre granda glacia aĵo, konsistanta el glaĉerglacio, libere flosanta kaj drivanta en oceano aŭ lago.
Glacimontoj estiĝas per forrompiĝo de glaĉersokloj (glacitavoloj naĝantaj en maro aŭ lago, ligitaj kun glaĉeroj aŭ glaĉerŝildoj) ekzemple en Antarkto aŭ per deidiĝo de glaĉerblokoj de glaĉerlangoj, kiuj fluas al la maro aŭ al lago.

Glacimonto drivas sur akvo. La rusa verkisto kaj sciencisto Miĥail Lomonosov estis la unua por science kompreni tion (ĉ. 1750): ĉar la denseco de glacio estas nur 0,920 kilogram per litro, dum tiu de mar-akvo estas 1,025 kg/l kaj rezultiĝas ke 90 % de la volumeno de glacimonto troviĝas sub la akvosurfaco.

Flosanta glacimonto estas speco de flosglacio.

La plej granda flosglacio deiĝis en 1956 ĉe Antarkto, ĝi longis 335 km, larĝis 97 km kaj la surfaco estis 31.000 km².

Glacimontoj prezentas grandan danĝeron al ŝipoj. Plej fame, la vaporŝipo RMS Titanic trafis glacimonton 14an de aprilo, 1912, kaj rezultis pereo de la ŝipo kaj de ĉirkaŭ 1500 ŝipanoj.

## Interesa fakto 
Pseŭdonomo de rusa-franca esperantisto Eŭgeno Aisberg estas *Glacimonto*. Tiu vorto estas la traduko de lia familia nomo el la rusa.

## Fontoj kaj rimarkoj 
## Vidu ankaŭ 
* Flosanta insulo

* Antarkto
* Flosglacio
* glacimonto B-15
* *Futility, or the Wreck of the Titan* de Morgan Robertson

## Eksteraj ligiloj 
* Bela fotogalerio pri glacimontoj
Muzikgrupo

**Muzikgrupo**, ankaŭ **muzika grupo** aŭ **muzikistaro** estas grupo konsistanta el instrumentistoj kaj/aŭ kantistoj, kiu plejparte muzikas por distri aŭskultantaron.

## Bando 
eta|Hispana urba muzikbando
**Bando** (en la itala kaj hispana *banda*, en la franca *bande*) estas en muzika senco muzika ensemblo, kiu povas pro sia forta sono ankaŭ prezenti liberaere. En latinidaj landoj *bando* estas blovmuzikistaro, kaj ĝi estas la origino de la moderna *bando*:  Tiu ĉi estas precipe en la popularmuziko, ĵazo, popmuziko kaj rokmuziko la nomo por grupo de muzikistoj, kiuj sub unueca nomo kuniĝis por ne determinita tempospaco, por kune muziki.

### Bandoj en Italujo kaj Hispanujo 
Blovorkestroj en Italujo kaj Hispanujo konsistas precipe el klarnetoj, flutoj, trumpeto, trombonoj, tubjoj kaj frapinstrumentoj; saksofonoj kaj pluaj lignblovinstrumentoj aliĝas nur laŭokaze (aparte se temas pri simfoniaj blovorkestroj). La ensembloj kutime rekrutiĝas el unu loko kaj ludas en ties muzika kaj festa vivo gravan rolon. Tie ili estas respondecaj por la muzika kadrigo de la ekleziaj procesioj same kiel por la publika prezentado de koncerta muziko. Ankaŭ la edukado de nova generacio de muzikantoj okazas esence per la bandoj.

