open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Departemento Valle

[dekstra|eta|300px|[Moleo en San Lorenzo, Valle]]

**Valle** estas unu el la 18 departementoj de la Centramerika nacio Honduro. La departemento apudas la Golfon de Fonseca kaj tie enhavas tropikajn marbordajn marĉojn; plu enlande estas tre varme kaj seke.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2005 ĝi havis taksitan popolnombron de . La departementa ĉefurbo estas Nacaome.

Ĝi formiĝis en 1893 el parto de Choluteca.

## Municipoj 
# Alianza
# Amapala
# Aramecina
# Caridad
# Goascorán
# Langue
# Nacaome
# San Francisco de Coray
# San Lorenzo

Kategorio:Departementoj de Honduro
Reuters

**Reuters** estas liveranto de financmerkataj datumoj kaj novaĵagentejo, kiu liveras raportojn el la tuta mondo al gazetoj kaj aliaj komunikiloj. La novaĵoj nuntempe estigas malpli ol 10 % de la enspezoj de la entrepreno.

La ĉefa agado estas liveri informojn al la merkatoj de akcioj, devizoj kaj similaj financpaperoj. Reuters liveras merkatajn datumojn kiel kurzojn, esplorojn kaj analizojn. Krome la entrepreno funkciigas komercajn sistemojn, kiuj permesas al borsaj komercistoj aĉeti kaj vendi financpaperojn surekrane anstataŭ per telefono aŭ en borsa halo. Plej grava estas la analizado de 40.000 akciaj entreprenoj kaj de obligacioj. Konkurencantoj estas Bloomberg L.P. kaj Dow Jones Newswires.

## Historio 
[eta|dekstra|250ra|[Datumcentro de Reuters en Londono]]

La entrepreno komencis kiel agentejo por ĝeneralaj novaĵoj. Paul Julius Reuter, filo de rabeno en Kassel, Germanio, konstatis, ke kun la elektra telegrafo la novaĵoj ne plu bezonis tagojn aŭ semajnojn por veturi longajn distancojn. En 1850 la 34-jara Reuter instaliĝis en Akeno en Germanio, proksima al la nederlanda kaj belga landlimo. Li ekuzis la novan telegrafan linion Berlino-Akeno por sendi novaĵojn al Berlino. Estis truo en la linio inter Akeno kaj Bruselo. Reuter rapidigis la transporton de novaĵoj uzante kolombojn por ponti la mankantan distancon.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝoj por individuaj klientoj
** Reuters US
** Reuters UK 

* Reuters Oficiala retpaĝo
* 5 jaroj de militraportado en Irako
* Reuters - The State of the World  Novaĵoj en la 21a jarcento
* Reuters Group PLC Company Profile at Yahoo! Inc.
* Reuters Group PLC Company Profile at Google Inc.
* Reuters Fondaĵo 
* Reuters financaj informoj 

Kategorio:Borsoj
Kategorio:Novaĵagentejoj
Sabinov

**Sabinov,** hungare **Kisszeben** [kiŝseben], germane **Zeben** estas urbo en Slovakio, en Regiono Prešov, en distrikto Sabinov, kies ĉefurbo ĝi estas.
eta|maldekstre|Preĝejaro en Sabinov

## Situo 
Sabinov situas en valo de rojo, laŭ la ĉefvojo Prešov-Bardejov, laŭ la fervojo Prešov-Pollando. Košice troviĝas 55 km, Prešov 18 km for de Sabinov.

## Historio 
La urbo fondiĝis en la 12-a jarcento fare de flandroj. La tataroj detruis ĝin en 1241. La unua mencio devenis el 1248. Tiutempe la loĝantaro okupiĝis pri agrikulturo kaj manfaradoj. En 1299 Andreo la 3-a donacis al la urbo rajtojn pri senimposteco, doganrajto, libera juĝado, ĉasado, fiŝado. Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) en 1406 nomumis la urbon libera reĝa urbo. Tiutempe la urbo estis ano de "Pentopolis".
En la 16-a jarcento okazis religiaj kaj aliaj bataloj. La urbo detruiĝis, en 1709 la nigra morto teruris. Dum la liberecbatalo en 1849 la loĝantaro fervore apogis la hungarecon, sekve Kossuth nomumis la urbon "fidela". En 1910 en la urbo loĝis 3288 da loĝantoj (1640 slovakoj, 1168 hungaroj, 341 germanoj, 120 rumanoj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Hungario, al Sáros (reĝa departemento), al la distrikto de "Kisszeben", kies distriktejo ĝi estis. Poste la loko apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1938 al Slovakio. Inter 1945-1993 la urbo denove apartenis al Ĉeĥoslovakio. En 1964 tie pretiĝis filmo de Ján Kadár kaj Elmar Klos kun la titolo "Butiko sur korso". En 2001 loĝis enurbe 4189 da homoj, (3980 slovakoj kaj 150 ciganoj).

Dum la ĉeĥoslovakia periodo estis en la urbo malliberejo por soldatoj.

## Pentopolis 
Ĝi estis alianco de 5 gravaj urboj en la orienta parto de Supra Hungarujo fine de la mezepoko. La loknomoj estas unue hungare (uzataj ĝis 1920), poste laŭ la nuna slovaka formo:
* Kisszeben Sabinov
* Kassa Košice
* Eperjes Prešov
* Bártfa Bardejov
* Lőcse Levoča

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika paroĥa preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto, kiu en 1518 gotikiĝis, en 1523 renesanciĝis; turo aldoniĝis en 1657
* baroka klostro de 1784
* luterana kirko
* greko-katolika kirko
* urbodomo
* urbomuro kun turoj kaj bastionoj

## Famuloj 
* en la iama Kisszeben naskiĝis:
** hungara apotekisto János Czukor
** hungara inspektoro Rezső Szokolszky
** hungara kemiisto Iván Korcsmáros
** hungara pentristo Tivadar Csontváry Kosztka en 1853
** hungara operkantisto Emmi Kosáry
* en Sabinov naskiĝis en 1920 hungara bestkuracisto Iván Szép (bestkuracisto)
* en la iama Kisszeben mortis: Károly Wagner (jezuito)
eta|maldekstre|Sabinov
eta|Hotelo Torysa en Sabinov

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Basarioj

La **basarioj** estas malgranda afrika etno loĝanta en la sudoriento de la okcidentafrika ŝtato Senegalo. La regiono situanta proksime al la Niokolo-Kobo Nacia Parko estas nomata ankaŭ Basari-montoj respektive Basari-lando. Parte anoj de tiu etno, kiu estas unu el la plej malnovaj en Senegalo, vivas ankaŭ en la nordo de Gvineo kaj Gvineo Bisaŭa.

La nombro de la etnanoj, kiuj plejparte estas agrokultivistoj, estas inter 10.000 kaj 30.000 ( laŭ aliaj fontoj nur 2500). Ili havas propran lingvon, kiu apartenas al la Tenda lingvaro. La basarioj dum la religimilitoj retiris sin en la montetaran Basari-landon, la antaŭregionon de la Futa-Ĝalon-masivo, kaj tiel konservis als si sian originecon.

Ilia vivmaniero estas animisme formita. Tio interalie estas kaŭzo kial anoj de aliaj etnoj en Senegalo traktas ilin iom desupre kaj rigardas ilin kiel neprogresintajn sovaĝulojn. Iliaj proksimume 30 vilaĝoj situas plej ofte alte sur montetoj, de kie ili en pli fruaj tempoj estis plibone defendeblaj. Iliaj originecaj pajlokovritaj kabanoj kaj ilia bunta festvestaro estas dezirata motivo por bildpoŝtkartoj kaj bildvolumoj.

## Literaturo 
* Michel Renaudeau: *Gambia und Senegal* APA Publ., München 1997, ISBN 3-8268-1392-8
* Anne Wodtcke: *Senegal, Gambia* Ed. Erde im BW-Verlag, Nürnberg 1993, ISBN 3-8214-6530-1

## Eksteraj ligiloj 
* Globalrecordings.net - Detala Priskribo de la etno (anglalingva)

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Senegalo
Kategorio:Etnoj en Gvineo
Kategorio:Etnoj en Gvineo Bisaŭa
Kategorio:Etnologio
Manĝakoj

La **manĝakoj** estas nombre malgranda etno en la okcidentafrika ŝtato Gambio.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Gambio
Kategorio:Etnoj en Gvineo Bisaŭa
Kategorio:Etnoj en Senegalo
Kategorio:Etnologio
Departemento Santa Bárbara

eta|300px|dekstra|Lago de Yojoa

**Santa Bárbara** estas unu el la 18 departementoj de Honduro, troviĝante en la nordokcidenta parto de tiu lando. Santa Bárbara eble estas plej bone konata kiel la loko de la Lago de Yojoa.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2005 ĝi havis taksitan popolnombron de . La departementa ĉefurbo estas Santa Bárbara.

La departemento estas unu el la sep originalaj departementoj de Honduro, fondite je la 28-a de junio 1825. En 1893 tiama hondura ŝtata prezidanto Domingo Vásquez dividis la departementon, tiel kreante la departementon Cortés.

## Municipoj 
# Arada
# Atima
# Azacualpa
# Ceguaca
# Chinda
# Concepción del Norte
# Concepción del Sur
# El Nispero
# Gualala
# Ilama
# Las Vegas
# Macuelizo
# Naranjito
# Nueva Frontera
# Nuevo Celilac
# Petoa
# Protección
# Quimistán
# San Francisco de Ojuera
# San José de Colinas
# San Luis
# San Marcos
# San Nicolás
# San Pedro Zacapa
# Santa Bárbara
# Santa Rita
# San Vicente Centenario
# Trinidad

Kategorio:Departementoj de Honduro
Alagoinhas

**Alagoinhas** (prononco , vorto kiu signifas "lagetoj" portugallingve, oficiale ) estas municipo en la subŝtato Bahio de Brazilo. Ĝi situas en la nordorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Centra sudo de Bahio kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono *Alagoinhas*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Esperanto en Alagoinhas 
Jam en 1913 urbanoj de  Alagoinhas konatiĝas al Esperanto, la unua disvastiganto de la lingvo Esperanto en tiu urbo estis Carlos Cunha. La 10-an de novembro 1939 li okazigis ĉe la municipa kinejo de Alagoinhas interesan prezentadon de skeĉo de Vitorino Júnior kaj la komedion de João de Castro, “Karnavalo de l’ Vivo”. Menciita prezentado estis brile farita de la loka filharmonia orkestro kaj celis entuziasmigi la lernantojn de la Esperanto-kurso gvidita de li.

La 29-an de decembro, ĉe lernejo “Escola 10 de Junho”, de Alagoinhas, dek lernantoj ekzameniĝis. La ekzamena komisiono estis: instruisto Carlos Cunha, instruistinoj Auta Castro kaj Zita Tavares.

La 24-an de marto 1940 estis fondita Esperanto-klubo de Alagoinhas, kies unua estraro estis la jena: honora prezidanto, Alberto Couto Fernandes; honora membro, Ismael Gomes Braga; prezidanto, Antônio Lima; vicprezidanto, Salomão Barros; 1-a sekretario, Lúcio B. Cardoso; 2-a sekretario, José Marcelino Silva kaj kasisto, Euridice Barros.

En la jaro 1942-a samideanoj Hermes Pitta kaj Jaddo Couto Maciel el Salvadoro de Bahio vizitis Carlos Cunha, al kiu ili liveris entuziasmigan mesaĝon senditan de la estraro de Bahia Esperanto-grupo.

Post Dua Mondmilito ŝajne ne plu estis movado tie.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Bahio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Bahio
Kantono Bristol (Rod-Insulo)

**Kantono Bristol** (angle *Bristol County*) estas kantono de la usona ŝtato Rod-Insulo. Laŭ la popolnombrado en 2000, ĝi enhavis 50.648 loĝantojn. La plej granda urbo estas Bristol.

Bristol (Rod-Insulo), Kantono
Avrillé (Maine-et-Loire)

**Avrillé**, proponita esperantigo *Avriljeo*, estas franca komunumo, situanta en la departemento Maine-et-Loire, en la administra regiono Luarlandoj.

## Geografio 
Avrillé nord-okcidente tuŝas urbon Angers - do en la suda kaj orienta komunumaj limoj ĝi tuŝas la urbon, en la sudo najbarante al la urbokvartalo Belle-Beille kaj en la oriento interalie al la amuzparko Terra Botanica de Angers. Ĝi situas sur teritorio relative ebena, kun grundo origine arboplena kaj riĉa je ardezoj.

Avrillé situas 5 minutojn for de Angers, je 1 h 30 de Parizo per TGV, 90 km de Nantes, 120 km de Rennes, 130 km de Tours kaj 140 km de Poitiers.

Kun pli ol 13 000 loĝantoj, Avrillé estas la 4-a urbo de la departemento Maine-et-Loire.

## Demografio 

fonto : http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/psdc.htm.

## Gravuloj 
* Charles de Gondi: Senjoro de Avrillé de 1520 ĝis 1540, praido de familio de florancaj bankistoj, li posedis la bienon de Raffoux. Li estis protektanto de Clément Janequin kaj tiu ĉi estis baptopatro de liaj infanoj baptitaj en la preĝejo de Avrillé.
* Charles Goddes de Varennes: nobelo el la falkoĉasistoj de la reĝo, li en 1606 akiris la kastelon de la Perrière. Lia filo François, naskiĝinta en 1593, estis ŝtat-konsilisto, ordinara nobelo de la Asembleo en 1648, iĝis eksterordinara ambasadoro de la reĝoj Ludoviko la 13-a et Ludoviko la 14-a. Pro tio, li estis taskita per multaj misioj, kiuj lin kondukis interalie en Konstantinopolon. Li mortis la 13-an de julio 1680.
* Clément Janequin : naskiĝinta en Châtellerault ĉ. 1485. Post studoj pri religio kaj muziko en Bordozo, li retrovis sian fraton Simon en Angers en 1531 kaj tie iĝis kapelestro, kaj poste mastro de la kantistaro en la katedralo sankta Maŭrico de Angers. Nomumita parokestro de Avrillé en 1532, li lasis la postenon al sia vikario Jehan Garande, cele dediĉi sin al siaj muzikaj komponaĵoj. Protektita de François de Gondi, senjoro de Avrillé. En 1540, li definitive enloĝiĝis en Parizo kie, en 1549, li ricevis la titolon de « ordinara komponisto de la Reĝo ». Li mortis en 1558 aŭ 1559. Nuntempe, gimnazio de Avrillé havas lian nomon.
* René Gasnier (1874-1913): estis unu el la ĉefaj promociantoj de aviado en Francio. En 1908, li sukcesis sian unuan flugon laŭ distanco de ĉirkaŭ 1 kilometro je alteco de... de 6 ĝis 7 metroj ! Aktive partoprenis en la kreado de la flughaveno de Angers-Avrillé kaj tie en 1910 organizis la unuan rapidkonkurson de flugaparatoj "Angers-Saumur".
* Eric Tabarly (1931-1998): veselkapitano, fama navigisto, akcidente mortinta en la Irlanda Maro. Lia familio loĝis en la farmbieno *de la Chalouère* en Avrillé. Sportejo havas lian nomon.

## Partnera urbo 
*  Schwalbach am Taunus, Hesio, Germanio

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Maine-et-Loire
* Listo de urboj de Francio
* Tramtransporto en Angers

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo de Avrillé (france)
* Historio de la 1-a lernantaro de la flug-lernejo de Avrillé (france)
* Avrillé en la retejo de la Nacia Geografia Instituto 
* Avrillé en la retejo de Insee (Nacia Instituto de Statistiko kaj Ekonomiaj Studoj)

Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Maine-et-Loire
Grundokukoloj

***Carpococcyx*** aŭ **grundokukoloj** estas genro de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Malgraŭ ilia simila aspekto, ili ne estas proksime parencaj al la sudamerika genro de grundokukoloj nome *Neomorphus*.

Ĝi enhavas la jenajn alopatriajn speciojn:
** Koralbeka grundokukolo,  *Carpococcyx renauldi* (Oustalet, 1896), Kamboĝo, Laoso, Tajlando, kaj Vjetnamio, VU 
** Bornea grundokukolo,  *Carpococcyx radiceus* (Temminck, 1832),	Brunejo, Malajzio kaj Indonezio 
** Sumatra grundokukolo,  *Carpococcyx viridis* (Salvadori, 1879), Sumatro, CR

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Václav Krška

**Václav Krška** (naskiĝis la 7-an de oktobro 1900 en Písek – mortis la 17-an de novembro 1969 en Prago, entombigita en Heřmaň) estas elstara ĉeĥa film-, teatro- kaj televidreĝisoro, scenaristo kaj verkisto, ofte nomata kiel **„Poeto de la ĉeĥa film(art)o“**.

## Verkaro 
Inter liaj filmoj, unikaj per specifa lirikeco kaj impresionisma esprimmaniero, plej famiĝis:
* *Měsíc nad řekou* ("Luno super la rivero“, 1953)*
* *Stříbrný vítr* ("Arĝenta vento", 1954), laŭ verkoj de lia arta modelo kaj samurbano, poeto Fráňa Šrámek kaj akompanataj de lia alia samurbano, komponisto Jiří Srnka
* *Řeka čaruje* („La rivero sorĉas“, 1945)*

Kiel gravaj estas konsiderataj ankaŭ biografiaj filmoj pri famaj personecoj de ĉeĥaj kulturo kaj scienco:
* *Housle a sen* („Violono kaj revo“, 1947, pri genia violonisto Josef Slavík),
* *Posel úsvitu* („Heroldo de mateniĝo“, 1950, pri sciencisto Josef Božek, inventinto de vapormaŝino),
* *Mikoláš Aleš* (1951, pri ĉeĥa pentristo)
* *Z mého života* („El mia vivo“, 1955, pri komponisto Bedřich Smetana)

Li reĝisoris ankaŭ:
* *Dalibor* (1956, opero de Bedřich Smetana)

Ĝis nun kun sukceso prezentatas en televido liaj filmoj kun aziaj motivoj:
* *Labakan* (komedia fabelo, 1956)
* *Legenda o lásce* ("Legendo pri amo", 1956, laŭ la verko de la turka poeto, Nobelpremiito Nazim Hikmet

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio, filmografio kaj fotoportreto 
* Verkoj de pri pri Václav Krška en Ĉeĥa nacia biblioteko 
* Filmografio in Internet Movie Database 
* Filmografio en Filma datumbazo 

Kategorio:Ĉeĥaj reĝisoroj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj scenaristoj
Županovice

**Županovice** (legu *Ĵupanovice*) estas nomo por pluraj vilaĝoj situantaj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.

*Županovice (distrikto Příbram) - municipo situanta en distrikto Příbram
*Županovice (distrikto Jindřichův Hradec) - municipo situanta en distrikto Jindřichův Hradec
Opcio (ekonomio)

**Opcio** signifas en ekonomio derivitan financ-operacion (tiel nomatan derivaĵon. Per opcio oni ricevas la rajton, valorpaperon aŭ produkton aĉeti aŭ vendi je antaŭe interkonsentita prezo - se okazis certaj kondiĉoj. Do, ne „nepras” aĉeti aŭ vendi, oni povas opcion ankaŭ lasi malvalidiĝi. Pro tio oni nomas opcion ankaŭ „kondiĉita” templima operacio. Opcion oni ne konfuzu kun la plej ofte simile konstruita opcipapero.

## Ecoj de opcioj ĝenerale 
La aĉetanto akiras la rajton, sed ne la devon,
* dum fiksita tempo (kontrakta daŭro, vivlonga daŭro)
ĉe *usonaj opcioj*
* aŭ ĉe la fino de la daŭro ĉe la plenuma dato ĉe *eŭropaj opcioj*
plenumi la opcioj.

En la kazo de plenumo de la opcio li ricevas la sciigon de elpagosumo,
kiu povas esti influata de ĉiaj eblaj faktoroj.

La vendanto difinas precizege, kiom alta estas la elpagosumo sub kiaj kondiĉoj.

## Ecoj de normaj opcioj 
La normaj opcioj, ankaŭ nomataj „Plain Vanilla Options”, estas vend-opcioj (angle: put-options) kaj aĉet-opcioj (angle: call-options), de usona kiel eŭropa speco.

La aĉetanto akiras
la rajton, sed ne havas la devon,
* dum fiksita tempodaŭro (kontrakta daŭro, vivlonga daŭro)
ĉe *usonaj opcioj*
* aŭ ĉe la fino de la daŭro ĉe la plenuma dato ĉe *eŭropaj opcioj*
certan kvanton de aĵo (baza valoro), de *Underlying* aŭ *underlaying asset*),
je antaŭe fiksita prezo plenuma prezo aŭ frapo-prezo)
* aĉeti (*aĉet-opcio*) (angle: call-option) aŭ
* vendi (*vend-opcio*) (angle: put-option).

La vendanto ricevas la aĉetprezon de la opcio. En la kazo de plenumo li estas devigata, aĉeti (put) respektive vendi (call) la bazan valoron je antaŭe difinita prezo.

## Modelo Black-Scholes 
En la jaro 1973 la usonaj sciencistoj Fischer Black kaj Myron Scholes publikigis preskaŭ samtempe kun Robert C. Merton en du sendependaj artikoloj metodojn por preciza difino de la "vera" valoro de opcio.
Scholes kaj Merton ricevis 1997 la premion de la Sveda Imperia Banko pri *Ekonomiaj sciencoj memore al Alfredo Nobel*, ofte nomata Nobel-premio pri ekonomio, "pro nova metodo de difino de la valoro de derivaĵoj", la modelo Black-Scholes. Black jam ne povis akcepti la premion, ĉar li forpasis en aŭgusto 1995.

## Vidu ankaŭ 
* Subskripcio

Kategorio:Bazaj financaj konceptoj
Koralbeka grundokukolo

La **Koralbeka grundokukolo** (***Carpococcyx renauldi***) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon.

eta|maldekstra|250ra
Ĝi troviĝas en Tajlando kaj en Hindoĉinio, tio estas en Kamboĝo, Laoso kaj Vjetnamo.
Ĝi estas grizeca kaj havas nigrajn kapon kaj gorĝon. Tie kontrastas unue larĝa ruĝa beko (de tie la specifa nomo) kaj tre kolorita okulo, nome nigra irizo, flaveca okulringo, ruĝa ĉirkaŭokula haŭtaĵo krom suba blua horizontala strio. La kruroj estas ruĝaj kaj la vosto nigreca. Ĝi estas fortikaj kaj per siaj longaj kruroj, ĝi estas adaptitaj al la vivo surgrunde. Il ikuras rapide kaj kontaktas kun pastneroj en densa vegetalaro per laŭta voĉo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj ĝangalaj arbaroj de malaltaj teroj. Kaj en duarangaj kaj en unuarangaj.

## Literaturo 
* BirdLife International 2004. Carpococcyx renauldi.
* 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a Julio 2007.

## Referencoj 
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Sumatra grundokukolo

La **Sumatra grundokukolo**, *Carpococcyx viridis* estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon.

Ĝi estas granda birdo, ĝis 55&nbsp;cm longa, longvosta surtera kukoledo. Ĝi havas verdajn suprajn partojn kun nigra krono, verdaj beko kaj kruroj kaj rozblueca nuda ĉirkaŭokula haŭtaĵo kaj estas bruna skvameca malsupre.

Ĝi estas endemio en Indonezio, kaj de tie la specia nomo de Sumatra grundokukolo; ĝi estas distribuata en pluvarbaroj de suda Sumatro. Antaŭ ties remalkovro kaj fotografiado en 1997, tiu sekretema specio estis konata nur el kaj pro ok specimenoj. En 2006, kameraisto priserĉante tigrojn ĉe la Nacia Parko Kerinci Seblat fotis bildon de Sumatra grundokukolo, nur por la dua fojo en la lastaj naŭdek jaroj. La aktuala loĝantaro povas esti de malpli ol **250**.

En 2007, estis registrita unuafoje ties voĉo, priskribita kiel dusilaba krio, de biologoj de WCS kiuj ricevis de ĉasisto birdon ĵus ĉasitan.

Pro pliiĝanta perdo de habitato kaj la ega malgrandeco de la loĝantaro, la Sumatra grundokukolo estas konsiderata kiel Ege Endanĝerita de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo
* [http://www.birdlife.org/news/news/2006/07/cuckoo.html ] 

## Notoj 
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Anatolia plato

[eta|300px|la plej grandaj [tektona plato|tektonaj platoj - la anatolia plato nevidebla inter la flava arabia kaj la verda eŭrazia plato]]

La **anatolia plato** estas inter la plej malgrandaj tektonaj platoj de la mondo - la tiel nomataj *mikroplatoj*. Kiel ĉiuj tektonaj platoj ĝi estas parto de la litosfero. La eta plato situas inter la pli suda kaj nordokcidenten moviĝanta arabia kaj la multe pli granda, pli norda eŭrazia plato - en la kolizia zono ĝi estas movata okcidenten. Tial ekestas tektonikaj tensioj, kiuj kaŭzas oftajn tertremojn en orienta Anatolio, la centra parto de Turkio. Ekzemplo estu du tertremoj de la jaro 1999 kun forteco de pli ol 7,5 laŭ la skalo de Richter, kiuj kostis la vivon de pli ol 19.000 lokaj enloĝantoj.

Kategorio:Tektonaj platoj
Kategorio:Geografio de Turkio
Kategorio:Geografio de Azio
Arabia plato

[eta|300px|la plej grandaj [tektona plato|tektonaj platoj - la arabia plato **flava** dekstre]]

La **Arabia plato** estas inter la mezgrandaj tektonaj platoj de la mondo. Kiel ĉiuj tektonaj platoj ĝi estas parto de la litosfero. La plato ampleksas preskaŭ la tutan Araban Duoninsulon kaj iom el la ĉirkaŭaj maroj kaj teritorioj (ekzemple mallarĝan strion de la suda marbordo de Irano).

Norde la arabaia plato limas kun la multe pli granda eŭrazia, oriente kun la hindia, la arabia, sude kaj okcidente kun la afrika platoj. En la tuŝaj zonoj al la grandaj najbaraj kontinentaj platoj ankoraŭ ekzistas iuj tiel nomataj ''mikroplatoj', kies ekzisto tamen ne jam sendube pruviĝis - el tiuj ''mikroplatoj sendube ekzistas la eta anatolia plato nordokcidente de la arabia.

La arabia plato moviĝas nordokcidenten kaj tie kunpuŝiĝas kun la pli norda kaj signife pli granda eŭrazia plato (interpremante la anatolian mikroplaton). Tial ekestas tektonikaj tensioj, kiuj kaŭzas oftajn tertremojn en orienta Anatolio, la centra parto de Turkio. Ekzemplo estu du tertremoj de la jaro 1999 kun forteco de pli ol 7,5 laŭ la skalo de Richter, kiuj kostis la vivon de pli ol 19.000 lokaj enloĝantoj.

Kategorio:Tektonaj platoj
Kategorio:Arabio
Kategorio:Geografio de Azio
Lipany

250px|eta|maldekstra|Lipany
**Lipany,** hungare **Héthárs** [hEthArŝ], germane **Siebenlinden** estas urbo en Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Sabinov.

## Situo 
La urbo situas en valo de rojo, laŭ la ĉefvojo Prešov-Bardejov, laŭ la fervojo Prešov-Pollando. Prešov troviĝas de ĉi tie 28 km, Sabinov 12 km.

## Historio 
La alvenintaj hungaroj trovis tie komunumon, poste ili venigis kumanojn kaj aliajn popoletojn. La tataroj detruis la setlejon en 1241, poste germanoj refondis la vilaĝon. La unua mencio devenis el 1312, tiutempe la kampoj apartenis al fortikaĵo. En la 15-a jarcento precipe nobeloj loĝis surloke, kiuj okupiĝis pri agrikulturo kaj manfaradoj. La bienuloj estis familio Tarczay. Baldaŭe la komunumo ricevis reĝajn privilegiojn kun rajto okazigi po unu foiro por semajno. Sekve Héthárs evoluis pro la komercado. Dum la jarcentoj okazis ankaŭ incendioj. Ekde 1909 ĝi estis distriktejo. En 1910 en la urbo loĝis 1422 da loĝantoj (770 slovakoj, 454 hungaroj, 139 germanoj). Ĝis la Traktato de Trianon la urbo apartenis al Hungario, al Sáros (reĝa departemento), al distrikto de "Héthárs", kies distriktejo ĝi estis. Poste la loko apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1938 al Slovakio. En 1942 la judoj, en 1945 la germanoj estis deportitaj. Inter 1945-1993 la urbo denove apartenis al Ĉeĥoslovakio. En 2001 loĝis enurbe 6130 da homoj, 91% de la loĝantoj estis slovakoj kaj 7% ciganoj.

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno el la 14-a jarcento, interne lignaj skulptaĵoj de Jesuo kaj Dipatrino
* tombomonumentoj de Tomaso Tarczay de 1493 kaj Stefano Dessewffy el la 17-a jarcento

## Gefiloj 
* Pavol Petrík, aktivulo esperantista katolika

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Kategorio:Urboj de Slovakio
Kokosa plato

[eta|300px|la plej grandaj [tektona plato|tektonaj platoj - la kokosa plato **blua** (super la bildocentra helblua plato Nazca) okcidente de Centra Ameriko]]

La **Kokosa plato** estas inter la mezgrandaj tektonaj platoj de la mondo. Kiel ĉiuj tektonaj platoj ĝi estas parto de la litosfero. La plato ampleksas parton de la Pacifika Oceano okcidente de Centra Ameriko kaj nomatas laŭ la Kokosa insulo de Nikaragvo.

## Geografio 
La kompare eta kokosa situas okcidente de la ŝtatoj Meksiko, Gvatemalo, Salvadoro, Nikaragvo kaj Kostariko de Centra Ameriko. Ĝi okcidente limas kun la pacifika, norde kun la nordamerika, oriente kun al karibia platoj kaj sude kun la plato Nazca.

Ĉe la okcidenta kaj suda limoj de la oceana kaj bazalte peza kokosa plato, magmo suprenpuŝiĝas de la tera interno, dum la plato ĉe la orienta kaj norda limoj premiĝas sub la pli kompare malpezajn granitajn kontinentajn platojn kaj kreis la oceanan centramerikan fosaĵon. Sekve en la proksima Centra Ameriko, kiu apartenas al la karibia plato, ekestis zono de vulkanoj, el kiuj ekzemplo estas la 2381 metrojn alta vulkano *Santa Ana* en Salvadoro.

Kategorio:Tektonaj platoj
Kategorio:Mezameriko
Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Geografio de Gvatemalo
Kategorio:Geografio de Salvadoro
Kategorio:Geografio de Nikaragvo
Kategorio:Geografio de Kostariko
Rapidseria bildiga prezentado

**Rapidseria bildiga prezentado** (RBP, ang. *Rapid Serial Visual Presentation*) estas metodo prezenti informon (kutime tekston) uzante malmulte da spaco. Ĉiu informpeco estas vidigita mallonge sinsekve.

La metodo nuntempe estas esplorata kiel maniero montri dokumentojn sur aparatoj kun malgranda ekrano kiel ekz. poŝtelefonoj aŭ poŝkomputiloj. http://psychology.wichita.edu/surl/usabilitynews/2S/rsvp.htm 

Esplorado de la Wichita State University montras, ke la kompreno dum montrado de 250 vortoj minute (VM) ne estas signife alia ol kompreno dum legado per poŝkomputilo. Montrado de 250 VM malpliigis la komprenon per ~20 elcentoj. http://psychology.wichita.edu/surl/usabilitynews/41/rsvp_palm.htm 

Rapidseria bildiga prezentado estas uzita kiel esplorilo en percepta kaj ekkonpsikologio. Dum legado ripetata palpeprumado kaj aliaj aferoj povas malaltigi la komprenon.

## Vidu ankaŭ 
* Homa-komputila interfaco

## Eksteraj ligiloj 
* JS Reader - Firefox RSVP Extension 
* Dictator - Cross-platform GPL2 RSVP text reader 
* FastReader: A windows based RSVP (Rapid Serial Visual Projector) text reader.
* MyRSVP - An online Java Applet for trying out RSVP with arbitrary texts 
* WordFlashReader - A cross-platform RSVP program written in Perl/Tk
* A Brief Description 
* Ph.D. dissertation about using RSVP on mobile devices 
* More Research
* Patent Questions 
* Reading phone text one word at a time - CNET News.com
* Zap Reader an online tool to RSVP web pages. Includes tools to improve ease of use inside a web browser.

Kategorio:Ekkono
Kategorio:Rekonada scienco
Filipina plato

[eta|300px|la plej grandaj [tektona plato|tektonaj platoj - la filipina plato **helruĝkolora** maldekstre de la bildo]]

La **Filipina plato** estas inter la mezgrandaj tektonaj platoj de la mondo. Kiel ĉiuj tektonaj platoj ĝi estas parto de la litosfero. La plato ampleksas parton de la Pacifika Oceano oriente de la insulara ŝtato Filipinoj kaj sudoriente de Japanio. En la oriento la multe pli granda pacifika plato ŝoviĝas sub la filipinan, tie en la oceano troviĝas la profunda Mariana Fosego.

La filipina plato limiĝas okcidente de la eŭrazia, sude je tre eta parto de la aŭstralia, oriente kiel menciite de la pacifika, nordoriente de la kompare tre eta oĥotska kaj norde de la nordamerika platoj.

La duoninsulo Izu en Japanio estas la plej norda pinto de la filipina plato. La filipina, eŭrazia kaj oĥotska platoj renkontiĝas ĉe la Fuĵi-Monto. La filipina plato ŝoviĝas sub la japanan insulon Kiuŝuo.

## Vidu ankaŭ 
* Filipina Fosego

Kategorio:Tektonaj platoj
Kategorio:Geografio de la Filipinoj
Kategorio:Geografio de Japanio
Kategorio:Geografio de Azio
Beĥle (Freiburg)

eta|200px|Kanaleto apud bazarejo
eta|200px|Kanaleto apud strato kaj tramreloj
eta|200px|Kanaleto en la Rathausgasse (strateto de la urbodomo)

**Beĥle** estas tipaĵo de Freiburg en Baden-Virtembergo, Germanio: en la malnova urbocentro tiuj **kanaletoj** troviĝas en multaj stratoj kiel limigo de la trotuaro.

## Etimologio 
Beĥle, alemane: *Bächli*, germane: *Bächle*, estas la malgrandigita formo de *Bach* (rojo).

## Historio 
La unua fojon *Beĥle* (latine "rivuli") estas menciitaj en historia dokumento de 1246.

Evidente *Beĥle* utilas kiel kanalizacio, sed ilia origina ĉefuzo estis **provizado de freŝakvo**, ĉar Freiburg havis nur malmultajn putojn, kaj tiuj krome ne liveris nur grundakvon  sed estis mem provizitaj per akvo el tuboj, kaj eĉ tiel ne sufiĉis por ĉiuj homoj, bestoj kaj metioj en la urbo.
*Beĥle* transportis relative puran riverakvon al ĉiuj stratoj.

Por ke la akvo restu laŭeble pura, ekzistis klara ordono de la urba konsilantaro: neniu rajtis verŝi malpuraĵon antaŭ la 22-a horo en somero aŭ antaŭ la 21-a en vintro. Kvankam la akvo certe ne estis pura en la hodiaŭa senco, tamen, ĝi daŭre fluis kaj estis uzebla senprobleme por multaj uzoj. Kaj certe ĝi estis malpli klara en la subaj okcidentaj kvartaloj. Tie ĝi tamen utilis kiel trinkakvo, kiel montris peto de la dominikena monaĥejo, konduki la akvon el la apuda *Beĥle* tra sia domo por konstante havi akvon en la domo.

Alia tre grava utilo de akvo el *Beĥle* estis ĝia daŭra disponebleco por **estingi brulojn**.

Hodiaŭ *Beĥle* estas aparte ŝatataj de turistoj por foti, infanoj por ludi kaj soifaj hundoj por trinki.

## Teĥniko 
Ne videbla por la rigardanto estas la subtera parto de la akvosistemo: La tuta sistemo havas longon de 15,5 km, la subtera parto de 6,4 km. La freŝa akvo estas prenita el rivero Dreisam ĉe la digo de *Kartaus*, kaj kondukita al la urbo per la *Gewerbekanal* (pormetia kanalo), el kiu subtera galerio (tunelo) ĉe la *Schwabentor* gvidas ĝin al la disbranĉiĝanta sistemo. 142 ladaj ŝoviloj kontrolas la fluon en la sistemo.

Sen iu ajn pumpilo la akvo trafluas la tutan sistemon. Por atingi tion oni devis arte konstrui la urbon kun konstanta malgranda dekliveto de 1-2°. Tio estis konstruata post la urbofondiĝo, kiel montriĝas en la domoj apud la *Schwabentor*, kiu ĉiuj havas pluretaĝajn kelojn (eblas rigardi tiajn en la hotelo *Zum goldenen Bären* aŭ en la *Wentzingerhaus*, la urba muzeo).

Unika profesio ekzistas en Freiburg: *Beĥleputzer* (kanaletpurigisto), kiu zorgas pri la disfluo de la akvo kaj la purigado de la kanaletoj. Helpas ilian laboron etaj bestetoj, malgrandaj krustuloj, kiuj formanĝas la algojn kaj forigas ŝlimon.

## Tio kaj jeno 
Laŭ Freiburg'a onidiro ĉiu, kiu senintence falas en iun kanaleton, revenos al Freiburg aŭ - laŭ alia versio - geedziĝas kun Freiburg'ano.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* PDF: Freiburg'aj *"Beĥle"* iam kaj nun  (en la germana)
* PDF: Arkeologiaj observoj pri la malnova urbo kaj la estiĝo de *"Beĥle"*  (en la germana)

Freiburg - kanaletoj Beĥle
Freiburg - kanaletoj Beĥle
Freiburg, Beĥle
Takeo Doi

**Takeo Doi** (土居健郎, naskiĝita en 1920 en Tokio, Japanujo) estas fama japana psikologo kaj psikoanalizisto. Doi faris gravan kritikon de la moderna japana socio en sia verko "La anatomio de la dependeco", kiu pritraktis amplekse la kialon kaj la efektojn de japana kultura konduto, amae.

En 1986 Takeo Doi publikigis alian libron, "La anatomio de Memo", kiu pligrandigas lian antaŭan analizon de la koncepto de amae per pli profunda ekzameno de la tradicia distingo inter honne kaj tatemae.

Doi estas diplomito de la Universitato de Tokio.

Por ampleksa kritiko de lia verko, kiu konsideras la teorion de Doi simple kiel alia vario de nihonjinron, vidu Dale, Peter N. 1986. La mito de la japana unikeco (The Myth of Japanese Uniqueness) Oksfordo, Londono. Nissan Instituto, Croom Helm.pp.116-175

Kategorio:Japanaj psikologoj
Kategorio:Psikoanalizistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1920
Šumava

**Šumava**  ĉeĥe, aŭ **Böhmerwald**  germane = "Bohemia Arbaro", estas 120&nbsp;km longa montaro surlime inter Ĉeĥio, Germanio kaj Aŭstrio.
La plej alta monto en Germanio nomiĝas Großer Arber (1456&nbsp;m), en la ĉeĥa parto la plej alta monto estas Plechý (*Plöckenstein*, 1378 m).

Foje oni alkalkulas al ĝi alian montaron nord-okcidente de ĝi, 80 km longan, kiu ĉehe nomiĝas **Český Les** (Bohemia arbaro), germane **Oberpfälzer Wald** (Supra-Palatinata Arbaro).

En la ĉeĥa parto troviĝas samnoma **nacia parko**.
La Bohemia Arbaro estas populara regiono por sportemuloj kaj naturŝatantoj.

## Geografio 
La Bohemia Arbaro etendiĝas pli-malpli de Česká Kubice/Furth im Wald nord-okcidente al Vyšší Brod sud-oriente (ĉ. 120 km). Ĉe ambaŭ finoj estas vojaj ligoj inter la najbaraj landoj: transirejo Česká Kubice/Furth im Wald inter Ĉeĥio kaj Germanio resp. Studánky/Weigetschlag inter Ĉeĥio kaj Aŭstrio. Inter tiuj du lokoj estas nur du vojaj ligoj tra la Bohemia Arbaro: Ĉe Železná Ruda/Bayerisch Eisenstein kaj ĉe Strážný/Philippsreut. Ĉe Česká Kubice kaj Železná Ruda estas ankaŭ fervojoj.

La germana parto apartenas preskaŭ tute al Malsupra Bavario, kun anguleto en Supra Palatinato. La aŭstra parto apartenas al Malsupra Aŭstrio. La ĉeĥa parto dividiĝas inter Sudbohemia regiono (distrikto Prachatice) kaj Regiono Plzeň (distrikto Klatovy).

Meze de la Bohemia Arbaro fontas Řasnice, Varma Vultavo kaj Malvarma Vultavo, kiuj kune formas la riveron Vultavo. Tiu fluas tra la suda parto de la Bohemia Arbaro kaj tie formas la bar-lagon Lipno.

## Turismo 
Ekzistas biciklovojo  inter Gerlova Huť - Nová Hůrka - Prášily - Srní. Tiu vojo estas parto de biciklovojo nombro 33.

Informobroŝuro

Dosiero:Černé jezero, Šumava (CZE).jpg|Nigra lago
Dosiero:Borová Lada, Chalupská slať, jezírko.JPG|Torfejo ĉe Borová Lada
Dosiero:Boehmerwald Winter Mittag.jpg|Vintra pejzaĝo
Dosiero:Vodní nádrž Lipno (4).jpg|Valbaraĵo Lipno
Dosiero:Modrava, řeka.JPG|Rivero Vydra en Modrava
Dosiero:Tunneljeleninord.jpg|Flostunelo de Schwarzenberg
Dosiero:Vimperk_square,_church,_gothic_belfry.jpg|Vimperk, la plej granda urbo de Bohemia Arbaro

## Vidu ankaŭ 
* Reĝoj de Šumava
* Reĝa arbaro
* Lusena valo
* Pleĥa lago
* Trilanda punkto en Šumava inter Aŭstrio, Ĉeĥio kaj Germanio

## Eksteraj ligiloj 
*Informa retpaĝaro pri Šumava ĉeĥe, germane
*Nacia parko Šumava
*Fotogalerio 
*Aktuala vetero kaj interretkameraoj en Šumava


Kategorio:Montaroj en Germanio
Kategorio:Montaroj en Aŭstrio
Kategorio:Montaroj en Ĉeĥio
Kategorio:Landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Sereroj

La **sereroj** estas post la volofoj kaj la fulboj la plej granda etno en Senegalo. La serera lingvo estas niĝer-konga lingvo. La plej multaj sereroj ankaŭ parolas la volofan, kiu dominas en la urboj.

Ilia socio estas matrolinie strukturita kaj distingas sin per strikte apartaj kastoj : nobeluloj, militistoj, burĝoj, sklavoj kaj metiistoj (ekzemple forĝistoj kaj artistoj (ekzemple griodoj).

Hodiaŭ distingiĝas plejparte ankoraŭ nur du socitavoloj: agrikulturistoj kaj grundposedantoj. La sereroj estas agrokultivistoj (rizo, milio, sorgo) kaj bestbredantoj.

Laŭ siaj propraj legendoj ili inter la 10-a kaj 13-a jarcento venante el la nordo enmigris en centran Senegalon.

## Religio 
Ili estas tre ligitaj en sia tradicia religio al universala dio (nomata *Roog)*. Ilia mondkoncepto ampleksas diversajn formojn de vivo kaj morto, spaco kaj tempo kaj per tio klarigas kial eblas komuniki kun la praavoj. Tial la islamo kaj la katolikismo nur malrapide envenis.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Senegalo
Kategorio:Etnoj en Gambio
Kategorio:Etnologio
Departemento Olancho

eta|300px|dekstra|La urbo de Juticalpa
eta|300px|dekstra|Kaverno de Talgua
eta|300px|dekstra|*Sierra de Agalta*, montaro en Olancho
**Departemento Olancho** estas la plej granda el la 18 departementoj de Honduro, kaj Honduranoj ofte elmontras, ke la departemento estas pli granda ol la najboranta Respubliko de Salvadoro. 

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2005 ĝi havis taksitan popolnombron de . La departementa ĉefurbo de Olancho estas Juticalpa.

## Priskribo 
En la 18-a kaj 19-a jarcentoj, Olancho rezistis la registaran aŭtoritaton de Tegucigalpa ĝis la punkto de enlanda milito. Eĉ ĝis hodiaŭ, la malnovaj sendependismaj sentoj restas inter Olanĉanoj (), kvankam la departementa rolo kiel agrikultura produktejo faras ĝin havenda parto de la Hondura ekonomio. La ĵus inaŭgurita prezidento de Honduro, Manuel Zelaya, venis el la departemento, pli precize el la urbo de Catacamas.

Malebenegaj montaroj leviĝas en la okcidenta kaj norda teritorio de la departemento, notinde la *Sierra de Agalta*, la *Montaña de Tembladeros*, kaj la *Montaña de Botaderos*. Vastaj pinaj kaj foliarbaj arbaregoj kovras ĉi tiujn montojn. Meza Olancho havas ebenejojn, akvumitajn de la Rivero Guayape kaj ĝiaj enfluantoj. Ĉi tiuj ebenejoj, iufoje nomataj *pampas* pro sia simileco al la vastaj Argentinaj ebenejoj de la sama nomo, famas pro siaj grandaj bovaroj kaj ega agrikulturo. La plej gravaj urboj, Juticalpa and Catacamas, lokiĝas tie. La orientan parton de la departemento pluvarbaroj kovras, kvankam la influo de malriĉaj, senteraj kamparanoj kaj senĉesa ligno-produktado pligrandigas malarbarigadon en la regiono. Parto de la Naturmedia Parko Rio Platano -- kiu estas tropika pluvarbaro kun diversa bestaro deklarita "Mond-Hereda" situo de UNESCO -- troviĝas sur la limo de Olancho kaj la apudaj departementoj de Gracias a Dios kaj Colón.

La Rivero Guayape famas pro sia aluvia oro. Unue profitigite de la Hispanoj dum la kolonia erao, ĉi tiuj oraj aluviaĵoj ankoraŭ produktas. Lokajn homojn oni povas vidi serĉantajn oron per pladoj ĉe riverbordoj dum la seka sezono. 

La Kaverno de Talgua, ankaŭ konata kiel "la Kaverno de la Lumantaj Kranioj," troviĝas proksime al Catacamas. Ĝi estis tombejo uzita de la indiĝenaj popoloj, kaj iom post iom, la ostojn tie forlasitajn kovris la kalcito gutanta el la plafono, kio donas al la ostoj timigan, trembrilantan aspekton. Radiokarbona testado indikas, ke la entombigoj okazis ĉirkaŭ 900 a.K., multe antaŭ ol la leviĝo de la Majaoj kaj aliaj civilizacioj. La ostejon malkovris en 1994 Packorpusa Volontulo Timothy Berg, kune kun du lokuloj el Catacamas nomataj Desiderio Reyes kaj Jorge Yánez. Esplorado ankoraŭ daŭras en la regiono.

## Municipoj 
# Campamento
# Catacamas
# Concordia
# Dulce Nombre de Culmí
# El Rosario
# Esquipulas del Norte
# Gualaco
# Guarizama
# Guata
# Guayape
# Jano
# Juticalpa
# La Unión
# Mangulile
# Manto
# Patuca
# Salamá
# San Esteban
# San Francisco de Becerra
# San Francisco de la Paz
# Santa Maria del Real
# Silca
# Yocón

Kategorio:Departementoj de Honduro
Departemento Yoro

**Yoro** estas unu el la 18 departementoj de Honduro en Centra Ameriko.

La departemento enhavas riĉan agrikulturan teron, plejparte en la valo de la Rivero Aguan kaj en la Valo Sula, ĉe kontraŭaj flankoj de la departemento.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2005 ĝi havis taksitan popolnombron de . Ĝia departementa ĉefurbo estas Yoro.

Yoro famas pro sia pluvo de fiŝoj (hispane, *Lluvia de Peces*): tradicia mito, laŭ kiu fiŝoj falas el la ĉielo dum fortaj pluvoj.

## Municipoj 
# Arenal
# El Negrito
# El Progreso
# Jocón
# Morazán
# Olanchito
# Santa Rita
# Sulaco, Yoro
# Victoria
# Yorito
# Yoro

Kategorio:Departementoj de Honduro
Wildhaus

**Wildhaus** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo en la elektodistrikto Togenburgo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 1213 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 ĝi estis kunigita kun la antaŭa komunumo Wildhaus al la nova komunumo Wildhaus-Malnov-Sankt-Johano.

## Geografio 
Wildhaus estas la plej alte super la marnivelo situanta komunumo de la Togenburgo. Ĝi troviĝas ĉe unu el la fontoj de la rivero Turo sur la samnoma montpasejo, kiu estas la akvodislimo inter la Rejno kaj la Turo. La plej alta punkto de Wildhaus estas la pinto de la monto Säntis.

## Trafiko 
Wildhaus troviĝas ĉe la poŝtaŭtobuslinio, kiu ligas Nesslaŭ kaj Buchs SG cirkulante sur la paseja vojoj inter la du lokoj.

## Turismo 
eta|maldekstra|150ra|Pasejkulmino kaj vilaĝocentro de Wildhaus
Wildhaus estas somer- kaj vintrosportloko. Du seĝtelferoj kondukas al Gamsalp kaj la monto Gamserrugg. Wildhaus apartenas kun Unterwasser kaj Malnov-Sankt-Johano al la skiregiono Supera Togenburgo, kiu krom diversaj seĝ- kaj aertelferoj ankaŭ disponas pri pluraj skiliftoj.

## La neĝfunikularo 
Inter 1937 kaj 1949 en Wildhaus ekzistis aparta transportilo por la vintra turismo, nome neĝfunikularo. La neĝfunikularo konsistis el du grandaj sledoj, kiuj kiel ordinara funikularo funkciis kiel ŝnurlifto per ŝnuro, kiu tra pulio ĉe la monta stacio ligis la du sledojn. Sed anstataŭ sur reloj, la du sledoj glitis sur la neĝo.

## Historio 
En la jaro 1200 la Sinjoroj de Sax konstruis la *Wildenburg* (en Esperanto *sovaĝa kastelo*), kiu donis al la komunumo ankaŭ la nomon. En la jaroj 1313 kaj 1320 grandaj partoj de la Wildenburg estis venditaj al la Grafoj de Togenburgo. Post la morto de Frederiko la 7-a de Togenburgo en la jaro 1437 Hiltbrand de Raron heredis la regadon pri la tuta Togenburgo. Ekde la jaro 1439 Wildhaus formis propran komunumon kun privilegioj kiaj la rajto mem elekti komunumestron kaj havi propran tribunalon. En la jaro 1468 la sinjoroj de Raron vendis la Togenburgon al la Princa abatejo Sankt-Galo.

Kun efiko de la 1-a de januaro la ĝis tiamaj komunumoj Malnov-Sankt-Johano kaj Wildhaus estis kunigitaj al la nova komunumo Wildhaus-Malnov-Sankt-Johano.

## Famaj personecoj 
eta|100ra|maldekstra|Naskiĝdomo de Zvinglo
Wildhaus estas la naskiĝloko de la zurika reformaciisto Huldrych Zwingli (en Esperanto: Zvinglo). La patro de Zvinglo estis montarkamparano kaj krom tio oficis kiel komunumestro. Zvinglo ĉiam restis fiera pri sia kampara deveno kaj restis ĝis sia morto ligita al la valo de Togenburgo. La naskiĝdomo de Zvinglo, la *Zvinglo-Domo* hodiaŭ viziteblas kaj enhavas muzeon. Krome la reformita eklezio de Zuriko posedas memore al la reformatoro en Wildhaus renkontiĝcentron, kiun povas lui ankaŭ aliaj organizaĵoj, kaj kiu taŭgas por kongresoj kaj konferencoj.

## Vidu ankaŭ 
* Montpasejo Wildhaus

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wildhaus

Kategorio:Togenburgo
Chäserrugg-Aertelfero

eta|300px|dekstra|Chäserrugg-Aertelfero
## La aertelfero
La **Chäserrugg-Aertelfero** (Koordinatoj: ), estas aertelfero en la municipo Unterwasser en Malnov-Sankt-Johano en Togenburgo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝin funkciigas la kompanio *Bergbahnen Unterwasser-Iltios Chäserrugg AG (BUIC AG)*. La aertelfero komenciĝas je alteco de 1339 m. super la marnivelo kaj kondukas al la pinto de la monto Chäserrugg je 2262,4 m super la marnivelo.

## Historio
Unua konstrupermespeton por aertelfero de Iltios al Chäserrugg estis jam prezentita en la jaro 1961. Post multaj kvereloj kaj disputoj en la jaro 1966 estis finfine koncedita la permeso. Pro financaj problemoj la tiama kompania tamen rezignis pri la projekto. Nur pli ol dek jarojn poste oni reprenis la projekton. En la jaro 1971 oni komencis la konstruadon de la aertelfero al Chäserrugg. La malfermon oni celebris en la jaro 1972.

## Signifo por la turismo
La aertelfero de Iltios al Chäserrugg estas la daŭrigo de la Iltios-Funikularo, kiu kondukas de Unterwasser, kiu situas je 911 m super la marnivelo al la monta haltejo Iltios. La Chäserrugg-Aertelfero estas apartenas kune kun la Iltios-Funikularo al la skiregiono Supera Togenburgo. Vintre ĝin utiligas ĉefe skiantoj kaj neĝtabulantoj. 
En la jaro 1981 la oferto de la skiregiono sur la monto Chäserrugg estis kompletigita per la konstruo de la skilifto Ruggschopf-Chäserrugg.

## Fontoj
* Retpaĝo pri la historio de la monttrafikiloj en Togenburgo en la germana lingvo 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de telferoj

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala retejo de la Chäserrugg-Monttrafikiloj

Chäserrugg-Aertelfero
Kategorio:Kantono Sankt-Galo
Klimatscienco

[eta|[Klimata klasifiko de Köppen]]
La **klimatscienco** (aŭ **klimatologio**) estas interdisciplina scienco inter veterscienco kaj geografio. Ĝi esploras la klimaton, do la averaĝan staton de la vetero en iu loko. Por tio la klimatscienco uzas la statistikan metodaron. La ĉefa diferenco al la veterscienco estas ke la veterscienco esploras la vetersistemon je la mallongdaŭra skalo, dum la klimatscienco studas ĝin je la tre longdaŭra skalo (de jaroj ĝis jarmiloj).

## Vidu ankaŭ 
* Meteologio
* Klimata ŝanĝo
Prášily

**Prášily** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas proksime al la ŝtatlimo kun Germanio, en regiono Plzeň, distrikto Klatovy, sur teritorio de Nacia Parko Šumava. Vivas ĉi tie  ().

La pitoreska uniketosa vilaĝeto, ekestinta en la 18-a jarcento apud vitroproduktejo (ŝanĝita post 1824 je fama manpapera manufakturo), dum komunisma reĝimo en 1948-1989 fermita kaj preskaŭ malloĝigita, ĝis nun ne malkovrita de amasa turismo.
Elirpunkto al lago de Prášily, lago Laka, monto Poledník kaj aliaj netuŝitaj lokoj de la Nacia Parko Šumava.

Senpage alireblas botanika ĝardeno (ne nur kun floroj, sed ankaŭ kun artaĵoj el ligno kaj ŝtono) kaj kelta skanzeno (arkeologia parko) kun la plej granda enirpordego en la tuta Mezeŭropo, kie dum la ĉefaj keltaj festoj okazadas historiaj festenoj. Apud la ĉefstrato troviĝas bredejo de bizonoj.

## Historio
### Jaroj 1938 ĝis 1947 
Post Munkena interkonsento Prášily estis almembrigita al Nazia Germanio kaj estis forloĝigita ĉeĥa minoritato de tiu ĉi municipo. Post fino de la dua mondmilito la ellandigo male renkontis la germanan plimulton de loĝantoj kaj apudaj domaroj kaj solejoj. Enkadre de alloĝigado de la limregiono estis en la regionon invititaj loĝanroj el Slovakio kaj Rumanio, al kiuj estis ĉi tie proponita laboro (plejparte en arbaro), ebleco de loĝado kaj bredado de brutaro. 

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Prášily**
* Nová Hůrka

En la jaroj 1850–1899 apartenis al la municipo Filipova Huť. La ĉirkaŭaj solejoj kaj domaroj (ekz. Stodůlky kaj Hůrka) pereis.

## Fotoj 

Prášily.ĉefstrato.JPG|Ĉefstrato
Rychlovka u Matěje (Prášily).JPG|Rapidmanĝejo ĉe Mateo en Prášily
Prášily, horní část.JPG|Domo en Prášily
Prášily.bieno.JPG|Unu el bienoj
Prášily.montara.domo.jpg|Montara domo rande de la vilaĝo
Prášillské.jezero1.JPG|Lago de Prášily
Prášily.arbaro1.JPG|Arbaro
Prášily.skanzen1.JPG|Kelta skanzeno
Prášily.bot.zahrada1.JPG|En botanika ĝardeno

## Eksteraj ligiloj 
* Arkeoparko Prášily   


Kategorio:Municipoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Setlejoj en Šumava
Kategorio:Pereintaj vitrofarejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Beaucouzé

**Beaucouzé**  estas franca komunumo situanta en la departemento Maine-et-Loire, en la administra regiono Luarlandoj.

La nomo de la urbo venas de la lageto nomita "Couzé".

## Demografio 
Beaucouzé demografie rapide kreskas, interalie pro sia najbareco al Anĝevo.

fonto : http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/psdc.htm.

## Ekonomio 
Beaucouzé havas gravan ekonomian rolon en la Anĝeva kunurbaro, pro tre grava industria areo.

## Instruejoj 
* Unuagradaj : pluraj.

* Tri unuagradaj lernejoj :
** Jacques Prévert(publika)
** Maurice Ravel (publika)
** St-Étienne (privata)

## Lokoj kaj monumentoj 
La strato de la Mancharderie estas la plej granda strato de la urbo. Ĝi estas konata pro siaj multenombraj vojturniĝoj, kiuj igas la cirkuladon aparte nefacila.

## Ĝemeliĝoj 
* 20px Selb (Germanio), oficiale ekde 2000 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Maine-et-Loire
* Listo de urboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ville-beaucouze.fr/(http://www.ville-beaucouze.fr/)  (Oficiala retejo de Beaucouzé)

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Maine-et-Loire