Sisalfibro

dekstre|350ra|sisalfibroj
**Sisalfibro** estas fibro el la folioj de kelkaj agavoj, precipe de sisalo (*Agave sisalana*). Sisalfibroj estas relative novaj naturfibroj. Ilia uzo komenciĝis nur en la 19a jarcento kaj atingis sian kulminon en la frua 20a jarcento. Malgrau la malkresko de ĝia uzado ĝi estas hodiaŭ la plej grava naturfibro de la mondo. La fibroj estas uzataj por fari ŝnuregojn por ŝipoj, fadenoj, tpiŝoj kaj multaj aliaj produktoj, ekzemple pleniga materialo por matracoj; krome altvaloraj sagoceldiskoj konsistas ĉefe el sisalfibroj. Por tekstilaj fibroj la materialo ne taŭgas.

Krom la ĉefe uzataj fibroj de la sisalo-agavo estas uzataj ankaŭ fibroj de *Agave letonae*, *Agave funkiana* kaj *Agave lecheguilla*. Ili estas signife malpli uzataj ol la hibrida kultivaro *H.11648*. Sisalo ne estas farata el *Agave fourcroydes*, kies fibroj nomiĝas henekeno kaj kantalo, t.e. fibroj de *Agave cantala* kaj *Agave americana*.

## Ecoj 
Sisalfiroj estas plurĉelaj rektaj fibroj. La unuopaj faskoj konsistas el 100 kaj 200 ĉeloj. La unuopaj ĉeloj havas longecon de averaĝe 2,282&nbsp;mm kaj diametron de 20,32 mikromeroj. Pro sia dikeco kaj mallongeco ili ne estas ŝpineblaj (necesa minimuma longeco: 25&nbsp;mm). Ili tial estas uzataj kiel fibraj faskoj. La longeco dependas de la longeco de la folioj kaj la kondiĉoj de la gajnado de ili: ili estas 50 ĝis 120&nbsp;mm longaj, averaĝe 90,84&nbsp;mm.

La kvanto de celulozo de la fibroj estas inter 55 kaj 65 % kaj 10 ĝis 15 % hemicelulozo. La ligninokvanto estas inter 10 kaj 20 %, la pektinokvanto inter 2 kaj 4 %. Pro tiaj kvantoj sisalfibroj, tipe por folifibroj, estas pli duraj kaj pli malfajnoj ol bastfibroj.

Sisalfibroj estas ege tenacaj (57,2 cN/tekso) kaj ĉirduraj (1830,12&nbsp;cN/tekso), precipe ili distingas sin de aliaj fibroj pro neordinara rigideco.

eta|folioj pretaj por prilaboro en Madagaskaro
eta|permaŝina gajno de la sisalfibroj en Madagaskaro
eta|sekigado de sisalfibroj en Madagaskaro

### Produktado 
eta|sisal-manufakturo en Goao / Barato
Laŭ tunoj sisalo estas la kvina pli grava fibroplanto de la mondo. En la jaro 2006 la monda produktado estis ĉ. 428.000 tunoj. La plej gravaj produktantaj landoj estas Brazilo kun pli ol la duono de la monda produktado (247.558 t), Tanzanio (27.800 t), Meksiko (26.636 t), Kenjo (25.000 t), Kolombio (21.445 t) kaj Ĉinujo (20.000 t).

MAO kunigas ĉiujn agavajn speciojn kaj hibridojn en unu statistikon. La produktokvantoj de aliaj ol la sisal-agavo estas nur kelkmil tunoj (ekzemple 2 ĝis 3.000 tunoj de *Agave letonae*) aŭ la fibroj servas al specifaj celoj (ekzemple la fibroj de *Agave funkiana* kaj *Agave lecheguilla* estas uzataj nur por fari brosojn).

## Historio 
eta|Sisal-kampo en norda Tanzanio
eta|Sisal-senfirbrigado en orienta Afriko, komence de la 20a jarcento
La sisal-agavo estis jam kultivata antaŭ la konkerado de Mezameriko far la hispanoj, sed ĝi ne estis uzata kiel fibroplanto, sed por fari pulkon. Pere de la deportado de la praloĝantoj la planto disvastiĝis en Nordameriko.

Hispanoj kaj portugaloj eksportis la planton al aliaj landoj kaj kontinentoj, tie ĝi estis uzata en la 18a kaj frua 19a jarcentoj kiel ornamplanto. Nur jam en la 19a jarcento oni komencis uzi la fibrojn de la plantoj. Tiam la ĉefaj produktantoj estis la hodiaŭa Indonezio kaj la Filipinoj. Ĝi bredis en la 1950-aj jaroj la kultivaron *H.11648*, kiu rapide enkondukiĝis kaj igis Tanzanion la plej grava produktanta lando de sisalo. Diese Kreuzung aus *Agave angustifolia* und *Agave amaniensis* wurde in den 1960ern auch in China eingeführt kaj ĝi restis sur la unua loko ĝis hodiaŭ.
En Orientafriko la hibridoj ludas pli gravan rolon ol en la aliaj mondpartoj. En la 1970-aj jaroj oni komencis ankaŭ en Brazilo kultivi hibridsesalon. Tamen en la ĉefaj brazilaj ŝtatoj Bahia, Paraíba kaj Rio Grande do Norte hibridoj havas nur 5 % de la kultivataj plantoj.

Ekde 1964 la merkato por sisalo komencis kolapsi pro la konkurenco de plastfibroj. La produktokvanto malkreskis pli kaj pli. Malgraŭ la monda produktado de sisalo kaj henekvo en la fruaj 1970-aj jaroj preskaŭ 800.000 tunoj, ĝi reduktiĝis ĝis 2000 al 200.000 tunoj. La iamaj gravaj kultivaj landoj kiel Tanzanio, Meksiko kaj Kenjo reduktis la produktokvanton ĝis 80 %. En la lastaj jaroj la uzo de sisalo denove kreskas pro novaj uzkampoj kaj pli altaj prezoj por nafto.

## Referencoj 
Kategorio:Plantfibro