Trumpismo

**Trumpismo** estas tegmenta termino por la politikaj ideoj kaj gvidstilo de usona prezidanto Donald Trump.

Specife, tiu ĉi termino indikantas politikan ideologion, socian emocion, gvidstilon, politikan movadon  kaj aron da mekanismoj por akiri kaj konservi kontrolon de potenco asociita kun la 45-a kaj 47-a Prezidanto de Usono Donald Trump kaj lia politika bazo . Individuoj elmontrantaj trajtojn de Trumpismo estas kutime referitaj en angla-lingvaj fontoj kiel *trumpists* aŭ *trumpians*, dum *politikaj* subtenantoj de Trump estas konataj kiel *trumpers*.

La preciza difino de kio konsistigas Trumpismon estas sufiĉe polemika kaj kompleksa por defii ajnan ununuran sistemon de analizo. Ĝi estis nomita la usona politika varianto de la ekstremdekstra , same kiel la nacipopulismaj kaj novnaciismaj sentoj observitaj en multaj landoj ĉirkaŭ la mondo de la malfruaj 2010-aj jaroj ĝis la fruaj 2020-aj jaroj. Kvankam Trump-subtenantoj ne estas limigitaj al unu partio, ili fariĝis signifa parto de la Usona Respublikana Partio, karakterizante aliajn politikajn entojn per la koncepto de *la establado*. Samtempe, kelkaj respublikanoj aliĝis al la movado *Never Trump*, aŭ eĉ forlasis la partion en protesto kontraŭ la potenciĝo de Trump .

Iuj komentistoj malakceptas la popularisman difinon de Trumpismo kaj vidas ĝin kiel parto de tendenco al nova formo de faŝismo , kun iuj nomante ĝin eksplicite faŝisma kaj aliaj nomante ĝin aŭtoritatisma kaj malliberala. Ankoraŭ aliaj pli modere difinas ĝin kiel pli malpezan, specifan version de faŝismo en Usono . Kelkaj historiistoj, inkluzive de multaj kiuj klasifikis la movadon kiel parton de *la nova faŝismo*, skribis pri la danĝeroj de rektaj komparoj kun eŭropaj faŝismaj reĝimoj de la 1930-aj jaroj, argumentante ke dum ekzistas paraleloj, ekzistas gravaj diferencoj . Inter la plurajn trajtojn Trumpismo estas popolismo, kulto de personeco kaj subteno al konspiraj teorioj.

La etikedo de *Trumpismo* estis aplikita al naci-konservativaj kaj naci-populismaj movadoj en aliaj okcidentaj demokratioj, kaj multaj politikistoj ekster Usono estis priskribitaj fare de diversaj novaĵdistribuejoj kiel fidelaj aliancanoj de Trump aŭ Trumpismaj, aŭ eĉ la ekvivalento de ilia lando al Trump. Inter ili estas la itala Silvio Berlusconi , la brazila Jair Bolsonaro , la paragvaja Horacio Cartes , la filipina Rodrigo Duterte , Pauline Hanson , la turka Recep Tayyip Erdogan, la brita Nigel Farage , la sudkoreia Hong Ĝun-pjo , la brita Boris Johnson , la finna Jussi Halla-aho , la pola Jaroslaw Kaczynski , la niĝeria Nnamdi Kanu , la kartvelia Bidzina Ivaniŝvili , la franca Marine Le Pen , la argentina Javier Milei , la barata Narendra Modi , la israela Benjamin Netanyahu , la hungara Viktor Orban , la rusa Vladimir Putin , la malajzia Najib Tun Razak , la itala Matteo Salvini , la germana Alice Weidel  kaj la nederlanda Geert Wilders . Alia referenco al tiu grupo de gvidantoj estas kiel diktatoroj sub la protekto de la leĝo - t.e. gvidantoj kiuj konas la ŝtatajn mekanismojn kiuj laŭŝajne supozeble konservas demokration - kiel ekzemple la disigo de povoj, tamen scipovas kiel preteriri kaj efike neŭtraligi tiujn mekanismojn al kontraŭstaro kaj manipuli ilin al ilia avantaĝo kaj ŝanĝiĝantaj interesoj.

## Ideologio 
Trumpismo komencis sian evoluon kiel parto de la prezidenta kampanjo antaŭ la elekto de 2016. Ĝi havas elementojn de popularisma kaj naciisma ideologio kaj estas karakterizita per opozicio al tutmondiĝo kaj kritiko de la politika establado. Trumpismo ludas je politikaj kontraŭdiroj kaj taksas fortan gvidadon pli ol formalajn demokratiajn procezojn. Trumpismo kombinas socialan ŝtatan pensadon kun naciismo kaj estis nomita nacia kolektivismo. 
La tiama ĉefstrategiisto de Donald Trump Steve Bannon deklaris, "Ĉio, kion la prezidanto Trump faras, estas malhelpi eblan krizon", kie la krizo estas la kolapso de la Jude-kristana Okcidento. Trumpismo ludas je polemikaj elementoj kaj konstruas sub skeptikismo pri enmigrado, timo de terorismo aŭ timo de influo de ekstere. Tio estas kombinita kun kreado de kolero kaj malfido direkte al la politika establado.

Trumpismo estas individuisma kaj zorgas pri individua libereco, inkluzive de la rajto porti armilojn (la Dua Amendo al la Usona Konstitucio). La libereco de la individuo estas ligita kun la nacieco, kaj tial oni ne konsideris problema postuli, ke leĝrespektantaj meksikanoj pagu por muro, por forigi kontraŭleĝajn enmigrintojn kiuj venis al Usono trans la limon de Meksiko (vidu Meksik-Usona landlima krizo).

Trumpismo estas persono-fokusita kaj ne ĉiam distingas inter ofico kaj persono. En septembro 2020, la Justicministerio akceptis la defendon de Trump post kiam verkinto E. Jean Carroll jurpersekutis lin pro kalumnio kiam li asertis ke ŝi mensogis pri seksperforto farita en la 1990-aj jaroj.

Trumpismo estis referita kiel formo de kolektiva narcisismo. En 2016, senatano Ted Cruz nomis Trump "narcisisto sur nivelo kiun tiu lando neniam vidis", kaj Trumpistoj konsideras sin veraj patriotoj kiuj meritas regi sed estas traktitaj maljuste ĉar ĉiuj aliaj estas kontraŭ ili. Mike Pence diris en 2021 ke li farus sian devon kaj formale aprobus la 2020-datita elekton, kiu estis vidita de iuj kiel perfido de Trump, kaj unu el la sloganoj kriegis dum la ŝtormo de la Usona Kongreso en 2021 estis: "Pendumigu Mike Pence."

Tiele Trumpismo estis referita kaj kiel estetiko kaj psikologio pli ol kiel politika ideologio.

Koncerne eksteran politikon, laŭ la spirito de Trump's *America First,* oni preferas unuflankan ol plurflankan politikon kaj precipe emfazas naciajn interesojn, ankaŭ kadre de ekonomiaj interkonsentoj kaj aliancaj devontigoj. Trump plurfoje montris malestimon por Kanado kaj la transatlantikaj partneroj (NATO kaj Eŭropa Unio), kiuj ĝis tiam estis konsiderataj la plej gravaj aliancanoj de Usono . Ekstera politiko ankaŭ estas karakterizita per prefero por aŭtokrataj regantoj, precipe rusa prezidento Vladimir Putin, kiun Trump ofte laŭdis antaŭ ol li ekoficis kaj dum la pintkunveno en Helsinko. Enlande, la fokuso estas sur limigado de enmigrado, interna sekureco kaj restrikta drogpolitiko.

Koncerne ekonomian politikon, Trumpismo promesas novajn laborpostenojn kaj pli enlandan investon . La malmola linio de Trump kontraŭ eksportaj trooj de usonaj komercaj partneroj kondukis al streĉa situacio en 2018 kun reciproke truditaj punaj tarifoj inter Usono unuflanke kaj EU kaj Ĉinio aliflanke . Trump certigas la subtenon de sia politika bazo, kiu estas malkontenta pri aktualaj evoluoj en Usono, kun politikoj kiuj forte emfazas naciismon, kontraŭ-elitismon kaj kritikon de tutmondiĝo .

Laŭ Jeff Goodwin, sociologo ĉe Universitato de Novjorko, Trumpismo estas karakterizita de kvin ŝlosilaj elementoj :

* Socipolitika konservativismo, kiel esprimite en la kontraŭ-abortaj kaj kontraŭ- GLAT -politikoj de Trump
* Novliberala kapitalismo, karakterizita de impostreduktoj por la riĉuloj kaj dereguligo
* Ekonomia naciismo, kiu ne estas nepre politike malproksime dekstre, sed, kiel en la kazo de Trump, povas esti kontrolita tiel
* Nativismo en la formo de kontraŭ-enmigrinta retoriko
* Naciismo, reliefigita per rifuzo malakcepti rasismajn grupojn kiel la Fieraj Knaboj.

## Ameriko (Usono) unue 
La kampanjslogano "*Ameriko* (*Usono*) *unue*" subtenas patriotismon, protektismon kaj izolismon, kaj forte kontraŭas tutmondismon. Principoj de libera komerco kaj mallozaj buĝetoj, kiuj tradicie estis gravaj al respublikanoj, estis anstataŭigitaj per duflankaj interkonsentoj, doganbarieroj kaj kredo ke pliigita registarelspezo kaj pli malaltaj impostoj disponigos pliigitajn enspezojn en la estonteco.

## Nesekureco 
Trumpismo ekspluatas necertecon kaj neantaŭvideblecon por ke amikoj kaj malamikoj egale neniam sciu kion atendi. Ĝi influas kaj eksteran politikon kaj fiskan politikon. Tiu prezidanto Trump faris klarajn decidojn en tempo de necerteco kreis bildon de la prezidanto kiel potenca persono.

Trumpismo donas malmulte da graveco al persona integreco, kaj permesas al oni kulpigi aliajn. Trump emfazas la inteston pli ol la cerbon de siaj konsilistoj.

Oni petis al Trump malproksimigi sin de David Duke kaj rasismaj grupoj kiel la Proud Boys. Trump diras, ke li distanciĝis de ĉi tiuj kaj ne bezonas fari tion denove. En prezidenta debato kun Joe Biden, li petis al la Fieraj Knaboj "reveni kaj stari de", kiuj instigis la grupon por festi. Poste, Trump petis al la grupo "retiriĝi" (withdraw).

En novembro 2023 en Nov-Hampŝiro, Trump deklaris: "Ni ekstermos la komunistojn, la marksistojn, la faŝistojn kaj la radikalajn maldekstrajn brutulojn kiuj vivas kiel fibesto ene de niaj limoj." Joe Biden nomis tion eĥo de nazia retoriko, kaj pluraj komentistoj komparis la retorikon kun la faŝisto Mussolini. La gazetara sekretario de Trump Steven Cheung deklaris ke "tiuj provantaj fari tiun ridindan komparon klare kaptas neĝerojn ĉar ili suferas de Trump Derangement Syndrome kaj ilia ekzisto estos frakasita kiam prezidanto Trump revenos al la Blanka Domo". Doni novan enhavon al establitaj konceptoj, kiel ekzemple ligado de faŝismo kun socialismo aŭ socialdemokratio, estis karakterizaĵo de Trumpismo, kaj enketo de Tempo montris ke 76% de respublikanoj en Usono asociis faŝismon kun la politika maldekstro, el kiuj 44 % kiel radikala maldekstro.

En decembro 2023, Trump estis demandita de Sean Hannity ĉu li povus promesi ne venĝi kontraŭ politikaj kontraŭuloj se li estus reelektita. Trump respondis, ke li ne estus diktatoro, krom la unua tago. Trump ripetis tion ĉe amaskunveno en Iovao. En februaro 2024, Trump deklaris ke NATO- landoj kiuj ne pagis 2% de MEP ne estos protektitaj, kaj ke li instigus Rusion farendaĵo kion ajn ili deziris. Kvankam pluraj reagis forte, la necerteco rezultiĝanta el la deklaroj de Trump igis plurajn elspezi pli por sia propra defendo.

### La elekto de 2020 
Post la prezidant-elekto en 2020, Trump asertis, ke li venkis, sed ke "ili" provas ŝteli la elekton. Trump volis ĉesigi la balotkalkuladon kaj asertis, ke la elekto estis trudita. Kelkaj televidretoj ĉesis dissendi tiun paroladon ĉar ĝi estis plena de malveraĵoj kaj helpis krei necertecon kaj subfosi la elekton. Eĉ post kiam 306 elektantoj formale voĉdonis por Biden kaj preskaŭ 60 procesoj pri balotfraŭdo estis perditaj, Trump ĉirpetis ke la usona popolo estis trompita. La 6-an de januaro 2021, Trump vokis al siaj subtenantoj manifestacii kiam la Kongreso formale aprobis la elekton. La manifestacianoj rompis en la parlamentejo kaj igis la aprobon de la elekto esti suspendita. Elektita prezidento Joe Biden vokis Trump diri al la homamaso retiriĝi, kaj Trump diris al la manifestacianoj iri hejmen, dum asertante ke la elekto estis ŝtelita kaj dirante al la manifestacianoj ke: "Ni amas vin. Vi estas speciala.”

### La elekto de 2024 
## Politikaj purigadoj 
Post la elekta malvenko en 2020, Donald Trump eliris forte kontraŭ tiuj, kiujn li kredis, ne subtenis lin kiel ili devus. Trump diris ke li apogus defiantojn al senatanoj Mitt Romney, Liz Cheney, Pat Toomey kaj Adam Kinzinger. Vicprezidanto Mike Pence estis tenita respondeca por la elekto ne estante venkita. Komentistoj kiuj apogas Trump rigardas tion kiel gvidadon kaj purigado de siaj propraj rangoj, kaj ke la agoj kontraŭ la senatanoj havas nenion farendaĵo kun Donald Trump aŭ ideologio. Pluraj tradiciaj Respublikanaj senatanoj diris frue en 2021 ke ili ne serĉis reelekton, kaj estas atenditaj esti anstataŭigitaj per Trumpistoj. Post voĉdonado la 11-an de majo 2021, Liz Cheney estis anstataŭigita per Trump-subtenanto Elise Stefanik en la gvidado de la Respublikana Partio, post kiam Cheney kritikis Trump por daŭre asertado de elektofraŭdo.

La 20-an de oktobro 2024, Trump deklaris ke "la malamiko ene" estis pli granda minaco ol Rusio kaj Ĉinio. Li asertis ke Adam Schiff kaj Nancy Pelosi estis ekzemploj de tiaj malamikoj. En alia intervjuo, li diris, ke la Nacigvardio aŭ militistaro povus facile trakti radikalajn okcidentajn maniulojn.

## Scienco kaj (alternativaj)-faktoj 
Trumpismo reklamas sciencon kiel malpli grava ol politika gvidado. Donald Trump prezentiĝas retorike kiel kontraŭscienca. La Unio de Koncernitaj Sciencistoj (Union of Concerned Scientists, UCSSA) kredas ke en aŭgusto 2020, la prezidenta administracio estis malantaŭ 150 politikaj atakoj sur sciencaj faktoj aŭ la integreco de scienco. Trump mem komencis aŭ apogis kelkajn konspirajn teoriojn, kiel ekzemple ke Obama ne estis naskita en Usono, li komencis Spygate, kaj li disvastigis teoriojn de QAnon. Alternativaj faktoj estis lanĉitaj kiel esprimo fare de la administrado de Trump, kaj Trump mem uzis la esprimon "falsaj novaĵoj " pri bonfama amaskomunikilaro kiel ekzemple CNN kaj la Washington Post.

Miliardulo Peter Theil deklaris, ke dum ĵurnalistoj en 2016 prenis Trump laŭvorte kaj ne serioze, balotantoj prenis Trump serioze sed ne laŭvorte.

## Akcepto 
En akademiaj cirkloj, estas diskutite ĉu Trumpismo estas danĝera por demokratio. Trumpismo estas ligita al fluoj ene de malliberalaj demokratioj kaj naciismo.

Post kvar jaroj kiel prezidanto de Usono, la konfido inter eŭropanoj, ke Trump faros la ĝustan aferon (16%), estis pli malalta ol konfido al Vladimir Putin (23%) kaj Xi Jinping (18%).

## Literaturo 
* David Frum : *Trumpokratio*. Harper, Novjorko 2018, ISBN 978-0-06-279673-8.
* EJ Dionne, Thomas E. Mann, Norman Ornstein: *Unu Nacio Post Trump: Gvidilo por la Perpleksa, la Seniluziigita, la Malespera, kaj la Ne-Ankoraŭ Deportita*. Martin's Press, Novjorko 2017, ISBN 978-1-250-16405-6.
* John R. Hibbing: ''The Securitarian Personality: What Really Motivates Trump's Base and Why It Matters for the Post-Trump Era.* Oxford University Press, New York 2020, ISBN 978-0-19-009648-9.
* John Komlos kaj Hermann Schubert : *La evoluo de socia malegaleco kaj ĝiaj politikaj implicoj en Usono.* En: *Ekonomia Servo. Journal of Economic Policy* 99 (Numero 3), 2019, pp 216–223; doi:10.1007/s10273-019-2421-0
* Mark Leiboviĉ: *Dankon Pro Via Servo: Vaŝingtono de Donald Trump kaj la Prezo de Submetiĝo.* Bantam, New York 2022, ISBN 978-0-593-29631-8.
* George H. Nash: *usona Konservativismo kaj la Problemo de Populismo*. En: Roger Kimball (red.): *Vox Populi: La Danĝeroj kaj Promesoj de Populismo*. Renkontaj Libroj, New York 2017, ISBN 978-1-59403-958-4, pp 7–18.
* Jared Yates Sexton: *The People Are Going to Risse Like the Waters On Your Shore: Rakonto de usona Kolerego.* Kontrapunkto, Berkeley 2017, ISBN 978-1-61902-956-9.
* Regula Stämpfli : *Trumpismo. Fenomeno ŝanĝas la mondon.* Münsterverlag, Bazelo 2018, ISBN 978-3-905896-79-4.
* Bob Woodward : *Timo. Trump en la Blanka Domo.'' Simon & Schuster, New York 2018, ISBN 978-1-4711-8130-6.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭsciencismo
* Olavo de Carvalho

Kategorio:Donald Trump
Kategorio:Populismo
Kategorio:Novfaŝismo
Kategorio:Konservativismo en Usono
Kategorio:Usona naciismo
Kategorio:Kontraŭintelektismo
Kategorio:Blankula naciismo
Kategorio:Blankula superismo