Aŭstraliaj aborigenoj

eta|dekstra|Aborigenaj aŭstralianoj el insuloj Bathurst (Norda Teritorio), 1939.
[eta|dekstra|180px|[Bumerangoj kaj ĵetilo por lanco.]]
**Aborigenaj aŭstralianoj** estas la diversaj indiĝenaj popoloj de la aŭstralia kontinento kaj multaj el ĝiaj insuloj, ekskludante la etne apartajn homojn de la Insuloj de la Toresa Markolo.

Homoj unue migris al Aŭstralio antaŭ 50 000 ĝis 65 000 jaroj, kaj kun la tempo formis eĉ 500 lingvajn grupojn. En la pasinteco, aborigenaj homoj vivis super grandaj areoj de la kontinento. Ili estis izolitaj sur multaj el la pli malgrandaj enmaraj insuloj kaj Tasmanio kiam la tero estis inundita ĉe la komenco de la Holocena interglacieja periodo, antaŭ proksimume 11 700 jaroj. Malgraŭ tio, aborigenaj homoj konservis ampleksajn retojn ene de la kontinento kaj kelkaj grupoj konservis rilatojn kun Insulanoj de Toresa Markolo kaj la Makasaranoj de nuntempa Indonezio.

Dum la jarmiloj, aborigenaj homoj evoluigis kompleksajn komercajn retojn, interkulturajn rilatojn, leĝon kaj religiojn, kiuj konsistigas kelkajn el la plej malnovaj, kaj eble *la* plej malnovajn, kontinuajn kulturojn en la mondo. Dum eŭropa koloniigo de Aŭstralio, la indiĝena popolo konsistis el kompleksaj kulturaj socioj kun pli ol 250 lingvoj kaj ŝanĝiĝantaj gradoj de teknologio kaj setlejoj. Lingvoj (aŭ dialektoj) kaj lingvo-rilataj grupoj de homoj estas ligitaj kun terpecoj de teritorio konata kiel "Lando", kun kiu ili havas profundan spiritan ligon.

Nuntempaj aborigenaj kredoj estas kompleksa miksaĵo, varianta laŭ regiono kaj individuo tra la kontinento. Ili estas formitaj de tradiciaj kredoj, la interrompo pro koloniigo, religioj alportitaj al la kontinento fare de eŭropanoj, kaj nuntempaj aferoj. Tradiciaj kulturaj kredoj estas transdonitaj kaj disvastigitaj per dancado, rakontoj, kantolinioj, kaj arto kiuj kolektive teksas ontologion de moderna ĉiutaga vivo kaj antikva kreado konata kiel la Sonĝotempo.

Studoj de genetika konsisto de aborigenaj grupoj pluas, sed pruvaro indikas, ke ili havas genetikan heredon de antikvaj aziaj, sed ne plu modernaj popoloj. Ili kunhavas kelkajn similecojn kun papuoj, sed ili estis izolitaj de Sudorienta Azio dum tre longa tempo. Ili havas vaste komunan, kompleksan genetikan historion, sed nur en la lastaj 200 jaroj ili estis difinitaj de aliaj kiel, kaj ili komencis mem-identiĝi kiel, ununura grupo. Aborigena identeco ŝanĝiĝis laŭlonge de tempo kaj loko, kun familia genlinio, mem-identigo, kaj komunuma akcepto, ĉio de ŝanĝiĝanta graveco.

En la censo de 2021, aborigenoj kaj insulanoj de Toresa Markolo konsistis 3,8% de la populacio de Aŭstralio. Plej multaj aborigenaj homoj hodiaŭ parolas la anglan kaj loĝas en urboj. Kelkaj povas uzi indiĝenajn frazojn kaj vortojn en aŭstralia aborigena angla (kiu ankaŭ havas palpeblan influon de indiĝenaj lingvoj en la fonologio kaj gramatika strukturo). Multaj, sed ne ĉiuj, parolas ankaŭ la diversajn tradiciajn lingvojn de siaj klanoj kaj popoloj. Aborigenaj homoj, kune kun insulanoj de Toresa Markolo, havas kelkajn gravajn san- kaj ekonomi-mankojn en komparo kun la pli larĝa aŭstralia komunumo.

## Vidu ankaŭ
* Indiĝenaj aŭstralianoj

## Referencoj 
Kategorio:Demografio de Aŭstralio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj