open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Volme

**Volme** estas maldekstra alfluo de Ruhr kaj 49,8 km longa. De tiuj troviĝas 21,3 km sur la urba teritorio de Hagen. Tra la Volme-valo pasas la fervojlinio *Volmetalbahn*.

## Riverpaso 
eta|maldekstra|
Ĝi fontas en alteco de 460 metroj super la marnivelo je la sudorienta rando de la urbo Meinerzhagen en la distrikto Mark, unu kilometron oriente de la fonto de la iom pli longa rivero Agger: Dum la rivero Agger fluas sudokcidenten, la rivero Volme fluas preskaŭ rekte norden, ĝis ĝi en Hagen je 91 metroj super la marnivelo enfluas la riveron Ruhr. Sur la urboteritorio de Hagen la rivereto Volme parte estas kanaligita, sed almenaŭ parte ĝi estis renaturigita.

Ĝi trafluas interalie la urbojn Meinerzhagen kaj Kierspe, la urboparton *Oberbrügge* de la urbo Halver, la urboparton Lüdenscheid-*Brügge*, la vilaĝojn *Schalksmühle* kaj *Dahlerbrück* de la komunumo Schalksmühle, samkiel en Hagen la urbopartojn *Rummenohl*, *Priorei*, *Dahl*, *Ambrock*, *Eilpe*, *centro* kaj *Boelerheide*.

## Eksteraj ligiloj 
* Der Pegel der Volme 

Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Nordrejn-Vestfalio
Pola rapidvojo S22

**Droga ekspresowa S22** estas rapidvojo el Elbląg (nodo Elbląg-Oriento: rapidvojo S7) en direkto Kaliningrad al novkonstruata landlima trairejo Grzechotki-Mamonowo , je tuta longeco 50,6&nbsp;km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Varmia-Mazuria Provinco.

Vojo Elbląg – Kaliningrad (orienta parto de Berlinka) estis konstruita per Germanoj kaj malfermita en 1938j. kiel provizora unulena aŭtovojo. Detruita dum militaj agoj en 1945 kaj ne renovigita poste. Apenaŭ inter la 20-a jarcento kaj la 21-a jarcento en loko jam ne ekzistanta vojo konstruis novajn pontojn super Omaza, Pasłęka, Młynówka.

## Planataj partoj 
En Nacia Plano de Kreskado estas informo ke inter 2009-2013 jaroj estos konstruita rapidvojon S22 inter Elbląg – Gorzów Wielkopolski kiel kompletigo de ekzistanta sistemo de rapidvojoj, do S22 havos je ĉirkaŭ 320&nbsp;km plu.

## Vidu ankaŭ 
* Berlinka
* Pola landvojo n-ro 22

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo pri aŭtovojo Berlin-Królewiec
* Retpaĝo pri DK22 
* Oficiala retpaĝo pri rekonstruado de vojo en parto Elbląg-Grzechotki
Nordhelle

**Nordhelle** estas monto alta inter 790 kaj 799 m en la montaro Rothaargebirge, Nordrejn-Vestfalio (Germanio). 

Tie troviĝas la ege arbarokovrita monto en la vestfalia Hochsauerlandkreis ĉirkaŭ 4,5 km nordokcidente de la centro de Winterberg kaj nur ĉirkaŭ 1,5&nbsp;km okcidente de ties urboparto Silbach. 

Ĉ. 4 km oriente de Nordhelle fontas Ruhr, kies fontoregiono ĉe Ruhrkopf situas sur la akvodislimo Rejno-Vezero. 

Kategorio:Montoj en Germanio
Háj (distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo)

**Háj,** hungare **Áj** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo 
Háj situas en valo de rojo, meze de sakovojo. Košice troviĝas 38, Moldava nad Bodvou 4&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata en la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1357 en formo *"Ayh"*, apartenanta al fortikaĵo de Moldava nad Bodvou. En 1850 kaj en 1903 incendioj okazis. En 1910 loĝis en Áj 394 homoj (hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Áj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Inter 1964-1991 la municipo estis en Moldava nad Bodvou. En 2001 loĝis en Háj 307 homoj, (261 hungaroj, 31 slovakoj, 3 ĉeĥoj).
 
## Vidindaĵoj 
* romkatolika kermesa preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo de 1764
* klasikisma kalvinana preĝejo el la 19-a jarcento
* groto

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Zlatá Idka

**Zlatá Idka,** hungare **Aranyida** (aranjida), germane **Goldeidau** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. La historia hungara nomo estis *Aranyidka*. Golde, zlatá kaj arany signifas: oro.
eta|dekstra|330ra|Zlatá Idka situas en la plej griza regiono

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 km²
* Supermara alteco: 659 m
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 044 61
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Zlatá Idka situas sub monto 1245 m-ojn alta, en valo de rojo, fine de sakovojo. Košice troviĝas 20 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo formiĝis en la 14-a jarcento, kiu ricevis rajton pri minado en 1349. Nomo *Ida Banya* (=minejo Ida) aperis en dokumento post 10 jaroj. Longe oni minadis oron kaj arĝenton. En 1910 loĝis en Aranyida 878 homoj, (758 slovakoj, 86 hungaroj, 34 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Aranyida rehungariĝis pro la unua Arbitracio de Vieno. La unusola sakvojo ligis la vilaĝon nur al Hungario. En 2001 loĝis en Zlatá Idka 344 homoj, (337 slovakoj, 2 ĉeĥoj, po 1 hungaro kaj polo).

## Famuloj 
En la iama Aranyida naskiĝis hungara instruisto Ferenc Sziklay.

## Eksteraj ligiloj 
* Zlatá Idka en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Legendo majora

**Legendo Majora** (el la latina *Legenda Maior*) estas unu el la neteologiaj verkoj de Bonaventura el Bagnoregio (Italio), kiun li verkis, latinlingve, pri la vivo de Sankta Francisko, komisiite de la Ĝenerala Kapitulo de la Ordeno de la Minoraj Fratoj okazinta en Pisa en 1263. La verkon oni nomis *Legenda Maior Sancti Francisci* (legendo majora pri sankta Francisko" por ĝin distingi el la *Legendo Minora* de la sama aŭtoro kompilita (1261) liturgihonore al la sanktulo. Estas ankaŭ alia Legendo, tiu de la Tri Kompanoj (de sankta Francisko) (ĉirkaŭ 1246, eble oficialigita pli malfrue).

## Enhavo 
La verko, kiu estas antaŭata de prologo, laŭiras dekkvin ĉapitrojn rakontantajn pri la vivo kaj morto de la sanktulo, sekvatajn de la priskribo pri la mirakloj postmorte obtenitaj per la protektado de la sanktulo siavice dividitaj en dek sekcioj. La eventoj rakontataj entenas malmulte de aŭtora originalo, sed ili similas al tiuj biografiitaj de Tomaso el Celano, ankaŭ se malsammaniere strukturitaj kaj foje riĉaj je atestoj, buŝaj kaj skribaj, kiujn ne povis profiti Tomaso.

Laŭ esploristoj pri tiutempa literaturo kaj historiistoj, tiu verko havis la celon kontribui repacigi la kontrastojn inter la diversaj partioj internaj de la ordeno, kiuj laŭjarcente provokos diversajn disdividojn. La verko do odoras ideologie kaj ne multe helpas la historion, la bildo mem de Francisko aperas preskaŭ "nehoma kaj neimitebla" ''(André Vauchez, Francois d'Assise entre histoire et mémoire, Fajard)''.

## Sekvo 
El tiu Legendo Majora la pentristo Giotto el Bondone (Italio) profitis por krei la 28 freskojn kun la koncernaj scenoj pri la vivo de la Sanktulo, kiuj ornamas kaj famigas la Supran Bazilikon de Asizo.

## Eksteraj ligiloj 
ueci.it/pubblicazioni

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Italio
Pinto (urbo)

eta|centre|775px|Panorama vido

**Pinto** estas urbo de la Madrida Regiono en Hispanio, tre proksima al la ŝtata ĉefurbo Madrido, ĉirkaŭ 20 kilometrojn sude. En 2006 la urbo havis 39,432 loĝantojn.

Pinto limas kun:
Norde: Getafe.
Okcidente: Parla kaj Fuenlabrada.
Sude: Torrejon de Velasco kaj Valdemoro.
Oriente: San Martín de la Vega.

La nomo laŭ onidiroj devenas el la latina "punctum" (punkto), ĉar oni supozis, ke tie estis la geografia centro de Iberio.

En tiu urbo loĝas Alberto Contador, fama ciklisto.

## Vidu ankaŭ 
* Pinto (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Urbdomo de Pinto


Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Madrida Regiono
Hačava

eta|dekstra|330ra|Hačava situas en la plej griza regiono

**Hačava,** hungare **Ájfalucska** (Ajfaluĉka), germane **Wagnerhau** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. La slovaka nomo ĝis 1927 estis **Vieska**, la hungara ĝis 1902 **Falucska**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 37&nbsp;km²
* Supermara alteco: 660 m
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 044 03
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Hačava situas inter montoj 683 kaj 947 m-ojn altaj, en strikta valo de rojo, fine de longa sakovojo. Košice troviĝas 42&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Paŝtistoj fondis la vilaĝon en la 15-a jarcento. Post 4 jarcentoj oni minadis feron, iom poste magneziton. En 1828 oni nombris 42 domojn kaj 321 homojn. En 1910 loĝis en Ájfalucska 661 homoj, (601 slovakoj, 37 hungaroj, 3 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Torna, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Ájfalucska rehungariĝis pro la unua Arbitracio de Vieno. La sakvojo faris kontakton nur al Hungario, tial la slovaka vilaĝo ne apartenis al Slovakio. En 2001 loĝis en Hačava 241 homoj, (167 slovakoj, 68 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo proksimume de 1760
* statuo de slovaka poeto Matej Hrebenda naskiĝinta tie

## Eksteraj ligiloj 
* Hačava en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Nižná Kamenica

eta|dekstra|330px|Nižná Kamenica troviĝas en la plej griza parto

**Nižná Kamenica,** hungare **Alsókemence** (alŝOkemence) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. Nižná kaj alsó signifas: suba.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 308 m
* Loĝantaro: 490
* Poŝtkodo: 044 45
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Nižná Kamenica situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 20 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1347 en formo *"Kemenche"*. En 1910 loĝis en Alsókemence 476 homoj, (356 slovakoj, 104 hungaroj, 11 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Nižná Kamenica 489 homoj, (483 slovakoj, unusola ukrainoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Nižná Kamenica en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Konidio

eta|200px|dekstra|Konidioj sur konidioforo
**Konidio** estas sporo de fungoj aŭ de oomicetoj plenumanta la neseksa reproduktado. Ĝi estas ne moviĝema kaj ĝenerale defalema.

Konidiujo estas aŭ konidioforo (simpla aŭ branĉa hifo) aŭ **piknidio** (globaforma ostiolohava korpo).

[eta|400px|maldekstra|Nigraj piknidioj de *Cetraria orbata* sur [tujo]].

Kategorio:Funganatomio
Dave Bautista

**David Michael BAUTISTA Jr** (naskiĝis la 18-an de januaro 1969), kiu estas konata kun la nomo **Batista** aŭ **Dave Batista**, estas usona aktoro kaj retiriĝinta profesia luktisto. Li laboris en la WWE en la divizio RAW.

eta|dekstra|150px|Dave Batista
## Filmoj
* *Avengers: Infinity War* (2018)
* *Avengers: Endgame* (2019)
* *Dune* (2021)

Kategorio:Usonaj vrestlingistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Zlatoje Martinov

**Zlatoje MARTINOV** (cirile *Златоје Мартинов*, naskiĝis la 16-an de decembro 1953 en Pančevo, Serbio), estas verkisto, tradukisto kaj literatura kritikisto. Li estas membro de Esperanta PEN-Centro kaj kunlaboranto de la revuo Literatura Foiro ekde 1997, membro de la Esperanto-Instituto en Beogrado ekde 1978.

Kun Margarethe-Greta Stoll, Nedeljka Subotić kaj Marko Petrović li konsistigis redaktan komitaton kiu en la jaro 1998 finredaktis la historivaloran *Antologion de la serba poezio 1200-2000* post la morto de ĝia aŭtoro Srdj Arandjelović (1996). Inter la jaroj 1975 kaj 1977 li estis prezidanto de Vojvodina Esperanto-Ligo kaj inter la jaroj 1987 kaj 1990 membro de la Prezidantaro de Serbia Esperanto-Ligo. Kongreso de Jugoslavia esperanto-Ligo distingis lin per ordeno por meritoj en la jaro 1983. Li verkis plurajn artikolojn en la literaturaj esperanto-revuoj.

## Verkaĵoj (elekto) 
1. *Ideja, egzistencija i savremeni problemi medjunarodnog jezika*, Pančevo, 1980.

2. *Esperanto - jezik i pokret*, Zagrebo 1981, 2-a eldono 1985 (kun Nikola Rašić, Spomenka Štimec kaj Zlatko Tišljar)

3. *Esperanto u službi svetske kulture i medjunarodnog sporazumevanja*, Beogrado 1998. (kun Boriša Milićević)

4. David Albahari, *Eklampsio en remizo* (*Fras u šupi*), Beogrado, 1990., traduko el la serba

5. Desanka Maksimović, *Ozono de naskiĝloko* (*Ozon zavičaja*), Beogrado 1991., traduko el la serba

6. *Al la mondo donace / Svetu na dar*, antologio de la serba porinfana poezio / *antologija srpske poezije za decu*, elektis kaj tradukis / *izabrao i preveo*, Zlatoje Martinov, dulingve / *dvojezično*, Beogrado/Beograd, 1996.

Zlatoje Martinov vivas en Beogrado kaj profesie laboras kiel vic-ĉefredaktoro de la beograda socipolitika kaj kultura revuo *Republika*.

Kategorio:Serbaj esperantistoj
Blažice

eta|dekstra|330px|Blažice situas en la plej griza regiono
**Blažice,** hungare **Balogd** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. La oficiala hungara nomo ĝis 1899 estis *Bologd*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 3&nbsp;km²
* Supermara alteco: 205 m
* Loĝantaro: 510
* Poŝtkodo: 044 16
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Blažice situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Trebišov-Košice. La lasta urbo troviĝas 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1245 en formo *"Bolugd"*. En 1910 loĝis en Balogd 343 homoj, (234 slovakoj, 109 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de ernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Balogd rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis en Blažice 463 homoj, (441 slovakoj, 18 ciganoj, 2 ĉeĥoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 15-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Baška (distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo)

eta|300 px|Baška, Obecný úrad.
**Baška,** hungare **Baska** [baŝka] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo 
Baška situas laŭ traira flankovojo apud Košice kiu troviĝas 5 km.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1322 en formo *"Bosk"*. En 1910 loĝis en Baska 240 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Baska rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis en Baška 289 homoj, (285 slovakoj, 3 rutenoj, unusola ĉeĥo).

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Rohrau (Malsupra Aŭstrio)

**Rohrau** estas foira komunumo kun 1.536 loĝantoj en la distrikto Bruck ĉe Leitha en Malsupra Aŭstrio (Aŭstrio). Krome ĝi apartenas al la historia regiono *Industrieviertel*  (industria regiono). Rohrau estas la naskiĝurbo de la aŭstra komponisto Joseph Haydn.

## Geografio 
Rohrau situas en industria zono en Malsupra Aŭstrio. La teritorio de la foira komunumo ampleksas 20,47 kvadratajn kilometrojn. 8,66 % de la areo estas arbarkovrita. Al Rohrau apartenas la subkomunumoj Gerhaus, Hollern, Pachfurth kaj Rohrau.

## Historio 
En la antikvo la regiono estis parto de la provinco Panonio. Situanta en la aŭstra kernlando malsupra Aŭstrio, la loko partis la ŝanĝeman historion de Aŭstrio. En la 13-a jarcento ekzistis **Rohrauer linio** de la dinastio Liechtenstein, kiuj rezidis en la antaŭulo de la loka kastelo Rohrau.

* Loĝantar-evoluo: Laŭ la rezulto de popolcenso en 2001 ekzistis 1455 loĝantoj. En 1991 la foira komunumo havis 1224 loĝantojn, en 1981 1258 kaj en la jaro 1971 1341 loĝantojn.

## Ekonomio kaj infrastrukturo 
Ekster la agrokulturo ekzistis en la jaro 2001 laborlokoj por 47, en agrokulturaj kaj arbarekonomiaj entreprenoj estis 74 laŭ censo de 1999. La nombro de laboruloj ĉe la loĝloko estis 633 laŭ la popolcenso en 2001. La kvoto de laboreco situis je 45,29 % en 2001.

## Vidindaĵoj 
* *Haydn-naskiĝdomo:*jen ankaŭ troviĝas la Joseph-Haydn-memorejo
eta|Poŝtmarko por la 150-a mortotago de Joseph Haydn

## Gravaj idoj de la komunumo 
* Joseph Haydn (1732-1809), komponisto
* Michael (1737-1806), komponisto, frato de Joseph Haydn

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Bruck
Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Gumpendorf

eta|180ra
**Gumpendorf** estis memstara municipo ĝis 1850 kaj nuntempe estas urboparto de Vieno en la 6-a Viena urbodistrikto Mariahilf.

Gumpendorf troviĝas en la okcidenta parto de la distrikto *Mariahilf.* En la sudo ĝin limigas la rivero *Vieno*, en la okcidento la zono kaj en la nordo la strato *Mariahilfer Straße*, tio ankaŭ egalas la distriktolimon de *Mariahilf*. La orienta limo de Gumpendorf situas ĉe *Amerlingstraße*.

## Galerio 

Dosiero:Mariahilfer Kirche Vienna Sept 2006 001.jpg|eta|180ra|Preĝejo *Mariahilfer Kirche*
Dosiero:Wienzeile38 a.jpg|eta|180ra|
Dosiero:WienRaimundtheater.jpg|eta|180ra|
Dosiero:Aegidiuskirche.jpg|eta|180ra|
Dosiero:Ludwig Hofbauer - Amerlingschlößl Mollardgasse 1895.jpg|eta|180ra|
Dosiero:GustavAdolfKirche.jpg|eta|180ra|

Kategorio:Mariahilf
Bačkovík

**Bačkovík** (hungare *Bátyok* (bAtjok)) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo
Bačkovík situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 20 km.
  
## Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1323 en formo *"Bagak"*. En 1910 loĝis en Bátyok 371 homoj, (342 slovakoj, 11 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Ždaňa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Bátyok rehungariĝis (laŭ http://parizs.tripod.com/trianon/trianon.html). La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis en Bačkovík 403 homoj, (401 slovakoj, po 1 ĉeĥo kaj ukraino).

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Johann Evangelist Haydn

**Johann Evangelist Haydn** (* 23-an de decembro 1743; † 10-an de majo 1805) estis siatempe fama kaj ŝatata tenorkantisto. Li estis la pli juna frato de la du komponistoj Joseph Haydn kaj Franz Joseph Haydn.

Kategorio:Germanaj operkantistoj
Kategorio:Tenoroj
Abatejo Las Huelgas

eta|Kolumna Arkado de la Abatejo
La **Abatejo Santa Maria la Real de Huelgas** estas abatejo proksime al Burgos, Hispanio.

Ĉirkaŭ 1180 Alfonso la 8-a (Kastilio) fondis la abatejon. Ĝis la 14a jarcento ĝi ĝuis multajn privilegiojn, kiel nepago de impostoj kaj posedon de riĉaj bienoj. Ĝi enhavis multajn reĝajn valoraĵojn, plejparte religiajn. En 1199 la abatejo aliĝis al la cistercia ordeno kaj iĝis la tombejo de la reĝa familio de Kastilio.

La abatejo estas nuntempe prizorgata de la hispana registaro.

Las Huelgas
Kategorio:Burgoso
Kategorio:Monaĥejoj en Hispanio
Abatejo Bec

eta|dekstra|300px|La Turo de Sankta Nikolao, Abatejo Bec
**Abatejo Bec** estas benediktana fondaĵo en Normandio, mezvoje de Rouen al Le Havre.

Herluin, antaŭa normanda kavaliro, forlasis la kortegon de Gilbert, grafo de Brionne, en 1031 por sin dediĉi al religio. En 1039 li fondis la abatejon. La ĉirkaŭa komunumo Le Bec-Hellouin retenas lian nomon. Gilbert estis malavara patrono de Bec.

En 1042 Lanfranc eniris la abatejon. Herluin persvadis lin, en 1045, fondi lernejon kiu altiris virojn kiu poste iĝis tre influaj ekleziuloj. Lanfranc iĝis prioro, sed en 1062 aŭ 1063 eliris por iĝi abato ĉe Caen. Anselmo, la estonta ĉefepiskopo de Canterbury, sekvis lin kiel prioro kaj iĝis abato en 1079, post la morto de Herluin. La kvina abato, Teobaldo, ankaŭ iĝis ĉefepiskopo de Canterbury.

Vilhelmo la 1-a (Anglio) kaj siaj sekvantoj donis al Bec vastajn bienojn en Anglio. La nuna distrikto Tooting Bec en Londono tiel nomiĝis pro ke Abatejo Bec posedis la tiean mezepokan vilaĝon.

Dum la francaj religiaj militoj la abatejo grave difektiĝis. Ĝi tute ruiniĝis dum la franca revolucio. Tamen ankoraŭ restas la mezepoka turo de Sankta Nikolao.

En 1948 benediktanoj refondis la abatejon kaj komencis parte restaŭri la konstruaĵojn. La abatejo havas ligojn al la anglikana eklezio, kaj estas vizitita de pluraj ĉefepiskopoj de Canterbury.

Bec
Kategorio:Normandio
Agarikomikotenoj

**Agarikomikotenoj** () estas la plej granda grupo de klabfungoj. En ĝi estas la tre konata specio *Amanita muscaria*. Ĝi estas la sola grupo, kie oni trovas specioj kiuj tute degradi ligninon.

## Sistematiko 
## Eksteraj ligiloj 
Agaricomycotina de Hibbett 


Kategorio:Bazidiofungoj
Obišovce

eta|dekstra|330px|Obišovce troviĝas en la plej griza parto

**Obišovce,** hungare **Abos** (aboŝ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 km²
* Supermara alteco: 297 m
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 044 81
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Obišovce situas laŭ maldekstra bordo de Hernád, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Prešov-Košice, ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo en la sama direkto preteriras. Košice troviĝas 17 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1289 en formo *"Obus"*. En 1910 loĝis en Abos 482 homoj, (450 slovakoj, 19 hungaroj, 13 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lemes, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Obišovce 370 homoj, (365 slovakoj, 3 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* pilgrimloka romkatolika romanika preĝejo, en 1769 barokigita, en 1888 renovigita

## Eksteraj ligiloj 
* Obišovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Bludov (distrikto Šumperk)

**Bludov** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la regiono Olomouc, distrikto Šumperk. Konata kiel banloko, kie oni kuracas precipe movmalsanojn. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

BludovKostel.jpg|Preĝejo de Sankta Georgo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Banlokoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Kategorio:Setlejoj en Mohelnica sulko
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Zamenhof/mallonge vivintaj familianoj

En ĉi tiu paĝo estas listigitaj anoj de la familio Zamenhof kiuj mallonge vivis (forpasis kiam infanoj).

## Gefratoj de Ludoviko 
### Sara Zamenhof 
**Sara Zamenhof** naskiĝis en 1860 en Bjalistoko (tiam en Rusio). Ŝi mortis en 1870. 

### Hersz Zamenhof 
**Hersz Zamenhof** (alia nomo **Gersz Zamengof**) naskiĝis en majo aŭ junio 1870 en Bjalistoko (tiam en Rusio). Li mortis la 24-an de julio 1870. 

 
### Mina Zamenhof 
**Mina Zamenhof** (alia nomo **Minna Zamengof**) naskiĝis la 28-an de novembro 1872 en Bjalistoko (tiam en Rusio). Ŝi mortis la 20-an de januaro 1873.

## Gekuzoj de Ludoviko 
Gefiloj de Josel Wolf Zamenhof la onklo de Ludoviko
* Chajka Zamenhof (1858-1862), seninfana
* Rebeka Zamenhof (1867- 1874), seninfana
* Frejda Zamenhof (1868-1870), seninfana

## Aliaj 
***Fabian Zamenhof** (naskiĝis 1913, mortis 1923 pro skarlatino) estis filo de Miĥajl Zamenhof, kaj ties edzino Jelizaveta Miĥajlovna. Li estis nepkuzo de Ludoviko (nepo de lia kuzo Fabian ).
Lejzer Zamenhof

**Lejzer Joseleviĉ Zamenhof** (naskiĝinta en 1860 en Bjalistoko) estis kuzo de Ludoviko Lazaro Zamenhof, kun kiu oni foje konfuzis lin pro sama nomo kaj tre proksima aĝo. Li estis filo de Sora Ickovna kaj Josel Fajveloviĉ Zaminof el Tykocin. 

Laŭ iu dokumento Lejzer (Lazaro) Zamenhof, kiu estis tre malbona lernanto, forlasis la bjalistokan gimnazion kaj fuĝis al Grodno, kie li planis ŝanĝi sian konfesion. Sed  en la naskiĝregistro de la judaj loĝantoj de Bjalistoko en la jaro 1860 sur la paĝo 18 estas la naskiĝdokumento kaj la cirkumciddokumento de la dua Lejzer, “filo de Josel Fajveloviĉ Zaminof (!) el Tykocin kaj Sora Ickovna”, do — kuzo de Lejzer, konata kiel Ludoviko, la filo de Marko.

La ekziston de samnoma persono preskaŭ samaĝa kun Ludoviko estas apenaŭ konata. Kion faris la samnomulo? Kiajn rilatojn inter si ili havis? Ja ili estis samaĝuloj (inter ili estis nur 10-monata aĝodiferenco), proksimaj kuzoj kaj frekventis la saman realan lernejon. Kial Ludoviko kaj lia familio ne menciadis la duan Lazaron?

Sed la originaleco de la naskiĝdokumento de la dua Lazaro vekas kelkajn dubojn. Ĝi estas skribita rande de la paĝo per alia skribmaniero, kiu aperas en la registroj fine de la 60aj kaj komence de la 70aj jaroj de la 19a jc., krome kun ripetita numero. Tiu enskribo estis farita verŝajne laŭ decido de la urbaj aŭtoritatoj.

Tamen en la aktuala stato de la afero, la ekziston de la dua Lazaro Zamenhof oni devas opinii pruvita. Do plej verŝajne Lazaron Joseleviĉ (la filon de Josef Volf) ne Lazaron Markoviĉ (la filon de Marko) Zamenhof koncernis la historio pri la forlaso de la lernejo kaj de la petdeklaro pri la ŝanĝo de la konfesio en 1875. Akceptante tian interpreton estos evitita konflikto kun aliaj dokumentoj precipe kun la dokumentoj el la varsovia lernejo, laŭ kiuj Ludoviko lernis tiutempe en Varsovio kaj apartenis al la plej bonaj lernantoj.

## Referencoj
Verto

eta|Duobla kirlo sur la verto
**Verto** estas supra loko ĉe la kapo, kie la haroj faras kirlon kaj kuŝas en diversaj direktoj; tie oni kutime povas vidi la kapan haŭton. Depende de la kombado verto signifas ankaŭ linion, laŭlonge de kiu la haroj kuŝas en ambaŭ direktoj.

## Vidu ankaŭ 
* Hardislimo

Kategorio:Hararanĝoj
Kategorio:Anatomio
Eleonora de Anglio (reĝino de Kastilio)

**Eleonoro de Anglio** aŭ Leonora de Anglio (n. la 13-an de oktobro 1162, m. la 31-an de oktobro 1214) estis la edzino de Alfonso la 8-a de Kastilio.

## Frua vivo 
Ŝi estis filino de Henriko la 2-a de Anglio kaj Eleonoro de Akvitanio, laŭ kiu ŝi nomiĝis. Ŝi naskiĝis en la kastelo de Domfront, Normandio kaj estis baptata de Henriko de Marcy. Ŝia baptopatro estis la kronikisto Robert de Torigni.

## Reĝino de Kastilio 
En septembro 1180, kiam ŝi havis dek ok jarojn, Henriko edzigis ŝin al Alfonso la 8-a de Kastilio, donante kiel doto Gaskonion. Per tio, Henriko esperis sekurigi la Pirenean landlimon de siaj posedaĵoj en sudokcidenta Francio. La kastilianoj nomis ŝin Leonora aŭ Leonor. En Kastilio ŝi havis grandan politikan influon, kaj ŝi regis la landon kune kun sia edzo. En sia testamento Alfonso precizigis ke, se ŝi postvivus lin, Eleonoro regu kune kun lia filo. Estis Eleonoro kiu persvadis Alfonson aranĝi la geedziĝon de ilia filino Berengela de Kastilio kaj la reĝo de Leono por plicertigi pacon inter la du regnoj.

## Morto 
Laŭdire, kiam Alfonso mortis, Eleonoro tiom malĝojis ke ŝi ne kapablis estri la funebron: anstataŭe Berengela tion faris. Ŝi malsanis kaj mortis nur dudek ok tagojn post sia edzo. Ŝi entombiĝis en Abatejo Las Huelgas, fondita de Alfonso.

## Gefiloj 
Eleonoro kaj Alfonso havis dek du gefilojn:
* Berengela de Kastilio, kiu edziĝis al Alfonso la 9-a (Leono) (1180-1246)
* Sanĉo, kiu naskiĝis kaj mortis en 1181
* Sanĉa (1182-la 3-an de februaro 1184)
* Henriko, kiu naskiĝis kaj mortis en 1184
* Urraca de Kastilio, kiu edziĝis al Alfonso la 2-a (Portugalio) (1186-1220)
* Blanka de Kastilio, kiu edziĝis al Ludoviko la 8-a (Francio) (1188-1252)
* Fernando de Kastilio kaj Plantagenet (la 29-an de septembro 1189-1211)
* Mafalda (1191-1204)
* Konstanca (1195-1198)
* Leonora, kiu edziĝis al Jakobo la 1-a de Aragono (1200-1244)
* Konstanca, monaĥino de Abatejo Las Huelgas (1201-1243)
* Henriko la 1-a (Kastilio) (1204-1217)

⚭
Kategorio:Plantaĝenetoj
Kategorio:Hispanaj reĝedzinoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1162
Kategorio:Mortintoj en 1214
Bulvardo de la Pireneoj

eta|dekstra|Detalo de la teraso, kiu subportas la bulvardon
eta|dekstra|Fontano de Vigny kaj konstruaĵoj ĉe la norda flanko de la bulvardo.
La **bulvardo de la Pireneoj** estas vojo kaj promenejo situanta en la urbo Paŭo (Atlantikaj-Pireneoj, sud-okcidente de Francio).

Kreita laŭ sugesto de Napoleono la 1a, la bulvardo, 1800 metrojn longa, ligas la Parkon Beaumont kun la Kastelo de Paŭo.
Nur la norda flanko estas konstruita, dum la tuta suda flanko konsistas en kruta teraso, kiu superas la valon de Gave de Pau.

Kiam la vetero estas hela, precipe frumatene aŭ vespere, kaj vintre, la promenantoj povas spekti la montoĉenon Pireneoj, kiu etendiĝas ek de la Pic du Midi de Bigorre ĝis la Pic d'Anie, kun la Pic du Midi d'Ossau fone staranta.
Laŭlonge de la balustrado estas klarigaj tabuloj, kiuj celdirektas al ĉiu monto.

Mezvoje, fronte al la place Royale, kie situas la urbodomo, kaj apud la Fontano de Vigny, kiu emblemiĝas la urbon Paŭo, situas la Kablotramo de Paŭo (funikularo). Ĝi malsuprenire ligas la urbocentron kun la fervoja stacidomo.

## Mapo 
Kategorio:Stratoj
Kategorio:Paŭo (Francio)
Mukoviskozeco

**Mukoviskozeco** (de muko kaj viskoza), alinome **kista fibrozo pankreata**, estas genetika malsano, kiu koncernas ĉiujn organojn kovritajn de glanda epitelo. Inter la eŭropaj popoloj ĝi estas la plej ofta mortiga malsano cede aŭtosome heredebla. Inter azianoj kaj afrikanoj ĝi estas kompare tre malofta.

Mukoviskozeco misfunkciigas kloridajn kanalojn en ĉeloj kaj tiel perturbas la konsiston de ĉiuj sekreciaĵoj de ekzokrinaj glandoj. Normale tiuj kanaloj fortransportas el la ĉelo kloridajn jonojn, kiuj efikas eliron de akvo al la ĉirkaŭa histo. Pro la perturbo rezultas tro malmulte da akvo en la sekreciaĵoj de la bronkoj, la pankreato, la maldika intesto, la hepato kaj la ŝvitaj glandoj, do la sekreciaĵoj iĝas viskozaj. Tio kaŭzas diversspecan misfunkciadon de la koncernataj organoj, precipe akumuliĝon de muko. Kvankam la malsano koncernas multajn organojn, la spirorganoj estas plej forte trafataj; ilia misfunkcio kaŭzas la pliparton de la mortoj. Plej ofte la malsano aperas jam ĉe infanetoj.

Mukoviskozeco ekestas pro modifo de proteino nomata CFTR (angle por *cystic fibrosis transmembrane conductance regulator* = kist-fibroza regulilo de tramembrana kondukto), al kiu ĝi donis la nomon. Tiun modifon kaŭzas mutacio de la (samnoma) geno CFTR en la kromosomo 7.

La malsano estas konata jam de jarcentoj. Unuan sciencan priskribon de la simptomaro donis en 1936 la svisa kuracisto Guido Fanconi; li ankaŭ priskribis ĝian rilaton al kista fibrozo de la pankreato. En 1940 Dorothy Hansine Andersen trovis taŭgan diagnozilon por la malsano.

## Terminologio 
Ambaŭ nomoj de la malsano ekestis, kiam la ĉel-biologia kaŭzo ankoraŭ ne estis konata, do necesis priskribi ĝin laŭ ĝiaj simptomoj. Medicine karakteriza estis afekcio de la pankreato, "kista fibrozo pankreata", kiu tamen estas flanka simptomo (kaj ne kaŭza por la aliaj simptomoj). Pro tio Fanconi kreis la nomon "mukoviskozeco" (, ) kaj per tio nomis la kernan simptomon, nome la afekciitan ĉelan sekreciadon. En multaj lingvoj tamen restis kaj disvastiĝis la origina nomo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Asocio Grégory Lemarchal pri mukoviskozeco (memore al franca kantisto Grégory Lemarchal, kiu frue mortis pro mukoviskozeco) 

Kategorio:Heredaj malsanoj
Kategorio:Proteinopatio
Kategorio:Sindromoj en pneŭmonologio
Kategorio:Sindromoj en pediatrio
Kategorio:Sindromoj en gastroenterologio
Kategorio:Sistemaj malsanoj
Jack Johnson

**John Arthur "Jack" JOHNSON** (1878, Galveston, Teksaso, Usono - 1946) estis fama nigrulo-boksisto. Li laboris komence en havenoj, en aĝo de 19 jaroj decidis vivteni sin kiel profesia sportisto.

Li venkis kontraŭ blankuloj, amikiĝis kun blankaj virinoj, geedziĝis kun blankulino, havis blankan serviston, ekloĝis en kvartalo de la blankuloj kaj eĉ uzis blankan Mercedeson. Pro tiuj li iĝis defio por la blankaj rasistoj en Usono.

La kanada Tommy Burns en 1908 - spite al neoficiala bojkoto kontraŭ Johnson - ne povis kontraŭstari al la propono de 30.000 USD por boksa matĉo kaj akceptis boksadon kun li. Li invitis Johnson "Venu 'nigger', kaj batalu kiel blankulo!" al batalo en Sidnejo, Aŭstralio. La koleriĝinta "nigger" tiel subbatis la malamikon, ke la boksadon ĉesigis la polico en la 14-a raŭndo.

La rezulto, la malvenko de blankulo ŝokis la rasistojn en Usono kaj ili ekserĉis por konvena blankulo, kiu povas superi Johnson. Ili persvadis James Jeffries por pruvi superecon de la blankuloj. La boksado okazis en junio de 1910 en Reno (Nevado), Jeffries falis surplanken en la 15-a raŭndo dufoje, kies helpiloj petis Johnson ("Ne batu plu!"), poste enĵetis la viŝtukon. Venko de Johnson kaŭzis rasismajn tumultojn, ĉar la policanoj brutale disbatis la festantajn afrousonanojn. La ĉampiono prenis la monpremion de 121.000 USD kaj vivis pli lukse ol antaŭe.

eta|maldekstre|Jack Johnson, 1915.
La senzorga vivo ne daŭris longe: la germandevenan amikinon de Johnson - Belle Schreiber [ŝrajber] - konvinkis la instancoj atesti kontraŭ la boksisto. Bella Schreiber estis prostituino. Oni akuzis la sportiston, ke li sendis sian amikinon el la unua al la alia ŝtato por lukri per prostituado. Johnson vane atestis, ke li aĉetis nur trajnobileton, por ke ŝi partoprenu lian boksan matĉon.

La monda ĉampiono ne atendis juĝistan decidon kaj elektis anstataŭ la prizono Eŭropon. Li vivis en Parizo luksan vivon, neglektis la trejnadojn kaj apogis nur je sia kapablo. Tiu facilanima vivmaniero kondukis al malvenko en aprilo de 1915. Lin venkis la pli juna usona Jess Willard en la 26-a raŭndo.

Johnson vivis en Kubo kaj Meksiko kaj akceptis nur prezentan boksadon. Li baldaŭ elspezis la 1,5 milionojn da USD, kiun li lukris per la boksado. Post 7-jara elmigrado, li anoncis sin en la limpasejo de Tijuana. Li plenumis 8 monatojn en prizono, poste setlis en Holivudo kun sia 3-a (same blanka) edzino.

En junio de 1946, li volis tagmanĝi kun sia amiko, sed la posedanto tuj elĵetis ilin ("La nigruloj manĝas ekstere!"). La viroj forlasis tuj la lokon, sed la kolera Johnson en la unua vojkurbo stiris al telefona stango kaj mortis. Oni entombigis lin en Ĉikago.

Oni planas rehabiliti lin en 2009 pro la falsaj akuzoj kaj prizono.

Kategorio:Usonaj boksistoj
Poschiavo

**Poschiavo** (prononcu: poskjAvo; en Esperanto ankaŭ **Poskiavo**; en la germana kaj romanĉa lingvoj **Puschlav**, prononcita *puŝlaf*) estas politika komunumo en sudo de Grizono (Svislando). Ĝia teritorio kongruas kun tiu de la samnoma komunumaro. Kune kun la najbara komunumo Brusio ĝi konsistigas la distrikton Bernino. Ĝi estas unu el la tri itallingvaj valoj de la kantono Grizono.

## Geografio 
Poschiavo situas je la suda flanko de la Alpoĉeno ĉe rivereto Poschiavino, kiu ĉe Tirano fluas en riveron Adda. Tute supre norde en la valo situas la Palü-Glaĉero.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Posciavo limas en nordnordoriento al Livigno (Italio), en nordoriento al Valdidentro (Italio), en oriento al Grosio (Italio), en sudoriento al Grosotto (Italio), en sudo al Brusio, en sudokcidento al Chiuro (Italio), en okcidento al Lanzada (Italio), kaj en nordokcidento al Pontresino.

## Trafiko 
Fervoje ĝi situas inter Tirano kaj Sankta Maŭrico ĉe linio de la Retia Fervojo, kiu ekde la 7-a de julio 2008 estas monda kulturheredaĵo de UNESKO. Tra la komunumo kondukas la vojo al Berninopasejo, kiu estas la unika konekto de Poschiavo kun cetera Svislando.

## Lingvoj 
La ĉefa lingvo de Poschiavo estas la itala. Parolata estas lombarda dialekto. Laŭ la popolnombrado de 2000 90,45% parolis la italan, 7,91% la germanan, kaj 0,43% la romanĉan.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Poschiavo datiĝas el la jaro 824 kiel *Posclave*. Jam en la 12-a jarcento Poschiavo disponis pri politika organizaĵo. En la 12-a kaj 13-a jarcento la valo estis sub la regado de la nobela familio *Matsch-Venosta*. En la jaro 1851 Brusio sendependiĝis de la komunumo Poschiavo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Poschiavo (stacidomo)
* Alp Grüm (stacidomo)
* Cadera (stacidomo)
* Cavaglia (stacidomo)
* Le Prese (stacidomo)
* Li Curt (stacidomo)
* Miralago (stacidomo)
* Ospizio Bernina (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Poschiavo
* Poschiavo en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Picswiss GR-87-26 Palazzo de Bassus - Mengotti (Museo Poschiavo) in Poschiavo.jpg|Palaco Bassus-Mengotti en Poschiavo
Roger Karoutchi

**Roger KAROUTCHI** (naskiĝis la 26-an de aŭgusto 1951 en Kazablanko) estas franca politikisto, membro de la registaro, konsilanto de prezidento de Francio, Nicolas Sarkozy. Li membras Unuiĝon por Popola Movado.

La 23-an de januaro 2009 en intervjuo kun ĵurnalistoj de agencio France Presse li diris ke li estas samseksemulo.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj ministroj pri rilatoj kun la Parlamento
Kategorio:GLAT-personoj
Agarikomicetoj

**Agarikomicetoj** () estas fungoj en la subfilumo *Agaricomycotina*.
La klaso *Agaricomycetes* estis ankaŭ nomata *Homobasidiomycetes*, sed la du grupoj ne estas ekzakte ekvivalentaj.

## Sistematiko 
Agarikomicetoj aperis dum la fino de karbonio antaŭ ĉirkaŭ 290 milionoj da jaroj. Ili povis putrigi ligninon (polimero de la ĉelmuro kiu abundas en ligno).

Kelkaj kladoj :

## Fontoj 
### Notoj kaj referencoj 
### Eksteraj ligiloj 
* Agarikomicetoj de David S. Hibbett  


Kategorio:Bazidiofungoj
Beniakovce

eta|dekstra|330ra|Beniakovce situas en la plej griza regiono

**Beniakovce,** hungare **Benyék** (benjEk) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 km²
* Supermara alteco: 200 m
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 044 42
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Beniakovce situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo Prešov-Košice preteriras. La lasta urbo troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1270, sed en dokumento aperis en 1379. En 1910 loĝis en Benyék 295 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Benyék rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis en Beniakovce 556 homoj, (546 slovakoj kaj aliaj).

## Eksteraj ligiloj 
* Beniakovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Dominant-recesiva rilato

**Dominant-recesiva rilato** en genetiko estas rilataro inter aleloj de unu geno, unu **dominanta** kaj unu **recesiva**, en kiu la efiko sur la fenotipo de unu alelo maskas la kontribuon de dua alelo ĉe la sama genetika loko. La unua alelo estas **dominanta** kaj la dua alelo estas **recesiva**. Ĉe genoj sur aŭtosomo (ajna kromosomo krom seksa kromosomo), la aleloj kaj ties asociaj trajtoj estas **aŭtosomaj dominantaj** aŭ **aŭtosomaj recesivaj**. Dominanteco estas ŝlosila koncepto ĉe Mendela heredo kaj ĉe klasika genetiko.

__TOC__

## Kodominanteco 
En la sistemo de sangogrupoj ABO la grupoj A kaj B estas kodominantaj, dum ke O estas recesiva. Tio signifas ke kaj A kaj B samtempe eblas ĉe unu individuo.

## Ceda heredo de recesivaj malsanoj 
Ofte la dominanta alelo estas kodo por funkcianta proteino, dum ke la recesiva alelo rezultigas neutilan proteinon kiu ne aktive damaĝas ion, sed kies manko kaŭzas sanajn problemojn. Pro tio la plejmultaj heredaj sanoproblemoj estas recesivaj.

Ĉe vivuloj kun seksa reproduktado tio kutime signifas, ke la ceda eco devas ekzisti en la genoj de ambaŭ gepatroj. Ne necesas, ke ĝi aperu (manifestiĝu) ĉe ili; eblas, ke ĉe ambaŭ ĝi estas superata de kontraŭa eco. Tamen ĝi povas aperi ĉe ido.

Ekzemplo, kiun konstatis jam Gregor Mendel, estas la flor-koloro de pizoj (*Pisum sativum*): Ĝi estas blanka, se ambaŭ koncernaj genoj estas blank-koloraj, sed ruĝa, se eĉ nur unu el ili estas ruĝ-kolora. Do la blanka koloro cedas al la ruĝa.

La ceda heredo ebligas la heredadon de mortigaj heredaj malsanoj tra multaj generacioj, eĉ se la malsanuloj ne havas ŝancon atingi la aĝon de reproduktivo.

## Recesiva alelo sur seksa kromosomo 
Tiuj ĉi konsideroj estas pri ne-seksaj kromosomoj (aŭtosomoj). Speciala kazo estas ecoj, kies genoj estas sur seksa kromosomo: Ĉar la du seksaj kromosomoj de viro havas tre malsaman strukturon, povas esti, ke por certa eco ekzistas nur unu geno. Tial ekzemple viroj pli ofte ol virinoj suferas pro kolorblindeco, kiu estas cede heredebla: Ĉe la pliparto de virinoj la alia kromosomo kompensas la mankon, sed ĉe viroj tio ne eblas.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Johann Gregor Mendel
* Alelo

## Eksteraj ligiloj 
* "On-line notes for Biology 2250 – Principles of Genetics". Memorial University of Newfoundland.
* "Online Mendelian Inheritance in Man" (OMIM)
* "Autosomal dominance of Huntington's Disease" . Huntington's Disease Outreach Project for Education at Stanford
* "Examples of incomplete dominance" (YouTube)

Kategorio:Genetiko
Bočiar

eta|dekstra|330ra|Bočiar situas en la plej griza regiono

**Bočiar,** hungare **Bocsárd** (boĉArd) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 1 km²
* Supermara alteco: 207 m
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 044 56
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Bočiar situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 17 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1232 en formo *"Bolchart"*. En 1910 loĝis en Bocsárd 146 homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Bocsárd rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Bočiar 223 homoj, (216 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Emeriko de Hungario el la 13-a jarcento, en la 18-a jarcento klasikismiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Boliarov

eta|dekstra|330ra|Boliarov troviĝas en la plej griza parto

**Boliarov,** hungare **Bolyár** (bojAr) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Supermara alteco: 301 m
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 044 47
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Boliarov situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 22 km-ojn.

## Historio 
En 1910 loĝis en Bolyár 362 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros (reĝa departemento), al distrikto de Lemešany, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Boliarov 573 homoj, (562 slovakoj kaj aliaj).

## Eksteraj ligiloj 
* Boliarov en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Blua bruo

Blukolora bruo estas hazarda signalo kun povuma spektra denseco kreskas 3dB po okto.

eta|Spektro de Blua bruo.

Kategorio:Stokastikaj procezoj
Kategorio:Bruo
Hlinná

**Hlinná** () estas municipo en Ĉeĥio, en regiono Ústí nad Labem, en distrikto Litoměřice, proksimume 4,5 km norde de Litoměřice. En la vilaĝo loĝas  (). 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1337.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo
* **Hlinná**
* Kundratice
* Lbín
* Tlučeň

## Memorindaĵoj 
* Naturrezervejo Holý vrch u Hlinné kaj naturmemorindaĵo Hradiště – altaĵo super la vilaĝo kun apero de rara stepa floraro, precipe poste *Pulsatilla patens*. El ambaŭ lokoj estas proponataj belvidoj precipe en sudan direkton al urbo Litoměřice.
* Kamparana bienento n-ro 12
* Kruco

## Pluaj fotoj

Hlinná 0019.jpg|Hlinná
Hlinná 0026.jpg|Hlinná
Hlinná 0299-1.jpg|Hlinná
Hlinná 0298.jpg|Hlinná
Hlinná 0013.jpg|Hlinná
Hlinná 0006-1.jpg|Hlinná


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia mezmontaro
Zaruo

eta|maldekstra|Zaru
[eta|[Sobao sur zaruo]]

, esperantigite **zaruo**, estas plektita bambua pleto uzata en japana kuirarto. Ĉar ĝi estas plektita, ĝi estas nekontinua kaj superflua akvo eliras el kuiraĵo tra truoj. Krome, bonaspektaj zaruoj ofte uzeblas por prezenti pretan kuiraĵon al la manĝanto. Aparte ofte tiel estas prezentita malvarma sobao.

Same kiel makisuoj, zaruoj devas esti konservataj en sekaj kondiĉoj por eviti kreskon de bakterioj kaj fungoj. Alifranke ankaŭ direkta sunlumo povas damaĝi la zaruon. 

Nuntempe oni uzas zaruojn el plasto aŭ metalo. Ili estas pli facile konserveblaj, sed ne tiel bonaspektaj kaj oni apenaŭ uzas ilin por prezenti kuiraĵojn.

Kategorio:Japana kuirarto
Milk

***Milk*** estas usona drama biografia filmo reĝisorita de Gus Van Sant en 2008. La filmo rakontas historion de usona aktivulo por egaligi rajtojn de gejoj kaj lesbaninoj nome politikisto Harvey Milk. Premiero okazis la 26-an de novembro 2008, unu tagon antaŭ la 30-a datreveno de la murdo de Milk.

## Ĉefrolantoj 
* Sean Penn kiel Harvey Milk
* Emile Hirsch kiel Cleve Jones
* James Franco kiel Scott Smith
* Josh Brolin kiel Dan White
* Victor Garber kiel Major George Moscone
* Denis O'Hare kiel Senator John Briggs
* Diego Luna kiel Jack Lira
* Ashlee Temple kiel Dianne Feinstein
* Alison Pill kiel Anne Kronenberg
* Lucas Grabeel kiel Danny Nicoletta
* Stephen Spinella kiel Rick Stokes
* Joseph Cross kiel Dick Pabich
* Jeff Koons kiel Art Agnos
kaj aliaj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo  (en)

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Biografiaj filmoj
Kategorio:GLAT-filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Universitato de Imam Hossein

**Universitato de Imam Hossein** estas universitato en Irano. Ĝi lokiĝas en la urbo Teherano. Ĝi estis fondita en la jaro 1986. En jaro 2006 en ĝi studis ĉirkaŭ 6 000 studentoj.

## Aliaj universitatoj de Irano 
* Universitato de Irano

Imam Hossein
Kategorio:Teherano
La Submarinistoj

***La Submarinistoj*** estas esperantlingva novelo.
* kurta skizo: La libro enhavas, krom la teksto de la novelo, biografion de Aleksej Novikov-Priboj.

* aŭtoro: Aleksej Siliĉ Novikov-Priboj (Алексей Силыч Новиков-Прибой)
* tradukisto: Jevgenij Vladimiroviĉ Blinov (Eŭgeno Blinov), lingve kontrolis Ernest Drezen
* eldonejo: Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo (EKRELO), (urbo Leipzig, Germanio)
* jaro de eldono: 1932
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* La Submarinistoj  - plena teksto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience

Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Libroj de Jevgenij Vladimiroviĉ Blinov
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Horní Řepčice

**Horní Řepčice** estas municipo en Ĉeĥio, en regiono Ústí nad Labem, en distrikto Litoměřice. En la vilaĝo loĝas  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1057.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj 

Horní Řepčice, dům číslo 50.jpg|Domo n-ro 50
Horní Řepčice, obecní úřad.jpg|Municipa ofico

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Setlejoj en Doksa montetaro
Chodouny

**Chodouny** estas municipo en Ĉeĥio, en regiono Ústí nad Labem, en distrikto Litoměřice, proksimume 5,7 km norde de Roudnice nad Labem. En la vilaĝo loĝas  (). 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1226.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo
* **Chodouny**
* Lounky

## Memorindaĵoj 
* Kapelo en Lounky
* Statuo de sankta Johano Nepomuka

## Pluaj fotoj

Chodouny-Lounky, zvonice a kostel sv. Mikuláše.JPG|Duonligna sonorilejo en Lounky


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Elbo