open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miĥail Povorin

**Mikaelo (Miĥail) POVORIN** (naskiĝis la ) estas Esperanta bardo el Moskvo, la ĉefurbo de Rusio. Li kreas ankaŭ popmuzikon, verkas poemojn kaj tradukas. Mikaelo havas en sia koncerta repertuaro ĉirkaŭ 50 kantojn, plejparte originalajn. Inter ili estas "Mia kara amik'" dediĉe al la dueto Ĵomart kaj Nataŝa kaj "Fajrereto", ilin ambaŭ kantas la dueto. Krome, li scias kaj ofte kantas en renkontiĝoj multajn kantojn, kiuj delonge estas tradiciaj por rusiaj esperantistoj.

Unu el la plej interesaj muzikaj trovaĵoj de Mikaelo estas karaokeo en Esperanto, kiun krome faras membro de la Pinarbara Esperanta Grupo en Brazilo (kaj lastatempe ankaŭ aliaj esperantistoj).

En julio 2006 estis eldonita dudiska kolekto de la plej bonaj kaj plej novaj kantoj de Miĥail Povorin. Ĝi estas aĉetebla ĉe Vinilkosmo.
Recenzo  fare de Glebo Malcev en La Ondo de Esperanto.

Mp3-dosieroj: http://www.musicexpress.com.br/povorin_eo(http://www.musicexpress.com.br/povorin_eo)

## Kantoj kaj albumoj 
### Kantoj de OkSEJT-39 
Partoprenis per kantoj kaj kantado.

###  
## Eksteraj ligiloj 
Hejma paĝaro de Mikaelo:

Povorin, Miĥail
Povorin, Miĥail
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Esperanto Subgrunde kompil'

Komuna laboro de Vinilkosmo el Francio kaj la Blua Papilio el Brazilo. 

66 minutoj da brumuziko (i.a. punko) de 15 grupoj el Francio (9), Brazilo (4), Ukrainio (1) kaj Kanado (1). 

titollisto:

# Alaksio kaj la Galaksioj: Kosmoŝip'
# La Konkoj: Forcej'-Knabiono
# La Bestoj: Beverly Hills
# La Bestoj: La frenezula rondo
# Araukana: Ekas en ni
# Araukana: 1999
# Araukana: Nova mondo
# La Valsistinoj: La homoj kiel la simio
# La Valsistinoj: 2000 bomboj por la jaro 2000
# La Drinkomaniuloj: Ĝin viŝu
# La Drinkomaniuloj: Sen Kontentiĝo
# Piĉismo: Laboro por Zorhof
# Piĉismo: Ŭejrda songo
# Piĉismo: Kripla kanto
# Stomaka Korodo: Nek mastroj nek dioj
# Stomaka Korodo: Nur bruo
# Toksa Frenezo: Ĝu-fik'
# Toksa Frenezo: Civilizacio
# DHC: Usono
# DHC: Perforto - malsaĝeco
# Araŝ-Mumut: Eksterteranoj
# Araŝ-Mumut: Trisomi'
# Violenta Topaloff: Dormi en ŝtonejo
# Violenta Topaloff: Kromosomo
# Violenta Topaloff: Abomeno
# Averto al gepatroj: Scio
# Averto al gepatroj: Ekspluatado de la infanaro
# Traŝ-Bog': Traŝ-Bog'
# Traŝ-Bog': Medicino
# Hom-Faktor': Ŝveb-lukto
# Hom-Faktor': Tempas

Kategorio:Esperantlingvaj muzikalbumoj
Sainte-Apollonie

**Sainte-Apollonie** estas vilaĝeto kun deko da domoj sur komunumoj Lanta kaj Aurin en regioneto Lauragais [*Lorage*], departemento Haute-Garonne, 20 km oriente de Tuluzo.

Kategorio:Komunumoj de Haute-Garonne
Elektronika kompilo

***Elektronika kompilo - aktuala elektronika muziko en esperanto*** estas projekto lanĉita de Floréal Martorell kaj Gunnar R. Fischer en oktobro 1999 kaj finita en decembro 2002. La disko aperis en januaro 2003.

Pli ol 70 minutoj da Esperanto-muziko en aktualaj elektronikaj stiloj kiel tekno, trenco, denco, drumenbaso kaj triphopo.

Partoprenis 10 grupoj kaj DĴ-oj el 8 diversaj landoj.

## Trakolisto 
# Lunatiko - *Planedo Esperanto*
# Dolc&#120;amar - *Junaj idealistoj* (Propaganda miks')
# Andreas Viklund - *La danco de la vento*
# DĴ Kunar - *Klara blua akvo*
# Magnus - *Sentu la ritmon*
# DĴ Roger - *La distanco*
# Asorti - *Ja nur diru, ke vi amas*
# Solotronik - *Ponfarstrat*'
# Magnus - *Ekstere*
# DĴ Kunar - *Konsilo por la vivo*
# Lunatiko - *Aŭskultu*
# Dolĉamar - *Tempo oportunas* (Finnvenko-miks')
# Mhz - *Ne roboto*
# Krio de Morto - *Tekna frenezo*
# Solotronik - *Jokotronik*
# DĴ Roger - La luna promenado*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo pri la disko 
* Recenzo  en *La Ondo de Esperanto''

Kategorio:Esperantlingvaj muzikalbumoj
Pola Esperanto-Teatro

**Pola Esperanto-Teatro** estis dupersona ensemblo de Kalina kaj Zbiŝko, do Kalina Pieńkiewicz (1935-1996) kaj Zbigniew Dobrzyński (-1984), kiu prezentis teatraĵojn en la 1970-aj jaroj en Pollando kaj eksterlande (turneoj en Usono). Ambaŭ geaktoroj mortis kvankam ne maljunaj.

Kategorio:Esperanto-teatro
Kategorio:Pollando
Teatra Trupo de Tuluzo

**Teatra Trupo de Tuluzo** (**TTT**) : teatra fako de Esperanto-Kultur-Centro  en Tuluzo sub la gvido de Arno Lagrange. Ekde oktobro 2004 la trupo prezentas *Familia Etoso* laŭ *Un Air de Famille* de Agnès Jaoui kaj Jean-Pierre Bacri, interalie en KEF en Helsinki kaj en la 90-a UK en Vilno .

## Prezentis 
*La Rekta Metodo laŭ Tristan Bernard, 2001
*La Krimo de la Strato L'Ursin' laŭ Eugène Labiche , 2002
*Forlasita laŭ Max Maurey, 2003 kaj denove en 2007.
*Familia etoso de Agnès Jaoui kaj Jean-Pierre Bacri, 2004-2005

## Vidu ankaŭ 
* Esperanta Teatro

## Eksteraj ligiloj 
* Teatra Trupo de Tuluzo
* Esperanto-Kultur-Centro  (en Tuluzo)

Kategorio:Esperanto-teatro
Sankt-Peterburga Esperanto-teatro

Esperanta Kulturo > Esperanta Teatro > Sankt-Petersburga Esperanto-teatro
----

**Sankt-Petersburga Esperanto-teatro** (antaŭe Leningrada Esperanto Teatro)
sub gvido de Popkov prezentis
*"Hamleto" (William Shakespeare, trad. Zamenhof)
*"La sonĝo de ridinda homo" (Fjodor Dostojevskij)
*"Klaŭno"

Kategorio:Esperanto-teatro
Cefalù

**Cefalù** - prononco  - estas malnova urbo en la norda parto de la insulo Sicilio en Italio. Ĝi apartenas al la samnoma administra regiono Sicilio kaj al la provinco Palermo, ekde aŭgusto 2015 formale itale nomata *città metropolitana di Palermo*, do *metropola urbo Palermo*. Fine de  en la komunumo vivis .  kovras areon de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Najbaraj komunumoj estas Castelbuono, Gratteri, Isnello, Lascari kaj Pollina. Kristana patrono estas la katolika dogmo de senmakula koncipiĝo, kies memortago, la 8-a de decembro, sekve estas la komunuma festotago. 

Ĝi situas ĉe la norda marbordo inter la urbo Palermo kaj Messina kaj estas centro de turismo de la regiono. La urbo havas romiajn banejojn, antikvan katedralon kaj belegajn plaĝojn.
eta|maldekstra|250px
eta|maldekstra|250px|
eta|maldekstra|250px|
eta|maldekstra|250px|

## Vidindaĵoj 
* Proksima arkeologia loko Himero
* Ludo *Antinna a mari*

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Sicilio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Palermo
Kategorio:Urboj de Italio
Bulgara Esperanto-Teatro

**Bulgara Esperanto-Teatro** estis teatra grupo da elstaraj bulgaraj aktoroj fondita sub la aŭspicio de la Bulgara Esperanto-Asocio (BEA) en 1958. Ĝi internacie prezentis esperantlingvajn teatraĵojn dum 23 Universalaj Kongresoj de 1959 ĝis 1997, en pluraj Internaciaj Junularaj kongresoj de TEJO kaj IFEF-kongresoj. BET partoprenis unuan fojon en nacia kongreso de BEA en 1958, en UK en 1959 kaj en IJK en 1964

De 1970 ĝis 1983 la grupo surscenigis teatraĵojn sub la gvidado de Kiril Draĵev. Dum kelkaj jaroj Anani Anev kaj Belka Beleva prezentis sub nomo AABB. En 1989 grupo da aktoroj el Teatro de la Junularo en Sofio formis la novan konsiston de BET. BET prezentiĝis per siaj spektakloj antaŭ miloj da spektantoj en dekoj da landoj. BET festis sian duonjarcentan jubileon la  en la salono de la Urba biblioteko en Sofio.

## Ili diris pri BET 
## Aktoroj 
Partoprenis en BET :

## Spektakloj 
## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bulgara E-Teatro 50-jara
* BET en la Hispana Kongreso de 1987 en blogo Esperanto-teatro

Kategorio:Esperanto-teatro
NGC 6543

**NGC 6543** (aliaj indikoj — **PK 96+29.1**, **7ZW 759**) estas planeduma nebulozo en konstelacio Drako. La oficiala nomo estas NGC 6543, sed ĝi estas ankaŭ konata kiel la "katokula nebulo". Ĝi estis eltrovita de William Herschel en 1786. La nebulo estas en la konstelacio Drako ĉe +66° 38' kaj 17:58.6.

Ĉe la centro de la nebulo estas giganta ruĝa stelo, kiu estas mortanta. La formo de la nebulo indikas ke estas du steloj en la centro, sed ni nur povas vidi unu punkton de la lumo.

Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo
* NGC-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
6543
Kategorio:Drako (konstelacio)
Kategorio:Planedumaj nebulozoj
Monreale

eta|maldekstra|250ra
**Monreale** estas urbo de Italio.

Tiu ĉi eta urbo en norda Sicilio estas fama pro sia katedralo.
Orto

eta|Orto
**Orto** estas angulo de precize 90 gradoj (π/2 radianoj).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ortanto (rekto orta al linio, kurbo, ebeno aŭ surfaco)
* Perpendikularo
* Ortangula triangulo
* Orta matrico
* Ortilo

Kategorio:Geometrio
Kategorio:Angulo
D

**D** estas la 4-a litero de la latina alfabeto kaj la 5-a de la esperanta alfabeto. La litero D signifas la jenon:

## Signifoj 
* Je kemio, D estas la simbolo de deŭterio, izotopo de hidrogeno.
* Je geometrio, d ofte estas la diametro de cirklo.
* Je muziko, D estas muziknoto en angla kaj germana sistemo.
* Je Romiaj ciferoj, D signifas 500.
* Je internacia aŭtosigno, D signifas Germanio.
* Je komputscienco, D estas programlingvo.
* Je portugala kaj hispana lingvoj, D. antaŭ nomo, signifas "sinjoro"-n.
* D estas kodo de aminoacido asparta acido en kemio.

## Vidu ankaŭ 
* D kun nombro
* DD
* Ð
* Do

Kategorio:Bazaj latinaj literoj
Pi-tago

eta|Larry Shaw
La 14-a de marto estas la internacia kaj neoficiala festotago nomata **Pi-tago**. Elekto de la dato baziĝas sur la tricifera dekuma proksimaĵo de la nombro Pi, kiu estas 3,14 (kaj laŭ usonaj skribkonvencioj oni skribas la 14-an de marto kiel 3/14). Ĝenerale oni festas la Pi-tagon je 1:59.26 ptm (3,14*159*...). Tiaj festoj foje okazas en la matematikaj fakoj de diversaj universitatoj kaj lernejoj tutmonde.

Oni ne konfuzu la Pi-tagon kun la Pi-proksimeca tago, kiu estas festata je unu el aliaj datoj, plej ofte je la 22-a de julio. Oni ankaŭ rimarku, ke Pi-tago hazarde estas la naskiĝtago de la fama sciencisto Albert Einstein kaj de pola matematikisto Wacław Sierpiński.

## Ekzemploj de festado 
La Pi-tago estas festata diversmaniere. Oni kunligas la festadon kun la numero mem, kun ĉio ajn konektita kun rondeco (kies bazo la numero Pi estas) kaj ofte ankaŭ kun tortoj (ĉar *Pi* prononciĝas angle [pa:j], do same kiel la angla vorto *pie* por *torto*). Tial, ĉefe en anglalingvaj regionoj, oni ofte faras kaj donacas tortojn tiutage, kiuj tamen havas la nekutiman formon de kvadrato, pri kiu oni poste povas ŝerci dirante ke la "torto estas kvadrataj" - ĉar tion angle oni diras per "Pie are squared.", kio elparole similas al la konata formo por enteno de cirklo: πr².

En la universitato de Harvard kutime okazas konkurso pri pi-recitado, kaj eĉ konkurso pri pi-manĝado. Matematikaj kaj sciencaj kluboj kunvenas kaj paroladas pri Pi, serĉas novajn manierojn por proksimiĝi al la valoro de Pi, elpensas "pli bonajn" ciferojn por Pi, aŭ ĝenerale okazigas aktivaĵojn kiuj en sia nomo enhavas la silabon "pi": ludado de *Pi*ñata, trinkado de *Pi*ña Colada, manĝado de *pi*co, aŭskultado de muzikaĵo "Pi" fare de Kate Bush ktp.

6:28 en Pi-tago estas tempo de taŭ (τ). La Taŭ-tago okazas je 28-a de junio.

## Origino 
Oni ne scias, kiam oni unuafoje en la mondo festis Pi-tagon. La unua pruvita Pi-taga festo okazis en 1988 en la muzeo Exploratorium en San Francisco (la organizinto estis Larry Shaw). Ekde tiam eblas en la manĝejo de tiu muzeo ĉiam je la Pi-tago aĉeti specialan pican torton.

## Interesaĵo 
Eŭropa rekordulo pri recitado el memoro de 22 514 ciferoj de la nombro *pi* estas esperantisto Daniel Tammet.

## Eksteraj ligiloj 
* The Ridiculously Enhanced Pi Page *(angle)*
* Kiel festi la Pi-tagon *(angle)*

Kategorio:Pi
Kategorio:Sekularaj festoj
Kategorio:Edukado
Kategorio:Neoficialaj festoj
Orta triangulo

[eta|La sumo de la du malgrandaj [kvadrato (geometrio)|kvadratoj havas la saman areon ol la granda, do  a2 + b2 = c2]]
**Orta triangulo** estas triangulo, unu el kies anguloj estas orta.

La plej longa latero - do tiu kontraŭa al la orto - nomiĝas hipotenuzo, la aliaj du katetoj.

La fama teoremo de Pitagoro diras: La sumo de la kvadratoj de la katetoj (*a* kaj *b*) egalas al la kvadrato de la hipotenuzo (*c*). Tion montras la apuda bildo.

## Areo
* La areo de triangulo estas egala al la duon-produto inter la longo de unu bazo kaj la alto relativa al tiu:

A=\frac{b\cdot h}{2}

:kie *b* estas la bazo de la triangulo kaj *h* estas la alto koresponda al tiu bazo (oni povas konsideri ajnan lateron kiel bazo).

* Se la triangulo estas orta, la alto koincidas kun unu el la katetoj, pro kio la areo estas egala al la duonproduto de la katetoj: 
:A=\frac{a\cdot b}{2}
:kie *a* kaj *b* estas la katetoj.

* Se oni scias la longojn de ĝiaj lateroj, oni povas apliki la formulon de Heron.
:A= \sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)}

:kie *a*, *b*, *c* estas la valoroj de la longoj de ties lateroj, *s*&nbsp;=&nbsp;&frac12;&nbsp;(*a*&nbsp;+&nbsp;*b*&nbsp;+&nbsp;*c*) estas la duonperimetro de la triangulo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Specialaj ortaj trianguloj
* Trigonometria funkcio
* Inversa trigonometria funkcio

Kategorio:Trigonometrio
Kategorio:Geometrio
Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj

**Aleksej Konstantinoviĉ TOLSTOJ** (; naskiĝis la ; mortis la ) estis rusa verkisto de fantaziaj hororaj rakontoj *(Vampiro, Homlupo),* de historiaj romanoj *(Princo Serebrjanij),* poemoj *(Don Juan)* kaj dramoj *(La morto de Ivano la Terura, Caro Fjodor Joannoviĉ, Caro Boriso).* Verkis ankaŭ plurajn lirikajn kaj satirajn poemojn propranome kaj sub kolektiva pseŭdonimo Kozjma Prutkov.

## En Esperanto aperis 
* *Princo Serebrjanij (Князь Серебряный)*, historia romano. Tradukis Maria Ŝidlovskaja.
** 1-a eldono: Moskvo: Librejo "Esperanto", 1912. - IV, 283 paĝoj.
** 2-a eldono: Novjorko: Mondial, 2004. - 230 paĝoj. (*Serio Historiaj Tekstoj* 2.)
* *Principoj ,* poemo. Tradukis Antoni Grabowski. En: *El Parnaso de Popoloj,* paĝo 210.
* ''Saĝo de l' vivo*, satira poemo. Tradukis Valentin Melnikov. En: *La Ondo de Esperanto'', n-ro 3 / 2011.

## Eksteraj ligiloj
*En la katalogo de Mondial 
*En la katalogo de Mondial


Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Tradukistoj al la rusa lingvo
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj nobeloj
Aleksej Nikolajeviĉ Tolstoj

**Aleksej Nikolajeviĉ TOLSTOJ** (n. la 10-an de januaro 1883 -  m. la 23-an de februaro 1945), rusa verkisto, kies ĉefverko estas nefinita historia romano *Petro la Unua* (1929-1945). Historiajn temojn li prilaboris ankaŭ en la dramoj *Ivano la Terura* (1942-1943) aŭ *La morto de Danton*. Li famiĝis ankaŭ pro siaj scienc-fikciaj verkoj *Aelita* (1922) kaj *Hiperboloido de inĝeniero Garin" (1925). Por infanoj li adaptis la italan libron *Pinokjo* de Carlo Collodi sub titolo "Ora ŝlosilo aŭ aventuroj de Buratino* (1936) kaj priskribis sian infanaĝon kiel *La infanaĝo de Nikita* (1920). Pri la Oktobra Revolucio en Rusio li verkis romanojn *Elmigrintoj* (1931) kaj *Kalvario* (1920-1941).

## Interesaĵo 
En 1944 membro de "Speciala komisiono pri esploro de cirkonstancoj pri pafmortigo en arbaro de Katin de polaj militkaptitoj fare de germanaj-faŝistaj invadintoj" (tiel nomata Komisiono de Burdenko), estigita de Politburoo de Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio cele de falsa akuzo de regopovoj de Nazia Germanio pri la masakro de Katin.

## En Esperanto aperis 
* (1928) *Aelita aŭ la Marso formortanta*. Elrusigis E. Pill. Ilustrita de Geo Schmidt. Horrem bei Köln, Heroldo de Esperanto, 199 paĝoj, ilustrita.
* (2000) *Aelita. Fantasta romano*, reeldono de Aelita en Niĵnij Novgorod, eld. Akileo,143 paĝoj
* (1928) *La morto de Danton*, tragedio, elrusigita de Nikolao Hohlov. Horrem bei Köln: Heroldo de Esperanto, 75 p
* (1967) *Nina* (Paco 167-168, p. 24-25, tradukis H. L. Branzburg)

## Eksteraj ligiloj 
* (fi) Aleksei Nikolaevich Tolstoi (1883-1945). 
* (en) Works of Aleksei Tolstoy
* (en) Biografio, arkivita per la retarkivo Wayback maŝino
* (ru) Kolekto de la Samara muzeo. ,

## Referencoj 
Kategorio:Ruslingva literaturo
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Stalinismo
Tarcísio Lima

**Tarcísio LIMA** estas artisto el Brazilo kiu kantas popularan Brazilan muzikon en Esperanto. Lia muziko ofte aperas ĉe la esperanta ret-radiostacio Muzaiko.

## Diskaro 
### Verdastelaj Brazilaĵoj 
# Ĉia dolor'
# Io lanta
# Kara kor'
# Nokta papilio
# Tiun ĉi
# Ĉi-paĝa dezir'
# Mesaĝo de aborigeno
# Senkohero
# Birdo blanka
# Pri pluva veter'...
# Ĉiel ajn
# Perantoj
# Marborda galopo

## Eksteraj ligiloj 
* Arkivo de Music Express

Kategorio:Brazilaj kantistoj
Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Komponistoj
Kategorio:Aranĝistoj
Kategorio:Kantistoj
Kategorio:Spiritaj verkistoj
Bretona Esperanto-Koruso

**Bretona Esperanto-Koruso** estas ĥoro el Francio.

## Diskaro 
### Koncerto en Quintin (1998) 
# Kiu Remas Ja Sen Remil'
# Ĉe l'Bivakfajro
# La, La, La, Mi Ne Povas Diri
# Himno de Ĝojo
# Foje en Urb' de la Roŝelo
# La Eta Lignopont'
# Logivi-ĉe-la-Mar'
# Bretonio
# Pacon Servu Ni
# Done Madelezus
# Tridal Ar Valon
# Malĵuste
# La Lasta Kanto
# Am' Por la Am'

### Meven (2001) 
# La maro, plu la maro
# Bretonio
# En ĝarden' de la patro
# Foje en urb' de la roŝelo
# La etaj kafejoj
# Ek! Venu!
# Away haul away
# Kristnaska flor'
# Se mordis mort'

### Plu Meven: Ondumoj tra la Mond' (2001) 
## Ligiloj 
* db.eomuziko.com pri la koruso

Kategorio:Esperanto-muziko
Kategorio:Franciaj muzikaj grupoj
Naso

[250px|dekstra|eta|**Naso** en muzeo de [Visegrád: la dua, fina naso estas fermita, la unua havas ĉefine truon por ke la fiŝoj eniru la duan (kaptilon). Oni povas vidi sur la foto la fiŝo-elprenan truon.]]
**Naso** estas konusforma korbo el salikaj vergetoj aŭ el dratoj, por kapti fiŝojn.

