Arico

**Arico** [aRIko] estas urbo kaj municipo en la oriento de la insulo Tenerifo apartenanta al la provinco Sankta Kruco de Tenerifo, en la regiono Kanarioj. Ĝi etendiĝas sude de la orienta ĉemarborda zono de la insulo Tenerifo.

La municipa ĉefurbo estas Arico mem je 556 m.s.m. Temas pri municipo lima kun la municipaj teritorioj de Fasnia nordoriente, Granadilla de Abona (sudokcidente), kaj La Orotava nordokcidente; oriente estas la Atlantika Oceano.

La loknomo *Arico* estas devena el la iama loĝado de guanĉoj; oni sugestis tradukojn kiel "palmido", "ĝardeno" aŭ "putrejo".

## Geografio 
eta|maldekstre|210ra|Arico en la insulo Tenerifo.
eta|maldekstre|280ra|Lumturo de Abona.
Arico estas en la sudorienta parto de la insulo Tenerifo. La municipa ĉefurbo estas Arico mem, je 556 m.s.m. Temas pri municipo en la sudo de la Suda Zono de la insulo, lima kun la municipaj teritorioj de Fasnia nordoriente, Granadilla de Abona (sudokcidente), kaj La Orotava nordokcidente; oriente estas la Atlantika Oceano. La municipa teritorio estas klina areo el la marbordo ĝis altaj punktoj tra krutaj areoj trairataj de torentejoj. La plej alta altaĵo estas 2 572 m.s.m. en El Topo de Veno.​ kiuj estas ankaŭ *Specialaj Konservozonoj* kaj *Zona de Especial Protección para las Aves* (Birdoprotektaj Zonoj), inkluditaj en la Reto Natura 2000.

Arico havas ankaŭ Monton de Publika Utileco nome *Contador y Cumbre*.​ Hispanaj kaj portugalaj familioj setliĝis tie kaj miksiĝis kun guanĉoj, pluigante iliajn ekonomiajn dediĉojn, ĉefe por brutobredado.
dekstre|eta|260ra|Preĝejo de Sankta Johano Baptisto.

En la 16-a jarcento gravis la haveno Porís de Abona.

En 1723, Fasnia estis aneksigita al Arico. Finfine, en 1795 Fasnia apartiĝis kaj la teritorio de Fasnia iĝis tio kio estas nun.​ En la dua duono de la 18-a jarcento firmiĝis la municipeco de Arico. En 1812 oni konstituis la municipon Arico per la kreado de municipoj laŭ la Konstitucio de Kadizo, kaj en 1836 ĝi definitive plifirmiĝis post la alternado inter registaroj de konstituciistoj kaj absolutistoj. La krizo de koĉo fine de la 19-a jarcento okazigis fortan migradon al Kubo, sed poste aperis novaj kultivoj per irigacio —tomatoj kaj terpomoj— por eksportado.

En 1899 oni konstruis la lumturon de Punta de Abona, oni inaŭguris ĝin en 1902 kaj oni fermis ĝin en 1978 post la konstruado de nova lumturo. Inter 1924 kaj 1927 oni movis la municipan ĉefurbon el Villa de Arico al Arico el Nuevo pli konvena strategie en la centro de la teritorio. Poste kaj dum la Dua Hispana Respubliko oni kreis lernejojn en la kvartaloj de la municipo. Samtempe oni instalis telegrafon kaj telefonon en Arico el Nuevo kaj en Villa de Arico.​

Dum la Hispana Enlanda Milito frankistoj mortigis kvar lokanojn kiel maldekstrulojn. Inter 1971 kaj 1978 la Aŭtoŝoseo plibonigis la trafikojn el la areo al la sudo de la insulo.

## Demografio 
La municipo havis 8 111 loĝantojn je 2020, estante la 22a plej loĝata municipo de la insulo Tenerifo kaj la 25a de la provinco.

Historie la loĝantaro regule kreskiĝis lante laŭlonge de la 20-a jarcento ĝis pli ol 5 000 loĝantoj meze de la jarcento, sed poste la loĝantaro malaltiĝis ĝis 4 000 en la 1980-aj jaroj; poste oni rekreskiĝis nunaj pli ol 8 000 loĝantoj.

### Teritoria organizado 
Arico dividiĝas en la jenaj entoj kaj loĝlokoj kun korespondaj kernoj:​

### Turismo 
La turisma disvolviĝo okazis el la dua duono de la 20-a jarcento. Eblas montara piedirado, kultura turismo, marsportoj kaj distrado kaj aliaj okupitecoj.

eta|230ra|Icor.
eta|230ra|La Caleta.
eta|230ra|Preĝejo de Sankta Johano Baptista.
eta|230ra|Reĝa Vojo.
* Arkeologiaj restaĵoj de guanĉoj, en diversaj grotoj.
* Menciindas la Historia Komplekso La Villa de Arico
* Historia Komplekso Arico el Nuevo
* Historia Komplekso Domaro Icor
* Historia Monumento Preĝejo de Sankta Johano Baptista (La Villa de Arico)
* Lumturo de Punta de Abona, de la 19-a jarcento; ermitejo de *Nuestra Señora de las Mercedes*, rekonstruita komence de la 20-a jarcento super iama konstruaĵo de 1514; ermitejo de Sankta Bartolomeo, de la 17-a jarcento kun figuroj samepokaj.
* *Camino Real del Sur* (Suda Reĝa Vojo) kaj agrikultura kaj kultura heredaĵo de la municipo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* VVAA (1985). *Geografía de Canarias*. Editorial Interinsular Canaria. ISBN 84-85543-66-1.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sankta Kruco de Tenerifo

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo Arico
* en la oficiala retejo de Turismo de Tenerife

* 

Kategorio:Municipoj de Tenerifo