open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neatendita profito

La nocio **neatendita profito** (angle *windfall profit* aŭ *windfall gain*) estas uzata en la ekonomio. 

Ĝi signifas, en pli strikta senco, kreskon de la posedaĵa valoro sen fari ion ajn por tio. Ekzemplo por tio estas la valora kresko de nekonstrurajta nemoveblaĵo pro tio, ke oni alideklaris tiun nemoveblaĵon por konstruareo, surkonstruebla. 

En pli larĝa senco, oni povas akiri neatenditan profiton per abrupte altkreskantaj merkataj prezoj aŭ sinkantaj krudmaterialaj prezoj.

Kategorio:Ekonomio
Plechotice

eta|dekstra|330px|Plechotice situas en la plej griza distrikto

**Plechotice,** hungare **Pelejte** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 142 m
* Loĝantaro: 780
* Poŝtkodo: 076 11
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Plechotice situas laŭ flankovojoj, fervojo preteriras. Trebišov troviĝas 6 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1324. En 1831 la loĝantoj partoprenis en ribelo ĥolero. Komence de la 20-a jarcento multaj migirs al Ameriko. En 1910 loĝis en Pelejte 681 da homoj, (443 slovakoj, 220 hungaroj, 17 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Pelejte apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Plechotice 790 da homoj, (783 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1771
* klasikisma nobeldomo el la 19-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Plechotice en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Pueblo Viejo

**Pueblo Viejo** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz, konkrete en la regiono Norda Zono. La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Cuauhtémoc. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 133. Pueblo Viejo signifas en la hispana "Malnova vilaĝo".

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 52593 loĝantojn. El tiuj estis 26335 viroj kaj 26258 virinoj. La komunumo havas surfacon de 286.2 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 22 gradoj kaj 11 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 50 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 48054 personoj. En la jaro 2000 temis pri 50329, do temis pri kresko / malkresko je 0.93 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 44618 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 846 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
*Pueblo Viejo  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Veracruz
Rad

**Rad** (ankaŭ hungare) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. Ankoraŭ unu vilaĝo apartenas al la municipo.
  
## Situo 
Rad situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 11&nbsp;km.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1319. En 1637 abatejo formiĝis, sed en 1705 ĝi translokiĝis. En 1910 loĝis en Rad 440 da homoj, (438 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Rad apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Kráľovský Chlmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Rad rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Rad 561 da homoj, (426 hungaroj, 123 slovakoj, 5 rutenoj kaj aliaj).
 
## Vidindaĵo 
* katolika (iam luterana) preĝejo el la 13-a jarcento, en 1822 klasikismiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Amsterdam-Insulo

eta|250px|Situo de la insulo
**Amsterdam-Insulo** (, ankaŭ ''*) estas malgranda insulo en suda Hinda Oceano. Ĝi apartenas al la francaj transmaraj teritorioj.

## Geografio 
eta|250px|Ortografia projekcio
La insulo havas vulkanan devenon. La stratovulkano estas aktiva. La insulo longas 10&nbsp;km, larĝas 7&nbsp;km kaj havas la surfacon de 57,5&nbsp;km². La plej granda alto estas la Monto de la Dives kun 867&nbsp;m. La bordoj estas krutaj kaj nealireblaj en okcidento kaj formas bordajn klifojn ĝis alto de 660&nbsp;m. La distanco al la pli malgranda najbara insulo Sankta-Paŭlo estas 92&nbsp;km.

## Malkovro kaj okupado 
La insulon malkovris Juan Sebastián Elcano en 1522 kaj donis al ĝi modeste sian nomon. La nederlanda kapitano Anthonie van Diemen en 1633 alinomis la insulon post sia ŝipo. Oni science esploris la insulon nur ĉe fino de 1857 en kadro de la Novara-ekspedicio. Du provoj por setliĝi en la insulo missukcesis (1870/71 kaj 1928/31). La insulo estas parto de la Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj kaj estas neloĝata krom kelkaj esploraj stacioj. Tion kaŭzas la mankantaj havenoj.

## Ekonomio 
La insulojn dezertigis postlasitaj dombestoj de balenkaptistoj, peltbestaj ĉasistoj. La sovaĝiĝintaj domporkoj, hundoj formortis mem, oni ekstermis la domkaprojn, malpliiĝis nombro de la dombovoj. Krom tio, oni limigis movareon de la bovoj sur areo, ĉirkaŭita per barilo.

## Flaŭro 
eta|Aro de *Phylica arborea* sur la insulo
La flaŭro estas relative abunda kaj entenas la raran arbospecion *Phylica arborea*, kiu cetere kreskas sur Tristan da Cunha.

## Faŭno 
Sur la insulo vivas specioj kiel amsterdam-insula albatroso (*Diomedea amsterdamensis*), granda rabmevo (*Stercorarius skua*), antarkta ŝterno (*Sterna vittata*), azena pingveno (*Pygoscelis papua*), subantarkta marurso (*Arctocephalus tropicalis*), suda marelefanto (*Mirounga leonina*) kaj la lastaj tute sovaĝiĝintaj hejmbovoj.

La amsterdama anaso nun estas formortinta, post la troa ĉasado de balenkaptistoj.

## Apero en literaturo 
La insuloj - kun la najbara insulo Sankta-Paŭlo - estas la scenejo de la romano La infanoj kaj la kapitano Grant de Jules Verne.

## Literaturo 
* Alfred van Cleef: *Die verirrte Insel. Eine Reise zum abgelegensten Punkt der Welt.'' marebuch, Verlag Piper, ISBN 3-492-23967-6

## Vidu ankaŭ 
* Esploraj stacioj en Antarkto
* Listo de maraj ekoregionoj

## Turismo 
Unufoje en tri monatoj venas provianta ŝipo (nomata Marion Dufresne 2) el Reunio, ofte kun turistoj kiuj restas dum unu tago.

## Eksteraj ligiloj 
* france
* 

Kategorio:Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj
Kategorio:Transmara Francio
Kategorio:Insuloj en Francio
Kategorio:Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Kariera tabelo

eta|200px|Anglalingva kariertabelo.
**Kariera tabelo** (aŭ **viv(o)protokolo**, **vivresumo**) estas dokumento verkata por prezenti sin al dunganto, cele de kandidati por laborposteno. Ĝi ĝenerale entenas adresojn kaj aliajn rimedojn por kontaktiĝi, naskiĝdaton, naciecon, kaj ĉefe prezenton pri sia edukado kaj antaŭaj spertoj kiel dungito; ĝi ne estas biografio ĉar vivprotokolo aparte temas pri scio kaj sperto koncernante la celitan laboron kaj neniel rakonton pri ies vivo; ĝi same ne estas kandidatiga letero, kaj aspektas pli kiel listo aŭ resumado pri antaŭaj atingaĵoj, sed kandidatiga letero estas ofte kunmetita kun kariertabelo pro klarigi la kialon de sia klopodo kaj praktikaj kaj kompletigaj informoj cele de aranĝi intervjuon.

Ĝi enhavas kutime la jenajn **partojn**:
* Personaj datumoj,
* Oficiala instruado: bazlernejo kaj mezlernejo aŭ mezlernejo kaj altlernejo,
* Neoficiala lernado: lingvoj, komputilado, kursoj,
* Labora sperto kiel dungito,
* Kaze de manko de tia sperto, labora sperto kiel ne dungito: volontulo, membro de asocioj ktp.,
* Aliaj scikapabloj: memlernado pri specifa fako,
* Kapablo stiri,
* Aliaj kapabloj.

Tiu dokumento postulas ĝeneralan **teknikon** ĉie aplikeblan kaj pli specifan laŭ la partikulara postularo de la dungoto. Kiel ĝenerala tekniko:
* Oni uzu la trian gramatikan personon, kvazaŭ la dokumento parolus pri la interesato anstataŭ la interesato mem,
* Oni disdividas la koncernajn informojn laŭ preciza strukturo kiu helpu la kontrolanton trovi la serĉatan informeron,
* Oni enmetu la informon helpontan ricevi postenon: ekzemple por posteno de vendisto oni klarigu, ke oni kapablas uzi komputilon kaj kontajn programojn, sed oni ne diru, ke oni scias ludi ŝakon.

Kiel speciala postulo, kelkaj entreprenoj petas foton (ekzemple por vendistoj aŭ laboristoj kiuj laboros antaŭ publiko), kelkaj petas informon pri familia situacio ktp.

## Bibliografio 
Jean-Pierre Thiollet, *Euro-CV*, Paris, Top Éditions, 1997. ISBN 2-87731-131-7

## Vidu ankaŭ 
* Biografio aŭ vivpriskribo

Kategorio:Laboro
Kategorio:Ekonomio
K.J. Moberg

**K.J MOBERG** estis sveda konstruinĝeniero, aŭtoro de Konstruteknika Terminaro (1958) kaj kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro (PIV, 1970) pri tiu fako.

Pri sia terminaro Moberg kunlaboris kun Auguste Broise (konsiloj) kaj Sven Alexandersson (revizio de la manuskripto), kiuj same kiel li poste apartenis al la ekipo verkinta PIV-on, krome kun la angla arkitekto R.B. White.

## Verkoj 
* Byggnadsteknisk ordlista svenska - Esperanto m. fl. sprak  = Konstruteknika terminaro sveda - Esperanta kaj alilingva / sammanst. av K. J. Moberg . - Malmö : Förlagsföreningen Esperanto 1958, 99 p. (Teknika Sekcio de Sveda Esperanto-Federacio: Terminaro 4)

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Svinice

eta|dekstra|330ra|Svinice situas en la plej griza distrikto

**Svinice** ( (sinjEr)) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Supermara alteco: 105 m
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 076 37
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Svinice situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 9 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1332 en formo*"Zynyer"*. En 1910 loĝis en Szinyér 344 da homoj, (nur hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Szinyér apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Királyhelmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Szinyér rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Svinice 237 da homoj, (211 hungaroj, 7 slovakoj, 8 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* moderna katolika preĝejo de 1976
* kalvinana preĝejo de 1993

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Stankovce

eta|dekstra|330ra|Stankovce situas en la plej griza distrikto
**Stankovce**, hungare **Sztankóc** (stankOc) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: km²
* koordinatoj: 48°45′54″N 21°39′36″E
* Supermara alteco: 140 m
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 076 61
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Stankovce situas laŭ flankovojoj. Trebišov troviĝas 17, Sečovce 7 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1355. En 1910 loĝis en Sztankóc 263 da homoj, (209 slovakoj, 52 hungaroj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Sztankóc apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Stankovce 179 da homoj, (176 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Giovanni di Bicci de' Medici

'''Giovanni di Bicci de' Medici'* (n. en 1360 - m. en februaro 1429) estis la fondinto de la fama kaj potenca dinastio de la Mediĉoj en Florenco, kaj fondinto de la banko Mediĉo. Li estis la patro de Kosimo de Mediĉo (*Pater Patriae'') kaj la praavo de Lorenzo de Mediĉo.

Giovanni de Bicci de Medici naskiĝis en Florenco. Li estis la filo de Averardo de' Medici. Kvankam li estas rigardita kiel la fondinto de la riĉa mediĉa dinastio, li ne devenis de riĉa familio. La malmulta mono lasita de lia patro estis dividita inter lia vidvino kaj kvin filoj, tiel ke Giovanni ricevis nur malgrandan heredaĵon.

Giovanni ne vere interesiĝis pri politiko, krom se la diskutitaj aferoj temis pri li aŭ lia banko. En 1410, meze de la granda okcidenta skismo, Giovanni sukcese prognozis la revenon de la papo al Romo : rekompencante Giovanni pro lia subteno, postaj papoj plejofte elektis lian bankon por zorgi pri la papa buĝeto. 

Kategorio:Italaj bankistoj
Kategorio:Historio de Florenco
Giovanni Di Bicci
Banko Mediĉo

La **banko Mediĉo** (1397 - 1494) estis la plej grava kaj plej respektita banko de Eŭropo dum la 15-a jarcento. Laŭ taksoj de pluraj historiistoj, la familio Mediĉo estis dum certa periodo la plej riĉa familio de Eŭropo. Danke al tiu financa potenco, la familio akiris , unue en Florenco kaj poste en Italio kaj Eŭropo.

Giovanni di Bicci de' Medici estis la unua membro de la familio Mediĉo, kiu entreprenis sendependan bankan karieron. Kvankam li estis sufiĉe potenca, la Mediĉoj ne fariĝis la veraj, neoficialaj estroj de Florenco antaŭ la alveno de Kosimo de Mediĉo en 1434.

Mediĉo
*Banko Mediĉo
Kategorio:Historio de Florenco
Damien Jouillerot

**Damien JOUILLEROT** (naskiĝis  en Besançon (Doubs)) estas franca aktoro. Lia juna aspekto ebligas al li ludi rolojn de junaj knaboj, malgraŭ lia vera aĝo.

