open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fotolibro

**Fotolibro** estas libro, kiu ĉefe konsistas el fotoj. Ĝi povas esti grandkvante eldonita, kiel la fama fotolibro *Italia mia* de Gina Lollobrigida, eldonita en 1972, aŭ tre malgrandkvante ciferece presita kun fotoj kaj tekstoj, kiujn uzanto mem kreis ĉekomputile.

Ekzistas diversaj formatoj, kovriloj el ledo, lino, malmola aŭ mola kaj bindmanieroj fadena, gluita aŭ spirala.

## Fabrikado de malgrandkvantaj eldonoj 
### Kliento 
La fotoj devenas de cifereca fotilo aŭ estas skanitaj. Per programo, plejofte senpage elŝutebla de la ttt-ejo de la liveranto, la bildoj estas "gluataj" en virtualan libron kaj tekstoj aldonataj.

La programo preparas la menddatumojn kaj foje teknike kontrolas la uzatajn bildojn. La preparitaj menddonitaĵoj estas alŝutitaj per interreto al la servilo de la liveranto aŭ stokitaj sur kd kaj senditaj perpoŝte aŭ deponitaj ĉe fotisto.

### Liveranto 
La liveranto ricevas la menddonitaĵojn kaj produktas la personan fotolibron de la kliento. Tio estas farita per la plej modernaj ciferecaj presmaŝinoj. La kvalito estas ankoraŭ iom malpli alta ol tradicia foto, sed ĝi daŭre pliboniĝas. La rezulto estas tute komparebla kun altvaloraj bildlibroj aĉeteblaj en librovendejoj.

Post kelkaj tagoj la kliento ricevas perpoŝte la presitan kaj binditan fotolibron.

## Uzo 
Aldone al privata uzo (ekz. ferimemoraĵoj, anstataŭo de fotoalbumo) fotolibroj ebligas eldonon de libroj en malgrandega kvanto.

Kategorio:Fotado
Preĝejo de Grundtvig

eta|240ra|La okcidenta flanko de la preĝejo
La **preĝejo de Grundtvig** situas en la kvartalo Bispebjerg de Kopenhago kaj estas pro sia eksterordinara konstruformo unu el la plej famaj preĝejoj de la urbo. Ĝi estas malofta ekzemplo de preĝejo konstruita laŭ ekspresionismo.

## Historio 
eta|maldekstra|Vido el nordo
eta|Eno de la preĝejo

### Nuntempe 
La preĝejo estas vizitebla tutjare, ankaŭ ekster diservoj. Regule okazas koncertoj sur la granda orgeno.

## Vidu ankaŭ 
* La preĝejo de Hallgrim en Rejkjaviko, konstruita nur mallonge post la preĝejo de Grundtvig prezentas similan sintezon inter gotika kaj moderna konstruformoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo de la preĝejo de Grundtvigs (dane)

Kategorio:Kopenhago
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Danio
Kategorio:Ekspresionisma arkitekturo
Ten'on-kjoo

eta|270ra|
'''Ten'on-kjoo** estas templo aŭ sanktejo de Oomoto. **Ten'on-kjoo** en Kameoka estas sur tereno kiu intime koncernas la Kunfondinton Deguĉi Onisaburo, en la mezo de Urbo Kameoka, 20 kilometrojn okcidente de Urbo Kioto; ĝi estas sanktejo de Oomoto en verda fono. Kontraste al Bajŝoo-en en Ajabe, kiu estas sanktejo kun ĉefa funkcio de kulta adorejo, tiu ĉi **Ten'on-kjoo**, Kameoka, funkcias kiel sanktejo por misiado de Dia instruado. Por tio estas instalitaj tie diversaj organoj por disvastigi la instruojn de Oomoto kiel Fako por Diinstrua Misiado, Granda Kursejo, Internacia Fako, Junulara Fako, ktp.

**Ten'on-kjoo'* troviĝas en la sama parka areo kiel la ruinoj de la iama kastelo *Kamejama* (Kameoka) de lia daimia moŝto [*Akeĉi Micuhide*, brava generalo en la militanta tempo (en la 16-a jarcento).

Post la "forigo de feŭdujoj kaj starigo de gubernioj" kadre de la Meiĵi-reformo, Deguĉi Onisaburo, en la tagoj de sia knabeco, ofte ludis sur la kasteltereno, prilamentis la ĉiam ruiniĝantan kastellokon, kaj kovis en sia sino esperon iam per siaj manoj relevi la kastelon. 

En la 8-a jaro de *Tajŝoo* (1919), Onisaburo aĉetis la teron de la iama kastelo, kiu estis tiam en ruine sovaĝa stato, priatentata de neniu. Li prilaboris kune kun kredantoj la terenon, rekonstruis la ŝtonan muron kaj konstruis la sanktejon de Oomoto.

La 10-an jaron de *Ŝooŭa* (1935), pro la "dua Oomoto-afero", dua ondo de persekuto, kiu daŭris ĝis la fino de la dua mondmilito, ĝiaj temploj kaj institucioj estis ĉiuj detruitaj per la manoj de la oficiala instanco; la movado tamen oficiale deklariĝis senkulpa en la dudeka jaro de Ŝooŭa (1945). Oni denove eklaboris por refondi ĉion, kaj poste ĝis hodiaŭ daŭras la konstruado de multaj temploj kaj diversaj domoj.

En *'Ten'on-kjoo'* okazas Monata Festo (la unuan dimanĉon de ĉiu monato), Granda Festo *Zuisei'' en somero; krome ŝintoaj nuptoj antaŭ la altaro, preĝoj por resaniĝo el malsanoj, Diservoj kaj festoj, kurskunvenoj, Oomoto-kursoj (en la japana lingvo) ĉe la Granda Kursejo seninterrompe tra la jaro.

## Vidu ankaŭ 
* Bajŝoo-en
Ferenc Kenéz (poeto)

**KENÉZ Ferenc** estas rumanuja hungara poeto kaj ĵurnalisto naskiĝinta la  en Nagyszalonta.

## Biografio 
La mezlernejon Ferenc Kenéz finis en sia naskiĝurbo kaj en Oradea (1962). En Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo li pristudis inter 1964 kaj 1967 la fakon de rumana-hungara lingvoj, sed forlasis tion por verki. Ekde 1968 ĝis septembro 1983 li estis redaktoro en Kluĵo de gazeto *Munkásélet*, poste de *Utunk* en 1983–84. Ekde marto 1989 li vivas en Budapeŝto. Por duonjaro li estis kunlaboranto de *Magyar Nemzet*, ekde julio 1990 estas redaktoro de kulturrubriko de *Esti Hírlap*.

## Premioj 
* Premio de Verkistasocio de Kluĵo 1972;
* Premio literatura de Rumana Junulara Komunista Organizo 1975;
* Poezia premio de Rumana Verkistasocio 1981;
* Pezsgő-premio 1981;
* Porinfanliteratura premio 1983 [Rumanio];
* Salvatore-Quasimodo-premio 1993.
* Premio de revuo Székelyföld, 2008.

## Volumoj 
* *Fekete hanglemezek*, poemoj., Bk., 1968;
* *Ólomtánc*, poemoj., Kvár, 1970;
* *Homok a bőröndben*, poemoj, Bk., 1972;
* *Csőposta*. Riportkönyv Vajdahunyadról [kun Beke György kaj Marosi Barná], Bk., 1974;
* *Az átvilágított földgömb*, poemoj., Bk., 1975;
* *Vigyázzállásból fejállásba*, poemoj, Bk., 1978;
* *Kérdezzünk tovább!*, raportaĵoj, Bk., 1979;
* *A riport ünnepe*, Bk., 1979;
* *X Y Z*. Három vers, Bk., 1981;
* *Én munkás vagyok, te munkás vagy, ő munkás, konversacioj*, Kvár, 1982;
* *Esőben könnyen rámtaláltok*, porinfanaj poemoj, Bk., 1983;
* *Egyszercsak*, poemoj, Bk., 1986;
* *Lovak a virágoskertben*, selektiotaj poemoj, 1986;
* *A szabadulóművész*, poemoj, taglibro, 1995
* *Angyalszőr*, Poemoj 1999–2004. Budapest, 2004.
* *Nagyregény*, Válogatott versek (Elektitaj poemoj) 1968–2008, 2008.

## Tradukaĵvolumoj 
* S. Almăjan: A nyolcszögletű tojás, vál. v., Újvidék, 1985;
* A lehetséges változat [jugoszláviai román költők antológiája], Újvidék, 1989.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
István Ferenczes

eta|István Ferenczes
**FERENCZES István** , originala nomo *Ferencz Salamon István*, István FERENCZ S., rumania hungara poeto, ĵurnalisto, redaktoro naskita en Păuleni-Ciuc la 1-an de januaro 1945.

## Biografio 
La liceon István Ferenczes finis en Lugoj, la altlernejon en fako pri biologio en Kluĵo (1964–67). Li instruis en Lunca de Jos (1962–64) kaj en sia naskiĝvilaĝo (1967–68). Inter 1968–75 li estis kunlaboranto de la ĵurnalo Hargita, inter 1975–78 fakdirektanto de Agronom-domo, inter 1978–90 ĵurnalisto de Falvak Dolgozó Népe. Inter 1990–95 kunlaboranto de RMDSZ en Miercurea Ciuc. Ekde 1997 ĝis 2010 li estis direktoro, ĉefredaktoro de revuo Székelyföld. Ekde 2004 li estas ano de prezidantaro de Hungara Verkistfederiĝo, ekde 2005 ano de Magyar Művészeti Akadémia.

## Premioj 
* Berzsenyi-premio (1988), EKE-premio (1992), Szabó-Zoltán-memorpremio (1994), József-Attila-premio (2001), Balassi-Bálint-memorglavo (2005), premio Kossuth (2019).

## Volumoj 
* *Nyári vándorlások* (poemoj, 1972),
* *Utolsó kenyér* (poemoj, 1978),
* *Ki virággal megveretett* (poemoj, 1982),
* *Mikor Csíkban járt a török* (porinfanaj poemoj, 1984),
* *Megőszülsz, mint a fenyvesek* (poemoj, 1986),
* *Indián a Hargitán* (porinfanaj poemoj, 1989),
* *Gyásztól gyászig * (publicisztika, 1989),
* *Félidő, félpokol* (poemoj, 1995),
* *Hó hull örök vadászmezőkön* (poemoj, 1996),
* *Ordasok tépte tájon* (raportaĵoj, 1997),
* *Pepita hangya* (porinfanaj poemoj, 1998),
* *Didergés* (poemoj, 2000),
* *Bacchatio Transsylvanica* (poemoj, 2002),
* *Túlexponált fényképek* poemoj, (2004),
* *Mineralnaja pesznya* (poemoj, Csikszereda, 2004)
* *Zazpi*, poemoj, Kortárs Könyvkiadó, 2010.
* *Amor mistica* (Pro-Print Könyvkiadó, 2011)
* *Válogatott versek*, (Elektitaj poemoj) 2014.

## Prozvolumoj 
* *Gyásztól gyászig* (publicistiko, Csíkszereda, 1994);
* *Székely apokalipszis* (dokumento, raportaĵo, Csíkszereda, 1994)
* *Ordasok tépte tájon (raportnoveloj, Csíkszereda, 1997)
* *Székely tántorgó'' (eseoj, felietonoj, konfesaĵoj, 2005).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de revuo Székelyföld .
* Poemoj 
* Poemoj
* Poemoj 

Ferenczes I
Medaltabelo de la Vintra Olimpiko 1932

dekstra|200px|la olimpikaj ringoj
Tiu-ĉi listo estas **medala tabelo de la Vintra Olimpiko 1932**. La rango kalkuliĝas unuavice laŭ la nombro de gajnitaj oraj medaloj po ŝtato, duavice laŭ la nombro de arĝentaj kaj triavice de bronzaj medaloj. Se pli ol unu ŝtato havas identan nombron de olimpikaj medaloj, ili havas la saman rangon kaj listiĝas alfabete. Tio respegulas la sistemon uzatan de la Internacia Olimpika Komitato. La gastiganta lando de la Olimpiko estas markita per helblua fono de la koncerna tabela linio.

Kategorio:Vintra Olimpiko 1932
Újkígyós

**Újkígyós** (UjkidjOŝ) estas urbo en Hungario, en la regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Békéscsaba. La loknomo signifas: nova-serpenta.
eta|300ra|Preĝejo de Újkígyós

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 5072 (stato: 2015)
* Poŝtkodo: 5661
* Telefonprefikso: 66

## Situo 
Újkígyós situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Békéscsaba troviĝas 17, Gyula 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1398. La vilaĝo senhomiĝis dum la turkoj. En 1814 la komunumo refondiĝis, en 1885 katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Maria) konstruiĝis. Dum la socialismo Dózsa kaj **Nova Vivo** poste **Ora Spiko** kolĥozoj formiĝis. En 1950 vilaĝparto Ókígyós (=malnova Kígyós) disiĝis kaj fondis apartan vilaĝon. Újkígyós ricevis la titolojn grandvilaĝo en 1970, urbo en 2009.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Nomo de Sankta Maria (Újkígyós)

## Famuloj 
* En Újkígyós naskiĝis ministro László Piros.
* En Ókígyós naskiĝis psikiatro Kálmán Pándy.

## Ĝemelkomunumo 
*  Szépvíz, Rumanio

## Referencoj 
Ujkigyós
Paralela projekcio

eta|280px|Komparo de kelkaj specoj de paralelaj projekcioj.

**Paralela projekcio** estas transformo de parto de Eŭklida spaco (ekz. ia figuro) al ebeno laŭ laŭvola rekto al la ebeno.

## Vidu ankaŭ 
* Orta projekcio
* Lineara projekcio

Kategorio:Projekcia geometrio
Dogmazic

**Dogmazic** estas retejo kiu proponas laŭleĝan kaj senpagan elŝutadon de libermuzikaj albumoj aŭ laŭ licenco ebliganta senprofitcelan uzadon.

La retumsistemo de Dogmazic uzas *etikedojn* aŭ ŝlosilvortojn, gluatajn de la aŭskultantoj, kaj ebligas priserĉi albumojn laŭ ĝenro aŭ temo. Tiel, la klasifikan procezon mastrumas mem la aŭskultantoj kaj vizitantoj de la retejo.

## Vidu ankaŭ 
* Samtavola ŝutado
* Jamendo

## Eksteraj ligiloj 
*  
* Oficiala retejo 

Kategorio:Retejoj
Lakitelek

**Lakitelek** estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj banloko en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kecskemét. Telek signifas parcelo.
eta|300px|Aerfoto pri banloko Tőserdő

## Bazaj informoj 
* Areo: 55&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4600
* Poŝtkodo: 6065
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
Lakitelek situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso kune kun ponto al Tiszaug, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Békéscsaba, laŭ fervojo Kiskunfélegyháza-Szolnok, fine iam estis fervojo tra la Tiso al Kunszentmárton. Budapeŝto troviĝas 120 km-ojn for.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko, bronzepoko, ferepoko. Antaŭ la hungaroj keltoj, sarmatoj kaj avaroj vivis tie. Abatejo fondiĝis en 1075. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. Depost la 19-a jarcento pro la kanaligado la Tiso fluas iomete for de la grandvilaĝo, sed restis iama riverbranĉo, kiun la publiko nomas morta Tiso. En 1897 fervojo ekfunkciis el Kecskemét (jam malkonstruita), poste konstruiĝis la ceteraj fervojaj linioj. Preĝejoj katolika en 1927, kalvinana en 1929 konstruiĝis. Memstara vilaĝo formiĝis el farmoj en 1950. Dum la socialismo kolĥozo pri **Sparko** (=periodaĵo de Lenino) funkciis. La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo.

Ĉirkaŭaĵo de morta Tiso havanta la nomon **Tőserdő** estas Nacia parko, ene troviĝas termala banejo.

## Lulilo de demokratio 
En 1987 en granda korto de instruisto pri hungara lingvo Aleksandro Lezsák faris grandan tendon, kien li invitis 150 da demokratoj. Ili fondis kvazaŭpartion MDF (=Madjara Demokrata Forumo), en 1990 ili venkis la parlamentan balotadon. Apud la grandvilaĝo ili konstruis popolan edukejon.

## Mineralakvoj 
Oni profitas la mineralakvojn nomataj Aqua-Perla, Mineralis 305 kaj Kun-aqua

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Banlokoj
Masaharu Taniguĉi

**Masaharu TANIGUĈI** () estis kreanto de ŝintoisma organizaĵo Seiĉo-No-Je.

## Vivo 
Li naskiĝis en Kobeo, la 22-an de novembro 1893 kaj mortis en Nagasaki la 17-an de junio 1985. Li iĝis oomotano en 1918 kaj translokiĝis al Ajabe en la printempo de la sekva jaro; jarojn poste, en 1930 li fondis sian novan grupon, Sejĉo-No-Je. Li estis imprese allogata de Ĉinkon-kiŝin kaj de la ideo pri rekonstruo de la mondo. Tiutempe li decidis vivi kiel mizerulo; alnomante sin la Francisko el Oomoto, li elmontris mirindan talenton en la reklamagado de ŝintoismo. Li studis multe la okcidentan filozofion, kio permesis al li verki librojn kompreneblajn al okcidentuloj.

Ekde 1962 li vojaĝis tra Eŭropo kaj Ameriko, disvastigante siajn ideojn, kie oni fondis nukleojn de Sejĉo-No-Je. En sia dua vojaĝo al Brazilo li deklaris, ke intencis reenkarniĝi en tiu lando.

TANIGUĈI,M.
Memorejo (arkitekturo)

[alternative=HolocaustMahnmal2.jpg|eta|[Memorejo por la murditaj judoj de Eŭropo en Berlino]]
**Memorejo** (lat.:**Cella memoriae** aŭ mallonge **Memoria**) estas en la arkitekturo malgranda konstruaĵo sur tombo dediĉita al la memoro pri la entombigito. 
La greka nomo estas *Martyria* ("atesto") aŭ *koimeterion* ("tombejo"). 
 
Plejofte oni uzas la vorton por kultejoj de frukristanaj martiroj. Oni povas rekonstrui ilin arkeologie nur, se ili aŭ estis frue abandonataj kaj kadukis aŭ tamen kuŝas kiel genera ĉelo de grandaj ekleziaj konstruaĵoj sub ties fundamentoj – plejofte meze de la kripto kaj ekzakte ĉe tiu loko, kie teretaĝe troviĝas la sakrario: ekz. s-ta Petro en Romo.

Memorejoj estis malgrandaj konstruaĵoj kun kvadrata aŭ cirkloforma plano, ja ofte nur tegmento kuŝanta sur kvar kolonoj. Ili ne servis kiel renkontejo, tamen ja kiel loko por preĝi kaj kiel enprenejo por memordonacoj kaj votivoj.

## Vidu ankaŭ 
* Memorejo por la murditaj judoj de Eŭropo

Kategorio:Arkitekturo
Teknikisto

**Teknikisto** estas la profesiulo kiuj praktikas iamaniere almenaŭ unu el la teknikoj aŭ teknologioj. La monda progreso dependas de tiuj profesiuloj kiuj antaŭeniris kaj komunikis ĉiujn inventaĵojn ekde la produktado aŭ transportado de la fajro, la rado aŭ la uzado de metaloj ĝis la nuklea industrio.

## Teknikistoj laŭ tekniko 
### Arkitekturo 
* Dimitr Malĉev

### Armiloj 
* Johann Nikolaus von Dreyse
* Miĥail Kalaŝnikov
* Ivan Safronov
* Mordechai Vanunu

### Ceramiko 
* Josiah Wedgwood

### Dentismo 
* K. R. C. Sturmer

### Eksplodaĵoj 
* Burkhard Heim

### Motoroj kaj veturado 
* Károly Csermely

### Vaporŝipoj 
* John Fitch

## Teknikistoj en Vikipedio 
* Giovanni Barni
* Pavel Dostál
* Hu Guozhu
* František Křižík
* Huang Ju
* Nikolaj Ivanoviĉ Kibaljĉiĉ
* György Lázár
* Hans Joachim Plehn
* Aleksandr Pokriŝkin
* Sándor Szathmári
* Miroslav Tůma
* James Watt
* Josiah Wedgwood

## Vidu ankaŭ 
* Inĝeniero
* Tekniko
* Scienco kaj tekniko


Kategorio:Teknologio
Kategorio:Tekniko
Kategorio:Homoj laŭ profesioj
Sakrario

[eta|dekstra|450ra|Malfermitaj [Poliptiko|aloj sur la sakrario de Krakovo, unu el la ĉefverkoj de Veit Stoß]]
**Sakrario** aŭ **altaltaro** estas fakte la **ĉefaltaro** de katolika preĝejo, sendepende de la alteco de sia starloko kaj eventualaj surkonstruaĵoj. Ĝis la reformoj de la Dua Vatikana Koncilio ĝi staris, vidite ekde la ĉefnavo de la preĝejo, plejofte fronte al la absido, en antikvaj tombopreĝejoj kiel Sankta Petro en Romo tamen ankaŭ centre super la memorejo. Figure oni uzas ola nocion ankaŭ por la dekoraciaj elementoj (predelo, retablo) ligitaj kun la altaro.

Elorigine la nocio diferencas la ĉefaltaron de preĝejo de la flankaltaroj, kiu jam ekde la regado de unterscheidet der Begriff den Hauptaltar einer Kirche von den Nebenaltären bzw. Seitenaltären, die bereits ab der Herrschaft Konstantino la granda estis starigitaj aldone al la sakrario kaj povas troviĝis en la flankapsidoj, la kapeloringo, je la muroj de la flanknavoj, ĉe kolonoj, en flankokapeloj aŭ ĉe la flankmuroj.

En la kutima lingvouzo post la Dua Vatikana Koncilio sakrario signifas plejofte la antaŭan, diference al la nova ĉefaltaro, la t.n.popolaltaron, je kiu la sacerdotoj vide al la komunumo estras la komunion. Pli precize tamen oni parolu pri la „malnova sakrario“ kaj rilate al la nuna ĉefaltaro pri la vom „nova / hodiaŭa sakrario“.
[eta|maldekstra|300ra|Sakrario de la ermitejo Onze-Lieve-Vrouwe van de Besloten Tuin en [Warfhuizen]]
La komuniotablo de la sakrario pli frue estis dividita en tri kampojn:
* La mezon de la altaro
* La epistolflankon
* La evangelian flankon

Tiu ĉi divido forfalis per la liturgireformo, ĉar epistolo kaj evangelio nuntempe estas laŭtlegataj ekde la ambono. Hodiaŭ oni diferencas inter mezo kaj rando de la altaro, je kiu en la mezo la sacerdoto faras ĉiun gravan kaj je la flanko ĉiun malpli gravan, ekz. la preparo kaj purigado de la pokalo.

Post la reformacio la plimulto de la luterevangelaj preĝejoj konservis a sakrarion, dum kiam ili preskaŭ ĉiam forigis la flankaltarojn neplu necesajn por la nova liturgio.

Kategorio:Altaroj
Kategorio:Liturgio
Gádoros

**Gádoros** [gAdoroŝ] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Orosháza. La loknomo signifas: vestiblo aŭ koridoro en la historia hungara lingvo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 38&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4000
* Poŝtkodo: 5932
* Telefonprefikso: 68

## Situo 
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Szentes-Orosháza.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko, de sarmatoj kaj avaroj. La unua mencio devenis el 1436. La vilaĝo senhomiĝis dum la tataroj en 1241 kaj poste dum la turkoj en la 17-a j.c. Ĝi refondiĝis en 1826 havanta la nomon **Bánfalva** ĝis 1901.

## Vidindaĵoj 
* Luterana preĝejo (Gádoros)j en 1888
* Preĝejo Naskiĝo de Maria (Gádoros) en 1891

## Famuloj 
En Gádoros naskiĝis:
* arkivisto István G. Vass 
* halterlevisto György Szalai
* hidrologo Iván Reök
* prokuroro Anna Almásiné Törőcsik
* László Nagy (teatrestro).

## Famaj nomportantoj 
* Lajos Gádoros

== Komunumoj pri *bán* (= banuso) en Hungara reĝlando ==

## Referencoj 
eta|maldekstre|Statuo en Gádoros
Jumbo

**Jumbo** estas nederlanda ĉeno de superbazarojGrupo establita de Jan kaj Anita Meurs la 18-an de oktobro 1979 ĉe la adreso Lourdesplein 10 en Tilburg kiu nun estas parto de la Grupo Van Eerd. Van Eerd estas de origino pogranda vendejo de nutraĵoj kaj establiĝis en 1921. En 1983 la vendejo aĉetis la Jumbo-formulon kaj la superbazaron ĉe Lourdesplein de Jan kaj Anita Meurs. Dum mallonga tempo ekestis dekoj da Jumboj en la provincoj Zelando, Nord-Brabanto kaj Limburgo.

Jumbo profilas sin per la ***7 certecoj*** per kiuj ĝi interalie pretendas havi la plej bonan elekton kaj la plej malaltajn prezojn. In 2005, 2006 kaj 2007 la Jumbo-superbazaro estis elektita kiel la *Plejbona butikĉeno de la jaro* (de Nederlando) en la kategorio superbazaroj.
eta|Enirejo de Jumbo superbazaro
[eta|Kelkaj propraj [varmarkoj de Jumbo]]
eta|Transavia flugas kun Jumbo reklamo

## Kresko 
En 2007 Jumbo estis unu el la plej rapide kreskantaj superbazaroj de Nederlando kun merkatporcio kiu dum la pasintaj jaroj daŭre kreskis per duonprocentpunkto. Laboras pli ol 12 000 homoj ĉe la kompanio (septembro 2007). La sidejo kaj distribuejo troviĝas jam delonge en Veghel Nord-Brabanto.

En decembro 2007 la totala nombro da Jumbo-superbazaroj estis 117 per kiuj oni enspezis 1,25 miliardojn da eŭroj.

Ekde oktobro 2008 la nombro kreskis al 120, kaj laŭ Jumbo la merkatporcio nun superas 5%.

En 2009 Jumbo malfermis novajn bazarojn i.a. en Leeuwarden, Nuenen, Deurne, Hoogvliet, Winssen, Oldenzaal, Veendam kaj Meijel.

En novembro 2011 la nombro da superbazaroj estis 725.

Dum Jumbo plukreskas ĝi restas familia kompanio. Ĉiuj akcioj estas en la posedo de la familio Van Eerd: patro Van Eerd kaj siaj tri infanoj.

En la aŭtuno de 2014 Jumbo enkondukis **deprenloko**jn. Klientoj povas butikumi per la retejo *Jumbo.com* kaj pliposte depreni la aĉetaĵojn en aŭ ekster la superbazaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Vendejoj
Aragona naciismo

**Aragona naciismo** estas naciismo kiu proponas, ke Aragonio devas esti nacio pro sia historio kaj lingvo kaj kulturo. Ĝi havas propran flagon (la aragona flago kun ruĝa stelo) kaj partioj kiel Chunta Aragonesista aŭ Estado Aragonés. La junulara aragonista asocio estas Chobenalla, la junulara parto de Chunta Aragonesista.

Kategorio:Ismoj
Kategorio:Aragono
Kategorio:Naciismoj
Predelo

[eta|300ra|La *Beweinung* – predelo de la unua kaj duan montroflanko de la altaro de [Isenheim.]]
eta|300ra|La unua montroflanko kun la intertempe restaŭrita aranĝo de la s-ta Antonio kaj de la s-ta Sebastiano kaj de la predelo de la altaro de Isenheim.
La **predelo** (ital. Stufe, Tritt) estas piedestalo aŭ ŝtupo, sur kiu staras retablo.

Laŭ Francisko Azorín **predelo** estas *Benketo, laŭlonge de la kristana altara tablo, foje servanta kiel soklo de retablo k. havanta en la centra parto tabernaklon k. krucon.* Li indikas etimologion el la itala *predella*

## Priskribo 
En la bildarto oni komprenas sub predelo la pentraĵon aŭ skulptaĵojn malsupre de retablo, tuj super la komunia tablo. La predelo ofte laŭ temo rilatas al la supre prezentitaj scenoj; ekz ĉe pasionociklo al la entombigo de Kristo. Pro la proksimeco al la altartablo (kaj pro la larĝa, malalta bildformato) ankaŭ la prezentado de la lasta vespermanĝo estas disvastigita predelmotivo. La predelon oni kelkfoje uzis kiel relikvujo.

En la skolo de Ulm preskaŭ regule en la predelo Kristo estas figurita kun krucnimbo kaj ĉirkaŭata de la dek du apostoloj.

Famaj predeloj estas:
* Duccio – la predelo de lia *Maestà*
* Lorenzo Monaco - *Momentoj el la vivo de la sankta Benedikto* (ĉ. 1407–1409)
* Luca Signorelli - *Adoro de la paŝtistoj* (1510–1515)
* Matthias Grünewald - *La entombigo de Kristo *

## Vidu ankaŭ 
* Antipendio
* Oddi Altaro (Rafaelo)

## Notoj 
Kategorio:Altaroj
Stratinfano

eta|stratinfano en Bangladeŝo

**Stratinfano** aŭ **senhejma infano** estas infano kiu ne havas ordinaran hejmon, kaj vivas ĉefe sur stratoj en urbo, kaj kutime ekstere de familio, instrusistemo ktp. Stratinfanoj travivas pere de almozpetado, (malbona kaj ofte danĝera) laboro, kolektado de rubo aŭ krima agado.

Ĝi estas termino uzata de profesiuloj kaj politikistoj, kiuj uzas la difinon de Internacia Fonduso de Unuiĝintaj Nacioj por Infanoj (UNICEF): "Ĉiu knabo aŭ knabino, kiu ankoraŭ ne atingis plenkreskulon, por kiu la strato (en la plej vasta senco de la vorto, inkluzive forlasitajn konstruaĵojn kaj areojn) fariĝis ilia normala loĝloko aŭ vivrimedo, kaj ili ne ricevas taŭgan protekton, kontrolon kaj gvidon de respondecaj plenkreskuloj." 

Iuj strataj infanoj, precipe en evoluintaj landoj, estas difinitaj kiel subkategorio ene de la kategorio nomata "forlasitaj infanoj", kiuj estas infanoj devigitaj forlasi siajn hejmojn. Laŭ statistikoj, forlasitaj infanoj kutime venas de unu-gepatraj familioj.  Strataj infanoj estas plej ofte submetataj al misuzo, neglekto, ekspluatado aŭ en ekstremaj kazoj, murdoj fare de "purigaj taĉmentoj" dungitaj de lokaj entreprenoj aŭ de la polico.  En okcidentaj socioj la traktado de tiaj infanoj estas tiel senhejma kaj ne kiel krimuloj aŭ almozuloj.

La esprimo stratinfanoj estas vaste uzita por priskribi larĝan gamon de cirkonstancoj kaj karakterizaĵoj en kiuj infanoj troviĝas. Politikistoj kaj servaj provizantoj luktas por priskribi kaj helpi ĉi tiun loĝantaron. Knaboj kaj knabinoj de ĉiuj aĝoj ĉeestas kaj loĝas en publikaj spacoj kaj videblas en la vasta plimulto de la urbaj centroj tra la tuta mondo.

## Filmoj 
* Slumdog Millionaire en Barato
* Última Parada 174 en Brazilo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Stratinfana Mondpokalo
* Senhejmeco
* Almozpetulo
Orakolo

[225px|eta|pastrino de la orakolo de [Delfo en la Sikstina Kapelo en Vatikano]]

**Orakolo** laŭ PIV estas
# respondo, plejofte dusenca aŭ neklara, kiun, en la nomo de sia diaĵo, la pastroj faris al tiuj, kiuj venis ĝin konsulti, aŭ
# persono, kies paroloj aŭ konsiloj estas rigardataj kiel neerarivaj.

Temas do pri dia revelacio, kiu en formo de signo aŭ per rekta korespondado de mediumo (peranto inter la dia kaj la homa mondoj) donu dian informon pri la estonto.

La pastroj en orakolejo interpretis ekzemple la formon de vaporo, aŭ la pozicion de pluraj ĵetitaj ostoj, por interpreti la diajn signojn pri la estonto. Aparte konata estas la orakolo de Delfo en antikva Grekio, sed ankaŭ en multaj aliaj, aparte antikvaj kulturoj, ekzistis siatempe tre konataj orakolejoj. Aparte ŝatataj orakoloj estis, krom en antikva Grekio, ekzemple ĉe la historia juda popolo kaj en antikva Egiptio, en Romio, antikva Ĉinio kaj en Tibeto.

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri orakolo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pitia
* Profeto

Kategorio:Aŭgurado
Kategorio:Ŝamanismo
Kategorio:Religio
Ekron

**Ekron** estas antikva urbo ĉe la marbordo de Palestino, kiu menciiĝas plurfoje en la torao. La loko probable egalis al la hodiaŭa loĝloko *Tel Miqne* en Israelo. Ekde la jaro 1981 arkeologiaj elfosaĵoj esploras la terenon.

## Historio 
Unuopaj trovaĵoj pruvas, ke la loko probable jam estis loĝata ĉirkaŭ la jaro 3000 antaŭ Kristo. La urbo mem fondiĝis dum la 17-a jarcento a.K.. Ekron dum iuj epokoj estis ĉirkaŭita de fortika ŝtona muro kaj ampleksis areon de 300×400 metroj, ene de kiuj oni diferencigis supran kaj suban urboparton.

Ĉirkaŭ la jaro 1200 antaŭ Kristo la filiŝtoj transprenis kaj evoluigis la urbon. Troviĝis multnombraj mikeneaj keramikaĵoj, kiuj indikas pri la komercaj kontaktoj dum tiu epoko, kaj la restoj de granda filiŝta templaro. Komence de la 7-a jarcento a.K. la urbo konkeriĝis de la armeo de Asirio, kaj dum la jaro 604 a.K. de la armeo de Babilonio. Post tio estas malmultaj restoj de setlado el la romia, bizanca kaj islama epokoj.

## Biblio 
Laŭ la libro Josuo de la juda torao respektive kristana malnova testamento Ekron estis parto de la filiŝta kvinurba ligo, kiu konsistis el la urboŝtatoj Gat, Gazao, Aŝdod, Ekron kaj Aŝkelon. La ĉefa dio de la urbo probable estis *Baal Zebul*, kiu en la biblio nomiĝas Belzebubo kaj poste inter kristanoj iĝis sinonimo por diablo.

## Eksteraj ligiloj 
* retaj paĝoj de la arkeologiaj elfosaĵoj (paĝoj anglalingvaj) 

Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Historio de Palestino
Kategorio:Biblio
Gat

**Gat** (hebree גת, "vinpremilo") estis kutima loknomo en antikva Israelo kaj la ĉirkaŭaj regionoj. Pluraj urboj de tiu nomo menciiĝas en la juda torao respektive kristana malnova testamento. Inter ili estis la marborda urbo Gat de la filiŝtoj, Gat-Gittaim, kaj Gat ĉe monto Karmel.

'Gat de la filiŝtoj' estis unu el la kvin filiŝtaj urboŝtatoj, kiuj komence de la 12-a jarcento a.K. establiĝis ĉe la bordo de la Mediteranea Maro, sude de la hodiaŭa urbo Tel-Avivo. 

Laŭ la torao, dum la tempoj de la judaj reĝoj Davido kaj Salomono, la reĝo de la urbo nomiĝis Aĉiŝ. Gat estis la hejmo de Goliath, kiun fine spektakle venkas Davido. Tamen antaŭe, kiam li forkuris de la juda reĝo Ŝaul, Davido eskapis al Gat kaj servis sub la reĝo Aĉiŝ. 

Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Historio de Palestino
Kategorio:Bibliaj lokoj
Nagyszénás

**Nagyszénás** (nadjsEnAŝ) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en subregiono de Orosháza. La loknomo signifas: granda-fojna.
eta|maldekstre|Vilaĝdomo de Nagyszénás

## Situo
Nagyszénás situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Mezőtúr-Orosháza. Tiu lasta urbo troviĝas 14, Békéscsaba 41, Mezőtúr 46, Budapeŝto 179 km.

## Historio
La unua mencio devenis el 1403. La vilaĝo senhomiĝis dum dominado de la turkoj. En 1818 rande de la iama vilaĝo oni fondis novan vilaĝon, sed apude formiĝis ankaŭ vilaĝetoj, kiuj baldaŭe aliĝis al Nagyszénás.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo (Nagyszénás) (1900)
* preĝejo Ĉieliro de Maria (Nagyszénás) (1926)
* György Kiss Observatorio

## Famuloj 
En Nagyszénás naskiĝis:
* agronomo Mihály Babinszky
* futbalisto Sándor Mátrai
* geografo Tibor Mendöl
* ministro Pál Vastagh
* ornitologo István Sterbetz
* teatrestro András Keczer.
En Nagyszénás instruis:
* instruisto Samu Czabán.

## Ĝemelkomunumoj
*  Nova Crnja, Serbio
*  Ilieni, Rumanio
*  Magyarszentmiklós, Hungario
eta|maldekstre|Katolika preĝejo de Nagyszénás
Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Armea ĉaro

[eta|250px|la [antikva Egiptio|egiptia faraono Ramseso la 2-a sur armea ĉaro]]
La **armea ĉaro** dum la antikvo estis kaj simbolo de alta statuso de regantoj kaj armeestroj (tiam kun elegantaj kaj relative malstabilaj radoj) kaj armee uzata veturilo (tiam kun tre stabilaj radoj). Ĝenerale ĝi tiriĝis de du, malofte de kvar ĉevaloj. Por la dum la antikvo tre ŝatataj vetkuraj konkursoj de ĉevalaj ĉaroj uziĝis veturiloj kun kvar bestoj. Foje unu soldato staris sur la ĉaro, sed dum armeaj bataloj ĝenerale temis pri du aŭ tri soldatoj, el kiuj unu koncentriĝis pri la stirado de la veturilo kaj la alia respektive aliaj du batalis per glavo, lanco respektive arko kaj sagoj. Ofte la ĉaraj radoj estis ekipitaj per flanke fiksitaj kaj do turniĝantaj glavecaj armiloj, kiuj aldone kontribuis al vundigo de la malamikaj soldatoj kaj ĉevaloj aŭ al damaĝo de la malamikaj ĉaroj.

## Taktiko 
Komence armeaj ĉaroj estis transportiloj por soldatoj, kiuj havis la taskon fortoŝpare porti fizike neelĉerpitajn militistojn al la batalejo. Pli poste evoluis pli moveblaj ĉaroj, kiuj per glavaj batalistoj kaj arkopafistoj mem aktive povis influi la batalon. La taktika rolo de armeaj ĉaroj ekde tiu momento similis al tiu de la tankoj dum la 20-a jarcento. Limigo tamen estis, ke la armeaj ĉaroj nur utilis en relative ebena kaj firma tereno. Fine ili pli kaj pli anstataŭiĝis per pli flekseblaj kaj pli malmultekostaj rajdantaj batalistoj.

## Historio 
[eta|250px|maldekstra|[hititoj|hitita armea ĉaro]]
La unuaj uzantoj de armeaj ĉaroj supozeble estis la militistoj de la kulturo Mitanni. Proksimume dum la jaro -1648 ŝemidaj enmigrantoj, kiuj en Egiptio nomatis *Heka Chasut* kaj greke *Hyksos*, invadis la *Nilan Delton* en antikva Egiptio per armeaj ĉaroj kaj tie konatigis la inventaĵon. La milite utilaj ĉaroj sisteme ekuziĝis de la hititoj, asiroj kaj antikvaj egiptoj. La torao plurfoje mencias la armeajn ĉarojn. En la libro Josuo kaj la Libro de juĝistoj ili eksplicite priskribigas kiel "feraj ĉaroj". La armeaj ĉaroj de la antikva Persa Imperio estis timataj pro aparte danĝeraj flanke fiksitaj kaj turniĝantaj glavecaj armiloj. La discipline trejnita soldataro de Aleksandro la Granda tamen havis efikajn strategiojn kontraŭ tiuj persaj armeaj ĉaroj, tial ke ili dum la *Batalo de Gaŭgamela* ne gvidis al persa venko. Ankaŭ la armeoj de la imperio Pontus uzis similajn ĉarojn. En Eŭropo la keltoj estis inter la lastaj popoloj, kies armeoj dum bataloj intense uzis la armeajn ĉarojn.

## Mitologio 
En la mitologio de diversaj popoloj armeaj ĉaroj nerekte ludas rolon. Ekzemple multaj hinduismaj dioj kiel Rama bildiĝas sur armeaj ĉaroj. Laŭ la greka mitologio la suna dio Helios ĉiutage sur armea ĉaro veturas tra la ĉielo.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉaro
* Kaleŝo

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingvaj paĝoj pri la temo

Kategorio:Veturiloj
Harald Schicke

**Harald SCHICKE** (naskiĝis la 22-an de marto 1953 en Hamburgo) estas germana esperantisto kaj naturmetoda kuracisto, kiu diplomitiĝis en 1978. Li estas la prezidanto de Internacia Naturkuraca Asocio (INA). Li verkis pli ol 20 faklibrojn, du en Esperanto. Li estas en Germanio konata fakulo, kiu ofte prelegas dum germanaj kongresoj de naturkuracistoj. Ankaŭ en Esperanto li prelegas ofte, ekzemple dum kunsidoj, fakseminarioj kaj konferencoj de INA, sed ankaŭ dum aliaj aranĝoj, kiel Internacia Festivalo. Schicke estas ankaŭ eldonisto de libroj pri naturkuracado kaj medicino.

Li kaj lia  edzino loĝas en la Esperanto-urbo Herzberg am Harz.
Harald Schicke estas naturmetoda kuracisto, prezidanto de la Internacia Naturkuraca Asocio, kaj redaktoro de INA-revuo kaj akceptas siajn pacientojn ankaŭ en Esperanto.

## Libroj 
* *La korpo de la homo, enkonduko al konstruo kaj funkcio*
* *Germanaj biero kaj bierkulturo*

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Naturkuracado.info - retpaĝo farita de Harald Schicke  
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=Harald+schicke&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Harald Schicke en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Simboloj kaj signoj

[eta|240ra|dekstra|Ŝildo [Esperanto-flago|flagforma, **simbolo de Esperanto**.]]
Simboloj kaj signoj estas similaj iloj necesaj en socio, ĉar ambaŭ kondukas de la signifo de konkretaj realaĵoj al pli profundaj signifoj. Sed la diferencoj inter ili estas sufiĉe gravaj, nome jenaj:
* La signoj povas esti komprenataj kaj de homaj estaĵoj kaj de animaloj; la simboloj povas esti komprenataj nur de homoj.
* La signoj montras kvazaŭ per montrofingro; ili estas specifaj por iu celo aŭ cirkonstanco. La simboloj havas pli ampleksan signifon kaj malpli konkretan. Ambaŭ estas tamen homaj kaj sociaj konvencioj.

Kategorio:Semiotiko
Medaltabelo de la Vintra Olimpiko 1956

dekstra|200px|la olimpikaj ringoj
Tiu-ĉi listo estas **medala tabelo de la Vintra Olimpiko 1956**. La rango kalkuliĝas unuavice laŭ la nombro de gajnitaj oraj medaloj po ŝtato, duavice laŭ la nombro de arĝentaj kaj triavice de bronzaj medaloj. Se pli ol unu ŝtato havas identan nombron de olimpikaj medaloj, ili havas la saman rangon kaj listiĝas alfabete. Tio respegulas la sistemon uzatan de la Internacia Olimpika Komitato. La gastiganta lando de la Olimpiko estas markita per helblua fono de la koncerna tabela linio.

Kategorio:Vintra Olimpiko 1956
Famulo

[eta|Internacia famulino [Drew Barrymore]]
**Famulo** aŭ **fama persono** estas persono amplekse konata, kiu postulas altan gradon de atento de la publiko kaj de la amaskomunikiloj. La vorto "famulo" devenas de la latina vorto *fāmōsus*.

Dum la famo estas ĝenerale kondiĉo por atingi la statuson de "famulo", ĝi ne ĉiam sufiĉas. Ekzistu ia nivelo de publika intereso pri tiu persono, sed tre ofte multaj famuloj estas tiaj nur dum certa tempoperiodo pro portempaj kialoj kiel esti aperinta en televida programo, esti farinta ion, kio lokas ĝin sub la publikan atenton (kiel trapasi la Manikan Markolon naĝe) aŭ esti la unua, farinta ion. Estas ankaŭ fakaj famuloj, kiuj estas famuloj nur por tiuj, kiuj ĝuas specifan temon, kaj pro tio ili konsideras ilin kiel famulojn nur ene de tiu limigita medio, ekz L. L. Zamenhof por tiuj kiuj interesiĝas pri Esperanto.

Famuloj estas konataj de granda sekcio de la ĝenerala publiko, kaj multaj fervore sekvas iliajn proprajn, personajn, kaj eĉ privatajn, vivojn. La famula fenomeno tre rilatas al klaĉoj. Tuta industrio de fotistoj, konata kiel la "spionĵurnalistoj", vivtenas sin per akiro de fotoj de famuloj. La famuloj ofte respondas al vojerisma instinkto; Tiel la zorgo pri la vivoj de famuloj estas populara ŝatokupo. Multaj famuloj rilatas al skandaloj de malfidelo, intrigo, sekso kaj drogoj. Ĉu pro sia vivmaniero, kiu permesas hedonismon, ĉu pro la multe da publika intereso, kiu igas la amaskomunikilarojn reliefigi ĉi tiujn eventojn.

Famuloj, aliflanke, ĝuas sian popularecon, kaj ofte povas akiri multekostajn reklamajn kontraktojn, invitojn al prestiĝaj sociaj eventoj kaj signifajn rabatojn pri aĉeto de produktoj, kiel parto de la merkatado de ĉi tiuj produktoj. Estas famuloj kiuj ne ŝatas la publikan intereson kaj invadon de privateco kaj provas eviti la fotistojn, adorantojn kaj klaĉkolumnojn. Multaj famuloj dungas konsilistojn pri amaskomunikiloj kaj publikaj rilatoj por plibonigi sian rilaton kun la spektantaro kaj malpezigi la ŝarĝon implikitan en komunikado kun ĝi.

Multaj ĵurnaloj eldonas klaĉkolumnojn, en formo de regula sekcio temigante klaĉajn detalojn pri famuloj.

## Politiko 
Estas du formoj de la fenomeno de la "famula politikisto", kiu kombinas la kampon de politiko kun famulo. La unua estas tiu de politikisto elektita al oficejo aŭ kandidato por publika oficejo kiu uzas elementojn de steluleco por prezenti sian postulon al la reprezentado de grupo aŭ celo. La dua formo estas tiu de famulo el la kampo de popola kulturo, kiu uzas admiron al li por esprimi sian opinion pri aktualaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Eseo pri la uzo de la vorto "fama", aperinta en 

## Vidu ankaŭ 
* Japana idolo
* Seksosimbolo
* Pop-ikono
* Junulara idolo
* Populara kulturo
* Holivudo
* Aktoro

Kategorio:Socio
Kategorio:Populara kulturo
Pál Sipos

**SIPOS Pál** [ŝipoŝ] estis hungara matematikisto, filozofia verkisto, reformita pastro, instruisto naskita la  en Nadjenjedo kaj moerinta la  en Szászváros.

## Biografio
Ekde 1775 Pál Sipos studis en sia naskiĝurbo. Li estis akademia lernejestro ekde 1783 en la reformita lernejo de Szászváros. En 1787 li estis guvernisto en Szirák ĉe grafo Teleki József. Inter 1791 kaj 1797 li studis en Frankfurto ĉe Odro, Göttingen, Vieno. Ekde 1798 li estis instruisto-direktoro en Szászváros. Ekde 1805 li instruis matematikon en Sárospatak kaj ekde 1810 ĝis sia morto li estis reformita pastro en Tordos. Kiel filozofo li estis sekvanto de Immanuel Kant kaj Johann Gottlieb Fichte. Li okupiĝis ankaŭ pri literaturo.

## Ĉefaj verkoj
**Beschreibung und Anwendung eines mathematischen Instruments für die Mechaniker, zur unmittelbaren Vergleichung der Circulbogen* (Sammlung deutscher Abhandlungen 1790 – 91, Berlin, 1796);
**Specimen novae tabulae trigonometricae…* (Pozsony, 1807).

## Bibliografio
*Dósa Dénes: A szászvárosi ref. Kun-kollégium története (Szászváros, 1897);
*Dávid Lajos: Magyarok a világkultúrában. Matematikusok és fizikusok (A Magyarság évk., 1926);
*Fogarasi Albert: S. P. (Enyedi Hírlap, 1931. ápr. 12.);
*Woyciechowsky József: S. P. élete és matematikai munkássága (Bp., 1932);
*Makkai Ernő: S. P. és Kazinczy Ferenc (Kolozsvár, 1944);
*M. Zemplén Jolán: A magyarországi fizika története a XVIII. században (Bp., 1964).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Sikuloj

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Gyula Vályi

**VÁLYI Gyula** (vaji) estis hungara matematikisto, universitata profesoro, ano korespondanta de la MTA (1891). Li naskiĝis en Marosvásárhely la 25-an de januaro 1855 kaj mortis en Koloĵvaro la 13-an de oktobro 1913. Lia patro estis Károly Vályi, lia frato estis Gábor Vályi.

## Biografio 
Gyula Vályi akiris instruistan diplomon pri matamatiko-fiziko en Koloĵvaro en 1877. Du jarojn per stipendio li studis en Universitato de Berlino; tie li komencis siajn memstarajn esplorojn. Ekde 1881 li estis universitata privatprofesoro en Koloĵvaro, ekde 1884 li profesoris teorian fizikon kaj poste matematikon. En 1911 li petis sian pensiumison pro sia malfortiĝinta vidkapablo. Li ne publikigis multe, sed gravajn verkojn.

## Ĉefaj verkoj 
* *A másodrendű partialis differentialis egyenletek elméletéhez* (doktori értekezés, Kolozsvár 1880).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* 0;jsessionid=15F47F108397C7B50D976ED48B851474 Memorfestkunveno okaze de 150-jara datreveno de naskiĝo de Gyula Vályi.

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Helio (dio)

**Helio** (greke: Ήλιος *Hēlios* „suno“) estis laŭ la greka mitologio la dio de la suno. Same kiel *Selene*, la diino de la luno, kaj *Eos*, la diino de la matena krepusko, li estis ido de la dia paro *Hyperion* (patro) kaj *Theia* (patrino).[240ra|eta|Helios, J.B. Zimmermann, [17-a jarcento (kastelo *Nymphenburg* en Munkeno)]]La fama statuo de la koloso de Rodiso reprezentis Helioson.

## Parenco 
Kune kun sia edzino Klimeno, Helioso havis kvar gefilojn: Ajglo, Faetuso, Lampetio (la tri Heliadinoj) kaj Faetono. Krome li estas la patro de Circo kaj Pazifao.

## Mito 
La tasko de Helios estis konduki la sunĉaron tra la ĉielo; Eos antaŭiris la ĉaron matene kaj Selene sekvis ĝin vespere. Laŭ sia potenco Helioso ofte estis juĝata samforta kiel la diopatro Zeŭso, kiu regis la fulmojn.

Dumnokte Helioso loĝis en sia ora palaco. Simile al granda pokalo, ĝi flosis sur la riverego Oceano, kiu ĉirkaŭas la mondon. Tie li ripozis antaŭ ol denove trairi la ĉielon. Eos malfermis la pordon de la palaco ĉiumatene.

Kvar fieraj ĉevaloj tiris la ĉaron. Iliaj krinaroj estis el oro. Tiom brilis la skipo, ke tiu, kiu provis rigardi ĝin nudokule, tuj blindiĝis.

Clytie enamiĝis en Helioson sed li disdegnis ŝin. Ŝi estis ŝanĝita en floron, kiu ĉiam turniĝas al la lumo de la suno. Tial ĝi nomiĝas helianto aŭ sunfloro.

## Historio 
Dum la malfrua antikvo Helios ludis ankoraŭ gravan rolon, kiam la romia imperiestro *Juliano Apostato* provis establi novan nekristanan ŝtatan kulton influitan de novplatonismo.

Kategorio:Helioso
Kategorio:Sunaj dioj
Kategorio:Hiperionidoj
Békésszentandrás

**Békésszentandrás** [bEkEŝsentandrAŝ] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés, en Distrikto Szarvas. La loknomo signifas: pacema-Sankta Andreo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 3608
* Poŝtkodo: 5561
* Telefonprefikso: 66

## Situo 
Békésszentandrás situas sur ebenaĵo, laŭ iama riverbranĉo de Triopa Körös, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Békéscsaba, Szarvas estas proksime.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. Apud la grandvilaĝo troviĝas kurgano, la plej alta en Hungario. La unua mencio devenis el 1297. La vilaĝo senhomiĝis plurfoje dum la tataroj en 1241 kaj poste dum la turkoj en la 17-a j.c. En 1705 taĉmento Francisko Rákóczi la 2-a venkis serbojn, kiuj apogis Habsburgojn. La komunumo enskribis sin en la historion en 1735, la lokaj servutuloj kune kun estro de serba ĉelima milita zono Péró Jovánovics Szegedinác [segedignAc] ribelis, kion sekvis terura venĝo. Akvobaraĵo konstruiĝis en 1942 sur Körös, kiu faris stabila la rivernivelon. Oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno en 1945, sed poste kolĥozoj formiĝis.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Andreo (Békésszentandrás)
* Kalvinana preĝejo (Békésszentandrás)

## Famuloj 
En Békésszentandrás naskiĝis:
* juristoj Imre Aszódi kaj Jakab Pólya
* operkantisto Ildikó Komlósi
* sociologo Sándor László-Bencsik
* Imre Tóth (agronomo).
En Békésszentandrás mortis:
* skulptisto Géza Samu.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Mali Idjoŝ, Serbio
*  Menyháza, Rumanio
*  Sanandrei, Rumanio

## Komunumoj de Sankta Andreo en Hungara reĝlando 
## Referencoj 
eta|maldekstre|
eta|
Aŝdod

**Aŝdod** (hebree אשדוד, arabe إسدود) estas urbo en Israelo.

Laŭ la stato de  en la municipo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Ĝeneralaj informoj 
Aŝdod situas sude de Tel-Avivo borde de la Mediteranea Maro. La urbo, kiu hodiaŭ estas unu el la plej grandaj de Israelo, nur refondiĝis dum la jaro 1956, unue kiel rifuĝejo. Post la decido evoluigi la urban havenon, Aŝdod ricevis la statuson de "israela evolua urbo". Celo interalie estis, per nova haveno malŝarĝi la tre etan havenon de Jafo. La Haveno de Aŝdod (hebree נמל אשדוד‎) estas unu el la tri ĉefaj kargohavenoj de Israelo. La haveno situas proksimume 40 km sude de Tel-Avivo, ĉe la enfluejo de la rivero Laĥiŝ. Ĝia kreaĵo signife vastigis la havenkapablojn de la lando.

Ekzistas urbaj partnerecoj kun la urba distrikto *Spandau* de Berlino () kaj la urboj Bordeaux  kaj Bahía Blanca .
eta|maldekstra|rigardo al Aŝdod
eta|maldekstra|vojkruciĝo
[eta|240px|La monumento omaĝe al la judaj viktimoj, rifuĝintoj el [Rumanio - en la katastrofo de la Struma (ŝipo) kiu okazis la la 24-a de februaro de 1942 sur la Nigra Maro fare de Sovet-Unio, urbo Aŝdod.]]

## Historio 
La historia urbo Aŝdod ekestis dum la 12-a jarcento a.K. kaj situis 3 kilometrojn sude de la moderna urbo. La urbo estis fondaĵo de antikva Egiptio kaj estis unu el la kvin urboj de la filiŝtoj, kiuj interligiĝis en la urboligo *pentapolis*. La asiria reganto *Sargon la 2-a* konkeris la urbon dum la jaro 712 antaŭ Kristo. La regantoj de Asirio loĝigis multajn deportitiojn en la urbo kaj nomumis asiran urboreganton. Eke la 7-a jarcento a.K. Aŝdod estis sendependa urboŝtato kaj ekde la 6-a jarcento a.K. kreskis la ekonomia signifo de la haveno. La urbo ekzistis ĝis la epoko de la Bizanca Imperio.

Antaŭ la fondiĝo de la moderna juda urbo Aŝdod en la teritorio troviĝis araba vilaĝo kun la nomo Isdud (arabe إسدود). Dum la milito de 1948 la egiptia armeo sukcesis avanci ĝis tiu punkto. La araba vilaĝo detruiĝis dum la milito.

## Ĝemelurboj 
* Spandau, Germanio, 1968
* Bordeaux, Francio, 1984
* Bahía Blanca, Argentino, 1996
* Tampo, Florido, Usono, 2005
* Atyrau, Kazaĥio, 2006
* Vuhano, Ĉinio, 2009
* Zaporiĵo, Ukraine, 2011
* Batumi, Kartvelio, 2011
* Arkhangelsk, Rusio, 2011
* Bahir Dar, Etiopio, 2011
* Bresto, Belorusio, 2012
* Iaŝi, Rumanio, 2019
* Chișinău, Moldovio
* Jūrmala, Latvio
* Los Angeles, Kalifornio, USA

## Vidu ankaŭ 
* Muzeo *Corinne Mamane* de Filiŝta Kulturo

## Eksteraj ligiloj 
* Offizielle Internetseite von Aschdod 

Kategorio:Urboj de Israelo
Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Historio de Palestino
Kategorio:Suda distrikto de Israelo
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Planitaj urboj
Ferenc Sükösd

**SÜKÖSD Ferenc** (sukOesd) estis rumanuja hungara pentristo naskita en Ocna de Jos la 5-an de marto 1933 kaj mortinta en Târgu Mureş la 22-an de decembro 1972.

## Biografio 
Inter 1949-1953 Ferenc Sükösd lernis en Muzika kaj Belarta Liceo de Târgu Mureş, inter 1953-1959 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu en Kluĵo. Liaj majstroj estis: Tibor Kádár, Gábor Miklóssy. Inter 1960-1972 li estis muzeologo de bildarejo de Târgu Mureş.

## Ekspozicioj 
### Individuaj ekspozicioj 
* 1968 • Kultúrpalota, Târgu Mureș

* 1970 • Reghin • Odorheiu Secuiesc • Miercurea Ciuc

* 1972 • Odorheiu Secuiesc

* 1973 • Stúdió Színház előcsarnoka, Târgu Mureș • Odorheiu Secuiesc (retr.)

* 1978 • Új Élet Galéria • Telepi (RO)

* 1981 • Korunk Galéria, Kluĵo (kat.)

* 1983 • Odorheiu Secuiesc (kat.)

* 1986 • Kultúrpalota, Târgu Mureș (retr., kat.)

* 1996 • Gy. Szabó B. Galéria, Kluĵo

* 1997 • Vármegye Galéria, Budapest (retr., kat.).

### Slektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1959-1967 • (Maros) Magyar Autonóm Tartományi kiállítás, Târgu Mureș

* 1968-1972 • Maros Megyei tárlatok, Târgu Mureș

* 1968 • Festészeti és Szobrászati Biennálé, Dalles T., Bukareŝto

* 1970 • Marosvásárhelyi művészek kiállítása, Dalles T., Bukareŝto

* 1999 • Hatvanas évek, Târgu Mureș . A romániai Maros-Magyar Autonóm Tartomány képzőművészete 1960-1968, Hatvany Lajos Múzeum, Hatvan

* 2000 • Miklóssy Gábor és növendékei, Vigadó Galéria, Budapest (kat.).

### Publikplacaj kreaĵoj 
* Népi kultúra (freskó, 1960, Covasna, Művelődési Ház, lebontva).

### Kreaĵoj en publikkolektoj 
* Kovásznai Képtár

* Maros Megyei Múzeum, Târgu Mureș

* Sepsiszentgyörgyi Múzeum, Sfântu Gheorghe

* Sükösd memordomo, Ocna de Jos

## Bibliografio 
* Marosi I.: Kihívták a sorból, Új Élet, 1962. szeptember 22.
* Nagy Zs.: ~, A Hét, Bukarest, 1972. július 5.
* Nagy Zs.: ~ (1933-1972), Új Élet, 1972/2.
* Fülöp D.: ~ emlékére, A Hét, Bukarest, 1973. december 21.
* Balázs I.: A Sóvidék festője, Korunk Galéria, Budapest (kat.), 1981
* Nagy Z.: ~ helye képzőművészetünkben, A Hét, Bukarest, 1982. július
* Jakobovits M.: Helyszín - Gondolatok az erdélyi képzőművészetről, Kolozsvár
* Marosi I.: ~, Kultúrpalota, Marosvásárhely (kat.), 1986
* Szépréti L.: Képben elbeszélve, Új Élet, Marosvásárhely, 1989/5.
* Vécsi N. Z.: Marosvásárhelyi beszélgetés ~ művészetről., Szabadelvű Unió, 1990/II.
* Tófalvi Z.: A Sóvidék festője visszatért!, Kelet-Nyugat, 1990/19.
* Kedei Z.: Vigyázz a hűségre, ~re emlékezve, Múzsa, Népújság melléklete, Marosvásárhely, 1995. július 9.
* Szücs Gy.: Az élet-halál képlet, Új Művészet, 1997/7-9.

## Fonto 
* RMIL 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la artisto
* Pentraĵoj
* Okaze de la 70-a datreveno

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj