open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Csanád

**Csanád** (ĉanAd) estis historia reĝa departemento en la meza parto de la Hungara Reĝlando, germane: **Komitat Tschanad**. Csanád estis kuzo de Stefano la 1-a (Hungario).
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Csanád
[eta|dekstra|300px|Skulptaĵo de Csanád en [Érsekcsanád]]
* Departementejo: Makó
* Areo: 1&nbsp;715 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 145&nbsp;248 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 79&nbsp;061 (72,7%) hungaroj
* 1&nbsp;167 (1,1%) germanoj
* 13&nbsp;063 (12,0%) slovakoj
* 11&nbsp;667 (10,7%) rumanoj
* 3&nbsp;353 (3,1%) serbokroatoj
* 425 (0,4%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 108&nbsp;621 (74,8%) hungaroj
* 17&nbsp;133 (11,8%) slovakoj precipe ĉe Nagylak
* 14&nbsp;046 (9,7%) rumanoj precipe ĉe Nagylak
* 1&nbsp;013 (0,7%) germanoj
* 3&nbsp;967 (2,7%) serboj
* 1&nbsp;481 (1%) ceteraj.

El ili katolikoj estis da 71&nbsp;610, da 25&nbsp;234 kalvinanoj, da 18&nbsp;384 luteranoj, da 4520 grekkatolikoj, da 16&nbsp;567 ortodoksoj kaj da 3254 izraelidoj.

## Administracio 
Estis 4 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Battonya
* Makó samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Mezőkovácsháza
* Nagylak.

La departemento situis tute en ebenaĵo. Grava rivero estas Mures.

La alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena por loĝadi pro la kampoj, rivero. Stefano la 1-a (Hungario) fondis la departementon en komence de la 11-a j.c. Pli frue la regiono apartenis al estro **Ajtony**, kiun Sankta Stefano venkis kaj akiris la riĉajn terojn, krome gravan livervojon sur Mures. Post la turka erao senhomaj vilaĝoj restis. Alvenis krom hungaroj slovakoj, germanoj, serboj kaj rumanoj. En 1920 ĉe Nagylak teritorio apartenis al Rumanio (vilaĝoj kaj parto el Nagylak). Tiu nomiĝas rumane Nădlac kaj estas parto de rumana departemento Arad. La hungara parto parte al departementoj Békés, parte al Csongrád aliĝis.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Csanád departemento
Békés (historia departemento)

**Békés** estis historia reĝa departemento en la meza parto de la Hungara Reĝlando, slovake: **Békeš uhorská župa**, germane: **Komitat Bekesch**. Ĝi estas historia antaŭulo de la nuna departemento Békés. La vorto signifas pacema, temas pri nomo de la unua departementestro.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Békés
eta|300px|dekstra|Brika fortikaĵo de Gyula
* Departementejo: Gyula
* Areo: 3&nbsp;671 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 298&nbsp;700 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 160&nbsp;056 (69,8%) hungaroj
* 6&nbsp;910 (3,0%) germanoj
* 56&nbsp;127 (24,5%) slovakoj
* 5&nbsp;589 (2,4%) rumanoj
* 553 (0,2%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 219&nbsp;261 (73,4%) hungaroj
* 6&nbsp;048 (2,0%) germanoj
* 66&nbsp;770 (22,4%) slovakoj
* 6&nbsp;125 (2,1%) rumanoj
* 506 (0,2%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 7 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Békés (urbo), la unua departementejo
* Békéscsaba, la nuntempa departementejo
* Gyoma
* Gyula, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Orosháza
* Szarvas
* Szeghalom

La departemento situis tute en ebenaĵo. Grava rivero estas Körös.

La alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena por loĝadi pro la kampoj, rivero. Stefano la 1-a (Hungario) fondis la departementon en komence de la 11-a j.c. Tiam la departementejo estis Békés, kie estis tera fortikaĵo. Post la turka erao senhomaj vilaĝoj restis. Alvenis krom hungaroj slovakoj, germanoj kaj rumanoj. Nuntempe centro por rumanoj estas Elek kaj Gyula, por slovakoj Békéscsaba. En la 19-a j.c. la regiono nomiĝis "ŝtormoangulo", ĉar oftis la agraraj strikoj kaj ribeletoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Bekes
Március

**Március** [marciuŝ] (: marto) laŭ sia subtitolo estis "Az erdélyi magyar egyetemi ifjúság szava" (Vorto de transilvania hungara universitatjunularo). Ĝi estis periodaĵo altlerneja aperinta en junio 1942 en Kluĵo, eldonita de Kolozsvári Magyar Diákok Szövetsége (KMDSZ, Societo de Hungaraj Studentoj), redaktite de Sándor Derzsi, Márton Kolosy kaj László Lőrinczi. Estas konataj entute nur kvin numeroj.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Soloturno

**Soloturno** ( [SO:loturn],  [soLÖ:R],  [soLETta]) estas la ĉefurbo de la samnoma Kantono Soloturno. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La urbo situas je bordo de la rivero Aro (rivero) je 430 m super la marnivelo kaj kovras areon de 6.29&nbsp;km².

## Trafiko 
Soloturno estas loka trafiknodo. La urbo situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Romanshorn tra Zuriko, Araŭo, Olten, Soloturno, Bielo, Neŭŝatelo, Yverdon-les-Bains al Laŭzano kaj Ĝenevo. Paralele al tiu trajnlinio pasas la svisa aŭtovojo A5.

## Episkopa urbo 
Soloturno estas la sidejo de la katolika episkopo de Bazelo, kiu tie dum la reformacio trovis ekzilon.

## Lingvoj 
Oficiala lingvo estas la germana, parolata estas dialekto de la alemana.

## Historio 
Soloturno estis fondita inter la jaro 14 kaj 37 kiel *Salodurum* de la romianoj sur la bazo de malnova kelta setlejo en la epoko de la imperiestro Tiberio. En la jaro 932 estis fondita la Monaĥejo Sankt-Ursen, kiu nomiĝis laŭ unu de la du en antikva tempo laŭ la legendo senkapigitaj kristanaj romiaj legionistoj (*Ursus* kaj *Victor*), kiuj misiis en Soloturno. En 1218 Soloturno fariĝis libera imperia urbo. En 1481 Soloturno aliĝis al la Svisa Ĵurkomunumo.

Ek de 1978 en Soloturno okazas je iniciativo de la svisaj verkistoj Peter Bichsel kaj Otto F. Walter la soluturnaj literaturtagoj.

## Kulturo 
Soloturno estas fama pro sia filmfestivalo kaj literaturtagoj.

Soloturno estas la sidejo de la Fondaĵo ch, kiu zorgas pri tradukado de svisaj verkistoj al aliaj svisaj lingvoj. Plie tiu Fondaĵo zorgas pri ĉiuj eŭropaj interŝanĝprogramoj Erasmus, Komenio kaj Grundtvig.

## Famuloj rilataj al la urbo 
* Ursus de Soloturno, sanktulo kaj patrono de la katedralo de Soloturno
* Jean d'Estrées la 2-a, militisto de Ludoviko la 14-a
* Charles Sealsfield, verkisto
* Hans-Erich Keller, filologo
* Krokus, svisa rokgrupo.
* Otto F. Walter, svisa verkisto
* Peter Bichsel, svisa verkisto
* Victor Sterki, kuracisto kaj malakologo
Soloturne okazas ankaŭ Internacia Baletkonkurso.

## Partnerurboj 
Partnerurboj de Soloturno estas Heilbronn en Germanio, Krakovo en Pollando kaj Le Landeron en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.

## Mond- kaj planlingva movado 
### Volapük 
En la jaro 1891-1893 en Soluturno aperis la loka volapuka gazeto *Glids volapükik se Solothurn* (en Esperanto *Salutoj volapukaj el Soloturno*), kiuj redaktis Konrad Meisterhans kaj lia edzino Anna Meisterhans.

### Esperanto 
Laŭ Svisa Espero en 1909 estis fondita loka Esperanto-Grupo en Soloturno.

En 1956 la Svisa Esperanto-Junularo organizis sian unuan Esperanto-junularan semajnfinon en Soloturno.

### Fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Solothurn (stacidomo)
* Solothurn Allmend (stacidomo)
* Solothurn Baseltor (stacidomo)
* Solothurn Sternen (stacidomo)
* Solothurn West (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Soloturno
* Retejo de la turisma oficejo de la urbo Soloturno
* La Soloturnaj Literaturtagoj en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Kastelo Malromé

La **kastelo Malromé** (franclingve *Château Malromé* [ŝato malrome]) estas kastelo lokita apud Saint-André-du-Bois, en la franca departemento Gironde. Ĝi malnovtempe estis la loĝejo de la familio de Henri de Toulouse-Lautrec, la fama franca pentristo de la 20-a jarcento.

La kastelo estas vizitebla, kaj cetere gastigas kelkajn kulturajn ekspoziciojn de tempo al tempo.

## Vidu ankaŭ 
* Henri de Toulouse-Lautrec

Malromé
Malromé
A Másik Út

**A Másik Út** [a maŝik ut] (La Alia Vojo) estis hungara lingva socialdemokratia monata revuo en Kluĵo. Ĝia subtitolo estis: "sociscienco, literaturo, kritiko". En 1931 tri, en 1932 aperis kvar numeroj. 

## Redaktoroj
La revuon redaktis Kálmán Erdélyi kaj Tamás Salló (pseŭdonimo de László Salamon). La 2-an jarlolekton redaktis jam sole Tamás Salló.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Matematikai és Fizikai Lapok

Matematikai és Fizikai Lapok (Gazeto de Matematiko kaj Fiziko) estas revuo en hungara lingvo de Rumania Societo pri Matamatiko kaj Fiziko fondita en 1953 en Kluĵo. Ekde 1964 ĝi estas la eldonaĵo de Rumania Matematikscienca Societo kun titolo *Matematikai Lapok*. Inter 1953 kaj 1956, poste ĝis la 1962/6. numero ĝi estis traduko de rumanlingva revuo.

## Redakcio 
Ĝiaj respondecredaktoroj estis: Gyula Maurer  (1953-56), Vilmos Cseke  (1957-59); Kálmán Kovács  (1960-1962/5), ĝis 1975/1. numero kun Judit Szőcs kaj Ágnes Néda. De 1976/2-a numero redakcia laborkomunumo respondis pro ĝi gvidite de Vilmos Cseke. De 1979/2. numero Árpád Pál  (ĉefredaktoro), Jenő Kolozsi, József Kolumbán, Néda Ágnes, Németh Sándor, Enikő Péterffy (respondecredaktoroj), Margit Kovács (redaktorino). Ĝiaj fiziksciencaj redaktoroj estis László Heinrich kaj Ferenc Koch. Ĝiaj redaktoraro konsistas post 1990 Kolumbán József (ĉefredaktoro), Néda Ágnes (respondecredaktorino), Kovács Margit (redaktorino). 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Stanisław Ignacy Witkiewicz

**Stanisław Ignacy WITKIEWICZ** [vitKJEviĉ], konata sub la pseŭdonimo **Witkacy** (naskiĝis la 24-an de februaro 1885 en Varsovio, mortis la 18-an de septembro 1939 en Jeziory, Pollando) estis pola filozofo, verkisto, pentristo, fotisto kaj poeto.

## Vivo 
Li estis filo de Stanisław Witkiewicz kaj Maria Pietrzkiewicz, naskiĝis en Varsovio en nobelara familio. La dato de lia naskiĝo estas duba - laŭ oficialaj dokumentoj li naskiĝis la 24-an de marto, la saman daton oni enskribis en dokumentojn dum la bapto. Tamen la familio kaj Witkiewicz mem festis sian naskiĝdatrevenon la 24-an de februaro.

Li neniam vizitadis lernejon, pri lia klerigo okupiĝis la patro, invitanta hejmen la plej bonajn instruistojn. Danke al la patro, la juna Stanisław Ignacy tre interesiĝis pri arto kaj literaturo, estis homo sendependema kaj ofte ribelema kontraŭ patraj konsiloj.

Liaj amikoj estis interalie Leon Chwistek - fama pentristo kaj matematikisto de Lviva Universitato, Tadeusz Szymberski - intermilita poeto kaj Bronisław Malinowski - mondfama antropologo kun kiu Witkiewicz vojaĝis al Trobriand-insuloj kiel fotisto. Per la vojaĝo Malinowski volis lin konsoli post la sinmortigo de Jadwiga Janczewska, la fianĉino de Witkiewicz.

Post la reveno de Aŭstralio, Witkiewicz servis en la cara armeo, en regimento, kiu antaŭe subpremis polajn ribelojn en la jaroj 1830 kaj 1863. Li batalis dum la 1-a mondmilito kaj estis vundita dum sturma atako al aŭstraj trupoj. Post la Oktobra Revolucio, kiun li travivis en Peterburgo, li revenis al Pollando. Spertoj de la revolucio profunde influis liajn verkojn - pesimismajn respegulojn de la bolŝevika revolucio kaj de naskiĝo de naziismo en Germanio. Forton kaj sorton de "blinda popolamaso", gvidatan de lertaj demagogoj, Witkacy priskribis en siaj dramoj (ekz. en *Ŝuistoj*).

## Witkiewicz en Esperanto 
* en Esperanto aperis, en la traduko de Lidia Ligęza, Tomasz Chmielik kaj Walter Żelazny, la dramo *Ŝuistoj*. Bjalistoka Esperanto-Societo, Bjalistoko, 2021.

Kategorio:Polaj pentristoj
Kategorio:Polaj verkistoj
Kategorio:Pollingvaj verkistoj
Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Bolakva reaktoro

[eta|400px|Nuklea centralo kun bolakva reaktoro

1. Reaktorejo
2. [Fuelo
3. Reguliga stango (kontrol-stango)
4. Cirkuliga pumpilo
5. Movigo de la reguliga stango
6. Freŝa vaporo
7. Postpleniga akvo
8. Grandprema vaporturbino
9. Malgrandprema vaporturbino
10. Generatoro
11. Ekscita maŝino
12. Kondensatoro
13. Malvarmiga akvo
14. Postakva antaŭvarmigilo
15. Postakva pumpilo
16. Pumpilo de la malvarmiga akvo
17. Perbetona radiodefendado
18. Al elektra teledukto (alt-tensia reto)]]
La **bolakva reaktoro** (angle: *Boiling water reactor, BWR*) estas malpezakva nuklea reaktoro. Ĝi similas al la premakva reaktoro, sed la diferenco estas, ke oni gajnas la vaporon ne per varmointerŝanĝiloj, sed mem en la reaktora kerno.

En la reaktora kerno troviĝas plurcent stangoj da nukleaj fueloj. La fuelstango entenas la riĉigitan uranion en formo de urani-dioksido. La malvarmiga akvo fluas de sube al supren kaj samtempe servas kiel neŭtrona moderatoro.

Oni regas la povumon de la reaktoro per du metodoj:
* Per parta enŝovo, oni eltiras la regajn stangojn pro atingi la 70 %-an de la nominala povumo. La regaj stangoj bone sorbas la neŭtronojn, tiel povas facile halti la ĉenreakcion.
* Se la reaktoro atingas 70-100%-an de la nominala povumo, oni regas ĝin per flurapido de la akvo. Se la akvo pli rapide trapasas la reaktoran kernon, estiĝas malpli da vaporbobelo en la kerno, tiel pli da neŭtronoj malrapidiĝas, kio kreskigas nombron de la fenditaj atomkernoj. Se en la akvo estas pli da bobeloj, malrapidiĝas malpli da neŭtronoj, tiel la nombro de la fenditaj atomoj malkreskas.

Oni forkondukas la estiĝintan vaporon el la reaktorejo rekte al la turbinoj. Ĉar ĉiam ekzistas radioaktivaj atomkernoj en la malvarmiga akvo de la reaktoro, oni devas ĉiam izoli de la ekstero la turbinojn. Tio kreskigas la riparajn kostojn - kompare al la premakva reaktoro -, sed tion balancigas la pli granda povumo kaj la pli simpla konstruo.

**Avantaĝoj** (kompare al la premakva reaktoro):
* simpla konstruo, ne ekzistas varmointerŝanĝilo,
* pli granda povuma grado,
* pli bona regebleco (laŭ tagaj, semajnaj bezonoj),
* pli malgranda dumfunkcia premo: 75 baroj (kompare al la 158 baroj de la premakva reaktoro),
* pli malgranda temperaturo de la nuklea fuelo.

**Malavantaĝoj** (kompare al la premakva reaktoro):
* pli granda reaktorejo, pro tio pli grandaj konstruaj kaj riparaj kostoj,
* la radioaktiva poluiteco de la turbinoj signifas pli grandan danĝeron je la medio,
* oni devas enŝovi la regajn stangojn desube en la reaktorejon.

Kategorio:Nukleaj reakciujoj
Kategorio:Nukleaj centraloj
Művészeti Szalon

Művészeti Szalon myve:seti salon (Arta Salono) estis ilustrita monata revuo en Kluĵo inter 1926 kaj 1932.

## Redaktoraro
Ĝia fondinto kaj ĉefredaktoro estis József Hirschler kaj respondecredaktoro János Kende. Ĝia belartistkunlaboranto estis István Tóth.

## Kunlaborantoj
Publikis en ĝi Lajos Kelemen, Márton Roska;Árpád Bitay, Farkas Gyalui, Lyka Károly, Lázár Béla, Genthon István, P. Németh Gellért, Moll Elemér, Siklóssy László, Tereh Géza. Pluraj verkaĵoj okupiĝas pri arto de Miklós Barabás, László Paál, Bertalan Székely, Vince Melka, Jenő Gyárfás, Ferenc Kolozsvári-Szeszák, Mária Biasini. 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Művészet (Rumanio)

**Művészet** muveset (Arto) estis hungarlingva ilustrita monata revuo en Târgu Mureș.
## Historio
Ĝi aperis en aprilo 1958 kiel eldonaĵo de la Kultura kaj Eduka Ministerio de Rumanio.
## Redaktoroj
Ĝia ĉefredaktoro estis András Sütő, vicĉefredaktoro Zoltán Hajdu. (Mallongtempe estis ankaŭ György Jánosházy kaj István Katona Szabó vicĉefredaktoroj) La fotografistoj de revuo estis József Marx kaj Lajos Erdélyi. Pli poste ĝi aperis sub titolo Új Élet.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Krassó-Szörény (historia departemento)

**Krassó-Szörény** (kraŝO-SorEnj) estis historia reĝa departemento en la suda parto de la Hungara Reĝlando, germane: **Komitat Karasch-Severin**, rumane: **Comitatul Caraş-Severin**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Krassó-Szörény
eta|300px|dekstra|Katolika preĝejo en Lugos
eta|300px|dekstra|Sinagogo en Lugos
* Departementejo: Lugos
* Areo: 11&nbsp;032 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 466&nbsp;147 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 7&nbsp;419 (1,9%) hungaroj
* 38&nbsp;998 (10,2%) germanoj
* 6&nbsp;438 (1,7%) slovakoj
* 298&nbsp;414 (78,3%) rumanoj
* 19&nbsp;261 (5,1%) serbokroatoj
* 10&nbsp;424 (2,7%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 336&nbsp;082 (72,1%) rumanoj
* 55&nbsp;883 (12,0%) germanoj
* 33&nbsp;787 (7,2%) hungaroj
* 14&nbsp;674 (3,1%) serboj
* 2&nbsp;908 (0,6%) slovakoj
* 2&nbsp;351 (0,5%) rutenoj
* 20&nbsp;462 (4,4%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 13 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Béga, escepte la distriktejo: Bálinc
* Boksánbánya
* Bozovics
* Facsád
* Jám
* Karánsebes samtempe konsilantrajta urbo
* Lugos samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Maros, escepte distriktejo: Marosberkes
* Oravicabánya
* Resicabánya
* Temes, escepte distriktejo: Szákul
* Teregova
* Újmoldova

La departemento estis plejparte en montara. Oriente estis la Karpatoj, kiu estis ne nur landolimo, sed ankaŭ akvodislimo. La Karpatoj ĝuste ĉe la Danubo finiĝas, kie estas Fera Bordego. Tie trarompas La Danubo la montojn kaj elfluas el la Karpat-baseno. Gravaj riveroj estas Danubo (kiu estis la suda limo), Mureş, Timiş kaj Bega.

Dum la mezepoko la Danubo estis grava limo kontraŭ la turkoj. La turkoj tenis la plej longe tiun regionon. Post la turka erao senhomaj vilaĝoj restis. Post la liberiĝo aŭstraj inĝenieroj termezuris la regionon kaj taksis ĝin riĉa de ercoj. Post la eventuala Budapeŝto-Vieno fervoja linio tuj sekvis la Budapeŝto-Subdanuba linio. La Fera Bordego iĝis navigebla post longa laborado. Alvenis krom hungaroj slovakoj, germanoj, serboj kaj rumanoj. La departemento en tiu formo naskiĝis en 1881 el departementoj Krassó kaj Szörény. Ekde 1920 ĝi apartenas al Rumanio kaj la nomo restis rumane. La norda parto aliĝis al Timis, Orsova al Mehedinc.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Múzeumi Füzetek

**Múzeumi Füzetek** (Muzeaj Kajeroj)
* 1. Estis la bulteno de la naturscienca sekcio, de mineral- kaj bestkolekto de Erdélyi Múzeum-Egyesület en Kluĵo. Ĝin ekirigis István Apáthy, zoologo, universitata profesoro. En 1906 tri, en 1907 sep, en 1909 tri kajerojn ĝi aperigis senregule. De 1911 la tri kolektoj memstariĝis. La bulteno de mineralkolekto redaktite de Gyula Szádeczky aperis ĝis 1919. La bultenon de plantkolekto redaktis István Györffy sub titolo *Botanikai Múzeumi Füzetek* de 1915 ĝis 1919.
* 2. En Odorheiu Secuiesc de julio 1990 aperanta loka scienca publikaĵserio eldonita de Haáz Rezső Múzeum en respondecredaktado de Jenő Zepeczáner.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Hungaraj gazetoj
Sekco (anatomio)

[eta|dekstre|250ra|*De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp* de [Rembrandt.]]
**Sekco** aŭ **nekropsio** estas speco de medicina aŭ veterinara faro, dum kiu faka specialisto apartigas po parte mortan korpon. La celo de la sekco estas difini la kaŭzon de la morto de la konkreta homo (aŭ alia besto) aŭ kompreni la formon kaj funkcion de unuopaj organoj kaj sistemoj. La sekco estas uzata ankaŭ dum instruado de medicinistoj, doktoroj kaj agrikulturaj specialistoj. Sed kelkaj religiaj grupoj energie kondutas kontraŭ la sekco. La ĉambro, kie oni sekcas, nomiĝas sekcejo, la homo, kiu sekcas, estas patologo.

En junio 1600 Jan Jessenius estis la unua homo en Eŭropo kiu konate dissekcis kadavron.

Malakcepto uzi kadavrojn kondukis al uzado de alternativoj kiaj uzado de virtuala dissekco de komputilaj modeloj.

La germana filmo *Der Medicus* rakontas la historion de doktoro, kiu kuraĝis la unua fari sekcojn en islama Persio.

## Gravuloj tiufake 
* Antonio Benivieni

## Vidu ankaŭ 
* Anatomio
* Biopsio
* Dissekco
* Kadavrejo
* Jurmedicino
* Sekco
* Vivisekcio

Kategorio:Anatomio
Kategorio:Patologio
Heinz Trommeschläger

eta|altdekstre=1.5|Heinz Trommeschläger 2006 en Wasserbillig apud Mozelo**Heinz TROMMESCHLÄGER**, naskiĝinta la 11-an de oktobro 1934 kaj mortinta la 24-an de oktobro 2007, estis germana esperantisto.

Li naskiĝis en Bad Godesberg kaj plenkreskis en Namedy, hodiaŭ parto de la urbo Andernach apud Rejno. 1959 li ordiniĝis katolika pastro en Trier apud Mozelo. Kiel vikario li deĵoris en Wadern (ĝis 1964) kaj en Saarbrücken-Dudweiler (ĝis 1965). Poste li fariĝis paroĥestro en Heimbach apud Nahe (ĝis 1972), en la partoj Oberkirchen kaj Grügelborn de la komunumo Freisen (ĝis 1989), en Langsur, en Igel, ties parto *Liersberg* kaj en Mesenich. 1999 li pensiiĝis. Li mortis post unutaga restado en hospitalo en Trier, kaj estis entombigita la 2-an de novembro 2007 en Andernach-Namedy sur la tombejo proksime de la preĝejo de S-ta Bartolomeo.

Du interesajn hobiojn li havis: Kiel kuniklobredisto li ricevis majstran diplomon pro speciala bruna bredaĵo «havannafarbige Weißgranne»; kiel ŝafisto li antaŭiris sian gregon, procesie enmarŝante en sia lasta paroĥo Langsur, por tie komenci sian paŝtistan servon.

Heinz Trommeschläger jam estis pensiita paroĥestro, kiam li en la jaro 2004 eklernis Esperanton. Li lernis mirige rapide kaj bone kaj estis fervora por la amata lingvo. Li partoprenis Esperanto-kunvenojn, kiom permesis tion al li lia sanstato, kaj li fariĝis membro de la IKUE-laborunuiĝo en la diocezo Speyer kaj de la esperant-lingva sekcio de la preĝkomunumo «Kunviva Rozario».Sian lastan esperantan meson li celebris fine de septembro 2007 en Zell apud Mozelo, kie li libere parolante predikis. Tiam li diris al la esperantistaj geamikoj: «Mi bedaŭras, ke mi vin ne ekkonis jam antaŭ tridek jaroj». Kaj kvin tagojn antaŭ sia morto li retro- kaj antaŭenrigardante skribis: «Mi tre ŝatis celebri la sanktan meson kun vi, kaj mi nur deziras, ke miaj diversaj malsanoj permesas ripeti tion».

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Pastroj
Kategorio:Katolikaj pastroj
Étienne Davignon

**Étienne DAVIGNON** (naskiĝis la 4-an de oktobro 1932 en Budapeŝto, Hungario) estas politikisto kaj komercisto de Belgio. Li interalie estis komisionano en la Eŭropaj Komisionoj *Jenkins* kaj *Komisiono Thorn*, kiuj gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1977 kaj 1981 respektive 1981 kaj 1985. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *industrio kaj energio*. Ekde 1981 li ankaŭ estis vicprezidanto de la Komisiono. Étienne Davignon estas membro de la konservativa partio CDH de Belgio kaj ŝtatministro.

En 2008 li gvidis la "forumon de la negoco" kiu verkis protokolon pri multlingvismo en Eŭropo.

Kategorio:Belgaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Thorn
Frans Andriessen

eta|300px|Frans Andriessen en 1972**Frans ANDRIESSEN** (naskiĝinta la 2-an de aprilo 1929 -- 22-a de marto 2019) estis nederlanda politikisto. Dum la jaro 1967 li iĝis membro de la *Tweede Kamer* (Dua Ĉambro), la nacia parlamento. Inter la jaroj 1977 kaj 1980 li estis ministro pri financoj de Nederlando.

Poste, inter la jaroj 1981 kaj 1993 li estis membro de la Eŭropa Komisiono. Komence li estis vicprezidanto en la Eŭropa Komisiono Thorn, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1981 kaj 1985, kaj ankaŭ dum la unua kaj dua periodoj de la Eŭropa Komisiono Delors, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1985 kaj 1989 respektive inter 1989 kaj 1993. En la komisiono de Gaston Thorn inter 1981 kaj 1985, li respondecis pri la fakoj *konkurenco kaj rilatoj kun la Eŭropa Parlamento*, kaj inter la jaroj 1985 kaj 1989 sub Jacques Delors prezidis la fakojn *agrikulturo kaj fiŝado*. Dum la sekva dua periodo de la Komisiono de Jacques Delors inter la jaroj 1989 kaj 1993, li respondecis pri la fako *eksteraj rilatoj kaj merkata politiko*. Frans Andriessen estis membro de la konservativa (romkatolika) partio KVP (nun CDA) de Nederlando.

Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Thorn
Kategorio:Komisiono Delors 1
Kategorio:Komisiono Delors 2
Kategorio:Nederlandaj ministroj
Kategorio:Ministroj pri financoj
Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj
Kategorio:Grandaj Krucoj de la Ordeno de Izabela la Katolikino
Kategorio:Eŭropaj lobiistoj
Ĝermolisto de argentinaj esperantistoj

## A 
## B 
### Jorge Pablo Bondone 
**Jorge Pablo BONDONE** naskiĝis en 1930, delegito pri gastigado kaj tangomuziko, forpasis la 1-an de aŭgusto 1997 en Cordoba (Argentino).

### Enrico Brusses 
**Enrico Brusses** estis pioniro de Esperanto en Argentino en 1905.

## C 
### Ángel Corral 
**Ángel CORRAL** (naskiĝis en 1897; mortis la 6-an de januaro 1992 en Bonaero, Argentino) estis dumviva membro kaj komitatano de UEA, fakdelegito pri presado.

### C. C. Dassen 
**C. C. Dassen** pioniro de Esperanto en Argentino en 1904.

## G 
## E. Gosta 
** E. Gosta** laŭ Enciklopedio de Esperanto estis la unua esperantisto en Argentino en 1899.

## J 
### Margarita Johnston de Böndel 
**Margarita JOHNSTON DE BÖNDEL** (1922 - 2000), delegitino en El Bolsón (Patagonio, Argentino), kun sia edzo Conrado fondis la lokan Esperanto-grupon.

### J. Juameda 
**J. Juameda** pioniro de Esperanto en Argentino en 1905. En 1906 aperigis artikolojn en ĵurnaloj „Revista de Menorca" kaj „El Mentor“, en Chacabuco,

## L 
### Pablo Leon 
**Pablo LEON** (naskiĝis la 28-an de januaro 1960) estis junulara delegito kaj fakdelegito pri ĵurnalismo, kiu memlernis Esperanton en 1978.

### Jorge Llambías 
**Jorge Joaquín LLAMBÍAS** estas argentina filozofo, docento kaj esperantisto. Interalie li verkis hispanlingvan libron pri la *kurso en mirakloj* de la usona psikologino *Helen Schucman* kaj en Bonaero okazigas ĉiumonatajn konferencojn pri la temo . En 1996 li kontribuis al la esperantlingva traduko de la romano Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato de Harry Harrison, kiun publikigis la eldonejo Sezonoj en Jekaterinburg.

### Franz Lüttig 
**Franz LÜTTIG** (naskiĝis en 1899, mortis en aprilo 1978, en Argentino kutime literumata "Luettig") estis germandevena esperantisto kaj fakdelegito de UEA en Eldorado (Argentino).

## M 
### José Martínez Puche 
**José MARTÍNEZ PUCHE** mortis 95-jara la 31-an de aŭgusto 2004 en Bonaero. Lerninte Esperanton en Katalunio, li elmigris al Argentino en la 1930-aj jaroj, kaj li multe helpis enmigrintojn el Hispanio post ties intercivitana milito. Esperanto-instruisto, li aktivis same en UEA kiel en SAT.

## O 
### José Olivares 
**José Olivares** pioniro de Esperanto en Argentino en 1905. En 1906 aperigis artikolojn en ĵurnaloj „Revista de Menorca" kaj „El Mentor“, en Chacabuco.

## R
### Horacio Ré
**Horacio Ré** estas argentina esperantisto.

Verkoj

*Argentinaj folkloraj kanzonoj. Eldonis Argentina Esperanto-Muzik-eldonejo, 1975.

## S
### Johano Baptisto Se-Tsien Kao
Pastro **Johano Baptisto Se-Tsien Kao**, katolika pastro, estis argentina esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento. Li ankaŭ movadis en Brazila Amazonio.

Verkoj:

**Klasifikita vortaro Esperanto-Hispana*. Buenos Aires, eld. Asociación Esperantista Católica Argentina, 1952(?), 166 p.
* *Esperanto: the world interlanguage* (compiled by George Alan Connor; Doris Tappan Connor;  William Solzbacher;  J. B. Se-Tsien Kao. - New rev. ed. New York, NY [k.a.]: Yoseloff, [1959]. - 245 p.)

Recenzo pri *Klasifikita vortaro Esperanto-Hispana*

## Referencoj 

Argentinaj
Argentinaj
Temes (historia departemento)

**Temes** [temeŝ] estis historia reĝa departemento en la suda parto de la Hungara Reĝlando, germane: **Komitat Temesch**, rumane: **Comitatul Timiș**.
eta|300ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Temes
eta|300ra|dekstra
eta|300ra|dekstra|Katolika katedralo en Temesvár
* Departementejo: Temesvár
* Areo: 7&nbsp;110 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500&nbsp;835 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 26&nbsp;843 (6,8 %) hungaroj
* 142&nbsp;269 (36,0 %) germanoj
* 3&nbsp;445 (0,9 %) slovakoj
* 154&nbsp;351 (39,0 %) rumanoj
* 57&nbsp;621 (14,6 %) serbokroatoj
* 10&nbsp;835 (2,7 %) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 169&nbsp;030 (33,7 %) rumanoj
* 165&nbsp;883 (33,1 %) germanoj
* 79&nbsp;960 (16,0 %) hungaroj
* 69&nbsp;905 (14,0 %) serboj
* 3&nbsp;080 (0,6 %) slovakoj
* 12&nbsp;977 (2,6 %) ceteraj.

## Administracio 
Estis 11 distriktoj, iliaj nomoj kaj tiuj de la departementejoj samas:

* Buziásfürdő
* Csák
* Detta
* Fehértemplom, samtempe konsilantrajta urbo
* Kevevára
* Központi (=centra), escepte distriktejo: Temesvár samtempe departementejo kaj municipa urbo
* Lippa
* Temesrékás
* Újarad
* Versec samtempe konsilantrajta urbo
* Vinga

La departemento estis plejparte ebenaĵa. Gravaj riveroj estas Danubo (sude estis landolimo), Mureş, Timiş kaj Bega.

En 895 la alvenintaj hungaroj trovis la lokon tre konvena por loĝadi pro la paŝtejoj, ebenaĵo kaj riveroj. Stefano la 1-a (Hungario) fondis la departementon en la 11-a jarcento. Dum la mezepoko la Danubo estis grava limo kontraŭ la turkoj. La turkoj tenis la plej longe tiun regionon. Post la turka erao senhomaj vilaĝoj restis, la regiono iĝis banusujo, apartenanta al Aŭstrio ĝis 1778. Aŭstraj inĝenieroj termezuris la regionon kaj taksis ĝin riĉa je ercoj. Post la eventuala fervoja linio Budapeŝto-Vieno tuj sekvis la Budapeŝto-Temesvár-Subdanuba linio. Alvenis krom hungaroj slovakoj, germanoj, serboj kaj rumanoj. La departemento en tiu formo naskiĝis en 1860. Ekde 1918 la serba kaj rumana armeoj komencis okupi la regionon, ĉar la angloj promesis la banusujon al ambaŭ landoj. Okazis preskaŭ milito, fine oni duonigis la banusujon. Dum la Dua Mondmilito la limoj restis, ŝajnas, ke en la iama banusujo Germanio volis tie germanan teritorion.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Timișoara departemento
Nijkerk

Dosiero:Loudspeaker.svg**Nijkerk** (do, "nova kirko", "nova kristana preĝejo", ) estas urbo kaj municipo en la nederlanda provinco Gelderland. La urbo de kelkaj lokuloj estas ankoraŭ konata kiel vilaĝo, kvankam ĝi jam ekde 1413 havas urborajtojn.

Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj (de kiu 2,53&nbsp;km² estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun .   

eta|maldekstra|La nova, hodiaŭa 'Grote Kerk' (Granda Kirko)
eta|maldekstra|Nijkerk el la aero

## Urbopartoj 
## Aliaj vilaĝoj 
Achterhoek, Appel, De Veenhuis, Doornsteeg, Driedorp, Hoevelaken, Holk, Holkerveen, Kruishaar, Nekkeveld, Nijkerkerveen, Prinsenkamp, Slichtenhorst, 't Woud kaj Wullenhove. 

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Reguliga stango

[eta|220ra|Aro de reguligaj stangoj en [premakva reaktoro (2006).]]
La reguligo de la nukleaj reaktoroj okazas per **reguligaj stangoj** (aŭ kontrol-stangoj, kontrolaj stangoj). Tiuj stangoj estas produktitaj el neŭtronsorbaj materialoj kiel boro, arĝento, indio, kadmio, kiuj estas elementoj povantaj sorbi neŭtronojn sen fisiiĝi si mem. Per movo de la stangoj, ŝanĝiĝas la kvanto de la neŭtronabsorba materialo en la aktiva zono. Je ekfunkciigo de la reaktoro, oni singarde eltiras la reguligajn stangojn. La kreskon de la povumo montras enkonstruitaj mezuriloj de la neŭtronradiado. Kiam la reaktoro atingis la deziratan povumon, oni reŝovas iomete la stangojn. Tiam haltas la povum-kresko, la reaktoro funkcias en *kritika stato*.

## Tipoj de la reguligaj stangoj 
1. **Sekurigaj stangoj** servas rapidan haltigon de la reaktoro.

2. **Duraj reguligaj stangoj** servas malrapidan reguligon de la povumo.

3. **Fajnaj reguligaj stangoj** daŭre alĝustigas la povumon de la reaktoro laŭ la bezonoj.

Oni povas ankaŭ reguligo per aldono de neŭtronsorba materialo al la malvarmiga likvo (ekz. borata acido en premakva reaktoro).

Kategorio:Nuklea energio
Kategorio:Nukleaj centraloj
Listo de urboj kun esperantigitaj oficialaj retejoj

Jen **listo de urboj kun esperantigitaj oficialaj retejoj**:

*  Herzberg am Harz, Germanio : **retejo **
*  Lübeck, Germanio : **retejo **

*  Boulogne-sur-Mer, Francio :**retejo**
*  Montpellier, Francio : **retejo **
*  Nancy (Turisma servejo), Francio : **retejo **
*  Obernai, Francio : **retejo **
*  Villeneuve d'Ascq (Turisma servejo), Francio : **retejo **
*  Strasbourg (servo de urbvisito per ŝipo, kun esperante sonregistrata komentario), Francio : **retejo **

*  Brno, Ĉeĥio / Ĉeĥio : **retejo**
*  Helfštýn, Ĉeĥio: **retejo **
*  Mladá Boleslav, Ĉeĥio : **retejo **
*  Mnichovo Hradiste, Ĉeĥio : **retejo **
*  Moravské Budějovice, Ĉeĥio : **retejo **
*  Most, Ĉeĥio : **retejo **
*  Netolice, Ĉeĥio : **retejo ** + Arkeoparko Netolice **retejo **
*  Okříšky, Ĉeĥio : **retejo **
*  Pisek, Ĉeĥio : **retejo** 
*  Příbram, Ĉeĥio : **retejo** 
*  Svatý Jan pod Skalou, Ĉeĥio : **retejo **
*  Svitavy, Ĉeĥio : **retejo **

*  Győr, Hungario : **retejo **
*  Jászberény, Hungario : **retejo **
*  Lábatlan, Hungario : **retejo **
*  Sáta, Hungario : **retejo : klaku la verdan flagon**
*  Tab, Hungario : **retejo**

*  Bialystok, Pollando / Pollando : **retejo **
*  Gdynia,  Pollando : **retejo **
*  Gora,  Pollando : **retejo **
*  Malbork, Pollando : **retejo** (arkivo)
*  Rauma, Suomio / Finnlando : **retejo **
*  Heinävesi, Suomio / Finnlando : **retejo** (klaku la verdan flagon)

*  Malmö, Svedio : **retejo **

*  22px|Flago de Ĉuvaŝio Ĉuvaŝio (Ĉuvaŝio), Rusio : **retejo**

Kategorio:Listoj
Kategorio:Esperanto
Kategorio:Listoj pri Esperanto
Artemsemblo Maroŝo

**Maros Művészegyüttes** maroŝ myvesedjyteŝ (**Artemsemblo Maroŝo**) rumane: **Ansamblul artistic profesionist "Mureşul"** estas profesia popoldanc- kaj popolkantensemblo en Târgu Mureș.
## Historio 
Ĝi fondiĝis sub nomo *Állami Székely Népi Együttes* (Ŝtata Sikula Popolemsemblo) en aŭtuno de 1956 kun 134 membroj el kiu 60 estis ĥoranoj, 24 dancistoj, 24 orkestranoj, 26 teknika, administracia kaj artgvidantoj. Ĝiaj anoj estis varbitaj el inter talentaj amatoroj. Ĝia fonda direktoro estis Zoltán Hajdu, kiun sekvis Lóránt Szalman kapelestro-direktoro, poste Erzsébet Kerekes Tóth, Dénes Székely, Mihai Mircea Art., Emilia Lateş. Ĝia administra direktoro estis Béla Körösi. De 1959 la nomo de ensemblo estis *Állami Dal- és Táncegyüttesre* (Ŝtata Kant- kaj Dancensemblo) kaj 1970 funkciis pli kiel la ĥoro de loka ŝta filharmonio. Samjare de 1-a de septembro fondis la *Maros Művészegyüttes* kun 60 membroj en kadro de Ŝtata Filharmonio. Nur de majo 1980 memestariĝis kaj funkcias kun rumana kaj hungara sekcioj. Eksterlande prezentiĝis en: Jugoslavio (1969), Federacia Respubliko Germanio (1972), Hungario (1975, 1980), Mongolio, Koreio, Ĉinio, Sovetunio (1977), Ĉeĥoslovakio (1990), Francio (1991). Parto malgranda de ensemblo gastrolis ankaŭ en Usono kaj Kanado en jaroj 1971 kaj 1978.
## Artgvidantoj 
Ĝiaj kapelestroj estis: Lóránt Szalman, Csaba Szabó, Gyula Szarvady , József Hencz, József Birtalan  kaj Judit Birtalan. Instrukapelestris: Sándor Tóth, Walter Hubbes. Koreografiis: Ghissa Éghy, István Domokos , Sándor Haáz (fondintoj), Dénes Székely, Lajos Lőrincz. Ĝia kostum- kaj scenejdizajnistino: Irma Orbán. Artsekretarioj : László Forró , Fejér Elemér, Mátyás Kozma, Tibor Fátyol, István Pávai.

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo de Rumania Hungara Popoldancasocio.

Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Zugo

**Zugo** unuflanke estas
* la svisa Kantono Zugo kaj aliflanke
* ties samnoma ĉefurbo Zugo
* la nomo de la Lago de Zugo
* kaj fine la nome de la Monto de Zugo (germane *Zugerberg*).

En la Esperanto-movado ofte por Zugo ankaŭ estas uzate simple la germana versio Zug kaj malofte oni ankaŭ trovis la formon Cugo, kiu estas deduktita de la germana prononco, tamen kaŭzas skribobildon, kiu apenaŭ trovas akcepton en Svislando.
IJK 2008

[300px|eta|IJK-anoj (post [vingustumado)]]
[300px|eta|Kurso pri [origamio]]
300px|eta|IJK-anoj dum la ekskurso al Balatono
La **64-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) okazis inter sabato la 26-a de julio kaj sabato la 2-a de aŭgusto 2008 en la urbo Szombathely () en Hungario. Aliĝis 485 personoj; tamen efektive partoprenis ĝin nur 365 homoj el 36 landoj. La plej multaj el ili venis el Hungario (60), Rusio (49) kaj Germanio (43).

Temo de la kongreso estis *Minoritataj rajtoj – individuaj kaj kolektivaj*. La gastiganta lando estis tiujare elektita kun malfruo (komence de oktobro 2007), pro manko de aliaj taŭgaj kandidatoj. La organiza teamo de la 64-a IJK estis grandparte identa kun tiu de la IJS (kiu en 2008 ĝuste pro la IJK ne okazis), kaj tial ankaŭ la IJK multflanke similis al tiu renkontiĝo. Simile kiel dum la antaŭa IJK en Hungario (1999 en Veszprém), ankaŭ dum tiu ĉi IJK okazis suneklipso, kvankam ĉi-foje nur parta (17 %, la 1-an de aŭgusto 2008).

## Vidu ankaŭ 
* UK 2008

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de IJK 2008
* filma resumo pri la IJK (2 min. 36 sek.) en la retejo YouTube
* Emblemo de la IJK 2008 
* Kolekto de filmoj, fotoj kaj artikoloj pri la IJK 2008 (pasvorte protektita paĝo) 

64-a IJK
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2008
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Hungario
Kategorio:Szombathely
Kategorio:2008 en Hungario
Venko de Pirho

eta|dekstra|Pirho
**Venko de Pirho** estas venko kiu postulas tiom da streĉado ke ĝi havas la saman efikon kiel malvenko. Ĉi tiu esprimo ne devenas el la greka mitologio, kvankam ekzistas mito pri Pirho de kiu venas la nomo.

La celata Pirho vere ekzistis. Li estis reĝo de Epiro (nuntempe provinco de Grekio). Li perdis grandan nombron da viroj dum du  bataloj kontraŭ Romio, bataloj en kiuj li venkis.  Kiam unu el liaj generaloj volis gratuli lin, ŝajnas ke li furioziĝis kaj rimarkis ion kiel "A*nkoraŭ unu tia venko, kaj mi restos sen armeo!.*" Tial la esprimo *Venko de Pirho*.

## Ekzemploj 
*batalo de Pirho
* Batalo de Borodino
* Batalo de la Alamo
* Batalo apud Isandhlwana
* Batalo de Vuelta de Obligado
* Vintra milito

Kategorio:Grekio
Kategorio:Historio
Rudolf Kremlička

**Rudolf Kremlička** (naskiĝis la 19-an de junio 1886 en Kolín – mortis la 3-an de junio 1932 en Prago) estis ĉeĥa pentristo kaj grafikisto. Li estas unu el kunfondintoj de la moderna ĉeĥa pentroarto, unu el plej elstaraj personecoj de la eŭropa intermilita arto. Liatempe li estis unu el plej aprezataj ĉeĥaj artistoj eksterlande.

Kremlička studis Akademion de figuraj artoj en Prago, kie li estis influita de pentromaniero de Slavíček kaj Schwaiger kaj de malnovajn nederlandaj majstroj. Dum studvizitoj al Nederlando kaj Parizo li havis la eblecon konatiĝi kun verkoj de elstaraj impresionistoj (Edouard Manet, Edgar Degas, Pierre-Auguste Renoir), kies spuroj – kune kun novoklasikismo – videblas en specifa aspekto liaj verkoj. Li mortis pro kancero en aĝo de 46 jaroj.

Lia multflanka verkaro inkluzivas ĝenrajn bildojn, pentraĵojn de pejzaĝoj, bildojn kun socialaj temoj, portretojn kaj precipe virtuozajn variaciojn pri la virina korpo, elirantajn el lia dumviva serĉado de la slava tipo de beleco.

Kompleksaj ekspozicioj pri lia verkaro okazis en Ĉeĥio en Prago (2006-2007), Plzeň (2007) kaj Brno (2007).

## Bibliografio (monografioj)
** Srp, Karel:Rudolf Kremlička. Praha, Academia 2006. 422 s. ISBN 80-200-1424-1*
** Novák, Luděk: Rudolf Kremlička, Malá galerie č.3. Praha, SNKLU 1964.*
** Nezval, Vítězslav: Rudolf Kremlička. Současné umění, Sv. 16. Praha, SNKL 1955.* 

 
Dosiero:Kremlička - Myčky.jpg
Dosiero:Kremlicka, Rudolf - Pobrezi (1927).jpg
Dosiero:Kremlicka-chalupa v lese.jpg

Kategorio:Novklasikaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥaj grafikistoj
Kategorio:Mortintoj en Prago
Antonín Slavíček

**Antonín Slavíček** (naskiĝis la 16-an de majo 1870 en Prago - mortis la 1-an de februaro 1910 en Prago per sinmortigo) estas ĉeĥa pentristo, disĉiplo de la skolo de Julius Mařák.

Li estas elstara reprezentanto de la ĉeĥa impresionismo, kreinto de la moderna pentromaniero de pejzaĝoj kaj urboj.

## Parencaj rilatoj 
Lia bofilo estis legia poeto Rudolf Medek, konataj estas ankaŭ liaj nepoj pentristo Mikuláš Medek kaj politikisto Ivan Medek.
Lia edzino post lia morto edziniĝis al pentristo Herbert Masaryk, filo de la unua ĉeĥoslovaka prezidento Tomáš Garrigue Masaryk.

## Literaturo 
* Srp, Karel - Prahl, Roman - Rakušanová, Marie: Antonín Slavíček (1870-1910). Praha, Gallery 2004. 298 paĝoj. ISBN 80-86010-73-2, EAN: 9788086010731

## Eksteraj ligiloj 
* biografia artikolo en la franca

Dosiero:Slavíček.Staroměstské.náměstí.jpg
Dosiero:Slavicek_prochazka.jpg
Dosiero:Slavíček.Pod.stromy.jpg

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Impresionismaj pentristoj
Lago de Zugo

**Zug** () estas unu el malgrandaj svisaj lagoj sur la periferio de Alpoj kaj oriente de la Kvarkantona Lago.

## Priskribo 
La Lago de Zugo situas proksimume je . Verŝajne je iu antaŭa dato ĝi estis konektita kun la Lago de Laŭerco kaj tra la ebenaĵo de Brunnen SZ kun la Kvarkantona Lago. Nun ĝi estas nutrita per la rivereto Aa, kiu descendas de la monto Rigi kaj enfluas je la suda fino en la lagon. La Lorze nutras per sia akvo la lagon je ties norda fino kaj en okcidento elfluas kaj daŭrigas sian vojon al la rivero Reuss.

La Lago de Zugo havas surfacon de 39 kvadratkilometroj, estas 14 kilometrojn longa, 4 kilometrojn larĝa kaj havas maksimuman profundon de 198 metroj, dum ĝia surfaco troviĝas je 417 m super la marnivelo. Ĝia volumeno estas 3.2 km³. Grandparte la lago troviĝas sur teritorio de la Kantono Zugo, sed la suda parto apartenas plej parte al la Kantono Ŝvico kaj okcidente estas parteto, kiu apartenas al la Kantono Lucerno norde de Immensee. Je la sudokcidento fino de la lago la monto Rigi descendas iom krute al la lagobordo, dum parto de ĝia orienta bordo formas mallarĝan ebenan bendon laŭlonge de la piedo de la montoj Rossberg (1 583 m) kaj Zugerberg.

Okcidente de la lagro troviĝas la komunumo Buonas kun ĝia kastelo. La ĉefa komunumo laŭborde de la lago estas urbo Zugo (komunumo). Tri fervojlinioj sekvas la lagobordon, nome la Gotardlinio de Zuriko tra Zugo kaj  tra la Sankt-Gotardo al Tiĉino, la Sud-Orient-Fervojlinio de Lucerno tra  kaj Rapperswil-Jona al Sankt-Galo kaj la linio de Zuriko tra Zugo al Lucerno.

## Listo de urboj kaj vilaĝoj laŭborde de la lago 
* Zugo (komunumo)
* Oberwil apud Zugo
* Walchwil
* Arth
* Immensee
* Buonas
* Risch
* Ĥamo

## Historiaj notoj 
En la jaro 1806 sude de la Lago de Zugo mortis 457 homoj kiam pro la granda Terfalo de Rossberg estis entombigita la tuta vilaĝo Goldaŭ sub la falintaj rokamasoj.

La unua vaporŝipo eknavigis sur la lago en la jaro 1852.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando

## Referencoj 
Zugo
Zugo, Lago de
Julius Mařák

**Julius Mařák** (naskiĝis la 29-an de marto 1832 en Litomyšl - mortis la 8-an de oktobro 1899 en Prago) estis ĉeĥa pentristo kaj grafikisto. Li verkis en stilo de malfrua romantismo influita de idealoj de la epoko de ĉeĥa nacia renaskiĝo.

Li naskiĝis en Litomyšl, pli poste li studis pentroarton en Akakademio de figuraj artoj en Prago kaj en Akademio en Munkeno. De tie li foriris al Vieno, kie li instruis en nobelaj kaj urbanaj familioj desegnoarton. Li desegnis ankaŭ por gazetoj *Waldheims illustrierte Monatshefte*, *Über Land und Meer*, *Květy*, *Světozor*.

Ekde 1887 li estis profesoro en Akademio de figuraj artoj en Prago.

Mařák estis precipe bonega desegnisto. La unuajn sukcesojn li havis pro siaj desegnaĵoj de arbaraj internaĵoj, kiel unusola pejzaĝisto li grave engaĝiĝis en generacio de Nacia teatro kaj kreis por ili bildojn de elstaraj lokoj de ĉeĥa historio en spirito de romantikaj ideoj de la nacia renaskiĝo. Ĉe romantika koncepto pri la pejzaĝo li restis, kvankam li montris komprenon por revoluciaj postsekvoj de pejzaĝa pentrado ĉe siaj disĉiploj.
Lia plej fama lernanto estis Antonín Slavíček.

Image:Julius Mařák - Návrat z pastvy.jpg|Reveno el paŝtejo
Image:Julius Mařák - Plešné jezero.jpg|Lago de Pleš
Image:Julius Mařák - les.jpg|Arbaro
Image:Marak037.jpg|Rande de la arbaro

Kategorio:Romantikaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kantono Zugo

La **Kantono Zugo** estas unu el la 26 federaciaj ŝtatoj de Svislando, kiuj nomiĝas kantonoj. 

Laŭ la stato de  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La samnoma ĉefurbo de la kantono situas je la bordo de la pitoreska Lago de Zugo.

Nacilingvaj nomoj de la kantono en la lingvoj de la Svisa Konfederacio estas , ,  kaj romanĉe Zug. En la kantono, la germana lingvo estas oficiala.

## Geografio 
Zugo situas en centra Svislando inter la kantonoj Zuriko, Ŝvico, Lucerno kaj Argovio inter Svisaj Antaŭalpoj kaj Svisa Mezlando. La iom pli altaj montoj ĉe la limo de Kantono Ŝvico Rossberg (1582 m), Kaiserstock (1417 m), Morgarten (1236 m) kaj Höhrohnen (1232 m), transiras nordokcidente al antaŭmontoj, al kiuj inter aliaj apartenas Zugerberg (991 m) kaj Gubel (1000 m).

## Riveroj kaj lagoj 
La ĉefa rivero de Kantono Zugo estas Lorze, kiu fontas el la antaŭalpa Lago de Ägeri kaj alfluas la Lagon de Zugo inter Zugo kaj Cham. De la Lago de Zugo ĝi plufluas al Reuss, kiu same kiel Sihl nur tuŝas la limon de la kantono.

## Trafiko 
Tra la urbo Zugo pasas la trajnlinioj de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zuriko tra Sankt-Gotardo al Tiĉino kaj de Zuriko al Lucerno. Krome pasas tra Rotkreuz la alia brako de la Gotardlinio de Bazelo tra Lucerno ankaŭ al Tiĉino. La entrepreno Zugerland Verkehrsbetriebe funkcias regionan trafikreton kun busoj, trajnoj kaj ŝipoj. La kantono ankaŭ estas bone konektita al la nacia aŭtoŝosereto.

## Historio 
La Kantono Zug estiĝis el urba ŝtato de la urbo Zugo, kiu estis fondita supozeble je la komenco de la 13-a jarcento de la Grafoj de Kiburgo. Zugo estis unuan fojon menciita kiel urbo en la jaro 1242 kiel urbo. Ekde la fino de la 13-a jarcento Zugo troviĝis sub la regado de la Habsburgo. Zugo en la jaro 1315 estis la kolektejo de la habsburgaj trupoj antaŭ la Batalo de Morgarten, kiu okazis en Oberägeri sur la kantona teritorio.
Post kiam Zuriko en la jaro 1351 aliĝis al la Svisa Ĵurkomunumo, Zugo estis komplete ĉirkaŭigita de la ĝia teritorio. La 8-an de junio 1352 la ŝvicanoj sieĝis Zugon. Kiam Duko Albrecht ne pretis sendi helpon, Zugo kapitulacis kaj la 27-an de junio 1352 aliĝis kun ĝiaj teritorioj al la Ĵurkomunumo.

## Politika divido 
La kantono Zugo ne konas distriktojn. La kantono konsistas el 11 politikaj komunumoj. Vidu
* Komunumoj de Kantono Zugo

## Esperanto movado 
En 1950 en Zugo aktivis Hans Hermann, kiu tie provis starigi lokan grupon sed post lia translokiĝo al Berno tiuj klopodoj ĉesis. Kiel unuopulo aktivis en Zugo Niklaus Weiss, kiu dum multaj jaroj estis ĉefdelegito de UEA. En 1992 tamen li kabeiĝis, lian taskon transprenis Sonja Brun, kiu ankaŭ loĝas en Rotkreuz, historia urbeto en Kantono Zug.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Kantono Zugo

Zugo
-