Kontraŭkoncipilo

**Kontraŭkoncipilo** estas kontraŭkoncipa metodo aŭ ilo, kiu ebligas seksan rilaton sen danĝero de gravediĝo aŭ almenaŭ malpligrandigas tian riskon.

Por diskuto de la filozofio kaj politiko de kontraŭkoncipo, legu la apartan artikolon pri Kontraŭkoncipo.

## Bazoj 
Kontraŭkoncipiloj inkluzivas barilajn metodojn, hormonan kontraŭkoncipon, enuterilojn, steriligon, termikajn testikajn metodojn, kaj kondutajn metodojn. Hormonoj povas esti injekeblaj, gluteblaj, metebla en la vaginon, aŭ metebla sub la haŭto. La plej oftaj tipoj de perbuŝa kontraŭkoncipilo inkluzivas kombinitan perbuŝan kontraŭkoncipan pilolon kaj la nurprogestogenan pilolon.
Tipe oni uzas tiajn metodojn antaŭ koitado, sed specifaj formoj efikas en la unuaj tagoj post koitado.

Determini ĉu virino kun unu aŭ pliaj malsanoj, riskfaktoroj aŭ nenormalaĵoj, povas uzi specifan metodon, estas kompleksa demando, kiu foje postulas ekzamenon de la pelvo aŭ santestojn. La Monda Organizo pri Sano publikigas detalan liston de kriterioj por ĉiu tipo de kontraŭkoncipo.

dosiero:Condom unrolled durex.jpg|Malvolvita vira lateksa kondomo|alt=malvolvita kondomo
Dosiero:Préservatif féminin.jpg|Poliuretana virina kondomo|alt=virina kondomo
Dosiero:Contraceptive diaphragm.jpg|Diafragma Kolĉapo, jen kun 25 cenda usona monero por montri la grandon|alt=kolĉapo
Dosiero:Éponge spermicide.jpg|Kontraŭkoncipa spongo en ĝia pakaĵo|alt=kontraŭkoncipa spongo
Dosiero:Plaquettes de pilule.jpg|Tri specoj de kombinita kontraŭkoncipa pilolo en kalendar-orientita pakaĵo|alt=kontraŭkoncipa pilolo kun pakaĵo
Dosiero:BirthControlPatch.JPG|Transhaŭta kontraŭkoncipa flikaĵo|alt=kontraŭkoncipa flikaĵo
Dosiero:NuvaRing in hand.jpg|Envagina ringo|alt=vaginoringo
Dosiero:Mirena IntraUterine System.jpg|Hormona enuterilo sur fono kiu montras lokon en la utero|alt=hormona enuterilo
Dosiero:Emergency_contraceptive.jpg|Du piloloj por urĝa postkoita uzo (multaj specoj rekomendas unuopan dozon)|alt=postkoitaj piloloj

Kontraŭkoncipiloj estas divideblaj en du kategorioj laŭ funkcio:
* tiuj, kiuj malhelpas estiĝon de embrio,
* tiuj, kiuj malhelpas ennestiĝon de la embrio en la uteron.

## Diversaj metodoj kaj iloj 
Kontraŭkoncipiloj estas taksitaj pri sekuro laŭ la Pearl-indico. Tiu indikas, kia procento da virinoj gravediĝis, kiam ili uzis dum tuta jaro la indikitan metodon.
Sen ia kontraŭkoncipilo la valoro de la Pearl-indico estas ĉirkaŭ 80 ĝis 85.

### Naturaj metodoj 
La naturaj metodoj kalkulas fekundajn kaj nefekundajn tagojn de virinoj por uzi tiujn lastajn por sendanĝera amoro.

Tiajn metodojn devas uzi la virino, ĉar juna viro ĉiam fekundas. La nura natura metodo uzebla al viro estas interrompita koito, kiu tute ne estas fidinda metodo.

### Meĥanikaj metodoj 
Meĥanikaj metodoj celas malhelpi kontakton inter vira spermo kaj virina ovolo.

Vira kondomo kaj ina kondomo estas nuntempe la nuraj kontraŭkoncipiloj, kiuj samtempe protektas kontraŭ sekse transdoneblaj malsanoj kiel aidoso.

### Hormonaj kontraŭkoncipiloj 
Hormonaj kontraŭkoncipiloj funkcias per diversaj meĥanismoj depende de siaj enhavoj.

Nuntempe ne troveblas hormonaj kontraŭkoncipiloj viraj. Tamen ĉinaj sciencistoj anoncis en 1979, ke ili sukcese kreis viran pilolon.

### Kemiaj kontraŭkoncipiloj 
Kemiaj kontraŭkoncipiloj estas plej ofte uzata aldone al pesario. La efiko estas kemia, la kontraŭspermilo, ekz. kupro, neniigas la spermon.

### Kirurgiaj metodoj 
Kirurgia metodo malfekundigas viron aŭ virinon daŭre.

## Statistikoj pri kontraŭkoncipiloj 
Laŭ statistikoj en Germanio 54 % de ĉiuj paroj uzas kiel kontraŭkoncipilon pilolon, 13,5 % spiralon, 19 % kondomon kaj apenaŭ 7 % malfekundigon. Nur ĉirkaŭ 6,5 % elektis aliajn metodojn.

## Esplorado por novaj kontraŭkoncipiloj 
### Por virinoj 
* Praneem estas plurherba vagina tablojdo studata en Barato kiel spermicido, kaj mikrobicido aktiva kontraŭ HIV.
* BufferGel estas spermicida ĝelo, studata kiel mikrobicido aktiva kontraŭ HIV.
* Duet estas evoluata diafragmo, por unufoja uzo, kiu estu antaŭe plenigita per BufferGel. Oni planis ke ĝi liveru mikrobicidon al kaj la uterkolo kaj la vagino. Malsame al aktuale disponeblaj diafragmoj, la Duet-diafragmo estos fabrikata en nur unu grando, kaj oni ne bezonos preskribon, adapton, aŭ viziton al kuracisto.
* Du specoj de nur-progesterona vagina ringo estas evoluataj. Nur-progesteronaj produktoj eble estos tre utilaj por virinoj kiuj estas mamnutrantaj.
* Oni evoluas nur-progesteronan kontraŭkoncipilon kiun oni ŝprucu sur la haŭton unufoje ĉiutage.
* Quinacrine-sterilizo (ne-kirugia) kaj la Adiana procedo (simila al Essure) estas du porĉiamaj metodoj de kontraŭkoncipo evoluigataj.

### Por viroj 
Krom kondomoj kaj interrompita koito, ekzistas nur unu ofta metodo de kontraŭkoncipo por viroj: vazektomio, malgranda kirurgia procedo en kiu oni tondas la spermoduktojn de la viro, kaj tiam ligas/sigelas ilin tiel, kiel preventas ke spermoj eniru la spermfluidon (elĵetaĵon). Pluraj metodoj estas esplorataj aŭ evoluigataj:

* En 2007, kemiaĵo nomita Adjudin estis testata home kiel kontraŭkoncipilo por viroj. Adjudin estas nehormona drogo, kiu efikas haltigante la produktadon de spermoj en la testikoj, sen influi la produktadon de testosterono.
* RISUG (Reversible inhibition of sperm under guidance - Inversigebla inhibo de spermoj sub gvidado) konsistas el injekti polimeran ĝelon, stirenan malean anhidridon, en dimetila sulfoksido, en la spermoduktojn. La polimero havas pozitivan ŝargon, kaj kiam negative ŝargita spermo pasas tra la spermoduktoj, la ŝargodiferenco severe damaĝas la spermon. Injekti per natria hidrogenkarbonato forlavas la substancon kaj restaŭras fekundecon.
* Eksperimentoj ŝtopi spermoduktojn temas pri enmeti ion en la duktojn por preventi al spermoj trairi laŭ la duktoj. Eblaj metodoj temas pri klipoj, ŝtopiloj, valvoj kaj aliaj iloj. 
* Eksperimentoj pri varmobazita kontraŭkoncipo temas pri varmigi la testikojn al alta temperaturo dum mallonga tempo. Apliki ultrasonon, altfrekvencajn sonondojn, al la testikoj, kiuj kapablas sorbi la energion de la sonondoj kiel varmon, por kaŭzi provizoran nefekundecon. En 2012 studado pri ratoj trovis, ke du 15-minutaj aplikoj de ultrasono, faritaj du tagojn aparte en varma sala bano, efikis redukti ilian spermonombron al nefekundaj niveloj. Pluaj eksperimentoj pri la efikeco ĉe homoj, la daŭro de la nefekundeco, kaj la sekureco, estas ankoraŭ farotaj.

## Kial la Katolika Eklezio malaprobas kontraŭkoncipilajn agojn? 
La Katolika Eklezio instruas ke la du aspektoj koncernantaj la geedzecan agon – tiu unuiga kaj tiu naska – neniam povas esti disigitaj ĉar tiu ago profunde unuigas la geedzojn kaj ilin igas “kapablaj generi novajn vivojn” (Humanae Vitae, n 12). Nome Dio volis ke la amo inter viro kaj virino estu humane fekunda.

Jam en la pagana mondo tiu kriterio emerĝis: ekzemple, Gaio Musonio Rufo (Diatriba 12) asertas, ke la unikaj ĝustaj seksrilatoj estas tiuj “*celantaj al la generado de infanoj […] dum tiuj kiuj cela la nuran plezuron estas malĝustaj*”. Ankaŭ Seneko la pli juna (De matrimonio) kaj Epikteto (Diatriboj, III 7, 21: II18, 15-18: III 21, 13) asertas la **moralan licecon de la nuraj seksrilatoj celantaj al la generado**. (Aliaj citaĵoj vidu ĉe: I. Ramelli, De matrimonio nello stoichismo romano) http://www.iltimone.org/951,Autori.html .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭkoncipo

## Bibliografio 
* Helga Dietrich, Birgitt Hellmann (Hrsg.): *Vom Nimbaum bis zur Pille. Zur kulturgeschichtlichen Vielfalt der Verhütungsmethoden* (kulturhistoria vario pri kontraŭkoncipiloj). (Reihe Dokumentation der Städtischen Museen Jena; Bd. 17) Hain, Weimar kaj Jena 2006, ISBN 3-89807-104-9
* Robert Jütte: *Lust ohne Last. Geschichte der Empfängnisverhütung von der Antike bis zur Gegenwart* (historio de kontraŭkoncipiloj de antikvo ĝis nuntempo). Beck, Munkeno 2003, ISBN 3-406-49430-7
* Sylvia Knöpfel, Knut O. K. Hoffmann: *Verhütung. Welche Methode passt zu mir? Von traditionell bis hypermodern: alle Möglichkeiten im Überblick* (kia metodo por mi? de tradicia al hipermoderna: ĉiaj ebloj). Trias, Stuttgart 2002, ISBN 3-8304-3019-1
* Karin Meisenbacher: *Empfängnisverhütung. Methoden, Anwendung, Beratung* (kontraŭkoncipo. metodoj, uzo, konsiloj). Wissenschaftliche Verlags-Gesellschaft, Stuttgart 2006, ISBN 3-8047-2220-2
* Maria Metz-Becker (Hrsg.): *Wenn Liebe ohne Folgen bliebe... Zur Kulturgeschichte der Verhütung* (Se amo restus sensekva... pri kulturhistorio de kontraŭkoncipo). Jonas, Marburg 2006, ISBN 3-89445-362-1
* Uta Ranke-Heinemann: *Eunuchen für das Himmelreich. Katholische Kirche und Sexualität* (eŭnukoj por la ĉiela regno. katolika eklezio kaj sekseco). Hoffmann u. Campe, Hamburgo 1988, Heyne, Munkeno 2003, ISBN 978-3-453-16505-2

## Eksteraj ligiloj 
* schwanger-info.de - Informoj por gravedaj virinoj kaj kontraŭkoncipiloj (germane)
* Pro Familia (germane) 

Kategorio:Demografio