Izotopoj de jodo

Estas 37 izotopoj de **jodo** (**I**) kaj nur unu el ili, 127I, estas stabila. La norma atompezo estas 126.90447(3) *u*.

Je multaj flankoj, 129I estas simila al kloro 36Cl. Ĝi estas solvebla halogeno, ne tre reakciokapabla, ekzistas ĉefe kiel ne-sorbanta anjono, kaj estas produktata pro kosmaj radioj, fuziaj, kaj en-_situ_ reagoj. En akvikaj studoj, koncentriteco de 129I estas kutime raportita kiel la rilatumo de 129I al tuteca I (kiu estas preskaŭ tute 127I). Same kiel estas en okazo de rilatumo 36Cl/Cl, la rilatumo 129I/I en naturo estas sufiĉe malgranda, inter 10−14 al 10−10. La maksimumo estis dum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj pro fuzio, kaj la rilatumo 129I/I estis tiam proksimume 10−7. 129I diferencas de 36Cl en ĝia pli longa duoniĝotempo (15,7 anstataŭ 0,301 milionoj jaroj), ĝi estas pli ema eniri biologiajn substancojn kaj okazas en multaj jonaj formoj (kutime, I− kaj IO3−) kiuj havas malsamajn kemiajn kondutojn.

Pli grandaj kvantoj de stabila 129Xe en meteoritoj estas rezulto de disfalo de la denaska 129I produktita per la supernovaoj kiuj kreis la polvon kaj gason el kiu la suna sistemo estis formita. 129I estis la unua estinginta radioaktiva izotopo kiu estis identigita kiel estinta en la frua suna sistemo. Ĝia disfalo estas la bazo de la I-Xe radiomezura datigo projekto, kiu kovras la unuajn 83 milionojn jarojn de sunsistema evoluo.

Iuj el la jodaj izotopoj estas uzataj kiel radioaktivaj izotopoj en atomkerna medicino:
jodo-123 kaj jodo-131 estas uzita por sola fotona eliga komputila tomografio kaj jodo-124 por pozitrona emisia tomografio. Ili povas rezulti je malsamaj bildaj kvalitoj.

En kazo de jodo-131-poluado dum nuklea akcidento, "jodaj tablojdoj" uzataj por saturi la jodeman tiroidon, tipe enhavas 65 aŭ 130 mg da kalia jodido; ili devas esti prenitaj rapide post la akcidento. Iuj (tamen toksaj) molekuloj malrapidigas aŭ blokas la eniron de polua jodo en la tiroidon, inkluzive de nitratoj, perkloratoj kaj tiocianatoj, kiuj laŭdire estas "strumgenoj" (kun eblaj akumulaj efikoj).

## Tabelo 
### Notoj 
* Mallongigoj de duoniĝotempo estas: *a*=jaro, *d*=diurno, *h*=horo, *min*=minuto, *s*=sekundo, *ms*=milisekundo, *µs*=mikrosekundo, *ns*=nanosekundo.
* Valoroj markitaj per # estas ne pure derivitaj de eksperimentaj datumoj, sed almenaŭ parte de sistemaj tendencoj. Spinoj kun malfortaj asignaj argumentoj estas enmetitaj en krampojn.
* Necertecoj estas donitaj en konciza formo en krampoj post la respektivaj lastaj ciferoj. Necertecaj valoroj signifas unu norman diferencon, escepte izotopan komponaĵon kaj norman atompezon de IUPAC kiuj uzas elvolvitajn necertecojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Izotopaj masoj de Ame2003 pritakso de atomaj masoj  de G. Audi, A.H. Wapstra, C. Thibault kaj O. Bersillon en *Atomkerna Fiziko* A729 (2003).
* Izotopaj komponaĵoj kaj normaj atomaj masoj de Atompezoj de la eroj. Recenzo 2000 (Teknika Raporto de IUPAC). *Pure Appl. Chem.* Volumo. 75, No. 6, pp.&nbsp;683–800, (2003) kaj Atomaj pezoj peviziitaj (2005) .
* Audi, Bersillon, Blachot, Wapstra. La Nubase2003 pritakso de atomkernaj kaj disfalaj propraĵoj , Nuc. Phys. 729, pp.&nbsp;3–128 (2003).
* Nacia Atomkerna Datuma Centro, Brookhaven Nacia Laboratorio. Informo ekstraktita de la NuDat 2.1 datumbazo (ekstraktita en septembro de 2005).
* Jodaj izotopaj datumoj de *La izotopa projekto de Laboratorioj Berkeley* 

Kategorio:Izotopoj