open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krasnoslobodsk (urbo en Mordvio)

**Krasnoslobodsk** () estas urbo en Mordvio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 89234501.

La urbo estis fondita en jaro 1571 kiel loĝejo ĉe fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Krasnaja Sloboda (Красная Слобода) en 1571 ... 1780.

La interurba telefona kodo estas 83443, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Mokŝa (Мокша) (kiu enenfluas en riveron Oka (Ока)).

En jaro 1959 la urbo havis 6,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 10,8 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Mordvio
PlusMedia Station

**PlusMedia Station** - konzolo far firmao Sony. La konzolo, lanĉita en 1999 j, estis planita, kiel kerno de sono-videa hejma reto. cerbo de la konzolo estis procesoro MIPS R4000, pri malĉifro de MPEG-2 respondecis aparta ico, por eksteraj ligoj este uzata i.Link kaj ĉi-ĉi estis regata per operaciumo  Aperios. **PlusMedia Station** estis uzata en TV-retoj de firmaoj SkyPerfekTV! kaj KTV Tele-Communications, kiuj uzis MPEG-2 kaj ATRAC por transdoni informon. Ankaŭ estis uzita Digital Transmission Content Protection, por IEEE 1394 far Hitachi, Intel, Matsushita, Sony kaj Toshiba.

Kategorio:Firmaoj
Provinco Formosa

**Formosa** estas provinco de Argentino, situanta en la norda de la lando.
eta|Situo de la provinco

* **Ĉefurbo:** Formosa
* **Areo:** .
* **Loĝantaro:**  (2001)

## Departementoj 
# Formosa (Formosa), departemento ĉefurba
# Bermejo (Laguna Yema)
# Laishí (San Francisco de Laishí)
# Matacos (Ingeniero Juárez)
# Patiño (Comandante Fontana)
# Pilagás (Espinillo)
# Pilcomayo (Clorinda)
# Pirané (Pirané)
# Ramón Lista (General Enrique Mosconi)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.formosa.com.ar/ 
* http://www.formosa-web.com.ar/  
* http://www.formosa.gov.ar 
* http://www.argentour.com/mapas/formosamap.html  Mapo de la provinco Formosa

Formosa
R2000

**R2000** estas nomo de unua procesoro el familio de RISC-procesoroj far firmao MIPS Computer Systems. La MIPS-arkitektura procesoro estis anoncita en 1985 kaj lanĉita en komenco de 1986 j. **R2000** estis 32-bita kaj havis 100 mil transistorojn, fabrikita laŭ 2-mkm teknologio kaj havis frekvencon 8 MHz. La procesoro ne havis F-box-on kaj al la procesoro estis komutita matematika kunprocesoro R2010. Projektadon de la procesoro partoprenis John Mashey [Ĝon Mejŝi].

Kategorio:Procesoroj
Robin Warren

**John Robin Warren** [ĝjon ROBin VOR'n], (n. la ) estas aŭstrala kuracisto kaj patologiisto. En 2005 li partigis kune kun Barry Marshall [MARŜ'l] la Nobelpremion pri fiziologio aŭ medecino, pro ilia "eltrovo de la bakterio *Helicobacter pylori* kaj lia rolo en gastrito kaj ulceroj de la stomako".

Warren naskiĝis en Adelajdo, Sud-Aŭstralio, Aŭstralio en 1937. Li doktoriĝis en medicino en 1961 ĉe la 'Universitato de Adelajdo. Post staĝa periodo (1964-1968) ĉe la *Royal Melbourne Hospital* (Reĝa Melburna Malsanulejo), li iĝis patologiisto ĉe la *Royal Perth Hospital* (Reĝa Perta Malsanulejo) kie li renkontis je Barry Marshall, staĝisto en gastra medicino. Kune, la duo studis la ĉeesto de spiralaj bakterioj rilataj al gastrito. En 1982 li kreskigis unuan kulturaĵon de *H. pylori*, kaj evoluigis lian hipotezon pri la bakteria kaŭzo de stomakaj ulceroj, kaj gastra kancero.

D-ro Warren estas edzigita kun Win, kaj ili havas ses infanojn. (2005)

## Fontindikoj 
:* Marshall BJ, Warren JR. *Unidentified curved bacilli in the stomach patients with gastritis and peptic ulceration.* Lancet 1984;1(8390):1311-1315. PMID 6145023
:* Surveyor I, Goodwin CS, Mullan BP, Geelhoed E, Warren JR, Murray RN, Waters TE, Sanderson CR. *The 14C-urea breath-test for the detection of gastric *Campylobacter pylori* infection.* Med J Aust. 1989; 151(8):435-439. PMID 2593958.

Kategorio:Aŭstraliaj kuracistoj
Kategorio:Aŭstraliaj patologoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Provinco Jujuy

[eta|Situo de la provinco en [Argentino]]
**Jujuy** [ĥuĥUj] estas provinco de Argentino, situanta en la norda de la lando.

* **Ĉefurbo:** San Salvador de Jujuy
* **Areo:** .
* **Loĝantaro:**  (2001)

## Departementoj 
(parenteze la ĉefurboj)

# Cochinoca (Abra Pampa)
# Doctor Manuel Belgrano (San Salvador de Jujuy)
# El Carmen (El Carmen)
# Humahuaca (Humahuaca)
# Ledesma (Libertador General San Martin)
# Palpala (Palpala)
# Rinconada (Rinconada)
# San Antonio (San Antonio)
# San Pedro (San Pedro)
# Santa Barbara (Santa Clara)
# Santa Catalina (Santa Catalina)
# Susques (Susques)
# Tilcara (Tilcara)
# Tumbaya (Tumbaya)
# Valle Grande (Valle Grande)
# Yavi (La Quiaca)

File:Cerro de los siete colores.jpg|
File:Pucará de Tilcara 01.JPG|
File:Camino a Villa Nougues (Tucumán).jpg|
File:Jujuy-Capital-P3110030.JPG|

Jujuy
R4000

**R4000** - nomo de unua 64-bita RISC-procesoro laŭ MIPS-arkitekturo. La procesoro estis anoncita en februaro de 1991 j kaj ĝia fabrikado estis lanĉita en marto de 1992 j. Tielmaniere **R4000** aperis pli frue ol dekomence 64-bita procesoro de arkitekturo DEC Alpha.

Frekvenco de la procesoro estis 100 MHz, kio estis tre multe. Por plene ŝarĝi ĉenstablojn de funkcia bloko, havantaj tial altan frekvencon, en procesorkernon estis unuafoje enmuntitaj staploj I-cache kaj D-cache po 8 KB kaj konstruita eblo uzi eksteran staplon B-cache ĝis 1 MB. Pro uzo de internaj staploj kaj plenumo de 64-bit-aj instrukcioj, **R4000** havis 1.35 mln transistorojn kaj ĝia areo estis 213 mm2, kio altigis ĝian prezon kompare kun procesoroj R2000 kaj R3000. Longeco de entjera ĉenstablo atingis 8 stadiojn (tiutempe tre longe). La procesoro estis fabrikata laŭ 800-nm teknologio kaj havis maksimuman varmoradiadon 15 W.

Kategorio:Procesoroj
Aristofano

**Aristofano** el Ateno estis klasika helena verkisto de komedioj; li vivis inter la jaroj 444 a. K. kaj 380 a. K..

## Vivo 
La antikva literatursciencisto Apolodoro raportas, ke Aristofano "floris" en la jaro 404 a. K. "Floro" ĉe antikvaj biografoj kutime signifas la 45an vivojaron. Krom tiu rimarkigo ni scias pri la vivo de Aristofano nur tion, kion oni povas konkludi el liaj *verkoj*.

