open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eŭropa nokto de vespertoj

La **eŭropa nokto de vespertoj** (angle: 'European Bat Night') estas nomo de ĉiujara evento por popularigo kaj komunikado rilate al vespertoj fare de eŭropaj speleologoj kaj ekologoj.

La celo estas informi la publikon pri tiuj bestoj minacataj. Ĝi okazas kutime dum somerfina semajnfino kaj interesas pli kaj pli da homoj en diversaj lokoj tra Eŭropo.

La plej vizititaj observejoj troviĝas kutime en Britujo, Francujo kaj Germanujo. En Hungarujo, Belgujo kaj Pollando la okazaĵo pli kaj pli populariĝas.

Laŭ la organizantoj, la okazaĵo povas temi pri ekspozicioj, observado, esplorado, ... Tre plaĉas tiaj agadoj al infanoj.

## Vidu ankaŭ 
*Vespertoj

## Eksteraj ligiloj 
* EUROBATS, iniciatinto de la eŭropa nokto de vespertoj
* Ĉiujaraj renkontiĝoj 
* Ligiloj al ttt-ejoj pri vespertoj 

Kategorio:Mamuloj de Eŭropo
Kategorio:Kiropteroj
Kategorio:Sciencaj festivaloj
Kategorio:Aperis en 1997
Petaĥ Tikva

**Petaĥ Tikva** (, ) estas urbo en Israelo, situanta en la metropola areo *Guŝ Dan*, kelkajn kilometrojn oriente de Tel Aviv (laŭ la Torao, en la regiono antikve vivis la tribo de Dan, unu el la dek du triboj de izraelidoj, kiuj laŭ la biblia tradicio konsistigas la judan popolon). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² -  tiel Petaĥ Tikva apartenas al la plej grandaj urboj de Israelo.

## Historio 
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
La unuan setlejon fondis en 1878 setlistoj el Jerusalemo. Ĝi estis la unua juda kamparana setlejo („moŝavao“) en la tiama Palestino; pro tio ĝi ricevis ankaŭ la kromnomon „Patrino de Moŝavot“.

La setlejo havis poste gravajn problemojn pro la misrikoltoj kaj malario. Oni do sekigis la malariajn marĉojn kaj la loko iĝis centro de la kultivado de citrusoj. Ekde 1888, la setlistoj ricevis apogon de barono Edmond de Rothschild, kiu apogis diversajn setlejajn projektojn en la tiama Palestino. La komunumo kreskis dum la tempo kaj en 1937 ricevis eĉ la urborangon.

## Hodiaŭa urbo 
Petaĥ Tikva estas hodiaŭ urbo, kie memorigas la agrikulturan pasinton nur la t.n. *verdaj ĝardenoj* en la urbocentro. La centra kolono de la ekonomio estas la industrio, precipe en branĉoj de tekstaĵoj, metalo, nutraĵoj kaj ligno. En Petaĥ Tikva havas ankaŭ la sidejon de la dismonde aganta farmacia konzerno Teva. 
La turismo ne gravas en la urbo, en la proksimo situas la rivero *Jarkon* en la nacia parko *Jarkon-Afek*, tutjara rivero de 28 kilometroj fluanta al la Mediteraneo en Tel-Avivo, kiu estas la plej akvoplena rivero el tiuj fluantaj al la Mediteraneo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo 

Kategorio:Centra distrikto de Israelo
Kategorio:Urboj de Israelo
Fornoganto

eta|dekstra|Fornoganto, izolganto

**Fornoganto** aŭ **izolganto** estas remburita ganto por teni varmajn kuirilojn sen brulvundi la manojn. Ĝi povas enteni malgrandan magneton por facile ĝin fiksi ie sur stovo, por ke la ganto estu je dispono de la kuiranto.

Kaseroloj, marmitoj, kaldronoj estas metalaj por bone kondukti varmon, sekve ili estas terure varmegaj dum kuirado aŭ kiam ili enhavas varman fluidaĵon (ekz. supon). Pro tio la kuirantaoj transportas ilin kun helpo da izolgantoj.

Ĉar tiaj gantoj estas uzindaj rapide plej ofte ne havas apartajn ingojn por ĉiu fingro, sed nur por la dikfingro, ĉar la aliaj devos funkcii kiel tutaĵo.

## Fonto 
* Hejma Vortaro
* Plena Ilustrita Vortaro

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Kuirado
Operaco en Auvers-sur-Oise

La **operaco en Auvers-sur-Oise** (Pariza Regiono) fare de la francaj sekretaj servoj okazis la  2003 kaj celis ĉesigi kontraŭleĝan agadon de la «Organizaĵo de la muĝahidoj de la irana popolo» (mallonge: OMIP). Ĝi elvokis grandan internacian reeĥon.

## Arestoj 
La  2003 la francaj sekretaj servoj aranĝis en Auvers-sur-Oise (Pariza Regiono) la operacon kontraŭ OMIP. Ĝin partoprenis 1.500 sekretservistoj sub aŭspicio de helikopteroj. Rezulte estis arestitaj 159 homoj, inkluzive de Mariam kaj Saleh Raĝavi, respektive tria edzino kaj frato de la gvidanto de la organizaĵo Masud Raĝavi, kiu estis deportita el Francio en 1986. Ankaŭ estis konfiskitaj 8 (laŭ alia informo — 1,3) Por pridemandadoj de la muĝahidoj, el kiuj multaj ne scipovis la francan, estis varbitaj 30 tradukistoj en persa Meztage 38-jara iranino *Seĵigeh Moĝaveri* ekbruligis sin. Vespere samloke *Mohammad Vakili-Fard* (kromnomo *Sani*) provis brulmortigi sin, sed estis estingita de policanoj. Antaŭ la franca konsulejo en Londono ekbruligis sin 38-jara iranano *Ĥeŝmat Zandi*, kiu estis estingita de policanoj.

La  du irananoj ekbruligis sin antaŭ la franca ambasadorejo en Romo, sed estis sufiĉe rapide estingitaj. Post kelkaj minutoj iranano provis fari membruligon antaŭ la franca ambasadorejo en Berno. En Londono antaŭ la franca ambasadorejo bruligis sin 25-jara iranino *Neda Hassani*, alveturinta el Kanado por ferii.
 
La  dum la protestado antaŭ la franca ambasadorejo en Londono iranano provis ekbruligi sin, sed estis estingita. Post kelkaj horoj samloke okazis dua provo. De la 17-a ĝis la 20-a de junio en Parizo estis arestitaj 283 partoprenantoj de la manifestacioj subtene al OMIP.

Antaŭ ambasadorejo de Francio en Teherano en junio okazis manifestacio kontraŭ OMIP kaj la franca registaro, kiu ne haltigas manifestaciojn de tiu organizaĵo en Fancio.

## Rezulto 
Jam la  plejmulto da arestitoj (krom 26 homoj) estis liberigitaj) 

## Referencoj 
Kategorio:Organizaĵo de la muĝahidoj de la irana popolo
Kategorio:Politiko de Francio
Kategorio:Auvers-sur-Oise
Kategorio:2003 en Francio
Kategorio:Konfliktoj en 2003
Kategorio:Politiko en Val-d'Oise
Kategorio:Historio de Francilio
Kategorio:Rilatoj de Francio kaj Irano
Kategorio:Sekretaj servoj
Busto

[180ra|eta|dekstra|[Zamenhof/Esperanto-Objekto|ZEO en Prilep, Respubliko de Makedonio]]
La **busto** estas la supera parto de la homa korpo, kun la kapo, la ŝultroj kaj la brusto (aŭ torso).

En skulptarto, **busto** estas statuo vole
limigita al la kapo, la ŝultroj kaj brusto, ĝenerale metita sur soklon sur kiu skribitas la nomo, titolo kaj indeco de la figurata persono.

La busto ofte kutimis memori iujn gravajn figurojn, kaj ne nepre kiel artverko en ĝia nomo (ekzemple multaj el la gravaj figuroj de Grekio kaj Romo eternigis ilian figuron per busto).

Laŭ Francisko Azorín **busto** estas *Bildo prezentanta bruston k. kapon de persono, aŭ nur kapon*. Li indikas etimologion el latina *bustum* (fajro, bruligejo, tombo), *ĉar de antikve la tomboj estis ornamitaj per bustoj, portretoj de la mortintoj.*

## Noto 
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Statuoj
Anthony Minghella

**Anthony MINGHELLA** (naskiĝis la 6-an de januaro 1954, Isle of Wright, Britio; mortis la 18-an de marto 2008, Londono) estas brita dramverkisto kaj reĝisoro. Komence de sia kariero li precipe laboris por la teatro, en la lastaj jaroj li koncentriĝis je filmo.

Post liaj studoj en Hull li komencis verki en la jaro 1981. Li famiĝis per multnombraj teatraĵoj, radiodramoj, kaj precipe per la televida serio *Inspector Morse*.

En 1997 al li estis aljuĝita la Premio Oscar en la kategorio "plej bona reĝisorado" por la filmo *The English Patient* (La Angla Paciento).

Minghella mortis en la aĝo de 54 jaroj en Londona hospitalo pro postoperaciaj internaj sangadoj.

## Filmoj kiujn Anthony Minghella reĝisoris (elekto) 
* 1978: A Little Like Drowning (Kvazaŭ droniĝo)
* 1991: Truly, Madly, Deeply (Vere, Freneze, Profunde)
* 1993: Mr. Wonderful (Sinjoro Admirinda)
* 1996: The English Patient (La Angla Paciento)
* 1999: The Talented Mr. Ripley (La talenta Sinjoro Riplej)
* 2000: Play (Ludu)
* 2003: Cold Mountain (Malvarma Monto)
* 2006: Breaking and Entering (Rompŝtelo)
* 2008: The No. 1 Ladies' Detective Agency (La unua virina detektivejo)

## Filmoj, en kiuj Anthony Minghella aktoris 
* 1978: A Little Like Drowning (Kvazaŭ droniĝo)
* 2007: Atonement (Pento)

## Dramoj de Anthony Minghella (elekto) 
* 1981: Whale music (Muziko de balenoj)
* 1984: Two Planks and a Passion (Du tabuloj kaj unu pasio)
* 1984: A Little Like Drowning (Kvazaŭ droniĝo)
* 1986: Made in Bangkok (Fabrikita en Bankoko)
* 1987: Hang Up (Finiĝu)
* 1988: Cigarettes and Chocolate (Cigaredoj kaj ĉokolado)
* 2006: Eyes Down Looking (Okuloj rigardantaj malsupren)

## Premioj aljuĝitaj al Anthony Minghella 
* 1984: "Dramoj kaj Aktoroj" (Londona premio de kritikistoj) por 'A Little Like Drowning'
* 1986: "Dramoj kaj Aktoroj" (Londona premio de kritikistoj) por 'Made in Bangkok'
* 1988: Premio Giles Cooper por 'Cigarettes and Chocolate'
* 1992: Premio de la "Brita akademio de filmaj kaj televidaj artoj" (BAFTA) por 'Truly, Madly, Deeply'
* 1997: Akademia Premio (kategorio: plej bona filmo) por 'The English Patient'
* 1997: Premio de la "Brita akademio de filmaj kaj televidaj artoj" (BAFTA) por 'The English Patient'
* 1997: Premio de la Asocio de Filmokritikistoj por 'The English Patient'
* 1997: Premio de la Amerika Asocio de Reĝisoroj por 'The English Patient'
* 1997: Premio Ora Globo por 'The English Patient'
* 1999: Premio de la Nacia Direktoraro por Filmkritiko por 'The Talented Mr. Ripley'
* 2003: Premio de la Nacia Direktoraro por Filmkritiko por 'Cold Mountain'

Kategorio:Britaj reĝisoroj
Azteka turdo

La **Azteka turdo** (*Ridgwayia pinicola* aŭ *Zoothera pinicola*) estas birdospecio membro de la grupo de Aziaj turdoj, sed loĝanta en Ameriko, aŭ de la genro *Ridgwayia*, ambaŭ genroj ene de la granda familio de Turdedoj. Ĝi troviĝas ĉefe en Meksiko, sed ankaŭ vagantoj estas eventuale vidataj en Usono. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

Temas pri malhelgriza turdo (en kapo kaj supraj partoj) kun pli helgrizaj markoj en flugiloj kaj pugo, krom la subaj partoj kiuj estas helgrizaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Zoothera pinicola. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Siberia turdo

La **Siberia turdo**, *Geokichla sibirica* (antaŭe *Zoothera sibirica*), estas birdospecio membro de la grupo de Aziaj turdoj, genro ene de la granda familio de Turdedoj.

Ili reproduktiĝas en tajgo en Siberio. Ili estas tre migrantaj, kaj plej parto de birdoj moviĝas al sudorienta Azio dum vintro. Ĝi estas tre rara vaganto en okcidenta Eŭropo. Ili estas tre sekretemaj.

La Siberia turdo estas simila laŭ grando al la Kantoturdo. Ĝi estas ĉiomanĝanta, kaj nutras sin el ampleksa vario de insektoj, vermoj kaj beroj.

La masklo de la Siberia turdo estas **malhelblugriza (preskaŭ nigreca**, ardeznigra) supre kaj sube, kun tre rimarkinda kaj **larĝa blanka strio superokula**. Estas bruneca nuanco en flugiloj kaj foje en flankoj. Malsupra ventro kaj flankoj estas blankecaj. La ino estas multe pli bruna, pli malhela supre kaj kun blanka punktado en brusto, sed kiel la masklo kun strio superokula sed nur sablokolora kaj multe malpli larĝa kaj malpli rimarkinda.

Videbla identigilo de ambaŭ seksoj dumfluge estas la nigra strio en la blankaj subflugiloj, karaktero kiun havas ankaŭ la Daŭma turdo.

## Referencoj 
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Nigravosta leporo

eta|maldekstra|240ra|Montrante klare la blankan ĉirkaŭokulan zonon
La **Nigravosta leporo** aŭ Kalifornia leporo (***Lepus californicus***) estas specio de mamulo de la ordo de lagomorfoj de la familio de Leporedoj.

## Aspekto 
Ĝi estas grizeca en kapo kaj dorso kaj pli helbruna en subaj partoj kun **blankecaj makuloj ĉirkaŭ la okuloj** kaj la malantaŭa zono de la oreloj, kiuj estas tre disvolvigitaj, kiel ĉe plej parto de leporoj. La pintoj de la oreloj kaj de la vosto estas nigraj, de kie devenas la nomo de la specio. La korpo estas ĉirkaŭ 50&nbsp;cm longa kaj la pezo estas de ĉirkaŭ 2,5&nbsp;kg mezaveraĝe kaj ĝenerale 1,5 al 4.

## Distribuado 
Ĝi troviĝas en la okcidenta zono de Usono kaj Meksiko, de kio devenas unu el la du nomoj. Ties habitato estas dezertaj altebenaĵoj. Ili nutras sin el vegetaloj.

## Subspecioj 
Estas 6 agnoskataj subspecioj:
* *Lepus californicus californicus*
* *Lepus californicus deserticola*
* *Lepus californicus insularis*
* *Lepus californicus madalenae*
* *Lepus californicus melanotis*
* *Lepus californicus texianus*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Leporedoj
Kategorio:Mamuloj de Meksikio
Kategorio:Mamuloj de Usono
Sfinkso (greka mitologio)

[eta|200ra|Greka sfinkso ([-530|530 a.K., Atiko)
En la helena mitologio la **Sfinkso** (aŭ la **Sfinksino**) estas monstro bildata kun korpo de leono, flugiloj de birdo kaj busto de virino.
Metropolitan Museum of Art (New York)]]La nomo venas de la antikva greka lingvo *Σφίγξ / Sfinks*kies praformo estas *Φίξ / Fiks* (trovita ĉe Hésiode). La vorto, kiel la estaĵo, estis ina.

La Grekoj konis ankaŭ la egiptan sfinkson, kiujn ili nomis *ἄνδροσφιγξ / androsfinks* aŭ *virsfinkso*.

Laŭ la mitoj ŝi estis filino de Tifono (aŭ Ortoso) kaj Ekidna, aŭ Ortoso kaj Ĥimero.

Plej fama sfinkso, estas tiu, kiu metis enigmon al Edipo, kun promeso vori lin, se li ne donas la bonan respondon.
: "Kiu estaĵo iras sur kvar piedoj matene, du piedoj tagmeze kaj tri piedoj vespere?"

Edipo trovas la solvon: la viro, kiu iras sur kvar piedoj kiam li estas bebo, sur du piedoj en plenkreska aĝo, kaj tri piedoj kiam, maljuna, li helpas sin iri per bastono; la sfinkso, kolera, sin ĵetas de roko kaj mortas.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Mitaj hibridoj
Korsika leporo

La **Korsika leporo** (***Lepus corsicanus***) estas specio de mamulo de la ordo de lagomorfoj de la familio de Leporedoj indiĝena de Italio kaj de la insulo de Korsiko (Francio). Ĝi loĝas en habitatoj de mediteranea arbaro, en altitudoj de ĝis 1.500 m. Ĝia situacio estis damaĝita de la enmeto en ĝiaj habitatoj de la Eŭropa leporo (*Lepus europaeus*), ne nur pro la konkurenco sed ankaŭ ĉar la enmetita specio portas malsanojn kiuj mortigas ekzemplerojn de *L. corsicanus*.

## Eksteraj ligiloj 
* [Conservazione e gestione della lepre italica (*Lepus corsicanus*)](http://biocenosi.dipbsf.uninsubria.it/atit/PDF/Volumesupp(2003)/supp(2003)_56.pdf)  (en itala)

Kategorio:Leporedoj
Kategorio:Mamuloj de Francio
Kategorio:Mamuloj de Eŭropo
Flavgorĝa leporo

La **Flavgorĝa leporo** aŭ **Leporo de Tehuantepeko** (***Lepus flavigularis***) estas specio de mamulo de la ordo de lagomorfoj de la familio de Leporedoj. Oni povas distingi ĝin facile el aliaj leporoj pro la **du nigraj strioj** kiuj estas el la bazo de la oreloj ĝis la nuko kaj pro ĝiaj **blankaj flankoj**. La malsupra parto estas blanka, la supra estas brilbruna kun nigraj nuancoj, la malantaŭa parto estas griza kaj la vosto estas nigra. Temas pri unu el la plej grandaj leporoj kaj ĝi havas grandajn orelojn kaj gambojn. Plenkreskuloj pezas inter 3.500 kaj 4.500 g.

## Distribuado kaj nomo 
La Flavgorĝa leporo estas specio endemia de Oaxaca (Meksiko) kaj troviĝas nur en savanoj kaj dunoj kun herboj de la bordoj de sala laguno konektata kun la Golfo de Tehuantepeko. Tri malgrandaj populacioj restas izolitaj unuj al aliaj.

La distribuado de la Flavgorĝa leporo ne estas certe dokumentata detale, sed la maksimuma atingo estas ekde la Terkolo de Tehuantepeko, ekde Salina Cruz en Oaxaca al Tonalá en Chiapas, zono de nur ĉirkaŭ 5.000 km².

De la distribuado ĉe la Terkolo de Tehuantepeko devenas la nomo de **Leporo de Tehuantepeko**. La nomo de Flavgorĝa leporo estas rekta traduko de la latina scienca nomo *Lepus flavigularis*, kiu signifas tute same kiel en Esperanto.

## Reproduktado 
La daŭro de la sezono de reproduktado etendiĝas el februaro al decembro, kun maksimumo dum la pluvsezono (el majo al oktobro). Ili havas kutime 1 al 4 idojn ĉiun naskaron, sed la nombro de naskaroj jare estas ankoraŭ certigota.

## Referencoj 
Kategorio:Leporedoj
Kategorio:Mamuloj de Meksikio
Egalismo

eta|Simbolo de la Egalismo
**Egalismo** estas socia, filozofia kaj politika doktrino, kiu celas, ke ĉiuj homoj havu egalajn kondiĉojn kaj rajtojn politikajn, ekonomiajn, jurajn, kulturajn.

Egalismo estas ofte komprenata negative kiel tendenco samniveligi homojn de malsamaj talentoj, kapabloj kaj meritoj, tendenco subpremi eliton kaj veki envion kontraŭ eminentuloj.

Tamen oni juste postulas, ke ĉiuj homoj havu egalajn kondiĉojn ĉe sia viv-starto, por ke ili akiru sian pozicion en la socio nur surbaze de siaj kvalitoj, kapabloj, diligentoj kaj meritoj, ne pro sia raso, sekso, seksa orientiĝo, religio, socia aŭ ekonomia pozicio de la gepatroj.

## Vidu ankaŭ 
* Egaleco antaŭ la leĝo
* Demokratio
* Socialema ŝtato
* Socia justeco
* *Al ĉiuj egale - mia utopio*

Kategorio:Egalismo
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Politiko
Piedras Albas

**Piedras Albas** (Blankaj ŝtonoj) estas municipo de Hispanio, en la provinco Kacereso *(Cáceres)* kaj la regiono Ekstremaduro. La municipan nomon respegulas la blazono, kiu bildigas olivarban branĉon. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La suma loĝantaro estas malpli da dekono de la loĝantaro kiu estis meze de la 20-a jarcento, antaŭ elmigrado (ĉirkaŭ 1 500). La loĝantoj nomiĝas *piedrasalbeños*.

## Situo 
Piedras Albas estas situa en la okcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Alcántara, je altitudo de 363 m kaj je nur 7&nbsp;km de Portugalio; je 74&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 124&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 4,54&nbsp;km². Estas enklavo ene de la municipa teritorio de Alcántara.

## Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Iam estis dogano.

## Kuriozaĵoj
Je 7&nbsp;km en direkto al Portugalio estas natura landlimo de la rivero Erjas, kie estas ponto, kopio de la fama romia ponto de Alcántara.

La zarzuelo *Luisa Fernanda* estis verkita en tiu vilaĝo kaj parto de la agado okazas en la ĉirkaŭaĵo de la landlimo en bieno nomata "La Puente".

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Pinofranqueado

**Pinofranqueado** [pinofrankeAdo] (Trapasita Pino) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *pinenses*. La censita populacio en 2008 estis de 1.686 loĝantoj.

## Situo 
Pinofranqueado estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Hurdes, je altitudo de 449 m; je 115&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 175&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 148,9&nbsp;km².

## Ekonomio 
Agrikulturo (olivoj) kaj brutobredado (kaproj, abelbredado). Forstado. Rura turismo.

## Domaroj 
Kiel okazas en aliaj municipoj de la komarko Hurdes, la loĝantaro estas tute disa inter la ĉefa vilaĝo nome Pinofranqueado kaj aliaj disaj domaroj laŭ la tuta municipa teritorio.

## Demografio 
En la jena tabelo aperas la informo de la hispana Instituto Nacional de Estadística rilata al la demografia evoluo de Pinofranqueado el 1996 al 2006.

## Historio 
Ekde la 12-a jarcento estas dokumentoj kiuj mencias kelkajn el la domaroj, sed ne la ĉefa nuna kerno, kiu aperas nur en la 18-a kaj 19-a jarcentoj.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Golfo de Tehuantepeko

La **golfo de Tehuantepeko** (en hispana: golfo de Tehuantepec) estas vasta golfo kiu situas en la sudoriento de Meksiko, sude de la istmo de Tehuantepeko inter la meksikaj subŝtatoj *Oaxaca* (en Esperanto *Oaĥako*) kaj *Chiapas* (en Esperanto *Ĉiapaso*). La proksimumaj koordinatoj (mara linio) estas  kaj . Laŭ la direkto sudoriento-nordokcidento ĝi mezuras ĉirkaŭ 350 km kaj laŭ la direkto sudokcidento kaj nordoriento ĉirkaŭ 60&nbsp;km.

## Vidu ankaŭ 
* leporo de Tehuantepeko
* istmo de Tehuantepeko

Kategorio:Oaxaca
Kategorio:Golfoj
Bujabeso

[eta|300px|Bujabeso el [Marsejlo]]

**Bujabeso** (france *bouillabaisse* []) estas fiŝsupo de la provenca kuirarto kaj rigardata kiel specialaĵo de Marsejlo. Ĝi estas preparata el diversaj fiŝoj kaj marfruktoj de la Mediteraneo kaj legomoj. Oni servas fiŝojn kaj marfruktojn dise de la supo kun safranaj pantranĉoj kaj ajlolea saŭco.

La plej malnova konata recepto de bujabeso estas de 1790 de la libro de Jourdain Le Cointe *La Cuisine de Santé* kaj priskribas tradician supon preparitan de fiŝistoj, kiu jam tre similas al hodiaŭa bujabeso.

## Eksteraj ligiloj 
*  Recepto de la bujabeso 

Kategorio:Franca kuirarto
Eŭropa leporo

La **Komuna leporo** aŭ **Eŭropa leporo** (***Lepus europaeus***) estas specio de mamulo de la ordo de lagomorfoj de la familio de Leporedoj kiu troviĝas inter la plej tradicia ĉasceloj. De deveno de stepoj, ĝi abundas ĉefe en malfermaj agrikulturaj zonoj, kaj en ebenaĵoj kaj en altebenaĵoj kaj, escepte, ankaŭ en arbaroj de ia etendo aŭ eĉ en montoj.

[eta|maldekstre|*Feldhase* ([Leporo de Dürer|Leporo), akvarelo de Albrecht Dürer (1502), Vieno.]]

Ekzistas en tuta Eŭropo escepte en la nordo de Skandinavio, de granda parto de Iberio kaj de kelkaj insuloj de la Mediteraneo. Tiu palearktisa leporo troviĝas ankaŭ en la nordo de Afriko kaj en la okcidenta parto de Azio. Ĝi estis enmetita en Nordameriko kaj en Sudameriko, en Siberio, en Aŭstralio kaj en Novzelando. Lastatempe ĝi disvastiĝas ĉefe en la teritorioj de la landoj de eks-Sovetunio.

Diference de la kuniklo, la leporo kaŝiĝas en neprofundaj tunelnestoj, ĉar ĝi havas kamuflan koloron, inter malhelflava, grizeca kaj helbruna kun miksitaj nuancoj kio utilas por kaŝi sin ĉe seka herbaro. For de la reprodukta sezono, ĝi vivas solecaj. La reproduktado daŭras de januaro ĝis oktobro, kaj la idoj naskiĝas vidkapablaj kaj havantaj hararon.

## Vidu ankaŭ 
* Arkta leporo (*Lepus arcticus*)
* Leonmontara leporo (*Lepus castroviejoi*) -endemismo de Galegio
* Nigravosta leporo (*Lepus californicus*)
* Iberia leporo (*lepus granatensis*)
* Tremolecaj poploj

## Eksteraj ligiloj 
* Vu, A. 2001. "Lepus europaeus" (On-line), Animal Diversity Web. Atingo la 6an de septembro de 2008 -en angla-

Kategorio:Leporedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Eŭropo
Kategorio:Mamuloj de Azerbajĝano
Kategorio:Mamuloj de Francio
Kategorio:Mamuloj de Pollando
Hajná Nová Ves

**Hajná Nová Ves,** hungare **Szeptencújfalu** [septencUjfalu] estas malgranda unuigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Topoľčany. La historiaj slovakaj loknomoj estis *Hajnovejsa* aŭ *Zahajnovejsa*. Nová ves kaj újfalu signifas: nova vilaĝo.
eta|dekstra|330ra|Hajná Nová Ves troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 6&nbsp;km²
* Supermara alteco: 197 m
* koordinatoj: 
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 956 03
* Aŭtokodo: TO
* Telefonprefikso: 38

## Situo 
Hajná Nová Ves situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Topoľčany troviĝas 10&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. La unuaj mencioj pri 2 vilaĝoj devenis el 1358, respektive el 1381, kiuj baldaŭ unuiĝis. En 1828 vivis tie 292 homoj en 42 domoj. En 1910 loĝis en Szeptencújfalu 494 homoj, (473 slovakoj, 10 hungaroj, 6 germanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nagytapolcsány, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1944 kaj ekde 1993 al Slovakio. Ĝis 1924 brikofabriko funkciis en la komunumo. En 2001 loĝis en Hajná Nová Ves 357 homoj, (350 slovakoj, 4 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* burgo kun parko de 1609, en 1816 kaj en 1924 trakonstruiĝis
* novromanika kapelo el la 19-a jarcento
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka de 1776

## Eksteraj ligiloj 
* Hajná Nová Ves sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Topoľčany
Krtovce

**Krtovce,** hungare **Kartolc** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Topoľčany. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis **Krtócz**, poste la vilaĝo retiriĝis al formo el 1319, kiu estis pli prononcebla.
eta|dekstra|330px|Krtovce troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 4&nbsp;km²
* Supermara alteco: 208 m
* koordinatoj: 
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 956 03
* Aŭtokodo: TO
* Telefonprefikso: 38

## Situo 
Krtovce situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Topoľčany troviĝas 12&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1156 en formo *"Kortouc"*. En 1828 vivis en Krtócz 160 homoj en 23 domoj. En 1910 loĝis en Kartolc 345 homoj, (329 slovakoj, 12 hungaroj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nagytapolcsány, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1944 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Krtovce 313 homoj, (306 slovakoj, 3 ukrainoj, po 2 ĉeĥoj kaj rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* renesanca romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Rozaria Virga Maria), en 1870 plene trakonstruiĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Krtovce sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Topoľčany
Rislingo

eta|Rislinga vin-grapolo
[eta|Kultivado de rislingo en [Alzaco]]
**Rislingo** - germane *Riesling* - estas blanka speco de vinberoj, konsiderata unu el la plej bonkvalitaj kaj gravaj por produkti blankan vinon.

Ĝi precipe kreskas en ne tro varmaj landoj kiel ekzemple Germanio, sed hodiaŭ estas trovebla en preskaŭ ĉiuj vin-produktantaj landoj.

## Sinonimoj 
Pro la granda disvastiĝeco de rislingo ekzistas multaj regionaj kaj lokaj nomoj kaj la listo de sinonimoj estas longa. Rislingon oni nomas ankaŭ per jenaj terminoj:

Beregi Riesling, Beyaz Riesling, Biela Grasevina, Dinca Grasiva Biela, Edelriesling, Edle Gewürztraube, Feher Rajnai, Gentil Aromatique, Gentile Aromatique, Gewürzriesling, Gewürztraube, Gräfenberger, Graschevina, Graševina rajnska, Grauer Riesling, Grobriesling, Hochheimer, Johannesberger, Johannisberg, Johannisberger, Karbacher Riesling, Kastellberger, Kis Rizling, Kleigelberger, Kleiner Riesling, Kleinriesler, Kleinriesling, Klingelberger, Krauses, Krausses Rössling, Lipka, Moselriesling, Niederländer, Oberkircher, Oberländer, Petit Rhin, Petit Riesling, Petracine, Pfälzer, Pfefferl, Piros Rajnai Rizling, Pussilla, Raisin Du Rhin, Rajinski Rizling, Rajnai Rizling, Rajnski Ruzling, Rano, Reichsriesling, Reissler, Remo, Rendu, Reno, Renski Rizling, Rezlik, Rezlin, Rezlink, Rheingauer, Rheinriesling, Rhiesling, Riesler, Riesling Bianco, Riesling Blanc, Riesling De Rhin, Riesling Echter Weisser, Riesling Edler, Riesling Gelb Mosel E43, Riesling Giallo, Riesling Grosso, Riesling Grüner Mosel, Riesling Mosel, Riesling Reinskii, Riesling Rhenan, Riesling Rhine, Rieslinger, Rislinenok, Rislinok, Rizling Linner, Rizling Rajinski, Rizling Rajnai, Rizling rajnski, Rizling Reinskii, Rizling Rynsky, Rössling, Rohac, Rossling, Rosslinger, Rüssel, Rüssling, Russel, Ryn-Riesling, Ryzlink Rynsky, Starosvetske, Starovetski, Szuerke Rizling, Uva Pussila, Weißer Riesling, White Riesling.

## Eksteraj ligiloj 
* Datumbazo pri rislingo kaj rislingaj kultivejoj

Kategorio:Vino
Jean de Florette

**Jean de Florette** estas franca filmo de Claude Berri en 1986. Ties historion sekvas la filmo Manon de la fontoj.

## Rakonto 
La maljuna César, alnomata "Le Papet", kaj lia nevo Ugolin estas la lastaj membroj de potenca kaj riĉa kamparana familio, la Soubeyran-anoj. 

## Teĥnikaĵoj 
* Ĝenro: Dramo
* Daŭro: 120 minutojn
* Fonto: Adaptado de la romano de Marcel Pagnol 
* Direktoro de foto: Bruno Nuytten 
* Formato: Kolora filmo
* Formato de produkto: 35 mm
* Filmita en la franca
* Reĝisoro: Claude Berri 
* Muziko : Jean-Claude Petit laŭ temo de *la Force du destin* de Giuseppe Verdi (kun Toots Thielemans ludanta buŝharmonikon).
* Scenaristo: Claude Berri

## Rolularo 
* Daniel Auteuil : Ugolin Soubeyran alnomata Galinette
* Gérard Depardieu : Jean Cadoret alnomata Jean de Florette
* Yves Montand : César Soubeyran alnomata Papet
* Élisabeth Depardieu : Aimée Cadoret
* Margarita Lozano : Baptistine
* Ernestine Mazurowna : Manon (infana)

## Rekompencoj 
* César al Daniel Auteuil por plej bona aktoro 
* César al Claude Berri por plej bona filmisto
* César por la plej bona scenaro aŭ adaptado - Gérard Brach 
* BAFTA de la plej bona filmo

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1986
Macjo

**Macjo** (aŭ : **Matsya**) estas mitologia fiŝo en hinduismo kaj la unua el dek avataroj (enkarniĝoj) de la dio Viŝnuo. eta|Macjo

## Literaturo 
* Sekelj, Tibor. Nepalo malfermas la pordon. La Laguna: Régulo 1959, 212 p.

Kategorio:Diluvaj mitoj
Kategorio:Mitaj fiŝoj
Kategorio:Mitaj hibridoj
Kategorio:Mitaj akvaj estaĵoj
Kategorio:Formoj de Viŝnuo
Piornal

eta|200px
**Piornal** (Kverkejo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *piornalegos*. La censita populacio en 2008 estis de 1.548 loĝantoj.

## Situo 
Piornal estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Valo de Jerte, je altitudo de 1.175 m; je 119&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 179&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 36&nbsp;km². Ĝi estas en la limo de la komarko kun la komarko de la Vera, ĉar tra ĝia montopasejo oni atingas tiun.

La mezaveraĝa alto estas de 1.200 m super marnivelo, la plej alta en la komarko kaj en la tuta regiono de Ekstremaduro.

## Ekonomio 
Agrikulturo (kaŝtanoj, ĉerizoj) kaj brutobredado.

## Demografio 
[Jarramplas|eta|300px|dekstra|El Jarramplas, atakata per [napoj]]

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de San Juan (Sankta Johano), el 15a jarcento, sed rekonstruita dum la 20a jarcento, ĉar estis ruina; el la prakonstruaĵo restas nur la sonorilturo.
* La vilaĝo troviĝas ĉirkaŭata de arbaroj de kaŝtanarboj kaj ĉerizarboj, kaj pro tio estas tre vizitata dum ferioj, somere pro malvarmo, vintre ĉar foje tie neĝas kiam nenio falis en la resto de la regiono kaj printempe pro belaj naturaj ĉirkaŭaĵoj.
* Gastronomio ĉefe de kolbasoj, finfaritaj je la plej taŭga malvarma klimato de la montaro.
* Unu el la plej famaj, tradiciaj kaj mitaj festoj de la regiono: nome *El Jarramplas*, celebrata la 19a kaj 20a de januaro honore al Sankta Sebastiano kaj konsistanta en maskita viro kiu eliras surstrate ludante tamburon kaj estas akre atakata de la tuta loĝantaro per lanĉado de grandaj kaj pezaj napoj, kies klarigo perdiĝas en la prapasinteco.
* Oni projektis konstrui astronomian observejon profitante la nepoluitan ĉielojn de la montaro, sed ankoraŭ tio ne fariĝis.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Kognato

En la lingvistiko, **kognatoj** estas du aŭ pli ol du vortoj kiuj estas el la sama etimo kaj kiuj havas signifon similan en du aŭ pli ol du lingvoj. Ene de lingva familio, ekzemple, en la hindeŭropa lingvaro, estas multaj kognatoj. 

La sekvanta ekzemplo montras plurajn kognatojn hindeŭropajn de "nokto":

* *nacht* (nederlanda lingvo) Nacht (germana lingvo), *night* (angla lingvo), *nicht* (skota lingvo), *natt* (sveda lingvo), *noc* (ĉeĥa lingvo kaj pola lingvo), *ночь / noĉ* (rusa lingvo), *nox* (latina lingvo), *nuit* (franca lingvo), *noche* (hispana lingvo), *noite* (portugala lingvo), *notte* (itala lingvo), *nit* (kataluna lingvo), *noapte* (rumana lingvo), *νύχτα / nukta* (greka lingvo), *nata* (albana lingvo), *nakti-* (sanskrito) kaj *naktis* (litova lingvo). La supozata radiko en la hindeŭropa pralingvo estas **nekwt-*.

La sekvanta ekzemplo montras plurajn kognatojn hindeŭropajn de "stelo":

* *ster* (nederlanda lingvo), *star* (angla lingvo), *Stern* (germana lingvo), *starn* (skota lingvo), *stjärna* (sveda lingvo), *stairno* (gota lingvo), *steren* (kornvala lingvo), *str* (sanskrito), *star* (sinhala lingvo), *aster* (greka lingvo), *stella* (latina lingvo kaj itala lingvo), *étoile* (franca lingvo), *estrella* (hispana lingvo), *estrela* (portugala lingvo), *estel* (kataluna lingvo), *stea* (rumana lingvo kaj venecia lingvo), *setare* (persa lingvo) kaj *estêre* (kurda lingvo). La supozata radiko en la hindeŭropa pralingvo estas **ster-*.

La vortoj Esperantaj havas multajn kognatojn en la fontolingvoj de Esperanto, precipe la hindeŭropaj lingvoj. Du kognatoj de la vorto "kognato" estas ekzemple: *cognaat* en la nederlanda lingvo kaj *cognate* en la angla lingvo.

## Vidu ankaŭ 
* Etimologio
* Esperanta etimologio

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Vortoj
Artefarita absceso

La **artefarita absceso** aŭ **fiksanta absceso** aŭ **absceso de Fochier**
estis medicina tekniko uzita komence de la 20-a jarcento por kuraci iajn infektajn malsanojn.

Oni kreis absceson per injekto de miksaĵo da oleo kaj terebinto. Oni poste eltiris la puson kiun oni utiligis kiel kontraŭ-infektilo.

Tiu tekniko estas nun forlasita.

Kategorio:Kuracado
Lucainena de las Torres

**Lucainena de las Torres** (L. de la Turoj) estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. Ĝi estas en la komarko Filabres-Tabernas en la centro de la provinco.
La areo de la municipo estas 122&nbsp;km2 kie loĝas 664 geloĝantoj, do loĝdenso estas 5.4 loĝ./km2.
Lucainena de las Torres situas je 53&nbsp;km de la provinca ĉefurbo Almería.

## Historio
eta|250px|maldekstre|Tipa strato en Lucainena de las Torres.
En la epoko de Al Andalus la urbo estis ĉirkaŭita de murego, probable de araba deveno kun ses turoj ĉirkaŭ ĉefturo por eviti sieĝojn. De tie derivis la nomo de "Lucainena de las Siete Torres" (sep turoj), post simpligita al "Lucainena de las Torres".

Post la ribelo de la lokaj moriskoj kaj posta forpelo en 1570 la areo restis senhoma ĝis reloĝado fare de kolonoj. En 1566 jam estis okazinta atako de nordafrika pirato kiu forportis centon da prizonuloj. En la 19a jarcento la ekspluatado de minoj estis profito por la municipo. Meze de la jarcento jam estis malgranda burĝaro de profesiuloj, artmetiistoj, vendistoj ktp.

## Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 664 geloĝantoj de la municipo **Lucainena de las Torres** estas 284 inoj kaj 380 viroj. En la 122-kvadratkilometra teritorio estas 2 setlejoj, kie loĝas 511 geloĝantoj, kaj aliaj 153 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 3, 1 inoj kaj 2 viroj, kaj mortis 6, 3 inoj kaj 3 viroj. Tiel la natura kresko estis -3 (-0.5%). La laborkapabla loĝantaro estis 271 homoj (40.8%).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj
*Lucainena de las Torres - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.
 
## Referencoj
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Laujar de Andarax

**Laujar de Andarax** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. Ĝi estas en la komarko Alpujarra Almeria.
La areo de la municipo estas 92&nbsp;km² kie loĝas 1804 geloĝantoj, do loĝdenso estas 19.6 loĝ./km².
Láujar de Andarax situas je 69&nbsp;km de la provinca ĉefurbo Almería.

## Historio 
Laujar de Andarax estas rezulto de la unuigo de du domaroj: nome El Auxor kaj El Hizam (aŭ "Alhican" aŭ "Alhiçan"), kiuj unuiĝis kaj etendiĝis laŭlonge de la nuna komarka ŝoseo, kaj estis ankaŭ la kampardomaroj Hormica (aŭ "Ormica") kaj Camacin (aŭ "El Cameçin"), jam malaperintaj. La nomo “Laujar” derivas de “El Auxor”, de la araba "groto" aŭ "montokavo" kaj “Andarax" aŭ "Andaraj” de la araba “drasejo de la vivo”.

En la epoko de Al Andalus okazis ribelo de lokaj islamigitoj kaj malnovaj kristanoj kontraŭ ĵus alvenintaj kolonoj el Jemeno, estrita de Omar Ben Hafsún (`Umar ibn Hafs ibn Ya`fār) el 880 al 918. Poste la kordova kalifo Abd ar-Rahman la 3-a stabiligis la areon.

Muhammad ibn Abd Allah ibn Said ibn Ali ibn Ahmad al-Salmani, plej bone konata kiel Ibn al-Jatib (لسان الدين بن الخطيب), priskribis la urban aspekton de Laujar ĉirkaŭ Alkazabo, la plej grava de la Alpujarra, kaj la famon de la artmetio de silko, nuntempe malaperinta. Li priskribis ankaŭ la kanaletojn por irigacio, kiu konserviĝas ankoraŭ, pere de kiu la lokanoj produktis ĝis tri rikoltojn jare, kies greno estis stokita en subteraj siloj.

En la 18a jarcento Laujar estis grava tekstila centro, kun industrio de silko kaj lano, kaj produktejoj movitaj per hidraŭlika energio, el kio estas kelkaj restoj. La minoj (plumbo, fero kaj gipso), ekspluatitaj jam ekde antikvaj aepokoj, plifortigis la ekonomion. Post la krizo de la tekstila industrio, Laujar ekdependis ĉefe de la agrikulturo, ekzemple de la vinberoj por manĝo, kies sekva krizo markis la finon de ekonomia bonfarto.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 1804 geloĝantoj de la municipo **Laujar de Andarax** estas 906 inoj kaj 898 viroj. En la 92-kvadratkilometra teritorio estas la vilaĝo, kie loĝas 1736 geloĝantoj, kaj aliaj 68 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 23, 13 inoj kaj 10 viroj, kaj mortis 16, 7 inoj kaj 9 viroj. Tiel la natura kresko estis 7 (0.4%). La laborkapabla loĝantaro estis 746 homoj (41.4%).

## Bildaro

Dosiero:iglesia_encarnacion_laujar.JPG|Preĝejo de la Enkarnigo
Dosiero:Ermita de las Ánimas de Laujar de Andarax.jpg|Ermitejo de la Animoj
Dosiero:alcazaba_laujar.JPG|Ruinoj de la alkazabo
Dosiero:Puente moros laujar.jpg|Ponto de la Maŭroj
Dosiero:Ermita de la Virgen de la Salud de Laujar de Andarax.jpg|Ermitejo de la Virgulino de la Sano

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj 
* Laujar de Andarax - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.
 
## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Líjar

**Líjar** [LIĥar] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio.
La areo de la municipo estas 28 km2 kie loĝas 496 geloĝantoj, do loĝdenso estas 17.7 loĝ./km2.
Líjar situas je 86 km de la provinca ĉefurbo Almería, en la centro de la provinco kaj komarko Valo de Almanzora; ĝia municipa teritorio limas kun la municipoj Chercos, Cóbdar, Alcudia de Monteagud, Fines, Albanchez, Cantoria kaj Macael.

## Historio 
Estis homoj en la zono jam ekde la prahistorio. Same kiel en aliaj marbordaj regionoj de la nuna Andaluzio, ankaŭ tie estis okupado fare de kartaganoj kaj romianoj, altiritaj de minerala riĉo de la komarko. Dum la araba okupado plej gravis la agrikulturo; krome estis industrio de fajnaj toloj, kiel el lino kaj silko. En informo de 1846 ankoraŭ oni kalkulis en Líjar 25 teksilojn, sed tiu sektoro artmetia ne pluis en la 20a jarcento.

### Anekdoto 
En 1883, post la Francia-Prusia Milito de la jaroj 1870 kaj 1871, la hispana reĝo Alfonso la 12-a vizitis Parizon post certigi al prusianoj hispanan estontan apogon kaj vestante prusian uniformon; tial li estis huadita de parizanoj. Sekve la municipestroj de Líjar deklaris militon al Francio (kio neniam okazis). Nur post unu jarcento, en 1983, oni okazigis ceremonion por pacdeklaro inter reprezentantoj de Francio kaj Líjar.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA , 2007) la 496 geloĝantoj de la municipo **Líjar** estas 239 inoj kaj 257 viroj. En la 28-kvadratkilometra teritorio estas 3 setlejoj, kie loĝas 454 geloĝantoj, kaj aliaj 42 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 9, 5 inoj kaj 4 viroj, kaj mortis 8, 4 inoj kaj 4 viroj. Tiel la natura kresko estis 1 (0.2%). La laborkapabla loĝantaro estis 196 homoj (39.5%).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj 
* Líjar  - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Lúcar

**Lúcar** [LUkar] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio, en la komarko Valo de Almanzora.
La areo de la municipo estas 95 km2 kie loĝas 847 geloĝantoj, do loĝdenso estas 8.9 loĝ./km2.
Lúcar situas je 127 km de la provinca ĉefurbo Almería.

## Natura monumento 
En Lúcar estas la Natura Monumento de Piedra Lobera (Lupeja Ŝtono), populare konata kiel La Risca del Puerto, estas geografia elemento situa sur la montopinto de Lúcar, de 1722 msm, en la montaro de Lúcar, kiu siavice formas parton de la Betika Sistemo kaj de la komarko Supra Almanzora. Piedra Lobera estas kalkoŝtona formacio de krutaj muroj elstaraj en la pejzaĝo. Laŭ tradicio, tie rifuĝiĝis la lastaj iberiaj lupoj (*Canis lupus signatus*) de la *sierra* de Lúcar.

Piedra Lobera estas hejmo de grava flaŭro adaptita al la mediaj kondiĉoj, suferanta frostojn, malabundan pluvon, fortajn ventojn kaj multan sunbrilon, same kiel ŝtonecan grundon. Kelkaj endemioj estas *Arenaria tomentosa* kaj *Lonicera pyrenaica*. Etnologia komplemento de la Natura Monumento estas la vilaĝo mem de Lúcar kun sia tradicia arkitekturo, kaj la fonto de termaj akvoj de la submunicipo Cela, kiu naskas la akvejon nomita Balsa de Cela, kie eblas banado.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA , 2007) la 847 geloĝantoj de la municipo **Lúcar** estas 425 inoj kaj 422 viroj. En la 95-kvadratkilometra teritorio estas 4 setlejoj, kie loĝas 794 geloĝantoj, kaj aliaj 53 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 7, 3 inoj kaj 4 viroj, kaj mortis 11, 5 inoj kaj 6 viroj. Tiel la natura kresko estis -4 (-0.5%). La laborkapabla loĝantaro estis 329 homoj (38.8%).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj 
* Lúcar  - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
María

**María** estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almerio, sude de Hispanio en la komarko Los Vélez, lime sude kun Chirivel, sudoriente je nur pinto kun Vélez-Rubio, oriente kun Vélez-Blanco kaj okcidente kun la provinco Granado.

La areo de la municipo estas 225 km2 kie loĝas 1504 geloĝantoj, do loĝdenso estas 6.7 loĝ./km2.
María situas je 185 km de la provinca ĉefurbo Almería, ĉar situas en la nordokcidenta pinto de la provinco, dum la ĉefurbo estas marborde en la suda parto.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA , 2007) la 1504 geloĝantoj de la municipo **María** estas 753 inoj kaj 751 viroj. En la 225-kvadratkilometra teritorio estas 2 setlejoj, kie loĝas 1448 geloĝantoj, kaj aliaj 56 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 5, 3 inoj kaj 2 viroj, kaj mortis 24, 9 inoj kaj 15 viroj. Tiel la natura kresko estis -19 (-1.3%). La laborkapabla loĝantaro estis 653 homoj (43.4%).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj 
* María  - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Mojácar

**Mojácar** (Mojakaro esperante) [moĥAkar] estas urbeto kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio en la komarko *Levante Almeriense*.
La areo de la municipo estas 71 km2 kie loĝas 6507 geloĝantoj, do loĝdenso estas 91.6 loĝ./km2.
Mojácar situas je 90 km de la provinca ĉefurbo Almería.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 6507 geloĝantoj de la municipo **Mojácar** estas 3188 inoj kaj 3319 viroj. En la 71-kvadratkilometra teritorio estas 19 setlejoj, kie loĝas 6090 geloĝantoj, kaj aliaj 417 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 55, 32 inoj kaj 23 viroj, kaj mortis 42, 14 inoj kaj 28 viroj. Tiel la natura kresko estis 13 (0.2%). La laborkapabla loĝantaro estis 1806 homoj (27.8%).

## Ekonomio 
eta|maldekstra|250px|Plaĝo de Mojácar.
[eta|maldekstra|250px|[Turo de Macenas.]]
Krom tradicia agrikulturo kaj brutobredado, Mojácar ĝuas kaj de la marbordo kie estas belaj strandoj kaj de la tipa arkitekturo de la vilaĝo kiel tipa andaluzia kaj arabhereda kun krutaj kaj mallarĝaj stratetoj, blankegaj domoj kaj terasoj en montetopinto. Pro tio ĝi iĝis allogaĵo por la turismo de ekster la regiono. Somere de 2009 okazis grava incendio en la ĉirkaŭaĵo kiu draste damaĝis la turismajn enspezojn.

## Vidindaĵoj 
* popola arkitekturo
* proksimaj belaj strandoj
* Turo de Macenas

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj 
* Mojácar - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Károly Kisfaludy

**Károly KISFALUDY** [kiŝfaludi], hungare **Kisfaludy Károly** estis hungara poeto, dramverkisto kaj pentristo, pli juna frato de Sándor Kisfaludy. Li estis motoro de la tiutempa hungara literatura vivo.
dekstra|200px|eta|Skulptaĵo de Károly Kisfaludy

## Biografio 
Li naskiĝis en Tét, la 5-an de februaro 1778. La patro estis departementa ĉefjuĝisto. La patrino naskinta la okan filon Karolon mortis post unu tago. Károly frekventis lernejon en Győr, ekde 1804 li komencis lerni en soldata lernejo en Pest. Li batalis kontraŭ Napoleono, poste li estis limgardisto en Szerém. En 1809 li iĝis subleŭtenanto kaj servis en armeo de Josip Jelačić en Munkeno. Dume li interesiĝis pri literaturo.

En 1811 forlasis la armeon, tial kontakto kun lia patro malboniĝis. Post unu jaro li iris al Vieno, kie li komencis pentradi. Post vojaĝo en Italujo en 1817 li trovis sin en Pozsony. Poste li vivadis en Pest, kie li ne nur pentradis, sed verkadis: sukcese debutis en la dramoverkado. Li ĉiujare eldonadis revuon *Aurora* ekde 1821. Kremo de tiutempaj poetoj aliĝis al Aurora.

En 1829 li malsaniĝis kaj mortis en Peŝt, la 21-an de novembro 1830. En 1836 literaturistoj fondis Societon Kisfaludy, kiu longe helpis poetojn, dramistojn kaj romanistojn.

## Ĉefverkoj 
* A tatárok Magyarországon (=La tataroj en Hungarujo)
* 3 komedioj
** A Kérők (=La svatantoj)
** A pártütők (=La renegataj politikistoj)
** Csalódások (=Desapontoj)

## Memoraĵoj 
* Skulptaĵo pri Károly Kisfaludy troviĝas en Budapeŝto apud Hungara Nacia Muzeo de 1836
* Memordomo pri Kisfaludy en Tét
* Biblioteko nomumita pri Kisfaludy en Győr

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Nacimiento

**Nacimiento** (Naskejo) estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio en la komarko Filabres-Tabernas. Ĝia municipa teritorio limas kun la provinco Granado, norde, kaj kun la komarko de la *Alpujarra Almeriense* sude.

La areo de la municipo estas 80 km2 kie loĝas 462 geloĝantoj, do loĝdenso estas 5.8 loĝ./km2.
Nacimiento situas je 52 km de la provinca ĉefurbo Almería.

## Historio kaj ekonomio 
eta|maldekstre|Rivero Nacimiento.
Nacimiento estas trapasata de la rivero Nacimiento kiu elfluas al la rivero Andarax je Alhabia. Nacimiento plej floris dum la 19a jarcento kaj komenco de la 20a jarcento pere de la populareco kiun atingis la almeria vinbero por manĝo. Pro tio disvastiĝis la nombraj kampardomoj "cortijos" necesaj por la realigo de la taskoj por la kultivo de la vitejoj.

Pro la dekadencio de la almeria vinbero, okazis ŝanĝo en la ĉefa kultivo de Nacimiento, kaj diversiĝis la unuaranga sektoro de la municipo. En la aktualo la agrikulturo plue estas la motoro de la loko, kun aparta gravo de cerealoj, precize la hordeo, migdalarboj kaj olivarboj. Lastatempe oni instalis industrion por manĝokonservo en la municipa teritorio kaj progresas la rura turismo.

## Demografio 
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 462 geloĝantoj de la municipo **Nacimiento** estas 215 inoj kaj 247 viroj. En la 80-kvadratkilometra teritorio estas 1 setlejoj, kie loĝas 383 geloĝantoj, kaj aliaj 79 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 1, 0 inoj kaj 1 viroj, kaj mortis 7, 5 inoj kaj 2 viroj. Tiel la natura kresko estis -6 (-1.3%). La laborkapabla loĝantaro estis 165 homoj (35.7%).

En la 1910-aj kaj 1920-aj jaroj estis pli ol 2400, poste la loĝantaro malpliiĝis ĝis la nunaj sub 500.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Almería

## Eksteraj ligiloj 
* Nacimiento - Statistikoj en *Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía*.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio