open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emma Roberts

**Emma Rose ROBERTS** (naskita la 10-an de februaro 1991 en Rhinebeck, Novjorkio) estas usona aktorino, modelo kaj kantisto-kantverkisto. Ŝi iĝis konata pro la rolo de *Addie Singer* en la televidserio *Unfabulous*, kiun ŝi ludis de 2004 ĝis 2007 .

Ŝi estas filino de aktoro Eric Roberts, nevino de aktorinoj Lisa Roberts Gillan kaj Julia Roberts.

Ŝi akiris famon post sia rolo kiel Eddie Singer en la televidserio de Nickelodeon, " Nevertheless " (2004-2007). Ŝiaj aliaj rimarkindaj aktorado inkluzivas rolojn en filmoj kiel " Otorva " (2008), " Scream 4 " (2011), " We’re the Millers " (2013) kaj " Nerve " (2016), kaj ankaŭ partoprenon en la televido. serioj " American History" hororo " (2013-2023) kaj " Scream Queens " (2015-2016).

Emma Roberts faris sian aktoran debuton en la aĝo de naŭ en la filmo *Blow*, kaj estas konata pro sia rolo kiel la ĉeffiguro en la televidserio *Unfabulous* de Nickelodeon kaj la TV Series American Horror Story de FX. Krom roloj en la filmoj *Aquamarine*, *Nancy Drew - Miss Detective*, *Wild Child*, *Hundehotellet* kaj *Skrik 4 *.

Roberts ankaŭ estas popkantisto, kaj ŝia debutalbumo *Unfabulous and More: Emma Roberts* estis publikigita en 2005.

Ŝi antaŭe estis en rilato kun Evan Peters, kun kiu ŝi ĉefrolis en la serio "American Horror Story". Ili disiĝis en marto 2019. Ŝi anoncis per sia Instagram-konto, ke ŝi havis filon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Svedaj usonanoj
Kategorio:Skotaj usonanoj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Anglodevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj infanaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1991
Kategorio:Studentoj de King's College (Londono)
Kategorio:Usonaj kantistoj
Keylor Navas

**Keylor Antonio NAVAS GAMBOA** [ˈkej.lor anˈto.njo ˈna.βas ɣamˈbo.a] (naskita la 15-an de decembro 1986 en San Isidro de El General, Cartago) estas kostarika piedpilka golulo. Li laste ludis por Paris Saint-Germain de la komenco de septembro 2019 kaj por la kostarika nacia teamo de 2008 ĝis 2024. 

Partoprenanto en la 2014, 2018 kaj 2022 Mondĉampionecoj kiel parto de la Kostarika nacia teamo. Unua kostarika futbalisto se temas pri gajni la Ligon de Ĉampionoj de UEFA .

Li antaŭe ludis por la hispanaj kluboj Albacete, Real Madrid, kaj la kostarika klubo Deportivo Saprissa .

## La nacia teamo 
En 2009, li estis nomita la plej bona golulo en la CONCACAF Gold Cup.

Li estis elektita en la kostarika nacia teamo por la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio . 

Li estis selektita en la kostarika nacia teamo por la Futbala Mondpokalo 2022 en Kataro . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe F. K. Paris Saint-Germain
* 

Kategorio:Futbalistoj de la klubo Real Madrid
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1986
Kategorio:Kostarikaj futbalistoj
Kůští

**Kůští** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Město Touškov, troviĝanta en distrikto Plzeň-nordo, proksimume 3,5 km nordoriente de Město Touškov. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie . Kůští teritorie ne koneksas kun la ĉefa parto de urbo, ĝi kreas tiel eksklavon de la urbo; inter ambaŭ partoj de la urbo situas teritorio de municipo Čeminy.

**Kůští** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,85&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1341. Ĉe la vilaĝo oni minis nigra karbo.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de sankta Johano Baptisto
* Kamparana bienento n-ro 6

## Pluaj fotoj 

Kůští - usedlost č. 1.JPG|Domo en Kůští
Kůští - usedlost č. 5.JPG|Bieneto en Kůští

Kategorio:Město Touškov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Plzeň-nordo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro
Kategorio:Minado de nigra karbo en Ĉeĥio
Havaja fuliko

La **Havaja fuliko** (***Fulica alai*** kaj ʻalae keʻokeʻo en havaja lingvo) estas birdospecio de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj, kiu estas endemio de Havajo. En havaja lingvo, ***ʻalae*** estas nomo kaj signifas *kotokoko*. ***Kea*** aŭ ĝia sinonimo ***keo*** estas adjekto por *blanka*. Ĝi estas simila al la Amerika fuliko 33 ĝis 40.6 cm longa kaj ĉirkaŭ 700 g peza. Ĝi havas nigran plumaron kaj elstaran blankan fruntan ŝildon. 

Ties naturaj habitatoj estas nesalakvaj lagoj, nesalakvaj marĉoj, marbordaj salakvaj lagunoj, kaj akvorezervejaj areoj. La birdo estis listita en Oktobro 1970 kiel endanĝerita specio  kaj estas konsiderata kaj endemia kaj endanĝerita en la subŝtato Havajo. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj enmetitaj predantoj kiel la Malgranda herpesto. La Makalawena Marĉo en la Granda Insulo de Havajo estis listigita kiel Nacia Natura Termarko por konservi unu el ties lastaj nestareoj.

## Taksonomio
La unu referenco al fuliko en Havajo estis farita de botanikisto Andrew Bloxam, kiu trafis la Havajan fulikon sed malsukcesis kolekti specimenon ĉar li miskomprenis ĝin kvazaŭ ĝi estas Eŭrazia fuliko, *Fulica atra*, estante en la insuloj en 1825 kiel la natursciencisto de la ŝipo *Blonde*. Ĝi estas nun konsiderata ĉu kiel aparta specio, *Fulica alai*, ĉu kiel subspecio de la Amerika fuliko, *Fulica americana alai*.

## Bildaro

Image:Hawaiian Coot RWD3.jpg|Havaja fuliko kun blanka frunta ŝildo
Image:Hawaiian Coot RWD6.jpg|Havaja fuliko kun ruĝa frunta ŝildo
Image:Fulica alai.jpg|Havaja fuliko kun ruĝa frunta ŝildo

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Faŭno de Havajo
Lidkombo

**Lidkombo** () estas okcidenta antaŭurbo de Sidnejo, Novsudkimrio, Aŭstralio . Ĝi situas 14 kilometrojn okcidente de la centro de la Sidneja negoca centro, en la najbareco de la loka Aŭburna urba konsilio (Auburn City Council).

Post la Dua Mondmilito granda kvanto da elmigrintoj de Eŭropo, inkluzive multajn ukrainojn, ekloĝis en la areo ĉirkaŭ Lidkombo. La ukrainoj konstruis plurajn konstruaĵojn, inkluzive preĝejon, 2 halojn kaj 2 lernejojn. Lidkombo iĝis la kultura centro de la ukraina komunumo en Sidnejo.

Loĝdinamiko ŝanĝiĝis kun la enfluo de sudokcident-aziaj enmigrintoj en la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj.

En Lidkombo situas fervoja stacio kaj negranda komercejo.

Ĝi kontinuas norde ĝis Parramatta-road kaj oriente ĝis tombejo Rukvud. Ĉe okcidenta kaj suda limoj ĝi kuniĝas kun Aŭberno kaj Beralo. Terensurfaco estas sufiĉe ebena, sed ĝenerale malsupriĝas al rivero Parramatta.

## Notoj
Ĝenerala kuracisto

La **ĝenerala kuracisto** estas specialisto pri ĝenerala medicino, ankaŭ konata kiel **familia kuracisto**.

## Historio 
Komence estis nur kuracistoj, sed pro evoluo de la medicina praktiko disiĝis pluraj specialistoj, ekzemple kirurgoj, akuŝistoj, dentokuracistoj, ktp. Poste restis la restintaj kuracistoj havantaj novan nomon internistoj. Aliparte la kuracado estas pli efika, se estas zorganta kuracisto, kiu respondecas pri sano de homoj en areo de homoj. La sistemo ne estas sama en landoj, tiu dependas de financa stato de la lando kaj historio.
## Sistemo en Hungario 
Ĉirkaŭ 1-2 mil da plenkreskuloj apartenas al ĝenerala kuracisto, kiu persone konas ĉiujn plenkreskulojn kaj ri havas pri la pacientoj sanstatajn datenojn, nun jam komputile, pli frue papere. Se iu malsaniĝas, tiu iras al la kuracejo kaj anonciĝas al la familia kuracisto. Tamen estas labortempo de la kuracisto, ekster tiu tempo la zorganto estas la deĵoranto. Se la malsanulo havas febron aŭ en aliaj kazoj ri ne povas iri al kuracisto, tiam ri mesaĝas al la kuracisto. Estas esceptoj, se okazis akcidento, ri vokas la ambulancon aŭ estas malsanproblemo ekzemple pri okulo, orelo, ri rekte iras al hospitalo aŭ en ĉefa kuracejo. La ĝenerala kuracisto ekzamenas la pacienton kaj skribas kuracilon kun konsiloj. Ankaŭ okazas, ke la malsano estas speciala, tiam li sendas rin al ĉefa kuracejo, respektive malsanulejo. Se la paciento ne povas iri, la kuracisto zorgas pri ambulanca aŭto.

La familia kuracisto havas 1 aŭ 2 helpantajn flegistinojn, kiu(j) helpas precipe en komputilaj manovroj, krome injektas.

## Fontoj 
* priskribo hungare
Frei Galvão

**Frei Galvão** estis brazila franciskana monaĥo kaj unua brazila sanktulo (2007). 
## Biografio
Li naskiĝis en riĉa familio ligita al la Roma Katolikismo. Lia patro estis komercisto, soldato kaj membro de la Tria Ordeno de Sankta Francisko kaj la Ordeno de Nia Sinjorino de la Monto Karmelo. Lia patrino, Isabel Leite de Barros, apartenis al unu el la plej prestiĝaj familioj de la regiono. Kiam li estis 13-jara, lia patro sendis lin al Salvadoro de Bahia en la Colégio de Belém, por studi en la jezuita seminario, kie li restis inter 1752 kaj 1756, la jaro en kiu li translokiĝis al Taubaté en la monaĥejo de la "Ordeno de la Senŝuaj Franciskanoj" de Sankta Petro de Alkantara. La 15-an de aprilo 1760 li eniris kiel novico kaj la 11-an de julio 1762 li estis ordinita sacerdoto.
eta|maldekstre|300px|Anonima pentraĵo de Frato Galvão.
Fininte siajn studojn en 1768, li dediĉis sin al predikado kaj pentofarado. En 1769 li estis sendita al San-Paŭlo kiel konfesanto al retiriĝdomo. En 1774, li iĝis paroĥestro de San-Paŭlo, fondis la "Kongregacion de la Franciskanaj Fratinoj de la Plej Sankta Koncipiĝo", elstariĝis pro sia amo al Kristo kaj la Eŭkaristio, kaj ĉefe, li havis la doton de taŭmaturgio (resanigo de la malsanuloj). Li mortis la 23-an de decembro 1822 en San-Paŭlo.

La 25-an de oktobro 1998, li estis sanktigita sur la placo Sankta Petro fare de Johano Paŭlo la 2-a, igante lin la unua brazila beato. Matene de la 11-a de majo 2007, en la Campo de Marte, en San-Paŭlo. Benedikto la 16-a enkanonigis lin, antaŭ pli ol miliono kaj duono da homoj. La festo estis en la portugala, kardinalo José Saraiva Martins legis la biografion de la nova sanktulo kaj petis la kanonigon. Ĉe la fino de la litanio de la sanktuloj, Benedikto la 16-a legis la formulon de kanonigo.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1739
Kategorio:Mortintoj en 1822
Kategorio:Naskiĝintoj en la 18-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 19-a jarcento

Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 23-an de decembro 
Kategorio:Brazilaj religiuloj
Kategorio:Brazilaj katolikoj
Kategorio:Brazilaj sacerdotoj
Kategorio:Brazilaj sanktuloj
Blankflugila fuliko

La **Blankflugila fuliko** (*Fulica leucoptera*) estas birdospecio de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Ĉilio, Paragvajo, Urugvajo, kaj la insularo Malvinoj.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Blankflugila fuliko estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La Blankflugila fuliko troviĝas en plimulto de suda Sudameriko, en norda ĝis centra Ĉilio kaj aparte el orienta kaj suda Bolivio, Paragvajo, kaj ĉe plej sudorienta Brazilo suden tra Urugvajo kaj Argentino ĝis Tierra del Fuego. Estas populacio ankaŭ en Malvinaj insuloj kaj la specio aperas ankaŭ kiel vaganta en Peruo. Ĝi vivas ĉe nesalakvaj lagunoj, lagetoj, marĉoj, kaj nefluantaj riverejoj, favore al tiuj kun herboj aŭ senplantaj borfoj kun multaj enakvaj plantoj aŭ flosantaj akvolentoj. Ĝi foje troviĝas ĉe salakvejoj proksime al la bordo.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Urugvajo
Pedro Leitão

**Pedro Leitão** estis portugala prelato kaj 2-a brazila episkopo. Li estis nomumita episkopo de Bahio kaj Brazilo en la 23-a de marto 1558 kaj ekoficis en la 9-a decembro 1559 kaj restis ĝis sia morto. Leitão bakalaŭrigis en la Universitato de Koimbro en la 15-a de junio 1556 kaj estis persona amiko de la Frato José de Anchieta

Leitão estis filo de Estevão Barbosa Leitão kaj Maria Gomes Leitão. 

La peto de la reĝo por kreado de la Diocezo de Bahio estis akceptita de papo Julio la 3-a la 25-an de februaro 1551: la unua brazila diocezo estis kreita, kun tre vasta teritorio: la tuta lando. La unua episkopo estis Dom Pero Fernandes Sardinha (1496-1556), doktoro pri kanonika juro, kiu alvenis ĉi tien en junio de la sekva jaro. Sed la aferoj ne iris bone: li ne komprenis la situacion, venis en konflikton kun la jezuitaj misiistoj, li ne ŝatis la indianojn kaj fine iris al Portugalio por plendi al la Reĝo. La ŝipo ruiniĝis kaj D. Pero kaj aliaj pasaĝeroj sukcesis atingi la plaĝon, kie ili estis mortigitaj de la indianoj Kaeteoj la 16-an de julio 1556 .

La nova episkopo, Dom Pedro Leitão (1519-1573), alvenis tri jarojn kaj duonon poste. Fakte, ĉi tio estis granda problemo. Multaj spacoj inter la foriro kaj alveno de Episkopo. Almenaŭ du jaroj. Estis kazoj kie necesis 11 jaroj por elekti novan. Unu el la kialoj estis la malfacileco en komunikado. Poste, la elektoprocezo. La Reĝo faris sian elekton. Post la reĝo devis komuniki al la Papo. La papo komunikis al la Reĝo. La reĝo komunikis al la elektita kandidato. La kandidato mi povus akcepti aŭ ne. La kandidato bezonis tempon por prepariĝi kaj vojaĝi. Kaj tiel pasis la jaroj...

Post lia nomumo la 23-an de marto 1558, kaj lia nomo estis konfirmita en februaro 1559, Leitão estis konsekrita fare de ĉefepiskopo Dom :pt:Fernando de Menezes Coutinho e Vasconcellos. Li ekloĝis en la diocezo la 9-an de decembro 1559. José de Anchieta estis ordinita pastro fare de Dom Pedro Leitão, en 1566. Dum sia prelateco, li havis grandan kaj bonan kontakton kun la indianoj. La 30-an de julio 1566, li subskribis kun Guberniestro Mem de Sá kaj la inspektisto D-ro Brás Fragoso konsilion en defendo de la indianoj, kontraŭ la misuzoj de la blankuloj kaj donante pli grandan subtenon al la vilaĝoj establitaj de la jezuitoj. Li estis ĉe la fondo de la urbo de São Sebastião, kun Mem de Sá kaj Estácio de Sá, kie li fondis la Preĝejon de São Sebastião, sur Morro do Castelo. Li okazigis la unuan sinodon en brazilaj landoj.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1519
Kategorio:Mortintoj en 1573
Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento

Kategorio:Brazilaj episkopoj
Kategorio:Brazilaj religiuloj
Kategorio:Brazilaj sacerdotoj
Kategorio:Historio de Brazilo
Ardeza fuliko

La **Ardeza fuliko** (aŭ Ardezkolora fuliko, laŭ la latina scienca nomo *Fulica ardesiaca*, kaj ankaŭ *Anda fuliko*) estas birdospecio de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. 

Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Ĉilio, Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Anda fuliko havas du subspeciojn, nome la nomiga *F. a. ardesiaca* kaj *F. a. atrura*. Ili havas iom komplikan taksonomian historion. La nomiga estis iam traktita kiel subspecio de Amerika fuliko (*F. americana*) kaj la alia kiel aparta specio. 

Poste ili ambaŭ estis inkluditaj kiel subspecio de la Amerika fuliko. La nuntempa traktado estis amplekse akceptita ekde la 1980-aj jaroj, sed estas iome da spekulativo ke la subspecio estu plenrajta specio.

## Aspekto
La Anda fuliko estas 40 ĝis 43 cm longa. 

Ĝi havas du kolormorfojn kiuj ĉeestas en ambaŭ subspecioj. Ambaŭ morfoj estas plejparte ardezgrizaj kaj pli nigraj en la kapo kaj kolo. Iliaj sekundaraj flugilplumoj kutime havas blankajn pintojn. Unu morfo havas kromiflavan bekon kiu estas pli palflava kaj foje verda en la pinto, profundan kaŝtanan fruntan ŝildon, kaj verdajn krurojn kaj piedojn. La alia havas blankan bekon, blankan ĝis oranĝflavan fruntan ŝildon, kaj ardezajn krurojn kaj piedojn. 

Sendepende de la kolormorfoj, la subspecioj diferenciĝas nur pro la koloro de siaj subvostaj kovriloj: tiuj de la nomiga estas blankaj kaj tiuj de *F. a. atrura* estas preskaŭ nigraj.

Tiu Anda fuliko loĝas ĉefe en grandaj lagoj kun tre plantohavaj neprofundejoj, kvankam ĝi troviĝas dise en plantohavaj lagoj kaj en lagetoj, marĉoj kaj riveroj. Ruĝfruntaj birdoj tendencas hegemonii en plantohavaj lagoj dum blankafruntaj birdoj hegemonias en malpli plantohavaj pli altateraj malsekejoj. La nomiga subspecio troviĝas je altaĵoj inter 2100 kaj 4700 m. *F. a. atrura* troviĝas inter 2200 kaj 3600 m en Kolombio kaj plej malalte en Ekvadoro kaj Peruo.

## Bildaro

Image:Andean Coot RWD3.jpg|Ruĝfrunta morfo
Image:Andean Coot RWD6.jpg|Blankafrunta morfo
image:FulicaArdesiacaSmit.jpg|Bildo de Joseph Smit, 1869

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Aaron Ramsey

**Aaron James RAMSEY** (naskita la 26-an de decembro 1990 en Caerphilly, Mid Glamorgan) estas kimra futbalisto kaj iama teamestro (kapitano) de la Kimria nacia futbala teamo. La multflanka mezulo estas sub kontrakto kun duadivizia klubo Cardiff City (Kardif-Urba Futbala Klubo) .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profile at the OGC Nice website

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1990
Kategorio:Kimraj futbalistoj
Conor McGregor

**Conor Anthony MCGREGOR** (; naskita la 14-an de julio 1988 en Dublino, Irlando) estas irlanda miksita luktosportisto en la *UFC* (Ultimate Fighting Championship) kaj kiu ankaŭ prezentis en profesia boksado.

Li estas iama *UFC Lightweight Champion* kaj *UFC Featherweight Champion*, same kiel iama *Cage Warriors Featherweight* kaj *Lightweight Champion *.

Li estas plej konata pro liaj prezentoj en la UFC. La unua duobla ĉampiono en la historio de UFC, kiu samtempe posedis du zonojn en malsamaj pezokategorioj - lanuga kaj malpeza.

La 20-an de septembro 2018, li estis vicigita dua plej alta sur la oficialaj *funt-por-funto-* rangotabeloj de la UFC, kaj vicigita pinto kiel malpeza defianto. Li havis dek kvin-batalan venksinsekvon, dek kvar el kiuj ne iris preter la dua raŭndo, ĝis li estis venkita fare de Nate Diaz ĉe UFC 196, post kiam lia origina kontraŭulo Rafael dos Anjos devis retiriĝi kun damaĝo .

Li estas kondamnita seksperfortanto .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
 

* Conor McGregor ĉe UFC
* Conor McGregor ĉe Sherdog
* Conor McGregor ĉe Tapology.com
* Conor McGregor ĉe Fight Matrix

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1988
Kategorio:Irlandaj miksitaj luktosportistoj
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj
Manny Pacquiao

**Emmanuel Dapidran "Manny" PACQUIAO**, prononcita /ˈpækjaʊ/, /pa'kjaw/ en la cebua kaj la tagaloga respektive (naskita la 17-an de decembro 1978 en Kibawe, provinco Bukidnon, Filipinoj) estas filipina iama profesia boksisto kaj politikisto. Li estas la unua kaj nuntempe la ununura profesia boksisto en la historio de boksado por fariĝi agnoskita boksada mondĉampiono en sep pezoklasoj. 

Specife, li estas iama WBC malpeza, WBC superlanga pezo, IBF superbanta pezo kaj WBC muŝapeza mondĉampiono .

Pacquiao estas konsiderita unu el la plej bonaj boksistoj de sia tempo. La usona revuo *Time* inkludis lin en sia rangigo de la 100 plej influaj personoj unuafoje en 2009 .

Li ankaŭ konate kiel aktoro kaj politikisto, Prezidanto de la Sportkomisiono de la Filipina Senato kaj balota kandidato por Prezidanteco de Filipinoj (2022) .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Deputito. Emmanuel D. Pacquiao oficiala profilo ĉe la Kongreso de Filipinoj
* Manny Pacquiao profilo ĉe HBO

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1978
Kategorio:Filipinaj politikistoj
Kategorio:Boksistoj
Yoshinori Ohsumi

**Yoshinori Ōsumi** (; naskiĝis la 9-an de februaro 1945 en Fukuoka) estas japana biologo specialiĝanta pri molekula kaj ĉelbiologio.  

Li estas konata pro esplorado kaj malkovroj pri aŭtofagocitozo (aŭtofagio, ĉela sindigestado). En 2016 li ricevis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino pro tio . 

Membro de EMBO. Membro de la Japana Akademio de Sciencoj (2018). 

Ekde 2009, li estas profesoro emerito en la Lima Esplorcentro de Tokia Instituto de Teknologio Kogyo .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Yoshinori Ohsumi ĉe Nobelprize.org, inkluzive de la Nobela prelego la 7an de decembro 2016 *Molecular Mechanisms of Autophagy in Yeast*

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Japanaj biologoj
Rio Ferdinand

**Rio Gavin FERDINAND** (naskita la 7an de novembro 1978 en Peckham, Londono) estas iama angla futbalisto, kaj televidkomentisto. La iama avanulo Les Ferdinand estas kuzo de Rio, frato Anton ankaŭ estis profesia futbalisto.

Li ludis kiel centra defendanto. Li ludis 81 matĉojn por la Angla nacia teamo kaj partoprenis en tri Mondaj Pokaloj.

Li komencis sian futbalkarieron ĉe West Ham, kie li kreskis, sed en 2000 estis vendita al Leeds. Post pasigado de du sezonoj en Leeds, li iĝis teamestro (kapitano) en 2001. 

En 2002, li translokiĝis al Manchester United, kie li ludis dum 12 jaroj. Li ricevis sian atestaĵon la 9an de aŭgusto 2013 kontraŭ Sevilla kie Manchester United perdis 1-2  .

La 17an de julio 2014, li sciigis sian translokigon de Manchester United al Queens Park Rangers FC, kie li subskribis unujaran kontrakton. Ferdinand anoncis la 30an de majo 2015 ke li retiriĝas kiel aktiva futbalisto . 

Pro la homajrajtaj -fipraktikoj, Ferdinando estis kritikita pro reklamado de "Vizitu Kataro" dum la Futbala Mondpokalo 2022 en Kataro. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Rio Ferdinand Fundamento oficiala ejo
* Rio Ferdinand profiloĉe la Futbala Asocia retejo

Kategorio:Anglaj kinproduktoroj
Kategorio:Anglaj aŭtobiografoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1978
Kategorio:Anglaj futbalistoj
Gary Sinise

**Gary Alan SINISE** /sɪˈniːs/ (naskita la 17-an de marto 1955 en Blue Island, Ilinojso) estas usona filma kaj televida aktoro, reĝisoro, scenaristo, produktoro kaj muzikisto, gajninto de la Saturn (1995), Golden Globe (1996) kaj " Emmy " (1998), nomumita por Oskaro (1995) .

Li estis nomumita por Akademia Premio por sia rolo kiel leŭtenanto Dan Taylor en *Forrest Gump* en 1994. Li gajnis Oran Globon por Plej bona Aktoro por sia rolo en la filmo *Truman*.

Sinise reĝisoris du filmojn, kaj li mem ludis unu el la ĉefaj roloj en unu el ili - *Of Mice And Men* (1992), surbaze de la romano de John Steinbeck. Li estas konata pro sia partopreno en la sekvaj tri filmoj kun Tom Hanks : *Forrest Gump*, *The Green Mile* kaj *Apollo 13*. Oni ankaŭ povas mencii lian centran rolon en la batala suspensfilmo *Ransom* en 1996 (kune kun Mel Gibson).

De 2004 ĝis 2013, Sinise ĉefrolis en, kaj estis produktoro por, la krimserio *CSI: NY*. La 17-an de aprilo 2017, Sinise ricevis stelon sur la Trotuaro de famo en Holivudo pro siaj multe da verkado en televido kaj filmo .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Rakontantoj de sonlibroj
Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1955
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Zoologia specimeno

upright=1.2|eta|Specimena kolekto de la Instituto pri Patologio de Greifswald
**Zoologia specimeno** estas besta kadavro aŭ korpoparto konservata por uzo en natura historio, inklude de medicino. Zoologiaj specimenoj estas uzataj por diversaj celoj en publika prezentado kaj edukado pri zoologio, pruvado de la identeco de specioj, kaj esplorado. Krom fosilioj kaj donacitaj homaj kadavroj, specimenoj kutime estas bestoj mortigitaj de sciencistoj mem kaj konservataj diversmaniere laŭ la besta speco kaj studa celo. Kutimaj specoj de specimenoj estas, interalie, studofeloj de birdoj kaj mamuloj, remburitaj kadavroj, skeletoj, surpingligitaj insektoj, sekigaĵoj, kadavroj konservataj en likvo, kaj platoj por mikroskopo. 

Zoologiaj specimenaroj estas kolektitaj en naturhistoriaj muzeoj. Kvankam la movado por bestaj rajtoj kontraŭas perforton ĝenerale, ĝis nun ĝi ne celas kampanjojn specife kontraŭ specimenigado. Kelkaj posthumanistoj asertas, ke eĉ mortintaj specimenoj estas agantoj, kiuj iasence faras petojn al siaj konservantoj.

## Referencoj
Kategorio:Zoologio
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Patologio
Kategorio:Jurmedicino
Kategorio:Muzea edukado
Kategorio:Zoologia nomenklaturo
Konrado de Fohnsdorf-Praitenfurt

**Konrado de FOHNSDORF-PRAITENFURT** (naskiĝinta en 1254, mortinta la ) estis inter 1285 kaj 1291 episkopo de Lavant kaj de 1291 ĝismorte ĉefepiskopo de Salcburgo. 
## Vivo
Originante el grava ministra familio salcburgia-stiria li anis ĉe la kapitulo de la katedralo de Salcburgo de 1281 (ankaŭ kiel edukadfunkciulo). En 1285 li nomumiĝis episkopo de Lavant; post la morto de arkiepiskopo Rudolfo de Hoheneck papo Nikolao la 4-a malakceptis la proponitan bavaran dukfilon Stefano. Anstataŭe, li provizorigis en januaro 1291 Konradon. Post konsekriĝo kaj akcepto de la paliumo en Romo, Konrado ne antaŭ septembro 1291 sukcese eniris Salcburgon - kontraŭ la volo de la katedralkapitulanoj, ministroj kaj la civitanoj kiuj favoris aliancon kun duko Otto el Malsupra Bavario.

Dume armistico kun Otto sukcesis, la rivaleco kun la habsburgo Alberto pliakriĝis. En la 1.1.1292 Konrado kreis kun ribelemaj nobeloj de Stirio kaj Karintio la militan ligon *Deutschlandsberger Bund* kiun poste eĉ la bavaroj eniris. Post diversaj ŝanĝantaj bataloj (dum kiuj oni povis aresti la karintian dukfilon Ludoviko), oni faris packontrakton en majo 1293 en Linz. En 1295 Konrado troviĝis ĉe reĝo Adolfo de Nassau, de kiu li atendis subenton kontraŭalbertan; ĉiuokaze Konrado gajnis diversajn privilegiojn. 

Pro salejo starigita de Alberto en la valo *Gosautal*, Konrado en novembro 1295 denove ekkampanjis kun bavaraj taĉmentoj kontraŭ la aŭstroj (ankaŭ post aŭdi la onidiron pri la forpaso de Alberto). Nur en septembro 1297 oni en Vieno faris daŭripovan packontrakton kaj novajn aliancojn. Post la finfina elekto de Alberto je reĝo, Konrado ricevis en novembro 1298 en Nurenbergo la oficialajn potencinsignojn. Jam en 1301 li sendis al la reĝo helparmeon kun salcburgaj soldatoj por militi ĉe Rejno. Li subtenis persone la albertajn kampanojn kontraŭ Bohemio en 1304 kaj 1306 kaj batalis kiel aliancano rgeha en 1307 sukcese kontraŭ Karintio.

Post la morto de Alberto, Konrado lasis enmiksi sin (ĉe la porhabsburga flanko) en milito kontraŭ la dukoj Otto kaj Stefano de Malsupra Bavarujo: repaciĝon eblis kontrakto konkludita en februaro 1311 Salcburge.

## Graveco
Decidonfaro for de la bavaroj al la habsburgoj, Konrado fiksis la estontan eksteran politikon de Salcburgio. Malgrau altigitaj impostoj kaj doganoj la financoj de al diocezo ne povis saniĝi. Dauripova estis tamen la akiro de la valo *Gasteinertal*, la lasta granda eksklavo ene de Salcburgio, kiun venid la bavaroj en 1297 kontrau la sumo de 600 arĝentaj markoj. 
## Fonto
Dopsch, Heinz: "Konrad IV. von Fohnsdorf-Praitenfurt" - ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 12 (1980), p. 525-526
Ruĝfrunta fuliko

La **Ruĝfrunta fuliko**, *Fulica rufifrons* kaj laŭ la scienca nomo ankaŭ *Ruffrunta fuliko*, estas specio de birdoj de la ordo de Gruoformaj kaj de la familio Raledoj. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Ĉilio, Peruo, kaj Urugvajo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Ruĝfrunta fuliko estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La Ruĝfrunta fuliko troviĝas marborde el suda Peruo ĝis centra Ĉilio, en almenaŭ unu loko en Bolivio, kaj el sudorienta Brazilo suden tra Urugvajo orienten al centra Argentino. Ĝi estis ankaŭ vaganto en Paragvajo kaj la Malvinoj, kvankam la lasta vidaĵo tie okazis en 1924. Oni trovis fosiliojn de tiu specio en la kuŝejo de Laguna de Tagua Tagua de Ĉilio.

La Ruĝfrunta fuliko estas ĉefe birdo de malaltaj teroj, ordinare game el marnivelo ĝis 800 m, sed ĝi vivas foje tiom alte kiom ĝis 2100 m en Argentino kaj estas regule trovebla je 3700 m ĉe la lago Alalay, Bolivio. Ili vivas en neprofundejoj de duonmalfermaj marĉoj kaj junkejaj lagoj, speciale tiuj kun flosanta plantaro kiel ekzemple lentoplantoj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Urugvajo
Salima Michael

**Salima Michael** ( 1918 - la 12-an de januaro 2025 ), pli konata kiel **la patrino de Or Yehuda,** estis konata plejparte pro sia progresinta aĝo.

## Biografio 
Salima naskiĝis en 1918 en Irako. En 1951, post la fondo de la Ŝtato de Israelo, ŝi alvenis al Israelo kaj loĝis en Or Jehuda, kie ŝi vivis ĝis sia morto. 

### Publika agado 
Michael estis konata pro sia vasta volontula laboro. Dum multaj jaroj, ŝi volontulis kaj helpis homojn en la komunumo, precipe maljunulojn sen familio kaj bezonulojn. Ŝi zorgis pri provizado de vestaĵoj, manĝaĵoj kaj ekipaĵo al soldatoj ĉe la fronto, kaj mobilizis komercistojn por helpi la bezonulojn. Ŝia aktivado donis al ŝi la kromnomon "La panjo de Or Jehuda". 

En 2018, Salima ricevis la titolon "Karulo de la Urbo" Aŭ Yehuda, en rekono de ŝia kontribuo al la komunumo.

## persona vivo 
Loĝis en la urbo Or Yehuda, forpasis la 12-an de januaro 2025, en la aĝo de 106 jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
## Vidu ankaŭ 
* Zeĥarja en mia kapo

## Referencoj 
Kategorio:Israelaj centjaruloj
Kategorio:Centjaruloj
Christian Ludwig Landbeck

**Christian Ludwig (Luis) LANDBECK** (11a de Decembro 1807 – 3a de Septembro 1890) estis germana ornitologo.

Li partoprenis en ekspedicio al Ĉilio kaj priskribis multajn speciojn de birdoj kunlabore kun Rodolfo Amando Philippi. Li ĉefredaktis la publikigon de *Naturgeschichte aller Vögel Europas* ("Natura historio de ĉiuj eŭropaj birdoj").

Kvankam ambaŭ sciencistoj kune priskribis multajn speciojn, la kakto *Cereus coerulescens* var. *landbeckii* estis nomita de Philippi honore al lia kolego. Philippi ankaŭ nomis la jenajn (nebirdajn) speciojn laŭ Landbeck:
* *Calceolaria landbeckii*: (1860), botanika specio de la familio Calceolariaceae. 
* *Gnaphalium landbeckii*: (1864), botanika specio de la tribo *Gnaphalieae*.
* *Bombylius landbecki*: (1865), insekto el la familio *Bombyliidae*. 
* *Allidiostoma landbecki*: (1873), insekto el la subfamilio *Allidiostomatinae*.

Alia planto nomita laŭ li estas *Tillandsia landbeckii*.

## Publikaĵoj 
* *Nachtrag zur Aufzählung der Vögel Würtemberg*, 1836 - Aldonaĵo al suplemento pri birdoj en Württemberg.
* *Systematisches Verzeichniss der Vögel Württembergs*, 1846 - Sistematika listo de birdoj en Württemberg.

## Referencoj
Kategorio:Germanaj ornitologoj
Kylie Jenner

**Kylie Kristen JENNER** (naskita la 10-an de aŭgusto 1997 en Calabasas, Kalifornio) estas usona modelo, entreprenisto kaj partoprenanto de realeca spektaklo .

Ŝi estas konata de la televidspektaklo *Keeping Up with the Kardashians*, ĉe E! ekde 2007, kaj estas la fondinto kaj posedanto de la kosmetikaĵfirmao *Kylie Cosmetics* kaj la modfirmao *Khy* same kiel la vodka-sodakva firmao *Drink Sprinter *.

Jenner estas ekstreme populara reta ankro (socireta famulino) kaj havas 400 milionojn da sekvantoj ĉe Instagram.

Ŝi estis elektita de " Time Magazine " kiel unu el la 25 plej influaj junuloj en la mondo por 2014, same kiel en 2015 .

En 2017, ŝi eniris la liston "100 Richest Famuloj" de la revuo Forbes kaj estis la plej juna persono iam eniri la liston . Tamen, en majo 2020 la revuo retiriĝis, asertante ke ĝi ŝveligis la takson de lia persona riĉaĵo   .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonanoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Usonaj infanaj fotomodeloj
Kategorio:Usonaj blogistoj
Kategorio:Usonaj vestodezajnistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1997
Kategorio:Personoj de Los-Anĝeleso
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Skotaj usonanoj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Anglodevenaj usonanoj
Kategorio:Nederlandaj usonanoj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Christoph Eberhard Finckh

**Christoph Eberhard FINCKH** (naskiĝinta la  en Reutlingen, mortinta la  en Heilbronn) estis germana klasika filologo kaj gimnazia instruisto. 

Post studoj de klasika filologio kaj evangelia teologio li laboris kiel repetisto ĉe la teologia seminario de la universitato de Tübingen, poste kiel rektoro de la latina lernejo de Reutlingen. En 1840/41 li fariĝis gimnazia profesoro je la Karola Gimnazio de Heilbronn, kie li nomumiĝis lernejestro en la 1860-a jaro. Lernantoj trovis lian instruadon ne ĉiam interesa: *Um so höher standen die Lehrer des Obergymnasiums; zwar fehlten auch da die Nieten nicht: Prof. Finkh tat alles, was er konnte, um uns die griechische Lektüre langweilig zu machen.*

Jam en Tübingen li furoris per traduko de la ksenofonaj verkoj (*Xenophons von Athen Werke*, volumo 4, Stuttgart: J. B. Metzler 1827), kion li reeldonis en la serio *Xenophons auswählte Schriften* (4-a parto, Stuttgart: J. B. Metzler 1857). Lia ampleksa eldono de *Progymnasmata* de la sofisto Theon (Stuttgart 1834) enhavis multajn presitajn kaj nepresitajn komentojn kaj registrojn. 

Alie li okupighis denove pri Ksenofono (*Cyropaedie*, 1827), Olimpiodoro (*Olympiodori philosophi scholia in Platonis Phaedonem*, Heilbronn 1837), Aftonio kaj Nikolao Sofistes (*Aphthonii et Nicolai sophistarum progymnasmata illustrantur*, Heilbronn 1865), Zenobio (*In Zenobii proverbia annotationes*, Heilbronn 1843) i.a. Menciindas ankoraŭ: *In Longini Artem rhetoricam et in Demetrii libellum de elocutione annotationes criticae*, Heilbronn 1827; *Commentatio de auctore Rhetoricae quae dicitur ad Alexandrum, et de locis nonnullis eius libri vel emendandis vel illustrandis*, Heilbronn 1849; *De incerti auctoris artis rhetoricae post Sequerium a Leonardo Spengelio editae locis aliquot emendantis*, Heilbronn 1854).

## Literaturo 
* Friedrich August Eckstein: *Nomenclator Philologorum*, 1870, p. 133
* Wilhelm Pökel: *Philologisches Schriftsteller-Lexikon*, Krüger, Leipzig 1882, p. 321

## Eksteraj ligiloj 
*ligiloj ĉe DDB
## Notoj
Kategorio:Germanaj klasikaj filologoj
Kategorio:Lernejestroj
Kategorio:Germanaj eldonistoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1802
Kategorio:Mortintoj en 1869
Friedrich Merz

**Joachim-Friedrich Martin Josef MERZ** (naskiĝis la 11-an de novembro 1955 en Brilon) estas germana politikisto de la partio CDU)  kaj la nuna federacia kanceliero de Germanio ekde la 6-a de majo 2025.

Li estas federacia partiestro de la CDU ekde 2022, kaj estis estro de la parlamenta grupo CDU/CSU kaj tiel opoziciestro en la 20-a germana Bundestag (2021-2025).

De 1989 ĝis 1994 Merz estis membro de la Eŭropa Parlamento. Inter 1994 kaj 2009 li estis membro de la Bundestag, kaj de 2000 ĝis 2002 li estis unuafoje prezidanto de la CDU/CSU parlamenta grupo kaj tiel ankaŭ gvidanto de la opozicio . Merz laboris kiel lobiisto kaj advokato.

Li revenis al politiko en 2018. En la federacia elekto en 2021, Merz iĝis membro de parlamento denove, kaj en la elekto (2022) por la CDU-prezidanteco, li estis finfine elektita prezidanto fare de la partikonferenco post membro-enketo. En septembro 2024, Merz iĝis la kandidato por kanceliero de la Kristandemokrata Unio je la federacia elekto de 2025  kaj venkis tiun baloton. Sekve li nomumiĝis la Federacia kanceliero de Germanio kaj starigis "sian" ministraron. Krom la fakaj ministroj, lia aparte proksima kolego estas la kanceliera ŝtata ministro Wolfram Weimer, registara komisaro pri kulturo kaj amaskomunikiloj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Germania federacia baloto de 2025
* Ministraro de Friedrich Merz

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* germanlingva artikolo pri lia politika reveno/ die-wirtschaftsnews

Kategorio:Germanaj kristandemokratoj
Kategorio:Germanaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Germanaj romkatolikoj
Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj
Bezalel Smotrich

**Bezalel Joel SMOTRIĈ** (, [ ˈsmɔtritʃ ]; naskita la 27-an de februaro 1980 en Chispin, Golan Altaĵo) estas israela dekstra ekstremisma politikisto kaj advokato. Ekde 2023 li estas prezidanto de la dekstra religia partio Mafdal - HaTzionut HaDatit ("Nacia Religia Partio - Religia Cionismo"), konata kiel Tkuma ("Renaskiĝo") ĝis 2023 .

De junio 2019 ĝis majo 2020, li funkciis kiel Ministro de Transportado en la 4-a Kabineto de Netanyahu. Ekde la 29-a de decembro 2022, li estas financministro en la 6-a kabineto de Netanyahu kaj respondecas pri la ekspansio de setlejado en la israela okupata Cisjordanio . Smotriĉ neas la ekziston de la palestina popolo kaj aktive agadas por la celo establi "Biblian Grandan Israelon" . 

La deklaroj de Smotrich kaŭzis multajn skandalojn.

Interalie, liaj homofobaj deklaroj , kritiko de la leĝo malpermesanta konvertiĝterapion , vokoj rifuzi vendi domojn al araboj , alvoko por la apartigo de arabaj kaj judaj patrinoj en naskiĝejo , alvoko pafi palestinajn ŝtonĵetistojn surloke, postulas la kreadon de halaĥa ŝtato , deklaroj kontraŭ Reformjudismo  tiris severan kritikon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bezalel Smotriĉ ĉe la retejo de la Kneset 

Kategorio:Israelaj ministroj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1980
Tasmania galinolo

La **Tasmania galinolo** (laŭ la latinlingva scienca nomo *Tribonyx mortierii* kaj en palavakanio *piyura*) estas mezgranda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj indiĝena de Tasmanio, Aŭstralio. Ĝi estas nefluga ralo kaj unu el dek du birdospecioj endemiaj de la insula subŝtato de Aŭstralio nome Tasmanio. La specio estas ofta en la norda duono de la insulo kaj en la sudorienta kvarono, dum forestas en la sudokcidenta kvarono.

Kvankam multaj neflugaj birdoj havas historion de formorto fare de homoj, la specio fakte profitis la enkondukon de la eŭropecaj agrikulturaj praktikoj en Tasmanion. Ties sukceso povas esti atribuita ankaŭal la ĵusa formorto de ties ĉefa predanto, nome la tilacino.

## Nomenklaturo 
Tiu specio estis origine priskribita en 1840 kiel *Tribonyx mortierii* — la vorto *mortierii* estas honora al belga botanikisto Barthélemy Charles Joseph Dumortier. Local names include narkie, waterhen and turbo chook. 

## Aspekto 
La Tasmania galinolo estas fortika nefluga birdo inter 43 kaj 51 centimetroj longa. La supraj partoj estas olivecbrunaj kun blanka makulo sur la flanko. La subaj partoj estas pli malhelaj kun bluecgriza nuanco. La mallonga vosto estas proksima al nigra kaj plejparte tenita vertikala. La kruroj estas dikaj kaj fortikaj, kun griza skvameca aspekto kaj akraj ungegoj. La okuloj estas brilruĝaj. La beko havas malgrandan verdecflavan fruntan ŝildon.

## Referencoj
* *Rails* de Taylor kaj van Perlo, ISBN 90-74345-20-4

## Eksteraj ligiloj
*Birdlife Australia: Tasmania galinolo
*ABC News: How Tasmania's 'turbo chook' native hen has survived, despite the odds

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Itamar Ben-Gvir

**Itamar BEN-GVIR** (; naskita la 6-an de majo 1976 en Mevaseret Zion, apud Jerusalemo) estas dekstra ekstremisto israela politikisto kaj advokato . 

Li estas la gvidanto de la partio Otzma Yehudit, konsiderata la ideologia posteulo de Kaĥ (Kahana Ĥaj) . En 2007 li estis kondamnita fare de israela tribunalo de rasa instigo kaj apogado de terora organizo . Li estas membro de la Kneset kaj loĝas en israela setlejo proksime de Hebron en la okupata Cisjordanio. Li estas Ministro pri Nacia Sekureco de Israelo ekde decembro 2022 .

Kiel advokato, li estas konata pro defendado de judaj radikaluloj en israelaj tribunaloj kaj postuli la elpelon de mallojalaj arabaj civitanoj el Israelo .

## Referencoj 
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1976
Kategorio:Israelaj politikistoj
Kornofuliko

La **Kornofuliko**, laŭ la scienca nomo *Fulica cornuta*, estas specio de birdoj de la ordo de Gruoformaj kaj de la familio Raledoj. Ĝi troviĝas en Andoj de Sudameriko. Ĝi estis priskribita de Bonaparte en 1853 baze sur specimeno kolektita en Bolivio. Dumlonge oni konis la specion nur el la tipa specimeno.

## Priskribo
Kornofulikaj maskloj averaĝe estas iom pli grandaj ol la ino. Kun totala longo de 46-62 cm kaj raportita korpomaso de 1.6-2.29 kg, ĝi averaĝas iomete pli malgranda ol la rilata giganta fuliko kiel la dua plej granda fuliko kaj la tria plej granda inter ekzistantaj specioj de ralo.

Kvankam la plej multaj fulikoj havas kornecan ŝildon sur la frunto, la kornofuliko havas tri bridojn en ambaŭ seksoj. La centra brido estas granda kaj eble estas starigebla. La tri bridoj finiĝas en tufoj de filoplumoj. Ĉe la bekobazo kaj sub la brido estas karnoplena karunklo kiu estas blankeca. La beko estas olivecflava, brila al svafe oranĝa ĉe la bazo. Male al la giganta fuliko, la kruroj de la kornofuliko estas svage verdecaj.

## Distribuado kaj habitato
Tiu fuliko vivas en *altiplano* de nordokcidenta Argentino, sudokcidenta Bolivio, kaj nordorienta Ĉilio. Ĝi estas preskaŭ tute limigita al lagoj je altitudoj de 3000–5200 m super marnivelo, sed foje ĝi estis registrita je pli malaltaj altitudoj.

## Statuso kaj konservado
Ĝi estas ĝenerale specio de malalta denseco kaj la totalan populacion oni ĉirkaŭkalkulis je 10,000–20,000, kaj nur 620 en la ĉilia parto de ĝia teritorio. Tiukadre, ĝi estis konsiderata Preskaŭ minacata fare de BirdLife International kaj IUCN.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Jonathan Kis-Lev

**John Kiss**, **Jonathan** aŭ **Jonatan Kis-Lev** (12a de septembro, 1985, Hebree: יהונתן כיס-לב) estas israela stratartisto, pacaktivulo kaj aŭtoro, konata pro sia grafitia laboro, politikaj artaĵoj kaj komunum-bazitaj projektoj. Li estas aktiva en paca aktivismo ekde sia junulaĝo. Multaj el liaj artaĵoj temas pri transforma kapacito de arto. Rimarkindaj artaĵoj liaj estas *La Pacemaj Infanoj* kaj 'la 27a Klubo grafitia' en Telavivo.

## Biografio 
[eta|maldekstre|Omaĝo al [Banksy vidita de la strato]]
eta|*Ŝprucas Min*! Aventuroj de Alice en Mirlando
Kis-Lev naskiĝis al gepatroj kiuj elmigris al Israelo de la eksa Sovetio. La familio vivis en Mishmar Ayalon, kie li prenis privatajn artajn lecionojn. Ĉe la aĝo de dek unu, li ĉeestis pacan artan seminarion en Nablus financita de USAID. Renkonti palestinajn infanojn por la unua tempo incitis lian intereson en peacaktivado. Li komencis kredi ke arto povus krei pontojn inter homoj. Ĉe la aĝo de 13, li aliĝis al jud-araba junulara movado.

Kis-Lev studis arton en Tel Aviv kaj ĉe Pearson Altlernejo en Brita Kolumbio kaj studis tie por du jaroj, diplomiĝis en Vidaj Artoj.

Li poste gajnis la gradon de *summa cum laude* de la Malferma Universitato de Israelo koncentranta sur arto kaj psikologio.

Kiso estis tabula membro de la *Israela Ligo de Esperantaj Parolantoj* kaj la prezidanto de la *Junaj Esperantaj Parolantoj*. 

Kiel artisto, Kis-Lev inspiriĝis por uzi brilajn kolorojn en sia publika arto de artistoj kiel Friedensreich Hundertwasser kaj Gaudi. Multaj de liaj grafitiaj artaĵoj estas en la Sudo de Tel Aviv, precipe en Florentin kvartalo. Malofte inter strataj artistoj, Kis-Lev uzas sian veran nomon en sia laboro prefere ol pseŭdonimo. Li laboras multe kun eltondaĵaj ŝablonoj.

## La pacaj infanoj
Unu el Kis-Lev plej famaj artaĵoj estas "La pacaj infanoj" kiel murpentraĵoj en du lokoj: Telavivo, Israelo kaj Bethlehem, Palestino. 

La infanoj estas Srulik (simbolo de Israelo) de la Israela karikaturisto Kariel Gardosh (Doŝ) kaj Ĥandala (simbolo de Palestino) de la palestina karikaturisto Moodi Abdallah.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1985
Kategorio:Politikaj artistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Israelaj esperantistoj
Egas Moniz, la konsilisto

**Egas Moniz, la Konsilisto** estis portugala nobelulo kaj konsilisto de Afonso Henriques. Egas Moniz elstariĝis pro sia politika kaj militema agitado kiu determinis la falon de Reĝino Tereza kaj la ascendo de la reĝo Afonso Henriques, al kiu li estis ilia "servisto" aŭ disĉiplo, rolo el kiu venis lia familia nomo.

## Biografio
Ega Moniz estis riĉa viro de Portukale, el la Riba Douro genealogio, unu el la kvin grandaj familioj de :pt:Entre-Douro e Minho en la 12-a jarcento, al kiu Henriko de Burgonjo, Grafo de Portukale konfidis la edukon de sia filo, Afonso Henriques.

Ĉe tiu tempo la graflando Portukale estis dependa de Leono kaj Kastilio, tiam regita fare de reĝino Urraca. Post ŝia morto en 1127, Alfonso la 7-a sukcedis lin en la trono kaj adoptis la titolon de Imperiestro de la tuta Hispanio, serĉante vasalecon de la aliaj regnoj, kaj ankaŭ de la Distrikto de Portucalense, kiu longe batalis por sendependeco.

En 1128, Afonso Henriques, tiam dudekjara, estis farita al ĉefo de la baronoj kiuj timis la galegan influon super Portukale kaj, devigita batali kontraŭ la fortoj de sia patrino, Tereza de Leono, li venkis ilin en la kampoj de São Mamede kaj ekprenis la gubernian politikan gvidadon.

Baldaŭ poste, Afonso la 7-a sieĝis la urbon Guimarães, tiam la ĉefurbo de la graflando, kaj postulis vasaladĵuron de sia kuzo Afonso Henriques;
[eta|maldekstre|400px|Unu el la multaj reprezentadoj de la legendo pri la submetiĝo de Egas Moniz, pentraĵo de [:pt:Alfredo Roque Gameiro (1864-1935).]]
Egas Moniz alparolis la imperiestron, informante al li ke lia kuzo akceptis la submetiĝon. Tamen, post translokado de sia ĉefurbo al Koimbro (1131), Afonso Henriques sentis ke li havas la forton por detrui la katenojn kiuj ligis lin al Afonso la 7-a. Li faris militon kaj invadis Galicion, kondukante al la batalo de Cerneja (1137), el kiu la homoj de la graflando Portukale eliris venka.

Ĉar Afonso Henriques ne plenumis tion, kio estis interkonsentita de sia konsilisto, Egas Moniz, laŭ la legendo, eksciinte pri tio, kio okazis, Egas Moniz vojaĝis al Toledo, la imperia ĉefurbo, nudpiede kaj kun ŝnuro ĉirkaŭ la kolo. Akompanita de sia edzino kaj gefiloj, li metis sian vivon kaj tiun de sia familio je la dispono de la imperiestro, kiel promeson por konservi la ĵuron de fideleco farita naŭ jarojn pli frue.

Estas dirite ke la imperiestro, kortuŝita de tiom da honoro, pardonis lin kaj resendis lin al Portugalio en paco. Egas Moniz estis entombigita en la Monaĥejo de Paço de Sousa, el kiu li estis la patrono. Lia tombo reprezentas ĝuste tiun ĉi epizodon.

## Vidu ankaŭ
* António Egas Moniz

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1080
Kategorio:Mortintoj en 1146
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 12-a jarcento

Kategorio:Mortintoj la 3-an de aŭgusto 
Kategorio:Portugalaj nobeluloj
Kategorio:Portugalaj politikistoj
Kategorio:Portugalaj herooj
Svaminarajan Akŝardhamn (Nov-Ĵerzejo)

**BAPS Swaminarayan Akshardham** en Robbinsville, Nov-Ĵerzejo estas granda hinduisma templo konstruita inter 2015 kaj 2023. Ĝi estas la plej granda hinduisma templo ekster Azio.  La nomo rilatas al Svaminarajan, fontinto de la *Svaminarajan-Hinduismo*. 

## Historio 
La ideo konstrui grandan hinduan templon en Nordameriko aperis jam en 1984. Post longa periodo de planado, la nemoveblaĵo en Robbinsville estis aĉetita en 2008. Konstruo komenciĝis en 2015 kaj la ŝlosoŝtonoj de la kvar kupoloj de la konstruaĵo estis metitaj en 2022. La 31-an de majo 2023, la lasta ŝtono de la konstruaĵo estis instalita.

## Referencoj 
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Religia arkitekturo
Kategorio:Hinduismaj temploj
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2023
Kategorio:Hinduismo en Usono
Ezpeleta (stacidomo)

**Ezpeleta** estas fervoja stacio en la samnoma urbo, distrikto Quilmes, Provinco Bonaero, Argentino.

## Bildgalerio 

Estación de Ezpeleta - Noviembre 2022 (1).jpg|Nokta vido
Estación de Ezpeleta - Marzo 2023 (2).jpg|Ponteto

## Vidu ankaŭ 
* Ezpeleta

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Ezpeleta
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Ezpeleta

**Ezpeleta** estas urbo en la provinco Bonaero en la sudoriento de la distrikto Quilmes (sude de Granda Bonaero, Argentino), sur la dekstra bordo de la Plata-Rivero kaj limanta al la distriktoj Berazategui kaj Florencio Varela.

En 2011, Ezpeleta havis  loĝantojn (2011), distribuitaj jene:  en Ezpeleta Este kaj  en Ezpeleta Oeste. Ĝi estas la tria plej granda urbo en la distrikto, kun 14% de ĝia populacio.

## Vidu ankaŭ 
* Ezpeleta (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Provinco Bonaero
Las Malvinas (stacidomo)

**Las Malvinas** estas fervoja stacio en la distrikto General Rodríguez, Provinco Bonaero, Argentino.

centra|280ra|eta|Mapo

## Bildgalerio 

Parada Las Malvinas 05.jpg|Nomŝildo
Parada Las Malvinas 03.jpg|Kajo kaj trajno

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino