Forta strigo

**Forta strigo** aŭ *Potenca strigo* (*Ninox strenua*), konata ankaŭ kiel **Forta bubuko**, estas specio de strigo en la familio Strigedoj. Temas pri strigo infiĝena de sudorienta kaj orienta Aŭstralio, la plej granda strigo en la kontinento. Ĝi troviĝas en marbordaj areoj kaj en la Granda Disiganta Montaro, rare pli ol 200 km interne. La Ruĝa Listo de la IUCN referencas tiun specion kiel *powerful boobook*.

Kiel plej grandaj predantoj en sia mallarĝa distribuo, potencaj strigoj ofte estas oportunistoj, kiel plej multaj predantoj, sed ĝenerale dediĉas sin al ĉasado de arbaraj mamuloj, precipe malgrandaj ĝis mezgrandaj marsupiuloj. Tia predo povas konsistigi ĉirkaŭ tri kvaronojn de ilia dieto. Ĝenerale, ĉi tiu specio vivas en primaraj arbaroj kun altaj, indiĝenaj arboj, sed povas montri iom da viveja fleksebleco kiam ili ne nestas.

La potenca strigo estas tipe teritoriema rabobirdo, kiu konservas grandan hejmteritorion kaj havas longajn intervalojn inter ovodemetado kaj eloviĝo. Ankaŭ, kiel multaj specoj de rabobirdoj, ili devas postvivi longan periodon ĝis sendependeco kiel junaj strigoj post elnestiĝo. Male al plej multaj rabobirdoj, tamen, masklaj potencaj strigoj estas pli grandaj kaj pli fortaj ol inoj, do la masklo prenas la dominan pozicion en la pariĝa paro, kiu etendiĝas al manĝaĵdistribuado. Ĉi tiu strigo estas la plej granda specio de la grupo de "akcipitro-strigoj" troviĝanta en granda parto de Azio kaj la Aŭstralazia regiono, ĉiuj inkluditaj en la genro *Ninox*. Ĝi povas esti konsiderata, kune kun sia frata specio la rufa strigo (*N. rufa*), kiel la analogo de Aŭstralio al la genro *Bubo*. 

Inter ĉiuj strigoj en la mondo, la Forta strigo estas la naŭa plej longa de beko ĝis vosto, la deka plej peza kaj la oka plej longa flugilhava. Ĝia korpomaso estas averaĝe proksimume la sama kiel tiu de la granda kornostrigo (*Bubo virginianus*), sed ĝi havas proporcie multe pli longajn voston kaj flugilojn ol tiu specio. La longo de la enverguro plue ilustras iometan seksan dimorfismon favore al la masklo, ĉar la masklo estas 397 ĝis 434 mm kaj la ino estas 381 ĝis 410 mm. La vosto povas esti 280 mm aŭ pli longa, la kvina plej longa el ĉiuj strigoj, kaj nur la Lapona strigo (*Strix nebulosa*) kaj la Urala strigo (*Strix uralensis*) havas proporcie pli longajn vostojn. Kiel relative geografie limigita specio, ne ekzistas subspecioj kaj neniu konata geografia vario ĉe la Forta strigo. Kompare kun la bojanta strigo (*Ninox connivens*), ĝi estas multe pli granda kaj ne havas la blankmakulan fumbrunan koloron de tiu specio sur la supraj partoj kaj malhelgrizajn ĝis rustajn striojn sur blankeca fono sur la malsupra flanko. La alia pli granda kaj relative potenca strigo trovita en Aŭstralio, nome la rufa strigo, ne troviĝas en la sama teritorio en la naturo, do ĝi ne prezentas identigproblemon. en paroj, kaj en familiaj grupoj de tri aŭ kvar. Ili ofte ripozas dumtage sur branĉoj en altaj, malfermaj arboj, ofte dum ili ankoraŭ tenas la predon kaptitan la antaŭan nokton. Pluraj ripozejoj estas uzataj, kaj povas esti okupitaj intermite dum jaroj samtempe. La Forta strigo tipe flugas malrapide kaj laŭ konscia maniero per siaj grandaj flugiloj. Ĉi tiuj predospecioj varias vaste laŭ korpograndeco, de la plumvosta glisilo, kiu havas plenkreskan pezon de nur 10 ĝis 15 g ĝis la koalo, tipe pezanta 6 000 g, kvankam junuloj estas ĉefe prenataj de grandaj predospecioj. La averaĝa taksita predopezo ĉe unu studo estis proksimume 176 g. Tamen, du aliaj studoj deklaris la averaĝan predopezon kiel 386.7 g kaj 323.2 g. Ne malofte, la predopezo averaĝe estas inter 50 kaj 100%, dum, ĉe plej multaj aliaj rabobirdoj, inkluzive de grandaj strigoj, ŝajnas esti "regulo", ke plej multaj predoj pezas 20% aŭ malpli de la propra pezo de la rabobirdoj. La averaĝa pezo de predo por Fortaj strigoj povas esti ĝis 10 fojojn pli granda rilate al ilia korpopezo ol la averaĝa predopezo de simile grandaj nordaj strigoj, kiel ekzemple grandaj grizaj aŭ grandaj kornostrigoj.

La plej vaste kaptata predospecio en multaj regionoj estas plenkreskuloj de la ringvosta didelfo (*Pseudocheirus peregrinus*), kiu povas pezi ĉirkaŭ 700 g. Pli grandaj vulpoposumoj (*Trichosurus vulpecula*) de ĉiuj aĝoj povas esti kaptataj, sed junaj specimenoj estas preferataj, ĉar ili abundas printempe kaj estas pli facile kapteblaj ol plenkreskuloj ĉirkaŭ 3 500 g pezaj. 

Ne malofte oni ĉasas la nigran (*Pteropus alecto*) kaj grizkapan flugvulpojn (*Pteropus poliocephalus*), la plej grandajn el aŭstraliaj vespertoj, kvankam ankaŭ pli malgrandaj vespertoj estis mortigitaj. Laŭ unu studo, la plej ofte kaptitaj birdospecioj estis la Blankanigra kuravongo (*Strepera graculina*) kaj la Karmezina rozelo (*Platycercus elegans*) kaj birdopredo kiel tuto estis ĉirkaŭkalkulita averaĝe je 350 g. 

Insektoj (kiel ekzemple griloj kaj skaraboj) kaj kankroj povas kompletigi la dieton kaj estas tipe prenitaj dumfluge. Malofte, ankaŭ lacertoj kaj serpentoj estas kaptitaj.

La vasta plimulto de predo estas prenita de arboj, ofte en aŭ proksime de la arba kanopeo, inkluzive de neverŝajnaj eroj kiel rokvalabioj (*Petrogale* spp.) kiuj foje rifuĝas en arboj. Ĉi tiu specio ĝenerale glitas de alkroĉiĝejo al alkroĉiĝejo, observante predagadon en ĉirkaŭaj arboj ĝis ebla predo estas detektita. Se la predo tro frue konsciiĝas pri la strigo, povas okazi vostoĉasado, sed multaj predospecioj (eĉ tagaj kiel grandaj paserinoj) povas sukcese eviti la grandan predanton. Pro la grandeco kaj potenco de ĝiaj ungegoj, la morto povas esti tuja eĉ por granda predo kiam la strigo enigas siajn ungegojn; tamen, iuj predoj povas ankoraŭ postvivi eĉ post komenca kontakto se ili povas eskapi antaŭ ol la strigo faras sian "mortigan tenon". 

Fortaj strigoj ofte dispecigas predon kaj konsumas ĝin pece. Ĉe tagtempaj ripozejoj, ili foje vekiĝas por konsumi manĝaĵon ĝis ili forlasas la birdostangon vespere. La tri plej grandaj *Ninox*-strigoj estas la solaj strigoj konataj, kiuj montras la konduton kovri manĝaĵon dum ili ripozas dumtage. Unu teorio estas, ke la masklo regule tenas la predon dumtage, kaj tiel povas kontroli la distribuadon de manĝaĵo al la familio laŭ sia domina grandeco; dum ĉe plej multaj strigoj, inoj estas pli grandaj kaj pli dominaj, kaj tial la masklo ne povus montri tian konduton kiel teni manĝaĵon de sia pli granda partnero. La nesto plej ofte estas granda kavaĵo en arbo. Nestoj estis registritaj je 8 ĝis 30 m supergrunde, sed plej ofte estas almenaŭ 10 ĝis 15 m altaj. La nesta materialo inkluzivas putriĝantajn derompaĵojn kaj folirubon. La ovoj estas ovalaj kaj senbrile blankaj. La ovodemetado plej ofte estas de du, sed foje inkluzivas nur unu ovon, kaj malofte tri estas demetitaj. La ovo averaĝe estas ĉirkaŭ 54 mm × 45 mm. La ovoj estas tipe demetitaj rekte sur la putra ligna planko de la nesta kavaĵo; strigoj ne konstruas neston. Ovodemetado-intervaloj estas ĝis 4 tagoj inter la unua kaj dua ovo, nekutime longa intervalo por strigo. La ino ŝajnas fari la tutan kovadon kaj la kovada stadio estas de 36 ĝis 38 tagoj.

## Konservostatuso
La Forta strigo ne estas listita kiel minacata en la Aŭstralia *Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999*. Tamen, ties konservostatuso varias el ŝtato al ŝtato en Aŭstralio.

## Referencoj
*Olson, Storrs L. (1985): IX.C. Strigiformes. En: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eld.): *Avian Biology* 8: 129–132. Academic Press, New York.
* Pizzey, Graham, kaj Knight, Frank (2000). *A Field Guide to the Birds of Australia*. Angus & Robertson, 3a eld. 

## Bibliografio
*

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Australia's powerful owl page
*Powerful owl action statement
*Powerful owl – *Ninox strenua*. Also known as Great Hawk Owl
*North East Forest Alliance
*"Meet Olivia, a modern girl in owl clothes" – The Age – a powerful owl moves into Melbourne's Flagstaff Gardens.
*ABC Science information on the powerful owl
*Birds in Back Yards
*Photos and audio of powerful owl from Cornell Lab of Ornithology's Macaulay Library

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio