open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guidó Hoepfner

**Guidó Hoepfner,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Hoepfner Guidó Kornél** estis hungara (kun germana radiko) arkitekto. Lia persona nomvarianto estis *Quidó*.

Guidó Hoepfner naskiĝis la  en Szepesváralja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Spišské Podhradie en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
eta|
[eta|Hotelo en [Starý Smokovec|Ótátrafüred fare de Guidó Hoepfner]]

## Biografio 
Guidó Hoepfner akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1891. Post siaj studoj li havis postenon 5 jarojn en Hungaraj Ŝtafervojoj, poste li estis helpanta arkitekto apud Alajos Hauszmann. Post jaroj li plej ofte laboris kun Géza Györgyi (arkitekto), ili projektis ofte hotelojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1906-1918.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* preĝejo Sankta Roĥo en Szabadka (1896)
* hotelo en Herkulesfürdő (1906)
* pluraj vilaoj kaj pluretaĝaj loĝdomoj en Budapeŝto
* propra vilao (Budapeŝto, 1931)

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=ms3UaCRKqM4

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Passais

**Passais** aŭ **Passais-la-Conception** estas malaperinta franca  situanta en departemento Orne, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Passagiens*.

Ĝi nun formas parton de Passais Villages.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Famuloj 
* Eugène-François-Charles Achard de Bonvouloir (1776-1866) franca militisto kaj politikisto.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
*  (Passais Villages/Passais-la-Conception)

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Orne
Diagonale trairebla stripasejo

[eta|300px|dekstra|En [Kvartalo Ŝibuja, Tokio.]]
**Diagonale trairebla vojkruciĝo** estas stripasejo, kie dum unu minuto la aŭtotrafiko ĉesas kaj tio ebligas al piedirantoj iri tra la strato ne nur orte sed ankaŭ diagonale.

La unuaj tiaj vojkruciĝoj aperis en Usono, poste en diversaj lokoj.

Tiuj de Japanio estas famaj.

## Vidu ankaŭ 
* Vojkruciĝo

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Vojoj
90414 Karpov

'*90414 *Karpov''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la hispana amatora astronomo Rafael Ferrando elde la Observatorio Pla d'Arguines en Algímia d'Alfara (Valencio, Hispanio).

Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa ŝakisto Anatolij Evegenieviĉ Karpov, kiu lernis ŝakon de sia patro je la aĝo de kvar jaroj kaj kapablis venki pli maljunajn ŝakistojn. Li estis mondĉampiono pri ŝako de 1975 ĝis 1985 kaj de 1993 ĝis 1999. Li gajnis pli da turniroj ol ajn aliaj ludistoj de tiu ludo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Rafael Ferrando
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Kalvinana preĝejo (Átány)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en vilaĝo Átány (Hungario).

## Historio 
Dum la mezepoko jam funkciis katolika kirko en tiu loko (laŭ kelkaj opinioj konstruita en la 15-a jarcento). En la 1550-aj jaroj la vilaĝanoj kalviniĝis, ili uzis jam la kirkon. Nature ili faris la necesajn riparojn kaj trakonstruojn. En la fruaj 1700-aj jaroj la turo estis plialtigita, inter 1781 kaj 1783 la navo estis pligrandigita, poste trakonstruita inter 1781-1783. Denove oni pligrandigis la navon en 1801, samtempe nova turo konstruiĝis. La orgeno estis farita en 1816, renovigita en 1862. Ekde 1985 oni aranĝas ĉiujare orgenkoncertojn. En la 1990-aj jaroj diversaj renovigaj laboroj okazis, sed en 1999 la inundo faris vivdanĝera la kirkon. En la jaroj 2000 kaj 2001 oni faris la necesajn laborojn.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto. En la fasado la kvadrata turo plene reliefas en la mezo. La kuboforma absido situas kontraŭ la turo, inter ili la larĝa navo. Interne la galerio formas U-majusklon. La predikejo estis farita en 1783.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Atany
János Hild

**János Hild** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hild János** estis hungara arkitekto, urbanizisto. Lia filo estis József Hild.
eta|
eta|Memormedalo pri János Hild
János Hild naskiĝis en 1766 en (Salesl (Habsburga Imperio, nuntempa Zálezly en Ĉeĥio), li mortis la  en Pest (urbo) (Habsburga Imperio, Hungara reĝlando) (pri la datenoj ne estas konsento inter la fontoj!).

## Biografio 
János Hild studis en Vieno, poste li studvojaĝis en Italio. Reveninta li trovis laborlokon en Hungara reĝlando. Ekde 1786 li gvidis gravan konstruaĵon en urbo Pest. En 1805 li faris la unuan projekton pri urboplanado de Pest. Post du jaroj li gvidis la urboplanadan komisionon. Li faris planojn, kiuj ne estis akceptitaj (Germana Teatro (Peŝto), Palaco Vigadó, Hungara Nacia Muzeo).

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* pluraj agrikulturaj konstruaĵoj en Mezőhegyes

## Memorigiloj 
* memormedalo disdonita ekde 1968
* placoj en Szolnok kaj Mosonmagyaróvár
* strato en Mezőhegyes
* parko en Kazincbarcika
* memorkolono en Ajka

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo H, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj urbanizistoj
Ondřej Synek

**Ondřej SYNEK**  (naskiĝis la  en Stará Boleslav (Ĉeĥujo)) estas ĉeĥa remisto. Li estas kvinfoja ĉampiono en solopa remboato.

Kiel junulo Synek gajnis bronzan medalon dum la Junula Remada Mondoĉampionumo 2000 en duremila duopo kune kun Jakub Hanak. En 2001 dum la tria evento de la Monda Rempokalo li unuafoje partoprenis en internacia plenkreskula konkurso. La duremila kvaropo en kiu li partoprenis atingis la kvinan rangon. Ekde 2002 ĝis la Olimpiaj ludoj 2004 kune kun Milan Doleček. En ok konkursoj de la Monda Rempokalo ili venkis trifoje. En la Monda Ĉampionumo 2002 ili atingis kvinan rangon. Unu jaro poste Synek kaj Doleček gajnis bronzan medalon. En la Olimpiaj ludoj ili atingis kvinan rangon.

Ekde 2005 Synek partoprenas en solopaj konkursoj. Jam en sia unua evento li gajnis ormedalon. En la unua evento de la Monda Rempokalo li lasis la tiaman mondan ĉampionon Marcel Hacker kaj la eksĉampionon Iztok Čop post si. En la samjara monda ĉampionumo li gajnis bronzomedalon venkite de la novzelandano Mahé Drysdale kaj la norvego Olaf Tufte. En 2006 li ree atingis la trian rangon – tiufoje post Drysdale kaj Hacker. En 2007 Synek gajnis arĝentan medalon. Drysdale ree atingis la celon antaŭ Synek, sed Tufte kaj Hacker post li. En la Eŭropa Ĉampionumo de 2007 li unufoje partoprenas en unuremila konkurso. Kiel ano de la ĉeĥa okopo, li fariĝis Eŭropa ĉampiono. En la Olimpiaj ludoj de 2008 li gajnis arĝentan medalon – post Tufte kaj antaŭ Drysdale.

En la postolimpia jaro Synek atingis trian rangon en la monda ĉampionumo. En 2010 en Septembro li fariĝis Eŭropa ĉampiono kaj en Novembro li ankaŭ fariĝis monda ĉampiono venkinte Drysdale en sia hejmlando. En la du postaj jaroj Drysdale ree venkis Synek kaj en la monda ĉampionumo kaj en la Olimpiaj ludoj de 2012.

De 2013 ĝis 2015 Synek trifoje fariĝis monda ĉampiono kaj dufoje Eŭropa ĉampiono. Nur en la EĈ 2015 la kroato Damir Martin estis pli rapida. En la Olimpiaj ludoj de 2016 li gajnis bronzan medalon post Drysdale kaj Martin. En 2017 li fariĝis monda ĉampiono la kvinan fojon. 2018 li gajnis arĝentan medalon en la monda ĉampionumo. En 2016 li jam esprimis deziron partopreni en la Olimpiaj ludoj de 2020.

Li estas membro de la klubo *Dukla ASC Praha*. Krom Synek nur Mahé Drysdale kaj la germano Peter-Michael Kolbe estis tiom ofte ĉampiono en solopa boato. En siaj 55 internaciaj konkursoj kiel solopa remisto, Synek nur naŭfoje ne gajnis medalon.

## Internaciaj sukcesoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝo de Synek
* Ondřej Synek  ĉe WorldRowing.com (FISA, la monda rem-asocio)

Kategorio:Ĉeĥaj remistoj
Kategorio:Mondĉampionoj
Ekonomia Komisiono por Latinameriko kaj Karibio

**Ekonomia Komisiono por Latinameriko kaj Karibio** (EKLAK)  (**CEPAL**), brazil- (same CEPAL),  (**ECLAC**)) estas regiona komisiono de Unuiĝintaj Nacioj por instigi ekonomian kunlaboron. La komisiono inkluzivas 46 membroŝtatojn (20 en Latin-Ameriko, 13 en Karibio kaj 13 el ekster la regiono), kaj 13 asociitajn membrojn, kiuj estas diversaj nedependaj teritorioj, asociitaj insulaj landoj kaj komunumo de ŝtatoj en Karibio. La organizaĵo publikigas statistikojn pri la landoj de la regiono kaj faras kunlaborajn interkonsentojn kun neprofitociaj institucioj. La ĉefsidejo de la komisiono estas en Santiago de Ĉilio.

EKLAK estis establita en 1948 kiel la "Ekonomia Komisiono de UN por Latin-Ameriko". En 1984, rezolucio estis pasigita por inkluzivigi la landojn de Karibio en la nomo. Ĝi raportas al la Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj.

Cetere, ekde 1963 la ĉefo de la statistika fako de Ekonomia por Komisiono Latinameriko estis esperantisto Francisco Azorín Poch.

## Membroŝtatoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
*  (en la hispana, portugala kaj angla)

Kategorio:Institucioj de Unuiĝintaj Nacioj
Hipodematiacoj

La **hipodematiacoj** () estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (*Polypodiales*). Ĝi entenas 2 genrojn kaj 5 speciojn, de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Pteridophyta* - pteridofitoj
***Polypodiales* Link - polipodialoj
****Hypodematiaceae* Ching - hipodematiacoj
*****Didymochlaena* - didimokleno
*****Leucostegia* C. Presl - leŭkostegio

## Referencoj 
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Plantofamilioj
Blazero

eta|Tradicia blazero
**Blazero** estas vestoparto.

Plej ofte oni celas sporteman jakon el leĝera ŝtofo, kvankam la origina signifo estas (mararmeblua) jako kun oraj butonoj, inspirita je la 19-a jarcenta uniformojako de la Brita mararmeo (vidu bildon). La blazeroj tradicie havis duoblan vicon da butonoj sur la brusto, kvankam nuntempe unuopa vico da butonoj estas pli kutima.

## Vidu ankaŭ 
* Jako

Kategorio:Vestoj
Lindseacoj

La **lindseacoj** () estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (*Polypodiales*). Ĝi entenas ĉirkaŭ 150 speciojn, de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Pteridophyta* - pteridofitoj
***Polypodiales* Link - polipodialoj
****Lindsaeaceae* C.Presl ex M.R.Schomb. - lindseacoj
*****Isoloma* J. Sm. - izolomo*
*****Lindsaea* Dryand. ex Sm. - lindseo
*****Lindsaenium* Fée - lindsenio*
*****Odontoloma* - odontolomo
*****Odontosoria* Fée - odontosorio
*****Ormoloma* Maxon - ormolomo
*****Osmolindsaea* (K.U. Kramer) Lehtonen & Christenh. - osmolindseo**
*****Sambirania* Tardieu - sambiranio*
*****Schizolegnia* Alston - skizolegnio*
*****Schizoloma* Gaudich. - skizolomo*
*****Sphenomeris* Maxon - sfenomerido
*****Stenoloma* - stenolomo
*****Synaphlebium* J. Sm. - sinaflebio*
*****Tapeinidium* (C. Presl) C. Chr. - tapejnidio
*****Xyropteris* Kramer - ksiropterido  

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Referencoj 
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Plantofamilioj
Lomariopsacoj

La **lomariopsacoj** () estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (*Polypodiales*). Ĝi entenas 4 genrojn kaj ĉirkaŭ 40 speciojn, de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Pteridophyta* - pteridofitoj
***Polypodiales* Link - polipodialoj
****Lomariopsidaceae* Alston - lomariopsacoj
*****Cyclopeltis* J. Sm. - ciklopelto
*****Lepidoneuron* - lepidoneŭro
*****Lomariopsis* Fée - lomariopso
*****Thysanosoria* A. Gepp - tizanosorio

## Referencoj 
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Plantofamilioj
90429 Wetmore

'*90429 *Wetmore'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Shirley R. Wetmore*, altranga konservistino de la Minerala Muzeo de la Universitato de Arizono. En 2001 ŝi ricevis la Premion de Bonegeco de la personaro de la Universitato. Ŝi estis sindonema anino kaj oficistino de la *Tucson Gem and Mineral Society'', kiu gastigas la ĉiujaran Spektaklon de Gemoj kaj Mineraloj de Tucson.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Nefrolepidacoj

La **nefrolepidacoj** () estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (*Polypodiales*). Ĝi enhavas ununuran genron (nefrolepido, de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Pteridophyta* - pteridofitoj
***Polypodiales* Link - polipodialoj
****Nephrolepidaceae* Pic.Serm. - nefrolepidacoj
*****Nephrolepis* - nefrolepido

Nephrolepis cordifolia (Sori).jpg
Nephrolepis cordifolia (Habitus).jpg
Nephrolepis hirsutula.jpg
Nephrolepis biserrata 'Macho' Leaf 3008px.jpg
Gardenology.org-IMG 2385 rbgs11jan.jpg
Giant Sword Fern (Nephrolepis biserrata) 1.jpg

## Referencoj 
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Plantofamilioj
Oleandracoj

alternative=Oleandra wallichii|eta|Oleandra wallichii
La **oleandracoj** () estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (*Polypodiales*). Ĝi enhavas ununuran genron (oleandro, de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Pteridophyta* - pteridofitoj
***Polypodiales* Link - polipodialoj
****Oleandraceae* Ching ex Pic.Serm. - oleandracoj
*****Oleandra* Cav. - oleandro

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* Oleandro

Kategorio:Filikoj
Kategorio:Plantofamilioj
Konrado la 4-a (Sankta Romia Imperio)

**Konrado** (naskiĝis la  en Andria, Apulio; mortis la  en militista tendaro apud Lavello) el la Ŝtaŭfa dinastio estis duko de Ŝvabio (ekde 1235), reĝo de la Sankta Romia Imperio (ekde 1237), reĝo de Sicilio (ekde 1250) kaj reĝo de Jerusalemo (ekde 1228).

Konrado estis la sola filo de imperiestro Frederiko la 2-a kaj lia dua edzino Izabela de Brienne, la reĝino de Jerusalemo. Lia patrino mortis ĉe lia naskiĝo; de ŝi li heredis la pretendon al la trono de Jerusalemo, kiun lia patro ekuzis por kroni sin mem reĝo de Jerusalemo en 1229 dum krucmilito. Ĝis 1235 Konrado vivis en Italio; en tiu jaro li vojaĝis la unuan fojon al Germanio. Frederiko klopodis konfirmigi Konradon kiel tronheredonton kaj sukcesis en 1237 elektigi lin reĝo de la romanoj.

En 1246 li geedziĝis kun Elizabeta de Wittelsbach, filino de bavara duko Otto la 2-a de Bavario. 1252 naskiĝis ilia filo Konrado, pli konata kiel Konradino (= "Konradeto").

Konrado pli kaj pli perdis subtenon de sia regado en Germanio, estis preskaŭ murdita en 1250 kaj estis ekskomunikita de la papo en 1251.

En tiu situacio li ekiris suden, al Italio,  por ekregi en Sicilio.
Li milite konkeris Napolon en oktobro 1253, kaj fine sukcesis establi sin kiel reganto de Sicilio.

Li mortis 1254 en militista tendaro, neniam renkontinte sian filon Konradeto. Konradeto, la lasta Ŝtaŭfo, estis ekzekutita en 1268, kio signifis la finon de la Ŝtaŭfa dinastio.

mini|Siegel Konrads IV.

Kategorio:Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Reĝoj de Sicilio
Kategorio:Reĝoj de Jerusalemo
Kategorio:Dukoj de Ŝvabio
Kategorio:Ŝtaŭfoj
Kategorio:Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio
Miklós Hofer

**Miklós Hofer** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hofer Miklós** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto.

Miklós Hofer naskiĝis la  en Bozsok, li mortis la  en Budapeŝto.
eta|
eta|

## Biografio 
Miklós Hofer maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1954. En la sekvanta lernojaro li estis asistanto samloke, inter 1955-1958 li frekventis majstran kurson, kie liaj plej gravaj instruistoj estis Károly Weichinger, Frigyes Pogány kaj Jenő Rados. Inter 1955 kaj 1973 li laboris en ŝtata arkitektura entrepreno, en la fina periodo li estis ĉefarkitekto. Interrompo okazis en la jaroj 1962 kaj 1963, tiam li laboris en firmao de Ernő Goldfinger en Londono. Inter 1973-1982 li estis docento, poste profesoro, inter 1989-1995 dekano en la teknikuniversitato. En 2001 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn inter 1964-1998. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filinojn en 1965 kaj 1967.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* Kazincbarcika, ĉefplaco (1952)
* Miskolc, televida turo (1960, vidu la foton!)
* Gyöngyös, lernejo (1959)
* Szentendre, biblioteko (1968–1970)
* Győr, Telekomunikada Altlernejo (1974)
* Szentmártonkáta, lernejo (1983)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Notre-Dame-du-Rocher

**Notre-Dame-du-Rocher** estas malaperinta franca  situanta en departemento Orne, regiono Normandio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Rupestriens*.

Ĝi nun formas parton de Athis-Val de Rouvre.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
*  (Athis-Val de Rouvre)

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Orne
Flava trajno

La **Flava trajno**, oficiale **linio de Villefranche - Vernet-les-Bains ĝis Latour-de-Carol**, aŭ **linio de Cerdanjo**, estas  longa fervojlinio kun metra ŝpuro, kiu en departemento Pyrénées-Orientales, kunligas stacidomon  (427 m alta) al tiu de  (1 231 m alta) tra  (1 533 m alta) laŭirante la valon de Têt kaj trairante la ebenaĵon de Cerdanjo, per vicoj da 40 pontoj kaj 19 tuneloj.

Ĝi konsistigas linion  de la francaj fervojoj.

Tiu fervojo estas familiare nomita ,  (Flava trajno) aŭ *Canari* (Kanario), ĉar la veturiloj portas la kolorojn de Katalunio, flavan kaj ruĝan.

Tiu linio, kun metra ŝpuro, formas parton de la ĉefa reto kaj estas ekspluatata fare de SNCF kiel integra parto de la reto  .

## Eksteraj ligiloj 
* The Little Yellow Train ()
* Le Train Jaune  ()
* El Tren Groc de la Cerdanya ()
* Franclingva paĝo dediĉita al "Le train Jaune" ()
* France Bleu: Deux chevaux prennent feu sur les lignes électriques du Train Jaune à Bourg-Madame ()


Kategorio:Fervojo en Francio
Kategorio:Pyrénées-Orientales
Kategorio:Metra ŝpuro
Kirurgia masko

eta|Kirurgia masko
[eta|De kie venas la sanmasko? - video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]
**Kirurgia masko** (ankaŭ **sanmasko** aŭ **spirmasko**) celas esti eluzata de sanlaboristoj dum kirurgio kaj dum flegado por bari la bakteriojn ĵetitajn en likvaj gutetoj kaj aerosoloj de la buŝo kaj nazo de la portanto. Ili ne estas dezajnitaj por protekti la portanton de enspirado de aeraj bakterioj aŭ viruspartikloj. Kirurgiaj maskoj estas populare portitaj de la popolo en orientaziaj landoj por redukti la eblecon de disvastigado de aeraj malsanoj.

Jam fine de la 20-jarcento ili populariĝis en kelkaj orientaziaj landoj ĉefe kontraŭ poluado, kaj tutmonde pro evito de malsufero pro alergioj kaj evito de kontaĝo de diversaj malsanoj inter kiuj COVID-19. 

## Kiel uzi ĝin 
eta|Sen kirurgia masko, aeraj malsanoj povas esti facile transdonitaj per spiraj gutetoj
La Monda Organizo pri Sano (OMS) rekomendas:
* Detale metu ĝin tiel ke ĝi kovru la buŝon kaj la nazon, forte ŝnuru ĝin por ke ne estu spaco inter ĝi kaj la vizaĝo.
* Ne tuŝu ĝin dum vi portas.
* Demetu per la ĝusta tekniko (malŝnuru ĝin en la nukso sen tuŝi sian frontan parton).
* Post demeto aŭ tuŝo de la masko oni devas lavi siajn manojn per hidroalkohola likvaĵo aŭ per akvo kaj sapo se ili estas videble malpuraj.
* Kiam la masko estu malseketa anstataŭu ĝin por alia pura kaj seka.
* Ne reuzu maskojn de unu sola uzo kaj tuj forĵetu ĝin post uzado.

## En Esperanto
Pavel Fischer-Kotowski en tripaĝa artikolo skizas priskribon de tiuj maskoj kaj aldonas konsilojn por ties ĝusta uzado, emfaze al la epidemio de KOVIM-19.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Buŝnazmasko
* Ganto
* Vizaĝoŝirmilo
* John Stenhouse, skota kemiisto kiu inventis en 1860 la artefaritan karboaktivan spirmaskon.

Kategorio:Ŝirmaj helpiloj
Béla Hofstätter

**Béla Hofstätter** [hofsteter], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hofstätter Béla** estis hungara arkitekto. Lia familia nomvarianto estis *Hofstädter*.
eta|
Béla Hofstätter naskiĝis en 1891 en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Hofstätter devenis el juda familio. Li akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1913. Post siaj studoj li malfermis arkitekturan atelieron. Li fokusiĝis pri vilaoj kaj loĝdomegoj. Ekde 1936 li laboris kune kun Ferenc Domány, kiu jam havis spertojn en Germanio. Li havis edzino. Li mortis dum la holokaŭsto.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* pluraj etaĝaj loĝdomoj en Budapeŝto
* kinejo
* kafejo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* http://www.kitervezte.hu/tervezok/hofstatter-bela/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Villefranche - Vernet-les-Bains (stacidomo)

**Villefranche - Vernet-les-Bains** estas franca Fervoja stacidomo sur linioj "Perpinjano - Villefranche - Vernet-les-Bains" kaj "Villefranche - Vernet-les-Bains - Latour-de-Carol" situanta en komunumo Villefranche-de-Conflent apud Vernet-les-Bains en departemento Pyrénées-Orientales, regiono .

Ĝi estis malfermita en 1895 fare de "Compagnie des chemins de fer du Midi et du Canal latéral à la Garonne".

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), kiu ebligas interkonektojn inter trajnoj   de linio de Perpinjano kaj Flava trajno kun metra fervojlinio nome linio de Cerdanjo.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Villefranche-Vernet-les-Bains - Latour-de-Carol (669000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Perpignan - Villefranche-Vernet-les-Bains (679000).

## Interkonektoj 
*  liO 521 525

## Vidu ankaŭ 
* Villefranche-de-Conflent
* Vernet-les-Bains
* Flava trajno

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Flava trajno
Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Okcitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Pyrénées-Orientales
Kategorio:Villefranche-de-Conflent
Kategorio:Vernet-les-Bains
Latour-de-Carol - Enveitg (stacidomo)

**Latour-de-Carol - Enveitg** () estas franca Fervoja stacidomo situanta inter komunumoj Enveitg kaj Latour-de-Carol en departemento Pyrénées-Orientales, regiono .

Temas pri internacia stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  , dumnoktaj Intercités, Rodalies de Catalunya  kaj Flava trajno.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Villefranche-Vernet-les-Bains - Latour-de-Carol (669000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Portet-St-Simon - Puigcerda (frontière) (672000).

## Interkonektoj 
*  liO 562 566

## Vidu ankaŭ 
* Enveitg
* Latour-de-Carol
* Rodalies de Catalunya
* Flava trajno

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* La Tor de Querol-Enveig ()

Kategorio:Flava trajno
Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Okcitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Pyrénées-Orientales
Kategorio:Stacioj de Rodalies de Catalunya
Kategorio:Enveitg
Kategorio:Latour-de-Carol
Kategorio:Landlimo de Francio kaj Hispanio
Miklós Horler

**Miklós Horler** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horler Miklós** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto, korusestro, ekstera membro de Reĝa Belga Akademio (1983).

Miklós Horler naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
eta|
eta|
eta| 
## Biografio 
Miklós Horler maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1942, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato József en 1947. Li studis ankaŭ dirigentadon en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt de János Ferencsik. Post siaj studoj li havis postenon en municipo de Terézváros 2 jarojn, poste en la ĉefurba municipo, kie li specialiĝis pri historiaj monumentoj. Baldaŭ li posteniĝis ĉe oficejo pri historiaj monumentoj. Li pensiuliĝis en 1994, tamen li laboris plu ĝis 2001.

### Lia instrua kariero 
Li doktoriĝis en la universitato en 1982, li kandidatiĝis (1981) kaj doktoriĝis (1991) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Krom la arkitekturaj laboroj li ankaŭ instruis, li estis asistanto en la teknikuniversitato (1953–1955), poste li instruis en restaŭrada instituto (1974–1990), poste li ricevis titolon titulara profesoro en la teknikuniversitato. Li estis gastopreleganto en Katolika universitato de Loveno (1976–1998) kaj Universitato de Kluĵo (1998-).

Li longe dirigentis koruson de Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár), li ŝatis pianludi kaj orgenludi. Li ricevis ne nur hungarajn premiojn inter 1955-2007. Li havis edzinon.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* restaŭrado de fortikaĵo en Nagykereki (1961-1966)
* restaŭrado de fortikaĵo en Simontornya (1967-1975)
* restaŭrado de kapelo en Esztergom (1980-1983)
* fontano en Vác

## Elektitaj kontribuoj 
* *A műemlékek nyilvántartása* (kunaŭtoro, 1953)
* *Budapest műemlékei I-II.* (kunaŭtoro, 1955, 1962)
* *A magyar műemlékvédelem bibliográfiája 1945-1965* (1970)
* *A simontornyai vár* (disertaĵo, 1980)
* *Simontornya, vár* (1983, poste plurfoje)
* *A műemlékvédelmi szemlélet alakulása a Velencei Cartától napjainkig* (1996)
* *Esztergom, Bakócz-kápolna* (kunaŭtoro, 2000)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj arkitekturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
90447 Emans

'*90447 *Emans'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Mike Emans*, emeriĝinta direktoro de komputilaj operacioj de la regiono de Seatlo, iame ĉe la Departemento pri Informaj Servoj de Vaŝingtonio. Li ankaŭ estas duone profesia gitaristo kun la muzikgrupo " *Common Threads'' ", kiu ludis en la regiono de Vaŝingtono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Dezső Hönig

**Dezső Hönig** [deĵO honig], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hönig Dezső** estis hungara arkitekto. Lia familia nomvarianto estis *Hőnig*.

Dezső Hönig naskiĝis la  en Ozora (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Budapeŝto.
eta|Malinfekta instituto fare de Dezső Hönig
eta|Parto de la malinfekta instituto

## Biografio 
Dezső Hönig devenis el juda familio. Li akiris arkitekturan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1894. Li estis ĉefkonsilisto de la ĉefurba municipo. Li projektis lernejojn, hospitalojn, loĝdomojn, oficejojn por Budapeŝto.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* pluraj hospitaloj en Budapeŝto
* lernejo en Zugló
* malinfekta instituto en Angyalföld
* distriktaj municipaj sidejoj
* pluraj loĝdomoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto
* http://www.kitervezte.hu/tervezok/honig-dezso/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Les Tourailles

**Les Tourailles** estas malaperinta franca  situanta en departemento Orne, regiono Normandio.

Ĝi nun formas parton de Athis-Val de Rouvre.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
*  (Athis-Val de Rouvre)

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Orne
(90416) 2003 YK118

**(90416) 2003 YK118** estas malgranda, malhela kaj nerapide rotacianta apolona asteroido rigardita kiel potence danĝera objekto.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 6:7 kun Marso.

Ĝia tre discentra orbito krucas tiujn de la Tero kaj de Marso, ĝi estas terrenkonta kaj marsrenkonta asteroido. Ĝia neneglektinda orbita klineco tenas ĝin iomete malproksima de Marso, sed ĝia malsuprenira nodo troviĝas danĝere proksima de la orbito de la Tero.

* Ĝia tera MOID estas, laǔ la fontoj, inter 0,001439 kaj 0,00172 astronomia unuo (inter 215 300 kaj 257 308 kilometroj).
* Ĝia marsa MOID estas 0,04315 astronomia unuo (‭6,455 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,06501 astronomia unuo (‭9,726 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,02414 astronomia unuo (3,611 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,04476 astronomia unuo (‭6,695 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,03417 astronomia unuo (‭5,112 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
90449 Brucestephenson

'*90449 *Brucestephenson'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, plenumita elde la Stacio *Catalina'' de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona astronomo Charles Bruce Stephenson (1929–2001), profesoro pri astronomio ĉe la Universitato Case Western Reserve kaj ĉe la Observatorio Warner kaj Swasey en 1988. En 1977 li estis kunmalkovrinto de la nekutima stelo SS 433.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Santa Rosa (Laguna)

**Santa Rosa,** , estas universitata urbego (duaklasa) en Filipinoj, en regiono CALABARZON, en Laguno (provinco). Santa Rosa havas distriktorajton.
eta|maldekstre|Malnova urbodomo de Santa Rosa
## Bazaj informoj 
* loĝantaro:  (2015) 
* horzono: UTC+8 (PST)
* poŝtkodoj: 4026  
* telefonkodo: +63 (0)49 
* Supermara alteco: 20 m
* Areo: 54,84 km²

## Geografio 
Santa Rosa situas sur ebenaĵo laŭ Laguna de Bay en suda Luzono https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=14.349088260676371%2C121.04114900000002&z=11. San Pedro (Filipinoj) troviĝas 9, Calamba 13, Muntinlupo 14, Dasmariñas 19, Bakoro 25, Manilo 33, Kezonurbo 42 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/. 

## Historio 
Dum la frua hispana periodo en tiu loko estis vilaĝo Santa Rosa de Lima, kiu oficiale fondiĝis en fariĝis urbeto en 1792. Dum la revolucia periodo en 1898 la urbeto subskribis la Akton de Sendependeco. Inter 1942-1945 japana dominado okazis. La urbeto ricevis unuaklasan municipon aŭ urban statuson en 2004.
eta|Nova urbodomo en Santa Rosa
## Ekonomio 
Dum la sendependa epoko ĝis la 1970-aj jaroj la urbanoj plejparte dependis de la baza agrikulturo kaj familiaj entreprenoj. La influo de industriiĝo malrapide konkretiĝis en la 1980-aj jaroj helpe de lokaj kaj eksterlandaj investantoj. Specialaj ekonomiaj zonoj kaj industriaj parkoj funkcias en Santa Rosa. La plej menciindaj firmaoj estas Coca-Cola, Toyota, Nissan kaj Honda kaj gravas ankaŭ la banka kaj komerca sektoroj. En la urbo oni fabrikasas 95 procentojn de aŭtomobilproduktado de la lando. 

## Eduko kaj religio 
eta|maldekstre|Anglikana katedralo en Santa Rosa
Santa Rosa havas plurajn universitatojn kaj kolegiojn.

La ĉefa religio estas la katolika, krome baptistoj, presbiteroj kaj aliaj malgrandaj eklezioj.

## Trafiko 
Santa Rosa estas atingebla per aŭtovojo. En la urbo la pasaĝeroj uzas busetojn, triciklojn. Estas ankaŭ fervoja kaj aŭtobusa stacidomoj.

## Klimato 
eta|Interna urboparto de Santa Rosa
La klimato de Santa Rosa estas klasifikita kiel tropika. Jare pluvas ĉirkaŭ 2000 mm, en ĉiuj monatoj estas precipitaĵoj, tamen inter majo-novembro ili estas pli oftaj. Laŭ temperaturo ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj 
* muzeo
* statuoj, monumentoj

## Fontoj 
* WikiTrans

SantaRosa,Lagunajf9446 03.JPG|Vojo
SantaRosaChurchjf9505 02.JPG|
SantaRosaChurchjf9505 06.JPG|Monumento
Sta. Rosa Museum, Laguna.jpg|Muzeo
SRCSTATUE.jpg|Statuo
61Santa Rosa Laguna City Proper Landmarks 26.jpg|Universitato
Santa Rosa De Lima Parish (F. Gomez, Santa Rosa, Laguna)(2018-08-26).jpg|Preĝejo

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
90450 Cyriltyson

'*90450 *Cyriltyson'''* estas malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona sociologo, edukisto kaj aktivulo por la civilaj rajtoj *Cyril deGrasse Tyson* (1927–2016), kiu laboris por la rajtoj de tiuj, kiuj estas opresitaj de la politikaj kaj ekonomikaj fortoj. Lia laboro en la registaro de Novjorko dum la Afrikusona Civilrajta Movado kaj kiel administranto de la *City College of New York* alportis plej grandajn oportunojn por la junuloj.

*Vidu ankaǔ : *90328 Haryou''

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Progresivo Internacia

**Progresivo Internacio** () estas internacia organizaĵo kiu estas unuiĝo de progresismaj maldekstraj aktivistoj kaj organizaĵoj. Ĝiaj ĉefaj propagandistoj estas Bernie Sanders kaj Janis Varufakis kaj ĝi estis lanĉita de la Instituto Sanders (*The Sanders Institute*) kaj DiEM25. Varoufakis, kun-fondinto de DiEM25, diris ke Progresivo Internacia estas kreita por "mobilizi homojn tra la tuta mondo por transformi la tutmondan ordon kaj la instituciojn kiuj formas ĝin". 
Progresivo Internacia estis lanĉita la 30-an de novembro 2018 dum evento de la Instituto Sanders kiun ĉeestis multaj progresemaj politikistoj, ekonomikistoj kaj aktivistoj inkluzive de Naomi Klein, Cornel Okcidente, Fernando Haddad, Jeffrey Sachs, Niki Ashton kaj Ada Colau. Kelkaj promociaj filmetoj de la projekto estis produktitaj de *Means*-televido, la studio malantaŭ la kampanjo por la usona parlamentanino Alexandria Ocasio-Cortez.

## Citaĵo 
"*We want to make people trust the rich less, and trust each other more*". "Ni volas ke homoj malpli fidu la riĉulojn kaj pli fidu unu la alian".

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Jutuba filmeto de Progresivo Internacia (subtekstoj en Esperanto)

## Noto kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la artikolo *Progressive International* en la angla vikipedio, listo de aŭtoroj.

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2018
Geodezia linio

En diferenciala geometrio, **geodezia linio** estas linio, kiu estas laŭeble rekta sur glata sternaĵo. En la ĝenerala teorio de relativeco, punkta partiklo moviĝas laŭ geodezia kurbo, sub la efiko de gravito.

## Difino 
Supozu ke M estas glata sternaĵo, kune kun afina konekto
:\nabla \colon \Gamma(\mathrm TM) \otimes \Gamma(\mathrm TM) \to \Gamma(\mathrm TM).
Konsideru glatan kurbon
:\gamma\colon (a,b) \to M.
La kurbo estas **geodezia kurbo**, se kaj nur se ĝi plenumas la ĉi-subajn kondiĉojn:
* Ĉe ajna tempo t, ekzistas ĉirkaŭaĵo (t-\epsilon,t+\epsilon) de t kaj ankaŭ ĉirkaŭaĵo U \supseteq \gamma((t-\epsilon,t+\epsilon)) de la bildaro de la limigaĵo \gamma\restriction(t-\epsilon,t+\epsilon), tiaj ke pri ajna vektora kampo X\in\Gamma(\mathrm TU) sur U, se X(\gamma(s)) = \dot\gamma(s) ĉe ĉiu s\in(t-\epsilon,t+\epsilon), do la jena ekvacio, la **geodezia ekvacio** estas vera:
* :\nabla_{\dot\gamma(s)}X|_{\gamma(s)} = 0\quad\forall s\in (t-\epsilon,t+\epsilon).
Fakte, la geodezia ekvacio ne dependas de la plivastigo X de \gamma; eksplicite, per lokaj koordinatoj x^i, la geodezia ekvacio aspektas jene:
:\ddot\gamma^i(s) + \Gamma^i_{jk}\dot\gamma^j(t)\dot\gamma^k(t) = 0.
En tiu, \Gamma^i_{jk} estas la komponantoj de la afina konekto \nabla (la simboloj de Christoffel, se la konekton difinas rimana metriko).

## Propraĵoj 
La geodezia ekvacio estas duaorda ordinara diferenciala ekvacio. Tial, geodezia kurbo ĉiam ekzistas loke en ajna direkto. Eksplicite, sur glata sternaĵo M, ĉe ajna punkto x\in M kaj ajna tanĝa vektoro v\in \mathrm T_xM, ekzistas pozitiva reelo \epsilon>0 kaj geodezia kurbo
:\gamma\colon(-\epsilon,\epsilon)\to M
tiaj ke
:\gamma(0) = x
:\dot\gamma(0) = v.
Krome, la ĉi-supra geodezia kurbo estas loke unika.

Tamen, ne estas ĉiam vera, ke la geodezia kurbo povas ekzisti senfindaŭre, t.e. difinite sur la argumentaro \mathbb R.

## Ekzemploj 
Sur eŭklida spaco, la geodeziaj kurboj estas rektoj. Sur sfero, la geodeziaj kurboj estas la ĉefcirkloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Diferenciala geometrio
Sakolomacoj

La **sakolomacoj** () estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (*Polypodiales*). Ĝi enhavas preskaŭ 20 speciojn, de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Pteridophyta* - pteridofitoj
***Polypodiales* Link - polipodialoj
****Saccolomataceae* Doweld & Reveal - sakolomacoj
*****Ithycaulon* Copel. - itikaŭlo*
*****Orthiopteris* Copel. - ortiopterido*
*****Saccoloma* Kaulf. - sakolomo

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

## Referencoj 
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Plantofamilioj
Lao Ai

**Lao Ai** (en ĉina 嫪|毐}, en pinjino Lào Ǎi; mortis en la jaro 238 a.n.e.) estis enpersoniga eŭnuko kaj funkciulo de la Ŝtato Qin dum la fino de la Militŝtata periodo. Li estis amanto de la Patrina Reĝino Ĝao, nome patrino de Qin Shi Huang, poste Unua Imperiestro de Ĉinioa. Li estis nobeligita kiel *Markizo de Ĉangksin* (長信侯). Post konspiro por instigo al ribelo li estis malkovrita, kaj ekzekutita de Qin Shi Huang.

## Puĉoklopodo 
Kiam la reĝo Ĵeng kreskiĝis, Lu Buvei ektimis, ke la knaba reĝo malkovru lian amaferon kun lia patrino Sinjorino Ĵao. Li decidis distancigi lin kaj serĉi anstataŭanton por la patrina reĝino. Li trovis viron nome Lao Ai. Laŭ *La registro de la Granda Historiisto*, Lao Ai estis maskita kiel eŭnuko plukinte sian barbon. Poste Lao Ai kaj la reĝino Ĵao Ji renkontiĝis sekrete tiom lerte ke ili havis du filojn kune.

Oni starigis prezon de 1 milionoj da kupraj moneroj por la kapo de Lao Ai se li estas kaptita viva aŭ duono de miliono se li estas kaptita mortinta. Jing Ĝeng tiam kaptis la plenan povon kiel la Reĝo de la ŝtato Qin.

## Notoj 
Kategorio:Ĉinaj regantoj
Tektariacoj

La **tektariacoj** () estas planta familio el pteridofitoj. Tiu familio apartenas al la ordo polipodialoj (*Polypodiales*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 330 speciojn, de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Pteridophyta* - pteridofitoj
***Polypodiales* Link - polipodialoj
****Tectariaceae* Panigrahi - tektariacoj
*****Aenigmopteris* Holttum - enigmopterido
*****Arcypteris* Underw. - arcipterido
*****Arthropteris* - artropterido
*****Aspidium* Sw. - aspidio*
*****Bathmium* C. Presl ex Link - batmio*
*****Chlamydogramme* Holttum - klamidogramo*
*****Ctenitopsis* Ching ex Tardieu & C. Chr. - ktenitopso*
*****Dictyopteris* - diktiopterido
*****Dictyoxiphium* Hook. - diktioksifio
*****Dryomenis* Fée ex J. Sm. - driomenido*
*****Fadyenia* Hook. - fadienio*
*****Hemigramma* Christ - hemigramo*
*****Heterogonium* C. Presl - heterogonio
*****Hypoderris* R. Br. ex Hook. - hipodero
*****Lenda* Koidz. - lendo*
*****Microbrochis* C. Presl - mikrobrokido*
*****Pleocnemia* C. Presl - pleoknemio
*****Pleuroderris* Maxon - pleŭrodero*
*****Psammiosorus* Christensen - psamiosoro*
*****Pseudotectaria* Tardieu-Blot - pseŭdotektario*
*****Psomiocarpa* C. Presl - psomiokarpo
*****Pteridrys* C. Chr. & Ching - pteridrio
*****Sagenia* C. Presl - sagenio*
*****Stenosemia* C. Presl - stenosemio*
*****Tectaria* Cav. - tektario
*****Trichiocarpa* (Hook.) J. Sm. - trikiokarpo**
*****Triplophyllum* Holttum - triplofilo
*****Wagneriopteris* - vagneriopterido

::*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
::**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Referencoj 
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Plantofamilioj
Li Si

**Li Si** (en la ĉina 李斯; ĉ. 280 a.n.e. – Septembro aŭ oktobro 208 a.n.e.) estis ĉina kaligrafo, filozofo, politikisto kaj verkisto de la dinastio Qin. Li servis kiel Kanceliero (aŭ Ĉefministro) el 246–208 a.n.e. kun du regantoj: nome Qin Shi Huang, unue reĝo de la ŝtato Qin kaj poste Unua Imperiestro de la dinastio Qin; kaj Qin Er Shi, nome dekoka filo de Qin Shi Huang kaj Dua Imperiestro. Pri administraciaj metodoj, Li Si "indikis, ke li admiris kaj utiligis la ideojn de Ŝen Buhai", ripete reference al la tekniko de Ŝen Buhai kaj Han Fei, sed rigardante la leĝon sekvitan de Ŝang Ĝang.

Li Si helpis la imperiestron Shi Huangdi unuigi leĝaron, registarajn regularojn, pezunuojn kaj mezurojn, kaj normigi veturilojn kaj la karaktrojn uzitaj en skribado... [faciligante] la kulturan uniuigon de Ĉinio. Li "kreis registaron bazita nur sur la merito, tiel ke en la imperio filoj kaj juna fratoj de la imperia klano ne estu nobeligitaj, sed meritaj ministroj jes", kaj "pacigis la landlimajn regionojn submetante barbarojn norde kaj sude". Li fandis la armilojn de la feŭdismaj ŝtatoj por fari muzikajn sonorilojn kaj grandajn homajn statuojn, kaj malaltigis impostojn kaj la drakonan punaron hereditan el Ŝang Ĝang.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Goldin, Paul R. (2005). "Li Si, Chancellor of the Universe". En After Confucius: Studies in Early Chinese Philosophy, pp. 66-75. Honolulu: University of Hawaii Press.
* Levi, Jean (1993). "Han fei tzu (韓非子)". In Loewe, Michael (eld., 1993). Early Chinese Texts: A Bibliographical Guide, pp. 115–116. (Early China Special Monograph Series No. 2), Society for the Study of Early China, and the Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley, ISBN 978-1-55729-043-4.
* Michael, Franz (1986). China through the Ages: History of a Civilization. pp. 53–67. Westview Press; SMC Publishing, Inc. Taipei. ISBN 978-0-86531-725-3; 957-638-190-8 (ppbk).
* Nivison, David S. (1999). "The Classical Philosophical Writings", pp. 745–812. In Loewe, Michael & Shaughnessy, Edward L. The Cambridge History of Ancient China: From the Origins of Civilization to 221 BC. Cambridge University Press.
* Yap, Joseph P. (2009). Wars With The Xiongnu, A Translation from Zizhi tongjian. AuthorHouse, Bloomington, Indiana, U.S.A. ISBN 978-1-4490-0604-4. Chapter 1.

Kategorio:Ĉinaj regantoj
90455 Irenehernandez

'*90455 *Irenehernandez'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Roy A. Tucker elde ties Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la hispan-usona astronomino *Irene González Hernández* (1969–2014), kiu laboris en parto de la programo *GONG'' por fari gravajn kontribuojn al nia kompreno pri la malhomogena interna strukturo de la Suno, kiel la nevidebla alie kaŝita flanko de la Suno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Planimetro

eta|dekstra|Skemo de la linia planimetro
eta|dekstra|Skemo de la polusa planimetro
**Planimetro** estas mezurilo, kiu mezuras la areon de arbitra dudimensia formo.

## Specoj 
Ekzistas tri ĉeftipoj de mekanikaj planimetroj: la linia, la polusa, kaj la hakilforma (Pritz-a). Nuntempe, elektronika cifereca planimetro ankaŭ ekzistas.

La linia planimetro konsistas el unu stango. La polusa planimetro, tamen, konsistas el du stangoj. La fora fino de la fora stango de la polusa planimetro libere spuras la randon de la mezurata figuro; la proksima fino de la proksima stango de la polusa planimetro estas fiksita ĉe origino. Inter la du stangoj estas artiko, kiu mezuras la angulon inter la du stangoj, kaj dentradoj kiuj kalkulas la areon.

## Historio 
La koncepto de la planimetro estis proponita de Johann Martin Hermann en 1814. La unuan modernan planimetron, de la polusa tipo, inventis la svisa matematikisto Jakob Amsler-Laffon en 1854.

En 1875, la dana matematikisto Holger Prytz inventis la hakilforman planimetron.

## Piednotoj 
## Referencoj 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Planimetrio

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Iloj
(90456) 2004 CV2

**(90456) 2004 CV2** estas malgranda, meze hela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Roy A. Tucker elde ties Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas membro de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Trenkurbo

eta|Trenkurbo
eta|La trenkurbo estas desegnata per trenado de objekto fare de la trenanto paŝanta rekte.
Je geometrio, la **trenkurbo** () estas ebena transcenda kurbo, kiu estas solvo de ordinara diferenciala ekvacio kiu modelas tiradon de peza objekto sub frotado.

## Difino 
La **trenkurbo** estas la ebena kurbo, kies formo en kartezia koordinatsistemo (x,y) estas la jena:
:y = \pm\int_x^1 \frac{\sqrt{1-t^2}}t\,\mathrm dt = \pm \left(\ln \frac{1+\sqrt{1-x^2}}x - \sqrt{1-x^2} \right).

La trenkurbo estas mekanike priskribebla. Supozu ke peza objekto kuŝas ĉe (1,0), kaj oni staras ĉe la origino, kun ŝnuro de longo 1 liganta onin kaj la objekto. Supozu ke oni marŝas laŭ la y-akso, plusen aŭ minusen. Do, ĉar la longo de la ŝnuro estas fiksita, oni trenas la objektoj post si. Kiam la tirataĵo kuŝas ĉe (x,y), do la tiranto staras ĉe
:(0,y + \operatorname{sgn}(y)\,\sqrt{1-x^2}).
Pro la tirado, la deklivo de la ŝnuro (\sqrt{1-x^2}/x) egalas tion de la tanĝo de la kurbo \mathrm dy/\mathrm dx; tial,
:\frac{\mathrm dy}{\mathrm dx} = \pm\frac{\sqrt{1-x^2}}x,
kaj la trenkurbo estas la solvo de ĉi tiu ordinara diferenciala ekvacio.

## Historio 
La trenkurbo estis malkovrita de Claude Perrault en 1670. Poste, Isaac Newton (1676) kaj Christiaan Huygens (1692) ankaŭ studis la kurbon.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kurboj
Font-Romeu-Odeillo-Via (stacidomo)

**Font-Romeu-Odeillo-Via** estas franca fervoja stacidomo sur linio de Cerdanjo (metra ŝpuro), situanta en  Font-Romeu-Odeillo-Via, en departemento Pyrénées-Orientales, regiono .

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de Flava trajno (), trajno   specifa al linio de Cerdanjo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Villefranche-Vernet-les-Bains - Latour-de-Carol (669000).

## Vidu ankaŭ 
* Font-Romeu-Odeillo-Via
* Flava trajno

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Flava trajno
Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Okcitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Pyrénées-Orientales
Kategorio:Font-Romeu-Odeillo-Via
Cisai-Saint-Aubin

**Cisai-Saint-Aubin** estas franca  situanta en departemento Orne, regiono Normandio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Cisaiens*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
* Cisai-Saint-Aubin ĉe CdC Vallées d'Auge et du Merlerault

Kategorio:Komunumoj de Orne