open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shabdrung Ngawang Namgyal

'''*Ŝabdrung* Ngawang Namgyal'* (Tibeto, 1594 - Butano, 1651) estis politikisto, militisto kaj butana religiano el tibeta deveno. Li estas konsiderata kie la patro de la patrio, la unuiganto de la nuna butana teritorio. Krome, li estis lamao de la tibeta budhismo specife de la tradicio Kagjuo kiu ankoraŭ estas la oficiala religio de Butano.eta|200ra|*Ŝabdrung'' en pentraĵo de la 19-a jarcentoEn 1627 la portugalaj jezuitoj kaj unua eŭropanoj en Butano Estevao Cacella kaj João Cabral, priskribis Namgyal kiel inteligenta kaj afabla gvidanto kiu permesis al ili krei kristanajn misiojn en Butano (kio neniam konkretiĝis ĉar la misiistoj estis survoje al Tibeto je la serĉo de "nefidela" eklezio izolita en Azio (probable spuroj de nestorianismo).

Namgyal ankaŭ establis la sistemon je duopa regado en Butano, kie la gvidantoj havis la saman povon, la Ĝe-Ĥempo kiu estas la religia gvidanto kaj la Druk-Desi kiu estus la civila reganto. Ĉi sistemo daŭris ĝis la 19-a jarcento kiam la britoj modifis ĝin igante ke la monarko havu la tutan povon (kvankam la Je-Ĥempo estas gvidanto kun granda influo kaj religia kaj politika.

Kategorio:Lamaoj
Kategorio:Tibetanoj
Kategorio:Butananoj
Kategorio:Reĝoj de Butano
Punaĥo

**Punaĥo** (སྤུ་ན་ཁ་) estas dzongo de la Distrikto Punaĥa, Butano, administra centro de tiu ĉi distrikto. Ĝi estis la ĉefurbo de la lando ĝis 1955, kiam la ĉefurbeco estis translokita al Timbuo. Male al Timbuo, Punaĥo estas sufiĉe varma dum vintro kaj dum somero. Ĝi situas je  72 kilometroj de la nuna ĉefurbo. Ĝi altas 1.200 metrojn sur la marnivelo kaj la rizo estas la ĉefa kultivaĵo en la pluvaj valoj de la du ĉefaj riveroj de Butano. La dzonka lingvo estas vaste parolata en la distrikto.

Kategorio:Urboj de Butano
3085 Donna

'*3085 *Donna'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de Richard Eugene McCrosky, Cheng-Yuan Shao, G. Schwartz, J. H. Bulger kaj aliaj teamanoj de la Observatorio Oak Ridge (tiam konata sub la nomo de *George R. Agassiz Station*) en Harvard (Masaĉuseco), Usono.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon *"Donna"* en honoro de *Donna Marie Thompson*, administra helpantino de la Minor Planet Center.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 4689 Donn''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Oak Ridge
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Ĝe-Kĥempo

La **Ĝe-Kĥenpo** estas la lamao plej alta en la hierarkio de Butano, kaj konsekvence, la pleja religia aŭtoritato de la lando. Li estas la supera reprezentanto de la tibeta budhismo en Butano, kvankam sub la internacia aŭtoritato de la Karmapo. Li apartenas al la tradicio Kagjuo de lamaísmo.
Dzongo

[eta|250px|La [fuortobikŝuejo Trongsa, en Butano.]]
La **dzonga arkitekturo** aŭ **dzongo** (en tibete: རྫོང་) estas la stilo per kiu estis konstruita serio de fuortobikŝuejoj en la regionoj de la sudo de Himalajo, ĉefe videbla en Butano. La spacoj, kortoj kaj konstruaĵoj estas limigitaj de muregoj altaj kun turoj. Ĉi fortikaĵoj estis konstruitaj kun militistaj-religiaj celoj, ĉar estis la hejmo de budhanaj monaĥoj kaj por administraj aferoj.

Ili ekzistas ekde la unuaj jarcento de la dua jarmilo, tamen, ĝia orepoko ekiĝis en la 17-a jarcento.

Kategorio:Kulturo de Butano
Kategorio:Arkitekturaj stiloj
Kategorio:Historio de arkitekturo
Taktŝango

dekstra|eta|200ra|
**Taktŝango** estas bikŝuejo en Butano. Ĝi situas en klifo je 700 metroj ĝis la fundo de la valo. Ĝia nomo signifas *Nesto de la Tigro*. La monaĥejo inkluzivas sep templojn. Taktŝango estas restaŭrata pro damaĝoj de ĵusa incendio. Ĝi atingeblas nur piede aŭ per mulo.

Kategorio:Bikŝuejoj en Butano
Simtokha Dzong

***Simtokha Dzong*** estas bikŝuejo en la arkitektura stilo dzongo, situanta 5 kilometrojn sude de Timbuo, la ĉefurbo de Butano. Ĝi estas ankaŭ konata kial **Sangak Zabdhon Phodrang**. Ĝi estis konstruita en 1629 de Shabdrung Ngawang Namgyal, kiu unuigis Butanon, ĝi estis la unua tiustila konstruaĵo en Butano. Ĝi estas grava historia monumento, hodiaŭ budhisma instituto por lernado de la dzonka lingvo. Ĝi estis antaŭnelonge renovigita.

La unua renovigado estis farita en in 1670 de Mingyur Tenpa, la tria regento (*Druk Desi*), kaj ĝi estis renovigita de arĥitektoj el Japanio.

La budhisma instituto de lingvistiko estis starigita kiel parto de la bikŝuejo de la tria reganto, Jigme Dorji Wangchuck, pro sugesto de la reĝino Mayum Choying Wangmo Dorje en 1961.

Ĝi havas sanktejon (*lhakhang*) kun statuo de la budho Gotamo ĉirkaŭita de ok bodisatvoj.

## Bildaro 

Dosiero:Simtokha Dzong 20080907.jpg
Dosiero:Simtokha Dzong - Door 02.jpg|Pordo ĉe Simtokha Dzong

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Simtokha Dzong 
* https://web.archive.org/web/20130623024612/http://www.bhutan2008.bt/en/node/361

Kategorio:Dzongoj en Butano
Kategorio:Bikŝuejoj en Butano
Kategorio:Timbuo
Budiš (mineralakvo)

eta|Budiš mineralakvo

**Budiš** estas mineralakvo produktita en Budiš. Tiu akvo estas la plej konata mineralakvo en Slovakio.

## Historio 
Abato Nicolas Paul Brictus estis la unua en 1573, kiu trovis tiun akvon tre valora. En 1907 la vilaĝo ricevis novan hungaran nomon, en kiu estis "borkút" (=vinoputo), kiu spegulis alvaloron de la akvo. Oni disvendas ĝin laŭ plastaj boteloj ekde 1964.

## En interreto 
* http://www.spaz.sk 

Kategorio:Mineralakvoj
Kategorio:Distrikto Turčianske Teplice
Kategorio:Akvo en Slovakio
Sciencistoj kies nomoj estas uzataj por SI-unuoj

Pri la 7 *bazaj unuoj* de la Sistemo Internacia de Unuoj, 2 inter ili nomiĝas per nomoj de sciencistoj. Pri la aliaj *derivitaj unuoj*, 17 inter ili nomiĝas per nomoj de sciencistoj.

Jena listo de sciencistoj kies nomoj estas uzataj por SI-unuoj .

## Listo 
## Vidu ankaŭ 
*Sciencistoj kies nomoj estas uzataj por ne-SI-unuoj

Kategorio: Kategorioj honore al sciencistoj
Kategorio: Listoj de sciencistoj
Kategorio: Mezurunuoj de SI
Kirao

eta|Butaninoj kun la kirao.
La **Kirao** estas la tradicia vestaĵo kiun portas la virinoj de Butano. Kirao konsistas el ampleksa kaj longa rektangula ĝismaleola vestaĵo kaj kiu estas portata sur longmanika bluzo ĉiam ruĝkolora. Ĝi estas tena ĉe la ŝultro per pinglo kaj ligata ĉe la talio. Sur la kirao estas portata silka mallonga jupo nomata *toego*. La ĉiutage uzata kirao estas el kotono aŭ lano, la silka kirao nur estas uzata dum specialaj okazoj.

Kategorio:Tradiciaj vestoj
Kategorio:Kulturo de Butano
Jazernica

**Jazernica,** hungare **Márkfalva** estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Jazernica situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kremnica-Martin. Turčianske Teplice troviĝas je 8 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la frua bronzepoko. Dum la hungara dominado 2 najbaraj vilaĝoj formiĝis. La unua mencio okazis pri vilaĝo Jezernic en 1361 en hungara formo *"Zarnouchamelleky"*, poste en 1417, kiel *"Jezerniche"*. La kampoj apartenis al familio Jezerniczi. En 1785 87 vilaĝanoj loĝis en 14 domoj, en 1828 151 vilaĝanoj loĝis en 20 domoj. Baldaŭe ĝi unuiĝis kun la alia vilaĝo, kiu aperis en 1324. Ĝi skribiĝis unuafoje en 1412 en hungara formo *"Markfalua"*. La kampoj apartenis al familio Márkfalvi. En 1785 17 vilaĝanoj loĝis en 3 domoj, en 1828 33 vilaĝanoj loĝis en 4 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Jezericz-Markovicz*, kiu aludis ambaŭ vilaĝojn, poste la unueca vilaĝo ricevis pli mallongan nomon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Márkfalva 193 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Stubnyafürdő, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Jazernica 265 homoj, (259 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo el la 15-a jarcento, la ala altaro pretiĝis en 1517

## Famuloj 
En la iama Márkfalva naskiĝis hungara kuracisto Zoltán Horn.

Kategorio:Municipoj en distrikto Turčianske Teplice
Gho

eta|200px|Butanaj infanoj kun gho.**Gho** estas tradicia vestaĵo uzata de la viroj de Butano. Ĝi konsistas el longa robo ĝis la genuoj kun zono (nomata *kerao*) faldita tiamaniere ke ĝi iĝas kvazaŭ poŝo ĉe la stomako. Ĝi estis enkondukita en la 17-a jarcento de Shabdrung Ngawang Namgyal por doni al la butananoj pli distingigan identecon.

La ĉiutage uzata gho estas el koto aŭ lano dume por specialaj okazoj estas uzata el silko. Laŭ la nacia vest-leĝo (*driglam namĵa*), ĉiuj butanaj civitanoj devas porti ĝin en publikaj lokoj.

Kategorio:Tradiciaj vestoj
Kategorio:Kulturo de Butano
Géza Sebestyén

**SEBESTYÉN Géza** (pro. ŝbeŝtje:n) hungara bibliotekisto naskita en Nagyvárad la 14-an de marto 1912 kaj mortinta en Bp. la 5-an de aprilo 1976.

## Biografio 
Géza Sebestyén diplomitiĝis en la Universitato Pázmány Péter de Budapeŝto pri hungara-germana lingvoj; li studis kiel stipendiulo en Collegium Hungaricum de Vieno (1936–37). Li alvenis al Országos Könyvforgalmi és Bibliográfiai Központ (1937), li estis sekcigvidinto de Országos Könyvtári Központ (1948–49). De 1949 li estis bibliotekisto de la teknika universitato de Bp.. Li lekciis en ELTE. En 1958 oni nomumis lin vicĉefdirektoro de la OSZK. Li redaktis la revuon *Hungarica. Külföldi Folyóiratszemle* (1971) kaj la *Külföldi Magyarnyelvű Folyóiratok Repertóriuma* (1978). Li estis ĉefredaktoro de revuo *Könyvtári Figyelő*.

## Verkoj 
* *Nyelv és nyelvtudomány. A nyelvelmélet alapelemei* (Bp., 1939);
* *Új nemzeti könyvtárunk a Várban* (kun László Farkas, Bp., 1960);
* *A könyvtári utasítások mai problematikája a külföldi szakrendszerek tükrében* (Bp., 1962);
* *Könyvtártan* (kun István Sallai, Bp., 1967)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Olga Sebestyén

**SEBESTYÉN Olga** (pro. ŝebeŝtje:n) estis hungara esploristino pri limnologio, doktoro pri biologiaj sciencoj naskita en Nagyenyed la 27-an de julio 1891 kaj mortinta en Bp. la 25-an de novembro 1986.

## Biografio 
Olga Sebestyén akiris bazlernejan instruistan diplomon en Kolozsvár en 1909, en 1915 diplomon pri matematiko-natursciencoj en Budapeŝto. Inter 1921-1928 ŝi estis ĉedoma instruistino en Usono. De 1930 ĝis 1971 ŝi laboris en la Tihanyi Biológiai Kutató Intézet. Ŝi estas mondfama esploristino pri lagvivo.

## Premioj, distingoj 
* 1965- premio de Akademio pro libro *Bevezetés…*.

## Verkoj 
* *Quantitativ tanulmányok a Balaton biosestonján* (kun Entz Géza, Kottász József, Tihany, 1937);
* *A Balaton élete* (Bp., 1942);
* *Bevezetés a limnológiába* (Bp., 1963).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=sebestyen

Kategorio:Hungaraj akvobiologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Rigsaro

**Rigsaro** estas muzika ĝenro, reganta en la populara muziko de Butano. Ĝi estis komence ludata per dranjeno (kordinstrumento), kaj venas de la 1960-aj jaroj. La unua kanto rigsara, *Ĵendi Migo* estas kopio de la fama bolivuda kanto "Sayonara" de la hinda filmo "Amo en Tokio". Rigsaraj kantoj ekzistas en pluraj lokaj lingvoj.
Kula Kangri

**Kula Kangri** estas reklamata de la butana registaro de Butano kiel la plej alta monto de Butano, sed tio estas pridubata de aliaj, kiuj asertas ke ĝi estas entute en Tibeto. La unua supreniro estis de japana grupo en 1986. La monto troviĝas en Himalajo kaj en la himalaja montaro de Butano. Ĝi altas 7,554 metrojn.

Kategorio:Montoj en Tibeto
Kategorio:Montoj en Butano
Sciencistoj kies nomoj estas uzataj por ne-SI-unuoj

Jen estas **listo de sciencistoj kies nomoj estas uzataj por ne-SI-unuoj**, laŭ ordo de iliaj naskiĝjaroj.

William Gilbert oo John Napier oo Evangelista Torricelli oo Galileo Galilei oo René Antoine Ferchault de Réaumur oo Gabriel Daniel Fahrenheit oo Johann Heinrich Lambert oo John Dalton oo Hans Christian Ørsted oo Carl Friedrich Gauss oo Jean Louis Marie Poiseuille oo Anders Jonas Ångström oo George Gabriel Stokes oo William John Macquorn Rankine 00 James Clerk Maxwell oo Samuel Pierpont Langley oo John William Strutt Rayleigh oo Wilhelm Conrad Röntgen oo Alexander Graham Bell oo Loránd Eötvös oo Heinrich Kayser oo Joseph John Thomson oo Pierre Curie oo Marie Curie oo Peter Debye .

La sekvanta tabelo liveras la korespondon inter la nomoj de scientistoj kaj la scienca kvanto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sciencistoj kies nomoj estas uzataj por SI-unuoj

Kategorio:Kategorioj honore al sciencistoj
Kategorio:Listoj de sciencistoj
Ngalopoj

La** Ngalopoj** (dzonke: སྔ་ལོང) "unua resurektinto" aŭ "unua konvertito", laŭ la popola etomologio) estas tiuj tibetanoj kiuj migris al Butano en la 9-a jarcento. La ngalopoj enkondukis la tibetan kulturon kaj la budhismon en Butano, sur kio baziĝas la nuna kulturo de Butano. Ngalopoj parolas la dzonkan lingvon, la nacia lingvo devanta de la malnovtibeta lingvo. La ngalopoj troviĝas ĉefe en la okcidento kaj nordo de Butano, inkluzive de Timbuo kaj la regiono dzonklingva. La termino *ngalopo* povas inkluzivi plurajn grupojn kun parencaj lingvoj kaj kulturoj, kiel la ĥengoj kaj la parolantoj de la bumthanga lingvo. Laŭ la statistikoj de la butana registaro, la ngalopoj kune kun aliaj parencaj popoloj estis 708,500 en la 1980-aj jaroj, kio estas 72 procento de la tuta loĝantaro.

Kategorio:Etnoj de Butano
Ŝarĉopoj

**Ŝarĉopoj** estas kolektiva termino por la miksitaj loĝantoj el la sudorienta kaj suda Azio kiuj troviĝas en la distriktoj de la oriento de Butano kaj kiuj estas 45% de la loĝantaro. Ili adoptis multajn kulturaĵojn de Tibeto, kaj centra kaj okcidenta Butano. Ŝarĉopoj parolas la ŝarĉopan lingvon, ankaŭ nomata **tŝangla**, tibeto-birma lingvo tre proksima al la naglunga lingvo. La tŝangla ankaŭ estas parolata de la malplimulto monpaoj trans la landlimo kun Ĉinio.

La plimulto de la ŝarĉopoj estas sekvantoj de la tibeta budhismo kun kelkaj elementoj de la religio Bon, kvankam tiuj kiuj loĝas en Duars praktikas animismon.

Kategorio:Etnoj de Butano
Benoît Poelvoorde

eta|dekstra|Benoît Poelvoorde en 2007
**Benoît **  (naskiĝis la  en Namuro) estas belga aktoro kaj humuristo.

## Filmaro 
* 1992: ''C'est arrivé près de chez vous* de Rémy Belvaux kaj André Bonzel
* 1997: *Les Randonneurs* de Philippe Harel
* 1998: *Les convoyeurs attendent* de Benoît Mariage
* 2000: *Les Portes de la gloire* de Christian Merret-Palmair
* 2001: *Le Vélo de Ghislain Lambert* de Philippe Harel
* 2002: *Le Boulet* de Alain Berberian
* 2002: *La Vie sexuelle des Belges* de Jan Bucquoy
* 2003: *Rire et châtiment* de Isabelle Doval
* 2004: *Podium* de Yann Moix
* 2004: *Atomik Circus, le retour de James Bataille* de Didier Poiraud kaj Thierry Poiraud
* 2004: *Narco* de Tristan Aurouet kaj Gilles Lellouche
* 2004: *Aaltra* de Benoît Delépine kaj Gustave Kervern
* 2004: *Cinéastes à tout prix* de Frédéric Sojcher
* 2005: *Akoibon* de Édouard Baer
* 2005: *Entre ses mains* de Anne Fontaine
* 2006: *Du jour au lendemain* de Philippe Le Guay
* 2006: *Selon Charlie* de Nicole Garcia
* 2007: *Cowboy* de Benoît Mariage
* 2007: *Les Deux Mondes* de Daniel Cohen
* 2008: *Astérix aux Jeux olympiques* de Thomas Langmann kaj Frédéric Forestier
* 2008: *Les Randonneurs à Saint-Tropez* de Philippe Harel
* 2008: *Louise-Michel* de Gustave Kervern kaj Benoît Delépine
* 2009: *La Guerre des miss* de Patrice Leconte 
* 2009: *Coco avant Chanel* de Anne Fontaine
* 2009: *Bancs publics (Versailles Rive-Droite)* de Bruno Podalydès
* 2009: *Panique au village* de Stéphane Aubier kaj Vincent Patar
* 2010: *L'Autre Dumas* de Safy Nebbou 
* 2010: *Mammuth* de Benoît Delépine kaj Gustave Kervern
* 2010: *Les Émotifs anonymes* de Jean-Pierre Améris
* 2010: *Kill Me Please* de Olias Barco
* 2011: *Rien à déclarer* de Dany Boon
* 2011: *Mon pire cauchemar* de Anne Fontaine
* 2012: *Le Grand soir* de Gustave Kervern kaj Benoît Delépine
* 2015: *Le Tout Nouveau Testament* de Jaco Van Dormael

; Voĉo
* 2009: *Panique au village* de Stéphane Aubier kaj Vincent Patar

; Mallongaj filmoj
* 1988: *Pas de C4 pour Daniel Daniel* de Rémy Belvaux kaj André Bonzel
* 1997: *Le Signaleur* de Benoît Mariage

; Televido
* 1997–1998: *Les Carnets de Monsieur Manatane*
* 2010: *En chantier, monsieur Tanner* de Stefan Liberski

### Teatro 
* 1996: *Modèle déposé''

## Eksteraj ligiloj 
*  Benoît Poelvoorde  ĉe IMDb
*  Oficiala retejo 

Kategorio:Belgaj aktoroj
Kategorio:Valonoj
László Sényi

**SÉNYI László** (pro. se:nji) estis hungara/rumania hungara verkisto, redaktoro naskita en Braŝovo la 12-an de februaro 1874 kaj mortinta en Târgu Mureș la 5-an de junio 1949.
## Biografio
László Árpád Sényi pristudis juron kaj ŝtatscencon en Universitato de Koloĵvaro. Inter 1897–1918 li estis ĉefŝerifo de departemento Ma­ros-Torda. Li ekigis de 1921 duonmonatan revuon kun titolo *Erdélyi Társaság* , poste inter 1922–27 li redaktis la gazeton *Székely Napló*, de 1931 la revuon *Székelyföld*. De 1928 ĝis sia morto li estis ĉefsekretario de Kemény Zsigmond Társaság de Târgu Mureș.
## Verkoj
**Ünnepi könyv* (Félszázados jubileuma emlékéül kiadta a Kemény Zsigmond Irodalmi Társ., Marosvásárhely, 1930); 
**Erdélyi hírmondók* (Emlékkv. a marosvásárhelyi Kemény Zsigmond Irod. Társ. országos vendégszerepléseiről az 1942. év tavaszán Marosvásárhely, 1942).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
**Romániai magyar irodalmi lexikon *
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Gusztáv Serényi

**SERÉNYI Gusztáv** (pro. sere:nji) estis hungara ĵurnalisto naskita en Nagyvárad la 2-an de septembro 1880 kaj mortinta en Bp. la 28-an de januaro 1953.

## Biografio
Gusztáv Serényi studis en la teknikuniversitato de Bp.. De 1911 li estis ĉefurba, poste publikadministracio rubrikestro de *Budapesti Hírlap*. En 1919 li partoprenis en la fondado de Ligo por Areodefendo. Li estis unu el fondintoj de Magyar Mezőgazdasági Társaság (agrikultura asocio) kaj Magyar Földbérlők Szövetsége (ligo de bienluantoj). De 1935 li estis kunlaboranto de *Magyarság*, de 1936 ĝis 1944 li estis respondecredaktoro de *Szabadság*, publicistika kunlaboranto de Endre Bajcsy-Zsilinszky. 

## Verkoj
**Sötét hatalom* (romano, Bp., 1905); 
**Vért és pénzt* (Bp., 1911); 
**Repülőgépen a föld körül* (Bp., 1912); 
**Magyarország* (Bp., 1926); 
**Hogyan csökkenthető a haszonbér* (Bp., 1931).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Serenyi, G.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
István Seres

**SERES István** (pro. sereŝ) estis rumania hungara/hungara muzikinstruisto, dramaturgo naskita en Kluĵo la 17-an de aŭgusto 1929 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de marto 1987.
## Biografio
István Seres finis inter 1948-53 en la Magyar Művészeti Intézet, resp. en Altlernejo Gheorghe Dima ĉe profesoroj István Nagy (kapelado), Gábor Jodál  (muzikteorio). Inter 1953-57 li studis en Moskvo ĉe L. M. Maazel (muzikteorio) kaj R. I. Gruber (muzikhistorio). De 1958 ĝis 1972 li estis muzikologo en la muzika altlernejo. De 1973 li estis dramaturgo de landa Filharmonio de Budapeŝto, de 1977 dramaturg-grupestro. De 1977 li estis adjunkto de filio de Debreceno de Muzikarta Altlernejo de Budapeŝto.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Seres, I.
Seres, I.
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Bernát Sichermann

**SICHERMANN Bernát** (pro. zikerman) estis hungara advokato, jurverkisto naskita en Érmihályfalva la 1-an de marto 1860 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de marto 1934.

## Biografio 
Bernát Sichermann diplomitiĝis pri juro en Budapeŝto kaj li fariĝis advokato. Li laboris en Kassa kaj Budapeŝto kiel jurkonsilanto de pluraj bankoj, prezidanto de Landa Advokatligo.

## Verkoj 
* *A szóbeliség és az írásbeliség a perrendtartásban* (Kassa, 1884);
* *A chèque* (Kassa, 1895);
* *Az osztrák chèque-törvényjavaslatról* (Bp., 1897);
* *A biztosítéki jelzálogról* (Bp., 1914)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
3086 Kalbaugh

'*3086 *Kalbaugh'''* estas asteroido de la interna asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Carroll Kalbaugh Liller'', patro de la ĉila astronomo William Liller.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Ĵazesploro

**Ĵazesploro** estas la scienca analizo de ĵazo kaj ĝia socia-kultura medio.

Purajn jardekojn la sistema okupiĝo pri ĵazo estis afero de (muzik)sciencaj malfakuloj. Charles Delaunay kompilis la unuan diskografion taŭgan por muziksciencaj celoj; kontribuaĵojn al la historio de ĵazo komence ankaŭ verkis ĵazŝatantoj kaj ĵazĵurnalistoj. La ĵazkritiko provis identigi ĵazstilojn kaj alordigi muzikistojn al tiuj.

Nur foje okazis esploroj pri ĵazmuziko ene de la muzikscienco. Tion ekzemple reprezentas la verkoj de Jan Slawe, Alfons M. Dauer kaj Gerhard Kubik. Nur ekde la fino de la 1960-aj jaroj, proksimume samtempe kun ĝia eniro en la (nordamerikan kaj poste ankaŭ eŭropan) altlernejaron, aparte en la muzikaltlernejojn, oni povas paroli pri scienca ĵazesploro. La fondado de pli grandaj arĥivoj kaj esplorejoj kun propraj traktaĵo-serioj esence kontribuis al regula scienca interŝanĝo pri ĵazmuziko.

## Literaturo 
* W.Knauer *Die Jazzanalyse*, Kapitel 8 in Wolfgang Sandner, *Jazz*, Handbuch der Musik im 20. Jahrhundert, Laaber 2005

## Eksteraj ligiloj 
* Ligoj al ĵazesploro 
* radio-jazz-research.de 
* Traktaĵoj de la Internationale Gesellschaft für Jazzforschung 
* Ligoj al ĵazarĥivoj kaj ĵazmuzeoj de la Biblioteko de la Universitato je Ĉikago

## Referencoj
3087 Beatrice Tinsley

'*3087 *Beatrice Tinsley'''* estas asteroido de la asteroida zono, pri kiu oni malmulte scias.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la novzelandaj geastronomoj Pamela M. Kilmartin kaj Alan C. Gilmore elde la Universitata Observatorio de Monto John, en Suda Insulo (Nov-Zelando).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la brit-devenan kosmologiistinon Beatrice Tinsley (1941–1981), naskitan *Beatrice Muriel Hill'' en Chester (Unuiĝinta Reĝlando) kaj enmigrintan en Nov-Zelandon. Ŝiaj studoj temis pri la evoluoj de la steloj kaj de la galaksioj; ŝi ankaŭ partoprenis al la esploroj por malkovri ĉu la universo estas fermita aŭ malfermita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Pamela M. Kilmartin
Kategorio:Malkovrita de Alan C. Gilmore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Internacia Flughaveno de Paro

eta
La **Internacia Flughaveno de Paro** estas la ununura flughaveno de Butano, je ses kilometroj de Paro. La flughaveno situas je 2.235 metroj (7.333 piedoj) sur ampleksa valo apud la rivero Paro. Kun montoj ĝis 5.48 kilometroj alte ĝi estas konsiderata kiel "*unu el la flughavenoj plej komplikaj de la mondo*". Laŭ Travel & Leisure, nur ok pilotoj kapablas surteriĝi en la flughaveno.

La flughaveno havas nur unu terminalon kaj unu fluglinion, la nacia flugkompanio Drukair kiu sidejas tie. Yeti Airlines montris sian intereson flugi al Paro ekde Katmanduo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Druk Air

Paro
Pongrác Szennyey

**SENNYEY Pongrác**, barono (pro. senjei) estis hungara magnato en Transilvanio naskita en ? kaj mortinta antaŭ 1614.

## Biografio 
Barono Pongrác Sennyey estis dum regado de Sigmundo Báthori plurfoja sendito en turka kortego kaj al Pollando, kapitano de Várhegy, reganta konsilanto, de 1593 ĉefkortegmajstro. Post la mortp de Andreo Báthori li ĵuris fidelecon al imperiestro, li estis konsilanto de generalo Georgo Basta, kapitano de Szamosújvár. Li restis ankaŭ post 1604 je la flanko de imperiestro, pro kial Stefano Bocskai konfiskis liaj benegojn. En 1606 li ricevis rangon de barono de Rudolfo la 1-a. Post rerivevo de siaj bienegoj, en 1607 li fariĝis generalo de Transilvanio, konsilanto de reganto. En 1610 li estis unu el ĉefkomplotistoj kontraŭ Gabrielo Báthori. Li fuĝis Hungarion, sed oni kondamnis lin je perdo de kapo kaj havaĵo. En 1611 li partoprenis en la militmarŝo de Zsigmond Forgách kontraŭ Transilvanio.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Sennyey, P.
Sennyey, P.
Sennyey, P.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Ibiraçu

**Ibiraçu** estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 11.158 loĝantojn en 2010 .

eta|dekstra|300px|En la subŝtato (ruĝe).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Espirito-Santo

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
*  Asocio de Municipoj de Espirito-Santo 

Kategorio:Municipoj de Espirito-Santo
Universidade Estadual de Feira de Santana

**Universidade Estadual de Feira de Santana** (**Universitato de Ŝtato de Feira de Santana**, dekonata per la mallongigo **UEFS**) estas publika universitato, lokata en Feira de Santana, subŝtato Bahia, Brazilo. La studentoj eniras en la universitato per grandega ekzameno pri ĉiuj temoj studataj en meza lernejo.

## Eksteraj ligiloj 
* Universidade Estadual de Feira de Santana (portugale) 

Kategorio:Universitatoj de Bahio
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

eta|300px|Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
**Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais** (**Federacia Centro de Teknologia Celso Suckow da Fonseca**, ankaŭ konata per la siglo **CEFET-RJ**) estas publika mezlernejo kaj altlernejo lokata en Rio-de-Ĵanejro, subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, Brazilo. La studentoj eniras en CEFET-RJ per grandega ekzameno pri ĉiuj temoj studataj en mezlernejo (por bakalaŭra kurso) aŭ en bazlernejo (por teknika kurso).

## Kampusoj 
* Kampuso I - Rio de Janeiro
* Kampuso II - Petrópolis
* Kampuso III - Nova Friburgo
* Kampuso IV - Itaguaí

## Eksteraj ligiloj 
* Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca - CEFET-RJ  *(portugale)*

CEFET-RJ
Kategorio:Edukado en Rio-de-Ĵanejrio
3089 Oujianquan

'*3089 *Oujianquan''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉinan entrepreniston Jian-Quan Ou.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Kaľamenová

**Kaľamenová** (hungare *Turóckelemenfalva* germane *Kalmannsdorf*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Kaľamenová situas laŭ traira flankovojo. Martin troviĝas je 31 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1240 en formo *"Lazkouch"*. La hungara formo *"Kelemenfalwa"* aperis en 1534. En 1715 9 familioj pagis impostojn. En 1785 188 vilaĝanoj loĝis en 30 domoj, en 1828 166 vilaĝanoj loĝis en 31 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Turóckelemenfalva 207 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kaľamenová 69 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* nobeldomo, en la 18-a jarcento ĝi barokiĝis

## Ĉirkaŭaĵo 
Kategorio:Municipoj en distrikto Turčianske Teplice
Liešno

**Liešno** (hungare *Turócerdőd* germane *Liexen*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Liešno situas laŭ flankovojoj. Martin troviĝas je 32 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1302 en formo *"Lesna"*. En 1715 5 familioj pagis impostojn. En 1785 82 vilaĝanoj loĝis en 11 domoj, en 1828 127 vilaĝanoj loĝis en 15 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Liesznó*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Turócerdőd 107 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Liešno 55 homoj, (ĉiuj slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Turčianske Teplice
Ondrašová

**Ondrašová** (hungare *Turócandrásfalva* [turOcandrAŝfalva], germane *Andreasdorf*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Ondrašová situas laŭ traira flankovojo. Martin troviĝas je 24 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1252 en latina formo *"molendinum Andréé"*. La unuaj domoj konstruiĝis apud muelejo de "Andreo". La hungara loknomo *"Zenth Andreas"* aperis en 1422. En 1715 14, post 5 jaroj 21 familioj pagis impostojn. En 1785 182 vilaĝanoj loĝis en 23 domoj, en 1828 176 vilaĝanoj loĝis en 13 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Turócandrásfalva 112 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ondrašová 60 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* malfrugotika skulptaĵo el la 16-a jarcento
* sonorilostablo el la 19-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Turčianske Teplice
Coral Records

**Coral Records** estas usona diskeldonejo produktanta ĵaz- kaj pop-diskojn.

Publikigitoj sur diskoj de *Coral Records* estis interalie Teresa Brewer, Johnny Burnette Trio, Patsy Cline, Don Cornell, Little Miss Cornshucks, Bob Crosby & His Orchestra, Pete Fountain, Buddy Holly and The Crickets, McGuire Sisters, Barbara McNair kaj Debbie Reynolds.

## Eksteraj ligiloj 
* 45 Diskographie Coral Records 60000 series - 1949-1953
* 45 Diskographie Coral Records 61000 series - 1953-1958
* 45 Diskographie Coral Records 62000 series - 1958-1970
* 45 Diskographie Coral Records 64000 series - 1949-1955
* 45 Diskographie Coral Records 65000 series - 1949-1952

## Literaturo 
* Hall, Claude: "MCA Drops Vocalion, Decca, Kapp and Uni", *Billboard*, February 10, 1973
* Bielefelder Katalog Jazz 1988 & 2001

Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Moškovec

**Moškovec,** hungare **Moskóc** [moŝkOc], germane **Moschendorf** [moŝendorf] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Moškovec situas laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kremnica-Martin. La lasta urbo troviĝas je 20 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1391 en formo *"Mossovech"*. La hungara loknomo *"Moskafalua"* aperis en 1412. En 1715 9 familioj pagis impostojn. En 1785 122 vilaĝanoj loĝis en 16 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Moskóc 122 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Moškovec 66 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* nobeldomo el la 19-a jarcento

## Famuloj 
En Moskóc naskiĝis hungara literaturhistoriisto kaj akademiano József Turóczi-Trostler.

Kategorio:Municipoj en distrikto Turčianske Teplice
RCA Victor

**RCA Records** estas sondisko-eldonejo en Novjorko kaj filialo de Sony Music Entertainment. La mallongigo *RCA* deduktiĝas de Radio Corporation of America, el kiu naskiĝis la firmao.

## Muzikistoj surdiskigitaj de RCA Records 
* Christina Aguilera
* Chet Atkins
* David Bowie
* John Denver
* Natalie Imbruglia
* Avril Lavigne
* Glenn Miller
* Mylo
* Dolly Parton
* Elvis Presley
* ZZ Top

## Vidu ankaŭ 
* Radio Corporation of America

Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Pop-muzikaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Novjorko
Riverside Records

En 1953 Orrin Keepnews fondis kune kun Grauer la sondisko-eldonejon Riverside. Grauer transprenis la ekonomian estradon, dum kiam Keepnews prizorgis la muzikan kampon. La ideo estis, krei eldonejon por noveldono de historiaj ĵaz- kaj blusregistraĵojn el la 1920-aj jaroj (Joe King Oliver, Jelly Roll Morton, Ma Rainey, Blind Lemon Jefferson kaj aliaj), sed jam en 1954 Keepnews kaj Grauer deiris de sia origina plano kaj produktis per *Randy Weston Plays Cole Porter In A Modern Mood* la unuan albumon de pianisto Randy Weston.

## Eksteraj ligiloj 
* JazzEcho.de: The Keepnews Collection kaj Riverside Records
* AllAboutJazz.com: Orrin Keepnews: Classic Producer of Classics (anglalingva)
* Columbia.edu: A Life in Jazz  (anglalingva)

Kategorio:Usonaj sondisko-eldonejoj
Kategorio:Ĵazaj sondisko-eldonejoj
Fluidsala reaktoro

eta|dekstra|250px|Skemo de fluidsala reaktoro**Fluidsala reaktoro** aŭ **fandosala reaktoro** (angle „molten salt reactor" MSR) estas nuklea reaktoro, ĉe kiuj la nuklea brulaĵo aperas en formo de fandita salo, kiu servas samtempe kiel malvarmigaĵo kaj varmotransdonaĵo. Ĉe tiu reaktortipo, la nuklea hejtilo estas mem fluida kaj kiel salo (ekz. natria fluorido, berilia difluorido, toria tetrafluorido, urania tetrafluorido) disvastiĝas en la tuta malvarmigaĵa volumeno. Kiel moderatoron, oni uzas grafiton. Prototipo de la fluidsala reaktoro estis konstruita en 1954 en kadro de la usona esplora projekto, kiu havis la celon, konstrui nuklee pelitan longvojan bombaviadilon.

Per pli bona neŭtrona gajno – depende je la ofta forigo de la neŭtronsorbaj disiĝaj produktoj el la reaktoro -, la fluidsala reaktoro povas esti uzata kiel kovreaktoro, do ekfunkciigita per eta kvanto da nuklea brulaĵo, kaj plu funkciigata per nedisiĝeblaj nuklidoj (do, ne radiaktivaj), ekz. torio-232, kiu estas pli ofta en la naturo ol la uranio.

Avantaĝo de tiu reaktortipo estas, ke ĝi ne uzas akvon kiel malvarmigaĵon, tio eviteblas la trovarmiĝon de la sistemo kaj ties eksplodo. Plia avantaĝo estas, ke la fluida salo ne estas bruliĝebla, tiel ne eligas radioaktivaj gasojn – okaze de akcidento. Ĝi laboras je pli alta temperaturo, tiel ĝi estas pli efika ol la akvo-malvarmigita uran-reaktoro. Oni povas gajni saman energion per 30-ona kvanto da urano.

Malavantaĝo de la reaktortipo estas, ke la teknologio ankoraŭ ne estas maturiĝinta, kaj ke ĝi estas multekosta, ĉar la saloj estas tre korodaj, tiel oni devas uzi kostajn materialojn. Sed oni ŝparas pro la malgranda bezono je nuklea brulaĵo, kaj pro tio, ke oni povas produkti pli maldika-murajn reaktorojn pro la pli malgranda interna premo.

Pliaj faktoroj, kiuj malrapidigas la progreson de la esploro, estas la kontraŭintereso de la grandaj firmaoj kaj tiu de la armeo. Tiuj entreprenoj produktas reaktorojn bazatajn je uzo de uranio, tiel ŝanĝo de la sistemo kostas multe ĉe ili. La armeo bezonas la uraniajn reaktorojn, ĉar ties funkciado produktas la kromproduktan plutonion, necesan por nukleaj bomboj.

Spite al avantaĝoj de la fluidsala reaktoro, oni konstruis ĝis nun (2011) nur kelkajn eksperimentajn reaktorojn.

Kategorio:Nuklea energio
Kategorio:Reaktortipoj
Daria lingvo

La **daria lingvo** ( *Darī,* elparolita ) aŭ **Fārsī-ye Darī** (, ) ankaŭ konata kiel la **orienta persa**, estas historia nomo por la persa, kortega lingvo de la Sasanidoj. En nuntempa uzokutimo « daria » temas pri la dialektoj de la persa lingvo kiuj estas parolataj en Afganio kaj nomitaj la **« afgana persa »** en iuj okcidentaj fontoj. Ĝi estas la esprimo oficiale rekonita kaj antaŭenigita en 1964 fare de la afgana registaro por la persa lingvo. Kiel difinite en la Konstitucio de Afganio, la daria estas unu el du oficialaj kaj naciaj lingvoj de Afganio, la alia estas la paŝtuna. La daria estas la plej parolata lingvo en Afganio kaj la gepatra lingvo de ĉirkaŭ 50% de la loĝantaro, funkciante kiel la lingvafrankao en Afganio kune kun la paŝtuna. Iranaj kaj afganaj dialektoj de la persa estas reciproke interkompreneblaj je alta grado, kun la ĉefaj diferencoj en la vortprovizo kaj la prononco.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Daria alfabeto  el *Afghanistan Online*

Kategorio:Irana lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Afganio
Kategorio:Lingvoj de Irano
Kategorio:Lingvoj de Pakistano
Elek 'Sigmond

**SIGMOND Elek** (pro. ĵigmond) estis hungara prikemia inĝeniero, agrogeologo, teknikuniversitata profesoro, membro de MTA (k. 1915, o. 1925) naskita en Koloĵvaro la 26-an de februaro 1873 kaj mortinta en Bp. la 30-an de septembro 1939.

eta|Busto de Elek Sigmond en Budapeŝto

## Biografio 
Elek Sigmond estis la fondinto pri esploroj de la moderna hungara agrologio, ties internacie rekonita aganto. Li diplomiĝis en 1895 en Budapeŝto, doktoriĝis en Koloĵvaro en 1898. Li ricevis premion en 1930.

## Verkoj 
* *Adatok a keményítő és származékai elméletéhez a diastatikus megbontás alapján* (Kolozsvár, 1897); **Mezőgazdasági chemia* (Bp., 1904);
* *A mezőgazdasági növények legfontosabb táplálóanyagai* (Bp., 1910);
* *A talajvizsgálat mechanikai és fizikai módszerei* (Bp., 1916);
* *Mezőgazdaságyi chemiai technológia* (Bp., 1919);
* *A hazai szikesek és megjavításuk módja* (Bp., 1923. angle: *Hungarian Alkali Soils and Methods of their Reclamation*. Berkeley, 1927);
* *A mezőgazdasági növények termelési tényezői* (Bp., 1930);
* *Általános talajtan* (Bp., 1934, angle: *The Principles of Soil Science*. London, 1938).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj agrogeologoj
Kategorio:Hungaraj grundistoj
Michigan Central Station

**Michigan Central Station** (**Michigan Central Depot** aŭ **MCS**) ~ *Miĉigena Centra Stacio* estas grandega fervoja stacidomo en Detroit, Usono, konstruita de 1910 ĝis 1913, siatempe plej alta stacidomo de la mondo. Ĝi estas rezervita je monumenta protekto, sed jam ekde jarcentoj ĝi ne estas uzata. 

Ĝi troviĝas en la Corktown-distrikto de Detroit, proksime al la  Tiger-stadiono kaj la  Ambassador Bridge, ĉ. 3,2 km sudokcidente de la interna urbo. Antaŭ la konstruaĵo troviĝas granda parko, la „Roosevelt Park”. Oni esperis, ke la konstruaĵo helpas la progreson de la ĉirkaŭo, sed tio ne okazis. La izolita, sed grandega (18 etaĝoj) konstruaĵo estas listigita ekde 1975 en „National Register of Historic Places”.  

La stacidomo estis neniam eluzita kaj post disvastiĝo de la aŭtomobiloj, ĝi neglektiĝis. En 1967 okazis fermo de la ĉefenirejo, la stacidoma restoracio, vendejoj. En 1975 oni malfermis denove la ĉefenirejon kaj la atendejon, en la 1980-aj jaroj, la konstruaĵo estis multfoje vendita unufoje je malpli ol 80.000 $. Ekde 1996 ĝi estas posedaĵo de Controlled Terminals Inc. 

La urba konsilantro decidis en 2009 pri malkonstruo de la stacidomo, sed civitana malobeo, protesto sukcese baris tion.

De 25 jaroj, la konstruaĵo estas loĝejo, ludejo por vandasloj, senhejmuloj, grafitiistoj, kaj bandoj. Krom tio, la ejo estas uzata por filmoj (Transformers, La insulo, Four Brothers kaj 8 Mile) kaj devinda ejo por eksterlandaj fotistoj (vidu ankaŭ Michigan Theatre).

Kategorio:Fervojaj stacioj en Usono
Kategorio:Detrojto
Miklós Sikó

**SIKÓ Miklós** [ŝikO miklOŝ) estis hungara juristo, pentristo naskita en Septér (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempa Șopteriu en Rumanio) la  kaj mortinta en Marosvásárhely (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Târgu Mureș en Rumanio) la 5-an de majo 1900. Lia nobela antaŭnomo estis *bölöni*.

## Biografio 
Sikó frekventis kalvinanan kolegion en Marosvásárhely, poste li studis juron en Nagyszeben. Li iĝis juristo, sed li interesiĝis pri la pentrado. En 1938 li lernis monaton de Miklós Barabás. En 1845 li edziĝis, kie li jam pentris portretojn. En la sama jaro li translokiĝis al Bukareŝto, kie li jam estis konata portretisto. Tamen en 1846 li revenis al Transilvanio. Li batalis dum la Hungara revolucio de 1848, post la falo li rifuĝis al Munkeno. Li plulernis en la bavara arta akademio, poste li hejmenvenis kaj li ne nur pentradis sed li okupiĝis ankaŭ pri fotoj kaj litografiaĵojn. Li pentris ĉefe portretojn (ĉ. 400 miniaturoj, akvareloj, oleaĵoj kaj ŝtondesegnaĵoj). Li mortis maljuna, malriĉa kaj jam forgesita.

## Elektitaj pentraĵoj 

Női arckép-Sikó Miklós.jpg|Virino
Női portré-Sikó Miklós.jpg|Virino
Honvéd portréja.jpg|Hungara liberecbatalanto

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* http://adatbank.transindex.ro/inchtm.php?akod=1079#_ftn4

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Rakša

**Rakša** (hungare *Kisraksa* [kiŝrakŝa]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankaŭ proksima vilaĝeto apartenas al la municipo.

## Situo 
Rakša situas laŭ traira flankovojo. Turčianske Teplice troviĝas je 4, Martin je 27 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1277 en formo *"Roxa"*. En 1714 incendio okazis. En 1785 222 vilaĝanoj loĝis en 32 domoj, en 1828 254 vilaĝanoj loĝis en 36 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kisraksa 167 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Turóc, al distrikto de Turčianske Teplice, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Rakša 207 homoj, (203 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo de 1820

## Famuloj 
* en 1811 naskiĝis slovaka poeto Michal Miroslav Hodža

## Ĉirkaŭaĵo 
Kategorio:Municipoj en distrikto Turčianske Teplice
Ibitirama

**Ibitirama** estas municipo de la brazila subŝtato Espirito-Santo, kiu taksis 8.964 loĝantojn en 2010 .

eta|dekstra|300px|En la subŝtato (ruĝe).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Espirito-Santo

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo 
*  Asocio de Municipoj de Espirito-Santo 

Kategorio:Municipoj de Espirito-Santo
Ignác Silbergberg

**SILBERGBERG Ignác** (pro. ŝilberberg), Salgó estis hungara presisto, politikisto, redaktoro naskita en Arado en 1863 kaj mortinta en Bp. la 31-an de januaro 1932.

## Biografio 
Ignác Silberberg aliĝis al socialista laboristmovado en Germanio. En la 90-aj jaroj li estis en Aŭstrio gvidantarano de la socialdemokrata partio kaj li laboris ĉe la gazeto *Arbeiter-Zeitung*. En 1894 li revenis Hungarion kaj li fariĝis redaktoro de la *Népszava*. Pli poste li retiriĝis el la movado kaj li laboris ĉe burĝaj gazetoj (Neues Pester Journal, Pester Loyd). En la 20-aj jaroj li redaktis la germanlingvan gazeton de ĉefurbo *Kommune*.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Silbergberg, I.
Silbergberg, I.
Silbergberg, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
István Simay

**SIMAY István** (pro. ŝimai) estis hungara instruisto naskita en Szalacs la 10-an de julio 1833 kaj mortinta ?.

## Biografio 
Simay István finis porinstruistan lernejon en Nagyvárad. Li instruis en Gyula, de 1872 en Arado, de 1878 ĝis 1889 li estis lernejestro, poste lernejinspektisto. En 1870 li fondis la *Aradvidéki Tanítóegylet*.

## Verko 
* *A felnőttek oktatásának reformja hazánkban…* (Arad, 1875).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Simay, I.
Incidento de palaco Abdeen

**Incidento de palaco Abdeen** [abdin] estis militista puĉhelpo, kiu okazis la 4-an de februaro de 1942 ĉe Palaco Abdeen en Kairo kaj kio rezultis ŝanĝon de la egipta registaro, favore al la britaj interesoj. 

Post la ministrara krizo en februaro de 1942, la brita registaro – tra ties ambasadoro en Egipto, Siro Miles Lampson- premis Faruk por levi en registaran pozicion la Vafd-Partion kaj tiel anstataŭi la registaron de Paŝao Hussein Sirri. La britoj volis malfortigi la influon de german-amikaj fortoj ĉirkaŭ la reĝo.  

La nokton de 4-a de februaro 1942, generalo Stone ĉirkaŭis la Abdeen-palacon en Kairo per trupoj kaj tankoj. Lampson prezentis al Faruk, abdikan dekreton, skizitan fare de Siro William Monckton, tiel minacante lin kaj premante je ŝanĝo de la registaro. Faruk kapitulacis kaj Nahhas formis registaron iom poste. 

Do, la humiligo de Faruk kaj la agado de la Vafd-partio en kunlaboro kun la britoj kaj ilia enpotenciĝo kondukis al tio, ke ili ambaŭ  perdis apogon inter la civitanoj kaj pli grave inter la egipta militistaro.

Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:1942
3090 Tjossem

'*3090 *Tjossem'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo James B. Gibson elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la familion "*Tjossem*", kies anoj estis de kvar generacioj amikoj de la familio de la malkovrinto; kaj ĉefe *Peter Tjossem'', amatora astronomo kaj entomologiisto de la 19-a kaj 20-a jarcentoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James B. Gibson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
3088 Jinxiuzhonghua

'*3088 *Jinxiuzhonghua'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la amuzparko « Grandioza Ĉina Popola Vilaĝo » (ĉine 锦绣中华民俗村, pinjine *Jǐnxiù Zhōnghuá Mínsú Cūn''), situanta en Ŝenĵeno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Gvalior

'''''' (hinde ग्वालियर) estas metropolo kaj universitata urbo en Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|maldekstra|Fortikaĵo de

## Geografio 
 situas en interno de la lando. Morena troviĝas 36, Bhind 72, Ĝansi 94, Ŝivpuri 102, Oraj 160, tutlanda ĉefurbo Delhio 285 (voje 319), subŝtata ĉefurbo Bopalo 338, Mumbajo 975, Kolkato 1108 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La unua mencio okazis pri tiu loko en 1196. En loko de  estis iam ankaŭ urbo „Laskar”, kiu inter 1750-1818 estis ĉefurbo de loka regno. Dum dominado de britoj ekde 1780 Gvalior estis ĉefurbo de subŝtato same nomata Gvalior. La 1 | junio | 1858, la sipajoj konkeris la fortikaĵon. La lastaj sipajaj ribeluloj estis malvenkitaj tie la . Inter 1950-1956 ĝi estis ĉefurbo de Madja-Pradeŝo.

## Trafiko 
 havas bonajn flughavenon, aŭtovojojn kaj stacidomon. Ankaŭ et-ŝpuraj trajnoj trafikas. En la urbo rikiŝoj kaj iom da aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
 havas subtropikan klimaton kun varmaj someroj de marto ĝis julio. Poste musono sekvas ĝis oktobro, fine seka vintro daŭras ĝis februaro. La temperaturo varias inter 7-. Jare pluvas po 970&nbsp;mm.

## Vidindaĵoj 
* impona fortikaĵo sur monteto, populare nomita la Ĝibraltaro de Hindio, prezentanta ĉinan influon sur hinda arkitekturo, kiam ĉinaj drakoj estis kreitaj ĉe la glavtenilo de la kolonoj
* maŭzoleo de la 16-a jarcento
* impona palaco Jai Vilas, kiel la hinda Versailles
* templo nomata Teli-Ka Mandir

## Famuloj 
en 1924 tie naskiĝis ĉefministro Atal Behari Vajpayee

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo
Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Metropoloj
Blanka Simon

**SIMON Blanka** (pro. ŝimon), edzino de Norbert Simon, estis hungara fakverkisto naskita en Arado la 26-an de julio  1878 kaj mortinta en Bp. la 27-an de septembro 1959.
## Biografio
Blanka Simon publikigis en gazetoj de Transilvanio, de Budapeŝto, ŝi prelegis en radio pri virinproblemoj, loĝejkuturo kaj pri la arto de hejmo. Li estis vicprezidantino de Magyar Nők Társasköre kaj Dolgozó Nők Clubja. Li redaktis la eldonaĵon *A dolgozó nő otthon* (Bp., 1960).  
## Verko
**Házi mindentudó* (Bp., 1946). 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Simon, B.
Salar de Talar

**Salar de Talar** estas 46-kvadratajn kilometrojn granda salebeno (sekigita sala lago) situanta en la alta parto de la nordaj ĉiliaj Andoj, ĉe alto de 3.950 m.

La klimato en la regiono estas arida kun meza jara pluvkvanto de ĉirkaŭ 150&nbsp;mm. Salar de Talar estas parto de la seka centra anda regiono.

[eta|200ra|maldekstra|La salebenaĵo *Salar de Talar* kaj en la fono [Cerros de Incahuasi.]]
eta|200ra|maldekstra|Sur tiu satelita bildo, Salar de Talar videblas en la dekstra duono de la bildo.
maldekstra|eta|200ra|Cerro Medano

## Vidu ankaŭ 
* Andoj
* Puntas Negras

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Salaj lagoj