open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unuiĝo de Malagasaj Esperantistoj

dekstra|250ra
La **Unuiĝo de Malagasaj Esperantistoj** (**UME**; france *Union des Espérantistes Malgaches*) estas la landa Esperanto-asocio en la afrika ŝtato Madagaskaro. Ĝi estis fondita en 1960, kaj de tiam havas neformalajn rilatojn al Universala Esperanto-Asocio. La asocio havas sian sidejon en *Ambohidrapeto*, okcidenta antaŭurbo de la ŝtata ĉefurbo Antananarivo. 

Prezidantoj de la asocio estis:

* Justine Ralalarisoa (2001-2005)
* Henriel Fidilalao (2005-2024)
* Ranja Zafinifotsy (2024-2025)

En la membrokunveno de 6-a de januaro 2024 la ĝistiama prezidanto Henriel Fidilalao elektiĝis honora membro.

Suborganizaĵo de la Unuiĝo de Malagasaj Esperantistoj estis la *Junulara Esperantista Organizo de Madagaskaro* (JEOM), la landa asocio de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo en Madagaskaro. Ĝi estis fondita en 1963, aliĝis al TEJO en 1988, kaj havis sian sidejon en la ĉefurbo Antananarivo. La 4-an de decembro 2021 ĝi refondiĝis sub la nomo *Malagasa Esperanto Junulara Asocio* (MEJA).

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri Esperanto en Malagasio
* Facebook-paĝo de malagasaj esperantistoj

## Vidu ankaŭ 
* la vikipedian kategorion malagasaj esperantistoj


Madagaskaro
Kategorio:Madagaskaro
Gyula Lőrincz

**LŐRINCZ Gyula** (pr. loe:rinc) estas rumanuja hungara grafikisto, pentristo, scenejdekoraciisto naskiĝinta en Odorheiu Secuiesc la 19-an de novembro 1967.
## Kariero
Lőrincz finis siajn artstudojn en 1996 en Kluĵo. Li estas la gvidanto de *Vision Art* (Kluĵo), grafikredaktoro de gazeto *Foto&Model*, artredakroro de gazeto Krónika. 
## Individuaj ekspozicioj
*(és performanszok) 1985 • Odorheiu Secuiesc;
*1991 • Expo-Híd, Kluĵo
*1992 • Postaláda Akció, Kluĵo • Egzotikus Halak, Kluĵo
*1993 • Ál-árnyék, Kluĵo • Légiposta, Kluĵo • Az utca, Diák Fesztivál, Temeŝvaro
*1994 • Feeling Corner, Kolozsvár • A fekete holló, Kluĵo
*1996 • Az elektronika ígérete, diplomamunka, Kluĵo.
## Grupaj ekspozicioj
*(kun grupo Transmabulö Silvan) 1993 • 
*Keleteurópai Zóna, Nemzetközi Performansz Fesztivál, Temeŝvaro • 
*Kis vörös emberek, és Allegória, Nemzetközi Performansz Fesztivál, Bistriţa; 
*Gyöngyhalászok, AnnArt, Lacul Sfânta Ana;
*1994 • Zavarás, Művészeti Múzeum, Kluĵo.

## Fonto
*Artportal.hu
*Persona blogo

## Eksteraj ligiloj
*Scenejdekoraciojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5272

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Emese Szabó

**SZABÓ Emese** (pr. sabo:) estas rumanuja hungara reĝisorino, aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 8-an de decembro 1981.

## Kariero 
Emese Szabó havigis muzikan-reĝisoran diplomon en Kluĵo en 2005. Ekde tiam Szabó estas reĝisorino de la Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.

## Premioj, distingoj 
* 2007- Porkreapremio-muzika premio de Communitas Federacio, Rumanujo;
* 2004- Sándor Végh -premio de Mozart Asocio, Kluĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de reĝisorinohttp://www.szaboemese.ro/index.php?option=com_content&view=article&id=49&Itemid=54&lang=hu 
* Roloj, reĝisoraĵojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=2196

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanaj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Rumanaj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Vlastimil Nekuda

**Vlastimil Nekuda** estis ĉeĥa instruisto kiu instruis Esperanton en Piesok , Slovakujo. Li fondis (7. 7. 1965) kaj gvidis Esperanto-rondeton en Piesok dum la jaroj 1967 – 1968. Danke al lia poresperanta laboro estis fonditaj rondetoj en Piesok, kiun gvidis (Ladislav Laubert kaj Peter Piar), Mýto pod Ďumbierom (Urban), Brezno (Mária Kachničová) kaj Valkovňa (21. 3. 1966, Jozef Komora kaj Ondrej Baran); fine de 1968 translokiĝis el Slovakujo en Moravion (Zbýšov u Brna).

## Fonto 
Ján Vajs: 100 gravaj personoj (de slovaka E-movado), II-a eldono, por LEK eldonis Espero 2009.

Nekuda, Vlastimil
Esperanto-Asocio de Suda Afriko

dekstra|250px
La **Esperanto-Asocio de Suda Afriko** (**EASA**; , ) estas la landa Esperanto-asocio en la afrika ŝtato Sud-Afriko. Ĝi estis fondita en 1962, kaj aliĝis al Universala Esperanto-Asocio en 1969. La asocio havas sian sidejon en Groenkloof. Kunordiganto de la instituto laŭ la stato de aprilo 2010 estas *J. Cloete*, kiu ankaŭ estas la redaktoro de la asocia revuo *Bona Espero* (nomata kaj laŭ la sudafrika Bonespera Kabo kaj laŭ la lingva radiko de la vorto "Esperanto"), aperanta trifoje jare.

Inter la ĉefaj historiaj aktivuloj citindas Edwin de Kock, kiu krom verkisto estis prezidanto de la asocio de 1977 ĝis 1989 kaj redaktoro de la landaj Esperanto-periodaĵoj *Afrika Esperantisto*, inter la jaroj 1955 kaj 1957 kaj de *Bona Espero*, de 1977 ĝis 1979 kaj de 1986 ĝis 1987.

La 3-a Sudafrika Subkontinenta Esperanto-Kongreso okazis de la 27-a de aprilo ĝis la 5-a de majo 2006 en *Muizenberg* apud Kaburbo (Cape Town). Ĝin partoprenis esperantistoj el Sudafriko, Ganao, DR Kongo, Namibio, Zimbabvo kaj Pollando (vidu raporton).

## Literaturo 
* Edwin de Kock, *Sub Fremdaj Ĉieloj* (Flandra Esperanto-Ligo, 2007) p.&nbsp;131-154: *100 jaroj da Esperanto en Sud-Afriko*.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la asocio 
* Bazaj informoj pri la asocio en la retejo de UEA

## Vidu ankaŭ 
* la resuman artikolon Esperanto-movado en Sud-Afriko
* la vikipedian kategorion sudafrikaj esperantistoj


Sud-Afriko
Kategorio:Organizaĵoj en Sud-Afriko
Kategorio:Esperanto-movado en Sud-Afriko
Fischbach LU

**Fischbach** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 716 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Fischbach situas oriente de la rivero Rot, kiu estas la limo al Kantono Berno. Tra la vilaĝo fluas la rivereto Fischbach, alfluanto de Rot, de kiu la komunumo ricevis sian nomon. Krom al ĉefvilaĝo Fischbach al la komunumo apartenas la vilaĝetoj Leimbütz kaj Schönenthül, kaj krome la setlejoj Tschäggle, Hübli, Färnere, Schwandmatt, Schlämpe, Under Reiferswil, Wildberg, Rütmatt kaj Mettmenegg.

La komunuma teritorio etendiĝas sura areo de 8,04 km², de kiuj 13,8% estas kovritaj de arbaro, 80,7% servas por agrikulturo kaj 5,3% por setlejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Fischbach limas en nordokcidento al Grossdietwil, en nordo al Ebersecken, en
nordoriento al eksklavo de Grossdietwil kaj al la eksklavo Lingi de Ebersecken, en oriento al Zell, en sudo al Ufhusen, kaj en okcidento al Gondiswil en Kantono Berno.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per la poŝtaŭtolinio de Zell tra Altbüron al St. Urban.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas 12 kilometrojn nordoriente en Dagmersellen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Fischbach datiĝas el la jaro 1224 kiel *Viscebach*.

Dum mezepoko la vilaĝo Fischbach apartenis al la Senjoro *Rudolf von Balm*, kies havaĵo en la jaro 1308 fariĝis posedaĵo de la Habsburgoj, ĉar Rudolf von Balm estis inter la murdisto de imperiestro Alberto la 1-a. La vilaĝo sub la Habsburgoj apartenis al la Grafejo Willisau, kiun en la jaro 1407 akiris la urbo Lucerno. La antaŭa habsburga grafejo tiam estis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 lucerna voktejo. Post la fino de la Helveta Revolucio en la jaro 1803 Fischbach fariĝis komunumo de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Fischbach

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Fischbach
* Profilo de Fischbach en la retejo de Kantono Lucerno
* Fischbach en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Fischbach LU (Huebli kaj Tschaeggle) 183.jpg|Rigardo al la setlejoj Hübli kaj Tschäggle
Dosiero:Fischbach_LU_175.jpg|Restoracio Krone Fischbach
Dosiero:Fischbach LU kapelo Sankt Asper 186.jpg|Kapelo Sankt Asper
Dosiero:Fischbach LU 174.jpg|Vilaĝeniro, venante de Grossdietwil
Atomstacio (filmo)

**Atómstöðin** estas islanda filmo. Ĝi estas adapto de la samnoma romano de Halldór Laxness (aperita en 1948). Ĝi temas pri juna virino eksterurba kiu venas al la postmondmilita Rejkjaviko por lerni ludi orgenon. La filmo (kaj la romano) traktas pri la tiatempaj okazaĵoj en Islando, ĉefe rilate al la traktato pri ĉeesto de usona armeo en Islando.

Kategorio:Islandaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1984
Enkonduko al Matematika Filozofio

***Introduction to Mathematical Philosophy*** (*Enkonduko al Matematika Filozofio*) estas libro verkita de Bertrand Russell, brita matematikisto, kaj eldonita en 1919. La libro estas klasika pri fundamentaj demandoj de matematiko.

Russell verkis la libron dum la Unua Mondmilito. Li verkis ĝin parte por klarigi, en malpli faka maniero, la ĉefajn ideojn en *Principia Mathematica* (1910–1913), kiun li aŭtoris kune kun Alfred North Whitehead.

## Eldonoj 
* En la angla: Russell, Bertrand (1919), Introduction to Mathematical Philosophy, George Allen and Unwin, Londono. Represo: John G. Slater (enkonduko), Londono: eldonejo *Routledge*, 1993.
* En la germana: *Einführung in die mathematische Philosophie* (ISBN 978-3-7873-1828-5 )

Kategorio:Matematika literaturo
Orfű

**Orfű** estas malgranda vilaĝo, banloko kaj ripozejo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs.

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 840
* Poŝtkodo: 7677
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°08′17″N 18°09'20″E

## Situo 
Orfű situas en montaro Mecsek sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Pécs troviĝas je 14 km-oj.

## Historio 
Dum la ferepoko keltoj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el la 14-a jarcento laŭ tiama hungara ortografio *"Orfev"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En la 18-a jarcento germanoj refondis la komunumon. Vilaĝetoj *Mecsekrákos* en 1969. *Mecsekszakál* kaj *Tekeres* en 1975, *Bános* en 1979 aliĝis al Orfű.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al princo Emeriko de Hungario el la 20-a jarcento
* romkatolika kapelo omaĝe al Elizabeto de Hungario el la 20-a jarcento en Mecsekszakál
* romkatolika kapelo omaĝe al episkopo Sankta Marteno en Mecsekrákos
* romkatolika kapelo omaĝe al (Granda) Dipatrino en Tekeres
* 3 artefaritaj lagoj
* muzeo pri muelejo
* tie kreskiĝas are Ursa ajlo

## Famuloj 
En la vilaĝo longe estis vilaĝestro András Nagy Bandó.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Ameriko (kalkoŝtonaj minejoj)

[Minejo [Granda Ameriko|eta|dekstra]]
**Ameriko** estas nomo por sistemo de truaj kalkoŝtonaj minejoj en Bohemia karsto, kiuj estas kunigitaj per subteraj galerioj. Inter la plej konataj apartenas **Granda Ameriko**, **Malgranda Ameriko** kaj **Meksiko**, kelke da pluaj pli grandaj kaj malpli grandaj troviĝas en ĉirkaŭaj arbaroj.

## Situo 
Ĝi troviĝas ĉe vilaĝo Mořina en Bohemia karsto, proksime de burgo Karlštejn. La nomoj de la unuopaj minejoj estas duaspecaj kaj ili ekestis grandparte el ĉeĥa-trampada medio. Konkrete la nomo Ameriko estas pruvita pri solejo, troviĝanta proksime de la minejoj, jam el la jaro 1859 (vidu Amerika (Mořina)).

## Fotaro 
; Granda Ameriko

Image:Lom Velká Amerika.jpg|
Image:Lom Velká Amerika1.jpg|
Image:Lom Velká Amerika2.jpg|
Image:Lom Velká Amerika3.jpg|
Image:Lom Velká Amerika4.jpg|
Image:Amerika Quarry HDR.jpg|
Image:Lom velka amerika.jpg|
File:Lom Amerika 1.jpg|

; Meksiko (Minejo de punitoj)

Image:Trestanecký lom.jpg|
Image:Trestanecký lom1.jpg|
Image:Pomník nad Trestaneckým lomem.jpg|
Image:Morina monument Amerika 2536.jpg|

;Malgranda Ameriko

Image:Lom Malá Amerika.jpg|Malgranda Ameriko
Image:Lom Malá Amerika1.jpg|Malgranda Ameriko

## Interesaĵoj 
* la loko estas ofte elserĉata de filmistoj (estis ĉi tie filmitaj, krom aliaj, ankaŭ ĉeĥaj filmoj Limonádový Joe, Malá mořská víla kaj pluaj)
* la plej signifa travintrejo de vespertoj en meza Bohemio
* regiono taŭga por subakvigado
* paleontologia lokaro

## Vidu ankaŭ 
* Granda Ameriko
* Malgranda Ameriko
* Meksiko

Kategorio:Naturaj interesaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Minejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Teknikaj memorindaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Akvaro en distrikto Beroun
Kategorio:Lagogrupoj
Kategorio:Bubovice
Kategorio:Karlštejn (distrikto Beroun)
Kategorio:Mořina
Kategorio:Vysoký Újezd (distrikto Beroun)
Subakvado

eta|250ra|subakvistoj en maro
eta|Internacia kodflago de la litero A, levita sur ŝipo mallevita de subakvisto aŭ plonĝisto
**Subakvado** aŭ **subnaĝado** estas agado de homo sub akva surfaco. Subakvistoj profesie laboras en la akvo (nomeblaj ankaŭ skafandristoj, ĉar ili plej ofte portas hermetikan skafandron). La subakviĝo de subakvuloj (subakvantoj, subakvistoj) plej ofte komenciĝas per plonĝo, tio estas mergiĝante (sinmergante), sinĵetante en la akvon.

La simpla subakvado povas okazi per nura uzo de mallonga spirtubo. Okaze de libera subakvado, oni ne uzas spirgasan aparaton dum subakvado, la subakvado okazas per granda enspirado, retenante la enspiritan aeron ĝis eblo. Tiun teknikon uzis/uzas la perlo-, spongo-, mitulokolektistoj en la varmoakvaj maroj.

Por la profesia, hobia subakvado necesas subakvada ekipaĵo, ekz. subakvada naĝilo, subakva masko, spirgasa aparato kun kunpremita aero, diversaj mezuriloj.

La celoj de tiu agado estas diversaj: nome laboraj (ekzemple por ripari ŝipojn aŭ serĉi dronaĵojn), sciencaj (priesplorado de maraj profundaĵoj, filmado), distraj, sportaj ktp.

## Lingva rimarko 
En multaj lingvoj ekzistas komuna vorto por plonĝado kaj subakvado.

## Vidu ankaŭ 
* Aparatplonĝado
* Skafandristo
* Premovundo

## Eksteraj ligiloj
Skafandristo

dekstra|eta|250ra|Skafandro
**Skafandristo** estas homo, kiu praktikas subakvadon. Oni uzas por subakvigado skafandron aŭ oni subakviĝas sen skafandro.

La precizaj celoj de tiu profesio estas diversaj: nome laboraj (ekzemple por ripari ŝipojn, fiŝkaptadi aŭ serĉi dronaĵojn), sciencaj (priesplorado de maraj profundaĵoj, filmado), distraj, sportaj, militistaj ktp.

La realigado de tiu agado bezonas specialajn trejnadon kaj ekipon.

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Akvo
William Cranch Bond

Li estis la unua direktoro de la observatorio de la Universitato Harvard.

## Vivo 
Li estis horloĝisto, repreninte la metion de sia patro. En 1806 li
spektis suneklipson kaj iĝis amatora astronomo; kiam li konstruigis sian unuan domon, li faris de tiu observatorion por observi la ĉielon per
teleskopo de sia salono.

## Astronomio 
Liaj observoj vekis la intereson de la universitato Harvard, en kiu li estis
enoficigita kiel direktoro de ĝia observatorio, kiu ĵus malfermiĝis en 1839.

### Malkovro de Hiperiono 
Tie, helpata de sia filo George Phillips Bond, li malkovris novan
sateliton de Saturno la . Du tagoj poste William Lassell malkovris ĝin sendepende kaj nomis ĝin Hiperiono.

### Astrofotografio 
Inspirita de la laboroj Edmond Becquerel, kiu sukcesis fari
dagerotipion de la suna spektro, li ekkonsciis, ke
la fotarto povus esti grava helpo al la astronomio. La nokton de la
 li sukcesas fari tre detalan foton de Lunon, kun
eksponperiodo de 20 minutoj dank al aŭtomata sistemo de
sekvado. En 1850, kunlaborante kun John Adams Whipple, li fotis Vegan
kaj en 1857, Mizaron (ζ de la Granda Ursino), per la teleskopo
de 38 cm de la observatorio de Harvard.

Per ĉi tiu instrumento li faris studojn pri la sunmakuloj, Orion-nebulo kaj
Saturno, kies la ringon C li malkovris.

## Honoroj 
Li estis la unua usonano, kiu estis akceptita en la Royal Astronomical Society de Londono, en 1857.

Post lia morto, ricevis lian nomon:
* La luna alfrapa kratero W. Bond,
* Regiono de Hiperono nomata "Bond-Lassell Dorsum",
* La asteroido 767 Bondia,
* La Malpleno de Bond en la saturna ringo C.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Malkovro de nova saturna satelito
*  La observatorio de Harvard
Slovaka nacia tombejo

eta|250ra|dekstra|Enirejo
eta|250ra|dekstra|La tombo de Štefan Krčméry
eta|250ra|dekstra|La tombo de Maša Haľamová
eta|250ra|dekstra|La tombo de Karol Plicka
**Slovaka nacia tombejo** en Martin estas loko de lasta ripozo de multaj eminentuloj de slovaka vivo. Ĝi estas en centro de la urbo Martin apud la strato Sklabinská. Ĝi estis fondita fine de la 18-a jarcento origine kiel urba tombejo. En la jaro 1967 ĝi estis proklamita kiel Nacia tombejo kaj nacia kultura memoraĵo. Sian tutnacian signifon ĝi ricevis en la dua duono de la 19-a jarcento, kiam prizorgo pri ĝi estis konfidita al Matica slovenská (Slovaka Fondaĵo). Martin kiel loko de Nacia tombejo ne estis elektita hazarde, ĉar ĝi en la 19-a jarcento estis centro de slovaka kulturo.

Ĉi tie estas entombigitaj:

1. Slovakaj Esperantistoj: Július Barč-Ivan, Martin Benka, Ján Valašťan-Dolinský, Ľudovít Izák, Miloslav Schmidt, Eduard V. Tvarožek.

2. Aliaj slovakaj eminentuloj.

Kategorio:Tombejoj en Slovakio
Kategorio:Muzeoj en Slovakio
Kategorio:Konstruaĵoj en Regiono Žilina
Aŭreolo

el la 6-a jarcento, montranta Kriston kun kruca aŭreolo]]
**Aŭreolo**, foje ankaŭ nomata "glorkrono", laŭ PIV en la lingvaĵo de religia arto estas luma rondo, kiun la pentristo desegnas ĉirkaŭ la kapo de kristanaj sanktuloj, martiroj, aŭ aliaj aparte elstarigindaj personoj. 

En figura senco ankaŭ temas pri signo pri prestiĝo kaj brila famo (*"la aŭreolo de la sukceso, de la venko"*). Sinonime en la dua senco uziĝas la vorto nimbo, kiu venas de la latina vorto *nimbus* kaj en la latina lingvo ankaŭ uziĝis en la unua vorta senco (*"doni al la afero nimbon (prestiĝon) de oficialeco"*).

En tria senco de la vorto, en la lingvaĵo de astronomio temas pri ringforma lumo (laŭ aspekto simila al la aŭreolo en religiaj pentraĵoj) ĉirkaŭ la suno aŭ luno, precipe dum eklipsoj.

Analogie al la simbola uzo de aŭreolo en religia arto, ankaŭ en heraldiko la signo de aŭreolo estas simbolo de aparta elstareco, grandeco kaj sankteco. En blazonoj ofte simbolaj bestoj, kiuj reprezentas reganton, regan dinastion aŭ popolon, ricevas aŭreolon ĉirkaŭ la kapo, aparte ofte leonoj (laŭ rekta paralelaĵo al kristanisma arto, ĉar origine temas pri la simbolo de la kristana sanktulo Marko la evangeliisto), la "reĝoj de la bestoj" kaj agloj, la "reĝoj de la aero", respektive "duoblaj agloj" (heraldika simbolo de aparte elstara reganto aŭ regno, "pli valora ol simpla aglo").

Laŭ Francisko Azorín **aŭreolo** estas *Radiokrono per kiu la artistoj ofte ĉirkaŭas la kapon de la sanktuloj.* Li indikas etimologion el la latina *aureola*, el *aurum*, oro.

## Vidu ankaŭ
* Nimbo

## Notoj 
Kategorio:Religio
Kategorio:Pentrado
Kategorio:Heraldiko
Paĥto

**Paĥto** estas formo de sklaveco, kiu konsistas en tempe limigita luigado de agrikultura grundo kaj agrikulturaj objektoj, kiun oni komencis uzi fine de mezepoko (temis do pri luigado de la tuta mastrumejo). Terkulturisto, kiu havis ilin luigitaj, nomiĝas **paĥtisto** kaj forkondukas por la luigita grundo financajn rimedojn, la t.n. **paĥtmonon**, eventuale parton de rikolto (la t.n. **parta paĥto**).

Diferenco inter paĥto kaj luigado estas tiu, ke paĥtisto devligas sin la paĥtitan grundon fekundigi, dume la luiganto ne havas tiu ĉi devon.

La paĥtistoj (eĉ kiam plimulte nomataj kiel koloniantoj) aperis jam en antikva Romio.

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Juro
Kategorio:Sklaveco
Invadaj specioj

[eta|400px|[Kudzuo, lianospecio el Japanio invada en sudorienta Usono, fotita en Atlanta, Georgio]]
[240px|eta|La Florida testudo (*[Trachemys scripta*) iĝis invada specio en Eŭropo ĉar ĝi estis ofte liberigita senrespondece en la medion kiam individuo tro kreskis por resti kiel maskoto hejme.]]

**"Invadaj specioj"**, aŭ **Invadaj Ekzotaĵoj**, estas termino kaj kategoria esprimo uzata por flaŭro kaj faŭno, kaj por iuj procezoj de refarado kaj konservado en indiĝenaj habitatoj, kun kelkaj difinoj.

* 1.)Tiu difino, la plej uzata, aludas al neindiĝenaj specioj, tio estas neindiĝenaj plantoj aŭ bestoj kiuj negative influas la biotopojn kaj ekoregionojn kiujn ili invadis el vidpunktoj ekonomia, media aŭ ekologia. Ili malbone efikas per hegemonio en regiono, naturaj medioj, precizaj vivejoj, aŭ eĉ ĉeurbaj areoj rilate la perdon de naturaj limigoj (ekzemple: predantoj aŭ herbivoroj). Tio inkludas neindiĝenajn plantojn klasitajn kiel **Ekzotaj Plagoplantoj** kaj **Invadaj Ekzotaĵoj**, kreskantaj kaj enhejmiĝantaj inter indiĝenaj plantaj komunumoj. Tiusence ĝi estas uzata de registaraj organizaĵoj same kiel de konservadaj grupoj kiaj Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN) kaj *California Native Plant Society*. Ĝi estas uzata ankaŭ de terentreprenistoj, botanikistoj, priserĉistoj, hortikulturistoj, konservistoj kaj ĝenerala publiko.

* 2.) Tiu difino inkludas la unuan, sed plilarĝiĝas por inkludi indiĝenajn speciojn, kune kun la *neindiĝenaj*, kiuj trudas hegemonian koloniigon de preciza biotopo aŭ natura medio kaj eligas ĝin el naturaj limigoj (ekzemple: predantoj aŭ herbivoroj). Cervoj estas ekzemplo, se okazas tropopulaciiĝo en ties indiĝenaj areoj kaj apudaj ĉeurbaj ĝardenoj, en Nordorientaj Pacifikaj regionoj de Usono.

* 3.) Tiu difino identigas invadajn speciojn kiel *disvastigatajn neindiĝenajn speciojn*. Tio povas esti tiom ampleksa ke ne ĉiu neindiĝena aŭ 'enmetita' specio havas malprofitan sekvon sur neindiĝena medio. Ne malprofita ekzemplo estas la komuna orfiŝo (*Carassius auratus*), kiu kvankam estas komuna for de sia indiĝena teritorio tutmonde, ĝi vivas rare en malprofita denso en neindiĝena habitato.

Pro ambigueco de tiu difino, la esprimo *invada specio * estas ofte pridisputata kiel nepreciza termino en la kampo de la ekologio. Tiu ĉi artikolo koncernas la du unuajn difinojn; por la tria, vidu artikolon enmetitaj specioj.

La **invadaj specioj** estas animaloj, plantoj aŭ aliaj vivestaĵoj transportitaj kaj enmetitaj fare de homo en lokoj for de ties areo de natura distribuado kaj kiuj sukcesis setliĝi kaj disvastiĝi en la nova regiono, kie ili iĝas malprofitaj. Ke **invada specio** iĝas malprofita, signifas ke ĝi kaŭzas gravajn ŝanĝojn en la konsisto, la strukturo aŭ la procezoj de la naturaj aŭ duonnaturaj ekosistemoj, endanĝerigante la biologian diversecon indiĝenan (en diverseco de specioj, diverseco ene de la populacioj aŭ diverseco de ekosistemoj).

## Vidu ankaŭ 
* Koloniigo (biologio)
* Zebra mitulo
* Mustango
* Enportitaj specioj

## Notoj 

Kategorio:Biogeografio
Kategorio:Ekologia terminologio
Beverly Hills Chihuahua

***Beverly Hills Chihuahua*** - prononco laŭ sistemo IFA [] - estas filmo produktita de Disney kaj publikigita en 2008.

## Enhavo 
La filmo rakontas la historion de la ĉivava hundino *Chloe* (anglalingva voĉo Drew Barrymore), kiu estas devena de la riĉula kvartalo Beverly Hills de Los-Anĝeleso, sed dum ferioj perdiĝas en la stratoj de la Meksik-Urbo, ĝi kie konatiĝas al aliaj hundoj kiuj helpos ŝin trovi la necesan forton por reveni hejmen. Dum tiu vojo ŝi travivos sennombrajn aventurojn. La hundeto, sola por la unua fojo en sia vivo, devas fidi je siaj neatenditaj novaj amikoj, inter ili strata germana ŝafhundo nomata *Delgado* ("maldika", anglalingva voĉo *Andy García*), kaj la ĉivava hundido *Papi* (anglalingva voĉo *George López*), kiu provas konkeri ŝian koron. Malproksima de la luksoj je kiuj ŝi kutimas, *Chloe* do senespere baraktas trovi la vojon hejmen al sia posedantino *Vivian Ashe* (aktorino *Jamie Lee Curtis*) en Beverly Hills. La nevino de *Vivian*, kiu respondecis pri la perdo de la hundeto en Meksik-Urbo, krome ankaŭ iniciatas serĉan kampanjon pri Chloe, por rekompensi la antaŭan misatenton.

Resume la filmo provas - kvazaŭ fablo per bestoj homece kondutantaj - elstarigi la dorlotitecon de la ina filma heroo el riĉula, tre protektita, socia tavolo, en kontakto kun la "reala vivo", kaj la kapablon malgraŭ ĉiu dorlotiteco tamen adaptiĝi al novaj vivkondiĉoj.

## Aktoroj kaj anglalingvaj voĉoj de la aktorantaj bestoj 
**Aktoroj:**
* Jamie Lee Curtis: *Vivian Ashe*
* Piper Perabo: *Rachel Ashe Lynn* (la nevino)
* Manolo Cardona: *Sam*
* Maury Sterling: *Rafferty*
* Jesús Ochoa: policisto *Ramirez*

**Voĉoj de aktorantaj bestoj:**
* Drew Barrymore: *Chloe*
* Andy García: *Delgado*
* George Lopez: *Papi*
* Edward James Olmos: *El Diablo*
* Eddie Sotelo: *Rafa*
* Plácido Domingo: *Monte*
* Paul Rodriguez: *Chico*
* Cheech Marin: *Manuel*
* Loretta Devine: *Delta*
* Luis Guzmán: *Chucho*

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Disney-figuroj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Disney
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Fikciaj hundoj
Gao Shun

**Gao Shun** (ĉine: 高順 / 高顺, mortis en 198) estis ĉina militoficiro sub ordo de la militestro Lu Bu en la fino de la dinastio Han en antikva Ĉinujo.
Li estis kaj simpla kaj severa, unu el la plej talentaj kaj fidelaj generaloj, kiuj aliĝis al Lu Bu. Kvankam tiu lasta traktis lin nedankema kaj ne atentis liajn konsilojn, Gao Shun daŭre restis fidela.

## Biografio 
En la jaro 194 post la konkero de Puyang kaj akompanata de Wei Xu kaj Hou Cheng, li estis sendita okcidenten por defendi kampejon. Helpitaj de Lu Bu, ili sukcesis rekonkeri la ejon kaj forpeli el ĝi la malamikon Cao Cao.
Iom poste li batalis denove sukcese en la defendo de Puyang. Li poste sekvis Lu Bu al Xuzhou. Pli poste, Lu Bu nomis lin guberniestro de la urbo de Xiaopei.

En la jaro 196, li subpremis la ribelon de Hao Meng en Xuzhou kaj iom poste, kiam Yuan Shu starigis sian grandan armeon, li kontraŭstaris la trupojn estritajn de Qiao Rui. Poste, kiam alianciĝis Liu Bei kaj Cao Cao por kontraŭstari Lu Bu, Gao Shun, tiam *generalo de la ĝentilhomoj de la domo*, li sukcesis belegan venkon, gajnante la urbon de Liu Bei kaj kontraŭstarante la klopodojn de Xiahou Dun.
Tamen en la jaro 198 li perdis la urbon pro tompo fare de Chen Deng kaj fuĝis kun Lu Bu al Xiapi. Sieĝita li ne plu povis rezisti la trupojn de Cao Cao kaj estis kaptita. Rifuzinte submetiĝi, li estis ekzekutita laŭ ordono de Cao Cao.

## Vidu ankaŭ 
* Dinastio Han
* Historio de Ĉinujo

## Bibliografio 
* Luo Guanzhong; tr. Moss Roberts (1995). *Three Kingdoms (La tri reĝlandoj)*. ISBN 7-119-00590-1
* Rafe de Crespigny (1996). *To Establish Peace (Por starigi pacon)*, vol. 1. ISBN 0-7315-2526-4

Kategorio:Naskiĝintoj en la 2-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 198
Kategorio:Ĉinaj militistoj
Kategorio:Historio de Ĉinio
Felsőegerszeg

**Felsőegerszeg** [felŝOegerseg] estas malgranda vilaĝeto, banloko kaj ripozejo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. En la loknomo felső signifas hungare: supra.
300px|eta|Preĝejo de Felsőegerszeg
250px|eta|Altaro de Felsőegerszeg

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 140
* Poŝtkodo: 7370
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°15′15″N 18°07'59″E

## Situo 
Felsőegerszeg situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Sásd troviĝas je 1.5 km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. La unua mencio pri la vilaĝo skribiĝis laŭ tiama hungara ortografio *"Egörszeg"*. Dum la turka erao la vilaĝo kelkfoje senhomiĝis. En 1960 kolĥozo formiĝis.

En Felsőegerszeg migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 2000
* marmora skulptaĵo pri Madono

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Germana ŝafhundo

dekstra|280ra|Germana ŝafhundo

[[Dosiero:Max von Stephanitz.png|eta|Max Emil Friedrich von Stephanitz - la fondinto de *la germana ŝafhundo-raso* kaj unua prezidanto de *la Germana Ŝafhundo-Raso-Asocio* (*Der Verein für Deutsche Schäferhunde*) (bildigita kun sia hundo - la unua registrita germana ŝafhundo nomata *Horand von Grafrath*]]

La **Germana ŝafhundo** (germane *Deutscher Schäferhund*) estas hundraso oficiala laŭ la *Internacia Federacio de Hundobredado* (france *Fédération Cynologique Internationale*, mallonge *FCI*). Kiel aliaj ŝafhundoj, ankaŭ ili origine servis por gardado de ŝafaroj helpe de homa paŝtisto. La postkola alto, do la alteco inter la grundo kaj la postkola dorsoparto ĉe staranta besto, estas 60 ĝis 65 cm ĉe viraj bestoj kaj 55 ĝis 60 cm ĉe inaj. La pezo de plenkreska germana ŝafhundo estas kutime 30 ĝis 40 kg ĉe viraj bestoj kaj 22 ĝis 32 kg ĉe inaj.

## Nomo 
Laŭ la hundrasa nomo en aliaj lingvoj, unuavice la origina germana vortumo, la esperantlingva ekvivalento devus fakte esti "germana ŝafista hundo" aŭ "germana paŝtista hundo", sed la pli mallonga vortumo "ŝafhundo" jam enradikiĝis interalie laŭ PIV.

## Fotaro 

File:Adult male German shepherd dog standing at the beach.jpg|Germana ŝafhundo
File:GermanShep1 wb.jpg|Germana ŝafhundo
File:Deutscher Schäferhund- portrait.JPG|Germana ŝafhundo
File:Schäferhünding-12Jahre.jpg|Germana ŝafhundo (en aĝo: dek du jaroj)
File:Schäferhündin mit 2 Tage alten Welpen.jpg|Germana ŝafhundo kun siaj du tagaj hundidoj
GSD Puppy.jpg|eta|Tre juna Germana ŝafhundo
File:060414 Puppy.jpg|Tre juna Germana ŝafhundo
File:Fritzi GSD puppy.jpg|Naŭ-semajna Germana ŝafhundo
File:Bessie_the_German_Shepherd_puppy_(2006).jpg|3-monata Germana ŝafhundo
File:Kim at 14 weeks.jpg|Dek kvar-semajna Germana ŝafhundo
File:German Shepherds in ravine.jpg|Du Germanaj ŝafhundoj
File:Buck The GSD.jpg|Germana ŝafhundo

Kategorio:Hundorasoj
Kategorio:Ŝafhundoj
Asocio pri Esperanto en Kameruno

dekstra|250px

La **Asocio pri Esperanto en Kameruno** (**AEK**; france *Association Espérantiste Camerounaise*) estas la landa Esperanto-asocio en la afrika ŝtato Kameruno. Ĝi havas sian sidejon en Dualao, la plej granda urbo de la ŝtato. Prezidanto de la asocio laŭ la stato de aprilo 2010 estas *Victor Nto Nto*. La Asocio pri Esperanto en Kameruno havas neformalajn rilatojn al Universala Esperanto-Asocio kiel ne-aliĝinta landa asocio.

## Eksteraj ligiloj 
Bazaj informoj pri la asocio en la retejo de UEA

## Vidu ankaŭ 
* Kamerunaj esperantistoj
* Kameruno

Asocio pri Esperanto en Kameruno
Kameruno
Kategorio:Kameruno
Kastelo Balloch

**Kastelo Balloch** situas nordokcidente de skota Glasgow, en nacia parko Loch Lomond, ĉe samnomata lago, proksime de vilaĝo Balloch (de tie la nomo).

La kastelo estis konstruita en la jaro 1809 en gotika stilo. En ĉirkaŭaĵo de la kastelo estas ampleksa parko kun negranda kolekto de diversaj arbustoj kaj arboj. La loko estas pro sia romantisma aspekto ofta celo de turistoj.

 Balloch Castle Westansicht.jpg
 Balloch Castle Ostansicht.jpg
 Balloch Castle Südansicht.jpg
 Balloch Castle Draufsicht.jpg

Balloch
Kategorio:Dunbartonshire
Blazono de Palaŭo

La **blazono de Palaŭo** enkondukiĝis en 1955. Ĝi samtempe estas la sigelo de la Palaŭa Nacia Kongreso.

## Priskribo 
La sigelo devenas el la jaro 1955 kaj similas al la antaŭa sigelo de la Kuratora Teritorio Pacifikaj Insuloj, kiu ekzistis ekde 1947 kaj en 1952 de la Konsilio de Kuratorado de la Unuiĝintaj Nacioj estis donata al Usono.

La blua-blanka sigelo montras tradician kunvenejon, en kiu kolektiĝas la tribaj reprezentantoj kaj kie okazas la komunaj festoj. La 18 ŝtonoj sub la kunveneja domo reprezentas la 18 respublikojn, kiuj kune konsistigas Palaŭon.

Sur la ringo, kiu ĉirkaŭas la blazonon, videblas la nomo de la respubliko Palaŭo - en la supra duono en la palaŭa lingvo kaj en la suba duono en la angla:
:„*Olbiil era Kelulau*“
:„*Republic of Palau*“

Kategorio:Naciaj simboloj de Palaŭo
Kategorio:Historio de Palaŭo
Palaŭo
Kisbeszterce

**Kisbeszterce** [kiŝbesterce] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. En la loknomo kis signifas hungare: malgranda.
eta|180px|Blazono de Kisbeszterce

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 80
* Poŝtkodo: 7391
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°12′08″N 18°01'59″E

## Situo 
Kisbeszterce situas en malebenaĵo, fine de sakovojo. Sásd troviĝas je 15, Pécs 40, Budapeŝto je 199 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=5722&i2=9566 .

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1332, tio skribiĝis en 1542 laŭ tiama hungara ortografio *"Byztrice"*. Vilaĝservoj estas vendejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1999

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Hukvaldy (burgo)

**Hukvaldy** estas ruino de burgo en la samnomata municipo Hukvaldy en distrikto Frýdek-Místek en Moraviasilezia regiono. 

La unua mencioj pri la hukvalda burgo devenas el la jaro 1285. Kiel fondinto de Hukvaldy estas konsiderataj germanaj grafoj el Hückeswagen. En duono de la 14-a jarcento unuafoje akiris la burgon episkopoj de Olomouc, kiuj estis ankaŭ la plej oftaj regantoj de la burgo. Ilia posedaĵo estis en la jaro 1355 eĉ konfirmita per papa buleo, kiu samtempe malpermesis vendi aŭ lombardigi ĝin. En la jaro 1465 akiris la burgon ĉeĥa reĝo Jiří z Poděbrad, kiu sekve vendis ĝin reen al la olomouca episkopujo. Al tiama episkopo Taso z Boskovic finance helpis liaj fratoj Dobeš kaj Beneš Černohorskidoj z Boskovic, kiuj ankaŭ transprenis la burgon post tio, kiam episkopo Taso mortis pro pesto. 

Dum la regado de senjoroj el Boskovice okazis en la burgo multaj signifaj konstrureguligoj kaj same tio estis eĉ post ilia morto komence de la 16-a jarcento, kiam Hukvaldy denove kaj ĉifoje definitive revenis al la olomouca episkopujo. Ekde tiu tempo la olomouca episkopujo (kaj ekde la 18-a jarcento ĉefepiskopujo) tenis Hukvaldy-on preskaŭ seninterrompe ĝis la jaro 1948, kiam la burgo estis ŝtatigita.

Kategorio:Hukvaldy
Kategorio:Burgoj en Moraviasilezia regiono
Kategorio:Burgoruinoj en Moraviasilezia regiono
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Frýdek-Místek
Bakóca

**Bakóca** [bakOca] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd.
eta|300ra|Panoramo de Bakóca
eta|180ra|Blazono de Bakóca

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 7393
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°12′27″N 17°59'56″E

## Situo 
Bakóca situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Komló troviĝas je 20 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1332, laŭ tiama hungara ortografio *"Bakolcha"*. En la 19-a jarcento germanoj alvenis. En 1900 oni trovis ligniton, sed ne okazis minado. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, interretejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Anna de 1721, en 1848 trakonstruiĝis
* baroka kastelo de Majláth, baldaŭe klasikismiĝis
* muzeo pri potoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
George Phillips Bond

. Li estis filo kaj kunlaboranto de la astronomo William Cranch Bond.

Li komence interesiĝis pri la naturscienco kaj la birdoj; sed post la morto de sia pli aĝa frato William Cranch Bond Jr., li devontiĝis sin turni al astronomio.

En kunlaborado kun sia patro, li malkovris la , novan sateliton de Saturno,
kiun, du tagoj poste, William Lassell remalkovris sendepende kaj nomis Hiperiono.

Ili malkovris la ringon C de Saturno kaj studis la Orion-nebulon.

Ili malvolvis la astrofotografion: en 1850 ili fotis Vegan kaj, en 1857, Mizaron (ζ de la Granda Ursino), per la teleskopo de 38 cm de la observatorio de Harvard (kies William Cranch Bond estis direktoro).

Li malkovris plurajn kometojn, kies orbitojn li kalkulis; kaj sugestis ke la fotografio utilus por mezuri la videblan magnitudon de la steloj.

En 1853 li faris la unuan topografian mapon de la Blankaj Montoj en Nov-Hampŝiro.

Je la morto de sia patro en 1859, li reprenis lian postenon de direktoro de la observatorio de la Universitato Harvard.

Li mortis pro tuberkulozo en 1865.

## Honoroj 
Li ricevis la Oran Medalon de la Royal Astronomical Society en 1865 sed la medalo alvenis al li nur post lia morto.

Post lia morto oni donis lian nomon al:
* La Monto Bond, monto de Nov-Hampŝiro,
* La luna kratero G. Bond,
* La marsa kratero Bond.

Estis nomataj honore al patro kaj filo Bond:
* Regiono de Hiperono nomata "Bond-Lassell Dorsum",
* La asteroido 767 Bondia,
* La Malpleno de Bond en la saturna ringo C.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Malkovro de nova saturna satelito
*  La observatorio de Harvard
Tormás (Baranya)

**Tormás** [tormAŝ], germane **Krendorf** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. La loknomo signifas hungare: krena.
eta|180ra|Blazono de Tormás

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 7383
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°13′49″N 17°59'29″E

## Situo 
Tormás situas en valo de rojo, meze de sakovojo. Pécs troviĝas je 39 km-oj.

## Historio 
La vilaĝo senhomiĝis dum la turka erao. En 1714 hungaroj refondis la komunumon. En la 19-a jarcento germanoj pligrandigis la loĝantaron. En 1890 vivis en Tormás 23 % germanoj. Post la 2-a mondmilito parto de germanoj deportiĝis al Germanio. En 1970 vivis tie 411 hungaroj kaj 44 germanoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, futbalejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al abato Sankta Vendelo de 1932

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Blazono de Nauro

La **blazono de Nauro** fontis el la jaro 1968, kiam la teritorio deklaris sian ŝtatan sendependecon. Oficiale la blazono ekuziĝis komence de la 1970-aj jaroj.

## Priskribo 
La blazonŝildo estas dividita je supro kaj subo, kaj en la suba parto ankoraŭfoje duonigita.

# En la supra blazonoparto sur ora teksita fono arĝente bildiĝas la ĥemia simbolo por fosforo.
# En la suba heraldike maldekstra blazonoparto sur arĝenta fono videblas nigra fregatedo, kiu sidas sur stango super bluaj maraj ondoj.
# La heraldike dekstra suba blazonoparto havas bluan fonon kaj montras branĉon kun folioj de la planto *Calophyllum inophyllum*.

La ŝildo estas ĉirkaŭata de insignoj de la tribestroj, kiujn ili portis okaze de tradiciaj festoj – ŝnuroj el palmobranĉoj, plumo de fregatedo kaj ŝarkaj dentoj.

La arĝenta stelo supre centre de la ŝildo estas transprenita de la flago de Nauro. La banderolo super tio portas la insulan nomon en mikronezia naura lingvo: *Naoero*.

Dua banderolo sub la ŝildo portas la moton de la respubliko Nauro anglalingve:
:„''God's Will First*“
:(*La dia volo unue'')

## Simboleco 
La teksita fono simboligas la loĝantaron de Nauro, la fregatedo la lokan faŭnon kaj la planta branĉo la flaŭron. La kemia simbolo por fosforo la minadon pri fosfatoj.

Kategorio:Naciaj simboloj de Nauro
Kategorio:Historio de Nauro
Nauro
Amerika (Karlštejn)

**Amerika** estas nomo de solejo, troviĝanta ekde la jaro 1861 sur montareta ebenaĵo proksime de municipoj Bubovice, Mořina kaj Karlštejn en la katastra teritorio Budňany de kampurbo Karlštejn. La nomo pli poste alkutimiĝis ankaŭ por kelkaj ĉirkaŭaj kalkoŝtonaj minejoj.

La solejo estis fondita la 1-an de novembro 1859, kiam ricevis ĝin en paĥton sub nomo „Kadluvtýnská Kopanina, tzv. Amerika“ por 11 jaroj Josef Habětín, vilaĝestro el proksima Mezouň. Mastrumaj konstruaĵoj estis konstruitaj en la jaro 1861 post forhakado de ĉirkaŭa arbaro. Tiutempe la parceloj enfalis sub karlštejna senjorujo. Fine de la 19-a jarcento poste administris la parcelojn Aŭstria-Hungaria Instituto de nobelinoj. La paĥto estis iom post iom plilongigata kaj en la jaro 1926 la familio elaĉetis la bienon kaj la parcelojn. Komence de la 50-aj jaroj la farmista domo estis kolektivigita kaj almembrigita al UAK Bubovice, sed la posedantoj plu zorgis pri la mastrumejo kvazaŭ kooperativistoj. Post la jaro 1989 la farmista domo memstariĝis. La solejo, seninterrompe administrata de la familio de la devenaj paĥtistoj (nun jam kvina kaj sesa generacioj), servas ĝis hodiaŭ kiel agrikultura farmista domo.

La devena solejo ne havis ĝis la jaro 1932 propran fonton de trinkakvo. La akvo estis alveturigata el Královská studánka, situanta survoje al Srbsko. Lokaj mastrumantoj havis devon veturigi la akvon ankaŭ por proksima arbarista domo, konstruita komence de la 20-a jarcento. Tiu ĉi devo pereis nur en la jaro 1981.

## Vidu ankaŭ 
* kalkoŝtonaj minejoj Ameriko

Kategorio:Solejoj en distrikto Beroun
Kategorio:Karlštejn (distrikto Beroun)
Kategorio:Mořina
Kategorio:Setlejoj en Hořovica montetaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia karsto
Janina Lewandowska

**Janina Antonina Lewandowska** (naskiĝis la 22-an de aprilo 1908 en Ĥarkovo, murdita la 22-an de aprilo 1940 en Katin) – kantistino, aviadistino. En 1931 kiel la unua virino en Eŭropo paraŝutis el la alteco de 5 kilometroj.

Naskiĝis en tiutempa Rusia imperio en la familio de Józef Dowbor-Muśnicki kaj Agnieszka Korsońska kiel la dua infano el triopo. Ĝis la aĝo de 9 jaroj loĝis en Ĥarkovo, Lucko kaj Voroneĵ, kie ŝia patro servis en la cara armeo. Aŭguste 1917 ŝia patro, generalo-subleŭtenanto, translokiĝis kun la familio al Bobrujsk, kie organizas kaj estras la 1-an Polan Korpuson. Post demobilizo julie 1918 revenis al Pollando al Sandomierz, sed baldaŭ translokiĝas al Staszów. Januare 1919 fariĝis la Ĉefa Komandanto de la Grandpola Ribelo, februare do translokiĝas al Poznań. Post finiĝo de la militservo en 1921 kun la familio setlis en aĉetita de si bieno en Lusowo.

En Poznań Janina Lewandowska finis gimnazion, kie jam ekinteresiĝis pri glisiloj, membriĝis al Poznana Aeroklubo. Studis en Muzika Konservatorio, kie lernis kanti kaj ludi fortepianon. En 1936 licenciĝis pri motora aviado ĉe Supera Skolo de Aviado en Ławica apud Poznań. En 1937 finis kursojn de radia telegrafo en Lvovo kaj Dęblin. Laboris en poŝtoficejo, kie estis alte taksata pro radiotelegrafada scipovo. Junie 1939 edziniĝis al Mieczyslaw Lewandowski, ŝia instruktoro de aviado.

Septembre 1939 kun grupo de civilaj aviadistoj aliĝis al la 3-a Aviada Regimento en Nekla. Kiel subleŭtenanto, aviadiste laborvestita, la 22-an de septembro estis malliberigita de sovetanoj en la regiono de Husiatyń. Unue ektroviĝis en internigejo en Ostaŝkov, sed poste translokita la 6-an de decembro 1939 al Kozelsk kun la grupo de 80 polaj oficiroj, kie ĉiu militkaptito havis sian aktujon. Pro timo esti persekutata kaŝis sian devenon kaj ŝanĝis detalojn de sia vivkuro, kion kutime faris aliaj oficiroj. Ŝian kadavron trovis germanoj dum la unua eltombigado en la Katina Arbaro, sed prisilentis tion pro neantaŭvideblaj propagandaĵoj. Unu el kelkaj atestantoj estis pola verkisto kaj ĵurnalisto, Józef Mackiewicz, membro de la komisiono de la Pola Ruĝa Kruco. Ŝian kranion kune kun ses aliaj lasis en Wrocław profesoro Gerhard Butz, gvidanto de la germana eltombiga komisiono. Pola profesoro pri juĝa medicino Bolesław Popielski tuj antaŭ sia morto en 1997 malkaŝis la sekreton al siaj kunlaborantoj. Komputora esplorado de la kranio atestis la virinan sekson.

La 4-an de novembro 2005 dum soldata ceremonio sekvis ĝia enterigo en la familia tombo en Lusowo. Ministro pri Nacia Defendo oktobre 2007 avancis postmorte Janina Lewandowska ĝis la grado de leŭtenanto, kio estis anoncita dum posta solenaĵo en Varsovio.

## Bibliografio 
Józef Grajek, *Porucznik pilot Janina Lewandowska. Biografia* (Leŭtenanto piloto Janina Lewandowska), Lusowo 2005, p. 108

Kategorio:Polaj militistoj
Kategorio:Polaj pilotoj
Kategorio:Viktimoj de la masakro de Katin
Blazono de Papuo-Nov-Gvineo

La **blazono de Papuo-Nov-Gvineo** oficiale validas ekde la jaro 1971.

## Priskribo 
La blazono montras paradizbirdon (paradizeedo) kun vaste etenditaj vostaj plumoj en parada pozicio, kiu sidas sur ceremonia lanco de lokuloj antaŭ duobla tamburo (*Kundu*-tamburo).

Sub tio troveblas troveblas la anglalingva skribaĵo „Papua New Guinea“ (Papuo-Nov-Gvineo).

Ankoraŭ pli simboligita bildigo de la paradizbirdo troveblas en la flago de Papuo-Nov-Gvineo.

[140px|eta|maldekstra|La koresponda [flago de Papuo-Nov-Gvineo]]

## Simboleco 
La birdo en la mezo interpreteblas kiel simbolo por la unueco de la loĝantoj. Ĝi bone taŭgas kiel landa simbolo, ĉar ĝi krom en Novgvineo nur troveblas en la nordo de la kontinento Aŭstralio kaj en la insularo Molukoj. La besto enkondukiĝis kiel blazona besto, kiam la teritorio ĝis la fino de la Unua Mondmilito estis kolonio de la Germana Regno.

Ankaŭ la lanco kaj la tradicia duobla tamburo estas interpretataj kiel simbolo de la loka socio. Ambaŭ objektoj gravas en la tradiciaj ritoj de la lando.

Kategorio:Naciaj simboloj de Papuo-Nov-Gvineo
Kategorio:Historio de Papuo-Nov-Gvineo
Papuo-Nov-Gvineo
Jane Birkin

**Jane Mallory Birkin** (naskiĝis  en Londono, mortis  en Parizo) estis brita aktorino kaj kantistino kiu ekde la fino de la 1960-aj jaroj loĝis en Francio. En Eŭropo ŝi antaŭ ĉio disfamiĝis pro la dueto kun sia tiama kunulo, Serge Gainsbourg, "Je t'aime... moi non plus" 1969.

Ŝi naskis 3 filinojn:
* Kate Barry (n. , m. ) kun John Barry
* Charlotte Gainsbourg (n. ) kun Serge Gainsbourg
* Lou Doillon (n. ) kun Jacques Doillon
La fama sako Birkin de Hermes ankaŭ estas nomita laŭ ŝi.

## Filmaro 
[eta|maldekstre|Dum filmado de *[La morte negli occhi del gatto* (1973) publikigita en 1974.]]
[eta|maldekstre|En Romo en 1974 kun John Barry, ŝia unua edzo kaj patro de [Kate Barry, mortinta en 2013.]]
[eta|maldekstre|Jane Birkin kaj [Serge Gainsbourg en 1974, en Italio.]]
[eta|maldekstre|Jane Birkin en la [Festivalo de Venecio de 1984.]]
[eta|maldekstre|Jane Birkin en la [Festivalo de Venecio de 2009.]]
* *The Knack... and How to Get It* (1965)
* *Blowup* (1966)
* *Wonderwall* (1968)
* *Slogan* (1969)
* *La piscine* (1969)
* *Les chemins de Katmandou* (1969)
* *Trop jolies pour être honnêtes* (1972)
* *Don Juan ou Si Don Juan était une femme...* (1973)
* *La morte negli occhi del gatto* (1973)
* *Le mouton enragé* (1974)
* *La moutarde me monte au nez* de Claude Zidi (1974)
* *Comment réussir quand on est con et pleurnichard* (1974)
* ''La course à l'échalote* de Claude Zidi (1975)
* *Catherine et Cie* (1975)
* *Sept morts sur ordonnance* (1975)
* *Je t'aime moi non plus* (1976)
* *L'animal* de Claude Zidi (1977)
* *Death on the Nile* (1978)
* *La miel* (1979)
* *La fille prodigue* (1981)
* *Evil under the sun* (1982)
* *L'ami de Vincent* (1983)
* *Circulez y a rien à voir* (1983)
* *L'amour par terre* (1984)
* *La pirate* (1984)
* *Le garde du corps* (1984)
* *Le neveu de Beethoven* (1985)
* *Dust* (1985)
* *La femme de ma vie* (1985)
* *Comédie!* (1987)
* *Kung-Fu Master* (1987)
* *Soigne ta droite* (1987)
* *Jane B. par Agnès V.* (1988)
* *Daddy Nostalgie* (1990)
* *La belle noiseuse* (1991)
* *Les cent et une nuits de Simon Cinéma* (1995)
* *On connaît la chanson* (1997)
* *A Soldier's Daughter Never Cries* (1998)
* *The Last September* (1999)
* *Reines d'un jour* (2001)
* *Merci Docteur Rey* (2002)
* *Mariées mais pas trop* (2003)
eta|Jane Birkin en Cannes 2016

## Diskaro 
### Albumoj 
* *Jane Birkin - Serge Gainsbourg* (1969) (SG)
* *Di Doo Dah* (1973)
* *Lolita Go Home* (1975) (SG)
* *Ex-Fan des Sixties* (1978) (SG)
* *Baby Alone in Babylone* (1983) (SG)
* *Lost Song* (1987) (SG)
* *Jane Birkin au Bataclan* (1987) (rekte, SG)
* *Amour des Feintes* (1990) (SG)
* *Intégral Casino de Paris* (1992) (rekte)
* *Version Jane* (1996)
* *Intégral Olympia* (1996) (rekte)
* *The Best Of* (1998) (kompilaĵo)
* *À la légère* (1999)
* *Arabesque* (2002)
* *Rendez-vous* (2004)
* *Fictions'' (2006)

(SG) = albumoj verkitaj de Serge Gainsbourg

## Aŭskultebla
*"Je t'aime... moi non plus"

## Eksteraj ligiloj 
* 
* en imdb

Kategorio:Anglaj aktoroj
Kategorio:Anglaj kantistoj
Philippe Chabot

**Philippe CHABOT** estis senjoro de Brion, grafo de Charny, markizo de Busançois.

Ekde sia juna aĝo, li estis amiko de la reĝo Francisko la Unua.

Kiel estro de la milita ŝiparo, li helpis Giovanni da Verrazano ekipi 3 velŝipojn por lia dua vojaĝo al Novlando.

Li ankaŭ laŭde rekomendis al la reĝo Jacques Cartier, kiel esploristo al Novlando.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj admiraloj
Kategorio:Francaj grafoj