open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Funkcio ζ de Artin-Mazur

En matematiko, la **funkcio ζ de Artin-Mazur** estas laborilo por studado de la ripetitaj funkcioj kiuj okazas en dinamikaj sistemoj kaj fraktaloj.

Ĝi estas difinita kiel la formala potencoserio

:\zeta_f(z)=\exp \sum_{n=1}^\infty \textrm{card}
\left(\textrm{Fix} (f^n)\right) \frac {z^n}{n}

kie \textrm{Fix}(f^n) estas la aro de fiksaj punktoj de la *n*-a ripeta de ripetita funkcio *f*,
:\textrm{card} \left(\textrm{Fix} (f^n)\right) estas la kardinalo de ĉi tiu aro de fiksaj punktoj.

La funkcio ζ estas difinita nur se la aro de fiksaj punktoj estas finia. Ĉi tiu difino estas formala en tio ke ĝi ne ĉiam havas pozitivan konverĝoradiuson.

La funkcio ζ estas invarianta sub topologia konjugo.

La teoremo de Milnor-Thurston statas ke la funkcio ζ estas la inverso de la *knedanta determinanto* de *f*.

## Analogoj 
La funkcio ζ de Artin-Mazur estas formale simila al la loka zeta funkcio, kiam difeomorfio sur kompakta sternaĵo anstataŭigas la surĵeton de Frobenius por algebra diversaĵo super finia kampo.

Je certaj okazoj, la funkcio ζ de Artin-Mazur povas esti rilatanta al la funkcio ζ de Ihara de grafeo.

## Vidu ankaŭ 
* Nombro de Lefschetz
* Funkcio ζ de Lefschetz

## Eksteraj ligiloj 
* David Ruelle, Dinamikaj zetaj funkcioj kaj tradonaj operatoroj  (2002)

Kategorio:Ζ kaj L-funkcioj
Kategorio:Dinamikaj sistemoj
Kategorio:Fiksaj punktoj
Komunumaro Norda Maro-Treene

La **komunumaro Norda Maro-Treene** – germane *Amt Nordsee-Treene* – estas administra ligo de 27 komunumoj en norda Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, borde de la Norda Maro. La komunumaro en sia nuna formo kreiĝis la 1-an de aprilo 2008 el la komunumoj de la antaŭaj komunumaroj Friedrichstadt (escepte de la urbo Friedrichstadt), Hattstedt, Nordstrand kaj Treene. Fine de  la komunumaro havis  loĝantojn. Administra sidejo estas la komunumo Mildstedt.

La urbo Friedrichstadt ne apartenas al la komunumaro, sed tamen interkonsentis pri komuna administrado, tial ke la oficialajn administrajn servojn por la loĝantaro Friedrichstadt prizorgas la komunumaro. Krom la centra oficejo en Mildstedt ekzistas civitanaj oficejoj en Friedrichstadt, Hattstedt kaj Nordstrand.

## Situo 
La komunumaro konsistigas ringon ĉirkaŭ la urbo Husum. Okcidente ĝi limiĝas pere de la Norda Maro, norde per la komunumaro Meza Norda Frislando, nordoriente per la komunumaro Viöl, oriente per la distrikto Schleswig-Flensburg, sude per la urbo Friedrichstadt kaj la rivero Eider kaj sudokcidente per la komunumaro Eiderstedt.

## Membraj komunumoj 
(nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de )
# Arlewatt ()
# Drage ()
# Elisabeth-Sophien-Koog ()
# Fresendelf ()
# Hattstedt ()
# Hattstedtermarsch ()
# Horstedt ()
# Hude ()
# Koldenbüttel ()
# Mildstedt ()
# Nordstrand ()
# Oldersbek ()
# Olderup ()
# Ostenfeld (Husum) ()
# Ramstedt ()
# Rantrum ()
# Schwabstedt ()
# Seeth ()
# Simonsberg ()
# Süderhöft ()
# Südermarsch ()
# Uelvesbüll ()
# Winnert ()
# Wisch ()
# Wittbek ()
# Witzwort ()
# Wobbenbüll ()

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la komunumaro

Kategorio:Distrikto Norda Frislando
N
N
Premuda

eta|dekstra|200ra|Situo
**Premuda** estas kroata insulo en arkipelago de la nord-dalmatiaj insuloj. Ĝi situas antaŭ la kroata havenurbo Zadar.

La insulo Premuda longas ĉ. 10&nbsp;km, larĝas ĝis 1&nbsp;km kaj havas la surfacon de 9,2&nbsp;km². Ĝi situas sudokcidente de insulo Silba kaj nordokcidente de insulo Skarda.

Sur la insulo troviĝas la samnoma komunumo **Premuda**. Premuda havas vintre ĉ. 50 loĝantojn, kiuj okupiĝas ĉefe pri ŝafbredado, vin- kaj olivkultivado, lastatempe pri turismo. Premuda estas ŝatata loko por subakviĝantoj pro mistera subakva kaverna sistemo (nome Katedralo, kun pora supro, tra kiu alvenas eĉ lumo).

Ĉe la insulo troviĝas ŝipruino de aŭstra-hungara batalŝipo Szent István (Sankta Stefano), en profundo de ĉ. 40–65 m. Submerĝo estas permesata nur kun speciala permesilo. La batalŝipo gravas por la itala mararmeo, ĉar ili festas sian festotagon je datrevena tago de la sinkigo.

## Pluaj informoj 
Premuda estas karsta, ne havas propran akvofontojn. La loĝantoj devas kolekti akvon per puvakvajn cisternojn.

La klimato estas agrabla, mediteranea, la plantaro abunda (makiso kaj anzino).

Kategorio:Insuloj en Kroatio
Asimptota kurbo

En la diferenciala geometrio de surfacoj, **asimptota kurbo** estas kurbo ĉiam tanĝanta al asimptota direkto de la surfaco (kie ĝi ekzistas). Ĝi estas iam nomata kiel **asimptota linio**, kvankam ĝi ne nepre estas rekto.

La **asimptota direkto** estas tiu en kiu la normala kurbeco estas nulo. Tiel, por punkto sur asimptota kurbo, se preni ebenon en kiu kuŝas ambaŭ la kurba tanĝanto kaj la surfaca normalo je tiu punkto, do la kurbo kiu estas komunaĵo de la ebeno kaj la surfaco havas nulan kurbecon je ĉi tiu punkto.

Ekzisto de asimptotaj direktoj dependas de la gaŭsa kurbeco en la punkto:
* Se la gaŭsa kurbeco estas negativa do estas du asimptotaj direktoj tra ĉi tiu punkto, ĉi tiuj direktoj estas simetriaj ĉirkaŭ la ĉefa direktoj.
* Se la gaŭsa kurbeco estas nula do povas okazi diverse:
** Por cilindra surfaco, ekzistas unu asimptota direkto paralela al naskanto de la cilindro.
** Por ebeno, ĉiu direkto (kuŝanta en la ebeno) estas asimptota, tiel ekzistas malfinie multaj asimptotaj direktoj.
* Se la gaŭsa kurbeco estas pozitiva do ne ekzistas asimptotaj direktoj tra ĉi tiu punkto.

La direkto de la asimptota direkto estas la sama kiel de la asimptotoj de la hiperbolo de la indikilo de Dupin.

Se rekta streko kuŝas en la surfaco, ĝi nepre estas parto de asimptota kurbo.

## Referencoj 
* 
* [http://www.seas.upenn.edu/~cis70005/cis700sl10pdf.pdf ] : Linioj de kurbeco, geodezia tordo, asimptotaj linioj
* Mathcurve 
* 

Kategorio:Kurboj
Kategorio:Surfacoj
Asimptota distribuo

En matematiko kaj statistiko, **asimptota distribuo** estas hipoteza distribuo kiu estas la *limiganta* distribuo de vico de distribuoj. Distribuo estas (???) orda aro de hazarda variablo

: *Zi*

por *i = 1 ... n* por iu pozitiva entjero *n*. Asimptota distribuo permesas al *i* esti sen baro, tio estas ke *n* estas malfinio.

Speciala okazo de asimptota distribuo estas kiam la malfruaj elementoj iras al nulo - tio estas, la *Zi* iras al 0 kiam *i* iras al malfinio. Iuj uzoj de la termino de "asimptota distribuo" temas nur al ĉi tiu speciala okazo.

Ĉi tio estas bazita sur la nocio de asimptota de funkcio kiu pure proksimiĝas al konstanta valoro (la *asimptoto*) kiam la argumento iras al malfinio; "pura" en ĉi tiu senco signifas ke por ĉiu dezirata proksimeco, estas iu valoro de la argumento post kiu la funkcio neniam diferenciĝas de la asimptoto je pli granda valoro ol la dezirata proksimeco.

Asimptoto estas rekto al kiu kurbo proksimiĝas sed kiun povas neniam tuŝi aŭ sekci. Neformale, eblas dirii de la kurbo sekcas la asimptoton "je malfinio" kvankam ĉi tio estas ne preciza difino. Valoro de funkcio

: *f(x) = 1/x*,

iĝas arbitre malgrandan kiam *x* pligrandiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* Akurata seria analitika uzante asimptotan distribuon 
* http://thesaurus.maths.org/mmkb/entry.html?action=entryById&id=4185

Kategorio:Vicoj
Kategorio:Statistiko
Komunumaro Friedrichstadt

La **komunumaro Friedrichstadt ** – germane **Amt Friedrichstadt** – ĝis marto 2008 estis administra ligo de 6 komunumoj en norda Germanio, pli ekzakte en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. La 31-an de marto 2005 la komunumaro havis 12254 loĝantojn. Sidejo de la komunumaro estis la samnoma urbo Friedrichstadt.

La 1-an de aprilo 2008 el la komunumoj de la antaŭaj komunumaroj **Friedrichstadt** (escepte de la urbo Friedrichstadt), Hattstedt, Nordstrand kaj Treene kreiĝis nova, pli granda komunumaro kun la nomo Norda Maro-Treene.

Membraj komunumoj de la eksa komunumaro Friedrichstadt estis
# Drage
# Friedrichstadt, urbo
# Koldenbüttel
# Seeth
# Uelvesbüll
# Witzwort

Kategorio:Distrikto Norda Frislando
F
F
Komunumaro Meza Norda Frislando

La **komunumaro Meza Norda Frislando** – germane *Amt Mittleres Nordfriesland* – estas administra ligo de 19 komunumoj en norda Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. La komunumaro en sia nuna formo kreiĝis la 1-an de aprilo 2008 el la komunumoj de la antaŭaj komunumaroj Bredstedt-Land kaj Stollberg plus la ĝis tiam sendependa urbo Bredstedt, en kiu nun troviĝas la sidejo de la komunumaro. Fine de  la komunumaro havis  loĝantojn.

## Situo 
La komunumaro limiĝas okcidente per la Norda Maro kaj la sendependa komunumo Reußenköge, norde per la komunumaro Südtondern, oriente kaj sudoriente per la komunumaroj Schafflund (distrikto Schleswig-Flensburg) kaj Viöl kaj sude pere de la komunumaro Norda Maro-Treene. La areo grandparte korespondas al la historia administra teritorio *Nordergoesharde*.

## Membraj komunumoj 
(inter krampoj la nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de )
eta|dekstra|300px|la administrejo de la komunumaro
# Ahrenshöft ()
# Almdorf ()
# Bargum ()
# Bohmstedt ()
# Bordelum ()
# Bredstedt, urbo ()
# Breklum ()
# Drelsdorf ()
# Goldebek ()
# Goldelund ()
# Högel ()
# Joldelund ()
# Kolkerheide ()
# Langenhorn ()
# Lütjenholm ()
# Ockholm ()
# Sönnebüll ()
# Struckum ()
# Vollstedt ()

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Distrikto Norda Frislando
M
M
Sorto

[eta|dekstra|300ra|La [Nornoj difinas per sia teksado la destinojn de homoj.]]
**Sorto** rilatas al destinitaj sinsekvoj de okazoj. Sorto estigas antaŭfiksitan estontecon individuan aŭ ĝeneralan. Tiu ĉi koncepto baziĝas en la kredo ke ekzistas ordo natura en la universo.
Unuaflanke sorto estas vidata kiel personigita potenco alta, kiu sen homa kunago influas grave la vivon individuan (ekz. "Sorto ofte alsendas, kion oni ne atendas."). Aliaflanke sorto estas komprenata kiel neinfluebla aldonito al homo aŭ grupo, do esprimo nepersona potenco(j) - ekzemple: "Sian sorton neniu evitos." Ankaŭ ekzistas la ideo, ke homo povas ŝanĝi sian sorton, do ĉiu estas kunligita kun la sorto de la alia ("Ĉiu kreas sian forton, ĉiu forĝas sian sorton.").

La sinteno kontraŭ la sorto povas esti

* kompleta kapitulaco (fatalismo)
* la kredo je ebleco subigi ĝin
* la neado sorton per la libera volo.

El la kredo je antaŭfiksita sorto estiĝis la koncepto per aŭgurado diveni la estontecon.

Epikurismo, unu el la ĉefaj skoloj de greka filozofio, instruas, ke sorto ne estas la produkto de malbona aŭ bona volo de dioj, sed estas produkto hazarda. Aldone, ĉar la animo ne estas senmorta, oni ne zorgu pri ia sorto post la morto, pri ia puno de la dioj.

En la kristanismo staras anstataŭ la sorto la ideo de dia providenco (predestino).

Laŭ Hinduismo estas la sorto en ĉi tiu vivo la rezulto de pasintaj faroj. La estonta feliĉo dependas de la nunaj faroj (la doktrino de karmo).

## Vidu ankaŭ 
* Libera volo
* Destino
* Determinismo
* Fatalo
* Hazardo
* La Fabela Destino de Amélie Poulain (filmo)
* Lola kuras (filmo okupiĝanta pri hazardo kaj sorto)
* La Rado de Fortuno
* Tikeo

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (21) proverboj pri sorto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Religio
Kategorio:Mitologio
Komunumaro Pellworm

La **komunumaro Pellworm** – germane *Amt Pellworm* – estas administra ligo de 4 komunumoj sur la samnoma insulo Pellworm kaj pluraj ĉirkaŭaj insuletoj en norda Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Administra sidejo de la komunumaro ĝis la 31-a de decembro 2007 estis la komunumo Pellworm. Ekde la 1-a de januaro 2008 la komunumaro estas administrata en la proksima malinsula urbo Husum. Tiun ŝanĝon devigis administra reformo de la lando Ŝlesvigo-Holstinio, kiu difinis ke ĉiu loka administrejo devas respondeci pri almenaŭ 8 000 loĝantoj, kaj la komunumaro Pellworm laŭ la stato fine de la jaro 2007 sume nur disponis pri 1295 loĝantoj (vidu sube) - fine de  la komunumaro cetere havis  loĝantojn.

## Geografio 
La areo de la komunumaro ampleksas la insulon Pellworm kaj la haligojn Gröde, Habel, Hooge, Langeneß, Norderoog, Oland, Süderoog kaj Südfall en la Norda Maro. Ĝi estas karakterizita de la vadomaro kaj parte apartenas al la speciale naturprotektita "Nacia Parko Ŝlesvigo-Holstinia Vadomaro".

## Membraj komunumoj 
La komunumaro Pellworm konsistas el la kvar komunumoj Gröde ( loĝantoj), Hooge ( loĝantoj), Langeneß ( loĝantoj) kaj Pellworm ( loĝantoj). Ke ekzistas komunumoj kun tiom malmultaj loĝantoj, estas rezulto de la specialaj geografiaj ecoj de la haligoj, el kiuj plejparto estas inundita dum alta tajdo, tial ke nur malmultaj domoj havas lokon sur la haliga monto ne inundita, kaj rezulte malmultaj homoj vivas sub tiaj naturproksimaj, sed kompare malkomfortaj cirkonstancoj.

## Trafiko 
La insulo Pellworm kaj la plej multaj haligoj nur atingeblas per ŝipo. Regulaj ŝipaj konektoj ekzistas inter Nordstrand kaj la insulo Pellworm, kaj inter Schlüttsiel, la haligoj Langeneß kaj Hooge kaj krome la insulo Amrum. Langeneß kaj Oland krome ligatas al la malinsula parto de la distrikto per digo, sur kiu vojas trajneto. Per tiu trajno rajtas transportiĝi varoj kaj per escepta permeso la loĝantoj de la koncerna haligo, sed krome ne temas pri publika transportilo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la komunumaro kaj insulo

Kategorio:Distrikto Norda Frislando
P
P
Kategorio:Nordfrisaj insuloj
Preskaŭ ĉiuj

En matematiko, la frazo **"preskaŭ ĉiuj"** havas plurajn fakajn uzojn.

"Preskaŭ ĉiuj" estas iam uzita sinonime kun "ĉiuj krom finie multaj" aŭ "ĉiuj krom kalkulebla aro". Ekzemplo de ĉi tiu uzado estas la *frivola teoremo de aritmetiko*, kiu konstatas, ke *preskaŭ ĉiuj naturaj nombroj estas tre, tre, tre grandaj*.

Se temas pri reelaj nombroj, iam ĝi signifas ke "ĉiuj reelaj nombroj krom aro de lebega mezuro nulo". En ĉi tiu senco oni povas diri "preskaŭ ĉiuj reelaj nombroj ne estas membroj de la aro de Kantor".

En nombroteorio, se *P(n)* estas propraĵo de pozitivaj entjeroj kaj *p(N)* estas kvanto de pozitivaj entjeroj *n* malpli grandaj ol *N* por kiu *P(n)* veras, kaj se la limigo estas

: *p*(*N*)/*N* → 1 kiam *N* → ∞

do oni diras ke "P(n)* veras por preskaŭ ĉiuj pozitivaj entjeroj *n* kaj skribas kiel

:(\forall^\infty n) P(n)

Ekzemple, la primaj teoremoj statas ke kvanto de primoj malpli grandaj ol aŭ egalaj al *N* estas asimptote egala al *N/ln N*. Pro tio la proporcio de primoj respektive al ĉiuj entjeroj estas proksimume *1/ln N*, kiu strebas al 0. Tiel, *preskaŭ ĉiuj* pozitivaj entjeroj estas komponitaj (ne primoj), kvankam estas malfinia kvanto da primoj.

Foje, "preskaŭ ĉiuj" estas uzata en la senco de *preskaŭ ĉie* en mezura teorio, aŭ en la proksime rilatanta, parenca senco de *preskaŭ certe'' en probablo-teorio.

## Vidu ankaŭ 
* Preskaŭ
* Preskaŭ ĉie
* Preskaŭ certe
* Sufiĉe granda
* Arbitre granda

## Referencoj 
Kategorio:Matematika terminologio
Kategorio:Matematika notacio
Grafikaj artoj

eta|Surstrata arto
**Grafikaj artoj** aludas al la prilaborado de ĉiu tipo de videblaj elementoj celantaj belon kaj estetikon kaj fundamente al la teknikoj de gravurado kaj desegno, kvankam tre ofte oni limigas la signifon de la termino al la teknikaro rilata al la presado.

Temas pri arta procezo de kreado de desegno uzante medion kaj transferon de bildo al fono (kiel ekzemple papero), kreante tiel artan esprimon.

## Historio 
Grafikaj artoj estas termino kiu aperas post la invento de la presilo farita de Johannes Gutenberg ĉirkaŭ 1450, kiel metodo kunigi ĉiujn metiojn rilatajn kun presado tipografia, kiel la alĝustigo de tipoj, la presarto, la bindado, la finado, kaj ĉiujn variantojn aŭ aldonajn procezojn faritajn al la presota materialo.

eta|100px|maldekstra|Johannes Gutenberg

Poste aperos la litografio, sistemo de presado disvolvigita de Aloys Senefelder kiu sciinte, ke akvo kaj oleo disiĝas nature, uzis kalkoŝtonon kaj stangon el vakso por realigi presadon, kaj per tio li revoluciis la grafikajn artojn; post iom da tempo la ŝtono estis anstataŭata de lado el aluminio aŭ de zinko.

Pro urĝa bezono krei pli bonkvalitajn presĵojn aperas la fotomekaniko. Tiu nova parto de la procezo de presado uzis grandajn maŝinojn, kaj specialajn kameraojn por dividi la koloron de la bildoj en CMYK aŭ cejana, magenta, flava kaj nigra pro siaj sigloj en angla (cyan, magenta, yellow, key); la termino **Key** kio signifas ŝlosilon aludas al la superpresado de nigra por plibonigi la kvaliton de la presaĵo.

Poste oni evoluas al la presarto per offset (for de loko), kio plibonigas signife la kvaliton de la presaĵo pro uzi neraktan sistemon, de tri inkruloj.

Poste oni kliŝis aliajn presmetodojn kiel serigrafio, fleksografio, kavogravuro, inter multaj aliaj.

Aktuale oni inkludas la digitalan presarton, kaj danke al teknologia antaŭeniro kaj al la novaj teknologioj la procezoj necesaj por realigi presadon reduktiĝis; nuntempe per aludo al **arto** en grafikaj artoj oni aludas preskaŭ nur al grafika desegno, ĉar la resto jam ne estas arto, sed pli bone dirite tekniko.

## Vidu ankaŭ 
* Desegnado
* Grafika fasonado
* Litografio
* Plastiko

Kategorio:Belartoj
Kategorio:Arto
Kategorio:Grafikaj artoj
Funkcio ζ (apartigilo)

La titolo havas plurajn signifojn:

* Rimana ζ funkcio
* Funkcio ζ de Weierstrass
* Funkcio ζ de Artin-Mazur
* Funkcio ζ de Lefschetz
Komunumaro Südtondern

La **komunumaro Südtondern** (aŭ "Suda Tondern") – germane **Amt Südtondern** – estas administra ligo de 30 komunumoj en norda Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. La komunumaro en sia nuna formo kreiĝis la 1-an de januaro 2008 el la komunumoj de la antaŭaj komunumaroj Bökingharde, Karrharde, Süderlügum kaj Wiedingharde, kaj el la antaŭe sendependa neurba komunumo Leck kaj la urbo Niebüll. Fine de  la komunumaro havis  loĝantojn. Administra sidejo estas la urbo Niebüll.

Krom la centra oficejo en Niebüll ekzistas civitanaj oficejoj en Leck, Risum-Lindholm kaj Süderlügum.

## Membraj komunumoj 
(inter krampoj la nombro de loĝantoj laŭ la stato fine de )
# Achtrup ()
# Aventoft ()
# Bosbüll ()
# Braderup ()
# Bramstedtlund ()
# Dagebüll ()
# Ellhöft ()
# Emmelsbüll-Horsbüll ()
# Enge-Sande ()
# Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog ()
# Galmsbüll ()
# Holm ()
# Humptrup ()
# Karlum ()
# Klanxbüll ()
# Klixbüll ()
# Ladelund ()
# Leck ()
# Lexgaard ()
# Neukirchen ()
# Niebüll*, urbo ()
# Risum-Lindholm ()
# Rodenäs ()
# Sprakebüll ()
# Stadum ()
# Stedesand ()
# Süderlügum ()
# Tinningstedt ()
# Uphusum ()
# Westre ()

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la komunumaro

Kategorio:Distrikto Norda Frislando
S
S
Le Journal du dimanche

***Le Journal du dimanche*** (**JDD** : La Dimanĉa Ĵurnalo) estas franca semajngazeto de aktualaĵoj aperanta nur dimanĉe.

Fondita en 1948 fare de Pierre Lazareff, tiam ĝenerala direktoro de **France Soir**, **JDD** estas nun posedaĵo de la grupo Lagardère tra ĝia filio Hachette Filipacchi Médias. Sola nacia dimanĉa semajngazeto de ĝenerala informado en Francio, ĝia eldonkvanto superas **300,000 ekzemplerojn**.

Elektronika interreta versio de JDD fariĝis ĉiutaga jam de la 15a de marto 2007.

## Direktoroj 
* Alain Genestar
* Jean-Claude Maurice (inter 1999 kaj decembro 2005)
* Jacques Espérandieu iam ĉe "**Le Parisien**" (inter decembro 2005 kaj majo 2008)
* Christian de Villeneuve (inter majo 2008 kaj 2010)
* Olivier Jay (inter 2010 kaj 2011)
* Jerôme Bellay (2012-)

## Eksteraj ligiloj 
*  Retejo de JDD kun videoj http://www.lejdd.fr/.

Kategorio:Francaj gazetoj
Kategorio:Franclingvaj gazetoj
Charles Bouchard

**Charles Joseph BOUCHARD** (Montier-en-Der, 6-an de septembro 1837 - Sainte-Foy-lès-Lyon, 1915), estas franca anatomo-patologo.

Li studis medicinon en Liono kun Benoît Teissier kaj J. Rollet kiel instruantoj, kaj poste fariĝis lernanto de Jean-Martin Charcot. Internulo de la hospitaloj en 1862, li prezentis disertacion en 1866 en Parizo sub la titolo *Étude sur quelques points de la pathogénie des hémorragies cérébrales* (Studo pri la patogenezo de la cerbaj hemoragioj). Kuracisto en la Hospitalo de la Charité en 1870, kuracisto de la hospitaloj en la hospitalo Bicêtre en 1874, agregacia profesoro ekde 1869, li fariĝis, en 1879, titulara je katedro de ĝenerala patologio en la Fakultato de Parizo, membro de la Akademio de Medicino en 1886 kaj membro de la Akademio de sciencoj en 1887.

Bouchard frue interesiĝis pri la patogenezaj mekanismoj. Kun Charcot, li dediĉis sin unue al la neŭropatologio kaj priskribis lezojn de la sklerozoj de la mjelo kaj de la sekundaraj degeneradoj de la piramida fasko. Ili kune malkovris la originon de la intracerbaj hematomoj, la rompiĝon de la etaj aneŭrismoj sur la vandoj de la cerebraj arterietoj pli poste nomataj « mikro-aneŭrsimo de Charcot kaj Bouchard ».

Bouchard plue laboris pri la studado de la infekcioj, precipe digestaj, pri la memtoksadoj kaj pri la nutraj malsanoj. Li estas aŭtoro de "**Traité de pathologie générale**" (Traktaĵo de ĝenerala patologio), t.e. kompendio kiu fariĝis klasikaĵo de la medicina literaturo en la franca lingvo.

Charles Bouchard apartenis al la patrona komitato de Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE), kies prezidanto estis generalo Hippolyte Sébert. Li estis prezidanto de la disertacio, kiun prezentis Pierre Corret en 1908 sub la titolo ''Utilité et possibilité de l'adoption d'une langue internationale auxiliare en médecine* (Utileco kaj ebleco de la alpreno de internacia helplingvo en medicino).

## Bibliografio 
* *Un médecin philosophe, Charles Bouchard. Son œuvre et son temps (1837-1915)'', Paul Le Gendre, Paris : eld Masson, 1924.

Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Der Tagesspiegel

***Der Tagesspiegel*** («La ĉiutaga spegulo» ; devizo : «*rerum cognoscere causas*», t.e. «koni la kialojn de la aferoj») estas germana ĉiutaga ĵurnalo.

Fondita la 27-an de septembro 1945, **Der Tagesspiegel** havas sian sidejon en okcidenta Berlino, proksime de la iama muro de Berlino. **Der Tagesspiegel** estas la sola grava gazeto de la ĉefurbo, kies disvendado kreskis — nun **148 000 ekzempleroj** — depost la ŝtata reunuiĝo. Tamen la gazeto estas plue ligita al la okcidenta duono de la urbo pro tio ke la blokado de 1948 haltigis ĝian disvastigon en la orienta parto kaj en Brandenburgio. La maketo de la gazeto estis freŝdate modifita, kun pli da koloroj kaj pli bone legeblaj litertipoj. La posedanto de la gazeto estas *Verlag Der Tagesspiegel GmbH*, asociita kun *Wall Street Journal*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Attila Puskás

**PUSKÁS Attila** (puŝka:ŝ) estas rumanuja hungara biologo (entomologo, botanikisto), politika malliberulo naskita en Kluĵo la 9-an de aŭgusto 1931. Li estas filo de Lajos Puskás.

## Biografio 
Attila Puskás la mezlernejonfinis en sia naskiĝurbo (1950); li havigis samloke la diplomon de instruisto en la fakultato pri naturscienco en Universitato Bolyai (1954). Komence li instruis en Frumoasa (1954-55), poste en liceo de Miercurea Ciuc (1955-58), en Dăneşti (Harghita). La 12-an de majo 1959 oni arestis lin kune kun siaj 6 kolegoj kaj 5 lernantoj kaj oni kondamnis li al 20 jaroj malliberejo. Li liberiĝis laŭ amnestio la 3-an de aŭgusto 1964. Li laboris kiel biologo, resp. ĉefbiologo, direktoro de plantprotekta laboratorio en Sfântu Gheorghe ĝis sia pensiuliĝo. Poast 1990 li estis vicprezidanto de distrikta organizo de RMDSZ, prezidanto de Ligo de Estintaj Politikaj Malliberuloj en Distrikto Covasna. Li estis laŭreato de memormedalo "A hazáért és a szabadságért" (Por patrujo kaj libereco) (1991) de Hungarujo.

## Libroj 
* *Barátaink és ellenségeink a rovarok* (1975);
* *Rovargyűjtők könyve* (Kv. 1976).
* *A fenyők birodalmában* (Kv. 1997),
* *Növényvédelmi ABC* (Sepsiszentgyörgy 2000).
* *Alkonyatkor*, Sepsiszentgyörgy, Trisedes Press, 2014.

## Literaturo 
* Balogh László: *A fővádlott*. En volumo *És te hol voltál, Szent György?* (Sepsiszentgyörgy 2001. 143-172).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj biologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikaj malliberuloj
Banatska Subotica

eta|dekstra|Banatska Subotica situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|300px|Ortodoksa preĝejo de Banatska Subotica

**Banatska Subotica,** serbe **Банатска Суботица,** hungare **Krassószombat** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 26327
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: VS

## Situo 
Banatska Subotica situas sur ebenaĵo.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Banatska Subotica 200 da homoj, (serboj 170 (85 %), hungaroj 11 (6 %), ciganoj 8 (4 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* ortodoksa preĝejo

== Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Sivac

**Sivac,** serbe **Сивац,** hungare **Szivác** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta Baĉka** en municipo de Kula.
eta|dekstra|Sivac situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|Ortodoksa preĝejo de Sivac
dekstra|eta|Katolika preĝejo de Sivac

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 8990
* Poŝtkodo: 25223
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

## Situo 
Sivac situas sur ebenaĵo, laŭ la kanalo Danubo-Tiso, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Sombor-Crvenka.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Sivac 8992 da homoj, (serboj 5179 (58 %), montenegranoj 2703 (30 %), hungaroj 425 (5 %), kroatoj 162 (2 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa, katolika kaj kalvinana preĝejoj
maldekstra|eta|265ra|Kalvinana preĝejo de Sivac

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Agogiko (edukado)

**Agogiko** estas ĝenerala teorio de edukado **dum la tuta vivo** de homo, do ĝi inkludas pedagogion, andragogikon kaj gerontagogikon. 

Oni distingas:
* agogikon fundamentan, kiu okupiĝas pri elirpunktoj, senco kaj fundamento de edukado
* agogikon aplikatan, kiu konkretigas celojn kaj rimedojn de edukado

Kategorio:Edukado
Kategorio:Teorioj
Kategorio:Pedagogio
Submarŝipo tipo XXI

300ra|eta|La submarŝipo *U 3008* (tipo XXI) post la dua mondmilito
La **Submarŝipoj de tipo XXI** estis la unuaj submarŝipoj, kiuj estis evoluigitaj tute por la subakva funkciado. La ĝistiamaj ŝubmarŝipoj trafikis ĉefe surakve kaj subakviĝis nur okaze de atako kaj fuĝo.

La tipo XXI estis avangarda pro la kreskigita akumulatora kapacito, kiu estis triobla al tiu de tipo VII. Per tio la subakva atingopovo de la ŝubmarŝipoj iĝis grandega, ili devis pasigi pli malgrandan tempon surakve. La submarŝipoj povis veturi per 5 knotoj (9 km/h) daŭre dum 2-3 tagoj, poste oni devis ŝargi akumulatoron. La ŝargado okazis per *ŝnorkelo* (aerperiskopo) kaj daŭris 5 horojn kaj estis pli mallaŭta ol ŝargado de akumulatoroj de tipo VIIC.

La tipo XXI havis pli flulinian formon, tiel la submarŝipoj pli rapide veturis subakve ol surakve. Per tiu kapablo, ĝi povis preterpasi multajn surakvajn ŝipojn. Krom tio, ĝi povis subakviĝi pli rapide kaj ekataki, manovri subakve.

La konstruistoj de la unua nuklea submarŝipo *USS Nautilus* kaj de la unua akvogut-forma submarŝipo *USS Albacore* prenis ideojn el la submarŝipoj tipo XXI.

La vivcirkonstancoj sur tiuj submarŝipoj estis pli agrablaj ol ĉe la pli fruaj tipoj. Ekzistis fridujo por la manĝaĵoj, duŝejo kaj sinlavejo por la skipo.

La submarŝipoj tipo XXI havis hidraŭlan torpedo-enplenigan sistemon, per kiu oni enmetis ses torpedojn pli rapide ol unu torpedon ĉe tipo VII. Per tio, la submarŝipo kapablis elpafi 18 torpedojn dum 20 minutoj. La submarŝipo povis kunporti 23 torpedojn aŭ 17 torpedojn kaj 12 minojn. Krom tiuj, ĝi havis avangardan sonaron, per kiu oni povis celi la malamikajn ŝipojn sen uzo de periskopo, kaŝe.

Oni konstruis inter 1943 kaj 1945 118 ekzemplerojn el tipo XXI en la ŝipkonstruejoj de Hamburgo (Blohm & Voss), de Bremo (AG Weser) kaj de Dancigo (F. Schichau). La konstruado okazis pli rapide ol pli frue, ĉar oni uzis 8 antaŭproduktitajn elementojn el diversaj urboj. Spite al tio, ĝis fino de la milito ekservis nur du submarŝipoj, la *U-2511* kaj la *U-3008*. Tio okazis pro la longtempa lernado de la nova tekniko.

Post la Dua Mondmilito, oni dismuntis, neniigis, sinkigis preskaŭ ĉiujn ekzemplerojn,. Restis nur 8, kiujn la aliancanoj (4 al Sovetunio, 2 al Usono, 1 al Britio, 1 al Francio) traesploris.

La naŭa restanta submarŝipo el tipo XXI estis la *U-2540*, kiu estis levita el la maro en 1957 kaj trakonstruis ĝin al esplora ŝipo *Wilhelm Bauer*. Ĝi estis pli poste ekspoziciita en la bremerhavena Germana Mararmea Muzeo *(Deutsches Schiffahrtsmuseum).*

## Informoj 
eta|300ra|Desegnaĵo de submarŝipo tipo XXI

* **Akvoelpreno**: 1621 t/1819 t, 2100 t dum tuta ŝarĝo
* **Longo**: 76,7 m entute, 60,5 m premrezista korpo
* **Larĝo**: 8 m entute, 5,3 m premrezista korpo
* **Mergo**: 6,3 m
* **Alto**: 11,3 m
* **Povumo**:
** Surakve: 3 MW (4000 ĈP) = 15,6 knotoj (29 km/h)
** Subakve: 3,3 MW (4400 ĈP) = 17,2 knotoj (32 km/h)
* **Atingopovo**:
** Surakve: 28.675 km (per 10 knotoj)
** Subakve: 630 km (per 5 knotoj)
* **Skipo**: 57
* u-historia.com en español

Kategorio:Submarŝipoj
Károly Agyagási

**AGYAGÁSI Károly** (pro. adjaga:ŝi) estis rumania hungara tradukisto, kantpoeto naskita en Mezőbánd la 19-an de oktobro 1853 kaj mortinta en Târgu Mureș la 7-an de februaro 1933 
## Biografio
Károly Agyagási estis de 1883 ĝis 1921 magistrata kuracisto en Marosvásárhely, ano de KZST kaj Erdélyi Irodalmi Társaság. Lian muzikan kampardramon *A néma* oni prezentis en 1924 en Târgu Mureș. En 1928 li donis grandan sumon por konkurso en Kemény Zsigmond Társaság. 
## Verkoj
**A galamb és a sas* (költői beszély, Mv. é. n.); 
**Hervadt lombok* (kisebb költemények, Mv. 1932).
## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Agyagasi, H.
Agyagasi, K.
Kategorio:Hungaraj magistrataj kuracistoj
Mariska Ady

**ADY Mariska** (adi) estis hungara poetino, verkistino, kuzino de Endre Ady naskita en Hadad la 26-an de februaro 1889 kaj mortinta en Budapest la 4-an de februaro 1977.

## Biografio 
Mariska Ady havigis diplomon de bazlerneja instruisto. Ŝiaj verkoj aperis ĉefe en la gazetoj *Csíki Lapok*, *Ellenzék*, *Magyar Nép*, *Pásztortűz*, *Székely Nép*, *Szilágy*, *Vasárnapi Újság*, *Zord Idő*. Ŝiaj familiaj rememoraĵoj aperis ankaŭ en volumo de Miklós Kovalovszky: *Emlékezések Ady Endréről* (I. Bp. 1961) . Ŝi estis ano de Kemény Zsigmond Társaság. Pro sia malsano ŝi ĉesis verki frue.

## Volumoj 
**Sok ború – kevés derű* (rakontoj, skizoj, Zilah 1907);
**Én az őszben járok...* (poemoj, Székelykeresztúr 1924, pliampleksigite, Kv. 1925).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Agogiko (muziko)

**Agogiko** (greke ἄγειν (ágein) = gvidi) signifas la arton de la tempoŝanĝo kadre de muzika prezentado. La ŝanĝoj situas ekster la mekanikaj tempovaloroj (metronomo) kaj estas eroj de la muzika interpretado per dirigento aŭ solisto.

Tio koncernas precipe fajnaj temponuancigoj ene de muzikaj frazoj ĉe melodiaj aŭ harmoniaj kulminoj, kiuj organizas kaj vivigas la prezentadon esprimplene. Tiel grandaj intervaloj bezonas iomete pli da tempo ol malgrandaj, harmoniaj apoĝaturoj aŭ la unua tono de duoligaturo estas iomete dilatataj.

La doktrinon pri tiuj ĉi temoŝanĝoj oni nomas laŭ Hugo Riemann agogiko. Riemann enkondukis la nocion en la muzikan lingvaĵon en la jaro 1884.

eta|center|800px|Ekzemplo por agogiko: la supra linio montras la ludendan melodion, la malsupra linio montras ĝian interpretadon per agogikaj rimedoj

Grandajn temoŝanĝojn komponisto povas marki en la partituro, ekz.:
* accel. (accelerando) - akcela
* string. (stringendo) - urĝa
* ritard. (ritardando) - malakcela
* rall. (rallentando) - larĝiĝa
* rit. (ritenuto) - tuj plimalrapidi
* smorz. (smorzando) - mortanta
* mosso - mova
evtl. ankaŭ kun la aldono "poco a poco", iom post iom

La arte kondiĉitaj tempoŝanĝoj povas paraleli kun ŝanĝoj en la dinamiko. Ambaŭ kune formas la kernon de la prezentarto de muzikisto kaj per ilia plej efika utiligo tiu ĉi pruvas sian artan spritecon kaj sentan maturecon.

## Accelerando 
**Accelerando**, itale: *akcela*, estas en la muziko koncertadinstrukcio en nototekstoj por muzikistoj kaj dirigentoj.

Ekzistas variaj specoj de accelerando, ofte komponistoj skribas aldone *poco a poco* (iom post iom). Tamen ĉiam accelerando havu elirtempon (malnovan tempon) indikatan per metronomo kaj enkonduki en novan tempon. Kelkaj komponistoj malpreferas tiun ĉi klarecon, kaj ĉikaze la tempo de accelerando estas afero de interpretado.

La malo de accelerando estas *ritardando* (*malakcela*), kiu estas distingenda de la *ritenuto* (retenata), "mallonga persistado". Ĉi tiu diferenco ofte kondukas en miskomprenojn kaj diskutojn je la realigo de muzikaĵo, ĉar ambaŭ terminoj estas mallongigeblaj per **rit.**.

## Ritardando 
**Ritardando** (itale: bremsa, malakcela) estas koncertinstrukcio en la muzikdoktrino kaj postulas – male al *accelerando* – la bremsadon de la tempo dum muzikaĵo. En la moderna popmuziko ĝi aperas preskaŭ nure je la fino de peco, dum kiam la klasika muziko vigle uzas ĝin.

## Vidu ankaŭ 
* Rubato

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Muzikaj teknikoj
Kategorio:Muzika teorio
Crvenka

eta|dekstra|Crvenka situas en la mapo en la verda municipo
300px|eta|dekstra|Urbocentro de Crvenka
300px|eta|dekstra|Katolika preĝejo de Crvenka
**Crvenka** (, , ) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta Baĉka** en municipo de Kula. La nomo bulgare signifas: ruĝobrika konstruaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 10150
* Poŝtkodo: 25220
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

## Situo 
Crvenka situas sur ebenaĵo, laŭ kanalo Danubo-Tiso, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Sombor-Vrbas, krome laŭ fervojo Subotica-Odĵaci. Kula troviĝas 8 km-ojn for.

## Historio 
La plej frue keltoj, romianoj kaj slavoj vivis tie. Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post 1389 rifuĝintaj serboj alvenis. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1785 germanoj refondis la komunumon. En 1910 loĝis en Cservenka 7674 da homoj, (germanoj 6861, hungaroj 708). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrikto de Kúla, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. Poste la germanoj estis deportitaj. En 2002 loĝis en Crvenka 10&nbsp;153 da homoj, (serboj 7264 (72 %), montenegranoj 1313 (13 %), hungaroj 493 (5 %), kroatoj 183 (2 %) kaj aliaj). En la budapeŝta telefonlibro en 2008 11 personoj havas nomon Cservenka.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo
* ortodoksa preĝejo

## Famuloj 
En la iama Cservenka naskiĝis:
* hungara ministro Károly Beregfy
* hungara iĥtiologo János Károli.

Kategorio:Urboj de Serbio
Esperanto – la nova latino de la Eklezio

**Esperanto - la nova latino de la Eklezio** estas esperanta versio de la germanlingva libro "Esperanto – das neue Latein der Kirche" de Ulrich Matthias. La germanlingva versio estis verkita, laŭ instigo de Bernhard Eichkorn, ĉefe en la jaro 1996 kaj aperis en 1999 en la eldonejo Gmeiner. La esperanta versio sekvis en 2001, eldonita de Flandra Esperanto-Ligo (FEL). Ĝi estis tradukita aŭ reverkita de la aŭtoro mem kaj enhavas ne malmultajn ŝanĝojn aŭ aktualigojn kompare kun la germana versio. La libron "Esperanto - la nova latino de la Eklezio" ĉiu rajtas traduki kaj eldoni en naciaj lingvoj sen ajna licencpago. Krom en la germana kaj Esperanto, la libro aperis ankaŭ en la angla, rusa, portugala, litova, franca kaj hungara, parte kun subvencio de la Fonduso Max Josef Metzger.

## Enhavo 
La libro rakontas pri la historio kaj nuntempo de la katolika kaj protestanta Esperanto-movado. Kaj ĝi vortigas la argumentojn por lingvo, pri kies avantaĝoj kristanaj esperantistoj ĉiam denove konsciiĝas.
 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri la diverslingvaj eldonoj de la libro
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (franclingva eldono)
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* (franca) Artikolo pri eklezioj kaj Esperanto  laŭ kiu kontraŭe al kelkaj el la ĉefaj lingvofrankaoj *(lingau franca)* de la mondo Esperanto *ne* estas proksime identigebla kun unusola religio,  

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
László Ady

**ADY László** (adi) estis rumanuja hungara lokhistoriisto naskita en Nyárádszentbenedek la 16-an de septembro 1900 kaj mortinta en Căpuşu Mare la 1-an de oktobro 1974.

## Biografio 
László Ady estis reformita pastro en Arad, Târnăveni, Războieni-Cetate, poste en Căpuşu Mare. Lian riĉan popolkantkolekton konvervas la Folklorinstituto de Kluĵo.

## Verkoj ĉefaj 
**Székelyföldvár múltja és jelene* (Kv. 1929); 
**A székelyföldvári református egyházközség története* (kun desegnaĵoj de László Debreczeni, Torda 1930);
**Magyarkapus helynevei* (ETF 124, Kv. 1941). 
**Nagykapus múltja és jelene* en Korunk (1969/4). 
**Kisbaconi Benedek Sándor feljegyzései*,  red. (Kv. 1941).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Ady, L
Ady, L
Ady, L
Ruski Krstur

**Ruski Krstur,** rutene **Руски Керестур,** serbe **Руски Крстур,** hungare **Bácskeresztúr** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Okcidenta Baĉka** en municipo de Kula.
eta|dekstra|Ruski Krstur situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|250ra|Katedralo de Ruski Krstur

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 5210
* Poŝtkodo: 25233
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

## Situo 
Ruski Krstur situas sur ebenaĵo.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Tiun vilaĝon rutenoj fondis en 1746. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ruski Krstur 5213 da homoj, (rutenoj 4483 (86 %), serboj 263 (5 %), ciganoj 76 (2 %), hungaroj 73 (1 %) kaj aliaj). Ruski Krstur estas kultura centro de rutenoj en Vojvodino, en Eŭropo nur tie funkcias rutena gimnazio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika katedralo, ankaŭ pilgrimloko, kiu estas ankaŭ romkatolika pilgrimloko.

## Famuloj 
* en la iama Bácskeresztúr naskiĝis hungara kuracisto István Simonovits

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ferenc Alexa

**ALEXA Ferenc** (aleksa) rumanuja hungara vortarverkisto. Li naskiĝis en Szamosújvár la 27-an de oktobro 1890 kaj mortis samloke la 8-an de marto 1957.

## Biografio 
Ferenc Alexa finis siajn studojn en Romo kaj li iĝis armenkatolika pastro en sia naskiĝurbo. Krom siaj pli etaj liturgiaj, literaturaj kaj historiaj studoj li presigis en formo de miniaturlibro sian vortaron hungaran-armenan enhavantan 1000 vortojn (Wien-Erzsébetváros, 1922).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj armenologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Kategorio:Mortintoj en Rumanio
Géza Ambarus

**AMBARUS Géza** (pro. ambaruŝ) estis rumania hungara popolkultivinto naskita en Halmágy la 16-an de majo 1901 kaj mortinta en Oradea la 15-an de aŭgusto 1970. 
## Biografio
Géza Ambarus akiris bazlernejan instruiston en 1921 en Aiud, li laboris en Band, Păingeni, Cernatu, Luduș, de 1929 en Oradea. Li estis ano de la Szigligeti Társaság. Li verkis kantojn kaj muzikis ilin. 
## Verko
**Az eklézsia ládája* (lakodalmi szokások, versek, kun Géza Benedek , Nv. é. n.).
## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Ambarus, G.
Ambarus, G.
Brazila Katolika Esperanto-Renkontiĝo

**Brazila Katolika Esperanto-Renkontiĝo** estis okazita cele organizi kaj plivastigi la agon de BEKO (Brazila Esperantista Katolika Organizo). Kunsidis,  en la urbo Sorocaba, subŝtato São Paulo, dum la 7-a de decembro 2002, grupo de esperantistoj, plejmulto da ili rom-katolikoj.

La kunsido komenciĝis per Patro Nia kiu preĝis ĉiuj partoprenantoj. S-ro Manoel Blaz deklamis al la partoprenantoj la poemon de Zamenhof *La vojo*.  Ankaŭ li parolis pri unu el temoj de lasta Universala Kongreso pri Indiĝenaj Dialogoj.  Daŭrigante, S-ro Marcos Pimenta parolis pri la graveco de la interreto al la diskonigado de  Esperanto tra katolikoj. Post tio oni fermis la unuan parton de la renkonto.  Vespere, oni daŭrigis la renkonton komencante kun la parolado de S-ro Leysester Flores.  Li diris pri katolikaj iloj kiuj li nun uzas por disvastigi Esperanton. 

S-ro Marciano Schaeffer   proponis projekton por prezenti la Internacian Lingvon Esperanton al la  diocezana seminario en Brazilo ekkomencante per laboro de tiuj kiuj estas pli proksimaj de BEKO. Ankaŭ S-ro Eluizio Bueno, parolis pri daŭrigada neceso da eldonado de la Brazila Katoliko Esperanto Bulteno, kiu en tiu jaro havis 3000 ekzemplerojn. Tiu bulteno estas grava al la Esperanta Katolika Movado. 

La kunsido finis kun plano da projekto por diskonigo de Esperanto inter brazilaj katolikoj, inkludante la episkopojn,  sacerdotojn, diakonojn, seminarianojn kaj ĉiujn laikojn en Brazilo. Ankaŭ oni decidis daŭri la nunan disseman laboron, atingante especiale la komunikajn katolikajn mediojn. 

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2002
Deronje

eta|dekstra|Deronje situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|300px|Katolika preĝejo de Deronje
eta|dekstra|300px|Ortodoksa preĝejo de Deronje

**Deronje,** serbe **Дероње,** hungare **Dernye,** germane **Dornau** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojevodio, en distrikto **Okcidenta Baĉka** en municipo de Odĵaci.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2840
* Poŝtkodo: 25254
* Telefonprefikso: 25
* Aŭtokodo: SO

## Situo 
Deronje situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo Odĵaci-Baĉka Palanka.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En 1910 loĝis en Dernye 2668 da homoj, (860 germanoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, al distrokto de Hódság, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj iĝis parto de Hungario ĝis 1944. Poste la germanoj estis deportitaj. En 2002 loĝis en Deronje 2847 da homoj, (serboj 2458 (86 %), ciganoj 307 (11 %), kroatoj 14 (0.5 %), hungaroj 13 (0.5 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo
* ortodoksa preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Süderoog

eta|200ra|situo de la insuloj kaj haligoj en la nordfrisa vadomaro
**Süderoog** (dane *Sønderog*, nordfrise *Saruug*, *Saaruuch*) estas insuleto en norda Germanio. Ĝi apartenas al la komunumo Pellworm kaj troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, en la nordfrisa vadomaro ĉe la bordo de la Norda Maro. Nuntempe la insuleto kovras areon de 62 hektaroj.

Süderoog estas haligo, do eta insulo kiu inundiĝas dum ĉiu alta tajdo, kaj homaj loĝlokoj de po kelkaj domoj sur ĝi troviĝas sur dek artefaritaj montetoj, kiuj tiom altas, ke ilin la alta tajdo ne sukcesas subakvigi.

Antaŭ la granda inundo de la jaro 1634 sur la haligo troviĝis tri loĝataj domoj kaj lumturo. Dum tiu inundo du domoj kaj la lumturo detruiĝis, kaj 10 homoj dronis. Dum la inundo de 1825 la lasta domo detruiĝis, sed ĝi poste rekonstruiĝis. Nun paro da ekologiistoj loĝas tie kaj oficiale prizorgas la protekton de la insuleta plantaro kaj birdaro.

La plej konata loĝinto dum la historio estis *Hermann Neuton Paulsen*, kiu inter la jaroj 1927 kaj sia morto 1951 sur la haligo organizis internacian pacisman junularan renkontejon – la Nazioj inter 1933 kaj 1945 ne sukcesis akapari la renkontejon. Post la morto de la fondinto, lia edzino plugvidis la feriejon, kiu dum 1960 iĝis fondaĵo kun sidejo en Stokholmo, kaj funkciis ĝis 1974.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj pri la biosfero Süderoog (paĝoj germanaj)

Kategorio:Distrikto Norda Frislando
Kategorio:Nordfrisaj insuloj
EsperanTago

[eta|dekstra|350px|Grupa foto de la partoprenantoj la unuan EsperanTagon, en la sidejo de la [Bolonja Esperanto-Grupo, la .]]
**EsperanTago** estas esperantista renkontiĝo unutaga, mastrumata de la Itala Esperantista Junularo en pluraj italaj urboj, okazanta plurfoje ĉiujare, kaj kies celgrupo estas junuloj loĝantaj en Italio kiuj emas alproksimiĝi la italan Esperanto-movadon.

La iniciato estis lanĉata en 2008 kun la celo, ke homoj, kiuj antaŭ nelonge lernis la lingvon kaj ekkonis la movadon, povu renkonti aliajn esperantistojn sen esti devigataj partopreni unusemajnlongan renkontiĝon kiel la Internacia Junulara Festivalo, la nura alia Esperanto-renkontiĝo, kiu kutime okazas en Italio.

## Historio 
La unua EsperanTago okazis la  en Bolonjo, danke al kunlaborado de la Bolonja Esperanto-Grupo. Ĝia oficiala nomo estis *Eksomera Renkontiĝo – Unua EsperanTago*.

La dua renkontiĝo okazis la  en Grosseto, samtempe kiel la malfermiĝo de la tiujara Itala Kongreso de Esperanto. Tiam la partoprenantoj estis ofertataj viziton al la etruska tombejo en Roselle, malmulte fore de Grosseto.

La sekvan tagon, la estraro de la Itala Esperantista Junularo anoncis, ke la tria EsperanTago okazu en Lucca, alia urbo en Toskanio, la , samtempe kiel la famkonata komiksa festivalo Lucca Comics.

La kvara EsperanTago okazis en Torino la , al kiu partoprenis 9 Esperantistoj de Milano kaj Torino. Dum la EsperanTago pluraj eventoj pri la 150-a jarreveno de la unuiĝo de Italio okazis.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2008
Kategorio:Esperanto-movado en Italio