Rafaela Aparicio

**Rafaela Díaz Valiente** (Marbella, Malago, 9a de aprilo 1906 - Madrido, 9a de junio 1996), konata artetose kiel **Rafaela APARICIO**, estis hispana aktorino en teatro, televido kaj kino.

## Biografio
Ŝi estis instruistino (nur du jaroj), Debutis en teatro estante 23-jaraĝa en Kordovo per la teatraĵo *El conflicto de Mercedes*, de la fratoj Álvarez Quintero, kun impresario Luis Benito Arroyo, amiko de sia patro. Ŝi veturis al Madrido serĉe de oportunoj en teatra kariero, kiun ŝi neniam abandonis. Post mallongdaŭra geedzeco kiu finiĝis en divorco, en 1933 ŝi ekrilatis kun la aktoro Erasmo Pascual, kio daŭris kvar jardekojn ĝis lia morto. Ili havis unu filon: nome Erasmo.

Lia filmaro inkludas pli ol cent filmojn, el kiu la plejmulto estis komedioj, en kiuj abundas la rolojn de "chacha" (familieca servistino) kaj similaj kaj tre ofte kun Florinda Chico. Elstaras *El último cuplé* de Juan de Orduña, *La vida por delante*, *La vida alrededor*, *El extraño viaje* kaj *El mar y el tiempo*, de Fernando Fernán Gómez; *Ana y los lobos* kaj *Mamá cumple cien años*, de Carlos Saura; *El sur*, de Víctor Erice; *El año de las luces*, de Fernando Trueba kaj *¡Oh, cielos!*, de Ricardo Franco.

Malalta, diketa kaj akutvoĉa, ŝi estis unu de la aktorinoj plej amataj de la hispana publiko aparte ekde sia aktorado en la populara televida serio *La casa de los Martínez* (1966-1970). Ŝi ricevis la Ormedalon al Labormerito, du medalojn de la *Círculo de Escritores Cinematográficos*, la Nacian Kinpremion kaj du Goya-premiojn -unu, el kiuj Honora en 1988. 

## Filmoj
* Nobleza baturra (1935) (figuranto) reĝisorita de Florián Rey.
* La hija de Juan Simón (1935) reĝisorita de Nemesio M. Sobrevila.
* Al fin solos (1955) reĝisorita de José María Elorrieta.
* Todos somos necesarios (1956) reĝisorita de José Antonio Nieves Conde.
* La gran mentira (1956) reĝisorita de Rafael Gil.
* El último cuplé (1957) reĝisorita de Juan de Orduña.
* El Cristo de los Faroles (1958) reĝisorita de Gonzalo Delgrás.
* Ya tenemos coche (1958) reĝisorita de Julio Salvador.
* La vida por delante (1958) reĝisorita de Fernando Fernán Gómez.
* Aquellos tiempos del cuplé (1958) reĝisorita de Mateo Cano kaj José Luis Merino.
* Bombas para la paz (1959) reĝisorita de Antonio Román.
* Parque de Madrid (1959) reĝisorita de Enrique Cahen Salaberry.
* La vida alrededor (1959) reĝisorita de Fernando Fernán Gómez.
* La quiniela (1960) reĝisorita de Ana Mariscal.
* Sólo para hombres (1960) reĝisorita de Fernando Fernán Gómez.
* El indulto (1960) reĝisorita de José Luis Sáenz de Heredia.
* Tómbola (1962) reĝisorita de Luis Lucía.
* El grano de mostaza (1962) reĝisorita de José Luis Sáenz de Heredia.
* Vuelve San Valentín (1962) reĝisorita de Fernando Palacios.
* Sabían demasiado (1962) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Abuelita Charlestón (1962) reĝisorita de Javier Setó.
* Atraco a las tres (1962) reĝisorita de José María Forqué.
* Las hijas de Helena (1963) reĝisorita de Mariano Ozores.
* La becerrada (1963) reĝisorita de José María Forqué.
* Historia de una noche (1963) reĝisorita de Luis Saslavsky.
* Han robado una estrella (1963) reĝisorita de Javier Setó.
* Los conquistadores del Pacífico (1963) reĝisorita de José María Elorrieta.
* Marisol rumbo a Río (1963) reĝisorita de Fernando Palacios.
* Confidencias de un marido (1963) reĝisorita de Francisco Prósper.
* El extraño viaje, (1964) reĝisorita de Fernando Fernán Gómez.
* Ella y el miedo (1964) reĝisorita de León Klimovsky.
* El pecador y la bruja (1964) reĝisorita de Julio Buchs.
* Historias de la televisión (1965) reĝisorita de José Luis Sáenz de Heredia.
* Mi canción es para ti (1965) reĝisorita de Ramón Torrado.
* La visita que no tocó el timbre (1965) reĝisorita de Mario Camus.
* Las viudas (1966) reĝisorita de Julio Coll.
* ¡Es mi hombre! (1966) reĝisorita de Rafael Gil.
* Vestida de novia (1966) reĝisorita de Ana Mariscal.
* El arte de casarse (1966) reĝisorita de Jorge Feliú.
* Los duendes de Andalucía (1966) reĝisorita de Ana Mariscal.
* Hoy como ayer (1966) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Una señora estupenda (1966) reĝisorita de Eugenio Martín.
* Amor en el aire (1967) reĝisorita de Luis César Amadori.
* El halcón de Castilla (1967) reĝisorita de José María Elorrieta.
* Sor Citroën (1967) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Codo con codo (1967) reĝisorita de Víctor Auz.
* Los chicos con las chicas (1967) reĝisorita de Javier Aguirre.
* Novios 68 (1967) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Los chicos del Preu (1967) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Un millón en la basura (1967) reĝisorita de José María Forqué.
* Historia de la frivolidad (1967) reĝisorita de Narciso Ibáñez Serrador.
* El extraño viaje (1967) reĝisorita de Fernando Fernán Gómez.
* La mujer de otro (1967) reĝisorita de Rafael Gil.
* El hueso (1968) reĝisorita de Antonio Giménez Rico.
* Relaciones casi públicas (1968) reĝisorita de José Luis Sáenz de Heredia.
* Los que tocan el piano (1968) reĝisorita de Javier Aguirre.
* ¡Cómo sois las mujeres! (1968) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* ¡Dame un poco de amooor...! (1968) reĝisorita de José María Forqué.
* La chica de los anuncios (1968) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Las secretarias (1968) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Cristina Guzmán (1968) reĝisorita de Luis César Amadori.
* Susana (1969) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Prisionero en la ciudad (1969) reĝisorita de Antonio de Jaén.
* A 45 revoluciones por minuto (1969) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Abuelo Made in Spain (1969) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Amor a todo gas (1969) reĝisorita de Ramón Torrado.
* Matrimonios separados (1969) reĝisorita de Mariano Ozores.
* La que arman las mujeres (1969) reĝisorita de Fernando Merino.
* El abogado, el alcalde y el notario (1969) reĝisorita de José María Font.
* Verano 70 (1969) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Vamos por la parejita (1969) reĝisorita de Alfonso Paso.
* Los extremeños se tocan (1970) reĝisorita de Alfonso Paso.
* Con ella llegó el amor (1970) reĝisorita de Ramón Torrado.
* El abominable hombre de la Costa del Sol (1970) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Cateto a babor (1970) reĝisorita de Ramón Fernández.
* La casa de los Martínez (1971) reĝisorita de Agustín Navarro.
* En la red de mi canción (1971) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Simón, contamos contigo (1971) reĝisorita de Ramón Fernández.
* Hay que educar a papá (1971) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Las Ibéricas F.C. (1971) reĝisorita de Pedro Masó.
* Dos chicas de revista (1972) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Venta por pisos (1972) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Guapo heredero busca esposa. (1972) reĝisorita de Luis María Delgado.
* El padre de la criatura (1972) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* ¡No firmes más letras, cielo! (1972) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Manolo la nuit (1973) reĝisorita de Mariano Ozores.
* La curiosa (1973) reĝisorita de Vicente Escrivá.
* La descarriada (1973) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Ana y los lobos (1973) reĝisorita de Carlos Saura.
* ¡Qué cosas tiene el amor! (1973) reĝisorita de Germán Lorente.
* Cuando el cuerno suena (1974) reĝisorita de Luis María Delgado.
* El último proceso en París (1974) reĝisorita de José Canalejas.
* Los caballeros del botón de ancla (1974) reĝisorita de Ramón Torrado.
* Matrimonio al desnudo (1974) reĝisorita de Ramón Fernández.
* Canciones de nuestra vida (1975) reĝisorita de Eduardo Manzanos Brochero.
* No quiero perder la honra (1975) reĝisorita de Eugenio Martín.
* Duerme, duerme, mi amor (1975) reĝisorita de Francisco Regueiro.
* País, S.A. (1975) reĝisorita de Antonio Fraguas, 'Forges'.
* Tío ¿de verdad vienen de París? (1975) reĝisorita de Mariano Ozores.
* El adúltero (1975) reĝisorita de Ramón Fernández.
* Un lujo a su alcance (1975) reĝisorita de Ramón Fernández.
* El in... moral (1976) reĝisorita de José Canalejas.
* Gusanos de seda (1976) reĝisorita de Francisco Rodríguez.
* Mauricio, mon amour (1976) reĝisorita de Juan Bosch.
* Guerreras verdes (1976) reĝisorita de Ramón Torrado.
* El increíble aumento del coste de la vida (1976) reĝisorita de Ricardo Franco.
* Adulterio a la española (1976) reĝisorita de Arturo Marcos.
* El secreto inconfesable de un chico bien (1976) reĝisorita de Jorge Grau.
* Señoritas de uniforme (1976) reĝisorita de Luis María Delgado.
* Cuando los maridos se iban a la guerra (1976) reĝisorita de Ramón Fernández.
* Cambio de sexo (1977) reĝisorita de Vicente Aranda.
* Gusanos de seda (1977) reĝisorita de Francisco Rodríguez Gordillo.
* Esposa y amante (1977) reĝisorita de Angelino Fons.
* El apolítico (1977) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Estoy hecho un chaval (1977) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Estimado Sr. juez... (1978) reĝisorita de Pedro Lazaga.
* Mamá cumple cien años (1979) reĝisorita de Carlos Saura.
* La insólita y gloriosa hazaña del cipote de Archidona (1979) reĝisorita de Ramón Fernández.
* ¿Dónde estará mi niño? (1980) reĝisorita de Luis María Delgado.
* Unos granujas decentes (1980) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Profesor eróticus (1981) reĝisorita de Luis María Delgado.
* La cripta (1981) reĝisorita de Cayetano del Real.
* El primer divorcio (1981), reĝisorita de Mariano Ozores.
* Todos al suelo (1981) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Adulterio nacional (1981) reĝisorita de Francisco Lara Polop.
* Chispita y sus gorilas (1982) reĝisorita de Luis María Delgado.
* El gran mogollón (1982) reĝisorita de Ramón Fernández.
* Los autonómicos (1982) reĝisorita de José María Gutiérrez Santos.
* Huevos revueltos (1982) reĝisorita de Enrique Jiménez Pereira.
* Un rolls para Hipólito (1982) reĝisorita de Juan Bosch.
* En busca del huevo perdido (1982) reĝisorita de Javier Aguirre.
* Cristóbal Colón, de oficio... descubridor (1982) reĝisorita de Mariano Ozores.
* Loca por el circo. (1982) reĝisorita de Luis María Delgado.
* El sur (1983) reĝisorita de Víctor Erice.
* La loca historia de los tres mosqueteros (1983) reĝisorita de Mariano Ozores.
* El Cid cabreador (1983) reĝisorita de Angelino Fons.
* Vivir mañana (1983) reĝisorita de Nino Quevedo.
* A tope (1984) reĝisorita de Ramón Fernández.
* Cuando Almanzor perdió el tambor (1984) reĝisorita de Luis María Delgado.
* El pico 2 (1984) reĝisorita de Eloy de la Iglesia.
* El último penalty (1984) reĝisorita de Martín Garrido.
* Dos mejor que uno (1984) reĝisorita de Ángel Llorente.
* Padre nuestro. (1985) reĝisorita de Francisco Regueiro.
* ¡Qué tía la C.I.A.! (1985) reĝisorita de Mariano Ozores.
* El año de las luces (1986) reĝisorita de Fernando Trueba.
* Cara de acelga. (1986) reĝisorita de José Sacristán.
* La vida alegre (1986) reĝisorita de Fernando Colomo.
* El pecador impecable (1987) reĝisorita de Augusto Martínez Torres.
* ¡¡Esto sí se hace!! (1987) reĝisorita de Mariano Ozores.
* La venganza de Don Mendo (1988) reĝisorita de Gustavo Pérez Puig.
* Fratello dello spazio (1988) reĝisorita de Mario Gariazzo.
* El aire de un crimen (1988) reĝisorita de Antonio Isasi.
* El mar y el tiempo (1989) reĝisorita de Fernando Fernán Gómez.
* Mala yerba (1991) reĝisorita de José Luis Pérez Tristán.
* Oh, cielos (1994) reĝisorita de Ricardo Franco.

## Kelkaj teatraĵoj
* La del manojo de rosas (1936), de Pablo Sorozábal.
* Cuidado con la Paca (1937).
* Su amante esposa (1950), de Jacinto Benavente.​
* Un marido de ida y vuelta (1952), de Enrique Jardiel Poncela.​
* Ha llegado Don Juan (1952), de Jacinto Benavente.
* Milagro en la Plaza del Progreso (1953), de Joaquín Calvo Sotelo.
* ¡Sublime decisión! (1955), de Miguel Mihura
* La canasta (1955), de Miguel Mihura.
* El teatrito de don Ramón (1959), de José Martín Recuerda.
* Los verdes campos del Edén (1963), de Antonio Gala.
* El proceso del arzobispo Carranza (1964), de Joaquín Calvo Sotelo.
* El sol en el hormiguero (1966), de Antonio Gala.
* El señor Adrián, el primo (1966), de Carlos Arniches.
* Los malhechores del bien (1966), de Jacinto Benavente.
* Pecados conyugales (1966), de Juan José Alonso Millán.
* La decente (1967), de Miguel Mihura.
* El escaloncito (1970), de David Turner.
* Romeo y Julieta (1971), de William Shakespeare, en versio de Pablo Neruda.​
* Alicia en el París de las maravillas (1978), de Miguel Sierra
* Don Juan Tenorio (1984), de José Zorrilla

## Eksteraj ligiloj
* en imdb

* 

Kategorio:Hispanaj aktoroj