open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pioĉo

eta|Tipa simpla pioĉo
**Pioĉo** estas hakfosilo, laborilo, konsistanta el ligna tenilo perpendikulara al fera kurbiĝanta stango, kies unu fino estas pinta kaj alia plata, larĝa kelkajn centimetrojn. Ĝi estas uzata por laboro en malmola grundo, rokaĵoj, ŝtonoj, glacio. Por mola grundo oni uzas rastron, kiu havas pli larĝan kapoparton.

eta|glacia pioĉo el la 1970-a jaroj, kun ligna tenilo
Tipo de pioĉo estas la glacia pioĉo, kun akra pinto ĉe la tenila fino. Ĝia moderna formo estas el malpeza materialo, kun dentumado ĉe la kapoparto por pli firme kapti la glacion.

Laŭ Francisko Azorín **pioĉo** estas *Ilo, uzata por fosi k. dekonstrui, konsistanta el fero stango - kies ekstremoj estas pinta, unu el ili, platotranĉa la alia - perpendikle fiksa je ligna tenilo.* Li indikas etimologion el kelta *pik* (pikilo, pinto) kaj de tie la latina ''*. Kaj li aldonas la terminon *pioĉi'', por labori per pioĉo.

## Tipoj de pioĉo 
* Glacia pioĉo
* Hakpioĉo : je unu flanko estas hakilo.
* Kloakista pioĉo : pioĉo kun je unu fino plata pinto por tranĉi asfalta tegaĵo kaj alia pinto kun hoko por levi stratajn kloakajn kovriloj .
* Minpioĉo : ĝi estas pli mallonga por labori pli bone en minejo.
* Pikpioĉo : nur kun unu aù du pikaj pintoj.
* Plugpioĉo : vidu hojo.
* Sark-pioĉo : unu fino estas larĝa plato kaj de alia du aù tri pintoj por sarki grundon.

## Bildaro 

Dosiero:Ice axe Stubai 1970s.JPG|eta|glacia pioĉo el la 1970-a jaroj, kun ligna tenilo
Dosiero:Hakpioĉo.jpg|Hakpioĉo

## Notoj 
Kategorio:Manlaboriloj
Rastro

eta|Rastranta kamparano.
[eta|Disverformaj fosilaj ferplatoj, *Centro Etnográfico de Soutelo de Montes*, [Pontevedra]]
**Rastro** (aŭ **sarkilo**) laŭ la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto estas malpeza hakfosilo, kies ferplato estas fiksita orte aŭ akutangule al la tenilo. Ĉar ĝia ferplato estas triangula oni ofte nomas ĝin pikfosilo.
 
Laŭ ties formo, ĝi povas esti: 
# el maldika ferplato, kiu estas pintigita aŭ iom obtuza, servante por prilabori la plantojn 
# el pli dika ferplato, kojnoforma, uzata por elsarkado de la fiherboj 
# dubranĉa aŭ cepa rastro, uzata en ŝtonozaj grundoj aŭ ĉe kun plantoj forte surkreskata grundo, ĉe neplugeblaj deklivaj grundoj kaj vitoj.

## Vidu ankaŭ
* ŝpato
* Jethro Tull (agrikulturisto)
*Rastrumero
*Rastruma bildo

## Referencoj 
Kategorio:Manlaboriloj
Kategorio:Agrikulturo
Rüti ĉe Lyssach

**Rüti ĉe Lyssach** (en la germana lingvo **Rüti bei Lyssach**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Burgdorf kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 167 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Rüti ĉe Lyssach situas en la Svisa Mezlando, rekte okcidente de la urbo Burdorf, proksimume 3 kilometrojn okcidente de la rivero Emme. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 590 m s.m. sur la norda deklivo de la monto *Schneiteberg*. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Rüti la setlejo Binzberg (en nordo de la komunumo ĉe la vojo al Lyssach), Ramsi (sur alteco de 540 m s.m. en oriento de la komunumo) kaj Rütihubel en tute en la oriento de la komunumo, kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,29 km², de kiuj 11,4% estas kovritaj de arbaro, 82,6% servas por agrikulturo kaj 6,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rüti ĉe Lyssach limas en nordo al Lyssach, en oriento al Burgdorf, en sudoriento al la eksklavo Rohrmoos de la komunumo Oberburg, en sudo denove en unu pinto al Burgdorf, kaj en okcidento al Mötschwil.

## Trafiko 
Rüti ĉe Lyssach situas flanke de la gravaj trafikvojoj ĉe konekta vojo inter Lyssach kaj Kreuzweg ĉe la kantona vojo n-ro 245. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 3 kilometrojn norde apud Kirchberg. Sur la teritorio de la komunumo ne troviĝas konekto al la publika transportreto. La stacidomo de Lyssach tamen troviĝas nur unu kilometron norde de la vilaĝo centro.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rüti ĉe Lyssach datiĝas el la jaro 1341 kiel *Ruiti*.

Dum mezepoko Rüti ĉe Lyssach apartenis al la tribunala distrikto Alchenflüh, parto de la kiburga kampargrafejo Burgonjo, kiu en la jaro 1406 fariĝis berna havaĵo kaj estis integrita al la voktejo Wangen, kaj en la jaro 1471 atribuita al la voktejo Burgdorf. La preĝejo de Lyssach dum mezepoko apartenis al la Ordeno de germanaj kavaliroj. Ekde la reformacio la preĝejo de Lyssach estis zorgita de helpisto de Bugdorf, kaj estis ekde la jaro 1874 filio de la paroĥo Kirchberg. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Rüti ĉe Lyssach estis parto de la komunumo Lyssach. Ek de 1803 ĝi estas memstara komunumo, kiu apartenis ĝis 2009 al la distrikto Burgdorf kaj ekde la 1-a de januaro 2010 al la administra distrikto Emme-Valo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Rüti

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri Rüti ĉe Lyssach en la retejo ch.ch
Koltro

dekstra|eta|300px|Koltro (4) estas parto de la tradicia plugilo
La **koltro** aŭ *plug-tranĉilo* estas tiu parto de la plugilo, - konsistanta el vertikala tranĉa peco -, kiu distranĉas la terbulojn antaŭ la soko (6 sur la bildo). Ĝia tasko estas helpo de la tirforto per antaŭtranĉado de la grundo, direktado de plugado. Okaze de kompakta, planto-abunda grundo, oni uzas diskoforman, turniĝantan koltron. Tiu lasta estas uzebla pli longtempe, ĉar ĝi dum pli longa tempo foruziĝas, ne rompiĝas tiel facile kiel tradicia koltro.

Ĉar la koltro tute foruziĝas, forfrotiĝas dum la uzado, ĝia restaĵo estas tute senvalora.

## Koltro en blazonoj 

Dosiero:Coa Hungary Town Ukk.svg|Blazono de Ukk
Dosiero:HUN Egyházasfalu COA.jpg|Blazono de Egyházasfalu
Dosiero:HUN Szőke COA.svg|Blazono de Szőke
Dosiero:HUN Koroncó COA.jpg|Blazono de Koroncó
Dosiero:Coa_Hungary_Town_Bérbaltavár.svg|Blazono de Bérbaltavár

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Laboriloj
Kategorio:Heraldiko
4323 Hortulus

'*4323 *Hortulus'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon "*Hortulus''", latina vorto por "Ĝardeneto".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Nintendo GameCube

eta|250px|Nintendo GameCube kun regilo
La **Nintendo GameCube** estas ludkonzolo unue lanĉita de Nintendo en 2001. La sekva videoludilo, la *Nintendo Wii*, aperis en 2006.
La GameCube konkurencis interalie kontraŭ la Xbox de Microsoft kaj la PlayStation 2 de Sony.

Kategorio:Ludkonzoloj
Kategorio:Nintendo
Stan Rogers

**Stan ROGERS** estis kanada kantisto kaj kantoverkisto. Li naskiĝis la 29-an de novembro, 1949 en Hamilton, Ontario, kaj mortis la 2-an de junio, 1983.

Li estis konata pro sia riĉa baritona voĉo kaj pro siaj bele prilaboritaj popolkantecaj kantotekstoj, ofte inspiritaj de la ĉiutagaj vivospertoj de laboristoj en la atlantikaj provincoj de Kanado (de kie venis liaj gepatroj) kaj poste ankaŭ en la stepoj de okcidenta kaj meza Kanado. Nur 33-jara, li mortis en incendio aviadila ĉe flughaveno en norda Kentukio, survoje hejmen de kantofestivalo en Teksaso. Lia influo sur la indiĝena popolmuziko de Kanado restas fortega, kaj kantoj liaj (ekzemple Northwest Passage, Mary Ellen Carter (Rise Again), Barrett's Privateers ka.) estas vaste kantataj tra anglalingvujo.

Kategorio:Anglaj kanadanoj
Kategorio:Kanadaj kantistoj
4324 Bickel

'*4324 *Bickel''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Laurence G. Taff elde Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan  Wolf Bickel, abundan malkovrinton de asteroidoj elde lia privata observatorio de Bergisch Gladbach.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Laurence G. Taff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Hungaria familio

[dekstra|eta|300px|La Hungaria familio estas la grupo supra maldekstra (blue).La keno de la [asteroida zono estas ruĝa.]]
La **Hungaria familio** estas asteroida familio de la interna asteroida zono, interne de la malpleno de Kirkwood ĉe 2,06 astronomiaj unuoj.

Ĝiaj anoj havas orbitojn kun granda duonakso inter 1,78 kaj 2,00 astronomiaj unuoj, de malgranda discentreco, malpli ol 0,18, kaj grandan klinangulon : 16° al 34°. Ili havas orbitajn periodojn ĉirkaŭ 2,5 jaroj, ili estas proksimaj de la orbita resonanco 9:2 kun Jupitero kaj 3:2 kun Marso.

Ĝi ŝuldas sian nomon al 434 Hungario, sia plej granda ano.

## Ecoj kaj devenoj 
Plejparto el la Hungariaj asteroidoj estas E-tipaj asteroidoj, tie estas similaj al la enstatithavaj aĥondritoj kaj de granda albedo, pli ol 0,3. Malgraŭ iliaj helecoj, oni ne povas vidi ilin eĉ per binokloj pro iliaj malgrandecoj : 434 Hungario, plej granda ano, havas ĉirkaŭ 19&nbsp;km de diametro. Ili tamen estas videblaj per malgrandaj teleskopoj de amatoraj astronomoj.

La deveno de la Hungaria familio estas ŝuldata al la orbita resonanco 4:1 kun Jupitero, kiu kreas la malplenon de Kirkwood ĉe 2,06 AU. Interne de ĉi-tiu malpleno, la asteroidoj estas forte perturbataj pro la gravita kampo de Marso, kiu, dum la vivdaŭro de la sunsistemo, forpelis ĉiujn korpojn krom tiuj kiuj estas sufiĉe malproksimaj de la orbita ebeno de Marso por ke la gravita influo de tiu planedo estu pli malgranda.

Tio lasas do grupon da asteroidoj interne de la resonanco 4:1 kun grandaj klinanguloj, sed malgrandaj discentrecoj. Kelkaj anoj de la Hungaria familio estas marsrenkontaj asteroidoj kaj povos esti forpelataj el la sunsistemo pro la influo de Marso.

Sur grandaj tempdaŭroj, ŝanĝoj de la discentreco de la marsa orbito estigas malaperon de la Hungariaj asteroidoj. Kiam tiu discentreco estas granda (kiel en la nuna epoko), Marso pelas tiujn asteroidojn al pli discentraj orbitoj kies suprenira nodo estas proksima de la longitudo de la apoapsido de Marso. De tio, post milionoj da jaroj, rezultas la formiĝo de amoraj kaj terrenkontaj asteroidoj kun malgranda vivdaŭro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bildo de la Hungaria familio en la sunsistemo (el "*Easy Sky*")
*  The Hungaria group of minor planets Journal of the Royal Astronomical Society of Canada (ISSN 0035-872X), vol. 84, April 1990, p. 123-131

Kategorio:Grupoj kaj familioj de asteroidoj
Béla Csepeli Szabó

**Béla CSEPELI SZABÓ** [ĉepeli sabO], hungare **Csepeli Szabó Béla** (naskiĝis la 14-an de majo 1924 en Csepel (distrikto), mortis la  en Budapeŝto) estis hungara poeto, verkisto kaj ĵurnalisto.

Béla Csepeli Szabó frekventis mezlernejon en Csepel, universitaton dum 2 jaroj en Budapeŝto, poste li eklaboris en Uzinoj Manfréd Weiss, kiel simpla laboristo. En 1945 li edziĝis, baldaŭe li havis filinon kaj filon. Ekde 1948 li havis postenojn en diversaj ĵurnaloj kaj revuoj. Li emeritiĝis en 1984. Li ricevis unuafoje premion.

## Verkoj (elekto) 
* *Lázadóból forradalmár lettem* (Mi iĝis el ribelanto al revoluciulo), 1951
* *Út a messzeségbe* (Vojo al la foro), poemo, 1956
* *A föld fia* (Filo de la tero), poemo, 1960
* *Duna-parti románc* (Danubo-borda romanco), romano, 1962
* *Forgószél* (Ciklono), romano, 1965
* *Emberként élni* (Vivi home), elektitaj poemoj, 1984
* *Aranymosó* (Oro-lavanto), novaj kaj elektitaj poemoj, 1989
* *Életszomj I.-II* (Vivo-soifo), poemoj kaj noveloj, 1999

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Sándor Dallos

**Sándor DALLOS** [ŝAndor daloŝ], hungare **Dallos Sándor,** Esperante **Aleksandro Dallos** estis hungara verkisto kaj ĵurnalisto.

Sándor Dallos naskiĝis la 31-an de oktobro 1901 en **Győrszentmárton** (nuntempa Pannonhalma). Li mortis la 10-an de marto 1964 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Dallos frekventis lernejojn en *Komárom*, (nuntempa Komárno Slovakio) kaj en Győr. Ekde 1925 li ĵurnaladis en Budapeŝto. En la 1930-aj jaroj li ankaŭ verkadis, baldaŭe ankaŭ scenarlibrojn. En liaj verkoj aperis plej ofte la malriĉuloj.

## Verkoj (elekto) 
* *Gomblyukban piros virág* (En butunotruo estas ruĝa floro), romano, 1931
* *Az ember nyomában* (En piedosigno de la homo), membiografia romano, 1938
* *Nagy János megadja magát* (Johano Nagy kapitulacas), romano, 1942
* *Szerető fia, Péter* (Via filo, Petro), scenario, 1942
* ***Talpalatnyi föld*** (Tero da peceto de piedo), scenario, 1948
* *Semmelweis* (Dro Semmelweis), scenario, 1951
* ***A nap szerelmese*** (Amato de la suno), biografia romano pri Mihály Munkácsy, unua parto, 1958
* ***Az aranyecset*** (Oropeniko), biografia romano pri Mihály Munkácsy, dua parto, 1958
* *Sátorom az ég* (Mia tendo estas la ĉielo), novelo, 1986

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Dallos
Dallos
Luterana nova preĝejo (Szarvas)

**Luterana nova preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Szarvas.

## Historio 
La pli nova luterana preĝejo estis konstruita fine de la 1890-aj jaroj. En 1987 ĝi estis renovigita.

## Konstruaĵo 
Ĉirkaŭ la preĝejo estas ĝardeno, apude paroĥo. La fundamento formas krucon, la longo estas iom pli longa, ol la larĝo. La preĝejo estas kaj ekstere, kaj interne ornamriĉa, kiu estas nekutima en la luteranaj preĝejoj. Estas 3 turoj, sed nur la meza turo estas tre alta kaj formas kvadraton. La altaro estas 10 metrojn alta, kie la bildo prezentas Kriston sur la kruco.

## Fontoj 
* hungare
* hungare 

Szarvas
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Szarvas
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1890-1899
Kategorio:Aperis en 1897
Claus Ogerman

**Claus Ogerman** (Naskiĝis la 29-an de aprilo 1930 en Ratibor; vere *Klaus Ogermann*) estas germana komponisto kaj muzikaranĝisto. Pli malfrue li akiris la usonan ŝatanecon.

## Vivo 
Ogerman naskiĝis en sud-silezia Ratibor (la nuna Racibórz, Pollando). Li angligis sian nomon en Claus Ogerman post transloĝiĝo en Usonon. Post la fino de la Dua Mondmilito li transloĝiĝis kun sia familio de Ratibor en la usone okupitan zonon proks. de Nurenbergo. La familio kiel milionoj da aliaj forpelitoj estis perdinta ĉion, kiel diris Ogerman iam dum intervjuo pri sia lumdiska albumego.

Dum la kvindekaj jaroj li verkis kiel aranĝisto kaj pianisto, interalie kun Kurt Edelhagen kaj Max Greger. En 1954 li prezentis kun Chet Baker en la televidstudio de SWF je Baden-Baden. Krome li verkis kiel filmkomponisto.

Oktobron de 1959 Ogerman elmigris al Novjorko. Ogerman instrumentis kaj aranĝis komence por Diana Krall la albumon *The Look of Love*, pli malfrue ankaŭ ŝian albumon *Quiet Nights*, plene laŭ la stilo de bosanovo-registraĵoj el la 1960-aj jaroj, kiu ricevis en 2010 Gremion laŭ la kategorio *Plej bona instrumenta aranĝaĵo kun kant-akopanaĵo*.

## Verkaro 
Dum la jardekoj de sia verkado Ogerman evoluigis tre sukcesan stilon de instrumentato kaj aranĝado forte influitan de klasikmuzikaj elementoj. Nov-aranĝaĵoj de famaj melodioj, kiuj dolĉaĉe plaŭdas en liftoj, hoteloj kaj vendejaroj, ofte baziĝas sur konceptoj de Ogerman.

Ogerman estis kandidatigita entute dek ses fojojn por *Grammy*. Li gajnis en 1980 premion por sia aranĝaĵo de la kanto *Soulful Strut* de George Benson. Entute 37 aliaj albumoj, kiujn kunverkis Ogerman, estis proponitaj por *Grammy*.

Ogerman kunlaboris ekde 1959 ĝis 1979 kun multaj famaj muzikistoj kaj instrumentis, aranĝis kaj produktis iliajn albumojn. Jen kelkaj:
Stan Getz, Astrud Gilberto, Joao Gilberto, Bill Evans, Wes Montgomery, Cal Tjader, Oscar Peterson, Stanley Turrentine, George Benson, Frank Sinatra (je bosanov-albumo kun Antônio Carlos Jobim, sentata kiel sensacia), Barbra Streisand, Sammy Davis la pli maljuna kaj Michael Brecker.

La plej famaj klasikmuzikaj verkoj de Ogerman estas:
* *Symbiosis*, verko por simfonia orkestro kun ĵazpiano kune kun Bill Evans.
* *Cityscape* kaj *Symphonic Dances* por saksofono kaj simfoniorkestro kun Michael Brecker,
* Baletmuziko por *American Ballet Theatre*, samkiel sonregistraĵoj de mezosopranistino Brigitte Fassbaender.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Recenzo de „Claus Ogerman: The Man Behind The Music“ kun mallonga skizo de la verkaro de Ogerman.
* „The Work of Claus Ogerman“ - Tre detala diskolisto inkluzive germanaj maloftaĵoj el la kvindekaj jaroj 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Karibia guldeno

La **karibia guldeno** estas planata nova valuto de la karibia insulo Curaçao kaj de Sint-Maarten, la nederlanda suda parto de la insulo Sankta Marteno. Ĝi principe validu ekde la 1-a de januaro 2012, sed laŭ la stato de februaro 2012 ĝi tamen ankoraŭ ne praktike enkondukiĝis. Unu guldeno estu dividita je cent *cendoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estu CMG. 

La 10-an de oktobro 2010 oni malfondis la politikan teritorion Nederlandaj Antiloj, kaj sekve principe malfondiĝu ankaŭ la antaŭa valuto, la nederlandantila guldeno: Por la pli etaj insuloj de la insularo jam ekde la jaro 2011 uziĝas la usona dolaro anstataŭ la ĝisnuna valuto, kaj por Sint-Maarten kaj Curaçao, la nederlandantila guldeno principe restu en uzo nur ĝis la fino de 2011 kaj tiam estu anstataŭata per la karibia guldeno, kvankam la dato de praktika enkonduko de la nova valuto nun tamen plu prokrastiĝas.

La insuloj de la teritorio cetere restas parto de la eŭropa ŝtato Nederlando, kvankam la valuto eŭro oficiala en Nederlando ne estas oficiala pagilo en la insularo.

## Eksteraj ligiloj 
*retejo de la centra banko de Curaçao kaj Sint-Maarten 

## Notoj 
Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Curaçao
Kategorio:Sint-Maarten
Kategorio:Ekonomio de la Nederlandaj Antiloj
Antsirabe

**Antsirabe** estas grandurbo de Madagaskaro. Ĝi estas la tria plej granda urbo en Malagasio kaj administra centro de la regiono Vakinankaratra en la provinco Antananarivo.  La loknomo signifas: "la loko de multe da salo". Antsirabe situas je alteco de ĉirkaŭ 1500 m kaj tial la klimato en la urbo estas malvarmeta. Antsirabe estas la plej malvarma urbo en Malagasio atingante 0°C vintre.

La urbo havas varmakvajn fontojn kaj varmajn banojn, kiuj estis aparte popularaj en la 19-a jarcento. Ne malproksime de Antsirabe situas lago de vulkana origino (Tritriva).

## Bazaj informoj 
* koordinatoj: 
* loĝantaro: pli ol 257 163 (2014)
* Telefonkodo:
* Supermara alteco: 1540 m
* Horzono: UTC + 3

## Situo 
Antsirabe situas sur altebenaĵo en centro de la lando.
## Historio 
Antsirabe estis fondita fare de norvegaj misiistoj, ĉar ili trovis la lokon bona laŭ klimata vidpunkto. La nomo de la urbo tradukiĝas kiel "loko kie estas multe da salo".

Ekde la 19-a jarcento oni profitas la termalan fonton. La baldaŭa fervojo helpis evoluon de la urbo.

## Trafiko 
Antsirabe havas flughavenon kaj fervojan kaj vojan kontaktojn al la ĉefurbo. Nuntempe la fervojo liveras nur varojn. De la banurbo ĝis la fervoja stacidomo, kiu malfermiĝis en 1923, estis konstruita larĝa avenuo kun bone prizorgita verda strio.  

## Turismo 
Malgraŭ ke Antsirabe estas la plej industria areo en Malagasio, la urbo mem havas puran aeron ĉar ĝi ne havas multe da trafiko. Estas multaj butikoj. Bicikli estas tre bona transportilo en ĉi tiu urbo. La urbo ne estas tro granda, do eblas ĉirkaŭiri ĝin per biciklo. Tial, turismo en ĉi tiu urbo multe kreskantas. Estas multaj hoteloj.

## Vidindaĵoj 
* altega monumento pri la sendependeco en la mezo de la urbo.
* romkatolika katedralo
* hotelo kun banejo
* stacidomo

## Klimato 
Toamasina havas tropikan klimaton, sed pro la alteco estas tre freŝa vetero.

## Ĝemelurboj 
*  Stavanger, Norvegio, 2010
*  Vacoas-Phoenix, Maŭricio
*  Montluçon, Francio, 2010

## Bildgalerio 

Dosiero:Antsirabe - hôtel des Thermes.JPG|Banloka hotelo en Antsirabe
Dosiero:Antsirabe01.jpg|Vido en Antsirabe
Dosiero:Antsirabe - rue principale01.JPG|Vojo en Antsirabe
Dosiero:Lake Tritriva 02.jpg|Lago Tritriva
Dosiero:Antsirabe Madagaskar.jpg|Stacidomo en Antsirabe

## Fontoj 
Angla kaj malagasa lingvoversioj de Vikipedio

Kategorio:Urboj de Madagaskaro
Kategorio:Banlokoj
4326 McNally

'*4326 *McNally''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astronomon Derek McNally, direktoron de la universitata observatorio de Londono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Wiler ĉe Utzenstorf

**Wiler ĉe Utzenstorf** (prononcu: *vilr ĉe **u**cnstorf*; en la germana lingvo: **Wiler bei Utzenstorf**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Fraubrunnen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 812 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Wiler ĉe Utzenstorf situas en la Svisa Mezlando ĉe la orienta bordo de la rivero Emme, proksimume 7 kilometrojn sude de la urbo Soloturno kaj 10 kilometrojn norde de la urbo Burgdorf. Tra la vilaĝo fluas la rojo *Starckbach*, kaj en okcidento paralele al Emme ekzistas industria kanalo de la paperfabriko de Utzenstorf. La nordokcidenten parto de la komunumo kovras la arbaro *Wilerwald*. La komunumo Wiler ĉe Utzenstorf konsistas el la vilaĝo Wiler (en la centro oriente de la rojo *Starckbach*, la industria kvartalo Vorholzmatt (en nordo ĉe la fervojlinio), la kvartalo Bad (okcidente de la rojo Starckbach, kie situas la publika banejo), la vilaĝeto Moosbrunnen (en la ebenaĵo okcidente de Bad), kaj Wilerfeld (tute en la sudo de la komunumo, kiu kun alteco de 469 m s.m. situas ankaŭ estas la plej alta punkto de la komunumo).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,82&nbsp;km², de kiuj 30,37% estas kovritaj de arbaro, 52,9% servas por agrikulturo kaj 15,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wiler ĉe Utzenstorf limas en nordo al la eksklavo Schachen de la komunumo Zielebach, en nordnordoriento en unu punkto al Gerlafingen (SO), en oriento al Zielebach, en sudo al Utzenstorf, kaj en okcidento al Bätterkinden.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona vojo 1447 de Gerlafingen al Utzenstorf. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas apud Kriegstetten en distanco de proksimume 5 kilometroj norde. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Soloturno al Burgdorf, kiu pasas tra la komunumo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wiler ĉe Utzenstorf datiĝas el la jaro 1260 kiel *Wilere* kiam Urbar de Kiburgo cedis ĝis al la Voktejo Utzenstorf. En la jaro 1728 estis fondita lerneja komunumo en Wiler, kaj en la jaro 1754 ĝi fariĝis aŭtonoma komunumo. En la jaro 1908 estis malfermita la stacidomo kaj la poŝtoficejo en Wiler ĉe Utzenstorf.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Wiler
* Wiler (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ĉe Utzenstorf.ch Oficiala retejo de la komunumo Wiler ĉe Utzenstorf

## Bildoj 

Dosiero:2011-04-16 Wiler che Utzenstorf (Foto Dietrich Michael Weidmann) 150.JPG|La industria kvartalo Vorholzmatt kaj la fervojlinio en Wiler ĉe Utzenstorf, fotitaj el balono la 16-an de aprilo 2011.
Makoa laganaso

La **Makoa laganaso**, **Makoa oksiuro** aŭ pli simple **Makoa anaso** (*Oxyura maccoa*) estas malgranda (48-51 cm longa) birdospecio el la genro de rektavostaj anasoj, kaj ties ununura membro loĝanta ĉefe en Afriko.

## Aspekto 
Tiu specio havas nigran voston kutime tenata rekte. Temas pri specio kun seksa duformismo. Masklaj plenkreskuloj havas kaŝtanbrunan korpon, bluan bekon kaj nigran kapon etende al malantaŭa kolo kaj gorĝareo. Tiuj maskloj similas al parenca samgenrano Argentina laganaso kaj havas simile nigran kapon kiel la Aŭstralia anaso, sed la aliaj samgenranoj, nome Blankakapa oksiuro kaj Jamajka oksiuro, facile distingeblas ĉar havas blankajn vangojn, anstataŭ nigrajn. Inaj plenkreskuloj havas grizbrunan korpon kun malhelgriza beko kaj malhelbrunaj krono, nuko kaj vangostrio, dum estas hela gorĝareo. Tiu specio ne estas konfuzebla kun similaj specioj, kiuj ne ekzistas en ties teritorioj.

## Disvastiĝo 
Tiu anaso reproduktiĝas en du ĉefaj areoj: orienta Afriko el Sudano kaj Etiopio al Tanzanio kaj okcidenten al orienta Kongo, kaj suda Afriko el Zimbabvo al Kaba Provinco, Sudafriko (du triono de la totala populacio de 9,000-11,750 individuoj. Ties reprodukta habitato estas neprofundaj nesalaj akvoj, kaj ili troviĝas ankaŭ en salecaj kaj saletaj lagoj vintre.

Pli rara ol dekomence supozate, ĝi estis suprenlistita el statuso de specio Malplej Zorga al Preskaŭ Minacata en la listo de 2007 ĉe la IUCN Ruĝa Listo.

## Kutimaro 
Tiu specio estas ĉefe de loĝantaj birdoj, sed entreprenas iome da malgrandskalaj postreproduktaj disigaj movoj serĉe de taŭgaj habitatoj dum la seka sezono. 

### Reproduktado 
La reprodukta sezono okazas el julio al aprilo, kaj ĉefe dum la humida sezono el septembro al novembro. Pli norde oni registris reproduktadon en ĉiuj monatoj, sed ŝajne depende el pluvo. La reproduktado okazas en solaj paroj aŭ izolaj grupoj, kun denseco de ĝis 30 birdoj por 100 hektaroj kaj kun maskloj defendante teritoriojn tiom grandajn kiom ĝis 900 m². For de la reprodukta sezono tiu specio estas pli gregema, kaj formas arojn de ĝis 1000 individuoj. 

### Habitato 
Dum la reprodukta sezono ili loĝas en malgrandaj portempaj aŭ konstantaj internaj nesalaj lagoj, prefere tiuj kiuj estas neprofundaj kaj nutroriĉaj kun etendoj de emerĝa vegetaĵaro kia fragmitejoj (specioj de *Phragmites*) kaj tifaejoj (specioj de *Typha*) el kiuj ĝi dependas por nestumado. Ili povas ĉeesti ankaŭ ĉe areoj de farmoj. For de la reprodukta sezono ili vagadas ĉe pli grandaj kaj profundaj lagoj kaj salecaj lagunoj, en pli grandaj dum plumoŝanĝado.

### Manĝo 
Tiu specio manĝas ĉefe akvajn senvertebrulojn inklude muŝolarvojn (Dipteroj), vermoj, insektovojn de *Daphnia* kaj malgrandajn nesalakvajn moluskojn. Ili povas manĝi ankaŭ algojn, nome semojn de *Persicaria* aŭ *Polygonum*, kaj semojn kaj radikojn de aliaj akvaj plantoj. 

## Notoj 
## Referencoj 
* 
*  (2007a): [ 2006-2007 Red List status changes  ]. Konsultita la 2007-AŬG-26.
*  (2007b): Maccoa Duck - BirdLife Species Factsheet . Konsultita la  2007-AŬG-26.

Kategorio:Oksiurenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
István Csurka

**István CSURKA** [iŝtvAn ĉurka], hungare **Csurka István** estis hungara verkisto, politikisto, partiestro, parlamenta deputito. Lia frato estis László Csurka.

István Csurka naskiĝis la 27-an de marto 1934 en Budapeŝto, li mortis la 4-an de februaro 2012 en Budapeŝto.

## Biografio 
István Csurka partoprenis la hungaran revolucion en 1956, tial oni deportis lin. Baldaŭe li estis verkisto de teatraĵoj. En la 1980-aj jaroj li komencis aktive politikadi kaj li aliĝis al kremo de kritikantoj de la socialismo. En 1990 li estis elektita parlamentano, kie li komencis disŝuti radikalajn kaj ekstremajn opiniojn. Li fondis novan partion. Pro liaj opinioj li ofte estis disputita. La teatroj ne plu ludis liajn verkojn. Dum la socialismo li trifoje ricevis premiojn.

## Verkoj (elekto) 
### Noveloj 
* *Hamis tanú* (Falsa atestanto), 1959
* *A ló is ember* (Estas homo ankaŭ la ĉevalo), 1968
* *Nász és pofon* (Nupto kaj vangofrapo), 1969
* *Kint az életben* (Ekstere en la vivo), novelaro, 1969

### Dramoj 
* ***Ki lesz a bálanya*** (Kiu estos la balo-patrino), 1962
* *Deficit* (Deficito), 1970
* ***Döglött aknák*** (Mortintaj minoj), 1971
* *Eredeti helyszín* (Origina okazaĵejo), 1976
* *A hatodik koporsó* (La sesa ĉerko), 2011

### Verkoj, baldaŭe filmoj 
* *Amerikai cigaretta* (Usona cigaredo), 1977
* *Hét tonna dollár* (Sep tunoj da dolaroj), 1973
* *Miért rosszak a magyar filmek?* (Kial estas malbonaj la hungaraj filmoj?), 1964

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
IANA (apartigilo)

**IANA** estas mallongigo aŭ akronimo kiu povas signifi (interalie):

* Internet Assigned Numbers Authority, organizaĵo kiu regas la disporciumadon de retadresoj, domajnoj, kaj retprotokolaj kodpunktoj 
* Irana Agrikultura Novaĵ-Agentejo
* Islama Asembleo de Norda Ameriko, islama organizaĵo kun ĉefsidejo en Ann Arbor (Miĉigano), Usono
* (en angla retslango) la vortoj "I am not a…" ("Mi ne estas…")
* Intermodal Association of North America, industria asocio pri intermoda frajtotransportado
Zielebach

**Zielebach** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Fraubrunnen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 322 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Zielebach situas en la Svisa Mezlando sur la orienta flanko de flotebenaĵo de la rivero Emme. La komunumo konsistas el la vilaĝo Zielebach, kiu praktike kunkreskis kun la vilaĝo Obergerlafingen, la setlejo Ischlag en sudo de la komunumo kaj la eksklavo Schachen, kiu situas nordokcidente de la cetera komunuma teritorio ĉe la bordo de la rivero Emme. Okcidente de la vilaĝo Zielebach etendiĝas la arbaro *Wilerwald*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,92 km², de kiuj 48,4% estas kovritaj de arbaro, 40,1% servas por agrikulturo kaj 8,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Zielebach limas en nordo al Gerlafingen (SO), en oriento al Obergerlafingen (SO), en sudsudoriento al Koppigen, en sudo al Utzenstorf, kaj en okcidento al Wiler ĉe Utzenstorf.

## Trafiko 
La komunumo Zielebach situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La kantona ĉefvojo n-ro 270 de Gerlafingen al Koppigen pasas okcidente de la komunumo sur teritorio de la komunumo Obergerlafingen. Zielebach atingeblas pere de flankaj vojoj de Obergerlafingen, Wiler ĉe Utzwil kaj Gerlafingen. La trajnlinio de Burgdorf al Soloturno pasas tra la teritorio de Schachen, kie troviĝas granda ranĝostacio. Stacidomo por persona transporto tamen ne ekzistas sur la komunuma teritorio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zielebach datiĝas el la jaro 1320 kiel *Zielibach*. Ek de 1514 Zielebach apartenis al la berna Kamparvoktejo Landshut. En 1803 Zielebach estis atribuita al la distrikto Fraubrunnen kaj per ties malfondo ĝi la 1-an de januaro 2010 ĝi estis integrita al la administra distrikto Emme-Valo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zielebach
Internet Assigned Numbers Authority

*Se vi venis ĉi tien per ligilo, kiu ne temis pri la superregado de Interreto, klaku ĉi tie por vidi aliajn eblecojn.*

**Internet Assigned Numbers Authority** (tre ofte mallongigite: IANA), do Interreta Aŭtoritato pri Numeroj Apartenaj, estas organizaĵo kiu regas la disporciumadon de retadresoj, domajnoj, kaj retprotokolaj kodpunktoj. Ĝi estas fako de ICANN ekde ĉi ties fondiĝo fine de septembro 1998.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Kategorio:Interretaj organizaĵoj
Büren zum Hof

**Büren zum Hof** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Fraubrunnen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 474 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Büren zum Hof situas en la Svisa Mezlando sur la nordorienta flanko de la altebenaĵo de Rapperswil, proksimume 14 kilometrojn sude de la urbo Soloturno kaj 20 kilometrojn nordnordoriente de la federacia urbo Berno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Büren kaj la setlejoj Chapf kaj Speichüsli.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,42 km², de kiuj 18,6% estas kovritaj de arbaro, 72,8% servas por agrikulturo kaj 8,7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Büren zum Hof limas en nordo al Limpach, en nordnordoriento al Schalunen, en oriento kaj sudo al Fraubrunnen, en sudokcidento al Etzelkofen, kaj en okcidento al Mülchi.

## Trafiko 
Büren zum Hof situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj vojoj. La kantona ĉefvojo de Fraubrunnen al Soloturno pasas laŭlonge de la orienta limo de la komunumo. Tra la komunumo mem pasas la konekta kantona vojo 1345 de Fraubrunnen al Limpach. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la etspura trama fervojlinio de Soloturno al Zollikofen kaj Berno, per kiu ĝi estas bone konektita al la publika transportreto. En la noktoj de vendredo al sabato kaj sabato al dimanĉo trafikas krome nokta buso al Berno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Büren zum Hof datiĝas el la jaro 1249 kiel *Burron*. Dum mezepoko bienposedantoj en Büren zum Hof estis la kavaliroj de Schüpfen kaj la Monaĥejo Fraubrunnen. La malaltan jurisdikcion prezidis la protektovoktoj de la Abatejo Fraubrunnen kaj ekde la jaro 1406 de la urbo Berno. Post la reformacio de 1528 kaj la mondigo de la monaĥejo Büren zum Hof fariĝis parto de la Voktejo Fraubrunnen. Dum la tempo de la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1803 ĝi apartenis al la helveta distrikto Zollikofen kaj ek de 1803 al la distrikto Fraubrunnen. La distrikto Fraubrunnen fine de 2009 estis malfondita, kaj Büren zum Hof atribuita al la nova administra distrikto Berno-Mezlando.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Büren
* Büren zum Hof (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* zum Hof.ch Oficiala retejo de la komunumo Büren zum Hof
Honoré Daumier

eta|"du skulptistoj"
**Honoré Daumier**  (naskiĝis la 26-an de februaro 1808 en Marseille; mortis la 10-an de februaro 1879 en *Valmondois*, Val-d’Oise) estis franca karikaturisto, pentristo, grafikisto kaj skulptisto. Li estas grava reprezentanto de arta realismo. Aparte signifaj estas liaj politikaj kaj socikritikaj karikaturaĵoj. Honoré Daumier blindiĝis en pli alta aĝo.

eta|maldekstra|240ra|"en la pentraĵogalerio"
eta|"la ribelo"

## Cikloj de grafikaĵoj 
Jen iuj retaj galerioj pri karikaturoj de Honoré Daumier pri la temoj...
* bestoj,
* sporto,
* muziko,
* printempo,
* karnavalo, maskado kaj kostumado,
* ĉasado,
* festoj,
* teatro,
* vino,
* lernejo,
* somero,
* juristoj,
* ŝipoj kaj
* presaĵoj.

Kategorio:Francaj karikaturistoj
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Francaj desegnistoj‎
Kategorio:Rifuzintoj la Honoran Legion
Kategorio:Francaj litografoj
Reĝa departemento (Hungario)

eta|Iamaj reĝaj departementoj de la Hungara Reĝlando
La **reĝa departemento** (latine *comitatus*) aŭ simple, kiel sinonimo *departemento* (nomoj uzataj en Esperantio, en esperanta literaturo por la hungara regiona administra nivelo) estas baza administrada unuo de la Hungara Reĝlando, ekde Stefano la 1-a (Hungario) (1000-aj jaroj) ĝis la disdivido de la Hungara Reĝlando en 1918-19 kaj post tio en la intermilita Hungario.

El ili formiĝis la hodiaŭaj hungaraj departementoj en la 1950-aj jaroj. Tiam oni ofte kunigis la iamajn reĝajn departementojn al pli grandaj departementoj.

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de Hungara reĝlando
* ĵupo, slavdevena esprimo por simila administra unuo.
* kantono, distrikto, esprimoj uzataj por samgrandaj administraj unuoj en Usono, Rumanio, ktp.


Kategorio:Hungara reĝlando
Kategorio:Historio de Kroatio
Kategorio:Historio de Slovakio
Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:Historio de Vojvodino
Kategorio:Historio de Rumanio
Shūji Hayakawa

**Shuji HAYAKAWA** (japane : 早川 修司,  *Hayakawa Shūji*) estas japana astronomo.

Elde la observatorio de Okutama, li kunmalkovris 41 asteroidojn el kiuj 38 kun Tsutomu Hioki kaj 3 kun *S. Shirai*.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Shuji Hayakawa

Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kulabah-eŭkalipto

**Kulabah-eŭkalipto** (*Eucalyptus coolabah*) estas eŭkalipto de ĉeriveraj areoj kaj troviĝas en Aŭstralio ekde landinternaj ĝis marbordaj regionoj. Angle la specio nomiĝas *coolibah* aŭ *coolabah*, estante fremdvorto el la indiĝen-aŭstraliana juvaalijaaj-vorto, *gulabaa* .

## Priskribo 
Kulabah-eŭkalipto havas larĝ-branĉan habiton (ofte pli larĝa ol alta) kaj atingas altecon ĝis 15 m. La arboŝelo estas tiu de la *bokseŭkaliptoj* (persista, malhelgriza, dika, sulkigita) sur la trunko kaj la malsupraj branĉoj; sed glata palgriza supren-pinte.

Propagado dependas de periodoj de mergado sub akvo por steriligi sembedojn kaj kiel rezulto la specio estas limigita al ejoj kiuj travivas minimume periodan inundadon. Tamen la arbo troveblas en vastaj areoj de riverebenaĵoj, laŭlonge de permanenta akvo same kiel proksime de laŭsezone inunditaj fontejoj aŭ apud daŭraj akvaĵoj.

## Similaj specioj 
eta|220px|maldekstra|Floroj kaj folioj de kulabah-eŭkalipto.
[eta|220px|maldekstra|Vasta kulabah-eŭkalipta [duonarbaro en inundo-ebenaĵo en norda Aŭstralio. Notu la glatan blankan ŝelon je la supra trunko kaj grandaj branĉoj karakterize por la specio.]]
Kulabag-eŭkalipto estas tre simila al *E. microtheca* . La ĉefa ekstera diferenco estas ke tiu-ĉi havas malglatan ŝelon ĉe la malgrandaj branĉoj, dum ĉe *E.coolabah* la branĉoj havas glatan blankan, palgrizan aŭ rozkoloran ŝelon. Kulabah-eŭkalipto pasinte estis konata sub *E. microtheca* ( kiu nun havas kelkajn subspeciojn ), antaŭ la subdivido en du speciojn.

## Vidu ankaŭ 
* Sudorient-aŭstraliaj mezvarmaj savanoj

## Referencoj 
## Bibliografio 
:  Holliday, I. 2002 : A field guide to Australian trees (3rd edition), *Reed New Holland*.
:  Cronin, L. 2000 : Key Guide to Australian Trees, *Envirobook*.
:  Hall, Norman; R.D. Johnston; G.M. Chippendale 1975 : Forest trees of Australia, *Australian Department of Agriculture, Forestry and Timber Bureau*, Canberra, 334 p., pp. 220-221. ISBN O 642 98480 8

## Eksteraj ligiloj 
:  Kulabah-eŭkalipto ( ITIS )
:  Kulabah-eŭkalipto ( KEW )

Kategorio:Mirtacoj
Kategorio:Arboj de Aŭstralio
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
4327 Rieso

**4327 Rieso** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Nerdlingena Rieso, alfrapa kratero en suda Germanio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Disfibrigilo

eta|historia disfibrigilo
La **disfibrigilo** aŭ **heklilo** estas ligna manlaborilo por *taŭzado* (*kombinado*) de fibraj plantoj kiel kanabo kaj lino. Ĝi estas lignoplato, desur kiu staras vertikale multaj longaj dentoj, dornoj.

Se oni taŭzas linon, oni tirkombinas faskon de seka fibra tigo, tiam ties fibroj aperas, rektiĝas. La lintaŭzado sur la disfibrigilo estas grava laborpunkto de pretigo de lina teksaĵo.

## Lingva rimarko 
La esprimo heklilo aperas en la Esperanta Bildvortaro. Same legeblas la esprimoj heklado, heklisto, heklo-tablo, kruda heklilo (kruda stupo), fin-heklilo (delikata stupo), heklata kanabo, ŝnuruma maŝino ktp.

Kategorio:Manlaboriloj
Kategorio:Teksaĵoj
Sesangula ŝraŭb-ŝlosilo

eta|
eta
La **sesangula ŝraŭb-ŝlosilo** estas manlaborilo, kiu estas uzebla por muntado de interne sesangulaj ŝraŭboj, kies kapo havas sesangulan truon. Tiuj ŝraŭboj kaj tiel la sesangulaj ŝraŭb-ŝlosiloj estas uzataj precipe ĉe mebloj kaj bicikloj.

## Patentitaj nomoj 
* *Unbrako-ŝlosilo* (aŭ „Umbrako-ŝlosilo”), laŭ patento de *SPS technologies* en 1911.
* *Brugola-ŝlosilo*; En Italio, ĝin patentigis *Egidio Brugola* en 1926-ban,
* *INBUS-ŝlosilo*, en Germanio patentigis ĝin *Bauer & Schaurte Karcher* (Neuss), la mallongigo INBUS venas de **In**nensechskantschraube **B**auer **u**nd **S**chaurte*.
** imbus-ŝlosilo, pro adaptado en naciaj lingvoj, ekz. ĉeĥa, hungara, nederlanda
* *Allen-ŝlosilo* en Britio kaj Norda Ameriko, pro patentigo de firmao *Allen Manufacturing Company'' (Hartford, Connecticut) en 1943

## Normaj grandoj 
SI-grandoj: 0,7, 0,9, 1,3, 1,5, 2, 2,5, 3, 3,5, 4, 4,5, 5, 5,5, 6, 7, 8, 9, 10 mm kaj pli grandaj.

## Avantaĝoj 
* ses kontaktaj flankoj inter la ŝlosilo kaj la ŝraŭbo;
* interna surfaco de la ŝraŭbo estas protektata kontraŭ ekstera efiko;
* la ŝraŭbo estas enigebla per la ŝlosilo en la bortruon;
* la uzeblan momanton difinas nur la longo kaj diko de la ŝlosilo;
* ĝi estas uzebla ĉe tre etaj ŝraŭboj;
* ĝi estas uzebla ĉe senkapaj ŝraŭboj.

## Malavantaĝoj 
La uzo de tro malgranda sesangula ŝraŭb-ŝlosilo povas damaĝi la ŝraŭbon kaj la ilon. Ekzemple, oni uzas 5-mm-an ŝlosilon por 5,5 mm-a truo.

## Pliaj tipoj 
eta|Pliaj tipoj.

Kategorio:Manlaboriloj
4329 Miró

**4329 Miró** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 22-an de septembro 1982 de la usona astronomo Laurence G. Taff elde Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la kataluna pentristo kaj skulptisto Joan Miró (1893–1983). Proksima de la superrealismo, Miró uzis ĉielajn korpojn kiel subjektoj de siaj verkoj, kiel en la serio "Konstelacioj" (1940–1941).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Joan Miró
Kategorio:Malkovrita de Laurence G. Taff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Pugnokojno

dekstra|eta|250ra|
**Pugnokojno** (PIV) estas kruda ŝtona ilo el tajlita siliko, kiun uzis la prahomoj. Per la tajlado, estiĝis neregula akra eĝo, uzebla por tranĉo. La plej malnova trovita pugnokojno estis farita antaŭ 1,75 milionoj da jaroj. Dum la evoluo, oni uzis ĝin ligita kun tenilo por ĉasado (manhakilo).

## Antaŭaj formoj 
Komence oni tajlis nur unu flankon de rivergruzo (tiam oni nomas tiajn **ĉopero**), poste ties du flankojn (**ĉopera ilo**). Tiuj tipoj aperis jam antaŭ pli ol du milionoj da jaroj.

Kategorio:Ŝtonepoko
Kategorio:Manlaboriloj
Kantono Épinac

La **kantono Épinac** (france ''canton d'Épinac'') estas franca kantono situanta en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo. Ĝi estas unu el la 11 kantonoj de la arondismento Autun. Ĝia ĉefurbo estas Épinac.

## Komunumoj 
Apartenas al la kantono Épinac la jenaj 11 francaj komunumoj :

* Change
* Collonge-la-Madeleine
* Créot
* Épertully
* Épinac
* Morlet
* Saint-Gervais-sur-Couches
* Saint-Léger-du-Bois
* Saisy
* Sully
* Tintry.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Saône-et-Loire

Epinac
Cañete (Ĉilio)

**Cañete** estas komunumo en la provinco Arauco en Ĉilio.

Ĝi situas en la Regiono Biobío.

Ĝi havas areon de 760&nbsp;km2 kaj 31 270 loĝantojn (2002).

## Eksteraj ligiloj 
* Municipa retejo de Cañete  

Kategorio:Urboj de Ĉilio
Frankenberger-tezo

eta|dekstra|Adolf Hitler bebo
La **Frankenberger-tezo** (germane, ***Frankenberger-These***) estas historia reserĉada tezo asertanta, ke Adolf Hitler havis judajn prapatrojn.

Sub alvoko al la judeco de la patro de Hitlero, Alois Hitler – kiu en 1837 kiel eksteredzeca filo de la domservistino Anna Maria Schickelgruber naskiĝis – la Frankenberger-tezo asertas, ke la nekonita patra avo de Hitler estis juda komercisto el Graz nomita Leopold Frankenberger.

## Ekesto de la tezo 
eta|maldekstra|**Patro**: Alois Hitler (1837–1903)
eta|maldekstra|Patrino: Klara Hitler, fraŭlina famili-nomo Pölzl (1860–1907)
La Frankenberger-tezo datumas el eldonitaj vivmemoroj de Hans Frank titolitaj *Im Angesicht des Galgens* (*Vid-al-vide al la pendigilo*).

### Baptoregistro de Alois Hitler 
En la baptoregistro de Alois Hitler la spaco por la nomo de la patro estas malplena kaj tial li ricevis la familinomon de sia patrino, tamen ĉi tiu, Anna Maria Schickelgruber, ja ricevis propetan financan apogon de Frankenberger dum la sekvaj 14 jaroj.

## TTT-ejoj 
* Der Spiegel, 24a de julio 1967: *Zeitgeschichte/Hitler-Abstammung: Dichte Inzucht*
* Holocaŭst-referenco: *Hatte Hitler jüdische Vorfahren? „Wer mag das alles ausdeuten können!“*

## Referencoj 
Kategorio:Adolf Hitler
Kategorio:Judismo
Renée Erdős

**Renée ERDŐS** [erdOŝ], hungare **Erdős Renée** estis hungara verkistino kaj poetino.
eta|dekstra|220ra|Iama domo de Renée Erdős
Renée Erdős naskiĝis, kiel **Ehrental Regina** la 7-an de majo 1879 en **Érseklél** (nuntempa vilaĝparto de Veľké Kosihy, Slovakio). Ŝi mortis la 9-an de julio 1956 en Budapeŝto.

## Biografio 
Renée Erdős devenis el juda familio. Ŝi frekventis lernejojn en Győr kaj Budapeŝto. Ŝi komencis sian karieron en 1890, ŝiaj poemoj aperis en revuo. Ŝi havis eksteredziĝan amrilaton kun Sándor Bródy, poste ŝi iris al abatejo en Italio, kie ŝi iĝis katoliko. En 1913 ŝi edziniĝis. Ĝis 1944 ŝi loĝis en Rákoshegy (nuntempa loĝkvartalo de Budapeŝto).

## Verkoj (elekto) 
* *Leányálmok* (Fraŭlinosonĝoj), poemoj, 1899
* *Versek* (Poemoj), poemoj, 1902
* *Aranyveder* (Oro-ujo), poemoj, 1910
* *Ősök és ivadékok* (Prauloj kaj idoj), romano, 1929
* *Emlékeim* (Miaj memoraĵoj), 1933
* *Semmelweis* (Dro Semmelweis), scenario, 1951
* *Összegyűjtött művek* (Kolektitaj verkoj), 1958
* *Lysias* (Lysias), romano sub pseŭdonimo *Réz Bálint*, 1943
* *A csukott kert* (Fermita ĝardeno), poemoj, 1945

## Memorigiloj 
* Memormuzeo en Rákoshegy

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Erdős
Erdős
Erdős
Klára Fehér

**Klára FEHÉR,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fehér Klára** aŭ oficiale *Nemes Lászlóné* estis hungara verkistino kaj ĵurnalisto.

Klára Fehér naskiĝis la 21-an de majo 1919 en Újpest. Ŝi mortis la 11-an de septembro 1996 en Budapeŝto.

## Biografio 
Klára Fehér devenis el juda familio. Ŝi frekventis universitaton en Budapeŝto post la 2-a mondmilito. Poste ŝi eklaboris en grava ĵurnalo. Ŝia edzo estis László Nemes (verkisto). Ŝi ofte estis videbla en la televizio. Ŝi ricevis diversajn premiojn inter 1948-1997 (la lastan postmorte).

## Verkoj (elekto) 
### Romanoj 
* *Idézés bűnügyben* (Alvoko en krimo), 1949
* *Az érem másik oldala* (Alia flanko de la medalo), 1951
* *Tenger* (Maro), 1956
* *A jó házasság ábécéje* (Aboco de la bona geedziĝo), romano, 1959
* *Furcsa éjszaka* (Stranga nokto), 1965
* *Vakáció Magyarországon* (Feriado en Hungario), 1976
* *Búcsú a tengertől* (Adiaŭo de la maro), 1983
* *Ne láss, ne hallj, ne szólj!* (Ne vidu, ne aŭdu, ne parolu!), 1993

### Porinfanaj libroj 
* *Tevekönyv* (Kamelolibro), 1950
* *A földrengések szigete* (Insulo de tertremoj), 1958
* *Én sose kapok levelet* (Mi neniam ricevas leteron), 1967
* *Az indián kertje* (Ĝardeno de la indiano), 1973

## Memorigiloj 
* "Fehér Klára literatura premio"

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Fehér
Fehér
Miĥailo Miŝaqah'

Miĥailo Miŝaqah' (1800-1888 aŭ 1889, arabe ميخائيل مشاقة‎) naskita en Raŝmaja' en Libanono, estas "la unua historiisto de moderna Sirio otomana" kaj la inventinto de dudekkvartona egaltempera oktavo.

Lia praavo katolikiĝis. Lia avo Jusuf Batraki transloĝiĝis de Korfuo al Tripolo por silke komerci kaj fariĝis grek'ortodoksa kristano. Tia, li nomis sin laŭ araba vorto pri filtrado de fibroj silkaj, miŝaqa' (مشقة). La patro de Miĥailo, Ĝirĝis Miŝaqa', transloĝiĝis al Deir al-Qamar, tiam regata de Ŝihaboj, por foriĝi de religio subpremo de Sidona guberniestro al-Ĝazar. Li ekkarieris kiel orforĝisto sed fariĝis skribisto, poste ĉef'trezoristo de la domo de Baŝir la dua, emiro de Monto Libanona.

Laŭ Tuma , Miĥailo Miŝaqah' estis la unua muzika teoriisto kiu proponis dividi oktavon en dudek kvar egalajn intervalojn, tio estas 24-tona egaltempera skalo kvarontoneca, kio estis aktuala bazo de araba tona sistemo. Tamen la verko de Miŝaqah', "Eseo pri arto de muziko por emiro Ŝihab'" (al-Risāla al-ŝihābija fi 'l-ṣinā‘a al-mūsīqija) estas dediĉita al ĉi temo sed ankaŭ klarigas ke lia instruisto Shejĥ Muhamad al-‘Attār (1764–1828) estis unu el multaj kiuj jam konis la koncepton, kvankam al-‘Attār ne publikigis siajn skribaĵojn pri tiu temo.

Plej gravaj historiaj verkoj de Miŝaqah' inkluzivas multe la cititan "al-Ĝaŭāb `alā Iqtirāḥ al-Aḥbāb" (1873) kaj, eble, la tre similan "Ta’rih Haŭadit Ĝarat bil-Ŝam ŭa-Saŭahil Bar al-Ŝam ŭa-l-Ĝabal" de Miha’il' Dimaŝqi (1843).

## Eksteraj ligiloj 
* "Miha'il Mishaqa " (de D-ro Fruma Zachs), Historiistoj de Otomana Imperio

## Fontoj 
* Habib Hassan Touma (1996). *The Music of the Arabs*, trad. Laurie Schwartz. Portland, Oregon: Amadeus Press. ISBN 0-931340-88-8.
* Maalouf, Shireen (2003). "Mikhii'il Mishiiqa: Virtual Founder of the Twenty-Four Equal Quartertone Scale", *Journal of the American Oriental Society*, Vol. 123, N-ro 4. (okt. - dec., 2003), pp.&nbsp;835–840.
* Zachs, Fruma (2001). "Mikhail Mishaqa - The First Historian of Modern Syria", *British Journal of Middle Eastern Studies*, Vol. 28, N-ro 1 (maje 2001), pp.&nbsp;67–87.
** (2005). "Miha'il Mishaqa ", *Historians of the Ottoman Empire* (ottomanhistorians.com).

Kategorio:Libanaj historiistoj
Kategorio:Libanaj muzikistoj
Kategorio:Muzikteoriistoj