open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krizostato

**Krizostato** estas registara decido kaj deklaro kiu celas interrompi certajn normalajn funkciojn de registaro, por atentigi civitanojn ŝanĝi iliajn normalajn kondutojn, aŭ por ordigi ŝtatajn agentejojn efektivigi preparitecon kontraŭ krizokazaj planoj. Ĝi povas ankaŭ esti uzita kiel raciigo por interrompi civitanajn liberecojn. Tielaj deklaroj kutime okazas dum tempo de kataklismo, dum periodoj de civila agitado, aŭ sekvas deklaron de milito (tial, en demokrataj landoj multaj vokas ĝin "militleĝo", plejofte kun nekritika intenco).

En iuj landoj, la krizostato kaj siaj efikoj sur la civitanaj liberecoj kaj registara procedo estas reguligita de la konstitucio aŭ leĝo. Tiuj limigas la potencojn kiuj povas esti alvokitaj dum krizo aŭ interrompo de rajtoj. Estas ankaŭ ofte kontraŭleĝe modifi la krizan leĝon aŭ Konstitucion dum la krizo.

Tamen ĝuste en diktatoraj reĝimoj ofte deklaro de krizostato estas longedaŭra, kondiĉe, ke la reĝimo daŭras. En iuj situacioj, militleĝo ankaŭ estas deklarita, permesante al la militistaro pli grandan aŭtoritaton al ago.

## Vidu ankaŭ
* Krizo
* Militjuro
* Sieĝostato
* Militleĝo
* Elirblokado
* *Inter arma enim silent leges*

Kategorio:Administracia juro
Kategorio:Konstitucia juro
Didier Ratsiraka

**Didier Ignace Ratsiraka** (naskiĝis la 4-an de novembro 1936 en Vatomandry, regiono de la etna grupo betsimisaraka en Madagaskaro, mortis la 28-an de marto 2021) estis prezidento de la Madagaskara Respubliko ekde 1975 ĝis 1993 kaj poste ekde 1997 ĝis 2002.

En 1993 post pluraj jaroj de regado li cedis sian postenon al Albert Zafy dum la naciaj balotoj, sed denove revenis gajninte la balotojn de 1997.

En aprilo 2013, li anoncis sian volon kandidatiĝi en la prezidenta baloto de 2013. La madagaskara balotkortumo tamen nuligis la kandidatecon la 17-an de aŭgusto 2013 pro malrespektoj de la balotkodekso, konforme al peto de UN-observantoj.

Kategorio:Prezidantoj de Madagaskaro
Kategorio:Malagasaj politikistoj
Vertigo

***Vertigo*** (kun la angla signifo vertiĝo) estas 1958-a "psikologia mistero" direktita de Alfred Hitchcock. Steluloj en la filmoj estas James Stewart, Kim Novak, kaj Barbara Bel Geddes, kaj rakontas pri pensiita policano (Stewart) kiu estas dungita sekvi misteran virinon, kiun li ekamas. Kvankam la filmo ne tre plaĉis al kritikistoj kiam ĝi unue estis montrata, nun ĝi estas ofte listigita inter la plej bonkvalitaj filmoj iame faritaj. Vidu ekzemple ĉe *Sight & Sound*.

La filmo estas adapto de la franca romano ''Sueurs froides: d'entre les morts* de Pierre Boileau kaj Thomas Narcejac.
eta|300ra|maldekstre|Kim Novak en *Vertigo'', kiam la rolulo vekiĝas post klopodo memmortigo.

## Vidu ankaŭ 
* Les Diaboliques (1955)
* La Jetée (1962)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Filmoj de Alfred Hitchcock
Kategorio:Trileraj filmoj
Kategorio:Misteraj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Dramoj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1958
Kategorio:Usonaj filmoj
Wim Kok

**Willem** (**Wim**) **Kok** (naskiĝis la 29-an de septembro 1938 en Bergambacht, mortis la ) estis nederlanda politikisto kaj inter la jaroj 1994 kaj 2002 ĉefministro de du sinsekvaj registaroj. Wim Kok estis membro de la Partij van de Arbeid (PvdA).

## Biografio 
Wim Kok studis ekonomion en la sola privata universitato de Nederlando kaj poste unue estis sekretario kaj poste prezidanto de nacia sindikato. Inter 1986 kaj 1989 li prezidis la frakcion de sia partio Partij van de Arbeid en la dua ĉambro de la nederlanda parlamento. Inter 1989 kaj 1994 li estis ministro pri financoj kaj vica ĉefministro en la kristandemokrata-socialdemokrata registaro de Ruud Lubbers. Krome li ekde 1989 interalie estis prezidanto de la Socialista Internacio, kaj vicprezidanto de la centra banko de Nederlando.

Inter la 22-a de aŭgusto 1994 kaj 22-a de julio 2002 li estis ĉefministro de Nederlando. Kun sia registaro li demisiis dum aprilo 2002, transprenante la politikan respondecon pri la misa kampanjo de nederlande gvidita soldataro de Unuiĝintaj Nacioj en la enklavo Srebrenica, kiu ne sukcesis plenumi sian taskon protekti la lokan civitanaron.

Dum siaj periodoj de ministro pri financoj kaj ĉefministro li konsekvence pledis por redukto de la ŝtataj elspezoj, sukcesis kreigi novajn laborlokojn kaj ekonomian kreskon. Pro tiu kresko ekestis manko de laborfortoj, kio aparte senteblis en hospitaloj kaj lernejoj, kie prokrastiĝis operacioj kaj forfalis lernejaj lecionoj, pro manko de flegistoj, kuracistoj kaj instruistoj. La malkontento pri tio dum 2002 gvidis al malvenko de la partio PvdA en la parlamentaj balotoj.

## Honorigoj 
Ekde la 11-a de aprilo 2003 Wim Kok estas *Minister van Staat*, do "ŝtata ministro" - tiun honoran dumvivan titolon en maloftaj kazoj atribuas la nederlanda reĝino laŭ peto de la konsilio de ministroj. La ŝtataj ministroj ne membras en la konsilio de ministroj, sed en komplikaj politikaj situacioj povas esti demandataj de la reĝino aŭ la registaro doni konsilon.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Nederlando
Kategorio:Eŭropaj lobiistoj
Transversa ondo

eta|305ra|Transversa ebena ondo en 2D medio
eta|305ra|Transversa rada ondo en 2D medio
**Transversa ondo** estas ondo, en kiu la direkto de oscilo estas transversa al la elradia direkto de ondo. Elektromagneta ondo estas **transversa ondo**.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Optiko
Kategorio:Ondoj
Evert J. Woessink

**Evert Jan WOESSINK** (naskiĝis en 1910, mortis en 1991) estis nederlanda esperantisto kaj profesia kontrolisto de financoj.

De 1960 ĝis 1977 Woessink estis estrarano de UEA (kasisto). Li estis atakita de Hans Jakob, kiam  li (kun)eltrovis pri la financa fono de la Serva Centro en Ĝenevo.

Li havis du filojn kaj unu filinon. Lia dua edzino estis Akiko Ŭusink-Nagata (1936-1990).

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Katedralo de Sankta Vigilio

eta|dekstra|250px

La **katedralo de Sankta Vigilio** (itala prononco ) estas la ĉefpreĝejo de Trento, situas en la *placo de la Ĉefpreĝejo*, estis konstruita tie, kie estis malnova templo titolita laŭ Vigilio, kiu estas la trenta patrono kaj estis episkopo de Trento.

Post la morto de Vigilio, iĝis necesa la konstruado de baziliko super lia tombo. Freŝaj fosadoj malkovris malnovan konstruaĵon, faritan per nur unu sola navo, je 14 x 45 metroj. Tamen oni memoris, ke preĝejo estis ankaŭ antaŭ la morto de la sanktulo, konstruita laŭ la padova modelo, tio estas per sola aŭlo, kun duon-cirkla apsido direktita al okcidento.

Kun la princepiskopo Uldariko la dua (1022-1149) ekis la konstruado de la episkopa palaco kaj la re-starigo de la katedralo. Tiu lasta havis tri navojn, kun siaj pilastroj bazitaj sur bazo el romana restaĵo, krome ekis ankaŭ la konstruado de kripto.

Altermanno (1124-1149) daŭrigis la kriptokonstruadon (kiu ekzistas ankaŭ nun), kiu estis konsekrita en la jaro 1145. Dum kun Uldariko la dua la konstruado progresis adaptante kaj utiligante romanajn restaĵojn, kun Altermanno oni malfermis novajn minejojn, ĉesigis la dependadon de la klasikaj restaĵoj.

La episkopo Federico Vanga (1207-1218) decidis tute rekonstrui la katedralon de la fondaĵoj, konfidante la taskon al la laboristaro el Campione (Kampione), estrita de Adamo d'Arogno. La konstruado ekis en 1212, sed ĉe la morto de Vanga en la Sankta Lando la laboroj preskaŭ ĉesis.

La Vanga projekto estis konservita de liaj posteuloj, kiuj daŭrigis la konstruadon, plutenante la ĉefajn karakterizaĵojn de la projekto.

En la jaro 1236 mortis la majstro Adamo d'Arogno, al kiu postsekvis la filo Enrico de Fono d'Arogno, dume la monoj ekmankis, tiel ke la konstruado nur malrapide progresis.

Je la fino de la 12-a jarcento la norda transepto estis ornamita per rozono, nomata *bonŝanca rado*.

Inter 1305 kaj 1307, Egidio el Campione estris la laboron por starigi la sudan flankon kaj la malsupran parto de la kampaniloj. En 1321 la filo Egidio, Bonino el Campione, faris la rozonon sur la fasado kaj aldonis jam gotikajn erojn.

En la jaro 1628 pro la laboro de Giuseppe Alberti oni efektivigis la kapelon de Kristo Krucita, baroka strukturo, enmetita en preskaŭ tute romanika formo.

Kategorio:Romkatolikaj katedraloj en Italio
*
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1740-1749
Kategorio:Aperis en 1743
Fosmaŝino

eta|Raŭpa ekskavatoro Volvo EC290B
[eta|Malgranda elkavatoro fosas por meti larĝbendan kablon en la centra [Ystad 2021.]]
**Fosmaŝino** (hejma vortaro), **elkavatoro**,**dragmaŝino**, (ekskavatoro 15-a reg., dragilo, kavigatoro, bagro PIVS) estas fortika motorhava labormaŝino por fosi, alimovi teron (grundon), ŝutaĵojn, ercojn minaĵojn ks. Ĝi ordinare iras sur raŭpoj aŭ radoj, kun fosilego sur meĥanika brako.

## Historio 
La unuan (vaporpelitan) ekskavatoron konstruis William Otis en 1835 kaj la ĝi uziĝis en fervoja vojkonstruo inter Norwich kaj Worcester, poste ekde 1837 ĉe Western Railroad. http://links.jstor.org/sici?sici=0040-165X(199407)35%3A3%3C571%3ATOSE%3E2.0.CO%3B2-G
Li patentigis la maŝinon en 1839.

## Gravaj produktaj firmaoj 
* Ahlmann Baumaschinen GmbH
* Ammann-Yanmar
* Boki
* Case
* Caterpillar
* CNH Global (pli frue CASE)
* CSM
* Doosan (pli frue Daewoo)
* Etec
* Euromach
* Fiat Kobelco
* Foton Lovol International Heavy Industry Co. Ltd., Ĉinio
* Gallmac
* Haulotte
* Hefei
* Hidromek
* Hitachi Construction Machinery
* Hunan Sunward Intelligent Machinery Co. Ltd., Ĉinio
* Hydrema Baumaschinen GmbH
* Hyundai
* JCB
* Kaiser Fahrzeugwerk AG
* Kiefer GmbH
* Komatsu Deutschland GmbH
* Kubota Baumaschinen GmbH
* Liebherr
* Liugong, Ĉinio
* Macmoter
* Mecalac
* Menzi Muck
* Neuson
* New Holland
* NOBAS
* Querzola GmbH
* Sany Heavy Industry, Ĉinio
* Sennebogen Maschinenfabrik GmbH
* Takeuchi
* TEREX Atlas
* TEREX Fuchs
* TEREX O&K
* TEREX Schaeff
* Topcatt
* Volvo Construction Equipment
* Xuzhon Construction Machinery Group Inc., Ĉinio
* Yuchai Engineering Machinery Company Ltd., Ĉinio

Ne plu ekzistantaj produktistoj:

* Akerman (S), hodiaŭ Volvo
* ARA (FIN)
* Bavaria
* Benati (I)
* Benfra (I)
* Brunieri (I)
* Cosmoter (I)
* Demag
* Eder
* Fuchs, hodiaŭ TEREX/Fuchs
* Gottwald
* Gross
* Guria (ES)
* Hatra
* Halla (KO), hodiaŭ Hyundai
* Hanomag
* Hymac (GB)
* Kockum Landsverk (S)
* Laltesi (I)
* Schaeff, hodiaŭ TEREX/Schaeff
* Menck
* Ogela
* Poclain (F), hodiaŭ Case
* Richier (F)
* Priestman (GB)
* Simit (I), hodiaŭ CNH
* Weserhütte
* Wieger
* Wilhag
* Wittener Baggerwerk
* Yumbo (F)

## Rekordo 
La plej granda hidraŭla fosmaŝino de la mondo estas la *TEREX O&K RH 400-006* kun 980 t da mempezo kaj motora povumo de 3360 kW (ĉ. 4400 ĈP). La ŝovelilo havas la volumenon de ĉirkaŭ 45 m³ (SAE 2:1). Ĝi estas produktata en Germanio, en *TEREX O&K Werk* en Dortmund-Dorstfeld.

## vidu ankaŭ 
* skrapmaŝino
* ŝoserulo

Kategorio:Maŝinoj
William Otis

**William OTIS** (naskiĝis en 1813 en Pelham, mortis en 1839) estis usona inventisto.

Li inventis la vaporan ekskavatoron, kaj ricevis la patenton por sia inventaĵo la .
Silvolde

eta|dekstra|Muelilo en Silvolde
**Silvolde** estas vilaĝo en la orientnederlanda provinco Gelderlando, en la regiono Achterhoek. Silvolde estas parto de la municipo Oude IJsselstreek kaj najbaras rekte al la urbeto Terborg. Dum karnavalo la vilaĝo nomiĝas *Zillewold*. Laŭ la stato de januaro 2021 en la vilaĝo vivis 5 375 loĝantoj.

Ekzistas kaj katolika kaj protestanta preĝejoj, sed ĝenerale la loko estas katolika.

eta|Merkato

## Historio 
Pere de Philis de Heinsberg ekde 1188 Silvolde apartenis al la arkiepiskopejo Kolonjo. Tiam en Silvolde ankoraŭ ne estis preĝejo. Malnova ŝtona domo estis tiam farita preĝejo. En la 12-a kaj 13-a jarcentoj Silvolde kreskis kaj ekde 1247 ĝi ne plu apartenis al Kolonjo.

## Nomo 
La nomo Silvolde estis registrita unuafoje en 1188 kaj venas eble de la ĝermanaj vortoj *suli* (unuĉambra domo) kaj *wold*, grundo sur kiu certaj plantoj, t.e. arbustoj, kreskas. Laŭ alternativa klarigo ĝi venas de *Isala* (Ijssel, rivero) kaj *wold* (arbaro).

## Eksteraj ligiloj 
* Novaĵoj pri la vilaĝo (en la nederlanda), arkivigita lastfoje en marto 2009

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Oude IJsselstreek
Korundo

eta|200px|Korundo
eta|200px|Blua korundo
**Korundo** (de la sanskrita *koruvinda*) (Al2O3) estas mineralo formita de oksido de aluminio.

Ĝi troviĝas en naturo sub formo de kristaloj kaj iom malpli kiel vulkanaj rokaĵoj.

Ties dureco estas de 9 laŭ la Mohs-skalo, kaj estas la mineralo uzata kiel referenco por tiu malmoleco.

Ĝi havas densecon de 3,9 ĝis 4,1 g/cm3

Ĝi aperas laŭ granda varieco de koloroj laŭ ties malpuraĵoj ekzemple: senkolora, blanka, bruna, viola, verda, flava, blua aŭ ruĝa. Ties brilo estas vitreca.

La ruĝa varianto, konata kiel rubeno, kaj la blua, konata kiel safiro, estas konsiderata kiel noblaj gemoj.
 
Korundo estas uzata por juvelarto kaj en industrio de precizeco.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de aluminio

Kategorio:Aluminiaj mineraloj
Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Tootsie

***Tootsie*** estas romanca komedia filmo el la jaro 1982, kiu rakontas pri talenta sed senlabora aktoro kiu devas transvesti kiel virino por laboriĝi. Aperas en la filmo Dustin Hoffman kaj Jessica Lange, kun subtenaj aktoroj Terri Garr, Dabney Coleman, Charles Durning, Bill Murray, Sydney Pollack, George Gaynes, Lynne thigpen kaj Geena Davis en ŝia unua filmo. Ĝi estis kandidatiĝis por 10 Akademiaj Premioj kaj gajnis unu. Ĝi estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Jessica Lange on the red carpet at the 62nd Annual Academy Awards cropped.jpg|Jessica Lange
Dustin Hoffman cropped.jpg|Dustin Hoffman

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1982
Kategorio:Usonaj romantikaj komediaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Sydney Pollack
Launceston

eta|maldekstra|250px|Launceston en Tasmanio
**Launceston** estas urbo en la nordo de la ŝtato Tasmanio, Aŭstralio, kun proksimume 103 325 loĝantoj. Ĝi situas ĉe la flukruco de la riveroj North Esk, South Esk kaj Tamar. Ĝi estas la dua plej granda urbo en Tasmanio, post la ĉefurbo Hobart.

Launceston estas la tria plej malnova urbo en Aŭstralio (post Sidnejo kaj Hobarto) kaj havas multajn historiajn konstruaĵojn kaj vidindaĵojn. Kiel multaj lokoj en Aŭstralio, ĝi estas nomita laŭ urbo en Britio - Launceston en Kornvalo.
(Notu, ke en aliaj ŝtatoj de Aŭstralio oni ofte prononcas Launceston tiel - /'l&#596;:nstestən/ sed en Tasmanio oni diras /'lonsestən/.)

## Esperantistoj 
* Clive Bennet;
* Mac LeFevre;
* Clarence Strochnetter;

Kategorio:Urboj de Tasmanio
Nadia Comăneci

eta|Nadia Comăneci dum la Olimpikoj en Monrealo 1976
eta|Nadia Comăneci en 2010
eta|250px|Nadia Comăneci en 2011
**Nadia Elena Comaneci** (rumane Comăneci /ko.mə'neʧʲ/; naskiĝis je la 12-a de novembro, 1961) kaj estas rumana gimnasto, gajninto de kvin oraj olimpiaj medaloj. Ŝi estis la unua gimnasto, kiu ricevis perfektan poentaron je dek dum iu ajn olimpia evento. Ŝi estas unua el la plej konataj gimnastoj en la mondo kaj oni diras, ke ŝi kaj Olga Korbut, faris la sporton populara tra la mondo. Ŝia plej konata trejnisto estis Béla Károlyi. 

Ekde 1989 ŝi vivas en Usono, kie ŝi edziniĝis al la usona gimnasto Bart Conner. Ili havas unu filon.

## Junaĝo 
Comaneci naskiĝis en Oneşti, Rumanio, filino de Gheorghe kaj Ştefania-Alexandrina. Ŝia graveda patrino rigardis rusan filmon kies heroino nomiĝis Nadja. Tiel ŝi decidis nomi sian filinon ankaŭ Nadia. Comaneci havas ankaŭ pli junan fraton, kiu nomiĝas Adrian.

## Eksteraj ligiloj 
* Despre Nadia Comăneci în Jurnalul Naţional
* Bios at romanian-gymnastics.com 
* nadiacomaneci.com  Neoficiala Nadia Comaneci fanretejo
* Perfect 10 performance in 1976 Olympics (Google Video)
* Comaneci still amazed by 1976 feat , artikolo en *Sports Illustrated* retejo
* List of competitive results at Gymn Forum
* Kio okazis al Nadia Comaneci? 

eta|maldekstra|250px|Nadia Comăneci en 1977

Kategorio:Rumanaj gimnastikistoj
Kategorio:Olimpikaj medalistoj
Socialista Partio (Nederlando)

La **Socialista Partio** (*nederlande*: Socialistische Partij, SP) estas maldekstra politika partio de Nederlando. Ekde la jaro 1994 ĝi estas opozicia partio en la dua ĉambro de la nederlanda parlamento.

La partio havas siajn radikojn en la maoisma movado de la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento en Nederlando, kaj fondiĝis sub la nomo “Komunisma Partio de Nederlando” (KPN). Ekde la jaro 1991 ĝi proklamas moderan socialismon, laŭ la partia moto “homa digno, egaleco kaj solidareco”. La partia programo tre kritikas kapitalismon kaj postulas ĝeneralan demokratiigon de la socio inkluzive de la ekonomio.

La membraro de SP komence de la 21-a jarcento kreskis rapide kaj konstante:

* Dume de 2002 estis 27 291;
* Fine de 2003 ĉirkaŭ 43 000;
* Novembro 2006 iĝis 50 000;
* Julie de 2007 ĉirkaŭ 52 000.

## Eŭropa Parlamento 
eta|Membroj de la partio SP dum manifestacio en Bruselo de marto 2005.
Post la eŭropaj balotoj de 2004 la partio SP disponis pri du parlamentantoj en la Eŭropa Parlamento. Tie ĝi membris en la Konfederacia Frakcio de la Unuiĝintaj Eŭropaj Maldekstruloj.

## Provincaj parlamentoj 
La partio ankaŭ reprezentiĝas en ĉiuj dek du provincaj parlamentoj de Nederlando, sed ne disponas pri eĉ unu regiona ministro, do ĉie estas opozicia partio.

## Simboloj 
eta|Emblemo de la junulara asocio ROOD (ruĝo) kun eta ruĝa stelo
Ĝis la jaro 1976 la partio kiel emblemoj uzis diversajn stiligitajn portretojn de la marksismaj-leninismaj politikistoj Markso, Engels, Lenin, Stalin kaj Mao. Tiuj emblemoj troveblis interalie sur la titolpaĝoj de la partia gazeto *De Tribune*. La sovetuniaj simboloj martelo kaj falĉilo ekstreme malofte uziĝis. Post la jaro 1976 stiligita ruĝa flago enkondukiĝis kiel simbolo, kaj post la jaro 1994 fluganta ruĝa tomato, kiu reprezentu la politikan proteston (en okcidenta Eŭropo estas maldekstra kutimo dum publikaj politikaj eventoj ĵeti putrajn tomatojn kaj krudajn ovojn al malŝatataj politikistoj kaj esperi trafi ilin). La junulara asocio ROOD (*esperante*: RUĜO) ekde 2006 havas etan ruĝan stelon kiel emblemon.