Kategorio:Fiŝkaptado
Kategorio:Iloj
Vargandio

**Vargandio** () estas unu el la du regionoj en Panamo, kie loĝas la Tuloj, indiĝena popolo. La alia estas Kuna-Yalo.

Kategorio:Panamo
Guna Yala

**Guna Yala** estas indiĝena regiono (formale nomata komarko) en Panamo. Hispane, oni tradicie ĝin skribas "Kuna Yala", kaj ĝis la mezo de la 20-a jarcento ĝi ofte hispanlingve titoliĝis laŭ antaŭa, koloniisma nomo "San Blas", al kiu ankoraŭ nun aludas la nomo de la insuloj de San Blas el proksimume 378 insuloj kaj sablaj insuletoj ĉe la marbordo de la regiono. Temas pri unu el la du indiĝenaj regionoj en Panamo por la indiĝena popolo de Tuloj (hispane ankaŭ nomataj "kuna" aŭ "guna", tial la regiona nomo) - la alia estas Ŭargandio. 

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo  estas *El Porvenir*.

Inter la jaroj 1951 kaj 1954 la esperantlingva ĵurnalisto kaj mondvojaĝanto Tibor Sekelj esplorvizitis la tulojn de la insuloj de San Blas en la regiono, kaj menciis tiun viziton en sia verkaro.

Kategorio:Indiĝenaj komarkoj de Panamo
Nazo-Teribo

eta|300px|Nazo-Teribo

**Nazo-Teribo** estas indiĝena regiono en Panamo. Hispane, oni tradicie ĝin skribas kaj prononcas "Nazo-Teribe". Ĝi estas la hejmlando de la Naza indiĝena popolo.

Kategorio:Panamo
Embera-Ŭoŭnano

**Embera-Ŭoŭnano** estas indiĝena regiono en Panamo. Hispane, oni tradicie ĝin skribas kaj prononcas "Embera-Wounan". Estas indiĝena regiono por du indiĝenaj popoloj: Ŭoŭnano kaj Emberao. Ĝi estis kreita en 1983 surbaze de du enklavoj situantaj en la provinco Darién, specife en la distriktoj Ĉepigano kaj Pinogano. 

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Unión Chocó. 

Kategorio:Indiĝenaj komarkoj de Panamo
Ngabe-Bugleo

**Ngabe-Bugleo** estas indiĝena regiono en Panamo, situanta en la okcidento de la lando. Hispane, oni tradicie ĝin skribas kaj prononcas "Ngobe-Bugle". 

Ĝi estas indiĝena regiono por du indiĝenaj popoloj: bugleo kaj ngabo. Ĝi estis kreita en 1997 surbaze de la teritorioj Bokas-del-Toro, Ĉirikio kaj Veragŭo.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kategorio:Indiĝenaj komarkoj de Panamo
Ĉirikio

**Ĉirikio** () estas provinco en Panamo. 

Ĝi troviĝas en la okcidenta parto de la lando, havante kiel limojn la provinco Bokas-del-Toro kaj la indiĝena regiono Ngabe-Bugleo norde, Kostariko okcidente, la provinco Veraguo oriente kaj la Pacifika Oceano sude. 

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas David. Ĝi estas dividita en dek tri distriktojn.

## Historio 
Ĝia malkovro estas atribuita al la Hispano Gaspar de Espinoza, en la jaro 1519. Oni fondis ĝin kiel provincon la 26-an de Majo 1849, kiam Panamo ankoraŭ estis parto de Kolombio.

## Setlejoj 
* Remedios

Kategorio:Provincoj de Panamo
Bokas del Toro

**Bocas del Toro** (esprimo kiu en hispana lingvo signifas *Buŝoj de la Taŭro*) Bokas-del-Toro estas provinco en Panamo. 

Laŭ la stato de  en la urbo provinco  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas urbo Bokas-del-Toro. Ĝia areo estas dividita je 4 distriktoj.

Bokas-del-Toro kreiĝis en 1903. Ĝiaj limoj estas: norde kun la Kariba Maro, sude kun la provinco Ĉirikio, oriente kaj sudoriente kun la komarko Ngabe-Bugleo, okcidente kaj nordoriente kun la provinco de Limón en Kostariko kaj sudokcidente kun la provinco Puntarenas en Kostariko. Ĉi tiu provinco kun kontinenta kaj insula teritorio estas dividita en kvar distriktojn: Bokas-del-Toro, Ĉanginolo, Almiranto kaj Ĉiriqui-Grando, kies ĉefurbo estas la urbo Bokas-del-Toro situanta sur Isla Colón.

## Historio 
La historio de la provinco Bokas-del-Toro devenas de 1502, kiam admiralo Kristoforo Kolumbo vizitis la Golfon kaj Insulon, kiu portas sian nomon. En postaj jarcentoj, ĝin vizitis anglaj, nordamerikaj, germanaj kaj jamajkaj misiistoj maristoj. Ĉirkaŭ 1820, iuj nikaragvaj kaj kolumbiaj fiŝkaptistoj ekloĝis sur la insulo Bastimentos; poste, fine de la konstruado de la Panamo Fervojo, en 1855, enmigrintoj el Antiloj ekloĝis en Bocas del Toro. Fine de 1880 la kultivado de bananoj komenciĝis en la golfeto Almirante kaj la lageto Chiriquí, kaj en 1904 komenciĝis la konstruado de la bela konstruaĵo de Urba Palaco (Registaro), kun granda arkitektura valoro kaj ĝia respektiva parko. Ĉi tiuj verkoj finiĝis en 1906 kaj tiutempe la urbo Bocas del Toro akiris tian gravecon, ke ĝi estis la monda sidejo de la United Fruit Company kaj eldonis "The Central Ameritan Express", gazeto en la angla kaj hispana.

De 1909 ĝis 1915 la graveco de la urbo Bokas-del-Toro malpliiĝis, ĉar la agadoj kaj bananeksportoj translokiĝis al la haveno de Almirante; tamen la administraj funkcioj konserviĝis kaj daŭras sur Isla Colón.

## Eksteraj ligiloj 
https://www.mingob.gob.pa/gobernacion-la-provincia-bocas-del-toro/

Kategorio:Provincoj de Panamo
Darieno

**Darieno** (en hispana lingvo *Darién*) estas nomo provinco en Panamo.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas La Palma.

La regionon vizitis Kristoforo Kolumbo jam en 1501. Darieno estas la loko kie la eŭropanoj kreis la unuan loĝatan lokon en la amerika kontinento (aparte de la insuloj), en Santa María la Antigua del Darién. Tamen, ĝi ne sukcesis kaj la loĝantoj sin direktis al Panamurbo.

## Ekologio 
Biogeografie la provinco apartenas al la Centramerika ekoprovinco de la Neotropika ekozono laŭ la sistemo de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi entenas la Humidajn arbarojn de Ĉokoo kaj Darieno, kiuj konstituas ekoregionon de la biomo "Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj".

## Vidu ankaŭ 
* Darienio
* Nacia Parko Darieno

Kategorio:Provincoj de Panamo
Los Santos (Panamo)

**Los Santos** (La Sanktuloj) estas provinco de Panamo, situanta en la sudo de la duoninsulo Azuero. 

La provinco limas sude kaj oriente kun la oceano Pacifiko, norde kun la provinco Herrera kaj okcidente kun la provinco Veragŭo.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La urbo Las Tablas (Panamo) estas ĝia ĉefurbo kaj la plej loĝata loko. 

Ĝi konsistas el la distriktoj Los Santos, Guararé, Las Tablas, Macaracas, Pedasí, Pocrí kaj Tonosí.

La moderna provinco Los Santos estis kreita en januaro 1945 anstataŭante la ne plu ekzistanta Azuero.

Kategorio:Provincoj de Panamo
Kokleo (provinco)

**Kokleo** (en la hispana lingvo **Coclé**) estas provinco de centra Panamo, en la suda marbordo. 

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Penonomé.

Ĝi estas ĉefe agrikultura regiono, ĉefe de sukero kaj tomatoj. Ankaŭ turismo nun pligraviĝas. Coclé estas konata ankaŭ pro siaj arkeologiaj eltrovaĵoj.

La distriktoj (kaj ties ĉefurboj) de la provinco estas:

* Aguadulce
* Antón
* La Pintada
* Natá
* Olá
* Penonomé

Kategorio:Provincoj de Panamo
Blera Brothers

Malgraŭ la anglalingva nomo ("Blera-fratoj") temas pri Esperanto-grupo. La duopo Giuseppe Castelli kaj Federico BREDA el Italio kantas humurajn kantojn kaj ludas la gitaron.

Kategorio:Esperanto-muziko
Kategorio:Italaj muzikaj grupoj
Kolono

[eta|Naciaj Kapitolaj Kolonoj ĉe la [Usona Nacia Arboreto en Vaŝingtono.]]
280px|eta
**Kolono** estas rekta, precipe premata vertikala aŭ oblikva verga elemento, kiu transprenas efikojn de ŝarĝo el la apudaj partoj de strukturo, kiujn ĝi subtenas. En klasika arkitekturo ĝi estas komponata de tri partoj: nome bazo (bazamento), fusto kaj kapitelo. La kolono estas la ĉefa elemento kiu utilas por diferencigi inter la tri ĉefaj klasikaj ordoj, nome dorika ordo, ionika ordo kaj korinta ordo.

## Tipoj kaj konceptoj 
Laŭ Francisko Azorín **kolono** estas *Alta cilindro, foje multflanka prismo, or subteni aŭ ornami, kies ordinaraj partoj estas bazo, fusto k. kapitelo.* Li indikas etimologion el la latina *columna*, el *columen* (apogo). Kaj li aldonas la terminojn *kolonaro*, por vico de kolonoj, kaj interkolono, monolita kolono, ŝtona kolono, ŝtala kolono, afiŝa kolono, akvokolono, hidrargokolono, miliara kolono. Ĉiam laŭ Azorín oni povas dividi kolonojn jene:
* Laŭ la nombro de kolonoj aŭ de sia antaŭa kolonaro, la konstruaĵo nomiĝas: dustila (dukolona); tetrastila (kvarkolona); heksastila (seskolona); okastila (okkolono); eneastila (naŭkolonja); dekastila (dekkolona); dodekastila (dekdukolona); hekatonstila (centkolona).
* Laŭ la dispono de iliaj kolonaroj, la konstruaĵo nomiĝas: aptera (senkolona); monoptera (unu sola vico de kolonoj ĉirkaŭe); diptera (kun duobla kolonaro); prostila (kun antaŭa kolonaro); anfiprostila (kun antaŭa k. malantaŭa kolonaro); periptera (kun ĉiuflnka kolonaro)...
* Laŭ la interkolona distanco: piknostila, sistila, eŭstila, diastila, areostila, areosistila.

En figura senco, militkolono en armeoj estas formiĝo de soldataro kunmarŝanta en unu aŭ pluraj vicoj, en kiu la vicaro evidente pli longas ol larĝas.

## Eroj 
280px|eta|Vertikalaj strioj de la fusto de kolono.
* Abako
* Arkitravo
* Bazo
* Ekino
* Entablemento
* Entaso
* Fusto
* Galbo
* Imoskapo
* Kapitelo

## Vidu ankaŭ 
[280px|eta|dekstra|[Peristilo de la vilao Vettii, Pompejo, Italio.]]
* Diptera kolonaro
* Fosto
* Interkolonaro
* Kolonaro
* Masto
* Periptero
* Peristilo
* Pilastro
* Piliero
* Steleo

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Konstruaĵoj
Kategorio:Struktura inĝenierado
Kategorio:Konstruado
Kategorio:Arkitekturo
Veragŭo

**Veragŭo** aŭ **Veraguo** () estas centra provinco de Panamo.

Veraguas estas la nura provinco de Panamo kun marbordo en ambaŭ oceanoj.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Santiago de Veraguas, fondita in 1636, unu el la urboj kun pleja ekonomia kresko de la lando.

Ĝi estas dividita en dekdu distriktojn.

Kategorio:Provincoj de Panamo
Blinda Gardisto

Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanta humuro > La Blinda Gardisto < Humuro
----

Ekde 1996, la **Blinda Gardisto** estas la oficiala murgazeto de la Internacia Seminario (IS). La du fondintoj estas Gunnar R. Fischer kaj Till C. Schönberner. Ili verkis grandan parton de la artikolaro, tamen intertempe kontribuis ankaŭ aliaj personoj.

Origine intencita kiel serioza, informa gazeto - simile al kongresaj gazetoj de la Universala Kongreso (UK) aŭ la Internacia Junulara Kongreso (IJK) - jam dum la unua jaro montriĝis ke la du redaktoroj forte inklinas al ŝercaj artikoloj.

La nomo de la gazeto estas rekta traduko de Blind Guardian, metalroka grupo el Germanio kiun ambaŭ redaktoroj tre ŝatas. Samtempe kaj pro pura hazardo ekzistas plie Brita gazeto kiu nomiĝas The Guardian.

La stilo de la Blinda Gardisto estis inspirita de la Usona MAD-magazino (ĉefe ĉe Gunnar R. Fischer), humuraĵoj el *Out of order* (la lerneja gazeto de Till C. Schönberner) kaj la daŭre novaj idiotaĵoj en Esperantujo, precipe tedaj kaj stultaj movadaj diskutoj.

Ne ĉiam temis vere pri murgazeto: Plurfoje eldono de la Blinda Gardisto fariĝis parto de la 2a informilo de la Internacia Seminario (IS). Por kontraŭbatali la nescion pri la junulara Esperanto-kulturo, en la Blinda Gardisto daŭre aperis kantotekstoj kiel "*IS*" de Bertilo Wennergren kaj Micke Englund aŭ "*La Bamba*".

Pluraj Esperanto-gazetoj influis la Blindan Gardiston: De la membrogazeto de la Kolonjaj esperantistoj, Kolego, oni transprenis la klaĉan rubrikon "*Ĉu vi jam scias...?*". La slogano "**Blinda Gardisto? - Blinda Gardisto!**" origine venas de Koncize, Esperanto-gazeto eldonita de diversaj Eŭropaj Esperanto-junularoj ("*Koncize? - Koncize!*"). Aliflanke Koncize kaj la membrogazeto de la Germana Esperanto-Junularo, GEJ-gazeto (ekde 1999: /·kune·/), reaperigis artikolojn, kiuj unue aperis en la Blinda Gardisto. Post kelkaj jaroj, la koncepto iĝis eĉ iom pli malstrikta, kaj foje artikoloj *unue* aperis en tiuj gazetoj (uzante la identigan simbolon de la Blinda Gardisto). 

La plej granda triumfo en la historio de la Blinda Gardisto certe estis la aperigo de satira artikolo en Revuo Esperanto, la membrogazeto de Universala Esperanto-Asocio (UEA), en novembro 2002. Temis pri troiga parodio de akra movada artikolo kiu antaŭe aperis en ĝi.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo: http://www.esperanto.de/is/bg.htm  (*ne tre aktuala*)

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Humuraj gazetoj
Majstro de Třeboň

**Majstro de Třeboň** (ĉirkaŭ 1380) estas anonima pentristo, kiu postlasis tri ambaŭflanke pentritajn lignotabulojn por la monaĥejo en la sudbohemia urbo Třeboň. La bildoj prezentas temojn *Kristo sur la Olivarba Monto, Entombigo, Resurekto*, sur la dorsflankoj estas pentritaj gesanktuloj. Precipe la *Resurekto*, releviĝo el tombo, estas tre impresa kaj ofte reproduktata. Ĉi tiu majstro estas konsiderata kulmino de la gotika pentroarto en Bohemio.

Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 14-a jarcento
Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj

Trebon
Listo de ĉeĥaj gotikaj pentristoj

Jen listo de gotika pentristoj el Ĉeĥio:

* Majstro de Vyšší Brod 
* Majstro de Třeboň 
* Majstro Theodoriko


ĉeĥaj gotikaj pentristoj
gotikaj pentristoj
Till C. Schönberner

**Till C. Schönberner** estas esperantisto el Meschede en Saŭrlando, Germanio (Saŭrlando estas regiono en Vestfalio kiu siavice estas parto de Nordrejno-Vestfalio). Post studo en Paderborn, li ekde 2004 laboras kaj diplomiĝas ĉe branĉo de germana firmao en la urbo Hangzhou de Ĉinio.

Esperantiĝis en 1989 kaj aktivulo ekde 1996.

Lia Esperanto-kariero:
* 1993: unua televida intervjuo pri Esperanto (organizita de Thomas Pusch) dum la Internacia Seminario en Neumünster
* 1996: helpanto dum la Internacia Junulara Kongreso (IJK) en Güntersberge, Germanio.
* 1996-2002: membro de la Konstanta Komisiono pri Renkontiĝoj (KKRen) kiu organizas la Internacian Seminarion (IS)
* 1999-2001: ĉefredaktoro de GEJ-gazeto resp. /·kune·/
* 2001-2002: estrarano de la Germana Esperanto-Junularo (GEJ), respondeculo pri renkontiĝoj

Kune kun Gunnar R. Fischer ĉefredaktoro de la Blinda Gardisto.

Schonberner, Till
Majstro de Vyšší Brod

eta|200px|Naskiĝo de Kristo de **Majstro de Vyšší Brod**
**Majstro de Vyšší Brod** (14-a jarcento) estas anonima pentristo, kiu postlasis altaron en monaĥejo de la sudbohemia urbo Vyšší Brod. Estas nenio konata pri liaj nacieco, naskiĝo, vivo aŭ morto. Sola pruvo de lia ekzisto kaj majstreco estas naŭ lignaj tabuloj kun bildoj priskribantaj la naskiĝon, vivon kaj suferadon de Jesuo Kristo (ĉirkaŭ la jaro 1350). Plej multe admirata kaj plej ofte reproduktata estas la bildo *Naskiĝo de Kristo*. Nun la bildoj troviĝas en la Nacia Galerio en Prago.

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortintoj en la 14-a jarcento
Vyssi Brod
Jana Ravšelj-Flego

**Jana RAVŜELJ-FLEGO** estis esperantlingva aktorino kaj gvidantino de Internacia Arta Teatro kun sia edzo Srdjan Flego. Ŝi ĉefrolis en Angoroj (1964), la unua longdaŭra filmo originale parolata en Esperanto, reĝisorita de Jacques-Louis Mahé.

Kategorio:Esperanto-aktoroj
Rovinj

**Rovinj** (itale *Rovigno*, esperante *Rovinjo*) estas kroata urbeto en la duoninsulo Istrio kaj la kroatia provinco Istarska Županija. Laŭ la stato de  la urbo havis  loĝantojn. 

Ĝia situo ĉe la istria marbordo inter Poreĉ kaj Pula donis al la urbo tre gravan turisman disvolviĝon.

Tie ekzercadis Internacia Arta Teatro.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ( kaj )
* filmo "Mi vizitis Rovinjon" de decembro 2019 ()
* retejo de la urba muzeo ( kaj )
* Artikolo de Zlata FLEGO
* turista retejo

Dosiero:Old town of Rovinj Croatia 2005-09-15.jpg|la malnova urbocentro
Dosiero:Rovinj harbour.jpg|haveno
Dosiero:Rovinj2.jpg|kirko Sankta *Eufemija*

eta|maldekstra|400ra|Rovinjo

Kategorio:Urboj de Kroatio
Kategorio:Istrio
Lauragais

800px|eta|centra

**Lauragais** [lorage], okcitanlingve Lauragués [laŭrages], estas regioneto (*france : "pays"*) en departementoj Haute-Garonne, Tarn kaj Aude nomita laŭ la urbeto Laurac. Ĝi estis ege prospera en la 14-a jarcento pro la kulturo de paŝtelo el kiu oni fabrikas konkoformajn malmolaĵojn (*france : "cocagne"*) . La franca esprimo *Pays de cocagne* plu nomas mitan riĉan landon.

## Vilaĝoj en *Lauragais* 
Caraman, Lanta, Sainte-Apollonie, Tarabel, Donneville, Montgiscard, Villefranche-de-Lauragais.

## Eksteraj ligiloj 
* Iom pri *Lauragais, Pays de Cocagne,* Katarismo
* Lauragais Turismo

Kategorio:Naturaj regionoj de Francio
Aaron Koenig

**Aaron KOENIG** (naskiĝis en 1964) estas muzikisto de La Mondanoj, entreprenisto kaj ĵurnalisto. Ekster la Esperanto-movado, li konatiĝis kiel germana politika aktivulo, kaj de la jaro 2012 kiel fakulo pri bitmono.

Li eldonis propran albumon: *Aaron brazilumas esperante*, kun bosanovoj, registritan en Brazilo, kun muzikaranĝoj de Flávio Fonseca. Tiu disko estis eldonita de la periodaĵo AHOI Aŭdvida Komunikado en 1989.http://artista.ikso.net/db/mdetaloj2.php?grupo_id=7&m=1  http://www.esperanto-gacond.ch/CDELI-periodajhoj-kolekto-A.html La albumo tutmonde en Esperanto diskonigis plurajn ikonajn kantojn pri Rio-de-Ĵanejro, kiel Knabino el Ipanema, prikantanta la marbordan kvartalon Ipanema kaj Korkovado, prikantanta la samnoman monton apud la urbocentro.

Krome li verkis esperantlingvajn komiksojn, ekzemple "Legomoj atakas la teron" en GEJ-Gazeto 6/1988 kaj dezajnis Esperantan t-ĉemizon eldonitan de Germana Esperanto-Junularo.

La 4-an de julio 2009, li elektiĝis estrarano de la Pirata Partio de Germanio. En majo 2010, li eksiĝis el la Pirata Partio post kreskinta kritiko pro lia kontraŭ-islama sinteno. En septembro 2010, li kunfondis la liberalan partion "Die Freiheit" ("La Libereco"). Li eksiĝis el tiu partio meze de novembro 2011.

## Verkoj 
* *BITCOIN - Geld ohne Staat: Die digitale Währung aus Sicht der Wiener Schule der Volkswirtschaft*, 2015
* *A Beginners Guide to Bitcoin And Austrian Economics*, 2015
* *Cryptocoins - Investieren in digitale Währungen*, 2017

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Aaron Koenig 
* Aaron Koenig en la Katalogo de Germana Nacia Biblioteko
* Filmetoj pri Aaron Koenig (intervjuo pri la celoj de la Pirata Partio)

Kategorio:Esperanto-muziko
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Pinjino

**Pinjino** (, ***Hànyǔ pīnyīn***, "ĉinlingvaj kunmetitaj sonoj"; aŭ simpla *Pīnyīn*) estas la oficiala metodo en la Ĉeftera Ĉinio, Tajvano, Singapuro, kaj Malajzio skribi la ĉinan lingvon per la latina alfabeto anstataŭ per la tradicia ĉina skribo (, *hànzì*). Oni uzas pinjinon eksterlande por helpi lernantojn de la ĉina lingvo, por transskribi ĉinajn nomojn en aliaj lingvoj, kaj por instrui ĉinajn skribsignojn ĉe ĉinaj lernejoj. Ĉinparolantoj ofte uzas ĝin por tajpi ĉinajn signojn sur komputilojn kaj poŝtelefonojn.

La sistemo pinjino baziĝas sur la prononco de la oficiala norma formo de la ĉina lingvo, la *Pǔtōnghuà* ().

En anglalingvaj landoj, *hanyu pinyin* anstataŭadas la antaŭan sistemon *Wade-Giles*.

Bopomofo estas silabaro uzita en Tajvano por indiki prononcojn, por eduki infanojn pri elparolo, kaj por tajpi. Tamen, ekde 2009 Pinjino estas la oficiala maniero skribi ĉinajn vortojn per latinaj literoj en Tajvano.

## Sonoj kaj literoj 
La pinjinan sistemon oficialigis la Ĉina Komunista Partio en 1958. Ĝi estis kreita de Zhou Youguang.

Ĝi konsistas el 58 signoj, kiuj estas latinaj literoj kun tonmontraj supersignoj. La sonoj reprezentataj de la literoj en pinjino estas kelkdetale iom malkutimaj kompare kun aliaj lingvoj skribataj per latinaj literoj. Ekzemple *q*, *x* kaj *r* montras sonojn similajn al ,  kaj ; *h* (ekster la literkombinoj *ch, sh, zh*) havas la sonvaloron de *ĥ*.

## Tono 
eta|200px|relativa ŝanĝo de la sonalto en la tonoj
La ĉina estas tona lingvo. Tio signifas ke vortoj distingiĝas
ne nur per konsonantoj kaj vokaloj, sed ankaŭ per tonoj. La nombro
de tonoj malsamas en la diversaj variantoj de la ĉina, sed en la norma lingvo ili
estas 4:

eta|150px|La tonaj supersignoj
# 12px Alta, plata tono, aŭ "ā"
# 12px Plialtiĝanta tono, aŭ "á"
# 12px Falanta, poste plialtiĝanta tono, aŭ "ǎ"
# 12px Falanta tono, aŭ "à"

Oficiale oni montru la tonojn per kromsignoj super la vokalo de ĉiu silabo,
sed la kromsignoj ofte estas ellasataj en alilandaj transskriboj. Fojfoje, kiam
la kromsignoj estas nedisponeblaj, oni anstataŭe montras la tonojn per la numero
de la tono post ĉiu silabo: *pu3tong1hua4* anstataŭ *pǔtōnghuà*

Klasika ekzemplo estas la sono "yan", kies signifojn oni vicumas sur paĝoj – interalie fumo (yān, ), lingvo (yán, ), roko (yán ), okulo (yǎn, ), aŭ hirundo (yàn, ), sed ĉiu havas apartan signon.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉina skribo
* Esperantigo de vortoj el ĉina fonto
* Nicolas Trigault

## Eksteraj ligiloj 
* Transskribo de la ĉina – artikolo de Monato pri prononcado de vortoj skribitaj per pinjino]
*  Informo pri hanyu pinyin
*  Legi/skribi uzante Unikodon

## Referencoj 
Kategorio:Ĉina skribo
Kategorio:Transliteruma sistemo
La ruza kruĉo

Esperanto > Esperanta kulturo > Esperanta Teatro >  La ruza kruĉo < Esperanta humuro
----
Esperanta kabaredo kiu funkciis po unu foje monate en Parizo en la jaroj 1978 ĝis 1982 sub gvido de Ĵak Lepŭil' kaj partopreno de la geartistoj de TESPA.

Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Esperanto-teatro
Daphne Lawless

**Daphne LAWLESS** [*DAfni LAles*] estas artistino el Novzelando kiu faras elektronikan popmuzikon. Ŝia dua disko enhavas du Esperanto-kantojn: "La sorĉistetino" kaj "Hejmen mi flugus".

## Diskografio 
* *Undinal songs* ("Undinaj kantoj", 2002)
* *Facing image* (2000/01)

## Eksteraj ligiloj 
* Daphne LAWLESS - Malnova Retpaĝaro 
* Daphne LAWLESS - Malnova Retpaĝaro (Esperante)
* Vostok Lake  - Nova Retpaĝaro (Angle/Esperante)

Lawless
Lawless
Skolastiko

[eta|dekstra|200ra|[Tomaso de Akvino.]]

La termino **sĥolastiko** aŭ **skolastiko** — de la latina *scholasticus*, kio povus signifi kaj instruiston kaj lernanton — indikas la filozofian, teologian, kaj sciencan spekulativadon de la eŭropa Mezepoko de  jarcentoj. Ĝia ĉefa studobjekto estis la rilato(j) inter la Dia revelacio kaj la scienco larĝasence. Sekve oni pravus pritrakti, krom la "latinan" skolastikon, ankaŭ bizancan skolastikon kaj eĉ araban skolastikon (t.e. la rilaton inter la filozofia-scienca kulturo kaj Korano).

En Eŭropo la skolastikistoj precipe prizorgis filozofion kaj teologion. La aŭgustena disigo de *sapientia* (la kono pri Dio kaj la spiritaj substancoj) kaj *scientia* (la scioj pri la mondo) estis superata post la alveno al Okcidento de la verkoj de Aristotelo. De ili devenis nova ideo pri la scienco kiel racia procedo, rigore dedukta, de kio sekvas konkludo universala kaj necesa. La grandaj skolastikistoj – Alberto la Granda, Tomaso de Akvino, Dunso la Skota – asertis ke eĉ teologio estas scienco (en la aristotela senco, ne la moderna senco kie scienco estas afero de eksperimentoj, ktp).


Kategorio:Filozofiaj skoloj kaj tradicioj
Kategorio:Tomaso de Akvino
Duncan C. Thomson

**Duncan C. THOMSON** (naskiĝis en 1969 en Glasgovo, esperantistiĝis en 1990) estas gitaristo kaj kantisto el Skotlando (Britio), kiu verkis interalie la jenajn du tekstojn:

* Pasportserva bluso
* Mola (1999) (parodio de "Sola" de Amplifiki)

Plie li komponis melodiojn por la jenaj tekstoj:

* Rekviemo (1996) (poemo de Albert Goodheir) 
* Ĉu vi memoras (resp. "Ĉu ci memoras" - poemo de Sylla Chaves)

Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Esperanto-movado en Glasgovo
Diane Abbott

**Diane Julie ABBOTT** [dajan' ĝuli abot] (naskiĝis la 27-an de septembro 1953) estas brita parlamentano por la Brita Laborista Partio en norda Londono (elektodistrikto *Hackney North and Stoke Newington*).eta|maldekstra|Diane AbbottŜi estis la unua nigra virino en la Brita Parlamento kiam ŝi estis elektita en 1987. En 2010 ŝi estis proponita kiel posteulo de Gordon Brown kiel la estro de la Brita Laborista Partio kaj ankaŭ ebla ĉefministro de Britio. En 2015, Abbott iĝis membro de la ombra kabineto, jam estis en la laborpreta ministro pri sano en la ombra kabineto de oktobro 2010 ĝis oktobro 2013.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la brita parlamento
Grizono (sudamerika gulo)

dekstra|eta|230px|
**Grizono**, konata ankaŭ kiel Sud-amerika gulo, estas neotropika musteledo el Sud-Ameriko. Ĝi ensumigas familion de ***Galictis***, kiu estas dividita en du speciojn: pli granda grizono (*Galictis vittata*), kiu estis trovita larĝe de Sud-Ameriko ĝis suda Meksikio, kaj pli malgranda grizono (*Galictis cuja*), kiu estas registrita en la suda duono de Sud-Ameriko. Hispane ĝi estas referata kiel *huroncito* kaj en la portugala kiel *furão*.

Kategorio:Musteledoj
Granda Kanalo de Venecio

eta|240px|Satelita foto de la Granda Kanalo en 2001
La **Granda Kanalo de Venecio**, , estas la ĉefa akvovojo de Venecio. Ĝi trairas la urbon laŭ formo de inversa "S", de la stacidomo (nord-okcidente) al la placo de Sankta Marko kun la samnoma baziliko (sude).

La kanalon transas nur tri pontoj:
* *Ponte degli Scalzi* ĉe la stacidomo
* *Ponte di Rialto*, tre bela kaj fama, centre
* ''Ponte dell'Accademia'' (Akademia Ponto), sude
Aliloke necesas boato por transiri; la liniaj boatoj, kiuj laŭiras la kanalon, alterne haltas ĉe la du flankoj. Eblas ankaŭ uzi taksian barketon (gondolon).

Ĉiuj tri kanalaj pontoj estas sufiĉe altaj por tralasi boatojn ankaŭ ĉe alta akvo; tial la kanalo estas grava akvovojo ĝuste dum periodoj de alta akvo, kiam boatoj ne povas pasi tra sub la pontoj de la malpli grandaj kanaloj.

## Bildaro 

Dosiero:Rialto.jpg|la Granda Kanalo kaj la Ponto de Rialto
View of the Grand Canal from Rialto to Ca'Foscari.jpg|la Granda Kanalo vidata de la Ponto de Rialto

## La Granda Kanalo en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Venecion kun kvin grandaj vidindaĵoj el kiuj aludoj al Baziliko de Sankta Marko, la Horloĝturo, la Ĉefa Placo, la Granda Kanalo kaj la Ponto Rialto:

## Notoj 
Kategorio:Venecio
Kategorio:Kanaloj
Kategorio:Akva transporto en Italio
Grimsby

eta|Grimsby
**Grimsby** estas urbo en Anglio sur la suda flanko de la Rivero Humber apud la Norda Maro. Laŭ la stato de  en la urbo vivis . Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Lincolnshire Nord-Orienta.

Antaŭe la plej eminenta fiŝkapthaveno en la mondo. En Britio la nomo Grimsby estas preskaŭ sinonimo por la vorto fiŝo. La malgrandaj fiŝboatoj preskaŭ malaperis sed la procesado de fiŝo restas grava industrio.

Nuntempe grava komerca haveno - aŭtomobiloj, ligno, kemiaĵoj, oleo. Grava centro por preparitaj manĝaĵoj ekz. frostigitaj legomoj.

Legendo rakontas ke dana fiŝkaptisto, nomita Grim, surteriĝis sur la suda flanko de la Rivero “Humber”, fuĝinte el Danlando kun la heredonto de la dana trono, Havelock, kies vivon oni minacis.
Poste Grim konstruis domon por sia familio kaj la rezultanta vilaĝo ricevis la nomon. “Loko de Grim”. Tiel komenciĝis komunumo, kiun oni konas per la nomo, Grimsby.

La urbo kunpremiĝas kun la *Lincolnshire Wolds* (Montetoj de Lincoln’a Provinco) kaj la longaj, sablaj strandoj de tiaj marbordaj vizitejoj kiaj Cleethorpes, Mablethorpe kaj Skegness.

Vizitinda - La impona Nacia Fiŝkapthereda Centro festas unu el la plej longe establitaj industrioj de la regiono.

## Esperanto-Movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

### Esperantistoj de Grimsby 
* William A. Murgatroyd;
* Paul Hewitt;

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.thisisgrimsby.co.uk 
* http://www.gtfc.co.uk 
* http://www.walthamwindmill.co.uk  
* http://www.ports-uk.com 

Kategorio:Anglio
Kategorio:Urboj de Britio
Tomáš Baťa

**Tomáš BAŤA** (1876-1932) estis ĉeĥa entreprenisto kiu en 1894 fondis en la orientmoravia urbo Zlín ŝuistan entreprenon. Li enkondukis novajn metodojn de produktado, kiuj altigis laborproduktivecon. Lia filo Tomáš John Baťa daŭrigis lian laboron, fondis multajn entreprenojn kun nomo *BATA* en la mondo kaj fariĝis unu el la plej grandaj ŝu-produktantoj.

Kategorio:Ĉeĥaj entreprenistoj
Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 3-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 12-an de julio
Tomáš John Baťa

** Tomáš John BAŤA** (naskiĝis la 17-an de septembro 1914, Prago – 1-an de septembro 2008, Toronto, Kanado), ĉeĥa entreprenisto (filo de Tomáš Baťa), unu el plej grandaj ŝu-produktantoj en la mondo.

Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 17-an de septembro
Kategorio:Mortintoj la 1-an de septembro
František Bartoš

**František BARTOŠ** (naskiĝis 16-a de marto 1837 - mortis 11-a de junio 1906), ĉeĥa folkloristo kaj filologo, kolektinto kaj eldoninto de popolaj kantoj. Lian nomon portas la regiona biblioteko en la urbo Zlino. Kune kun František Sušil li kolektis plej multajn moraviajn kantojn, plenajn de poezio.

## Verkoj 
* Stručný přehled dějin literatury české (Konciza supervido de la historio de la literaturo ĉeĥa) 1874
* Anthologie z národních písní (*Antologio el naciaj kantoj*) 1875
* Čítanky, Malá Slovesnost (*Legolibroj, Malgranda Poetiko*) 1875
* Lid a národ (*Popolo kaj nacio*) 1877
* Skladba jazyka českého (*Sintakso de la lingvo ĉeĥa*) 1878
* Nové národní písně moravské (*Novaj naciaj kantoj moraviaj*) 1882
* Dialektologie (*Dialektologio*) 1886
* Naše děti (*Niaj infanoj*) 1888

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj filologoj
Kategorio:Ĉeĥaj eldonistoj
Kategorio:Ĉeĥaj lingvistoj
Kategorio:Ĉeĥaj slavistoj
Kategorio:Ĉeĥaj etnografoj
Kategorio:Leksikografoj
Kategorio:Ĉeĥaj literaturkritikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj instruistoj
Kategorio:Ĉeĥaj publicistoj
František Sušil

eta|dekstra|František Sušil
**František SUŠIL** (naskiĝis la 14-an de junio 1804 - mortis la 31-an de majo 1868), ĉeĥa katolika pastro, organizanto de patriotisma movado en Moravio, poeto (*Rozo kaj dornoj*), tradukisto kaj kolektinto de popolaj kantoj. Kune kun František Bartoš li kolektis plejparton de moraviaj popolaj kantoj plenaj de poezio. Sian ĉefan verkon **Moravské národní písně** (*Moraviaj naciaj kantoj*) 1835 F. Sušil kompletigadis dum la tuta vivo kaj plurfoje eldonis.

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj