open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
969

En la jaro **969** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Gero iĝis ĉefepiskopo de Köln
* Nieforo la 2-a kaptis Antioĥon de la araboj
* Johano la 1-a (Bizanco) surtroniĝis
* Reizei detronigita, En'yu iĝis Imperiestro de Japanio

## Naskiĝoj 
*Stefano la 1-a (Hungario), reĝo de Hungario, mortis la 15-an de aŭgusto 1038.

## Mortoj 
* 11-an de julio: Olga de Kievo, regentino de Kieva Regno (naskiĝis ĉirkaŭ 890)
* 18-a de julio: Folcmar, ĉefepiskopo de Köln
* Nikeforo la 2-a, orient-romia imperiestro
970

En la jaro **970** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sanĉo la 2-a (Navaro) surtroniĝis;

## Naskiĝoj 
* Roberto la 2-a (Francio)

## Mortoj 
* Garcio la 1-a (Navaro)
971

En la jaro **971** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Mathilde la 2-a, nepino de Oto la 1-a fariĝis abatino de la Monaĥinejo Essen.

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*Taksony, princo de Hungario, naskiĝis 931.
957

En la jaro **957** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Du sunoj aperus en la ĉielo en Nisa.

## Naskiĝoj 
*Adalberto el Prago, episkopo de Prago, mortis la 23-an de aprilo 997.

## Mortoj 
* Abul Hassan Áli Al Massudi
975

En la jaro **975** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Trubĉevsk fondita.

## Naskiĝoj 
* 25-a de julio: Thietmar von Merseburg, germana kronikisto (m. 1018)
* Stefano la 1-a, reĝo de Hungario (m. 1038)

## Mortoj 
* 4-a de julio: Gwangjong de Goryeo, imperiestro de Koreo (n. 925)
* 8-a de julio: Edgaro, reĝo de Anglio (naskiĝis ĉirkaŭ 943)
976

En la jaro **976** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Basilo la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
*Sanjo Imperiestro de Japanio

## Mortoj 
*Johano la 1-a (Bizanco)
977

En la jaro **977** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*Dobrava, edzino de Mjeŝko la 1-a, princo de Pollando, kaj patrino de Boleslao la 1-a, unua pola reĝo, naskiĝo inter 933 kaj 936.
978

En la jaro **978** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
*Zoe, bizanca imperiestrino

## Mortoj 
*18-a de marto: Eduardo la martiro, reĝo de Anglio
*Li Ju, lasta imperiestro de la Suda Tang dinastio, naskiĝis 937.
979

En la jaro **979** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fondiĝis ***Tynwald***, la parlamento de Manksinsulo

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*
980

En la jaro **980** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La komunumo Sankt-Margreto estis de la imperiestro Otto la 2-a transdonita al la Monaĥejo Sankt-Galo.

## Naskiĝoj 
*Aviceno, persa filozofo (proksima dato) (m. 1037)
*Teodora, Orient-romia imperiestrino]
*Ichijo, Imperiestro de Japanio

## Mortoj 
*
981

En la jaro **981** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ramiro la 2-a (Leono) estas venkita de kalifo de Kordovo.

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*
982

En la jaro **982** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Leifr Eiríksson estis forpelita el Islando.
*Eriko la ruĝa la unuan fojon atingas Groenlandon.
*Adalberto el Prago estis enoficigita kiel 2-a episkopo de Prago.

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*
983

En la jaro **983** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Oto la 3-a iĝis imperiestro de la Sankta Romia Imperio sub regentino Teofanuo;
*Johano la 14-a iĝis papo;

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Golaten kiel *Gulada* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*Oto la 2-a, imperiestro de Sankta Romia Imperio;
*Benedikto la 7-a, papo;
984

En la jaro **984** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Henriko la 2-a iĝis kontraŭimperiestro de la Sankta Romia Imperio
*En'yu detronigita, Kazan iĝis Imperiestro de Japanio

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*Papo Johano la 14-a (20-a de aŭgusto)
985

En la jaro **985** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Johano la 15-a iĝis papo.
*Brjansk fondita.

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*
986

En la jaro **986** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ludoviko la 5-a (Francio) surtroniĝis;
*Gankamdeva, fondanto de Katmanduo iĝis reĝo de Nepalo;
*Sven la 1-a (Danio) surtroniĝis;
*Bulgario konkeris Albanion;
*Kazan detronita, Ichijo iĝis Imperiestro de Japanio;
*Islandanoj alvenis Gronlandon;

## Naskiĝoj
## Mortoj 
*2-a de marto: Lotaro, reĝo de Okcidenta Frankio (n. 941)
*Harald la 1-a de Danio, reĝo de Danio (naskiĝis ĉirkaŭ 939)
987

En la jaro **987** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La toltekoj alvenis al Ĉiĉen-Itzao
*Hugo Kapeto iĝis reĝo de Francio, eko de Kapeta dinastio
*Fino de klasika periodo de majaa kulturo.

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*22-a de majo: Ludoviko la 5-a, reĝo de Francio (mortis ĉirkaŭ 967)
*Sankta Petro Urseolo
988

En la jaro **988** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
* 19-a de majo: Sankta Dunstan, ĉefepiskopo de Canterbury
989

En la jaro **989** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Eksplodis la konflikto inter la Bizanca Imperio kaj Bulgario, ĉar Bulgario ekspandiĝas en la regiono de la Nigra Maro.
*Vladimiro la 1-a, grandprinco de Kievo, sieĝas Ĥersonon.

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*
1000

En la jaro **1000** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fino de la mondo, laŭ frua mezepoka kredo de kristanoj.
* En Avigliana oni vidis fajrojn flugantajn en la ĉielo.
* Leifr Eiríksson trovis la kontinentan parton de Nord-Ameriko kaj nomis ĝin Vinlando.
* La dieto de Islando decidis, per voĉdono, ŝanĝi la publikan kulton (ne la kredon) de la lando al la kristana.
* Sanĉo la 3-a (Navaro) konkeris la graflandon Aragono, akiris la graflandon Kastilio kaj komunikis al Bermudo la 3-a (Leono) sian intenton iĝi imperiestro de Hispanio. Sed, post sia morto, li lasis Navaron al sia filo, Garcia la 3-a, kaj Kastilio al Fernando kaj Aragono al Ramiro.
* Laŭ la tradicio, en Aosta okazis la unua foiro de Sankta Orso.
* Estis fondita Hungara reĝlando fare de Stefano la 1-a (Hungario)

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Cournillens kiel *Corlingino* (hodiaŭ vilaĝo en la komunumo Misery-Courtion en Kantono Friburgo en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Konstantino la 9-a orient-romia imperiestro

## Mortoj
999

En la jaro **999** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Silvestro la 2-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*Papo Gregorio la 5-a
*Berengaro de Tours, franca teologo (m. 1088)
997

En la jaro **997** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Proksimume en tiu jaro aperis la teksto *Versus de scachis* (versoj pri ŝako), tio estis la unua eŭropa teksto kiu mencias la ŝakludon.
*Stefano la 1-a fariĝis grandprinco de Hungario.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Belgorodo (hodiaŭ provinca ĉefurbo en Rusio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*23-a de aprilo: Adalberto el Prago, episkopo de Prago, naskiĝis en la jaro 957.
*Grandduko Géza, grandduko de Hungario, naskiĝis ĉirkaŭ en la jaro 945.

## Bildoj

Dosiero:Nte-kir-geza.jpg|Grandduko Géza
996

En la jaro **996** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Oto la 3-a iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio;
*Gregorio la 5-a iĝis papo;
*Johano la 16-a iĝis kontraŭpapo;
*Roberto la 2-a (Francio) surtroniĝis;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*24-a de oktobro: Hugo Kapeto, reĝo de Francio, naskiĝis en 938. 
*Papo Johano la 15-a.
995

En la jaro **995** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Formurdita dinastio de slavnikovcoj.
*Unua dokumenta mencio de la komunumo Thayngen en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
994

En la jaro **994** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Kirchberg kiel *Chilcberc* (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).
* Uetendorf kiel *Oudendorf* (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Maïeul, kvara abato de Cluny mortis la dekunuan de majo.
993

En la jaro **993** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La grafo de Barcelono rifuzis ĵuri fidelecon al la franka reĝo;

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Potsdamo (hodiaŭ urbo en Germanio).
*Pfungen kiel *Fungigina* (hodiaŭ komunumo en Kantono Zuriko en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
992

En la jaro **992** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 29-a de februaro: Oswald de Worcester, ĉefepiskopo de Jorko kaj episkopo de Worcester, Anglio
998

En la jaro **998** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* la 2-a de novembro estigis katolika festotago de mortuloj;
*Mahmud Ghaznevi estas la unua sultano;

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Bevaix kiel *villa Bevacensi* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Brot-Plamboz kiel *Broch* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Saint-Martin kiel *Sancto Martino* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Chézard-Saint-Martin en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Stetten (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
973

En la jaro **973** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Oto la 2-a iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio;
* Benedikto la 6-a iĝis papo;
* Prago iĝis episkopejo;

## Naskiĝoj 
* Leifr Eiríksson, norvega vikingo

## Mortoj 
* Oto la 1-a, imperiestro de Sankta Romia Imperio
991

En la jaro **991** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Adehejdo el Burgundo kaj Viligiso el Majenso iĝis geregentoj de la Sankta Romia Imperio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Teofanuo

*En'yu Imperiestro de Japanio
812

En la jaro **812** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
Mikaelo la 1-a, romia imperiestro de oriento, agnoskas Karolo la Granda, kiel Imperiestro de okcidento.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
815

En la jaro **815** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Seligenstadt kiel *Obermühlheim* (hodiaŭ urbo en Germanio).

## Naskiĝoj 
* Abu Hanifa al-Dinaŭari, persa sciencisto kaj historiisto (m. 896)

## Mortoj
816

En la jaro **816** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ludoviko la 1-a reiĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio;
*Stefano la 4-a iĝis papo;

## Naskiĝoj 
* Formoso la 1-a, papo (proksima dato) (m. 896)

## Mortoj 
*Leono la 3-a, papo (naskiĝis ĉirkaŭ 750)
817

En la jaro **817** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Paskalo la 1-a iĝis papo

### Unuaj dokumentaj mencioj 
* 4-a de junio: Uttwil (hodiaŭ politika komunumo en Kantono Turgovio en Svislando) kiel *Uttinvillare*
* Hefenhofen kiel *Hebinhova* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
* Ifwil kiel *Ifinwilare* (hodiaŭ municipo de la komunumo Bichelsee-Balterswil en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Stefano la 4-a
822

En la jaro **822** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unua dokumenta mencio 
*(supozeble) Bussnang kiel *Pussinwanc* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
*Moravio (historia lando kaj regiono de Ĉeĥio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
823

En la jaro **823** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Saga estis detronigita, Junna iĝis Imperiestro de Japanio

## Naskiĝoj 
*13-a de junio: Karlo la 2-a, reĝo de Okcidenta Frankio (m. 877)

## Mortoj
824

En la jaro **824** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Eŭgeno la 2-a iĝis papo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Dotnacht kiel *Tottinheiche* (hodiaŭ municipo en la komunumo Kemmental, Kantono Turgovio, Svislando).
*Lommis kiel *Loubmeissa* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio, Svislando).
*Zizers kiel *Zizuris* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono, Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*Imperiestro de Japanio Heizei;
*Papo Paskalo la 1-a;
825

En la jaro **825** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
**Vivo de Karlo la Granda*, libro de Eginhart, kiu estis lia sekretario.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Cumbel kiel *Cumble* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
*Füllinsdorf kiel *Firinisvilla* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*Beornwulf, reĝo de Mercia, Anglio
827

En la jaro **827** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Valenteno iĝis papo.
*Gregorio la 4-a iĝis papo.

### Unuaj dokumentaj mencioj 
*Rüdlingen (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo en Svislando).
*Stettfurt kiel *Stetivurt* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
*Märwil kiel *Marinwilare* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
*Montoku Imperiestro de Japanio

## Mortoj 
*Papo Eŭgeno la 2-a;
*Papo Valenteno;
813

En la jaro **813** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* "Mathematike Syntaxis" de Ptolomeo tradukita al l' araba kiel **Al-majisti**, t.e., "granda verko", pro tio estis latinita al "Almagesto".
* Abdullah Al Mamún iĝis kalifo de Bagdado.
* La solulo Pelayo malkovrus la relikvojn de Sankta Iakobo en Santiago.
* Sinodo de Manz permesis Kristnaskan feston en Germanio.
* Ludoviko la 1-a iĝis una foje imperiestro de Sankta Romia Imperio.
* Leo la 5-a iĝis orient-romia imperiestro.
* Funya no Watamaro iĝis ŝoguno.

## Naskiĝoj 
* Teofilo la 2-a orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Mikaelo la 1-a orient-romia imperiestro.
* Abu Nuvas, poeto.
829

En la jaro **829** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Teofilo la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

### Unuaj dokumentaj mencioj 
*Götighofen kiel *Cotinchova* (hodiaŭ municipo de la komunumo Sulgen en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*Mikaelo la 2-a, orient-romia imperiestro
830

En la jaro **830** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Altdorf (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo en Svislando.
* Bottighofen (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando) kiel *Pottinchovum*.
* Küssnacht kiel *Cossiniacum* (hodiaŭ komunumo kaj distrikto en Kantono Ŝvico en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Koko, imperiestro de Japanio

## Mortoj
Njórðr

**Njörðr**, esperantigite *Njordo*, estas en nord-ĝermana mitologio unu el la vanioj, dio de la maro kaj de la vetero, patro de Frejo kaj Freja kun sia unua edzino, kiu estis ankaŭ lia fratino (vanioj, malsame al azoj, praktikis gefratan inceston). Lia dua edzino estas la gigantino Skadhi. Lia loĝejo estas Noatún.

Njörðr, Frejo kaj Freja estas la solaj vanioj konataj laŭ nomo. Laŭ la mitoj, ili estis senditaj kiel pac-ostaĝo al la azoj post la milito inter la du di-familioj - vidu ankaŭ Gullveig.

Etimologie, la nomo Njörðr estas identa kun Nerthus, kiu laŭ Tacitus estis diino de la kontinentaj ĝermanoj dum la tempo de la romia imperio. Ne estas sciate ĉu la dio ŝanĝis sekson en postaj jarcentoj, ĉu temis pri ĉiama diferenco inter kontinentaj kaj nordiaj ĝermanoj, aŭ ĉu temis origine pri du ĝemelnomaj gedioj el kiuj unu postvivis la alian en la sudo kaj male en la nordo.

Kategorio:Ĝermana mitologio
Kategorio:Vanioj
Frederick Forsyth

**Frederick FORSYTH** (25-an de aŭgusto 1938 - 9-an de junio 2025) estis angla verkisto.

Frederick Forsyth naskiĝis en Ashford, Kent. De 1956 ĝis 1958 li estis piloto ĉe la brita aerarmeo. Poste li laboris kiel ĵurnalisto ekz. en Francio, Belgio, Hispanio kaj Ĉeĥoslovakio. Ekde 1971 li plene dediĉis sin al la verkado.

La verkaro de Forsyth konsistas ĉefe el agadoriĉaj romanoj kun politika fono. Tre sukcese li miksis realon kaj fikcion.

## Listo de verkoj 
* *The Day of the Jackal* (romano, 1971)
* *The Odessa File* (romano, 1972)
* *The Dogs of War* (romano, 1974)
* ''The Devil's Alternative* (romano, 1979)
* *No Comebacks* (rakontoj, 1982)
* *The Fourth Protocol* (romano, 1984)
* *The Negotiator* (romano, 1989)
* *The Fist of God* (romano, 1994)
* *Icon* (romano, 1996)
* *The Phantom of Manhattan* (romano, 2000)
* *The Veteran and Other Stories* (romano, 2002)
* *The Avenger* (romano, 2003)
* *The Afghan'' (romano, 2006)

Kategorio:Anglaj verkistoj
814

En la jaro **814** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj
*Bagdado estis la plej granda urbo en la mondo.

## Unuaj dokumentaj mencioj
*Chevenez kiel *Chaviniacus* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Haute-Ajoie en Kantono Ĵuraso en Svislando).
*Courtedoux kiel *Curtis Udulphi* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
*Eclépens kiel *Sclepedingus* (hodiaŭ komunumo en Kantono Vaŭdo en Svislando).
*Ferreyres kiel *Forrarias* (hodiaŭ komunumo en Kantono Vaŭdo en Svislando).

## Naskiĝoj
## Mortoj
*28-a de januaro: Karolo la Granda, reĝo de Francio (n. 742)
828

En la jaro **828** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj
*Eŝvilero (hodiaŭ urbo en la federacia lando Nord-Rejno-Vestfalio en Germanio).
*Wittnau kiel *Witundhove* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Würenlingen kiel *Wirnaningum* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
990

En la jaro **990** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Konstruado de la Moskeo al-Hakim komencas en Kairo, Egiptio.

### Unuaj dokumentaj mencioj 
*Tägerwilen kiel *Tegirwilare* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
*Mieszko la 2-a (Pollando), reĝo de Pollando ekde 1025 ĝis 1031, duko ekde 1032 ĝis 1034.

## Mortoj 
*Al-Uqlidisi, araba matematikisto.
820

En la jaro **820** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Mikaelo la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Fällanden kiel *Fenichlanda* (hodiaŭ komunumo en Kantono Zuriko en Svislando).
*Wuppenau kiel *Wabinowa* [tempindiko proksimuma] ((hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Aŝoto la 1-a de Armenio, princo de la princoj de Armenio, mortis 890.
* Nikolao la 1-a, papo de 858 ĝis sia morto en 867.

## Mortoj 
*Leo la 5-a orient-romia imperiestro
974

En la jaro **974** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Benedikto la 7-a iĝis papo;
* Bonifaco la 7-a iĝis kontraŭpapo;

## Naskiĝoj 
*
 
## Mortoj 
* Papo Benedikto la 6-a
* Abato de Gorzo Johano de Gorzo
705

En la jaro **705** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Justiniano la 2-a restarigita kiel orient-romia imperiestro;
* Johano la 7-a iĝis papo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Abd al-Malik ibn Marwan
* Papo Johano la 6-a
* Wu Zetian
704

En la jaro **704** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 11-a de decembro: Eanflaed, edzino de reĝo Oswiu de Northumbria, Anglio, kaj anglosaksa sanktulino
* 14-a de decembro: Aldfrith, reĝo de Northumbria, Anglio (n. nekonata)
707

En la jaro **707** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Gemmei iĝis Imperiestrino de Japanio.
* Unua mencio pri Étain.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Mommu, imperiestro de Japanio;
* 10-a de oktobro: Papo Johano la 7-a
708

En la jaro **708** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 15-a de januaro: Sisinio iĝis Papo.
* Konstanteno (papo) surtroniĝis.
* Abd al-Aziz disrabis Andaluzion.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 4-a de februaro: Papo Sisinio.
709

En la jaro **709** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Konin Imperiestro de Japanio

## Mortoj 
* 25-a de majo: Aldhelm, anglosaksa sanktulo kaj latinlingva verkisto
Leevi Antti Madetoja

**Leevi Antti MADETOJA** (naskiĝis la 17-an de februaro 1887 en Oulu, mortis la 6-an de oktobro 1947 en Helsinko) estis finna komponisto de klasika muziko. Li estas konsiderata unu el la plej gravaj finnaj komponistoj post Jean Sibelius.

## Lia vivo 
Li naskiĝis en Oulu kaj estis la tria infano de Anders Antinpoika Madetoja kaj ties edzino Anna Elisabeth. Lia patro aŭdis pri la naskiĝo de sia filo en Usono, kien li iris por "gajni la vivon". Leevi fakte neniam vidis sian patron, mortintan en printempo 1888 ĉe la rivero Mississippi, dum li planis la translokiĝon de sia familio al Usono.

Lin instruis Jean Sibelius kaj Armas Järnefeldt en Helsinki inter 1908 - 1910, poste li studis kun Vincent d'Indy en Parizo kaj Robert Fuchs en Vieno.

En 1913 li edziĝis al Hilja Onerva Lehtinen, la konata finna poetino, sed la rilato ne estis sukcesa; li eĉ proponis geedziĝon kun studento sia, Taru Pellinen, en 1927.

Inter 1912 kaj 1914 li estis vicdirigento ĉe la Filharmonia Societo en Helsinko, kaj inter 1914 kaj 1916 li dirigentis en Viipuri. Post la jaro 1916 li instruis, unue ĉe la Muzika Instituto, Helsinko, kaj post 1926 ĝis sia morto, ĉe la Universitato de Helsinko.

## Ĉefaj verkoj 
### Simfonioj 
* *Simfonio No.1* **Op.29** (1916)
* *Simfonio No.2* **Op.35** (1918)
* *Simfonio No.3* **Op.55** (1926)

### Baledo 
* *Okon Fuoko* **Op.58** (1930)

### Operoj 
* *Pohjolaisia* **Op.52** - Opero (1924)
* *Juha* (1935)

### Orkestraj verkoj 
* *Huvinäytelmäalkusoitto* (Komedia Uverturo) **Op.53** (1923)
* *Kullervo* - Simfonia Poemo **Op.15** (1913)

Kategorio:Finnaj komponistoj
Kategorio:Oulu
Kategorio:Helsinkanoj
2

Dum la jaro **2** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Publius Vinicus kaj Publius Alfenus Varus iĝis romiaj konsuloj.
* La forbanita Tiberio rajtas reveni kiel civitano al Romo.
* Aŭgusto Cezaro konstruigas urbopordegon en Fano, kiu ekzistas ankoraŭ nun.
* Ariobarzano la 2-a iĝis reĝo de Armenio, pro subteno de Romio.
* Musa, reĝino de la partoj, edziniĝas al sia filo, la reĝo Fraateso la 5-a.
* Popolnombrado en Ĉinio montriĝas popolnombron de 57 milionoj da loĝantoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Lucius Iulius Caesar (d:Q313735), politikisto

|
3

En la jaro **3** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* 24-a de decembro, Servius Sulpicius Galba

## Mortoj 

|
4

En la jaro **4** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Orodo la 3-a iĝis imperiestro de la partoj

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Gaius Caesar
* Bak Hyeokgeose
* Fraataco, estro de Partio

|
5

En la jaro **5** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Sankta Paŭlo laŭtradicie

## Mortoj 

|
7

En la jaro **7** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Vonono la 1-a surtroniĝis en Partio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Orodo la 2-a, imperiestro de partoj

|
9

En la jaro **9** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Laŭ Diono Kasio la Templo de Marso, estis atingita de fulmo kaj multnombraj akridoj invadis Romon kaj estis dismanĝitaj de birdoj, kaj la pintoj de Alpoj ŝajni falis kaj ĵeti alten tri fajrajn kolomnoj. La ĉielo ŝajnis fajriĝi en multaj lokoj kaj multaj kometoj aperis samtempe, kaj el nordo ŝajnis esti ĵetataj sagojn kiuj falis apud romia tendaro.
* Batalo de Varus (Batalo de Teutoburger Wald) Ĝermanaj armeoj venkis la Romianojn;

## Naskiĝoj 
* Vespasiano romia imperiestro

## Mortoj 
* Varus vidu supre

|
-2

En la jaro **2 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fraataco iĝis imperiestro de Partio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* *Fraato la 4-a* (parte 𐭐𐭓𐭇𐭕 Frahāt), estro de la partoj, murdita;
* Herodo la Granda;

Drachm of Phraates IV, Mithradatkirt mint.jpg|
HerodtheGreat2.jpg|

Kategorio:1-a jardeko a.K.
-3

En la jaro **3 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Seneko la Juna (Seneca), laŭ malplimulta opinio de historiistoj: pli multaj opinias lin naskita jam la antaŭan jaron, -4
* Sankta Johano la Evangeliisto

## Mortoj 

0 Sénèque - Musée du Prado - Cat. 144 - (2).JPG|
Westfälischer Meister 003.jpg|

Kategorio:1-a jardeko a.K.
702

En la jaro **702** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Apero de Taiho, unua japana leĝa kodo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*
-7

En la jaro **7 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
-

## Naskiĝoj 
* Johano la Baptisto
* Inter la jaroj -7 kaj -4 naskiĝas Jesuo Kristo.

## Mortoj 
-

Kategorio:1-a jardeko a.K.
-6

En la jaro **6 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
### Romia Imperio 
Herodo la Granda en la romia provinco Judio forte kontraŭbatalas la judan grupiĝon de farizeoj, kiuj asertis, ke la Mesio tuj alvenos.

## Naskiĝoj 
* Inter la jaroj -7 kaj -4 naskiĝas Jesuo Kristo.

## Mortoj 
Kategorio:1-a jardeko a.K.
-9

En la jaro **9 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* En la insulo Kiuŝu (japane 九州 [kjuŭŝuŭ]) en Japanio, laŭdire, oni vidis naŭ sunojn sur la ĉielo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
Kategorio:1-a jardeko a.K.
-8

En la jaro **8 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Horacio, romia poeto.

Kategorio:1-a jardeko a.K.
-11

En la jaro **11 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
Kategorio:2-a jardeko a.K.
-10

En la jaro **10 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* La obelisko de Psametiĥo la 2-a estas portita de antikva Egiptio al Romo, ĉefurbo de la Romia Imperio, laŭ ordono de la imperiestro Aŭgusto. Tie ĝi servos kiel giganta sunhorloĝo. Nun ĝi situas antaŭ la konstruaĵo de la ĉambro de deputitoj de Italio.

Kategorio:1-a jardeko a.K.
Hans Albers

dekstra|200px
**Hans** Philipp August **ALBERS** [hans albes] (naskiĝis la 22-an de septembro, 1891, mortis la 24-an de julio, 1960) estis germana aktoro kaj kantisto.

Hans Albers naskiĝis en Hamburgo. Instigite de siaj gepatroj, li komencis komercistan lernadon, sed ne finis ĝin. Li lernis aktori kaj aperis en kelkaj malgrandaj teatraj roloj.

Post la Unua mondmilito li laboris en diversaj Berlinaj teatroj: ĉefe en komediaj roloj. Lia unua granda sukceso tamen estis serioza rolo: En la teatraĵo *Die Verbrecher* de Ferdinand Bruckner li aperis kiel kelnero.

Post multaj mutfilmoj, li en la jaro 1930 transprenis malgrandan rolon en la filmo *Der blaue Engel*, kiu famigis Marlene Dietrich. En 1932 li gajnis grandan sukceson per sia ĉefrolo en *F. P. 1 antwortet nicht*.

Kiam la nazioj akiris la potencon, li decidis resti neŭtrala. Kvankam li ekde 1925 vivis kune kun la juda aktorino Hansi Burg, li restis populara persono - pro siaj blondaj haroj kaj bluaj okuloj li estis por multaj la ekzemplo de la ideala germano. Hansi Burg fuĝis al Londono en 1938. Hans Albers suferis pro la disiĝo, sed daŭrigis sian sukcesan filmkarieron. Ankaŭ post la Dua mondmilito li aperis en multaj filmoj.

Li mortis en 1960 en Kempfenhausen, parto de la komunumo Berg apud Starnberg.

## Listo de filmoj 
* *Der blaue Engel* (Germanio, 1930)
* *F. P. 1 antwortet nicht* (Germanio, 1932)
* *Gold* (Germanio, 1934)
* *Der Mann, der Sherlock Holmes war* (Germanio, 1937)
* *Fahrendes Volk* (Germanio/Francio, 1938)
* *Wasser für Canitoga* (Germanio, 1939)
* *Carl Peters* (Germanio, 1941)
* *Münchhausen* (Germanio, 1943)
* *Große Freiheit Nr. 7* (Germanio, 1944)
* *Nachts auf den Straßen* (Germanio, 1952)
* *Auf der Reeperbahn nachts um halb eins* (Germanio 1954)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hansalbers.org  
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/AlbersHans  
* http://www.der-blonde-hans.de  
* http://www.albers-hans.de

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1891
Kategorio:Mortintoj en 1960
Regularo de Jante

**Regularo de Jante** (Dane kaj Norvege *janteloven*, Svede *jantelagen*) estas *Dekalogece* skemigita mok-priskribo de nepriparolataj, interhomaj normoj en multaj Skandinaviaj (kaj alilandaj) socioj malgrandaj. Kvankam troigante, ĝi donas sufiĉe klaran bildon de la laŭgrupemo kaj aliecula timo kiuj povas regi en tiaj socioj, kaj de la obstakloj por individuo, kiu ne volas cedi al la grupaj normoj.
Ĝi origine devenas de romano *En flyktning krysser sitt spor* de Aksel Sandemose, sed ĉar multaj skandinavoj vidas en ĝi paralelojn al propraj spertoj, ĝi populariĝis ankaŭ ekster la fikcia urbo Jante, kiu donis al ĉi "regularo" sian nomon.

La Regularo de Jante sonas, en Esperanta traduko, tiele:

:1. Vi ne kredu, ke vi estas io grava.
:2. Vi ne kredu, ke vi egalas *nin*.
:3. Vi ne kredu, ke vi estas pli saĝa ol *ni*.
:4. Vi ne fiimagu, ke vi estas pli bona ol *ni*.
:5. Vi ne kredu, ke vi scias pli ol *ni*.
:6. Vi ne kredu, ke vi valoras pli ol *ni*.
:7. Vi ne kredu, ke *vi* taŭgas.
:8. Vi ne ridu je *ni*.
:9. Vi ne kredu, ke oni zorgas pri *vi*.
:10. Vi ne kredu, ke vi povas instrui al *ni* ion ajn.

Kategorio:Socio
Jante

**Jante** estas fikcie nomita loko en verkaro de Aksel Sandemose. Ĝi verŝajne identas kun la kresk-urbo de tiu aŭtoro, nome Nykøbing en Danio. Ĉar Sandemose profunde malamis sian devenejon, li migris al Norvegio kie li Norveglingve verkis interalie la tielnomatan "Regularon de Jante" - listo de malindividuigaj normoj de la burĝa socio.

Kategorio:Fikciaj lokoj
Aksel Sandemose

**Aksel SANDEMOSE** [aksl SANdemuse] ( – ) apartenas al la ĉefaj aŭtoroj skandinaviaj de la 20-a jarcento.

Li naskiĝis en 1899 en Jutlanda urbeto Nykøbing, kaj eldonis sian unuan libron en Danio en 1923. Post kelkaj danlingvaj libroj li migris al Norvegio, kie li restis ĝis sia morto en 1965, verkante norveglingve (*bokmål*). Dum la 2-a mondmilito li loĝis ekzile en Svedio, kaj post la liberiĝo de Norvegio li igis sia hejmo tiulandan vilaĝeton Kjørkelvik.

Inter liaj plej konataj libroj troviĝas la dana *Klabautermanden* de 1927 (plivastigita kaj norvegigita en 1932), kaj la membiografiecaj libroj pri fikcia viro Espen Arnakke: *En sjømann går i land* ("Maristo surteriĝas") de 1931 kaj *En flyktning krysser sitt spor* ("Fuĝint' krucpasas sian spuron") de 1933.
De tiu lasta devenas la Skandinavie fama Regularo de Jante.

## Aliaj verkoj 
* *Vi pynter oss med horn* ("Ni beligas nin per kornoj"), 1936
* *Det svundne er en drøm* ("Malaperinteco estas sonĝ'"), 1946
* Libroj pri Erling Vik:
** *Varulven* ("La lupfamtomo"), 1958
** *Felicias bryllup* ("La nuptofesto de Felicia"), 1961
* *Mytteriet på barken Zuidersee* ("La marrevolto sur barko Zuidersee"), 1963. Lasta verko lia.

Kategorio:Danaj verkistoj
Kategorio:Danlingvaj verkistoj
Kategorio:Norveglingvaj verkistoj
713

En la jaro **713** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Anastazio la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 20-a de januaro Filipiko orient-romia imperiestro
* Aelflaed, abatino de Whitby, Jorkŝiro, Anglio kaj anglosaksa sanktulino
* Ealdwulf, reĝo de East Anglia, Anglio
714

En la jaro **714** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Laktekniko eniris en Okinawa

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 11-a de aprilo: Guthlac, anglosaksa sanktulo (n. ĉirkaŭ 673)
716

En la jaro **716** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Braga konkerita de maŭroj.

## Mortoj 
* Ceolred, reĝo de Mercia, Anglio (n. nekonata)
* Osred la 1-a, reĝo de Northumbria, Anglio (naskiĝis ĉirkaŭ 697)
717

En la jaro **717** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Leo la 3-a iĝis orient-romia imperiestro;
* Klotaro la 4-a iĝis reĝo de Aŭstrazio, sub regenteco de Charles Martel;

## Naskiĝoj 
* Rabia: (proksima dato) sufisma poetino (m. 801)

## Mortoj 
* Teodozio la 3-a orient-romia imperiestro
* Eadwulf, reĝo de Northumbria, Anglio de decembro 704 al februaro aŭ marto 705 (n. nekonata)
715

En la jaro **715** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komenco de Nara Epoko en Japanio: imperiestrino Gemmei detronigita, Gensho fariĝis imperiestrino de Japanio;
* Gregorio la 2-a iĝis Papo;
* Ĉilperiko la 2-a iĝis reĝo de Frankoj kaj Neŭstrio;
* Anastazio la 2-a detronigita, Teodozio la 3-a iĝis orient-romia imperiestro;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 9-a de aprilo: Konstanteno (papo)
* 25-a de junio: Milburga, anglosaksa sanktulo
718

En la jaro **718** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Pelagio la 1-a (Asturio) iĝis reĝo kaj atakas la maŭrojn en Iberio.

## Naskiĝoj 
* Konstantino la 5-a orient-romia imperiestro
* Koken/Shotoku japana imperiestrino

## Mortoj 
* Coenred, reĝo de Northumbria, Anglio (n. nekonata)
719

En la jaro **719** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La kristana eklezio de Nubio transadeptas el Orienta Ortodoksa Eklezio al Kopta Eklezio.
* Klotaro la 4-a ĉesas reĝi Aŭstrazion, Ĉilperiko la 2-a unuigis la Frankoj.
* Fondo de la Monaĥejo Sankt-Galo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*
721

En la jaro **721** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Tiero la 4-a iĝis reĝo de Aŭstrazio sub la regenteco de Charles Martel;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Atanazio la 2-a detronigita orient-romia imperiestro
* 7-a de majo: Johano de Beverley, antaŭa ĉefepiskopo de Jorko, Anglio
John Howe

**John HOWE** [ĝan haŭ] naskiĝis en 1957 en la kanada urbo Vankuvero. Post la bazlernejo, li en 1976 translokiĝis al Francio por studi ilustradon ĉe la altlernejo *École des Arts Décoratifs* en Strasburgo. Li kutime loĝadas en Svislando kune kun siaj ilustristino-edzino kaj filo. John Howe mem verkis kaj ilustris kelkajn infanlibrojn franclingvajn, sed plej konatas kiel ilustristo de kovriloj de fantastaj libroj; super ĉio la libroj de Tolkien. Tiel fama John Howe iĝis inter Tolkien-amantoj, ke filmisto Peter Jackson dungis lin por esti "arta konsilanto" dum la filmado de ''La Mastro de l' Ringoj'', kune kun alia fama fantast-ilustristo, Alan Lee.

Howe kutime pentras olee.

Kategorio:Kanadaj ilustristoj
720

En la jaro **720** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La *Nihongi* aŭ ''Nihon Ŝoki", dua Sankta Libro de Ŝintoismo verkita.
* Laŭ Japana legendo, la "Katana", japana glavego, estas inventita en tiu jaro de militisto Amakuni.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sankta Silvino
Alan Lee

eta|Alan Lee
**Alan LEE** [elen li] naskiĝis en 1947 en Middlesex, Anglio. Li studis grafikan fasonadon ĉe Artlernejo Ealing. Studante, li ĉefokupiĝis pri ilustrado de mitoj Keltaj kaj Nord-ĝermanaj. Dum lia tuta vivo artista restis ĉe Lee tiu intereso primitologia. Hodiaŭ li loĝadas en Devon kaj famas pro siaj kontribuoj al fantast-ilustrado, precipe de la libroj de Tolkien, sed ankaŭ de - ekzemple - Iliado. Tiel fama li fariĝis inter Tolkien-amantoj, ke filmisto Peter Jackson dungis lin por esti "arta konsilanto" dum la filmado de ''La Mastro de l' Ringoj*, kune kun alia fama fantastilustristo, John Howe.
:Jenajn librojn li interalie ilustris:
* *Faeries* (kunlabore kun Brian Froud)
* *Mabinogion*
* *Castles*
* *Merlin Dreams*
* *La Mastro de l' Ringoj*
* *La Hobito*
* *Iliado'' (pro kio li akiris la medalon Carnegie.)

La stilon de Lee dominas nebulnuancaj akvareloj kaj vagaj krajonaĵoj.

Kategorio:Britaj artistoj
Ted Nasmith

Arto > Ilustrado > **Ted NASMITH**
----

**Ted NASMITH** [ted nesmis] naskiĝis en Goderich en Usona ŝtato Ontario. Li laboradas kaj loĝas en Markham en Kanado, ĉefe kiel ilustristo de Tolkienaĵoj. La intereson pri Tolkien li havis ekde adoleskeco. El liaj projektoj plej elstaras la ilustrado de *The Silmarillion*.
Ted Nasmith kutime pentras tre fotece per tre fortaj olefarboj, io kio igis iujn kritikistojn akuzi lin pro "glateco".

Kategorio:Artoj
Kategorio:Kanadanoj
Fikciaj lokoj

**Fikciaj lokoj** estas lokoj kiuj ekzistas nur en fikcio kaj ne en realo. Verkistoj povas krei kaj priskribi tiujn lokoj por meti herooj de iliaj verkoj ene. Fikciaj lokoj estas ankaŭ uzata en rolludoj kiel Drakoj kaj Galerioj.

## Plej konataj fikciaj lokoj 
* Kuklando
* Utopio

# Fikcie nomitaj lokoj en nefikcieca mondo:
#* Aksel Sandemose: Jante
# Fikciaj lokoj en mondo en reala mondo
#* J. K. Rowling: Hogwarts (en la libroj pri Harry Potter)
#* Metropolis (urbo en la komiksoj kaj filmoj pri Superman)
# Fikciaj lokoj en fikcia mondo
#* Dante Alighieri: Infero
#* Jorge Camacho: Ĉapelujo
#* Ursula K. Le Guin: Earthsea
#* Jonathan Swift: Liliputo
#* Sándor Szathmári: Kazohinio
#* J.R.R. Tolkien: Meztero, Númenorë, Valinor
#* Ŝanaduo
#* Ŝangrilao

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Atlantido
* Star Wars
* Paradizo
* Infero

Kategorio:Literaturo
725

En la jaro **725** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 23-a de aprilo: Wihtred, reĝo de Kent, Anglio
724

En la jaro **724** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Imperiestrino Gensho detronigita, Shomu iĝis Imperiestro de Japanio
* Unua dokumenta mencio de Ermatingen (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando) kiel *Erfmotingas*.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*
Metafiziko

[eta|Platono kaj Aristotelo, pentritaj de [Rafaelo (Siksta Kapelo, Romo). Aristotelo estas estimita kiel la "patro" de metafiziko.]]
**Metafiziko** estas fako de la filozofio kiu studas la plej fundamentajn konceptojn kaj kredojn pri la realeco, ekzemple ekzisto, eco, rilato, kaŭzo, spaco, tempo, evento kaj multaj aliaj.

La vorto *metafiziko* devenas de verko de Aristotelo, kiu aperis *post* lia verko *fiziko*. En la greka, *μετα* [meta] signifas *post* kaj *φυσική* [fizike] signifas naturo. Estas koincido ke la prepozicio *μετα* ankaŭ signifas *trans*, tiel ke metafiziko ankaŭ signifas "trans la naturo", kio fakte estas bona priskribo de la metafiziko: Oni studas tiujn konceptojn, kiuj ne estas rekte percepteblaj en la naturo, sed kiujn oni uzas por paroli pri la konceptoj de la naturo.

## Etimologio 
La vorto "Metafiziko" derivas de la vortoj grekaj μετά (metá) ("post") kaj φυσικά (physiká)("fiziko"). Ĝi ekuzis kiel la titolo de pluraj verkoj de Aristotle.

## Vidu ankaŭ 
* Ontologio
* Estetiko
* Dualismo
* Sciteorio
* Etiko
* Mistikismo
* Racio
* Spiritismo
* Taoismo
* Teologio
* Fiziko
* Gottfried Wilhelm Leibniz

## Eksteraj ligiloj 
Ĉiuj en la angla lingvo kaj ĉiuj 20 jarojn aĝaj:
* http://www.galilean-library.org/int3.html  
* http://www.galilean-library.org/int19.html  
* http://www.ontology.co 
* http://etext.library.adelaide.edu.au/a/a8m
Ilustrado

**Ilustrado **esence temas pri ĉiuspeca arto, kiu celas ilumini aŭ klarigi alian artaĵon. La tipa ekzemplo estas desegnaĵo aŭ pentraĵo kiu akompanas antaŭverkitan tekston, sed ankaŭ alidirekte eblas: vortoj *povas* esti ilustrantaj antaŭfaritan belartaĵon.

:**Afiŝilustristoj:**

:**Libroilustristoj:**
:William Blake
:Gustave Doré
:John Howe
:Cornelis Jetses
:Alan Lee
:Ted Nasmith

## Vidu ankaŭ 
* Ilustraĵo

Kategorio:Artoj
729

En la jaro **729** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Japana imperiestro Ŝomu servis teon al cent budhismaj monaĥoj en sia palaco.
* En Japanio ekis la periodo Hakuho.
* Eko de reĝlando Nanchao.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 9-a de majo: Osric, reĝo de Northumbria, Anglio (n. nekonata)
730

En la jaro **730** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Militiro de la franka majordomo Karolo Martelo kontraŭ la alemana duko Lantfrid.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
731

En la jaro **731** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Gregorio la 3-a iĝis papo
* Fondiĝo de la Monaĥejo Pfäfers en Pfäfers, Sarganslando, hodiaŭa Svislando.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Montignez kiel *Montaniaco* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Basse-Allaine en Kantono Ĵuraso en Svislando).

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
* 12-a de januaro: Berhtwald, ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio
* 11-a de februaro: Papo Gregorio la 2-a (naskiĝis ĉirkaŭ 669)
732

En la jaro **732** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Batalo de Tours: Karolo Martelo renversis la Saracenojn.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
733

En la jaro **733** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
* Lu Yu, Ĉina verkisto.
* Junnin Imperiestro de Japanio

## Mortoj 
* Sankta Germano el Konstantinoplo
734

En la jaro **734** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 23-a de marto: Tertremo proksime de Tianshui en Gansu Ĉinio.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
* 30-a de julio: Tatwine, ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio
736

En la jaro **736** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Tibeto ribeladis kontraŭ Ĉinio;

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Delemonto kiel *in figo Delemonte* (hodiaŭ ĉefurbo de Kantono Ĵuraso en Svislando).

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
737

En la jaro **737** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Charles Martel iĝis estro de Francio.

## Naskiĝoj 
*Kammu Imperiestro de Japanio

## Mortoj 
*
739

En la jaro **739** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ĉinoj homaĝis Konfuceon per la titolo "reĝa moŝto".
*Araboj konkeris Kartagenon (Hispanio) kaj ŝanĝis ĝian nomon al QARTAYANNAT AL HALFA.
*Alfonso la 1-a reĝo de Asturio (Hispanio).
*Templo Bajjungŭan konstruita.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
* 7-a de novembro: Willibrord, apostolo de la frisoj (n. ĉirkaŭ 658)
741

En la jaro **741** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Politika krizo en Bizancio: Konstanteno la 5-a iĝis orient-romia imperiestro, sed estis detronigita. Artabasdo iĝis orient-romia imperiestro.
*Zakario iĝis papo.

## Unuaj dokumentaj mencioj
***Bäretswil** (hodiaŭ komunumo en Kantono Zuriko, Svislando) kiel Berofovilare.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*22-a de oktobro: Karolo Martelo, reginto de la Frankoj (n. 686)
*Leo la 3-a, orient-romia imperiestro
*Papo Gregorio la 3-a
743

En la jaro **743** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Monaĥoj Eijo kaj Fuŝo invitis Jianzhen por instrui budhismon en Japanio.
*Artasbado renversita en Bizancio, Konstantino la 5-a restarigita kiel orient-romia imperiestro.
*Ĉilderiko la 3-a iĝis reĝo de Aŭstrazio.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*Withburga, anglosaksa sanktulino
744

En la jaro **744** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ribelo de la Ujguroj sub Iltimis Kutluq Bilge-Kül kontraŭ la regado de la Gokturkoj.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Berlikon kiel *Perolvinchova* (hodiaŭ vilaĝeto de la komunumo Bubikon en Kantono Zuriko en Svislando).

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
745

En la jaro **745** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Illnau-Effretikon, nome Illnau kiel *Illenavvia*, Effretikon kiel *Erpfratinchova* kaj Mesikon kiel *Makisinchova* (hodiaŭ urbo kaj komunumo en Kantono Zuriko en Svislando).
*Dürnten sub la nomo *Tunriudo* (hodiaŭ komunumo en Kantono Zuriko en Svislando).

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*Konstantino la 5-a orient-romia imperiestro
746

En la jaro **746** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La Dommajoro Karlmann frakasis la lastan ribelon de la Alemanoj.

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
*
747

En la jaro **747** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
* Wigbert, sanktulo kaj misiisto en Frisio kaj Germanio (n. ĉirkaŭ 670)
749

En la jaro **749** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Shomu detronigita, Koken iĝis Imperiestrino de Japanio

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
750

En la jaro **750** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Afonso la 1-a (Asturio) okupis Galegion.

## Naskiĝoj 
* Leo la 4-a orient-romia imperiestro

## Mortoj 
*
751

En la jaro **751** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Araboj arestis ĉinojn, kiuj sciis faradon de paperon.
*Ĉinio atakis Nanchaon.
*Pepino la juna iĝis reĝo de Francio kaj donis al Papo 20 urbojn en Italio kiel Papaj ŝtatoj.
*Aŭstrazio malaperis.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*Edburga, anglosaksa sanktulino
752

En la jaro **752** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Stefano la 2-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*Papo Zakario.
831

En la jaro **831** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj
*Fahrwangen kiel *Farnowanch* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio, Svislando).
*Falerin kiel *Falerunae* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Schluein en Kantono Grizono en Svislando).
*Fläsch kiel *Villa Flasce* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
*Ladir kiel *Leitura* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
*Lantsch/Lenz en la imperia urbaro kiel *Lanzes* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
*Marbach SG (hodiaŭ komunumo en Kantono Sankt-Galo, Svislando).
*Pitasch kiel *Pictavi* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
*Schongau kiel *Scongaua* (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno, Svislando).
*Marmorera kiel *Marmoraria* (hodiaŭ komunumo Igis  en Kantono Grizono en Svislando).
*Sufers kiel *Subere* (hodiaŭ komunumo Igis  en Kantono Grizono en Svislando).
*Tiefencastel kiel *Castello Impitinis* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono, Svislando).
*Uors kiel *villa Vorce* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Suraua en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
832

En la jaro **832** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Nanchao provas konkeri Mianmaron.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Istighofen kiel *Justineshova* (hodiaŭ municipo de la komunumo Bürglen en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*24-a de marto: Wulfred, ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio
833

En la jaro **833** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Junna detronigita, Nimmyo iĝis Imperiestro de Japanio.
*Unuiĝo de moravia princlando (en la teritorio de moraviaj triboj) kaj nitra princlando (sudokcidenta Slovakio) formante Grandmoravia regno.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
835

En la jaro **835** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Samaro fondita.
*Lau la legendo Meinrad de Reichenau eksetlis en Einsiedeln, Kantono Ŝvico, Svislando, kie estiĝis jarcenton poste la Monaĥejo Einsiedeln.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Gams post Kristo kiel *Campesias* (hodiaŭ komunumo en Kantono Sankt-Galo en Svislando.)

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
836

En la jaro **836** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La kalifo Al-Mutasim translokigis sian ĉefurbon de Bagdado al Samaro.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
839

En la jaro **839** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
*13-a de junio: Karlo la 3-a la Dika, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (m. 888)

## Mortoj 
*Egbert, reĝo de Wessex Anglio (n. ĉirkaŭ 770)
*Wiglaf, reĝo de Mercia (probabla dato)
838

En la jaro **838** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Unuaj dokumentaj mencioj 
* Weinfelden kiel *Quivelda* (hodiaŭ komunumo en Kantono Turgovio en Svislando).
* Ehstegen kiel *Escislec* (hodiaŭ municipo de la komunumo Erlen en Kantono Turgovio en Svislando).
* Buhwil kaj Schönenberg kiel *Puabinwilare* respektive *Thuruftisdorf* (hodiaŭ municipoj de la komunumo Kradolf-Schönenberg en Kantono Turgovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*
841

En la jaro **841** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Fondita Dublino.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Oeschenbach kiel *Eschibach* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Stierva kiel *Seturiuo* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
*Sankta Edmund la martiro (m. 869)

## Mortoj 
*Sankta Bernardo
842

En la jaro **842** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mikaelo la 3-a, du jara bebo, iĝis orient-romia imperiestro. La Bizanca imperiestrino Teodora, iĝis regentino, kaj masakris la herezulojn paŭlicianojn.
* Batalo de Klaviĥo, Hispanio, kiam Santiago aperus al kristanoj por helpi ili kontraŭ islamanoj
* Ĵuroj de Strasburgo inter Karlo la Kalva kaj Ludoviko la Germano

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
* 15-a de julio: Saga, imperiestro de Japanio (n. 786)
* Alfonso la ĉastulo, reĝo de Asturio
* Teofilo la 2-a, orient-romia imperiestro
Poŝtkodoj en Britio

Poŝtkodoj estis enkondukataj en Britio en la periodo inter la jaroj 1959 kaj 1974.

En sia nuntempa formo, britia poŝtkodo konsistas el la tn. *ekstera parto*, kiu per spaceto estas divitida disde la sekva tn. *ena parto*.

La ekstera parto konsistas el unu aŭ du literoj (kiuj montras tn. poŝtan areon), kiu(j)n sekvas unu aŭ du dekumaj ciferoj (kiuj montras tn. poŝtan distrikton). Esceptokaze (en densaj distriktoj de Centra Londono) la lastan ciferon sekvas ankoraŭ unu litero.

La ena parto konsistas el unu cifero kaj sekvantaj du literoj.

Unu poŝtkodo tipe apartenas al kelkaj sinsekvaj domoj je la sama flanko de strato, kaze de malgrandaj stratoj povas ankaŭ la tuta strato havi unu poŝtkodon. Male, kaze de granda domo kun multaj oficejoj de diversaj firmaoj, povas unu aŭ kelkaj poŝtaj kodoj aparteni al unu domo.

La Brita *Royal Mail* (Reĝa poŝto) donas la indikon ke unu poŝta kodo meznombre apartenas al 15 liverpunktoj (adresoj).

Principe validas ke brita adreso estas malambigue determinita de siaj poŝta kodo kaj domnumero (aŭ domnomo).

Poŝta kodo tre precize montras la geografian lokiĝon de sia adreso, tial ĝi tipe estas uzata en navigaj sistemoj (biriloj). Esceptaj pri tio estas tn. "negeografiaj poŝtkodoj", komenciĝantaj ekz. per la literoj "BX", kiujn uzas grandaj firmaoj volantaj havi eblecon ŝanĝi la liverlokon por siaj sendaĵoj sen la neceso ŝanĝi sian poŝtkodon.

Ĉe enlandaj poŝtaĵoj oni metu la poŝtan kodon post la nomo de poŝta urbo (kaj eventuale tiu de poŝta graflando, kiu tamen estas nuntempe danke al poŝtkodoj en la adresoj superflua), aŭ eĉ pli bone sur memstaran linion, kiu estas la lasta linio de adreso, ekz.

  10 Downing Street
  LONDON  SW1A 2AA

aŭ

 Walthamstow
 LONDON
 E17 6AB

aŭ

 WEMBLEY, Middx.
 HA9 6AB

aŭ

 WEMBLEY
 Middlesex
 HA9 6AB

Ĉe sendaĵoj el eksterlando eblas meti la poŝtkodon sur memstaran linion super la landonomo, aŭ sur la lastan linion post la landonomon, ekz.

 WEMBLEY
 HA9 6AB
 Grande-Bretagne

aŭ

  WEMBLEY, Middx.
  Verenigd Koninkrijk  HA9 6AB

## Vidu ankaŭ 
* Listo de poŝtkodaj areoj en Britio

## Eksteraj ligiloj 
http://www.royalmail.com/

Britio
Kategorio:Poŝto en Britio