## Eksteraj ligiloj 
* '''' Oficiala retejo de la partio

Kategorio:Socialismaj partioj en Nederlando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1971
Steve Beshear

**Steve BESHEAR** [stiv baŝir] (naskiĝis la 21-an de septembro 1944) estas usona politikisto el la ŝtato de Kentukio kaj la 61-a guberniestro de Kentukio.

Li edukiĝis ĉe la Universitato de Kentukio kie li gajnas juran titolon.

Je la 6-a de novembro 2007, li venkis eksguberniestron Ernie Fletcher en elekto.

Lia la filo, Andy Beshear, estas la 63-a guberniestro de Kentukio.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Guberniestroj de Kentukio
Provincoj de Madagaskaro

dekstra|200ra
**Madagaskaro** estas dividita en **ses aŭtonomajn provincojn** (malagase: *faritany mizakatena*) :

# Antananarivo
# Antsiranana
# Fianarantsoa
# Mahajanga
# Toamasina
# Toliara

La provincoj baldaŭ malaperos pro la nova, regiona subdivido establita de la konstitucia referendum de 2007. La ŝanĝo estos progresa, kaj daŭros teorie 30 monatojn (ĝis oktobro 2009).

## Historio 
La provincoj estis kreitaj en 1946, kiam Madagaskaro estis franca kolonio. Ekzistis unue kvin provincoj, kaj la sesa (Antsinara) estis kreita poste, sed antaŭ la provinca baloto de 1957. La samaj provincoj plu ekzistadis post la sendependiĝo de Madagaskaro, en 1960.

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Madagaskaro
Pócsmegyer

**Pócsmegyer** [pOĉmedjer] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre. Megyer signifas: madjaro, similaj nomoj troviĝas en departemento Pest, ja en la mezo setlis en 895 la gento madjara.
eta|Kalvinana preĝejo en Pócsmegyer

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1240
* Poŝtkodo: 2017
* Telefonprefikso: 26

## Situo 
Pócsmegyer situas sur ebenaĵo, en Szentendre-insulo, en dekstra flanko de Danubo. Kontraŭe estas Leányfalu, pramo interligas la du vilaĝojn.

## Historio 
Dum la historio la insulo donis defendadon kontraŭ armeoj. La loĝantaro tributis kaj al turkoj, kaj al aŭstroj-hungaroj. La baroka kalvinana preĝejo en 1788 konstruiĝis. En 1838 inundo okazis. Apartenas al la vilaĝo setlejo Surány (ŝurAnj) en la insulo, kiu estas ŝatata feriejo, kaj ankaŭ Leányfalu ĝis 1949.

## Vidindaĵoj 
* nobeldomo de Eszterházy, kiu nun estas restoracio

## Famuloj 
* en Pócsmegyer naskiĝis
** aktoro István Együd
** juristo Béla Szászy

## Komunumoj pri *Megyer* en Hungara reĝlando 
Megyer estis la plej grava hungara gento. En Budapeŝto troviĝas iamaj komunumoj *Békásmegyer* kaj Káposztásmegyer.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Szigetmonostor

**Szigetmonostor** [sigetmonoŝtor] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre. La loknomo signifas: insulo-abatejo.
eta|maldekstre|Panoramo de Szigetmonostor
eta|Katolika preĝejo de Szigetmonostor
eta|Kalvinana preĝejo de Szigetmonostor

## Bazaj informoj 
* Areo: 24&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1700
* Poŝtkodo: 2015
* Telefonprefikso: 26

## Situo 
Szigetmonostor situas sur ebenaĵo, en meza parto de Szentendre-insulo, en dekstra riverbranĉo de Danubo. Kontraŭe estas Szentendre, pramo interligas la du komunumojn.

## Historio 
Pli frue la romianoj faris tie ponton. En 1217 abatejo ekfunkciis. Dum la historio la insulo donis defendadon kontraŭ armeoj. La loĝantaro tributis kaj al turkoj, kaj al aŭstroj-hungaroj.

Apartenas al la vilaĝo setlejo **Horány** en la insulo, kiu estas ŝatata feriejo, havanta pramon al Dunakeszi. Tiu loko estas la plej suda loĝloko de la insulo.

== Komunumoj pri *sziget* (= insulo) en Hungara reĝlando ==

## Famaj nomportantoj de Horány 
* Béla Horányi
* Elek Horányi
* György Horányi
* Mihály Horányi
* Özséb Horányi
* Sándor Horányi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Štiavnické vrchy

[eta|400ra|Rigardo je la montaro de oriento trans [Pliešovská kotlina|Valkaldrono de Pliešovce de montaro Javorie. Monto **Sitno** maldekstre, malantaŭe, **Skalka** meze (pinta) kaj **Tri kamene** pli dekstre (dika).]]
dekstra|eta|300ra|Lokigo de montaro Štiavnické vrchy sur la teritorio de Slovakio (griza),
dekstra|eta|300ra|Norda parto de montaro
**Štiavnické vrchy** (eo: Montaro de Štiavnica, legu Ŝtiavnica) estas montaro sur la teritorio de Slovakio. Ĉi geomorfologia tuteco apartenas al subprovinco Enaj Okcidentaj Karpatoj kaj teritorio Slovaka Mezmontaro. La nomo ĝi havas laŭ la plej granda urbo kiu kuŝas sur la teritorio de montaro - Banská Štiavnica.
Sur nordo najbaras kun Kremnica montoj, sur oriento Valkaldrono de Pliešovce kaj Krupinská planina, sur sudo kun Ĉedanuba montetaro kaj okcidente Pohronský Inovec, Vtáčnik kaj Valkaldrono de Žiar.
La montaro estas dividita je la kelkaj altaj montformaj subtutecoj: Skalka sur oriento, Sitnianska vrchovina en centra parto, Sitnianske predhorie sur la sudo, Kozmálovské vŕšky sur sudokcidento, Hodrušská hornatina sur la okcidento. Inter ili troviĝas eroziaj malaltaĵoj: Vyhnianska brázda, Štiavnická brázda, Prenčovská kotlina. La plej alta monto de montaro estas monto Sitno (1 009,2 m s. m.).
La montaro estas vulkana deveno, kiu engrupigas al neovulkanitoj. Ĝi estas konstruita per andezitoj, riolitoj kaj tofoj. La teritorio estas ekstraordinare riĉa, kiel troviĝejo de mineraloj (ĉirkaŭ 140 specioj kaj subspecioj de mineraloj).

## Akvaroj 
### Riveroj sur teritorio 
Ĉiu teritorio apartenas al riverbaseno de Danubo. Norda kaj nordokcidenta parto apartenas al rivero Hron, kaj suda parto de montaro al Ipeľ.
Norda rando de ĉi teritorio kreas rivero Hron en arko, en kiu alfluas riveroj, riveretoj, rojoj, kiu fluas de montaro norden - Richnava ktp. La plej granda rivero de montaro estas Štiavnica, kiu fluas suden kaj enbuŝas en Ipeľ.

### Artefaritaj minakvujoj - tajĥoj 
Sur la ĉi teritorio troviĝas nune 26 artefaritaj akvorezervujoj -tajĥoj, kiu estis konstruitaj en mezepoko(jaroj 1500 - 1800) pro la grandega minaktiveco. La akvo de ili servas por pumpado de akvo de minejoj kaj movado (bvl.korekti) de minmaŝinoj. En estinceco estis ilin 62.
La plej granda estas Počúvadlo.

## Geologio 
## Vetero 
## Faŭno kaj floro 
## Natur protekto 
Plejparto de tuta teritorio de montaro kovras Protektita landteritorio Štiavnické vrchy.
Je la ĉi teritorio troviĝas kelkaj
protektitaj areoj:

* Sitno;
* Holý vrch;
* Kašivárová;

## Vidu ankaŭ 
Distrikto Banská Štiavnica

Kategorio:Montaroj en Slovakio
Kategorio:Montaroj en Okcidentaj Karpatoj
Kategorio:Geografio de Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Slovaka mezmontaro
Leányfalu

**Leányfalu** [leAnjfalu] estas grandvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre. La loknomo signifas: knabineto-vilaĝo.
eta|250px|Kalvinana preĝejo de Leányfalu

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2520
* Poŝtkodo: 2016
* Telefonprefikso: 26

## Geografio 
Leányfalu situas inter Pilis (montaro) (piliŝ) kaj dekstra flanko de Danubo. Kontraŭe estas Pócsmegyer, pramo interligas ambaŭ komunumojn. Leányfalu kontaktiĝas kun Szentendre kaj Tahitótfalu. La vilaĝo havas ĉefvojon Budapeŝto-Visegrád, krome ekskursoŝipoj uzas la havenon.

## Historio 
Pli frue la romianoj konstruis tie sentineloturon. En 1541 okazis turka okupado, sed la loĝantaro parte restis plu.

En 1949 la vilaĝo memstariĝis de Pócsmegyer, en 1970 jam ĝi iĝis grandvilaĝo. Ĝi estas feriejo, famaj aktoroj, figuroj havas tie feridomojn. La grandvilaĝo havas termalan banejon.

## Vidindaĵoj 
* katolika Kirko Sankta Anna (Leányfalu)
* Kalvinana preĝejo (Leányfalu)

## Famuloj 
* en Leányfalu mortis:
** aktoroj Ilona Győri kaj Tivadar Horváth
** historiisto Jenő Szűcs
** kuracistoj Zsuzsa Beney kaj Zoltán Vámossy
** Lajos Dávid (matematikisto)
** ministroj Andor Lázár kaj Lajos Czinege
** Imre Tóth (teatrestro)
** verkisto Mária Szentmihályiné Szabó

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Banlokoj
António Cardoso e Cunha

**António Cardoso e Cunha** (Leiria, 28-an de januaro 1933 - 24-an de januaro 2021) estis portugala politikisto. Li interalie estis membro de pluraj portugalaj registaroj kaj de la unua Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropajn Komunumojn inter la jaroj 1985 kaj 1989. En tiu Eŭropa Komisiono, li  respondecis pri la fako *fiŝado*. Dum la dua Komisiono Delors, inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri energio, Eŭratomo, turismo, mal- kaj mezgrandraj entreprenoj, personaro, administrado kaj tradukado. António Cardoso e Cunha estis membro de la Socialdemokrata Partio PSD.

Kategorio:Portugalaj politikistoj
Kategorio:Portugalaj socialistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Komisiono Delors 1
Református Híradó

Református Híradó (Reformita Novaĵdonanto) estis semajna "religia tendenca popolgazeto" en Oradea (1921-1944). Redaktis ĝis aŭgusto 1944 Béla Csernák, poste ĝis sia ĉeso (4-a de oktobro 1944) Incze Gábor. Ĝiaj ĉefkunlaborantoj estis Csora Gyula (1924-25), Kiss Károly (1924-30) kaj Varga Gedeon (1924-30). 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Református Ifjúság

**Református Ifjúság** (Reformita Junularo) 

1. Aperis en Nagyvárad en 1931 dusemajne kiel aldonaĵo de Református Híradó.

2. Aperis en Marosvásárhely inter 1933-1943, poste en Kolozsvár en jaroj 1943-1944 laŭ ĝia subtitolo  "kamparana, metia, laborista junulara gazeto". Respondecredaktis Károly Pálffy, ĉefredaktis József Bakk(ĝis 1940), kunredaktis en 1940-1943 Károly Dobos, ĉefkunlaboris en 1943-1944 Nagy Gyula.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Junularaj gazetoj
Kategorio:Religiaj gazetoj
Kategorio:Protestantismo
Református Jövő

**Református Jövő** (Reformita Venonto) estis dusemajna familia popolgazeto (1933-1941) en Oradea eldonita de Királyhágómelléki Református Egyházkerület. Ĝia respondecredaktoro kaj eldonisto ĝis 1937/23-a numero estis Kiss Bertalan, ĉefredaktoro inter 1934-1937 Debreczeni István. Post ilia foriro redaktis Orth Győző. Ĝiaj konstantaj kunlaborantoj estis: Ajtay Béláné, Arday Aladár, Benedek Géza R. Berde Mária, Csernák Béla, Bokor Sándor, Daróczi Kiss Lajos, Gazda Árpád, Jakab Lajos, Kovácsné Huszár Jolán, Orth Imre, d-ro Parádi Kálmán, Papp Lajos, Peleskey Sándor, Magoss Árpád, Saszet Győző, Sárközi Lajos, d-ro. Soós István, Sulyok István, Streleczky Sándor, Szaplonczayné dr. Sziklai Ilona, Thury Kálmán, Tóth Zsigmond, Varga Gedeon.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Geonomio

[eta|dekstra|*La geologo*, 19-ajarcenta pentraĵo de [Carl Spitzweg.]]
**Geonomio** estas la scienco de la rilatoj inter homaj socioj kaj ilia natura medio. Hodiaŭ (dudekunua jarcento) oni prefere uzas, por la ĝenerala parto, la lokucio la *sisteman aliron*, *ekocivitaneco*, *ekogeografion*, *etnoekologio* aŭ *ekoantropologio*, kaj por la aplikata parto la nomojn de *integra administrado*, *eologia ekonomio* aŭ *eĥo-civitaneco daŭrigebla*.

Efektive, kvankam ĝi aperis en la deknaŭa jarcento el la plumo de la hungara geologo Szadeczky-Kardoss kaj la rumana oceanografo Grigore Antipa, la termino «geonomio» restas malmulte uzata. Mankante koni la vorton «geonomio», multaj sciencistoj «faras geonomion sen scii ĝin», kiel Michel Saint-Jalme, tiam direktoro de la Menaĝerio de la «Jardin des Plantes» (Paris), parolante pri «la apero de nova scienco, kiun oni povus nomi reenkonduka biologio, kaj kiu kombinas sociologion kaj ekologion, etikologion, ekologio». «Geonomio» estas ankaŭ la scienco kiu esploras la kialojn kaj la interrilatojn kiuj kaŭzas diversajn rezultojn inter la objektoj de la geologio kaj *aliaj rilataj sciencoj*, kiel ekzemple jenaj sube. Tiel oni klopodas pristudi la *leĝojn kiuj regas la evoluon de nia planedo Tero* kaj pro analogio tiuj de aliaj ĉielkorpoj similaj al nia planedo dise en la Universo.

## Fakoj 
* Geoĥemio
* Geofiziko
* Geomorfologio
* Glaciologio
* Hidrogeologio
* Karstologio
* Klimatologio
* Kristalografio
* Minakademio
* Mineralogio - la studado de mineraloj
* Sismologio - la scienco de tertremoj kaj vibroj en la tero
* Stratigrafio
* Sedimentologio
* Petrologio
* Paleontologio

## Referencoj
Református Lelkipásztor

Református Lelkipásztor (Reformita Pastro) estis gazeto inter 1934-1939 en Nagybánya dufoje monate redaktita ĝis 1938 en Nyárádszereda, en 1938 mallongtempe en Magyarlápos kaj fine en Zilah. Redaktis redakcikomisiono alterne: Árkossy Jenő, Dávid György, Peleskey Sándor, Oláh Sándor, Csekme Ádám, Mezey Mihály, Máthé Elek.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Baia Mare
Református Gyülekezeti Élet

Református Gyülekezeti Élet (Reformita Kongregacia Vivo) estis popoleca religia revuo en Székelyudvarhely de aprilo 1939 ĝis aprilo 1940 kiel daŭrigo de Harangszó en redakto de Gyula Dávid, loka reformita pastro. Dum la vintraj monatoj ĝi aperis ĉiun dimanĉon, dum la someraj monatoj la unuan dimanĉon de ĉiu monato. Ĝi publikis ankaŭ belestristikon de Asztalos István, Bíróné Váró Éva, Berde Mária, Géza Gárdonyi, Horváth Jenő, Illyés Gyula, Komáromi János, Lévai Lajos, Kálmán Mikszáth, Ferenc Móra , Sándor Dénes, Sinka József, Szabó Jenő.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Latva Soveta Socialisma Respubliko

La **Latva Soveta Socialista Respubliko** aŭ mallonge ‘’’Latva SSR’’’ - ,  [prononco "Latvijskaja Sovjetskaja Socialistiĉeskaja Respublika"] inter la jaroj 1940 kaj 1990 estis unia respubliko de la Unio de Sovetaj Socialismaj Respublikoj.

La nomon oni donis la 21-an de julio 1940 al unia respubliko kreita dum la Dua Mondmilito: la teritorio de Latva SSR kongruis kun tiu de la antaŭe sendependa Respubliko de Latvio, antaŭ la ekokupo de la baltaj ŝtatoj fare de Sovetunio la 17-an de junio 1940 konforme al la pakto Molotov-Ribbentrop. La latva prezidento Karlis Ulmanis alvokis ne batali kontraŭ la superforta Soveta armeo. La 17-an de junio li diris per radio: "Mi restos en mia loko, vi restu en via!" (latve "Es palikšu savā vietā, jūs palieciet savās!"). La Latva SSR estis oficiale aneksita de Sovetunio la 5-an de aŭgusto 1940, kiam ĝi fariĝis la 15-a respubliko de Sovetunio. Jam la sekvan monaton Kārlis Ulmanis ne plu estis en sia loko, sed deportita al Stavropolo, jaron poste oficiale malliberigita, deportita plu al Turkmenio kaj tie mortigita en 1942.

Antaŭ la anekso, en Latvio formiĝis nova registaro, amika al Sovetunio, sed ne komunista (konforme al Soveta ultimato la 16-an de junio). Formis nova partio — Bloko de labora popolo. Ĝi estis sola partio permesinta al falsa elektoj la 14-an de julio. Bloko de labora popolo havis 97,8% de voĉoj, oficiale aperadis 94,8% latvoj.

Ekzistas vidpunkto, ke Latvio jure neniam apartenis al Sovetunio, ĉar ĝi estis armee konkerita kaj perforte aneksita. Inter la jaroj 1941 ĝis 1944 Latvio estis konkerita fare de la armeo de Nazia Germanio kaj apartenis al la imperia komisariejo *Ostland* (orienta lando) de Nazia Germanio. Sekve la ruĝa armeo rekonkeris la landon kaj oficiale plufunkciis la Latva SSR.

La 4-an de majo 1990 Latvio deklaris restarigon de sia ŝtata sendependeco kaj suvereneco, kion la ŝtato Sovetunio oficiale nur agnoskis la 21-an de aŭgusto 1991 (mallonge post tio, la 26-an de decembro 1991, la ŝtato Sovetunio entute ĉesis ekzisti).

## Vidu ankaŭ 
* Himno de la Latva SSR
* Respublikoj de Sovetunio
* Latvio
* Latva okupacia muzeo

Kategorio:Respublikoj de Sovetunio
Kategorio:Historio de Latvio
Kategorio:20-a jarcento en Latvio
Latva legio

La **Latva legio** (latve: *Latviešu leģions*) estis trupunuo de la Waffen-SS, kiu ĉefe konsistis el latvoj. La latva legio formiĝis la 13-an de novembro 1943, kiam la latva progermana registaro organizis rekrutadon por la germana armeo. La latva legio estis dividita en du divizioj: la 15-a divizio kaj la 19-a divizio. La 19-a restis aktiva en Kuronio ĝis majo 1945, kaj viciĝis inter la lastaj soldatoj de la Nazia Germanio, kiuj kapitulacis fine de la Dua Mondmilito. Legianojn oni akuzas je militaj krimoj, faritaj en Sovetunio kaj Pollando: masakroj de civiluloj kaj mortigado de militkaptitoj, kion neas latvaj historiistoj.

## Vidu ankaŭ 
*SS (organizaĵo)

Kategorio:Historio de Latvio
Kategorio:Armeo de Latvio
Kategorio:Sovetunio en la Dua Mondmilito
Laboristo kaj Kolĥozanino

eta|La statuo sur sovetia stampo
Ekde la 25-a de majo ĝis la 23-a de novembro 1937 okazis la Internacia ekspozicio de Parizo (EXPO - 1937). Ĝi okupis areon apud mondfame konata Triumfa Arko farita de Gustave Eiffel.

La Sovetian pavilonon aranĝis arkitekto Boris Iofan, kiu proponis kroni la eksponejon per la grandioza skulptaĵo **"Laboristo kaj Kolĥozanino"** () fare de Vera Muĥina. La tuta komplekso prezentis tiaman socialisman reĝimon kaj ĝiajn atingojn. La laboristo tenas enmane martelon kaj la kolĥozanino havas serpon, kio kune kreas la simbolon de Sovetunio.  Vira modelo estis fama rusa aktoro Sergej Stolarov. Alteco de la skulptaĵo farita el rustorezista ŝtalo atingas 25 metrojn, pezo — 80 tunojn.

La 1-an de aŭgusto 1939 en Moskvo ekfunkciis Tutsovetunia Agrokultura Ekspozicio. Ekster ĝia norda enirejo oni starigis la monumenton *"Laboristo kaj Kolĥozanino"* kaj konstruis la grandan basenon, kio entute tre beligis la distrikton Ostankino.

En 2003 oni decidis renovigi la skulptaĵon kaj aldoni la eksponejon en ĝia soklo por pli utile uzi la terenon, kie cirkulas streĉa strata trafiko inkluzive la unurelan fervojon unuan en Moskvo. Tamen pro financaj kaj ceteraj problemoj restaŭrado estis kelkfoje prokrastita.
Ĝi finfine revenis al ĝia loko ĉe TEC la 28-an de novembro 2009. La 4-an de decembro 2009 okazis ĝia inaŭguro, kiun partoprenis tiama urboestro Jurij Luĵkov multe apoginta la transformiĝan procezon.
 
La alteco de la nova, diverskolora piedestalo egalas 34,5 metrojn, en kiu troviĝas trietaĝa eksponejo kaj kelkaj haloj. Sur ĝi staras la renovigita skulptaĵo *"Laboristo kaj Kolĥozanino"*, kies supraĵon protektas speciala mastiko. La ĉefan enirejon ornamas la originala USSR blazono konserviĝinta ekde 1937. La plej alta pinto de la skulptaĵo atingas 60 metrojn kaj estas videbla elmalproksime.  
 
Ekde 1947 la monumento estas emblemo de la kinokoncerno Mosfilm.

## Bildaro

File:Worker and Kolkhoznitsa coat.jpg|originala USSR blazono el 1937
File:1989 CPA 6077.jpg|skulptistino Vera Muĥina

## Vidu ankaŭ
* Socialisma realismo

## Eksteraj ligiloj
* http://www.liveinternet.ru/users/tulyachka/post116069286/ muntado en Parizo en 1937  
* http://www.youtube.com/watch?v=Egr3HOYN2Hg  EXPO-1937    video
* http://www.youtube.com/watch?v=O9ELSzRbH6A inaŭguro de EXPO-1937     video
* http://www.liveinternet.ru/users/bonoooooo/post140788577/ moderna muzeo kaj eksponejo    
* http://community.livejournal.com/ru_sovarch/175556.html demuntitaj figuroj      

Kategorio:Verkoj de 1937
Kategorio:Monumentoj en Moskvo
Kategorio:Distrikto Ostankinskij (Moskvo)
Kategorio:Statuoj
Listo de monumentoj rilate al libereco

Ekzistas en la mondo multaj monumentoj rilate al libereco. Interalie menciindas :

***Monumento de Libereco (Ruse)** (Bulgario)
***Statuo de Libereco (Parizo)** (Francio)
***Statuo de Libereco (Budapeŝto)** (Hungario)
***Monumento de Libereco (Rigo)** (Latvio)
***Memormonumento de Libereco (Kansasurbo)** (Misurio)
***Statuo de Libereco** (Novjorko)
Tahitótfalu

eta|centre|555ra|Aerfoto pri Tahitótfalu, Danubo kaj ponto

**Tahitótfalu** [tahitOtfalu] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 39&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4670
* Poŝtaj kodoj: Tahi: 2022, Tótfalu: 2021
* Telefonprefikso: 26

## Geografio 
Tahitótfalu situas sur ebenaĵo, parte sur Szentendre-insulo, parte en dekstra flanko de Danubo. Ponto interligas la du partojn, krome pramo funkcias al Vác. Iam estis 2 vilaĝoj, kiuj unuiĝis. Tótfalu, signifante "slovaka-vilaĝo", troviĝas en la insulo. La nomo estas erara, ĉar antaŭ la turka erao slovenoj alvenis. Tahi situas laŭ dekstra bordo de Danubo, same kiel Szentendre.

Dum la romia erao 2 sentineloturoj staris. La insulo donis defendadon kontraŭ armeoj. La loĝantaro tributis kaj al turkoj, kaj al aŭstroj-hungaroj. En 1838 kaj en 1876 inundoj, en 1900 incendio okazis. La unusola ponto al la insulo konstruiĝis en 1914.

## Vidindaĵoj 
La vilaĝo estas ŝatata feriejo kaj ekskursejo. Apud la vilaĝo fama restoracio Pokol (=infero) funkcias.
* Kalvinana preĝejo (Tahitótfalu)
* Preĝejo Stefano la 1-a (Tahitótfalu)

## Famuloj 
* En Tahitótfalu naskiĝis József Gaál (pentristo).
* En Tahitótfalu mortis gitaristo Zsolt Daczi.
eta|maldekstre|Strato en Tahitótfalu
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kalotaszeg (revuo)

**Kalotaszeg** povas esti
# Estis **semajngazeto** de 10-a de aŭgusto 1890 en Bánffyhunyad aperinta ĉiudimanĉe. En tiu jaro aperis 21 numeroj, en la sekva 34 kaj ĝi ĉesis. Ĝia respondecredaktoro estis László Bölöni, kaj la kunlaborantoj Zsigmondné Gyarmathy  kaj Antal Herrmann.
# Estis **ilustrita semajngazeto** inter 7-a de januaro kaj 26-a de marto 1912 redaktita de Károly Kós en Sztána kaj presita en Bánffyhunyad. Aperis entute 12 numeroj.
# **Dusemajna kultura, publikviva gazeto** en Huedin de 1991. Ĉefredaktis László Török F., respondecredaktis István Mihály, kunlaboris: Samu Vasas, Szigetvári Ferenc, Kudor István, Imre Boldizsár Zeyk , Oláh József. 

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Repertoriumo de revuo

Kategorio:Huedin
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Budakalász

**Budakalász** [budakalAs] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en Pest (departemento), en Distrikto Szentendre. La loknomo signifas: Buda-spiko.

## Situo
Budakalász situas inter montaro Pilis kaj dekstra bordo de Danubo kontaktiĝanta kun Budapeŝto, havanta interurban tramon kaj ĉefvojon al Szentendre.

## Historio
Pli frue la romianoj faris tie sentineloturon, poste avaroj alvenis. En 1541 okazis turka okupado, poste alvenis serboj, ŝvaboj kaj slovakoj. La iama grandvilaĝo urbiĝis en 2009. La loĝantaro laboras en Budapeŝto, aŭ en la loka teksaĵ-fabriko.

## Vidindaĵoj
* ortodoksa baroka Preĝejo Ĉefanĝelo Gabrielo (Budakalász) konstruiĝis en 1752
* Preĝejo Sankta Kruco (Budakalász) (1907)
* Preĝejo Stefano la 1-a (Budakalász)
* en la Danubo troviĝas insulo **Luppa**, kiu estas konata renkontejo de remistoj
* Mineja lago Omszk, iam uzata de naturistoj, nun de fiŝkaptistoj
* ŝtonminejo, kie minis ŝtonojn por la budapeŝtaj domoj

## Famuloj 
* En Budakalász mortis:
** aktoro Lajos Bertók (pli precize en insulo Lupa)
** bredisto Lajos Györgyi
** András Márkus (informatikisto).
* En ekstera parto de Budakalász mortis psikiatro Kálmán Pándy.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Lövéte, Rumanio 
*  Kahl am Main, Germanio
*  Ada, Serbio

## Referencoj 
eta|maldekstre|La pli nova katolika kirko de Budakalász
Reformátusok Lapja

Reformátusok Lapja (Gazeto de Reformituloj) 
* 1. Estis la oficiala bulteno de reformita eklezio en Kluĵo inter 1926-1944 aperinta monate redaktite de János Vásárhelyi. 

* 2. Estis la oficiala bulteno de Királyhágómelléki Református Egyházkerület en Oradea (1927-1942). Ĉefredaktoro Debreczeni István ĝis (1940), Orth Imre (1940-42). Kunredaktoroj Bodnár Gábor, Bokor Sándor, Gyenge János.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Oradea
Református Család

**Református Család** (Reformita Familio) estas la gazeto en Kolozsvár de verinasocio de Erdélyi Rerformátus Egyházkerület inter 1929-1944, sekve de decembro 1992. En ĝia unua periodo ĉefredaktis Albert Maksay; redaktis: Pilder Mária (ĝis 1934), Lőrincz Mária (1934), Székely Jánosné (1935-1937) kaj (1940-1941), Borbáthné Vajna Éva (1940-1944); kunredaktoro Nagy András (1940-1944). Respondecredaktoro de la nova serio István Nagy, kunredaktoroj Imre Magda, Csiha Kálmánné, Tatár Mihályné, Nagy Irén, de 1996 Csetri Elekné. 
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Reggel

Reggel (Mateno) estis en Arad inter 1930-1937 aperinta "landa demokratia ĵurnalo". Ĝis 1931 ĉefredaktis Kócsy Jenő, sekve Erdős György, kiu de 1935 estis ankaŭ ĝia posedanto. En 1930-1931 estis ĝia ĉefkunlaboranto Franyó Zoltán, en 1934 Vér Imre, en 1934-1935 Eisner Ernő. Ĝiaj pli renomaj kunlaborantoj estis Horváth Imre, Lendvay Ferenc, Messer Sándor, Orosz Irén, Szántó György, Zsigmond Miklós.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Arad
Eŭropa Popola Partio

dekstra|300px
La **Eŭropa Popola Partio** (**EPP**) estas kunligo de kristandemokratiaj kaj konservativaj partioj en la Eŭropa Unio. En la Eŭropa Parlamento la partio estas parto de la frakcio Eŭropa Popola Partio kaj Eŭropaj Demokratoj.

La partio fondiĝis la 8-an de julio 1976 en Luksemburgio fare de la partioj PSC kaj CD&V (tiam CVP) (Belgio), MRP, komence nur CDS (Francio), CDU kaj CSU (Germanio), Fine Gael (Irlando), DC kaj SVP (Italio), CSV (Luksemburgio) plus KVP, CHU kaj ARP (intertempe unuiĝintaj en la partio Christen Democratisch Appèl (CDA) (Nederlando). La belga politikisto Leo Tindemans elektiĝis la unua prezidanto de la eŭropa partio.

En la 7-a oficperiodo de la Eŭropa Parlamento Eŭropa Popola Partio havas 265 seĝojn kaj estas la plej granda frakcio.

Nacilingvaj nomoj de la partio estas interalie:
* angle ''European People's Party*- mallonge EPP
* france *Parti Populaire Européen* - mallonge PPE
* germane *Europäische Volkspartei* - mallonge EVP kaj
* hispane *Partido Popular Europeo* - mallonge PPE

Intertempe 40 partioj el 24 membroŝtatoj de la Eŭropa Unio estas membroj de la Eŭropa Popola Partio, inter ili grandaj partioj kiel la franca UMP kaj la hispana Partido Popular. Partioj el Bulgario, Kroatio, Norvegio kaj Svislando estas asociigitaj membroj, kaj pluaj partioj estas observantoj. Ekde la jaro 1990 la eksa belga ĉefministro Wilfried Martens estas prezidanto de la eŭropa partio.

## Membraj partioj 
## Asociigitaj membroj 
## Observantaj partioj 
## Eŭropa Popola Partio en eŭropaj institucioj 
En la konsisto de EPP estas Prezidantoj de tri ĉefaj eŭropaj institucioj: Prezidanto de Eŭropa Komisiono Jean-Claude Juncker, Prezidanto de Eŭropa Konsilio Donald Tusk kaj Prezidanto de Eŭropa Parlamento Antonio Tajani.

## Literaturo 
* Andreas von Gehlen: *Europäische Parteiendemokratie'' (ĉu eŭropa partia demokratio)? germanlingva publikaĵo kun ampleksa studo de la historio, organiziĝo kaj programaro de la Eŭropa Popola Partio

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la partio EPP
* retejo de la frakcio EPP-ED 

Kategorio:Eŭropaj politikaj partioj
Kategorio:Konservativaj partioj
Zebegény

**Zebegény** [zebegEnj] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szob.
eta|150ra|maldekstre|Blazono de Zebegény
eta|Strato de Zebegény
eta|Panoramo en Zebegény

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 2627
* Telefonprefikso: 27

## Geografio 
Zebegény situas inter la montaro Börzsöny kaj la maldekstra bordo de Danubo kun haveno, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Szob. Proksime estas Nagymaros.

## Historio 
Post la turka erao ekde 1685 alvenis germanoj, slovakoj kaj hungaroj. En 1851 oni faris fervojan linion inter tiama urbo Pest kaj tiama hungara urbo Pozono. La linio tuŝis la vilaĝon, kaj tio portis evoluon. En 1853 kapelo kaj golgoto, poste kapelo omaĝe al Johano Nepomuka, en 1910 preĝejo omaĝe al Dipatrino (Neĝa Beata Damo) konstruiĝis. En la 20-a jarcento pentristo István Szőnyi havis tie domon kaj aranĝis pentristajn renkontiĝojn kaj kursojn. Ĉe la vilaĝo oni kultivas vinberon kaj frambon. En la pitoreska arbaro kreskas kverko, fago, frakseno kaj vivas cervo, kapreolo kaj apro.

La vilaĝo estas fama feriejo kaj ekskursejo.

## Famuloj 
* István Szőnyi mortis en 1960
* Lajos Rauscher mortis en 1914

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Református Szemle

Református Szemle reforma:tuŝ semle (Reformita Revuo) estas la posteaĵo de inter 1898-1907 aperinta Erdélyi Protestáns Lap, kiu de 1908 aperas komence semajne, sekve trifoje, respektive dufoje, inter 1940-1959 monate, de 1960 dumonate. Ĝia respondecredaktoro estis la episkopo aŭ la ĉefnotario de Erdélyi Egyházkerület: inter 1908-1920  Nagy Károly, en 1921 László Ravasz, inter 1921-1924 Sándor Makkai, inter 1925-1928 kaj 1937-1946 Sándor Tavaszy, inter 1929-1937 Vásárhelyi János, inter 1947-1958 Darkó Ákos, inter 1959-1973 Dávid Gyula, inter 1973-1984 Tőkés István, inter 1984-1989 Gálfy Zoltán, de 1990 Nagy László. Kunulredaktoroj estis ĝis 1920 Révész Imre, en 1923-1924 Imre Lajos, inter 1959-1962 Daróczi Ferenc, inter 1959-1973 Tőkés István, inter 1963-1973 István Juhász. Ĝia posedanto estas Erdélyi Egyházkerület, de 1947 kun Királyhágómelléki Egyházkerülettel; de 1948 ĝi estas oficiala gazeto ankaŭ de Zsinatpresbiteri Evangélikus Egyháznak. Krom la teologiaj profesoroj kunlaboris Dávid Gyula, Dezső László, Muzsnai László, M. Nagy Ottó, György Kristóf, János Herepei, Károly Kós, Attila Szabó T., László Debreczeni, pli juna Géza Nagy.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Silence 4

eta|300ra|David Fonseca
**Silence 4** estis portugala rokgrupo, kreita en 1996 en Leiria.

## Grupanoj 
* David Fonseca
* Sofia Lisboa
* Rui Costa
* Tozé Pedrosa

Kategorio:Portugalaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1996
Dunabogdány

**Dunabogdány** (dunabogdAnj) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre.
eta|maldekstre|Vilaĝdomo de Dunabogdány

## Geografio 
Dunabogdány situas inter montaro Pilis kaj dekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Visegrád. Kontraŭe troviĝas Kisoroszi, inter ili pramo trafikas. Budapeŝto troviĝas 33 km-ojn.

## Historio 
En 1559 okazis turka okupado, poste alvenis ŝvaboj. En 1838 inundo okazis. La vilaĝo prosperis pro la apudaj ŝtonminejoj. La ŝtonoj liveriĝis al Budapeŝto. En 1947 la germanoj estis deportitaj, alvenis anstataŭ ili forpelitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

La komunumo estas nuntempe feriejo de artistoj.

## Vidindaĵoj 
En Dunabogdány troviĝas romkatolika novgotika preĝejo kun turo 33 m-ojn alta, omaĝe al Johano Nepomuko de 1940. La alia vilaĝo estas kalvinana.

## Famuloj 
En Dunabogdány naskiĝis ekonomikisto Donát Bonifert.
eta|maldekstre|Strato en Dunabogdány

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario