open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elemér Jakobovits

**JAKOBOVITS Elemér** jakoboviĉ, plumnomo Jákó Elemér, estis rumanihungara ĵurnalisto, sportverkisto naskita en Nagyvárad la 5-an de junio 1897 kaj mortinta en Oradea la 26-an de januaro 1979. 
## Kariero
Jakobovits Elemér pro la unua mondmilito devis interrompi siajn jurajn studojn kaj de 1930 li fariĝis kunlaboranto kiel sportrubrikestro de la gazetoj *Nagyvárad, poste *Szabadság*. .
## Verkoj
**Ada-Káhlén és a Kazán-szorosnál*,(Nv. 1932);
**Számum...*(Nv. 1936); 
**15 esztendő a zöld-fehérek kapujában'' (Nv. sen jaro)
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Jakobovits, E.
Confuciusornithidae

***Confuciosornis*** estas familio de formintaj birdoj. Ili similas arkeopterigojn sed kun malgranda vosto.

## Priskribo 
Ili ne havas dentojn. Ili havas du grandaj plumojn en la postaĵo.

## Genroj 
* *Changchengornis*
* *Confuciusornis*
* *Eoconfuciusornis* 
* *Jinzhouornis* 

## Sistematiko 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Birdofamilioj
Kategorio:Formortintaj birdoj
3461 Mandelshtam

'*3461 *Mandelshtam'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (nun *de fakto* en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa poeto kaj eseisto Osip Emiljeviĉ Mandelŝtam (cirile: *Осип Эмильевич Мандельштам'', 1891–1938).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Paatsjoki

eta|Paatsjoki (Pasvikelva) mit der *Elvenes bru* nahe seiner Mündung
La rivero **Paatsjoki** trafluas tri ŝtatojn en fore norda Fenoskandio kaj tiel havas diversajn nomojn: , , , .
Ĝi alfluas la plej grandan lagon de Laponio, Inarijärvi.

Ĝi havas akvokolektan areon de 18.404 kvadrataj kilometroj kaj longon de 145&nbsp;km.

## Geografio 
Ĝi elfluas Inarijärvi (Inari-lago) kaj fluas tra rusa teritorio, pli poste ĝi iĝas norvega-rusa limrivero. Ĉe Kirkenes, Paatsjoki (Pasvikelva) alfluas en Bøk-fjordon, flankan branĉon de Varanger-fjordo, kaj fine en la Barents-lagon.

## Akvocentraloj 
Dum riverfluofunkcias sep akvocentraloj kun entuta povumo 275,9 MW kaj jara energio de 1,475 TWh.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Kategorio:Finnmark
Kategorio:Sameio
3462 Zhouguangzhao

'*3462 *Zhouguangzhao''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉina fizikisto Zhou Guangzhao (ĉine: 周光召).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Ivalo

eta|Aerodomo de Ivalo
**Ivalo** (nordsamee *Avvil*, inarisamee *Avveel*, skoltsamee *Âˊvvel*) estas setlejo kaj administra centro de komunumo Inari en finna Laponio. Ĝi situas ĉe rivero Ivalo-rivero ĉirkaŭ 12&nbsp;km sude de ties alfluo en la Inari-lagon. Ĉ. 3.400 el 7.000 loĝantoj de la komunumo Inari vivas en Ivalo. Tiel Ivalo estas la plej granda setlejo de norda Laponio. Ĉ. 11&nbsp;km sudokcidente de la loko troviĝas la flughaveno de Ivalo, la plej norda flughaveno de Finnlando.

Antaŭe kirkvilaĝo de Inari estis la plej grava setlejo kaj administra centro de la komunumo. Danke al rekonstruado de la laponiaj vilaĝoj - post ties detruo fare de la germana Wehrmacht en la laponia milito en 1944 dum ilia retiriĝo - Ivalo evoluis al nova komunuma centro.

Ĉ. 30 kilometrojn sude de Ivalo situas la tre populara vintra sportejo, ripozejo Saariselkä.

Kategorio:Sameio
Stributeo

eta|300ra|Ilustraĵo
La **Stributeo** (***Leucopternis princeps***) estas specio de rabobirdo de la familio de Akcipitredoj kaj genro de *Leucopternis* kiuj estas ĝenerale blankaj aŭ blankecaj buteagloj foje kun grizaj partoj. Ĝi estis konata ankaŭ kiel **Nigrabrusta buteo**.

Ĝi troviĝas en Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Panamo, kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj. Oni supozas, ke ekzistas 10,000 al 100,000 Stributeoj en Centra kaj Suda Ameriko. La Stributeoj estas la plej grandaj el la genro *Leucopternis* kaj loĝas ĉefe en densaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montaraj areoj. La karaktera plumaro nigra strieca kun blanka ventro estas unika inter la arbaraj buteoj de *Leucopternis*.

## Taksonomio kaj Evoluo 
Phillip L. Schlater unue klasigis la Stributeon en 1865. Stributeoj estas en la familio de Akcipitredoj kiuj enhavas akcipitrojn, aglojn kaj malnovmondajn vulturojn.  La genro, *Leucopternis*, signifas Neotropikajn (biogeografia regiono de Ameriko kiu etendas suden al la Tropiko de Kankro kaj inkludas Meksikon, Centran kaj Sudan Amerikon, kaj Karibion ) akcipitrojn. Juŝaj studoj uzante DNA analizis la filogenion de tiu genro. Tiuj fakuloj trovis, ke la nigrablanka plumaro de la genro *Leucopternis* evoluis almenaŭ dufoje, kaj la disvastigata etendo de tiu plumarbildo povus esti rezulto el plumarkonverĝo en arbaraj areoj. En klasika taksonomio, la blankanigra plumarmodelo estis troemfazita al la grupigo de *Leucopternis* kaj tiuj plumarmodeloj sole povus ne esti fidindaj taksonomiaj markiloj en tiu familio.

## Fizikaj karakteroj 
*L. princeps* estas la plej granda de la genro aspekte nigra kun ununura blanka vostobendo el supre. La nigra strieco kaj blankaj subaj partoj kaj subflugiloj kontrastas kun la nigraj gorĝo, centra brusto, kaj flugilplumoj. Stributeoj havas fortikecan grizan bekon kiu faras ilin aspekti ke ili havas fortikan kapon; la vaksaĵoj estas klare flavaj. La korpo de Stributeoj estas malhelgriza kun blankaj brusto (escepte centra supra) kaj ventro. Tie estas uniforme malferma nigra fajna strieco, de kie venas la komuna nomo de tiu specio. La blankanigra plumaro estas komuna ĉe la genro *Leucopternis* kaj estas unika inter la arbaraj akcipitredoj de Amerikaj Neotropikoj.

La alvoko de *L. princeps* inkludas altatonan kriadon aŭ fajfadon, raŭkajn “ŭii”, “jip”, “dit”, kaj ”ŭiip”. La Stributeoj estas kutime bruemaj dum ŝvebado en aero.

## Distribuado kaj habitato 
Tiu specio de akcipitredoj havas ampleksan teritorion de 350,000 km2. La Stributeoj estas ĉefe kariba specio de mezaj altitudoj, Ili rapide kaj silente flugas el branĉo al branĉo, dum ĉasado en arbaro. Dumripoze ili estas kutime mezalte supergrunde kaj estas ofte ĉasontaj malrapidajn predojn kiaj ranoj, serpentoj, malgrandaj mamuloj kaj birdoj, kaj grandaj insektoj.

## Notoj 
## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Leucopternis princeps. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Buteoj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kostariko
Teddy Charles

**Teddy Charles** (* 13-an de aprilo 1928 en Chicopee Falls, Masaĉuseco; fakte *Theodore Charles Cohen*) estas usona ĵazmuzikisto (vibrafono), komponisto kaj muzikproduktisto.

## Vivo kaj verkado 
Charles lernis de sia patrino pianludon kaj studis ekde 1946 frapinstrumentaron ĉe *Julliard School of Music*. Li laboris ekde 1948 ĝis 1951 en diversaj bandegoj, ekz. en tiuj de Benny Goodman, Chubby Jackson, Artie Shaw kaj Buddy DeFranco (*Crosscurrents*). Dum sia postsekva studo de kompozicio li laboris kun Anita O'Day, Roy Eldridge, Hall Overton, Slim Gaillard kaj Oscar Pettiford en malgrandaj ensembloj.

Ekde 1953 li direktis propran kvaropon kaj apartenis krom Teo Macero kaj Charles Mingus al *Jazz Composers Workshop*, kun kiu li en 1955 kaj 1956 prezentis sur la Newport Jazz Festival; en 1955 li kunlaboris kun Mingus je la albumo *Blue Moods* de Miles Davis, por kiu li kontribuis aranĝaĵojn. En 1956 li pligrandigis sian ensemblon al dekopo kaj surdiskigis kun ĝi aranĝaĵojn de Gil Evans, George Russell, Jimmy Giuffre, Bob Brookmeyer kaj Mal Waldron (*The Teddy Charles Tentet*). En 1957 li partoprenis la prezentadojn de Gunther Schuller en la Universitato Brandeis. En 1959 li kunlaboris je la sonregistrado de *Mingus Dynasty*. Ĝis proksimume 1963 li ankoraŭ muzikis kunpropraj ensembloj, al kiuj ofte apartenis Jimmy Raney, Addison Farmer kaj Mal Waldron aŭ Harold Danko kaj foje kunlaboris je sonregistradoj de Pepper Adams, Aretha Franklin aŭ Eric Kloss. Poste li laboris ĉefe kiel muzikproduktisto, je kio li ofte reekprenis proprajn komponaĵojn.

Charles apartenis al la unuaj komponistoj de tria fluo kaj validis kiel noviganto. Li verkis i.a. „Words from Bird (In Memoriam - Charlie Parker“). En 1965 li fondis la diskeldonejon *Polaris*. Krom kutimaj instrumentadoj (ekz. parigoj de trumpeto kaj saksofono, kiel je Booker Little kaj Booker Ervin) li ankaŭ kombinis tri trumpetojn kun la ritmosekcio aŭ Johanon Coltrane kun tri baritonsaksofonoj (*Dakar*). Li ankaŭ aranĝis por Dion DiMucci kaj por Miles Davis, kun kiu li estas aŭdebla sur la disko *Blue Moods*.

En la malfruaj 1960-aj jaroj Charles forturniĝis de la muzikmondeto kaj sin dediĉis al velado en la kariba maro. En la malfruaj 1980-aj jaroj li resursceniĝis kiel muzikisto kaj vizitis ankaŭ Eŭropon. Dum la lastaj jaroj li ankaŭ prezentis en triopo kun Perry Robinson kaj Ed Schuller.

## Rimarkoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Diskoregistro de Teddy Charles
* Biografio de Teddy Charles

Kategorio:Ĵazvibrafonistoj
Kategorio:Ĵazkomponistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Duonplumba buteo

La **Duonplumba buteo** (*Leucopternis semiplumbeus*) estas specio de rabobirdo de la familio de Akcipitredoj kaj genro de *Leucopternis* kiuj estas ĝenerale blankaj aŭ blankecaj buteagloj foje kun grizaj partoj.

Ĝi troviĝas en Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Honduro, kaj Panamo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

La Duonplumba buteo estas malgranda birdo, averaĝe ĉirkaŭ 12-13 colon longa (proksimume la grando de turfalko aŭ kolombofalko). La Duonplumba buteo estas facile identigebla pro sia rimarkinda oranĝa vaksaĵo kaj nigreca masko. Ankaŭ la kruroj estas oranĝecaj, dum la irisoj estas flavaj. Ĝenerale la supraj partoj estas plumbogrizaj (de kio la komuna nomo kaj la latina scienca nomo) kaj la subaj partoj estas tre purblankaj sen strieco.

Rare vidata dumfluge, tiuj akcipitredoj tipe ripozas silente sur alta branĉo, atende predon . La Duonplumba buteo ofte sekvas arojn de armeformikojn por kapti fortimigitajn birdojn,  kiuj, kun aliaj malgrandaj kantobirdoj, formas grandan parton de ties dieto. La ĝenerala populacio de Duonplumba buteo estas malgranda – ĉirkaŭkalkulata je 1,000 al 10,000 maturaj birdoj – kaj malpliiĝanta.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Leucopternis semiplumbeus . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

## Notoj 
Kategorio:Buteoj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kostariko
Ardezbuteo

La **Ardezbuteo** aŭ **Ardezkolora buteo** (***Leucopternis schistaceus***) estas specio de rabobirdo de la familio de Akcipitredoj kaj genro de  *Leucopternis* kiuj estas ĝenerale blankaj aŭ blankecaj buteagloj foje kun grizaj partoj.

Ĝi troviĝas en norda Sudameriko: Brazilo, Bolivio, Peruo, Ekvadoro, Kolombio, Venezuelo, kaj Franca Gujano. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj.

## Aspekto 
Ĝi estas mezgranda al granda birdo, ardezgriza (kio nomigas la specion en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo), kontraste el tre blanka horizontala vostobendo. Ĝi havas mezblankan bruston kun vertikalaj nigraj markoj. Ĝi havas grandan oranĝecan vaksaĵon ĉe la bekobazo, kaj grandajn flavajn okulojn.

## Distribuado 
La Ardezbuteo loĝas en partoj de la Amazona Baseno, la regiono de Orinoko kaj la Franca Gujano. Ĝi estas ĉasisto de akvobordoj pro ties ranoj, kraboj, serpentoj, malgrandaj mamuloj ktp., kaj tiele ties ĉefaj teritorioj estas en ampleksa koridoro laŭlonge de la ĉefa fluejo de la Rivero Amazono en la centro de Amazona Baseno. Tiu koridoro estas ĉirkaŭ 700 km larĝa, kaj inkludas la konfluojn de areoj de ties ĉefaj riveroj: Negro, Madeira, Tapajozo, Ŝinguo, kaj la elstara parto de Tocantins en la baseno de la sudorienta najbara riversistemo nome Araguaia-Tocantins.

La ĉefa parto de ties teritorioj etendas al sudokcidento kaj nordokcidento de la Baseno al la deklivaro de Andoj kaj el sudo inkludas nordan Amazonian Bolivion, orientan Peruon kaj Ekvadoron, kaj sudorientan Amazonian Kolombion. En la pleja nordokcidento, la teritorio mallarĝiĝas por inkludi nur centran-nordorientan Kolombion, kaj mez-riveran parton de la baseno de Orinoko de centra-sudokcidenta Venezuelo (la parto de la limo Kolombio-Venezuelo). La Ardezbuteo forestas el norda-centra Amazona Baseno, kaj de la altaj teroj de Gujanoj al la marbordo de Gujano; tiu specio ja havas teritoriojn en Franca Gujano al nordoriento, el la Amazona Rivero elstare norde tra la Brazila subŝtato Amapá same kiel ĉe la insulo Marajó.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Leucopternis schistaceus.  2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Filmetoj de "Ardezbuteo" ĉe Internet Bird Collection
*Ardezbuteo, fotaro  VIREO
*Graphic-Medium Res

Kategorio:Buteoj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Halten SO

**Halten** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 841 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Halten situas en la Svisa Mezlando la flotebenaĵo de Emme ĉe la orienta bordo de la rivereto Oesch. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝocentro mem la setlejoj Talacher kaj Winkelfeld, kiuj estas komplete konektita kun la ĉefsetlejo, kaj nordoriente iomete izolita la setlejto Neusidelig. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,85 km², de kiuj 21% estas kovritaj de arbaro, 63% servas por agrikulturo, kaj 16% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
Halten limas en nordo al Oekingen, en oriento al Hersiwil, en sudoriento al Heinrichswil-Winistorf, en sudo al Recherswil, kaj en okcidento al Kriegstetten.

## Trafiko 
Halten situas flanke de la gravaj trafikvojoj ĉe flanka vojo de Kriegstetten al Heinrichswil. Per la buslinio de Aeschi al Kriegstetten la komunumo estas konektita al la publika transportreto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas du kilometrojn okcidente de la komunumo apud Kriegstetten.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Halten datiĝas el la jaro 1201 kiel *Haltun*. Dum mezepoko en Halten ekzistis burgo de la Zeringoj, kies loĝoturo ankoraŭ staras, kiu estis la sidejo de la senjoroj de Halten, dokumentitaj ekde la 12-a jarcento. Post la Milito de Gümenen en la jaro 1332 Berno kaj Soloturno konkeris la fortikaĵon de Halten. En la jaro 1367 la senjoroj de Spielberg ĉirkaŭ Halten akiris malgrandan senjorujon. En la jaro 1466 ili vendis al servutsenjorecon Halden-Kriegstetten kontraŭ 4000 renaj guldenoj al la urbo Soloturno. La superan jurisdikcion nur en la jaro 1665 de Berno transiriks al Soloturno.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Halten

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Halten
3464 Owensby

'*3464 *Owensby''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomino kaj planedosciencistino Pamela D. Owensby.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Nigrakola busarelo

La **nigrakola busarelo** (***Busarellus nigricollis***) estas specio de rabobirdo de la familio de Akcipitredoj. Ĝi estas monotipa ene de la genro ***Busarellus***.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Argentino, Belizo, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Salvadoro, Gujanoj, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, Nikaragvo, Panamo, Paragvajo, Peruo, Trinidado kaj Tobago, Urugvajo, kaj Venezuelo. Ties natura vivejo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, marĉoj, kaj similaj biotopoj.

[eta|maldekstra|Nigrakola busarelo en la [Amazona Peruo]]

La populacio estas ĉirkaŭkalkulata je 100.000 al 1.000.000 de ekzempleroj.

## Aspekto 
Plenkreskulo de Nigrakola busarelo havas pli malpli blankan kapon, nuance al sablokolora, kaj kun nigra strieco en krono. La korpo, supre kaj sube, kaj la dorso estas tre cinamo-ruĝecaj (malhelbrunaj), pli palaj en brusto. Estas nigra duonlumo en supra brusto kaj de tiu antaŭkoluma marko devenas la komuna nomo kiu estas rekta traduko de la latina scienca nomo. La dorso havas disajn nigrajn strietojn; la flugil- kaj vosto-plumoj estas nigraj kun la vostobazo strieca je ruĝecbruna. La irisoj estas tre ruĝecbrunaj, la vaksaĵo kaj beko nigraj, kaj la kruroj bluecblankaj.

Nematuruloj estas similaj, sed makulece al nigra, inklude ĉe krono, kaj la ruĝecbruna strieco en vosto estas pli etenda. La pala areo en brusto estas ankaŭ pli klare markata. La supra surfaco de la flugiloj estas strieca, kaj la irisoj estas malhelbrunaj.

## Subspecioj 
Oni konas du subspeciojn de tiu neotropisa specio : 

* *Busarellus nigricollis nigricollis* - malaltaj teroj el centra Meksiko al Amazonio de Brazilo ksaj oriente de Bolivio.
* *Busarellus nigricollis leucocephalus* - Paragvajo, Urugvajo kaj norde de Argentino.

## Kutimaro 
La nesto estas kutime situa en granda arbo, ofte ĉe akvo, sed foje en nealtaj arbetoj de kafoplantejoj aŭ ĉeurbaj areoj. La nesto estas kovrata de verdaj folioj. La ino demetas 3 al 5 ovojn blankecajn kun punktoj flavecbrunaj aŭ ruĝecbrunaj kaj pli malhelaj makuletoj. Ne disponeblas pli da informo pri ties reproduktado.

La Nigrakola busarelo loĝas el dieto ĉefe komponata el fiŝoj. Ĝi manĝas ankaŭ akvajn cimojn kaj eventuale lacertetojn, helikojn kaj rodulojn.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Busarellus nigricollis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

## Vidu ankaŭ 
* Humida Ĉako

Kategorio:Buteoj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Preĝejo Johano Baptisto (Szentendre)

La **preĝejo de Johano Baptisto** estas romkatolika historia monumento (ekde 1957) en urbo Szentendre (Hungario), kie ĝi estas la plej malnova kirko. Origine ĝia dediĉo estis al Sankta Andreo (la hungara ekvivalento estas Endre), tial ĝi estas nomdonanto de la urbo.

## Historio 
Inter 1241-1283 la navo, la sanktejo kaj la sakristio pretiĝis, sed en 1283 la preĝejo detruiĝis. Poste gotika preĝejo konstruiĝis. Dum dominado de la turkoj la preĝejo parte ruiniĝis, tamen ĝi estis uzata, eĉ, en 1710 ĝi renoviĝis, kiel jam baroka preĝejo. La nuna formo aperis en 1751.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en mezo de malgranda placo. La turo estas malalta kaj kvadrata. Laŭ la eksteraj muroj estas apogpilieroj. La internaj freskoj estis pentritaj inter 1933-1938.

Kermeso okazas en la 24-an de junio.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstre|Preĝejo Johano Baptisto ekstere
eta|maldekstre|Preĝejo Johano Baptisto interne

Szentendre
Szentendre
Preĝejo Koro de Jesuo (Kőszeg)

**Preĝejo Koro de Jesuo** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Kőszeg, en la urbocentro.

## Historio 
La impona trinava preĝejo konstruiĝis inter 1892-1894. Ĝi renoviĝis dufoje: en 1936 kaj en 1987.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola antaŭ placo. La fenestrobildoj prezentas Jesuon, Dipatrinon, Sanktan Jozefon, Reĝon Stefanon, Sanktan Emerikon, Sanktan Ladislaon kaj Elizabeton de Hungario. La orgeno funkcias ekde 1894. En la trezorejo mezepokaj objektoj troviĝas.

Kermeso okazas en la 22-an de aŭgusto.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|260ra|maldekstra|La ĉefnavo
eta|260ra|maldekstra|Kolonoj de la preĝejo

Koszeg
Koszeg
Monsanto (Portugalio)

eta|maldekstre
eta|maldekstre
**Monsanto** (aŭ **Monsanto da Beira**) estas portugala *freguesia* de Idanha-a-Nova, el 131,76 km² longa kaj 1,160 loĝantoj en (2001). Ĝi estis sidejo inter 1174 kaj komenco de la 19-a jarcento, de *concelho* kiu inkluzivis la fregeziojn Monsanto, Aldeia de João Pires, Aldeia do Salvador kaj Toulões. En 1801 ĝi havis 2, 139 loĝantojn. Populare ĝi estas konata kiel la*"plej portugala vilaĝo de Portugalio"*.

La loko kie troviĝas Monsanto estis setlejo ekde la paleolitiko. Laŭ la arkeologio ĝi estis loĝata de la romianoj, visigotoj kaj araboj poste venkitaj de la reĝo Afonso Henriques kaj, en 1165, ĝi estis donacita al la Templanoj kiu sub la gvido de Gualdim Pais, konstruigis la kastelon de Monsanto.

## Eksteraj ligiloj 
* Monsanto 
* Radio Clube de Monsanto

Kategorio:Paroĥoj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Castelo Branco
Preĝejo Marteno de Tours (Hollókő)

La **preĝejo Marteno de Tours** estas simpla romkatolika preĝejo en Hungario, en vilaĝo Hollókő, tamen ĝi estas grava historia monumento tutlande konata. Tiu preĝejo apartenas al la Monda Heredaĵo kune kun la ĉirkaŭaĵo.

## Historio 
La paroĥo fondiĝis en 1342, sed la preĝejo nur en 1862 konstruiĝis. Pli frue jam sonoriloturo situis tie (la turo restis). En 1889 la preĝejo trakonstruiĝis. En 1990 ĝi renoviĝis.

## Konstruaĵo 
Interne estas videblaj bildo pri Marteno de Tours, skulptaĵoj pri **Pieta** el la 17-a jarcento kaj pri Kristo.

Kermeso okazas en la 11-an de novembro.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare

Hollókő
Holloko
Skotia Registaro

La **Skotia Registaro**, **Skota Registaro** aŭ **Skotlanda Registaro**, nome **Scottish Government** (en gaela **Riaghaltas na h-Alba**) estas la plenumiga branĉo de la redonita registaro de Skotlando. Ĝi estis starigita en 1999 kiel **Scottish Executive** (Skota Ekzekutivo), el la iama Scottish Office (Skota Oficejo), kaj tiele la termino Scottish Executive (aŭ Administro) restas ties laŭleĝa nomo laŭ la Scotland Act 1998. Laŭ decido de la Skota Parlamento de 2007, la termino *Executive* ŝanĝiĝis al *Government* (Registaro) fare de la administrado fare de la Skota Nacia Partio en 2007.

## Notoj 
Kategorio:Politiko en Skotlando
Erzsébet Jámbor

**JÁMBOR Erzsébet** (ja:mbor) rumania hungara dramistino naskita en Marosvásárhely en 1901 kaj mortinta en Tel Aviv en 1952.

## Verkoj
**Continental R. T.* prezentita la 26-an de januaro 1935 en la Kolozsvári Magyar Színház. 
**Anyai szív*
**Az evroni Emlékházban*
**Anna ártatlan* (komedio, Kv. 1934) 
**Nem én öltem*.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Ilona Jancsó

**JANCSÓ Ilona** (janĉo:), Csománé, edzino de Csoma, estis rumanihungara/hungara verkistino naskita en Szilágysomlyó la 17-an de julio 1869 kaj mortinta en Șimleu Silvaniei la 1-an de aŭgusto 1927.

## Kariero
Jancsó Ilona estis instruistino en vilaĝo Gyapjú. Ŝi estis kunlaboranto de gazetoj Szilágyság, Szilágysomlyó, A Hírnök.
**

## Verkoj
**Tövisbokor*, rakontoj, Zilah 1902;
**Elbeszélések'', rakontoj, Szilágysomlyó 1925.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Preĝejo Sankta Antonio (Baja)

**Franciskana preĝejo (kaj ankaŭ monaĥejo) de Sankta Antonio de Padovo** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Baja.

## Historio 
Post dominado de turkoj franciskanoj alvenis kaj ili konstruis monaĥejon en 1721, poste preĝejon. Ĝi detruiĝis dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. La pli nova ununava preĝejo konstruiĝis en 1728, sed la turo nur en 1763. Tiun turon ankaŭ la fajrobrigado uzis longe. En 1840 pro incendio la tegmento cindriĝis.

## Konstruaĵo 
Ekstere skulptaĵo estas videbla pri "Mater Dolorosa". Interne la freskoj pretiĝis en 1950.

Kermeso okazas en la 13-an de junio.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare
eta|260ra|maldekstra|Aerfoto pri la preĝejo kaj monaĥejo

Baja
Baja
Kategorio:Franciskanaj preĝejoj en Hungario
Baja
3465 Trevero

**3465 Trevero** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la kelta etno de la Treveroj, loĝintoj de la "Gallia Belgica" sur la teritorio de la nuna Luksemburgo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Andor Járosi

**JÁROSI Andor** (ja:roŝi) estis rumanihungara evangelia pastro, verkisto, teatrokritikisto naskita en Újsándorfalva la 5-an de decembro 1897 kaj mortinta en Magnitogorsk la 26-an de decembro 1944.

## Kariero 
Járosi Andor studis teologion en Eperjes kaj Kolozsvár, poste en Marburg. De 1920 li estis evangelia pastro de hungaroj en Kluĵo, de 1931 teologia privatprofesoro. Li estis konstanta kunlaboranto de revuo *Pásztortűz*, de 1939 redakcikomitatano.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pastroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Dumfries

290px|eta|dekstra|Urbocentro
**Dumfries** () estas merkaturbo kaj iama reĝa urbo ene de la municipara areo Dumfries kaj Galloway de Skotlando. Ĝi estas ĉe la enfluo de la Rivero Nith en la Solway Firth. Dumfries estis la kantonurbo de la iama kantono de Dumfriesshire. Dumfries ricevas la kromnomon de *Queen of the South* (Reĝino de la Sudo). La loĝantaro de Dumfries estas konata popole kiel *Doonhamers*.

Estas informoj, ke jam estis homaj setlejoj dum la okupado de la areo fare de la Romia Imperio.

## Notoj
Kabo Bon

eta|280px|Kabo Bon vidata el spaco (falsaj koloroj)

**Kabo Bon** ( kaj ), kaj ankaŭ **Watan el-kibli**, estas duoninsulo de pleja nordorienta Tunizio. Ĝi estas situanta je ĉirkaŭ . Ĝi estas ĉirkaŭata de la Golfo de Tunizo norde. Urboj situantaj en la duoninsulo inkludas Nabeul, Kelibia kaj Menzel Temime. Tie situantas ankaŭ ruinoj de la kartaga urbo Kerkuano.

## Notoj 
Kategorio:Duoninsuloj en Tunizio
3466 Ritina

'*3466 *Ritina'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo "*Ritina*" estas mallongigo de la virina antaŭnomo *Margarita'', en honoro de la filino de la malkovrinto, ankaŭ laborantino en la Krimea astrofizika observatorio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Kenny Dorham

**Kenny Dorham**, *McKinley Howard Dorham* (* 30-an de aŭgusto 1924 en Fairfield, Teksaso; † 5-an de decembro 1972 en Novjorko, Novjorkio) estis usona ĵaztrumpetisto, kantisto kaj komponisto.

Dorham estis unu el la plej aktivaj bibop-trumpetistoj. Li ludis en la ensembloj de Dizzy Gillespie kaj Billy Eckstine, en la bando Be Bop Boys de Kenny Clarke, en la orkestroj de Lionel Hampton kaj Mercer Ellington, la kvinopo de Charlie Parker kaj la praaj Jazz Messengers (*Horace Silver and the Jazz Messengers*). Krome li akompanis pianiston Thelonious Monk kaj saksofoniston Sonny Rollins kaj anstataŭis trumpetiston Clifford Brown en la kvinopo de Max Roach. Tiutempe aparte famiĝis improvizad-kunsido en 1958 kun Cecil Taylor kaj John Coltrane, *artistoj kun stilo tute malsamaj de tiu de Dorham*. Ekster sia rolo kiel akompanmuzikisto li tamen ankaŭ estris proprajn grupojn kiel *Jazz Prophets* (nomitaj analoge al la *Jazz Messengers* de Art Blakey). *Jazz Prophets* sonregistris en 1956 la koncertalbumon *’Round About Midnight at the Cafe Bohemia* por Blue Note. Por la malgranda diskeldonejo Jaro en 1960 ekestis *The Arrival* kun Tommy Flanagan kaj Charles Davis.

En 1963 Dorham enprenis la 26-jaran tenorsaksofoniston Joe Henderson en sian grupon, kiu poste sonregistris la albumon *Una Mas* (la grupo ankaŭ muzikis kun juna Tony Williams). La amikeco inter la du muzikistoj kondukis al multaj pluaj albumoj, ekz. al la unua albumo de Henderson *Page One* (1963), *Our Thing* kaj *In ’n’ Out*. Dorham muzikis regule en la 1960-aj jaroj por Blue Note kaj Prestige Records, kiel bandestro kaj kiel akompananto de Henderson, Jackie McLean, Cedar Walton, Andrew Hill, Milt Jackson kaj aliaj.

Dum siaj lastaj vivojaroj Dorham suferis je renomalsano, je kiu li mortis.

Li komponis la ĵazan normkanton *Blue Bossa*, publikigita sur la albumo *Page One* de Joe Henderson.

## Eksteraj ligiloj 
* Detala diskoregistro

Kategorio:Usonaj ĵazkomponistoj
Kategorio:Usonaj ĵaztrumpetistoj‎
Kategorio:Usonaj ĵazkantistoj‎
Pujang

**Pujang,** ĉine **濮阳市** estas prefektujnivela milionurbo en provinco Henano en Ĉinio. La urbego administras ankaŭ siajn proksimajn distriktojn. 
   
## Geografio 
Pujang etendiĝas en proksimo de Flava Rivero sur ebenaĵo.

## Historio 
Onidire Pujang estas unu el la naskiĝlokoj de la ĉina nacio. Fakte 5 miljaroj da historio troviĝas tie. En 1987 oni trovis raran arkeologian trovaĵon.

## Ekonomio 
En Pujang oni okupiĝas pri nafto.

## Klimato 
En Pujang regas varma kontinenta klimato kun influo de musono. La jara averaĝa temperaturo estas 13 °C, kio estas dum somero ĉirkaŭ 40 °C, dum vintro malofte eĉ -20 °C. Jare pluvas po 500-600 mm.
 
Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Ivalo-rivero

La **Ivalo-rivero** (**Ivalojoki**) estas 180 km longa rivero en Laponio, Finnlando.

## Geografio 
Ivalo-rivero fontas en nordokcidenta Finnlando kaj fluas de sudokcidento al nordoriento en direkton de Inari-lago. Komence fluas la rivero tra marĉa regiono, pli poste tra solcea, preskaŭ neloĝata mezmontara regiono kun forlasitaj orofosaj setlejoj. Antaŭ la alfluo, la rivero forte meandras. Antaŭ la alfluo, ĝi trafluas la lokon Ivalo kaj poste dividiĝas je tri branĉoj kaj riverdelto en la Inari-lagon.

## Historio 
En la 1870-aj jaroj, okazis „orofuriozo“ ĉe la Ivalo-joki kaj la najbara Lemmen-rivero. Oni ankoraŭ hodiaŭ serĉas tie oron. Tiutempe anoncis sin 60-70 oroserĉisto, kiuj povis labori dum 4-6 ses monatojn pro la vetero.

Ofte okazas printempe neĝodegelo kaj amasiĝo de la glacio ĉe la vojpontoj en Ivalo, kaŭzante abundajn inundojn. La loka kerno (centro) de Ivalo estas ofte trafita de tiu inundo, krom ĝi ankaŭ setlejoj apud la nacia vojo 4, kiu kuras paralele al la rivero.

## Turismo 
Ivalo-rivero estas ŝatata rivero kun modera malfacileco, por fari sur ĝi plurtagajn kanuadojn.

Kategorio:Riveroj en Finnlando
Kategorio:Sameio
3467 Bernheim

'*3467 *Bernheim'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Norman G. Thomas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Robert Burnham Jr. (1931–1993), kolego de la malkovrinto. Ĉar jam antaŭ ekzistis asteroido nomita *834 Burnhamia*, Norman Thomas elektis la nomon "*Bernheim''", tiun de la germanaj geavoj de Robert Burnham.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Norman G. Thomas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
3468 Urgenta

'*3468 *Urgenta'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la kulturvario de terpomo "Urgenta" (eble alude al sia supozebla formo). Tiu nomo ankaŭ elvokis la fakton, ke la malkovrinto lasis preskaŭ pasi la templimon, dum kiu li havis privilegion nomi sian malkovraĵon, kaj estis trudita *urĝe'' trovi nomon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Joe Puma

**Joseph J. „Joe“ PUMA** (* 13-an de aŭgusto 1927 en Novjorko; † 31-an de majo 2000 samloke) estis usona ĵazgitaristo de svingo kaj moderna ĵazo. 

## Vivo kaj verkado 
Joe Puma estis filo de gitar- kaj mandolinkonstruisto. Kiel gitaristo li tamen estis meminstruinto; komence li estis influata de Django Reinhardt. En 1947 li aliĝis al la muzikisto-sindikato kaj ludis en diversaj bandoj, en 1953 kun Joe Roland, poste kun Louie Bellson, Don Elliott, Artie Shaw kaj Les Elgart. En 1954/55 li akompanis kantistinon Peggy Lee, en 1956/57 li laboris en la rondo de Herbie Mann kaj surdiskigis kun *Whitey Mitchell Sextet*, kun Mat Matthews, Vinnie Burke kaj Ralph Sharon. Krome li akompanis kun Herbie Mann kantistinon Chris Connor. En 1957 ekestis du albumoj je propra nomo, interalie kun Steve Lacy, Oscar Pettiford kaj Bill Evans. En 1958 Puma laboris kun Lee Konitz kaj muzikis en la triopo de Dick Hyman.

En la 1960-aj jaroj li laboris ĉefe kiel instrumentisto kaj muzikestro de vojaĝorkestroj, interalie por sia edzino, kantistino Molly Lyons, sed ankaŭ por Fran Jeffries kaj Morgana King. Ekde 1974 li muzikis en sukcesa duopo kun gitaristo Chuck Wayne, laboris tamen ankaŭ kun Al Cohn kaj kun Jimmy Raney. Meze de la 1980-aj jaroj li tenis triopon kun Hod O´Brien kaj Red Mitchell. En la malfruaj 1990-aj jaroj Puma akompanis kantistinon Gail Wynters kaj muzikis kun Warren Vaché kaj Peter Ind; en 1997 ekestis plua albumo kun triopo el basisto Murray Wall kaj frapinstrumentisto Eddie Locke.

La titolpeco de lia albumo *Like Tweet* (1961) estis uzata en la sontrako de la filmo *Good Morning, Vietnam*. Pro sia ega koncentriĝo pri studioverkado lia „ĵaztalento neniam ricevis la tutmondan rekonon, kiun ĝi meritus“

## Diskoj 
**Albumoj je propra nomo **
* 1957 – *Wild Kitten* (Dawn) kun Steve Lacy, Herbie Mann, Oscar Pettiford
* 1957 – *Joe Puma Quartet & Trio – Jazz* (Jubilee/Fresh Sound Records) Triopo kun Eddie Costa kaj Pettiford, kvaropo kun Bill Evans, Oscar Pettiford kaj Paul Motian
* 1984 - *Shining Hour* (Reservoir) kun Hod O´Brien kaj Red Mitchell
* 1997 - ''It's a Blue World* (Sundazed) kun Murray Wall kaj Eddie Locke
**Albumoj kiel gastmuzikisto**
* Chris Connor: *Chris Connor Sings the George Gershwin Almanac of Songs* (Atlantic, 1957)
* Herbie Mann: *With Sam Most Quintet*, Herbie Mann Plays* (Bethlehem, 1955),
* Herbie Mann: *Sultry Serenade* (OJC, 1957); *Flute Soufflé* (OJC, 1957)
* Warren Vaché: *What Is There To Say?* (Nagel-Heyer, 1999)
* Gail Wynters: *My Shining Hour* (Naxos, 1998)
* Helen Merrill: ''Chasin' The Bird* (Emarcy, 1979)

## Fontoj 
* Carlo Bohländer k.a.: *Reclams Jazzführer*, Reclam, Stutgarto, 1991
* Bielefelder Katalog Jazz, 2001
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt, 1993
* Richard Cook k Morton, Brian: *The Penguin Guide To Jazz on CD*, 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.
* Hanns E. Petrik: *Bill Evans – sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten*. Schaftlach, Oreos, 1989

## Eksteraj ligiloj 
* Joe Puma & Bill Evans – Portreto de Marc Myers en *Jazzwax'' 2010
* Nekrologo en Los Angeles Times

## Rimarkoj 
Kategorio:Ĵazgitaristoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Numedalslågen

**Numedalslågen** estas 352 km longa rivero en Norvegio. Ĝi fontas en la altebenaĵo *Hardangervidda* kaj fluas tra Sæterdalen al Dagali, plu en Numedal ĝis Kongsberg, formas la akvofalon *Labrofoss* (aŭ *Lågenfoss*) kaj fluas plu ĝis Larvik, kie ĝi alfluas la Nordan maron (Skagerrak). La rivero havas akvokolektan areon de 5554 km².

Numedalslågen estas uzata por flosigo de ligno. Supre de Hvittingfoss ekzistas grandaj amasoj da salmo kaj mara truto kaj ĉiujare la rivero lokumas kiel kvara plej bona fiŝkaptejo de salmoj. 

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Béla Jávor

**JÁVOR Béla** (ja:vor), familinomo Jenser, Jenser-Jávor, estis rumanihungara ĵurnalisto, rakontisto, porjunulara verkisto naskita en Nagykároly la 3-an de julio 1894 kaj mortinta en Oradea la 11-an de junio 1973. 
## Kariero
Béla Jávor pristudis juron en Budapeŝto kaj Vieno, li diplomiĝis en reformita jurakademio de Sighetu Marmației (1921). Li debutis kiel ĵurnalisto ĉe *Keleti Újság* de 1925, de 1931 ĉe la *Erdélyi Lapok* (pli poste *Magyar Lapok*) li estis raportisto de Bukareŝto, kies de 1939 li estis interna kunlaboranto. Lia unua artikolo aperis en *Nagykároly és Vidéke* (1921). Liajn novelojn publikigis la gazetoj Keleti Újság, Ellenzék, Brassói Lapok, Erdélyi Magyar Lányok, Cimbora, Pásztortűz, Vasárnap, A Hírnök, Liajn porjunularajn rakontoj aperis en *Jóbarát*. 
## Verkoj
**Három leány*, romano (Népszerű Regények, Brassó 1924); 
**Krizantém* romano (laŭ 1-a premio de novelo gajninta en konkurso de Asocio Kölcsey de Arado, Kv. 1924);
**Asszonyok, leányok, szeretők* (kolekto, Kv. 1929).
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

javor, B.
Javor, B.
János Jenei Jung

**JENEI JUNG János** estis rumanihungara aktoro, teatraĵverkisto naskita en Oroszborgó la 22-an de februaro 1901 kaj mortinta en Budapeŝto la 31-an de oktobro 1979. 
## Kariero
Jenei Jung János akiris siaj aktorsciojn kiel memlerninto, kaj helpe de Jenő Janovics li fariĝis aktoro. De 1925 li ludis en Satmaro, Arado, Temeŝvaro, poste en Ĉeĥoslovakio, de 1932 li dungigis sin al Kolozsvári Magyar Színház. Li translokiĝis Budapeŝton en 1942.
## Verkoj
**Kölcsönadom a jeleségem*, opereto, (muziko András Adorján, teksto kune kun Tamás Kóbor), 1935, 
**Szülők tanuljatok!* (romaneto, Kv. 1937).
**Kék nejelejcs*, muzikteatraĵo kun Ferenc Nemes; 
**Az asszony*, *Dalol a Volga*, 1938.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

jenei Jung, J.
Jenei Jung, J.
3469 Bulgakov

'*3469 *Bulgakov'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la ukraindevena rusa verkisto Miĥail Afanasjeviĉ Bulgakov (cirile: *Михаил Афанасьевич Булгаков'', 1891–1940).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Gudbrandsdalslågen

eta|la rivero ĉe Lillehammer
**Gudbrandsdalslågen** aŭ **Lågen** (aŭ *Laagen*) estas la nomo de akvoriĉa rivero en suda Norvegio:

La *Gudbrandsdalslågen* en Fylke, Oppland estas unu el la du elfluantoj de lago Lesjaskogsvatnet. Ĝi trafluas la Gudbrands-valon kaj formas la lagon Losna kaj fluas - post kiam alfluas ĝin Otta, Vinstra kaj aliaj riveretoj- ĉe Lillehammer en la lagon Mjøsa, fluante ĝis tiam entute 204 km. Ties elfluanto, la Vorma, alfluas la riveron Gomma, post 322 km de ambaŭ riveroj.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Vorma

eta
**Vorma** estas 30 km longa rivero en Norvegio, kiu estas elfluanto de la Mjøsa-lago. La rivero fluas apud Minnesund kaj alfluas ĉe Nes en la riveron Glomma. Ĝia dekstra alfluanto estas Andelva, grava urbo ĉe la rivero estas Eidsvoll, kie okazis dum la mezepoko "tingoj", tribaj kunsidoj.

La nomo Vorma venas el tio, ke la rivero estis "varma", kiu malofte frostis, male al aliaj riveroj. Ĉe kunfluo de Vorma kaj Glomma ĉe Årnes kaj Nes situas la akvofalo Funnefoss, altante 10 m.

En 1795, grundo-glito totale bolkis fluon de Vorma ĉe Disen por 111 tagoj, la riverujo tute sekiĝis. Oni fosis kanalon tie, por malhelpi grandan inundon.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Kilmarnock

eta|center|640x640px|Vidaĵo de Kilmarnock, Julio de 2004

**Kilmarnock** () estas granda urbo de East Ayrshire, Skotlando, kun populacio de . Ĝi estas la dua plej granda urbo en in Ayrshire, nur post Ayr. La Rivero Irvine fluas tra ties orienta sekcio, kaj la Kilmarnock-rojo trapasas ĝin, per la nomo 'Bank Street'. Kilmarnock estas ofte mallongigita populare al 'Killie'.

Kilmarnock estas konata tutmonde ĉefe pro la publikigo de la unua libro de Robert Burns, kiu estis konata kiel The Kilmarnock Edition, kaj estas tre rara nuntempe. 

## Haloveno en Kilmarnock 
Haloveno en Kilmarnock estas festata je ne la 31-a de oktobro, sed je la lasta vendredo de oktobro, ĉar oni ricevas salajrojn vendrede, do la infanoj esperas ekhavi pli bonajn dolĉaĵojn.

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Skotlando
Tanaelva

eta| la rivero ĉe Nuorgam, finna haveno
La rivero **Tanaelva** (norvege; **Tenojoki** finne; mallonge: *Tana* rsp. *Teno*, nordsamee: *Deatnu* [laŭvorte granda fluo']) estas la norvega-finna limrivero. Ĝi fontas ĉe la kunfluo de Karasjokka kaj Inarijoki proksime al Karigasniemi. La tuta longo de rivesitemo de Inarijoki kaj Tanaelva estas 348 km. Ĉe la flulongo ĉe 256 km, ĝi markas la limon inter la komunumoj Karasjok kaj Tana sur la norvega kaj Utsjoki sur la finna flanko. Ĝi alfluas ĉe Tana-fjordo en la Arktan oceanon. Tio estas la plej norda riveralfluo en Eŭropo.

Ĝi havas akvokolektan areon de 16.374 km2.

Tanaelva estas dismonde la plej bona fiŝkaptejo por salmoj. Oni fiŝkaptis en la rivero en 1929 ekzempleron de salmo kun 36 kg, kiu estas ĝis hodiaŭ la plej granda iam kaptita atlantika salmo.

La riveron Tanaelva trairas du pontoj. *Tana Bru* („Tana-ponto“), konstruita en 1948 troviĝas en la samnoma komunumo Tana. Ĝi estas kun la pendolarĝo de 195 m, la plej longa pendoponto de Norvegio. La dua ponto estas *Samelandsbrua* (Saamen silta), interligas la finnan Utsjoki kun la loko Roavvegieddi.

Kategorio:Riveroj en Norvegio
Kategorio:Finnmark
Kategorio:Sameio
Kategorio:Internaciaj riveroj
3471 Amelin

'*3471 *Amelin'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (nun *de fakto* en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo estas omaĝo al la rusa geodeziisto Valentin Miĥailoviĉ Amelin (cirile *Валентин Михайлович Амелин'', 1930–1989).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Ruĝeca buteogalo

La **Ruĝeca buteogalo** aŭ **Ruĝeca krabaglo**, (*Buteogallus aequinoctialis*) estas specio de rabobirdo de la familio de Akcipitredoj.

Ĝi troviĝas en Brazilo, Gujanoj, Trinidado kaj Tobago, kaj Venezuelo. Tio estas el marborda Venezuelo suden tra la tuta brazila marbordo escepte en la plej sudaj subŝtatoj. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj manglejoj; ankaŭ ĉe marĉoj.

Ĝi estas 42-46 longa; la masklo pezas ĉirkaŭ 590 g, dum la ino ĝis 796 g. Supre estas malhelbruna kaj la tre larĝaj flugiloj havas nigrajn pintojn kaj bordojn, ruĝecan makulon kaj nigran striecon. La vosto montras mallarĝajn striojn. La subaj partoj estas ruĝecbrunaj, el kio la komunaj nomoj. La beko kaj kruroj estas malhelaj, sed la vaksaĵoj al la okuloj rimarkinde flavaj.

Tiu specio manĝas preskaŭ nur krabojn, el kio la alternativa nomo. Ĉasmaniero estas falflugo el ripozejo kaj reporto de la kraba predo al seka manĝejo. Okazas ceremoniajn flugojn memmontrajn porpariĝadajn, kun akrobatio, kriado kaj plonĝoflugoj. La ino en nesto el bastoneteroj kaj folioj demetas ununuran ovon.

La specio suferas ioman malpliiĝon pro habitatodetruo kaj malpliiĝo de la manĝataj specioj pro troa fiŝkaptado.

## Referencoj 
* Brazilaj rabobirdoj En la portugala.
* BirdLife International 2004.  Buteogallus aequinoctialis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Buteoj
Kategorio:Akcipitredoj
Kategorio:Akcipitroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
3472 Upgren

'*3472 *Upgren''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Arthur Reinhold Upgren Jr..

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
3473 Sapporo

**3473 Sapporo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la japana urbo Sapporo (Saporo), en la insulo Hokajdo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Sapporo
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
Alt-frapo

eta|Du personoj kiuj donas alt-frapon unu al la alia|150px|dekstra
**Alt-frapo**, aŭ **Alt-kvino** (angle: high five), estas gesto kiu esprimas certan triumfon kaj okazas kiam du homoj simultane levas unu manon ĝis alteco proksime de la kapo kaj reciproke frapas la manplatojn. La origino de la gesto estas neklara.

En Usono, kie la gesto estas tre populara, estas iniciato por celebri ĉiun trian ĵaŭdon de la monato aprilo kiel *National High Five Day* (nacia altfrapa tago).

## Aera-frapo 
eta|Du virinoj dum aera frapo.
La aera frapo aŭ aera kvino estas variaĵo de la gesto sen fizika kontakto. Oni nur bezonas partneron en vida distanco. Ĝi havas avantaĝojn por partoprenantoj, kiuj alimaniere estus tro malproksimaj por atingi fizikan kontakton en la momento de la gesto, ankaŭ eblas havi pli ol nur du partoprenantoj. Aldone, higienaj kialoj povas ludi rolon en la decido preferi la aeran kvinon.

## Origino 
La origino de la gesto supozeble estas en sporto, pli specife en usona basketbalo. La uzado de la termino *high five* kiel substantivo estis en 1980 akceptita en la Oxford English Dictionary (Oksforda angla vortaro) kaj en 1981 kiel verbo.

## Vidu ankaŭ 
* Neparola komunikado

Kategorio:Salutoj
Kategorio:Gestoj
Jean Courtin

Li studis bronzepokon kaj neolitikon.

## Verkoj
* *Le Néolithique de la Provence*. Société préhistorique française. Ed. Klincsieck, Paris, 1974
* *Les Civilisations néolithiques en Provence* kaj ''Les Civilisations de l'Age du Bronze en Provence*, in *La Préhistoire Française*, t 2, CNRS, Paris, 1975 
* *Le gisement Saô de Mdaga (Tchad), fouilles 1960-68''. Société d'ethnologie de Paris, kun A. kaj JP. Lebeuf kaj F. Treinon-Claustre, 1980  
* *Premières communautés paysannes en Méditerranée occidentale*, éd. Colloque international du CNRS, Montpellier, (en collab. kun J. Guilaine et X. Roudil). 1987 . 
* *La Grotte Cosquer, peintures et gravures de la caverne engloutie*. Ed. du Seuil, Paris, (avec J.Clottes), 1992  
* *Les Premiers Paysans du Midi, de -6 000 à -4 500*, Ed. La Maison des Roches, Paris, 2000 
* *Le Chamane du bout du Monde*. prahistoria romano, Ed. du Seuil, Paris, 1998, (tradukita al germana, hispania, portugala).
* *Cosquer redécouvert* kun Jean Clottes, 2005

### Eksteraj ligiloj 
* Vivo de Jean Courtin
Preĝejo Sankta Antonio de Padovo (Parizo)

**Preĝejo Sankta Antonio de Padovo** estas romkatolika konstruaĵo en Francio, en urbo Parizo. La arkitekto estas Léon Azéma kiu konstruis ankaŭ la palacon Chaillot.

## Vidu ankaŭ 
* sankta Antonio de Padovo

## Eksteraj ligiloj 
* paĝaro de la paroĥo  

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Antonio de Padovo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Parizo
Preĝejo Nomo de Jesuo (Jászberény)

**Franciskana preĝejo de Nomo de Jesuo** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Jászberény, en la urbocentro. Apude monaĥejo etendiĝas.

## Historio 
La gotika franciskana monaĥejo kaj preĝejo konstruiĝis en la 1460-aj jaroj kaj ili pretiĝis en 1472. En 1560 pro religiaj konfliktoj la monaĥejo bruliĝis, poste en 1567 la turkoj forpelis la franciskanojn kaj la monaĥejo iĝis burgo. Tamen la franciskanoj revenis en 1581. Ili faris uzebla la preĝejon. Ekde 1723 oni konstruis novan monaĥejon. Inter 1767-1769 la preĝejo renoviĝis kaj barokiĝis, tamen restis gotikaj partoj.

La preĝejo estas pilgrimejo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare

Dosiero:Jászberény légifotó1.jpg
Dosiero:Jászberény - Temple.jpg

Jaszbereny
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Jászberény
Jaszbereny
Jaszbereny