open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bella vireo

La **Bella vireo** (*Vireo bellii*) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Ameriko, de koloroj olivverdecaj al sablokoloraj. Ĝi estas 12–13&nbsp;cm longa olivecgriza supre kaj blankeca sube (kio estas kutima protekta bildo ĉe tiu familio) kun flava nuanco ĉe flankoj. Ĝi havas svagan blankan okulringon kaj svagajn blankajn flugilstriojn. Ĝi havas mallongajn rondoformajn flugilojn kaj mallongan rektan bekon.

Tiu birdo ricevas la nomon el Audubon laŭ la nomo de John Graham Bell, kiu akompanis lin dum sia veturado laŭ la Rivero Misuro en la 1840-aj jaroj.

La **Malgranda bella vireo** (*Vireo bellii pusillus*), estas endanĝerita subspecio de Suda Kalifornio. Konsidero de la Bella vireo estis grava faktoro en kelkaj projektoj de terdisvolviĝo, dum ĉe la Malgranda bella vireo okazis pliiĝo de paŝtejoj. Ili loĝas ĉe rojoj, salikoj, ĉeriveraj arbaretoj kaj duaranga vegetaĵaro ĉe tropikaj arbaroj.

## Kutimaro kaj ekologio 
La Bella vireo faras bone kamuflitan neston sed se oni trovas ĝin tiu birdo defendas sian teritorion kontraŭ entruduloj. La Brunkapa molotro uzas la nestojn de la Bella vireo kiel siaj propraj ideoj. La Bella vireo ofte uzas arbustojn de venena kverko aŭ vitojn kiel nestolokojn.

La nesto estas sakoforma kaj pendita el branĉoj en forko. La ino demetas 2 al 5 blankajn ovojn kun brunaj makuletoj. La kovado daŭras 11 al 13 tagojn; la idoj restas en la nesto dum 13 tagoj antaŭ elnestiĝo.

File:Vireo bellii1.jpg

## Notoj 
## Referencoj 
*  Preskaŭ minacata
* C.Michael Hogan (2008) *Western poison-oak: Toxicodendron diversilobum*, GlobalTwitcher, ed. Nicklas Stromberg http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=82914 

## Eksteraj ligiloj 
*Speciinformaro pri Bella vireo  - Laboratorio Cornell de Ornitologio
*Bella vireo - *Vireo bellii*  - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
*Informaro pri Bella vireo  - Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo
*Fotaro de Bella vireo   - VIREO
*Bell's Vireo resumo  - Wisconsin Dept of Natural Resources
*Foto-Alta Rez--(deproksime) ; Artikolo  - U.S. Fish and Wildlife Service-(So. California)

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Houston Dynamo

**Houston Dynamo** estas usona profesia futbalklubo en Houston, Teksaso. La unua vira teamo ludas en la Granda Ligo Futbala en la Okcidenta Konferenco.

La teamo faras siajn publikajn matĉojn en la stadiono *BBVA Compass*, kiu ekde januaro 2023 laŭ nova sponsoro nomiĝas *Shell Energy*. La stadiono kromnomiĝas "oranĝkolora kesto" - la suba foto bone montriĝas, kiel ekestis tiu kromnomo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|350ra|

Kategorio:Usonaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 2005
Kategorio:Teksaso
Orvireo

La **Orvireo** (***Vireo hypochryseus***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Ameriko, de koloroj olivverdecaj al sablokoloraj. Ĝi estas endemia de Meksiko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj ankaŭ humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi loĝas en deklivoj de montaroj, kanjonoj kun arbustaro, sekaj arboj kaj arbaroj ĉe rojoj. Nur okcidente de Meksikio, en la deklivaro de Pacifiko el sudo de Sonora ĝis Oaxaca kaj la insuloj Tres Marías.

maldekstra|eta|Vireo hypochryseus, ilustración de Jennens para Proceedings of the Zoological Society of London, 1862.
Ĝi estas 14 cm longa. Temas pri malgranda vireo **brila kaj verdeca kun superokula strio brilflava kaj la subaj partoj tute flavaj** malkutime ĉe vireoj. Ĝi ne havas tre markatajn la flugilstriojn. La hegemonia flava koloro nomigas la specion ankaŭ en la latina scienca nomo kie *hypochryseus* estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka kiu signifas precize “tre oreca”.

La nesto estas sakoforma kaj pendita el branĉo en forko. La ino demetas 2 al 5 blankajn ovojn kun brunaj makuloj. La kovado estas de 11 al 13 tagoj; la idoj restas en la nesto dum 13 tagoj antaŭ elnestiĝo.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Vireo hypochryseus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ardezvireo

La **Ardezvireo**, *Vireo brevipennis* estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Ameriko, de koloroj olivverdecaj al sablokoloraj. Ĝi estas tre stranga kaj mulkutima vireo endemia de arbustaroj de altaj teroj de suda Meksiko.

eta|maldekstra|Ardezvireo
Ĝi diferenciĝas el ĉiuj aliaj vireoj pro sia hegemonia **ardezgriza plumaro kaj longa vosto**. Tiuj distingiloj iam havigis al ĝi sian propran genron nome *Neochloe*. Ĝi havas ankaŭ verdecajn kronon kaj plumobordojn en flugiloj kaj vosto. La irisoj, ventro kaj mentono estas neĝoblankaj, ege elstaraj kaj kontrastaj ĉe la malhelgriza plumaro.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Ruĝa Listo

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Real Salt Lake

**Real Salt Lake** estas futbalklubo en Sandy (Sandio), suburbo de Sallaga Urbo en Utaho. La unua vira teamo ludas en Granda Ligo Futbala, la plejbona nivelo de futbalo en Usono kaj Kanado. La klubo gajnis la MLS-pokalo en 2009, ludanto kun Los Angeles Galaxy al egala ludo post ekstratempo, 1-1, kaj gajnanta 5-4 post penaloj. La koloroj de la klubo estas ruĝa, blua, kaj flava.

La teamo faras siajn publikajn matĉojn en la stadiono *America First Field*, ĝis 2022 nomita stadiono *Rio Tinto*.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|400ra|

Kategorio:Usonaj futbalteamoj
Kategorio:Sallagurbo
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 2004
San Jose Earthquakes

**San Jose Earthquakes** estas usona profesia futbalklubo en San-Joseo, Kalifornio. La unua vira teamo ludas en la Granda Ligo Futbala en la Okcidenta Konferenco.

Ĝia ĉefa rivalo estas la LA Galaxy.

La teamo faras siajn publikajn matĉojn en la stadiono *Avaya*, kiu ekde aprilo 2021 nomiĝas *PayPal Park*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|290ra|

Kategorio:Usonaj futbalteamoj
Kategorio:Kalifornio
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1994
La-Valo

**La-Valo,** oficiale **The Valley**, estas la ĉefurbo, samtempe la plej granda urbo de Angvilo.
eta|260px|Situo de La-Valo en la mapo

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 9 m
* Loĝantaro: 1160
* Poŝtkodo:
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:
* Horzono: UTC-5
* 

## Situo 
La-Valo situas sur insulo same tiel nomata Angvilo.

## Historio 
Dum regado de la angloj la grava administrado okazis en Sankta-Kito kaj Neviso. Tial la loĝantoj ofte petis memstarecon. En 1967 referendumo jesis. Post 2 jaroj la brita armeo okupis la kolonion, post popola ribelo proteste al la nekoncedo de la aprobita memstareco en la referendumo. Finfine estas aŭtonomio, tial La-Valo prenis la taskon ĉefurbo.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo omaĝe al Sankta Gerardo kun paroĥo, kiu konstruiĝis en 1787
* domo nomata Warden de 1790 (iama loko de brita sekreta servo)
* muzeo prezentanta 4000 jarojn de la insulo
* ruinoj de iama prizono sur montopinto 213 m-ojn alta

Kategorio:Ĉefurboj de Karibio
Kategorio:Angvilo
Neudorf bei Landsee

**Neudorf bei Landsee,** kroate **Tjespuh,** hungare **Lánzsérújfalu** estas ne memstara vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Markt Sankt Martin. Landeshere germane signifas: lando de la honesto.

eta|Neudorf bei Landsee

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 391 m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02618
* Poŝtkodo: 7341
* Aŭtokodo: OP
* 

## Situo 
Neudorf bei Landsee situas antaŭ montoj. Centro de Markt Sankt Martin troviĝas je 2 km-oj.

## Historio 
En 1910 vivis tie 300 homoj, (plejparte germanoj). Ĝis 1921 Lánzsérújfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio). En 1971 Neudorf bei Landsee aliĝis al Markt Sankt Martin.

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Großmutschen

**Großmutschen,** kroate **Mučindrof,** hungare **Sopronudvard**, estas ne memstara vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Frankenau-Unterpullendorf.

## Bazaj informoj 
* Telefonprefikso: 02615
* Poŝtkodo: 7361
* Aŭtokodo: OP
* 

## Situo 
Großmutschen situas en valo de rojo. Oberpullendorf troviĝas je 6 km-oj.

## Historio 
La romianoj kulturis tie vitojn kaj ilia grava vojo nomata Sukceno tie estis. La unua skriba mencio pri la vilaĝo okazis en 1466 laŭ tiama hungara ortografio *„Wdward”*. En 1910 vivis tie 497 homoj, (plejparte kroatoj). Ĝis 1921 Sopronudvard apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

## Vidindaĵoj 
* restaĵo de romia vojo de Sukceno

== Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
IJK 1993

eta|240ra|
La **49-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis inter la 7-a kaj 14-a de aŭgusto 1993 en la urbo Vraca en la nordokcidento de Bulgario. La kongreson partoprenis 173 junaj esperantistoj – grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo – «ekonomio kaj socio en ŝanĝiĝo», kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. Abundis kulturaj, distraj, prelegaj, ekskursaj kaj sportaj programeroj, kaj aliaj, interalie en la belegaj montaraj ĉirkaŭaĵoj de Vraca, kie eĉ eblis grimpi alpinisme.

La kongreso iusence estis referenco al la 19-a IJK de 1963 kiu okazis en la sama urbo: per siaj 550 partoprenantoj ĝi estis la plej impona por sia tempo. Vraca, la plej granda kaj grava urbo de nordokcidenta Bulgario, kaj en 1963 kaj en 1993 estis unu el la plej aktivaj Esperanto-centroj de la lando – kun multaj kursoj, seminarioj, festivaloj, simpozioj kaj konkursoj, estante naskejo de esperantlingva literaturo kaj kulturaj valoraĵoj. La kongresanoj interalie eksciis pri la loka pedagogia instituto kun sia fako interlingvistika, preparejo por instruantoj de Esperanto kun ŝtata diplomo, kaj pri la mondkonata Ŝtata Pupteatro de Vraca, regula prezentejo de spektakloj en Esperanto.

Dum loza esperantista rondo de ĉokoladamantoj estis ŝerce establita Ĉokolademula Esperantista Movado Internacia (ĈEMI), kies agado konsistis en tio ke post kuna krio «Ho, ho, ho» ĉiu partoprenanto manĝis pecon da ĉokolado. Kelkfoje la rito adis dum horoj. Aliĝkotizo estis unu tabulo da ĉokolado.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* UK 1993

## Eksteraj ligiloj 
* Tri artikoloj pri la vraca IJK en *TEJO Tutmonde* numero 4, 1993


49-a IJK
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Bulgario
Kategorio:1993 en Bulgario
IJK 1980

La **36-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis de la 25-a de julio ĝis la 1-a de aŭgusto 1980 1980 en la urbo Raŭmo borde de la Balta Maro en la sudokcidento de Finnlando. La kongreson partoprenis 332 junaj esperantistoj - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj.

En epoko, kiam ankoraŭ malfacilis vojaĝi inter la komunistaj kaj nekomunistaj ŝtatoj de Eŭropo, la kongreso estis inter tiuj relative bone atingebla por junaj esperantistoj el la socialismaj ŝtatoj de orienta Eŭropo. Por multaj kaj okcidentanoj kaj orientanoj temis pri la unua renkonto kun Finnlando:

La urbo Raŭmo mem donis historian etoson - ĝi estas konata pro ĝia bonkvalita punto (ekde la 18-a jarcento) kaj la antikva ligna arkitekturo de ĝia centro (Malnova Raŭmo, Vanha Rauma), kiu estas loko sur la listo de mondaj heredaĵoj de Unesko. Tion reflektis la kongresa emblemo, kiu bildigis du lingvajn domojn el la historia Malnova Raŭmo. 

eta|maldekstra|180ra|
eta|300ra|
Sed kompreneble la organizantoj ankaŭ provis konatigi interalie la kutimon de finna saŭnado: Tion probable multaj jam antaŭe spertis individue, sed tamen certe estis nekutimaĵo ŝviti en ripozejo de vasta gamo da saŭnaj kabanoj ĉe finna lago en etoso en kiuj ĉiuj plurcent junaj saŭnantoj nur parolas Esperanton.

La kongresejo estis en universitata areo, kaj inter la konstruaĵoj estis multaj pinarbaj kaj rokaj terenoj por senstreĉe interbabili kaj sunbruniĝi - multajn kongresanojn mirigis la tre suna kaj varma vetero, kiu memorigis pri Centra Ameriko: La kongresa semajno estis tre somera, senpluva, kaj la suno brilis ĉiudiurne dum 22 horoj kaj nur inter la 2-a kaj 4-a horoj nokte estis iomete krepuske, eĉ ne tiam vere malhele. Pro tio la aero kaj pejzaĝo apenaŭ havis ŝancon nokte malvarmiĝi, kaj rezultis aeraj temperaturoj de konstante inter 27 kaj 30 celsiusaj gradoj - vere feriada vetero.

En la Esperanto-movado la kongreso aparte konatiĝis pro la Manifesto de Raŭmo kaj la Raŭmismo, kiuj tre influis la memkomprenon de la movado dum la sekvaj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* UK 1980


36-a IJK
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Finnlando
Kategorio:Raŭmo
Kategorio:1980 en Finnlando
Kalkgruben

**Kalkgruben,** hungare **Mészverem** [mEsverem] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Weppersdorf. Kalk kaj mész signifas: kalko.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 350
* Telefonprefikso: 02618
* Poŝtkodo: 7331
* Aŭtokodo: OP
* 

## Situo 
Kalkgruben situas antaŭ montoj. Oberpullendorf troviĝas je 15 km-oj.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo okazis en 1220 latine *„alia villa comitis Petri”* (=alian vilaĝon de grafo Petro). La loknomo mem aperis en 1301 en formo *"Colgruob"*. En 1529, 1532 kaj en 1683 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1910 vivis tie 303 homoj, (escepte unun ĉiuj germanoj). Ĝis 1921 Mészverem apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio). En 1971 Kalkgruben aliĝis al Weppersdorf.

## Vidindaĵoj 
* tombeja kapelo kun aparta sonorilostablo de 1977
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1956
* fiŝkaptista lago

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Kleinwarasdorf

**Kleinwarasdorf,** kroate **Mali Boristof,** hungare **Borisfalva** [boriŝfalva] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Großwarasdorf.

## Bazaj informoj 
* Telefonprefikso: 02614
* Poŝtkodo: 7304
* Aŭtokodo: OP
* 

## Situo 
Kleinwarasdorf situas sur deklivoj. Oberpullendorf troviĝas je 8 km-oj.

## Historio 
La keltoj jam uzis tie fornojn por fandi feron. La romianoj baldaŭe vivis tie 300 jarojn. La unua skriba mencio pri la vilaĝo okazis en 1194 en formo *"Pred. Baran"*. En 1529 kaj en 1532 la turkoj detruis la vilaĝon, poste kroatoj refondis ĝin. En 1910 vivis tie 1173 homoj, (plejparte kroatoj). Ĝis 1921 Borisfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Langental

**Langental,** kroate **Longitolj,** hungare **Langató** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en la distrikto Oberpullendorf kaj en la komunumo Großwarasdorf. La historia hungara loknomo estis *Kis-Ligvánd*.

## Situo 
Oberpullendorf troviĝas je 2 km-oj.

## Historio 
Dum la hungara regado la vilaĝeto estis ekstera parto de Ligvánd. Ĝis 1921 Langató apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Nebersdorf

**Nebersdorf,** kroate **Šuševo,** hungare **Ligvánd** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Großwarasdorf.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro:
* Telefonprefikso: 02614
* Poŝtkodo: 7304
* Aŭtokodo: OP
* 

## Situo 
Oberpullendorf troviĝas je 5 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1225 en latina formo *"Villa Nygvan"*. En 1529 kaj en 1532 la turkoj detruis la vilaĝon, poste kroatoj refondis ĝin. En 1910 vivis tie 1003 homoj, (869 kroatoj, 79 hungaroj). Ĝis 1921 Ligvánd apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kastelo kun parko de familio Niczky [nicki] el la 1770-aj jaroj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1670, en 1881 trakonstruita

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Kogl im Burgenland

**Kogl im Burgenland,** kroate **Koglin,** hungare **Kúpfalva** estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Pilgersdorf.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 599 m

* Telefonprefikso: 02616
* Poŝtkodo: 7441
* Aŭtokodo: OP
* 

## Situo 
Kogl im Burgenland situas ĉe montoj. Oberpullendorf troviĝas je 21 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1597 en formo *"Kukly"*. En 1910 vivis tie 196 homoj, (plejparte germanoj). Ĝis 1921 Kúpfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto Kőszeg, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio). En 1971 Kogl im Burgenland aliĝis al Pilgersdorf.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Osvaldo de 1807

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Kroatisch Geresdorf

**Kroatisch Geresdorf,** kroate **Geristoff,** hungare **Gyirót** [djirOt] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Nikitsch.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 7302
* Aŭtokodo: OP
* 

## Situo 
Kroatisch Geresdorf situas proksime de la hungara landlimo. Oberpullendorf troviĝas je 10 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1166 en formo *"Gerolth"*. En 1529 kaj en 1532 la turkoj detruis la komunumon. Poste kroatoj refondis ĝin. En 1910 vivis tie 847 homoj, (773 kroatoj, 70 hungaroj). Ĝis 1921 Gyirót apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto Felsőpulya, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al Germanio).

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando
Tramtransporto en Volgogrado

**Tramtransporto en Volgogrado** () (Rusio) konsistas el tri sendependaj retoj: norda, centra kaj suda (eksa urbo *Krasnoarmejsk*). Antaŭ­ 1984 norda kaj centra retoj ekzistis kiel funkciantaj kaj distribuiĝis apud rekonstruo al linio No. 8 al rapidtramo (*СТ, скоростной трамвай*). De tiu tempo linio No. 13 kaj СТ kreas nordan reton, ili ne havas junton kun centra reto.

Linio de rapidtramo en Volgogrado, parto de sistemo trama urbo, parte latenta sub tero, kalkulata estas al sistemo subsurfaca tramo.

Tiu tipa transportilo restis funkcianta ĝis la . Nuna linio de volgograda rapidtramo konsistas je 13,5&nbsp;km dividaĵo sur kiu situas 18 stacioj, el kiuj tri situas sub tero. Linio stiras el nordaj kvartaloj de Volgogrado al urbocentro. Longeco de subtera dividaĵo al linio elportos 3,3&nbsp;km. Tempo de transito inter ekstremaj haltejoj elportos 32 minutojn. Rapidtramo en Volgogrado transveturigas ĉirkaŭ­ 50 milionojn da pasaĝeroj jare.

centra|450ra|eta|Mapo

## Retoj 
### Norda 
* Linio CT
* Linio No. 13
* Linio No. 8
* Linio No. 9

### Centra 
* Linio No. 2
* Linio No. 3
* Linio No. 4
* Linio No. 5
* Linio No. 6
* Linio No. 7
* Linio No. 10
* Linio No. 12

### Suda 
* Linio No. 11

## Modeloj de tramoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Tram-metroo de Volgogrado
* Trolebusa transporto en Volgogrado
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* UrbanRail.Net

Kategorio:Volgogrado
Volgogrado
Volgogrado
Volgogrado
Austerlitz (Nederlando)

**Austerlitz** estas urbeto en la provinco Utreĥto de Nederlando. Ĝi estas parto de la municipo Zeist, kaj situas proksimume 6&nbsp;km oriente de la loĝloko Zeist.

En 2006, la urbeto Austerlitz kaj iuj unuopaj domoj en ĝia proksima ĉirkaŭaĵo, kiuj kalkuliĝas parto de la urbeta teritorio havis proksimume 1 580 loĝantojn.

Inter esperantistoj la urbeto aparte konatiĝis en somero 1979, kiam la Internacia Junulara Kongreso de TEJO okazis tie.

## Historio 
La urbeto fondiĝis la 17-an de aŭgusto 1806 en la loko de kampadejo de la franca armeo. Ĝi estis baptita fare de reĝo Louis Bonaparte de la mallongviva Reĝlando Holando (ekzistinta inter la jaroj 1806 kaj 1810) honore al la venko de lia frato, imperiestro Napoleono en la batalo de Austerlitz.
eta|La piramido de Austerllitz en 2008
Proksime de la urbeto, ekzistas artefarita monteto nomata la "piramido de Austerlitz", kvankam fakte ĝi estas parto de la najbara municipo Woudenberg. Ĝi estis konstruita en 1804 fare de la soldatoj de la franca generalo *Auguste Marmont*. Estis populara ekskursocelo grimpi la panoraman turon sur ĝi, sed fine de la 20-a jarcento la turo dum pluraj jaroj estis fermita pro nestabileco, kaj pro tio la populareco de la loko malplialtiĝis, kvankam ĝi intertempe estas plejparte renovigita kaj denove grimpebla. Tamen la supreniro nun kostas modestan kotizon, kies profito estas uzata por fini la renovigon.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la urbeto (nederlande) 
* mapo de Austerlitz 
* informo pri la "piramido de Austerlitz" 

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Zeist
Nudelman-Riĥter NR-30

300px|dekstra
**NR-30** — ( *НР–30* de *Nudelman-Riĥter*) sovetia aŭtomata aviadila pafilego kun kalibro 30 mm, populare uzata kiel pafa armilo por sovetaj aviadiloj kaj ŝtatoj de Varsovia Kontrakto. Pafilego estis konstruita de A. E. Nudelman kaj A.A. Riĥter kiel pligrandigita versio de NR-23. En 1954 oni komencis uzi ĝin.

Kategorio:Aviado
Kategorio:Soveta kaj rusa artilerio
William R. King

**William Rufus DeVane KING** (7-an de aprilo 1786 en kantono Sampson, Norda Karolino - 18-an de aprilo 1853 en Selma, Alabamo) estis usona politikisto kaj en 1853 dum 45 tagoj (ĝis sia morto) la 13-a vicprezidanto de Usono, dum prezidanteco de Franklin Pierce.

## Biografio 
King studis juron en la Universitato de Norda Karolino, en Chapel Hill kaj sukcese diplomitiĝis en 1803 kaj en 1806 iĝis advokato. De 1807 ĝis 1809, li estis membro de la Domo de Reprezentantoj en Norda Karolino, ekde 1811 membro de la Demokrata-Respublikana Partio, tiel trifoje elektita el Usona Domo de Reprezentantoj. Li rezignis pri sia mandato en aŭtuno de 1816, por reprezenti sian hejmon kiel diplomato en Eŭropo. King agadis unuafoje en Napolo, reĝlando de la du Sicilioj kaj poste en la rusa ĉefurbo Sankt-Peterburgo.

Li revenis en Usonon en 1818, setlis en la novfondita federacia ŝtato Alabamo, oni elektis lin en la konstitucia ensemblo de la Teritorio. Li estis la unua senatoro de Alabamo en 1819. Oni reelektis lin plurfoje, ĝis King en 1844 denove ekdiplomatiĝis kiel komisiito en Francio.

Li revenis en la Usonon en 1848, nun kiel membro de la Demokrata Partio, denove senatoro de Alabamo. Li rezignis pri sia mandato en 1952 pro sanaferoj, poste li veturis al Kubo por kuracado. En printempo de 1853, li ne povis partopreni solenan enoficiĝon de la prezidento, la kongreso eldonis apartan leĝon, kiu permesis lian enoficiĝi kiel vicprezidento, en foresto.

En aprilo de 1853, King revenis al sia plantejo ''King's Bend* en Dallas County kie li mortis.

## Literaturo 
* Daniel Fate Brooks: *The Faces of William Rufus King''; in Alabama Heritage Ausgabe 69, S. 14ff.; 2003

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj ambasadoroj en Francio
Kategorio:Vicprezidantoj de Usono
FC Dallas

**FC Dallas** estas futbalklubo en Dallas, Usono. La teamo ludas en Granda Ligo Futbala, la plejbona nivelo de futbalo en Usono kaj Kanado. La koloroj de la klubo estas ruĝa, blanka, kaj blua.

## Eksteraj ligiloj 
* FC Dallas TTT-ejo (angla)

Kategorio:Usonaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1996
Kategorio:Teksaso
Ancemont

**Ancemont** estas franca komunumo en la departemento Meuse, kaj do en la regiono Loreno.

## Geografio
La vilaĝo **Ancemont** troviĝas sur la maldekstra bordo da la rivero Mozo, ĉe la elirejo de la valeto de la Billonneau.

