open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maskarena fuliko

La **Maskarena fuliko**, laŭ la scienca nomo *Fulica newtonii*, estis specio de birdoj de la ordo de Gruoformaj kaj de la familio Raledoj jam formortinta. Ĝi troviĝis en insuloj de Maskarenoj nome Maŭricio kaj Reunio. Delonge konata el subfosiliaj ostoj trovitaj en la marĉo *Mare aux Songes* de iama insulo, sed nur atribuitaj el priskriboj, pli poste oni trovis ilin ankaŭ en Reunio. Rakontoj de fruaj vojaĝistoj en Maŭricio estis tamen ĝenerale atribuitaj al la Verdkrura galinolo, sed ŝajne tiu specio koloniigis la insulon post la formorto de la endemia fuliko.

## Aspekto
[thumb|maldekstre|Maskarena fuliko (fosilioj kaj rekonstruo supre) kompare kun la [Krestfuliko kaj kun la Nigra fuliko, 1873.]]
La Maskarena fuliko estis granda birdo kaj kvankam ne nefluganta, ĝi havis reduktitan flugkapablon, tiel ke se persekutite, ĝi eĉ pli preferintus eskapi per plonĝado ol ĝi jam estas ĝenerala kutimo de la fulikoj. Ĉar la birdo havis konsiderindan eltenemon, ĝi povus esti facile transpasinta la oceanon inter la insuloj, klarigante kial ununura specio okazis sur ambaŭ insuloj.

La birdoj aspektis kvazaŭ superdimensiaj eŭraziaj fulikoj, estante proksimume 45 cm longaj, sed ĉar ili estis pli verŝajne derivitaj de la Krestfuliko, estas ne klare ĉu la distingaj ruĝaj kapelstaraĵoj (kiuj estas facile preteratentitaj) sur la supro de la blanka frunta ŝildo ne ĉeestis aŭ simple ne estis raportitaj fare de la vojaĝisto Sieur Dubois, kiu priskribis la specion iom detale en 1674 kiel "Akvokokinojn kiuj estas tiel grandaj kiel kokoj. Ili ĉiam estas nigraj, kaj havas grandan blankan kreston sur la kapo."

## Formorto
Ĉiuj surteraj specioj de Raledoj sur la Maskarenoj originis de Madagaskaro kaj estis viktimoj de katpredado kiu kaŭzis malkreskon en populacio. Tamen, la ĉefa kaŭzo de formorto estis troĉasado. Ekzistas unu pluekzistanta raleda specio, nome la eŭrazia fuliko, *Gallinula chloropus pyrrhorrhoa*, kiu koloniigis la insulojn post la formorto de la Maskarena fuliko.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Reunio
Kategorio:Birdoj de la Hinda oceano
Kategorio:Formortintaj birdoj
General Rodríguez (stacidomo)

**General Rodríguez** estas fervoja stacio en la samnoma urbo Granda Bonaero, Argentino.

## Bildgalerio 

Cartel sureste de la estación General Rodríguez.JPG|Nomŝildo
Estación de General Rodríguez.JPG|Kajo
Antiguo vagón de cargas en la estación General Rodríguez.JPG|Malnova vagono

## Vidu ankaŭ 
* General Rodríguez
* Martín Rodríguez

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:General Rodríguez
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Héroes de Malvinas (stacidomo)

**Héroes de Malvinas** estos fervoja stacio situanta en la urbo Quilmes, en la samnoma distrikto, Provinco Bonaero, Argentino.

## Vidu ankaŭ 
* Quilmes

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Quilmes
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Ödön Szarka

'*** [odon sarka], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szarka Ödön,*' estis hungara ĝenerala kuracisto.

 naskiĝis  supozeble en Csongrád (urbo), li mortis en 1975.
eta|maldekstre|
eta|
 
## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en 1926, poste li revenis al Csongrád por kuracadi. Teorie li estis privata kuracisto, sed li servis ankaŭ la malriĉulojn nature senpage, ĉar li konfesis: mi estas homo. En 1932 li partoprenis en establo de Verda Kruco por pli bone zorgi pri la pacientoj, sed li partoprenis ankaŭ en laboro de Ruĝa Kruco. Pro lia efika laboro li laboris en la koncerna ministerio inter 1938 kaj 1944, poste li revenis al Csongrád jam kiel ĉefkuracisto. Li pensiuliĝis en 1966.

## Memorigiloj 
* busto en Csongrád (2011)
* centra kuracejo en Csongrád portas la nomon "Szarka Ödön"

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare kun bildo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĝeneralaj kuracistoj
Sea Life Brighton

**Sea Life Brighton** (**Mara Vivo Brajtono**) estas akvario situanta en Brajtono, urbo en suda Anglio. Ĝi estas la plej malnova operacianta akvario en la mondo. Ĝi malfermiĝis kiel **Brighton Aquarium** en 1872, kaj prenis sian nunan nomon kiam ĝi estis akirita fare de Sea Life en 1991 . 

## Historio 
Malfermita en 1872, dezajnita fare de Eugenius Birch. Ĝi iam estis detruita per bombado dum la Unua Mondmilito, kaj poste rekonstruita .

Ĝi estas la plej malnova daŭre funkcianta akvario en la mondo. Akvario Arcachon de Francio (malfermita en 1867) estas la plej malnova en la mondo.

## Aliro 
* 20 minutojn piedire de Brighton-stacio
* Brajtono kaj Hove Buso: Eliru ĉe Sea Life Center

## Proksimaj instalaĵoj 
* Reĝa Pavilono
* Zoologia Stacio Anton Dohrn

## Referencoj 
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1872
O-Train

**O-Train** estas malpeza fervojo en Otavo, Ontario, Kanado funkciigata fare de OC Transpo. La reto havas tri liniojn: orientokcidenta linio, la Konfederacia Linio, nord-suda linio, la Trillium Linio, same kiel navedo al la Flughaveno, Linio 4.

centra|400ra|eta|Mapo

## Nomo 
La nomo de la sistemo estis proponita fare de Acart Communications, reklam-agentejo de Otavo. La nomo "O-Train" estis bazita sur la klasika melodio de Duke Ellington "Take the 'A' Train", kiu rilatas al la A-trajno de la Metroo de Novjorko. Ĉar Otavo estas dulingva urbo, la nomo devis funkcii kaj en la angla kaj la franca. Ĝi postvivis internan nomkonkurson de OC Transpo kaj baldaŭ estis adoptita poste.

De ĝia komenco ĝis 2014, la esprimo "O-Train" komence rilatis al la nord-suda dizellinio. Post la konstruado de dua linio, la orienta/okcidenta Konfederacia Linio, la marko O-Train estis etendita por inkludi ambaŭ fervojajn servojn, kiam la origina servo estis alinomita kiel la Trillium Linio.

## Linioj 
## Vidu ankaŭ 
* Otavo
* Malpeza trajno
* Ĉeurba fervojo

## Eksteraj ligiloj 
*  (OC Transpo) (/)
* Ottawa's O-Train Enthusiasts ()
* UrbanRail.Net

Kategorio:Metrooj en Kanado
Kategorio:Tramtransporto en Kanado
Kategorio:Otavo
O-Train
Elizabeth Cady Stanton

**Elizabeth CADY STANTON** (la 12-an de novembro 1815, Johnstown, Nov-Jorkio - la 26-an de oktobro 1902, Novjorko) estis usona sufragisto*,* feminisma kaj kontraŭsklaveca aktivulino, kaj grava figuro en la frua movado por virinaj rajtoj (unua ondo feminisma). Ŝia "Deklaracio de Sentoj", unue prezentita ĉe la unua konferenco pri rajtoj de virinoj okazigita en 1848 en Seneca Falls, Novjorko, estas konsiderita la dokumento kiu iniciatis la unuajn organizitajn movadojn por virina egaleco kaj virina balotrajto en Usono.

Kune kun sia proksima kunlaboranto Susan B. Anthony, ŝi estis de la mezo de la 19-a jarcento ĝis sia morto la gvida figuro en la liberala virina movado en Usono.

## Agado 
Post la enlanda milito, la lobiado de Stanton por virina balotrajto kaŭzis disigon en la movado por la rajtoj de virinoj kiam ŝi, kune kun Susan B. Anthony, rifuzis apogi la pason de la 14-a Amendo kaj 15-a Amendo al la Usona Konstitucio. Ŝi kontraŭbatalis doni afro-usonanaj virojn kaj jurajn protektojn kaj la rajton voĉdoni, dum tiuj samaj rajtoj estis retenitaj de virinoj, nigrulaj kaj blankulaj . Ŝia sinteno en tiu temo, kune kun ŝiaj pensoj pri organizita kristanismo kaj en temoj preter balotrajto, kaŭzis la formadon de du apartaj virinaj rajtoj organizoj kiuj estis poste kunvenigitaj denove, proksimume dudek jarojn post la disigo, kun Stanton kiel prezidanto de la unuiĝinta asocio. Ŝi estis la prezidanto de la Nacia Usona Virina- Balotrajto Asocio (National American Woman Suffrage Association, akronime NAWSA) inter 1892 kaj 1900 .

Stanton skribis, interalie, ''The Woman's Bible* kaj ŝian aŭtobiografion *Eighty Years and More'', same kiel multajn aliajn artikolojn kaj pamfletojn pri virina balotrajto kaj virinaj rajtoj. Ŝi mortis en 1902 en la aĝo de 86, 18 jarojn antaŭ la ratifiko de la 19-a Amendo, kiu agnoskis virinan balotrajton en la Usona Konstitucio.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj usonanoj
Kategorio:Schuyle-familio
Kategorio:Usonaj virinbalotrajtistoj
Kategorio:Usonaj virinrajtaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj sanktuloj
Kategorio:Mortintoj en 1902
Kategorio:Naskiĝintoj en 1815
Kategorio:Usonaj feministoj
Gábor Zombor

**Gábor Zombor,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Zombor Gábor Zoltán,** estas hungara kuracisto, politikisto, parlamentano, urbestro.

 naskiĝis  en Kecskemét.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Kiskunfélegyháza en 1982, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato Albert Szent-Györgyi en 1989. Post la diplomo li laboris jaron en malsanulejo de Kiskunfélegyháza, poste 5 jarojn li estis ĝenerala kuracisto en Kunbaja, pli poste inter  1995–1999 li estis ĉefkuracisto en Baja. Tiutempe li ankaŭ komencis politikadi. En 1999 li akiris juran, en 2004 ekonomian diplomon, dum inter 2000 kaj 2006 li estis hospitalestro en Kecskemét. Pli poste li aktivadis en la politiko kiel inter 2006–2014 urbestro de Kecskemét, inter 2006-2022 parlamenta deputito, en la jaroj 2014 kaj 2015 subministro. Lia edzino naskis kvarfoje. Li ricevis premiojn inter 2002-2021.

## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* intervjuo kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĝeneralaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Listo de studentoj en Universitato de Sopron

Jen listo de elektitaj studentoj en Universitato de Sopron (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo):

*

## A 
* Ilona Ásványi

## B 
* János Balogh (aktoro)
* Zoltán Beck

## C 
* Attila Cziczó

## D 
* Ilona Dávid

## F 
* Sándor Faragó (arbarinĝeniero)

## G 
* György Gazsó
* Nóra Géczy

## H 
* Adrián Horváth
* Sándor Domonkos Horváth

## K 
* Gergely Kollmann
* István Kónya (liutisto)
* Éva Rebecca Kovács

## L 
* Csaba Lentner

## M 
* Zsuzsanna Mikó

## P 
* Polina Pasztircsák
* Zoltán Pogátsa

## S 
* József Sáfrány
* Olivér Sin
* Annamária Szalai
* Jenő Szász
* Tamás Szén Molnár
* Géza Szily
* Kinga Szűcs

## Z 
* Gábor Zombor

## Vidu ankaŭ 
* Listo de instruistoj en Universitato de Sopron

## Fontoj 
* La listo estas elekto el la koncernaj biografioj en Vikipedio.

Kategorio:Listoj de homoj
Km. 34,5 (stacidomo)

**Km. 34,5** estas fervoja stacio situanta en la urbo Merlo, en la provinco Bonaero, Argentino.

centra|280ra|eta|Mapo

## Bildgalerio 

Merlo 61.JPG|Nomŝildo
Merlo 62.JPG|Stacio

## Vidu ankaŭ 
* Merlo (Argentina urbo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Merlo (Bonaero)
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
General Rodríguez

**General Rodríguez** estas argentina urbo, estante la ĉefurbo de la samnoma distrikto situanta en la provinco Bonaero. Ĝi situas en la okcidenta parto de la metropola areo de Bonaero, 32 kilometrojn de ĝia plej proksima aliro al la Aŭtonoma urbo Bonaero.

Ĉi tiu urbo estas konata pro la laktofabriko "La Serenísima", firmao kiu eksportas produktojn kaj estas rekonita kiel la ĉefa en la nacia merkato. La fabriko estas fonto de dungado por la urbo kaj ĉirkaŭaj urboj, kaj respondecas por igi la urbon General Rodríguez forta punkto en la regiona ekonomio. Pro tio ĉi tiu urbo estas tre prospera ene de la okcidenta areo de Granda Bonaero.

Laŭ taksoj por januaro 2019, la populacio estis  loĝantoj.

## Vidu ankaŭ 
* General Rodríguez (stacidomo)
* Martín Rodríguez


Kategorio:Urboj de Provinco Bonaero
Reĝa Pavilono

La **Reĝa Pavilono** () estas konstruaĵo en Brajtono, suda Anglio. Ĝi estas la iama ĉemara loĝejo de la reĝoj de Britio, arkitektura monumento de la saracena stilo, aŭ pitoreska stilo. Kiel Princo de Kimrujo, Georgo la 4-a konstruis ĝin, en la formo kiun ĝi daŭre ekzistas hodiaŭ, inter 1815 kaj 1823. 
maldekstre|eta|La Reĝa Pavilono je krepusko
Ĝi estis konstruita en la frua 19-a jarcento kiel ĉemara somera loĝejo por la kronprinco. La konstruaĵo ofte estas referita kiel la "Brighton Pavilion", kaj la konstrustilo estas hind-gotika, kio estis ofta en Hindio en la 19-a jarcento. En 1849, la konstruaĵo estis vendita fare de la ŝtato al la urbo de Brajtono kaj hodiaŭ estas uzita por bankedoj, ceremonioj kaj geedziĝoj .

## Galerio 

Dosiero:Pavilion_Gardens_and_Royal_Pavilion,_Brighton_-_geograph.org.uk_-_786133.jpg|La pavilonaj ĝardenoj kun la pavilono en la fono
Dosiero:Royal_Pavilion_6.JPG|La kupoloj
Dosiero:The_Royal_Pavilion_Brighton_UK.jpg|La Reĝa Pavilono kaj reflektiva akvejo
Dosiero:The_Regent's_cluttered_roofscape..jpg|La tegmento

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nova sinagogo de Berlino

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Reĝa pavilono kaj Muzeoj 
* Bildoj de la Reĝa Pavilono 
* pavilono de Doktoro Brighton La Reĝa Pavilono kiel hospitalo por soldatoj de la brita hindiana Armeo dum la Unua Mondmilito

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Anglio
Kategorio:Konstruaĵoj aperintaj en 1832
Granda tertremo de Hanŝin

La **Granda tertremo de Hanŝin** (japane, 阪神大震災 *Hanshin daishinsai*) tremigis la regionon Kansajo en la insulo Honŝuo de Japanujo je la 5:46 horo de la 17a de januaro 1995.

Laŭ la momant-magnituda skalo, la tertremo havis la forton de 7,3 Mw.
La tertremo mortigis 6.434 homojn kaj vundis pli ol 43.792 aliajn.

Kategorio:Katastrofoj en 1995
Kategorio:Tertremoj en Japanio
Kategorio:1995 en Japanio
Kategorio:Tertremoj en la 20-a jarcento
András Sirák

**András Sirák** [andrAŝ ŝirAk], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sirák András,** estas hungara ĝenerala kuracisto, ambulancisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis en 1948 en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1967, poste li akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1974. Post la diplomo li estis ĝenerala kuracisto en Csákberény 6 jarojn, poste en Velence. Ekde 1986 li ankaŭ instruis en la menciita universitato, post 4 jaroj ankaŭ  en institutoj de Pécs kaj Szeged. Ekde 1990 li estis inspektoro en Fejér, krome foje-foje li estis deĵoranta ambulancisto, eĉ li estis suburbestro de Velence. Lia edzino same estas ĝenerala kuracisto en la najbara Sukoró, ŝi nakis kvarfoje. Li ricevis premiojn inter 2008-2016.

## Vidu ankaŭ 
* video

## Fontoj 
* datenoj kun fotoj
* datenoj kun foto 
* datenoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĝeneralaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj ambulancistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
William Holden

**William HOLDEN** (reala nomo **William Francis BEEDLE Jr.**; naskiĝis la 17-an de aprilo 1918 en O'Fallon, Ilinojso - mortis la 12-an de novembro 1981 en Santa Monica, Kalifornio) estis usona aktoro  .

Holden gajnis la Akademian Premion al Plej bona Aktoro pro sia rolo kiel Serĝento JJ Sefton en la militfilmo *Stalag 17* (1953) . Li gajnis Primetime Emmy Award por sia rolo en la televida filmo *Police Report* (1973). Holden ankaŭ ĉefrolis en filmoj kiel ekzemple *Sunset Boulevard* (1950), *Sabrina* (1954), *Picnic* (1955), *The Bridge over the Kwai* (1957), *The Wild Bunch* (1969) kaj *Network* (1976).

Ses fojojn lia nomo estis nomita en la dek plej popularaj aktoroj en Usono (1954-1958, 1960). La Usona Kininstituto vicigis lin 25-a en ĝia 1999 listo de 100 plej grandaj viraj ekranlegendaj filmsteluloj.

Holden havas stelon sur la Trotuaro de famo en Holivudo. En 1999, li estis nomita la 25-a plej granda vira filmlegendo de ĉiuj tempoj fare de la American Film Institute. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* En Ama Memoro De William Holden
* Profilo ĉe Turner Klasikaj Filmoj
* William Holden Wildlife Fundamento

Kategorio:Anglodevenaj usonanoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktoro
Kategorio:Mortintoj en 1981
Kategorio:Naskiĝintoj en 1918
Kategorio:Usonaj aktoroj
Cent jaroj en la Pireneoj

thumb|upright=0.5|1. Ramond 
thumb|upright=0.5|2. Lézat 
thumb|upright=0.5|3. Russell 
thumb|upright=0.5|4. Nansouty 
thumb|upright=0.5|5. Schrader 
thumb|upright=0.5|6. Chausenque 
thumb|upright=0.5|7. Peytier 
thumb|upright=0.5|7. Hossard 
***Cent jaroj en la Pireneoj*** ( ***Cent ans aux Pyrénées***) estas sep-voluma libro verkita de Henri Beraldi inter 1898 kaj 1904, kiu priskribas la historion de la "pitoreska" (aŭ turisma) malkovro de la Pireneoj, de la unuaj grimpadoj kaj priskriboj de la montaro, ekde Louis Ramond de Carbonnières (1755–1827) ĝis la 1900-aj jaroj. Ĝi estas esence bibliofila verko, en kiu Beraldi, en vigla, preskaŭ ĵurnalisma stilo, rakontas pri la konkero de montopintoj bazita sur literaturo. En ĉi tiu verko li inventas la koncepton de pireneismo : « *Necesis jarcento da klopodoj, kies spuro estas serio de skribaĵoj formantaj la historion de pireneismo — oni diras pireneismo kiel oni diras alpismo […]* ». Laŭ Beraldi, la pireneisto ne nur grimpas : li sentas, rakontas, kaj skribas.

La unua eldono devis esti ilustrita fare de la pentristo kaj desegnisto Charles Jouas, amiko de Beraldi, kun kiu li plenumis multajn grimpadojn. Tamen la ilustraĵoj, fine faritaj kaj gravuritaj de Henri Paillard, ne estis uzitaj, krom sep portretoj de pireneistoj ornamantaj la kovrilojn de la sep volumoj : Ramond de Carbonnières, Toussaint Lézat, Henry Russell, Charles-Marie-Étienne Champion Dubois de Nansouty, Franz Schrader, Vincent de Chausenque, Pierre Peytier kaj Hossard.

## Enhavo 
La sep volumoj pritraktas la malkovron de la Pireneoj laŭ kronologio. La subtitoloj de ĉiu volumo, kun la bildoj fare de Charles Jouas, estas jenaj:

### Volumo 1 
Ramond - La pireneisma literaturo de la Imperio kaj Resurtronigo - La geodeziistaj oficiroj.

### Volumo 2 
Chausenque - Romantikismo - Franqueville kaj Tchihatcheff - La topografiaj oficiroj - Lézat - Tonnellé.

### Volumo 3 
Russell - Packe - La sovaĝaj Pireneoj - Societo Ramond - Nansouty.

### Volumo 4 
La Plejado - La hispana flanko - Lequeutre - Wallon - Schrader - Gourdon - Saint-Saud.

### Volumo 5 
Cent jaroj post Ramond - La grotoj de Vignemale - La pireneisma alpismo.

### Volumo 6 
Post cent jaroj - La pintoj de Eŭropo - Ekskursismo - Impresionisma pireneismo

### Volumo 7 
La Orientaj Pireneoj kaj Ariège - La centjariĝo de Mont-Perdu - La amasiĝo de fotoj - Vulgarigo kaj utilismo

## Eldonoj 
**Cent ans aux Pyrénées*, unua eldono, 1898 - 1904.
*Reeldono, Les Amis du Livre Pyrénéen, Pau, 1977
*Reeldono en 2 volumoj (volumoj 1 ĝis 4, volumoj 5 ĝis 7), MonHélios, 2011 

Ĉe Gallica: *Cent ans aux Pyrénées* (volumo 6)

## Referencoj 
Kategorio:Libroj aperintaj en 1900-1909
Kategorio:Vojaĝlibroj
Kategorio:Pireneoj
Arthur Leonard Schawlow

**Arthur Leonard SCHAWLOW** [ ˈʃaʊloʊ ] (naskiĝis la 5-an de majo 1921 en Mount Vernon, Novjorkio - mortis la 28-an de aprilo 1999 en Palo Alto, Kalifornio) estis usona fizikisto de Universitato Stanford kaj Nobelpremiito .

Schawlow ricevis la nobel-premion pri fiziko en 1981, kune kun Nicolaas Bloembergen pro "*ilia kontribuo al la evoluo de laserspektroskopio*". Ili dividis unu duonon de la premimono, dum la alia duono estis aljuĝita al la sveda fizikisto Kai M. Siegbahn por lia evoluo de la alt-rezolucia elektrona spektroskopio .

## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nobel Gajninto: Arthur Leonard Schawlow
* Gazetara Elkarcerigo: La 1981 Nobel Premio en Fiziko
* Arthur Leonard Schawlow nekrologo

Kategorio:Spektroskopiistoj
Kategorio:Kanaddevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj metodistoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Mortintoj en 1999
Kategorio:Naskiĝintoj en 1921
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Dolph Lundgren

**Dolf LUNDGREN** /ˈlʌndɡrən/, [ˈdɔlːf ˈlɵ̌nːdɡreːn] (naskita **Hans Lundgren**, la 3-an de novembro 1957 en Stokholmo) estas sved-usona aktoro kaj reĝisoro, scenaristo kaj produktoro . 

Li estas fama pro sia roloj en agfilmoj de la 1980-aj jaroj kaj la 1990-aj jaroj; majstro de luktosporto.

Iĝinte fama en 1985 ludinte la rolon de soveta boksisto *Ivan Drago*en la kvara parto de *Roka*, Lundgren ĉefrolis en pli ol 50 filmoj, la plej famaj el kiuj estas *Rumble in Little Tokyo*, *Universala Soldato* ,*Mastroj de la Universo*, *Joshua Tree*, *The Punisher*kaj la *Expendables*serioj. En 2004, Lundgren debutis kiel reĝisoro kun la filmo *The Protector*, kaj poste gvidis la laboron en la filmoj *Mechanic*, *Missionary*, *Dangerous Tour* kaj *Killing Machine*.

Aldone al kinejo, Lundgren atingis signifan sukceson en aliaj kampoj: Majstro pri Kemia Inĝenierado (Universitato de Sidnejo, 1982) kaj Fulbright Scholar ĉe la Masaĉuseca Instituto de Teknologio , Dolph gajnis la Britan Malferman Ĉampionecon dufoje (1980, 1981), kaj iĝis la Aŭstralia Ĉampiono (1982) de Kiokuŝinkaj, kaj ankaŭ estis teamestro de la usona olimpika teamo en pentatlono. Je sia pinto, altante 198 centimetrojn kaj pezante 120 kilogramojn, Lundgren havis elstarajn muskolojn kaj daŭre estas konata figuro en la mondo de korpokulturado.

Lundgren estis edziĝinta al Anette Kviberg dum longa tempo, kaj la paro havis du filinojn, Ida kaj Greta. En 2011, la amaskomunikilaro raportis ke Lundgren kaj Qviberg petis eksgeedziĝon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Svedaj luteranoj
Kategorio:Svedaj reĝisoroj
Kategorio:Svedaj usonanoj
Kategorio:Usonaj luteranoj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1957
Caroline Wozniacki

**Caroline Wozniacki** [kʰɑʁoˈliːnə vʌsniˈɑkʰi] (; naskita la 11-an de julio 1990 en Odense, Danio) estas dana tenisisto de pola origino. En oktobro 2010 ŝi iĝis la unua dano se temas pri atingi la pinton de la mondaj rangotabeloj por la unua fojo, kiun ŝi tenis ĝis la fino de januaro 2012 kun unu-semajna paŭzo kaj atingis ĝin denove post ekzakte ses jaroj. Ŝi atingis siajn plej grandajn sukcesojn fine de 2017 kiam ŝi gajnis la WTA-Ĉampionecojn kaj en januaro 2018 kiam ŝi estis venka ĉe la turniro Australian Open (Grandŝlemo-unuopaĵturniro)  .

Gajninto de unu juniora Grandŝlemo-unuopaĵturniro (Wimbledon 2006); gajninto de unu Orange Bowl Unuopaĵoj-turniro (2005); iama monda numero du en la junioraj rangotabeloj .

## Vivo 
Ŝi havas polajn gepatrojn kaj loĝas en Montekarlo. Ŝiaj modeloj estas Steffi Graf kaj Martina Hingis.

Kiel 15-jaraĝa, Wozniacki komencis ludi sur la WTA-turneo, post pluraj bonaj prezentoj en la plej grandaj junioraj turniroj de la mondo. En 11 oktobro 2010, ŝi estis vicigita numero unu en la WTA-rangotabeloj. Ŝi estas 1,77 metrojn alta kaj pezas 58 kg.

Ŝia plej granda venko en ŝia kariero venis kontraŭ Simona Halep en la Australian Open-finalo en 2018. Kun la numeroj 7-6 (2) 3-6 6-4, ŝi gajnis sian unuan grandŝleman titolon en sia kariero.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

* 
* Caroline Wozniacki ĉe tennistemple.com

Kategorio:Montekarlanoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1990
Kategorio:Tenisistoj
Philip Warren Anderson

**Philip Warren ANDERSON** (naskiĝis la 13-an de decembro 1923 en Indianapolo, Indianio - mortis la 29-an de marto 2020 en Princeton, Nov-Ĵerzejo) estis usona teoria fizikisto. Li ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 1977 kune kun Nevill F. Mott kaj John H. Van Vleck "pro fundamentaj teoriaj atingoj pri la elektronika strukturo en magnetaj kaj malordaj sistemoj" .

Li faris gravajn kontribuojn al densigita materiofiziko, aparte al la teorio lokiĝo de Anderson, la teorio de kontraŭferomagnetismo kaj la teorio de alt-temperatura superkonduktiveco .

Doktoro, profesoro ĉe Princeton. Li laboris ĉe Bell Laboratories dum 35 jaroj. Membro de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj (1967) kaj la Usona Filozofia Societo (1991). Eksterlanda membro de la Reĝa Societo de Londono (1980) kaj la Rusa Akademio de Sciencoj (1994). Aljuĝite la Usona Nacia Scienca Medalo (1982).

Anderson estis edukita en Universitato Harvard kaj estis profesoro ĉe la Universitato de Kembriĝo. Li skribis plurajn librojn pri fiziko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Philip W. Anderson ĉe Nobelprize.org inkluzive de la Nobela prelego, la 8an de decembro 1977: *Local Moments and Localized States*

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Mortintoj en 2020
Kategorio:Naskiĝintoj en 1923
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Henri Beraldi

**Henri BÉRALDI** aŭ **BERALDI** (n. la 6-an de februaro 1849 en Parizo – m. la 31-an de marto 1931 samloke) estis franca bibliofilo, eldonisto kaj verkisto de libroj pri la Pireneoj kaj pri francaj gravuristoj de la 19-a jarcento.

Henri Béraldi estis filo de Pierre Louis Béraldi, senatano de la Tria Franca Respubliko inter 1876 kaj 1885. Henri edziĝis kun Mathilde Gavet en 1880. Ili havis kvin infanojn, inkluzive de Pierre kaj André Béraldi, ambaŭ kavaliroj en la ordeno de la Honora Legio, kaj Jacques Béraldi, oficiro en la sama ordeno.

La kolekto de Henri Béraldi konsistis ĉefe el francaj ilustritaj libroj kaj libroj kun specialaj bindadoj, kaj estis konsiderata unu el la kvar plej gravaj kolektoj de sia speco, kune kun la kolektoj de Ferdinand James von Rothschild, Louis Roederer kaj Robert Schuhmann.

Li ĝuis feriojn en la banurbo Bagnères-de-Luchon en la Pireneoj kaj fariĝis konata verkisto pri la montaro. Oni atribuas al li la kreadon de la termino « pireneismo » en sia verko *Cent jaroj en la Pireneoj*, rilate al grava arta kaj literatura movado de la 19-a jarcento. Pinto Beraldi, ankaŭ konata kiel Eriste N aŭ Bagüeñola Norte, estas 3.205-metra pinto en la hispana Provinco Huesca kaj estis nomita laŭ li.

Beraldi estis prezidanto de la franca « Societo de la amikoj de libroj » de 1901 ĝis 1931, kaj oficiro de la Honora Legio.

Post lia morto en 1931, lia kolekto (krom selekto de libroj pri la Pireneoj, kiu estis donacita al la biblioteko de Tuluzo) estis vendita okaze de kvin-taga aŭkcio en 1934–35.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj eldonistoj
Dov Khenin

**Dov ĤENIN** (‎; naskita la 10-an de januaro 1958 en Petaĥ Tikva) estas israela politika kaj publika figuro, advokato, Doktoro pri Politikaj Sciencoj, membro de la Kneset de la Partio Ĥadaŝ (), media aktivulo kaj batalanto por egaleco en la socia sfero .

## Vivo 
Lia patro estis la israela politikisto David Khenin. Khenin studis juron kaj laboris kiel advokato en Israelo de 1984 ĝis 2004. Khenin estis membro de la Kneset de 2006 ĝis 2019 . Li estas edziĝinta kaj havas tri infanojn.

En novembro 2008 li kandidatiĝis por la posteno de urbestro de Tel-Avivo de la movado Urbo-por-Ni-Ĉiuj (hebree: עיר לכולנו‎) kun la subteno de Ha-Tnua ha-yeruk (La Verduloj) kaj ricevis 34.3% de la voĉdonado, sed perdis al enpostenita urbestro Ron Huldai.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Dov Khenin ĉe la retejo de la Kneset 
* Dov Khenin Ir LeKhulanu
* Dov Khenin Verda Profeto
* DovBlog oficiala retejo de Khenin

Kategorio:Judaj socialistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1958
Kategorio:Israelaj politikistoj
John Howard Northrop

**John Howard NORTHROP** (naskiĝis la 5-an de julio 1891 en Yonkers, Novjorkio - mortis la 27-an de majo 1987 en Wickenburg, Arizono) estis usona biokemiisto, profesoro pri bakteriologio kaj biofiziko ĉe la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley kaj nobelpremiito .

Li estas gajninto de la Nobelpremio pri Kemio por 1946 (kune kun Wendell Meredith Stanley kaj kune kun James Batchelor Sumner). La premio estis aljuĝita al sciencistoj pro "la izolado, formuliĝo kaj esplorado de enzimoj, proteinoj kaj virusoj" .

## Vivo 
Northrop estis naskita al John la 1-a, kiu estis zoologo kaj instruisto en Universitato Kolumbio. Lia patrino, Alice R. Northrop, estis instruisto de botaniko en Hunter College. John la 1-a mortis pro laboratoria eksplodo du semajnojn antaŭ ol lia filo naskiĝis.

John Howard studis en Universitato Kolumbio, kie li doktoriĝis pri kemio en 1915. Dum la Unua Mondmilito li faris esplorojn por la *US Army Chemical Warfare Service* sur la produktado de acetono kaj etanolo per fermentado .

En 1929, Northrop izolis pepsinon. kaj atribuis ĝin al la proteinoj . En 1938, li estis la unua se temas pri izoli kaj karakterizi bakteriofagojn kaj nomi ilin kiel nukleoproteinojn. Northrop plu izolis kaj kristaligis pepsinogenon (la proenzimo de pepsino), tripsinon, kimotripsinon kaj karboksipeptidazon. En 1932 li estis elektita membro de la Leopoldina.

Por lia 1939 libro *Crystalline Enzymes: The Chemistry of Pepsin, Trypsin, and Bacteriophage,* Northrop ricevis la Daniel Giraud Elliot Medalon de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj), de kiu li estis membro ekde 1934 . Li estis elektita membro de la Usona Filozofia Societo ekde 1938 . En 1949 li estis akceptita en la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj .

Northrop estis dungita ĉe la Rockefeller Institute for Medical Research en Novjorko de 1916 ĝis 1961. En 1949 li iĝis profesoro pri bakteriologio ĉe la Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley kaj poste profesoro pri biofiziko. 

En 1917, Northrop geedziĝis kun Louise Walker, kun kiu li havis du infanojn. Ilia filo Johano iĝis oceanografo, dum ilia filino Alice geedziĝis kun nobelpremiito Frederick C. Robbins. Northrop faris sinmortigon en Wickenberg, Arizono en 1987. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* John Howard Northrop ĉe Nobelprize.org inkluzive de la Nobel prelego je la 12an de decembro 1946 *The Preparation of Pure Enzymes and Virus Proteins*

Kategorio:Mortintoj en 1987
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1891
Kategorio:Honordoktoroj de Universitato Princeton
Kategorio:Usonaj biokemiistoj
August Ebrard

** Johannes Heinrich August EBRARD** (naskiĝinta la  en Erlangen, mortinta samloke la ) estis germana teologo reformita kaj verkisto beletra.

En 1842 Ebrard fariĝis privata docento en Erlangen, en 1844 profesoro je Zuriko kaj de 1847 orda profesoro pri reformita teologio en Erlangen. En 1853 li nomumiĝis konsistoria konsilisto en Speyer: tie li falis en kverelojn inter liberaluloj kaj ortodoksuloj kio decidiga estis por reiro al Erlangen en la 1861-a jaro. Tie li reprenis la altlernejajn prelegojn kaj fariĝis krome en 1875 paroĥestro de la reformita komunumo. 

Inter liaj skribaĵoj menciindas la jenaj: »Wissenschaftliche Kritik der evangelischen Geschichte« (Frankfurto 1842); »Das Dogma vom heiligen Abendmahl und seine Geschichte« (Frankfurto 1845–46); »Christliche Dogmatik« (Kenigsbergo 1851–52); »Vorlesungen über praktische Theologie« (Kenigsbergo 1854); »Handbuch der christlichen Kirchen- und Dogmengeschichte« (Erlangen 1865–67); »Die iroschottische Missionskirche des 6.–8. Jahrhunderts« (Gütersloh 1873); »Apologetik« (Gütersloh 1874–75); »Bonifatius, der Zerstörer des kolumbanischen Kirchentums auf dem Festland« (Gütersloh 1882); »Peter Lotich der jüngere« (kun traduko de kelkaj poemoj, Gütersloh 1883); »Christian Ernst von Brandenburg-Bayreuth« (Gütersloh 1885); »Reformiertes Kirchenbuch« (dua eldono, Halle 1890); »Der Brief Pauli an die Römer« (eldonis Bachmann; Erlangen kaj  Leipzig

Krome, Ebrard verkis beletraĵojn sub diversaj pseŭdonimoj(Gottfried Flammberg, Christian Deutsch), eĉ darmojn. En 1888 li verkis la aŭtobiografiaĵon »Lebensführungen.
## Fonto
"Erbrard" - ĉe: *Meyers Großes Konversations-Lexikon,* volumo 5. Leipzig 1906, p. 345
## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB
Mariano Acosta (Bonaero)

**Mariano Acosta** estas urbo situanta en la Okcidenta Zono de Granda Bonaero, Argentino. Ĝi apartenas al la distrikto Merlo en la provinco Bonaero.

Ĝis mezo de la 20-a jarcento, Mariano Acosta estis esence kampara urbo, sed en la unua jardeko de la 21-a jarcento ĝi havas la karakterizaĵojn de la urboj en la tielnomita dua zono de Granda Bonaero. Unu el ili estas, ke ĝiaj loĝantoj devas vojaĝi por labori en la federacia ĉefurbo, tial ĝi estas konsiderata kiel "dormurbo".

Per leĝo 10.208 de la provinco Bonaero promulgita la , la urbo Mariano Acosta akiris la juran statuson de urbo.

## Vidu ankaŭ 
* Mariano Acosta (stacidomo)
* Agustín Ferrari (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Provinco Bonaero
Jonathan Pollard

**Jonathan Jay POLLARD** (, naskita la 7-an de aŭgusto 1954 en Galveston, Teksaso) estas denaska usonano (iama mararmea spionoficiro kaj analizisto en US Naval Intelligence) kiu estis kondamnita al ĝismorta puno ( sen la ebleco de liberigo) en Usono en 1987 pro spionado por la israela sekreta servo Lakam kaj estis malliberigita ĝis 2015, post preskaŭ 30 jaroj en malliberejo . La 29-an de decembro 2020, li elmigris al Israelo, kie li havas civitanecon ekde 1996  . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Jonathan Pollard
* Ĉio pri Jonathan Pollard sur Krima Biblioteko
* Nacia Sekureco atingas malsekretigitajn dokumentojn
* CIAa Difekta Taksado. Malsekretigita la 14an de decembro 2012

Kategorio:Rilatoj de Israelo kaj Usono
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1954
Kategorio:Spionoj
Simcha Rothman

**Simĥa ROTHMAN** (‎, naskita la 13-an de aŭgusto 1980, Bnei Brak, Distrikto Tel-Avivo) estas israela advokato, dekstra aktivulo kaj politikisto. Rothman estas membro de la Kneset de la ekstremdekstra Religia-Cionisma Partio Ocma Jehudit () kaj prezidanto de la parlamenta komisiono pri la Konstitucio, Juro kaj Justeco .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Simcha Rothman ĉe la retejo de la Kneset 

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1980
Kategorio:Israelaj politikistoj
Preĝejo Marteno de Tours (Tápiószentmárton)

La **paroĥa preĝejo Marteno de Tours** estas sakrala konstruaĵo en grandvilaĝo Tápiószentmárton (Hungario).

## Historio 
La unua mencio pri kirko en tiu komunumo okazis jam en eklezia listo el 1332. Ĝi ruiniĝis dum dominado de turkoj, krome la loĝantoj konvertiĝis al protestantismo. Estis tempo, kiam la vilaĝo senhomiĝis. En la 18-a jarcento kapelo konstruiĝis, la katolika grupo estis filio de Tápióbicske. La didomo videbla ankaŭ nun estis konstruita inter 1872-1874 kaj ankaŭ la paroĥo estis reestablita. La 3 sonoriloj estis faritaj en1929 kaj 1930. La orgeno estis kreita en 1874, trakonstruita en 1936. La preĝejo estis renovigita ekstere en 1929, interne en 1974

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en mezo de la vilaĝo en korto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La enirejo estas tra la turo. La turpinto estas plurlatera piramido. La navo havas flanke po 4 fenestrojn  kaj finiĝas en plurlatera absido, kiu estas malpli larĝa kaj alta, ol la navo. Maldekstre sakristio aliĝas.

Kermeso okazas en la 11-an de novembro.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* sonorado

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* leksikono

Tapioszentmárton
Tapioszentmárton
Agustín Ferrari (stacidomo)

**Agustín Ferrari** (aŭ nur **Ferrari**) estas fervoja stacio situanta en la samnoma kvartalo, urbo Mariano Acosta, Granda Bonaero, Argentino.

centra|280ra|eta|Mapo

## Bildgalerio 

Merlo 46.JPG|Nomŝildo
Estacion agustin ferrari en merlo 1950s.jpg|Haltejo 
Merlo 48.JPG|Stacio

## Vidu ankaŭ 
* Mariano Acosta (Bonaero)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Mariano Acosta (Bonaero)
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Instituto Alfred Wegener

La **Instituto Alfred Wegener**, aŭ plennome **Instituto de Polusa kaj Mara Esplorado nomita laŭ Alfred Wegener** (plennome , akronime **AWI**) estas esplorinstituto situanta en Bremerhaven, Germanio. La instituto estis fondita la 15-an de julio 1980 kaj nomita laŭ la eminenta germana geologo kaj meteologo Alfred Wegener. Ĝi estas membro de la Asocio Helmholtz.

La instituto havas pli ol  dungitojn kaj buĝeton de 140 milionoj da eŭroj (2018) .

## Institucia strukturo 
La Instituto havas kvar ĉefajn sekciojn:

* Sekcio de Klimata ŝanĝiĝo, kiu studas la oceanojn, glacion kaj atmosferon kiel fizikajn kaj kemiajn sistemojn.
* Sekcio de pelag-zonaj ekosistemoj, kiu studas la ekologion de planktono.
* Sekcio de bent-zonaj ekosistemoj, kiu studas oceanbiologion ĉe diversaj profundoj.
* Sekcio de fizika geografio kiu studas klimatan evoluon.

## Esplorejoj 
maldekstre|eta|RV Polarstern ĉe ekspedicio MOZAIKA je 2020. Foto: AWI, S. Hendricks
Aldone al la ĉefinstalaĵo en Bremerhaven, la instituto havas esplorstaciojn en Potsdamo, Helgoland, Sylt, Arkto kaj Antarkto , same kiel la esplorŝipon nomatan Polarstern .
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ocean Frontier Institute

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Esploraj institutoj en Germanio
Kategorio:Bremerhaven
Kategorio:Fiŝkapta scienco
Max-Planck-Instituto por Meteologio

La **Instituto por Meteologio Max Planck** (, akronime **MPI-M**) estas klimatesplora instituto ene de la Societo Max Planck, kun sidejo en Hamburgo, Germanio. La instituto faras esploradon pri la procezoj kiuj formas kaj ŝanĝas la klimaton de la Tero.  

La celo de la instituto estas studi la kaŭzojn de klimata ŝanĝo sur la Tero. La Instituto estis fondita en 1975 kaj studas la vundeblecon de la klimata sistemo de la Tero al perturboj kiel ekzemple ŝanĝoj en la kunmetaĵo de ĝia atmosfero, kaj ankaŭ ekzamenas la bazon kaj limojn de antaŭvidebleco de la Tera klimato . Tiucele, la instituto evoluigas kaj analizas terajn sistemmodelojn kiuj simulas procezojn en la atmosfero, tero kaj oceano. La fondinto kaj unua direktoro de la instituto estis Nobelpremiito pri fiziko Klaus Hasselmann.

La institutoj estas financitaj per duono de la Federacia Respubliko Germanio kaj duono de la ŝtato, ĉi-kaze Hamburgo.

La Instituto kaj la Universitato de Hamburgo, kune kun aliaj esplorinstitucioj, formas la Areton de Plejboneco "Klimato, Klimata Ŝanĝo kaj Socio" ( germane: *Exzellenzcluster Climate, Climatic Change, and Society,* akronime *CLICCS*), centro de kompetenteco kaj trejnado por klimato esploroj en Hamburgo  .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo
* Esplora Lernejo

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Esploraj institutoj en Germanio
Kategorio:Hamburgo
Instituto Goddard de Kosmaj Studoj

La **Instituto Goddard de Kosmaj Studoj** (, akronime **GISS**) en Universitato Kolumbio en Novjorko estas parto de la Tera-Suno-Observa Divizio ĉe la Goddard Space Flight Center kaj la Tera Instituto de la Universitato Kolumbio. La GISS precipe temigas esploradon pri mondvarmiĝo.

La instituto estis fondita fare de Robert Jastrow kaj komencis sian laboron en majo 1961. Komence ĝi estis limigita al kosmoesploro por subteni la Goddard-programojn. Tiutempe ĝi estis nomita la *Goddard Space Flight Center Institute for Space Studies *.

La esplorado ĉe GISS emfazas ampleksan studon de tutmonda ŝanĝo, kaj la naturaj kaj homfaritaj ŝanĝoj en la medio, kiuj influas la loĝeblecon de la tero. Tiuj efikoj povas okazi ene de tre malsamaj temposkaloj, de unufojaj efikoj kiel ekzemple vulkanaj erupcioj, ĝis laŭsezonaj kaj ĉiujaraj efikoj, kiel ekzemple El Niño, kaj plu ĝis jarmiloj por glaciepokoj.

La esplorado de la instituto kombinas analizon de ampleksaj tutmondaj datenoj (de grundaj stacioj kaj satelitdatenoj), tutmondajn modelojn de procezoj en la atmosfero, surtere kaj en la oceano. Studoj de la pasinta klimato sur la Tero kaj en la atmosferoj de aliaj planedoj disponigas kroman ilon en taksado de la ĝenerala kompreno de la atmosfero kaj ĝia evoluado. 

## Esplorado pri klimata ŝanĝo 
Unu el la kontribuoj de la GISS al klimatesplorado estas *GISTEMP*, tutmonda temperaturdatumbazo kiu povas esti uzita por spuri la evoluon de la monda klimato. 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Instituto Goddard de Kosmaj Studoj (Goddard Institute for Space Studies, GISS) - Oficiala retejo
* GISS Global Surface Temperature Analysis (GISTEMP) - Tutteraj datenoj de surfactemperaturo

Kategorio:Kosmocentroj
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Manhatano
Socipolitikaj aspektoj de la Esperanto-movado

***Socipolitikaj aspektoj de la Esperanto-movado*** estas kolektiva verko pri diversaj aspektoj rilataj al la aktivado de esperantistoj.

## Enhavo
D. Blanke: Enkonduko,

I. Historio: 
*A. Rátkai, Socialismaj teorioj kaj la internacia laborista asocio pri la universala lingvo; 
*S. N. Podkaminer, Lenin kaj Esperanto; 
*D. Blanke, La Internacio de Proleta Esperantistaro (IPE); 
*D. Blanke, Pri la kontribuo de la laboristaj esperantistoj por la evoluo de la germana-soveta amikeco en la tempo de la Respubliko de Weimar; 
*U. Lins, Esperanto dum la Tria Regno, 

II. Ideaj fontoj: 
*E. K. Drezen, Zamenhof; 
*A. Rätkai, La internacilingva movado kiel kreinto de la Intemacia Lingvo; 
*D. Blanke. Pri la „intema ideo“ de Esperanto, 

III. Perspektivoj: 
*M. I. Isajev, Pri bazaj metodologiaj problemoj de interlingvistiko; 
*S. N. Podkaminer, Socialismo kaj Internacia Lingvo.
## Recenzoj
## Referencoj
Kategorio:Esperanto-eldonaĵoj

Kategorio:Eldonaĵoj de Hungara Esperanto-Asocio
Mariano Acosta (stacidomo)

**Mariano Acosta** estas fervoja stacio situanta en la samnoma urbo, distrikto Merlo, Provinco Bonaero, Argentino.

centra|280ra|eta|Mapo

## Bildgalerio 

Merlo 55.JPG|Nomŝildo
Estación Mariano Acosta.jpg|Kajo kaj trakoj
Merlo 39.JPG|Trajno

## Vidu ankaŭ 
* Mariano Acosta (Bonaero)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Mariano Acosta (Bonaero)
Kategorio:Fervojaj stacioj en Argentino
Interdit aux chiens et aux Italiens

***Interdit aux chiens et aux Italiens*** (Malpermesate al hundoj kaj italoj) estas franc-ital-svisa animacia filmo fare de Alain Ughetto publikigita en 2022 en la Internacia Festivalo de Animaciaj Filmoj de Annecy. Temas pri la malfacila vivo de alilandaj enmigrintoj. La titolo referencas al afiŝo kiun enmigrintoj trafas foje en diversaj situacioj.

## Intrigo
eta|maldekstre|Alain Ughetto.
Alain Ughetto rekonstruas en tiu animacia filmo la vivo de siaj geavoj, kamparanoj de Piemonto naskiĝintaj fine de la 19-a jarcento.

La malriĉo pelas ili dekomence instaliĝi en Svisio, kie la avo Luigi partoprenas en la malfacila konstruado de la Tunelo de Simplono, antaŭ reveni en Italion. Lia edzino kaj li kreskas nombran familion kaj vivas malfacilaĵojn: rekrutado de viroj por la itala konkero de Libio, poste por la Unua Mondmilito. Ili revas por elmigrado al Ameriko, sed finfine instaliĝas en Francion, kie italoj estas konsiderataj valora manforto, sed samtempe oni diskriminacias ilin kiel nerajtaj eksterlandanoj. Tamen pluraj familianoj ja sopiras por franciĝi. La reĝimo de Faŝisma Italio krome instigas ilin resti en Francio. Sekvas la diversaj generacioj kies komponantoj finfine iĝas franca civitanoj.

## En Esperanto
La filmo estis prezentita kun esperantlingvaj subtekstoj kaj debato en la 96-a SAT-Kongreso 2023 en Kastelo Greziljono, situanta en Baugé-en-Anjou, Francio. Pri la filmo oni priskribis en artikolo de Sennacieca Revuo.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Svisaj filmoj
Kategorio:Italaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2022
Kategorio:Francaj historiaj filmoj
Kategorio:Francaj animaciaj filmoj
Kategorio:Francaj dokumentaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri enmigrado
Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Italalingvaj filmoj
Friedrich August Eckstein

**Friedrich August ECKSTEIN** (naskiĝinta la  en Halle, mortinta la  en Lepsiko) estis germana klasika filologo kaj politikisto. 

Studinte inter 1827 ĝis 1830 en Halle, li fariĝis instruisto en 1831 ĉe mezlernejo *(Hauptschule)*, en 1839 supera instruisto ĉe *Paedagogium* en Halle. De 1842 li estis rektoro de *Hauptschule* kaj de 1849 paralele vicrektoro de Franckesche Stiftungen. 

En 1863 li nomumiĝis lernejestro de Thomas-lernejo Lepsiko kaj paralele eksterorda profesoro pri klasika filologio ĉe la universitato de Lepsiko. En 1865 li ekgvidis la filologian sekcion de la pedagogia seminario. Sed en 1881 li retiriĝis de lernejaj taskoj.

Inter 1849 ĝis 1851 kaj inter 1858 ĝis 1860 li estis deputito en la dua ĉambro de la Prusuja parlamento. De lia verkado menciindas eldonoj de Tacito, Neposo, Fedro kaj Horaco por lerneja uzo kaj ellaboraĵoj pri la historioj filologia kaj pedagogia. Jenas du gravaj: »Nomenclator philologorum« (Lepsiko 1871; etbiografioj de filologoj) kaj »Lateinischer Unterriĉt« (Lepsiko 1882; el »Enzyklopädie« de Karl Adolf Schmid); ellaborite aperis ili sub la titolo »Der lateinische und griechische Unterricht« ( eldonis Heinrich Heyden, Lepsiko 1887).

## Fonto
"Eckstein" - ĉe: *Meyers Großes Konversations-Lexikon,* volumo 5, Lepsiko 1906, p. 357 
## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB
Chloë Moretz

**Chloë Grace MORETZ** [klɒiː greɪs məˈrɛts] (naskita la 10-an de februaro 1997 en Atlanta, Georgio) estas usona aktorino kaj modelo, plej konata pro la filmoj *Hugo Cabret*, *Let Me In* kaj pro la rolo de Mindy Macready/Hit Girl en la filmo *Kick-Ass *.

En 2005, ŝi komencis sian aktoran karieron en la filmo *The Amityville Horror* en la aĝo de sepjaraĝa. Post tio, ŝi havis rolojn en filmoj kiel ekzemple *Kick-Ass*, *Kick-Ass 2*, *Let Me In*, *Dark Shadows*, *Carrie*, *If I Stay* kaj *The Equalizer*, kie ŝi ludis kontraŭ Denzel Washington.

Je la 87-a Akademia Premio, ŝi dividis la premion por Plej bonaj Vidaj Efektoj kun Ansel Elgort, kunstelulo de la filom *Carrie*. La premio iris al *Interstellar*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj GLAT-aktivuloj
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1997
Kategorio:Usonaj aktoroj
Hilo (Havajo)

**Hilo** (/ˈhiːloʊ/ (havaja prononco: [ˈhilo])) estas la plej granda urbo sur la Granda Insulo en la usona ŝtato Havajo kun proksimume  loĝantoj (aktuale en 2020) . Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de Kantono Havajo kaj tial la tuta insulo. Hilo situas sur la golfeto nomita Hilo Bay en la nordoriento de la insulo .

Ĝi situas proksime de du ŝildvulkanoj : la aktiva Mauna Loa kaj la dormanta Mauna Kea. La urbo estas hejmo de filio de la Universitato de Havajo. La urbo estas servita fare de la Hilo Internacia Flughaveno .

La urbo estis trafita de cunamoj plurajn fojojn en la pasinteco, sed ekde la Dua Mondmilito, Hilo estis trafita de du grandaj cunamoj: la 1-an de aprilo 1949, 160 homoj mortis kiel rezulto de ondego kiu venis de la direkto de la Aleutaj Insuloj, kaj la 23-an de majo 1960, 61 homoj mortis kiel rezulto de ondego kaŭzita de la Granda Ĉilia Tertremo . En ambaŭ kazoj, okazis grava materia difekto en la urbo.

## Famaj loĝantoj 
* George Naʻope
* Robert Kiyosaki

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo Pacifika Cunamo 

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Urboj de Havajo
Millie Bobby Brown

**Millie Bobby BROWN** **BONGIOVI** (naskita la 19-an de februaro 2004 en Marbella, Hispanio) estas brita aktorino, produktoro, kiu ankaŭ laboras kiel modelo . Ŝi iĝis konata pro la rolo de Eleven en la Netflix sciencfikcia serio *Stranger Things*. Por ŝia aktorado, ŝi estis nomumita dufoje por Emmy por Plej bona Flankaktorino, unuefoje 13-jaraĝa . 

Ŝi estis nomita de la revuo *Time* en ĝia 2017 listo de la "30 Plej Influaj Adoleskantoj " kaj en 2018 en ĝia " 100 Plej Influaj Homoj en la Mondo "   kaj la plej juna Ambasadoro de bona volo de UNICEF .

Ŝi kreis sian propran haŭtflegan varmarkon, Florence by Mills, kiu estas nomita laŭ ŝia avino. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Anglaj kinproduktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 2004
Kategorio:Britaj aktoroj
Robert Kiyosaki

**Robert Toru KIYOSAKI** (, naskita la 8an de aprilo 1947 en Hilo, Havajo) estas usona entreprenisto, investanto kaj verkinto de memhelpaj libroj. Li estas plej konata pro la *Rich Dad, Poor Dad* (*Riĉa paĉjo, malriĉa paĉjo*) libroserio kaj rilataj materialoj.

Kiyosaki estas plej konata pro sia libro *Rich Dad, Poor Dad*. La libro estas bazita sur travivaĵoj kiujn li havis kreskante en Havajo, kaj li priskribas kiel la malsamaj strategioj de du viroj influis lian elekton de vojo en vivo. Tamen, multaj el la rakontoj estas fikciaj. La libroj de Kiyosaki fariĝis tre popularaj kaj vendis 26 milionojn da kopioj, sed ili ankaŭ estis karakterizitaj kiel anekdotaj kaj misgvidaj en tio ke ili ne enhavas ajnan konkretan kaj verŝajnan metodon de riĉiĝo. La libroj fariĝis aparte popularaj inter homoj kiuj faras retajn vendojn .

Ĝis nun (2020) li verkis 18 librojn, el kiuj pli ol 26 milionoj estis venditaj. Tri el liaj libroj - *Rich Dad Poor Dad*, ''Rich Dad's Workflow Quadrant* kaj *Rich Dad's Guide to Investing* - estis samtempe en la supraj 10 furorlistoj de la *Wall Street Journal,* *USA Today* kaj The *New York Times'' . 

Financa kolumnisto ĉe Yahoo Finance. Fondinto de La Riĉa Paĉjo-Firmao, privata eduka firmao ofertanta personan financon kaj komercan edukadon. Trejnado estas farita per libroj, retseminarioj, videoblogoj, podkastoj, tabulludoj kaj retaj ludoj, seminarioj, personaj blogoj, trejnado kaj laborrenkontiĝoj. Li ankaŭ estas la kreinto de la Cashflow-ludo kaj retaj ludoj por instruado de financaj kaj komercaj konceptoj al plenkreskuloj kaj infanoj   .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Usonaj memhelpaj verkistoj
Kategorio:Usonaj motivaj verkistoj
Kategorio:Usonaj blogistoj