open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Duklando Nassau

eta|maldekstra|Kastelo Nassau
La **duklando Nasaŭo**, germane *Herzogtum Nassau* , estis historia germana ŝtato sur la teritorio de la hodiaŭaj federaciaj landoj Hesio kaj Rejnlando-Palatinato, kiu ekzistis nur mallonge, de 1806 ĝis 1866. Ĝia reganta dinastio portempe ankaŭ regis en Nederlando kaj Luksemburgo.

Ĝis 1806 la sama teritorio estis disdividita en diversajn graflandojn, regatajn de diversaj branĉoj de la dinastio Nassau. La  la du restantaj graflandoj, Nassau-Usingen kaj Nassau-Weilburg, membriĝis en la Rejna Federacio. Sub premo de Napoleono ili kunfandiĝis la  al la **duklando Nassau**. En 1814 la duko dekretis por Nassau la unuan modernan konstitucion de germana ŝtato; ĝi starigis duĉambran parlamenton.

Ĉe la Viena Kongreso 1815 Nassau membriĝis en la Germana Federacio. Ĝi restis memstara lando ĝis 1866, kiam ĝi estis aneksita de reĝlando Prusio post la Prusia-Aŭstria milito kaj fariĝis prusia provinco "Hesio-Nasaŭo", kune kun la aliaj aneksaĵoj Hesio-Kaselo kaj Frankfurto. Post la Dua Mondmilito, kiam Prusio estis dissolvita, la iama provinco Hesio-Nasaŭo en 1945/46 estis unuigita kun la iama Hesio-Darmstadt al la nuna federacia lando Hesio (nomita "Grand-Hesio" ĝis 1946). La iama ĉefurbo de Nasaŭo, Wiesbaden, fariĝis ĉefurbo de Hesio.

## Dinastio Nassau 
eta|maldekstra|150px|Blazono de la dinastio Nassau
La duklando Nassau estis regata de la dinastio Nassau. La dinastia branĉo Oranje-Nassau ankaŭ dumtempe regis en Nederlando kaj en Luksemburgo.

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de Nassau-Siegen 
* Mapo de Nassau en 1789

Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Historio de Luksemburgo
Kategorio:Historio de Hesio
Kategorio:Historio de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Germanaj duklandoj
Kategorio:Napoleonaj ŝtatoj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1806
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1866
Nassau-Weilburg

**Nassau-Weilburg** estis:
* **graflando Nassau-Weilburg**, historia germana ŝtato, iĝis parto de duklando Nassau
* **dinastio Nassau-Weilburg**, la tie reganta branĉo de la dinastio Nassau
Weird Tales

'**Weird Tales*** (*Kuriozaj rakontoj*), estis usona pulpa magazino, kiu aperis inter marto 1923 kaj septembro 1954. Ĝi publikigis rakontojn el ĝenroj fantasto,
hororo, gotiko kaj fantazio. En 1988, nova revuo pri fantasto kaj sciencfikcio reprenis ĝian nomon.eta|Koverto de la numero de aŭgusto 1937 (ilustris Margaret Brundage)

## La unua epoko 
Tiu revuo estis lanĉita de Jacob Clark Henneberger kaj J.M. Lassinger, kiuj esperis profiti de la bona famo de tiamaj revuoj kiel la krimliteratura revuo "*Black Mask*". La unua ĉefredaktisto estis Edwin Baird, kiu aperigis la unuajn tekstojn de H. P. Lovecraft, Seabury Quinn kaj Clark Ashton Smith.

Ĝia unua jaro estis malfacila, la revuo mallukris kaj iuj monatoj, ne kapablis aperi. Edwin Baird estis maldungita en 1924. H. P. Lovecraft, al kiu J. C. Henneberger proponis la postenon, rezignis. La sekvanta ĉefredaktisto estis Farnsworth Wright, kiu sciis revigligi la revuon. Li dungis famajn aŭtorojn kiel Edgar Hoffmann Price, Abraham Merritt, Robert Ervin Howard, Edmond Hamilton kaj Tennessee Williams.

Farnsworth Wright dungis ankaŭ desegnistoj: Virgil Finlay, Hannes Bok, kaj Margaret Brundage, kies malmulte vestitaj knabinoj ornamis la kovertojn inter 1933 kaj 1938.

Sed en sia tempo, la revuo neniam trafis popolan furoron; kaj suferis konkurencon de la bildliteraturo kaj plikostiĝo de la papero. Post la morto de Lovecraft en 1937 kaj la emeritiĝo de Farnsworth Wright (pro parkinsona malsano) en 1940, la posteno de ĉefredaktoro estas donita al Dorothy Mc Illwraith.

Sub ŝia estrado, la revuo aperigis tekstojn de Ray Bradbury Fritz Leiber, Henry Kuttner, Catherine L. Moore, Theodore Sturgeon kaj August Derleth, prezentita kiel literatura heredanto de Lovecraft. Sed ŝi ne povis bremsi la malprosperon de la revuo kiu ĉesis aperi en 1954 kun la numero 279.

## Novaj "enkorpiĝoj" 
En 1973 Sam Moskowitz eldonigis novan serion de "Weird Tales". Kvar eldonoj aperis in 1973 kaj 1974.

Inter 1980 kaj 1983, Lin Carter aperigis serion da kvar antologioj de noveloj eltirataj de "Weird Tales".

En 1988, "Weird Tales" estis daŭre relanĉita de George H. Scithers, John Gregory Betancourt kaj Darrell Schweitzer, la unua eldono havis la numeron 290.
Tiu nova versio daŭras aperi, kaj ricevis la Premion Hugo en aŭgusto 2009.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  "Weird Tales" laŭ jardekoj (el *Miskatonic University'')
*  Weird Tales, el "Pulps et magazines américains"
*  Weird Tales, magazino pri strango 
----
;La novaj "enkorpiĝoj" de Weird Tales
*  "Weird Tales", dua enkorpiĝo
*  "Weird Tales", tria enkorpiĝo
*  "Weird Tales", kvara (kaj nuna) enkorpiĝo 

Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Gazetoj
Kategorio:Fantasto
Kategorio:Sciencfikcio
Talaveruela de la Vera

**Talaveruela de la Vera** estas municipo de Hispanio, en la provinco Cáceres *(Kacereso)*, regiono Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Talaveruelenses*. La censita populacio en 2006 estis 378 loĝantoj.

## Situo 
Talaveruela de la Vera estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto La Vera, kiel le nomo de la vilaĝo sugestas, je altitudo de 562 m. La areo de ties teritorio estas de 21,34&nbsp;km².

## Ekonomio 
Agrikulturo (tabako, olivarboj kaj figoj), brutobredado (kaproj kaj bovoj) kaj konstruado.

## Medio 
La tereno estas sufiĉe kruta ku etaj ebenaĵoj kaj montoj, de olivarbaroj, figarboj, fruktoĝardenoj kaj rojoj, krom pinaroj sur montetoj ĉe la Rivero Tiétar. Nature estas kverkoj. Inter la plej altaj montopintoj troviĝas Majalbierzo kun 1200 m kaj la rokaĵo "Corte del Cancho" de 2.274 m ĉe la limo kun la Provinco de Ávila. Tie multe neĝas vintre kaj abundas la ibeksoj. En la riveroj de la termino abundas fiŝoj kiaj trutoj.

## Demografio 
## Vidindaĵoj 
Preĝejo de *San Andrés*.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Talayuela

**Talayuela** [Talajŭela] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro. La nomo de Talayuela devenas de *atalayuela*, diminutivo de la hispana vorto de deveno araba *atalaya*, kiu signifas "gvato-turo".

## Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas *Talayuelanos*. La censita populacio en 2009 estis de 9.222 loĝantoj.

## Situo 
Talayuela estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campo Arañuelo, je altitudo de 287 m; je 132&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 182&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 229&nbsp;km².

## Submunicipoj 
## Geografio 
Talayuela estas situa ĉe la valo de la rivero Tiétar, grava alfluanto de la rivero Taĵo, kaj apartenas al la komarko de Campo Arañuelo, sed ĉe la komarko de la Vera. La tereno de la zono estas ebena, propra de valo, kun altitudo de ĉirkaŭ 364 m super marnivelo. Posedas Talayuela grandan kaj fruktodonan pinaron, krom multnombrajn kverkarojn utilajn por paŝtejoj. Krome en la lagunetoj trovas rifuĝon multaj migrantaj birdoj.

## Demografio 
La populacio estas de 9.582 loĝantoj (laŭ la Nacia Instituto de Statistiko 2007), inklude la disajn loĝantarojn en bienoj. El tiuj 10.432 loĝantoj, pli da 2.000 apartenas al diversaj submunicipoj kiuj eksendependiĝis administre. La populacio plialtiĝis dum la lastaj jaroj pro la alveno de enmigrantoj, ĉefe marokanoj, kiuj estas foje preskaŭ la duono de la loĝantaro, sed ĉar plej parto estas neleĝaj, malfacilas la statistikoj. Ĉiukaze en Talayuela estas loĝantoj de 22 diversaj ŝtatanecoj, kiuj superas la 33% de la aktuala loĝantaro.

## Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Ĉefe elstaras la kultivo de tabako, kvankam dum la lastaj jaroj tiu kultivo malpliiĝis pro malapero de la helpo de la Eŭropa Unio. En Talayuela estas aliaj gravaj kultivoj, kiel tiuj de la asparago, kiu ebligas la funkciadon de industrio de konservado. Krome oni produktas kapsikojn (papriko), tomato kaj maizo. Novaj  alternativoj por la tradicia kultivo de tabako estas safrano, kotono kaj aliaj. Ĉiukaze la ĉefaj estas tabako kaj asparagoj kiuj komplementas sin ĉar rikoltoj kaj laboroj okzas ne samtempe. La reston de la jaro la kampolaboristoj elmigras al la rikoltoj de vinberoj aŭ oranĝoj en aliaj regionoj.

Eblas ankaŭ rura turismo kaj la sportoj en golfejo.

## Historio 
Talayuela fondiĝis en la 16a jarcento el Plasencia kaj tiam oni konstruis la preĝejon de Sankta Marteno. La komenco de la loĝado estis malfacila pro la malsano de la malario abunda en la areo.

## Vidu ankaŭ
* Talayuelas

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Tejeda de Tiétar

**Tejeda de Tiétar** estas municipo de Hispanio, en la provinco Cáceres *(Kacereso)*, regiono Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Tejedanos*. La censita populacio en 2009 estis 887 loĝantoj.

## Situo 
Tejeda de Tiétar estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la okcidento de la komarko aŭ distrikto La Vera, je altitudo de 446 m; je 100&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 150&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo kaj je 216&nbsp;km de Madrido. La areo de ties teritorio estas de 52,83&nbsp;km². Ĝi apartenas al la jurisdikcio de Plasencia kaj enhavas unu submunicipon: Valdeíñigos.

Ĝi limas kun la municipoj de Arroyomolinos de la Vera, Gargüera de la Vera, Malpartida de Plasencia, Toril, Majadas de Tiétar kaj Pasarón de la Vera.

## Geografio 
Norde staras la Sierra de Piornal kaj la Monteto Peñalba. Ĝi ĝuas moderan klimaton, kaj hegemonias la ventoj el nordo kaj oriento. La teritorion trapasas la rivero Tiétar, kiu formas la sudan limon, kaj ankaŭ la torentoj de Gargüera de la Vera, Pasarón kaj Tejeda, kiu venas de Arroyomolínos kaj sekvas ĝis Akvorezervujo.

Limas norde kun la teritorio de Arroyomolinos de la Vera, oriente kun Pasarón, sude kun la rivero Tiétar kaj la teritorio de Malpartida de Plasencia kaj okcidente kun la torento de Gargüera kaj la teritorio de tiu vilaĝo.

## Demografio 
## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Monumentoj 
* Preĝejo de *San Miguel Arcángel*, de la 16a jarcento
* Ermitejo de la Kristo, de la 17a jarcento
* Ermitejo de *San Sebastián*, de la 17a jarcento

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Toril

**Toril** (Taŭrejo, sed probabla etimologio de "torril", turejo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

## Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas *Torileños*. La censita populacio en 2009 estis de 179 loĝantoj.

## Situo 
Toril estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campo Arañuelo, je altitudo de 264 m; je 108&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 169&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo kaj je 209 de Madrido. La areo de ties teritorio estas de 149,76&nbsp;km². La plej proksima urbo estas Navalmoral de la Mata.

## Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Elstaras arbaroj de kverkoj, utilaj por paŝtejoj. Proksime estas la Nacia Parko Monfragüe, kio permesas ruran turismon, naturan ĝuadon, ornitologio, rikoltado de fungoj ktp.

## Monumentoj
La preĝejo de *San Blas* ruiniĝis kaj oni konstruis novan ermitejon. La malnova preĝejo iĝis interpretejo de la medio.

## Demografio 
Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Tornavacas

eta|Valo de Jerte vidata el la sudo, fone estas la vertico de la Montopasejo de Tornavacas kaj sub ĝi la eta blankaĵo de la vilaĝo.
**Tornavacas** (Bovopasejo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Tornavaqueños*. La censita populacio en 2009 estis de  loĝantoj.

## Situo 
Tornavacas estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la plej norda parto de la komarko aŭ distrikto Valo de Jerte, je altitudo de 871 m. La municipo de Tornavacas troviĝas ĉe la Montopasejo de Tornavacas, en la komenco de la Valo de Jerte. Ĉe la Sierra de Tormantos, en la okcidenta pinto de la Sierra de Gredos, en la provinco de Cáceres, ĉe la limoj kun la provinco de Ávila kaj la provinco de Salamanca.

## Ekonomio 
Agrikulturo (ĉerizoj) kaj brutobredado: tradicie estis trapasejo de la enormaj gregaroj kiuj ĉiujare elmigris el Kastilio al Ekstremaduro kaj reen, kaj de tio devenas la nomo kaj pro tio aperas bovoj en la blazono (kvankam estas legendo pri epizodo de la 10-a jarcento kie la kristanoj uzis bovojn kun fajro inter la kornoj por malkuraĝigi la venkotajn arabojn). Lastatempe gravas ankaŭ la turismo.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Rumana Ortodoksa Eklezio

La **Rumana Ortodoksa Eklezio** (rumane *Biserica Ortodoxă Română*) estas memstara ortodoksa eklezio. Ĝi estas en plena kuneco kun aliaj ortodoksaj eklezioj, kaj estas rangigita sepa en la ordo de antaǔeco. La primaso de la eklezio havas la titolon patriarko. Ĝia aŭtoritato ampleksas la teritorion de Rumanio, kun diocezoj por rumanoj loĝantaj en apuda Moldavio, Serbio kaj Hungario, krome diasporaj komunumoj en Mezeŭropo kaj Okcidenta Eǔropo, Norda Ameriko kaj Oceanio.

Ĝi estas la nura Ortodoksa eklezio uzanta latinidan lingvon. La plimulto de la homoj en Rumanio (18.817.975, aǔ 86,8 % de la loĝantaro, laǔ la censo de 2002) apartenas al ĝi, kune kun proksimume 720.000 moldavianoj. La Rumana Ortodoksa Eklezio estas la dua plej granda post la Rusa Ortodoksa Eklezio.

Subtenantoj de la Rumana Ortodoksa Eklezio iam nomas ĝin *Dreapta credinţă* („ĝusta kredo“; komparu al greka ὀρθὴ δόξα „ĝusta kredo“). Ortodoksaj kredantoj iam koniĝas kiel *dreptcredincioşi* (~ ĝustakredantoj) aŭ *dreptmăritori creştini*.

## Rilato al la ŝtato 
Kontraste al la plejparto de komunistaj ŝtatoj, la Ortodoksa Eklezio en Rumanio ne estis submetita al severaj persekutoj, kvankam la tuta eklezia vivo estis severe kontrolita de la ŝtato.

Laŭleĝe, la Rumania Ortodoksa Eklezio ne estis disigita de la ŝtato de 1944 ĝis 1965. La komunista reĝimo ankaŭ pagis salajron el ŝtataj rimedoj al la pastroj. Pro tio, la eklezio konsekvence subtenis la eksteran politikon de la Ceaușescu-reĝimo, rezignis pri kritiko de la interna politiko kaj subtenis politikon kontraŭ la Sovetunio kaj hungaroj. La metropolito Antonio eĉ defendis la Ceaușescu-programon por malkonstrui preĝejojn kiel parto de necesaj urbiĝo kaj modernigo en Rumanio. La patriarko subtenis Nicolae Ceaușescu ĝis la fino de la reĝimo.

Post la falo de Ceaușescu, la ŝtato konservas regadon super kelkaj aspektoj de eklezia administrado de posedaĵo kaj financoj. Ĝis nun, 60% de la salajro de rumaniaj klerikoj estas pagataj de la ŝtato. Tio samas por ĉiuj de la ŝtate rekonitaj religioj en Rumanio. Aldone, la ŝtato financas ĉiujn kostojn de ortodoksaj seminarioj kaj kolegioj kaj subtenas konstruadon de preĝejoj.

## Famaj teologoj 
* Patro Dumitru Stăniloae (1903 - 1993) estis unu el la plej grandaj teologoj rumanaj kaj aŭtoro de la *Philokalia*.
* Patro Arsenie Boca (1910 - 1989), monaĥo, teologo kaj artisto.
* Patro arkimandrito Cleopa Ilie (1912 - 1998), dekano de la monaĥejo Sihastria.

## Referencoj 
Kategorio:Ortodoksismo
Kategorio:Kristanismo en Rumanio
Torre de Don Miguel

**Torre de Don Miguel** (Turo de Senjoro Miĥaelo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro. Estas dek vilaĝoj en la provinco kies nomoj komencas per derivaĵoj el la hispana vorto “torre”, turo, kiel pruvo de la iama graveco de loĝado ĉe defenda konstruaĵo.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Torrezneros*. La censita populacio en 2009 estis de 568 loĝantoj.

## Situo 
Torre de Don Miguel estas situa en la nordokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra de Gata, je altitudo de 559 m; je 115&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 175&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 12&nbsp;km².

## Ekonomio 
Agrikulturo (olivo kaj oleo), forstado (pinaroj) kaj brutobredado.

## Popola arkitekturo 
Elstara elemento de la popola arkitekturo estas la "balkonoj", malkutimaj ĉar estis partoj de la domoj super la stratoj, kiuj utilis foje por komuniki loĝejojn kaj foje kiel stokejoj kaj friujoj de vino kaj oleo. Multaj domoj havas blazonojn el ŝtono, same kiel la linteloj.

Ekster la vilaĝo staras la jurisdikcia pilorio de gotika stilo, iam estis en la *Plaza Mayor*.

centre|eta|250ra|Torre de Don Miguel: jurisdikcia pilorio

## Eksteraj ligiloj 
* Torre de don Miguel 

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Károly László

**LÁSZLÓ Károly** [la'slo'] estas hungara aktoro naskita en Braŝovo la 18-an de junio 1935. Li estas la patro de aktorinoj Kata László kaj Zsuzsa László.

## Teatroj
Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház. 

## Roloj pli gravaj
*Rank doktor (Ibsen: Nóra); 
*Csavargó (Eftimiu: Rokonunk, a csavargó); 
*Mercutio (Shakespeare: Rómeó és Júlia); 
*Duzzog (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde); 
*Farel (Sütő A.: Csillag a máglyán); 
*Teiresziasz (Szophoklész: Antigoné).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Enikő Fábián

**FÁBIÁN Enikő** [fa'bia'n] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Braŝovo la 2-an de januaro 1957.

## Teatroj 
Ŝi ludas ekde 1981 en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea.

## Roloj pli gravaj 
* Karácsony Nagy Zsuzsanna (Fejes E.: Jó estét nyár, jó estét szerelem);
* Lizzie (Nash: Az esőhozó ember);
* Ágnes (Molière: A nők iskolája);
* Yvonne (Witold Gombrowicz: Yvonne, burgundi hercegnő);
* Pia (Betti: Bűntény a kecskeszigeten);
* Mária (Ionesco: A király halódik).

## Deklamrecitaloj 
* *Az idő követei*.

## Fonto 
* Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=7http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3595
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanaj aktoroj
Ibolya Farkas

**Ibolya Farkas** [iboja farkaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Farkas Ibolya**  estas rumanuja hungara aktorino naskita en Braŝovo la 5-an de marto 1939.

## Teatroj 
Ibolya Farkas debutis en 1959 en la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat, inter 1966 kaj 1968 ŝi estis aktorino de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház kaj ekde 1968 de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat.

## Roloj pli gravaj 
* Heléna (Eŭripido–Sartre–Illyés Gy.: A trójai nők);
* Maxine (Williams: Az iguána éjszakája);
* Lujza (Barta L.: Szerelem);
* Ortansa (Mazilu: Balgák holdfényben);
* Árva Bethlen Kata (István Kocsis);
* Zoja Gyenyiszovna (Mihail Bulgakov: A divatszalon titka).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Interparola libro kun la aktorino
* Retejohttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3687

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanaj aktoroj
Ferenc Bedő

**BEDŐ Ferenc** [bedoe:] estis rumanuja hungara aktoro, fondintano de Székely Színház naskita en Braŝovo la 24-an de septembro 1915 kaj mortinta en Târgu Mureş la 6-an de julio 1989.
## Teatroj
*1946–1970 Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat
## Roloj pli gravaj
*Tábornok (Lehár F.: A mosoly országa); 
*Tircsák (Fodor L.: Érettségi); 
*Jegyet vásárló paraszt (Sebastian: Névtelen csillag); 
*Pityiri (Kiss L.–Kováts D.: Vihar a havason)

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Miroslav Krleža

**Miroslav Krleža** (naskiĝis la 7-an de julio 1893 en Zagrebo – mortis la 29-an de decembro 1981, samloke) estis kroata verkisto, poeto, ĵurnalisto kaj enciklopediisto.

Politike li apartenis al maldekstrula generacio de kroataj aŭtoroj, kiu akre kritikis tiaman Aŭstrujon-Hungarujon, pro kio li estis degradita antaŭ la fino de la Unua Mondmilito. eta|dekstra|Miroslav KrležaLi aktive partoprenis en socia vivo en Jugoslavio, kaj en la reĝa periodo, samkiel en la socialisma. Inter la militoj li membris en la komunista partio, sed estis eksigita, ĉar li rifuzis socialisman realismon.

Li grave kontribuis al eldonado de gazetoj *Plamen* (1919), *Književna republika* (1923-1927), *Danas* (1934) *a Pečat* (1939-1940). Post la 2-a mondmilito li laboris en la zagreba instituto de leksikografio, kie li dediĉis sin al leksikografia verkado.

## Verkoj 
**ESEOJ**:
* **Izlet u Rusiju** (Ekskurso al Rusujo, 1926)
* **Moj obračun s njima** (Mia kvitiĝo kun ili, 1932)
* **Podrávske motívy** (Podravaj motivoj, 1933)

**POEMOJ**:
* **Pan** (Pajno, 1917)
* **Tri simfonije** (Tri simfonioj, 1917)
* **Pjesne** (Poemoj, 1918-1919)
* **Lirika** (Liriko, 1919)
* **Pjesne v tmini** (Poemoj en mallumo, 1937)
* **Balade Petrice Kerempuha** (Baladoj de P. K., 1936)
* **Vysoké topole** (Altaj poploj, 1969)

**DRAMOJ**:
* **Legenda** (Legendo, 1913)
* **Maskerata** (Maskerado, 1913)
* **Kraljevo** (La Sanktreĝa festo, 1915)
* **Kristofor Kolumbo** (Kristoforo Kolombo, 1917)
* **Hrvatska rapsodija** (Kroata rapsodio, 1917)
* **Michelangelo Buonarroti** (1918)
* **Ada i Eva** (Adamo kaj Eva, 1922)
* **Saloma** (Salome, 1963)
* **U logoru** (En la tendaro, 1920)
* **Golgota** (1922)
* **Vučjak** (Lupa valo, 1923)
* **Gospoda Glembajevi** (Nobeloj Glembay, 1928)
* **V agónii** (En agonio, 1928)
* **Léda** (1932)
* **Aretaios** (1963)

**PROZO**:
* **Hrvatski bog Mars** (Kroata dio Marso, 1922)
* **Novele** (Noveloj, 1923)
* **Hiljadu i jedna smrt** (Mil kaj unu morto, 1933)
* **Glembajevi** (Glembay-familio, 1932)
* **Put u raj** (Vojaĝo al paradizo, 1970, filmigita)
* **Tri kavalira gospodjice Melanije** (Tri kavaliroj de fraŭlino Melanija, 1920)
* **Povratak Filipa Latinovicza** (Reveno de F. L., 1932)
* **Na rubu pameti** (Rande de l' prudento, 1938)
* **Banket u Blitivi** (Bankedo en Blitva, trilogio: 1938, 1939, 1962)
* **Zastave** (1964-1968)
* **Deset krvavih godina** (Dek sangaj jaroj, 1937)
* **Davni dani** (Longe forpasintaj tagoj, 1956)
* **Evropa danas** (Eŭropo hodiaŭ, 1935)

## En Esperanto aperis 
* **Adriatika temo** (Bulgara Esperantista Kooperativo, Sofia, 1946, 22 p., sub nomo Miroslav Krleĵa)
* **Barako kvin bo** (Zagreb 1979)
* '''Rande de l' prudento** (Zagreb, 1987, tr. Zlatko Tišljar)
* **La Sanktreĝa festo''' (Zagreb 1997, tr. Zlatko Tišljar)

Kategorio:Kroataj ĵurnalistoj
Kategorio:Kroataj poetoj
Kategorio:Kroataj verkistoj
László Földes (aktoro)

**FÖLDES László** [foeldeŝ] estis rumanuja hungara aktoro, edzo de aktorino Ida Bathó, F. naskita en Braŝovo la 19-an de februaro 1930 kaj mortinta en Oradea la 27-an de marto 2012.
## Teatroj
László Földes debutis en 1954 en teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház kaj daŭrigis ekde 1962 en teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat.
## Roloj pli gravaj
*Barend (Heijermans: Remény); 
*Miroiu (Sebastian: Névtelen csillag); 
*Zelenyin (Akszjonov: Kollégák); 
*Karenin (Tolstoj: Anna Karenina)
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
*Hirhatar.ro

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Erzsébet Ádám

**Ádám Erzsébet** [a:da:m] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Târgu Mureş la 5-an de januaro 1947. Ŝi estas edzino de redaktoro Győző Hajdu.

## Teatroj 
* 1969- Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat

## Roloj pli gravaj 
* Irina (Ĉeĥov: Tri fratinoj);
* Barbara (Shaw: Barbara őrnagy);
* Melinda (Katona J.: Bánk bán).

## Deklamrecitaloj 
* *Harangtisztán*;
* *Rejtelmek, ha zengenek*;
* *Vadrózsák*;
* *A nap árnyéka*.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Csaba Airizer

**AIRIZER Csaba** estas rumanuja hungara operkantisto (baso). Li naskiĝis en Koloĵvaro la 23-an de aŭgusto 1943.

## Kariero 
Csaba Airizer finis siajn studojn en 1972 en Muzikakademio "Ciprian Porumbescu" de Bukareŝto. .

## Operejoj 
* 1962-Kolozsvári Állami Magyar Opera.
* 1972-Temeŝvaro Rumana Operejo.
* 1991-Operejo de Budapeŝto.

## Roloj pli gravaj 
* Bouillon herceg (Cilea: Adriana Lecouvreur);
* Fasolt (Wagner: A rajna kincse);
* Mózes (Rossini).

## Eksteraj ligiloj 
* Roloj pluaj http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=4159

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* Budapest Music Center

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Alajos Ács

**ÁCS Alajos** [a'ĉ] estis rumanuja hungara aktoro, teatrestro naskita en Brăila la 28-an de julio 1930 kaj mortinta la 26-an de decembro 2002 en Satmaro.

## Teatroj 
* 1953-Baia Mare.
* 1956- Satu Mare, 1968–1979 teatrestro

## Roloj pli gravaj 
* Liliomfi (Ede Szigligeti);
* Mercutio (Shakespeare: Romeo kaj Julieta);
* Bicska Maxi (Brecht: Koldusopera);
* Petruchio (Ŝekspiro: La Dresado de la Megero);
* Apa (Mrozek: Tangó);
* Király (Ionesco: A király halódik);
* Schneider (Zágon J.: Hyppolit, a lakáj);
* George (Albee: Nem félünk a farkastól).

## Literaturo 
* Darvay Nagy Adrienne: *Címszerepben Ács Lajos*, Státus Kiadó, 2003.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Lajos Kozma

**KOZMA Lajos** estis rumanuja hungara aktoro naskita en Zetea la  kaj mortinta la .
## Biografio
Lajos Kozma akiris porinstruistan diplomon en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc en 1946, poste li finis en 1953 en Magyar Művészeti Intézet de Kluĵo kaj li estis en la sama jaro unu el fondintanoj de la hungara teatro de Baia Mare.

## Teatroj
*1953- Baia Mare; 
*1956- Oradea;
*1959- Kolozsvári Állami Magyar Színház.

## Roloj pli gravaj
*Rjabinyin (Gorbatov: Apák ifjúsága);
*Nyehljudov (Tolstoj–Kovách A.: Feltámadás); 
*Alfieri (Miller: Pillantás a hídról); 
*Anatol (Popescu: Szépségverseny).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
*Retejo de Teatro Szigligeti 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Júlia Albert

**ALBERT Júlia** estas rumanuja hungara aktorino naskita en Koloĵvaro, la 16-an de januaro 1951.

## Teatroj
*Ekde 1973 ŝi estis anino de la Kolozsvári Állami Magyar Színház.

## Roloj pli gravaj
*Mandikó (D. R. Popescu: A kerti törpe); 
*Veronika (András Sütő: Csillag a máglyán); 
*Károlyi Zsuzsanna (Sándor Csép: Mi, Bethlen Gábor); 
*Tímea (Mór Jókai – János Márton: Az aranyember).

## Eksteraj ligiloj
*Retpaĝo pri artisto https://www.huntheater.ro/tarsulat/7/albert-julia/

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz01/75.html

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Saŭrono

**Saŭrono** (en la kvenja lingvo *Sauron* - hida, abomena) estas fikciulo kreita de J.R.R. Tolkien kaj priskribita en la libroj La Mastro de l' Ringoj kaj Silmariliono. En Silmariliono li estas servanto de Morgoto dum en La Mastro de l' Ringoj li jam aperas kiel la ĉefa malamiko, la mastro de Mordoro. Li estis ankaŭ menciita en La Hobito, kvankam sennome: tie li estas nomita *La Nekromanciisto*.

Kategorio:Maliculoj
Kategorio:Roluloj de La Mastro de l' Ringoj
Kategorio:Roluloj de Silmariliono
Kategorio:Regantoj de Mez-Tero
Pirarbo

[eta|Sekco tra [burĝono.]]
La **pirarbo** (ankaŭ **pirujo**, ***piruso***, latine *Pyrus*) aŭ simple **piro** estas plantogenro, kiu apartenas al la subtribo pirenoj (*Pyrinae*) en la familio de la rozacoj (*Rosaceae*). 

Al ĝi apartenas la specioj:
* ordinara piruso (*Pyrus communis*)
* *Pyrus calleryana* Decne.
* *Pyrus ×amphigenea*   Domin & Dostál ex Dostalek.
* *Pyrus amygdaliformis* Vill.
* *Pyrus bretschneideri* Redh.
* *Pyrus caucasica* Federov
* *Pyrus cordata* Desv. 
* *Pyrus ×decaisneana* Terpó 
* *Pyrus eleaegrifolia* Pall. 
* *Pyrus ×harzlinszkyana* Terpó. 
* *Pyrus lindley* Redh.
* *Pyrus ×mecsekensis* Terpó. 
* *Pyrus ×michaŭii* Poir. 
* *Pyrus nivalis* Jacq. 
* *Pyrus pashia* D.Don.
* *Pyrus pyraster* (L.) 
* *Pyrus pyrifolia* (Burn) 
* *Pyrus regelii* Redh.
* *Pyrus rossia* A. Danilov
* *Pyrus salviifolia* DC. 
* *Pyrus salicifolia* Pall. 
* *Pyrus spinosa* Forssk. 
* *Pyrus ussuriensis* Maxim.

Dosiero:Abelo kaj pirfloroj.JPG|Pirfloroj kun abelo
Dosiero:BirnBaumBlüten1.JPG|Floroj de pirarbo
Dosiero:Williamsbirne durch die Mitte aufgeschnitten.jpg|Duono de pirospecio 'Williams Christ'
Dosiero:Pears.jpg|Piroj sur arbo

## Literaturo 
* F. Jahn, Ed. Lucas, Johann Georg Conrad Oberdieck: *Illustriertes Handbuch der Obstkunde. 2-a eldono: Birnen.* Stuttgart 1860

## Eksteraj ligiloj 
* Pirospecioj - publika datenbanko pri piroj de Obstbau-Versuchsanlage en St. Andrä/Karintio, Aŭstrio.
* Fruktarbospecioj en germanio - proksimume 100 jarojn aĝa malnovlibreja faklibro, kun pli ol 300 pomo-, piro-, pruno-, frago-, abrikoto- kaj vitospecioj kun ilustraĵoj.

## Fontoj 
* Priskribo de la specio en la flaŭro de Ĉinio. (anglalingva)

Kategorio:Rozacoj
Tamás, J. Tóth

**TÓTH Tamás, J.** [to:t] estis rumania hungara aktoro naskita en Sfântu Gheorghe la 1-an de decembro 1959 kaj mortinta en 2000 en Sfântu Gheorghe. 
## Teatroj
*1985- Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház

## Roloj pli gravaj
*Jaques (Shakespeare.: Ahogy tetszik); 
*Állatorvos (Bukovčan: Mielőtt a kakas megszólal); 
*Pavel (Vampilov: A múlt nyáron történt Csumlinszkban);
*Dönci (Szakonyi K.: Adáshiba).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
## Eksteraj ligiloj
*Rolojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=8683

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Haarlemmermeer

240ra|eta|dekstra|Mapo pri la disvolviĝo de la Haarlemmermeer laŭ Melchior Bolstra
240ra|eta|maldekstra|Drenmaŝino De Lynden
[Hoofddorp, la Polderdomo|240ra|eta|dekstra|La polderdomo en [Hoofddorp]]
[240ra|eta|maldekstra|Situo de la [Flughaveno Schiphol en laHaarlemmermeer]]
[eta|dekstra|240ra|[KLM-aviadiloj sur Flughaveno Schiphol]]
maldekstra|eta|240ra|Ringokanalo de la Haarlemmermeerpoldero
dekstra|eta|240ra|La municipo Haarlemmermeer en 1867.
eta|maldekstra|240ra|Drenmaŝino la Cruquius
eta|dekstra|240ra|Ponto la Harpo trans la Hoofdvaart (Ĉefkanalo)
[240ra|eta|maldekstra|La Haarlemmermeer en 1656; pentraĵo fare de [Jan van Goyen]]
**Haarlemmermeer** () estas nederlanda poldero kaj samnoma municipo de Nederlando. Ĝi apartenas al la provinco Nord-Holando *(Noord-Holland)*, en la okcidenta parto de la lando. Komence de  en la municipo vivis .

Dum la jarcentoj antaŭ la polderigo en la jaroj 1849-1852, la Haarlemmermeer estis enorma akvoareo. La Haarlemmermeerpoldero estas ekde 1852 areo kaj poldero sudokcidente de Amsterdamo.

La signifo de la nomo *Haarlemmermeer* estas **Lago de Haarlem**.

La Haarlemmermeer estas ĉirkaŭata de t.n. *ringvaart* (ringokanalo). En la nordorienta parto situas la Flughaveno Schiphol kune kun stacidomo ''''. Je la 29-a de aŭgusto 2007 en Hoofddorp naskiĝis la 140 000-a loĝanto de la municipo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Nord-Holando
Kategorio:Polderoj
Gordon-tumultoj

dekstra|eta|250px|La Gordon-tumultoj.
La **Gordon-tumultoj** (angle *Gordon Riots*) estis kontraŭkatolikaj tumultoj en Londono ekde la 2-a ĝis la 10-a de junio 1780. La tumultoj kaŭzis tre gravajn domaĝojn en la brita ĉefurbo.

La ribelo originis pro tio, ke Lord George Gordon publikigis peticion favore al pli granda libereco por anglaj katolikoj. Li prezentis ĝin antaŭ la Parlamento, kiu planis debaton por la 8-a de junio. Ekde la 2-a de junio, tumultuloj ekdetruis la privatajn kapelojn de katolikaj ambasadejoj.

Entute mortis 300 personoj.

## Vidu ankaŭ 
* *Barnaby Rudge*

Kategorio:Tumultoj
Kategorio:Historio de Londono
Kategorio:1780
Izabella Boros

**BOROS Izabella** [boroŝ] estas rumanuja hungara dizajnistino naskita en Odorheiu Secuiesc la 4-an de aprilo 1979.

## Studoj
*Zetea, Odorheiu Secuiesc, Kluĵo (fakoj: ceramiko, vitro, metalo)

## Individuaj ekspozicioj
*2001– Zetea
## Elektitaj grupaj ekspozicioj
*1992 Zetea, 
*1994, 1997, 2003 Odorheiu Secuiesc,
*1996, Cristuru Secuiesc, Tapolca (Hungarujo)
*1997 Sovata, 
*1998, 2002 Kluĵo, 
*2001 Bistriţa.
## Eksteraj ligiloj
*Retpaĝo de la artistino: http://www.erdelyimuveszet.ro/portfolio/borosiz/borosi.htm

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Pernand-Vergelesses

**Pernand-Vergelesses** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
maldekstra|100px|Blazono

## Geografio 
## Historio 
Okaze de la eŭropaj balotoj 2004, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (0,90% de voĉoj) kaj en la eŭropaj balotoj 2009, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 0 voĉdonon (0% de voĉoj).

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|domo de Jacques Copeau
* La domo de Jacques Copeau kun ĝia bela ĝardeno. La domo estas elstarigita ekde 2014 kiel "domo de famuloj".

## Vinoj 
Vinoj el granda vinorigino estas Corton kaj Corton-Charlemagne.

## Famuloj 
* Jacques Copeau
* Graeme Allwright

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉojn (1,75 %) en 2014.

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Test Act

La ***Test Acts*** estis serio da britaj punaj leĝoj de la 17-a jarcento, publikigitaj sub la reĝado de Jakobo la 1-a de Anglio. Ili limigis diversajn civilajn, civitanajn kaj familiajn rajtojn por romkatolikoj kaj aliaj religiaj disidentoj. Ili establis plurajn gravajn principojn, ekzemple la malpermeso obteni publikajn postenojn por ne-anglikanoj. 

Ĉiuj principoj de la *Test Acts* estis progrese nuligitaj dum la 19-a jarcento.

Kategorio:Brita juro
Kategorio:Historio de Britio
Revolucia debato

[dekstra|eta|200ra|Titolpaĝo de la unua eldono de *[Rights of Man* de Thomas Paine.]]
La tiel nomata **revolucia debato** (angle ***Revolution Controversy***) estis brita publika debato pri la franca revolucio de 1789. Ĝi daŭris ekde 1789 ĝis la jaro 1795. La debato komencis pro pamfleta milito post la publikigo de verko de Edmund Burke titolita *Reflections on the Revolution in France* en 1790, kiu neatendite subtenis francajn aristokratojn.

Multaj verkistoj responde defendis la francan revolucion, inkluzive de Thomas Paine, Mary Wollstonecraft kaj William Godwin.

Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Franca Revolucio
Corporation Act (1661)

La ***Corporation Act*** de 1661 estis leĝa puna akto de la Parlamento de Anglio (13 Cha. II. St. 2 c. 1). Ĝi apartenis al la ĝenerala kategorio de la tiel nomitaj "*Test Acts*", kiuj specife celis limigi la rajtojn de ne-anglikanoj.

Ĝi estis publikigita en decembro 1661, unu jaron post la entronigo de Karlo la 2-a de Anglio. La akto malpermesis ĉiun postenon rilate al la administrado de urbo aŭ korporacio por ne-anglikanoj.

Kategorio:Brita juro
Kategorio:Historio de Britio
William Hutton

**William HUTTON** (n. la 30-an de septembro 1723 - m. en 1815) estis brita poeto kaj la unua historiisto de la urbo Birmingham. Li interalie verkis raporton pri la tumultoj de Birmingham en 1791, sed ankaŭ raporton pri lia kompleta trapaŝado de la muro de Hadriano en 1801.[eta|dekstra|250ra|Tabulo omaĝe al William Hutton en [Birmingham.]]

## Verkoj 
* ''The new constitution of the pretended synod which first met at Mr. Gib's house, April 10. 1747. …* Glasgow : printed for Daniel Cock, … , 1748. 
* *A plea for the Protestant faith: in an address to the Reverend Mr. Moncrief minister of the gospel at Abernethy.* Edinburgh : printed by William Gray, … 1749. 
* *An history of Birmingham, to the end of the year 1780.* Birmingham, Printed by and for Pearson and Rollason, 1781. 
* *Free and apposite observations on one very evident and indecent cause of the present rapid decline of the clerical credit and character …* London : printed for J. Johnson, 1782. 
* *A journey from Birmingham to London,* Birmingham, Printed by Pearson and Rollason … 1785. 
* *Courts of requests: their nature, utility, and powers described, …* Birmingham, Printed by Pearson and Rollason, 1787. 
* *The Battle of Bosworth-Field, between Richard the Third, and Henry, Earl of Richmond, August 22, 1485 …* Birmingham : Printed by Pearson and Rollason : Sold by R. Baldwin, London, 1788. 
* *Description of Blackpool, in Lancashire, frequented for bathing.* Birmingham : Pearson, 1789. 
* *A Dissertation on Juries. With a Description of the Hundred Court. As an Appendix to the Court of Requests.* Birmingham, 1789. 
* *The history of Derby from the remote ages of antiquity, to the year MDCĈCI …* London : Printed by J. Nichols, … 1791. 
* *The life of William Hutton, F.A.S.S'' London Printed for Baldwin, Cradock, and Joy 1817. 

Kategorio:Britaj historiistoj
Kategorio:Britaj poetoj
Tibor Ács

**ÁCS Tibor** [a'ĉ] (naskiĝis la  en Oradea; mortis la ) estis rumanuja hungara aktoro.
## Kariero
Li debutis en 1972 Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat kaj ekde 1977 li estas aktoro de la Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat.
## Roloj pli gravaj
*Pantalone (Goldoni: Két úr szolgája); 
*Szendeffy (Schönthan: A szabin nők elrablása);
* Kosztja (Katajev: Bolondos vasárnap); 
*Pitlik, Borsos kaj Z (Csurka I.: Az idő vasfoga, Nagytakarítás, Deficit);
* II. Rákóczi György (Kovách A.: Téli zsoltár).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
*Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=4http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5967

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanaj aktoroj
Ottó Ádám

**ÁDÁM Ottó** [a'da'm] estis hungara reĝisoro, teatrestro, altlerneja instruisto naskiĝinta en Kluĵo la 17-an de oktobro 1928 kaj mortinta en Budapeŝto la 9-an de aprilo 2010.

## Biografio 
Ottó Ádám devenis el juda familio. Dum la nazia periodo li estis deportita al Bergen-Belsen. Li akiris reĝisoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1952, poste li estis reĝisoro kaj instruis en la altlernejo longe.

## Premioj, distingoj 
* Kossuth-premio (1965), Jászai Mari-premio (1954, 1960), Meritartisto (1970), Eminentartisto (1979).

## Teatroj 
* 1952- Teatro Madách;
* 1953- Nacia Teatro (Szeged), ĉefreĝisoro;
* 1956- Teatro Madách reĝisoro, ĉefreĝisoro, 1972-1989 teatrestro.

## Reĝisoraĵoj pli gravaj 
* Anna Frank naplója (Goodrich–Hackett);
* A medikus (Sándor Bródy);
* Pillantás a hídról (Arthur Miller);
* A kaukázusi krétakör, Koldusopera (Brecht);
* Mathiász panzió, Az áruló (László Németh);
* Éjjeli menedékhely (Maksim Gorki);
* La mevo (Ĉeĥov);
* Othello, Hamleto (Shakespeare);
* Csillag a máglyán (András Sütő);
* A két Bolyai (Németh L.–TV-rend.);
* Isten, császár, paraszt (Gyula Háy).

## Elektitaj disĉiploj 
* Ilona Agárdy
* Katalin Andai
* János Bácskai (aktoro)
* Viktória Bajza
* Mária Bókai
* Tamás Balikó
* László Dózsa
* Magda Faluhelyi
* Ervin Fenyő
* Katalin Gyöngyössy
* Frigyes Harsányi
* Péter Haumann
* László Joós
* Gábor Koncz
* Pál Mácsai
* Anna Muszte
* Gábor Nagy (aktoro)
* Sándor Oszter (aktoro)
* Béla Paudits
* Zoltán Seregi
* Kázmér Simon
* Ildikó Szabó
* Tünde Szabó (aktoro)
* László Szacsvay

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
M25

**M25** (**Messier 25** aŭ **IC 4725**) estas malfermita stelamaso en Sagitario. Charles Messier enskribis ĝin en sia katalogo en 1764

M25 nombras almenaŭ 86 stelojn, el kiuj du gigantoj, de spektroklaso G, kaj *U Sagittarii*: cefeido de periodo 6,74 tagoj malkovrita en 1956.

Du gigantaj steloj de spektroklaso M estas tie ankaŭ videblaj, sed ne estas anoj de la amaso.

## Vidu ankaŭ 
* Messier-katalogo

## Eksteraj ligiloj 
*   , M25, el "Katalogo de Messier"

Kategorio:Messier-objektoj
Kategorio:Sagitario (konstelacio)
Burns Supper

[eta|dekstra|200px|Deklamado de la poemo "*The Address to the Haggis*", [januaro 2004.]]
**Burns Supper** (Vespermanĝo por Burns) estas en Skotlando nacia festo honore al la poeto Robert Burns. La dato estas lia naskiĝtago, la 25-a de januaro, kaj la festo estas celebrata ĉie en la mondo, kie vivas skotdevenaj grupoj, nome en Kanado, Aŭstralio kaj Usono

La menuo konsistas tradicie el supo Haggis kun napoj (*neeps*) kaj terpomoj (*tatties*) kaj kiel deserto "Trifle". Almenaŭ dum la alparoloj oni trinkas viskion. La formala parto de la vespero obeas certan riton: La *Haggis* estis prezentata sur arĝenta plado kaj solene – akompanate de sakŝalmo-ludanto – portata al la tablo de la preleganto (kutime la domestro aŭ al ĉefo de la restoracio). Li deklamas la poemon "The Address to the Haggis" de Robert Burns. Dum la vortoj "*cut you up wi’ ready slight*" (ni tranĉas vin kun simpla lerteco) li tranĉas kaj enhavo de la Haggis fluas tra la plado.

Post la manĝo estas paroladoj en rita sinsekvo. La *Immortal Memory* estas memoriga parolo pri Robert Burns kun honorado de certaj poemoj kaj kun rilatoj al la aktuala politiko kaj la moroj en la lando. La "*Toast to the Lassies*" (tosto al la virinoj) permesas moki virinojn, se oni poste honoras ilin. Respondas virino en same moka maniero "*Toast to the Laddies*" (tosto al la viroj). Oni deklamas poemojn kaj kantas laŭ tekstoj de Burns.

Inter la rete legeblaj verkoj  de Burns mankas la centraj poemoj por *Burns supper*. Troviĝas tie nur traduko de Auld Lang Syne , tradicie kantata je la fino.

## Menuo 
# supo : *Cock-a-Leekie* (poreo en kokina buljono) aŭ *Scotch Broth Soup* kiu ankaŭ nomiĝas *Barley Broth* (ŝafida viando kun Hordeo)
# Haggis : Internaĵoj de ŝafo kun aveno kuiritaj en stomako de ŝafo - Intertempe ekzistas ankaŭ vegetaraj versioj, ekzemple de la Vegetarian Society of the United Kingdom (angle) 
# Trifle : krema dolĉaĵo kun biskvitoj, kiuj estas plenaj de alkoholo.
La skotaj receptoj estas multe pli bongustaj ol oni povas imagi laŭ la konciza priskribo.

Altnivela skota kuirarto troviĝas sur la paĝoj de Masterchef Willie Pike 

## Esperante 
* Alparolo al la Hagiso  el "Kantoj Poemoj kaj Satiroj" de Robert Burns tradukitaj de Reto Rossetti kaj William Auld, Eldonejo Kardo, Glasgow, 1995, ISBN 0-905149-26-2.

## Pliaj informoj 
# Detala priskribo  de la ceremonio 
# Informoj de radiostacio BBC kun receptoj

Kategorio:Skota kulturo
Südliches Anhalt

**Südliches Anhalt** estas urbo en la distrikto Anhalt-Bitterfeld de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

La urbo ekestis je la 1-a de januaro 2010 per volonta kuniĝo de 18 el la 21 komunumoj de *Verwaltungsgemeinschaft Südliches Anhalt*, nome la antaŭe aŭtonomaj komunumoj
Edderitz, Fraßdorf, Glauzig, Großbadegast, Hinsdorf, Libehna, Maasdorf, Meilendorf, Prosigk, Quellendorf, Radegast, Reupzig, Riesdorf, Scheuder, Trebbichau an der Fuhne, Weißandt-Gölzau, Wieskau kaj Zehbitz.

La tri aliaj komunumoj ne aliĝis al la kuniĝo kaj do plu restis aŭtonomaj. Temas pri urbo Gröbzig kaj la komunumoj Görzig kaj Piethen. Ili tamen la 1-an de septembro 2010 estis ankaŭ aligitaj al la urbo Südliches Anhalt.

## Eksteraj ligiloj 
* Urba retejo

Kategorio:Distrikto Anhalt-Bitterfeld
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Zsuzsa Adorjáni

**Zsuzsa ADORJÁNI** [adorja'ni] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Târgu Mureş  la 13-an de aŭgusto 1960.

## Teatroj
*1985–87 Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház
*1987-1988 Kolozsvári Állami Magyar Színház
*1988-Kaposvára Csiky Gergely Színház

## Roloj pli gravaj
*I. Erzsébet (Foster); 
*Emília (Shakespeare: *Othello*)

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Erzsi Ághy

**ÁGHY Erzsi** [a:gi] estis hungara aktorino. Ŝi naskiĝis en Nagyvárad la  kaj mortis en Budapeŝto la .

## Premio 
* 1918 Premio Farkas–Ratkó

## Teatroj 
* 1915-1944 Nacia Teatro (Budapeŝto).

## Roloj pli gravaj 
* Bianca (Shakespeare: A makrancos hölgy);
* Mici (Herczeg F.: A fekete lovas);
* Miller Lujza (Schiller: Ármány és szerelem);
* Feledi Boriska (Tóth E.: A falu rossza);
* Ilonka (Móricz Zs.: Légy jó mindhalálig).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Reflekta nebulozo

[eta|[NGC 7023 aŭ Nebulozo de Iriso (en Cefeo)]]

En astronomio, la **reflektaj nebulozoj** estas nuboj da polvo kiuj reflektas la lumon de unu aŭ pluraj najbaraj steloj. Tiu lumo ne estas sufiĉe energia por jonigi la gasojn, kiel en la kazo de emisiaj nebulozoj, sed estas sufiĉe hela por igi la nebulozon videbla.
La distingo inter tiuj du tipoj de nebulozoj estis farita de Edwin Hubble en 1922.

La reflektaj nebulozoj estas pliofte bluaj, ĉar la disĵeto de Rayleigh pli efikas kontraŭ la lumo de pli mallonga ondolongo (pro sama kaŭzo la ĉielo estas blua).
Se la prilumanta stelo estas varianta, la lumeco de la nebulozo kompreneble varias: tia nebulozo estas tiel nomata **varianta nebulozo**.

Emisiaj kaj reflektaj nebulozoj estas ofte videblaj kune, ekzemple Orion-nebulo aŭ M20: oni tiam parolas pri **difuza nebulozo**.

En 1922, Edwin Hubble publikigis leĝon, kiu ligas ( *r* ), la angula grandeco de la nebulozo kun ( *m* ), la videbla magnitudo de la prilumanta stelo :
:5 log( *r* ) = - *m* + *k* 
en kiu *k* estas konstanto kiu dependas de sensiveco de la mezuriloj.

Dosiero:Reflection nebula IC 349 near Merope.jpg|IC 349 en la Plejadoj
Dosiero:Ngc2261.jpg|Varianta nebulozo NGC 2261

Dosiero:Reflection.nebula.arp.750pix.jpg|IC 2118, nebulozo najbara de Riĝelo *(β Orionis)*
Taro (planto)

**Taro** aŭ Manĝebla kolokazio (*Colocasia esculenta*) estas kulturplanto (malsovaĝigita planto) el la familio de arumacoj (*Araceae*), kiu ekde antaŭ pli ol 2000 jaroj estas kultivata kiel nutraĵplanto. Uzataj estas precipe la amelenhavaj rizomoj de la planto. Oni kuiras ilin kiel terpomojn. En la kultivlandoj oni manĝas ankaŭ la foliojn kaj la folitigojn kiel legomon. Ili entenas multe da mineraloj, vitaminoj A, B kaj C.
Taro hodiaŭ estas kultivata tutmonde en humidaj, tropikaj kaj subtropikaj klimatozonoj. Por la eksporto oni plantas ĝin en Egiptio, Kostariko, Karibio, Brazilo kaj Barato.

En Havajo taro, tie nomata *kalo*, estas unu el la plej gravaj tradiciaj kultivplantoj. El la rizomo oni faras *poi*, kiu estas manĝaĵo kun krema konsistenco, tre grava en la manĝokulturo de Polinezio. La indiĝenoj en Aŭstralio uzas tiun planton por fari el la rizomo farunon kaj baki el ĝi la tradician tielnomatan "bush bread", panon ege salubran, tre riĉan je proteinoj kaj karbonhidratoj..

## Bildaro 

Dosiero:TaroAKL.jpg|Folioj de taro
Dosiero:Taro leaves --by tom burke.jpg|Tradicia kultivado de taro sur terasoj el laforokaĵo sur la insulo Kauai, Havajo
Dosiero:Colocasia esculenta dsc07801.jpg|Rizomoj de taro
Dosiero:Hawaiian poi.jpg|Havaja *poi*

## Vidu ankaŭ 
* Marĉplanto
* Akvoplanto

## Fontindikoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Taro – nutraĵ- kaj venenplanto
* Priskribo kaj uzeblecoj

Kategorio:Arumacoj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Havaja kuirarto
Kategorio:Plantoj de Jamajko
Kategorio:Kultivplanto
Kategorio:Folilegomoj
Kategorio:Radiklegomoj
Batavoj

[eta|200px|La loko (hodiaŭ [Nederlando) kie troviĝis la ĝermanaj triboj (C. = **Batavoj**)]]

La **batavoj**, , estis okcident-ĝermana gento, laŭ noto de Tacito branĉo de la ĝermana gento ĥatoj () vivantaj en hodiaŭa Hesio. Ili vivis dum la tempo de la Romia Imperio proksimume en la regiono de la nuna Nederlando kaj estis konsiderataj kiel la prauloj de la nunaj nederlandanoj en la malnova historiografio. Kerno de la vivregiono laŭ Tacito estis rivera insulo formita per diversaj branĉoj de la Rejno.

En la jaro 69 okazis la "Batava Ribelo" kontraŭ romia regado. Escepte de tiu ribelo la batavoj tamen estis konsiderataj fidelaj aliancanoj de la romianoj.

En la 4-a jarcento la batavoj kunfandiĝis kun la frankoj.

## Loknomoj rilataj al la batavoj 
Pluraj nomoj de lokoj aŭ regionoj rilatas al la batava popolo.
* "Batavio", latine *Batavia*, estas malnova nomo por Nederlando.
* La Batava Respubliko estis mallongdaŭra napoleona ŝtato sur la teritorio de Nederlando.

* *Ulpia Noviomagus Batavorum* estis malnova romia nomo de la hodiaŭa Nijmegen.
* La nomo de la germana urbo Passau devenas de *Castra Batava*, iama tiea romia fortikaĵo de batavaj soldatoj.

* *Batavia* estis la nomo kiun la nederlandanoj donis al la ĉefurbo de Indonezio, la hodiaŭa Ĝakarto.

Kategorio:Ĝermanoj
Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Historio de Nederlando