open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teatro Magyar

**Teatro Magyar (Pest)** [madjar peŝt] (Teatro Hungara) estas teatro en Budapeŝto, pli frue en Pest. Ĝi estas antaŭaĵo de Nacia Teatro (Budapeŝto), kaj pli precize la artikolo temas pri 2 teatroj.
[eta|maldekstre|220ra|Teatro Magyar en [1897]]

## Historio 
En la 1800-aj jaroj estis pretendo pri hungarlingva stabila (ne migra) teatro. Oni konstruis ĝin inter 1835-1837 ekster la urbomuroj. La unua direktoro estis József Bajza (poeto). En 1840 la teatro prenis la nomon Nemzeti Színház [sInhÁz] (=Nacia Teatro). En 1848 dum la revolucio oni faris solenaĵon, kie partoprenis Mór Jókai. En 1897 pli nova teatrejo (Teatro Magyar) konstruiĝis en alia loko, kiu havis signifan rolon en teatra vivo de Budapeŝto. La fondintoj estis Szidi Rákosi kaj Lajos Evva.

## La konstruaĵo 
La klasikisma konstruaĵo havis nur unu etaĝon, tial en 1875 oni konstruis pli novan etaĝon kaj ankaŭ aliajn partojn. Tie estis spektakloj ĝis 1908, post kelkaj jaroj la teatrejo plene malkonstruiĝis. La teatrejo pli nova (konstruita en 1897) plene trakonstruiĝis en 1914, poste en 1966, kie provizore, tamen longe (inter 1966-2000) funkciis la Nacia Teatro. Ĝi havas 996 sidlokojn. Post 2000 la teatro reprenis la nomon Teatro Magyar.

## Personaro 
### Teatrestroj 
* Iván Relle (la unua teatrestro)
* Áron Őze (ankaŭ aktoro)

### Elektitaj aktoroj en la paseo 
* Endre Boross, Ferenc Farkas (operetkantisto), Sándor Hevesi, Aladár Ihász, János Körmendy, Juci Lábass, László Márkus, Marcsa Simon, Mihály Papp, Dezső Pártos, Piri Peéry, Géza Raskó, Ákos Ráthonyi (aktoro), Lajos Réthey, Mihály Réthy, István Rozsos, Ferike Szalontay, Kornél Sziklay, Rózsa Szilassy.

### Elektitaj aktoroj en la nuntempo 
* Péter Ágoston (aktoro), Éva Auksz, Nóra Benkő, Mariann Csernus, István Fillár (1965), Antos Gémes, Bernadett Gregor, Ildikó Hámori, Illés Horváth, Vilmos Izsóf, Ferenc Jánosi (aktoro), Béla Pavletits, Dezső Rancsó, Laura Ruttkay, Imre Sipos, Máté Szabó (aktoro), Kinga Szűcs, Sándor Szűcs, Géza Takács, Miklós Tolnai, Sándor Tóth (muzikalkantisto).

Reĝisoroj:
* Pál Bródy
* Dezső Megyeri

## Fontoj 
* Angla kaj hungara Vikipedioj
eta|220ra|maldekstre|La origina teatro en 1837

Magyar
Pianolo

eta|Gurdopiano Hupfeld-Phonola el 1915, movata pneŭmatike
**Gurdopiano** aŭ **Pianolo** estas memluda piano. La tongenerado okaza nure meĥanike (male al elektronika piano, elektropiano), parte helpe de pneŭmatiko; la meĥaniko siaflanke estas movata Mechanik elektre. La memluda piano surmerkatiĝis en la tempo de 1885 ĝis 1900.

## Teknikaĵoj 
La bezonatan elektron komence liveris precipe akumulatoroj, pli malfrue fikse muntitaj elektroligoj. Gurdopianoj kutime ankaŭ ludeblas per manoj. La ludaŭtomato plejofte estis nur anstataŭaĵo, kiam ne ĉeestis pianludanto. Se gurdopianoj estas konektitaj kun aliaj instrumentoj kiel frapinstrumentaro aŭ orgenfajfiloj, oni diras pri orkestriono.

La aŭtomato pli frue estis movata pneŭmatike, do per aerpremo, aŭ pli ekzakte: per subpremo (suĉaero). La subpremon necesan por la funkcio generas balgoj movataj de elektromotoro. Parenca al gurdopiano estas pianoj, kies subpremon generas tretataj ĉerpobalgoj. Maloftaj, plejofte fruaj ekzempleroj de ĉi tiu plej simpla tipo de aŭtomata piano ankaŭ estas funkciataj per premata anstataŭ de suĉata aero. Tiu ĉi sistemo tamen ne povis venki.

La muziko estis transigata per truigitaj paperstrioj, la tiel nomata notrulaĵo aŭ ankaŭ "pianorulaĵo" kiel informilo. Ĉi tiuj rulaĵoj estas elŝanĝeblaj kaj kaj estis aĉeteblaj en muzikaĵvendejo. Ili havis depende de la produktantoj tre malsamajn formatojn, nur en 1908 oni evoluigis en Bufalo (Usono) unuecan normon. Malgraŭ tio kelkaj produktantoj precipe de reproduktopianoj konservis proprajn sistemojn.
Je tre fruaj ekzempleroj stiftrulaĵoj el ligno mastrumis la muzikreproduktadon, same kiel je frua orkestriono. Oni produktis tiajn pianojn, plejparte manipulataj per krankoj, jam ekde proksimume 1860. Ekde proks. 1895 oni produktis preskaŭ nure gurdopianojn ludantajn per notrulaĵoj.

Simpla gurdopiano reproduktis pianopecon ne per arta esprimo, ĝi lud(aĉ)is monotone laŭ la truoj premtranĉitaj en la notrulaĵojn. Pli malfruaj instrumentoj reproduktis ankaŭ artan akcentadon kaj sonis per tio esence pli bone (Hupfeld Phonoliszt ekz. kaj aliaj, precipe ankaŭ pianorkestrionoj). Altvaloraj gurdopianoj multkaze havas eblojn por reguli la reproduktadon de la muziko. Kelkaj modeloj havas regulilon por la frapdinamiko aŭ influas la dinamikojn alimaniere. Pli ofte tamen estas muntita regulilo de la rapideco.

La pianorulaĵojn oni grandkvante fabrikis, transdonante la toninformojn laŭ la notoj sur la notrulaĵon kaj premtranĉis truojn. Modernaj altkvalitaj memludaj pianoj ankaŭ transformas informojn pri rapideco (tempo) kaj forto de la klavofrapo. Kelkaj malmultaj produktantoj ankoraŭ fabrikas tiajn pianojn, kiuj tamen estas plene mastrumataj elektre resp. elektrone. Al tiuj ĉi apartenas ekzemple la modeloj PianoDisc kaj Yamaha-Disklavier.

Simplaj gurdopianoj havis sian lokon en trinkejoj kun malaltaj muzikaj bezonoj aŭ troviĝis en usonaj loĝoĉambroj, pli altvaloraj modeloj ankaŭ en noblaj kafejoj kaj en la loĝoĉambroj de la supra klaso en Eŭropo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.musica-mechanica.de/
* Portalo de Welte-Mignon por meĥanikaj muzikiloj
* Germana muzikaŭtomato-muzeo , Bruchsal

Kategorio:Meĥanikaj muzikiloj
Tschugg

**Tschugg** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Erlach kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 446 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Tschugg situas en la Berna Lagolando, meze inter la Lago de Bielo kaj la Lago de Neŭŝatelo sur la monteto Jolimont. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Tschugg la vilaĝo Mullen kaj la setlejo Matte.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,29 km², de kiuj 44,9% estas kovritaj de arbaro, 44,0% servas por agrikulturo kaj 10,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Tschugg limas en nordo al Gals, en oriento Erlach, en sudoriento al Ins, en sudokcidento al Gampelen, en okcidento al Gals, en nordokcidento al arbara eksklavo de Erlach, kaj en nordnordokcidento denove al Gals.

## Trafiko 
La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra ĝi pasas flanka vojo, kiu konektas la vojon n-ro 1318 en Erlach kun la kantona ĉefvojo vojo n-ro 10 en Gampelen. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 situas 6 kilometrojn norde apud Le Landeron. Per poŝtaŭtolinio de Erlach al Ins la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Tschugg datiĝas el la jaro 1221 kiel *Shuc*. Kiel parto de la Senjorujo Erlach en la jaro 1395 Tschugg estis akirita de Savojo kaj en la jaro 1474 de la urba ŝtato Berno, kiu ĝin en la jaro 1476 atribuis al la tribunalo Ins de la Voktejo Erlach. 

La unua dokumenta mencio de Mullen datiĝas el la jaro 1185 kiel *curia de Mulnet*. En la jaro 1946 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Mullen estis integrita al la komunumo Tschugg.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Tschugg

## Bildoj 

Dosiero:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 230.JPG|Faktrabdomo en Schwadernau
Dosiero:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 227.JPG|Vilaĝa strato
5329 Decaro

'*5329 *Decaro''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la itala filozofo Mario De Caro, instruisto pri filozofio en la Universitato de Romo 3.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Treiten

**Treiten** (en la franca lingvo: **Treiteron**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Erlach kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 421 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Treiten situas en la Granda Marĉo en la Berna Lagolando, proksimume 25 kilometrojn sudokcidente de la urbo Bielo kaj 27 kilometrojn okcidente de la federacia urbo Berno. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Treiten la setlejoj Ryffli kaj Kanalmüli.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,76 km², de kiuj 17,0% estas kovritaj de arbaro, 72,7% servas por agrikulturo kaj 8,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Treiten limas en nordoriento al Finsterhennen, en sudoriento al Kallnach, en sudo al Kerzers (FR), en sudokcidento al Müntschemier, kaj en nordokcidento al Brüttelen.

## Trafiko 
Treiten situas ĉe la kantona ĉefvojo nr-237 de Aarberg al Müntschemier. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 situas 12 kilometrojn oriente apud Aarberg kaj al la svisa aŭtovojo A1 10 kilometrojn sudokcidente apud Kerzers. La komunumo ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto. La plej proksima tramhaltejo situas 1,5 kilometrojn norde de la komunumo en Brüttelen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Treiten datiĝas el la jaro 1221 kiel *Treiton*. Kiel parto de la Senjorujo Erlach en la jaro 1395 Treiten estis akirita de Savojo kaj en la jaro 1474 de la urba ŝtato Berno, kiu ĝin en la jaro 1476 atribuis al la tribunalo Ins de la Voktejo Erlach. Pro la rezisto de la loĝantaro en la jaroj 1945 ĝis 1972 la konstruo de la planita svisa interkontinenta flughaveno sur la teritorio de la komunumo estis nuligita.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Treiten
Chiètres

**Chiètres** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Chiètres** estas la franclingva nomo de la komunumo Kerzers en Kantono Friburgo en Svislando.
* **Chiètres (Bex)** estas vilaĝeto de la komunumo Bex de la Distrikto Aigle en Kantono Vaŭdo en Svislando.
Yu opero

eta|200ra|dekstra|Yuju
La **Yu Opero** (ĉine: 豫剧, Pinyin: Yùjù) estas konata formo de la Ĉina opero.

Kategorio:Ĉina muziko
Kategorio:Opero
Birnin Kebbi

'''''' estas grandurbo kaj ĉefurbo de subŝtato Kebbi en nordokcidenta Niĝerio.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro:  en 2012
* Supermara alteco: 
* Horzono: UTC +1

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo de valo de rivero Sokoto en la nordokcidenta sekcio de la lando.

## Historio 
En la mezepoko haŭsoj havis tie komunumon, kiun en 1516 alia popolgrupo konkeris. Restis la vilaĝo ĉefurbo de Kebbi ĝis 1805, kiam ĝi estis bruligita pro "sankta milito", poste la urbeto estis centro de Kebbi Emirlando.  estas subŝtata ĉefurbo ekde fondo de la subŝtato (1991).

## Ekonomio 
 estas centro de agrikultura tereno, kie oni kultivas tabakon, arakidon, rizon, milion, kotonon kaj sorgon. Aliaj okupiĝas pri bredado de kaproj kaj bovoj aŭ fiŝkaptadas.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. Jare pluvas ĉ. 700&nbsp;mm. La temperaturo varias inter 15-. En decembro kaj en januaro estas nur . Foje okazas ankaŭ polvoŝtormoj.

## Trafiko 
El  ĉefvojoj kuras al Sokoto kaj Ilorin, sed estas malpli grava vojo al Niĝero.

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/66668/Birnin-Kebbi

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Kerzers

**Kerzers** (en la franca lingvo: **Chiètres**) estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 4598 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Kerzers situas en la friburga Lagodistrikto en la mezo inter la urboj Bielo, Neŭŝatelo kaj la federacia urbo Berno. La komunumo konsistas el la vilaĝo Kerzers kun la kvartaloj Lindenhubel, Aegerten, Stockacher, Dürrenfeld, kaj Aspenfeld.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,23&nbsp;km², de kiuj 14,8% estas kovritaj de arbaro, 68,5% servas por agrikulturo kaj 15,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Kerzers limas en nordo al Fräschels, en nordoriento al Niederried ĉe Kallnach (BE), en orientonordoriento al Golaten (BE), en oriento al Wileroltigen (BE), en sudoriento al Gurbrü (BE), en sudo kaj okcidento al Ried ĉe Kerzers, en okcidentnordokcidento al Müntschemier (BE), en nordokcidento al Treiten (BE), kaj en nordnordokcidento denove al Niederried ĉe Kallnach.

## Trafiko 
Tra Kerzers kruciĝas la kantona ĉefvojo n-ro 10 de Berno al Neŭŝatelo kun la kantona ĉefvojo n-ro 22 de Morato al Soloturno. En okcidento pasas tra la komunumo la svisa aŭtovojo A1 kaj situas la vojnodo al la svisa rapidvojo H10. Kerzers estas ankaŭ loka fervojnodo. En Kerzers kruciĝas la trajnlinioj de Berno al Neŭŝatelo kaj de Morato al Bielo.

## Historio 
Dum romia epoko Kerzers nomiĝis *ad Carcerem*. En la jaro 926 aperis la nomoj *Cartris*, en 1153 *Kercers*, kaj en 1228 *Chiet(r)i*. Dum la romia epoko sed eventuale jam antaŭe tra Kerzers pasis grava transirvojo. Dum mezepoko Payernes posedis la voktadon pri la bieno Kerzers kiel zeringa feŭdo. En la 13-a jarcento ĝi apartenis al feŭduloj de la Grafoj de Kiburgo kaj fariĝis en la 14-a jarcento havaĵo de la episkopejo Laŭzano, kiel feŭdo de la Grafoj de Savojo, kiuj submetis ĝin al la tribunalo de Morato. Dum la Burgundaj Militoj en la jaro 1475 Kerzers kune kun Morato estis konkerita de Friburgo kaj Berno fariĝis komuna havaĵo de la du urboj. Okaze de la Helveta Revolucio de 1798 Kerzers fariĝis parto de Kantono Friburgo kaj estis surbaze de la konstitucio de 1848 atribuita al la Lagodistrikto.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kerzers (stacidomo)
* Kerzers Papiliorama (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kerzers

## Bildoj 

Dosiero:Bahnhof Kerzers.JPG|Stacidomo de 
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 284.JPG|Vilaĝocentro kun preĝejo
Andrew W. Mellon

**Andrew William MELLON** (naskiĝis la 24-an de marto 1855 en Pittsburgh, Pensilvanio; mortis la 27-an de aŭgusto 1937 en Southampton, Novjorkio) estis usona bankisto kaj politikisto. Ekde la 4-a de marto 1921 ĝis la 12-an de februaro 1932 li estis financministro sub la usonaj prezidantoj Harding, Coolidge kaj Hoover. Tio signifas ke li devis estri financajn aferojn dum la eksplodaj 1920-aj jaroj kaj dum la bursa krizo de 1929.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj ambasadoroj en Britio
Kategorio:Picburgo
Katsina

'''''' [kaCIna] estas grandurbo, (antaŭe urboŝtato), ĉefurbo de subŝtato same nomata Kacina kaj universitata urbo en Niĝerio.

eta|350px|dekstre|Mapo pri Niĝerio, kie  estas trovebla en la norda parto

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 
* Loĝantaro:  en 2012
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 820

## Geografio 
 situas en la norda sekcio de la lando proksime de Niĝero. Maradi situas 81, Kano (urbo) 141, Gusau 142, Sokoto 250 km.

## Historio 
Oni supozas, ke  estis fondita ĉ. en 1110, tiam havanta urbomuron 21 kilometrojn longajn. De la 17-a ĝis la 18-a jarcento Katsina estis komerca centro de la haŭsoj kaj iĝis la plej granda el la sep haŭsaj urboŝtatoj. Katsina estis konkerita en 1807. En 1903 la emiro (Abubakar-dan Ibrahim) akceptis britojregulojn, kiu daŭris ĝis la niĝeria sendependeco de Britio en 1960.

## Ekonomio 
 estas centro de agroregiono produktanta arakidon, kotonon, felojn kaj milion. La urbo havas muelejojn por produktado de arakidoleojn. La loĝantaro apartenas al la fulboj kaj haŭsoj. Ili sekvas la islaman religion.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 19 kaj . Inter aprilo-junio estas granda varmo, en decembro regas "malvarmo" kun . Jare pluvas po 690&nbsp;mm. Inter oktobro-aprilo ne pluvas, la pluvo kulminas en aŭgusto.

## Trafiko 
El  vojoj kuras al Kano, Gusau kaj Niĝero.

## Vidindaĵoj 
* moskeo havanta faman minareton el la 18-a jarcento

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Ágoston Kollányi

**Ágoston KOLLÁNYI** [Agoŝton kolAnji], hungare **Kollányi Ágoston,** Esperante **Aŭgusteno Kollányi** estis hungara reĝisoro.

Ágoston Kollányi naskiĝis la  1913 en Esztergom - mortis la  1988 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ágoston Kollányi akiris diplomon pri matematiko-fiziko en universitato, poste li frekventis aktoran akademion pri reĝisorado en Budapeŝto. En 1947 li faris reklamajn filmojn. Post 3 jaroj li ekhavis taskojn por produkti sciencajn-edukajn filmojn. En tiu fako li estis tutmonde konata, en 1956 li ricevis premion en Cannes. Li ricevis premion Kossuth en 1958, poste ankaŭ aliajn 2 premiojn.

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* sennombraj kinejaj filmoj (plej ofte mallongaj filmoj), ekzemple *Beszélnek a színek* (Parolas la koloroj), 1953; Aggtelek, 1954; *Kati és a vadmacska* (Katenjo kaj la sovaĝkato) (escepte longa filmo), 1955; István Szőnyi, 1957; *Monguzok szigete* (Insulo de mungotedoj) (kun helpo de Jugoslavio), 1958; *Ének a vasról* (Kanto pri fero), 1963; *Mindenki a holdra néz* Ĉiuj rigardas la Lunon), 1969; *A természet geometriája* (Geometrio de la naturo), (1974); *Színház Győrben* (Teatro en Győr), 1978; *Álmodik az állatkert* (Sonĝas la bestoĝardeno), 1984; *Ünnep Esztergomban* (Festo en Esztergom), 1987

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kollányi
Ferenc Kósa (reĝisoro)

**Ferenc KÓSA** [kOŝa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kósa Ferenc** estis hungara reĝisoro, scenaristo kaj politikisto.

Ferenc Kósa naskiĝis la  1937 en Nyíregyháza, mortis la  2018 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Kósa komence frekventis gimnazion en Nyíregyháza, baldaŭe inter 1959-1963 aktoran altlernejon en Budapeŝto. Poste komencis reĝisoradi filmojn. Li edziĝis al japanino en 1972 baldaŭe havanta filon, tial li ofte strebas por la japana kulturo. En la 1980-aj jaroj li aliĝis al opoziciuloj kaj estis parlamentano inter 1990-2006. Li ricevis premiojn Kossuth en 2007, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* 12 kinejaj filmoj inter 1961-1986, ekzemple *Tízezer nap* 1965; *Ítélet*, 1970; *Guernica*, 1982

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gábor Koltay

**Gábor KOLTAY** [koltai], hungare **Koltay Gábor,** Esperante **Gabrielo Koltay** estas hungara verkisto, reĝisoro kaj teatrestro.

Gábor Koltay naskiĝis la  1950 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Koltay komence frekventis gimnazion, poste konstruteknikan universitaton, fine aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto. En 1974 li komencis ĵurnaladi samloke, poste li reĝisoradis en Hungara Televizio. En 1987 li fondis eldonejon, kiun li mem estras. En 1977 li edziĝis baldaŭe havanta filon kaj filinon. Ekde 2011 li estras Teatron József Attila. Li ricevis ĝis tiam 4 premiojn.

## Liaj verkoj 
Li verkis 10 librojn inter 1980-1990, ekzemple John Lennon, 1981

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* 5 kinejaj filmoj inter 1981-2001, ekzemple *A Koncert* (La Koncerto), 1981; *Honfoglalás* (Patrujokupo), 1996
* 14 televiziaj filmoj, ekzemple Ferenc Erkel: Ladislao Hunyadi (opero); *Julianus barát*, 1991
* diversaj dokumentaraj filmoj
* diversaj teatraĵoj, ekzemple Giuseppe Verdi: Aida, 1987, 1989; George Gershwin: Porgy kaj Bess, 1991; József Katona–Ferenc Erkel: *Bánk bán* (Banuso Bánk), (opero), 2000

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Mario Mandžukić

**Mario Mandžukić** (prononco []) estas kroata futbalisto. Li naskiĝis  en Slavonski Brod, do nun estas -jara. Laŭ stato de la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la germania klubo *VfL Wolfsburg* - antaŭe li interalie estis profesia futbalisto de la kluboj *NK Marsonia* en Slavonski Brod, *NK Zagreb* kaj *NK Dinamo Zagreb* en la kroatia ĉefurbo. Krome Mario Mandžukić inter la jaroj 2005 kaj 2007 membris en la nacia teamo de sub-21-jaruloj, kaj ekde la jaro 2007 estas membro de la vira kroata nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012: Laŭ la stato de la 17-a de junio 2012, li estas unu el tri ĉampionadaj futbalistoj kun gvida rezulto de tri goloj.eta|Mario Mandžukić

Kategorio:Kroataj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kroatio
Alan Dzagojev

[eta|maldekstra|ludanta por la klubo *CSKA [Moskvo* en majo 2011]]
**Alan Dzagojev** aŭ plennome **Alan Jelizbaroviĉ Dzagojev** - cirile Алан Елизбарович Дзагоев, osete Дзæгъойты Елизбары фырт Алан, *Dzæhojty Elizbary fyrt Alan*, angle latinliterigata foje *Dzagoev*, foje *Dzagoyev* - estas rusia futbalisto de oseta deveno. Li naskiĝis  en Beslano, do nun estas -jara.

Laŭ stato de la jaro 2018 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *CSKA Moskvo* - antaŭe li en 2006 kaj 2007 estis profesia futbalisto de la klubo *FK Akademia Toljatti*. Krome Alan Dzagojev ekde la jaro 2008 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012: Laŭ la stato de la 17-a de junio 2012, li estas unu el tri ĉampionadaj futbalistoj kun gvida rezulto de tri goloj. Same li kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio.

eta|centra|Alan Dzagojev en 2011

Kategorio:Naskiĝintoj en Nord-Osetio
Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Kategorio:Beslano
5330 Senrikyu

'*5330 *Senrikyu''''' estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Sen-no Rikyu (japane 千利休, 1522–1591), majstro de japana teceremonio de stilo ŭabi-sabi.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Sugie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Psalmo 91

La **91-a psalmo** (laŭ greka nombrado la 90-a estas) konsolopsalmo en poema formo, kiu elvokas fidon je Dio.

La poemo verŝajne estis verkata en militotendaro, kiun minacis bataloj kaj epidemioj (Ps 91, 3–8). Post psalmo 34 ĉi tiu estas la dua psalmo, kiu priskribas anĝelojn kiel protektantoj de la Di-timantoj. Versojn 11 kaj 12 Satano citas je la tento de Kristo Mt 4,6.

## Verkinto 
Kvankam ne ekzistas certeco pri la aŭtoro de la psalmo, oni atribuas ĝin plejparte al Moseo. ĉar pluraj esprimoj kaj parolturnoj de la psalmo memorigas la 5-a libro de Moseo 32. Malpli argumentas por aŭtoreco de Davido, supozata laŭ la tradicio de Septuaginto.

## La teksto 
:Kiu loĝas sub la ŝirmo de la Plejaltulo,
:Tiu ripozas en la ombro de la Plejpotenculo.
:Mi diras al la Eternulo: Mia rifuĝejo kaj mia fortikaĵo
:Estas Dio, kiun mi fidas.
:Ĉar Li savos vin de la reto de kaptisto.
:De la pereiga pesto.
:Per Siaj plumoj Li ŝirmos vin,
:Kaj sub Liaj flugiloj vi rifuĝos;
:Lia fideleco estas ŝildo kaj kiraso.
:Ne timu la teruron de nokto,
:Nek sagon, kiu flugas tage,
:Nek peston, kiu iras en mallumo,
:Nek epidemion, kiu ekstermas tagmeze.
:Ĉe via flanko falos milo,
:Kaj dek miloj ĉe via dekstra flanko;
:Sed vin ĝi ne tuŝos.
:Vi nur rigardos per viaj okuloj,
:Kaj vi vidos la redonon al la malvirtuloj.
:Ĉar Vi, ho Eternulo, estas mia defendo!
:La Plejaltulon vi elektis kiel vian rifuĝejon.
:Ne trafos vin malbono,
:Kaj frapo ne atingos vian tendon.
:Ĉar al Siaj anĝeloj Li ordonis pri vi,
:Ke ili vin gardu sur ĉiuj viaj vojoj.
:Sur la manoj ili vin portos,
:Por ke vi ne falpuŝiĝu sur ŝtono per via piedo.
:Sur leonon kaj aspidon vi paŝos,
:Ĉar li ekamis Min, tial Mi lin savos;
:Mi defendos lin, ĉar li konas Mian nomon.
:Li vokos Min, kaj Mi lin aŭskultos;
:Mi estos kun li en mizero;
:Mi lin liberigos kaj honoratigos.
:Mi satigos lin per longa vivo,
:Kaj aperigos al li Mian helpon.

## Komponaĵoj pri psalmo 91 
* Felix Mendelssohn Bartholdy komponis movimenton kun du versoj de psalmo 91 por sia oratorio Elias.
* Johann Hermann Schein muzikigis psalmon 91 titole *Wer unter dem Schirm des Höchsten sitzt* kiel moteto.

## Referencoj 
Kategorio:Psalmoj
Batalo de Zieleńce

eta|dekstra|192px|  

**Batalo de Zieleńce** (orienten de Zaslavo) – la batalo okaziĝinta la 18-an de junio 1792 dum pola-rusa milito inter pola armeo (15,5 miloj) komandata de princo Józef Poniatowski kaj Tadeusz Kościuszko, kaj rusa armeo (11 miloj) gvidata de generalo Herkules Morkov. La batalo finiĝis per venko de poloj. Pro persvado de la princo Józef Poniatowski la reĝo Stanislao Aŭgusto Poniatowski fiksis bataltage militistan distingon Virtuti Militari.

## Bibliografio 
* Piotr Derdej, *Zieleńce – Mir – Dubienka 1792*, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2000.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Dubienka

## Eksteraj ligiloj 
* Rzeczpospolita Wirtualna  Zieleńce

Zieleńce
Zieleńce
Aleksej Berezuckij

**Aleksej Berezuckij**  aŭ plennome *Aleksej Vladimiroviĉ Berezutskij* (; , foje ankaŭ *Berezutsky*) estas rusia futbalisto. Li naskiĝis  en Moskvo, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2001 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *CSKA Moskvo*. Krome Aleksej Berezutskij ekde la jaro 2003 estas membro de la rusia nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuras pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, post antaŭa partopreno ankaŭ en la ĉampionado de 2008. Aleksej Berezutskij estas ĝemelo, lia ĝemela frato Vasilij ankaŭ estas profesia futbalisto en la klubo *CSKA Moskvo*.

 

Kategorio:Moskvaj sportistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Ludistoj de Rusia nacia futbalteamo
Talismã (Tokantinso)

**Talismã** estas urbo kaj municipo en la brazila subŝtato Tokantinso, kiu havis 2.562 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Tokantinso

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Tokantinso
Bovarismo

**Bovarismo** estas "malkontenta stato, pri sociaj kaj emociaj planoj, kiu troviĝas precipe ĉe iuj nervozaj gejunuloj, kaj kiu rezultas en troaj kaj vanaj ambicioj, fuĝo al imageca kaj romaneca". Bovarismo ĉefe reflektas superidentigon kun fikcia rolularo, sed ankaŭ seksan frustracion en geedza vivo.

## Etimologio 
La termino *bovarismo* elvenas el la romano Sinjorino Bovary de franca verkisto Gustave Flaubert. En la romano de Flaubert, la sinjorino Bovary tro legis en ŝia junaĝo speciale romantismajn romanojn. Ŝia edzina vivo anstataŭ plenumi ŝiajn revojn, nur alportis al ŝi frustracion kaj seniluzion. Ŝi nur renkontas Charles Bovary-n, ne aparte valoran viron, kaj kelkajn amantojn, ankaŭ ili ne aparte valorajn.

## Vidu ankaŭ 
* *La Regenta* de Leopoldo Alas

## Bibliografio 
* GAULTIER, Jules: *Le Bovarysme, la psychologie dans l’œuvre de Flaubert*, París, 1892.
* PALANTE, Georges: ''Le bovarysme, une moderne philosophie de l'illusion'', 1903.

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Literaturo de Francio
Terrence Holder

**Terrence HOLDER** (naskiĝis en 1898 je Muskogee en Oklahomo; mortodato nekonata) estis usona trumpetisto de ĵazo, kiu direktis la bandon *Dark Clouds of Joy* kaj aliajn teritoriajn bandojn.

## Vivo kaj verkado 
Holder prezentis komence en sia naskiĝurbo kun Ida Cox, antaŭ ol li aliĝis al la bando de Alphonse Trent, en kiu li laboris kiel ĉeftrumpetisto kaj mastrumanto. Li validis kiel talenta solisto kun malferma sono. Onidire li devis forlasi la bandon, ĉar li trompis la muzikistojn pri parto de la enspezoj. Post tio li fondis en 1925 propran ensemblon, la *Dark Clouds of Joy*, kun kiu li sukcese prezentis ĉirkaŭ kaj en Kansasurbo kaj en Teksaso kaj donis gravan kontribuon al la kansasurba ĵazo. En 1929 la muzikistoj de la bando elektis novan bandestron, ĉar Holder estis malaperinta kun la kaso. Holder fondis kun Jesse Stone novan bandon, kiu ankaŭ laboris en la usona Mez-Okcidento, sed ankaŭ ĉi tiun bandon li baldaŭ devis forlasi pro financaj malkorektaĵoj. En pli malfruaj bandoj verkis muzikistoj kiel Buddy Tate, Budd Johnson kaj Claude Williamson. En la 1940-aj jaroj li estis membro en la bando de Nat Towles. Poste li laboris en kuprominejo en Billings.

## Literaturo 
* Frank Driggs, Chuck Haddix: *Kansas City Jazz. From Ragtime to Bebop - A History*. Oxford University Press, Oksfordo 2005

Kategorio:Ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Bandestroj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Aĥemeno

**Aĥemeno** (malnovperse Haĥamaniŝ, elame Hakamanuiŝ,  akade Amaniŝa, malnovgreke Ἀχαιμένης)) estis mita samnoma antaŭulo de Aĥemenida dinastio kaj ankaŭ la unua persa reĝo. Liaj posteuloj onidire estis anoj de ambaŭ linioj de la reganta familiaro en la Persa Imperio, de Ciro la 1-a kaj de Arjaramno. La nomo *Haĥamaniŝ * en la malnovpersa lingvo signifas "kun amika spirito".

Laŭ tradicio Aĥemeno ĉirkaŭ la jaro 700 a.K. venigis sian nacion el la regiono sude de la Lago Urmia en novan restadregionon en la suda Irano, en pli posta Persio, (nuntempe  Fars). Argila tabuleto trovita en Suzo atestas, ke persoj en la spaco restadis plej malfrue de la jaro 685 a.K., kaj tio estas ankaŭ la unua certa dato por la regado de Aĥemeno. La antikvaj grekoj en Aĥemeno vidis filon de mitologia heroo Perseo. kiu estis edukita de aglo.

## Vidu ankaŭ 
* Aĥemenida Imperio

Kategorio:Persa imperio
Kategorio:Regnestroj
5332 Davidaguilar

'*5332 *Davidaguilar'''* estas tre malgranda amora asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *David Aguilar*, direktoro pri publikaj aferoj ĉe la *Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics'', astronomia fotografisto kaj fabrikanto de teleskopoj.

## Orbito 
Kvankam rigardita kiel terrenkonta asteroido, ĝi neniam proksimiĝas je malpli ol 45,6 milionoj da km de Tero:
* La , ĝi pasis al 0,307 AU (45,933 milionoj da km) de Tero.
* La , ĝi pasos al 0,312 AU (46,732 milionoj da km) de nia planedo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Sugie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Aka Larentia

Pri **Aka Larentia** skribas Ovidio, Livio, Gelio kaj Valerio. Ŝi estis prostituistino kaj konkubino de paŝtisto Faŭstulo, kiu trovis forĵetitajn infanojn Romulon kaj Remon kaj kun ŝi la infanojn edukadis. La homoj kromnomis ŝin lupino, ĉar ŝi multe vagis tra arbaroj. El tio povis ekesti mito, ke la infanoj estis mamnutritaj de la lupino. Aka Larentia sukcese praktikis sian "metion" kaj akiris riĉecon, kiu sufiĉis por aĉeti grandan grundon inter "Sep montetoj", kiun ŝi donacis al siaj zorgatoj, kiuj pli poste fondis tie la "Eternan Urbon". Memore al sia antaŭulino la romaj amvendistinoj nomas sin "lupinoj" kaj bordelojn nomas "lupanarioj". Akka Larentia estis en Romo ĉiujare glorigata per ofera soleno.

Alia mito rakontas, ke foje gardisto de Herkula templo enuis kaj defiis sian dion ludi ĵetkubojn pri vespermanĝo kaj pri knabino. Li ĵetis por si mem kaj ankaŭ por la dio kaj malvenkis. Do, la gardisto devis prizorgi manĝon kaj gracian prostituistinon Aka, kiun li fermis en la templo. Al la dio plaĉis kaj la manĝaĵo kaj la prostituistino. La knabinon li rekompensis tiel, ke ebligis al ŝi trovi riĉan edzon kaj heredi post li.

Efektive Aka Larentia estis malnova diino, kies origina bildo estis per racionalismaj ŝanĝoj tre deformita.

Kategorio:Romia mitologio
Akrisio

**Akrisio** (helene *Ακρίσιος*, latine Acrisius) estis en la helena mitologio filo de la Argolanda reĝo Abaso. Akrisio estis lia sekvanto sur Argolanda trono.

Akrisio havis fraton Proiton kaj ilia patro heredigis al ili sian reĝolandon kaj ordonis, ke ili regadu alterne. Estis konate, ke ambaŭ ĝemeloj estis malamikoj, onidire iliaj kvereloj komenciĝis ankoraŭ en la patrina interno. La malamo aparte profundiĝis post kiam Proito delogis filinon de Akrisio Danaon. Tion volis Akrisio venĝi kaj Proito fuĝinte apenaŭ savis sian vivon. Fine de sia periodo Akrisio ne volis cedi regadon al sia frato.

Proito foriris al likia reĝo Iobato kaj edziĝis kun lia filino Anteo, alinomata Steneboio. Poste li revenis al Argolando fronte de armeo kaj batalis kun sia frato pri reĝa sekvanteco. La batalo estis kruela kaj sanga, sed kun nula rezulto. Pro tio Akrisio kaj Proito decidis dividi la reĝolandon. Akrisio restis en Arguso kaj Proito okupis Tirinson kun ĉirkaŭaĵo.

Pli poste filinon de Akrisio Danaon enamiĝis la plej alta dio Zeŭso. Sed ŝia patro volis ŝin antaŭ li ĉiumaniere prigardi kaj pro tio li fermis ŝin en burgajn kelojn. Tamen Zeŭso superis ĉiujn barojn kaj akiris ŝin en formo de la ora pluvo. Kiam Danao naskis filon Perseon, humiligita kaj kolerigita patro farigis kestegon kaj en ĝin enĵetis la patrinon kaj ŝian infanon kaj ĵetis ilin en la maron. Mirakle savis ilin ankoraŭ vivajn fiŝisto Dikto, frato de serifa reĝo Polidekto. La reĝo gastame akceptis ilin, sed ankaŭ senskurpule klopodis pri amo de Danao, malgraŭ ŝi daŭre rifuzis lin. Tio daŭris ĝis Persea plenkresko, kiu poste defendis sian patrinon. En ekestintaj kvereloj la reĝo pridubis dian originon de Perseo kaj proponis al li superhoman taskon, ke li trovu kaj mortigu Gorgonon Meduzon kaj por pruvo alportu ŝian kapon. Tion fakte Perseo helpe de dioj okazigis. Kiam li montris al la reĝo Meduzan kapon, la reĝo transformiĝis en ŝtonon.

Poste Danao kaj Perseo revenis en Arguson. Ĉar la malnova orakolo determinis al la reĝo Akrisio ke mortigos lin lia propra nepo, la reĝo penis eviti la sorton per evitado de Perseo.. Tamen en sportludoj Perseo ĵetis diskon tiel malfeliĉe, ke trafis Akrision kaj mortigis lin.

Kategorio:Mitaj reĝoj de Argolando
Parlamenta baloto en Grekio la 17-an de junio 2012

eta|350px|**seĝoj en la nova parlamento:**
La **17-an de junio 2012** okazis plia **baloto pri la grekia parlamento**, post kiam la antaŭa baloto de la 6-a de majo ne rezultigis klaran kaj regopovan parlamentan plimulton. La rezultoj sume bildiĝas en la skemo dekstre:

Laŭ la ciferoj klaras ke la konservativa partio Nea Dimokratia gvide partoprenas en nova registaro. Teorie eblas koalicio kun aŭ la ekskomunisma Koalicio de la Radikala Maldekstro aŭ la socialdemokratia Tutgrekia Socialista Movado aŭ ambaŭ. Jam vespere de la 17-a de junio, la socialdemokratia partiestro Evangelos Venizelos klarigis ke li en nova registaro postulos partoprenon de la Koalicio de la Radikala Maldekstro, kiu en majo kaj junio tre agitis kontraŭ la politiko de ŝtata ŝparado, por teni apartenon de Grekio en la Eŭrozono: kaj la konservativuloj kaj la socialdemokratoj timus regi la landon kontraŭ ribelema ekskomunisma movado, kiu havus la kapablon agite movigi civitanan amason kontraŭ registaro pri kies agoj ĝi mem ne respondecus.

Post raportado de ĉiuj balotaj distriktoj, la ministro pri internaj aferoj de Grekio la 18-an de junio publikigis la rezultojn pli detale:

## Notoj 
Grekio
Kategorio:Balotoj en Grekio
Corgémont

**Corgémont** estis urbo
ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Courtelary kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Corgémont situas en la Berna Ĵuraso en la valo de la rivero Suze meze inter Bielo kaj La Chaux-de-Fonds. Al la komunumo apartenas la vilaĝo Corgémont kun la kvartaloj Cotél kaj La Bottière kaj diversaj izolitaj bienoj.] En Corgémont troviĝas kapelo kaj biblioteko de la svisajn menonitoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 17,61 km², de kiuj 38,7% estas kovritaj de arbaro, 54,8% servas por agrikulturo kaj 5,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Corgémont limas en nordo al Tramelan, en nordoriento al Tavannes, en oriento al Sonceboz-Sombeval, en sudoriento al Orvin, en sudokcidento al Nods, en okcidento al Cortébert, kaj en nordokcidento al Mont-Tramelan.

## Trafiko 
Tra Corgémont pasas la kantona ĉefvojo n-ro 30 de Bielo al La Chaux-de-Fonds. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A16 situas 5 kilometrojn oriente de la komunumo apud Soncéboz-Sombeval. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bielo al La Chaux-de-Fonds.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Corgémont datiĝas el la 8-a jarcento kiel *Curisgimund*. Dum mezepoko la kapituloj de Moutier-Grandval kaj de Saint-Imier posedis bienojn en Corgémont. La komunumo tiam apartenis al la Senjorujo Erguel de la Episkopejo Bazelo. En la jaro 1530 pro la premo de Bielo en Corgémont estis trudita la reformacio. De 1797 ĝis 1815 Corgémont kun la tuta iama Senjorujo Erguel apartenis al la Departemento Haut-Rhin de Francio kaj poste en 1815 per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. Okaze de la fondiĝo de Kantono Ĵuraso la loĝantaro de la komunumo Corgémont voĉdonis en la jaroj 1974 kaj 1976 dufoje favore al restado ĉe Kantono Berno.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Corgémont (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Corgémont
Brunswick Records

dekstra|Vernon Dalhart- Wild and Reckless Hobo, 1925
**Brunswick Records** estas diskeldonejo el Usono.

## Muzikistoj 
eta|250px|Teddy Wilson „My First Impression of You“
Menciindaj muzikistoj, kiuj havis kontrakton kun Brunswick:
* Bing Crosby
* Duke Ellington
* Louis Armstrong
* Teddy Wilson
* Buddy Holly

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.brunswickrecords.com
** Historio 
* La fruaj jaroj de diskeldonejo Brunswick 

Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
5334 Mishima

'*5334 *Mishima''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Makio Akiyama kaj Toshimasa Furuta elde la observatorio Susono en la Gubernio Ŝizuoka (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Miŝima, en Gubernio Ŝizuoka, dua loĝloko de la unua malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Toshimasa Furuta
Kategorio:Malkovrita de Makio Akiyama
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Akteono

**Aktaiono** (helene **Ακταίων**, latine *Actaeon*) estis en la helena mitologio nepo de la Teba reĝo Kadmo, filo de lia filino Aŭtonoo.[eta|Aktaiono ([Kroměříž, Ĉeĥio)]]Li estis fama ĉasisto. Foje li eniris groton kaj ekvidis diinon de ĉasado Artemison senvestita. Nimfoj de ŝia sekvantaro kriante klopodis vane sian sinjorinon kaŝi de lia vido.

La ofendita diino transformis lin en cervon, por ke li ne povu pri sia travivaĵo fanfaroni. Sed tio estis nur komenco de Aktaiona malfeliĉo. Dum mallonga tempo la cervon serĉtrovis la hundoj de Aktaiono, kiun ili kompreneble ne povis ekkoni, pelis ĝin ĝis elĉerpiĝo kaj disŝiris ĝin en pecojn.

eta|maldekstra|200 px|Balen, Hendrick van - Diana transformas Aktaionon en cervon

## Reflekto en arto 
* *Aktaiono kaj Artemiso* de Domenico Veneziano, la 2-a duono de 15-a jarcento
* bildoj de Tizian *Aktaiono kaj Artemiso* (el la jaro 1559, Bridgewater House, Londono) kaj
* *Puno de Aktaiono* (el la 1560, Nacia galerio Londono)
* bildo *Artemiso kun Aktaiono* de Johano Brueghel pli aĝa (Nacia galerio Prago)
* bildo *Diana kaj Aktaiono* en kolektoj de Praga burgo de Hans von Aachen.

Kategorio:Punitoj fare de Artemiso
Kategorio:Metamorfozoj en la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de Metamorfozoj de Ovidio
Kategorio:Ĉasistoj en la helena mitologio
Kategorio:Arkpafistoj en la helena mitologio
Kategorio:Princoj en la helena mitologio
Kategorio:Aristeidoj
Kategorio:Mortigitoj fare de bestoj en la helena mitologio
Blanche Calloway

**Blanche Calloway** (naskiĝis la 9-an de februaro 1904 en Baltimore, Marilando; mortis la 16-an de decembro 1978 samurbe) estis usona ĵaza kantistino, bandestrino kaj komponistino de svingo. Ŝi validas kiel unu el la unuaj virinoj, kiuj direktis orkestron kun nure vira personaro.

## Vivo kaj verkado 
Blanche Calloway estis la pli aĝa fratino de kantisto kaj bandestro Cab Calloway. Ŝi studis muzikon ĉe Ŝtata Altlernejo Morgan, kiun ŝi forlasis en 1923, por aliĝi al muzikensemblo. Ŝi surdiskigis ekde meze de la 1920-aj jaroj ĝis 1935 kun aro da ensembloj. En 1931 ŝi konkurencis kun Andy Kirk pri la estrado de lia bando kaj formis poste sian bandon „Blanche Calloway and Her Joy Boys“, en kiu kunmuzikis ekzemple Clarence Smith, Ben Webster, Clyde Hart, Cozy Cole same kiel Mary Lou Williams. Kune kun la orkestroj de Kirk kaj Moten ŝi entreprenis en 1931 kun sia bando koncertvojaĝon tra la ŝtatoj ĉe la usonaj okcidenta marbordo. La bando, kiu ankaŭ devis surdiskigi sub la nomo *Fred Armstrong and His Syncopators*, estis dum kelka tempo tre sukcesa; Cozy Cole, kiu restis du kaj duono jarojn ĉe Calloway, taksis la bandon tiam kiel „grandioza“. Ŝi perdis muzikistojn al la bando de Moten kaj devis malfondi sian orkestron en la jaro 1938; ŝi plulaboris kiel solomuzikisto, poste kun bando en la Teatro Howarden Vaŝingtono. Ekde la 1950-aj ĝis en la 1970-aj jaroj ŝi laboris kiel mastrumanto por kantistino Ruth Brown, kiel diskludisto kaj pli malfrue kiel programmdirektisto de radiostacio WMBM en Florido.

Cab Calloway nomis ŝin kaŭzo por sia eniro en la spektaklo-negocon. „Malgraŭ sia talento kaj siaj klopodoj ŝi atingis nek la sukceson de sia frato Cab nek la popularecon de la nure virinaj bandoj, kiuj kantenigis tiam la atenton de la publiko.“
* Ruben Reeves: *The Complete Vocalion 1928-1930. (Timeless)
* Louis Armstrong: *Louis Armstrong and the Blues Singers 1924-1930* (Affinity)

## Duaranga literaturo 
* Linda Dahl: *Stormy Weather. The Music and Lives of a Century of Jazzwomen.* Londono: Quartet Books, 1984. ISBN 0-7043-2477-6
* Frank Driggs kaj Chuck Haddix *Kansas City Jazz: From Ragtime to Bebop - A History*. Oksfordo: Universitato, 2005; ISBN 978-0-19-530712-2
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide To Jazz on CD'' Londono: Penguin, 2002 (6-a eldono)

## Eksteraj ligiloj 
* Diskaro
* Blanche Calloway ĉe aaregistry.com 
* http://nfo.net/usa/c1.html

### Referencoj 
Kategorio:Ĵazaj kantistoj
Kategorio:Bandestroj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Alkioneo

**Alkioneo** (helene **Ἀλκυονεύς**, latine *Alcyoneus*) estis en la helena mitologio la plej forta el ĉiuj Gigantoj, filo de la diino de tero Geo, naskiĝinta el sangaj gutoj de la dio de ĉielo Urano.eta|dekstra|350px|Atena kontraŭ Alkioneo, Pergamona muzeo en BerlinoLi estis unu el la estroj de ribelo kontraŭ olimpiaj dioj. Li neniam foriradis de sia naskiĝlando Paleno sur duoninsulo Ĥalkidiki, ĉar li en sia lando estis nemortebla, tian sorĉon donis al li lia patrino Geo.

Kiam en la batalojn enviciĝis heroo Herkulo, lia unua sago trafis ĝuste Alkioneon. Li falis teren, sed post momento li leviĝis pli forta ol antaŭe. Heraklo tion rimarkis kaj ankaŭ vidis, ke Giganto ĉe la unua signo de laciĝo falas teren kaj premas sin al ĝi. Poste Heraklo ekkomprenis la interligitecon. Alkioneon ĵetis malantaŭ palenan limon kaj la Giganto perdis sian senmortecon kaj pereis.

## Reflekto en arto 
Fiziognomio de Alkioneo estas plej bone konservita en reliefo sur Zeŭsa altaro en Pergamono (el la jaroj 180 - 160 a.K.). Malkovris ĝin la germana arĥeologo Karl Humann. La altaro estis en la jaro 1878 transportita en Germanion kaj instalita en Pergamona muzeo en Berlino. 
Sur la fotografaĵo estas videbla batalo de la diino Atena kontraŭ giganto Alkioneo. Ateno tenas Alkioneon per hararo, por ke ŝi deŝiru lin de la naskiĝlando kaj tiel senigu lin pri lia forto. Patrino Geo petas Atenon pri la vivo por sia filo. Sed la morto de Alkioneo jam estas neevitebla, ĉar Atena serpento jam ekmordis Alkionean bruston.

Kategorio:Estaĵoj de la helena mitologio
Harold Shorty Baker

**Harold „Shorty“ Baker** (naskiĝis la 26-an de majo 1914 en Sankta Luiso; mortis la 8-an de novembro 1966 en Novjorko) estis usona ĵaztrumpetisto de svingo. Li fariĝis konata per sia ludo en Duke Ellington Orchestra.

## Kariero 
„Shorty“ Baker lernis komence ludi frapinstrumentaron kaj komencis sian karieron fine de la 1920-aj jaroj kiel trumpetisto en la bando de sia frato, trombonisto Winfield Baker. Li muzikis komence de la 1930-aj jaroj kun Erskine Tate kaj Fate Marable, post tio en 1932 kun Eddie Johnson, ekde 1935 ĝis 1937 ĉe Don Redman, en 1938 mallonge en Duke Ellington Orchestra; pluaj stacioj estis la bandoj de Teddy Wilson 1939–40, Andy Kirk 1940–42, kie li en 1942 konatiĝis kun Mary Lou Williams, kun kiu li poste geedziĝis. Ekde 1943 ĝis 1951 li denove muzikis ĉe Duke Ellington kaj faris kun li en 1950 koncertvojaĝon tra Eŭropo, je kio ekestis en Parizo sonregistraĵoj por diskeldonejo Swing. En 1952 li denove muzikis ĉe Teddy Wilson same kiel ĉe Ben Webster, en 1954 ĝis 55 kun Johnny Hodges kaj 1957–59 denove ĉe Duke Ellington (*Blues in Orbit*). Post tio Harold Baker fondis propran kvaropon, muzikis en *Embers* kaj estis akompanmuzikisto en *Metropole Cafe*.

La pli lirika ludmaniero de Baker estas aŭdebla i.a. sur la sonregistraĵoj kun Elli ngton „*Trumpet No End*“ 1946, „*New York City Blues*“ 1947, „*Time’s A-Wastin’*“ 1949, samkiel sur „*Time On My Hands*“ de Johnny Hodges el la jaro 1954. Krom kun ĉi tiuj orkestroj Baker surdiskigis kun muzikistoj kiel Harry Carney en 1945 kaj Nelson Williams en 1950, krome li muzikas kun Doc Cheatham, Ella Fitzgerald kaj Russell Procope sur la disko *Giants of Small Band Swing, Vol. 1* (OJC).

## Literaturo 
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt 1988
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002. ISBN 0-14-017949-6
* Bielefelder Katalog Jazz, 2001
* Leonard Feather kaj Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oksfordo/Novjorko 1999. ISBN 978-0-19-532000-8

Kategorio:Ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Rose Byrne

**Rose Byrne** (naskiĝinta la  en Sidnejo) estas aŭstralia aktorino.

Ŝi jam aktoris ekde ŝia dekdujara aĝo kaj ludis en la aŭstraliaj serioj Heartbreak High, “Echo Point” kaj la filmo Two Hands. Ŝia unua rolo en filmo kun granda buĝeto estis Dormé en Star Wars Episode II: Attack of the Clones. En 2004 ŝi videblis en Wicker Park apud Diane Kruger kaj Josh Hartnett kie ŝi aŭdis ke Wolfgang Petersen serĉis aktorinon por Brizeis en la filmo Trojo. Byrne ricevis la rolon kaj tuj estis "bombardita" al unu el la plej multpromesaj aktorinoj en Holivudo. Pliposte ŝi videblis en Marie-Antoinette, filmo de Sofia Coppola kaj Sunshine de Danny Boyle.

## Filmaro 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj