open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tannay VD

**Tannay** estas komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 1430 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Tannay situas ĉe la nordokcidenta bordo de Lago Lemano, proksimume 12 kilometrojn nordoriente de la urbo Ĝenevo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. La komunumo konsistas el la vilaĝo Tannay kaj la kvartalo Les Gouttettes apud la lagobordo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,82 km², de kiuj 13,2% estas kovritaj de arbaro, 47,3% servas por agrikulturo kaj 39,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Tannay limas en nordo al Commugny, en nordoriento al Coppet, en oriento al la Lago Lemano, en sudo al Mies, kaj en okcidento al Chavannes-des-Bois.

## Trafiko 
Tra Tannay pasas laŭ la lagobordo la kantona ĉefvojo n-ro 1 (la tiel nomita *Route de Suisse*, la svisa aŭtovojo A1 en nordo, kies plej proksima alveturejo situas en distanco de proksimume 3 kilometrojn norde de la komunumo, kaj la kantona ĉefvojo n-ro 121. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita pere de la stacidomo ĉe la trajnlinio de Laŭzano al Ĝenevo kaj pere de loka buslinio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Tannay datiĝas el la jaro 1390 kiel *Taney*. Sur la teritorio de Tannay estis trovitaj restaĵoj de gaŭlo-romia setlejo. Dum mezepoko Tannay apartenis al la Senjorujo Coppet. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi apartenis al la Voktejo Nyon, tiam dum kvin jaroj al la tiama Kantono Lemano, kiu en 1803 estis surbaze de la Mediacia Akto de Napoleono integrita al la nova Kantono Vaŭdo.

## Vidindaĵoj 
La kastelo, el la unua duono de la 17-a jarcento estis plurfoje riparita en la 19-a kaj la 20-a jarcentoj kaj nun loĝigas nun la komunuman administracion.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Tannay
* Tannay (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Tannay
* Retejo pri la Kastelo Tannay (france germane)
Bolhás

**Bolhás** [bolhAŝ] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Nagyatád. La loknomo signifas: pula.
eta|Aerfoto pri Bolhás
eta|Kirko de Bolhás

## Bazaj informoj 
* Areo: 31&nbsp;km²
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 7517
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Bolhás situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo el Nagyatád, laŭ fervojo Kaposvár-Gyékényes. Nagyatád troviĝas 9, Csurgó 17 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el la 14-a jarcento laŭ tiama hungara ortografio *"Bolhas"*. Post la mezepoko la turkoj dufoje detruis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1853
* romkatolika kapelo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1867
* klasikisma nobeldomo de Tallián el la 1830-aj jaroj

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.vendegvaro.hu
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Mezőcsokonya

**Mezőcsokonya** [mezOĉokonja] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár.
eta| Kalvinana preĝejo de Mezőcsokonya
maldekstre|eta| Katolika kapelo de Mezőcsokonya
eta|Infanĝardeno de Mezőcsokonya

## Bazaj informoj 
* Areo: 31&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1220
* Poŝtkodo: 7434
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Mezőcsokonya situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Kaposvár troviĝas 18, Kadarkút 27, Marcali 29&nbsp;km-ojn. Proksime la plej alta elstaraĵo altas 172 m-ojn. La plej proksima fervojo estas 10&nbsp;km-ojn ĉe Kiskorpád.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1324. Dum la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. En 1950 kolĥozo funkciis. Apud Mezőcsokonya oni minas nafton kaj tergason. En 2007 la vilaĝanoj atingis la unuan lokon en konkurso "La plej forta vilaĝo de Hungario". Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kuracejo, apoteko, poŝto, futbalejo, 5 vendejoj, 3 restoracietoj, bakejo.
150px|eta|Lago de Mezőcsokonya
150px|eta|Monumento pri falintoj en Mezőcsokonya
200px|eta|Parko de Mezőcsokonya
200px|eta|maldekstre|Promenejo de Mezőcsokonya

## Vidindaĵoj 
* romkatolika moderna kapelo omaĝe al Emeriko de Hungario el la 1960-aj jaroj
* kalvinana preĝejo
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1986
* neuzata termala puto
* lago

## Famuloj 
En Mezőcsokonya naskiĝis Csaba Varga (animaciisto).

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http://maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Szenta

**Szenta** [senta] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Csurgó.
eta|300ra|Fervojeto en Szenta

## Bazaj informoj 
* Areo: 65&nbsp;km²
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 8849
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Szenta situas sur ebenaĵo kaj rande sur deklivoj, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Dombóvár-Gyékényes. Csurgó troviĝas 8, Nagyatád 18 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1360. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, 2 vendejoj, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) de 1873
* kalvinana (ankaŭ luterana) preĝejo de 1874
* protektata lago
* 7 fiŝkaptistaj lagoj
* arbara etfervojo por turistoj al Kaszó

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.szenta.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Epesses

**Epesses** estas iama svisa komunumo en la Kantono Vaŭdo, ĉe la norda bordo de Lago Lemano inter Laŭzano kaj Vevey, malproksima je ĉirkaŭ 10&nbsp;km oriente de Laŭzano, en viteja regiono de Lavaux. Kun efiko de la 1-a de julio 2011 ĝi estis integrita al la nova komunumo Bourg-en-Lavaux.

## Geografio 
**Epesses** situas en la Vitejo de Lavaux, tiu vitejo sur terasoj klasita Monda heredaĵo de Unesko la 28-an de junio 2007. La vitejo de Epesses produktas ĉefe blankan vinon.

## Najbaraj komunumoj 
La najbaraj komunumoj de la antaŭ komunumo estis Cully, Riex, Forel (Lavaux) kaj Puidoux.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Epesses datiĝas el la jaro 1166 kiel *Espesses*.

Dum mezepoko Epesses estis sub la regado de la benedikta abatejo Lutry. Kiam en la jaro 1536 la bernanoj konkeris Vaŭdon, la vilaĝo venis sub la administracio de la voktejo Laŭzano. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 la vilaĝo apartenis al la helveta Kantono Lemano, kiu per la mediacia akto en la jaro 1803 estis integrita al la nova Kantono Vaŭdo. Epesses tiam estis atribuita la Distrikto Lavaux.

Surbaze de referendumo de la 17-a de majo 2009, la komunumoj **Epesses**, Riex, Villette (Lavaux), Cully kaj Grandvaux  decidis unuiĝi. El ili kreiĝis la komunumo Bourg-en-Lavaux je la 1a de en julio 2011.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Epesses 
* Epesses en la Historia Leksikono de Svislando
Dua leĝo de termodinamiko

La **Dua leĝo de termodinamiko** konstatas, ke en termodinamike fermita sistemo ekzistas statfunkcio nomata entropio, de kiu ŝanĝo ΔS en izovarma procezo estas plenumata  \Delta S\geqslant 0  kaj egaleco estas tiam kaj nur tiam, kiam procezo estas inversigebla.

Alivorte:
:"En termodinamike izolata sistemo entropio neniam malkreskas" 

Eblas multaj ekvivalentaj vortigoj de tiu leĝo, kvankam la ekvivalenteco ne ĉiam estas tuj videbla.

El tiu leĝo sekvas, ke natura procezo evoluas nur laŭ unu direkto ne inverse. Ekzemple: varmo fluas de sistemo de pli alta temperaturo al sistemo de pli malalta temperaturo; ekzistas supera limo por transformi termikan energion al alia energi-formo (laboro). Sekvas ke ne eblas konstrui maŝinon, kiu produktus pli da energio (perpetuum mobile duaspeca) ol tiu limo (Vd la principon de konservado de energio laŭ la unua leĝo de termodinamiko).

Kategorio:Termodinamiko
James Clark Ross

**Sir James Clark ROSS** (naskiĝis la , mortis la ) estis brita maroficiro kaj esploristo. Li naskiĝis en Londono kaj estis la nevo de la skota arkta esploristo John Ross. Li interalie esploris Antarkton kune kun sia onklo John Ross kaj kun William Edward Parry.

Li poste estris sian propran ekspedicion al Antarkto.

## Vidu ankaŭ 
* Maro de Ross
* Insulo Ross
* Ross Dependaĵo

Kategorio:Britaj esploristoj
Arida klimato

thumb|right|upright=1.6|Regionoj kun arida klimato

Oni parolas pri **arida klimato**, se la potenciala akvovaporiĝo superas la precipitaĵon en iu regiono. Tiu kaŭzas tre malgrandan aeran humidecon. Ĝi estas la malo de humida klimato.

Oni distingas inter 
* **plenarida klimato**: precipitaĵo < vaporiĝo, validas por 10 ĝis 12 monatoj en la jaro 
* **duonarida klimato**: precipitaĵo < vaporiĝo, validas por 6 ĝis 9 monatoj en la jaro.

Tipa karakterizaĵo por la plenarida regiono estas la sen-forflueco. La riveroj vaporiĝas jam dum ties fluo plene aŭ alfluas sen-elfluan lagon aŭ plaĝon (sal-argilan ebenaĵon, basenon de iama sala lago). Ekzemploj estas la lago Urmia, () aŭ la lago Aralo. Okaze de plenarido, la precipitaĵo estas ĝenerale sub 80 mm en jaro.

Kvankam situas plej ofte la sekaj zonoj en subtropika dezerta zono, ĉar la pasataj ventoj atingas nur la t.n. ĉeval-latitudon, sed ekzistas arida klimato same en aliaj regionoj, ekzemple en multaj altmontaroj kaj „polusaj dezertoj“.

## Vidu ankaŭ 
* Duonhumida klimato
* Humida klimato
* Klimata klasifiko de Köppen
* Seka sezono
* Trosekeco

Kategorio:Klimatologio
Aŭrorinsuloj

La **Aŭrorinsuloj** estis grupo da tri fantomaj insuloj, unue raportitaj en 1762 de la hispana komercŝipo *Aurora* okaze de ŝipveturado inter Limo kaj Cádiz. La oficiroj de la *Aurora* raportis, ke ili denove vidis tiun insularon en la jaro 1774. La hispana ŝipo *San Miguel* poste difinis ilian situon je la koordinatoj 52°37'S 47°49'U. La insuloj estis denove viditaj la 20-an de februaro 1794 de la hispana esplorŝipo *Atrevida*, ie inter la Falklandoj kaj Sud-Georgio.

Oni poste pruvis, ke tiuj insuloj ne ekzistis. Ili tamen estis daŭre menciitaj sur mapoj de la suda Atlantika Oceano ĝis la 1870-aj jaroj.

Kategorio:Fantomaj insuloj
Tarany

**Tarany** [taranj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Nagyatád.

## Bazaj informoj 
* Areo: 55&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1270
* Poŝtkodo: 7514
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Tarany situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Nagyatád troviĝas 8, Csurgó 22, Kadarkút 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
En la 17-a jarcento krom hungaroj ankaŭ slovenoj alvenis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1763, en 1950 renoviĝis

## Ĝemelkomunumo 
*  Blatná na Ostrove, Slovakio

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http://maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Görgeteg

eta|300ra|Preĝejo en Görgeteg
eta|290ra|Preĝejo kun ĉefvojo en Görgeteg
eta|250ra|Görgeteg
**Görgeteg** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Nagyatád.

## Bazaj informoj 
* Areo: 34&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1230
* Poŝtkodo: 7553
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Görgeteg situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Nagyatád-Barcs. La lasta urbo troviĝas 26, Kadarkút 20, Nagyatád 14 km-ojn.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Granda) Dipatrino de 1857, en 1926 pligrandiĝis
* kalvinana novgotika preĝejo de 1888
* ĉasista kastelo, nun hotelo

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
eta|280ra|maldekstra|Görgeteg

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Porrog

**Porrog** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Csurgó.
eta|maldekstre|140px|Blazono de Porrog
300px|eta|dekstra|Panoramo de Porrog

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 8858
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Porrog situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Csurgó troviĝas 7, Nagykanizsa 23, Kaposvár 77, Budapeŝto 233 kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1536. Dum la turkoj Porrog estis apenaŭ loĝata. En 1878 incendio okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto, vendejo, drinkejo.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1996 kun malnova sonorilostablo
* arboreto

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.porrog.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Pola rapidvojo S51

La **pola rapidvojo S51** kunigos la urbon Olsztyn kun Pola rapidvojo S7 en aŭtovoja nodo en Olsztynek. Tuta longeco ĉirkaŭ 25 km. Trako de S51 preskaŭ estas sama kiel Pola landvojo n-ro 51.
Projekto RoMEo

**Projekto RoMEo** estas esperantista projekto kiu okupiĝas pri esperantigado de italaj komiksoj.

Naskiĝinta en la unuaj jaroj de 2000 kiel simpla projekto por traduko de bildstrioj de Rat-Man (RoMEo estas **R**at-**M**an en **E**speranto), ĝi baldaŭ ampleksiĝis, inkluzivante aliajn komiksojn.

## Printitaj eldonoj 
### Rat-Man 
Rat-Man, itala komikso de Leo Ortolani, estis esperantigita en 2007, kaj oficiale prezentita dum la internacia bildstria foiro "Lucca Comics & Games" en novembro 2007.

La teamo inkluzivis:
* projektestro: Daniele Binaghi
* tradukintoj: Cristina de Giorgi, Daniele Binaghi, Filippo Zanoner, Luisa Oberrauch Madella
* kontrollegintoj: Cristina de Giorgi, LinguaForce, Miĥail Povorin, Mizro Iwaya
* enpaĝiginto: Daniele Binaghi
* helpantoj kaj konsilantoj: Andrea Plazzi, Anna Lowenstein, Brunetto Casini, Manuel Giorgini, Peter Baláž, Pier Luigi Cinquantini, Renato Corsetti
* desegnisto de la originala rakonto: Andrea Rossetto
* IEJ respondeculo: Michael Boris Mandirola
* JEFO respondeculo: François Parchemin

### Diabolik 
eta|dekstra|Kovrilo de "La Reĝo de la Teroro"
Diabolik, itala komikso inventita de Angela kaj Luciana Giussani, estis esperantigita en 2009.

La teamo inkluzivis:
* projektestro: Daniele Binaghi
* tradukintoj: Daniele Binaghi, Filippo Zanoner
* kontrollegintoj: Brunetto Casini, Mirella De Martini, LinguaForce, Miĥail Povorin
* enpaĝiginto: Daniele Binaghi
* helpantoj kaj konsilantoj: Lorenzo Altariva, Brunetto Casini, Mario Gomboli, Nicola Morandi
* verkistoj de la rakonto: Alfredo Castelli, Angela Giussani
* desegnisto de la rakonto: Giuseppe Palumbo
* IEJ respondeculo: Michael Boris Mandirola
* IEF respondeculo: Riccardo Natale Pinori

### Lupo Alberto 
eta|dekstra|Kovrilo de la revuo de IEF "L'esperanto", anoncanta la novan komikson
Lupo Alberto, itala komikso kreita de Silver, estis esperantigita en 2010.

La teamo inkluzivis:
* projektestro: Daniele Binaghi
* tradukintoj: Daniele Binaghi, Antonio C. Codazzi, Mirella De Martini, Francesca Lomello, Filippo Zanoner
* kontrollegintoj: Brunetto Casini, Cristina De Giorgi, Manuel Giorgini, Miĥail Povorin, Russ Williams
* enpaĝiginto: Daniele Binaghi
* desegnisto de la originala bildo: Andrea "Grillo" Grillenzoni
* IEJ respondeculo: Michael Boris Mandirola
* CET respondeculo: Simone Barbero

## PDFaj eldonoj 
Projekto RoMEo, en 2010, komencis eldoni ankaŭ komiksojn en formato PDF, elŝuteblaj el sia retejo.

### Lasta lekcio en Gotingeno 
eta|dekstra|Kovrilo de "Lasta lekcio en Gotingeno", de Davide Osenda
Lasta lekcio en Gotingeno, itala bildrakonto de Davide Osenda, estis esperantigita en 2010.

La teamo inkluzivis:
* projektestro: Daniele Binaghi
* tradukintoj: Daniele Binaghi, Antonio C. Codazzi, Mirella De Martini, Filippo Zanoner
* kontrollegintoj: Cristina De Giorgi, Carlo Minnaja, Miĥail Povorin, Russ Williams
* enpaĝiginto: Daniele Binaghi
* helpantoj: Davide Astori, Andrea Plazzi, Klod Trezorje

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
Fabian Gottlieb von Bellingshausen

eta|dekstra|200px|Portreto de Fabian Gottlieb von Bellingshausen
eta|180px|maldekstre|Admiralo von Bellingshausen
**Fabian Gottlieb VON BELLINGSHAUSEN**, prononco , ankaŭ konata ruslingve kiel **Фаддей Фаддеевич Беллинсгаузен**, prononco , (n. la 20-an de septembro 1778 sur la insulo Saaremaa, germane nomata *Ösel*, nuna Estonio - m. la 25-an de januaro 1852 en Kronŝtadto) estis maroficiro de la Rusa Imperio. Devene li estis nobelo el familio de germanaj baltoj. Li estris la duan rusan ĉirkaŭmondan ekspedicion. Dum tiu ekspedicio, Bellingshausen fariĝis unu el la tri unuaj eŭropanoj, kiuj vidis la antarktan kontinenton el la ŝipo *Vostok*. Li estis akompananto tie de Miĥail Lazarev.

## Honorigoj 
Laŭ lia nomo nomiĝis pluraj geografiaj objektoj en kaj apud la Antarkto, ekzemple la *maro Bellinghausen* okcidente de la antarkta duoninsulo, kaj la *monto Bellinghausen* de 1380 metroj (krome ankaŭ monto de iom pli ol 3340 metroj en la kanada teritorio Jukonio, parto de la Nacia Parko Kluane), krome glaĉero nomata "katedralo Bellinghausen", insularo en la teritorio Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj kaj pluraj aliaj.

Kategorio:Rusaj esploristoj
Kategorio:Germanaj baltoj
Kategorio:Esploristoj de Antarkto
Kategorio:Esploristoj de Arkto
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Eadbert (Northumbria)

eta|dekstra|Monero de Eadbert
**Eadbert** (m. la 2-an de aŭgusto 768) estis reĝo de Northumbria, Anglio de ĉirkaŭ 737 al 758.

## Familio 
Li estis ano de la reĝa familio de Northumbira, kaj devenis de Ida, la unua anglosaksa reĝo de Bernicia (unu el la du regnoj kiuj kuniĝis por estigi la regnon Northumbria). Lia patro nomiĝis Eata.

Li estis kuzo de Ceolwulf, reĝo 729-737, kaj frato de Egbert, ĉefepiskopo de Jorko.

## Altroniĝo 
Li altroniĝis ĉirkaŭ 737 post la dua abdiko de Ceolwulf, kiu eniris la abatejon de Lindisfarne. Kontraste al la unua abdiko de Ceolwulf, verŝajne la dua estis propravola.

## Regado 
Eadbert estis kontraŭata de rivaloj anoj de la reĝa familio. En 740 Eardwine, verŝajne filo de Eadwulf (reĝo 704-705) estis mortigata. En 750 Offa, filo de Aldfrith (reĝo 685-704) estis forprenata de la abateja sanktejo de Lindisfarne kaj mortigata post sieĝo, kaj Cynewulf, episkopo de Lindisfarne, kiu protektis kaj eble subtenis Offa, estis malliberigata ĉe Jorko.

Letero de papo Paŭlo la 1-a (papo) al Eadbert kaj lia frato Egbert komandis ilin redoni bienojn forprenitajn de abato Fothred kaj donitajn al Moll (eble Aethelwald Moll): tio sugestas ke Eadbert penis rehavi bienojn donitajn de antaŭaj reĝoj al la eklezio.

En 740 Eadbert militis kontraŭ la piktoj. Aethelbald, reĝo de Mercia, profitis de la foresto de Eadbert por disrabi Northumbria.

En 750 Eadbert konkeris iom da pikta teritorio. En 756 li kaj la pikta reĝo batalis kontraŭ la keltoj de Skotlando.

## Abdiko 
En 758 Eadbert abdikis, kaj eniris la monaĥejon ligitan al la katedralo de Jorko. Li mortis en 768 kaj entombiĝis en la katedralo apud sia frato Egbert.

Li estis sekvata de sia filo Oswulf, sed tiu estis murdata post unu jaro.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Northumbria
Kategorio:Mortintoj en 768
Salivo

eta|Salivo de bebo
**Salivo** estas biologia likvaĵo, sekreciata de la salivaj glandoj en la buŝo de homo kaj aliaj bestoj.

## Fiziologia rolo 
**Salivo** utilas por malseki la buŝajn mukozojn, tio, kio helpas la voĉadon. Ĝi estas ankaŭ la unua digesta suko, kiu estas nepra al la digesto de amelo, dank'al la amelazo kiuj ĝi entenas. Ĝi estas antisepso kaj protektas la ezofagon.

### Salivado 
la salivado estas denaska reflekso, stimulata de la buŝa kontakto kun nutraĵoj aŭ de ties odoro, vido aŭ eĉ imago. La eksperimento de Ivan Pavlov montris ke salivado povas esti estigita de kondiĉa reflekso.

La homa sekrecio de salivo varias inter po 500 ĝis 1200 ml por tago. Ĉirkaŭ duono de la kvanto da salivo estas sekreciata dum la manĝoj, la cetera utilas malsekigi la mukozojn kaj malhelpi la infektojn (inter aliaj, la kariojn).

## Fizikaj ecoj 
Salivo konsistigas el 99% da akvo. Ĝi estas malpli da jonoj ol la sangoplasmo (estas tiel nomata *hipotona solvo*), escepte koncern'al la jono kalio (K+), kiu estas de 5 ĝis 10 foje pli koncentrata en salivo ol en la plasmo. La kemia konsistaĵo de la salivo varias, laŭ ke ĝia sekrecio estas stimulata aŭ ne.

La viskozeco de la salivo varias de 1,5 al 13 *centipoise*.

La pH varias inter -0,5 kaj -2,5.

La pH kaj la viskozeco de la salivo varias laŭ la saliva glando, kiu sekrecias ĝin. La salivo secreciata per stimulo havas pli grandan pH.

### Organikaj komponaĵoj 
La salivo entenas ĉefe Ureon, Albuminon, Glukozon, Amelazon kaj aliaj enzimojn, Lisozimon (kiu agas kiel natura antibiotiko).

Ĝi entenas ankaŭ hormonojn, proteinojn kaj RNA-molekulojn, kiuj povas utili por la diagnozo de malsanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Bavo (biologio)
* Ĉasveneno
* Muko

## Referencoj kaj notoj 
Kategorio:Buŝo
Kategorio:Korpaj likvaĵoj
Kategorio:Ekzokrinaj glandoj
Kategorio:Digesta sistemo
Ceolwulf (Northumbria)

**Ceolwulf** (m. 764) estis reĝo de Northumbria, Anglio de 729 al 737, krom mallonga periodo en 731 aŭ 732 kiam li detroniĝis.

Li estis ano de la reĝa familio de Northumbria, kaj adoptata kiel heredonto de sia malproksima kuzo Osric (reĝo 718-729). Li estis frato de Coenred (reĝo 716-718).

Aŭtune de 731 aŭ 732 Ceolwulf estis mallonge detronigata. Samtempe Acca, episkopo de Hexham, estis forpelata de sia diocezo. Tamen Ceolwulf rapide regajnis la tronon.

Ceolwulf ŝajne ĝuis la aprobon de Bede, kiu dediĉis sian ĉefan verkon (*Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum*) al Ceolwulf, priskribante lin kiel "plej glora reĝo".

En 737 Ceolwulf abdikis por eniri la abatejon de Lindisfarne. Li estis sekvata de sia kuzo Eadbert.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Northumbria
Kategorio:Mortintoj en 764
Brachypodium pinnatum

La **plumega braĥipodio** (*Brachypodium pinnatum*) estas staŭdo kiu apartenas al la familio de la Poacoj.

## Priskribo 
Ĝi estas staŭda. Ĝi altas 30-120 cm. Ĝiaj folioj larĝas 3-6 mm kaj koloriĝas flava verda. Ĝia floraro estas spiko kun longaj spiketoj, 8 ĝis 25 floroj kun mallongaj aristoj (6 mm). Ĝi havas rizomojn.

## Disvastiĝo 
La specio troviĝas precipe en la palearktiso. Ĝi ŝatas naturajn herbarojn kun kalkenhavanta grundo.

## Parazitoj 
*Ergoto fungo* parazitas ĝian ovarion.

## Eksteraj ligiloj 
* tela botanica  
* Monda disvastiĝo

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Brachypodium
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Johano de Fordun

**Johano de Fordun** (m. ĉ. 1384) estis skota kronikisto.

Li estis nemonaĥa pastro kaj verŝajne kapelano en la katedralo de Aberdeen.

Lia ĉefa verko estas *Chronica gentis Scotorum* (*Kroniko de la skota popolo*, eldonita ĉirkaŭ 1360) kiu traktis la historion de Skotlando ĝis 1153. Ĝi estis la unua kompleta historio de la lando, kvankam la enhavo eble ne tute fidindas rilate la pli fruajn epokojn.

Meze de la 15-a jarcento Walter Bower verkis aldonaĵon al la historio.

Kategorio:Historiistoj de Skotlando
Kategorio:Skotaj historiistoj
Kategorio:Mezepokaj verkistoj
Kategorio:Skotaj verkistoj
Galeria arbaro

[eta|Galeria arbaro en [Gvineo]]
[eta|Tropika galeria arbaro ĉe riverbordo de [Gambio]]
**Galeria arbaro** estas ĉerivera arbaro en senarba regiono aŭ en regiono kun aliaj arbospecoj.

Galeriaj arbaroj kreskas ofte apud riveroj en aridaj areoj, en kiuj cetere ne kreskas arboj pro la akvomanko en la grundo. La galeria arbaro estas tie ĉi eksterzona vegetaĵa formo, kiu kreskas tie nur pro la specifaj lokaj kondiĉoj. La nomo signifas tion, ke diversaj etaĝoj formiĝis: plej sube kreskas tre altaj herboj, pli supre arbustoj, plej supre arboj.

Ekzemplo pro tio estas la ebenaĵoj de Llanos en Venezuelo, kie - spite al la granda kvanto de precipitaĵo - kreskas-regas herboj kaj la arboj regas nur la bordajn eskarpojn. En la ebenaĵoj malhelpas la kreskon de arboj la dura kaj - por la radikoj - apenaŭ trapenetrebla laterita tavolo en la grundo (la Arecife).

Apud valoj de Omaruru, Swakop kaj Kuiseb en meza Namibo ekzistas same galeriaj arbaroj. Tie la riverbedoj estas plenigitaj per granda sablotavolo, en kiu fluas grundakvo ankaŭ en la senpluva sezono.

## Ekstra galerio 
Foje grimpoplantoj kreskas inter la branĉoj. Ili formas reton. Se la folioj falas, ili ne povas atingi la teron, sed ili kolektiĝas inter la stolonoj. Pro la pluvo la folioj transformiĝas al nutrogrundo. La birdoj kaj la vento portas grajnojn, kiuj elkreskas tie kaj formiĝas nova ekstra galerio inter la branĉoj. Tiaj arbaroj troviĝas ekzemple kelkloke apud Danubo, Tiso kaj Dravo.

## Vidu ankaŭ
*Arbara-savana mozaiko
*Ĉerivera arbaro
*Monte-Arbedaro
*Urugvaja savano

## Literaturo
* Heinrich Walter, Siegmar-W. Breckle, Vegetation und Klimazonen, 7. Aufl. 1999, Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart, ISBN 3-8252-0014-0

Kategorio:Arbaroj
Kategorio:Riveroj
Kategorio:Ĉeriveraj areoj
Candlemas-insulo

eta|200px|Situo de Candlemas-insulo
**Candlemas-insulo** estas malgranda, senhoma insulo en la Sud-Sandviĉinsuloj. Ĝi situas proksimume tri kilometrojn for de Vindication-insulo, de kiu ĝi estas apartigita de la kanalo Nelson.

En la nordokcidenta parto de la insulo troviĝas aktiva vulkano nomita Lucifer Hill. Candlemas-insulo estas la loko, kie okazas la intrigo de romano de Ian Cameron, *The White Ship* (1975), pri katastrofa ekspedicio al la insulo en 1975.

Kategorio:Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj
Kategorio:Insuloj en Britio
Kategorio:Insuloj en la Atlantiko
Walter Bower

**Walter Bower** (n. ĉ. 1385, m. la 24-an de decembro 1449) estis skota kronikisto.

Li naskiĝis ĉe Haddington (East Lothian). Ekde 1418 li estis abato de Abatejo Inchcolm apud Firth of Forth. En 1423 kaj 1424 li estis inter la gravuloj komisiitaj kolekti la elaĉetan monon por liberigi reĝon Jakobon la 1-an de Skotlando. En 1433 li estis inter la ambasadoroj senditaj al Parizo por diskuti la edziĝon de filino de Jakobo al la Dauphin. En 1432 li partoprenis konsilion ĉe Perth kie li defendis la rajtojn de la skotoj.

Dum liaj lastaj jaroj li verkis *Scotichronicon*, historion de Skotlando. Tio estis daŭrigo de la kroniko de Johano de Fordun, kaj la aldonaĵoj de Walter Bower traktis la periodon de 1153 al la morto de Jakobo la 1-a en 1437. Li finis la verkon en 1447 kaj dum siaj lastaj du jaroj li verkis mallongigitan version konatan kiel la *Book of Cupar* (*Libro de Cupar*).

Kategorio:Skotaj historiistoj
Kategorio:Skotaj kronikistoj
Kategorio:Skotaj abatoj
Kategorio:Skotaj diplomatoj
Kategorio:Skotaj romkatolikaj pastroj
Kategorio:Historiistoj de Skotlando
Kategorio:Mortintoj en 1449
Golfo de Vahsel

La **golfo de Vahsel** estas golfo proksimume 10-kilometrojn larĝa ĉe la bordo de Luitpold en Antarkto.

Ĝi estis malkovrita de la Germana Antarkta Ekspedicio de 1911-1912, estrita de Wilhelm Filchner. Post la malkovro, Filchner nomis la golfon omaĝe al kapitano Richard Vahsel, ŝipestro de la ekspedicia ŝipo *Deutschland*, kiu mortis dum la vojaĝo. 

Vahsel
Vahsel, golfo
Coppet

**Coppet** estas historia urbeto kaj komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 2855 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
**Coppet** situas ĉe la nord-okcidenta bordo de Lago Lemano en distanco de proksimume 13 km nordoriente de Ĝenevo kaj 8 km okcidente de Nyon en regiono nomita *Sankta Tero*. Tra Coppet fluas la rivereto *Doye*, kiu fontas en Bogis-Bossey, trafluas Céligny, Founex, Commugny antaŭ alflui al Lago Lemano en Coppet.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,87 km², de kiuj 2,7% estas kovritaj de arbaro, 34,2% servas por agrikulturo kaj 62,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Coppet limas en nordo al Founex, en oriento al la Lago Lemano, en sudo al Tannay, kaj en okcidento al Commugny.

## Kastelo 
La kastelo de Coppet, de 13-a jarcento estis aĉetita en 1784 de Jacques Necker, ministro pri financoj de la franca reĝo Ludoviko la 16-a kaj patro de Madame de Staël. Tie ŝi loĝis post esti forpelita el Francio fare de Napoléon Bonaparte.

## Trafiko 
Tra Coppet pasas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko tra Berno kaj Laŭzano al Ĝenevo, la tiel nomita Svisa Vojo (Route de Suisse). La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 2 kilometrojn norde de la komunumo en Chavannes-de-Bogis. Pere de la stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Laŭzano al Ĝenevo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Coppet datiĝas el la jaro 1294 kiel *Copetum*. Sur la teritorio de la komunumo estis trovitaj restaĵoj de lagoborda setlejo el la bronzepoko kaj de romia vilao, tombofiguro kaj mejloŝtono de la imperiestro Antonio. En la jaro 1271 la senjoroj thoire kaj Villars de Savojo akiris bienon en la Senjorujo Commugny kaj tiel fondis la merkatolokon kaj la kastelon de Coppet. En la jaro 1314 la senjorujo estis akirita de la familio Allamand, kiu en 1349 al Coppet koncedis urbajn liberecojn. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 la urbo apartenis al la Voktejo Nyon kaj ekde la revolucio al la samnoma distrikto.

## Famuloj 
* Jacques Necker, fanca ministro pri financoj de Ludoviko la 16-a:
* Madamo de Staël, filino de la antaŭa, franca verkistino.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Coppet (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝol
* Pri Coppet, el la Historia Vortaro de Svislando
* La kastelo (angle, france kaj germane)

## Bildoj 

Dosiero:Coppet Schloss.jpg|La kastelo de Coppet kie rezidis Madamo de Staël
Dosiero:Mme de Staël avec sa fille Albertine.png|Pentraĵo de Madamo de Staël kun ŝia filino

Kategorio:Urboj de Svislando
Founex

**Founex** estas svisa komunumo en la Kantono Vaŭdo,
ĉe la nord-okcidenta bordo de Lago Lemano
malproksima je ĉirkaŭ 15&nbsp;km de Ĝenevo, kaj 6&nbsp;km de Nyon,
en regiono tiel nomata *Sankta Tero*.

Founex entenas vilaĝojn *Chataigneriaz* kaj *les Neyruaz*. La najbaraj komunumoj estas Bogis-Bossey, Céligny (en kantono Ĝenevo), Coppet, Commugny kaj Chavannes-de-Bogis.

La loĝantoj de Founex sin nomas la "*Founachus*" (prononcu [FunaŝÜ]).

## Famaj personecoj 
La verkistino Hélène Grégoire mortis en Founex la 25-an de februaro 1998

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Founex datiĝas el la jaro 1224 kiel *Fosnay*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Founex
Natália Correia

**Natália DE OLIVEIRA CORREIA** (Fajã de Baixo, Ilha de São Miguel, Acoroj 13-a de septembro 1923 - Lisbono, 16-a de marto 1993) estis portugala verkistino kaj intelektulino.

Ŝi studis en Lisbono kaj ŝi laboris en diversaj publikaĵoj. Estis deputitino de la Socialdemokratia partio de Portugalio.

## Bibliografio 
### Poezio 
* *Rio de Nuvens* (1947)
* *Poemas* (1955)
* *Dimensão Encontrada* (1957)
* *Passaporte* (1958)
* *Comunicação* (1959)
* *Cântico do País Imerso* (1961)
* *O Vinho e a Lira* (1966)
* *Mátria* (1968)
* *As Maçãs de Orestes* (1970)
* *Mosca Iluminada* (1972)
* *O Anjo do Ocidente à Entrada do Ferro* (1973)
* *Poemas a Rebate* (1975)
* *Epístola aos Iamitas* (1976)
* *O Dilúvio e a Pomba* (1979)
* *Sonetos Românticos* (1990)
* *O Armistício* (1985)
* *O Sol das Noites e o Luar nos Dias* (1993)
* *Memória da Sombra* (1994)

### Romanoj 
* *Anoiteceu no Bairro* (1946)
* *A Madona* (1968)
* *A Ilha de Circe* (1983)

### Teatro 
* *O Progresso de Édipo* (1957)
* *O Homúnculo* (1965)
* *O Encoberto* (1969)
* *Erros meus, má fortuna, amor ardente* (1981)
* *A Pécora* (1983)

### Eseoj 
* *Poesía de arte e realismo poético* (1958)
* *Uma estátua para Herodes* (1974)
* *Obras varias:Poesía de arte e realismo poético* (1958)
* *Uma estátua para Herodes* (1974)
* *Obras várias: Descobri que era Europeia* (1951)
* *Não Percas a Rosa* (1978)
* *A questão académica de 1907* (1962)
* *Antologia da Poesía Erótica e Satírica* (1966)
* *Cantares Galego-Portugueses* (1970)
* *Trovas de D. Dinis* (1970)
* * A Mulher* (1973)
* *O Surrealismo na Poesía Portuguesa* (1973)
* *Antologia da Poesía Portuguesa no Período Barroco* (1982)
* *A Ilha de São Nunca* (1982)

## Eksteraj ligiloj 
* Natália Correia 
* Natália Correia 
* Natália Correia  

Kategorio:Portugalaj verkistoj
Céligny

**Céligny** estas svisa komunumo en la Kantono Ĝenevo,
kiu konsistigas el du ĝenevaj enklavoj en la Kantono Vaŭdo,
ĉe la nord-okcidenta bordo de Lago Lemano malproksima je ĉirkaŭ 18&nbsp;km de Ĝenevo,
kaj 5&nbsp;km de Nyon.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La najbaraj komunumoj estas Crans-près-Céligny, Founex,
Bogis-Bossey, Crassier, Chavannes-de-Bogis kaj Arnex-sur-Nyon.

Rojo *Le Brassu* trafluas Céligny antaŭ alflui el Lagon Lemanon.

En Céligny mortis kaj estas tie entombigataj:
* Vilfredo Pareto (19-a de aŭgusto 1923
* Richard Burton (5-a de aŭgusto 1984).

## Historio 
* La unua dokumenta mencio de Céligny datiĝas el la jaro 1163 kiel *Siliniacum*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Céligny
* Céligny en la Historia Leksikono de Svislando
Mísia

**Susana Maria ALFONSO DE AGUIAR** (**Mísia**) (n. la 18-an de junio 1955 en Porto, m. la 27-an de julio 2024 en Lisbono) estis kantistino portugala ĉefe de fadoj.

Ŝia patrino estas katalunino kaj ŝi laboris kiel dancistino en la Teatro El Molino de Barcelono.

## Diskaro 
* 1991 — *Mísia*
* 1993 — *Fado*
* 1995 — *Tanto menos, tanto mais*
* 1998 — *Garras dos Sentidos*
* 1999 — *Paixões diagonais*,
* 2001 — *Ritual*
* 2003 — *Canto*
* 2005 — *Drama box*
* 2009 — *Ruas*

## Eksteraj ligiloj 
* Web oficial de Mísia.     

Kategorio:Portugalaj kantistoj
Coenred

**Coenred** (m. 718) estis reĝo de Northumbria, Anglio de 716 al sia morto.

Li estis ano de la reĝa familio de Northumbria kaj devenis de Ida, la unua anglosaksa reĝo de Bernicia (unu el la du regnoj kiuj kuniĝis por estigi la regnon Northumbria).

Laŭ la 14-jarcenta skota kronikisto Johano de Fordun, Coenred murdis sian antaŭulon Osred la 1-an. Vilhelmo de Malmesbury priskribis lin kiel "ĉerpo el la sama pokalo kiel Osred [la 1-a]", tio estas, junulo energia, kruela kaj diboĉema. Li estis sekvata de Osric, frato aŭ duonfrato de Osred. Lia filo Ceolwulf sekvis Osric kiel reĝo.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Northumbria
Kategorio:Mortintoj en 718
Jules Dumont d'Urville

'''Jules Sébastien César DUMONT D'URVILLE'* (n. la 23-an de majo 1790 en Condé-sur-Noireau - m. la 8-an de majo 1842 en Meudon) estis franca esploristo kaj maroficiro. Li interalie esploris la sudan kaj okcidentan Pacifikan Oceanon, Aŭstralion, Nov-Zelandon kaj Antarkton.

Li plej fame vojaĝis sur la ŝipo *Astrolabe''.

## Vidu ankaŭ 
* Insulo D'Urville

Kategorio:Francaj esploristoj
La Popolo de Libereco

La **Popolo de la Libereco** ( , mallongigita kiel **PDL**) estas itala centre-dekstra partio.

## Historio 
PDL estis fondita dum manifestacio de Silvio Berlusconi la 18-an de novembro 2007 en Milano en Piazza San Babila, sed ĝi iĝis partia federacio la 27-an de februaro 2008. La partio naskiĝis oficiale dum la unua kongreso en Fiera di Roma la 29-an de marto 2009.
En 2008 ĝi obtenis la 37,4% de la voĉoj, ĝi iĝis la unua partio de Italio kaj ĝi kreis la Regado Berlusconi IV.
Kun la demisio de Berlusconi kiel Ĉefministro, komence la partio apogis la Registaro Monti, sed poste ĝi opoziciis. En 2013 ĝi ne venkis la balotojn, sed ĝi diferencis malmultege de la unua partio, la Demokrata Partio, pro tio, por krei registaron, ĝi koaliciigi kun Civitana Elekto kaj kun la demokratuloj. Kelkaj ĝiaj partianoj estas ministroj, subministroj kaj subsekretarioj en la Registaro Letta.

## Formacio 
La partio naskiĝas de la unio de:
* Forza Italia
* Alleanza Nazionale
* Democrazia Cristiana per le Automomie
* Azione Sociale

La PDL avis du dividiĝojn: en 2010 kiam Gianfranco Fini elvenis kaj kreis Futuro e Libertà per l'Italia, poste en la koalicio ''Kun Monti por Italio; en 2012 Ignazio La Russa, Giorgia Meloni kaj Guido Crosetto decidis krei Fratelli d'Italia-Centrodestra Nazionale, sed kiu restis alianciga kun PDL. En 2013 Fratoj de Italio ne donis fidon al Ĉefministro Enrico Letta.

## Partiestroj 
### Sekretarioj 
* Angelino Alfano ( - nun)

### Prezidantoj 
* Silvio Berlusconi ( – nun)

## Notoj 
Kategorio:Silvio Berlusconi
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2009
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2013
Ditzum

**Ditzum** estas vilaĝo en la nordokcidenta parto de la germana federacia lando Malsupra Saksio, kiu situas ĉe la elfluejo de la rivero Emso.

## Priskribo 
Ditzum, kiu apartenas al la regiono Rheiderland, estas parto de la komunumo Jemgum en la distrikto Leer. Ĝi estas rifuĝmonteta vilaĝo, kiu ekestis en la 8-a jarcento ĉe la rivero Emso. Ditzum havas longan historion kiel fiŝista vilaĝo. En la haveno ankoraŭ estas ŝipfarejo kie oni konstruas lignajn ŝipojn. Ĝis en la 1970-aj jaroj tie ankaŭ brikofabriko aktivis. Ekde la la lasta kvarono de la 20-a jarcento Ditzum sin evoluis pli al turista vilaĝo. En 1995 ĝi ricevis kiel ununura loko en la distrikto Leer la titolon *"staatlich anerkannter Erholungsort"* (ŝtate agnoskita ripozamuzejo).

La silueto de Ditzum estas markita per la evangelie-reformita kirko kaj la ventmuelejo. Alia vidindaĵo estas la apud la haveno situanta *Siel*, unu el la lastaj funkciantaj malnovaj defluigaj kluzoj de Orienta Frislando.

El Ditzum estas praminterligoj kun Borkum, Emden kaj Delfzijl.

## Bildaro 

Dosiero:Ditzum Muehle.jpg|Strato kun en la fono la muelejo
Dosiero:080926_Ditzum_(D)_(ldr).jpg|Ditzum, silueto, kun dekstre en la fono Emden (2008)
Dosiero:20080926 Harbour of Ditzum (D).jpg|Ditzum, haveno (2008)
Dosiero:Sailing stormy waters (4960660695).jpg|

## Eksteraj ligiloj 
*  Retejo Ditzum-Touristik.de

Kategorio:Germanio
Kategorio:Distrikto Leer
Nordamerika cinklo

La **Nordamerika cinklo** aŭ **Griza cinklo** aŭ **Meksika cinklo** (*Cinclus mexicanus*) estas fortika malhelgriza birdo de la familio de Cinkledoj kun kapo foje nuanca al bruno, dorso kaj flugiloj iomete nuancaj malhelblue, kaj blankaj plumoj en palpebroj kiuj faras ekbrilon kiam la  birdo palpebrumas. Ĝi estas 16. cm longa kaj pezas averaĝe 46 g. Ĝi havas longajn gambojn kaj ritme kliniĝas je la tuta korpo dum ripozo kaj nutrado ĉe fluantegaj rokaj torentoj de montaraj regionoj de Centrameriko kaj okcidenta Nordameriko el Panamo al Alasko.

Tiu specio, kiel aliaj cinkloj, havas eksterordinaran palpebron kiu permesas ĝin vidi subakve kaj skvamojn kiuj ŝtopas sian naztruojn dum merĝo. Cinkloj ankaŭ produktas pli da oleo ol plej parto de birdoj, kio povas helpi resti pli varmaj dum serĉo de manĝaĵo subakve.

Je plej parto de la kutimaro ĝi similas al ties parenco de Eŭropo, la Blankgorĝa cinklo, *Cinclus cinclus*. Ili manĝas ĉefe akvajn insektojn kaj ties larvojn, inklude nimfojn de Libeloj kaj larvojn de Trikopteroj. Ili povas ankaŭ manĝi etajn fiŝojn aŭ ranidojn.

La kanto konsistas el altatonaj fajfoj aŭ trilado *piii piii pijaa pijaa* ripete fojojn. Ambaŭ seksoj kantas la tutan jaron. Ili defendas sian longan teritorion laŭlonge de rojoj.

Pro ties kutimaro plonĝi kaj piediri sur la fundo de rojoj serĉe de manĝo foje ili iĝas eventualaj  predoj de grandaj salmonedoj aŭ aliaj fiŝoj migrantaj.

La nesto de Nordamerika cinklo estas balonforma strukturo kun flanka enirejo, ĉe akvo, sur roka bordo, riverbordo, malantaŭ akvofalo aŭ sub ponto. La normala ovodemetado estas de 2-4 blankaj ovoj, kovataj sole de la ino, kaj elnestiĝo okazas post ĉirkaŭ 15–17 tagoj, kun kromaj 20–25 tagoj de idozorgado. La masklo helpas manĝigi la idaron.

Ili estas konstantaj loĝantaj birdoj, kiuj moviĝas nur iome suden aŭ al pli malaltaj altitudoj por trovi manĝaĵojn aŭ nefrostitan akvon. La ekzisto de tiu indika specio montras bonan akvokvaliton; ili malaperis el kelkaj lokoj pro poluado aŭ pliiĝanta kotokvanto en riveroj.

## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga
* Erlich et al. ''The Birder's Handbook*
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  ISBN 0-8014-9600-4

## Eksteraj ligiloj 
* Nordamerika cinklo - *Cinclus mexicanus'' - USGS Patuxxent Birdidentigejo
* Speciinformaro pri Nordamerika cinklo – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Informaro kaj Fotoj de Nordamerika cinklo - Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo
* Poŝtmarkoj  el Usono
* The Dipper - Plain, yes, but not so ordinary
* Fotaro de Nordamerika cinklo  VIREO

Kategorio:Cinkledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Anthy-sur-Léman

**Anthy-sur-Léman** estas franca komunumo en la departemento Haute-Savoie, de la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Ĝi situas sur la suda bordo de Lago Lemano, ĉirkaŭ 31 km nord-nord-oriente de Ĝenevo kaj 5 km okcidente de Thonon-les-Bains. Fine de  en la komunumo vivis .

La najbaraj komunumoj estas okcidente kaj sude: Margencel; kaj oriente: Allinges kaj Thonon-les-Bains.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Haute-Savoie

Kategorio:Komunumoj de Haute-Savoie
Kategorio:Urboj de Francio
Bonnya

**Bonnya** [bonja], germane **Punnia** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 7281
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Bonnya situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok. Tab troviĝas 23, Kaposvár 33, Dombóvár 36, Siófok 45&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1229 laŭ tiama hungara ortografio *"Buduna"*. En 1480 la komunumo menciiĝas, kiel bazarejo. Post la turkoj alvenintaj germanoj pligrandigis la restintajn vilaĝanojn. Vilaĝservoj estas migra poŝto, restoracio.

## Vidindaĵoj 
* luterana (sed ankaŭ kalvinana) preĝejo de 1883
* romkatolika kapelo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj
* akvorezervujo

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapeŝto, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Osric (Northumbria)

**Osric** (m. la 9-a de majo 729) estis reĝo de Northumbria, Anglio ekde la morto de Coenred en 718.

Laŭ Simeono de Durham li estis filo de Aldfrith (reĝo de Northumbria 685-704) kaj tiel frato aŭ duonfrato de Osred la 1-a (reĝo 705-716).

Restas malmultaj informoj pri lia regado. Laŭ la anglosaksa historiisto Bede, kiam li mortis videblis kometoj, tre malbona aŭguro.

Li adoptis Ceolwulf, frato de Coenred, kiel sia heredonto, kaj tiu sekvis lin kiel reĝo.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Northumbria
Kategorio:Mortintoj en 729
Crans-près-Céligny

**Crans-près-Céligny** kun simpligita nomo **Crans** ekde 2021, estas komunumo en la distrikto Nyon en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 2 336 loĝantojn je la 31-a de decembro 2020.

## Geografio 
La komunumo Grens situas ĉe la nordokcidenta bordo de Lago Lemano 4 kilometrojn sudokcidente de la distriktĉefurbo Nyon kaj 20 kilometrojn nordoriente de la urbo Ĝenevo en la regiono nomita *Sankta Tero*. La komunumo konsistas el la vilaĝo Crans, al kiu apartenas diversaj loĝ- kaj vilaokvartaloj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,32 km², de kiuj 13,7% estas kovritaj de arbaro, 57,4% servas por agrikulturo kaj 26,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Grens limas en nordo al Eysins, en nordoriento Nyon, en sudoriento la Lago Lemano, en sudokcidento Céligny (GE), kaj en nordokcidento Arnex-sur-Nyon.

## Trafiko 
Tra Crans-près-Céligny pasas la kantona ĉefvojo n-ro de Zuriko al Ĝenevo, kiu ankaŭ nomiĝas Svisa Vojo (france *Route de Suisse*), kaj en nordo la svisa aŭtovojo A1, kies plej proksima alveturejo Nyon situas proksimume 4 kilometrojn nordoriente de la komunumo. La stacidomo de Crans-près-Céligny estis fermita en la jaro 2004. La konekto al la publika transportreto funkcias pere de la poŝtaŭtolinio de Coppet al Morges.

## Diversaĵoj 
La loĝanto de Crans-près-Céligny nomas sin "*Les Corbeaux*" (tio, kiu signifas "*La Korvoj*" en franca)

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Crans-près-Céligny datiĝas el la jaro 1008 kiel *Cranos*. Ekde la jaro 1036 Crans apartenis al la katedrala kapitolo de Laŭzano. Ekde la jaro 1234 ĝis administris la subvokto de Saint-Prex. La komunumo apartenis sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la Voktejo Nyon kaj ek de tiam al la samnoma distrikto.

## Vidindaĵoj 
Kiel en multenombraj svisaj komunumoj, ankaŭ en Crans ekzistas bela kastelo vizintinda. Ĝi estis konstruita inter 1764 kaj 1768 sur la loko de antaŭa fortika domo de 1542.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Crans

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Crans-près-Céligny (france) 
* Retejo pri la Kastelo Crans
Somogyacsa

**Somogyacsa** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab.
eta|Kapelo apud Somogyacsa

## Bazaj informoj 
* Areo: 25&nbsp;km²
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 7283
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Somogyacsa situas en valo de rojo, fine de sakovojo. Igal troviĝas 7, Tab 21 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1406 en formo *"Acsa"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Vilaĝservoj estas biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Floriano
* kapelo

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* Földrajzi Világatlasz, Budapeŝto, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.kozerdeku eadat.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Fiad

**Fiad** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab. La loknomo signifas: via filo.
eta|Blazono de Fiad

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 7282
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Fiad situas en valo de rojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok, fine de sakovojo. Igal troviĝas 16, Tab 23, Balatonboglár 25, Fonyód 30, Kaposvár 38, Dombóvár 44, Pécs 92, Budapeŝto 160&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La plej frue keltoj vivis en tiu loko. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332. Estis periodo dum dominado de turkoj, kiam la vilaĝo ne estis loĝata. En Fiad migra poŝto servas.

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Fiad
* Földrajzi Világatlsz, Budapeŝto, 1992
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Aŭtodafeo

[dekstra|eta|250px|Pentraĵo de Aŭtodafeo fare de [Pedro Berruguete (ĉirkaŭ 1495).]]
**Aŭtodafeo** (el la portugala *auto-da-fé* kaj de latina *actus fidei*, *kred-ago*) signifas plenumon de juĝo de inkvizicio aŭ de eklezia juĝistaro, ekz. forbruligo de herezulo aŭ herezaj libroj. En alia signifo, la esprimo estas uzata ankaŭ por forbruligo de ĉiuj neŝatataj verkoj.

La unua aŭtodafeo okazis la 6-an de februaro 1481 en Sevilo. Oni entute organizis ĉirkaŭ 9000 aŭtodafeojn - grandan parton de la hispana granda inkvizitoro Tomás de Torquemada (1420 - 1498). La aŭtodafeo signifis komence nur laŭtlegon de la eklezia juĝo, kion sekvis solena rondiro kaj la ekzekuto. Foje la akuzito estis malaperinta ĉu fuĝinto ĉu jam mortinta aŭ mortigita, sed ĉiukaze oni bruligis skulptaĵon de tiu.

Tiu ekzekuta metodo ekzistis ĝis la 19-a jarcento, la lasta okazis verŝajne en 1826 je kataluno, nome Ripoll.

## Notoj 
Kategorio:Hispana Inkvizicio
Kategorio:Judoj kaj judismo en Eŭropo
Kategorio:Kristanaj terminoj
Somogybabod

**Somogybabod** [ŝomodjbabod] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 8684
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Somogybabod situas en valo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Kaposvár-Balatonlelle. La lasta urbo troviĝas 15, Balatonboglár 18, Fonyód kaj Igal po 23, Tab 25, Kaposvár 40 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1332 en formo *"Babodpuszta"*, kiu ĝis 1939 neniam estis municipo. Tiam el 5 setlejoj nova vilaĝo formiĝis. En Somogybabod migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝdomo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1971, en 1988 ankaŭ turo 15 m-ojn alta konstruiĝis
* nobeldomo de Inkey [inkei] el la 19-a jarcento, en 1965 renoviĝis, nun ĉasista domo
* baroka grenejo el la 18-a jarcento

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy