open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Drégelypalánk

eta|dekstra|300px|Fortikaĵo de Drégely
**Drégelypalánk** (drEgejpalAnk) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0508/19.0508
* Loĝantaro: 1680
* Poŝtkodo: 2646
* Telefonprefikso: 35

## Geografio 
Drégelypalánk situas laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Krupina, laŭ fervojo Vác-Balassagyarmat. La lasta urbo troviĝas 21, Rétság 18 km-ojn.

## Historio 
Komence estis 2 apudaj vilaĝoj Drégely kaj Palánk. La unua komunumo menciiĝis unuafoje en 1274 en formo *"Dráguly"*. Antaŭ la turkoj Drégely ricevis la rangon kampurbo, kiun en 1534 turkaj kaj transilvaniaj militistoj bruldetruis. En 1626 preskaŭ okazis batalo, sed armeo de Gabrielo Bethlen retiriĝis. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

## Fortikaĵo 
Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0457/19.0591

Fortikaĵo de Drégely sur monto 444 m-ojn alta apartenas la plej konataj hungaraj fortikaĵoj, pri la sieĝo János Arany verkis poemon pri tio. La fortikaĵo menciiĝis unue en 1308, kiun la turkoj okupis en 1552. La heroa defendisto estis György Szondy (heroo). La fortikaĵo ne ripariĝis kaj poste ne uziĝis.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1792, la turo estas 36 m-ojn alta
* monumento pri Sankta Triunuo memore al pesto en 1762
* Nacia parko Danubo-Ipoly

## Famuloj 
* en Drégelypalánk naskiĝis Jenő Horváth (oficiro)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Patvarc

[300px|eta|dekstra|Patvarc el la [aero]]

**Patvarc** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0653/19.3508
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 2668
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, proksime de maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ traira flankovojo (ĉefvojo preteriras), laŭ fervojo Vác-Balassagyarmat. La lasta troviĝas 7, Szécsény 16, Rétság 27&nbsp;km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj slavoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1335 en formo *"Potvorch"*. Meze de la 16-a jarcento Patvarc apartenis al la Osmana Imperio, fine de tiu erao ĝi senhomiĝis. Post Traktato de Trianon Patvarc trovis sin apud al nova landlimo. Inter 1973-1990 la vilaĝo ne estis municipo.

## Vidindaĵoj 
* novgotika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1858
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Hugyag

**Hugyag** (hudjag) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0872/19.4319
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 2672
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), fine de mallonga sakovojo, ĉefvojo kaj fervojo Szécsény-Balassagyarmat preteriras. La lasta troviĝas en distanco de 15 km, Szécsény en 8&nbsp;km. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Historio 
La vilaĝo iĝis kampurbo en 1333. Hugyag havis gravan ponton, kiu detruiĝis en 1849 kaj en 1944. Post Traktato de Trianon Hugyag trovis sin apud al la nova landlimo. Tiuj vilaĝanoj, kiuj havis parcelojn en la alia flanko, perdis ilin.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo de 1754
* statuo pri Stefano la 1-a (Hungario) de 2000
* fiŝkaptista lago nomata Csujta (ĉujta)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Monteto Moran

eta|250px|Monteto Moran
eta|250px|Popolo dancas en la parko
**Moran Monteto** (koree: 모란봉; **Moranbong**) estas monteto de Pjongjango, Nord-Koreio. Ekde Kogurjo-epoko Moran Monteto estis Fortikaĵo de Pjonjango. Nun ankoraŭ restas burgaj muroj kaj pavilonoj.

La monteto estas fama por ĝiaj kuriozaj karakterizaĵoj kaj pejzaĝoj, kiel politika signifo.

La monteto estas asociita kun la revolucia historio de prezidento Kim Il-sung, ĉefo Kim Ĝong-il kaj kontraŭ-japana heroino Kim Jong Suk. Ĉe la piedo de la monteto Kim Il-sung en 1940 supozeble donis publikan paroladon post reveno de la ekzilo. Ekzistas multnombraj monumentaj strukturoj lokitaj sur Moran Monteto, kiel la Pavilono Ulmil. Krome ili inkluzivas la Triumfan Arkon de Pjongjango, Kim Il-sung-an Stadionon, la monumentojn al Prezidanto Kim Il-sung ktp. Ĉe la piedo de la monteto estas la Jonsung revolucia loko, kiu transdonas la "revoluciajn atingojn" de Prezidento Kim Il-sung kaj la Hungbu revolucia loko kiu estas asociita kun la historio de ĉefo Kim Jong-Il kaj inkluzivas arbojn portante sloganojn skribitajn dum la kontraŭ-japana revolucia lukto.

Kategorio:Geografio de Pjongjango
Kategorio:Montoj en Nord-Koreio
Ludányhalászi

**Ludányhalászi** (ludAnjhalAsi) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Szécsény. "Halász" signifas: fiŝisto. Ludányhalászi estas 6 km-ojn longa, kiu estas la plej longa vilaĝo de Hungario.
eta|300px|Kastelo kaj preĝejo de Ludányhalászi

## Bazaj informoj 
* Areo: 21 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1345/19.5253
* Loĝantaro: 1630
* Poŝtkodo: 3188
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Ludányhalászi situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ traira flankovojo kaj fervojo Balassagyarmat-Ipolytarnóc. Budapeŝto troviĝas en distanco de 90 km. Szécsény de 5 km. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Historio 
La loko estis unuafoje menciita en 1250 en formo *"Halászi"*, sed apude estis ankaŭ vilaĝo "Ludány". Ekde 1552 ili apartenis al la Osmana Imperio. Iam Ludány estis disigita al Felső- kaj Alsó-Ludány (=Supra kaj malsupra Ludány). Post Traktato de Trianon ambaŭ vilaĝoj trovis sin apud al la nova landlimo. En 1948 unuigita vilaĝo naskiĝis, kies nomo iĝis Ludányhalászi.

## Vidindaĵoj 
* fundamente mezepoka katolika Preĝejo de Sankta Andreo (Ludányhalászi)
* klasikisma unuetaĝa kastelo de Ráday (rAdai) kun protektata parko
* fiŝkaptistaj lagoj
* ŝtona kruco de 1802

## Famuloj 
* en vilaĝo Ludány naskiĝis grafo Gedeon Ráday
* en vilaĝo Felsőludány naskiĝis historiisto Elemér Varjú

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Charles Durand

**Charles X. DURAND** estas ekonomikisto. Li naskiĝis en 1949 en Francio. Lia denaska lingvo estas la franca. Durand estas civitano de Francio, Usono kaj Kanado.

Li kompetentas pri tekniko, ekonomio, informadiko, estrado de entrepreno kaj universitatnivela instruado. Li laboris 7 jarojn en Kanado, 13 jarojn en Usono, 3 jarojn en Japanio kaj 3 jarojn en Vjetnamio.

En siaj verkoj li forte atakas la influon de Usono pere de la angla lingvo. Li subtenas Esperanton. 

Li estis honora gasto en la Universala Kongreso de Esperanto en Vilno, Litovio, en 2005.

## Verkoj
Li verkis plurajn librojn. Inter aliaj menciindas:
* „La mise en place des monopoles du savoir“ (La firmigo de la monopoloj pri scio) L’Harmattan, Paris, 2002
* « La nouvelle guerre contre l’intelligence » (La nova milito kontraŭ inteligenteco) F.X. de Guibert, Paris, 2000 kun unua volumo « Les mythologies artificielles » (artefaritaj mitologioj), dua volumo « La manipulation mentale par la destruction des langues » (Mensa manipulado pere de detruo de la lingvoj) kaj tria volumo « Un nouveau programme pour la conscience » (Nova programo por konscio)

Kategorio:Francaj ekonomikistoj
Kategorio:Kanadaj ekonomikistoj
Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Kategorio:Lingva justeco
Cisterno

[eta|230px|Cisterno en la eksa [portugala fortikaĵo El Jadida en Maroko.]]
eta|230px|Repreni la akvon el malgranda cisterno.
**Cisterno** (de latina "cisterna < cista", *korbo*) estas (ofte) subtera baseno por kolekti akvon.

Laŭ Francisko Azorín **Cisterno** estas *Ujo, ofte masonita subtere, por rezervi akvon, aŭ nafton, petroleon, k.c.* Kaj li indikas etimologion el greka *kiste* (ujo) kaj de tie la latina *cisterna* el *ciste* (kesto, ujo).

## Priskribo 
Cisternoj estas tutmonde uzataj, precipe ĉe lokoj, kie ne ekzistas regula provizo de akvo aŭ la alfluo de akvo estas malregula. Se ne estas natura akvofluo (fonto, rivero, lago) oni kolektas pluvakvon aŭ alportas la akvon per tuboj aŭ veturiloj.

Modernaj cisternoj por unuopaj domoj kutime konsistas el plasto. Por pli grandaj cisternoj por fabrikoj, vilaĝoj aŭ eĉ urboj oni preferas betonon kaj maldikan kovrilon el alia materialo.

La posta apliko de la kolektita akvo difinas la konstrumetodon kaj la operadon de la cisterno.

Se la akvo estas por trinki, oni devas plej strikte eviti malpuraĵojn, kiuj povas malfavore influi la guston aŭ la mikrobiologian kvaliton. Ofte la akvo estas utiligata por akvumi plantojn.

150px|maldekstra|eta|Cisterno

## Fortikaĵoj 
Fortikaĵoj, ekzemple dum la eŭropa mezepoko, multe dependis de trinkebla akvo, kiu estis pli grava problemo ol nutraĵo. Se la fortikaĵo, kiu foje troviĝis sur alta monto, ne havis fonton, oni dependis de kolektita pluvakvo. Pro la grava rolo da la akvo por la defendokapablo oni trovas grandajn cisternojn en fortikaĵoj.

## Cisterno kiel ujo por aliaj substancoj 
Cisterno povas ankaŭ esti rezervujo por la transporto aŭ la konservado de likvoj (vino, oleo, benzino ktp.). Pro tio oni parolas pri cisternovagono, cisternoŝipo aŭ cisternokamiono.

## Eksteraj ligiloj 
* Instruo kiel konstrui cisternojn. 
* Diferencoj inter diversaj porrikoltaj cisternaĵoj. 
* Perfekta modelo por akvokunigaj sistemoj. 

## Notoj 
Kategorio:Akvo
Leokadio

**Leokadio** (latine *Leocadia*) estas virina persona nomo malofte uzata nuntempe, i.a. de la sanktulino Sankta Leokadio, martirino mortita ĉirkaŭ la jaro 304, kies festotago estas la 9-a de decembro. La nomo signifas "devena de Lefkado", unu el la Ioniaj Insuloj en Grekio. 

En latinidaj landoj kelkaj vilaĝoj kaj preĝejoj portas la nomon de Sankta Leokadio. En la formo "Leocadia" ĝi ankaŭ estas la nomo de asteroido, nomita laŭ la rusa nom-varianto de ĝia rusa malkovrinto.

## Alialingvaj variaĵoj
* Franca: Léocadie
* Galega: Llocaya
* Germana: Leocadia
* Hispana: Leocadia
* Kataluna: Llocaia
* Malnovgreka: Λευκάδία
* Latina: Leocadia
* Pola: Leokadia
* Portugala: Leocádia
* Rusa: Леокадия

## Vilaĝoj 
### Francio
* Sainte-Léocadie, vilaĝo en franca Katalunio, en la regiono Langvedoko-Rusiljono.

### Hispanio
* Santa Leocadia (Santa Llocaya), loĝloko apartenanta al Lodeña (norda Hispanio)

## Preĝejoj 
### Francio
* *Saint Léocadie* en Vic-la-Gardiole (suda Francio)

### Hispanio
* *Santa Leocadia* en Miou (Asturio, Hispanio)
* *Santa Leocadia de Parga* / (Guitiriz)
* *Santa Leocadia* en Válgoma

## Vidu ankaŭ
* Esperantaj personaj nomoj

## Literaturo
* **1988**: Cherpillod, André. Dictionnaire etymologogique des noms d'hommes et de Dieŭ [Etimologia vortaro de nomoj de homoj kaj Dioj]. Paris, Milan, Barcelone, Mexico: Masson 1988, p. 255

Kategorio:Virinaj personaj nomoj
Kategorio:Sanktuloj
Nógrádszakál

**Nógrádszakál** (nOgrAdsakAl) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en subregiono de Szécsény.
eta|maldekstre|Centro de Nógrádszakál

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1821/19.5288
* Loĝantaro: 660
* Poŝtkodo: 3187
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Nógrádszakál situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ traira flankovojo kaj fervojo Ipolytarnóc-Balassagyarmat. La lasta troviĝas 29, Salgótarján 17, Szécsény 15 km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Historio 
Post Traktato de Trianon Nógrádszakál trovis sin apud al la nova landlimo. Fine de 1944 la fervoja kaj voja pontoj detruiĝis, iom poste rekonstruiĝis.

## Vidindaĵoj 
* golgoto kun kapelo sur 240 m-ojn alta monto
* baroka poŝto
* akvonivela indikilo de la rivero

## Famuloj 
En Nógrádszakál naskiĝis arkitekto Pál Havassy kaj mortis pastro Miklós József Lepsényi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Őrhalom

**Őrhalom** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat. La nomo signifas: sentinelomonteto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.076/19.406
* Loĝantaro: 1110
* Poŝtkodo: 2671
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Szécsény-Balassagyarmat. La lasta troviĝas 12, Szécsény 11 km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 pri tue apuda iama vilaĝo, iom poste Őrhalom menciiĝis en formo *"Stras"* aŭ *"Zthras"*. La kampoj apartenis al ĉefepiskopejo de Esztergom, baldaŭe al fortikaĵo de Szécsény. La turkoj okupis la vilaĝon en 1579, kies nomo estis tiam *Istraj*. Post Traktato de Trianon Őrhalom trovis sin apud al nova landlimo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1937
* kapelo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1888

== Komunumoj pri *őr* (= sentinelo) en Hungara reĝlando ==
Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Cidoniarbo

alternative=Cydonia oblonga|eta|418x418ra|Detaloj de frukto de *Cydonia oblonga*
**Cidoniarbo** (science: *Cydonia oblonga* estas fruktarbo, sola membro de la genro *Cydonia* el la familio rozacoj: **cidonio** estas la frukto de tiu arbo.

**Cidoniarbo** aŭ **cidoniujo** estas falfolia arbo aŭ arbusto alta 5 - 8 kaj larĝa 4 - 6 metrojn, kiu originas el Kaŭkazio. La ovalaj folioj subflanke kovritaj de blanka feltesko havas entjeran randon. La helrozaj floroj aranĝiĝas aparte kaj kvazaŭ sesilas. La cidonifrukto kun ŝelo komence verda kaj feltita, flavan kiam matura, laŭspece havas iom malglobe pomeskan ĝis pireskan formon kaj grandon.
eta|250px|maldekstra|La frukto de cidoniarbo
[eta|maldekstra|La [marmelado farita de cidonio]]
La cidoniarbo estas pli rezista al malvarmo ol la pir- aŭ la pomarbo. Ĝi ekfloras aprilfine, do facile evitas malfruajn frostojn. La fruktoj maturiĝas en aŭtuno. Tiam ili perdas grandan parton de la surŝela grizblanka haretaro. Nur kelkaj specoj manĝeblas krudaj, el ĉi-cele tro acida, malmola aŭ adstringa plejmulto oni faras marmeladojn, pudingojn, brandojn ktp.

Greftaĵoj de cidonio sur pirarbon ofte uzatas por plifruigi la maturiĝon kaj plimultigi la rikoltotajn pirojn.

La kultivado de la cidonio eble pli malnovas ol tiu de piroj kaj pomoj. Verŝajne la "pomo" en interalie la Alta Kanto aŭ la greka mito pri Pariso kaj la "ora pomo" fakte rilatas al cidonio. Tia mistraduko rezultus el tio, ke la antikva greka lingvo konsideras kaj cidonion kaj pomon kiel pomon (μήλον). Simbolo de beleco, feliĉo, fekundeco ktp. tradicie estis la cidonio - la "kidonia pomo" (κυδώνιον μήλον).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Chaenomeles japonica (= florcidonio aŭ japania kenomelo)

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Fruktarboj
Kategorio:Rozacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Plataforma Solar de Almería

La **Plataforma Solar de Almería** estas centro de esploro poreluzo de la sunenergio. Ĝi estis fondita en komenco de la 1980-aj jaroj kaj situas en dezerto de Tabernas en la hispana provinco Almería. Ĝi etendiĝas sur pli ol 100 hektaroj kaj oni instalis tie pli ol 20.000&nbsp;m² da spegula surfaco. Oni provis tie diversajn teknikojn, precipe suncentralojn, inter naturaj cirkonstancoj.

La esplora centro ekfunkciis en 1982, tie kunlaboras germanaj kaj hispanaj esploristoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

centre|eta|Plataforma Solar de Almería|780x780ra
Kategorio:Sunenergio
Puerto de la Cruz

**Puerto de la Cruz** estas urbo kaj municipo ĉe la norda marbordo de insulo Tenerifo (Hispanio) kaj grava turismejo. Ĝis 1772 ĝi nomiĝis **Puerto de la Orotava** kaj apartenis al la proksima, pli alte situanta urbo La Orotava. Nun ĝi konsistigas propran municipon, la aree plej malgrandan de la insulo.

Kvankam oni indikas ĝian alton (en la centro) je inter 4 kaj 9 metroj super marnivelo, ĝi etendiĝas de la marnivelo mem ĝis la vulkana pinto *Las Arenas* kun 249 metroj. Pro la kruteco de la insulaj flankoj ne ekzistas ebena strio ĉeborda; forirante de la marbordo oni pli kaj pli altiĝas.

Same pro la krutaj bordoj Puerto de la Cruz ne havas naturajn plaĝojn; sed oni kreis la artefaritajn plaĝojn *Playa Jardín* (okcidente) kaj *Playa de Martiánez* (oriente). De la ondoj de la Atlantiko oni profitas por ondorajdado; sed ofte, eĉ ĉe bela vetero, ili estas tiom fortaj, ke oni malpermesas baniĝon.

## Vidindaĵoj 
* En la orienta parto de la urbo troviĝas impresa botanika ĝardeno, nomata Jardín de aclimatación de La Orotava.
* Loro Parque

Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Kanarioj
Sunforno

[eta|Sunforno *Centre du Four Solaire Félix Trombe* en franca [Font-Romeu-Odeillo-Via|Odeillo]]
**Sunforno** estas optika sistemo por produkti koncentrigitan sunradiadon. La koncentrigita energio de la sunlumo povas servi por simpla varmegigo de materialoj, malnoviĝa eksperimento de plastoj aŭ lakoj, por endotermaj reakcioj aŭ por ŝarĝiĝaj eksperimentoj pri mekanikaj aŭ elektraj eroj.

## Konstruformoj 
Oni uzas konkavajn spegulojn por kolekti la alvenantan lumon en fokusa punkto. La respegula surfaco povas grandi de 1m² ĝis kelkaj 100m². Se oni bezonas pli grandan surfacon, oni uzas plurajn spegulojn, kiuj estas fokusitaj je la sama punkto.

Por atingi maksimuman povumon, oni devas postsekvi la sunmoviĝon.

## Vidu ankaŭ 
* Sunkaldrono
* Horace-Bénédict de Saussure

Kategorio:Sunenergio
Steve McQueen

**Steve MCQUEEN**, plennome **Terence Stephen MCQUEEN** (naskiĝis la  en Indianapolis, Indiana, kaj mortis la  en Juarez, Meksiko) estis usona filma aktoro.

McQueen estis vira kaj lakonika usona filma stelo de la 60-a jaroj kaj la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento, li agadis malvarme. La herooj korpigataj de li ofte parolis sian filman rolon peragade kaj nur malofte per vortoj.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Eksaj katolikoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 24-an de marto
Kategorio:Mortintoj la 7-an de novembro
Pola landvojo n-ro 52

La **pola landvojo n-ro 52** (**DK52**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 74 km. Ĝi kunligas la urbojn Bielsko-Biała kaj Głogoczów.

## Pli gravaj urboj laŭ DK52 
* Bielsko-Biała (, )
* Kozy
* Bujaków
* Kobiernice ()
* Czaniec
* Kęty ()
* Bulowice
* Andrychów ()
* Inwałd
* Chocznia
* Wadowice ()
* Klecza Dolna
* Klecza Górna
* Barwałd Średni
* Kalwaria Zebrzydowska ()
* Brody
* Izdebnik
* Biertowice ()
* Krzywaczka
* Głogoczów ()
Litke

**Litke** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2114/19.6011
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 3186
* Telefonprefikso: 32

## Geografio 
Litke situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo, kontraŭe Trenč troviĝas), laŭ traira flankovojo kaj fervojo Ipolytarnóc-Balassagyarmat. Szécsény troviĝas 20, Salgótarján 24 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri Litke el 1337. La tataroj en 1241, post la mezepoko la turkoj detruis la vilaĝon. En 1725 hospitalo ekfunkciis. Post Traktato de Trianon Litka trovis sin apud al la nova landlimo. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, kulturdomo, poŝto, kuracejo.

Litke havas fortajn kulturajn kontaktojn kun Kalonda kaj Veľká nad Ipľom.

## Vidindaĵoj 
* paroĥo de 1626
* baroka preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1766
* akvorezervujo
* iama grenejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Ipolytarnóc

**Ipolytarnóc** (ipojtarnOc), slovake Ipeľský Trnovec estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.237/19.6301
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 3138
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Ipolytarnóc situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ traira flankovojo kaj fervojo Ipolytarnóc-Balassagyarmat. Budapeŝto troviĝas 140, Salgótarján 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri Ipolytarnóc el 1337 en formo *"Tarnócz"*. La kampoj apartenis al diversaj nobelaj familioj. Post la mezepoko la vilaĝo "Tarnofcse" estis parto de la Osmana Imperio. En 1727 tie okazis departementa kunsido. En 1874 incendio okazis, en 1896 la fervojo atingis la vilaĝon. Post Traktato de Trianon Ipolytarnóc trovis sin apud al la nova landlimo. Inter 1973-1990 la municipo estis en Litke. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Reĝo Kristo de 1688, en 1747 trakonstruita, en 1949 tute rekonstruita
* tombeja kaj pilgrimloka kapelo omaĝe al Sankta Anna de 1813
* diversaj pratempaj restaĵoj trovitaj en 1837
* nobeldomo de Bory (bori)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Mihálygerge

**Mihálygerge** (mihAjgerge) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján. Mihály signifas: Mikaelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1963/19.6343
* Loĝantaro: 680
* Poŝtkodo: 3184
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Mihálygerge situas sub monto 396 m-ojn alta, laŭ rojo, laŭ la slovaka landlimo, laŭ traira flankovojo. Salgótarján kaj Szécsény troviĝas proksimume po 20 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri Mihálygerge el la 14-a jarcento. La kampoj apartenis al diversaj nobelaj familioj. Post Traktato de Trianon Mihálygerge trovis sin apud al la nova landlimo. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

En Mihálygerge aŭtonomio de ciganoj funkcias.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1766
* akvorezervujo, samtempe fiŝkaptista lago
* monumento pri falintoj um la mondomilitoj
* monumento pri la miljaro, 11 m-ojn alta

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Karancskeszi

**Karancskeszi** [karanĉkesi] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Salgótarján.

## Bazaj informoj
* Areo: 32 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1619/19.7054
* Loĝantaro: 1940
* Poŝtkodo: 3183
* Telefonprefikso: 32

## Situo
Karancskeszi situas sub monto nomata Karancs 720 m-ojn alta, laŭ rojo, la slovaka landlimo preteriras, laŭ traira flankovojo. Salgótarján troviĝas 13, Szécsény 20, Bátonyterenye 26 km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Historio
La unua mencio devenis pri Karancskeszi de 1227. Ŝajnas, la vilaĝo prenis sian nomon de figuro "Kesze" (kese), kiun ne miskomprenu kun hungara gentonomo "Keszi". Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. En 1831 kaj en 1873 ĥoleroj okazis. Post Traktato de Trianon Karancskeszi trovis sin apud al la nova landlimo. Inter 1923-1950 apud la vilaĝo karbominejo funkciis.

Vilaĝservoj estas lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj
* katolika Preĝejo Sankta Mikaelo (Karancskeszi) el la 13-a jarcento, en 1775 trakonstruita
* nobeldomo de Prónay [prOnai] de 1796

## Famuloj 
En Karancskeszi naskiĝis Zoltán Mészáros (kemiisto).
Peritecio

eta|dekstra|Peritecio
**Peritecio** (latine *Perithecium*) estas globo- aŭ kono-forma askujo kun ostiolo (eta malfermaĵo) de kelkaj sakfungoj (Sordariomicetoj, Dotideomicetoj, ... ).

## Vidu ankaŭ 
Apotecio,
Klejstotecio,
Asko,
Parafizo

Kategorio:Funganatomio
Juno

**Juno** povas esti:
* en Romia mitologio, alia nomo de edzino de Jupitero, vidu Junono
* kosmosondilo esploranta Jupiteron, vidu Juno (kosmosondilo)
* genro de plantoj el iridacoj, vidu Juno (planto)
Apotecio

eta|dekstra|Apotecio
**Apotecio** (latine *apothecium*) estas disko- aŭ pelvo-forma askujo de kelkaj sakfungoj (Orbiliomicetoj, Pezizomicetoj, Lekanoromicetoj aŭ Leotiomicetoj).

## Vidu ankaŭ 
Peritecio,
Klejstotecio,
Asko,
Parafizo

Kategorio:Funganatomio
Kartingo

**Kartingo** estas ĝenerale ingo kie oni povas gardi aŭ konekti karto; ĉe informadiko estas kunigilo per kia estas konektigaj elektronikaj kartoj. Kartingoj permesas modifi komputilojn nur per ŝanĝo de aldonaj kartoj.

## Vidu ankaŭ 
* PCI
Lando de Sankta Briego

La **lando de Sankta Briego** aŭ **Penteŭro kaj Goelo** (; ), estis unu el la naŭ malnovaj diocezoj de Bretonio, kiu nombris 131 komunumojn kaj  loĝantojn (1999) sur areo de  km². Ĝia ĉefurbo estis Saint-Brieuc. 

La lando de Sankta Briego situis en la nordo de Bretonio kaj kovris la okcidenton de la nuna departemento ''Côtes-d'Armor'' kaj etan parton de tiu de Morbihan. 

La bretonan lingvon oni parolas nuntempe ĉefe de la nord-okcidenta flanko de Paimpol ĝis Plouha.

Kategorio:Bretonio
Sankta Briego
Abraham Mendelssohn Bartholdy

**Abraham Mendelssohn Bartholdy** (* 10-an de decembro 1776 en Berlino; † 19-an de novembro 1835 samloke) devena de la germanjuda familio Mendelssohn. Li estris inter 1804 kaj 1822 kune kun sia frato Joseph la de tiu fonditan Bankon Mendelssohn kaj same kiel tiu ĉi apartenis al la fondintoj de la Asocion de Amikoj.

Liaj gepatroj estis la filozofo Moses Mendelssohn kaj Fromet Gugenheim.
Kiel *Abraham Mendelssohn* li estis edukita komence de la 19-a jarcento en la Banko Bould & Co en Parizo. Tie li konatiĝis kun sia posta edzino Lea Salomon, kiu naskis al li kvar gefilojn. En 1812 li transloĝis kun sia familio al Berlino. Li edukis siajn gefilojn kristanaj kaj finfine transiris al protestantismo (1822). Je tio li alprenis la kristanan nomon Bartholdy.

Du el la kvar gefiloj de Mendelssohn Bartholdy famiĝis kiel muzikistoj: Lia unua filino Fanny, kiu edzigis la pentriston Wilhelm Hensel, ankaŭ estis renoma komponisto kiel sia frato naskita en 1809 , Felix.

## Literaturo 
* Mendelssohn-Studien, herausgegeben für die Mendelssohn-Gesellschaft von Cécile Lowenthal-Hensel, Rudolf Elvers, Hans-Günter Klein und Christoph Schulte, Berlin 1972 bis Hannover 2007
* Thomas Lackmann: *Der Sohn meines Vaters: Biographische Studie über Abraham Mendelssohn*, Göttingen, Wallstein 2007. ISBN 978-3-8353-0111-5

## Eksteraj ligiloj 
* Kurzbiographie Abraham Mendelssohn Bartholdys in der Mendelssohn-Enzyklopädie
* http://www.mendelssohn-gesellschaft.de

Kategorio:Germanaj bankistoj
Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Kategorio:Konvertitoj de judismo al kalvinismo
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Germanaj kalvinistoj
Kategorio:Familio Mendelssohn
Karancsberény

**Karancsberény** (karanĉberEnj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján.

## Bazaj informoj 
* Areo: 23 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1842/19.7487
* Loĝantaro: 990
* Poŝtkodo: 3137
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Karancsberény situas sur malebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo, laŭ traira flankovojo. Salgótarján troviĝas 13, Szécsény 25, Bátonyterenye 27&nbsp;km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Historio 
La unua mencio devenis pri Karancsberény de 1256, apartenanta al fortikaĵo de Nógrád. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. Post Traktato de Trianon Karancsberény trovis sin apud al la nova landlimo.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo el la 17-a jarcento, en 1794 trakonstruita
* baroka nobeldomo de Berényi (berEnji) el la 18-a jarcento, nun vilaĝdomo
* unuetaĝa ĉasdomo de Légrády (lEgrAdi) de 1937, en 1944 la domo estis centro de partizanoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Trafiksignaloj

eta|Trafik-tabuloj regulas vojan trafikon per piktogramoj.

**Trafiksignaloj** kaj **trafikŝildoj** regulas la trafikon sur publikaj stratoj. Ili estas preskriboj de ŝtataj aŭtoritatoj kaj jure devigaj por ĉiuj trafikantoj. Trafiksignaloj estas i.a. semaforoj kaj aliaj trafiklumoj, veturejaj markoj (ekzemple leno-disigaj strioj, haltstrioj antaŭ semaforo ktp.), trafikŝildoj kaj man-signaloj de trafik-policistoj.

Trafik-tabuloj montras facile kompreneblajn piktogramojn kaj "ordonas", "avertas" aŭ "informas". Tabuloj indikantaj direktojn al iuj cellokoj (ekzemple al la urbocentro aŭ alia urbo) ne apartenas al trafik-tabuloj en strikta senco, ĉar ili ne havas karakteron de ŝtata preskribo. Ilin oni nomas voj-indikantaj tabuloj.

Inter la diversaj klasoj de trafiksignaloj ekzistas jena hierarkio: plej altan prioritaton havas man-signaloj kaj ordonoj de policistoj, poste trafiklumoj kaj semaforoj, poste trafik-tabuloj kaj veturejaj markoj kaj laste ĝeneralaj reguloj kiel "dekstre antaŭ live" (en landoj kun dekstraflanka trafiko).

## Internacia unuecigo 
Estas strebo internacie unuecigi trafiksignalojn por faciligi transliman trafikon kaj altigi trafik-sekurecon. Al tio celas diversaj traktatoj de internacia juro kiel ekzemple la Viena Traktato pri Trafiksignaloj de la 8-a de novembro 1968. Unu el la plej konataj ekzemploj estas la ruĝa okangula "halt!"-tabulo, kiu en multaj landoj havas la surskribon "STOP". Aliaj reguloj ĝis hodiaŭ ne estas harmoniigitaj, ekzemple la reguloj pri la prioritata enveturado en trafikcirklon.

eta|altdekstre|Prioritata vojo ĉe vojkruciĝo

## Kilometra cipo 
Vidu ŝosea cipo

## Kritiko 
Tro multaj trafiksignaloj povas konfuzi trafikantojn. Ekzistas diversaj provoj forte malpliigi trafiksignalojn kaj precipe trafik-tabulojn. Kelkaj komunumoj en Nederlando, Belgio kaj Danio eksperimente forigis preskaŭ ĉiujn trafiksignalojn kaj laŭ la principo de la "dividita spaco" (angle "shared space") lasas la trafikantojn aŭtonome reguli la trafikon. Laŭ akompanaj studoj la rezultoj estus kontentigaj. Pliiĝo de akcidentoj ne estus konstatebla.

## Vidu ankaŭ 
* Reguloj de trafiko
* Lingva pejzaĝo

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Strataj mebloj
San Melchor Betaza

**San Melchor Betaza** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Melchor Betaza*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 257.

## Geografio 
San Melchor Betaza apartenas al la distrikto Villa Alta al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono *Sierra Norte*), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 919 loĝantojn. El tiuj estis 423 viroj kaj 496 virinoj. La komunumo havas surfacon de 37 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1480 metroj super la marnivelo.
maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 989 indiĝenoj. El tiuj 888 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 888 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* San Melchor Betaza  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Norda montaro de Oaĥako
Karancslapujtő

**Karancslapujtő** [karanĉlapujtO] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Salgótarján.

## Bazaj informoj
* Areo: 19 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1525/19.7425
* Loĝantaro: 2890
* Poŝtkodo: 3182
* Telefonprefikso: 32

## Situo
Karancslapujtő situas sur malebenaĵo, sub monto Karancs 720 m-ojn alta, laŭ la slovaka landlimo, laŭ flankovojoj. Salgótarján troviĝas 10, Szécsény kaj Bátonyterenye po 23&nbsp;km-ojn.

## Historio
eta|Preĝejo de Karancslapujtő
Tie oni trovis tombon de hungaro el la 10-a jarcento. La unua mencio devenis pri la loko de 1303. Tiutempe aŭ poste diversaj apudaj vilaĝoj formiĝis: Mikófalva, Bocsár (boĉAr), Karancsapátfalva kaj Lapujtő. Post Traktato de Trianon Karancsberény trovis sin apud al la nova landlimo. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, kulturdomo.

## Vidindaĵoj 
* kastelo de Mocsáry [moĉAri] kun parko
* Preĝejo Patrono de Hungaroj (Karancslapujtő)
* Kapelo Sankta Margareta (Karancslapujtő)
Karancsalja

**Karancsalja** [karanĉalja] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Salgótarján.
eta|maldekstre|Vojo en Karancsalja
eta|Bazlernejo en Karancsalja

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1292/19.758
* Loĝantaro: 1630
* Poŝtkodo: 3181
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Karancsalja situas sur malebenaĵo, sub monto Karancs 720 m-ojn alta, laŭ la slovaka landlimo, laŭ flankovojoj. Salgótarján troviĝas 6, Szécsény 23, Bátonyterenye 20 km-ojn.

## Historio 
Apud la vilaĝo oni minis karbonon ĝis meze de la 20-a jarcento. Post Traktato de Trianon Karancsalja trovis sin apud al la nova landlimo. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1886

## Famuloj 
En Karancsalja naskiĝis:
* dekoraciisto Róbert Menczel
* futbalisto Iván Menczel.

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Zabar

**Zabar** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, Distrikto Salgótarján.
eta|maldekstre|Katolika preĝejo de Zabar

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1402/20.0571
* Loĝantaro: 570
* Poŝtkodo: 3124
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Zabar situas sur malebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo, fine de tre mallonga sakovojo. Salgótarján kaj Ózd troviĝas po 24, Borsodnádasd 18, Bátonyterenye 29 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio pri Zabar devenis el 1332 en formo *"Sobur"*. En la 19-a jarcento germanoj kaj slovakoj alvenis. Post Traktato de Trianon Zabar trovis sin apud al la nova landlimo. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, interretejo de 2004, benzinejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika romanika Preĝejo Patrono de Hungaroj (Zabar) el la 13-a jarcento, post 2 jarcentoj gotikiĝis, en 1932 pligrandigita
* nobeldomo de 1725, ekde 1814 paroĥo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Miklós Zrínyi (poeto)

Grafo **Nikola VII Zrinski**, kroate **Nikola Zrinski**, hungare **Zrinyi Miklós** (aŭ **Nikolao Zrínyi**), (1-an de majo 1620– 18-an de novembro 1664) estis kroata kaj hungara militisto, ŝtatestro kaj poeto-verkisto, krome kroata banuso kaj hungara departementestro de Zala (reĝa departemento) kaj Somogy (reĝa departemento).
eta|dekstra|300px|Portreto de Nikola Zrinski

Li strebis forte kontraŭ la turkoj, tial li volis tutnacian konkordon (tiutempe tio signifis ne nur la kroatojn, sed ĉiujn naciojn de la regno, ekzemple la hungarojn). En 1664 li akiris sukcesojn gravajn kontraŭ la turkoj, sed la Habsburgoj profitis el tio nenion kaj okazis malavantaĝa paco kun la sultano. Zrinski poste havis malbonajn rilatojn kun la aŭstroj, tamen li plenumis la postenon banuso de Kroatio. Okazis ĉasado, kie Zrinski mortis, laŭ la hungaroj tiu akcidento estis longa mano de la Habsburgoj, sed pri tio estas neniu pruvo.

Plej gravaj verkoj:
* Pensadoj pri vivo de Matiaso la 1-a 1657
* Pereo en Sziget 1651
* Ne insultu la hungarojn! - Kuracilo kontraŭ la turka drogaĉo 1661
* Sireno de Adriatiko grafo Zrínyi Miklós 1651
* Plorinda plendo
* Sennoma letero 1662 (opinioj kontraŭ Montecuccoli)
* Memuaro al reĝo Leopoldo la 1-a 1664
* Bivaka eta traktado 1651

Lia ŝatata slogeno estis la latina *Sors bona, nihil aliud*
(=bonsorto, nenio alia).

## En Esperanto aperis 
* en Hungara Antologio, 1983: fragmento el Sieĝo de Szigetvár

Miklos
Kategorio:Banusoj de Kroatio
Kategorio:Historio de Kroatio
Kategorio:Historio de Aŭstrio-Hungario
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Mortigitoj fare de bestoj
John Leland

**John (Johano) LELAND**, angla antikvisto (n. la 13-an de septembro 1506 - m. la 18-an de aprilo 1552). Li estis la unua grava fakulo pri la angla loka historio.

Li naskiĝis en Londono kaj studis ĉe Christ's College (Kembriĝo) (kie li diplomiĝis en 1521), All Souls College, Universitato de Oksfordo, kaj Parizo, kie li renkontis multajn eminentajn klerulojn, inter kiuj verŝajne Erasmon.

Reveninte en Anglion, li iĝis la guvernisto de Lordo Tomaso Howard, la filo de la tria Duko de Norfolk, kaj de Francisko Hastings (poste Grafo de Huntingdon). Li iĝis pastro, kaj estis nomumata unu el la kapelanoj de Henriko la 8-a (Anglio), kiu donis al li la paroĥon Peuplingues, en la distrikto de Calais, tiutempe angla posedaĵo. Henriko ankaŭ nomumis lin reĝa bibliotekisto kaj reĝa antikvisto. En 1533 Henriko petis lin esplori la historiajn dokumentoj de la bibliotekoj de abatejoj, katedraloj, kolegioj ktp de Anglio. Leland ankaŭ vizitis la restaĵojn de antikvaj konstruaĵoj kaj monumentoj. La rezultan libron li donis al Henriko sub la titolo *Novjara Donaco*, kaj ĝi eldoniĝis en 1549, titole *Itinerary* (*Itinero*).

Kiam la reĝo fermis la monaĥejojn, Leland petis la helpon de lia ĉefministro, Thomas Cromwell, por konservi monaĥejajn manuskriptojn en la reĝa biblioteko.

En 1542 Henriko donis al Leland la valoran paroĥon haseley en Oxfordshire, kaj la sekvantan jaron nomumis lin kanoniko de King's College, Oksfordo (nun nomata Christ's College). Li akiris aliajn ekleziajn postenojn, kaj ĝuis grandan enspezon. Li planis verki historion de la graflandoj de Anglio kaj Kimrio, tamen, en 1547 li freneziĝis (en 1549 oni formale deklaris lin frenezulo). Li mortis sen regajni siajn mensajn povojn. Liajn notojn oni konservis en la Biblioteko Bodleian, Oksfordo.

John Leland raportis ke la ĉirkaŭuloj kredis ke Kameloto, la kastelo de Reĝo Arturo, estis la Kastelo Cadbury, feraĝa fortikaĵo en Somerset. Pro tio estas 28-mejla pado en la sudo de Somerset nomata la *Leland Trail* ("Leland Pado"), kiu sekvas lian itineron dum liaj esploroj de la regiono.

Kategorio:Britaj historiistoj
Eartha Kitt

**Eartha Mae KITT** ( – ) estis usona aktorino, kantistino, kaj stelulino de kanta kabaredo. Ŝi famiĝis pro la 1953 anglalingva Kristnaska kanto *Santa Baby*, kaj la rolo de Katvirino ("Catwoman") en la 1968 televidserio *Batman*. Orson Welles deklaris ke ŝi estas la "plej ekscita virino en la mondo".

eta|300px|maldekstra|Eartha Kitt en 2007

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1927
Kategorio:Mortintoj en 2008
Tarokoj de Marsejlo

[dekstra|eta|100px|La [Suno, unu de la dudek du "gravaj" tarokoj, el 18-a jarcenta Marejla taroko.]]
**Tarokoj de Marsejlo** estas speco de tarokoj uzataj por aŭgurado. Aŭgura tarokaro konsistas el 78 tarokoj: 22 "gravaj" kartoj (kiuj do estas la koro de la tarokaro) kaj 56 "malgravaj" (kiujn oni uzas malpli ofte). En klasikaj tarokaroj (kiel la tarokoj de Marsejlo), tiuj "malgravaj" kartoj estas dispartigitaj en kvar emblemojn: pikoj, bastonoj, kalikoj, kaj moneroj. En ĉiu emblemo estas po dek kartoj numerigitaj de 1 ĝis 10, kaj po kvar kartoj nomitaj "fanto", "reĝino", "reĝo", kaj "kavaliro".

Por uzi aŭgurajn tarokojn, oni miksas la kartaron kaj poste dismetas la tarokojn sur la tablo. Oni koncentriĝas pri sia demando, kaj elektas tiujn kartojn, al kiuj oni estas plej allogata.

Kategorio:Taroko
Omagh

**Omagh** (oni eldiras 'oma', irlandlingve An Ómaigh, kiu signifas "la Sankta Kamparo") estas la ĉefa kaj plej granda urbo en la graflando Tyrone en Nord-Irlando.  

Laŭ tradicio ĝi estas antikva centro sed la modernan urbon oni fondis en 1610 kaj ĝi fariĝis graflanda ĉefurbo nur en 1768. Ĝi situas kie kuniĝas la riveroj Drumragh kaj Camowen por fariĝi la rivero Strule. Ĝi estas la administra centro por la Distrikto Omagh. Loĝas en la urbo mem pli ol 22,000 kaj en la cetera distrikto proksimume 30,000. Ĝi ankaŭ havas la edukadan administrejon *Western Education and Library Board* (Okcidenta Administracio por Edukado kaj Bibliotekoj), kiu respondecas pri lernejoj kaj bibliotekoj en kvin distriktoj, nome Derry, Fermanagh, Limavady, Omagh kaj Strabane. 

La plej elstaraj konstruaĵoj estas la katolika preĝejo Sankta Koro (1893-1899) kies du malsamaltaj turoj estas videblaj longe for, la klasikstila juĝejo (1810), la nove konstruitaj Artcentro (2007) kaj Kolegio por Plua Edukado (2006). La sola ĝemela urbo de Omagh estas L'Haÿ-les-Roses, sude de Parizo, Francio.

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Nord-Irlando
Kategorio:Urboj de Nord-Irlando
Ĥrono

**Ĥrono** (de la antikva greka Χρόνος, ‘tempo’; kaj de la latina *Chronus*) laŭ la helena mitologio kaj antaŭsokrataj filozofoj, estis la personigo de la tempo. Li ankaŭ ricevis la nomojn **Eono** aŭ **Ajono** (Αίών, ‘eterna tempo’).[eta|Atendanta Ĥrono, en la [Monumenta tombejo de Staglieno.]]

## Tempodio 
Li ŝpruciĝis el Ĥaoso dum la origino de la universo, kaj en la grekaj mitoj li estis la dio de la Temp-aĝoj (de la Ora ĝis la Bronza) kaj de la Zodiako. Senkorpa kaj abstrakta, li tamen similis serpenton kun tri kapoj: homa, taŭra kaj leona. Li kaj Ananko (Neevitebleco) kuniĝis spirale ĉirkaŭ la Origina Ovo, ĝis kiam ĝi dividiĝis en tri partojn: Tero, Maro kaj Ĉielo, kreante tiel nian ordigitan mondon.

De tiam, Ĥrono estas la pratempa kaj senkorpa dio kiu ĉirkaŭas la universon kaj gvidas la rotaciadon de la ĉielo kaj la eternan pasadon de la tempo. Kelkfoje li aperis antaŭ Zeŭso, en formo de blankhara kaj longbarba maljunulo, sed kutime li restis neatingebla eĉ por la dioj.

Laŭ la orfea tradicio, Ĥrono estis filo de Gaja, aŭ de Hidroso (la origina Oceano) kaj Tesiso (la unua Tetiso). Kun Ananko li naskis Ĥaoson, Eteron, Erebon kaj eble Faneson. Aliaj tradicioj asertas ke li ankaŭ estas la patro de la Horoj kaj, kun Niksa, de Hemera.

La romiaj mozaikoj prezentas lin turnanta la zodiakan radon.

## Ĥrono kaj Krono 
Kutime oni konfuzis Ĥronon (personigo de la temp-pasado) kun Krono (Κρόνος), reĝo de la titanoj kaj dio de la *homa tempo* (de la kalendaro, la sezonoj, rikoltaj tempoj, ktp). Tiu lasta estis filo de Urano kaj Geo, kaj patro de Zeŭso.

Tiu konfuzo devenas de la streboj, dum la helena epoko, por analizi mitojn laŭ ilia etimologio, kaj kutimas ĉe postaj verkistoj. Pro tio, multaj enciklopedioj kaj studoj miksas ambaŭ diojn aŭ simple ignoras Ĥronon kiel apartan personigon.

## Ĥrono en astronomio 
Influitaj de orientaj tradicioj, grekoj donis tiun nomon al la planedo Saturno (tiel nomita siavice de la romianoj). Laŭ ili, Ĥrono estis la plej malproksima dio-planedo, kaj unu el la sep videblaj ĉielobjektoj. Ĝia videbla tempo estas la plej longa (30 jaroj), do ili pensis ke Ĥrono estis la gvidanto aŭ patro de la tempo kaj pro tio oni prezentis lin maljuna kaj kun longa blanka barbo.

## Vidu ankaŭ 
* Kronometro

## Eksteraj ligiloj 
* http://theoi.com/Protogenos/Khronos.html
* http://www.maicar.com/GML/Chronos.html


Kategorio:Bazaj dioj de la helena mitologio
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Dioj pri tempo kaj destino
Kategorio:Personigoj
Acedera

**Acedera ** estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj al la komarko *Vegas Altas*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². *Acedera* estas la nomo de specio de planto.

## Situo 
Acedera estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 314 m; je 137 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 82,5 km². 

La centra loĝloko Acedera estas proksime de Orellana la Vieja, iom pli okcidente de Navalvillar de Pela en direkto al Villanueva de la Serena. Ĝi kuŝas sur monteto ĉe la rivero Gargáligas kaj ĉe la nacia ŝoseo  **&nbsp;N-430&nbsp;**, kaj ĉirkaŭita de la municipoparto Los Guadalperales, Orellana la Vieja kaj de la loĝloko Gargáligas laŭlonge de la vojo N-430, parto de Don Benito. Ĝi estas oriente de la distrikto Vegas Altas kaj tre proksime de la okcidenta komenco de La Siberia.

## Populacio 
La loĝantoj nomiĝas *Acedereños*. En 2007, la distribuo de la loĝantaro de tiu municipo estis la jena:
* Acedera: 210.
* Los Guadalperales: 800.

Ekde tiam la loĝantaro iom malgrandiĝis, sed la proporcioj restis proksimume samaj. Los Guadalperales estas vilaĝo kreita meze de la 20-a jarcento laŭ loĝlokokonstrua plano nomita *"Plan Badajoz"* de la frankismaj aŭtoritatoj kaj koncentras la plej grandan parton de la loĝantaro kaj de la ekonomio bazita sur la agrikulturo.

## Festoj 
* *San José*, la festo de sankta Jozefo la 19-an de marto.
* *Nuestra Señora de la Jara*, la festo ĉielenpreno de Maria la 15-an de aŭgusto.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Ahillones

**Ahillones** [aijOnes] estas municipo de Hispanio, en la provinco Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

## Situo 
Ahillones estas situa en la suda parto de Ekstremaduro, je altitudo de 578 m; je 128&nbsp;km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 21,5&nbsp;km². Ĝi situas je la sudoriento de la provinco, en la distrikto de la Campiña Sur (Badajoz), ĉe la nacia ŝoseo  **&nbsp;N-432&nbsp;**, inter la vilaĝoj de Berlanga kaj Llerena, el kiu dependas jure.

## Populacio 
La loĝantoj nomiĝas *pahilones*. La censita populacio en 2007 estis de 1.064 loĝantoj, kvankam iam estis pli da 3.000 loĝantoj, sed post la elmigrado de la 1960-aj jaroj granda parto de la populacio elmigris al grandaj urboj.

## Historio 
La origino ne estas klara, sed oni rilatas la naskon de la vilaĝo al sezona veturado de brutobredistoj el Kastilio al Ekstremaduro, nome estas vilaĝo de nomo Ayllon de la provinco Segovio de kie eble venis la unuaj loĝantoj de Ahillones kaj la nomo de la municipo.

## Ekonomio 
La ekonomio dependas fundamente de la agrikulturo kaj brutobredado. Oni kultivas ĉefe cerealojn, kaj abundas la olivarboj. Por bredado ĉefas ŝafoj kaj porkoj.

## Festoj 
14a de septembro estas la festoj de la patrono.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de Ahillones 

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Pola landvojo n-ro 53

La **pola landvojo n-ro 53** (**DK53**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 123&nbsp;km. Ĝi kunigas la urbojn Olsztyn kaj Ostrołęka.

## Pli gravaj urboj laŭ DK53 
* Olsztyn (, )
* Klewki
* Pasym
* Szczytno (, )
* Rozogi ()
* Dąbrowy
* Myszyniec
* Wydmusy
* Kadzidło
* Dylewo
* Ostrołęka ()
Pola landvojo n-ro 54

La **pola landvojo n-ro 54** (**DK54**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 18 km. Ĝi kunigas la aŭtovojon  apud Chruściel kaj la landliman trairejon kun Rusio en Gronowie.

## Pli gravaj urboj laŭ DK54 
* Braniewo
* Gronowo
* Glinka
* Prętki
* Młoteczno