open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Earl Galvin

**Earl GALVIN** (13-a de majo 1946 – 14-a de januaro 1998 en San-Francisko) estis usona esperantisto kaj aktivulo de la samseksama Esperanto-movado. Lia traduko de la geja romano ''La kanto de l' kolimbo'' de Richard Amory atendas eldonon. Li esperantigis ankaŭ aliajn rakontojn.

S-ro Galvin, membro de la Radical Faeries estis fondinta membro de la Usona Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj. Li aperis en la filmoj "Milk" kaj "The Lives and Times of Harvey Milk."

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Hristo Marinov

**Hristo MARINOV** (1921-1997), ekologiisto kaj fakulo pri regiona ekonomio, forpasis la 3- an de decembro en Sofio. Esperantisto ekde siaj gimnaziaj jaroj, prof. Marinov kunaŭtoris la monografion *La evoluo de la trafiko kaj ĝia polucio* (1984), redaktis kaj kunverkis la ampleksan esearon *Ekofuturo* (1984) kaj publikigis multajn Esperantlingvajn artikolojn sciencajn.

Marinov prelegis dum Someraj Universitataj Kursoj (*Sociekonomiaj problemoj de ekologio*, 1981), Internaciaj Kongresaj Universitatoj, sesioj de AIS, gvidataj de Tyburcjusz Tyblewski en Pollando, k.a. Li estis unu el la fondintoj, kaj poste vicprezidanto de Fondaĵo "Socio kaj Esperanto".

## Verkoj 
(kunaŭtoro kaj redaktoro)
* *Ekofuturo*, Bulgara ekologia societo, Sofio 1984, p. 418. Ilus. Mimeo. 
* *La evoluo de la trafiko kaj ĝia polucio*, Fervojista kaj Ekologia Sekcioj, Sofio 1984, p. 185
### Recenzoj
Pri *Ekofuturo*

Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Bulgaraj ekonomikistoj
Augusto García Breque

**Augusto GARCÍA BREQUE** (naskiĝis en 1914; mortis la  en Bonaero) estis argentina esperantisto. 

Li lernis Esperanton en la jaroj 50-aj, li instruis la lingvon ekde 1962 kaj agadis kiel estrarano de Argentina Esperanto-Movado. Sian personan Esperanto-bibliotekon li donacis al bezonanta Esperanto-asocio.

Kategorio:Argentinaj esperantistoj
Mehmed Jakupović

**Mehmed JAKUPOVIĆ** (naskiĝis en Mostar la ; mortis la  en Rijeko) estis kroata esperantisto. Li fariĝis esperantisto en 1932. Li estis prezidanto de la Esperanto-societo de Rijeko kaj funkciulo de Serbia, Kroatia kaj Jugoslavia Esperanto-ligoj, dumviva membro de UEA, delegito pri lada industrio, kunorganizanto de kongresoj de IFEF kaj de SAT en 1980.

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Nguyên Hái Trùng

**NGUYÊN Hái Trùng** (1921-1997) estis vjetnama poeto kaj pentristo, kaj Honora Membro de UEA ekde 1993. 

Nguyên estis esperantisto ekde 1937. Li kunfondis Vjetnaman Pacdefendan Esperanto-Asocion en 1956, estis ties komitatano kaj membro de la Honora Patrona Komitato de Vjetnama Esperanto-Asocio. Li verkis lernolibron por vjetnamoj (1957), gvidis multajn kursojn kaj signife kontribuis al la disvastigo de Esperanto antaŭ kaj dum la jaroj de VPEA.

## Verkoj
*1957: Dao Anh Kha Tu hoc Quoc te ngu Esperanto - Tap I. Gioi thien cua Nguyen Van Kinh. Hanoi: Dao-Anh-Kha, 1957. 

Kategorio:Vjetnamaj esperantistoj
Ante Ferenčić

**Ante FERENČIĆ** estis kroata esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de aprilo 1926 en Zagrebo.

Li devenis de istriaj gepatroj. Elementan lernejon, gimnazion kaj Teknikan fakultaton li finis en Zagrebo kaj fariĝis mininĝeniero en la jaro 1951. Dum la dua mondmilito kiel gimnaziano konspire kunlaboris kun la Popolliberiga movado. En la jaroj 1952-1954 laboris en ferminejo en centra Kroatio, en 1954-1955 en Etiopio kiel membro de grupo de jugoslavia teknika helpo al tiu lando, en 1956-1957 en Birmo esploris kelkajn mintavolojn de kupro, fero kaj nikelo. Kiel elstara fakulo pri geologio dum pluraj jaroj li estis teknika direktoro de la entrepreno "Geoistraživanje". Sekretario de Komerca ĉambro de Zagrebo. Post la doktoriĝo ĉe la Zagreba Universitato, inĝeniero Ferenčić komencis sian fakan kaj sciencan laboron en la kadro de Unuiĝintaj Nacioj. La ĉefa kampo de lia agado estis en la Centra kaj Suda Amerikoj, kaj speciale en Panamo kaj Venezuelo. Menciindas ke la fakaj teamoj sub lia gvido malkovris la plej grandajn tavolojn de kupro kaj fero en Venezuelo. Li aperigis multajn fakajn kaj sciencajn studojn en la plej konataj internaciaj geologiaj revuoj. Jam antaŭ multaj jaroj li skribis pri geologio de tektonaj tabuloj pri kio oni nuntempe multe diskutas en la eologiaj rondoj. Dums ia plurjara restado en Santo Domingo (Dominika Respubliko) kaj Novjorko, li dediĉis multe da tempo al la tutmonda popularigo de scienco kaj tekniko. Dum sia pli ol kvardekjara faka kaj scienca agado li verkis dek fakajn librojn. Lia lasta verko aperis en Zagrebo kvar monatojn antaŭ lia morto. Pro siaj sciencaj kaj fakaj rezultoj li estis elektita koresponda membro de Novjorka Scienca Akademio. Dum la Patrolanda milito en Kroatio (1990-1995), li aktivis kiel unu el la gvidantoj de American Initiative for Croatia en Novjorko. La lastajn jarojn de sia vivo li pasigis en Ĝenevo (Svislando), kie li ankaŭ mortis la 13-an de novembro 1997. Esperantistiĝis kiel 14-jarulo en 1940 en la Zagreba Esperanto-Societo. Inter 1945 kaj 1952 verkis plurajn artikolojn en nacilingvaj kaj Esperantaj gazetoj, gvidis Esperanto-kursojn kaj prelegis en la zagreba societo. Rolis kiel sekretario de Jugoslavia Esperanto-Federacio en 1950-1952. Estis prezidanto de Kroatia Esperanto-Ligo en la jaroj 1978-1980. Partoprenis kelkajn enlandajn Esperanto-kongresojn kaj Universalajn Kongresojn de Esperanto. Dum sia restado en Novjorko li aktivis en la Esperantista rondo ĉe Unuiĝintaj Nacioj.

## Referencoj 
Kategorio:Kroataj esperantistoj
Distrikto Rügen

La **Distrikto Rügen** (germane: **Landkreis**) situis en la nordoriento (sur samanoma insulo) de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio. La urbo Bergen auf Rügen estis la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 973,92&nbsp;km² loĝas 72.663 homoj; do meznombre 75 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Meklenburgo-Antaŭpomerio la koncerna nombro estis 87, en Germanio 231. En la sekvanta skema mapo Distrikto Rügen estas signita per **11**.
240px|maldekstra
Najbaraj distriktoj estis sudokcidente Norda Antaŭpomerio (Nordvorpommern; 7), en la sudo Orienta Antaŭpomerio (Ostvorpommern; 9). En la samaj direktoj apudis Stralsund kaj Greifswald, du urboj sen aparteno al distrikto.

[eta|maldekstra|345px|Kretaj rokoj ne malproksime de [Sassnitz]]


R
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 2011
Maŭrico De Sassi

**Maŭrico De Sassi** estis svisa esperantisto. Li naskiĝis la 28-an de marto 1909 kaj mortis la 11-an de januaro 1997 en Zuriko. Li estis dumviva membro de UEA kaj iama delegito pri socia literaturo. De Sassi aktivis ankaŭ en la komunista kaj naturamika movadoj, kaj prezidis la komisionon Esperanto Lernejen.

Maŭrico De Sassi lernis Esperanton kune kun sia edzino Helen De Sassi-Reber en la 30-aj jaroj. Ambaŭ aktivis en la tiama komunisma movado kaj kunlaboris kun la konata zurika libristo Theo Pinkus, kiu estis la edzo de lia fratino Amalie De Sassi. La aktiviĝo por la socialismaj ideoj fontis el la fono de infano de enmigrintoj el Tiĉino, kiu mem spertis la duran sorton de laboristaj familioj de tiu epoko. Maŭrico De Sassi estis dum multaj jaroj ankaŭ la svisa peranto de SAT.

Li estis ankaŭ fervora aktivisto de la zurika Esperanto-movado kaj dum multaj jaroj aktivis en la estraro de Esperanto-Societo Zuriko, kies honora membro li estis.

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Kategorio:Literaturo
Kategorio:Zurikanoj
Zurab Makaŝvili

**Zurab Makaŝvili**, kiu tradukis **Aforismoj** (1983) kaj la epopeon **Kavaliro en tigra felo** (1989) - verkojn de Rustaveli -, forpasis en Tbiliso (Kartvelio).

M
M
M
Distrikto Bad Tölz-Wolfratshausen

La distrikto **Bad Tölz-Wolfratshausen** (germane: Landkreis) situas en la sudo de la federacia lando Bavario de Germanio. La urbo Bad Tölz estas la administra centro de la distrikto. Sur ties areo de 1 111 km² fine de  loĝis  homoj; do meznombre 104 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Bavario la koncerna nombro estas 176, en Germanio 231. En la sekva skema mapo la distrikto Bad Tölz-Wolfratshausen estas signita per **8**.

270ra

Najbaraj distriktoj estas (de okcidento laŭ horloĝa iro) Garmisch-Partenkirchen, distrikto Weilheim-Schongau, Starnberg, Munkeno kaj Miesbach. En la sudo la distrikto havas limon kun Aŭstrio.

[eta|maldekstra|300ra|la urbo [Bad Tölz, vidata de la rivero Isar]]
eta|maldekstra|300ra|la benediktana monaĥejo
[eta|maldekstra|300ra|la urbocentro de [Wolfratshausen]]

Kategorio:Supra Bavario

B
B
Lucila Davalos Fernandes

**Lucila DAVALOS FERNANDES** (1924-1998) forpasis la 12-an de oktobro en Porto Alegre, kie ŝi estis vicdelegito pli ol du jardekojn. Kiel estrarano de E-organizaĵoj en suda Brazilo, ŝi stimulis la kreon de E-nukleoj plurloke en la ŝtato Rio Grande do Sul.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Leopold Grimme

**Leopold GRIMME** naskiĝis 1903 forpasis la 6-an de januaro 1997 en Vieno. Lia esperantista viv-partnerino Maria Zajicek mortis naŭ tagojn poste. Grimme fondis post 1918 en Döbling lokan grupon de Aŭstria Laborista Ligo Esperantista, kaj baldaŭ iĝis estrarano de ALLE. En la redaktado de ties revuo, La Socialisto, li kunlaboris kun Franz Jonas, ALLE-sekretario kaj posta (1965-74) aŭstra ŝtatprezidanto. Post la malpermeso de ALLE, Grimme aliĝis en 1935 al Aŭstria Esperantista Federacio kaj dum multaj jaroj ekde 1947 servis kiel ties vicprezidanto. Li gvidis la LKK-n de la 55-a UK (Vieno, 1970).

Grimme
Grimme
G
Heikki Alikoski

**Heikki ALIKOSKI** (1912–1997), finna astronomo,  matematikisto, delegito ĉi-faka dum kvarona jarcento, forpasis la 28-an de decembro en Turku (Finnlando).

La asteroido 1567 Alikoski estis nomita honore al li kiam li estis helpanto en la observatorio de Turku sub gvido de Yrjö Väisälä, de 1937 ĝis 1956. Li poste helpis establi la Turkuan Astronomi–Optikan Instituton.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Heikki Alikoski

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Finnaj matematikistoj
Kategorio:Finnaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
József Páva

**PÁVA József** (1914 – ) estis hungara esperantisto dum 60 jaroj. Li estis kunfondinto de la Esperanto-Klubo Minista en Tokodaltaro (Hungario) kaj doktoro pri esperantologio (1985).

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Esperantologoj
Santiago Barreras Linares

**Santiago BARRERAS LINARES**, delegito de Universala Medicina Esperanto-Asocio en Kubo, forpasis la 11-an de majo. Li ofte gvidis renkontiĝojn de medicinistoj, i.a. Seminariojn pri Apliko de Esperanto en Scienco kaj Tekniko (SAEST).

B
Felix Woolf

**Felix WOOLF** (naskiĝis en 1908; mortis la 8-an de aŭgusto 1997 en Kaburbo) estis sudafrika esperantisto, korifeo de la sud-afrika Esperanto-movado, kie li estis iam delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) pri komerco.

Ekkoninte Esperanton en 1946, Woolf prezidis Sudafrikan Esperanto-Asocion dum 6 jaroj, redaktis ties revuon Bona Espero tra 15 jaroj, kaj gvidis ĝian korespondan kurson tri jardekojn. Li verkis la kajeron *An Esperanto textbook of phrases and idioms etc.* (Kaburbo 1961), kiu fariĝis la bazo de sia *English Phrases and Expressions in Esperanto* (1969), dua eldono kun aldono (1988).

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Felix Woolf en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Felix Woolf en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1908
Kategorio:Mortintoj en 1997
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kekso

eta|Mariakekso
eta|Keksoj de Pally
**Kekso** estas malmola bakaĵo, ordinare konsumata kun teo. (PIV) aŭ kafo.

Kekso kun kokoso kaj superŝutita per sukero foje nomiĝas en Nederlando kaj Belgio *Brusela kermeso*.

La plej granda produktisto de keksoj en Nederlando estas la firmao *Verkade*. 
Ankaŭ *Pally Biscuits* estas granda produktisto.

La probable malvera anekdoto, ke Nederlando ricevis la Marshall-Helpon, ĉar la tiama ĉefministro Willem Drees akceptis la reprezentanton de Usono kun taso da teo kun maria kekso anstataŭ kun ŝtata bankedo. Laŭ la anekdoto, la reprezentanto opiniis, ke Nederlando klare bezonas la subtenon kaj ke lando kun tiel sobra ĉefministro sendube bone elspezos la monon. 

## Vidu ankaŭ 
* Biskvito
* Krakeno
* Kringo

Kategorio:Bakaĵoj
Emmerich Manner

eta|Emmerich Manner

**Emmerich MANNER** (Mirko Mamuziĉ, 1928-1998) estis jugoslavdevena, svisa esperantisto kun hungara gepatra lingvo. Li forpasis la 31-an de aŭgusto en Nussbaumen (Svislando). Emmerich Manner naskiĝis kiel Mirko Mauziĉ. Sian svisan nomon li alprenis post akiro de la svisa civitaneco por eviti diskriminacion pro la jugoslavsona nomo.

Li lernis Esperanton en la jaro 1947 en Zagrebo. Aktiva diversfunkcie en la zagreba klubo Bude Borjan. Dum kelkaj jaroj li laboris kiel parolisto por la Esperanto-elsendoj de Radio Zagreb. Li ankaŭ instruis, prezidis la lingvan komisionon unue  de Jugoslava E-Ligo, poste de Svisa Esperanto-Societo, verkis kaj kunaktoris sep dramojn por klubaj programoj kaj aŭtoris **Kompendio de la Esperanta gramatiko** (1959). Funda konanto de deko da lingvoj, li aktivis ankaŭ traduke (laste por **Antologio de kroataj unuaktaĵoj**). Fajna gramatikisto, en la Montpeliera kunsido de niaj legantoj li ankoraŭ pledis kontraŭ la anstataŭigo de pasivo per medialo, sed jam ne povis verki la artikolon promesitan pri tiu temo.

En 1967 Emmerich Manner elmigris al Svislando kaj aliĝis al la svisa Esperanto-movado. Dum 26 jaroj li laboris en Svislando kiel inĝeniero de la firmao Motor Columbus okupiĝanto pri elektro en atomelektrejoj. Dum multaj jaroj li aktivis kiel estrarano de Esperanto-Societo Zuriko. Li organizis kiel membro de la ekzamen-komitato de SES Esperanto-ekzamenojn en Baden, Berno kaj Zuriko.

## Fontoj
*Andreas E. Künzli: Universalaj Lingvoj en Svislando, p. 513-514

Manner, Emmerich
Manner, Emmerich
Manner, Emmerich
Manner, Emmerich
Biskoto

eta|Biskotoj
eta|Nederlanda biskoto

**Biskoto** estas dufoje bakita, seka pano, kiu taŭgas por longa konservado.

Post la unua bakado de la pano, oni distranĉas ĝin kaj bakas la detranĉaĵojn ĝis ili estas sekaj kaj malmolaj.

Laŭ la Fundamento, la vorto biskvito havas la signifon, kiun nun havas biskoto, sed en praktika uzo, ĝia signifo ŝanĝis al dolĉa bakaĵo.

Nederlandanoj tre ŝatas (nederlandan) biskoton kun fragoj kaj eventuale kun batita kremo.

Estas kutimo en Nederlando, pro la naskiĝo de bebo, regali per *biskoto kun musetoj* (superŝutita per "musetoj" kiuj estas semoj de anizo kovritaj per blua sukero por knabo kaj rozkolora por knabino).

## Vidu ankaŭ 
* Rostpano
* Bakaĵo

Kategorio:Panoj
Kategorio:Bakaĵoj
Willy Vandersteen

eta|Vandersteen (1985)
**Willy Vandersteen** (naskiĝis la 15-an de februaro 1913 en Antverpeno, mortis la 28-an de aŭgusto 1990) estis belga desegnisto de bildstrioj. Li estas precipe konata de la bildstria serio Cisko kaj Vinjo.

En 1952 Vandersteen fondis propran studion, Studio Vandersteen, kie liaj ideoj por bildstrioj estis ellaboritaj. Cisko kaj Vinjo-n li ne plu mem desegnis ekde la jaro 1974. La sola bildstria serio kiun li mem desegnis ĝis ĵus antaŭ li mortis, estas *De Geuzen*. Tiu ĉi bildstrio post lia morto ne plu aperis.

## Serioj 
La serioj kiujn li inventis estas inter alie:

* Bessy 1952-1995
* Biggles 1965-1970
* De avonturen van Judi 1953-1963
* De familie Snoek 1945-1972
* De Geuzen 1985-1990
* De grappen van Lambik 1954-hodiaŭ
* Jerom 1960-1991
* Karl May 1962-1985
* Pats 1962-1977
* Piwo Het houten paard 1943-1946
* Robert en Bertrand 1972-1993
* De Rode Ridder 1959-hodiaŭ
* Safari 1969-1974
* Schanulleke 1986-2001
* Suske en Wiske 1945-hodiaŭ
* Tijl Uilenspiegel 1951-1955
* Tits 1977-1986
* 'T Prinske 1953-1982
* Zoo ik een... 1945-1946

## Vidu ankaŭ 
* Franc-Belga bildliteraturo

Kategorio:Flandraj verkistoj
Kategorio:Belgaj bildliteraturistoj
Universala harmonio

**Universala Harmonio** eble estas planlingvo proponita de franca pastro Marin Mersenne (1588-1648), fama matematikisto, astronomo kaj fizikisto, en 1636. Kvankam tio aperas en kelkaj listoj de planlingvoj, ne estas certa ke estas planlingvo de Mersenne, aŭ se estas nur sugesto pri tiu en lia verko. Certe, Kartezio esprimis sian ideon de universala lingvo en letero al Mersenne.

Kategorio:Planlingvoj
Dragutin Balagović

**Dragutin BALAGOVIĆ** (nask. la  en Zagrebo, mortinta samloke la ) estis kroata ĵurnalisto

Finis li la Lernejon por aplikitaj artoj, sed laboris kiel bibliotekisto kaj poste kiel ĵurnalisto ĉe Informcentro en Zaprešić. Esperantistiĝis li en 1954. Ekde tiam li estis membro de Esperanto-societo "Bude Borjan" en Zagreb. Gvidis li kelkajn kursojn de Esperanto. Verkis kaj publikigis li satirojn en kroataj, esperantaj kaj svedaj gazetoj.

## Notoj 
Balag
Balag
Balag
Balag
Helia lingvo

**Helia lingvo** estas planlingvo proponita de fama historiisto abato Victor Hély el Langres, Francio en 1905. Ĝi estas pra-formo de Interpres. Ĝi estas miksa lingvo; la vortprovizo devenas ĉefe el la latina lingvo, sed la gramatiko estas apriora.

Patro Nia: "Nosan pater, qu sen in dar es celum, tuan nomen ses sanctificat, tuan regnum des advenire, tuan voluntas ses fact sicut in dar celum et in dar terra; tu dem donare da nos hodie nosan panis quotidian; et dem dimittere da nos nosan es debitum, sicut et nos den dimittere da nosan es debitor; et tu non dem inducere ac nos in ac tentatio; sed dem liberare ac nos ab dar malum".

## Bibliografio
Victor Hély: ''Esquisse d'une grammaire de la langue Internationale.* 1-a parto: *Les mots et la syntaxe.'' Langres 1905. 

Kategorio:Planlingvoj
Honkonga lingvo

**Honkonga lingvo**, propralingve **Hoy-Koy** aŭ **Hoykoy** (pronuncu /hoŋkoŋ/), t. e. "Honkongo", estas internacia planlingvo proponita de svedo Gustav Ottander en 1947.

La lingvo estas kreita celante esti facila al ĉinoj. La vortoj havas unu aŭ du silabojn. Multaj literoj havas valorojn malsamaj al uzataj en eŭropaj lingvoj. La vortprovizo estas arbitre elektita.

Ekzempleto (sen traduko): vikägo mea tvoy qa slakoma slosmi blarä, se vi dvaqä julgö.

## Bibliografio 
### En la sveda kaj la honkonga 
* Gustav Ottander: *Hoykoy-systemet.* 
** 1-a volumo. Östervåla 1947. 7 paĝoj.
** 2-a volumo: *Grigölga jo frapa vöy. (Bygg upp en ny värld.)* Östervåla 1948. 16 paĝoj.
** 3-a volumo: *Li vijUl da qtoy. (Vieler till mer.)* Östervåla 1948. 14 paĝoj.

### En la germana 
* Gustav Ottander: *Das Hoykoy-System.* 1948. 27 paĝoj.

### En Esperanto 
* Gustav Ottander: *Lernolibro pri la arta lingvo Hoykoy.* 
** 1-a eldono. Östervåla 1951. 29 paĝoj.
** 2-a eldono. Östervåla 1953. 23 paĝoj.
* Gustav Ottander: *Esperanto-Hoykoya vortaro.*
** 1-a eldono. Östervåla 1952. 10 paĝoj.
** 2-a eldono. Östervåla 1953. 18 paĝoj.

Kategorio:Zonaj planlingvoj
Idiom Neutral Modifita

**Idiom Neutral Modifita** aŭ propralingve **Idiom Neutral Modifiket** estas reformo de Idiom Neutral proponita de stenografo Jules Meysmans en 1909. Ne konfuzu al Idiom Neutral Reformita. Eble estis Meysmans kiu unue uzis la vorton "interlingvistiko", li ankaŭ proponis projekton Latino Internationale.  

Kategorio:Volapukidoj
Idiom Neutral Reformita

**Idiom Neutral Reformita**, propralingve **Idiom Neutral Reformed** aŭ **Interlingua**, estas propono de reformo de Idiom Neutral kreita de J. B. Pinth en 1912.

Ankaŭ oni nomas Idiom Neutral reformita duan version de Idiom Neutral farita de ĝiaj kreantoj mem ankaŭ en 1912.

## Bibliografio 
Pinth, J. B., Deutsch-Interlingua Woerterbuch, Linz, 1912, 94 paĝoj.

Kategorio:Volapukidoj
Federacia Idiomo

**Federacia Idiomo**, **Idiome federal**, **Union-Sistem** aŭ **Linguo internacional** estas esperantido proponita de idisto *Jean Barral*, el Nico, Francio, en 1923, ĝi estas evoluigita formo de *Nuv-Esperanto* kaj *Union-Sistem* ankaŭ proponitaj de Barral en 1910 kaj 1914. Ĝi estas kompromiso inter Esperanto kaj Ido kun influoj de Latino sen fleksio. Ĝi uzas pluralo en -s.

Ekzempleto: 

Traduko: Nia Federacia Idiomo adoptas la naturajn fundamentajn formojn de la modernaj naciaj lingvoj. Akceptas ĉiuj internaciajn radikojn laŭkondiĉe, ke  ili ne konfliktu reciproke. La finaĵoj ĉu vokalaj (nomoj) ĉu konsonantaj (de pluralo) estas devigaj nur kiam necesaj por la senco; alie estas fakulta kaj nur afero de individua stilo.

Kategorio:Esperantidoj
Ido antaŭenirigita

**Ido antaŭenirigita** aŭ **Ido avanced** estas esperantido proponita de Robert Harding el Londono, Britio en 1925. La projekto ne estis eldonita, oni konas ĝin nur per artikolo de Cosmoglotta. Estas alia propono de reformo de Ido, ĉefe forigas la formalan distingon de la partoj de l' diskurso, eble per influo de Interlingvao.

Kategorio:Esperantidoj
Kategorio:Ido
Interlingo

**Interling** aŭ **Interling Sistem,** estas naturalisma internacia planlingvo proponita de Thomas Wood en 1956. Estas evoluinta formo de **Interlingu** aŭ **Interling,** proponita de la sama aŭtoro en 1929. La lingvo estas bazita sur la strukturo de la angla lingvo kun internacia vortaro. La influo de Novialo kaj Interlingvao estas sentebla. La projekto klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj.

La lingvo estas naturalisma serĉante la simplecon: l' adjektivo kaj l' adverbo havas ĉiam la saman formon; unu vorto povas esti samtempe substantivo kaj verbo.

## Gramatiko
Estas nula finaĵo por substantivo. Substantivo havu "plej simplan formon", kiu ekzistas en baz-lingvo, ekz.: *adres* (adreso). Pluralo havas finaĵon '**s:** ''li buk's* (la libroj). Partiklo **si** montras posedon: *li hom si buk.*

Verba finaĵo **-a** kaj adjektiva finaĵo **-i** estas elizieblaj laŭvole. Verbo estas analiza kiel en Novialo:
:*me skribar, me did skriba, me sal skriba, me av skriba, me wud skriba,* ktp.

## Ekzempletoj
La 1929-a versio:
* Til nu nul interlingu aev gan sukses, tamen an interlingu be nedic.
: *Ĝis nun, neniu interlingvo havis sukceson, sed iu interlingvo estas necesa.''

La 1956-a versio:
* "Li international lingue deb ese komprendabl ad al civilizat europan's qazi sin precedent instruktion." (Edgar de Wahl)
: *La internacia lingvo devas esti komprenebla al ĉiuj eŭropaj civilizuloj preskaŭ sen antaŭa instruo*

* "Li mest bon interlingue es ta qe ofre, in al punt, li mest facilita a li mest grand numer ov persons's." (Otto Jespersen)
: *La plej bona interlingvo estas tiu, kiu ofertas, en ĉiuj punktoj, la plej grandan facilecon al la plej granda nombro da personoj*

* "Ad uni humanita uni lingue." (Johann Martin Schleyer)
: *Al unu homaro, unu lingvo.*

## Bibliografio
La versio de 1956 ricevis la bibliotekan klasifikon 419.4 "1956" WOO de Biblioteko Butler.
* Wood, Thomas. *Interling: a new interlanguage.* Cheshire: 1929 (11 p.)

Kategorio:Internacia planlingvo
Kategorio:Eŭroklono
Vlad la 3-a Drakulo

[eta|dekstra|Portreto de Vlad la 3-a / *Vlad Țepeș*; la bildo troviĝas en Tirolo sur [Kastelo Ambras.]]
**Vlad la 3-a**, pli konata kiel **Vlad la Palisumanto** (rumane: *Vlad Țepeș* [cepeŝ]) aŭ **Vlad Drakulo** (rumane: *Vlad Drăculea* [drəkulea]), naskiĝis en novembro/decembro de 1431 en Sighișoara, eta urbo en Transilvanio, Hungara reĝlando. Lia infaneco finiĝis abrupte en 1441, kiam kun siaj patro kaj pli juna frato, Radu la Bela, li estis prenita ostaĝo de la turkoj. La longa mallibero (1441 – 1444 kaj 1446 – 1448) kaj la mistraktoj suferitaj sub la otomana reĝimo influis la psikon de la onta suvereno.

## Biografio 
En 1447 liaj patro kaj pli aĝa frato, Mircea la 2-a, estis murditaj.

Lia unua regado – de oktobro ĝis novembro 1448 – estis mallonga; neapogite, li rezignis pri la trono. Dum la sekvaj ok jaroj li lernis la militmetion kune kun siaj kuzoj Stefano la Granda / *Ștefan cel Mare* kaj Matiaso la 1-a Korvino.

En aŭgusto 1456 li venkis Ladislaon la 1-an kaj kruele punis lin pro la murdo de siaj patro kaj pli aĝa frato. Li iĝis reganto de Princlando Valaĥio.

En 1459 li rifuzis plu pagi tributon al la turkoj, kiuj provis forigi lin. La pli ol 4000 janiĉarojn, kiuj formis la forig-korpuson, li surpalisigis.

Mehmet la 2-a transpasis Danubon en majo de 1462 kun la plej nombra armeo tiutempa (150000). Drakulo komencis ĉikanmiliton, kies kulmino estis fama noktatako. La grandega otomana armeo atingis la urbeton Târgoviște, kie ĝi estis bonvenigata de la bildo de la palisarego; terurita, malsatigita, elmetita al surprizaj atakoj, ĝi retretis. Drakulo foriris al Transilvanio por akiri helpon. Sed, anstataŭ helpi lin, Matiaso la 1-a Korvino enkancerigis lin, influite de la saksaj negocistoj, kaj ankaŭ pro aliaj motivoj.

En novembro 1476 li regajnis la tronon, helpate de tiuj kiuj en 1462 turnis al li la dorson – Matiaso Korvino kaj Ștefan cel Mare. Post du monatoj li estis murdita.

Lia famego ŝuldiĝas al la multaj anekdotoj, cirkulantaj jam liatempe, plejparto el ili malestimigaj. Per ili li fariĝis unu el la plej konataj figuroj de la malfrua mezepoko.

## Deveno de la vorto Drakulo 
La titolo "Dracula" (kiun Vlad mem literumis "Dragulya" aŭ "Drakulya" siatempe) signifis laŭvorte "(filo) de la drako". (Drac [drak] = drako, -ul estas la difina artikolo, kaj la finaĵo -a 'de'.) Ĝi estas patronomo, kiu referas al la titolo "Dracul" ("la drako") de lia patro Vlad la 2-a, kiu ricevis la titolon pro sia membreco en la Ordeno de la Drako de Hungario.

En la moderna rumana lingvo, "drac" signifas diablo, do "Dracula" [drakula] signifas "de la diablo". Tiu signifoŝanĝo de la vorto "drac" kontribuis al la reputacio de Vlad la 3-a en nuntempa Rumanio.

## Vidu ankaŭ 
* Grafo Drakula

Kategorio:Regantoj de Valaĥio
Kategorio:Drakulo
Romanica

**Romanica** aŭ **Interlingua Romanica** estas naturalisma projekto de internacia planlingvo proponita de hispano Josu Lavin en 2001. Lavin estas unu el la ĉefaj uzantoj de interlingvao en interreto kaj ankaŭ prezidanto de "Academia pro Lingua Romanica". Ĝi estas okulfrape influita de Latino sen fleksio kaj Interlingvao. La projekto klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj.

## Specimeno 
Patro Nia:"Nostro Patre, qui es in los celos, sanctificato sia tu nomine; vena tu regno; facta sia tu voluntate super la terra como etiam in le celo. Da nos hodie nostro pan quotidiano, et pardona a nos nostras debitas como nos pardonamos a nostres debitores. Et non duce nos in tentation/temptation, sed libera nos de malo / del mal".

Kategorio:Eŭroklono
Kategorio:Zonaj planlingvoj
Tonnerre Adjéoda Tengue

**Tonnerre Adjéoda TENGUE** (naskiĝis en 1960, mortis la ) estis togolanda esperantistino.

Ŝi estis kasisto de la togolanda Esperanto-klubo Nova Stelo.

Kategorio:Togolandaj esperantistoj
Gbeglo Koffi

**GBEGLO Koffi** (naskiĝis en 1957) estas togolanda esperantisto, instruisto pri matematiko, gvidanto de privata lernejo «Instituto Zamenhof» (kie infanoj lernas esperanton) kaj nacia sekretario de la Federacio de privataj lernejoj en Togolando. Li ankaŭ estis estrarano de la Universala Esperanto-Asocio 1998–2004.

## Esperanto 
Delegito de la Universala Esperanto-Asocio (UEA) ekde 1986, ĉefdelegito de 1993, de 1998 ĝis 2004 li estis UEA-estrarano. Li estas ano de Internacia Rajtigita Ekzamenantaro (IRE) por la Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA; li ankaŭ multe kontribuis al *Kontakto* kaj *Monato*. Krome li estis membro de la Akademio de Esperanto.

En Togolando li estis vicprezidanto de Unuiĝo Togolanda por Esperanto, kies bultenon *Alvoko* li redaktas. Krome li reprezentis UTE en la Komitato de UEA kaj TIETo en la Forumo de la Esperanta Civito.

## Verkoj 
Elekto de verkoj:

* *Mi vizitis grandan urbon* (1989)
* *De vilaĝo al ĉefurbo* (1993)
* *Prenu plu!* (1995, lernolibro)
* *La tabelo* (1997, gramatika eseo)
* *Esperantujismo* (2016)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.esperanto.net/literaturo/autor/gbeglo.html

Kategorio:Togolandaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Henri Paul Vatré

**Henri Paul VATRÉ**, kiu uzis la pseŭdonimon **Henri Baupierre**, (naskiĝis en 1908; mortis la 15-an de decembro 1998 en Le Lignon apud Ĝenevo) estis svisa esperantisto.

Vatré laboris en 1933-1934 du jarojn en Budapeŝto ĉe la eldonejo Literatura Mondo. Inter 1959 kaj 1962 liaj recenzoj, poemoj kaj rememoroj aperadis en *Nica Literatura Revuo*; eĉ novelo, *La Kimra Biblio* (kiun Kalocsay tradukis en la hungaran). Por Stafeto li kuntradukis (1958) ''La Floroj de l' Malbono* de Baudelaire kaj verkis, pseŭdonime kiel "Henri Beaupierre", la pastiĉaron *Specimene* (1962), kies stilparodioj pri kvardeko (!) da Esperanto-verkistoj pruvis la jaman maturecon de literaturo kun tiom da distingeble propraj voĉoj.

Liaj postaj verkoj aperis plejparte ĉe Iltis, i.a. *Neologisma Glosaro* (4 eldonoj ekde 1983), tradukoj el la romanoj *Nokta Flugo* (1983) kaj *Tero de la Homoj* (1985) de Saint-Exupéry, *Vort-statistikaj Esploroj* (1986) kaj la poemaro *Disaj Gutoj* (1989). Por Universala Esperanto-Asocio (UEA) li redaktis kun Reto Rossetti duvoluman antologion de la Esperanta novelarto, *Trezoro* (1989).

Kun karakteriza modesto, Vatré akceptis provlegi kaj prikonsili multajn Esperanto-eldonaĵojn, de Stafeto kaj aliaj. Li i.a. indeksis la aŭtoritatan konsultverkon *Esperanto en Perspektivo* (1974), la literaturajn periodaĵojn *Norda Prismo*, *Nica Literatura Revuo* kaj *Iltis-Forumo*.

## Esploro pri vortkunmetoj 
Diversloke li publikigis vortkunmetitajn statistikajn esplorojn pri la verkoj de dekoj da Esperanto-aŭtoroj. Ĉion ĉi li skrupule plenumadis malgraŭ pli kaj pli regresa vidpovo kaj tute sen komputila helpo. Laŭ omaĝa frazo de Juan Régulo Pérez, Henri Vatré "ade mallumigis siajn okulojn por heligi la Esperantan literaturon al nunaj kaj venontaj generacioj".

## Verkoj 
* *Specimene: Parodioj kaj pastiĉoj*. Eld. Stafeto, Tenerife, 1962.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Haupenthal, Reinhard 1994 : *Bibliografio de la Verkaro de Henri Vatré*, Saarbrücken [i.e. St. Ingbert]: Iltis-Eld. 1994, 16 p. (Iltis-serioj 3, *Esperantologio* [12 - en la kajero erare indikita 11]) ISBN 3-927613-34-7

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Henri Vatré en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj  de kaj pri Henri Vatré en *Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj'' (EBEA) (serĉu je "vatr" en ĉiuj kampoj)
* Eseo: Henri Vatré en la servo de la esperanta literaturo

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Kategorio:Svisaj tradukistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Enrique Kohei

**Enrique KOHEI** (1921-1997), esperantisto ekde la komenco de la 40-aj jaroj, UEA-membro de 1945 kaj pli ol 40 jarojn delegito de UEA (pri instruado kaj informado), mortis meze de septembro en Venado Tuerto (Argentino). 
Lia patro estis ĉinemigrinto, do li multe korespondis kun ĉinajn esperantistoj.

Li agadis kiel komitatano de Argentina Esperanto-Ligo, dum pluraj jaroj redaktis ties organon Argentina Esperantisto, organizis multajn ekspoziciojn kaj funkciis kiel la argentina peranto de El Popola Ĉinio. 
Ekde 1970, organizis, unu en Rosario, kaj la lasta en Venado Tuerto dekses "Esperanto Festivalojn" de muziko kaj kanzonoj, kaj kunlaboris en la eldonado de la unua Disko kun tanĝoj kantitaj en Esperanto.
Li aŭtoris la baznivelan lernilon **Ne krokodilu plu...!**, instruis Esperanton en la Universitato de Rosario kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn diversloke. En 1995 li faris "video-kurson", la unua en Argentino. Eĉ malsana, en siaj lastaj vivmonatoj li aktivis por la projekto "Infanoj en la mondo" kaj publikis alian revuon titolitan "Revuo Esperanto-Argentina".

Kategorio:Argentinaj esperantistoj
Gustav Kühlmann

**Gustav KÜHLMANN** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1912, mortis en Kopenhago la 28-an de januaro 1999) estis dana esperantisto, lignaĵisto kaj laboristo. Li estis honora Membro de UEA ekde 1988.

Kühlmann ekstudis Esperanton meze de la 1930-aj jaroj, kaj en 1944 fariĝis prezidanto de Konversacia Esperantista Klubo Kopenhago - posteno, kiun li okupis plurfoje, dum jardekoj.
Lian organizan talenton laŭdas i.a. la postkongreso de la Universala Kongreso (UK) en Malmö (1948) kaj du UK-oj en Kopenhago (1956, 1975), kies LKK-estro li estis. Kiam en la ŝisma kongreso de Hamburgo en 1974 al UEA mankis kongresurbo por la sekva jaro, li elpaŝis en la fermo de la Hamburga UK per pretec-deklaro de Kopenhago. Ekde 1979 li estris la asocion Internacia Aŭtomobilista Esperanto-Klubo.

Membro de UEA ekde 1945, dum multaj jardekoj li servis kiel komitatano (1951-1983). Kiel loka delegito, ĉiam en la sama urbo, li eble atingis mondrekordon: de 1946 li plenumis vicdelegitan, ekde 1950 delegitan funkcion en Kopenhago.

Kühlmann ankaŭ estis fervora kolektanto de Esperanto-libroj kaj -gazetoj kaj posedis imponan bibliotekon kun multaj raraĵoj. Liajn librojn li transdonis al la Reĝa Biblioteko (Nacia Biblioteko) en Kopenhago. Li (kun-)aŭtoris du verkojn pri la historio de la Konversacia Esperantista Klubo kaj tradukis el la dana.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj  de kaj pri Gustav Kühlmann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Danaj esperantistoj
Internacia Akademio de Universala Lingvo

**Internacia Akademio de Universala Lingvo** (**Akademi Internasional de Lingu Universal**) sub la gvido de Waldemar Rosenberger, ekde 1892, estis akademio de Idiom Neutral. Ĝi aperis kiam Johann Martin Schleyer eksigis la Kadem Volapüka kaj elektis li mem akademianojn al Volapuko.

Vere la *Akademi* kreis la Idiom-Neutralon kiel kolektiva projekto dum multaj jaroj. Dum la direktoreco de la usonano A. Holmes aperis finfine la kreita lingvoprojekto Idiom Neutral en 1902. Tiutempe la Akademio konsistis el 15-36 akademianoj: ĉiu akademiano estis koopte elektata por 5-jara periodo, kaj estis reelektebla. En 1908 finiĝis la direktora periodo de Holmes, kaj Idiom Neutral (pri kiu diskutis la Akademio en sia nova organo *Progres*) rapide malaperis antaŭ reformaj projektoj, kiel Idiom Neutral Modifigita kaj Idiom Neutral Reformita.

Sub Giuseppe Peano, ekde 1909, ĝi ŝanĝis en 1910 sian apogon al Latino sen fleksio kaj ŝanĝis la nomon al Academia pro Interlingua.

Kategorio:Planlingvoj
John Maynard Smith

**John MAYNARD SMITH** (naskiĝis la 6-an de januaro 1920, mortis la 19-an de aprilo, 2004) estis brita biologo. Li okupiĝis pri evoluismo kaj genetiko.

En 1993 li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio, kaj en 1999 li ricevis la medalon Copley.

Kategorio:Britaj biologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Mervyn C. Jackson

**Mervyn C. JACKSON** (1939 – 16-a de oktobro 1996 en Bracknell, Britio) estis brita esperantisto. Li estis vicprezidanto de la brita sekcio de Kristana Esperantista Ligo Internacia, kaj redaktis ties organon *Kristana Alvolzo*. Li estis dumviva patrono de TEJO kaj 25 jarojn delegito pri meteologio.

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1939
Kategorio:Mortintoj en 1996
Ioanis Metaxas

**Ioannis Metaxas** [metaksás] (1871-1941, greke: Ιωάννης Μεταξάς), konvinkita monarĥisto kaj naciisto, registarestro kaj fakta diktatoro de la intermilita Grekio. Laŭ lia nomo estis nomita linio de fortikaĵoj en Grekio, la t.n. Metaxas-linio.

Ioannis Metaxas naskiĝis la 12-an de aprilo de 1871 en la greka Itako. En la jaro 1897 li partoprenis militon kontraŭ Turkio kaj poste li forvojaĝis ĝis Germanio, kie li finstudis armean lernejon. Dum balkanaj militoj (1912–1913) li fariĝis ano de ĉefstabo kaj en la jaro 1913 ties estro; en la jaro 1916 li atingis rangon de generalo.

En la tempo de eksplodo de la unua mondmilito li estis proksima konsilanto de greka reĝo Konstantino la 1-a, sed kiel decida adepto de neŭtraleco li venis en konflikton kontraŭ Eleftherios Venizelos, prezidanto de la registaro. Kiam reĝo Konstantino en la jaro 1917 abdikis, rezignis pro daŭranta malkonsento kun armea politiko de Venizelos ankaŭ Metaxas. Li revenis en zeniton en la jaro 1920 post la reveno de Konstantino sur la tronon. Li staris en opozicio kontraŭ Venizelos kaj ĝuste li antaŭvidis fiaskon de la greka ofensivo el la jaroj 1921–1922, kiu estis alportonta al la lando teritoriajn profitojn en turka Anatolio.

Post tio, kiam estis en la jaro 1923 Georgo la 2-a, filo kaj sekvanto de Konstantino, devigita abdiki, ankaŭ Metaxas forlasis la landon. Sed post nelonge li revenis kaj li akiris ministerian funkcion en nova respublikana registaro. Samtempe li fondis malgrandan monarĥistan partion, kiu fariĝis herolda turo de la opozicio kontraŭ la registaro, en kiu li mem agadis. En la jaro 1935 Georgo la 2-a renovigis la monarĥion kaj li nomis Metaxason kiel ministro de milito kaj en aprilo de 1936 kiel prezidanto de la registaro.

Subtenata de la reĝo Metaxas komencis la 4-an de aŭgusto de la sama jaro diktaturon de faŝisma modelo. Malgraŭ tio li plu retenis diplomatajn interrilatojn kun Britio kaj kun Francio. Li atingis certajn sukcesojn dum realigado de limigitaj, sed tre bezonaj ekonomiaj kaj sociaj reformoj, sed samtempe li dure subpremis kian ajn opozicion.

Kiam en la jaro 1940 italaj soldataroj atakis Grekion, la interrilatoj kun okcidentaj demokratioj intensiĝis: la lando ricevis helpon flanke de Britio kaj grekoj enpuŝis la agresanton reen al albanaj limoj. Ioannis Metaxas mortis la 21-an de januaro de 1941, tri monatojn antaŭ ol "lian" landon ekokupis la nazia Germanio.

## Vidu ankaŭ 
* Fortikaĵoj en Eŭropo
* Greka-turka milito (1919-1922)
* Metaxas-linio

Kategorio:Diktatoroj
Kategorio:Grekaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1871
Kategorio:Mortintoj en 1941
Kategorio:Soldatoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 29-an de januaro
Bílovec

**Bílovec** estas urbo en Ĉeĥio kun  (), situanta en Silezio en Moravia pordego sub deklivoj de montaro Nízký Jeseník, 25&nbsp;km de urbo Ostrava, en distrikto Nový Jičín.

## Historio
Verŝajne sur loko de pli malnova slava vilaĝo *Radotín* fondis Vok el Kravaře en la jaroj 1316–1324 novan urbon. Plilongigita dispono en ovala bazplano estis mezurigita en deklivoj super rivereto Bílovka. La historia kerno de la urbo estas ekde la jaro 1902 la urba historia zono, eĉ kiam vico da domoj estis neniigita fine de la dua mondmilito.

El konstrumemorigaĵoj konserviĝis ekz. renesanca kastelo el la 2-a duono de la 16-a jarcento kun rondaj ĉeangulaj turoj. En renesanca preĝejo de sankta Mikolao el la jaro 1500 pendas altara bildo de loka naskiĝinto F. L. Leicher. Konserviĝis ankaŭ renesanca urbodomo el la 15-a jarcento, kunigita kun burĝa domo el la sama tempo.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* **Bílovec** (katastra teritorio (k. t.) *Bílovec-město*, *Bílovec-Dolní Předměstí*, *Bílovec-Horní Předměstí*, *Labuť u Bílovce* kaj *Radotín u Bílovce*)
* Bravinné (k. t. * Bravinné*)
* Lhotka (k. t. *Lubojaty*)
* Lubojaty (k. t. *Lubojaty*)
* Ohrada (k. t. *Stará Ves u Bílovce*)
* Stará Ves (k. t. *Stará Ves u Bílovce*)
* Výškovice (k. t. *Výškovice u Slatiny*, kreas eksklavon de la urbo, de la resto de urbo apartigas ĝin eksa parto Slatina)

Konsisto de urbo Bílovec estis ankaŭ hodiaŭ jam memstaraj municipoj Bílov (1976–1993), Bítov (1979–1995), Bravantice (1979–1998), Slatina (1979–1990) kaj Velké Albrechtice (1976–1990).

## Pluaj fotografioj 

 14.05.13 Stanice Bílovec.jpg|Stacidomo
 Bílovec, castle.jpg | Konstruaĵo de loka kastelo
 Bilovec 20080212.jpg | Suma vido
 Bilovec church.jpg | Preĝejo de sankta Mikolao
 Bílovec, Tkalcovská str.jpg | Domoj en strato Městský kopec


Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Urboj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Moravia pordego
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Urboj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
486DX

eta|250px|Intel i486 DX 50 MHz

**486DX** estas procesoro far firmao Intel. Per la procesoro estis lanĉita familio de procesoroj de la kvara generacio.

* anoncita en aprilo de 1989 j;
* frekvenco: 20&nbsp;MHz (1989 j), 33&nbsp;MHz (1990 j), 50&nbsp;MHz (1991 j);
* staplo L1: 16 KB;
* matematika kunprocesoro;
* kalkulpovo: 20 milionoj operacioj ds (20&nbsp;MHz), 27 milionoj (33&nbsp;MHz), 41 milionoj (50&nbsp;MHz);

## Vidu ankaŭ 
* Mikroprocesoroj de Intel

Kategorio:Intel-procesoroj
486SL

eta|150px|maldekstra|Intel 486SL - supra flanko

**486SL** estas komputila procesoro far firmao Intel. La procesoro havis integritajn regilojn de buso ISA, ĉefbuso kaj ĉefmemoro (DRAM).

486SL estas variaĵo de Intel 80486DX, kun malplia konsumo de energio. do speciale taŭga por bateria reĝimo. Ĝi aperis en novembro 1992. En junio 1993 ĝi estis ĉesigita, ĉar tiam 80468DX transprenis ĉiujn ĝiajn specialajn kapablojn.

Kategorio:Intel-procesoroj
Intersistema

**Intersistema** (**Intersistemal**, **Inter-sistemal** aŭ **Internasional**), estas internacia planlingvo proponita de Paul Mitrovitch el Sarajevo en 1947. Intersistemal estas kompromisplanlingvo inter diversaj lingvoprojektoj, ĉefe Novialo.

## Ekzemploj 
"On pote dict qe, ce-die, tot interlingvistical teorians es in acorde concernante li jeneral aspecte de vocabular de un auxiliar lingve: il debe contein li vivant Greco-Latin internacional parols regularized".

Traduko: Oni povas diri ke, hodiaŭ, ĉiuj interlingvistikaj teoriistoj estas en akordo pri la ĝenerala aspekto de l' vortprovizo de helplingvo: ĝi devas havi la vivantajn grek-latinajn internaciajn parolojn reguligitaj.

"Mi vad in-curte informat Vos in qual mod mi comenced to interesmi in li problem de un inter-lingve". (Mi mallonge informos vin kiel mi ekinteresiĝis pri la problemo de interlingvo).

## Bibliografio 
* Paul Mitrovitch
Projecte de un inter-sistemal gramatic de aŭiliar lingves (Anglo-latin version) Sarajevo: 1948. 26 pp.
* Paul Mitrovitch
Esay de un Intersistemal vocabular de auxilar lingves
Sarajevo, 1955, 1959.

La projekto ricevis la bibliotekan klasifikon 419.2 “1955” de Biblioteko Butler.

Kategorio:Kompromisplanlingvoj
5x86

eta|150px|dekstra|Arkitekturo de procesoro Cyrix 5x86
**5x86** - procesoro far firmao Cyrix. Ĝi estis tn hibrida procesoro - malgraŭ arkitekturo de la kvina generacio la procesoro estis muntata en procesoringojn de ĉeftabuloj por 486-procesoroj. **5x86** estis anoncita, kiel konkurento de Intel Pentium, sed estis skalara procesoro, ĉar povis plenumi unu instrukcion dum unu takto.

* dumprojekta nomo: M0.9 aŭ M1sc;
* kvanto da transistoroj: 2 milionoj;
* teknologio: 0,65 mkm;
* frekvenco: 100-120 MHz;
* staplo L1: 16 KB;
* staplo L2: ĉe ĉeftabulo (ĝis 512 KB);
* frekvenco de sistema buso: 37-50 MHz;
* biteco de ena buso: 64;
* ĝenerala biteco: 32;

Kategorio:Cyrix-procesoroj
Orangutano

**Orangutano** aŭ **orangutango** estas genro de primatoj, membro de la familio homedoj.

## Vivloko 
eta|maldekstre|Orangutano estas tre akrobata besto
eta|Vizaĝo de plenkreska masklo
Orangutango estas loĝanto de la tropika arbaro kaj pluvivas hodiaŭ nur sur la insuloj Borneo kaj Sumatro. La specion de Sumatro oni nomas latine *pongo abelii*, en Esperanto simple sumatra orangutango, la specion de Borneo *pongo pygmaeus*, en Esperanto simple bornea orangutango. Fosiliaj trovaĵoj sugestas tamen ke ĝia vivloko iam inkluzivis ankaŭ sudparto de Ĉinion, Vjetnamion, la Malajan duoninsulon kaj Javon. La lastaj orangutangoj de tiuj lokoj malaperis eble antaŭ nur kelkaj jardekoj.

## Priskribo 
Orangutangoj malsimilas aliajn primatojn unuavide pro siaj ruĝbruna felo kaj longaj brakoj. La longeco de la torso ĝis la kapo povas atingi 1,2 ĝis 1,5 metroj, la brakenverguro ĝis 2,2 metroj. Kun pezo de 50 ĝis 90&nbsp;kg la virbestoj estas multe pli pezaj ol la inoj, kiu atingas nur 30 ĝis 50&nbsp;kg. (Temas ĉi tie pri libere vivantaj bestoj, en zooj per homoj nutritaj bestoj atingis ĝis 150&nbsp;kg.)

La brakoj estas laŭlongaj kaj fortikaj, kiel ĉe aliaj arbogrimpantaj primatoj la poleksoj retroevoluis kaj la piedoj estas mallongaj kaj relative malfortikaj. Iliaj vizaĝoj karakterizas per alta frunto kaj arka faŭko. Plenaĝaj bestoj havas rimarkindajn vangosakojn, kiuj kreskas la tutan vivon kaj estas plej grandaj ĉe maljunaj maskloj.

## Intelekto 
Tiuj orientalisaj bestoj uzas ilojn pli malofte ol ekzemple ĉimpanzoj. Tamen oni observis bestojn, kiuj uzis branĉetojn por batali, grati sin aŭ por fosi. Kaptitaj bestoj lernis malfermi per bukoj fermitan skatolon, en kiu troviĝis matura frukto. Elprovoj montris ke ili kapablas komuniki kun homoj per simbolotabuloj kaj simplaj frazkonstruoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Chantek
* Borneaj malaltaĵaj pluvarbaroj
* Borneaj montaraj pluvarbaroj
* Birutė Galdikas
* Kinabalu-Monto, Kinabalu-montaj alpaj herbejoj

Kategorio:Primatoj
Kategorio:Homedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Laïs

frame|Laïs: de dekstre al maldekstre Nathalie, Annelies kaj Jorunn

**Laïs** (kelta por *voĉo*) estas la nomo de belga muzika grupo, precipe konata ĉe la ŝatantoj de folk-muziko.

La triopo formas tri kanatantaj virino el Kalmthout nome:
* Jorunn Bauweraerts
* Annelies Brosens
* Nathalie Delcroix
Ili estas konataj precipe pro sia komuna kantado dum kiu ili kantas memverkitajn melodiojn por malnovaj tekstoj. Foje ili eĉ kantas tekstojn de la Mezepoko. La kantistinoj estas akompanataj de kaj modernaj kaj malmodernaj instrumentoj. Ekzemplo estas la vjelo. Ilia kariero ekis kiam Jorunn en Annelies en 1994 kantis numeron dum staĝo pri folkmuziko en Gooik. Nathalie poste aliĝis al la grupo. Laïs famiĝis post sia prezento dum la folkfestivalo de Dranouter en 1996.

La debuta kompaktdisko datas de 1998. Intertempe ili prezentadis sian muzikon en Sud-Afriko, Kanado, Francio (en la antaŭprogramo de Sting), Nederlando kaj Ĉinio.

En aprilo de la jaro 2004 ili eldonis trian KD-on kiu havas la titolon *Douce Victime* kun kantimitaĵoj de Jacques Brel kaj Herman van Veen. Ĝi estis registrata en le legenda studio de Abbey Road.

## Diskografio 
* *Laïs*, ALEA, 1998
* *Dorothea*, Virgin Music Belgium, 2000
* *A la capella*, Virgin Music Belgium, 2003
* *Douce victime*, Virgin Music Belgium, 2004

## Eksteraj ligiloj 
* La retpaĝo de Laïs 

Kategorio:Belgaj muzikaj grupoj
Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj

La **Internacia Komitato por Etnaj Liberecoj** (IKEL) estis fondita en 1978 en Barcelono. Ĝi estas faka asocio pri etnismo kunlaboranta kun la Universala Esperanto-Asocio. Ĝi eldonas la revuon *Etnismo*.

## Motivo 
La programeca bazo de IKEL estas la Deklaracio por etnista humanismo, aprobita en kunveno okazinta dum la berlina UK en 1999.

## Strukturo 
### Estraro 
En 2016, la nuntempa estraro estas:
* Prezidanto: Alain Favre
* Vicprezidanto kaj redaktisto: Nicole Margot
* Sekretario: Nikolas Xil Carvalho
* Kasisto: Xabier Rico Iturriotz
* Rilatoj kun Esperanto-gazetoj, reviziado: István Ertl
* Estrarano: Hèctor Alòs i Font

### Prezidantoj 
* 1978–1998: Uwe Joachim Moritz
* 1998–2011: Daniele Vitali
* ekde 2011: Alain Favre.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de IKEL
* Deklaracio por etnista humanismo

Kategorio:Esperanto-asocioj
Permutaĵo

En la matematiko **permutaĵo** estas ĉiu el la eblaj diversaj manieroj vicigi la elementojn de certa aro. Ekzemple, la diversaj permutaĵoj de la elementoj a, b, c estas: abc, acb, bac, bca, cab, cba.

La kvanto de eblaj permutaĵoj de n elementoj estas ĉiam n! (do **n faktoriale**).

## Formala difino 
Permutaĵo estas inversigebla funkcio de finia aro X al X. Oni povas facile pruvi, ke tiu ĉi difino estas ekvivalenta al la ĉi-supra neformala difino.

## Notacio 
Ekzistas du ĉefaj notacioj por permutacioj. En la matrica notacio, oni listigas la elementojn en la "natura" ordo en unu linio, kaj sube la elementojn en permutita ordo:

: \begin{bmatrix}
1 & 2 & 3 & 4 & 5 \\
2 & 5 & 4 & 3 & 1\end{bmatrix}

Ĉi tio signifas, ke en la unuan lokon, oni metu "2", en la duan lokon "5", en la trian lokon "4", en la kvaran lokon "3" kaj en la kvinan lokon "1".

La alia notacio konsideras kiel la elementoj ŝanĝas, kiam oni plurfoje aplikas la permutaĵon. En la supra permutaĵo, elemento en la unua pozicio estas movita al la dua pozicio. Denove aplikante la permutaĵon, ĝi tiam estos movita al la kvina pozicio, kaj de la kvina denove al la unua pozicio. Tiun ciklon oni skribas per (1 2 5), aŭ alternative (2 5 1) aŭ (5 1 2), sed ne kiel (1 5 2). La aliaj du elementoj formas ciklon (3 4).

Nun ni povas skribi la permutaĵon kiel aron de cikloj. La supra permutaĵo do povas esti skribata kiel (1 2 5) (3 4). Lo ordo de la cikloj ne gravas (oni ankaŭ povus skribi (3 4) (1 2 5)).

Ofte okazas, ke unu elemento tute ne moviĝas en la permutaĵo. Tion oni konsideras unu-elementan ciklon. Konsideru ekzemple la suban permutaĵon:

: \begin{bmatrix}
1 & 2 & 3 & 4 & 5 \\
1 & 5 & 4 & 3 & 2\end{bmatrix}

Laŭ cikla notacio ĝi iĝas (1) (2 5) (3 4). Ĉar la unu-elementaj cikloj ne havas iun ajn efekton, oni foje simple skribas (2 5) (3 4). Tio tamen povas kaŭzi miskomprenon, kiam la plej alta nombro ne estas movata, ĉar tiam permutaĵo de kvin elementoj povus aspekti kiel permutaĵo de kvar elementoj.

## Signo de permutaĵo 
**signo de permutaĵo** laŭ definico estas signo de matrico de ĉi tiu permutaĵo. Aliflanke: ĉiu permutaĵo povas verki per transpoziciado de elementoj. Transpoziciado ne estas unusignifa kaj kvanto de transpozicioj povas esti diversa.
Tamen por konkreta permutaĵo kvanto de transpozicioj estas aŭ para aŭ nepara.

## Vidu ankaŭ 
* Permuta matrico
* Kombinatoriko
* Faktorialo
* Bijekcio
* Aranĝaĵo

Kategorio:Matematiko