### La „modernaj“ bandoj 
[eta|La *Algiers Brass Band* dum ĵaza funebromarŝo en [Novorleano]]
[eta|La bando Beatles kiel vakspupa aranĝo en [Hongkongo]]
La plioftiĝinta uzo de la vorto bando devenas de la *marŝbando*, malgrand- ĝis mezgrandformata ĵazbando kun (plejofte) unuope okupitaj blovinstrumentaj voĉoj. Proksimume 1750 en angla Nordameriko unuafoje aperis la termino „muzikbando“ por blovmuzikistaroj, kiuj paradis je publikaj kaj militaj okazoj. Unu el la unuaj fruaj ekzemploj por civile organizitaj bandoj estas tiu de Josiah Flagg el 1767, kiu ĝis 1773 prezentis dum kvin koncertoj en Bostono. La unuaj ĵazbandoj estis idoj de latunblovaj bandoj el Novorleano, kiuj marŝis je strataj paradoj aŭ je sociaj okazoj, ekzemple funebroj. Komence oni nomis spontane formiĝantajn kunvenojn de pluraj ĵazmuzikistoj bandoj, pli malfrue necesis tempe ne limigita kaj organizita kunlaborado. Je tio oni distingis inter bandoj el nigruloj kaj kreoloj, la bandoj tute ne havis blankulajn membrojn. La *Eagle Band* de Buddy Bolden jam ekde 1907 apartenis al la fruaj muzikaj ensembloj, kiuj oficiale titoliĝis „bando“.

## Muzika ensemblo 
Muzika ensemblo estas la termino por ensemblo aŭ grupo de du aŭ pli da muzikistoj, kiuj kune ludas muzikon. Orkestro estas ekzemplo de muzika ensemblo.

## Literaturo 
* K. Koch: Klarigoj pri itala muzikbando en la gazeto *Berliner Zeitung*, 12-an de februaro 2001 

## Vidu ankaŭ
* Ĉefkantisto
* Orkestro
* Muziko
* Turneo

## Referencoj
Knoto

**Knoto** aŭ **nodo** estas mezurunuo de rapido, egala al unu marmejlo (1852 metroj) en horo.

En iaj aliaj lingvoj la sama vorto, kiu signifas knoton, signifas ankaŭ nodon. Ĉi tio estas pro maniero, per kiu oni iam mezuris rapidon de ŝipo.

Estis uzata ŝnuro sur bobeno kun naĝpova aĵo je fino de la ŝnuro. Kaj en ŝnuro estis nodoj post ĉiu certa distanco. Ankaŭ estis uzata horloĝo.

Oni elĵetadis la aĵon kun fino de ŝnuro el ŝipo kaj liberigis turniĝon de la bobeno. Aĵo estis sufiĉe granda kaj naĝis en la sama loko de faco de la akvo dum la ŝipo moviĝis. La ŝnuro disvolviĝis de la bobeno kaj la maristoj kalkulis nodojn en ĝi dum certa periodo da tempo, mezurata per la horloĝo.

Kvanto de disvolvitaj nodoj estis egala al rapido, mezurita en knotoj (se distanco inter la nodoj kaj la periodo da tempo estis vere elektitaj).

## Vidu ankaŭ
*Nodo pri homonimoj

## Noto
Kategorio:Mezurunuoj de rapido
Ŝramlo

eta|ŝramlogitaro
**Ŝramlo** (aŭ **ŝramlomuziko**) estas muzika ĝenro tipa por la 19-a-jarcenta Vieno.

La t.n. ŝramlomuziko aŭ pli simple ŝramlo estis nomata laŭ la Waldviertel-aj (regiono en la nordo de Malsupra Aŭstrio) muzikistoj kaj komponistoj Johann kaj Josef Schrammel, ambaŭ violonistoj.

En 1878 fondis ili kun gitaristo Anton Strohmayer en Vieno etan muzikgrupon, kiu prezentis popularan repertuaron kun kantoj kaj paŝoj, dancoj kaj valsoj
en biertrinkejoj kaj restoracioj.

## Literaturo 
* Kurt Diemann: *Schrammelmusik. Das erste große Buch über die Brüder Johann und Josef Schrammel, ihr legendäres Quartett und ihre Musik.* Edition Kaleidoskop, Graz 1981, ISBN 3-222-11324-6.
* Margarethe Egger: *Die Schrammeln in ihrer Zeit.* Österreichischer Bundesverlag, Wien 1989, ISBN 3-215-07219-X.
* Hermann Mailler: *Schrammel-Quartett. Ein Buch über 4 Wiener Musikanten.* Wiener Verlag, Wien 1945.
* Rudolf A. Moißl: *Die Schrammel-Dynastie.* St. Pöltner Zeitungs-Verlags-Gesellschaft, St. Pölten 1943.
* Susanne Schedtler (Eld.): *Wiener Lied und Weana Tanz.* Löcker, Wien 2004, ISBN 3-85409-412-4, (= Beiträge zur Wiener Musik', 1).

## Eksteraj ligiloj 
* Privata retpaĝo pri la muziko de la fratoj Schrammel. 
* Difino de aŭtentika ŝramlomuziko. 

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Marmejlo

**Marmejlo** estas unuo de longo, uzata de maristoj.

Estas du variantoj de ĝi:
* Marmejlo imperia egalas al 1853,18 m;
* Marmejlo internacia egalas al 1852 m (nun uzata).

Marmejlo estis inventita kiel longo, egala al unu angula minuto de meridiano de tero. Do ĝi proksimume egalas al 1/(180*60) de distanco inter polusoj de tero.

Ĝi egalas nur proksimume ĉar la distancon inter la polusoj ne eblas mezuri precize, kaj ankaŭ ĝi malmulte ŝanĝiĝas, sed por praktika uzado preciza valoro de mezurunuo estas necesa.

Kategorio:Mezurunuoj de longo
Kategorio:Akva transporto
Eŭfaŭsio

La genro ***Euphausia*** (eŭfaŭsio) estas la plej granda genro de la kriloj en la familio de eŭfaŭsiedoj (*Euphausiidae*).

## Taksonomio 
Oni konas 31 speciojn de la genro
* *Euphausia americana* 1911
* *Euphausia brevis* Hansen, 1905
* *Euphausia crystallorophias* kutima nomo: glacia krilo
* *Euphausia diomedeae*, 1894
* *Euphausia distinguenda* Hansen, 1908
* *Euphausia eximia* Hansen, 1911
* *Euphausia fallax* Hansen, 1916
* *Euphausia frigida* Hansen, 1911
* *Euphausia gibba* Georg Sars, 1883
* *Euphausia gibboides* Ortmann, 1893
* *Euphausia hanseni* Zimmer, 1915
* *Euphausia hemigibba* Hansen, 1910
* *Euphausia krohnii*
* *Euphausia lamelligera* Hansen, 1911
* *Euphausia longirostris* Hansen, 1908
* *Euphausia lucens* Hansen, 1905
* *Euphausia mucronata* G. O. Sars, 1883
* *Euphausia mutica* Hansen, 1905
* *Euphausia nana* Brinton 1962
* *Euphausia pacifica* Hansen, 1911 – Pacifika krilo
* *Euphausia paragibba* Hansen, 1910
* *Euphausia pseudogibba* Ortmann, 1893
* *Euphausia recurva* Hansen, 1905
* *Euphausia sanzoi* Torelli, 1934
* *Euphausia sibogae* Hansen, 1908
* *Euphausia similis* G. O. Sars, 1885
* *Euphausia spinifera* G. O. Sars, 1885
* *Euphausia superba* Dana, 1852 – Antarkta krilo;
* *Euphausia tenera* Hansen, 1905
* *Euphausia triacantha* Holt and Tattersall, 1906
* *Euphausia vallentini* Stebbing, 1900

## Referencoj 
* Taksonomio de *Euphausia* el ITIS.

Kategorio:Artropodoj
Dosiero

**Dosiero** estas unudimensia nomita aro da datumoj, konservata en komputilo en speciala ejo.

Maniero kiel datumoj en la dosiero estas skribitaj en ĝi estas formato de dosiero.

Longo de dosiero povas esti diversa kaj kutime (en modernaj komputiloj) estas mezurita en bitokoj.

Dosiero havas nomon. Dosieroj estas strukturigitaj en dosierujoj.

Ankaŭ dosiero povas havi diversajn atributojn:
* dato kaj tempo de kreo;
* dato kaj tempo de lasta ŝanĝo;
* dato kaj tempo de lasta uzo;
* ĉu estas permesite legi la dosieron;
* ĉu estas permesite skribi en la dosieron;
* ĉu estas permesite plenumi la dosieron kiel programon;
* ĉu la dosiero estas sistema;
* ĉu la dosiero estas kaŝita;
* ĉu la dosiero estas kopiita por rezervo;
* ktp.

Kiuj konkrete atributoj estas uzataj dependas de operaciumo.

Ankaŭ estadas specialaj kvazaŭdosieroj, kiuj havas nomon kaj eble lokon en dosierujo, sed ne konservas informon. Anstataŭe lego kaj skribado de tia kvazaŭdosiero prenas kaj donas datumojn je ia programo aŭ aparato, ligita kun la kvazaŭdosiero.

Kategorio:Komputiko
Dosierujo

eta|Ekzempla strukturo de dosierujoj
**Dosierujo** estas listo kiu enhavas dosierojn, kaj ankaŭ igas lokon por konservi la dosierojn.

Estadas tiaj tipoj de dosierujoj:
* **Ĉefa dosierujo** estas ĉefa dosierujo de tuta operaciumo aŭ nur de unu disko, depende de la operaciumo.
* **Enigita dosierujo** estas en iu alia dosierujo - en la ĉefa aŭ en la alia enigita. Tiel dosierujoj estas organizitaj kiel branĉoj de arbo.
* **Alligita dosierujo** estas tipo de enigita dosiero, kiu kvankam alligas tiamaniere la alian diskon.

Enigita dosierujo havas sian nomon, per kiu ĝi estas skribita en enhavanta ĝin dosierujo. Tiu dosierujo, enhavanta la unuan dosierujon, nomiĝas kiel *dosierujo de pli alta nivelo*.

Ankaŭ enigita dosiero povas havi diversajn atributojn.

Dosierujo difinas, kie estas konservita la enhavo.

* Ĉe ĉefa dosierujo de disko la enhavo estas konservita en la disko;
* Ĉe alligita dosierujo la enhavo estas konservita en tiu disko, kiun ĝi alligas.
* Ĉe ĉiu alia dosierujo la enhavo estas konservita tie, kie estas konservita enhavo de la dosierujo de pli alta nivelo.

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Dosieroj
Disko

**Disko** - ĉi tiu vorto havas kelkajn sencojn.
* Disko (sporto) estas ronda plataĵo ĵetita en sportaj konkursoj.
* Disko (matematiko) estas la regiono en ebeno enhavata ene de cirklo.
* Disko (mekaniko)
* Disko (botaniko)
* Disko (komputiko) - metala plato por konservado de informo.
* Durdisko
* Flugdisko
* Gramofondisko aŭ vinila disko.
* Intervertebra disko - elasta ligo inter du vertebroj.
* Diskoo (nacilingve *Disco*) estas ĝenro de dancmuziko de la jaroj 1970-aj kaj sekvaj. 
* Lumdisko aŭ kompakta disko.
* DVD aŭ lumdiskego.
* Disketo estas fleksebla datumportilo

## Legu ankaŭ 
*Diskoteko
Skao

eta|La nigrablanka ŝaktabula stilo estas ofta simbolo de skao
**Skao** estas ĝenro de muziko evoluinta en Jamajko en la 1960-aj jaroj. Mikso de Afrikdevena muziko (ekz. mentoo) kaj ritmenbluso. Karakterizata interalie de ripetfrazaj blovinstrumentoj. Skao poste evoluis al rokstedio kaj fine al regeo.

La komerce plej sukcesa grupo estis la Madness, en la 1980-aj jaroj. En Esperanto, la grupo Esperanto Desperado muzikas skae.

## Vidu ankaŭ 
* Regeo


Kategorio:Muziko de Jamajko
Distrikto Kolín

**Distrikto Kolín** estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Mezbohemia regiono. La distrikto estas unu el dek du distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 89 urboj kaj vilaĝoj.

## Najbaroj 
* Distrikto Benešov
* Distrikto Hradec Králové
* Distrikto Kutná Hora
* Distrikto Nymburk
* Distrikto Pardubice
* Distrikto Prago-oriento


Kolín
Kolín
Psalmo

eta|200ra|Psalmoj
**Psalmoj** (,  — signifante laŭda kanto, ) estas himnoj de la hebrea religia poezio kaj preĝoj (el la Malnova testamento). Ili konsistigas la deknaŭan libron de la Malnova testamento,
la Psalmaron. Oni atribuas la aŭtorecon de la psalmoj al la reĝo Davido (ĉirkaŭ 1000 a.K.), tamen, verŝajne, ili aperis pli frue, ĉirkaŭ la 13-a jarcento a.K., kaj estis kreitaj de kelkaj aŭtoroj aŭ eĉ grupoj de aŭtoroj, ne konataj nun.

## En kaj ekster la Biblio 
En Biblio super la teksto de l' unuopaj psalmoj oni ofte vidas indikojn, kiujn oni interpretas kiel aŭtor-indikojn; psalmoj 1-41 havas la indikon *de David*; psalmoj 42-49 estas *de la Koraĥidoj*, 50 *de Asaf* k.t.p.

Entute Psalmaro enhavas 150 psalmojn, kiujn oni dividas en preĝojn, laŭdojn, kantojn kaj instruojn. Ekzistas psalmo 151 en la Septuaginto, akceptita en la Duakanonajn Librojn de la Ortodoksio.

Krom tiu kanona libro ekzistas ankaŭ eksterbiblia libro *Psalmoj de Salomono*. Ankaŭ tiujn psalmojn tradukis Gerrit Berveling, ĉar ili ja apartenas al la manuskripta tradicio de l' Septuaginto.

## Kiel kanti aŭ prezenti psalmojn 
Psalmoj kaj la recitativa tradicio de ilia prezentado
estis akceptitaj de la
kristana eklezio.

Antikvaj kristanoj kantis aŭ ĉantis psalmojn unisone. Vidu ĉe Gregoria ĉanto.
Mezepoke oni poezie kaj muzike prilaboradis psalmojn,
en la 14-a jarcento aperis multvoĉaj psalmoj. En protestantaj eklezioj la psalmojn oni kutime kantas en rimitaj strofoj.

En la 16-a jarcento psalmoj disvastiĝis ankaŭ
en la profesia sekulara muziko,
oni ofte kantis ilin en ĉiutaga vivo.
Psalmotekstojn uzis en siaj komponaĵoj interalie
Giovanni Pierluigi da Palestrina,
Heinrich Schütz,
Johann Sebastian Bach,
Franz Schubert,
Franz Liszt,
Johannes Brahms,
Igor Stravinski,
Krzysztof Penderecki.

Kategorio:Poezio
Kategorio:Biblio
URL

**URL** (, esperante "Unuforma Rimeda Lokindiko") estas adreso, kutime de reta paĝo, sed povas esti ankaŭ de iu ajn aĵo atingebla per la reto, ekzemple dosiero en ftp-ejo, aŭ "mailto"-URL por retadreso.

Ekzistas ankaŭ la koncepto URI, kiu estas kiel URL sed ĝi klarigas nur *kio* estas iu dokumento ktp, ne *kie* ĝi troviĝas en la reto.

## Referenco 
## Vidu ankaŭ 
* Retadreso
* URI

Kategorio:Retoj
William R. Timken

**William Robert TIMKEN**, naskiĝinta en 1938 en *Canton* en Ohio, fojfoje nomata "la pli juna" (angle "jr."), estas usona entreprenisto pri ŝtalaj duonproduktoj kaj grava subtenanto de la Usona Respublikana Partio. Li estas ambasadoro de Usono en Germanio, ekde .

Timken estas diplomita ĉe la Universitato Harvard. Ĝis 2003 li estis estro de sia samnoma entrepreno kaj nun estro de ties kontrola konsilio. Li krome estas estrarano de *Dibold Industries*, firmao, kiu interalie produktas maŝinojn por la nombrado de balotiloj. Tiuj maŝinoj estas uzataj en la elektado de la usonaj prezidantoj.

En 2000 Timken donacis 260 000 dolarojn por la elekta kampanjo de George W. Bush. Tiu sekve proponis lin kiel estron de *Security Investor Protection Cooperation*, asekura korporacio de industriaj entreprenoj, kaj nun kiel ambasadoron. Timken havas germanan praavon *Henry*, kiu en 1838 elmigris de Bremeno, sed mem ne havas rilatojn al Germanio kaj ne parolas la germanan. Pri tio li egalas al sia antaŭulo, eksa senatano Daniel Coats.

En 2003 Timken ricevis la medalon *Henry Laurence Gantt* pro elstaraj sukcesoj en direktorado kaj servoj al la komunumo. Li estas kavaliro de la Honora Legio de Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Timken, fare de la *U.S. Department of State*  (anglalingve)
* Retejo de entrepreno Timken (plurlingva)

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj ambasadoroj en Germanio
Ronkado

**Ronkado** estas daŭra eligo de bruo dum dormo, plejofte pro vibrado de la palata velo, aŭ eligo, ekster la dormo, de bruo simila al la dumdorma ronkado. Dumdorma ronkado verŝajne estas rezulto de malstreĉiĝo de uvulo kaj mola palato. 

La ronkanta homo kutime ne aŭdas sian ronkadon. Pro ronkanta bruo plej suferas najbaraj, apude dormantaj homoj. 

Kategorio:Sindromoj en pneŭmonologio
Kategorio:Dormomalordoj
Polucio

**Polucio** - aŭ sinonime "nokta emisio" - estas nevola elfluo de sperma likvaĵo (nevola ejakulo) dum dormo de junuloj kaj viroj. Polucio ofte estas akompanataj per erotikaj sonĝoj. Polucioj komenciĝas en la adoleskaĝo kaj povas okazi pli malfrue ĝis la komenco de la seksa vivo aŭ post ĝi okaze de seksa abstinenco. Polucio estas fiziologia procezo kaj unu el la elaperigoj de la seksa maturiĝo. La frekvenco de polucioj estas individua por ĉiu homo. En iuj okazoj polucioj povas okazi ĉiunokte kaj eĉ kelkfoje dum nokto.

## Religia signifo 
En mezepoka kristanismo, oni atribuis ĝin al seksumo kun sukuboj, diablinoj, kiuj tentis virojn nokte.

## Ekologia signifo 
Kiam temas pri naturmedio, polucio sinonimas al poluado.

## Referencoj 
Kategorio:Andrologio
Kategorio:Dormo
Kategorio:Vira reprodukta sistemo
Kategorio:Seksologio
Kategorio:Orgasmo
Jorge Isaacs

**Jorge ISAACS** [ĤORĥe isaAks] (1837-1895), kolombia verkisto kies famo ŝuldiĝas al malgranda volumo de poemoj, *Poezioj* (1864), kaj al unu sola romano, María (1867), kiu havis tujan sukceson kaj fariĝis la romano plej populara, imitita kaj legita de multaj latinamerikanoj, nur superita, laŭ la kritikistoj, de *Cent jaroj de Soleco* de Gabriel García Márquez.

## Biografio 
Isaac estis ido de riĉa familio jud-brita kiu transloĝiĝis el Jamajko al propra bieno en la provinco Valo de Kaŭko, proksime de Kalio, kie li naskiĝis. Li studis en unue en Kalio, poste en Popayán kaj fine en Bogoto, anstataŭ sekvi kuracistan karieron, kiel li planis, li enviciĝis en la Armeo por batali en la milito de Kaŭko (1860-1863), civila milito kiu detruis la propraĵojn de la familio kaj forigis lin de liaj riĉaĵoj. Malriĉiĝinte, Isaacs transloĝiĝis al Bogoto kun la celo sin dediĉi al literaturo. Lia unua kolekto de poemoj havis grandan sukceson, same kiel María, lirika sentimentala romano kaj lia plej bona verko, kiu rikoltis spektaklan sukceson. Antaŭ la fino de la 19-a jarcento, la verko havis 50 eldonojn.

Isaacs estis nekapabla ripeti la sukceson de tiu ĉi lia unua romano, malgraŭ ke li daŭre provadis. Li alternis la literaturon kun kelkaj postenoj ene de la burokrata medio, kaj estis konsulo de sia lando en Ĉilio. Tamen, oni ade malpermesis al li la eblecon rehavigi al si la familian riĉecon kaj en 1895 li mortis en Ibageo, Tolimo, meze de la malriĉeco.

## Aperis en Esperanto 
* *Maria*, tradukita de Andrés Turrisi, Detlef Karthaus kaj Ruben' Torres.

Isaacs, Jorge
Kategorio:Literaturo de Kolombio
Isaacs, Jorge