open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kigalia Genocido-Memoriga Centro

La **Kigalia Genocida Memorejo** estas memorejo kaj eduka institucio en Gisozi, Ruando, proksime al la ĉefurbo Kigalio, kiu memorigas pri la Ruanda genocido de 1994. 

La instalaĵo funkcias kiel memorloko por la ruanda genocido de 1994, en kiu hutuoj murdis tutsiojn pro lukto por kontrolo kaj aŭtoritato. Taksoj pri la nombro da homoj mortigitaj en la tri-monata evento varias de 550 000 ĝis unu miliono. La loko inkluzivas memorcentron kaj muzeon, same kiel ĉirkaŭ 250 000 amasajn tombojn de la mortigitoj. 

Tiu loko estas la centra el ses gravaj memorejoj el proksimume 200 tiaj institucioj en la lando.

## Priskribo 
La instalaĵo inkluzivas tombolokon kun amastomboj kaj muro kun la nomoj de viktimoj, memorekspozicion, monumenton por infanoj, ĝardenon de reflektado, la nacian dokumentadcentron pri la Ruanda genocido, kaj edukan centron, kiu estas precipe populara ĉe studentoj kaj servas por trejni instruistojn. 

Ekde 2012, la Kigali Genocida Memorejo estas en la Provizora Listo de Ruanda Genocidaj Memorejoj por proponita enskribo en la Mondan Heredaĵon de UNESKO. Ĝi estis enskribita en la Mondan Heredaĵon de Ruando en 2023.  Ĝi estas unu el la pli grandaj memorejoj de la Ruanda genocido, kune kun la Murambi Genocida Memorejo, la Ntarama Genocida Memorejo, kaj lokoj en Nyamata, Bisesero, kaj Nyarubuye (Masakro de Nyarubuye). 

Krom priskribi la genocidon, la memora ekspozicio ankaŭ priskribas la historion de la lando antaŭ la evento. Komparoj estas faritaj kun similaj eventoj en Germanio, Japanio, Kamboĝo kaj Bosnio. La restaĵoj de viktimoj el Ruando, same kiel la iloj kaj armiloj uzitaj por murdi ilin, ankaŭ estas montrataj.

## Galerio 

Dosiero:Skull_and_Belongings_of_Genocide_Victims_-_Genocide_Memorial_Center_-_Kigali_-_Rwanda.jpg|Kranio kaj havaĵoj de genocidviktimoj en la centro
Dosiero:Panorama_of_Photos_of_Genocide_Victims_-_Genocide_Memorial_Center_-_Kigali_-_Rwanda.jpg|Vizaĝbildoj de viktimoj de la genocido
Dosiero:Kigali_Genocide_Memorial_(6817416143).jpg|Memorejo pri la Genocido de Kigalio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Genocida Arkivo de Ruando 
* La Aegis Trusto
* Kigali Monumenta Centro

Kategorio:Muzeoj pri la Ruanda genocido
Kategorio:Ruanda genocido
Prunsaŭco

alternative=Prunsaŭco|eta|200ra|Prunsaŭco
**Pruna saŭco** estas viskoza, hela bruna dolĉa kaj amara spicaĵo. Ĝi estas uzata en la Kantona kuirarto kiel saŭco por la profunda fritado de pladoj, ekzemple: printempaj rulaĵoj, nudeloj, frititaj kokobuloj kaj rostita anasaĵo. Ĝi estas farita el dolĉaj prunoj aŭ alia frukto, kiel persiko, ananaso aŭ abrikoto, kune kun sukero, vinagro, salo, zingibro kaj kapsiketo.

Kategorio:Ĉina kuirarto
Murambi Genocido-Memoriga Centro

La Murambi Teknika Lernejo, nun konata kiel la **Murambia Genocido-Memorejo** situas proksime de la urbo Murambi en suda Ruando. 

Ĝi estas memorejo proksime de la urbo Murambi en la Suda Provinco de Ruando, kiu memorigas pri la Ruanda genocido de 1994. Ĝi estas unu el ses gravaj memorejoj en la lando. 

La monumento estis fondita la 21an de aprilo 1995. La loko enhavas 50 000 tombojn. La lernejkonstruaĵo nun estas genocida muzeo, kie estas ekspoziciataj la skeletoj kaj mumiigitaj korpoj de kelkaj el la miloj da homoj murditaj tie. 

## Okazaĵo 
La 16-an de aprilo 1994, miloj da tutsioj fuĝis al la ankoraŭ nefinita lerneja komplekso en Murambi. Post kiam la tutsioj defendis sin dum pluraj tagoj per ŝtonoj kontraŭ la Interahamwe, hutua milico, ili estis superfortitaj la 21-an de aprilo 1994. La milicanoj sisteme mortigis la rifuĝintojn per maĉetoj, tranĉiloj, lancoj, serpoj, kampohakiloj kaj klaboj. Oni taksas, ke ĉirkaŭ 43 000 tutsioj estis murditaj en la lernejo, inkluzive de multaj infanoj kaj beboj. Preskaŭ ĉiuj, kiuj eskapis, estis mortigitaj la sekvan tagon, kiam ili provis kaŝi sin en proksima preĝejo.  Ekzistas diversaj raportoj pri la nombro de pluvivantoj. Inter 4 kaj 36 homoj laŭdire postvivis la masakron. Baldaŭ poste, francaj soldatoj ordonis al la hutua milico fosi kavojn per peza ekipaĵo kaj krei amasajn tombojn en ili. Flugpilka ludejo poste estis konstruita super ĝi por kaŝi la okazintaĵon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo
* vizito de Malcolm Trevena al la Murambi Teknika Lernejo

Kategorio:Muzeoj pri la Ruanda genocido
Kategorio:Mumioj
Franca Verkista Asocio

La **Société des gens de lettres**, franca prononco: [sɔsjete dɛ ʒɑ̃ də lɛtʁ də fʁɑ̃s], (akronime **SGDL**, signifante *Societo de Literaturistoj*) estas franca kopirajta societo. Ĝi estis fondita en 1838 de pluraj famaj verkistoj : Honoré de Balzac, Victor Hugo, Alexandre Dumas, George Sand. Ĝi estas privata jura asocio agnoskita kiel asocio de publika intereso per dekreto de la 10-a de decembro 1891. La SGDL havas sian ĉefsidejon en la Hôtel de Masa, 18- jarcenta konstruaĵo  situanta proksime al la Observatorio de Parizo, sur la strato Faubourg Saint-Jacques.

Ĝi provizas juran kaj alian subtenon al siaj membroj kaj ĉiujare premias kelkajn gravajn premiojn al francaj kaj franclingvaj verkistoj.  

## Historio 
Fondita en Francio en decembro 1838 danke al la klopodoj de verkistoj kiel Louis Desnoyers, ĝi estis kaj estas la unusola aŭtora asocio administrata de la aŭtoroj mem.  Ĝia laboro estis nenio alia ol defendi la materiajn kaj patrimoniajn interesojn kaj la juran kaj socian statuson de ĉiuj asociitaj verkistoj.  Ĝi praktikas vigladon, reflektadon kaj proponojn por novaj leĝoj kaj avantaĝoj por la bono de la aŭtora komunumo. Ĝin estras libervola komitato de dudek kvar verkistoj kaj nuntempe prezidas la verkistino Marie Sellier. 

## Premioj 
Printempa sesio

* Premio donita al la aŭtoro pro lia tuta verkaro.
** Granda Premio SGDL por Literaturo, kreita en 1947
** Granda Premio de Poezio de SGDL, kreita en 1983
** Premio Paul Féval por Populara Literaturo, kreita en 1984
* Premio donita al verko
** SGDL Grandpremio por la Romano, kreita en 1947
** SGDL Grandpremio por Noveloj, kreita en 1984
** SGDL Granda Premio por Historio/Eseolibroj, kreita en 1986
** SGDL Granda Premio por Junulaj Libroj, kreita en 1982
** Premio de Poezio Charles Vildrac, kreita en 1973
** SGDL Multmedia Opero Grandpremio

Aŭtuna sesio

* Premio donita al la aŭtoro pro lia tuta verkaro
** SGDL Poncetton Grand Prix, kreita en 1970
** Poezia Premio Louis Montalte, kreita en 1992
* Premio donita al verko
** Grandpremio Thyde Monnier de la SGDL, kreita en 1975 memore al la verkisto Thyde Monnier
** Bourses Thyde Monnier, ekde 1975
** Poncetton-Interŝanĝoj

Premio pri Traduko

* Halpérine-Kaminsky Consécration Award, ekde 1993
* Halpérine-Kaminsky Découverte Award, ekde 1993
* Premio Gérard de Nerval
* Baudelaire -Premio
* Premio Maurice-Edgar Coindreau

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Franclingva literaturo
* Akademio
* Enciklopediistoj (fr Les Encyclopédistes)
* *Association des écrivains de langue française*

## Eksteraj ligiloj 
* (france)—SGDL−Société des gens de lettres website

Kategorio:14-a arondismento de Parizo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1838
Kategorio:Organizaĵoj kun sidejo en Parizo
Kategorio:Erudiciulaj asocioj en Francio
Kategorio:Literaturpremioj en Francio
Kategorio:Literaturo de Francio
Kategorio:Francaj asocioj
Muhanga

**Muhanga** ( ruande *Muhanga*; ĝis 2006 - **Gitarama **) estas urbo en Ruando, kaj estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto Muhanga de la Suda Provinco. La urbo situas en la geografia centro de la lando, okcidente de la ĉefurbo - Kigalio.

La urbo situas ĉirkaŭ 40 kilometrojn sudokcidente de la ĉefurbo, Kigalio, kaj havas loĝantaron de ĉirkaŭ 85 000. 

## Historio 
La 28-an de januaro 1961, en Gitarama, Ruando estis proklamita respubliko por la unua fojo.

En 1963, dominikanoj fondis la projekton Université Radiophonique de Gitarama  (URG) en Gitarama . La programo celis infanojn kaj plenkreskulojn kaj estis produktita ankaŭ por televido. La katolikaj misiistoj laboras en proksima Kabgayi ekde 1906 .

En 1994, dum la interna milito kaj genocido, la provizora registaro kontrolita de Bagosoro, kiu efektivigis ĝin, estis bazita en Gitarama de la 12-a de aprilo ĝis la 13-a de junio.

Post la ruanda genocido, la malliberejo Gitarama estis unu el dek unu malliberejoj en la lando, kiuj estis (tro)plenaj de suspektatoj. 

## Referencoj 
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Urboj de Ruando
Ďáblice

**Ďáblice** () estas urba parto kaj katastra teritorio, parto de urbo Prago, kreanta teritorion de urba parto **Prago-Ďáblice**. Devene temis pri memstara vilaĝo, kiu estis en la jaro 1968 alligita al Prago. Estas ĉi tie registritaj 64 stratoj kaj 853 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie .

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1253.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Kastelo Ďáblice

## Pluaj konstruaĵoj
* Geodezia turo Ládví – altaĵo Ládví
* Observejo Ďáblice – orienta rando de bosko de Ďáblice
* Paneldomo en Ďáblice – la unua paneldomo en Prago, U Prefy 771/25
* Elsendigilo Ládví – altaĵo Ládví

## Pluaj fotoj 

Prague Ďáblice Ďáblická str.jpg|Strato en Ďáblice
Prague dablice.jpg|Vido al la malnova Ďáblice de la observejo
Ďáblice zámeček.jpg|Kasteleto Ďáblice


Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Prosektoro

**Prosektoro** laŭ PIV estas kuracisto, direktoro de la anatomiaj laboroj en medicina fakultato. Laŭ alia difino prosektoro estas tiu, kiu preparas dissekcon por demonstraĵo en medicina skolo. Multaj gravaj anatomiistoj komencis siajn karierojn kiel prosektoroj.
eta|maldekstre|
La prosektoro profesie konas la anatomion kaj tial ri preparas specimenon por ke aliaj povu studi anatomion de ĝi. La medicinaj studentoj agas simile, sed ili dissekcas la specimenon por lerni plu pri la anatomio. Tiu laboro estas komplika, kie multaj iloj estas uzataj por produkti la deziratan specimenon. Skalpeloj kaj tondilo ebligas akran dissekcion, kie histo estas tranĉita. Medicinaj sondiloj, eĉ la propraj fingroj povas esti iloj por malakra dissekcio, kie la histo povas esti apartigita de la ĉirkaŭaj strukturoj sen tranĉado.

## Laboraj riskoj 
Ĝenerale la riskoj dum laboro estas malaltaj. La kadavroj uzataj por instruaj celoj estas enbalzamigitaj antaŭ ol ili estas renkontitaj de prosektoro kaj studentoj. La balzamiga ceremonio mortigas patogenojn en la kadavro. Prosektoroj kaj studentoj laborantaj kun enbalzamigitaj kadavroj devas ĉiam porti protektajn gantojn. Krome la kadavroj ne estas akceptitaj, se ili havas infektan malsanon, kiel tuberkulozo.

## Vidŭ ankaŭ 
* Enbalzamigo
* Sekco (anatomio)

## Famaj prosektoroj 
* Paul Broca
* Ernst Wilhelm von Brücke
* Alexis Carrel
* Paul Langerhans
* Giovanni Battista Morgagni
* Jan Evangelista Purkyně
* Rudolf Virchow

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Anatomio
Kategorio:Medicina terminologio
Kategorio:Patologio
Kategorio:Profesioj
Ntarama Genocida Memorejo

La **Ntarama Genocida Memoriejo** (, ) estas memorejo situanta en Ntarama, en iama katolika preĝejo, kie 5,000 homoj estis mortigitaj la 15an de aŭgusto 1994, dum la Ruanda Genocido. 
maldekstra|eta|Bretoj de kranioj
Ĝi estas unu el ses ruandaj genocidmuzeoj kune kun Murambi, Bisesero, Nyamata, Kigali kaj Nyarubuye. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Genocida Arkivo de Ruando 

Kategorio:Muzeoj pri la Ruanda genocido
Bisesera Genocida Memorejo

La **Genocida Memorejo de Bisesero** estas strukturo situanta proksime de Karongi-Kibuye, en okcidenta Ruando, memorigante la Ruandan genocidon de 1994, kie estis mortigitaj proksimume 40 000 homojn.  Ekzistas malgranda vizitista centro. La monumento situas sur malgranda monteto proksime de la vilaĝo Bisesero, ĉirkaŭ 60 km per vojo de Kibuye, Ruando. 

## Priskribo 
La Ruanda genocido komenciĝis en aprilo 1994, kiam 40 000 homoj mortis proksime de Bisesero. La viktimoj ofertis iom da rezisto kaj, kvankam ili atendis, ke francaj trupoj defendu ilin, tiuj trupoj retiriĝis. 40 000 ruandanoj mortis.

Ĉi tiu memorcentro estas unu el ses gravaj centroj en Ruando por memorigi la Ruandan Genocidon . La aliaj estas la Memorcentro Kigali, la Memorcentro pri la Genocido de Murambi, kaj la Memorcentro pri la Genocido de Ntarama, kaj estas du pliaj ĉe Nyamata kaj Nyarubuye.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Genocida Arkivo de Ruando 

Kategorio:Muzeoj pri la Ruanda genocido
Gisenyi

**Gisenyi** ( antaŭe ankaŭ *Kisenyi*  [ Rwande *Kisenyi* , germane *Kissenji* ] ), oficiale nomita **Rubavu** ekde 2006, estas la dua plej granda urbo en Ruando. 

Ĝi situas en la samnoma distrikto Rubavu en la Okcidenta Provinco, ĉirkaŭ 90 km nordoriente de Kigalio, la ĉefurbo de la lando. Plie, ĝi situas ĉe la lago Kivu kaj la landlimo kun la Demokratia Respubliko Kongo, kontraŭflanke al la kongola urbo Goma kaj, kiel Goma, ĉe la piedo de la vulkano Nyiragongo.

Ĝi havas proksimume 252 000 loĝantojn (2022). Ĝi estas konata pro ĝia sabla strando kiu taŭgas por akvosportoj.

La erupcio de la vulkano Nyiragongo la 22-an de majo 2021 ekigis elmigradon el la najbara, multe pli granda urbo Goma (DR Kongo) orienten al Ruando, kiu malfermis sian limon la sekvan nokton. 

## Historio 
Gisenyi estis fondita en 1901 aŭ 1902 kiel germana milita posteno ĉe la limo kun la Belga Kongo. Komence loĝigita en tendoj, poste komenciĝis la konstruado de permanentaj loĝejoj.

La urbo situis sur tradicia komercvojo, laŭ kiu sklavoj, eburo, tabakoproduktoj, kupraj artikoloj kaj salo el Kongo estis interŝanĝitaj kontraŭ kaproj kaj brutaro el Ruando. Dum la germana kolonia periodo, pluraj eŭropaj komercaj kompanioj establis filiojn tie.

Ekde 1976, Gisenyi estis la formala sidejo de la Ekonomia Komunumo de la Landoj de la Grandaj Lagoj (france: *Communauté Économique des Pays des Grand Lacs* , CEPGL). Dum la ruanda genocido de 1994, la provizora registaro de Ruando havis sian sidejon en Gisenyi. Multaj rifuĝintoj fuĝis al Kongo tra Gisenyi.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Ruando
Librofoiro de Parizo

La **Pariza Librofestivalo** (), konata kiel ***Livre Paris*** antaŭ 2021 kaj origine (kaj ankoraŭ konata kiel) la **Pariza Librofoiro** (), estas franca komerca foiro dediĉita al libroj kaj verkado, kreita en 1981 de la Nacia Sindikato de Eldonistoj (SNE). La evento bonvenigas grandajn kaj malgrandajn eldonejojn kaj reprezentantojn de la libra sektoro. Ĝi estas malfermita al profesiuloj kaj la ĝenerala publiko.

La festivalo okazas, dum la daŭro de la verkoj de la Granda Palaco, ĉe la Granda Palaco Éphémère sur la Marsa Kampo printempe. Ĝis 2019, ĝi okazis ĉiujare en marto ĉe la ekspoziciejo de la Porte de Versailles.

Ĉiujare, la Librofestivalo elstarigas la literaturajn verkojn de lando kaj urbo. La eldono de 2023 do bonvenigas Italion kiel sian honoran landon. La foiro estas ankaŭ renkontiĝejo por libro- kaj verkistaj profesiuloj, simile al la gravaj librofoiroj organizataj en Eŭropo (kiel la Frankfurta Librofoiro), kvankam tie ne estas intertraktataj rajtoj.

Ekzistas tri aliaj gravaj franclingvaj librofoiroj, la Montreala Librofoiro (Kanado), la Bejruta Franca Librofoiro (Libano) kaj la Ĝeneva Libro- kaj Gazetara Foiro (Svislando).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala hejmpaĝo  (france, angle)
Kategorio:Ekonomio de Parizo
Kategorio:Librofoiroj
Nyamata Genocida Memorejo

La **Nyamata Genocida Memorejo** (ruande: *Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata*, france: *Mémorial du génocide à Nyamata*, angle:  *Nyamata Genocide Memorial Center*) estas monumento en Nyamata, 30 kilometrojn sude de Kigalio, Ruando.

Ĝi situas proksime de iama preĝejo, kiu estis detruita kune kun siaj homoj dum la Ruanda genocido. Homoj en la ĉirkaŭa regiono ankaŭ estis mortigitaj post la masakro ĉe la preĝejo. La restaĵoj de 50 000 homoj estas entombigitaj ĉe la loko. 

La monumento estis registrita en septembro 2023 en la Monda Heredaĵo de UNESKO kiel parto de la "Genocidaj Memorlokoj: Nyamata, Murambi, Gisozi kaj Bisezero".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nyamata Liberiga tago, panorama travojaĝo en 2014, La Gardanto
* Genocida Arkivo de Ruando 

Kategorio:Muzeoj pri la Ruanda genocido
László Epstein

**László Epstein** [lAslO epŝtejn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Epstein Sándor László** estis hungara neŭrologo, psikiatro, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Nagyszombat (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Trnava en Slovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li maturiĝis en ĉefepiskopa gimnazio en sia naskiĝurbo en 1882, poste li studis en Scienca Universitato de Budapeŝto kaj en Universitato de Vieno. En la lasta universitato li akiris medicinan diplomon, poste li praktikadis en Malsanulejo Rókus. Inter 1890-1895 li laboris en psikiatria hospitalo en Angyalföld, poste po 5 jarojn en similaj kuracejoj en urboparto Buda, respektive en Nagyszeben, fine ekde 1910 ĝis sia morto li estis hospitalestro de Angyalföld. Intertempe en 1892 li estis levita ĉefkuracisto, ekde 1915 li ankaŭ instruis en Universitato de Budapeŝto. Li edziĝis en 1902, lia edzino naskis 3 gefilojn inter 1903-1907.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az aethylenum bromatum, mint antiepilepticum.* (1891)
* *A nyúltvelőnek több rendellenes kötegéről.* (1892)
* *Adalékok a fajpsychiatriához.* (1909)
* *A tengerentúli kivándorlás elmeorvosi szempontból.* (1914)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare (legebla en la 498-a paĝo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Frederiksberg (urbo)

**Frederiksberg** estas urbego en Regiono Hovedstaden en Danio, meze de Kopenhago. Ĝi estas ankaŭ sendependa komunumo: komunumo Frederiksberg, aparta de komunumo Kopenhago, sed ambaŭ estas parto de la regiono Kopenhago. 
eta|maldekstre|
## Demografio 
En 2025 Frederiksberg havis urban loĝantaron de . Inter la 1920-aj kaj 1970-aj jaroj ĝi estis urbego laŭ la internacia kvalifiko (pli granda, ol cent mil), poste la loĝantaro malpliiĝis, sed ekde la 2020-aj jaroj ĝi denove superas cent mil.

## Geografio 
Frederiksberg situas sur la orienta parto de la insulo Sjælland 15 m super la marnivelo. La urbego estas enklavo ene de Kopenhago, do ĝi estas ĉirkaŭata de la ĉefurbo ĉiuflanke. Ĝi origine situis okcidente de la ĉefurbo, sed ĉar kelkaj setlejoj estis aneksitaj al Kopenhago en 1901, ĝi tute ĉirkaŭis Frederiksberg, kiu okupas areon de malpli ol 9 km².

## Historio 
Inter 1700 kaj 1703 Frederiko la 4-a (Danio-Norvegio) konstruis kastelon sur monteto ĉi tie, kiun li nomis Frederichs Berg. La setlejo, kiu estis rekonstruita ĉe la piedo de la monteto, de tiam nomiĝas Frederiksberg. Multaj domoj estis aĉetitaj de riĉaj kopenhaganoj, kiuj ne terkultivis tie, sed nur ripozis. Baldaŭ la loko transformiĝis en komercan urbon kun metiistoj kaj komercistoj. Somere, ĉambroj estis lueblaj por kopenhaganoj, kiuj volis resti for de la urba bruo, sed proksime al la reĝa familio. Hodiaŭ Frederiksberg konsistas el 3-5-etaĝaj domoj, grandaj familiaj domoj kaj parkoj, kiu klare distingeblas de la ĉirkaŭa Kopenhago, ĉar ĝi estas multe pli verda.

## Edukado 
Kampuso de la Universitato de Kopenhago troviĝas en Frederiksberg, same franca liceo kaj evidente mez- kaj bazlernejoj.

## Trafiko 
La urbego estas atingebla per Metroo de Kopenhago, aŭtobusoj kaj urba fervoja kaj antaŭurba fervoja reto.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo Frederiksberg: konstruita komence de la 18-a jarcento kiel somera rezidejo de la reĝa familio
* Parko Frederiksberg: 300-jara parko.
* urbodomo
* bestoĝardeno
* preĝejoj

## Famuloj 
* En Frederiksberg naskiĝis Sten Hegeler, Frank Jæger, Peter Naur, Leif Panduro.
* En Frederiksberg mortis Asta Nielsen, Johannes Theodor Reinhardt, Kristian Zahrtmann.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Frederiksberg C, Frederiksberg, Denmark - panoramio (1).jpg|Aerfoto
Sindshvilevej.jpg|Strato

Kategorio:Urboj de Danio
Kategorio:Sjælland
CZN Burak

**CZN Burak**, naskita kiel **Burak Özdemir** (naskita la 24-an de marto 1995 en Yayladağı) estas turka kuiristo kaj restoraciestro. Li estas la posedanto de la restoracia ĉeno *Hatay Civilizations Table* (turke: Hatay Medeniyetler Sofrası), kiu konsistas el kvar lokoj en Taksim, Aksaray, Etiler kaj Dubajo. CZN, la kromnomo de Özdemir, devenas de lia ofta misprononco de Cinzano, la nomo de la teksaĵvendejo de lia patro en la kvartalo Laleli de la malnova urbo de Istanbulo (Fatih). 

Lia preparado kaj prezento de turkaj receptoj igis Özdemir interreta stelulo sur platformoj kiel Instagram kaj TikTok. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
Kategorio:Turkaj aktoroj
Kimberly Loaiza

**Kimberly Guadalupe LOAIZA Martínez** (en Mexicali, 12-a de decembro 1998), ankaŭ konata kiel **Kimberly Loaiza** aŭ **Kim Loaiza**, estas meksika *jutubisto*.

En 2016, ŝi komencis sian karieron kiel kreinto de beleca enhavo en sia YouTube-kanalo, kiu akiris spektantaron de pli ol kvardek milionoj da sekvantoj. Ŝia efiko sur la platformo poziciigis ŝin kiel unu el la kvin plej influaj *Jutubistoj en Meksiko.*  Aldone al kreado de enhavo, ŝi enriskiĝis en muzikon en 2019 kun la publikigo de sia debuta unuopaĵo, "Enamorarme", sekvita de la furoraĵo "No seas celoso".

Ĝis 2025, Loaiza estas inter la sep uzantoj kun la plej granda nombro da sekvantoj ĉe TikTok, elstarante kiel unu el la plej influaj personecoj sur ĉi tiu tutmonda platformo. 

## Diskaro 
* Enamorarme - 2019
* Amandote (kune kun *Juan de Dios Pantoja*)- 2019
* No Seas Celoso - 2019
* Me Perdiste - 2020
* Bye Bye - 2020
* Do It (kune kun *Dimitri Vegas & Like Mike* & *Azteck*) - 2020
* Apaga La Luz - 2020
* Me Perdiste Remix (kune kun *Casper Magico* & *Lyanno*) - 2021
* De Lao Remix (kune kun *Ely Blancarte*, *Elvis de Yongol* & *Franzata*) - 2021
* Mejor Sola (kune kun *Zion & Lennox*) - 2021
* Ya no somos - 2021
* Después de las 12 (kune kun *Ovi*) - 2022
* Incondicional (kune kun *Juan de Dios Pantoja* & *Lyanno*) - 2022

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Interretaj aktivuloj
Dixie D'Amelio

'''Dixie D'Amelio''' /dəˈmɪlioʊ/ (naskita la 12-an de aŭgusto 2001 en Norwalk, Konektikuto) estas usona interreta famulo kaj kantistino . En aŭgusto 2020, ŝi amasigis 42.5 milionojn da sekvantoj en la video-gastiga retejo TikTok. 

Post kiam ŝia fratino Charli D'Amelio atingis internacian sukceson per siaj dancfilmetoj ĉe TikTok, Dixie ankaŭ registris similajn dancfilmetojn. Ŝi atingis 55 milionojn da sekvantoj ĉe la videoplatformo, igante ŝin unu el la plej abonitaj TikTok-kontoj tutmonde. . 

Kune kun sia fratino kaj UNICEF, ŝi parolis kontraŭ ciberĉikanado kaj korpohonto en februaro 2020. Samjare, ŝi ĉefrolis en la YouTube-retserio "*Attaway General*". 

Ŝia debuta unuopaĵo, " *Be Happy* ", estis publikigita en 2020 kaj atingis furorlistajn poziciojn en Britio kaj Kanado, inter aliaj landoj. La unuopaĵo ankaŭ fariĝis sukceso ĉe TikTok. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Italaj usonanoj
Loren Gray

**Loren Beech GRAY** (naskita la 19-an de aprilo 2002 en Pottstown, Kantono Montgomery, Pensilvanio)  estas usona kantistino subskribita ĉe Virgin Records  kaj Capitol Records . Ŝi estas konsiderata unu el la plej gravaj sociaj amaskomunikilaj steluloj de la mondo, kun pli ol 70 milionoj da abonantoj ĉe TikTok, Instagram, Twitter kaj YouTube. 

Gray publikigis sep unuopaĵojn, inkluzive de la internacia sukceso *Anti-Everything* (Kontraŭ-Ĉio). 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj infanaj kantistoj
Zach King

**Zachary "Zach" KING** (naskita la 4-an de februaro 1990 en Portlando, Oregono, Usono) estas usona videoredaktisto kaj magiisto, kiu famiĝis pro siaj mallongaj percept-bazitaj filmetoj ĉe Vine kaj YouTube. 

Li gajnis popularecon pro siaj sessekundaj filmetoj, kiuj malrespektas ĉiujn konatajn leĝojn de fiziko, kiujn li nomas "cifereca lerteco". En ili, King "kreas magion" per cifereca redaktado.  

Li estas plej konata pro siaj "magiaj vinberoj": ses-sekundaj filmetoj ciferece redaktitaj por ŝajnigi, ke li faras magion. King nomas siajn filmetojn "cifereca manartifiko". 

