Karlomano la 1-a

**Karlomano la 1-a** (naskiĝis en 751; mortis la 4-an de decembro 771 en la reĝa sidejo Samoussy; entombigita en Reims) estis filo de Pipino la pli juna kaj frato de Karolo la Granda. Li regis kiel reĝo de la Frankoj de 768 ĝis 771.

Karlomano estis sanktoleita reĝo en 754 de la papo Stefano la 2-a en la baziliko de Saint-Denis. Post la morto de Pipino la 9-an de oktobro 768 li regis la sudorientan parton de la Franka imperio (de Burgonjo kaj Akvitanio ĝis Alemanujo).

Karlomano edziĝis al la lombardino Gerberga, filino de la reĝo Desierius kaj de Ansa. Ili havis du gefilojn, Pipino (dokumentita en la jaro 770) kaj duan. Laŭ Eduard Hlawitschka temus pri la sanktulino Ida de Herzfeld. Gerberga fuĝis kun siaj du gefiloj post la morto de Karlomano al la lombarda imperio kaj petis protekton de sia patro. Post 772, post kiam ili estis kaptita de la soldataro de Karolo la Granda, ili ne plu estas menciitaj en historiaj fontoj. Oni supozas, ke ili estis mortigitaj por certigi al Karolo la suverenecon de la tuta franka imperio.
## Vivo
estis reĝo de la Frankoj de 768 ĝis sia morto en 771. Li estis la dua pluviva filo de Pepino la juna kaj Bertrada de Laono kaj estis pli juna frato de Karolo la Granda. Lia morto permesis al Karolo la Granda preni la tutan Francion.

## Divido de la franka regno
Kun la aĝo de 3 jaroj li estis, kune kun sia patro Pepino la juna kaj sia plej aĝa frato Karolo la Granda, sanktoleita Reĝo de la Frankoj kaj titolita "Patricio de la Romanoj" fare de Papo Stefano la 2-a, kiu forlasis Romon por petegi la frankan reĝon pri helpo kontraŭ la longobardoj. Karlomano kaj Karolo la Granda ĉiu heredis duonon de la Regno de la Frankoj post la morto de Pepino.

Lia parto de la teritorio estis en la centro de la franka regno, kun lia ĉefurbo en Soissons, kaj konsistis el la pariza baseno, la Centra Masivo, Langvedoko, Provenco, Burgonjo, suda Aŭstrazio, Alzaco kaj Alemanio. La regionoj estis malmulte integritaj kaj ĉirkaŭitaj de tiuj kiuj estis heredigitaj al Karolo la Granda, kaj, kvankam la teritorioj de Karlomano estis pli facile defendeblaj ol tiuj de Karolo la Granda, ili ankaŭ havis malpli da enspezoj.

Oni ĝenerale konsentas, ke Karlomano kaj Karolo la Granda malŝatis unu la alian. Tamen, la kialoj malantaŭ tio estas neklaraj: kelkaj historiistoj sugestas, ke ĉiu frato konsideris sin rajte la sola heredanto de sia patro - Karolo la Granda kiel la plej aĝa infano, Karlomano kiel la legitima infano (foje oni asertas ke Karolo la Granda naskiĝis bastarde en 742, aserto ne ĉiam akceptita).

Tamen, la rezigno de la regno fare de Pepino la juna ŝajnas esti plimalboniginta la malbonajn rilatojn inter la du fratoj, ĉar tio postulis kunlaboron inter ili kaj ĉar ambaŭ sentis sin trompitaj.

## Konkurado kun Karolo la Granda
La regado de Karlomano montriĝis Malalta kaj problemoplena. La fratoj kundividis Akvitanion, kiu ribelis post la morto de Pepino la juna. Kiam Karolo la Granda kampanjis por subpremi la ribelon, Karlomano gvidis sian propran armeon por helpi. La du kverelis ĉe Moncontour, proksime de Poitiers, kaj Karlomano retiriĝis.

Oni sugestis ke ĉi tio estis provo subfosi la potencon de Karolo la Granda, ĉar la ribelo minacis lian regadon. Karolo la Granda disbatis la ribelantojn, dum la konduto de Karlomano makulis lian reputacion antaŭ la Frankoj. La rilatoj inter la du poste plu degeneriĝis, necesigante la mediacion de ilia patrino, Bertrada, kiu ŝajne favoris Karolon la Grandan, kun kiu ŝi travivus sian vidvinecon.

La primezepoka historiistino Rosamond McKitterick tamen argumentis, ke nia supozo pri la rilato inter la du fratoj ne povas baziĝi nur sur kelkaj ekzemploj kaj ke ne ekzistas pruvoj, kiuj sugestas, ke ekzistis daŭra malamikeco inter la du.

Ŝi ankaŭ atentigas, ke Karolo la Granda montris grandan politikan pragmatismon kaj sagacecon dum sia regado kaj ke estus komuna intereso de la fratoj kunlabori por certigi la kontrolon de ilia dinastio super la Frankoj, ĉar ili ĵus estis akirinta la reĝajn potencojn. Ŝi ankaŭ argumentas, ke ne eblas supozi, ke Bertrada favoris unu filon super la alia, atentigante pri la renkontiĝo inter Bertrada kaj Karlomano en 770 ĉe Selco.

En 770, lia patrino Bertrada komencis serion da diplomatiaj ofensivoj por ĉirkaŭi Karlomanon. Karolo la Granda edziĝis kun Deziderata (754-776), la filino de la longobarda reĝo Desiderio en Italio, kio kreis aliancon inter Karolo la Granda kaj la longobardoj; Bertrada ankaŭ certigis por Karolo la Granda la amikecon de sia kuzo Tasilo la 3-a de Bavario. Ŝi eĉ provis certigi papan subtenon por la edziĝo aranĝante, ke Desiderio cedu certajn teritoriojn al Romo, kiujn la papeco postulis.

Kvankam Papo Stefano la 3-a teorie restis malamika al alianco inter la Frankoj kaj la longobardoj, verdire li estis profunde dividita inter la minaco, kiun la longobardoj reprezentis al li, kaj la ŝanco foriĝi de la kontraŭ- longobarda Primicerio Kristoforo, la superreganta figuro ĉe la papa kortego.

Ĉi tiuj manovroj ĝenerale favoris la Frankojn, sed prezentis gravajn minacojn al la pozicio de Karlomano. Li estis lasita sen aliancanoj: li provis uzi la aliancon de sia frato kun la longobardoj al sia avantaĝo en Romo, ofertante al Stefano la 3-a sian subtenon kontraŭ la longobardoj kaj negocante sekretajn intertraktadojn kun la Primicerio, Kristoforo, kiu estis izolita de la franco- longobarda proksimiĝo; sed post la murdo de Kristoforo fare de Desiderio, Stefano la 3-a donis sian subtenon al la longobardoj kaj al Karolo la Granda .

Tamen, la pozicio de Karlomano estis savita pro la subita malakcepto fare de Karolo la Granda al sia longobarda edzino, la filino de Desiderio. Desiderio, kolerigita kaj humiligita, ŝajne alianciĝis kun Karlomano kontraŭ Karolo la Granda kaj la Papo, kiu uzis la okazon por deklari sin kontraŭ la longobardoj.

## Morto kaj heredaĵo
Karlomano mortis la 4-an de decembro 771 ĉe la Vilao Samoussy; la morto, kvankam subita kaj oportuna, estis atribuita al naturaj kaŭzoj (severa nazosangado foje estas indikita kiel la mortokaŭzo). Dum lia morto, li kaj lia frato Karolo la Granda estis preskaŭ en rekta milito, kion la biografiisto de Karolo la Granda, Eginhardo, atribuas al la miskonsiloj de la asistantoj de Karlomano. Karlomano estis entombigita en Reims, sed li estis reenterigita en la Baziliko de Sankta Denizo en la 13-a jarcento.

Karlomano edziĝis kun franka virino, Gerberga, kiu, laŭ papo Stefano la 3-a, estis elektita por li, kune kun la konkubino de Karolo la Granda, Himiltruda (742-780), fare de Pepino la Malalta. Kun Gerberga, li havis du filojn, el kiuj la plej aĝa estis nomita Pepino laŭ lia avo, markante lin laŭ la karolida tradicio kiel la heredanto de Karlomano kaj de Pepino la Malalta.

Post la morto de Karlomano, Gerberga atendis, ke ŝia plej aĝa filo fariĝu reĝo kaj ke ŝi mem regu kiel lia regento; tamen, la iamaj subtenantoj de Karlomano - lia kuzo Adalhardo, abato Fulrad de Sankta Denizo kaj grafo Varino - turnis sin kontraŭ ŝi, kaj invitis Karolon la Grandan aneksi la teritorion de Karlomano, kion li tuj faris. Gerberga tiam fuĝis (laŭ Eginhardo, "sen ia ajn kialo") kun siaj filoj kaj grafo Aŭĉaro, unu el la fidelaj nobeloj de Karlomano, al la kortego de Desiderio, kiu postulis de la nova papo Hadriano la 1-a, ke li sanktoleu la filojn de Karlomano kiel reĝojn de la Frankoj.

La fuĝo de Gerberga rezultis en la detruo de la Regno de la longobardoj fare de Karlomano; li respondis al la subteno de Desiderio por la infanoj de Karlomano, kiu minacis la pozicion de Karlomano, per eniro en Italion kaj ĝia submetado. Desiderio kaj lia familio estis kaptitaj, tonsuritaj, kaj senditaj al frankaj monaĥejoj. La sorto de Gerberga kaj ŝiaj infanoj kun Karlomano estas nekonata, kvankam eblas, ke ankaŭ ili estis senditaj de Karolo la Granda al monaĥejoj kaj konventoj.

Malgraŭ ilia kompleksa rilato kaj la eventoj post la morto de Karlomano, Karolo la Granda poste nomumis sian duan legitiman filon "Karlomano" laŭ sia mortinta frato. Ĉi tio eble estis publika gesto por honori la memoron de la onklo de la knabo kaj estingi iujn ajn onidirojn pri la traktado de Karolo la Granda al siaj nevoj. Malgraŭ tio, tiu praktiko estis forbalaita en 781, kiam Karolo la Granda renomigis sian filon kiel Pepinon.
## Referencoj 
## Bibliografio 
* Bernhard von Simson: Karlmann. En: *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Vol. 15, Duncker & Humblot, Leipzig 1882, p. 395–397.
* Theodor Schieffer: Karlmann. En: *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Vol. 11, Duncker & Humblot, Berlin 1977, p. 274 s. (rete en la germana).

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Frankoj
Kategorio:Francaj reĝoj