open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lys-insulo

**Lys-insulo** (, ankaŭ nomita ) estas tre malgranda senhoma insulo de Francio apartenanta al Insularo Glorioso kaj situanta en Hinda Oceano, nord-okcidente de Madagaskaro.

## Bildgalerio 

File:Iles glorieuses 76.jpg|Mapo de Insularo Glorioso
File:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|Flago de TAAF
File:Armoiries des Terres australes et antarctiques françaises.svg|Blazono de TAAF
File:Glorioso Islands.jpg|Insularo Glorioso

## Geografio 
"Lys-insulo" estas malgranda afrika insulo situanta inter Mozambiko okcidente, Sejŝeloj norde, Madagaskaro sud-oriente kaj Komora Insularo sud-okcidente, banata de Mozambika Kanalo. La insulo situas nord-oriente en Insularo Glorioso konsistanta el alia pli granda Insulo Granda Glorioso, kaj kelkaj rokoj pli-malpli ligitaj inter si per sablaĵo je malalta tajdo, la insulo estas kovrita de maldensa vegetaĵaro. Petinte koncesion de Ministerio pri francaj kolonioj, tiu ĉi konsentis al li rajton ilin okupi «&nbsp;je liaj propraj riskoj&nbsp;». Nomante ilin «&nbsp;Glorioso Insuloj&nbsp;» honore al la Tri Gloraj Tagoj de la Franca revolucio de 1830. Administre ligita al Majoto tri jarojn poste, ĝi estis ligita al Madagaskaro ekde 1912.

Hippolyte Caltaux tiam povis plene ekspluati ambaŭ Glorioso Insulojn. En 1921, komandanto Lebegue kiu vizitis la insularon raportis ke «&nbsp;sur Lys-insulo, oni trovas deponejon de braĝo, amason de guano, kaj kapraron de ĉ. 200 bestoj.&nbsp;» La ekspluatado de Lys-insulo estis ĉesigita samtempe kun tiu de Insulo Granda Glorioso, en 1958 post la fino de la koncesio. Integrita en naturrezervejon en 1975, Lys-insulo estis malpermesita al turistoj.

## Administrado 
Unue administre ligita al Madagaskaro, Lys-insulo, kiel ĉiuj ceteraj Disaj Insuloj en la Hinda Oceano, estis ligita al ministerio de transmaraj aferoj kaj administrita de Prefektejo de Reunio kiam Madagaskaro akiris sendependecon en 1960. Tiu administrado estis konfidita la  al supera administranto de Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj cele al ligado de Disaj Insuloj en la Hinda Oceano al tiu teritorio la . Lys-insulo estas organizita nek en regionon, nek en departementon, nek en komunumon, eĉ ne en teritorian kolektivon kiel la cetero de Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj.

## Vidu ankaŭ 
* Insulo Granda Glorioso
* Insularo Glorioso
* Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
* Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj

## Referencoj 
Kategorio:Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Trans-Israela dukto

eta|Trans-Israel pipeline map
La **Trans-Israela dukto** (), konata ankaŭ kiel **Ejlat-Aŝkelona naftodukto**, estis konstruita en 1968 por transporti krudan nafton el Irano al Eŭropo. La irana registaro malebligis la uzon de la naftolinio post forpelo de ŝaho Mohammad Reza Pahlavi, kiel rezulto de la irana islama revolucio de 1979. La naftotubaro longas 254&nbsp;km, havas la diametron de 42 " kaj kapaciton de 400.000 bareloj je tago al la israela marbordo en Ejlato kaj 1.200.000 bareloj (190,000 m3/tago)) je tago en la malan direkton. La naftodukton posedas kaj funkciigas la Eilat Ashkelon Pipeline Company (EAPC) kiuj ankaŭ funkciigas ankaŭ aliajn naftotubojn en Israelo.

En 2003, Israelo kaj Rusio interkontraktis pri prizorgo de la aziaj merkatoj per rusia nafto, transportitaj per cisternaj ŝipoj de Novorossijsk al Aŝkelono kaj tie replenigitaj en cisternŝipojn en Ejlato por ŝipado al Azio. Tiu vojo estas pli mallonga ol tradicia ĉirkaŭ Afriko kaj pli malmultekosta ol tiu tra la Sueza kanalo.

## Hejma paĝo 
* Eilat Ashkelon Pipeline Company

Kategorio:Naftoduktoj
Kategorio:Energio en Israelo
Tenorsaksofono

eta|Tenorsaksofono en B♭

**Tenorsaksofono** estas saksofono de mezmalalta registro kaj agordita je B♭. Kiel transpona muzikinstrumento ĝi sonas grandan naŭton pli malalta ol notite, t.e. sonanta c1 estas notita por tenorsaksofono kiel d’’2 notiert.

Tonamplekso: A♭ – e2 (notita en violonklefo b♭0 – f♯3). Per suprotonoj oni povas tamen ludi ankaŭ en klare pli altaj registroj.

Kiam Coleman Hawkins meze de la 1920-aj jaro novdifinis la sonkoloron de saksofono – for de la fleksiĝema-dolĉaĉa al ekrenema, raŭka kaj malmilda – la ĵazo estas „tenorigita“. Per la venko de la tenorsaksofono malpliiĝis la populareco de la klarneto.
eta|maldekstra|Anĉo-buŝiloj por tenorsaksofonoj

## Referencoj 
## Literaturo 
* Matthias Hochheim: *Saxwelt: Das deutsche Saxophonbuch*. Ausführliche Seriennummernlisten, Das C-Melody, Die Geschichte des Saxophons und dessen Hersteller, ISBN 3-8334-2187-8.


Kategorio:Saksofono
Skvama frankolino

eta|300ra|

La **Skvama frankolino** (*Francolinus squamatus*) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. La tipa specimeno estis priskribita el Kabo Lopez, Gabono. Ĝi formas superspecion kun *F. ahantensis* kaj *F. griseostriatus*; tiuj tri specioj estis separataj en la genro *Squamatocolinus*. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiuj specioj de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Tiu ĉi specio montras multe internan variadon kaj klinaj diferencoj foje indikas subspecifan statuson, kun ĝis 7 diferencaj rasoj proponitaj, sed ne agnoskitaj kiel subspecioj. Ĝi estas monotipa.

Ĝi troviĝas en Angolo, Burundio, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Etiopio, Gabono, Kenjo, Malavio, Niĝerio, Ruando, Santomeo kaj Princo, Sudano, Tanzanio kaj Ugando. Resume en Ekvadora Afriko inter 10o N kaj 10o S: tio estas el sudcentra Niĝerio sudorienten al okcidenta Kongo kaj orienten al Ugando, suda Sudano kaj sudokcidenta Etiopio, suden al orienta Kongo, nordorienta Tanzanio kaj plej norda Malavio; konstatita ankaŭ en centra kaj suda Kongo kaj centrokcidenta Sudano.

Tiu frankolino estas pli malhelgriza kaj senmarka ĉefe en kapo ol la frankolinoj de la grupoj *Francolinus*, *Peliperdix*, *Dendroperdix* kaj *Scleroptila*. Ĝi havas ruĝajn bekobazon kaj nudan haŭtaĵon traokule. Ankaŭ la kruroj estas ruĝaj. En kolo, brusto kaj supra dorso super la malhelgriza fono la helgrizaj bordoplumoj havigas aspekton de skvamoj, kio nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Francolinus squamatus . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ahanta frankolino

La **Ahanta frankolino** (***Francolinus ahantensis***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Temminck priskribis la tipan specimenon el Ahanta (Ganao) de kie venas kaj la komuna nomo kaj la latina scienca nomo.

Ĝi formas superspecion kun *F. squamatus* kaj *F. griseostriatus*; tiuj tri specioj estis separataj en la genro *Squamatocolinus*. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiuj specioj de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. La okcidentaj populacioj estis konsiderataj kiel separata raso nome *hopkinsoni*, sed variado estas klina kaj oni ne agnoskis subspecion kaj tiele la specio estas konsiderata kiel monotipa. 

Ĝi troviĝas en Okcidenta Afriko ĉirkaŭ la Golfo de Gvineo en tri separataj areoj nome en suda Malio, okcidenta Senegalio, Gambio, Gvineo-Bisaŭa kaj norda Gvineo, dua en suda Gvineo, Sieraleono kaj okcidenta Liberio, kaj tria en nordorienta Eburbordo, tra Benino, Ganao kaj Togolando orienten al sudokcidenta Niĝerio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Tiu frankolino estas pli malhelgriza kaj senmarka ĉefe en kapo ol la frankolinoj de la grupoj *Francolinus*, *Peliperdix*, *Dendroperdix* kaj *Scleroptila*. Ĝi havas ruĝajn bekobazon kaj nudan haŭtaĵon traokule. Ankaŭ la kruroj estas ruĝaj. En kolo, brusto kaj supra dorso super la malhelgriza fono estas iom da helgriza strieco. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus ahantensis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
1930 Lucifero

**1930 Lucifero** estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Elizabeth Roemer elde la stacio de Flagstaff de la Mararmea Observatorio de Usono.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la falinta anĝelo Lucifero (etimologie: tiu, kiu portas la lumon), identiigita al la Diablo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
Suzafono

300ra|dekstra|eta|Suzafono
**Suzafono** estas speco de tubjo, kiun oni konstruis unuafoje laŭ iniciato de la usona komponisto John Philip Sousa, laŭ kiu la instrumento ankaŭ esta nomata. Ĝi estas laŭ funkcio kaj mezuro bastubjo en baza agordo F, E♭ oder B♭ kun 3 aŭ 4 valvoj.

La konstruformo de la suzafono devenas de la helikotubjo, kies (pli malgranda) sonfunelo tamen estas direktita flanken. Oni portas ĝin male al tubjo ne antaŭ, sed ĉirkaŭ la korpo. La alten elstara sonpeco de suzafono kun mallonga, sed tre vaste vastiĝinta sonfunelo direktita proks. 90° antaŭen (diametro proks. 65 cm) estas deprenebla. Je la originala suzafono la funelo tamen montris supren, pro kio oni ankaŭ nomis ĝin *pluvokaptilo*; vidu ĉi tie. Sousa volis eviti bason rekte celantan en la publikon, pro tio la nun kutima modelo kun antaŭen direktita funelo neniam estis uzata dum lia direktado. Ekde la 1960-aj jaroj ankaŭ estas kutimaj suzafonoj el plasto, kies sonfunelo kaj lasta tuboturniĝo pro la pezoreduktado konsistas el blanka farbita fibromaterialo.

dosiero:MG05MBSousa.jpg|Kostumita suzafonisto dum Mardi Gras en Nov-Orleano

Kategorio:Latunaj blovinstrumentoj
1931 Čapek

'*1931 *Čapek''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan verkiston Karel Čapek (1890–1938).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Karel Čapek
Kategorio:Malkovrita de Luboš Kohoutek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
Hiero

Laŭ la helena mitologio **Hiero** (el la greka, *sacerdotino*) estis amazona edzino de Telefo, ĉefo de la misia armeo kiu alvenis al Trojo por helpi Priamon defendi la urbon. Pro tio oni identigas ŝin al Laodico.

Laŭ Filostrato, Hiero organizis la taskojn de la misiaj virinoj, helpante tiel sian edzon. Posta tradicio asertas ke ŝi estis eĉ pli bela ol Heleno, kiun oni konsideris ĝis tiam paradigmo de beleco.

Hiero mortis dum la sieĝo de Trojo, fare de Nireo.

*Vidu ankaŭ: Laodico.*

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Amazonoj
Kategorio:Batalantoj en la Troja milito
Tapeta

**Tapeta** estas komunumo en orienta Liberio, en kantono Nimba.  

## Vidu ankaŭ
*Tapeto

Kategorio:Urboj de Liberio
Sierra Noble

**Sierra NOBLE** (naskiĝis la 20-an de februaro de 1990 en Otavo, Kanado; fakte naskita kiel *Sierra Dawn Sky Noble*) estas kantistino. Ŝi estas membro de indiĝena etno de Kanado.

Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Kanadaj gitaristoj
Kategorio:Anglalingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kanado
Jay-Z

**Jay-Z** (naskiĝis la 4-an de decembro 1969 en Novjorko, Usono) estas repisto.

## Diskaro 
* 1996: Reasonable Doubt
* 1997: In My Lifetime, Vol. 1
* 1998: Vol. 2... Hard Knock Life
* 1999: Vol. 3... Life and Times of S. Carter
* 2000: The Dynasty: Roc La Familia
* 2001: The Blueprint
* 2002: The Blueprint²: The Gift & the Curse
* 2003: The Black Album
* 2006: Kingdom Come
* 2007: American Gangster
* 2009: The Blueprint 3

## Filmaro 
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Lichkov

**Lichkov** estas vilaĝo en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, situanta unu kilometro de Pollando, proksime al ĉeĥa-pola limpasejo Lichkov - Międzylesie. Tra la vilaĝo kondukas fervoja linio de Letohrad al Pollando, sed la fervoja linio kondukas ankaŭ al Hanušovice. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
En centro de la vilaĝo estas pseŭdorenesanca preĝejo de Sankta Jozefo konstruita en la fino de 19-a jarcenco. Ĝi estas ununava oblonga kun prisma turo. En presbiterejo ĝi estas barele volbita, la navo havas platan plafonon.

La ekipaĵo estas samtempa, sur dekstra flanka altaro estas valora baroka statuo de Sankta Johano Nepomuka.

### Statuoj 
* Antaŭ la preĝejo estas ŝtona statuaro de Kalvario el la jaro 1802.
* En orienta parto de la vilaĝo, antaŭ la muelejo estas barokaj statuoj de Sankta Johano Nepomuka kaj de Sankta Floriano el la jaro 1733.
* Ĉe la ŝosea subveturejo de fervojo estas kolono de Sankta Triunuo el la jaro 1785.

### Muzeo 
eta|maldekstra|Vido al dekstra flanko de objekto K S-32 "Na růžku"
Muzeo en Lichkov troviĝas ĉe okcidenta rando de la vilaĝo. Areo de la muzeo estas bone trovebla laŭ karakteriza silueto de blenda kloŝo sur infanteria fuorto K-S-32 "Na růžku", kiu estis parto de linio de ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj, konstruitaj inter la jaroj 1935–1938, en kiu la muzeo troviĝas. Nuntempe ĝi prezentas ekspoziciojn:
* Historio de ĉeĥoslovaka fortikaĵsistemo
* Historio de Ĉeĥoslovaka armeo
* Ĉeĥaj soldatoj en okcidenta kaj orienta frontoj

## Literaturo 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Rilataj temoj 
* Artileria fuortaro Bouda
* Bouda u Těchonína

## Eksteraj ligiloj 
* Militista pietloko 
* Informoj por vizito de militista muzeo Lichkov 


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Kategorio:Setlejoj en Orlica montaro
Katy Perry

**Katy PERRY** (naskiĝnome **Katheryn Elizabeth Hudson**) (naskiĝis  en Santa Barbara, Usono) estas Pop-kantistino.

## Diskografio 
### Albumoj 
### Solkantoj 
* 2008 *I Kissed a Girl*
* 2008 *Hot n Cold*
* 2009 *Thinking of You*
* 2009 *Waking Up in Vegas*
* 2010 *California Gurls*  ft. Snoop Dog 
* 2010 *Teenage Dream*
* 2010 *Firework*
* 2011 *E.T.*  ft. Kanye West 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Usonaj popkantistoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Anglalingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Grizastria frankolino

La **Grizastria frankolino** (***Francolinus griseostriatus***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Ĝi estis priskribita en 1890 el specimeno el la rivero Kvanzo de norda Angolo. Ĝi formas superspecion kun *F. ahantensis* kaj *F. squamatus*; tiuj tri specioj estis separataj en la genro *Squamatocolinus*. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiuj specioj de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. 

Tiu afrotropisa specio troviĝas kiel endemio nur en Angolo en du disaj populacioj en okcidenta Angolo (suda Kvanzo kaj okcidenta Milanje) kaj suda Bengelo kaj plej nordorienta Huila. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj sekaj herbejoj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Temas pri grizbruna specio kun pli malhelbruna krono, malhelbruna vango kaj tre malhela dorso tre strieca. La subaj partoj estas sablokoloraj kun bruna markata strieco en flankoj. La beko estas nigreca kaj la kruroj ruĝecaj. Tiom tre markata strieco nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo.

## Vidu ankaŭ 
*Angol-eskarpaj savano kaj duonarbaroj

## Fonto 
* BirdLife International 2006.  Francolinus griseostriatus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
One of the Boys

**"One of the Boys"** estas:
* albumo de la kantistino Katy Perry.
* *One of the Boys* (Gretchen Wilson albumo)
* *One of the Boys* (Roger Daltrey albumo)
* "One of the Boys", kanto de Mott the Hoople
* *One of the Boys*, usona televidserio kun Mickey Rooney kaj Scatman Crothers

## Vidu ankaŭ
* *One of the Guys*, novelo de Robert Clark Young
Gil Parrondo

'*Manuel *Gil Parrondo* y Rico-Villademoros*' (n. Luarca, Asturio; 17-a de junio de 1921), arta kinreĝisoro hispana.
Li komencis sian karieron kun Luis Pérez Espinosa, por kiu li kunlaboris en trideko de filmoj. Li ankaŭ partoprenis en fimoj holivudaj kiaj Doctor Zhivago, Patton kaj Nicholas and Alexandra (pro tiuj du lastaj li ricevis oskarpremiojn).

Partoprenis en la unua hispana filmo kiu atingis oskarpremion: nome Volver a empezar.

Kategorio:Hispanaj reĝisoroj
Néstor Almendros

**Néstor ALMENDROS** (Barcelono, 30-a de oktobro de 1930 - Novjorko, 4-a de marto de 1992) estis hispana kameraisto.

Lia familio suferis persekutadon pro la diktatureco de la frankisma reĝimo. Li estis fotoreĝisoro ĉe kino, hispana. Li estis membro de la ASC (*American Society of Cinematographers*). Li laboris en Usono kaj en Kubo. Li mortiĝis pro aidoso.

Kategorio:Hispanaj kameraistoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona kameraisto
Kategorio:GLAT-artistoj
1983 Bok

'*1983 *Bok''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Elizabeth Roemer elde la Observatorio Steward de Tucson (Arizono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon Bart Jan Bok (civitaniĝinta usonano) kaj lian edzinon la astronominon Priscilla Fairfield Bok.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (1983) Bok de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Prituľany

**Prituľany** (hungare *Hegyvég* [hedjvEg], rutene *Притуляны* [prituljani]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Prituľany situas fine de sakovojo. Humenné troviĝas je 30&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1454. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *"Prituján"*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hegyvég 179 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Prituľany 67 vilaĝanoj (55 rutenoj, 11 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Aldsaksofono

**Aldsaksofono** aŭ **Aldosaksofono** estas saksofono de alta registro en E♭ kaj apartenas al la grupo de la lignaj blovinstrumentoj. kiel transpona muzikinstrumento ĝi sonas grandan seston pli malalta ol notita, t.e. sonanta e♭1 estas notita por aldosaksofono kiel c2.

Tonamplekso: d♭0&nbsp;–&nbsp;a2 (notita en violonklefo kiel
b♭0&nbsp;–&nbsp;f♯3).

Pro sia ekzakta sono ĝi taŭgas por la kondukado de saksofona tonmetaĵo en ĵazbandego, estas tamen ofte uzata soloe en ĵaza kaj populara muziko.

## Famaj aldosaksofonistoj 
* Cannonball Adderley
* Gary Bartz
* Tim Berne
* Arthur Blythe
* Ornette Coleman
* Steve Coleman
* John Coltrane
* Paul Desmond
* Eric Dolphy
* Candy Dulfer
* Kenny Garrett
* Herb Geller
* Julius Hemphill
* Johnny Hodges
* Lee Konitz
* Jean-Jacques Kravetz
* Charlie Mariano
* Jackie McLean
* Greg Osby
* Charlie Parker
* Maceo Parker
* Art Pepper
* David Sanborn
* Sonny Stitt
* Karolina Strassmayer
* Henry Threadgill
* Florian Truebsbach
* Grover Washington junior
* Phil Woods
* John Zorn
* John Harle


Kategorio:Saksofono
Rhäzüns

**Rhäzüns** (en la romanĉa lingvo *Razén*) estas komunumo de la komunumaro Rhäzüns kaj la distrikto Imboden en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 1299 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Rhäzüns situas okcidente de la Malantaŭa Rejno, unu el la du ĉefaj fontriverjo de Rejno. La vilaĝo Rhäzüns troviĝas sur la valebenaĵo sude de Bonaduz kaj norde de la valo Domleschg.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rhäzüns limas en nordokcidento kaj nordo al Bonaduz, en nordoriento al Domat/Ems, en oriento al Rothenbrunnen, en sudo al Cazis, kaj en sudokcidento al Versam.

## Lingvoj 
Origine Rhäzüns estis romanĉlingva komunumo. En la jaro 1880 96 % de la loĝantaro parolis la romanĉan. En la jaro 1970 la parto de la romanĉlingvanoj estis ankoraŭ 52%. Pro formigro de romanĉlingvanoj de romanĉlingvanoj kaj almigro de germanlingvanoj laŭ la datumoj de la popolnombrado de la jaro 2000 nur ankoraŭ 10,07% de la loĝantaro de Rhäzüns parolis la romanĉan, dum 79,35 % parolis la germanan, 3,33 % la italan kaj 7,24% aliajn lingvojn.

## Trafiko 
Tra Rhäzüns pasas la kantona ĉefvojo n-ro 13 kaj paralele al ĝi la svisa aŭtovojo A13. Rhäzüns disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro tra Bonaduz al Filisur.

## Mineralakvo 
Konata la nomo Rhäzüns estas ĉefe pro la mineralakvofontoj. La mineralakvo de Rhäzüns estas aparte ŝatata pro ĝia alta enteno de kalcio. La fonto estas regule ekspluatata ekde la jaro 1850.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rhäzüns datiĝas el la jaro 840 kiel *Raezunne*. Dum mezepoko Rhäzüns formis kune kun Bonaduz fortikitan distrikton. Rhäzüns estis la centro de la samnoma senjorujo en kiu regis la Baronoj de Rhäzüns. Post ties formorto en la jaro 1458 la Senjorujo Rhäzüns transiris al la regado de la Grafoj de Zollern kaj en la jaro 1497 al Maksimiliano la 1-a de Habsburgo kaj tiel fariĝis parto de Aŭstrio. Per decido de la Viena Kongreso Rhäzüns transiris en la jaro 1819 al Kantono Grizono kaj fariĝis svisa.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumaro Rhäzüns
* Rhäzüns (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rhäzüns
Rokytov pri Humennom

**Rokytov pri Humennom** (hungare *Homonnarokitó* rutene *Рокытів* [rokitiv]) estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Rokytov pri Humennom situas sur deklivoj laŭ traira flankovojo. Humenné troviĝas je 22&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la malfrua neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1379. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Homonnarokitó 426 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1970 la proksima vilaĝo Zbudský Rokytov aliĝis al Rokytov pri Humennom. En 1944 la faŝistoj bruldetruis parton de la vilaĝo pro la partizanoj. En 2001 vivis en la unuigita vilaĝo 339 vilaĝanoj (250 slovakoj, 50 rutenoj, 30 ukrainoj). Vilaĝservoj estas poŝto, kulturdomo, biblioteko, sociala kuirejo.

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Onitsha

**Onitsha** [oniĉa] estas komerca metropolo kaj ĉefdiocezo en Niĝerio. Ĝi situas en la subŝtato Anambra.
eta|300px|Ponto de Onitsha

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 36 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 990.712 en 2012
* Horzono: UTC +1
* Telefonkodo:046
* Poŝtkodo: 430...

## Geografio 
Onitsha situas en sudorienta parto de Niĝerio laŭ rivero Niger.

## Historio 
Enmigrintoj fondis la urbon en la 16-a jarcento, kiel Ado N'Idu. Ĝi baldaŭ iĝis ĉefurbo de loka reĝlando. En 1857 britaj komercistoj establis komercan stacion. En 1884 Onitsha iĝis parto de brita kolonio. La loko estis grava centro de komercado pri palmoleo pro la navigebla rivero. En 1965 ponto konstruiĝis.

## Trafiko 
Onitsha estas finhaltejo de navigado laŭ la rivero. Ĉefvojoj kuras al Beninurbo (tra Asaba) kaj Enugu, krome estas 2 malpli gravaj vojoj.

## Industrio 
Onitsha estas la plej grava komercejo de la lando.

## Klimato 
 havas tropikan klimaton. Jare pluvas 1993 mm. En ĉiuj monatoj pluvas. La pluvo kulminas en septembro. La averaĝa temperaturo varias inter 24-26 °C.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika katedralo omaĝe al Sankta Triunuo
* anglikana katedralo

## Fontoj 
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158
* http://www.gaisma.com/en/location/onitsha.html

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Kategorio:Metropoloj
1933 Tinchen

'*1933 *Tinchen'''* estas malgranda asteroido de la asteroida zono, ano de la Vesta familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo "*Tinchen*", karesa formo de "*Christine*", honoras *Christine Kohoutek'', edzinon de la malkovrinto.

## Ecoj 
Se oni supozas ĝian albedon al 0,42, kiel tiu de 4 Vesta, ĝia diametro estas taksita al 5&nbsp;km.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luboš Kohoutek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
Jan Günther

eta|Broŝuro de Günther pri faldeblaj litoj, 1890
eta|Grupo de varsoviaj esperantistoj; Günther staras tria de maldekstre
**Jan GÜNTHER** (Ginter), nask. en 1862 en Litovio, estis pola esperantisto. Ĝis 1906 Günther estis militisto (kolonelo), poste industriisto, loĝis en Varsovio.

En 1890 Günther eldonis la broŝuron *Priskribo de oficira transportebla valizo-lito kaj kampa bagaĝo laŭ la sistemo de leŭtenanto I. I. Ginter*. Li estis tiutempe leŭtenanto de la 66-a Infanteria Regimento Butirskij de la Rusa Imperia Armeo en Chełm. Tiuj patentitaj *Günteraj litoj*, siatempe famaj en la rusa armeo, liveris al li multe da mono.

Dum 6 jaroj (de 1908 ĝis 1914) li eldonis la revuon Pola Esperantisto kaj krome publikigis multajn valorajn esperantlingvajn librojn.

Jan Günther mortis dum la dua mondmilito.

## Eldonaĵoj 
* Adam Mickiewicz: *Improvizacio de Konrad* : el dramo "Dziady" ("Festo de mortintoj") / El la pola lingvo trad. Roman Iwo Dobrzański. - Varsovio: Jan Günther, 1910. - 29 p.
* Władysław Stanisław Reymont: *Ave patria, morituri te salutant...* ("Saluton patrio, la mortontoj vin salutas...") / El la pola lingvo trad. Leono Zamenhof - Varsovio: Jan Günther, 1909. - 32 p.
* Władysław Stanisław Reymont: *El la konstituciaj tagoj* : memoraĵoj / El la pola lingvo trad. L. Zetel (Leono Zamenhof). - Varsovio: Jan Günther, 1910. - 32 p.
* Henryk Sienkiewicz: *Ŝi, la tria, / El la pola lingvo trad. Antoni Grabowski - Varsovio: Jan Günther, 1913. - 108 p.
* Jan Günther: *Klucz Esperanto. Podług systemu Ĉefeĉ’a'' (pola Esperanto-ŝlosilo)

## Referencoj 
Kategorio:Polaj esperantistoj
Sirto

**Sirto** aŭ Surt, Sirte (arabe: سرت) estas urbo en Libio. Ĝi situas sur bordo de la Golfo de Sirto, kiu havas sian nomon de la urbo, proksimume duonsurvoje inter Bengazi kaj Tripolo, la ĉefurbo de Libio. Signifa sirta naskiĝinto estas longjara gvidanto de Libio Muamar Kadafi. 

La urbo estas la centro de samnoma distrikto, kaj sidejo de gravaj registaraj institucioj. Sirto havas iom pli ol 135 000 loĝantojn.

Universitato *Al Tahadi* troviĝas en Sirto, kun 13 lokaj fakultatoj, inkluzive juron kaj medicinon.

Sirto estis la Araba Kultura Ĉefurbo de la jaro 2011.

## Vidu ankaŭ
*Siirt

Kategorio:Urboj de Libio
Listo de BAVELO-aranĝoj

BAVELO, la Baden-Virtemberga Esperanto-Ligo, aranĝas ĉiujare tielnomatan Esperantotagon Baden-Württemberg, en kies kadro okazas la jarĉefkunveno de la asocio kaj kiu dediĉas sin al aktuala temo de la Esperanto-movado. La pasintaj Esperantotagoj Baden-Württemberg okazis (jaro, urbo):

2019 — Lörrach

...

2011 — Stuttgart
2010 — Aalen
2009 — Stuttgart
2008 — Rottweil
2007 — Edenkoben en Palatinato
2006 — Neu-Ulm
2005 — Heilbronn

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Kategorio:Baden-Virtembergo
1934 Jeffers

'*1934 *Jeffers''''' estas malgranda sed hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Arnold Richard Klemola elde la Observatorio Lick apud San Jose (Kalifornio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Hamilton Jeffers (1893–1976).

## Ebla satelito 
La 19-an de decembro 2020, P. Pravec kaj aliaj suspekti la ĉeeston de asteroida satelito per observoj de  elde diversaj observatorioj, anoncita en januaro 2021.

Tiu satelito havus orbitan  taksata je 15&nbsp;km kaj orbitan periodon de 15,014 horoj (0,6256 ± 0,0002 tago), ĝia diametro kaj rotacia periodo estas ankoraŭ nekonataj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  1934 Jeffers; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Arnold Richard Klemola
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
1935 Lucerna

'*1935 *Lucerna'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝi ricevis la latinan nomon, *Lucerna'', de la svisa urbo Lucerno, ĉefurbo de la samnoma kantono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Vranov nad Dyjí

**Vranov nad Dyjí** () estas kampurbo en distrikto Znojmo, en Sudmoravia regiono, en Ĉeĥio proksime de Aŭstrio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri Vranov devenas el Kroniko de Kosmas en la jaro 1100 (Wranow).

Inter la jaro 1938 - 1945 Vranov nad Dyjí estis konsisto de Regna govio Malsupra Danubio. Post fino de la dua mondmilito la germanaj loĝantoj estis ellandigitaj.

## Loĝantaro
## Vidindaĵoj en ĉirkaŭaĵo 
* Nacia parko Podyjí
* Burgo Hardegg
* Vilaĝo Lančov, apud kiu estas Somera Esperanto-Tendaro Lančov
* Akva rezervujo kun multaj eblecoj por naĝado. Fama estas blanka ponto tra *Svisa golfo*. Per ŝipo eblas veni al haltejo apud Lančov kaj piede iri al Somera Esperanto-Tendaro Lančov, aŭ viziti burgon Bítov.

## Famuloj 
En la iama Frain naskiĝis hungarlandana konstrumajstro Karl Joseph Rabl.

## Pluaj fotoj 

Zámek Vranov nad Dyjí.jpg|Baroka kastelo en la kampurbo
Kaple Nejsvětější Trojice u zámku Vranov nad Dyjí (Q69311484) 01.jpg|Kapelo de la plej sankta Triunuo
Vranov ortsansicht.jpg|Vranov nad Dyjí
Kaple svatého Ondřeje ve Vranově nad Dyjí (Q69312575).jpg|Kapelo de sankta Andreo
Vranov nad Dyjí, okres Znojmo, 002.JPG|Vranov nad Dyjí

Kategorio:Kampurboj en distrikto Znojmo
Kategorio:Municipoj en distrikto Znojmo
Kategorio:Kampurboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj sur Dijo
Kategorio:Setlejoj en Jeviŝovica montetaro
Ptičie

**Ptičie** (hungare *Peticse* [petiĉe]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Ptičie situas fine de sakovojo, kiuj ligiĝas en la vilaĝo. Humenné troviĝas je 6&nbsp;km.

## Historio 
Arkeologoj trovis tie 237 da moneroj de keltoj. La unua mencio okazis pri la bieno en 1273 laŭ tiama hungara ortografio *"Peteche"*. La vilaĝo mem aperis en 1451, kiel *"Peticse"*. En 1787 loĝis tie 435 vilaĝanoj en 50 domoj, en 1828 143 vilaĝanoj en 25 domoj. Proksimume en 1900 multaj translokiĝis al Usono, inter ili familio de Paul Newman. En 1914 laŭ la popolnombrado vivis en Peticse 464 homoj, (456 slovakoj, 7 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ptičie 638 vilaĝanoj (614 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1802

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Baritonsaksofono

eta|185px|Baritonsaksofono
**Baritonsaksofono** estas muzikinstrumento el la familio de la lignaj blovinstrumentoj. Temas pri saksofono de malalta registro en E♭. Kelkaj variaĵoj havas klapon por la malalt-A, per kiu oni povas ludi la sonantan tonon C. Oni uzas ĝin pli malofte por solooj, sed ĝi estas subtena elemento de la saksofona tonmetaĵo de ĵazbandego kaj grave rolas en saksofonkvaropoj.
Pro la varma kaj volumena sono la sonkoloro similas iomete al tiu de violonĉelo.

Tonamplekso: (C)&nbsp;D♭ – a1. Per la suprotonoj oni tamen povas ludi ankaŭ en pli altaj registroj. La sonanta tono C estas ludebla nur je instrumentoj kun klapo por malalt-A .

## Famaj baritonsaksofonistoj 
La plej gravaj reprezentantoj de la ĵaza baritonsaksofono estas Céline Bonacina, Harry Carney, Cecil Payne, Leo Parker, Gerry Mulligan, Sahib Shihab, Stephen Kupka, Pepper Adams, Julián Argüelles, Hamiet Bluiett, Nick Brignola, Serge Chaloff, Ronnie Cuber, Lars Gullin, George Haslam, Günter Kronberg, Ronnie Ross, Gary Smulyan, John Surman, Scott Robinson, Ian Underwood.

Kategorio:Saksofono
1939 Loretta

'*1939 *Loretta'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, ano de la Temisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Charles T. Kowal elde la Observatorio de la Monto Palomar, en kantono San-Diego, Kalifornio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la antaŭnomon, "*Loretta''", de la filino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Charles T. Kowal
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1974
1940 Whipple

'*1940 *Whipple'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de Richard Eugene McCrosky, Cheng-Yuan Shao, G. Schwartz, J. H. Bulger kaj aliaj teamanoj de la Observatorio Oak Ridge (tiam konata sub la nomo de *George R. Agassiz Station'') en Harvard, Masaĉuseco, Usono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Fred Lawrence Whipple.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de la Universitato Harvard
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Duspura frankolino

[eta| *Pternistis bicalcaratus ayesha* - [MHNT]]
La **Duspura frankolino**, *Francolinus bicalcaratus*, estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj.

Kiel plej parto de frankolinoj, ĝi estas limigita en Afriko. Ili estas loĝantaj birdoj en tropika Okcidenta Afriko, sed estas malgranda kaj malpliiĝanta izolata populacio en Maroko. Tiu birdo troviĝas en malfermaj habitatoj kun arboj. Ili nestumas en kovrita grunda skrapaĵo, kie la ino demetas 5-7 ovojn. Tiu specio manĝas ampleksan varion de planta kaj insekta manĝo.

La masklo estas ĉefe bruna, strieca kaj punteca malhelkrema supre, dum brustaj kaj flankaj plumoj estas malhelbrunaj kun kremokoloraj punktoj en bordoj kaj centroj. La vizaĝo estas palkrema fajne makuleca malhelbruna, kaj la kapo montras brunan kronon kaj blankan superokulon. Ĝi havas brunan kolumon, blankajn vangomakulojn kaj brunajn flugilojn. La masklo kutime havas du spronnojn en ĉiu kruro, la supra pli malakra. La ino estas simila, sed kutime ne havas spronojn kaj estas iom pli malgranda kaj malpli fortika. Junuloj estas preskaŭ nedistingeblaj el plenkreskaj inoj post la juna plumoŝanĝo post kelkaj semajnoj, sed maskloj bezonas kelkajn monatojn por ekhavi spronon. Reproduktado plej ofte okazas nur post la dua jaro.

Tiu estas tre diskreta specio, sed videbla printempe kiam la masklo elsendas mekanikan *krak-krak-krak* el teramaso. Ĝi havas fazanecan eksplodan flugmanieron, sed ili preferas kaŝiĝi nevideble.

## Referencoj
*  Malplej Zorgiga.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Heŭglina frankolino

La **Heŭglina frankolino** (***Francolinus icterorhynchus***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Ĝi estis priskribita de Theodor von Heuglin (kiu nomigas la specion) el specimeno de rivero Bongo, Bahr el Ghazal, Sudano. Ĝi formas superspecion kun la *F. clappertoni*, *F. bicalcaratus* kaj la *F. harwoodi*. Ĝi estis inkludata en la genro *Chaetopus*. Proponita  raso *dybowski* estas ekzemplo de klina variado kaj ne meritas subspecian statuson. Ĝi estas monotipa. 

Ĝi troviĝas en Centrafrika Respubliko, norda Demokratia Respubliko Kongo, suda Sudano kaj okcidenta Ugando.

Temas pri tre kamufle strieca birdo kun vertikala strieco fajne blankanigra ĉe kolo, brusto kaj flankoj, dum la dorso estas pli malhelbruna kaj kun nigra strieco horizontale. La kruroj kaj beko estas ruĝecoranĝaj, kio estas tialo por la latina scienca nomo kie *icterorhynchus* estas kunmetaĵo de du radikoj el antikva greka signife respektive “flava” kaj “beko”.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus icterorhynchus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Bildo ĉe ADW 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Esperanto-Paradizo

**Esperanto-Paradizo** (1992-2006) estis vendejo (plejparte por nutraĵvaroj) kaj bufedejo (etrestoracio) en la riverbanejo Kritzendorf (Kricendorf) apud Danubo. Kritzendorf estas katastrala komunumo de la urbokomunumo Klostronovburgo, nur 15 km nord-okcidente de Vieno, pro tio ĝi estas tre ŝatata somerumejo por vienanoj.

S-ro Seyed Abolhassan Mir Javadi (voknomo AMIR), estis la estro de la firmao JIRANEK kaj, kiam li komencis lerni Esperanton, li ekhavis la ideon nomi la vendejon kun bufedejo "Esperanto-Paradizo".
Post la 77-a UK en Vieno okazis en Esperanto-Paradizo la 2-an de aŭgusto 1992 malgranda adiaŭa festo. Per tiu ĉi festo komenciĝis tie la Esperanto-vivo.

Ĉar apud Danubo ekzistas tre frekventata vojo por bicikloj, s-ano Seyed Abolhassan instalis multajn informŝildojn kaj informtabulojn, kiuj montris la vojon al Esperanto-Paradizo. Sur la vandoj de la vendejo troviĝis multaj informoj pri Esperanto kaj ŝildoj kun la germana nomo "Esperanto-Paradies" kaj "Esperanto-Paradizo", pro tio ĝi fariĝis eĉ ZEO.

Interese estas, ke en Esperanto-Paradizo loĝis kiel unua gasto, s-ro Asghar SAGADIAN el Irano, li estis gastparolanto de Radio Aŭstria Internacia (ROI) ĉe la Esperanto-Redakcio.
AMIR havis multajn ideojn. Li organizis Esperanto-kursojn, festojn kaj ekskursojn por gastoj al Vieno. Televida skipo de Aŭstria Radio Televido (ORF) filmis dufoje en Esperanto-Paradizo. En la loka semajna gazetaro kaj eĉ en la viena taggazeto KURIER aperis kelkfoje artikoloj pri Esperanto-Paradizo.  

En 2002 okazis ega inundo, nomata Inundo de la Jarcento, kiu detruis la meblojn kaj instalaĵojn de "Esperanto-Paradizo". Pro tiu ĉi granda financa perdo AMIR ne plu povis daŭrigi la entreprenon. 

ORF elsendis en „Willkommen in Österreich“ raporton pri „Esperanto Paradizo“ la 2an de julio 2004. 

Ekde 2006 "Esperanto-Paradizo" ne plu ekzistas, sed la ideoj de AMIR nun realiĝas en Herzberg am Harz la Esperanto-urbo en Germanio. 

Somere 2011 AMIR aĉetis la malnovan hotelon *Goldener Hirsch* (Ora Cervo) en Herzberg am Harz kaj translokiĝis tien.  

Dosiero:Danuba Banejo.JPG|Esperanto-Paradizo 1992-2006
Dosiero:Informtabulo.JPG| Unu el multaj informtabuloj 
Dosiero:Post inundo.JPG|Post la jarcenta inundo 2002
Dosiero:Esperanto-Paradizo_2002.JPG|Post la  jarcenta inundo 2002.   
Dosiero:Esperanto-Paradizo (Kritzendorf).jpg|La nomo "Esperanto-Paradizo" 2004. 

Kategorio:Klosterneuburg
Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio
Kategorio:Vendejoj
Kategorio:Restoracioj
Frank Abagnale

**Frank William Abagnale** (; elparolo ***Frenk Ŭiljam Abignejl***) (naskiĝis la 27-an de aprilo 1948 en Bronxville, Novjorkio) estas usona ŝtatano, kiu iĝis konata en fino de la 1960-aj jaroj kaj en komenco de la 1970-aj jaroj kiel impostoro (nomuzurpinto) kaj ĉekotrompisto. Li estas hodiaŭ konsilisto de diversaj bankoj, fluglinioj, hoteloj kaj aliaj entreprenoj per sia firmao *Abagnale & Associates* en temoj kiel ĉekotrompisto kaj dokumenta falsado.

## Biografio 
Lia patro vendis en la postmilita tempo tajpomaŝinojn tre profitdone en Madison Avenue en Novjorko. La juna Frank havis al sia patro tre internan rilaton kaj vivis post disiĝo kaj posta divorco de la gepatroj, kun la patro, sed la instanco decidis por gardado ĉe la patrino, post kiam la junulo misuzis dum monatoj benzinajn ĉekojn de la patro, por akiri grandajn monsumojn. La divorco de la gepatroj kaj la kolapso de patra entrepreno kondukis al tio, ke Frank translokiĝis en Novjorkon en 1964 kun ĉeklibro kaj 200 usonaj dolaroj sur la konto. Li volis tie trovi bonŝancon, sed li baldaŭ rekonis, ke li sen lerneja finatestilo kaj kun hora salajro de 1,50 USD ne povis tiel vivi, kiel li imagis.

Antaŭ sia 21-jara aĝo, li “atingis” damaĝan sumon de ĉ. 2,5 milionoj da USD en 26 landoj. Li eldonis la monon grandparte por luksaj varoj; kiel nomuzurpinto ŝajnigis sin esti kunpiloto de Pan Am; pli poste prezentis sin interalie kiel kuracisto kaj advokato, certe sen grava respondeca areo kaj ĉiam en timo pro senvualiĝo.

Post kiam oni arestis lin en 1969 en Francio, oni transdonis lin el la franca prizono de Perpignan al Svedio, kiu li plu sidis en prizono en Malmö. Abagnale estis transdonita al Usono kaj oni juĝis lin tie je 12-jara prizono. La usona registaro proponis al li en 1974 antaŭtempan liberiĝon kontraŭ oferto de sia krimkapablaj kono kaj sperto. Dum la F.B.I. direktis lian agadon en leĝan laboron, li iĝis intertempe unu de la plej konataj fakspertuloj de la areo en Usono.

Li aperis en 1977 en la spektaklo To Tell the Truth. Li kaj du aliaj kandidatoj imitis lin. Oni devis diveni, kiu estas la vera Frank Abagnale.

### Filmigo 
Laŭ lia vivo estis verkita la romano, fare de Stan Redding kaj kun helpo de Abagnales. Tio estis filmigita sub titolo *Catch Me If You Can* fare de Steven Spielberg, sur kies scenaro li same kunlaboris. La rolon de Abagnale ludis Leonardo DiCaprio. Lia kontraŭulo estis Carl Hanratty de F.B.I., ludita de Tom Hanks. Abagnale aperas en la filmo ete inter francaj policistoj, kiuj arestis lin je la kristnaska vespermanĝo en Montrichard.

## Filmaro 
* Frank W. Abagnale, Jr., Steven Spielberg: „Catch Me If You Can“ (2002)

## Eksteraj ligiloj 
* Abagnale & Associates (englischsprachig)

Kategorio:Usonaj krimuloj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Francaj usonanoj
Kategorio:Ekonomio de Usono
Kategorio:Impostoroj
Klapertona frankolino

La **Klapertona frankolino** (***Francolinus clappertoni***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Ĝi formas superspecion kun la *F. icterorhynchus*, *F. bicalcaratus* kaj la *F. harwoodi*. Ĝi estis inkludata en la genro *Chaetopus*. Proponitaj rasoj *sharpii*, *konigseggi* kaj *nigrosquamatus* estas ekzemploj de klina variado (komplika geografia variado en plumaro), la valido de rasoj estas dubinda kaj ne meritas subspecian statuson. Ĝi estas monotipa. 

Ĝi troviĝas en norda Kameruno, Centrafrika Respubliko, suda Ĉado, Eritreo, Etiopio, orienta Malio, Maŭritanio, centra Niĝero, nordorienta Niĝerio, suda kaj centra Sudano kaj norda Ugando.

Temas pri tre kamufle strieca birdo kun vertikala strieco fajne blankanigra ĉe kolo, brusto kaj flankoj, dum la dorso estas pli malhelbruna kaj kun nigra punkteco. La kruroj kaj bekobazo estas ruĝecaj dum la bekopinto estas nigra; estas krome kiel kapobildo ruĝa haŭtaĵo ĉirkaŭokula inter du blankaj strioj, nigra mustaĉa strio, bruna makulo ĉe orelareo kaj malhelbruna krono. La gorĝareo estas blankeca.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus clappertoni.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Natala frankolino

La **Natala frankolino** (***Francolinus natalensis***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. 

Ĝi troviĝas en Suda Afriko nome en Bocvano, Mozambiko, Sudafriko, Zambio kaj Zimbabvo.

Tiu specio havas malhelbrunajn kronon, orealreon kaj suprajn partojn, dum la resto de la kapo kaj subaj partoj estas blankecaj kun tre fajna nigra densa strieco. Beko kaj kruroj estas ruĝaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus natalensis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kablanda frankolino

La **Kablanda frankolino**, *Francolinus capensis* estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj.

Tiu frankolino estas endemia de sudokcidenta Kablando de Sudafriko.

Ĝi estas 40 al 42&nbsp;cm longa, kun masklo averaĝe pli granda ol ino. Tiu granda frankolino ŝajnas malhela distance, krom la ruĝaj kruroj kaj beko, sed de proksime la plumaro estas tre fajna strieca grize kaj blanke, kun pli malstriecaj krono kaj nuko.

Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ plumaro, sed la masklo havas du spronojn dum la ino havas ĉiukaze unu mallongan. Junulo estas simila al plenkreskulo, sed havas pli senkolorajn krurojn kaj pli klaran striecon. Tiu granda malhela frankolino malprobable konfuzeblas kun iu ajn alia specio de sia teritorio.

La Kablanda frankolino estas birdo de arbustaraj malfermaj areoj, preferinde ĉe fluanta akvo. Ties nesto estas herbokovrita skrapaĵo sub arbusto, kaj la ino demetas 6 al 8 ovojn (sed foje du inoj ovodemetas en unu nesto). Tiu specio povas iĝi maltimida se ĝenado malmultas, kaj povas manĝi en ĝardenoj, ĉe ŝoseflankoj aŭ kun kortaj kokoj. Ili kuras pli ol flugas kaze de ĝeno.

La alvoko estas laŭta *kakalak-kakalak-kakalak*.

## Referencoj 
* Madge kaj McGowan, *Pheasants, Partridges and Grouse*, ISBN 0-7136-3966-0
* Sinclair, Hockey kaj Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa*, ISBN 1-86872-721-1

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ruĝbeka frankolino

La **Ruĝbeka frankolino** (***Francolinus adspersus***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiuj specioj de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj.

eta|maldekstra
Ĝi troviĝas en Suda Afriko nome en Angolo, Bocvano, Namibio, Sudafriko, Zambio, kaj Zimbabvo.

La IOC (*International Ornithological Congress*) konsideras tiun birdon la Ruĝbeka spurkoko (Pternistis adspersus).

Ĝi estas kamufla birdo kun tre fajna strieco nigra horizontale ĉe blankecaj kapo, kolo kaj subaj partoj, dum estas pli malhelbruna supre kun tre fajna punkteco. La beko kaj kruroj estas ruĝaj.

## Referencoj 
* Gill, F., Wright, M. & Donsker, D. (2009). IOC World Bird Names (version 2.0). Available at http://www.worldbirdnames.org/
* BirdLife International 2004. Francolinus adspersus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Laimius Stražnickas

**Laimius Stražnickas** (naskiĝis la , do nun -jara) estas litova ĵurnalisto kaj esperantisto. 
Li estas redaktoro de la semajna gazeto "Savaitė" en Litovio, kaj krome de jaroj estas regula ĵurnalista kontribuanto al la esperantlingva internacia magazino Monato. Laimius Stražnickas studis lingvojn kaj ĵurnalistikon en la Universitato Vilno kaj en 1981 finis la studon per diplomlaboraĵo titolita "Kai kurių lingvistinių reiškinių tipologija lietuvių, rusų ir esperanto kalbose" ("Tipologio de kelkaj lingvistikaj fenomenoj en la lingvoj litova, franca kaj Esperanta"). 

## Esperantista agado
En la organizita Esperanto-movado, li aparte membras kaj aktivas en Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio. Litovlingve, li ofte informis pri la internacia esperanto-movado, aparte, sed ne nur, lige al la Universala Kongreso de Esperanto julie 2005 en Vilno.

## Eksteraj ligiloj 
* kontaktinformoj de la gazeto "Savaitė" (litove)
* informetoj pri lia universitata diplomlaboraĵo en la retejo *edukado.net* (esperante)
* ekzempla artikolo de li: "Esperanto: kalba be tautybės" ("E-o: lingvo sen nacio"), 2008-06-14 en la retejo *alfa.lt* (litove)

Kategorio:Litovaj ĵurnalistoj
Kategorio:Litovaj esperantistoj
Kategorio:Esperantistaj ĵurnalistoj