Amonia laŭrila sulfato

**Amonia laŭrila sulfato**, (ALS) **laŭrila sulfato de amonio** aŭ **CH3(CH2)10CH2OSO3NH4** estas organika kemia substanco rezultanta el kompleta neŭtraligo de la amonia hidroksido, sulfata acido kaj laŭrata acido.

La dodekila radiko signifas ke la molekulo enhavas 12 karbonatomojn en la ĉeno kaj tio permesas ligaĵo kun nepolaraj partoj de molekuloj dum la alte polara sulfata pinto permesas ĝian ligaĵon al polaraj molekuloj tiel kiel la akvo. ALS klasiĝas kiel alkila sulfato kaj neanjona surfaktanto trovata ĉefe en ŝampuoj kaj likvaj tualetsapoj kiel ŝaŭmigagento. Laŭrilaj sulfatoj estas alte ŝaŭmigaj surfaktantoj kiuj disrompas la surfacan tension de la akvo, ĉefe pro formado de miceloj ĉirkaŭ la alte polara akvomolekulo en la interfaco de la aersurfaco.

## Agado en solvaĵo 
Kiel multaj el la surfaktantoj, tiel amonia laŭrila sulfato iĝas bona deirpunkto por uzo kiel purigaĵo pro tio ke ĝi disrompas la hidrogenan ligaĵon en la akvo. En akvaj solvaĵoj, la anjonoj laŭrilsulfatoj kaj la amoniaj katjonoj dissociiĝas unu de la alia. Krom la krita koncentriĝo de miceloj, la anjonoj kuniĝas al la micelo, en kiu ili formas grajnetojn kun la polaraj hidrofilaj pintoj de la sulfata porcio en la ekstera parto de la sfero kaj la nepolaraj hidrofobaj pintoj direktante sin al la centra parto de la molekulo.

La akvomolekuloj ĉirkaŭ la micelo siavice kuŝas ĉirkaŭ la polaraj ekstremaĵoj, kiu neniigas ĉian kapablecon de la hidrogeno ligiĝi al la ĉirkaŭantaj akvomolekuloj. La kompleta efekto de ĉi-miceloj estas kompleta redukto en la surfaca tensio de la solvaĵo, kaj tio donas pli grandan kapablon je penetrado kaj humidigo de pluraj surfacoj, inkluzive de porozaj strukturoj samkiel drapoj, fibroj kaj hararo. Sekve, ĉi tio permesas ke la solvaĵo pli facile dissolvu teron kaj grasojn krom aliaj substratoj.

## Sekureco 
Alte koncentrita ĉi-molekulo povas kaŭzi seriozajn iritojn al okuloj kaj haŭto. Inhalado kaj ingestado povas kaŭzi iriton al la spirsistemo, lungoj kaj stomako. En 1983, la usona instituto pri kontrolo je kosmetikaĵoj "Cosmetic Ingredient Review" raportas ke ŝampuoj enhavantaj ĝis 31% da ALS registris 6 sanplendojn el 6.8 milionoj da unuoj venditaj. Ĉi-plendoj inkluzivas du kazoj pri jukado en harhaŭto, du alergenajn reakciojn, unu damaĝon al hararo kaj unu okuliriton.

La usona Instituto pri Tributpagoj por Homaj kaj Vivmediaj Riskoj (HERA) plenumis seriozan esploron rilate al la alkilsulfatoj kaj ili konstatis ke ĉi-substancoj prezentas malaltan buŝan akutan toksecon, kaj nenian toksecon tra haŭto-ekspozicio, haŭtoirito kaj okulirito rezultaj de koncentriĝo. Ĝi laŭŝajne ne sensivigas la haŭton kaj la esploroj en ratoj faritaj dum du jaroj ne elmontris ke ĝi povas estis kancerogenera.

La raporto rivelis ke pli longaj strukturoj kun 16-18 karbonatomoj estas malpli iritaj al haŭto ol ĉenoj kun longo de 12-15 karbonatomoj. Krom tio, ili konkludis ke koncentriĝoj malpli altaj ol 1% estas esence ne-iritaj dum koncentriĝoj pli altaj ol 10% estigas mildan ĝis fortan iriton al okuloj.

## Sintezo 
La estigo de la amonia laŭrila sulfato okazas en du etapoj:
* 1-e Reakcio inter la laŭrata alkoholo aŭ dodekanolo kaj sulfata acido per estigo de laŭrilsulfata acido.
* 2-e Reakcio inter la Laŭrilsulfata acido kaj amonia hidroksido per estigo de la amonia laŭrila sulfato.

## Literaturo 
* Ammonium Lauryl Sulfate 
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* ChemistryStore.com
* Hebe Botanicals
* Hair and Hair Care, Dale H. Johnson
* Handbook of Green Chemicals, Michael Ash
* Modern Technology Of Cosmetics, Niir Board
* Why There's Antifreeze in Your Toothpaste: The Chemistry of Household ..., Simon Quellen Field
* Kirk-Othmer Chemical Technology of Cosmetics, Kirk-Othmer

## Referencoj 
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj