open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vjatskije Polani

**Vjatskije Polani** () estas urbo en la Kirova provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1596. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1942. La urbo antaŭe estis nomita Oŝtorma-Bodnja (Ошторма-Бодня).

Kodo de OKATO de la urbo estas 33404. La interurba telefona kodo estas 83334, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas 56°13' de norda latitudo kaj 51°04' de orienta longitudo.

La urbo estas apud Uralo de okcidento sur alta dekstra bordo de rivero Vjatka (Вятка).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 25.7 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 40.2 mil loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
 

Kategorio:Urboj de Kirova provinco
Gavrilov Posad

**Gavrilov Posad** () estas urbo en Ivanova provinco en Rusio. Ĝi estis fondita en 1434 kaj ekhavis statuson de urbo en 1789. En 1959 la urbo havis 6.7 mil loĝantojn; en 2002 estis 7.2 mil.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 24203501.

La interurba telefona kodo estas 09355, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: .

La urbo estas ĉe enfluo de rivero Vojmiga (Воймига) en riveron Irmes (Ирмес) (kiu enfluas riveron Nerl (Нерль)). En la urbo estas fervoja stacio.

Kategorio:Urboj de Ivanova provinco
Harlan Ellison

**Harlan ELLISON** (naskiĝis la  en Cleveland, Ohio) estas usona verkisto. Li estas konata ĉefe pro siaj rakontoj kaj noveloj sciencfikciaj kaj hororaj.

Li verkis, interalie, la epizodon "The City on the Edge of Forever" (La Urbo ĉirkaŭ la eterneco) de Star Trek.

## En Esperanto aperis 
*Sangantaj ŝtonoj (Bleeding Stones).* Tradukis Charles Power. En: *Sferoj* 7, paĝoj 107 ĝis 115.

## Vidu ankaŭ 
* 10177 Ellison

## Eksteraj ligiloj 
* http://harlanellison.com/home.htm 
* http://www.snopes.com/disney/wdco/ellison.htm 
* http://www.notes.co.il/eshed/5927.asp  
* http://news.ansible.co.uk/a76.html| 

Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Gadĵijevo

**Gadĵijevo** () estas fermita urbo en Murmanska provinco de Rusio. Bazo de la rusia milita ŝiparo.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 47529.

La urbo antaŭe estis nomita kiel Skalistij (*Скалистый*) ĝis 1999, kiam ĝi estis renomita omaĝe al Magomet Gadĵijev, dagestandevena heroo de la Dua mondmilito.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 69°15' norde, longitudo 33°19' oriente.

En jaro 2002 la urbo havis 12,2 mil loĝantojn.

## Ligoj 
* Fotoj de Gadĵijevo

Kategorio:Urboj de Murmanska provinco
Gaj

**Gaj** () estas minista urbo en la Orenburga provinco kaj en la Centra federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1959, kaj havas statuson de urbo ekde 1979.

Geografie priskribite, Gaj situas en suda Uralo, ĉe rivero Uralo, 330 kilometrojn for de Orenburg. Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 51°28' norde, longitudo 58°27' oriente.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 53413. La interurba telefona kodo estas 35362, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. Diferenco de la loka kaj moskva horzonoj estas 2 horoj.

En la urbo estas fervoja stacio.

En la jaro 1959 la urbo havis 1,9 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 41,6 mil loĝantoj.

eta|maldekstra|290ra|
eta|maldekstra|290ra|

Kategorio:Urboj de Orenburga provinco
Gvardejsk

**Gvardejsk** () ekde la jaro 1945 estas urbo en Kaliningrada provinco en Rusio. Ĝi estis fondita en 1258. Statuson de urbo ĝi ekhavis en 1946. En la sama jara ĝi ricevis sian nunan nomon. Antaŭe la urbo estis germana kaj nomiĝis *Tapiau* .

La urbo estas ĉe rivero Pregola (Преголя, germane *Pregel*), ĉe ĝia kuniĝo kun rivero Dejma (Дейма). En la urbo estas fervoja stacio.

En 1959 la urbo havis 7.6 mil loĝantojn, en 2002 jam estis 14.6 mil.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 27206501.

La interurba telefona kodo estas 40159, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas -1 horo (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 54°39' norde, longitudo 21°04' oriente.

## Gefiloj de la urbo 
* Lovis Corinth (1858-1925), germana pentristo

## Vidu ankaŭ 
* Sambianoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.tapiau.org  
* http://www.kreis-wehlau.de/wehlau22.htm  
* http://www.kreis-wehlau.de 
* http://www.chavash.nm.ru  

Kategorio:Urboj de Kaliningrada provinco
Gelendĵik

eta|maldekstra|250px|Strato en Gelendĵik
eta|maldekstra|250px|Vespera strando en Gelendĵik
**Gelendĵik** () estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03408.

La urbo estis fondita en jaro 1831.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1915.

La interurba telefona kodo estas 86141, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas sur bordo de maro.

En jaro 1959 la urbo havis 16.5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 50 mil loĝantojn.

Victor Lebrun, kiu iam estis sekretario de Leo Tolstoj prizorgis bienon en Gelendĵik.

Dosiero:GelendzhikWaterBirds15Jan2006.jpg|
Dolmen_Russia_Kavkaz_Doguab_1.jpg|Dolmeno en arbaro proksime de rivero Doguab
Dosiero:GelendzhikFrom22Till23Feb1943.jpg|
Dosiero:SevmorneftegazyugStorm.jpg|

Kategorio:Urboj de Krasnodara regiono
Kategorio:Urboj sur marbordo de Nigra maro
Georgijevsko

**Georgijevsko** () estas urbo en Stavropola regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 07407.

La urbo estis fondita en jaro 1777. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1786.

La interurba telefona kodo estas 86551, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La urbo estas en Norda Kaŭkazio, en suda parto de Stavropola regiono, ĉe rivero Podkumok (*Подку́мок*) (kiu enfluas la riveron Kuma (*Кума́*)).

En la urbo estas fervoja stacio. Nur 35 kilometrojn for estas la plej granda en Norda Kaŭkazio internacia flughaveno de Mineralnije Vodi (*Минеральные Воды*).

## Loĝantaro 
En la jaro 1914 en Georgijevsko loĝis 21,2 mil homoj, en la jaro 1959 — 35,1 mil. En la jaro 2002 la urbo havis 70,6 mil loĝantojn (kun satelitaj vilaĝoj eble pli ol 100 mil). Plejparton de la loĝantaro konsistigas rusoj (kozakoj).

## Historio 
Fondita en 1777, la urbo estis tre grava por la posta historio de Kaŭkazio. Dekomence ĝi servis kiel unu el fortikaĵoj sur fortikita linio Azov—Mozdok. En 1783 ĉi tie estis subskribita Georgijevska traktato inter Rusio kaj Kartvelio, laŭ tiu dokumento Rusio ekhavis protekto-devojn pri la Orienta Kartvelio (kio poste evoluis al plena aliĝo de Kartvelio al Rusio en 1801).

Ekde 1802 dum dudek jaroj la urbo estis centro de Kaŭkazia provinco. Tio estis tempo de pligrandiĝo kaj disfloro, kiun tamen sekvis stagnado pro la malaltigo de statuso en 1822. Novan spronon por evoluo donis finkonstruo de la fervojo inter Rostov-na-Donu kaj Vladikavkaz, kiu trairis apud Georgijevsko en 1868. Fine de la 19-a jarcento en la urbo okazadis regulaj foiroj, kiuj altiris komercistojn de la tuta kaŭkazia regiono.

En 1920-aj jaroj Georgijevsko iĝis industria urbo, en ĝi aperis kelkaj uzinoj aldone al tiuj, kiuj jam ekzistis antaŭe.

Dum la Dua mondmilito la urbo estis okupita de naziaj trupoj ekde la 9-a de aŭgusto 1942 ĝis la 10-a de januaro 1943.

## Eksteraj ligiloj 
* Vetero en Georgijevsko 


Kategorio:Urboj de Stavropola regiono
Prionoj

**Prionoj** (aŭ foje balenbirdoj) estas malgrandaj petreloj (ĉefe de genro *Pachyptila* sed ankaŭ unu specio de la genro *Halobaena*) troveblaj kiel reproduktuloj en Suda Oceano en Antarkto kaj proksimaj insuloj. Ili formas unu el kvar grupoj ene de la Procelariedoj kun la burdopetreloj, la pufinoj kaj la fulmaroj.

Ili estas 20 ĝis 27&nbsp;cm longaj kaj havas bluecgrizajn suprajn partojn kaj blankajn subajn partojn. La platebenaj bekoj (almenaŭ de tri specioj) havas **filtrilajn randojn**. Danke al tio ili manĝas planktonajn bestetojn. La nomo “priono” devenas el greka vorto kiu signifas segilon, rilate al menciita filtrilo. Ĉiu prionoj estas maraj kaj manĝas malgrandajn krustulojn kiaj kopepodojn, ostrakodojn, dekapodojn, kaj krilon, same kiel kelkajn malgrandajn fiŝojn kiaj miktofedoj kaj nototeniedoj.

## Specioj 
* Feturta priono, *Pachyptila turtur*
* Fajnbeka priono, *Pachyptila belcheri*
* Fulmara priono, *Pachyptila crassirostris*
* Larĝbeka priono, *Pachyptila vittata*
* Antarkta priono, *Pachyptila v. desolata*
* Salvina priono, *Pachyptila v. salvin*
* Blua petrelo, *Halobaena caerulea*

Aldone, oni trovis restojn de fosilioj de nepriskribitaj prahistoriaj specioj. La plej aĝaj devenas el fina Mioceno (Tortoniano, el 7 al 12 milionoj da jaroj) de kuŝejo de Bahía Inglesa en Ĉilio.

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* **Cherel**, Y., Bocher, P., De Broyer, C., Hobson, K.A., (2002) "Food and feeding ecology of the sympatric thin-billed *Pachyptila belcheri* and Antarctic *P. desolata* prions at Iles Kerguelen, Southern Indian Ocean" *Marine Ecology Progress Series* **228**: 263–281 http://www.cephdev.utmb.edu/refdb/pdf/7926.pdf 
* Maynard, B. J. (2003). "Shearwaters, petrels, and fulmars (procellariidae)". In Hutchins, Michael. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp.&nbsp;123–127. ISBN 0-7876-5784-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Antarktaj prionoj kaj flaro

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Antarkto
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Atlantiko
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
Gorbatov

**Gorbatov** () estas urbo en la Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 12 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estas ĉe rivero Oka (Ока).

Kategorio:Urboj de Niĵnij-Novgoroda provinco
Gorno-Altajsko

**Gorno-Altajsko** () estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Respubliko Altaj.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 84401.

La urbo estis fondita en jaro 1830.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1928.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Ulala (Улала) ĝis 1932;
* Ojrot-Tura (Ойрот-Тура) ekde 1932 ĝis 1948.

La interurba telefona kodo estas 38822, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 3 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: .

La urbo estas ĉe rivero Majma (Майма), apud ĝia enenfluo en riveron Katunj (Катунь).

En jaro 1959 la urbo havis 27,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 53,5 mil loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* http://ealtai.gorny.ru  
* http://inform.gorno-altaisk.ru  
* http://www.gasu.ru  

Kategorio:Urboj de Respubliko Altajo
Gornozavodsk (urbo en Permja regiono)

**Gornozavodsk** () estas urbo en oriento de Permja regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 57214501.

La urbo estis fondita en jaro 1947.

Ĝi havas statuson de urbo ekde 1965.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Novopaŝijskij (*Новопашийский*) ĝis 1965.

La interurba telefona kodo estas 34269, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 58°23' norde, longitudo 58°19' oriente.

La urbo estas sur okcidenta deklivo de meza Uralo.

En la urbo estas fervoja stacio Paŝnja (*Пашня*).

En jaro 1959 la urbo havis 10,1 mil loĝantojn. En 2002 — 13,1 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Permja regiono
Gornozavodsk (urbo en Saĥaleno)

**Gornozavodsk** () estas loĝloko en Rusio.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Najĥoro (Найхоро) ĝis 1947.

La urbo estas sur bordo de maro.

En la urbo estas fervoja stacio.

Kategorio:Loĝlokoj de Saĥalena provinco
Gornozavodsk

La nomo **Gornozavodsk** povas signifi du urbojn en Rusio:
*Gornozavodsk (urbo en Permja provinco)
*Gornozavodsk (urbo en Saĥaleno)
Costa e Silva

**Artur da COSTA e SILVA** (naskiĝis la  en Taquari, mortis la  en Rio-de-Ĵanejro) estis la plej akra diktatoro de Brazilo. Li estis prezidento de Brazilo de 1967 ĝis 1969.

Costa e Silva dekretis la AI-5, leĝo kiu legitimigis ĉiujn diktatorajn agojn.

Costa e Silva estis brila lernanto de militaj lernejoj de Porto Alegre kaj Realengo (Rio-de-Ĵanejro). Li iĝis oficiraspiranto en 1921, kaj dua klasa leŭtenanto en 1922, kiam li partoprenis ribelon de la 1-a Infanteria subbataliono. Li studis strategion en Usono en 1944. Li iĝis generalo en 1952 kaj unua klasa generalo en 1961.

João Goulart formovis lin el komando de 4-a Terarmeo pro lia troa aŭtoritareco en 1963. Li aktive partoprenis de puĉo kontraŭ Goulart kaj fariĝis Ministro de Milito de Humberto de Alencar Castello Branco. Li estis trudita kiel prezidento de armeo al parlamento la , kaj enoficiĝis la .

En aŭgusto 1968, deputito Márcio Moreira Alves rekomendis, en parlamento, ke knabinoj ne plu dancu kun studentoj de milita lernejo, kiel protesto kontraŭ la milita registaro. La prezidento kunvokis la "Konsilantaron pri Nacia Sekureco" kaj dekretas la institucian agon 5 (AI-5), kiu permesas al li malfermi la parlamenton kaj abrogacii rajton.

Dum lia diktatoreco, multaj homoj estis arestitaj, mortigitaj kaj ekzilitaj pro politikaj kialoj.

Li suferis cerban trombozon la  kaj estis anstataŭigita de triumviraro de generaloj. Li mortis baldaŭ poste, la .

Kategorio:Brazilaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Brazilo
Kategorio:Diktatoroj
Korea milito

eta|Fotokunmetaĵo de la milito
eta|345x345px|Simpligita kronologio de la Korea milito
**Korea milito** estis korea enlanda milito kun partopreno de pluraj aliaj ŝtatoj. Ĝi komenciĝis en 1950, kvin jarojn post la malvenko de Japanio en la Dua Mondmilito, kaj finiĝis en 1953. Antaŭe Japanio okupis Koreion, ĝia malvenko en la Dua Mondmilito kaŭzis disdividon de la Korea duoninsulo je du partoj de respondeco: la sovetia kaj la usona. Tiam estis subkomprenate, ke Sovetunio kaj Usono en siaj zonoj de respondeco malarmos la japanajn trupojn kaj foriros. Kontraste al la dekomenca plano la du superpotencoj preferis varti lojalajn al si reĝimojn: komunisman en la nordo kaj kontraŭkomunisman en la sudo.

En la jaro 1949 usonaj kaj sovetiaj trupoj eliris el Koreio, sed la formiĝintaj du ŝtatoj jam sufiĉe fortiĝis por kontraŭstari inter si mem. Ambaŭ koreaj ŝtatoj proklamis sin *la* korea ŝtato kaj esperis okupi la tutan duoninsulon.

La milito komenciĝis la 25-an de junio 1950 per subita kaj rapida avancado de nord-koreaj trupoj. La nord-korea ŝtato proklamis, ke sud-koreaj trupoj unuaj atakis: eĉ se estis tiel, la sukceso de la unuaj tagoj estis ĉe la norda flanko. Jam post tri tagoj da batalado, la 28-an de junio la Korea Popol-Demokratia Respubliko okupis Seulon, sian delonge proklamitan ĉefurbon.

Al Suda Koreio helpis Usono kaj pli ol dek aliaj ŝtatoj (Britio, Filipinoj, Kanado, Turkio, Nederlando, Aŭstralio kaj aliaj malpli grave), al Norda Koreio helpis Sovetunio (ĉefe ekonomie kaj konsile) kaj Ĉinio (tre grave, aparte post oktobro de la jaro 1950) pere de la Popola Volontula Armeo.

Neniu flanko venkis, do la milito finiĝis per disdivido de tuta Koreio je du landoj (Sud-Koreio kaj Nord-Koreio), kies disdivido plu ekzistas nun. Oficiala packontrakto ĝis nun ne estas subskribita.

## Nomoj de la milito 
La esprimo "Korea milito" estas paŭso de la anglalingva nomo de la milito (*Korean War*), uzata simile en aliaj lingvoj (i. a. la rusa). En Sud-Koreio, la militon oni nomas la "Okazo de la 25-a de junio" (육이오 사변) -- kvankam iuj nomas ĝin anstataŭe "한국전쟁", kiu signifas korean militon (nomante Koreion laŭ la suda maniero). En Nord-Koreio, oni nomas la militon la "Milito por Liberigi la Patrion" (조국해방전쟁). Kaj Ĉinoj nomas la militon 抗美援朝 ("*kàng měi yuán cháo*"), kiu pli malpli signifas "Militon de kontraŭstari Usonon por helpi Koreion".

Dosiero:U.S. Army machine gun team near the Chongchon River in North Korea (November 1950).jpg|

Dosiero:Korean War Korean civilians-ca1951.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Malvarma milito


Kategorio:Konfliktoj en 1950
Kategorio:Konfliktoj en 1951
Kategorio:Konfliktoj en 1952
Kategorio:Konfliktoj en 1953
Kategorio:Militoj de la 20-a jarcento
Kategorio:1950 en Sud-Koreio
Kategorio:1951 en Sud-Koreio
Kategorio:1952 en Sud-Koreio
Kategorio:1953 en Sud-Koreio
Kategorio:20-a jarcento en Nord-Koreio
Roland Barthes

**Roland Barthes** [*Bart*] (naskiĝis la , mortis la ) estis franca literaturkritikisto, literatura kaj socia teoriisto, filozofo kaj semiotikiisto.

Lia longa kaj fruktodona kariero etendiĝas de strukturisma lingvistiko en Francio ĝis poststrukturismo. La verkoj de Barthes estas centraj al kaj la strukturismaj kaj post-strukturismaj fluoj. Li estis senkaŝa samseksemulo, kaj kelkaj priskribas lin kiel unu el la fondintoj de kvir-teorio. Aldone al tio, la aŭtobiografia kaj estetika kvalito de la verkaĵoj de Barthes turnas multajn el ili de teoriaj studoj en realan literaturon.

## Vivo 
Barthes naskiĝis en Cherbourg. Lia patro mortis, kiam Barthes estis juna, kaj lia patrino translokiĝis al Parizo en 1924. Lia patrino laboris kiel Bindistino. Barthes lernis en Sorbonne. En 1934 li infektitiĝis je tuberkulozo. Li iris al sanatorioj, sed, dum paŭzoj de la malsano, inter 1939 kaj 1949 li instruis en lernejoj en Biarritz, Bayonne, Parizo kaj Bukareŝto.

En 1949 kaj 1950 li laboris en Egiptio kiel lektoro en la Universitato en Aleksandrio.

Je la fino de 1950 li revenis al Parizo kaj laboris ĝis 1952 en la  por kulturaj rilatoj.

De 1952 ĝis 1954 li faras staĝon je C.N.R.S. en la kampo leksikologio.

En 1953 aperis lia unua libro  ĉe Seuil.

De 1954 ĝis 1962 li faris diversajn instruajn kaj konsilajn laborojn.

En 1962 li fariĝis direktoro je la .

La 25-an de februaro 1980 li havis akcidenton kun etkamiono, je kies sekvoj li post monato la 26-an de marto mortis en Pariza malsanulejo.

## Verkaro 
* (1953) ''Le degré zéro de l'écriture*
* (1954) *Michelet par lui-même*
* (1957) *Mythologies*, Seuil: Paris.
* (1963) *Sur Racine*, Editions du Seuil: Paris
* (1964) *Éléments de sémiologie*, Communications 4, Seuil: Paris.
* (1970) *L'Empire des signes*, Skira: Geneve.
* (1970) *S/Z*, Seuil: Paris.
* (1971) *Sade, Fourier, Loyola*, Editions du Seuil: Paris.
* (1972) *Le Degré zéro de l'écriture suivi de Nouveaux essais critiques*, Editions du Seuil: Paris.
* (1973) *Le plaisir du texte*, Editions du Seuil: Paris.
* (1975) *Roland Barthes*, Éditions du Seuil: Paris
* (1977) *Poétique du récit*, Editions du Seuil: Paris.
* (1977) *Fragments d’un discours amoureux,* Paris
* (1978) *Préface*, La Parole Intermédiaire, F. Flahault, Seuil: Paris
* (1980) *Recherche de Proust*, Editions du Seuil: Paris.
* (1980) *La chambre claire: note sur la photographie*. [Paris]: Cahiers du cinéma: Gallimard: Le Seuil, 1980.
* (1981) *Essais critiques*, Editions du Seuil: Paris.
* (1982) *Littérature et réalité*, Editions du Seuil: Paris.
* (1988) *Michelet*, Editions du Seuil: Paris.
* (1993) *Œuvres complètes*, Editions du Seuil: Paris.
* (2009) *Carnets du voyage en Chine,* Christian Bourgeois: Paris.
* (2009) *Journal de deuil,'' Editions du Seuil/IMEC: Paris.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Postmodernismo

Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Semiotikistoj
Viŝnij Voloĉjok

**Viŝnij Voloĉjok** () estas urbo en Tvera provinco en Rusio. La urbo estas ĉe rivero Cna (Цна). En la urbo estas fervoja stacio.

La urbo estis fondita en 1471. Ĝi havas statuson de urbo ekde 1770. En 1959 la urbo havis proksimume 64 400 loĝantojn, en 2002 estis nur 56 400, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 57°35' norde, longitudo 34°34' oriente.

La interurba telefona kodo estas 08233, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005). Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28414.

Tra la urbo fluas la rivero Cna.

Kategorio:Urboj de Tvera provinco
Gdov

**Gdov** () estas urbo en Pskova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 58208501.

La urbo estis fondita en komenco de la 14-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La interurba telefona kodo estas 81131, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 58°45' norde, longitudo 27°49' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Gdovka (Гдовка), en 2 km de ĝia enenfluo en lagon Ĉudskoje (*Чудское*).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 3.7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 5.2 mil loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* http://img-2003-06.photosight.ru/30/241837.jpg 
* http://eng.rustowns.com/gdov/guide/?guide=11 
* http://borovaya52.narod.ru/gdov.htm 

Kategorio:Urboj de Pskova provinco
Provincoj de Argentino

Argentino estas administracie dividita en 23 provincoj kaj unu aŭtonoma urbo, la ĉefurbo Bonaero.

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Argentino
Arĝentfloto

[eta|250px|La hispana [Amaro Pargo, korsaro kaj komercisto, estis unu el la plej gravaj historiaj personoj, kiuj partoprenis la Floto de Indioj.]]
La **arĝentfloto** estis en la 16-a kaj 17-a jarcento ĉiujara konvojo de ŝipoj, per kiuj oni transportis valoraĵojn de la hispanaj kolonioj en Sud-Ameriko al Hispanio. En Hispanio ĝi estis ofte konata kiel **Floto de Indioj**. En Nederlando la arĝentfloto speciale estas konata pro la konkero de ĝi fare de Piet Hein en 1628.

Piet Hein faris en la nomo de la Nederlanda Okcident-hinda Kompanio en 1626 planon por kaperi la arĝentfloton, kaj transporti la valoraĵojn al la Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Nederlandoj. La Respubliko dum tiu periodo estis implikita en la Okdekjara Milito kun Hispanio. Piratado komisiite de la ŝtato estis tre kutima dum tiuj jaroj.

En 1627 Piet Hein faris du pli malgrandajn marrabojn en la Golfeto de Ĉiuj Sanktuloj, en 1628 li konkeris la grave gardatan arĝentfloton dum la batalo en la Golfeto de Matanzas (Kubo). La konkeraĵo sumiĝis je 12 milionoj da guldenoj, dum tiu tempo astronomia monsumo. La plej granda parto estis uzata por la batalo kontraŭ Hispanio. La Nederlanda Okcident-hinda Kompanio pagis en tiu jaro rekordan dividendon de 50%.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Ŝipoj
Piet Hein

**Piet Pieterszoon HEIN** (ankaŭ nomata *Heyn*) (Delfshaven, 15-a de novembro 1577 - 17-a de junio 1629) estis nederlanda leŭtenanto-admiralo kaj komandanto en la Nederlanda Okcidenthinda Kompanio.
Li tre famiĝis pro la konkero de la tiel nomata hispana arĝentfloto en 1628

Kategorio:Nederlandanoj
Kategorio:Korsaroj
Kategorio:Admiraloj
Wutai-monto

La monto **Wutai** kuŝas en nordoriento de Wutai-gubernio, Shanxi-provinco. En somero ĝi kun meza temperaturo de ĉ. 20 "C estas ideala somerumejo. Danke al la temploj dissemitaj sur Ia monto kaj grava pozicio en la ĉina budhisma rondo, ĝi ĝuas grandan famon en Ĉinio. Kiel unu el la kvar famaj budhismaj montoj de Ĉinio, ĝi estas sankta por sennom
braj piuloj.

Wutai-monto ricevis la nomon pro siaj kvin terase ebenaj montpintoj (Wutai signifas ĉinlingve kvin terasojn). La pejzaĝo de Wutai-monto estas impona, precipe tiu de la kvin terasoj. Sur la Orienta Teraso estas Wanghai-templo, kie oni povas rigardi sunleviĝon. Frumatene, kiam la suno leviĝas ĉe la horizonto, la senlima nubaro ruliĝas kaj de tempo al tempo videblas mistera "aŭreolo". En la suno vaporo en la aero formas buntajn lumringojn, kiuj enprenas en sin la siluetojn de rigardantoj kaj vidigas ilin en la nubaro. Sur la Okcidenta Teraso Falei-templo staras inter nuboj. Sur la Suda Teraso staras Puji(Puĝji)-templo kaj buntas sovagaj floroj. La Norda Teraso. 3 058 metrojn super la marnivelo, estas la plej alta el la kvin terasoj de Wutai-monto. La vetero estas ŝanĝiĝema inter la teraso kaj montpiedo. Ofte okazas: Kiam sur la teraso brilas la suno, ĉe la montpiedo jam ruliĝas nubaro, tondradas kaj
pluvegas; kiam la teraso kovriĝas de nigra nubaro, ĉe la montpiedo brilas la suno. Sur la ebena Centra Teraso majestas Yanjiao(Janĝjaŭ)-templo, ĉirkaŭita de verdajoj, ĉarmas fontoj kaj akvofaloj kaj ondas nuboj.
Rigardate de malproksime, Wutai-monto as
pektas kiel manplato kun la kvin suprenlevitaj fingroj. Laŭ legendo, ili simbolas kvin saĝojn de bodisatvo Manjusri. Budaanoj diris, ke Manjusri iam tie predikis budhismon.

En 58-76 oni starigis templojn sur Wutaimonto kaj en Tang-dinastio (618-907) la nombro de budhismaj temploj jam atingis 360, kaj
nun konserviĝas tie 47 temploj konstruitaj en diversaj dinastioj ekde Tang. Ili estas konataj kiel trezorejo de arkitekturo de la antikva Ĉinio. En 1257 eminenta tibeta bonzo Basiba venis al Wutaimonto por pie viziti Manjusri kaj lamaismo enkondukiĝis en la lokon. Ĝi atingis la kulminon de sia disvolviĝo en 1662-1796 kaj kune ekzistis la hana kaj tibeta budhismoj.
Ekde Tang-dinastio ĉiujare en la sepa monato laŭ la ĉina luna kalendaro oni okazigis sur Wutai-monto unumonatan budhisman aktivadon, kiu altiris al si sennombrajn pilgrimantojn kaj turistojn kaj famiĝis en norda Ĉinio. Dum la aktivado ĉiuj temploj pendigas flagojn kaj bruligis kandelojn, kaj bonodoras incensfumo. Ĉiuj bonzoj, portante sur si frokon kaj ludante budhisman muzikon, partoprenis en diversaj budhismaj aktivadoj. Multaj lamaoj, maskitaj kiel feoj, dancis dancon por ekzorci demonojn. Tiam la kunveno atingis sian kulminon, ankaŭ la pilgrimantoj kaj turistoj dronis en
granda ĝojo.

Oni okazigas la aktivadon "Internacia Turisma Monato" en julio kaj aŭgusto ĉiujare en la pitoreskejo de Wutai-monto. Ankaŭ la Montgrimpa Festivalo ĉiujare intereses multajn montgrimpistojn.

Kategorio:Montoj en Ĉinio
Kategorio:Ŝanŝio
Río Gallegos

**Río Gallegos** (elp. *Rio Gajegos*) estas la ĉefurbo de la provinco de Santa Cruz en Argentino. Ĝi troviĝas je 13&nbsp;km de la marbordo, ĉe Rivero Gallegos.

* Loĝantaro: 92.814 (2001)
* Surfaco: 33.841&nbsp;km2
* Distanco al Bonaero: 2.636&nbsp;km.

Ĝia flughaveno estas bazo por flugoj al Antarkto.

Río Gallegos estis fondita en 1888, kaj ĝi kreskis post sia nomumo kiel provinca ĉefurbo.

En la urbo naskiĝis la nuna argentina prezidento Néstor Kirchner, kiu estis dum multaj jaroj guberniestro de la provinco.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.riogallegos.gov.ar 
* http://www.mrg.gov.ar 
* http://www.argentum21.com.ar/Ingles/Provincias/SantaCruz/Provincia/pagesetpsc.htm  

Kategorio:Urboj de Argentino
Atom Egoyan

**Atom Egoyan** (19-a de julio 1960 en Kairo) estas kanada-armena reĝisoro.

Atom Egoyan naskiĝis kiel unu infano de armena familio, kiuj elektis lian personan nomon pro okazo de la konstruo de la unua egiptia atoma centralo. Li havas filon (Arshile), edziĝis kun aktorino kaj politologino Arsinée Khanjian. Ili vivas en Toronto (Kanado).

Li estas unu el la la plej konataj kaj renomaj reĝisoroj de Kanado. Li estis distingita por *The Sweet Hereafter/Das süße Jenseits* per du Oscar-premio-nomumadoj pri reĝisorado kaj scenlibro. Li ankaŭ ricevis 4 distingojn dum la *Festivalo de Cannes*. Ekde 2005 li funkcias kiel prezidanto de la ĉiujara Erevana Internacia Filmfestivalo.

## Filmaro (kiel reĝisoro) 
* *Next of Kin* (1984)
* *Family Viewing* (1987)
* *Speaking Parts* (1989)
* *The Adjuster* (1991)
* *Calendar* (1993)
* *Exotica* (1994)
* *The Sweet Hereafter* (1997)
* ''Felicia's Journey* (1999)
* *Krapp's Last Tape* (2000)
* *Ararat* (2002)
* * Where The Truth Lies'' (2005)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de lia filmprodukta firmao ()
* honorigoj kanadaj 
* retejo de subtenantoj liaj ()

Kategorio:Kanadaj reĝisoroj
Edgar Hilsenrath

**Edgar Hilsenrath** (2-a de aprilo 1926 en Leipzig -- 30-a de decembro 2018) estis germana verkisto.

## Vivo 
Edgar Hilsenrath naskiĝis en 1926 kiel filo de juda komercisto. Antaŭ la Kristalnokto fuĝis li kun patrino kaj pli juna frato al la geavoj en Sereth en Bukovino, (Rumanio). La patro ne sukcesis sekvi ilin, li fuĝis al Francio, kie li travivis la militon.

En 1941, Edgar Hilsenrath, lia frato kaj la patrino, amikoj kaj parencoj el Sereth estis deportitaj al rumana geto Mogilev-Podolsk sur areo de la hodiaŭa Ukrainio. Kiam la geto liberiĝis en 1944 la Ruĝa Armeo, li perpiede reiris al Sereth kaj de tie plu al Czernowitz (Ĉernivco). Per la organizaĵo Ben-Gurion, Hilsenrath poste sukcesis elmigri al Palestino, sed tie li ne trovis sian lokon kaj pluemigris en 1947 – kun la denove kuniĝinta familio – al Francio. En la fruaj 1950-aj jaroj, ili pluemigris al Novjorko. Tie li vivis el provizoraj laboroj kaj tie li verkis sian unuan romanon "Nokto".

Lia sekva roamno estis "La nazio kaj la frizisto", kiu alportis por li trarompon dismonde.

Li en 1975 revenis al Germanio, kie li vivis ekde tiam en Berlin.

## Verkaĵoj 
* *Nacht*, München 1964 (Neuausgabe 2004, ISBN 3-89086-679-4)
* *Der Nazi & der Frisör*, Köln, 1977
* *Gib acht, Genosse Mandelbaum*, München/Wien 1979
* *Bronskys Geständnis*, München 1980
* *Zibulsky oder Antenne im Bauch*, Düsseldorf 1983
* *Das Märchen vom letzten Gedanken*, München, 1989 (pri la armena genocido)
* *Jossel Wassermanns Heimkehr*, 1993
* *Die Abenteuer des Ruben Jablonski*, München, 1997
* *Berlin ... Endstation*

## Literaturo 
* Thomas Kraft: Edgar Hilsenrath. Das Unerzählbare erzählen, München, 1996
* Helmut Braun: Ich bin nicht Ranek, Köln, Dittrich Verlag, (November) 2004

## Distingoj 
* Alfred Döblin-premio, 1989
* Jakob Wassermann literatura premio, 1996
* Heinz Galinski-premio, 1992
* Hans Sahl-premio, 1998
* Lion Feuchtwanger-premio, 2004

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri li en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko ()

Kategorio:Judaj verkistoj
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Verkoj pri Holokaŭsto
Kategorio:Germanaj verkistoj
David Politzer

**Hugh David POLITZER** [hju DEJvid POLicer] (n. la ) estas usona fizikisto. En 2004 li partigis kune kun David Gross kaj Frank Wilczek la Nobel-premion pri fiziko pro ilia eltrovo de la kvantummekanika teorio de "asimptota libereco".

Politzer naskiĝis en Nov-Jorko, Usono en 1949. Li bakalaŭriĝis ĉe la Universitato de Miŝigano en 1969. En 1974 li doktoriĝis de la Universitato Harvard, Masaĉuseco.

En sia unua eldonita artikolo (1973), Politzer priskribis la fenomenon de asimptota libereco, kiu tenas ke ju pli proksimiĝas kvarkoj, des pli la nuklea forto inter ili malfortiĝas, tiome ke ili agas kvazaŭe kiel liberaj eroj. Asimptota libereco, ankaŭ sendepende eltrovita de David Gross kaj Frank Wilczek ĉe Universitato Princeton, estis grava en la evoluado de kvantuma kolordinamiko.

Kune kun Thomas Appelquist [AP'lkvist], Politzer antaŭdiris la eston de "ĉarmonio", elementa partiklo farita el ĉarma kvarko kaj ĝia kontraŭpartiklo. Ĉi tiu estas konata kiel la "J/Ψ partiklo".

Politzer estis *Junior Fellow* (docento) ĉe la *Harvard Society of Fellows* ekde 1974 ĝis 1977, antaŭ translokiĝo al Caltech (*California Institute of Technology*) kie li nun (1995) estas profesoro de teoria fiziko.

En 1989 li havis roleton kiel fizikisto Robert Serber de Projekto Manhattan (vidu Atombombon) en la filmo *Fat Man and Little Boy*.

## Eksteraj ligiloj 
* Nobelpremio retpaĝaro 
* David Politzer ĉe Caltech  

Kategorio:Partiklofizikistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj nukleaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Franz Werfel

**Franz WERFEL** (naskiĝis la 10-an de septembro 1890 en Prago; mortis la 26-an de aŭgusto 1945 en Beverly Hills, Kalifornio) estis juddevena aŭstra poeto, dramo- kaj romanverkisto. Li kontribuis al la t.n. literaturo kafeja.

Lian unuan vivperiodon karakterizas ekspresionismaj poemoj kaj dramoj; noveloj uzantaj psikoanalizajn metodojn. El siaj verkaĵoj atendinda estas la biografia novelo pri Verdi (1924).

Li elmigris en 1938 al Francio, poste tra Portugalio al Usono pro la hitlera faŝismo. La Kvardek Tagoj de Musa Dagh (1933, origina titolo: *Die vierzig Tage des Musa Dagh*) estas lia gravega humanisma protesto kontraŭ la rasismo dum la Armena genocido.

Liaj lastaj verkaĵoj estis kun religiaj temoj kaj traplektis ilin panteismaj, mistikismaj trajtoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.maurice-abravanel.com/werfel_franz_english.html 
* http://www.z-g-v.de/aktuelles/?id=45
* http://www.bautz.de/bbkl/w/werfel.shtml

## Vidu ankaŭ 
Renouveau catholique

Dosiero:Werfel.jpg|
Dosiero:ZentralfriedhofWerfelFranz.jpg|
Dosiero:Zentralfriedhof Vienna - Franz Werfel.JPG|

Kategorio:Aŭstraj poetoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Provinco Santa Cruz (Argentino)

eta|Situo de la provinco

''''* (en la hispana lingvo *Sankta Kruco*) estas argentina provinco, situanta en la sudo de la lando.

* **Ĉefurbo**: Río Gallegos
* **Surfaco**: 
* **Loĝantaro**:  (2001)
* **Loĝdenseco**:  /km²

## Historio 
En praaj tempoj la regiono estis loĝata de indianoj tehuelĉoj. En 1520 Magelano pasis en la zono. En 1535 Martín de Alcazaba esploris la nunan riveron Gallegos.

Post la sendependeco kreskis iom la loĝantaro. En 1888 oficialiĝas la zono kiel teritorio. En 1884, oni trovis en Kabo Virgenes oron kio okazigis orimpetegon ĉe Fuegio.

Ĝi fariĝis provinco en 1957.

Guberniestro de la provinco estis la posta argentina prezidento Néstor Kirchner.

## Geografio 
Grava rivero estas Rivero Santa Cruz (Argentino). Kulture interesa estas la Rivero Pinturas.

Norde la Golfo Sankta Georgo estas limo kun la pli norda regiono Ĉubutio.

Kabo Virgenes (*Cabo Vírgenes'' en la hispana, nome Kabo Virgulinoj) estas plej sudorienta pinto de kontinenta Argentino.

## Klimato 
La vetero estas ĝenerale malvarma dum la tuta jaro.

## Ĉefaj urboj 
* Río Gallegos
* Puerto Deseado
* Puerto Santa Cruz
* Caleta Olivia
* Río Turbio
* 28 de noviembre
* El Calafate
* Puerto San Julián
* Pico Truncado
* Las Heras

Famaj havenoj Puerto Caleta Paula, Punta Quilla kaj aliaj.

## Bildaro 

Dosiero:SantaCruz-CuevaManos-P2210079b.jpg|
Dosiero:RioGallegosARG-kliima.svg|

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://turismo.elcalafate.gov.ar  
* http://www.elchalten.com El Chaltén
* http://www.argentour.com/mapas/santacruzmap.html  Mapo de provinco Santa Cruz
* Provinca registaro

Santa Cruz
Tenpovo

eta|Tenpova vosto
**Tenpovo** estas kvalito de tia animala organo, kiu evoluis la povon teni aĵojn kvazaŭ (aŭ preskaŭ kvazaŭ) ĝi estas mano. Jen malmultaj ekzemploj de bestoj kun tenpovaj membroj:

* Okcidentaj simioj havas tenpovajn vostojn
* Didelfoj havas tenpovajn vostojn
* Elefantoj havas tenpovajn rostrojn
* Tapiroj havas tenpovajn rostrojn

Kompreneble la mano mem estas tenpova. Simioj ofte ankaŭ havas tenpovajn piedojn.

Malgraŭ populara mito, la delfeno ne havas tenpovan penison.

vidu ankaŭ : tirbesto

Kategorio:Anatomio
Emílio Garrastazú Médici

**Emílio GARRASTAZU MÉDICI** estis militisto, diktatoro de Brazilo (1969-1974), naskiĝis en Bagé (Baĵeo) la  kaj mortis en Rio-de-Ĵanejro, la .

Médici estis instruisto de militaj lernejoj. En 1964 li estis nomumita milita ataŝeo en Usono, kaj en 1967 li fariĝis estro de Brazila sekreta polico. En 1969 li fariĝis komandanto de la 3-a Terarmeo. Trudita kiel prezidento post la morto de Costa e Silva, li regis ekde la  ĝis la . Lia regperiodo nomiĝas "la nigraj jaroj de diktatoreco".

Generalo **Emílio Garrastazu Medici** tre uzis propagandon. En tiu periodo oni kreis la devizon "Brazilo, amu ĝin aŭ foriru el ĝi". Li ankaŭ trudis Filinto Müller kiel prezidanton de parlamento, kiu, en tiu periodo, fakte ne funkciis.

En tiu periodo okazis la "Brazila Miraklo", t. e., granda ekonomia kresko kaj gigantaj registaraj projektoj (ekz. vojo Transamazônica kaj Ponto Rio-Niterói).

En tiu periodo, centoj da homoj, ĉefe komunistoj estis arestitaj, torturitaj kaj mortigitaj.

Post kiam li eliris la prezidentecon, li partoprenis movadon por ke militista diktatoreco finu nur en jaro 2000 kaj li kontraŭis la amnestion farita de João Baptista Figueiredo al opoziciistoj. Nur post lia morto en 1987 oni povis certigi pri la eliro de militistoj de politika vivo.

Kategorio:Diktatoroj
Kategorio:Prezidantoj de Brazilo
Kategorio:Brazilaj militistoj
Kategorio:Brazilaj kontraŭkomunistoj
Provinco Imbabura

**Imbabura** estas provinco de Ekvadoro, en la nordo de la lando.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Ibarra (Ekvadoro).

## Kantonoj 
Kantono (Ĉefurbo)
# Antonio Ante (Atuntaqui)
# Cotacachi (Cotacachi)
# Ibarra (Ibarra)
# Otavalo (Otavalo)
# Pimampiro (Pimampiro)
# San Miguel de Urcuquí (Urcuquí)

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia Rezervejo Kotakaĉi Kajapas

## Eksteraj ligiloj 
* Ibarra Ekvadoro

Imbabura
Frank Wilczek

**Frank WILCZEK** [frank vilĉek] (n. la ) estas usona fizikisto de itala kaj pola deveno. En 2004 li partigis kune kun David Gross kaj David Politzer la Nobel-premion pri fiziko pro ilia eltrovo de la kvantummekanika teorio de "asimptota libereco".[eta|Frank Wilczek ĉe [Universitato Harvard]]Wilczek naskiĝis en Nov-Jorko, Usono en 1951. Li bakalaŭriĝis en matematiko ĉe la Universitato de Ĉikago, Ilinojo en 1970. Li magistriĝis kaj doktoriĝis en fiziko ĉe Universitato Princeton (1972 kaj 1974).

En 1973, Wilczek, diplomita studento kunlaborante kun David Gross ĉe Universitato Princeton, eltrovis asimptotan liberecon, kiu tenas ke ju pli proksimiĝas kvarkoj, des pli la nuklea forto inter ili malfortiĝas, tiome ke ili agas kvazaŭ kiel liberaj eroj. Asimptota libereco, ankaŭ sendepende eltrovita de David Politzer estis grava en la evoluado de kvantuma kolordinamiko.

Frank Wilczek laboris ĉe la *Institute for Advanced Study* en Princeton, Nov-Ĵerzejo kaj por la *Kavli Institute for Theoretical Physics* en Santa Barbara. Nun (2005) li estas *Herman Feshbach*-a profesoro de fiziko ĉe MIT (Masaĉuseca Instituto de Teknologio).

[eta|maldekstra|180px|Frank Wilczek ĉe [Universitato Harvard]]

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Partiklofizikistoj
Kategorio:Teoriaj fizikistoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Italaj usonanoj
Kategorio:Poldevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Provinco Los Ríos

**Los Ríos** estas provinco de Ekvadoro.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Babahoyo.

## Kantonoj 
# Baba (ĉefurbo: Baba)
# Babahoyo (Babahoyo)
# Buena Fé (San Jacinto de Buena Fé)
# Mocache (Mocache)
# Montalvo (Montalvo)
# Palenque (Palenque])
# Pueblo Viejo (Puebloviejo)
# Quevedo (Quevedo)
# Urdaneta (Catarama)
# Valencia (Valencia)
# Ventanas (Ventanas)
# Vinces (Vinces)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.palenque.tk  
* Turismaj informoj 
* Ekvadoro Informoj
Provinco Manabí

**Manabí** estas provinco de Ekvadoro.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Portoviejo.

## Kantonoj 
Kantono (inter krampoj la kantona ĉefurbo)
# Bolívar (Calceta)
# Chone (Chone)
# El Carmen (El Carmen)
# Flavio Alfaro (Flavio Alfaro)
# Jama (Jama)
# Jaramijó (Jaramijó)
# Jipijapa (Jipijapa)
# Junín (Junín)
# Manta (Manta) 
# Montecristi (Montecristi)
# Olmedo (Olmedo)
# Paján (Paján)
# Pedernales (Pedernales)
# Pichincha (Pichincha)
# Portoviejo (Portoviejo)
# Puerto López (Puerto López)
# Rocafuerte (Rocafuerte)
# Santa Ana (Santa Ana)
# San Vicente (San Vicente)
# Sucre (Bahía de Caráquez)
# Tosagua (Tosagua)
# Veinticuatro de Mayo (Sucre)

## Vidu ankaŭ 
* Isla de la Plata

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.manabi.gov.ec  
* http://www.guiademanabi.com 
* http://www.gobernacionmanabi.gov.ec  
* Manta Ekvadoro

eta|maldekstra|180ra|

Manabi
Agato

dekstra|eta|250px
**Agato** estas amorfa, tavole kolorigita formo de kalcedono, demetiĝinta en geodojn, laŭ paralelaj tavoloj, prezentante variajn, ordinare diafanajn koloraĵojn. Ĝi havas la durecon de 6,5 laŭ la Mohs-skalo, kaj denson de 2,58. Ĝi troviĝas en magmaj rokaroj.

Ĝi havas la kemian formulon de SiO2. Ĝi estas mikrokristala kvarctipo.

Ĉar ĝi estas dura, tiel ĝi estas uzata por teknikaj iloj, sed servas ankaŭ por juveloj, kiaj kameoj.

## Historio 
La originalan nomon de agato (aĥat) donis Theophrastos post rivero Achates (hodiaŭ Drilo, Sicilio), kie oni trovis ĝin. Tiu skriba formo (kun ch) restis nur en kelkaj lingvoj. Ĉe la plimulto la nomo ŝanĝiĝis al agat(o).

Jam en la fruaj epokoj havis ĝi altan valoron. Ĝi estas menciita jam en la Biblio, en la 2-a libro de Moseo, 28, 17-20.

Gravaj minejoj de agato estas en Brazilo kaj Urugvajo. Oni uzas ilin ekzemple por intajloj.

## Variaĵoj 
Laŭ la diverskoloraj tavoloj, oni nomas diverse la agatojn. Plej gravaj estas
* *Onikso* (nigraj kaj blankaj tavoloj)
* *Sardonikso* (ruĝaj kaj blankaj tavoloj)
* *Muskagato* entenas nigrajn manganajn dendritojn
* *Ĉielarka agato* montras diversajn kolorojn

La plej granda agato superis eĉ la 35 tunojn (1902).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.minsocam.org/MSA/collectors_corner/arc/silicanom.htm 
* http://www.meyers-konversationslexikon.de 
* http://www.mineralienatlas.de/phpwiki/index.php/Achat 
* http://www.goodmorning.de/gm_edel_achat.html 

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Gagarin (Smolenska provinco)

**Gagarin** () estas urbo en Smolenska provinco en Rusio. La urbo estas ĉe rivero Gĵatj (Гжать) (baseno de rivero Volgo). En la urbo estas fervoja stacio en linio Moskvo–Smolensk.

La komunumo estis fondita en 1719. Ĝi havas statuson de urbo ekde 1776. De 1776 ĝis 1968 la nomo de la urbo estis **Gĵatsk** *(Гжатск).* En 1959 la urbo havis 9.9 mil loĝantojn; en 2010 jam estis 31.7 mil.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo. Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La interurba telefona kodo estas (+7) 48135, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005). Kodo de OKATO de la urbo estas 66208501.

## Vidu ankaŭ 
*Jurij Gagarin
*Nikolaj Noskov

Kategorio:Urboj de Smolenska provinco
Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj
Kategorio:Jurij Aleksejeviĉ Gagarin
Delfshaven

**Delfshaven** estas urboparto nederlande nomata *stadsgebied* (urbteritorio; antaŭ 2014 *deelgemeente* aŭ partmunicipo) de la municipo Roterdamo en la provinco Sud-Holando de Nederlando. La partmunicipo je la 1-a de januaro 2004 havis 73 000 loĝantojn kaj kovras areon de 5,80&nbsp;km². Ĝi situas ĉe la dekstra (norda) bordo de la rivero Nova Maso.

La malnova *Historia Delfshaven*, la popola kvartalo *Spangen* kaj la trankvila *Oud Mathenesse* kaŭzas multan variadon en la partmunicipo.

## Historio 
maldekstre|eta|300ra|*Malnova mapo (malfruaj jaroj 1860) de Delfshaven, ankoraŭ kiel memstara municipo.*
300ra|eta|*La *Voorhaven* en Delfshaven.*
Delfshaven ekekzistis ĉirkaŭ 1400 kiel haveno de la urbo Delft. Ĉi tiu urbo volis konkuri kun la havenoj de Rotterdam kaj Dordrecht. En la 17a jarcento, iĝis prosperega kiam Delft estis unu el la deksep ĉambroj de la V.O.C.. Poste tamen dekadencis. En 1795 la haveno sin deklaris nedependa de la urbo Delft. En 1825 ricevis urborajtojn. Post la mezo de la 19a jarcento, kreskis rapide kaj iĝis praurbo por Roterdamo. En la jaro 1886, Roterdamo aneksis Delfshaven kaj en la jardekoj kiu sekvis, la municipo konstruis loĝejojn kaj industrion en la polderoj kiu antaŭe ĉirkaŭis Delfshaven.

Ekde 1960, la historia centro de Delfshaven estas *beschermd stadsgezicht* (protektata urbvido).

## Vidu ankaŭ 
* Delfshaven (metroo de Roterdamo)

Kategorio:Urbaj kvartaloj de Nederlando
Kategorio:Eksaj municipoj de Sud-Holando
Kategorio:Roterdamo
Baluĉa lingvo

La **baluĉa lingvo** estas irana lingvo kun ĉirkaŭ 4 milionoj da parolantoj en sudokcidenta Pakistano, kie ekzistas aparta provinco Baluĉio (aŭ Baluĉistano) kaj sudorienta Irano, en apudlimaj regionoj de Afganio (regiono Mari), Turkmenio.

La baluĉa lingvo disbranĉiĝas en nordorienta kaj sudokcidenta dialektoj, kiuj estas disigitaj de la Brahui-enklavo. Ŝajnas ke la baluĉoj estas migrintaj el nordokcidenta Irano. Oni supozas ke ilia praa setlejo estis regiono sude de la Kaspia Maro. En la 10-a jarcento ili troviĝis inter Kermano kaj Farso. La baluĉoj en Mari translokiĝis fine de la 19-a jarcento el Irano kaj Afganio kaj parolas sudokcidentan dialekton. En Turkmenio aperis en la 1930-aj jaroj libroj - ankaŭ lernejolibroj - kaj gazetoj en la baluĉa lingvo. En Pakistano la baluĉa skribiĝas per araba skribo - gazetoj kaj revuoj aperas en Quetta kaj Karaĉio. Kiel skriban lingvon la beluĉoj nuntempe uzas la respektivan oficialan lingvon.

## Vidu ankaŭ 
* Latinliterigo en Sovetunio
* Listo de lingvoj
* Lingva familio

## Eksteraj ligiloj 
* retejo "Eŭro-Baluĉa"
* retejo "lasharonline.com" 
* raporto de la retejo "etnologo" pri la lingvo
* disvastiĝo kaj dialektoj de la baluĉa 

Kategorio:Irana lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Pakistano
Kategorio:Lingvoj de Irano
Kategorio:Lingvoj de Turkmenio
Cebua lingvo

La **cebua lingvo** estas aŭstronezia lingvo kun ĉirkaŭ 21 milionoj da parolantoj en la Filipinoj. Ĝia origino estas la insulo Cebuo, sed ĝi disvastiĝis de tie ankaŭ al najbaraj insuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Cebulingva Vikipedio

Kategorio:Cebua lingvo
Kategorio:Filipina lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de la Filipinoj
Provinco Morona-Santiago

**Morona-Santiago** estas provinco de Ekvadoro.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Macas.

## Kantonoj 
Kantono (Ĉefurbo)
# Gualaquiza (Gualaquiza)
# Huamboya (Huamboya)
# Limón Indanza (General Leonidas P.)
# Logroño (Logroño)
# Morona (Morona)
# Pablo Sexto (Pablo Sexto)
# Palora (Palora)
# San Juan Bosco (San Juan Bosco)
# Santiago (Santiago)
# Sucúa (Sucúa)
# Tiwintza (Tiwintza)
# Sevilla Don Bosco (Sevilla Don Bosco)
Ĉaktaa lingvo

La **ĉaktaa lingvo** - sialingve  - estas muskoga lingvo parolata de ĉaktaoj, kiuj loĝis en la regiono de Oklahomo kaj Misisipo. En 2000 restis nur ĉirkaŭ 9 000 parolantoj de la ĉakta, kiuj baze estas membroj de la koresponda etno ĉaktaoj.

Anglalingva eksonima nomo de la lingvo estas *Choctaw*, kaj tiu nomo estis transprenita en aliajn lingvojn, sed en la ĉaktaa mem ĝi nomiĝas *chahta*. La kodo laŭ ISO 639-3 estas *cho*.

La lingvo apartenas al iam vasta muskoga lingvaro de pluraj etnoj loze kulture parencaj; la etnanoj kun tre kompleksa lingva situacio estis inter el la unuaj, kiuj ekhavis kontakton kun eŭropanoj. Multaj lingvoj el la lingvaro, eĉ tutaj familioj da ili, estis ekstermitaj antaŭ ol lingvistika priskribo povis esti farita. Nun kun malgrandaj lingvokomunumoj ankoraŭ uzatas la ĉaktaa kaj la krika lingvoj.

## Referencoj 
Kategorio:Muskoga lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Anthony Leggett

**Anthony James LEGGETT** [ANToni ĝejmz LEGit] (n. la  - ) estis brita/usona fizikisto. En 2003 li partigis kune kun Aleksej Abrikosov kaj Vitalij Ginzburg la Nobel-premion pri fiziko, pro iliaj kontribuoj al la teorio de superkondukantoj kaj superfluidoj.

Leggett naskiĝis en Camberwell, suda Londono en 1938. Ĉe la Universitato de Oksfordo li bakalaŭriĝis en *Literae Humaniores* (klasikoj) (*Balliol College* 1959), en fiziko (*Merton College* 1961) kaj doktoriĝis en teoria fiziko (*Magdalen College* 1964).

Li laboris ĉe Magdalen College, la universitato de Ilinojo, la universitato de Sussex kaj ekde 1983 ĝis nun li estas *John D. and Catherine T. Macarthur* profesoro de fiziko ĉe la universitato de Ilinojo.

Leggett havis duoblan usonan kaj britan civitanecon.

En 2002/2003 li estis premiita la Wolf-Premio pri Fiziko.

## Eksteraj ligiloj 
* http://leggett.sytes.net 
* Nobelpremio retpaĝaro 
* Universitato de Ilinojso ĉe Urbana–Champaign UIUC retpaĝo 
* Anthony J. Leggett – Membiografio 

Kategorio:Britaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Wolf-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Siua lingvaro

La **siua lingvaro** (kodo laŭ ISO 639: sio) estas la lingvaro de la siuoj. Ĝi konsistas el tri lingvoj aŭ dialektoj:

* Lakota de la Lakotoj
* Dakota (kodo laŭ ISO 639: dak)
* Nakota