open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cristóbal de Olid

**Cristóbal de OLID** (Kristoforo de O.) estis hispana militisto kaj esploristo, naskiĝinta en Linares, provinco Ĥaeno, en 1488 kaj mortinta en Nako (Honduro) en 1524. 

## Militkariero en Kubo kaj Meksiko 
En 1515 li veturis al Kubo por servi al la hispana krono sub la estreco de la guberniestro Diego de Velázquez. En 1518 li estis sendita de la guberniestro mem al la marbordo de Jukatano (Meksiko) serĉe de la ekspedicio de Juan de Grijalva, tamen li devis reveni al Santiago de Cuba pro malbona vetero, sen esti kontaktinta kun tiu ekspedicio.

En 1519 li akompanis Hernán Cortés en la konkero de Meksiko estre de unu de la ŝipoj per kiuj la hispanoj navigis el Kubo al Meksiko. Post la elŝipiĝo en Kozumelo li elstaris pro sia kuraĝo. Li montris tiun kuraĝon en la batalo de Centla kontraŭ la majaoj de la popolo de ĉontaloj, kaj en Tlakskalo kontraŭ la tlakskalanoj estritaj de Ksikohtenkatl; tuj poste li estris tiujn samajn tlakskalanojn, kiuj iĝis aliancanoj kontraŭ la ĉolulanoj, en la masakro de Ĉolulo; en la retiriĝo de la tiel nomita Trista Nokto post la batalo de Otumba. Li estis nomumita kapitano de la soldataro de Coyoacán en la sieĝo de Tenoĉtitlano. Post la konkero de tiu urbo li edziĝis al azteka princino, fratino de Moktezumo la 2-a.

En 1522 li estis sendita al la konkero de la teritorio de la aktuala subŝtato Michoacán, provinco kiun li konkeris en la nomo de Cortés. Li estis poste sendita por helpo al Juan Álvarez Chico en la provinco Kolimo, kvankam tiam tiu jam estis venkita en la batalo; alveninta Olid al Kolimo, ankaŭ li estis venkita de la armeo de la reĝo Kolimano.

## La perfido 
En 1523 Hernán Cortés decidis antaŭi al Gil González Dávila en la konkero de Honduro kaj por tio li komisiis Pedro de Alvarado al surtera ekspedicio, dum Olid ricevis la estrecon de alia ekspedicio, tiu mara. Por provizii kaj rekruti homojn por la ekspedicio, Olid translokiĝis al Kubo kaj perfidis Cortés interkonsente kun Diego de Velázquez (klara malamiko de Cortés), kiu promesis al li nomumon de guberniestro de Honduro se li venis denove al liaj ordonoj.

En Honduro li fondis la vilaĝon kiu poste estis nomita Triunfo de la Cruz kaj iĝis iel regionestro. La respondo de Cortés tuj alvenis, ĉar li sendis kontraŭ li ŝipan ekspedicion estre de sia kuzo Francisco de las Casas. Olid sukcesis kapti kaj González Dávila kaj de las Casas, ambaŭ partianoj de Cortés. En momento de surprizo González Dávila kaj de las Casas sukcesis vundi Olid, kiu fuĝis tro vundita. Li estis kaptita la venontan tagon. Aliginte al Cortés la homojn kiuj estis akompanintaj al Olid, de las Casas retenis lin kiel prizonulo. Abandonita de liaj sekvantoj kaj procesita, li estis senkapigita en la publika placo de Nako (Honduro) en 1524. 

## Bibliografio
* Cervantes de Salazar, Francisco (2010). Crónica de la Nueva España. Volumen I.  Barcelona: Linkgua Ediciones. ISBN 978-84-9816-211-0. Konsultita la 26an de Aŭgusto 2018.

Kategorio:Hispanaj konkistadoroj
Kategorio:Hispanaj esploristoj
Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Historio de Honduro
Kategorio:Andaluzoj
Saint-Gabriel-Brécy

**Saint-Gabriel-Brécy** estas malaperinta franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝi nun formas parton de Creully sur Seulles.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
*  (Creully sur Seulles)

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Calvados
Francisco López de Gómara

**Francisco López de Gómara** (Gómara, provinco Soria, 1511 – samloke, 1566) estis hispana ekleziulo kaj historiisto, kiu elstaris kiel kronikisto de la hispana konkero de Meksiko, spite la fakton ke li neniam trapasis la Atlantikon.

Li translokiĝis al Romo en 1531, kaj reveninte ĉirkaŭ 1540 li konis Hernán Cortés kaj restis en lia hejmo kiel kapelano. Li estis humanisto kaj historiisto, profesoro de klasikaj beletroj en la Universitato de Alkalao.

La dua parto de lia verko, titolita *Crónica de la conquista de Nueva España*, estis elirejo por la versio de la historio de la konkero de Meksiko de Bernal Díaz del Castillo, en sia *Historia verdadera de la conquista de la Nueva España*.

## Verkoj 
Kvankam li neniam veturis al la Nova Mondo, li verkis multajn verkojn pri la konkero de la hispanaj kolonioj:
* *Historia general de las Indias*
* *Historia de la conquista de México*
* *Crónica de los Barbarrojas*
* *Anales de Carlos V*
* *Vida de Hernán Cortés*

## Notoj 
Kategorio:Historio de Meksiko
Kategorio:Hispanaj historiistoj
Kategorio:Hispanaj religiuloj
Kategorio:Konkero de Meksiko
Adam Ferguson

**Adam FERGUSON**, MRSE (en Skotgaela lingvo: *Adhamh MacFhearghais*), konata ankaŭ kiel *Ferguson de Raith* (1a de Julio laŭ Gregoria kalendaro/20a de Junio laŭ Julia kalendaro 1723 – 22a de Februaro 1816), estis skota filozofo kaj historiisto de la Skota Klerismo.

Ferguson estis simpatia al tradicia socioj, kiaj tiuj de Altaj Landoj, kiuj produktas kuraĝon kaj fidelon. Li kritikis komercajn sociojn kiuj faras homojn malfortaj, senhonoraj kaj senkoncernaj por siaj komunumoj. Ferguson estis nomita "la patro de la moderna sociologio" pro siaj kontribuoj al la frua disvolvigo de tiu fako. Lia plej konata verko estas lia *Essay on the History of Civil Society*.

En 1780 li verkis la artikolon "Historio" por la dua eldono de la Encyclopædia Britannica. La artikolo estas 40 paĝojn longa kaj anstataŭis la artikolon de la unua eldono, kiu estis nur unu paragrafo.

## Notoj 
Kategorio:Skotaj eseistoj
Kategorio:Skotaj filozofoj
Kategorio:Skotaj verkistoj
Kategorio:Skotaj soldatoj
Kategorio:Skotaj historiistoj
Kategorio:Klerismaj filozofoj
Kategorio:Skotaj bibliotekistoj
Kategorio:Membroj de la Prusa Akademio de Sciencoj
Antal Weber

**Antal Weber** [veber], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Weber Antal** estis hungara arkitekto. Lia familia nomo malofte estis *Wéber*.

Antal Weber  naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la  en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).
eta|maldekstre|Antal Weber sidas dekstre

## Biografio 
Antal Weber frekventis piaristan bazlernejon, poste desegnan mezlernejon en sia naskiĝurbo. Li estis laboristo en 1839 en firmao de József Hild, kiu iom poste sendis lin al arkitekta fakultato de Akademio de Belartoj de Vieno. En 1845 li akiris diplomon, poste li plulernis jaron en la sama urbo en la politekniko. Li hejmenvenis en 1846. Li batalis dum la Hungara revolucio de 1848, post la falo li kaŝiĝis. Iom poste li estis edukisto en pluraj familioj, ekzemple li instruis Gyula Szapáry-n. En 1853 li edziĝis kaj li jam havis arkitektajn laborojn. En 1872 li studvojaĝis al Italio, en la sekva jaro li daŭre havis altajn postenojn en municipo de Budapeŝto. Ekde 1881 li ricevis ministerian postenon. Li ricevis Honoran legion en 1873, post jaroj ankaŭ hungaran reĝan premion.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 

Budapesti orosz nagykövetség1.jpg|Palaco, nuntempa ambasadorejo de Rusio
Dessewffy Palace.jpg|Palaco Dessewffy (1875-1876)
Dessewffy Mansion, balcony, Bródy Street, 2016 Budapest.jpg|Balkono de Palaco Dessewffy

* piedestalo de skulptaĵo pri István Széchenyi, Budapeŝto (1876)
* medicina fakultato de Reĝa Universitato de Budapeŝto (1881-1884)
* katolika kirko de Újszász (1884-1885)
* lernejo en Kapuvár (1887-1889)

## Memorigiloj 
* premio "Weber Antal" (2014)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vladimir Szabó

**Vladimir Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Vladimir** estis hungara grafikisto, pentristo, ilustristo.

Vladimir Szabó  naskiĝis la  en Balassagyarmat, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Vladimir Szabó eklernis en 1924 en Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto. Liaj plej gravaj instruistoj estis István Csók, Gyula Rudnay kaj János Vaszary (pentristo). Post 2 jaroj li interrompis la lernadon kaj li studis en medicina fakultato de Reĝa Scienca Universitato Péter Pázmány. Inter 1930–1934 li havis stipendion en Romo, poste li hejmenvenis kaj plulernis en la altlernejo. En 1937 li ricevis diplomon, lia majstro estis Ágost Benkhard. Li debutis en ekspozicio en 1949. Inter 1959-1961 li vivis en Francio. Li ricevis premiojn inter 1933-1980.

## El solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1934, 1941, 1973, 1978, 1986, 1991)
* Romo (1934, 1971)
* Parizo (1960)
* Szeged (1969, 1978)
* Bruselo (1973)
* Sopron (1987)
* Vác (1998)

## El kolektivaj ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1950, 1977)
* Salgótarján (1952)
* Miskolc (1961)
* Hungara Nacia Galerio (1968, 1976)
* Debrecen (1986)

## Elektitaj pentraĵoj 
* *Tengerparti város*
* *Tehénitatás* (1935)
* *Moliére a tanyán* (1949)
* *Régiséggyűjtő* (1971)
* *Festő és modellek* (1971)

## Elektitaj grafikaĵoj 
* *A húsiparos rémálma* (akvaforto)
* *Komédiások* (akvaforto)
* *Álarcosok* (akvaforto)
* *Emlékezés tava* (krajondesegnaĵo, 1966)
* *Ócska cipők csendélete* (krajondesegnaĵo, 1966)

## Elektitaj libroilustraĵoj 
* libroj de Gyula Krúdy, Lajos Nagy (verkisto), Józsi Jenő Tersánszky

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Crépon

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, france *Calvados*) kaj en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bayeux kaj al la kantono **. 

La teritorio havas komunan limon kun .

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas en la franca *créponais''.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Crépon ĉe CdC Seulles Terre et Mer ()

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Gerónimo de Aguilar

**Gerónimo** aŭ **Jerónimo de Aguilar** (Écija, provinco Sevilo, 1489 - Nova Hispanio, 1531) estis hispana kleriko. Kelkaj fontoj citas lin kiel subdiakono kaj aliaj kiel monaĥo. Li alvenis al Ameriko kun Juan de Valdivia; li estis kaptita de la majaoj de Jukatano, kun kiuj li vivis inter 1511 kaj 1519, jaro en kiu li estis savita fare de Hernán Cortés, por kiu li servis kiel interpretisto en la maja lingvo kaj kun kiu li partoprenis en la konkero de Meksiko.

Kategorio:Hispanaj konkistadoroj
Kategorio:Hispanaj esploristoj
Kategorio:Hispanaj romkatolikoj
Kategorio:Konkero de Meksiko
József Szathmáry

**József Szathmáry** [jOĵef satmAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szathmáry József** estas hungara abstrakta pentristo, krome instruisto, lernejestro. Lia pseŭdonimo estas **Szathmáry József Maryjoz**.

József Szathmáry  naskiĝis la  en Jászárokszállás.

## Biografio 
József Szathmáry akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo de Eger, poste li plulernis en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto kaj Universitato Attila József. Liaj plej gravaj pentroinstruistoj estis János Blaskó (pentristo), János Miklós Kádár kaj Pál Gerzson. Li komencis sian artan karieron kiel libroilustristo. Li ekspozicias ekde 1976, li studvojaĝis en Libio, Usono, Japanio. Inter 1992 kaj 2017 li estis lernejestro. Li vivas en Solymár. Li ricevis kelkajn premiojn.

## El solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1988, 1995, 2002, 2008)

## El kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1994, 1997)
* Parizo (1998)
* Kecskemét (2000-2001)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* http://www.hunyadialtisk.hu/fomenu/iskolankrol/iskolank-dolgozoi/tanaraink/szathmary-jozsef.html
 
## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
38238 Holíč

'*38238 *Holíč''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la slovakaj astronomoj Štefan Gajdoš kaj Dušan Kalmančok elde la Observatorio de Modra en Slovakio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Holíč en regiono Záhorie, okcidenta Slovakio, datiĝanta de 1205 kaj unue enloĝata en la paleolitiko. Tiu urbo estas fama pro sia ceramika produktado en la 18-a kaj 19-a jarcentoj kaj ankaŭ pro sia burgo, kiu fariĝis la somera resdadejo de la Habsburgoj. En Holíč naskiĝis Dušan Kalmančok.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Dušan Kalmančok
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Batalo de Centla

250px|eta|Eniro de Hernán Cortés en Potonĉanon en 1519.
La **batalo de Centla** estis batalo okazinta la 14an de marto 1519, en kiu la indiĝenoj maja-ĉontaloj, estritaj de la kaciko Taabscoob, kontraŭstaris la hispanojn estritajn de Hernán Cortés. En tiu batalo estis venkitaj la indiĝenaj ĉontaloj.

Tiu batalo okazis kiam Korteso trairis la teritoriojn de la nuna subŝtato Tabasco kaj atakis la urbon Potonĉano, de kie la indianoj sendis indikojn ke ili ne akceptas la hispanojn. La 13an de marto, la hispanoj organizis meson, laŭdire la unua kristana diservo en kontinenta teritorio de Meksiko kaj de Ameriko. Post la meso, Kortes sendis sian kapitanon Alonso de Ávila kun 100 soldatoj al la vojo, dum li mem iris al Potonĉano ĉe la rivero Grijalva. Kiam Korteso alvenis al la vilaĝo, la indianoj sagopafegis kaj la hispanoj pafadis, kio terurigis la indiĝenojn. Tio krome estis signalo por ke Ávila ataku la malan parton de la fortikaĵo. Tiele la hispanoj konkeris la lokon.

La venontan tagon, 14-a de marto 1519, ordonis Korteso al la kapitano Pedro de Alvarado iri kun cent soldatoj antaŭen, kaj aliflanke Francisco de Lugo, kun aliaj cent soldatoj. Francisco de Lugo trafis indiĝenajn militistajn rotojn, kaj ekis nova batalo. Aŭdinte pafojn kaj tamburojn, Alvarado iris helpe de Lugo, kaj kune batalintaj ili retirigis la lokanojn, post kio la hispanoj revenis al la vilaĝo por informi al Korteso.
En la batalo partoprenis, laŭ la kronikoj de Korteso kaj de Bernal Díaz del Castillo (ĉiam troigitaj), 40 000 indiĝenoj de 8 najbaraj provincoj, kontraŭ 410 hispanoj.

La trupoj de Korteso alvenis al la elfluejo de la rivero Tabasko (nune Grijalva). Tie ili denove estis atakitaj de maja-ĉontaloj. Rapide la hispanoj kontraŭtakis pafile, kio denove terurigis la indianojn, sed ĉefe terurigis ilin vidi la hispanajn ĉevalrajdantojn, ĉar la indiĝenoj kredis, ke kaj persono kaj ĉevalo (neniam antaŭe vidita) estis unusola estaĵo, pro kio ili ne komprenis kiel ili povis poste elrajdiĝi. Resume la indianoj rezultis venkitaj pro la supera milita teknologio de la hispanoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Cabrera Bernat, Ciprián Aurelio (1987). Instituto de Cultura de Tabasco, ed. Viajeros en Tabasco: Textos (1ra. edición). Villahermosa, Tabasco: Instituto de Cultura de Tabasco. ISBN 968-889-107-X.
* Díaz del Castillo, Bernal (2005). Historia verdadera de la conquista de la Nueva España: Manuscrito "Guatemala". UNAM. ISBN 9681211960. Konsultita la 27an de Aŭgusto 2018.
* Gil y Saenz, Manuel (1979). Consejo Editorial del Gobierno del Estado de Tabasco, ed. Compendio Histórico, Geográfico y Estadístico del Estado de Tabasco (2da. edición). Naucalpan, Edo. de México: Edimex, S.A. de C.V. OCLC 7281861.
* Izquierdo, Ana Luisa (1997). Acalán y la Chontalpa en el siglo XVI, su Geografía Política (1a. eldono). Ciudad de México: UNAM, IIFL, Centro de Estudios Mayas. ISBN 978-9-68365-780-0.
* López Reyes, Diógenes (1979). Historia de Tabasco. Ciudad de México: Consejo Editorial del Estado de Tabasco.

Centla
Kategorio:Konkero de Meksiko
Kategorio:Tabasco
Kategorio:1519
Centla
Csaba Szegedi

**Csaba Szegedi** [ĉaba segedi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szegedi Csaba** estas hungara pentristo, altlerneja instruisto.

Csaba Szegedi  naskiĝis la  en Kiskőrös.

## Biografio 
Csaba Szegedi akiris diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1985, poste li studis samloke en la majstrokurso. Lia plej grava instruisto estis Pál Gerzson. Li havis stipendion en 1985, baldaŭ en la jaroj 1991 kaj 2006. Inter 1988 kaj 1991 li instruis en instituto de Industriarta Altlernejo, inter 1992-1995 li laboris en Munkeno. Hejmenveninta li instruas en la Industriarta Altlernejo. En la sama loko, sed jam en rango universitato li akiris sciencan gradon DLA en 2010. Li ricevis premiojn inter 1986-2015.

## El solaj ekspozicioj 
* Dunaújváros (1985)
* Roterdamo (1990)
* Budapeŝto (1990, 2007
* Bremen (1992, 1995) 
* Munkeno (1993, 1995)
* Székesfehérvár (2003, 2010)    
* Novjorko (2007, 2011)

## El kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1987, 2000, 2005, 2013)
* Heidenheim (1988)
* Munkeno (1992, 1995)
* Székesfehérvár (2007, 2012)
* Szeged (2011)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Personoj de Kiskőrös
Societo Benczúr

La **Societo Benczúr** [bencUr] estis artista societo en Hungario, en Budapeŝto.

## Historio 
La Societo Benczúr estis fondita en 1921 fare de la plej fidelaj disĉiploj de Gyula Benczúr por gardi memoron de la granda majstro. La societo aranĝis ekspoziciojn, prelegojn, disdonis stipendiojn kaj eldonis publikaĵojn. Dum la militaj jaroj la agadeblecoj malpliiĝis, poste en la frua socialismo la societo ĉesis en 1954. La kaŭzo estis, ke intertempe alvenis la modernaj pentrostiloj, aliparte la socialisma kulturo emfazis la propran stilon. Depost la socialismo la Societo Benczúr ne estis refondita spite tion, ke arto de Benczúr daŭre estis akceptata.

La unua prezidanto estis János Pentelei Molnár, pro morto ekde 1924 Andor Dudits.
  
## Elektitaj membroj 
* Lajos Berán (medalisto)
* Rezső Burghardt (pentristo)
* János Cs. Gál (Cségál) (pentristo)
* Lajos Deák-Ébner (pentristo)
* Dezső Lányi (skulptisto)
* Andor Dudits (pentristo)
* Frigyes Frank (pentristo)
* Aladár Gárdos (skulptisto)
* Jenő Gyárfás (pentristo)
* Jenő Haranghy (grafikisto)
* János Horvay (skulptisto)
* Kálmán Istókovits (pentristo)
* Nándor Katona (pentristo)
* Imre Knopp (pentristo)
* Miklós Ligeti (skulptisto)
* Elek Lux (skulptisto)
* Ede Margó (skulptisto)
* Ferenc Olgyay (pentristo)
* János Pentelei Molnár (pentristo)
* Géza László Udvary (pentristo)
* József Róna (skulptisto)
* Gyula Stetka (pentristo)
* Alajos Stróbl (skulptisto)

## Ekspozicioj 
* Budapeŝto (1923, 1925, 1927)

## Fontoj 
* http://epa.oszk.hu/02000/02076/00149/pdf/Napkelet_1925_01_097-098.pdf

Kategorio:Societoj
Potonĉano

**Potonĉano** (**Putunĉano** aŭ en hispana *Potonchán*) estis urbo de maja-ĉontaloj, ĉefurbo de la senjorlando Tabasco, kiu estis situa ĉe la maldekstra bordo de la rivero kiun la lokanoj nomis Tabasko, kaj kiu la hispanoj renomis kiel rivero Grijalva en la aktuala meksika subŝtato Tabasko. Al tiu loko alvenis la 8an de junio 1518 Juan de Grijalva, kiu renomis la riveron per sia nomo kaj li interparolis kun la kaciko de majaoj Tabskoob al kiu laŭdire li donacis veston de verda veluro. 

Poste, la 12an de marto 1519, alvenis la hispana konkistadoro Hernán Cortés, kiu diference de Grijalva, estis ricevita de la indiĝenoj milite, pro kio okazis la nomita Batalo de Centla, kie post venki super la indiĝenoj, li fondis sur Potonĉano, la vilaĝon Santa María de la Victoria, nome unua hispana urbo en Nova Hispanio. 

Kategorio:Detruitaj urboj
Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Meksiko
Kategorio:Konkero de Meksiko
Kategorio:Majaaj ruinoj en Meksiko
Kategorio:Tabasco
Kategorio:1518
Kategorio:1519
Martín Cortés Zúñiga

**Martín Cortés Zúñiga** (1533 - 1589), 2a markizo de la Valo de Oaĥako, militisto, aristokrato kaj filo de Hernán Cortés.

Martín Cortés estis la filo de la konkistadoro de Meksiko Hernán Cortés kaj de lia laŭleĝa edzino Juana de Zúñiga. Ĉar li estis lia nura legitima heredanto, estis li kiu tenis la titolon de Markizo de la Valo de Oaĥako, kio igis lin unu de la unuaj hispanaj nobeloj en teritorio amerika. 

## Vidu ankaŭ
* Martín Cortés (la Mestizo)

Kategorio:Hispanaj konkistadoroj
Kategorio:Hispanaj militistoj
Kategorio:Hispanaj esploristoj
Kategorio:Hispanaj nobeloj
Grijalva (rivero)

La rivero **Grijalva** —[griĤALba], aŭ rivero Mezcalapa [meskaLApa]― estas rivero de la sudoriento de Meksiko, rezulta de la kuniĝo de la riveroj Seleguá kaj Grandagalpa (Rincón Tigre), San Gregorio kaj San Miguel aŭ rivero Cuilco kiu elfluos en la Valo de Écija, San Carlos Sija, Gvatemalo, kiuj kunfluas en la diglago de la akvobaraĵo La Angostura, kaj de tie ĝi nomiĝas rivero Mezkalapa. Tiu apartenas al la baseno nomita rivero Grijalva, nome la dua plej akvenhava de la lando kaj la ĉefa produktanto de akvoenergio. Ties fontoj elfluas en la Valo de Écija kaj montaro Kuĉumatanes, en la municipo Chiantla, la unua en Huehuetenango, Gvatemalo, je ĉirkaŭ 70 kilometroj de la landlimo de Ciudad Cuauhtémoc, en Chiapas. En Gvatemalo ĝi nomiĝas Rivero Seleguá, estas la rivero kiu enirinte en teritorio meksika iĝas la rivero Rincón Tigre, en Chiapas post kunflui kun la rivero San Gregorio, kunfluas kun la rivero San Miguel (aŭ rivero Cuilco) kiu elfluas en la Valo de Écija, San Carlos Sija, Gvatemalo, kaj pluas flui norden kie ĝi formas la diglagon de la akvobaraĵo La Angostura, unu el la artefaritaj lagoj plej etendaj de Meksiko, post kunflui kun la rivero Rincón Tigre. Tiu rivero ŝanĝas fluejon el nordoriento norden ĝis alveni al Tuxtla Gutiérrez kie ĝi eniras en tio kio estas konata kiel Kanjono Sumidero kie ĝi atingas maksimuman profundecon registritan antaŭ alveni al la diglago de la akvobaraĵo Chicoasen.

## Notoj 
Kategorio:Riveroj en Meksiko
Martín Cortés (la Mestizo)

**Martín Cortés Malintzin** (1523 ? - ĉ. 1595) estis la plej aĝa filo de Hernán Cortés kun La Malinĉe kiu estis interpretisto de la fama hispana konkistadoro. Li estis deklarita legitima filo per papa buleo de Klemento la 7-a en 1528. Li estas konsiderata kiel unu de la unuaj mestizoj de Nova Hispanio. Pri lia naskiĝdato, tiu ne estis fiksita precize. Don Federico Gómez de Orozco, historiisto konata kiel posteulo de Martín Cortés, informis pri la kontento de Korteso estonta patro post la morto de unua edzino Marcaida, kio indikis naskiĝjaron de la mestizo ĉirkaŭ fino de 1523 aŭ komenco de 1524. Li poste estos donacita al kuzo de don Hernando, nome Juan de Altamirano, laŭ Gómez de Orozco. Li neniam revenos kun sia patrino.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Martín Cortés Zúñiga

Kategorio:Amerikaj nobeloj
Kategorio:Konkero de Meksiko
(38239) 1999 OR3

**(38239) 1999 OR3** estas venusrenkonta marsrenkonta kaj terrenkonta apolona asteroido malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Venuso, krucas tiujn de la Tero kaj de Marso kaj etendiĝas malproksimen en la ĉefa asteroida zono; ĝia tera MOID estas 0,0557418 AU (8,33885 milionoj da km) kalkulata por la nuna epoko (*2458200.5  TDB*).

* La  ĝi pasis al 0,092291068 AU (13,806547 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,092582897 AU (13,850204 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

Ĝi pasas multe pli malproksime de Marso kaj de Venuso:

* Ĝia marsa MOID estas 0,241759 AU (36,167 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,142981 AU (21,390 milionoj da km).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Saint-Contest

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, france *Calvados*) kaj en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Caen kaj al la kantono **. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *saint-contestois''.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados
* Caen la Mer

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Épron

**Épron** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Épronnais*.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Najbaraj komunumoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados
* Caen la Mer

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Bernardino Vázquez de Tapia

**Bernardino Vázquez de Tapia**, estis hispana militisto kaj konkistadoro, skabeno de la Villa Rica de la Vera Cruz, skabeno kaj urbestro de Meksikurbo, same kiel kronikisto de *Indias* (Ameriko), origina de Oropesa, Provinco Toledo. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke li naskiĝis en la lasta jardeko de la 15-a jarcento, filo de Pedro Sánchez Vázquez kaj Marina Alfonsa de Balboa, sed li orfiĝis ege frue kaj estis adoptita de elstaraj samfamilianoj.

Li veturis al la amerika kontinento, estis sub la ordonoj de Pedro Arias Dávila en *Castilla de Oro* (Ora Kastilio), aktuala teritorio de Kolombio kaj Panamo; li revenis al la insulo Kubo, kie li partoprenis en la “packampanjoj”, kaj post la fino de la militoj li iĝis bienposedanto en la insulo. 

En 1518, li partoprenis kiel altranga oficiro en la ekspedicio kapitanigita de Juan de Grijalva al la duoninsulo Jukatano, Tabasko kaj Verakruco. Venontjare, en 1519, li aliĝis al la armeo de Hernán Cortés, estis nomumita magistrato de la municipo de la Villa Rica de la Vera Cruz, kaj partoprenis en la konkero de Tenoĉtitlano. 

Kategorio:Hispanaj militistoj
Kategorio:Hispanaj konkistadoroj
Kategorio:Kronikistoj
Kategorio:Konkero de Meksiko
Kategorio:Meksikaj historiistoj
Kuaŭhtemok

**Kuaŭhtemok**, en hispana *Cuauhtémoc*, en naŭatla *Cuāuhtēmoc*, ‘aglo surteriĝis’ el ‘cuāuhtli 'aglo'; tēmoc, 'descendis, surteriĝis' ’)? (1496-1525), konata de la hispanaj konkistadoroj kiel *Guatemuz*, estis la lasta tlatoani de aztekoj de Tenoĉtitlano. Li enpoviĝis en 1520, unu jaron antaŭ la konkero de Tenoĉtitlano fare de Hernán Cortés kaj de liaj trupoj.

La nomo Cuāuhtémōc kiu signifas laŭvorte 'aglo surteriĝis, ekripozis' (naŭatla cuāuh(-tli) 'aglo', temō- 'descendo', -c pasinto). La honora formo de Cuāuhtémōc estas Cuāuhtémōctzīn (la sufikso -tzīn estas uzata por desegni dignecon similan al "Don" aŭ "Señor" en hispana).

Kuaŭhtemok estis kuzo de Moktezumo Ksokojotzin, filo de Ahuizotl kaj de la junulino Tekuiĉpo (naŭatla, 'kotonfloko'). Kiam li enpoviĝis, la konkistadoroj jam estis elpelitaj de Tenoĉtitlano, sed la urbo jam estis estanta ruinigita per malsato, variolo, kaj manko de trinkakvo. Kuaŭhtemok alvenis tiam post esti *tlakatlekutli* (armeestro) de la rezisto kontraŭ la konkistadoroj, ĉar ekde la morto de Moktezumo antaŭ la nomita Trista Nokto, oni identigis lin kiel militestro de la aztekoj.

## Notoj 
Kategorio:Nova Hispanio
Kategorio:Meksikaj militistoj
Kategorio:Aztekoj
Kategorio:Amerikaj nobeloj
Kategorio:Konkero de Meksiko
Władysław Dybowski

**Władysław Dybowski** (naskiĝis la 18-an de aprilo 1838 en Adamaryn, proksime al Maladzeĉna, mortis la 27-an de aŭgusto 1910 en Wojnów, proksime al Navahrudak) – pola biologo, frato de sciencisto kaj esperantisto Benedykt Dybowski, aŭtoro de pluraj valoraj sciencaj publikaĵoj pri zoologio kaj paleontologio.

## Vivo 
Naskita en distrikto Minsk. Gimnazion finis en Litova Minsk, universitaton en Dorpat. Membro de studenta korporacio *Konwent Polonia*. De 1876 lekciis en Dorpat kiel docento, sed pro turmenta kormalsano kaj kripleco el infanaĝo devis forlasi la universitaton kaj setliĝi en Niańkowo, proksime al Navahudak, kie de tiu ĉi momento okupiĝis science.

La frato, ekziligito, kaj samtempe biologo, liveris al li de Siberio riĉajn materialojn, ĉefe akvajn senvertebrulojn. Władysław prilaboris ilin kun eksterordinara precizeco, publikigante disertaĵojn kaj monografiojn, kiuj famigis lian nomon en la scienca mondo. La lastajn 10 vivojarojn pasigis en bieno de sia fratino en Wojnów, laborante, malgraŭ plifortiĝanta malsano.

## Sciencaj atingoj 
Władysław Dybowski verkis ĉ. 100 publikaĵojn, ĉefe pri zoologio kaj paleontologio. Al la plej gravaj apartenas disertaĵoj pri elfoseblaj koraluloj kaj pri sistematiko kaj anatomio de moluskoj kaj sponguloj. Krom la ĉefa kampo de siaj esploroj li ankaŭ interesiĝis pri flaŭristiko kaj etnografio, presante en diversaj sciencaj revuoj. El la laboraĵoj valoras mencii:
* *Studien über die Spongien des Russischen Reiches mit besonderer Berücksichtigung der Spongienfauna des Baikalsees* (Peterburgo, 1880),
* *Monographie der Spongilla sibirica* (Dorpat, 1884),
* *Die Gasteropoden Fauna du Baicalsees* (Peterburgo, 1875),
* *Supplement a la faune des Mollusques du lac Baical* (Peterburgo, 1909).

## Bibliografio 
* *Dybowski Władysław*, en: "Polski Słownik Biograficzny" (Pola Biografia Vortaro). volumo 6, p. 44.

Kategorio:Polaj biologoj
Kategorio:Polaj zoologoj
Kategorio:Polaj paleontologoj
Kategorio:Partoprenantoj de la Januara Ribelo‎
Edmund Słuszkiewicz

**Edmund August Słuszkiewicz** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1895 en Sanok, mortis en 1980) – doktoro de juro, ĵurnalisto, poeto, verkisto, tradukisto, antikvaĵisto, socia aganto, leŭtenanto de infanterio de Pola Soldataro.

## Vivo 
Naskita en urbana familio okupiĝanta pri bestobuĉado kaj porkaĵa profesio. Liaj gepatroj estis Michał (1848-1936, daŭriganta familiajn tradiciojn kaj gvidanta porkaĵistan fakon, ankaŭ urbestro de Sanok) kaj Paulina, el domu Dziura (mortis en 1926 en la aĝo de 68 jaroj). Liaj gepatroj havis 12 infanojn, el kiuj 3 mortis infanaĝe. Inter ili filo Franciszek (1875–1944), kaj bofilo de Edmund estis Eugeniusz Słuszkiewicz, konata hindeŭropisto. Ĉiuj finis lernejojn, kaj 3 diplomitiĝis ĉe altlernejoj.

Edmund Słuszkiewicz en 1914 abituris en imperiestr-reĝa Vira Gimnazio en Sanok. Poste eniris ordenon de jezuitoj. Dum la unua mondmilito dum jaro soldatservis. Soldato de Polaj Legioj kadre de la Dua Brigado. Dekrete de Supera Komandanto Józef Piłsudski el la 19-a de februaro 1919 kiel estinta oficiro de la Aŭstria-hungara armeo estis akceptita al Pola Soldataro la 1-an de januaro 1918 kune kun agnosko de posedata rango de subleŭtenanto kun pliaĝeco el la 15-a de januaro 1918 kaj per la ordono el la sama tago la 19-an de februaro 1919 de Ĉefo de Ĝenerala Stabo kolonelo Stanisław Haller direktita kiel ekonomia oficiro ĉe malsanulejo ekde la 1-a de novembro 1918. Laŭvice servis en 3-a Bataliono de Fusilistoj de Sanok. En Pola Soldataro avancita ĝis grado de rezerva leŭtenanto de infanterio kun pliaĝeco el la 1-a de junio 1919. En 1923, 1924 estis direktita kiel rezerva oficiro al 7-a Regimento de Infanterio de Legioj en Chełm.

Li finis studojn de juro ĉe Fakultato de Jurscienco kaj Politikaj Kapabloj de Jagelona Universitato kun titolo de doktoro pri juro. Tradukis el latino kaj sanskrito. En la 50-aj jaroj loĝis en Krakovo ĉe str. Władysław Sikorski 21.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Rokitna – Nowa Samosierra* (Rokitna -Nova Samosierra) (teatraĵo, 1938, realigita forme de radiodramo en Lvovo en 1938)
* *Przewodnik po Sanoku i Ziemi Sanockiej* (Gvidlibro tra Sanok kaj Tero de Sanok) (eldonoj 1936 kaj 1938)
* *Syn człowieczy – Misterium Serca* (Filo de homo - La mistero de Koro) (1957, realigita kiel radiodramo en 1957)
* *Pańczatantra – Księga Mądrości i Aforyzmy staroindyjskie* (Panĉatantra - Saĝeco-Libro kaj Malnovhindaj aforismoj) (1957, kunaŭtoro: Eugeniusz Słuszkiewicz, "Przegląd Orientalistyczny" 1957)
* Egzotyka Ziemi Sanockiej Ekzotiko de La Tero de Sanok, en "Rocznik Sanocki" 1979

## Bibliografio 
* *Rocznik Oficerski 1923* (Oficira Jarlibro 1923), Ministerstwo Spraw Wojskowych, Varsovio 1923.
* Edward Zając, *Humanista z grodu Grzegorza* (Humanisto el murzonita urbo de Georgo), "Tygodnik Sanocki", p. 6-7, n-ro 41 (727) el la 14-a de oktobro 2005.

Kategorio:Polaj ĵurnalistoj
Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Polaj verkistoj
Kategorio:Polaj oficiroj
Kategorio:Polaj juristoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Antikvaĵistoj
Kategorio:Poloj de la unua mondmilito
José Salomé Pina

**José Salomé Pina** (Meksikurbo, 1830 - 1909) estis meksika pentristo. Pina, kun Santiago Rebull, Eugenio Landesio kaj José Maria Velasco Gómez, estis unu de la ĉefaj figuroj de la meksika arto de la 19-a jarcento. Pelegrín Clavé estis lia instruisto, kaj Pina sukcedis lin en la Akademio de San Carlos.

eta|170px|maldekstre|*Knabino kun floroj*.
En 1859 li ekspoziciis en Parizo *La Piedad*, pro kio li ricevis honoran mencion. *Sansón y Dalila* kaj *San Carlos Borromeo en la peste de Roma* estas liaj ĉefaj verkoj. Ambaŭ estas ekspoziciataj en la Nacia Muzeo de Arto de Meksikurbo. Germán Gedovius kaj, poste, Diego Rivera estis lernantoj de Salomé Pina.

Kategorio:Meksikaj pentristoj
Kategorio:Portretistoj
38245 Marcospontes

'*38245 *Marcospontes''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la brazilaj astronomoj Cristóvão Jacques kaj Luiz Henrique Duczmal elde la Observatorio Wykrota, ĉe la limo inter Sabará kaj Caeté (Minas-Ĝerajso Brazilo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la unuan brazilan kosmonaŭton Marcos Cesar Pontes. Li estis elektita de la Brazila Kosma Agentejo en 1998 por komenci trejniĝi ĉe la NASA. Li diplomiĝis en 2000 en la dek-sepa klaso de kosmonaŭtoj kiel Fakulo de Misio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cristóvão Jacques
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
38246 Palupín

'*38246 *Palupín''''' estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzoj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Palupín, plaĉanta vilaĝo kun kastelo en la ĉeĥia-moraviaj altebenaĵoj, menciata unuafoje en 1368. La kirko Sankta Venceslao estis konstruita far'de lokala senjoro en 1617. La familiaj radikoj de Jana Tichá (naskiĝinta *Peltan*) estas en tiu vilaĝo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Francisco del Paso y Troncoso

**Francisco del Paso y Troncoso** (Verakruco, 8a de oktobro 1842 - Florenco, 30a de aprilo 1916) estis meksika historiisto, profesoro de nahuatla kaj direktoro de la Nacia Muzeo de Arkeologio, Historio kaj Etnologio de Meksikurbo dufoje (1889-1890, 1891). Li estis fakulo pri Antropologio kaj esploris en la fontoj de indiĝenoj kaj de hispanoj de la 16-a jarcento. Li publikigis kaj disvastigis la verkon de Bernardino de Sahagún, nome “Ĝenerala historio pri la aferoj de Nova Hispanio”. Li estis membro de diversaj asocioj kaj akademioj inter kiuj la Reĝa Akademio de Historio de Hispanio kaj la Meksika Akademio de la Lingvo.

## Verkoj 
* *"Historia de la Medicina en México* (1884)
* *"Lingüística de la República Mexicana* (1886)
* *Códice Indiano del Sr. Sánchez Solís* (1888)
* *Ensayos sobre símbolos cronológicos de los mexicanos* (1892)
* *Estudio sobre la historia de la medicina en México* (1896)
* *Los Trabajos de Don Miguel Trinidad Palma* (1897)

## Eksteraj ligiloj 
* retejo crónica.com.mx 

Kategorio:Meksikaj historiistoj
Kategorio:Meksikaj verkistoj
Juan de Tolosa

**Juan de Tolosa** estis hispana konkistadoro de eŭska deveno kiu estis parto de la unua tajdo de konkistadoroj kiuj alvenis al Nova Hispanio post la konkero de Tenoĉtitlano. Tolosa estis agnoskita kiel unu de la fondintoj de Zacatecas, ĉar li esploris en tiu teritorio.

[eta|maldekstre|Monumento al [Juan de Tolosa en la *Fuente de los Conquistadores*, en Zacatecas.]]
Li dekomence esploris eblojn trovi arĝenton en la areo. La 20a de januaro 1548 Juan de Tolosa kun Diego de Ibarra, Cristóbal de Oñate kaj Baltasar Temiño de Bañuelos faris la formalan fondon de tio kio nun estas la urbo Zacatecas, konata poste kiel la "Civilizanto de la Nordo". Tiu urbo estas nun agnoskita de UNESCO kiel kultura heredaĵo de la homaro.

Li edziĝis al Leonor Cortés Moctezuma, ekstergeedzeca filino de Hernán Cortés kaj la azteka princino Isabel Moctezuma.

Kategorio:Hispanaj militistoj
Kategorio:Hispanaj konkistadoroj
Kategorio:Urbofondintoj
Kategorio:Konkero de Meksiko
Kategorio:Eŭskoj
Colombelles

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, france *Calvados*) kaj en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Caen kaj al la kantono **. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *colombellois''.

300px|centra|eta|Ortodoksa preĝejo "Saint-Serge-et-Saint-Vigor"

## Najbaraj komunumoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados
* Caen la Mer
* Kanalo de Caen al Maro

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Zoltán Szegedi

**Zoltán Szegedi** [segedi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szegedi Zoltán** estas hungara pentristo, grafikisto, instruisto.

Zoltán Szegedi  naskiĝis la  en Szakmár.

## Biografio 
Zoltán Szegedi frekventis gimnazion en Szeged, poste li akiris pedagogian diplomon en Pedagogia Altlernejo de Szeged en 1963. Post siaj studoj li instruis en bazlernejo en Dunaújváros. Li akiris plian diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1973. Liaj plej gravaj majstroj estis Endre Domanovszky kaj Jenő Barcsay. Post 2 jaroj li translokiĝis al Székesfehérvár, kie li ricevis inspektoran postenon. Ekde 2003 li vivas en Budapeŝto. Liaj pentraĵoj ricevis premiojn en 1967 kaj 1968.

## El solaj ekspozicioj 
* Dunaújváros (1972, 1984)
* Székesfehérvár (1973, 1994, 2001)
* Heidenheim (1988)
* Amsterdamo (1990)
* Zirc (1997)

## El kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1973, 1977)
* Bazelo (1979)
* Bilbao, Szeged (1983)
* Székesfehérvár, Dunaújváros (1989-)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Csuprok
* Beszterce
* Kerékpáros
* Daru

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Isabel Moctezuma

**Tecuixpo Ixtlaxóchitl**, **Isabel Moctezuma** aŭ **Isabel Moktezumo** (ĉ. 1509 – 1550) estis filino de la *tlatoani* Moktezumo la 2-a. Ŝi estis baptita kiel Isabel Moctezuma.

Isabel Moktezumo, estante 17- aŭ 18-jaraĝa, jam estis edzino kaj vidvino kvarfoje. Ŝia patro, la imperiestro Moktezumo la 2-a, petis al Korteso, ke li zorgu pri ŝi, kaj tiel la denove vidvino venis ĉe Korteso. Oni ne certas ĉu ŝi estis perfortita de la konkistadoro, sed ja certis ke iliaj rilatoj estis tre malbonaj. Korteso, laŭ kronikisto, estis "konkerinto kaj de virinoj kaj de popoloj." La azteka princino estis jam graveda kiam Korteso edzinigis ŝin al sia subulo, Pedro Gallego de Andrade. Post kvar aŭ kvin monatoj, nome en 1528, naskiĝis Doña Leonor. Tuj ŝi estis separita el sia patrino kaj edukiĝis ĉe Juan Gutiérrez de Altamirano.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Chipman, Donald E. Moctezuma’s Children: Aztec Royalty under Spanish Rule, 1520–1570. Austin: U of TX Press, 2005
* Thomas, Hugh (1993) "La conquista de México: el encuentro de dos mundos, el choque de dos imperios" (2000) traducción Víctor Alba y C. Boune, México, eld. Planeta ISBN 970-690-163-9
* Quijada Cornish, Beatrice (1917). La ascendencia y la familia de Juan de Oñate. https://archive.org/stream/ancestryfamilyof00cornrich/ancestryfamilyof00cornrich_djvu.txt, konsultita la 27an de Aŭgusto, 2018
* Saravia, Atanasio G. Apuntes para la historia de la Nueva Vizcaya. Obras I. México, UNAM, 1993. (Nueva Biblioteca Mexicana) https://books.google.com.mx/books?id=8wXl5zEek8wC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false, konsultita la 27an de Aŭgusto, 2018
* Suárez, Ray. Latino Americans: The 500-Year Legacy That Shaped a Nation. EE.UU. Celebra. Penguin Group, 2013 https://books.google.com.mx/books?id=TwJF1rI-Zv8C&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Ray+Suarez%22&hl=es-419&sa=X&ved=0ahUKEwi-u4iDg9fQAhVl5oMKHTi-BrEQ6AEIIjAB#v=onepage&q&f=false, konsultita la 27an de Aŭgusto, 2018

Kategorio:Aztekoj
Kategorio:Konkero de Meksiko
Kategorio:Historio de Meksiko
Masakro de Ĉolula

[eta|220px|Rekonstruaĵo de la Granda Piramido de Ĉolula, en la aktuala [San Andrés Cholula (Puebla), kie okazis la nomita Masakro de Ĉolula.]]
eta|220px|La Masakro de Ĉolula, Pentraĵo de Tlakskala (1552).
La **masakro de Ĉolula** aŭ **Ĉolulo** estis atako farita de la militistoj de la hispana konkistadoro Hernán Cortés survoje al la urbo Tenoĉtitlano en 1519. Laŭ la kronikistoj kaj ankaŭ laŭ Hernán Cortés mem, temis pri preventa militagado kiel reprezalio pro la suspekto pri ebla embusko ene de la urbo Ĉolula, kie ili estis akceptitaj. La rezulto estis la morto de 5000 al 6000 ĉolulanoj, ĉefe civiluloj senarmaj dum malpli ol ses horoj. La ĉolulanoj estis estintaj fidelaj aliancanoj de la aztekoj, sed post tiu militagado kaj la apogo de aliaj urbo-ŝtatoj de la Valo de Meksiko al la hispanaj fortoj, ili iĝis aliancanoj de la hispanaj konkistadoroj.

Survoje al Tenoĉtitlano Korteso alvenis al Ĉolula, aliancana de la Azteka imperio, nome la dua plej granda urbo post Tenoĉtitlano, kun 30 000 loĝantoj. Bernal Díaz del Castillo rakontas en sia kroniko, ke ricevintaj Korteson kaj lian enorman armeon, la regantoj de Ĉolula planis embuskon por nuligi la hispanojn. Díaz del Castillo rakontis, ke kaj li kaj la trupoj vidis flanke de templo bastonojn kun kolumoj supozeble cele al la konduko de la hispanoj kaptotaj al Tenoĉtitlano. Díaz del Castillo rakontis ankaŭ, ke maljunulino kaj pastroj de la temploj de Ĉolula avertis Korteson, kiu tuj ordonis sian armeon ataki, kio okazigis tion kio estas konata kiel *la masakro de Ĉolula*, en kiu pli ol 5000 homoj mortis dum nur iom pli ol kvin horoj. La soldataro restis en Ĉolula dum oktobro kaj novembro kaj forironta Korteso ordonis la incendion de la urbo.

## Bibliografio 
* Cortés, Hernán (1520) *Segunda carta de relación*, rete ĉe arteHistoria Junta de Castilla y León https://web.archive.org/web/20120301020233/http://www.artehistoria.jcyl.es/cronicas/contextos/9744.htm Alirita la 28an de Aŭgusto 2018
* Muñoz Camargo, Diego; Historia de Tlaxcala cap. IV kaj V rete ĉe Cervantes Virtual  Alirita la 28an de Aŭgusto 2018
* López de Gómara, Francisco (1552) Historia de la conquista de México cap. LX "El castigo que se hizo en los de Chololla por su traición" rete ĉe arteHistoria Junta de Castilla y León https://web.archive.org/web/20090102185329/http://www.artehistoria.jcyl.es/cronicas/contextos/10192.htm Alirita la 28an de Aŭgusto 2018
* Díaz del Castillo, Bernal (1568) Historia verdadera de la conquista de la Nueva España tomo I cap. LXXXI-LXXXIII pp-277-295  rete ĉe Cervantes Virtual Alirita la 28an de Aŭgusto 2018
* Sahagún, Bernardino de (2006) Ĝenerala historio pri la aferoj de Nova Hispanio libro doceno cap. XI De como los españoles llegaron a Tlaxcala, que entonces se llamaba Tlexcalla pp.710; navatla versio libro XII cap. XI Allí dice cómo los españoles llegaron allá a Tlaxcala: La que se llama Texcala pp.747-748 ISBN 970-07-6492-3

Kategorio:Konkero de Meksiko
Ĉolula
Ĉolula
Kategorio:1519
Kategorio:Konfliktoj en la 16-a jarcento
Catalina Juárez

**Catalina Suárez Marcayda**, malĝuste nomita **Catalina Juárez**, (n. ? - Coyoacán, 1-a de novembro 1522) estis hispana virino edziniĝinta al Hernán Cortés kiu mortis en polemikja cirkonstancoj. Ŝia morto estis unu el la proceseroj de la juĝoj kiun oni faris al la konkistadoro ĉirkaŭ la fino de lia vivo.

## Biografio 
La dato kaj naskoloko de Catalina Suárez estas nekonata, sed oni havas registron de ŝia alveno al Santo Domingo kun sia patrino, Mariana de Marcayda, kaj siaj gefratoj Juan Suárez de Peralta kaj Leonor Suárez Marcayda. En 1511 la familio translokiĝis al Kubo, kie ŝia patro, Juan Suárez de Peralta "el Viejo" havis grandan bienon.

Tiun saman jaron, kun la Tribunalo prezidita de Nuño de Guzmán, la kazo estis inkludita en la juĝo kontraŭ la konkistadoro. La pun-akuzo estis malakceptita kiam la heredantoj de Korteso perdis definitive la juĝon kaj estis kondamnitaj al la pago de 42 mil pesoj.

## Notoj 
Kategorio:Hispanoj
38250 Tartois

'*38250 *Tartois'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la franca amatora astronomo René Roy elde sia propra observatorio en Blauvac (Vaucluse, Francio).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:3 kun Marso; ĝi trakuras sian orbiton en preskaŭ tri marsaj jaroj.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la amatora astronomo *Lucien Tartois* (1924–2011), iama sekretario de la *Société astronomique de France* (Astronomia Societo de Francio). Dum multenombraj jaroj, li preparis la efemeridojn por la publikaĵoj de la societo. Lia talento kiel instruisto pri astronomio estis tre ŝatata, precipe ĉe la scienca muzeo *Palais de la découverte'' en Parizo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de René Roy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(38257) 1999 RC13

**(38257) 1999 RC13** estas malgranda, ne tre hela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro » : tie estas, ke ĝi orbitas, proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero,

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Respubliko Tlakskala

La **Respubliko Tlakskala**, konata ankaŭ kiel *Konfederacio Tlakskala*, estis federacio de kvar senjorlandoj de nahuatla lingvo, situintaj en la orienta parto de la valo de Meksiko, en la teritorio de la aktualaj subŝtatoj Tlaxcala kaj Puebla. Ĝi estis mezamerika politika ento, kies kultura hegemonio okazis en la mezamerika periodo postklasika, kaj estis sendependa enklavo ĉirkaŭita de la azteka imperio. De si mem la konfederacio ne havis *tlatoani* kiel ĉefan estron, sed ĉiu el la senjorlandoj kiuj kunformis ĝin havis sian propran registon.

## Notoj 
Kategorio:1348
Kategorio:1520
Kategorio:Nova Hispanio
Kategorio:Tlaxcala
Kategorio:Aztekoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Meksiko
Kategorio:Hispana koloniado de Ameriko
Santa Catarina Ayotzingo

**Santa Catarina Ayotzingo** estas setlejo de la subŝtato Meksikŝtato, apartenanta al la municipo Chalco kiu formas parton de la Metropolita Areo de la Valo de Meksiko. 

Ĝi estis fondita de Ĉiĉimekoj. El tiu loko Hernán Cortés preparis la atakon al Tenoĉtitlano. 

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Estado de México
Festo de Pola Aviado

eta|Radom flugspektaklo 2005
**Festo de Pola Aviado** (pole: *Święto Lotnictwa Polskiego*) – pola armea festo celebrata ĉiujare la 28-an de aŭgusto surbaze de la decido de Ministro pri Nacia Defendo el 1993, subskribita de prezidento Lech Wałęsa. Komuna festo de civila kaj armea aviadoj,  kaj aviada industrio.

La festo estas celebrata en la venkodatreveno de kapitano piloto Franciszek Żwirko kaj inĝeniero piloto Stanisław Wigura en internacia konkurado de turismaj aviadiloj Challenge 1932. 

## Vidu ankaŭ
* Pola Aer-Armeo

## Literaturo
* Czesław Krzemiński, *Polskie lotnictwo wojskowe 1945-1980* (Pola armea aviado 1945-1980)

Kategorio:Aviado en Pollando
Pola Aviado
Kategorio:Aŭgusto
Rots

**Rots** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Rotiers*.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Konsisto 
* Rots (sidejo)
* 
* Secqueville-en-Bessin

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados
* Caen la Mer

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Kategorio:Novaj komunumoj de Calvados