open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teorio de demokratia paco

[dekstra|eta|franca Prezidanto [Charles de Gaulle skuanta manojn kun Okcident-germana Kanceliero Konrad Adenauer en Bonn, en 1963]]
eta|Monda loĝantaro laŭ tipo de politika reĝimo.**La demokratia paco** estas politika teorio, kiu asertas, ke konfliktoj inter demokrataj landoj estas malpli verŝajnaj eskaladi en militon kompare al konfliktoj en kiuj unu el la landoj ne estas demokrata, aŭ al konfliktoj inter du landoj kiuj ne estas demokratiaj.

## Komenco 
La komenco de la teorio estas en la penso de Immanuel Kant, kiu skribis en sia libro *Al Eterna Paco* en 1795 post veni al la konkludo, ke grekaj demokratioj ne batalis unu la alian, ke respublika konstitucia reĝimo estas unu el la kondiĉoj por atingi daŭrigeblan pacon. La teorio de Kant estis ke neniam ekzistus plimulto de la homoj kiuj voĉdonus en favoro de irado al milito, krom en kazo de mem-defendo. Laŭ la kompreno de Kant, demokratioj militis en preskaŭ ĉiuj kazoj kontraŭ oligarkioj, regnoj aŭ tiranio, kaj la kazoj en kiuj demokratioj batalis unu kontraŭ alia estis marĝenaj en la homa historio.

## Kazoj de milito 
[eta| Ruĝe demokratioj, blue ne-demokratioj  Plie, usona politika scienca esploristo Rudolf Rummel montris, ke demokratioj malofte faras diversspecajn agojn de amasa perforto, kiel ekzemple [genocido.

Psikologo Steven Pinker, en sia libro *The Good Angels of Our Nature on the Decline of Violence in History*, citas kvantan studon de politikaj sciencistoj Bruce Rust kaj John O'Neill uzanta plurdimensian loĝistikan regresan metodon, kiu trovis ke demokrata registaro sur ambaŭ flankoj almenaŭ duonigas la ŝancon de konflikto inter ili, kompare kun la averaĝa ŝanco por ambaŭ ajnaj landoj, kaj ke eĉ demokratia registaro de nur unu flanko iom reduktas la ŝancon de konflikto. 

Iomete pli humura teorio, kiu provas establi similan regulon, estas la *Teorio de Oraj Arkoj* eksponata de Thomas L. Friedman en sia verko *The Lexus and the Olive Tree*, kiu asertas, ke perforta armea konflikto ne eksplodos inter du landoj, kiuj ambaŭ havas filiojn de la rapidmanĝeja franĉizĉeno McDonald's.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Antikva Grekio
* Demokratiigo
* Eterna paco
* Milda povo
* Monda paco
* *The Great Illusion*

## Eksteraj ligiloj 
* Terminaro: la demokratia paco

**Subtenantaj**

* la retejo de Rummel
* "Parliamentary Control of Security Policy" (paks)  (paks) Parlamenta Kontrolo de Militista Sekureca Politiko en la EU-25 kaj la Iraka Milito 2003. DFG financis esploran projekton ĉe la Heinrich-Heine-Universitata Düsseldorf, Germanio

**Kritika**

* La Mito de Demokrata Pacismo
* La Forestanta Demokrata Paco

Kategorio:Demokratio
Kategorio:Paco
Kategorio:Politikaj teorioj
Kategorio:Teorioj pri internaciaj rilatoj
Kategorio:Politikosciencaj teorioj
Kategorio:Internaciaj rilatoj
Pet Shop Boys

***Pet Shop Boys*** estas angla sintez-popa duopo formita en Londono en 1981. Konsistanta de ĉefkantisto Neil Tennant kaj klavaristo Chris Lowe, ili vendis pli ol 50 milionojn da diskoj tutmonde, kaj estis listigitaj kiel la plej sukcesa duopo en la historio de la brita muziko en la eldono de 1999 de The Guinness Book of Records.

[eta|maldekstre|Koncerte en [Cork, Irlando, Junio 2022.]]
Ili ricevis multajn premiojn kaj nomumojn, kaj sukcesis meti siajn diskojn kaj kantojn en pintaj sukcesoj, kiel britaj numeroj unuaj: nome "West End Girls" (ankaŭ numero unua en usona Billboard Hot 100), "It's a Sin", sintez-popa versio de "Always on My Mind", kaj "Heart".

Aliaj pintaj sukcesoj estis reludado de "Go West", kaj ilia propra "Opportunities (Let's Make Lots of Money)", kaj "What Have I Done to Deserve This?" en dueto kun Dusty Springfield.

Kun kvin usonaj pintaj sukcesaj unuopaĵoj en la 1980-aj jaroj, ili estas asociaj kun la Dua Brita invado.

## Muzikalbumoj 
* Please (1986)
* Actually (1987)
* Introspective (1988)
* Behaviour (1990)
* Very (1993)
* Bilingual (1996)
* Nightlife (1999)
* Release (2002)
* Fundamental (2006)
* Yes (2009)
* Elysium (2012)
* Electric (2013)
* Super (2016)
* Hotspot (2020)
* Nonetheless (2024)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* 
* Pet Shop Boys en Eurochannel
* Ĉeĥa retejo

Kategorio:Britaj muzikistoj
Fritz Heckner

**Fritz Heckner** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1826 en Schöningen; † 21-an de septembro 1904 en Brunsvigo, germane *Braunschweig*) estis germana fabrikisto kaj eldonisto.

## Vivo 
Fritz Heckner naskiĝis en 1826 en Schöningen en la Duklando Brunsvigo. Li studis ĥemion kaj mekanikan inĝenieradon en Brunsvigo. Ĉi tie en 1861 li fondis fabrikon por produktado de bandsegiloj. Tiu nova branĉo de la urba mekanika inĝenierado kovris la kreskantajn bezonojn de la loka malgranda industrio, kiu antaŭe estis dependa de enportado de tiaj segiloj de Anglio kaj Francio. La produktoj, komence fabrikitaj de kvar ĝis ses laboristoj, ankaŭ estis liveritaj al aliaj partoj de la Germana Imperio kaj ĝis Sudameriko kaj Aŭstralio. Heckner plibonigis siajn segilojn kaj lignoprilabormaŝinojn tiel ke de la fruaj 1880-aj jaroj ili forpuŝis eksterlandan konkuradon en Germanio.

Heckner vendis sian sukcesan kompanion *Heckner & Co.* en 1888. La 1-an de aprilo tiun jaron li akiris la presejon de *F. W. Strube* en Wolfenbüttel. La firmao, funkcianta sub la nova nomo *Hecknersche Druckerei und Kreisblatt Verlag*, publikigis la regionan gazeton *Wolfenbütteler Kreisblatt*, kaj je pli konciza nomo **Heckners Verlag** ankaŭ ekpublikigis librojn. Heckner modernigis kaj vastigis sian komercon, aĉetis alian presejon en 1894 kaj en 1896 prenis sian bofilon Heinrich Wessel kiel partneron en sia firmao.

Fritz Heckner retiriĝis de sia firmao en majo 1901. Li mortis en Braunschweig en septembro 1904 en la aĝo de 78 jaroj.

Fine de la 1900-aj jaroj la eldonejo ankaŭ komencis eldoni esperantan literaturon, kaj aldone ankaŭ la revuon La Bela Mondo kaj Universo, kiu laŭ la Enciklopedio de Esperanto en la 1930-aj jaroj konsiderata unu el la plej belaj, artaj, luksaj esperantaj magazinoj kiu ĝis tiam aperis. Vere valoraj artaĵoj. *La Bela Mondo* publikiĝis nur de julio 1908-julio 1909, kaj *Universo* aperis de septembro 1909 kaj aŭgusto 1912.

1909 Bildolibro Sen Bildoj.jpeg|
LaBelaMondo.jpg|
revuoUniverso.jpg|

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Navsari

**Navsari,** laŭ guĝarata lingvo **નવસારી,** laŭ hindia lingvo **नवसारी,** laŭ persa lingvo **نوسارى** estas urbego kaj municipo en okcidenta Barato, en suda parto de subŝtato Guĝarato, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. La loknomo venis el la persa lingvo kun signifo Nova Sari, ĉar ĝi similis al urbego Sario.
eta|maldekstre|

## Demografio 
Navsari havis populacion de  en 2021 kun legopovo de 88%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.
eta|

## Geografio 
Navsari situas sur la marborda ebenaĵo tre proksime al rivero kaj ankaŭ la Araba Maro ne estas tro for. La supermara alteco estas 9 m, enurbe 2 lagoj etendiĝas. Surat troviĝas 29, Valsad 38, iama portugala kolonieto kaj urbo Daman 63, Vapi 64, Baruĉ 84, Mahuva 122, Nandurbar 145, Vadodara 154, Mumbajo 221, iama subŝtata ĉefurbo Ahmedabado 232, Malegaon 237, nova subŝtata ĉefurbo Gandinagaro 254, tutlanda ĉefurbo Delhio 958, Kolkato 1605 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Navsari havas historion de pli ol 2000 jaroj. Laŭ la grekaj historiaj skribaĵoj egipta astronomo Ptolemeo menciis la havenon de Navsari Narispa. Pluraj popoloj vivis tie, sed en 1142 parsioj alvenis kaj la loĝloko estis nomita Nag Mandal, pli poste pro simileco naskiĝis la nuna formo de la urbo. Tamen Navsari islamiĝis en la deksesa jarcento kaj ĝia nomo estis ŝanĝita al Nab Sareh. Dum la sendependiĝo en 1947 la loĝantoj voĉdonis pri Barato kaj alia naskiĝanta najbara ŝtato Pakistano, poste multe da homoj formigris al Pakistano.

## Ekonomio 
Navsari estas merkato por kotonoj, milioj, konstrulignoj. Enurbe oni okupiĝas pri teksaĵoj kaj prilaboro de ledoj.

## Lingvoj 
En Navsari la oficiala lingvo estas la guĝarata, sed estas vaste konata ankaŭ la hindia kaj marata.

## Religioj 
En Navsari plejparto de la populacio estas hinduoj (80%), krome muslimoj (12%), iomete aliaj.

## Eduko 
En Navsari la plej alta eduko okazas en la agrikultura universitato, sed ekzistas ankaŭ kolegioj kaj institutoj.

## Klimato 
Navsari troviĝas en savanoklimato (Aw). Jare pluvas averaĝe 1220 mm. Inter junio-aŭgusto pli ofte pluvas pro la musonoj, inter oktobro kaj majo praktike ne pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 21-32 °C.

## Trafiko 
Navsari havas trairan fervojan linion kun stacidomo laŭ tre signifa ĉeflinio Delhio-Mumbajo. Al aliaj urboj kaj proksimaj vilaĝoj aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. 6 vojoj kuras al la urbego. La plej proksima enlanda flughaveno funkcias en Surat, la eksterlanda en Mumbajo.

## Vidindaĵoj 
* biblioteko establita de parsiaj pastroj
* preĝejoj, precipe hinduaj
* marborda plaĝo

## Fontoj 
* WikiTrans
* brita enciklopedio

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Guĝarato
Turkofilio

**Turkofilo** (turke *Türksever*) estas persono kiu havas fortan pozitivan emon, simpation aŭ intereson al la registaro, kulturo kaj historio de Turkio. Tio povus inkluzivi Turkion mem kaj ĝian historion, la turkajn lingvon, kuirarton kaj literaturon, aŭ pli larĝe la turklingvajn popolojn ĝenerale. 

La malo de turkofilo estas turkofobio, kiu havas fortan negativan emon al aŭ malŝatas la registaron, kulturon, historion aŭ la turkan popolon.
 
Historie, turkofilio estis asociita kun anoj al la historio de la Otomana Imperio kaj la Selĝuka Imperio.

## Famaj turkofiloj
*Pierre Loti, franca mararmea oficiro kaj verkisto
*Jean-Étienne Liotard, svisa pentristo, artfajnisto kaj komercisto
*David Urquhart, skota diplomato, verkisto kaj politikisto
*Ármin Vámbéry, hungara turkologo kaj vojaĝanto
*Ernst Jaeckh, germana aŭtoro
*Lev Gumiljov, sovetia historiisto, etnologo kaj antropologo
*Li Chengqian, Kronprinco de la Dinastio Tang
*Bernard Lewis, estis brita usona historiisto specialigita pri orientaj studoj
*Heath W Lowry, estas verkinto de libroj pri la historio de la Otomana Regno kaj Moderna Turkio
*Justin McCarthy (usona historiisto)
*Edward J Erickson
*Samuel Weems

Kategorio:Kulturo de Turkio
(159699) 2002 PQ142

**(159699) 2002 PQ142** estas marsrenkonta, terrenkonta, venusrenkonta kaj merkurrenkonta apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 6:7 kun Marso.

Ĝia tre discentra orbito krucas tiujn de Marso, de la Tero, de Venuso kaj ekstere, malproksime, tanĝas tiun de Merkuro. Ĝia granda orbita klineco tenas ĝia malproksima de la orbito de la Tero.

* Ĝia marsa MOID estas 0,14778 astronomia unuo (22,108 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,2153 astronomia unuo (32,205 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,1135 astronomia unuo (16,979 milionoj da km).
* Ĝia merkura MOID estas 0,16087 astronomia unuo (24,066 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,21506 astronomia unuo (32,173 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,22650 astronomia unuo (33,884 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,12270 astronomia unuo (18,356 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,12743 astronomia unuo (19,063 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Merkurrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
159743 Kluk

'*159743 *Kluk*** estas  asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  dum la astronomia kampanjo "KLENOT" (**KLE**ť observado de **N**ekutimaj **O**bjektoj kaj **T*'errenkontaj asteroidoj) elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la granulita arbhava monteto *Kluk* proksima de la monto Kleť en Sudbohemia regiono. Je 741 metroj supermare, *Kluk* estas la pinto de la dua kresto de la masivo *Blanský les*.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de KLENOT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Gravesend

**Gravesend** estas urbeto en Anglio. Ĝi apartenas al la graflando Kent kaj al la regiono sudokcidenta Anglio. La urbo situas ĉe la suda bordo de la Tamizo oriente de la urbocentro de Londono. Laŭ la stato de  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La loko unuafoje dokumente menciiĝis je la nomo *Gravesham* en 1068 en la impresa libro *Domesday Book*, kiam ĝi apartenis al la nomanda nobelo Odo de Bayeux.

Komence de la 17-a jarcento venis tien kaj ankaŭ mortis tie la fama indiĝena princino Pokahontas kun sia angla edzo.

## Partneraj urboj 
*  Cambrai, Francio
*  Chesterfield, Virginio, Usono
*  Neumünster, Germanio
*  Brunswick, Viktorio, Aŭstralio

## Eksteraj ligiloj 
* turisma retejo ()

Kategorio:Kent
Molibdena (III) klorido

**Molibdena (III) klorido** aŭ **molibdena triklorido** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la **molibdena (III) hidroksido** kaj **klorida acido**. Molibdena (III) klorido estas malhele ruĝa solidaĵo, nesolvebla en akvo, solvebla en nitrata acido kaj sulfata acido, kaj malmulte solvebla en etanolo kaj duetila etero. Molibdena (III) klorido prezentas du klorajn jonojn ligitajn al molibdenatomo. Ĝi konsistas je 1 molibdenatomo, 3 kloratomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **molibdena (III) klorido** per traktado de **molibdeno** kun **kloro**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **molibdena (III) klorido** per traktado de **kloro** kun **molibdena (III) hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **molibdena (III) klorido** per traktado de **molibdena (III) oksido** kun **tionila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **molibdena (III) klorido** per traktado de **kloro**, **karbona unuoksido** kun **molibdena (III) oksido**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **molibdena (III) klorido** per traktado de **ferika klorido** kun **molibdeno**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Arnold Bode

**Arnold Bode** (naskiĝis la 23-an de decembro 1900 en Kaselo; mortis la 3-an de oktobro 1977 samloke) estis germana pentristo, desegnisto, spaca artisto, kuratoro, universitata instruisto kaj artinstruisto.

Bode estas la fondinto de la internacia ekspozicio *documenta* de nuntempa arto en Kaselo. Tiu ekpozcio okazas ekde 1955 komence ĉiujn 4 aŭ 5 jarojn, ekde 1972 kontinue ĉiujn 5 jarojn, ĉiam dum 100 tagoj. Ĉiuuj eventoj havis pli ol 100 000 spektantojn - la ekspozicio de 2012 estis vidita de 904 992 vizitantoj, kaj tiu de 2017, kiu escepte okazis en du urboj, de 891 500 spektantoj en Kaselo kaj 339 000 en Ateno.

Kategorio:Germanaj artistoj
Yle TV1

**Yle TV1** (ankaŭ kromnomita **Ykkönen**) estas unu el la kvar televidaj kanaloj de la amaskomunika firmao Yleisradio. Ĝi estas la plej malnova televida kanalo en Finnlando. Ĝi interalie proponas novaĵojn, sportajn kaj distrajn programojn en la finna lingvo.

Yle TV1 elsendis sian programojn sub la nomo *Suomen Televisio* de 1958 ĝis 1965. Kiam Yle akiris la firmaojn Tesvision Kaj Tamvision, Suomen Televisio estis renomita *TV-ohjelma 1*, kaj Tesvisio-Tamvisio estis renomita *TV-ohjelma 2*.

Yle TV1 HD eksendis programojn de la 28-a de januaro 2014.

## Vidu ankaŭ 
*Ansa kaj Oiva
*Itse valtiaat
*Kotikatu
*Urheiluruutu

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
*  ()

Kategorio:Televidkanaloj en Finnlando
Yle TV2

**Yle TV2** (ankaŭ kromnomita **Kakkonen**) estas unu el la kvar finnlingvaj televidaj kanaloj de la amaskomunikila firmao Yleisradio. Samkiel Yle TV1, TV2 estas publika kanalo kiu ne montras reklamojn. 

La kanalo estas financata per impostaj fondusoj. La sidejo de TV2 situas en *Ristimäki*, Tampereo, apud la lagoj Tohloppi. 

Ĝi elsendas ĉirkaŭ 4&nbsp;200 horojn da programoj ĉiujare, inkluzive de multaj sportaj elsendoj kiuj estas la la plej spektataj programoj de la kanaloj. La kanalo laborigas proksimume 400 dungitojn. La kanalestro de TV2 estas *Sasha Ikonen* ekde novembro 2019.

## Programoj 
* Ajankohtainen kakkonen
* Hovimäki
* Kyllä isä osaa
* Pikku Kakkonen
* Urheiluruutu

 

Kategorio:Televidkanaloj en Finnlando
Yle Teema

**Yle Teema** estis finna kultura televidkanalo de Yleisradio dediĉita al filmoj, dokumentarioj kaj muziko . La kanalo estis inaŭgurita la 27-an de aŭgusto 2001. Ĝi kutime elsendis al 2,5 milionoj da finnoj ĉiusemajne, antaŭ sia fermo je la 24-a de aprilo 2017.

## Programoj 
La programoj de la kanalo inkludis multajn dokumentariojn kaj variajn kulturajn enhavojn, kiel historiajn kaj sciencajn dokumentariojn.

La plej spektataj programoj de la kanalo tamen estis filmoj. En 2012, La *Nekonata Soldato*, montrita dum la Sendependeca tago de Finnlando estis la plej spektata programo de la kanalo, kun proksimume 500&nbsp;000 spektantoj. La kanalo montris filmojn almenaŭ kvin tagojn ĉiusemajne.

Temaj sabatoj konsistis el dokumentaroj, mallongaj filmoj kaj plenlongaj filmoj, kiuj teme rilatis unu al la alia kaj ofte ankaŭ al la alia programaro de la kanalo. 

La kanalo ankaŭ montris diversajn muzikojn.  En 2014, Teema estis elektita kiel muzikamaskomunikilo de la jaro ĉe la Music & Media okazaĵo. La sama premio ankaŭ iris al Teema en 2016. 

Laŭ mezurado fare de M&M en 2009, Yle Teema iĝis la plej aprezita televidkanalo de finnoj kaj la dua plej aprezita amaskomunikilaro.

## Yle Teema HD 
Yle Teema HD komencis elsendis la 28-an de januaro 2014. La kanalo proponis elsendojn en altdifina formato. Estis ankaŭ ĉirkaŭa sono kiam disponebla. 

Yle Teema estis videbla per kanalo 7. La programoj komenciĝas posttagmeze kaj daŭris ĝis ĉirkaŭ noktomezo. 

Teema
Yle Vega

**Yle Vega** (antaŭ 1a de septembro 2016 *Yle Radio Vega*) estas finna radikanala elsendejo en la sveda lingvo. Ĝi estas funkciigata de nacia publika servo de Finnlando, nome elsendejo Yle (konata en la sveda kiel *Rundradion*), kiu havas sidejon en Tiesto, Helsinko.

La kanalo provizas larĝ-varian servon enhavanta kaj paroladon kaj muzik-bazitan programaron. Ĝi klopodas teni Finnland-svedojn informitaj pri la socio en kiu ili vivas – kun sciiga priraportado kaj diskuto de eventoj ne nur en la sved-parolanta Finnlando kaj ties lokoj sed ankaŭ en Finnlando ĝenerale, same kiel pri la pli grandaj momentoj de la muzika mondo; ĝi faras apartan atenton al sved-lingvaj kantoj produktitaj kaj elfaritaj en Finnlando.

## Referencoj 
Kategorio:Finnaj radiostacioj
YleX

**YleX** estas la muzikmedio de Yle koncentritaj pri novaj muzikoj kaj popola kulturo, kaj enhavoj el radio, Yle Areena, YouTube, Instagram kaj TikTok, kaj aliaj internaciaj rimedoj. Ĝia antaŭaĵo estis Radiomafia, kiu ŝanĝiĝos al YleX en la radio-reformo de januaro 2003.

Laŭ la enhavo, oni supozas, ke plej multaj el la aŭskultantoj de la kanalo aĝas inter 15 kaj 34 jarojn. 

## Referencoj 
Kategorio:Finnaj radiostacioj
Yle Mondo

**Yle Mondo** estas finna radiokanalo posedata de Yleisradio. Yle Mondo prezentas programojn en la angla, la hispana, la itala, la norvega, la franca, la germana, la dana, la estona kaj la rusa. 

La kanalo aŭdeblas en Helsinko per frekvenco 97,5 MHz (107,3 MHz per kabloreto). Ekde 2005, Yle Mondo haveblis ĉie en Finnlando kiel radiokanalo de cifereca televido, sed la servo estis finita la 30-an de junio 2016. Oni ankaŭ ne povas aŭskulti Yle Mondo per Yle Areena rekte aŭ poste.

## Historio 
La antaŭa nomo de la kanalo estis *YLE Capital FM*. La elsendoj en Helsinko komenciĝis en februaro 1978. De novembro 1991, la produktado de eksterlandaj stacioj estis aldonita al la programaro. La kanalo iĝis 24/7 komence de 1992.

Kategorio:Finnaj radiostacioj
Yle Sámi Radio

**Yle Sámi Radio** (ĝis 2016 *Yle Saami Radio*) estas la samelingva radiostacio de Yle. La samlingvana redakcio de Yle, nome Yle Sápmi, respondecas pri ĝia, kaj ĝi kovras areon plejparte de la nordaj samelingvaj areoj de Laponio kaj Rovaniemi. Oni povas aŭskulti la kanalon ankaŭ per la interreto.

Por elsendo de Yle Sápm estas la preĝeja vilaĝo Inari, Utsjoe kaj Enontekiö. Kromefike, Yle Sápmi havas dungitojn en Pasila, en Helsinki-sistemo.

## Referencoj 
Kategorio:Finnaj radiostacioj
Andrea Orosz

'*** [oros], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orosz Andrea*' estas hungara naĝisto, olimpiano, trejnisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Csipes Ferencné* [ĉipeŝ], ŝia edzo estis Ferenc Csipes, ilia filino estis Tamara Csipes.

 naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
 akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto en 1992. Ŝi edziniĝis kaj naskis 2 gefilojn en 1989 kaj 1991, baldaŭ ŝi divorcis. 

### Sporta kariero 
 komencis naĝi en sia aĝo 5. La unuaj sukcesoj alvenis en 1980. Ŝi estis hungara ĉampiono 27-foje inter 1980-1987, dum ŝi havis 17 tutlandajn rekordojn inter 1981-1983. En universiado en 1985 ŝi ricevis arĝentan kaj bronzan medalojn. Pro tutlanda bojkoto ŝi ne estis olimpiano en Somera Olimpiko 1984. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1988, poste ŝi estis trejnisto. Ŝi malfermis naĝlernejon en 1992, kie ŝi estis la ĉefa trejnisto.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* video

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Éva Risztov

'*** [ristov], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Risztov Éva Fruzsina*' [fruĵina] estas hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono.

 naskiĝis la  en Hódmezővásárhely.
 
## Biografio 
 studis en Universitato de Debrecen. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn inter 2004-2012.

### Sporta kariero 
 komence estis naĝisto en sia naskiĝurbo. En 1998 ŝi estis unuafoje hungara ĉampiono. Resume ŝi estis hungara ĉampiono 58-foje. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2012 kun ora medalo en 10 km-a longcistanca naĝo, krome sen medaloj ŝi estis partoprenanto en aliaj Olimpikoj. Ŝi estis trifoje la unua en mondĉampionumo en 2003. Inter 2005-2009 ŝi plene malaktiviĝis, sed poste ŝi denove sportis ĝis 2017. Baldaŭ ŝi malfermis naĝlernejon.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* video

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto
* datenoj kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Mont Valérien

La **Mont Valérien** estas franca monteto kulminanta je 161 metroj, situanta en la departemento Hauts-de-Seine, sur la teritorioj de la municipoj Suresnes (ĉefe), Nanterre kaj Rueil-Malmaison, okcidente de Parizo.

Inter la 17-a kaj frua 19-a jarcento, ĝia supra parto gastigis religian kalvarion, objekton de pilgrimado, dum ĝiaj montoflankoj estis kultivataj de vitejoj. La konstruaĵo estis detruita en 1841 kaj anstataŭigita per la Fortreso de Mont-Valérien, cele al protektado de la ĉefurbo. Pli ol mil ostaĝoj kaj rezistantoj estis ekzekutitaj tie de 1941 ĝis 1944, dum la Okupacio de Francio. Apogante sin al la suda remparo de la fortreso, la *Mémorial de la France combattante*, inaŭgurita la  fare de generalo de Gaulle, estis starigita honore al la batalantoj, rezistantoj kaj deportitoj de la Dua Mondmilito.

## Bildgalerio 

Fort Mont-Valerien retouched for brightness.jpg|Enirejo al fortreso
Cimetiere de Nanterre Mont-Valerien1.jpg|Tombejo-parko de Mont Valérien en Nanterre
Le Mont Valérien en vue oblique.jpg|*Mémorial de la France Combattante*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fortreso de Mont-Valérien
* Suresnes-Mont-Valérien (stacidomo)
* Rueil - Suresnes - Mont Valérien (pariza metrostacio)

Kategorio:Franca rezistado
Kategorio:Memoro de la Dua Mondmilito
Kategorio:Historio de Francilio
Kategorio:Suresnes
Kategorio:Nanterre
Kategorio:Rueil-Malmaison
Yle Radio 1

**Yle Radio 1** ( ĝis 2003 *(Radio) Ylen Ykkönen*, ĝis 2012 *YLE Radio 1* ) estas tutlanda  radiokanalo de la finna ŝtata televida kaj radia entrepreno Yleisradio, kiu komencis ŝiajn operaciojn baze de la radioreformo de 1990. Kiel la daŭrigo de la nura radiokanalo de Finnlando (1926-1963), *ĝenerala programo* (1963-1985) kaj *1 reto* (1985-1990), Yle Radio 1 estas kanalo por kulturo, babilado kaj radiodramo same kiel Klasika muziko, ĵazo kaj popolmuziko. Vespere oni aŭdigas klasikan muzikon en la programo *Yöklassinen* de la kanalo.

Kategorio:Finnaj radiostacioj
Baria oksido

**Baria oksido** aŭ **oksido de bario** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la oksidoj, rezultanta el interagado de la **baria elemento** kaj **oksigeno**. Baria oksido estas blanka aŭ flaveca, higroskopa, nebrulema solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en etanolo, diluitaj acidoj kaj alkalaĵoj. Baria oksido prezentas unu oksigenan jonon ligitajn al bariatomo. Ĝi konsistas je 1 bariatomo, unu oksigenatomo, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **Baria oksido** per traktado de **bario** kun **oksigeno**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **baria oksido** per malkomponado de **baria karbonato**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **baria oksido** per malkomponado de **baria nitrato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **baria oksido** per malkomponado de **baria hidroksido**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **baria oksido** per interagado de **baria karbonato** kaj **karbono**:

## Vidu ankaŭ 
* Oksidoj

## Referencoj 
Kategorio:Oksidoj
Éva Székely

'*** [sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely Éva*' estis hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Gyarmati Dezsőné*, ŝia edzo estis Dezső Gyarmati inter 1950-1964, ilia filino estis Andrea Gyarmati.

 naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Ekde 1941 ŝi estis parte trudlaboristo dum ŝi ne rajtis naĝi, fine ŝi rifuĝis kaj kaŝiĝis. Ŝi akiris farmaciistan diplomon, en 1965 trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Jam dum sia aktiva naĝa periodo ŝi laboris ankaŭ en apoteko. Inter 1969-1976 ŝi apartenis al esplorinstituto de la menciita altlernejo. Ŝi naskis en 1954. Ŝi ricevis premiojn inter 1949-2011. Ŝi verkis librojn.

### Sporta kariero 
 inter 1938-1956 ŝi estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono 44-foje (el tio 32-foje individue) inter 1940-1956, dum ŝi estis membro de la nacia teamo dekfoje. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora kaj arĝenta medaloj, poste ŝi ne povis partopreni en Somera Olimpiko 1960, ĉar la ŝtato timis, ke ŝi disidos. En tiuj jaros ŝi havis 36 landajn kaj 6 mondajn rekordojn. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1960 pro la olimpika malpermeso, poste ŝi estis trejnisto. 

## Memorigiloj 
* naĝejo portas la nomon "Székely Éva" en Budapeŝto ekde 2022

## Ŝiaj libroj 
* *Az én módszerem. Úszók edzése és versenyzése* (1963)
* *Ússzál velem!* (kunaŭtoro, 1971)
* *Sírni csak a győztesnek szabad* (1981; 1985 ĉeĥe, 2002 ruse, 2006 angle)
* *Jöttem, láttam... Vesztettem?* (1986)
* *Megúsztam* (1989)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj apotekistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kvirinala palaco

La **Kvirinala palaco** ( ) estas historia konstruaĵo en Romo, Italio. La palaco servas kiel la ĉefurba oficiala loĝejo de la prezidanto de la Itala Respubliko, kune kun vilao en Napolo kaj la biendomo *Tenuta di Castelporziano* ĉe la periferio de Romo, proksimume 25 km de la centro de la urbo direkte al la tirena maro. La palaco situas sur la monteto Kvirinalo, la plej alta el la sep montetoj de Romo en kvartalo de la romanoj kuitime nomata *Monte Cavallo*. Ĝi funkciis kiel loĝejo por tridek papoj, kvar reĝoj de Italio kaj dek du prezidantoj de la Itala Respubliko.

La Kvirinala palaco estis elektita fare de Napoleono por esti lia preferata rezidejo kiel Imperiestro de la Francoj. Tamen li neniam sukcesis rezidi tie, ĉar lia armeo malvenkis en 1814 kaj jam komenciĝis la restaŭro kiun eŭropaj historiistoj nomas la "Eŭropan Koncerton".

## Eksteraj ligiloj 
*  kun prezento de la palaco ()

Kategorio:Palacoj en Romo
Kategorio:Prezidantoj de Italio
Kategorio:Registaro de Italio
Luterana preĝejo (Pécel)

La **luterana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Pécel (Hungario).

## Historio 
Oni konjektas, ke luteranoj vivis en Pécel ekde la 1700-aj jaroj. Ili ricevis diservojn en Maglód, sed en 1836 ili jam havis propran preĝdomon en servista domo de la loka bienulo. En 1859 la preĝdomo estis pligrandigita kaj apude oni konstruis luteranan lernejon. La nun videbla kirko estis konstruita en 1935. La luterana grupo eklezie apartenis al kuntirita paroĥo Rákoscsaba-Pécel-Isaszeg ĝis 1981, poste al Nagytarcsa. 

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas en la centra parto de la urbo sola en malgranda korto. La fasado estas simetria, meze malsupre la enirejo funkcias, pli supre ovala fenestro estas videbla. La plej supre malalta turo altiĝas. 

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* facebook paĝo 
* oficiala paĝo

Pecel
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Pécel
Dorothea Hüfler

**Dorothea HÜFLER** (naskiĝis , do nun -jara) estas germana esperantistino. Ŝi en la 1990-aj jaroj plurajn jarojn estis komisionano de Germana Esperanto-Junularo pri renkontiĝoj, dum ŝi estis lernejano en Holzgerlingen. En septembro 2001 ŝi finis siajn inĝenierajn studojn de mediprotektaj teknologioj en altlernejo de Offenburg. La duan praktikan semestron komence de 2002 ŝi plenumis ĉe la ŝtata akvo- kaj elektroproviza entrepreno en Kotonuo, Benino, kie ŝi interalie ekengaĝiĝis pri orfeja vilaĝo. Por kolekti monon donace al tiu projekto, ŝi sekve inter majo kaj aŭgusto 2002 migris pli ol 900 kilometrojn tra Germanio - de la insulo Fehmarn en la balta maro ĝis suda Germanio. Daŭre ŝi aktivas por la landa regiona Esperanto-ligo Bavelo en la sudokcidenta germana federacia lando Baden-Virtembergo.
## Referencoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Fera (III) oksido

**Fera oksido** aŭ **ferika oksido** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la oksidoj, rezultanta per malkomponado de la **fera hidroksido** aŭ hidrolizo de **ferikaj saloj**. Ferika oksido estas malhele ruĝa aŭ flava senodora solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en sulfata acido, nitrata acido kaj klorida acido. Fera oksido prezentas tri oksigenajn jonojn ligitajn al du feratomo. Ĝi konsistas je 2 feratomoj, 3 oksigenatomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **fera oksido** per hidrolizo de la **fera klorido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **fera oksido** per malkomponado de la **ferika hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **ferika oksido** per malkomponado de la **fera karbonato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **ferika oksido** per traktado de **oksigeno** kun **fero**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **ferika klorido** per traktado de **klorida acido** kun **fera oksido**:

## Vidu ankaŭ 
* Oksidoj

## Referencoj 
Kategorio:Oksidoj
Kató Szőke

'*** [sOke], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szőke Kató** estis hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, banka oficisto. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) **Homonnai Katalin**, sed post divorco de la gepatroj ŝi uzis la patrinan nomon, kiu estis naĝisto, eĉ la ŝtato malpermesis la nomon Homonnai. Tial ŝi uzis la pli mallongan karesformon Szőke Kató. Ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) **Markovits Kálmánné**, poste **Domján Árpádné*'. Ŝia patro estis Márton Homonnai, ŝia unua edzo estis Kálmán Markovits.
eta|

 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Los-Anĝeleso.

## Biografio 
 dum la hungara erao okupiĝis nur pri sporto (naĝo). Ŝi disidis depost la Hungara revolucio de 1956. Baldaŭ ŝi ofte revizitis Hungarion. En Usono ŝi laboris en banko. Ŝi edziĝis dufoje, ŝi naskis filon. Ŝi ricevis ŝtatan hungaran premion inter 1952.

### Sporta kariero 
 inter 1947-1956 estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono naŭfoje inter 1948-1954, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1950-1956. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun 2 oraj medaloj en la unua Olimpiko. Ŝi havis 4 mondajn rekordojn teame.

## Memorigiloj 
* busto en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
159776 Eduardoröhl

'*159776 *Eduardoröhl'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la venezuelaj astronomoj Ignacio Ramón Ferrín Vázquez kaj Carlos Leal elde la Nacia Astronomia Observatorio de Llano del Hato en Merido (Venezuelo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la venezuela sciencisto, humanisto kaj entreprenisto *Eduardo Röhl'' (1891 – 1959), konata pro lia esploroj pri klimatologio, meteologio, ornitologio, astronomio, historio kaj geografio. Li kreis la Venezuelan Societon de Natura Scienco kaj, en 1952 iniciatis la kreon de la Nacia Observatorio de Venezuelo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ignacio Ramón Ferrín Vázquez
Kategorio:Malkovrita de Carlos Leal
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Transliterumo de Hunter

La '*transliterumo de *Hunter''''' estas la "nacia sistemo de latinigo en Barato" kaj la oficiale aprobita fare de la Registaro de Barato.

## Referencoj 
Kategorio:Hindia lingvo
Kategorio:Hindustana ortografio
Kategorio:Transliterumo
159778 Bobshelton

'*159778 *Bobshelton'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo David Healy elde la Observatorio Junk Bond en Sierra Vista (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Robert Shelton'', dek naŭa prezidento de la Universitato de Arizono. Li prezidis la teamo de la Teleskopo Keck de 1997 ĝis 2000. Liaj talentoj en administro kaj akiro de financa subteno kontribuis al la sukcesoj de la Teleskopo SOAR en Ĉilio kaj de la Suda Afrika Granda Teleskopo en Sud-Afriko.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de David Healy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Otto Eckmann

**Otto ECKMANN** (naskiĝinta la  en Hamburgo, mortinta la  en Badenweiler estis germana dezajnisto por artmetio.

## Vivo 
Li frekventis la Artmetilernejo en Hamburgo, post la Altlernejo pri vidaj artoj en Nurenbergo. Tie li unue kiel aŭtodidakto ekstudis laŭnature. Inter 1884 kaj 1887 li frekventis la Akademio pri vidaj artoj en Munkeno. Tie influis lin ege A. Wagner.

Uneŭ li furoris en 1891 per la faro de kelkaj pejzaĝaj etosobildoj sed baldaŭ li senitis la volegon prezenti la gravon kiel eble plej klare kaj plifaciligite. Tio jam kondukis al speco de stiligado. El la intenco trovi novajn esprimoformojn estiĝis en 1893 la ksilografio *Drei Schwäne*, turnopunkto en lia artista vivo ĉar en ĝi jam videblis la unu paŝo je ornamo-ŝato.

eta|maldekstre|Ksilografio, 1895.
Post kiam li pentris en 1895 la verkon *Die Lebensalter* li tute dediĉis sin al artmetia desegnado. Ekde tiam li kreis multegajn aĵojn por librokomerco (titolo, vinjetoj, ekslibrisoj), por tapetoj kaj tapiŝoj (ekz. modeloj por la teksadolernejo en Skærbæk/Suda Jutlando) por lampoj; Krome li faris aferojn el noblaj metaloj, meblojn. Preferatis ĉiam naturaj formoj, floroj, plantoj kaj birdoj por stiligado lia.

Krom diligentaj naturstudoj gravis por lia artista evoluo pentraĵoj kaj lignogravurado el Japanujo kaj la brita pentristo James Abbott McNeill Whistler.

En 1887 vokitis Eckmann al la Artmetia muzeo Berlinon kie li daŭrigis fruktodone labori sur ĉiuj kampoj. Li ankaŭ faris nurajn dekoraciaĵojn. Granda konatiĝo ŝuldiĝas al kreo de prestipoj kiuj nomitis por li *Eckmannschrift*.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 5. Leipzig 1906, p. 357 (tie ĉi interrete)

## Eksteraj ligiloj 
* biografio de Art Directory
* nekrologo 

## Notoj 
Kategorio:Germanaj dezajnistoj
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Germanaj desegnistoj
Kategorio:Germanaj profesoroj
Pierre Lauffer

**Pierre Antoine Lauffer** (n. la 22-an de aŭgusto 1920 en Kuracao, m. la 14-an de junio 1981 en Kuracao) estis verkisto, poeto kaj kultura aktivulo kiu estas konsiderata unu el la plej famaj 20-jarcentaj papiamento-poetoj de Kuracao. Apud verkado de poemoj Lauffer ankaŭ iniciatis kaj stimulis la verkadon de kantoj en papiamento.

## Papiamento kiel kulturportanto 
Lauffer dediĉis sian tutan vivon al konservado de sia gepatra lingvo papiamento. Li volis ke la lingvo *papiamentu* estu agnoskata kiel plenvalora lingvo vidalvide de la nederlanda lingvo. 

Lauffer konsideris la lingvon *papiamentu* kiel portanto de kulturo kun fundamenta rolo en la serĉado de aŭtonomio por Kuracao. Li kunfondis la papiamentlingvan revuon *Simadán* kaj la kantverkistan triopon *Julio Perrenal* kiu verkis kantojn en papiamento. Ambaŭ estis eksplicite intencis defendi la lingvon *papiamentu* kontraŭ la superreganta nederlanda lingvo. 

## Nacia poeto de Kuracao 
Lauffer estas konsiderata la nacia poeto de Kuracao (Curaçao), ĉar li pledis por la konservado de la folkloro kaj historio de sia insulo.  Multaj revenantaj temoj en liaj verkoj estas lia amo por Curaçao kaj ĝia naturo; priskriboj de la kamparo, ĉiutaga vivo kaj homoj de Curaçao; kaj la historio de sklaveco en Curaçao kaj ĝiaj sekvoj por la homoj vivantaj en Kuracao. Aliaj temoj pritraktitaj en lia verkaro estis ankaŭ sia propra emocia stato kaj personaj cirkonstancoj, kiel ekzemple morto, maljuniĝo, melankolio, humuro, sed ankaŭ erotika atento al virinoj. La laboro de Lauffer ankaŭ estis nomata *poesia ritmiko* (ritma poezio) ĉar li ludis kun la tonaj aspektoj de papiamento, kie la akcento ofte povas determini la signifon de vorto. 
* Due, la enhavo de la kolekto tute temis pri Kuracao kaj pri kio okazis sur la insulo.
## Fondumo Pierre Lauffer 
Post la morto de Lauffer en 1981 estis fondita la Fondumo Pierre Lauffer (*Fundashon Pierre Lauffer*) en sia honoro por antaŭenigi la lingvon *papiamentu*. La fondumo celas inventari kaj publikigi la verkojn de Lauffer kaj eldoni biografiojn verkitajn pri Lauffer, por ke lia verkaro restu vivanta.   

La premio Pierre Lauffer estas dujara premio por homoj kiuj gajnis meritojn por la akcelo de la lingvo *papiamentu*.  

## Vidu ankaŭ 
* Listo de verkistoj de la kariba parto de la Regno de Nederlando

## Referencoj
Salto del Lobo

**Salto del Lobo** estas aragona loko de provinco Zaragozo kaj en komarko Cinco Villas situanta en la municipa areo de Marracos, tre proksime de la limo kun la provinco Huesca.

## Loknomo 
Ĉi tiu loko ankaŭ estas konata kiel "La Central", ĉar la hidroelektra centralo de Marracos troviĝas ĉi tie.

## Geografio 
La loko de "Salto del Lobo" situas ĉirkaŭ 51 km de Zaragozo, ĉe la bordo de la rivero Gállego. En 1991 ĝi havis 7 loĝantojn. 

Iom pli suden estas akvofalo ĉe la rivero Gállego kiu servas kiel kontrolo de la troa akvo de la kanalo kiu transportas ĝin al la elektrocentralo. Tiu ĉi akvofalo, nomata "Salto del Lobo" (Luposalto), estas sufiĉe impona. 

## Historio 
Ĝi nuntempe apartenas al la municipo Marracos, kvankam antaŭ 1988 ĝi apartenis al la municipo Piedratajada, ĉar Marracos estis inkluzivita en ĝi. Komence de la 20-a jarcento loĝis tie dek kvar familioj de laboristoj de la hidroelektra centralo, ĉiu kun sia hejmo. Estis ankaŭ lernejo. Kiel instruisto servis la juna pastro el la urbo Marracos, kiu ĉiutage veturis tien per biciklo aŭ motorciklo. La elektra kompanio pagis lin por lia agado. 
:* akvostoka lageto, kies kolektado estas farita el la rivero Gállego en la municipo Puendeluna (tra fluejo de iom pli ol 12 km)
:* la konstruaĵo kiu enhavas la kluzojn
:* la centro mem
:* helpaj konstruoj: oficejoj, laborejoj, hejmoj

La akvo, kiu estas liberigita de la supra konstruaĵo, malsupreniras al la elektrocentralo tra du grandegaj metalaj tuboj kaj estas ilia forto, kiu generas la movan forton, kiu movas la turbinojn kaj produktas elektron. 

## Vidu ankaŭ 
* Aragona regioneto Cinco Villas. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Historio de Aragono
Mirror Mirror (filmo, 2012)

***Mirror Mirror*** ("Spegulo Spegulo") estas usona-kanada filmo reĝisorita de Tarsem Singh kaj aperinta en 2012, inspirita per la rakonto Neĝblankulino de la Fratoj Grimm.

## Temo 
Ekzilita en la arbaron fare de sia malbona duonpatrino, la malbona reĝino Clementianna, Neĝulino devas fidi je la helpo de sep nanoj por akiri aliron al la trono kaj regajni sian Ĉarman Princon.

## Rolularo 
* Lily Collins: Neĝulino
* Julia Roberts: Reĝino Clementianna
* Armie Hammer: Princo Andrew Alcott
* Nathan Lane: Brighton
* Mare Winningham: Margaret
* Michael Lerner: Barono
* Sean Bean: Reĝo
* Danny Woodburn: Will Grimm, nano
* Martin Klebba: Butcher, nano
* Sebastian Saraceno: Wolf, nano
* Jordan Prentice: Napoleon, nano
* Mark Povinelli: Half Pint, nano
* Joe Gnoffo: Grub, nano
* Ronald Lee Clark: Chuckles, nano
* Robert Emms: Charles Renbock
* Alex Ivanovici: Urba Magistrato
* Frank Welker: Voĉo de la Besto

## Vidu ankaŭ 
* Neĝulino
* Neĝblankulino
* Snow White and the Seven Dwarfs
* Snow White (2001)
* La nouvelle Blanche Neige (filmo)
* Blancanieves

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Kanadaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2012
Kategorio:Filmoj laŭ fabeloj de fratoj Grimm
Boglárka Kapás

'*** [kapAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kapás Boglárka** estas hungara naĝisto, olimpiano, mondĉampiono. Ŝia geedziĝa nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis **Telegdy-Kapás Boglárka*' [telegdi].

 naskiĝis la  en Debrecen.

## Biografio 
 post maturiĝo studis psikologion en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Ŝi edziniĝis en 2022. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn en la 2010-aj jaroj.

### Sporta kariero 
 lernis naĝi en la infanĝardeno, sed ekde 1999 ŝi jam estis trejnita de naĝistoj. La unua internacis rezulto venis en 2007. Ĝis 2023 ŝi estis hungara ĉampiono 34-foje, dum ŝi naĝis hungarajn rekordojn. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2008, Hungario en la Somera Olimpiko 2012, Hungario en la Somera Olimpiko 2016 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 2020 kun bronza medalo, krome en mondĉampionumo ŝi estis la unua en 2019.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* intervjuo en video

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Judit Temes

'*** [temeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Temes Judit*' estis hungara naĝisto, olimpiano, olimpika ĉampiono, patologo. Ŝia origina familia nomo estis *Tuider* [tujder], ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Gorácz Gyuláné* [gorAc djulAnE].

Judit Tuider naskiĝis la  en Sopron, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1955, post jaroj ankaŭ patologian fakdiplomon, en 1975 marsisman diplomon, fine en 2000 juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Inter 1945–1956 ŝi estis en naĝista statuso. Post la unua diplomo ŝi laboris en medicina esplorinstituto, inter 1980–1994 ŝi estis hospitala ĉefkuracisto. Ŝi edziniĝis en 1957, ŝi vidviniĝis en 2001, dum ŝi naskis 2 gefilojn en 1957 kaj 1965. Ŝi ricevis ŝtatajn premiojn inter 1949 kaj 1994. 

### Sporta kariero 
 estis konata juna naĝisto ekde 1942. Ŝi estis hungara ĉampiono 17-foje, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo inter 1944-1956. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1948, Hungario en la Somera Olimpiko 1952 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1956 kun ora medalo en 1952, krome ŝi naĝis teame tri mondajn rekordojn inter 1950 kaj 1954. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1956, sed post jaroj ŝi estis arbitraciisto en Olimpiko, krome ŝi havis postenojn en la hungara kaj internacia akvasportaj vivoj.

## Ŝia sola romano 
* *Nílusi ballada a főpapról és a szajháról* (2010)
 
## Memorigiloj 
* naĝejo en Sopron portas la nomon "Temes Judit"
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Wesertal

**Wesertal**  - prononco  - estas komunumo en Germanio, ekestinta komence de la jaro 2020 el la antaŭe najbaraj komunumoj Wahlsburg kaj Oberweser. La nomo *Wesertal* jam estas klara aludo al tio ke la komunumo situas borde de la rivero Weser. La loĝloko(j) troviĝas en la distrikto Kassel de la federacia lando Hesio, kaj apartenas al la distriktaro Kaselo, la norda triono de la federacia lando. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn.  havas areon de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Al la komunumo interalie apartenas la loĝlokoj *Gieselwerder*, la administra sidejo, kaj *Lippoldsberg*.

La nova komunumo je tri kvaronoj limas al la najbara federacia lando Malsupra Saksio kaj krome nur sudokcidente limas al la vasta arbaro * Reinhardswald* - al aliaj komunumoj de Hesio ne estas rektaj limoj. Sed la komunumo Reinhardshagen situas iom pli sude, kaj la komunumoj Bad Karlshafen, Hofgeismar kaj Trendelburg iom pli okcidente, trans la arbaro.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la nova komunumo *Wesertal* ()

Kategorio:Distrikto Kassel
Kategorio:Urboj de Hesio
Moskviĉ

**Moskviĉ** () (ankaŭ literumita *Moskvitch*, *Moskvich*, *Moskvič*, aŭ *Moskwitsch*) estas sovetia/rusa aŭtomobilmarko produktita fare de AZLK de 1946 ĝis 1991 kaj de OAO Moskviĉ de 1991 ĝis 2001 kaj poste remetita en produktadon en 2022.

OAO Moskviĉ estas privatigita projektnomo donita al la antaŭa fabriko por eviti laŭleĝajn problemojn post la dissolvo de Sovetunio en 1991. Ĉar la fabriko havis neniujn branĉojn ekster Rusio post 1991, ĝia nomo estas plejparte utiligita hodiaŭ por rilati al la konstruaĵo situanta en la pli malalta orienta parto de Moskvo.

La vorto *moskviĉ* () mem tradukiĝas kiel "denaskulo de Moskvo, moskvano". Ĝi kutimis indiki la originan lokon de la aŭtoj produktitaj tie.

## Bildgalerio 

Moskvitch 4-Door Sedan.jpg|Moskviĉ-400/401
Moskvich407Budapest.jpg|Moskviĉ-407
Moskvich estate bank teaser.jpg|Moskviĉ-423
OMMMA 2011 Impressionen (6109567012).jpg|Moskviĉ-408
Moskwitch (7906856844).jpg|Moskviĉ-412
Москвич 3е (04.10.2023).jpg|Moskviĉ 3e
Педальныймосквич.jpg|Pedalaŭto Moskviĉ

## Vidu ankaŭ 
* Moskviĉ 3

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Rusiaj aŭtomobilfabrikoj