Kafa ciklo

eta| *La Kafkultivisto*, de Candido Portinari (1939)
La **kafciklo** estis periodo en la ekonomia historio de Brazilo, komenciĝanta en la mezo de la deknaŭa jarcento kaj finiĝanta en 1930, en kiu kafo estis la ĉefprodukto de la brazila ekonomio. La kafciklo sukcedis la oran ciklon, kiu finiĝis post kiam la minejoj elĉerpiĝis kelkajn jardekojn pli frue, kaj metis finon al la ekonomia krizo generita de tiu malkresko.

Kafo estis alportita al Brazilo en 1727, sed ĝi neniam estis produktita grandskale, estante kultivita plejparte por hejma konsumo. Ĝia produktado postrestis bone malantaŭ tiu de aliaj produktoj. Kafo nur altiĝis pro favora interna kaj ekstera scenaro, kiu igis ĝian plantadon avantaĝa.

Kafproduktado rapide disvolviĝis dum la 19-a jarcento, tiel ke de la 1850-aj jaroj ĝi jam respondecis pri preskaŭ duono de brazilaj eksportaĵoj. La centra-suda regiono estis elektita por plantado ĉar ĝi ofertas la plej taŭgajn klimatajn kondiĉojn kaj ĉar ĝi havas la plej taŭgan grundon, laŭ la bezonoj de la kafarbo. La unua granda kultivita regiono estis la Vale do Paraíba, kaj la laboro en la kampoj estis farita per sklavlaboro. Kun la dekadenco de ĉi tiu regiono, kafo estis prenita okcidente de San-Paŭlo, kie ĝi trovis sian duan ĉefan kultivejon. Senpaga laboro komencis esti uzata tie, precipe tiu de eŭropaj enmigrintoj (plejparte italoj) kiuj grandnombre alvenis en la landon fine de la 19-a jarcento kaj la komenco de la 20-a .

La kafciklo lasis profundajn markojn sur la lando, kaj ĝiaj sekvoj estas ankoraŭ percepteblaj hodiaŭ. Estis dum tiu periodo ke la ŝtato San-Paŭlo atingis la politikan kaj ekonomian superecon kiun ĝi ĝuas hodiaŭ. Kafo ankaŭ donis fortan impulson al industriigo, fervojkonstruado kaj urbigo.

## Fono 
### Minadmalkresko kaj ekonomia krizo 
En la unuaj du jarcentoj de la kolonia periodo, Brazilo havis ekskluzive agrikulturan ekonomion, kaj ĉiam estis granda produktado kiu estis la centro de la ekonomio. Estis tiel dum la ciklo de Brazil-arbo, sukero kaj kotono. Tiu scenaro ŝanĝiĝis nur en la 18-a jarcento kun la eltrovo de oro kaj diamantoj, komencante la tielnomitan orciklon. Ekde tiam, agrikulturo prenis malantaŭan lokon. Kvankam ĝi ne estis agrikultura produkto, oni povis vidi la saman ŝablonon — oro iĝis la ĉefa produkto de la kolonia ekonomio, ĝis sia malkresko. Tio okazis en la dua duono de la 18-a jarcento, periodo kiu iĝis konata kiel la agrikultura renesanco.

## La ciklo 
### Disvastigo kaj kultivado de kafo 
eta|300x300ra| Paraíba do Sul Rivero, en la malsupra angulo de la mapo
Kafo komencis esti plantita proksime de la marbordo, en relative malgrandaj kvantoj komparite kun la kvanto kiu estus produktita poste. La unuaj plantejoj aperis en la montaraj valoj, kiuj ĉirkaŭas la urbon Rio-de-Ĵanejro. La kafplantejoj sekvas la marbordon, superante la provincon de Rio kaj alvenante al San-Paŭlo. Komence de la 19-a jarcento, tiu ĉi marborda strio estis grava produkta areo. iĝis ĉiam pli malfacile kaj multekoste akiri kaptitojn. Dum tempo, produktantoj povis fidi je la interna komerco, deturnante sklavojn de la malriĉaj nordaj regionoj al la pli prospera sudo (vidu sekcion "Devigita sklavmigrado"). La konstanta kresko de la produktado tamen postulis ĉiam kreskantan laborforton, kaj estis necese trovi alternativojn por solvi la mankon de laboro.

La sistemo estis adoptita fare de aliaj farmistoj, sed ĝi ne estis sukcesa. Tiam, ekde la 1870-aj jaroj, kun la granda kresko de la rikoltoj kaj kun la antaŭvido de fino de sklaveco, kiu ne longe daŭros, estis pli granda intereso pri la alpreno de libera laboro, sed ĉi-foje en salajrata kontrakta reĝimo., kaj ne plu en la partnera sistemo. Venis plejparte italaj enmigrintoj, ĉar ili estis malpli postulemaj ol la germanoj, svisoj kaj aliaj.]]
Kun la fino de la ciklo finiĝis ankaŭ la lasta granda socia elito en Brazilo: post la mastroj kaj la grandaj ministoj, estis la tiel nomataj "kafbaronoj".   Petro la 2-a distribuis la titolon de barono en signife pli granda proporcio ol tiuj kiuj antaŭis lin sur la trono.  En la lasta jaro de la monarkio, 1889, Brazilo havis 316 baronojn.  Tiu honoro estis kutime dediĉita al terposedantoj kiuj estis distingitaj per materia riĉaĵo. Tiel, la baronlando iĝis karakteriza signo de tiu klaso.  Tiuj iniciatoj de la monarko estis direktitaj kontraŭ konservado de elita subteno por la registaro, precipe post la leĝigo de la *Lei Áurea*. Post tiu leĝo, la dusdonado de titoloj pliiĝis slektakle. Malgraŭ tio, multaj kafbaronoj subtenis la militan puĉon kiu establis la respublikan reĝimon en Brazilo.

### Deviga migrado de sklavoj 
Kun la malpermeso de la sklavkomerco kun Afriko en 1850, estis necese turni sin al interna kontrabando. Tiu komerco okazis inter la Nordoriento, kie sukerkankultivaĵoj estis en malkresko, kaj la kafproduktantaj regionoj en la Sudoriento, precipe la Paraiba Valo. Ĝi estis la plej granda malvola migrado en la historio de Brazilo.  Tiu migrado generis gravajn demografiajn ŝanĝojn. Unuflanke, la nombro de sklavoj en la Nordoriento pliiĝis, de 1864 ĝis 1874, de 774 mil ĝis 435 mil. Aliflanke, la nombro da sklavoj pliiĝis de 645 mil ĝis 809 mil en la kafoproduktantaj areoj de la Sudoriento. La diferenco estis pli granda en la provinco San-Paŭlo, kiu vidis la nombron da sklavoj duobliĝi (de 80 000 ĝis 174 000). Interna kontrabandado estis grava fonto de impostenspezo por la registaro. En 1862, impostoj sur la foriro de sklavoj konsistigis la plej grandan parton de la enspezo en la provinco Alagoas. 

### Kreado de fervojoj 
[maldekstra|eta| La San-Paŭla Fervojo, la unua fervojo de San-Paŭlo. La ŝoseo komisiis ligi la ĉefurbon de la provinco al la haveno de [Santos, unu el la ĉefaj ellasejoj por kafeksporto.]]
La kultivaĵoj donis enorman impulson al la kreado de fervoja reto kapabla pritrakti la fluon de la produkto al la havenoj de Rio-de-Ĵanejro kaj San-Paŭlo. En 1854, la unua fervojo en Brazilo estis konstruita, pro iniciato de la tiama Barono de Mauá, ligante la strandon Estrela, en Rio, al la montoj de Petrópolis. La vagonoj estis tiritaj per la *Baroneza* lokomotivo.  Se en tiu jaro la lando havis 14,5 km da fervojoj, en 1899 tiu nombro altiĝis al 14 000 km. Ĉirkaŭ 8 700 km estis en la kafregiono sole.  Tiam, la Dom Pedro II-Fervojo — poste nomita la Central do Brasil Railroad —, Santos-Jundiaí, inter aliaj, estis konstruitaj.  En 1860, la fervojo liganta San-Paŭlon al la haveno de Santos estis konstruita kaj produktado kreskis rapide en la provinco en la 1880-aj kaj 1890-aj jaroj. En 1894, la produktado pasanta tra la haveno de Santos superis tiun de Rio-de-Ĵanejro kaj igis la havenon la plej granda kafeksportejo en la mondo. 

Tiuj fervojoj estis financitaj per brita kapitalo. La kafciklo faciligis la aliron de varoj kaj kapitaloj de Anglio al la brazila ekonomio per politik-ekonomiaj premoj de tiu lando sur Brazilo. Tiu ĉi procezo kontribuis al la starigo de pagobilanco, kies ekvilibron subtenas ĉefe la eksportado de primaraj produktoj, precipe kafo, kiu daŭrigis la sukerciklon laŭ ĉefe agrikultura eksportkorbo en la lando. 

Krome, la ekspansio de fervojoj meze de kafproduktejoj akcelis la dependecon de kamparaj areoj de urbaj centroj, lasante la agraran domajnon de esti "baronlando" por iom post iom iĝi "centro de industria ekspluato".  Indico de la pli granda protagonismo kaj graveco de la grandurbo estas la fakto ke, dum la sukerfabrikoj estis la hejmo de la plantejposedanto, la kafbienoj estis viditaj kiel fonto de enspezo kaj rimedo por gajni porvivaĵon, kaj la grandaj bienuloj loĝis en urboj.  Tio staras tute kontraste al la pasinteco de la kolonio. Antaŭe, urboj estis preskaŭ forlasitaj. La plantejposedantoj nur fojfoje vizitis ilin, kaj eblas diri, ke la urbo vivis koste de la kamparo, kaj ne la kamparo de la urbo, kio estas pli ofta. 

## Preter kafo 
Malgraŭ la supereco de kafo, aliaj agrikulturaj produktoj konservis sian gravecon dum la Imperio. Sukero restis la dua plej eksportita produkto, eĉ kun forta konkurado de Antiloj kaj beta sukero farita en Eŭropo. Sukero restis en dua loko ĝis 1860, kiam kotono preterpasis ĝin.  La prospero de kotono en tiu tempo ŝuldiĝis al la secesiomilito en Usono (1860-aj jaroj), en kiu kotonproduktado en tiu lando falis akre, igante aĉetantojn serĉi Brazilon. Ankaŭ kaŭĉuko havis periodon de prospero, ĉe la fino de la 19-a jarcento, kaŭzante pliiĝon de progreso en la Amazono kaj alportante multajn nordorientulojn al tiu regiono. Ekstrema malriĉeco jam estis sentata en la Nordoriento, kaj tiuj *sertanejos* serĉis pli bonajn vivkondiĉojn. La kreskanta aŭtindustrio en Usono kaj Anglio donis impeton al tiu produkto.  Ankaŭ aliaj produktoj kiel ekzemple sukero, tabako, herbamateo kaj ledo formiĝis en la kafciklo.

## Referencoj 
## Literaturo
* Enciclopédia Delta de História do Brasil. volume 7. Rio de Janeiro: Editora Delta S/A. 1969 
* Enciclopédia Delta de História do Brasil. volume 8. Rio de Janeiro: Editora Delta S/A. 1969 
* Prado Júnior, Caio (1949). História econômica do Brasil 1982 ed. São Paulo: Editora Brasiliense 
* Edriano Abreu, Isabel Cristina Leite, Regiani Moutone Viviane Silva Gonzaga (2021). «Bernoulli 2a Série Ciências Humanas e Linguagem - Volume 1». Belo Horizonte: Editora DRP Ltda.  Em falta ou vazio |url= (ajuda) !CS1 manut: Nomes múltiplos: lista de autores (link)
* Baer, Werner (2012) [1979]. A economia brasileira 2ª ed. São Paulo: Nobel. 494 páginas. ISBN 978-8521314912 
* Holanda, Sérgio Buarque de (2014) [1936]. Raízes do Brasil 27ª ed. São Paulo: Companhia das Letras. 256 páginas. ISBN 978-8535925487 
* Schwarcz, Lilia Moritz (1997). As barbas do imperador: D. Pedro II, um monarca nos trópicos. São Paulo: Companhia das Letras 
* Gomes, Laurentino (2013). 1889: Como um imperador cansado, um marechal vaidoso e um professor injustiçado contribuíram para o fim da Monarquia e a Proclamação da República no Brasil. São Paulo: Globo Livros 

Kategorio:19-a jarcento en Brazilo
Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Kafo