open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kirchberg am Wagram

**Kirchberg am Wagram** estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Tulln. La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom nordokcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, troveblas norde de la rivero Danubo kaj apartenas al la historia regiono *Weinviertel*  (vina regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

Ĉe la suda rando de la vilaĝo fluas la rivero Danubo.

Malgraŭ la urbo kondukas rapidvojo S5 - de Stockerau al Krems an der Donau.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Tulln
55418 Bianciardi

'*55418 *Bianciardi''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Luciano Tesi elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Giorgio Bianciardi, esploristo ĉe la Universitato de Sieno. Lia kampo de esploro estas la biomedicino kaj la astrobiologio. Li estas direktoro de la Provinca Observatorio de Montarrenti kaj longe aktiva en popularigo de astronomio kaj rilataj kampoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Luciano Tesi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Altlengbach

**Altlengbach** estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono *Mostviertel*  (mosta regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 
Trans la urbo estas la aŭtovojo A1 / E60 de Vieno okcidente de Aŭstrio.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Sankt Pölten
Občina Vitanje

**Občina Vitanje** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Savinj. La municipo konsistas el 8 komunumoj kun tuta areo de 59,4 km². Komence de 2018 tie loĝis 2251 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Vitanje.

## Loko, priskribo 
eta|279x279ra|Občina Vitanje
Municipo situas proksimume 32 km sudokcidente de Maribor kaj ĉirkaŭ 15 km norde de Celje.

Sur la teritorio de la komunumo etendiĝas Pohorje. La plej alta punkto estas norde monteto Turn (1463 m asl). La areo estas monta. La alteco en la sudo estas ĉirkaŭ 400 m, sed supreniras ĝis 1500 m norden.

De nordo al sudo, la rivero Hudinja fluas tra la komunumo .

La apudaj municipoj estas:
Občina Zreče oriente, Občina Vojnik en la sudo, Občina Dobrna la sudokcidento, Občina Mislinja okcidente kaj nordokcidenta.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 8 vilaĝoj:

Brezen, Hudinja, Ljubnica, Paka, Spodnji Dolič, Stenica, **Vitanje**, Vitanjsko Skomarje

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-savinjska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:137_x522800.46499999997_y140183.648_s13_b4 

Vitanje
Vitanje
Formiato

**Formiatoj** aŭ **[HCO2]-** estas saloj kaj esteroj derivataj el la formiata acido reprezentata de la anjono [HCOO]- kaj produkto de la senprotonigo de la formiata acido. Formiatoj estiĝas per agado de bazoj sur formiata acido aŭ estas rezulto el hidrolizo inter iu formiato kaj alkoholo. Formiataj esteroj estas substancoj kun karakterizaj odoroj kaj gustoj. Ili estas malpli ordinaraj pro tio ke la formiataj esteroj estas malpli stabilaj ol ĝiaj analogaĵoj. Multaj el ili estas nature trovataj en plantoj, herboj kaj fruktarboj kaj aliaj en drinkaĵoj kaj nutraĵoj.

Formiataj esteroj regeneriĝas al formiata acido kaj la korespondaj bazoj per hidrolizo. La formiataj saloj estas inklinaj al senkarboksiligo. Ekzemple: hidratigita nikela formiato senkarboksiliĝas kiam temperaturo estas pli alta ol  donante pulvorigitan metalan nikelon. Tiaj reakcioj estas taŭgaj kiel hidrogenigaj kataliziloj:

## Kelkaj ekzemploj de formiatoj estas 

Dosiero:Allyl formate3D.png|50ra|Alila formiato
Dosiero:Amyl formate 3D.png|Amila formiato
Dosiero:Isoamyl_formate3D.png|Izoamila formiato
Dosiero:Ammonium_formate3D.png|Amonia formiato
Dosiero:Anisyl formate 3D.png|Anizila formiato
Dosiero:Benzyl formate 3D.png|Benzila formiato
Dosiero:Bornyl_formate3D.png|Bornila formiato
Dosiero:Isobornyl formate3D.png|Izobornila formiato
Dosiero:Sec-Butyl formate3D.png|2-butila formiato
Dosiero:Isobutyl_formate3D.png|Izobutila formiato
Dosiero:N-Butyl_formate3D.png|N-butila formiato
Dosiero:Tert-Butyl_formate3D.png|T-butila formiato
Dosiero:Cinnamyl formate 3D.png|Cinamila formiato
Dosiero:Citronellyl formate3D.png|Citronelila formiato
Dosiero:Ethyl formate 3D.png|Etila formiato
Dosiero:Ethyl_chloroformate_3D_ball.png|Etila kloroformiato
Dosiero:Eugenyl formate3D.png|Eŭgenila formiato
Dosiero:Farnesyl formate3D.png|Farnezila formiato
Dosiero:Phenethyl formate 3D.png|Fenetila formiato
Dosiero:Phenyl formate3D.png|Fenila formiato
Dosiero:Formic acid 3D.png|Formiata acido
Dosiero:Furfuryl formate3D.png|Furfurila formiato
Dosiero:Geranyl formate3D.png|Geranila formiato
Dosiero:Potassium formate 3D.png|Kalia formiato
Dosiero:Chloroformic acid 3D ball.png|Kloroformiata acido
Dosiero:Linalyl formate3D.png|Linalila formiato
Dosiero:Menthyl_formate3D.png|Mentila formiato
Dosiero:Methyl formate 3D.png|Metila formiato
Dosiero:Methyl_chloroformate_3D_ball.png|Metila kloroformiato
Dosiero:Potassium formate 3D.png|Natria formiato
Dosiero:Neryl formate3D.png|Nerila formiato
Dosiero:Propyl formate 3D.png|Propila formiato
Dosiero:Isopropyl_formate3D.png|Izopropila formiato
Dosiero:A-terpinyl formate3D.png|Terpinila formiato
Dosiero:Vinyl formate3D.png|Vinila formiato

## Vidu ankaŭ 
* Acetatoj
* Buteratoj
* Izobuteratoj
* Ftalatoj
* Heksanatoj
* Heptanatoj
* Izoftalatoj
* Izovaleratoj
* Laktatoj
* Oktanatoj
* Propionatoj
* Tereftalatoj
* Valeratoj

## Literaturo 
* Carbon Dioxide to Chemicals and Fuels
* Organic Chemistry
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Patty's toxicology
* Organic Chemistry
* ChEBI
* Comprehensive Organic Functional Group Transformations
* Ester Formation and Hydrolysis and Related Reactions


Kategorio:Esteroj
55428 Cappellaro

'*55428 *Cappellaro'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Asiago-DLR Asteroid Survey* elde la observa stacio de Asiago Cima Ekar, apud Asiago en Italio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la itala astronomo *Enrico Cappellaro*, ĉefa astronomo ĉe la Instituto Nacia de Astrofiziko kaj direktoro de la Observatorio de Padovo. Li estis sciencisto responsulo pri la konstruo de *Omegacam'', la fotilo kun larĝa kampo. Li laboras ankaŭ pri la supernovaoj kaj la strukturo de la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Asiago-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
(55439) 2001 TZ84

**(55439) 2001 TZ84** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Kolektiva interkonsento

La **kolektiva interkonsento** (angle: *collective labour agreement* (CLA) aŭ *collective bargaining agreement* (CBA), en Esperanto: **kolektiva marĉand-interkonsento** (**KMI**) estas skribita kontrakto intertraktata pere de kolektiva marĉandado, nome kolektiva negocado, por dungitoj fare de unu aŭ pliaj sindikatoj kun la mastrumantoj de firmao (aŭ kun asocio de dungantoj), kiu reguligas la interkonsentojn kaj kondiĉojn pri dungeco, inkluzive de interkonsentoj pri la salajroj, avantaĝoj, kaj devontigoj de la dungito(j) kaj de la devontigoj kaj respondecoj de la dunganto(j). Ĝi ofte inkludas ankaŭ regulojn por solvi disputojn.

Kategorio:Laboraj rilatoj
Kategorio:Labora juro
Kategorio:Kolektivaj rajtoj
András Kiss (violonisto)

**András Kiss** [andrAŝ kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss András** estis hungara violonisto, koncertmajstro, altlerneja instruisto.

András Kiss  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
András Kiss aĝis 5, kiam li komencis violonludi en muziklernejo de Újpest, poste inter 1955-1960 en konservatorio en Budapeŝto, fine li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1965. Lia violona ĉefinstruisto estis Tibor Ney. Inter 1965-1968 li plulernis en konservatorio de Leningrado helpe de stipendio, fine li kandidatiĝis. En 1968 en konkurso en Lejpcigo li atingis la 3-an lokon. Hejmenveninta li ekinstruis en la Altlernejo, en 1984 li atingis la rangon docento, ekde 1995 ĝismorte li estis katedrestro. Inter 1971 kaj 1988 li recitalis sola en la tuta mondo, tamen en 1971 li establis violonkvarteton, kun kiuj li same recitalis. En 1990 li aliĝis al orkestro, kies dirigento estis Ken-Iĉiro Kobajaŝi. Li ricevis ŝtatajn premiojn inter 1991-2004. Li havis edzinon, kiu naskis gefilojn.

## Elektitaj muzikdiskoj 
* Ferenc Liszt: *Kamaraművek* (1978)
* Franz Berwald: *Zongoratriók 1-3.* (1989)
* Charles-Marie Widor: *d-moll Zongorakvintett; B-dúr zongoratrió* (2001)

## Elektitaj disĉiploj 
* Géza Hargitai

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj koncertmajstroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Königsbrunn am Wagram

**Königsbrunn am Wagram** estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Tulln. La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom nordokcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, troveblas norde de la rivero Danubo kaj apartenas al la historia regiono *Weinviertel*  (vina regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Tulln
(55441) 2001 TS87

**(55441) 2001 TS87** estas malgranda, ne tre hela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas kun ioma klinangulo en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Melvin Belli

**Melvin Mouron Belli** (n. la 29-an de julio 1907 — m. la 9-an de julio 1996) estis elstara advokato de Usono. Li advokatis por multaj famuloj kaj asekuraj kompanioj. Dum sia jura kariero, li gajnis pli ol 600 milionojn da dolaroj por siaj klientoj. Li ankaŭ estis la advokato de Jack Ruby, kiu mortigis Lee Harvey Oswald, murdiston de John F. Kennedy. Li ankaŭ aktoris kaj produktis filmojn.

Li diplomigis ĉe University of California, Berkeley en 1929 kaj Boalt Hall School of Law en 1933.

Lia unua tasko esti dum la Granda Depresio. Li advokatis por vagabondo kiu falis el vagono. Kontraŭ la obĵetoj de asekuraj advokatoj, Belli alportis modelon de interkonektado, kaj uzis la ilon kaj ĉenon implikitajn en la akcidento, por montri al ĵurioj precize kio okazis.

Belli helpis starigi kelkajn el la fundamentoj de moderna juro pri rajtoj pri konsumantoj, argumentante plurajn kazojn en la 1940-aj jaroj kaj 1950-aj jaroj, kiuj estis la bazo por pli postaj plendoj kaj gravaj procesoj por tiaj figuroj kiel Ralph Nader.

Belli kverelis (en kazoj kiel Escola v. Coca-Cola Bottling Co., en 1944), kiu ekestis pro okazaĵo, en kiu restoracia manaĝero de Merced, Kalifornio, estis vundita kiam eksplodis botelo de Coca-Cola, ke ĉiuj produktoj havas implican garantion, ke oni antaŭvidas, ke produktoj estos uzataj de longa ĉeno de homoj, ne nur la rekta ricevanto de la produktita produkto, kaj ke neglekto de akuzito ne devas esti pruvita.

En la 1960-aj jaroj, Belli estis inter la ĉefaj membroj, kiuj helpis starigi la *California Trial Lawyers Association* [Asocion de Advokatoj de Kalifornio], kiu meze de la 1990-aj jaroj estis renomita kiel Consumer Attorneys of California.

## Aliaj Agadoj 
Belli produktis filmon Tokyo File 212 (1951), la unuan filmon de Holivudo farita tute en Japanio.

Belli estis la aŭtoro de pluraj libroj, inkluzive de la ses-volumena *Modern Trials* (verkita inter 1954 kaj 1960), kiu fariĝis klasika lernolibro pri la elmontra metodo por prezenti indicojn.

En 1965 Alex Haley, intervjuis lin por *Playboy*.

Li aperis en epizodo "And the Children Shall Lead" de *Star Trek*. En ĝi li aperas kiel "Gorgan, la Amika Anĝelo", malbona estaĵo kiu koruptas grupon de infanoj, unu el kiuj estis ludita de lia filo Caesar.

Li aperis en dokumentfilmo Gimme Shelter (1970) pri prezentado de The Rolling Stones en fiaska 1969-a Altamont Free Concert.

En 1986 li rolis advokaton en epizodo *True Confessions* de la televidserio *Hunter*.

## Referencoj 
Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj malfikciaj verkistoj
Furfurila acetato

**Furfurila acetato** aŭ **C7H8O3** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetata acido kaj *furfurila alkoholo*. Furfurila acetato estas senkolora aŭ flaveca likvaĵo kun fruktodoro uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Furfurila acetato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Furfurila acetato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de acetata acido kaj furfurila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de acetata anhidrido kaj furfurila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de *furfurila klorido* kaj acetata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de *furfurila klorido* kaj natria acetato:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter metila acetato kaj *furfurila benzoato*:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transigo inter *furfurila benzoato* kaj acetata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transigo inter metila acetato kaj furfurila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *furfurila acetato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *furfurila acetato*:

### Reakcio 3 
* Preparado per acida transigo inter *furfurila acetato* kaj acetata acido:

### Reakcio 4 
* Preparado per alkohola transigo inter *furfurila acetato* kaj geranila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *furfurila acetato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

## Literaturo 
* Chemicalland21
* Human Metabolome Database
* Bedoukian 
* Coffee Flavor Chemistry
* Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients
* Chemicals Used in Food Processing
* Dictionary of flavors
* CRC Handbook of Food Additives

## Referencoj 
acetato
Kategorio:Acetataj esteroj
Inzersdorf-Getzersdorf

**Inzersdorf-Getzersdorf** estas komunumo de Aŭstrio, konsistanta el la du ekse sendependaj komunumoj Inzersdorf kaj Getzersdorf. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono *Mostviertel*  (mosta regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

]]

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Sankt Pölten
Občina Štore

**Občina Štore** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Savinj. La municipo konsistas el 12 kovrante areon de 28,1 km². Komence de 2018 tie loĝis 4257 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Štore.

## Loko, priskribo 
eta|280x280ra|Občina Štore
La Rivero Voglajna fluas proksime al la norda rando. La ĉefa ŝoseo 107 kaj la fervoja linio de Celje al Šentjur pasas paralele al la rivero.

La rivervalo estas la alteco de proksimume 350-400 m. Sude, la alteco de la pejzaĝo leviĝas preskaŭ ĝis 800 m.

La apudaj municipoj estas:
Občina Šentjur en la nordo kaj oriento, Občina Laško en la sudo al sudokcidento, Urba municipo Celje en la okcidento kaj nordokcidento.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 12 vilaĝoj:

Draga, Javornik, Kanjuce, Kompole, Laška vas pri Štorah, Ogorevc, Pečovje, Prožinska vas, Svetina, Svetli Dol, Šentjanž nad Štorami, **Štore**

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-savinjska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:127_x525049.562_y117162.6985_s13_b4 

Štore
Štore
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vasvár)

La **preĝejo** (laŭ fontoj ofte **kapelo**) **Ĉieliro de Maria** estas romkatolika historia monumento en urbo Vasvár.

## Historio 
La paroĥo de Vasvár estis fondita ĉirkaŭ en 1010. Supozeble ankaŭ la kirko funkciis en monteto de tombejo. Dokumento mencias ĝin nur en la 14-a jarcento. La turkoj okupis la urbeton en 1557. En la malfrua 17-a jarcento jam nur la muroj altiĝis. La preĝejo estis konstruita en la frua 18-a jarcento, sed oni konjektas, ke oni profitis la restintajn partojn. Ekde tiam ĝi perdis la rangon paroĥo, sed samtempe pilgrimado okazis dum la kermestago de la nova paroĥa preĝejo (Preĝejo Sankta Kruco (Vasvár)) tien. Desegnaĵo restis pri la preĝejo, tiam ĝi havis simplan navon kaj firstotureton. En 1777 ĝi barokiĝis-klasikismiĝis. La marmora ĉefaltaro kaj aliaj mebloj estis faritaj en 1846. La turo estis konstruita nur en 1882. En la malfruaj 2010-aj jaroj plenaj renovigaj laboroj okazis.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en la tombejo. La fasado estas simetria, meze la pordo troviĝas, la plej supre la nealta kvadrata turo altiĝas. La turopinto estas bulboforma. La absido estas kvazaŭ kubo, sed iomete pli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. La absidotegmento estas ŝela. Ĉe la fino de la navo malgranda sakristio (ankaŭ kuboforma) aliĝas al la navo kaj absido. Leopold Kupelwieser pentris la ĉefaltaran bildon en 1846.

Kermeso okazas la 15-an de aŭgusto aŭ en la plej proksima dimanĉo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://lexikon.katolikus.hu/V/Vasv%C3%A1r.html

Vasvar
Vasvar
Vasvar
(55457) 2001 TH133

**(55457) 2001 TH133** estas troja asteroido de Jupitero, ano de la tiel nomata « Troja Tendaro », tie estas : kiu orbitas, kun ioma klinangulo, en la najbaraĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  dum la kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Vendredojn por la estonteco

[eta|Manifestacio de klimatsavemuloj en [Bozen en februaro 2019]]
**Vendredoj por la estonteco** () ankaŭ konata kiel **lerneja striko por la klimato**, **preterlasi lecionojn por la klimato** aŭ **klimata marŝo por pli bona estonteco**, estas internacia movado de protestemaj kaj pensemaj lernantoj kaj studentoj. Ili decidis malfrekventi lernejajn lecionojn por povi partopreni en demonstracioj en favoro de agoj politikistaj malebligi la tutmondan varmiĝon kaj la klimatan ŝanĝon..

La tuto startis kiam la svedino Greta Thunberg organizis agadotagon protestan antaŭ la parlamento de Svedio portante afiŝon kun la vortoj "Skolstrejk för klimatet" (strikon lernejan por la klimato) en aŭgusto 2018.

## Historio 
### Antaŭaĵoj 
[eta|[Greta Thunberg|Greta Thumberg en aŭgusto 2018 antaŭ la sveda parlamento]]
En la 2015-a jaro grupo maldependa da studentoj invitis lernantojn de la tuta mondo malfrekventi la horojn instruajn dum la unua tago de la Pariza Klimatkonferenco de la Unuiĝintaj Nacioj de 2015. En la 30-a de novembro, en la unua tago de la konferenco en parizo, strikego okazis en aliaj 100 ŝtatoj kiun partoprenis pli ol 50 miloj da homoj. Ili koncentriĝis je tri demandoj: 100% da energio mediprotektanta; utiligo de renoviĝanta energio; helpo al rifuĝintoj klimataj kaj malklimataj.

### Protestoj unuaj de Greta Thunberg 
En la 20-a de aŭgusto 2018 Greta Thunberg havis la ideon malĉeesti en sia lernejo ĉe la preparo de la balotadoj en Svedio pro varmegoj kaj fajregoj malnormalaj okazintaj en Svedio. Ŝiaj protestoj estis en konekso kun peto al la sveda registaro malpligrandigi la elsendon enaeran de karbona dioksido por sekvi la gvidlinioj de la pariza klimatokonsento de 2015. Kun aliaj sampensantoj ŝi ĉiutage sidiĝis antaŭ la parlamento en Stokholmo kun afiŝoj enmane. En la 7-a de septembro, mallonge malpost la balotoj, ŝi deklaris la volon kontinuigi vendrede manifestaciojn ĝis la Svedio plenumu la proponojn parizajn. La moto *Vendredojn pro la estoneco* finfine allogis ĉiujn teranojn kaj lernejanoj de ĉiuj kontinentoj ekpretis sekvi ŝian ideon de strikado anstataŭ lernado.

### Disvastiĝo 
Laŭ inspiro de Thunberg amasoj da lernantoj ekstrikis en novembro 2018. En la 15-a de marto 2019 ilia nombro estis jam multe pli grandaj kaj la tago iĝis agadotago en tre multaj landoj de la mondo.

## Vidu ankaŭ 
Extinction Rebellion

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 

* La aktivuloj en Germanio
* Greta Thunberg, Luisa Neubauer i.a.: *„Wir wollen eure Hoffnung nicht. Wir wollen, dass ihr euch uns anschließt“.* En: *Frankfurter Allgemeine Zeitung*, 15.3.2019.
* Megan Specia: *Students Skip School Across Europe to Demand Climate Action* En: *nytimes.com*, 15.2.2019 (superrigardo pri Eŭropo disde Usono)
* 

## Referencoj 
Kategorio:Klimata ŝanĝo kaj socio
Kategorio:Naturprotektaj protestoj
Kategorio:Studentaj strikoj
Kategorio:Tutmonda varmiĝo
Kategorio:Rekta agado
Kategorio:2018
Kategorio:2019
Rocca Busambra

**Rocca Busambra** (1613 m.), estas la plej alta monto de la montara sistemo de la Sikanaj montoj, krome, ĝi estas la plej alta pinto de okcidenta Sicilio, Italio. Ĝi situas en la provinco Palermo, en Godrano.

 

Kategorio:Monreale
Kategorio:Corleone
Salso (rivero)

eta|200ra|dekstre|Salso
La **rivero Salso** (sicilingve: ***Salsu***), ankaŭ konata kiel **Imera Meridionale** (greke: Ἱμέρας; latine **Himera**), estas rivero de la centra kaj sudokcidenta Sicilio. Ĝi naskiĝas en la montoj Madonie (latine: *Nebrodes Mons*; sicililingve: *Munti Madunìi*) kaj, transirante la provincojn Enna kaj Caltanissetta, enfluas ĉe la Mediteraneo en la okcidenta ekstremo de la golfo de Gelda en la haveno de Licata, en la Provinco Agriĝento.

Kun 144&nbsp;km ĝi estas la precipa akvofluejo de Sicilio laŭ longeco, sed la dua laŭ larĝeco post Simeto.

Kategorio:Riveroj en Sicilio
Kategorio:Riveroj en provinco Caltanissetta
Kategorio:Riveroj en provinco Enna
Kategorio:Riveroj en provinco Agriĝento
Kategorio:Riveroj en provinco Palermo
Sierning

:Sierning krome ankaŭ estas parto de la komunumo Haunoldstein en Malsupra Aŭstrio.

**Sierning** - prononco  - estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Supra Aŭstrio, al la regiono Traun-kvartalo kaj al la distrikto Steyr-Land. Laŭ stato de la jaro  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Supra Aŭstrio
Kategorio:Distrikto Steyr-Land
Craig Huxley

**Craig HUXLEY** (naskita Craig Hundley; la 22-an de novembro 1954) estas premiita usona televida kaj dokumentfilma produktoro, kaj muzikisto. Li komencis sian karieron kiel infana aktoro en la 1960-aj jaroj.

Kiel infano li aperis en televidserioj kiel *Star Trek*, *Bewitched* kaj *The Beverly Hillbillies*.

Kiam li estis 14-jaraĝa li kreis la ĵazbandon The Craig Hundley Trio kaj komencis sian muzikan karieron. Li muzikigis filmojn kiel *The Color Purple*, *ET* kaj *Dead Poets Society*. Poste li laboris kun Stevie Wonder kaj Earth, Wind & Fire. En 1984 li fondis la kompanion The Enterprise Interactive ĉe kiu li daŭre produktis kaj kreis ene de sia propra studio, dum dek jaroj komponante muzikon por 17 epizodoj de *Knots Landing*, kun Jerry Immel.

Kategorio:Aktoroj de Star Trek
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj komponistoj de filmomuziko
Beliĉo

**Beliĉo** (itale ***Belice*** kaj sicilie: ***Bèlici***), konata ankaŭ en antikvaj epokoj kiel "Ipsas" (greke *Υψας*) estas rivero de la sudokcidente de Sicilio (suda Italio). 
eta|maldekstra|220px|Beliĉo
Ĝi longas 107 kilometrojn, la tria de la regiono post Salso kaj Simeto) kun akvokolekta areo de 964 km², unu el la plej grandaj de Sicilio suda laŭ etendiĝo.

Kategorio:Riveroj en Sicilio
Kategorio:Riveroj en provinco Trapani
Kategorio:Riveroj en provinco Palermo
Sikanaj montoj

eta|dekstra|220ra|Situo de la Sikanaj montoj interne de la insulo Sicilio.
La **Sikanaj montoj** (en itala lingvo, *Monti Sicani*) estas montara sistemo kiu troviĝas en la centro-suda parto de la insulo Sicilio, inter la provincoj Agrigento kaj Palermo. La plej alta pinto estas Rocca Busambra, kun 1.613 metroj super la marnivelo. Per la nomo "Sikanaj montoj", krome, oni indikas la municipojn kiuj troviĝas en vasta zono de la insulo, situanta mezvoje inter Palermo kaj Agrigento norde suden, inter Trapanio kaj Kaltaniseto de okcidento al oriento.

La teritorio karakteriziĝas je monteta zono el argileca kaj sableca origino dediĉita al la bestobredado kaj montara regiono, de pli ol 900 m el kalkoŝtonoj de la mezozoiko. Pluraj el ĝiaj pintoj superas mil metrojn, kun la elstaraĵoj de Rocca Busambra kaj Monto Cammarata, ambaŭ de pli ol 1.500 m.

## Vidu ankaŭ 
* Sikanoj

## Eksteraj ligiloj 
* Portalo *Monti Sicani* (en la itala)

Kategorio:Montoj en Sicilio
Kategorio:Montaroj en Sicilio
55477 Sorobano

**55477 Sorobano** estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la japana amatora astronomo Hiromu Maeno elde la Observatorio de Ŝiŝikui (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la sorobano (aŭ japana abako), grava ilo de la japana kulturo uzita de 1624 en Japanio por kalkuli aŭ registri nombrojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Katania ebenaĵo

eta|dekstra|230px|Katania ebenaĵo
La **Katania ebenaĵo** (sicililingve *La Chiana di Catania*, itallingve: *La Piana di Catania*) estas la plej granda kaj plej grava ebenaĵo en Sicilio. La ebenaĵo kovras areon de 430 km², preskaŭ kvinono de la tuta ebenaĵo de la insulo kaj estas unu el la plej grandaj en suda Italio. La Katania ebenaĵo estis formita pro la akumulado de aluviaj deponaĵoj de la riveroj Dittaino, Gornalunga, Simeto kaj ĝiaj alfluantoj. Ĝi estas ĉirkaŭita de montoj kaj montetoj: Etna superregas ĝin per sia impona maso kaj, laŭ certa maniero, estas la arkitekto de ĝia fekundeco kun la produktoj de ĝia vulkana agado. La ebenaĵo estas formita pro apero de malnova vulkano de la praa golfo, kiu ekzistis en ĝia loko, inter la siciliaj Apeninoj, norde, kun la montaroj de la Nebrodi kaj sude la ĉeno konstituita de la Ereaj montoj kaj la Ibleaj montoj. La teritorio de la Katania ebenaĵo konsistas el parto de la provincoj Katanio, Sirakuzo kaj Enno.

Kategorio:Ebenaĵoj en Italio
Kategorio:Terformoj en Sicilio
Kategorio:Provinco Katanio
Kategorio:Provinco Enna
Kategorio:Provinco Sirakuzo
Ereaj montoj

eta|dekstra|220px|Ereaj montoj
La **Ereaj montoj** (en la itala lingvo, *Monti Erei*) estas montara sistemo situanta en la centro de la insulo Sicilio, precipe en la centra kaj norda parto de la provinco Enna. La plej alta pinto estas la Monto Altesina, kun 1.192 super la marnivelo.

La Ereaj montoj havas kalkoŝtonan originon kaj ne atingas grandajn altecojn. En la pasinteco, tie troviĝis la plej grava produktado de sulfuro en la tuta mondo, kiel hodiaŭ atestas la multnombraj min-parkoj, kiu plej granda estas Floristella-Grottacalda.

Ekzistas pluraj lagoj en la montara sistemo, kiel la lago Pergusa, kies bunta kaj diversa birdaro igis ĝin unua naturrezervejo en Sicilio, kaj la lago Pozzillo, la akvorezervejo plej granda de la insulo.

Pro la abrupta pejzaĝo, apenaŭ estas grandaj loĝlokoj (malpli ol 200.000 loĝantoj). La montara sistemo estas la hejmo de la plej granda itala urbo situanta super 900&nbsp;m je alteco kaj la plej granda provinca ĉefurbo en Eŭropo, Enno, kiu gastigas ĉirkaŭ sesonon el la tuta loĝantaro de Ereaj montoj.

Kategorio:Montoj en Sicilio
Kategorio:Montaroj en Sicilio
Toy Story 4

***Toy Story 4*** (prononco laŭ sistemo IFA [], anglalingve por *Ludila Rakonto 4*) estas usona animacia filmo. La projekto estis produktita de Pixar en 2019 kaj distribuita de Walt Disney Pictures.

Ĝi estas la kvara ero de *Toy Story*.

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* 

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2019
Kategorio:Filmoj de Disney
Kategorio:Filmoj de Pixar
Kategorio:Filmoj pri ludiloj
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Ŝosefilmoj
Hafnerbach

**Hafnerbach** estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono *Mostviertel*  (mosta regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Sankt Pölten
(55498) 2001 UT83

**(55498) 2001 UT83** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
(55496) 2001 UC73

**(55496) 2001 UC73** estas malgranda, ne tre hela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Vilma Varga

**Vilma Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plennome **Varga Vilma Jolán** estis hungara pianisto, instruisto.

Vilma Varga  naskiĝis la  en Pest (urbo), ŝi mortis la  (tio estas la entombiga tago) en Budapeŝto.

## Biografio 
Vilma Varga lernis muzikon komence hejme en la familio, fine eĉ Ferenc Liszt instruis ŝin 2 jarojn. Post siaj studoj ŝi instruis en muziklernejo de Budapeŝto en urboparto Buda. Post morto de Liszt ŝi strebis daŭrigi la Liszt-tradicion. Ŝi ofte pianadis kune kun Johannes Brahms kaj Jenő Hubay.

## Elektitaj disĉiploj 
* Mihály Eisemann

## Fontoj 
* https://rakospalotaivillasor.blogspot.com/2011/01/nadaskay-varga-villa.html
* [users.atw.hu/cskaresz/Multidezo.doc]

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dénes Várjon

**Dénes Várjon** [dEneŝ vArjon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Várjon Dénes** estas hungara pianisto, altlerneja instruisto.

Dénes Várjon  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dénes Várjon akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1991. Liaj plej gravaj instruistoj estis Sándor Falvai, György Kurtág, Ferenc Rados kaj Sándor Devich. Pli frue ekde 1985 li frekventis majstrokursojn de András Schiff en Aŭstrio, Italio, Britio. Post la diplomo li ekinstruis en la Altlernejo. Krom la instruado li ofte recitalas sola aŭ kun orkestro. La repertuaro de Várjon baziĝas sur la verkoj de ĉefaj romantikaj komponistoj (Beethoven, Robert Schumann, Ferenc Liszt) kaj moderna muzikisto Béla Bartók. Li ricevis konkursajn premiojn ekde 1985, ŝtatan premion en 1997, en 2020 premion Kossuth. Li havas edzinon (same pianisto), ili ofte ludas kune.

## Elektitaj disĉiploj 
* Szabolcs Sándor

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* germanlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Platani

[eta|maldekstre|230px|Platani proksime al [Heraclea Minoa]]
**Platani ** (sicilie: Platani), konata en antikvaj tempoj kiel *Aliko* (Halykòs - Halykus, sala) estas rivero en suda Sicilio (Italio). Ĝi estas la 5a plej longa de la insulo post Salso, Simeto, Beliĉo kaj Dittaino, kun fluvojo de 103&nbsp;km, kaj la tria laŭ baseno kun 1.785&nbsp;km², post la Simeto kaj Salso. Ĝi fluas tra la provincoj Palermo kaj Agriĝento, markante la limon inter la dua kaj Kaltaniseto. La rivero enfluas en la Sicilia markolo, proksime de Kabo Bianco, ĉe la limo inter la komunumoj de Ribera kaj Cattolica Eraclea.

Kategorio:Riveroj en Sicilio
Agnès Varda

**Agnès Varda**, naskonome **Arlette Varda** (naskiĝis  en Elsene (Belgio), mortis  en Parizo) estis franca reĝisoro.

## Filmaro 
### Filmoj 
* 1955: *La Pointe courte*
* 1962: *Cléo de 5 à 7*
* 1965: *Le Bonheur*
* 1966: *Les Créatures*
* 1969: *Lions Love*
* 1977: ''L'une chante, l'autre pas*
* 1981: *Documenteur*
* 1985: *Sans toit ni loi*
* 1987: *Jane B. par Agnès V.*
* 1987: *Kung-fu Master*
* 1991: *Jacquot de Nantes*
* 1995: *Les Cent et Une Nuits de Simon Cinéma*

### Dokumentaj filmoj 
* 1958: *Du côté de la côte*
* 1966: *Elsa la rose*
* 1967: *Loin du Vietnam* (kolektiva dokumenta filmo kun Chris Marker, Jean-Luc Godard, Alain Resnais, Joris Ivens, William Klein, Claude Lelouch)
* 1968: *Black Panthers*
* 1975: *Daguerréotypes*
* 1981: *Mur murs*
* 1984: *Les Dites cariatides*
* 1993: *Les demoiselles ont eu 25 ans*
* 1995: *L'Univers de Jacques Demy*
* 2000: *Les Glaneurs et la Glaneuse*
* 2002: *Deux Ans après*
* 2004: *Ydessa, les ours et etc.*
* 2004: *Cinévardaphoto*
* 2005: *Quelques veuves de Noirmoutier*
* 2005: *La Rue Daguerre en 2005* (DVD-aldono al *Daguerréotypes*)
* 2008: *Les Plages d'Agnès*
* 2017: *Visages, Villages* (kunreĝisorita kun JR)
* 2019: *Varda par Agnès*

### Kurtfilmoj 
* 1957: *Ô saisons, ô châteaux*
* 1958: *L'Opéra-Mouffe*
* 1958: *La Cocotte d'Azur*
* 1961: *Les Fiancés du pont Mac Donald ou (Méfiez-vous des lunettes noires)*
* 1963: *Salut les Cubains*
* 1967: *Oncle Yanco*
* 1975: *Réponses de femmes*
* 1976: *Plaisir d'amour en Iran*
* 1982: *Ulysse*
* 1984: *7p., cuis., s. de b., ... à saisir*
* 1985: *Histoire d'une vieille dame*
* 1986: *T'as de beaux escaliers, tu sais*
* 2003: *Le Lion volatil*
* 2004: *Der Viennale '04-Trailer*

### Televido 
* 1970: *Nausicaa*, telefilmo
* 1975: *Daguerréotypes*, dokumenta telefilmo
* 1983: *Une minute pour une image*, serio
* 2011: *Agnès de ci de là Varda'', dokumenta televida mini-serio (5 epizodoj de po 45 minutoj)

## Vidu ankaŭ 
* Franca Nova Ondo

Kategorio:Naskiĝintoj en Elsene
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Kategorio:Filmoreĝisoroj
Kategorio:Francaj reĝisoroj
Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Grandaj krucoj de la franca nacia Ordeno de Merito
Kabo Pasero

**Kabo Pasero** (, ) estas la ekstrema sudorienta pinto de la insulo Sicilio kaj ankaŭ la nomo de la insuleto nur kelkajn metrojn for. Ĝi situas en la municipo Portopalo, en la provinco Sirakuzo. La kabo estas dominata de lumturo.

eta|maldekstre|230px |Kabo Birdo
En la 16-a jarcento, Kabo Pasero estis celo de intensaj agadoj de turkaj kaj berbereskaj piratoj. La piratoj, efektive, ekaperis el la akvo kaj traserĉis la zonon, foje prenante je sklaveco la lokanojn kiujn ili forkaptis. En 1607, la Fortikaĵo de Kabo Birdo estis kompletigita, kiu havis defendan funkcion almenaŭ ĝis 1830.

La urbo estas fama pro la ŝip-batalo, kiu okazis en 1718, dum kiu la hispana floto estis venkita de la brita floto estrita de admiralo Sir George Byrn, igante Anglion parto de la Kvarobla Alianco (Aŭstrio, Britio, Francio kaj Nederlando).

Pasero
Mondello

eta|dekstra|220px |Mondello
**Mondello** (sicilie **Monneddu**) estas kvartalo kaj turisma loĝloko de Palermo, kiu estas parto de la 8a Distrikto, ĉirkaŭita de Monto Pellegrino kaj Monto Gallo. Malkaŝita de la urbo pro la *Parco della Favorita*, ĝi povas esti atingata tra pluraj arboplenaj avenuoj aŭ per aliaj malpli grandaj vojoj.

La areo estas fama por bonkvalita strando, kiu estas unu el la plej aprezataj strandoj en Sicilio, pro la multaj modernaj vilaoj, konataj kiel la plej bona esprimo de Art Nouveau en Italio, kaj por lokoj de historia intereso. Ĝi gastigas la Mondan Festivalon sur la Strando. En ĉi tiu loko, en 1975 naskiĝis la Mondello-Premio, literatura festivalo hodiaŭ organizita de la Sicilia Fondaĵo kune kun la Internacia Librofoiro de Torino.

Kategorio:Palermo
Kategorio:Plaĝoj
Pizzo Carbonara

**Pizzo Carbonara** estas la plej alta pinto de la montoj Madonie en Sicilio, Italio. Ĝi estas la dua pinto plej alta en la insulo, nur la monto Etna ĝin superas, kvankam ĝi estas nur du 2 metrojn pli alta ol la najbara *Pizzo Antenna*.

Pizzo Carbonara troviĝas je ĉirkaŭ 10 km nordoriente de Petralia Sottana. Temas pri kalkoŝtona masivo, kaj la pluvo kiu falas en ĝi kutime atingas la bazon de la roko kie troviĝas la kastelo de Cefalù en la norda marbordo de Sicilio. Ĝia supro pli ol pinto estas ebenaĵo, pro kio ne eblas trovi ĝian plej altan parton.
György Kroó

**György Kroó** [djordj krO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kroó György** estis hungara muzikkritikisto, altlerneja instruisto.
eta|Memortabulo pri György Kroó
György Kroó  naskiĝis la  en Eger, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Kroó devenis el juda familio. Dum la holokaŭsto li estis trudlaboristo, sed tiam la aliaj familianoj iĝis martiroj. Li studis violonadon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt inter 1949 kaj 1952, poste inter 1951-1956 muzikologion en la ĵus fondita katedro. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Bence Szabolcsi, Lajos Bárdos, Dénes Bartha, Antal Molnár (komponisto) kaj Zoltán Gárdonyi. En 1957 li ekhavis statuson en Hungara Radio kaj li redaktis rubrikojn pri la muzika edukado. Liaj muzikkritikoj aperis ankaŭ en gazetoj. En 1961 li ankaŭ komencis instrui en la Altlernejo, en 1972 li estis nomumita katedrestro. Li kandidatiĝis en 1964, doktoriĝis en 1984. Li ricevis premiojn inter 1963-1995. Li havis edzinon, kiu naskis plurfoje.

## Elektitaj libroj 
* Robert Schumann (1958)
* Hector Berlioz (1960)
* *Bartók Béla színpadi művei* (1962)
* *A „szabadító opera”* (1966)
* *Muzsikáló zenetörténet III* (1966)
* Richard Wagner (1968)
* *Bartók-kalauz* (1971)
* *A magyar zeneszerzés 30 éve* (1975)
* Aladár Rácz (1979)
* *A mikrofon előtt Kroó György* (1981)
* *A mikrofonnál Kroó György* (1998)
* *Az első zarándokév* (1986)
* Bence Szabolcsi (1994)
* *Zenei panoráma. Kroó György írásai az Élet és Irodalomban, 1964-1996* (2011)

## Elektitaj disĉipoj 
* Péter Erdei

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (2008)
* muziklernejo en Kőbánya https://fidelio.hu/edu-art/kroo-gyorgy-nevet-vette-fel-a-kobanyai-zeneiskola-73450.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingvaj datenoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj muzikkritikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Loich

**Loich** estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Sankt Pölten(-Land). La komunumo situas en la centra parto de la federacia lando, iom okcidente de la ŝtata ĉefurbo Vieno, kaj estas parto de la historia regiono *Mostviertel*  (mosta regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Sankt Pölten
Gustáv Valach

**Gustáv VALACH** (16-an de marto 1921, Hontianske Nemce – 26-an de aprilo 2002, Bratislavo) estis slovaka aktoro, longjara membro de Slovaka Nacia Teatro en Bratislavo. Li eminentis en karakteraj, psikologie komplikaj pro la vivo trafitaj figuroj.

## Religia kaj politika sinteno 
Eĉ ne en la tempo de ekzistado de reala socialismo en la eksa Ĉeĥoslovakio li vualigis sin per sia profunda religia konvinko (li estis katoliko). Pro tiu kaŭzo li rifuzis roli polemikan figuron de papo en ludo de Hochhut *Zástupce* (kio malebligis al li por certa tempo eblecon prezentiĝi en Slovaka Nacia Teatro. Valach rifuzis ĝin pro principa kontraŭo inter realeco kaj teksto de la rolo. Do ili tuj proponis, por ke li realigu en la sama ludo rolon de sosoano. Valach denove malakceptis tion, ke kun dio kaj diablo ne eblas koketi en unu fojo samtempe. Fine vokis lin komunista funkciulo Vasil Biľak kaj klopodis konvinkigi lin, por ke li rifuzu sian kredon. Biľak ne sukcesis...

Tiutempe li vivtenis sin kiel laboristo, li laboris kiel bagristo. Li eĉ ne vualigis sin per siaj grandaj simpatioj al pupa klerofaŝista Slovaka ŝtato – en la jaro 1980 li ekz. recitis dum sepulto de Alexander Mach.

## Filmaro 
* 1948 *Bílá tma* (partizano)
* 1950 *Přehrada* (Jožo Bujna)
* 1951 *Boj sa skončí zajtra* (Babjak)
* 1952 *Lazy sa pohli* (Štefan Rendko)
* 1952 *Mladé srdcia* (Hronec)
* 1953 *Pole neorané* (Marek Cudrák)
* 1953 *Rodná zem* (Katúň)
* 1955 *Žena z Vrchov* (pacholek Maco)
* 1956 *Nevěra* (Karel Trlica)
* 1956 *Previerka lásky* (uzinestro)
* 1957 *Ztracenci*
* 1958 *Posledný návrat*
* 1959 *První parta* (Adam)
* 1960 *Práče*
* 1962 *Havrania cesta*
* 1963 *Kto si bez viny* (prokuratoro Tarava)
* 1963 *Trio Angelos* (Petrulák)
* 1964 *Senzi mama* (Martin Haviar)
* 1965 *Ať žije republika* (Cyril Vitich)
* 1967 *Drak sa vracia* (Šimon)
* 1967 *Noc nevěsty* (Ambrož)
* 1969 *Touha zvaná Anada*
* 1969 *Cena, Arthur Miller*
* 1972 *Javor a Juliana*
* 1973 *Dolina*
* 1974 *Kto odchádza v daždi* (Pavol Haštiak)
* 1974 *Pavlínka* (Linhart)
* 1975 *Horúčka* (Viktor Rauch)
* 1977 *Penelopa* (starý Kuzma)
* 1977 *Stíny horkého léta* (doktoro)
* 1978 *Pod Jezevčí skálou* (Straka)
* 1979 *Na pytlácké stezce* (Straka)
* 1980 *Za trnkovým keřem* (Straka)
* 1986 *Kohút nezaspieva* (Terezčák)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1921
Kategorio:Mortintoj en 2002
Kategorio:Slovakaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 16-an de marto
Kategorio:Mortintoj la 26-an de aprilo
Judit Varga

**Judit Varga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varga Judit** estas hungara-aŭstra pianisto, komponisto, altlerneja instruisto.

Judit Varga  naskiĝis la  en Győr.

## Biografio 
Judit Varga komencis lerni muzikon en sia naskiĝurbo, ŝi maturiĝis en muzika mezlernejo en Budapeŝto en 1997, poste ŝi studis pianadon kaj komponadon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt, samtempe en Universitato por Muziko kaj Drama Arto de Vieno. En la fruaj 2000-aj jaroj ŝi ricevis stipendiojn. Varga ricevis premiojn en internaciaj konkursoj kiel pianisto kaj komponisto inter 1998-2016, krome ŝi recitalas en pluraj eŭropaj landoj. Ekde 2013 ŝi estas asistanto en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, samtempe ŝi instruas en la menciita universitato en Vieno, eĉ ŝi plulernas tie. Ŝi ricevis hungarajn kaj eksterlandajn premiojn inter 2009-2019.

## Elektitaj komponaĵoj 
* *I. Zongoraverseny* (pianokonĉerto, 1996-1997)
* *Quartett* (ĉambra muziko, 2000)
* *Klavierquintett* (2007)
* *Concerto Rivolutionario* (piankoĉerto, 2009)
* *Szerelem* (opero, 2016)
* *Black and White* (por violonorkestro, 2018)
* *Escapex2* (ĉambra muziko, 2019)

## Elektitaj filmaj muzikoj 
* *Deine Schönheit ist nichts Wert* (2012)
* *Ló az erkélyen* (2012)
* *Ugly King* (2017)
* *Queen* (2019)

## Elektitaj teatraj muzikoj 
* Bertolt Brecht: *Ember-ember* (1998)
* August Strindberg-Friedrich Dürrenmatt: *Play Strindberg!* (2001)
* Géza Csáth: *A Pertics Janika* (2011)
* Nils Peter-Juel Larsen: Blixen bárónő szerelmei (2014)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* oficiala paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Preĝejo Sankta Mikaelo (Vasszentmihály)

La **preĝejo Sankta Mikaelo** estas la sola romkatolika monumento historia en Hungario, en vilaĝo Vasszentmihály. La vilaĝo ricevis la loknomon de patrono de la preĝejo.

## Historio 
La kirko estis konstruita supozeble en la 13-a jarcento. En 1570 la loĝantoj istis protestantoj, la katolika grupo estis refondita en 1672. La preĝejo estis trakonstruita laŭ baroko en 1820. La orgeno estis farita en 1886, trakonstruita en 1913.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola sur monteto en tombejo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo iomete reliefas. La turopinto estas piramida. La enirejo funkcias tra la turo. La navo finiĝas en duonronda absido, kiu estas tiel alta kaj larĝa, ol la navo. Ankaŭ sakristio aliĝas al la absido.

Kermeso okazas en la 29-an de septembro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://lexikon.katolikus.hu/V/Vasszentmih%C3%A1ly.html
eta|maldekstre|Malantaŭa parto de la preĝejo

Vasszentmihály
Vasszentmihály
Kategorio:Vasszentmihály
Makalubo

eta|Makalubo en Aragona
La **Makalubo** ( aŭ , ankaŭ nomata , estas ŝlimvulkano kaŭzata de geologia fenomeno konata kiel sedimenta vulkanismo.

La vorto etimologie fontas el la araba *makluba* (arabe: مقلوبة; turke: maklube), tipa mezorienta plado kies nomo signifas "inversa", klara referenco al la rezulto de renverso de la tero, kiu vidigas pli antikvajn sedimentojn en la surfaco dum paroksismaj agadoj.

La makaluboj troviĝas en diversaj siciliaj lokoj: Aragona (Provinco Agriĝento), Kaltaniseto kaj Floristella, en provinco Enno.

Kategorio:Vulkanoj en Sicilio
Kategorio:Provinco Agriĝento
Kategorio:Provinco Caltanissetta
Ksenotransplantado

**Ksenotransplantado** estas transplantado de organoj aŭ histoj inter malsamaj specioj (plej ofte inter homo kaj besto).

Tio estas ĉe intakta imuna sistemo preskaŭ neebla, ĉar transplantatoj de alia specio tiom malsamas de la propra specio.

Pasintece oni faris eksperimentojn rilate ksenotranplantadon. Ekzemple en 1964 oni faris eksperimenton, en kiu ses homoj ricevis renon de ĉimpanzo. Tamen ĉi tiuj pacientoj mortis en mallonga periodo.

## Referencoj 
Kategorio:Transplantado de organoj
Kategorio:Aperis en 1984
55543 Nemeghaire

'*55543 *Nemeghaire'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Henri M. J. Boffin elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jean Neméghaire'', kiu estis helpanto ĉe la Reĝa Meteologia Instituto de Belgio de 1983. De 1979 ĝis 1983, li estis la instruisto pri fiziko de la malkovrinto kaj grande kontribuis al ties alvokiĝo kiel astrofizikisto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
(55532) 2001 WG2

**(55532) 2001 WG2** estas tre malgranda, treege hela kaj nerapide rotacianta apolona asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia spektra klaso "Sk" (subklaso de la klaso"S") indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Orbito 
Ĝia tre klinata discentra orbito pasas proksime de tiuj de Venuso kaj de Marso ĉe siaj ambaŭ nodoj : ĝi estas venusrenkonta kaj marsrenkonta. Ĝi estas teknike ankaŭ merkurrenkonta kaj terrenkonta, sed pro ĝia granda orbita klinangulo ĝi restas malproksima de Tero kaj de Merkuro:
* Ĝia merkura MOID estas 0,155512 AU (23,26426 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,0804186 AU (12,03045 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,33747 AU (50,484793 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,0699095 AU (10,45831 milionoj da km).

### Proksimaj pasoj 
* La  ĝi pasis al 0,342508 AU (51,23840 milionoj da kilometroj) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,354239 AU (52,99342 milionoj da kilometroj) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,066689 AU (9,97657 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,078321 AU (11,71661 milionoj da kilometroj) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,097218 AU (14,54357 milionoj da kilometroj) de tiu ĉi planedo.
* La  ĝi pasis al 0,088713 AU (13,27133 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,084747 AU (12,67794 milionoj da kilometroj) de tiu ĉi planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001