open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Omaro

**Omaroj** estas genro de dekpiedaj krustacoj; iliaj antaŭaj piedoj portas tre fortajn pinĉilojn kontraŭe al palinuroj.

Diversaj specoj de omaroj vivas rande de norda Atlantiko kaj de Mediteraneo; iuj specoj ankaŭ en la Hinda kaj Paca Oceanoj. Somere omaroj vivas en malprofundaj ĉebordaj akvoj, vintre ili retiriĝas al profundoj ĝis 50 metroj. Ĉar la karno de la pinĉilaj muskoloj estas ŝatata delikataĵo, la kaptado de omaroj estas ekonomie grava.

Omaroj povas atingi aĝon de pluraj jardekoj (eble ĝis 60 jaroj), pezon de naŭ kilogramoj kaj longon de 70 centimetroj; sed nur malmultaj atingas tiajn aĝon kaj grandecon. Mezuma pezo estas unu kilogramo, ĉe longo de 30&nbsp;cm.

La femaloj frajas en ĉiu dua jaro, produktante ĝis 100.000 ovojn. Omaroj evoluas unue kiel larvoj, sed, male al insektoj, kreskas ankaŭ post la atingo de matureco (je aĝo de ĉirkaŭ ses jaroj, kun pezo de ĉirkaŭ 250 gramoj). Por povi kreski ili devas  demeti sian krustecan haŭton (mudi); tio okazas komence plurfoje jare, poste malpli ofte, fine nur ĉiun duan jaron.

Kategorio:Artropodoj
Kategorio:Krustacoj
Kategorio:Muduloj
Omar

**Omar** (arabe عمر), esperante foje **Omaro** estas araba vira persona nomo. La vorto devenas la tri-litera araba vorto por "vivo", kaj estas iofoje transliterigita kiel "Omar", "Umro", "Omur", kaj "Amr".

## Personoj kun la nomo "Omar" (aŭ variaĵoj) 
* Umar ibn al-Ĥattab, dua sunaisma kalifo de Islamo (581-644)
* Amr ibn al-As, araba generalo (583-684)
* Omar Ĥajam, irana astronomo, matematikisto kaj poeto (1048-1122)
* Omar Sharif, egipta aktoro (n. 1932)
* Gabriel Omar Batistuta, argentina futbalisto (n. 1969)
* Abu Omar (Hassan Mustafa Osama Nasr), egipta klerulo kaj revoluciulo (n. 1963)
* Mohamed Omar, gvidanto de la Talibanoj
* Amr Khaled, egipta islamo-aktivulo (n. 1967)
* Amr Diab, araba kantisto (n. 1961)

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Johann Baptist Zimmermann

**Johann Baptist Zimmermann**, naskita je la  en *Gaispoint* ĉe Wessobrunn, mortinta je la  en Munkeno, estis germana baroka-rokoka pentristo kaj stukisto.

Li estas ano de artista familio; ankaŭ lia frato Dominikus Zimmermann kontribuis al la rokoka arkitekturo kiel konstruisto kaj stukisto.

Inter 1701 kaj 1757 Zimmermann ornamis multajn kirkojn kaj palacojn en suda Bavario. Inter liaj verkoj estas stukaĵoj en la kirko de Sankta Mikaelo en Berg am Laim kaj palaco Nymphenburg, ambaŭ (nun) en Munkeno.

Dosiero:Johann Baptist Zimmermann 001.jpg|"Alegorio pri la fondado de Nymphenburg" (antaŭ 1756)
Dosiero:M-Nymphenburg-SteinernerSaal01.JPG|Plafona fresko en palaco Nymphenburg

Kategorio:Germanaj pentristoj
Železná Ruda

eta|250ra|maldekstra|Hotelo Grádl en Železná Ruda
eta|250ra|maldekstra|Stacidomo en Železná Ruda
**Železná Ruda** (laŭlitere "fererco"), , () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la regiono Plzeň, apud la ŝtatlimo kun Germanio, proksimume 2,5&nbsp;km de germana vilaĝo Bayerisch Eisenstein. Ĝi estas unu el la ĉefaj sportaj kaj turismaj ripozcentroj de la montaro Šumava montaro kaj situas rande de la Nacia Parko Šumava. Vivas ĉi tie  ().

La germana loko aliflanke de la limo portas la analogan nomon Bayerisch Eisenstein (bavara feroŝtono). Tra la du urboj pasas internaciaj fervoja linio kaj ŝoseo inter Pilzeno kaj Deggendorf.

## Turismo 
Pro sia proksimeco al la Nacia Parko Šumava, Železná Ruda estas tutjare turisme interesa, sed ĝi allogas turistojn precipe vintre. La ski-sportejo de Železná Ruda etendiĝas inter 865 kaj 1202 metroj super marnivelo kaj kutime certigas sufiĉon da neĝo. Ski-migrantoj povas uzi la kurejojn en la nacia parko kaj ankaŭ tiujn je la germana flanko; descend-skiuloj disponas dekon da ski-telferetoj kaj seĝ-telferon al monto Pancíř. Kvankam la pliparto de la turistoj venas el Ĉeĥio, oni plilongigis kelkajn germanajn trajnojn por atingi la du staciojn de Železná Ruda kaj la stacion Špičák, proksiman al la samnoma monto.

Pro turismo la urbo havas multe da hoteloj, pensionoj kaj restoracioj kaj kelkajn amuzejojn, ekz. ludkazinon.

## Loĝantaro 
## Fervojo 
Ĉe Železná Ruda estas unu el nur du lokoj, kie facile eblas trairi la Bohemian Arbaron; tial Bavario kaj Aŭstrio-Hungario la  interkonsentis, tie konstrui fervojajn ligojn, kiu devis pasi tra Železná Ruda. Sed nur en 1877 la fervojo inter Pilzeno kaj Bayerisch Eisenstein ekfunkciis. La trairo tra la Bohemia Arbaro estis malfacila; necesis konstrui sub monto Špičák tunelon 1.747 metrojn longan, kiu ĝis 2007 estis la plej longa fervoja tunelo de Ĉeĥio.

Post la Dua Mondmilito la linio estis interrompita ĉe la landlimo. En 1990 oni reaktivigis la trafikon, kvankam la trako estis kaduka. Nun estas regula translima trafiko, eĉ kelkaj germanaj trajnoj servas la ĉelimajn ĉeĥajn staciojn. Sed kvankam la linio estas parto de la plej mallonga ligo inter Pilzeno kaj Munkeno, ĝi ne povas tempe konkurenci al la pli rapidaj trajnoj tra Česká Kubice.

## Urbopartoj 
* Alžbětín
* Debrník
* Hojsova Stráž
* Pancíř
* Špičák
* **Železná Ruda**

## Rilataj artikoloj 
* Mortintaj tabuloj

## Pluaj fotoj 

Železná Ruda (4).jpg|Preĝejo de virgulino Maria de la Stelo en Železná Ruda
Boheminium,_Železná Ruda_2.jpg|Modelo de la Maria preĝejo en parko Boheminium
Železná Ruda (2).jpg|Muzeo en Železná Ruda
Čertovo jezero (9).jpg|Čertovo jezero (Lago de diablo)
Černé jezero zabírané z karové stěny.JPG|Černé jezero (Nigra lago)

## Eksteraj ligiloj 
* Vikivojaĝa paĝo
* Muzeo de Šumava esperantlingve


Kategorio:Municipoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Urboj en distrikto Klatovy
Kategorio:Havantoj de retpaĝaro en Esperanto
Kategorio:Setlejoj en Šumava
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en PPR Šumava
Kategorio:Setlejoj sur Úhlava
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Destord

**Destord** estas franca vilaĝo en departemento Vosges, en regiono Loreno.

Kategorio:Komunumoj de Vosges
Wall Street

**Wall Street**   (aŭ esperantigebla al *murstrato*) estas strato en Novjorko, sur insulo Manhatano, en la centro de la tiel nomata *financa kvartalo*. Ĉe ĝia numero 11 troviĝas la novjorka akcia borso New York Stock Exchange, konsiderata la plej grava de la mondo. La nomo de la strato iĝis sinonimo de tiu borso.

En la 17-a jarcento la strato markis la nordan randon de la nederlanda setlejo Nov-Amsterdamo. Je tiu rando staris de 1652 muro el traboj kaj ŝtonoj, kiu donis al la strato la nomon. La britoj, kiuj en 1664 konkeris la setlejon, en 1699 detruis la muron, sed la nomo restis.

Ĉe numero 26 de la strato estas la "Federacia Halo" *(Federal Hall)*, kiu en 1789/90 estis sidejo de la Usona Kongreso.

## Vidu ankaŭ 
* Borsa Katastrofo de 1929

Kategorio:Manhatano
Kategorio:Stratoj
Glenn Theodore Seaborg

**Glenn Theodore SEABORG** (19-a de aprilo 1912 - 25-a de februaro 1999) estis usona kemiisto kiu ricevis la Nobel-Premion pri Kemio en 1951. Li kontribuis por la Projekton Manhatano kaj estis la unua proponinto inkludi la aktinoidan serion en la periodan tabelon.eta|Glenn Seaborg

## Vidu ankaŭ 
* 4856 Seaborg, asteroido nomita en lia honoro
* Seborgio, kemia elemento nomita en lia honoro
* Kemia elemento
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero
* Listo de kemiistoj

Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Usonaj kemiistoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Blazono de Vosges

eta
La blazono de la Franca departemento Vosges datiĝas el la jaro 1946. *Robert Louis* kreis ĝin.

Ĝia franclingva priskribo estas :

''« d'argent mantelé de sinople aux trois sapins arrachés de l'un et de l'autre, au chef d'or chargé d'une cotice de gueules surchargée de trois alérions d'argent. »''

Kategorio:Blazonoj de Francio
Kategorio:Vosges
Eliezer Ben-Jehuda

**Eliezer Ben-Jehuda** (; nasknomiĝinta Eliezer Icĥak Perelman; ; naskiĝis la 7-an de januaro 1858, en Luĵkio, Belorusio kaj mortis la 21-an de decembro 1922, en Jerusalemo) estas rusa ĵurnalisto kaj filologo de juda deveno. Li estas konsiderata kiel unu el la ĉefaj arkitektoj de la lingva revivigo de la moderna hebrea kiel parolata lingvo.

Unu de la problemoj kiun la revivigo de la hebrea kunportis estis la fakto ke por multaj aferoj - ekzemple, elektro kaj aviadilo - (ankoraŭ) ne ekzistis vortoj en la hebrea. Ben-Yehuda tial regule publikigis listojn de hebreaj neologismoj kaj verkis vortaron de la hebrea lingvo.

Li estis konvinkita, ke la hebrea devus esti denove vivanta lingvo kaj decidis je iu momento plej eble multe paroli la hebrean kun homoj kiuj sciis tiun lingvon. Li kaj lia edzino Debora eĉ provis nur paroli hebree kun sia filo Ittamar Ben-Avi, kiu post multaj jarcentoj verŝajne fariĝis la unua denaska parolanto de la "moderna" hebrea.

## Vidu ankaŭ 
* Hebrea lingvo
* Israelo
* Vikipedio hebree
* Projekto Ben-Jehuda

## Referencoj 
Kategorio:Ortografoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Kategorio:Lingvoreformistoj
Kategorio:Judaj gramatikistoj
Kategorio:Leksikografoj
Kategorio:Cionistoj
Kategorio:Belorusaj judoj
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Hebrea lingvo
Simia kaptilo

**Simia kaptilo** estas nomo por teĥniko kiel ĉasi simiojn, kiu engaĝigas simiojn kaj kokosojn kaj estas foje uzata en Afriko.

En tipa raporto pri tiu fenomeno oni malplenigas kokoson forigante el ĝi lakton. La truo, kiun oni tiucele faras en la kokoso, estas apenaŭ sufiĉe granda por ke simia brako kun malplena pugno povu eniri ĝin.

Laŭ iuj raportoj post la preparo, observate de unu aŭ pliaj simioj, oni enmetas aparte delikatan nukson post iom troigita ceremonio (por certiĝi ke la simioj rimarkis) tra la truo en la kokoson. Pli ofte oni tamen enmetas ion kio odoras, kiel ekzemple oranĝon. Tia objekto tamen ofte jam tre grandas (sed ankaŭ tre allogas), tiel ke oni devas unue la kokoson duonigi kaj poste rekunmeti la du partojn. Fine oni fiksas la kokoson al arbo pere de ŝnuro kaj tiam la ĉasistoj retiriĝas en la ĝangalon kaj atendas.

La simioj alproksimiĝos al la arbo kaj unu el ili provos preni la nukson aŭ frukton, enmetante sian manon en la kokoson tra la truo. Tamen okazas, ke pro la malvasteco de la truo la simio ne povas retiri la manon kiam ĝi samtempe tenas la logaĵon en ĝi. Por ke ĝi povu elmeti la manon, bezonatas malpreni la logaĵon. Cetere, la truo tro malgrandas ankaŭ por ke la kapo de la simio povu eniri ĝin. Rezulte, la simio, pro sia natura emo konservi manĝaĵon kiun ĝi trovas, ne povas forlasi la logaĵon. Fine, la ceteraj simioj ne sukcesas dismaĉi la ŝnuron sufiĉe rapide antaŭ ol alvenas la ĉasistoj, kiuj aŭ ekaŭdas la tumulton aŭ simple revenas post certa tempo kaj trovas surloke la simion kiu daŭre ne povas kompreni ke devas forlasi la manĝaĵon se ĝi volas liberiĝi.

## Popularkulturo 
La temo de simia kaptilo inspiris la kanton *Simia kaptilo* de la muzikgrupo Dolchamar, kiu aperis en la disko Rebela Sono. Ĝia teksto komenciĝas per la sekvaj vortoj, kiuj estas simpligita priskribo de la funkciado de tiu maniero de ĉasado:

:*Ĉu vi aŭdis pri simia kaptilo?*
:*Mi legis pri ĝi en mia komputilo*
:*Oni fiksas kokoson en arbon*
:*Kaj portempe nur kreskas barbon*

:*En kokoso estas frukto alloga*
:*Kaj surflanke truo manirebla*
:*Venas simio por preni la frukton*
:*Ĝi ne povas retiri la manon*
:*Ne ekkomprenas lasi la frukton*
:*Kaj la ĉasistoj nur kolektas sian predon*

Patrik Austin, la grupano kiu verkis la tekston de la kanto, poste agnoskis, ke fakte li origine *ne* legis pri la fenomeno en sia komputilo, sed aŭdis pri ĝi de amiko kaj kvankam tiam eĉ ne kredis la aferon vera, li ja opiniis ĝin inda je transformo en kanton.

## Eksteraj ligiloj 
* Ekzempla raporto pri uzo de la teĥniko *(angle)*

Kategorio:Ĉasado
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Esperanto-muziko
Vâlcelele Bune

**Vâlcelele Bune** [vılĉelele bune] (hungare: **Jóvalcsel**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 949 loĝantojn (rumanoj); en 1992 493 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1453. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Bretea Română.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Éamon de Valera

**Éamon DE VALERA** ( kiel **Edward George DE VALERA** — ) estis irlanda politikisto, longtempe ŝtatestro de Irlando. Naskiĝis en Nov-Jorko en 1882, mortis en 1975. Elektiĝis al parlamento en 1917, kaj finis sian oficperiodon kiel Prezidento de Irlando en 1973. Starigis la plej grandan irlandan politikan partion, "Fianna Fáil" en 1926. Estris la partion dum 10 parlamentaj elektoj, kaj gajnis 8 el ili. Estis ĉefministro (Taoiseach) de Irlando 1932-48, 1951-54, 1957-59, kaj Prezidanto de Irlando 1959-73.

Unu el la ĉefoj de la Paska Ribelo de 1916, li estis mortkondamnita, sed ne mortigita pro sia usona naskiĝloko kaj tiam usona ŝtataneco.

Kategorio:Irlandaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Irlando
Kategorio:Prezidantoj de Irlando
Marko Vovĉok

**Marko Vovĉok** (; pseŭdonimo de *Marija Oleksanderivna Vilinska* ) naskiĝis la  en Jekaterininskoje, tiutempe en Orela gubernio:d:Q348785 de Rusia Imperio, mortis la  en Nalĉik, tiutempe en Tereka Gubernio:d:Q1205547) estis verkistino kaj tradukistino. Ŝi verkis en la ukraina, franca, rusa, parolis en ses lingvoj, legis - en 9. Post edziniĝo kun ukraina etnografo Opanas Markoviĉ (de lia nomo originas ŝia pseŭdonimo) loĝis en Ĥarkivo, Kievo, poste en Francio. Estis konanta kun Taras Ŝevĉenko, kiu nomis ŝin "mia unusola filino".

Unua rakontaro aperis en 1857. Priskribis heroecan pasintecon de Ukrainio. La unua porinfana verkisto en ukraina literaturo. Multe tradukis de Victor Hugo, Jules Verne (el franca), Bolesław Prus (el pola), redaktis fakon de fremda literaturo en la rusia revuo "Отечественные записки" (Patriaj Notoj, 1868—1870).
Rakonton "*Horpina*" esperantigis Viktor Pajuk (Norda gazeto, Francio).

Vovĉok,Marko
Jurij Andruĥoviĉ

**Jurij Andruĥoviĉ** (; nask. en 1960, Stanislavivo) estas ukraina poeto, prozisto, lingvisto, tradukisto, politika eseisto. Loĝas kaj verkas en Ivano-Frankivsko (eksa Sanislavivo). Diplomiĝis en Ukraina Poligrafia instituto (1982, Lvivo). Doktoro de lingvistiko. Lernis en Literatura instituto Maksim Gorkij en Moskvo (1990-91). Kunfondinto de literatura grupo Bu-Ba-Bu. Redaktas literaturan revuon "Ĵaŭdo".

Debutis per poemaro "Ĉielo kaj placoj". Aŭtoro de multaj poem-kolektoj, eseo-kolektoj, romanoj. Tradukas de la angla (Ŝekspiro), germana (Rainer Maria Rilke), pola ("Cinambutiko" de Bruno Schulz), rusa (Boris Pasternak). En 2005 li estis honorigita per pola premio literatura ANGELUS.

Liaj verkoj estas tradukitaj en multajn lingvojn, Viktor Pajuk esperantigis fragmenton de la romano "Perversio" kaj ĉapitron “Ŝikago, 2001” (Usona Esperantisto, 2022, 1) el la libro-puzlo 'Leksikono de intimaj urboj'.

Kun Oleksandr Bojĉenko li eldonis la literaturfakgazeton "Potjah 76".
## Literaturo 
* Jurij Andruĥoviĉ 

Andruĥoviĉ,Jurij
Hugh O'Brian

'''Hugh O'BRIAN** (naskiĝinta kiel **Hugh Charles KRAMPE'*la 19-an de aprilo 1925) estas usona aktoro. Li estas plej multe konata pro sia ĉefrolo Wyatt Earp en la televidserio *The Life and Legend of Wyatt Eartp*, kiu estis emisiata de 1955 ĝis 1961.

Li ludis ankaŭ en *There's No Business Like Show Business'' de 1954, muzikala filmo kie stelulis Marilyn Monroe.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Civitendio

**Civitendio** (, do *Civitana kompendio de ĉio*) estas projekto proponita de la antaŭa kunfondinto de Vikipedio Larry Sanger je la 15-a de septembro 2006, intencita komenciĝi kiel "progresiva kaj iompostioma forkiĝo" de la angla Vikipedio. Le celo estas krei pli fidindan enciklopedion, en kiu specialistoj de diversaj fakoj (nomataj "redaktistoj") aprobas bonajn versiojn de artikoloj kaj havas apartan aŭtoritaton en disputoj kun/inter normalaj aŭtoroj. Ĉiu aŭtoro devas esti registrita per sia vera nomo. La redaktistoj (specialistoj) devas publike pruvi sian kompetenton en sia fako. Sed ĉi tiuj redaktistoj ne estas la ekvivalento de la Vikipediaj administrantoj: Por tio ekzistas aparta kategorio de aŭtoroj, nomotaj "gardistoj".

Same kiel la Vikipedio, la Civitendio estas vikio kaj uzos la GFDL-licencon. Komence ĝi transprenos ĉiujn artikolojn el la Vikipedio. Kiam ekzistas aprobita versio de artikolo, la normalaj legantoj vidas nur tiun, dum la dinamika versio de la artikolo videblas nur por registritaj aŭtoroj.

Civitendio redakte ekfunkciis en oktobro 2006, kaj publike ekvideblis en marto 2007. Komence estis planoj iam poste aldoni pliajn lingvojn krom la angla lingvo, sed ĝis septembro 2013 ĝi fakte restis anglalingva, kaj momente ne plu probablas plurlingvigo.

Larry Sanger komence de la projekto fiere anoncis ke "Civitendio baldaŭ provos detronigi la Vikipedion kiel la vizitendan lokon por ĝeneralaj informoj en la interreto".

Ĝis la 27-a de oktobro 2011, la retejo havis malpli ol 100 aktivajn aŭtorojn. En aŭgusto 2013, ĝi havis 16484 artikolojn, el kiuj 165 atingis abrobon kiel ĉefartikolo, kaj ĉirkaŭ 10 aŭtoroj faris almenaŭ 20 redaktoj monate. La gvida eldonisto estas Anthony Sebastian.

Kategorio:Enciklopedioj
Kategorio:Interreto
Kategorio:Projekto uzanta MediaWiki
Dick Sargent

**Dick SARGENT** (19-a de aprilo 1930 - 8-a de julio 1994), naskiĝinta kiel **Richard COX**, estis usona aktoro fama pro sia partopreno en la televidserio *Bewitched*, en la rolo de Darrin Stephens, edzo de la rolulo Samanta (kiun rolis la aktorino Elizabeth Montgomery).

Kategorio:Usonaj aktoroj
Ocolișu Mare

**Ocolișu Mare** [okoliŝu mare] (hungare: **Nagyoklos**) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 923 loĝantojn (rumanoj); en 1992 270 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1377. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bretea Română.

La komunuma vojo DC104 ligas Ocolișu Mare al Ruși, kie pasas la nacia vojo DN66 kaj kie estas ankaŭ fervoja stacio.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Nojag

**Nojag** [noĵag] (hungare: **Nozság**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Deva. En 1910 ĝi havis 586 loĝantojn (rumanoj); en 1992 349 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1465. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Certeju de Sus.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Mohelnice (apartigilo)

**Mohelnice** estas nomo por urbo kaj vilaĝo en Ĉeĥio.

*Mohelnice - urbo situanta en distrikto Šumperk
*Mohelnice (distrikto Plzeň-sudo) - municipo situanta en distrikto Plzeň-sudo
* Mohelnice (Křešín) – parto de municipo Křešín en distrikto Pelhřimov
* Mohelnice (Krupka) – pereinta municipo en distrikto Teplice
Boris Antonenko-Davidoviĉ

**Boris ANTONENKO-DAVIDOVIĈ** (ukraine **Борис Антоненко-Давидович**) (4-a de aŭgusto 1899 – 8-a de majo 1984) estis verkisto, lingvisto, tradukisto kaj spirita patrono de la ukraina intelektularo.

Naskiĝis en urbeto Romni. Ekstudis matematikon en Ĥarkiva Universitato (1917). Partoprenis revolucian movadon pro sendependiĝo de Ukrainio (1918-1919). Daŭrigis lernadon (filologion) en Kijiva Universitato. Membro de diversaj literaturaj unuiĝoj (kune kun Valerian Pidmohilnij, Eŭhen Pluĵnik ka). Batalanto kontraŭ rusigo. Post terura malsatego en Ukrainio foriris al Kazaĥio, kie planis kompili kaj eldoni "*Kazaĥan antologion*" (ukraine) kaj "*Ukrainan antologion*" (kazaĥe). 1935 - arestita kiel teroristo pro "intenco detrui sovetian ŝtaton". Post dua aresto estis fakte pravigita nur en 1956. 1957 - revenis al Kievo.

Nur en 1920-aj jaroj li publikigis 14 librojn de rakontoj, noveloj, romanoj. Liaj verkoj estas tradukitaj angle, pole, ruse. Por Ukraina antologio fragmenton de lia verko "Morto" esperantigis Ihor Drul.

1991 - laŭreato (postmorte) de la Ŝevĉenka ŝtata premio.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Răcăștia

**Răcăștia** [rəkəŝtia] (hungare: **Rákosd** [ra:koĵd]) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Hunedoara. Administre ĝi apartenas al la urbo Hunedoara.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 972 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 (54&nbsp;% da hungaroj, rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1333. Ĝis 1919 Rákosd apartenis al Hungario (*Hunyad*).

## Gravaj personoj 
* István Bertalan (n. 30-a de majo 1930): arkitekto, pentristo, skulptisto.
* László János Écsy: franciskano, pastro

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sereca

**Sereca** [sereka] (hungare: **Szereka**, germane: **Elsterdorf**) estas komunumo en Rumanio sude de Orăştie. En 1910 ĝi havis 221 loĝantojn (rumanoj); en 1992 191 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1333. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Beriu.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Stâncești

**Stâncești** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

* Stâncești (Buntești) en distrikto Bihor.
* Stâncești (Dobra) en distrikto Hunedoara.
Homoforo

En lingvistiko, **homoforo** estas signado aŭ aludo al io en la kultura kunteksto aŭ mondokompreno, kaj ne alimaniiere ĉeesta en la teksto. Homoforo estas subkategorio de ekzoforo.

Ekzemple, en *Ĉu vi vidis la Prezidenton per la televido hieraŭ nokte?* oni povas kompreni pri kiu prezidento temas, simple per la situo tempe kaj space de la parolanto aŭ adresato aŭ per ilia kultura aneco, manke de ia alia klarigo en la teksto.

## Eksteraj ligiloj
***(angle)** Summer Institute of Linguistics

## Ankaŭ vidu 
*Endoforo
*Kataforo
*Anaforo (lingvistiko)
*Sinaludo
*Deikso
*Metaforo
*Metonimio
*Sinekdoĥo

Kategorio:Pragmatiko
Kategorio:Semantiko
Kategorio:Retoriko
Ocolișu Mic

**Ocolișu Mic** [okoliŝu mik] (hungare: **Kisoklos**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 834 loĝantojn (rumanoj); en 1992 470 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1733. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Orăștioara de Sus.

Ocolișu Mic situas ĉe la distrikta vojo DJ107J, kiu ligas ĝin al Ludeștii de Jos kaj al Chitid.

## Kuriozaĵo 
En la poŝtkodo de Ocolișu Mic kvinfoje aperas la cifero "3".

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Stâncești (Buntești)

**Stânceşti (Bunteşti)** [stınĉeŝtj] (hungare: **Kisbékafalva**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 284 loĝantojn (rumanoj); en 1992 321. Ĝi estis unue menciita skribe en 1600. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Bunteşti.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.   
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Almașu Mare (Balc)

**Almașu Mare** [almaŝu mare] (hungare: **Kozmaalmás** [kozmalmaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 Kozmaalmás nombris 1 708 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 1 512 (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1760. Dum la Mongola invado en Hungarujo en 1241 ĝi pereis, kaj dum la turka submetiĝo senhomiĝis, ĝia kastelo pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Balc.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungaraj loknomoj kun "almás" (pom[arbar]o)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Alma (Sibiu)

**Alma** (hungare: **Küküllőalmás**, germane: **Almaschken**) estas komunumo en Rumanio oriente de Mediaș. En 1910 Küküllőalmás havis 833 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 884 (rumanoj, 35 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1317. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

Administre ĝi ĝis 2004 apartenis al la komunumo Ațel. Nun ĝi estas aparta komunumo, al kiu apartenas ankaŭ la vilaĝoj Giacăș kaj Șmig.

## Fontoj 
== Komunumoj pri *almás* (= poma aŭ pomarbaro) en Hungara reĝlando ==
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Hungara reĝlando, nur en Transilvanio.
Pli ampleksa tabelo troviĝas en la listo de hungaraj loknomoj kun "almás".

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Interaga mapo de la distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Alma jud Sibiu.png|Situo en la distrikto
Dosiero: AltanaSB (13).JPG

Kategorio:Komunumoj de distrikto Sibiu
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sibiu
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Boian (Bazna)

**Boian (Bazna)** [bojan] (hungare: **Alsóbajom**, germane: **Bonnesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Mediaş. En 1910 ĝi havis 2 028 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1956 2 245). Ĝia unua skriba mencio estis en 1309. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Kis-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Bazna.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Almașu Mic (Pestișu Mic)

**Almașu Mic** [almaŝu mik] (hungare: **Keresztényalmás** [kerestenjalmaŝ], germane: **Obstdorf**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Hunedoara. En 1910 Keresztényalmás havis 225 loĝantojn (rumanoj); en 1992 88 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1406. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Pestișu Mic.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungaraj loknomoj kun "almás" (pom[arbar]o)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero:Almasu Mic HD.bislemn.interior V.jpg | Interno de la ligna preĝejo de Almașu Mic

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Varmbotelo

eta|Varmbotelo
**Varmbotelo** (aŭ **varmizola botelo**, aŭ **termoso**, aŭ **vakubotelo**) estas fermebla ujo, kiu malrapidigas la temperaturinterŝanĝon inter la tie konservata likvo (trinkaĵo, supo) kaj la ĉirkaŭa medio. La temperaturo de la likvo povas esti altega aŭ malaltega kompare al la meditemperaturo. Eble la plej taŭga termino estas **izolkruĉo**, ĉar ĝi izolas la likvon aŭ kontraŭ malvarmiĝo aŭ kontraŭ varmiĝo.

## Materio 
La videbla eksteraĵo estas el plasto aŭ ŝtalo, kiu kutime enhavas duoblan parieton el vitro ene. Por plibonigi la varmizolon la ujo havas vakuan spacon inter la du vandoj kaj la materio reflektas la varmon. La fermilo iam estis korko, sed nuntempe estas el plasto.
eta|hochkant|principo de izolkruĉo
Nuntempe anstataŭ ena vitra ujo, oni ofte uzas duvandan ŝtalan ujon. La izoleco estas iom malplibona, sed ĝi rezistas pli bone al ĉiutaga uzo, purigado, falo, ...

Ofte la ekstera formo nun estas kiel kruĉo aŭ kafkruĉo.

## Historio 
Reinhold Burger vendis en 1903 la patenton por varmbotelo.

La unuaj varmboteloj estis fabrikitaj en 1904 de la germana entrepreno Thermos GmbH, kiu nomis la ujojn.

## Vidu ankaŭ
* Lunĉujo
* James Dewar

Kategorio:Ujoj
Săsciori (Alba)

**Săsciori (Alba)** [səsĉorj] (hungare: **Szászcsór**; germane: **Schweis**, **Sassenberg**, **Sessenberg**) estas komunumo en Rumanio sude de Sebeş (Alba). Administre apartenas al ĝi: Căpâlna, Dumbrava, Laz, Loman, Răchita, Sebeșel.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 437 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 505. Ĝia unua mencio estas en 1446. 
## Historio
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Szeben vármegye*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ferneziu

**Ferneziu** (hungare: **Alsófernezely**) estas komunumo en Rumanio apartenanta al Baia Mare. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 167 loĝantojn  (rumanoj, hungaroj), en 1956 1 235.

## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj
* Zoltán Alföldy (Alsófernezely, 27-a de januaro 1904 – Budapeŝto, 16-a de oktobro 1992): kuracisto, mikrobiologo.
*Irén Naszódi: bazlerneja instruistino, etnografo

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Hikarunikso

**Hikarunikso** estas senpaga programaro bazita sur la mangao Hikaru no go. Inter aliaj, tiu softvaro havas multajn programojn por ludi kaj lerni Goon.

Inter la iloj por ludi Goo, oni trovas:
* GNU Go,
* qGo,
* gGo,
* glGo,
* CGoban,
* Jago,
* ngo, Ktp.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala ret-adreso 

Kategorio:Programaro
Kategorio:Goo
Mandriva Linukso

**Mandriva**, kreita en 1998, estas distribuaĵo de la libera programaro Linukso. La unua versio estis bazita sur Red Hat Linux (versio 5.1) kaj KDE (versio 1.0) en Julio 1998. Unue, Mandriva Linux nomiĝis **Mandrake Linux**, tamen, post la kunfandiĝo kun Conectiva Linux en 2005 (kaj ankaŭ pro leĝaj problemoj pri la nomo *Mandrake*), Mandrake renomis sin *Mandriva Linux*.

Mandriva estas unu el la distribuaĵoj de Linukso pli stabilaj kaj facile instaleblaj.

## Versia tabelo 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Linuksaj distribuaĵoj
Kilobajto

**Kilobajto** estas unuo por mezuri la grandecon de memoro aŭ de komputila disko.

Oni konsideras ke 1 bajto estas 8 bitoj. Kiel en komput-scienco oni uzas la duuman nombrosistemon anstataŭ la dekuman nombrosistemon, ni havas la sekvantan sinsekvon:

* 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024

Kiel 1024 estas tre proksima al 1000 (la prefikso por 1000 estas kilo-) oni misdiradis kilobajto kiam oni parolis pri 1024 bajtoj, do tiu ĉi estas ambigua afero. Por solvi ĝin, ISO proponis kibibajton (kiB).

Nuntempe, se oni parolas pri kilobajto aŭ kibibajto, oni parolas pri 1000 aŭ 1024 bajtoj, respektive. Kvankam tradicie, multaj homoj ankoraŭ diras kilobajton kiam ili volas paroli pri kibibajto.

## Vidu ankaŭ 
* Duumaj prefiksoj
* Vortoj por grandegaj nombroj
* Bajto
* Mebibajto
* Gibibajto
* Kilobajto
* Megabajto
* Gigabajto

## Referencoj 
Kategorio:Mezurunuoj de informo
Duumaj prefiksoj

La **duumaj prefiksoj** estas prefiksoj por uzo en matematiko, komputiko aŭ aliaj.

La du plej grandaj sistemoj de prefiksoj estas por du malsamaj nombrosistemoj: la duuma nombrosistemo kaj la dekuma nombrosistemo.

La prefiksoj de la duuma nombrosistemo estas

* Ki (kibi) → (1024 (=210))
* Mi (mebi) → (10242 = 1048576)
* Gi (gibi) → (10243 = 1073741824)
* Ti (tebi) → (10244 = 1099511627776)
* Pi (pebi) → (10245)
* Ei (eksbi) → (10246)
* Zi (zebi) → (10247)
* Yi (jobi) → (10248)
* Ri (robi) → (10249)
* Qi (kvebi) → (102410)

La similaj prefiksoj de dekuma nombrosistemo estas

* k (kilo)→ miloble (x 1000).
* M (mega) → milionoble (x 1000000).
* G (giga) → (x 1 000 000 000).

## Vidu ankaŭ 
* Dekoblaj kaj dekonaj unuoj

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Komputiko
Woodstock-festivalo 1994

dekstra|eta|Woodstock '94 afiŝo

'''Woodstock '94''' estis rok-koncerto kiu estis programita por festi kaj memorfesti la dudek-kvin-jaran datrevenon de la antaŭa koncerto de Woodstock en 1969. Ĝi estis nomita "2 More Days of Peace & Music" (Pliaj du tagoj de Paco kaj Muziko). La fama afiŝo uzita por la unua koncerto estis relaborita kun 2 birdoj (por la dua koncerto) sur gitaro.

La koncerto okazis de la 13-a de aŭgusto 1994 ĝis la 14-a de aŭgusto, sed tria tago estis aldonita.

La festo estas ankaŭ nomita en la angla "Mudstock" (kiu estas konstruaĵo de la du vortoj Mud kaj Woodstock. Mud signifas koto pro malgranda batalo je la 13-a de aŭgusto inter la punk-grupo Green Day kaj subtenantoj. Ili batalis per koto.

La festivalo estis sekvita de pli grava Woodstock-festivalo 1999.

## Vidu ankaŭ 
* Woodstock-festivalo
* Woodstock-festivalo 1999
## Hyper-ligiloj 
* A webpage dating from 1994 en la angla

Kategorio:Woodstock-festivalo
Ziko van Dijk

**Ziko VAN DIJK** (prononco , naskiĝis en 1973 kiel **Marcus SIKOSEK**) estas germana esperantisto ekde 1987/1988. La baptonomo estas *Marcus*, sed li preferas *Ziko* (voknomo el bazlernejaj tempoj).

## Vivo 
Van Dijk naskiĝis en Kirchhellen en Vestfalio, Germanio, sed kreskis en la najbara urbo Gladbeck. Tie li trapasis la abiturientan ekzamenon (lernejfinan diplomon) en 1992.

En 2006 li edziĝis al la nederlanda esperantisto Ingeborg van Dijk. Nun li loĝas en orienta Nederlando.

Post studoj en Bochum, Utrecht kaj Kolonjo li fariĝis magistro pri historio, kromfako germana filologio. En 2006 li doktoriĝis en Utrecht. Van Dijk parolas, krom sia gepatra lingvo kaj Esperanto, la nederlandan kaj anglan, iomete la francan.

## Esperanto-movado 
Li havis diversajn taskojn kaj postenojn en Germana Esperanto-Junularo kaj Germana Esperanto-Asocio, i.a. informado kaj la redaktado de la GEA-gazeto *Esperanto aktuell*. De februaro 2003 ĝis junio 2005 li laboris kiel bibliotekisto/arkivisto en la Biblioteko Hector Hodler. Li fondis kaj administras la *yahoogroup-ojn* "ehist" pri Esperanto-historio kaj "pivgrupo" pri Plena Ilustrita Vortaro. Partoprenis en En la mondon venis nova lingvo, festlibro por Ulrich Lins.

## Vikipedio 
De aprilo 2011 ĝis marto 2014, Ziko van Dijk estis prezidanto de Wikimedia Nederland, la nederlanda filio de Fondaĵo Vikimedio kiu estras la liberan enciklopedion Vikipedio.

## Verkoj (elekto) 
* *Esperanto sen Mitoj* (1999, 2003) pri kaj por Esperanto-informado
* (Red.) Tiel sonis... (2003/2004), serio de kompaktdiskoj kun materialo de Biblioteko Hector Hodler
* Books and their association: The history of the Hector Hodler Library. En: Language Problems and Language Planning 28 (2004), n-ro 1, p. 45-73
* Dokumente zum „Weltspracheverein Nürnberg“. En: Esperantologio / Esperanto Studies, kajero 3 (2005), p. 42-51
* Sed homoj kun homoj (2005) pri la centjara historio de la Universalaj Kongresoj de Esperanto
* Die neutrale Sprache (2006), disertacio pri la politika historio de UEA; traduko: Historio de UEA. Espero: Partizánske, 2012. 
* Informado praktike (2007), konsilolibro pri Esperanto-informado
* Vikipedio por vi (2008), libro pri Vikipedio
* La Asocio: skizoj kaj studoj pri la historio de UEA. Flandra Esperanto-Ligo: Antwerpen, 2008. 
* The geek shall inherit the earth. Esperanto-movado kaj vikipedia komunumo en la epoko de la Interreto. In: Detlev Blanke, Ulrich Lins (Hrsg.): La arto labori kune. Festschrift for Humphrey Tonkin. Universala Esperanto-Asocio: Rotterdam, 2010, S. 574–584.
* Wikipedia and lesser-resourced languages. En: Language Problems and Language Planning 33 (2009, nr. 3, fall), pp. 234–255. 
* Stettler kaj Jakob – antisemitoj en la koro de UEA. En: Hitosi Gotoo, Goro Christoph Kimura, José Antonio Vergara (ed.): En la mondon venis nova sento. Festlibro por la 75-jariĝo de Ulrich Lins. New York: Mondial, 2018, pp. 263–273. 
* Wikis und die Wikipedia verstehen. Eine Einführung. Bielefeld: Transcript 2021. DOI: 10.14361/9783839456453. 

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj vikimedianoj
Kategorio:Historiistoj pri Esperanto
Namuro

La vorto **Namuro** povas signifi la jenajn:

## Geografio 
* **Namuro (urbo)**, municipo en Belgio
* **Namuro (provinco)**, provinco de Belgio kiu enhavas la urbon
* **Namur (Viskonsino)** estas urbo en Viskonsino, Usono

## Aliaj 
* **Namur (metroo de Montrealo)** estas metrostacio en Montrealo, Kanado
* **3374 Namuro** estas asteroido.
Moses Blah

**Moses Zeh Blah** (naskiĝis  en Toweh Town, mortis  en Monrovio, Liberio) enposteniĝis kiel prezidanto de Liberio la , post la rezigno de Charles Taylor. Li laboris kiel prezidanto dum du monatoj, ĝis la 14-a de oktobro, kiam enposteniĝis transira registaro apogata de UN kaj gvidata de Gyude Bryant.

Kategorio:Prezidantoj de Liberio
Kategorio:Liberiaj politikistoj
Lieĝo (apartigilo)

La gloso **Lieĝo** ( , , , valone *Lîdje*) povas signifi la jenajn:

***Lieĝo**, urbo en orienta Belgio
***Lieĝo (provinco)** aŭ **provinco Lieĝo**, provinco en Belgio kiu enhavas la samnoman urbon

## Vidu ankaŭ 
Por la franca vorto *Liège* vidu:

* Le Liège, komunumo en francio
* Insulo Liège  insulo en la arkipelago Palmer
* Liège (pariza metrostacio)
Regiono Kagera

**Kagera** estas regiono de Tanzanio. Ĝia ĉefurbo estas Bukoba. Ĝi havas areon de  (ne kalkulante akvan surfacon) kaj iom pli ol du milionojn da loĝantoj (en 2002).

Kagera situas nord-okcidente de la lando, inter Viktoria Lago oriente kaj Ruando kaj Burundo okcidente. Norde ĝi limas al Ugando, sude al la regionoj Kigoma, Shinyanga kaj Mwanza. Tra la regiono fluas rivero Kagero, venanta el Ruando kaj iranta en Viktorian Lagon.

Kagera situas inter 1° 0' kaj 2° 45' sude de la ekvatoro, sed ĝia alto de pli ol  metroj kaj la proksimeco de Viktoria Lago iom mildigas la klimaton. Pro sia situo ĉe la lago kaj inter pluraj landoj ĝi estas grava por trafiko, komerco kaj turismo.

## Famuloj
* Laurean Rugambwa, katolika kardinalo
* John Magessa, esperantisto, prezidanto de Orienta Afrika Junulara Organizo, rotariano, fondinto de Verda Lingvo

Kagera
Stel-milita kalendaro

En la filmaro Stelaj Militoj datoj kutime referencas al la evento de la "Batalo de Javino". Datoj antaŭ tiu evento portas la precizigon "abJ" (antaŭ la batalo de Javino), aliaj "pbJ" (post la batalo de Javino).

## Ligiloj 
* https://starwars.fandom.com/wiki/Galactic_Standard_Calendar

Kategorio:Star Wars
Cârța

La gloso **Cârța** povas signifi la jenajn:

* **Cârța**, komunumo en distrikto Harghita de Rumanio
* **Cârța**, komunumo en distrikto Sibiu de Rumanio
Tucson (Arizono)

eta|Urba panoramo, kun la Katalina Montaro
**Tucson** [tusan] (Esperantigite : **Tusono**) estas metropolo en la usona subŝtato Arizono. Ĝi estas ĉefurbo de la konteo Pima.

Laŭ censo de 2005-07-01 Tucson havis  loĝantojn, kun sia aglomeraĵo . Ĝi estas rapide kreskanta kaj verŝajne baldaŭ superos  resp. . Jam nun ĝi estas la dua plej granda urbo de Arizono, post Fenikso.

## Servoj 
* Nordamerika Asocio por Mezorientaj Studoj

## Ĝemelurboj 
Tucson ĝemeliĝis kun jenaj urboj:

* 
* 
* 
* 
* Roscommon en Irlando
* 
* Sulejmanio en Irako
* 
* 

## Esperanto 
En la urbo troviĝas unu Zamenhof/Esperanto-Objekto, la strato *Camino de Esperanto*.

## Vidu ankaŭ 
* Velura prozopo

## Referencoj
Kategorio:Urboj de Usono
Kategorio:Urboj de Arizono
Kategorio:Metropoloj
Vasil Barka

**Vasil Barka** (ps. de Vasil Oĉeret; ; naskiĝis la , mortis la ) estis verkisto, literaturisto, tradukisto.

## Biografio 
Li naskiĝis en Poltava provinco apud urbeto Lubni. Finis pedagogian kolegion, instruis matematikon en mezlernejo. 1928 - forveturis al Kubanio (nun - Krasnodara regiono en Rusio), Norda Kaŭkazio. Tie li diplomiĝis pri filologio. En 1930 aperis la unua poemkolekto en Ĥarkivo, ĝi ricevis negativan kritikaĵon. Doktoriĝis en Moskvo. Partoprenis 2-an Mondmiliton, estis vundita kaj militkaptita. Post la milito elmigris en Usonon.

## Verkaro 
Literatura heredaĵo de V. Barka enhavas pli ol 20 volumojn de poemoj, romanojn, novelojn, eseojn, literatur-kritikaj artikoloj. Tradukis de la angla - Ŝekspiro, "La reĝo Liro", Biblion.

La romano “*La flava princo*” (ukr. Ĵovtij knjaz'), tradukita ankaŭ al la franca, germana, itala, rusa estas dediĉita la artefarita malsatego en Ukrainio de 1932-33 (Holodomoro). Laŭ romano oni faris filmon "Holod-33".

### "La flava princo" en Esperanto 
Ĉapitron de la romano esperantigis Viktor Pajuk (*Ukraina Stelo*, 2025, n-ro 4).

## Vidu ankaŭ 
Holodomoro

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en 2005
Optika mikroskopo

**Optika mikroskopo** estas teknika tipo de mikroskopo, kiu uzas lumon kaj diversajn optikajn lensojn por rigardi objektojn pligrandigite.

## Teknika principo 
[eta|300px|Ĉefaj eroj de mikroskopo:
  1. [Okulario
  2. Turna elektilo de objektivo
  3. Objektivoj
  4. Movilo de la objektivo
  5. Preciza movilo de la objektivo
  6. Tableto por la objekto
  7. Spegulo por lumigi la objekton (alternative lampo)
  8. Fokusilo por lumigi la objekton]]

La lumo de la objekto trairas kombinon de almenaŭ du optikaj lensoj: la *objektivo* (3) proksime de la objekto kaj la *okulario* (1) proksime de la okuloj de la rigardanto. La objektivo el la objekto kreas realan inter-bildon, kiun la okulario pligrandigas simile al lupeo. La mikroskopa pligrandigo-faktoro kalkuliĝas el la multobligo de la pligrandigo-faktoroj kaj la objektivo kaj la okulario.

En plej multaj mikroskopoj eblas interŝanĝi la objektivon kaj la okularion, kaj per tio adaptigi la pligrandigo-faktoron al la plenumenda tasko.

La *turna elektilo de objektivo* (2) eblas rapidan interŝanĝon de diversaj objektivoj.

Eblas fokusigi la objekton pere de laŭ alteco adaptebla *tableto por la objekto* (6). Tiu tableto en plej multaj mikroskopoj ankaŭ moveblas laŭ aliaj dimensioj, tial ke eblas precize poziciigi la rigardindan parton de la objekto.

## Galerio 

Dosiero:Huygens.JPG|Okulario
Dosiero:Objektiv2.jpg|Objektivo
Dosiero:Foglec.jpg
Dosiero:Elesseg.jpg
Dosiero:Kondenzor.jpg
Dosiero:Asztal.jpg
Dosiero:Revolver02.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Ultrastrukturo

Kategorio:Mikroskopoj
Hrihorij Kvitka-Osnovjanenko

**Hrihorij Kvitka-Osnovjanenko** ukraine '''Григорій Квітка-Основ'яненко''' (1778-1843) — prozisto, dramverkisto, ĵurnalisto. Hrihorij Kvitka naskiĝis en vilaĝo Osnova (nun — teritorio de urbego Ĥarkivo), de kie originas lia pseŭdonimo Hriscjko Osnovjanenko. Estis ege aktiva en soci-publika vivo, kunfondis: profesian teatron en Ĥarkivo (1812) kaj estis ĝia direktoro; la unuan ukraina revuon "Ukraina heroldo" (1816-1817); urban bibliotekon (1838). Estas konsiderata fondinto de la ukraina literatura prozo. Inter liaj verkoj estas dramoj, rakontoj, noveloj ("Marusja", "Konotopa sorĉistino"). Lia verkaro estas tradukita en multajn lingvojn.

Por Ukraina Antologio fragmenton de "Konotopa sorĉistino" esperantigis Ihor Drul (Lucko).eta|dekstra|H. Kvitka-Osnovjanenko

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Elektrona mikroskopo

eta|transmisia elektrona mikroskopo (TEM)
**Elektrona mikroskopo** estas teknika speco de mikroskopo, kiu povas bildigi la enon aŭ surfacon de objekto pere de elektronoj.

Pro tio, ke rapidaj elektronoj havas multe pli etan ondolongon ol la videbla lumo, kaj la pligrandigo-faktoro de mikroskopo estas limigita per la ondolongo, elektrona mikroskopo atingas multe pli grandan pligrandigon (nuntempe proksimume 0,1 nanometroj) ol optika mikroskopo laboranta per videbla lumo (proksimume 0,2 mikrometroj).

## Tekniko 
La ĉefaj eroj de elektrona mikroskopo estas:
* elektrona kanono, kiu kreas liberajn elektronojn kaj rapidigas ilin en la direkton de ringoforma *anodo*. Inter *anodo* kaj *katodo* estas elektra tensio de - laŭ la speco de mikroskopo - inter malmultaj kilovoltoj ĝis 3 megavoltoj.
* elektronaj lensoj, kiuj influas la flugovojon de la elektrodoj. Plej ofte uziĝas magnetaj lensoj, ene de la elektrona kanono parte ankaŭ elektrostatikaj.
* vakuumo, kiu certigas, ke la elektrona kanono bone funkcias kaj la elektronoj dum sia vojo ne misvojas pro kolizio kun aeromolekuloj,
* fiksigilo por la objekto, kiu certigas stabilan poziciigon de la objekto, kaj deziratan ŝanĝiĝon de tiu poziciigo,
* kaj detektoroj, kiuj registras la elektronojn mem aŭ duarangajn signalojn.

## Historio 
La unua lenso funkcianta per magneta forto estis konstruita en 1926 de Hans Busch.

La unua *elektrona mikroskopo* estis konstruita en 1931 de Ernst Ruska kaj Max Knoll, ĝi estis
**transmisia elektronmikroskopo (TEM)**, kies radioj trairis la specimenon. La unuaj specimenoj bildigitaj estis kristalecaj metalstrukturoj. Pro tiu laboro Ernst Ruska ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 1986.

En 1938 Ruska konstruis la unuan vendeblan *elektronmikroskopon* por firmao Siemens.

## Vidu ankaŭ 
* Histologio
* Mikrotomo


Kategorio:Germanaj inventoj
Roman Ivaniĉuk

**IVANIĈUK Roman** ukraine **Роман Іваничук** (1929 - 2016) - verkisto kaj parlamentano. Naskiĝis apud Kolomeo, finis Kolomean gimnazion, kie lia instruisto estis ukr. esperantisto Orest Kuzjma. Diplomiĝis pri ukraina filologio en Lviva Universitato. Ekverkis estinte studento sub la influo de Vasil Stefanik-noveloj. De 1960 - membro de Ukraina nacia verkista unuiĝo. Laboris kiel instruisto de la ukraina lingvo, kiel redaktoro de literatura revuo "Dzvin".

Kunfondinto de Societo de ukraina lingvo, de politika organizaĵo Ruĥ. 1990-94 - deputito de Ukraina parlamento. Aŭtoro de 15 historiaj romanoj. Laŭreato de Ŝevĉenka ŝtata premio (1985) kaj aliaj premioj.

Liaj verkoj estas tradukitaj en multajn lingvojn.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Herooj de Ukrainio

Kategorio:Naskiĝintoj la 27-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 17-an de septembro
Olha Kobilanska

**KOBILANSKA Olha** (; naskiĝis la 27-an de novembro 1863 en la urbo Gura Humorului (ukraina : Гура-Гумора), Suda Bukovinio (nun Rumanio), mortis la 21-an de marto 1942 en Chernivtsi, Rumanio (nun Ukrainio) estis verkistino, tradukistino kaj feminisma aktivulino. Ŝi ekde sia infanaĝo parolis ukraine, pole, germane. De 1891 ekloĝis en Ĉernivco. En 1894 ŝi iniciatis la organizaĵon "Societo de ukraininoj de Bukovinio". Ŝi komencis verki en la germana kaj poste en la ukraina.

## Verkaro 
Ŝi verkis pli ol 20 novelojn, ankaŭ rakontojn, multajn artikolojn pri senrajteco de virinoj.

Pluraj de ŝiaj noveloj estis tradukitaj komence de la 20-a jarcento al pluraj lingvoj kiel la rusa, la germana, la angla, la ĉeĥa, la bulgara kaj la pola, sed ne en Esperanto. Pluraj noveloj ankaŭ estis filmitaj kaj fariĝis teatraĵoj.

### En Esperanto 
En 'Ukraina antologio' aperis fragmento de la novelego "Princino" (ukr. - "Царівна", 1895), esperantigis Eugenia Amis.

## Vidu ankaŭ 
Listo de eksofonaj verkistoj

## Referencoj 
Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Pierrepont-sur-l'Arentèle

'''Pierrepont-sur-l'Arentèle''' estas franca vilaĝo en departemento Vosges, en regiono Loreno.

## Geografio 
[eta|maldekstra|La [Arentèle]]
Pierrepont-sur-l'Arentèle lokiĝas ĉe la rivero *Arentèle*.

## Loĝantoj 
## Monumento 
eta|maldekstra|Kirko de la vilaĝo
* Kirko por Sankta Gengoult kaj Sankta Deodat.

Kategorio:Komunumoj de Vosges
-546

En la jaro **546 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
## Mortoj 
* Anaksimandro (-610 ĝis -546), greka filozofo.
Miĥajlo Kocjubinskij

**Kocjubinskij Miĥajlo** ukraine **Михайло Коцюбинський** (17-a de septembro 1864 - 25-a de aprilo 1913) estis renoma ukraina verkisto kaj socia aganto. Naskiĝis en Vinico. Laboris kiel ŝtatoficisto en Moldavio kaj Krimeo, redaktis gazeton en Ĵitomiro, de 1898 loĝis en Ĉernihivo.

Literaturan agadon komencis en 1890, kiam en lviva porinfana revuo "*Dzvinoĉok*" (Sonorileto) aperis lia unua poemo. En la sama jaro vizitis Lvivon, kio ekis lian kunlaboron kun eldonejoj de Galicio. Eksterordinara prozisto, "Fata morgana" estas unu el la plej famaj liaj noveloj, ĝia E-traduko de A. Sissler aperis per aparta libro en Ĥarkivo, 1933, eld. "Plugilano".

Vizitis ankaŭ Italion kaj Karpatojn, kio influis lian verkadon.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Lupșa (Hoghiz)

**Lupșa** [lupŝa] (hungare: **Lupsa**, germane: **Lupscha**) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al Hoghiz.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 246 loĝantojn (rumanoj); en 1992 132 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1539. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov