open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seszona dazipo

eta|dekstre|Pentraĵo de Seszona dazipo
La **Seszona dazipo**, ***Euphractus sexcinctus***, konata ankaŭ kiel **Flava armadijo**, estas specio de dazipo el Sudameriko. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Urugvajo, Paragvajo kaj ĉe izolataj populacioj en Surinamo (tie konata kiel *siksi-banti kapasi*). Ties korpo estas malkutime flaveca, foje malhele brunflaveca aŭ hele ruĝecbruna. Ĝi apartenas al la monotipa genro ***Euphractus***.

dekstre|eta|Distribuado de Seszona dazipo
Ĝi estas solema surtera animalo, kiu loĝas en multaj habitatoj de pluvarbaro ĝis herbejo, sed ĉefe troviĝanta en malfermaj areoj, kiaj ebenaĵoj de *cerado*. Ĝi estas ĉiomanĝanto, kiu nutras sin el ampleksa gamo de planta kaj animala materialo. Ĝi loĝas en subtera nestotruo. Malkiel plej multaj specioj de dazipo, la seszona dazipo estas ĉefe tagulo pli ol noktulo.

## Subspecioj 
**Euphractus sexcinctus boliviae* Thomas, 1907
**Euphractus sexcinctus flavimanus* Desmarest, 1804
**Euphractus sexcinctus setosus* Wied, 1826
**Euphractus sexcinctus tucumanus* Thomas, 1911

## Referencoj 
## Literaturo 
*Louise H. Emmons kaj Francois Feer. (1997). *Neotropical Rainforest Mammals*, A Field Guide, 2nd ed. University of Chicago Press ISBN 0-226-20721-8

Kategorio:Dazipoj
Kategorio:Mamuloj de Sudameriko
Ignác Kúnos

**Ignác Kúnos** [kUnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kúnos Ignác** (malofte *Kunos Ignác*) estis hungara lingvisto, turkologo, etnografo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1893). Lia nepo estis György Kúnos.

Ignác Kúnos http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08938.htm naskiĝis kiel **Lusztig Ignác** la  1860 en Hajdúsámson. Li mortis la  1945 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ignác Kúnos devenis el juda familio. Li frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1879-1882. Helpe de la juda eklezio kaj MTA li vivis 5 jarojn en Konstantinopolo li studis kaj esploris la turkan lingvon, ankaŭ ties dialektojn, krome ankaŭ li kolektis fabelojn, diversajn etnografaĵojn. Ekde 1890 li instruis en universitato en Budapeŝto. En 1915 li kolektis precipe poemojn de militkaptitoj. En 1925 li estis gastoprofesoro en Istanbulo kaj Ankara. Dum esplorado de dialektoj de hungara lingvo li ofte laboris kun Bernát Munkácsi.

## Verkaro (elekto) 
* *Oszmán-török népköltési gyűjtemény I–II* (1887–1889)
* *Turkish fairy tales and folk tales* (1896)
* *Oszmán-török nyelvkönyv: Nyelvtan, szótár, olvasmányok* (Osmana-turka lingvolibro: gramatiko, vortaro, tekstoj) (1905)
* *A nyugati kultúra hatása a török irodalomban* (1916)
* *Boszporusi tündérvilág* Feinomondo de Bosporus, (1923)
* *Mosolygó napkelet: Hodzsastrófák, török tréfák* (1930)
* *Turkish fairy tales and folk tales* (1969)
* *Kasantatarische Volkslieder* (1980)
* *Mischärtatarische Texte mit Wörterverzeichnis* (1996)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj turkologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Traktoro TME

[dekstra|eta|TME traveturas metrostacion *[Porte de la Villette (pariza metrostacio)|Porte de la Villette*]]
[dekstra|eta|TME en *[Opéra (pariza metrostacio)|Opéra* sur la linio 3]]
La traktoro **TME** (: **T**racteur à **M**arche **E**lectrique; : Trakoro kun elektra veturo) estas labor-materialo de la Metroo de Parizo mendita en 2002, kies livero komenciĝis en 2005.

## Historio 
La 14 TME menditaj anstataŭis la plimulton el la traktoroj Sprague, eksaj motorvagonoj transformitaj en labor-traktorojn, kies anstataŭaj partoj fariĝis malfacile akireblaj. Ili estas destinitaj al atelieroj de la Villette. Tiuj maŝinoj havas konfiguracion BB, kun du motoroj asinkronaj trifazaj de , provizitaj en trifaza kurento de 400 voltoj per elektroniko de potenco tipo IGBT. Ili estas kupleblaj en multoblaj unuoj kun iliaj samuloj TMA. La TME estas konstruataj fare de atelieroj de "CFD" (compagnie de chemins de fer départementaux) en Bagnères-de-Bigorre per komponantoj provizataj de la grupo "Vossloh-Kiepe". La mendo estis farita de RATP al kungrupiĝo estrata de CFD en 2002, por 22 milionoj da eŭroj.

## Teĥnikaĵoj 
* Kurento: 750 voltoj kontinua per kontaktrelo
* Ŝpuro: 
* Diametro de radoj: 
* Maksimuma rapideco: 
* Maso entute: 
* Lokomotivo/trajno maso: 
* Trakcio: 2 motoroj pulsataj-ventolumitaj trifazaj
* Motoroj asinkronaj
* Elektra povumo: 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Traktoro Sprague
* Traktoro TMA
* Metroo de Parizo
* RATP
* CAF France

## Eksteraj ligiloj 
* La TME en métro-pole 

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Ernő Kurnik

**Ernő Kurnik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kurnik Ernő** estis hungara agronomo, inĝeniero, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1976).

Ernő Kurnik http://hu.wikipedia.org/wiki/Kurnik_Ern%C5%91 naskiĝis la  1913 en Mecsekszabolcs (nun urboparto en Pécs. Li mortis la  2008 en Pécs.

## Biografio 
Ernő Kurnik frekventis gimnazion en Pécs, universitaton en Budapeŝto. En 1939 li eklaboris en esplora instituto en Iregszemcse, kie li estis direktoro inter 1945-1953, poste inter 1955-1983. En 1983 li pensiuliĝis. Ekde 1962 li ankaŭ instruis en altlernejo de Keszthely. Li doktoriĝis en 1963. Li partoprenis en redaktado de *Acta Agronomica Hungarica*. Li okupiĝis precipe pri sojfaboj, ĝardenaj pizoj, sunfloroj, kolzoj. Li ricevis memormedalojn kaj premiojn inter 1974-1999.

## Verkaro (elekto) 
**Szójatermesztési és ojtási kísérletek* (1942)
**A napi megvilágítás időtartamának jelentősége a növények honosításában* (1956)
**A szója* (La sojfabo), (1962)
**Züchtung von Sonnenblumen (Helianthus annus) unter Berücksichtigung von Ölmenge und Ölqualität* (1966)
**Nagyüzemi szójatermesztés* (1976)
**Pillangósvirágúak XVIII.: A szója* (1987)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Silvestro la 2-a

**Silvestro la 2-a** (naskiĝis ĉirkaŭ en la jaro 950 kiel **Gerberto di Aurillac** en Aurillac, mortis la ) estis papo de marto 999 ĝis la .

Li reenigis en Eŭropon bazajn nociojn pri aritmetiko, matematiko kaj astroscienco el araba mondo, kiuj estas perditaj ekde la Romia Imperio. Li ankaŭ reportis instrumentojn kiel la abako aŭ la sfera astrolabo.

