open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pagajo

La **pagajo** estas ilo por antaŭenmovi akvoveturilon kiel kanuo, kajako, rafto, surfotabulo aŭ pirogo. La pagajo distingiĝas de ordinara remilo ĉar remilo apogas sur la flanko de la boato dum la pagajo tute malfiksata de la boato estas movata per ambaŭ manoj.

## Du tipoj de pagajoj 
* **Unupadela pagajo** kiu havas unu padelon je la fino de la stango. Je la alia flanko plejofte troviĝas tenilo, ekzemple trabeto kiu estas transverse muntita sur la stango.

* **Dupadela pagajo** kiu havas du padelojn je ambaŭ finaĵoj de la stango. Unu padelo povas stari en angulo inter 0 kaj 90 gradoj rilate al la alia. Dupadela pagajo kun granda angulo spertas malpli da rezisto dum kontraŭvento kiam ĝi antaŭenmovas en la aero, sed dum flankvento tio estas tamen malhelpo. Angulo ankaŭ povas malŝarĝi la manartikojn dum la veturado, depende de la movtipo kaj persona prefero de la pagajant(in)o. Ankaŭ ekzistas pagajoj el du partoj ĉe kiuj oni mem povas adapti la angulon.

## Fotaro 

Lake Wallace on a blustery day.jpg|Dupadela pagajo kun 90° padelangulo kaptas malpli da kontraŭvento.
Raft paddle.png|Unupadela pagajo
PaddleForKayakTopAndAxisView.svg|Dupadela pagajo
Paddel Duvensee.jpg|Unu el la plej antikvaj konataj pagajoj: pinaligna ekzemplero el ĉ. 6200 a.K., trovita en Ŝlesvigo-Holstinio.
Women C-4 Canadian cropped.jpg|Virinoj en kanuo kiuj uzas pagajojn.
Vancouver Kanutin endlos.gif|Uzado de unupadela pagajo.

## Referencoj 
Kategorio:Akva transporto
Kategorio:Iloj
18996 Torasan

'*18996 *Torasan'''* estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Kazuro Watanabe elde Sapporo sur la insulo Hokajdo (Japanio).

## Orbito 
Kalkulita por la epoko 2457200.5 ( TDB), ĝia orbita granda duonakso estis 3,2023296 , ĝi do orbitas ĉirkaŭ 348&nbsp;500&nbsp;km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana aktoro Acumi Kijoŝi (japane 渥美清, *Atsumi Kiyoshi'', 1928–1996), konata pro lia rolo en la filmo "Estas malfacile esti viro" (男はつらいよ) kaj ĉefe en la serio "Tora-san", kies 48 epizodoj estis filmitaj de 1969 ĝis 1995. La serio "Tora-san" ege furoris en Japanio kaj ricevis Nacian Honoran Premion en 1996.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
(19006) 2000 RY65

**(19006) 2000 RY65** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Antranilata acido

**Antranilata acido**, **o-aminobenzoata acido** aŭ **2-aminofenilmetanata acido** estas aromata acido kiu konsistas je unu anstataŭata benzena ringo kaj du apudaj funkciaj grupoj: unu karboksilata acido kaj unu amina grupo. Do, la komponaĵo estas amfotera. Laŭaspekte, antranilata acido estas blanka solido kiam pura, kvankam komercaj specimenoj kelkfoje estas flavaj.

Ĝi same estas referencata kiel vitamino L1, pro tio ke agas kiel kun-enzimo en la produktado de la patrina lakto, kaj havas dolĉecan guston. La anjono [C6H4(NH2)(CO2)]− estigita per senprotonigo de antranilata acido nomatas antranilato. La antranilata acido estas biosintezita ekde la korismata acido. Ĝi estas antaŭaĵo de la aminoacido triptofano pere de ligaĵo inter unu ribozo kaj unu amina grupo.

## Sintezo 
* Antranilata acido kiel antaŭaĵo de la triptofano: Antranilata acido estas biosintezita ekde la korismata acido. Ĝi estas la antaŭaĵo de la aminoacido triptofano pere de aneksaĵo inter la fosforo-ribozila pirofosfato kaj la amina grupo.
[550px|eta|center|Antranilata acido estas la antaŭaĵo de la [aminoacido triptofano.]]

## Produktado 
Multaj metodoj por produktado de antranilata acido estas preskribitaj. Industrie ĝi produktatas ekde la ftalata anhidrido, komencante per aminigo:

C6H4(CO)2O + NH3 + NaOH → C6H4(C(O)NH2)CO2Na + H2O

La rezulta natria salo de ftalamata acido estas tiam senkarboniligita pere de la rearanĝo de Hoffmann de la amida grupo, induktita de hipoklorito:

C6H4(C(O)NH2)CO2Na + HOCl → C6H4NH2CO2H + NaCl + CO2

Simila metodo implikas traktadon de ftalimido kaj natria hipobromito en akva solvaĵo kun natria hidroksido, sekvata de neŭtraligo. En la epoko kiam indigo estis preparita ekde plantoj, ĝi degradiĝis por doni antranilatan acidon.

## Uzoj 
Industrie, antranilata acido estas peraĵo en la produktado de azo-derivaĵoj kaj saĥarino. La antranilata acido kaj ties esteroj uzatas en preparado de parfumoj por imiti jasmenon kaj oranĝo, farmaciaĵoj kaj UV-absorbilo samkiel korodinhibanto por metaloj kaj kiel ŝimpreventilo en sojsaŭco.

Antranilata acido povas uzati en organikaj sintezoj por generi arinojn. Ĝi same konsideratas neleĝa drogo pro ĝia uzo en fabrikado de *metakvalono* Oni sugestas ke antranilataj esteroj estas efikaj insekto-forigiloj anstataŭe al DEET.

Fenamata acido estas derivaĵo de antranilata acido, kiu, siavice, estas nitrogena izostero de la salikata acido, kiu estas la aktiva metabolaĵo de la aspirino. Pluraj ne-steroidaj kontraŭ-inflamaj drogoj, inklude de *mefenamata acido*, *tolfenamata acido*, flufenamata acido kaj meklofenamata acido estas derivataj de la fenamata acido aŭ antranilata acido kaj nomatas *antranilata acido derivaĵoj* aŭ fenamatoj.

## Literaturo 
* Chemicalland21
* Synthesis of anthranilic acid
* Chemical Book
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Sigma Aldrich
* Plant Secondary Metabolism, David S. Seigler
* Medicinal Natural Products: A Biosynthetic Approach, Paul M. Dewick
## Vidu ankaŭ
* m-Aminobenzoata acido
* p-Aminobenzoata acido
* Antranilatoj

## Referencoj 

Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Kategorio:Antranilatoj
Kantono Talant

**Kantono Talant** () estas franca kantono lokita en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi estas unu el la 16 kantonoj de la  arondismento Dijon. Ĝia ĉefurbo estas Talant.

## Geografio 
Kantono Talant etendiĝas sur  kaj havis  laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po .

### Komunumoj 
La kantono enhavas  komunumojn :

.

## Historio 
La kantono datiĝis de 2015. Je ĉi tiu epoko ĉiuj la kostodoriaj kantonoj havis ĉirkaŭ la sama nombro da loĝantoj.
En ĉiuj kantonoj oni balotas por du departementaj konsiliantoj. Nepre unu konsilianto devas esti ino kal la alia viro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Côte-d'Or
* Komunumoj de Côte-d'Or

Talant
Atlanta kompromiso

La **Atlanta kompromiso** (angle *Atlanta Compromise*) de 1895 estis neformala interkonsento inter gvidantoj de la afrik-usona komunumo kaj eŭropdevenaj politikistoj de la  sudaj ŝtatoj de Usono.

## Fono 
La kompromiso publikiĝis en la kotona ekspozicio de Atlanto. *Booker T. Washington*, prezidanto de la *Tuskegee Institute*, la nuna Universitato de Tuskegee, estis la gvida interkonsentinto flanke de afrik-usonanoj. Ili laŭ la kompromiso rezignis pri universitata eduko kaj postulis fidindecon de la jura sistemo, sed ne juran samrajtecon. Tiel ĝi ricevis larĝan konsenton ankaŭ en la sudaj ŝtatoj de Usono kaj en ties eŭropdevena gvida socia tavolo. Substrekiĝis la graveco de larĝa profesia eduko.  La tiucele fondita *Tuskegee Institute* ebligis vastajn metiajn edukajn programojn por afrik-usonanoj. La organizaĵo *National Negro Business League* luktis por la profesiaj interesoj de la afrik-usonaj metiistoj. Kiam Booker Washington mortis en 1915, la instituto konsistis el 123 konstruaĵoj sur terono de 930 hektaroj kaj posedis maŝinojn en valoro de pli ol miliono da usonaj dolaroj.

## Malkonsento 
Komence de la 20-a jarcento *W. E. B. DuBois* kaj aliaj kritike komentis la kompromison. Du Bois postulis plian universitatan edukon de afrik-usonanoj kaj komencis movadon cele al samrajteco kaj civilaj rajtoj. Por la morto de Booker Washington en 1915 ambaŭ branĉoj de la afrik-usona movado pli kaj pli unuiĝis.

## Literaturo 
*Croce, Paul (2001), "Accommodation versus Struggle", en *W. E. B. Du Bois: An Encyclopedia*, eldonintoj Gerald Horne kaj Mary Young , Greenwood, ISBN 978-0-313-29665-9.
*Harlan,  Louis R. (1986), *Booker T. Washington: the wizard of Tuskegee, 1901-1915*, Oxford University Press, paĝoj 71–120.
*Harlan, Louis R. (2006), "A Black Leader in the Age of Jim Crow", in *The racial politics of Booker T. Washington*, eldonintoj Donald Cunnigen, Rutledge M. Dennis, Myrtle Gonza Glascoe,  Emerald Group Publishing, paĝo 26.
*Lewis, David Levering,  (2009), *W.E.B. Du Bois: A Biography*, Henry Holt and Co., ampleksigita noveldono de 1994. ISBN 978-0-8050-8769-7.
*Logan, Rayford Whittingham, *The Betrayal of the Negro, from Rutherford B. Hayes to Woodrow Wilson*, Da Capo Press, 1997, paĝoj 275–313.

## Referencoj 
Kategorio:Rasismo
Kategorio:Historio de Usono
(19014) 2000 RW77

**(19014) 2000 RW77** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Korado Korlević
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Henrik Horusitzky

**Henrik Horusitzky** [horuŝucki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horusitzky Henrik** estis ĉeĥdevena hungaria geologo. Liaj filoj estis Ferenc Horusitzky kaj Zoltán Horusitzky.

Henrik Horusitzky http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=horusitzky naskiĝis la  en Ĉeĥio en Hoch Oujezd. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
La familio Horusitzky translokiĝis al Supra Hungarujo en 1882. La juna Henrik akiris diplomon en akademio en Magyaróvár, poste li plulernis en universitatoj de Budapeŝto, Berlino, Munkeno. En 1893 li eklaboris en bieno, post 2 jaroj li havis postenon en geologia instituto. Li kreis grundomapon pri Hungarlando, tiu verko ricevis oran medalon en Parizo. Lia alia ĉefverko estis sistema listo de hungaraj kavernoj. En 1918 li estis nomumita ĉefgeologo kaj ĉefkonsilisto. En 1928 li pensiuliĝis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A Fertő tó geológiai és mezőgazd. viszonyainak tanulmányozására kiküldött biz. jelentése* (1903)
* *Kísérlet a pleisztocén korszak felosztására* (1910)
* *A magyarországi barlangok és az ezekre vonatkozó adatok irodalmi jegyzéke* (1914)
* *Részlet Bp. szfőv. Duna-balparti ter-e földtani, talajtani és vizi viszonyainak ismeretéhez* (1924)
* *Budapest dunajobbparti részének hidrogeológiája* (1939)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Rezső Horvai

**Rezső HORVAI** [reĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horvai Rezső** estis hungara fizikisto.

Rezső Horvai http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=horvai naskiĝis la  en Szeged. Li mortis la  en Szeged.

## Biografio 
Rezső Horvai frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris 2 diplomojn en Sciencuniversitato Ferenc József en 1944 kaj 1945. Jam en 1944 li eklaboris en fabrika laboratorio en Budapeŝto, post la 2-a mondmilito li vivtenis sin el porokazaj laboroj. En 1948 li laboris unu jaron en la medicina kliniko en Szeged, poste en la fizika universitata instituto. En 1949 li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. Li ricevis premiojn en 1962 kaj 1966. Li kandidatiĝis postmorte en 1967. Li multe okupiĝis pri la lumradiado.
  
## Elektitaj publikaĵoj 
* *A neutrális sóhatás a propionsavanhydrid hydrolizisénél* (1944)
* *Adatok az akrodynia és higany kérdéséhez* (1951)
* *Beiträge zur Frage der spektralen Wirkung der Sekundärfluoreszenz* (1957)
* *Fluorescence, Absorption and Temperature Radiation of Solutions* (1962)
* *Vizsgálatok a lumineszkáló oldatok hatásfokával kapcsolatban, különös tekintettel a hatásfoknak a gerjesztő fény hullámhosszától való függésére* (1966)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Miklós Vay (armeinĝeniero)

**Barono Miklós Vay** [miklOŝ vaj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vay Miklós** estis hungara armeinĝeniero, oficiro, parlamentano, reĝa ĉambelano, mecenato. Lia nobela antaŭnomo estis *vajai*. Lia filo estis la samnoma politikisto Miklós Vay.

Miklós Vay http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC16241/16587.htm naskiĝis la  en Zsolca (aliaj fontoj informas pri alia loĝloko). Li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Miklós Vay frekventis kolegion en Sárospatak, poste li plulernis en akademio en Leingruben. Post siaj studoj li gvidis laborojn en diversaj fortikaĵoj. Inter 1786 kaj 1788 li studvojaĝis en Francio, Nederlando, Germanio, Britio. En 1787 li estis elektita membro de Royal Society. Hejmenveninta li aliĝis al la kontraŭturka milito. Lia okulo vundiĝis, poste li baroniĝis. En 1799 li edziĝis. Li portis terpomojn el Anglio kaj disvastigis ilin en Szabolcs, krome li portis pli modernajn plugilojn, semilojn, rikoltilojn, taksajn maŝinojn. Ekde 1804 li okupiĝis pri reguligado de riveroj.

## Elektitaj kontribuoj 
Liaj ĉiuj kontribuoj restis en manuskripto.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 45-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj armeinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj mecenatoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Katedro (kristanismo)

[eta|La papa katedro en la [Baziliko Sankta Johano de Laterano en Romo.]]
**Katedro** estas substantivo kiu ricevis diversajn signifojn tre malsamajn depende de la epoka periodo. La termino devenas el la antikva greko: *κάθεδρα* (eldiru *càthedra*) kaj el la latina *cathèdra*, kun la signifo de "loko sur kiu oni sidiĝas", nome "seĝo", en referenco al iama seĝo kun dorsapiogilo utiligita de la filozofoj por lekcii.

## Episkopa katedro 
En la Katolika Eklezio la vorto indikas ankaŭ la tronon, sur kiu sidiĝas la episkopo, ĉi-kaze de Romo, nome la papo kiel videblas en la papa Baziliko Sankta Johano de Laterano. Ĝi estas la simbolo de la povo kaj de la respondeco de la episkopo.

Ekde la prakristana epoko, episkopa katedro estis poziciigita meze de la absido de la romaj bazilikoj. La preĝejo-sidejo de katedro estas la origina dioceza preĝejo kiu konservis la nomon kaj la memoron de la diocezo. Laŭ la origina principo, nur tiuj preĝejoj havis la titolon katedralo.

Laŭ pli ampleksa senco "katedro" indikas ankaŭ la funkcion de instruado de la episkopo kaj de la papo. Tio descendas el la antikca uzo, certe atestita en la Evangelioj laŭ kiuj la instruanto ne staris kiel ofte okazas hodiaŭ, sed parolis en pozicio “sidiĝa”.

La katoliga eklezio ĉiujare la 22-an de januaro celebras la liturgian feston de la Katedro de Sankta Petro en kiu atestiĝas la memoro pri la konfido-dono de Jesuo al la apostolo Petro kaj ties posteuloj proponi doktrinon kredendan kiel fidon firman kaj sekuran. Ĝuste el tiu signifo de katedro devenas la latina esprimo ex cathedra, por indiki la teologian neerararipovon de la papo.

## Bildaro 

Dosiero:Cathedra Petri.jpg|La katedro de Sankta Petro en la Baziliko Sankta Petro en Vatikano
Dosiero:Patriarch of Constantinople throne.jpg|La katedro de la Ekumena Patriarko de Konstantinopolo
Dosiero:Cattedra_vescovile_di_Massimiano,_fronte.JPG|La episkopa katedro de Maksimiano de Raveno, conservata en la ĉefepiskopa muzeo de Raveno
Dosiero:Duomo_di_Teramo_(Cattedra_del_Vescovo).jpg|La episkopa katedro en la Duomo de Teramo
Dosiero:Volterra duomo di Volterra 011.JPG|La episkopa katedro en la Duomo de Volterra
Dosiero:Cathedra, Agde.jpg|La episkopa katedro en la Duomo de Agde, Francio

[eta|Surligne skulptita katedro. Sarkofago de universitata profesoro de la [universitato de Bolonjo (ĉirkaŭ 1346).]]

## Universitata katedro 
Kun la naskiĝo de la universitatoj dum la eŭropa mezepoko la seĝoj, el kiuj la profesoroj instruis la lernantojn estis “katedroj” preskaŭ similaj al tiuj episkopaj. En la 19-a jarcento la signifo estis jam metafora rilatigita al la graveco de la profesora ofico; hodiaŭ ĝi jam perdis la originan "sanktecon" kaj tute laikiĝis. Ankaŭ en aliaj kulturaj kampoj kie pro prestiĝaj motivoj "katedro" estas uzata, ĝi foriĝis el la sankteco de la “episkopa kaj papa katedro”.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Katedro de Sankta Petro
* ex cathedra
* Katedralo
* Baziliko Sankta Petro en Vatikano

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Katolikismo
(19016) 2000 RY78

**(19016) 2000 RY78** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio de Črni Vrh proksime de Idrija (Slovenio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Črni Vrh
Kastelo de Vál

La **Kastelo de Vál** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Ürményi** [urmEnji]) estas simpla historia monumento en Hungario, en vilaĝo Vál.
eta|maldekstre|Aerfoto pri kastelo de Vál
## Historio 
La familio Ürményi aĉetis la bienon kun jezuita teretaĝa domo en 1774. La nun videbla kastelo estis konstruita fare de reĝa juĝisto József Ürményi en la 1780-aj jaroj, pli precize la jezuita domo ricevis etaĝon. Menciinddas, ke samtempe estis konstruitaj kirko kaj maŭzoleo. En 1878 riĉulo aĉetis la bienon kun la kastelo. Dum la 2-a mondmilito la kastelo iĝis armea hospitalo, poste la ŝtato profitis ĝin agrara faklernejo, biblioteko, poste muzeo pri János Vajda. La kastelo nun estas apartenaĵo de la municipo, kiu ne uzas ĝin. La konstruaĵo renoviĝis en 1961 kaj 1969.
eta|Fasado de la kastelo

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo situas sola en parko. Ĝi formas U-majusklon. En mezo de la fasado troviĝas la ĉefenirejo, pli supre en la unua etaĝo balkono estas videbla.

Apartenaĵo de la kastelo estas parko, pri kio mankas informoj.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* http://mek.oszk.hu/02000/02098/html/07fej.htm 
* hungare kun fotoj
eta|maldekstre
eta|Pordo de la kastelo

Val
Dua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro

La **Dua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro**, parto de la Fundamento de Esperanto, estis ago de la Akademio de Esperanto. Per ĝi oficialiĝis 587 radikoj por la lingvo internacia Esperanto. La aprobo okazis en 1919. La papera eldono "Dua Aldono al Universala Vortaro" publikiĝis samjare en la Esperantista Dokumentaro, Kajero trideka, eldonita fare de la Esperantista Centra Librejo en Parizo. La Dua Oficiala Aldono prezentis grandparte nur difinojn en Esperanto, kaj nur en malmultaj kazoj enhavis tradukojn en naciajn lingvojn. Nacilingvajn tradukojn cetere poste komplete malhavis ankaŭ la Sepa kaj la Naŭa Oficiala Aldono al la Universala Vortaro.

## Radikoj el la Fundamento 
### Radikoj, klare Fundamentaj per la 7a OA 
* dogm/o (el la Antaŭparolo),  milion/o (el la Ekzerco 14), paradoks/o (el la Antaŭparolo), projekt/o (el la Ekzerco 25)

## Vidu ankaŭ 
* Oficialaj aldonoj

Kategorio:Universala Vortaro
Sepa Oficiala Aldono al la Universala Vortaro

dekstre|160ra
La **Sepa Oficiala Aldono al la Universala Vortaro**, parto de la Fundamento de Esperanto, estis ago de la Akademio de Esperanto. Per ĝi oficialiĝis 31 radikoj por la lingvo internacia Esperanto. La aprobo okazis en 1958. La Sepa Oficiala Aldono prezentas nur difinojn en Esperanto, kaj ne enhavas tradukojn en naciajn lingvojn. (Nacilingvajn tradukojn malhavis ankaŭ la Naŭa Oficiala Aldono al la Universala Vortaro kaj granda parto de la Dua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro.)

## Aldono de novaj radikoj 
La Sepa Oficiala Aldono aldonis radikojn, kiu estas metiaj nomoj, iomete malsama ol la radiko de la scienco aŭ fako (**i/o** => **/o**):

## Radikoj el la Fundamento 
### Radikoj jam ekzistantaj en aliaj aldonoj, klare Fundamentaj per la 7a OA 
### Fundamentaj nove aldonitaj radikoj 
### Aldono de novaj memstaraj Fundamentaj elementoj 
La memstaraj liternomoj de la alfabeto : a, bo, co, ĉo, do, e, fo, go, ĝo, ho, ĥo, i, jo, ĵo, ko, lo, mo, no, o, po, ro, so, ŝo, to, u, ŭo, vo, zo.*Rim. :* la literoj ku/o (q), iks/o (x), ipsilon/o (y) estis oficie aldonataj per la 9OA (2007) ; w = "duobla vo".

### Fundamentaj tabelvortoj, nur el la Ekzercaro 
ĉial, nenial, ĉies, ties, ĉiom, neniom

## Vidu ankaŭ 
* Oficialaj aldonoj

Kategorio:Universala Vortaro
Kvina Oficiala Aldono al la Universala Vortaro

La **Kvina Oficiala Aldono al la Universala Vortaro**, parto de la Fundamento de Esperanto, estis ago de la Akademio de Esperanto. Per ĝi oficialiĝis ok radikoj por la lingvo internacia Esperanto. La aprobo okazis en 1934. La papera eldono "Kvina kaj Sesa Aldonoj al Universala Vortaro" publikiĝis en la Jarlibro de la Lingva Komitato kaj de ĝia Akademio, en 1935 eldonita fare de la Esperantista Centra Librejo en Parizo. 

## Vidu ankaŭ 
* Oficialaj aldonoj

Kategorio:Universala Vortaro
Chollima-linio

**Chollima-linio** estas metrolinio posedata kaj mastrumata de la Metroo de Pjongjango en Pjongjango, Nord-Koreio.

## Stacioj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉollima
* Hyoksin-linio

## Tradukfonto 
Kategorio:Metroo de Pjongjango
Unua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro

dekstre|160ra
La ***Unua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro***, parto de la Fundamento de Esperanto, estis ago de la Akademio de Esperanto. Per ĝi estis oficialigataj 805 radikojn por la lingvo internacia Esperanto. La aprobo okazis en 1909. La papera eldono de la *Unua Aldono al Universala Vortaro* estas samjare publikigita en la *Esperantista Dokumentaro*, Kajero dek-tria, eldonita de Esperantista Centra Librejo en Parizo.

## Radikoj el la Fundamento 
### Radikoj, klare Fundamentaj per la 7a OA 
### Radikoj, klare Fundamentaj per la 8a OA 
## Kritiko 
Je 2009-10-13 Sergio Pokrovskij prezentis al la Akademio de Esperanto memuaron «Notoj pri la tradukdifinoj en la Unua OA». Ĝi atentigas pri 63 problemaj vortoj, kies tradukoj bezonas aktualigon, aŭ estas inter si malkoheraj, aŭ simple eraraj. Ekz‑e
# Aktualigendaj estas i.a. *anteno* kaj *diafragmo*: la tradukoj germana kaj rusa klare montras, ke 1OA celis nur la sencojn biologiajn, sed pro la teĥnika evoluo tiuj vortoj akiris signifojn radiofonian kaj fotografian (kaj ĝuste tiujn signifojn teĥnikajn la internaciaj formoj akiris en la lingvoj germana kaj rusa).
# Malkoheraj estas ekz‑e la signifoj de *ĵurnalo, kofro, lojala, epiteto, sfero, sodo…*
# La plej ŝoka estas la rusa traduko de *karno*, kiu estas trioble erara:
#* erara ortografie: *натѣлъ* supozeble aperas anstataŭ *на тѣлѣ*;
#* erara sence: ne «sur korpo» ni havas karnon, la karno estas parto de la korpo mem;
#* erara leksike: la ĝusta traduko rusa estas simple **плоть**.

Dum kelka tempo la akademia Sekcio pri la Ĝenerala Vortaro provis reverki tiun Oficialan Aldonon, provizante la vortojn per esperantlingvaj difinoj (kiel en 9OA); tamen tiu laboro restis senrezulta.

## Vidu ankaŭ 
* Oficialaj aldonoj

## Eksteraj ligiloj 
* «Notoj pri la tradukdifinoj en la Unua OA»
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Universala Vortaro
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Black Panthers

La **Black Panthers** aŭ **Black Panther Party** (BPP, origine , "Partio de Nigraj Panteroj por Memdefendo") estis revolucia naciisma kaj socialisma organizo de afrik-usonanoj, aktiva en Usono de 1966 ĝis 1982, kun sola internacia branĉo funkciigantaj en Alĝerio de 1969 ĝis 1972.

Ĉe ĝia komenco la 15-an de oktobro 1966, la kerna aktivado de la partio estis observi la konduton de policistoj, foje brutale traktantaj afrik-usonanojn, en Oakland, Kalifornio. En 1969, komunumaj sociaj programoj fariĝis kerna agado de partianoj. La partio estigis diversajn sociajn programojn, plej vaste la programon "Free Breakfast for Children" ("libera matenmanĝo por infanoj") kaj komunumajn malsanulejojn.

FBI-direktoro *J. Edgar Hoover* nomis la partion «la plej granda minaco al la interna sekureco de la lando", kaj instaligis vastan programon de observado, infiltrado, policaj persekutoj kaj multaj aliaj taktikoj cele al subfoso de la partia gvidantaro, kulpigo de partianoj, senkreditigo kaj kriminaligo de la partio, kaj forpreno de posedaĵoj de la organizaĵo. La programo estis ankaŭ akuzita uzi murdon kontraŭ partianoj.

La registara subpremo komence kontribuis al la kresko de la partio, ĉar mortigoj kaj arestoj de "panteroj" pliigis la subtenon por la partio ene de la nigra komunumo kaj ene de la larĝa politika maldekstro. La partia membraro atingis pinton en 1970, kun oficejoj en 68 grandurboj kaj miloj da membroj, sed sekve suferis serion de kuntiriĝoj. Kiam la tradicia gazetaro ade agitis kontraŭ la movado, la publika subteno por la partio iom post iom malkreskis, kaj la grupo iĝis pli izolita. Internaj bataladoj inter partiaj gvidantoj, kaŭzitaj parte de la FBI-infiltrado, kaŭzis elpelojn kaj malmembriĝojn kiuj draste reduktis la membraron. La publika subteno por la partio malkreskis plu post kiam konatiĝis la partia partopreno en kontraŭleĝaj agadoj kiel trafikado de narkotaĵoj kaj ĉantaĝoj kontraŭ komercistoj en Oakland. En 1980 la partio havis nur 27 membrojn.

La historio de la Black Panther Party estas polemike pridisputita. Iuj sciencistoj karakterizis la organizaĵon kiel la plej influan organizaĵon de la nigra movado de la malfruaj 1960-aj jaroj (ekzemple Bloom kaj Martin, vidu la sekvan bibliografion), dum aliaj priskribis la partion kiel pli krimula ol politika (ekzemple Pearson, same vidu la sekvan bibliografion).

## Anoj 
* Angela Davis

## Vidu ankaŭ 
* Movado Nigra Povo

## Bibliografio 
* Bloom, Joshua; Martin, Jr., Waldo E. (2012). *Black against Empire: The History and Politics of the Black Panther Party*. University of California Press. 315 paĝoj. ISBN 9780520953543.
* Pearson, Hugh (1994), *The Shadow of the Panther: Huey Newton and the Price of Black Power in America*, De Capo Press. ISBN 0-201-48341-6


Kategorio:Marksismo
Kategorio:Rasismo
Kategorio:Kontraŭrasismo
Kategorio:Historio de Usono
Komunumaro Bargteheide-Land

**Bargteheide-Land** estas komunumaro en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stormarn de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Administra centro de la komunumaro estas la urbo Bargteheide, kiu tamen mem ne apartenas al la komunumaro. Fine de  la komunumaro Bargteheide-Land havis  loĝantojn.

## Membraj komunumoj 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .
# Bargfeld-Stegen ()
# Delingsdorf ()
# Elmenhorst ()
# Hammoor ()
# Jersbek ()
# Nienwohld ()
# Todendorf ()
# Tremsbüttel ()

Kategorio:Distrikto Stormarn
N
N
(19018) 2000 RL100

**(19018) 2000 RL100** estas troja asteroido de Jupitero, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Panĝaba Universitato

**Panĝaba Universitato** (, akronime **PU**) estas ŝtata universitato en Ĉandigaro, ĉefurbo de la barataj ŝtatoj Panĝabo kaj Harjano .

## Priskribo 
La originoj reiras al la Universitato de Panĝabo en Lahoro, en kio nun estas Pakistano, fondita en 1882 . La kolegio estis la kvara universitato fondita en Brita Hindio post la Universitato de Mumbajo, Universitato de Kolkato kaj Universitato de Madraso. 

Post la dispartigo de Hindio en 1947, okcidenta Panĝabo kun la provinca ĉefurbo Lahoro iĝis parto de Pakistano. Tial, la universitato estis denove fondita en Ĉandigaro en 1956 kiel la barata posteula universitato .

La Gandhi Bhawan estas grava orientilo de Ĉandigaro. Dizajnite fare de arkitekto Pierre Jeanneret, kuzo de Le Corbusier, ĝi estas aŭditorioĉambro kiu sidas en la mezo de reflekta naĝejo. Murpentraĵo de la arkitekto salutas vizitantojn ĉe la enirejo. La surskribo "La Vero estas Dio" estas skribita ĉe la enirejo. Hodiaŭ ĝi ankaŭ enhavas kolekton de libroj pri Gandhi.

## Organizo 
### Fakultatoj 
* Dezajno kaj Belartoj
* Inĝenieristiko kaj Teknologio
* Artoj
* Agrikulturo
* Medicino
* Natursciencoj
* Pedagogio
* Farmacio
* Juro
* Lingvoj
* Ekonomiko kaj Komerco
La universitato havas kvar muzeojn, kaj la Sekcio de Hinda Teatro havas sian propran teatrolaboratorion. La universitato havas botanikan ĝardenon kaj kuracherbejon sur la kampuso.

## Famaj diplomiĝintoj 
* Manmohan Singh (1932-2024), barata ĉefministro
* Vandana Shiva (naskita 1952), media aktivulo

* Mahbub ul Haq (1934-1998), ekonomiisto, evoluigis la HDI.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* IQACa retejo

Kategorio:Universitatoj en Barato
Kategorio:Panĝabio
El Porvenir

**El Porvenir** (hispane: "la estonteco") en Hispanlingvio estas la nomo de pluraj lokoj.

Interalie temas pri
*  El Porvenir (Honduro) kaj
*  El Porvenir (Chiapas) en Meksiko.
Komunumaro Trittau

**Amt Trittau** estas komunumaro en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stormarn de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Administra centro estas la samnoma komunumo Trittau. Fine de  la komunumaro havis  loĝantojn.

## Partneraj komunumaro respektive urboj 
Partneraj komunumaro  respektive urboj estas
*  komunumaro Sèvre et Loire en Luarlandoj, Francio
*  Totton and Eling en Hampshire, Sud-orienta Anglio, Britio
*  Wieliszew  en Mazovio, Pollando
*  Saarijärvi en Finnlando

## Membraj komunumoj 
En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de .
# Grande ()
# Grönwohld ()
# Großensee ()
# Hamfelde ()
# Hohenfelde ()
# Köthel ()
# Lütjensee ()
# Rausdorf ()
# Trittau ()
# Witzhave ()

Kategorio:Distrikto Stormarn
N
N
(19021) 2000 SC8

**(19021) 2000 SC8** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Aŭstraliaj Demokratoj

La **Aŭstraliaj Demokratoj** estis centra, liberala partio en Aŭstralio. La partio estis formita en 1977 el la Aŭstralio partio kaj la Nova Liberala Movado. Ĝi perdis dum la baloto de 2008 ĉiujn federalajn sidlokojn en la senato, kie ili havis siajn nurajn sidlokojn federale. La partio oficiale malaperis en 2015, kiam la *Australian Electoral Commission* forigis ĝin el siaj registroj pro neaktiveco.

Ĝi estis tre populara en Adelaide, Suda Aŭstralio.

Dum la registaro de Bob Hawke kaj Paul Keating la Aŭstraliaj Demokratoj ofte havis politikojn pli maldekstrajn ol tiuj de la Aŭstralia Laborista Partio, kontraŭante la liberan merkaton.

## Federalaj partiĉefoj 
* Don Chipp (1977–1986)
* Janine Haines (1986–1990)
* Michael Macklin (1990)
* Janet Powell (1990–1991)
* John Coulter (1991–1993)
* Cheryl Kernot (1993–1997)
* Meg Lees (1997–2001)
* Natasha Stott Despoja (2001–2002)
* Brian Greig (2002)
* Andrew Bartlett (2002–2004)
* Lyn Allison (2004–2008)

Kategorio:Politikaj partioj de Aŭstralio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1977
Oka Oficiala Aldono al la Universala Vortaro

La **Oka Oficiala Aldono al la Universala Vortaro**, parto de la Fundamento de Esperanto, estis ago de Akademio de Esperanto. Per ĝi oficialiĝis 200 radikoj por la lingvo internacia Esperanto. La aprobo okazis en 1974.

## Radika enhavo 
### Geografio 
* Oceanoj kaj maroj: Atlantik/o, Mediterane/o, Pacifik/o.
* Afrik/o: Alĝeri/o, Gvine/o, Liberi/o, Libi/o, Marok/o, Sudan/o, Tunizi/o.
** popoloj : etiop/o, 
* Amerik/o: Bolivi/o, Brazil/o, Ekvador/o, Gvatemal/o, Kanad/o, Kostarik/o, Kub/o, Meksik/o, Nikaragv/o, Panam/o, Paragvaj/o, Peru/o, Urugvaj/o, Venezuel/o.
* Azi/o: Birm/o, Irak/o, Iran/o, Liban/o, Pakistan/o, Siri/o.
** popoloj : arab/o
* Eŭropo: Irland/o, Island/o, Nederland/o.
** popoloj : alban/o, armen/o, belg/o,, bulgar/o, dan/o, eston/o, grek/o, hungar/o, ital/o, latv/o, norveg/o, ruman/o, sved/o.
* Oceanio: Aŭstrali/o, Polinezi/o.
 
* Fakaj vortoj: atlas/o, latitud/o, longitud/o, map/o. 

### Nomoj 
* Zamenhof.

### k - ĥ 
* alkemi/o (alĥemio), arkaism/o (arĥaismo), arkitektur/o (arĥitekturo), kemi/o (ĥemio), mekanik/o (meĥaniko), monark/o (monarĥo).
* meĥanism/o = mekanism/o, monarĥi/o = monarki/o.
* ĥirurg/o = kirurg/o, ĥirurgi/o = kirurgi/o, 

### substantivoj 
* amator/o, ambasad/o, ampol/o, animal/o, aristokrati/o, asemble/o, aŭt/o, aŭtobus/o, avantaĝ/o, avenu/o, beb/o, bend/o, bovl/o, buĝet/o, central/o, cep/o, cirkl/o, cirkvit/o, demokrati/o, difteri/o, drat/o, ekran/o, elektronik/o, emerit/o, etap/o, event/o, fac/o, farb/o, film/o, fotel/o, fotografi/o, garaĝ/o, glukoz/o, hangar/o, heĝ/o, helikopter/o, kakt/o, kamion/o, kanzon/o, kasked/o, kejl/o, kin/o, kolumn/o, kosm/o, kurent/o, laboratori/o, lap/o, licenc/o, likv/o, litografi/o, lotus/o, luk/o, metalurgi/o, ministeri/o, moskit/o, muzel/o, nadl/o, nilon/o, obstakl/o, ort/o, pane/o, paraŝut/o, plast/o, prolet/o, radiator/o, rivolu/o, sandviĉ/o, saten/o, sens/o, sin/o, singular/o, situ/o, ski/o, sled/o, ŝofor/o, sorg/o, spur/o, stadion/o, suplement/o, surfac/o, tempest/o, teren/o, tig/o, tonel/o, trajn/o, traktor/o, tun/o, vakcin/o, vegetal/o, vertic/o, viper/o, vit/o.

### adjektivoj 
* aŭdac/a, humid/a, nervoz/a, tener/a.

### verboj 
* asist/i, bred/i, distribu/i, eskap/i, feder/i, fuĝ/i, ĝir/i, impet/i, injekt/i, interpelaci/i, invent/i, konced/i, koncentr/i, kontest/i, lubrik/i, mistifik/i, multiplik/i, neglekt/i, ofert/i, opon/i, plonĝ/i, preleg/i, preskrib/i, reflekt/i, rivel/i, start/i, subtrah/i, tajl/i, televid/i, trejn/i.

### vortetoj 
* minus, plus

## Bibliografio 
* Oka Oficiala Aldono al Universala Vortaro, en Aktoj de la Akademio II 1968-1974, 2-a eldono, Rotterdam, Nederlando, 2007 (Oficiala Bulteno de la Akademio de Esperanto, 10).

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala informo de Akademio de Esperanto pri la Oka Oficiala Aldono

## Vidu ankaŭ 
* Oficialaj aldonoj

*
Bob Ross

**Robert Norman (Bob) Ross** (naskiĝis la , mortis la ) estis usona pentristo kaj artinstruisto. Li estas plej konata kiel la kreinto de *The Joy of Painting*, instrua televida programo kiu elsendiĝis de 1983 ĝis 1994 en Usono, sekve ankaŭ en Kanado, Latin-Ameriko, Eŭropo kaj aliloke. Ross poste iĝis eĉ vaste konata per liaj interretaj kontribuoj..

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Usonaj pentristoj
Kategorio:Usonaj militistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Usonaj instruistoj
Kategorio:Interretaj memeoj
19017 Susanlederer

'*19017 *Susanlederer'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Susan M. Lederer'', planedsciencistino kaj helpanta profesorino pri fiziko ĉe la Kalifornia Ŝtata Universitato en San Bernardino. Ŝi faris gravajn kontribuojn al ambaŭ fotometriaj kaj spektraj observoj de kometoj, asteroidoj, centaŭroj kaj .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
19019 Sunfloro

**19019 Sunfloro** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo Larry Robinson elde sia privata Observatorio *Sunflower* en Olathe (Kansaso, Usono).

La sunfloro (, kiu donis sian nomon al la Observatorio *Sunflower*) estas la emblema floro de Kansaso, ĉiam frontante al suno. La semoj de tiu floro havigas oleon kaj nutraĵon por homoj kaj bestoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Larry Robinson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Karol Pollak

**Karol Franciszek Pollak** (naskiĝis la 15-an de novembro 1859 en Sanok, mortis la 17-an de decembro 1928 en Biała) – pola elektroteknikisto, entreprenisto kaj inventisto.

## La plej gravaj inventoj 
Liaj pluraj inventoj koncernas diversajn fakojn, inter ili estas elektraj igiloj, prilaboro de kolora presilo kaj speco de mikrofono. La ĉefa agado limiĝis tamen al kemiaj energi-fontoj – galvanaj piloj kaj elektraj akumulatoroj. Li havis ankaŭ patenton por produktado de plumb-acidaj akumulatoroj. Li ankaŭ konstruis diversspecajn rektifilojn. En 1896 ankaŭ elpensis elektrolitan kondensilon.

## Bibliografio 
* Jerzy Kubiatowski (J. K.), *Pollak Karol*, en: Słownik polskich pionierów techniki (Vortaro de polaj pioniroj de tekniko) (redakto de Bolesław Orłowski), Katowice 1984, p.&nbsp;166–167
* Karol Pollak sejm-wielki.pl

Kategorio:Polaj inĝenieroj
Kategorio:Polaj inventistoj
19022 Penzel

'*19022 *Penzel'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germana amatora astronomo Gerhard Lehmann elde la Publika Observatorio de Drebach (Saksio, Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana astronomo *Edgar Penzel'' (1921–2008), kiu fondis lernejan observatorion en Rodewisch kaj estris ĝin de 1950 ĝis 1986. En 1975, la astronomoj de tiu observatorio estis la unuaj en Mezeŭropo, kiuj observis la  Sputnik 1. La observatorio ricevis la nomon de Sigmund Jähn, la unua germana kosmonaŭto, en 1979.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Gerhard Lehmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
BMW Welt

eta|280px|*BMW Welt* dumnokte
eta|dekstre|280px|*BMW Welt* el alia perspektivo dumnokte
eta|280px|*BMW Welt* taglume
***BMW Welt*** (en Esperanto - *BMW-mondo*), estas mult-funkcia ekspoziciejo de la aŭtomobila konzerno BMW en Munkeno, Germanio. En rekta proksimeco al la firmaa ĉefsidejo (turdomo konstruita kvazaŭ kvarcilindra piŝta motoro) kaj la parka eventejo de la Somera Olimpiko 1972, la ekspoziciejo estas desegnita por prezenti la aktualajn aŭtajn kaj motorciklajn produktaĵojn de la konzerno, estas centro de dissendo por tiuj aŭtoj kaj motorcikloj, kaj laŭokaze funkcias kiel eventa forumo kaj konferencejo.

## Dezajno kaj konstruo 
En 2001 internacia arkitektura konkurso por starigo de la ekspoziciejo estis patronita de la konzerno. Dudek sep arkitekturaj oficejoj partoprenis en la konkuro,  el kiuj kvar ricevis premiojn. La ĵurio atribuis unuan premion al du oficejoj, *Sauerbruch Hutton* en Berlino kaj *Coop Himmelb(l)au* en Vieno, kaj rekomendis al la du konkurantoj reverki ilian dezajnon por ke en tria dezajna fazo la konzerno determinu kiu arkitektura oficejo estus premiita per la kontrakto.

Fine la kontrakton ricevis la arkitektoj *Coop Himmelb(l)au* en Vieno, kaj la instalaĵo estis konstruita de aŭgusto 2003 ĝis somero 2007 je kosto de 500 milionoj da Eŭroj. Origine koncipita por esti malfermita dum la matĉoj kaj festadoj de la Futbala Mondpokalo 2006, ĝi fine malfermiĝis la 17-an de oktobro 2007, kaj transdonoj de aŭtoj al aĉetantaj klientoj komenciĝis la 23-an de oktobro 2007. 

Dum la unuaj 12 monatoj de funkcio, 2 200 000 vizitantoj akceptiĝis en la ekspoziciejo. La nombro de vizitantoj pliigis al 2 930 000 en 2013, el kiuj 60 procentaĵoj venis el Germanio. Sur la tegmento ĝi havas ampleksan sunpanelaron, kiu povas produkti 800 kW da elektra energio. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (germane  kaj angle) 

Kategorio:BMW
Kategorio:Munkeno
19029 Briede

'*19029 *Briede'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Paul Briede*, kiu gajnis la kvaran rangon de la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto pri inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la *James Wood High School'' en Winchester (Virginio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Árpád Horváth (verkisto)

**Árpád Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Árpád** estis hungara verkisto, kemiisto, instruisto, profesoro.

Árpád Horváth http://nevpont.hu/view/10171 naskiĝis la  en Győr. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Árpád Horváth frekventis benediktanan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li iĝis teknikisto kaj horloĝisto. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1934. Li komencis labori en 1933 en kemia laborejo en Győr, en la sekva jaro li instruis jam en la sama urbo. Inter 1939 kaj 1941 li faris administran laboron en uzino, poste li havis postenon en la ministerio pri industrio. En 1941 li doktoriĝis en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József. Depost la 2-a mondmilito li denove instruis en diversaj lernejoj, ekde 1967 en Trafika Altlernejo de Győr. Dum sia vivo li verkis multe da libroj por la junularo. Li ofte kontribuis pri Ányos Jedlik, Loránd Eötvös, Thomas Alva Edison,  Jules Verne.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A pannonhalmi jardangok* (1934)
* *A dilatométer munkája* (1944)
* *Jedlik Ányos győri dinamója* (1954)
* *Az óra regénye* (Romano de la horloĝo), (1957)
* *Ékszer, óra- és ajándékcikkek áruismerete. Kereskedelmi szakmunkásképző tankönyv* (1968, 1973) - mezlerneja lernolibro
* *A csillagok felé* (Al la steloj), (1975)
* *A kétszáz éves vízkalapács* (1986)
* *Postakocsi és úri hintó* (1991)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj teknikistoj
Béla Horváth (kemiisto)

263ra|eta|Tombo
**Béla Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Béla** estis hungara kemiisto, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *nemesmiliticsi* [nemeŝmilitiĉi].

Béla Horváth http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/06505.htm naskiĝis en 1879 en Hungara reĝlando en Zsablya (nuntempa Ĵabalj en Serbio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Horváth frekventis universitatojn en Vieno, Zuriko, Karlsruhe, Bazelo. Li akiris medicinan/teknikan diplomojn en 1903 Bazelo/Karlsruhe. Post siaj studoj li laboris en la universitata instituto en Budapeŝto, en 1904 li komencis instrui en la sama urbo en la bestkuracista altlernejo, kie li estis nomumita privata profesoro en 1915. Li estis ankaŭ ĉefkemiisto-geologo kaj laboratoriestro en reĝa geologia instituto inter 1909 kaj 1918. Li okupiĝis pri analizoj de grundoj kaj ŝtonaĵoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az o- és p-amidobenzylalkoholok előállítási módja* (1901)
* *Balatonmelléki kőzetek, vizek és gáz chemiai elemzése* (1911; : 1912)
* *A talaj szilícium-oxid tartalmának mennyiségi meghatározása* (1916)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
ISO 3166-2:AM

**ISO 3166-2:AM** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Armenion. Ĉiu kodo konsistas el du partoj. La unua estas AM, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Armenio. La dua parto estas du literoj.

## Kodoj por 10 provincoj (*marzoj*) de Armenio kaj por la urbo Erevano 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Kartvelio – ISO 3166-2:GE (norde),
* Azerbajĝano – ISO 3166-2:AZ (oriente),
* Irano – ISO 3166-2:IR (sude),
* Turkio – ISO 3166-2:TR (okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* Provincoj de Armenio
* .am

## Referencoj 
AM
Kategorio:Administraj unuoj de Armenio
(19033) 2157 P-L

**(19033) 2157 P-L** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

Tom Gehrels fotis la ĉielon en septembro kaj oktobro 1960 per la Schmidt-teleskopo de 122&nbsp;cm de la Observatorio de la Monto Palomar. La fotografiaj platoj poste estis senditaj en Leiden (Nederlando) por estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
ISO 3166-2:AO

**ISO 3166-2:AO** estas subaro de normo ISO 3166-2 rilate Angolon. Ĉiu kodo konsistas el du partoj. La unua estas AO, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Angolo. La dua parto estas tri literoj.

## Kodoj por 18 provincoj de Angolo 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Demokratia Respubliko Kongo – ISO 3166-2:CD (norde kaj nord-oriente),
* Zambio – ISO 3166-2:ZM (oriente),
* Namibio – ISO 3166-2:NA (sude),
* Respubliko Kongo – ISO 3166-2:CG (nord-okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* .ao

## Referencoj 
AO
Kategorio:Administraj unuoj de Angolo
ISO 3166-2:BH

**ISO 3166-2:BH** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Barejnon. La kodojn havas kvar gubernioj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas BH, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Barejno. La dua parto estas du ciferoj.

## Kodoj por Barejno 
Fontoj 

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Irano — ISO 3166-2:IR (norde kaj nord-oriente, trans maro),
* Kataro — ISO 3166-2:QA (sud-oriente, trans maro),
* Sauda Arabio — ISO 3166-2:SA (okcidente kaj nord-okcidente, trans maro).

## Vidu ankaŭ 
* .bh

## Referencoj 
BH
ISO 3166-2:BI

**ISO 3166-2:BI** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Burundon. Ĉiu kodo konsistas el du partoj. La unua estas BI, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Burundo. La dua parto estas du literoj.

## Kodoj por 18 provincoj de Burundo 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Ruando – ISO 3166-2:RW (norde),
* Demokratia Respubliko Kongo – ISO 3166-2:CD (okcidente),
* Tanzanio – ISO 3166-2:ZM (oriente kaj sud-oriente).

## Vidu ankaŭ 
* Provincoj de Burundo
* .bi

## Referencoj 
BI
Kategorio:Administraj unuoj de Burundo
Teatua a Taepoa

**Teatua a Taepoa** estas malgranda neloĝata insulo de la Nanumea en la sudpacifika insulŝtato Tuvalo. Ĝi situas en la centro de la atolo kaj havas grandecon de 0,5 Hektaroj. Teatua a Taepoa estas dense kovrata de arbaro.

Laŭ la tradicio la insulo kreiĝis el sablo, kiu eriĝis el korboj de virinoj, kiam ili fuĝis de la tonga militestro Tefolaha.

## Referencoj 
Kategorio:Insulo (Aŭstralio kaj oceanio)
Kategorio:Insuloj en Tuvalo
Kategorio:Insuloj en la Pacifiko
Kategorio:Neloĝataj insuloj
Kategorio:Nanumea
ISO 3166-2:CL

**ISO 3166-2:CL** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Ĉilion. La kodojn havas dek ses administrajn regionoj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas CL, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Ĉilio. La dua parto estas du literoj.

## Kodoj por Ĉilio 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Argentino — ISO 3166-2:AR (oriente),
* Peruo — ISO 3166-2:PE (norde),
* Bolivio — ISO 3166-2:BO (nord-oriente).

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Ĉilio
* .cl

## Referencoj 
CL
ISO 3166-2:SV

**ISO 3166-2:SV** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Salvadoron. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas SV, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Salvadoro. La dua parto estas du literoj.

## Kodoj por la 14 departementoj de Salvadoro 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Honduro ISO 3166-2:HN (nord-oriente),
* Gvatemalo ISO 3166-2:GT (nord-okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* Teritoria organizado de Salvadoro
* .sv

## Referencoj 
SV
*