open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nacia Revolucia Movado por Disvolviĝo

eta|Flago de la Nacia Revolucia Movado por Disvolviĝo

La **Nacia Revolucia Movado por Disvolviĝo** (NRMD, france **Mouvement révolutionnaire pour le développement**, MRND) estas eksa ruanda politika organizaĵo. Ununura partio de Ruando ĝis 1991, ĝi estis ligita al la Centrodemokratia Internacio.

## Historio 
Unu jaro post sia puĉo de 1973 kaj la dissolvigo de ĉiuj partioj, la prezidanto Juvénal Habyarimana fondis la NRMD-on, kiu iĝis laŭfakte la ununura laŭleĝa partio. La nova konstitucio de 1978 oficialigis la regulon de la ununura partio per sia artikolo 7: « La ruanda popolo estas organizita ene de la Nacia Revolucia Movado por Disvolviĝo, ununura politika organizaĵo ekster kiu neniu politika aktiveco povas esti praktikata ». Ĉiu ruanda civitano estis ekde tiam ano de la partio ekde sia naskiĝo.

La NRMD restis la ununura partio ĝis la promulgado la 10-an de junio 1991 de nova konstitucio kiu ebligis multpartiismon.

La 5-an de julio 1991 la partio ŝanĝis sian nomon al Nacia Respublika Movado por Disvolviĝo kaj Demokratio: NRMD(D). Ĝi alfrontis la partiojn freŝe kreitajn kaj permesitajn.

En 1992 "junulara movado" estis kreita de la partio, nomiĝinta Interahamwe. Ĝi fakte estis armita milico subtenanta la prezidanton Habyarimana.

En 1994 la partoprenado de la plejparto de la estroj kaj respondeculoj de la partio, samkiel ĝia vic-prezidanto Froduald Karamira, en la genocido kontraŭ la tucioj en Ruando kondukis la novajn aŭtoritatojn de la RPF malfondi la partion.

## Notoj kaj referencoj 
Tiu artikolo estas traduko de la franclingva artikolo « Mouvement révolutionnaire national pour le développement »

Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1994
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1974
Kategorio:Ruando
Kategorio:Ruanda genocido
Kategorio:Politikaj partioj
Kategorio:Historio de Ruando
Kategorio:Historio de Afriko

Kategorio:Malpermesitaj partioj
Organometala ĥemio

**Organometala ĥemio** estas la studo de **organometalaj komponaĵoj**, ĥemiaj kombinaĵoj kiu enhavas almenaŭ unu el la ĥemiaj ligoj inter atomo de karbono de organa molekulo kaj metalo, inklude alkalajn, alkalajn teron kaj transirajn metalojn, kaj foje larĝiĝite por inkludi ankaŭ metaloidojn kiel boro, silico kaj seleno. Krom ligoj al organaj fragmentoj aŭ molekuloj, ankaŭ ligoj al 'neorgana' karbono, kiel karbona monooksido (metalaj karboniloj), cianido, aŭ karbido, estas ĝenerale konsiderata organometala. Kelkaj rilataj komponaĵoj kiaj transirmetalaj hidridoj kaj metalfosfinaj kompleksoj estas ofte inkluditaj en studoj de organometalaj komponaĵoj, kvankam strikte parolante, ili ne estas necese organometalaj. La rilata sed distingita termino "metalorganika komponaĵo" referencas al metal-enhavaj komponaĵoj kiu ne havas rektajn metal-karbonajn ligilojn sed kiu enhavas organajn ligandojn. Metal β-diketonatoj, alkoksidoj, dialkilamidoj, kaj metalfosfinaj kompleksoj estas gravaj membroj de tiu klaso. La fako de organometala ĥemio kombinas aspektojn de tradiciaj neorganika kaj organika ĥemioj.

Organometalaj komponaĵoj estas amplekse uzataj stoiĥiometre en esplorado kaj industriĥemiaj reagoj, same kiel en la rolo de kataliziloj por pliigi la proporciojn de tiaj reagoj (ekz., kiel en uzoj de homogena katalizo), en kiuj la celitaj molekuloj estas polimeroj, medikamentoj, kaj multaj aliaj tipoj de praktikaj produktoj.

## Notoj
Claudio Santoro

**Claudio Franco de Sá SANTORO** (Manaŭso, la 23-an de novembro 1919 - Braziljo, la 27-an de marto 1989 ) estis brazila komponisto kaj dirigento.

## Biografio 
Naskita en Manaŭo, kiel knabo li komencis studi violonon kaj pianon, kaj liaj klopodoj igis la registaron de Amazonio sendi lin studi en Rio-de-Ĵanejron. Setante 18-jara, li jam estis adjunkta profesoro en la katedro de violono en la Conservatório de Música do Rio de Janeiro.

En 1941 li komencis studi kun Hans-Joachim Koellreutter, ankaŭ integrante la grupon Música Viva, el kiu li fariĝis unu el la plej aktivaj nomoj, kune kun Guerra-Peixe. Li komencis adopti dekdutonismon  kiel komponteknikon, iĝante unu el la plej radikalaj kritikistoj de la brazila muzika panoramo.

En 1948 oni rifuzis al li la vizon iri al Usono kiel stipendiulo, pro sia militemo en la Brazila Komunista Partio. Kiel dua opcio, li iris al Parizo por studi kun Nadia Boulanger. Dum sia restado en Eŭropo, li partoprenis, kiel brazila delegito, en la Dua Monda Kongreso de Progresaj Komponistoj en Prago, en tiama Ĉeĥoslovakio. En ĉi tiu kongreso, li estis oficiale prezentita al la sovetia doktrino pri socialisma realismo aplikita al muziko, kies Santoro fariĝis praktikanto, defendanto kaj iniciatinto en Brazilo.

Jam konata, li ricevis premion de Fondaĵo Lili Boulanger en Bostono. Inter la taksistoj estis komponistoj Igor Stravinski kaj Aaron Copland.
eta|262x262ra| Teatro Nacional Claudio Santoro, en Braziljo.
Claudio Santoro estis fonda profesoro pri la Muzika Departemento en la Universitato de Braziljo. En 1979 li fondis la Nacian Teatran Simfonian Orkestron de Brasília nuntempe Orquestra do Teatro Nacional Claudio Santoro, kies gvidanto li estis ĝis sia morto en marto 1989.

Li komponis la muzikon por la filmo O Saci de Rodolfo Nanni .

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Claudio Santoro ĉe IMDb

## Vidu ankaŭ 
* Teatro Nacional Cláudio Santoro

## Notoj 
Kategorio:Klasikaj komponistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Brazilaj komponistoj
Saint-Agnan (stacidomo)

**Saint-Agnan** estas franca stacidomo sur linio Moulins - Mâcon, situanta en  , en departemento Saône-et-Loire, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Moulins - Mâcon (770000).

## Vidu ankaŭ 
* Saint-Agnan (Saône-et-Loire)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Saône-et-Loire
Kategorio:Saint-Agnan (Saône-et-Loire)
Saint-Agnan (Saône-et-Loire)

**Saint-Agnan** estas franca  situanta en departemento Saône-et-Loire, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Saint-Agnanais*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire
* Saint-Agnan (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
Flughaveno Plaine Corail

**Flughaveno Plaine Corail**, (IATA-kodo:**RRG**, ICAO-kodo:**FIMR**) estas flughaveno situanta proksime de Plaine Corail sur Rodriges, insula dependeco de Maŭricio. Ĝi estis alinomita laŭ Gaëtan Duval, (1930-1996), eksa vic-ĉefministro de Maŭricio, kiu kontrolis grandan parton de la disvolviĝo de Rodriges . Antaŭ ol esti alinomita en 2007, ĝi estis konata kiel "Flughaveno Plaine Corail". Airport of Rodrigues Ltd *(ARL)* estis registrita la  kiel publika kompanio.

En 2006, la flughaveno prizorgis  pasaĝerojn. Ĝi havas asfaltan kurejon kiu mezuras . Aldone al Air Mauritius servo al Maŭricio, Air Austral komencis laŭsezonan servon al la Flughaveno Pierrefonds.

## Flugkompanioj kaj alirejoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Maŭricio
* Rodriges (insulo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Flughavenoj en Maŭricio
Kategorio:Rodriges
Katalin Ágoston

**Katalin Ágoston** [Agoŝton], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ágoston Katalin** estas hungara aktoro. Ŝia frato estas Péter Ágoston (aktoro), kantisto.
eta|
Katalin Ágoston naskiĝis la  (laŭ hungara Vikipedio la 21-a) en Eger.

## Biografio 
Katalin Ágoston maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, dum lernado ŝi lernis ankaŭ muzikon (bekfluto, violono) kaj dum la gimnaziaj jaroj ŝi ricevis malgrandajn rolojn en la Teatro Gárdonyi Géza. Ŝi akiris muzikpedagogian diplomon en Universitato de Miskolc en 2009. Intertempe ŝi frekventis kurson de Operetoteatro (Budapeŝto), kie ŝi estis ankaŭ korusano. Post la diplomo ŝi havis rolojn en pluraj teatroj kaj province kaj ĉefurbe. Ŝi ricevis premiojn ekde 2014.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* Géza Radványi-Béla Balázs-György Korcsmáros: En Eŭropo ie (2002) - ?
* Ŝolom Alejĥem-Joseph Stein: Violonisto sur la tegmento (2004) - Sprince
* Fred Ebb-Bob Fosse-John Kander: *Chicago* - Roxie Hart
* Woody Allen: *New York-i komédia* - Juliet
* Miklós László: *Illatszertár* - aĉetanto
* William Shakespeare: Makbeto - sorĉistino
* Sándor Petőfi-Károly Bakonyi-Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - Iluska (ina ĉefrolo)

## Ŝiaj filmaj roloj (elekto) 
* *Társas játék* (televizia filmo, 2013) - kelnerino
* *Kertvárosi Mese* (mallonga filmo) - Mariann

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Astrid Thors

**Astrid Margareta Gunilla Thors** (naskiĝis la ) estas finna politikisto. Ŝia partio estas Sveda popola partio. Thors estis ministro pri enmigrado kaj Eŭropo en 2007–2010, membro de finna parlamento 19.3.2003–4.9.2013 kaj membro de Eŭropa parlamento 11.11.1996–19.7.2004.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Cipargamino

**Cipargamino** aŭ **Cipargamin** (**NITD609**, **KAE609**) estas eksperimenta sinteza kontraŭmalaria medikamenta drogo apartenanta al la klaso de spiroindolono. La komponaĵo estis disvolvigita en la *Novartis Institute for Tropical Diseases* en Singapuro, pere de kunlaborado kun la *Genomics Institute of the Novartis Research Foundation* (GNF), la *Biomedical Primate Research Centre* kaj la *Swiss Tropical Institute*.

Cipargamino estas sinteza kontraŭmalaria molekulo kiu apartenas al la klaso de spiroindolono, kaj ricevis la premion MMV Projekto de la Jaro 2009. Ĝi estas strukture rilata al GNF 493, komponaĵo unuafoje identigita kiel povega inhibilo de *Plasmodium falciparum* kreskita en alta produkta fenotipa montro de naturaj produktoj kondukitaj al la *Genomics Institute of the Novartis Research Foundation* en San Diego, Kalifornio, en 2006.

Cipargamino estis malkovrita per elekto en la biblioteko de Novartis inter 12 000 naturaj produktoj kaj sintezaj komponaĵoj por trovi aktivajn komponaĵojn kontraŭ *Plasmodium falciparum*. La unua elekto fokusis al 275 komponaĵoj kaj la listo estis mallarĝigita ĝis 17 eblaj kandidatoj. La nuntempa spiroindolono estis plibonigita por direkti siajn metabolajn enhavojn al plibonigita stabileco kaj eksponi nivelojn en animaloj.

## Notoj 
Kategorio:Kontraŭmalariaj kuraciloj
Kategorio:Organikaj kloridoj
Kategorio:Organikaj fluoridoj
30 jours max

***30 jours max*** ("30 tagoj maksimume") estas franca polica komedia filmo eldonita je 2020. Tarek Boudali reĝisoris ĝin kaj ankaŭ ludas la ĉefan rolon.

## Resumo 
Rayane estas juna policisto, timema kaj mallerta. Lia kuracisto sciigas lin ke li estas malsana kaj ne vivos post 30 tagoj. Rayane, pensante, ke li ne havas nenion perdeblan, decidas profiti la oportunon. Li volas iĝi heroo de sia policejo kaj ankaŭ imponi al sia bela kolego Stéphanie. Rayane do riskas multajn danĝerojn por kapti grandan drogkomerciston.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri *30 jours max* je AlloCiné

Kategorio:Filmo
Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2020
Nimród Antal

**Nimród Antal,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Antal Nimród** estas hungardevena usona reĝisoro, aktoro, scenaristo.

Nimród Antal naskiĝis la  en Los-Anĝeleso (Usono, Kalifornio).
 
## Biografio 
Nimród Antal naskiĝis en hungara familio. En 1991 li translokiĝis al Hungario kaj ekstudis en Altlernejon pri Teatro kaj Filmo. Lia plej grava instruisto estis Miklós Bíró. Li akiris kameraistan diplomon en 1996, poste li partoprenis en kreoj de filmoj ne nur en Hungario, sed ankaŭ en Ĉeĥio. En 2005 li revenis al Holivudo por daŭri la filman karieron. Li ricevis premiojn en 2004 kaj 2005.

## Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* *Bohóclövészet* (1992, mallonga filmo)
* :en:Kontroll (2003, ankaŭ scenaristo)
* Predator (estaĵo) (2010)
* *Metallica: Through The Never* (2013, ankaŭ scenaristo)
* *A Viszkis* (2017, ankaŭ scenaristo)

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Három játék* (1993, televizia filmo)
* *Roarsch* (1999, mallonga filmo)
* *Machete* (2010)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Anett Antalfi

**Anett Antalfi,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Antalfi Anett** estas hungara aktoro.

Anett Antalfi naskiĝis la  en Szentes.

## Biografio 
Anett Antalfi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2015, poste li ekstudis en privata aktorlernejo de Mária Gór Nagy en Budapeŝto. Ŝi ricevis ankaŭ rolojn en *Teatro Ida Turay*. En la jaro 2018 ŝi estis pupteatristo en Pápa, poste ŝi estas partoprenanto de televizia serio.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* *A férfiak a fejükre estek* (2017)
* *Kávéház a vén Fiákerhez* (2018)
* *Csillagszemű juhász* (2019)
* *Jóban Rosszban* (televizia serio, 2019-) - Dr. Luca Márton

## Fontoj 
* https://www.instagram.com/anettantalfi/?hl=hu

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
131186 Pauluckas

'*131186 *Pauluckas'''* estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la brazila amatora astronomo Paulo R. Holvorcem kaj de la usona amatora astronomo Michael Schwartz per la Observatorio Tenagra II de Nogales (Arizono, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 8:3 kun Jupitero.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la aŭstralia astronomo *Paul Luckas'', kiu kreis kaj bontenis plene aŭtomatan observatorion en Okcidenta Aŭstralio por serĉo pri supernovaoj, malkovro de malgrandaj planedoj kaj sekvado pri apud-teraj asteroidoj. Li apartenas al la malgranda kaj sindonema grupo da amatoroj, kiu provivas valorajn datumojn pri la suda ĉielo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paulo R. Holvorcem
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Kategorio:Malkovrita de Michael Schwartz
Star Dojran

**Star Dojran** (makedone *Стар Дојран*) estas vilaĝo situanta en la Sudorienta Regiono de Norda Makedonio. Ĝi estas la administra centro de la Opština Dojran. En 2002 loĝis ĉi tie 363 loĝantoj.
## Loko, priskribo 
La vilaĝo situas en la sudokcidenta parto de la Opština Dojran. Ĝi situas ĉe la sudokcidenta bordo de Lago Dojran kaj okcidente al la montoj ĝis la limo kun Grekio. La alteco de la areo estas do ĉirkaŭ 150 - 611 m. La areo estas 9,3 km².

Trans la vilaĝo, norde, la regiona vojo R1105 pasas de la limo kun Grekio al la urbo Valandovo-

### Loĝantaro, ekonomio 
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 363 homoj.

Ekzistis 255 makedonoj (70,24 %), 57 Turkoj (15,70 %), 32 Serboj (8,81 %) kaj aliaj.

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf

Vilaĝoj de Nord-Makedonio‎
## Pluaj fotoj 

Стар Дојран во Општина Дојран.svg|eta|Star Dojran - loko en Opština Dojran.
Star Dojran 01.JPG|eta|Star Dojran

Star Dojran in 2012 (3).JPG|eta|Star Dojran - vido de la lago
Basco (Filipinoj)

**Basco** [basko] -  - estas urbeto (en rango municipo) kaj diocezo en Filipinoj, en pli malgranda insulo en regiono Kagajana Valo, kie estas ĉefurbo de la provinco Batanoj. La urbeto havas 6 distriktojn.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Basco kuŝas en norda parto de la lando sur malgranda insulo jam en proksimeco de Tajvano https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=20.454867908662322%2C121.99493404999998&z=8. Regiona ĉefurbo Tuguegarao troviĝas 316, Tajnano (en Tajvano)  338, Kezonurbo 648, ĉefurbo Manilo 661, Cebuurbo 1146, Dabao 1540, General Santos 1631 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.
eta|

## Historio 
Basco estis nomumita pri :en:José Basco y Vargas, kiu konkeris la insulojn kaj helpis kun reformoj la agrikulturon kaj komercon. Li estis ĉefo (guberniestro) de la insuloj ekde 1778. La loĝantoj korpe kaj kulture pli proksimas al la indiĝenaj popoloj de Tajvano ol al la filipinaj popoloj.

## Ekonomio 
La loĝantoj okupiĝas pri agrikulturo kaj fiŝkaptado. Estas kampanjo por listigi kelkajn erojn al Monda Heredaĵo de UNESCO.

## Trafiko 
Basco voje estas alirebla laŭ la marborda ĉefvojo ambaŭflanke. Flughaveno funkcias loke kun flugoj al Manilo kaj Baguio.

## Eduko 
En Basco nur baz- kaj mezlernejoj funkcias.

## Religio 
En Basco vivas plej ofte katolikoj, ankaŭ katedralo funkcias loke.
eta|maldekstre|

## Klimato 
La klimato de Basco estas klasifikita kiel tropika klimato kun musono. Jare pluvas averaĝe po 2346 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen iomete pli malofte en marto kaj aprilo. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter 22-. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* lumturo (tutlande fama)
* katedralo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Braktea papavo

**Braktea papavo** (*Papaver bracteatum*) estas la botanika nomo de papavo. Ĝi estas foje nomata armena papavo.

Ĉi tiu herbeca, ĝis 1,2 m alta planto havas fajne pinate fenditajn foliojn kun grizverda koloro. La 10 cm larĝaj, ruĝaj floroj floras de majo-junio. La petaloj ofte havas nigran makulon ĉe la bazo.

## Disvastiĝo 
Ĝi aperas en Kaŭkazo, nordorienta Turkio, norda Irano, Armenio kaj Azerbajĝano. Ĝi ofte miksiĝas kun la orienta papavo.

## Uzado 
La planto enhavas la alkaloidan tebainon, kiu estas facile prilaborebla en la kontraŭtusan kodeinon.

## Vidu ankaŭ 
* Brakteo

[eta|meza|300px|Brakteaj papavoj en [Irano]]

Kategorio:Plantoj

Kategorio:Papavacoj
Tarja Filatov

**Tarja Filatov** (naskiĝis la ) estas finna politikisto. Ŝia partio estas Finnlanda socialdemokratia partio. Ŝi estas membro de finna parlamento ekde jaro 1995. Ekde 2020 ŝi estas vicprezidanto de finna parlamento. Ŝi estis ministro pri laboro. En 2007–2010 Filatov estis prezidanto de parlamentgrupo de Finnlanda socialdemokratia partio.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Marmagne-sous-Creusot (stacidomo)

**Marmagne-sous-Creusot** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  , apud Le Creusot, en departemento Saône-et-Loire, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  /  de la linio Nevers - Chagny (760000).

## Vidu ankaŭ 
* Marmagne (Saône-et-Loire)
* Le Creusot

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Saône-et-Loire
Kategorio:Marmagne (Saône-et-Loire)
Jan-Erik Enestam

**Jan-Erik ENESTAM** (naskiĝinta 12-a de marto 1947 en Västanfjärd) estas finna politikisto de la Sveda Popola Partio de Finnlando. Li estis membro de finna parlamento de la 22-a de marto 1991 ĝis la 20-a de marto 2007. Krome li funkciis kiel ministro pri internaj aferoj 13.4.1995 – 15.4.1999 kaj ministro pri defendo 2.1.1995 – 13.4.1995 kaj 15.4.1999 – 17.4.2003. Inter 1998 kaj 2006 li estis prezidanto de sia partio.

Li havas tri infanojn.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Svedlingvaj finnlandanoj
Jouni Backman

**Jouni BACKMAN** (naskiĝinta la  en Savonlinna) estas finna politikisto de Finnlanda socialdemokratia partio. Li estis membro de finna parlamento 21.3.1987–20.3.2007 kaj 20.4.2011–21.4.2015 kaj ministro pri medio 31.5.2002–17.4.2003.

La plej mencianda projekto, kiun li realigis, estis gubernia reformo, kie la nombro de la finnlandaj gubernioj malkreskis el 12 al 6.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kyösti Karjula

**Kyösti Juhani KARJULA** (naskiĝinta la  en Oulu) estas finna konservativa politikisto de Finnlanda Centro. En parlamenta elekto en 2011 li ne estis kandidato. Li estas ankaŭ deklaranto de kristana kredo. Lia elektodistrikto estis elektodistrikto de Oulu. En eŭropa parlamenta elekto 2009 li ricevis vicplacon. Li ricevis proksimume 15 % de voĉoj de elektodistrikto de Oulu. Li estis membro de finna parlamento 1995–2011. Pri sia religio Karjula estas konservativa lestadiano. Karjula, same kiel multaj aliaj lestadianoj havas multajn infanojn. Lia edzino naskis 13 filojn kaj 5 filinojn. Filo Jaakko Karjula mortis en 2009. Karjula loĝas en Lumijoki.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Lestadianoj
Sirpa Pietikäinen

**Sirpa Pietikäinen** (n. 1959) estas finna politikisto de Nacia Koalicio. Ŝi estis membro de finna parlamento 26.3.1983–18.3.2003, primedia ministro de Finnlando 26.4.1991–13.4.1995 kaj ekde 4.4.2008 ŝi estas membro de Eŭropa parlamento.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Keijo Korhonen

**Keijo KORHONEN** (n. la  en Paltamo, en la vilaĝo Melalahti, Finnlando, m. la 7-an de junio 2022 en Tusono, Arizono, Usono) estis finna sciencisto de politika historio kaj politikisto. Li laboris kiel profesoro de politika historio en Universitato de Helsinko kaj vizanta profesoro en la Universitato de Arizono. De septembro 1976 ĝis majo 1977 li estis ministro pri eksteraj aferoj de Finnlando. Kiam li estis ministro, li estis membro de la politika partio Finnlanda Centro. De 1983 ĝis 1988 li estis la oficiala reprezentanto de Finnlando ĉe la Unuiĝintaj Nacioj, posteno egalvalora al ambasadoro. Korhonen estis sendependa kandidato en la prezidanta elekto de Finnlando de 1994, konkurante kontraŭ  Paavo Väyrynen kiu estis la kandidato de la partio Finnlanda Centro. Ili ambaŭ estis membroj de la partio, sed plimulto de la partio ŝanĝiĝis al EU-membreco post kiam la partiestro Esko Aho prenis la potencon kaj subtenis EU-membrecon. Korhonen decidis labori kontraŭ EU-membreco kaj pro tio decidis partopreni en prezidant-elekto ekster sia propra partio kiu subtenis EU-membrecon. Kaj efektive, en 1995 Finnlando kune kun Aŭstrio kaj Svedio aliĝis al la Eŭropa Unio. La redaktoro Johanna Korhonen estas filino de frato de Keijo Korhonen.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Miapetra Kumpula-Natri

**Miapetra Kumpula-Natri** (n. 1972) estas finna politikisto de Finnlanda socialdemokratia partio. Ŝi estis membro de finna parlamento 2003–2014 kaj estas membro de Eŭropa parlamento ekde 2014.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Bruno Najbaro

**Bruno Najbaro** estas esperantlingva plumnomo de latva esperantisto, kiu fine de la Dua Mondmilito elmigris al Britio. Li konatas precipe pro la publikigo de la origine esperantlingva rakontaro ***Rakonto de kampara bubo***, membiografio, kiu samtempe estas la ĉefa fonto de informoj pri la verkinto. Bruno Najbaro estas la prezidanto de la Internacia Agrikultura Esperanto-Asocio.

En recenzo de la libro en la revuo *Monato* (numero 1999 06, paĝo 28), la recenzinto Walter Klag notis: 

## Referencoj 
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Latvaj esperantistoj
Piia-Noora Kauppi

**Piia-Noora Kauppi** (n. 1975) estas finna politikisto. Ŝia partio estas Nacia Koalicio. Ŝi estis membro de Eŭropa parlamento 1999–2008.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Port Mathurin

**Port Mathurin** funkcias kiel ĉefurbo de la insulo Rodriges, dependeco de Maŭricio. Ĝi kuŝas sur la norda marbordo de la insulo ĉe la Hinda Oceano kaj funkcias kiel administra, jura kaj ekonomia centro de Rodriges. Kiel la nomo sugestas, ĝi ankaŭ funkciigas la ĉefan havenon de la insulo.

Port Mathurin havas loĝantaron de ĉirkaŭ  homoj (2006). Vidindaĵoj inkluzivas ĝian merkaton, dum la urbo ankaŭ havas la solan busstacion de la insulo kaj belvidejon sur Monto Fanal, sude de la urbo. Estas romkatolika preĝejo, anglikana preĝejo kaj malgranda moskeo. Aliaj famaĵoj de Port Mathurin inkluzivas Marie, Reĝinon de Rodriges, statuon de la Virgulino Maria situantan en Pointe Canon. La du ŝipoj de Mauritius Cargo Handling Corporation, nome *MV Mauritius Pride* kaj *Mauritius Trochetia*, ankras ĉe Port Mathurin po kvin fojojn ĉiumonate.

La , François Leguat kaj la unuaj Francoj elŝipiĝis sur Rodriges ĉe la loko de la estonta vilaĝo, fondita de francaj koloniantoj en 1735. La loko prenas sian nomon de tiu de frua franca setlanto, ĉu Mathurin Bréhinier, aŭ Mathurin Morlaix.

En 1901 Port Mathurin fariĝis loko de oficejoj por la brita-aŭstralia submara kablo.

Estas 22 lokoj ene de la zono de Port Mathurin, kiu estas unu el 14 statistikaj subunuoj de Rodriges, al kiuj rilatas la loĝantaro de  homoj:

#Baie Lascars (North)
#Camp du Roi
#Castor
#Caverne Provert
#Citronelle
#Crève Coeur
#Désiré
#English Bay
#Fond La Digue
#Jentac
#Mont Piton
#Mont Vénus
#Montagne Charlot
#Montagne Fanal
#Pointe Canon
#Pointe Monnier
#Port Mathurin
#Roseaux
#Solitude
#Soupir
#Terre Rouge
#Vangar

La vilaĝo (loko) havas ununuran mezlernejon: Rodrigues College. Aliaj lernejoj funkcias en aliaj vilaĝoj ĉirkaŭ la insulo, nome Le Chou, Marechal, Grand Montagne, Mont Lubin kaj Citron Donis.

La loko Port Mathurin mem okupas tre malgrandan areon, kaj najbaraj setlejoj (lokoj) inkluzivas Fond La Digue, Montagne Fanal, Pointe Monier, Camp du Roi kaj Baie Lascar.

En 1996, jaĥto Admiral Nevelskoj finis sian kurson en la laguno apud Port Mathurin, post 2-jara vojaĝo sen skipo. Ĉi tiu jaĥto, kiu estis posedaĵo de la rusa registaro, tiam estis transdonita al Honora Ambasadoro Bernard Eric Typhis Degtyarenko en 2020, kaj ankaŭ deklarita kiel Mara Muzeo de Mara Universitato Admiral Nevelskoj. La jaĥto nun estas unu el pluraj historiaj ligoj inter Rusio kaj Maŭricio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :ru:Невельской, Геннадий Иванович#Память ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Rodriges
Zátyní

**Zátyní** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Dubá. Ĝi troviĝas proksimume 4&nbsp;km nordokcidente de Dubá. Estas ĉi tie registritaj 26 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Zátyní** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,76&nbsp;km². Tiu ĉi katastra teritorio estas konsisto de zono de speciala konservado Roverské skály. En arbaroj en la sudokcidenta parto de la katastro Zátyní troviĝas rok-altaĵo Čap kun rokturo nomata Ĉapa bastono () kaj kun restaĵoj de rokburgo.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Zátyní, pod Čapem (3).jpg|Zátyní, sub Čap

Kategorio:Partoj de Dubá
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Setlejoj en Doksa montetaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Kokořínsko – Regiono de Mácha
Iiro Viinanen

**Iiro Viinanen** (naskiĝinta 27-a de septembro 1944 en Kuopio) estas finna politikisto. Li estis membro de finna parlamento 26.3.1983–29.2.1996 kaj ministro pri financoj 26.4.1991–1.2.1996. Lia partio estas Nacia Koalicio.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Martti Korhonen

**Martti Korhonen** (n. la 27-an de februaro 1953 en Oulu) estas finna politikisto de la partio Maldekstra Ligo. Li estis membro de finna parlamento 1991–2015. En la dua registaro de Paavo Lipponen, kiu oficis de aprilo 1999 ĝis aprilo 2033, li oficis kiel ministro pri areoj kaj komunumoj.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Johannes Koskinen

**Hannu Erkki Johannes Koskinen** (n. 1954) estas finna politikisto. Lia partio estas Finnlanda socialdemokratia partio. Li estas membro de finna parlamento 1991–2015 kaj denove ekde 2019. Li estis ministro pri justico 1999–2005.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Lauri Ihalainen

**Lauri Ihalainen** (naskiĝinta la  en Pihtipudas) estas finna politikisto. En 1990–2009 Ihalainen estis prezidanto de *Suomen ammattiliittojen keskusjärjestö* (centrokunigo de poziciaj ligoj de Finnlando). Li estis membro de finna parlamento 20.4.2011–16.4.2019 kaj ministro pri laboro 22.6.2011–29.5.2015.

## Vidu ankaŭ 
* liston pri aliaj portantoj de la persona nomo Lauri

Kategorio:Finnaj politikistoj
131245 Bakich

'*131245 *Bakich'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 2:5 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo David Healy elde la Observatorio *Junk Bond* en Sierra Vista (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan eldoniston pri astronomio kaj sciencan popularigiston *Michael E. Bakich*. Kiel historiisto pri astronomio fakigita en la 19-a jarcento, li pasis 30 jarojn kiel instruisto kaj konsilisto en planetarioj. Li ankaŭ verkis plurajn librojn, inklude la * Cambridge Encyclopedia of Amateur Astronomy''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de David Healy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Petri Sarvamaa

**Petri SARVAMAA** (n. 1960) estas finna politikisto. Li estas membro de Eŭropa parlamento ekde la jaro 2012. Antaŭe li estis redaktoro en finna televido.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Malnova religio de Burundo

La **malnova religio de Burundo** estas adoro ekzistanta en Burundo de la antaŭkolonia periodo, kiu daŭras ĝis la nuntempo. Lasttempe en Burundo oni uzas la vorton "*imana*" kiu estas tradukita kiel Dio, sed ĝi reprezentas precipe Dian potencon.

Dum la monarkia periodo kaj antaŭ la alvenon de koloniantoj, ĉiuj burundanoj adoris tiun Dian potencon kiun kreis ĉion kvankam oni lin celebris per diversaj diservoj precipe tiu de '"*kiranga*" kiu estas la plej konata.

La evangeliistoj multe uzis la svahilan vorton kiu estas "*mungu*" por paroli pri Dio. En kelkaj regionoj kie oni aplikas la sorĉarton, estas ankoraŭ tiu diservo pro tio oni povas ĝin uzi en la regiono Kumoso.

Kategorio:Religio
Kategorio:Burundo
Chauffailles (stacidomo)

**Chauffailles** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Chauffailles, en departemento Saône-et-Loire, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paray-le-Monial - Givors-Canal (775000).

## Vidu ankaŭ 
* Chauffailles

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Saône-et-Loire
Kategorio:Chauffailles
Chauffailles

**Chauffailles** estas franca  situanta en departemento Saône-et-Loire, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Chauffaillons*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire
* Chauffailles (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
La heredaĵo

**La heredaĵo** estas filmo reĝisorita de la kongano Dankon Kwibe en du partoj, el kiuj tamen ĝis nun (aprilo 2024) aperis nur la unua. Tiu ĉi unua parto estis anoncita al la esperanista publiko la 20-an de aprilo 2021. Estas filmo, kiu montras konkretajn problemojn, kiel edziĝo kun la vidvino de la frato, postuloj de la socio rigarde al viroj kaj ‘’favoroj’’ al virinoj. Mallonge, la filmo prezentas enrigardon pri kelkaj tradiciaj praktikoj, kiuj bremsas aŭ malkuraĝigas homojn en la procezo de virina emancipiĝo en Afriko.

Kwibe, la ĉefa rolulo, post la morto de la frato edziĝis kun ties edzino laŭ lokaj tradiciaj kutimoj kaj tiel heredis la bonhavaĵojn de la mortinto. La juna paro dediĉis sin al trankvila familia vivo sufiĉe plena de reciproka amo. Ĉiutage la edzino dommastrumas, prizorgas la infanojn kaj preparas la revenon de la edzo, kiu iras labori, ĝis iam ĉio ŝanĝiĝis: la edzo decidis havi duan edzinon…

Temas pri interesa, pensiga filmo realigita en afrika etoso kun subtekstoj en la angla lingvo. Malgraŭ malbona prononcmaniero de kelkaj aktoroj, ŝokaj paroloj kaj agoj ĉe la filmfino – kio donas impreson pri manko de respekto al virino – la kinaĵo estas vere spektinda, tiom pli ke, la rezulto teknike estas imprese bonkvalita kaj la roluloj tre elturniĝemaj kun limigitaj rimedoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Burundaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2021
Kategorio:Esperanto-filmoj
Simo Frangén

**Simo Frangén** (naskiĝis la ) estas finna muzikisto, humuristo kaj prezentisto. Li estas basisto kaj unu el pluraj kantistoj de la humura muzikgrupo Alivaltiosihteeri. Li prezentis programojn , SF-studio,  kaj . Li havas unu filon, Frans. Frangén havas fortan tamperean identecon.

Kategorio:Finnaj muzikistoj
Waldemar Henrique

**Waldemar Henrique da Costa Pereira** (Belem do Para, 15-an de februaro 1905 - Belén, 29-an de marto 1995 ) estis brazila dirigento, pianisto, verkisto kaj komponisto. Simbola artisto de Pará, la urbo Belém havas placon kaj teatron, kiuj portas lian nomon.

## Biografio 
Waldemar Henrique estis filo de praulo de portugalaj kaj indiĝenaj homoj. Li perdis sian patrinon tre frue, en la aĝo de unu jaro. En la aĝo de ses jaroj, li iris kun sia patro al Portugalio, revenante al Brazilo en 1918. Li praktikis pianon kaŝite de sia patro, ĉar li malpermesis al li tion. Sammaniere li ekprenis pianolecionojn, ankoraŭ en 1918.

La unua furora kanto de Waldemar Henrique estis *Minha Terra* (mia tero), komponita en 1923. En 1929 li studis ĉe la konservatorio *Carlos Gomes*. Lia familio kontraŭis ĝin, kaj lia patro insistis, ke li deviu de sia alvokiĝo dungante lin en banko.

Li translokiĝis al Rio-de-Ĵanejro en 1933, kie li studis pianon, komponadon, instrumentadon kaj dirigentadon. Liaj verkoj ĉefe baziĝas sur amazonia, indiĝena, norda kaj brazila folkloroj. Waldemar forpasis la 29-an de marto 1995 je la aĝo de 90 jaroj kiel kancera viktimo.

Waldemar Henrique da Costa Pereira naskiĝis en la urbo Belém, ŝtato Pará, la 15-an de februaro 1905. Lia patrino, Joana da Costa Pereira, estis de indiĝena origino kaj mortis kiam Waldemar Henrique estis unujara, li estis edukita de lia onklino, Estefânia Rosa da Costa, kiu edziĝis al lia patro, portugala Thiago Joaquim Pereira.

## Kantoj 
* Boi-Bumbá
* Foi Bôto, Sinhá!
* Cobra-Grande
* Tamba-Tajá
* Matintaperêra
* Uirapuru
* Curupira
* Manha-Nungára
* Fiz da Vida uma Canção
* Trem de Alagoas
* Cabocla Bonita
* Essa Nega Fulô
* No Jardim de Oeira

## Referencoj 

* CLAVER FILHO, José. Waldemar Henrique: O Canto da Amazônia. Rio-de-Janeanejro: Funarte, 1978.
* GODINHO, Sebastião. Waldemar Henrique: Só Deus sabe porque. Belém: Registaro de la Ŝtato Pará: Ŝtata Sekretario pri Kulturo: Kultura Agentejo de Pará "Tancredo Neves", 1989.
* GODINHO, Sebastião. Waldemar Henrique da Costa Pereira. Belém: Registaro de la ŝtato Pará: ŝtata sekretario pri kulturo, 1994.
* MIRANDA, Ronaldo. Waldemar Henrique - Compositor Brasileiro. Belém: Falangola, 1979.
* SALLES, Vicente. Música e Músicos do Pará. 2-a eld. rev. Secult / Seduc/Amu-PA, Belém, 2007.
* SANTOS, Isabela de Figueiredo. Lendas amazônicas de Waldemar Henrique: um estudo interpretativo. Belo Horizonte: Federacia Universitato de Minas Gerais, 2009.
* Majstra disertacio 

Kategorio:Portugaldevenaj brazilanoj
Kategorio:Brazilaj komponistoj
Kalevi Hemilä

**Kalevi HEMILÄ** naskiĝis la 21-an de septembro 1952 en Kärsämäki, en la provinco Norda Ostrobotnio de Finnlando, do nun estas -jaraĝa. Antaŭ la pensiiĝo li estis politikisto kaj agronomo. Inter la jaroj 1995 kaj 2002 li estis la ministro pri agrikulturo kaj arbara mastrumado de Finnlando, en du registaroj de la ĉefministro Paavo Lipponen.

Kategorio:Finnaj politikistoj
(131318) 2001 FL194

**(131318) 2001 FL194** estas granda transneptuna objekto malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak en Tucson (Arizono, Usono).

## Ecoj 
Por Michael E. Brown, ĝi verŝajne ne estas nanplanedo kun taksata diametro de 125 km.

## Orbito 
Ĝi estas, kiel Plutono, en orbita resonanco 2:3 kun Neptuno: ĝi do estas plutoneno. Ĝia discentra orbito iom proksimiĝas tiun de Neptuno: ĝia neptuna MOID estas 2,2173 astronomia unuo, aŭ 331,703 milionoj da kilometroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston

131318
The New Times

***The New Times*** (Esperante La Novaj Tempoj) estas nacia anglalingva gazeto en Ruando. Ĝi estis fondita en 1995, post la ruanda genocido de 1994. Tiu gazeto asertas, ke ĝi estas la privata posedo de du akciuloj. Ili ankaŭ publikigis ĉiusemajnan ruandlingvan gazeton nomigitan *Izuba Rirashe*.

*The New Times* estas publikigata en Kigalio de lundo ĝis sabato, ĝia dimanĉa ekvivalento la *Sunday Times* estante publikigata ĉiudimanĉe. La *New Times Online*, la reta versio de la gazeto, estis establita en 2006. *The News Times* ofte komunikas optimismajn rakontojn pri eventoj en Ruando.

Maje 2009 Human Rights Watch (HRW) priskribis *The New Times* kiel posedaĵon de la ŝtato en respondo al opinia artikolo de la gazeto kiu akuzis HRW de provi respektigi neistojn de la ruanda genocido de 1994. *The New Times* ne publikigis tiun respondon de HRW. La ruanda prezidanto Paul Kagame diris ke *The New Times* estas tro obeema al li kaj lia partio, kaj petis al la Aga Ĥan krei alternativon.

## Referencoj 
* Tiu artikolo estas traduko de la anglalingva artikolo « The New Times »

Kategorio:Ruandaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Kategorio:Aperis en 1995
(131421) 2001 OL58

**(131421) 2001 OL58** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 2:3 kun Jupitero, ĝi do estas ano de la Hilda grupo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Eduardo Novembro

**Eduardo Novembro** (plumnomo; **José Eduardo Rosa Crispim**, 1930.11.04-2015.01.27) estis portugala esperantisto. Li konatas precipe pro la publikigo de la origine esperantlingva romano ***Liberaj tempoj*** en 2010. Profesie li estas komerca korespondisto, kaj li interalie aktivis kiel kunlaboranto de *La Karavelo.*

## Verkaĵoj 
* *Etaj rakontoj* (tradukitaj de la aŭtoro, 1984)
* *Liberaj tempoj* (romano, 2010)

## Eksteraj ligiloj 
*Plena verkaro de Eduardo Novembro *Nia Bulteno* **95** (2012.07-09): pp.10-11
*biografiaj informeroj en OLE

## Vidu ankaŭ 
* Listo de originalaj romanoj en Esperanto

Kategorio:Portugalaj esperantistoj
Tebaino

**Tebaino** (paramorfino) estas opio alkaloido kun la kemia formulo C19H20NO3. Ĝi aperas en malgrandaj kvantoj en opio. Tebaino estas kemie rilata al morfino kaj kodeino. Tamen ĝi ne havas sedativan sed stimulan efikon kaj povas kaŭzi striknin-similajn kramfojn en altaj dozoj. Ĝi ne estas uzata terapie pro sia alta letaleco (la LD50 de tebaino estas 42 mg / kg ĉe musoj). Ĝi estas industrie transformita al granda nombro da rilataj komponaĵoj kiel oksikodono, oksimorfono, nalbufino, naloksono, naltreksono, buprenorfino kaj etorfino.

Tebaino estas unu el la alkaloidoj enhavitaj en la papavo (*Papaver somniferum*). Ĝi estas la plej venena opia alkaloido.

Ĝi estas unu el la rimedoj laŭleĝe limigitaj nacie kaj internacie.

Kategorio:Farmakoj
Kategorio:ATC-R05
Kategorio:Alkaloidoj
Kategorio:Opioidoj
(131447) 2001 QZ113

**(131447) 2001 QZ113** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun granda orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi estas do ano de la tiel nomata «Troja Tendaro».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
László Áron

**László Áron** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Áron László** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

László Áron naskiĝis la  en Kecskemét.

## Biografio 
László Áron akiris aktoran diplomon en Altlernejon pri Teatro kaj Filmo en 1972. Lia ĉefinstruisto estis Zsuzsa Simon. Li ricevis rolojn en Teatro Petőfi (Veszprém) inter 1972–1976 kaj 1980–1982, intertempe kaj poste en aliaj teatroj province. Inter 1986–1988 li estis membro de Teatro József Attila, inter 1991–1997 en Gaja Teatro (en la ĉefurbo). Li ofte estis videbla en diversaj filmoj, same lia voĉo estis aŭdebla en eksterlandaj filmoj.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* Ferenc Molnár:
** *Az ördög* - László
** *Liliom* - Dr. Reich
* William Shakespeare:
** *Multa Bruo pri Nenio* - Konrád
** Periklo - Thaliard
** Rikardo la 3-a - Sir Robert Brakenbury
* Anton Pavloviĉ Ĉeĥov: Tri fratinoj - Prozorov, Versinjin
* József Katona: *Bánk bán* - titolrolo
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - pluraj roloj, ankaŭ vira ĉefrolo
* Gotthold Ephraim Lessing: *Natan la saĝulo - Saladin

## Liaj kinejaj filmaj roloj (elekto) 
* *80 huszár* (1978)
* *Vadon* (1989)
* *Harc az öböl felett* (1998)
* *A harag napja* (2006)
* *A kém, aki dobott engem* (2018)

## Liaj televiziaj filmaj roloj (elekto) 
* *Appassionata* (1982)
* *Szomszédok* (serio, 1991-1995)
* *Pirkadat* (2008)
* *A Tanár* (2019)
* *Drága örökösök'' (2020)

Li estis hungara voĉo ekzemple de John Hoyt, Sam Shepard, Carmen Argenziano, Tom Atkins, Miguel Ferrer, Franco Nero http://iszdb.hu/?szemely=602/.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva datenaro kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Attila Árpa

**Attila Árpa,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Árpa Attila** estas hungara prezentisto, aktoro, scenaristo, produktoro. Lia nomvarianto estis ekster Hungario *Attila C. Arpa*.

Attila Árpa naskiĝis la  en Munkeno (Okcidenta Germanio).

## Biografio 
Attila Árpa maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, sed jam en 1979 li ricevis filman roleton. Li studis en Universitato de Kalifornio kaj Altlernejo pri Teatro kaj Filmo de Budapeŝto. Ekde 1995 li ricevis rolojn en diversaj landoj, ankaŭ en Hungario. Li ricevis gravan postenon en 1999 en signifa hungara privata televizio, en 2004 li eklaboris en la rivala televizio. En tiuj periodoj li ne finis la partoprenojn en filmoj, pli malofte en teatroj. Li edziĝis en 2005, eksedziĝis en 2016.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* *Cabiria éjszakái* (2010, Teatro Karinthy)
* Sándor Hunyady: *Lovagias ügy* (2012, Teatro Karinthy)
* Stephen King: *Tortúra* (2017, Teatro Karinthy)

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Notsignale* (televizia serio, 1977)
* *Nosferatu: Phantom der Nacht* (1979)
* *Hatschipuh* (1987)
* *Wildbach* (televizia serio, 1997)
* Sonĝoaŭto (nova versio, 2000)
* *Liebe in anderen Umstanden* (2009)
* *Válaszcsapás* (televizia serio, 2011-2017)
* *Argo 2.* (2015, ankaŭ reĝisoro kaj scenaristo)
* *Apatigris* (televizia serio, 2021) - Artúr Gombos

## Liaj produktoraĵoj (elekto) 
* *Necropolis* (1997, ankaŭ aktoro)
* *Heti Hetes* (1999-2004)
* *Argo* (2004, ankaŭ reĝisoro)
* *Argo 2.* (2015, ankaŭ reĝisoro kaj aktoro)

## Elektitaj prezentistaj laboroj 
* *Mokka* (2007-2009)
* *Szerencsekerék* (2011-2012)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Pasik!* (2000)
* *Meldrum House* (mallonga filmo, 2012)

## Elektitaj libroj 
* *Ha én ezt a klubról egyszer elmesélem* (2003)
* *Valótlan Világtalan avagy Halál egyenes adásban* (kunaŭtoro, 2004)
* *A sólyom országa* (fabellibro, 2007)
* *Holtomiglan* (2012)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* https://web.archive.org/web/20100329035117/http://www.storyonline.hu/sztarlexikon/arpa_attila/
* https://port.hu/adatlap/szemely/arpa-attila/person-19152

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj televidprezentistoj
Kategorio:Hungaraj produktoroj
Nikohl Boosheri

**Nikohl BOOSHERI** () estas kanad-irana aktorino. Ŝi estas plej bone konata pro sia rolo kiel Adena El-Amin ĉe *La Aŭdaca Tipo* de Freeform.

## Biografio 
Boosheri estis naskita en Pakistano al iranaj gepatroj kiam ŝiaj gepatroj estis fuĝantaj el Irano kaj migrante al Kanado kiam ŝi estis du monatojn jaraĝa. Ŝi neniam estis en Irano. Ŝi scipovas anglan kaj persan.

## Filmaro 
### Filmo 
### Televido 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1980-1989
Kategorio:Kanadaj aktoroj
Naval

**Naval** -  - estas urbo (municipo) kaj diocezo en Filipinoj, en insulo Biliran en regiono Orientaj Bisajoj, kie estas ĉefurbo de la provinco Bilirano. La urbo havas 26 distriktojn.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Naval kuŝas en la okcidenta marbordo de la insulo https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=11.575771716983141%2C124.37716485&z=8. Catbalogan troviĝas 58, Ormoc 65, regiona ĉefurbo Tacloban 74, Cebuurbo 149, Kezonurbo kaj ĉefurbo Manilo po 500, Dabao 519, General Santos 612, Tuguegarao 732 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Naval pli frue estis *Bagazumbol* laŭ la indiĝena nomo. En 1859 la loknomo estis modifa al pli neŭtrala Naval kaj en la sekva jaro ĝi ricevis la statuson sendependa paroĥo. En 1869 ĝi ricevis la statuson municipo. En 2020 Naval kandidatiĝis al komponenta urbo laŭ filipina klasifikado.

## Trafiko 
Naval voje estas alirebla laŭ la marborda ĉefvojo ambaŭflanke kaj estas vojo al alia (orienta) marbordo. En la urbo tricikloj aŭ motorcikloj trafikas, al la ceteraj insulopartoj busetoj, al Tacloban aŭtobusoj. Flughaveno funkcias loke kun flugoj al Cebuurbo. Ekzistas haveno kun pramoj kaj boatoj.

## Eduko 
La ĉefa kampuso de la Ŝtata Universitato situas en Naval.

## Religio 
En Naval vivas plej ofte katolikoj, ankaŭ katedralo funkcias loke.

## Klimato 
La klimato de Naval estas klasifikita kiel tropika klimato kun musono. Jare pluvas averaĝe po 1509 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen iomete pli malofte inter januaro kaj aprilo. La averaĝa jara temperaturo varias inter 24-30 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* katedralo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Taha Hussein

**Taha HUSSEIN** (en egipta araba: [ˈtˤɑːhɑ ħ(e)ˈseːn], en araba: طه حسين‎; 15a de Novembro, 1889 – 28a de Oktobro, 1973) estis egiptia verkisto, ofte nomita «dekano de la arabaj beletroj» aŭ «*Kahir al-Zalam*» (nome la konkerinto de la malhelo). Naskiĝinta en Magaga,  perdis la vidkapablon dum la infanaĝo, sed spite tiun malhelpon, li plue studis nome en la Universitato Al-Azhar de Kairo, kie li studis religion kaj literaturon. Venis poste al la Egiptia Universitato — kiam Al-Azhar malakceptis havigi al li diplomon — kaj tie iĝis la unua studento kiu akiris doktorigon. Poste li studis en Sorbono en Parizo, kaj specializiĝis en Historio de Antikveco, greka kaj latina, kaj poste li doktoriĝis. En Francio li konis tiun kiu estos lia edzino.

Reveninta al Egiptio, li laboris kiel profesoro kaj publikigis *Fil-Ŝiʿir al-Gāhilī* (*Pri la antaŭ-islama poezio*), en kiu li esprimis klarajn dubojn pri la aŭtenteco de la araba antaŭ-islama poezio kaj pri kelkaj ĉapitroj de la Korano, kio havigis al li kritikojn kaj rifuzojn, pro kio li poste estos elpostenigita.

Unu de liej plej konataj verkoj estas *Mustakbil al-thaqafa fi Misr* (*La estonteco de la edukado en Egipto*) estis publikigita en 1938. Taha estis poste rektoro de la Universitato de Kairo, membro de la Akademio de la Araba Lingvo kaj ministro de edukado de Egipto, posteno de kiu li atingis, ke la baza edukado estus deviga kaj senpaga.

Lia verkaro fokuziĝas al analizo de la Araba literaturo, la Historio de Islamo, kvankam li verkis ankaŭ pri sociaj kaj politikaj temoj. En 1973, li ricevis la Premio pri Homaj Rajtoj de la Unuiĝintaj Nacioj, nome rekono atribuita de la Unuiĝintaj Nacioj al personoj kaj organizoj kiuj faris gravajn atribuitan en «la promocio kaj protekto de la homaj rajtoj kaj la fundamentaj liberecoj».

## Notoj 
Kategorio:Egiptaj verkistoj
Gál

La nomo **Gál** apartenas al la oftaj familiaj nomoj en Hungario, sed ĝi estas malofte ankaŭ persona nomo. Gál laŭ pli malnova ortografio estas Gaál. Tiuj menciitaj nomoj malofte aperas ankaŭ ekster Hungario.

## Kelkaj familiaj nomoj Gál 
* Árpád Gál
* Elemér Gál
* Emil Burján Gál
* Enikő Burján Gál
* Éva Emese Gál
* Ferenc Gál
* Gyula Gál (aktoro)
* Gyula Gál (juristo)
* Gyula Gál (studaĵverkisto)
* Hans Gál
* Hermin Gál
* István Gál
* József Gál
* Kinga Gál
* László Gál (filozofo)
* László Gál (juristo)
* Tamás Gál
* Zoltán Gál

## Kelkaj familiaj nomoj Gál kun aldonaĵoj 
* Elvira Oláh-Gál
* István Gál-Oravecz
* János Koródi Gál
* Mária Gál-Tamási
* Róbert Oláh-Gál
* Zsombor Gál -Tamási

## Kelkaj familiaj nomoj Gaál 
* Alajos Gaál
* András Gaál
* Barna Gaál
* Béla Gaál
* Endre Gaál
* Erzsébet Gaál
* Ferenc Gaál
* Franciska Gaál
* Gábor Gaál
* Gábor Gaál (geologo)
* Gaszton Gaál
* Ignác Gaál
* Imre Gaál
* István Gaál
* István Sándor Gaál
* János Gyulai Gaál
* Jenő Gaál
* József Gaál
* József Gaál (pentristo)
* Kornélia Gaál
* László Gaál (agronomo)
* Margit Gaál
* Mihály Gaál
* Mózes Gaál
* Sándor Gaál (fizikisto)
* Sándor Gaál (honvedgeneralo)
* Tamás Gaál
* Zoltán Gaál

## Similaj nomoj 
* György Gaal
* Louis van Gaal

## Personaj nomoj Gál 
* Gál Huszár

## Fontoj 
* kolektaĵo el Vikipedio

Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj