open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haĝi Halef Omar

**Haĝi Halef Omar** (plena nomo en originala skribmaniero: *Hadschi Halef Omar Ben Hadschi Abul Abbas Ibn Hadschi Dawud al Gossarah*) estas unu el la plej konataj literaturaj roluloj de Karl May aperinte en liaj orientaj romanoj. *Haĝi* signifu personon partoprenintan haĝon.

## Priskribo
Halef estas la treege lojala (kvankam ne tro inteligenta) servisto, kunulo kaj amiko, en tipe orienta akompanul-tradicio, de la dua identeco de la verkinto, nome de la germana aventuristo Kara ben Nemsi. Halef akompanas Kara ben Nemsi tra ĉiuj aventuroj en la Proksima Oriento disde la romano *Durch die Wüste* ĝis *Der Schut*. 

Halef havas specialan talenton por proverba flora orienta lingvo kaj uzas longan liston de sufiĉe komikaj fimalbenoj. Estante komikulo li ĉiam restas honorinda, neniam priridinda ulo. Li estas tre devota islamano, kaj dum la aventuroj kun Kara ben Nemsi li provas konvinki lin pri la supereco de Islamo kaj eĉ konvertigi lin.

Post multaj aventuroj li iĝas ŝejĥo de la grava Ŝammar-tribo. Li estas edziĝinta al Hanneh, la "plej bela edzino sur la tero", kaj kun ŝi li havas filon nomitan Kara Ben Halef, kiu en pli postaj romanoj ankaŭ trapasos kelkajn aventurojn.

La germana popmuzikgrupo Dschinghis Khan publikigis kanton "Hadschi Halef Omar" en ilia 1980-albumo "Rom." La tuta refrenkoruso baze deklamas la nomon de Halef.

## May-romanoj kie aperas la figuro 
* *Durch Wüste und Harem* (1892), ekde 1895 sub la titolo *Durch die Wüste*
* *Durchs wilde Kurdistan* (1892)
* *Von Bagdad nach Stambul* (1892)
* *In den Schluchten des Balkan* (1892)
* *Durch das Land der Skipetaren* (1892)
* *Der Schut* (1892)
* *Eine Ghasuah* (en *Orangen und Datteln*, 1893)
* *Nûr es Semâ. – Himmelslicht* (en *Orangen und Datteln*, 1893)
* *Christi Blut und Gerechtigkeit* (en *Orangen und Datteln*, 1893)
* *Mater dolorosa* (en *Orangen und Datteln*, 1893)
* *Im Lande des Mahdi III* (1896)
* *Blutrache* (en *Auf fremden Pfaden*, 1897)
* *Der Kys-Kaptschiji* (en *Auf fremden Pfaden*, 1897)
* *Maria oder Fatima* (en *Auf fremden Pfaden*, 1897)
* *Im Reiche des silbernen Löwen I* (1898)
* *Die »Umm ed Dschamahl«* (1898)
* *Im Reiche des silbernen Löwen II* (1898)
* *Am Jenseits* (1899)
* *Im Reiche des silbernen Löwen III* (1902)
* *Im Reiche des silbernen Löwen IV* (1903)
* *Bei den Aussätzigen* (1907)
* *Abdahn Effendi* (1908)
* *Merhameh* (1909)
* *Ardistan und Dschinnistan I* (1909)
* *Ardistan und Dschinnistan II* (1909)
Ene de la libro-serio *Karl May’s Gesammelte Werke* troviĝas *Am Jenseits*: "In Mekka" (1923) far Franz Kandolf.

## Aktoroj ludantaj la rolon de Haĝi Halef Omar
* 1920/21: aktoro Meinhart Maur en muta filmo
* 1936: *Durch die Wüste*, Heinz Evelt
* 1950-aj jaroj: plurfoje Georg Thomalla 
* 1963: *Mit Karl May im Orient*, Osman Ragheb
* 1960-aj jaroj: plurfoje Ralf Wolter
* 1973/75:  *Kara Ben Nemsi Effendi*, Heinz Schubert 

Kategorio:Fikciaj araboj
John Lothrop Motley

**John Lothrop MOTLEY** (15a de Aprilo 1814 – 29a de Majo 1877) estis usona verkisto, plej bone konata pro siaj du popularaj verkoj *The Rise of the Dutch Republic* kaj *The United Netherlands* pri Nederlando. Li estis ankaŭ diplomato, kiu helpis eviti eŭropan intervenon en la flanko de la Konfederaciitaj Ŝtatoj de Usono en la Usona Enlanda Milito.

Stante studentoj en la Universitato de Göttingen, Bismarck amikiĝis kun Motley. Motley, kiu poste iĝis elstara historiisto kaj diplomato dum restis proksime al Bismarck, verkis romanon en 1839, ''Morton's Hope, or the Memoirs of a Provincial'', pri la vivo en Germana universitato. En ĝi li priskribis Bismarck kiel sentima kaj eleganta ekstravaganculo, sed ankaŭ kiel tre talenta kaj ĉarma junulo.

## Elektitaj verkoj 
* Morton's Hope, or the Memoirs of a Provincial, 1839
* Life and Character of Peter the Great (North American Review), 1845
* On Balzac's Novels (North American Review), 1847
* Merry Mount, a Romance of the Massachusetts Colony, 1849
* Polity of the Puritans (North American Review), 1849
* The Rise of the Dutch Republic, 3 vol., 1856
* Florentine Mosaics (Atlantic Monthly), 1857
* History of the United Netherlands, 4 vol., 1860–67
* Causes of the Civil War in America (from The Times), 1861
* Historic Progress and American Democracy, 1868
* Review of S. E. Henshaw's History of the Work of the North-West Sanitary Commission (Atlantic Monthly), 1868
* Democracy, the Climax of Political Progress and the Destiny of Advanced Races: an Historical Essay, 1869. (Pamphlet reprint of "Historic Progress and American Democracy," listed atove.)
* The Life and Death of John of Barneveld, 2 vol., 1874

## Notoj 
Kategorio:Usonaj historiistoj
Kategorio:Usonaj diplomatoj
Kategorio:Usonaj ambasadoroj en Aŭstrio
Kategorio:Usonaj ambasadoroj en Britio
Kategorio:Otto von Bismarck
Kategorio:Historiistoj de Nederlando
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Johanna von Puttkamer

**Johanna Friederike Charlotte Dorothea Eleonore, Princino de Bismarck, Dukino de Lauenburg** (11a de Aprilo 1824 – 27a de Novembro 1894) estis prusa nobelino kaj edzino de la 1a Kanceliero de Germanio, Otto von Bismarck.

Ŝi estis el nobela familio Puttkamer el Pomerio, konata pro sia ligiteco al Pietismo. La 28an de Julio 1847 Johanna edziniĝis al Otto von Bismarck en la paroĥa prejeĝo de Alt-Kolziglow (nuntempe Kołczygłowy) ĉe Reinfeld. La paro havis tri gefilojn:
* Marie (1848–1926), edzino de grafo Kuno zu Rantzau en 1878
* Herbert (1849–1904), diplomato kaj politikisto
* Wilhelm (1852–1901), administracia funkciulo.

Neambicia kaj tre profunde religiema, Johanna estis fidela amikino kaj grava subteno laŭlonge de la kariero de sia edzo.

Kategorio:Otto von Bismarck
Kategorio:Germanaj luteranoj
⚭
Johanna
Kołczygłowy

**Kołczygłowy** [kɔu̯t͡ʂɨˈɡwɔvɨ] (Germane: Alt Kolziglow) estas vilaĝo en Distrikto Bytowski, Pomeria provinco, en norda Pollando. Ĝi estas la sidejo de la *gmina* (administracia distrikto) nome Gmina Kołczygłowy. Ĝi kuŝas proksimume 22 kilometrojn nordokcidente de Bytów kaj 93 km okcidente de la regiona ĉefurbo Gdańsk.

La rura preĝejo estas la loko de la geedziĝo de Otto von Bismarck kaj Johanna von Puttkamer la 28an de Julio 1847.

La vilaĝo havas 1,188 loĝantojn.

## Notoj 
Kategorio:Komunumoj de Pollando
Socialema ŝtato

[eta|altdekstre=1.7|Procento de la [Malneta enlanda produkto|MEP en socialaj elspezoj en landoj de la OEKE, en 2013; Malhelblua >30%; helblua 25–30%; malhelverda 20–25%; helverda 0–20%.]]
**Socialema ŝtato** estas koncepto de registaro en kiu la ŝtato ludas ŝlosilan rolon en la protekto kaj helpo al la sociala kaj ekonomia bonfarto de ties civitanoj. Ĝi estas bazita sur la principoj de egaleco de oportunoj, egaleca distribuado de riĉo, kaj publika respondeco pri tiuj kiuj ne kapablas havigi al si la minimumajn provizojn por havi bonan vivon. La ĝenerala termino povas utili por vario de formoj de ekonomia kaj socia organizado. La sociologo T. H. Marshall priskribis la modernan socialeman ŝtaton kiel distinga kombino de demokratio, bonfaro kaj kapitalismo.

Modernaj socialemaj ŝtatoj estas por ekzemplo Germanio, Francio, Belgio kaj Nederlando, same kiel la nomataj Nordlandoj, nome Islando, Svedio, Norvegio, Danio kaj Finnlando kiuj uzas sistemon konatan kiel Nordia modelo aŭ Skandinava modelo. Esping-Andersen klasigis la plej disvolvigitajn socialemajn ŝtatojn en tri kategoriojn: socialdemokrata, konservativa kaj liberala.

La socialema ŝtato postulas transigon de financoj el la ŝtato al la havigitaj servoj (t.e. sansistemo, edukado ktp.) same kiel rekte al individuoj ("bonfaro"), kaj estas financata pere de impostoj. Ĝi estas ofte referencata kiel tipo de miksa ekonomio. Tiuj impostoj kutime inkludas pli grandan enspezimposton por personoj kun pli altaj enspezoj, nome progresema impostado. Proponantoj ofte argumentas ke tio helpas malpliigi la enspezodiferencon inter riĉuloj kaj malriĉuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Sociala ŝtato

## Notoj 
## Bibliografio 
* Esping-Andersen, Gosta; Politics against markets, Princeton, NJ: Princeton University Press (1985).
* Esping-Andersen, Gosta; "The Three Worlds of Welfare Capitalism", Princeton NJ: Princeton University Press (1990).
* Ferragina, E. et al. (2015) The Four Worlds of ‘Welfare Reality’ – Social Risks and Outcomes in Europe. Social Policy and Society, 14 (2), 287–307. Alirita la 4an de Majo 2018.
* Ferragina, Emanuele and Martin Seeleib-Kaiser, "Welfare Regime Debate: Past, Present, Futures?" Policy & Politics: 39 (2011): 4: 583–611. Alirita la 4an de Majo 2018.


Kategorio:Sociala bonfarto
Kategorio:Kapitalismo
33607 Archanamurali

'*33607 *Archanamurali'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Archana Bhagyalakshmi Murali*, kiu gajnis en 2016 la duan rangon de la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto en teamo pri komputila biologio kaj biokomputiko. Ŝi estis lernantino ĉe la *Breck School'' de Golden Valley (Minesoto, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Blanka Montaro

**Blanka montaro** ,**Blanka montaro**: 
Estas la nomo de jenaj montaroj:
* Blanka montaro (Alasko), Alasko
* Blanka montaro (Arizono), Arizono
* Blanka montaro (Kalifornio), Kalifornio
* Blanka montaro (Nov-Hampŝiro), Nov-Hampŝiro
*Blanka Montaro (Peruo), montaro en Peruo
Blanka montaro (Kalifornio)

La **Blanka montaro** () estas ĉirkaŭ  longa kaj ĉirkaŭ  larĝa  montoĉeno en Kalifornio. En la nordo ili atingas iomete Nevadon; en la sudo ili etendiĝas ĝis Big Pine. En la okcidento ili limas al la  valo Owens. La plej alta monto estas kun alteco de   White Mountain Peak; ĝi estas la tria plej alta monto en Kalifornio.

En la seka klimato de la *Blankaj montoj* ekzistas relative malmultaj arboj.  La plej oftaj  pingloarboj estas ĉi tie pinoj, ekzemple la  longviva pino, la fleksebla pino (*Pinus flexilis*), la marborda pino (*Pinus contorta*) kaj la  unufolia pino (*Pinus monophylla*) respektive la  utaha junipero *Juniperus osteosperma*.
 
La *Blankaj Montoj* estas parto de la *nacia forsto Inyo*, nome grava nacia forsto.

## Montoj en la Blankaj Montoj 
* White Mountain Peak (Kalifornio),  – tria plej granda monto en Kalifornio
* Montgomery Peak (Kalifornio), 
* Boundary Peak (Nevado),  – plej alta monto en Nevado

Kategorio:Montaroj en Usono
Kategorio:Geografio de Nevado
Kategorio:Geografio de Kalifornio
Preĝejo Nia kara Sinjorino (Linderbach)

La **Kirko Nia kara sinjorino** (germane: *Unsere liebe Frau*) estas protestantisma kirko en Linderbach (Erfurto, Germanujo). La komunumo apartenas al la eklezia subdistrikto Vajmaro.

## Historio 
Origine temis pri romanika konstruaĵo. Partoj tiamaj ankoraŭ konserviĝas en la nordokcidenta flanko de la kirko. La romp-arka sakramentejo en la ĥorejo kaj romp-arkaj fenestroj atestas alkonstruon gotikan. Restaŭrado okazis en 1970. La kadukiĝanta ambonaltaro forigitis kaj la ĥorejo liberiĝis de pli novaj ŝanĝoj. Tie oni trovis farbitan kadron de fenestro el pasintaj tempoj. La orgenon faris en 1857 Johann Friedrich Schulze el Rottenbach-Paulinzella. En 2002-2009 okazis novaj restaŭradlaboroj de la kirko kaj de ĝia meblaro. [eta|left|Altarbildo [Anna Triopa]]

## Ekipaĵoj 
* La altaro de 1495 venas el erfurta ateliero kaj montras Annan Triopan. Ĉe ambaŭ flankoj estas la statuoj de Doroteo, Barbara de Nikomedio, Sankta Ursulo de Kolonjo kaj Katarina de Aleksandrio.
* Altarreliefo kun la Adorado de la saĝuloj ĉe la norva vando, el la 15-a jarcento
* Altarreliefo ĉe la norda flanko kun sceno el la vivo de Sankta Ursulo, 15-a jarcento
* Statuo de Sankta Barbara
* Pietato
* Du pentritaj altarpordoj kun scenoj el la vivo de Sankta Marko la evangeliisto kaj de la apostoloj
* Epitafo en la ĥorejo el la jaro 1588-a
* Baptujo el sabloŝtono de 1580, kiun oni venigis en 1975 el alia preĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* ĉi-prie sur la komunuma retpaĝaro

Linderbach
Linderbach
Linderbach
Margit Haraszti

**Margit Haraszti** [harasti], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Haraszti Margit Miroszlava** [miroslava] estis hungara restaŭristo pri murpentraĵoj. Ŝia persona nomvarianto estis *Melinda.*

Margit Haraszti https://hu.wikipedia.org/wiki/Haraszti_Margit naskiĝis la  en Harasztifalu, ŝi mortis la  en Eger.

## Biografio 
Margit Haraszti akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en Budapeŝto en 1976. Post siaj studoj ŝi laboris ĝismorte kiel restaŭristo. Ŝi tragike mortis dum laboro pro laborloka akcidento. Ŝi edziniĝis trifoje, en la meza geedziĝo ŝi naskis filinon.

## Elektitaj restaŭraj laboroj (murpentraĵoj) 
* Kastelo de Ráday (Pécel) (1979)
* flankokapeloj de Preĝejo Mario Magdaleno (Zalaegerszeg)
* Fortikaĵo de Sárvár (murpentraĵoj)
* Parlamentejo (Budapeŝto)
* Burgo de Körmend
* Urbodomo de Kőszeg
* Kastelo de Acsád

## Elektitaj esploradoj de murpentraĵoj 
* preposta palaco en Veszprém (urbo)
* Kastelo de Iszkaszentgyörgy
* Kastelo de Hegyfalu
* Preĝejo de Marteno de Tours (Söpte)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* funebra paĝo

Kategorio:Hungaraj restaŭristoj
Gottfried Ludolf Camphausen

**Gottfried Ludolf CAMPHAUSEN** (1803 en Geilenkirchen - 1890 en Kolonjo) estis Ministro-Prezidento de Prusio.

Dum la Revolucio de 1848 en Germanio, Ludolf Camphausen subite saltis el sia bankista sidloko en Kolonjo al la prezidenta sidejo de la Ministerio de Ŝtato en Berlino, kaj estis alvokita de la reĝo Frederiko Vilhelmo la 4-a por sukcedi la grafon Arnim-Boitzenburg kiel ĉefministro, la 29an de Marto. Li estis modera liberalulo, pro kio malfacile tenis sin en ekvilibro inter la konservativuloj kaj la reĝo de feŭdismaj tendencoj unuflanke kaj la radikala kaj progresisma majoritato de la Asembleo, pro kio li devis rezigni.

## Bibliografio 
* G. L. M. Strauss, Men Who Have Made the New German Empire, Vol. II, London: Tinsley Brothers, 1875, pp. 289–290.

Kategorio:Prusaj politikistoj
Kategorio:Homoj de la Revolucioj de 1848
Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach

Princino **Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach** (Augusta Marie Luise Katharina; 30a de Septembro 1811 – 7a de Januaro 1890) de la dinastio Wettin, branĉo Saksio-Vajmaro-Eisenach, estis la reĝino de Prusio kaj la unua imperiestrino de la Germana Imperiestra Regno kiel edzino de Vilhelmo la 1-a, nome Germana Imperiestro.

Iliaj gefiloj estis la estonta imperiestro Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl kaj la princino Luise Marie Elisabeth von Hohenzollern.

Kiel ĉe aliaj virinoj de ŝia nivelo, tendenco kaj klaso, ŝi iom implikiĝis en politiko.

Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Princinoj de Prusio
Kategorio:Historio de Prusio
Kategorio:Germanaj imperiestrinoj
Kategorio:Reĝedzinoj de Prusio
Kategorio:Dinastio Wettin
∞
Wilhelm von Bismarck

Grafo **Wilhelm von BISMARCK-SCHÖNHAUSEN** (denaske Wilhelm Otto Albrecht von BISMARCK) (1-a de aŭgusto 1852 – 30-a de majo 1901) estis germana konsilisto, civilservulo kaj politikisto, kiu estis membro de la *Reichstag* ekde 1880 ĝis 1881 kaj prezidanto de la Regenteco de Hanovro el 1889 al 1890. Li estis la plej juna filo de Otto von Bismarck kaj de Johanna von Puttkamer, kaj li kaj lia frato Herbert von Bismarck rezignis el siaj postenoj tuj post ilia patro Bismarck estis elpostenigita kiel Kanceliero de Germanio en 1890. Wilhelm poste akceptis nomumon kiel Guberniestro de Orienta Prusio en 1894.

Li estis lernanto ĉe Gimnazio de Friedrichwerder.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Konservativismo
Kategorio:Otto von Bismarck
Kategorio:Germanaj protestantoj
Thun-Hohenstein

La familio **Thun und Hohenstein** (Thun kaj Hohenstein), konata ankaŭ kiel **Thun-Hohenstein**, apartenis al la historia nobelaro de Bohemio kaj Aŭstrio. Unu branĉo de la familio loĝis en Děčín (Tetschen), Bohemio, dum pli ol 200 jaroj.

Kelkaj gravaj familianoj estas:
* Guidobaldo Thun,
* Friedrich von Thun und Hohenstein,
* Maria Wilhelmine von Thun und Hohenstein,
* Leopold von Thun und Hohenstein,
* Franz Anton von Thun und Hohenstein,
* Galeazzo von Thun und Hohenstein,
* Johann Ernst von Thun kaj
* Róża Maria von Thun und Hohenstein.

La familio devenis el la kastelo Thun de Ton, iam itallingva parto de Tirolo, nune parto de la Provinco Trento de Italio.


Kategorio:Nobelaj familioj de Aŭstrio
Kategorio:Germanaj nobelaj familioj de Bohemio
Georg von Vincke

**Georg von VINCKE** (5a de Majo 1811 – 3a de Junio 1875) estis prusia politikisto, oficiro, terposedanto kaj aristokrato de la familio Vincke.

Li studis juron en la Universitato de Berlino kaj en la Universitato de Göttingen, servis kiel volontulo dum unu jaro en la armeo, kaj poste laboris en tribunaloj de Berlino, Minden kaj Münster. El la 1830-aj jaroj al 1850-aj jaroj li estis membro de diferencaj parlamentaj instancoj.

Dekomence li estis subtenanto de konservativaj frakcioj, sed el 1852 li iom post iom subtenis la maldekstron, kaj estis unu el la ĉefaj opoziciantoj de Otto Theodor von Manteuffel. El 1867 al 1869 Vincke estis deputito en la parlamento de la Nordgermana Konfederacio.

Li estis konsiderita kiel unu el la plej grandaj oratoroj de la tiama Prusio.

En 1852 li partoprenis en duelo kontraŭ Otto von Bismarck; tiu duelo finis sen vundo.

## Notoj 
Kategorio:Prusaj politikistoj
Kategorio:Prusaj nobeloj
Kategorio:Duelantoj
Kreuzzeitung

[eta|449x449ra|[Militdeklaro|Militdeklara parolado de la Kaisero "Al la Germana Popolo!" sur la ĉefpaĝo de la matena eldono la 7-an de aŭgusto 1914.]]
La ***Neue Preußische Zeitung*** ("Nova Prusia Gazeto") estis germana gazeto presita en Berlino el 1848–1939. Ĝi estis konata kiel *Kreuzzeitung* aŭ *Kreuz-Zeitung* ("Kruc-Gazeto") ĉar ties simbolo estis Fera Kruco (*eisernes Kreuz*).

Tiu gazeto estis fondita dum la revolucioj de 1848 fare de Hermann Wagener por agadi kiel voĉo de prusia konservativismo, speciale Leopold kaj Ernst Ludwig von Gerlach kaj Hans Hugo von Kleist-Retzow. Tiu gazeto iĝis la ĉefa komunikilo kaj disvastigilo por la ideoj de la Prusia Konservativa Partio, kaj ĝi kontraŭis la planojn de Otto von Bismarck por la Unuigo de Germanio dum la 1860-aj kaj 1870-aj jaroj.

Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Historio de Prusio
Kategorio:Berlino
Kategorio:Aperis en 1848
Kategorio:Malaperis en 1939
Herbert von Bismarck

**Nicolaus Heinrich Ferdinand Herbert, Princo von BISMARCK** (28a de Decembro 1849 – 18a de Septembro 1904) estis germana politikisto, kiu servis kiel Ministro pri eksterlandaj aferoj el 1886 al 1890. Lia politika kariero estis tre ligita al tiu de sia patro, Otto von Bismarck, kaj li lasis sian postenon nur kelkajn tagojn post la elpostenigo de sia patro. Li sukcedis sian patron kiel 2a Princo de Bismarck en 1898. Li naskiĝis en Berlino, lernantis ĉe Gimnazio de Friedrichwerder kaj mortis en Friedrichsruh.

Li havis kvin gefilojn:
* Grafino Hannah Leopoldine Alice von Bismarck-Schönhausen (1893–1971), edzino de Leopold von Bredow (1875–1933)
* Grafino Maria Goedela von Bismarck-Schönhausen (1896–1981), edzino de Hermann Graf Keyserling (1880-1946)
* HSH Otto Christian Archibald, Princo von Bismarck (1897–1975), edzo de Ann-Mari Tengbom (1907–1999)
* Grafo Gottfried Alexander Georg Herbert von Bismarck-Schönhausen (1901–1949), edzo de Melanie, Grafino de Hoyos (1916–1947)
* Grafo Albrecht Edzard Heinrich Karl von Bismarck-Schönhausen (1903–1970), edzo de Mona Travis Strader (1897–1983).

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Konservativismo
Kategorio:Otto von Bismarck
Kategorio:Germanaj protestantoj
Kategorio:Germanaj nobeloj
Karl von Bodelschwingh-Velmede

**Karl von Bodelschwingh-Velmede** (10a de Decembro 1800 – 12a de Majo 1873) estis prusia politikisto.

Von Bodelschwingh-Velmede naskiĝis en Velmede, ĉe Hamm en la Graflando Mark. Post servi kiel unu-jara volontulo en la *Garde-Schützen-Bataillon* li studis juron, kaj poste eniris en publika vivo, servante en serio de postenoj el 1837–45: ĉe *Landtag* en Hamm, *Oberregierungsrat* en Minden, vic-prezidento de *Regierungsbezirk* de Münster, kaj prezidento de *Regierungsbezirk* de Arnsberg.

En 1849 li eniris en politiko je Prusia nivelo, enirante en la *Abgeordnetenhaus* (nome Prusia malalta ĉambro) kiel konservativa delegito. Li servis kiel Financa Ministro el 1851–58 sub Otto Theodor von Manteuffel kaj denove el 1862–66 sub Otto von Bismarck. Li rezignis en 1866 pro malvolo respondeci pri la serĉado de financo por la Prusia-Aŭstria milito.

Lia frato, Ernst von Bodelschwingh-Velmede, estis ankaŭ aktiva en Prusia politiko.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Prusaj ministroj pri financoj
Aleksander Gorĉakov

**Aleksander Miĥailoviĉ Gorĉakov** (), (15a de Julio 1798 – 11a de Marto 1883) estis rusa diplomato kaj ŝtatestro el la princa familio Gorĉakov. Li akiris fortan reputacion kiel unu el la plej influaj kaj respektitaj diplomatoj de la 19-a jarcento.

Li estis ambasadoro de Rusio dum gravaj krizoj, kiel ĉe la Germana Federacio de 1850, ĉe la Krimea Milito, kaj internaciaj konferencoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 5014 Gorchakov

Kategorio:Rusiaj diplomatoj
Kategorio:Ambasadoroj de Rusio en Aŭstrio
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Rusio
Kategorio:Homoj de la Rusa-turka milito (1877–1878)
Kategorio:Rusiaj kolektistoj
Kategorio:Princoj de Rusio
John Russell

**John RUSSELL**, 1a Grafo Russell, OĜ, RSL (18a de Aŭgusto 1792 – 28a de Majo 1878), konata laŭ sia nobela titolo **Lord John Russell** antaŭ 1861, estis ĉefa politikisto *Whig* kaj Liberala kiu servis kiel Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando dufoje dum la komenco de la Viktoriana epoko.

Li estis konata kiel polemikisto en la Parlamento dum la jaroj de la etendon de libereco. Sed liaj praktikaj atingoj ne estis tiom sukcesaj. Lia politika teorio derivas el la Glora Revolucio (1688-1689). Li devis elturniĝi en la malfaciloj de la Granda malsatego en Irlando. Lia partio ruiniĝis dum sia potenco.

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Britio
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Britio
Kategorio:Russell-familio
Kategorio:Nederlandodevenaj britoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Londonanoj
Dua Itala Milito de Sendependeco

La **Dua Itala Milito de Sendependeco**, ankaŭ nomata la *Franci-Aŭstria Milito*, **Aŭstri-Sardia Milito** aŭ Itala Milito de 26-a de aprilo ĝis la 11-an de julio 1859 (), estis luktata de la Franca Imperio kaj la Regno de Sardio kontraŭ la Aŭstra Imperio en 1859 kaj ludis ŝlosilan parton en la procezo de Unuiĝo de Italio.

Oni ĉirkaŭkalkulis  mortintojn el la franca flanko, kaj  mortintojn el la itala flanko; dum en la aŭstria flanko oni ĉirkaŭkalkulis  mortintojn. Tio okazis eĉ superante la aŭstriaj fortoj la kombinitan aliancon franc-italan.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Henri Dunant

Kategorio:Militoj por la unuiĝo de Italio
Kategorio:Militoj de sendependeco
Kategorio:Rilatoj de Francio kaj Italio
Kategorio:1859
33617 Kailashraman

'*33617 *Kailashraman'''* estas tre malgranda sed hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Kailash Raman*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2016 pro sia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la *Sandra Day O'Connor High School'' de Fenikso (Arizono, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Maliculo (rolulo)

[eta|Jen arketipa malbonintenca "fiulo" en bildstria stilo, tia bildigo de fiulo estis precipe elstara en fruaj [20-a jarcento|20-a-jarcentaj mutaj filmoj kaj melodramoj]]

**Maliculo**, aŭ *fiulo* aŭ *malbonulo*, estas "malamika" rolulo en rakontoj, ĉu historia aŭ (plej ofte) fikcia rakonto. La antonimo de maliculo estas heroo.

La maliculo estas kutime la antagonisto de la rakonto, tiu kiu negative efikas kontraŭ la aliaj roluloj, ĉefe kontraŭ la protagonisto (la heroo). Sed kelkokaze la maliculo povas esti mem la protagonisto.

Plejofte la maliculo havas morale malbonajn ecojn: kruela, perforta, potencavida, senskrupula, senempatia, aroganteco, megalomania, krima.

Kelkfoje la maliculo estas freneza sciencisto.
Ofte la maliculo havas lojala(j)n servanto(j)n.

Plejofte en populara kulturo la maliculo estas viro, sed ankaŭ inaj maliculoj okaze aperas.

## Ekzemploj 
Kelkaj konataj maliculoj en populara kulturo:

* prof. Moriarty - kontraŭulo de Sherlock Holmes
* Lex Luthor - kontraŭulo de Superman
* J.R. Ewing de Dallas (televidserio)
* Joker - unu el pluraj kontraŭuloj de Batman
* Dr. No - unu el pluraj kontraŭuloj de James Bond, tipo freneza sciencisto
* Lord Voldemort - kontraŭulo de Harry Potter

* Darth Vader - kontraŭulo de Luke Skywalker
* Saŭrono - la "La Mastro de l' Ringoj"
* Macbeth - komence bonulo, poste maliculo; estas mem ĉefrolulo de sia rakonto
* kardinalo Richelieu - kontraŭulo de *Les trois mousquetaires* (Dumas), romana rolulo bazita sur reala persono
* Iznogud - estas mem la ĉefrolulo de sia rakonto
* Rastapopoulos - kontraŭulo de Tinĉjo
* La lupo - kontraŭulo de Ruĝkufulineto
dekstra|eta|ilustraĵo de *Franz Jüttner*, 1905: Neĝblankulino venenigita de la malbona reĝino
dekstra|eta|la malbona reĝino ĉe Disney
[dekstra|eta|[Darth Vader ĉe la franĉizo *Star Wars* fariĝis tre populara kaj influa maliculo en la moderna popola kulturo]]
* La malbona reĝino - kontraŭulo de Neĝblankulino
* Cruella De Vil - maliculino en One Hundred and One Dalmatians
* Bowser - kontraŭulo de la Mario serio de videoludoj
* Gargamelo - malamiko de La Smurfoj
* Kapitano Hook - kontraŭulo de Peter Pan

## Vidu ankaŭ 
* Antagonisto
* Heroo (bonulo)
* :Kategorio:Maliculoj


Kategorio:Tipaj roluloj
Savigny-sur-Orge (stacidomo)

**Savigny-sur-Orge** estas franca stacidomo sur linio C de RER, situanta en komunumo Savigny-sur-Orge, en departemento Essonne kaj en regiono Francilio.

Ĝi estis malfermita en 1844 de "Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans" (PO).

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-St-Jean (570000).

## Interkonektoj 
*  RATP 292 385 492
*  Daniel Meyer DM21A DM21B DM21S DM22
*  N131

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio C
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Fervojo Grande Ceinture de Parizo
* Savigny-sur-Orge

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio C
Kategorio:Fervojaj stacioj en Essonne
Kategorio:Savigny-sur-Orge
Ĉefministro de la Unuiĝinta Reĝlando

La **Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando** estas la estro de la registaro de Unuiĝinta Reĝlando (ofte en esperantaj tekstoj mallongigata al sinonimo Britio). La ĉefministro (en angla *Prime Minister*, neformale mallongigita kiel PM, aŭ ĈM) kaj la Kabineto (konsistanta el plej aĝaj ministroj, plej el kiuj estas registaraj departamentestroj) estas kolektive respondecaj pri ties politikoj kaj agadoj antaŭ la Monarko, antaŭ la Parlamento, antaŭ ilia politika partio kaj laste antaŭ la voĉdonantaro. Tiu posteno estas unu el la Grandaj Postenoj de la Ŝtato.

Liz Truss, estro de la Konservisma Partio, estis nomumita de la Reĝino la 6-an de septembro 2022. Post ŝia demisio, Rishi Sunak anstataŭis ŝin la .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* Ĉefmuskaptisto de la Kabineta Oficejo
* Listo de la ĉefministroj de Britio


Kategorio:Politika historio de Britio
Fera Kruco

eta|220px|dekstra|Normiga formo de la Fera Kruco.
eta|dekstra|Prusio, la Fera Kruco de 1a Klaso de la Napoleonaj Militoj, en sia origina formo de 1a de Junio 1813.
La **Fera Kruco** (, mallongigita EK) estis militista medalo en la Reĝlando Prusio, kaj poste en la Germana Imperio (1871–1918) kaj en la Nazia Germanio (1933–1945). Ĝi estis establita de la reĝo Frederiko Vilhelmo la 3-a de Prusio en Marto 1813 omaĝe al la naskiĝtago de sia edzino la reĝino Luiza de Meklenburgo-Strelitz en la 10a de Marto 1813 dum la Napoleonaj Militoj (EK 1813). Louise estis tiele la unua persono kiu ricevis tiun dekoracion (postmorta). Oni omaĝis per la Fera Kruco ankaŭ dum la Francia-Prusia Milito (EK 1870), la Unua Mondmilito (EK 1914), kaj la Dua Mondmilito (EK 1939, re-enkondukita havanta svastikon aldone en la centro). La Fera Kruco estis normale nur militista dekoracio, kvankam estis ekzemploj de ties atribuo al civiluloj kiuj plenumis militistajn funkciojn. Du tiaj ekzemploj estis la civilaj testopilotoj Hanna Reitsch kiu ricevis la Ferajn Krucojn de 2a Klaso kaj de 1a Klaso kaj Melitta Schenk Grafino von Stauffenberg, kiu ricevis la Feran Krucon de 2a Klaso, pro ilia agado kiel pilotoj dum la Dua Mondmilito.

La desegno de la krucsimbolo estis nigra kun blanka aŭ arĝentkolora bordo, kaj derivis el la pied-kruco de la Ordeno de germanaj kavaliroj, uzita de kavaliroj ofte el la 13a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Kruco

## Notoj 
## Bibliografio 
* Stephen Thomas Previtera, The Iron Time: A History of the Iron Cross, Second edition 2007, ISBN 978-0-9673070-3-9
* Gordon Williamson, The Iron Cross of 1939, 1997, ISBN 0-912138-86-6
* Dietrich Maerz/George Stimson, "The Iron Cross 1. Class", 2010, ISBN 978-0-9797969-7-5
* Dietrich Maerz, "Award Numbers of the Iron Cross of 1939", International Medal Collector, Vol.3-No.4 and Vol. 4-No.s, ISSN 2152-9310
* Shirer, William L. (1960). The Rise and Fall of the Third Reich. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-671-62420-0.

Kategorio:Krucoj
Kategorio:Militaj premioj
Kategorio:Historio de Prusio
Kategorio:Aperis en 1813
Károly Harmos

**Károly Harmos** [kAroj harmoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harmos Károly** estis hungara, poste ĉeĥoslovakia pentristo, grafikisto, instruisto. Lia persona nomo slovake estis *Karol*.
eta|Memortabulo pri Károly Harmos
Károly Harmos http://czuczor-gyor.sulinet.hu/wp-content/uploads/2017/06/czirifusz_harmos_karoly.pdf  naskiĝis la  en iama Somogy (nuntempa urboparto de Pécs), li mortis la  en Komárno (Ĉeĥoslovakio).

## Biografio 
Károly Harmos akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1902. Lia plej grava instruisto estis Bertalan Székely. Inter 1902 kaj 1908 Harmos plulernis en arta akademio en Munkeno, poste 2 jarojn li instruis desegnadon en privata lernejo en Szentendre. Ekde 1911 li estis benediktana instruisto en gimnazio de Komárom, post 4 jaroj li gvidis desegnan lernejon ĝis 1944. Post Traktato de Trianon li apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio. naskis gefilojn.

## El solaj ekspozicioj 
* Pécs (1902)
* Londono, Munkeno, Berlino, Dresdeno (1908)
* Budapeŝto (1917, 1932)
* Vieno (1921)
* Komárno (1921, 1937, 1969, 1979)
* Miskolc (1958)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Tanulmányfejek
* Tündérmese
* Holt évszak
* Erdőrészlet
* Csókolózok
* Nimfa tánca

## Liaj ilustraĵoj 
* ksilografiaĵoj en Géza Féja: *Mesélő falu*
* bildoj en *Kis képeskönyv* (fabellibro, ĉ. 1935)

## Disĉiploj 
* György Rauscher

## Memorigiloj 
* reliefa memortabulo en Komárno (2000) https://www.kozterkep.hu/~/21389/Harmos_Karoly_relief_Revkomarom_2000.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Gyula Háry

**Gyula Háry** [djula hAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Háry Gyula** estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo, framasono https://www.szkp.eu/secure/szabadk-m-vesek.php , altlerneja instruisto.

Gyula Háry https://www.biralat.hu/muveszek/hary_gyula.574.html?pageid=56  naskiĝis la  en Zalaegerszeg, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Háry frekventis mezlernejojn en Kőszeg kaj Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo en 1886. Lia plej grava instruisto estis János Greguss. Háry plulernis en majstrolernejo de Károly Lotz kaj li studvojaĝis al Nederlando kaj Italio. Li estis ŝatata ilustristo de Vasárnapi Ujság dum 3 jardekoj. Li pentradis plej ofte pejzaĝojn, urbopartojn. Inter 1900 kaj 1920 li instruis en Reĝa Teknikuniversitato József. En 1902 li aliĝis al loĝio Erzsébet. Li ricevis 3 premiojn inter 1911-1923.

## Ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto ekde 1891

## Elektitaj pentraĵoj 
* Abbázia
* Tabán
* Capri
* Naphegy
* Tihany
* Lugano
* Kilátás a hegyről
* Menaggio
* Sorrento látképe
* Velence

## Elektitaj ilustraĵoj, grafikaĵoj 
* A Keleti pályaudvar (grafikaĵo)
* vidu la malsuprajn bildojn!

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildoj 
* hungarlingva biografio kun bildoj
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio

Pilvax.jpg|Kafejo Pilvax en Budapeŝto
Madách szülei 1897-49.jpg|Gepatroj de Imre Madách
Háry Gyula - Lendava.jpg|Alsólendva (1896)
Vajdahunyad vára Háry.jpg|Fortikaĵo
Petőfi Zoltán gyermekkori arcz képe.jpg|La juna Zoltán Petőfi

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Germana Progrespartio

La **Germana Progrespartio** (Germane: *Deutsche Fortschrittspartei*, DFP) estis la unua moderna politika partio en Germanio, fondita de liberalaj membroj de la malalta ĉambro de la Parlamento de Prusio (*Abgeordnetenhaus*) en 1861, kiel opozicio al la Ministro-Prezidento Otto von Bismarck.

Georg von Vincke estis proksima al la arigo de la komencaj pioniroj de la partio. Inter fondintoj estis Rudolf Virchow, Theodor Mommsen, Werner von Siemens, Benedict Waldeck, Hermann Schulze-Delitzsch, Hans Victor von Unruh, Wilhelm Loewe kaj Johann Jacoby.

En sia programo, la partio respondis al la Demando pri Germanujo per postulo de Unuigo de la Germanaj ŝtatoj kun centra povo en Prusio (*Kleindeutsche Lösung*, malgrandgermana solvo). Ili postulis ankaŭ reprezentan demokration — kvankam ne universalan voĉdonrajton pro la Prusia sistemo tri-klasa —, plibonigo de la regado de la leĝo kaj pli granda respondeco por la lokaj registaroj. Antaŭ la leviĝo de la Socialdemokratoj, ĝi estis la ĉefa maldekstra partio en Germanio, kaj ĝi estis ankaŭ la unua Germana partio kun kandidatoj kaj deputitoj agantaj laŭ komuna partia platformo.

Kategorio:Progresismo
Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Germanio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1861
Kategorio:Malaperis en 1864
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1884
Ferdinand Cohen-Blind

**Ferdinand Cohen-Blind** (25a de Marto, 1844 – 8a de Majo, 1866) estis juda germana studento kiu klopodis murdi Otto von Bismarck, tiam Ministro-Prezidento de Prusio. Li memmortigis tuj post oni arestis lin.

Posttagmeze de la 7a de Majo li atendis Bismarck, havante revolveron, ĉe Unter den Linden, grava bulvardo en centra Berlino. La ĉefministro ĵus estis informinta al la reĝo Vilhelmo la 1-a kaj estis tiam piedirante hejmen. Kiam Bismarck estis proksime al la Rusia Ambasado, Cohen-Blind lalcelis kaj pafis dufoje el malantaŭe; Bismarck turniĝis kaj kaptis sian atakanton, kiu kapablis ankoraŭ pafi tri fojojn antaŭ alvenis soldatoj kaj arestis lin. Bismarck pluigis sian vojon hejme. Poste tiun nokton, li permesis al la kuracisto de la reĝo, Gustav von Lauer, ekzameni lin. Lauer konstatis ke Bismarck ricevis nur minorajn vundojn. Cohen-Blind estis portita al la policejo por demandaro, sed en nezorgita momento li tranĉis sian gorĝon per tranĉilo, vundante sian karotidon. Li tuj mortis en la 4 a.t. la 8an de Majo. Lia korpo estis tuj entombigita nokte sen ceremonio en la Tombejo Sankta Nikolao.

Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Otto von Bismarck
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Germanaj krimuloj
33619 Dominickrowan

'*33619 *Dominickrowan'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Dominick Michael Rowan*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2016 pro sia projekto pri fiziko kaj astronomio. Li estis lernanto ĉe la *Byram Hills High School'' en Armonk (Nov-Jorkio, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Ferenc Hatvany

**Barono Ferenc Hatvany** [hatvani], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hatvany Ferenc** estis hungara pentristo, kolektisto pri artaĵoj. Lia patro estis Sándor Hatvany Deutsch, lia frato estis Lajos Hatvany.

Ferenc Hatvany https://www.biralat.hu/muveszek/hatvany_ferenc.575.html?pageid=56  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Lausanne.

## Biografio 
Ferenc Hatvany devenis el riĉa juda familio. Li frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li lernis pentradon de Adolf Fényes kaj Sándor Bihari (pentristo). Li plulernis en Artistkolonio (Nagybánya), poste en Parizo en akademio Julian. Ekde 1899 li ekspoziciis, sed li estis tre fama pri kolektado de gravaj pentraĵoj. Li longe vivis aŭ studvojaĝis al Germanio, Italio, Hispanio. Dum la nazia erao li (sub)aĉetis netuŝeblecon kaj li loĝis ĉe Béla Czóbel, sed lia kolektaĵo estis prirabita. En 1947 li translokiĝis al Parizo. Li ofte pentradis pejzaĝojn, nudajn virinojn kaj aĵpentraĵojn. Li ricevis ŝtatan premion en 1915.

## Elektitaj ekspozicioj 
* Berlin, Parizo (1912)
* Budapeŝto (1914, 1918)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Kékkalapos nő
* Parkrészlet
* Alvó akt
* Fiatal nő
* Szalon
* Park
* Olvasmány

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildoj 
* anglalingva biografio
* http://artmagazin.hu/artmagazin_hirek/hatvany_ferenc__fest337i_fantaziajat_els337sorban_az_asszonyi_test_izgatja....428.html
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj artkolektistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kapelo Sanktaj Gardanĝeloj (Pusztaederics)

**Kapelo Sanktaj Gardanĝeloj** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en ekstera parto de vilaĝo Pusztaederics. Laŭ kelkaj fontoj tio estas kirko, la loko estas *Szompács* [sompAĉ] kaj la patrono estas Sankta Maria.

## Historio 
Vilaĝo Szompács estis menciita en 1342. La preĝejo konstruiĝis en mezo de la 13-a jarcento. Dum la kontraŭturkaj bataladoj en la 16-a jarcento la vilaĝo plene detruiĝis, ekde tiam ĝi ne estas loĝata. La kirko tamen postvivis la vilaĝon, sed ruine, en 1755 ĝi estis rekonstruita. En 1827 iu forŝtelis vestojn de la statuo pri Sankta Maria, sed oni kaptis la ŝteliston. Baldaŭ en 1907 kaj 1935 la neuzita kapelo renoviĝis, fine en la 1980-aj jaroj post arkeologia esplorado plene renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas tute sola inter vilaĝoj Pusztaederics kaj Tófej. La paroĥo en Gutorfölde funkcias. Ĉirkaŭ la kapelo tombejo longe forlasita troviĝas. En mezo de la fasado la reliefanta kvadrata turo altiĝas, meze funkcias la enirejo. La absido estas duonronda, sakristio aliĝas al la navo. Interne la murpentraĵoj kaj la meblaro estis faritaj en la 20-a jarcento.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Pusztaederics
Kategorio:Pusztaederics
Brandenburga Johanitordeno

La **Brandenburga Johanitordeno** aŭ **Ordeno de Sankta Johano** aŭ ankoraŭ **Ordeno de Johanitoj** (en la germana *Der Johanniterorden* aŭ plej komplete *Balley Brandenburg des Ritterlichen Ordens Sankt Johannis vom Spital zu Jerusalem*), ekde la jaro 1538, estas germana kaj protestanta Kavalirordeno, kiu samkiel la katolika Malta Ordeno komprenas sin kiel postsekvanto de la Kavalirordeno de *Sankta Johano de Jerusalemo*, kiu estas la kavalira ordeno plej antikva de la mondo fondita, probable, en Jerusalemo en la jaro 1099; tiu-ĉi plej malnova ankoraŭ ekzistanta Kavalira ordeno reiras al la Hospitalo Ordeno de Sankta Johano fondita de italaj komercistoj en Jerusalemo.

Nuntempe la Ordeno de Johanitoj estas la portanto de la humanitara institucio *Johanniter-Unfall-Hilfe*, kiu en Germanio havas 1,4 milionojn da membroj, de la *Johanitaj Helpkomunumoj*, de la *Johanita fratinaro* kaj de pliaj malsanulejoj kaj flegejoj. La luterana humanitara institucio *Johanniter-Unfall-Hilfe* en Germanio dividas la servon de kriza medicina helpo kun la parenca katolika krizohelpa institucio *Malteser Hilfsdienst* kun la *Arbeiter-Samariter-Bund* kiu fontas el la laborista movado de inter la du mondmilitoj, kaj la Germana Ruĝa Kruco. Al la Ordeno de Johanitoj, kiu havas sian sidejon en Potsdam, en la tuta mondo apartenas en la 18 kooperativoj respektive komandorejoj 3&nbsp;900 kavaliroj. Kiel oficanta ordenestro, , la ordenon ek de 1999 gvidas Oskaro Princo de Prusio (, n. en 1959 en Bonno), nepo de la lasta germana imperiestro.

## La ordena regulo 
La principaro de la Ordeno de Johanitoj estas fiksita en la ordena regularo. Ĝia bazo estas la duobla tasko de la rekono de Jesuo Kristo kaj de la evangelia eklezio unuflanke kaj de la humanisma laboro aliflanke. La ordena regulo estas deviga por ĉiuj membroj. Ĝi ne donas detalajn instrukciojn, sed estas komprenata kiel gvidlinio por la vivo- kaj agmaniero de la unuopaj membroj. La plej gravaj devoj en la ordeno estas la penado por la kristana kredo, la fortigo de la frataro kaj la servado de la hodiaŭ socio per siaj propraj fortoj kaj kapabloj.

## Vidu ankaŭ
* Ordeno de Sankta Johano

## Eksteraj ligiloj 
* Ordeno de Johanitoj, germana
* Ordeno de Johanitoj en Aŭstrio, germana
* Internacia Alianco de Johanitoj
* Historio de la Ordeno de Johanitoj, angla

Kategorio:Protestantismo en Germanio
Kategorio:Ordenoj
Kategorio:Aperis en 1852
Kategorio:Historio de Brandenburgio
Kategorio:Militordenoj
Glenrothes

**Glenrothes** (jen angle, en la skotgaela: *Gleann Ràthais*) estas la ĉefurbo de la administra regiono *Fife* de Skotlando. Laŭ la censo de 2011 la urbo havis 39 277 loĝantojn. La urbo apartenis al la reĝlando *Fife* de la piktoj kaj ekde la 9-a jarenco al la Reĝlando Skotlando.

Kategorio:Urboj de Skotlando
Mufo

**Mufo** estas cilindroforma moda akcesoraĵo el pelto aŭ teksaĵo, kun du aperturoj por varmteni la manojn. La mufo aperis en la 16-a jarcento en la sinjorina modo kaj populariĝis kiel aksesoraĵo por virinoj kaj viroj dum la 17-a kaj 18-a jarcento. En la 19-a jarcento la mufo grandparte eksmodiĝis. Kiam ĝi dum la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj mallonge reviviĝis tio estis nur en la sinjorina modo. La vorto deriviĝis de la  malnovfranca *mouffle* (dika ganto), kio laŭvice deriviĝis de la mezepoka latina *muffula*.

*Mufo* (mof) ankaŭ estas insultvorto por germano, kio antaŭ ĉio uzatas en Nederlando, kaj Flandrio. 

François Boucher 024.jpg|François Boucher: *Portreto de sinjorino kun mufo*, 1750
Francesc Masriera - Winter 1882 - Google Art Project.jpg|Francesc Masriera: *Vintro 1882*, 1882
Ermine hat, shawl and Muff, about 1910.jpg|Virino kun ĉapelo, ŝalo kaj mufo el ermenopelto, ĉ. 1910
Count Pavel Fersen.jpeg|Paul K. Fersen (1800-1888), Rusa grafo en en uniformo kun mufo 1852

## Vidu ankaŭ 
* Ganto

Kategorio:Ŝirmaj helpiloj
Kategorio:Brakvestoj
Kategorio:Modo
Francesco Nullo

**Francesco Nullo** (naskiĝis la 1-an de marto 1826 en Bergamo (Italio), mortis la 5-an de majo 1863 en Krzykawka (distrikto Olkusz) – itala kolonelo. Amiko de Giuseppe Garibaldi, komandanto de italaj volontuloj, kiuj partoprenis januaran ribelon kontraŭ Rusia Imperio en Pollando.

## Vivo 
Francesco Nullo partoprenis la militon kun Aŭstrio en 1848.

Aprile 1863 alvenis de Italio al Krakovo. Nomumita de Nacia Registaro generalo.

La 3-an de majo fronte de Ital-Franca Legio transpaŝis la landlimon de Pola Reĝlando apud Krzeszowice. La unua batalo estis por li sukcesa, li supervenkis rusajn taĉmentojn apud Podłęże (distrikto Olkusz).

Pereis en la batalo apud Krzykawka. Entombigita en tombejo en Olkusz. En 1908 sur lia tombo konspire ekestis monumento laŭ iniciato de d-ro Buchawiecki.

Mortfalintaj ribelantoj en 1863 estis distingitaj de Prezidanto de Pollando Ignacy Mościcki la 21-an de januaro 1933 per la Kruco de Sendependeco kun Glavoj.

Komence de januaro 1937 oni informis, ke en la urba arkivo de Bergamo oni malkovris testamentojn de la italaj partoprenintoj de la januara ribelo Francesco Nullo kaj Luigi Caroli, propramane skribitaj de ili antaŭ forveturo al polaj terenoj en 1863.

En la Muzeo de Pola Armeo en Varsovio troviĝas lia 6-pafa revolvero produktita en Svislando. Maldekstre de la pafiltubo estas gravurita surskribo: *Patrioti Svizzeri al ten[en]te Col[onel]lo Nullo* (Svisaj patriotoj al la kolonelo Nullo).

## Memorigo 
* Februare 1939 en Varsovio oni malkovris la monumenton al Francesco Nullo ĉizitan de Gianni Remuzzi, la donaco de Bergamo, familia urbo de la heroo.
* La nomon Francesco Nullo portis varŝipo surakvigita la 2-an de oktobro 1963 en Ŝipfarejo Gdynia - la unua ŝipo konstruita en Pollando en la malseka doko.

## Bibliografio 
* *Kronika powstań polskich 1795-1944* (Kroniko de la polaj ribeloj 1795-1944), Varsovio 1994.
* Z. Ćwiek, *Przywódcy powstania styczniowego. Sześć sylwetek* (Gvidantoj de la januara ribelo. ses siluetoj), Varsovio 1963, (p. 240)
* R. Korbal, *Polskie Powstania Narodowe* (Polaj Naciaj Ribeloj), Poznań 1997

## Eksteraj ligiloj 
* Polski frachtowiec klasy Francesco Nullo Pola kargoŝipo de la klaso Francesco Nullo

Kategorio:Italaj militistoj
Kategorio:Polaj militistoj
Kategorio:Partoprenantoj de la Januara Ribelo
Kategorio:Rilatoj de Italio kaj Pollando
Kategorio:Italaj revoluciuloj
Batalo de Sedan

[eta|300px|Kapitulaco de Napoleono la 3-a post la [Batalo de Sedan, 1a de Septembro 1870.]]
La **Batalo de Sedan** estis luktata dum la Francia-Prusia Milito el 1a al 2a de Septembro 1870. Ĝi rezultis en la kapto de la Imperiestro Napoleono la 3-a kaj grandaj nombroj de liaj trupoj kaj tio decidis la militon favore de Prusio kaj de ties aliancanoj, kvankam la lukto pluis sub nova franca registaro.

La franca armeo de Châlons de 130,000 trupoj, komandita de la Marŝalo Patrice de MacMahon kaj akompanita de Napoleono la 3-a, estis intencanta rompi la Sieĝon de Metz, nur por esti kaptita de la Prusia Armeo Meuse kaj venkita en la Batalo de Beaumont. La Prusiaj Armeo Meuse kaj la Tria Armeo, komandita de la kampomarŝalo Helmuth von Moltke kaj akompanita de la Prusia reĝo Vilhelmo la 1-a kaj de la Prusia Kanceliero Otto von Bismarck, premis en angulon la armeon de MacMahon en Sedan en amasa encirkliga batalo. Marshal MacMahon estis vundita dum la atakoj kaj la komando pasis al la Generalo Auguste-Alexandre Ducrot, ĝis li estis anstataŭita de la Generalo Emmanuel Félix de Wimpffen.

Sedan
Sedan
Sedan
Sedan
Sedan
Kategorio:Historio de Grand Est
Kategorio:Ardennes
Kategorio:Konfliktoj en 1870
Kategorio:Sedan
Kategorio:Bataloj en 1870-1879
Kategorio:19-a jarcento en Prusio
Gazetarlibereco

[eta|330ra|**[Monda Gazetara Libereca Indekso|Rangotabelo de gazetarlibereco 2023** laŭ Raportistoj sen limoj
]]
[eta||Monumento al la Gazetarlibereco en [Kadizo, Hispanio.]]
La **Gazetlibereco** aŭ **Gazetarlibereco** estas la ekzisto de garantioj per kiuj la civitanoj havas rajton organiziĝi por la kreado kaj eldonado de amaskomunikiloj kies enhavo estu nek kontrolitaj nek cenzuritaj fare de la povoj de la Ŝtato. Laŭ tio ĉia persono povus publikigi siajn ideojn libere kaj sen antaŭcenzuro. Ĝi estas unu el la civilaj liberecoj.

Svedio estis la unua lando kiu adoptis klaran leĝaron por la Gazetlibereco pere de la "tryckfrihet" de 2a de decembro 1766. En Usono tiu rajto estas garantiita de la Unua Amendo al la Usona Konstitucio.

Ne ĉiuj landoj havas ĝin garantiita, ĉu pere de Rajtoĉarto aŭ Konstitucio, por ekzemplo en Aŭstralio. En multaj okazoj tiu libereco estas limigita pro aliaj rajtoj, kiel rajto al propra bildo, kontraŭ kalumnio, kontraŭ opozicio al superaj gravuloj ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Esplorĵurnalismo
* Gazeto
* Libereco
* Monda Tago de Gazetarlibereco
* Premio Unesko/Guillermo Cano de Monda Gazetarlibereco
* Internacia Gazetara Instituto

## Referencoj 

Kategorio:Ĵurnalismo