## Literaturhistoria signifo 
Aristofano kiel aŭtoro estas reprezentanto de la t. n. "malnova komedio", kies ĉefaj ecoj estas tre drasta lingvaĵo, aludoj al aktualaj politikaj agantoj kaj situacioj kaj ofte rektaj atakoj al vivantaj personoj. Sekvintaj periodoj de la klasika helena komedia arto estis la t. n. "meza komedio" (neniu kompleta verko konservita) kaj la t. n. "nova komedio" (plej konata aŭtoro el tiu periodo: Menandro). - Komedioj de Aristofano estas teatre prezentataj ankoraŭ nuntempe, kvankam ne ĉiuj aludoj siatempe aktualaj estas nuntempe kompreneblaj.

## Stilo 
Multaj el la komedioj de Aristofano havas fiksan narativan rakonton: la ĉefrolulo de la teatraĵo havas iom da problemo, kaj li elpensas imagan planon por eltiri sin de problemo. La humuro de Aristofano konsistas el politikaj ŝercoj, kritiko de akademiuloj, kaj satira portretado de regantoj, kaj eĉ de la dioj. La lingvo de Aristofano estas kruda, kaj ĝi estas parto de la lingva kulturo ene de kiu la teatraĵo estis verkita. La ŝercoj estis sur ĉiaj socitavoloj kaj allogis multajn specojn de spektantoj, kaj inkluzivis profanaĵojn kaj multajn ŝercojn pri korpaj funkcioj.

## Kulturaj referencoj 
Aristofano ankaŭ estas prezentita kiel rolulo en la "Festo" de Platono, en kiu li dividas sian koncepton pri amo, rakontante la faman miton pri la originala viro, kiu estis disŝirita en du por sia peko kontraŭ la dioj, kaj de tiam estis kondamnita serĉi la alia duono.

En la Nuntempa kulturo, la parolado de Aristofano, kiu aperas en la dialogo "Festo" de Platono, estas la ĉefa inspiro por la kanto "The Origin of Love" ("La Origino de Amo") el la muzikalo "Hedvigo kaj la Nerva Resto".

## Verkoj 
Antikvaj literaturistoj konis 44 komediojn verkitajn de Aristofano. Dudek da ili konserviĝis ankoraŭ ĝis hodiaŭ - plej famaj estas

* Lisistrata (interalie ilustrita de Aubrey Beardsley)
* La Nuboj (en tiu komedio Sokrato estas primokita).

## En Esperanto 
* Plutoso tradukita de D-ro Eugène Noël, 1906. Dua eldono ĉe Andaluzia Esperanto Unuiĝo, 1998.

## Literaturo 
*teksteldonoj:*
* Aristophanes, ed. V. Coulon, 5 volumoj, Parizo 1923-1930
* Aristophanes, ed. B. B. Rogers, 3 volumoj, Cambridge/Mass. kaj Londono 1958 *(greka teksto kaj angla traduko)*

*pri Aristofano:*
* K. J. Dover, Aristophanic Comedy. Berkeley/Calif. 1972

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj antaŭ Kristo
Kategorio:Grekaj verkistoj
Kategorio:Helenaj dramistoj
Kategorio:Mortintoj antaŭ Kristo
Kategorio:Komediverkistoj
Kategorio:Grekaj komediverkistoj
Kategorio:Antikvaj verkistoj pri greka mitologio
Es

**Es** havas pli ol unu sencon. Vidu jenon:

* Je kemio, **Es** estas la simbolo por ejnŝtejnio.
* **Es** estas kodo de hispana lingvo laŭ ISO 639-1, kiu estas uzata ankaŭ en Vikipedio.
* **ES** estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Hispanio.
* **ES** estas brazila kodo por la subŝtato  (*Espírito Santo*). 
* **.es** estas nacia domajno de la alta nivelo de Hispanio.
* **ES** estas unu el registroj de komputila procesoro 8086 kaj ĝiaj heredantoj.
* **Es (cirila alfabeto)**
* **ES** estas mallongigo de Eventa Servo, retejo pri esperantistaj eventoj.
Dallas (apartigilo)

**Dallas** interalie estas la nomo de sekvaj temoj:
* *Dallas* estas urbeto en Pensilvanio (laŭ la censo de 2020 ĝi havis nur 2 692 loĝantojn).
* *Dallas* estas urbo en Oregono, ĉefurbo de la kantono Polk (Oregono)
* **Dallas** estas urbo en Teksaso, centro de samnoma  Kantono Dallas (Teksaso).
Krome en Usonoj ankaŭ ekzistas la sekvaj samnomaj kantonoj:
* Kantono Dallas (Alabamo)
* Kantono Dallas (Arkansaso)
* Kantono Dallas (Iovao)
* Kantono Dallas (Misurio)
* **Dallas** estas vakera filmo aperinta en 1950.
* **Dallas** estas usona televidserio.
Detrojto

eta|Mapo de Wayne County kaj Miĉigano, Detrojto estas ruĝe markita
[eta|Satelita bildo de regiono Detrojto, malsupre la [Eria Lago, dekstre supre la Lago de Sankta Claire]]
**Detrojto** () estas urbego en la subŝtato Miĉigano de Usono. Kun loĝantaro de ĉirkaŭ 688.701 (en 2013), ĝi estas la 21-a plej loĝata urbo de Usono; tamen ĉirkaŭ la jaro 1950 ĝi havis multe pli da loĝantoj. Pro tio, Detrojto estas la plej granda urbego en Miĉigano je loĝantaro. Ĝis la milito de 1812, Detrojto estis la ĉefurbo de la subŝtato, hodiaŭ la ĉefurbo estas Lansingo (*Lansing*).

Detrojto situas trans la rivero Windsor, Ontario, kiu ligas la Lagon de Sankta Claire al la Eria Lago kaj konsistigas la landlimon al Kanado. La koordinatoj de la urbo estas ; ĝia alto super la marnivelo estas 175 m kaj la urba areo kovras 370 km².

La urbo estas fama centro de aŭtomobilkonstruado kaj de muzik-negocado. Ĝi estas kromnomata "Motora Urbo" pro tio ke la tri plej grandaj usonaj aŭtofabrikantaj kompanioj (General Motors Corporation, Ford Motor Company, kaj Chrysler Corporation) situigis siajn centrajn oficejojn kaj multajn el siaj fabrikoj en aŭ ĉirkaŭ Detrojto. Ĝi estas parto de la Megalopolo Grandaj Lagoj.

## Historio 
### Aŭtomobilkonstruado 
La Detroit Automobile Company (DAC) estis frua usona aŭtofabrikanto fondita en la 5a de Aŭgusto, 1899, en Detroit, Miĉigano. Ĝi estis la unua projekto tiatipa en Detroit. Aŭtomobila mekaniko Henry Ford allogis la financan apogon de tri investistoj; la urbestro de Detroit nome William Maybury, William H. Murphy, kaj la senatano Thomas W. Palmer. Kiel ĉe multaj fruaj aŭt-entreprenoj, ankaŭ tiu kompanio baraktis kaj estis dissolvita en Januaro 1901.

### Universitatoj 
La Universitato de Miĉigano estis origine fondita en Detrojto en 1817, sed ĝi movis al Arbaro de Ana en 1837.

Vajna Ŝtata Universitato estis fondita en Detrojto en 1868.

La Universitato de Detrojto Kompato estis fondita en 1877.

### Konfliktoj 
La tumulto de Detrojto de 1943 okazis en Detrojto de la vespero de la 20-a de junio ĝis la frua mateno de la 22-a de junio. La rasa tumulto estis finfine subpremita per uzo de 6,000 federaciaj trupoj.

## Vidindaĵoj 
* Bestoĝardeno de Detrojto
* Dry Dock Complex

## Servoj 
* Detrojta Instituto de Artoj

## Famuloj 
* Naskiĝis en Detrojto en 1951: Bob Black
* Mortis en Detrojto: József Galamb

## Vidu ankaŭ 
* Detroit Pistons

eta|maldekstre|600ra|Ĉiela pejzaĝo de Detroit, Miĉigano, je ĉ. 1929

## Notoj 

Kategorio:Urboj de Miĉigano
Jean Monnet

**Jean Omer Marie Gabriel MONNET** (naskiĝis la 9-an de novembro 1888, mortis la 16-an de marto 1979) estis franca ŝtatulo.

Li naskiĝis en Cognac, Francujo; lia familio estis likvoraj komercantoj kaj li eklaboris en la familia firmao. Poste, li iĝis alta ŝtatoficisto, kaj kunlaboris la kreaĵon de la Ligo de nacioj. Post la Dua Mondmilito, li iĝis la patro de la "franca planigado", kaj unu el patroj de la eŭropa unuigo.

## Vidu ankaŭ 
* Fondaĵo Jean Monnet por Eŭropo
* Programo Jean Monnet

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Karolpremiitoj
Kategorio:Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Metroo de Niĵnij-Novgorodo

**Metroo de Niĵnij-Novgorodo** estas metroo en la urbo Niĵnij Novgorod, Rusio.
Ĝi estis lanĉita en 1985.

Ĝi havas 2 liniojn: *Avtozavodskaja* kaj *Sormovo-Meŝĉerskaja*. 14 stacioj en Suba parto de la urbo. En 2012 estis konstruita la unua stacio (Gorkovskaja) en la Supra (centra) parto. Longo de la linioj estas .

## Stacioj de Niĵnij Novgorod Metroo 
### Avtozavodskaja linio 
### Sormovo-Meŝĉerskaja linio 
Dume ekzistas disforkiĝo. *Sormovo-Meŝĉerskaja* linio ne estas memstara itinero: trajnoj de ĉiuj du linioj sekvas la *Avtozavodskaja* linion de *Park Kulturi* ĝis *Moskovskaja*, kaj poste trajnoj de unu itinero iras ĝis *Gorkovskaja* (laŭ la sama *Avtozavodskaja* linio), kaj de la dua — ĝis *Burevestnik* laŭ *Sormovo-Meŝĉerskaja* linio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrooj en la mondo
* Avtozavodskaja linio (Niĵnij-Novgorodo)
* Sormovo-Meŝĉerskaja linio (Niĵnij-Novgorodo)
* Funikularoj de Niĵnij Novgorod
* Tramtransporto en Niĵnij Novgorod
* Trolebusa transporto en Niĵnij Novgorod

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Nizhny Novgorod Metro 
* UrbanRail.Net

Kategorio:Transporto en Niĵnij Novgorod

Niĵnij Novgorod
Ossip Zadkine

**Ossip ZADKINE** (naskiĝis la  en Smolensk, mortis la  en Parizo) estis artisto pri plastikoj.

Zadkine naskiĝis en Smolensk, Belorusio kaj havis judan devenon. Li tre famiĝis kiel skulptisto, sed ankaŭ faris pentraĵojn kaj litografaĵojn.

Post studado en Londono li ekloĝis ĉirkaŭ 1910 en Parizo. Tie li estis ano de la nova kubista movado (1914-1925). Poste li evoluigis sian propran stilon, tre influita de la primitiva arto.

Dum la unua mondmilito li servis kiel brankardisto kaj vundiĝis dum la milita agado. La periodon de la dua mondmilito li trapasigis en Usono.

La plej konata verko de li estas *La Detruita Urbo*, kiu referencas al la bombardado de Roterdamo en majo 1940. La statuo situas en Leuvehaven, apud la Mara Muzeo. Populare la nomo de la statuo ankaŭ estas 'Jan Gat' (Johano Truo) kaj la nomo de la kreinto ofte estas fuŝita al 'Zadkini'. Kelkfoje oni nomas la statuon ankaŭ tiel. Regule oni aŭdigis sin por doni al la statuo pli eminentan lokon en la urbo. Laŭdire li inspiriĝis por la statuo kiam li veturis de sia hejmo en Parizo al sia amiko Hendrik Wiegersma en Deurne Nederlando. Li veturis tra Roterdamo kaj vidis la ruinigitan urbon.

Ossip Zadkine mortis je la 25-a de novembro 1967 en Parizo kaj enteriĝis je la Cimetière Montparnasse. En Parizo ankaŭ estas la Zadkine-Muzeo.

En la franca Les Arques (departemento Lot) troviĝas muzeo kie estas ekspoziciitaj verkoj de Zadkine. Krom tio estas en la kirketo fronte de la muzeo "Pieta" (Madono kun Jesuo surgenue) de Zadkine. En la vilaĝo mem, kiu cetere estas belege restaŭrita, troviĝas artista centro.

## Galerio 

Zadkine_rb_I.jpg|La detruita urbo
Zadkine_II_rb.jpg|
Zadkine_III_rb.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* Ossip Zadkine Research Center 
* Zadkine-muzeo en Parizo 
* Zadkine-muzeo en Les Arques 

Kategorio:Francaj skulptistoj
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Kontinenta klimato

eta|300px|regionoj kun kontinenta klimato
[eta|maldekstra|180px|neĝo en [Montrealo, kiu havas akcentitan kontinentan klimaton]]
eta|maldekstra|180px|la klimato de la urbo Moskvo estas bona ekzemplo de kontinenta klimato, longaj kaj malvarmaj vintroj, grandaj termeraturaj diferencoj rigardante tutan jaron, kaj relative malmulta pluvo
La **kontinentan klimaton** karakterizas varmega somero kaj malvarma vintro, kun fortaj diferencoj ĉe la sezonoj kaj samtempe relative malgranda precipitaĵo.

Ju pli oni eniras kontinenton, des malpli graviĝas la balanciga influo de la maro, kiu surbaze de granda specifa varmokapacito de la akvo prezentas grandan varmorezervecon. Samtempe malpliiĝas la nombro de nuboj kaj humidoenhavo de la atmosfero.

La relative seka klimato estigas multajn stepojn kaj dezertojn, ĉar la pluvado okazas ĉefe ĉe la rando de la kontinento. Alia kaŭzo estas la efiko de la montaroj sur la vojo al la kontinenta interno. La montaroj malpliigas la ventorapidecon kaj samtempe devigas leviĝon de la nuboj, kiuj malvarmiĝas kaj malpliiĝas la enteno je akvovaporo.

## Vidu ankaŭ 
* Klimata klasifiko de Köppen
* Kontinenta-mediteranea klimato
* Oceana klimato

Kategorio:Klimato
Kategorio:Geografio
Paŭlanoj

**Paŭlanoj** (Monaĥa ordeno de Sankta Paŭlo): la sola monaĥa ordeno, kiu estis fondita en Hungario. La oficiala latina nomo estas: *Ordo sancti Pauli primi eremitae* (OSPPE).

La ordeno ricevis la nomon pri Ermita Sankta Paŭlo de Tebo (228–341), pri la unua konata ermito.

La centro de la ordeno estas nun en Pollando. Konata pilgrimejo prizorgita de la Paŭlanoj estas la Pilgrimpreĝejo Maria Helpantino (Passau).

## Historio 
La ordenon fondis en 1250 (aŭ 1246) Beatulo Eŭzebio (ĉ. 1200–1270) kanoniko de Esztergom. La unu klostro estis konstruita en la montaro Pilis, ĉe Pilisszántó, nomita Sankta Kruco. Post la finkonstruo de la preĝejo en 1262, Oĵeb pilgrimis al la Papo por akiri agnoskon de la ordeno.

La ordeno disvastiĝis dum la mezepoko en Eŭropo kaj plej forte floradis en la 14-a jarcento, kiam la reĝo Ludoviko la Granda en 1381 akiris la restaĵojn de la Ermito Sankta Paŭlo. Dum la Habsburga regado en Hungario, en 1786 ĝin malpermesis – ankaŭ aliajn monaĥajn ordenojn - kaj imperiestro Jozefo la 2-a konfiskis ties posedaĵojn.

La ordeno pluvivis ekster la habsburga imperio kaj en 1934 reaperis en Hungario (el Pollando), ĝis kiam la komunisma reĝimŝanĝo malpermesis ĝin denove en 1949. En 1951 (en paska lundo) la stalinisma sekretservo kaptis la lastajn paŭlanojn en la t.n. Sziklatemplom (Roka Preĝejo en la Gellért-monto). La fermita preĝejo malfermiĝis en 1989 kaj la ordeno refondiĝis kun centro de Pécs.

La paŭlanoj nun portas helajn vestojn memorigante al sankta Tomaso de Akvino.

## Vidu ankaŭ 
* Jasna Góra (Hela Monto)

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Kristanismo
Linda Buck

**Linda Brown BUCK** , (naskiĝis la ) estas usona biologo. En 2004 ŝi partigis kune kun Richard Axel  la Nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino, pro ilia laboro pri flaraj perceptiloj.

Buck naskiĝis en Seattle, Vaŝingtonio, Usono en 1947. Ŝi bakalaŭriĝis en 1975 ĉe la Universitato de Vaŝingtonio en Seattle, kaj doktoriĝis pri imunologio ĉe la Universitato de Teksaso (Sud-okcidenta Medicina Centro), en Dallas. Ŝi laboris post-doktoriĝe ĉe Universitato Kolumbio, Nov-Jorko sub la direktado de Axel.

En 1991 Buck kaj Axel klonigis flarajn perceptilojn, montrante ke ili apartenas al la familio de G-proteino-kuplitaj perceptiloj. Analizante ratan DNA, ili taksis, ke estas proksimume milo da malsamaj genoj por flaraj perceptiloj en la mamula genaro. Tiu esplorado malfermis la pordon al gena kaj molekula analizo de la mekaniko de flaro.

Ŝiaj nuntempaj esploradoj temas unuparte pri kiel feromonoj kaj odoroj estas kaptataj de la nazo kaj interpretataj de la cerbo; kaj duaparte pri la aĝiĝado de *Caenorhabditis elegans*, fadenvermo ofte studata de sciencistoj, ĉar ĝi estas unu el la plej simplaj organismoj, kiuj havas nervan sistemon.

## Fontindikoj 
* Buck L, Axel R. *A novel multigene family may encode odorant receptors: a molecular basis for odor recognition.* Cell 1991;65:175-87. PMID 1840504.

## Eksteraj ligiloj 
* http://myprofile.cos.com/lbuck  Ŝia paĝo ĉe kancera esplorejo Fred Hutchinson 
* http://www.hhmi.org/research/investigators/buck_bio.html  Ŝia paĝo ĉe medicina instituto Howard Hughes 
* Nobelpremia retpaĝaro 
* Listo de postenoj kaj premioj 

Kategorio:Usonaj biologoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Nobel-premiitinoj
Richard Axel

**Richard Axel** [riĉed aksel], (naskiĝinta la ) estas usona biologo. En 2004 li partigis kune kun Linda Buck [bak] la Nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino, pro ilia laboro pri flaraj receptiloj.

Axel naskiĝis en Novjorko, Nov-Jorkio, Usono en 1946. Li bakalaŭriĝis en 1967 ĉe Universitato Kolumbio, kaj doktoriĝis en 1971 ĉe Universitato *Johns Hopkins* [ĝonz hopkinz], Baltimore, Marilando. Revenante al Universitato Kolumbio li iĝis profesoro en 1978.

En 1991 Axel kaj Linda Buck, post-doktora sciencisto en lia esplorado-grupo, klonigis flarajn receptilojn, monstrante ke ili apartenis al la familio de G proteino-kuplitaj receptiloj. Analizante rata DNA, ili taksis ke estas proksimume milo da malsamoj genoj por flaraj receptiloj en la mamula genaro. Tiu esplorado malfermis la pordon al gena kaj molekula analizo de la mekaniko de flaro.

Liaj nuntempaj esploradoj temas pri kiel la cerbo interpretas la flaran sensumon, mapigante la partojn de la cerbo kiuj estas sensivaj al specifaj flaraj receptiloj.

## Fontindikoj 
* Buck L, Axel R. *A novel multigene family may encode odorant receptors: a molecular basis for odor recognition.* Cell 1991;65:175-87. PMID 1840504.

## Eksteraj ligiloj 
* Lia esplora laborgrupo ĉe Columbia University
* Nobelpremio retpaĝaro 
* Listo de postenoj kaj premioj 
* Biografio ĉe *Howard Hughes Medical Institute*  

Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Neŭrosciencistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Usonaj biologoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Daniel Adam z Veleslavína

**Daniel ADAM z Veleslavína** (naskiĝis la 31-an de aŭgusto 1546 en Prago - mortis la 18-an de oktobro 1599 en Prago) estis ĉeĥa humanisto, libropresisto, tradukisto kaj organizanto de la literatura vivo en Bohemio.
Li estis bofilo kaj daŭriganto de Jiří Melantrich.
Malgraŭ tio, ke li estas aŭtoro de unusola origina verko (*Kalendář historický* - Historia kalendaro), la tuta periodo de la ĉeĥa literaturo, en kiu li vivis kaj verkis, estas nomata laŭ li.

## Biografio 
Li devenis el la praga urbana familio, studis en la praga universitato, en 1569 akiris tie titolon de majstro kaj prelegis pri historio. Post geedziĝo kun filino de la elstara praga presisto Jiří Melantrich en 1576 li eklaboris en la entrepreno de sia bopatro. Baldaŭ li fariĝis tie ĉefo kaj ekde 1586 ankaŭ ĝia heredinto kaj ĉefposedanto.

Kiel presisto kaj eldonisto li koncentris ĉirkaŭ si vicon da kunlaborantoj, kun kiuj li faris multan meritan laboron pri disvastigo de klereco kaj altigo de morala kaj nacia sentado de la socio kaj de la ĉeĥa lingvo. La tiel nomata ĉeĥa lingvo de Veleslavín fariĝis bazo de la moderna ĉeĥa literatura lingvo.

Li eldonadis precipe populare-sciencajn verkojn (pri historio, juro, medicino, socio) kaj librojn religiajn-moralajn, sed ankaŭ vortarojn kaj lingvolernolibrojn. Multajn el siaj eldonaĵoj li mem tradukis aŭ lingve adaptis. Krome li estis la unua eldonando de muziknotaj materialoj.

Libroj eldonitaj en la presejo de Adam el Veleslavín elstaris pro bonega ĉeĥa lingvo kaj eksterordinare bela tipografia aranĝo. Tial laŭmerite li estas nomata „prega ĉefpresisto“.

eta|maldekstra|titolpaĝo de la *Historia kalendaro* (1578)

## Verkaro 
* *Kalendář historický* (Historia kalendaro, 1576)
* *Kroniky dvě o založení České země* (Du kronikoj pri fondo de la Bohemia lando) - kolektiva verko, kiun Adam adaptis kaj verkisantaŭparolon al ĝi

## Eldona agado 
pli grava ol lia verkista aktiveco:
* *Bible kralická* (Biblio de Kralice) en 6 volumoj, ekde 1579
* *Mathiolliho herbář* (Atlaso de kuracplantoj de Mattioli)
* *Silva quadrilinguis* (Riĉeco de la kvar lingvoj, 1598) - vortaroj de la latina, greka, ĉeĥa kaj germana lingvoj

## Literaturo 
* BARTOŠ, Josef - KOVÁŘOVÁ, Stanislava - TRAPL, Miloš: *Osobnosti českých dějin*. Olomouc : ALDA, 1995. ISBN 80-85600-39-0. *Kapitola Adam z Veleslavína, Daniel*, s. 4.
* *Památník Danieli Adamu z Veleslavína*. Praha : Gremium knihkupců pražských, 1899.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Ĉeĥaj eldonistoj
Indekso

Laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro, **indekso** estas 
# Aboca listo de vortoj aŭ nomoj, ordinare kun indiko de la originalaj trovlokoj de la listeroj: indekso de propraj nomoj; historia indekso, kaj
# Listo de libroj, kies legadon malpermesis la katolika eklezio.

***Indekso** en poŝto estas poŝtkodo.
***Indico en notacio** estas malgrandaj signoj supre aŭ sube de la ĉefa linio de la teksto.
***Indekso de datumbazo aŭ vortaro**
***Indeksita familio**

## Vidu ankaŭ 
* indico
Indekso (datumbazo)

**Indekso** de datumbazo (vortaro, korpuso) estas speciala tabelo, kiu peras aliron al la datumoj. Indekso estas listo de ligiloj speciale ordigita por plifaciligi kaj plirapidigi la aliron. Por la sama tabelo de la sama datumbazo povas ekzisti pluraj indeksoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://google.ru 

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Lingvoscienco
Parko

**Parko** estas sekcio de lando ofte apartigita de ŝtato, por amuzo aŭ distriĝo de civitanoj. Multaj parkoj montriĝas je la natura beleco de la lando, plene de arbaro, rivero, montaro, aŭ aliaj vidindaĵoj. Tamen, parko povas esti simple herba tereno en urbo.

Laŭ Francisko Azorín **parko** estas *Arta, ofte ĉirkaŭbarita, ĝardenarbaro.* Li indikas etimologion el la latina *parcus* (parko).

## Bildaro 

Dosiero:Public garden in Tours, France.jpg|Publika parko en Tours, Francio.
Dosiero:Petershof Bolshoy Palace 2005.jpg|Publika parko en Peterhof, Rusio. 
Dosiero:Killesbergpark.jpg|Vido super parko (Killesberg, Stutgarto, Germanio).

## Vidu ankaŭ 
* Amuzejo
* Ĝardeno
* Nacia parko
* Natura rezervejo
* Pejzaĝa parko
* Botanika ĝardeno
* Publika ĝardeno
* Aventura ludparko

## Notoj 

Kategorio:Publika spaco
Niĵnij Novgorod - Supra parto

**Supra** (aŭ **Surmonta**) **parto de la urbo Niĵnij Novgorod** situas ĉe dekstra bordo de rivero Oka. Tio estas la kultura kaj administra centro de la urbo. 

Ĝi enhavas 3 distriktojn:

* Niĵegorodskij () 
* Priokskij () 
* Sovetskij () 

## Vidu ankaŭ 
* Niĵnij Novgorod - Suba parto

Kategorio:Geografio de Niĵnij Novgorod
Paul Lauterbur

**Paul Christian Lauterbur** [pol kristjan laŭterbur], (naskiĝis la , mortis la ) estis usona kemiisto. En 2003 li partigis kune kun Peter Mansfield [manzfild] la Nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino, pro "iliaj eltrovoj pri magneta resonada bildigado (MRI)".

Lauterbur naskiĝis en Sidney, Ohio, Usono en 1929. Li bakalaŭriĝis en 1951 ĉe '**, Cleveland, Ohio kaj doktoriĝis en 1962 ĉe la Universitato de Pittsburgh, Pensilvanio. Ĉe la Universitato de Stony Brook, Nov-Jorkio li iĝis profesoro en 1978.

Dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj NMR, aŭ nuklea magneta resonado, ĉefe estis uzata por studi la kemian strukturon de substancoj. En la fruaj 1970-aj jaroj la laboroj de Lauterbur kaj Mansfield ebligis la uzon de NMR por fari bildojn de la homa korpo. Tiu proceso estas magneta resonada bildigado, aŭ MRI (el la angla **').

Al Lauterbur oni atribuas la ideon de enkonduki gradientojn en la magneta kampo, kiu eldonas spacan informon, ebligante la produktadon de du-dimensiaj bildoj.

D-ro Lauterbur havis du gefilojn el sia unua geedzeco kun Rose Mary CAPUTO en 1962, kaj unu filinon el sia dua geedzeco kun Joan DAWSON en 1984.

Ekde 1985 li estis profesoro ĉe la Universitato de Ilinojo.

## Eksteraj ligiloj 
* Nobelpremiula retpaĝaro 
* Listo de postenoj kaj premioj 

Kategorio:Usonaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Indico (notacio)

**Indico** estas malgrandaj signoj supre aŭ sube de la ĉefa linio de la teksto. Kutime ili estadas skribitaj dekstre aŭ (malpli ofte) maldekstre de iu signo de la ĉefa linio.

Ekzemplo de supra indico: AB

Ekzemplo de suba indico: AB

## Uzado de indicoj
### En matematiko
En matematiko supra indico kutime signifas potencon:
:*a1 = a*
:*a2 = a · a*
:*a3 = a · a · a*
:ktp.

Por matrico supra indico **T** signifas transponon. Ekzemple *AT* , kie *A* estas matrico.

Suba indico kutime signifas elekton de certa valoro el kelkaj. Ĉi ĉiuj eroj kune estas tiel indeksita familio. En komputado la respektiva objekto estas tabelo (datumtipo).

Ekzemple *a1* estas unu valoro kaj *a2* estas la alia.

Subaj estas estadas uzatoj por priskribado de elementoj de matricoj:

*A = *|* ai j *|

kie *A* - matrico de amplekso *m*n* ,
:*ai j* - elementoj de la matrico ,
:*i* = *1 ... m* ,
:*j* = *1 ... n* .

Simile estas indico de eroj de vektoro:

*x=*| *xi* | .

En tiuj partoj de matematiko kie oni ne uzas potencon (ekzemple ĉe tensoroj) oni uzas ankaŭ supran indicon por elekto de valoroj.

### En kemio kaj nuklea fiziko
En kemio kaj nuklea fiziko indicoj estadas uzataj por priskribi ĉefajn atributoj de eroj kaj substancoj.

La priskribo ĝenerale estas ĉi tia: abAcd,

kie A - ero (protono ktp) aŭ kemia elemento,
:a - kvanto da protonoj en ĉiu ero,
:b - suma kvanto da protonoj kaj neŭtronoj en ĉiu ero,
:c - kvanto da kune estantaj la samaj eroj en kombinaĵo,
:d - elektra ŝargo de ĉiuj kune estantaj eroj en mezurunuoj de ŝargo de protono.

#### Ekzemploj 
H2 - 2 atomoj de hidrogeno kune - molekulo de hidrogeno.

238U - uranio de atoma maso 238.

Sulfata iono SO42− - 1 atomo de sulfuro kun 4 atomoj de oksigeno kaj kun elektra ŝarĝo -2

## Vidu ankaŭ 
*Printilo

Kategorio:Matematika notacio
Kategorio:Kemio
Kategorio:Fiziko
Aishwarya Rai

**Aishwarya RAI**, ankaŭ nur *Aiŝvarja* (ऐश्वर्या रय en la nagario) estas aktorino fama pro siaj multaj roloj en hindiaj, tamilaj, bengalaj kaj anglalingvaj filmoj.

Ŝi estis venkinto de beleca konkurso (Miss World 1994, en aĝo de 20), profesia modelulino kaj aktorino same en Bolivudo kaj ankaŭ en Hollywood-filmoj.

Rai aperis en modaj magazinoj kiel en la hinda *Vogue*; ŝi aperis en internacia reklamo por L'Oréal Parizo, De Beers (diamantoj), kaj Coca-Cola.

Post sia venko kiel belulino, ŝi eluzis la konatecon por iĝi aktorino: ŝi debutis en filmo de Mani Rathnam *Iruvar* (1997). Ŝia apero en la fruaj filmoj estis akre kritikita kaj oni nomis ŝian ludon *nevera*. Krom la hidaj filmoj, ŝi aktoris en tamilaj filmoj.

La gravan sukceson portis por ŝi la filmo *Devdas*, en kiu Rai rolis kun Bollywood-stelulo Shahrukh Khan kaj Madhuri Dixit. La filmo estis nomumita al Oskaro kaj oni prezentis ĝin en Cannes kiel la unuan hindan filmon dum la filma festivalo.

En 2003, Rai mem estis jam ĵuriano de Filmfestivalo de Cannes. En 2004, la Time Magazine elektis ŝin al inter la "100 plej influhavaj homoj de la mondo". Ŝi tiel populariĝis, ke oni nomis ŝin plej bela virino de la mondo kaj ŝi ricevis vaksfiguron en la panoptiko de Madame Tussauds.

Rai geedziĝis kun aktoro Abhishek Bachchan, en 2007. Ŝi naskis filinon en 2011.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.aishwaryaworld.com Oficiala retejo

Kategorio:Barataj aktoroj
Kategorio:Homoj el Mumbajo
Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de novembro
AlphaBook

**AlphaBook** - tekokomputilo far firmao Tadpole Technology. La tekokomputilo, lanĉita en 1996 j, estas bazita sur Alpha-arkitekturo kaj havas procesoron Alpha kun frekvenco 233 MHz, kiu uzas staplon de dua nivelo 215 KB. Aliaj detaloj ankaŭ estas unikaj: ĉefmemoro de 32 ĝis 128 MB, buso PCI, ŝanĝebla ĉefdisko SCSI 1.2 GB, LK-ekrano 10.4 coloj (SVGA), 16-bita soniga sistemo kun mikrofono, ŝtopingo por PC-card. La komputilo estas regata per operaciumo OpenVMS aŭ DigitalVMS.

Kategorio:Firmaoj
TerraCottem

TerraCottem estas materialo por kreskigi plantojn en sekegaj regionoj.

Dum la pasintaj jardekoj, pro ŝanĝiĝanta klimato kaj tro densa loĝado, multaj iam verdaj regionoj iĝis dezertoj. Provoj por reutiligi tiujn kaj aliajn aridajn grundojn ĝis nun ofte estis malsukcesaj. Belga profesoro ellaboris simplan kaj efikan metodon por kreskigi plantojn eĉ en malfavora medio.
Multaj kredas, ke en dezertoj ne pluvas kaj ke pro tio ne eblas agrikulturo. Fakte en la plejparto de la dezertoj jeŝ pluvas, sed la pluvakvo tuj vaporiĝas aŭ forfluas. Do necesas iel teni tiun akvon sufiĉe longan tempon, por ke la plantoj povu sorbi ĝin. En 1983 profesoro Willem van Cotthem [Kotem] de la Universitato de Gent, Belgio, komencis eksperimentojn por kreskigi plantojn per minimuma kvanto da akvo. Instigo estis la drama situacio en la afrika Sahel-regiono, kie fosado de putoj kaj konstruo de barajoj ne donis kontentigajn rezultojn.

Li faris miksaĵon de la plej nova generacio de akvosorbantaj polimeroj, mineralaj kaj organikaj sterkoj, kaj kreskostimuliloj. Polimeroj rapide sorbas akvon (ĝis 200-oblo de sia propra pezo) kaj iom post lom maltenas ĝin. Plantoj do havas sufiĉe da tempo por preni la akvon. Samtempe, la sterkoj kaj stimuliloj favoras la kreskadon. La ideo ne estis unika, sed Van Cottem kaj lia teamo sukcesis trovi idealan kombinon de dudeko da elementoj.

La procedo intertempe estis jure protektita kaj ricevis la nomon TerraCottem [Terakotem] (TC). La universitato fondis komercan entreprenon samnoman por surmerkatigi la produkton. TC jam estas uzata tutmonde. Plej utila kompreneble estas la uzo por reverdigi dezertojn, sed ĉie kie plantoj devas travivi en malfacilaj cirkonstancoj, TC estas uzebla: ekzemple en sportterenoj kaj sur deklivoj. Ĉar la sorbo kaj malsorbo de la akvo plurfoje ripeteblas, uzo de 200 gramoj da TC je kvadrata metro efikas dum deko da jaroj. TC ne estas toksa kaj eblas kombini ĝin kun ĉiuj sterkoj. Tamen ne eblas mirakloj: minimume 200 milimetroj da pluvo jare necesas. 

MONATO - decembro 1995

tcot1 es
terracottem es ?

Kategorio:Agrikulturo
Avitaminozo

Oni parolas pri **avitaminozo** okaze de la tuta manko de vitaminoj en la homa korpo. Tio povas kaŭzi skorbuton aŭ rakiton. La vitamina rezervado diferencas en la korpo: la B12-rezervaĵo sufiĉas por 3-5 jaroj, tiamino nur 1-2 semajnojn.

## Japana ovaĵo kontraŭ avitaminozo 
Estas malfacile imagi, kiel oni povus modifi kokinan ovon. Tamen ĉe la japanoj jam fine de Ia 1970aj jaroj la firmo *Nihon nosan kogyo* komencis produkti ovojn, kiuj enhavas 20-oble la kutiman kvanton da jodo kaj 7-oble la kutiman kvanton da E-vitamino. Hodiaŭ oni vendas po 34 milionoj da skatoloj jare, kaj ĉiujare la vendoj kreskas je 20 %.

Sekvis la firmo *Ito feed mills*, kiu proponis ovojn kun 1,7-oble la kutima kvanto da fero kaj 10-oble la kutima kvanto da vitamino D. Unu tia ovo tage provizas la bezonatan kvanton de tiuj nutraĵoj. Tial kuracistoj agnoskas, ke la ovoj de Ito estas bonega rimedo en kazoj de anemio, k.s. Tiujn ovojn oni komencis vendi nur antaŭ 2 jaroj, kaj la vendoj kreskas je 30 % jare.
La t.n. „acidaj ovoj" ellaboritaj de ta Japana Federacio de Agrikulturaj Kooperativoj enhavas 2,5-oble Ia kutiman kvanton da vitamino E, 2-oble la kvanton da vitamino B6 kaj 4-oble fa kvanton da alfa-linola acido. La ovoj aparte bonefikas ĉe suferantoj de alergioj kaj hipertensio. Vendoj kreskis 3-oble dum la lastaj 3 jaroj.
Finfine, la firmo Ise Foods propanis la t.n. „arbarajn ovojn", kiuj malaltigas la kvanton de kolesterota en sango, efikas kontraŭ senila demenco kaj ĝenerale stimulas la organismon. Tiuj ovoj enhavas pli ol kutimajn kvantojn da vitamino E kaj fero. La ovoj aperis komence de 1994, kaj la vendoj jam kreskis centelcente, kun prognozo de plia centelcenta kresko ĝis la fino de la jaro.

## Vidu ankaŭ 
* Hipovitaminozo
* Subnutrado
* Medicino

## Eksteraj ligiloj 
* http://omni.ac.uk/browse/mesh/D001361.html  OMNI

Kategorio:Nutrado
Kategorio:Vitaminoj
Kategorio:Hipovitaminozoj
Niĵnij-Novgoroda provinco

La **Niĵnij-Novgoroda provinco** () estas provinco en centro de eŭropa parto de Rusio. 

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĉefurbo estas Niĵnij Novgorod.  

## Historio 
La provinco estis fondita la 14an de januaro 1929 kiel "Niĵegorodskij Kraj".
En 1932 ĝi estis renomita al "Gorjkovskij Kraj", en 1936 al "Gorjkovskaja oblastj", en 1990 al "Niĵegorodskaja oblastj".

## Etnoj 
## Urboj 

|}

## Administra divido 
Administre Niĵnij-Novgoroda provinco konsistas el 43 distriktoj kaj 9 urboteritorioj (inkluzive fermitan urbon Sarov).

## Referencoj
Jiří Melantrich

**Jiří MELANTRICH Rožďalovský z Aventina** (naskiĝis supozeble en 1511 en Rožďalovice - mortis la 19-an de novembro 1580 en Prago) estis ĉeĥa libropresisto kaj eldonisto de la renesanca periodo, pro siaj meritoj pri evoluigo de la ĉeĥa presarto nomata „ĉeĥa ĉeftipografo“. El sia presejo li iom post iom estigis pres- kaj eldonentreprenon de eŭropa graveco.

## Biografio kaj verkaro 
Li devenis el protestanta ne tro riĉa familio. Studis en la praga universitato, kiel li 1535 li fariĝis bakalaŭro. Poste li foriris por spertiĝi por 7 jaroj al eksterlando. Origine li volis okupiĝi pri teologio, sed en Nurnbergo ekkaptis lian intereson presarto. Kelkan tempon li laboris en la fama presejo de Johann Froben en Bazelo. Reveninte al Prago kli transprenis presejon de Bartoloměj Netolický kaj faris el ĝi post nelonga tempo grandan pres- kaj eldonentreprenon.

Dosiero:Press1520.png|Bildigo de la laboro en la libropresejo
Dosiero:Melantrich16b.jpg|*Ĉeĥa biblio* el 1549
Dosiero:Melantrich04.jpg|Mattioli - *Herbario* el 1562
Dosiero:Melantrich43.jpg|Reeldono de la *Predikoj* de Savonarola el 1576

Li realigadis bone pripensitan eldonpolitikon kaj kunlaboris kun multaj kleruloj, precipe kun profesoroj de la praga universitato. Li eldonis 200 titolojn de religia, sed precipe faka-kleriga literaturo, ekz. tradukon de la fama Herbario de Pietro Andrea Mattioli. Li eldonadis librojn en la ĉeĥa, germana, latina kaj greka lingvoj. Liaj eldonaĵoj elstaris pro estetika aspekto, pureco de la preso, alta faka kaj lingva nivelo kaj bela bildornamo. La plej famaj kaj tre popularaj estis liaj biblioj, nomataj* Melantrišky*.

eta|120px|maldekstra|Kolorigita blazono atribuia al li en 1557
En 1557 li atingis nobelan blazonon kaj aldonan nobelan nomon „z Aventina“. En 1576 li kunigis sian agadon kun sia bofilo Daniel Adam z Veleslavína, kiu sukcese plu daŭrigis lian agadon.

## Literaturo 
* PEŠEK, Jiří: *Jiří Melantrich z Aventýna – Příběh pražského arcitiskaře*, Časopis Slovo k historii č. 32, Melantrich, Praha 1991.

* *Rudolfinská Praha/Rudolfine Prague 1576-1612 - A Guidebook*. Prague: Středoevropská galerie a nakladatelství. 2006. ISBN 978-80-902258-4-8.

MELANTRICH, Jiří
MELANTRICH, Jiří
M
Kaŝgar

eta|280px|Dimanĉa merkato en Kaŝgaro
**Kashgar**, **Kashi** aŭ esperante **Kaŝgaro** estas ĉina urbo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Antaŭ 2 mil jaroj Kaŝgaro estis sidejo de la regno Shule vaste konata sur la Silka Vojo. En la 9-a jc. hujhu-oj el stepo de norda Ĉinio starigis Kala-ĥanejon en Kashi. Post tio, dum ĉirkaŭ 400-jara asimilado, la prapatroj de Kashi-anoj ekhavis trajtojn, kiajn havas la nunaj lokanoj. Menciindas, ke la reganto de tiu ĥanejo, ĉiam sin rigardante kiel posteulon de la ĉina nacio, sin titolis ĉina reĝo. Siatempe la ĥanejo havis alian gravan ŝanĝiĝon, t.e. islamo transprenis la regantan pozicion de budaismo. Pro tio Kashi fariĝis la unua islama regiono de Ĉinio.

Ĉiu evoluo de Kaŝgar intime rilatis kun ĝia geografia situo. En la tuĝjŭe-a lingvo Kashi signifas gemon. Kiel oazo inter la dezerto Taklimakan kaj la altebenaĵo Pamiro, Kashi distancas de Kuqa je 800 km. Ĉar ĝi situas ĉe la okcidenta fino de Ĉinio, en ĝi kuniĝis la branĉoj suda, meza kaj norda de la Silka Vojo. Danke al tio, tie ekviglis antikvaj foiroj, prosperis religioj kaj naskiĝis ujguroj, kiuj havas sangon de indiĝenoj, sed malsaman aspekton.

La moskeo Etigar staras en la centro de la urbo, ĝi konstruiĝis en 1442. Siatempe ĝi estis malgranda. En la 18-a jc iu islamanino donacis al ĝi ĉirkaŭ 70 hektarojn da tero. Poste alia islamanino donacis al ĝi sian tutan havaĵon antaŭ sia morto pro malsano dum la vojaĝo al Mekko. Nun la moskeo Etigar estas la plej granda en Ĉinio. En ĝi pregas ne nur islamanoj de Kaŝgar, sed ankaŭ tiuj el arbaj landoj.

La loĝdomoj ĉe landlimo estas plej simplaj kaj plej belaj. La stratetoj al moskeoj kaj bazaroj ĉiuj estas flavaj. Ĉar en Kaŝgar malmultas pluvo, la teraj etaĝdomoj kun plata tegmento estas uzeblaj por dekoj da jaroj. En ĉiuj kortoj belas floroj. En la ĉambroj bele dekoraciitaj buntas tapiŝoj kaj sur muroj kaj sur planko. En niĉoj kun gravuraĵoj estas arĝenta teservico el Pakistano.
eta|maldekstre|250px|Islama tombejo en Kaŝgar.

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Aiŝa

**Aiŝa** () estis la plej ŝatata edzino de Mohamedo (aŭ, pli tradicie, Mahometo), fondinto de islamo. Ŝi naskiĝis en ĉ. 614 p.K kaj mortis en 678 en Medina.

Ŝi estis filino de la komercisto kaj posta kalifo Abu Bakr el la tribo de Kurajŝoj. La patrino de Aiŝa venis el la tribo Al Harit. La triboj de la gepatroj de Aiŝa estis tre respektataj. Ŝia nomo havas araban devenon kaj signifas „la vivanto“.

Mohamedo vizitis domon de Abu Bakr kaj tie konatiĝis kun Aiŝa. Aiŝa estis gaja, vivema knabineto. Ŝi kaptis koron de Mahometo, kaj li alparolis tiele la patrinon de Aiŝa: „Estu bona al Aiŝa kaj levu ŝin por mi.“

Mohamedo edzinigis ŝin en aĝo de 6 jaroj kaj seksume penetris ŝin en aĝo de 9 jaroj. La geedziĝa festo estis modesta en mallarĝa familia rondo. Tiutempe Mohamedo aĝis jam super 50 jaroj.

Kiam en ĉ. 660 okazis disputoj inter Ali kaj Mu'aŭija pri la kalifeco, ŝi apogis Mu'aŭija. Ŝi estis kun Mu'aŭija venkitaj far Ali kaj ekzilitaj al Mekka.

Aiŝa mem ne havis infanojn, sed kiam ŝia frato Abdar-Rahm mortis, ŝi ekprizorgis liajn filon kaj filinon.

Tre bone karakterizas pozicion de Aiŝa en la haremo, ke Mohamedo decidis pasigi siajn lastajn tagojn en kamero de Aiŝa. Ŝi estis tiutempe 18 jarojn aĝa.

Dum kalifeco de sia patro kaj ties posteulo, Aiŝa ne politikumis. Ŝi esprimis sian simpation nur por ribelantoj kontraŭ tria kalifeco kaj apogis ilin. Post morto de la kalifo ŝanĝis sian opinion kaj postulis venĝon. Kun Talha b. Ubaidallah kaj Abdallah ibn az-Zubair ŝi apogis en 656 ribelon kontraŭ la kvara kalifo, Ali, konkurinto de sia mortinta edzo. La kalifo do venkis en la t.n. „kamelbatalo“ ĉe Basra kaj kaptis inter aliaj eĉ Aiŝa-on. Li donis amnestion por ŝi ordonis iri al Medina, kie li vivis ĝis sia morto en 678.

Por sunaistoj, ŝi apartenas al la plej gravaj personecoj de islamo. Ŝi reprezentas por ili la pion, kaj ili nomas ŝin "Umm al Mu'minin" (Patrino de la kredantoj).

Por ŝijaistoj, ŝi estas ĵaluza intrigemulino kontraŭ Ali kaj patrino de Mohamedo. Ŝi estas por ili malamikino de Dio.

Ŝi rekte instruis homojn pri la kredo; tial oni vidas ŝin kiel ekzemplon por virinaj roloj en islamo.

Kategorio:Islamo
Kategorio:Korano
Kategorio:Naskiĝintoj en 614
Kategorio:Familio de Mohamedo
Monstro

[eta|dekstra|[Sankta Georgo luktas kontraŭ drako]]
[eta|dekstra|*Monstro naskita de [Ŝafino*, 17-a jarcento]]
**Monstro** estas vivaĵo besta aŭ vegeta kun nenormala formo kaj strukturo.

En mitoj, fantaziaj verkoj, folkloro, ktp. monstro estas tiu estaĵo, kiu mirigas aŭ timigas pro siaj ekscesaj, nenormalaj ecoj.

## Ekzemploj de monstroj 
* Monstro de Loch Ness
* Kingkongo
* Fluganta Spagetmonstro
* Chupacabras
* Jerseyerzo-Diablo
* Wendigo
* Jetio
* Ogro
* Drako
* Homlupo
* Demono
* Bugio

## Monstroj en Esperanto 
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 38-an ĉapitron "Monstroj de nia fantazio" al komentoj pri mitologiaj monstroj, inter kiuj ĥimero, pegazo, sfinkso, centaŭro, marvirino, kaprikorno, grifo, drako, katoblepo, bazilisko, fenikso, kaj aliaj. Ŝi mencias ankaŭ aliajn mitologiajn monstrojn, kies nomoj ne aperas en PIV, kiel mantikoro, ealo, tajgro, nasnaso, gaja borulo aŭ snoligostro, bekopugo, kapao, tienkuo, amfisbeno, garudo kaj aliaj.

## Vidu ankaŭ 
* Kriptozoologio
* Seria murdisto

## Proverbo 
Ekzistas proverboj pri monstro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
*  
* 

## Referencoj
Drumnadrochit

eta|180ra|Drumnadrochit
[eta|180ra|[Kastelo Urquhart ĉe Loch Ness.]]

**Drumnadrochit** estas vilaĝo en Skotlando, direkte ĉe la lago Loch Ness.

La vilaĝo **Drumnadrochit** estas konata, ke ĝi situas direkte ĉe Loch Ness kaj de Inverness (ĉefurbo de Highlands) tre bone alproksimebla per aŭto, buso kaj ŝipo. Tio igas ĝin interesa por la skota turisma industrio. Supre de la urbo troviĝas kastela ruino - Kastelo Urquhart.

En la vilaĝo troviĝas konkurantaj entreprenoj pri serĉo de Monstro de Loch Ness

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de la urbo 

Kategorio:Vilaĝoj de Skotlando
Heinz Kahlau

**Heinz KAHLAU** [hajnc kalaŭ] (naskiĝis la 6-an de februaro 1931 en Drewitz apud Potsdamo, mortis la 6-an de aprilo 2012) estis germana poeto, dramisto kaj scenaristo.eta|Heinz Kahlau (maldekstre)
eta|Heinz Kahlau

Kahlau post la lernado elprovis sin kiel helplaboristo en diversaj okupoj. En la jaro 1949 li ekloĝis en Berlino. De 1953 ĝis 1956 li studis tie, interalie ĉe Bertolt Brecht. Ekde 1956 li plene vivtenis sin de la verkado.

Dum la epoko de la GDR li estis membro de la gvidanta partio SED. De 1970 ĝis 1980 li gvidis la PEN-sekcion de GDR. Krome li engaĝiĝis en la verkista asocio de sia lando.

Honorata per diversaj literaturpremioj (1963: Heinrich-Heine-Preis, 1972: Lessing-Preis der DDR k.a.), li estas rigardata unu el la plej multe legataj germanaj lirikistoj de la nuntempo.

## Listo de verkoj 
* *Hoffnung lebt in den Zweigen der Caiba* (poemoj, 1954)
* *Probe* (poemoj, 1956)
* *Die Maisfibel* (1960)
* *Auf der Sonnenseite* (filmscenaro, 1962)
* *Der Fluss der Dinge* (poemoj, 1964)
* *Du – Liebesgedichte* (ampoemoj, 1971)
* *Querholz* (poemoj, 1989)
* *Kaspers Waage* (poemoj, 1992)
* *Zweisam* (ampoemoj, 1999)

## En Esperanto aperis 
* *Kaj ni solas * / Trad. István Ertl , 1991.
* Eraro de poeto 
* Inkubo 
* Literatura industrio 
* Tago kiel miraklo 

Kahlau, Heinz
Kahlau
Kahlau
Kasedo

**Kasedo** (aŭ **kaseto**) estas ujo destinita por protekti kaj pli facile manipuli enkonstruitan datumportilon aŭ aranĝaĵon. Tiel ĝi povas esti sonkasedo aŭ kasedo de magneta rubando, de magneta disko aŭ lumdisko aŭ de inkrubando. 

## Tipoj
*Kasedo kun turnebla ŝovkovrilo: Kasedo kies ŝovkovrilo per ĉarniroj aligita ne estas tute eltirata dum la fotografado, sed malantaŭ la kasedo turnata.
*almetkasedo:Kasedo, kiun oni ne ŝovas en la foldojn de la kamerao, sed nur alpremas al ĝi. 
*duobla kasedo:Kasedo ŝargebla per du plakoj aŭ platfilmoj. 
*filmpakkasedo:Kasedo ŝargebla per filmpakoj. 
*kartoĉfilma kasedo: Kasedo por kartoĉfilmoj, ŝargebla ordinare eĉ ĉe taglumo. 
*ŝanĝkasedo:Kasedo ŝargebla per difinita aro da plakoj. 
*muzikkasedo 

## Vidu ankaŭ
* vidbendo
* sonbendo

Kategorio:Ujoj
Fantomo

[eta|200ra|Ilustraĵo de fantomoj en *[Kristnaska Sonorado (Dickens)|Kristnaska Sonorado* de Charles Dickens.]]

**Fantomo** estas mita estaĵo, kiu estus apero de mortinto sub videbla sed ne palpebla figuro (ekz. la fantomo de la patro en Hamleto). Ĉiu kulturo en la mondo havas rakontojn kaj folkloron pri fantomoj, sed ekzistas nenia certeco, pri ĉu fantomoj estas efektivaj mortintaj animoj, ia nekomprenata natura fenomeno, aŭ simple halucinaĵoj de psiĥe malsanaj homoj.

Fantomo en alia, figura, senco estas nura ŝajno, sen realeco. Iluzio, ĥimero.

Fantomrakonto povas esti ajna peco de literatura fikcio, aŭ teatro, kiu inkludas fantomon, aŭ simple konsideras la eblon de ekzistado de fantomoj aŭ roluloj kiuj kredas en ili.

## Vidu 
* Fantasmagoriana
* Fantômas
* spirito
* fantombildo
* homlupo

### Filmoj 
* *House on Haunted Hill*


Kategorio:Folkloro