## Historio
La deveno de la nomo **Ancemont** ankoraŭ estas malklara : laŭdire, ĝi nomiĝis origine "**Mont**" dum ekzistis ĝis la 17-a jarcento alia vilaĝo en apuda valeto, en la direkto al Dugny-sur-Meuse, kies nomo estis **Anse** aŭ **Ance**. Ĉar ĉi-lasta vilaĝo estis detruata de svedoj dum la Tridekjara Milito, oni kunigis ambaŭ nomojn por havigi la nomon **Ancemont**! 

## Eksteraj ligiloj 
* Fotaĵojn de la preĝejo oni trovas sur la nederlanda ttt-ejo : http://ancemont.nl/index.html  ĉar studentoj el Nimeto Utrecht renovigas ĝin.

Kategorio:Komunumoj de Meuse
Auguste Charlois

Li estas ĉefe konata por la malkovro de 99 asteroidoj, kiam li laboris en la Observatorio de Nico.

Lia unua eltrovo estas la asteroido 267 Tirza en 1887, li ankaŭ malkovris 433 Eros, la saman nokton kiam Gustav Witt, sed Gustav Witt publikigis sian malkovron pli rapide.

Li komencis sian karieron dum la tempo de la vidaj malkovroj, sed en 1891, Max Wolf ekuzis la astrofotografion, kio permesis al Wolf kaj al Charlois malkovris multe pli da asteroidojn ol per vida eltrovo.

Auguste Charlois estis murdita
far de lia eks-bofrato (frato de lia unua virino), kiu incitiĝis kontraŭ li pro lia re-edziĝo. La murdinto estis kondamnita al perpetua punlaboro en Nov-Kaledonio.

La asteroido 1510 Charlois
estis tiel nomata en honoro al Auguste Charlois.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Auguste Charlois

## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologo, el "Ciel et Terre", Volumo 38. Bulteno de la Belga Societo de Astronomio, Bruselo, 1922, p.72
*  Nekrologo el "Bulletin Astronomique", Serio I, volumo. 27, pp.193-193
*  Nekrologo el "Astronomische Nachrichten" n° 4403

Kategorio:Murditoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Čepí

Municipo **Čepí** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo apud rivero Elbo, 9&nbsp;km sudokcidente de urbo Pardubice, ĉe ŝoseo inter Staré Čívice kaj Heřmanův Městec. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1375 kaj koncernas tiaman posedanton de ĝi Ješek el Čepí. Komence de la 16-a jarcento Zdislav el Dobřenice la vilaĝon vendis al la komunumo de ministoj el Kutná Hora. Ties havaĵo ĝi estis ĝis la jaro 1694, kiam oni aĉetis ĝin al kamera senjorejo Pardubice.

Ĉirkaŭaĵo de Čepí estas signifa arĥeologia trovejo. En la jaro 1881 estis ĉi tie trovita bronza trezoro el la 9-a ĝis la 7-a jarcento a.K. La trovaĵo konsistis el du bronzaj agrafoj, 29 bronzaj braceletoj kaj fragmentoj de pluaj ornamaĵoj. Plua bronza trezoro estis ĉi tie malkovrita en la jaro 1884. En ĝi estis 8 spiralaĵoj, volvita fingroringo kaj 4 fragmentoj de aliaj ornamaĵoj. Tiu ĉi trezoro devenas el tempo de la luzacia kulturo de la 12-a ĝis 9-a jarcentoj a.K. Oni supozas, ke ie proksime estis ĝis nun nemalkovrita prahistoria setlejo.

## Loĝantaro 
## Praktika informo 
El Pardubice la vilaĝo estas atingebla per urba buso n-ro 24 (rigardu http://www.dpmp.cz/?rady=24&send=Vybrat )

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Malantaŭ la flughaveno 
* Paĝaro de biciklovojo  

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Černá u Bohdanče

Municipo **Černá u Bohdanče** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo apud rivero Elbo, 9&nbsp;km nordoriente de urbo Pardubice kaj 2&nbsp;km sude de urbo Lázně Bohdaneč. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La plej malnovaj mencioj pri Černá estas el la 14-a jarcento, kiam la vilaĝo estis havaĵo de Albrecht el Cimburk, kiu en la jaro 1344 vendis ĝin al la monaĥejo de Opatovice. Post detruo de la klostro havigis al si la vilaĝon Diviš Bořek el Miletínek, poste posedis ĝin princoj de Minsterberg kaj pli malfrue Vilém el Pernštejn. Fine estis Černá havaĵo de la Ĉeĥa reĝa kamero.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Trans la vilaĝo fluas rivereto **Rajská struha**, kiu estas parto de akvomastruma sistemo de kanalo de Opatovice. Sur la rivereto funkciis **muelejo** el la 17-a jarcento, havaĵo de sinjoro Cepl.
* Sur vilaĝplaco estas **ligna kampanileto**,
* **ŝtona krucifikso** kaj
* **monumento al la falintoj** en la 1-a mondmilito malkovrita en la jaro 1930.
* Danke al du estintaj akvoplenaj **sablejoj** estas la vilaĝo loko taŭga por ripozo ĉefe sportado, fiŝkaptado, ĉasado kaj simile.

## Praktika informo 
El Pardubice la vilaĝo estas atingebla per urba buso n-ro 18 (rigardu http://www.dpmp.cz/?rady=18&send=Vybrat )

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Bohdaneč  

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Adamo kaj Evo

**Adamo kaj Evo**, respektive laŭ la biblia libro Genezo en traduko de Ludoviko Lazaro Zamenhof **Adam kaj Eva**, laŭ la kredoj de Judismo, Kristanismo kaj Islamo estis la unuaj homaj estaĵoj (viro kaj virino respektive) kiuj loĝis en la Tero. Ili estis kreataj de la Dio de la Abrahamaj religioj en la sesa tago de la mondokreo. Laŭ la Biblio kaj la Korano, Adamo estis kreata la unua, kaj Dio, vidinte ĝin sola, decidis ke li necesos kompaninon kiu estis kreata el ripo  de la viro. La unuaj filoj de la paro estis Kaino, Habel kaj poste Set, krom aliaj gefiloj sennomaj.[eta|[Adamo kaj Evo (Durero)|*Adamo kaj Evo*, de Alberto Durero, 1507.]]

## literaturo 
* Umberto Fasol, *Evoluzione o Complessità?,* Fede e cultura, 2012
* Giancarlo Cavalleri, *Bibbia; la Scienza conferma?,* Il Timone, 2008

## Vidu ankaŭ 
* Adamo kaj Eva - Malgranda Romano por Komencantoj

## Notoj 
Kategorio:Abrahama mitologio

Kategorio:Bibliaj esprimoj
Kategorio:Duopoj
Kategorio:Fikciaj paroj
Kategorio:Genezo
Kategorio:Juda mitologio
Kategorio:Kristana mitografio
Kategorio:Legendaj prapatroj
Kategorio:Mitoj pri kreado
Kategorio:Mitoj pri originoj
Kategorio:Monomitoj
Kategorio:Roluloj de la Korano
Kategorio:Toraaj personoj
Kategorio:Tanaĥaj temoj
Evo
Holocena amasa formorto

La **Holocena formorto** estas la ampleksa, ankoraŭ okazanta formorto de biologiaj specioj dum la nuna geologia epoko nome Holoceno.

Tiuj formortoj tuŝas multenombrajn familiojn da plantoj kaj bestoj, ĉefe en la insuloj kaj kontinentoj konkeritaj de Homo Sapiens.

Ĝi estas tiel nomata ***Sesa Formorto***, ĉar la nombro da formortintaj specioj estas komparebla kun tiu, de la *kvin grandaj* , kiuj markis la geologian historion de Tero.

## Kialoj 
Kvankam aliaj faktoroj povus influi, plejparto el la indikaĵoj montras la homajn agadojn kiel
pera aŭ senpera kaŭzo de la holocenaj formortoj.
Tiuj agadoj estas, por la prahistoria epoko:
* Formortigo pro troa ĉasado de la grandaj bestoj,
* Aliformigo de la vivmedio (antropizado), detruo de arbaroj per brulo (fajra senveprigo) por terkultivado, tio, kiu pligravigas la erozion,
* Enkonduko de specioj en novan medioj, tie, kie iĝas en konkurenco kun ĉelokaj specioj kaj estigas formorton de tiuj-ĉi.

La agadoj dum la moderna epoko estas pli diversaj.

Kategorio:Holoceno
Kategorio:Biologio
Dolní Ředice

:*Estas ankaŭ Ředice.*

Municipo **Dolní Ředice** () situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, 5&nbsp;km nordoriente de la urbo Sezemice kaj 6&nbsp;km okcidente de la urbo Holice, proksime de la ŝoseo n-ro 36 inter Pardubice kaj Holice, en ebenaĵo apud la rivero Loučná. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Kiel atestas arĥeologiaj trovaĵoj, teritorio de nuntempa Ředice estis prisetlita jam antaŭ kelkaj jarmiloj. La unua skriba mencio pri Ředice datiĝas en la jaro 1336, kiam ĝi nomiĝis Hermansdorf, eble laŭ nomo de la germana koloniisto, kaj estis parto de la senjorejo Vysoké Chvojno. Antaŭ la jaro 1340 mastrumis la senjorejon Jindřich el Lichtemburk kaj antaŭ la jaro 1358 parton de ĝi havigis al si Jan el Šternberk. Familio Šternberk starigis sian sidejon en Holice kaj eknomiĝis Holický el Šternberk. Ankaŭ Ředice fariĝis parto de senjorejo Holice.

De la duono de 14-a jarcento krome menciita germana nomo aperas ankaŭ la ĉeĥa nomo Ředice derivita de nomo de rivereto Ředina, nun Ředička. Sinsekve la origina germana nomo perdiĝis.
En la jaro 1507 aĉetis Ředice Vilém el Pernštejn kaj la vilaĝo fariĝis parto de vasta senjorejo Pardubice. Tiu ĝi estis ankaŭ post vendo de la senjorejo al la Reĝa kamero en la jaro 1560 kaj restis tiu ĝis nuligo de servutismo (1848).

La tridekjara milito estis katastrofo ankaŭ por Ředice. Ankoraŭ en la jaro 1654 estis triono de la bienoj forlasita. Sed dum la 18-a jarcento nombro de bienoj rapide kreskis. En tiu tempo ankaŭ aperas divido de Ředice je "Supra - Horní" kaj "Malsupra - Dolní". La unuaj oficialaj skribaj mencioj pri divido devenas el la jaro 1757. Sed definitive la divido okazis nur en la jaro 1849, kiam en ambaŭ vilaĝoj ekestis memstaraj komunumaj komitatoj kaj memstaraj estraroj kun vilaĝestroj en frontoj de ili.

## Loĝantaro 
## Naskiĝintoj 
### Joža Jaro 
En Dolní Ředice naskiĝis en la jaro 1901 muzika pedagogo kaj verkisto Joža Jaro, kiu aktivis ĉefe en sudbohemia urbo Písek, kie li instruis muzikon, verkis akompanaĵojn al teatraĵoj, funkciis kiel ĥorestro kaj signifa publika aktivisto. Li aranĝis multajn sudbohemiajn popolajn kantojn. En la jaro 1942 li estis ekzekutita en Berlino.

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la vilaĝo 
* Paĝoj de mikroregiono Ĉirkaŭaĵo de Holice 
* Mapo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Schwanden GL

**Schwanden** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 2365 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumo Schwanden estis integrita al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Geografio 
Schwanden situas ĉe la bordo de la rivero Linth, kie tiun alfluas la rivero Sernf. La vilaĝo mem situas ĉe la orienta bordo de Linth. Al la iama komunumo apartenas ankaŭ la vilaĝeto Thon okcidente de la rivero Linth. En Schwanden troviĝas la administracio de la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Najbaraj komunumoj ĝis la komunumreformo 
La komunumo Schwanden limis en nordokcidento al Glaruso, en nordnordokcidento al Schwändi, en nordo al Mitlödi, en nordoriento al Sool, en oriento al Engi, en sudoriento al Matt, en sudo al Elm, en sudokcidento al Luchsingen, en okcidento al Haslen, kaj en okcidentnordokcidento denove al Luchsingen.

## Trafiko 
Schwanden situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Rapperswil tra Uznach kaj Glaruso al Linthal. De la stacidomo de Schwanden poŝtaŭtolinio kondukas al Elm.

Tra la vilaĝo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17, kiu de Glaruso kondukas tra la Klausen-Pasejo al Altdorf en Kantono Urio.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schwanden datiĝas el la jaro 1240 kiel *swando*.

Thon estis ĝis ĝia integriĝo al Schwanden en la jaro 1876 memstara politika komunumo.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la komunumoj Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi, kaj Sool estis surbaze de la glarusa komunumreformo kunigitaj al la nova komunumo Glaruso Sudo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Schwanden
* Schwanden GL (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schwanden
* Schwanden en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Schwanden pulvoturo 087.jpg|Pulvoturo
Dosiero:Schwanden preghejo 173.jpg|Preĝejo
Dosiero:Schwanden Adler gastejo kaj bierfabriko 166.jpg|Gastejo kaj bierfabriko Adler
Dosiero:Schwanden vilagheniro 160.jpg|Vilaĝeniro

Kategorio:Glaruso Sudo
Ruĝeckrona hilofilo

alternative=Ruĝeckrona hilofilo|eta|Ruĝeckrona hilofilo
La **Ruĝeckrona hilofilo** (***Hylophilus poicilotis***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Hylophilus, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Sudameriko, pli verdecaj birdoj ol la tipa en la familio genro de Vireoj, el kiu ĝenerala koloro devenas la nomo, esperantigita kiel Hilofiloj aŭ pli kompreneble verduloj. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo kaj Paragvajo; ankaŭ en sudaj regionoj de Pantanal ĉirkaŭ la Rivero Paragvajo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montararbaroj kaj eĉ tre degraditaj iamaj arbaroj.

Ĝi estas specio tre simila al la proksima parenco nome Grizokula hilofilo, tio estas ĝenerale verdaj supraj partoj kaj flavecaj subaj partoj krom blankaj gorĝareo kaj suba ventro. La krono estas brikruĝa, kio nomigas la specion, kvankam ankaŭ la parenco havas similan econ. La vizaĝo estas grizeca kun klara marko de **nigreca strieco ĉe orelareo**, kio distingas la specion el la parenco. La kruroj estas grizecaj kaj la beko grize, fortika kaj akrapinta.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Hylophilus poicilotis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Fotaro de Ruĝeckrona hilofilo VIREO Foto-Alta Rez--(deproksime) 
*Bildo kaj Artikolo  (kliku sur  thumbnail)

Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Sonoreco

En fonetiko, **sonoreco** celas la sonriĉecon kaj relativan laŭtecon de parolsonoj. La plej malferma vokalo [a] estas la plej sonora dum la senvoĉaj plozivoj troviĝas je la malsupra fino de la skalo de sonoreco. Laŭ ilia sonoreco oni dividas la parolsonojn en sonorantojn kaj obstruentojn.   

## Skalo de sonoreco 
La ciferaj valoroj en tiu ĉi tabelo estas nur ordigaj. Ili ne reprezentas normon. 

La nocion "sonoreco" (germane *Schallfülle*) enkondukis Eduard Sievers (1881) en sia priskribo de la strukturo de silaboj, precipe de ties fonotakso. La ideo estas, ke la sonoreco ene de silabo unue altiĝas, atingas maksimumon en la kerno de la silabo, kaj post tiu malaltiĝas. En tiu kunligo oni ankaŭ parolas pri *hierarkio de sonoreco*.

Problemo estas, ke en kelkaj lingvoj, ankaŭ en esperanto, ekzistas silaboj en kiuj frikativo staras je la malĝusta flanko de plozivo. Senvoĉaj frikativoj kiel [s] kaj [ʃ] estas pli laŭtaj ol senvoĉaj plozivoj kiel [p], [t] kaj [k], kaj devus laŭ la principo de Sievers nur aperi pli proksime al la silaba kerno. Laŭ tiu principo vortoj kiel /tselo/ kaj /tʃelo/ estus en ordo, sed /stelo/ kaj /ʃtelo/ estus anomaliaj, iel pli ol dusilabaj. 

## Vidu ankaŭ 
* Akustiko
* Maniero de artikulacio

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Fonologio
Grizokula hilofilo

La **Grizokula hilofilo** (***Hylophilus amaurocephalus***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Hylophilus, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Sudameriko, pli verdecaj birdoj ol la tipa en la familio genro de Vireoj, el kiu ĝenerala koloro devenas la nomo, esperantigita kiel Hilofiloj aŭ pli kompreneble verduloj. 

## Situo 
Ĝi troviĝas iom en Bolivio kaj ĉefe en Brazilo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, humidaj arbaroj de malaltaj teroj, seka arbustaro kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

## Priskribo 
Ĝi estas specio tre simila al la proksima parenco nome Ruĝeckrona hilofilo, tio estas ĝenerale olivverdecaj supraj partoj kaj sablokoloraj al flavecaj subaj partoj krom blankecaj gorĝareo kaj suba ventro. La krono estas brikruĝa. La vizaĝo estas grizeca sed **ne estas klara marko de nigreca strieco** ĉe orelareo, kio distingas la specion el la parenco. La kruroj estas grizecaj kaj la beko grize, fortika kaj akrapinta.

Ĝis ĵuse tiu specio estis konsiderata subspecio de la proksima parenco nome Ruĝeckrona hilofilo. Nun ĝi estas konsiderata plena specio kaj endemio el Brazilo. Spite la nomo, tio ne estas klara distingilo ĉar la iriso povas varii el griza al bruna. La ĉefa distingilo el la Ruĝeckrona hilofilo estus la ne tiom markata nigreca vango, kio, kune kun la latina scienca nomo  *amaurocephalus* tio estas “de maŭra kapo” kaj metafore “de nigreca kapo” aŭ “de griza kapo”, donus en Esperanto similan nomon Grizvanga hilofilo; tamen preferindas Grizokula hilofilo pro kongruo kun kelkaj nacilingvaj nomoj ekzemple en la portugala, propra de la regiono.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Hylophilus amaurocephalus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Wassen

**Wassen** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 447 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|La preĝejo de Wassen kun la fervojlinio
Wassen situas en la supra parto de la Reuss-Valo. La vilaĝo mem tronas alte sur roko super la orienta bordo de la rivero. La komunumo estas monde konata inter fervojistoj pro la impresaj turnotuneloj de la norda ramplo de la Gotardo-Fervojo. Kiam oni alveturas en trajno al la Gotardo-Tunelo oni une povas vidi la preĝejeton de Wassen de malsupre el la valofundo dekstraflanke. Post turniĝo en la tuneloj oni pasas tra la stacidomo de Wassen kaj vidas la preĝejon samnivele sed el la alia direkto. Post alia turniĝo en tunelo oni povas vidi la preĝejon de la vilaĝo trian fojon sed nun de malsupre kaj maldekstraflanke.

Al la komunumo apartenas ankaŭ la valo *Meiental*, tra kiu pasas la alveturvojo al la Sustenpasejo kaj kie troviĝas diversaj malgrandaj vilaĝetoj kaj setlejoj, nome Dörfli (sur lateco de 1280 m s.m.), Färnigen (sur alteco de 1459 m s.m.), Husen (sur alteco de 1179 m s.m.), Meien (sur alteco de 1313 m s.m.) kaj Susten (sur alteco de 1767 m s.m.). Tra Meienvalo fluas la tiel nomita *Meienreuss*, fontrivero de Reuss, kies fonto estas la Chalchtal-Glaĉero sudoriente de la kulmino de Sustenpasejo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wassen limas en nordokcidento al Engelberg (OW), en nordo al Attinghausen, en nordoriento al Erstfeld, en oriento al Gurtnellen, en sudo al Göschenen, kaj en okcidento al Gadmen (BE).

## Trafiko 
Wassen disponas pri stacidomo ĉe la Gotardo-Fervojo, kie tamen ekde la 1990-aj jaroj ne plu haltas personaj trajnoj. La personotransporto funkcias per buslinio de Altdorf al Göschenen. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2 al Gotardopasejo kaj devojiĝas de tiu en la centro de Wassen la kantona ĉefvojo n-ro 11 al Sustenpasejo. Pasas tra Wassen ankaŭ la svisa aŭtovojo A2, al kiu la komunumo disponas pri propra alveturejo.

## Historio 
Jam en la 13-a jarcento post la malfermo de la piedpado trans Gotardopasejo Wassen fariĝis etapoloko. La unua dokumenta mencio de Meien datiĝas el la jaro 1246 kielo *Moigion*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wassen
* Meien en la Historia Leksikono de Svislando
Helpieda hilofilo

La **Helpieda hilofilo** aŭ Arbusta hilofilo, *Hylophilus flavipes*, estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Hylophilus, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Sudameriko, pli verdecaj birdoj ol la tipa en la familio genro de Vireoj, el kiu ĝenerala koloro devenas la nomo, esperantigita kiel Hilofiloj aŭ pli kompreneble verduloj. Ĝi reproduktiĝas en Kostariko, Panamo, Kolombio, Venezuelo kaj Tobago.

alternative=Helpieda hilofilo|maldekstra|eta|Helpieda hilofilo
Ĝi estas birdo de arbarbordoj kaj savano kiu konstruas profundan tasforman neston penditan el arbobranĉo. La ino demetas kutime 3 blankajn ovojn, kiu estas markataj brune.

Plenkreskulo de Helpieda hilofilo estas 11.5&nbsp;cm longa kaj pezas 13 g. Ĝi estas ĉefe olivverdeca al olivbruneca en supraj partoj, kun pli brilaj flugiloj kaj pugo, kaj olivecbruna kapo kun tre svaga superokula strio kaj flaveca okulringo. La subaj partoj estas helflavecaj, la beko estas ĉefe malhela kaj la kruroj estas helaj kompare kun proksimaj parencoj, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *flavipes* signifas precize “de flavaj piedoj”. La alvoko estas longa serio de notoj *ŭiri-ŭiri-ŭiri-ŭiri*, interrompitaj per trilado kaj fajfoj.

La raso *H. f. insularis* estas granda kun fortika beko formo kun bruna iriso endemia de Tobago. Aliaj rasoj diferencas pro la nuanckoloro de subaj partoj.

Helpiedaj hilofiloj manĝas insektojn kaj araneojn kaptitajn el supra kaj meza tavoloj de la kanopeo. Ili manĝas ankaŭ berojn, ĉefe antaŭ migrado.

## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga.
* 
* 
* *A guide to the birds of Costa Rica* de Stiles kaj Skutch ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Grizkapa hilofilo

La **Grizkapa hilofilo** (***Hylophilus pectoralis***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Hylophilus, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Sudameriko, pli verdecaj birdoj ol la tipa en la familio genro de Vireoj, el kiu ĝenerala koloro devenas la nomo, esperantigita kiel Hilofiloj aŭ pli kompreneble verduloj. 

Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Franca Gujano, Gujano, Peruo, Surinamo kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, humidaj arbaroj de malaltaj teroj, deciduaj arbaroj, ĉeriveraj arbaroj, manglejoj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Tiu specio havas grizan kapon, kio nomigas la specion en Esperanto kaj en aliaj lingvoj, olivverdecajn suprajn partojn kaj **flavan bruston**, kio nomigas la specion en la latina scienca nomo kie *pectoralis* signifas “brusta” tio estas “kun markoj en brusto”. La ventro estas blanka kaj la kruroj rozkolorecaj. La iriso estas malhelruĝa.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Hylophilus pectoralis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Oliveca hilofilo

La **Oliveca hilofilo** (***Hylophilus olivaceus***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Hylophilus, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Sudameriko, pli verdecaj birdoj ol la tipa en la familio genro de Vireoj, el kiu ĝenerala koloro devenas la nomo, esperantigita kiel Hilofiloj aŭ pli kompreneble verduloj. 

Ĝi troviĝas en la orienta deklivaro de Andoj en Ekvadoro kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

Tiu specio havas olivverdecajn bridareon, frunton kaj suprajn partojn (pli malhele ĉeflugile) kaj flavajn bruston kaj subajn partojn. La ĝenerala **olivverdeca koloro** nomigas la specion en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *olivaceus* signifas “de oliveca koloro”. La kruroj kaj la beko estas rozkolorecaj. La iriso estas blankeca.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Hylophilus olivaceus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Susten

**Susten** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Susten UR** estas vilaĝo de la komunumo Wassen en Kantono Urio en Svislando
* **Susten VS** estas vilaĝo de la komunumo Leuk de la Distrikto Leuk en Kantono Valezo en Svislando.
* **Susten-Pasejo** estas montopasejo en Svislando
Salmannsdorf

eta|Sebastiankapelle, Salmannsdorf
**Salmannsdorf** ( [ŝalamonfalva]) estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Aŭstrio, en federacia lando Burgenlando, en la distrikto Oberpullendorf kaj en la komunumo Pilgersdorf.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 479 m
* Telefonprefikso: 02616
* Poŝtkodo: 7441
* Aŭtokodo: OP

## Situo 
Oberpullendorf troviĝas en distanco de 20 km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1390 en formo *"Salamonfalva"*. En 1910 vivis tie 221 homoj, (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 Salamonfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto Kőszeg, poste al Aŭstrio (inter 1938-1945 al nazia Germanio). En 1971 Salmannsdorf aliĝis al Pilgersdorf.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1874

Kategorio:Komunumopartoj de Burgenlando