open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Izola

**Izola** (latine: *Haliaetum*, itale: ''Isola d'Istria*, germane: *Insel im Küstenländchen'') estas malnova fiŝista kaj feria urbo en Slovenio apud Adriatika maro kun riĉa pasinteco.

Pro favora ĉemara situo en nordo de Istrio, Izola kun sia marino estas unu el la gvidaj centroj de naŭtika turismo. En la jaro 1820 estis tie malkovrita termika akvo kaj tiam komenciĝis la turismo. La urbo estas hodiaŭ grava ankaŭ pro fiŝindustrio, ĉar ĝuste en Izola estis konstruita unua fabriko por prilaboro kaj pakado de fiŝoj ĉe la adria bordo. Kuriozaĵo estas ke malnova parto de la urbo situas sur iama insulo. La insulo estis loĝata jam en 1-a jarcento p.K. kaj poste estis ligita al la bordo per Ŝtona ponto. En la mezepoko Izola estis ĉirkaŭita per urbaj muroj, kiuj estis detruitaj komence de la 19a jarcento fare de armeo de Napoleono. La ŝtonojn el la muroj oni uzis por surŝuti la maron inter la insulo kaj la bordo. En sia historio Izola estis konata kiel urbo de ribelantoj. En la jaro 1253 ĝi proklamis sian memstarecon kaj estiĝis urbo kun siaj leĝoj kaj aŭtoritato. En la 13a kaj 14a jarcentoj okazis interurbaj militoj por teritorio kun Piran kaj Kapodistrio.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas 
* 20ra la urbodistrikto Treptow-Köpenick de Berlino en Germanio

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la urbo (en la slovena kaj itala) 
* informoj pri la urbo en Esperanto, kun mapo kaj ligiloj al multaj 360-gradaj panoramaj bildoj

Kategorio:Urboj de Slovenio
Kategorio:Regiono Marborda-Karsta
Sečovlje

Sečovlje estas vilaĝo en Slovenio apud Adriatika maro, fama de salfarejo (slovene Sečoveljske soline) kiuj iam estis inter la plej grandaj en tiu regiono. Hodiaŭ salfarejo estas forlasitaj kaj estiĝis natura rezervejo por birdoj. Sečoveljske soline laŭ Ramsar-Interkonsento apartenas al malsekaj lokoj de Slovenio (marborda kaj antropogena marĉo). *Ramsara tereno de Sečoveljske soline mezuras 650 hektarojn en enfluejo de rivero Dragonja.
Leĝera venteto kaj sala odoro ankoraŭ ravigas promenantojn en ĉiuj sezonoj. Krom senton de Mediteraneo, en la Mureo de salproduktado oni povas havigi valorajn informojn pri akirado de la salo.
Bordo de Pirana golfo kun la turismaj lokoj, estas grava turisma kaj kongresa centro de Slovenio. Gian evoluon ebligis salfarejoj…jam en la 19a jarcento oni ekkonis sanigan efekton de salfareja koto kaj turismo startis.

* Ramsar-Interkonsento estis akceptita la 2-an de februaro 1971 en irana urbo Ramsar. Celo de la konvencio estas protekti malsekajn lokojn (marĉojn)…en la mondo ekzistas pli ol 1000 tiaj lokoj, kiuj estas enskribita en la internacian liston de protektataj marĉoj. En Slovenio sur tiu listo krom Sečoveljske soline estas ankaŭ Škocjanske jame.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Kranjo

**Kranjo** () estas la plej granda urbo en provinco Gorenjska , en norda parto de Slovenio. Laŭ grandeco ĝi estas la kvara plej granda urbo en la lando. Malnova urbokerno, kiel duoninsulo krute elstaras el kunfluejo de riveroj Kokra kaj Sava. Pro sia strategia situo estis Kranjo en pasinteco grava komerca loko kaj tiun statuson konservis ĝis nun.

En urbo Kranjo loĝis kaj laboris France Prešeren, slovena poeto, kiu tie ankaŭ mortis la .

## Vidu ankaŭ 
* Kranj (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Slovenio
Griza flavkrura tringo

La **Griza flavkrura tringo**, *Tringa incana* (eksa *Heteroscelus  incanus*: Pereira & Baker, 2005; Banks *et al.*, 2006), estas malgranda amerika vadbirdo de la granda familio de Skolopedoj, la tipaj vadbirdoj, kaj la ordo de Ĥaradrioformaj. 

Ĝi estas tre parencrilata kun ties azia samfamiliano, la Mallongkrura tringo, *Tringa brevipes*, kaj estas tre malfacile diferencigi ilin disde tiu specio. Ambaŭ tringoj estas ununuraj inter la specioj de la genro *Tringa* pro havo de nebildaj grizecaj flugiloj kaj dorso kaj de skvameca brustobildo kiu pliiĝas dum la reprodukta sezono ĝis la ventro. Tiam ambaŭ havas ankaŭ tre rimarkindan superokulan blankan strion kaj nigrajn okulojn. La beko estas tre longa, malhelbruna -ĉefe ĉebaze- kaj pli larĝa ĉebaze.

Tiu specio havas fortikajn korpojn kun grizaj supraj partoj, subflugiloj, vizaĝo kaj kolo kaj blanka ventro. Ili havas mallongajn malhelajn flavajn krurojn.

Ili estas tre similaj al siaj malnovmondaj samfamilianoj kaj diferenco dependas el detaloj kiel longo de naza sulkostrio kaj skvameco ĉe tarso. Plej facila distingilo estas alvoko: la Mallongkrura tringo havas dusilaban fajfadon kaj la Griza flavkrura tringo murmuran kanton.

Somere, ili troviĝas en Alasko kaj nordokcidenta Kanado. Ili nestumas en rokaj areoj ĉe montoĉenoj. Alisezone ili troviĝas en rokaj insuloj en sudorienta Pacifiko kaj en rokaj pacifikaj marbordoj el Kalifornio ĝis Suda Ameriko kaj eĉ ĝis Aŭstralio.

Tiuj birdoj manĝas surgrunde aŭ akve bekoplukante per rigardo. Ili manĝas insektojn -dum la reprodukta sezono-, marajn vermojn, krustulojn kaj aliajn senvertebrulojn. Dum manĝado, tiuj birdoj moviĝas rapidege per nervaj movoj.

La ino demetas kvar olivkolorajn ovojn en neprofunda truo. Ambaŭ gepatroj kovas kaj manĝigas la idojn, kiuj tuje manĝas ili meme.

Alvoko estas rapida serio de akcelaj kaj descendaj notoj de malsupreniranta laŭtado.

## Referencoj
* **Banks**, Richard C.; Cicero, Carla; Dunn, Jon L.; Kratter, Andrew W.; Rasmussen, Pamela C.; Remsen, J. V. Jr.; Rising, James D. & Stotz, Douglas F. (2006):  Forty-seventh Supplement to the American Ornithologists' Union Check-list of North American Birds. *Auk* **123**(3): 926–936. DOI: 10.1642/0004-8038(2006)123[926:FSTTAO]2.0.CO;2 PDF plena teksto
* **Pereira**, Sérgio Luiz & **Baker**, Alan J. (2005): Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae). *Condor* **107**(3): 514–526. DOI: 10.1650/0010-5422(2005)107[0514:MGEFPE]2.0.CO;2 HTML resumo
Oligotrofaj akvoj

[thumb|Oligotrofa akvo dank al malgranda enhavo de vivtenaĵoj ne subtenas abundan kreskon de [algoj en la akvo, sur ŝonoj aŭ floradon de nitrofilia vegetaĵo en la ĉirkaŭĵo]]
[thumb|[Salmonedoj|Salmoneda *Salmo trutta morpha fario*, oligotrofa fiŝo]]
**Oligotrofaj akvoj** estas ekologia sistemo kiu donas malgrandon por apogi vivon. Ĉi tiu termino estas kutime uzata por priskribi korpoj akvaĵojn (lagojn, riverojn, rezervujojn) aŭ grundojn kun tre malaltaj nutraĵaj niveloj.

## Ekzemploj 
Ekzemplo de tia lago estas Vostok, purakva lago kiu estas izolita de la mondo sub 4 km de antarkta glacio por proksimume 500000 jaroj.

Ekzemplo de malmultvivsubtena grundo estas tiuj sur blankaj sabloj, kun grunda pH malpli granda ol 5, en baseno de Rio Negro en norda Amazonio kiuj enhavas nigroakvajn riverojn kaj tre maldiversajn kaj delikatajn arbarojn. Ĉi tiu koloro de la riveroj estas por granda enhavo de taninoj, humaj acidoj kaj aliaj organikaj kombinaĵoj aperataj de la tre malrapida malkomponado de plantoj.

En Usono la ĉefa ekzemplo de malmultvivsubtena sistemo estas Everglades en Florido.

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Lagoj
Plantoziĝo

[eta|Kio estas plantoziĝo? Video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo]]
[eta|200px|maldekstra|Plantoziĝo estas videbla kiel [malklareco en la nordorienta parto de Kaspio. Foto el kosmo.]]
eta|dekstra|200px|Plantoza rivereto
eta|dekstra|350px|En lageto, kun multaj mortintoj folioj sub arbo, formiĝas gasbobeloj,
[eta|maldekstra|300px|Kiel plantoziĝo laboras en estuaro (de [Ĉirkaŭaĵa Egida Agentejo) per ago de oksigeno kaj fitoplanktono.]]
**Plantoziĝo**, aŭ **eŭtrofiĝo**, de lando aŭ akvo (en lago, rivero, rezervujo, maro) estadas kaŭzata per la malpligrandiĝo de diverseco de ekologia sistemo per troa kvanto de kemiaj nutraĵoj, kutime per kombinaĵoj enhavantaj nitrogenon aŭ fosforon. Plantoziĝo estas ofte rezulto de nutraĵa poluado, se akvo kun sterkoj de agrikulturo enfluas en naturajn akvojn, kvankam ĝi povas okazi ankaŭ nature en lokoj, en kiuj nutraĵoj akumulas aŭ kie ili kontinue enfluas en la sistemon. Plantoziĝo ĝenerale estas ega kreskado de plantoj kaj malpligrandiĝo de biologia diverseco per venko de iuj certaj specoj super la aliaj, kaj estas verŝajna kaŭzo de malpligrandiĝo de la akva kvalito. En akva ĉirkaŭaĵo, troa kresko de akvaj plantoj aŭ fitoplanktono ĝenas normalan funkciadon de la ekologia sistemo kaj kaŭzas diversajn problemojn. Ankaŭ homa socio estas influata: plantoziĝo malpligrandigas la resursan valoron de riveroj kaj lagoj rilate al la uzoj de akvo, fiŝkaptado, ĉasado kaj banado.

Sano-rilatantaj problemoj povas okazi tie, kie plantoza akvo estas uzata por trinkado.

Plantoziĝo estas agnoskata, kiel polua problemo en eŭropaj kaj nordamerikaj lagoj kaj en rezervujoj ekde mezo de la 20-a jarcento.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Akvopoluado
* Algoflorado
* Ĝakarta golfo
* Senoksigenaj akvoj
Cordislândia

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Santa Rita do Sapucaí''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Prilaborhorizonto

La **prilaborhorizonto** estas nocio el la agrokultivado. Ĝi estas la plej supera tavolo de la grundo (proksimume 40 cm, ankaŭ nomata plugsulkejo), kiu kongruas kun la A-horizonto - simbolo: Ap (p staras por plugilo). Tiu tavolo ordinare estas tre humoriĉa kaj facile traradikebla. Krome la akvo- kaj oksigenkondiĉoj estas bonaj.

La grundprilaborado intencas optimumigi la kreskokondiĉojn por la kulturplantoj. La celo estas plej eble stabila strukturo el agregaĵoj (partetoj), kiun formas la grundvivaĵoj.

Malsuprarande de la prilaborhorizonto kuŝas la plugadfundo. Sub tio situas la pli solidaj horizontoj, ekzemple de la primarpetro. Tie ofte ekestas subfundodensiĝo kun negativaj efikoj por la traradikado, aer- kaj akvokondukado de la grundostrukturo.

Pro tio la prilaborhorizonto, ankaŭ se disponeblas pli kaj pli alta maŝinefiko, ne estu tro profunda. En pezaj grundoj la ekestantaj damaĝoj alikaze preskaŭ ne plu estas forigeblaj. En pli malpezaj grundoj kontraŭe pli profunda prilaborhorizonto estas avantaĝa.

## Vidu ankaŭ 
*Grundhorizonto
*Plejsupera grundo
*Profundlozigo
*Grundostrukturo
*Turbacio

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Grundfekundeco
Kategorio:Pedologio
Kategorio:Grundoscienco
Distrikto Bardejov

**Distrikto Bardejov** (slovake *Okres Bardejov*) estas norda distrikto en Regiono Prešov.
Ĉefa urbo de distrikto estas Bardejov. Distrikto najbaras kun distrikto Svidník (oriente), distrikto Prešov kaj distrikto Vranov nad Topľou (sude), distrikto Sabinov (sudokcidente), kaj distrikto Stará Ľubovňa (okcidente). Ĉi-distrikto norde najbaras kun Pollando.

Bardejov
Bardejov
Miguel Reale

**Miguel REALE**  estis brazila filozofo, juristo, profesoro kaj verkisto, kaj unu el la gvidantoj de integrismo en Brazilo.

Vaste konata kiel la formulinto de la teorio de tridimensia juro, laŭ kiu la triopo fakto, valoro kaj jura normo konsistigas koncepton pri juro.

Kategorio:Brazilaj filozofoj
Kategorio:Brazilaj juristoj
Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj instruistoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Konservativismo en Brazilo
Kategorio:Italdevenaj brazilanoj
Teorio de tridimensia juro

La **teorio de tridimensia juro** estas teoria koncepto pri juro unue formulita de Miguel Reale. Formule: fakto estas valorata en jura normo. Ekzemple, en leĝo pri rajto je senpaga edukservo (jura normo), edukado por ĉiuj homoj (fakto) estas taksata bona (valoro).

Kategorio:Juro
Bellum omnium contra omnes

***Bellum omnium contra omnes*** estas latinlingva esprimo signifanta "milito de ĉiuj kontraŭ ĉiuj". 

Ĝi priskribas la homnaturan staton supozata de Thomas Hobbes en siaj verkoj *De Cive* kaj *Levjatano*. Tia stato estas antaŭ socieco. En ĝi, laŭ la teorio de Hobbes, homoj (kiujn li konceptas kiel nature avaraj kaj zorgantaj nur pri si mem) ne havus leĝajn limojn, kaj tial okazus konstanta milito pro intereskonfliktado.

## Vidu ankaŭ 
* "Homo homini lupus"
* Natura stato

Kategorio:Latinaj esprimoj
Natura stato

**Natura stato** estas koncepto uzata de politika filozofio en teorioj pri socia kontrakto por priskribi hipotezan staton de homaro antaŭ fondo de la ŝtato kaj ties ekskluziva pravigata perfortumo. Sekve, tiu stato estus antaŭa al estigo de pozitiva juro.

Diversaj pensuloj priskribas la staton de la naturo malsame. Ekzemple, Thomas Hobbes priskribis la naturan staton kiel plenan militon "*La homo por la homo estas lupo*" (latine *Homo homini lupus*). Aliflanke, John Locke opinias, ke la natura stato estas stato en kiu ĉiu persono obeas la diktojn de sia racio, kaj ĉi tio gvidas lin laŭ la natura juro. Tio estas, la homo agas laŭ sia interna sindeteno, ne estas regata de ekstera truda forto, kaj fakte ekzistas universala reciproka respekto de la naturaj rajtoj kiuj estas vivo, libereco kaj proprieto. Homoj respektas aliajn kaj iliajn posedaĵojn, surbaze de la supozo ke racio postulas ke aliaj kondutu ankaŭ tiamaniere.

Jean-Jacques Rousseau prezentis kontraŭpozicion al la vidoj de kelkaj el liaj antaŭuloj, kaj tiu de Thomas Hobbes aparte, koncerne la naturon de la naturstato. Signoj de lia kontraŭa pozicio povas esti viditaj en la eseo de Rousseau, *Diskurso pri deveno kaj fundamentoj de malegaleco inter la homoj*. "[Dum] filozofoj... sentis la bezonon reiri al la natura stato... eĉ unu el ili alvenis tie... ĉiu el ili, mallonge, konstante parolante pri deziroj, entuziasmo, subpremo, pasioj kaj fiero, transdonis al la natura stato ideoj akiritaj en socio; en tio, parolante pri la sovaĝa, ili priskribis la socian homon."  Rousseau do nomis la naturan staton kiel absolutan antaŭsocian staton, reflektitan ne nur en la naturo de la medio, sed ankaŭ, kaj plej grave, en la trajtoj de la homo mem. 

Homo en la natura stato, argumentis Rousseau, estas motivita de memamo, sed ankaŭ kapablas senti kompaton - li ne estas agresema kaj militema, sed maltrankvila kaj serĉanta pacon. Se en la naturstato ekzistas konflikto inter du homoj pri manĝaĵo, ekzemple, ĉiu el la partoprenantoj "vidus en ĉi tiuj perfortaj agoj nur naturajn eventojn, sen spuro de sentoj de malvero aŭ vundo, aŭ ia ajn alia sento, krom la ĝojo aŭ malĝojo de sukceso aŭ malsukceso."  Estante fremda al iu ajn socia rilato, la homo en la natura stato estas fortranĉita de ĉiuj zorgoj, sintenoj kaj pasioj kiuj dependas de lia rekono de la ekzisto de aliaj, kaj estante en ia speco de rilato kun li: [homoj. en la natura stato] ne konservis ian rilaton unu kun la alia, kaj pro tio ili estis fremdaj al hedonismo, respekto, admiro kaj malestimo; Ili ne havis eĉ la plej malgrandan ideon pri "mia" kaj "via", aŭ pri la reala atingo de justeco." 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* Socia kontrakto
* Nobla sovaĝulo
* Kontraŭsocia karaktero
* Primitivismo

## Eksteraj ligiloj 
* La stato de naturo, en la retejo de la Encyclopedia Britannica (en la angla)

Kategorio:Politika filozofio
Hindia sezamo

La **hindia sezamo** (*Sesamum indicum*) estas kultivata planto, precipe en Okcidenta Azio, Afriko, (Burkino) kaj Ĉinio, ĉefe por siaj semoj, el kiuj oni prenas oleon. Ĝi estas verŝajne la unua kultivata oleplanto en la historio.

## Manĝaj uzadoj 
Virinoj de antikva Babilono manĝis halvaon (miksaĵo de mielo kaj sezamaj semoj) por plilongigi siajn vivon kaj belecon. Ankaŭ romaj militistoj manĝis ĝin, por gajni kaj konservi fortecon kaj energion. Halvao ankoraŭ estas kutima manĝaĵo en kelkaj landoj, ekzemple Turkio.

eta|maldekstra|upright|Simit

Dosiero:Simit-2x.JPG|
Dosiero:Sesamum indicum.jpg|*sesamun indicum*
Dosiero:Tahini with oil.JPG|sezama pasto

*Simit* (vidu supre), estas pano kovrita de sezamaj semoj. Ĝi ankaŭ estas nomata *Koulouri* aŭ *Gevrek*, kaj oftas en Turkio, Grekio, Balkanio kaj la Mezoriento.

## Nutrado 
;Nutraj enhavoj
maldekstra|upright|eta|Sezamaj semoj estas riĉa fonto de oleo.
Dum jarmiloj, sezamaj semoj estas uzataj kiel fonto de manĝaĵo kaj oleo. Ĝi enhavas pli grandan procenton da oleo ol preskaŭ ĉiu alia semo. Kelkfoje, ĝi estas pli ol 50% oleo. Kompare, sojfabo estas 20% oleo. Ĝi estas unu el la plej stabilaj plantaj oleoj ĉar ĝi nature estas riĉa de antioksidantoj.

## Notoj kaj fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.khayma.com/sesame 
* http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=200021445 
* http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Sesa_ind.html  
* http://www.toildepices.com/fr/plantes/angio_dic/pedaliacee/sesamum/indicum.html  

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Cerealoj
Kategorio:Pedaliacoj
Kategorio:Kuracplantoj
Jura kodo

**Kodekso de leĝoj** aŭ **jura kodo** estas, laŭ nuntempa koncepto, kolekto da metode kaj kohere kunordigitaj skribitaj leĝoj koncernantaj branĉon de pozitiva juro. La unua tiukoncepta kodo estis civila kodekso de Prusio ekvalidinta la 1-an de junio 1794. Laŭ antikva koncepto, ĝi estas ajna kolekto da leĝoj. El antikvaj kodeksoj, famas inter aliaj la Kodekso de Hamurabi kaj la romia Dekdu-tabela leĝaro.

## Etimologio 
Ambaŭ terminoj devenas el unu sama metonimio: «kodekso, entenanta la leĝaron de Justiniano» → «la Kodekso de Justiniano» (). Ĉi tiun klaran parolfiguron iuj lingvoj (ekz‑e la germana, la rusa) plu retenas, dum en aliaj lingvoj (ekz‑e la franca, la angla) *codex* transformiĝis en *code*, kaj anstataŭ la klara parolfiguro tie estiĝis homonimio kun la datumprezenta kodo. En Esperanto ambaŭ tradicioj kunekzistas.

## Vidu ankaŭ 
* Civila Kodo
* Kodo de Hamurabi
* *Miŝne Tora*
* Ruskaja Pravda

## Notoj 
Kategorio:Bazaj terminoj de juro
Kategorio:Historio de juro
Turbacio

**Turbacioj** (de latina *turbatio*, kirlado) estas miksiĝoprocezoj de grundhorizontoj aŭ sedimentoj. Laŭ ilia kaŭzo estas distingataj la bioturbacio, la hidroturbacio kaj la krioturbacio.

## Bioturbacio 
Vidu ankaŭ: Bioturbacio

Bioturbacio estas miksiĝo de la grundo kaŭzita de grundvivaĵoj. La miksiĝo kaŭzas plivastigon de la horizontoj kaj malklarigon de la horizontlimoj. Manĝokanaloj de talpoj kaj lumbrikoj formas sekundarajn grundoporojn, kiuj ludas decidan rolon je la akvokondukkapablo de fajngrajnaj grundoj. La okazaĵoj de la bioturbacio akcelas la ekeston de kalk-argil-humo-kompleksoj, kiuj stabiligas la agregaĵstrukturon valoran por la grundfekundeco.

Fakte ankaŭ la grundoprilaborado far la homo apartenus al la bioturbacio, sed konvencie oni ne enkalkulas ĝin.

## Hidroturbacio 
estas per ŝanĝiĝanta akvoenhavo kaŭzita ŝvelprema moviĝo - hidroturbacio, ankaŭ nomata *peloturbacio*, rezultas el ŝveliĝ- kaj ŝrumpiĝokazaĵoj de argilmineraloj. Ekestas grundofendoj, en kiujn argilmineraloj estas alnaĝigitaj. Je la surfaco ekestas strukturo de mikroaltaĵoj apud mikrovaloj (mikroturbacio).

Hidroturbacio rezultigas la ekeston de vertisoloj.

## Krioturbacio 
estas per glacio kaŭzita turbacio - ĉe tiu fizika eroziefiko okazas la sama mekanismo kiel je la frostokreviĝo de petroj: akvo glaciiĝas kaj ĝia volumeno pligrandiĝas. En akvosatigitaj grundoj la alterno de frosto kaj degelo miksas la grundon, per ĝi formiĝas glacilensoj kaj okazas frostleviĝoj.

## Literaturo 
D. Schroeder: *Bodenkunde in Stichworten*, Unterägeri 1984, S.95, ISBN 3-266-00192-3 (germanlingva)

Kategorio:Pedologio
Cezaro Borgia

dekstra|240px|César Borgia
**César BORGIA** (naskiĝis en 1475; mortis en 1507 ĉe Viana, Hispanio) estis renesanca princo.

Li estis la eksterleĝeca filo de la onta papo Aleksandro la 6-a.

## Bibliografio 
* Romaneska biografio estis verkita de Manuel Vázquez Montalbán, *Ou César ou rien* (Aŭ Cezaro, aŭ nenio).
* Ivan Cloulas, *César Borgia : Fils de pape, prince et aventurier* (Cezaro Borgia: filo de papo, princo aventuristo), Tallandier, Parizo, 2005. 287 p.-[8] p. de pl. ISBN 2-84734-180-3.
* Dumas, Alexandre. *Les Borgia*, Romano, 2005 (ISBN 2-7444-0601-5)

## Eksteraj ligiloj 
* Simboloj de la Borgia 

Cezaro
Kategorio:Italaj kardinaloj
Kategorio:Universitato de Romo
Fresko

[300px|eta|Fresko de [Dionysius: Sankta Nikolao]]
[eta|300px|maldekstre|[Dante ''Domenico di Michelino's* Dia komedio en katedralo de Florenco.]]
[eta|300px|dekstra|Fresko el [Bavario, Germanio.]]
[eta|300px|maldekstre|Fresko de la [Siksta kapelo en Vatikano, Romo, Italio.]]
**Fresko** (el la itala: *al fresco*, *a fresco* = al freŝo)) estas pentraĵo per akvaj koloriloj sur freŝa stukaĵo de muro. La pentraĵo estas farita dum la stukaĵo estas ankoraŭ malseka, kaj stukaĵo kaj koloroj kune sekiĝos.

Laŭ Francisko Azorín **fresko** estas *Pentraĵo farita per koloriloj solvitaj en gluakvo sur freŝe kalkglatigita muro aŭ tolo.* Li indikas etimologion el latina *frigus'' (malvarma).

## Vidu ankaŭ 
* Murpentraĵo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Riparo kaj konservado de historiaj murpentraĵoj

Kategorio:Arto
Kategorio:Pentraĵoj
Valentinois

eta|125ra|dekstra|Blazono de Valentinois
**Valentinois** estis duklando de Dauphiné en Francio, kies ĉefurbo estis Valence. Nuntempe ĝi estas parto de la departemento Drôme.

## Literaturo 
* Christian Frachette, *Évêques et comtes en Valentinois au Xe siècle (879-1029) : concours et concurrence pour le pouvoir*, dans Noël Coulet et Olivier Guyotjannin, La ville au Moyen Âge, éd. du CTHS, 1998, p.&nbsp;487-500, ISBN 2-7355-0422-0

Kategorio:Historio de Francio
Romanjo

dekstra|eta|250ra|Mapo de Romanjo kun komunumoj.
**Romanjo** estas historia regiono en norda Italio parto de nuna administra regiono Emilio-Romanjo

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo pri vinoj el Romanjo
* Retportalo de Romanjo 

Kategorio:Emilio-Romanjo
Glacilenso

[eta|[pingoj]]
**Glacilenso** estas elstaraĵo de la grundo, kiu aperas je frosto kaj malloza grundo.

Kaŭzo por ĝi estas la kapilarefiko, kiu ebligas transporti grundakvon el profundo de ĝis 50 m al la frostenpenetra profundo (en Germanio vintre inter 20 kaj 120 cm). La akvo tie kolektiĝas, frostiĝas kaj levas la grundon. Ĉar la grundakvo daŭre estas pluliverata, la glacikolektaĵoj kaj la elstaraĵoj super ĝi pli kaj pli grandiĝas.

Kontraŭrimedo ekzemple estas la uzo de loza grundo kun fundamentado 80 ĝis 120 cm dika.

Kategorio:Glacio
Kategorio:Pedologio
Strombolo

**Strombolo** ( ) estas eta vulkaninsulo en la Tirena Maro kaj parto de la Liparaj insuloj, vulkana arkipelago norde de Sicilio, Italio.
La insulo havas areon de 12,6 kvadrataj kilometroj, kaj altecon de 924 metroj.

La insulo estas (mezurata ekde la marfundo) fakte vulkano kun alto de trimil metroj, de kiu ĉirkaŭ triono superas la akvosurfacon. Sur la insulo loĝas ĉirkaŭ 450 homoj (2002).

## Nomo 
La insulo estis menciita jam de Strabono sub la nomo *Στρογγύλη* (), kiu en la antikva greka signifis "ronda".

## Geografio 
La insulo Strombolo situas en la Tirena Maro, parto de la Mediteraneo, norde de Sicilio.

## Geologio 
La vulkano ekaperis super la mara surfaco antaŭ 200mil jaroj (*Strombolicchio*), sed la ĉefa kratero plurfoje ŝanĝis sian precizan lokon (*Paleostromboli I, II, III, Neostromboli*). La nuntempa kratero (*Sciara del Fuoco*) ekestis nur antaŭ ĉ.5000 jaroj.

## Historio 
Homoj ekloĝis en la Lipara Insularo jam antaŭ pluraj jarmiloj. Ili estis en Strombolo almenaŭ dum la 4-a jarmilo a.K. (Ĥalkolitiko).

Loĝantoj estis tamen neniam multnombraj. Nuntempe ili estas kelkaj centoj.

## Notoj kaj eksteraj ligiloj 
## Vidu ankaŭ
* Vojaĝo al la centro de la Tero
* Liparaj insuloj
* Stratovulkano
* *Vulkano* (filmo)

Kategorio:Vulkanoj en Italio
Kategorio:Insuloj en Italio
Kategorio:Liparaj insuloj
Kategorio:Montoj en Italio
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
François Bartsch

**François BARTSCH** (1957) estas franca esperantisto kaj antaŭa vic-prezidanto pri informado de Unuiĝo Franca por Esperanto (franca landa asocio) kaj estrarano de la regiona federacio Rhône-Alpes en sud-orienta Francio.

Laboras en la dokumenta kampo, t.e. teame konceptas kaj redaktas novajn informilojn por la ne-esperantista publiko, specialajn dosierojn por la gazetaro, por instruistoj, ktp.

Li instruas Esperanton pere de la reto.

Bartsch
Suna maso

[eta|dekstre|100ra|alt=Sun symbol|[Encirkla punkto, nome alkemia kaj astronomia simbolo por oro.]]
La **suna maso** estas maso de Suno, ofte uzata en astronomio kiel mezurunuo por masoj de steloj, galaksioj kaj aliaj simile pezaj objektoj. Ĝia kutima simbolo estas  kaj la valoro estas
: = 1,9891*1030 kg

Ĝi estas je proksimume 332950 fojoj pli granda ol maso de la Tero.

La suna maso povas esti kalkulita de longo de la tera jaro, distanco inter Tero kaj Suno (la astronomia unuo) (AU) kaj gravita konstanto (*G*) kiel

:M_\bigodot=\frac{4 \pi^2 \times (1{\rm AU})^3}{G\times(1{\rm yr})^2}.

Nek AU nek la gravita konstanto estas precize sciataj. Tamen, kalkulo de relativa maso de la alia planedo en la sunsistemo aŭ de maso de duopa stelo en unuoj de suna maso ne dependas de ĉi tiuj malbone sciataj konstantoj. Tiel la suna maso estis utila mezurunuo por esprimi ĉi tiujn masojn (vidu ankaŭ en gaŭsa gravita konstanto).

Poste AU estis ege bone mezurita per radaro kaj ankaŭ *G* estis bone mezurita sed la suna maso restas kiel tradicia unuo en astronomio.

Suno kontinue perdas sian mason pro radiado kaj suna vento, sed ĉi tia ŝanĝiĝo de la suna maso estas multe pli malgranda ol eraroj de la mezuroj.

## Vidu ankaŭ 
* Limigo de Chandrasekhar
* Gaŭsa gravita konstanto

Kategorio:Mezurunuoj de maso
Kategorio:Astronomiaj mezurunuoj
Prezidanto de la Eŭropa Parlamento

La Eŭropa Parlamento estas gvidata de la prezidanto, elektata por 2,5-jara oficperiodo.

Tiu oficperiodo estas egala al la duono de la parlamenta oficperiodo. Kutime la ĉefaj frakcioj de la parlamento faras interkonsenton komence de ĉiu parlamenta oficperiodo (tiel nomata "teĥnika interkonsento"), por dividi inter si la du prezidantajn oficperiodojn de la parlamenta oficperiodo.

Prezidanto reprezentas parlamenton ekstere kaj gvidas ĝiajn debatojn.

## Kronologio 
Kelkaj el la prezidantoj de la Parlamento estis patroj de la eŭropa integriĝo kiel Paul-Henri Spaak, Alcide De Gasperi kaj Robert Schuman. Tri virinoj okupis la postenon, Simone Veil, Nicole Fontaine kaj Roberta Metsola.

### Prezidantoj de la Komuna Eŭropa Asembleo, 1952–1958 
### Prezidantoj de la Eŭropa parlamenta Asembleo kaj de la nomumita Eŭropa Parlamento, 1958–1979 
### Prezidantoj de la senpere elektita Eŭropa Parlamento (ekde 1979 ĝis nun) 
## Referencoj 
Kategorio:Eŭropa Parlamento
Spektakla luktado

eta
**Spektakla luktado**, estas amuza spektaklo, dum kiu profesiaj luktantoj similigas batalsporton. Ĝi estas ŝatata ĉefe en Usono, sed populara ĝi estas ankaŭ alie en la mondo.

## Vereco kontraŭ fikcio 
[eta|225ra|La profesia luktanto Tajiri prezentas sian tipan [kapton.]]
En plimulto da dueloj la rezultoj estas anticipe donitaj kaj la luktantoj estas kunekzercitaj. Sed spite al tio, ke temas pri amuzo, la uzataj kaptoj estas dolorigaj kaj ili povas kaŭzi gravajn vundojn. De tempo al tempo okazas reala sangado (eĉ kiam la luktanto kutime kaŭzas al si mem).

Iam estas diferenco inter la realo kaj ludo neklara, precipe se temas pri tio, kiu estas venkonta. Kelkaj luktantoj volas "fari sin por si". Ĉampionoj estadas elektitaj intence tiel, por ke ili en similaj kazoj kapablu defendi sin.

## Luktadaj federacioj 
La plej granda monda federacio estas World Wrestling Entertainment. Ties ĉefulo jam dum longaj jaroj estas Vince McMahon. Ĝi diferenciĝas en du partojn - Smackdown kaj RAW. La parto RAW nombras 51 luktantojn, el tio 40 viroj, 10 virinoj kaj eĉ unu hundo. La parto Smackown nombras same 51 luktantojn, el tio sole 4 virinojn.

Ekster Norda Ameriko federacioj estas ankaŭ en Eŭropo aŭ en Japanio.

## Luktantoj 
Inter la plej konataj luktantoj nuntempe apartenas The Undertaker, Triple H aŭ Kane. Luktantoj The Rock kaj Hulk Hogan havas post si ankaŭ kelke da filmaj roloj. The Rock ekzemple rolis en *Paŝanta roko*, *Reĝo de skorpionoj*, *The Doom*, *Mumio revenas*, *Bonvenigu en ĝangalo*. Hulk Holgan rolis ekzemple en filmo *Nevidebla komando*.

## Vidu ankaŭ 
* Lukto
* Klasik-stila lukto
* Liber-stila lukto
* Pankraco
----

Kategorio:Ekstremaj sportoj
Kategorio:Luktosporto
Reddy

La **Reddy** estas tre konata Jati aŭ kasto de la sudo de Barato. Ili apartenas al la varno de la Ŝudroj, kaj tradicie ili estas ter-posedantoj. La plej multo de ili vivas en la ŝtato de Andra-Pradeŝo kaj parolas la Teluguan, sed multaj ankaŭ vivas en Karnatako kaj Tamilnado.

En Andra Pradeŝo ili estas 10 ĝis 15% de la populacio. En malgrandaj vilaĝoj ili ofte estis la estroj de la vilaĝo.

Kategorio:Barato
Kategorio:Kastoj
Frostenpenetra profundo

La **frostenpenetra profundo** estas la maksimuma vertikala profundo, ĝis kie dum iom longa frostperiodo la tersurfaco frostiĝas kaj la grundofrosto avancas.

Tiu profundo dependas de la aertemperaturo super la grundo, la sunenradiado kaj la albedo de la grundo, la kovro per neĝo kaj precipe de la varmokondukta kapablo de la grundo mem, kiu laŭ la konsisteroj, poreco kaj akvenhavo forte varias.

## Graveco en la stratkonstruado 
En la konstrufako, precipe en la stratkonstruado, la konstruobjektoj devas havi tralaskapablan frostprotektan tavolon el gravelo aŭ ŝtongruo, en kiu la akvo, entenata en la grundo, povas deflui. Frostiĝanta akvo rezultigas glacilenson kaj formiĝon de stratotruoj.

Je meznombra vintra duonjaro la frostenpenetra profundo, koncernanta la stratkonstruadon, dependas precipe de la varmkondukta kapablo de la stratostrukturo kaj de la subkuŝanta grundo. Por mezseveraj frostperiodoj la taksformulo z_F = 15,6 * FI ^{0,3} donas bonan orientiĝvaloron, je kio *FI* estas la frostindekso (supraĵe dirite la sumo de la malvarmogradoj de la koncernaj tagoj). Se oni supozas 500 (500 °C·tago), rezultas 100 cm, kaj kun certiga aldono fine la 120 cm, kutimaj en la stratkonstruado.

Por malpli strenataj konstruaĵoj aŭ por grundoj kun pli granda varmokapacito tiu valoro povas esti malpliigita al ½ ĝis ¾ metro.

## Parencaj temoj 
* Germanio laŭ la klimatokondiĉoj estas dividita je  tri frostozonoj, kiuj influas la stratkonstruadon.
* multjare frostiĝintaj grundoj estas grundoj, kiuj dum la tuta jaro estas frostiĝintaj kaj maksimume ekdegelas surface.

Kategorio:Pedologio
Kategorio:Geotekniko
Coromandel

''''* (oficiale ) estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono *Patrocínio''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Veterana Esperantista Klubo

**Veterana Esperantista Klubo** (VEK) estas Esperanto-klubo, kies membroj ĉiuj estas minimume dum kvardek jaroj esperantistoj. Ĝi estis fondita en 1949 (vd. Maurice Lewin).

Membro kun minimume kvindekjara esperantisteco nomiĝas *jubileano* kaj la membro, kiu esperantistiĝis plej frue, estas la *dojeno* de VEK.

## Celoj 
VEK pasivas jam de pluraj jaroj. Pro tio oni decidis, provi reaktivigi ĝin kun novaj, utilaj celoj: krei arkivon de homoj, kies profundaj spertoj pri la lingvo kaj la movado povas esti utilaj por doni informojn kaj konsilojn al la nunaj gvidantoj de la movado kaj ties historiistoj.

## VEK-kunsido dum VK-4 
Dum la 4-a Virtuala Kongreso de Esperanto, en la 26a de novembro okazis vidbabileja kunsido gvidita de Dennis Keefe por revivigi VEK-on. En la kunsido partoprenis 25 jubileanoj kaj estis decidite, ke okazu ĉiumonata virtuala kunsido probable la unuan lundon de ĉiu monato ekde la 15:00 UTC - anoncoj aperos en la Eventa Servo de UEA.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo pri VEK kiel faka asocio kunlaboranta kun UEA

Kategorio:Esperanto-asocioj
AEGEE

eta|180px

eta|180px|Antaŭa emblemo de AEGEE-Eŭropo

La '''Association des États Généraux des Étudiants de l'Europe** (**AEGEE**) (Asocio de ĝeneralaj statoj de eŭropaj studentoj), ankaŭ konata kiel la **Eŭropa Studenta Forumo''', estas unu el la plej grandaj studentaj organizaĵoj de Eŭropo. La nomo devenas de la Egea Maro, unu el la luliloj de demokratio, kaj de la unua parlamento establita dum la Franca Revolucio, la "Ĝeneralaj Statoj".

AEGEE estas fondita en 1986 en Parizo kaj nuntempe havas pli ol 15.000 membrojn en 243 eŭropaj universitataj urboj ("antennae") en pli ol 40 eŭropaj landoj. Unu el la celoj de AEGEE estas eŭropa integriĝo, kaj pro tio la asocio ne havas landan nivelon — kontraste al preskaŭ ĉiuj internaciaj organizaĵoj en la mondo — sed nur lokan kaj eŭropan nivelon. La eŭropa estraro de AEGEE (Comité Directeur) havas oficejon en Bruselo.

Eksa prezidento de AEGEE-Eŭropo Burcu Becermen estis elektita Juna Eŭropa Civitano de la jaro 2006 pro ŝia projekto de greka-turka intercivitana dialogohttp://www.karl.aegee.org/aeg-info.nsf/624f16e3e30ecf86c12568070008d107/e405c9acea39e2f3c125722e0030928d?OpenDocument .

Kategorio:Studentaj organizaĵoj
Kategorio:Junularaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Eŭropo
Pozitiva juro

**Pozitiva juro** estas objekta juro agnoskata kaj aplikata de ŝtato iam ie. Oni kreis tiun esprimon por distingi homfaritan juron disde natura juro. Pozitiva juro estas la objekto de jurscienco.

## Vidu ankaŭ 
*Jura pozitivismo

Kategorio:Juro
Deganja

eta|280ra|Panoramo de Deganja (meze Deganja Bet, supre maldekstre Deganja Alef)
eta|280ra|Mapo de Israelo. Deganja estas je suda rando de lago, montrita en dekstra duono de la mapo, proksime de tie kie el ĝi defluas la rivero.

**Deganja** (hebree דגניה) estas nomo de du kibucoj en norda Israelo, kiuj situas sude de la Genezareta lago, proksime al defluo de rivero Jordano.

Ĝin fondis en 1909 rusaj enmigrantoj, kiuj poste apogis eĉ fondon de aliaj kibucoj. Estante la unua grupo kaj la prototipo por la setlejmodelo kiu nun estas nomita kibuco, Degania iĝis konata kiel "la patrino de grupsetlejoj kaj kibucoj".

Antaŭ fondo de la israela ŝtato, Deganja estis grava defendejo. Dum la batalo por la sendependeco en 1948, la judoj provis haltigi la siriajn fortojn ĉe tiu loko.

Se oni parolas simple pri "Deganja", tiam oni plej ofte aludas je **Deganja "A"** (kiel "Alef"). Deganja A estas la plej malnova israela kibuco, kaj tiel antaŭulo, modelo por ĉiu posta komunumaj setlejoj. 

Deganja A estas konata kiel naskiĝloko de la israela generalo kaj politikisto Moŝe Dajan.

**Deganja "B"** (kiel "Bet") estiĝis en 1920 en proksimo de la pionira kibuco, pro la membrokresko de la iama setlejo.

Kategorio:Lokoj en Israelo
Kategorio:Kibucoj
Batalo de Marignano

La **batalo de Marignano** (Italio) okazis dum la italaj militoj, la 13-an kaj 14-an de septembro 1515 inter la franca reĝo Francisko la 1-a kaj la Svisa Ĵurkomunumo, kiu defendis la regionon de Milano.

## Antaŭhistorio 
La 30-an de aprilo 1512 decidis la Dieto de la Svisa Ĵurkomunumo post fiaskaj negocoj kun reĝo Ludoviko la 12-a la militekspedicion al la Lombardio kaj konkeris kun 18'000 soldatoj en la *granda pavierekspedicio* la urbon Milanon, kiu tiel fariĝis svisa protektaĵo sub la reinstituciigita duko Maximilian Sforza. La svisoj konkeris ankaŭ aliajn teritoriojn sude de la Alpoj kaj tiel nun kontrolis ĉiujn montpasejojn inter Stilfserjoch kaj Granda Sankta Bernardo. La superrego svisa estis konfirmita per granda venko kontraŭ francaj kaj veneciaj armeoj okaze de la batalo de Novara la 6-an de junio 1513.

La posteulo de Ludiviko la 12-a, Franco la 1-a, daŭre deziris reakiri Lombardion kaj Milanon kaj ofertis al la Svisa Ĵurkomunumo la sumon de 400'000 kronoj por la urbo. La svisoj tion malakceptis, kaj tiam Franco la 1-a kun armeo de 55'000 soldatoj marŝis al Milano. La Svisa Dieto tiam sendis trupon de 18'000 soldatoj trans la Alpoj por subteni la defendantojn de Milano. Malgraŭ sia armea supereco Franco la 1-a plunegocis kun la svisoj kaj estis interkonsentita la kontrakto de Gallarate, kiun tamen nur Berno, Soloturno, Friburgo kaj Bielo akceptis, kaj iliaj soldatoj forlasis la lokon.

eta|300px|dekstra|La franca reĝo Franco la 1-a dum la batalo

## La batalo 
Per ataketo antaŭ la pordoj de Milano la francoj provokis la svisojn al atako. En tri atakgrupoj la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo kun 20'000 soldatoj profunde penetris la militkampon de la francoj. La batalo restis sendecida kaj la du armeoj bivakumis sur la batalkampo. Kiam venontmatene la batalo rekomenciĝis, alvenis rajdistaro de Venecio sub la gvido de la sperta komandanto Bartolomeo d'Alviano kaj atakis la ĵurkomunumanojn dorse sub la batalkrio «San Marco!». Mortis sub la batalkampo preskaŭ 12'000 homoj, la plej multaj estis svisoj. La restaĵoj de la svisa armeo ne plu estis batalkapabla kaj la francoj povis orde retiriĝi al Milano kaj preni la kontrolon pri la urbo.

## Konsekvencoj 
Per la kompleta fiasko de Marignano el svisa vidpunkto la Svisa Ĵurkomunumo perdis Milanon kaj la Lombardion al la francoj kaj venecianoj, kaj kio estis ankoraŭ pli signifa, sian rolon kiel eŭropa grandpotenco. La svisoj nun servis plej parte per soldkontraktoj al la francaj reĝoj kaj la impresoj, kiujn Zvinglo akiris dum la batalo, influis lin kaj
kondukis al la reformacio.

## Eksteraj ligiloj 
* Marignano, la nekonata batalo 
* Marignano 

Marignano
Kategorio:1515
Kategorio:Milita historio de Svislando
Marignano
Kategorio:16-a jarcento en Italio
Kategorio:Lombardio
Netanja

**Netanja** (hebree נתניה, arabe نتانيا, en Esperanto ankaŭ fojfoje **Netanjo**) estas urbo en Israelo ĉe la marbordo de la Mediteraneo, 30 km norde de Tel-Aviv. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  

Krome, ĝi ankaŭ estas konsiderita la regiona "ĉefurbo" de la centra regiona de Israelo (la ĉirkaŭaĵo de Tel-Avivo kaj de ĝia antaŭurboj) en la Ŝarona ebenaĵo. 

## Historio 
Ĝi estis fondita en 1928 kiel agrikultura kooperativa komunumo (moŝavo) por kultivi citrusojn. La nomo de la loko venas je Nathan Straus (1848–1931), usona juda komercisto kaj homamiko, kiu donacis grandan parton de sia riĉaĵo al la Cionisma koloniiga projekto en kio tiam estis Otomana Palestino. Post 1933 alvenis judaj enmigrantoj pro la nazia forpelo kaj teroro, post la dua mondmilito, la novaj enmigrantoj igis la komunumon pli kaj pli urbosimila. Hodiaŭ Netanja estas centro de urbogrupiĝo. 

La urbo gravas kiel ŝatata turisma celo. En la urbo agadas multaj industriaj branĉoj (polurado, komercado de diamantoj, produktado de maŝinoj, medikamentoj, biero). 

eta|250px|maldekstre|
## Rilatoj al Esperanto 
Iom norde de la urbocentro, same borde de la Mediteranea Maro, situas la vilaĝo Hadassah Neurim, origine starigita por sengepatraj judaj infanoj post travivo de la Holokaŭsto venintaj al Israelo, kie en somero 1986 okazis la Internacia Junulara Kongreso de TEJO.

## Famuloj 
En Netanja mortis Imre Lichtenfeld.

## Eksteraj ligiloj 
*  (, ,  kaj )

Kategorio:Urboj de Israelo
Klasigo de steloj

Steloj estas klasigataj ĉefe laŭ sia spektro kaj amplekso.

## Spektroklaso 
**Spektroklaso** estas klaso de stelo laŭ la spektra klasigo. Pli simple spektroklaso priskribas koloron de stelo.

Spektraj klasoj de la plej ofte uzata klasigo estas
:**O B A F G K M**.
Ĉiu el ili estas disdividita je 10 subklasoj ekde 0 ĝis 9, do ili kune estas vico
:**O0 O1 ... O8 O9 B0 B1 ... B8 B9 A0 ... ... ... M8 M9**

[eta|maldekstra|550px|Steloj de diversaj klasoj de la [ĉefa sekvenco]]
[eta|dekstra|280px|[Diagramo de Hertzsprung-Russell (spektroklaso - lumigo): ĉi tie absoluta magnitudo laŭ ondolongo de B (442 nm) al V (540 nm)]]

## Lumeco 
[eta|280px|[Diagramo de Hertzsprung-Russell (spektroklaso - lumigo). Suno aperas kun lumeco 1 (absoluta magnitudo 4,8) kaj B-V koloro 0,66 (temperaturo 5 780 K, spektroklaso G2V).]]
Ankaŭ estas divigo de steloj laŭ klaso de lumeco - klasifiko de steloj en dudimensia spektra klasifiko, dependanta de ilia lumeco (aŭ absoluta magnitudo) kaj spektra klaso:
* I - Supergigantoj; oni distingas kelkajn grupojn:
** 0, Ia-0 aŭ Ia+ - Hipergigantoj aŭ helegaj supergigantoj; 
** Ia - Helaj supergigantoj;
** Iab - Normalaj supergigantoj;
** Ib - Supergigantoj kun malalta lumeco;
* II - Helaj gigantoj;
* III - Gigantoj;
* IV - Subgigantoj;
* V - Nanoj de ĉefa sekvenco;
* VI - Subnanoj;
* VII - Blankaj nanoj;
* VIII - malofre estas distingataj kernoj de planedumaj nebulozoj, evoluantaj al blankaj nanoj.

En komplikaj okazoj oni uzas kombinaĵojn, ekzemple, IV/V.

Ampleksa klaso estas skribata per romiaj ciferoj kaj post la spektroklaso. Ekzemplo de la plena skribo: "A2V", kie "A2" estas spektroklaso kaj "V" estas amplekso.

Kategorio:Specoj de steloj
Kategorio:Klasifikaj sistemoj
Renaud Richez

**Renaud RICHEZ** (naskita en 1889; mortinta la  en Ĝenevo) estis svisa esperantisto deveninta el Belgio. En 1915 li estis vokita de Hector Hodler por labori en la Centra Oficejo. En 1923 li fariĝis funkciulo en la sekretariejo de la Ligo de Nacioj. Poste li laboris ĉe Ruĝa Kruco. 

Richez estis estrarano de la Ĝeneva UEA.

## Fontoj 
* *Niaj mortintoj 1939–1945,* en: *Esperanto* septembro-oktobro 1946, paĝo 6. (Nekrologo kun foto.)

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Córrego Fundo

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Oeste de Minas* (do "Okcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Formiga''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Komitato de UEA 1934-1936

La **Komitato de UEA** elektita en 1934 kaj funkcianta ĝis la Skismo en la Esperanto-movado en 1936 konsistis el:

Elektitaj de la Landaj Asocioj:

* AT: Wollmann, el Wien
* BE: Petiau, el “Gand”
* BR: Domingues, el Rio
* GB: Goldsmith (sekr. de BEA), London
* CS: Kamaryt el Bratislava; Scholze el “Reichenberg/Liberec”
* DK: Hansen, el Kopenhago
* FR: Bastien el Paris; Dubois el Paris; Petit el Rosny-sous-Bois
* DE: Rockmann el Magdeburg; Walther el Dresden
* ES: Mangada-Rosenörn, el Madrid
* IT: Orengo, Milano
* JP: Sindo Seitaro, el Osaka
* NL: Baas, el Amsterdam; F-ino Benink, el Almelo
* NO: Bugge-Paulsen, Oslo
* RO: Fischer-Galatz, el Bukareŝto
* SE: Dahl, Uddevalla
* CH: Stettler, el Bern
* US: Hetzel, el Philadelphia

Elektitaj de la Delegitoj (t.e. tiuj en landoj sen aliĝinta Landa Asocio):
* Bujwid, el Krakovo
* Minkov, el Sofia

Alelektitaj:
* Blaise, el Morden
* Canuto, el Torino
* Cseh, el Hago
* Isbrücker, el Hago
* Malmgren, el Stockholm
* Merchant, el Sheffield
* M. Rollet de l'Isle, el Paris
* Steiner, Wien

## Piednotoj 
Kategorio:Aperis en 1934
Kategorio:Malaperis en 1936
Kategorio:Esperanto en 1934
Komitato de Ĝeneva UEA 1938-1947

La **Komitato de (Ĝeneva) UEA** estis elektita en decembro 1938, kaj tiel transprenis la torĉon de la "Provizora Komitato". La oficiala oficperiodo daŭris ĝis 1941, sed fakte antaŭ la kunfandiĝo de 1947 ne plu estis novelektoj.

*Atanasov (BG)
*Baghy (HU)
*Baart de la Faille (NL; mortis en junio 1939)
*Daniel Chagnoŭ (FR)
*Czubrynski (PL)
*Dresen (Helmi, Estonio)
*Dubin (US)
*Klaji´c (YU)
*Kürsteiner (CH)
*Liniger (CH)
*Richez (CH)
*Rosen (CH)
*Setälä (FI)
*Sklenĉka (CS)
*Thomson (GB)

Fontoj: Jarlibro (Ĝeneva UEA) 1939/40, p.&nbsp;18; *Esperanto* (Ĝenevo), 1939-01-15, p.&nbsp;2, Oficiala Informilo 1939-I. La tempolimo estis la 18a de decembro.

Kategorio:Aperis en 1938
Kategorio:Malaperis en 1947
Kategorio:Esperanto en 1938
Stratostrukturo

En la  **stratostrukturo** respektive la strukturo de trafikareo oni distingas tri sferojn:
* strata surkonstruaĵo
* stratbazo (se ekzistas)
* subgrundo.

## Strata surkonstruaĵo 
La surkonstruaĵo ampleksas ĉiujn tavolojn, kiuj konstruteknike necesas por porti la trafikareon. Ordinare oni de la surkonstruaĵo vidas nur la kovrotavolon (asfalton, betonon, pavimon, platojn). Sed la tuta surkonstruaĵo konsistas el diversaj tavoloj de diversaj materialoj. La surkonstruaĵo de veturejo normale havas tutdikecon de 40 – 90&nbsp;cm. Por irejoj kaj biciklejoj la tutdikeco ordinare mezuras 20 – 40&nbsp;cm. La sinsekvo kaj dikeco de la unuopaj tavoloj de la surkonstruaĵo estas en Germanio regulita per "Direktivo por Normigo de la Surkonstruaĵo de trafikareoj, 2001" aŭ per normigoj de la lokaj oficejoj por subterkonstruado.

## Stratbazo 
Stratbazo nomiĝas la artefarita terkorpo inter surkonstruaĵo kaj subgrundo, kiu unuavice necesas por atingi la altnivelon de la strato (stratotaluso). Por la bazo validas la samaj postuloj pri portkapablo kiel por la subgrundo.

## Subgrundo 
La subgrundo estas la grundo aŭ roko subkuŝanta sub la surkonstruaĵo aŭ stratbazo. Al la subgrundo en la stratkonstruado ekzistas certaj postuloj koncerne la portkapablon. Ordinare atingendas deformiĝmodulo (Ev2-valoro) de minimume 45 MN/m2. Se tiu valoro ne estas atingita, oni povas plibonigi la portokapablon per grundanstataŭo, grundplisolidigo aŭ la enmeto de geokradoj kaj teksumaĵoj (angle: nonwovens, germane: Vliese).

Kategorio:Stratkonstruado
Kategorio:Stratoj
Kategorio:Subgrundo
Priekulė

**Priekulė** (jen litove, ĵemajtie: *Prīkolė*) estas urbo en la nordokcidento de Litovio, fondita en 1540. De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi apartenis al la distrikto Klaipėda, kaj daŭre estas parto de la subdistrikta komunumo Klaipėda. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 11,48 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la komunumo 

|

Kategorio:Distrikto Klaipėda
Kategorio:Urboj de Litovio
Komitato de IEL 1938-1947

La **Komitato de IEL** estis elektita en 1938 por trijara oficperiodo. Ĝi konsistis el A-komitatanoj, elektitaj de la Landaj Asocioj, kaj B-komitatanoj, elektitaj de la A-komitatanoj laŭ propono de la Estraro.

## Komitatanoj A 
* Aŭstrujo: H. Steiner, Wien
* Belgujo: Paul Kempeneers, Bruxelles
* Britujo: Bernard Long, London
* Ĉeĥoslovakujo: František Heikenwälder, Prostĉjov (EAdCSR); Gustav Scholze, Reichenberg (GEL)
* Danujo: Th. Hansen, Gentofte
* Francujo: Louis Bastien, Paris; Jean Couteaux, Paris; René Dubois, Paris; Pierre Petit, Paris
* Italujo: Giorgio Canuto, Torino
* Jugoslavujo: Ivo Lapenna, Zagreb
* Nederlando: P. W. Baas, Amsterdam-Z.; W. Grolleman, Culemborg
* Norvegujo: Rolf Bugge-Paulsen, Oslo
* Polujo: Odo Bujwid, Kraków
* Svedujo: Einar Dahl, Uddevalla
* Usono: Henry William Hetzel, Philadelphia (Pa.)

## Komitatanoj B (sciigo en UK 1938) 
* P. Blaise, Anglujo
* C. Domingues, Brazilo
* E. Malmgren, Svedujo
* S. Minkov, Bulgarujo
* M. Rollet de l'Isle

## Ŝanĝoj 
* 1938/39: En julio 1938 Steiner eksiĝis. En oktobro 1938 Sudetgermanio (Scholze) estis okupita de Germanio, kaj en marto 1939 Bohemio (Heikenwälder).
* 1940: Aldono: Oskar Huber, Uetendorf-Thun, Svisujo
* 1941: Aldono: J. R. Scherer, Los Angeles, Usono; J. Stenström, Ulricehamn, Svedujo
* 1946: Aldono: G. Canuto, Parma; Josef Vondrouŝek, Brno.

## Referencoj 
Kategorio:Aperis en 1938
Kategorio:Malaperis en 1947
Kategorio:Esperanto en 1938
Maŭmaŭo

*vidu ankaŭ Maŭ Maŭ***Maŭmaŭo** estas kartludo ofta en Brazilo kaj Germanio. Ĝin povas ludi minimume tri homoj samtempe kaj maksimume tiom da homoj, kiom eblas per la kartokvanto.

Ĉiu ludas por si mem. La celo estas perdi la unua siajn kartojn. Por tio, ĉiu siavice metas surtablen karton kies emblemo aŭ rango koincidas kun tiu de la lasta karto lanĉita.

Kelkaj kartoj havas aldonan efekton, per kiuj oni povas ekzemple devigi alian ludanton preni pliajn kartojn, inversigi la ludvicon, elekti laŭvole la emblemon de la sekva lanĉota karto ktp. Kiam ludanto ekhavas nur unu karton, li diru "maŭ"; alie, li devas kiel punon prei plian karton.

Kategorio:Kartludoj