## Filmografio 
* 2001: *Monsieur Batignole* de Gérard Jugnot: Martin
* 2002: *Effroyables Jardins* de Jean Becker: Filo
* 2003: *RRRrrrr!!!* de Alain Chabat
* 2003: *Malabar Princess* de Gilles Legrand: Benoît
* 2004: ''Les Fautes d'orthographe* de Jean-Jacques Zilbermann, lia unua rolo
* 2004: *Emmenez-moi* de Edmond Bensimon
* 2005: *Un été surréaliste* de Fabrice Tempo
* 2005: *Les Aiguilles rouges* de Jean-François Davy
* 2006: *Nuits blanches* de Michaël Nakache
* 2006: *Fracassés* de Franck Llopis

## Televido 
* 2002: *Poil de carotte* televida filmo de Richard Bohringer
* 2003: *L'Affaire Dominici* televida filmo de Pierre Boutron: Zézé Perrin
* 2005: *Désiré Landru* televida filmo de Pierre Boutron: Momo
* 2006: *Vive la bombe !* televida filmo de Jean-Pierre Sinapi

## Teatro 
* *La maison du lac'', kun Maria Pacôme kaj Jean Piat

## Eksteraj ligiloj 
* Damien Jouillerot en IMDB
* Damien Jouillerot en Allocine 

Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Homoj de Besançon
Koncilio de Konstanco

eta|dekstra|220px|Episkopoj debatantaj kun la papo dum la koncilio de Konstanco.
La **koncilio de Konstanco** estis la 16-a koncilio de la Romkatolika Eklezio. Ĝi okazis en Konstanco (Germanio) ekde 1414 ĝis 1418. La koncilio finfine solvis la grandan okcidentan skismon, dum kiu tri homoj samtempe proklamis sin kiel la legitimaj papoj : ĝi eksigis la kontraŭpapon Johanon la 23-an kaj elektis Martenon la 5-an. Dum tiu koncilio plie estis kondamnita kaj ekzekutita la religia reformisto Jan Hus. Replike al debato en Pollando, la koncilio ankaŭ faris plurajn decidojn rilate al naciaj suverenecoj, rajtoj de paganoj kaj militoj.

La koncilio de Konstanco kongruis kun epoko, dum kiu la aŭtoritato de koncilioj estis preskaŭ egala al tiu de la papo : la papo tamen sekve reasertis sian potencon.

Kategorio:Koncilioj
Kategorio:Jan Hus
Verband der Elektrotechnik, Elektronik und Informationstechnik

**VDE** (mallongigo de **Verband der Elektrotechnik, Elektronik und Informationstechnik**) estas la germana *Asocio por Elektra, Elektronika kaj Informa Teknologioj*, profesia instanco kun sidejo en Frankfurt am Main.

Ĝi fondiĝis kiel *Verband Deutscher Elektrotechniker* (Asocio de germanaj elektroinĝenieroj) en Berlino en 1893 kaj renomis sin mem kiel *Verband der Elektrotechnik, Elektronik und Informationstechnik* en 1998. VDE havis ĉ. 33.000 membojn (en 2005).

La rolo de VDE en Germanio estas komparebla al tiuj de IET en Grandbritio kaj de IEEE en Usono.

Unu el ĝiaj aktivadoj estas tiu de normiga instanco. Ekzemple, VDE prizorgas la regulojn pri elektro en Germanio (DIN/VDE 0100).

## Fontoj 
* retejo de VDE 

Kategorio:Germanaj asocioj
Kategorio:Profesiaj asocioj
Kategorio:Inĝenieraj asocioj
Kategorio:Normoj
Deziro

**Deziro** (el la latina *desiderare* "sopiri", "deziri") estas la ago konscie emi al io, aspiri posedon aŭ ĝuon de io aŭ esprimi al iu bonvolan esperon, ke li ĝuu ian feliĉaĵon. Deziro estas io, kio estas dezirata. Dezir(ad)o signifas la strebon aŭ almenaŭ la esperon ŝanĝi la realecon aŭ la atingon de celo. La malo de bonintencita deziro al iu alia estas la malbeno. 

## Arto kaj literaturo
En literaturo estas kutime en diversaj epokoj, landoj, lingvoj kaj skoloj la uzado de tiu temo kontraŭstare al la realo: ĉefrolulo (ekzemple en poezio) spertas malfacilecon trovi plenumon de sia deziro ĉu ama, ĉu ekonomia, ĉu postena, ĉar la realo tion malhelpas; la batalo inter ambaŭ malamikoj konstruas la strukturon de la verko, ekzemple  ĉe La Kiĥoto, *La realo kaj la deziro* de Luis Cernuda, ktp.

## Vidu ankaŭ
* Sopiro
* Bondeziro
* Volupto

## Fontoj 
* .
* "Etimologia Vortaro de Esperanto" fare de Ebbe Vilborg

Kategorio:Emocioj
Ordeno de la Stelo en la Oriento

[eta|160px|[Jidu Kriŝnamurti]]
La **Ordeno de la Stelo en la Oriento** () estis teozofia organizaĵo por la diskonatigo kaj subteno de Jidu Kriŝnamurti, brahmano el Suda Barato, kiel estonta universala instruisto aŭ "Maitreya". La ordeno ekzistis en Varanasio inter la jaroj 1911 ĝis 1927. Antaŭa organizaĵo de 1910 ĝis 1911 estis la **Order of the Rising Sun** ("ordeno de la leviĝanta suno"), posta organizaĵo de 1927 bis 1929 la **Order of the Star** ("ordeno de la stelo"). La ordeno estis impulso sed ne la kaŭzo por la malmembriĝo kaj distanciĝo de Rudolf Steiner de la branĉo Adyar de la Teozofia Societo, kiu kulminis dum decembro 1912 , kaj por la fondo de la Antropozofia Societo komence de la jaro 1913. La malfondo de la ordeno dum la jaro 1927 gvidis al grava krizo por la branĉo Adyar de la Teozofia Societo.

## Vidu ankaŭ 
* Annie Besant
* Majtrejo

## Literaturo 
* Norbert Lauppert (Übers.), Helena Petrowna Blavatsky, *Der Schlüssel zur Theosophie*, Adyar-Verlag, Graz 1969

## Eksteraj ligiloj 
* The Order of the Star en the East (paĝoj anglaj)
* Krishnamurti and the World Teacher Project (paĝoj anglaj)
* "Jiddu Krishnamurti Quotes and Stories" – Hosted at KatinkaHesselink.net, an independent website by a member of the Theosophical Society Adyar.

Kategorio:Teozofio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1911
Kategorio:Novaj religioj
Tankao

eta|300ra|Kakinomoto no Hitomaro, konata tankaisto de la 7a jarcento, de Kikuchi Yosai
**Tankao** (; “mallonga poemo”) estas tradicia japana poeziaĵo, unu el la pli mallongaj formoj de utaoj, konsistanta el kvin versoj.

## Priskribo 
La metriko de japanlingva poezio estas kalkulata laŭ moraoj; unu silabo povas konsisti el unu morao (se la vokalo estas mallonga kaj fina konsonanto mankas) aŭ du (se la vokalo estas longa aŭ fina konsonanto ekzistas). Rimo ne ekzistas en tradicia japana poezio.

La tankao estas mallonga fiksforma poemo, konsistanta el kvin versoj, kies moraoj estas 5, 7, 5, 7, kaj 7:

La unuaj tri versoj (17 moraoj) nomiĝas **supra strofo** (), kaj la restantaj du versoj (14 moraoj) nomiĝas **malsupra strofo** ().

Japanlingve, tankaoj estas tradicie presataj sur du linioj, po unu strofo en linio:

Tio eblas, ĉar la ĉin-japanaj skribsignoj de japana ortografio ebligas kompaktan prezenton de longaj linioj.

### Tankaoj en Esperanto 
En Esperanto, pro la poezia metriko de tiu lingvo, la tankao estas kalkulata laŭ silaboj, ne moraoj. Ankaŭ, tankaoj tipe aperas en kvin horizontalaj linioj, ne en du.

Malsame al la japana originalo, Esperantaj tankaoj kelkfoje rimiĝas, ekzemple en la verkoj de Miyamoto Masao.

## Historio 
La plej praaj tankaoj aperis en la 7-a jarcento, do la formo estas multe pli aĝa ol la pli konata hajko.

## Ekzemploj 
Tankao far Iŝikaŭa Takoboku (), en la 1900-aj jaroj:

### Esperantaj ekzemploj 
Ekzemploj de tankaoj originale verkitaj en Esperanto:

Punte de neĝo
pristerniĝas gazono;
silent' profunda,
plena je anticipo
regas super la domo.
*Uitvlugt*

lume kaj ombre
memoro lante velkas
inter la ŝtonoj
testudo kantas kantojn
de ŝeloj kaj de ostoj
*Darlington*

Kálmán Kalocsay verkis serion de tankaoj; 29 tankaoj troviĝas en lia lasta poemaro *Izolo*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Japanlingva poezio
Lupa remparo

250px|eta|Ruinoj de la plej granda fuorto
**Lupa remparo** (germane ***Wolfsschanze***, pole ***Wilczy szaniec***) estas koda markigo por la *Ĉefa Gvidanta Restadejo* (germane *Führerhauptquartier*) de Adolf Hitler, kiu troviĝis apud la urbeto Rastenburg en Orienta Prusio (en 1945 la urbeto transdoniĝis al la teritorio de hodiaŭa Pollando kaj alinomiĝis *Kętrzyn*).
[eta|maldekstra|Lokigo de la ĉefaj kvartiroj de [Hitlero dum la Dua Mondmilito, unu el ili en Strzyżów (nomata: "Anlage Süd"), tamen la plej fama estis en: Lupa remparo (germane: Wolfsschanze; pole: Wilczy Szaniec apud urbo Kętrzyn / germane: Rastenburg en Orienta Prusio)]]
[eta|maldekstra|mateto de la bunkroj de Hitlero nomataj "Lupa remparo" ([germane ***Wolfsschanze***, pole ***Wilczy szaniec***), kiu troviĝis apud la urbeto Rastenburg en Orienta Prusio (en 1945 la urbeto transdoniĝis al la teritorio de hodiaŭa Pollando kaj alinomiĝis *Kętrzyn*)]]
Adolf Hitler mem ĉi tie pasigis pli ol 800 tagoj, nome de junio 1941 (komenco de atako kontraŭ Sovetunio - Operaco Barbaroso) ĝis novembro 1944 (pro kaŭzo de la antaŭensturmanta Ruĝa Armeo). Ĉi tie estis ankaŭ entreprenita nesukcesa atenco kontraŭ li. Estro de la komploto estis kolonelo Claus von Stauffenberg (Atenco de la 20-a de julio 1944).

Kategorio:Fortikaĵoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Pollando
Kategorio:Nazia Germanio
Kategorio:Adolf Hitler
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Bunkroj
Pola landvojo n-ro 15

La **pola landovoj n-ro 15** (**DK15**) estas landvojo je longeco 405&nbsp;km przebiegająca przez. En parto Trzebnica - Gniezno ĝi povas alternativo por  kun evitado de Poznań.

* Trzebnica (
* Milicz
* Zduny
* Krotoszyn (
* Koźmin Wielkopolski
* Jarocin (,  pretervojo (planata)
* Miąskowo (
* Miłosław
* Białężyce (
* Września (, 
* Gniezno ( - pretervojo
* Trzemeszno - pretervojo
* Strzelno (), 
* Inowrocław ( pretervojo (planata)
* Gniewkowo
* Toruń (, , 
* Kowalewo Pomorskie
* Brodnica (
* Nowe Miasto Lubawskie ( pretervojo (planata)
* Sampława (
* Lubawa (, () pretervojo de (planata)
* Ostróda (
Kravany (distrikto Trebišov)

**Kravany** (kravani), (hungare *Kereplye* (kerepje)) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
  
## Situo 
Kravany situas sub piedoj de monto 777 m alta, laŭ traira flankovojo. Sečovce troviĝas 7 km.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1321. Komence de la 20-a jarcento multaj migris al Ameriko. En 1910 loĝis en Kereplye 262 da homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon Kereplye apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sečovce, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Kravany 345 homoj, (343 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Orienttimora krizo de 1999

La **orienttimora krizo de 1999** komenciĝis post la 30-a de aŭgusto 1999 per atakoj de kontraŭ-sendependecaj batalemuloj kontraŭ civitanoj kaj iĝis ĝenerala perforto, ĉefe en Dilo, ĉefurbo de Orienta Timoro.

La krizo ekis post kiam plimulto de la voĉdonintoj elektis sendependecon disde Indonezio. Ĉirkaŭ 1.400 civiluloj mortis. UN-armeo, konsistanta ĉefe el aŭstralianoj, iris al Orienta Timoro por restarigi kaj konservi pacon.

## Detaloj 
## Vidu ankaŭ 
* Orienttimora krizo de 2006

Kategorio:Orienta Timoro
Kategorio:Konfliktoj en 1999
Froukje Jansen

**Froukje Catharina Johanna JANSEN** (n. la  Hago), estas nederlanda prezentistino, aktorino kaj eks-artgimnastikistino.

Ŝi komencis sian karieron kiel artgimnastikistino, sed decidis iom post la gajno de la nederlanda ĉampioneco ne plu daŭrigi en la sporto. En 2001 ŝi fariĝis kunprezentistino de la junularprogramo 6pack (6paketo), kiu elsendiĝis ĉiutage dum la noktaj horoj de la televidstacioj SBS6 kaj Veronica.

Post kvar sezonoj ŝi opiniis ke la tempo venis por nova defio kaj ekde tiam ŝi estas aktorino. Ŝi rolis i.a. en la kurtfilmo 'Profs' (profesiuloj), elsendita de NPS.
Ŝi ankaŭ ekvojaĝis en 2006 por la verdula televidstacio LLiNK. Ŝi iris al Irano kaj montris antaŭ ĉio la aferojn, kiujn oni ne atendas de tiu lando. Fine de 2006 ŝi prezentis la programon *On a mission* (misiante) kune kun Art Rooijakkers por Net 5.

Ŝi prezentis la programon *LLinke Soep* (danĝera supo) por la televidstacio LLiNK. En tiu programo ŝi i.a. vizitis konatajn nederlandanojn por kontroli kiel "verdaj" ili estas. Ekde la nova sezono de 2008 ŝi ankaŭ prezentas la programon 3 op Reis (3 vojaĝante) kune kun Floortje Dessing kaj Sebastiaan Labrie

En 2008 ŝi kandidatiĝis por esti la plej amorveka vegetaranino de Nederlando sed ne elektiĝis.

Ekde la 2-a de junio 2009 Froukje prezentas por la VARA dum unu monato je ĉiu labortago *De zomer draait door* (La somero turniĝas pluen), somera varianto de la populara programo *De wereld draait door* (La mondo rotacias pluen aŭ La mondo freneziĝas). Ŝi faras tion kun Waldemar Torenstra kaj Art Rooijakkers. Torenstra kaj Rooijakkers alterne aperas, sed Jansen ĉiutage ĉeestas.

Ekde 2010 ŝi estas kun-estraranino de la NatuurCollege (Naturkolegio), organizo kiu sin dediĉas al la rebonigo inter homo kaj naturo.

Ek de januaro 2014 ŝi prezentas la programon Clubgenoten (samklubanoj) por TV Gelderland.

## Eksteraj ligiloj 
* Imdb
* *Profs* je Cinema.nl

Kategorio:Nederlandanoj
Kategorio:Nederlandaj aktoroj
Kategorio:Nederlandaj vegetaranoj
Kategorio:Vegetaranoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Nederlando
Soľnička

eta|dekstra|330ra|Soľnička situas en la plej griza distrikto

**Soľnička** (soljniĉka), hungare **Szolnocska** (solnoĉka) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: 117 m
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 076 53
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Soľnička situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Latorica, laŭ traira flankovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 7 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1332. En 1910 loĝis en Szolnocska 352 da homoj, (349 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Szolnocska apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Királyhelmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Szolnocska rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Soľnička 258 da homoj, (226 hungaroj, 30 slovakoj, po 1 cigano kaj ruteno).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo de komence de la 21-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Kimria drako

[eta|dekstra|250px|La kimria drako sur la flago de [Kimrio.]]
La **kimria drako** aperas ĉe la nacia flago de Kimrio (kimroj uzas "Y ddraig goch", aŭ "la ruĝa drako", por kaj la kimria drako kaj la kimria flago). Ĝi estas la plej fama drako en Britio.

Laŭ kimra mito, la kimria drako, kune kun invadanta blanka drako, estis malliberigita de la reĝo Lludd. Lludd kovris fosaĵon plenan de medo en la centro de Anglio kaj la du drakoj falis enen.

Drako
Kategorio:Drakoj
Los Reyes (Veracruz)

**Los Reyes** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Reyes, Los. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 137. *Los Reyes* signifas en la hispana La Reĝoj.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4835 loĝantojn. El tiuj estis 2397 viroj kaj 2438 virinoj. La komunumo havas surfacon de 33.7 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 40 minutoj norda latitudo kaj 97 gradoj kaj 2 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 1640 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 3609 personoj. En la jaro 2000 temis pri 4195, do temis pri kresko / malkresko je 3.05 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 3494 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 3398 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30137a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Veracruz
Pola landvojo n-ro 16

La **pola landvojo n-ro 16** (**DK16**) estas landvojo, kiu kunigas Dolna Grupa apud Grudziądz kun landlima trairejo kun Litovio en Ogrodniki.

## Pli gravaj urboj laŭ landvojo n-ro 16 
* Dolna Grupa ()
* Grudziądz ()
* Łasin
* Kisielice - pretervojo
* Iława (, )
* Ostróda (, )
* Olsztyn (, )
* Barczewo ()
* Biskupiec ()
* Mrągowo (, , )
* Nikutowo ()
* Mikołajki ()
* Orzysz ()
* Ełk (, )
* Augustów (, , )
* Ogrodniki - landlima trairejo kun Litovio
Miriam Makeba

**Miriam MAKEBA** (naskiĝis la 4-an de marto 1932 en Prospect Township, proksime de Johannesburg, Sudafriko; mortis la 10-an de novembro 2008 en Castel Volturno, Italio; kompleta nomo *Zenzile Makeba Qgwashu Nguvama Yiketheli Nxgowa Bantana Balomzi Xa Ufun Ubajabulisa Ubaphekeli Mbiza Yotshwala Sithi Xa Saku Qgiba Ukutja Sithathe Izitsha Sizi Khabe Singama Lawu Singama Qgwashu Singama Nqamla Nqgithi*, ankaŭ konata kiel *Mama Afrika*) estis sudafrika kantistino. Ŝi fervore engaĝiĝis kontraŭ la siatempa politiko de *Apartheid* (apartismo) kaj ĝis sia morto agadis politike por humanecaj celoj; fakte ŝi mortis en suditala urbo kie ŝi koncertis ĉe kontraŭmafia agado, post duonhoro de koncerto ŝi ekmalsaniĝis kaj en la hospitalo oni ne povis savi ŝin.

Unu el la plej konataj sukcesaj kantoj estis *Pata pata*, kiu furoris en la dua duono de la 1960-aj jaroj en Eŭropo.