Li estis la unua franca papo.

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Reims
Kategorio:Episkopoj de Raveno
György Kúnos

**György Kúnos** [djordj kUnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kúnos György,** angle **George Kunos** estas hungara-usona kuracisto, farmakologo, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995). Li estas nepo de Ignác Kúnos.

György Kúnos http://www.mta.hu/fileadmin/szervezetek/hatarontuli/K_nos_Gy_rgy_k_sz.doc naskiĝis la  1942 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Kúnos frekventis kuracistan universitaton en Budapeŝto inter 1960-1966. Komence li eklaboris en la universitata hospitalo, sed en 1971 li forlasis la landon kaj li translokiĝis al Montrealo. Ankaŭ tie li doktoriĝis post 2 jaroj, poste li parte esploris, parte instruis. En 1987 li translokiĝis al Usono kaj li laboris en farmacia instituto. Inter 1992-2000 li instruis en universitato. Li okupiĝas precipe pri trodikiĝo, efiko de alkoholo ĉe homoj, kardiovaskula sistemo, metabolo. Li ricevis premion en 2005, medalon en 2008.

## Verkaro (elekto) 
* *Adrenoceptors and catecholamine action I–II* (1981–1983)
* *Central neural mechanisms in cardiovascular regulation I–II* (1991–1992)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Usonaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Luterana preĝejo (Pestszentlőrinc)

La **Luterana preĝejo** (aparte nomata Preĝejo de Vivantaj Ŝtonoj estas religia konstruaĵo en Hungario, en ĉefurbo Budapeŝto, en distrikto Pestszentlőrinc-Pestszentimre, en urboparto Pestszentlőrinc.

## Historio 
Ekde 1922 oni aranĝis luteranajn mesojn en la lernejo. Post 7 jaroj oni fondis luteranan grupon. La preĝejo konstruiĝis en la fruaj 1930-aj jaroj. Teoria la konstruaĵo estas konvena por teatraj ludoj. En la 1980-aj jaroj la preĝejo interne estis pentrita.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas en korto, tamen la enirejo estas alirebla rekte el la strato. En la korto estas ankaŭ malgranda tranoktejo. La preĝejo havas 2 navojn, kiuj formas krucon. Ĉe renkontiĝo de la navoj granda kvadrato estiĝis, kiun kupolo kovras. Turo kaj sonoriloj neniam apartenis al la preĝejo. Laŭnecese en la tre proksima Kalvinana preĝejo (Pestszentlőrinc) oni sonoradas. La ĉefaltara bildo prezentas Jesuon, la Bonan Pastoron. Interne troviĝas 2 orgenoj, la pli nova jam elektronika.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare

Budapeŝto
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Arondismento Chaumont

La **arondismento Chaumont** (france *arrondissement de Chaumont*) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Haute-Marne (konsistanta la sudan parton de la departemento) kaj en la nuna administra regiono Grand Est (france, en Esperanto *Granda Oriento*) respektive en la historia kultura regiono Ĉampanjo-Ardenoj. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Chaumont, kiu ankaŭ estas la administra centro de la departemento. Komence de la jaro  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Kantonoj 
La arondismentaj komunumoj ekde administra reformo de 2015 apartenas al ok kantonoj:
* kantono Bologne (kun 33 el 38 komunumoj)
* kantono Bourbonne-les-Bains (kun 8 el 36 komunumoj)
* kantono Châteauvillain
* kantono Chaumont-1
* kantono Chaumont-2
* kantono Chaumont-3
* kantono Nogent (kun 17 el 29 komunumoj)
* kantono Poissons

El tiu la kantonoj Chaumont-1, Chaumont-2 kaj Chaumont-3 reprezentas la ĉefurbon.

Ĝis 2015 apartenis al la arondismento Chaumont la jenaj 11 kantonoj :

* kantono Andelot-Blancheville;
* kantono Arc-en-Barrois;
* kantono Bourmont;
* kantono Châteauvillain;
* kantono Chaumont-norda;
* kantono Chaumont-suda;
* kantono Clefmont;
* kantono Juzennecourt;
* kantono Nogent;
* kantono Saint-Blin;
* kantono Vignory.

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Haute-Marne

**ATENTU**: La komunumoj de 1000 aŭ pli da loĝantoj ĉiuj ricevis artikolon. Por komunumetoj de signife malpli ol 1000 loĝantoj tio ne sencas, kaj en la departemento ekzistas multaj vilaĝetaj komunumoj kun malpli ol 100 vilaĝanoj (la komunumo *Curmont*en tiu ĉi arondismento havas nur 12, dek du!). Tial forpreniĝu la ruĝaj ligiloj de tiuj ekstreme malgrandaj adiminstraj unuoj (ofte sen foto, kutime sen reta ligilo), kiuj probable en la venontaj jaroj ankoraŭ transformiĝos al iom pli grandaj "novaj komunumoj".

Arondismentoj de Haute-Marne
Tarzan-kameleono

alternative=Calumma tarzan 01.jpg|eta|Calumma tarzan 01
**Tarzan-kameleono** (*Calumma tarzan*) estas specio de genro *Calumma*, hejma en Madagaskaro. Tiu specio estis unuafoje priskribita en la regiono Anosibe An'Ala en 2010. Ĝi estas endanĝerigita pro detruo de ties vivejo. La IUCN listigas ĝin al la 100 plej endanĝerigitaj specioj.

## Priskribo 
La tarzan-kameleono estas mezgranda, ĉefe verd-kolora kameleono, kiu havas kapan-trunkan longon de 61 ĝis 72 mm kaj tutan longon de 119 ĝis 150 mm. Ĝi apartenas al specio-grupo de *C.&nbsp;furcifer*, sed diferencas disde tiu grupo en kelkaj karakterizaĵoj. Grava unika karakterizaĵo estas la ŝovelil-forma muzelopinto, kiu pli forte karakteriza ĉe maskloj ol ĉe femaloj. Same karakteriza estas la bruneta koloro sur kapo kaj nuko, kiu okazas nur ĉe maskloj. Ambaŭ seksoj ne havas karakterizan dorsan aŭ ventran kreston. Okaze de streso, tarzan-kameleonoj montras gravajn flavajn striojn, iafoje la bestoj povas iĝi tute flavaj.

## Disvastiĝo kaj aspekto 
eta|disvastiĝa areo
La holotipo de tarzan-kameleono venas el arbara fragmento ĉe Tarzanville. Ĉiuj trovejoj estas arbaraj fragmentoj en regiono Anosibe An'Ala (Provinco Moramanga) en orienta Madagaskaro, ĉ. 800 ĝis 900 m super la marnivelo. Tie tiu specio estas relative ofta. La dormejoj de la plenkreskaj bestoj troviĝas 1 ĝis 4 metrojn super la arbara grundo, la dormejo de la pli junaj bestoj 1 ĝis 2 metrojn super la arbara grundo.

## Etimologio 
La specio-nomo estas dediĉita al la fikcia romanfiguro Tarzan. Oni tiel provis diskonigi la specion kaj esperis je pli forta protekto de la specio, danke al la konateco.

Kategorio:Kameleonoj
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Charles Chubb

**Charles Chubb** (naskiĝis la 31-an de decembro 1851, mortis la 25-an de junio 1924) estis brita ornitologo.

## Familio 
Chubb naskiĝis en Steeple Langford ĉe Salisbury, Anglio. Li geedziĝis dufoje, al Ada Albion kaj al Alice Mabel Baker. Li havis sep gefilojn, inter kiuj Ernest Charles Chubb estis ankaŭ ornitologo kaj estis muzea zorgisto en Durban. En 1924 Chubb suferisakcidenton ĉe la Muzeo pri natura historio kaj mortiĝis post du semajnoj en Londono.

## Kariero 
Chubb eklaboris ĉe la Brita Muzeo je aĝo de 26.

Inter la birdospecioj kiujn li priskribis estas la Koba troglodito kaj la genro de tinamoj nome *Crypturellus*.

## Verkoj 
* *The Birds of British Guiana* (2 volumenoj, 1916 kaj 1921)
* *The Birds of South America* (1912, kun Lordo Brabourne)

## Eksteraj ligiloj 
* retejo *Zoonomen*, konsultita en majo 2016

Kategorio:Britaj ornitologoj
Kategorio:Salisbury
Kategorio:Brita Muzeo
Pigmea bradipo

alternative=Perezoso La Mochila.jpg|eta|Perezoso La Mochila
eta|Arealo
La **Pigmea trifingra bradipo** *(Bradypus pygmaeus)* estas specio de bradipo, vivanta sur insulo Escudo de Veraguas de Panamo, en la mangrovo-arbaroj. Kvankam la insulo estas neloĝata, sed oni dehakas la arbojn, tiel la pigmea trifingra bradipo estas tre rara besto, vivas ĉ. 100 bestoj de ĝi. Ĝi aperas sur ruĝa listo de IUCN kiel formortanta besto.

## Priskribo 
La pigmea trifingra bradipo havas verdet-koloran felon, ĉar en ĝiaj piloj setlas bluaj algoj. Ĝia korpolongo estas 48 – 53&nbsp;cm, pezas 2,50 – 3,.50&nbsp;kg, averaĝe 2,90&nbsp;kg. Tiel ĝi estas la plej malgranda bradipo.

Ĝi manĝas foliojn, naskas nur unu idon de februaro ĝis aprilo.

Kategorio:Faŭno de Panamo
Kategorio:Mamuloj de Centrameriko
Sophie Agacinski

. Ŝi estas fratino de la filozofino Sylviane Agacinski, edzino de Lionel Jospin. Ŝi edziniĝis kun Jean-Marc Thibault, ili havas filon, Alexandre, kiu naskiĝis la 15-an de decembro 1968. Ŝi rolludis en "Seule à Paris" (Sola en Parizo) (1965). Ŝi verkis por televidfilmoj kaj nun verkas kun Mickaël Delmar dokumentfilmojn, kiuj estas videblaj sur Arte kaj France 3.

## Filmaro 
* 1966 : "Les malabars sont au parfum" de Guy Lefranc
* 1966 : "Le Solitaire passe à l'attaque" de Ralph Habib
* 1969 : "Des vacances en or" de Francis Rigaud
* 1969 : "Vînatorul de cerbi" de Jean Dréville, Pierre Gaspard-Huit kaj Sergiu Nicolaescu
* 1969 : "Faites donc plaisir aux amis" de Francis Rigaud
* 1969 : "Le Débutant" de Daniel Daert
* 1973 : "Le Concierge" de Jean Girault
* 1974 : "Juliette et Juliette" de Remo Forlani
* 1974 : "Gross Paris" de Gilles Grangier
* 1981 : "Le Roi des cons" de Claude Confortès

## Televidfilmoj 
* 1965 : "Seule à Paris" de Robert Guez
* 1967 : "Allô Police" de Robert Guez
* 1967 : "La Famille Colin-Maillard" de Georges Barrier
* 1969 : "Bas de cuir" (Die Lederstrumpferzählungen)
* 1973 : "Arsène Lupin" de Jean-Pierre Desagnat
* 1975 : "Les Zingari" de Robert Guez
* 1976 : "Le Cœur au ventre" de Robert Mazoyer
* 1980 : "Le Surmâle" de Jean-Christophe Averty
* 1980 : "Docteur Teyran" de Jean Chapot
* 1981 : "Le Boulanger de Suresnes" de Jean-Jacques Goron

## Teatraĵoj 
* 1966 : "Opération Lagrelèche" de Jean Poiret kaj Michel Serrault, Théâtre Fontaine
* 1968 : "La Bonne Adresse" de Marc Camoletti kaj Christian-Gérard, Théâtre de la Potinière
* 1973 : "Le Médecin malgré lui" de Molière kaj Jean-Marc Thibault, Théâtre Firmin Gémier
* 1976 : "Le Roi des cons" de Georges Wolinski, mise en scène Claude Confortès, tournée Herbert-Karsenty
* 1979 : "Contes et Exercices de conversation et de diction françaises pour étudiants américains" de Eugène Ionesco, reĝisorado Claude Confortès, Théâtre Daniel Sorano Vincennes
* 1980 : "Contes et Exercices de conversation et de diction françaises pour étudiants américains" de Eugène Ionesco, reĝisorado Claude Confortès, Théâtre de la Potinière

Kategorio:Francaj aktoroj
Yosimi Umeda

**Yosimi UMEDA** - japane 梅田善美, hepburne *Umeda Yoshimi*, elparolita kiel [Joŝimi], naskiĝis en 1933, mortis la 29-an de novembro 2010 - estis japana esperantisto kaj gvida kunlaboranto de la flugkompanio *Japan Airlines*. Kiam okazis la 21-a Internacia Junulara Kongreso en Japanio en 1965, li estis la ĝenerala sekretario de la loka kongresa komitato sub Kansaja Ligo de Esperanto-Grupoj. En la oficperiodoj 1983-1986 kaj 1983-1986 li estis membro de la estraro de UEA kaj funkciis kiel ties vicprezidanto. Krome inter la jaroj 1983 kaj 1995, do en la oficperiodoj 1983-1986, 1986-1989, 1989-1992 kaj 1992-1995, li estis reprezentanto de Japana Esperanto-Instituto en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Dum liaj vojaĝoj ekster Japanio li multe prelegis pri la kulturo de sia lando; interalie li estis la supozeble plej aktiva tema kontribuanto de la 28-a Internacia Seminario de Germana Esperanto-Junularo inter la 27-a de decembro 1984 kaj la 3-a de januaro 1985 en la urbo Wetzlar, kiu temis pri la kulturo de Japanio.

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Esperanto-Araba Lernolibro (Isaac)

**Esperanto-Araba Lernolibro**  estas lernolibro  verkita  de Nassif Isaac kaj eldonita en 1969 de Librejo l-Anĝalu l-Misrija.

Helpe de simpla frazaro, ekde la komenco la aŭtoro didaktike klarigas laŭgrade la ĉefajn elementojn de la lingvo.

## Enhavo
*Antaŭparolo : Signifo de Esperanto por la mondo; historio de la Esperanto-movado;
*Unua leciono : la alfabeto;
*Dua leciono : "La familio - geavoj" : frazaro, vortkunmetado, pronomoj;
*Tria leciono : "La familio - la gepatroj - D-ro Fajez kaj sia edzino" : frazaro, afiksoj, konjugacio, akuzativo;
*Kvara leciono : "La familio - la gefiloj" : frazaro, afiksoj; 
*Kvina leciono : "La loĝejo" : frazaro, vorttrezoro, afiksoj, konversacio, proverboj kaj diraĵoj; 
*Sesa leciono : "La tempo" : frazaro, vorttrezoro, afiksoj, adjektivo, adverbo, proverboj kaj diraĵoj;  
*Sepa leciono : "La homa korpo" : frazaro, vorttrezoro, prepozicioj, participoj;
*Oka leciono : "Bestoj kaj birdoj" : frazaro, vorttrezoro, pronomoj, afiksoj, korelativoj; 
*Naŭa leciono : "Tra Arabujo" : konversacio, proverboj kaj diraĵoj, afiksoj.
 
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Araba lingvo
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Atriplex

eta|dekstre|*Atriplex patula*, infloro kun brakteoloj kaj semoj
**Atriplex**, *Á-tri-plex* aŭ en Esperanto **atriplekso** aŭ **atriplo**, estas planto-genro de 250-300 specioj, konata anglalingve per komunaj nomoj *saltbush* (salarbusto), *orache* kaj aliaj. Ĝi apartenas al la subfamilio *Chenopodioideae* de la familio Amarantacoj (kiu inkludas *Chenopodiaceae* laŭ la sistemo Cronquist).

Tiu genro estas tre varia kaj amplekse disvastiĝinta. Ĝi inkludas multajn plantojn el dezertoj kaj marbordoj kaj halofitoj, same kiel plantoj de humidaj medioj.

La genra nomo estas derivita el Latino kaj estis aplikata de Plinio la Maljuna al la manĝeblaj atriploj. La nomo salarbusto deriviĝas el la fakto, ke tiuj plantoj retenas salon en siaj folioj, pro kio ili estas ege utilaj en areoj kie estas grundosaliĝo.

## Aspekto 
## Distribuo kaj evoluo 
## Ekologio 
## Uzado fare de homoj 
## Sistematiko 
### Specioj 
* Ĝardena atriplo, *Atriplex hortensis*

## Notoj 
Kategorio:Amarantacoj
Mahendraparvata

**Mahendraparvata** estas malaperinta urbo de la Kmera imperio, kies ruinojn oni malkovris en junio de 2013 en regiono Siem Reap, Kamboĝo, sur monto Phnom Kulen. Ĝi estis pli frue fondita ol Angkor. 

Ĝi situas 40 kilometrojn norde de Angkor Vat, 45 kilometrojn norde de Siem Reap. La urbon fondis en 802 Ĝajavarman la 2-a, fondinto de la Kmera imperio.

## Vidu ankaŭ
*Sdok Kok Thom, templo el la 11-a jarcento kun ĥmera skribaĵo
*Kmeroj

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Kamboĝo
Kategorio:Aperis en la 9-a jarcento
Kategorio:Historiaj urboj
Kategorio:802
Rivero Santa Cruz (Argentino)

**Rivero Santa Cruz** (en hispana **Río Santa Cruz**, Sankta Kruco) estas rivero el la argentina provinco Santa Cruz.

La rivero Santa Cruz startas ĉe la bordo de la lagoj Viedma kaj Argentino, de glaĉera origino kaj situe ĉe la Nacia Parko Los Glaciares, kaj fluas 385&nbsp;km orienten antaŭ atingi la marbordon de la Atlantika Oceano, je 350&nbsp;km norde de la suda pinto de Sudameriko, kreante delton.

La rivero havas gravan fluon de 790 m³ averaĝe, kaj estas uzata ne nur por irigacio sed ankaŭ por produktado de hidroelektron.

Kategorio:Riveroj en Argentino
Puerto Deseado

[eta|dekstre|Malnova [Puerto Deseado (stacidomo)|trajnstacio de Puerto Deseado (2003)]]
**Puerto Deseado** (Dezirita Haveno), nome ankaŭ zone *Deseado*, estas urbo kaj fiŝkapta havenurbo en la Patagonio, en la provinco Santa Cruz, Argentino, ĉe la norda bordo de la rio Deseado. La urbo troviĝas je 221 km de Caleta Olivia. En 2010 estis 14,183 loĝantoj.

La haveno, je 32 km, estis nomita *Port Desire* fare de la korsaro Thomas Cavendish en 1586, laŭ la nomo de lia ĉefŝipo, kio poste estos ŝanĝita per ties traduko al la kastilia lingvo.

La urbeto havas du placojn, fervojan stacion kaj du muzeojn: la Municipa Muzeo Mario Brozoski, kie oni montras restaĵojn de la korveto Swift kiu vrakis en 1770, rekuperitaj post malkovro en la haveno en 1982, same kile kolekton de objektoj de la indiĝenaj popoloj kaj la Fervoja Muzeo dediĉita al la Patagonia Fervojo, kiu el tiu urbo devis atingi ĝis la lago Nahuel Huapi.

## Vidu ankaŭ 
* Puerto Deseado (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Mapo de Puerto Deseado 


Kategorio:Geografio de Argentino
Kategorio:Urboj de Argentino
John Stevens Henslow

**John Stevens Henslow** (6a de februaro 1796 – 16a de majo 1861) estis angla pastro, botanikisto kaj geologo. Li estas memorigita kiel amiko kaj instruisto de Charles Darwin.

Li naskiĝis ĉe Rochester kaj edukiĝis ĉe la St. John's College, Kembriĝo, kie li gradiĝis en 1818. Li montris dekomence grandan intereson por natura historio kio plialtiĝis kiam li akompanis Sedgwick en 1819 dum veturo al la Insulo Wight kie li lernis sian unuan lecionon pri geologio.

Kategorio:Kembriĝo
Kategorio:Anglaj botanikistoj
Kategorio:Anglaj geologoj
Márta Kurutzné Kovács

**Márta Kurutzné Kovács** [kurucnE kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kurutzné Kovács Márta** estas hungara inĝeniero-arkitekto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010). Ŝia edzina nomo estas *Kurutz Károlyné*, ŝia origina nomo estas *Kovács Márta*.

Márta Kurutzné Kovács http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19220 naskiĝis la  1940 en Budapeŝto.

## Biografio 
Márta Kurutzné Kovács frekventis gimnazion en Balatonfüred, universitaton en Budapeŝto inter 1959-1964. Ŝi edziniĝis post tuj la lernado, baldaŭe ŝi naskis 3 filojn. Ŝi eklaboris samloke en la universitato. En 1972 ŝi doktoriĝis. En 1985 ŝi atingis la rangon PhD. Ŝi okupiĝas pri teorio de konstrutekniko. Ŝi partoprenas en redaktado de *Journal of Computational and Applied Mechanics*, *Biomechanica Hungarica* kaj *International Review of Mechanical Engineering*. Ŝi ricevis premiojn en 2003 kaj 2005.

## Verkaro (elekto) 
**Süllyedő alátámasztású magasépítmények gépesített számításának módszerei* (1974)
**State change analysis of structures with generalized conditional joints* (1981)
**Nemsima nemkonvex energiafüggvényű szerkezetek stabilitásvizsgálata* (1993)
**Szilárdságtan* (1990, 2000) - lernolibro por studentoj pri solida tekniko

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Edlyn Teske

**Edlyn Teske**, naskiĝis en 1968, estas germandevena matematikistino kaj esperantistino, post la fino de 2021 vivanta en Lepsiko. En la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj ŝi tre aktivis en Germana Esperanto-Junularo, precipe en la organizado de Internaciaj Seminarioj. Krome inter somero 1993 ĝis somero 1995 ŝi estis vicprezidanto kaj estrarano pri eksteraj rilatoj en la estraro de TEJO.

De 1987 ĝis 1990 ŝi studis matematikon ĝis bakalaŭro en la universitato de Marburgo kaj ĝis 1993 plustudis en la Teknologia Universitato Berlino; krome ŝi studis fizikon ĝis bakalaŭro (tiutempe ambaŭ bakalaŭroj ankoraŭ nomiĝis antaŭekzamenoj por diplomo). En junio 1998 ŝi doktoriĝis pri informadiko en la Teknologia Universitato Darmstadt.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Kanadaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Kanadaj matematikistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Sándor Kuthy

**Sándor Kuthy** [ŝAndor kuti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kuthy Sándor** (malofte *K. Kuthy Sándor*) estis hungara biokemiisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1946).

Sándor Kuthy http://hu.wikipedia.org/wiki/Kuthy_S%C3%A1ndor_(agrok%C3%A9mikus) naskiĝis la  1904 en Budapeŝto. Li mortis la  1971 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Kuthy ricevis diplomon en Budapeŝto en 1958-1927, poste li esploris kaj ricevis la duan diplomon en universitato de Debrecen. En 1932 helpe de ŝtata stipendio li studis en Berlino, poste en Sorbonne. Li ekinstruis en 1935 en altlernejo de Keszthely, baldaŭe en Gödöllő. Ekde 1957 li havis postenon en instituto. Li pensiuliĝis en 1968. Li okupiĝis precipe pri sterkado, pri likvaj artefaritaj sterkoj.

## Verkaro (elekto) 
**A hidrotropizmus biochemiai és biophysikai jelentősége* (1930)
**Mikor érdemes istállótrágyatelepet létesíteni?* (1942)
**Szerves kémia* (Organika kemio), (1954) - lernolibro por studentoj
**Levélen keresztüli trágyázás* (Sterkado tra folio), (1960)

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio](http://hu.wikipedia.org/wiki/Kuthy_S%C3%A1ndor_(agrok%C3%A9mikus))

 
Kategorio:Hungaraj biokemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sud-Vjetnama Nacia Liberiga Fronto

eta|Flado de Vjetkongo
**Sud-Vjetnama Nacia Liberiga Fronto** () aŭ ***Viet Cong*** (esperantigebla al **Vjetkongo**) estis komunisma armeo bazita en Suda Vjetnamio, kiu batalis kontraŭ la registaroj de Sud-Vjetnamio kaj Usono dum la Vjetnama milito (1955-75).

La konata vjetnama nomo *Việt Cộng* estas mallongigo de *Việt Nam Cộng-sản* ("Vjetnama Komunisto") kion la malamikoj ŝanĝis alternative al *Việt gian cộng sản* ("Komunisma Perfidulo al Vjetnamio"). Usona armeo nomis la vjetnam-komunismajn fortojn *Charlie*, negrave ĉu Nord-vjetnamoj aŭ Vjetkongo.

La grupo estis formita de personoj de kaj Suda kaj Norda Vjetnamioj. La Vjetkongo uzis gerilan militadon, inkludante atakojn kontraŭ usonaj invadomilitistoj, aŭ kontraŭ ties sudvjetnamaj aliancanoj, bojkotojn, teroristajn bombadojn, ŝteladon, militmortigojn, kaj embuskojn. La grupo estas plej konata por la Tet-Ofensivo (*Sự kiện Tết Mậu Thân*, *Tet Offensive*), atako al multaj Sud-vjetnamaj urboj en februaro 1968. La grupo estis proksime rilata al la registaro de Norda Vjetnamio, kiu konkeris la Sudan en 1975 (pri tio vidu artikolon Falo de Sajgono).

Laŭ “Rethinking Camelot” (Noam Chomsky 1993) la vjetkonga rezisto estis, parte, la rezulto de teruro trudita de la registaro de Suda Vjetnamio subtenita kaj gvidita de Usono, dum la Vjetkonga Organizo pli pace atendis baloton promesita de la Ĝeneva Konferenco (1954).

## Bildaro 

File:1964 Brinks Hotel bombing.JPG|Brinks-Hotelo post vjetkonga bombado en 1964, Saigono. Du usonaj oficiroj estis murditaj.
File:Vietnampropaganda.png|Usona propaganda flugfolio urĝanta Vjetkongon forkuri.

## Vidu ankaŭ 
* Vjetnama milito

## Referencoj 
* La Dekpunkta Totala Solvo de la Nacia Fronto de Liberigo de Sud-Vjetnamio al la Sudvjetnama Problemo Giai Phong, Sud-Vjetnamio 1970.

Kategorio:Vjetnama milito
Kategorio:Komunismaj partioj
Kategorio:Naciismo
Kategorio:Historio de Vjetnamio
Kategorio:1954 en Vjetnamio
Kategorio:1976 en Vjetnamio
Prince Henry Ozoemena Ogúinye

**Prince Henry OZOEMENA OGÚINYE** aŭ pli mallonge **Princo Henriko** (n. ) estas niĝeria esperantisto. Li loĝas en Owerri kaj apartenas al la igboj.

Li ekstudis Esperanton en 1985 en lernejo, poste perfektigis sian lingvokonon per korespondaj kursoj helpe de Hans Bakker, John Brownlee kaj aliaj homoj kiel Els Kervers Van Tholin, Sally Phillips, Elisabeth Schwarzer, Helga Farukuoye. En 1987 li fondis ZEGO Esperanto-klubon kaj ĝis 1991 estis ĝia prezidanto. En 1991 li fondis Enyiogugu Junulara Esperanto-Grupo (EJEG) kaj Brilanta Stelo Esperanto-Klubo (BSEK), kies prezidanto li estis ĝis 1993. Krome li estis fondinto de la Niĝeria Junulara Esperanto-Klubo (NIJEK), kies prezidanto li estis almenaŭ ĝis 1998.

En 1989 li faris sian unuan eksterlandan vojaĝon al Benino kaj Togolando, instigita kaj subtenita de eŭropa esperantisto Elisabeth Schwarzer el Germanio. Tie li konatiĝis kun afrikaj pioniroj de Esperanto kiel Affantchao Biakou Yao, Mensah Agbemadon, Adanou Efoue, Tchikpe Privas ktp.

Li estas unu el la  fondintoj de EFEN  kaj laŭ la stato de somero 2013 prezidanto de Esperanto-Federacio de Niĝerio, la landa asocio de UEA en Niĝerio. Ekde 2007 ĝis nun en la oficperiodoj Komitato de UEA 2007-2010, 2010-2013 kaj aktuale 2013-2016, li estas reprezentanto de Esperanto-Federacio de Niĝerio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. 

Profesie li estas ĵurnalisto kaj lekciisto en universitato pri anglalingva literaturo kun specialiĝo pri feminismo, afrika kaj afrik-amerika karibeaj literaturoj. Li nun doktoriĝas ankoraŭ pri literaturo, fondis plurajn klubojn kaj la menciitan landan asocion en Niĝerio, kontribuis al "Kontakto", "Monato" kaj aliaj revuoj, kaj estas aŭtoro de *La Voĉo de Juna Afrikano* (1998) kaj *Festo de Beno* (2006), kaj de originala esperantlingva literaturo.

Li partoprenis Afrikajn Esperanto-kongresojn en Togolando (1990), Benino (1991), kaj Ganao (1994). Li ankaŭ ĉeestis la Universalajn Kongresojn, interalie en 2012, 2015, 2018.

## Verkoj
* Voĉo de Juna Afrikano. «Mi sentos vian mankon». Hungario, 1998. 39 p. — ISBN 9630497425 *(poemoj)*
* Festo de beno (rakonto, 2006) 

## Referencoj 
Kategorio:Niĝeriaj esperantistoj
Guttet-Feschel

**Guttet-Feschel** estas komunumo en la distrikto Leuk en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 439 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Guttet-Feschel situas en la suba parto de la Supra Valezo ĉe la norda flanko de la valo de Rodano. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Guttet kaj Feschel, kaj la setlejoj Wiler, Grechmatte kaj Oberu.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,51 km², de kiuj 23,1% estas kovritaj de arbaro, 18,6% servas por agrikulturo kaj 3,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Guttet-Feschel limas en nordo al Leukerbad, en nordnordoriento al Ferden, en oriento al Gampel-Bratsch, en sudo al Leuk, kaj en okcidento al Albinen.

## Trafiko 
Guttet-Feschel situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la komunumo kondukas du flankaj vojoj de Leuk. Pere de poŝtaŭtolinio de Leuk al Guttet la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La komunumo Guttet-Feschel estiĝis en la jaro 2000 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Guttet kaj Feschel.

La unua dokumenta mencio de Guttet datiĝas el la jaro 1261 kiel *gottet*. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Guttet apartenis al la Triono Von Zuben de la Valeza Dekono Leuk.

La unua dokumenta mencio de Feschel datiĝas el la jaro 1267 kiel *Vexli* kaj *Veselli*. En la jaro 1580 estis la unuan fojon menciita la paŝtejorajto en Obern-Galm. La Sankt-Miĥaelo-Kapelo estis menciita la unua fojon en la jaro 1499. En la jaro 1699 ĝi estis alikonsekrita al Sankta Antonio. En la jaro 1775 estis kreita la krucvojo. En la jaro 1863 Feschel disiĝis de la paroĥo Leuk kaj partoprenis en 1901 kaj 1902 la konstruadon de Nova preĝejo en Wiler sur la teritorio de la komunumo Guttet, kun kiu ĝis ekde la jaro 1924 formas komunan paroĥon. En la jaro 1969 Feschel kaj Guttet konstruis komunan tombejon kaj en 1972 komunan lernejon. La 8-an de novembro 1904 granda parto de la vilaĝo Feschel estis detruita de inscendio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Guttet-Feschel
Gyula Kuti

**Gyula KUTI** [djula], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kuti Gyula,** angle **Julius Kuti** estas hungara-usona fizikisto, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1990).

Gyula Kuti http://wwwold.kfki.hu/fszemle/archivum/fsz9011/akad9011.html naskiĝis la  1940 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Kuti frekventis gimnazion kaj universitaton en Budapeŝto. Post la diplomo li ekinstruis samloke en la universitato, krome li havis postenon en fizika esplorinstituto. En 1973 li instruis en Bostono. En 1979 li doktoriĝis en Budapeŝto. Ekde 1981 li esploras en San-Diego (Kalifornio). Li okupiĝas precipe pri partikla fiziko kaj kvantuma mekaniko. Li ricevis hungarajn premiojn en 1972 kaj 1975.

## Verkaro (elekto) 
**Quark confinement and the quark model* (1977)
**The quark bag model* (1978)

## Fontoj 
* biografio hungare (la teksto estas legebla plej malsupre)
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Duonpelagianismo

eta|Sarkofago dirita de sankta Kasiano en abatejo de Sankta Viktoro en Marsejlo.
**Duonpelagianismo** aŭ **Semipelagianismo** estas teologia teorio kies formulado reiras al Sankta Kasiano el Marsejlo (ĉirkaŭ 360 - 435), Vincento el Lerino (mortinta antaŭ 450) kaj al aliaj monaĥoj de sudo de Francio. Laŭ ili, la homaj estuloj  cele de sia savo povas/devas plenumi siainiciate la unuan paŝon en la direkto de Dio, nome ili kapablas tion fari per siaj homaj fortoj sen la helpo de la dia graco, kiu intervenas nur poste en dua momento.
 
Tiu doktrino provas precizigi, laŭ nova maniero, la rolon de la graco kaj de la libera volo en la homo vokita al la savo, nome la rolon de Dio kaj de la homo.

Ili akceptas ja jes ke la graco nepras por la savo (malsame ol pelagianismo), sed aliras specon de “semipelagianismo” opone al la radika pozicio de  monergismo  (efikas nur la graco) kaj de antaŭdestinismo, kontraŭ la pozicioj subtenitaj de Aŭgusteno de Hipono kaj ties skolo. Duonpelagianismo estis formale kondamnita en la Dua koncilio de Orange de 529, sed refloris epoke de humanismo, renesanco kaj klerismo  kaj reviviĝas ofte tie kaj tie en la kristana mondo, en kiu oni emas allasi ke la homa esto povas. cele de la savo, profiti de sia aŭtonoma volo kaj de siaj kapabloj veraj aŭ imagitaj, eventuale stimulitaj kaj ĉiukaze integritaj de la dia graco. Kutime temas pri nekonscia – kaj do nepeka – eraro.

Malamikoj de pelagianismo kaj semipelagianismo sin lokigis Luteranismo kaj la klasika Kalvinismo, eĉ ili – almenaŭ pasintajn epokojn - ili pri tiu teologia eraro akuzas la katolikan kaj ortodoksan ekleziojn.

Arminianesimo distingiĝas kaj el duonpelagianismo kaj el klasika Kalvinismo kaj oni povas ĝin taksi kvazaŭ formulado "intera" de la du doktrinoj: kun duonpelagianismo ĝi kundividas la enfazon pri la homa responso de "kunlaborado" kun la Dia Graco; Arminianismo, male, malkorformiĝas al kalvinismo kiam tiu asertas ke esta Dio, en sia libera iniciato kaj suvereneco, kiu movas la unuan paŝon en la homo, por al li liveri Sian Gracon.

Kaj la Katolika Eklezio kaj tiu Ortodoksa rifuzas kaj pelagianianismon kaj duonpelagianismon.
 
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
*Pelagianismo
*Aŭgustenismo
*Sola gratia

## Eksteraj ligiloj 
*Eresie.it-Semi-Pelagianesimo

## Bibliografio 
* J. Pohle, *Semipelagianism*, in *The Catholic Encyclopedia*, Éd. Robert Appleton Company, New York, 1912.
* Noël Duval, Jacques Fontaine, Paul-Albert Février, Jean-Charles Picard et Guy Barruol, *Naissance des arts chrétiens*, Éd. Ministère de la Culture/Imprimerie Nationale, Paris, 1991, 
* Paul-Albert Février, *Saints fondateurs et traditions hagiographiques* in *Le peuple des saints. Croyances et dévotions en Provence et Comtat Venaissin des origines à la fin du Moyen Âge*, Académie de Vaucluse, / Éd. Aubanel, Avignon, 1987, ISBN 2906908002.

Kategorio:Herezo
Kategorio:Kristana teologio
Kategorio:Kristanaj teologiaj movadoj
Kategorio:Kristana heterodokso
Conrad Martens

**Conrad Martens** (naskiĝis en 1801, mortis la 21-an de aŭgusto 1878) estis anglo-naskita pejzaĝpentristo aktiva en Aŭstralio el 1835.

## Vivo kaj kariero 
La patro de Conrad Martens estis komercisto kiu venis al Londono kiel konsulo de Aŭstrio; Conrad naskiĝis en "Crutched Friars" ĉe Tower Hill. Kiel liaj du fratoj, John William kaj Henry, ankaŭ li studis por pejzaĝismo kun la elstara akvarelisto Copley Fielding.

En 1833 li partoprenis en la fama Vojaĝo de la Beagle, dum kiu li amikiĝis kun Charles Darwin. Ili navigis suden al Patagonio, kaj atingis ĝis Puerto Deseado la 23an de Decembro 1833. Tie Martens pafis reaon kiujn ili ĝuis manĝis antaŭ Darwin konstatis, ke temas pri la rara pli malgranda specio de reao pri kiu parolis al li gaŭĉoj, kaj el kiu oni konservis la restojn, kiuj utilis por la priskribo de la Malgranda reao. Martens poste veturis al Aŭstralio kaj sukcesis kiel pentristo en Sidnejo ekde 1835.

[eta|300px|dekstra|Akvarelo pentrita dum la veturo tra [Fuegio montrante la ŝipon *Beagle* kaj indiĝenajn Fuegianojn.]]

## Referencoj 
* Richard Keynes. ''Fossils, Finches and Fuegians: Charles Darwin's Adventures and Discoveries on the Beagle, 1832-1836*. (London: HarperCollins, 2002) ISBN 0-00-710189-9. Tiu libro enhavas kelkajn reproduktojn de verkoj de Martens.

## Plua legado 
* Douglas Dundas. *Martens, Conrad (1801 - 1878) - Australian Dictionary of Biography, Volume 2 * (Melbourne University Press, 1967) pp 212–213.
* Susanna De Vries. *Conrad Martens on the Beagle and in Australia'' (Pandanus Press, 1993). ISBN 0-646-14129-5.

## Eksteraj ligiloj 
* Works by Martens  (Nacia Biblioteko de Aŭstralio, Kanbero)
* Works by Conrad martens (Art Gallery of New South Wales)
* Conrad Martens  (State Library of New South Wales, Sidnejo)
* The Conrad Martens sketchbooks - ilustracioj de la vojaĝo  (Cambridge University Library's Digital Image Collections).
* Conrad Martens: The second voyage of the HMS 'Beagle'  (National Maritime Museum)
* Forest, Cunningham's Gap  (Watercolour, 1856 - Queensland Art Gallery)

Kategorio:Anglaj pentristoj
Kategorio:Aŭstraliaj pentristoj
Kategorio:Pejzaĝismo
Siem Reap

**Siem Reap** estas urbo en Kamboĝo, la ĉefurbo de la samnoma provinco, apud la mondfama ruinurbo Angkor Vat, en la nordokcidenta parto de la lando, 10-15km norde de la lago Tonle Sap (plej granda lago de Kamboĝo). Ĝi havas la loĝantaron de 174&nbsp;000 (2008).
La urba ekonomio baziĝis pli frue je kultivado de rizo kaj je fiŝkaptado, sed hodiaŭ la plej grava ekonomia branĉo estas la turismo. Angkor Vat situas je 6 km. Proksime de Siem Reap funkcias internacia flughaveno.

## Bildaro 

File:Siem reap.jpg|La interna urbo
A road of Siem Reap.JPG|Strato
Highway No 6..JPG|6-a vojo
Buddhist Shrine..JPG|Budhisma adorejo
Traditional musicians.JPG|Tradiciaj muzikistoj
Cambodian market, S.R..JPG|Foiro
File:Traditional houses.JPG|Tradiciaj palisaj domoj (palafitoj)
File:Angkor Airport.JPG|Interno de la flughaveno

Kategorio:Urboj de Kamboĝo
Anger-fontano malnova (Erfurto)

[eta|La puto kun la komerca domo en la fono; dekstre la [Preĝejo Sankta Wigbert (Erfurt)|Preĝejo Sankta Wigbert; la konstruaĵo kun ruĝaj tegoloj estas la Majenca guberniestrejo.]]
eta|Alegoria figuro de industrio kaj metioj. eta|Tabulo kun datoj de konstrukomenco kaj konstrufino kaj la nomoj de la farintoj.

La **Malnova Anger-fontano** (germane: *Alter Angerbrunnen*, iam ankaŭ *Monumentalbrunnen*) estas unu el la multnombraj akvaj konstruaĵoj en la urbocentro de Erfurto.

## Historio 
La en la 6-a de septembro 1890 inaŭgurita monumenta fontano estis faritaj de la berlina arkitekto Heinrich Stöckhardt kaj de la skulptisto Heinz Hoffmeister. Gisis ĝin la erfurtano Lorenz Müller. Ĉe la inaŭguro kantis la instruistara koruso akompanita de la kapelo de la Prusa arteleritaĉmento nr. 19.

Malantaŭ estas kvaretaĝa vendejo (Anger-strato nr. 39-40), konstruita en 1899 laŭ la planoj de la berlina magistratano Dinklage. Ĝi estas samtempe la limo okcidenta de Anger, do kvazaŭ la kontraŭo de Galerioj Anger 1.

## Priskribo 
* Flora, la romia diino de florado, ofertas rozon al la vizitanto per etendita mano. Ŝi reprezentas la hortikulturon kaj la agrikulturon.
* La atributoj de floroj kaj fruktoj (simbolo por Erfurto kiel urbo de kultivado de floroj kaj fruktokulturo) estas superfluataj de akvo.
* Maŝinkonstruadon, armilfaradon, artmetiadon kaj metiojn reprezentas fortulo kiu portas martelon, kruĉon, aglan kaskon, dentradon kaj vajcon.

La figuroj estantaj super la natura grando estas el kupro, la obelisko el granito kaj la soklo el grejso.

## Vidu ankaŭ 
* Kulturforumo Dacheröden
* Nova Anger-fontano

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo sur *erfurt-web*.

Erfurto
Kategorio:Fontanoj en Erfurto
Kulturforumo Dacheröden

eta|300px|La domo kun la Anger-fontano dekstre. eta|Tabulo memoriganta la viziton de gravuloj. eta|La domo sur historia foto el la 1950-aj jaroj.
La **Domo Dacheröden** (germane: *Kulturforum Haus Dacheröden*) estas unu el la multnombraj monumentprotektitaj domoj en la urbocentro de Erfurto (Anger-strato nr.37-38).

## Historio 
Ĝis 1945 la domo (unua mencio en 1310) nomiĝis *Lucius-Haus* (laŭ la entreprenisto Johann Anton Lucius). Ĝi estas unu el la plej impresaj renesancstilaj domoj de la urbo. Pli frue estis surtegmente eĉ grandaj literoj kun la nomo en direkto de la paralela Neuwerkstraße.

Ekde 1664 ĝi estis loĝejo de oficistoj de la majenca prefekturo. Dum la 18-a jc. ĉi tie estis la loĝejo de la familio Dacheröden. Karl Friedrich von Dacheröden (1732-1809), juristo kaj prezidanto de la *Akademie gemeinnütziger Wissenschaften* kaj faris la domon centro de spirita kaj kultura vivo en la urbo. Gastoj estis Karl Theodor von Dalberg, Johann Bartholomäus Trommsdorff, Johann Wolfgang von Goethe, Friedrich Schiller. Tie ĉi en la 1791-a jaro Wilhelm von Humboldt kaj la Dacheröden-filino Karolino gefianĉiĝis. Ĉe ŝi konatiĝis Schiller kun la filinoj de Lengefeld kaj fianĉiĝis al unu el ili. Tabulo muntita en 1928 memoras la vizitojn de la jam menciitaj personuloj, krome de Alexander von Humboldt, Otto von Bismarck kaj Helmuth von Moltke.

## Funkcio 
Ĝi servis - kun multaj enkortaj konstruaĵetoj - kiel sidejo de entrepreno (produktado kaj vendado de teksitaj tolaĵoj) kaj kiel loĝejo. El la pli malfrue nobiligita familio, kiu ege meritis pri la urbo, devenis eminentaj personoj en la kampo de ekonomio kaj politiko. Ĝi estas sidejo de Erfurter Herbstlese; ankaŭ rekte en ĝi de tempo al tempo faratas la ĉi-koncernaj laŭtlegoj.

## Priskribo 
Temas pri en 1557 konstruita, bonege konservita renesancstila ejo kun multangula arielo kaj arka portalo. Super la pordego estas profilaj kapoj de Kristo kaj Paŭlo, faritaj de Blasius Hennigk. La latina enskribo estas versforme adaptita eltiraĵo el la Psalmo 112 kaj tekstas: *Felix, ille, Deum metuit qui pectore toto, / Cuius deliciae sunt bona iussa Dei. / Illius et natos, et qui nascentur ab illis, / Coelesti Dominus, crede, iuvabit ope.*

La konstruaĵo fakte konsistas el du domoj. En 1814 Sebastian Lucius heredis la domon "Ĉe la ora ezoko", kiun li unuigis kun la de li aĉetita apuda "Domo ĉe la granda kaj nova navo".
eta|La impona portalo

## Fondaĵo kaj karitata agado 
La nuna *Lucius-Hebel-fondaĵo*, maljunulejo kaj filieto de la franciskaninoj estis ankaŭ fondita fare de la domposedintoj.  . Post la Dua mondmilito la domo devis esti vendata en 1951 al la presejo *Vordruck-Leitverlag*.
La 24-an de aŭgusto 2006 fajro detruis la kompletan tegmentan trabaron. Post la renovigo la ejo denove utiliĝis kiel kultura forumo (kiel jam ekde 1992).

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj kun bildoj de la restaŭrado ĉe *erfurt-web*.
* Informoj ĉe ''erfurt.de .

## Subnotoj 
Kategorio:Kulturdomoj en Erfurto
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Erfurto
Erfurto
Anita Włodarczyk

**Anita Włodarczyk** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1985 en Rawicz) – pola atletikistino specialiĝanta pri martelĵeto. Konsiderata plej eminenta sportistino en sia kategorio. Ŝi partoprenis Someran Olimpikon en Pekino (la 6-a loko) kaj gajnis arĝentan medalon dum Olimpiko en Londono. Ora medalistino de Somera Olimpiko 2016 en Rio-de-Ĵanejro.

## Sporta kariero 
Mondĉampionino de 2009, vicĉampionino de 2013, la ora medalistino por virina martelĵetado dum Ĉampioneco de Eŭropo pri Atletiko en Helsinko (2012) kaj bronza medalistino de la 20-a Ĉampioneco de Eŭropo pri Atletiko en Barcelono (2010). Ŝi venkis en Eŭropa Teama Ĉampioneco pri Atletiko (2009) kaj dufoje en Vintra Pokalo de Eŭropo pri Ĵetado (2008 kaj 2009). Aŭguste 2009 en Berlin dum Atletika Mondĉampioneco kun rezulto 77,96 m fiksis la mondrekordon. Junie 2010 ŝi korektis sian rezulton atingante 78,30. Ŝia vivrekordo estas 78,46 (la 16-an de aŭgusto 2013, Moskvo) – la aktuala rekordo de Pollando.

La 1-an de aŭgusto 2015 iĝis la unua virino, kiu transpasis 80 m, kun la rezulto 81,08 m. La 15-an de aŭgusto 2016 en Brazilo akiris laŭvican mondrekordon (82,29 m), kiu validis nur dum 13 tagoj. Ĝi estis plibonigita de ŝi mem la 28-an de aŭgusto 2016 dum Memorialo al Kamila Skolimowska en Varsovio kaj nun egalas al 82,98 m.

## Distingoj 
Septembre 2009 Anita Włodarczyk estis distingita de pola prezidento Lech Kaczyński per Kavalira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficjalna strona internetowa Anity Włodarczyk Oficiala retpaĝo de Anita Włodarczyk en la pola kaj angla

Kategorio:Polaj sportistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Escudo de Veraguas

**Escudo de Veraguas** (ŝildo de veraj akvoj) estas insulo apartenanta al Panamo, situanta en la *Golfo de los Mosquitos* aŭ Golfo de la Moskitoj (kulgolfo), Kariba maro. Ĝi grandas 4,3&nbsp;km² kaj estas preskaŭ neloĝata. La insulo apartenas al Provinco Bocas del Toro, situas izolite 17&nbsp;km antaŭ la duoninsulo Valiente de la aŭtonoma indiĝena teritorio kun provinca statuso, Ngöbe-Buglé.

La izoliĝo okazis antaŭ ĉ. 8.900 jaroj, post la glaciepoko. Ĝi havas proksime triangulan formon kun longo de ĉ. 4&nbsp;km (oriento-okcidento) kaj larĝon de 1,5&nbsp;km (nordo-sudo). La okcidenta fino daŭras en kelkaj etaj insuletoj. Nur 5 % de insulo estas kultivata, inter ili la kelkaj kokosnuksaj plantejoj. La restanta 95 % estas kovrata per ĉiamverda arbaro, ĉe la orienta kaj okcidenta marbordo en formo de marĉoj kun ruĝa mangrovo. La plia parto de la arbaro estas pluvarbaro.

La izolita situo de la insulo kondukis al evoluo de endemiaj specioj, ekz. pigmea bradipo (*Bradypus pygmaeus*), vesperto vera fruktovampiro, *Artibeus incomitatus*. Sur la insulo estas konata 9 mamuloj, inkl. 6 vespertojn, la pigmean bradipon, la mezamerika lana didelfo (*Caluromys derbianus*) kaj pinglohara rato (*Hoplomys gymnurus*). La insulo havas kelkspecian birdaron. Wetmore priskribis en 1958 dum plurtaga observado 17 birdospeciojn, inter ili tri subspeciojn, *Manacus vitellinus amitinus* el familio de pipredoj, *Thryothorus nigricapillus oducus* de genro *Thryothorus* de trogloditedoj, same *Thraupis virens caestia* de genro blu-griza traŭpo. Sur la insulo vivas ankaŭ la subspecio de ruĝvosta amazilio, *Amazilia tzacatl handleyi*.

La insulon vizitis Francis Drake en januaro de 1596 por du semajnoj, li kaj multaj liaj akompanantoj malsaniĝis tie je disenterio; Drake mortis 5 tagojn post forlaso de la insulo, surmare ĉe Portobelo.

Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Kategorio:Geografio de Panamo
Kategorio:Faŭno de Centr-Ameriko
Kategorio:Insuloj en Nordameriko
Kategorio:Insuloj en Karibio
Paul Möhring

**Paul Heinrich Gerhard Möhring** (ankaŭ **Paul Mohr**; naskiĝis la 21-an de julio 1710, mortis la 28-an de oktobro 1792) estis germana kuracisto, botanikisto kaj zoologo.

Möhring estis kuracisto de la Princo Anhalt. En 1752 li publikigis *Avium Genera*, frua klopodo klasigi birdospeciojn, kiujn li dividis en kvar klasojn kaj tio montris la komencon de la moderna grupigo.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj zoologoj
Kategorio:Germanaj botanikistoj
Kategorio:Botanikistoj