open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buster Cooper

**George „Buster“ Cooper** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1929 je Sankt-Peterburgo (Florido) en Florido) estas usona ĵaza trombonisto de svingo.

## Vivo 
Buster Cooper lernis ĉe Gimnazio Gibbs en Santa-Peterburgo kaj muzikis komence en lokaj orkestroj, ekzemple en la bando de Nat Towles en Teksaso. En 1950 li iris al Novjorko, studante tie ĝis 1952 ĉe Lernejo Hartnett. Ekde 1952 ĝis 1955 li muzikis kun Lionel Hampton kaj koncertaris kun ties bando en Eŭropo fine de 1953. Post li laboris en la dombando de Teatrejo Apolo en Harlemo, muzikis ĉe Benny Goodman kaj formis kun sia frato, basinstrumentisto Steve Cooper, propran bandon nome *Coopers Brothers Band*. Inter 1962 kaj 1969 li apartenis al la Orkestro Duke Ellington. En 1973 li transloĝigis al Los-Anĝeleso, kie li muzikis kun lokaj bandoj. Pli malfrue li denove koncertis kun Hampton kaj en la lastaj jaroj kun T. S. Monk. Krome li kunverkis surdiskigojn de Duke Ellington, de *Prestige Blues Swingers*, de Arnett Cobb kaj aliaj. Eĉ ĝis en la 2010-aj jaroj li regule prezentis en Sankta-Peterburgo.

## Konsultlibraj notoj 
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt 1988
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide To Jazz on CD*, sesa eldono, Londono, Penguin, 2002

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sptimes.com/2002/webspecials02/deuces/music.shtml

## Referenco 
Kategorio:Ĵaztrombonistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Norris Turney

**Norris Turney** (naskiĝis la 8-an de septembro 1921 je Wilmington en Ohio; mortis la 17-an de januaro 2001 je Kettering en Ohio) estis usona muzikisto de ĵazo, kiu ludis aldan kaj tenoran saksofonojn, klarneton kaj fluton).

## Vivo kaj verkado 
Turney komencis sian muzikistokarieron en la meza okcidento de Usono en teritoriaj bandoj kiel ekzemple en la Orkestro Jeter-Pillars, muzikis mallongan tempon ĉe Tiny Bradshaw en Ĉikago kaj transloĝiĝis poste al Novjorko. En 1945/46 li apartenis al la orkestro de Billy Eckstine. Post reveno al Ohio li muzikis plejofte en lokaj bandoj. En 1967 li koncertvojaĝis kun Ray Charles. Pli grandan konatecon li atingis, kiam li ekde 1969 ĝis 1973 laboris ĉe Duke Ellington kaj estis la unua flutosolisto en ties orkestro, kio estas aŭdebla interalie sur la albumoj ''Up In Duke's Workshop* (1969), *The Afro-Eurasian Eclipse* (1971) kaj *New Orleans Suite* (1972). En la sekvaj jaroj li muzikis kun la ensembloj *Savoy Sultans*, *Newport All-Stars* de George Wein kaj diversaj dancorkestroj.

Je sia propra nomo li dufoje havis eblecon surdiskigi; en 1978 la studioregistraĵon (*I Let A Song*) kun la elingtonaj muzikistoj Booty Wood, Aaron Bell, Sam Woodyard samkiel pianisto Raymond Fol, kio ja aperis ĉe *Black & Blue*. En 1993 ekestis la albumo *Big Sweet N' Blue* (diskeldonejo Mapleshade) kun ritmosekcio el Larry Willis, Walter Booker kaj Jimmy Cobb. Turney krome surdiskigis kun Nina Simone (*Sings the Blues*, 1967), Paul Gonsalves/Ray Nance (*Just A-sittin' And A-rockin*, 1970), Snooky Young, Roy Eldridge (1976), Alberta Hunter (*Amtrak Blues*, 1980) kaj la ensemblo *American Jazz Orchestra* (*Ellington Masterpieces*, 1989), Phyllis Hyman, Randy Weston (*Tanjah*, 1995) kaj Jodie Christian (*Front Line'', 1996). Li mortis en 2001 pro reno-malfunkcio. Kiel aldosaksofonisto li ricevis fortajn influojn de Johnny Hodges.

Kategorio:Usonaj ĵazaldsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵaztenorsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazflutistoj
Kategorio:Usonaj ĵazklarnetistoj
Mohamed Mursi

**Mohammed Mohammed Mursi Isa Ajjat**  ,
, (naskita la  en la provinco Ŝarkija kaj mortis la 17-a de junio 2019) estis egipta politikisto.
Li estis la unua demokratie elektita ŝtatprezidanto de Egiptujo kaj estis en ofico
de la  ĝis la , kiam la armeo deklaris lin eloficigita.

Ĝis sia prezidanteco li estis partiestro de la *Partio de Libero kaj Justeco*, kiun fondis la Islama Frataro post la Egipta revolucio de 2011. Post sia elektiĝo li forlasis la partiestrecon kaj sian membrecon ĉe la Islama Frataro, deklarante ke li volas esti prezidanto por ĉiuj egiptoj.

La 3-an de julio 2013, post grandaj amasprotestoj de la opozicio, la armeo deklaris lin esti ne plu prezidanto kaj instalis kiel provizoran prezidanton Adli Mansur, la ĉefjuĝiston de la prikonstitucia kortumo.

## Referencoj 
Kategorio:Egiptaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Egiptio
Julian Priester

**Julian Anthony PRIESTER** (naskiĝis la 29-an de junio 1935 je Ĉikago en Ilinojso) estas usona ĵazo-muzikisto (trombono, kompozicio).

## Vivo kaj verkado 
Priester sekvis komence en la aĝo de dek jaroj pianludoleciojn dum unu jaro. Pli malfrue li studis, antaŭenigita de Walter Dyett, baritonkornon kaj trombonon ĉe la lernejo *Du Sable High School*. Liaj unuaj influantoj estis J. J. Johnson kaj aliaj bibopaj muzikistoj. Sian karieron li komencis kiel blusmuzikisto, ludis en 1953 kaj 1954 ĉe Sun Ra (*Super-Sonic Jazz*), en 1956 ĉe Lionel Hampton kaj en 1957/58 ĉe Dinah Washington. Someron de 1958 li transloĝiĝis al Novjorko, kie li muzikis kun Slide Hampton. Inter 1959 kaj 1965 li estis membro de la bando de Max Roach kaj kunverkis ties suiton *Freedom Now*. En 1960 li jam verkis du sondiskojn je sia propra nomo; en 1961 la pridemandado de la recenzistoj fare de Down Beat distingis lin kiel nova talentulo. Ekde tiam ankaŭ Ray Charles, Philly Joe Jones, Eric Dolphy kaj John Coltrane (*Africa/Brass* 1961) okupigis lin por sonregistraĵoj. En 1961 li kunverkis la lastajn surdiskigojn de Booker Little antaŭ ties frua morto (*Booker Little and Friend*). En 1966 li muzikis kun Clark Terry je la Newport Jazz Festival, laboris poste ĉe Art Blakey, antaŭ ol li en 1969/70 aktivis en la Orkestro Duke Ellington. Inter 1970 kaj 1973 li apartenis al la sesopo de Herbie Hancock, kun kiu li koncertaris en Nordameriko kaj Eŭropo. Poste li transloĝiĝis al San-Francisko, kie li (ankaŭ dokumentate per du diskoj) estris proprajn ensemblojn kaj pli intense eksperimentis per elektronaj sonefektoj. Krome li koncertis kun Red Garland kaj kun la ensemblo *Concert Jazz Band* de George Gruntz. Ekde 1982 ĝis 1985 li apartenis al la kvinopo de Dave Holland. Postsekve li instruis ĝis komence de la 1990-aj jaroj ĉe *Cornish College* en Detrojto kaj muzikis (kun Don Cherry) en la bandoj *Sun Ra Arkestra*, en *New York Organ Ensemble* de Lester Bowie kaj en *Liberation Music Orchestra* de Charlie Haden. Plue li ankaŭ koncertis kun Chick Corea kaj Reggie Workman.

## Diskoj 
* *Love, Love* (ECM, 1973) kun Bill Connors
* *Hints on Light and Shadow* (kun Sam Rivers)
* *In Deep End Dance*
## Fontoj 
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, volumo 2. 2002. ISBN 3-499-16513-9
* Ian Carr u.&nbsp;a.: *Rough Guide Jazz*. ISBN 3-476-01584-X
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Julian Priester 
* Portreto ĉe earshot.org

Kategorio:Usonaj ĵaztrombonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazkomponistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Iván Fischer

**Iván Fischer,** [fiŝer], hungare **Fischer Iván**, estas hungara dirigento. Ankaŭ lia frato Ádám Fischer estas dirigento, same lia kuzo György Fischer.

Iván Fischer naskiĝis la  1951 en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Fischer devenis el juda familio. Dum la lernojaroj li lernis ankaŭ pianludon kaj violonludon, baldaŭ li lernis komponadon en Budapeŝto, dirigentadon en Vieno. Li atingis la unuajn lokojn en dirigentaj konkursoj en Firenze en 1974, en Londono en 1976. De tiu tempo li dirigentadas tutmonde. Inter 1980 kaj 1983 li estis la ĉefdirigento de londona orkestro, poste li hejmenvenis kaj kune kun Zoltán Kocsis fondis novan orkestron nomatan "Festivalorkestro" en Budapeŝto. Lia orkestro strebis al novaj metodoj, ankaŭ la aŭskultantaro ricevis novajn eblecojn. Ekde 1984 li estas muzika direktoro de operejo de Kent. Inter 1990 kaj 1995 li gastroladis en Cincinnati, baldaŭe li havas postenon en Nacia Operejo de Lyon. Li ricevis premion Kossuth en 2006, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn (eĉ eksterlandajn) premiojn.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Joseph Sabine

**Joseph Sabine** (6-a de junio 1770—24-a de januaro 1837) estis angla advokato, ŝtata oficisto, naturalisto kaj verkisto pri hortikulturo. Li naskiĝis en eminenta angla-irlanda familio en Tewin, Hertfordshire, kiel plej aĝa filo de Joseph Sabine. Lia pli juna frato estis Sir Edward Sabine, fama sciencisto.

## Kariero 
Sabine praktikis juron ĝis 1808, kiam li estis nomumita Ĝenerala Inspektisto de Impostoj, pozicio kiun li tenis ĝis 1835. Li dumvive interesiĝis pri natura historio kaj estis unu el la unuaj membroj de la Linea Societo, fondita en 1788.

Li estis elektita membro de la Reĝa Societo de Londono en novembro de 1799.

Sabine estis sensalajra sekretario de la Reĝa Hortikultura Societo de 1810 al 1830, kaj kasisto, kaj ricevis ĝian oran medalon por reguligado de la kontoj, forlasitaj en stato de ĥaoso fare de Richard Anthony Salisbury. La ĝardenoj de la societo ĉe Hammersmith, tiam Chiswick, estis establitaj sub lia konsilado. Li sendis David Douglas kaj aliajn por kolekti specimenojn, kaj iniciatis lokajn societojn kiel etendaĵojn de la societo. Li redaktis ĉirkaŭ kvardek artikolojn por la *Transactions* de la Reĝa Hortikultura Societo, pri ĝardenofloroj kaj legomoj. Lia administrado de la *Transactions* kondukis al grandaj ŝuldoj, kaj post riproĉoj de komisiono li eksiĝis en 1830.

Sabine tiam enfokusigis la postenon de sekretario kaj vic-prezidanto de la Zoologia Societo de Londono, signife pligrandigante ĝiajn kolektojn de bestoj. Li estis agnoskita kiel aŭtoritato pri mudo, migrado kaj instinkto de la britaj birdoj.

Edward Sabine estis membro de la arkta esplorvojaĝo de John Ross en 1818. Li sendis al Joseph specimenon de nova mevo kiu estis malkovrita dum la ekspedicio kaj kiun Joseph nomis Sabina mevo (*Larus sabini*) honore al sia frato.

## Rememorigo 
Joseph Sabine forpasis en Londono, la 24-an de 24 januaro 1837 kaj estis entombigita en la tombejo *Kensal Green* la 1-an de februaro. Ekzistas litografio de li laŭ portreto farita de Eddis, kaj lia nomo estis rememorigita de de Candolle por la fabaca genro *Sabinea*. Samnoma besta genronomo estis kreita de J.C. Ross en 1835 por la salikoko-familio de *Crangonidae*. Douglas dediĉis pinospecion, Sabine-pinon (*Pinus sabiniana*), al Joseph Sabine.

Joseph Sabine estas indikita kiel *Sabine* por verkintomallongigo kiam oni citas sciencan plantan aŭ bestan nomon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Genro *Sabinea* ( salikokoj )
*  Joseph Sabine ( *IPNI* )

Kategorio:Anglaj natursciencistoj
Mbandaka

'*** estas grandurbo, ĉefurbo de la nove kreita Provinco Ekvatoro kaj diocezo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio). Dum la kolonia erao la oficialaj nomoj estis **Coquilhatville** kaj **Coquilhatstad*' (nomita laŭ landestro *Camille-Aimé Coquilhat*).

## Bazaj informoj 
* Areo: 600&nbsp;km²
* Loĝantaro: 345.663 en 2012
* Supermara alteco: 370 m
* Horzono: UTC +1

## Geografio 
 situas sur ĉe kunfluejo de riveroj Kongo (rivero) kaj *Ruki* en la nordokcidenta parto de la lando. Ekvatoro troviĝas 7, Bandundu 389, **Kinŝaso** 587, Lubumbashi 1654 km.
eta|320px|Diagramo pri liverado de la lando, kie  estas trovebla nordokcidente

## Historio 
 estis fondita en 1883 fare de Henry Morton Stanley kun nomo de "Equateurville". Stanley metis grandan ŝtonon simbolizantan la Ekvatoron, kiu eĉ nun estas videbla. En 1886 dominado de belgoj komenciĝis. Ili donis novan loknomojn (Coquilhatville, Coquilhatstad). En 1966 post la sendependiĝo la urbo ricevis la nunan nomon. Mbandaka estis elstara loka estro. Centoj de homoj (plejparte rifuĝintoj) estis masakritaj en 1997 dum la unua enlanda milito.

## Trafiko 
 havas flughavenon kaj gravan riveran havenon. Pramo trafikas al la laŭriveraj urboj, eĉ al Kinŝaso. Unusola vojo alvenas el sudo.

## Klimato 
eta|260px|maldekstre|Komerca centro de
 situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 24 kaj 27&nbsp;. Jare pluvas po 1701&nbsp;mm. La pluvo kulminas en oktobro kaj malkulminas en julio.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo
* banko konstruita dum la koloniado
* botanika ĝardeno fondita en 1900

## Vidu ankaŭ 
* Charles Lemaire

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* https://archive.is/20121205101443/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46
* mapo
* mapo, distancoj 
* vetero
* mapo

Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Havenurboj
Rezső Sugár

**Rezső SUGÁR** [reĵO ŝugAr], hungare **Sugár Rezső** estis hungara komponisto, instruisto kaj profesoro. Lia filo estis Miklós Sugár.
eta|Memortabulo pri Rezső Sugár
Rezső Sugár naskiĝis la  1919 en Budapeŝto - mortis la  1988 en Budapeŝto.

## Biografio 
Rezső Sugár studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en Budapeŝto inter 1937-1942. Poste li ekinstruis en muziklernejo, dume li ankaŭ komponadis. Inter 1966-1979 li instruis en Muzikarta Altlernejo. Li ricevis premion Kossuth en 1954, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* nomo de arta instituto en Dabas

## Liaj komponaĵoj (elekto) 
* oratorioj, ekzemple *Hősi ének* (Heroa kanto) laŭ teksto de József Romhányi; *M. Hunyadi*, 1951; *Paraszti háború (Kamparana milito), 1975; *Savonarola*, 1979
* diversaj konĉertoj
* diversaj kantatoj
* *A tenger lánya'' (Filino de la maro), baleta muzikaĵo, 1961
* diversaj ĉambraj muzikoj

## Elektitaj disĉiploj 
* Miklós Csemiczky
* Gábor Lehotka
* Júlia Majláth
* Miklós Maros
* Ákos Rózmann
* László Szendrey-Karper
* László Tihanyi
* Mátyás Várkonyi
* Máté Victor

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Tukuma ringo

180ra|eta|dekstra|La kantisto Luan Santana kun tukuma ringo en dekstra mano.
[180ra|eta|dekstra|La [episkopo Tomás Balduino kun la tukuma ringo en la maldekstra mano.]]

La **tukuma ringo** estas fingro-ornamaĵo farita el la tukuma semo, (Astrocaryum vulgare), speco de palmo de la Amazonio. Ĝi estas uzata ĉefe por kristanoj, katolikoj, kaj aliaj kredantoj, kiel simbolo de la ligo inter iliaj preĝejoj kaj la malriĉuloj.

Ĝi estas farita, kutime mane fare de la *baptopatrinoj* (en portugala lingvo: *comadres*), la maljunaj virinoj en la vilaĝoj, kaj por fari ilin tiu laborprenas du aŭ tri horojn.

## Historio 
La tukuma ringo estas deveninta de la Brazila Imperio, tiam kiam la juveloj, faritaj de oro kaj de aliaj noblaj metaloj estis uzitaj larĝaskale de membroj da superreganta elito por montri ilian riĉon kaj povon. La nigruloj kaj la indiĝenoj, ne povante akiri tiajn metalojn, kreis la tukuman ringon kiel simbolon de geedziĝa pakto, de reciproka amikeco kaj ankaŭ de rezistado en la lukto por liberiĝo. Ĝi estis sekreta povo-simbolo kies lingvaĵo nur ili povis kompreni.

Pli nuntempe, la utiligo de la ringo estis reakirita da kristanaj fideluloj, speciale tiuj adeptoj de la teologio pri liberigo, kies objektivo estas simboligi la aliancon de la preĝejoj kun la premitoj en Latinameriko, ĉefe parte de katolikaj fideluloj post la Dua Vatikana Koncilio kaj la Episkopara Konferenco de Medellín kaj de Puebla.

## Kuriozaĵo 
La tukuma ringo fariĝis temo pri samnoma dokumentado direktita de la germana reĝisoro *Konrado Berning*, en 1994. En la filmo, la katolika episkopo Dom Petro Casaldáliga, kiu estas unu el la intervjuitoj, klarigas la utiligon de la ringo:

Kvankam la tukuma ringo, estis originale kreita por simboligi la geedziĝon inter sklavoj kaj indiĝenoj, nuntempe, en kristanaj medioj, la ringo estas uzata por reprezenti la zorgon pri la popolaraj kaŭzoj, kaj pri egaleco. Tradicikultaj katolikoj siavice, ĉefe pro ia forta ligo inter la uzantoj de la tukuma ringo kaj la teologio de liberigo, konsideras la ringon *kvazaŭ parado de la malriĉeco*. Kaj paradi la virton estas vantaĵo kiu nuligas ĉian virton. Uzi la ringon, kiel amatesto al la malriĉuloj, estas pli demagogio ol virto. Se iu estas vere malriĉa, tiu devas praktiki la malriĉecon kaj la malŝato al la riĉaĵoj, ne paradante, ĉar kontraŭe estas pura vantaĵo la deziro esti konsiderata malriĉa kaj bona. Tio povas esti orgojlo maskita de malriĉeco.

## Bildaro 

Image:Dom.Pedro.Casaldaliga.02.jpg|Dom Pedro Casaldáliga kun tukuma ringo en dekstra mano.
Image:BISHOP-edson-damian.jpg|Dom Edson Taschetto Damian kun la tukuma ringo en la maldekstra mano.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Brazilo
* Tukumo

## Eksteraj ligiloj 
*  L'anneau de Tucum sera le blason de la 21eme *Romaria da Terra do Paraná*

Kategorio:Brazilo
Kategorio:Brazila folkloro
Kategorio:Amazonio
Kategorio:Tradiciaj vestoj
Alianco de Naciaj Fortoj

La **Alianco de Naciaj Fortoj** ( latinliterigo laŭ DMG) estas politika alianco en Libio. Ĝi ampleksas 58 politikajn organizaĵojn, 236 neregistarajn organizaĵojn kaj pli ol 280 sendependajn personojn, kaj havas precipe liberalisman orientiĝon. La Alianco de Naciaj Fortoj alvokas je "modera Islamo" kaj je "demokratia, civila (do ne armee regata) ŝtato". Ĝi fondiĝis en februaro 2012 kaj havas sian centran oficejon en Bengazi. La baloton pri la Nacia Kongreso de Libio, kiu estis la unua libera enlanda parlamenta baloto ekde 40 jaroj, ĝi gajnis per plej da voĉoj. Prezidas la aliancon la eksa provizora ŝtata prezidanto, *Mahmud Ĝibril*, kunfondinto de la Nacia Transira Konsilio de 2011.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la Alianco de Naciaj Fortoj 

## Notoj 
Kategorio:Politiko de Libio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2012
Zoltán Steinhübel

**STEINHÜBEL Zoltán** (stajnhybel) estas rumania hungara ceramikisto, paperartisto naskita en Arado en 16-an de februaro 1952. 

## Kariero
Zoltán Steinhübel diplomiĝis en 1980 en Kluĵo en la fakoj de ceramiko kaj vitrodizajno. Li instruas de 2000 en la Arta Liceo de Arado

## Fonto
* Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

Steinhubel, Z
Steinhubel, Z
Plata Baseno

eta|dekstra|400px|La Plata Baseno.
eta|dekstra|350px|Parto de la Plata Baseno.

La **Plata Baseno**, en hispana origine *Cuenca del Plata*, kun areo de 3,200,000 km² estas la dua baseno plej granda de la mondo. Ĝi enhavas gravajn teritoriojn apartenantajn al Argentino, Bolivio, Brazilo, Urugvajo kaj la totalo de Paragvajo. La precipitaĵoj falitaj en tiu medio kuniĝas en du grandaj riveroj nome Parano kaj Urugvajo, kiuj poste alfluas en la Plata Rivero kiu fine siavice alfluas en la Argentina Maro de la suda Atlantika Oceano.

La riveraro de la Plata Baseno formas la ĉefan sistemon de akvokolekto de la subtera akvorezervejo Guaraní, nome unu de la plej grandaj kontinentaj rezervejoj de nesala akvo de la mondo; la registaroj de la koncernaj landoj studas sistemojn profiti ĝin elteneble, sekurante tiele la havigon de trinkakvo al ties loĝantoj. La basenu utilas kiel hejmloko por populacio de dekoj da milionoj de loĝantoj, pro kio la homa interagado kun la baseno laŭlonge de la tempo nekontrolite produktas drastajn ŝanĝojn kaj por la baseno men kaj por la vivkvalito de ties loĝantoj.

La du grandaj riveroj de la baseno, nome Parano kaj Urugvajo, havas siavice densan reton de alfluantoj, subalfluantoj kaj pli malgrandaj alfluantoj, kiaj la riveroj Paragvajo, Pilcomayo, Bermejo, Salado, Carcarañá, rivero Tercero, rivero Cuarto, Iguazú, alia Salado, Gualeguay, rivero Nogoyá, Mocoretá, Gualeguaychú, Miriñay, Aguapey, rivero Negro, Guaycurú, Pilagá, San Javier, Queguay, Arapey, Guayquiraró kaj Samborombón, inter aliaj.

## Geografio 
## Subbasenoj 
## Media problemaro 
## Vidu ankaŭ 
* Rioplata hispana

## Eksteraj ligiloj 
* Traktato de la Plata Baseno 
* Comité Intergubernamental Kunordigado de la landoj de la Plata Baseno (CIC)
* FONPLATA - Financa Fonduso por la Disvolvigo de la Plata Baseno
* OEA: *Cuenca del Plata - Estudio para su Planificación y Desarrollo - República Argentina - Cuenca del Río Bermejo II - Cuenca Inferior*
* OEA: *Coordinación de Acciones Locales para el Futuro Sostenible de la Cuenca del Plata* 
* Mapo de la Plata Baseno kaj de la Hidrovojo Paragvajo-Paranao
* *La cuenca del Plata, en riesgo* 
* Mapo de la Plata Baseno
* *Crean grupo sobre humedales de la Cuenca del Plata en el marco de la Convención Ramsar* 

Kategorio:Geografio de Sudameriko
Kategorio:Riveroj en Sudameriko
Belgoj

Pri **Belgoj** PIV havas plurajn signifojn:
* anoj de kelta popolo, loĝantaj norde de Sejno
* anoj de Belgio

La lasta signifo estas nur teorio, ja en Belgio loĝas flandroj, valonoj kaj iom da minoritatoj. En la praktiko "belgoj" estas malofte uzata. Povas okazi, ke temas pri belgiano, tute indiferente, ĉu iu estas flandro aŭ valono.

En la hungara lingvo la vorto "belga" (belgo) krom la supre menciitaj signifas ankaŭ io alian. Se iu grupo havas 2 subgrupojn, la komuna estreco estas komplika. Se oni trovas personon, kiu apartenas al nek unu, nek la alia subgrupo, tiu estas *belgo*. Reĝo de la belgoj nepre estas belgo.

Estas interese, ke tiu problemo anonciĝis ekzemple en Jugoslavio, kie precipe serboj kaj kroatoj vivis. La ŝtato komencis uzi la vorton "jugoslavo", kiu nocio aperis en la statistiko. Estis homoj, kiuj konfesis sin jugoslavo (nek serbo, nek kroato, nek ia minoritatano).

## La kelta popolo 
La romianoj nomis ilin **Belgae** kaj Julius Caesar konkeris ilin kaj fondis apartan provincon **Gallia Belgica**. Loĝantoj de la nuntempa Belgio estas ŝerce "malnovaj belgoj".
Mihály Ráday

**Mihály RÁDAY** [mihAj rAdai], hungare '*Ráday Mihály, estis hungara kameraisto, verkisto kaj reĝisoro. Lia patro estis aktoro Imre Ráday.

Mihály Ráday naskiĝis la  1942 en Budapeŝto, mortis la 16-an de julio 2021.

## Biografio 
Mihály Ráday frekventis aktoran ĉeflernejon kaj ankaŭ universitaton pri arthistorio en Budapeŝto. Li komencis sian karieron en Hungara Televizio en 1968. En la sekva jaro li anonciĝis kun programo *Unokáink sem fogják látni* (Nek niaj nepoj vidos ilin), kiu tuj faris tutlande. Tiu serio estis videbla dum jardekoj kaj li defendis la malnovajn konstruaĵojn kaj monumentojn historiajn en Budapeŝto, poste ankaŭ province, eĉ eksterlande. Li fondis societon en 1982, kiu agis same. Li estis parlamentano inter 1990-1994, poste li politikadis en la ĉefurba parlamenteto. La televizia programo ĉesis en 2010, sed la titolo vivos eterne inter la hungaroj. Li havas edzinon, kiu naskis 3 filojn. Li ricevis premion Kossuth en 1996, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj verkoj 
* 1982 – *Unokáink sem fogják látni* (Nek niaj nepoj vidos ilin)
* 1988 – *Városvédő beszédek* (Urbodefendaj paroladoj)
* 1993 – *Ember az épített környezetben* (Homo en la konstruita medio)
* 1998 – *Budapest teljes utcanév lexikona* (Plena strataro de Budapeŝto)
* 1998 – *Jelenetek a pesti utcán* (Vidoj sur stratoj de Pest (urbo))
* 2001 – *Új városvédő beszédek'' (Novaj urbodefendaj paroladoj)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lago Avasa

**Lago Avasa** estas senelflua baseno en Etiopio, situanta en Etiopia Rifto sude de Adis-Abebo. La lago estas 16 km longa kaj 9 km larĝa, kun areo de 129 km². Ĝi havas maksimuman profundon de 10 metroj kaj estas situanta ĉe alto de 1,708 metroj.

eta|maldekstre|300px|La lago Avasa estas la malgranda lago ĉe suba parto de la mapo, ĝuste okcidente de la urbo Avasa.
Ĉar ĝi estas relative atingebla fare de sciencistoj, la lago Avasa estas la plej studata de la Riftvalaj lagoj en Etiopio. Laŭ William Taylor, membro de studgrupo pri afrikaj lagoj kaj riveroj de la Universitato de Waterloo, la lago Avasa estas, spite sian mankon de elfluejo, "esence nesalakva lago (kondukeblo estas varia, sed malpli da 1,000) indike ke eble estas subtera elfluejo."

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ILEC Database entry for Lake Awassa 

Avasa
Joe Benjamin

**Joe Benjamin** (naskiĝis kiel **Joseph Rupert Benjamin** la 4-an de novembro 1919 en Atlantic City; mortis la 26-an de januaro 1974 je Livingston (Nov-Ĵerzejo) estis usona basinstrumentisto de svingo kaj de moderna ĵazo.

## Vivo kaj verkado 
„Joe“ Benjamin komencis studi violonludon, transiris poste al kontrabaso kaj ludis je la komenco de sia muzikista kariero en 1946 ĉe Mercer Ellington kaj en 1950 ĉe Billy Taylor. Ekde 1951 li laboris en bandegoj, ekzemple en tiuj de Artie Shaw, Fletcher Henderson kaj Duke Ellington (*Harlem Suite*). En 1952 li muzikis kun Dizzy Gillespie en Parizo kaj kunverkis ties sonregistraĵojn por Disques Vogue (*Cognac Blues*). Ekde 1953 ĝis 1955 li estis akompanmuzikisto de Sarah Vaughan; Li kunverkis interalie ŝian mitan surdiskigon kun Clifford Brown kaj Herbie Mann. En 1953 li muzikis en la triopo de pianisto Arnold Ross; kun Ross kaj Gillespie Benjamin restis oktobron de 1954 denove en Parizo kaj muzikis tie kun Don Byas kaj Henri Renaud. En 1957 li muzikis en la triopo de Mal Waldron, kiu akompanis la kantistinojn Billie Holiday kaj Ella Fitzgerald je iliaj prezentadoj je Newport Jazz Festival. Ankaŭ en 1957 li koncertaris kun Gerry Mulligan en Eŭropo, kie li kunverkis kun Rolf Kühn. En 1957/58 li muzikis kun Louis Armstrong, Buddy Tate kaj Rex Stewart. En 1958 li formis duopon kun Ellis Larkins kaj muzikis mallonge en la kvaropo de Dave Brubeck. Marton de 1959 li akompanis Bilion Holiday je ŝia lasta sonregistrado antaŭ ŝia morto.

Komence de la 1960-aj jaroj li kunverkis diskojn de Max Roach (*Alone Together*), Jerome Richardson, Harry Sweets Edison, Barry Harris, Joe Williams, Clark Terry (*Mellow Moods* 1961) kaj de la ensemblo *Prestige Blues Swingers* , al kiu apartenis Vic Dickenson, Pee Wee Russell kaj Buddy Tate. En 1964 li kunverkis la produktaĵon *Guitar Forms* de Kenny Burrell. En 1968 li muzikis kun la bando de Clark Terry en Newport.

Posteule de Aaron Bell Benjamin estis unu el la lastaj basinstrumentistoj, kiuj laboris en la Orkestro Duke Ellington. Tie li kunmuzikis ties grandajn suitojn, ekzemple *New Orleans Suite* kaj *Afro-Eurasian Suite*. Ankaŭ li kunverkis la sonregistraĵojn ekde 1970 ĝis 1972, kiun publikigis diskeldonejo Pablo sub la titoloj *The Intimate Ellington* kaj ''Up in Duke's Workshop*.

## Literaturo 
* Carlo Bohländer k.a: *Reclams Jazzführer*. Stutgarto, Reclam, 1977
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD'', London, Penguin, 2-a eldono de 1994 kaj 6-a eldono de 2002
* Bielefelder Katalog 1988 & 2002

Kategorio:Ĵazaj basinstrumentistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Karunklibiso

La **Karunklibiso** (*Bostrychia carunculata*) estas specio de birdoj de la familio Treskiornitedoj. Ĝi estas endemia de Etiopaj Altaĵoj kaj troviĝas nur en Etiopio kaj Eritreo.

## Aspekto 
Temas pri granda, malhela ibiso kun blankaj ŝultromakuloj. Ankaŭ la irisoj estas blankaj. Fajna pendokarunklo pendas el la larĝa bekobazo kaj nomigas la specion kaj en komuna nomo kaj en la latina scienca nomo. Tiuj du karakteroj, kaj manko de blanka mustaĉa linio en vango, distingas tiun ibison el plej proksima parenca Mustaĉibiso (*Bostrychia hagedash*). La averaĝa longo estas 60 cm.

## Teritorio kaj vivejo 
Tiuj afrotropisaj birdoj povas loĝi ĉe ĉiu etiopiaj altaj teroj je altitudoj de 1500 m al plej altaj marĉoj de 4100 m. Ili estis registritaj ankaŭ el la marbordo de Eritreo. Ili preferas herbejojn kaj altaterajn riverfluojn. Ĝi troviĝas ofte en rokaj lokoj kaj klifoj (kie ĝi ripozas kaj reproduktiĝas), sed ankaŭ en malferma kamparo, terkultivejoj, urbaj parkoj kaj miksarbaroj de olivarboj (*Olea africana*) kaj juniperoj (*Juniperus procera*). Ĝi bone adaptiĝis al homaj pejzaĝoj kaj kondiĉoj; dum la pluvsezono ĝi povas esti vidata en hotelaj gazonejoj de urbo Adis-Abebo. La Karunklibiso estas komuna al abunda.

## Ĝenerala kutimaro 
La Karunklibiso estas gregema specio, ofte ariĝinta en grupoj de 30 al 100, sed ĝi povas esti vidata manĝe sola aŭ en paroj. Ĝi manĝas en malfermaj herbejoj, marĉoj, malfermaj alpaj marĉoj, terkultivejoj kaj arbarklarejoj. Dum manĝado ili vagadas laŭmetode, serĉotuŝante la grundon regule. Ili manĝas vermojn, insektolarvojn kaj malgrandajn senvertebrulojn; eventuale ranojn, serpentojn kaj musojn. Foje ĝi estas vidata ĉe gregaroj de hejmaj animaloj, serĉe de fekaĵoj kaj ties skaraboj. Ĝi ripozas sole aŭ en paroj en arboj, en grupoj en rokoklifoj, ofte ĉe lokoj de reproduktaj kolonioj. La Karunklibiso estas ĉefe malnomada, kaj entreprenas nur lokajn, altitudinajn movojn.

## Reproduktado 
La Karunklibiso kutime nestumas en malgrandaj al grandaj kolonioj en rokoklifoj, super arbustoj pendantaj el rokomuroj, sed ĝi estis registrita nestumanta ankaŭ sole sur arbopintoj aŭ sur kornicoj de konstruaĵoj. Oni konas malmultajn koloniojn super 3000 metroj, kaj tiuj de arboj nur je pli malaltaj lokoj (1800 – 2000 m) en la Lago Avasa. Ĉe la Bale Montaro estas nestokolonioj de 500 birdoj, aŭ plie. Nesto estas platformo de branĉoj kaj bastonetoj, kovritaj per herbo kaj arboŝeleroj; foje je altaj kaj malvarmaj altitudoj situantaj oriente por atingi maksimuman eksponon al la matena suno. La Karunklibiso reproduktiĝas dum larĝa periodo: el marto al julio; foje en decembro, dum la seka sezono. La ino demetas 2-3 asprakonkajn ovojn kiuj estas blankecaj.

## Minacoj 
Oni registris nek malpliiĝon de nombroj nek evidentajn minacojn. Tiele ĝi ne estas konsiderata konservozorga, ĉar la populacio estas sufiĉe granda.

## Referencoj 
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga
* Jose Luis Vivero Pol, 2006, *A Guide to Endemic Birds of Ethiopia and Eritrea*. Shama Books. ISBN 1-931253-13-7

Kategorio:Ibisoj
Kategorio:Treskiornitedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
5588 Jennabelle

'*5588 *Jennabelle'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 23-an de septembro 1990 de la usona astronomo Brian P. Roman elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinajn antaŭnomojn *Jenna Belle* en honoro de *Jenna Belle Weathers Roman'' (1911–1992), avino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian P. Roman
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Michał Falzmann

**Michał Tadeusz Falzmann** (naskiĝis la 28-an de oktobro 1953, mortis la 18-an de julio 1991 en Varsovio) - pola ŝtata oficisto, inspektoro de la Supera Ĉambro de Kontrolo, malkovris eksterregulaĵojn en Priserva Fonduso de Eksterlanda Ŝuldo (FOZZ) kaj malsekretigis ilin. Rezulte de tio sekvis la skandalo FOZZ.

## Profesia agado 
Li laboris en entrepreno *Agrotechnika* (Agrotekniko), de kiu foriris sen laŭmerita salajro. Dum kelka tempo estis direktoro de Polon (Polonio), fako produktanta aparatojn por mezuri radioaktivecon. Li ankaŭ laboris en trezoroficejo. Dum sia lasta vivperiodo estis ĉefa inspektoro en NIK (Suprera Ĉambro de Kontrolo). Falzmann provis ebligi aliron al regopovoj, politikaj agantoj kaj publika opinio de informoj pri fraŭdo de la financoj de Pollando. La 16-an de julio 1991 skribis al direktoro de Loka Filio de Nacia Pola Banko (NBP) en Varsovio por akiri informojn pri FOZZ. La saman tagon Anatol Lawina (kiu poste mortis en neklaraj cirkonstancoj), lia senpera ĉefo, donis al li laŭ rekomndo de prezidanto de NIK, profesoro Walerian Pańko, skribaĵon pri lia forŝovo de ĉiaj kontroloj. Du tagojn poste li mortis, oficiale pro korinfarkto.

Post kelkaj monatoj, antaŭtage de deklarita anonco de la rezultoj de sia laboro, pereis en akcidento Walerian Pańko, lia superulo, kaj kun li Janusz Zaporowski, tiutempa direktoro de Informa Buroo de Sejma Kancelario. La akcidenton travivis lia edzino kaj ŝoforo. Post kelkaj monatoj mortis la ŝoforo kaj policanoj, kiuj kiel la unuaj alvenis la akcidenton. En domo de la prezidanto de NIK oni trovis neniajn dokumentojn ligitaj al FOZZ.

Laŭ certaj komentistoj kaj ĵurnalistoj la morto de Falzmann kaj de aliaj personoj, pro engaĝigo de specialaj servoj WSI (Militista Informa Servo - likvidita de Antoni Macierewicz), atestas pri ebleco de ilia mortigo.

Al Michał Falzmann estas dediĉita dokumenta filmo de Jerzy Zalewski, *Oszołom*, montrita la 6-an de marto 1995 en TVP1 (Telewizja Polska), kaj ciklo de du publicistaj programoj "Pod Prąd — Izabela Brodacka-Falzmann" (Kontraŭ Fluo - Izabela Brodacka-Faltzmann), montritaj en Televido Puls maje 2005.

En 2009 Falzmann estis postmorte distingita per Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*. Lian nomon ricevis strato en vroclava kvartalo Poświętne.

## Privata vivo 
Li estis edzo al Izabela kaj patro de kvinopo da infanoj. En la aĝo de 34 jaroj baptiĝis en katolika eklezio.

## Publikaĵoj 
* *Kradzież systemu w systemie - W sprawie bezprawnych transferów pieniądza z Polski lub via Polska do Zachodniej Europy* (Ŝtelo de sistemo en sistemo - Pri neleĝaj transdonoj de mono de Pollando aŭ tra Pollando ĝis Okcidenta Eŭropo)

## Eksteraj ligiloj 
* *Falzmann* - rememoro de profesoro Jerzy Przystawa 
* *Znak Falzmanna* (Signo de Falzmann) - artykolo de profesoro Jerzy Przystawa 
* Filmo *Oszołom* reĝisorita de Jerzy Zalewski

Kategorio:Poloj
Kategorio:Oficistoj
5620 Jasonwheeler

'*5620 *Jasonwheeler'''* estas tre malgranda amora asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Brian P. Roman elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jason Wheeler Roman'', filo de Brian P. Roman.

## Orbito 
Ĝia orbito krucas tiun de Marso sed ĝia perihelio estas pli granda ol unu astronomia unuo: ĝi estas marsrenkonta kaj terrenkonta asteroido, kvankam ĝia orbito ne trairas tiun de Tero.

* La  ĝi pasis al 0,2398 AU (35,869 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,2440 AU (36,499 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de Brian P. Roman
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Domaša

**Domaša** estas komuna nomo por pereintaj municipoj kaj ties katastraj teritorioj, kiuj nun situas parte sub kaj parte apud akvorezervujo Veľká Domaša. 

## Pereo
Pereis 6 vilaĝoj (Dobrá nad Ondavou, Kelča, Petejovce, Trepec, Veľká Domaša, Valkov) + 2 parte, kie okazis detruo de kelkaj domoj en inundiga teritorio (Bžany, Turany nad Ondavou). La municipo Kelča propre eĉ ne pereis, ĉar sur bordo de Veľká Domaša estiĝis nova municipo Nová Kelča. La estintaj inundigita municipoj Dobrá nad Ondavou, Kelča, Trepec kaj Veľká Domaša apartenis al distrikto Vranov nad Topľou. La estintaj inundigitaj municipoj Petejovce kaj Valkov apartenis al distrikto Stropkov.

La konstruado de Domaša postulis translokigi vojon el Vranov nad Topľou ĝis Stropkov, translokigi elektrajn kaj telefonajn kondukilojn apud ŝtata vojo. La municipoj kaj la vojoj, la agrikultura grundo kun areo 1100 hektaroj kaj arbara grundo kun areo proksimume 300 hektaroj estis inunditaj. Por ŝirmi memorige rarajn preĝejojn en Kelča kaj Bžany estis konstruitaj ŝirmaj digoj.

*Devis forloĝiĝi pli ol 700 hejmoj.
*Preĝejoj en la inunditaj vilaĝoj estis piroteknike forpafitaj.
*Municipo Valkov ĝis ties likvido estis neniel elektrizita.

En la jaro 1957 estis la nombro de domoj en municipo en inundiga teritorio en nombro:

#Bžany: 44
#Kelča: 98
#Trepec: 56
#Valkov: 42
#Dobrá nad Ondavou: 130
#Petejovce: 38
#Turany nad Ondavou: 51
#Veľká Domaša: 77

Al la municipo Dobrá nad Ondavou apartenis 7 domaroj, kie estis la nombro de domoj la jena:

#Lipníky: 2
#Pohlodok: 3
#Polská Osada: 8
#Suchý Potok: 4
#Sýrový Potok: 4
#Vrchy: 5
#Zadné Lány: 3

Apud tombejo apud municipo Dobrá nad Ondavou estis cigana domaro kaj la alia troviĝis inter Trepec kaj Kelča sur lokoj, kie hodiaŭ estas duoninsulo Krym. En municipo Dobrá nad Ondavou vivis multe da judoj. Ĝis hodiaŭ troviĝas Juda tombejo en Dobrá malantaŭ Hotelo Domaša en arbaro en parto nomata Za Čertovou zátokou en direkto al Trepec. Sur bordoj de Veľká Domaša restis 3 preĝejoj (Nová Kelča, Trepec, Valkov), en kiujn dum indulgencoj porokaze revenadas enloĝantoj el la tuta Slovakio. En preĝejo en Valkov estas diservataj diservoj regule. En la eksa municipo Dobrá nad Ondavou estis romkatolika malfrue gotika Preĝejo de Sankta Francisko el Asizo el komenco de la 16-a jarcento, reguligita en la 19-a jarcento.

En regiono de Domaša ankoraŭ troviĝas arkeologiaj trovejoj en Kvakovce kaj en Bžany kaj popoldomo en municipo Bžany.
 
Kategorio:Malaperintaj vilaĝoj de Slovakio
Salikoka grilo

eta|Ino
La **Salikoka grilo**, ***Libanasidus vittatus***, estas monotipa insektospecio de reĝaj griloj de la ordo de Ortopteroj troviĝanta en Suda Afriko. Kvankam ĝi estas membro de la grila ordo de Ortopteroj, ĝi estas situigita en la familio de Anostostomatedoj, aparte de la veraj griloj, nome Griledoj. Ĝi troviĝas abunde en urbaj ĝardenoj de kvartalo de Johanesburgo, Sudafriko, kaj en Angolo, ĝi troviĝas en sudaj savanoj kaj en duonaridaj regionoj, dum en Namibio ĝi troviĝas en la tuta teritorio.

Sufiĉa simileco al salikoko estas kialo por ĝia nomo. La **Salikoka grilo** ne estas bone konsiderata de homoj, kaj ĝardenistoj valoras ĝin nur en siaj klopodoj por regi la populaciojn de helikoj, ĉar ili allogas la anojn de Hadada ibiso, kiuj manĝas ambaŭ bestetojn.

Kategorio:Insektoj
Kategorio:Faŭno de Afriko
Cimitaro

[eta|maldekstre|Nunaj oficiroj de [Marista infanterio de Usono uzas mamelukajn glavojn kiuj similas al tiuj uzitaj de Mamelukoj.]]
**Cimitaro** estas laŭ PIV araba glavo kun klingo larĝa kaj kurba. Tre ofte estas konsiderata tipo de sabro kun kurna klingo, origine de Sudokcidenta Azio (Mezoriento).

La araba termino ***saif*** (سيف) tradukeblas rekte al "glavo" ĝenerale, sed estas normale uzataj por aludi al *cimitara* tipo de kurba sabro pli precize.

La kurba glavo aŭ "cimitaro" estis disvastigata tra la islama mondo el almenaŭ la otomana periodo, kun fruaj ekzemploj el Ĥurasano de la abasida epoko (9-a jarcento).

La persia glavo nune nomata "ŝamŝiro" aperas ĉirkaŭ la 12-a jarcento kaj estis popularigata en Persio ĉirkaŭ komenco de la 16-a jarcento, kaj havis "parencojn" en Turkio (la "kiliĉo"), aŭ en la Mogola Imperio (nome "talvaro").

## Referencoj 
Kategorio:Glavoj
Kategorio:Islamo
Kategorio:Islama terminaro
Mustaĉibiso

[eta| *Bostrychia hagedash* - [MHNT]]
La **Mustaĉibiso** aŭ **Hadada ibiso**, *Bostrychia hagedash*, estas birdospecio de la grupo de ibisoj troviĝanta en Subsahara Afriko.

## Priskribo 
### Aspekto 
La Mustaĉibiso estas granda (ĉirkaŭ 76 cm longa), grizeca al malhelbruna ibiso kun blanka "mustaĉo" nome strieto el la suba bekobazo subvange al la nukoflanko, kio nomigas la specion laŭ la komuna nomo, brilajn purpurverdecaj flugiloj, granda kaj fortika ĉebaze malhela beko ne tiom longa nek tiom kurba kiom ĉe aliaj ibisoj kaj kun rimarkinda ruĝa strio en komenca duono de la supra makzelo, kaj nigrecaj kruroj.

### Alvoko 
Ĝi havas distinge laŭtan kaj rekoneblan alvokon *haa-haa-haa-de-dah* kiu estas ofte aŭdata kiam la birdoj flugas aŭ ekflugas, kaj de tie la alternativa komuna nomo, krom la latina scienca nomo onomatopea.

## Habitato kaj distribuado 
La Mustaĉibiso troviĝas en malfermaj herbejoj, savanoj kaj humidejoj, same kiel ĉe urbaj parkoj, lernejaj kortoj, verdaj koridoroj kaj grandaj ĝardenoj. La landoj kie loĝas tiu birdospecio estas disaj en diversaj areoj nome en Sudano, Etiopio, Senegalio, Ugando, Tanzanio, Gabono, Demokratia Respubliko Kongo, Kameruno, Gambio, Kenjo, Somalio kaj Sudafriko.

## Dieto 
eta|250px|Fluge en Sudafriko.
Ili manĝas tervermojn, uzante sian longan cimitarecan bekon por serĉituŝi la grundon. Ili manĝas ankaŭ pli grandajn insektojn, kiaj la salikoka grilo, same kiel araneoj kaj malgrandaj lacertoj. Tiuj birdoj kaptas ankaŭ helikojn kaj manĝas en ĝardenoj ĉe loĝejaj hejmoj. Ili estas akceptataj ĉe ludejoj kaj golfejoj ĉar ili estas entuziasmaj elfosantoj de larvoj de tineoj kaj skaraboj kiuj manĝas la radikojn de herbo. Ne klaras kiel ili detektas tiujn, sed ŝajne ili kapablas aŭdi ties manĝadon kaj elfosadon.

## Konservostatuso 
Disvastigata kaj komuna tra sia granda teritorio, la Mustaĉibiso estis pritaksata kiel Malplej Zorgiga ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 
* Hadeda Ibis - Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds.

Kategorio:Ibisoj
Kategorio:Treskiornitedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Geografio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj

**Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj** troviĝas en Sudokcidenta Azio, randirante la Golfon de Omano kaj la Persan Golfon, inter Omano kaj Sauda Arabio; ĝi estas en strategia loko laŭ proksimeco al la Hormuza Markolo, nemalhavebla transira punkto por monda kruda petrolo.

Ĝi dividas 19-kilometran landlimon kun Kataro nordokcidente (el perspektiveo de UAE), 530-kilometran landlimon kun Sauda Arabio okcidente, sude kaj sudoriente, kaj 450-kilometran landlimon kun Omano sudoriente kaj nordoriente. La ŝtata landlimo kun Kataro en la areo de Ĥor-al-Udajdo estas fonto de daŭra disputo (fakte, ĉu ĝi eĉ dividas ŝtatan landlimon kun Kataro estas en disputo).

La suma areo de UAE estas proksimume 83 600 kvadrataj kilometroj. Ĝusta grandeco de la lando estas nekonata pro pridisputataj konfliktoj rilate al pluraj insuloj en la Persa Golfo, pro manko de preciza informo pri la grandeco de multaj el ĉi tiuj insuloj kaj ĉar plejparto de ĝiaj landaj limoj, precipe kun Sauda Arabio, restas nemarkataj. La plej granda emirlando, Abu-Dabio, enhavas 87 procentojn de la suma areo de UAE (67 340 kvadrataj kilometroj). La plej malgranda emirlando, Aĵmano, ampleksas nur 259 kvadratajn kilometrojn.

 
Dosiero:UAEOMCmap.png|Mapo de Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Dosiero:UAE en-map.png|Emirlandoj de UAE
Dosiero:United Arab Emirates Topography.png|Topografio de UAE
Dosiero:Satellite image of United Arab Emirates in October.jpg|Persatelita bildo de UAE
Dosiero:Liwa oasis location.jpg|Reliefa mapo de UAE kun oazo Liŭa
 

## Referencoj
Westfália

**Westfália** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 2.793 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
Kampanuledoj

Laŭ filogenetika sistematiko, **Kampanuledoj**, alinome *Campanulidae*, estas grupo de verdukotiledonoj.

## Priskribo 
La petaloj estas frue (t.e. tuj post kiam la floro ekkreskas) kuniĝintaj. La vando kiu protektas ovolon estas maldika. Ovolujoj estas subaj. Fruktoj estas nedehiskaj.

## Sistematiko 
## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Magnoliopsidoj
Bale Montaro

eta|dekstra|300px|Bale Montaro
La **Bale Montaro** (konata ankaŭ kiel la **Montaro Urgoma**) estas areo de montoj de la Oromia Regiono de sudorienta Etiopio, sude de la Avaŝa Rivero. Ili inkludas la Tullu Demtu, nome la dua plej alta monto en Etiopio (4377 metroj), kaj same pri la Monto Batu (4307 metroj). La rivero Vebi, alfluanto de la rivero Jubba, elfluas en tiuj montoj oriente de Goba. La Nacia Parko Bale kovras 2,200&nbsp;km² de tiuj montoj.

La **Bale Montaro** estas hejmo de multaj etiopiaj endemiaj animaloj, ĉefe de la Etiopia lupo, (*Canis simensis*), troviĝanta ĉe la Altebenaĵo Sanetti. La parko enhavas la naturan lokon de Harena-Arbaro, situanta sude de la montoj kiuj estas tre neesplorita areo supozeble enhavanta multajn nemalkovritajn speciojn de reptilioj same kiel leonojn, leopardojn kaj diversajn tipojn de antilopojn. Krom naturo. La Nacia Parko proponas elstaran oportunon por piedirado el la parkaj centroj ĉe Dinŝo. (Ankaŭ Dodola estas utila bazo por esploradi tiujn montojn.)

La plej granda grupo de Etiopiaj lupoj troviĝas tie.
Barrie Lee Hall la pli juna

**Barrie Lee HALL la pli juna** (naskiĝis la 30-an de junio 1949 je Mansfield en Luiziano; mortis la 25-an de januaro 2011 je Houston en Teksaso) estis usona trumpetisto, muzikaranĝisto kaj orkestrestro de ĵazo, kiu diskoniĝis pro sia kunlaboro en la malfrua Orkestro Duke Ellington.

## Vivo kaj verkado 
Barrie Lee Hall lernis ĉe gimnazioj en Houston kaj Mansfield, kie li muzikis en lernejaj bandoj;
postsekve li studis ĉe la Suda Universitato de Teksaso en Houston ludon de trumpeto kaj piano. Dum festivalo li renkontis en 1973 Djukon Ellington, kiu envenigis lin en sian orkestron. Post la morto de Ellington li estis solisto en la *fantombando* estrate de Mercer Ellington kaj kunverkis aron da muzikalbumoj, ekzemple la gremio-premiitan *Digital Duke*. Hall estis kunproduktisto de la albumo *Music Is My Mistress* (1989).

Post la morto de Mercer Ellington en 1996 li direktis unu jaron la Orkestron Duke Ellington. Post tio li foje plenumis ĉi tiun rolon anstataŭante Paŭlon Mercer Ellington. Krome li estis muzikestro de la eklezio Liberty Baptist Church en Houston. Pro sia proksimeco al nuntempa kaj tradicia gospelo li ankaŭ kunprezentis *Sacred Concert* de Ellington; en 2001 li direktis ĉi tiun prezentadon kune kun Orkestro Duke Ellington kaj 200-kapa ĥoro. Krom tio Hall laboris kiel bandegestro en Svisujo, instrumentis kaj aranĝis por variaj brodvejaĵoj kiel ekzemple *Sophisticated Ladies*, ĵazopero *Queenie Pie* kaj televidproduktaĵo *The Duke Ellington Special*, je kiu li prezentis duopaĵon de trumpeto-kantado en *Creole Love Call* kun operkantistino Kathleen Battle. Li krome aranĝis simfoniecan version de ĉi tiu elingtona klasikaĵo, laboris aranĝiste kaj gastsoliste por la dana radiobandego samkiel kun Alice Babs (*Far Away Star*, 1976), la bandego UMO kaj la finna radio-orkestro.

## Diskoj 
**Sonregistraĵoj je lia propra nomo**
* *Duke Ellington Small Band* (2006)
** Sonregistraĵoj de la solisto kaj aranĝisto**
* Duke Ellington: *Duke Ellington’s Third Sacred Concert*, *In Sweden 1973*
* Mercer Ellington: *Continuum*, *Take The Holiday Train*, *Hot And Bothered*, *Digital Duke*,

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio
* Portreto ĉe *chron.com*

## Referenco 
Kategorio:Ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Aranĝistoj
Kategorio:Ĵazbandego-direktistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
(5590) 1990 VA

**(5590) 1990 VA** estas tre malgranda atona asteroido, ankoraŭ sen nomo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 16-an de septembro 1990 elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Arizono, Usono), en la kadro de la projekto Spacewatch. Ĝia grando estas taksata inter 340 kaj 770 metroj.

Ĝi tanĝas la orbiton de Venuso kaj, je ĝia aphelio, pasas inter la orbitoj de Tero kaj de Marso; ĝi estas do venusrenkonta kaj terrenkonta asteroido. Ĝia orbita klinangulo tamen malhelpas ĝin tro proksimiĝi de Tero.

* La  ĝi pasis al 0,1232 AU (18,433 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,1224 AU (18,315 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi estas pli danĝera kontraŭ Venuso: la  ĝi pasos al 0,004225 AU (632&nbsp;000&nbsp;km) de tiu-ĉi planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Atonaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
5626 Melissabrucker

'*5626 *Melissabrucker'''* estas tre malgranda, malrapide rotacianta amora asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Arizono, Usono), en la kadro de la projekto Spacewatch.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Melissa J. Brucker*
 kiu esploras pri malgrandaj korpoj de la sunsistemo. Kiel Helpanta Ĉefa Esploristino por la projekto *Spacewatch'',
 ŝi organizas kaj faras observojn de granda prioritato pri apud-teraj asteroidoj.

## Orbito 
Ĝi krucas la orbiton de Marso kaj ĝia perihelio proksimiĝas al la orbito de Tero; ĝi estas do marsrenkonta kaj terrenkonta asteroido.

* La  ĝi pasis al 0,4357 AU (65,184 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,4551 AU (68,076 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi pli proksimiĝas al Marso: la  ĝi pasos al 0,04344 AU (6,498 milionoj da km) de tiu-ĉi planedo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
(5828) 1991 AM

**(5828) 1991 AM** estas tre malgranda kaj ankoraŭ ne nomita apolona asteroido, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Arizono, Usono), en la kadro de la projekto Spacewatch.

Ĝia tre discentra orbito havas sian perihelion inter la orbitoj de Merkuro kaj de Venuso, kaj etendiĝas trans tiu de Marso. Ĝi estas teknike marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta asteroido, sed praktike ĝia granda klinangulo malhelpas ĝin alproksimiĝi al tiuj planedoj.

* La  ĝi pasis al 0,3926 AU (58,731 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,4083 AU (61,084 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991