Fernão de Noronha

**Fernão de Noronha** estis portugala judo kaj unu el la unuaj esploristoj de la Kolonia Brazilo. 

La portugaloj oficialigis la "malkovron" de Brazilo en 1500, sed la grandskala koloniigo de la teroj de siaj novaj domajnoj ne okazis tuj. Ekzistis neniu pelado ankaŭ, ĉar la baldaŭaj minacoj al portugala posedo tiutempe ne estis signifaj kaj la portugaloj jam konservis profitigan fluon sur komercvojoj en Afriko kaj Azio. Krome, ekzistis nesufiĉaj rimedoj por entrepreni koloniigan procezon en tia vasta spaco kaj Brazilo kaj la portugala popolo ankoraŭ ne sufiĉe sciis pri la potencialo de tiuj teroj por pravigi investojn kiuj povus esti riskaj.

## Biografio
Nobelo aperis en tiu ĉi kunteksto kiel pioniro en la procezo de esplorado de brazilaj resursoj. Lia nomo estis Fernão de Loronha (aŭ Lloronha), sed li ankaŭ estis konata kiel Fernando della Rogna kaj, eĉ pli ofte, precipe poste, kiel Fernando de Noronha. Naskita en 1470 en nobeligita burĝa familio, li havis judan originon kaj estis konvertita al katolikismo en tempo de religia persekuto kiu ne indulgis eĉ membrojn de la elito. Li laboris en komerco asociita kun la potenca germana bankisto :en:Jakob Fugger, la plej riĉa viro en Eŭropo kaj financisto de komercaj entreprenoj kaj transoceanaj komercaj iniciatoj. Noronha havis planojn esplori potencialon malkovrota en la lokoj integrigitaj en la domajnoj de Portugalio kaj negocis kun la krono por investi en ekspedicioj, prienketi enspezigajn ekonomiajn eblecojn kaj rajtojn al ekstrakta riĉaĵo kiun li identigis.
eta|maldekstre|350px|Mapo de la 1519-a jaro pri la marbordo de Brazilo, montrante la rikoltlaboron de la brazila ligno.

En 1503 li gvidis sian unuan ekspedicion, okazon kiam li lokalizis kaj ekposedis la insulon, kiu poste ricevis lian nomon kaj estis la unua hereda kapitanlando establita sur brazila grundo. La sekvan jaron, Noronha vastigis ĝiajn operaciojn sur la brazila marbordo, establinte komercstaciojn kiuj funkciis kiel bazo por la procezo de ekstrakta ekspluato de Brazil-arbo. Indianoj estis rekrutitaj kiel esploragentoj kaj laboris por kolekti lignon en interŝanĝo de diversaj produktoj kaj iloj liveritaj fare de eŭropanoj. Malgraŭ la malavantaĝaj kondiĉoj de interŝanĝoj kaj la efikoj de kontaktoj en la procezo de ŝanĝo de la kutima organizo de la indianoj, la indianaj homoj ne estis sklavigitaj en tiu situacio kaj iliaj teroj ne estis rekte minacataj per invado ĉar la ekspluata modelo ne iris preter la sistemo de komercejoj kiuj ne fiksis la setlantojn sur la tero.
eta|dekstre|400px|Fernão de Noronha estis la unua kapitanlando de la Insularo Fernando de Noronha, kiu ricevis tiun nomon omaĝe al li.
La esplora aliro al akirado de naturresursoj adoptita de Noronha estis realigebla ĉar ĝi estis malpli intensa ekonomia esploragado kaj taŭga por tiu stadio de portugala dominado, kvankam tio sistemo jam estis kapabla je produktado de enspezigaj rezultoj pro la pliiĝo en valoro de la produkto sur la eŭropa merkato. Li sukcesis pligrandigi sian riĉaĵon en tiu ĉi komerco kaj krom la profitoj li ankaŭ akiris prestiĝon, akiris honorojn kaj indikis al la portugala registaro la potencialon de brazilaj teroj. Ĝia kontrakta koncesio de ekskluziveco ekspluati la Brazil-arbon estis interkonsentita daŭri 3 jarojn, sed ĝi etendiĝis ĝis 1515, kiam la portugala registaro mem transprenis tiun agadon.

Post esplorado de plantekstraktado en Brazilo, Noronha daŭre estis implikita en maraj kaj komercaj agadoj, plejparte en komerco en Hindio. Li estis edziĝinta kun Violante Rodrigues de Noronha kaj de tiu unio naskiĝis pluraj infanoj, inkluzive de Isabel de Castro, edzino de Pedro Álvares Cabral.

Fernão de Noronha mortis en 1540.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1470
Kategorio:Mortintoj en 1540
Kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento

Kategorio:Portugalaj navigistoj
Kategorio:Portugalaj esploristoj
Kategorio:Portugalaj administrantoj