## Diskaro 
* *Miriam Makeba*, 1960
* *The World of Miriam Makeba*, 1962
* *Makeba*, 1963
* *The Voice of Africa*, 1964
* *Makeba Sings*, 1965
* *An Evening With Belafonte/Makeba* (kun Harry Belafonte, 1965
* *The Click Song*, 1965
* *All About Makeba*, 1966
* *Malaisha*, 1966
* *Pata Pata*, 1967
* *The Promise*, 1974
* *Country Girl*, 1975
* *Sangoma*, 1988
* *Welela*, 1989
* *Eyes on Tomorrow*, 1991
* *Sing Me a Song*, 1993
* *A Promise*, 1994
* *Live From Paris & Conakry*, 1998
* *Homeland*, 2000
* *Keep Me In Mind*, 2002
* *Reflections*, 2004

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* 

Kategorio:Sudafrikaj kantistoj
Kategorio:Sudafrikaj aktivuloj
Kategorio:Kontraŭapartismaj aktivuloj
Amine Gemayel

**Amine GEMAYEL** aŭ **Amin Gemayel** (**أمين الجميل**) (naskita je la 22a de januaro 1942 en Bikfaya ĉe Beirut kiel la filo de Pierre Gemayel, estas libana politikisto kaj estis prezidanto de Libano inter 1982 kaj 1988. Li apartenas al la familio de la Gemayel, kiu estas konata politika familio de Libano dum la libana historio.

Post studoj de juraj sciencoj en Beirut li fariĝis advokato. Inter 1970 kaj 1982 li estis deputito de la libana parlamento. Post la morto de sia frato pro bomba atenco tre baldaŭ post lia elekto kiel libana prezidanto, Amine elektiĝis je la 23a de septembro 1982 kiel nova prezidanto.

Inter 1883 kaj 1984 li provis pacigi la diversajn milicojn, sed sen sukceso. Poste li perdis politikan influon kaj nur estis akceptita en la kristana parto de la lando. Je la fina de sia ofica periodo la parlamento ne sukcesis trovi interkonsenton pri posteulo. Pro tio Gemayel nomis Michel Aoun kiel ĉefo de dumtempa registaro. Pro tio denove komencis la civila milito.

Post la fino de sia ofica periodo Gemayel iris al ekzilo kaj vivis en Francio. Nur en 2000 li reiris al la Libano. Je la 20a de julio 2007 Amine Gemayel informis ke li kandidatas kiel parlamentano. Tamen li ne sukcesis kaj perdis kontraŭ Camille Mansur al-Churi.

Kategorio:Libanaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Libano
Betschdorf

**Betschdorf**  estas komunumo en la departemento Bas-Rhin en la regiono Alzaco en Francio. Historie la regiono apartenis al Germanio. La hodiaŭa komunumo estiĝis je la 1-a de julio 1972 kiam al Betschdorf enkomunumiĝis la vilaĝoj Kuhlendorf, Reimerswiller kaj Schwabwiller. Betschdorf estas konata pro potfarejo.

## Esperanto en Betschdorf 
En la 1980-aj jaroj, Odette Scheidel (1921-2011) fondis Esperanto-grupon en Betschdorf. En 1999 inaŭguriĝis tie ZEO (Zamenhof- aŭ Esperanto-objekto), nome trafikcirklo ("Rond-Point") Esperanto.

## Evoluo de la loĝantaro 
150ra|lef|Potfarejo ĉe la enirejo al Betschdorf

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.betschdorf.fr

Kategorio:Komunumoj de Bas-Rhin
Veľké Ozorovce

eta|dekstra|330ra|Veľké Ozorovce situas en la plej griza distrikto

**Veľké Ozorovce,** hungare **Nagyazar** (nadjazar) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. Veľké kaj nagy signifas: granda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 km²
* Supermara alteco: 180 m
* Loĝantaro: 710
* Poŝtkodo: 076 63
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Veľké Ozorovce situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Sečovce troviĝas 6 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1304 en formo *"Azar"*. Komence la kampoj apartenis al Johano Azari. En la 16-a jarcento formiĝis apudaj vilaĝoj Granda kaj Malgranda Azar. En 1831 la loĝantoj partoprenis en ribelo ĥolero. En 1910 loĝis en Nagyazar 698 da homoj, (343 slovakoj, 301 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Nagyazar apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj estis deportitaj, post 2 jaroj la germana armeo bruldetruis Veľké Ozorovce. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Veľké Ozorovce 719 da homoj, (677 slovakoj, 6 ĉeĥoj, 5 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Naskiĝo de Dipatrino de 1890
* akvorezervujo de 1965

## Eksteraj ligiloj 
* Veľké Ozorovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Višňov

eta|dekstra|330ra|Višňov situas en la plej griza distrikto

**Višňov** (viŝnjov), hungare **Visnyó** (viŝnjO) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Supermara alteco: 122 m
* Loĝantaro: 210
* Poŝtkodo: 076 61
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Višňov situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Sečovce troviĝas 5 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1393 en formo *"Vysnew"*. En 1910 loĝis en Visnyó 350 da homoj, (335 slovakoj, 13 germanoj, 2 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Visnyó apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Višňov 224 da homoj, (220 slovakoj, po 1 ĉeĥo kaj hungaro).

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo de 1514, fine de la 17-a jarcento ĝi iĝis pilgrimejo pro miraklaj resaniĝoj
* pli nova kermeseja preĝejo de 1782

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Vojka (distrikto Trebišov)

eta|dekstra|330ra|Vojka situas en la plej griza distrikto

**Vojka,** hungare **Véke** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 076 83
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Vojka situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 6 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1233. Tiam la kampoj apartenis al Petro Weytke. En 1865 incendio okazis. En 1910 loĝis en Véke 596 da homoj, (594 hungaroj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Véke apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Királyhelmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Véke rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Vojka 434 da homoj, (377 hungaroj, 52 slovakoj, 2 ĉeĥoj, 1 ukraino).

## Vidindaĵoj 
* fundamente mezepoka preĝejo de 1798
* sonorilstablo de 1882
* kastelo de Ghillányi (gilAnji) de 1791
* noeldomo de Szmrecsányi (smreĉAnji) el la 19-a jarcento
* lago

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Karlo la 1-a Malatesta

**Karlo la 1-a Malatesta**, itale *Carlo I Malatesta*, (n. en junio 1368 - m. la 13-an de septembro 1429) estis itala *condottiero* kaj dungosoldato dum la militoj de Lombardio, kaj landsinjoro de Rimini, Fano, Cesena kaj Pesaro. Li estis membro de la potenca familio Malatesta.

Karlo estis la frato de Pandolfo la 3-a Malatesta kaj de Andrea Malatesta, kun kiuj li oftfoje batalis. En 1385, li estis nomumita vikario por Romagna de la papo Urbano la 6-a, kaj fariĝis du jarojn poste *gonfaloniere*.

