open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lulu Wang

eta|250px|Lulu Wang (2007)
**Lulu WANG** (naskiĝis , Pekino) estas de origino ĉina verkistino, kiu ekde la 1980-aj jaroj loĝas en Nederlando. En la komenco ŝi instruis en Maastricht antaŭ ol ŝi en 1997 atingis publikan atenton per ŝia debutromano *Het Lelietheater* (La Liliteatro). Por ĉi tiu libro ŝi ricevis en 1998 la Gouden Ezelsoor (Oran Angulfaldon) por la plejvendata literara debuto (pli ol 135.000 venditaj ekzempleroj) en la posta jaro ŝi ricevis la internacian Premion Noninon. Nur en Nederlando pli ol 700.000 ekzempleroj vendiĝis.

En *Het Lelietheater* ŝi priskribis la junaĝon de la verkistino en la Ĉinio. La libro ricevis bonegajn recenzojn. Ŝia du romano *Het Tedere Kind* (La tenera infano) kontraŭe ricevis nombron da neniigajn recenzojn. La verkistino publikigas kun ioma reguleco romanojn kaj novelojn.

## Bibliografio 
* *Het lelietheater* (1997) (La liliteatro)
* *Brief aan mijn lezers* (1998) (Letero al miaj legantoj) (novelo)
* *Het tedere kind* (1999) (La tenera infano)
* *Het Witte Feest* (2001) (La blanka festo) (novelo)
* *Seringendroom* (2001) (Siringosonĝo)
* *Het Rode Feest* (2002) (La ruĝa festo) (novelo)
* *Bedwelmd* (2004) (Sveninta)
* *Heldere Maan* (2007) (Klara luno)
* *Wilde rozen* (2010) (Sovaĝaj rozoj)
* *Lotusvingers* (2010) (Lotusfingroj)
* *Nederland, wo ai ni* (2012) (Nederlando, mi amas vin)
* *Zomervolliefde* (2013) (Somerplenamo) (poezio)
* *Adam en Eva in China* (2014) (Adamo kaj Eva en Ĉinio) (ne-fikcio)
* *Levenlangverliefd* (2015) (Dumvive enamiĝinta) (poezio-NL/CH)
* *Chineeslekker* (2017) (Ĉine bongusta) (kulinara/ne-fikcio)
* *Nederwonderland* (2018) (Malsupramiraklolando) (ne-fikcio)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Lulu Wang

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Nederlandaj vegetaranoj
Kategorio:Vegetaranoj
Klokočín

**Klokočín** estas burgodomo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, sude de Maletice ĉe sudbohemia Protivín, en distrikto Písek.

La origina nobela bieno estas unuafoje skribe menciita en 1401 estis en la 16-a jarcento rekonstruita je fortigita domo en renesanca stilo .
Ĝi apartenis al pluraj nobelaj familioj, inter 1711-1918 ĝi estis havaĵo de la familio Schwarzenberg, posedanta plurajn grandajn kastelojn en la regiono (ekz. Hluboká nad Vltavou, Orlík nad Vltavou k.a..).

La pitoreska fortigita domo nuntempe servas kiel privata kameretosa **Galerio Radost** (Ĝojo) – kun regule ŝanĝiĝanta bunta **ekspozicio pri** **figurartaj verkoj de infanoj el proksimaj urboj** Písek, Protivín kaj Vodňany (baz- kaj mezlernejoj, filma lernejo, instituto pri socia priflego ktp) kaj el la ĝemelaj urboj en Veclaro kaj Smiltene.

La galerio estas alirebla ekde majo ĝis oktobro ( ĉiutage krom lundo, 10-12 kaj 14-17), fotado kaj filmado estas permesita senpage.

La fortigita domo estas ĉirkaŭita de originala ĝardeno kaj fiŝlago. La kulturan viziton eblas ligi kun refreŝiga promenado en la naturo sur la **signita instrupado** (1,5km longa), informanta pri interesaj plantoj kaj arboj.

## Pluaj fotoj

Dosiero:Klokočín.tvrz1.jpg
Dosiero:Klokočín.Galerie.Radost1.jpg
Dosiero:Klokočín.Galerie.Radost2.jpg
Klokočín.tvrz2.jpg

Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Písek
Kategorio:Domoj en Ĉeĥio
Kategorio:Protivín
Marie-Joseph Motier, markizo de La Fayette

**Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert DU MOTIER, markizo de La Fayette**, ankaŭ konata kiel Markizo de La Fayette ( en Chavaniac-Lafayette, Haute-Loire, - ), apartenis al la franca nobeleco de spado.

Li estas ĉefe konata pro siaj armeaj agadoj dum la Usona revolucio.

Li partoprenis, kelkfoje, en la franca politiko de la franca revolucio al la Monarkio de Julio, kiam li distingiĝis kiel unu el la famaj liberecaj altranguloj, de la patriota partio tra la « konstituciuloj » kaj la Klubo de « Feuillants » al la *Charbonnerie*.

Mirabeau, kiu estis lia ĉefa kontraŭulo en la patriota partio, kromnomis lin « Gilles César », reference al la romana diktatoro.

## Vidu ankaŭ 
* Franc-usona alianco

Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:Francaj markizoj
Kategorio:Framasonoj
Leĉo

eta|200px|Leĉo (kun viando kaj terpomoj)
**Leĉo** (hungare: *lecsó*, ĉeĥe kaj slovake: *lečo*, germane: *Letscho*, pole: *leczo*) estas hungara mikspoto kun kapsikoj, papriko, tomatoj kaj cepoj.

Kvankam leĉo ofte estas surtabligata kiel vegetara mikspoto, oni povas aldoni kolbason (kiel lecsókolbász [leĉo:kolba:s], speciale faritan por tiu celo) antaŭ la surtabligo. Enladigi leĉon estas populara maniero por konservi legomojn por la vintro.

En Germanio ĝi ofte estas uzata kiel ĉefa ingredienco de saŭco kiu estas uzata kun diversaj manĝoj. Ĝi kutime estas farata el tomatoj, kapsikoj kaj cepoj inter aliaj regionaj aldonaĵoj.

En Pollando, leĉo (nomata *leczo*) kutime estas farata el ruĝaj kapsikoj, italaj kukurbetoj, tomatoj, cepoj, ajlo kaj kolbaso, spicata per papriko. En Pollando oni surtabligas (aldone spicitan) leĉon vermega. Ĝi verŝajne venis el Hungario.

Simila manĝaĵo ekzistas ankaŭ en la rumana kuirarto. Ĝi nomiĝas *tocană de legume*.

## Eksteraj ligiloj 
* Recepto de Leĉo je retejo *Bonan Apetiton*

Kategorio:Hungara kuirarto
Kategorio:Manĝaĵoj
Albert Fert

**Albert FERT**, naskita la  en Carcassonne), estas franca fizikisto. En 2007 li ricevis la Nobel-premion pri fiziko "por la malkovro de la Giganta Magneta Rezistanco, kune kun Peter Grünberg.eta|dekstra|Albert Fert en 2007
## Biografio 
Fert studis ĉe École Normale Supérieure de 1957 al 1962. En 1970 li doktoriĝis pri fiziko ĉe universitato Paris-Sud, pri ecoj de elektron-transporto en nikelo kaj fero. Poste li estris esplorgrupon en la laboratorio pri solid-fiziko en Orsay.

En 1988 lia teamo malkovris la gigantan magnetan rezistancon (GMR), kiun Peter Grünberg sendepende malkovros kelkajn monatojn poste. La malkovro baziĝis sur la malkovro de la tunel-efika magneta rezistanco en 1975, fare de Michel Jullière. Ambaŭ malkovroj estas la bazo de la nuntempa tekniko pri magnetaj diskoj.

Albert Fert estas profesoro de universitato Paris-Sud en Orsay de 1976 kaj scienca direktoro de komuna laboratorio de la franca scienca esplor-centro CNRS kaj la franca teknologia grupo *Thales* de 1995.

En 2006/2007 li estis premiita la Wolf-Premio pri Fiziko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe CNRS

Kategorio:Wolf-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Akademio de Sciencoj (Francio)
Gerhard Ertl

**Gerhard ERTL**, naskita la  en Stuttgart, estas germana fizikisto, kiu signife influis la evoluon de la surfaca kemio. Inter 1986 kaj 2004 li estis direktoro de la fizikakemia fako de Instituto Fritz Haber en Berlino. En 2007 li ricevis la nobel-premion pri kemio pro siaj esploroj pri procezoj sur la surfacoj de solidoj. Tiaj procezoj estas esencaj por la efikoj de kataliziloj. En 1998 li ricevis la Wolf-Premion pri Kemio..

Malgraŭ siaj elstaraj fakaj sukcesoj Ertl aktivas ankaŭ ekster sia kerna fako. Ekzemple en 1994 li kontribuis al la ĝeneral-studa kursaro de universitato Heidelberg per kontribuo pri la limoj de natursciencaj antaŭdiroj (*Grenzen naturwissenschaftlicher Voraussagbarkeit*).

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Wolf-premiitoj pri kemio
Turnoplilongigita kvaredro-okedra kahelaro

{{Hiperpluredro
|nomo=Turnoplilongigita kvaredro-okedra kahelaro
|nomo1=Turnoplilongigita alternita kuba kahelaro
|bildo=Gyroelongated alternated cubic honeycomb.png
|bildo1=Gyroelongated alternated cubic tiling.png
|speco=Konveksa unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco
|Schl=h{4,3,4}:ge
|ĉeloj=Kvaredroj (3.3.3) 30ra  okedroj (3.3.3.3) 30ra  triangulaj prismoj (3.4.4) 30ra
|edroj=Trianguloj {3}, kvadratoj {4}
|ĉeloj/vertico={3,4}3+{3,3}4+(3.4.4)4
|grupo=R−3−m
|propraĵoj=Vertico-transitiva
}}
En geometrio, la **turnoplilongigita kvaredro-okedra kahelaro** aŭ **turnoplilongigita alternita kuba kahelaro** estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco farita supren de kvaredroj, okedroj, kaj triangulaj prismoj.

Ĝi estas vertico-unuformo kun 3 okedroj, 4 kvaredroj, 6 triangulaj prismoj ĉirkaŭ ĉiu vertico.

Ĝi estas unu el 28 konveksaj unuformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco.

La plilongigita kvaredro-okedra kahelaro havas la saman ordigon de ĉeloj ĉirkaŭ ĉiu vertico, sed la entuta ordigo malsamas. En la *plilongigita* formo ĉiu prismo tuŝas kvaredro je unu el siaj triangulaj bazoj kaj okedron je la alia bazo, en la *turnoplilongigita* formo ĉiu prismo tuŝas ĉelojn de la sama speco je ambaŭ bazoj, kaj do ekzistas 2 specoj de la prismoj - kiuj tuŝas kvaredrojn kaj kiuj tuŝas okedrojn.

## Vidu ankaŭ 
* Kvaredro-okedra kahelaro (alternita kuba kahelaro)
* Turnita kvaredro-okedra kahelaro
* Plilongigita kvaredro-okedra kahelaro
* Turnoplilongigita triangula prisma kahelaro

Kategorio:Kahelaroj
Turnita kvaredro-okedra kahelaro

{{Hiperpluredro
|nomo=Turnita kvaredro-okedra kahelaro
|nomo1=Turnita alternita kuba kahelaro
|bildo=Alternated cubic honeycomb.jpg
|bildo1=Gyrated alternated cubic.png
|speco=Konveksa unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco
|Schl=h{4,3,4}:g
|ĉeloj=Kvaredroj (3.3.3) 30ra  okedroj (3.3.3.3) 30ra
|edroj=Trianguloj {3}
|lfiguro=Ortangulo  trapezo
|vfiguro=Triangula ortodukupolo *G3.4.3.4*
|vbildo=Triangular orthobicupola.png
|ĉeloj/latero=[{3,3}.{3,4}]2  {3,3}2.{3,4}2
|ĉeloj/vertico= {3,3}8+{3,4}6
|grupo=P63/mmc  [4,3,4]
|duala=Trapezo-romba dekduedra kahelaro
|propraĵoj=Vertico-transitiva, edro-transitiva
}}
En geometrio, la **turnita kvaredro-okedra kahelaro** aŭ **turnita alternita kuba kahelaro** estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco farita el kvaredroj kaj okedroj.

Ĝi estas vertico-unuformo kun 8 kvaredroj kaj 6 okedroj ĉirkaŭ ĉiu vertico.

Ĝi estas ne latero-transitiva. Ĉirkaŭ ĉiu latero estas 2 kvaredroj kaj 2 okedroj, sed ĉe iuj el la lateroj kvaredroj kaj okedroj estas alterne siruitaj, kaj ĉe la aliaj lateroj la kvaredroj estas najbaraj inter si kaj la okedroj estas najbaraj inter si.

Ĉi tiu estas malpli simetria versio de alia kahelaro, kvaredro-okedra kahelaro, en kiu ĉiu latero estas ĉirkaŭbarita per alternaj kvaredroj kaj okedroj. Ambaŭ kahelaroj povas esti konsiderataj kiel konsistantaj el tavoloj je unu ĉelo dikaj, en kiu la du specoj de ĉelo situiĝas alterne. Ĉar la edroj en la ebenoj apartigantaj ĉi tiuj tavoloj formas regulajn triangulajn kahelarojn, najbaraj tavoloj povas lokiĝi tiel ke ĉiu okedro en unu tavolo tuŝas kvaredron en la najbara tavolo, aŭ tiel ke ĉiu ĉelo tuŝas ĉelo de sia speco (la tavola rando tiam estas reflekta ebeno). La unua formo estas duonregula kahelaro, kaj la lasta formo estas la *turnita*, ĉar ĝi povas esti konstruita el la duonregula formo per turno de alternaj tavoloj je 60 gradoj.

Ĉi tiu kahelaro povas ankaŭ esti generita kiel alternita senpintigita seslatera prisma kahelaro, kie la seslateraj prismaj estas reduktitaj al okedroj, kaj la forviŝitaj verticoj formas duojn da kvaredroj.

## Vidu ankaŭ 
* Kvaredro-okedra kahelaro (alternita kuba kahelaro)
* Plilongigita kvaredro-okedra kahelaro
* Turnoplilongigita kvaredro-okedra kahelaro
* Turnita triangula prisma kahelaro

Kategorio:Kahelaroj
Turnita triangula prisma kahelaro

{{Hiperpluredro
|nomo=Turnita triangula prisma kahelaro
|bildo=Gyrated triangular prismatic honeycomb.png
|bildo1=Gyrated triangular prismatic tiling.png
|speco=Konveksa unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco
|Schl={3,6}:g x {∞}
|ĉeloj=Triangulaj prismoj (3.4.4) 30ra
|edroj=Trianguloj {3}, kvadratoj {4}
|vfiguro=Dosiero:VF-gyrated prismatic triangular.png
|ĉeloj/latero=E1:(*3.4.4*)5  E2: (*3.4.4*)4
|edroj/latero=E1: *3*.*4*.*4*.*4*.*4*  E2: *3*.*4*.*3*.*4*
|ĉeloj/vertico=(3.4.4)12
|edroj/vertico={*3*}3.{*4*}8
|lateroj/vertico=8
|grupo=[6,3]g x []
|propraĵoj=Vertico-transitiva
}}
En geometrio, la **turnita triangula prisma kahelaro** estas unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco farita el triangulaj prismoj. Ĝi estas vertico-transitiva kun 12 triangulaj prismoj ĉirkaŭ ĉiu vertico.

Ĝi estas unu el 28 konveksaj unuformaj kahelaroj de eŭklida 3-spaco.

Ĝi povas esti konstruita surbaze de la triangula prisma kahelaro. La triangula prisma kahelaro havas tri familiojn de paralelaj ebenoj, ĉiu familio disdividas la kahelaron je tavoloj je unu ĉelo dikaj, kaj la edroj en la ebenoj apartigantaj ĉi tiuj tavoloj formas regulajn kvadratajn kahelarojn (ekzistas ankaŭ la kvara familio, sed tie edroj formas triangulajn kahelarojn).
La turnita triangula prisma kahelaro povas esti konstruita per turno de la alternaj tavoloj je 90 gradoj.

## Vidu ankaŭ 
* Triangula prisma kahelaro
* Plilongigita triangula prisma kahelaro
* Turnoplilongigita triangula prisma kahelaro
* Turnita kvaredro-okedra kahelaro

Kategorio:Kahelaroj
Paraopeba

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* kaj en la mikroregiono *Sete Lagoas''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .
 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kápolnásnyék

**Kápolnásnyék** [kApolnAŝnjEk] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Gárdony. Kápolnás signifas: kapela, nyék estas hungara gentonomo (vidu pli malsupre!).
[eta|maldekstre|Muzeo pri [Mihály Vörösmarty]]
eta|Kastelo en Kápolnásnyék

## Bazaj informoj 
* Areo: 42 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3290
* Poŝtkodo: 2475
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
Kápolnásnyék situas sur ebenaĵo, laŭ la fervojo kaj (malnova) ĉefvojo Budapeŝto-Balatono, la samdirekta aŭtoŝoseo M7 preteriras. Gárdony, Martonvásár kaj Velence estas tre proksime.

## Historio 
Pli frue en la bronzepoko loĝis tie. La unua skriba mencio okazis en 1193 en formo *Neck*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, oni refondis ĝin en 1772. En 1800 tie naskiĝis Mihály Vörösmarty. En 1898 memstara vilaĝo **Pettend** aliĝas al Kápolnásnyék kaj la duopo aliĝas al Velence en 1970. Kápolnásnyék denove memstariĝis en 1990.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Kápolnásnyék)
* Preĝejo Koro de Jesuo (Kápolnásnyék)
* kastelo de **Halász**

## Famuloj 
* En Kápolnásnyék naskiĝis:
** aktoro Eszter Vörös
** bestokuracisto Tibor Kakuk
** János Fekete (notario).
* En Kápolnásnyék mortis Gyula Horváth (aktoro).
* En Pettend mortis politikisto Kázmér Sárközy.

## Komunumoj pri *Nyék* en Hungara reĝlando 
Nyék (njEk) apartenas al la 7 hungaraj triboj.

== Komunumoj pri *kápolna* (= kapelo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tordas

300ra|dekstra|eta|Kastelo de Tordas laŭ birdoperspektivo
**Tordas** [tordaŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Martonvásár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1760
* Poŝtkodo: 2463
* Telefonprefikso: 22

## Situo 
Tordas situas laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Balatono estas ne tro for. Martonvásár estas tre proksime. Érd troviĝas 17, Biatorbágy 18, Ercsi 19, Budaörs 25 km-ojn.

## Historio 
La plej frue en la bronzepoko loĝis tie. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo de 1760
* luterana preĝejo de 1790
* baroka kastelo de **Sajnovics** [ŝajnoviĉ]
* skulptaĵo de Sajnovics

## Famuloj 
En Tordas naskiĝis lingvisto János Sajnovics.

## Famaj nomportantoj 
* Ildikó Tordasi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Kategorio:Vinvilaĝoj
Ébredj

**Ébredj** (Vekiĝu!) estis hungarlingva gazeto laŭ ĝia subtitolo "La revuo de homa digno kaj libereco" aperinta nur en 2 numeroj en Temesvár, Hungario en aprilo kaj majo 1919. Ĝiaj redaktoroj estis: Herczog Nándor, Endre Károly kaj Preisz Alfréd.

Kategorio:Temesvár
Ebredj
Ellenőr

Ellenőr (Kontrolisto) estis  hungarlingva revuo aperinta komence ĉiusemajne, poste duonmonate en Kluĵo, Rumanio kiel daŭrigo de *Kolozsvári Tükör* (1912-20), poste *Tükör* (1922-23), respektive *Vágóhíd* (1924-27). Ĝi prezentis sin kiel politika, socia kaj ekonomia gazeto, sed ĝi estis efektive komerca raportrevuo. Ĝia respondecredaktoro estis Sándor Tóth. Ĝi ĉesis en septembro 1940.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Romániai Magyar Szó

Romániai Magyar Szó (Rumania Hungara Vorto) estis tutlanda hungarlingva politika ĵurnalo aperinta en Bukareŝto, Rumanio inter 1-a de septembro 1947 kaj 31-a de marto 1953. Ĝia nova titolo de tiam estis Előre* (Antaŭen).
## Redaktoraro 
Ĝiaj respondecredaktoroj estis Imre Robotos, de 1957 Dezső Szilágyi; la vicĉefredaktoroj laŭ kronologio estis: Kőműves Géza, Jakab Antal, Kenyeres Pál. Ĝiaj kunlaborantoj estis preskaŭ ĉiuj rumaniaj hungaraj verkistoj. En ĝia redaktoraro laboris: Bárdos László, Beke György, Bodor Pál, Deák Tamás, Dimény István, Domokos Géza, Horváth Imre, Korda István, Kovács György, Lőrinczi László, Majtényi Erik, Páll Árpád, Szász János, Szilágyi András, Tamás Gáspár, Tomcsa Sándor.
## Denove la malnova titolo: *Romániai Magyar Szó'' 
La 23-a de decembro 1989 fariĝis nova redaktoraro (Gábor Cseke, János Gyarmath, Zsuzsa Kiss, Árpád Nits, László Székely). De 20-a de marto 1990 aperas kiel ĉefredaktoro János Gyarmath, vicĉefredaktoro László Székely, de novembro 1994 Imre Ferencz. Ĝia redaktorara ĉefsekretariino estis ĝis sia morto de 20-a de marto 1990 Zsuzsa Kiss (26-a de aprilo 1993). Ĝiaj redaktoroj estis: Barna Bodó, Gábor Cseke, Levente Deák, Barna Marosi, Győző Román, Lajos Sike. Kunlaborantoj en Arad Zoltán Juhász, Ilona Péterszabó, en Bistriţa Ilona Guther M. , en Braŝovo Demeter J. Ildikó, Tóásó Áron Zoltán, en Miercurea Ciuc József Birtók, Daczó Dénes, en Deva Deák Levente, en Kluĵo Ferenc Csomafáy, Réka Kisgyörgy, László Miklós , Román János, en Târgu Mureş Bögözi Attila, en Baia Mare Farkas E. Zoltán, en Aiud Györfi Dénes, en Oradea Tímea Józsa, Zoltán Barabás, en Reşiţa Makay Botond, en Sfântu Gheorghe Éltes Enikő, Flóra Gábor, István Imreh S., András B. Kovács, en Satu Mare (poste en Gheorgheni) Éva Emese Gál, pli malfrue Sike Lajos, en Odorheiu Secuiesc István Oláh, en Timişoara Ferencz Károly, Gazda Árpád, Pataki Zoltán, en Zalău Fejér László. Ĉefkunlaboranto estis István Zsehránszky. Ĝiaj regulaj publicistoj estis Anna Halász kaj János Szász. Ĝi ĉesis la fino de jaro 2005 kaj reaperis kun titolo Új Magyar Szó.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo .
Kategorio:Bukareŝto
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Latvaj eŭro-moneroj

La latvaj civitanoj dum la resendependiĝo de sia ŝtato dum 1991 donis altan simbolan signifon al la fakto denove havi sendependan nacian valuton, la latvan laton, kies desegnaĵoj memorigas pri la regionoj kaj la historio de la ŝtato. La latvaj eŭro-moneroj de tio transprenis iujn motivojn kaj bildigas interalie la blazonon de Latvio kaj la Monumenton de Libereco en Rigo. La eŭro-moneroj por Latvio publikiĝis dum 2006 kaj jam en proveldono produktiĝis.

Al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II Latvio aliĝis la 29-an de aprilo 2005, sed la transiro de la latva lato al la komuna eŭropa valuto daŭris plurajn jarojn: la registaro de Latvio alcelis enkondukon de la komuna eŭropa valuto en 2012, sed tiom rapide la ŝanĝo ne okazis. Tamen fine la 5-an de junio 2013 la Eŭropa Komisiono formale konsilis oficialigi la Eŭron en Latvio ekde la 1-a de januaro 2014, kaj la 9-an de julio 2013 la konsilio de financaj ministroj de la ŝtatoj de Eŭropa Unio deklaris akcepti tiun konsilon. Tiel, Latvio la **1-an de januaro 2014** iĝis la 18-a lando de la Eŭrozono.

Ĉar cetere en la latva lingvo ne ekzistas la sonkombino "eu" respektive "eŭ", la komuna eŭropa valuto en Latvio nomiĝas "Eiro".

Ĉiuj latvaj eŭro-cendaj moneroj portas la saman desegnaĵon: bildon de la blazono de Latvio. La 1- kaj 2-eŭra moneroj havas diversan dezajnon.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj.
* la komuna valuto eŭro
* la ĝisnuna nacia valuto latva lato (*Lats*)

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto-ĉe-Majno
* paĝoj de la nacia banko de Latvio
* germanlingva artikolo pri la enkonduko de la eŭro en Latvio kaj la ontaj latvaj eŭro-moneroj

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Latvio
Encián

Encián estis hungarlingva oficiala gazeto de turistasocio en Braŝovo, Rumanio ekde aprilo 1935 ĝis aŭgusto 1940, post la 61-a numero. Ĝia redaktoro estis: Lajos Sándor Ördögh.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Braŝovo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Én, Te, Ő...

**Én, Te, Ő...** (Mi, Vi, Li/Ŝi...) estis hungarlingva revuo inter 1925 kaj 1931, redaktita kaj eldonita de Jenő Damó en  Timișoara (Rumanio). Ĝi aperigis erotiktemajn poemojn, novelojn, rakontojn de elstaraj enlandaj kaj eksterlandaj aŭtoroj. Ĝiaj desegnaĵoj estis kreitaj de lokaj belartistoj.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Gazetoj de Timișoara
En, Te, Ő...
Estonaj eŭro-moneroj

Al la Eŭropa Valutoŝanĝa Mekanismo II Estonio aliĝis la 27-an de junio 2004, kaj la transiro de la estona krono al la komuna eŭropa monunuo okazis la 1-an de januaro 2011.

La estonaj civitanoj dum la resendependiĝo de sia ŝtato dum 1991 donis altan simbolan signifon al la fakto denove havi sendependan nacian valuton, la estonan kronon, kaj integran nacian limon. Samtempe post la jaroj de okupiĝo fare de Sovetunio kaj deviga orientiĝo precipe al la orientaj kaj sudorientaj najbaraj ŝtatoj, la civitanoj tre orientiĝis al la malaj direktoj, al la Eŭropa Unio okcidente kaj aparte al la najbaraj ŝtatoj en Skandinavio nordokcidente. La estonaj eŭro-moneroj sekve samtempe esprimas la nacian integrecon de Estonio, per bildigo de silueto de la estona ŝtato plus la ŝtata nomo *Eesti* en la estona lingvo, kaj la eŭropecon de la lando, per la transpreno de la 12 eŭropaj steloj.

Ĉiuj estonaj eŭro-moneroj portas la saman desegnaĵon: bildon de la silueto de la ŝtato Estonio. La aŭtoro de la estonaj eŭro-moneroj estas de la grafikisto *Lembit Lõhmus*, kiu klarigis, ke liaopinie estas nur malmultaj landoj de Eŭropo, kiuj havas tiom facile memorigeblan ŝtatan silueton. La estonaj civitanoj inter la 4-a kaj la 11-a de decembro 2004 havis la demokratian eblecon mem elekti inter dek proponitaj motivoj por la estonaj eŭro-motivoj, kaj decidiĝis por tiu ĉi.

La estonaj eŭro-moneroj cetere produktiĝas en Finnlando.

## Vidu ankaŭ la paĝojn pri 
* bildoj de komunaj flankoj de eŭro-moneroj
* la komuna valuto eŭro
* la antaŭa nacia valuto estona krono

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la Eŭropa Centra Banko en Frankfurto ĉe Majno
* paĝoj de la nacia banko de Estonio 
* germanlingva artikolo pri la enkonduko de la eŭro en Estonio kaj la ontaj estonaj eŭro-moneroj

Kategorio:Eŭro-moneroj laŭ landoj
Kategorio:Ekonomio de Estonio
Enyedi Újság

**Enyedi Újság** estis hungarlingva politika, socia kaj ekonomia semajngazeto en Aiud, Rumanio redaktite de András Szabó de januaro 1922 ĝis la fino de 1930, kiam ĉesis. Poste denove aperis inter 1931 kaj 1941, kiam oni malpermesis ĝin. Ĝiaj helpredaktoroj estis de 1934 György Papp G., en  1935-36 Bertalan Fövenyessy, kiu ankaŭ malfrue estis ĉefkunlaboranto. En 1936-37 ĝia titolo estis *Hírlap* de (1937) 28-a numero *Enyedi Hírlap*. De 35-a numero ĝia subtitolo estis *Gazeta Aiudului*. 

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Aiud
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Erdélyi Fiatalok

Erdélyi Fiatalok (Junuloj Transilvaniaj) estis hungarlingva altlerneja revuo en Kluĵo, Rumanio inter 1930 kaj 1940. Aperis 47 numeroj en 1158 paĝoj. Ĝia titolo en 1936-37 estis *Fiatalok*. Redaktis: Dezső László. Ĝiaj ĉefkunlaborantoj konstantaj estis Bíró Sándor, Debreczeni László Jancsó Béla, antaŭ 1933 Demeter János, László József, Péterffy Jenő, Mikó Imre, Nagy József, Bányai László, Balázs Ferenc (antaŭ kaj post), Dsida Jenő, Jancsó Elemér, post 1933 Demeter Béla, Haáz Ferenc, László Ferenc, Parádi Kálmán, Pálffy Károly, Szilágyi Olivér, Tonk Emil, Váró György kaj Vita Zsigmond.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Repertoriumo de revuo.

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Skordiskoj

300ra|eta|dekstra
**Skordiskoj** (el la latina: *Scordisci*) estis kelta tribo en la regiono de la iama Jugoslavio. Unua mencio en antikva literaturo estis ĉe Strabono. Arkeologie keltaj influoj estas pruvitaj en la regiono ekde ĉ. 300 a.K..

## Historio 
La skordiskoj alvenis al Grekio dum la 3-a jarcento a.K. kaj post malvenko ĉe Delfo en 279 a.K. ili setlis oriente de la antikva urbo Sirmium je la kunfluo de la Danubo kaj Sava, en la regiono ĉirkaŭ la nuna urbo Beogrado. Ĉe Beogrado, tiam , ili konstruis *oppidum* (fortikaĵon). Ili ludis gravan rolon en la loĝado de Transdanubio. Strabono distingis la najbarajn **grandajn skordiskojn** kaj la **malgrandajn skordiskojn**, kiu miksiĝis kun la tiea loĝantaro (iliroj kaj dakoj), kion konfirmas arkeologio.

En 141 a.K. romianoj gvidis malsukcesan militon kontraŭ skordiskoj. Ĉirkaŭ 12 a.K. ili ŝajne submetis sin sub romian kontrolon kaj ricevis interŝanĝe iom da aŭtonomio.

## Bibliografio 
* Fanula Papazoglu: The Central Balkan tribes in Pre-Roman times: Triballi, Autaritae, Dardanians, Scordisci and Moesians. Amsterdamo, 1978.
* Sladic, Miodrag: Keramika skordiska. Latenska keramika u jugoslovenskom Podunavlju. *(Nebentitel: The pottery of the Scordisci. The La Téne pottery in the Yugoslav Danubian region)* Beogrado, 1986.

## Vidu ankaŭ 
* Kaldrono de Gundestrup

Kategorio:Etnoj
Torko

200ra|eta|dekstra|
**Torko** (el la latina: *torquere* = „turni“) estas kolringo malfermita antaŭe portita de keltoj dum "La Tène"-epoko kaj poste kiel honora insigno de romiaj soldatoj. Ĝi konsistas el dika ronda metalstango, simila al turnita kordo, plej ofte kun globoj aŭ bestkapoj ĉe la ekstremaĵoj kaj pli-malpli ornamita.

## Ekzemploj 
* La Tène
* Waldalgesheim
eta|maldekstra|270ra|

## Bibliografio 
* A. Furger-Gunti: *Der Goldfund von Saint-Louis bei Basel und ähnliche keltische Schatzfunde.* Zeitschr. Schweizerische Arch. und Kunstgesch. 39, 1982, 1-48.
* J. Burns: *Additional torc from Snettisham, Norfolk.* PPS 37/1, 1971, 228-229.

## Eksteraj ligiloj 
* Trovaĵo ĉe Savines, Alpoj

Kategorio:Juveloj
Kategorio:Arkeologio
Paradokso de Cantor

La **paradokso de Cantor** aŭ **Kantora paradokso** (alinomita ankaŭ paradokso de la plej granda kardinala nombro) estas paradokso de aroteorio, kies argumento estis malkovrita de Georg Cantor en la 1890-aj jaroj. Ĝi troviĝas en letero de ĉi-lasta matematikisto al David Hilbert, datita 18971. Ĝi estas nomita de Bertrand Russell en siaj Principoj de Matematiko (*Principia Matematica*) de 1903.

En tro naiva aroteorio, kiu konsideris ke ĉiu propreco posedas difinitan grupon, tia paradokso aperas kiel antinomio, kontraŭdiro de teorio, ĉar la kardinala nombro de la klaso de ĉiuj aroj estu tiam la plej granda kardinalo. Sed ĝi ne estas tio  por Cantor, kiu iamatempe diris ke por li ne estis paradokso. La plej granda kardinala nombro ne estas aro kaj en moderna aroteorio la klaso de kardinaloj ne estas aro.

## Principo de paradokso 
Ni marku aron *S* kiel aro de ĉiuj aroj, kiuj ne estas sia propra elemento (t.e. da aroj, kiuj ne enhavas sin mem).

: S = \{ X | X \notin X \}

Tiu ĉi aro estas en la sistemo de Cantor bone difinita, tio signifas nun devus ebli por ajna aro *M* decidi, ĉu tiu ĉi aro *M* estas aŭ ne estas la elemento de aro *S*. Sed ĉi tion ne eblas decidi por la aro *S* mem. Ambaŭ eblecoj nome kondukas al kontraŭdiro kun ties difino. Se *S* ne estas sia propra elemento, laŭ la difino ĝi devus aparteni al *S*; sed se *S* estas sia propra elemento, poste ĝi laŭ la difino ne devus aparteni al *S*.

## Variantoj 
Tiu ĉi antinomio havas vicon da popularaj variantoj, kiuj uzas ĝin en diversaj pli facile imageblaj kuntekstoj.

### Paradokso de razisto 
En malgranda urbo estas ununura razisto, kiu razas ĝuste tiujn  virojn en la urbo, kiuj ne razas sin mem. Sed tia urbo ne povas ekzisti, ĉar ĉi tie denove okazas disputo: Ĉu la razisto razas sin mem? Li devas razi sin mem ĝuste tiam, kiam li ne razos sin mem.

### Listoj en Vikipedio 
La paradokson eblas apliki eĉ en Vikipedio: En kelkaj lingvaj versioj ekzistas *Listo de listoj*, Lista de listas  enhavanta listojn de ĉiuj artikoloj, kiuj estas listoj. Sed se ekzistus artikolo nomita *Listo de ĉiuj listoj, kiuj ne enhavas sin mem*, ĝi aŭ devas esti nekompleta (se ĝi ne enhavas sin mem) aŭ erara (se ĝi enhavas sin mem).

Tiuj ĉi klarigantaj variantoj de la paradokso de Russell havas kontraŭ lia ekzakta ara versio certan avantaĝon: eblas eviti al la paradokso per tio, ke oni rifuzas la donitan aperaĵon. Ĉe la paradokso de razisto oni proklamos, ke tia razisto (aŭ urbo) simple ne povas ekzisti, en Vikipedio nenia tia artikolo ekzistas ktp. La signifo de la paradokso de Russell konsistas en tio, ke en matematiko ne eblas rifuzi la ekzistadon de ia aro, kiu plene taŭgas al difino nur pro tio, ke ĝi kondukas al disputaj finoj. Rifuzi la ekzistadon de tia aro nome signifas, ke la apartenanta difino de aro mem estas netaŭga.

## Rilataj temoj 
* Paradoksoj de naiva teorio de aroj
* Paradokso de Berry
* Paradokso de mensoganto
* Teoremoj de nekompleteco
* Problemo de halto
* Teorio de aroj de Zermelo-Fraenkel
* Paradokso de Burali-Forti
* Rusela paradokso

Kategorio:Paradoksoj
Kategorio:Paradoksoj de naiva teorio de aroj
Kategorio:Logiko
Erdélyi Futár

Erdélyi Futár (Transilvania Kuriero) estis hungarlingva raportgazeto aperinta en Kluĵo, Rumanio inter 1927 kaj 1940 ĉiusemajne, poste duonmonate (en 1936-37 kun titolo *Transilvániai Futár*; la novembra numero en 1938 aperis sub titolo *Erdélyi Kurír*). Ĝia ĉefredaktoro estis Endre Szőgyéni Kiss. Sur ĝiaj paĝoj aperigis publicistikaĵojn Deutsek Géza, Franyó Zoltán, Kecskeméthy István, Osvát Kálmán, Tabéry Géza, Tarnóczi Lajos.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Erdélyi Iskola

***Erdélyi Iskola*** (Transilvanio Lernejo) estis kvaronjara hungarlingva instruafera kaj popolkulturiga revuo aperinta en Kluĵo, Rumanio inter 1933 kaj 1944 en eldonado de romia katolika eklezio. Ĝia titolo en 1937-38 estis *Iskola*. Redaktis: Lajos György kaj Áron Márton, de 1939 Lajos György kaj Ernő Veress, en 1944 Endre Hegyi. Ĝiaj ĉefaj kunlaborantoj estis: Béla Baráth, Árpád Bitay, Vilmos Cseke, Béla Cselényi, Lajos György, Béla Kelemen, Árpád Paál, József Pataki, Lajos Puskás, József Venczel; el Hungario János Cser.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Egyházi Zeneművészet

**Egyházi Zeneművészet** (Eklezia Muzikarto) estis hungarlingva monata revuo pri ĉiaj branĉoj de katolika eklezia muziko, aperinta en Timișoara (Rumanio) inter 1921 kaj marto 1927. Ĝia redaktoro, eldonisto estis Dezső Járosy, muzikestetikisto.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
## Eksteraj ligiloj 
*Banaterra 
*Magyar Katolikus Lexikon

Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Paŝupatio

**Paŝupatio** (, *Paśupati*, *Sinjoro de la bestoj*) estas la nomo de unu el la formoj de Ŝivo. La paŝupatianoj kultas ĝin.

La nomo estis konata jam en antaŭhindua epoko kaj kultita de la Induso-civilizo. Kiel multaj aliaj dioj (ekz. Rudro) Paŝupatio iĝis dum la veda epoko formo de Ŝivo kaj ne plu estis memstara dio.

## Vidu ankaŭ
*Mohenĝo-daro
*Jogo
*Kaldrono de Gundestrup

Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Bestaj dioj
Kategorio:Hinduaj dioj
Kategorio:Korno-havaj dioj
Kategorio:Ŝivaismo
Sankta pokalo

La **sankta pokalo** estas fama vazo el la legendo pri la reĝo Arturo. La unua mencio troveblis fine de la 12-a jarcento en la mezepoka literaturo. Laŭ la legendo, la pokalo estis la kaliko, el kiu Jesuo kaj liaj disĉiploj trinkis vinon dum la Lasta Vespermanĝo antaŭ la morto de Jesuo per krucumado, kaj poste entenis la sangon de Jesuo prenitan ĉe la kruco.[eta|200ra|La sankta pokalo, [Arthur Rackham, 1917]]

## Etimologio 
Pluraj eŭropaj lingvoj uzas vorton apartan por tiu pokalo, kies etimo ne estas tute klara: plejverŝajne ĝi devenas de la okcitana vorto *grazal*, malnovfrance *graal* 'ujo, vazo', kiu verŝajne etimologie devenas de la greka *kratér* (miksujo) tra la latina *cratalis/gradalis*. La malnovhispana vorto *grial* kaj la malnovportugala *gral* estis kutimaj nomoj por *pistujo* aŭ *pistujforma trinkujo*.

## Vidu ankaŭ 
* Reĝo Arturo
* Artura legendo
* Parzival

## Eksteraj ligiloj 
* Perceval kaj la serĉado de la pokalo
* graal.be: diversaj difinoj de la pokalo
* wiki pri pokalo 
* La serĉado de la sankta pokalo kaj imago
* Pokalo ĉe Religiologiques, UQAM, Montréal. Georges Bertin
* La pokalo en la arkivoj de la mezepoka literaturo
* Legendoj pri la pokalo 

Kategorio:Legendoj
Kategorio:Esoterismo
Kategorio:Okultismo
Kategorio:Artura literaturo
Kategorio:Fikciaj objektoj
Aars

**Aars** estas dana urbeto en la regiono *Himmerland* de Jutlando.

Administracie ĝi situas en la municipo Vesthimmerland. Aars estas konata pro sia artkolekto de Per Kirkeby, la politikisto Svend Auken kaj Jes Lund Bengtsson.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Vesthimmerland

Kategorio:Urboj de Danio
Kategorio:Norda Jutlando
Ministraroj de François Fillon

*Ministraro unua de François Fillon de la 18-a de majo 2007 ĝis la 18-a de junio 2007
*Ministraro dua de François Fillon de la 19-a de junio 2007

## Vidu ankaŭ
*François Fillon
*Ministraroj de Francio

Fillon
Kvarkolormapa teoremo

eta|Politika mapo kolorigita per kvar koloroj
La **kvarkolormapa teoremo** (aŭ la **teoremo pri kvar koloroj**) estas (jam pozitive solvita) problemo el teorio de grafeoj, kiu temas pri tio, ĉu sufiĉas kvar koloroj por kolorigi ajnan politikan mapon tiel, ke neniuj du najbarantaj ŝtatoj estu kolorigitaj per la sama koloro. (Kiel najbaraj ŝtatoj estas konsiderataj tiaj, kiuj havas komunan limlinion, t.e. ili ne najbaras komune nur en unu punkto.) Pli ĝenerale eblas demandi al minimuma bezonata nombro de koloroj, sed relative facile eblas pruvi, ke kvin koloroj sufiĉas. Kontraŭe la aserto, ke kvar koloroj sufiĉas, rezistis longan tempon al ĉiuj provoj por pruvi tion, sed ankaŭ neniu kapablis trovi mapon, kiu estas kontraŭekzemplo.

La teoremon pruvis nur en la jaro 1976 la usona matematikisto Kenneth Appel kaj la germana matematikisto Wolfgang Haken per tio, ke helpe de komputila programo ili modelis 1936 eblajn konfigurojn, pruvis, ke tiuj ĉi konfiguroj kovras ĉiujn eblecojn, kaj montris ĉe ĉiu el ili, ke por kolorigi ĝin sufiĉas kvar koloroj (ĝi bezonis por tio 1200 horojn de procesora tempo). Kelkaj matematikistoj rifuzis akcepti tiun ĉi pruvon, ĉar neniu matematikisto kapablas rekte verkontroli ĝin. (Ekde tiu tempo la pruvo estis multfoje sendepende ripetita kaj simpligita fare de pluaj matematikistoj helpe de aliaj programoj, sed "bela" pruvo konvena por homo ne estis trovita.)

## Formulado en teorio de grafeoj 
Tiu ĉi problemo en la teorio de grafeoj estas formale prezentata tiel, ke celo estas kolorigo de pintoj de ebena grafeo tiel, ke neniaj du pintoj kunigitaj per eĝo havu la saman koloron. Oni ŝanĝos la formuladon kun la mapo al tiu ĉi versio tiel, ke oni alvicigos al ĉiu ŝtato unu pinton (ekz. la ĉefurbo) kaj per eĝo oni kunigos tiujn ĉi pintojn, kies ŝtatoj havas la komunan limon.
440px|center|Ŝanĝo de mapo al ebena grafeo

La problemon eblas ĝeneraligi ankaŭ al aliaj grafeoj sur alia surfaco ol en ebeno, ekz. mapo bildigita sur globo havas tiurilate la samajn ecojn kiel ebena mapo. Ĉe fermitaj surfacoj kun genro *g* indikas nombron de sufiĉaj koloroj (la t.n. kromata numero de grafeo) egaleco
:\gamma(g)=\left\lfloor\frac{7 + \sqrt{48g + 1}}{2}\right\rfloor
kie eksteraj citiloj markas rondigon al la plej proksima pli malgranda entjero. Tiu ĉi formulo estas markata kiel hipotezo de Heawood. La fakto, ke tiu ĉi nombro de koloroj estas la plej malalta ebla, pruvis por ĉiuj surfacoj, escepte de botelo de Klein kaj globo (kaj ebeno), en la jaro 1968 Gerhard Ringel kaj J. T. W. Youngs. Post la pruvo de la problemo kun kvar koloroj restas unusola escepto la botelo de Klein, kiu havas genron 1, sed ĝi postulas 6 kolorojn (kion pruvas la t.n. grafeo de Franklin).

## Eksteraj ligiloj 
* *El historio de matematiko kaj fiziko (3)*
* Problemo de kvar koloroj en enciklopedio MathWorld 

Kategorio:Grafeteorio
Kategorio:Matematikaj problemoj
Kategorio:Matematikaj teoremoj
Vibrilo (sekso)

eta|Vibratora anonco el 1910
**Vibrilo** aŭ **vibratoro** estas seksa helpilo, pretigita por vibrado de la haŭta surfaco. Ĝi stimulas je difinita areo (punkto) la nervoĉelojn kaj tiel kaŭzante agrablajn erotikajn sensojn.

## Historia trarigardo 
eta|Vibrilo uzata por vagina stimulo

La elektran vibrilon inventis kuracistoj en la 1880-aj jaroj, por trakti per tio la histeriajn malsanulojn, kaŭzante al ili orgasmon. Baldaŭ aperis la hejma versio. La uzado de vibriloj reduktiĝis poste dum jardekoj pro ties apero en la 1920-aj jaroj en fruaj pornografiaj filmoj. Oni vendis ĝin dum tiu epoko kiel masaĝilon. La denova ekflorado de la vibrilo okazis ekde la 1960-aj jaroj dum kaj post la seksa revolucio en la okcidentaj landoj.

## Bildaro 

Dosiero:Vibrator.jpg|Vibrilo
Dosiero:Wibrator.jpg|Vibrilo
Dosiero:Vibrator2.jpg|Vibrilo
Dosiero:Jelly Vibrator.jpg|Ĵelea vibrilo
Dosiero:Double dildo overview 01.jpg|Duobla vibrilo
Dosiero:Strapon01.jpg|Surmetebla vibrilo
Dosiero:Vb1.jpg|Vibrilo por la G-punkto (cola mezurilo)
Dosiero:Vb2.jpg|Ovforma vibrilo kun teleregilo

## Vidu ankaŭ
* Seksobutiko

Kategorio:Erotikaj helpiloj
Wolbachia

eta|
***Wolbachia*** aŭ ***Volbaĥio*** estas genro de bakterioj, kiuj parazitas krabojn, ĥeliceruloj (*Chelicera*), kaj precipe la insektojn, sed ankaŭ kelkajn fadenvermojn. Laŭ kalkuloj, ĉ. 18-30% de la insektoj estas infektita. La infektado de *Wolbachia* okazas tra la ovoĉelo en la mastrobesto.

La volbaĥio-specioj povas transformi la bestojn konvene al siaj bezonoj, ili kapablas do ekz.:

* femaligi la infektitajn masklajn mastrobestojn
* malhelpi, ke la infektita femalo demetu masklajn idojn,
* detrui la masklajn embriojn,
* devigi je partenogenezo
* malfekundigi infektitan masklon

Pro la supre menciitaj, la volbaĥio-specioj baze influas la populacio-dinamikon de la insektoj kaj eĉ do influas ties evoluon.

[eta|dekstra|300ra|Masklo de azia vulpopapilio. En tiu [specio, la infektado mortigas la masklojn dum la pup-stadio, tiel la plenkreskaj masklaj papilioj estas maloftaj.]]

Volbaĥia infektado okazas ankaŭ en la fadenvermoj, inter alie en la specioj de la afrika *Onchocerca*, kiuj estas la plej gravaj infektaj bestoj de la homo kaj bovo en la tropika Afriko. Tion oni povas trakti per uzo de antibiotikoj, ĉar la rilato inter la bakterio kaj vermo estas simbioza.

Laŭ sciencaj publikaĵoj de 2007, la volbaĥio eĉ transdonas genojn al la insektoj (oni trovis tutan genomon en la *Drosophila ananassae*, laŭ Science).

## Literaturo 
* Cook JM, Butcher RDJ 1999. The transmission and effects of Wolbachia bacteria in parasitoids. Researches on Population Ecology, 41, 15-28.
* Enserink M 1997. Thanks to a parasite, asexual reproduction catches on. Science, 275, 1743.
* Hurst GDD et al. 1999. Male-killing Wolbachia in two species of insects. Proceedings of the Royal Society of London: Series B, 266, 735-740.
* Langworthy NG et al. 2000. Macrofilaricidal activity of tetracycline against the filarial nematode Onchocerca ochengi: elimination of Wolbachia precedes worm death and suggests a dependent relationship. Proceedings of the Royal Society of London: Series B, 267, 1063-1069.
* O’Neil S, Hoffmann AA, Werren JH 1997. Influential Passengers: Inherited Microorganisms and Arthropod Reproduction. Oxford University Press, Oxford, UK.
* Rózsa L 2005. Élősködés: az állati és emberi fejlődés motorja. Medicina, Budapest. p. 318.
* Schilthuizen M, Stouthamer R 1997. Horizontal transmission of parthenogenesis-inducing microbes in wasps. Proceedings of the Royal Society of London: Series B, 264, 361-366.

Kategorio:Bakterioj
Weezer

**Weezer** estas usona roka/potencpopa muzikgrupo. La membroj estas Rivers Cuomo, Patrick Wilson, Brian Bell, kaj Scott Shriner. La ses primaraj albumoj de Weezer estas Weezer ("La blua albumo") (1994), Pinkerton (1996), Weezer ("La verda albumo") (2001), Maladroit (2002), Make Believe (2005), kaj Weezer ("La ruĝa albumo") (2008).

## Eksmembroj 
* Jason Cropper (gitaro 1992-1993)
* Matt Sharp — (basgitaro 1992-1998 — dum la blua albumo kaj Pinkerton)
* Mikey Welsh — (basgitaro 1998-2001 — dum la verda albumo)

## Albumoj 
* Weezer (Blue Album) (1994)
* Pinkerton (1996)
* Weezer (Green Album) (2001)
* Maladroit (2002)
* Make Believe (2005)
* Weezer (Red Album) (2008)
* Raditude (2009)
* Hurley (2010)
* Everything Will Be Alright in the End (2014)
* Weezer (White Album) (2016)
* Pacific Daydream (2017)
* Weezer (Teal Album) (2019)
* Weezer (Black Album) (2019)
* Van Weezer (2021)

## Eksteraj ligiloj 
* www.weezer.com
* Weezer ĉe Geffen Records

Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1992
Esti Lloyd

Esti Lloyd (Vespera Lloyd) estis ekonomipolitika ĵurnalo en Timișoara (Rumanio) inter marto kaj 6-a de oktobro 1924. Aperis 155 numeroj. Redaktis Zoltán Franyó. Ĝi fariĝis tre rapide populara pro siaj radikala burĝa tendenco, malkaŝema opinieldireco, varia raportmaterialo. Al ĝiaj internaj kunlaborantoj apartenis Sándor Benamy, Jenő Damó, Ernő Győri kaj Imre Mikes. Ĝi aperigis la kritikojn de Károly Endre, desegnaĵojn de Nándor Kóra-Korber kaj György Szántó.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Baracska

**Baracska** (baraĉka) estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Martonvásár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 40 &nbsp;km²
* koordinatoj: 
* Loĝantaro: 2700
* Poŝtkodo: 2471
* Telefonprefikso: 22
eta|maldekstre|Preĝejo de Baracska

## Situo 
Baracska situas sur ebenaĵo, laŭ la fervojo kaj (malnova) ĉefvojo Budapeŝto-Balatono, la samdirekta aŭtoŝoseo M7 preteriras. Martonvásár troviĝas 4, Bicske 25 km-ojn.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Ekde 1850 Mihály Vörösmarty pasigis tie 3 jarojn.

La komunumo famas pri malliberejo funkcianta ekde 1945. Tie estas bieno, kie la malliberuloj laboras.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas barokan kalvinanan preĝejon.

## Famuloj 
* En Baracska naskiĝis József Szalay (arkivisto).
* En Baracska mortis:
** Dénes Pázmándy (1781–1854)
** Dénes Pázmándy (1816).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Fejér
Az Ellenőr

**Az Ellenőr** (La Kontrolisto) estis hungarlingva sendependa politika ĵurnalo en Târgu Mureș, Rumanio inter 1-a de majo 1922 kaj 4-a de januaro 1925. Ĝia respondecredaktoroj estis: József Barthus (1922 - marto 1924), Ernő Szabó (de marto 1924) kaj Kálmán Osvát (de numero 167/1924). Ĝia lokhistoria materialo estas dokumentvalora. Ĝi publikis ankaŭ verkaĵojn literaturajn kaj priteatrajn. En unu el numeroj de aprilo 1924 okupiĝanta pri programo de Adolf Hitler finas la artikolon tiel: "Malsupren kun ĉapo kiel antaŭ ĉia menskonfuziĝo!"

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Brice Hortefeux

**Brice HORTEFEUX** (teorie esperantigeble **Briso Ortefe**, kvankam dubindas ĉu iu internacia esperantlingva ĵurnalo jam uzis tiun esperantigon, naskiĝis la  en Neuilly-sur-Seine) estas franca politikisto. La  li fariĝis en la ministraro dua de François Fillon la "ministro pri enmigrado, integrigo, nacia identeco kaj kunevoluigo", tio estas tute nova posteno.

Li estas la filo de bankisto el Neuilly-sur-Seine kaj de instruistino pri historio kaj geografio, kiu interalie kreis la centron *Retravailler* en Clermont-Ferrand. Li obtenis universitatan licencion pri privata juro en 1982, kaj magisterdiplomon pri publika juro en 1984. Li sekve eniris la Instituton pri Politikaj Studoj de Parizo, el kiu li rapide eliris sen diplomo por fariĝi teritoria administristo. Gabriele Bischoff estis elektita membro de la Eŭropa Parlamento en la parlamenta periodo 1999-2004 kaj reelektiĝis en ĉiuj balotoj ekde 2009 ĝis inkluzive 2024, tiel ke li ankaŭ oficas en la parlamenta periodo 2024-2029.

Brice Hortefeux estas tre kara amiko de la prezidento Nicolas Sarkozy depost 1976. Li estas ofte rigardita kiel la ĉefhelpanto de la prezidento: li estis cetere unu el la atestantoj okaze de la unua edziĝo de Sarkozy, kaj baptopatro de unu el liaj filoj.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Francio
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1999-2004
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2009-2014
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2014-2019
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2019-2024
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2024-2029
Erdélyi Orvosi Lap

Erdélyi Orvosi Lap (Transilvania Kuracista Revuo) estis la unua hungarlingva medicina revuo en Rumanio aperinta ekde 1-a de septembro 1920 ĝis 15-a de novembro 1925 en Kluĵo fondita de László Benedek (kuracisto) kaj Béla Purjesz. De 39 aŭtoroj aperis 69 studoj en eldonado de Koleszár László, Filep Gyula, Veress Ferenc kaj Pataki Jenő. Aperis ankaŭ fakliteraturaj recenzoj; interesaj felietonoj de Blatt Miklós, Koleszár László, Mester Emil, medicinhistoriaj publikaĵoj de Jenő Pataki.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Erdélyi Tudósító

Erdélyi Tudósító (Transilvania Raportisto) estis socia kaj scienca revuo en Braŝovo de 19-a de februaro 1919, de 1927 en Kluĵo (Rumanio). Ĝia redaktoro estis Ernő Veress, grava kunlaboranto estis Adolf Vorbuchner. Ĝi ekiris kun titolo *Brassói Kath. Tudósító* komence ĉiusemajne, poste duonmonate kaj fine ĉiumonate. En 1936 aperis kun titolo *Tudósító*. En 1944  havis la titolon *Új Erdély* kaj estis redaktita de Béla Kovrig.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Braŝovo
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Wilhelm Wien

(Karl Werner Otto Fritz Franz) **Wilhelm WIEN** (13-an de januaro 1864, Gaffken, Orienta Prusio, hodiaŭ Ruslando – 30-an de aŭgusto de 1928, Munkeno) estis germana fizikisto, kiu ricevis Nobel-premion pri fiziko en 1911 pro la forŝova leĝo priskribante la ellasitan termoradiadon de la perfekta nigra korpo. Ĉar la Wien-leĝo ne estas preciza je pli grandaj ondolongoj, la diferenco instigis lin je pluaj ekzamenoj, tiel li alvenis al la kvantuma teorio de la radiado.[dekstra|eta|240ra|La memortabuloj de du famaj filoj de [Kętrzyn: **Wojciech Kętrzyński** kaj de la Nobelpremiito pri fiziko Wilhelm Wien]]La radiado de la nigra korpo okazas en larĝa ondolonga spektro, sed ekzistas interna ondolongo, ĉe kiu la intenseco de la radiado atingas maksimumon. Wien en 1893 difinis teorion, laŭ kiu la ondolongo apartenanta al la maksimumo, estas reciproke proporcia al la absoluta temperaturo de la korpo. Oni nomumis Wien en 1899 al fizika profesoro de Giessen-a Universitato, en 1920 al tiu de la Munkena Universitato. Li sukcese analizis la katodradiojn (elektronfaskojn), rentgenradiojn, kanalradiojn (pozitive ŝargitaj atomfaskoj).

## Biografio 
Dum la jaroj 1875-79 li estis lernanto de la Gimnazio de Princo Albreĥto (Prusio) en Rastenburg nun: Kętrzyn kaj ĉe la muro de tiu lernejo estas la memortabuloj de famuloj kiuj iam estis abiturientoj en tiu lernejo, i.a. lia (vidu la apudan foton).

En la jaro 1879 li finis la Malnovurban Liceon en Kenigsbergo. En la jaro 1890 lia patro vendis la bienon en la apuda de Kętrzyn vilaĝo Smokowo kaj translokiĝis kun la familio al Berlino. Tio ebligis al Wilhelm Wien la studadon pri fiziko.

Wilhelm Wien mortis en Munkeno en la jaro 1928 estinte la rektoro Munkena Universitato. Entombigita en la Arbara Tombejo en Munkeno.

## Vidu ankaŭ 
* Leĝo de Wien pri ŝoviĝo
* Leĝo de Wien pri radiado

## Membiografio 
* Aus dem Leben und Wirken eines Physikers (1930)

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Germanaj fizikistoj