open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tuggen

**Tuggen** estas komunumo en la distrikto March en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Tuggen situas ĉe la sudorienta flanko de la Supra Lago de Zuriko, kaj ĉe la suda bordo de la Linth-Kanalo, kiu norde de Tuggen alfluas al la lago. La ĉefa setlejo situas sude de la montoĉeno Buechberg, kiu disigas ĝin de la Lago de Zuriko. La plej alta punkto de la komunumo estas la pinto Rotegg sur Buechberg kun alteco de 624 m s.m. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Tuggen mem ankaŭ al vilaĝetoj Bolenberg, Girendorf kaj Holeneich.

## Najbaraj komunumoj 
Tuggen limas en nordo al Schmerikon (SG), en nordoriento al Uznach (SG), en oriento al Benken (SG), en sudo al Schübelbach, kaj en okcidento al Wangen.

## Trafiko 
En oriento la komunumo havas propran alveturejon al la svisa aŭtovojo A53. Sudoriente de la komunumo situas la aŭtovojtriangulo Reichenburg inter A53 kaj la svisa aŭtovojo A1. Per buslinioj al la stacidomoj de Siebnen kaj Uznach la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Vidindaĵoj 
La baroka preĝejo Sankt-Erhard kaj Viktor estis konstruita en la jaro 1733 kaj 1734. Ĝi estis benita en 1736 sed konsekrita la 29-an de aŭgusto 1743. Unua merovida preĝejo samloke estis konstruita jam fine de la 7-a jarcento. Sekvis 2-a preĝejo proksimume en la jaro 1100 en romana stilo kaj en la 14-a jarcento tria en gotika stilo. En la jaro 1994 la preĝejo estis renovigita kaj la altaro novkonsekrita.

## Historio 
Tuggen menciiĝis jam en la 7-a jarcento kiel *MARCHA TUCCUNIE*, kiu donis la nomon ne nur al la hodiaŭa komunumo sed ankaŭ al la tuta distrikto.

En la jaro 610 la kristanaj misiistoj Sankta Gallus kaj Kolumbo de Lŭeuil vizitis la lokon. Ili devis tamen fuĝi, ĉar Gallus bruligis la paganajn templojn kaj ĵetis la oferdonojn en la lagon. Hodiaŭ Sankta-Gallus estas sur la blazono de la komunumo.

Ĝis meze de la 16-a jarcento La Lago de Tuggen etendiĝis ĝis al la marĝeno de la vilaĝo. Tiu lago malaperis pro landiĝo. Postrestis de la iama lago marĉo ĉe la suda marĝeno de Buechberg kaj diversaj kanaloj.

## Bildaro 

Dosiero:Tuggen preghejo 087.JPG|Katolika preĝejo Sankt-Ehrhard kaj Viktor
Dosiero:Tuggen preghejo 090.JPG|Altaro de la baroka preĝejo Sankt-Ehrhard kaj Viktor
Dosiero:Tuggen 084.JPG|Vilaĝocentro
Dosiero:Tuggen 089.JPG|Lernejo de Tuggen

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Tuggen
1327 Namaqua

'*1327 *Namaqua'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la etno de la *Namoj* ankaŭ nomitaj *Namakwaj*, laŭ kiuj estis nomita la distrikton *Namakvon'' en la provinco Norda Kablando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cyril V. Jackson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Schwende AI

** Schwende ** estas distrikto respektive komunumo en Kantono Apencelo Interna, Svislando. Ĝi havis 2104 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Schwende situas norde kaj oriente de la monto Säntis, kies kulmino kun alteco de 2502, kiu situas sur la komunuma limo kun Wildhaus-Malnov-Sankt-Johano, estas la plej alta punkto de la komunumo kaj la tuta kantono. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj *Schwende*, Wasserauen, kaj partoj de la vilaĝoj Weissbad kaj Apencelo. Sur la teritorio de la komunumo ankaŭ situas la montarlageto Seealpsee.

## Najbaraj komunumoj 
La distrikto kaj komunumo Schwende limas en nordo al Apencelo, en oriento kaj sudo al Rüte, en sudokcidento al Wildhaus-Malnov-Sankt-Johano, en okcidento al Hundwil, kaj en nordokcidento al Gonten.

## Trafiko 
Schwenden atingeblas per la etŝpura trajnlinio de la Apencelaj Fervojoj, kiu finiĝas malantaŭe en la valo en Wasserauen. De Wasserauen aertelfero kondukas al Ebenalp, de kie somere en bela piedmarŝo atingeblas relative facile la kulmino de Säntis.

## Historio 
En la kavernoj *Wildkirchli* apud Ebenalp estis trovitaj ŝtonaj iloj de neandertaloj el la paleolitiko, kiuj pruvas, ke jam antaŭ jarmiloj en Schwende vivis homoj.

Apud la preĝejo de Schwende situis en mezepoko turo, kiu supozeble estis la sidejo de la Senjoroj de Doppelstein, ministranoj de la Abato de Sankt-Galo. Laŭ la legendo la civitanoj de Schwende detruis la turon, kiu kaŭzis la Apencelajn Militojn.

La distrikto-komunumo estis fondita en la jaro 1873 el la samnoma rodo, kiu estiĝis supozeble inter 1204 kaj 1220.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Schwende.
* Schwende (stacidomo)
* Wasserauen (stacidomo)
* Steinegg (stacidomo)
* Hirschberg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri Schwende en la retejo de la kantono 
* Schwende en la Historia Leksikono de Svislando
Perimedo

Laŭ la helena mitologio, **Perimedo** (el la greka *Περιμήδης*, *tre ruza*), aŭ **Perimelo**, estis sorĉistino al kiu la rivera dio Aĥeloo enamiĝis, sed nur per seks-persekutado li sukcesis plenumi sian deziron. Kiam ŝia patro, Hipodamo, eksciis pri tiu rilato, li ordonis ĵeti sian filinon el klifo. Sed Aĥeloo savis ŝian vivon, kaj flosigis ŝin sur la maro ĝis kiam la mara dio Posejdono, kortuŝite pro la petegoj de la rivera dio, transformiĝis Perimedon en insulo.

Kroma versio asertas ke ŝi estis filino de la reĝo Eolo kaj Enareto, kaj ke post savi ŝin el morto, Aĥeloo edziĝis al Perimedo kaj estis patro kun ŝi de du filoj: Hipodamo kaj Oresto.

## Aliaj roluloj same nomitaj 
[eta|[Odiseo, inter Eŭriloko kaj **Perimedo** (dekstre) konsultas la destinon al Tirezio. Lukania vazo, ĉ. 340 a. K..]], Krom la antaŭa, diversaj roluloj de la helena mitologio nomiĝis **Perimedo**:

# Patro de Skedio, unu el la aĥeoj kiu ankaŭ partoprenis la Trojan militon laŭ la *Iliado*.
# Filo de Eŭristeo kaj Antimako.
# Filino de Eŭristeo, do fratino de la antaŭa. Tamen li manĝis unu el la sakralaj bovinoj de Helioso, kaj pro tio la dio aŭguris ke li ne sukcesos reveni al Itako. Tiu antaŭdiraĵo plenumiĝis kiam Odiseo kaj lia ŝipanaro preterpasis la kavernon de Scilo, terura monstro kiu prenis kaj voris Perimedon.
# Ankaŭ laŭ la *Odiseado*, unu el la svatiĝantoj pri Penelopo, edzino de Odiseo. Laŭ Apolodoro, li devenis el Same, urbo de la insulo Kefalonio, proksima al Itako.
# Unu el la centaŭroj, filo de Peŭceo, kiu estis invitita al la nuptofesto de Piritoo kaj batalis kontraŭ la lapitoj.
# Troja soldato el la smintea arbaro kiu estis mortigita de Neoptolemo.
# Filino de Eneo, kun kiu Fenikso estis patro de Eŭropo kaj Astipaleo.
# Fratino de Amfitriono kaj edzino de Licimnio, bastarda filo de la reĝo Elektriono de Mikeno. Kun li ŝi estis patrino de Argio kaj Melaso. Perimedo estis filino de Alceo (filo de Perseo) kaj Astidamio, Laonomo aŭ Hiponomo.
# Edzino de Esono, ankaŭ nomata Perimelo, Anfinomo, Alcimedo, Polimedo, Polifemo, Scarfo aŭ Arno. Ŝi naskis Diomedon, sed por eviti ke Peliaso mortigu lin, ŝi kaj ŝia familio ŝajnigis la morton de la ĵusnaskinto, kaj portis lin al monto Peliono, kie Ĥirono vartis kaj edukadis lin.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Batalantoj en la Troja milito
Kategorio:Centaŭroj
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Roluloj de la Odiseado
Kategorio:Svatiĝantoj pri Penelopo
Dolný Harmanec

**Dolný Harmanec,** hungare **Alsóhermánd** [alŝOhermAnd], germane **Niederherm** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Dolný, alsó kaj nieder signifas: suba.
300px|eta|Dolný Harmanec situas en la plej griza parto

## Situo 
Dolný Harmanec situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Martin-Banská Bystrica. La lasta urbo troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la loko en 1540 en formo *"Hermans"*, kiel grava loko de fandofornoj. En la 18-a jarcento la metalurgio finiĝis. En 1828 loĝis tie 175 vilaĝanoj en 24 domoj. Post unu jaro uzino pri papero ekfunkciis. En 1883 la vilaĝo ĉesis esti municipo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsóhermánd 1950 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Ekde 1957 Dolný Harmanec denove iĝis municipo, kie en 2001 vivis 181 homoj, (178 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* groto 2763 m-ojn longa trovita en 1932, vizitebla ekde 1950

## Eksteraj ligiloj 
* Dolný Harmanec sur mapo de Slovakio

## Vidu ankaŭ 
* Slovakaj grotoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Ordinara daturo

eta|* Datura stramonium *

La **ordinara daturo** aŭ **ordinara dornpomo** *(Datura stramonium)* estas unujara plantospecio el la familio solanacoj *(Solanaceae)*, ordo solanaloj. Ĝi devenas el meza Ameriko, tiel ĝi aperis en Eŭropo nur en la 16-a jarcento. Ĝi disvastiĝis en la tuta mondo en la relative varmaj regionoj, ŝatas la nitrogenriĉajn grundojn. On uzas ĝin hodiaŭ eĉ kiel ornamplanto, sed pli frue ĝi estis uzata kiel kuracplanto.

## Priskribo 
La planto altas de 0,2 ĝis 1,2 metrojn, malofte eĉ 2 m.
Ĝi estas larĝa, abunda planto kun ovalaj, neregulaj folioj. La floroj longas 2,5–4&nbsp;cm, havas trumpetformon, kun blankaj, pintaj korolaj aloj. La plantoj floras ekde junio ĝis oktobro. La floroj malfermiĝas nokte, ĉar ilin vizitas noktopapilioj. La frukto estas kapsulo (2-4 cm granda), dividiĝanta en 4 ĉambrojn, ĝi havas fortajn dornojn supren turniĝintajn. La 300-500 semoj estas etaj (longas 3–4&nbsp;mm, larĝas 2&nbsp;mm), renformaj, malhelaj (nigraj aŭ malhele grizaj). La milgrajna maso estas 7 ĝis 11 g. La semoj disvastiĝas pere de bestoj.

Ĝi ne toleras la vintrajn frostojn, ĝia semo ĝermas fine de la printempo en temperaturo de 20-30&nbsp;°C. La frukto maturiĝas komence de oktobro.

Pri veneneco, efikoj legu ĉe daturo.

Kategorio:Solanacoj
Kategorio:Kuracplantoj
Dúbravica

**Dúbravica,** hungare **Dubravica,** germane **Dubrawitza** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Dúbravica situas en la plej griza parto

## Situo 
Dúbravica situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Banská Bystrica troviĝas je 16&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1400. En 1540 oni komencis minadi ferercon. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon unuaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dubravica 346 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dúbravica 354 homoj, (345 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Sankta Sofia el la 14-a jarcento
* renesanca burgo el la 16-a jarcento, post 2 jarcentoj pligrandiĝis, nun ĝi estas ruina

## Eksteraj ligiloj 
* Dúbravica sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Hiadeľ

**Hiadeľ,** hungare **Hédel,** germane **Heidel** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Hiadeľ situas en la plej griza parto

## Situo 
Hiadeľ situas en strikta valo de rojo, fine de sakovojo. Banská Bystrica troviĝas je 20&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1424 en formo *"Hedel"*. Dum la mezepoko oni minadis tie arĝenton. En 1828 loĝis tie 584 vilaĝanoj en 77 domoj. Tiutempe oni minadis tie feron. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hédel 756 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 Hiadeľ estis centro de la partizanoj. En 2001 vivis tie 559 homoj, (555 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* preĝejo de 1856
* tomboj de partizanoj

## Eksteraj ligiloj 
* Hiadeľ sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Skopolamino

**Skopolamino** (C17H21NO4) estas medikamentaĵo apartenanta al tropanalkaloidoj, kiun oni povas produkti el specioj de la familio solanacoj (*Solanaceae*), tiel ekz. el hiskiamo *(Hyoscyamus niger)* kaj el daturoj. La molekulo estiĝas dum la sekundara metabolismo de la planto.

La kemia kombinaĵo estas tre venena, tiel oni uzas en etaj dozoj. Trodozigo kaŭzas delirion, sentotrompon, halucinadon, paralizon kaj morton.

Oni nomumis ĝin je Giovanni Antonio Scopoli, kiu priskribis unuafoje la planton *Scopolia carniolica* "fonton" de la skopolamino.

## Reakcio 
* Produktado de "skopolino" kaj tropinata acido per hidratigo de la "skopolamino":

## Referencoj 
Kategorio:Farmakoj
Kategorio:ATC-A04
Kategorio:Botaniko
Ferenc Geszti

**GESZTI Ferenc** (gesti) estis hungara fortikaĵkapitano naskita en ? ĉirkaŭ 1545 kaj mortinta en Szászváros la 11-an de majo 1595.

## Kariero
Ferenc Geszti estis ido de etnobela familio el Transdanubio. Li distingiĝis en bataloj kontraŭ la turkoj. Pere de sia edziĝo en 1580 li ricevis grandegan bienon kaj la fortikaĵon Diósgyőr. Al invito de Stefano Báthori en 1581 li iris en Transilvanion kaj baldaŭ li iĝis regantkonsilanto kaj landa ĉefkapitano kaj kapitano de la fortikaĵo Déva. Li estis intima homo de la reganto Sigmundo Báthori. Je lia elspezo aperis presite la Malnova Testamento en rumana lingvo (Szászváros, 1582) laŭ la hungara eldonaĵo de Gáspár Heltai. Li estis senskrupula bienhaviginto; laŭ siaj kuntempuloj oni venenigis lin.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Geszti, F.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
1328 Devota

'*1328 *Devota'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Benjamin Jekhowsky elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Fortunato Devoto'', amiko de la malkovrinto kaj prezidento de la Nacia Konsilistaro pri la Observatorioj en Argentino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Benjamin Jekhowsky
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1925
1329 Eliane

'*1329 *Eliane'''* estas malrapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Eŭnomia familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Eliane''", tiu de la filino de la belga astronomo Paul Bourgeois.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Gyula Gluzek

﻿**GLUZEK Gyula** estis hungara agrikulturisto, bienadministranto naskita en Lovrin en 1847 kaj mortinta en Budapeŝto 1894.
## Kariero
Gyula Gluzek finis agrikulturan akademion en Magyaróvár. Li faris en bieno de Mezőhegyes modernan agrikulturan granduzinon. 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 
Gluzek, Gy.
1330 Spiridonia

'*1330 *Spiridonia'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la rusa astronomo Vladimir Aleksandroviĉ Albickij la , elde la Simeiza observatorio (nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Spiridonia*", referas ĉu al la antaŭnomo de la bofrato de la malkovrito, ĉu al *Spiridon Iljiĉ Zaslavski'', heroo de la dua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vladimir Aleksandroviĉ Albickij
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1925
József Gillyén

**GILLYÉN József** (gije:n) estis hungara hidrologo, inĝeniero pri riverego naskita en Satmaro la 11-an de aprilo 1870 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de aŭgusto 1918.
## Kariero
József Gillyén diplomiĝis en 1895 en Budapeŝto kaj laboris ĉe la oficejo pri riveregafero de Satmaro (1896–1903), poste en Arado (1904–08). En jaroj 1909–1912 li laboris en la Ministerio pri Agrikulturo. 
## Verkoj
**Hidrológiai tanulmányok a Gladna-patak, a Szernye-mocsár és a Ferenc-csatorna jobbparti delta-lecsapoló társulat területén* (Vízügyi Közlemények, 1910); 
**A Maros-szabályozás mai állása* (Vízügyi Közlemények, 1912); 
**A pozsonyi folyammérnöki hivatal Dunaszakaszán 1913 évben végzett munkálatok* (Vízügyi Közlemények, 1915. 1-2. sz.).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Gillyen, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
1331 Solvejg

'*1331 *Solvejg'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Solvejg''", estas tiu de unu rolulino en la teatraĵo Peer Gynt de Henrik Ibsen.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Danielo Kolker

**Danielo KOLKER** (15.01.1935 - 23.12.2010) - estis juda sovetia esperantisto, kuzo de Boris Kolker. Danielo esperantistiĝis en 1957. Li estis aktiva SEJMano kaj prezidanto de Esperanto-klubo en Zaporiĵo, partopreninto de multaj Esperanto-tendaroj kaj gvidinto de amasa koresponda Esperanto-kurso en Soveta Unio, vicredaktoro de la gazeto Israela Esperantisto, dumviva membro de UEA, Esperanta poeto kaj tradukisto. Inter aŭtoroj tradukitaj de Danielo Kolker estis Vasil Simonenko (Tra la Soveta Ukrainio, 1968, 1). Danielo Kolker estas aŭtoro de la libro "Popolaj kantoj, romancoj, kanzonoj".

Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Judaj esperantistoj
1332 Marconia

'*1332 *Marconia''''' estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la itala astronomo Luigi Volta elde la Observatorio de Torino en Pino Torinese.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la italan nobel-premiitan fizikiston Guglielmo Marconi.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luigi Volta
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
1333 Cevenola

'*1333 *Cevenola''''' estas malgranda meze hela duopa asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano, laŭ ĝia orbito, de la Eŭnomia familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomino Odette Bancilhon elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝia nomo referas al la Cevenoj, franca montĉeno de la sud-oriento de la Centra Masivo.

## Satelito 
Natura satelito, de diametro taksata je 5,67&nbsp;km estis reportita en 2008 laŭ observo de ; oni scias ankoraŭ malmulte pri ĝi.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Hispaniola pino

La **hispaniola pino** (*Pinus occidentalis*) estas pino, endemia en la insulo de Hispaniolo, kie ĝi estas la superreganta specio en la hispaniolaj pinaroj de Haitio kaj  Domingo. La hispaniolaj pinoj vegetas miksate kun angiospermaj arboj ekde 850 metroj ĝis 2 100 metroj de altitudo, kaj troviĝas en unuspeciaj arbareroj super 2 100 metroj ĝis la 3 087 metrojn alta Duarte-Pinto, la plej alta punkto de la insulo. Kelkfoje ili troviĝas en la malaltaĵa ekoregiono de hispaniolaj humidaj arbaroj, en areoj kie malriĉaj acidaj lateritaj grundoj superregas. 

Tiu mezgranda neotropisa arbo havas alton de 20-30 m kaj prezentas malferman arbokronon. La folioj estas malhele verdaj, pinglecaj, je faskoj de  [3],[4],5, 11-20&nbsp;cm longaj kaj 0,9-1,3&nbsp;mm dikaj. La  strobiloj estas 5-8&nbsp;cm longaj, brilante brunaj, kun antaŭen direktiĝantan pikaĵeton je ĉiu skvamo; ili maturiĝas en ĉirkaŭ 18 monatojn kaj malfermiĝas por liberigi la semojn, kiuj estas  4-5&nbsp;mm longaj kun 15&nbsp;mm flugilo.

Simbiozaj rilatoj kun ektomikorizaj fungoj ebligas vegetadon de Hispaniolaj pinoj sur malprofundaj, nefertilaj grundoj.

La ege parenca kuba pino (*P. cubensis*), indiĝena en orienta Kubo, estas de kelkaj botanikistoj konsiderata kiel la saman specion.

## Eksteraj ligiloj 
* Klasifiko de pinoj 
* 

Kategorio:Arboj
Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Endemiismoj
Domselaaro

**Domselaaro** (hispane kaj nederlande **Domselaar**) estas urbo de la komunumo Sankta Vicento, en la nordoriento de la Bonaera Provinco (Argentino). Domselaaro estas tre proksima al la Metropola Areo (aglomeraĵo) de Bonaero, sed ĝi ne apartenas al tiu ĉi.

Domselaaro havas 1.711 enloĝantojn.

La urbo estis fondita en 1865 de Bernardino Van Domselaar, filo de Antonio van Domselaar, posedanto de la tereno. En 1865 ĝi ricevis fervojan stacion ĉe la linio al Chascomús.

## Vidu ankaŭ 
* Domselaar (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Sankta Vicente Komunumo 
* Bildoj kaj mapoj
* Historiaj informoj  en la retejo de San Vicente


Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Urboj de Provinco Bonaero
1334 Lundmarka

'*1334 *Lundmarka''''' estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la svedan astronomon Knut Lundmark.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
1336 Zeelandia

'*1336 *Zeelandia'''* estas malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo "*Zeelandia''" derivas de la latina nomo de la nederlanda provinco Zelando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Zelando
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
1338 Duponta

'*1338 *Duponta'''* estas malgranda duopa asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Louis Boyer elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas ĝian monon al *Marc Dupont'', unu nevo de la malkovrinto.

## Satelito 
En 2007, fotometrio montris la ĉeeston de satelito de diametro de ĉirkaŭ 1,77&nbsp;km. La kaŝadoj kaj eklipsoj permesis kalkuli la kvocienton de la diametroj de la du korpoj: 0,23 ± 0,02. ĝia orbita granda duonakso estas ĉirkaŭ 14&nbsp;km kaj ĝia orbita periodo de 17,57 horoj (0,7321 ± 0,0004 tago).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Louis Boyer
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
1341 Edmée

'*1341 *Edmée'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan astronominon *Edmée Chandon''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
Hiosciamino

**Hiosciamino** estas biologie aktiva tropanalkaloido unuafoje ekstraktita el hiskiamo, tiel ĝia sinonima nomo estas **hiskiamino**. La biologie aktiva (*S*)-hiosciamino troviĝas ofte en solanacoj, ekzemple en daturo, en mandragoro, brugmansio (anĝeltrompeto), en beladono kaj en hiskiamo. Ĝin malkovris la Heidelberg-a farmakologo Philipp Lorenz Geiger en 1833.

Tiu venena substanco blokas la acetilkolinan receptoron en la nerva sistemo.

Kategorio:Tropanaj alkaloidoj
Kategorio:Kontraŭspasmaĵoj
Kategorio:Karboksilataj esteroj
Kategorio:Enteogenoj
Siebnen

**Siebnen** estas urbeca setloloko en la distrikto Höfe, Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis 7027 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
La teritorio de la vilaĝo Siebnen dividiĝas inter la komunumoj Galgenen, Schübelbach kaj Wangen. La teritorio okcidente de la rivero Wägitaler Aa apartenas al Galgenen. Dum la parto oriente de la rivero kaj sude de la kantona ĉefvojo n-ro 3, kie situas la akvoelektrejo apartenas al Schübelbach kaj la parto norde de la kantona ĉefvojo inkluzive la preĝejo kaj la stacidomo al Wangen.

## Trafiko 
Tra Siebnen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3. En nordo ĝi havas alveturon al la svisa aŭtovojo A3. La loko disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko al Koiro respektive Buchs. Tra la vilaĝo pasas la buslinio de Pfäffikon al Reichenburg kaj ĝi estas elirpunkto de la poŝtaŭtolinio al la valo *Wägital*, al Innerthal.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Siebnen datiĝas el la jaro 972 kiel *Sibineihha*.

Sur la monteto *Sagibügel* ekzistis dum la kelta epoko ekde la 12-a jarcento antaŭ Kristo ĝis la romia epoko fortikaĵo. En la jaro 972 la germana imperiestro Oto la 2-a konfirmis bienposedon de la Monaĥejo Einsiedeln en Siebnen. Dum mezepoko en Siebnen kondukis la ununura ponto trans la rivero Wägitaler Aa. La ponto estis menciita la unuan fojon en la jaro 1450. En la jaro 1353 la unuan fojon estis menciita la kapelo Sankta Nikolao en Siebnen. Ĝi estis filio de la paroĥo de Tuggen. Sian propran preĝejon Siebnen ricevis nur en la 20-a jarcento. La preĝejo *Koro de Jesuo* estis konsekrita en la jaro 1926, kaj tiam Sieben fariĝis propra paroĥo. Tamen Siebenen ne akiris memstarecon kiel komunumo. Tio komplikas la administradon, ĉar necesas ofte trovi kompromisojn inter la tri komunumoj Galgenen, Schübelbach kaj Wangen. Siebenen disponas pri propra administracio kun certaj kompetencoj, kiu tamen estas jure submetita al la tri komunumoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Siebnen-Wangen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la vilaĝo Siebnen
* Siebnen en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:March (distrikto)
Kategorio:Kantono Ŝvico
Kategorio:Setlolokoj de Svislando
Milorad B. Protić

Li malkovris sep asteroidojn kaj la kometon C/1974 Y1. Li ankaŭ studis pri fundamenta astronomio kaj ĉiela mekaniko.

Li estis tri foje direktoro de la Observatorio de Beogrado.

La asteroido 22278 Protitch
estis tiel nomita en lia honoro, kaj la asteroido 1724 Vladimir
ricevis la antaŭnomon de lia avo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Milorad B. Protić

## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologia notico: Milorad B. Protić
* **Serba** Kosmička Srbija između Marsa i Jupitera  at naslovi.net

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Barŝamino

**Barŝamino** (armene Բարշամին Barŝamin) estas antikva dio de la vetero aŭ de la ĉielo de la antaŭ-kristanaj armenoj. Eble ĝi povus esti derivaĵo de la ŝemida dio Baal Ŝamin.

Kategorio:Armenaj dioj
Kategorio:Ĉielaj dioj
Kategorio:Dioj pri vetero
Galgenen

**Galgenen** estas komunumo en la distrikto March en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Galgenen situas proksimume 2 kilometrojn sude de la Supra Lago de Zuriko, ĉe la okcidenta bordo de la rivero Wägitaler Aa, el fluanto de la Lago de Wägital. En oriento la komunumo limas la rivereto *Spreitenbach*, kiu ĉe la norda pinto de la komunumo alfaluas al Wägitaler Aa. En sudo la komunumo etendiĝas ĝis al la norda flanko de la Antaŭalpoj al alteco de 1272 m s.m. Al Galgenen apartenas krom la vilaĝo Galgenen mem la parto de la vilaĝo Siebnen, kiu situas okcidente de la rivero Wägitaler Aa, kaj la vilaĝetoj Achern, Buechli, Stöckli kaj Steinweid.

## Najbaraj komunumoj 
Galgenen limas en nordo al Lachen, en nordoriento al Wangen, en oriento al Schübelbach, en sudo al Vorderthal, kaj en okcidento al Altendorf.

## Trafiko 
Tra Glagenen pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 3 de Zuriko al Koiro kaj paralele al ĝi la svisa aŭtovojo A3, al kiu Galgenen disponas pri komuna alveturejo kun Lachen. Kvankam la grava fervojlinio de Zuriko al Koiro pasas meze tra la komunumo, sur ties teritorio ne situas stacidomo. La plej proksimaj stacidomoj troviĝas oriente en Lachen kaj okcidente en Siebnen sur la teritorio de la komunumo Wangen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Galgenen datiĝas el la jaro 1229 kiel *Galgênne*. La pastra preĝejo Sankt-Martino kaj Nikolao unuan fojon menciiĝis en la jaro 1275. Dum mezepoko la Virina Monaĥejo Zuriko posedis bienojn en Galgnen. La jurisdikcio tiam apartenis al la Grafoj de Habsburgo-Laŭfenburgo. En la jaro 1405 Galgenen venis sub la regado de Ŝvico.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Galgenen
* Galgenen en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Galgenen 148.JPG|Vilaĝocentro
Dosiero:Galgenen preghejo 131.JPG|Katolika Preĝejo Sankt-Martin
Dosiero:Galgenen kristnaska kripo en la preghejo 145.JPG|Kristnaska kripo en la Sankt-Martin-Preĝejo
Dosiero:Galgenen 150.JPG|Novkonstrusetlejo en Galgen
Тоrk Аngеgh

**Tork Angegh** estis antikva armena vira diaĵo de la forto, kuraĝo, la produktado kaj la artoj, ankaŭ nomita Torq kaj Durk/Turk. Li estis konsiderita unu el la pranepoj de Hajko kaj laŭdire reprezentita kiel nesimpatia virfiguro. Li estas menciita de la 4-a-jarcenta armena historiisto Moseo de Ĥoreno kaj konsiderita unu el la signifaj diaĵoj de la armena diaro influita de la irana kaj helena religioj kaj mitologioj. Analogeco estas ofte farita kun la mezorienta dio Nergalo, ankaŭ reprezentita kiel nesimpatia masklo.[eta|290ra|Monumento al Tork Angegh. en [Erevano, Armenio. Skulptisto: Karlen Nurinĝanjan.]]

## La mito 
Tork Angegh estis paŝtisto, sed ne ordinara, li estis heroa. Kiam leonoj kaj tigroj vidis lin, ili alproksimiĝis al li pensante, ke li ankaŭ estas besto kaj ilia potenca reĝo. En iu printempo Tork estis malĝoja, kaj li ne povis forigi sian malĝojon. Li scivolis tagojn kaj noktojn rigardante la sunon per siaj malĝojaj okuloj.

La diino Astghik vidanta lin ekde la ĉielo, venis al li kaj demandis la kialon de lia malĝojo. Tork respondis, ke la kaŭzo de lia malĝojo estis lia soleco, estante sen amo, kaj neniu amus iun gigantan kaj malbelan ulon kiel li. Kaj la diino de la amo rakontis al li pri la bela virgulino Hajkanuŝ, nur ŝi povus ami Tork. Tork trovis la belecon, li ricevis reciprokan amon kaj tio dispelis lian malĝojon.

Tork Angegh uzis nek glavon nek sagojn, li vekis teruron ĉe siaj malamikoj nur per sia aspekto. Sed se ili superus sian ŝokon, tiam li uzus siajn fortojn. Iam invadintoj venis al la bordo de ponta maro per ŝipoj kaj atakis la armenajn setlejojn. Tork ricevis novaĵojn pri granda detruo kaj iris kontraŭ la malamikojn. De malproksime, ili vidis lian timigan altecon kaj furiozan potencon, kaj kuris reen al siaj ŝipoj. Tork alvenis al la bordo, kiam la ŝiparo de la malamiko jam estis sufiĉe malproksima. Kolerega, li tranĉis rokojn en la grandeco de montetoj kaj ĵetis ilin al la malamiko: kiam la rokoj trafis la maron, potencaj ondegoj leviĝis kaj sinkigis la ŝipojn de la malamikoj.

## La origino 
Oni ĝenerale supozas, ke Tork Angegh estas kombinaĵo de du diaĵoj, kiuj lasis spurojn de si mem en lia nomo: Tarku, la antikva anatolia diaĵo de fekundeco, kaj Angegh, pagana dio, kiu estis honorata ĉefe en la provinco Angegh, en sudokcidenta Armenio. Historiisto Moseo de Ĥoreno ankaŭ deklaras ke li estis princo de tiu provinco, tial la referencoj en armena historio al *Angegha tun* (la Domo de Angegh). Laŭ ĉi tiu vidpunkto, la nomo Tork Angegh signifas Tork de Angegh anstataŭ *Tork la Malbela*. Estas ankaŭ interese rimarki, ke en la antikva armena traduko de la Biblio, la nomo de la babilona dio Nargal (4 Reĝoj 17: 30) estas tradukita kiel Angegh.

## Vidu ankaŭ 
* Armena mitologio

## Piednotoj 
* 
* 
* 

Kategorio:Armenaj dioj
Kategorio:Dioj pri arto
Ara la Bela

dekstra|eta|150px|Semiramiso ĉe la korpo de Ara la Bela, pentraĵo de Vardkes Surenianc.
**Ara la Bela** (armene Արա Գեղեցիկ Ara Geghecik) estas legenda armena monarko, pri kiu rakontis Moseo de Ĥoreno ((5-a jarcento)) en sia libro *«Historio de Armenio»*.

En la libro estas skribite, ke asiria reĝino Semiramiso, aŭdinte pri beleco de Ara, multfoje sendis al li kurierojn kun donacoj kaj petis, ke li venu, edziĝu kun ŝi kaj unuigu iliajn regnojn. Liaj rifuzoj ege kolerigis ŝin, kaj ŝi kun grandega armeo rapidis en Armenion. Sed Semiramiso ne volis mortigi aŭ forpeli Aran, ŝi deziris kapti lin por si. Antaŭ batalo ŝi ordonis al siaj militestroj, ke neniu mortigu Aran. Sed en la batalo Ara pereis. Priŝtelantaj de mortigitaj alportis la kadavron al Semiramiso. La reĝino diris al armenoj, ke ili ne venĝu Aran al ŝi, ĉar ŝi ordonis al iuj dioj (verŝajne, aralezoj) leki vundoj de Ara por revivigu lin. Ŝi ja efektive esperis revivigi lin per sia sorĉado, sed ne sukcesis. Tiam Semiramiso trompis armenoj, anstataŭiginte la kadavron de Ara per viva viro, kiu estis unu el ŝiaj amorantoj. Kontentiginta per tiu malveraĵo, la armena armeo ĉesis la militon.

Antikva popola versio de ĉi tiu legendo, verŝajne, havis alian finon, kaj Ara la Bela en ĝi efektive reviviĝas. La legendo inspiris multajn armenajn verkistojn kaj pentristojn al kreado de artaĵojn laŭ ĝi.

Parto da historiistoj identigas Aran kun filo de la reĝo Arame aŭ kun la reĝo Arame mem (proksimume 860—840 a.K).

## Notoj 
Kategorio:Armena mitologio
Kategorio:Armenaj herooj
Horné Pršany

**Horné Pršany,** hungare **Felsőperecsény** [felŝOpereĉEnj], germane **Sonntagsgrund** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Horné Pršany situas en la plej griza parto

## Situo 
Horné Pršany situas inter montoj, fine de sakovojo. Banská Bystrica troviĝas je 6&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1407 en formo *"Persen"*. En 1828 loĝis tie 178 vilaĝanoj en 26 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőperecsény 271 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Horné Pršany 372 homoj, (367 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Horné Pršany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara kaj franca Vikipedioj

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Astghik

En la plej frua prahistoria periodo** Asdghig**, **Astghik**, aŭ **Astlik** (armene: Աստղիկ ) estis kultita kiel la armena pagana diino de la fekundeco kaj amo, poste la tegmenta luko estis konsiderita ŝia personigo, kaj ŝi estis la edzino aŭ amanto de Vahagn. En pli posta pagana periodo ŝi iĝis la diino de amo, de virga beleco, kaj de la akvofontoj.

La festivalo Vardavaro estis dediĉita al Astghik kiu estis festita en meza julio, transformita en kristana festivalo de la Transformo de Kristo, kaj estas daŭre festita de la armenoj. Kiel en la pagana tempo en la tago de tiu festo homoj liberigas kolombojn kaj ĵetas akvon unu sur la alian kun deziroj de sano kaj bonŝanco.

Kun Aramazdo, la patro de ĉiuj dioj, la kreinto de la ĉielo kaj la tero (la suno estas lia personigo), kaj Anahit kiu estis kultita kiel Granda Sinjorino kaj Dieca Patrino (la luno estis ŝia personigo), formas astralan triunuon en la panteono de armenaj paganaj dioj. En la periodo de la helenisma influo Astghik iĝis simila al la greka Afrodito kaj la mesopotamia Iŝtar.

Ŝia nomo estas la etigo de la armena աստղ astġ, "stelo", kiu tra la prahindeŭropa ÷ h₂stḗr estas parenca de la sanskrita stṛ, avesta star, pahlava star, persa sitara, paŝtoa storai, latina kaj itala stela kaj astro. Oni ne kredas ke la nomo rilatas al la emida Iŝtar.

Ŝia ĉefa kultloko estis en Aŝtiŝat (Taron), situanta norde de Kaĉo, kie ŝia kamero estis dediĉita al Vahagn, la personigo de sun-dio, ŝia amanto aŭ edzo laŭ popularaj rakontoj, nomia "vahagna ĉambro".

La temploj kaj didomoj de Astghik situiĝis en aliaj urboj kaj vilaĝoj, kiel ekzemple la monto de Palaty (sudokcidente de lago Van), en Artamet (12 km de Van), kaj tiel plu.

La skandinava ekvivalento de tiu nomo estas Astrid.

Kategorio:Armenaj dioj
Kategorio:Dioj pri amo kaj sekso
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Maraj dioj
Kategorio:Riveraj dioj
Hrochoť

**Hrochoť,** hungare **Horhát** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Hrochoť situas inter montoj, laŭ flankovojoj. Banská Bystrica troviĝas je 18&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la ferepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1424 en formo *"Horhagh"*. La setlejo ricevis reĝajn privilegiojn en 1479. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Horhát 1273 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Zvolenská Slatina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Hrochoť 1374 homoj, (1358 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana baroka preĝejo de 1830

## Famuloj 
* tie vivis episkopo kaj poeto Andrej Sládkovič inter 1847-1856
* tie naskiĝis slovaka superintendanto Izsák Abrahamides

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Tri Martolod

**Tri Martolod** (***Tri Maristoj*** en la bretona) estas bretona tradicia kanzono, famiĝinta interalie pro ĝia interpretado fare de Alan Stivell, kun enkonduko per kelta harpo.

## Teksto 
Tri martolod yaouank... la la la...
Tri martolod yaouank i vonet da veajiñ (bis)

E vonet da veajiñ, gê!
E vonet da veajiñ (bis)

Gant 'n avel bet kaset... la la la...
Gant 'n avel bet kaset beteg an Douar Nevez (bis)

Beteg an Douar Nevez, gê!
Beteg an Douar Nevez (bis)

E-kichen mein ar veilh... la la la...
E-kichen mein ar veilh o deus mouilhet o eorioù (bis)

O deus mouilhet o eorioù, gê!
O deus mouilhet o eorioù (bis)

Hag e-barzh ar veilh-se... la la la...
Hag e-barzh ar veilh-se e oa ur servijourez (bis)

E oa ur servijourez, gê!
E oa ur servijourez (bis)

Hag e c'houlenn ganin... la la la...
Hag e c'houlenn ganin pelec'h 'n eus graet konesañs (bis)

Pelec'h on-oa konesañs, gê!
Pelec'h on-oa konesañs (bis)

En Naoned er marc'had... la la la...
En Naoned er marc'had on-oa choajet ur walenn (bis)

## Variantoj 
Ekzistas multaj variantoj:

* Tiu kanzono aperas en la unua disko de la grupo Tri Yann, *Tri Yann an Naoned* (La tri Johanoj de Nanto).
* En sia muzikaro de muzikoj por sakŝalmo, Polig Monjarret registras version titolitan *Tri-ugent martolod* (60 maristoj).
* La repistoj de kelta grupo Manau inspiriĝis el la harmonio kreita de Alan Stivell en sia ŝlagro, *La Tribu de Dana*.
* La mortmetala svisa grupo Eluveitie ankaŭ inspiriĝis el ĝi por fari kanzonon *Inis Mona*.
* En 2010, franca kantistino Nolwenn Leroy metis ĝin en la 1-an lokon de sia 4-a studia albumo, *Bretonne*.

## Bibliografio 
* *Sonioù-Pobl*, eldonis Skol Vreiz

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto kaj traduko
* Versio kantita de Alan Stivell
* Kanomp Uhel, eldonis Coop Breizh 
* Nachalo Veka feat. Hellawes - Tebya Jdala (more info / download)

Kategorio:Bretona muziko
Králiky

**Králiky** (hungare *Királyka* [kirAjka]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Králiky situas inter montoj, fine de sakovojo. Banská Bystrica troviĝas je 8&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1773. En 1828 loĝis tie 184 vilaĝanoj en 26 domoj. Ĝis 1886 la oficiala hungara loknomo estis *Králike,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. Dum la 20-a jarcento oni minadis karbon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Királyka 412 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zvolena ĵupo, al distrikto de Banská Bystrica, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Králiky 528 homoj, (519 slovakoj).
 
## Vidindaĵoj 
* skiejoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Dustilusa kratago

La **dustilusa kratago** *(Crataegus laevigata)* estas plantospecio el la familio rozacoj *(Rosaceae)*, el la genro kratago.

## Priskribo 
Ĝi estas arbeto aŭ arbusto, kiu kreskas ĝis alto de 10 m. Ĝi aperas en tuta Eŭropo, oni uzas ĝin kiel dens-branĉetan arbuston por viva barilo. La folioj longas 1–6&nbsp;cm kaj havas brilverdan koloron. La floro estas blanka aŭ rozkolora, floras de aprilo ĝis junio. La ŝajnfrukto maturiĝas aŭtone, iĝas ruĝa.

## Subspecioj, varioj 
### *C. laevigata* subsp. *laevigata* 
La folio longas maks. 3,5&nbsp;cm, la vejnoj de la folia dorso ne estas vilaj. La larĝo de sepalo egalas al ties longo. La frukto estas globforma.

### *C. laevigata* subsp. *palmstrushii* 
La folio longas maks. 5&nbsp;cm, la vejnoj de la folia dorso estas vilaj. La sepalo pli longas ol larĝas. La frukto estas longiĝinta globforma.

### *C. laevigata* 'Paul's Scarlet' 
maldekstra|eta|200px|*C. laevigata* 'Paul's Scarlet'
La vario 'Paul's Scarlet' estas ĝardena ornamplanto, ĝi floras en majo kun brilaj, plenruĝaj floroj.

## Kuracefiko 
La dustilusa kratago estas proponata kontraŭ korproblemoj, nome kontraŭ ofta forta sangobatado ĉe plenkreskuloj kun sana koro. Se la malsano venas el organa misformiĝo, oni proponas nur kiel aldonaĵon.

La plantaj efikaĵoj fortigas la kalian pumpilon de la koro kaj tiel reguligas ties ritmon. Ĝi kreskigas la sangofluon en la koronariaj arteroj. Ĝi trankviligas la glatajn muskolojn, havas angiodilatan efikon, trankviligas la fortan korbatadon.

Oni kolektas la florantajn branĉofinojn, kiuj entenas saponinojn, flavonoidojn, volatilajn oleojn kaj aliajn efikaĵojn.

Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Kratagoj
Tanaceto

eta|maldekstra|

**Tanaceto** estas plantogenro (*Tanacetum*) el asteracoj, kun ĉ. 160 florplantoj, kreskantaj en la norda hemisfero. Ili estas plej ofte plurjaraj - malofte unujaraj - moltigaj plantoj aŭ malofte duonarbustoj. Ili havas aromajn odorojn, la rizomo estas la travintruma organo de la planto. La folioj staras alterne, ili estas plej ofte kunmetitaj.

La infloresko estas kapitulo, la frukto akeno.

La tanaceto-specioj estas uzataj kiel nutroplantoj por la larvoj de kelkaj lepidoptero-specioj. Oni ekstraktas la insekticidon piretro el floroj de la genro. Tiel la „dalmata insektopulvo“ estas ekstraktita el la **dalmata insektofloro** (*Tanacetum cinerariifolium*). La sciencan nomon de la genro ''* enkondukis .

## Elektitaj specioj 
*Tanacetum abrotanifolium* (L.) Druce
*Tanacetum achilleifolium* (M. Bieb.) Sch. Bip.
*Tanacetum argenteum* (Lam.) Willd.
*Tanacetum atkinsonii* (C.B.Clarke) Kitam.
*Tanacetum balsamita* L.
*Tanacetum bipinnatum* (L.) Sch. Bip.
*Tanacetum camphoratum* Less.
*Tanacetum cinerariifolium* (Trevir.) Sch. Bip.
*Tanacetum coccineum* (Willd.) Grierson
*Tanacetum corymbosum* (L.) Sch. Bip.
*Tanacetum densum* (Labill.) Sch. Bip.
*Tanacetum ferulaceum* (Sch. Bip.) Walp.
*Tanacetum haradjanii* (Rech. f.) Grierson
*Tanacetum huronense* Nutt.
*Tanacetum macrophyllum* (Waldst. & Kit.) Sch. Bip.
*Tanacetum microphyllum* DC.
*Tanacetum parthenifolium* (Willd.) Sch. Bip.
*Tanacetum parthenium* (L.) Sch. Bip.
*Tanacetum poteriifolium* (Nordm.) Grierson
*Tanacetum praeteritium* (Horw.) Heywood
*Tanacetum ptarmiciflorum* (Webb) Sch. Bip.
*Tanacetum vulgare* L.

## Galerio 

dosiero:Tanacetum balsamita 02.jpg|***Tanacetum balsamita***
dosiero:Tanacetumcamphoratum1.jpg|***Tanacetum camphoratum***
dosiero:Tanacetum_cinerariifolium_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-269.jpg|***Tanacetum cinerariifolium***
dosiero:Tanacetum_coccineum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-037.jpg|***Tanacetum coccineum***
dosiero:Tanacetum corymbosum2 W.jpg|***Tanacetum corymbosum***
dosiero:Tanacetum densum ssp. siasicum GotBot 2015.jpg|***Tanacetum densum***
dosiero:Tanacetum ferulaceum kz1.JPG|***Tanacetum ferulaceum***
dosiero:Chrysanthemum haradjanii 1.jpg|***Tanacetum haradjanii***
dosiero:Tanacetum huronense.jpg|***Tanacetum huronense***
dosiero:Tanacetum_macrophyllum-Stueber.jpg|***Tanacetum macrophyllum**''
dosiero:Tanacetum niveum 'jackpot' 3.JPG|***Tanacetum niveum***
dosiero:Tanacetum parthenium0.jpg|***Tanacetum parthenium***
dosiero:Tanacetum ptarmiciflorum 'Silver Feather' 2.JPG|***Tanacetum ptarmiciflorum***
dosiero:Tanacetum siculum 0119.JPG|***Tanacetum siculum***
dosiero:Pietaryrtti.jpg|***Tanacetum vulgare***

*Tanacetum vulgare* estas plurjara aromodora, amargusta herbo kun plume entranĉitaj folioj, orflavaj kapituloj grandnombre kunmetitaj en korimbo.

## Referencoj 
Kategorio:Asteracoj
1344 Caubeta

'*1344 *Caubeta'''* estas malgranda, treega hela duopa asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Louis Boyer elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan astronomon *Paul Caubet'' de la observatorio de Tuluzo.

## Satelito 
Observoj de , lasis suspekti la ĉeeston de satelito, anoncita en januaro 2012.

La fizikaj kaj orbitaj ecoj de tiu satelito estas ankoraŭ nekonataj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (1344) Caubeta; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Louis Boyer
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
1345 Potomako

**1345 Potomako** estas mezgranda, malhela asteroido de la ekstera ĉefzono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la usona rivero Potomako, kiu akvumas Vaŝingtonon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Joel Hastings Metcalf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
Diabelli-variacioj (Beethoven)

eta|250px|Ludwig van Beethoven kun la partituro de *Missa Solemnis*
Ludwig van Beethoven pretigis la **Diabelli-variaciojn** (verko 120), la *33 variaĵoj pri valso de Diabelli*, kiel nomis ilin Beethoven mem, en la jaro 1823, kiel kontribuaĵo por kolekto de variacioj, kiujn la muzikeldonisto kaj komponisto Anton Diabelli iniciatis je ĉiuj renomaj aŭstraj komponistoj. Beethoven komencis per ili en 1819. Ili estas lia lasta granda pianoverko. Dum ĉi tiu tempo li ankoraŭ komponis la pianosonatojn op. 109, 110 kaj 111 same kiel li verkis pri *Missa Solemnis* kaj la Simmfonio n-ro 9. La valsotemon, simpla temo de 2 x 16 taktoj, antaŭmetis Diabelli.

Komence Diabelli havis la ideon de kolekto, kiu enhavu po unu variacion de ĉiu komponisto. Beethoven tamen ne volis kontribui "ŝuisto-flikaĵon", do simplan sekvencon. Diabelli do eldonis la variaciojn de Beethoven aparte (la unua eldono estis dediĉita al *Antonie Brentano*) kaj sekvigis duan parton kun la verkoj de aliaj, i.a. de Franz Schubert kaj de 11-jara Franz Liszt.

la 33 variacioj estas krom la Goldberg-variacioj de Bach kaj la Bach-variacioj de Reger la plej ampleksa variaciaro por piano. Atentinda estas la varieco de la variacioj: Krutaj kontrastoj, kompleksa ritmaj turniĝoj kaj polifoniaj strukturoj staras en ĉi tiu verko apud ludemaj, senpezigitaj alienoj. La prezentado daŭras entute 50 ĝis 60 minutojn.

La *Beethoven-domo* je Bonn akiris en la jaro 2009 la memskribaĵon pri verko 120 kaj ekspoziciis ĉi tiun ĝis la 20-a de aprilo 2010. En januaro 2010 oni volis prezenti digitaligitan version en la tutteran teksaĵon.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Beethoven Diabelli
Kategorio:Verkoj de Ludwig van Beethoven
Kategorio:Verkoj de 1823
1346 Gotha

'*1346 *Gotha'''* estas asteroido de la ĉefzono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la germana urbo Gotha, kie troviĝis la *Seeberga Observatorio''.

## Ecoj 
Ĝia luma kurbo lasas suspekti, ke ĝi povus esti duopa asteroido.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
1347 Patrujo

**1347 Patrujo** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia oficiala nomo "*Patria*" estas la latina vorto por "*Patrujo*".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1931
Lajos Gockler

﻿**GOCKLER Lajos** (gokler) estis hungara instruisto, pedagogia verkisto naskita en Temeŝvaro en 1864 kaj mortinta ?.
## Kariero
Lajos Gockler studis en Arado, Jena, Zuriko, Parizo, Londono kaj Oksfordo. Li instruis en Aninabánya, Nagybecskerek, Kolozsvár. Li redaktis en Budapeŝto la gazeton *Torontálmegyei Tanügy* (1893) kaj estis kunlaboranto de pluraj aliaj gazetoj.

## Verkoj
**La pédagogie de Herbart* (Paris, 1905); 
**A jellemnevelés módjai és eszközei* (Bp., 1921); 
**Átöröklés és nevelés* (Bp., 1928); 
**Die Grundfragen der Erziehung in biologischer Bedeutung* (Halle, 1935).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Gockler, L.