open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spatifilo

***Spatifilo*** (scienca nomo: **Spathiphyllum**), estas genro de plantoj devenintaj de suda Ameriko.

Tiuj plantoj ŝatas viglan lumon kaj neŭtralan grundon. Ili estas plurjaraj plantoj, kiuj povas alti ĝis 1 metro sub bonaj kondiĉoj. Ilia foliaro persistas.

La spatifilo estas malpolua planto. Ĝi kapablas grande filtri aeron. Atentu tamen, ĝi estas toksa por la infanoj kaj la bestetoj.

## Listo de la specioj 
Tiu genro arigas ĉirkaŭ 40 speciojn.
* Spathiphyllum atrovirens
* Spathiphyllum bariense
* Spathiphyllum blandum
* Spathiphyllum brevirostre
* Spathiphyllum candicans
* Spathiphyllum candidum
* Spathiphyllum candolleanum
* Spathiphyllum cochlearispathum
* Spathiphyllum commutatum
* Spathiphyllum cuspidatum
* Spathiphyllum floribundum
* Spathiphyllum friedrichsthalii
* Spathiphyllum fulvovirens
* Spathiphyllum gardneri
* Spathiphyllum glaziovii
* Spathiphyllum grandifolium
* Spathiphyllum huberi
* Spathiphyllum jejunum
* Spathiphyllum juninense
* Spathiphyllum kalbreyeri
* Spathiphyllum kochii
* Spathiphyllum lacustre
* Spathiphyllum laeve
* Spathiphyllum lechlerianum
* Spathiphyllum liesneri
* Spathiphyllum maguirei
* Spathiphyllum mawarinumae
* Spathiphyllum monachinoi
* Spathiphyllum montanum
* Spathiphyllum neblinae
* Spathiphyllum patini
* Spathiphyllum perezii
* Spathiphyllum phryniifolium
* Spathiphyllum quindiuense
* Spathiphyllum silvicola
* Spathiphyllum sipapoanum
* Spathiphyllum solomonense
* Spathiphyllum wallisi
* Spathiphyllum wendlandii

## Fotaro 

Image:Spathiphyllum cochlearispathum0.jpg|Spathiphyllum cochlearispathum
Image:Spathiphyllum cochlearispathum1.jpg|Spathiphyllum cochlearispathum
Image:Spathuphyllum cochlearispathum0.jpg|Spathiphyllum cochlearispathum

Image:Spathiphyllum00.jpg|Spathiphyllum cochlearispathum
Image:Spathiphyllum floribundum2.jpg|Spathiphyllum floribundum
Dosiero:Spathiphyllum_floribundum1.jpg|Spathiphyllum floribundum

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* La Spatifilo - Malpolua planto 
* spathiphyllum
* Toxicité du spathiphyllum

Kategorio:Arumacoj
Kategorio:Ĉambroplantoj
Konsilisto Krespel

**Konsilisto Krespel** estas novelo de E. T. A. Hoffmann, kiun Friedrich de la Motte Fouqué publikigis en *virina poŝlibro en 1818* kun Johann Leonhard Schrag en Nurenbergo sub la titolo *Letero de Hoffmann al Barono de la Motte Fouqué*.

En 1819 la teksto aperis en la unua sekcio de la unua volumo de la kolekto *Die Serapionsbrüder* ĉe G. Reimer en Berlino. Akto de la opero *La rakontoj de Hoffmann* de Jacques Offenbach baziĝas sur tiu ĉi rakonto.

## La Esperanta versio 
* aŭtoro: E. T. A. Hoffmann
* tradukisto: Wolfgang Kirschstein
* eldonejo: Sezonoj (Kaliningrad Rusio) 
* jaro de kompono kaj unua eldono: 2001
* jaro de la reeldono: 
* presejo: 
* formato: 24 paĝoj, 20 cm 
* recenzoj:

## Eksteraj ligiloj
* Konsilisto Krespel en Libroservo de UEA
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Krespel
Kategorio:Libroj de Wolfgang Kirschstein
Kategorio:Verkoj el la germana literaturo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kongresaj paroladoj

***Kongresaj Paroladoj*** estas 64-paĝa libro kompilita de Aleksander Korĵenkov kaj eldonita de Sezonoj el Jekaterinburgo en la jaro 1995. En la libro estas prezentataj 7 paroladoj ĉe Universalaj Kongresoj kaj 4 aliaj. La libro estas la dua en Serio Scio. La tekstoj de la paroladoj estas ĉerpitaj el la *Originala Verkaro* (1929). 

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P. Fiŝo

## Eksteraj ligiloj
* Elŝutebla libro de la kongresaj paroladoj fare de Zamenhof (PDF 300 KB)
* Filmeto pri la parolado de Zamenhof dum la barcelona kongreso (1909)
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "kongresaj paroladoj"

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Aristilo

**Aristilo** (ĉ. 280 a.K.) estis greka astronomo kiu kreis - kune kun Timoĥaro la unuan stelkatalogon proksimume en la jaro 300 a.K., li laboris en la biblioteko de Aleksandrio.

La luna kratero Aristilo estis nomita omaĝe al li.

Kategorio:Helenaj astronomoj
Kategorio:Helenaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento a.K.
Etiopia formikulo

La **Etiopia formikulo** (***Myrmecocichla melaena***) aŭ Rupela formikulo, omaĝe al la priskribinto kaj fama ornitologo Eduard Rüppell, kiu priskribis inter multaj aliaj specioj ankaŭ la samgenran specion Makulflugila formikulo, estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed precipe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune formikomanĝanto (*mirmeks*) kaj (*ciklos*).

Ĝi estas **tre nigra birdo**, kio aperas en la latina scienca nomo, kie *melaena* devenas al radiko el la antikva greka “melanos” (*nigra*), kaj kiu montras tre markatan kaj kontrastan **blankan centran zonon en subflugiloj**.

Ĝi estas endemio kiu troviĝas nur en Eritreo kaj Etiopio.

## Vidu ankaŭ 
*Etiopaj montaraj arbustetaroj

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Myrmecocichla melaena. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Suda formikulo

La **Suda formikulo** (***Myrmecocichla formicivora***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune *formikomanĝanto* (*mirmeks*) kaj (*ciklos*). Ĉe tiu specio la specifa parto de tiu scienca nomo estas ripeta, ĉar temas pri la sama signifo el la latinaj vortoj *formicivora*, el *formiko* kaj *vori*.

maldekstra|eta|Southern anteater-chat (Myrmecocichla formicivora)-1567 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford|alt=Southern anteater-chat (Myrmecocichla formicivora)-1567 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg
Ĝi estas **nigreca birdo**, iom pli hela ĉe vizaĝo kaj brusto kaj kiu montras etan blankan makulon en ŝultro.

maldekstra|eta|Suda formikulo|alt=Suda formikulo
Ĝi troviĝas en Bocvano, Lesoto, Namibio, Sudafriko, Svazilando kaj Zimbabvo, do sufiĉe tre sudafrika distribuado kompare kun aliaj specioj de la genro kiu atingas Saharon, kaj de tie la nomo de la specio. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika seka arbustejo kaj herbejo de malaltaj teroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Myrmecocichla formicivora. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

## Bildaro 

Ant-eating Chat (or Southern Anteater-chat), Myrmecocichla formicivora at Suikerbosrand Nature Reserve, Gauteng - full of the joys of spring. (15279776485).jpg
Ant-eating Chat (or Southern Anteater-chat), Myrmecocichla formicivora at Suikerbosrand Nature Reserve, Gauteng, South Africa (14666654899).jpg
Myrmecocichla formicivora at Kgalagadi (45062932065).jpg
Ant-eating Chat (Myrmecocichla formicivora) female (32904557331).jpg

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Toivo Kivimäki

**Toivo KIVIMÄKI** (naskiĝis la 5-an de junio 1886, mortis la 6-an de majo 1968) estis finna juristo, diplomato kaj politikisto. Li estis ĉefministro de Finnlando de la 14-a de decembro 1932 ĝis la 7-a de oktobro 1936.

Post la studo de juro li estis profesoro pri civila juro en la Universitato de Helsinko. Tie li de 1931 ĝis 1936 estis dekano de la fakultato pri civila juro. Krome li politike aktivis en la Nacia Progresema Partio kaj post la sendependiĝo de Finnlando estis membro de la finna parlamento. De decembro 1928 ĝis aŭgusto 1929 li estis ministro pri internaj aferoj en la registaro de Oskari Mantere kaj de marto 1931 ĝis decembro 1932 ministro pri justico en la dua registaro de Juho Sunila. Kiel ties posteulo, li inter la 14-a de decembro 1932 kaj la 7-a de oktobro 1936 estis ĉefministro de Finnlando, en registara koalicio inter lia partio, la Nacia Koalicio kaj la Sveda Popola Partio. Dum lia oficperiodo li tre akcentis la kunlaboron kun la aliaj ŝtatoj de Skandinavio. 

Du semajnon post subskribo de la pripaca traktato inter Finnlando kaj Sovetunio por finigo de la Vintra Milito la 13-an de marto 1940, la tiama ĉefministro Risto Ryti nomumis lin ambasadoro en Berlino, la tiama ĉefurbo de la hitlera Nazia Germanio. Tie li laboris ĝis la finigo de diplomatiaj rilatoj de Finnlando al Nazia Germanio la 2-an de septembro 1944. Dum la naziaj gvidantoj de Germanio ĝis 1941 havis malamikan sintenon al Finnlando, estis li kiu zorgis por signifa plibonigo, tiel ke la germana armeo Wehrmacht inter 1941 kaj 1944 subtenis la finnan armeon en sia lukto kontraŭ la Ruĝa Armeo por reakiro de la en 1940 de Sovetunio forprenitaj partoj de Finnlando. 

Post interkonsentiĝo pri armistico inter Finnlando kaj Sovetunio en 1944, la sovetiaj regantoj konsideris lin nedezirata politikisto; en verdikto de februaro 1946 li kondamniĝis je 5 ½ jaroj da malliberiĝo, sed tamen en 1948 liberiĝis kadre de amnestio. Li retiriĝis el la nacia politiko kaj reprenis sian postenon de profesoro en la Universitato de Helsinko. 

Kategorio:Ĉefministroj de Finnlando
Kategorio:Finnaj politikistoj
Oskari Mantere

**Oskari MANTERE** (naskiĝis la 18-an de septembro 1874, mortis la 9-an de decembro 1942) estis finna politikisto. Li estis ĉefministro de Finnlando de la 22-a de decembro 1928 ĝis la 16-a de aŭgusto 1929.

Li politike aktivis en la Nacia Progresema Partio kaj post la sendependiĝo de Finnlando, inter la jaroj 1919 kaj 1938, estis membro de la finna parlamento. De novembro 1922 ĝis januaro 1924 li estis ministro pri socialaj aferoj en la registaro de Kyösti Kallio, kaj de majo 1924 ĝis marto 1925 estis vicministro pri eduko. De la 22-a de decembro 1928 ĝis la 16-a de aŭgusto 1929 li estis ĉefministro de Finnlando en koalicio inter lia partio kaj la partio Nacia Koalicio. Post li ankoraŭ de decembro 1932 kaj oktobro 1936 estis ministro pri eduko en la registaro de Toivo Kivimäki kaj en tiu funkcio reprezentis sian landon en la 14-a kunsido de la Ligo de Nacioj en 1933.

## Vidu ankaŭ 
* la liston de la ĉefministroj de Finnlando.

Kategorio:Ĉefministroj de Finnlando
Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1874
Ivanovo (Serbio)

**Ivanovo,** serbe kaj bulgare **Иваново,** germane **Alexanderkirchen** aŭ *Iwanowo,* hungare **Sándoregyháza** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Panĉevo.
eta|dekstra|Ivanovo situas en la mapo en la verda municipo

## Bazaj informoj 
* Areo: 52 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 68 m
* Loĝantaro: 1130
* Poŝtkodo: 26223
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Ivanovo situas sur ebenaĵo apud Danubo. Panĉevo troviĝas 18, Beogrado 35&nbsp;km-ojn.
eta|300px|Preĝejo de Ivanovo

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1876. En 1868 bulgaroj kaj germanoj, en 1883 hungaroj el Transilvanio alvenis. En 1888 kaj en 1897 inundoj okazis. En 1900 vivis en Sándoregyháza 2518 homoj (1245 hungaroj, 830 bulgaroj, 443 germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ivanovo 1131 homoj, (452 hungaroj, 307 bulgaroj, 223 serboj, 4 germanoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Vendelo de 1889

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Oreŝac

**Oreŝac,** serbe **Орешац,** slave **Orešac,** hungare **Homokdiód,** rumane **Oreşaţ** [oreŝac] estas malgranda vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.
eta|dekstra|Oreŝac situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|270px|Rumana ortodoksa preĝejo en Oreŝac
eta|dekstra|300px|Impona loĝdomo en Oreŝac

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 73 m
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Homokdiód apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Oreŝac 420 homoj, (196 rumanoj (47 %), 171 serboj (41 %), 41 ciganoj (10 %), 8 hungaroj kaj aliaj.

== Komunumoj pri *Dió* (=juglando) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Cirkulado de la rokaĵoj

eta|Cirkulado de rokaĵoj (angle)
**Cirkulado de la rokaĵoj** en la geologio nomiĝas la ciklo, dum kiu rokaĵoj estas transportataj de la tersurfaco en la profundon kaj denove retransportataj al la tersurfaco. Tiu ciklo daŭras meznombre proksimume 200 milionojn da jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de petroj
* Diagenezo
* Terkrusto, Termantelo
* Orogenezo, Sedimentado
* Tektoniko, Kontinenta drivo, Marprofundfosego
* Karbonat-silikat-ciklo, subciklo, kiu koncernas ankaŭ hidrosferon kaj atmosferon

## Literaturo 
* Klaus-Henning Georgi: *Kreislauf der Gesteine. Eine Einführung in die Geologie.* (Ciklo de petroj. Enkonduko al geologio) Rowohlt TB, 1983, ISBN 978-3-499-17758-3 ()
* Herbert Lüftner: *Kreislauf der Gesteine.* Eigenverlag www.geo.uni-dortmund.de, Webdokument (PDF-dosiero) ()

Kategorio:Rokaĵoj
Kategorio:Erozio
Kategorio:Veterdisfalo
Kategorio:Sedimentado
Kategorio:Petrologio
Carnaúba dos Dantas

**Carnaúba dos Dantas** estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando.
Fondita la , la municipo havas 7.083 loĝantojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Norda Rio-Grando

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj

Kategorio:Municipoj de Norda Rio-Grando
Konga formikulo

La **Konga formikulo** (***Myrmecocichla tholloni***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune formikomanĝanto (*mirmeks*) kaj (*ciklos*).

Ĝi estas **nigreca birdo**, kiu montras helajn gorĝon kaj supran bruston.

Ĝi troviĝas en Angolo, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo kaj Gabono, tio estas ĉirkaŭ la baseno de la rivero Kongo, de kio devenas la nomo de la specio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj seka herbejo de malaltaj teroj kaj laŭsezone humida aŭ inundita herbejo same de malaltaj teroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Myrmecocichla tholloni. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Gudurica

**Gudurica,** serbe **Гудурица,** hungare **Temeskutas** [temeŝkutaŝ], germane **Kudritz** estas vilaĝo en Serbio en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Versec.
eta|dekstra|Gudurica situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|270px|Preĝejo de Gudurica

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 111 m
* Loĝantaro: 1260
* Poŝtkodo: 26335
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Historio 
Germanoj fondis la vilaĝon en 1719. Ĝis Traktato de Trianon Temeskutas apartenis al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto Versec, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Fine de la hungara erao la komunumo havis la rangon grandvilaĝo. En 1941 la germana armeo okupis la vilaĝon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Gudurica 1267 homoj, (839 serboj (66 %), 133 macedonoj (11 %), 44 hungaroj (4 %) kaj aliaj.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo omaĝe la Johano Baptisto

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ŝatrinci

**Ŝatrinci,** serbe **Шатринци,** slave **Šatrinci,** hungare **Satrinca** estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto Srem (regiono), en municipo de Irig.
eta|dekstra|Ŝatrinci situas en la mapo en la verda municipo
eta|300ra|Katolika preĝejo de Ŝatrinci

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 142 m
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 22
* Aŭtokodo: RU

## Situo 
## Historio 
En la 18-a jarcento serboj vivis en la vilaĝo, sed poste alvenis ankaŭ hungaroj. Ĝis fine de Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Habsburga Imperio, al Szerém, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 2002 loĝis en Ŝatrinci 399 homoj, (253 hungaroj(63 %), 85 serboj (21 %), 19 kroatoj, 14 jugoslavianoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1850

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Nigra formikulo

La **Nigra formikulo** (*Myrmecocichla nigra*) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune formikomanĝanto (*mirmeks*) kaj (*ciklos*).

Ĝi estas **tre nigra birdo** de kio devenas la nomoj popola kaj scienca, kie *nigra* estas latina vorto, kiu signifas tute same kiel en Esperanto. Specife tiu specio montras **blankan makulon en ŝultro**. Ĝi estas 15 al 16&nbsp;cm longa, fortika kaj relative mallongvosta kompare kun aliaj saksikolenoj. La plumaro de la plenkreska masklo estas brilnigra escepte ĉe la blankaj makuloj de la supraj flugiloj kiuj estas kutime videblaj aŭ nur parte kaŝitaj (kiel ĉe la foto) kiam la birdo estas ripoza. La ino kaj kaj junuloj estas tre malhelbrunaj (Zimmerman, Turner kaj Pearson 1999).

La kanto (en Kenjo kaj norda Tanzanio) estas priskribita kiel "longigita, milda kaj muzikeca, foje dumfluge, *ŭii tiŭiii tuŭiiiaa, skŭik-skŭiaaaa, kŭiaaa-aaa-kŭiaaa, aa-iŭii-tii, ciŭii-tiŭ-skŭiiia-ci-siiit….*" Tiu specio foje imitas aliajn birdojn (Zimmerman, Turner kaj Pearson 1999).

Ĝi loĝas amplekse, sed nesekve en herbejoj de Afriko, el Senegalio orienten al Kenjo kaj sude al Angolo kaj Zambio. Ties teritorio estas ĉirkaŭkalkulita je 3,400,000&nbsp;km², kaj ĝi estas konsiderata "ofta" en almenaŭ partoj de tiu areo (Birdlife International 2004).

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga
* 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Fiksita stelo

**Fiksita stelo** (de la samsenca latina *stellae fixae*) estas tiuj astroj, kiuj ŝajne ne moviĝas rilate al la aliaj steloj. Do, fiksita stelo estas ĉiu stelo ekster la sunsistemo, ĉiu stelo krom nia suno. Ili formas la bildojn (konstelaciojn) de la nokta ĉielo konatajn en multaj kulturoj. 

En antikva Grekio kaj en mezepoko homoj kredis, ke la steloj estas fiksitaj sur giganta ĉiela sfero („firmamento“, la firma, t.e. rigida, sfero), rotacianta ĉirkaŭ la tero. Jam Ptolemeo (150 p.K.) sciis, ke la diametro de la firmamento estas grandega rilate al la tero, ke ne eblas mezuri ilian distancon (per mezurado de la paralakso). Nur en la 18-a jarcento astronomoj komencis spekuladi pri tiaj distancoj.

La kontraŭo de fiksita stelo en tiu koncepto estas la **„migranta stelo“ = planedo**, kies moviĝo estas nudokule observebla.

## Vidu ankaŭ
* Videbla magnitudo, Absoluta magnitudo 
* Firmamento, Tercentrismo, Suncentrismo
* *Libro pri Fiksitaj steloj*

Kategorio:Astronomiaj objektoj
Kategorio:Eksvalidiĝintaj sciencaj teorioj
Transloĝiĝo

[eta|dekstra|Transloĝiĝo en [Kebeko, la 1-a de julio]]
eta|Transloĝigaj aŭto kaj lifto, Germanio, 2007
**Transloĝiĝo** estas la ago, por loĝanto(j) de loĝejo, forlasi sian domon aŭ apartamenton (ĝenerale, kunprenante siajn meblojn kaj posedaĵojn) por enloĝi alian loĝejon.

Oni ankaŭ povas transloĝigi oficejon, sidejon de socio, butikon aŭ laborejon.

Transloĝiĝo estas ĉiam kriza momento, dum kiu restas tro malmulte da tempo por fari nenion krom malplenigi ŝrankojn kaj enpaki siajn posedaĵojn en kartonojn.

En grandaj urboj kaj disvolviĝitaj socioj specifaj entreprenoj dediĉas sin al translokigo de loĝantoj kaj havaĵoj de familioj.

Kategorio:Loĝado
Kategorio:Transporto
Irving Penn

**Irving PENN** (naskiĝis la 16-an de junio 1917 en Plainfield, New Jersey, mortis la 7-an de oktobro 2009 en Novjorko) estis usona fotisto.

La filo de juda horloĝisto pasigis sian junaĝon en Plainfield kaj en Philadelphia. Li fariĝis dezajnisto.

Ekde la 1940-aj jaroj li fotis por la modo-revuo *Vogue*. Krome li famiĝis pro portretaj fotoj. Inter liaj modeloj estis famuloj kiel Pablo Picasso, Miles Davis, Marlene Dietrich, Igor Stravinski kaj Spencer Tracy. Ankaŭ objektojn kaj nutraĵojn li fotis.

En la jaro 1950 Irving Penn edziĝis al la modelino Lisa Fonssagrives. Ŝi aperis en aro de liaj modo-fotoj. La paro restis kune ĝis ŝia morto en la jaro 1992. Lia pli juna frato estas la filmreĝisoro Arthur Penn.

Irving Penn publikigis aron da libroj, ekz. *A notebook at Random* en la jaro 2004. Liaj postlasaĵoj grandparte troviĝas en la *Art Institute of Chicago*.

Li mortis en sia hejmo en Manhatano, Novjorko.

Kategorio:Usonaj fotistoj
Kategorio:Judoj
Messerschmitt Kabinenroller

La **Messerschmitt KR200**, aŭ *Kabinenroller* (kajutskutilo, aŭ eble pli bone rulkajuto), estis trirada veturilo dezajnita de la konstruanto de aviadiloj Fritz Fend kaj produktita en lia fabriko ekde 1955 ĝis 1964.

## Historio 
S-ro Messerschmitt, dumtempe ne permesite produkti aviadilojn, estis transiginta siajn fabrikojn al produktado de aliaj produktoj.
En 1952 Fend alparolis la firmaon Messerschmitt kun la ideo produkti malgrandajn veturilojn. Bazo estis la Fend Flitzer.

La unua modelo estis la KR175, kiu havis motoron de kompanio Fichtel und Sachs. La nomo *Kabinenroller* signifas rulkajuto. Aparta kompanio estis fondita por la produktado, nomita Regensburger Stahl- und Metallbau GmbH.

En 1955 sekvis la modelo KR200, kiu havis pli fortan motoron kun 200 cm³. Ankaŭ kelkaj aliaj detaloj estis plibonigitaj.
La prezo estis ĉ.  (germanaj markoj). Dum ĝia unua jaro estis jam produktitaj  ekzempleroj. Pro sia travidebla tegmento el plasto la veturilo ricevis la moknomon "Menschen in Aspik", homoj en aspiko. La konkurenca veturileto BMW Isetta ricevis la moknomon "Knutschkugel", kio signifas "suĉkisa sfero", ĉar en ĝi oni sidis unu flanke al la alia, kio estis granda avantaĝo tiurilate. Maksimuma rapideco de pli ol 90 km/h malgraŭ povumo de nur 10 ĉevalpovumoj estis atingita pro du faktoroj: la malgranda pezo kaj la tre bona fluliniformo kun tre mallarĝa front-areo. Pro tio kaj efika suspensio la Messerschmitt venkis klare dum vet-kurado kontraŭ sia konkurenco Isetta, speciale sur malbonaj vojoj, kie la Isetta havis problemojn, ankaŭ ricevante la nomon "Schlagloch-Suchgerät" {Stratotru-serĉilo).

En 1956, s-ro Messerschmitt denove ricevis permeson produkti aviadilojn kaj ne plu interesiĝis pri la veturiloj de Fend. Li vendis la fabrikon en Regensburg al Fend, kiu daŭrigis la produktadon de la KR200 kaj aliaj veturiloj.

Dum la ekonomio en Germanio bone kreskis, la intereso pri tre malgrandaj veturiloj malkreskis. La intereso moviĝis de du-radaj kaj triradaj veturiloj al pli grandaj kvar-radaj aŭtomobiloj. Dezirataj veturiloj estis tiam en Germanio minimume la Lloyd kaj VW, en Britio la Mini, en Italio la Fiat 500, en Francio la Citroën 2CV. Tial en 1964 la produktado de Messerschmitt ĉesis.

### 24-hora rekordo 
En 1955, por pruvi la dureblecon de la KR200, Messerschmitt preparis specialan KR200 por konkeri la mondan rekordon por 24 horoj por tri-radaj veturiloj. Tiu modelo havis nur unu seĝon kaj modifitan motoron, sed la ĉasio estis seria. La rekorda kurado okazis je la aŭtokonkurejo Hockenheimring norde de Heidelberg kaj rezultigis 24 mond-rekordojn en ĝia klaso.
eta|KR 200, interna vido
eta|KR 200, malfermita

## Vidu ankaŭ 
Messerschmitt TG500

## Referencoj 
* 
* 
* 
* 

## Literaturo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* British club
* German club
* Messerschmitt Scale Models 

Kategorio:Aŭtomobiloj
Kategorio:Germanaj aŭtomobiloj
Caiçara do Rio do Vento

**Caiçara do Rio do Vento** estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando.
Fondita en 1963, la municipo havas 3.185 loĝantojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Norda Rio-Grando

## Eksteraj ligiloj 
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj

Kategorio:Municipoj de Norda Rio-Grando
Fritado

eta|dekstra|250px|Frititaj manĝaĵoj

**Fritado** estas procedo, ĉe kiu manĝaĵo estas kuirata per termika preparado ĉe senpera intertuŝo kun oleo aŭ graso ĝis apero de specifa krusteto. Oni fritas manĝaĵon sur metala surfaco aŭ en oleo/graso.

## Manieroj 
* Sur metala surfaco – aldono de graso aŭ oleo 5-10% al tuto de manĝaĵo ĉe temperaturo 140-150°С;
* En granda kvanto da graso aŭ oleo – tutan manĝaĵon oni mergas en grason aŭ oleon, varmigitan ĝis temperaturo 160-180°С.

## Konataj frititaj manĝaĵoj 
* Terpomfingroj
* Ĉipsoj
* Bifsteko

## Vidu ankaŭ 
* Rostado
* Kradrostado

Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Kuirartaj teknikoj
Encanto

**Encanto** estas urba municipo en la subŝtato Norda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Oeste Potiguar* kaj en la mikroregiono *Serra de São Miguel*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . La urbo fondiĝis en 1963.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Norda Rio-Grando	

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Norda Rio-Grando
Minejo Hlubina (Ostrava)

**Minejo Hlubina** - **Bohumil Laušman** - **Hlubina** - tio estas nomoj, kiujn havis la minejo Hlubina situanta en Malsupra regiono Vítkovice en Ostrava.

## Historio
La Minejo Hlubina (*Tiefbauschacht*) estis fondita en la jaro 1852 fare de Salomon Mayer Rothschild. La 16-an de novembro 1931 estis aligita al ĝi minejo Šalomoun, kiu devene memstariĝis en la jaro 1939. La origina nomo de la minejo estis la 17-an de julio 1946 ŝanĝita je Minejo Bohumil Laušman, en februaro de 1949 ĝi revenis al la devena nomo Hlubina. La 1-an de januaro 1958 estis al la minejo Hlubina aligita minejo Generál Jeremenko. La 1-an de julio 1987 la minejoj Hlubina kaj Ostrava estis kunigitaj en unu entreprenon Minejo Ostrava kun memstaraj uzinoj.

La Minejo Hlubina ekzistas ekde la jaro 1852 ĝis hodiaŭ, ekspluatado de karbo okazis en la jaroj 1863-1991. Ekspluatitaj estis karbaj galerioj en jaklovecaj kaj hrušovaj tavoloj. La mineja kampo havis areon 382 ha, malfermita ĝi estis per tri ŝaktoj ĝis profundeco 1200 metroj al la 12-a etaĝo. La ekspluatado estis ĉesigita la 30-an de junio 1991 kaj la ŝaktoj estis superŝutitaj. Nuntempe estas en propono de Unesko proklami kiel ŝirma memorigaĵo la minejon Hlubina kun apuda koaksigejo kaj altforna trafiko de ferfabrikoj Vítkovice kaj sekve alirebligi la tutan areon en formo de industria skanzeno.

## Rilataj artikoloj
* Colours of Ostrava
* Malsupra regiono Vítkovice
* Ferfabrikoj Vítkovice

## Pluaj fotoj

Ostrava, Dolní oblast Vítkovice, těžní věž Hlubina.jpg|Malsupra regiono Vítkovice - Minturo de minejo Hlubina
Ostrava, Dolní oblast Vítkovice - panoramio (67).jpg|Malsupra regiono Vítkovice - Minejo Hlubina
Ostrava, Dolní oblast Vítkovice - panoramio (80).jpg|Malsupra regiono Vítkovice - Minejo Hlubina
Ostrava, Dolní oblast Vítkovice - panoramio (91).jpg|Malsupra regiono Vítkovice - Minejo Hlubina
Ostrava, Vítkovice, Hlubina, areál.jpg|Minejo Hlubina
Ostrava, Vítkovice, Hlubina.jpg|Minejo Hlubina

 

Hlubina
Kategorio:Moravia Ostrava
Kategorio:Malsupra regiono Vítkovice
Leopoldo la 3-a (Aŭstrio)

**Leopoldo la 3-a Sankta** (naskiĝinta en 1073 en Gars, mortinta la 15-an de novembro 1136 en Vieno) el la dinastio de Babenbergoj estis de 1095 ĝis 1136 margrafo de la Orienta Markio (la posta Aŭstrio).

Leopoldo estis filo de aŭstra margrafo Leopoldo la 2-a kaj lia edzino Ida von Formbach-Ratelnberg.
En 1095 li ekestis margrafo de Aŭstrio. En la jaro 1106 li edziĝis al Agnes von Waiblingen, filino de imperiestro Henriko la 4-a.

Laŭ legendo, vento forportis la vualon de margrafino Agnes dum ĉasado kaj Leopoldo la 3-a interligis la retrovon de la vualo kun fondo de preĝejo. Tiu ĉi loko estis en Klostronovburgo (germane *Klosterneuburg*) kaj li fondis tie abatejan preĝejon, nun konata kiel Monaĥejo de Klosterneuburg, kiu estis konsekrata dum 1136.

En la jaro 1385 oni komencis strebi pri lia kanonizo. Li estis kanonizita nur en 1485 de papo Inocento la 8-a. En 1663 Leopoldo la 1-a starigis sian samnomulon kiel protekta patrono de Aŭstrio.
La 15-an de novembro, la nom- kaj morttago de Sankta Leopoldo la 3-a, venas al la abatejo ne nur la loĝantoj de Klostronovburgo, sed ankaŭ multaj gastoj el la federaciaj landoj Malsupra Aŭstrio kaj Vieno – kies landa patrono estas la sankta markizo (margrafo) – kaj multaj turistoj, por rigardi la tombolokon Verduna Altaro. Dum la Leopoldo-Festo estas ankaŭ ekspoziciata la kranirelikvo de Sankta Leopoldo.
En la Abateja Bindejo troviĝas la fama "Milsitela Barelo" super kiu ĉiujare, tradicie, glitas multaj vizitantoj. La tradicio estas konata sub la nomo "Barelglitado" (germane *Fasslrutschen*).

Dosiero:Statuo_de_Leopoldo_la_3-a.JPG|Statuo de Margrafo Leopoldo la 3a en Abatejo Klostronovburgo
Dosiero:Statuo_de_markizino_Agnes.JPG|Statuo de Margrafino Agnes en Abatejo Klostronovburgo
Dosiero:Klosterneuburg - Stift, Verduner Altar (2).JPG|Kranirelikvo de Sankta Leopoldo
Dosiero:Leo mit Tafel.JPG|El unu bloko de Carrara-marmoro ĉizita de Markus Redl

* :pl:Leopold III Święty 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1073
Kategorio:Mortintoj en 1136
Kategorio:Historio de Aŭstrio
Kategorio:Margrafoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
La blanka armeo, la nigra baron'

"La blanka armeo, la nigra baron'" (, prononco: *Belaja armija, ĉornij baron*) estas marŝkanto, kies tekston skribis P. Grigoriev kaj kion verkis Samuil Pokrass. Skribite en 1920 dum la Rusia enlanda milito, la kanto estis batalhimno por la Ruĝa armeo.

Rusa versio:

1.

Белая армия, чёрный барон
Снова готовят нам царский трон,
Но от тайги до британских морей
Красная Армия всех сильней.

*Припев*:

**Так пусть же Красная**
**Сжимает властно**
**Свой штык мозолистой рукой,**
**И все должны мы**
**Неудержимо**
**Идти в последний смертный бой!**

2.

Красная Армия, марш вперёд!
Реввоенсовет нас в бой зовёт.
Ведь от тайги до британских морей
Красная Армия всех сильней!

*Припев*

3.

Мы раздуваем пожар мировой,
Церкви и тюрьмы сравняем с землёй.
Ведь от тайги до британских морей
Красная Армия всех сильней!

*Припев*
	

Esperantlingva (rima, ne laŭvorta) traduko:

1.

La blanka armeo, la nigra baron',
Ree por ni pretas la caran tron'
Sed de la tajgo ĝis la britaj mar'
Haltigos neniu la ruĝular'!

*Refreno*:

Kaj tiel ni, ruĝaj,
Estu venkantaj
Kun bajoneto enmane
Kaj ĉiuj ni
Sen oscili
Iru batalen ĝismorte!

2.

Ruĝa armeo, antaŭen ni ir'!
Neniu el ni timas 'sti martir'!
Ĉar de la tajgo ĝis la britaj mar'
Haltigos neniu la ruĝular'!

*Refreno*

3.

Ni tute detruos la mondon malnov',
Fari ion ajn libere ni pov'
Ĉar de la tajgo ĝis la britaj mar'
Haltigos neniu la ruĝular'!

*Refreno*

Kategorio:Rusia enlanda milito
Kategorio:Sovetiaj kantoj
Kategorio:Ruslingvaj kantoj
Kategorio:Kantoj pri Rusio
Reinhold-Tüxen-societo

La **Reinhold-Tüxen-societo** estas germana societo pri vegetaĵara kono, nomita laŭ la germana biologo kaj botanikisto Reinhold Tüxen (1899-1980), kun sidejo en Hanovro.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Pri Reinhold Tüxen en la germana Vikipedio

Kategorio:Botanikaj asocioj
Kategorio:Fitogeografio
Kategorio:Organizaĵoj en Germanio
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Germanio
Minejo ČSA

eta|250px|maldekstra|La suma vido al la komplekso de uzino Jan Karel
**Minejo ČSA** () (en la pasinteco la tuta nomo sonis **Minejo de Ĉeĥoslovaka armeo**, nuntempe estas uzata sole mallongigo) estas mineja komplekso de kompanio OKD, konsistanta el du ekspluatigaj uzinoj:
* Jan Karel
* Doubrava

## Historio 
La Minejo de Ĉeĥoslovaka armeo estiĝis al la 31-a de decembro 1951 per kunigo de minejoj Jindřich kaj Hlubina kaj Jan Karel. La ekspluatado en unuopaj lokoj estis iom post iom dampigata (Hlubina - 1963, František - 1964, Jindřich - 1995) kaj eluzeblaj partoj de iliaj minejaj kampoj estis almembrigataj al la minejo Jan Karel.

Al la 1-a de julio 1995 estis al la minejo ČSA aligita ĝis tiu tempo memstara minejo Doubrava.

## Priskribo 
La mineja kampo aperas en katastroj de municipoj Karviná, Orlová, Doubrava kaj Dětmarovice kaj ties areo faras ĉirkaŭ 26&nbsp;km².

La uzinoj Jan karel kaj Doubrava estas kunigitaj per koridoro, kiu post fermigo de la minejo Doubrava servos por transporto de karbo el tiu ĉi areo al la uzino Jan Karel. La minejo ČSA estas produktanto de precipe kvalita koaksigebla nigra karbo.

La nuntempa ekspluatado estas taksata proksimume al 3 milionoj da tunoj pojare. Fortecoj de la karboportaj galerioj estas vice ĉirkaŭ 2-3 metroj. La minejo okupigas ĉirkaŭ 2800 okupigantojn, el tio proksimume 2000 laboras sub la tero.

Finigo de la minado okazis en februaro de 2021.

## Referencoj
Kategorio:Doubrava
ČSA
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Karviná
Kategorio:Malaperis en 2021
Stratford (Ontario)

eta|250ra|la urbodomo
**Stratford** estas urbo en la distrikto Perth, situanta en la sudo de la provinco Ontario de Kanado. La urbo troviĝas borde de la rivero Avon, kaj laŭ la censo de 2006 havis 30 461 loĝantojn.

Kiam la areo unuafoje estis setligita en 1832, la loĝloko kaj la apuda rivero estis nomitaj laŭ Stratford-upon-Avon en Anglio, fama pro la dramverkisto William Shakespeare. La urbo estas la administra centro de la distrikto. Stratford ricevis la statuson de urbo (angle *town*) en 1859 kaj la statuson de grandurbo (angle *city*) en 1886. La unua urbestro estis *John Corry Wilson Daly* kaj lia nuna posteulo estas *Dan Mathieson*.

La cigno iĝis la simbolo de la urbo. Ĉiujare 24 blankaj kaj 2 nigraj cignoj estas liberigitaj en la riveron Avon.

## Partneraj urboj 
La tri partneraj urboj de Stratford en Ontario estas:
*  Stratford-upon-Avon, Anglio, Britio
*  Stratford, Novzelando
*  Stratford, Konetikuto, Usono

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la urbo 
* retejo de la urba festivalo de ŝekspiraj teatraĵoj
* pliaj turismaj informoj 

Kategorio:Urboj en Ontario
Avon River (Ontario)

[eta|dekstra|250px|la rivero en [Stratford (Ontario)]]
La rivero **Avon** - angle **Avon River** - fluas tra la distrikto *Perth* de la provinco Ontario de Kanado. Ĝi ricevis sian nomon laŭ la samnoma rivero en Anglio, kiam la urbo Stratford estis fondita borde de ĝi en 1832, kaj tiu urbo baptiĝis laŭ la urbo Stratford-upon-Avon en Anglio ĉe la samnoma rivero Avon, fama pro la dramverkisto William Shakespeare. La rivero fontas nordoriente de Stratford kaj fluas sudokcidenten, enirante la nordan branĉon de la ontaria rivero Tamizo (angle *Thames*), same nomita laŭ fama angla rivero. Origine ĝi fakte nomatis "Malgranda Tamizo" aŭ angle *"Little Thames River"*.

Kategorio:Riveroj en Ontario
São Pedro

**São Pedro** estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando.
Fondita en 1962, la municipo havas 6.590 loĝantojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Norda Rio-Grando

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj

Kategorio:Municipoj de Norda Rio-Grando
Karbonat-silikat-ciklo

**Karbonat-silikat-ciklo** en la kemio nomiĝas geokemia, cikla ŝanĝiĝo de silikatoj al karbonatoj kaj inverse, sub la influo de karbonata acido respektive silicia acido. La karbonat-silikat-ciklo kaŭzis 80 procentojn de la karbona dioksido, kiu dum taksite pli ol 500.000 jaroj interŝanĝiĝis inter petroj kaj atmosfero.

Tiu ciklo gravas same por la petrologio kiel por la geoekologio.

## Vidu ankaŭ 
* Cirkulado de la petroj
* Akvocirkulado
* Veterdisfalo de silikatoj
* Silikatpetro, Siliciigo

Kategorio:Geokemio
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Astrobiologio
Rudolf Walden

**Karl Rudolf WALDEN** (naskiĝis la 1-an de decembro 1878, mortis la 25-an de oktobro 1946) estis finna generalo kaj politikisto. Li komisie estis ĉefministro de Finnlando de la 21-a de decembro 1940 ĝis la 3-a de januaro 1941.
 
Karl Rudolf Walden en 1902 en Sankt-Petersburgo fondis grandan komercan societon pri papero. Dum la sekvaj jaroj li estis renoma membro de la finna komunumo en tiu rusia urbo. Ĝis sia morto li restis komercisto pri papero kaj gvidanto de paperproduktaj kompanioj. Krome li estis la unua prezidanto de *FinPap*, la tegmenta organizaĵo de la industrio pri *fin*na *pap*ero. 

Antaŭ la komenco de la komerca kariero, li de 1892 ĝis 1900 estis kadeto en la armea lernejo de *Hamina* kaj ĝis 1902 estis oficiro. 

Dum la Finna Enlanda Milito de januaro ĝis majo 1918 li unue estis provinca armeestro de Vaasa kaj poste dum la du lastaj militaj monatoj la ĉefo de la armea centralo. Fine de 1918 li estis ĉefkomandisto de la finna armeo kaj de la civila gvardio. De novembro 1918 ĝis aŭgusto 1919 li unue estis ministro pri milito en la registaroj de Lauri Ingman kaj Kaarlo Castrén. Aprile 1919 li nomumiĝis generalmajoro. En 1920 li estis membro de la finna delegacio, kiu en la estona rubo Tartu kun reprezentantoj de la juna ŝtato Sovetunio interkonsentis la Traktaton de Tartu, en kiu la bolŝevismaj gvidantoj de Sovetunio agnoskis la ŝtatan sendependecon de Finnlando. 

Dum la Vintra Milito, en kiu la finna armeo defendis la landon de amasa atako de la Ruĝa Armeo de Sovetunio, li de decembro 1939 kaj marto 1940 estis reprezentanto de la armea centralo en la registaro de ĉefministro Risto Ryti. En tiu funkcio li partoprenis la pripacan traktaton en Moskvo, kiu la 12-an de marto 1940 rezultigis la pactraktaton de Moskvo. La 27-an de marto 1940 li iĝis ministro pri defendo en la registaro de Risto Ryti, kaj havis tiun postenon ankaŭ en la registaroj de la sekvaj ĉefministroj Johan Wilhelm Rangell, Edwin Linkomies, Antti Hackzell, Urho Castrén kaj Juho Kusti Paasikivi ĝis la 27-a de novembro 1944. En tiu tempo li krome ankaŭ post la elektiĝo de la ĝis-tiama ĉefministro Risto Ryti al prezidento de Finnlando estis komisia ĉefministro inter la 21-a de decembro 1940 kaj la 3-a de januaro 1941. Aprile 1941 li nomumiĝis generalleŭtenanto. Dum la daŭrigo de la milito inter Finnlando kaj Sovetunio inter junio 1941 kaj septembro 1944 li havis grandan politikan influon kaj serĉis pli proksimajn politikajn rilatojn de Finnlando al Svedio kaj Usono. Junie 1942 li nomumiĝis infanteria generalo. En septembro 1944 li estis membro de la finna delegacio, kiu en Moskvo interkonsentis armisticon kun Sovetunio kaj finis la militon inter la du landoj, kiu por Sovetunio rezultigis konservon de la en la Vintra Milito konkeritaj finnaj teritorioj en Karelio kaj grandan influon al la politiko de la daŭre formale sendependa Finnlando dum la sekvaj jardekoj.
 
## Vidu ankaŭ 
* la liston de la ĉefministroj de Finnlando.

Kategorio:Ĉefministroj de Finnlando
Kategorio:Finnaj politikistoj
Johan Wilhelm Rangell

**Johan (Jukka) Wilhelm RANGELL** (naskiĝis la 25-an de oktobro 1894, mortis la 12-an de marto 1982) estis finna politikisto. Li estis ĉefministro de Finnlando de la 3-a de januaro 1941 ĝis la 5-a de marto 1943.

Johan Rangell studis ekonomikon kaj juron. Sekve li laboris kiel advokato kaj pli poste kiel guberniestro (1943 ĝis 1944) kaj estrarano de la Finnlanda Banko *(Suomen Pankki)*. Aparte de tiu li estis engaĝita sportisto, kaj inter la jaroj 1938 kaj 1967 estis membro de la Internacia Olimpika Komitato. En tiu funkcio li ankaŭ estis la prezidanto de la organiza teamo de la Somera Olimpiko 1940 en Helsinko, kiuj tamen fine estis nuligitaj pro la Dua Mondmilito. De la jaro 1934 ĝis 1941 kaj de 1951 ĝis 1953 li krome prezidis la finnan organizaĵon pri sporto, kaj de 1961 kaj 1963 ankaŭ prezidis la finnlandan Nacian Olimpikan Komitaton. 

Li estis membro de la Nacia Progresema Partio. Komence de 1941 li iĝis ĉefministro de registaro koalicia inter sia partio, la partioj Nacia Koalicio, Finnlanda Centro, Finnlanda Socialdemokratia Partio, Sveda Popola Partio kaj eĉ la dekstre ekstremisma Finnlanda Patriota Popola Movado kaj oficis ĝis la 5-a de marto 1943.

Kiam la nazie germania funkciulo Heinrich Himmler dum restado en Finnlando dum somero 1942 postulis la Holokaŭston de la finnaj judoj, Rangell draste rifuzis tiun postulon per la argumento ke ĉiuj anoj de finna ŝtataneco estas protektataj de la finna ŝtato kaj estus krome bezonataj en la finna armeo.

Dum lia oficperiodo la 22-an de junio 1941 ankaŭ komenciĝis la daŭrigo de la milito inter Finnlando kaj Sovetunio, por kiu je forta premo de la stalinisma sovetunia gvidantaro li kaj aliaj sep altrangaj finnaj politikistoj estis akuzitaj en proceso de novembro 1945 kaj februaro 1946. Fine li estis kondamnita je ses jaroj da malliberiĝo, sed tamen en 1948 liberiĝis kadre de amnestio. 

Kategorio:Ĉefministroj de Finnlando
Kategorio:Finnaj politikistoj
Silikatpetro

**Silikatpetroj** estas la plej oftaj petroj de la terkrusto. Ili konsistas plejparte el malmolaj silikatoj kiel feldspatoj, kvarcoj, amfiboloj, piroksenoj, olivinoj aŭ foidoj. Krom silikatpetroj estas karbonatpetroj (kiuj entenas minimume 50% da karbonatoj).

## Literaturo 
* *Der Kosmos-Steinführer. Minerale, Gesteine, Fossilien* (Mineraloj, Petroj, Fosilioj) (Abschnitt "Gesteine", p.146ff). 4-a eldono, 320 p., Kosmos-Verlag, Stuttgart 1980
* Silikatpetroj (Retleksikono Baumarkt (konstrumerkato))

## Vidu ankaŭ 
* Silikatmineraloj

Kategorio:Geologio
Kategorio:Petro
Kategorio:Konstrumaterialoj
Abutilo

**Abutilo** () estas genro  el la familio de la malvacoj de pli ol 100 specioj de arbustoj kaj unu- kaj plur-jaraj herboj el la tropikaj kaj varmaj regionoj; multaj specioj estas kultivataj por ornamo aŭ (ekz. *A. theophrastii*, el Ĉinio) por fibroj utiligataj por juto (el NPIV 2002).

## Ĉefaj specioj 
* *Abutilon auritum*
* *Abutilon bedfordianum*
* *Abutilon berlandieri*
* *Abutilon darwinii*
* *Abutilon eremitopetalum*
* *Abutilon fruticosum*
* *Abutilon grandifolium*
* *Abutilon hirtum*
* *Abutilon hulseanum*
* *Abutilon hyoleucum*
* *Abutilon incanum*
* *Abuliton indicum*
* *Abuliton insigne*
* *Abutilon leonardi*
* *Abutilon malacum*
* *Abutilon megapotamicum*
* *Abutilon menziesii*
* *Abutilon mollicomum*
* *Abutilon mollissimum*
* *Abutilon ochsenii*
* *Abutilon palmeri*
* *Abutilon parishii*
* *Abutilon parvulum*
* *Abutilon permolle*
* *Abutilon pictum*
* *Abutilon purpurascens*
* *Abutilon reventum*
* *Abutilon sandwicense*
* *Abutilon theophrasti*
* *Abutilon thurberi*
* *Abutilon trisulcatum*
* *Abutilon venosum*
* *Abutilon virginianum*
* *Abutilon vitifolium*
* *Abutilon wrightii*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Tela Botanica 
*  

Kategorio:Malvoideoj
Adianto

eta|180ra|*Adiantum cunninghamii*
eta|180ra|*Adiantum hispidulum*
eta|180ra
[eta|180ra|*Adiantum lunulatum* en [Goao, Barato]]
eta|180ra|*Adiantum capillus-veneris*
eta|180ra|
eta|180ra|

**Adianto** (scienca nomo: *Adiantum*) estas genro el pteridacoj kosmopolita de ĉ. 150 specioj de filikoj, precipe el tropika Ameriko, el kiuj multaj havas plurope plume dividajn foliojn kaj estas ĝenerale kultivataj, ofte en forcejoj. Sin. harfiliko.

La plej konata specio estas la **venushara adianto** (scienca nomo: *Adiantum capillus-veneris*).

## Listo de la specioj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Pteridacoj
Kategorio:Polipodialoj
Risto Ryti

**Risto RYTI** [] (naskiĝis la 3-an de februaro 1889, mortis la 25-an de oktobro 1956) estis finna juristo kaj politikisto. Li estis direktoro de la Finnlanda Banko (*Suomen Pankki*), ĉefministro de Finnlando de la 1-a de decembro 1939 ĝis la 21-a de decembro 1940, do dum la Vintra Milito, kaj prezidento de Finnlando inter 1940 kaj 1944.

En junio 1944 Risto Ryti kun Joachim von Ribbentrop, la ministro pri eksteraj aferoj de Nazia Germanio, subskribis traktaton, kiu sekurigis liveradon de armiloj kaj greno el Germanio al Finnlando por la milito de la finna armeo kontraŭ Sovetunio. Kompense Risto Ryti promesis ne interkonsenti apartan packontrakton kun Sovetunio, nur en bloko kun Nazia Germanio. Post kiam la finna armeo helpe de la materia subteno repuŝis la amason atakon de la Ruĝa Armeo de Sovetunio al Finnlando, prezidento Risto Ryti demisiis el la ofico de ŝtata prezidento sub la preteksto de sanproblemoj. Ĉar laŭjure ne la finna ŝtato, sed Risto Ryti kiel privatulo subskribis la traktaton, ĝi ne ligis la novan prezidanton Carl Gustaf Emil Mannerheim. Tio ebligis al Finnlando kontraŭ la volo de Nazia Germanio en septembro 1944 interkonsenti armisticon kun Sovetunio.

En 1945 pro forta premo de la stalinisma Sovetunio komenciĝis proceso kontraŭ Risto Ryti pri kunlaboro kun nazia Germanio. Li estis kondamnita je 10 jaroj da malliberiĝo, sed jam en 1949 pro sanproblemoj reliberiĝis en amnestio fare de la tiama ŝtata prezidento Juho Kusti Paasikivi.

## Vidu ankaŭ 
* la liston de la ĉefministroj de Finnlando.

Kategorio:Ĉefministroj de Finnlando
Kategorio:Prezidantoj de Finnlando
Kategorio:Finnaj politikistoj
Mediscienco

**Mediscienco** estas interfaka stud- kaj esplordirekto, kiu okupiĝas speciale pri la medio de la homo kaj la sekvoj de homaj agoj por aŭ kontraŭ la medio. Surbaze de la tradiciaj fakoj kiel biologio, kemio kaj fiziko, kiuj decide kunagis je la ekesto de tiu interfako, la mediscienco estas parto de la natursciencoj.

## Subkampoj 
Depende de la emfazo ekzistas multnombro da natursciencaj kaj homsciencaj disciplinoj, kiuj partoprenas en la mediscienco. La jena listo pro tio ne estas kompleta, sed nomas nur la plej gravajn fakterenojn:

* pedologio
* botaniko
* geologio
* hidrologio
* klimatologio
* oceanologio
* meteorologio
* ekologio
* medikemio
* medigeologio
* medimedicino
* medijuro
* medifiziko
* medipsikologio
* zoologio

Krom tiuj fakterenoj, kiuj kaj aktive kaj pasive kunagas, ekzistas ankaŭ vico da helpsciencoj, kiuj, kiel en ĉiuj fakdirektoj, kunagas apoge, sed en kiuj la mediscienco ne mem esploras. Al tiuj apartenas statistiko (matematiko), socia scienco, psikologio kaj informadiko. Precipe la fako informadiko havas gravan pozicion, ĉar sen ĝia helpo ne eblus registri kompleksajn sistemojn.

## Vidu ankaŭ 
* Geoekologio
* Konserva biologio

## Literaturo 
* Brandt, E.: Rechtswissenschaften. Mit 13 Tabellen. Berlin: Springer (Studium der Umweltwissenschaften), 2001
* de Hahn, G.; Donning, I.; Schulte, B.: Der Umweltstudienführer, Stuttgart: Ulmer, 1999
* Härdtle, W.: Naturwissenschaften. Mit 20 Tabellen. Berlin: Springer (Studium der Umweltwissenschaften), 1999
* Müller-Rommel, F.; Meyer, H. (2001): Sozialwissenschaften. Mit 14 Tabellen. Berlin: Springer (Studium der Umweltwissenschaften), 2001
* Schaltegger, S. (Hrsg.): Studium der Umweltwissenschaften. Wirtschaftswissenschaften, en: Brandt, E. (eldonanto de la serio): Schriftenreihe „Umweltwissenschaften“. Berlin: Springer, 2000

Kategorio:Terscienco
Kategorio:Mediprotektado
Kategorio:Ekologio
São Vicente

La vorto *São Vicente* havas plurajn signifojn:

* São Vicente (Rio Grande do Norte): brazila urbo en la subŝtato de Norda Rio-Grando.
* São Vicente (San-Paŭlio): brazila urbo en la subŝtato de San-Paŭlio.
Miringo

[eta|a=[miringo (ruĝa); b=maleo; c=inkudo; d=stapedo; e=mezorelo]]
eta|Normala homa miringo(maldekstre)
lang=eo|eta|Anatomio de homa orelo

La **miringo** aŭ **timpana membrano** (*Membrana tympani, Myrinx*) estas maldika membrano je la interna fino de la orelkanalo (se tiu ekzistas) kaj ĝin fermas.

Miringon posedas ĉiuj tervertebruloj, escepte de la gimnofionoj (Gymnophiona), lisamfibioj (Lissamphibia), amfisbenoj (Amphisbaenia) kaj serpentoj. La miringo de la homo estas proksimume 0,1 mm dika kaj havas areon 85 mm² grandan, el kiu proksimume 55 mm² efektive povas percepti sonon. Ĝia plej longa (vertikala) diametro estas 9 ĝis 10 mm.

Kategorio:Orelo