Kreis libron pri sia dekaĝula vivo, *Zach King: My Magical Life*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Ĉinaj usonanoj
Kategorio:Usonaj jutubistoj
JoJo Siwa

**Joelle Joanie** "**JoJo**" **SIWA** /ˈsiːwɑː/ SEE-wah; (naskita la 19-an de majo 2003, Omaha, Nebrasko, Usono) estas usona dancistino, kantistino, aktorino kaj posedantino de populara YouTube- kanalo.

Ŝi famiĝis per la realeca televida serio *Dance Moms* , en kiu ŝi aperis en du sezonoj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Poldevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj infanaj kantistoj
Marcelo Ramos Motta

**Marcelo Ramos MOTTA** (Rio-de-Ĵanejro, la 27-an de junio 1931 – Teresópolis, la 26-an de aŭgusto 1987) estis brazila verkisto, komponisto kaj filmisto. Li estis konata ankaŭ kiel *Thelemito* (Telemito) en siaj rondoj. Jam en sia juneco li interesiĝis pri okultismo kaj aliĝis al AMORC kaj la Krumm-Heller FRA. En 1962 li revenis al Brazilo kaj ekeldonis thelemajn materialojn en la portugala. Motta fariĝis la mentoro de Raul Seixas kaj Paulo Coelho, kaj estis ankaŭ kantverkada partnero de Raul. Li ludis gravan rolon en alportado de Thelema al Brazilo per siaj tradukoj kaj laboroj por reklami Astrum Argentum (A∴A∴) kaj la OTO. Post lia morto, liaj disĉiploj daŭrigis lian heredaĵon en la A∴A∴ kaj la SOTO. La influo de Motta sentiĝas ĝis hodiaŭ, ĉar multaj thelemaj grupoj, kaj en Usono kaj en Brazilo, asertas heredi lian verkaron.

En 1973, li publikigis la filmon *O Judoka*, surbaze de la samnoma rolulo kreita fare de Pedro Anísio kaj Eduardo Baron. En 1976, li reĝisoris *A estranho pousada dos prazeres .*

## Verkoj
* *La Ĵudisto* (1973) 
* *La Stranga Gastejo de Plezuroj* (1976)

* *Astrala Atako kaj Defendo*
* *Letero al framasono*
* *Pri la Politikaj Celoj de la Ordeno*
* *Telemika Moraleco kaj Civitaneco*
* *Ekvinokso de la Dioj*
* Vokante la Infanojn de la Suno

Kategorio:Brazilaj komponistoj
Kategorio:Brazilaj verkistoj
Bella Poarch

**Bella POARCH** (naskita la 8-an de februaro 1997 en Pangasinano, Filipinoj; vera nomo *Denarie Bautista Taylor*) estas uson-filipina influanto kaj kantistino. 

Ŝi posedas la plej popularan TikTok- filmeton de 2020, en kiu ŝi lipsinkronigas la kanton " M to the B" de la brita repisto Millie B. [la 8-a de oktobro 2022, ŝi havas pli ol 92 milionojn da TikTok-sekvantoj,  igante ŝin la tria plej sekvata persono sur la platformo post Xabi Lame kaj Charli D'Amelio .    

Porch ankaŭ subskribis diskokontrakton kun *Warner Records*. En majo 2021, ŝia debuta unuopaĵo, *"Build a Bitch* ", estis publikigita, kiu eniris la usonan, britan kaj novzelandan unuopaĵfurorliston, interalie. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filipindevenaj usonanoj
Tommi Piper

**Thomas PIPER**, konata kiel **Tommi** (naskiĝis la 19-an de marto 1941 en Berlino), estas germana aktoro, voĉaktoro kaj kantisto.

Li estas filo de la aktoro Heinz Piper; li partoprenis radioelsendojn por NWDR jam en 1952 kaj unuafoje aperis antaŭ la kamerao en 1955.

De 1959 ĝis 1961 li studis komercan grafikon ĉe la Master School for Fashion en Hamburgo, sed poste li denove dediĉis sin al aktorado.

Inter la fino de la 1960-aj jaroj kaj la 1970-aj jaroj, Piper registris plurajn diskojn. Li estis la kantisto de la kraŭtrok-grupo Amon Düül.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1941
Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj muzikistoj
Raoul Peck

**Raoul PECK** (naskita la 9-an de septembro 1953 en Portoprinco) estas filmreĝisoro kaj scenaristo, kaj ankaŭ iama haitia politikisto. De 1996 ĝis 1997, li funkciis kiel Ministro pri Kulturo en la haitia registaro sub Rosny Smarth. 

Li verkis pli ol dudek plenlongajn filmojn, mallongajn filmojn kaj dokumentariojn. Lian verkon dominas temoj pri rasa malegaleco, prezentitaj kontraŭ zorge kreita historia kaj politika fono.  Peck famiĝis al internacia publiko per sia dokumenta filmo *Lumumba: Death of the Prophet* (1992) pri la kongola liberecbatalanto kaj politikisto Patrice Lumumba kaj la plenlonga filmo *Lumumba* el 2000, kiu rerakontas lian historion en 1960/1961.

## Vivo 
Okjaraĝa, li fuĝis de la diktaturo de Duvalier kun sia familio (inkluzive de du pli junaj fratoj) al Haitio por aliĝi al sia patro en Kinŝaso, Demokratia Respubliko Kongo. Li estis edukita en lernejoj en Kinŝaso, Broklino (Usono) kaj Orleano (Francio), poste studis inĝenierarton kaj ekonomikon ĉe la Humboldt-Universitato en Berlino. Li laboris kiel taksiisto en Novjorko dum unu jaro, poste laboris kiel ĵurnalisto kaj fotisto. Li diplomiĝis ĉe la Germana Akademio de Filmo kaj Televido en Okcidenta Berlino (1988), kaj fondis la televidan kompanion *Velvet Film* (1986).  Lia biografia filmo pri la sendependeca batalanto kaj ĉefministro de Kongo Patrice Lumumba (2000) kaptis la atenton de la publiko.

## Filmaro 
* 1988 — *Haitian Corner*
* 1993 — ''L'homme sur les quais*
* 1994 — *Desounen: Dialogue with Death*
* 1997 — *Documenta X - Die Filme*
* 1998 — *Corps plonges* (televido)
* 2000 — *Lumumba*
* 2001 — *Profit & Nothing But! Or Impolite Thoughts on the Class Struggle*
* 2005 — *Sometimes in April* (televido)
* 2006 — *L'affaire Villemin* (televido)
* 2009 — *L'ecole du pouvoir* (televido)
* 2009 — *Moloch Tropical* (televido)
* 2013 — *Assistance mortelle*
* 2014 — *Meurtre à Pacot*
* 2016 — *I Am Not Your Negro*
* 2017 — *Le jeune Karl Marx*
* 2021 — *Exterminate All the Brutes''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Kalifornio Newsreel paĝo ĉe Lumumba: La mort du prophète

Kategorio:Reĝisoroj
Brent Rivera

**Brent Austin RIVERA** (naskita la 9-an de januaro 1998 en Huntington Beach, Kalifornio) estas usona jutubisto kaj aktoro. 

Rivera loĝas sude de Los-Anĝeleso en Huntington Beach kaj estas de hispanida deveno. Li ludis la rolon de *Isaac Salcedo* en la horora serio *Light as a Feather* ĉe la streaming-servo Hulu. Lia YouTube-kanalo estas konata sub lia nomo *Brent Rivera*, kie li havas pli ol 15 milionojn da abonantoj .

Li estas la fondinto kaj ĉefoficisto de *Amp Studios* .Talentagentejo kaj enhavgrupo, kiu generis ĉirkaŭ 10 miliardojn da vidoj en sociaj retoj ĉiumonate en 2020. Lia komerca partnero estas Matt Levine, kiu ankaŭ estas lia ĉefoficisto. En 2015, li partoprenis en la kampanjo #MakeItHappy de Coca-Cola kaj en 2019 laboris kun la modfirmao Hollister pri ilia kontraŭĉikanada kampanjo.

Li ankaŭ havas vestaĵlinion nomatan *Relatable*, kaj en 2021 komencis gastigi la popkultur- fokusitan podkaston nomatan *So Relatable.*

En 2023, en la aĝo de 24 jaroj, li aperis en la listo Forbes 30Under30.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Usonaj jutubistoj
Bel Kaufman

**Bella "Bel" KAUFMAN** (naskita **Bella Mikhailovna Koifman**, la 10-an‏ de majo 1911 en Berlino - la 25-an de julio 2014 en Manhatano) estis usona instruistino kaj verkisto de rus-juda deveno, kiu estis konata pro ŝia novelo *Up the Down Staircase* de 1964*.* Ŝi estis nepino de la verkisto Ŝalom Alejĥem. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Bel Kaufman paperoj ĉe la Sophia Smith Kolekto, Smith Altlernejo, Specialaj Kolektoj

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj centjaruloj
Daniel Burnham

**Daniel Hudson BURNHAM** (4-a de septembro 1846 - 1-a de junio 1912) estis usona arkitekto kaj urba dezajnisto. Subtenanto de la *Beaux-Arts*-movado, li eble estis "la plej sukcesa potencperanto, kiun la usona arkitektura profesio iam produktis."

Sukcesa arkitekto de Ĉikago, li estis elektita kiel Direktoro de Laboroj por la Monda Kolumba Ekspozicio de 1892–93, familiare nomata "La Blanka Urbo". Li havis elstarajn rolojn en la kreado de ĝeneralaj planoj por la disvolviĝo de kelkaj urboj, inkluzive de la Plano de Ĉikago, kaj planoj por Manilo, Bagjo kaj la centro de Vaŝingtono. Li ankaŭ desegnis plurajn famajn konstruaĵojn, kiel kelkaj rimarkindaj nubskrapuloj en Ĉikago, la *Flatiron Building* de triangula formo en Novjorko, la *Union Station Washington* en Vaŝingtono, la grandmagazeno *Selfridges* de Londono, kaj la *Merchants Exchange* de San-Francisko.

Kvankam plej bone konata pro siaj nubskrapuloj, urboplanado, kaj pro la Blanka Urbo, preskaŭ triono de la tuta produktado de Burnham - 1.37 milionoj da kvadrataj metroj - konsistis el konstruaĵoj por butikumado.

## Referencoj
## Bibliografio 
* Alexiou, Alice Sparberg (2010). *The Flatiron: The New York Landmark and the Incomparable City that Arose With It*. New York: Thomas Dunne/St. Martin's Press. p. 59. ISBN 978-0-312-38468-5.
* Brown, Lance Jay; Dixon, David & Gillham, Oliver (21a de Junio, 2014). *Urban Design for an Urban Century: Shaping More Livable, Equitable, and Resilient Cities* (2a eld.). Hoboken, New Jersey: Wiley. ISBN 978-1-118-45363-6.
* Burnham, Daniel H. kaj Bennett, Edward H. (1910) *Plan of Chicago*, Chicago: The Commercial Club
* "Daniel Burnham". *Chicago Landmarks*. Arkivita el la originalo la 10an de Oktobro, 2004. Alirita la 21an de Septembro, 2004.
* Jameson, D. "Daniel Hudson Burnham". *Artists Represented*. Arkivita el la originalo la 16an de Decembro, 2005. Alirita la 14an de Decembro, 2005.
* Larson, Erik (2003). *The Devil in the White City: Murder, Magic and Madness at the Fair that Changed America*. New York, New York: Crown Publishers. ISBN 0-609-60844-4.
* Moore, Charles (1921). "XXV "Closing in 1911–1912"". *Daniel H. Burnham, Architect, Planner of Cities*, Volume 2. Boston, Massachusetts: Houghton Mifflin. p. 1921.
* Stolze, Greg (Februaro 2002). *Unknown Armies*. St Paul, Minneapolis: Atlas Games. ISBN 1-58978-013-2.
* "Daniel Hudson Burnham". Chicago Stories. Arkivita el la originalo la 21an de Aŭgusto, 2004. Alirita la 24an de Septembro, 2004.
* "Today In History: September 4". *American Memory*. The Library of Congress. Alirita la 24an de Septembro, 2004.

Kategorio:Usonaj arkitektoj
Jason Derulo

**Jason DERULO** /dəˈruːloʊ/ (naskita kiel Jason Joel *Desrouleaux* la 21-an de septembro 1989 en Miramar, Florido ; ankaŭ literumita *kiel Derülo*, *DeRulo*, kaj kiel kantverkisto ankaŭ *Jason Desrouleaux*) estas usona R&B / popkantisto kaj kantverkisto kaj dancisto de haitia deveno. 

Kiel kantisto en la ĝenroj popmuziko, hiphopo kaj R&B, li estas konata pro kantoj kiel "Whatcha Say", "In My Head", "It Girl", "Colors", "Wiggle", "Talk Dirty", "Trumpets", "Savage Love" kaj "Want to Want Me". 

Dum sia kariero, la kantisto atingis popularecon en Usono kaj aliaj landoj en Ameriko kaj Eŭropo. Li havas 13 platenajn unuopaĵojn, pli ol 7 miliardojn da spektoj de siaj filmetoj en YouTube kaj duetojn kun tiaj steluloj kiel Lil Wayne, Pitbull kaj Sean Combs. Li estas gajninto de la YouTube Music Awards kaj Teen Choice Awards. 

Post produktado de kantoj por pluraj artistoj kaj verkado de kantoj por Cash Money Records, Derulo subskribis kontrakton kun la muzikeldonejo Beluga Heights. Post kiam Beluga Heights fariĝis parto de la Warner Music Group, li publikigis sian debutan unuopaĵon " Whatcha Say " en majo 2009. La unuopaĵo estis grandega sukceso en ciferecaj elŝutoj, vendante pli ol 2 milionojn da kopioj en Usono, atingante la unuan lokon en la Billboard Hot 100 kaj aliaj landoj.

Derulo publikigis sian duan unuopaĵon, " In My Head" en decembro 2009. Lia debuta albumo, *Jason Derulo*, estis publikigita la 2-an de marto 2010. Lia ĉefa influo estis kantisto Michael Jackson.

En februaro 2018, Jason Derulo estis petita de Coca-Cola prezenti la himnon de la marko por la Futbala Mondpokalo 2018. Derulo verkis kaj registris " Colors ", kiu estis parto de la muziko por la tutmonda kampanjo de la marko.  La kanto estis oficiale publikigita la 16-an de marto 2018.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Haitidevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj dancistoj
Kategorio:Usonaj popkantistoj
Josef Nesvadba

**Josef NESVADBA** (n. la 19-an de junio 1926 en Prago ; m. la 26-an de aprilo 2005 samloke) estis ĉeĥa verkisto, tradukisto kaj psikiatro.

## Vivo 
Josef Nesvadba studis medicinon kaj filozofion ĉe la Universitato de Karolo, specialiĝante pri psikiatrio. Ekde 1956, li laboris kiel psikoterapiisto ĉe la Praga Universitata Hospitalo, ĉiam verkante flanke. Post la Praga Printempo, li estis devigita ekzili en Aŭstrio por eskapi la persekuton de la nova registaro, sed poste povis reveni al Prago. Lia romano **Sekreta Raporto el Prago** estis malpermesita de publikigo en 1968 kaj ne estis publikigita ĝis 1978 en tre mallongigita versio (kiel krimromano). La necenzurita teksto ne estis publikigita ĝis 1991 kaj kaŭzis sensacion en Ĉeĥio kiel romano ĉe klefo de politika epoko.

## Verkado 
Nesvadba komencis traduki anglan poezion kaj famiĝis ĉefe pro siaj sciencfikciaj romanoj. Kune kun Ondřej Neff, li estis konsiderata unu el la plej gravaj sciencfikciaj aŭtoroj de la lando.  Li ankaŭ verkis teatraĵojn, krimromanojn, novelojn kaj scenarojn, same kiel parodion de Erich von Däniken.

En la 1990-aj jaroj, Nesvadba pli kaj pli turnis sin al psikologiaj romanoj. Lia lasta verko estis *La Infero de Beneš* ( *Peklo Beneš* ); la memuaroj, pri kiuj li laboris, restis nefinitaj. 

## En Esperanto aperis 
eta|293x293ra|Kovrilpaĝo de La perdita vizaĝo, ĈEA, 1974

* **La perdita vizaĝo** (Ĉeĥa Esperanto-Asocio, 1974), trad. Adolf Staňura

* **Tarzanova smrt** (La morto de Tarzan), trad. Josef Černý

## Parta bibliografio 
### Frue teatraĵoj 
* *Výprava fari oceánie*
* *Ocelový kruh*
* *Ráno*
* *Tři podpisy*

### Romanoj 
* *Dialog s doktorem Dongem* (*Dialogo kune kun Dr. Dong*) (1964)
* *Bludy Erika N.* (*Iluzioj* *de Erik N.*) (1974)
* *Tajná zpráva z Prahy* (*Sekretaj Novaĵoj de Prago*) (1978)
* *Minehava podruhé* (*Minehava for the Second Time*) (1981)
* *Hledám za manžela muže* (*Mi Volas Viron por Mia Edzo*) (1986)
* *První zpráva z Prahy* (*La Unuaj Novaĵoj el Prago,* 1991)
* *Peklo Beneš* (*Infero* *de Beneš*) (2002)

### Kolektoj 
* *Tarzanova smrt* (1958)
* *Einsteinův mozek* (1960)
* *Výprava opačným směrem* (1962)
* *Vampires, Ltd.* (1964)
* *Vynález proti sobě* (1964)
* *Výpravy opačným směrem* (1976)
* *Einsteinův mozek a jiné povídky* (1987)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Jozef Nesvadba Paĝo
* 

Kategorio:Ĉeĥaj satiristoj
Kategorio:Ĉeĥaj psikiatroj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Jukatana amazono

La **Jukatana amazono** (*Amazona xantholora*), konata ankaŭ kiel *flavbrida amazono*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Belizo, Gvatemalo, Honduro, kaj Meksiko.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Jukatana amazono estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La Jukatana amazono troviĝas tra la tuta Jukatana Duoninsulo en la ŝtatoj Quintana Roo, Jukatanio, kaj Campeche kaj iomete en norda Belizo. Ankaŭ grava populacio loĝas sur Insulo Cozumel. Specimeno estis kolektita en 1947 sur la hondura insulo Roatán kaj ekzistas kelkaj eBird-registroj de tie kaj multaj de norda Gvatemalo. La specio troviĝas en la interno kaj randoj de deciduaj kaj duon-deciduaj arbaroj, kaj primaraj kaj sekundaraj, kaj ankaŭ en pin-savano. Ĝia alteco varias de marnivelo ĝis ĉirkaŭ 100 m.

## Kutimaro
### Ariĝo
Aroj de tridek aŭ pli tipe moviĝas kune inter ripozejoj kaj manĝejoj, kaj ripozejoj povas enhavi 1500 individuojn.

### Manĝado
La dieto de la jukatana amazono ne estis studita, sed oni supozas, ke ĝi inkluzivas semojn, fruktojn, florojn, nuksojn, guŝojn kaj kultivaĵojn kiel la dieto de la Blankafrunta amazono (*A. albifrons*).

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la jukatana amazono ne estas plene priskribita, sed ŝajnas ampleksi de marto ĝis majo. Ĝi nestas en kavaĵoj en arboj aŭ stumpoj. La ovodemetado estas kvar aŭ kvin ovoj kaj la kovoperiodo estas de 22 ĝis 28 tagoj. La tempo ĝis elnestiĝo kaj detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.

## Bildoj

File:Goldzuegelamazone.JPG|Dorlotbesto
File:Amazona xantholora -Xcaret Eco Park -Mexico-8a.jpg|Ino ĉe Xcaret, Meksiko

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Běchovice

**Běchovice** () estas urba parto kaj katastra teritorio, parto de urbo Prago, kreanta teritorion de urba parto **Prago-Běchovice**. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . En&nbsp;Běchovice ĉiujare komence de aŭtuno startas ŝosea kurado Běchovice-Prago, okazanta seninterrompe ekde la jaro 1897.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1228.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* ekskursa gastejo Na Staré poště n-ro 1 kaj rejunga stacio por diliĝencoj
* malnova burgodomo – sur loko de la ekskursa gastejo Na Staré poště
* nova burgodomo – sur loko de Lichtenŝtejna korto

## Personecoj 
* Miloslav Holub (1915–1999), aktoro
* František Nováček (1889–1942), soldato
* Zdeněk Voženílek (1929–1981), fotografisto

## Pluaj fotoj 

Bechovice Prague CZ kilometre stone 13.JPG|Běchovice
Research Institutes Entry, Prague Běchovice.jpg|Areo de esploraj institutoj
Běchovice Sad Běžců 3.jpg|Monumento de kurada konkurso
Běchovice vrba 2.jpg|Memoriga saliko en&nbsp;Běchovice
Běchovice potok 2.jpg|Rojo Běchovický potok


Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Niteroiense Futebol Clube

**Niteroiense Futebol Clube** estas brazila futbalklubo bazita en la urbo Niterói, en la ŝtato Rio-de-Ĵanejro. Ĝi estis fondita la 11-an de majo 1913 kun la nomo *Nictheroyense Football Club*. Post ĉesigo de profesiaj agadoj en 1980, la klubo estis refondita en 2024 pere de la transdono de aliĝo de la Atlético Carioca.

## Titoloj 
* **Campeonato Fluminense**: 1918
* **Campeonato Niteroiense**: 1937
* **Campeonato Carioca – Série C**: 2024
* **Taça Waldir Amaral**: 2024

Kategorio:Brazilaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1913
Kategorio:Rio-de-Ĵanejro
Březiněves

**Březiněves** () estis ĝis la 30-a de junio 1974 vilaĝo norde de Prago, hodiaŭ tio estas urba parto kaj katastra teritorio, parto de urbo Prago, kreanta teritorion de urba parto **Prago-Březiněves** en Prago 8. Estas ĉi tie registritaj 29 stratoj kaj 602 domoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie .

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1140.

