Gnathostomatidae

[eta|Parazitaj larvoj de *[Gnathostoma spinigerum* moviĝas ene de kopepodo *Mesocyclops aspericornis*.]]
eta|dekstre|Larvoj de *Gnathostoma spinigerum*.
***Gnathostomatidae*** estas tutmonda familio de nematodoj en la ordo *Spirurida*. Ili estas parazitoj kun kompleksaj vivocikloj, kun larvoj vivantaj en akvoloĝaj senvertebruloj kaj plenkreskuloj en akvoloĝaj vertebruloj, kaj kun nekutime diversaj nedevaj parazitatoj.

## Vivociklo
Plenkreskaj *Gnathostomatidae* vivas en fiŝoj, amfibioj, reptilioj, kaj mamuloj (nur *Gnathostoma*). La embrioj kaj mezaj parazitatoj estas konataj nur ĉe la dolĉakvaj specioj. Ties embrioj disvolviĝas libere en la akvo, La duaetapaj larvoj glutiĝas de kopepodoj en la ordo *Cyclopoida*, siaj mezaj loĝatoj, kaj vivas en ilia celomo. Post transiro en la trian etapon, la larvoj povas infekti kiel nedevajn parazitatojn tre diversajn bestojn, kaj senvertebrajn kaj vertebrajn, inklude homojn. Ili faras loĝokapsulojn ene de la muskoloj aŭ mesentero de la parazitato, kaŭzante foje gravan malsanon. Tiuj nedevaj parazitatoj helpas la vermojn disportiĝi kaj atingi la finan parazatitaton. En la fina parazitato la triaetapa larvo vivas en la muskoloj dum tempo kaj poste migras al taŭga korpoparto por maturiĝo. La ovoj demetiĝas en la stomakoj kaj portiĝas en la eksteran akvon kun la fekaĵoj de la parazitato.

## Priskribo
*Gnathostomatidae* estas rekoneblaj pro la grandaj pseŭdolipoj sur la kapo, kun komplikaj dentoformaj randoj, stangoformaj loboj aŭ branĉaj pendaĵoj.  La subfamilio *Gnathostomatinae* havas aparaton en la gorĝa regiono, en kiu estas kvar balonetoj konektitaj kun kvar sakoj apud la esofago; ĝi funkcias por retiri aŭ etendi la kapon. La larvoj eloviĝas per kapa hoko en la dua larva etapo, kaj akiras la plenkreskan kapan formon en la tria etapo.

La plenkreska besto longas 2-6 cm kaj dikas 0.5-2 mm, la triaetapa larvo longas unu aŭ du milimetrojn, kaj la ĵusnaskita duaetapa larvo proksimume kvaronon de milimetro. La ovoj estas senembrionaj kiam ili demetiĝas.

La efiko al nedevaj kaj finaj parazitatoj varias. En malvarmasangaj vertebruloj, la vermoj sukcesas fari cistojn en la skeletaj muskoloj sen granda reago de la imunsistemo, sed en birdoj kaj mamuloj okazas severa inflamo. La vermoj maturiĝas en la stomako kaj kaŭzas patologiojn tie.

Homoj povas infektiĝi se ili manĝas alian nedevan parazitaton, ekzemple fiŝon aŭ ranon. Homojn infektas nur *Gnathostoma* kaj preskaŭ nur la specioj *G. spinigerum* kaj *G. binucleatum*, kaj eĉ ili ne kapablas maturiĝi en homoj. La plej ofte speco de infekto ĉe homoj estas, ke la vermoj migras tra la haŭto kaj estigas dolorajn ŝvelojn. Foje ili atingas internajn organojn kaj kaŭzas pli gravajn damaĝojn, inklude morton.

## Sistematiko
La akiro de plenkreskeca farmo jam en la tria larva etapo kaj la parazitado de relative primitivaj vertebruloj indikas, ke la familio havis fruan originon.

Laŭ la norma klasifiko, *Gnathostomatidae* havas ses genrojn (entute 63 nomitajn speciojn) en kvar subfamilioj. En 2021, S.G. Sokolov kaj I.I. Gordeev proponis disigi *Spiroxys* en propran familion.

*Subfamilio Mooleptinae Sokolov & Gordeev, 2021
** *Mooleptus* Özdikmen, 2010
* Subfamilio Spiroxyinae Baylis & Lane, 1920
** *Spiroxys* Schneider, 1866
* Subfamilio Ancyracanthinae Yorke & Maplestone, 1926
** *Ancyracanthus* Diesing, 1839
* Subfamilio Gnathostomatinae Railliet, 1895
** *Echinocephalus* Molin, 1858
** *Gnathostoma* Owen, 1836
** *Tanqua* Blanchard, 1904

## Referencoj
Kategorio:Nematodoj
Kategorio:Mudulaj taksonoj