open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tulgheș

**Tulgheș** [tulgeŝ] (hungare: **Gyergyótölgyes** ) estas komunumo en Rumanio inter la montaroj Bistrița kaj Giurgeu en la valo de Bistricioara, norde de Gheorgheni. Apartenas al ĝi: Recea, Hagota, Pintic.

Iam apartenis al ĝi ankaŭ jenaj vilaĝoj, nuligitaj per la leĝo n-ro 2 de 1968-02-16: Rezul Mare (Naghirez), Pârâul Asodului, Poiana Veche, Poiana Nouă, Putna kaj Valea Frumoasă. Ĉar tiujn vilaĝojn oni kunigis kun la vilaĝo Tulgheș, ĝi nun havas proksimume sep okonojn de la komunuma loĝantaro.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3 878 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 3 780.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio datiĝas el 1850. Ĝi estis landlimstacio inter Moldavio kaj Hungario. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Csík*).

## Renomaj personoj 
* Alexandru Nicolescu (n. 8-a de julio 1882 – m. 5-a de junio 1941, Blaj) greko-katolika ekleziĉefulo.
* Sándor Brassay (n. 29-a de julio 1930): agrikultura fakverkisto, atleto (stangosaltisto).
* László Dezső (n. 27-a de majo 1970): entreprenisto, ĵurnalisto, fotisto.
* Karolina Pintye, (edzino de János Lakatos) pionirino de virinedukado en Székelyudvarhely kaj Csíkszereda en la dua parto de la 19-a jarcento.
* Tibor Bernát Kertész (n. 20-a de aŭgusto 1976): radioredaktisto
* Imre Répási (30-a de julio 1943 – Putnok, 13-a de septembro 1987): pedagogo.
* Tibor Talpassy ĝis 1945 *Kabdebó* (1-a de septembro 1904 – Budapest, 5-a de marto 1988): poeto, verkisto.
* Zoltán Török (12-a de aŭgusto 1899 – Budapest, 12-a de februaro 1970): remisto, Eŭropo-ĉampiono (1932), trejnisto, tribunaljuĝisto.

## Fonto 
* Magyar Nagylexikon.

## Eksteraj ligiloj 
* Mihály Vass pri la vilaĝoj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Tulghes jud Harghita.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Biserica_de_lemn_din_Tulghes1.jpg|Ligna preĝejo en Tulgheș

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Slaj Kuper kaj la Ŝtelius Procionus

**Slaj Kuper kaj la Ŝtelius Procionus** (origale en la angla : *Sly Cooper and the Thevius Raccoonus*) estas la nomo de la unua parto de videoluda sagao, kies heroo estas usona ŝtelisto-prociono nomata "Slaj Kuper".

## Scenaro 
Slaj Kuper estas la ido de granda familio de geŝtelistomastroj, kies ĉiu membro devas noti siajn sciojn en grandan libron nomatan « Ŝtelius Procionus ». En tiu familio, tradicio tekstas, ke ĉiu infano ricevas tiun libron je la vespero de sia oka naskiĝtago. Ve ! Kiam venis la vico de Slaj, kvin uloj interrompis la ceremonion. La gepatroj de Slaj lin kaŝis en ŝrankon kaj provis lin protekti. Sed la uloj kiuj nomiĝis « La Kvin Maliculoj » mortigis la gepatrojn kaj ŝtelis la Ŝtelius Procionus. Ili disŝiris ĝin en kvin partojn kaj malaperis. Trista kaj soleca, Slaj eniris en orfejon. Tie, li renkontris du aliajn orfojn : testudon nomatan « Bentlej », kaj hipopotamon nomatan « Muraj ». Kune, ili provis postspuri la Kvin Maliculoj, venĝi la gepatrojn de Slaj kaj repreni la Ŝtelius Procionus. Kiam dek okjaraj, ili povis forlasi la orfejon, ili iris Parizon, kie Slaj ŝtelis sekretan sliparon al sia eterna kontraŭulo, la inspektoro Karmelita Foks. Danke al tiu sliparo, ili povis venki la Kvin Maliculojn, kaj reekhavi la Ŝtelius Procionus.

## Vidu ankaŭ 
* *Slaj 2: Bando de Ŝtelistoj*
* *Slaj 3: Honoro Inter Ŝtelistoj*
* *Slaj 4: Reĝo de la Ŝtelistoj*

Kategorio:Videoludoj
Lăzarea

**Lăzarea** ,  aŭ Gyergyószárhegy [djerdjOsArhedj], estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio nordokcidente de Gheorgheni.

Al la komunumo Lăzarea apartenas la vilaĝo Ghiduț, kiu en 2002 havis 172 loĝantojn.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4 753 loĝantojn (hungaroj); en 1992 3 727 (98 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Csík.
* De 1494 ĝi estas pilgrimejo.
* La franciskana monakejo fondiĝis en 1665. La monakestro János Kájoni estas entombigita tie.
* Ĝi estis la bienocentro de familio Lázár. La kastelo estis konstruita en la 16-a jarcento kaj fariĝis fortikaĵkastelo en 1632.
* Inter 1599 kaj 1594 tie vivis kun sia patrino reganto de Transilvanio Gábor Bethlen.
* De 1974 estas organizita belarta tendaro *Amikeco* ĉiujare (Artistkolonio de Lăzarea).

dekstra|eta|300px|Kastelo de Lăzarea

## Ĝemelkomunumo 
*  Őcsény, Hungario

## Renomaj personoj 
* Ferenc Bartis (4-a de junio 1936 – 9-a de junio 2006): poeto, verkisto, redaktoro.
* Dávid András Gyergyói-Brassay (1896–1976, Gyergyószárhegy-Sao Paolo): pentristo
* András Csergő Krizogon (? 1714 – samloke, 11-a de junio 1773): lernejdramverkisto, instruisto franciskana.
* Tamás Csergő (28-a de decembro 1888 – Cluj, 17-a de aprilo 1946): redaktoro, verkisto.
* Márta Cedenka Czimbalmas: pentristino
* Éva Ferencz (Szolnok, 17-a de junio 1951 Budapeŝto, 17-a de oktobro 2013): aktorino, kantistino de popolkantoj,Retejo de kantistino laŭreato de premio Magyar Örökség en 2003 (ŝiaj gepatroj devenas el tiu vilaĝo).
* György Gurzó, Pater Anaklét (25-a de aprilo 1912 – Odorheiu Secuiesc, 30-a de marto 1989): franciskano, altlerneja instruisto
* Béla Ferencz, Pater Ervin (n. 10-a de majo 1920: franciskano
* Zoltán Ferencz (n. Gheorgheni, 27-a de januaro 1980): pentristo
* Gyula Gy. Szabó: ĵurnalisto
* János Kájoni estas entombigita tie.
* János Koós (n. 21-a de novembro: 1937) kantisto, humuristo, aktoro en Hungarujo.
* György Lázár grafo (31-a de marto 1807 – Mezőerked, 1861): generalo
* Karola L. Szini: verkistino pri medicinhistorio
* Lajos Rafi (Târgu Mureș, 1970 – 24-a de junio 2013): poeto
* Ágoston János Szabó (? 1735 – Hátszeg, 9-a de novembro 1789): franciskana lernejdram-verkisto.
* Ferenc Siklódy (n. ): grafikisto
* Lajos Szini (1881–1933): ĵurnalisto, verkisto
* József Veres (26-a de februaro 1931): geologo
* Endre Veress (4-a de majo 1938): poeto
* Lajos Zöld (n. 22-a de decembro 1932): ĵurnalisto, memuaristo.

## Bibliografio 
* *A Gyergyószárhegyi Művésztelep Enciklopédiája 1996–2007* red. István Erőss kaj Zsolt Siklódi, 2008.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Lazarea jud Harghita.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO HR Lazarea 36.jpg|Kastelo Lázár

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Tutmonda Parolspuro-Asocio

**Tutmonda Parolspuro-Asocio** estas asocio fondita en 1982 en Friburgo, Svislando, kiel neprofitcela organizaĵo por disvastigi la tutmonde unikan sistemon de artikulacia stenografio "Parolspuro", kreita de Felix von Kunowski.

La asocio proponas adopton de Parolspuro por ĉiuj lingvoj kiel la duan skribon apud la tradicia por ĉiuj skribaj laboroj en lernejo kaj ĉiutaga vivo, ankoraŭ por helpi je la lingvoeduko kaj en la gepatra kaj fremdaj lingvoj, inkluzive de Esperanto.

Laŭ informo el la jarlibro de la Unio de Internaciaj Asocioj (UIA) de 2013, la asocio aktuale havas membrojn en 25 ŝtatoj de 4 kontinentoj.

## Referencoj 
Kategorio:Steno
Tempiaj harbukloj

[eta|[Ortodoksa judismo|Ortodoksa judo]]
eta|Juna knabo kun tempiaj harbukloj
**Tempiaj harbukloj** - longa harbukloj, portataj de judoj, ĉefe de ĥasidistoj, kiuj laŭ religia leĝo ne rajtas forrazi tempiajn harbuklojn.

Moro de portado de tempiaj harbukloj estas argumentata per la verseto 19:27 de Levidoj (Tria libro de Moseo):
*Ne ĉirkaŭtondu la flankojn de via kapo kaj ne fordifektu la flankojn de via barbo.*

Kategorio:Judismo
Kvaranguloj

**Kvaranguloj** estas Esperanto-revueto kiu aperas 6-foje jare ekde decembro 1998 el Campos dos Goytacazes, Brazilo. Ĝiaj fondintoj estas J. M. Soares kaj Jaime Patrício.

La celo de informilo estas, krom zorgi pri la disvastigo kaj popularigo de Esperanto, diskonigi la enlandajn laborojn kaj tiujn de la Esperanto-grupoj.

Kategorio:Brazilaj gazetoj
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Suseni

Suseni estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

* Suseni (Alba) Distrikto Alba
* Suseni (Harghita) Distrikto Harghita
* Suseni (Rău de Mori) Distrikto Hunedoara
* Suseni (Mureş) Distrikto Mureş
Remetea

**Remetea** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Remetea (Meteș) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Remetea (Harghita) estas vilaĝo en distrikto Harghita.
* Remetea (Bihor) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Remetea (Târgu Mureș) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
Manuel da Nóbrega

Pastro **Manuel da Nóbrega (1517-1570)** (n. en Sanfins do Douro, inter Doŭro kaj Minjo, en la 18-a de oktobro 1517 - m. en Rio-de-Ĵanejro, en la 18-a de oktobro 1570). En Salamanko, studis Humanismon ĉe la loka universitato kaj en 1541 abiturieĝis pri kanono en Koimbro. Aliĝinte en la Jezuita Kompanio, en 1549, li estis komisiita gvidi la unuan mision en Brazilo kune kun aliaj kvin jezuitoj.

Li elŝipiĝis en Salvador (Brazilo), Bahia, en 1549 kaj fondis preĝejon, kie li estis paroĥestro kaj misiisto. Li tuj kreis pedagogian kaj didatikan metondon por instruado elementa kaj duagrada al indiĝenoj. Kolonianoj komencis fortan opozicion kontraŭ lia laboro pro la indiĝenoj, kio devigis interveni la reĝon Johano la 3-a (Portugalio), kiu starigis episkopecon por ke la katekizo ricevu pli altan aŭtoritaton kaj forton. Pastro Manuel ĉiam resperktis la kutimojn kaj morojn de la indiĝenoj; li konsiladis sed ne altrudis. Poligamio kaj antropofagio estis komunaj praktikoj ĉe la indiĝenoj, sed la pastro komprenis, ke ili bezonas toleremon. Li helpis ilin, por ke ili mem komprenu, ke tiaj kutimoj estis forlasendaj. Sed neniam permesis la uzon de forto kaj trudo, kiel deziradis aliaj eŭropanoj. Tio kaŭzis malamikecon de li kun episkopo Pero Fernandes, la unua episkopo de Brazilo. En la lastaj monatoj de la jaro 1552, pastro Nóbrega estis devigata foriri Salvadoron kaj iri al San-Vicento (nuna San-Paŭlio), kie en 1553 li fondis la vilaĝon San-Paŭlo de Piratininga. En la sekvaj jaroj, li fondis kelkajn orfejojn, kiuj ricevis indiĝenojn, blankulojn kaj nigrulojn en egaleco, kaŭzante grandan malĝojon ĉe la registaro kaj ekleziaj superuloj.

En 1559, li estis senoficiga el la posteno de provincestro pro lia kondukto, ĉar li firme batalis kontraŭ sklavecon. En aprilo 1563 okazis ribelon de Tamojoj kontraŭ la portugalanoj, Pastro Nóbrega iĝis ambasadoro de koloniistoj por repacigo. Post la pacigo en 1565, reĝino Katarino komisiis Estácio de Sá kiel koloniestron de Brazilo. La nova koloniestro, decidis fondi vilaĝon Rio-de-Ĵanejron kaj petis helpon al Pastro Manuel da Nóbrega. Tie mortis la pastro post kelkaj jaroj, en 1570.

## Verkoj 
Manuel da NÓBREGA lasis kelkajn verkojn, kiuj gravas ĉar estas el la unuaj de Brazila literaturo aŭ estas historiaj dokumentoj pri sia epoko:

* Diálogo sobre a Conversação do Gentio, 1557;
* Caso de Consciência sobre a Liberdade dos Índios, 1567;
* Informação da Terra do Brasil, 1549;
* Informação das Coisas da Terra e Necessidade Que Há Para Bem Proceder Nela, 1558;
* Tratado Contra a Antropofagia, 1559;

Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Universitato de Koimbro
Kategorio:Portugalaj edukistoj
Lingva klasifiko

Jen klasifika arbo de la plej multaj lingvaroj de la mondo. La arbo estas bazita sur plej lastaj kongruaj esploroj de genetiko, arkeologio kaj kompara lingvistiko.

 

## Vidu ankaŭ 
* Lingvistiko
* Lingva familio
* Listo de lingvoj
* Planlingvo, Konstruita lingvo

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Skemo de la hindeŭropaj lingvoj

Kategorio:Lingvo
Steve Jobs

**Steven Paul** "**Steve**" **JOBS**  (naskiĝis la , mortis la ) kune kun Steve Wozniak kunfondis Apple Computer Inc.

Jobs estas pioniro de la komputila industrio. Post kiam li ĉe Xerox en la Palo Alto Research Center (PARC) vidis demonstracion de grafika interfaco kun fenestro kaj muso, li ankaŭ uzis tian ĉi interfacon en la Apple Lisa, kiu estis ege multekosta kaj vendiĝis tre malbone. Rapide sekvis la multe pli sukcesa Macintosh. Jobs en 1985 forlasis la firmaon, post kiam la estrara konsilio malpermesis al li havi ĉefan funkcion ene de la firmao. Tiam Jobs kreis la firmaon NeXT Computer.

Jobs dum la somero de 1997 iĝis tamen la estro de Apple. Li draste ŝanĝis la firmaon, i.a. maldungante plurajn personojn, enkondukante novajn produktojn kaj malenkondukante certajn aliajn kiel la Apple Newton. Tre gravis ankaŭ lia influo por la enkonduko de Mac OS X, la nova operaciuma sistemo kiu baziĝas sur sistemo kiun Jobs ellaboris ĉe NeXT Computer.

Steve Jobs estas konata pro lia propra gusto kaj detalemo. Li volas zorgi pri tio ke ĉiuj detaloj enordiĝu. Krom estro de Apple, li ankaŭ estis estro de Pixar. Tiun ĉi firmaon li vendis al la Walt Disney Company, en kiu li iĝis tiel la plej grava privata akciulo.

La  Apple anoncis ke Jobs forpasis pro pankreata karcinomo. Du monatojn antaŭe, Jobs lasis sian oficon de ĉefa gvidanta oficulo (*Chief Executive Officer*) de Apple.
[eta|maldekstre|[Ernő Tóth: Steve Jobs en Budapeŝto]]

Kategorio:Usonaj komputikistoj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Pioniraj komputikistoj
Batalo de Bouvines

La **batalo de Bouvines** (buvin) okazis la 27-an de julio 1214. Ĝi estis ĉefe balato inter la francaj reĝaj soldatoj de Filipo la 2-a kaj koalicio kuniginta la rotojn de Otto la 4-a (Sankta Romia Imperio) kaj Flandrio.

La koalicio estis fakte abunde pagita de Anglio. Tamen, la angla reĝo Johano estis foresta.

La urbeto Bouvines situas inter Lille kaj Tournai. En la 13-a jarcento estis tiu teritorio en la graflando de Flandrio, sed nun Bouvines estas en la departemento Nord.

La franca reĝo kaj la imperiestro partoprenis en la batalon, kaj eĉ hazardis iliajn vivojn. La Francoj finfine venkis iliajn kontraŭulojn. Oni taksas, ke la Francoj perdis malpli ol mil soldatoj, male de la imperiaj rotoj (pli ol mil soldatoj, kaj proksimume 9,000 kaptitoj).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.deremilitari.org/RESOURCES/SOURCES/bouvines.htm 
* http://10.1911encyclopedia.org/B/BO/BOUVINES.htm 
* http://xenophongroup.com/montjoie/bouvines.htm 

Kategorio:Historio de Francio
Steve Wozniak

**Steve WOZNIAK**  (naskiĝis la ) estas komputikisto kaj filantropo. Lia inventaĵoj grande kontribuis al la komputika revolucio de la 1970-aj jaroj. Wozniak kunfondis komputilan firmaon Apple Computer kune kun Steve Jobs en 1976, kaj inventis la Apple I kaj Apple II komputiloj de la meza 1970-aj jaroj.

Kategorio:Usonaj komputikistoj
Kategorio:Pioniraj komputikistoj
Kategorio:Poldevenaj usonanoj
Kategorio:Elektroinĝenieroj
Kategorio:Radioamatoroj
Komputosciencisto

**Komputosciencisto** aŭ **komputisto** (aŭ **komputikisto**, derivita de la neoficiala vorto *Komputiko* = komputoscienco) estas ĝenerala termino por sciencisto, kiu efektivigas esploradon en la sfero de komputado. Komputosciencisto ofte studas specifan fakon de komputado; tiel komputosciencistoj povas specialiĝi pri teoria komputoscienco aŭ datum-scienco.

Kelkfoje oni konsideras komputosciencistoj ankaŭ programistojn, sistemanalizistojn, fakulojn pri datumbazoj kaj anojn de aliaj profesioj rilataj al komputado - speciale, se ilia agado inkluzivas esploradon.

## Fakuloj 
* Alan Turing
Koloso de Rodoso

eta|librokovrilo
La **Koloso de Rodoso** () apartenas al la sep mirindaĵoj de la antikva mondo, sed malmulte sciatas ekzakte pri tiu giganta statuo (kun proksima alteco de 34 metroj) de la dio Helioso, starigita sur la greka insulo Rodoso fare de Ĉareso de Lindos dum la 3-a jarcento a.K.. Ĝi havis proksime la saman grandecon kiel la Statuo de Libereco en Nov-Jorko kvankam ĝi staris sur pli malalta bazo.

La prezentado kiel disgamba gardisto super la enirejo de la haveno de Rodoso kreiĝis ĵus en la nuntempo kaj eraras. Tia statuo ne povis ekzisti, eĉ sole pro statikaj kialoj. Oni supozas, ke la koloso necese havis „trian stargambon“, forme kiel mantelo (laŭ provo de rekonstruado fare de H. MAYRON), kiel lanco (laŭ A. GABRIEL) aŭ simile – aŭ ke ĝi staris kun rektaj gamboj kaj kun unu mano ĉielen proksime de la haveno.

[eta|350px|dekstra|16-a jarcenta gravuraĵo (imago) de la nederlanda pentristo [Maarten van Heemskerck]]

## Koloso 
La NPIV resumas tiujn difinojn: *koloso* kiel *Statuo de grandegaj dimensioj* kaj *Giganta homo aŭ regno*, dum *kolosa* estus *Havanta eksterordinarajn proporciojn aŭ ecojn*.

Laŭ Francisko Azorín **koloso** aŭ **kolosaĵo** estas *Grandega bildo, objekto, aŭ konstruaĵo.* Li indikas etimologion el la greka *kolossos* (kolosa statuo), el *kolos* (granda), kaj de tie la latina *colossus*.

## La Koloso kaj Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el Eŭropo. Jen kiel oni prezentas la Koloson:

:Ambaŭ vojaĝas fluge al la insulo Rodisa
:kaj vidas la Koloson, kiu diskrure traarkas
:super la enirejo de blankesabla haveno.
:Jen sub ĝi velas ŝipoj sen ia ĝeno, protekte
:de alta ŝtona skulpto, kun nuda brako giganta.

## Vidu ankaŭ 
* Koloso

## Notoj 
Kategorio:Mitologio en belartoj
Kategorio:Statuegoj
Kategorio:Rodoso
Marie Gevers

**Marie GEVERS** (naskiĝis la  ĉe Edegem, proksima al Antverpeno, en Belgio; mortis la ) estis belga verkistino.

Edukita de sia patrino, ŝi trovis precipan intereson pri legado. Tre frue ŝi verkis kamparajn poemojn, kuraĝigita de Verhaeren. Edzinigita en 1908, ŝi dediĉis sian vivon al sia familio. Ŝia poezio estas parenteze tre distinkta pro la temo de la amo de siaj originoj.

En 1917 ŝia unua poemaro, *Missembourg*, verkiĝis. Poste, ĉ. 1930, ŝi koncentriĝis precipe je proza verkado: *Madame Orpha ou la sérénade de mai* (1933), *Guldentop* (1934) kaj *La ligne de vie* (1937) daŭrigis ĉi tiun konstantan intereson pri la malgravuloj kaj la antverpena vivo. Marie Gevers estis la unua virino elektita al la *Académie Royale de Langue et de Littérature Françaises de Belgique* (Reĝa Akademio de Franclingva Lingvo kaj Literaturo de Belgujo) en 1938. En 1960 ŝi ricevis la grandan kvinjaran Premion de franclingva literaturo.

Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Belgaj verkistoj
Tepuka

**Tepuka** estas insulo sin trovanta 18 kilometrojn okcidente de Fongafale, en la nordokcidento de Funafutio, la ĉefa atolo de la oceania insulŝtato Tuvalo.  La insulo situas inter pli malgranda insuleto (Tepuka Vili Vili, sudokcidente) kaj alia ankaŭ pli malgranda (Te Afualiku; nordoriente). Dum la lastaj jaroj la insulo multege eroziiĝis. Tepuka situas inter Pacifiko (okcidente) kaj la funafutia laguno Te Namo. En ĝi estas subtera mondmilita ŝirmejo je bona stato.

Kategorio:Tuvalo
Kategorio:Insuloj en Tuvalo
Kategorio:Neloĝataj insuloj
Kategorio:Insuloj en Oceanio
Kategorio:Insuloj en la Pacifiko
Sakro (anatomio)

**Sakro** (latine *os sacrum*) estas triangula osto konsistanta en la homa korpo el la kunfandiĝo de la 5 sakraj vertebroj. Formante la dorsan parton de la pelvo, ĝi kuniĝas supre al la vertebra spino (5-a lumba vertebro), ekstere al la koksaj ostoj kaj malsupre al la kokcigo.

## Vidu ankaŭ 
* Sinsakro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.chiroweb.com/archives/14/26/18.html
* http://www.bartleby.com/107 
* http://www.bartleby.com/107/24.html 

Dosiero:Gray241.png|Pelvo
Dosiero:Gray95.png|Sakro
Dosiero:Gray97.png|Sakro:subparto kun kokcigo

Kategorio:Pelvo (anatomio)
Kategorio:Skeleta sistemo
Gábor Bethlen (reganto)

**Gabrielo BETHLEN**, hungare **BETHLEN Gábor**, *iktara*,  estis princo de Transilvanio inter 1613 kaj 1629. Li naskiĝis ĉirkaŭ 1580 en Marosillye kaj mortis la 15-an de novembro 1629 en Gyulafehérvár.

## Kariero 
La patrino de Bethlen edukigis lin kelkajn jarojn en Szárhegy. Li fondis altlernejon en Alba Iulia, kiu de 1662 plufunkciis en Aiud. Oni opinias ke Bethlen estis la plej grava reganto de Transilvanio. Li regis sian landon sukcese inter du imperioj: tiu de habsburga kaj tiu de turka kaj tial oni nomas tiun periodon *ora epoko de Transilvanio*, kiu daŭris ankaŭ dum la regado de Georgo Rákóczi la 1-a.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-19., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.angelfire.com/sk3/quality/Part_of_Hungary_II.html Detala templinio
* http://private.addcom.de/koniarek/bethel-gabor-bild/bildschnitt.htm  Bildo pri Bethlen
* Lia portreto sur la hungara monbileto 

Dosiero:Bethlen-tudos.jpg|
Dosiero:Szeged-bathorybethlen.jpg|
Dosiero:Bethlen seal.jpg|

Kategorio:Eŭropaj kristanoj
Kategorio:Hungaraj nobeloj
Kategorio:Personoj de tridekjara milito
Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Listo de regnestroj de Transilvanio

dekstra|240px

## Vojvodoj 
* Gelou, Dux blacorum 890-903
* Tuhutum 903-920 nach dem Frieden von Esculeu
* Iula (Gyula) 950-980
* Gyula (1201) (1-a foje)
* Bertold (Andechs-Merania) (1212-1213)
* Gyula (1214) (2-a foje)
* Pósa Szeri (1227) (1-a foje)
* Pósa Szeri (1235-1241) (2-a foje)
* Máté Csák (1270-1271) (1-a foje)
* Máté Csák (1273-1277) (2-a foje)
* Borsa Kopasz (1282) (1-a foje)
* Borsa Kopasz (1284-1285) (2-a foje)
* Borsa Kopasz (1288-1293) (3-a foje)
* László Kán (1294-1315)
* Dózsa Debreceni (1318-1321)
* Tamás Szécsényi (1322-1342)
* Miklós Kont (1351-1356) (1-a foje)
* Vojvodoj el familio Laczkfi (1356-1376)
* András Laczkfi
* Dénes Laczkfi
* István Laczkfi
* László Losonci (1376-1391)
* Stibor Stiborici (1395-1401) (1-a foje)
* Miklós Csáky (1401-1403)
* Stibor Stiborici (1410-1414) (2-a foje)
* Vojvodoj el familio Csáky (1415-1427)
* Péter Cseh (1436-1437)
* Dezső Losonci Bánffy (1438-1440)
* Johano Hunyadi (1-a foje) kune kun la sekvanta
* Miklós Újlaki (1441- 1447) (1-a foje)
* Johano Hunyadi (1448) (2-a foje)
* Miklós Újlaki (1450-1457) (2-a foje)
* János Rozgonyi (1458-1460) (1-a foje)
* Miklós Újlaki (1460) (3-a foje)
* János Rozgonyi (2-a foje) kaj János Pongrácz (1-a foje) (1462-1465)
* Zsigmond kaj János Szentgyörgyi, Bertold Ellerbach (1465-1467)
* János Pongrácz (1468-1472) (2-a foje)
* Stefano Báthory (1479-1493)
* László Losonczi kaj Bertalan Drágffy (1493-1499)
* Peter von St Georgen kaj Bösing (1499-1510)
* János Szapolyai (1510-1526)
* Péter Perényi (1526-1539)
* Stefano Báthory (1529-1539)
* István Majláth (1534-1539)

## Princoj de Transilvanio 
## Princoj/grandprincoj de Transilvanio kaj iliaj guberniestroj 
Ekde Leopoldo la 1-a, ĉiuj princoj/grandprincoj de Transilvanio, escepte de du kontraŭregantoj el la familio *Rákóczi*, estis Habsburgoj kaj reĝoj de Hungario.

Prezidanto de transilvania Governkonsilantaro
* Iuliu Maniu (1918-1920)

## Bibliografio 
* Harald Roth: *Kis Erdély-történet*, (Tradukis el germana lingvo: Zoltán Hajdú-Farkas) Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 1999.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de regantoj de Hungario



Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Rumanoj
Kategorio:Transilvanio
Kategorio:Historio de Eŭropo
Transilvanio
Multloka sklerozo

eta|Bildo montranta la disvastecon de la malsano tutmonde
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri multloka sklerozo]]
**Sklerozo multloka** (plurloka, dissemita, multipla; mallongigita kiel **SM**, **MS**, aŭ **EM** depende de la lingvo) estas idiopatia, inflama malsaniĝo de la centra nerva sistemo.

Ĝi ekestas el patologia vidpunkto sekve de mjelinigo de mjelino kaj sekva aksona degenero. Ĝi komenciĝas kutime en frua adolta aĝo; virinojn trafas ĉi malsano dufoje pli ofte ol virojn. Inter tipaj komencaj signoj apartenas difektoj de sentemo, malfortiĝo, difektoj de ekvilibro kaj vidkapablo, vertiĝoj, imperativa urinado, laco kaj deprimo  .

eta|maldekstre|250px|Piediraj malfacilaĵoj de persono suferanta pro  multloka sklerozo. *Animal locomotion*, 1887.
La diagnozon de dissemita sklerozo devas konfirmi kuracisto tiudirekte sperta. Oni devas eliri el konstato de du aŭ pluraj objektivaj neŭrologiaj simptomoj, respondantaj al difektiĝo de cerbo aŭ mjelo kaj apartigitaj (aŭ "dissemitaj") en tempo kaj spaco (do aperantaj en diversaj partoj de la centra nerva sistemo kaj en tempodaŭro de minimume tri monatoj). La esploro per magneta rezonanco post apliko de gadolino ("brilanta" kontrastiga helpilo envejna), precipe dum la unua atako aŭ mallonge post ĝi, povas vidigi klinike mutajn difektojn en pliaj areoj de cerbo kaj mjelo. Ripeto de magneta rezonanco post tri monatoj aŭ pli malfrue post la unua atako aŭ mallonge post ĝi, iam malkovros mutajn difektojn, kaj konfirmos dissemiĝon en tempospaco.
Bazan signifon havas diagnozo de pliaj malsanoj, kiuj povas trairi sub klinike simila bildo kiel dissemita sklerozo, do de vaza lezo, mjela kunpremiĝo, manko de vitamino Bl2, alia inflama malsano de la centra nerva sistemo (ekz. sifiliso, boreliozo) , aŭ alia malsaniĝo de sistema karaktero (ekz. sarkoidozo, sistema lupuso eritematoda, Sjögren-sindromo). Simptoma kuracado kapablas sukcese mildigi spasmecon, sfinkterajn simptomojn, deprimon kaj lacon.

La administracio pri nutraĵoj kaj medikamentoj de Usono (FDA) permesis por kuracado de multloka sklerozo kvin medikamentojn, kiuj kapablas favore influi unuopajn atakojn kaj malrapidigi progreson de la malsano direkte al signifa funkcia difekto.

## Bildaro 

Dosiero:Types of MS.jpg|
Dosiero:MS Risk.svg|
Dosiero:Monthly_multiple_sclerosis_anim.gif|

## Eksteraj ligiloj 
* KP171 Multloka sklerozo. Malsano pro cikatroj en la cerbo, epizodo de la podkasto Kern.punkto, aperinta 2019-11-03 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ataksio
* Sklerozo

Kategorio:Aŭtoimunaj malsanoj
Kategorio:Neŭrodegeneraj malsanoj
Kategorio:Mjelo
Listo de afrikaj esperantistoj

Jen **listo de esperantistoj el Afriko**, laŭ lando:
## Alĝerio
*Ahmed CHOURAR (Aĥmed ŜURAR)  vidu Aĥmed ŜURAR

## Egipto 
*Jakob A. Benŝaĥar

## Benino 
* Privas Tchikpe

## Ganao 
*Cameron Q. Sackey

## Maroko 
*Ben Sion Ohana

## Niĝerio 
*Kola Ajayi

## Ruando 
* Floride Karuhibi;
* Clotilde Musabeyezu (mortis la  en Kigali, Ruando) estis ruanda esperantistino kaj vicprezidantino de la estraro de Indiĝenaj Dialogoj, el la batva popolo.

## Sud-Afriko
*Henri W. Appel
*G. Bekink
*Dirk M. Brink
*Jan Heres
*Edwin de Kock 
*J. Semmelink
*Cornelis J. Timmerman
*Ernst S. Venter
*Felix Woolf

## Svazilando 
* Zoltan N. Boglari 

## Togolando
*Attiogbe-Agbemadon Biova Mensah
*Doumegnon Koffi
*Gbeglo Koffi
*Kokou Sagbadjelou

## D.R. Kongo 
* Nsumbu Wa-Kiboka

Kategorio:Esperantistoj
Cameron Diaz

**Cameron DIAZ** estas usona aktorino. Ŝi estas filino de kuba usonano kaj anglo-germanino. Ŝi naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1972 en San Diego, en Kalifornio en Usono. Ŝi tre vojaĝis kaj ŝi vivis en Meksiko, Japanio, Aŭstralio kaj ankaŭ en Parizo. Kiam ŝi estis reveninta Kalifornion, ŝi fariĝis modelulino, de kie ŝi foriris al filmo. Ŝia unua filmo estis filmo *Masko*, kie ŝi rolis kun Jim Carrey.

## Filmaro 
eta|dekstre|Cameron Diaz (2012)

### Televido 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Kubanaj usonanoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 30-an de aŭgusto
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj televidproduktoroj
Kategorio:Usonaj manekenoj
Kategorio:Verkistoj
Ilia

:***Ilia** ĝenerale estas adjektivo, la posesivo de pronomo "**ili**"*

**Ilia** (hungare: **Marosillye** [maroŝije], **Illye**) estas komunumo en Rumanio ĉe la dekstra bordo de Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Bacea, Brâznic, Bretea Mureșană, Cuieș, Dumbrăvița, Sârbi kaj Valea Lungă.

Ilia havas stacion ĉe la fervoja linio Simeria – Săvârșin; tie debranĉiĝas linio al Lugoj. Tra la vilaĝo pasas la nacia vojo DN7, kiu apude transpontas riveron Mureș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 mil 440 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1800 el kiuj 2&nbsp;% da hungaroj.

## Historio 
La unua skriba mencio de la vilaĝo estas en 1266. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Gabrielo Bethlen: reganto de Transilvanio.
* Nicolae Boboc (26-a de septembro 1920 – Timișoara, 1999): dirigento, komponisto, muzikologo.
* Pompiliu Teodor (19-a de julio 1930 – 2001): historiisto.
* János Xantus (Marosillye, 1888 – Kluĵo, 1-a de novembro 1962): geologo kaj geografo

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Ilia jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_HD_Valea_Lunga_3.jpg|Preĝejo en Valea Lungă
Dosiero: Marosillye_veres_bastya.jpg|La ruĝa (sanga) bastiono

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Noir Désir

**Noir Désir** (esperante "nigra deziro") estas franca rokbando, kiu aperis en 1980 el Bordoza scenejo. La fama kantisto, Bertrand Cantat, ŝatas literaturon, tio aŭskulteblas en tekstoj de kantoj. La aliaj bandanoj estas Serge Teyssot-Gay ĉe gitaro, Denis Barthe ĉe drumoj kaj Frédéric Vidalenc (anstataŭigita en 1996 de Jean-Paul Roy) ĉe basgitaro. Muzikoj kaj paroloj de tiu bando enhavas viglan energion.

La grupo disiĝis post kiam Bertrant Cantat estis kondamnita je 6 jaroj en karcero pro bato de lia koramikino, Marie Trintignant kiu mortis iom poste.

Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Rok-muziko
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1980
Luboš Motl

**Luboš MOTL** (naskiĝis la 5-an de decembro 1973 en Pilseno) estas ĉeĥa fizikisto.

Li vivas en Usono, kaj li estas okupiĝanta pri kordoteorio, respektive per ĝeneralaj problemoj de kvantuma gravito.

Motl finstudis Matematiko-fizikan fakultaton de Universitato de Karolo kaj Universitaton de Rutgers. Nun li agadas en Universitato de Harvard kiel faka asistanto. Li estas unu el aŭtoroj de la t.n. ŝraŭbinga teorio (nedifektiga formulado de la teorio de kordoj), plu li dediĉas sin al teorio de tvistoroj, AdS/CFT, korespondado, cirkla kvantuma gravito kaj al pluaj temoj de la teoria fiziko.

## Eksteraj ligiloj 
* http://motls.blogspot.com 
* http://schwinger.harvard.edu/~motl  
* http://schwinger.harvard.edu/~sps  
* http://www.tvarevedy.com/discussions/discussion.php?discussion=4
Karmel (montaro)

eta|maldekstra|260px|
**Karmel** estas marborda montaro en Israelo apud la Mediteranea Maro. Tie situas la urbo Ĥajfo kaj kelkaj pli malgrandaj urbetoj, kiel Neŝer kaj Tirat Karmel. Ĝia plej alta pinto havas altecon de 564 m. s.m.
__NOTOC__
## Historio 
Laŭ la Biblio, sur Karmel okazis mirakloj dum konkurso inter Baal kaj la izraelida dio, post kiu la profetoj de Baal estis mortigitaj laŭ la ordono de la profeto Elija.

Dum la 12-a jarcento sur Karmel fondiĝis rom-katolika religia ordeno, la Karmelidoj. La ordeno kreskis esti unu el la plej grandaj katolikaj ordenoj en la mondo. Karmelidaj tradicioj sugestas, ke komunumo de judaj ermitoj loĝis sur Karmel ekde la tempo de Elija, kvankam ankoraŭ ne ekzistas dokumenta aŭ arĥeologia pruvo tiurilate.

eta|maldekstra|260px|
## La maŭzoleo de la Báb kaj la Bahaa Kredo 
La maŭzoleo de la Báb situas ĉe la marflanko de Karmel meze de la bahaaj terasoj. Ankaŭ troviĝas tie aro da bahaaj administraj konstruaĵoj, kiu nomiĝas "la Arko". Tial Monto Karmel estas tre grava loko por bahaanoj.

## Vidu ankaŭ 
* madono de Monto Karmelo

## Eksteraj ligiloj 
* La Karmel, spirita lumturo por la homaro tra la tempoj de *Éric Coffinet* el precipe bahaa perspektivo ()

Kategorio:Montoj en Israelo
Kategorio:Ĥajfo
Galerio

dekstra|eta|Galeria domo en Brno
**Galerio** povas signifi la jenajn:

# Longa tegmentohava ejo de domo, kies unu longa flanko estas nefermita:
## Tia ekstera verando (je la nivelo de la teretaĝo) aŭ longa balkono, funkcianta kiel trairejo (legu koridoro, arkado, klostro, peristilo)
## Altigita ĉemura aŭ enmura platformo aŭ balkono ene de halo, salonego, preĝejo ktp, por spektantoj aŭ muzikistoj aŭ por alia speciala funkcio .
## En teatra spektejo, la plej alta balkono kun la plej malmultekostaj sidlokoj.
(teatra galerio)
# Koridoro komunikiganta domojn, pavilonojn ktp.
# Alta, longa, bone prilumita salono en palaco aŭ luksa domo, uzata kiel promenejo kaj (aŭ) por elmontri artaĵojn.
# Salonego aŭ domo uzata por elmontri artaĵojn aŭ kuriozaĵojn; ĉefelemento en la nomo de pluraj grandaj muzeoj belartaj. (kabineto, muzeo).
# Kolekto da artaĵoj aŭ kuriozaĵoj ekz. artgalerio, galerio pri naturscienco. (Nacia Galerio)
# Subtera koridoro ekz. galerio de minejo, galerio de subtera fervojo. (tunela galerieto)
# En vikipedio galerio estas ero de paĝo por montri multajn bildojn. Ĝi estadas farata per eroj de fonta teksto .
# Galerio ankaŭ estas nomo de romia imperiestro.
# Tipo de jubeo en preĝejoj.

Laŭ Francisko Azorín **galerio** estas *Ampleksa trairejo de domo, teatro, konstruaĵo, mino. Ĉar en la palacoj oni uzis galeriojn por elmontri bildojn, oni uzas ĉi tiun vorton foje kiel sinonimon de Muzeo.* Li indikas etimologion el greka *kalon* (ŝipo) kaj de tie la latina *galeria* (galerio).

## Rilataj temoj 
* Galerio de Rudolfo
* Galerio de Zamenhofoj

## Notoj 
Kategorio:Arto
Nacia Galerio

Nacia Galerio estas komuna nomo por la plej grava arta galerio de iu lando
*Hungara Nacia Galerio
*Nacia Galerio de Aŭstralio, Kanbero
*Nacia Galerio de Victoria, Melbourne
*Nacia Galerio de Bermuda
*Nacia Galerio de Kanado (Musée des beaux-arts du Canada), Ottawa 
*Nacia Galerio de Irlando, Dublin
*Sud-Afrika Nacia Galerio, Cape Town
*Nacia Galerio de Arto (Bangkoko)
*Nacia Galerio (Londono) 
*Nacia Galerio de Skotlando, Edinburgh 
*Nacia Muzeo & Galerio Cardiff 
*Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono
*Nacia Galerio de Armenio, Jerevano 
*Nacia Galerio de Prago
*Nacia Galerio de Arto (Kopenhago)
*Finna Nacia Galerio, Helsinki 
*Nova Nacia Galerio, Berlin
*Malnova Nacia Galerio, Berlin
*Nacia Arta Galerio kaj Muzeo Alexandros Soutzos 
*Nacia Galerio de Islando, Rejkjaviko
*Jordania Nacia Galerio de Belartoj, Amano
*Nacia Galerio (Oslo))
*Slovaka Nacia Galerio), Bratislavo
*Nacia Galerio (Ljubljana)

Kategorio:Muzeoj
Kategorio:Galerioj
Masakro de la Sankta-Bartolomea tago

[eta|250px|[19-a jarcento|19-a jarcenta pentraĵo de François Dubois pri la amasmurdo.]]
eta|dekstra|250px|Sceno el franca filmo de 1916 pri la nokto de Sankta Bartolomeo.
La **masakro de la Sankta-Bartolomea tago** (france *Massacre de la Saint-Barthélemy*) estis violentega katolika tumulto kontraŭ la francaj protestantoj, la hugenotoj. Ĝi okazis en Parizo dum la nokto inter la 24-a (memortago de Sankta Bartolomeo) kaj la 25-a de aŭgusto 1572.

La amasmurdo okazis sendube laŭ ordono de Katerino de Mediĉo, la patrino de la reĝo Karlo la 9-a. Ĝi komenciĝis per la murdo de grava franca protestanto, la admiralo Gaspard de Coligny. La murdoj sekve disvolviĝis tra la tutan urbon, disseminte teruron inter la protestantoj.

Tiu okazaĵo estis grava etapo de la francaj religiaj militoj, ĉar ĝi kaŭzis poste pli grandan fanatikecon ĉe la hugenotoj.
eta|maldekstra|250px|Sceno de la Masakro de la Sankta-Bartolomea tago laŭ samepoka gravuraĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Francaj religiaj militoj
* Religia persekutado
* 30-a de septembro
* 1567

Kategorio:Historio de Francio
Bartolomeo
Bartolomeo
Kategorio:1572
François Ravaillac

**François RAVAILLAC** (naskiĝis en 1578 - mortis per ekzekuto la 27-an de majo 1610) estis la murdinto de la franca reĝo Henriko la 4-a. La murdo okazis la 14-an de majo 1610.

Li naskiĝis en Touvre, apud Angulemo, en malriĉa familio. Li komencis sian vivon kiel servisto, poste kiel instruisto.

Li estis tre diotima Katoliko, kaj li provis vane fariĝi Jezuito. En 1609, Ravaillac havis halucinon, kiu petis lin kontakti Henrikon la 4-an por propeti la konvertigon de la francaj Protestantoj (la *Huguenots*). Tamen, la renkonto de la reĝo estis neebla. Plie, li rigardis la novan militon kontraŭ Holando kiel militon kontraŭ la Papo. Dezirante haltigi la reĝon, li decidis murdi lin.

Dum pluraj tagoj post sia aresto, la kaptito estis senĉese torturita. Li estis finfine ekzekutita la 27-an de majo. Liaj gepatroj devis eliri Francion kaj jura akto malpermesis la uzon de la nomo "Ravaillac" por la restantaj posteuloj, parencoj.

Ravaillac, François
Ravaillac, François
Ravaillac, François
Mary Webb

**Mary WEBB** (naskiĝis la  en Leighton, Shropshire; mortis la  en St Leonards-on-Sea, East Sussex) estis angla verkisto de la frua 20-a jarcento. Ŝiaj verkoj temas ĉefe pri la angla provinco Shropshire, kie ŝi naskiĝis kaj kiun ŝi ŝategis.

## Biografio 
Mary Gladys Meredith vivis en Shropshire, provinco oriente el la Anglio kaj tuŝanta la Kimrio. ĝis sia edziniĝo. Tuj sia infanado, la naturo fascinas ŝin. La morto de sia patro kortuŝegis ŝin en 1909.

Ŝi edziniĝis kun Henri Webb, instruisto, en 1912. Ili loĝis en urbo dum du jaroj, sed ĉar Mary Webb ne povis vivi el la camparo, ili revenis en Shropshire, tie ili legomkulturis.

Ŝi tiam komencis verki. Sia unua romana *Golden Arrow* eliris en 1915, ĝi ricevis multajn laŭdojn, tamen ĝi ne riĉigis sia aŭtoro.
En 1921, ŝi ekloĝis en Londonon, tie ŝi verkis *Precious Bane* (esperante aperis , tiu libro estis iĝonta la pli faman de siaj verkoj.

Unu jaro post ŝia morto, estinta ĉefministro Stanley Baldwin, laŭdanta tiu romano, malkovrigis ĝin al mondo.

## Bibliografio 
* *Golden Arrow* (Ora sago), 1915
* *Gone to the Earth* (Irinta al tero), 1917
* *Precious Bane* (Veneno kara), 1924

## Esperante aperis 
* *Veneno kara (Precious bane).* Tradukis Grace Kirkwood en 1995

**Malbeno kara (Precious bane).* Tradukis Grace Kirkwood en 1994

## Eksteraj ligiloj 
* Mary-Webb-societo  *(angle)*
* http://www.gutenberg.org/etext/7055 

## Notoj 
Kategorio:Anglaj verkistoj
Ostrov (urbo en Rusio)

**Ostrov** () estas urbo en Pskova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 58233501.

La urbo estis fondita en jaro 1342.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1777 (atribuitan sub Katerino la 2-a).

La interurba telefona kodo estas 81152, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur bordoj de rivero Velikaja (Великая).

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1860). Vidindas novklasika katedralo de 1790 kaj kirko de 1543 en tipa regiona stilo. Proksimas historia pendoponto de 1853.

Traduko de nomo de la urbo estas "insulo".

En jaro 1959 la urbo havis 17,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 25,1 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Pskova provinco
Arlington

**Arlington** estas dense loĝata kantono en norda parto de Virginio (185.000 loĝantoj en 2004) en Usono. Ĝi situas sudokcidente de la federacia ĉefurbo Washington, trans la rivero Potomako, norde de Alexandria. Ĝin interligas al la ĉefurbo kvin pontoj de Potomac (Francis-Scott-Key-, Arlington-Memorial-, George-Mason-, Theodore-Roosevelt- kaj Rochambeau-Memorial-pontoj).

Ĝi estis fondata kiel departemento Bellehaven (pli poste ricevis la nomon Alexandria), ĝin ricevis en 1789 la federacia registaro kiel parton de la federacia ĉefurba distrikto ’’Distrikto Kolumbio’’. La areo revenis al ŝtato Virginia en 1846 kaj oni alinomis ĝin en 1920 laŭ familia bieno de Custis-Lee al Arlington.

Arlington evoluis el kelkaj vilaĝoj (inter aliaj el la kantona centro Arlington) al parto de la federacia ĉefurbo Washington. Oni administras la regionon unuece, ne ekzistas aparte registritaj urboj. Tiu ĉi kantono estas la plej malgranda de Usono, kun areo de 62 km², el kiu okupas 20 % la federacio-posedata Arlingtona nacia tombejo, la Nacia Flughaveno de Vaŝingtono, la Fortreso Myer, la Pentagono (Defenda Ministrejo) kaj kelkaj aliaj registaraj konstruaĵoj. La kantono estas ĉefe loĝareo kun vigla komerca vivo, kelkaj nubskrapuloj kaj malpeza industrio (produktado de elektronikaĵoj, sciencaj laboriloj kaj maŝinoj).

Ĝi apartenas al la Vaŝingtona metropola areo.

Dosiero:The Pentagon US Department of Defense building.jpg|La Pentagono (Usono), rigardo nordorienten kun la Potomaka Rivero kaj Vaŝington-Monumento fone
Dosiero:Rosslyn (Arlington), Virginia sunset.JPG|Vespera krepusko ĉe Rosslyn en Arlington

Kategorio:Kantonoj de Virginio
HUMO

**Humo** estas la nomo de populara flandra semajna gazeto. Ĝi nomas sin *sendependa gazeto por radio kaj televido*. La vorto 'Humo' devenas de 'Humoradio', kio estis kunigo de 'humuro' kaj 'radio'. Cetere la gazeto publikigas multajn artikolojn sensaciajn.

*Humoradio* aperis unuafoje en la jaro 1936 kiel nederlandlingva  simetriaĵo de la franclingva belga gazeto Le Moustique. 

Inter 1940 kaj 1944, dum la Dua mondmilito, ĝi ne aperis. En 1958, kiam la televido ekatingis pli larĝan publikon, la gazeto estis rebaptita al Humo.

Humo havas semajnan eldonkvanton de 280.000 ekzempleroj (en 2002). Dum multaj jaroj ĝia ĉefredaktoro estis la fama Guy Mortier, ĝis kiam li en la jaro 2003 pensiiĝis.

Krom raportado pri festoj, famuloj ktp, Humo fojfoje ankaŭ okupiĝas pri pli serioza esplora ĵurnalismo. La belga ministro Leo Delcroix ekzemple en decembro 1994 devis eksiĝi de sia posteno kiam Humo raportis pri lia vilao en suda Francio. Ĝi estis konstruita de laboristoj sen oficiale kontrakto. Alia furora serio de artikoloj aperis pri 'Notaris X' en 1986. Temis pri seksa misuzo de infanoj, sed finfine elŝajnis esti nevera.

## Rubrikoj
### Ĉiusemajnaj rubrikoj
* *Open Venster*: leteroj de legantoj
* Intervjuoj kun politikistoj, "famaj flandroj", sportuloj kaj homoj de radio kaj televido
* Ellaborita superrigardo de la programoj de radio kaj televido por la venonta semajno
* *Dwarskijker*: kritiko televida far Rudy Vandendaele
* Rubriko Filmo
* Rubriko Libroj
* *The Wild Site*: interreta rubriko
* *TTT*: ellaborita muzika rubriko
* Kontribuoj de i.a. Hugo Matthysen, Herman Brusselmans, Arnon Grunberg, Tom Lanoye kaj Kees van Kooten
* Bildstrioj kaj karikaturoj de Kamagurka (Cowboy Henk), Jeroom (Reetman; Jos, het debiele ei) kaj Gummbah
* *Het Wordt Te Veel Voor Corneel*, komentoj de Guido Van Meir
* Krucvortenigmo

### Ĉiujaraj rubrikoj
* De prijs Van De Kijker: legantoj elektas la plej bonan televidan programon de la pasinta jaro je flandra televida stacio.
* De Eindejaarsvraagjes: konataj flandroj rakontas kion ili opinias plej trafa dum la pasinta jaro, kio estis la plej bona libro de la jaro, kaj kio la plej bona filmo.
* De Pop Poll: legantoj elektas la viron kaj la virinon de la jaro.
* Humo's gouden stud: legantoj elektas la plej allogan futbaliston de la pasinta jaro
* Humo's Rock Rally: dujara evento en kiu rokmuzikistoj provas akiri tiun titolon. Ĝi jam ekzistas de la jaro 1978.
* *De HA! van Humo*: premio por plej bona televida programo de la pasinta jaro.

## Eksteraj ligiloj 
* www.humo.be Oficiala retpaĝo

Kategorio:Nederlandlingvaj gazetoj
Kategorio:Belgaj gazetoj
Listo de animaciaj filmoj

Jen listo de **animaciaj filmoj** :

## Walt Disney Company 
Iuj el la animaciaj filmoj de la Firmao Walt Disney estas:

* ''101 Dalmatians II: Patch's London Adventure*
* *Aladdin*
* *Aladdin and the King of Thieves*
* *Alice in Wonderland*
* *The Aristocats*
* *Bambi*
* *Bambi II*
* *Beauty and the Beast*
* *Big Hero 6*
* *The Black Cauldron*
* *A Bug's Life*
* *Cindrulino*
* *Cindrulino 2: Sonĝoj iĝas veraj*
* *Cindrulino 3: Reen en la tempo*
* *Dumbo*
* *The Emperor's New Groove*
* *Fantasia*
* *Fantasia 2000*
* *Finding Dory*
* *Finding Nemo*
* *The Fox and the Hound*
* *The Fox and the Hound 2*
* *Frozen*
* *Fun and Fancy Free*
* *A Goofy Movie*
* *The Great Mouse Detective*
* *Hercules*
* *The Jungle Book*
* *The Jungle Book 2*
* *The Hunchback of Notre Dame*
* *The Hunchback of Notre Dame II*
* *Lady and the Tramp*
* *Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure*
* *The Lion King*
* *The Lion King II: Simba's Pride*
* *The Lion King 1½*
* *The Little Mermaid*
* *The Little Mermaid II: Return to the Sea*
* *The Little Mermaid: Ariel's Beginning*
* *One Hundred and One Dalmatians*
* *The Return of Jafar*
* *The Rescuers*
* *The Rescuers Down Under*
* *Lady and the Tramp*
* *Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure*
* *Make Mine Music*
* *The Many Adventures of Winnie the Pooh*
* *Meet the Robinsons*
* *Melody Time*
* *Monsters, Inc.*
* *Mulan*
* *Mulan 2*
* *Oliver & Company*
* *Peter Pan*
* *Pinokjo*
* *Pocahontas*
* *Pocahontas II: Journey to a New World*
* *Pooh's Grand Adventure: The Search of Christoper Robin*
* *Return to Neverland*
* *Robin Hood*
* *Sleeping Beauty*
* *Snow White and the Seven Dwarfs*
* *Tarzan*
* *Tarzan II''

## Dreamworks 
Dreamworks produktis:
* Antz
* Chicken Run
* Joseph: King of Dreams
* Madagascar
* Madagascar: Escape 2 Africa
* Madagascar 3: Europe's Most Wanted
* The Prince of Egypt
* The Road to El Dorado
* Sinbad: Legend of the Seven Seas
* Shrek
* Sherk 2
* Shrek the Third
* Shrek Forever After

## Fox 
Fox produktis:

* *Ice Age*
* *Ice Age: The Meltdown*
* *Ice Age: Dawn of the Dinosaurs*
* *La Simpsonoj: La Filmo*

## Mangaoj
* Ebiĉu

## Aliaj animaciaj filmoj kaj serioj 
Aliaj animitaj filmoj kaj serioj:
* *La Simpsonoj*
* *South Park*
* ''BoOzy' OS kaj la Cristal Gemo*

## Hanna-Barbera 
* *Charlotte's Web''

!
Turda

eta|maldekstra|250ra|Vido al Turda
maldekstra|eta|250ra|Urbocentro
**Turda** (hungare: **Torda**, germane: **Thorenburg**) estas urbo en Rumanio ĉe la orienta piedo de la montaro de Gilău laŭ la rivero Arieș, flankrivero de Mureș, sudoriente de Cluj-Napoca. Proksime de ĝi troviĝas Cheile Turzii, teritorio protektata pro siaj geologiaj formaĵoj kaj faŭno. Oni aligis al ĝi Poiana, Oprișani, Turda Nouă.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 13 455 loĝantoj (hungaroj, rumanoj, ciganoj, germanoj); en 1992 61 200 el kiuj pli ol 80 % estis rumanoj.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en la 11-a jarcento. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). En 1568 la landkunveno de Transilvanio tie proklamis la liberecon de luterana, reformita, romkatolika kaj unitariisma religioj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo de Naskiĝo de Maria (Turda)

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gravaj personoj de Turda
* Aranyosvidék: revuo
* Aranyosszék: semajngazeto.

## Literaturo 
* Orbán Balázs: *Torda város és környéke*, 1889.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj