open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georgi Atanasov

**Georgi ATANASOV** (naskiĝis la 12-an de decembro 1881 en Nova Zagora - mortis en 1960) estis bulgara esperantisto kaj pianisto.

Li loĝis en Sofia. Kunlaboris por Rond-iranto, trad. Unuaj lecionoj de Cart, verkis Esperantajn muzikaĵojn, estis kunredaktoro de Danubo.

## Verkoj 
* **Dancaro por piano.** (Paris: Besnard)
* **El la Intima Libro de la Verd-urbaj Esperantistoj** (1927 ; 72 p.)

## Tradukoj 
* Louis de Beaufront: **Esperanto: edinstvenoto vêrno razrêŝenie na vaprosa za spomagatelnija meĵdunaroden ezik** (G. Atanasov i T. Kanev. - Plovdiv: Danov, 1903. - 44 p.)
* Théophile Cart: **Pr‘vi uroci po Esperanto** (Plovdiv: Danov, 1904. - IV, 35 p. - Kolekto Esperanta aprobita de D-ro Zamenhof)
* Ivan Vazov: **Novaj bulgaraj rakontoj** (Sofija: Centra Librejo Esperanto)
* Ludwik Lazar Zamenhof: **Osnoven universalen rêĉnik na meĵdunarodnija ezik Esperanto** (t.e. Fundamenta universala vortaro de la lingvo internacia Esperanto - Bulgara eldono)(Prêveli de G. Orêŝkov i G. Atanasov. - Sofija, [1910]. - 96 p.)

Atanasov, Georgi
Aŭroro

Signifoj de la vorto **Aŭroro** (aŭ en formo de Aurora kiel samsignifa vorto en diversaj lingvoj) estas ankaŭ la jenaj:

## Vetero 
* **Aŭroro** aŭ mateniĝo estas tiu momento de la matena krepusko, kiam la ĉielo ruĝiĝas. 

## Astronomio 
* **Aŭroro** estas diverskolora lumigo de la nokta ĉielo en polusproksimaj regionoj, kaŭzita de elektre ŝargitaj partikloj de la suna vento, interaganta kun la tera magnetkampo en la alta atmosfero. . Distingeblas **arkta aŭroro** (latine: *Aurora borealis*) kaj **antarkta aŭroro** (latine: *Aurora australis*).
* **94 Aurora** estas asteroido.

## Metafore 
En metafora senco temas pri esperiga komenciĝo. 

## Mitologio - Romia mitologio 
* **Aŭrora** estis Romana diino de mateniĝo. 

## Geografio 
* **Aŭroro** estas la nomo de provinco de la Filipinoj.
* **Aŭroroj** estas aro da oceanaj rokoj situantaj en la Suda Atlantiko.
* **Aŭrorurbo** estas komunumo ekkonstruita en 1968 laŭ la ideoj de Sri Aŭrobindo,

## Biologio 
* **Aŭroro-papilio** estas papilio el la familio de la Pierisedoj.

## Rusia revolucio de 1917 
* **Aŭrora** estas ankaŭ nomo de ŝipo en la haveno de Sankt-Peterburgo, sur kiu komenciĝis la kanonado al la Vintra palaco de la rusia caro en novembro 1917, kio komencigis la Rusian revolucion de 1917, nomatan "Granda Oktobra Socialisma Revolucio".

## Periodaĵoj 
* **Aŭroro (gazeto)** estas ĉeĥa blindula gazeto.
* La bulteno Aŭroro estas ekde 2008 la klubo bulteno de Hernusanda Esperantista Klubo.
* **Aušra** ("aŭroro") krome en la proceso de nacia rekonsciiĝo en Litovio estis grava historia litovlingva periodaĵo de la 19-a jarcento.

## Piednotoj
Vilmos Austerlitz

D-ro **Vilmos Austerlitz** [austerlic] ankaŭ konata kiel **Vilhelmo Austerlitz** (naskiĝis la 28-an de majo 1873 en Eperjes, nun Prešov, mortis en la  27-a de novembro 1949) estis hungara esperantisto kaj kuracisto en Bártfa (Hungara reĝlando, nuntempe Bardejov en Slovakio). 

Li estis aŭtoro de pluraj medicinaj kaj sciencaj verkoj. Kelkaj ekzemploj:
* *Az anatómiai nomeclatura* (1909)
* *Utazásom Finnországon át az északi sarkkörig* (1927)
* *Leben u. Wirken von Rabbi M. Austerlitz* (1928). 

Li fondis Esperanto-grupon en Bardejov-Bártfa, fariĝis UEA-delegito kaj sekretario de TEKA. En 1925 li faris vojaĝon tra Finnlando ĝis la nordpolusa cirklo por propagandi Esperanton. Li skribis artikolojn interalie en la Internacia Medicina Revuo.

Post la medicinaj studoj li vivis en Bártfa. Li estis judo. Lia filo estis :hu:Austerlitz Mayer.

## Fontoj 
* https://mek.oszk.hu/04000/04093/html/szocikk/10267.htm

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Verda Kato

dekstra
La **Verda Kato** estis esperanta kabaredo en la bohema kvartalo Montmartre de Parizo, fondita en 1920 de la lorena verkisto Raymond Schwartz el la grupo «Amika Rondo». La libro *Verdkata Testamento* kolektas amuzajn poemojn de Schwartz por la kabaredo.

## Agadoj 
Ĝi organizis kabaretajn vesperojn en sia «miaŭejo» ĉe apudbulvarda strato Notre-Dame-de-Bonne-Nouvelle. Ĝi tiris sian nomon de la famega Nigra Kato (*Le Chat noir*), artista kabareto kiu floris en la sama kvartalo de 1885 ĝis 1897. La programoj de la Verda Kato, inspiritaj de Facila Muzo, konsistis el kanzonoj, revuscenoj, burleskaĵoj, ktp. La ĉefa organizanto estis Raymond Schwartz, kiu forlasis la Verdan Katon en 1925, kaj verkis *Verdkata Testamento* en 1926. Lin anstataŭis *Paul Échard* sed fine de 1927, kiam Échard forveturis eksterlanden, la Verda Kato ĉesis. Ĉefaj partoprenintoj estis Ludovic-Alexandre le Cornec, Joseph Nels, Félicien Menu de Ménil, Jean Marchand, René Dubois, Eŭgeno Aisberg kaj Salomon Kornfeld nomata Grenkamp.

## Historio 
En 1907, oni organizis en Parizo vesperkunvenojn teatrajn kaj artistajn, teo-kunvenojn, promen-ekskursojn. La sekcio de Montmartre organizis teatrajn vesperojn, kiuj ekde 1909 fariĝis «La Esperantista Kabaredo», prapatro de la Verda Kato. Antaŭ la milito, oni estis organizinta kelkajn tagmanĝojn en diversaj kvartaloj de Parizo.

En 1924 Jacques Camescasse organizis ĉiuĵaŭde Esperantistan tagmanĝon. Sed la , Georges Warnier restarigis la famajn vespermanĝojn de la 12-a, trimonatajn; ili estis precipe propagandaj kunvenoj: oni invitis ĵurnalistojn, sciencistojn, politikulojn, ktp., kiuj renkontiĝis kun 50 ĝis 100 esperantistoj.

En 1931, Alfred Mittey fondis ĉiulundan tagmanĝon (Agapoj); en 1933, alian ĉiumerkredan kun Jean Balliman. Plie, oni kreis rendevuojn en Parizo kaj provinco; la ĉiekonata estas tiu de la kafejo Talma fondita de Ferrari  (ĉiusabate) en Parizo. Sed la plej fama ekstergrupa kunvenejo en la unua duono de la 20-a jarcento en Parizo restis la «Verda Kato», Esperantista kabareto en Paris, fondita en decembro 1920 de la Esperanto-grupo «Amika Rondo».

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Verdkata testamento

## Fontoj 
* *Enciklopedio de Esperanto*, Budapeŝto, 1934, represo de 1966, paĝo 155.

Kategorio:Esperanto-teatro
Aŭstralio: lando kaj popolo

***Aŭstralio : lando kaj popolo***  estas libro originale Esperantlingve verkita de Antoni Delsudo kaj Lauri Isak Laiho. Ĝi aperis en la jaro 1927 ĉe la eldonejo Ferdinand Hirt & Sohn el Lepsiko kaj enhavas 93 da paĝoj kun 31 ilustraĵoj kaj 1 mapo.

## Recenzoj 
## Bildaro 

Dosiero:1927 Aŭstralio - lando kaj popolo 2.jpg|La suba kovrilo de *Aŭstralio : lando kaj popolo*
Dosiero:1927 Aŭstralio - lando kaj popolo (mapo).jpg|Mapo de Aŭstralio el la libro *Aŭstralio : lando kaj popolo*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/A en sia originala formo en la Interreto
*  National Library of Australia
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Libroj de Antoni Delsudo
Kategorio:Libroj de Lauri Isak Laiho
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Georges Avril

**Georges AVRIL** (propranome **Georges** (Marie Joseph) **de COUSMONT**) (naskiĝis la 19-an de januaro 1874 en Cannes - mortis la 23-an de decembro 1952 en Nico) estis franca esperantisto, ĉefredaktoro de la sudfranca ĵurnalo „L’Eclaireur de Nice“ kaj de *La Tribune espérantiste* (1930-1931), aŭtoro de franclingvaj romanoj kaj rakontoj, honorita per ordeno de Honora Legio (per dekreto, 13-5-1931, post raporto de la ministro pri Publika instruado) kaj per pluraj aliaj, ne nur francaj (oficiro de Publika instruado, kavaliro de Agrikultura merito), sed ankaŭ alilandaj : Oficiro de la tunizia Nichan Iftkhar, kaj de la Blanka Aglo (de Serbio), kavaliro de la belga "Ordeno de la Krono", kaj per promilitaj medaloj.

Avril pristudis precipe demandojn literaturajn, muzikajn kaj belartajn kaj estis membro de deko da kulturaj asocioj, inter kiuj li kunfondis la Mediteranean Akademion (kies prezidanto kaj du aliaj membroj estis membroj de la Franca Akademio) kaj li prezidis la "Cercle de la Critique de Nice" kaj honorprezidis la nican simfonian asocion. Li estis talentoplena gazetisto kaj paroladisto. Verkis francajn romanojn kaj diversajn broŝurojn. Havigis al Esperanto multajn sukcesojn, precipe en Sudfrancujo. Verkis multnombrajn artikolojn pri kaj en Esperanto, en sia ĵurnalo (ĉiusemajna rubriko) kaj aliaj gazetoj. Direktoro de la Gazeta Komisiono de l' Internacia Centra Komitato (ICK). De febr. 1934 ĝis fino de 1938 li estis redaktoro de Nia Gazeto, en kiu aperadis liaj rakontoj, ekz. *Superstiĉoj*.

Post la dua mondmilito Avril apartenis al la unua membraro de la restarigita Akademio de Esperanto kaj estris ĝian Sekcion pri Literaturo (1949-1952).

## Verkoj 
* *Blanka kato kaj kokino blonda* (1950)
* *Superstiĉoj*

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Maŭzoleo

[eta|Maŭzoleo en [Tombejo Rekoleta, Bonaero (Argentino)]]
Oni nomas **maŭzoleo** grandan funebran konstruaĵon. La nomo venas el Maŭzoleo ĉe Halikarnaso, unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo, konstruita honore al reĝo Maŭzolo.

Laŭ Francisko Azorín **maŭzoleo** estas *Tombo de Maŭzolo, reĝo de Kario (350j a. K.) starigita en Halikarnaso de lia edzino Artemisa, k. verkita de la arkitektoj Pitio k. Satiro, k. la skulptisto Skopaso. Luksa, monumenta tombo.* Li indikas etimologion el *Maŭzolo*, propra greka nomo, kaj de tie la latina *mausoleum*.

La plej famaj maŭzoleoj en la mondo estas Taĝ-Mahalo en Barato kaj la Maŭzoleo de Lenin sur la Ruĝa Placo de Moskvo.

Maŭzoleo enhavas la korpon de la mortinto, male al iu malplena cenotafo, kaj tiam estas konsiderita lia tombo.

## Kelkaj famaj maŭzoleoj
* Maŭzoleo de Ciro
* Maŭzoleo ĉe Halikarnaso
* Maŭzoleo de Lenin
* Samanida Maŭzoleo
* Taĝ-Mahalo

## Bildaro 

Dosiero:Photographs_of_the_Mausoleum_of_Augustus_14_(cropped).jpg|200ra|maŭzoleo de Aŭgusto en Romo
Dosiero:TajMahalbyAmalMongia.jpg|la Taĝ-Mahalo en Barato
Dosiero:Hamadan (Iran) Mausoleum.JPG|maŭzoleo en Hamadan, Irano

## Notoj 

Kategorio:Tombejoj
Nacia Biblioteko de Francio

La **Nacia Biblioteko de Francio** () estas la nacia biblioteko kaj ankaŭ la plej grava biblioteko en Francio. Ĝi havas la juran statuson de publika institucio. Ĝiaj agadoj okazas en kelkaj lokoj, la ĉefa estas la loko "Francois-Mitterrand" situanta sur la maldekstra bordo, en la 13-a arondismento de Parizo.

La kolekto de la biblioteko estas taksita je 13 milionoj da presitaj eroj kaj libroj.  La biblioteko ankaŭ estas rekonita danke al siaj retaj bibliotekoj, ĉefe la Gallica [GALlika] Biblioteko, tute cifereca biblioteko, kaj Europeana, eŭropa cifereca biblioteko, muzeo kaj arkivo. La dokumentoj alŝutitaj al la retejoj estas en formo de bildoj, plejparte, sed estas plejparte tekstaj, precipe en la retejo Europiana. Ĝi estas unu el la plej gravaj bibliotekoj en la mondo.

La nacia biblioteko estis komencita de reĝo Karlo la 5-a en jaro 1368, kaj laŭleĝe devas enteni ĉion kio eldoniĝas en Francio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nacia biblioteko

## Eksteraj ligiloj 
* BNF oficialaj hejmpaĝoj
* Elektronika biblioteko de BNF

Dosiero:BNF manuscrits 050918 163631.jpg|

Dosiero:Milkau Bibliothèque Nationale - Cour d´honneur 256-2.jpg|

Kategorio:Bibliotekoj en Parizo
francio
Olivier Tzaut

**Olivier TZAUT** naskiĝis en Parizo, 1935, vivis dum sia infaneco en suda Francio, poste plejparte en Svislando. Li laboris kiel instruisto en elementa lernejo en la berna parto de Ĵuraso.  Li estas unu el la du ankoraŭ vivantaj fondintoj de Kultura Centro Esperantista, kiu staras en la urbo La Chaux-de-Fonds.

En 1977 li produktis belkantan 33-turnan diskon kaj kasedon "Tra l' mondo", plejparte el tradukoj de Claude Piron. En 1981 ĉe LF-koop li produktis duan popolmuzikan diskon (kun kaseda varianto) "Karnavaleto", helpe de Gianfranco Molle.

Li luktas kontraŭ la mortpuno kaj specife por akompano kaj liberigo de Roger McGowen, kiu sidas en usona malliberejo sen iu ajn kulpo. *Planète + Justice* kaj *Radio Télévision Suisse* produktis filmon de Nicolas Pallay pri Roger McGowen, kie Olivier Tzaut aperas kaj parolas pri siaj kontaktoj kun Roger kaj sia admiro al tiu elstara personeco.

Li vivas en la urbo La Chaux-de-Fonds.

## Diskografio 
* Tra l' mondo (1977) - aranĝo kaj muzika gvidado: Rory Seidel
*# Voĉe de Gitaro Mia.. (meksika popolkanto/Rory Seidel) https://genius.com/Olivier-tzaut-voce-de-gitaro-mia-lyrics
*# Sur Stepo Moldava (cigana rusa popolkanto/Rory Seidel) https://genius.com/Olivier-tzaut-sur-stepo-moldava-lyrics
*# Dancu, Dancu (slovaka popolkanto/Rory Seidel)
*# Malproksime sur la Monto (perua popolkanto/Rory Seidel) https://genius.com/Olivier-tzaut-malproksime-sur-la-monto-lyrics
*# Tumbalalajka (Juda kanzono el orienta Europo/Rory Seidel) https://genius.com/Olivier-tzaut-tumbalalajka-lyrics
*# Se Mi estus Fraŭlo (Usono: E.G. Huntington/Rory Seidel) 
*# Buklo, Buklo (cigana rusa popolkanto/Rory Seidel) https://genius.com/Olivier-tzaut-buklo-buklo-lyrics
*# Dekses Tunojn (Usono: M. Travis/Rory Seidel) https://genius.com/Olivier-tzaut-dekses-tunojn-lyrics
*# Ni Perdis Liberecon (cigana rusa popolkanto/Rory Seidel)
*# Matenkanto (meksika popolkanto/Rory Seidel)
*# Fore en Kampo (juda rusa popolkanto/Rory Seidel)
*# Elimeleĥ (juda kanzono el orienta Eŭropo/Rory Seidel) https://genius.com/Olivier-tzaut-elimeleh-lyrics
* Karnavaleto (1981)
*# Karnavaleto
*# La Kampulo https://genius.com/Olivier-tzaut-la-kampulo-lyrics
*# La Mazurko https://genius.com/Olivier-tzaut-la-mazurko-lyrics
*# Atendu ĝis venos luno
*# La diamantministo https://genius.com/Olivier-tzaut-la-diamantministo-lyrics
*# La rajdanto
*# Ĉu malĝoja https://genius.com/Olivier-tzaut-cu-malgoja-lyrics
*# Mi vin amas
*# La lekantetoj
*# La tri sonoriloj https://genius.com/Olivier-tzaut-la-tri-sonoriloj-lyrics

## Eksteraj ligiloj 
* Muziko en la Sonbanko Esperanta, en la retejo *ipernity* intertempe morta, arkiviĝis nur la enhava listo ()

## Referencoj 
Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Bill Gates

**William Henry GATES, III**, pli bone konata kiel **Bill GATES** [gejts] (naskiĝis la 28-an de oktobro 1955) estas la kunfondinto (kun Paul Allen) de la firmao Mikrosofto.

Li estis unuenaskito kaj nura filo en familio de bonfama juristo el Seattle. Lia patrino ankaŭ okupis altan pozicion en la socio. Li havis du pli junajn fratinojn. En 7-a klaso Bill entuziasmiĝis pri komputiloj kaj revis iĝi profesoro pri matematiko.

Bill kun sia lerneja kunulo Paul Allen tiom entuziasmiĝis pri procezo, ke li pasigis tutan tempon antaŭ komputilo. Laŭ vortoj de Allen ili restis en lernejo ĝis la 4-a horo matene kompilante programojn kaj pasigis ripozajn tagojn antaŭ komputilo.

Je aĝo de 15 jaroj Gates kaj Allen iĝis entreprenistoj. Ili skribis programon por regulado de trafiko kaj fondis entreprenon por disvastigo de la programo. La entrepreno nomiĝis "Traf-O-Data" [Tref-O-Dejta]. Ili laborakiris 20 000 dolarojn kaj forlasis lernejon. Aĝe de 17 jaroj Gates jam famiĝis kaj ricevis oferton krei programan staplon por distribuo de energio de digo de Bonnevill.

Li kun Allen kreis la firmaon de softvaro Microsoft je la 4-a de aprilo de 1975, kiam li ankoraŭ estis studento en la Universitato de Harvard. En 1976, li forlasis la universitaton kaj translokiĝis al Albuquerque, sidejo de Altair, por pakti la cedon de programo Basic.

En 1980, li sukcesis vendi al IBM la operaciuman sistemon *DOS*, sed konservis la rajtojn pri ĝia uzado. Tiu ĉi estas la bazo de lia enorma riĉaĵo.

Je la fino de la dua jarmilo, la programoj de Microsoft (baze Windows kaj la programaro Office) estas la plej uzataj en la komputiloj de la tuta mondo.

Bill Gates estas en la nuna momento la homo plej riĉa el la mondo. Laŭ la jara listo de la revuo Forbes, lia riĉaĵo estas ĉ. 56.000 milionoj da usonaj dolaroj (2007)

La firmao estis akuzita je monopolaj agadoj, ĉefe pro la konekso de la ceteraj programoj al la sistemo Windows. Aliflanke ĝi estas ofte kulpigita pri kopiado de ideoj unue disvolvitaj de aliaj kompanioj.

Je la 15-a de junio 2006, Microsoft anoncis, ke Gates ne plu partoprenus aktive en la ĉiutaga laboro de la kompanio, por dediĉi sian tempon prefere al la agado de sia fondaĵo, la Fondaĵo Bill kaj Melinda Gates.


Kategorio:Usonaj komputikistoj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Usonaj investistoj
Ksenofono

**Ksenofono** ( Ksenofon, naskiĝis 431 a.K., mortis ĉirkaŭ 360 a.K.), kies nomo laŭvorte signifas "fremda sono", estis kavaliro de Ateno, disĉiplo de Sokrato, kiu estas konata de liaj verkoj pri helena historio.

En junaĝo li partoprenis en monsoldata ekspedicio kontraŭ Persio. Ĝi estis kondukita de Ciro la Juna kontraŭ lia pliaĝa frato, la persa imperiestro Artaĥŝaŝt la 2-a, kvankam la helenaj soldatoj ne estis informitaj pri la vera celo. Batalo okazis ĉe Cunakso (-401), kie la helenaj soldatoj venkis sed Ciro estis mortigita. Iom poste ilia generalo Klearĥo de Sparto estis kaptita kaj mortigita. La solduloj troviĝis profunde en malamika teritorio, malproksime de la maro, kaj sen estroj. Ili alelektis novajn estrojn, inkluzive de Ksenofono mem, kiuj kondukis ilin norde tra Armenio kaj reen al Grekio. La historio de la vojaĝo kiun verkis Ksenofono estas nomita la *Anabazo* ("Ekspedicio").

Poste, Ksenofono emeritiĝis en Ateno, sed pensis la urbon ne amikema kaj rekuniĝis kun siaj kamaradoj kaj helpis la spartanojn kontraŭ Persio. Kiam Ateno amikiĝis kun Persio kontraŭ Sparto, li estis ekzilita, kaj pasigis la sekvajn kelkajn jardekojn ĉe Scilo, kie li verkis *Anabazo*. Poste la ekzilo estis nuligita, kaj Ksenofono pasigis siajn lastajn jarojn en Ateno. La dato de lia morto estas necerta, estas konate nur ke li vivis post la morto de sia subtenanto Agesilao, memore al kiu li verkis libron.

## Verkoj 
* **Kýrú anabasis** (Ekspedicio de Ciro)
* **Hellénika** (Historio de Grekujo)
* **Kýrú paideiá** (Pri la edukiĝo de Ciro)
* **Apomnémoneumata Sókratús** (Rememoroj pri Sokrato)
* **Apologiá Sókratús** (Apologio de Sokrato)
* **Symposion** (Festeno)
* **Oikonomikos** (Pri ekonomio)

Krom la *Anabasis*, Ksenofono ankaŭ verkis la *Oeconomicus* ("Ekonomiko"), priskribon de hejma vivo en helena kulturo en la formo de dialogo inter Sokrato kaj alia atenano Isĥomaĥos.

Historie la *Anabasis* de Ksenofono estas la unuaj legitaj verkoj de komencantoj pri la helena lingvo, ĉar ĝia lingvaĵo estas simpla kaj ripetema.

Kategorio:Persa imperio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.
Yamazoe Saburoo

**YAMAZOE Saburoo** (japane 山添 三郎, naskiĝis la 20-an de oktobro 1908  en Niigata-si - mortis la 15-an de januaro 2007) estis japana biokemiisto, profesoro de medicinaj sciencoj, kuracisto kaj esperantisto kiu verkis anglan-esperantan medicinan terminaron.  

## Kariero 
Li studis medicinon en la Nacia Medicina Universitato de Nigato de 1932 ĝis 1936, kaj laboris en la Instituto por Laborscienco en Tokio de 1937 ĝis 1941. Inter 1942 kaj 1945 li estis profesoro de Higieno en la Pekina Medicina Universitato. Post la milito li denove laboris en Instituto por Laborscienco, sed en Hokkaido de 1947 ĝis 1949 kaj samtempe kiel neregula lektoro en la Medicina Fakultato de la Hokajda Universitato en Saporo. En la jaroj 1949-1974 li estis profesoro de biokemio en Gumna-Universitato kaj inter 1974 kaj 1979 profesoro de nutrado en Kyoritu-Virina Universitato en Tokio.

## Esperanto 
Li fariĝis Esperantisto en 1928 ankoraŭ kiel studento, kiam profesoro de fiziologio instruis Esperanton. Kelkajn jarojn post 1955 li estis landa delegito de ISAE, poste Ĝenerala sekretario de UMEA (1970-1989), ĉefa redaktoro de Medicina Internacia Revuo (1976-1993), kasisto de UMEA (1976-1999) kaj inspektoro de UMEA (ekde 1999).

Yamazoe aŭtoris en Esperanto gravajn fakajn artikolojn kaj la verkojn *Esperanta medicina literaturo inter 1951 kaj 1986*, *Angla-Esperanta medicina terminaro* kaj *Dieta fibro - ĝiaj difinoj kaj klasifikoj*.

Li estis dumviva membro de Japana Esperanto-Instituto, multjara delegito kaj honora membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Fake, li estis prezidanto de Japana Esperanta Medicina Asocio, ĝenerala sekretario (1970-89) kaj kasisto (1976-) de Universala Medicina Esperanto-Asocio kaj ĉefa redaktoro (1976-93) de Medicina Internacia Revuo.

### Angla-esperanta medicina vortaro 
Tiu vortaro enhavas 28 000 anglajn medicinajn terminojn kun ilia traduko al Esperanto.

## Verkoj 
* *Titolaro de medicinaj artikoloj en MR kaj MIR (1957-1986)* (1987)
* *Angla-esperanta medicina terminaro* (2001), eld. Umea Shinoda Kuracejo en Krakovo (pl; *Krakow*), Pollando, 720 paĝoj
* *Kelkaj komentoj kaj eraturmo kun ŝanĝoj pri angla-esperanta medicina terminaro* (2004)
* *La vivo kaj agado de d-ro Hideo Shimoda* (2001)

## Eksteraj ligiloj 
* Funebra anonco de UEA okaze de lia morto (en 2007

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj membroj de UEA
Ivan Ŝirjaev

**Ivan Genadieviĉ ŜIRJAEV** (, ankaŭ konata kiel *Johano Genadleviĉ ŝirjaev*, plumnomo: **Ivan Malfeliĉulo**; naskiĝis la 11-an de aprilo 1877 en la vilaĝeto Vereteja (), gubernio Jaroslavl; mortis la 23-an de oktobro 1933) estis rusa instruisto, post 1904 rusortodoksa pastro en Vologda, tradukisto kaj aŭtoro de pluraj verkoj en Esperanto. Iniciatinto kaj ĉefredaktoro de la Enciklopedio de Esperanto.

Ŝirjaev fariĝis esperantisto en 1895 kaj dum sia tuta vivo seninterrompe uzis Esperanton, partoprenis la literaturajn konkursojn de SFPE, *La Ondo de Esperanto,* Internaciaj Floraj Ludoj ktp. Li kunlaboris al ''L' Esperantiste, Lingvo Internacia, La Lumo, La Ondo de Esperanto, Literatura Mondo* ktp.

Sub la plumnomo *Ivan Malfeliĉulo* li aperigis multajn artikolojn en la Esperanto-gazetaro.

Dum kelkaj jaroj ĝis majo 1930 li kompilis 2092 alfabete ordigitajn artikoletojn kaj artikolojn sub titolo *Esperanto-Enciklopedio.* Tiu ĉi laboraĵo fariĝis la kerno de *Enciklopedio de Esperanto* (Budapest 1933) kaj pro siaj meritoj li ricevis la titolon *iniciatinto-ĉefredaktoro.*

Post lia morto pastro K. M. Kolobaŝkin okazigis diservojn en Esperanto je lia rememoro en la preĝejo de la vilaĝo Lomigory (6-an de novembro, 11-an de novembro, 1-an de decembro).

## Originalaj verkoj 
* *Sen Titolo* (kiun kelkaj fakuloj konsideras la plej frua originala Esperanto-romano kaj la plej interesa el la fruaj romanoj verkitaj en Esperanto. Eldonita nur en 1995 ĉe Pro Esperanto, Vieno). Kredeble finverkita proksimume en 1920 sed kuŝinta manuskripte en ŝranko dum jardekoj. Trafa kaj amuza rakonto pri evoluo de junulo, certe kun membiografiaj trajtoj, de frua bonega stilisto.
* *Sep Rakontoj* (1906)
* *La Ciganino* (1907), rakonto en brajla preso
* *Tra la Loko Ensorĉita* (1913)
* *Forta Impreso* (1914)
* *Peko de Kain* (1933)
**En la Vagono kaj Aliaj Rakontoj (1937) 

1993 estis lanĉita sine de la eldonejo *Pro Esperanto* projekto de eldonado de *plena verkaro de Ŝirjaev.* Ĝis nun aperis tri volumoj: *La Dormanta Grafino* (noveloj), *La Nova Vivo* (romano) kaj *Sen Titolo* (romano). La kvara kaj lasta volumo kun rakontoj estas en preparo.
### Recenzoj
Pri *Tra la Loko Ensorĉita*.

Pri *En la Vagono kaj Aliaj Rakontoj*

----

Agnosko pri Ivan Sirjaev en la enkonduko de la Enciklopedio de Esperanto en 1934:

## Tradukoj 
Gravaj tradukoj restis kiel manuskriptoj en lia tirkesto, nun eble perditaj aŭ ie deponitaj:
* *La Fratoj Karamazov* de Fjodor Dostojevskij
* *Milito kaj Paco* de Lev Tolstoj
* *Liturgio* laŭ la ordo de Johano Krizotomo (Sankta Johano la Orbuŝulo)

## Literaturo 
* Sten Johansson: *Ivan Ŝirjaev – la evoluo de verkisto.*
** En: *Beletra Almanako* 15 (Oktobro 2012) . Paĝoj 134–151.
** En: *Kroze – proze.* Literatura esearo. Stokholmo: Eldona Societo Esperanto, 2013. ISBN 978-91-85288-40-3. Paĝoj 14–35.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo de Ŝirjaev en Literatura Mondo
* Recenzo pri *Sen titolo* de S. Pokrovskij
* Recenzo de C. J. Günkel 

## Referencoj 
### Bibliografio 
* Taŭriono Smykov, *Ivan Ŝirjaev: novaj biografiaj informoj*, *Esperanto*, 1374 (12) Decembro 2022, paĝoj 260-261

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Nuno Baena

**Nuno	Baena** (ankaŭ **Nuno ALVARES RODRIGUES**), pseŭdonimo: *La Forgesito*, naskiĝis la 25-an de julio 1865 kaj mortis la 11-an de novembro 1922. Li estis brazila esperantisto kaj mararmea kuracisto.  

Unu el fondantoj kaj la unua vicprezidanto de Brazila Klubo Esperanto en 1906, fondanto kaj unua prezidanto de la Esperanto-grupoj "Norda Matena Stelo" (1909), Studejo (1918) en Florianopolo kaj "Energio" (1921), en Belém (Parao). 
eta|312x312ra|Parolado de Nuno Baena en la Nacia Biblioteko, Rio-de-Ĵanejro, dum la 5-a Brazila Kongreso de Esperanto, en decembro 1913
Prezidanto de la 6-a Brazila Kongreso de Esperanto. Poeto kaj rakontisto, verkis *Ama Stelaro*, (originalaĵoj kaj tradukaĵoj).
## La Forgesito
En la komenco de la Brazila E-movado, la tiamaj esperantistoj ricevadis titolon *profesoro* ĉe kongresaj kunvenoj. Okaze de la unuaj kongresoj, ĉiuj eminentuloj ricevis diplomojn kun tiu titolo. Oni ne scias kial, al d-ro Baena ne estis donita tiu titolo. Lia ĉagreno evidentiĝis kaj li decidis ekde tiam uzi la kaŝnomon "La Forgesito". 

## Verkoj
**Ama Stelaro*. Tradukaĵoj kaj originalaĵoj de La Forgesito, 1922, 119 p.
**La Problemo de la Lingvo Internacia*; Nuno Baena; Brazila Ligo Esperantista, Rio de Janeiro, Brazilo; 1925

## Tradukoj
*Coelho-Netto: **La Korvo kaj la Vulpo**

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
William Edward Baff

**William Edward Baff** (naskiĝis la 20-an de majo  1888 en Newark (Nov-Ĵerzejo) - † en la 1-a de Decembro 1964) estis usona esperantisto kaj patenta advokato.

Li estis Esperantisto de 1905, kunfondinto de la Esperanto-Grupoj en Worcester (Massachusetts), Washington (District of Columbia) kaj Los Angeles kaj la unua prezidanto de Esperanto-Grupo de Los Angeles. 

## Verkoj
**Every American esperantist should know the aims of the I.E.M.W.* (Washington, DC: Baff, 1955. - 1 falfolio : ilustr.)

Baff, William Edward
Baff, William Edward
Irani Baggi de Araújo

**Irani Baggi de Araújo** (baĝi di arauĵu) estis brazila esperantistino, bankoficistino.

Sekretariino de BLE kaj BKE. Laboris ĉe la organizado de la biblioteko de tiu klubo, kiu enhavas ĉirkaŭ 2000 volumojn. Ŝi estis unu el la unuaj brazilaj esperantistoj.

Ŝi helpis Carlos Domingues prepari unuan eldonon de lia vortaro.

## Tradukoj 
* Luís Guimarães Filho: **La mueliloj** (Trad. Irani Baggi de Araújo, En: Antologio de brazilaj rakontoj)

EdE

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano

eta|Unu el la ilustraĵoj de Gerŝomo Hepner en la libro
***Babiladoj de Bonhumora Zamenhofano***  estas libro verkita originale en Esperanto de Jakobo Ŝapiro (Joŝo).

La libro estas eldonita en Bjalistoko en la rapidpresejo "Viktoria" ĉe la strato Lipowa 21 (la unua eldono - 44-paĝa de la jaro 1921). La ilustraĵojn preparis Gerŝomo Hepner.

## Modernaj reeldonoj 
En 2009, okaze de UK 2009 la libron reeldonis la eldonejo Hejme.
En 2011 Bjalistoka Esperanto-Societo eldonis la libron dulingve - en Esperanto kun pollingva traduko. En 2012 la societo eldonis sonlibron, en kiu la polan tekston legis Joanna Filipowicz-Choroszucha, kaj la Esperantan - Przemysław Wierzbowski.

## Enhavo 
La aŭtoro skize karikaturis la tiutempan Esperanto-movadon. Ĉiuj rakontoj okazas en iu *L...a Societo* (fakte temas pri Lodzo, en kiu Ŝapiro loĝis dum kelkaj jaroj). Li primokas interalie: nekonon de la lingvo, reformemon kaj Idon, gloramon kaj emon regi en asocio ktp. La nomoj de la elpensitaj personoj spegulas iliajn personecojn (ekz. Reformemski, Oratoremulov kaj Kritikoviĉ).

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2009
Kategorio:Fikciaj esperantistoj
Kategorio:Eldonaĵoj de Bjalistoka Esperanto-Societo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Faik Baĥteev

**Faik Baĥteev** (naskiĝis en 1905) estis tatara esperantisto, sovetiano.

Esperanto-tradukisto de literaturaĵoj el tatara, kazaka kaj baŝkira lingvoj.

Li kunlaboris en Sennacieca Revuo, La Nova Epoko kaj La Nova Etapo.
Henry Thomas Bailey

**Henry Thomas BAILEY** [bejli] (naskiĝis la  en Portsmouth) estis angla esperantisto kaj stenografiisto.

Li lernis Esperanton en 1902. Li faris paroladojn ĉe Stenografia Asocio kaj verkis artikolojn en stenografiaj ĵurnaloj. Li mankopiis ''La Batalo de l' Vivo* el Zamenhofa ĵurnalo *Esperantisto'' por posta presado. Dum multaj jaroj li helpis al Georgo K. Davidov fari lian faman kolekton de Esperanto-ĵurnaloj. Dum multaj jaroj li estis membro de UEA, BEA kaj Londona Esperanto-klubo.

Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
T. Grahame Bailey

**T. Grahame BAILEY** [bejli] (naskiĝis la  en Ambala, Hindio; mortis la ) estis irlanda esperantisto.

De 1895 ĝis 1920 li estis misiisto; de 1920 li estis profesoro ĉe la Londona Universitato. Li verkis naŭ librojn kaj multajn artikolojn pri hindaj lingvoj. Li estis honora prezidanto de Londona Esperanta Klubo kaj membro de la Lingva Komitato. Li estris diservojn dum la 18-a kaj 22-a Universalaj Kongresoj.

BAILEY, T. Grahame
Bailey, T. Grahame
Jakob David Applebaum

**Jakob David Applebaum** (prononco , hebree kaj jide יעקב דוד אפלבאום) naskiĝis la 14-an de novembro 1877 en Mszczonów, Rusia Imperio, nun en Pollando, kaj mortis la 7-an de januaro 1964 en Sheffield, Britio. Li estis juda Esperanto-verkisto, tradukisto, komercisto, rotariano kaj pacifisto. 

En 1900 li, 22-jara, translokiĝis al Britio kaj sekve ricevis britan civitanecon. En 1909 li esperantistiĝis. Li estis prezidanto de la Esperanto-Federacio Lankaŝiro kaj Ĉeŝiro inter 1915 kaj 2020, el kio poste ekestis la Nordokcidenta Esperanto-Federacio, kaj ankaŭ poste havis multajn oficojn en la Brita Esperanto-Asocio (BEA). 

Dum la Universala Esperanto-Kongreso de 1921 en Prago, li voĉdonis por la konstruado de monumento sur la tombo de Ludoviko Lazaro Zamenhof en la juda tombejo de Varsovio. Li estis elektita honora sekretario de tiu ĉi projekto kaj sukcesis plenumi ĝin post kvin jaroj. La monumento estas skulptita en Skotlando kaj en 1926 transportiĝis al Varsovio.

## Verkoj
**Kvar infanaj kantoj/Four songs for children*. Esperanta teksto de J. D. Applebaum, angla teksto de Charles Ballantine Mabon, 1919.
* *Jozefo*, drama poemo en 4 aktoj kaj epilogo, bazita sur la biblia rakonto : [libro originale verkita en Esperanto] (*Bel-literatura Eldon-serio,* 1957)
* *A short history of the Lancashire and Cheshire Esperanto Federation*, 1908 - 1933

### Recenzoj
Pri *Kvar infanaj kantoj/Four songs for children*

----
Pri *A short history of the Lancashire and Cheshire Esperanto Federation, 1908 - 1933*

## Tradukoj
* Hoffmann, Heinrich: La Struvelpetro (1921)
* Rudolf Erich Raspe: La Vojaĝoj kaj mirigaj aventuroj de Barono Münchhausen (1927)

## Referencoj 
Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Britaj judoj
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:judaj esperantistoj
Georges Baire

**Georges Baire** [ber] estis franca esperantisto kaj inĝeniero en Boulogne-sur-Mer. 

Ekde 1908 li estis dum jardekoj delegito de UEA. Krome li estis vicprezidanto de la loka Esperanto-grupo en Boulogne-sur-Mer kune kun s-ro Barthélémy sub prezidanteco de s-ro Duchochois (*vidu : Jarlibro de UEA 1933, p. 206*)

Baire, Georges
B
Ignas Balčiūnas

**Ignas BALČIŪNAS** (naskiĝis la  en Gataučiai, distrikto Joniškis; mortis la  en Kaŭno) estis litova aktivulo, kursestro kaj unu el la revivigintoj de Litova Esperanto-Asocio.

Li estis esperantisto de 1923, kaj ĝis la Dua Mondmilito kunlaboris en kelkaj internaciaj E-revuoj, ankaŭ en Litova Stelo. Ignas Balĉiunas estis  unu el revivigintoj de Litova Esperanto-Asocio kaj de Kaŭna Societo Esperantista en 1931, ĝiaj konstanta estrarano. Li estis membro de Veterana Esperantista Klubo. Dum sia aktivado organizis multajn E-kursojn kaj brile gvidis ilin laŭ originala rekta metodo. Verkadis originale kaj tradukis versaĵojn. Ekde la 2-a de oktobro 1936 aktoris en ŝtata dramteatro en Kaunas.

## Fonto
* Povilas Stašys, *Litova Stelo*, 1997, n-ro 4, pĝ. 25.
* EdE - Litova esperantisto

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Arthur Brooks Baker

**Arthur Brooks BAKER** [bejkr] (naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1877 en Salem, Kansaso; mortis la 22-an de majo 1973 en Santa Barbara, Kalifornio) estis usona Esperanto-pioniro, prelegisto kaj ĵurnalisto.

Baker lernis Esperanton en 1906. En 1909 li vojaĝis al Barcelono por inviti la 6-an Universalan Kongreson al Usono, kaj dum tiu Kongreso (en Vaŝingtono en 1910) li konatiĝis kun Zamenhof.

Baker fondis la unuan Esperanto-gazeton en Usono, *Amerika Esperantisto,* kaj eldonis ĝin de oktobro 1906 ĝis 1910. Li verkis propagandan broŝuron *Elements of Esperanto*, 1906; oni disdonis 100&nbsp;000 ekzemplerojn. En 1907 li verkis lernolibron "American Esperanto Book" kun dudirekta vortaro uson-angla - Esperanto - uson-angla; 40&nbsp;000 ekzempleroj estas disdonitaj.

En 1907 Li tradukis la Komunistan Manifeston. En 1911 li vendis gazeton kaj libro-rajtojn al Ivy Kellerman Reed kaj Edwin C. Reed.

## Rete legeblas 
* The American Esperanto libro

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Charles William Ballard

**Charles William Ballard** (naskiĝis la 12-an de junio 1867, mortis en 1963) estis angla esperantisto kaj kontisto. 

Li naskiĝis en la kvartalo Edgware de la urbodistrikto Barnet de Granda Londono. En lia kvina jaro la familio transloĝiĝis al Nov-Zelando. Tie li iĝis pioniro de stenografio. Ekde la jaro 1914 li dediĉis semajne unu vesperon al Esperanto-instruo de novuloj. Li estis prezidento de Komerca Esperanto-Klubo kaj de la Esperanto-Socieco en Melburno, redaktis la revuon La Suda Kruco dum du aŭ tri jaroj kaj kunlaboris por aliaj gazetoj.

