Listo de latinaj eldiroj

Jen **listo de eldiroj en la latina lingvo**, aranĝita alfabete laŭ la unua vorto. Oni povas krei alian liston aranĝitan laŭ
plej grava vorto. Inversan liston oni povas aranĝi laŭ kapvorto en Esperanto.

## A 
* *A barba stulti discit tonsor* (De barbo de stultulo lernas barbisto).
* *A bonis bona disce* (Lernu esti bona de bonuloj).
* *A bove maiore discit arare minor* (Granda bovo instruas malgrandan bovon plugi).
* *A cane non magno saepe tenetur aper* (Malgranda hundo kelkfoje prenas apron).
* A minimis ad maxima (kaj aliaj similaj frazoj) 
* *A capite ad calcem.* (De kapo ĝis kalkano.)
* *A pedibus usque ad caput.* (De piedoj ĝis kapon.)
* *A posteriori* (Malantaŭsperte.)
* *A priori* (Antaŭsperte.)
* *A puro fonte defluit aqua pura.* (El pura fonto eliras pura akvo.)
* *A. E. I. O. U. (Austriae Est Imperare Orbi Universo)* ([inde] Al Aŭstrio estas ordoni al la tuta universo)
* *Ab alio exspectes, alteri quod feceris* (El aliulo esperu, kion al aliulo vi faris.)
* *Ab amico reconciliato cave.* (Ne fidu al repacigita amiko.)
* *Ab initio nullum semper nullum.* (Komence nevalora ĉiam restas nevalora.)
* *Ab unguibus leo* (Per ungo oni konas leonon).
* "Abiens abi" (Forirante foriru)
* Absens carens
* *Absens heres non erit* (Neĉeestanto ne heredas) (jura principo).
* *Absque argento omnia vana* (Sen mono, ĉio vana).
* *Abyssus abyssum invocat* (Abismo abismon alvokas).
* *Acer potor.* (Forta trinkemulo) (Horacio Satir 2; 8, 37)
* *Acerba sunt bella fratrum* (Bataloj de fratoj estas sen kompato).
* *Acta est fabula.* (Aktorita estas la teatraĵo.)
* *Ad hominem* (Al la homo) (argumento kontraŭ homo prefere ol lia/ŝia ideoj)
* *Ad calendas graecas* ( = neniam)
* *Ad praesens ova cras pullis sunt meliora* (Pli valoras nun ovo, ol morgaŭ kokino).
* *Aegiptus est Nili donum* (Egipto estas donaco de Nilo).
* *Alea iacta est.* (La ĵetkubo estas falinta) (laŭ Suetonio, Cezaro diris tion transirante la liman riveron Rubikono.)
* *Anima sana in corpore sano.* (Sana animo en sana korpo.)
* *Arbor ex fructu cognoscitur* (Laǔ la frukto oni arbon ekkonas).
* *Asinus asinum fricat.* (Azeno azenon frotas.)
* Asinos non curo Mi fajfas pri azenoj
* Audiatur et altera pars
* Audiatur et prima pars
* Audi, vide, tace
* Audi, vide, tace, si vis vivere in pace
* Aures habent, sed non audient (kaj similaj frazoj, oni havas orelojn, sed ne aŭdos) 
* *Ave imperator, morituri te salutant.* (Saluton imperiestro, la mortontoj vin salutas.)
* *Ave Caesar, morituri te salutant.* (Saluton Cezaro, la mortontoj vin salutas.)

## B 
* *Brevis erat gaudium.* (Mallonga estis la plezuro.)
* Barbam video, sed philosophum non video (Mi vidas barbon, sed mi ne vidas filozofon)

## C 
* *Captatio benevolentiae.* (Indulga peto.)
* *Carpe diem.* (Rikoltu ĉiun tagon.) (Horacio *Odoj*, 11.8)
* Carpe noctem (Kaptu nokton) 
* Carpe vinum (kaptu vinon) 
* Cave ne cadas (singardu, ne falu)

* Caveat emptor (Aĉetanto singardu — t.e. Vendita sin garantio)

* Caveat lector (Leganto singardu, kaj aliaj similaj frazoj) 
* Cedant arma togae (Cedu armilo al togo) 
* *Ceterum censeo Carthaginem esse delendam.* (Cetere mi opinias ke Kartago estas detruenda.) (Kutima fina frazo de la paroladoj en la senato de Katono la pli maljuna.)
* Charta non erubescit
* *Cogito ergo sum.* (Mi pensas tial mi estas.) (komenca frazo de la filozofio de René Descartes)
* *Concordia res parvae crescunt.* (De konkordo etaj aferoj kreskas; t.e. unueco donas forton)
* Concordia parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur (De konkordo etaj aferoj kreskas, per malkonkordo la plej grandaj falas)
* Credo qui verum, credo quia absurdum, credo ut intellegam
* Crede experto
* Credite rebus
* Credula res est amor (amo estas kredema aĵo) 
* *Cui bono?* (Al kiu bone?) (Cicerono pro Milone)
* *Cuiusvis hominis est errare, nullius nisi insipientis in errore perseverare.* (Ĉiu homo povas erari, nur stultulo restos en eraro.) (Cicerono Philipp. 12, 2)
* *Cultus magnificus addit hominibus auctoritatem.* (Luksa vivo pliigas prestiĝon de homoj.) (Quint. 8 pro oem 20)
* *Cum finis est licitus, etiam media sunt licita.* (Se la celo estas permesita, ankaŭ la iloj estas permesitaj.) (Busenbaum Jesuiticus, Medulla theologicae moralis 1650)

## D 
* *Delirant isti Romani!* (Frenezas tiuj Romianoj!) (Asteriks)
* *Difficile est satiram non scribere.* (Malfacile estas ne skribi satire.) ([Juvenalus], satiroj I, 30)
* *Dii nos quasi pilas homines habent.* (La dioj havas nin homojn kvazaŭ kiel pilkoj.) ([Plautus] Capt. Prol. 22)
* Disce gaudere (kaj aliaj similaj frazoj) 
* *Discordia maximae res dilabuntur.* (Malkonkordo mortigas la plej grandajn aferojn.)
* DOM (Deo Optimo Maximo)
* *Donec aliter provideatur.* (Dum oni ne aranĝas diversmaniere.)
* *Donec eris felix, multos numerabis amicos;Tempora si fuerint nubila, solus eris.*(Dum vi estos feliĉa, multajn vi nombros amikojnLa vetero se fariĝos nuba, sola vi estos.) (Ovidio)
* Dubito, ergo sum (Mi dubas, do mi estas)
* *Dulce et decorum est pro patria mori.* (Dolĉe kaj dece estas morti por patrujo) (Horacio)
* *Dura lex, sed lex.* (Dura leĝo, sed leĝo.)
* Dura veritas, sed veritas

## E 
* Ecce femina
* Ecce homo
* Ecce signum
* *Ede, bibe, lude, post mortem nulla voluptas.* (Manĝu, trinku, ludu, post morto neniu plezuro.)
* *Errare humanum est, perseverare diabolicum.* (Erari home estas, insistadi diable estas.)
* *Et tu, Brute?* (Kaj vi, Bruto?)
* *Exegi monumentum aere perennius.* (Mi finfaris monumenton pli daŭra ol bronzo.) (Horacio)
* Exemplis discimus (kaj aliaj similaj frazoj) Ni lernas je ekzemploj

## F 
* Fac simile
* Feci quod potui (feci quod potui, faciant meliora potentes) Mi faris kion mi povis
* *Felix, qui potuit rerum cognoscere causas.* (Feliĉa, kiu povis percepti la kialojn de la aferoj.) (Vergilio, Georg. 2, 490)
* *Fluctuat nec mergitur.* (*Skuata neniam mergiĝos.*)

## G 
* *Grammatici certant et adhuc sub judice lis est.* (.) (Horacio)
* *Gutta cavat lapidem, non vi, sed saepe cadendo.* (Guto kavigas la ŝtonon, ne per forto sed per ofta falado = eĉ guto malgranda, konstante frapante, traboros la monton granitan) (leteroj de Ovidio el pontio, Pontus IV, 10, 5)

## H 
* *Homo homini lupus.* (La homo por la homo estas lupo.)
* Homo homini amicus est
* Homo res sacra (homo estas sankta aĵo). 
* Homo res sacra homini
* *Hodie mihi, cras tibi.* (Hodiaŭ mi, morgaŭ vi.) ofta surskribo sur tomboŝtonoj. Laŭ "La Saĝeco de Siraĥ", *Ecclesiasticus* 38:22
* Hic haeret aqua
* Hic sunt dracones
* Hic sunt leones
* Honores mutant mores
* Honores mutant mores, sed raro in meliora

## I 
* Ignoramus et ignorabimus
* In dubio pro reo
* *Ineptis!* (Stultaĵo!)
* *In vino veritas!* (En vino ver(ec)o!)
* Inter arma tacent musae (Inter armiloj silentas muzoj) 
* Inter arma silent leges
* *Ignoti nulla cupido.* (De l' nekonato estas neniu deziro.) (Ovidio)
* *Iovis erepto fulmine per inferna vehitur Promethei genus.* (.

## L 
* Laboremus (kaj aliaj similaj frazoj) Ni laboru
* *Lapsus calami!* (Skriba eraro!)
* *Lapsus linguae!* (Parola eraro!)
* *Lapsus memoriae!* (Memora eraro!)
* Legum servi sumus, ut liberi simus
* *Longum iter per praecipta, breve per exempla.* (Longa vojo per instruado, breva per ekzemplo.)
*Longissimus dies cito conditur. (La plej longa tago rapide finiĝas)
* Lux post tenebras (Lumo post mallumo)

## M 
* Magister dixit
* *Mea culpa (maxima)* (Mia (ega) kulpo)
* *Mens sana in corpore sano* (Sana menso en sana korpo).
* Mundus hic est quam optimus (Ĉi tiu mondo estas la plej bona)
* Mundus vult decipi, ergo decipiatur (et aliaj similaj frazoj)

## N 
* Navigare necesse est (Estas necese navigi) 
* Nil admirari
* *Nihil novi sub sole.* (Nenio nova sub la suno.)
* Nil mirari
* Non bis in idem
* Non possumus (ni ne povas)
* *Nulla tenaci invia est via.* (Por persistantoj neniu vojo estas neirebla.) (devizo de aŭtomobilofabrikanto Spyker)
* *Nunquam polluta.* (Neniam makulita.) devizo de la urbo Bajono

## O 
* Omnia mutantur
* Omnia mutantur, nihil interit
* *Omnia vincit amor.* (Amo ĉion venkas.)
* *(O) si tacuisses, philosophus mansisses.* ((Ho) se vi estus silentinta, vi restus filozofo.) (Boetio) (Instruistoj de la latina ofte uzas tiun frazon kontraŭ erarantaj lernejanoj.)
* Optimum medicamentum quies est. La plej bona kuracilo estas paco.

## P 
* *Panem et circenses* (Pano kaj ludoj) Metaforo unue uzita de Juvenalo
* *Pecunia, si uti scis, ancilla est; si nescis, domina.* (Se vi povas uzi monon, ĝi estas via servisto; se ne, via mastro.)
* *Pecunia non olet* (Mono odoron ne havas, sian devenon ne diras)
* *Per Iovem!* (De Jupitero!)
* *Pro bono publico* (Por publika bono)
* Post tenebras spero lucem (Post mallumo mi esperas lumon)

## Q 
* *Qui bene amat, bene castigat.* (Amo kaj puno loĝas komune.)
* *Qui(s) custodiet ipsos custodes?* (Kiu kontrolas la kontrolistaron?) (Juvenalo)
* *Qui scribit bis legit.* (Kiu skribas dufoje legas.)
* *Quod licet Jovi non licet bovi.* (Tio, kio licas al Jupitero, ne licas al ĉiu bovo.)

## R 
* *Rara avis in terris.* (Rara birdo sur teron.)
* *Rebus sic stantibus.* (Ĉar tiaj estas la aferoj.)
* *Redde Caesari quae sunt Caesaris, et quae sunt Dei Deo.* (Redonu al Cezaro tion, kio apartenas al Cezaro, kaj al Dio tion, kio apartenas al Dio.)
* *Reductio ad absurdum.* (Reductado al absurdo.)
* *Rem acu tetigisti.* () (Plaŭto)
* *Repetitio est mater studiorum.* (Redirado estas patrino de studadoj.)
* *Requiescat in pace.* (Li/Ŝi ripozu pace.)
* *Res, non verba.* (Aĵo, ne vortoj.)
* *Res ipsa loquitur.* (Afero parolas mem.)
* *Rex regnat sed non gubernat.* (Reĝo reĝas sed ne regas.)
* *Romani ite domum.* (Romanoj iru domon)
* *Roma locuta, causa finita est.* (Ĉar Romo parolis, la afero estas decidita/finita.)
* *Roma non uno die aedificata est.* ("Romon oni ne konstruis en unu tago." La responda Esperanta proverbo estas: "Ne en unu tago elkreskis Kartago.")

## S 
* Salus populi suprema lex esto kaj aliaj similaj
* *Si fueris Romae, Romano vivito more; si fueris alibi, vivito sicut ibi.* (~ En Romo, faru kiel la Romanoj.)
* *Si vis pacem, para bellum.* (Se vi volas pacon, preparu militon.)
* Sic sempre tyrannis
* Sic transit gloria mundi
* Sic transit gloria ideae (kaj aliaj similaj frazoj) 
* Simia, quam similis, turpissima bestia, nobis! (Simio, kiel simila malbelega besto estas al ni!) 
* *Sine die.* (Sen tago)
* *Sine ira et studio.* (Sen kolero kaj prefero.) (Tacito Annales 1, 1)
* *Scio me nihil scire.* (Mi scias ke mi nenion scias.)
* Scribere est agere
* *Sine tempore.* (Sen tempo)
* *Stupor et admiratio eum incessit.* (Mirego kaj admiro lin subigis.)
* *Suum cuique pulchrum est.* (Ĉiu sia propra estas bela.)
* *Summum crede nefas animam praeferre pudori et propter vitam vivendi perdere causas.* (Vidu kiel superajn krimojn preferi ekziston anstataŭ honoro kaj rezigni, por vivi, al la bonoj farante la prezon de la vivo.) (Juvenalo, *Satiroj*, VIII. 83-84)

## T 
* *Tu quoque mi fili.* (Vi ankaŭ mia filo.)
* Tempus fugit
* Tempus fugit, aeternitas manet
* Tempus fugit, amor manet
* Tempora mutantur
* Tempora mutantur et nos mutamur in illis

## U 
* *Ubi amici, ibi opes.* (Kie estas amikoj, tie estas riĉeco.)
* *Unus pro omnibus, omnes pro uno.* (Unu por ĉiuj, ĉiuj por unu.); moto de la federacio Svislando kaj devizo de la *Tri muskedistoj*.
* *Unum ovile et unu pastor.* (Johano, 10:16) (Unu grego kaj unu paŝtisto.)

## V 
* Vade mecum
* Vae soli
* *Væ victis*
* Vae victoribus
* *Vanitas vanitatum et omnia vanitas*
* *Variatio delectat.* ()
* Velocitas non est veneficium
* *Veni, vidi, vici.* (Mi alvenis, rigardis, venkis.) (Julio Cezaro)
* Veni, scripsi, vixi
* Veritas vincit (kaj aliaj similaj frazoj) 
* Viam supervadet vadens (Vojon trairos iranto)
* Vive ut vivas (vivu por vivi) 
* Vivere est cogitare
* Vim vi repellere licet

## Vidu ankaŭ 
* Proverbo#Latinaj proverboj



Kategorio:Romia literaturo

## Notoj