Faboideoj

**Faboideoj** (*Faboideae*) estas multspecia subfamilio de la familio de la fabacoj (*Fabaceae*). En tiu subfamilio ekzistas multaj specioj, kiuj estas uzataj diversmaniere de la homo. Ekzistas multege da interagadoj inter bestspecioj kaj specioj de tiu subfamilio. La rizobioj estas gravaj por multaj ekosistemoj, sed ankaŭ por agrikulture uzataj grundoj kiel verda sterkaĵo.

## Priskribo 
Entute la multspecia subfamilio de la Faboideoj (*Faboideae*) estas tre diversforma. Tial ĉi tie eblas priskribi nur kelkajn karakterizaĵojn.

### Vegetativaj karakterizaĵoj 
Ili estas lignigitaj plantoj: arboj, arbustoj kaj kelkaj lianoj; aŭ estas herbaj plantoj: unujaraj aŭ multjaraj.

La folioj estas ofte alterne starantaj. Pinataj folioj verŝajne estas la originaj, tiuj povas esti paraj aŭ neparaj: sed ekzistas multaj variantoj kaj metamorfozoj al ekzemple: trifoliaj (*trifolio*) aŭ unufoliaj (*Tragant*). Stipuloj ekzistas kaj ofte ili estas karakterizaĵoj de genro kaj specio, ĉar ili estas tre diversforme: longe tenantaj ĝis rapide defalantaj, etaj ĝis grandaj, kunkreskintaj kun la folitigoj aŭ ne kaj ekzistas okulfrapaj formoj. La stipuloj povas transformiĝi en dornojn (*robinio*) aŭ transprenas funkciojn de la folio, ĉar la folioj estas transformitaj en ĉirojn (*Lathyrus aphaca*).

### Floraroj kaj floroj 
La floroj estas kunigitaj en grapolaj floraroj, kiuj povas esti tro dense kunstarantaj, tiel ke estas kapituloj.

La karakterizaĵo de la Faboideoj estas ilia formo de la duseksaj, unusimetriaj, kvinnombraj floroj. Ekzistas kvin (ofte ankaŭ nur kvar) sepaloj. Plej ofte estas kvin petaloj. La meza petalo ofte estas pli granda kaj havas kurban formon (en la apuda bildo dekstre en pli malhela ruĝa koloro). Ĝi nomiĝas „flago“. La du malsupraj petaloj estas kunkreskintaj kaj formas kilforman kaj ofte je la fino suprenkurbiĝintan tubon, nomatan la „ŝipeto“. En ĝi situas la stamenoj kaj karpelo (ovario, pistilo kaj stigmo). La du flankaj petaloj formas la „flugilojn“. La ŝipeto estas ofte komplete envolukrita. Tiun floron oni nomas „papilifloro“.
La nombro de la stamenoj estas 10 (ofte 9 aŭ 5). La filamentoj estas krom unu, kiu staras libera, kunkreskintaj. La florformulo de la Faboideoj estas \downarrow K_{(5)} C_{3 + (2)} A_{(10)} G_{\underline{1}} aŭ \downarrow K_{(5)} C_{3 + (2)} A_{(9) + 1} G_{\underline{1}}, sed ekzistas multaj aliaj formoj de genroj kaj specioj.
[center|550px|eta|[flordiagramoj de Faboideoj.]]

### Fruktoj 
La frukto de la fabacoj estas guŝoj, fruktoipo, tipa por la familio.

Dosiero:Chickpea pods.jpg|Tribo Cicereae: *Cicer arietinum*
Dosiero:Flickr_-_João_de_Deus_Medeiros_-_Dalbergia_miscolobium.jpg|tribo Dalbergieae: *Dalbergia miscolobium*
Dosiero:Colutea_arborescens01.jpg|Tribo Galegeae: *Colutea arborescens*
Dosiero:Laburnum × watereri, fruit A.jpg|Tribo Genisteae: *Laburnum anagyroides*
Dosiero:Starr 070321-6004 Canavalia cathartica.jpg|Tribo Phaseoleae: *Canavalia cathartica*
Dosiero:Starr 080610-8321 Sesbania grandiflora.jpg|Tribo Sesbanieae: *Sesbania grandiflora*
Dosiero:Sophora secundiflora beans.jpg|Tribo Sophoreae: *Sophora secundiflora*
Dosiero:Medicago granadensis 2.jpg|Tribo Trifolieae: *Medicago granadensis*

[eta|hochkant|Tribo [Abreae: *Abrus precatorius*]]
[eta|hochkant|Tribo [Amorpheae: *Psorothamnus fremontii*]]
[eta|hochkant|Tribo [Bossiaeeae: *Bossiaea foliosa*]]
[eta|hochkant|Tribo [Brongniartieae: *Hovea acanthoclada*]]
[eta|hochkant|Tribo [Cicereae: *Cicer arietinum*]]
[eta|hochkant|Tribo [Crotalarieae: *Crotalaria agatiflora*]]
[eta|hochkant|Tribo [Dalbergieae: *Dalbergia sissoo*]]
[eta|hochkant|Tribo [Desmodieae: *Desmodium intortum*]]
[eta|hochkant|Tribo [Dipterygeae: *Dipteryx alata*]]
[eta|hochkant|Tribo [Fabeae: *Lathyrus japonicus*]]

[eta|hochkant|Tribo [Genisteae: *Lupinus lepidus*]]
[eta|hochkant|Tribo [Hedysareae: *Hedysarum multijugum*]]
[eta|hochkant|Tribo [Hypocalypteae: *Hypocalyptus sophoroides*]]

[eta|hochkant|Tribo [Loteae: *Ornithopus perpusillus*]]
[eta|hochkant|Tribo [Millettieae: *Derris scandens*]]
[eta|hochkant|Tribo [Mirbelieae: *Jacksonia furcellata*]]
[eta|hochkant|Tribo [Phaseoleae: *Phaseolus coccineus*]]
[eta|hochkant|Tribo [Podalyrieae: *Virgilia divaricata*]]
[eta|hochkant|Tribo [Psoraleeae: *Psoralea lanceolata*]]
[eta|hochkant|Tribo [Robinieae: *Gliricidia sepium*]]
[eta|hochkant|Tribo [Sesbanieae: *Sesbania tomentosa*]]
[eta|hochkant|Tribo [Sophoreae: *Sophora macrocarpa*]]
[eta|hochkant|Tribo [Swartzieae: *Cordyla madagascariensis*]]

## Disvastigo kaj sistematiko 
La subfamilio havas ĉirkaŭ 420 genrojn kaj pli ol 12.000 speciojn. Ĝi disvastiĝas de la tropikoj ĝis la arkta regiono. Ĝi preferas sekajn regionojn aŭ minimume regionojn kun signifaj jaraj sekperiodoj. La plej multaj specioj troviĝas en la moderaj regionoj de la norda hemisfero.

Velva Elaine Rudd (1910–1999) enkodukis la nomon *Faboideae*. tipogenro estas *Faba* MILL., hodiaŭ Sinonimo de *Vicio* L. Alternativa nomo por la Faboideae RUDD estas *Papilionoideae* JUSS.

### Triboj kaj genroj 
La subfamilio *Faboideae* estas dividita en jenaj 28 tribojn, jen iliaj genroj  (*Genista* L., (sin.: *Asterocytisus* (W.D.J.KOCH) SCHUR EX FUSS, *Chamaespartium* ADANS., *Enantiosparton* K.KOCH, *Genistella* ORTEGA, *Pterospartum* (SPACH) K.KOCH, *Rivasgodaya* ESTEVE, *Teline* MEDIK.): La 90 ĝis 120 specioj estas disvastigitaj en Eŭropo, okcidenta Azio kaj Nordafriko. La genro karakteriziĝas per brilflavaj floroj. Nefakuloj fojfoje konfuzigas tiujn arbustrojn kun forsitio (), arbustoj de tre similaj brilflavaj floroj, kiu tamen apartenas al tute alia botanika familio, la oleacoj.
** *Gonocytisus* SPACH: La tri specioj troviĝas en Israelo, Libano, Sirio kaj Turkio; nur unu specio troviĝas en la eŭropa parto de Turkio.
** *Hesperolaburnum* Maire: Ĝi konsistas el nur unu specio:
*** *Hesperolaburnum platycarpum*(MAIRE) MAIRE: Ĝi troviĝas nur en Maroko.
** +*Laburnocytisus* C.K.SCHNEID.: Ĝi estas kimero el *Chamaecytisus* + *Laburnum*. Troviĝas nur unu specio:
*** +*Laburnocytisus adamii* (POIT.) C.K.SCHNEID.: Ĝi estis unuafoje publikigita en 1825 el la ĝardeno de J. L. Adam en Vitry proksime de Parizo.
** Laburno (*Laburnum* FABR.): La nur du specioj hejmiĝas precipe en Eŭropo.
** Lupeno (*Lupinus* L.): Depende de la aŭtoro ekzistas 100 ĝis plurcent (550) specioj. La genro troviĝas preskaj tutmonde kun ĉefaj centroj en la suda kaj okcidenta Nordameriko, la Andenoj, Novzelando kaj partoj de Aŭstralio;
** *Melolobium* ECKL. & ZEYH.: Ekzistas ĉirkaŭ 27 specioj.
** *Petteria* C.PRESL: Ĝi konsistas el nur unu specio:
*** *Petteria ramentacea* (SIEBER) C.PRESL: Troviĝas nur en Albanio kaj la eksa Jugoslavio.
** *Podocytisus* BOISS. & HELDR.: Ĝi konsistas el nur unu specio:
*** *Podocytisus caramanicus* Boiss. & Heldr.: Ĝi hejmiĝas en Albanio, eksa Jugoslavio, Grekio kaj la azia parto de Turkio.
** *Polhillia* C.H.STIRT.: ekzistas ses specioj.
** *Retama* RAF.: La ĉirkaŭ kvar specioj troviĝas sur la ibera duoninsulo, Sicilio, la Kanariaj insuloj, en Nordafriko de okcidenta Saharo ĝis Egiptio, de Libano al Saud-Arabio.
** *Sellocharis* TAUB.: Ĝi konsistas el nur unu specio:
*** *Sellocharis paradoxa* Taub.: Ĝi troviĝas en Sudameriko
* *Spartium* L.: Ĝi konsistas el nur unu specio:
*** *Spartium junceum* L.): Ĝi hejmiĝas en Nordafriko kaj Kanariaj Insuloj, troviĝas hodiaŭ ankaŭ en aliaj regionoj de Afriko.
** *Stauracanthus* LINK: La nur du specioj troviĝas sur la Iberia duoninsulo kaj en Maroko:

## Eksteraj ligiloj 
* Walter H. Schuster, Joachim Alkämper, Richard Marquard, Adolf Stählin: *Leguminosen zur Kornnutzung : Kornleguminosen der Welt*, Justus-Liebig-Universität Gießen, 1998.

## Literaturo 
• Domingos Cardoso, Luciano P. de Queiroz, R. Toby Pennington, Haroldo C. de Lima, Émile Fonty, Martin F. Wojciechowski, Matt Lavin: *Revisiting the phylogeny of papilionoid legumes: New insights from comprehensively sampled early-branching lineages.* In: *American Journal of Botany.* Band 99, Nr. 12, 2012, S. 1991–2013,


Kategorio:Fabacoj