open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baleno (konstelacio)

**Baleno** estas konstelacio de tera ĉielo.

En ĝia "kapo" brilas la alfa stelo Menkar. Tiu araba vorto signifas *nazon*

Dosiero:Cetus.gif

## Mitologio 
maldekstra|180ra|eta|Andromedo, Perseo kaj KetoLaŭ la helena mitologio Perseo mortigis Keton, la marmonstron, por savi Andromedon. La latina nomo de Keto estas Cetus. La nomo *cetacoj* difinas mamulojn vivantajn en la maro aŭ en riveroj, kiuj ampleksas la balenojn.

Tiu marmonstro fariĝis konstelacio nomita la Baleno. Ĝi rondnaĝas en nia nokta ĉielo proksime de Pegazo, Perseo kaj Andromedo, kiuj partoprenis en la sama helena legendo, sub la Fiŝoj.


Kategorio:Konstelacioj
Vulpo (konstelacio)

**Vulpo** estas konstelacio de tera ĉielo.

## Vidu ankaŭ 
* Libro pri Fiksitaj steloj


Kategorio:Konstelacioj
Reteto (konstelacio)

**Reteto** () estas konstelacio de tera ĉielo nur videbla el la suda duonglobo (pli precize sude de la latitudo je 30 nordaj gradoj). Estas multaj galaksioj en tiu konstelacio.


Kategorio:Konstelacioj
Kolombo (konstelacio)

Por birdoj de la genro *Columba* vidu Columba (genro).

**Kolombo** estas konstelacio de tera ĉielo.


Kategorio:Konstelacioj
Pokalo (konstelacio)

**Pokalo** estas konstelacio de la tera ĉielo.

## Steloj 
* La alfa stelo de la Pokalo nomiĝas Alkes.

## Mitologio 
maldekstra|180ra|eta|La korvo en la figarbo
Laŭ la helena mitologio, Apolono donis al sia korvo gravan komision. La korvo devis flugi por ĉerpi akvon per pokalo el la fontoj de la akva teritorio. Survoje, figarbo allogis ĝin, sed la fruktoj ne ankoraŭ estis maturaj. Ĝi decidis do atendi proksime al la arbo ilian maturiĝon. Tio daŭris... kaj dumtempe, ĝi serĉis pretekston por senkulpigi sin pro tiom da malfruo. Ĝi fine diris al Apolono, ke la marserpento, kiu nomiĝas Hidro, fuŝis ĝian ĉerpadon, kaj trinkis la tutan akvon el la pokalo. Kompreneble, Apolono tre bone komprenis la trompaĵon de la korvo. Li ŝanĝis la korvon, la pokalon kaj la hidron en konstelaciojn

Tial, en la kampo de la steloj, por ĉiam flugas la Pokalo Ĝi situas oriente de la Korvo kaj preskaŭ tuŝas la voston de la Hidro, kiu partoprenas la saman legendon. La nomo de la alfa stelo Alkes signifas *Cruĉo* en la araba lingvo

## Referencoj 

Kategorio:Konstelacioj
Pegazo (konstelacio)

**Pegazo** estas konstelacio de tera ĉielo.

## Mitologio 
[maldekstra|180ra|eta|Belerofono kaj Pegazo, Meyers Konversionlexikon, [1888]]
Laŭ la helena mitologio Belerofono estis juna princo de Korinto. Kiam li vivis ĉe la kortego de Proetos, reĝo de Argos la juna reĝino Anteia enamiĝis en lin kaj faris al li amdeklaron. Ĉar Belerofono provadis eviti ŝin, ŝi decidis venĝi sin. Ŝi do rakontis al sia edzo, ke Belerofono faris amindumajn proponojn al ŝi. Li kredis tion kaj decidis forigi Belerofonon. Li petis lin porti al sia bopatro Iobates mesaĝon, en kiu estis skribita, ke la mesaĝisto estas allogaĉulo kaj estu tuj mortigota.

Tamen Iobates hezitis mortigi Belerofonon mem. Li alimaniere planis la aferon. Monstro kaŭzis zorgojn en lia lando. Oni nomis ĝin la Ĥimero. Per sia leona faŭko ĝi elkraĉis fajron. Ĝi havis korpon de kapro kaj saltadis tre lerte. Ĝi havis voston de serpento kaj ĝia faŭko minacis per hokdentoj.

Iobates petis, ke Belerofono mortigu la monstron. Antaŭ ol ekbatali, Belerofono petis konsilon de aŭguristo. Al li estis dirita, ke li gajnos, se li rajdos Pegazon, la flugilhavan ĉevalon. Sed tre malfacile estis malsovaĝigi ĝin. Feliĉe la diino Atena helpis lin. Ŝi metis la kondukilojn de la ĉevalo en liajn manojn. Belerofono ekflugis sur Pegazo ĝis altaĵo, de kie li ekvidis sube la ĥimeron. Tiam li malsupreniris. Unue Belerofono ekpafis sagon post sago al la besto. Kiam la monstro estis senfortigita, li puŝis sian lancon, kies minto estis plumbokovrita, en la faŭkon de la ĥimero. Tiel, kiam la monstro volis kraĉi fajron, la plumbo fandiĝis. Tio mortigis la monstron. Kaj tiel venkis Belerofono.

Iobates donis al li unu el siaj filinoj. Sed Belerofono opiniis pli kaj pli, ke li estas egala al la dioj. Kun Pegazo, iun tagon, li flugis supren, dezirante atingi Olimpon. Zeŭso ne volis permesi tion. Li sendis al Pegazo etan tabanon, kies pikilo enprofundiĝis sub ĝian voston. Tuj la ĉevalo baŭmis kaj Belerofono falis kaj mortis. Tiel pereas tiuj, kiuj aŭdacas rivali kontraŭ la dioj!

Pegazo denove liberigita, ankoraŭ nun flugadas en la nokta ĉielo.

## Ĉefaj steloj 
*  estas ruĝa supergiganto kun videbla magnitudo 2,38; ĝi estas la plej hela stelo en la konstelacio.
*  estas ruĝa supergiganto kun videbla magnitudo 2,44. Ĝi konsistigas la nordokcidentan angulon de la stelaro Kvadrato de Pegazo.
*  estas blua giganto kun videbla magnitudo 2,49, kaj ĝi konsistigas la sudokcidentan angulon de la Kvadrato de Pegazo.

Inter la malpli helaj steloj menciindas , ĉe kiu oni unue malkovris ekstersunsisteman planedon.

## Referencoj 

Kategorio:Konstelacioj
Herkulo (konstelacio)

**Herkulo** estas konstelacio de tera ĉielo.

La alfa stelo de Herkulo nomiĝas Rasalgethi. Ĝi ne estas la plej brila, sed ĝi situas je la kapo de la heroo.

## Mitologio 
[maldekstra|240ra|eta|La konstelacio Herkulo, [Johannes Hevelius, *Uranographia*, 1690]]
Herkulo estas la latina nomo de Heraklo. Laŭ la helena mitologio Heraklo mortigis la hidron de Lerno, la leonon de Nemeo kaj la drakon en la ĝardeno de la Hesperidinoj. Li ankaŭ portis la ĉielon surŝultre, ĉar Atlaso petis tion de li. Li plenumis dekdu laborojn.

Herkulo fariĝis boreala konstelacio. Eblas vidi ĝin genuantan sur la dekstra genuo, premantan la kapon de la drako sub sia maldekstra genuo. Li portas klabon en la dekstra mano kaj la felon de la leono en la maldekstra.

## Referencoj 

Kategorio:Konstelacioj
Ĉashundoj (konstelacio)

**Ĉashundoj** estas konstelacio de la tera ĉielo.

## Steloj 
maldekstre|240ra|eta|La Ĉashundoj
* Cor Caroli estas la alfa stelo de la konstelacio, en la hundo Asterion. La nomo *Cor Caroli* referencas al la koro de Karolo la dua de Anglujo, kiu mortis en 1685.

## Mitologio 
[maldekstre|240ra|eta|La [Bovisto (konstelacio)|Bovisto kaj la du Ĉashundoj]]
Laŭ la helena mitologio Demeter kaj Jasion amoris ekstere en senkultivejo dum la geedziĝfesto de Kadmo kaj Harmonio. Sekve Demeter naskis Philomelos-on. Plenkreskula, li inventis plugilon tiratan de du eksvirbovoj. Kompreneble tiu plaĉis al Demeter, kiu estas la diino de agrikulturo. Ŝi petis de Zeŭso, ke Philomelos staru por ĉiam en la ĉielo. Kaj nuntempe li nomiĝas la Bovisto
En la mano li tenas du ĉashundojn per konduk-ŝnuroj.

Antaŭ 1687, la Ĉashundoj  estis parto de la konstelacio de la Bovisto. Sed la pola astronomo Hevelius  kreis aparte la nomon de tiu konstelacio, kaj nomis Asteriono kaj Chara la du hundojn.


Kategorio:Konstelacioj
Cirkelo (konstelacio)

La **Cirkelo** () estas unu el la 88 konstelacioj el kiuj konsistas la tera ĉielo, laŭ la oficiala divido de la Internacia Astronomia Unio. Temas pri malgranda konstelacio, videbla el la suda duonsfero.

Ĝia enkonduko estis oficialigita en la 18-a jarcento de la franca astronomo Nicolas Louis de Lacaille, kaj ĝia nomo devenas el la latina vorto kiu signifas cirkelo.

[250ra|eta|maldekstra|En la majstroverko *[Uranometria*, de Johann Bayer, la Cirkelo ne aperas, ĉar tiam la konstelacio ankoraŭ ne estis kreita.]]
La Cirkelo situas inter la malgranda, sed facile rekonebla konstelacio Suda Triangulo, unuflanke, kaj la du steloj, kiuj reprezentas la piedon de la Centaŭro (Alfa Centauri kaj Hadar), aliflanke.

La konstelacio enhavas sufiĉe brilan parton de la Lakta Vojo, sed ne abundas je brilaj steloj aŭ notindaj objektoj; ĝia ĉefa stelo, Alpha Circini, havas magnitudon 3,2 kaj ne elstaras pro proksimeco al Alfa Centauri, kiu situas iom pli norde. Tamen, la manko de brilantaj steloj ja estas per si mem bona maniero rekoni la konstelacion en la nokta ĉielo.

## Notindaj astroj 
La ĉefaj steloj en la konstelacio Cirkelo estas la jenaj:
* Alfa Circini estas duopa stelo, kies ĉefstelo estas la plej brila astro en la konstelacio. Ĝi situas 53 lumjarojn de la sunsistemo, kaj la malĉefa stelo, kiu posedas magnitudon 8,6, videblas nur per teleskopo. Alfa Circini estas la nura duopa stelo en la konstelacio Cirkelo kiu videblas ankaŭ per malprofesiaj observiloj - la du astroj apartiĝas je 16".
* Beta Circini estas blanka stelo, kiu posedas magnitudon 4,07 kaj situas 97 lumjarojn de la sunsistemo.
* Gamma Circini estas blua giganto, kiu posedas magnitudon 4,48 kaj situas 509 lumjarojn de la sunsistemo.

Kadre de variantaj steloj, menciindas kelkaj cefeidoj. La plej elstara estas AX Circini, kies magnitudo varias inter 5 kaj 6, dum periodo iom pli granda ol 5 tagoj; ankaŭ AV Circini estas cefeido, sed iom malpli brila (8-a magnitudo).

Theta Circini estas neregula varianta stelo, kies magnitudo oscilas je dekonoj da magnitudo, videble nudokule.


Kategorio:Konstelacioj
Kasiopeo (konstelacio)

**Kasiopeo** estas konstelacio de la tera ĉielo. En la noktoj de l'norda duonglobo, ĝi estas la plej facile rekonebla, ĉiam proksime de la norda zenito, kun sia aparta W-formo.

Kasiopeo havas formon de granda M aŭ W laŭ la rondirado de la konstelacioj ĉirkaŭ la Polusa Stelo.

## Steloj 
La stelo alfa de la konstelacio Kasiopeo nomiĝas Schedar, ĝi estas la plej brila. Tiu araba vorto signifas «brusto». La stelo Schedar estas 42-oble pli granda ol nia suno.

## Mitologio 
[maldekstra|240ra|eta|Kasiopeo sur [kupro|kupra plato, Johann Bayer, *Uranometria*, 1661.]]
Laŭ lokaj tradicioj Kasiopeo figuras tronon aŭ kuŝantan kamelon.

Laŭ la helena mitologio Kasiopeo estis tre bela virino. Ŝi edziniĝis kun Cefeo kaj tiel fariĝis reĝino de la antikva Etiopujo. Iam ŝi fanfaronis pri sia beleco. Ŝi certigis ke ŝi estis pli bela ol la Nereidinoj. Ĉi tiuj estis la kvindek filinoj de la maljuna Nereo, kiu zorgis pri la pereintaj maristoj. La Nereidinoj akompanadis la dion de la maro, Posejdono. Kompreneble tia temereco malplaĉis al li. Li dronigis Etiopujon kaj sendis maran monstron por mortigi ĝiajn loĝantojn. Cefeo petis helpon de orakolo, ke li parolu en la nomo de la dioj. La orakolo konsilis al li oferi sian filinon Andromeda al la monstro. Pro tio ŝi estis katenigita al rifo en la maro. Sed tute neatendite, alflugis Perseo.

Li ĵus senkapigis la Meduzon en norda lando. La Meduzo estis monstro, kiu havis serpentojn anstataŭ harojn. Kaj nun la kapon de la monstro li portis en sia sako. Li estis rajdanta la flugilhavan Pegazon survojen de sia insulo en la Egea Maro, kiam li ekvidis etulon solan sur rifo. Li malsupreniris kaj vidis tiun belulinon sube, alkroĉigitan. Subite, li sentis sin enamiĝi en ŝin. Rapide, Perseo surmetis sian kaskon, kiu nevidebligis lin, metis al la piedoj la flugilhavajn sandalojn kaj per sia serpo, mortigis la beston.

Kasiopeo nun tronas en la tera ĉielo inter Cefeo kaj Perseo, proksime de Andromedo kaj Pegazo.

maldekstra|240ra|eta|Kasiopeo malkovriĝas en la nokta ĉielo.
eta|300ra|Animacio de la ĉirkaŭpolusaj steloj


Kategorio:Konstelacioj
Aglo (konstelacio)

**Aglo** () estas konstelacio de la tera ĉielo kaj videblas de la norda duonglobo somere kaj aŭtune.

## Steloj 
* Altairo estas la alfa kaj la pli brila stelo de la konstelacio. .

## Mitologio 
maldekstre|180|eta|Forrabo de Ganimedo per la aglo.
Ganimedo estis la filo de la reĝo Tros de Trojo. Li estis fama pro sia beleco, kaj pro tio Zeŭso enamiĝis en lin. Li decidis do forrabi la junulon.

Dum Ganimedo paŝtis la brutojn en la ebenaĵo, Zeŭso sendis sian aglon. La birdo prenis Ganimedon per siaj ungegoj kaj alportis lin en Olimpon. Tie, li anstataŭis Hebon kiel vinverŝisto.

Nuntempe la Aglo daŭre flugas en la nokta ĉielo kiel konstelacio. Ĝi situas dekstre de la Akvisto, kiu fakte estas Ganimedo.


Kategorio:Konstelacioj
LIB

**LIB** havas plurajn signifojn:

***lib** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Pesilo (konstelacio)**
***.lib** estas finaĵo de dosiernomo.
***lib** estas unu el dosierujoj de la norma hierarkio de dosierujoj en Unikso.
Tukano (konstelacio)

**Tukano** estas konstelacio de tera ĉielo. Ĝi prenas sian nomon de tukano, birdo el Sudameriko. Ĝi estas unu el la dekdu konstelacioj kreitaj de Petrus Plancius en la deksesa jarcento. La unua desegni Tukanon estis Johann Bayer en 1603, en sia verko *Uranometria*.

## Referencoj

Kategorio:Konstelacioj
Unukornulo (konstelacio)

**Unukornulo** estas konstelacio de tera ĉielo.

Ĝi situas okcidente de la bone videbla Oriono kaj norde de la plej hela stelo de la ĉielo, Siriuso en konstelacio Granda Hundo. Kompare al tiuj konstelacioj ĝi ne estas okulfrapa. Unukornulon trapasas la lakta vojo; tial ĝi enhavas plurajn nebulozojn, interalie la malfermitan stelamason M 50.

## Gravaj objektoj 
[eta|maldekstra|[Nebulozo NGC 2261 lumigata de R Monocerotis, kiu situas en la malsupra parto de la bildo]]
La plej hela stelo de la konstelacio estas α Monocerotis, flav-oranĝa giganto de spektroklaso G9.5III, dekoble pli granda ol la Suno,144 lumjarojn malproksima.
β Monocerotis estas pluropa stelo distingebla per malgranda teleskopo. William Herschel eltrovis ĝian pluropecon en 1781 kaj priskribis ĝin kiel «unu el la plej belaj vidaĵoj en la ĉielo». Ĝin konsistigas tri preskaŭ identaj blanka-bluaj steloj, kune pli helaj (+3,74) ol α Monocerotis.

Je proksimo de 1000 lumjaroj, ζ Monocerotis estas flava supergiganto de spektroklaso G2Ib («*b*» indikas malplian lumecon ene de la spektroklaso) kun proksimuma maso de 6,6 sunmasoj. Ankaŭ supergiganto, sed de tipo A0I, estas 13 Monocerotis, kies lumeco estas 17&nbsp;000-oble pli ol la Suno.

La Unukornulo enhavas diversajn interesajn variajn stelojn. Inter ili, S Monocerotis (15 Monocerotis) estas grandmasa duopo de varmegaj steloj (kunigita spektroklaso O7V) kun periodo de 108 jaroj en tre discentra orbito (ε = 0,77).
La Stelo de Plaskett (HD 47129) estas unu el la plej masaj konataj duopoj: ambaŭ steloj verŝajne masas pli ol 50 sunmasojn.
R Monocerotis estas masa kaj juna stelo T Tauri situanta en ekstremo de la mikse emisia kaj reflekta nebulozo NGC 2261, ankaŭ nomata la «Varia Nebulozo de Hubble».
V700 Monocerotis (MWC 147) estas juna stelo Be de Herbig kiu ankoraŭ ne atingis la ĉefan sekvencon sed daŭre estas en la alkreska fazo.
V838 Monocerotis estas ruĝa supergiganto, kiu en 2002 faris eksplodon pro neklare konataj kaŭzoj.

## Historio 
La unukornulo ne apartenas al la klasikaj 48 konstelacioj de la antikva epoko.

Supozeble ĝin elpensis la nederlanda mapisto Petrus Plancius, kiu kreis ĉielglobon en 1612, sur kiu li bildigis ok novajn konstelaciojn, inter ili "Monoceros Unicornis".

Jacob Bartsch enmetis ĝin 1624 en sian stelmaparon "Planisphaerium Stellaris" kiel "Unicornus" kaj alskribis al ĝi kristanecan motivon: la unukornulo estas plurfoje menciita en la latina biblio (Vulgata, psalmi iuxta lxx 21:22, 28:6, 91:11, isaias 34:7); modernaj bibliotradukoj tie tamen parolas pri bubaloj. Plancius mem ne postlasis siajn kialojn por enkonduki tiujn konstelaciojn. En la "Bestiaire Divin de Guillaume" el la 13-a jarcento skribiĝas, ke la unukornulo kuŝas trankvile, kiam virgulino eniras ties ĉasteritorion. Laŭ tio, la unukornulo reprezentas Jesuon kaj la korno la dian veron.

Heinrich Wilhelm Olbers kaj Ludwig Ideler tamen sciigas, ke la konstelacio jam estis priskribita antaŭ 1564. Laŭ Joseph Scaliger ĝi troviĝas sur antikva persa ĉielglobo.

## Vidu ankaŭ 
* Unukornulo

## Referencoj

Kategorio:Unukornuloj
PAV

**PAV** havas plurajn signifojn:

* **pav** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Pravoslav Sádlo-Páv**
* **Pavo (konstelacio)**
PIC

**Pic** aŭ **PIC** havas plurajn signifojn:

***pic** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Pentristo (konstelacio)**
***Pico**
Bovisto

La vorto **bovisto** havas plurajn signifojn:

***Bovgardisto**. Rajdantajn bovistojn oni laŭ ilia deven-regiono ankaŭ foje nomas gaŭĉo aŭ vakero. 
*Bovisto ankaŭ estas nomo de konstelacio.
LYN

La tri-litera kombinaĵo **LYN** povas signifi la jenajn:

***lyn** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*mallongigo de la konstelacio Linko
UMI

**Umi** aŭ **UMI** havas plurajn signifojn:

***umi** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***UMI** estas landokodo de Usonaj Malgrandaj Insuloj laŭ normo ISO 3166.
***UMI** estas mallongigo por **Union Mundial pro Interlingua**. Ĝi estas asocio por la lingvo Interlingvao (Lingvaj kodoj laŭ ISO 639-1: ia kaj laŭ  ISO 639-2: ina); registrita en Francio
***Malgranda Ursino (konstelacio)**
***umi** estas verbo de sufikso -um- en Esperanto.

## En Esperanto aperis 
* *De abrakadabra al zigurato 28 babiladoj pri vortoj* de Sten Johansson - elŝutebla
Lynx

**Lynx** povas signifi:
* La latina nomo de la genro "Linko"
* La latina nomo de Linko (konstelacio)
* Linko (retumilo)

Vidu ankaŭ: Linko (apartigilo).
TAU

La tri-litera kombinaĵo **TAU** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***tau** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Taŭro**, konstelacio
* Taŭ, 19-a litero de la greka alfabeto
* Tel Aviv Universitato
* Pan Tau, ĉefrolulo de la samnoma porinfana televidserio
* Tau (Samoo), insulo de Usona Samoo

## Vilaĝoj en Rumanio
"Tău" estas la nomo de pluraj vilaĝoj en Rumanio.

*Tău (Roşia de Secaş) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Tău (Zau de Câmpie) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Tău (Jina) estas vilaĝo en Distrikto Sibiu
CHA

La tri-litera literkombinaĵo **CHA** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***cha** estas kodo de ĉamora lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Ĉado, (ISO kaj FIFA lando-kodo: CHA)
*Cha-cha, latinamerika danco
*Ĥameleono, konstelacio de la suda hemisfero
*Chunta Aragonesista, politika partio de Aragono, Hispanio
**cha*, la japana vorto por teo aŭ bruna.
** Cha-sen, ŝaŭmigilo en japana te-ceremonio
PER

**PER** aŭ **Per** havas plurajn signifojn:

***PER** estas landokodo de Peruo laŭ normo ISO 3166.
***Perseo (konstelacio)**
***per** estas prepozicio en Esperanto.
Ĥameleono

alternative=Chamaeleonidae-01.jpg|eta|Chamaeleonidae-01
eta|Cameleonidae distribua mapo
**Ĥameleonoj**  (*Chamaeleoninae*) aŭ **kameleonoj** estas grupo de saŭroj el ordo de ĥameleonedoj. Ĝi ensumigas 4 familiojn. Ili kapablas tre rapide ŝanĝi sian kolorigon kaj tiel akomodiĝi al sia ĉirkaŭaĵo pro ĉeloj nomataj kromatoforoj. Plu ili rigardas per ĉiu okulo aparte kaj ilia elĵetebla lango estas same longa kiel ilia korpo.dekstra|eta|240ra|Ĥameleono

## En kulturo 
* Pro la kapableco de ĥameleonoj ŝanĝi koloron "ĥameleono" estis satire nomita rusia policano el la samnoma ruslingva verko de Anton Ĉeĥov.

## Bildaro 

Chamaeleo calyptratus 2.jpg|*Chamaeleo calyptratus*
ChameleonJerusalem.jpg|*Chamaeleo chamaeleon*
Chamaeleo jacksonii.jpg|Trikorna kameleono
Juvenile Brookesia micra on finger tip.png|La plej malgranda reptilo en la mondo - *Brookesia micra*
Warty Chameleon (Furcifer verrucosus) (8603071067).jpg|*Furcifer verrucosus*
Chamaeleo namaquensis (Namib-Naukluft, 2011).jpg|*Chamaeleo namaquensis*
Chamaeleon MS5669.jpg|*Furcifer pardalis*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Chamaeleo calyptratus

Kategorio:Reptilioj
PYX

**PYX** havas plurajn signifojn:

***pyx** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Kompaso (konstelacio)**
PHE

**Phe** aŭ **PHE** havas plurajn signifojn:

* **Phe** estas mallongigo de fenikso (konstelacio) en astronomio.
* **Phe** estas mallongigo de aminoacido fenilalanino en kemio.
VIR

**VIR** havas plurajn signifojn:

***VIR** estas landokodo de Usonaj Virgulininsuloj laŭ normo ISO 3166.
***Virgo (konstelacio)**

## Vidu ankaŭ
* Vír - municipo en Ĉeĥio
* Viro
Corvus

**Corvus** povas aludi al:

* Corvus (genro), de korvoj kaj korakoj
* Korvo (konstelacio), malgranda suda konstelacio
* Corvus Systems, komputika hardvara produktanto
* Gibson Corvus, gitarserio produktita de Gibson en la 1980-aj jaroj
CMI

**CMI** havas plurajn signifojn:

***cmi** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Malgranda Hundo (konstelacio)**
***CMI** estas skribita per romiaj ciferoj nombro 901.
***Ĝermolisto de barataj esperantistoj**
BOO

**BOO** havas plurajn signifojn:

***boo** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Boo (stacidomo)** estas fervoja stacio en El Astillero, Kantabrio, Hispanio.
***Boo de Piélagos (stacidomo)** estas fervoja stacio en Piélagos, Kantabrio, Hispanio.
***Boo Mee Kim-Lindblom**
***Bovisto (konstelacio)**
***Louis Paul Boon**
DRA

**DRA** povas rilati al:

***dra** estas kodo de dravidaj lingvoj *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-2.
***Drako (konstelacio)**
MIC

**MIC** havas plurajn signifojn:

***mic** estas kodo de mikmaka lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Mikroskopo (konstelacio)**
DEL

**DEL** havas plurajn signifojn:

***del** estas kodo de lingvo Lenapa ? laŭ normo ISO 639-3.
***Delfeno (konstelacio)**
***Del (Salouf)** estas vilaĝeto de la komunumo Salouf de la komunumaro Surses en la distrikto Albulo en Kantono Grizono en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* DELL
OCT

La tri-litera kombinaĵo **OCT** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

* Mallongigo de okuma sistemo
* Oktanto, konstelacio
* Mallongigo de oktobro en kelkaj lingvoj
* En geometrio, **Oct** estas simbolo de Bowers de okedro.
SCL

**SCL** havas plurajn signifojn:

***scl** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Skulptisto (konstelacio)**
***S2Cl2** estas kemia kombinaĵo de sulfuro, kloro.
***SCl2** estas kemia kombinaĵo de sulfuro, kloro.
Skorpio

**Skorpio** estas artropodo kun ok kruroj, parto de la ordo *Scorpiones* en la klaso *Arachnida*. Ili distingiĝas de aliaj araneoidoj per siaj antaŭaj fortegaj kruroj similaj al pinĉiloj kaj per venenaj pikiloj, kiujn ili havas sur la abdomena ekstremaĵo.

Ekzistas proksime 2 000 specioj da skorpioj. Ili estas vaste distribuitaj sude de 49° N krom Nov-Zelando kaj Antarkto.

## Deveno 
Laŭ entomologiaj esploroj skorpioj ekzistas antaŭ pli ol 400 milionoj da jaroj. Skorpioj estis la unuaj artropodoj, kiuj sukcesis adaptiĝi ekster la akvo. Por tiu transiro la ekstera skeleto el ĥitino funkciis kiel ŝirmilo kontraŭ la mortiga sekeco de la korpo, kiam tiu insekto ekrampis sur la sekan terenon.
SCO

**SCO** havas plurajn signifojn:

***sco** estas kodo de skota lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Pian di Sco**
***Skorpio (konstelacio)**
***Sc2O3** estas kemia kombinaĵo de skandio, oksigeno.
***Santa Cruz Operation**, firmao pri komputila programaro en Santa Cruz (Kalifornio).
CET

**CET** havas plurajn signifojn:

* **cet** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Baleno (konstelacio)**
* **Ceto**
* **Cetan**
* **Centreŭropa Tempo**
Kompaso

eta|200px|Simpla kompaso
**Kompaso** estas navigilo por trovi direktojn sur la Tero. Ĝi konsistas el magneta indikilo, kiu povas libere pivoti por orientiĝi laŭ la magneta kampo de la Tero, kiu povas tre asisti en navigado. La kompasdirektoj de kompaso estas nordo, oriento, sudo kaj okcidento. Oni povas utiligi kompason kun horloĝo kaj sekstanto por trovi sian pozicion sur Tero. Ĉi tiu ilo tre plibonigis maran komercon, igante pli sekura kaj preciza la vojaĝadon. Frua formo de kompaso estis inventita en Ĉinio en la 11-a jarcento. La familiara marista kompaso estis inventita en Eŭropo ĉirkaŭ 1300.

Dum magneta kompaso direktas sin al la magnetaj polusoj de Tero, girokompaso (giroskopa kompaso) direktas sin al la rotaciaj polusoj ("geografiaj polusoj"). Inter tiuj du direktoj ekzistas diferenco, nomata misdirektado.

## Vidu ankaŭ 
* Kompaso (konstelacio)

Kategorio:Aparatoj
Kategorio:Navigado
CEP

**Cep** aŭ **CEP** havas plurajn signifojn:

* **Cep** -- vilaĝeto en Europo
* **Cefeo (konstelacio)** -- latine "Cepheus"
* **Cepo** -- plantospecio *Allium cepa*
* **CEP** estas portugallingva mallongigo por *Código de Endereçamento Postal* (Poŝta Adreskodo)
Cep

**Cep** () estas municipo situanta en distrikto Jindřichův Hradec en Ĉeĥio. En la jaro [[]] ĉi tie vivis .

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1404.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Johano Baptisto konstruita en la jaroj 1869–1871
* Kamparana bieneto n-ro 10 el la jaro 1758

## Ĉirkaŭaĵo
* Lipnice

## Pluaj fotoj 

 Cep, chapel.jpg| Preĝejeto en Cep
 Cep, palyground.jpg| Infana ludejo
 Cep, west part.jpg| Okcidenta parto de la vilaĝo

Kategorio:Municipoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Setlejoj en Baseno Třeboň
Ŝildo

eta|Romiaj ŝildoj (*scuta*) ĉ. 70 p.K.
[eta|Siriaj militistoj kun rondaj ŝildoj, 5-a jarcento a.K., [Louvre, Parizo]]
**Ŝildo** estas protekta armilo portata de militisto. Ĝi estas malmola plato, ofte iom konkava, el ligno, ledo aŭ aliaj materialoj kaj servas por sin ŝirmi kontraŭ batoj kaj ĵetoj de atakanto.

Laŭ Francisko Azorín **ŝildo** estas *Plataĵo uzata kiel ŝirmilo kontraŭ armiloj; sur ĝi oni pentris la blazonon de la uzanto. Ornamo tiel similanta. Laŭ ĝia formo, la ŝildo nomiĝas: *gotika, hispana, franca, angla, germana, itala, svisa, pola*...* Li indikas etimologion el *scild* (ŝildo).

**Ŝildo** rilatas ankaŭ al tabulo surhavanta surskribon aŭ simbolon klare videblan (pendoŝildo, nomŝildo ktp).
 
## Historio 
Ŝildoj apartenas al la plej malnovaj iloj de milita historio, jam troveblaj ĉe la armeoj de la faraonoj kaj sumeranoj. Ju pli efikaj fariĝis la atakaj armiloj des pli stabilaj devis fariĝi la defendaj ŝildoj. Oni povas distingi diversajn formojn laŭ la uzo. Tiel ekzemple la ŝildoj de soldatoj sur ĉevaloj estis pli malgrandaj ol tiuj de piedirantaj soldatoj. En la malfrua mezepoko ekestis specifaj turnir-ŝildoj, adaptitaj al la diversaj taskoj de turniroj.

Post la disvastiĝo de pulvopafiloj ŝildoj perdis sian iaman gravecon. Hodiaŭ ŝildoj estas uzataj de policistoj por protekti sin ekzemple kontraŭ atakoj de manifestaciantoj, por puŝi ilin aŭ eĉ simple por arigi sin.

[eta|maldekstra|Mezepoka [kavaliro kun V-ŝildo; Bildo: British Library, Sloane 2435, f. 85]]
eta|Ŝild-dorso de romia *Scutum*
[eta|maldekstra|[Husito|Husita ŝildo de 1429, Muzeo Prago]]
[eta|Ŝildo de la [langobardoj, Norditalio, 7-a jarcento]]
eta|maldekstra|Modernaj policaj ŝildoj dum strat-batalo

## Notoj 
## Literaturo 
* André Schulze (Hrsg.): *Mittelalterliche Kampfesweisen. Band 2: Kriegshammer, Schild und Kolben.* Zabern, Mainz am Rhein 2007, ISBN 3-8053-3736-1

## Eksteraj rilatoj 
* Tempus vivit - artikolo pri mezepokaj ŝild-formoj (en la germana)

Kategorio:Armiloj
SER

**SER** havas plurajn signifojn:

***ser** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Ser (Bogdand)** estas vilaĝo en Rumanio en Distrikto Satu Mare.
***Serpento (konstelacio)**
***Sero**
***Ser** estas mallongigo de aminoacido serino en kemio.
*En la Esperanto-Movado, **SER** estas interalie mallongigo
** por Spiritisma Esperanto-Renkontiĝo, la jara evento de SEA.
AND

**AND** havas plurajn signifojn:

***and** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Andromedo (konstelacio)**
***and** estas instrukcio de multaj asemblaj lingvoj por laŭbita logika KAJ.
Andromeda

**Andromeda** (greke: Ἀνδρομέδα, esperante **Andromedo**) estas virina nomo. Specife ĝi povas signifi:

* Andromedo (mitologio), reĝidino en greka mitologio, 
* Andromedo (konstelacio), konstelacio en astronomio, 
* Andromeda galaksio, videbla galaksio en la samnoma konstelacio,
* 14 Andromedae, giganta stelo en la konstelacio Andromedo, 
* Andromeda polifolia, scienca nomo de rosmarena eriko.

Plie la mitologia Andromedo inspiris verkojn kaj artistojn aparte en sciencfikcio, operojn, teatraĵojn, pentraĵoj kaj filmojn (ekz. Eŭripido, Pierre Corneille, Ivan Efremov, Michael Crichton kaj Gustave Doré).
VOL

**Vol** aŭ **VOL** havas plurajn signifojn:

* **vol** estas kodo de lingvo volapuko laŭ normo ISO 639-3.
* **Flugfiŝo (konstelacio)**
* '''Vola Püg'**
* **Volo**
* **Legio de Bona Volo'''
PSA

**PSA** havas plurajn signifojn:

***psa** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Aŭstrala Fiŝo (konstelacio)**
***PSA** estas mallongigo de publikserva anonco
GEM

**Gem** aŭ **GEM** havas plurajn signifojn:

***Gemo**
***Gemoj de Diaj Misteroj**
***Ĝemeloj (konstelacio)**
***gem** estas kodo de ĝermanaj lingvoj *(aliaj)* laŭ normo ISO 639-2
***Grenoble École de Management**.
MON

**Mon** aŭ **MON** havas plurajn signifojn:

***mon** estas kodo de mongola lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Môn**
***Mon quotidien**
***Internacia Mon-Fonduso**
***Unukornulo (konstelacio)**
***Mon (heraldiko)** estas heraldika simbolo de japana klano.
***Mon GR** estas komunumo de la Komunumaro Alvaschein en la distrikto Albulo en Kantono Grizono en svislando.

Simile literumiĝas 

* **Møn**, insulo de Danio
IND

**Ind** aŭ **IND** havas plurajn signifojn:

***ind** estas kodo de indonezia lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***IND** estas landokodo de Barato laŭ normo ISO 3166.
***Indiano (konstelacio)**
***-ind-** estas sufikso en Esperanto.
ANT

**ANT** havas plurajn signifojn:

***ant** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ANT** estas landokodo de Nederlandaj Antiloj laŭ normo ISO 3166.
***Pumpilo (konstelacio)**
***-ant-** estas sufikso en Esperanto.
***Ant** estas vilaĝo en Rumanio.
LUP

**Lup** aŭ **LUP** havas plurajn signifojn:

***lup** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Lupo (konstelacio)**
***Lupaj Truoj**
***Lupo**
***Malbona lupo reenkarniĝinta**
***San Lupo**
***Valo de la lupoj - Irako**
NOR

La tri-litera kombinaĵo **NOR** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***nor** estas kodo de norvega lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*A. C. Nor, ĉeĥa verkisto (1903-1986)
***NOR** estas landokodo de Norvegio laŭ normo ISO 3166.
***Nor** estas mallongigo por konstelacio Ortilo (de la latina *Norma*)
* En elektroniko kaj Bulea algebro, NOR (de la angla "NOT OR") estas nomo por la operacio Malaŭo
MUS

**Mus** aŭ **MUS** havas plurajn signifojn:

* Mus (Gard), komunumo en la departemento Gard de Francio
* **mus** estas kodo laŭ normo ISO 639-3 de la muskoga lingvofamilio, kiun iam parolis indiĝenaj amerikanoj en la sudoriento de norda Ameriko.
* **Muş**
* **MUS** estas landokodo de Maŭricio laŭ normo ISO 3166.
* **Muŝo (konstelacio)**
* **Muso**
* **Komputila muso**
* **Mírzá Músá**
* **Pri Musoj kaj Homoj**
RET

La tri-litera kombinaĵo **RET** havas plurajn signifojn:

***ret** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Ret-Info**
***Ret-komunika protokolo**
***Reteto (konstelacio)**
***ret** estas instrukcio de multaj asemblaj lingvoj por reveno el funkcio.
***RET** Rusiaj Esperanto-Tagoj
***RET (Roterdamo)**, Rotterdamse Electrische Tram N.V.

## Vikdu ankaŭ 
* Reto
UMA

**Uma** aŭ **UMA** havas plurajn signifojn:

***uma** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Uma Thurman**
***Uma Turman**
***Granda Ursino (konstelacio)**
***uma** estas adjektivo de sufikso -um- en Esperanto.
PEG

**Peg** aŭ **PEG** havas plurajn signifojn:

***peg** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Pegazo (konstelacio)**
***Eburbeka pego**
***Nigra pego**
TRA

La vorto **Tra** aŭ **TRA** havas plurajn signifojn:

***tra** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Aŭstrala Triangulo (konstelacio)**
***tra** estas prepozicio en Esperanto.
COL

**Col** aŭ **COL** havas plurajn signifojn:

***col** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Livinallongo del Col di Lana**
***COL** estas landokodo de Kolombio laŭ normo ISO 3166.
***Kolombo (konstelacio)**
***Colo**
***19-cola rako**
TEL

**Tel** aŭ **TEL** havas plurajn signifojn:

***tel** estas kodo de telugua lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Tel-Avivo**
***Ŝtono de Tel Zayit**
***Teleskopo (konstelacio)**
***Ţela**
***.tel** estas interreta ĝenerala domajno de plej alta nivelo.
Pokalo

**Pokalo** povas esti:

* Pokalo (konstelacio) -- unu el 88 modernaj konstelacioj
* Pokalo (trinkujo) -- granda kaj luksa trinkujo
* Trofeo (pokalo) -- ujo el valora metalo kiun ricevas gajninto de konkurso
* Rektelimina konkurso (pokalo) -- sistemo de konkurso

## Vidu ankaŭ 
* Hispana ludkartaro kie "pokalo" apreas kiel simbolo
CRT

**CRT** havas plurajn signifojn:

* **crt** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Pokalo (konstelacio)**
Crater

**Crater** (prononcita *krater*) havas diversajn signifojn:

*Crater estas latina nomo de konstelacio Pokalo.
*Crater estas angla nomo de lago Kratera.

## Vidu ankaŭ 
* **Kratero** (apartigilo)
HER

**Her** aŭ **HER** havas plurajn signifojn:

***her** estas kodo de herera lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
*'''Jeanne Zabilon d'her Ranfaing**
***Herkulo (konstelacio)**
***Hera**
***Hero kaj Leandro**
***Héron'''
Velaro

**Velaro** havas plurajn signifojn:

* Velaro (fonetiko)
* Velaro (konstelacio)
* Aro da veloj sur ŝipo aŭ boato.
VEL

La vorto **Vel** havas plurajn signifojn:

***vel** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Velaro (konstelacio)**
***Velo**
***Velo Veronese**
*'''Velo d'Astico'''
MEN

**Men** aŭ **MEN** havas plurajn signifojn:

***men** estas kodo de mendea lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Placo Tian An Men**
***Protestoj sur placo Tian An Men**
***Tablomonto (konstelacio)**
***Meno**
DOR

**DOR** povas rilati al:

* la nomo de svisa Esperanto-aktivulo, d-ro Henri Dor
* la konstelacio Orfiŝo, kies (latina) mallongigo estas "Dor"
* **dor** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Karin Dor**
* **Dora Wunderbaum**
* **Montalto Dora**
* **Villar Dora**
* Dor (antikva urbo)
LEP

**LEP** havas plurajn signifojn:

***lep** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Granda Elektron-Pozitrona Koliziigilo** (angle *Large Electron-Positron Collider* aŭ **LEP**) estas partikla akcelilo.
***Leporo (konstelacio)** estas mallongigita **Lep**.
Gemini

Gemini povas esti la nomo de:

* La konstelacio de la Ĝemeloj kaj la samnoma zodiaka signo en la latina lingvo;
* La dua homa spacvojaĝada programo de NASA, la projekto Gemini;
* La ne-TTT-a reto Gemini kaj
* frakcio de la komunumo Ugento en suda Italio.
* Gemini (chatbot), babilroboto de genera artefarita intelekto evoluigita de Google.
TRI

La tri-litera kombinaĵo **TRI** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***Tri** estas entjero 3.
***tri** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Triangulo (konstelacio)**
Leo

**Leo** estas laŭ vortaro:
* Tiu flanko de ŝipo kiu estas ŝirmita kontraŭ la vento. Vidu: lofo kaj leo
* Monunuo de Rumanio. Vidu: Rumana leo
* Monunuo de Moldavio. Vidu: Moldava leo

**Leo** estis la latina nomo de la leono, kaj do ĝi povas aperi en mallongigoj, adaptoj aŭ esperantigoj de tiu vorto. 
* Leono (konstelacio), sekcio de la nokta ĉielo.
* Leono estas persona nomo, interalie de pluraj bizancaj imperiestroj kaj papoj

Aliaj signifoj:
* Leo Insuloj, en Nunavuto, Kanado
* *Leo* (filmo), hispana filmo de José Luis Borau
***leo** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
## Vidu ankaŭ
* Leono (apartigilo)
* LEA (apartigilo)
COM

**COM** havas plurajn signifojn:

* **COM** estas landokodo de Komoroj laŭ normo ISO 3166
* **COM** estas nomo de komputila konektilo uzanta interfacon RS-232. Ĉar ili povas esti kelkaj en unu komputilo ili nomiĝas kiel **COM1**, **COM2**, **COM3** ktp.
* **COM** estas kurtigo de (angle) **Common rail** en elektraj cirkvitoj
* **com** estas kodo de lingvo "Comanche" laŭ normo ISO 639-3
* **.com** estas interreta ĝenerala domajno de plej alta nivelo.
* **.com** estas finaĵo de dosiernomo

Vidu ankaŭ:
* konstelacio **Coma Berenices** (esperantigite **Berenica Hararo**)
* urbo **Como** (esperantigite **Komo**)
* **Provinco Como**
PUP

**Pup** aŭ **PUP** havas plurajn signifojn:

***pup** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Pobo (konstelacio)**
***Pupo**
Hidro

**Hidro** (el la greka "hidros", etimologie signifanta akvo) havas diversajn signifojn:
***hidro** pri hidrogeno, sed prefereble uzata kiel prefikso.
***Hidro (Luno)** estas satelito de Plutono, eltrovita en 2005.
***Hidro (konstelacio)**
***Hidro (mitologio)** estas monstra akvoserpento.
***Hidro (besto)** estas speco de polipoj.

## Vidu ankaŭ 
* Hidra estas greka insulo
CAS

**CAS** havas plurajn signifojn:

* **cas** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Kasiopeo (konstelacio)**
* **Casa Milà**
* **CaS** estas kemia kombinaĵo de kalcio, sulfuro.
* *Svisa Alpismo-Klubo*; mallongigoj: **SAC** kaj **CAS**; germane *Schweizer Alpen-Club*, france *Club Alpin Suisse* kaj itale *Club Alpino Svizzero*.
Kareno

**Kareno** povas signifi jenon:

*Kareno (ŝipo)
*Kareno (konstelacio), konstelacio
*Karenoj, grupa nomo por popoloj, vivantaj en suda Birmo
***Kareno** aŭ **Karen** estas persona nomo origine vira sed hodiaŭ ĉefe uzata por virinoj
CAR

La tri-litera kombinaĵo **CAR** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***car** estas kodo de kariba lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Centr-Afrika Respubliko, lando en meza Afriko
*Kareno, konstelacio de la suda hemisfero
*Caro, reĝo en Rusio
***car** estas angla vorto por aŭtomobilo
CAP

**Cap** aŭ **CAP** havas plurajn signifojn:

***cap** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***CAP-ŝpuro** laŭ Carl Abraham Pihl, Etŝpura fervojo de .
***White Cap**
***Kaprikorno (konstelacio)**
CVN

**CVN** havas plurajn signifojn:

***cvn** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Ĉashundoj (konstelacio)**
Cirkelo

eta|Desegnado de cirklo uzante cirkelo.
dekstra|eta|Cirkelo
[eta|La simbolo de la [framasonismo]]
**Cirkelo** aŭ **radiusilo** estas instrumento, nome mezurilo, por desegnado de cirklaj arkoj aŭ por markado de egallongaj distancoj (sur mapo aŭ desegnofolio).

Laŭ Francisko Azorín **Cirkelo** estas *Desegnilo konsistanta el du brakoj kunigitaj per ĉarniro, uzata por desegni cirklojn, mezuri liniojn, k.c.* Kaj li indikas etimologion el la latina *circulus*. Li aldonas teknikajn terminojn kiel krajoncirkelo, inkocirkelo, reduktocirkelo, proporciocirkelo, kalibrocirkelo kaj cirkelujo.

Sur la sud-hemisfera ĉielo estas konstelacio Cirkelo, tiel nomata de 16-a-jarcentaj ŝipistoj, kiuj uzis cirkelojn por navigado.

## Vidu ankaŭ 
* Bivelo
* Konstruado per rektilo kaj cirkelo

## Notoj 
Kategorio:Teknika desegno
Kategorio:Mezuriloj
CAM

**Cam** aŭ **CAM** havas plurajn signifojn:

***cam** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***CAM** estas kodo de regiono Kampanio de Italio.
***Ĝirafo (konstelacio)**
***Camo**
***CAM** signifas Computer Aided Manufacturing, Komputilo Asistata Fabrikado
ERI

**Eri** aŭ **ERI** havas plurajn signifojn:

***eri** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***ERI** estas landokodo de Eritreo laŭ normo ISO 3166.
***Eridano (konstelacio)**
***Eria Lago**
***eri** estas verbo de sufikso -er- en Esperanto.
CAE

**CAE** havas plurajn signifojn:

***cae** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***CAE** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **cae16**, **CAE16**, **0xcae**, **0xCAE**, **0caeh**, **0CAEh**) egalas al dekuma nombro 3246.
***Ĉizilo (konstelacio)**
SGR

La trilitera kombinaĵo **SGR** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***sgr** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Sgr** estas mallongigo de konstelacio Sagitario.
Cygnus

**Cygnus** (latina formo de la greka *Kyknos*, ‚cigno‘) signifas:
* Cigno (konstelacio), latina nomo
* Cigno, genro de veraj cignoj
* Cygnus Kitcar, nederlanda aŭtomobila produkta firmao
* Cygnus Solutions, iama softvara entrepreno 
* Cygnus (kosma transportilo), kosma transportilo en evoluiga fazo, ĝi estas planata por Internacia Kosma Ŝtacio 
* Cygnus Air, iam anomo de hispana varotransporta flugentrepreno Gestair Cargo
* *USS Cygnus* fikcia kosmoŝipo en la filmo”La nigra truo” de 1979

**Vidu ankaŭ**:
* Cigno (apartigilo)
* Kyknos
Aquila

**Aquila** havas interalie la sekvajn signifojn:
* L'Aquila (La-Aglo) estas urbo de Italio.
* Aquila (Veracruz) estas komunumo kaj ties ĉefa urbo en la federacia subŝtato Veracruz de Meksiko.
* Latine, temas pri genro *Aquila* de Akcipitredoj aŭ veraj agloj,
* kaj pri la stela konstelacio Aglo.
* *Aquila, Inc.* estas la antaŭa nomo de la nuna firmao *Kansas City Power & Light*, liveranta elektron kaj tergason al la regiono de Kansasurbo (Misurio)
* **Aquila TI** estas iama komunumo kaj nun vilaĝo kaj frakcio de la komunumo Blenio de la Distrikto Blenio en Kantono Tiĉino en Svislando.
Sago

La **sago** estas pafaĵo por pafarko, tenita, portita en sagujo. Ĝia malkovro estis grava en la evoluo de la taktiko, ĉar tiu estis la unua armilo, kiu baziĝis sur elasteco.

## Konstruo 
La sago estas longa, maldika, rekta (plej ofte ligna aŭ fragmita) vergo, kun sagopinto ĉe la antaŭa fino, kiu estis pretigita el ŝtono kaj osto en la praepoko, pli poste el metalo. La alia fino estas entranĉaĵo, fortigita por ke oni povu surmeti ĝin sur la tendenon. Oni stabiligis la sagofluon per simetrie fiksitaj plumoj (2, 3 aŭ 4).

Hodiaŭ, oni jam produktas sagojn el aluminiaj alojoj aŭ karbonaj plastoj aŭ el ties kombinaĵoj.

## Tipoj 
La sago de la orient-eŭropaj popoloj pretiĝis el fragmito, la eŭropanoj el frakseno aŭ karpeno. La romia sagopinto estas trieĝa, tiuj de la mezepoko estis diversformaj: glataj, cilindraj, pikaj, foliaj, rombaj, harpunaj ktp.

La popoloj uzis la sagojn ĝis la 17-a jarcento, kiam amase disvastiĝis la pulvaj pafiloj. Oni uzis venenŝmiritajn sagopintojn aŭ brulig-sagojn.

La modernaj lignaj sagoj estas pretigitaj el cedro aŭ alia pinaco.

## Vidu ankaŭ
* Pafarko kaj sago

Kategorio:Armiloj
HOR

**HOR** havas plurajn signifojn:

* **hor** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* '''Ĵ. Dan' kaj B. Hor'**
* **Horloĝo (konstelacio)'''
ARA

**Ara** aŭ **ARA** havas plurajn signifojn:

* **ara** estas kodo de araba lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Bahman Farman-Ara**
* **Ara sistemo de finia speco**
* **Altaro (konstelacio)**
* **Arao**
* **ara** estas adjektivo de sufikso -ar- en Esperanto.
* **Ara (lago)** estas lago en municipo Aremark en departemento Østfold en Norvegio.
* **849 Ara** estas asteroido.
ARI

**Ari** aŭ **ARI** havas plurajn signifojn:

* **ari** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **Ari Behn**
* **Ari Þorgilsson**
* **Ŝafo (konstelacio)**
* **ari** estas verbo de sufikso -ar- en Esperanto.
* **Ari** estas komunumo en Italio.
* Ayn Rand Institute, instituto kiu promocias Objektivismon
LMI

**LMI** havas plurajn signifojn:

***lmi** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Malgranda Leono (konstelacio)**
ORI

**Ori** aŭ **ORI** havas plurajn signifojn:

* **ori** estas kodo de orija lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
* **Oriono (konstelacio)**
Tambova ribelo

eta|areo de la ribelo, en ruĝa
La **Tambova ribelo** estis larĝa kamparana ribelado kontraŭ la bolŝevikoj en 1919-1921, dum la Rusa Enlanda Milito. Tiun gvidis Aleksander Antonov kaj lia movado iĝis konata en la soveta historio kiel **antonovŝĉina** (Анто́новщина). La ribelon ekis la kruela politiko de la militkomunismo.

La ribelo okazis en la moderna distrikto de Tambov kaj Voroneĵ.

La ribelon subpremis unuoj de la Ruĝa Armeo, gviditaj de Miĥail Tuĥaĉevskij. Por la subpremo necesis pli ol 30.000 soldatoj kaj la armeo uzis artilerion kaj kelkfoje eĉ kemiajn armilojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Programme of Union of Toiling Peasants 
* (in Russian) Antonovshchina: a wealth of historical documents, including the documents from the rebel side
* Tukhachvsky role in the Tambov revolt , including the text of commands given to the red army concerning the use of war gases, taking and executing hostages, deporting of peasant families to ***Concentration camps***.

Kategorio:Ribeloj dum la Rusia enlanda milito
Kategorio:Historio de Tambova provinco
Kategorio:Tambovo
Kategorio:Voroneĵo
Kategorio:Kamparanaj ribeloj
Kategorio:Konfliktoj en 1920
Kategorio:Konfliktoj en 1921
Kategorio:Ribeloj en la 20-a jarcento
Hesseneck

**Hesseneck** estas loĝloko kaj eksa komunumo de la  distrikto Odenwald en la sudo de Hesio. Fine de la jaro 2016 la komunumo havis 620 loĝantojn, kaj sekve estis la plej eta memstara komunumo de tiu federacia lando de Germanio. Ekde la 1-a de januaro 2018 ĝi kun la urbo Beerfelden kaj la apudaj komunumoj Rothenberg kaj Sensbachtal konsistigas la novan urban komunumon Oberzent.

## Geografia situo 
eta|maldekstra|250px|la arbara lago *Eutersee*
Hesseneck situas en la sudo de la mezmontaro Odenwald proksime de la monto *Krähberg*, 230 ĝis 500 metrojn super marnivelo, en pitoreska arbara ĉirkaŭaĵo. La urbeto Beerfelden troviĝas en distanco de 8 kilometroj okcidente, kaj la historia urbo Erbach  en distanco de 19 kilometroj nordokcidente.

La arbara lago *Eutersee* somere invitas al naĝado.
 

## Disdivido 
La komunumo konsistis el tri vilaĝoj : 
* Hesselbach 
* Kailbach kaj
* Schöllenbach (administra sidejo).

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la urbo Oberzent ()
* plia informa retejo ()
* paĝo de la Esperanto-Klubo Odenwald, arkivigita en januaro 2014 ()

Kategorio:Distrikto Odenwald
Kategorio:Komunumoj de Germanio
Kategorio:Urboj de Hesio
Rothenberg (Odenwald)

**Rothenberg** estas loĝloko kaj eksa komunumo de la  distrikto Odenwald en la pleja sudo de Hesio, proksime al la limo al Baden-Virtembergo, en arbaroriĉa ĉirkaŭaĵo de la mezmontaro Odenwald. La urbo Hirschhorn ĉe rivero Neckar troviĝas en distanco de 7 kilometroj. Fine de la jaro 2016 la komunumo havis 2 246 loĝantojn. Ekde la 1-a de januaro 2018 ĝi kun la urbo Beerfelden kaj la apudaj komunumoj Hesseneck, Rothenberg kaj Sensbachtal konsistigas la novan urban komunumon Oberzent.

## Situo 
Rothenberg norde limas kun la urbeto Beerfelden (distrikto Odenwald), oriente kun la urbo Eberbach (distrikto Rhein-Neckar in Baden-Virtembergo), sude kun la urbo Hirschhorn (distrikto Bergstraße), kaj oriente al la urboparto Brombach de Eberbach kaj al la komunumo Wald-Michelbach (distrikto Bergstraße).

## Disdivido 
La komunumo krom la centra loĝloko Rothenberg konsistis el kvin vilaĝoj: 
* Finkenbach,
* Hinterbach,
* Kortelshütte,
* Ober-Hainbrunn kaj
* Raubach.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la urbo Oberzent ()
* plia informa retejo ()
* paĝo de la Esperanto-Klubo Odenwald, arkivigita en januaro 2014 ()

Kategorio:Komunumoj de Germanio
Kategorio:Distrikto Odenwald
Kategorio:Urboj de Hesio
Sudafrikio

**Sudafrikio** estas nomo proponita kaj plurfoje uzita por la ŝtato aŭ regno Sud-Afriko, distinge de la suda parto de Afriko (Suda Afriko, Sud-Afriko): ne ĉio sudafrika estas sudafrikia; ne ĉiuj sudafrikanoj estas sudafrikianoj.

## Vidu ankaŭ
*Subsahara Afriko
*Suda Afriko

Kategorio:Sud-Afriko
Eberbach

**Eberbach** - prononco  - estas urbo en la nordo de la germana federacia lando Baden-Virtembergo, 33 kilometrojn oriente de Heidelberg kaj apartenas al la distrikto Rhein-Neckar kaj al la distriktaro Karlsruhe. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La germanlingva nomo de la urbo signifas "virapra rojo", kaj ambaŭ elementojn de la nomo fidele bildigas la urba blazono.
__NOTOC__
250ra|eta|maldekstra|la monto *Katzenbuckel* ĉe Eberbach
[250ra|eta|maldekstra|bordo de la rivero [Neckar]]
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
## Geografia situo 
Eberbach situas en valo proksime al la monto *Katzenbuckel*, kiu havas altecon de 626 metroj kaj estas la plej alta punkto de la mezmontaro Odenwald.

## Disdivido 
Al Eberbach apartenas la urbopartoj Neckarwimmersbach, Brombach, Friedrichsdorf, Lindach, Rockenau, Igelsbach, Gaimühle, Unterdielbach, Badisch Schöllenbach kaj Pleutersbach.

## Partneraj urboj 
*  Thonon-les-Bains ĉe la Lemana Lago en Francio
*  Ephrata en Pensilvanio, Usono

## Vidindaĵoj 
La historia mezepoka urbocentro inkluzivas partojn de la urbomuro kun kvar bone konservitajn turojn kaj multnombrajn pitoreskajn trabfakajn domojn. La ruino de la fortikaĵo Eberbach viziteblas sur monto alte super la urbo. La urbo situas ĉe la romantika "strato de fortikaĵoj", kiu kondukas de Mannheim okcidente ĝis Prago oriente.

En la urba arbaro de Eberbach staras la oficiale plej granda arbo de Germanio, kiu altas 60,1 metrojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Eberbach Channel - reta urba magazino, germanlingva
* paĝoj de la urboparto Pleutersbach
* kaj de la urboparto Igelsbach

Kategorio:Distrikto Rhein-Neckar
Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo