open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Halbestadt

La vilaĝo **Halbestadt** en Elba Grejsmontaro, (Germanio), estas parto de la urbo Königstein. Halbestadt situas apud la dekstra bordo de rivero Elbo. Personpramo veturas al la urbokerno de Königstein.

## Historio 
Halbestadt evoluis en la 15-a jarcento ĉirkaŭ bieno, kiu apartenis al monakejo sur la tablomonto Königstein.

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Königstein (Saksio)

[eta|300px|Vido al la urbeto apud [Elbo (rivero)|Elbo de la proksima fortreso]]
**Königstein** estas urbo en Saksio, Germanio. Ĝi situas meze de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. La urbokerno kaj la fortreso de Königstein troviĝas apud la maldekstra bordo de la rivero Elbo. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Blazono 
En la blazono de Königstein videblas duvosta bohema leono. Tio montras, ke la urbeto aliĝis al Saksio malfrue.

## Historio 
Unua mencio de la urbo okazis (kun ligo al la samnoma fortreso) en 1379. Ĝia neregule aranĝita strukturo etendiĝas en la valoj de la riveroj Elbo kaj Biela. La preĝejo de Maria, konstruita en la jaroj 1720-1724, estis rekonstruita 1810-1823 post brulo. En la jaro 1848 estis konstruita fervoja viadukto.

En tiu ĉi urbeto 1901 ekfunkciis la unua trolebuso de la mondo, kiu tamen jam post tri jaroj ĉesis veturi. De 1961 ĝis 1990 okazis elminado de urano fare de la soveta-germana firmao "*SDAG Wismut*".

## Famuloj 
* Christian Petzold, komponisto kaj orgenisto, 1677-1733, nasko
* Fritz Von Bose, komponisto kaj pianisto, 1865-1945, naskodomo konservita; Dresdner Straße 11
* Georg Schumann, dirigento kaj komponisto, 1866-1952, naskodomo konservita; Goethe-Straße 10
* Julius Otto, komponisto de korusaj kantoj, 1804-1877, naskodomo konservita ; Pirnaer Straße 8
* Franz Otto, komponisto de korusaj kantoj, 1809-1842, naskodomo vidu supre
* Camillo Schuhmann, komponisto kaj dirigento, 1872-1946, nasko

## Trafiko 
Königstein havas stacidomon ĉe la fervoja linio Dresdeno-Prago. Pramo veturas al Halbestadt, vilaĝo, kiu estas parto de Königstein. Bad Schandau estas atingebla ankaŭ per ŝipo kaj buso.

## Turismo 
Proksime al Königstein allogas jenaj turismaj celoj:
* Fortreso Königstein
* Bastei
* Lilienstein
* Quirl
* Pfaffenstein
* Gohrisch
* Papststein

Kategorio:Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Kategorio:Elba Grejsmontaro
Schmilka

thumb|Muelejo en Schmilka
La malgranda setlejo **Schmilka**, kiu estas parto de la kuracurbo Bad Schandau situas apud la dekstra bordo de rivero Elbo meze de Elba Grejsmontaro en Saksio, federacia lando de Germanio. En Schmilka troviĝas limstacio tra kiu oni pasas al Ĉeĥio. Schmilka atingeblas per ŝipo kaj buso. Pramo veturas al la fervoja stacio Schmilka-Hirschmühle, kiu situas apud la maldekstra riverbordo.

## Historio 
Ankoraŭ en la 16-a jarcento la regiono estis sen loĝantoj. Pri la unuaj oni raportis en la jaro 1582. En 1834 Schmilka havis 128 loĝantojn; tio estis lignohakistoj, flosistoj, ŝiptrenistoj kaj fiŝistoj.

## Turismo 
Schmilka estas elirpunkto por migradoj al Schrammsteine, Affensteine, Großer Winterberg, Großer Zschand, kaj al Bohema Svislando.

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Skribrulaĵo

eta|Skribrulaĵo
**Skribrulaĵo** estas antikva skriba komunikilo, en la formo de longa rulaĵo, sur kiun oni skribas tekston.

## Priskribo 
La skribrulaĵo konsistis el papirusa, papera aŭ pergamena rulaĵo, sur kiu oni skribis antaŭ la invento de la kodekso aŭ bindita libro. Tia skribrulaĵo konsistis el unu bendo de rande kungluitaj folioj spirale rulita dum neuzo, kaj malrulita por lego.

La skribrulaĵo ordinare konsistas el “paĝoj”, aŭ blokoj de tekstoj; por legado, la skribrulaĵo estas parte tiom malvolvita, kiom necesas por legi unu aŭ du paĝojn. Depende de la lingvo, en ĉiu paĝo, teksto povas esti skribita dedekstre dekstren, demaldekstre dekstren, aŭ tienreen.

## Historio 
La skribrulaĵoj estis uzita en la antikvaj civilizoj de Egiptio, Ĉinio kaj en Romia imperio. La Muzo Klio estas ofte reprezentita tenas skribrulaĵon. La plej gravan signifon havis por la bibliscienco la malkovro de skribrulaĵoj de la Morta Maro.

Dum la 4-a ĝis 6-a jarcentoj, la kodekso el pergamenaj folioj pli populariĝis kaj anstataŭas la skribrulaĵon. Post la invento de la kodekso, la skribrulaĵo restis en strikta uzo (kiel donacaj dokumentoj (kiel unupaĝa, rulita folio), diplomoj, tekstoj de la juda Torao ktp.).

Hodiaŭ ili ankoraŭ estas en uzo por religiaj celoj.

Dosiero:MET DP215381.jpg|Skribrulaĵo, Ĉinio, 797
Dosiero:Joshua Roll.jpg|La Josuo-Skribrulaĵo, de la 10a jarcento en la Bizanca Imperio
Dosiero:Silk invitation scroll of 2016 G20 state dinner (20171015163314).jpg|Skribrulaĵo kiel invito al vespermanĝo por konferenco de G20, Ĉinio, 2020
Dosiero:Proverb scroll.PNG|Hebrelingva skribrulaĵo de la Sentencoj de Salomono

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Manuskriptoj
Kategorio:Libroj
Stadt Wehlen

**Stadt Wehlen** estas urbo en Germanio. La kuracloko situas apud ambaŭ bordoj de la rivero Elbo meze de Saksa Svislando, la germana parto de la Elba Grejsmontaro. La urbo apartenas al la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro [[]] ĝi havis  loĝantojn.

## Historio 
En la jaro 1269 okazis la unua dokumentita mencio de Wehlen. La setlejo ekestis ĉe la piedo de burgo. Ĝin Heinrich der Erlauchte ricevis de Ottokar la unua, reĝo de Bohemio. Jam 1346 Wehlen estis menciita en la rolo de urbo.
Ekde 1972 la urbo estas ŝtate rekonita ripozloko. Ekde la jaro 1547 neniu plu loĝis en la burgo. Poiome ĝi iĝis kaduka.

La loĝantoj perlaboris sian vivtenon per ŝipado, metioj kaj ŝtonrompado.
En la jaro 1850 la fervoja linio de Dresdeno atingis la urbon. En la sekva jaro ekfunkciis la kompleta fervoja ligo ĝis Prago. Ekde la romantika tempo disvolviĝis turismo. En 1860 jam laboris 48 "fremdul-gvidistoj".

La sekva skemo montras kiel evoluis la nombro de la loĝantoj:
* 1550 - 100
* 1834 - 865
* 1970 - 1.921 (31-a de decembro)
* 2001 - 1.775 (30-a de septembro)

## Trafiko 
La urbeto havas stacion de la fervoja linio Dresdeno-Prago (kie ne haltas rapidaj trajnoj), personpramon, kaj ŝiphaltejon. Ĝi estas atingebla ankaŭ per buso.

## Turismo 
:Bastei
:Uttewalder Grund
:Höllengrund
:Rauenstein
:Großer Bärenstein
:Kleiner Bärenstein

Dosiero:Elbe bei Wehlen 2005 10-23.JPG|
Dosiero:Wappen stadt wehlen.png|

Kategorio:Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Wehlen
Kategorio:Urboj de Saksio
Monda Turismo

Monda Turismo estis internacia asocio sen profita celo, kiu en 1992 aliĝis al UEA. Ĝi celis faciligi la internacian turismon per aplikado de la internacia lingvo Esperanto. Ĝia sidejo troviĝis en pola urbo Bydgoszcz.

Dum pli ol 30 jaroj la asocio Monda Turismo okupiĝis pri la instruado de fakuloj pri turismo, pri la organizado de esperantlingve gvidataj vojaĝoj kaj pri la kunordigado de E-turismo entute. Je la 22-a de septembro 2002 Monda Turismo estis malfondita pro bankroto.

La kialo de la bankroto estis nesufiĉa nombro de esperantistoj, kiuj volis partopreni la organizatajn esperanto-vojaĝojn. La agadon de Monda Turismo nuntempe daŭrigas Internacia Klubo Esperantotur, kiu funkcias kadre de la Internacia Centro pri Kulturo kaj Turismo. Internacia Klubo Esperantotur aranĝas vojaĝojn al esperanto-aranĝoj. La edukadon pri turismo daŭrigas Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo kun sidejo ankaŭ en Bydgoszcz.

## Vidu ankaŭ 
* Léon de Bruyne
* Andrzej Grzębowski
*Deklaracio de Manilo 

## Literaturo en Esperanto
* Itineroj je la nomo de Ludoviko Zamenhof en Pollando, Pola Esperanto-Asocio, Bydgoszcz 1978, p. 16
* Max Finkenzeller, Gvidlibreto por esperantistaj ĉiĉeronoj kaj ekskursgvidantoj, Monda Turismo. Asocio por faciligo de la internacia turismo per aplikado de Esperanto, Bydgoszcz 1983, p. 16
* Poŝ-Atlaso de Monda Turism*o*, Monda Turismo, Bydgoszcz 2001, p. 20

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Setlejo

[eta|Tradicia kaj moderna setlejo en [Singapuro]]
**Setlejo** aŭ, en kutima Esperanto, **loĝloko** estas areo daŭre loĝata de aro da homoj. La lokon de setlejoj plej ofte determinas la naturaj kondiĉoj. Ĝi tre ofte ekestas ĉe trafika vojo aŭ eĉ ĉe vojkruciĝo kaj ofte laŭ plano.
Ekzistas multaj diversaj formoj de setlejo. Plej ofta distingo estas tiu inter vilaĝo kaj urbo, kaj en multaj lingvoj ekzistas vorto por intermeza kategorio, sed en kelkaj, ekzemple la norvega, mankas eĉ la distingo inter vilaĝo kaj urbo. Oni science okupiĝas pri setlejoj en geografio, sociologio kaj historiologio.

## vidu ankaŭ 
* setla zono

## Referencoj 
Kategorio:Geografiaj objektoj
Kategorio:Demografio
Serino

**Serino** (simbolo **Ser** aŭ **S**) estas unu el la 20 plej kutimaj, naturaj aminoacidoj sur la Tero, kiu kodas en DNA. Serino estas grava komponanto de silko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.compchemwiki.org/index.php?title=Serine  
* http://www.chemie.fu-berlin.de/chemistry/bio/aminoacid/serin_en.html 

Kategorio:Aminoacidoj
Titano (elemento)

**Titano** estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo **Ti** kaj atomnumero 22. Ĝi estas malpeza, forta, blank-metal-kolora, brila, senrustema transira metalo, uzita en fortaj malpezaj alojoj kaj blankaj pigmentoj.

Du el la plej utilaj trajtoj de titanio estas ĝia korodrezisto kaj ĝia forto-denseco-proporcio, kiu estas la plej alta el ĉiuj metalaj elementoj. En sia nealojita stato, titanio estas same forta kiel kelkaj ŝtaloj sed havas pli malaltan densecon.

Ĉi tiu elemento aperas en multaj mineraloj. La ĉefaj fontoj estas rutilo (TiO2) kaj ilmenito (FeTiO3), dum oni trovas ĝin ankaŭ en perovskito kaj titanito.

Titano estas ofte uzata en Medicino, ĉar mikroboj malfacile kreskas ĉirkaŭ titanaj aparatoj kaj iloj. Pro tio oni uzis tiun specialan materialon por fabriki protezojn kaj ankaŭ objektivojn de mikroskopoj.

## Kombinaĵoj 
* Kalia titanato
* Titana dioksido

## Fizikaj propraĵoj 
Kiel metalo, titanio estas rekonita pro sia alta forto-peza rilatumo. Ĝi estas forta metalo kun malalta denseco kiu estas sufiĉe duktila (precipe en senoksigena medio). Ĝi estas paramagneta kaj havas sufiĉe malaltan elektran kaj termikan konduktivecon kompare kun aliaj metaloj. Titanio estas superkondukta kiam malvarmite sub sia kritika temperaturo de 0.49 K.

Komerce puraj (99.2% puraj) karakteroj da titanio havas finfinan tirstreĉo-reziston de proksimume 434 MPa (63,000 psio), egala al tiu de oftaj, malbonkvalitaj ŝtalalojoj, sed estas malpli densaj. Titanio estas 60% pli densa ol aluminio, sed pli ol duoble pli forta ol la plej ofte uzata 6061-T6 aluminialojo. Certaj titanaj alojoj (ekz., Beta C) atingas tirstreĉajn fortojn de pli ol 1,400 MPa (200,000 psio).[23] Tamen, titanio perdas forton kiam varmigite super 430 °C (806 °F).

## Kemiaj propraĵoj 
Kiel aluminio kaj magnezio, la surfaco de titanio-metalo kaj ĝiaj alojoj oksigeniĝas tuj post eksponiĝo al aero por formi maldikan neporan pasivtavolon kiu protektas la grocan metalon de plia oksigenado aŭ korodo., armeaj, industriaj procezoj (kemiaĵoj kaj petrolkemiaĵoj, sensaligfabrikoj, pulpo, kaj papero), aŭtomobilo, agrikulturo (terkultivado), sportvaroj, juvelaĵoj, kaj konsumelektroniko.

## Referencoj 
Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj
Kategorio:Titano (elemento)
Valino

**Valino** (simbolo **Val** aŭ **V**) estas unu el la 20 plej kutimaj, naturaj aminoacidoj sur la Tero, kiuj konsistigas la proteinojn; laŭ la genetika kodo ĝi estas kodita en RNA per la triopoj GUA, GUC, GUG kaj GUU. Nutrade, valino estas esenca aminoacido.

Ĝia nomo devenas de la planto valeriano. Ĝia molekula maso estas 117.

## Referencoj 
Kategorio:Aminoacidoj
Kategorio:Izopropilaj kombinaĵoj
Edvard Munch

[eta|maldekstre|[La krio.]]
**Edvard MUNCH** (naskiĝis 12-a de decembro 1863 en Løten; mortis 23-a de januaro 1944 en Ekely) estis norvega pentristo kaj grafikisto.

Oni taksas Munch-on kiel pioniron por la ekspresionisma direkto en la moderna pentrado. Liaj plej konataj verkoj estiĝis en la 1890-aj jaroj, sed liaj postaj verkoj atingas rimarkon, eksciton ĉe la hodiaŭaj pentristoj. Li anis ĉe Berlina secesio.

## Biografio
Edvard Munch plenkreskis en la norvega ĉefurbo, Løten, Lia patro Christian Munch -- frato de la genia historiisto P.A. Munch -- estis profunde kredanta oficira kuracisto kun bona salajro. Lia - 20 jarojn pli juna - edzino mortis pro tuberkulozo, kiam Edvard aĝis nur 5 jarojn. Edvard mem havis malfortan sanstaton, sed lia pli maljuna fratino Sophie estis la viktimo de apopleksio. El la 5 gefratoj geedziĝis nur la frato -- Andreas --, sed ankaŭ li mortis kelkajn monatojn post la nupto.

La gepatra domo estis spirite ekscita — kiel la esprimoj pri malsano, morto kaj malĝojo, al kiuj Munch en sia arto ofte revenas.

Lia pentraĵo La ŝriko estis ŝtelita en somero de 2004, retrovita la .

## Vidu ankaŭ 
* Muzeo Munch

## Eksteraj ligiloj
* Galleri Munch 
* Edvard Munch 

Kategorio:Akvafortistoj
Kategorio: Norvegaj pentristoj
Metodiko

**Metodiko** estas komplekso de metodoj, kiel plenumi iun taskon, en pedagogio kiel instrui certan stud-objekton (fizikon, kemion, zoologion, Esperanton ktp.).

**Metodiko de lingvo-instruado** priskribas ĝeneralajn principojn, kiujn oni uzas ĉe instruado de ĉiuj lingvoj (vidu lingvodidaktiko).

**Metodiko de Esperanto** priskribas, kiamaniere instrui akuzativon, participojn, demandon kaj aliajn specialaĵojn de la lingvo.

Por instruistoj estas verkataj **metodikaj manlibroj**, kiuj celas helpi la instruistojn, transdonadi spertojn, atentigi pri plej oftaj problemoj ktp.
## Vidu ankaŭ 
*Metodologio

Kategorio:Edukado
Metapedagogio

**Metapedagogio** estas scienca fako, kiu esploras kaj priskribas pedagogion mem, ĝiajn rezultojn, evoluon, instruadon de pedagogio.

## Vidu ankaŭ
Pedagogio

Kategorio:Scienco
Abituro

[eta|180px|Kanalizacia kovrilo kun la vorto ”Abitur”, ĉe gimnazio en [Kleinmachnow]]
**Abiturienta diplomo, abituro, matur-** aŭ **maturecdiplomo** estas diplomo, kiun oni ricevas kiam oni finas la duagradan lernejon, kutime je aĝo de proksimume 18 jaroj, kaj kiu estas ordinare baza kondiĉo por daŭrigi studadon ĉe universitato aŭ teknologia altlernejo (politekniko). Malsamaj landoj havas diversajn sistemojn de abituro, kaj eĉ se la vorto devenas de la germana, en Esperanto ĝi estas uzata por ĉiaj tiaj diplomoj.

*Abituriento* – homo, kiu havas abituron – estas vorto oficialiĝinta el la Kvara Oficiala Aldono de 1929, sed *abituro* estas neologismo. La ekzameno por ricevi la diplomon nomiĝas aŭ **abiturienta ekzameno** aŭ **abitura ekzameno**.

## Etimologio 
La radiko devenas (tra aliaj lingvoj, precipe la germana) de la latina verbo *abire*, kiu signifas ”foriri”, tra ties futura participo *abiturus*, ”forironta”; ĝi do rilatas al la baldaŭa foriro de la mezlernejo (gimnazio aŭ liceo).

### Leksika rimarkigo 
La vorto *abituro* ne estas oficiala, kaj troviĝas nek en PIV, nek en ReVo – tamen en la interreto ĝi estas pli ofte uzata ol la alternativa esprimo ”abiturienta diplomo”. Ĝi do estas konsiderata kiel proponata neologismo.

Kvankam la du radikoj ABITURIENT/ kaj ABITUR/ eniris Esperanton de la germana lingvo, oni uzas ilin en Esperanto ne nur por la germana abituro, sed ankaŭ por ĉiaj similaj diplomoj en aliaj landoj.

En Esperanto do ekzistas du konkurantaj radikoj por priparoli la aferon: La radiko ABITURIENT/ estas oficiala, sed ĉar ĝi signas personon, estas malfacile paroli pri la diplomo nur uzante tiun radikon (oni devas diri ”abiturienta diplomo”). La ankoraŭ ne-oficiala ABITUR/ havas la avantaĝon ke oni povas facile paroli pri la diplomo (”abituro”) kaj pri persono kun tiu diplomo (”abiturulo” aŭ ”abituriento”).

## Abitura ekzameno 
La abitura ekzameno estis enkondukita en 1788 en Prusio por limigi la kandidatojn al la universitatoj. En Hungario la unua abitura ekzameno okazis en 1851.

## Vidu ankaŭ 
* Pedagogio
* Bakalaŭro
* Licencio

Kategorio:Instruado
Studento

[eta|Studentoj en [Hejdelbergo|Hajdelbergo (1988)]]
**Studento** estas persono, kiu estas registrita en universitato aŭ altlernejo por tie lerni iun sciencan fakon. En kazo de sukcesa fino de studado la studento akiras diplomon kaj akiras la bakalaŭran aŭ magistran titolon.

La vorton *studento* oni povas iam anstataŭigi per *studanto*, sed la vortoj ne estas plene samsignifaj. *Studanto* (= homo kiu studas) havas pli vastan signifon, ĉar *studado* povas esti ankaŭ alispeca akirado de scioj,  per ĉiaj esploroj aŭ observado, ne nur partoprenado en altlernejaj kursoj. 

## Vidu ankaŭ 
* Altlernejo
* Internacia studento
* Lernanto 
* Universitato

Kategorio:Universitato
Kategorio:Edukado
Stipendio

**Stipendio** estas subvencio donata ĉiujare al lernulojn, studento por vivtenado dum la tempo de studado aŭ por kovri esplorvojaĝon. La stipendion oni aljuĝas al studento pro nekapablo de liaj gepatroj financi lian studadon (**sociala stipendio**) aŭ pro bonaj rezultoj en studado (**meritita stipendio**). En kelkaj landoj studentoj ricevas/is ĉiuj studentoj sendepende de la financoj de la gepatroj **bazan stipendion** plus en kazo de bonaj rezultoj **aldonan stipendion**.
En germanio, por ekzemplo, oni devas aspiri apud institucio kiu progresigas talentulojn.

Stipendiata studento estas **stipendiulo** aŭ **stipendiato**.

## Famaj stipendioj 
* Programo Fulbright
* Stipendio Rhodes

## Vidu ankaŭ 
* Rajto pri edukado

## Eksteraj ligiloj 
* Platformo por stipendioj 

Kategorio:Edukado
Semestro

**Semestro** (lat. *semestris* = sesmonata) estas duonjaro, en lernejoj kutime nur kvinmonata stud-periodo finita per ekzamenoj kaj atestoj. Ĝi estas unu el ĉefaj dividoj de jaro, kune kun monato kaj trimestro.

## Vidu ankaŭ 
* Trimestro
* Studplano
* Lerneja aŭ akademia jaro

Kategorio:Universitato
Kategorio:Kalendaro
Bibliofilio

eta|
**Bibliofilio** estas la emo al la libroj, ĉefe al originalaj, pli ĝustaj aŭ interesaj eldonoj pro iu ajn tialo, ekonomia, kultura aŭ simple persona valoro.

**Libroamanton** aŭ **libroamatoron**, kiu kolektas precipe rarajn aŭ luksajn librojn oni nomas **bibliofilo**. Tute malsamas de tio la libromanio. La libromaniulo akiras verkojn pro la famo de la presisto, la aĝo, la malofteco, la materialo - ne pro individua inklino kaj sen sindevigo legi ilin ĉiujn. Libromaniulo krima estis la ekz. la germana teologo Johann Georg Tinius.

## Literaturo 
Szczurek, Kazimierz: "La bibliofilio". Ĉe: *Scienca revuo,* vol. 42, n-ro 158 (1991), pp. 27-53 online 

## Vidu ankaŭ 
* aNobii
* Felix Epstein
* Włodzimierz Pfeiffer
* Biblioteko
* Libro
* Librokolektado
## Notoj
Silko

[250ra|eta|dekstra|Virinoj "frapantaj" novan silkon ([Huizong, Ĉinio, 12an jarcenton)]]
**Silko** estas la delikata kaj brila proteinfadeno de la raŭpo de bombikso (*Bombyx mori*) aŭ de aliaj animaloj. La raŭposilko estiĝas el la teksoglanda sekrecio de la bombiksa raŭpo. La raŭpo (silkoraŭpo) teksas kokonon, en kiu ĝi pupiĝas. La kokono konsistas el silkfadeno kaj gluaĵo. Oni mortigas la kokonan pupon kaj la silkfadenon elbobenigas (unu kokono donas ĉirkaŭ 500 m). Oni unuigas fadenon de 3-8 kokonoj, tiu nomiĝas kruda silko.

Krom la hejmigita bombikso ankaŭ aliaj papilioj (Bombycidae) produktas konvenajn kokonfadenojn. Oni nomas tiujn silkojn sovaĝa silko.

La konkosilkon produktas kelkaj maraj konkospecioj el sekrecio de la bisinoglando. La aranea silko produktiĝas el la teksoglanda sekrecio de la araneoj. Ili ne estas produkteblaj grandamase.

La bazmaterialo de silko estas la fibrino kaj la gluaĵo sericino, kiu kungluas la du fadenojn de la silkofadeno.

La sekreton de silkoproduktado la ĉinoj protektis ĝis 200 a.K.; poste la produktado disvastiĝis en Japanio, kaj pli poste en Sud-Eŭropo.

* silkoraŭpo
* silka vojo
* floksilko (kromsilko)
* aranea silko

Dosiero:Khotan-fabrica-seda-d06.jpg|Kokonoj
Dosiero:Silk weaver.jpg|Silkoŝpinisto

## Vidu ankaŭ 
* Silka Vojo
* Silkokulturo
* Cilindro (ĉapelo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.agri-history.net/scholars/weisi/weisi15.htm  
* http://www.islamonline.net/fatwa/english/FatwaDisplay.asp?hFatwaID=61261 
* http://depts.washington.edu/uwch/silkroad/texts/hhshu/hou_han_shu.html
* http://depts.washington.edu/uwch/silkroad/texts/weilue/weilue.html 

Kategorio:Materialoj
Kategorio:Teksaĵoj
Kategorio:Teksaĵindustrio
Infanĝardeno

[eta|dekstra|180px|Infanĝardeno en [Afganio.]]
[eta|dekstra|180px|Infanĝardeno en [Stutgarto-Luginsland]]
[eta|dekstra|200px|Infanĝardeno en strato *Zámostní* en [Silezia Ostrava]]

**Infanĝardeno** estas speciala edukejo, al kiu la laborantaj gepatroj povas konfidi siajn infanojn de antaŭlerneja aĝo dum la laborhoroj. Infanĝardenisto zorgas pri la infanoj kaj edukas ilin per pedagogiaj ludoj. Infanĝardeno estas nomata ankaŭ **infanvartejo**, **lernludejo**, **antaŭlernejo**, en la naciaj lingvo ofte **patrina lernejo**, ĉar ĝi anstataŭas patrinon dum ŝiaj laborhoroj.

En limigita senco infanvartejo estas sanitara flegejo por beboj ĝis 3-jaraj, kiuj ankoraŭ ne estas instruataj, sed nur flegataj, kiam zorgi la infanon ne povas gepatroj mem, dum la infanĝardenon frekventas infanoj pli ol 3-jaraj, kiuj jam estas iomete instruataj per kolektivaj ludoj, kantoj, versoj. La bebovartejo servas por infanoj ĝis aĝo de 3.

La beboj ĉefe dormas aŭ rampas sur la planko inter ludiloj, sed ne okazas kolektivaj ludoj, deklamado de rimaĵoj aŭ kantado kiel en infanĝardeno por infanoj pli ol 3-jaraj.

La unuan infanĝardenon - tiam kun la nomo "anĝelĝardeno" - fondis Teréz Brunszvik 1828 en Hungario.
La unuan infanĝardenon kun tiu nomo fondis Friedrich Wilhelm August Fröbel
1837 en la turinga Bad Blankenburg, Germanio. Li elektis la nomon ĉar laŭ lia intenco la infano kresku kiel planto. La germanlingva nomo *Kindergarten* pruntvorte penetris en plurajn aliajn lingvojn, en Esperanton ĝi venis en laŭvorta traduko. La mastrumaj strukturoj de infanĝardenoj estas diversaj.

## Vidu ankaŭ 
* Bebovartejo
* Elementa lernejo
* Infanzorgado
* Infandisvolviĝo

## Eksteraj ligiloj 
* http://nces.ed.gov/pubs2000/2000070.pdf.
* http://www.fact-sheets.com/education/prepare_for_kindergarten  
* http://www.ericdigests.org/2002-1/kindergarten.html  
* http://www.ericdigests.org/pre-928/shifting.htm  

Kategorio:Edukado
Kategorio:Lernejoj
Kategorio:Pruntaĵoj el la germana lingvo
Orientiga instruado

Pedagogio

**Orientiga instruado** aŭ **problema instruado** prezentas al la lernantoj iun problemon kaj lasas ilin mem trovi la solvon. 

Ekzemple ĉe la fremdlingva instruado oni prezentas kelkajn vortojn el la vico "knabo - patrino - laboristino - sinjoro" kaj la lernantoj mem divenos, ke la inajn personojn oni derivas per sufikso -in-. La instruisto tion povus diri rekte, sed kiam la lernantoj tion deduktis el ekzemploj, ili multe pli firme memoros la regulon.

Kategorio:Problemoj
Kategorio:Pedagogio
Ministerio de Instruado

**Ministerio de Instruado** estas registara institucio, kiu prizorgas en la koncerna ŝtato la ŝtate reguligatan edukadon kaj klerigadon. 

La ministerio fondas kaj malfondas lernejojn, nomumas kaj abdikigas lernejestrojn kaj lernejajn inspektistojn, prizorgas kaj aprobas lernolibrojn, eldonas metodikajn instrukciojn pri instruado, ekzamenado kaj klasifikado, financas la funkciadon de la lernejoj, observas obeadon de deviga lernej-frekventado k.s.

Kategorio:Edukado
Kategorio:Ministerioj pri edukado
Ministerio

**Ministerio** aŭ **ministrejo** estas la tuto de oficistoj kaj oficejoj de unu fako inkluzive de domo, en kiu ili troviĝas.

Ministerion gvidas ministro, kiu estas membro de la registaro kaj estis komisiita prizorgi iun gravan fakon de la socia vivo. La ministerio estas aparato je lia dispono, kiu helpas lin plenumi la komisiitajn taskojn.

Ekzistas i.a.
* **ministerio pri la (publika) instruado**
* **ministerio pri la aferoj eksterlandaj**
* **ministerio pri la aferoj enlandaj** (de interno)
* **ministerio pri financoj**
* **ministerio pri ekonomio**
* **ministerio pri kulturo**
* **ministerio pri komerco**
* **ministerio pri medicina servo**
* **ministerio pri fiŝkaptado**, ekzemple en Gvineo

Kelkaj landoj havas specialajn titolojn por certaj ministroj, precipe por la unua ministro aŭ ĉefministro, kiu povas havi la titolojn "kapitano", "kanceliero" ktp.
La Ministro pri eksterlandaj aferoj en Usono nomiĝas "Sekretario de Ŝtato", tiu pri justico "advokato ĝenerala".


Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Politiko
Krippen

La setlejo **Krippen**, situas en flanka valo de la rivero Elbo centre de Elba Grejsmontaro en Saksio, federacia lando de Germanio. Schmilka atingeblas per fervojo, ŝipo kaj buso. Pramo veturas al Postelwitz, parto de Bad Schandau, kiu troviĝas sur la kontraŭa, dekstra riverbordo.

## Historio 
Krippen estis menciita unuafoje en 1379. Ĝian historion karakterizis komercado sur Elbo, prilaborado de ligno kaj ŝipfarado.

## Turismo 
De Krippen oni povas atingi la plej multajn migrocelojn en 5 horoj. Sed kontraste al la "metropolo" de la regiono, Bad Schandau ĉi tie estas multe pli trankvile.

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Silka Vojo

[silkaj vojoj al [Karakorumo|dekstra|eta|200ra]]
Oni nomas **silka vojo** reton de karavanaj vojoj, tra kiu atingis Eŭropon la ĉina silko en la antikva kaj mezepoko. Ĝi estis solene malfermita dum regado de la partuja Mitridato la 2-a en la jaro -115. La nocio *silka vojo* estis inventita en 1877 fare de Ferdinand von Richthofen, germana geografo, por indiki la historian fenomenon de Eŭrazia komerco prefere al specifa itinero.

Se oni parolas pri *la silka vojo*, oni pensas kutime pri la ĉefa vojo, kiu kondukis de Xi'an (la tiama ĉefurbo de Ĉinio) tra Lanzhou, Wuwei kaj Zhangye ĝis Dunhuang, tie dividiĝis al norda kaj suda itinero ĉirkaŭ la dezerto Takla Makan kaj denove kuniĝis ĉe Kashgar kaj de tie kuris tra Samarkando, Buĥara, Teherano ĝis Antioĥio (hodiaŭ Antakya) al la marbordo de la Mediteranea maro.

Oni transportis tra la silka vojo ne nur varojn kiel spicoj, silko, vitraĵo kaj porcelano; sed per la komerco disvastiĝis ankaŭ religioj kaj kulturoj. Tiel atingis budhismo per la silka vojo tra Ĉinio Japanion kaj tie iĝis reganta religio. Ankaŭ kristanismo (el la tiel nomita Nestorianismo) penetris tra la silka vojo ĝis al la tiama ĉefurbo de Ĉinio, kiel hodiaŭ roktabulo dokumentas tion en Xi'an. La kono pri papero kaj pulvoro alvenis en la arabajn landojn per la silka vojo kaj de tie atingis poste Eŭropon.

Pro la klimoŝanĝo kaj militoj, sed ĉefe pro la kreskanta signifo de novaj ŝipvojaĝoj post la malkovroj fare de la portugaloj kaj hispanoj, la silka vojo perdis sian gravon post la 15-a jarcento. Nun ĝi iĝis turisma celo.

## Silka Vojo kaj Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Jen kiel oni montras la Silkan Vojon:

:Poste sin norden svingas al la Dunhŭanga grotaro,
:ĉe l'neĝaj montoj Mogaŭ, laŭ la Irvojo de Silko,
:kie kuniĝas artoj ĉina, bharata kaj ankaŭ
:influoj grekaj en pentroj, skulptoj hieratikaj
:de l'tricent ŝtonaj grotoj por ermitvivo piula.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Karakoruma Ŝoseo
* Granda Hindio
* Ĥajber-pasejo
* Persa reĝa vojo
* La Voĉo de la Silka Vojo
* Iniciato Zono kaj Vojo

## Eksteraj ligiloj 
* Kio estas iniciato de Zono kaj Vojo Ĉina Radio Internacia en Esperanto.
* Dorahoag: "Silk Road", muziko el la Silka Vojo
* http://www.ess.uci.edu/~oliver/silk.html  
* http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko 
* http://www.silk-road.com 
* http://www.ciolek.com/owtrad.html 


Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Komercaj vojoj
Indio

**Indio** aŭ **Indiumo** estas kemia elemento en la perioda tabelo, kiu havas la simbolon **In** kaj la atomnumeron 49. Ĝi estas malabunda, mola posttransira metalo.
Koloro estas arĝento-koloro. Degelpunkto estas 164℃.
Izotopo el naturo ekzistas Indio-113 kaj Indio-115.
Indio-115 estas radioakitiva izotopo, ĝia duoniĝa tempo estas 441 bilionoj da jaroj; ĉi tiu izotopo estas la plej daŭro en naturo.

Kemie, indio similas al galiumo kaj taliumo, kaj ĝiaj ecoj estas plejparte interaj inter la du. Ĝi estis malkovrita en 1863 de Ferdinand Reich kaj Hieronymous Theodor Richter per spektroskopaj metodoj kaj nomita laŭ la indigoblua linio en ĝia spektro.

Indio estas uzata ĉefe en la produktado de plataj ekranoj kiel india stana oksido (ITO), travidebla kaj konduktiva tegaĵo aplikata al vitro. Ĝi ankaŭ estas uzata en la duonkonduktaĵa industrio, en malalt-fandopunktaj metalalojoj kiel ekzemple lutaĵoj kaj mol-metalaj alt-vakuaj sigeloj. Ĝi estas uzata en la fabrikado de bluaj kaj blankaj LED-cirkvitoj, ĉefe por produkti indiajn galiumnitridajn p-tipajn duonkonduktaĵajn substratojn. Ĝi estas produktita ekskluzive kiel kromprodukto dum la prilaborado de la ercoj de aliaj metaloj, ĉefe de sfalerito kaj aliaj zinksulfidaj ercoj.

Indio havas neniun biologian rolon kaj ĝiaj kombinaĵoj estas toksaj kiam enspiritaj aŭ injektitaj en la sangocirkuladon, kvankam ili estas malbone sorbitaj post konsumado.
Dosiero:In-TableImage.svg|
Dosiero:In,49.jpg|
Dosiero:IndiumMetalUSGOV.jpg|ingoto
Dosiero:Indium wire.jpg|drato

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/In/index.html 
* http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/In.html 
* http://periodic.lanl.gov/elements/49.html  
* http://www.smart-elements.com?arg=zoom&art=27&element=in&linkid=ewiki-in 

Kategorio:Kemiaj elementoj
Reedukejo

**Reedukejo** estas malliberejo por neplenaĝuloj, kiujn oni ne povas ankoraŭ kondamni al la vera malliberejo por plenkreskuloj, sed kiuj pro sia maldisciplinemo ne estas edukeblaj en normalaj lernejoj, nek de iliaj gepatroj.

Oficiale oni povas nomi ilin ankaŭ **diagnostika instituto**, ĉar tie la problemaj lernantoj estas unue submetitaj al psikologiaj testoj, kiuj klopodas malkovri la kaŭzojn de spitema kaj neregebla konduto kaj trovi metodojn por la korekto de la miskonduto.

Reedukejo havas karakteron de internulejo kun iom kazerna reĝimo. La zorgatoj tie loĝas, ne rajtas forlasi la domon sen speciala permesilo. La edukistoj unue penas krei higienajn kaj laborajn kutimiĝojn - vespere kaj matene sin lavi, ĉiam vesti purajn vestaĵojn, ĝustatempe enlitiĝi kaj ellitiĝi, fari matenan gimnastikon, komune manĝi, komune viziti lernejon, regule skribi hejmtaskojn kaj regule lerni. Organizita estas ankaŭ la libera tempo por sportado, ĝardenado kaj similaj, kutime kolektivaj aktivadoj, kiuj instruas labori kaj kunlabori, ne konflikti en la kolektivo, kompreni avantaĝojn de agado en amikara rondo.

Kategorio:Pedagogio
Kategorio:Edukado
Elementa lernejo

[eta|250ra|Elementa lernejo en [Český Těšín, Ĉeĥio]]
**Elementa lernejo** estas la unua lernejo (deviga en kelkaj landoj) por 6-jaraj infanoj, kie ili lernas legi, skribi, kalkuli kaj ekscias unuajn informojn pri historio kaj geografio.

En kelkaj landoj oni komprenas sub la nocio "elementa" nur la unuajn kvar klasojn (ĝis la 10-a jaro de infano), en aliaj landoj 8 aŭ 9 klasojn (ĝis la 15-a jaro). En tiuj landoj, kies elementaj lernejoj havas nur kvar klasojn, la klasojn 5 ĝis 9 kovras la diversaj tipoj de mezlernejoj. En la superaj klasoj de la elementa respektive meza lernejo oni instruas fundamentojn de unuopaj sciencoj: matematiko, fiziko, kemio, zoologio, botaniko, mineralogio, astronomio.

Kategorio:Lernejoj
Kategorio:Legoscio
Skitoj

[eta|240ra|Skita ora kombilo el skita tombejo. Montrata en [Ermitejo (Sankt-Peterburgo)]]
La **Skitoj** estis hindeŭropa nomada popolo de irana grupo, kiu unuafoje aperis ĉirkaŭ Kazaĥstano en regiono nomita Skitio kaj kies teritorio etendiĝis ĝis la tuta Eŭrazia Stepo de la Altajo tra suda Rusio kaj nuna Ukrainio ĝis Danubo.

Tiuj rajdomilitantoj estis famaj arkopafistoj kaj varbitis ofte kiel solduloj. En la urboŝtatoj (*polisoj*) de antikva Grekio, ili servis kiel polico.

En la 8-a jarcento a.K. la skitoj migris en la areon norde kaj oriente de la Nigra maro kaj ili forpelis de tie la cimerojn. La setlejo de la skitoj etendiĝis baldaŭ de la sudrusaj stepoj al Danubo, sed ankaŭ al Sudsiberio kaj Centra Azio. La skitoj entreprenis plej ofte milit- kaj rab-irojn al Mezeŭropo. En la 7-a jarcento a.K. la skitoj komencis atakon en Malgrand-Azio, kie ili neniigos la imperion de Urartu kaj de tie daŭrigis rabirojn ĝis Palestino. En la jaro -594 ili estis venkitaj de medoj sub la gvido de Kjaksaro la 2-a, tiel la skitoj retiriĝis al sia eŭropa hejmo. En la jaro -513 kondukis la persa reĝo Dario la 1-a, "la Granda", sensukcesan militiron kontraŭ la skitoj kun grandega armeo de pluraj centmiloj da soldatoj. Ekde la 4-a jarcento a.K. la skitoj estis premataj fare de la fortiĝanta parenca popolo sarmatoj. La skitoj povis vivteni sin nur en Krimeo ĝis la 1-a jarcento a.K.. Unu el la plej konataj reĝoj de la skitoj estis Atheas, kiu militiris kontraŭ Filipo la 2-a de Makedonio kiel pli ol 90-jaraĝa maljunulo.

La arkeologiaj restaĵoj baziĝas nur sur eltombigoj de la tomboholmoj (*kurganoj*), kiuj enhavis inter aliaj oraĵojn, silkaĵojn, armilojn, ĉevalojn (skeletojn) kaj homoferon. Mondkonatas la "Oro de la skitoj", altvaloraj oroforĝaĵoj, kiuj interalie montras la militantajn skitojn en naturfidela ilustraĵo. La parte bona stato de la restaĵoj dankeblas al Mumiigaj teĥnikoj kaj al ĉiamfrosto. La skitoj ne postlasis skribaĵojn, sed ili estis detale priskribitaj fare de la greka historiisto Herodoto. En la epoko de la popolmigrado la gotoj estis rigardataj fare de Jordanes kaj aliaj historioskribantoj kiel "tribo de skitoj".

La originlando de la Skitoj estis donata en malnovaj fontoj kiel *Gerrhos*. La Skitoj kunportis siajn preparitajn mortintoj al tiu lando spite de la kelkfoje tre longa vojo.

Ĉerande de Mezeŭropo, la skita ĉeesto estas bone dokumentebla. Tiel oni povas ekzameni la halŝtatepokan setlejojn en Smolenice Molpir kaj Witzen Wiscina, la brultavolon, en kiu troviĝas karakterizaj skitaj armiloj (triflugila sagopinto). La *Ortrezoro de Vettersfelde*, en kiu la tipa skita stilo eble pruvas la ĉeeston de skita princo. Ĉu aŭ kiom la skitoj invadis en Mezeŭropon estas ankoraŭ neklare. Iuj arĥeologoj ne akceptas tiujn trovaĵojn, sed ekzistas kelkaj elementoj kiel ekzemple la transpreno de trink-kornokutimo, kio estas alligita al la skitoj.

## Vidu ankaŭ 
* Tomiris
* Sakaoj
* Sarmatoj
* Alanoj
* Osetoj
* Pazyryk
* Batalo de Jaksartes
* Sakezo (Irano)

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Antikva epoko
Kategorio:Historio de Azio
Kategorio:Skitoj
Sebnitz

**Sebnitz** [Zebnic] estas saksa urba komunumo, kiu situas en Germanio, rande de la Elba Grejsmontaro, en la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio, ĝi najbaras kun ĉeĥaj urbo Dolní Poustevna kaj vilaĝo Dolina. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn. La nomo de la urbo estas identa kun tiu de la trafluanta rivero Sebnitz, en la ĉeĥa flanko la rivero estas nomata Vilémovský potok. Ĝi estas slavdevena kaj signifas *fringo-rojo*.

[eta|maldekstra|270ra|panoramo de la komunumoparto [Hinterhermsdorf]]
Flanka parto de la urba teritorio estas interalie la vilaĝo Hinterhermsdorf.

## Partneraj urboj 
* 20ra Bruntál en Ĉeĥio
* 20ra Cascina en Italio
* 20ra Montabaur en Rejnlando-Palatinato

## Historio 
Unuafoje oni menciis Sebnitz en 1423, sed supozeble ĝi estas pli malnova. Apud kampistaj kortoj jam frue lin-teksejoj karakterizis la vivon de la urbeto.

## Turismo 
La milde monteta ĉirkaŭaĵo faras la urbon vojaĝocelo kaj somere kaj vintre. Skimigrantoj trovas ĉi tie preparitajn vojojn. Vastaj trankvilaj arbaroj etendiĝas proksime, precipe en najbara Bohemio.

eta|maldekstra|200ra|parko *an der Forellenschenke*

### Vidindaĵoj 
#### Afrika domo 
La muzeo *Afrikahaus* (Afrika domo) en Sebnitz estas etnografia kolekto, kiu prezentas la historion kaj nuntempon de la afrika kontinento. Ĝi ampleksas plurkomunikilan ekspozicion kaj la bibliotekon *Nold-Namibia-Bibliothek*.

La konstanta parto de la ekspozicio montras erojn de kvar kolektoj.

La kolekto **Nold** montras ekspoziciaĵojn el la tempo de la germanaj kolonioj kaj etnografiajn objektojn el Namibio kaj Sudafriko.

En alia ĉambro la vizitanton atendas la kolekto **Siegfried Neukirch**. Tie videblas maskoj el Gabono kaj fotodokumentaro pri la ĝangalkliniko de Albert Schweitzer.

El la kolekto **Werner Küpper** prezentiĝas etnografiaĵoj, kiuj devenas el Okcidenta kaj Orienta Afriko.

En ĉambro, kiu omaĝu al Heinrich Barth konatiĝinta pro siaj aventuroj kaj esploroj en Afriko, troveblas montraĵoj el la kolekto de la societo *Heinrich-Barth-Gesellschaft*.

La konstantan ekspozicion kompletigas pli malgrandaj artaj prezentaĵoj, ekzemple pri fotoj de Leni Riefenstahl kaj pri la percepto de Afriko en la pensoj de germanoj.

**Kontakto:**
Afrikahaus Sebnitz • Hertigswalder Str. 14 • 01855 Sebnitz • tel. 035971 - 80590 • fakso 035971 - 80830 • retejo: afrikahaus-sebnitz.de.

## Rilatoj al Esperanto 
Laŭ la tiutempa esperantista aktivulo *Thomas Pusch*, Sebnitz dufoje konsideriĝis esti la loko de nekutima junulara Esperanto-kongreso: en 1992 ĝi estis kandidato por la unua Internacia Seminario en la Novaj Federaciaj Landoj, kvankam fine decidiĝis okazigi la eventon en Bad Kleinen, kaj en 1996 estis kandidato por la IJK tiujara, ankaŭ la unua eldono en la Novaj Federaciaj Landoj, kvankam fine preferiĝis Güntersberge apud Quedlinburg.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la urbo, germanlingvaj
*

Kategorio:Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Kategorio:Urboj de Saksio
Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Neustadt en Saksio

**Neustadt en Saksio** () estas urbo de Germanio, kiu situas en la federacia lando Saksio inter la Elba Grejsmontaro kaj la Luzacia Montaro. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn. Ekde la 1-a de aŭgusto 2008 la komunumo estas parto de la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro‎ (*Sächsische Schweiz-Osterzgebirge*). Ĝis la 31-a de julio ĝi apartenis al la distrikto Sächsische Schweiz, kiu kunfandiĝis kun la iama distrikto Distrikto Weißeritz al la nova distrikto Sächsische Schweiz-Osterzgebirge.

## Historio 
Unuafoje oni dokumente menciis Neustadt en 1333 kiel urbon kun orminado. La fondintoj estis ministoj el Freiberg. Tiam la urbo apartenis ankoraŭ al Bohemio. En la jaroj 1433 kaj 1451 per aĉeto respektive interŝanĝo venis unue duono, poste la dua duono en saksan posedon.
Neustadt situis ĉe multe uzata salovojo, kiu kondukis de Halle tra Stolpen al Bohemio. Pro tio la signifo de la urbo kreskis dum la unuaj jarcentoj de ĝia ekzisto.

Ekde la 18-a jarcento la urbon tuŝis ankaŭ pilgrima vojo de Bautzen al la bohema sanktejo Mariaschein (Brilo de Maria), hodiaŭ Bohosudov, urboparto de la ĉeĥa urbo Krupka.

## Urbopartoj 
Neustadt en Saksio konsistas krom la ĉefa urboparto el la komunumpartoj Berthelsdorf, Krumhermsdorf, Langburkersdorf, Niederottendorf, Oberottendorf, Polenz, Rückersdorf kaj Rugiswalde.

## Turismo 
La mezaltmontara pejzaĝo ofertas milde stimulan klimaton kaj bonajn eblecojn ripozi. Tra arbaro, kampoj kaj pratoj kondukas bone signita, ampleksa reto de migro- kaj biciklovojoj. Neustadt disponas pri la plej granda amuzbanejo de orienta Saksio.

## Gefiloj 
*Friedrich Adolph August Struve, kuracisto
eta|maldekstra|500px|panoramo vidata de nordoriento

Kategorio:Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro‎
Kategorio:Urboj de Saksio
Gimnazio

**Gimnazio** estas speco de mezgrada lernejo finita per abiturienta ekzameno. Gimnazio preparas lernantojn por studado ĉe la universitato, tial estas tie instruataj ĝeneralaj instru-objektoj, ne specialaj fakoj kiel ĉe teknikumo. Kiu lernas ĉe gimnazio estas nomata **gimnaziano**.

Oni povas diskuti ĉu gimnazio estas samsignifa kun mezlernejo. PIV diras nur pri gimnazio "mezgrada lernejo" . La franca vortaro Petit Robert diras ke "gymnase" estas mezlernejo, sed en germanio aŭ svislando, en la germana lingvo "Gymnasium" estas mezlernejo en
kiu oni instruas la latinan kaj grekan.

## Germanio kaj Svislando 
Oni diras, ke gimnazio preparas pli bone por universitato, sed se la lernanto ne daŭrigas la studadon kaj devas labori, li estas preparita por la praktika vivo malpli bone ol la lernejano de teknikumo aŭ metilernejo.

Depende de la landoj, pri kiuj oni parolas, gimnazioj ekzistas 8-klasaj (10/18-jaruloj), 5-klasaj kaj 4-klasaj (14/18-jaruloj). En Nederlando, ekzemple, la gimnazioj estas 6-klasaj (12/18-jaruloj), kun la Latina ekde la unua kaj la Greka ekde la dua klaso (post la tria jaro eblas elekti, kiun klasikan lingvon daŭrigi por la abiturienta ekzameno).

Ofte oni parolas pri **klasika gimnazio** (latino ekde la unua klaso), **reala gimnazio** (latino ekde la kvara klaso) kaj **reforma gimnazio** (latino ekde la kvina klaso).

Tamen, oni ege atentu ĉe la uzado de tiu ĉi - kaj de kompareblaj nomoj de mezlernejoj: en multaj landoj ekzistas grandaj diferencoj inter la lernejaj sistemoj.

## Usono kaj Japanio 
Angla-lingvaj nordamerikanoj uzas vortojn "high school" (laŭlitere "altlernejo") por mezlernejo. Oni kutime uzas la vorton "mezlernejo" tamen se oni uzas la vorton "gimnazio" oni subkomprenas ke la persono studis en Eŭropo.

La ekvivalenta vorto de "gimnazio" ne ekzistas en la Japana lingvo. La Japana vorto "kôtôgakkô" (alt-lernejo) estas traduko de la angla, ĉar Japanoj kopiis usonan modelon por duagrada mezlernejo.

## Dum Klasika Epoko 
Origine *gimnazio* estis gimnastikejo (el la helena *gymnos* = nuda, *gymnasion* = ekzercejo de nuduloj). En la Grekaj gimnazioj de la klasika epoko oni gimnastikis nude (nur knaboj); ofte tiaj sportejoj fariĝis renkontiĝejoj de samseksamaj junuloj.

En la Romia mondo la gimnazioj fariĝis ofte integraj partoj de la vastaj termoj aŭ termobanejoj.
## Konataj gimnazioj (elekto)
*Evangelisches Ratsgymnasium Erfurt
*Gimnazio de Friedrichwerder

## Eksteraj ligioj
*Latinlernejo

Kategorio:Edukado

Kategorio:Pedagogio
Fenilalanino

La L-**fenil-alanino** (simbolo **Phe** aŭ **F**) estas esenca aminoacido por la mamuloj. Ĝi apartenas al la glikogenaj kaj ketogenaj aminoacidoj.

Ĝi estas elirmaterialo de la adrenalino kaj de la ergotamino.

eta|centre|400px|Biologia sintezo de fenil-alanino

## Referencoj 
Kategorio:Aminoacidoj
Kategorio:Bestaj produktoj
Kategorio:Fenilaj kombinaĵoj
Kategorio:Benzilaj kombinaĵoj
Kategorio:Nervotransigiloj
Hohnstein (Saksio)

**Hohnstein** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio, en la Elba Grejsmontaro. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Historio 
Hohnstein ŝuldas la nomon kaj ekeston al la multe pli frue konstruita kastelo. Konstruita kiel limfortreso ĉe la orienta rando de la mezepoka germana imperio ĝi situas sur roko tute eksponita je tri flankoj, ĉirkaŭita de profundaj ravinecaj valoj. La setlejo kiu estiĝis apud la kastelo unue menciiĝis en la jaro 1333 kaj verŝajne en 1444 ĝi ricevis urbajn rajtojn. La unua dokumentita mencio de la urbo Hohnstein okazis en 1445. La setlejo estis evoluinta je metiista urbeto. Speciale forta estis la gildo de linteksistoj. En la 20-a jarcento Hohnstein famiĝis ankaŭ pro sia pupteatro kie aktivis la fama skulptisto Theo Eggink.

## Turismo 
### Vidindaĵoj de la urbo 
* La urbodomo
* La pupluda domo
* La urba preĝejo
* La kastelo
* La naturscienca muzeo
* La historia muzeo
* Foirplaco kaj urbokerno

### La ĉirkaŭaĵo 
* Napoleonschanze
* Brand
* Polenztal

Kategorio:Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Urboj de Saksio
Kurort Gohrisch

**Gohrisch** estas kuracloko kiu situas meze de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. En Gohrisch oni vivtenas sin precipe per turismo kaj agrokulturo.

## Historio 
Gohrisch estas la plej malnova ferioloko de Saksa Svislando. Jam en 1869 unuafoje gastis "somerumuloj". En la jaro 1990 en la trankvilo de la kuracloko ekestis propono de la saksa konstitucio.

## Turismo 
Gohrisch situas en la tielnomata "regno de la rokoj", ventoŝirmata altebenaĵo ĉirkaŭ 300 metrojn super marnivelo. Proksime allogas 7 rokoformacioj:

:Lilienstein
:Königstein
:Quirl
:Pfaffenstein
:Gohrisch
:Papststein
:Kleinhennersdorfer Stein.

Relative nova allogaĵo en Gohrisch estas
subĉiela muzea kolekto de limŝtonoj (Grenzstein-Lapidarium).

## Administra aparteno 
**Kurort Gohrisch** estas la ĉefa parto de la *komunumo* *Gohrisch* kiu konsistas krome el : **Cunnersdorf** ,vilaĝeto situanta en valo, **Papstdorf** piede de Papststein en 350 metroj de alteco kaj **Kleinhennersdorf**, kiu troviĝas sur altebeno.

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Uttewalde

La saksa vilaĝo **Uttewalde** situas la en germana parto de Elba Grejsmontaro, je la dekstra flanko de rivero Elbo, proksimume du kilometrojn norde de la urbo Stadt Wehlen.

## Turismo 
Turismaj celoj en la proksima ĉirkaŭaĵo estas:

:Uttewalder Grund

:Bastei

:Höllengrund

:Amselgrund kun Amselsee

:Großer Bärenstein

:Kleiner Bärenstein

## Administra aparteno 
**Uttewalde** estas parto de la **komunumo** **Lohmen**, krom la samnoma ĉefloko al ĝi apartenas ankaŭ Daube, Doberzeit kaj Mühlsdorf.

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Papstdorf

La vilaĝo Papstdorf situas en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro.

## Turismo 
**Vidindaĵoj en la vilaĝo**

En Papstdorf staras preĝejo tipa por la malfrua saksa baroko, kies nekonata arkitekto orientiĝis laŭ Georg Bähr. Vizitinda estas ankaŭ la Fajrobrigada Muzeo.

**Ĉirkaŭaĵo**
* Papststein
* Gohrisch
* Kohlbornstein

Feria vilaĝo por infanoj kaj junuloj

* Pfaffenstein

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Rathmannsdorf

La komunumo **Rathmannsdorf** situas en Saksa Svislando, la germana parto de la Elba Grejsmontaro. Ĝi situas en la administra distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio, sur altebenaĵo, kaj kovras areon de 4,27 kvadrataj kilometroj. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn. La unua dokumentita mencio de la vilaĝo datiĝas en la jaro 1443.

## Turismo 
### Vidindaĵoj en la vilaĝo 
La kerno de la vilaĝo Rathmannsdorf aĝas proksimume 500 jarojn. Apud la akvujo por fajroestingo staras 250-jara taksuso.

### Ĉirkaŭaĵo 
La randojn de la Rathmannsdorf-a altebenaĵo la erozio disŝiris je tiel nomataj kornoj kaj fosaĵoj. La centro de Bad Schandau troviĝas en distanco de nur iom pli ol unu kilometro.

Kategorio:Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Urboj de Saksio
Dorf Wehlen

La vilaĝo **Dorf Wehlen** situas en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. Dorf Wehlen troviĝas en trikilometra distanco de Stadt Wehlen kaj estas pli maljuna ol ĝi.

## Vidindaĵoj 
En Dorf Wehlen staras trabfakaj farmkortoj el la 19-a jarcento kaj granda preĝejo el la 18-a jarcento kun romanika absido.

En la ĉirkaŭaĵo:
* Uttewalder Grund
* Höllengrund
* Bastei
* Heringshöhle

Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Germanio
Studado

**Studado** estas konscia memstara lernado de iu fako. Studanto kutime vizitas kursojn, prelegojn, aŭ seminariojn, serĉas librojn kaj aliajn skribajn fontojn aŭ aŭdvidajn materialojn, kaj utiligas diversajn teknikojn kaj strategiojn por kompreni kaj memori la lernendajn sciojn. La vorto estas plej ofte uzata por la sekvado de formalaj kursoj en edukejo gvidataj de instruisto, sed estas aplikebla ankaŭ al situacioj de neformala instruado kaj memlernado.

## Studokapablo
La plej influa maniero koncepti studadon en la 20-a jarcento originis en la formalaj edukaj sistemoj de la t.n. okcidentaj kulturoj, kiuj celis unuformigi la kapablojn de studantoj por ke ili povu labori pli efike. Por tia studado lingvaj kaj logik-matematikaj kapabloj estas plej gravaj. La mezurado de intelekto estis evoluigita por prognozi sukceson en studado, kaj testoj pri intelekto kutime fokusiĝas al lingva kaj matematika rezonadoj. Fine de la 20-a jarcento kaj komence de la 21-a jarcento la teorio pri multoblaj intelektoj plifortiĝis, valorigante pli diversan aron de kapabloj.

## Teknikoj
[eta|Aliro al [komputiloj estas grava por nuntempa studado]]
Ekzistas diversaj teknikoj kaj strategioj aplikeblaj al ĝenerala lernado. Ili povas rilati al manieroj organizi, proprigi, kaj konservi informojn en la memoro aŭ superi ekzamenojn. Ekzemple, memorhelpiloj utilas por memori listojn de informoj, kaj efika notado utilas por diversaj celoj.

Studoteknikoj varias laŭ tio, ĉu ili celas sukceson por longa aŭ mallonga daŭro. Mallongadaŭra strategio povas fokusiĝi al la scioj bezonataj por sukcesi en unu specifa ekzameno. Longadaŭraj strategioj celas ke la studanto "lernu lerni", evoluigante kapablojn utilajn dum la tuta eduka kariero aŭ en la vivo ĝenerale.

## Vidu ankaŭ 
* Pedagogio
* Scienco
* Scienca esplorado
* Memoro

## Referencoj
Kategorio:Edukado