open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrikto Beja

La **distrikto Beja** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2011 vivis  loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Beja (Portugalio).

Ĝi limas nordokcidente kun Distrikto Setúbal, nordoriente kun Distrikto Évora kaj sude kun Distrikto Faro.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 14 municipoj:

* Aljustrel
* Almodôvar
* Alvito
* Barrancos
* Beja
* Castro Verde
* Cuba
* Ferreira do Alentejo
* Mértola
* Moura
* Odemira
* Ourique
* Serpa
* Vidigueira

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Distrikto Bragança

La **distrikto Bragança** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2022 vivis  loĝantoj. Tio faras ĝin la 19a distrikto plej loĝata de la lando; ĝi dividiĝas en 12 municipoj kaj 236 fregezioj. La distrikto limas norde kaj oriente kun Hispanio, sude kun la Distrikto Guarda, sudokcidente kun la Distrikto Viseu kaj okcidente kun la Distrikto Vila Real. 

Administra centro estas la samnoma urbo Bragança.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 12 municipoj:

* Alfândega da Fé
* Bragança
* Carrazeda de Ansiães
* Freixo de Espada à Cinta
* Macedo de Cavaleiros
* Miranda do Douro
* Mirandela
* Mogadouro
* Torre de Moncorvo
* Vila Flor
* Vimioso
* Vinhais

## Bildoj

Domus Municipalis 5.jpg|*Domus Municipalis*.
Castelo de Bragança.jpg|La kastelo de Bragança.
Pelourinho de Carrazeda de Ansiães - 19.jpg|Pilorio de Carrazeda de Ansiães.
Freixo de Espada à Cinta - panoramio (6).jpg|Preĝejo kaj kastelo fone, Freixo de Espada à Cinta.
Carnaval de Podence 2008 17.jpg|Karnavala festo Caretos de Podence.
Igreja Matriz de Miranda do Douro.jpg|Miranda do Douro.
Paços do Concelho Mirandela.jpg|Mirandela.
Mogadouro 7 - panoramio.jpg|Kastelo de Mogadouro.
Igreja Matriz de Azinhoso - Portugal (15988627127).jpg|Romanika preĝejo de Azinhoso.
Santa Comba da Vilariça.jpg|Preĝejo de Santa Comba da Vilariça.
Castelo de Algoso 12.jpg|Kastelo de Algoso en Vimioso.
Castelo de Vinhais - Portugal (30963498440).jpg|Kastelo de Vinhais.

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Distrikto Braga

La **distrikto Braga** () estas distrikto de Portugalio en la Norda regiono. Administra centro estas la samnoma urbo Braga.

Ĝi limas norde kun la Distrikto Viana do Castelo, nordoriente kun Hispanio, oriente kun la Distrikto Vila Real, sude kun la Distrikto Porto kaj okcidente kun Atlantiko.

Ĝi havas totalan areon de 2 673 km², estante la 16a distrikto plej granda en la lando. En 2022 estis 854 416 loĝantoj, kio faras ĝin la kvara distrikto plej loĝata de la lando. La distrikto havas loĝdensecon de 319 loĝantoj por km², kaj dividiĝas en 14 municipoj kaj 347 fregezioj.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la jenaj 14 municipoj:
eta|maldekstre|350ra|Distrikto Braga.
* Amares
* Barcelos
* Braga
* Cabeceiras de Basto
* Celorico de Basto
* Esposende
* Fafe
* Guimarães
* Póvoa de Lanhoso
* Terras de Bouro
* Vieira do Minho
* Vila Nova de Famalicão
* Vila Verde
* Vizela

## Geografiaj elementoj 
* Nacia Parko Peneda-Gerês

## Bildoj 

Barcelos Pelourinho1377.JPG|Pilorio de Barcelos.
Praça do Municipio Braga.jpg|Urbodomo kaj placo de Braga.
Congregados.jpg|Baziliko de Congregados en Braga.
Cabeceiras mosteiro 03.jpg|Monaĥejo de São Miguel de Cabeceiras de Basto.
Teatro de Fafe1.JPG|Teatro de Fafe.
Castle of Guimaraes 1.jpg|Kastelo de Guimarães.
Guimarães - Padrão Comemorativo da Batalha do Salado (1).jpg|Padrão do Salado de Guimarães.
Castelo de Lanhoso.JPG|Kastelo de Lanhoso.

## Eksteraj ligiloj 
* Governo civil do distrito de Braga

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Braga
1102 Pepita

'*1102 *Pepita'''* estas mezgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la kataluna astronomo Josep Comas i Solá elde la Observatorio Fabra de Barcelono.

## Nomo 
"*Pepito*" estas la hispana karesa formo de "*Josep*", antaŭnomo de la malkovrinto. La asteroido ricevis la nomon "*Pepita''", respektante la tiaman kutimon, kiu volis ke la planedetoj ricevu inajn nomojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Josep Comas i Solá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1928
Distrikto Castelo Branco

La **distrikto Castelo Branco** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2022 vivis  loĝantoj. Tial ĝi estas la 15a distrikto plej loĝata de la lando, kaj alivorte la kvara malplej loĝata. La distrikto kavas loĝdensecon de 26 loĝantoj por km², kiuj distribuiĝas en 11 municipoj kaj 120 *freguesias*. 

Administra centro estas la samnoma urbo Castelo Branco, kun signifo de Blanka Kastelo.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 12 municipoj:

* Belmonte
* Castelo Branco
* Covilhã
* Fundão
* Idanha-a-Nova
* Oleiros
* Penamacor
* Proença-a-Nova
* Sertã
* Vila de Rei
* Vila Velha de Ródão
Distrikto Évora

La **distrikto Évora** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2011 vivis  loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Évora.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 14 municipoj, kiuj aŭ havas la statuson de urbo (cidade) aŭ de urbeto (vila):

* Alandroal (Vila)
* Arraiolos (Vila)
* Borba (Cidade)
* Estremoz (Cidade)
* Évora (Cidade)
* Montemor-o-Novo (Cidade)
* Mora (Vila)
* Mourão (Vila)
* Portel (Vila)
* Redondo (Vila)
* Reguengos de Monsaraz (Cidade)
* Vendas Novas (Cidade)
* Viana do Alentejo (Vila)
* Vila Viçosa (Vila)

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Distrikto Koimbro

La **Distrikto Koimbro** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2011 vivis  loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Coimbra, esperantlingve Koimbro.

Ĝi limas nordokcidente kun la Distrikto Aveiro, norde kun la Distrikto Viseu, nordoriente kun la Distrikto Guarda, sudoriente kun la Distrikto Castelo Branco, sude kun la Distrikto Leiria kaj okcidente kun Atlantiko.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 17 municipoj, kiuj aŭ havas la statuson de urbo (*cidade*) aŭ de urbeto (*vila*):

* Arganil (vila)
* Cantanhede (cidade)
* Koimbro (cidade)
* Condeixa-a-Nova (vila)
* Figueira da Foz (cidade)
* Góis (vila)
* Lousã (vila)
* Mira (vila)
* Miranda do Corvo (vila)
* Montemor-o-Velho (vila)
* Oliveira do Hospital (cidade)
* Pampilhosa da Serra (vila)
* Penacova (vila)
* Penela (vila)
* Soure (vila)
* Tábua (vila)
* Vila Nova de Poiares (vila)

Kategorio:Distrikto Koimbro
Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Distrikto Faro

La **distrikto Faro** () estas distrikto en la pleja sudo de Portugalio, en la geografia regiono Algarvo. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2011 vivis  loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Faro (Portugalio).

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 16 municipoj:

* Albufeira
* Alcoutim
* Aljezur
* Castro Marim
* Faro
* Lagoa
* Lagos
* Loulé
* Monchique
* Olhão
* Portimão
* São Brás de Alportel
* Silves
* Tavira
* Vila do Bispo
* Vila Real de Santo António

## Vidu ankaŭ 
* Benagil
Desná (distrikto Svitavy)

Municipo **Desná** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, ĉe ŝoseo n-ro 359 inter Litomyšl kaj Proseč, 9&nbsp;km oriente de Proseč kaj 4&nbsp;km okcidente de Dolní Újezd. Vivas ĉi tie  ().

## Pejzaĝo kaj vilaĝo Desná 
La vilaĝo havas plejparte agrikulturan karakteron. La pejzaĝo estas fragmenta kun dominanta valo de rivereto Desná, kun multaj arbaretoj, boskoj, deklivoj kaj ebenaĵoj.

La vilaĝo ne havas pregnantan historian kernon. Pli malnovaj bienoj situas plejparte apud la ŝoseo kaj kabanoj troviĝas sur suda deklivo al la rivero Desná.

## Loĝantaro 
## Literaturo 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Pluaj fotoj 

 Desná, municipal office.jpg| Municipa ofico
 Desná, chapel.jpg| Kapeo ĉe la ĉefa ŝoseo
 Desná, old barn.jpg| Riparita garbejo
 Desná, crucifix.jpg| Kruco sub tilioj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Litomyšlsko  

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Lucheng

**Lucheng** (潞城 ; Pinyin: Lùchéng) estas urbo en la provinco Shanxi en Ĉinio. En 1999 ĝi havis 203.866 enloĝantojn.

En la vilaĝo Dongyi (Dongyi longwang miao 东邑龙王庙) situas la temploj juangi (Yuanqi si 原起寺) kaj drakoreĝo-templo. Ili estas listigitaj kiel monumentoj de la respubliko Ĉinio.

## Vidu ankaŭ 
* drakoreĝo (longwang) en angla

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retpaĝo 
* Yuanqi si
* Dongyi longwang miao

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Ŝanŝio
Johann Franck

**Johann FRANCK**, ankaŭ **FRANK**, (* 1-an de junio 1618 en Guben; † 18-an de junio 1677 samloke) estis germana juristo kaj poeto de famaj ekleziaj himnoj, sed ankaŭ de profanaj poemoj.

## Vivo 
Johann Franck estis filo de advokato, kiu mortis jam en 1620. Lia onklo, urba juĝisto Adam Tielckau, poste zorgis pri li. Post la vizito de la latinlernejo en Guben li vizitis la lernejojn en Cottbus kaj Stettin same kiel la gimnazion en Thorn. Ekde la 28-a de junio 1638 li studis juron en Kenigsbergo. Tie li estis influata de la populara kantopoeto Simon Dach. Laŭ deziro de sia patrino li revenis Paskon 1640 al Guben, kiu tiam dum la Tridekjara Milito forte suferis pro la sveda armeo. Post la reveno de vojaĝo al Prago majon 1645 li laboris kiel advokato. En 1648 li fariĝis magistratano kaj en 1661 urbestro en Guben. Ekde 1671 li reprezentis sian hejmurbon en la Landtagejo de Malalt-Luzacio.

Johann Franck verkis 110 ĉefe sakralajn kantojn, kiuj eniris en la plejmultajn evangelajn ekleziajn kantarojn. La plej multaj el liaj verkoj perdis sian gravecon; en *Evangelisches Gesangbuch* troviĝas nur du el liaj kantoj. Ankaŭ en la aktualaj ekleziaj kantaroj de Svedujo kaj de svedlingva Finnlando enestas almenaŭ 4 el liaj kantoj. Al liaj plej bonaj kantoj ekzemple apartenas *Schmücke dich, o liebe Seele*, *Jesu, meine Freude*, *Du, o schönes Weltgebäude* kaj aliaj, kelkajn el ili ankaŭ muzikigis Johann Crüger. En lia verkado li surmontras parencecon kun Paul Gerhardt. Liaj profanaj poemoj plejparte estas laŭokazaj poeziaĵoj, sed ankaŭ ampoemoj kaj versoj temantaj pri naturo kaj hejmlando.

## Verkoj (elekto) 
* *Johann Franckens hunderttönige Vaterunsersharfe*. Wittenberg 1646
* *Poetische Werke*. Frankfurt/Oder 1648
* *Geistliches Sion*, 6 Tle. Guben 1674 (dasselbe u.d.T. *Teutsche Gedichte*, o.J.)
* *Geistliche Lieder*, Auswahl v. 56 Liedern, hrsg. Julius Leopold Pasig, Grimma 1846

## Muzikigoj (elekto) 
* Johann Sebastian Bach komponis la moteton *Jesu, meine Freude* pri la teksto de Johann Franck; lia komuniokanto *Schmücke dich, o liebe Seele* (Ornamu vin, ho kara animo) estas bazo por la samnoma kantato de Bach (BWV 180).

## Literaturo 
* Hugo Jentsch: *Johann Franck von Guben. Quellenmässige Beiträge zu der Geschichte seines Lebens*. Guben 1877.
* Martin Petzoldt: *Johann Sebastian Bachs Bearbeitungen des Liedes  von Johann Franck*. In: *Musik und Kirche*. Band 55, 1985, S. 213-225.
* Friedrich Wilhelm Bautz: FRANCK, Johann. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 2, Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8, Sp. 78.
* Gerhard Dünnhaupt: *Johann Franck (1618-1677)*. In: *Personalbibliographien zu den Drucken des Barock*, Band 3. Hiersemann, Stuttgart 1991, S. 1551-54. ISBN 3-7772-9105-6

Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Kristanaj himnoj
Distrikto Setúbal

La **distrikto Setúbal** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2011 vivis  loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Setúbal.

Gravaj geografiaj elementoj estas la subregiono Duoninsulo de Setúbal kaj la preskaŭ koincida Duoninsulo Setúbal.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 13 municipoj, kiuj parte havas la statuson de urbo (*cidade*), kaj parte de urbeto (*vila*):

* Alcácer do Sal (urbo)
* Alcochete (urbeto)
* Almada (urbo)
* Barreiro (urbo)
* Grândola (urbeto)
* Moita (urbeto)
* Montijo (urbo)
* Palmela (urbeto)
* Santiago do Cacém (urbo)
* Seixal (urbo)
* Sesimbra (urbeto)
* Setúbal (urbo)
* Sines (urbo)

eta|centra|220px|
Distrikto Porto

La **distrikto Porto** () estas distrikto en nordokcidenta Portugalio. Administra centro estas la samnoma urbo Porto.

Ĝi limas norde kun la Distrikto Braga, oriente kun la Distrikto Vila Real, sudoriente kun la Distrikto Viseu, sude kun la Distrikto Aveiro kaj okcidente kun Atlantiko.  Ĝi havas totalan areon de 2 395 km², kio faras ĝin la 14a distrikto kun plej granda areo de ĉiuj distriktoj en la lando. En 2022 estis 1 819 515 loĝantoj, kio faras ĝin la dua plej loĝata distrikto en la lando. La distrikto havas loĝdensecon de 759 loĝantoj por km², kaj ĝi dividiĝas en 18 municipoj kaj 243 fregezioj.

La distrikto estas konata pro sia kultura, historia kaj ekonomia centro de la urbo Porto, pro la rivero Douro, pro la diversa ekonomio en sektoroj de turismo, komerco, servoj, teknologio kaj tradiciaj industrioj, kiel teksaĵoj kaj vestaĵoj, Portovino, la Ponto Don Luis la 1-a kaj pro siaj urboj kun propraj identecoj kaj karakteroj.

La distrikto Porto korespondas al la kerno de la tradicia provinco *Douro Litoral* (Marborda Douro). 

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 18 municipoj:

* Amarante
* Baião
* Felgueiras
* Gondomar
* Lousada
* Maia
* Marco de Canaveses
* Matosinhos
* Paços de Ferreira
* Paredes
* Penafiel
* Porto
* Póvoa de Varzim
* Santo Tirso
* Trofa
* Valongo
* Vila do Conde
* Vila Nova de Gaia

## Bildoj 

Amarante-Ponte sobre o Tâmega (1).jpg|Amarante.
Santa Maria de Pombeiro, Felgueiras (17074946687).jpg|Santa Maria de Pombeiro, Felgueiras.
Igreja Maia.JPG|Sanktejo Maria de N. Sra. do Bom Despacho (iama preĝejo de S. Miguel de Barreiros (nune Maia)).
Casa inacabada de Vila Boa de Quires.jpg|*Casa inacabada de Vila Boa de Quires* aŭ *Obras do Fidalgo* aŭ *Casa das Obras*.
Mosteiro Leca Balio (Matosinhos).jpg|Monaĥejo de Leça do Balio.
Igreja_de_Matosinhos_Portugal_02.jpg|Preĝejo de Matosinhos.
Citania de Sanfins Portugal 06.jpg|Kastrumo de *Citânia de Sanfins* en Paços de Ferreira.
Porto, Sé do Porto (7).jpg|Porto, Pilorio, Katedralo de Porto kaj Antikva Urbodomo fone.
Rabelos en el río Duero, Vila Nova de Gaia, Portugal, 2012-05-09, DD 16.JPG|Porto vidata de Gaia, aliflanke de la riverego Doŭro. Tipa bildo kun la tradiciaj boatoj uzitaj por vintransportado.
Igreja Matriz da Póvoa de Varzim.jpg|Ĉefpreĝejo de Póvoa de Varzim.
Cruzeiro de Valongo - Portugal (39565147355).jpg|Krucmonumento de Valongo.
Capela da Casa das Malheiras (fachada).jpg|Kapelo de *Casa das Malheiras* de Vila do Conde.

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Distrikto Viana do Castelo

La **distrikto Viana do Castelo** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2022 vivis  loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Viana do Castelo.

La distrikto limas norde kaj oriente kun Hispanio (Galegio), sude kun la Distrikto Braga kaj okcidente kun Atlantiko. Ĝi estas la plej norda el la distriktoj en la lando kaj estas ankaŭ unu el nur du distriktoj kiuj limas kun nur unu alia distrikto, kune kun Distrikto Faro, kiu estas la plej suda.

Ĝi estas la 18a distrikto plej granda kaj 13a distrikto plej loĝata. Ĝi dividiĝas en 10 municipoj kaj en 208 fregezioj.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 10 municipoj:
eta|maldekstre|220ra|La centra kirko de la distrikta ĉefurbo.
* Arcos de Valdevez
* Caminha
* Melgaço
* Monção
* Paredes de Coura
* Ponte da Barca
* Ponte de Lima
* Valença
* Viana do Castelo
* Vila Nova de Cerveira

## Geografiaj elementoj 
* Nacia Parko Peneda-Gerês
* Rivero Minjo

## Bildoj 

Capela da Casa das Malheiras (fachada).jpg|*Casa da Capela das Malheiras* de Viana do Castelo.
Viana do Castelo - Praça da República.jpg|Placo de la Respubliko de Viana do Castelo.
Arcos de Valdevez Igreja da Lapa View.jpg|Arcos de Valdevez.
Torre do Relogio - Caminha.JPG|Horloĝturo de Caminha.
Necropole planalto castro laboreiro.jpg|Megalita Nekropolo de Planalto de Castro Laboreiro, Melgaço.
Torre de Lapela (6).jpg|Turo de Lapela en Monção.
Iglesia de São Pedro de Rubiães (1860102733).jpg|Romanikaj elementoj de la preĝejo de São Pedro de Rubiães en Paredes de Coura.
Aerial photograph of Castelo de Lindoso (17).jpg|Kastelo de Lindoso en Ponte da Barca.
Murego de la fortikajxo.jpg|Murego de la fortikaĵo de Valença.
Antiga Camara e Pelourinho Vila Nova de Cerveira.jpg|Vila Nova de Cerveira.

### Panoramo 
## Eksteraj ligiloj 
* Governo Civil de Viana do Castelo

* 

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Distrikto Viseu

La **distrikto Viseu** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2022 vivis  loĝantoj, kio faras ĝin la deka plej loĝata distrikto en Portugalio. Ĝia totala areo estas de 5 007 km², kio faras ĝin la naŭa plej etenda distrikto en Portugalio. Temas pri 24 municipoj kaj 277 fregezioj.

Administra centro estas la samnoma urbo Viseu.

Ĝi limas norde kun la Distrikto Vila Real, nordoriente kun Distrikto Bragança, oriente kun Distrikto Guarda, sude kun Distrikto Koimbro, okcidente kun Distrikto Aveiro kaj nordokcidente kun Distrikto Porto.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 24 municipoj:

* Armamar
* Carregal do Sal
* Castro Daire
* Cinfães
* Lamego
* Mangualde
* Moimenta da Beira
* Mortágua
* Nelas
* Oliveira de Frades
* Penalva do Castelo
* Penedono
* Resende
* Santa Comba Dão
* São João da Pesqueira
* São Pedro do Sul
* Sátão
* Sernancelhe
* Tabuaço
* Tarouca
* Tondela
* Vila Nova de Paiva
* Viseu
* Vouzela

## Bildoj 

Igreja_da_Misericórdia_de_Viseu.jpg|Preĝejo de Misericórdia de Viseu, distrikta ĉefurbo
Antigo Seminário e Sé de Viseu.jpg|Muzeo Grão Vasco, iama Seminario, Krucmonumento kaj katedralo
Lamego, Nossa Senhora dos Remédios-PM 33399.jpg|Lamego, Nossa Senhora dos Remédios
Lamego - Sé de Lamego.jpg|Katedralo de Lamego
Pelourinho de Mortágua.jpg|Pilorio de Mortágua
Santa Comba Dão 9-250608.jpg|Rivero Dão proksime al Santa Comba Dão
Sátão ( Portugal ).jpg|Nobela blazondomego, nuna biblioteko en Sátão
Anta orca de pendilhe 0486.JPG|Dolmeno de Pendilhe

## Eksteraj ligiloj 
* Civila registaro de Distrikto Viseu
* Urbo Viseu

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Distrikto Santarém

La **distrikto Santarém** () estas distrikto de Portugalio. Sur areo de  kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2011 vivis  loĝantoj. Administra centro estas la samnoma urbo Santarém.

La distrikto limas nordokcidente kun la Distrikto Leiria, nordoriente kun la Distrikto Castelo Branco, oriente kun la Distrikto Portalegre, sudoriente kun la Distrikto Évora, sude kun la Distrikto Setúbal kaj sudokcidente kun la Distrikto Lisbono.

## Municipoj 
La distrikton konsistigas la sekvaj 21 municipoj, kiuj parte havas la statuson de urbo (*cidade*), kaj parte de urbeto (*vila*):

* Abrantes (urbo)
* Alcanena (urbeto)
* Almeirim (urbo)
* Alpiarça (urbeto)
* Benavente (urbeto)
* Cartaxo (urbo)
* Chamusca (urbeto)
* Constância (urbeto)
* Coruche (urbeto)
* Entroncamento (urbo)
* Ferreira do Zêzere (urbeto)
* Golegã (urbeto)
* Mação (urbeto)
* Ourém (urbo)
* Rio Maior (urbo)
* Salvaterra de Magos (urbeto)
* Santarém (urbo)
* Sardoal (urbeto)
* Tomar (urbo)
* Torres Novas (urbo)
* Vila Nova da Barquinha (urbeto)

[thumb|maldekstre|300px|La rivero [Taĵo kaj inundeblaj teroj (*lezírias*) en distrikto Santarém. Vidaĵo el la ĝardeno de Portas do Sol, en Santarém.]]
eta|300px|maldekstre|la historia turo *Cabaças* en la distrikta ĉefurbo

Kategorio:Distriktoj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Santarém
Árpád Dékáni

**DÉKÁNI Árpád** (de:ka"ni) estis hungara industriartisto, desegninstruisto naskita en Alsójára la 11-an de aprilo 1861 kaj mortinta en Borbánd en 1935.

## Kariero 
Árpád Dékáni havigis diplomon de desegninstruisto en 1885 en Budapeŝto. De 1885 li estis instruisto en la reformita gimnazio de Kiskunhalas. De 1906 li instruis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo en Budapeŝto, poste en la gimnazio de Újpest. En jaroj 1893–94 li redaktis la ĵurnalon *Kiskunhalas*. Post sia pensiuliĝo en 1915 li translokiĝis al Borbánd. Li projektis la desegnaĵojn pri puntoj, kiujn faris Mária Markovits kaj kiuj ankaŭ eksterlande fariĝis rapide favoritaj: dum mondekspozicioj en 1904 en Saint-Louis, en 1906 en Milano gajnis Grand Prix. Li organizis puntkudrajn kursojn al la peto de ministerio pri religio kaj publikedukado. Tiel ekiĝis la hungara ĉedoma industria movado.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj puntistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Drakoreĝo

[eta|150px|Templo de la drakoreĝo, [Somera Palaco|palaco de la somero, Pekino]]
La kvar **drakoreĝoj** (龙王; pinyin: Lóng Wáng) estas en la ĉina mitologio la diaj reĝantoj de la kvar maroj, ĉiu maro apartenanta al unu de la ĉefaj direktoj.
Kvankam la drakoreĝoj aperas en siaj originaj formoj kiel ĉinaj drakoj, ili havas la eblon ŝanĝi siajn formojn en homajn formojn. La drakoreĝoj vivas en kristalaj palacoj. Ili estas gardataj de krabsoldatoj kaj krabgeneraloj.

La drakoreĝoj estas:
* Drako de la oriento: Ao Guang (敖廣)
* Drako de la sudo: Ao Qin (敖欽)
* Drako de la okcidento: Ao Run (敖閏)
* Drako de la nordo: Ao Shun (敖順)

Krom reĝante la akvovivon, la drakoreĝoj ankaŭ manipulas nubojn kaj pluvon. Kiam
ekscititaj, ili povas inundi urbojn. Laŭ la mallongaj rakontoj pri la Tang homoj* (唐人傳奇 *Tangren Chuanqi*), la Qian Tang Drakoreĝo ĝuste tion faris, kiam li eksciis, ke lia nevino estis fiuzita fare de ŝia edzo.

La drakoreĝo de la orienta maro (Donghai) laŭdire havas la plej larĝan teritorion.

Dragoreĝoj ofte aperis en literaturo. Detalaj priskriboj ekzistas pri la kvalitoj de iliaj kristalaj palacoj. En la ĉina klasika novelo *Vojaĝo al la okcidento* drakoreĝo estas unu de la ĉefaj roluloj en la deka ĉapitro. La kvar drakoreĝoj ankaŭ aperas en *Fengŝen Janji*, sed iliaj nomoj malsamas al tiuj en *Vojaĝo al la okcidento''.

## Temploj 
Ekzistas multaj temploj dediĉitaj al drakoreĝoj en Ĉinio kaj unu en Oregono, Usono.

## Notoj 
## See also 
* Nagaraja
* Huang Long
* Butano

Kategorio:Ĉina mitologio
Kategorio:Ĉinaj dioj
Kategorio:Ĉinaj drakoj
Svisa centra asocio por la bono de blinduloj

**Svisa centra asocio por la bono de blinduloj** estas la svisa ĉefa asocio pro la blinduloj.

[eta|Brazila blindulo kun blindo-gvida hundo en [Brazilio, Brazilo. 24-a septembro 2006, Bildo de Antonio Cruz/Abr; *Agência Brasil*]]

## Helpiloj 
Per reto oni povas aĉeti diversajn helpilojn por blinduloj.

## Edukado por plenkreskaj personoj 
La asocio faras diversajn kursojn.

## Optikaj helpiloj 
Per la optikaj helpiloj oni volas helpi uzi la optikan kapablecon de personoj.

## Biblioteko pri ludiloj 
La biblioteko enhavas specialajn bildlibrojn kaj ludilojn pro blinduloj.

## Surdaj blinduloj 
La asocio havas specialan konsilan oficejon por la surdaj blinduloj.

## Informiloj kaj simulado-iloj 
La asocio eldonas informilojn kaj simulado-ilojn. Kun la simulado-ilojn oni povas montri la
problemojn de blinduloj en la societo al la vidaj personoj.

## Fako-biblioteko kaj video-teko 
La asocio havas ankaŭ bibliotekon kun faklibroj.

## Reprezentado de interesoj de blinduloj 
La asocio faras ankaŭ la reprezentadon de interesoj de blinduloj en naciaj kaj internaciaj oficejoj pri blinduloj.

## Vidu ankaŭ 
* Blindeco
* Blindulo

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (, ,  kaj ) 
* itala asocio pri blindulo - Bozen
* AFB Amerika fundamento pro la blinduloj
* brazila organizaĵo AFAC 

Kategorio:Blindeco
Kategorio:Karitataj organizaĵoj
Kategorio:Asocioj de Svislando
Ferenc Móra

eta|200px|Skulptaĵo pri Móra
eta|200px|Muzeo honore al Móra
** Ferenc MÓRA ** (19-a de julio 1879 en Kiskunfélegyháza - 8-a de februaro 1934 en Szeged) estis hungara verkisto, arkeologo kaj ĵurnalisto.

## Vivo 
Ferenc Móra naskiĝis en malriĉa familio. Li fariĝis diplomita instruisto pri geografio en Budapeŝto. La unuan jaron li instruis en Felsőlövő, poste li fariĝis ĵurnalisto en Szeged. Baldaŭ li okupiĝis ankaŭ pri bibliotekaj laboroj kaj pri arkeologio.

Ferenc Móra estis membro de Societo Kisfaludy kaj same membro de Societo Petőfi.

## Plej gravaj verkoj 
eta|Skulptaĵo pri Móra
* *Rab ember fiai*, romano (1909)
* poemoj
* porjunularaj romanoj, la plej grava estas „Kincskereső kisködmön* (1918)
* *Ének a búzamezőkről*, (Kanto pri tritikejo), romano (1927)
* Aranykoporsó, (Ora ĉerko), historia romano
* arkeologiaj studoj

## En Esperanto aperis 
* La trezorĉasa feljaketo (romano, originala titolo: *Kincskereső kis ködmön, Budapeŝto'', 1918)
* Kontraŭ la aŭroro (novelo) Hungara Antologio 1933
* Septembra memoro (novelo) Hungara Antologio 1983

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Venena indekso 100 (Usono)

La **venena indekso** 100, angle **Toxic 100 Index**, estas ranglisto de la 100 plej grandaj malpurigantaj kompanioj en Usono. Tiu listo estis starigita unue en 2002 kaj en 2008 aktualigita. Ĝi estas starigita de la PERI, politika ekonomi-esplor-instituto *Political Economy Research Institute*. Tio estas jure sendependa instituto de la universitato de Massachusetts Amherst. Ĝi kunlaboras kun la ekonomika fakultato de la universitato. Bazo estas la *projekto por informado pri elmetoj de venenaĵoj de kompanioj*. PERI sin apogas sur la leĝo pri libera informado *Freedom of Information Act* kaj la rajto al pura aero kaj pura akvo. Vidu ankaŭ: leĝo pri kontrolo de venenaj materialoj.

La ranglisto konsideras tri kriteriojn:
* *poentoj de veneneco*: 
Kiel bazo servas la maso de la venenaj materialoj rekte elmetitaj surloke kaj de la nerekte aliloke bruligitaj, laŭ la oficiala registro de elmetantaj kompanioj (*Toxics Release Inventory*, de la federala agentejo pri protekto de la medio TRI) por 2005. Enkalkulita estas per faktoro la intenseco de la disiĝo en la medion kaj la grado de veneneco de la kemiaĵoj kaj la nombro de afektitaj homoj. Tiu kalkulado estas farita laŭ oficiala risko-analizado por medioindikiloj de EPA.

* *Maso de la rekte kaj nerekte elmetitaj aeraj venenoj*, sen konsidero de veneneco kaj nombro de koncernitaj homoj.

* *Graveco:* La listo sin limigas al la prezentado de la entreprenoj, kiuj estas en la listoj de la ĵurnaloj Fortune, Forbes Magazine, kaj/aŭ de la listo de Standard & Poor's de la plej grandaj entreprenoj de la jaro 2007. Apartaj kompanioj estas adiciitaj al la patrinaj entreprenoj.

## La pintaj 10 de la indekso 2008 
Pri la kompleta listo de 100 vidu en la angla versio.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Medipolitiko
Kategorio:Ekonomiko
ISO 3166-2:GB

Jen listiĝas la ISO-kodoj de la administraj unuoj de la ŝtato , oficiale nomata Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando. Ĉiuj tiuj kodoj komenciĝas per la landa ISO-kodo de Britio, "GB".

La Manikinsuloj kaj la Manksinsulo ne estas parto de la Unuiĝinta Reĝlando, sed la Internacia Organizaĵo pri Normigado komence ankaŭ atribuis al ili kodojn komenciĝantajn per la literoj "GB-". Per ŝanĝo en la oka novaĵletero pri la ISO-kodoj (pdf ) ili ricevis proprajn kodojn laŭ la normo ISO 3166-2 (ISO 3166-2:GG (Guernsey), ISO 3166-2:IM (Manksinsulo) kaj ISO 3166-2:JE (Jersey)).

La unua parto de la kodoj pri administraj unuoj de la Unuiĝinta Reĝlando do estas la landa ISO-kodo de Britio, "GB". La dua parto estas trilitera kodo fiksita ankaŭ en la britia normo BS 6879.

## Nacioj
## Landoj
## Anglio 
Anglio dividiĝas en:
*34 *counties*, historie en Esperanto nomataj graflandoj
*33 urbodistriktoj de Londono, angle nomataj *London Borough*
*36 metropolaj distriktoj, angle nomataj *metropolitan districts*
*46 unuaraj instancoj, angle nomataj *unitary authorities,* inkluzive de la insulo *Isle of Wight*
* 1 speciala teritorio (insuloj de Scilly, angle *Isles of Scilly*)

## Nord-Irlando 
Nord-Irlando dividiĝas en 11 distriktoj, angle nomataj *district councils*.

## Skotlando 
Skotlando dividiĝas en 32 konsiliaj areoj, angle nomataj *council areas*.

## Kimrio 
Kimrio dividiĝas en 22 unuaraj instancoj, angle nomataj *unitary authorities*. 

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Nederlando — ISO 3166-2:NL (sud-oriente, trans maro),
* Belgio — ISO 3166-2:BE (sud-oriente, trans maro),
* Francio — ISO 3166-2:FR (sude, trans maro),
* Irlando — ISO 3166-2:IE (okcidente kaj sude).
## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* Loka regado kaj administrado en Kimrio
* Loka regado kaj administrado en Nord-Irlando
* Loka regado kaj administrado en Skotlando
* .gb

## Eksteraj ligiloj 
* iso.org
* Divisions of the United Kingdom, Statoids.com.

GB


|}
ISO 3166-2:PT

**ISO 3166-2:PT** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Portugalion. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas PT, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Portugalio. La dua parto estas du ciferoj.

La kodoj ekde la unua publikigo en 1998 restis senŝanĝaj.

## Kodoj por la 18 distriktoj kaj 2 aŭtonomaj regionoj de Portugalio 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Hispanio — ISO 3166-2:ES (norde kaj oriente)

## Vidu ankaŭ 
* .pt

## Referencoj 
PT
*
ISO 3166-2:SI

**ISO 3166-2:SI** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Slovenion. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas SI, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Slovenio. La dua parto estas tri ciferoj. Kodoj ekzistas por 212 municipoj (slovene *občine*, singulare *občina*):
* 001–147 (krom 145): municipoj ekzistintaj ekde 1995 ĝis 1998.
* 148–193: municipoj aperintaj en 1998.
* 194: municipo aperinta en 2002.
* 95–206: municipoj aperintaj en la marto de 2006.
* 207–211: municipoj aperintaj en la junio de 2006.
* 212–213: municipoj aperintaj en 2011.

## Kodoj por la 212 municipoj de Slovenio 
## Kodoj antaŭ la Bulteno I-4 
En la ISO 3166-2 Bulteno I-4 estis anoncita anstataŭigo de statistikaj regionoj per municipoj.

 

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Italio — ISO 3166-2:IT (okcidente),
* Aŭstrio — ISO 3166-2:AT (norde),
* Hungario — ISO 3166-2:HU (oriente),
* Kroatio — ISO 3166-2:HR (sude).

## Vidu ankaŭ 
* Municipo (Slovenio)
* .si

## Referencoj 
SI
Kategorio:Municipoj de Slovenio
Kategorio:Statistikaj regionoj de Slovenio
Tepezalá

**Tepezalá** estas unu el la 11 komunumoj de la meksika subŝtato Aguascalientes, kiu situas en la centra parto de Meksiko, ĉirkaŭ 500 kilometroj nordokcidente de la urbo de Meksiko (aere). La ĉefurbo de la komunumo estas Tepezalá. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 21009. 

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  17372 loĝantojn. El tiuj estis 8318 viroj kaj 9054 virinoj. La komunumo havas surfacon de 228,88 km².  La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2090 metroj super la marnivelo. 

## Sociogeografio 
En la jaro 2005 en la komunumo vivis 15176 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 26 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,17 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). 

## Eksteraj ligiloj 
*Tepezalá en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Aguascalientes
Erimanto (monto)

eta|dekstra|300px|La monto Erimanto
**Erimanto** (; ) estas monto en Arkadio, regiono en Grekujo.

La monto troviĝas en la nordokcidento de la greka duoninsulo Peloponezo kaj havas maksimuman alton de 2.224&nbsp;m. Ĝi estas la kvara plej alta monto de la duoninsulo.

## Mitologio 
La monto Erimanto famiĝis en la greka mitologio, kiam Heraklo kaptis gigantan apron sur ĝiaj deklivoj. Tio estis la kvara el liaj dek du laboroj.

## Bibliografio 
* Karl Kerényi, *Die Mythologie der Griechen – Die Götter- und Menschheitsgeschichten (La mitologio de la grekoj - Rakontoj pri dioj kaj homaro)*, eld. dtv, Munkeno, 1994, ISBN 3-423-30030-2
* Michael Grant, John Hazel, *Lexikon der antiken Mythen und Gestalten (Leksiko pri antikvaj mitoj kaj roluloj)*, eld. dtv, Munkeno, 2004, ISBN 3-423-32508-9
* Robert von Ranke-Graves, *Griechische Mythologie – Quellen und Deutung (Greka mitologio - Fontoj kaj interpretado)*, eld. rororo, Hamburg, 2001, ISBN 3-499-55404-6

Kategorio:Lokoj de la helena mitologio
Kategorio:Heraklo
Kategorio:Montoj en Grekio
ISO 3166-2:AL

**ISO 3166-2:AL** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Albanion. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas AL, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Albanio. La dua parto estas du ciferoj por la 12 provincoj ((albane nomataj *qark*)) kaj du literoj por la 36 distriktoj.

En la dua novaĵletero de la Internacia Organizaĵo por Normigado de la 21-a de majo 2002 pri la normo ISO 3166-2 (pdf, angle ) la provincoj unuafoje ricevis kodojn. La duliteraj distrikto-kodoj ankaŭ uzatas por la regionaj aŭtokodoj de Albanio.

## Kodoj por la 12 provincoj (qark) de Albanio 
### Distriktoj 
Interkrampe menciiĝas la cifera kodo de la koncerna provinco.

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Serbio — ISO 3166-2:RS (nord-oriente),
* Montenegro — ISO 3166-2:ME (nord-okcidente),
* Nord-Makedonio — ISO 3166-2:MK (oriente),
* Grekio — ISO 3166-2:GR (sud-oriente).

## Vidu ankaŭ 
* Provincoj de Albanio
* .al

## Referencoj 
AL
*
*
Harmon Craig

**Harmon CRAIG** n. 15-a de marto 1926 en Novjorko, Usono kaj m. 14-an de marto 2003 en La Jolla, Usono estis usona geoĥemiisto.

## Biografio 
Li studis en Universitato de Ĉikago en Ĉikago, Ilinojo, Usono.

## Esplorado 
La tre diversaj esploradoj de James Lovelock, Vladimir Vernadskij, Cesare Emiliani, Harmon Craig helpas grave pri la esplorado de estintecaj oceanoj, sedimentoj kaj la klimato kaj pri la karbono-ciklo.
lang=de|eta|Karbono-ciklo-tranĉo grafikaĵo en germana lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio of the Nacia Akademio de Sciencoj- kun bildo 
* 22-a novembro 2010: Prelego en la naturesplorada societo pri carbono-ciklo, klimato kaj vivo - bildoj de terhistorio kaj projekciaĵo en la futuro *Kohlenstoff-Kreislauf, Klima und Leben – Bilder aus der Erdgeschichte und Projektionen in die Zukunft* 

Kategorio:Usonaj kemiistoj
Kategorio:Usonaj geologoj
Aŭgio

**Aŭgio** estis helena reĝo, kies aparte malpurajn ĉevalstalojn purigis Heraklo.

## Reĝo de Eliso en Elido 
Filo de Helioso aŭ Posejdono, li estis reĝo de Eliso, en Elido. Li havis grandajn brutojn. Sed tiom malkuraĝa li estis, ke li neniam purigis la stalojn. Amasoj da sterko plenigis liajn kortojn, kaj tiel forte fetoris, ke la loĝantoj de la regiono plendis pro tio.

## Aŭgio kaj la sesa laboro de Heraklo 
Eŭristeo, reĝo de Tirinto, ordonis al Heraklo purigi la stalojn en nur unu tago. Heraklo ne diris al Aŭgio, ke la laboro estis ordonita senpage. Li petis de Aŭgio dekonon de lia brutaro, kiel salajron. La reĝo konsentis.

Li komencis malfermi larĝajn breĉojn tra la murojn. Poste, li devojigis la riveron Alfeo kaj la riveron Peneo de iliaj fluejoj, kaj vojigis ilin tra la stalojn. Tiuj rapidaj fluoj forportis la sterkon. Estis do plenumita la sesa laboro de Heraklo.

Sed, intertempe, Aŭgio eksciis, ke tiu laboro estis ordonita de Eŭristeo. Li do rifuzis doni la promesitan brutaron. Fileos, kiu estis unu el la filoj de Aŭgio, decidiĝis pri Heraklo. Tuj Aŭgio ekzilis tiun filon, kiu foriris kun Heraklo, promesante reveni iun tagon kun armeo.

## Heraklo kontraŭ Aŭgio 
Ĉar Aŭgio ne volis pagi la salajron de Heraklo post la sesa laboro, li revenis kun Fileo kaj armeo. En Eliso, li mortigis Aŭgion kaj ties filojn. Li surtronigis Fileon anstataŭ ties patro.

## Unuaj Olimpiaj ludoj en Elido 
Post la dispartigo de la militakiro, li organizis feston en kiu la gastoj konkursis per piedkurso,luktado,ĵetlancado,disklancado, ĉarkurso. Laŭ la tradicio, tio fariĝis la unuaj olimpiaj ludoj. Depost tiu tempo, estis ordonita, ke en Elidon, neniu povus eniri armita.

## Referencoj 
Kategorio:Argonaŭtoj
Kategorio:Heraklo
Kategorio:Mitaj reĝoj de Eliso
Tusnelda

[eta|[Arminiusstatuo de t.n. trista Tusnelda, Romo ĉ. 2-a jc. p.K.]]
**Tusnelda** (mortis post la ) estis filino de Segestes, nobelulo de la tribo ĥeruskoj kaj edzino de Arminius, la venkinto de la batalo en la Teŭtoburga arbaro.
Ŝi jam estis promesita al alia viro, sed Arminio forkaptis kaj edzinigis ŝin.

## Vidu ankaŭ 
* 219 Thusnelda

Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en 17
Kategorio:Ĝermanoj
Distrikto Vlorë

La **distrikto Vlorë** () estas unu el 36 distriktoj de Albanio. Ĝi estas parto de la samnoma provinco Vlorë (). Administra centro estas la, ankaŭ samnoma, urbo Vlorë. ISO-kodo kaj samtempe ankaŭ regiona aŭtokodo de la distrikto estas la dulitera kodo VL.

Laŭ takso de 2010 de la Albania Instituto pri Statistiko en la distrikto vivas 151&nbsp;314 loĝantoj.
eta|maldekstra|250px|la urbodomo de la distrikta ĉefurbo Vlorë
1103 Sekvojo

**1103 Sekvojo** estas asteroido de la interna asteroida ĉefzono, ano de la Hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Walter Baade elde la Observatorio de Hamburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la Nacia Parko Sekvoja en Kalifornio (Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Walter Baade
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1928
Herbert Giles

**Herbert Allen GILES** (n. 8-a decembro 1845 — m. 13-a februaro 1935) estis angla Ĉinologo.

## Biografio 
Li estis ekde 1880 kaj 1893 en brita kolonia servo en la ĉina imperio kaj li estis ekde 1897 anstataŭ Thomas Wade profesoro pri Ĉinologio en Universitato de Kembriĝo en Britujo.

## Wade-Giles sistemo 
Giles faris la gravan leksikon aŭ vortaron "*A Chinese-English Dictionary*" - **ĉinan - anglan vortaron** - kaj li perfektis la helpan skriban sistemon Wades al sistemo - Wade-Giles. La Wade-Giles - sistemo estis kaj estas ankaŭ grava pri la legado de malnovaj libroj de la okcidenta Ĉinologio.

## Sistemo de Pinjinaj silaboj 
Ekde 1958 oni uzas la oficialan sistemon de pinjinaj silaboj: *hànyu pīnyīn*.

## Verkoj 
* Laŭ germana vikipedio li skribis la verkojn:
* *Using Examples to Learn the Spoken Language* *Yŭue Juyu*) (1873)
* * Using Examples to Learn the Written Language * *Zixue Juyu*) (1874)
* *Chinese Sketches* (1876)
* *Religions of Ancient China* (1905)
* *The Civilization of China* (1911)
* *China and the Manchus* (1912)
* *A Chinese-English Dictionary* Hua-Ying Zidian) (1892, Ŝanhajo; 1912, Londono)

(La datenoj estas traduko laŭ germana vikipedio).

## Vidu ankaŭ 
* Hanyu Pinyin
* Wade-Giles
* Baza vortaro en mandarena lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* libroj en germana nacia biblioteko
* Elparolo de pinjinaj silaboj
* helpo pri Wade-Giles 
* Ludilo aŭdo-memoro pri la ĉina prononco - lernhelpilo - **fāyīn**

Kategorio:Ĉinologoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Poffert

eta|250px|Poffert, tradicia manĝaĵo el Groningen.
eta|250px|Ladskatolo por bolbani Poffert-on
**Poffert** speco de potkuko (ne konfuzu kun poffertjes) estas groninga manĝaĵo. En aliaj partoj de Nederlando ekzistas preskaŭ simila recepto sed kun alia nomo: **ketelkoek**, *Jan in de zak* aŭ *broeder*.

Poffert estas kamparula manĝaĵo kaj antaŭ ĉio estas manĝata kiel deserto, plejofte dum la vintro ĉar ĝi estas sufiĉe malfacile digestebla manĝaĵo. Poffert enhavas memfermentan bakfarunon (aŭ ordinara faruno kun gisto), korintajn sekvinberojn, rosinojn, lakton, ovojn, butero, sukeron kaj kelkfoje ankaŭ kanditan cedratŝelon. La pasto estas preskaŭ same kiel tiu de patkukoj, ĝi tamen devas leviĝi dum iom da tempo.

La poffert estas bolbanita en speciala ladskatolo. Por preventi albakiĝon kelkfoje oni tegas la internon de la ladskatolo per tranĉaĵoj de lardo. Ĝi estas manĝata kun butero kaj sukersiropo.

## Recepto 
* Vikilibro

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Desertoj
Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:Nederlanda kuirarto
Brunrubanda emberizo

La **Brunrubanda emberizo**, ***Emberiza aureola***, estas birdo de la grupo de emberizoj el la ordo de paseroformaj birdoj kaj genro de la familio de Emberizedoj kiu iam estis enmetitaj en Fringedoj.

## Aspekto 
[eta|*Emberiza aureola* - [MHNT]]
Tiu birdo estas simila laŭ grando al la Kanemberizo, sed pli longbeka. La reprodukta masklo havas brilflavajn subajn partojn kun nigra flanka strieco, brunajn suprajn partojn, nigran vizaĝon (kie kontrastas la fortika hela beko) kaj **brunan strion inter flavaj duonkolumo kaj brusto** (de kie venas la nomoj de la specio), kaj rozkoloran al helgrizan suban makzelon. En la brunaj flugiloj videblas blanka flugilstrio el ŝultroj kaj dua iom pli svaga pli sube.

La ino havas tre striecan grizbrunan dorson, kaj malpli intense flavajn subajn partojn. Ŝi havas helan vizaĝon kun malhelbruna krono, okulstrio kaj vango kaj blankecaj superokula strio kaj gorĝareo. Videblas ankaŭ la blankaj markoj en ŝultroj sed multe pli svagaj. Junulo estas simila, sed la fona koloro de la subaj partoj kaj vizaĝo estas sablokolora.

La alvoko estas distinga *zik*, kaj la kanto estas klara *tru-tru, tri-tri*.

## Kutimaro 
La Brunrubanda emberizo reproduktiĝas en malfermaj arbustaroj, ofte ĉe akvo, kaj ĝi estas tre komuna en Siberio. La ino demetas 4-6 ovojn en nesto surgrunda. Ties manĝo konsistas el insektoj dum idomanĝigado, kaj for de la reprodukta sezono semoj.

## Disvastiĝo 
Ili reproduktiĝas en nordorienta Eŭropo kaj tra norda Azio. Ĝi estas migranta specio, kiu vintrumas en sudorienta Azio, Barato kaj suda Ĉinio. Ĝi estas rara sed regula vaganto en okcidenta Eŭropo.

Ĝi estis iam klasita kiel Preskaŭ Minacata specio fare de la IUCN. Sed nova priserĉado montris, ke ĝi estas pli rara ol supozite. Sekve ĝi estis listita al Vundebla statuso en 2008.

En 2015 oni disvastigis studon de gazeto "Conservation Biology" laŭ kiu tiu specio, estinte unu el plej abundaj en Eŭrazio, malpliigis sian populacion je **90 %** kaj sian teritorion en 5 000 km² ekde 1980. Ĉefa minaco estas la neelteneblaj ĉasindicoj ĉefe en Ĉinio, kie la specio estas konata kiel *rizbirdo*, ĉar ĝi estas same konsumita kiel rizo, kaj tiu konsumo pliiĝis pro la ekonomia kresko kaj prospero de tiu lando.

## Notoj 
## Referencoj 
* 
*  (2008): [2008 IUCN Redlist status changes&#93;. Konsultita la 23an de majo 2008.

## Eksteraj ligiloj 
* OBC  24 fotoj (vidu menuon sube)

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Somalia emberizo

La **Somalia emberizo** aŭ Somalia orbrusta emberizo (***Emberiza poliopleura***) estas birdo de la grupo de emberizoj el la ordo de paseroformaj birdoj kaj genro de la familio de Emberizedoj kiu iam estis enmetitaj en Fringedoj. 

Ĝi troviĝas en Orienta Afriko en teritorio pli orienta ol tiu de la proksime parenca la Orbrusta emberizo, nome en Etiopio, Kenjo, Somalio, Sudano, Tanzanio kaj Ugando. Ties natura habitato estas seka savano kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj.

Ĝi estas tre simila al la Orbrusta emberizo, tio estas, la maskla plenkreskulo havas **nigrablankan striecan kapobildon** kun blanka krono, nigraj flankaj kronostrioj, traokula strio kaj suba vango kaj blankaj superokula kaj subokula strioj kaj nigrabordaj blankaj orelkovriloj. La **subaj partoj estas oranĝecflavaj sed nur en centra areo de supra brusto** kaj nuance al suba brusto kaj tiele la flava areo estas malpli etenda ol ĉe la Orbrusta emberizo; la Somalia emberizo havas helgrizajn flankojn male kiel la parenco. La supraj partoj estas senstrie brunaj kun griza pugo. La pli brunaj flugiloj havas du rimarkindajn blankajn flugilstriojn. Ambaŭ seksoj estas tre similaj, sed inoj povas  havi sablokoloran nuancon. La kruroj kaj beko estas rozkoloraj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Emberiza poliopleura.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Brunpuga emberizo

La **Brunpuga emberizo** (***Emberiza affinis***) estas birdo de la grupo de emberizoj el la ordo de paseroformaj birdoj kaj genro de la familio de Emberizedoj kiu iam estis enmetitaj en Fringedoj. 

Ĝi troviĝas zono de subsahara Afriko super la marbordo de la Golfo de Gvineo nome el Senegalio al la teritorio de la parenca Somalia emberizo en la Korno de Afriko. Nome en Benino, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Etiopio, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalio, Sudano, Togolando kaj Ugando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Ĝi estas tre simila al parrencaj Orbrusta emberizo kaj Somalia emberizo, tio estas, la maskla plenkreskulo havas **nigrablankan striecan kapobildon** kun blanka krono, nigraj flankaj kronostrioj, traokula strio kaj suba vangstrio kaj blankaj superokula kaj subokula strioj kaj nigrabordaj blankaj orelkovriloj, sed la nigraj markoj estas pli mallarĝaj kaj fajnaj ol tiuj de la parencoj. La subaj partoj estas oranĝecflavaj ne nur en centra brusto kiel ĉe la Somalia emberizo, sed pli totale kiel ĉe la Orbrusta emberizo. La supraj partoj estas brunaj sed kun multe pli griza nuanco. Ne estas rimarkindaj blankaj flugilstrioj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Emberiza affinis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kabanisa emberizo

La **Kabanisa emberizo** (***Emberiza cabanisi***) estas birdo de la grupo de emberizoj el la ordo de paseroformaj birdoj kaj genro de la familio de Emberizedoj kiu iam estis enmetitaj en Fringedoj. 

Ĝi troviĝas en du apartaj areoj de subsahara Afriko nome en mallarĝa zono subsahela el Senegalio al Etiopio (koincide kun la Brunpuga emberizo), forestas el la ekvadora arbarzono kaj denove en pli suda kaj larĝa zono el baseno de rivero Kongo al Mozambiko. Laŭ landoj nome en Angolo, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Liberio, Malavio, Malio, Mozambiko, Niĝerio, Ruando, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj seka savano.

Tiu afrotropisa specio havas malhelbrunajn suprajn partojn kun blanka superokula strio, iom da strieco en supra dorso kaj blanka flugilstrio. La subaj partoj estas oranĝecflavaj, kun pli blankecaj gorĝo kaj suba ventro.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Emberiza cabanisi.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ruĝbruna emberizo

[eta|* Emberiza rutila * [MHNT]]

La **Ruĝbruna emberizo** (*Emberiza rutila*) estas birdo de la grupo de emberizoj el la ordo de paseroformaj birdoj kaj genro de la familio de Emberizedoj kiu iam estis enmetitaj en Fringedoj.

Ĝi estas malgranda emberizo, 14 al 15&nbsp;cm longa. La vosto estas mallonga kun malmulta aŭ nenia blanko en eksteraj vostoplumoj. Reproduktaj maskloj havas **brilbrunajn suprajn partojn nun brikeca nuanco** ĉefe en kapo, supra brusto kaj pugo, iom pli strieca en supra dorso. La brusto kaj ventro estas flavaj kun strieco en flankoj. Flugilplumoj kaj vosto estas pli nigrecaj. Nereproduktaj maskloj estas similaj sed iom pli senkoloraj pro bruna koloro parte kaŝita de palaj plumobordoj. La ino estas ĉefe senkolore bruna kun malhela strieco supre dum la subaj partoj estas ĉefe palflavaj. La pugo estas senkolore bruna kaj la gorĝo sablokolora.

La varia, altatona kanto estas elsendita el ripozejo malalte en arbo. La alvoko estas mallonga *zik*, simila al la alvoko de la Malgranda emberizo.

Ili reproduktiĝas en Siberio, norda Mongolio kaj nordorienta Ĉinio. Ĝi estas longdistanca migranto, kiu vintrumas en suda Ĉinio, Sudorienta Azio kaj nordorienta Barato. Estas nombro de vidaĵoj el Eŭropo sed kelkaj el tiuj estas konsiderataj fuĝintoj el kaptiveco pli ol aŭtentaj vagantoj. Dum la reprodukta sezono ili loĝas en malferma arbaro kun grundokovraĵo kaj arbustoj. Vintrantaj kaj migrantaj birdoj loĝas en farmoj, arbustaroj kaj arbarbordoj.

## Literaturo 
* (2000) *A Field Guide to the Birds of Korea*, LG Evergreen Foundation, Seoul.
* (1991) *A Field Guide to the Rare Birds of Britain and Europe*, HarperCollins.
* (2000) *A Field Guide to the Birds of China*, Oxford University Press, Oxford.
* (2002) *A Field Guide to the Birds of South-East Asia*. New Holland, London.
* (1998) *Birds of the Western Palearctic: Concise Edition*, Vol. 2, Oxford University Press, Oxford.

## Eksteraj ligiloj 
*Oriental Bird Images: Ruĝbruna emberizo 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Azio