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Novzelandaj esperantistoj
Jean Balliman

**Jean BALLIMAN** (baliman) ( en Parizo – 20-an de julio 1962) estis franca esperantisto kaj komercisto. Li estis prezidento de la vitrovendistoj en Francio. Direktis gazeton Paris-Esperanto ĝis 1914. En 1905 fondis sekcion komercan kun delegitoj en tuta Francio sed tiu provo montriĝis trofrua. Post la milito eldonis gazeton France-Esperanto. Direktas *Asocion Esperanto et Commerce*. Trad.: Francaj Poezioj 1922; Maitre Pathelin, farso de la 15-a jarcento, 1922.
## Verkoj
**TRADUKOJ DE FRANCAJ POEZIO KUN TEORIO DE NOVA VERSFARADO*. Eld. Esperantista Centra Librejo, Paris, 1921?, 24 paĝoj 22 X 13,5 cm.

Balliman, Jean
William Bailey

**William BAILEY** [bejli] (naskita la  en Manĉestro; mortinta la  en Dyserth) estis angla esperantisto, muzikisto kaj membro de la Akademio de Esperanto.

Bailey esperantistiĝis en 1905, kiam li estis 38-jaraĝa, kaj de tiam li kunlaboris en la periodaĵoj *The British Esperantist, *La Esperanta Instruisto*, *Esperanto Monthly* kaj *Literaturo''. Li profunde studis la verkojn de L.L. Zamenhof kaj ĝisoste sekvis ilin. Li estis "vivanta konkordanco" al la Zamenhofa verkaro.

## Vortaraj laboroj
Li kunlaboris en la Esperanta-Angla vortaro de Edward Alfred Millidge (1912, 1922, 1924, 1931, 1942) kaj en la kontrolado de la tradukoj de l' esperanta, t.n. "Londona Biblio" (1926). En 1938 li kun J.R.G. Isbrücker prezentis provon de esperantaj difinoj de la Vortaro Oficiala, kiu atingis tamen nur literon A. 

## Tradukoj
eta|*Progresado kaj la Pasinteco*
**Anna W. Mills*: **Penspotenco** (Eastbourne, - 44 p.)
*Upton Sinclair: **Petrolo!** (London: Esperanto Publ. Co., 1936)
* J. Vezey Strong: **Civitano William Penn** (London: Societo por Mondamikiĝo, 1911. - 12 p.)
*Giuseppe Verdi: **Facilanimaj estas virinoj** (La donna è mobile - el la opero Rigoletto. - En: Kantu ni!)
*George Frederick Wates: **De tutmonda perforto al tutmonda frateco** (London: Esperanto Publ. Co., 1938. - 119 p.)
*George Frederick Wates: **Progresado kaj la Pasinteco: ekrigardo tra la tempaĝoj** (London, Esperanto Publ. Co., 1936. - X, 152 p.)

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda

**Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda** estis faka Esperanto-asocio de bankistoj.

Ĝi estis fondita la  en Berlino kiel **Bankfaka Esperanta Grupo**, kaj celis propagandon de Esperanto en bankfakaj rondoj kaj daŭran korespondadon kun eksterlandaj samfakanoj. Je la 28-a de decembro 1926 ĝi alprenis la nomon Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda. Ties unua jarkunveno estis je la 10-a de januaro de 1928 en Berlino.

Adreso de la prezidanto (1933): *Karl Fischer, Friedrichsruher Str. 3, Berlin-Halensee*.

Pri efektiva funkcio de BEAT jam mankis informoj en 1934, kiam la *Enciklopedio de Esperanto* estis redaktata.

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Bankoj
Frank Reginald Banham

**Frank Reginald BANHAM** (benem), (ps. **Robo**), (naskiĝis 11-an de aprilo 1898 en Lowestoft (Britio), mortis la 30-an de aŭgusto 1974 Melburno, Aŭstralio) estis angla esperantisto transloĝinta en Aŭstralion, korektisto.

Li esperantistiĝis en 1921 kaj estis unu el la plej elstaraj agantoj en la aŭstralia Movado. Frank Reginald Banham alvenis Aŭstralion en decembro 1914; akiris diplomon de BEA, 1926; surprenis redaktorecon de *La Suda Kruco* en aprilo 1929. Verkaĵoj: originalaj kaj tradukitaj artikoloj kaj skizoj en LSK de okt. 1927. Lingvaj artikoloj en Esperanto-gazetoj, prop. artikoloj en la taggazeto *The Age* (Melbourne). Edziĝis februaron 1931 kun *Hilda Dawes*, diplomito de Brita Esperanto-Asocio. Kunlaboranto de *Enciklopedio de Esperanto*. El liaj tradukoj kompletigitaj per originaloj estis kompilita tradukista kurso por esperantigi anglajn tekstojn.

## Verkoj 
* *A translation course in Esperanto for advanced students* (1979, 1999)

## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Miklós Bánó

**BÁNÓ Miklós** (ps. Ĉuvi Lovostan), hungaro, d-ro, inĝeniero. Naskiĝis la 4-an de januaro 1890 en Miskolc.

De 1911 Esperantisto. Propangandisto de La Verda Standardo kaj aktivulo en la Esperanto-movado inter hungaraj blinduloj. Kiel fondinto de blindula grupo de HES, li akiris plurfoje permeson intense instrui Esperanton en la blindullernejoj. Kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto.

Li ankaŭ verkis lernolibron, kritikojn, poemojn, ktp. Unua premio por originata poemo ĉe Katalunaj Floraj Ludoj.

Bano, Miklos
Raffaele Bagnulo

**Raffaele Bagnulo** [banjulo] (naskiĝinta en 1880 en Napolo *[Napoli]*; mortinta la 28-an de decembro 1975 en Bolonjo *[Bologna]*) estis itala esperantisto, ĉefadvokato de la financa ŝtata juristaro en Bolonjo. Li estis pioniro dum la fruaj tagoj de Esperanto en Napolo, unu el la pioniroj de la Esperanto-movado en Italio (li lernis Esperanton en 1902).

Bagnulo estis kunfondinto de la unua itala landa Esperanto-organizaĵo kaj de la unuaj italaj Esperanto-periodaĵoj. Partopreninte la 1-an Universalan Kongreson en 1905, li poste estis en vigla korespondado kun d-ro Zamenhof. Atinginte altan rangon en sia profesia kariero de juristo, Bagnulo ludis elstaran rolon en la Esperanto-informado de gravaj figuroj en la itala publika vivo.

## Verkoj 
* *Saluto al la gegastoj* (kongresa himno por ĥoro de kvar voĉoj - vortoj de Raffaele Bagnulo, muziko de Ettore Desderi.)
* *Il congresso di Bologna "Pro Esperanto": 6-10 settembre 1952* ([Raffaele Bagnulo]. - Bergamo: Camera di Commercio, 1953. - 105 p.)

## Literaturo 
* **1982**: Migliorini, Elio. Pionieri dell’Esperanto in Italia. Roma 1982 (en la itala)

Kategorio:Italaj esperantistoj
Barbaraj prozaĵoj

***Barbaraj Prozaĵoj***  estas verketo de Prudenci Bertrana. El la kataluna tradukis ĝin Jaume Grau Casas. En 1926 Ferdinand Hirt & Sohn el Lepsiko eldonis la 60-paĝan libreton kiel volumon 18 en la serio *Internacia Mondliteraturo*.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/B en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la esperantigita katalunlingva literaturo
Kategorio:Serio "Internacia mondliteraturo"
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Joan Barceló Andreu

**Joan BARCELÓ ANDREU** [ĵuán barseló andréŭ] (Felanitx, Balearoj, 7-an de januaro 1884 - Felanitx, 1953) estis hispana militisto kaj esperantisto.

Li estis sekretario de la Esperanto-Klubo Palma kaj fondinto de la grupoj "Lumo" kaj "Amikeco". Delegito de UEA kaj Cseh-instruisto. Li kunlaboris en la Enciklopedio de Esperanto.

Post la komenco de la hispana enlanda milito li estis arestita kaj akuzita esti framasono kaj teozofo. En lia akuzo oni komentis, ke li ne povis deklari nescion, ĉar li scipovis la lingvon Esperanto.

Li estis elpelita el la armeo kaj oni malpermesis lian foriron el Hispanio.

## Fonto 
* Margais, Xavier. *El moviment esperantista a Mallorca (1898-1938)*. Edicions Documenta Balear, 2002. ISBN 84-95694-29-8. [p.&nbsp;248-251]

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Ábel Barabás

**BARABÁS Ábel** , 1877–1915, estis hungara mezlerneja instruisto, verkisto kaj esperantisto. Li estis aŭtoro de la unua hungara gramatiko de Esperanto en 1898, kaj verkis ankaŭ proprajn artikolojn.

Barabás partoprenis esperantokurson de Gábor Bálint en Kolozsvár en 1897, kaj en 1898 li samloke verkis la unuan hungarlingvan gramatikon de Esperanto, kun sprite defendanta antaŭparolo de Gábor Bálint.

Eblas ke sinjorino Ilona Barabas, naskiĝita Reiszmann, kiu EdE mencias kiel unu de du vicprezidantoj de Hungara Esperantista Pedagogia Asocio, estis lia edzino. Li naskiĝis la 19-a de aŭgusto 1877 en Verespatak (rumane Roșia Montană) kaj mortis la  en Kolozsvár (Cluj-Napoca) en Transilvanio, tiama Aŭstrio-Hungario.

EdE mencias lin kiel ”juna ĵurnalisto” en 1897, eble erare.

## Galerio 

Dosiero:Esperanto grammar book 1898.jpg|La unua lernolibro de la lingvo Esperanto – 1898, por hungaroj
Dosiero:Foreword of Esperanto grammar book 1898.jpg|Antaŭparolo de Gábor Bálint

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Ábel Barabás en la skan-projekto de la Kolekto por Planlingvoj (arkivaj kopioj)

* 
* 
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Giovanni Barni

**Giovanni BARNI** (naskiĝis la  en Verona) estis itala esperantisto kaj teknikisto.

Li loĝis en Genova kaj esperantistiĝis en 1912. En 1913 li kunfondis laboristan Esperanto-grupon en sia urbo; tiu grupo eldonis *La Devoj de la Homo* de Giuseppe Mazzini. Li estis preskaŭ ĉiam prezidanto de tiu grupo kaj gvidis multajn kursojn.

Kategorio:Teknikistoj
Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Mortojaro mankanta
John Barrett

**John BARRETT**, usonano, diplomato. Nask 28 nov. 1866, en Grafton (Vermont). Direktoro Ĝenerala de Panamerika Unuiĝo 1907-20. Prez. de. EANA 1910-12. Prez. de UK en Washington, 1910. Aŭtoro de diversaj libroj, precipe pri panamerikaj interrilatoj.

BARRETT, John
Karl Bartel

**Karl Bartel** (naskiĝis la  en Graz) estis aŭstra esperantisto kaj industria oficisto.

Li estis esperantisto de 1907. Li kunfondis internacian klubon "Junaj Esperantistoj", gvidis multajn kursojn, iniciatis post la unua mondmilito en 1920 "Esperanto-helpon por aŭstraj infanoj". Hispanujo gastigis 324 infanojn dum unu jaro. Tradukoj liaj aperis en *La Semajno*, *La Marto* kaj *Scienca Gazeto*.

Ekde 1932 li estis honora membro de Aŭstra Esperanto-Asocio. En 1935 li estis kasisto de la Esperanto-Societo por Stirio.

## Verkoj 
* Aŭstriaj [tiel!] infanoj el Graz en Sabadell [1920-1921]. Graz 1957, 6 folioj.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Bareluloj kaj fadenuloj

***Bareluloj kaj Fadenuloj*** () estas libro verkita de André Maurois. Temas pri satira historio de du subteraj popoloj, kiuj pro bagatelo malpacas.

## En Esperanto 
Ĝin esperantigis el la franca Berno Fabo. La tradukaĵo estas eldonita en 1933. Ĝi ampleksas 105 paĝojn kaj enhavas tutpaĝajn ilustraĵojn faritajn de Jan Ermers.

### Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Bareluloj kaj Fadenuloj* en *Enciklopedio de Esperanto*/B
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Fabeloj
Kategorio:Fikciaj specioj kaj rasoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Franca Akademio

La **Franca Akademio** () estas la plej supera lingva instanco en Francio. Ĝi estis fondita en 1635 dum la reĝado de Ludoviko la 13-a de Kardinalo de Richelieu kaj estas unu el la plej malnovaj institucioj de Francio. Ĝi konsistas el 40 membroj elektitaj de siaj samuloj.

## Taskoj 
La Franca Akademio havas du taskojn : priatenti la francan lingvon, kaj mecenati.

### Priatenti la francan lingvon 
Tiun taskon ĝi ricevis ekde sia fondiĝo en siaj statutoj.
Por ĝin plenumi la Akademio laboradis por fiksi la lingvon por igi ĝin komuna posedaĵo de ĉiuj francoj kaj de ĉiuj francparolantoj.

Nun ĝi agadas por konservi ĝiajn ecojn kaj postsekvi ĝiajn necesajn evoluojn. Ĝi difinas la "bonan uzon". Ĝi tion plenumas verkadante la ''Dictionnaire de l'Académie française'' (Vortaro de la Franca Akademio) kiu fiksas la uzon de la lingvo, sed ankaŭ per siaj rekomendoj kaj partopreno en diversaj terminologiaj komisionoj.

### Mecenato 
La dua tasko ne de komence antaŭvidita ekebliĝis dank'al ricevitaj donacoj kaj heredaĵoj. La Akademio ĉiujare disdonas ĉirkaŭ sesdek literaturajn premiojn.

Aparte menciinda estas la *Grand prix de la Francophonie* (Granda premio de la francparolantaro) donita ĉiujare ekde 1986, kio atestas la konstantan interesiĝon de la Akademio por la disvastiĝo de la franca lingvo en la mondo.

## Nunaj membroj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala interretejo de la Franca Akademio 
** Franca lingvo
** Vortaro de la Franca Akademio
** La senmortuloj
* Listo de la membroj 
* "The French Academy.", Le Bars, Jean. (1907). *The Catholic Encyclopedia,* Volume I. New York: Robert Appleton Company
* Historio de la Vortaro de la Franca Akademio
* Frankreichs Sprachritter (La lingvoleĝistoj de Francio) 

## Vidu ankaŭ 
* Instituto de Francio
* Listo de la membroj de la Franca Akademio laŭ fotelo
* Lingva purismo
* Lingvopolitiko
* Premio Montyon
* Vortaro de la Franca Akademio

## Notoj kaj referencoj 
### Notoj 
### Referencoj 

Kategorio:Akademioj
Kategorio:Franca lingvo
Kategorio:Akademioj en Francio