open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Farkas-Zoltán Hajdú

**HAJDÚ-FARKAS Zoltán** (pseŭdonimo en Radio Libera Eŭropo *Bors Tamás*) estas rumanuja hungara verkisto, tradukisto naskita en Miercurea Ciuc la 15-an de decembro 1959. Li estas la pli aĝa frato de Áron Hajdú.

## Premioj, distingoj 
* 2005- Budapesti Filmszemle *Az árulásról* premio por la plej bona dokumentfilmo, Premio Kamera de la MADE (Magyar Dokumentumfilmesek Egyesülete)
* 2006- *Az árulásról* premio de *Hungaraj filmkritikistoj* por la plej bona dokumentfilmo.

## Biografio 
Farkas-Zoltán Hajdú estas patrinbranĉe saksdevena. La mezlernejon li finis en sia naskiĝurbo kaj la hungaran-germanan fakojn en la Universitato Babeş-Bolyai en Kluĵo. Li doktoriĝis en la sama universitato en 1998 per disertacio *A kölcsönös segítség és intézményei a székelyeknél és az erdélyi szászoknál* (La reciproka helpo kaj ĝiaj institucioj ĉe la sikuloj kaj ĉe la transilvaniaj saksoj) sub direktado de János Péntek. Li estis instruisto, lernejestro en vilaĝo Armăşeni. En 1987 li elmigris Germanujon (Heidelberg). En 1990 li partoprenis la establon de la libroeldonejo Pro-Print Könyvkiadó en Miercurea Ciuc. Ekde 1993 por kvar jaroj li redaktis ĉe la libroeldonejo Pallas-Akadémia Könyvkiadó la libroseriojn *Krónika Könyvek* kaj pli poste *Nobile Officium*. Inter 1996 kaj 2007 li estis ano de la redakcikonsilantaro de revuo Korunk.

## Verkoj 
* *Csíki kaláka: intézmény és jelkép*, 1986;
* *Csíki kaláka*, 1993;
* *Telepes népség* - transilvania saksa legolibro, 1994;.
* *"Erdély a leg-különb nő volt..."*, studoj eseoj, intervjuoj, 1997;
* *Siebenbürgen - Magie einer Kulturlandschaft*, studoj el revuo Korunk, red., antologio, Heidelberg, 1999
* *Alkaiosz lakomája* kun ilustracioj de Ferenc Deák, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 2001;
* *Székelyek és szászok*, Mentor, Marosvásárhely, 2001
* *Az idegen-ség dicsérete*, intervjuoj, 2002;
* *Szászok - egy árulás*, eseromano, 2002;http://adatbank.transindex.ro/html/cim_pdf575.pdf
* *Mallory háta*, noveloj, kun ilustracioj de Endre Adorjáni, 2004;
* *Telepes népség* dua, ampleksigita reeldono, Pallas-Akadémia, Csíkszereda, 2007.
* *A dolgok rendje*, romano en 3 volumoj, 2010.
* *A homályban maradás ösztöne* (grafikkoncepto: Krisztina Hajdú, kovrilo, illusztraĵoj: Zsolt Vidák), Bookart Kiadó, Miercurea Ciuc, 2014.
* *Békebeli 13*, Bookart Kiadó, 2014.

## Filmoj 
* *Az árulásról*, dokumentfilmo kun Gábor Balog, 2004.

## Tradukaĵoj 
* Harald Roth: *Kis Erdély-történet*, el germana lingvo, 1999;
* Gál Mátyás: *Vízválasztók* el rumana lingvo, 2001.
* Eginald Schlattner: *Fejvesztett kakas*, romano, el germana lingvo kun Iringó Hajdú, 2007.

Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Paul dans sa vie (filmo)

***Paul dans sa vie*** (***Paul en sia vivo***) estas franca dokumenta filmo de Rémi Mauger, aperinta en 2006.

## Temo 
Paul Bedel, agrikulturisto en Auderville, ĉe Kabo de La Hague (Normandio), decidis emeritiĝi.

Li zorgis pri la farmbieno post la morto de sia patro, kaj konservis la tiamajn labor-metodojn. 75-jaraĝa fraŭlo, li vivas kun siaj du fratinoj, ankaŭ needziniĝintaj.

Rémi Mauger kaj la kamerao de Guy Milledrogues filmas lian lastan laborjaron.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Paul dans sa vie*
* Reĝisoro: Rémi Mauger
* Produktado: France 3
* Foto-direktoro: Guy Milledrogues
* Muziko: Fratoj Nardan
* Muntado: Marie-Pierre Duvivier
* Devenlando: Francio
* Formato: Kolora - 4/3 - Stereofona
* Ĝenro: Dokumenta filmo
* Daŭro: 99 minutoj
* Aperdato: 

## Rolularo 
* Paul Bedel (mortis la )
* Marie-Jeanne Bedel
* Françoise Bedel
* Fabrice Adde

## Pri la filmo 
* Tiu dokumenta filmo estis unue realigita por France 3, kaj televide elsendita en 2005 en du epizodoj de po 52 minutoj. Post la akcepto en Festivalo de Biarritz, kaj pro la FIPA de arĝento, estis decidite aperigi ĝin en kino. La akcepto estis bonega, ĉar ĝi enkalkulis 70,000 enirojn.

* La filmo estas havebla en DVD.

* Rémi Mauger devenas de Herqueville, apud Auderville, kaj konas Paul Bedel ekde infaneco.

## Bibliografio 
* Catherine Ecole-Boivin: "Paul, dans les pas du père" (*Paul en la paŝoj de la patro*), Ouest-France, 2007.

* Catherine Ecole-Boivin, Pascal Bresson: "Le tracteur de Paul" (*La traktoro de Paul*), porinfana ilustrita libreto, Ouest-France, 2008.

* Paul Bedel, Catherine École-Boivin: "Testament d'un paysan en voie de disparition" (*Testamento de malaperonta kamparano*), Presses De La Renaissance, 2009.

## Rekompencoj 
* FIPA de arĝento 
* Literatura premio de Cotentin (2006)
* Premio por la plej bona televida verko en 2006, de Syndicat français de la critique

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Paul dans sa vie en IMDB
* Paul dans sa vie en Allocine

Kategorio:Francaj dokumentaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Biografiaj filmoj
Petlovac

**Petlovac** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**. Ankoraŭ 8 vilaĝoj apartenas al la municipo. La kroata petao signifas: virkoko.

* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 31 321
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

## Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara landolimo, fine de ĉefvojo el Beli Manastir.

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 vivis en Petlovac 1.012 da homoj, (kroatoj 843 (83 %), serboj 51 (5 %), hungaroj 25 (3 %)).

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Bilje

**Bilje,** hungare **Bellye** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**. Ankoraŭ 7 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|dekstra|250px
## Bazaj informoj 
* Areo:  &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 87 m
* Loĝantaro: 3220 
* Poŝtkodo: 31 327
* Aŭtokodo: OS 
* Telefonprefikso: 31

## Situo
Bilje situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Mohács-Osijek.

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Dum la turka erao en 1591 120 hungaraj familioj loĝis en la vilaĝo. En la 17-a jarcento ĉefe germanoj, iomete serboj alvenis. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Baranyavár, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 vivis en Bilje 3.571 da homoj, (kroatoj 1.901 (53 %), serboj 572 (16 %), hungaroj 422 (12 %), jugoslavianoj 222 (6 %)).

## Famuloj 
En la iama Bellye naskiĝis:
* hungara pastro-agronomo Lajos Mitterpacher
* hungara pastro-profesoro József Mitterpacher
* hungara bankisto Lipót Baranyai.

## Famaj nomportantoj 
* Árpád Bellyei
* László Bellyei

## Vidindaĵo
* kastelo

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Zurika Oberlando

[300ra|eta|dekstra|Viadukto de Tösstalban en la [Jona (rivero)|Jona-Valo en Zurika Oberlando]]
La **Zurika Oberlando** (alemane **Züri-Oberland**; germane: **Zürcher Oberland**) estas la nomo de la montareta kamparo de la sudorienta Kantono Zuriko. Al ĝi apartenas la distriktoj Uster, Hinwil, Pfäffikon kaj la meza Töss-Valo en la distrikto Vinterturo.

La Zurika Oberlando estas konata pro siaj migrad- kaj montbiciklovojoj. Oni tie trovas multajn izolitajn, trankvilajn lokojn por ripozi de la ĉiutaga streĉo. De ĝiaj montoj Schnebelhorn, Hörnli, Sitzberg kaj Bachtel kun ĝia belvidturo ekzistas mirindaj panoramoj de la Alpoj, trans la Lago de Zuriko, Zurika Vinlando, Zurika Unterlando, ĝis Bodenlago kaj Säntis.

Krome la regiono ofertas multajn allogaĵojn kiel la *Vaportrajno Zurika Oberlando* de Bauma al Hinwil, Kastelo Kiburgo, la dinosaŭromuzeo en Aathal aŭ la Industri-Instrupado Zuriko Oberlando de Uster al Bauma, por mencii nur kelkajn turismajn eblecojn.

Al la Zurika Oberlando apartenas la komunumoj: Bäretswil, Bauma, Bubikon, Dürnten, Fehraltorf, Illnau-Effretikon, Fischenthal, Gossau ZH, Greifensee, Grüningen, Hinwil, Hittnau, Kyburg, Maur, Mönchaltorf, Pfäffikon ZH, Russikon, Rüti ZH, Schlatt ZH, Seegräben, Sternenberg, Turbenthal, Uster, Volketswil, Wald ZH, Weisslingen, Wetzikon, Wila, Wildberg kaj Zell ZH.

## Eksteraj ligiloj 
* Turisma regiono Zurika Oberlando 
* Regiona gazeto "Zürcher Oberländer"

Kategorio:Kantono Zuriko
!
Zmajevac

**Zmajevac,** serbe **Змајевац,** hungare **Vörösmart** estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Kneževi Vinogradi.

## Bazaj informoj
* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 970
* Poŝtkodo: 31
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso: 31

## Situo
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, Danubo preterfluas, laŭ ĉefvojo Beli Manastir-Sombor.

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el 1302. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 vivis tie  1.235 da homoj, (hungaroj 888 (72 %), kroatoj 240 (20 %), serboj 29 (2 %)).

## Famuloj 
En Zmajevac naskiĝis hungara literaturisto Csaba Utasi.

## Ĝemelkomunumo 
*  Kölked, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
L. László Borsodi

**BORSODI L. László** [borŝodi) estas rumanuja hungara poeto, instruisto naskita en Miercurea Ciuc la 21-a de junio 1976. Li estas ano de E-MIL.
## Biografio 
L. László Borsodi studis en  mezlernejo en sia naskiĝurbo kaj li havigis diplomon de instruisto en 2000 pri la hungara lingvo kaj literaturo-angla lingvo en la Universitato Babeş-Bolyai. Li instruas en *Ĉefgimnazio Márton Áron* de Miercurea Ciuc. Liaj poemoj aperis en gazetoj *Vasárnap*, *Helikon*, *Látó*, *Magyar Napló*, *Várad*. 
## Poemvolumoj
**Átmenetek*, 1998;
**Viszonylatok*, 2000;
**Ellenpontok*, 2003.
**Félemelet*, 2007.
**Feljegyzések a földről*, kun ilustracioj de Mária Ráduly, 2012.
## Prozvolumoj
**Parton*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Miercurea Ciuc, 2013.

## Fonto
*Erdélyi Magyar Írók Ligája 
Borsodi, L
 

Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Magyarbóly

**Magyarbóly,** [madjarbOj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
eta|300px|Serba preĝejo de Magyarbóly

## Bazaj informoj 
* Areo: 17&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1050
* Poŝtkodo: 7775
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Magyarbóly situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Osijek-Villány. La lasta troviĝas 5, Beremend 9, Bóly 18, Mohács 31 km-ojn for.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1287 en formo *Boyad*. Dum la mezepoko la loko estis fama pri vinkulturo. Fie de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la vilaĝo senhomiĝis. Poste ŝvaboj alvenis. La serboj okupis la regionon inter 1918-1920.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1854
* kalvinana preĝejo
* katolika preĝejo

## Famuloj 
* en Magyarbóly naskiĝis:
** aktoro kaj reĝisoro István Iglódi
** grafikisto Károly Kerti

## Ĝemelkomunumoj 
*  Lug, Kroatio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Lajos Ambrus

**AMBRUS Lajos** [ambruŝ lajoŝ] estas rumanuja hungara poeto, verkisto, redaktoro naskita en Korond la 2-an de novembro 1941. Li estas membro de E-MIL, de Magyar Írószövetség.

## Biografio 
La mezlernejon Lajos Ambrus finis en Sovata en 1960 kaj li havigis al si diplomon de instruisto hungara-rumana lingvo en la *Porinstruista Altlernejo* Târgu Mureș en 1968. Inter 1963 kaj 1968 li instruis en Șiclod, Valea lui Pavel kaj Atia. Ekde 1969 li instruas en sia naskiĝvilaĝo. Li estas fondinto-ĉefredaktoro ekde 1990 de revuo *Hazanéző*, redaktoro ekde 1993 de la libroserio *Hazanéző*.

## Volumoj 
* A korondi nézőedény (noveloj, skizoj, Bukareŝto), 1982;
* Lopott hold (poemoj, Székelyudvarhely), 1995;
* A tündérasszony könnye (fabeloj, legendoj, okazintaĵoj; Székelyudvarhely), 1996;
* A kukorékoló róka (fabeloj, legendoj, okazintaĵoj; Székelyudvarhely), 1998;
* Játék a tájban (poemoj, Kolozsvár), 1998;
* A kolontos legény (fabeloj, legendoj, okazintaĵoj, Székelyudvarhely), 1999;
* A kisbíró meg a telegráncs (fabeloj, legendoj, okazintaĵoj, Marosvásárhely), 1999;
* Az óriás leánykája (fabeloj, legendoj, okazintaĵoj; Kolozsvár), 2000;
* A szalmaborjú (fabeloj, legendoj, okazintaĵoj; Kolozsvár), 2000;
* Korond (helyismereti olvasókönyv, Korond), 2001;
* Ezer telik, ezer nem (fabeloj, legendoj, okazintaĵoj, Csíkszereda), 2002;
* Boldogok hajóján (poemoj, Székelyudvarhely), 2003;
* Árpád és Balambon (Székelyföld en legendoj, Marosvásárhely), 2004, 2005;
* Madárnyelven (poemoj, Marosvásárhely), 2005.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Ambrus, L
Fluthorloĝo

**Fluthorloĝo** (aŭ *orgenhorloĝo*) estas altvalora meĥanika horloĝo kombinita kun malgranda orgeno. Je antaŭelektita horo eksonas muziko mastrumata per stiftrulo.

La ĉefa epoko de la konstruado de fluthorloĝoj estis la fina 18-a jarcento. Oni konstruis ilin por bonstata, kulture altrangaj rondoj, kleraj personoj kun respektiva arta kaj muzika kompreno. La plej fajnajn pecojn oni konstruis en Vieno kaj Berlino. Pli simplajn fluthorloĝojn oni konstruis ĝis ĉ. 1850 grandkvante en la Nigra Arbaro. Tiuj ludis por distrado ankaŭ en gastejoj.

Pluraj famaj komponistoj verkis aaparte por ĉi tiu instrumento, ekz. Georg Friedrich Händel, Carl Philipp Emanuel Bach, Joseph Haydn, Antonio Salieri, Wolfgang Amadeus Mozart aŭ Ludwig van Beethoven.

Fluthorloĝoj kun grandaj limigoj estas konsiderendaj kiel sonregistraĵoj el sia epoko; ili devigis la komponiston je ekzaktaj plenumaj ordonoj rilate tempon kaj ornamojn. La kunigo de ventilaro kaj rulo allasas deduktojn pri minimumaj tempoj kaj faras historiajn fluthorloĝojn interesa por demandoj pri historie korekta koncertado.

Elstarajn registraĵojn de la verkoj de Mozart oni dekoracias per la premio „Wiener Flötenuhr“ (Viena Fluthorloĝo).

  Dosiero:Matthias Naeschke Tischflötenuhr.JPG|Tablofluthorloĝo
  Dosiero:Tischflötenuhr Matthias Naeschke komplettes Flötenwerk.JPG|Fluthorloĝo kun kompleta flutmeĥanismo de M.Naeschke
  Dosiero:Schwarzwälder Flötenuhr um 1820.JPG|Ŝvarcvalda fluthorloĝo ĉ. 1820
  Dosiero:Floeten-Uhr.png|Granda fluthorloĝo
 

## Eksteraj ligiloj 
* Fluthorlxogo, muzikinstrumenta muzeo Univ. Leipzig

Kategorio:Meĥanikaj muzikiloj
Topolje

**Topolje,** hungare **Izsép,** serbe **Топоље** estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Draž.

## Bazaj informoj
* Alto super marnivelo: 95 m
* Loĝantaro: 470
* Poŝtkodo: 31 304
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

## Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo.

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000]. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Topolje 683 da homoj, (kroatoj 565 (83 %), hungaroj 56 (8 %), serboj 37 (5 %)).

## Vidindaĵoj
* preĝejo omaĝe al apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1247

## Ĝemelkomunumo 
*  Majs, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Péter Váry O.

**VÁRY O. Péter** (va:ri) estas rumnauja hungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Sfântu Gheorghe la 30-a de aprilo 1968. Li estas ano de E-MIL. Li estas la bofilo de Lajos Sylvester, teatrestro, verkisto, publicisto.

## Premioj, distingoj 
* Ady Endre Irodalmi Társaság, aparta premio, 1987;
* Előszoba, III. premio, 1994;
* Erdély Magyar Irodalmáért Alapítvány novelkonkurso, laŭdo, 1998;
* Méray-premio, 1999;
* Körömnovella literatura konkurso, I. premio, 2005.

## Biografio 
La universitaton li finis en Braŝovo kaj li havigis diplomon de inĝeniero pri metalurgio en 1993. Ekde 1995 li estis ekstera, pli poste interna kunlaboranto de ĵurnalo Megyei Tükör, pli poste Háromszék.

## Volumoj 
* *Pesti posta*;
* *Város a szivárványban*.

Vary O, P
Vary O, P
Duboševica

**Duboševica,** serbe **Дубошевица** [duboŝevica] estas malgranda vilaĝeto  en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Draž.

* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 511 en 2011
* Poŝtkodo: 31 3
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso: 31

## Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ iama riverbranĉo de Danubo, fine de mallonga sakovojo.

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000]. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Duboševica 852 da homoj, (kroatoj 747 (88 %), jugoslavianoj 36 (4 %), serboj 32 (4 %), hungaroj 23 (3 %), kaj aliaj).

## Famuloj 
En la tiama *Dályok* naskiĝis hungara kuracisto-akademiano Béla Kellner.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Venecia plurĥoreco

eta|dekstra|Plurĥora sakrala muziko

La nocio **Venecia plurĥoreco** signifas muzikan praktikon, kiu ekestis meze de la 16-a jarcento dum la malfrua renesanco en Italio. Venecio tiam estis gvida centro de muzika novigo (komparu Venecia Skolo).

Ekestis verkoj, kiuj inkluzivis la ejon, en kiuj ili estis muzikataj, estante dispartigitaj sur du aŭ pli partensembloj (t.n. „ĥoroj“), kiu staris diversloke en la ejokaj parte alternis, parte unuiĝis en tuteco-pasaĝoj, plenigante tiel la tutan salonon per sona pompo. Fra Ruffino d'Assisi, katedralkapelestro en Padovo,  ĉ. 1510-20 komponis unuan fojon okvoĉajn psalmojn *a coro spezzato*, t.e. por dispartigita ĥoro resp. por du kvarvoĉaj ĥoroj. Ĉe li jam ekzistas trans la ŝanĝo pro psalmverso ankaŭ la ŝanĝo po vorto aŭ sensunuo en la verso mem kaj per tio la *coro-spezzato*-tekniko en la propra senco. Adrian Willaert pluevoluigis ĉi tiun teknikon precipe en siaj okvoĉaj  *salmi spezzati* de 1550.

Ekde Giovanni Gabrieli ankaŭ pli kaj pli ofte komponistoj eksplicite diktis diferencigon de la  sonkoloroj, ekzemple okupantaj unu ĥoron per arĉinstrumentoj kaj alian per blovinstrumentoj.

La plurĥora komponado kaj muzikado disvastiĝis rapide tra grandaj partoj de Eŭropo. La plej fama germana komponisto adaptinta la plurĥorecon estis Heinrich Schütz. Elstara ekzemplo por plurĥoreco en la germanlingva areo estas la grandmezura, 53-voĉa *Missa Salisburgensis* (eble 1682, atribuita al Heinrich Ignaz Franz Biber). Meze de la 17-a jarcento la prefero por plurĥoreco perdiĝis favore al pli orkestra komponmaniero, kiu plejparte deiris ekde Francio. Resto de plurĥoreco transvivis en la granda konĉerto, de kiu deiris ree kaj ree impulsoj por la baroka solokonĉerto.

Ankoraŭ Johann Sebastian Bach verkis duĥorajn motetojn, ankaŭ lia Pasiono laŭ s-ta Mateo havas duĥoran dispozicion.

El la okupiĝo pri historiaj modeloj romantikismaj komponistoj foje verkis du- aŭ plurĥorajn muzikaĵojn, oftege Felix Mendelssohn Bartholdy.

Kategorio:Muzikhistorio
Plurĥoreco
Ĉinaj jamajkanoj

**Ĉinaj jamajkanoj** estas idoj de migrantoj kaj almigrintoj el Ĉinio, kiuj estas civitanoj de Jamajko aŭ idoj de jamajkanoj. En la paso de jaroj, pluraj jamajkanoj de ĉina familio elloĝiĝis fremdlanden.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Ĉinoj
Kategorio:Jamajkanoj
Jully Black

**Jully Black** (nask. **Jully Ann Inderia Gordon** la 8-an de novembro, 1977 en Toronto, Ontario) estas kanada kantistino de R&B de jamajka heredaĵo, kaj ŝi estis edukita en Jane kaj Finch, kio estas areo en Toronto. Ŝi kunlaboris kun multaj artistoj, inkluzive de Nas, Missy Elliott, Saukrates, Choclair, Kardinal Offishall, Destiny's Child, kaj Sean Paul.

Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kanado
Oscar

**Oscar** [OSkar] povas esti

* vira nomo Oskaro
* mallongigo por la Akademia Premio "Oscar" (Oskar-premio)
* nomo de sporta dekoracio *Oscar Mathisen Memorial Trophy* laŭ la norvega sketisto Oscar Mathisen
* figuro el la usona infanprogramo Strato Sezama - Sesame Street
* la nomo de la litero O en la alfabeto de Internacia Civila Aviada Organizo
* filmo de Carlo Ponti
* filmo de Édouard Molinaro kun Louis de Funès el 1967
* la nomo de la ŝip-kato de la batalŝipo Bismarck, kiu postvivis 3 alfundiĝojn; en la angla ankaŭ nomita *Unsinkable Sam* (nesinkebla Sam)
* urbo en Teksaso, Usono

## Vidu ankaŭ 
* Oskaro (apartigilo)
Fred Rogers

**Frederick McFeely** "**Fred**" **ROGERS** (n. ) estis populara usona muzikisto, verkisto, komikulo kaj aktoro.

Televida personeco, edukiĝinta generacion de infanoj antaŭ apero de videoludoj.

## Vegetarismo 
Li iĝis fiŝ-vegetarano en 1970, post morto de sia patro, kaj vegetarano en la 80-aj jaroj pro etikaj kaj sanaj kialoj. Ankaŭ subskribis deklaron protestante kontraŭ survesto de bestaj peltoj.

Kunposedanto de "Vegetarian Times" meze de la 1980-aj jaroj, kie skribis "Mi amas tofuajn hamburgerojn kaj betojn".

Kiel heroo de la filmo *Kia bela tago*, diris "Mi estas vegetarano, ĉar mi ne volas manĝi tion, kio havas patrinon".

## Vidu ankaŭ 
* Listo de vegetaranoj

## Eksteraj ligiloj 
* Fred Rogers ĉe imdb.com

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Humuristoj‎
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Vegetaranoj
Heinrich Hoffmann

**Heinrich Hoffman** estas la nomo de pluraj personoj:

* Heinrich Hoffman (veterano) (nask. 1836), veterano de Usona Enlanda Milito.
* Heinrich Hoffmann (fotografisto) (nask. 1885), germana fotografisto de Adolf Hitler.
* Heinrich Hoffmann (verkisto) (nask. 1809), germana psikiatro kaj aŭtoro de porinfana literaturo.
* Heinrich Hoffmann (pentristo) (nask. 1859), germana pentristo aktiva en Heidelberg
Olga Ábel

**ÁBEL Olga** (edzino de Sándor Benamy), estis hungara verkistino, ĵurnalistino, redaktorino naskita en Gyulakuta la 13-an de januaro 1905 kaj mortinta en Budapest la 10-an de decembro 1987.

## Biografio 
Olga Ábel studis en Marosvásárhely kaj en Kolozsvár (Marianum). Ŝi estis redakcia stenografistino inter 1923-29 ĉe gazeto Keleti Újság, inter 1930–1934 ĉe ĵurnalo Új Kelet. En 1934 ŝi translokiĝis Budapeŝton. Inter 1934–1944 ŝi estis ĉe ĵurnalo *Mai Nap* redakcia stnografistino kaj samtempe raportistino de la gazetoj Nagyváradi Napló, Bácsmegyei Napló kaj Kárpáti Magyar Újság. Inter 1945–47 ŝi estis raportistino de ĵurnalo Új Élet en Oradea, inter 1948–50 raportistino de semajngazeto *Szövetkezet* en Budapeŝto, inter 1950–1960 ŝi estis interna kunlaborantino de Népszava en Budapeŝto.

## Verkoj 
* *A modern irodalmi műveltség kézikönyve*, red. kun Benamy Sándor, 1941;
* *Keserű kenyér* [kun Benamy Sándor], raportaĵoj, 1953;
* *Egy kísértettérkép nyomán* [kun Benamy Sándor], sociografaĵo, 1963;
* *Egy újságírónő magánjegyzetei*, rememoraĵoj, 1986;
* *Tanulságos utak 3 kontinensen*, 1988.

## Tradukaĵoj 
* Upton Sinclair: A szerelem tövises útja [kun Benamy Sándor], romano, 1958;
* J. M. Eça de Queirós: Amaro atya bűne [kun Kordás Ferenc], romano, 1961.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Abel, O
Michael Phelps

**Michael Fred PHELPS** (la 30-an de junio 1985) estas iama usona naĝisto, olimpika ĉampiono, mondĉampiono kaj mondrekordulo. Li atingis mondajn rekordojn en diversaj naĝostiloj, naĝodistancoj. Konsiderita la plej bona naĝisto en historio kaj unu el la plej bonaj atletoj de ĉiuj tempoj, li gajnis la Mondan Naĝiston de la Jaro -titolon 8 fojojn, pli ol iu ajn alia naĝisto en la historio. Phelps estas la plej ornamita olimpika atleto en la historio, kun 28 olimpikaj medaloj (inkluzive de 16 individuaj medaloj), kaj ankaŭ la olimpika ĉampiono kun la plej multaj oraj medaloj en la historio de la modernaj Olimpikoj de ĉiuj sportoj - 23 oraj medaloj (inkluzive de 13 individuaj medaloj). Li estas ankaŭ la plej gajna mondĉampiono, kun 33 medaloj, inkluzive de 26 oraj medaloj, 6 arĝentaj medaloj kaj unu bronza medalo de 6 mondĉampionecoj. Li estas la ununura naĝisto ĝis nun en la historio kiu gajnis oran medalon en kvar sinsekvaj Olimpikoj en la 200-metra individua miksaĵo.

## Vivo 
Lia patro estas policisto, lia patrino estas lerneja direktorino, sed ili divorcis antaŭ 11 jaroj. Michael plenkreskis ĉe la patrino kun la du pli aĝaj fratinoj - Whitney kaj Hilary. La junaĝa Michael estis tro hiperaktiva, tiel lia patrino portis al naĝado.

Phelps gajnis dudek ok olimpikajn medalojn entute (dudek tri orajn, tri arĝentajn kaj du bronzajn); li gajnis 6 orajn medalojn dum la Somera Olimpiko 2004 en Ateno, 8 orajn medalojn dum la Somera Olimpiko 2008 (li superis per la 8 oraj medaloj - el kiuj 7 novaj rekordoj - en unu Olimpiko la rekordon de la usona Mark Spitz, kiu atingis en 1972 sep orajn medalojn en Munkeno), 4 orajn medalojn dum la Somera Olimpiko 2012 kaj 5 orajn medalojn dum la Somera Olimpiko 2016 en Rio-de-Ĵanejro. Li estas la ununura naĝisto, kiu partoprenis al 5 someraj olimpikoj; en 2000 li ne gajnis medalojn pro sia junaĝo.

Li gajnis 26 orajn medalojn en Mondaj Ĉampionadoj de Naĝado en granda naĝbaseno inter 2001 kaj 2011.

Pro siaj internaciaj titoloj kaj variaj mondaj rekordoj, li estis gajnita la premio Monda Naĝisto de la Jaro en 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009 kaj 2012. Li ankaŭ gajnis premion Usona Naĝisto de la Jaro en 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009 kaj 2012.

Li altas 194 cm, lia braka etendiĝo estas 201 cm (super la normala proporcio). Li naskiĝis en duobla artiko en la maleoloj, tio estas li povas klini la piedfinon per 200 %. Lia piedgrando estas 49,5, laŭ eŭropa nombrado.

## Personaj rekordoj 
La jena tabelo detalas la personajn rekordojn de Michael Phelps en longa kaj mallonga naĝejo ĝis la 27-a de julio 2011. La indiko **MR** signifas, ke la persona rekordo estas ankoraŭ la nuna monda rekordo. Phelps rompis ĉiujn siajn mondajn rekordojn en longa naĝejo.

(r) Dum la unua 100 m de stafeta konkuro

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj naĝistoj
Kategorio:Atletoj
Kategorio:Naĝistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1985
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Olimpikaj medalistoj
Popovac

**Popovec,** hungare **Baranyabán** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo. La historia hungara loknomo estis Baan, foje Bann aŭ Bán, poste la nomo ŝanĝiĝis pro la unueca poŝta servo.
eta|Tombeja kapelo de Popovac
eta|Ĉefduka kapelo de Popovac
## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1070
* Poŝtkodo: 31 303
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso: 31

## Situo 
Popovec situas sur ebenaĵo, fine de mallonga sakovojo.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la romianoj. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Baranya (reĝa departemento), al distrikto de Siklós, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo
* 2 kapeloj
eta|Preĝejo de Popovac

## Famuloj 
En la vilaĝo naskiĝis:
* hungara ministro Antal Bán
* hungara juristo Sándor Dárday.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Michael Snow

[eta|Michael Snow, ĉe la fermo de la konferenco [Vikimanio en Aleksandrio, Egiptio, 2008]]

**Michael Snow** (n.  en Pfullendorf, Germanio) estas advokato en Seattle. Inter julio 2008 kaj julio 2010 li estis prezidanto de Fondaĵo Vikimedio. Antaŭe en februaro 2008 li estis nomumita al la estraro. Krome interalie li estis fondinto de reta cirkulero pri la anglalingva vikipedio.

Kategorio:Fondaĵo Vikimedio
Kategorio:Usonaj vikimedianoj
Transversa fluto

**Transversa fluto** estas blovinstrumento, kio aperas en simfonia orkestro. La klasika okcidenta orkestra variaĵo estas el arĝento, sed ankaŭ ekzistas multaj lignaj kaj bambuaj variaĵoj, aparte en tradicia ĉina kaj japana muzikartoj (ekzemple la ŝindio).

eta|1100ra|maldekstra|klasika okcidenta orkestra transversa fluto
eta|300ra|Flutistino

Kategorio:Flutoj
Kategorio:Blovinstrumentoj
Burning Rain

***Burning Rain*** estas usona rokmuzika grupo, kiu konsistas el la gitaristo Doug Aldrich (eksa Dio) kaj el la kantisto Keith St. John. Ĝi estis kreita en 1998.

## Membroj 
* Doug Aldrich
* Keith St. John
* Ian Mayo

## Diskografio 
* 1999 - *Burning Rain*
* 2000 - *Pleasure to Burn*
* 2013 – *Epic Obsession*
* 2019 – *Face the Music*

## Eksteraj Ligiloj 
* Burning Rain oficiala paĝo
* Burning Rain MySpace

Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1998
Suza (Kneževi Vinogradi)

**Suza,** serbe **Суза,** hungare **Csúza** [ĉUza] estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Kneževi Vinogradi.

## Bazaj informoj
* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 31 308
* Aŭtokodo: BM
* Telefonprefikso: 31

## Situo
Suza situas inter Danubo kaj Dravo.

## Historio
La unua mencio okazis en 1252 en formo *Chuza*. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 vivis en Suza 2.127 da homoj, (serboj 674 (32 %), kroatoj 651 (31 %), hungaroj 382 (18 %), jugoslavianoj 244 (12 %), kaj aliaj).

## Famuloj
En la iama Csúza naskiĝis hungara kalvinana pastro Jenő Sebestyén.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Kotlina (Kroatio)

**Kotlina,** serbe **Котлина,** hungare **Sepse** estas malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Kneževi Vinogradi.

## Bazaj informoj 
* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 31 309
* Aŭtokodo:  BM
* Telefonprefikso: 31
* Supermara alteco: 113

## Situo
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, fine de sakovojo.

## Historio
La unua mencio okazis laŭ hungara formo en 1330. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Kotlina 460 da homoj, (hungaroj 416 (90 %), kroatoj 27 (6 %), serboj 5 (1 %), kaj aliaj).

## Famuloj 
* en la iama Sepse naskiĝis hungara genetikisto László Orosz (biologo)

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Internacia Himalaja Renkontiĝo

**Internacia Himalaja Renkontiĝo** (**IHR**) estas la sola internacia evento kiu okazadas en Nepalo. La Nepala Esperanto-Asocio (NESPA) komencis ĝin en 1995 por venigi eksterlandajn geesperantistojn al Nepalo.

En ĉiuj du jaroj, NEspA elektas iun precizan lokon apud Himalajo, kun proksimuma alteco de 3,000 metroj, por la programmo. Eksterlandaj gesamideanoj estas invititaj por la programo pro promenado kune kun nepalaj esperantistoj. Ili pagas kotizon al NEspA, ĉ 650 usonaj dolaroj.

Dum unu semajno, ili promenas ĉirkaŭ montaraj lokoj kaj vivas kun vilaĝanoj kaj manĝas lokajn manĝaĵojn. Post reveno, ili promenas en historiaj partoj de la ĉefurbo.

Do, nepalanoj havas ŝancon amikiĝi kun eksterlandanoj kaj ankaŭ ŝancon praktiki Esperanton. Simile, estas la taŭga tempo por eksterlandanoj viziti Nepalon kaj koni ĝian Esperanto-movadon. Krome, NEspA ankaŭ kolektas iom da mono per ĝi, kvankam ĝi ne estas komerca afero.

Razen Manandhar jam verkis libron "Vojaĝo al Muktinath" laŭ la 6a renkontiĝo. Bent Jensenius, en sia lerno-libro "Bonvenon en nia mondo", metis ĉapitron pri ĝi.

Informojn oni petu ĉe la Landa Asocio Nepala Esperanto-Asocio (NEspA), nespa.1990@gmail.com. 
La sidejo de NEspA situas en kvartalo Tamel centre de Katmanduo.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Azio
Kategorio:Esperanto-movado en Nepalo
Kategorio:Nepala Esperanto-Asocio
Incidento 228

La **incidento 228** (二二八事件) estis ribelo en la tajvana insulo en 1947 kontraŭ la KMT-membro militista guberniestro Chen Yi. Oni memoras hodiaŭ pri la eventoj la ĉiujare 28-an de februaro, kiu estas ŝtata rekonita festotago.

Tajvano estis dum okupado fare de Japanio ĝis 1945, kiam la teritorio estis transdonita al la Respublika Ĉinio. La daŭra alfluo de la kontinentaj ĉinoj kaŭzis konfliktojn kun la lokaj loĝantoj tajvananoj. La ribelon enkondukis diskuto de cigareda vendistino kaj kontraŭ-kontrabanda oficisto la 27-an de februaro 1947. La vendistino estis vidvino, kiu vendis kun siaj du infanoj. Laŭ la oficisto, la cigareto estis ne impostita, tiel li forprenis stokon de la virino kaj eĉ ŝian monon. Ŝi vane protestis, oficisto krude batadis ŝin. La oficiston ĉirkaŭis tumulto, okazis pafoj. Sekvatage plilarĝigis la tumulto. La ribelon subpremis ĉinaj militistoj, mortis 10.000 ĝis 30.000 civiloj. 

Parolo pri la incidento estis tabuo ĝis komenco de la 1990-aj jaroj.

Kategorio:Ribeloj en la 20-a jarcento
Kategorio:Ribeloj en Azio
Kategorio:20-a jarcento en Tajvano
Kategorio:Konfliktoj en 1947
Jasenovac (Kneževi Vinogradi)

*Ĉi tiu artikolo *ne* rilatas al Ustaŝe Koncentrejo Jasenovac.*
----

**Jasenovac,** serbe **Јасеновац** estas tre malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Kneževi Vinogradi.

* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 90
* Poŝtkodo: 31 3
* Aŭtokodo:  BM
* Telefonprefikso: 31

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Jasenovac 171 da homoj, (kroatoj 116 (68 %), serboj 22 (13 %), jugoslavianoj 17 (10 %), hungaroj 6 (4 %), kaj aliaj).

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Lajos Molnos

**MOLNOS Lajos** (molnoŝ) estas rumanuja hungara poeto, verkisto, ĵurnalisto, politikisto naskita en Budapeŝto la 1-an de decembro 1941.

## Biografio 
Li edukiĝis en sia kamparanfamilio en Corund (Harghita). La mezlernejon li finis en Odorheiu Secuiesc (1960), la fakon pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş-Bolyai (1966). Por tri jaroj li estis przidanto de literatura rondo *Gaál Gábor Irodalmi Kör*. Li instruis en Éradony (1966-68), en Ottomány li estis lernejestro (1968-69), ĵurnalisto ĉe la gazeto *Hargita Népe* en Miercurea Ciuc. Pli poste en Kluĵo li estis interna kunlaboranto de gazeto *Igazság*, sekve de *Utunk*. Ekde decembro de 1989 li laboris ĉe la gazeto Szabadság, li estis redaktoro de la *Erdélyi Híradó*. En 1992 li aperigis porjunularan gazeton kun titolo *Tini-koktél*. Li estis prezidanto de RMDSZ en Distrikto Cluj (1993). De aŭtuno 2007 li ĉefredaktas la gazeton Közlap.

## Premioj, distingoj 
* MTI-PRESS - feiletonkonkurso III. premio 1994;
* Magyar Írószövetség feiletonkonkurso III. premio 1995.

## Volumoj 
* *Csigahívogató*, porinfanaj poemoj, Bk., 1967;
* *Szoborfaragó*, poemoj, Bk., 1969;
* *Hazatérések*, poemoj, Bk., 1978;
* *Udvarunkon vén diófa*, porinfanaj poemoj, Bk., 1979;
* * Megtalált ősz*, poemoj, Kvár, 1981;
* *A megérkezés, poemoj., Bk., 1986;
* *Melyik nap a péntek?*, rakontoj, Bk., 1987;
* *Akkor én, Alajos*, porinfanaj poemoj, Bk., 1990;
* *Néhány tudnivaló a csendes utcáról'', Pli fruaj kaj novaj poemoj, Kvtár, 1997.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Molnos, L
Domokos Olajos

**OLAJOS Domokos**  estis rumanuja hungara redaktoro, politikisto naskiĝinta en Korond (Corund) la 10-an de aprilo 1885 – ?.

## Biografio 
Domokos Olajos finis la gimnazion en Székelyudvarhely, li estis ĝis 1914 ŝtatoficisto. Li iĝis la vicredaktoro en Kolozsvár de gazeto *Újság*, en 1924–25 li eldonis opozician politikan ĵurnalon kun la titolo Magyarság. Post ĝia ĉeso li estis la interna kunlaboranto de la Ellenzék. Ekde 1929 li estis redaktoro de Keleti Újság, ekde 1933 respondecredaktoro en Kluĵo de Magyar Újság ĝis 15-a de junio, kiam ĝi kunfandiĝis kun *Keleti Újság*. En 1920 li verkis malferman leteron al la rumana ĉefministro pri respekti la rajtojn de hungaraj oficistoj. Li estis ano de la agantkomisiono de la Magyar Néppárt, ekde 1924 vicprezidanto de la sekcio de Kluĵo de Országos Magyar Párt. Li elmigris en aŭtuno de 1944 al Okcident-Eŭropo. Li estis 25-foje kondamnita pro presardelikto fare de reĝa prokurorejo.

## Volumo 
**Magyar írók kincsesháza*, red., antologio (Kv. 1920)

## Literaturo 
* Magyar írók kincsesháza. O. D. könyve. Ellenzék 1920. dec. 28. 
* Sulyok István-Fritz László: Erdélyi magyar évkönyv. Kv. 1930. 241. 
* Ligeti Ernő: Súly alatt a pálma. Kv. 1941. 69. 
* Demeter János: Századunk sodrában. 1975. 158.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Gilbert Warrenton

**Gilbert WARRENTON** (n. la 27-an de marto 1894 en Nov-Ĵerzejo - m. la 21-an de aŭgusto 1980 en Kalifornio) estis elstara usona kameraisto por mutaj kaj parolaj filmoj. Li filmis pli ol 150 filmoj antaŭ sia morto.

Inter la plej rimarkindaj filmoj estas *The Cat and the Canary* (1927), sed ankaŭ pluraj B-filmoj de la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* Gilbert Warrenton ĉe IMDB.

Kategorio:Usonaj kameraistoj
Frigyes Walter

**WALTER Frigyes** estis rumanuja hungara grafikisto. Li naskiĝis en Luduş je la 13-a de julio 1931 kaj mortis en Baia Mare je la 17-a de majo 1996.

## Biografio 
Frigyes Walter finis en 1957 la belartan altlernejon Ion Andreescu en Kluĵo. Ĝis 1962 li vivis en Petrozsény kaj li estis aktiva ano kaj ekspozicianto de la tiea artistkolonio. Inter 1963-72 li estis grafika redaktoro en Baia Mare, pli poste instruisto pri desegno ĝis 1990.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1961 • Vieno
* 1962 • Havano
* 1968 • Krakovo
* 1982 • Gyula.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Ganzi-a Tibetana Aŭtonoma Subprovinco

eta|skema mapo de la teritorio
**Ganzi-a Tibetana Aŭtonoma Subprovinco** estas aŭtonoma subprovinco de Ĉinio en la provinco Siĉuano. Ĝi fondiĝis en novembro de la jaro 1950 kaj estas unu el la tri tradiciaj regionoj loĝataj de la tibetanoj. Ĝi havas 153 mil kvadratajn kilometrojn kaj sume 900 mil loĝantojn el 25 naciecoj, inkluzive de tibeta, han-a, yi-a kaj aliaj naciecoj, kaj la nombro de la tibetanoj okupas 78,5% de la totala loĝantaro de la subprovinco.

eta|maldekstra|300ra|la impona monaĥejo *Ganzi*

Kategorio:Administraj unuoj de Ĉinio
Dániel Nagy

**NAGY Dániel** (nadj) estis hungara verkisto, redaktoro naskita en Battonya la 11-an de aŭgusto 1886 kaj mortinta la 14-an de marto 1944 en Budapeŝto.

## Biografio 
Dániel Nagy lernis nur kvin gimnaziajn klasojn, li kantis kaj violonludis bele, li aliĝis al vagantaktoroj. En 1915 li gajnis la unuan premion en *militnovel-konkurso* de *Érdekes Újság*. Inter 1924-27 li redaktis la gazeton *Magyar Újság*, en 1928-29 la gazeton *Reggeli Újság*. En 1926 aperis en la eldono de ESZC lia ĉefverko, *Cirkusz*. En la fino de 1929 li translokiĝis Hungarujon. En Budapest li subtenis lin per artikolpagoj.

## Verkoj 
* *Börtönök bús lakója* (romano, Bp., 1919);
* *Novellák* (Arad 1922);
* *Piros frakk* (romano, Arad 1922);
* *Hogyan kopaszodott meg Grün Bernát* (rakonto, Arad é.n.);
* *Egy úriasszony kalandjai* (romaneto, Arad é.n.);
* *Ady Endre* (teatraĵo, Debrecen, 1924);
* *Egy szegény kisfiú élettörténete* (rakontoj, Mv. 1925);
* * Cirkusz* (romano, Kolozsvár 1926);
* * Árvák* (romano, Marosvásárhely, 1927);
* *Májusi szerenád* (romaneto, Arad 1928);
* *Édes kisfiam* (rakontoj, Bp., 1940);
* * Száz novella* (Bp. 1943);
* * Egy szív megszakad* (romano, Bp., 1944).

## Literaturo 
* Hevesi András: N. D. (Nyugat, 1934);
* Féja Géza: N. D. (Magyar Írás, 1934.)

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Nagy, D
Nagy, D
Nagy, D
Béla Lándor

**LÁNDOR Béla** estis hungara ĵurnalisto, historiisto naskita en Marosludas la 4-an de oktobro 1899 kaj mortinta en Budapeŝto la 8-an de majo 1973.

## Biografio 
Komence de 1919 Béla Lándor iĝis ano de la hungara komunista partio kaj dum la Hungara Konsilantara Respubliko li luktis en la *Ruĝa Armeo*. En 1920 li elmigris Vienon kaj laboris al hungarlingvaj komunistaj gazetoj, respektive li faris universitatajn studojn. En 1923 li laboris en sciencaj institutoj en Sovetunio. Li revenis Hungarujon, kie en 1928 oni arestis lin kaj an aŭtuno de 1929 oni kondamnis lin al malliberejo. Ekde 1934 li laboris en la Sovetunio ĉe la *Komunista Internacio*. Li verkis historiajn studojn. Post 1945 li estis kunlaboranto de libroeldonejo *Szikra Könyvkiadó*.

## Verkoj 
* *Kötelező olvasmányok a „Magyar gazdaságtörténet”-hez* (kunmetaĵo, Bp., 1951);
* *Marx jegyzetei a magyar történelemről* (Bp., 1952).

## Literaturo 
* L. B. (Népszabadság, 1973. máj. 9.);
* Tamás Aladár: 100% (Bp., 1977).

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Szántó

**SZÁNTÓ György** (sa:nto:) estis hungara verkisto, József Attila-premiito (1959) naskita en Vágújhely (nuntempa Nové Mesto nad Váhom en Slovakio) 7-an de junio 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de septembro 1961.

## Biografio 
György Szántó abiturientiĝis en Lugoŝo, li komencis pristudi arkitekton en Budapeŝto, sed pro la unua mondmilito li devis interrompi siajn studojn. En la milito li vundiĝis, je la dekstra okulo li blindiĝis. Li pentris. En 1920 li estis la scenej- kaj kostumdizajnisto de la operjo de Kluĵo. Li vojaĝis Vienon por kuracigi sin. Li baldaŭ ankaŭ je la maldekstra okulo blindiĝis. Ekde 1924 li vivis en Arad, inter 1942 kaj 1944 en Budapeŝto, en 1947 li loksidiĝis definitive en Budapeŝto.

## Verkoj 
* *Sebastianus útja elvégeztetett* (romano, Arad, 1924);
* *Schumannal a karneválban* (poemoj, Arad, 1925);
* *A kék lovas* (noveloj, Arad, 1925);
* *Bábel tornya* (romano, Brassó, 1926);
* *Mata Hari* (romano, Kolozsvár, 1927);
* * A földgömb* (romano, Kolozsvár, 1929);
* *A böcső* (Kolozsvár, 1929);
* *Stradivari* (Kolozsvár, 1933):
* *Aranyágacska* (Kolozsvár, 193 5);
* *Fekete-éveim* (aŭtobiografio, Kolozsvár, 1935);
* *Sátoros király* (historia dramo, prezentis Nemzeti Színház, 1936);
* *A boszorkány* (Bp., 1950);
* *Esze Tamás talpasai* (Bp., 1951);
* *Majtény után* (Bp., 1953);
* *A kastély* (Bp., 1955).
* * Csőd* (romano., Bp., 1955);
* ''Mozart kutyája' (Bp., 1956).

## Literaturo 
* Lajos Kassák: Sz. Gy. (Nyugat, 1926);
* Aladár Schöpflin: Sz. Gy. (Nyugat, 1936);
* László Vajthó: Sz. Gy. (Prot. Szle, 1936);
* Hegedűs Géza: Sz. Gy. (Irod. Újság, 1955);
* Fábián Katalin: Sz. Gy. (Kortárs, 1958.);
* Áron Tamási: Sz. Gy. emlékére (Utunk, 1969. 41. sz.).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

szanto, Gy
Szanto, Gy
Novo Nevesinje

**Novo Nevesinje,** hungare **Botond,** serbe **Ново Невесиње** estas tre malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Osijek-Baranja**, en municipo de Petlovac.

* Areo: 8 &nbsp;km²
* Supermara alteco: 91 m
* Loĝantaro: 70
* Poŝtkodo: 31 322
* Aŭtokodo:  BM
* Telefonprefikso: 31

## Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo. Petlovac troviĝas 13, Beli Manastir 20, Osijek 44 km-ojn for.

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao alvenis diversaj popoloj, interalie serboj kaj germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Baranya (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1945 tio estis parto de Hungario (apartenanta al distrikto de Villány), ekde 1991 de Kroatio. En 1991 loĝis en Novo Nevesinje 115 da homoj, (serboj 104 (90 %), hungaroj 8 (7 %) kaj aliaj).

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Antal Horger

**HORGER Antel** estis hungara lingvisto, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1919) naskita en Lugos la 28-an de majo 1872 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de aprilo 1946.

## Biografio 
Antal Horger finis siajn studojn en la filologia fakultato de la Universitato de Budapeŝto. Ekde 1896 li instruis en ĉefreallernejo de Braŝovo, ekde 1906 en budapeŝtaj knabinlernejoj. Li havigis privatprofesoran kvalifikon kaj ekde 1922 en Szeged, ekde 1940 en Koloĵvaro li estis la profesoro de lingvistiko. Lia ĉefa esplorkampo estis la parolsonhistorio, etimologio kaj la sikula dialekto. Kiel dekano en Szeged li forlasigis la universitaton de poeto Attila József pro la poemo *Tiszta szívvel* (Kun pura koro). Pli poste la poeto eternigis lian nomon en sia poemo *Születésnapomra* (Je mia naskiĝtago).

## Verkoj 
* *Egy ismeretlen magyar hangtörvény* (Nyelvtud. Füz. 1901);
* *A halmágyi nyelvjárássziget* (1901);
* *Hétfalusi csángó népmesék* (1908);
* *Udvarhely vármegye székely nyelvjárásának hangtani sajátosságai* (1909);
* *A nyelvtudomány alapelvei* (1914);
* *A magyar szavak története* (1924);
* *Általános fonetika* (1929);
* *A magyar igeragozás története* (1931);
* *A magyar nyelvjárások* (1934).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Stratego (apartigilo)

La vorto **Stratego** povas signifi:

* Stratego, supera milita oficiro en grekujo
* Stratego (ludo), tabulludo.

Vidu ankaŭ: 
* strato
Orbuleo

**Orbuleo** aŭ **Krisobuleo** estas oficiala dokumento uzanta de la imperia kancelario en Bizancio. Ĝin adoptis poste la okcidentaj  kortegoj.

La vorto devenas de la greka *chrysos* (χρυσος) kiu signifas « oro » kaj de la latina *bulla* kiu signifas « ronda objekto ». Krisobuleo do unue indikas la sigelon el oro metita sur la oficialan dokumenton.

En Bizancio, dokumentoj kun ora sigelo kompreneble estis la plej solenaj. Ili ĉiam inkluzivis privilegiojn.

Kategorio:Bizanca imperio
Stratego

**Stratego** (el la malnovgreka στρατηγός / stratêgós) estas supera milita oficiro.

## En antikva Grekujo 
En antikva Grekio, stratego komandas armeon aŭ floton.

En Ateno, je la 5a jarcento, strategoj havis potencon tiom politika kiom milita. Ekde 501, dek strategoj estis balotitaj ĉiujare de la popula asembleo.

Temistoklo, Kimono, Miltiado kaj Periklo estis famaj strategoj.

## En Bizancio 
En Bizanca Imperio, ekde la 11a jarcento, stratego estas la oficiro kiu komandas la *thema*-n (armeo kaj administra teritorio).

## En nuntempa Grekio 
En la nuntempa greka armeo, *stratigós* (στρατηγός) estas la plej alta oficira rango. Tiun gradon havas la estro de la ĝenerala stabo de la nacia defendo, kiam li estas armea oficiro.

Kategorio: Historio
Pneŭmatika tubo

eta|Cilindro por pneŭmatika tubo
**Pneŭmatika tubo** estas sistemo de transporto por malgrandaj objektoj en cilindraj ujoj puŝitaj tra tuboj per premo de aero.
eta|maldekstra|400px|Pneŭmatika transportilo el 1867

Kategorio:Poŝto