open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sacu

**Sacu** [saku] (hungare: **Szákul** sakul) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Caransebeş. En 1910 ĝi havis 1&nbsp;356 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), en 1992 951 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1548. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény (reĝa departemento) vármegye*). Administre apartenas al ĝi Sălbăgelu Nou kaj Tincova.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Cornereva

**Cornereva** [kornereva] (hungare: **Somosréve**) estas komunumo en Rumanio norde de Băile Herculane (Herkul-banejo). En 1910 ĝi havis 4 249 loĝantojn (rumanoj kaj hungaroj), en 1992 2 891 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1518. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Bogâltin. 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Rusca Montană

**Rusca Montană** [ruska montanə] (germane: **Ruskberg**, hungare: **Ruszkabánya**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Caransebeș. Ĝi estas la plej norda komunumo en la distrikto Caraș-Severin kaj konsistas el la sideja vilaĝo kaj el *Rușchița* (germane *Ruschkitza*, hungare *Ruszkica*).
__NOTOC__
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 601 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj), en 1992 estis nur 1 820 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis .
 
 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1851. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la reĝa departemento Krassó-Szörény de Hungario, parto de la imperio Aŭstrio-Hungario.

## Gravaj personoj 
*Károly Hofmann (Ruszkabánya, 27-a de novembro 1839 – Budapest, 21-a de februaro 1891): geologo, teknikuniversitata profesoro, ano korespondanta de la Hungara Scienca Akademio (1871).
*Kálmán Fülepp (1851–1919): ĉefurbestro de Budapeŝto
*Antal Kerpely (Ruszkabánya, 27-a de septembro 1866 – Vieno, 23-a de julio 1917): iĝeniero pri fornoj, inventisto.
*Lívius Maderspach (Ruszkabánya, 1-a de februaro 1840 – Rákospalota, 29-a de septembro 1921): inĝeniero pri minado, fakverkisto.
*Irén Senn (Ruszkabánya, 7-a de junio 1883 – Budapest, 20-a de januaro 1957): pianistino, pianpedagogino.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Dosiero:Rusca_Montana_jud_Caras-Severin.svg|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Sichevița

**Sichevița** [sikevica] (hungare: **Szikesfalu**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Moldova Nouă. En 1910 ĝi havis 2623 loĝantojn (rumanoj), en 1992 2104 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skriba estas el 1690–1700. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Brestelnic, Carmenița, Cârșie, Cracu Almăj, Crușovița, Curmătura, Frăsiniș, Gornea, Liborajdea, Lucacevăț, Martinovăț, Ogașu Podului, Valea Oravița, Valea Ravensca, Valea Sicheviței, Zănou kaj Zăsloane.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero:Sichevita_jud_Caras-Severin.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Gârnic

**Gerník** (rumane: , germane: , hungare: ) estas la plej granda el ses ĉeĥaj vilaĝoj en la rumana Banato, kiel ununura el ili havas eĉ propran municipan oficon, sub kiu falas ankaŭ najbara rumana vilaĝo Padina Matei kaj pliaj domaroj.

La municipo troviĝas en la suda parto de la distrikto Caraș-Severin en la alteco 600 m.s.m. Kun la najbaraj ĉeĥaj vilaĝoj Sfânta Elena (14&nbsp;km) kaj Ravensca (15&nbsp;km) kunigas ĝin  ruĝa markilo markita de Klubo de ĉeĥaj turistoj.

## Historio
La municipo estiĝis en la jaro 1827 pro iniciato de Aŭstra monarkio, kiu volis en tiu ĉi maldense loĝigita regiono certigi ŝirmon de ĉi tiea armea limo. La lokaj loĝantoj vivtenas sin precipe per agrikulturo, lastatempe evoluas ankaŭ agroturismo. Longan tradicion ĉi tie havas ankaŭ produktado de estingita kalko en teraj fornoj.

## Ĉirkaŭaĵo 
Proksimume 4 kilometrojn oriente de la vilaĝo, en valo ĉe Petro, ni trovos sistemon de kvin devenaj akvomuelejoj. Plimulto el ili servas ĝis nun al sia celo. Kontraŭe al tipaj ĉeĥa muelejoj ili havas pli simplan konstruon kaj ne estas enloĝataj; kreas ilin sole malgranda ĉambro por muelado. La muelejo plimulte estadas kunproprumaĵo de kelke da gernikaj familioj. Super la vilaĝo estas ankaŭ mallonga kaverno nomita Truo de Filipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Cărbunari

**Cărbunari** estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

* Cărbunari (Budureasa) en distrikto Bihor
* Cărbunari (Caraș-Severin) en distrikto Caraș-Severin
* Cărbunari (Dumbrăvița) en distrikto Maramureș
Brebu Nou

**Brebu Nou** [brebu noŭ] (hungare: **Temesfő**, germane: **Weidenthal**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Reșița. En 1910 ĝi havis 1 045 loĝantojn [germanoj); en 1992 16 (germanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1828. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye).

Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Gărâna, kie laŭ la censo de 2011 loĝis 88 el la 119 komunumaj loĝantoj. Same laŭ tiu censo Brebu Nou estas la plej malgranda komunumo de Rumanio. Tamen ĝia loĝantaro kreskis de 2002 ĝis 2011.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Brebu Nou ĉe Ghidul Primărilor
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Brebu Nou jud Caras-Severin.png|Situo en la distrikto
Dosiero:Brebu Nou 01 winter 2010.jpg|Kirko en Brebu Nou

Kategorio:Komunumoj de distrikto Caraș-Severin
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Caraș-Severin
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Slatina-Timiș

**Slatina-Timiș** [slatina timiŝ] (hungare: **Temesszlatina**, germane: **Slatina**) estas komunumo en Rumanio sude de Caransebeș. En 1910 ĝi havis 2 222 loĝantojn [rumanoj, germanoj, hungaroj), en 1992 1 977 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1433. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Ilova (Illópatak), Sadova Nouă, (Újszagyva), Sadova Veche.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero:Slatina-Timis jud Caras-Severin.png|Situo en la distrikto
Dosiero:ROU CS Slatina-Timis CoA.png|Blazono de Slatina-Timiș

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Sasca Montană

**Sasca Montană** [saska montana] (hungare: **Szászkabánya**, germane: **Deutsch-Saszka/Deutsch-Saska**) estas komunumo en Rumanio sude de Oravița. Administre apartenas al ĝi Bogodinț, Potoc, Sasca Montană kaj Slatina Nera.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 888 loĝantojn [rumanoj, germanoj, hungaroj), en 1992 787 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1761. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto

* Popolnombrado 2002 

Dosiero:Sasca_Montana_jud_Caras-Severin.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Târnova (Caraș-Severin)

**Târnova** [tırnova] (hungare: *Tornó*) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Reșița. En 1910 ĝi havis 3 549 loĝantojn [rumanoj), en 1992 2 100 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skriba estas el 1495. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi *Bratova*, kiu estis fondita nur en 1956.

eta|120ra|La blazono de Târnova

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Kategorio:Komunumoj de distrikto Caraș-Severin
Ciuchici

**Ciuchici** [ĉukiĉ] (hungare: **Tyukó**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Oravița. En 1910 ĝi havis 1 785 loĝantojn [rumanoj), en 1992 639 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1464. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Macoviște, Nicolinț kaj Petrilova.

Per sia okcidenta pinto la komunuma teritorio tuŝas la limon al Serbio. La plej proksima limtransirejo estas en la sude najbara komunumo Naidăș.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: ROU CS Ciuchici CoA.jpg|La blazono de Ciuchici
Dosiero: Ciuchici_jud_Caras-Severin.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Șopotu Nou

**Șopotu Nou** [ŝopotu noŭ) (hungare: **Újsopot**, germane: **Neuschopot**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Oravița. En 1910 ĝi havis 1 281 loĝantojn [rumanoj), en 1992 1 423 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝi formiĝis en la teritorio de Șopotu Vechi en 1828. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre apartenas al ĝi Cârșa Roșie, Poienile Boinei, Răchita, Stăncilova, Driștie, Ravensca, Urcu kaj Valea Urevița.

La koloniigo ne estis tute volontula; la aŭtoritatoj devige venigis familiojn el Șopotu Vechi, kiu situas 12 km nord-oriente. En 1910 granda inundo detruis ĉiujn domojn escepte de la preĝejo (konstruita en 1850) kaj mortigis 60 homojn.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Vărădia

**Vărădia** [vərədia] (hungare: **Varadia**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Oraviţa. En 1910 ĝi havis 3 110 loĝantojn [rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 963 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1390. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó, de 1779 Temes vármegye). Administre apartenas al ĝi Mercina.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Teregova

**Teregova** (hungare: **Teregova**; germane: **Terregowa**, **Terregova**) estas komunumo en Rumanio sude de Caransebeş. En 1910 ĝi havis 3 539 loĝantojn [rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 3 464 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1447. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Krassó-Szörény (reĝa departemento) vármegye*). Administre apartenas al ĝi Rusca.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Famuloj 
En Teregova naskiĝis:
* hungara ministro Lajos Bebrits
* hungara radiologo Vidor Révész.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Ocna de Fier

**Ocna de Fier** [okna de fjer] (hungare: **Vaskő**, germane: **Eisenstein**, **Moravica-Eisenstein**) estas komunumo en Rumanio sude de Bocșa (Caraș-Severin).

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 232 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 907 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis .

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1828. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (departemento Krassó-Szörény).

## Renomaj homoj
*József Csiszér, redaktoro
*Imre Ruszkiczay-Rüdiger: generalmajoro

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Zăvoi

Zăvoi estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Zăvoi (Caraș-Severin) en distrikto Caraș-Severin
*Zăvoi (Sălașu de Sus) en distrikto Hunedoara
Public school (Unuiĝinta Reĝlando)

***Public school*** [pablik sku:l]
(laŭvorte: „publika lernejo”), alinome **Independent school** („sendependa lernejo”), estas pagdeva, elita mezlernejo – sendependa de la ŝtato - en la Unuiĝinta Reĝlando. La nomo kutimiĝis en la 18-a jarcento, kiam certaj *grammar school* (~ gimnazioj) iĝis landfamaj kaj akceptis tiujn lernejanojn, kies gepatroj povis pagi pri la enloĝado. Tiu tipo iĝis la publika kontraste al la lokaj lernejoj. Fine de la 20-a farcento, la lernejoj ekuzis la nomon „independent school”.

La plej famaj publikaj lernejoj estas Eton, Harrow, Winchester, Westminster, *Shrewsbury* kaj  *Charterhouse* evoluis el tiuj institutoj, kiujn fondis unu sola persono fine de la mezepoko aŭ dum renesanco. Ili celis tiutempe lernadon de malriĉaj lokaj (viraj) junuloj.

Kategorio:Edukado
Villars-Saint-Georges

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Doubs*, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Besançon* (france *arrondissement de Besançon*), la okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono *''. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Villars-Saint-Georges sur la retejo de Insee
* mapo de Villars-Saint-Georges sur Mapquest

Kategorio:Komunumoj de Doubs
Nikozio

maldekstra|eta
eta|maldekstra
**Nikozio** (, ), estas la ĉefurbo de la respubliko Kipro kaj situas en la centro de la insulo.

Ekde la interna milito en 1974, samkiel la tuta insulo ankaŭ la urbo Nikozio estas dispartigita per la "Verda Linio" (*πράσινη γραμμή*), barilego el barikadoj kaj pikdratoj, je suda greka kaj norda turka partoj. La limo estas gardita de soldatoj de Unuiĝintaj Nacioj (blukaskuloj). La suda urboparto de Nikozio havis 219 200 loĝantojn (je la 31-a de decembro 2004). En la norda urboparto, kiu estas la ĉefurbo de la Turka Respubliko Norda Kipro, loĝis 73 857 homoj (subdistrikto Lefkoşa, stato de 2006).

## Vidindaĵoj
* Katedralo de Sankta Johano la Teologo
* Muzeo Kipro

## Servoj
* Eŭropa Universitato de Kipro
* Internacia Flughaveno de Nikozio
* Malferma Universitato de Kipro
* Universitato de Kipro

## Ĝemelaj urboj 
* 20px Schwerin, Germanio (1974)
* 20px Ateno, Grekio (1988)
* 20px Odeso, Ukrainio (1996)
* 20px Ŝirazo, Irano (1999)
* 20px Bukareŝto, Rumanio (2004)
* 20px Ŝanhajo, Ĉinio (2004)

### Kunlaboraj urboj 
* 20px Moskvo, Rusio (2000)
* 20px Nicosia, Italio (2000)
* 20px Qingdao, Ĉinio (2001)
* 20px Ateno, Grekio, (2003)
* 20px Helsinko, Finnlando (2003)
* 20px Zagrebo, Kroatio (2004)
eta|775ra|maldekstre|Panorama vido de la urbo je 2008.


Kategorio:Urboj de Kipro
Kategorio:Turka Respubliko Norda Kipro
Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo
Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Rikiŝo

[eta|250ra|Rikiŝo en [Kolkato]]
**Rikiŝo** estas veturilo movata de homa forto. Ĝi estas uzata por transporti homojn. Oni distingas inter *klasika rikiŝo* (kiun tiras homo irante aŭ kurante) kaj *bicikla rikiŝo* (kiun homo veturigas per piedpremo sur pedalojn).
Krome ekzistas ankaŭ *motora rikiŝo*. Dum la klasika rikiŝo estas 2-rada, la bicikla kaj la motora rikiŝoj estas 3-radaj.

La rikiŝo venas origine el Japanio, kie ĝi nomiĝas *ĝin-riki-ŝa* (人力車), t.e. homforta ĉaro. Ĝin inventis eŭropano, la anglikana sacerdoto M. B. Bailey, ĉirkaŭ la jaro 1870 en Tokio.

Rikiŝoj estas plej disvastigitaj en orienta kaj suda Azio; tamen biciklajn rikiŝojn oni uzas ankaŭ kelkloke en Eŭropo kaj Ameriko, ekzemple kiel transportilon por turistoj en Berlino.

## Galerio 

Richard Henry Geoghegan en Kioto 1914.jpg|la brita esperantisto R. Geoghegan en klasika rikiŝo de Kioto, 1914
Rikiŝo.jpg|Bicikla rikiŝo uzata kiel Esperanto-varbilo
Human.rickshaw.kolkata.india.JPG|Rikiŝo en Barato
Indonesia bike46.jpg|Rikiŝo en Indonezio
Japan for free.jpg|Japana rikiŝo sur librokovrilo

Kategorio:Transportaj rimedoj
Kategorio:Duradaj veturiloj
Kategorio:Transportaj rimedoj movataj per homa forto
Laguno de Karavasta

eta|270px|Rigardo trans la laguno
La **Laguno de Karavasta** estas la plej granda borda laguno de Albanio. Ĝi situas en la meza parto de la lando ĉe la bordo de Adriatiko inter la enfluejoj de la riveroj Shkumbin kaj Seman. Ili kaŭzis la formiĝon de la laguno. Ĝia areo ampleksas 45 km². La maksimuma profundeco estas 1,3 m, la meznombra profundeco 0,7 m. Mallarĝa duno kovrita de arbaro separas la lagunon disde la maro.

Kategorio:Lagunoj
Kategorio:Geografio de Albanio
Brita Biblioteko

eta|dekstre|280px|La Brita Biblioteko.
La **Brita Biblioteko** aŭ Libraro () estas la nacia biblioteko de la Unuiĝinta Reĝlando.

Ĝin fondis la brita biblioteka leĝo en 1972 kaj ĝi funkcias en la nuna formo ekde la 1-a de julio 1973.

Partoj de la libraro:

* pli frua biblioteko de la Brita Muzeo,
* la '** (Landa Centra Libraro),
* **' (Landa Scienca kaj Teknika Prunto-biblioteko) kaj
* la '''' (Brita Nacia Bibliografio).

La referenca parto de la biblioteko entenas pli ol 10 milionojn da presitaj libroj, 120.000 manuskriptojn, 100.000 sigelojn, pli ol 3.000 papirusojn kaj aliajn datenportantojn. En la prunta parto troveblas ĉ. 4,5 milionojn da presitaj libroj, 55 000 gazetoj kaj 3,5 milionojn da mikrofilmaj dokumentoj. La libraro posedas grandan stokon de libroj en Esperanto. Kuratoro de la esperantlingva fako estas Olga Kerzjuk.

## Historio 
Oni estigis la libraron de la Brita Muzeo el kolektaĵo de Siro Hans Sloane en 1753. Tiam oni akiris la manuskriptajn kaj kodeksajn kolektaĵojn de oksfordaj grafoj Edward kaj Robert Harley kaj Siro Robert Cotton. En 1757, la biblioteko ricevis materialojn el la reĝa biblioteko, poste ĝi ricevis senkostajn ekzemplerojn de ĉiu libro alveninta al Stationers' Hall. Oni aĉetis la duan reĝan bibliotekon en 1823.

La brita regado en la kolonioj tre helpis la riĉigon de la Biblioteko (kaj la Brita Muzeo).

La  estis fondita en 1916 kiel '** (Centra Studenta Biblioteko). Tiu estis la tutlanda centro de la interbiblioteka pruntado. La **' estis fondita en 1861 kaj gvidis la instrua kaj scienca ministerio. Ĝi servis nur por bibliotekoj, institucioj de la Brita Reĝlando.

## Bibliografio 
* 

Kategorio:Bibliotekoj en Britio
Kategorio:Naciaj bibliotekoj
Aldi

eta|maldekstra
eta|maldekstra
eta|maldekstra
eta|maldekstra|2015
**Aldi**, mallongigo de **Al**brecht **Di**scount aŭ de "AL"-brecht "DI"-svendistoj, estas konzerno de superbazaroj kiu estis fondita en 1946 de la fratoj *Karl* (1920-2014) kaj *Theo Albrecht* (1922-2019) en Mülheim an der Ruhr.

Ĉar la fratoj ne interkonsentiĝis pri la akcepto de tabakaĵo en la sortimento, en 1961 la kompanio estis dividita en *Aldi Nord* kun cigaredovendado (gvidata de Theo) kaj *Aldi Süd* sen cigaredovendado (gvidata de Karl). Tamen ambaŭ kompanioj havas amikan rilaton kaj elpaŝas kune en la direkto de la liverantoj. Cetere Aldi Süd ekde 2003/2004 ankaŭ vendas tabakaĵojn.

La limo inter ambaŭ Aldi-oj kondukas rekte tra Germanio kaj sekvas parte la fluon de la rivero Ruhr.
Ambaŭ Aldi-oj ankaŭ aktivas en la eksterlando. Aldi-Nord butikoj troviĝas en Belgio, Danio (ĝis 2022/23), Francio (Aldi Marché), Hispanio, Luksemburgio, Nederlando, Pollando kaj Portugalio. Aldi-Süd aktivas en Aŭstralio, Aŭstrio (Hofer), Britio, Ĉinio (ekde 2019), Hungario, Irlando, Italio, Slovenio, Svisio (Aldi Suisse) kaj Usono. Reprezentiĝo de Aldi-Süd en Grekio funkciis nur inter 2008 kaj 2010.

La prezoj ĉe Aldi estas malaltaj ĉar la kompanio reduktas kostojn per la aĉetado aŭ luprenado de butikdomoj sur malmultekostaj lokoj kaj sobre instalas ilin. La sortimento estas limigita kaj malofte entenas varomarkojn. Krom tio oni senkompate intertraktas kun la liverantoj. Etaj liverantoj kiuj entute dependas de Aldi, ofte opinias ke ili estas devigataj malmultekoste liveri.

Krom nutraĵo Aldi ankaŭ ĉiusemajne vendas, por tre malalta prezo, etan sortimenton da aliaj produktoj (ekz. komputiloj). Tiuj ĉiusemajne estas rekomendataj en anoncoj en la grandaj ĵurnaloj kaj en la flugfolio 'Aldi informas'. Kiam la filioj merkrede malfermiĝas, estas granda alkuro por tiuj artikloj kaj ili estas jam elĉerpitaj post kelkaj horoj.

Aldi longtempe havis la imagon de superbazaro por malriĉaj homoj kun malbonaj artikloj. Nuntempe de tiu imago restis malmulte: ankaŭ pli riĉaj homoj aĉetas ĉe Aldi kaj el esploro montriĝis ke la produktoj havas bonan kvaliton. En Germanio Aldi hodiaŭ atingis eĉ kultstatuson. Multaj admirantaraj retejoj estas dediĉataj al tiu butikaro kaj eĉ ekzistas novaĵgrupo por la Aldi-ŝatanto ([news:de.alt.fan.aldi]).

Aldi estas konata pro ĝia nekomunikemo. La kompanio ekzemple ne havas novaĵoservon, la dungitaro ne rajtas paroli kun la amaskomunikiloj kaj la estraro neniam volas esti intervjuata.

La *Aldi-Gruppe* posedas mondskale ĉ. 6.400 filiojn. 3800 el tiuj estas Aldi Nord kaj 2600 apartenas al Aldi Süd. Ekspertoj taksas ke la tuta kompanio en 2003 havis vendosumon de 23,5 miliardoj da eŭroj.

Aldi entute estas propraĵo de la familio Albrecht. Probable la fratoj ĝis ilia forpaso estis la plej riĉaj homoj de Eŭropo.

## Vidu ankaŭ 
* Lidl

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de ALDI International

Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Vendejoj
Eriko (persona nomo)

**Eriko** estas vira persona nomo kaj familia nomo
[eta|dekstra|250px|Portreto de Eriko la ruĝa el *Gronlandia* de [Arngrímur Jónsson (1688).]]
La nomo venas el malnovgermana **Ahr Rikis** kiu signifas laŭvorte *"riĉa je honoro"*. Tiu nomo estas ĉefe uzata en Skandinavio.

La nomo iĝis konata en Germanio kiel sveda reĝa nomo en la 19-a jarcento. Virina formo de la nomo estas ***Erika.***

## Nomtagoj 
* 24-a de januaro
* 9-a de februaro
* **18-a de majo**
* 21-a de aŭgusto
* 10-a de septembro https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Erik&action=edit&section=2

## Eriko en aliaj lingvoj 
* Erich germane
* Eric angle
* Éric angle, france
* Eerich finne
* Erico, Rico hispane
* Erik hungare

## Konataj nomportantoj 
### Familia nomo 
* Daniel Erich (1649-1712), komponisto

### Regantoj 
* Eriko de Pomerio, reĝo de Unio de Kalmar
* Eriko la 1-a (Norvegio)
* Eriko de la 2-a (Danio)
* Eriko de la 4-a (Danio)
* Eriko de la 5-a (Danio)
* Eriko de la 6-a (Svedio)
* Eriko la 14-a (Svedio)

### Sanktuloj 
* Sankta Eriko, sveda reĝo
eta|Sankta Eriko

### Personaj nomoj 
* Erich Maria Remarque, germana verkisto
* Erich Honecker, komunista politikisto
* Eric Knight, angla verkisto
* Erich Mühsam, verkisto
* Erich Kästner, verkisto, kabaredisto
* Erich von Manstein
* Erich Fromm - socipsikologo
* Erich von Pommern, princo kaj reĝo
* Erich von Däniken, svisa verkisto
* Erich von Stroheim, aktoro kaj reĝisoro
* Eric Bana, aktoro
* Eric Clapton, gitaristo
* Eric Roberts, aktoro
* Eriko la Ruĝa, ŝipisto
* Erik Bogsch, kemiisto
* Erich von Däniken, svislandana verkisto
* Errico Malatesta, itala anarkiisto

## Vidu ankaŭ 
* 4954 Eric

Kategorio:Familiaj nomoj
Kategorio:Viraj personaj nomoj
Erika

**Erika** estas virina formo de la vira persona nomo **Eriko** (pri deveno legu tie).

Erika estis tre ŝatata ĉirkaŭ 1900 en Germanio.

La diverslingvaj formoj de Erika estas *Erica, Ericka, Erika*.

## Konataj nomportantoj 
* Erika Berger (*1939)
* Erika von Brockdorff (1911–1943)
* Erika Cremer (1900–1996) germana fizikistino
* Erika Eleniak (*1969) usona aktorino
* Erika Fuchs (1906-2005) tradukistino
* Erika Pluhar (*1939) aktorino

## Vidu ankaŭ 
* Erika (kanto)
* Uragano Erika

Kategorio:Virinaj personaj nomoj
Provincoj de Sud-Afriko

eta|300ra|Provincojn de Sud-Afriko

Sud-Afriko estas dividiĝas en 9 **provincojn** (numero korespondas al numero sur la mapo, ĉefurbo estas enkrampe). En decembro 2005 la 12-a amendo de la konstitucio variadis la landlimojn de sep el la provincoj.

# Okcidenta Kablando (Kaburbo)
# Norda Kablando (Kimberley)
# Orienta Kablando (Bisho)
# Kvazulu-Natalo (Pietermaritzburg)
# Liberŝtato (Bloemfontein)
# Nordokcidenta Provinco (Mahikeng)
# Ĥaŭtengo (Johanesburgo)
# Mpumalanga (Mbombela)
# Limpopo (Polokwane)

## Statistikoj 
Laŭ la censo de 2011 la loĝantaroj kaj landareoj de la provincoj estis:

## Referencoj
Lucida sonĝo

eta|Kovrilo de la unua libro pri lucidaj sonĝoj.
**Lucida sonĝo** (latine: lux, lūcis “lumo”) estas sonĝo en kiu oni scias, ke oni sonĝas. Plie la persono povas gvidi kaj la enhavon de la sonĝo kaj siajn agojn. Personon, kiu havas tiajn sonĝojn, oni nomas “sonĝonaŭto” (de la greka: oneiros “sonĝo” kaj nautēs, “ŝipano”). Ĉiu homo havas la kapablon sperti lucidajn sonĝojn kaj oni povas lerni indukti tiajn sonĝojn.

Kelkaj, ĉefe mistikuloj, nomas "lucidaj sonĝoj" eblajn elirojn de la spirito el la korpo, kiel sinonimon de spirita projekciado, spirita etendo aŭ astra vojaĝo.

Kvankam la afero estis delonge konata de la antikvaj orientaj kaj amerikaj popoloj, en moderna okcidento estis la franco Hervey de Saint-Denys (kromnomo de Marie-Jean Léon le Coq), kiu komencis esplore atenti tiajn sonĝojn kaj skribis en 1867 libron pri la temo: "La sonĝoj kaj kiel regi ilin" (france "Les rêves et les moyens de les diriger"). Tamen la vortojn "lucida sonĝo" unuafoje uzis Frederik van Eeden (nederlanda psiĥiatro) en studo publikigita en 1913.

En psikoterapio, lucidaj sonĝoj, pro siaj pruvitaj utilecoj, estas uzataj por kuraci traŭmaton.

## Sciencaj aspektoj de lucidaj sonĝoj 
### Limigo de la termino 
Ekzistas pluraj difinoj de la termino *lucida sonĝo*. Celia Green proponis en la jaro 1968 jenan priskribon: “Lucida sonĝo estas sonĝo, en kiu la sonĝanto scias pri sia sonĝo.” Tiu minimumkondiĉo estas akceptita nuntempe, tamen aliaj verkistoj postulas kromajn kondiĉojn. Tholey precizigis la diferencon inter normala sonĝado kaj lucida sonĝado per sep klareckondiĉoj:
* “1. *Klareco pri la konsciostato*: pri tio, ke oni sonĝas,

* 2. *Klareco pri la propra decidlibereco*: pri tio, ĉu oni fuĝas de koŝmarfiguro aŭ ĉu oni provas ekamikigi kun ĝi,

* 3. *Klareco de la konscio*: kontraŭe al stato de konfuziĝo aŭ duonkonscio,
* 4. *Klareco pri la maldorma vivo*: pri tio, kiu oni estas kaj kion oni planis por tiu sonĝo,
* 5. *Klareco de la perceptado*: pri tio, kion oni vidas, aŭdas, flaras, gustas, sentas, 
* 6. *Klareco pri la senco de la sonĝo*,
* 7. *Klareco pri la sonĝmemoro.* Oni rimarku, ke tiu kondiĉo, kontraste al la aliaj, estas nur nerekte ligita al la sonĝostato.”

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* onirujo

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Sonĝado
Lăpugiu de Jos

**Lăpugiu de Jos** [ləpuĝu de ĵos] (hungare: **Alsólapugy**, germane: **Unter-Lappendorf**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Deva. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Cosești, Baștea, Fintoag, Grind, Holdea, Lăpugiu de Sus, Lăsău, Ohaba kaj Teiu.

Ĉe Lăpugiu de Jos estas stacio (Lăpugiu) de la fervoja linio inter Simeria kaj Lugoj; du pliaj haltejoj en la komunumo estas Ohaba kaj Holdea. La vilaĝon preterpasas la nacia vojo DN68A; estas planate tie konstrui la aŭtovojon A1.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 340 loĝantojn (rumanoj); en 1956 311 (rumanoj). La tuta komunumo havis en 2002 1 707 loĝantojn.

## Historio 
La unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 

Dosiero: Lapugiu de Jos jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_HD_Lapugiu_de_Jos_11.jpg|Ligna preĝejo en Lăpugiu de Jos

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Luncoiu de Jos

**Luncoiu de Jos** [lunkoju de ĵos] (hungare: **Alsólunkoj**) estas komunumo en Rumanio norde de Deva. En 1910 ĝi havis 714 loĝantojn (rumanoj); en 1956 863. La unua skriba mencio estas el 1439. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Dudești, Luncoiu de Sus, Podele kaj Stejărel.

Tra Luncoiu de Jos pasas la nacia vojo DN76, kiu samtempe estas la eŭropa vojo E79.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Luncoiu de Jos jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Lunca Cernii de Jos

**Lunca Cernii de Jos** [lunka ĉernij de ĵos] (hungare: **Alsónyíresfalva**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 1 132  loĝantojn (rumanoj); en 1956 803. La unua skriba mencio estas en 1360. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi Ciumița, Fântâna, Gura Bordului, Lunca Cernii de Sus, Meria, Negoiu kaj Valea Babii.

Lunca Cernii de Jos estas atingebla per la distrikta vojo DJ687C de Densuș kaj per DJ 678D de Hășdău. Okcidente la komunumo limas al la distrikto Caraș-Severin. La nord-okcidenta pinto de la komunuma teritorio estas ankaŭ la tri-distrikta punkto inter Hunedoara, Caraș-Severin kaj Timiș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Lunca Cernii de Jos jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
General Berthelot (Hunedoara)

**General Berthelot** [ĝeneral bertelo] (hungare: **Alsófarkadin**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 379 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1956 459 (rumanoj). La unua skriba mencio estas el 1411. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Crăguiș, Fărcădin, Livezi kaj Tuștea, kun kiuj ĝi parte kunkonstruiĝis.

Post la unua mondmilito la rumanaj gereĝoj donacis al la franca generalo Henri Mathias Berthelot (1861–1931) terenon ĉe la vilaĝo, pro la meritoj de Francio pri la liberigo de Rumanio. En 1923 la loka konsilio decidis ŝanĝi la nomon de la vilaĝo (tiam *Fărcădinul de Jos*) al *General Berthelot*. En 1965 la komunisma registaro ŝanĝis la nomon al *Unirea* (unuiĝo). En 2001 loka referendumo decidis reŝanĝon al *General Berthelot*. La ŝanĝo okazis la , je la 140-a naskiĝdata reveno de Berthelot.

Berthelot heredigis bienon sur sia tereno al la Rumana Akademio kun la direktivo uzi la renton por stipendioj al juna rumanaj oficiroj por studi en la armea akademio de Nancy.

La iama vilao de Henri Berthelot estas nun centro pri daŭriva evoluo de la Hațeg-a regiono ().

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: General Berthelot jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Henri_Berthelot.jpg|Henri Berthelot
Dosiero: Général_Berthelot_3.jpg|Vilao de Henri Berthelot

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Vața de Jos

**Vața de Jos** [vaca de ĵos] (hungare: **Alsóváca**) estas komunumo en Rumanio. En 1910 ĝi havis 397 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1956 529. En 2002 la komunumo havis 4 293 loĝantojn (rumanoj), la vilaĝo 611. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Basarabasa, Birtin, Brotuna, Căzănești, Ciungani, Ociu, Ocișor, Prihodiște, Prăvăleni, Vața de Sus, Tătărăștii de Criș kaj Târnava de Criș.

Vața de Jos situas ĉe la rivero Crișul Alb. Proksime pasas la nacia vojo DN76, samtempe eŭropa vojo E79.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Interaga mapo de la distrikto Hunedoara
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Vata de Jos jud Hunedoara.svg|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_HD_Cazanesti_46.jpg|Preĝejo en Căzănești

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Eŭropa Areo de Supera Eduko

La **Eŭropa Areo de Supera Eduko** (**EASE**) estas la celo de la Bolonja Procezo - por krei kiel eble plej kompareblan, akordigeblan kaj koheran sistemon de supera eduko en Eŭropo. 

Subskribintoj de la Bolonja Deklaracio de 1999, kaj sekve membroj de la Eŭropa Areo de Supera Eduko, estas:
* 1999: Aŭstrio, Belgio (Flandra Komunumo kaj Franca Komunumo de Belgio aparte), Bulgario, Ĉeĥio, Danio, Estonio, Finnlando, Francio, Germanio, Grekio, Hungario, Islando, Irlando , Italio, Latvio, Litovio, Luksemburgio, Malto, Nederlando, Norvegio, Pollando, Portugalio, Rumanio, Slovakio, Slovenio, Hispanio, Svedio, Svislando kaj la Unuiĝinta Reĝlando (Britio).
* 2001: Kroatio, Kipro, Liĥtenŝtejno, Turkio, aparte la Eŭropa Komisiono
* 2003: Albanio, Andoro, Bosnio kaj Hercegovino, Nord Makedonio, Rusio, Serbio, Vatikanurbo
* 2005: Armenio, Azerbajĝano, Kartvelio, Moldavio kaj Ukrainio
* Majo 2007: Montenegro
* 2010: Kazaĥstano
* Majo 2015: Belorusio
Ĉiuj membroŝtatoj de EU partoprenas en la procezo, kaj la Eŭropa Komisiono estas ankaŭ subskribinto. Monako kaj San-Marino estas la solaj membroj de la Konsilio de Eŭropo kiu ne adoptis la procezon.

## Referencoj 
Kategorio:Edukaj organizaĵoj en Eŭropo
Charles Laisant

**Charles-Ange LAISANT** [lezan] (naskiĝis la  en Indre apud Nantes; mortis la  en Asnières apud Parizo) estis franca matematikisto, politikisto esperantisto kaj framasono.

Li estis oficiro ĝis 1876, sed jam de 1871 li interesiĝis pri politiko. Li estis deputito, redaktoro kaj direktoro de politikaj ĵurnaloj.  De 1893 li dediĉis sin nur al scienco. Li verkis plurajn librojn pri supera matematiko.

## Politika kariero (1876-1893) 
En majo 1877, li estas unu el la subskribintoj de la manifesto de la 363.

Li kondukis politikan batalon por enkonduko de racia edukado bazita sur la scienco.

## Framasono 
Laisant estis membro de la framasona loĝio “Raspail”, kiu aliĝis al la nova miksita obeo *Droit Humain*.

## Esperantisto 
Varbita de Charles Méray al Esperanto en 1900, li propagandis ĝin inter sciencistoj. Li estis vicprezidanto de SFPE. Li kunlaboris en kelkaj esperantisaj gazetoj, kaj verkis broŝurojn pri kaj en Esperanto. Li estis vicprezidanto de la Pariza Esperanto Grupo en 1901.

## Verkoj eldonitaj en Esperanto 
* *La parlamentisma iluzio (trad. Fi-Blan-Go), Paco-Libereco, 1910.*
* *Inicado Matematika*, (tradukis J.-C. Chaigneau kaj J. Camescasse) laŭ la 10-a franclingva eldono de sia verko
## Verkoj nacilingvaj pri Esperanto
*''L' Esperanto et l’avenir du monde*. Eld. Internacia Asocio Paco-Libereco, Parizo, 1918(?)

## Literaturo 
Léo Campion, *Le Drapeau noir, l'Équerre et le Compas : les Maillons libertaires de la Chaîne d'Union'', Éditions Alternative libertaire, 1996, rete legebla arkivo, PDF arkivo. Pariza Esperanto Grupo, 1901.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Liberpensuloj
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=laisant+charles-ange&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Charles Laisant en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Francaj politikistoj
Aŭda fonetiko

**Aŭda fonetiko** estas subfako de fonetiko koncernata kun la aŭda perceptado de la parolo kaj de ties eroj, inter kiuj oni povas distingi la segmentecajn (parolsonoj) disde la supersegmentaj trajtoj de la prozodio (frazmelodio, akcento, daŭro).

La termino **percepta fonetiko** estas pli vastsenca kaj pli ĝenerala. Ĝi inkluzivas perceptadon de la parolo per aliaj sensoj ol la aŭda (liplegadon kaj palpan perceptadon). Rimarkindas, ke ankaŭ la aŭda perceptado okazas ne nur pere de la oreloj, sed, kiam la vizaĝo de la parolanto estas videbla, krome ankaŭ pere de la okuloj (audvida parolperceptado).

dekstra

La apuda diagramo montras la regionon de la sonoj, kiujn homo povas aŭdi.

Lingvaj sonoj havas frekvencojn inter 300 kaj 4.000 Hz.

**Vidu ankaŭ:**
* Akustika fonetiko
* Psikoakustiko
* Aŭdado
* Orelo

Kategorio:Fonetiko
Sandra Cretu

**Sandra Cretu** (propranome **Sandra Ann Lauer**) estas germana kantistino, naskiĝinta la 18-an de majo 1962 en Saarbrücken en Germanio, kiu kantis sub la nomo **Sandra**.

Ŝi estas stelo de diskopop-muziko de la 80-aj jaroj. Kiam ŝi estis 12-jara, ŝi eldonis sian unuan singlon (1974). En la jaroj 1977-1983 ŝi agadis en la vokala trio Arabesque.

Ŝia unua furorkanto estis *Maria Magdalena*. Ŝi edziniĝis en 1988 al la rumana pianisto Mihai Creţu, konata ankaŭ kiel Mihai Cretu kaj Michael Cretu, kun kiu ŝi aktivis en la muzika projekto Enigma.

## Eksteraj ligiloj 
* Official website
* Management
* The general information website 

Kategorio:Germanaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 18-an de majo
Bolo

**Bolo** povas rilati al :

## Scienco 
***Bolado**
*Bolpunkto

## Homoj 
*Bolo (futbalisto) (naskita en 1974), hispana futbalisto
*Bolo (princo) (1613–1652), manĉura princo de la Dinastio Qing
*Bolo Pasha (naskiĝnomo Paul Bolo, 1867–1918), franca aventuristo kaj germana agento de la Unua Mondmilito
*Lashmer Whistler (1898–1963), brita generalo de la Dua Mondmilito kromnomita "Bolo" kaj "Privato Bolo"
*Bolo Yeung (naskita en 1946), ĉina aktoro kaj luktosportisto

## Videoludoj 
*Bolo (videoludo, 1982)
*Bolo (videoludo, 1987)
Kojno

**Kojno** estas korpo, en kiu du flankaj surfacoj renkontiĝas akutangule.
200px|eta|baza formo de **kojno**

Kojno estas simpla ilo por dispartigi objektojn aŭ fendi objekton. Kojno funkcias per transmisio de forto laŭ la mekanika principo de dekliva ebeno. La efiko de multaj aliaj iloj baziĝas sur la efiko de kojno: tranĉinstrumentoj kiel tranĉilo, hakilo, pioĉo kaj kunligiloj kiel najlo kaj ŝraŭbo.

Laŭ Francisko Azorín **kojno** estas *Ligna aŭ metala peco, dika ĉe unu ekstremo k. maldikiĝinta, kun akra rando ĉe la alia.* Li indikas etimologion el la latina *cuneus* (kojno) el *cunere* (fendi). Kaj li aldonas la terminojn *kojni*, por meti kojnon; *kojnoforma skribo* kaj *malkojni*.

La kojno el ligno, ŝtono aŭ metalo apartenas al la plej fruaj kaj plej gravaj inventoj de la homaro. 
La efikeco de kojno estas limigita de sia solideco kaj aliflanke de la frotado, kiu rezultiĝas ĉe ĝia aplikado. 
Kojno ne ĉiam devas esti el dura materialo por esti efika: ekzemplo de akvoglitado: aŭtopneŭo sur malseka strato kunpremas la akvofilmon antaŭ sin, kaj - pro la kojnoefiko de la kunpremita akvo - perdas la kontakton al la strato. 
En la naturo la kojnoprincipo troviĝas i.a. ĉe specifaj beko-formoj de birdoj, ekz-e pego kaj alciono, krome ĉe meteorologiaj frontoj kaj similaj kolizioj de varma kaj malvarma aero.

## Vidu ankaŭ 
* Kejlo
* Kojno (geometrio)
* Kojnorimeno

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri kojno en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Referencoj 
Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Geometrio
Filero

**Filero** (aŭ **fillero**;  [FILler]) estis monero de la hungara forinto ĝis 1-an de oktobro 1999, kiam oni ĉesigis ties uzon pro la inflacio.

La filero estis longtempe monero (ŝanĝmono) en Hungario. La vorto mem venis el la germana haller, kiu modifis en la hungara lingvo al fillér (oni ekproduktis en Hall, germana urbo ĉ. 1300 novajn arĝentajn monerojn kies nomo estis haller tio estas Hall-a).

Komence oni nomis nur la fremdajn monerojn filero, ekz en la 16-a jarcento plej populara estis la viena filero. Oni enkondukis en 1892 la kronsistemon kun orbazo, kies monero iĝis la filero, 100 fileroj egalis al 1 kronon. La kronon kiel mono ŝanĝis ekde 1926 la pengo (hungare *pengõ*) kaj je la 1-an de aŭgusto 1946 la forinto. La filero daŭre havis la ŝanĝan funkcion, kiun ĝi perdis pro la inflacio.

Kategorio:Moneroj
Kategorio:Historio de Hungario
Băcia

**Băcia** [bəĉia] (hungare: **Bácsi**, germane: **Schlaferdorf**) estas komunumo en Rumanio norde de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 732 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 625 (rumanoj, 18&nbsp;% hungaroj). La unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad*). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Petreni, Tâmpa kaj Totia.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Renomaj personoj 
* Ferenc Bartók (n. 30-a de aprilo 1937): pentristo.
* Petru Groza (6-a de decembro 1884 – Bukareŝto, 7-a de januaro 1958): politikisto, verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Bacia jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Coa_Romania_Town_B%C3%A1csi.svg|La blazono de Băcia
Dosiero: Bacsi groza szobor.jpg|Busto de Petru Groza

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Kantono Wayne (Norda Karolino)

La **kantono Wayne** - angle *Wayne County*, prononco laŭ la sistemo IFA [] - estas kantono de Usono en la subŝtato Norda Karolino. La kantono estis fondita la . Ĝi ricevis sian nomon laŭ '**.

Laŭ la stato de la jaro  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  El la kantona teritorio cetere  kvadrataj kilometroj estas tera areo kaj  kvadrataj kilometroj estas akva areo. La teritorio havas komunan limon kun . 

La administra centro estas la urbo **'. 

Pliaj urboj estas
* Brogden
* Elroy
* Eureka
* Fremont
* Mar-Mac
* Mount Olive
* Pikeville
* Seven Springs kaj
* Walnut Creek.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kantonoj de Norda Karolino
Balșa

**Balșa** [balŝa] (hungare: **Balsa** [balŝa]) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Deva. En 1910 ĝi havis 1331 loĝantojn (rumanoj); en 1992 430. La unua skriba mencio estas el 1407. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Almașu Mic de Munte, Ardeu, Bunești, Galbina, Mada, Oprișești, Poiana, Poienița, Roșia, Stăuini, Techereu, Vălișoara kaj Voia.

La komunumo Balșa nord-oriente limas al la distrikto Alba.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Balsa jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Bănița

**Bănița** [bənica] (, ) estas komunumo en Rumanio okcidente de Petroșani.

Tra Bănița pasas la nacia vojo DN66 kaj la fervojo inter Petroşani kaj Simeria, kiu en ĉiu el la tri partoj de la komunumo havas haltejon.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 691 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 836.

## Historio
La unua skriba mencio estas en 1770. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Crivadia kaj Merișor (Bănița).

## Renomaj personoj
*Zoltán Kemény (Banica, 21-a de marto 1907 – Zuriko, 14-a de junio 1965): pentristo, skulptisto

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Banita jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Bolado

eta|220px|Akvo en procezo de bolado.
**Bolado** estas la fizika procezo en kiu la materio pasas al gasa stato. Ĝi okazas kiam la temperaturo de la totalo de la likvo egalas al la bolpunkto de la likvo je tiu premo. Se oni pluvarmigas la likvon, tiu sorbas la varmon, sed sen plialtigi la temperaturon: la varmo estas uzata en la konverto de la materio en likva stato al la gasa stato, ĝis la totalo de la maso pasas al la gasa stato. En tiu momento eblas plialtigi la temperaturon de la materio, jam kiel gaso.

**Boligado** estas grava paŝo en la procezo de kuirado.

## Vidu ankaŭ 
* Brogado

Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Kuirartaj teknikoj
Degelo

La vorto **Degelo** havas plurajn signifojn:
***Degelo** ĝenerale signifas **fando**.
***Ĥruŝĉova degelo** estas periodo de politika mildigo en Sovetunio post 1956 ĝis komenco de 1960-aj jaroj.
*"**Degelo**" estis titolo de romano de Ilja Erenburg (1954).

Kategorio:Apartigiloj
Beriu

**Beriu** (hungare: **Berény**, germane: **Lammdorf**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Orăștie. En 1910 ĝi havis 741 loĝantojn (rumanoj); en 1992 625. La unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Căstău, Cucuiș, Măgureni, Orăștioara de Jos, Poieni, Sereca kaj Sibișel.

La origina germana loĝantaro malkreskis dum la turka invado inter 1420 kaj 1430, kaj poste ĝin anstataŭis rumanaj loĝantoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Beriu jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_HD_Beriu_CoA.gif|La blazono

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Administracia juĝistaro

**Administracia juĝistaro** estas tipo de tribunalo kiu specializas en administracia juro, partikulare por konfliktoj koncerne al la plenumado de la publika povo.

## Administraciaj juĝistaroj en la mondo 
* Administracia juĝistaro en Alĝerio
* Administracia juĝistaro en Aŭstrio
* Administracia juĝistaro en Benino
* Administracia juĝistaro en Belgio
* Administracia juĝistaro en Britio
* Administracia juĝistaro en Egiptio
* Administracia juĝistaro en Finnlando
* Administracia juĝistaro en Francio
* Administracia juĝistaro en Germanio
* Administracia juĝistaro en Hispanio
* Administracia juĝistaro en Hungario
* Administracia juĝistaro en Italio
* Administracia juĝistaro en Kipro
* Administracia juĝistaro en Libano
* Administracia juĝistaro en Litovio
* Administracia juĝistaro en Luksemburgio
* Administracia juĝistaro en Pollando
* Administracia juĝistaro en Tajlando
* Administracia juĝistaro en Turkio

Administracia juro
Administracia juĝistaro en Italio

En Italio la **administracia juĝistaro** dividiĝas en du nivelojn:
* la regionajn administraciajn tribunalojn;
* la Ŝtata Konsilio (*Consiglio di Stato*).

La Ŝtata Konsilio lastinstance verdiktas pri la apelaciaĵoj el la regionaj tribunaloj. La regado fariĝas super ĉiaj decidoj de la ŝtataj aŭ lokaj administraciaj aŭtoritatoj.

La Ŝtata Konsilio rolas ankaŭ kiel konsilanto. Opiniojn donas kvar administraciaj sekcioj. Tiuj opinioj estas devigaj i.a. pri la projektoj de ministraj aŭ prezidentaj reglamentoj, la de ministroj preparitaj kontraktoj aŭ interkonsentoj kaj la eksterordinaraj juĝrimedoj al la respublika prezidento. Okaze de malkonsento inter la registaro kaj la Ŝtata Konsilio, la koncerna ministro alvoku al la Ministrara Konsilio, kiu sola povas decidi ne sekvi la opinion de la Ŝtata Konsilio.

Italio
Kategorio:Italio
Administracia juĝistaro en Francio

En Francio la **administracia juĝistaro**  dividiĝas en tri nivelojn:
* la unuainstancajn administraciajn tribunalojn (*tribunaux administratifs*);
* la administraciajn apelaciajn kortumojn (''cours administratives d'appel*);
* la Ŝtata Konsilio (*Conseil d'État*).

Krome fakaj instancoj zorgas pri jurkonfliktoj buĝetaj (revizoraj juĝistoj) k.a.

Okaze de hezito inter la kompetenteco de la privata juĝistaro kaj tiu de la administracia juĝistaro, la Tribunalo pri Konfliktoj (*Tribunal des conflits'') verdiktas, ĉu pri tiu aŭ alia jurdemando kompetentas la juĝistaro privata aŭ administracia. Ĝi konsistas el privataj kaj administraciaj juĝistoj egalparte.

Francio
Kategorio:Juro en Francio