En 1397, Malatesta fariĝis la ĉefmajoro de la ligo kontraŭ la familio Visconti, al kiu cetere aniĝis Florenco kaj Venecio, sed ankaŭ lia tradicia alianculo la papa ŝtato. Karlo fariĝis en 1406 la guberniestro de Milano, sed restis lojala nur dum unu jaro. Dum la granda okcidenta skismo, pro la samtempa ekzisto de tri rivalaj papoj, Malatesta unue subtenis Gregorion la 12-an, antaŭ ties abdiko dum la koncilio de Konstanco. La demisio-letero estis laŭtvoĉe legita de Malatesta mem.

## Fontoj 
*Rendina, Claudio (1992). *I capitani di ventura.* Newton Compton.

Kategorio:Italaj militistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1368
Kategorio:Mortintoj en 1429
Indiana Jones

**Indiana Jones** estas fikcia rolulo de serio de filmoj, kreita de George Lucas, reĝisorita de Steven Spielberg.
200px|eta|dekstra
Ĝis 2008 estas kvar filmoj, kies ĉefaktoro estis Harrison Ford. Pro la granda sukceso de la filmoj, multaj romanoj, bildstrioj, komputilaj ludoj temas pri la aventuroj de Indiana Jones kaj dum la 1990-a jardeko oni filmis la televidserion *La kronikoj de la juna Indiana Jones*, kie Corey Carrier, Sean Patrick Flanery kaj George Hall prenis la ĉefrolon.

"Indiana" estas pseŭdonimo, kiun li prenis el la familia hundo. Lia persona nomo estas **Henry Walton Jones, Jr.** Liaj amikoj nomas lin "*Indy*". Indiana Jones estas arkeologo kaj instruisto ĉe la Universitato Marshall de Konektikuto.

Kiel arkeologo, li serĉas antikvajn valoraĵojn kaj fojfoje laŭ liaj aventuroj, li nevole enmiksas sin en la aferoj de povaj malamikoj, kiuj ofte havas politikajn aŭ militajn celojn. Tamen, la juna Indy ne dubis pri enmiksi sin en militoj kaj en komisioj, kiuj havus gravajn sekvojn.

Li kutime vestas fedoran ĉapelon, ledan jakon kaj portas vipon kiel utilegan ilon por ĉia danĝera okazo. Ĉe la universitato li vestas formalan virveston kaj okulvitrojn.

## La origino de la rolulo 
George Lucas disvolvis ideon por du filmserioj, kiuj estus dividitaj laŭ ĉapitroj, inspiritaj je filmserioj de la 1930-a kaj la 1940-a jardekoj. La unua nomiĝis "*La aventuroj de Indiana Smith*" kaj temis pri aventurema arkeologo. La dua "*Stelaj Militoj*" temis pri kosmaj aventuroj.

Li unue faris la filmon Stelajn Militojn kaj lasis flanken la ideon pri la arkeologo ĝis akcidenta renkontiĝo, kiun li havis kun Steven Spielberg ĉe Maui. Spielberg volis filmi kinaĵon pri James Bond sed Lucas parolis al li pri Indiana kaj Spielberg konvinkiĝis pri la ideo. Post ŝanĝi la familian nomon de la aventurulo kaj kelkajn scenerajn detalojn, ili interkonsentis kun Paramount Pictures por filmi kvin filmojn pri la aventuroj de Indiana Jones.

## Kinofilmoj 
La unuaj tri filmoj estis grandaj sukcesoj en la 1980-aj jaroj kaj estas ĝis nun kultaj filmoj.

* 1981: Ĉasantoj de la Perdita Arkeo *(Raiders of the Lost Ark)*
* 1984: Indiana Jones kaj la Templo de Pereo *(Indiana Jones and the Temple of Doom)*
* 1989: Indiana Jones kaj la Lasta Krucmilito *(Indiana Jones and the Last Crusade)*
* 2008: Indiana Jones kaj la Reĝlando de la Kristala Kranio *(Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull)*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de Indiana Jones

Kategorio:Filmaj roluloj
Jones, Indiana
Jones, Indiana
Jones, Indiana
Kategorio:Filmaj serioj
Kategorio:Filmoj de Steven Spielberg
Benedikto la 13-a (kontraŭpapo)

eta|200px|La kardinaloj de Saint-Martial kaj Neufchâtel kronigas Benedikton la 13-an. (Kronikoj de Froissart)
**Pedro de Luna**, aŭ france **Pierre de Lune** (n. en 1329 en Illueca - m. en 1423) fariĝis avinjona papo sub la nomo **Benedikto la 13-a**. Li hodiaŭ estas rigardata de la Romkatolika Eklezio kiel kontraŭpapo.

Benedikto devenis de nobela familio de Aragono. Li junaĝe studadis civilan kaj eklezian jurisprudencon, kaj cetere nedaŭre ĉesis studi por fariĝi militisto. Li poste estis nomumita kiel profesoro pri eklezia juro en la universitato de Montpeliero. La kontraŭpapo verkis multajn jurajn eseojn, sed ankaŭ manlibrojn pri teologio kaj asketismo.

Oni ne konfuzu lin kun Benedikto la 13-a, kiu estis la roma papo inter 1724 kaj 1730.

Kategorio:Kontraŭpapoj
Kategorio:Hispaniaj kardinaloj
Ladislao la 1-a (Napolo)

**Ladislao la Grandanima** (n. en 1376 aŭ 1377 - m. la 6-an de aŭgusto 1414) estis reĝo de Napolo kaj titola reĝo de Jerusalemo kaj Sicilio, titola grafo de Provenco kaj Forcalquier (1386-1414) kaj titola reĝo de Hungario kaj Dalmatio (1390-1414). Li estas la lasta viro de la pliaĝa branĉo de Anĵuo.

[200px|eta|dekstra|Malhele oranĝe: Reĝlando de SicilioHele oranĝe: Reĝlando de NapoloFlave: Teritoriaj akiroj de [Ladislao la 1-a (Napolo)|Ladislao la 1-a]]
Li fariĝis lerta politika kaj militista estro, kaj la protektanto kaj kontrolanto de la papo Inocento la 7-a. Li profitis el la multaj tumultoj tra tiutempa Italio por ege plivastigi siajn reĝlandon kaj potencon, proprigante al si la plej grandan parton de la papa ŝtato.

## Vidu ankaŭ 
* Angelo Tartaglia

Kategorio:Reĝoj de Napolo
Kategorio:Anĵua dinastio
Ludoviko la 3-a (Palatinato)

**Ludoviko la 3-a, Palatinata Elektisto** germane *Ludwig III. der Ältere* (naskiĝis la 23-an de januaro 1378 - mortis en Heidelberg, la 30-an de decembro 1436) estis rejna princo-elektisto de Elekto-Palatinato el la familio Vitelsbaĥoj, ekde 1410 ĝis 1436.

Ludoviko la 3-a estis la filo de la reĝo Rupreĥto de Germanio kaj de ties edzino Elizabeto de Nurenbergo. Li estis membro de la *Sittichgesellschaft* kaj de la Ligo de Konstanco. Krome, li ankaŭ estas konata kiel fondinto de la *Bibliotheca Palatina* en Hajdelbergo.

Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Princoj-elektistoj de Palatinato
Santiago Tuxtla

**Santiago Tuxtla** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Santiago Tuxtla. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 143.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 54939 loĝantojn. El tiuj estis 26478 viroj kaj 28461 virinoj. La komunumo havas surfacon de 621.8 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 28 minutoj norda latitudo kaj 95 gradoj kaj 18 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 200 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 54522 personoj. En la jaro 2000 temis pri 54539, do temis pri kresko / malkresko je 0.01 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 48256 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 297 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30143a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Veracruz
Malatesta

*Malatesta* povas esti:
* Tre konata familinomo en Italio.
* Tre konata potenca familio en la Renesanco en norditalaj urboj, nome Malatesta (familio), ekzemple kiel membro Karlo la 1-a Malatesta.
* Errico Malatesta fama itala anarkiisto.
* Malatesta (metroo de Romo), stacio de la metroo de Romo.

Kategorio:Italio
Kategorio:Familiaj nomoj
Trnávka (distrikto Trebišov)

eta|dekstra|330ra|Trnávka situas en la plej griza distrikto
**Trnávka** (hungare: **Tarnóka**) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en la regiono Košice, distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: 192 m
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 078 01
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Trnávka situas laŭ la ĉefvojo de Košice al Michalovce, aŭtoŝoseo preteriras ĝin. Sečovce troviĝas je 3 km.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo datiĝas de 1478. En 1910 loĝis en Tarnóka 194 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis la traktato de Trianon Tarnóka apartenis al la Hungara reĝlando, departemento Zemplén, distrikto Gálszécs, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj denove ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Trnávka 175 homoj, inter kiuj 174 estis slovakoj.

## Vidindaĵo 
* Lago por fiŝkaptado kaj banado

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Taliŝoj

**Taliŝoj** estas irana popolo, kiu vivas en limareo de Azerbajĝano kaj Irano. En Azerbaĵgano ili vivas ĉe urbo Lenkoran kaj en Irano en provincoj Ardabil kaj Gilan. Kulture, ĝi similas al popolo de Dagestano kaj de Azerbajĝano. Ne ekzistas fidebla popola statistiko pri nombro de la taliŝoj. Entute vivas ĉ. 200.000 taliŝoj en la du landoj.

La taliŝoj parolas la taliŝan lingvon kaj krom tiu la lokajn regajn lingvojn.

Kategorio:Etnoj en Azio
Lenkoran

**Lenkorano** () estas urbo kun distrikta statuso en sudo de Azerbajĝano ĉe bordo de la Kaspia maro. Urbo lokiĝas en distrikto Lenkoran kaj havis en 2002 ĉirkaŭ 48.400 loĝantojn.

## Loĝantoj kaj urbonomo 
Pli ol duono de la loĝantoj de la urbo apartenas al la popolo taliŝoj. Tiuj rezervis siajn kulturon kaj tradicion. La nomo de la urbo venas el *Lan Karan*, kiu en la taliŝa lingvo signifas *kandomo*.

## Historio 
La urbo estis fondita sur la marĉejo ĉe norda bordo de rivero Lenkoranka. La unuaj spuroj de loĝantoj estis trovitaj el la neolitiko, sed ekzistas ankaŭ ruinoj de setlejoj el la bronza kaj fera epokoj. Herodoto kaj Strabono menciis setlejojn en ĉirkaŭo de Lənkəran.

Ekde la 16-a jarcento, la urbo graviĝis, ĝin posedis de 1728 ĝis 1735 Rusio, poste Persio. Lenkoran iĝis ĉefurbo de la Taliŝa Ĥanlando, kiu estiĝis en 1747 post morto de la persa reganto Ŝaĥo Nadir. La rusoj okupis ĝin en januaro de 1813. Laŭ la Traktato de Gulistan de 1813, ĝi iĝis parto de la Rusia imperio. Tiutempe ĝi havis ĉirkaŭ 2200 loĝantojn, en 1911 ĉirkaŭ 8500.

Dum la Rusia interna milito, bolŝevikoj deklaris en la urbo Respublikon Mughan, kiu kelkajn monatojn poste iĝis parto de la Azerbajĝana Demokratia Respubliko. Tiu respubliko iĝis parto de la Transkaŭkaza SFSR, pli poste de la Sovetunio.

En 1993, en la urbo deklaris Alikram Humbetov la formadon de la Taliŝa-Muĝana Aŭtonomia Respubliko. La ribelo kaj la respubliko estis baldaŭ detruita.

## Ekonomio 
En la regiono ĉirkaŭ Lenkoran gravas la agrikulturo, same la produktado de printempaj kaj vintraj legomoj. Oni kultivas en la varma klimato ankaŭ rizon, vinberon, citronon. Oni prilaboras ankaŭ kverkolignojn al mebloj, teon, silkon. Gravas ankaŭ la tapiŝproduktado.

La regiono estas konata pro Parrotia persica, *ferligno*, kiu kreskas kaj estas prilaborata tie.

## Vidindaĵoj 
En la urbo ekzistas historia muzeo sur iama loko de la malnova ĥanpalaco. La urbo havas vidindan grandan moskeon kaj bazaron.

Proksime al Lenkoran, ekzistas sablaj strandoj, en distanco de 12&nbsp;km (ĉe okcidenta Andjin) varmakvaj fontoj. Proksime al vilaĝo Ballabur, videblas ruinoj de la samnoma fortikaĵo.

## Trafiko 
Ekzistas nur unu nokta trajno al Bakuo, kiu pluveturas al Astara. Okcidente de la urbo troviĝas flughaveno. La urbo estas ligita al translanda vojo M3.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Taliŝa-Muĝana Aŭtonoma Respubliko

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo  (azere)
* 1991 sovettempa mapo de la regiono , komparo 1:100.000

Kategorio:Urboj de Azerbajĝano