open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anapa

**Anapa** () estas ĉemara urbo en Krasnodara regiono de Rusio. Urbo estas de pli ol 2.000-jara historio. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1846. La interurba telefona kodo estas 86133, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 44°53' norde, longitudo 37°19' oriente. La urbo estas en Norda Kaŭkazo sur bordo de maro. En la urbo estas fervoja stacio. En la jaro 1959 la urbo havis 18.5 mil loĝantojn, en la jaro 2001 estis 54.8 mil loĝantoj.

Anapa estas tre populara ripozloko, speciale taŭga por ripozo de infanoj (pro ĝiaj sablaj strandoj kaj malkruta deklivo de marfundo). Ban-sezono estas de la 15-a de majo ĝis la 15-a de oktobro.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03403.

## Historio 
maldekstra|eta|La arĥaeologiejo de Gorgippia
La areo ĉirkaŭ Anapa estis loĝata en la antikvo. Ĝi estis originale grava havenurbo (Sinda) por la Natukhaja tribo de la adigoj kaj poste ĉefurbo de Sindi-a popolo. La kolonio de Gorgippia estis konstruita sur loko de Sinda en la 6-a jarcento a.K. de la Pontaj grekoj, kiuj nomis ĝin post reĝo de la Cimeria Bosporo. En la 2-a kaj 3-a jarcentoj aK, Gorgippia prosperis kiel parto de la Bospora Imperio, danke al ŝip-posedantoj, kiuj kontrolis markomercadon en la orienta parto de la Nigra Maro. Fajna statuo de Neokles (loka potenculo, filo de Herodoros) estis elterigita de rusaj arkeologoj kaj estas nun eksponata ĉe la Rusa Muzeo. Gorgippia estis loĝita ĝis la 3a jarcento pK, kiam estis invadita de nomadaj triboj. Tiuj triboj de adiga popolo, donis Anapa ties modernan nomon.

Poste la Nigra-Mara marbordo estis invadita per sinsekvaj ondoj de aziaj nomadaj, inkludante la sarmatojn, ostrogotojn, hunojn, avarojn, gokturkojn, ĥazarojn, ĉerkesojn kaj tatarojn. La setlejo estis renomita Mapa de la Ĝenova Respubliko ĉe la turno de la 14-a jarcento. Ĝenova superregado daŭris ĝis la alveno de otomana floto en 1475. La turkoj poste konstruis fortikaĵon kontraŭ la rusaj kozakoj. La fortikaĵo estis plurfoje atakita de la Rusa Imperio kaj estis preskaŭ detruita dum ties lasta sieĝo en 1829. La urbo estis pasita al Rusio post la Traktato de Adrianopolo (1829). Ĝi estis inkludita en la Nigramaran distrikton de la Kubana regiono kaj estis garantiita la urba statuso en 1846.

Ĝi estis okupita de otomanoj inter 1853-1856 dum la Krimea Milito. Ĝi iĝis parto de la Nigramara gubernio en 1896. Elizabeth Pilenko, poste nomita kiel sanktulino en la Ukraina Ortodoksa Eklezio, estis la urbestro dum la Rusa Revolucio. Ĝi iĝis parto de Kubana-Nigramara regiono en 1920. Dum la Dua Mondmilito, ĝi estis okupita kaj tute detruita de naziaj trupoj kun la helpo de rumanaj landaj trupoj inter la 30-a de aŭgusto 1942 kaj la 22-a de septembro 1943.

Kategorio:Urboj de Krasnodara regiono
Roan Orloff-Stone

**Roan ORLOFF-STONE** (naskiĝis en 1906; mortis la 1-an de januaro 1993) estis dum multaj jaroj sekretario kaj ĉefa aktivulo de Bahaa Esperanto-Ligo. 

Inter ŝiaj tradukoj estas *La Profeto* (1962) de Ĝibran Ĥalil Ĝibran.

## Eksteraj ligiloj 
*Herooj de la Nova Tagiĝo  *Esperanta traduko de Roan Orloff Stone de la Historio de Nabil pri la fruaj tagoj de la Bahaa Revelacio*

ORLOFF-STONE, Roan
ORLOFF-STONE, Roan

ORLOFF-STONE, Roan
ORLOFF-STONE, Roan
Ebono

eta|200px|Malglata ebono

**Ebono** estas malmola, peza, densa, malhela ligno (nigra, ruĝa, verda) de diversaj arbospecioj, precipe de la specioj de genro *Diospyros* el ebonacoj.

Oni nomas vera aŭ nigra ebonarbo plurajn speciojn (*Diospyros ebenum*, *Diospyros melanoxylon* kaj aliaj) de arboj kun nigra ligno. Ili kreskas en Azio, Hindio.

El la nigra ligno oni skulptas intarsiojn, pianajn klavojn, ornamobejktojn ktp. En Eŭropo, oni povas imiti la lignon per marinado.

Kelkajn speciojn (*D. lotus*, *D. kaki*) oni kultivas por la fruktoj eĉ en Sud-Eŭropo.

Laŭ Francisko Azorín **Ebono** estas *Nigra, malmola, peza ligno, uzata por luksaj mebloj.* Kaj li indikas etimologion el greka *ebenos* (ebono), kaj de tie la latina *ebenus*. Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **Ebonisto**, por metiisto kiu konstruas luksajn meblojn; ebonarto, ebonaristejo, ebonujo.

## Notoj 
Kategorio:Arboj
Kategorio:Ligno
Brazilaj personaj nomoj

Nomoj de Brazilanoj normale konsistas el du partoj: la antaŭnomo (persona) kaj la "surnamo" (familiaj nomoj) inter la du partoj ofte estas prepozicio *da*, *das*, *de*, *do* aŭ *dos*, ekzemple "João da Costa Santos": João (antaŭnomo) da (prepozicio) Costa Santos (familiaj nomoj). Plejofte, persono havas unu nomo,  kelkfoje iu havas du aŭ pli. 

Tute male al Eŭropa kutimo, la persona antaŭnomo estas la plej grava parto kaj "publika" nomo, tiel, se oni demandas al iu: "Kio estas via nomo?" plej eble li dirus: João, José, Antônio; por scii tutan nomon en Brazilo vi devas demandi "Kio estas via kompleta nomo?". Sekve, titoloj kiel "seu" (sinjoro), "dona" (sinjorino), "doutor" (doktoro), "professor" (profesoro) devas akompani la unua nomo: "Seu João (Sinjoro Johano)", "Doutor José (Doktoro Josefo)". 

Ĝenerale, koni surnamon estas provo de intimeco. Por nomi homojn, ĝenerale oni uzas antaŭnomon kaj antaŭnomon de edzo aŭ edzino: "João de Maria" (Johano edzo de Mario), "Maria de João" (Mario edzino de Johano); se iu estas fraŭlo, oni uzas la antaŭnomon de patro aŭ patrino: "José de dona Maria" (Josefo filo de sinjorino Mario).

La surnamo ĝenerale estas du, unua devenas de patrino kaj dua de patro: "João da Costa Santos" estus filo de "Maria da Silva **Costa**" kaj "José Ribeiro **Santos**". Laŭtradicie, la edzino prenas la lastan familinomon de sia edzo kaj lasas ŝiajn duan familian nomon (kiu devenis de ŝia patrino): "Maria da Silva Costa" kiam edziniĝas al "José Ribeiro Santos", iĝis "Maria da Costa Santos", kvankam tiu ne estas deviga.

Kategorio:Nomoj laŭ kulturo
Personaj nomoj
Kategorio:Kulturo de Brazilo
Mahagono

En plej strikta senco, **Mahagono** estas kariba arbo el la svitenia genro (*Swietenia mahagoni*) kun duope kontraŭsidantaj, pinataj folioj kaj kun malgrandaj floroj en paniklo.

Post kiam oni rikoltis preskaŭ ĉiuj arboj de ĉi tiu specio, la nomo uziĝis ankaŭ por la proksime parenca specio *Swietenia macrophylla*. Nun ĉiuj specioj de svitenio estas protektitaj, sed oni rikoltas arbojn de aliaj meliacaj genroj, unuavice la afrika genro *Khaya*, sub la nomo **mahagono**.

La peza, malmola, ruĝbruna ligno estas grava (luksa) mebloligno.

Dosiero:Starr_050516-1369_Swietenia_mahogani.jpg|specio de *Swietenia*, verŝajne *Swietenia macrophylla*, plantita en Havajo
Dosiero:Swietenia macrophylla wood.jpg|ligno de *Swietenia macrophylla*

Kategorio:Arboj
Kategorio:Mebloj
Kategorio:Meliacoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Magaso

**Magaso** () estas urbo en Rusio.

Magaso estas ekde 2003 registara ĉefurbo de la rusia respubliko Inguŝio, en Norda Kaŭkazo.

La urbo estis fondita fine de la 1990-aj jaroj kiel antaŭurbo de ĝistiama ĉefurbo Nazran kaj iĝis en 2003 oficiala ĉefurbo.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 26402X.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 2000.

La interurba telefona kodo estas 87345, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel la moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

Tio estas la plej eta laŭ loĝantaro ĉefurbo de la mondo. En 2002 tie loĝis nur 300 homoj, la  — 500 (preskaŭ ĉiuj venas tien labori el tute proksima Nazran kaj aliaj loĝlokoj).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri Magas en paĝaro de inguŝia junularo 
* Artikolo "Suna Urbo, la nova ĉefurbo de Inguŝio" por mezlernejanoj 

Kategorio:Urboj de Inguŝio
Nazrano

**Nazrano** (ankaŭ **Nazranj**; ) estas la plej granda urbo de la rusia respubliko Inguŝio, en Norda Kaŭkazio. Ĝi havas la statuson de eksterdistrikta urbo, kaj estas preskaŭ komplete ĉirkaŭata de samnoma nazrana distrikto.

Post apartiĝo de Inguŝio disde Ĉeĉenio (komuna respubliko nomiĝis *Ĉeĉen-Inguŝio*) en 1992, Nazranj iĝis ĉefurbo de la nova respubliko, sed ekde la 2000 la oficiala registara sidejo estas la novkonstruita urbo Magas 4 kilometrojn for de Nazran.

En la urbo estas fervoja stacio.

Nazranj havas krom inguŝoj kaj rusoj ankaŭ multajn ĉeĉenajn rifuĝintojn.

Kategorio:Urboj de Inguŝio
Departemento Santa Ana (Salvadoro)

eta|180px|Situo de Santa Ana en Salvadoro
eta|180px|Magistra palaco
**Santa Ana** estas unu el la 14 departementoj de Salvadoro.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas la samnoma urbo, kiu havis fine de 2007  loĝantojn.

## Geografio 
La departemento Santa Ana situas en la okcidento de la lando sur alteco de inter 500 ĝis 3000 m s.m..

## Historio 
En la antaŭklasika periodo la regiono de la hodiaŭa Departemento Santa Ana estis loĝata de majaoj. Gravaj arkeologiaj majaaj trovlokoj *El Trapiche*, *Tazumal* kaj *Casa Blanca*. Inter 1528 kaj 1540 la Departamento Santa Ana estis konkerita kaj *pacigita* de la hispanoj. En 1855 estis kreita la hodiaŭa Departemento Santa Ana, kiu entenis ankaŭ la nunan Departementon Ahuachapán. En la jaro 1869 de la Departemento Santa Ana estis disigita la vilaĝoj de Ahuachapán, kiu nun formas propran departementon sub tiu nomo.

## Komunumoj 
La Departemento Santa Ana konsistas el 14 komunumoj, kiuj nomiĝas en la hispana lingvo *municipios*:

## Eksteraj ligiloj 
* La teatro de Santa Ana 
* La katedralo de Santa Ana 
* Urbestraro de Santa Ana
* Retejo de la urbo Santa Ana 

Santa Ana
!
Inguŝa lingvo

**Inguŝa lingvo** estas lingvo parolata de ĉirkaŭ 230.315 homoj (1989), kiuj vivas ĉefe en rusia federaciero Inguŝio. Inguŝoj loĝas ankaŭ en Ĉeĉenio, Moskvo, multaj lokoj de Siberio kaj ankaŭ en aliaj landoj: Kazaĥio, Uzbekio ka.

## Klasifikado 
La inguŝa kaj la ĉeĉena lingvo, kun la batsa lingvo, formas la naĥan lingvan branĉon de la orient-kaŭkazia lingvaro.

## Oficiala statuso 
La inguŝa estas oficiala lingvo de Inguŝio, federacia parto de Rusio.

## Skriba sistemo 
La inguŝa lingvo estas skribita lingvo. La unuaj provoj skribi inguŝe estis per arab-bazita skriba sistemo ĉe komenco de la 20-a jarcento. Post la Oktobra revolucio, ĝi komence ekuzis latinidan alfabeton, kiu estis pli poste anstataŭigita per cirilaj literoj. Sovetia registaro disvastigis inguŝan skribon kaj, ĝis la Dua mondmilito, faris multon por helpi disvastiĝon de literatura lingvo (aperis vortaroj kaj terminaroj, disvolviĝis mezlerneja instruado).

## Historio 
Pretekste de batalo kontraŭ amasa banditismo, en februaro 1944 ĉiuj inguŝoj estis deportitaj al Kazaĥa SSR kaj parte al Siberio. Multaj homoj pereis survoje, portempe ĉesis funkcii ankaŭ lingvaj institucioj. Post veno de Nikita Ĥruŝĉov al potenco, inguŝoj povis reveni al Norda Kaŭkazio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Latinliterigo en Sovetunio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=INH 
* http://languageserver.uni-graz.at/ls/desc?id=36&type=r  
* Ingush Language Project at UC Berkeley 
* Reta inguŝa gramatiko kaj rilata materialo (en la rusa)

Kategorio:Naĥ-dagestana lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Rusio
Kategorio:Lingvoj de Uzbekio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Inguŝio
Hédervár

**Hédervár** estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár.
eta|maldekstre|Kastelo de Khuen-Héderváry en birdoperspektivo

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9178
* Telefonkodo: 96
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1100.

## Situo 
Hédervár situas meze de insulo nomata **Szigetköz**, kiun ĉirkaŭbrakas Danubo kaj Mosoni Duna. Flankovoje Mosonmagyaróvár kaj Győr facile estas alireblaj.
eta|Preĝejo en Hédervár

## Historio 
Nomo de la vilaĝo devenas de kavaliro Héder, kiu venis en la 12-a jarcento al Hungario kaj kiu konstruigis sur sia bieno fortikaĵon (vár=fortikaĵo). La restaĵojn de la fortikaĵo enkaŝas monteto ĉe fino de la kastela parko, ĉirkaŭita per akvofoso.

La vilaĝo estis posedaĵo de familio Héderváry dum preskaŭ 8 jarcentoj. Héderváry Kont István tie ĉi komplotis kaj de ĉi tie ekis al Buda kun siaj amikoj kontraŭ la reĝo Luksemburga Sigismundo.

En 1954 la inundo neniigis 105 domojn.

En centro de la vilaĝo troviĝas kastelo. Ĝi servis dum la 2-a mondmilito kiel germana ambasadejo, poste milithospitalo, nun ĝi estas hotelo.

Oni rimarkis unuafoje en Hungario la terpoman skarabon ĉe Hédervár.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Sankta Miĥaelo el 1755, kies turo estas 37 m-ojn alta.
* Kastelo de Hédervár
* Kapelo Ĉieliro de Maria (Hédervár)

## Famuloj 
* En Hédervár naskiĝis kaj mortis terposedanto Héder Viczay.
* En Hédervár naskiĝis ekonomo János Rechnitzer.

## Famaj nomportantoj 
* Péter Hédervári, ĵurnalisto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hedervar.hu/telepules  
* http://www.vendegvaro.hu/5-973  

* Retejo de la vilaĝo kaj de la kastela hotelo  (en la hungara, la angla kaj la germana)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Millerovo

**Millerovo** () urbo en Rostova provinco de Rusio. Fondita en 1786, ĝi ricevis statuson de urbo en la jaro 1926. La urbo situas ĉe rivero Glubokaja (Глубокая), 218 kilometrojn norden de Rostov-na-Donu. Grava fervojstacio kaj nodo de aŭtovojoj.

* Loĝantaro: 39,3 mil personoj (en 2001); estis 30 mil en 1959.
* Preciza situo: .

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60424.

La interurba telefona kodo estas 86315, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbon fondis kazaka armeestro Ivan MILLER en 1876 kiel malgrandan loĝlokon, kie staris lia domo kaj bieno. La setlejon li nomis Millerovo, laŭ sia familinomo. Fine de la 19-a jarcento tra la loko oni konstruis fervojon, kio kaŭzis drastan aktiviĝon de loka vivo. En Millerovo estis prilaborata plejparto de nutro-produktoj, kolektataj en areoj ĉe Don kaj parto de Ukrainio.

Nuntempe en la urbo funkcias kelkaj uzinoj (produktas mekanismojn por agrikulturo, gumaĵojn ktp.).

Dek mezlernejoj, muzika lernejo por infanoj.

## Ligiloj 
* Monumentoj de Millerovo: fotoj de 2000-2003 jaroj 
* Impresoj pri Millerovo de aliurbaj vizitintoj  (ru)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.millerovo.ru 

Kategorio:Urboj de Rostova provinco
Kvadrato (geometrio)

**Kvadrato** (aŭ **regula kvarlatero**) estas geometria dudimensia figuro kun 4 egalaj lateroj kaj 4 egalaj anguloj. Ĝi estas speciala kvarlatero, kaj estas samtempe rektangulo kaj rombo.

Kvadrato estas samtempe 2-hiperkubo (aŭ alivorte 2-dimensia hiperkubo) kaj 2-kruco-hiperpluredro (aŭ alivorte 2-dimensia kruco-hiperpluredro).

Kvadrato havas jenajn ecojn:
* la kvar lateroj havas la saman longon
* la kvar internaj anguloj egalas: ili ĉiuj estas 90°
* ĝi havas kvar simetriaksojn: la du mezortantoj kaj la du diagonaloj
* la du diagonaloj havas la saman longecon, duonigas unu la alian kaj ortas unu al la alia
* la sekcipunkto de la diagonaloj estas la centro de la ĉirkaŭcirklo kaj de la encirklo de la kvadrato: La kvadrato do estas kaj kordokvarlatero kaj tangentokvarlatero.

## Formuloj 
## Vidu ankaŭ 
* Kvadraturo de cirklo

Kategorio:Kvarlateroj
Siberia lingvo

**Siberia lingvo** estas naturalisma lingvoprojekto, baziĝanta sur siberiaj dialektoj de la rusa lingvo, kiel lingvaĵoj de Siberiaj kozakoj aŭ siberiaj malnovkredantaj kristanoj. Grekismoj kaj latinismoj, multe disvastiĝintaj en la rusa, en la siberia lingvo estas anstataŭigataj aŭ per slavradikaj paŭsaĵoj aŭ per vortoj el tjurkaj kaj paleoaziaj lingvoj de Siberio. Krome, en lingvon alvenis kelkaj arabismoj, plejparte el Islama terminaro. Partoprenantoj de ĝia kreado nomas ĝin restarigo aŭ normigo de realaj nordaj kaj siberiaj dialektoj de la rusa konfronte al la nuntempa oficiala rusa lingvo.

Ellaboro de la siberia lingvo komenciĝis en la jaro 2005 en VivĴurnalo de Jaroslav Zolotarjov (samir74). Post multe da laboro li kaj liaj samideanoj sukcesis krei funkciantan gramatikon de la lingvo kaj vortaron de pli ol 20000 unikaj vortoj. Tiam ekzistis blogoj kaj komunumoj pri la lingvo, aparte en sistemo de VĴ. La blogo de Zolotarjov (samir74.livejournal.com) estis eventuale forigita far administrantoj de LiveJournal, famaj pro ilia cenzuremo, kaj post tio mencioj pri la lingvo en la ruslingva interreto kaj blogosfero malkreskis. En la jaro 2010 la planlingvo estas preskaŭ tute nekonata kaj neuzata ekster ĝia portalo volgota.com (kaj eĉ tie la rusa estas pli uzata).

## Vikipedio en la siberia 
Dum ioma tempo ekzistis Vikipedio en siberia lingvo (kun prefikso *ru-sib*). Dum sufiĉe nelonga tempo la vikipedio ekhavis pli ol 6000 artikolojn, inkluzive kaj tradukoj, kaj originalaj tekstoj kaj artikoloj. Ĝia apero kaŭzis grandan proteston de precipe rusaj vikipediistoj (laŭ oponantoj de la fermo — naciistoj kaj imperiistoj), kiuj opiniis la lingvon "kontraŭrusa" kaj "separisma". Krome, ĝi estis kritikata pro enhavo de lecionoj de la konstruata lingvo inter la artikoloj kaj pro la enhavo de beletraj artikoloj (poeziaĵoj) kun blasfema enhavo . Post diskuto en la Meta-Vikio la Vikipedio en la siberia estis fermita.. Nun kelkajn travivintajn tekstojn el ĝi oni povas trovi en nova paĝaro por siberia vikio. Pro granda kvanto de vandalismo plimulto de paĝoj en la siberia vikio estas protektitaj, kaj do disvolviĝo de la vikio ne estas tre rapida.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* volgota.com - ĉefa paĝaro de la planlingvo, kiu enhavas lekcionojn, blogojn de la aktivistoj
* Window on Eurasia: Activists Work to Recover and Promote a Distinctly ‘Siberian’ Language - artikolo en la angla pri la siberia lingvo.

Kategorio:Zonaj planlingvoj
Kategorio:Siberio
Puebla (apartigilo)

**Puebla** (el la hispana vorto por "popoligo" aŭ "vilaĝo") estas la nomo de diversaj geografiaj unuoj:

*Puebla estas provinco (ŝtato) de Meksiko
**Puebla de los Ángeles* aŭ simple Puebla estas la ĉefurbo de tiu ŝtato.
**Puebla* estas la nomo de diversaj urbetoj en Hispanio, inter kiuj Puebla de Sanabria (Zamoro), Puebla de Don Fadrique (Granado), La Puebla de Montalbán (Toledo), Puebla del Maestre (Badajoz) aŭ Puebla de Alfindén (Zaragozo).
Latero

**Latero** estas streko, kiu limigas plurlateron; alinome: eĝo. Kelkfoje ĝi ankaŭ povas signifi la longon de tia streko.

**Latero** estas sinonimo por eĝo de grafeo en grafeoteorio.

## Vidu ankaŭ
* Vertico (geometrio) - la 0-dimensia analogo de latero.
* Edro (geometrio) - la 2-dimensia analogo de latero.
* Ĉelo (geometrio) - la 3-dimensia analogo de latero.
* Faceto (geometrio) - la *n*-dimensia analogo de latero, nur kiel ero de *n+1*-dimensia hiperpluredro.
* Hiperedro aŭ hiperĉelo - la *n*-dimensia analogo de latero.
* Plurlatero
* Streko

Kategorio:Geometrio
Kategorio:Hiperpluredroj
Plurlatero

**Plurlatero** (aŭ **poligono**) estas geometria figuro, kiu konsistas el minimume tri punktoj en ebeno konektitaj per strekoj, tiel ke ekestas fermita figuro. Ekzemploj estas trianguloj, kvarlateroj kaj seslateroj.
150px|eta|**Triangulo**
150px|eta|**Kvarlatero**

## Matematika difino 
Plurlatero estas geometria figuro, kiu estas unike difinita per n-opo de punktoj
P := \left( P_1, P_2, ... , P_n \right) , P_i \in \mathbb{R}^m, 1 \le i \le n  (ĉi tiuj punktoj nomiĝas verticoj).

La strekoj \overline {P_i P_{i+1}} \left(i=1, ..., n-1 \right)
kaj \overline { P_n P_1 } nomiĝas lateroj. Ĉiuj aliaj strekoj kiuj konektas punktojn nomiĝas diagonaloj:\overline { P_i P_j }.

Kutime aldoniĝas jenaj kondiĉoj:
* La plurlatero devas havi almenaŭ tri malsamajn verticojn.
* La lateroj nur sekciiĝas (tuŝas unu la alian) ĉe la verticoj. Alikaze la plurlatero nomiĝas *kompleksa*.

La vorto *plurlatero* povas signifi la vojon konsistantan el la lateroj, aŭ la regionon limigitan de tiu vojo. En la dua kazo oni povas aldoni la vojon al la regiono (tiam ĝi estas fermita), aŭ ne aldoni ĝin (tiam ĝi estas malfermita).

## Plurlateroj 
* Triangulo
* Kvadrato
* Kvinlatero
* Seslatero
* Oklatero
* Deklatero
* Dekseplatero
* Dudeklatero
* Trideklatero

Kategorio:Figuroj
Kategorio:Geometrio
Agnes J. Jung-Schröder

Nederlanda esperantisto

**Agnes J. JUNG-SCHRÖDER** (naskiĝis 1900 - mortis la 6-an de februaro 1993 en Scheveningen, Nederlando) estis vidvino de la fondinto kaj plurjardeka redaktoro de Heroldo de Esperanto Teo Jung.

Ŝi regule membris en UEA kaj en aliaj manieroj subtenis diversajn ties agadojn.

JUNG-SCHRÖDER, Agnes J.
Kategorio:Mortintoj en 1993
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Jelena Manojloviĉ

**Jelena MANOJLOVIĈ** (naskiĝis 1898 - mortis la 29-an de januaro 1993 en Zagrebo, Kroatio) estis ekde 1920 unu el la animantoj de la loka Esperanto-movado.

Kategorio:Kroataj esperantistoj
G. Rodenhuis-Boll

**G. RODENHUIS-BOLL** (naskiĝis 1914 - mortis la 15-an de januaro 1993) estis vidvino de iama ĉefdelegito de UEA. 

Ŝi estis dumviva membro kaj fakdelegito en Aerdenhout (Nederlando). Laŭ notaria informo, ŝi testamentis al kvin bonfaraj organizaĵoj, interalie al Nederlanda E-Asocio kaj UEA.

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Shin Pongcho

**SHIN Pongcho** aŭ Pong-Cho (naskiĝis en 1900, mortis sojle de la jarfino 1992) estis unu el la fondintoj de la korea Esperanto-movado kaj Honora Membro de UEA.

Esperantisto ekde 1920, li verkis la unuan lernolibron de Esperanto en sia lando (1923). Kiel 19-jarulo li estis enkarcerigita pro partopreno en la patriota kontraŭjapana movado. Pioniro de la porvirina kaj priarta edukado en Koreio, li laboris kiel altlerneja instruisto, direktoro de virina altlernejo kaj poste de tri universitatoj. Dum sia 70-jara pedagogeco li instruis ĉirkaŭ 65 mil lernantojn. Ĉiuj amaskomunikiloj informis pri la forpaso de la granda instruisto, kies familion ankaŭ la ŝtatprezidanto kondolencis per florbukedo.

Kategorio:Koreaj esperantistoj
Patrick White

eta|Patrick White (1973)
**Patrick WHITE** (naskiĝis la 28-an de majo 1912 en Londono, mortis la 30-an de septembro 1990 en Sydney) estis aŭstralia verkisto.

En la jaro 1973 li gajnis la Premion Nobel de Literaturo pro "Eposa kaj psikologia rakont-arto, kiu enkondukis novan enhavon en la mondan literaturon". La estas sola aŭstraliano gajninta ĉi tiun premion. Li uzis la monon de la Nobel premio por fondi truston de literaturpremio nomata la Patrick White premio. Tiu ĉi premio estas donata ĉiujare al longdaŭraj kreivaj verkistoj, kiuj ricevis malmultan publikan rekonon.

Kromnomita la "Granda Poeto de la Aŭstraliaj Spacoj", entute li verkis 27 romanojn kaj ok teatraĵojn.

Lia verkado elstaras pro sia kapablo priskribi strangajn naturajn areojn. Ĝi estas karakterizita per la vasta uzo de la konsciflua tekniko kaj aventurrakontoj en malproksimaj naturregionoj abundaj da nekutime endemiaj bestoj ĉe la Aŭstralia kaj Nov-Zelanda mondregiono.

Lia granda romano, *The Eye of the Storm* (La Okulo de la Ŝtormo), kaj lia unua fama libro, *Voss*, estas ia moderna eposa verko.

## Listo de verkoj 
### Romanoj 
* 1939 *Happy Valley*
* 1941 *The Living and the Dead*
* 1948 ''The Aunt's Story*
* 1955 *The Tree of Man*
* 1957 *Voss*
* 1961 *Riders in the Chariot*
* 1966 *The Solid Mandala*
* 1970 *The Vivisector*
* 1973 *The Eye of the Storm*
* 1976 *A Fringe of Leaves*
* 1979 *The Twyborn Affair*
* 1986 *Memoirs of Many in One - despite the title, a novel*

### Aliaj verkoj 
* 1964 *The Burnt Ones - A Collection of Short Stories*
* 1981 *Flaws in the Glass - A Memoir*

## En Esperanto aperis 
*La arbo de la homo*  / Trad. Ralph Harry.
En: *Australia antologio'' ; p.&nbsp;265 - 27 — ISBN 88-7036-036-9

Kategorio:Aŭstraliaj verkistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:GLAT-verkistoj
Atlaso

**Atlaso** (aŭ **Atlas**) havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* La montaro **Atlaso** en Afriko
* La titano **Atlaso** en helena mitologio
* La unua reĝo Atlaso de la mita insulo Atlantido
* La saturna satelito **Atlaso**
* **atlaso** estas libroforma kolekto de mapoj (por tiu signifo de "atlaso" oni ankaŭ povas uzi la vorton "maparo"), etimologie pro tio, ke la mitologia persono Atlaso ornamis la titolpaĝon, levante terglobon sur si. La vorto estas figure uzata, ekzemple por "anatomia atlaso", libro kun desegnaĵoj de homa anatomio.
* Alia vorto por sateno
* La plej alta vertebro de la spino estas **Atlaso**
* Atlasa urso, formortinta specio de urso
* Atlasa tineo, la plej granda specio de tineo
* ATLAS, akronimo pri partiklodetektilo de LHC en CERN

Kategorio:8-a oficiala aldono
Sumako

**Sumako** (***Rhus***) estas genro de ornamaj plantoj. Unu specio estas la venena *Rhus toxicodendron* (en Nordameriko), sed aliaj estas manĝeblaj: *Rhus coriaria* (en Okcidenta Azio) en salatoj ekzemple.

## Listo de specioj 
## Manĝebla sumako 
La fruktoj de iuj specoj havas hirtan kovraĵon el kiu oni faras spicon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo dediĉita al la manĝebla sumako

Dosiero:Rhus typhina.JPG|
Dosiero:Illustration Rhus toxicodendron0.jpg|
Dosiero:Rhus-typhina2.JPG|

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Anakardiacoj
Lentisko

**Lentisko** () estas ĉiamverda arbedo 3-4 metrojn alta, devenanta de mediteraneaj regionoj, precipe Maroko, Iberio kaj Turkio.

Lentiska rezino estas uzata kiel medikamento kaj por fabrikado de alkoholaĵoj.

La mastiko (greke μαστίχα) estas origine likvoro spicita per lentiska rezino, prenita el la lentisko, malgranda ĉiamverda arbo indiĝena de la mediteranea regiono, kiu kreskis sur la insulo Ĥio. 

Dosiero:Pistacia lentiscus_sp.jpg|Matura lentisko en Hispanio
Dosiero:Mastic.jpg|Lentiska rezino (mastikso)
Dosiero:Koeh-110.jpg|
Dosiero:Gotaq.jpg|

## Vidu ankaŭ
*Iberaj sklerofilaj kaj kvazaŭdeciduaj arbaroj
*Iliraj deciduaj arbaroj
*Orient-mediteraneaj koniferaj-sklerofilaj-foliarbaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Tela Botanica 

Kategorio:Anakardiacoj
Kategorio:Arbedoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Kemio
Kategorio:Spicoj
Trièves

**Trièves** (Trievo) estas alpa valo kaj situas en sud-orienta Francio, oriente de la montomasivo Vercors, sude de la urbego Grenoble (Grenoblo), je altitudo inter 600 kaj 1400 metroj super la marnivelo.

## Priskribo 
Ĝiaj  estas : okcidente Vercors, oriente la montomasivo Dévoluy, sude la pasejo Col de la Croix-Haute, norde la rivero Drac kaj la baraĵa lago Monteynard-Avignonet. La valon trapasas la vojego RN 75 kaj la fervojo Grenoble-Gap.
Ĝi havas 8.000 loĝantojn. Ĝi posedas gravan naturan heredaĵon, daŭre ne detruitan de moderna vivmaniero.

La historia kaj kultura ĉefurbeto de Trièves estas Mens (loĝantaro nombras 1200).Plej altaj ĉirkaŭaj montoj estas Obiou (2789 m), Grand-Ferrand (2754 m), Grand Veymont (2350 m) kaj Mont-Aiguille (2087 m). La lasta estas konsiderata kiel la lulilo de alpinismo : oni unuafoje surgrimpis ĝin en la jaro 1492.

Trièves ĝuas montaran klimaton, sed iom varmigatan kaj sekigatan de mediteranea influo. Pro tio, pro la altitudo kaj pro la maldensa loĝantaro, ĝi ĝuas belegan naturon kaj enhavas riĉajn plantaron kaj bestaron. Kaj alpinaj, kaj mediteraneaj plantoj kreskas nur malgrandan distancon unu de la alia. Lastatempe, lupoj kaj vulturoj vizitis ĝin.

Agrikulturo (kultivado de cerealoj kaj bredado de bovoj kaj ŝafoj) estas la plej grava ekonomia afero. Kvankam preskaŭ ĉiuj montaraj teritorioj malpleniĝis dum la lastaj jardekoj, Trièves estas sufiĉe fekunda por ĝui relative prosperan agrikulturon. La regiono estas tial mozaiko de kampoj kaj de sovaĝaj lokoj, ne detruitaj de grandskalaj konstruaĵoj.

La valo havas historion de religiaj militoj kaj daŭre estas influata de sia protestanta kulturo. Dum la 15a jarcento, ĝi estis ŝirmejo por la persekutataj protestantoj : pli ol duono de la loĝantaro estis protestanta. Post la gravaj persekutoj de la 17a jarcento, nur kelkaj vilaĝoj ankoraŭ havas gravan protestantan malplimulton kaj protestantan preĝejon.

Nun Trièves provas disvolviĝi pere de ekologiaj projektoj : ekoturismo, bioagrikulturo, ekoentreprenoj, ekzemple la ekocentro kaj eldonejo Terre Vivante (Tero Viva). La regiono estas konsiderata kiel "laborejo de ekologio".

## Ligoj 
* Oficiala retejo de Trievo
* Retejo de Ekocentro kaj eldonejo Terre Vivante

Kategorio:Valoj en Francio
Kategorio:Naturaj regionoj de Francio
Kategorio:Valoj de la Alpoj
Vinagro

[eta|200ra|Vinagro inspirita kun [origano.]]

**Vinagro** (el antikva franca lingvo *vinaigre* por "acida vino") estas acida likvaĵo uzata por gustigi manĝaĵon. Ĝi estas farata de la oksidigo de etanolo en biero, vino, cidro, aŭ similaĵo. Ankaŭ popularaj estas aliaj specoj de vinagro, kiel poma, malta kaj balzamvinagro. Vinagro ofte estas 5% aceta acido, kaj naturaj vinagroj ankaŭ enhavas iometon da tartara acido, citrata acido, kaj aliaj.

Ĝi estas ofte uzata en kuirarto, ĉefe por vinagrosaŭcoj kaj peklado. Oni ankaŭ povas uzi ĝin kiel kondimento.

Vinagro estas unu de plej antikvaj produktoj de fermentado. Ĝi estis konata en Babilonio (farita el daktiloj), en antikvaj Ĉinio kaj Japanio. Ĝin mencias la Biblio (ekzemple, Nom. 6:3) kaj la Sunao (la hadito 737 en "Ĝardenoj de la virtuloj", kie Mohamedo nomas ĝin belega spico). Oni uzis vinagron ankaŭ por desinfekto, en higieno kaj medicino.

En la 19-a jarcento ekzistis speciala ilo por determini la fortecon de vinagro, nomita acetometro.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (6, kaj 11 pri mielo) proverboj pri vinagro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Likvaĵoj
Kategorio:Acido-baza kemio
Studenec (Luzacia montaro)

**Studenec** estas monto proksimume kvar kilometroj nordoriente de la ĉeĥa urbo Česká Kamenice. Ĝi estas 736 metrojn alta kaj konsistas el olivena bazalto. Ekde la alteco de 560 m la monto estas naturprotekta regiono. Sur la nordorienta montodeklivo kreskas blankaflora safrano. Ankaŭ ĉamoj troveblas tie. Sur la montosupro staras panorama turo.

Kategorio:Montoj en distrikto Děčín
Kategorio:Česká Kamenice
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Kategorio:Montoj en Luzacia montaro
Braine-le-Comte

**Braine-le-Comte** (france: [BREJn'-le-KO:Mt'] aŭ valone: Brinne-e-Hinnot aŭ nederlande: 's-Gravenbrakel [SĤRA:v'nbra:k'l]) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Ĝi ricevis la titolon en 1825. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto *Soignies* (nederlande *Zinnik*).

Ekde 1977 la municipo Ronquières apartenas al Braine-le-Comte, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo (france)

Kategorio:Urboj de Henegovio
Kategorio:Urboj de Belgio
Brugelette

**Brugelette** (*france:*[BRYĵelet]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Ath.

Ekde 1977 la municipoj Cambron-Casteau, Attre, Mévergnies kaj Gages apartenas al Brugelette, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo (france)
Tautavel

**Tautavel** () estas franca komunumo, situanta en la departemento *Pyrénées-Orientales* kaj la regiono Langvedoko-Rusiljono.

La komunumo estas konata pro la prahistoria malkovro de la Homo de Tautavel en la groto ''la Caune de l'Arago''.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pyrénées-Orientales

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales
Kategorio:Municipoj de Rusiljono
Sennacieca Pedagogia Revuo

**Sennacieca Pedagogia Revuo** estis eldonita de SAT en 1930. Ĝi estis presita en Moskvo, kaj redaktita de Howard Stay. Nur kvar numeroj aperis.

## Eksteraj ligiloj 
*Jarkolekto de Sennacieca Pedagogia Revuo en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Internaciaj gazetoj
Kategorio:Esperanto en Moskvo
Piramido (geometrio)

[eta|Neregula [seslatera piramido]]
**Piramido** estas pluredro, kies surfaco konsistas el plurlatero (ĝia bazo) kaj trianguloj inter lateroj de la bazo kaj certa punkto - apekso de la piramido. Se la bazo havas *n* laterojn, la piramido posedas
* *n*+1 edrojn (la bazon kaj po triangulon super ĉiu ties lateroj),
* *n*+1 verticojn (tiujn de la bazo kaj la pinton),
* 2*n* laterojn (tiujn de la bazo kaj ligon inter ties anguloj kaj la pinto).

Nedegenera piramido (ĉi kiu la apekso ne kuŝas en ebeno de la bazo) estas konveksa se kaj nur se ĝia bazo estas konveksa plurlatero.

Tiu ĉi difino validas en tri dimensioj. Eblas ĝeneraligi la difinon de piramido al pli da dimensioj.

La longo de la ortanto de la pinto al la bazo nomiĝas *alto* de la piramido.
Se la bazo estas regula plurlatero kaj la pinto troviĝas en ties akso, la piramido nomiĝas regula.

La volumeno de piramido estas triono de la volumeno de prismo kun la samaj bazo kaj alto.

Du piramidoj kunigitaj je iliaj bazoj estas dupiramido.
Lohmen (Saksio)

**Lohmen** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio, ĉe la nordokcidenta rando de Saksa Svislando, en la germana parto de Elba Grejsmontaro, je la dekstra flanko de rivero Elbo. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn. Lohmen estas la administra centro de la komunumaro *Lohmen/Stadt Wehlen* de pluraj najbaraj komunumoj proksime kunlaborantaj.

## Historio 
En la jaro 1206 la vilaĝo estis unuan fojon menciita en dokumento. Famiĝis la bredado de merinoj. Fondita en 1543 ĝi poste fariĝis la pazo por la ŝafbredado en Prusio. La didomo de Lohmen estis konstruita en la jaroj 1786 ĝis 1788 laŭ la stilo de George Baehr. Onidire ĝi apartenas al la plej belaj vilaĝaj preĝejoj de Saksio.

## Turismo 
Turismaj celoj en la proksima ĉirkaŭaĵo estas:
: la valo *Uttewalder Grund*
: Bastei
: la valo *Höllengrund*
: Amselgrund kun Amselsee
: Großer Bärenstein
: Kleiner Bärenstein
: Pirna

## Administra divido 
La centra komunumoparto same nomiĝas Lohmen. Krome al la komunuma teritorio apartenas la partoj Uttewalde, Daube, Doberzeit kaj Mühlsdorf.
## Elstaruloj
*Johann Augustin Wagner, filologo kaj pedagogo
eta|maldekstra|280px|Vilaĝa preĝejo

Kategorio:Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Kategorio:Elba Grejsmontaro
Kategorio:Urboj de Saksio
ISE

**ISE** aŭ **Ise** havas plurajn signifojn:

***ise** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*en Japanio
****Ise-Sanktejo**
****Ise (urbo)** 伊勢市
****Ise-Provinco** 伊勢国 nune parto de Mie-prefektujo
****Ise (batalŝipo)** 伊勢 batalŝipo de Japana mararmeo
***Internacio de Socialistaj E-istoj**
***Iseo**
*'''Provaglio d'Iseo'''
Mariina Skála

**Mariina Skála** (*Roko de Maria*) estas roko en Ĉeĥa Svislando, parto de Elba Grejsmontaro. Ĝi atingas altecon de 428 metroj super la marnivelo kaj situas proksime de municipo Jetřichovice. La nomo de la roko memorigas pri la princino Marie Kinský. Sur la rokosupro en la jaro 1856 princo Ferdinand Bonaventura Kinský konstruigis kabanon, kiu ekzistas ĝis nun.

Post tre malfacila supreniro antaŭ la migranto prezentiĝas unu el la plej belaj panoramoj de Ĉeĥa Svislando.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.novinky.cz/krimi/64665-pozar-v-narodnim-parku-neni-rozsahly--tvrdi-spravce.html

Kategorio:Jetřichovice
Kategorio:Belvidejoj en Elba Grejsmontaro
Kategorio:Montoj en distrikto Děčín
Kategorio:Montoj en Elba Grejsmontaro
Tina Peter-Ruetschi

**Tina PETER-RUETSCHI** (naskiĝis 1904 - mortis la 3-an de majo  1993 en Zuriko, Svislando) estis svisa esperantistino.

Ŝi iniciatis en 1952 la t.n. „Koordinitajn Vintrajn Kursojn“, en kies kadro popolaj altlernejoj kaj similaj eduk-institucioj en pluraj landoj instruis Esperanton laŭ esence identa materialo.

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Kategorio:Zurikanoj
Diderto Freto

**Diderto FRETO**, plumnomo de **Diderot de Freitas**, kuracisto, naskiĝis en Rio-de-Ĵanejro la 29-an de januaro 1918 kaj mortis la 26-an de decembro 1992 en Rio-de-Ĵanejro, Brazilo) estis poeto kaj eseisto en la portugala kaj en Esperanto.

Lia unika poemaro Monosilaboj, konsistanta el pli ol mil sonetoj el unusilabaj vortoj, atingis tri eldonojn (laste en 1990). Li ankaŭ verkis multajn poemojn kiuj ankoraŭ ne restas en libro.

## Recenzoj 
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Glauco R. Corrêa

**Glauco R. CORRÊA** (naskiĝis 1929 - mortis 1993 en Florianópolis, Brazilo) estis brazila esperantisto, konata novelisto kaj romanisto en sia lando, li regule aperigis artikolojn kaj tradukojn en Fonto kaj Monato.

Correa, Glauco R.
Correa, Glauco R.
Correa, Glauco R.
Etumbio

**Etumbio** () estas urbo en la nord-okcidento de la Respubliko Kongo (*Kongo Brazavila*), en la departemento *Cuvette okcidenta* (55.000 loĝantoj). Ĝiaj koordinatoj estas 0,02° N kaj 14,89° E.

Vojoj ligas la urbon al la provinca ĉefurbo *Ewo*, 100&nbsp;km sude de Etumbio, kaj al Mékambo en najbara Gabono.
Iom norde de ĝi troviĝas la Nacia Parko Odzala.
La pliparto de la loĝantaro vivas de ĉasado en la ĉirkaŭa praarbaro.
Ekzistas fabriko por produktado de palma (elea) oleo.

En la urbo lastatempe kvarfoje ekestis epidemio de la viruso ebolo, supozeble, ĉar urbanoj manĝis viandon de bestoj trovitaj mortaj en la praarbaro. En 2003 en la provinco 120 homoj mortis pro epidemio. En majo 2005 oni deklaris kvarantenon por eviti disvastigon de la malsano.

En februaro kaj marto 2005 la urbon trafis epidemio de morbilo.

## Eksteraj ligiloj 
* mapo de Etumbio 

Kategorio:Urboj de la Respubliko Kongo
Vladimir Kornilov

**Vladimir KORNILOV** (; naskiĝis 1936 - mortis la 9-an de februaro 1993) estis ukraina esperantisto, pedagogo, filologo kaj interlingvisto. Li aktivis por Esperanto en la regiono de sia vivloko Donecko (Ukrainio).

## Rete legebla teksto
* Eŭgeno Miĥalski: novaj informoj  (kun Lukaŝeviĉ, *Sennacieca Revuo,* 1993)

Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Kategorio:Donecko
Adam Uebags

**Adam UEBAGS** (naskiĝis en 1914, mortis en 1993 en Aĥeno, Germanio) estis dum trideko da jaroj UEA-delegito kaj fakdelegito pri komerco. Jam tuj post la Dua Mondmilito li serĉis kontaktojn kun eksterlandanoj kaj revigligis la Esperanto-laboron en la trilanda angulo de Belgio, Germanio kaj Nederlando. Interalie, li denove organizis la "trilandajn renkontiĝojn", kiuj jam ekzistis antaŭ la mondmilito sed ne plu eblis en sia origina formo post kiam la registaro de Nazia Germanio en 1935 malpermesis ĉian Esperanto-agadon en Germanio. Ĝis 1984 li prezidis la klubon de Akeno kaj poste li estis honora prezidanto.
## Referencoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Karl Link

Germana esperantisto

**Karl LINK** (naskiĝis 1893 - mortis la 24-an de februaro 1993, unu monaton post sia centjariĝo) estis dum longa tempo UEA-delegito kaj sekretario de regiona E-asocio, li estis verŝajne la plej aĝa germana esperantisto. En 1962 li estis distingita per honorbroŝo de GEA.

Li estis inter la lastaj vivantaj esperantistoj, kiuj ŝatis rakonti pri persona travivaĵo kun Zamenhof. Li estis tiu junulo, kies renkonton kun Zamenhof en 1913 en la 9-a UK en Berno Richard Schulz priskribis per la sekvaj vortoj: 

:La junulo do venis kun ioma malfruo en la kongresan salonon. Ĉiuj lokoj estis okupitaj. Do kun embaraso li sidiĝis sur unu el la antaŭaj, rezervitaj seĝoj. Tuj poste aperis Zamenhof meze de la famuloj akompanantaj lin. Rapide la junulo volis malaperi. Sed tiam Zamenhof mem petis lin sidi plu, li rajtas resti, se li promesas resti fidela al Esperanto. Do, li tenis sian promeson.

## Referencoj 
LINK, Karl
Kislovodsko

**Kislovodsko** () estas urbo en populara ripoz-regiono de urbo Mineralnije Vodi (Mineralaj Akvoj) en la sudo de Stavropola regiono, en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 07415.

La urbo estis fondita en jaro 1803. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1830. Fine de la 19-a jarcento ĝi estis vizitata de la nobelaro kaj intelektularo kiel kuracakva urbo kaj moda ripopozurbo.

La interurba telefona kodo estas 86537, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas en alto 800 ... 1200 m en baseno de rivero Podkumok (Подкумок).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 78 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 129,8 mil loĝantojn.

## Famaj homoj de la urbo 
* Aleksandr Solĵenicin tie naskiĝis je la 11-a de decembro 1918.

## Ligiloj 
* en ipernity multaj fotoj de Kislovodsko kaj ĉirkaŭoj 
* kislovodsk-kurort.org Oficiala retejo  
* www.kmvtur.ru/kisl.html - Sanatorios  

Kategorio:Urboj de Stavropola regiono
Sokratis Sakellaropoulos

**Sokratis SAKELLAROPOULOS** (mortis la 15-an de januaro en Likovrisi, Grekio) estis greka esperantisto. 

Li tradukis **Simpozio** (1960) kaj **Fedon** (1978) de Platono, verkis libron pri **La telepatio kaj ĝia socia signifo** (1968) kaj lernilon por grekoj.

Kategorio:Grekaj esperantistoj
Ebolo (viruso)

[eta|la ebola viruso en bildo de [elektrona mikroskopo]]
**Ebolo** estas viruso de (-)ve ĉensenca ssRNA Viruso kaŭzante kontaĝan malsanon ofte mortigan kun hemoragio kaj febro. Efika kuracado ne estas konata.
Ĝi apartenas al familio *Filoviridae* el ordo *Mononegavirales*.

Ĝia nomo deriviĝas de samnoma rivero en Kongo.

La plej mortiga subtipo estas **Zairia Ebolo**, kiu mortigas ĉ. 80 % de la infektitoj.
Alia stamo, **Sudana Ebolo**, mortigas 50 %. Aliaj stamoj estas malpli danĝeraj. Zairia Ebolo de 1976 kaŭzis plurajn epidemiojn en Kongo Kinŝasa kaj Kongo Brazavila, precipe en kaj ĉe urbo Etumbio.

Ebolo povas disvastiĝi inter homoj, sed ankaŭ transiri de aliaj primatoj al homoj. Supozeble la plej multajn epidemiojn en Afriko kaŭzis manĝado de la viando de infektitaj simioj.

## Fratinoj-Kuraĝo kontraŭ Ebolo 
Rakonta historio ke kiam unufoje oni konstatis la senkanetiĝo de la mortoporta Ebolo en Afriko ĉe la rivero Kongo, la unuaj malsanuloj trovis gaston ĉe malsanulejo zorgita de ses italaj katolikaj fratinoj de la kongregacio "Poverelle" (Povrulinoj). Kiam oni malkovris ke por la malsanuloj nenia kuraco eblis kaj oni ne sciis kiel eviti la kontaĝon kaj ĉiuj komencis forfuĝi, por la fratinoj kreiĝis problemo: resti kaj certe alfronti la morton aŭ forlasi la lokon. La ses fratinoj ne hezitis kaj kredis sian homan kaj religian taskon resti ĉe la malsanuloj de Kilwit kaj akcepti la sorton por helpi la fratojn bezonantajn kuracon kaj amon. Estis la jaro 1976. Unu post la alia, ene de ses monatoj, ili perdis la vivon. Ilia nomoj: Floralba Rondi, Clarangela Gilardi, Danielanĝela Sorti, Dinarosa Belleri, Annelviva Ossoli, Vitarosa Zorza. Ĉiuj civitaninoj de Lombardio (Italio), kiu ilin honoras monumente (Vidu: *Ultimo dono*, Queriniana, Brescia, 2010)

## Vidu ankaŭ 
* Ebola epidemio en Okcidenta Afriko (2014)

Kategorio:Virusoj
Kategorio:Ebola malsano
Ebolo

**Ebolo** estas la nomo de
* viruso kaŭzanta danĝeran kontaĝan malsanon
* rivero en Kongo.
* **Ebolo.com** estas hindlingva retportalo.
Tanaka Sadami

eta|maldekstra|160ra|
**TANAKA Sadami** (, laŭ okcidenta vortordo *Sadami Tanaka*, n. en 1907, m. la 30-an de decembro 1992) estis japana esperantisto, poeto kaj tradukisto. Li estis ano de la Hajkista Klubo kaj de Sennacieca Asocio Tutmonda.

Li publikigis originalajn hajkojn en pluraj kolektivaj volumoj kaj tradukis la filmscenaron **Mil papergruoj** (1959) pri la knabino Sasaki Sadako, viktimo de la atombombo sur Hiroŝimon, plus diversajn verkojn pri la ĵetado de atombombo sur la urbon.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Alois Meiners

**Franz Alois MEINERS** (naskiĝis la 14-an de marto 1915 en Lintfort, mortis la 9-an de aprilo 1993) estis germana esperantisto kiu lerninte Esperanton en 1985 kiel 70-jarulo, kreis en 1988 la FAME-fondaĵon "por stimuli internaciajn komprenilojn". Ekde 1991 FAME transdonas, komune kun la urbo Aalen, sian 3000-eŭran kulturpremion (pli frue: 10.000-markan), kiu nomiĝas Alena Esperanto-Kulturpremio.

Fidele al sia devizo "Prefere transdoni ol postlasi", Meiners malavare subtenis ankaŭ aliajn projektojn sciencajn, kulturajn, evoluhelpajn kaj junularajn. En 1992 Germana Esperanto-Asocio agnoskis liajn atingojn per meritmedalo de GEA.

## Verko
Alois Meiners tradukis en Esperanton la verkon de Wendelin Überzwerch, *Ein seltsam Ding ist doch der Leib...* : *Homoj tiaj kaj aliaj - ankaŭ strangulo restas homo*, 1989, 92 p. 

## Eksteraj ligiloj
*Denaziigo de Franz Alois Meiners ĉe Deutsche Digitale Bibliothek

Meiners, Alois
Meiners, Alois
Amador Díaz

**Amador DIAZ** (naskiĝis en 1932 - mortis la 6-an de marto 1993 en Southampton, Britio) estis brita esperantisto. Ekde sia aliĝo al Brita Esperanto-Asocio en 1949 li aktivis sur ĉiam pli da niveloj: prezidanto de loka grupo kaj de regiona federacio, li estis poste kasisto kaj fine ĉefdirektoro de BEA. 

Kun aliaj, li instigis starigi, apud la komerce registrita BEA, la ne-profitcelan Esperanto-Asocion de Britio, kiun li fine prezidis. Dum multaj jaroj li estis komitatano de UEA kaj fakdelegito pri arkitekturo. Multflanka personeco, Diaz instruis la lingvon kaj regule kontribuis al diversaj gazetoj, inter aliaj al MONATO.

Kategorio:Britaj esperantistoj
Margit Tøsdal

**Margit TØSDAL** (1914- mortis la 12-an de januaro 1992) en Bergen, Norvegio) estis norvega esperantisto kaj membro de la landa parlamento, ŝi lernis Esperanton dum siaj lastaj jaroj, kaj gvidis la Nacian Vesperon dum la 76-a UK 1991.

Tøsdal, Margit
Tøsdal
Tøsdal
Robert Delhaye

**Robert DELHAYE** (naskiĝis en 1923, mortis la 31-an de marto 1993 en Gembloux, Belgio) estis unu el la ĉefaj Esperanto-aktivuloj en Valonio.

Li multe instruis kaj prelegis. Li verkis *Turisma Esperanto-instrulibreto* (1992) kaj iniciatis la eldonon de valona poemaro.

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1923
Kategorio:Mortintoj en 1993
Prezidanto de Aŭstrujo

La **federacia prezidanto de Aŭstrujo** (germanlingve *Bundespräsident*) estas la ŝtatestro de Aŭstrujo. La sidejo de la prezidanto estas la *Hofburg* en Vieno.

## Elektiĝo 
La federacian prezidanton elektas por sesjara periodo rekte ĉiuj aŭstroj balotrajtaj por la nacia konsilio. Reelektiĝo por la tuj sekva periodo eblas nur unufoje, kaj la prezidanto devas aĝi almenaŭ 35 jarojn. Anoj de "regantaj aŭ ekse regantaj familioj" ne povas prezidantiĝi.

La nuntempe (2012) lasta prezidant-baloto estis en 2010; tiam Heinz Fischer estis elektita al dua agperiodo.

## Taskoj kaj povoj 
La prezidanto reprezentas Aŭstrujon kontraŭ la eksterlando kaj signas ŝtatajn kontraktojn. Formale la prezidanto estas la plej supera komandanto de la armeo.

La prezidanto nomumas la federacian registaron de Aŭstrio memstare kaj povas ankaŭ eksigi ĝin memstare; por eksigo de unuopaj anoj necesas propono de la kanceliero. La prezidanto povas post propono de la federacia registaro eksigi la nacian konsilion sed "nur unufoje pro la sama kialo", kaj ankaŭ ajnan landan parlamenton post propono de la federacia konsilio, same nur unufoje pro la sama kialo. Tiujn sufiĉe grandajn povojn la prezidanto tamen nur malofte uzas; ĝenerale la ĝisnunaj prezidantoj ne enmiksiĝis en ĉiutagajn politikajn aferojn.

Leĝojn devas subskribi la prezidanto, antaŭ ol ili validiĝas; la prezidanto ne rajtas rifuzi subskribi ilin pro enhavaj kialoj, sed nur se ili kontraŭkonstitucie kreiĝis.

## Ĝisnunaj prezidantoj 
## Vidu ankaŭ 
* Historio de Aŭstrio
* Federacia registaro de Aŭstrio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Aŭstria Prezidentejo
Josef Eder

Aŭstra esperantisto

**Josef EDER** (naskiĝis 1901 - mortis februare 1993 en Graz (Aŭstrio) estis longtempa loka gvidanto, iama redaktoro de Voko el Stirio. 

Post la germana anekso de Aŭstrio en 1938 li savis proprariske la riĉan bibliotekon de la stiria E-societo en sia hejmo.

Lia influo al la loka movado ne estis sentata nur pozitiva, kelkaj atribuas ĝian malprogreson al lia kelkfoje iom stranga agmaniero.

EDER, Josef
Kategorio:Mortintoj en 1993
Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
William H. Schulze

**William H. SCHULZE** (naskiĝis 1908 - mortis la 19-an de novembro 1993 en Hillsborough, Usono) estis usona esperantisto kaj mecenato.

Li estis membro de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, kie li estis kasisto kaj poste honora membro, direktoro de ties informcentro (1965-1973). Dum multaj jaroj li korektis lecionojn de la tutlanda koresponda kurso.

Li estis dumviva UEA-membro, delegito dum 33 jaroj, iama komitatano, li subtenis ĝin per daŭra membreco en Societo Zamenhof kaj kiel patrono de la Novjorka oficejo. 

Kun sia edzino, Cathy Schulze, li ankaŭ grave subtenis la Esperanto-movadon finance, interalie starigante fonduson ĉe ELNA por helpi al nepagipovuloj veni al la kursaro kaj heredigante ĉirkaŭ tri milionojn da usonaj dolaroj al la *Esperantic Studies Foundation*. Tio permesas al ESF subvencii Esperanto-projektojn per ĉiujare ĉirkaŭ cent mil dolaroj, per kio estis financitaj interalie la retejoj edukado.net kaj lernu.net.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-mecenatoj
Elizabeth Manson

**Elizabeth MANSON** (naskiĝis 1910 - mortis la 12-an de majo 1993) estis usona esperantisto kaj ofta apoganto de UEA-iniciatoj.

Ŝi verve aktivis en la loka E-societo ĉe la Novjorka oficejo de UEA. Kun sia edzo Julius, ŝi dum  nultaj jaroj prizorgis la reprezentiĝon de UEA ĉe la sidejo de UN.

Kategorio:Usonaj esperantistoj