Skarlata arao

La **skarlata arao** (***Ara macao***), konata ankaŭ kiel *makao* aŭ, laŭ Brazila loka nomo, *ararakango*, estas granda, ruĝa, flava kaj blua (laŭ partoj) papago de Sudameriko, nome membro de granda grupo de amerikaj papagoj nomitaj araoj kaj de ties genro *Ara*. Ĝi estas indiĝena de humidaj ĉiamverdaj arbaroj de tropika Sudameriko. Ties teritorio etendas el pleja sudorienta Meksiko al Amazonio de Peruo, Bolivio, Venezuelo kaj Brazilo en malaltaj teroj el 500 m (almenaŭ iam) ĝis 1000 m. Ĝi suferis pro loka formorto pro habitatodetruo kaj kaptado por la papaga komercado, sed surloke ĝi restas sufiĉe komuna. Iam ĝi havis teritorion norde ĝis suda Tamaulipas. Ĝi povas ankoraŭ troviĝi sur la insulo Coiba. Ĝi estas la nacia birdo de Honduro.

## Taksonomio kaj nomado
maldekstre|160ra|eta|Arealo.
La **skarlata arao** (*Ara macao* Linnaeus 1758) estas membro de la genro *Ara* (Lacepede, 1799), unu el 6 genroj de araoj el Centra kaj Suda Ameriko. Carolus Linnaeus priskribis kaj nomigis la skarlatan araon en sia *Systemae Naturae* en 1758. Pranomo: *Psittacus macao*.

Du subspecioj prezentas diferencajn larĝojn en ties flava flugilbendo, kiuj estas la jenaj:

* *A. macao macao* aŭ Sudamerika skarlata makao, nome nomiga subspecio
* *A. macao cyanoptera* (Wiedenfeld 1995) norda Centramerika skarlata makao

La Centramerika skarlata makao estas pli granda kaj havas bluan en siaj flugiloj anstataŭ verdan koloron.

## Aspekto 
thumb|maldekstre|Copan, Honduro.
thumb|maldekstre|Paro de naturaj skarlataj araoj en Kostariko.
Ĝi estas ĉirkaŭ 84 centimetrojn longa, el kiuj pli ol duono estas la pinteca, laŭgrada vosto tipa por ĉiuj araoj, kvankam la skarlata arao havas pli grandan procenton de vosto ol la aliaj grandaj araoj. La averaĝa pezo estas ĉirkaŭ 1 kilogramo. La plumaro estas plejparte skarlata, sed la pugo kaj vostkovrilaj plumoj estas helbluaj, la pli grandaj supraj flugilkovriloj estas flavaj, la supraj flankoj de la flugilplumoj de la flugiloj estas malhelbluaj, same kiel la finoj de la vostplumoj, kaj la malsupraj flankoj de la flugilaj kaj vostaj flugilplumoj estas malhelruĝaj kun metala orkolora irizeco. Kelkaj individuoj povas havi verdan koloron en la flugiloj. La centramerika subspecio estas pli granda kaj averaĝe longas 89 cm.

Estas nuda blanka haŭto ĉirkaŭ la okulo kaj de tie ĝis la beko. Etaj blankaj plumoj troviĝas sur la vizaĝmakulo. La supra mandiblo estas plejparte pala kornokolora kaj la malsupra estas nigra. Junuloj havas malhelajn okulojn; plenkreskuloj havas helflavajn okulojn.

Ĝi ofte konfuziĝas kun la iome pli granda verdflugila arao, kiu havas pli distingajn ruĝajn liniojn en la vizaĝo kaj neniun flavon en la flugilo.

Skarlataj araoj faras tre laŭtajn, altajn kaj foje malaltajn, gorĝajn kriegojn, pepadojn kaj kriegojn kreitajn por veturi multajn kilometrojn kaj alvoki siajn grupojn.

La skarlata makao povas vivi ĝis 75

### Bildaro

Scarlet macaws (Ara macao macao) pair Yasuni.jpg|paro.
Scarlet macaw (Ara macao macao) Yasuni.jpg|*A. m. macao* (en la tri bildoj)Saladero de Añangu, Ekvadoro.
Scarlet macaw (Ara macao macao) in flight Yasuni.jpg|Dumfluge.
Ara macao -Fort Worth Zoo-8.jpg|Ĉe Bestoĝardeno de Fort Worth.
Ara_macao_-Diergaarde_Blijdorp_-flying-8a.jpg|eta|Fluganta.

## Kutimaro 
thumb|maldekstre|*Ara macao* manĝante fruktojn de palmo *Attalea*.
Tipa ekvido estas unuopa birdo aŭ paro fluganta super la arbara kanopeo, kvankam en iuj areoj oni povas vidi arojn. Ili ofte kolektiĝas ĉe argilejoj. Skarlataj araoj komunikas ĉefe per raŭkaj hupoj; tamen, voĉa komunikado estas tre varia, kaj kaptitaj araoj povas esti lertaj imitantoj de homa parolado.

### Manĝado 
Naturaj skarlataj araoj manĝas fruktojn, nuksojn, semojn, florojn kaj nektaron.

Kiel ĉe pli malgrandaj papagaj specioj, ekzistas informoj pri ilia konsumo de insektoj, larvoj kaj helikoj; tamen, tio ŝajnas esti malofta por araoj kaj ne estas grava komponanto de ilia dieto. Semoj de *Cnidoscolus* kaj *Schizolobium* supozeble estas la ĉefaj fontoj de proteino por idoj de skarlataj araoj. La ino kovas la ovojn dum ĉirkaŭ kvin semajnoj, kaj la idoj elnestiĝas ĉirkaŭ 90 tagojn post eloviĝo
 kaj forlasas siajn gepatrojn ĉirkaŭ jaron poste. Junuloj atingas seksan maturecon je kvin jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Blugorĝa arao
* Ruĝfrunta arao
* Skarlato

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* Tambopata Macaw project  long term research project in south east Peru
* World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia&nbsp;— Species Profiles
* Filmetoj ĉe Internet Bird Collection
* Paĝo de fotoj de makaoj ĉe argilejo el Parrots International 
* Foto ĉe PBase
* Poŝtmarkoj  (15 landoj) kun Mapo
* *Ara macao* konservado kaj reenmeto en Kostariko
* Scarlet macaw in illegal traffic in Nicaragua 
* The Scarlet Macaw Genome Project 

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Faŭno de Centra Ameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Naciaj simboloj de Honduro