open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huberto

Sankta **Huberto de Lieĝo** naskiĝis ĉirkaŭ 655 en Tuluzo kaj mortis la 30-an de majo 727 en Tervueren apud Lieĝo, Belgio. Li estis episkopo de Maastricht kaj Lieĝo.

Laŭ kredo Sankta Huberto protektas kontraŭ hundomordoj kaj ĉasakcidentoj. Je la tago de Sankta Huberto (30-a de majo) benitaj salo kaj pano protektas - laŭ legendo - ankaŭ dombestojn, ankaŭ kontraŭ rabio, kiun oni nomis iam france Huberto-malsano.

## Vidu ankaŭ 
* Kapelo de sankta Huberto

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Sankta Huberto 

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Episkopoj de Lieĝo
Nobelaro

**Nobelaro** estis la reganta, privilegiata socia klaso en feŭdaj reĝimoj. Kutime surbaze de naskiĝo, posedo kaj foje surbaze de atingo, plejofte kun specialaj vivmanieroj. Nobelaro estas fenomeno de preskaŭ ĉiuj kulturoj kaj plejofte ligita al dinastio.

## Vidu ankaŭ 
* Nobelo
* Aristokratio
* Kasto
* Heraldiko
* Sociologio
* Timokratio
* Feŭdismo
* Jura nobelaro

## Eksteraj ligiloj 
* Pri nobelaro 
* Nobelaj titoloj 
* Verko de August v. Kotzebue "Pri nobelaro" (1792) 


Kategorio:Sociologio
Iacobeni (Plăieșii de Jos)

**Iacobeni** [jakobenj] (hungare: **Kászonjakabfalva** [ka:sonjakabfalva]) estas vilaĝo en Rumanio en la valo de rivereto Kaŝino sudoriente de Miercurea Ciuc. Proksime de ĝi funkcias mineralakva Banejo Kaŝino de 1850, kiu estas konvena por kuraci stomakmalsanojn.

Iacobeni situas ĉe la distrikta vojo DJ121G, kiu ligas ĝin al la komunuma sidejo Plăieșii de Jos kaj al la nacia vojo DN11B.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 239 loĝantojn, en 1992 estis nur 435 (72&nbsp;% da hungaroj).

En la censo de 2002 la 387 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1567. Ĝi estis sikula vilaĝo kaj de 1876 apartenis al la departemento *Csík*. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Ignác András (n. 1960): instruisto pri psikologio, lokhistoriisto  http://erdely.ma/ajanlo.php?id=201098 
* Pataki József (1908 – 1993): historiisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Magdeburga folio

***Magdeburga folio***, subtitole *Neregula interreta informilo pri aktualaĵoj el la mondo esperantista*, estas gazeteto en formato DIN A5 (21 x 14,8 cm), eldonata en Magdeburg (Germanio), redaktata de Dieter Dungert. Ĝi kutime enhavas aktualajn artikolojn primovadajn kaj prilingvajn, raportojn pri E-aranĝoj, vojaĝraportojn, facilajn legaĵojn kiel instruhelpilojn (ekz. anekdotojn) ktp.
Eblas aboni la gazeton senpage en aranĝo PDF, retpoŝte petante ĝin ĉe la redaktoro sub DDungert@t-online.de. Papera eldono ne plu aperas.

## Eksteraj ligiloj 
* ekzemplaj numeroj de aprilo 2006
* kaj de oktobro 2010, arkivigitaj en la Interreta Arkivo

Kategorio:Esperanto-gazetoj en Germanio
Zinedine Zidane

**Zinedine Zidane** (naskiĝis la 23-an de junio 1972 en Marsejlo) estas franca futbalisto, verŝajne unu el la plej famaj de lia generacio.

Li naskiĝis en 1972 en Marsejlo, de gepatroj kiuj estis origine berberoj de Alĝerio. Li komencis sian profesian karieron en 1988 kun AS Cannes, sed li pasis al Girondins Bordeaux en 1992. Zidane rapide fariĝis fama kiel tre talenta centrokampisto, kaj en 1996 li iris ludi por la itala teamo Juventus Torino, kie li restis ĝis 2001. Zidane fariĝis mondfama en 1998, kiam li helpis la francan teamon gajni la Futbalan Mondpokalon kiu estis organizita en Francio. En la dua matĉo kontraŭ Sauda Arabio li estis forpelita ĉar li intence tretis la Saudan kapitanon Fuad Amin, post kiam li ŝajne esti vorte provokita. Tamen en la finalo Zidane faris du golojn kaj Francio gajnis 3-0 kontraŭ Brazilo. En tiu jaro li ankaŭ gajnis la premion por la Eŭropa futbalisto de la jaro.

En Eŭropa Futbal-Ĉampionado en 2000 Francio denove gajnis kun la grava helpo de Zidane.
maldekstra|200ra|eta
En 2001 Zidane iris ludi en Hispanio por Real Madrid. En 2002 li denove partoprenis en la mondpokalo, sed Francio estis elĵetita en la unua fazo. Post la malgajno en la kvaronfinaloj de la Europa Ĉampionado de 2004, Zidane anoncis ke li retiriĝos de la nacia teamo, sed post unu jaro li ŝanĝis sian opinion kaj decidis denove ludi por Francio ĝis la mondpokalo. En 2006, en aĝo de 34 jaroj, li anoncis ke post la mondpokalo en Germanio li komplete retiriĝos de futbalo. Surprize, post ne tre konvinka unua fazo, la Franca teamo alvenis ĝis la finalo de la mondpokalo, gajnante kontraŭ Hispanio, Brazilo kaj Portugalio, kaj Zidane estis la stelulo de la turniro, ludante bonege kaj farante gravajn golojn kontraŭ Hispanio kaj Portugalio. En la finalo kontraŭ Italio, Zidane faris golon kun penalo post nur sep minutoj, fariĝante la tria futbalisto en la historio post Pelé kaj Paul Breitner kiu sukcesas fari golon en du malsamaj mondpokalaj finaloj. Tamen, Italio rapide respondis per alia golo, kaj oni pasis al la aldona tempo. En la 110a minuto de la ludo, Zidane nekredeble intence frapis la italan ludiston Marco Materazzi per la kapo, post kiam la italo diris ion al li. Evidente li ricevis ruĝan karton kaj estis forpelita, finante sian turniron en la plej maldeca maniero kiu eblis. Francio en la fino malgajnis je penaloj, kaj Zidane eĉ ne revenis por ricevi la medalon por la dua loko.

Oni multe diskutis la malbelan geston trans la mondo en la postaj tagoj, kaj Zidane poste diris ke la itala ludisto provokis lin dirante ion ofendan pri la virinoj de lia familio, io kion Materazzi forte neas. Surprize, lia populareco en Francio restas netuŝita, kaj la prezidanto Jacques Chirac gratulis lin post la matĉo.

Nuntempe li estas direktoro de futbala teamo de Real Madrid.

## Referencoj 
Zidane, Zinedine
Zidane, Zinedine
Kategorio:Alĝeridevenaj francoj
Kategorio:Futbalistoj de la klubo Real Madrid
Kategorio:Naskiĝintoj la 23-an de junio
Iuriu de Câmpie

**Iuriu de Câmpie** [juriŭ de kımpie] () estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 1 078 loĝantojn (rumanoj), en 1992 637. Ĝia unua skriba mencio estis en 1320. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Cojocna.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Furnariedoj

La **Furnariedoj** (*Furnariidae*) estas neotropisa specioriĉa familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj. La familio ampleksas 222 speciojn en 56 genroj.

La disvastiĝejo etendiĝas de Meksiko ĝis Sudameriko. Furnariedoj loĝas en diversaj biotopoj. La plumaro prefere estas rustbruna, bruna aŭ griza.

## Nestokonstruado 
La nomon Furnario oni donis pro la konstrumaniero de la nestoj, kiujn kelkaj specioj faras. Ili konstruas sian neston sur iom alta elrigardejo. Parton post parto ili alportadas dum proksimume du semajnoj malsekan argilon. Sur soklo ili konstruas tri murojn, kiuj supre finiĝas per fermita tegmento. La enirejo al la bredejo situas flanke de la nesto. La eksteran flankon de la muroj ili fortigas per  herbotigoj kaj la bredejon ili pufas per greso. Finita nesto povas pezi ĝis kvin kilogramojn..

## Genroj kaj specioj (selektaĵo) 
* *Acrobatornis*
* *Anabacerthia*
* *Anabaxenops*
** *Anabaxenops fuscus*
* *Ancistrops*
** *Ancistrops strigilatus*
* *Anumbius*
* *Aphrastura*
* *Asthenes*
** *Asthenes pyrrholeuca* 
** Aŭstrala kanastero, *Asthenes anthoides*
* *Automolus*
** *Automolus ochrolaemus*
* *Berlepschia*
** *Berlepschia rikeri*
* *Certhiaxis*
** *Certhiaxis erythrops*
* *Chilia*
* *Cichlocolaptes*
* *Cinclodes*
* *Clibanornis*
* *Coryphistera*
** *Coryphistera alaudina*
* *Cranioleuca*
* *Eremobius*
* *Furnarius* aŭ Furnarioj
** Ruĝa furnario, *Furnarius rufus*
* *Geobates*
* *Geositta*
* *Heliobletus*
* *Hellmayrea*
* *Hylocryptus*
** *Hylocryptus erythrocephalus*
* *Hyloctistes*
** *Hyloctistes subulatus*
* *Leptasthenura*
* *Lochmias*
** *Lochmias nematura*
* *Margarornis*
* *Megaxenops*
** *Megaxenops parnaguae* 
* *Metopothrix*
* *Ochetorhynchus*
* *Oreophylax*
* *Phacellodomus*
** *Phacellodomus sibilatrix* 
* *Philydor*
** *Philydor dimidiatus*
* *Phleocryptes*
* *Poecilurus*
* *Premnoplex*
* *Premnornis*
* *Pseudocolaptes*
* *Pseudoseisura*
* *Pygarrhichas*
** Blankagorĝa furnario, *Pygarrhichas albogularis*
* *Roraimia*
* *Sclerurus*
** *Sclerurus guatemalensis*
* *Schizoeaca*
* *Schoeniophylax*
* *Simoxenops*
** *Simoxenops ucayalae*
* *Siptornis*
* *Spartonoica*
* *Sylviorthorhynchus*
** *Sylviorthorhynchus desmursii*
* *Synallaxis*
** *Synallaxis cinnamomea*
* *Syndactyla*
* *Xenops*
* *Thripophaga*
* *Thripadectes*
* *Upucerthia*
* *Xenerpestes*
** *Xenops minutus*

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Alexander Skutch: *Antbirds and Ovenbirds: Their Lives and Homes (Corrie Herring Hooks Series)*, 1996 - ISBN 0-292-77699-3

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Alberto Santos-Dumont

**Alberto SANTOS-DUMONT** [aŭ**ber**tŭ **san**tŭz du**mon**] (naskiĝis la 20-an de julio 1873 en tiama Santa Luzia do Rio das Velhas (hodiaŭ Santos Dumont), kaj mortis la 23-an de julio 1932 en Guarujá, San-Paŭlo, Brazilo) estis inĝeniero kaj inventinto de aviadilo. Grandan parton de sia vivo li pasigis en Parizo, kie ekzemple li en 1898 estis inter la fondintoj de la nacia aviada klubo *Aéro-Club de France*, kies fondon ĉefe motoris la esperantisto kaj teknikisto Ernest Archdeacon.

Santos-Dumont skribis kelkajn verkojn, inter ili *Dans l’Air* ("En la aero", 1904) kaj *O que eu vi, o que nós veremos* ("Kion mi vidis, kion ni vidos", 1918), kaj krom stireblaj balonoj lia plej fama inventaĵo estas 14 bis. Li kontribuis al la popularigo de brakhorloĝoj por viroj, ĉar pli praktikaj por la tiamaj flugpioniroj; ĝis tiam la brakhorloĝo, inventita de Patek Philippe, estis uzata nur de virinoj, kiel juvelo.

Li estas konsiderata la dua okupanto de la Seĝo 38 de la Brazila Beletristika Akademio, kvankam li ne enoficiĝis. Santos-Dumont sinmortigis 59-jaraĝa. Laŭdire li estis profunde ĉagrenita pro la uzo de aviadiloj en sangaj bataloj de la brazila Pro-Konstitucia Revolucio en 1932 (pri kiu oni povas legi ankaŭ en Historio de Brazilo).

Pro liaj faroj, la Aera Klubo de Parizo donis al li diversajn honoraĵojn, kiel monumenton en Saint-Cloud, kiu reprezentas la legendan Ikaro en bronza statuo.

## Eksteraj ligiloj 
* Brazila Beletristika Akademio (Brazil-portugale) - Oficiala paĝo.
*
* 
*
*

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Brazilaj inventistoj
Pardalotedoj

La **Pardalotedoj** (*Pardalotidae*) estas specioriĉa familio el la ordo de la paseroformaj birdoj. En tiu familio estas 16 genroj kaj ĉirkaŭ 70 specioj.
Tiun familion oni en la literaturo ankaŭ nomas (*Acanthizidae*).

## Rekoniloj 
Tipa por tiu familio estas svelta beko kaj relative longaj kruroj. Ilia plumaro estas olivoverda, griza aŭ bruna. Iuj Akantizoj (*Acantizae*) portas kaŝtanobunajn aŭ flavajn makulojn je la vostobazo. Multaj Gerigonoj (*Gerygone*) estas flavaj je la suba flanko.

## Disvastiĝo 
La plej multaj specioj troviĝas ekskluzive en Aŭstralio. Nur la Gerigonoj havas disvastiĝejon ampleksantan Aŭstralion, Nov-Zelandon, multnombrajn pacifikajn insulojn, kaj ankaŭ grandan parton de Sud-orienta Azio. Krom en ĉi tiu genro, inter la Pardalotedoj ne estas aliaj migrantaj birdoj.

## Generado 
Ĉar Pardalotedoj ofte aĝiĝas pli ol dek jarojn kaj multaj junbirdoj transvivas la vintron, ili metas kaj kovas nur du ĝis tri ovojn, malsame ol similaj birdoj en pli malkomfortaj klimatoj, kiuj ofte kovas pli ol dek ovojn.

## Genroj kaj specioj (elektaĵo) 
* Akantizo (*Acanthiza*)
** *Acanthiza uropygialis*
** *Acanthiza chrysorrhoa*
** *Acanthiza apicalis*
** *Acanthiza lineata* ( vidu : Orient-aŭstraliaj mezvarmaj arbaroj )
* *Acanthornis*
** *Acanthornis magnus*
* *Aphelocephala*
** *Aphelocephala pectoralis*
** *Aphelocephala leucopsis*
** *Aphelocephala nigricincta*
* *Calamanthus*
** *Calamanthus campestris*
** *Calamanthus fuliginosus*
* *Chthonicola*
** *Chthonicola sagittatus*
* *Dasyornis*
** *Dasyornis brachypterus* ( vidu : Orient-aŭstraliaj mezvarmaj arbaroj )
** *Dasyornis broadbenti*
* *Gerygone*
* *Hylacola*
** *Hylacola pyrrhopygius*
** *Hylacola cautus*
* *Oreoscopus*
** *Oreoscopus gutturalis*
* *Origma*
** *Origma solitaria*
* *Pardalotus*
** *Pardalotus punctatus*
** *Pardalotus xanthopygus*
** *Pardalotus rubricatus*
** *Pardalotus ornatus*
** *Pardalotus melanocephalus*
** *Pardalotus substriatus*
** *Pardalotus quadragintus*
* *Pycnoptilus*
** *Pycnoptilus floccosus*
* *Pyrrholaemus*
** *Pyrrholaemus brunneus*
* *Sericornis*
* *Smicrornis*
** *Smicrornis brevirostris*

## Eksteraj ligiloj 
* ITIS 

Kategorio:Paseroformaj
Eŭrilajmedoj

La **eŭrilajmedoj** (latine Eurylaimidae) estas familio el la ordo de la paseroformaj birdoj. Ĝi enhavas 10 speciojn en 7 genroj. La tipa genro de tiu familio estas *Eurylaimus*, Esperantigita "eŭrilajmo", sed ĝeneralige ĉiuj eŭrilajmedoj estas nomataj "eŭrilajmo", jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu familio, kaj ties Esperantaj nomoj. Efektive, tiuj birdoj havas "larĝan gorĝon" kun ekstra dekkvina kolvertebro kaj granda kapo neproporcia al la resto de la korpo. Pro tio la birdo ekz. germane estas nomata larĝfaringulo (*Breitrachen*) dum multaj aliaj lingvoj nomas ĝin larĝbekulo (ekz. svede *Brednäbb*, angle *Broadbill*, itale *Beccolargo*, pole *szerokodziób*, estone *lainokk*, ĉine 阔嘴鸟).

La antikva greka *λαιμός* estas dusilaba vorto (ne: λα-ι-μός, sed λαι-μός), do la ĝusta esperanta genra nomo estas ne Eŭ-ri-la-i-mo, sed Eŭrilajmo.

## Disvastiĝo 
Eŭrilajmoj loĝas en la praarbaroj kaj arbaraj regionoj en Afriko, Sudazio kaj Sudorientazio.

## Aspekto 
Ili estas 14 ĝis 28 centimetrojn altaj, jun larĝa kapo, forta kaj larĝa beko, mallongaj kruroj kaj vostoj. La vosto de la plej multaj specioj estas rondigita, escepte tiu de la longvosta eŭrilajmo (*Psarisomus dalhousiae*).

La seksoj de la plej multaj specioj estas distingeblaj laŭ la bunteco de la plumaro (seksa duformismo).

Eŭrilajmoj havas, kontraste al aliaj paseroformaj birdoj, 15 kolajn vertebrojn (kutime estas 14) kaj specialajn piedajn tendenojn.

## Nutro kaj generado 
Ilia nutraĵo konsistas el fruktoj, semoj, insektoj kaj aliaj senvertebruloj. Siajn piroformajn nestojn ili ofte pendigas super akvo al branĉoj de arboj.

## Bildaro

Eurylaimus javanicus-20030802.jpg|*Eurylaimus javanicus*
Silverbreastedbroadbill.jpg|*Serilophus lunatus*
Black-and-yellow Broadbill - Krung Ching - Thailand S4E3736 (14071771530).jpg|Eurylaimus ochromalus

## Referencoj
Kategorio:Eŭrilajmedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Orientalisa faŭno
Absolutismo

[eta|180ra|[Ludoviko la 14-a (Francio)|Ludoviko la 14-a de Francio, ofte konsiderata de historiistoj kiel arketipo de absolutismo]]

**Absolutismo** estas regadsistemo, en kiu la reganto - kutime reĝo aŭ imperiestro - posedas senliman potencon en sia lando kaj povas regi „legibus absolutus“, t.e. povas „malligita de la leĝoj “. Ne ekzistas potencdivido, ĉar la monarko regas ĉiujn tri registaran potencojn: la plenuman, la leĝdonan kaj ankaŭ la juĝan. Kontraŭe al la diktaturo absolutisma reganto atingas potencon leĝe pro naskiĝo kaj kontraŭe al tiraneco li rekonas ĝeneralajn postulojn de la religio kaj moralo. La diferenco inter absoluta kaj konstitucia monarkio estas, ke la monarko de konstitucia monarkio havas ne ĉiujn tri registarajn potencoj.

## Vidu ankaŭ 
* Absoluta monarkio
* Suvereneco

## Bibliografio 
* Lanti, E. 1934 : Absolutismo : parolado de E. Lanti, Antverpeno, Eldono de S.A.T kaj F.L.E., 13. p.

Kategorio:Monarkio
Pakicefaledoj

La **Pakicefaledoj** (*Pachycephalidae*) estas  familio el la ordo de la (Paseroformaj birdoj.

Pakicefaledoj disvastiĝis en Aŭstralio, Tasmanio, Novgvineo, Indonezio kaj Sudorienta Azio. Ilia kantarto estas specife klara. Ili konstruas sian pelvetoforman neston en branĉoforko, sur la grundo, en arbustejo aŭ sur rokkornico kaj pufas ĝin per folioj kaj greso. En la neston ili metas unu ĝis du ovojn.

## genroj kaj specioj (elektaĵo)
* *Aleadryas*
** *Aleadryas rufinucha*
* *Colluricincla*
** *Colluricincla boweri*
** *Colluricincla harmonica*
** *Colluricincla megarhyncha*
** *Colluricincla woodwardi*
* *Coracornis*
** Coracornis raveni*
* *Eulacestoma*
** *Eulacestoma nigropectus*
* *Falcunculus*
** *Falcunculus frontatua*
*** *Falcunculus frontatus frontatus*
*** *Falcunculus frontatus leucogaster*
*** *Falcunculus frontatus whitei*
* *Hylocitrea*
** Hylocitrea bonensis*
* *Mohoua*
* *Oreoica*
** *Oreoica gutturalis*
* *Pachycare*
** *Pachycare flavogrisea*
* *Pachycephala*
** *Pachycephala arctitorquis*
** *Pachycephala aurea*
** *Pachycephala caledonica*
** *Pachycephala flavifrons*
** *Pachycephala griseonota*
** *Pachycephala grisola*
** *Pachycephala hyperythra*
** *Pachycephala hypoxantha* 
** *Pachycephala implicata*
** *Pachycephala inornata*
** *Pachycephala lanioides*
** *Pachycephala leucogastra* 
** *Pachycephala lorentzi*
** *Pachycephala melanops*
** *Pachycephala melanura*
** *Pachycephala meyeri*
** *Pachycephala modesta*
** *Pachycephala monacha*
** *Pachycephala nudigula*
** *Pachycephala olivacea*
** *Pachycephala orpheus*
** *Pachycephala pectoralis*
*** *Pachycephala pectoralis littayei*
*** *Pachycephala pectoralis pectoralis*
*** *Pachycephala pectoralis torquata*
*** *Pachycephala pectoralis contempta* 
** *Pachycephala phaionota*
** *Pachycephala philippinensis*
** *Pachycephala plateni*
** *Pachycephala rufiventris*
** *Pachycephala rufogularis*
** *Pachycephala schlegelii*
** *Pachycephala simplex*
** *Pachycephala soror*
** *Pachycephala sufuriventer*
** *Pachycephala tenebrosa*
* *Pitohui* aŭ Pitohuioj
** *Pitohui cristatus*
** *Pitohui dichrous*
*** *Pitohui dichrous dichrous*
*** *Pitohui dichrous monticola*
** *Pitohui ferrugineus*
** *Pitohui incertus*
** *Pitohui kirhocephalus*
*** *Pitohui kirhocephalus aruensis*
*** (*Pitohui kirhocephalus pallidus*
** *Pitohui nigrescens*
** *Pitohui tenebrosus*
* *Rhagologus*
** *Rhagologus leucostigma*
* *Turnagra*
** *Turnagra capensis*)

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Bildoj

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kalao

eta
**Kalao** (*Calla*) estas genro de arumacoj, kiu ampleksas nur unu specion: *Calla palustris,* marĉa planto kun rampa rizomo, brilverdaj, korformaj folioj kaj kun floroj dense aranĝitaj en spadiko. Ĝi havas el ĝia bazo plate elvolvitan interne neĝblankan, ekstere verdan involukron.

Oni ofte nomas ankaŭ la genron zantedesĥio (Zantedeschia) kalao.

Kategorio:Arumacoj
Hibridoj de begonia elatioro

eta
La begonio-hibridojn (de *Begonia elatior*) krucigis unuafoje la anglo James Veitch en 1883, kiam li krucigis la tuberajn begoniojn el Sud-Ameriko kun begonio *Begonia socotrana* el Orient-Afriko. Tiel estiĝis la unua hibrido kun nomo "John Heal". Post 100 jaroj oni povas elekti el multaj begonio-hibridoj. Ili estas malaltaj, moltigaj, kun abunda floraro. La floroj floradas dum la tuta jaro kaj restas belaj longtempe.

Ili grandas 30-40 cm kun senodoraj floroj, en diversaj florkoloroj. Ili bezonas multan lumon, sed ne toleras la direktan sunradiadon. Ili ŝatas humidan grundon sen kalko, dum kreskado oni devas sterki ilin po semajno. Oni devas detranĉi la forfloritan begonion.

konataj tipoj:
* Aphrodite (rozkolora)
* Nana begonio (duongranda, 15 cm)

Ili estas multigeblaj per ŝosaj (malofte foliaj) stikaĵoj (ĉefe post la florado).

Kategorio:Begoniacoj
Grenadino

[eta|180ra|**Monaco** : [koktelo el biero kun siropo de grenadino]]
**Grenadino** (el la franca vorto *grenade* : granato) estas sukotrinkaĵo, prae farita el pulpo de granato, ankoraŭ tiel fabrikita en mediteraneaj landoj (Hispanio, Magrebo). Ĝi plej ofte estas vendita sub formo de siropo.

En Francio kaj okcidentaj landoj, la trinkaĵo tiel nomata *grenadino* estas miksaĵo de sukoj de ruĝaj fruktoj, (fragoj, framboj, riboj, rubusoj, beroj de sambuko...) foje suko de citrono aromigita per vanilo (aŭ pli ofte vanilino) kaj ruĝa kolorilo.

En kokteloj, grenadino uzatas por fari nuancojn de koloro, verŝante la siropon sur la internan vandon de la glaso, turnigante ĝin. (ekzemple en la tequila sunrise).

En Francujo, (tion malmultaj homoj mem konstatas) la industrie fabrikitaj grenadin-boteloj havas sur la etikedo desegnon de orkidaco kiu montras la laŭleĝan uzon de vanilo kiu ja fontas el orkidaco. Se vi iam bonŝancis trovi grenadin-siropon plene naturan, ne miru se ĝi estis senkolora. Franca registaro foje provis malkonsili la uzadon de artefaritaj koloraĵoj, sed rapide la patrinoj plendis, ke por havi (ne eblan) koloron la grenadin-emuloj metis tro grandan parton de la siropo en la glason antaŭ ol ĝin akvoplenigi. Tio fine kostis tro multe kaj rapide industrio reenmetis artefaritajn kolorojn. Ja la parto da koncentritaj fruktoj neniam povas alporti sufiĉe da koloro (tio validas por verdaj aŭ ruĝaj fruktoj).

## Citaĵo 
"Vivo tristas kiel glaso da grenadin'&nbsp;" (el kanzono "Libertine" de Mylène Farmer)

## Eksteraj ligiloj 
*  Faru mem vian grenadinan siropon 

Kategorio:Senalkoholaĵoj
Kategorio:Siropoj
Zantedesĥio

La **zantedesĥio** aŭ **zantedeskio** (***Zantedeschia***) estas afrotropisa genro de 28 specioj de florplantoj en la familio de arumacoj, indiĝena en suda Afriko de Sud-Afriko al Malavio. La kutima, ordinara nomo de la genro estas ofte *kalao*, sed tio estas konfuziga, erara. Aliflanke, la scienca botanika nomo de tiu genro estis elektita honore al la itala botanikisto Giovanni Zantedeschi (1773-1846), kies elparolo estas "zantedeski". La fina "ch" en tiu nomo ne estas el greka origino, pro tio la termino "zantedesĥio" estas etimologie malpli logika ol "zantedeskio".

La plantoj de tiu genro estas rizomaj herboj kun grando de 1-2,5 m kaj kun folioj longaj 15-45 cm. La floroj formas spadikon, kun larĝa, brilkolora brakteo, ĉirkaŭanta la infloreskon.

;Specioj
* *Zantedeschia aethiopica* -
* *Zantedeschia odorata*
* *Zantedeschia albomaculata* -
* *Zantedeschia elliottiana* - flavflora zantedesĥio
* *Zantedeschia jucunda*
* *Zantedeschia pentlandii*
* *Zantedeschia rehmannii* - rozkolora zantedesĥio

La flavflora zantedesĥio kreskas ĝis 50-100 cm, floradas de majo ĝis aŭgusto, bezonas 22-25 Celsiuson dum kresko, la tubero 6-8 Celsiuson vintre. Ĝi bezonas abundan akvumadon, oni povas multobligi ĝin en januaro per semado de grajno aŭ per flanka tubero. Dum ripoza tempo, la floro tute ne (apenaŭ) bezonas akvon. La unua florado okazas en la 3-a jaro.

## Galerio 

Image:Calla lily.jpg|*Zantedeschia aethiopica*
Image:Calla lily closeup.jpg|*Zantedeschia aethiopica*
Image:Zantedeschia - Calla Lilly1.jpg|*Zantedeschia* sp.

## Referencoj 
Kategorio:Arumacoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kultura Fondaĵo Simpozio

**Kultura Fondaĵo Simpozio** estas institucio fondita en 1959 iniciate de Evaldo Pauli, emerita  profesoro de filozofio el Brazilo, naskiĝinta en la ŝtato Santa Catarina, kaj nuntempe loĝanta en la ĉefurbo Florianópolis. La civila registro de la institucio estis agnoskita de la ŝtata registaro en la 14-a de januaro 1966, laŭ publikigo en la Oficiala Gazeto de Santa Catarina. Laŭ siaj statutoj, ĝi estas "civila societo, memstara, nekomerca, edukeca, kiu celas erudician kulturon, precipe artan kaj filozofian, lingvojn kaj muzikon". La organizaĵo havas bibliotekon taŭgan por la citita celo, por esti konsultata, kun respekto de la libereco de penso, kaj enhavas titolojn en filozofiaj, sciencaj kaj artaj kampoj. Komence, Kultura Fondaĵo Simpozio estis nur eldonejo de libroj. Poste, kiam la statuto estis refarita en 1988, ĝi inkluzivis kulturan agadon ĝenerale, elstarante precipe la Enciklopedio Simpozio, en Interreto, kontrakte kun la Federacia Universitato de Sankta Katarina (UFSC). Ankaŭ elstaras la Filozofia Revuo Simpozio, publikigita en Esperanto ekde 1983.

## Vidu ankaŭ
(Filmeto) Filozofia Revuo Simpozio 

Mil jaroj de kristana filozofio

Filozofiado

Filozofia vortaro

Enciklopedio Simpozio
Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Esperanto-movado en Sankta Katarino
Hallon

**Hallon** estas planlingvo kreita de Paul V. S. Townsend en 2002 sub kopirajto. La lingvo uzas 20 literojn de la latina alfabeto kun ortografio kaj prononco tro influita de la angla. La gramatiko ankaŭ estas tro angleca, sed la vortprovizo estas ne rekonebla. La sintakso estas SVO.

## Ekzemplo 
## Eksteraj ligiloj 
https://web.archive.org/web/20020214000422/http://www.geocities.com/paulvstownsend/hallon/ 

Kategorio:Planlingvoj
Mihăiești

**Mihăiești** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* Mihăiești (Sânpaul) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
* Mihăiești (Dobra) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
Berindu

**Berindu** () estas vilaĝo en Rumanio nord-nordokcidente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Sânpaul (Cluj).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 810 loĝantojn (rumanoj), en 1992 544. Ĝia unua skriba mencio estis en 1372.

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Mihăiești (Sânpaul)

**Mihăiești** [mihəjeŝtj] () estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al la komunumo Sânpaul.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1283. En 1600 la hungara vilaĝo pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 543 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 312.
En la censo de 2002 la 318 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungaraj loknomoj kun "mihály"

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Diviciorii Mari

**Diviciorii Mari** [diviĉorij marj] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Gherla. En 1910 ĝi nombris 652 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 267 (rumanoj, 9% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1230. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre ĝi apartenas al Sânmărtin.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Emil Giurgiuca (27-a de decembro 1906 - ?, 3-a de marto 1992): poeto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Călata

**Călata** [kəlata] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Huedin. En 1910 ĝi nombris 1 048 loĝantojn (rumanoj), en 1992 495. Ĝia unua skriba mencio estis en 1213. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Călăţele.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Năsal

**Năsal** (IFA: //; ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Țaga.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 850 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 541 (rumanoj, 18% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1215. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Famuloj
*Árpád Schilling (18-a de novembro 1880 - Stuttgart, 1977) kuracisto
*Olivér Solymossy (27-a de aprilo 1914 - Stokholmo, 10-a de januaro 1986): poeto, aktoro, pedagogo (ekde 1973 en Svedujo.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Năoiu

**Năoiu** [nəoju] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Cămăraşu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 745 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 571 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1320. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Kolozs).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* István Szász: agronomo tie mortis

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Nearșova

**Nearșova** [njarŝova] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Huedin. Administre ĝi apartenas al la komunumo Izvoru Crișului.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 439 loĝantojn (Hungaroj, rumanoj), en 1992 204 (84 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1391.

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs).

En la censo de 2002 la 163 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Mica (Dej)

**Mica** [mika] () estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio oriente de Dej. Ĝi situas proksime de la kunfluejo de la riveroj Someșul Mare kaj Someșul Mic.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 565 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 827 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1330. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka). Administre Mica iam apartenis al Dej; nun ĝi estas komunumo, al kiu apartenas Dâmbu Mare, Mănăstirea, Nireș, Sânmărghita, Valea Cireșoii kaj Valea Luncii. Mica neniel estas la plej granda el la sep vilaĝoj, Nireș kaj Sânmărghita estas konsiderinde pli loĝataj, sed Mica estas rekte atingebla de ĉiuj tri valoj sur sia teritorio.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Mica jud Cluj.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_CJ_Mica_3.jpg|Ortodoksa preĝejo en Mica

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Mica (Mureș)

**Mica** [mika] (hungare: **Mikefalva**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Abuș, Căpâlna de Sus, Ceuaș, Deaj, Hărănglab kaj Șomoștelnic.

Hărănglab ĝis 1968 apartenis al Băgaciu.

La vilaĝo Mica havas nur okonon de la komunumaj loĝantoj, sed ĝi havas bonan trafikan ligon per la distrikta vojo DJ142 al Târnăveni okcidente kaj Sângeorgiu de Pădure oriente.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 549 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 579 (rumanoj, 88&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Mikefalva apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma paĝo  ĉe e-primarii.ro
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Mica jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: MicaMS.JPG|Komunuma domo
Dosiero: MicaMS_(7).JPG|Komunuma domo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Reĝa Kanada Rajda Polico

La **Reĝa Kanada Rajda Polico** (**RKRP**;  aŭ *RCMP*,  aŭ *GRC*) estas la federacia kaj nacia polico de Kanado.eta|Policanino sur ĉevalo
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de RKRP 

Kategorio:Kanado
Matthew McLauchlin

**Matthew McLauchlin** (N. ) estas Kanada politikisto, kiu parolas Esperanton. kampanjis kiel kandidato de la kanada federacia Nov-Demokratia Partio en la elekto-distrikto Jeanne-Le Ber en Montrealo (Kebekio) dum la elektado de 2006. Li estas malferme samseksema kaj avida entuziasmulo de la Montreala metroo. Li havas B.A. pri lingvistiko de Universitato McGill. Li ankaŭ estas prezidanto de la NDP-a asocio por la elekto-distrikto Jeanne-Le Ber.

McLauchlin ĝis nun kandidatis en 3 federaciaj elektadoj:
* Kanada federacia elektado, 2000: MM ricevis 1.003 voĉojn en la elekto-distrikto Verdun—Saint-Henri—Saint-Paul—Pointe Saint-Charles. MM atingis la kvine plej bonan rezulton de naŭ kandidatoj. La gajnanto estis Raymond Lavigne de la Kanada Liberala Partio.
* Krom-elekto, la 13-an de majo, 2003: MM ricevis 635 voĉojn en la sama elekto-distrikto. MM atingis la kvare plej bonan rezulton de ses kandidatoj. La gajnanto estis Liza Frulla de la Kanada Liberala Partio.
* Kanada federacia elektado, la 26-an de januaro, 2006: MM atingis la kvare plej bonan rezulton de kvin kandidatoj. La gajnanto estis Thierry St-Cyr de la Kebekia Bloko.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profile on NDP website 
* Le métro de Montréal - Montréal by Metro website

Kategorio:GLAT-politikistoj de Kanado
Kategorio:Kandidatoj por la Kanada Ĉambro de Deputitoj
Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Pintic

**Pintic**  estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

***Pintic** estas vilaĝo en distrikto Cluj.
***Pintic** estas vilaĝo en distrikto Harghita.
Ibran

**Ibran** estas fikcilingvo kreita de Muke Tever kiel lingvo de fikciaj francaj enmigrintoj al Novjorko en la 17-a jarcento. Ĝi estas kompromiso inter la franca kaj la hispana kun influoj de la angla. La gramatiko estas multe pli simpla ol en tiu de realaj latinidaj lingvoj kaj similetas al tiu de Interlingvao, sed ŝajne senintence.

Specimeno (Patro Nia):

Padre noistr ché dĳns les cels stas, sanctifegial sĳ tu nuém. 
Vĳnģ tu rein. Faet sĳ tu vontal, dĳns les cels cónt sor le tier. 
Da-nos oy noistr pan cotidian. 
E remĳt-nos noistr diuts, cónt nosautrs anch noistr deutuérs remetiŭ. 
E ne nos mĳt a tentación, meis deliur-nos de maril. 

## Eksteraj ligiloj 
* http://frath.net/language/nuif.shtml

Kategorio:Artaj lingvoj
Kategorio:Eŭroklono
Pintic (Dej)

**Pintic (Dej)** [pintik] (, *Oláhpéntek*, germane: *Walachisch Pintak*) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Dej. Administre ĝi apartenas al Dej.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 853 loĝantojn (rumanoj), en 1992 540.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1292. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka ).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Cristorel

**Cristorel** [kristorel] ( eordeogkerestu:r) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordokcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 1 374 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 704 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1440. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Szilágy vármegye*). Administre ĝi apartenas al Aşchileu Mare.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Gerő Szász (naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1831 en Ördögkeresztúr, mortis la 29-an de aprilo 1904 en Kolozsvár): poeto, eklezia verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Irsawa

**Irsawa** estas OSV apriora lingvo. Ĝi estas algluema kun substantivoj disigitaj en 13 genroj, aŭ vortklasoj, inspiritaj en svahila kaj Bantuaj lingvoj: homo, surtera besto, akva besto, ĉiela besto, flaŭro, homfaritaj objektoj, abstraktaj konceptoj, vermoj, nevivaj objektoj, grandaj naturaj objektoj, lokoj, manĝeblaj aĵoj kaj aliaj.

Kategorio:Aprioraj lingvoj
Ithkuil

**Ithkuil** (propralingve *Iţkuîl*, esperante prononciĝas kiel *Itkuilo*) estas apriora lingvo kreita de John Quijada ekde 1978 kaj eldonita en 2004. Ĝi celas eviti ambiguecon en homa komunikado kaj maksimumigi koncizecon. La prononco kaj la gramatiko estas ege malsimplaj kaj ĝi ankaŭ havas propran fantazian alfabeton nomatan *Içtaîl* kun latina transskribo.

Estas 3600 bazaj radikoj el kiuj oni derivacias aliajn vortojn per logiko. Ekzemple, el radiko *köl* (diri) oni derivacias: *köloikt* (diri sekreton), *kölqû* (preĝi), *kölëpt* (mensogi), *kölnâ* (persvadulo), ktp.

La aŭtoro mem ne kapablas paroli la lingvon flue, sed pluraj homoj en Ukrainio kaj Rusio esprimis al li intencon lerni ĝin.

## Priskribo de la lingvo 
* **Leksikono**: la leksikono konsistas 3.600 radikoj havantaj po 2 aŭ 3 konsonantoj: ĉiu radiko povas esti modifata per malfacilegaj gramatikreguloj.
* **Fonemaro**: Ithkuil havas komplikan fonemaron (65 konsonantoj kaj 17 vokaloj). Por okcidentlingvaj parolantoj povas esti malfacile prononci kelkajn sonojn.
* **Morfologio**: Ithkuil estas ĉefe sinteza lingvo, kaj duagrade aglutina. La morfologio uzas ŝanĝiĝojn konsonantajn, vokalajn, akcentajn kaj tonajn kaj multajn afiksojn (antaŭafiksoj, postafiksoj, enafiksoj kaj interafiksoj).

eta|dekstra|Specimeno skribita per la alfabeto *Içtaîl*

**Latina transskribo**:

**IFA:** 

**Esperanta traduko**: Dum nia veturilo foriĝas de la grundo kaj plonĝas super la randon de la klifo al la valfondo, mi demandas min ĉu estas eble malpezigi ke mi kulpas (senkulpigi min) pro morala manko, malsukcesinte konservi taŭgan vojon laŭ la strato.

## Eksteraj ligiloj 
* Ithkuil (en la angla)
* Priskribo  ĉe Langmaker

Kategorio:Aprioraj lingvoj
Mureșenii de Câmpie

**Mureșenii de Câmpie** [mureŝenij de kımpie] (hungare *Omboztelke*) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Gherla. En 1910 ĝi nombris 411 loĝantojn (rumanoj), en 1992 estis 147. Ĝia unua skriba mencio estis en 1230. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Doboka, poste Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Pălatca.

## La masakro de 1940 
La  en Mureșenii de Câmpie okazis masakro de 11 judaj loĝantoj (10 rumanaj kaj unu hungara), sub estreco de la hungara leŭtenanto Gergely Csordás. En 1946 rumana tribunalo en Kluĵo kondamnis Albert Wass kaj lian patron Endre Wass kiel incitintojn de la masakro al morto. Ĉar ili tiutempe estis alilande, la kondamno ne estis plenumita. Usono rifuzis ekstradicii la du kondamnitojn.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Kategorio:Masakroj
JiVoqu

**jiVoqu** [ĵivoiku] estas apriora lingvo kreita de Mark McGrath sen konataj celoj. Glebo Malica de grupo Piĉismo registris kompaktan diskon kun jena teksto en jiVoqu en 2002:

(Babela Turo, Gen. 11:1-9)

# Togi diji ji tayra hai esu ngi tongua togi upli moa qo.  
# Togi Xen hai esu qirasi Roz hai yavorsu Qedem/ji esti duas, Roz hai asu geheva ji nasona Cin'ar fias togi Roz hai leyfu xiatzi. 
# Togi unioi sapea hai voqu E lis tresa jas, "Uvasu! Syo ori zegu nia qo toqi fayru fayra jas." Togi ji nia hai esu Roz lis pira, togi ji zja hai esu Roz lis zegu qeza. 
# Togi Roz hai voqu, "Uvasu! Roz ori zegu Syo voras zeria togi singa togi Xen lis roca ji sia fias, togi Syo ori fetu noma Syo voras, puui Syo hai ori esu haidiui ji feroca dui eqi tayra loras." 
# Togi YHWH (Omna) hai uvasu unongas speqtu ji zeria qinaf ji muga qo dui Sapya (pu) hai zegu. 
# Togi YHWH hai voqu, "Ngia speqtu, unioi nasona, togi ngi tongua eqi dui Roz voras, togi cia Roz esu hai qomansu fetu. Togi cirasi, Xen u ori esu haiuperu Roz duas, eqi qinaf Roz (ori) iu. 
# "Uvasu! Syo ori uvasu unongas togi Syo ori qonfauundu Roz lis tongua xiatzi, togi u ngi sapea ori qaytu ji tongua dui E lis tresa." 
# Togi YHWH hai diuù Roz xiatzi duas ji feroca dui eqi tayra peras (through, rather than on), togi Roz hai uqomansu zegu ji zeria. 
# Duixo hai nomu Xen "Babel" qxo xiatzi YHWH hai qanfouundu ji tongua dui eqi ji taira, togi xiatzi duas YHWH hai diuù Roz ji feroca dui eqi tayra peras. 

## Eksteraj ligiloj 
http://www.langmaker.com/babel/jivoqu.htm 

Kategorio:Aprioraj lingvoj
AEA

La literkombinaĵo havas plurajn signifojn:

* Interalie, la mallongigo **aea** en minuskloj estas kodo de la Areba lingvo laŭ normo ISO 639-3, lingvo el la aŭstraliaj indiĝenaj lingvoj parolata en la Kabjorka Duoninsulo de Kvinslando en Aŭstralio.

* **AEA** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **aea16**, **AEA16**, **0xaea**, **0xAEA**, **0aeah**, **0AEAh**) egalas al dekuma nombro 2794 

Krome la mallongigo **AEA** en majuskloj povas interalie aludi al
* **Albana Esperanto-Asocio**
* **Armenia Esperanto-Asocio**, eksa nomo (ĝis 2010) de la landa asocio de UEA en Armenio, nun nomata Armena Esperantista Unuiĝo 
* **Aŭstria Esperanto-Asocio** de 1929, kiu en 1936 transformiĝis al Aŭstria Esperanto-Federacio
* **Aŭstralia Esperanto-Asocio**
Libroservo

[eta|400px|Libroservo de [Universala Esperanto-Asocio|UEA dum la 100-a Universala Kongreso en Lillo.|alternative=]]
**Libroservo** estas tradicia parto de la Esperanto-kulturo – speco de servo proponata de multaj esperantistaj asocioj kaj kluboj, kiu ofertas librojn en kaj pri Esperanto, ĉar oni ne facile trovas ilin en la ĝeneralaj librovendejoj (aparte ne ekster Eŭropo).

En libroservoj oni povas mendi poŝte aŭ aĉeti persone dum eventoj, en kiu ĉeestas ilia reprezentanto. Eventuala ĉambro, en kiu tiam estas ekspoziciataj vendataj libroj, nomiĝas same *libroservo*.

Krom librojn, libroservoj kutime vendas ankaŭ aliajn varojn – ekzemple afiŝojn, sonbendojn kaj revuojn iel ligitajn al Esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
* Libroservo de la Flandra Esperanto-Ligo
* Libroservo de la Universala Esperanto-Asocio
* Libroservo  de Aŭstralia Esperanto-Asocio
* Libroservo  de Kanada Esperanto-Asocio
* Libroservo de Rusia Esperantista Unio
* Libroservo de SAT-en-Hispanio
* Libroservo de Esperanto-USA

Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Komerco per Esperanto
Peŭcedramedoj

La **Peŭcedramedoj** (*Peucedramidae*) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj, subordo Kantbirdoj, kun la unusola specio **Striita peŭcedramo** (*Peucedramus taeniatus*), en unu genro **Peŭcedramo** (*Peŭcedramus*).

La **Striita peŭcedramo** (*Peucedramus taeniatus*) antaŭe estis enordigita al la familio de la Paruliedoj (*Parulidae*), sed DNA-esploroj devigis ŝanĝi la enordigon.

La 11-13 centimetrojn longa Striita peŭcedramo havas longajn flugilojn kaj grizan plumaron kun kelkaj oliveverdaj partoj kaj du blankaj flugilstrioj. La masklo je kapo kaj brusto estas oranĝokolora kaj havas nigran okulstrion. Ĉe ino kaj junbirdo la kapo kaj la brusto estas flava anstataŭ oranĝokolora kaj la okulstrio ne estas tiom klara.

## Troviĝejo kaj vivejo 
La Peŭcedramo estas nemigra birdo, kies troviĝejo etendiĝas de Arizono (Usono) tra Meksiko ĝis Nikaragvo. La birdo vivas precipe en iom alte situantaj koniferarbaroj.

## Nutrado kaj generado 
La birdo nutras sin per insektoj. La ovaro konsistas el tri ĝis kvar ovoj.

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Rage Against the Machine

**Rage Against the Machine** [reiĝ agenst de maŝin] (Esperante *Kolero Kontraŭ la Maŝino*) estis Usona supergrupo de la 1990-aj jaroj konataj pro ĝia mikso de metalroko kaj repo, kaj pro la politike maldekstrajn poziciojn kiujn ĝi esprimis en siaj kantoj.

La membroj de la grupo estis Zack de La Rocha (kantisto), Tom Morello (gitaristo), Tim Commerford (basisto) kaj Brad Wilk (drumisto). La grupo naskiĝis en Los Anĝeleso.

Ilia unua disko, Rage Against the Machine (1992), estas verŝajne ilia plej fama, kaj ĝi enhavas la revoluciajn himnojn "Killing in the name" [kilin in de neim] kaj "Bullet in the Head" [bulit in de hed].

En la jaro 2000 la grupo disiĝis. Ĉiuj ĝiaj membroj, krom la kantisto, ludas por nova grupo kiu nomiĝas Audioslave, kune kun la eksa kantisto de Soundgarden.

eta|Tom Morello kaj Zack De La Rocha en Coachella, 2007
Rage reunuiĝis unufoje dum la festeno "Coachella" (*Coŭĉela*) en 2007.

Ili ludis la  por la rok-festivalo Rock en Seine, apud Parizo, por ilia dua koncerto en Francio ekde la reunuiĝo.
Ilia turneo en Eŭropo finiĝis en la festivaloj de Reading (22-a de aŭgusto) kaj Leeds (23-a de aŭgusto) en Britio.

## Diskaro 
* Rage Against the Machine (1992)
* Evil Empire (1996)
* The Battle of Los Angeles (1999)
* Renegades (2000)

Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1991
Ŝajna magnitudo

[eta|300ra|Nokta ĉielo, en urbego kaj en kamparo[Konstelacio Taŭro]]
**Videbla magnitudo** aŭ **ŝajna magnitudo** de stelo aŭ alia kosma objekto estas senmezurunua valoro, kiu priskribas ĝian helecon tiel kiel ĝi videblas de iu donita punkto (kutime de Tero).

Ĝi estas donata per formulo

:m = − 2,5lg*I* + *C*, kie

:lg — funkcio de dekuma logaritmo
:*I* — kvanto de lumo de la objekto
:*C* — konstanto.

La skalo estas logaritma, kaj pli helaj objektoj havas malpli grandajn valorojn de magnitudo.

De la formulo sekvas jenaj propraĵoj:
* Pligrandiĝo de kvanto de la lumo je 100 fojoj signifas malpligrandiĝon de la magnitudo je 5 unuoj
* Malpligrandiĝo de la magnitudo je 1 unuo signifas pligrandiĝon de kvanto de la lumo je 1001/5 ~= 2,512 fojoj.

**Videbla magnitudo** (*V* aŭ *mv*) estas respektiva al observanto kun la maksimumo de vidkapablo je lumo kun ondolongo 555 nm, kio respektivas al homa okulo.

**Fota magnitudo** (*B* aŭ *mp*) estas la samo, sed de observanto kun la maksimumo de vidkapablo je lumo kun ondolongo 425 nm, kio respektivas al (tradicia) fota lumsentilo. Ĉi tia magnitudo nomiĝas ankaŭ kiel **blua magnitudo**, ĉar 425 nm estas blua lumo.

**Transviolkolora magnitudo** (*U* aŭ *mv*) estas la samo, sed de observanto kun la maksimumo de vidkapablo je lumo kun ondolongo 350 nm.

**Tuteca magnitudo** estas magnitudo kiu priskribas energion de eligata lumo je ĉiuj ondolongoj sume.

Diferencoj de magnitudoj je diversaj ondolongoj *U-B* kaj *B-V* estas **indikoj de koloro** de la objekto. Ju pli grandaj estas la indikoj des pli ruĝa estas la objekto.

Stelo de spektra klaso A0 havas proksimume la samajn videblan kaj fotan magnitudon (do *B-V* ~= 0).

## Vidu ankaŭ 
* Absoluta magnitudo

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Steloj
Domica

maldekstra|eta|250px|Enireja spaco
eta|maldekstra|250px|Interno de la kaverno
**Groto Domica** troviĝas sur la suda rando de altebenaĵo de Silica, ne malproksime de la urbo Plešivec en supermara nivelo de 339 m. Malkovris ĝin Ján Majko en la jaro 1926. Kune kun la groto Baradla en Hungario ĝi kreas unu genetikan sistemon en kompleksa longeco de 21 km. Por publiko ĝi estis alirebla en la jaro 1932.
Ekesto de la grotaj areoj estas atribuata al la agoj de pluvakvo, kiu trapenetradis en la masivojn de helkoloraj kalkoŝtonoj de la mezaj triasoj tra multaj likoj. Ĉi akvoj kune kun temp-al-tempaj inundoj dum pliintensiga pluv-agado ekstere, kreigadis senrompan subteran fluon de rivereto Stikso.

La rivereto per erozia agado larĝigadis originajn likojn kaj kreigis ampleksajn larĝajn koridorojn kaj katedralojn. La groto estas interesa per evoluo de koridoroj, formoj de erozio kaj per abunda sintra ornamaĵo kun karakterizaj pagodoj, frontonoj, tamburformaĵoj kaj lagetoj. La centro de la supre menciita estas Katedralo de Majko kun kaskadaj lagetoj, nomitaj Romiaj banejoj. Gigandoj, Virgulina koridoro, Palma bosko, Praarbaro kaj pluaj kreaĵoj mirigas per bunteco kaj varieco de formoj el sintra ornamaĵo. La groto apartenas inter niajn plej gravajn arkeologiajn lokojn. Dum neolito estis la groto loĝata de prahomo, kion pruvas multaj trovitaĵoj de uj-eroj, ostoj kaj postrestaĵoj de paliskonstruaĵoj. Al la plej interesaj apartenas sintrigita ujo, troviĝanta inter gutŝtona ornamaĵo.

Per eksterordinara bunteco de gutŝtonaj ornamaĵoj kaj multeco de kreaĵoj, ĉi tiu estas vicigata inter la plej belajn grotojn. Tipe evoluintaj eksteraj kaj subteraj formoj, konsiderinda varmoŝata flaŭro en ĉirkaŭaĵo, riĉhavaj arkeologiaj trovitaĵoj, same eblo trarigardi najbaran groton Aggtelek en Hungario dum la tuta jaro, igas la groton elstara centro de turisma trafiko.
Neforgesebla ĝuo pri vizito de la groto restas post flosado sur la rivereto Styx, kiu fluas en la grotan sistemon en teritorio de Hungario.
El la kompleksa konata longeco de 5 080 m sur teritorio de Slovakio, estas por publiko alirebla kaj trarigardebla areo en longeco de 1 715 m.
Alveturo al la groto estas el la urbo Plešivec, per deflankejo 10 km sur la strato Rožňava – Plešivec – štata landlimo.

Kategorio:Grotoj de Slovakio
Kategorio:Geografio de Regiono Košice
Kategorio:Distrikto Rožňava