open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Léo Delibes

**Léo Delibes** aŭ **Clément Philibert Léo Delibes** (* 21-an de februaro 1836 ĉe Saint-Germain-du-Val (Sarthe); † 16-an de januaro 1891 en Parizo) estis franca komponisto.
eta|220px

## Vivo 
Delibes studis ekde 1848 ĉe la Pariza Konservatorio, i. a. kun Adolphe Adam, kaj en 1865 li fariĝis ĥordirektisto ĉe la Nacia Opero de Parizo. En 1870 oni prezentis unuan fojon lian baleton *Coppélia* (laŭ la rakonto *Der Sandmann* de E. T. A. Hoffmann ĉe la Nacia Opero de Parizo kun triumfa sukceso. En 1880 li profesoriĝis pri kompozicio ĉe la Pariza Konservatorio. La 14-an de aprilo 1883 okazis ĉe la Pariza Opéra-Comique la unua prezentado de lia opero *Lakmé*, kiu poste konkeris la repertuarojn de la operejoj tutmonde. En 1884 li estis elektita membro de la Akademio de Belartoj de Francio. Post lia morto en 1891 li estis entombigita sur la Pariza Tombejo de Montmartre.

## Verkoj 
Delibes verkis ekde 1855 multajn operojn, operetojn kaj baletojn. Al liaj plej bonaj kaj sukcesaj verkoj apartenas:

* *La Source* (baleto, 1866)
* ''Coppélia ou La Fille aux yeux d'émail* (baleto, 1870)
* *Le roi l'a dit* (opero, 1873)
* *Sylvia ou La Nymphe de Diane* (baleto, 1876)
* *Lakmé'' (opero, 1883)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Operkomponistoj
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Kategorio:Baletoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Belartoj
Ortodoksa Preĝejo al Sankta Maria Magdalena en Bjalistoko

eta|dekstra|300px|Ortodoksa preĝejo al Maria Magdalena en Bjalistoko
**Ortodoksa preĝejo al sankta Maria Magdalena** estas unu el la plej malnovaj ekzistantaj religiaj konstruaĵoj en Bjalistoko.

Ĝi estis fondita en 1758 de Jan Klemens Branicki kiel ĉetraka katolika kapelo al sankta Maria Magdalena. Ĝi estas baroka rotondo konstruita ĉe alta monteto kiu en la 18-a jarcento situis ekster la urbaj limoj. En 1768 apud la preĝejo oni kreis katolikan tombejon. Raporto de paroĥestra vizito en 1828 diras ankaŭ pri ortodoksaj tomboj kiuj troviĝis en la tombejo. En 1864 rusoj deprenis la kapelon de katolikoj kaj transdonis ĝin al ortodoksa komunumo. Tiam oni iom ŝanĝis aspekton de la preĝejo.

Nuntempe la preĝejo estas ortodoksa kapelo en la paroĥo Sankta Nikolao. Ĝi estas ankaŭ armea preĝejeto al sanktaj Petro kaj Paŭlo. Pro rapidega evoluo de la urbo en la 19-a kaj la 20-a jarcentoj la kapelo troviĝas nun proksime de la urbocentro ĉe kruciĝo de la stratoj Krakowska, Grunwaldzka kaj Kalinowskiego. La apuda tombejo ne plu ekzistas kaj rememorigas pri ĝi nur kelkaj tomboŝtonoj starigitaj ĉe interna parto de barilo ĉirkaŭanta la preĝejon. Apud ĝi oni konstruas nun novan konstruaĵon de Podlaĥia Operejo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Bjalistoko
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Pollando
Kategorio:Historiaj monumentoj en Bjalistoko
Lee Miller

**Lee Miller** (naskiĝis la 9-an de januaro 1952) estas usona esperantisto. Li magistriĝis en la fako de Profesia Flegado ĉe la Universitato de Missouri-Columbia. Post kariero en tiu fako, li komencis labori profesie kiel interpretisto de la Usona Signo-lingvo, aparte en diplomaj kaj postdiplomaj universitataj kursoj. Nun emerito. Usona esperantisto (kiu lernis la lingvon aŭtodidakte en 1968), li partoprenis en NASK ekde 2000 (en San-Francisko, Brattleboro, San-diego kc), unue kiel redaktisto de la tagĵurnalo *La NASKa Fasko* kaj poste kiel instruisto. Komence de 2019, li aniĝis en la Akademio de Esperanto por 9-jara oficperiodo.

Li estas dumviva membro de Esperanto-USA kaj UEA. Li estas aktiva en lokaj kaj regionaj Esperanto-grupoj. Li estis membro de la LKK por la landa kongreso en Sankta-Luiso en 1999, kaj estis redaktisto de la Bulteno de la Esperanto-Asocio de Sankta-Luiso. Li, kune kun Tim Westover, pretigis novan eldonon (2017) de la lernolibro "Esperanto: Learning and Using the International Language". Li estas membro de la teamo por Duolingo (angla-Esperanto), kaj aktivas en la ĉefa grupo de Facebook por Duolingo-lernantoj.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Sankta Vedast

**Sankta Vedast** estis episkopo de Frankujo kiu mortis ĉirkaŭ 540. Aliaj versioj de lia nomo estas Vaast, Waast, Gaston kaj Foster.

Komence de la 6-a jarcento, Sankta Remigio, episkopo de Reims, ĝuis la favoron de la franka monarĥio. Pro tio eblis ke li reorganizu la eklezion en norda Gaŭlio, kaj li konfidis la diocezojn de Arras kaj Cambrai al Vedast, kiu helpis konverti Klodvigon la 1-an en 496.

Li entombiĝis en Arras, kie konstruiĝis la Abatejo de Sankta Vaast.

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Episkopoj de Cambrai
Kategorio:Arras
Reĝlando de Tungning

La **Reĝlando de Tungning** estis la unua hana registaro kiu regis en Tajvano inter 1661 kaj 1683. Ĝi estis favora al la Dinastio Ming, kaj estis fondita de Koxinga, post la detruo de tiu dinastio fare de la manĉuoj.

Kategorio:Tajvano
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Azio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1660-1669
Kategorio:Aperis en 1661
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1680-1689
Kategorio:Malaperis en 1683
Drnava

**Drnava,** hungare **Dernő** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|dekstra|330px|Drnava situas en la plej griza regiono

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 km²
* Supermara alteco: 376 m
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 049 42
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso:

## Situo 
Drnava situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1364, tiutempe apartenanta al fortikaĵo de Krasznahorkaváralja. En 1569 la turkoj detruis la vilaĝon. En la 17-a jarcento minado de fero, iom poste ankaŭ ferofarejo ekfunkciis. En 1805 jam 4 fandejoj funkciis, en 1821 tiutempe la plej granda ferofarejo troviĝis tie. En 1873 ĥolero, en 1878 inundo okazis. En 1910 loĝis en Dernő 706 da homoj, (664 hungaroj, 25 germanoj, 17 slovakoj). En 1913 la ferofarejo malfunkciis. Ĝis Traktato de Trianon Dernő apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Drnava 676 da homoj, (482 hungaroj, 191 slovakoj, unusola ĉeĥo).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1779
* kastelo de Andrássy (andrAŝi) el la 18-a jarcento

## Famuloj 
En Drnava naskiĝis hungara pentristo József Baska.

## Ĝemelkomunumo 
*  Borsodbóta, Hungario

## Eksteraj ligiloj 
* Drnava en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Banaadir

**Banaadir** (, , *Banādir*) estas regiono (*gobolka*) de suda Somalio.

La regiona ĉefurbo estas Mogadiŝo, kvankam la propra regiono havas saman etendon kiel la urbo kaj estas multe pli malgranda ol la historia regiono de Benadir. Ĝi estas limigita de la somaliaj regionoj de Meza Shabele kaj Malsupra Shabele kaj oriente de la Hinda Oceano.

La somala vorto *Banaadir* devenas el la origina persa vorto *bandar*, kiu signifas havenon; tio aludas al la nordaj historiaj havenoj de Barawa kaj Mogadiŝo).

La 13a de julio de 1998 la estraranoj de diversaj somaliaj militpartioj (Husayn Muhammad Aydid, Ali Mahdi Muhammad, Uthman Hasan Ali, kromnome Uthman Ato, kaj Muhammad Qanyareh Afrah) subskribis traktaton de 7 punktoj en Mogadiŝo laŭ kiu oni formis la Supran Komitaton por la Administrado de Benadir estrita de du prezidentoj, nome Husayn Muhammad Aydid kaj Ali Mahdi Muhammad, kaj du vicprezidentoj, Uthman Hasan Ali, kromnome Uthman Ato, kaj Muhammad Qanyareh Afrah. Tiu Supra Komitato viglus por la interesoj de la regiono de Benadir kaj decidus pri ĉiu regiona afero, eĉ aprobante leĝojn. La regiono de Benadir akiris leĝan forton ekde la 18a de julio de 1998 kaj pro tio oni malfermis la havenon kaj flughavenon de Mogadiŝo. Ne oni adoptis regionan flagon.
Woqooyi Galbeed

**Woqooyi Galbeed** (kiu signifas (somale: nordokcidento;  aŭ **Maroodi Jeex** estas regiono (*gobolka*) en la nordo de Somalio. Ĝi limas al Etiopio, la somaliaj regionoj Awdal, Sanaag kaj Togdheer kaj krome al la Adena Golfo. En la regiono vivas ĉirkaŭ  (kalkulo 2008) loĝantoj en teritorio de ĉirkaŭ 28.836 km². Ĝi estas parto de Somalilando, kiu estas internacie ne akceptita ŝtato. La ĉefurbo estas Hargeysa, kiu samtempe estas la ĉefurbo de Somalilando.

Administre la regiono estas dividita en 9 distriktojn:

* Allaybaday
* Baligubadle
* Berbera
* Cadadlay
* Daresalam
* Faraweyne
* Gebilay
* Hargeisa
* Sabawanag
* Salahlay

Laŭ la administra divido de Somalio ankaŭ la havenurbo Berbera apartenas al Woqooyi Galbeed. En Somalilando tamen la marborda regiono formas la propran regionon **Saaxil**(kun Berbera kiel ĉefurbo). La okcidenta najbara regiono Awdal origine apartenis al Woqooyi Galbeed, ĝis oni dividis ĝin administre.

La plimulto de la loĝantoj de Woqooyi Galbeed apartenas al la popolo de la Isaaq.

Kategorio:Regionoj de Somalio
Teknika universitato en Liberec

[eta|Nova [rektoro|rektorejo kaj informcentrejo]]
La **Teknika universitato en Liberec** (ĉeĥe **Technická univerzita v Liberci**) estas publika universitato en Liberec (Ĉeĥio). Ĝi evoluis el la *Altlerneja maŝin-inĝeniera*, kiu estis fondita en 1953. La altlernejon oni plialtrangigis al universitato kaj sian aktualan nomon ĝi ricevis en 1995. Nuntempe la universitato havas ĉirkaŭ 8.000 studentojn en ses fakultatoj kaj unu instituto:
* Fakultato maŝin-inĝeniera
* Fakultato tekstil-inĝeniera
* Fakultato naturscience-homscienca kaj pedagogia
* Fakultato ekonomia
* Fakultato de arto kaj arkitekturo
* Fakultato de mekatroniko, informadiko kaj interdisciplinaj studoj
* Instituto de sanstudoj
Nuna rektoro estas inĝ. Vojtěch Konopa.

## Nisa-Universitato 
En 2001, kunlabore kun la Vroclava teknologia universitato en Pollando kaj la Universitato de aplikitaj sciencoj Zittau/Goerlitz en Germanio kreiĝis la Nisa-Universitato, kiel internacia universitata studprogramo.

## Renovigo 
Diversaj universitataj konstruaĵoj estis renovigitaj por la Monda ĉampionado pri nordia skiado 2009 okazonta en Liberec en februaro de 2009.

## Esperanto 
La studenthejmo Harcov apartenanta al la Teknika universitato en Liberec gastigis la 65-an IJK-n okazintan en Liberec' en julio de 2009.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la Teknika universitato en Liberec
* Retpaĝaro de la Nisa-Universitato 

Kategorio:Universitatoj en Ĉeĥio
Kategorio:Teknologiaj universitatoj en Ĉeĥio
Kategorio:Lernejoj en Liberec
Bolaños

**Bolaños** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Ĥalisko. La ĉefurbo de la komunumo estas ankaŭ Bolaños. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 019.

## Geografio 
**Bolaños** apartenas al la regiono Norte kiu situas en la nordo de la subŝtato Ĥalisko (tiu regiono preskaŭ ne havas ligojn kun la aliaj regionoj; ĝi situas tre insule). Al tiu regiono apartenas 10 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5019 loĝantojn. El tiuj estis 2494 viroj kaj 2525 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1499,79 km². La meza alteco estas 880 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 24 C. En la komunumo estas 693,4 mm da precipitaĵo jare.
eta|maldekstra|270px|Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Ĥalisko.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1332 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1082 scipovis legi kaj skribi kaj 250 viroj estis analfabetoj. Do 18.77 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 1386 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 886 sciis legi kaj skribi kaj 500 virinoj estis analfabetoj. Do 36,08 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Bolaños vivis 4339 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 2045 indiĝenoj. Tio signifas ke 47,131 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Vidu ankaŭ 
* Bolanjoso

## Eksteraj ligiloj 
* Bolaños  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Jalisco
Zapotlán El Grande

**Zapotlán el Grande** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Guzmán. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 023.

## Geografio 
**Zapotlán el Grande** apartenas al la regiono Sur kiu situas en la centra suda parto de la subŝtato. Al tiu regiono entute apartenas 16 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 96050 loĝantojn. El tiuj estis 46150 viroj kaj 49900 virinoj. La komunumo havas surfacon de 295,29 km². La meza alteco estas 1520 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 20 C. En la komunumo estas 700.00 mm da precipitaĵo jare. eta|maldekstra|270ra|Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 25694 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 23809 scipovis legi kaj skribi kaj 1870 viroj estis analfabetoj. Do 7.28 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 29162 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 26627 sciis legi kaj skribi kaj 2518 virinoj estis analfabetoj. Do 8,63 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Zapotlán el Grande vivis 74225 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 110 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,148 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Zapotlán el Grande  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Jalisco
Jovice

eta|dekstra|330px|Jovice situas en la plej griza regiono

**Jovice,** hungare **Jólész** [jOlEs] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 km²
* Supermara alteco: 280-294 m
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 049 41
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Jovice situas sub monto 660 m-ojn alta, sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Košice-Rožňava. La lasta troviĝas 4 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1352 en formo *"Pacsapataka"*, baldaŭe en 1427 *"Jolees"*. En 1828 oni nombris 66 domojn kaj 395 homojn. En 1910 loĝis en Jólész 455 da homoj, (437 hungaroj, 3 slovakoj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Jólész apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Inter 1976-1990 la municipo estis en Rožňava. En 2001 loĝis en Jovice 660 da homoj, (510 hungaroj, 134 slovakoj, 8 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* kastelo de 1856
* sonorilostablo de 1892

## Famuloj 
En la iama Jólész naskiĝis hungara advokato, fondinto de la instruado pri surduloj en Hungario András Cházár.

## Eksteraj ligiloj 
* Jovice en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Silická Jablonica

**Silická Jablonica,** hungare **Jablonca** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|dekstra|330ra|Silická Jablonica situas en la plej griza regiono

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 km²
* Supermara alteco: 246 m
* Loĝantaro: 230
* Poŝtkodo: 049 43
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Silická Jablonica situas sub monto 499 m-ojn alta, en valo, laŭ la hungara landlimo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 20 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1386 en formo *"Zedlyche"*. En 1828 oni nombris 136 domojn kaj 695 homojn. En 1910 loĝis en Jablonca 556 da homoj, (escepte 4 slovakojn ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Jablonca apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 inundo okazis. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Silická Jablonica 254 da homoj, (247 hungaroj, 6 slovakoj, unusola ukraino). Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla senkontrole.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana klasikisma preĝejo de 1789, turo alkonstruiĝis en la 18-a jarcento
* novgotika katolika eta preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1867, en 2006 renovigita
* restaĵoj de fortikaĵo el la 13-a jarcento

## Famuloj 
En la iama Jablonca naskiĝis:
* hungara grafino Julianna Festetics
* hungara inĝeniero Lajos Pethe.

## Eksteraj ligiloj 
* Silická Jablonica en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Kečovo

eta|dekstra|330px|Kečovo situas en la plej griza regiono
300px|eta|dekstra|Preĝejo en Kečovo
270px|eta|dekstra|Kavoenirejo en Kečovo

**Kečovo,** hungare **Kecső** (keĉO) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

* Areo: 14&nbsp;km²
* Supermara alteco: 332 m
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 049 55
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Kečovo situas sub monto 505 m-ojn alta, en strikta valo, laŭ la hungara landlimo (kontraŭe situas Aggtelek), fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 25&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1272 en formo *"Kucheu"*. En 1564 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1828 oni nombris 45 domojn kaj 238 homojn. En 1910 loĝis en Kecső 472 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Kecső apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Tornalja, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Kečovo 431 da homoj, (396 hungaroj, 30 slovakoj, 2 ukrainoj kaj aliaj). Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla senkontrole.

## Vidindaĵoj 
* luterana klasikisma preĝejo de 1820
* klasikisma katolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro de 1827
* kavo 7&nbsp;km-ojn longa

## Eksteraj ligiloj 
* Kečovo en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Marvell PXA168

**Marvell PXA168** estas procesoro far firmao Marvell destinata por porteblaj komputiloj, poŝtelefonoj kaj aliaj aparatoj.
La procesoro estas sistemo sur ico kaj enhavas elementojn de suda ponto kaj norda ponto. La procesoro havas subtenon de interfacoj USB 2.0, CE-ATA, DDR2 kaj 10/100 Ethernet.
La procesoro enhavas aparatan videosistemon subtenentan larĝajn ekranojn ĝis UXGA (1600×1200 bilderoj). La procesoro havas energiuzon ĝis 1 vato.

Kategorio:Komputila aparataro
Kategorio:Integraj cirkvitoj
Kategorio:Procesoroj
Mardo la 13-a

En la hispana, greka kaj latinamerikaj kulturoj, **mardo okazanta la 13-an tagon de monato** estas konsiderata tago de malbonŝanco. Multaj homoj havas fobion de tiu tago, kaj eĉ ne vojaĝas pro superstiĉo. Tiu fobio nomiĝas dektrifobio.

La vorto mardo venas el la nomo de la planedo kaj romia militdio Marso. Liaj trajtoj inkluzivas volon, energion, streĉon kaj agresemon. Laŭ la legendo, je mardo la 13-a okazis la lingvokonfuziĝo en la Babela Turo. La numero 13, siavice, estas delonge konsiderata numero de malbonŝanco, ĉar en La Lasta Vespermanĝo de Jesuo Kristo estis 13 manĝantoj. Ankaŭ Kabalo listigas 13 mallignajn spiritojn, same kiel la nordiaj legendoj. En la Apokalipso, la 13-a ĉapitro estas tiu, pri la Antikristo kaj la Besto. Ĉe Taroto, tiu ĉi numero referencas al la morto.

Pli ol sufiĉe da kialoj estas por kredi, ke mardo la 13-a estas tago de malbono kaj malbonŝanco. Tamen la malbonaj trajtoj atribuataj al ĝi havas nenian sciencan bazon, do estu tre klare, ke temas nur pri mito.

Multaj homoj eĉ malligis la aferon tiel, ke en iliaj kredoj, tiu tago estas bonŝancfavora, kaj ili eĉ vetas favore al tiu numero ĉe la hazardludoj. 

La trajtoj de tiu tago estas similaj al tiuj, de vendredo la 13-a en la angla-saksaj kulturoj aŭ de vendredo la 17-a en la itala. La kunigo de vendredo kaj 13 populariĝis sekve de la terurfilma serio “*Friday the 13th*”, kiu estis tradukita en kelkaj hispanlingvaj landoj kiel “Martes 13”. Nuntempe kelkaj homoj taksas ambaŭ tagojn kiel malbonŝancaj.

Kategorio:Superstiĉoj
Kōtoku-in

eta|dekstra|Budho Amida, Kōtoku-in
**Kōtoku-in** ( estas templo de budhista lernejo Pura lando, fondita de Honen, en urbo Kamakura en Kanagaŭa prefektujo en Japanio. Ĝi estas fama danke al granda statuo de Budho Amitabha, farita en 1252 de Ono Goroemon kaj estas la dua laŭ grandeco bronza statuo de Budho en Japanio post Dajbucu en Tōdai-ji troviĝanta en Nara. Ĝiaj dimensioj estas: 14 m - alteco, 11 m - larĝo kaj 3 m alteco de la vizaĝo, pezo 103 tunoj.Budha sidas en pozicio de lotuso. Maksimuma dikeco de bronzaj platoj de la skulptaĵo estas 10 cm. Malfronte de la statuo estas pordo kaj du vidaĵ-fenestroj, interne - ŝtupetaroj atingantaj linion de ŝultroj. La skulptaĵo staras sub la ĉielo, sed komence ĝis staris en granda ligna pavilono, kiu estis detruita de cunamo en 1495.

## Bibliografio 
* Roland Gōōck, *Cuda świata* (Mirakloj de la mondo), MUZA, Warszawa 1993; ISBN 83-7079-108-5
* Nicholas Bornoff, *Przewodnik National Geographic: Japonia* (Gvidlibro de National Geographic: Japanio)

Kategorio:Temploj
Kategorio:Kulturo de Japanio
Bay (Somalio)

**Bay** estas administra regiono (*gobolka*) de suda Somalio. Ties ĉefurbo estas Baidoa. Ĝi estas limigita de la somaliaj regionoj de Bakool, Malsupra Shabele, Meza Juba, kaj Gedo. La regiono de Bay estas unu el la plej loĝataj regionoj de Somalio kaj konsistas el la jenaj distriktoj:
* Baidoa (la ĉefurbo)
* Buurhakaba
* Diinsoor
* Qansaxdheere
* Berdaale

Baidoa estis iam la ĉefurbo de la malnova regiono de Supra Juba, kiu nuntempe konsistas el Bay, Gedo, Bakool kaj plej parto de la Meza Juba (Jubbada Dhexe). Nuntempaj regionoj estis kreitaj en la 1970-aj jaroj de la militista reĝimo.

## Klanoj 
### Somaloj 
Rahanweyn (kiu konsistigas la majoritaton de la regiona populacio):

* Mirifle
** Siyeed
*** Boqolhore
*** Leysan
*** Hariin
*** Eelaay
*** Garwaale

** Sagaal
*** Hadame
*** Luwaay
*** Yantaar
*** Hubeer
*** Geelidle

* Digil
** Dabarre
** Garre

Darodoj:
* Marehanoj
* Facaayo
* Awr-male (Warsangeli, subklano)

Havijeoj:
* Gaaljecel
* Aĝuranoj
* Meruleoj

### Nesomaloj 
Reer Shabeelle (Somaliaj Bantuoj)

## Lingvoj 
La majoritato de tiu regiono parolas la dialekton Af-Maay de la somala. Oni parolas ankaŭ la dialektojn Af-Dabarre kaj Af-Garre kaj la norman somalan.

Kategorio:Regionoj de Somalio
Silická Brezová

eta|maldekstra|250ra|Parko en Silická Brezová
eta|maldekstra|250ra|Fajroestingista stacio
eta|maldekstra|250ra|Turisma tabulo en Silická Brezová ( ruĝa linio)
eta|maldekstra|250ra|Turisma tabulo en Silická Brezová ( blua linio)
**Silická Brezová,** hungare **Szádvárborsa** [sAdvArborŝa] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1906 la oficiala hungara nomo estis **Borzova,** poste pro la hungareca politiko la vilaĝo ricevis pli hungarecan nomon.

## Situo 
Silická Brezová situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara landlimo, fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 22 km.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1399 en formo *"Borzua"*. En 1564 la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1828 oni nombris 75 domojn kaj 619 homojn. En 1910 loĝis en Szádvárborsa 423 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Szádvárborsa apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Apud la vilaĝo oni minadas marmoron. En 2001 loĝis en Silická Brezová 192 da homoj, (141 hungaroj, 43 slovakoj, 4 ukrainoj kaj aliaj). Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla senkontrole.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana renesanca preĝejo de 1798, aparta klasikisma turo konstruiĝis en la 19-a jarcento
* klasikisma katolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Nia Sinjoro de 1827
* kavo 800 m-ojn longa

## Famuloj 
En la iama Borzova naskiĝis hungara juristo Lajos Kallós.

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Hrhov

eta|dekstra|330px|Hrhov situas en la plej griza regiono

**Hrhov,** hungare **Tornagörgő** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 36 km²
* Supermara alteco: 219 m
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 049 44
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Hrhov situas en valo de rojo, laŭ la hungara landlimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Košice-Rožňava. La lasta troviĝas 21 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1345 en formo *"Gergew"*. En 1846 incendio okazis. En 1910 loĝis en Tornagörgő 1057 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Tornagörgő apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Hrhov 1219 da homoj, (1098 hungaroj, 111 slovakoj, 5 ĉeĥoj, 2 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1784, turo alkonstruiĝis en 1795
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto proksimume en 1500, en 1815 pligrandiĝis kaj klasikismiĝis, turo alkonstruiĝis en 1846
* akvofalo
* kapelo
* muelejo
* serio da vinkeloj
* fiŝlago de 1953

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Hrušov (distrikto Rožňava)

eta|dekstra|330px|Hrušov situas en la plej griza regiono
**Hrušov,** hungare **Körtvélyes** (kortvEjeŝ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 km²
* Supermara alteco: 232 m
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 049 43
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Hrušov situas sur malebenaĵo, laŭ la hungara landlimo, fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 16 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1234 laŭ tiama hungara ortografio *"Kerthueles"*, apartenanta al fortikaĵo de Torna. En 1910 loĝis en Körtvélyes 403 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Körtvélyes apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Hrušov 359 da homoj, (318 hungaroj, 38 slovakoj, po 1 cigano kaj ukraino). Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla senkontrole.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Senmakula Koncipiĝo de Dipatrino el la 14-a jarcento, en la 18-a jarcento barokiĝis
* pilgrimloka katolika kapelo omaĝe al Sankta Anna, en 1940 renovigita
* luterana preĝejo de 1795
* fiŝkaptista lago

## Eksteraj ligiloj 
* Hrušov en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Jablonov nad Turňou

eta|dekstra|330px|Jablonov nad Turňou situas en la plej griza regiono
**Jablonov nad Turňou,** hungare **Szádalmás** (sAdalmAŝ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 km²
* Supermara alteco: 227 m
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 049 43
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Jablonov nad Turňou situas laŭ rojo, sub monto 611 mojn alta, laŭ la hungara landlimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Košice-Rožňava. La lasta troviĝas 14 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1234 en formo *"Almás"*, apartenanta al fortikaĵo de Torna. En 1828 oni nombris 136 domojn kaj 695 homojn. En 1910 loĝis en Szádalmás 853 da homoj, (851 hungaroj, po 1 germano kaj rumano). Ĝis Traktato de Trianon Szádalmás apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Jablonov nad Turňou 860 da homoj, (746 hungaroj, 108 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo el la 14-a jarcento
* kalvinana klasikisma preĝejo el la 18-a jarcento, turo alkonstruiĝis en la 19-a jarcento
* baroka kapelo el la 18-a j.
* kavo

## Eksteraj ligiloj 
* Jablonov nad Turňou en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Farsi

La insulo **Farsi** () estas unu el la iranaj insuloj en la Persa Golfo. Estas bazo de la irana mararmeo sur la insulo.

Kategorio:Insuloj en Irano
Kategorio:Insuloj en Persa Golfo
Aŝuradeh

**Aŝuradeh** (), aŭ **Aŝur-Ada** (), estas la insulo de Irano ĉe la bordo de la Kaspia Maro. La surfaco de la insulo kovras 88 hektarojn.

Ĝi situas ĉe la orienta parto de la preskaŭinsulo *Miankaleh* en la provinco Golestano de Irano, 3 kilometrojn de *Bandar Torkaman* kaj 23 kilometrojn de Gurgano.

La insulo povas esti atingata tra *Bandar Torkaman*. Pli ol 40 procentoj de la irana kaviaro estas produktata proksime de Aŝuradeh.

## Historio 
Aŝuradeh komence de la 19-a jarcento estis loĝita fare de 300 familioj, sed la vilaĝo nun estas forlasita. La insulo dum la jaro 1837 estis okupita fare de la armeo de la Rusia Imperio malgraŭ protestoj de Persio.  Sekve de la okupo, la rusia armeo vivtenis soldataran postenon sur la insulo por kelkaj jardekoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* etimologio de la insulo Aŝuradeh
* profilo de la insulo
* fotoj de Aŝuradeh 

Kategorio:Insuloj en Irano
Kategorio:Kaspia maro
Francine Jordi

**Francine JORDI** (naskiĝis  en Richigen (Worb)), estas svisa kantistino. Kiel juna knabino ŝi jam kantis por japanaj turistoj en Interlaken.

Per ĉi tiu muzika fono ŝi gajnis la konkurson *Grand Prix der Volksmusik* en 1998. Ekde tiu momento tiu francino fariĝis granda stelulino en Svislando kun oraj diskoj, altaj notadoj en la furorparado dum rondvojaĝoj tra la germanlingvaj landoj. Ŝi prezentis ankaŭ televidspektaklon por la germana Das Erste.

En 2002 ŝi reprezentis Svislandon por la Eŭrovido-Kantokonkurso en Tallinn per franca kanto kun la titolo "Dans le jardin de mon âme". En la aŭtuno de tiu jaro ŝi faris solo-rondvojaĝon tra Svislando.

La kanto **Larmoj**,en germane lingvo: *Träne* de Florian Ast en jaro 2002 kun la gekantistoj Florian Ast kaj Francine Jordi estas ankaŭ hodiaŭ tre fama en Svisujo

## Diskaro 
* 1998: *Das Feuer der Sehnsucht* - (La fajro de sopiro; La flamo de la sopiro)
* 1999: *Ein Märchen aus Eis*
* 2000: *Wunschlos glücklich*
* 2001: *Verliebt in das Leben*
* 2002: *Dans le jardin de mon âme* (germana versio: *Im Garten meiner Seele*)
* 2003: *Alles steht und fällt mit Dir*
* 2004: *Einfach Francine Jordi*
* 2005: *Halt mich*
* 2007: *Dann kamst du*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Francine Jordi

Kategorio:Svisaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Svislando
Mangleja hirundo

La **Mangleja hirundo**, ***Tachycineta albilinea***, estas eta neotropisa paserina birdo el la familio de hirundedoj (*Hirundinidae*), kiu enhavas kaj la hirundojn kaj la murhirundojn. Ĝi reproduktiĝas en marbordaj regionoj (manglejoj, de kie venas la nomo) el Meksiko tra Centrameriko al Panamo. Ĝi estas ne-migranta, sed povas fari sezonajn movojn.

Estas hirundo en marborda Peruo kiu similas al la Mangleja hirundo, sed ĝi ne havas la blankan kapostrion. Ĝi estas eble subspecio, sed la geografia separo sugestas ke tiu eta malmulte konata formo estas distinga specio.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Tachycineta albilinea|alt=Tachycineta albilinea.jpg
Tiu hirundo mezaveraĝe estas 13 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 14 g. La beko estas eta kaj nigra. La plenkreskulo de Mangleja hirundo havas brilegan **bluverdecajn suprajn partojn**, **blankajn subajn partojn kaj pugon**, kaj nigrecajn voston kaj flugilplumojn. Estas **fajna blanka strio el la beko ĝis supra la okulo**, dum **larĝa nigra zono** trapasas la okulon kaj kontrastigas la bluan kapon kun la blankega gorĝo. La ino kutime havas malpli markitajn kolorojn ol la masklo, kaj junuloj estas simple grizbruna supre kaj grizbruna makulita je blanko sube.

## Kutimoj 
La nesto de la Mangleja hirundo konstruiĝas en natura aŭ artefarita kavaĵo ĉe akvo, kutime ĉirkaŭ 2 m supre. Lokoj inkludas arbotruojn kaj fendojn en rokoj aŭ pontoj. La ovodemetado estas 3 al 5 blankaj ovoj el kiuj eloviĝas la idetoj en 17 tagoj. Ambaŭ gepatroj manĝigas la idojn dum 23-27 tagoj antaŭ elnestiĝo. Kiel la rilata Dukolora hirundo, tiu specio estas tre agresema al aliaj hirundoj dum reproduktado, kaj nestoj estas kelkaj centoj da metroj apartaj.

Tiu specio estas ege asocia kun malferma akvo, kaj troviĝas ofte en etaj aroj super riveroj aŭ lagoj for de la reprodukta sezono. La Mangleja hirundo manĝas ĉefe insektojn, inklude grandajn speciojn kiel libeloj kaj abeloj.

La flugo de la Mangleja hirundo estas kutime rekta kaj malalta super akvo. Ĝi ofte ripozas. La alvoko estas ruleca *jiirrrt*.

## Referencoj 
* 
* Stiles and Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4
* 

Kategorio:Hirundedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Granda strihirundo

La **Granda strihirundo** (*Hirundo cucullata* sin. *Cecropis cucullata*) estas eta paserina birdo el la familio de hirundedoj (*Hirundinidae*), kiu enhavas kaj la hirundojn kaj la murhirundojn. Temas pri granda hirundo.

## Disvastiĝo 
Ĝi reproduktiĝas en suda Afriko, ĉefe en Sudafriko, Namibio kaj suda Zimbabvo. Ĝi estas migranta kiu vintras norden en Angolo, Tanzanio kaj suda Demokratia Respubliko Kongo.

Temas pri birdo de malferma kamparo, kiel herbejoj, kaj havas preferon por montetoj kaj montoj. Ĝi evitas plej arbarajn areojn, sed ofte troviĝas ĉe homaj setlejoj.

## Aspekto 
La Granda strihirundo estas 18-20 cm longa. Ĝi havas **malhelbluajn suprajn partojn kun paloranĝa pugo kaj helbrunaj krono, nuko kaj flankoj de la kapo**. La subaj partoj kaj subflugiloj estas flavblankecaj kun malhela striado, kaj la supraj flugiloj kaj subaj flugilplumoj estas nigrecbrunaj. La nigreca vosto havas tre **longajn eksterajn plumojn**; tiuj estas iom pli longaj ĉe la masklo ol ĉe la ino. Junuloj estas pli senkoloraj kaj brunaj, kun malpli kontrasto kaj pli mallongaj eksteraj vostoplumoj. La flugo estas malrapida kaj forta, kaj la voĉo estas trilpepa *ĉissik*.

Tiu specio povas esti distingita el la pli malgranda Malgranda strihirundo, *Hirundo abyssinica*, por tio, ke tiu lasta specio havas pli fortan kaj malhelan striadon en subaj partoj, pli ruĝan pugon kaj pli brilan kapon. La malgranda ankaŭ preferas malpli malfermajn habitatojn.

## Kutimoj 
La Granda strihirundo konstruas bulforman elkotan neston kun tubeca enirejo en la suba flanko de taŭga strukturo. La nesto havas mildan kovromaterialon, kaj estas ofte reuzata en postaj jaroj. La nesto povas esti konstruita en kavo aŭ sub roka kornico aŭ falita arbo. Tiu specio profitis sian preton uzi konstruaĵojn, pontojn, akvobaraĵojn kaj similajn homfaritajn strukturojn. Se eblas, la specio elektos altan nestolokon.

La ovoj estas brilblankaj kun kelkaj brunaj punktoj; tri ovoj estas la tipa ovodemetado. Kovado estas farita nur de la ino dum 17-20 tagoj antaŭ eloviĝo. Ambaŭ gepatroj manĝigas tiam la idojn dum aliaj 23-30 tagoj, sed la birdidoj revenos al la nesto por ripozi dum kelkaj tagoj antaŭ la unua ekflugo.

La Granda strihirundo estas komuna, maltimida ĉe homoj, kaj profitis el la disponeblo de nestolokoj ĉe homa loĝejo. Ĝi manĝas ĉefe flugantajn insektojn, sed oni scias, ke manĝas ankaŭ etajn fruktojn.

## Referencoj 
* Sinclair, Hockey kaj Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa*, ISBN 1-86872-721-1
* Turner kaj Rose, *Swallows and Martins* ISBN 0-7470-3205-5

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Hirundedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Silica

eta|maldekstra|250ra|Silica glaciejo - ŝtupoj al la gaciejo
**Silica** (hungare *Szilice* (silice)) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Situo 
Silica situas sur ebenaĵo, inter montoj 559 kaj 632 m altaj, laŭ la hungara landlimo, laŭ traira flankovojo. Rožňava troviĝas 16 km.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1386 en formo *"Zedlyche"*. En 1910 loĝis en Szilice 993 da homoj, (984 hungaroj, 8 germanoj, unusola slovako). Ĝis Traktato de Trianon Szilice apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rožňava, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Silica 599 da homoj, (533 hungaroj, 33 slovakoj, 29 ciganoj, 3 ukrainoj). Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla senkontrole.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana renesanca preĝejo de 1525, en la 16-a jarcento la templo estis ĉirkaŭita per defenda muro, en la 18-a jarcento barokiĝis, post jarcento klasikismiĝis
* glacia kavo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Bluverda hirundo

La **Bluverda hirundo** aŭ **Bahama hirundo** (*Tachycineta cyaneoviridis*) estas eta paserina birdo el la familio de hirundedoj (*Hirundinidae*), kiu enhavas kaj la hirundojn kaj la murhirundojn. Ĝi estas endemiismo de Bahamoj.

## Fizika priskribo 
Tiu brila hirundo de la genro *Tachycineta* havas verdajn kapon kaj dorson, bluajn suprajn flugilojn, nigrajn voston kaj flugilpintojn, kaj blankajn ventron kaj mentonon.

## Teritorio kaj vivejo 
Tiu neotropisa birdo troviĝas en orienta Kubo kaj tra la Bahamoj, sed reproduktiĝas en pinaroj de kvar insuloj en nordaj Bahamoj: nome Andros, Grand Bahama, Abaco kaj New Providence.
Ĝi disiĝas al sudorienta Usono for de la reprodukta sezono, tio estas tra la someraj monatoj. Ĝi estas ankaŭ eventuala vaganto al Sudameriko. 

*T. cyaneoviridis* estas ĉefe birdo de seka arbaro. Ili estas kapablaj adaptiĝi al urba biotopo. Kvankam ili ne reproduktiĝas en marĉoj kaj kamparoj, ili bezonas tiajn vivejojn por manĝi; kiel ĉiu hirundo ili manĝas flugantajn insektojn.

## Reproduktado 
Bluverda hirundo nestas en malnovaj truoj de pegedoj en karibaj pinoj (*Pinus caribaea*), uzante pinonadlojn, bastonetojn de kverkinoj kaj herberojn por fari la neston, kaj ili kovras ĝin per plumoj el aliaj paserinoj. Ili kutime havas tri ovojn. La kovado daŭras 15 tagojn kaj la periodo antaŭelnestiĝo estas de ĉirkaŭ 22 tagoj.

## Referencoj 
* 

Kategorio:Hirundedoj
Kategorio:Endemiismoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Tachycineta

***Tachycineta*** (greka: *taĥUs* 'rapida', *kīnéō* 'moviĝi') estas genro de birdoj de la familio de hirundedoj. Ties membroj estas limigitaj al Ameriko.

Temas pri sveltaj hirundoj kun forkoformaj vostoj. Plej parto de specioj havas metalbrilan verdecan dorson, verdecan aŭ bluecan kapon, kaj metalbrile bluajn aŭ nebrile brunajn flugilojn. Ĉiuj havas ege pure blankajn subajn partojn (tre kontraste kun la malhelaj supraj partoj), kaj kvar specioj havas blankan pugon.

La hirundoj de la genro *Tachycineta* estas ĉefe almenaŭ parte migrantaj, kaj nur la Orhirundo kaj la Mangleja hirundo estas ĉefe nemigrantaj. Ĉiuj specioj uzas naturajn aŭ neuzitajn kavaĵojn por nestolokoj.

## Specioj en taksonomia ordo 
** '*Genro: *Tachycineta'''*
*** Dukolora hirundo *Tachycineta bicolor*
*** Violverda hirundo *Tachycineta thalassina*
*** Orhirundo *Tachycineta euchrysea*
*** Bluverda hirundo *Tachycineta cyaneoviridis*
*** Stolzmana hirundo *Tachycineta stolzmanni*
*** Mangleja hirundo *Tachycineta albilinea*
*** Blankventra hirundo *Tachycineta albiventer*
*** Blankpuga hirundo *Tachycineta leucorrhoa*
*** Ĉilia hirundo *Tachycineta meyeni''

## Literaturo 
* 

Kategorio:Hirundedoj
Kategorio:Hirundedoj (scienca nomo)
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Cecropis

***Cecropis*** estas genro de grandaj hirundoj kiuj troviĝas en Afriko kaj tropika Azio. La teritorio de la Ruĝpuga hirundo etendiĝas ankaŭ al suda Eŭropo. Tiu genro estas ofte enmetita en la pli granda genro *Hirundo*.

La specioj (en taksonomia ordo) estas la jenaj:
** '*Genro: *Cecropis'''*
*** Granda strihirundo *Cecropis cucullata*
*** Abisena hirundo *Cecropis abyssinica*
*** Ruĝbrusta hirundo *Cecropis semirufa*
*** Senegala hirundo *Cecropis senegalensis*
*** Ruĝpuga hirundo *Cecropis daurica*
*** Strihirundo *Cecropis striolata*
*** Ruĝventra hirundo *Cecropis badia*

## Referencoj 
* Turner kaj Rose, *Swallows and Martins'' ISBN 0-7470-3205-5

Kategorio:Hirundedoj
Kategorio:Hirundedoj (scienca nomo)
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Stalagmito

eta|dekstra|300ra|Stalagmitoj
**Stalagmito** aŭ *gutoŝtono* estas ofta fenomeno en kavernoj: el gutanta kalk-enhava akvo formiĝas roka kolono staranta sur la planko.

Ĉiujare la stalagmito pli kaj pli altiĝas, ekzemple jare po 1 cm-on. Helpe de observado oni povas kalkuli aĝon de la kaverno. Se la fenomeno daŭras tre longe, la stalagmito kaj la stalaktito kontaktiĝas, tio estas la stalagnato.

## Vidu ankaŭ 
* kaverno
* stalaktito
* Stalagnato
* Stalaktita kaverno

Kategorio:Speleologio
Stalagnato

[eta|dekstra|300ra|Dekstre la longa blanka kolono estas [stalagnato, maldekstre sube stalagmitoj, maldekstre supre stalaktitoj]]
[eta|240ra|maldekstra|[Stalagnatoj en la 'Ursa Kaverno' en la vilaĝo **Kletno**, en Sudetoj (Pollando) (pole: Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie)]]
**Stalagnato** aŭ *gutoŝtono* estas ofta fenomeno en kavernoj: el gutanta kalk-enhava akvo formiĝas rokan kolonon de la plafono ĝis la planko.

Komence en difinitaj cirkonstancoj el la plafono formiĝas stalaktito pro la gutado. La superfluaj gutoj surplanke formas stalagmiton. Ambaŭ kreskas, ĝis ili kontaktiĝis. Tiu roka kolono estas la *stalagnato*.

## Vidu ankaŭ 
* kaverno
* stalaktito
* stalagmito
* Stalaktita kaverno

Kategorio:Speleologio
Krásnohorská Dlhá Lúka

eta|dekstra|330px|Krásnohorská Dlhá Lúka situas en la plej griza regiono
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Krásnohorská Dlhá Lúka
**Krásnohorská Dlhá Lúka,** hungare **Várhosszúrét** (vArhosUrEt), germane **Lange Wiese** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1899 la oficial hungara nomo estis la tre longa **Krasznahorka-Hosszúrét**. Lange Wiese, dlhá lúka kaj hosszú rét signifas: longa herbejo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 km²
* Supermara alteco: 315 m
* Loĝantaro: 680
* Poŝtkodo: 049 45
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Krásnohorská Dlhá Lúka ĉe montoj 610 kaj 660 m-ojn altaj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Košice-Rožňava. La lasta urbo troviĝas 6 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1338. En 1910 loĝis en Várhosszúrét 592 da homoj, (590 hungaroj, po 1 slovako kaj germano). Ĝis Traktato de Trianon Várhosszúrét apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš, dume alvenis slovakoj. En 2001 loĝis en Krásnohorská Dlhá Lúka 702 da homoj, (616 hungaroj, 84 slovakoj, unusola ĉeĥo). Vilaĝservoj estas biblioteko kaj futbalejo.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1754
* kapeleto ĉe fonto, kiel pilgrimloko
* kavo 1115 m-ojn longa kun stalagmito 32 m-ojn alta (la plej alta en la mondo) de 1964

## Ĝemelkomunumoj 
*  Ibrány, Hungario
*  Zubogy, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Frank Worsley

**Frank Arthur WORSLEY** (n. la 22-an de februaro 1872 - m. la 1-an de februaro 1943) estis novzelanda maristo kaj esploristo.

Li unue laboris tra la Pacifika Oceano por la Novzelanda Poŝto de la Suda Pacifiko, kaj famiĝis pro sia kapableco atingi tre izolitajn insulojn. Li partoprenis al la Imperia Transantarkta Ekspedicio de Ernest Shackleton inter 1914 kaj 1916, kiel ŝipestro de la *Endurance*. La ekspedicio celis vojaĝi tra Antarkto, sed la ŝipo rompiĝis kontraŭ glacio. La ŝipanaro estis savita de savekspedicio plenumita de Shackleton, Worsley kaj kvar aliaj homoj.

Frank Worsley ankaŭ fariĝis la ŝipestro de la *Quest* okaze de la ekspedicio Shackleton-Rowett (1921-1922).

En 1931 verkis Worsley raporto pri la ekspedicio de la *Endurance*. Ĝi restas reeldonita kaj populara ĝis hodiaŭ.

Kategorio:Novzelandaj esploristoj
Monŝranko

eta|upright|Tipa hejma monŝranko

**Monŝranko** aŭ **sefo** (superflua neologismo ĉe Julio Baghy) estas sekura ŝlosebla kaso, uzata por sekurigi valorajn objektojn (kiel mono, juveloj, dokumentoj ktp) kontraŭ ŝtelado aŭ difektado. Monŝranko estas kutime kava kubo aŭ cilindro, kun pordo.

## Specifoj 
Specifoj por monŝrankoj povas enhavi kelkajn aŭ ĉiom de la sekvontaj:
* rompŝtelisto-rezisto
* fajro-rezisto
* ekologia rezisto (ekz. al akvo aŭ polvo)
* speco de ŝloso (ekz. kombinaĵa, ŝlosila, tempa, aŭ elektronika)
* loko (ekz. mura aŭ etaĝa monŝranko)
* inteligentaj monŝrankoj kiel parto de aŭtomatigita mono-fingrumanta sistemo

Estas fojfoje eble malfermi monŝrankon sen ĝia ŝlosilo aŭ kombinaĵo; ĉi tiu kontraŭleĝa agado estas populara temo en filmoj de ŝtelado.

Fajro-rezistaj monŝrankoj havas protektantan korpon, tirkeston kaj kovrilon. La forteco de protektado estas indikita per numeroj, ekzemple klaso 350 por papero, klaso 150 por mikrofilmo kaj fotofilmo, kaj klaso 125 por komputilaj diskoj.

eta|maldekstra|Monŝranko kun pluraj ŝlosoj

## Kaso 
Laŭ Francisko Azorín **kaso** estas simple *monkesto.* Li indikas etimologion el la latina *capsa* (kesto). Kaj li aldonas terminojn kaseto, kasejo, pruntokaso, enmura kaso, kasisto. En NPIV **kaso** estas monkesto, ĉambro, oficejo, establo, kie mono estas gardata, ricevata aŭ pagata, monrimedoj, monhavo.

## Notoj 
Kategorio:Sekureco
Kategorio:Mono
James McIlroy

**James MCILROY**, aŭ plennome **James Archibald MCILROY** (naskiĝis la  kaj mortis la ) estis brita kirurgo kaj membro de la Imperia Transantarkta Ekspedicio (1914-1916) de Ernest Shackleton. Li naskiĝis en Ulster (Irlando).

Post sia diplomitiĝo en la Birmingham University, James McIlroy estis nedaŭre kirurgo de la malsanulejo Queen Elizabeth en Birmingham. Li sekve pasis plurajn jarojn kiel kuracisto en Egiptio, Japanio kaj kiel ŝipkirurgo sur krozadŝipoj en la regiono de Hindio.

McIlroy estis grave vundita dum la Unua mondmilito en Ypres. En 1921, li aniĝis al alia entrepreno de Shackleton, la ekspedicio Shackleton-Rowett, okaze de kiu mortis la fama esploristo.

Dum la Dua mondmilito, McIlroy oficis sur la ŝipo *S.S. Oronsay*. Li mortis en Surrey, Anglio, en 1968.

Kategorio:Britaj kuracistoj
Koroljov

**Korolov**, ankaŭ transliterata kiel **Koroljov** aŭ **Korolev**, ruse Королёв (vera prononco pro adiro: [karaLOF]) estas vaste uzata familinomo. En Rusio ĝi okupas la 47-an lokon laŭ vasteco de uzo.

* **Sergej Korolov** estis iniciatinto de kosmonaŭtiko.
* **Korolov** estas urbo en Moskva provinco de Rusio.
* **Korolov** estas kratero sur la Luno.
* **Korolov** estas kratero sur Marso.
* **1855 Korolev** estas asteroido 1855.
* **Strato de Korolov** estas strato en Moskvo.
* **Avenuo Korolov** estas avenuo en la urbo Korolov.
* **„Korolov“** estas sciencŝipo.
* **„Korolov“** estas rusia filmo (Jurij Kara, 2007).
* ''' estas stacio de Monorelo de Moskvo.
* la Korolev estas kosmoŝipo en la televidserio Stargate.