## Loĝantaro 
## Ĉirkaŭaĵo
* Bořanovice

## Pluaj fotoj 

Ke Zdibům str, Prague Březiněves.jpg|Strato Ke Zdibům pruvas kamparanan karakteron de Březiněves
Common, Prague Březiněves.jpg|Reguligita vilaĝplaco
U Parku str, Prague Březiněves.jpg|Loka ofico kaj fajroestingista armilejo
Soocer Pitch, Prague Březiněves.jpg|Futballudejo en la centro
Na Hlavní str, Prague Březiněves.jpg|Strato Na Hlavní – la ĉefa strato en Březiněves


Kategorio:Urbaj partoj de Prago
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Nigra turismo

. Nuntempe vizitoj al naziaj koncentrejoj utilas kiel memorindaĵo de tragedia genocido.]]
**Malhela**, **pesimisma**, **funebra** aŭ **nigra turismo** estas speco de turismo asociita kun vizitado de lokoj kaj allogaĵoj historie asociitaj kun morto kaj tragedio.  Espereble, la vizitoj ne okazas pro intereso pri la morbida, horaro kaj sufero, sed prefere pro intereso pri la historio aŭ estetiko de la loko. Krome, ekzistas opinio, ke ĉi tiu koncepto nepre devas ampleksi la motivojn kial turistoj vizitas la koncernajn lokojn, ĉar la simboleco de la loko mem ne kapablas igi homon "nigra turisto".  Ankaŭ grava por la allogaĵo estas ĝia historia valoro, kaj ne nur identiĝo kun morto kaj sufero. 

La koncepto mem estas relative nova, sed la fenomeno etendiĝas malproksimen en la tempo. Antikva ekzemplo estas promenado tra katakomboj, io farata jam de pluraj centoj da jaroj. 

Pli moderna ekzemplo estas turismo en Ĉernobilo, la loko de la katastrofo de Ĉernobilo en 1986. Holokaŭsta turismo enhavas aspektojn de ambaŭ nigra turismo kaj heredaĵa turismo. 

[eta|maldekstre|180ra|Tombo de Leonor Izquierdo, edzino de la hispana poeto [Antonio Machado, kies fruega morto inspiris grandan parton de la verkaro de la poeto kaj nun estas turisma allogaĵo en Sorio, Hispanio.]]
Alie, **morna turismo** estas fenomeno, en kiu turistoj vizitas lokojn, kie homoj perdis siajn vivojn, kaj precipe lokojn, kie famaj homoj mortis aŭ estas entombigitaj. La fenomeno estas ekzemplo de kiel malsamaj regionoj kaj lokoj serĉas pli kaj pli specialigitajn niĉojn por allogi turistojn. Iafoje suveniroj estas vendataj rilate al la loko kaj iafoje vizitantoj devas pagi enirpagon. La terminon kreis la sveda kultura geografiisto Thomas Blom en la fruaj 1990-aj jaroj.

Kelkaj ekzemploj estas la tombo de John F. Kennedy en la usona ŝtato Virginio, la tombo de Jim Morrison en Parizo, kaj la murdloko de Olof Palme en Stokholmo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Kio estas nigra turismo?", *The Guardian* speciala ĉefaĵo (angle)
* Chernobyl: Neverŝajna Turisma Punkto  - prezentaĵo de revuo *Life*
Kategorio:Turismo laŭ tipoj
Kategorio:Kulturaj aspektoj pri morto
Kategorio:Kultura turismo
Kwetiau ayam

alternative=Kwetiau ayam|eta|Kwetiau ayam

***Kwetiau ayam*** aŭ foje konata per alternativa nomo *kwetiau ayam kuah* (Indonezia vorto por 'koka kway teow') estas ofta Ĉina-Indonezia plado kuirita el spicaj plataj riznudeloj kun tranĉita kokaĵo sur ĝi. Ĝi estas ofte priskribita kiel la *kwetiau*-versio de la populara *mie ayam* (koknudeloj) kaj precipe ofta en Indonezio, kvankam ĝia origino apartenas al la Ĉina kuirarto.

En Indonezio, la plado estas rekonata kiel populara ĉin-indonezia plado kune kun viandobuloj nomata *bakso* kaj *mie ayam*, servata de simpla strata manĝejo (nomata *warung*) aŭ restoracioj. Pro tio, ke la recepto estas preskaŭ identa al la populara *mie ayam*, manĝejoj kaj restoracioj, kiuj servas *mie ayam*-on kutime proponas ankaŭ *kwetiau ayam*-on kaj *bihun ayam*-on.

Kategorio:Ĉina kuirarto
Henrik Benedict

**Henrik Benedict** [benedikt], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Benedict Károly Henrik** [kAroj] estis hungara internisto, patologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Vieno, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1894. Post la diplomo li estis asistanto samloke de Nándor Klug, poste li daŭrigis siajn studojn en Universitato Alberto Ludoviko de Frajburgo ĝis 1902. Hejmenveninta li laboris jardekon apud Frigyes Korányi, dum li prelegis en la universitato. En 1913 li iĝis hospitalestro de la juda malsanulejo. Li okupiĝis pri scienca laboro grandskale, precipe en la kampo de metabola patologio, nerva kaj kora patologio. Fine li mortigis sin kaj postlasis edzinon kun 2 gefiloj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Heredodegeneration u. postdiphterische Lähmung* (1912)
* *A heveny szívizomellágyulás kórképe az orvosi gyakorlatban* (1916)
* *Paratuberkulózis tünetek* (1921)
* *A koszorús szívverőerek megbetegedéséből származó hevenykórképekről* (1925)
* *Benedikt Henrik belgyógyászati dolgozatai* (1928)

## Memorigiloj 
* bronza busto en hospitala ĝardeno en Budapeŝto (ĝi estis ŝtelita)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Vyšehrad (Prago)

:*Estas ankaŭ Vyšehrad.*

**Vyšehrad** (antaŭe **Královský Vyšehrad**, ) estas eksa reĝa urbo, nun urba kvartalo kaj katastra teritorio de Prago (Ĉeĥio). La allogaĵo de la kvartalo estas eksa fortreso Vyšehrad kun baziliko de sanktaj Petro kaj Paŭlo. Vivas ĉi tie  ().

La katastra teritorio de Vyšehrad najbaras norde kun Nova Urbo, oriente kun Nusle kaj sude kun Podolí. La okcidentan limon kreas rivero Vultavo, malantaŭ kiu sekvas Smíchov.

## Historio
La plej malnovaj trovoj pruvas enloĝigon de Vyšehrad en tempo de eneolito, sed pluaj signifaj trovoj devenas nur el la 10-a jarcento. Laŭ mito Vyšehrad fondis duko Krok, kiu devis transloĝiĝi ĉi tien el&nbsp;Budeč kaj kies filino Libuše devis ĉi tie fondi kun Přemysl la Plugisto dinastion de Přemyslidoj. Sed ĉi tie estis trovitaj neniaj spuroj de frue mezepoka enloĝigo el la 6-a kaj la 7-a jarcentoj.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj

View from walls of Vysehrad towards Prague Castle 745.jpg|Vido el remparoj al Petřín kaj Praga burgo, en antaŭaĵo strato Vratislavova ulice
Neklanova Kubistický dům roh 2.jpg|Kubisma domo en strato Neklanova ulice n-ro 98
Vysehrad tunnel in 2011.JPG|Roko en Vyšehrad kaj tunelo Vyšehrad
Praha, Vyšehrad - nádraží Vyšehrad 460.jpg|Kadukiĝanta konstruaĵo de stacidomo Vyšehrad

Kategorio:Prago 2
Kategorio:Urboj enmembrigitaj en Pragon
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago