open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orkadoj

La **Orkadoj** ( [okni ajlendz]) estas insularo norde de la Skota ĉeflando, sude de Ŝetlandaj Insuloj. Ĝi konsistas el pli ol 70 insuloj, insuletoj, post la markolo Pentland Firth, kiu larĝas 32&nbsp;km. Ĝi apartenas al Skotlando kaj pli precize al la Nordaj Insuloj. 

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Krome ĝi konsideriĝas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando.

Mainland havas du urbojn: Kirkwall kaj Stromness. Kirkwall estas iama reĝa urbo kaj administra centro de la insularo. Vizitendas estas ankaŭ la mallarĝaj stratetoj, katedralo Sankta Magnus, episkopa palaco, restaĵoj de palaco de la skotaj grafoj, malnovaj konstruaĵoj.

## Historio 
La Orkadoj estis menciitaj en la antikva klasika literaturo kiel *Orcades*, sed la loko estis loĝata jam pli frue. Oni trovis starigitajn ŝtonojn (megalitojn) spurojn de praepokaj komunumoj. Sur la okcidenta bordo de la insulo Mainland troviĝas la komunumo Skara Brae, kiun malkaŝis tempestoj el la sablodunoj. Ĝi estas la plej kompleta malfrua novŝtonepoka arkeologiaĵo.

La vikingoj okupis la insulojn en la 8-a jarcento, kie ili setlis en la 9-a jarcento. Post ili okupis la insulojn danoj. La Orkadoj kaj la Ŝetland-insuloj - kiel fianĉinaj donacoj - venis en posedon de la skota reĝo en 1472, kiam Jakobo la 3-a geedziĝis kun la dana princino Margito.

## Geografio 
La surfacon de la Orkadoj formis la glacio, glaĉero, kiu elformis malaltan montetaron. Sur la insulo apenaŭ kreskas arbo.

La plej granda insulo de la Orkadoj estas la **Mainland** (alinome Pomona), kies du partojn interligas terkolo (larĝa de ĉirkaŭ 1,5&nbsp;km) inter Kirkwall kaj Scapa Flow. Tie estas la Broch de Gurness.

East Mainland estas interligita per digo al la sudaj insuloj Burray kaj South Ronaldsay. Scapa Flow estis mararmea bazo dum la du mondmilitoj.

## Ekonomio 
La agroj de la teritorio estas produktemaj, oni kultivas ĉefe furaĝplantojn kaj bredas bovojn, porkojn kaj kortobirdojn. La fiŝkaptado ne tiel gravas kiel sur la Ŝetlandoj.

Oni kondukis naftotubojn al komunumo Flotta (Scapa Flow), kiu donis laborlokojn por la lokaj loĝantoj.

Aertrafiko okazas el Aberdeen kaj Inverness al Kirkwall. Pramoj trafikas al Scrabster, Aberdeen kaj al la Ŝetland-insuloj.

### Lingvo 
La origina(j) lingvo(j) nekonatas: aŭ estis unu aŭ pliaj Pikta, P-kelta aŭ eĉ Q-kelta dialekto(j). Post la eksetlado de la vikingoj ĉiu originala dialekto malaperis senspure, anstataŭigate de Norena lingvo kaj ties posta formo Norno. Dum la 18-a jarcento Nornon fine anstataŭigis la Skota, kiu nuntempe estas anstataŭigata de la Angla.

## Partneraj rilatoj 
La insularo havas amikajn rilatojn interalie kun
* 20px la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino en Germanio

## Vidu ankaŭ 
* Britaj Insuloj
* Sudaj Orkadoj


Kategorio:Konsiliaj areoj de Skotlando
Ordinacio

[eta|[Ordinacio|Ordinado de Sankta Johano el Matha, pentraĵo de Vincento Karduĉo en Prado-Muzeo.]]
**Ordinacio** aŭ **ordino** estas sakramento de Kristanismo kiu faras viron diakono, sacerdoto aŭ episkopo. Ordinacio estas unu el la sep katolikaj kaj ortodoksaj sakramentoj.

En Roma Katolikismo, virinoj ne povas ordiniĝi. En la okcidentaj partoj de la Katolika eklezio, al kiu apartenas 98% da Katolikoj, edziĝintaj viroj rajtas fariĝi diakonoj, sed ne sacerdotoj aŭ episkopoj. Ordinado estas unu el la sep katolikaj sakramentoj.

En Ortodoksismo kaj en la Katolikaj eklezioj en orientaj landoj, edziĝintaj viroj rajtas fariĝi diakonoj aŭ sacerdotoj, sed ne episkopoj (kiuj kutime estas monaĥoj). En kaj Katolikismo kaj Ortodoksismo, jam ordinitaj viroj ne rajtas edziĝi, escepte kiam specialan escepton permesas episkopo. En la okcidentaj partoj de la Katolika eklezio, tia escepto ordinare okazus nur post kiam episkopo ordonus, ke tiu sacerdoto ne plu faru sacerdotajn devojn.

En Anglikanismo, la tri ordoj povas edziĝi, kaj en Nordameriko povas esti virinoj. En Britio, virinoj povas esti ordinitaj diakonoj kaj sacerdotoj, sed nur viroj povas esti episkopoj.

Protestantismo ne konsideras ordinon kiel sakramenton; ili tamen havas samtipan riton.

## Vidu ankaŭ 
* Majoraj ordinoj
* Minoraj ordinoj
* Pastro
* Sacerdoteco

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Kristana kultado
Kategorio:Sakramentoj
Olimpanoj

eta|La Olimpaj dioj de Monsiau, fine de la 18-a jarcento.
En helena mitologio, la **olimpanoj** estas grupo aŭ rondo de 12 dioj, kiuj regis la mondon post la renverso de la titanoj. La nomo "olimpano" venas de ilia mitologia loĝejo, la nuba Monto Olimpo. En tiu di-aro estas Zeŭso, Posejdono, Hera, Demetra, Apolono, Artemisa, Atena, Areso, Afrodita, Hermeso, Hefesto kaj Hestia, kies la ĉefo el ili estis Zeŭso.

## Vidu ankaŭ 
* Genealogia arbo de la grekaj dioj
* Listo de Romiaj diaĵoj
* Templo de Olimpia Zeŭso (Ateno)
Nomscienco

**Nomscienco** (aŭ **onomastiko**, el la malnovgreka ὄνομα [Onoma] = "nomo") estas branĉo de lingvoscienco, kiu studas kaj esploras proprajn nomojn, ilian devenon, evoluon kaj signifon laŭ lingva vidpunkto. Subfakoj de la nomscienco estas interalie la homnomscienco kaj la loknomscienco.

Kategorio:Nomoj
Kategorio:Nomscienco
Omaho

**Omaho** (, prononcas pli-malpli "O'-ma-ha") estas la plej granda urbo en la ŝtato Nebrasko, Usono. Omaha situas en la orienta parto de la ŝtato, apud la Rivero Misuro.
* **Koordinatoj:** 
Je 2000, Omaha havis  loĝantojn. La urbo Omaha nomiĝis pro la indiana tribo, kiu antaŭe loĝis apude.

Berkshire Hathaway Inc. (IFA: /ˈbɜːrkʃər/) estas usona - plurnacia konzerno posedata de la miliardulo Warren Buffett, kies oficejoj situas en Omaho.

En Omaho estas la sidejo de Union Pacific Railroad.

## Famuloj 
* Ödön Borsos-Nachtnébel, hungara patologo

550px|eta|maldekstre|Panorama vido de la urbocentro

Kategorio:Urboj de Nebrasko
Oligarĥio

**Oligarĥio**, foje neoficiale ankaŭ literumata **oligarkio**, estas la regado fare de malmulte da homoj; la potencon posedas malplimulto.
*(Etimologie : greka - *oligoi* malmultoj, *arkhê* regado.)*

Oni povas distingi plurajn subformojn de oligarĥio&nbsp;:

; • **Aristokratio.** : Ĝi estas la regado fare de sociala kategorio kiu supoze arigas la plejbonulojn. Aristokratio do baziĝas sur elitisma konceptado de la potenco. Laŭlitere, aristokratio signifas *regado fare de la plejbonuloj*.

; • **Plutokratio.** : Plutokratio estas la registara formo, en kiu la potencon posedas la plej riĉaj homoj. La retenita kriterio estas la persona riĉaĵo, ĉar oni konsideras, ke la plej riĉaj homoj estas tiuj, kies intereso ja estas la stabileco kaj la bona administrado de la reĝimo.

; • **Partikratio.** : Ĝi estas la reĝimo, en kiu la potencon mantenas la estroj de la politikaj partioj. Partikratio estas deviita formo de demokratio, en kiu la potencon konfiskas la kategorio estranta la politikaj partioj (koalicia sistemo).

## Vidu ankaŭ 
* Oligarĥo 
* Komerca magnato (Tajkuno)
* Plutokratio

## Referencoj 

Kategorio:Reĝimoj
Overiselo

**Overiselo** aŭ **Overejselo** (nederlande *Overijssel* [overEJsl], IFA: ; malaltsakse *Oaveriessel* [overIsl], IFA: ) estas unu el la 12 provincoj de Nederlando. Ĝi situas en la oriento de la lando. La nederlanda nomo estas kunmetaĵo de la prepozicio "over" (*trans*) kaj la propra nomo de la rivero Iselo (nederlande *IJssel*).

## Regionoj 
Overiselo konsistas el tri regionoj:
* Kop van Overijssel
* Salland
* Twente (*Tvento*)

## Komunumoj 
 meza

## Geografiaj elementoj
* Nacia Parko Weerribben-Wieden

## Fotaro 

Dosiero:Zwolle Grote Markt 2006.JPG
Dosiero:Bergkerk Deventer vanuit Bergstraat.jpg
Dosiero:Kerk Kampen.jpg
Dosiero:Sallandse Heuvelrug(1).jpg
Dosiero:Vecht bij Hardenberg.jpg
Dosiero:Giethoorn.jpg
Dosiero:Huize Almelo.jpg
Dosiero:Hellendoorn.jpg
Dosiero:Steenwijk centrum van boven.jpg
Dosiero:Martinustoren Losser.jpg
Dosiero:Watertoren jannink 1900.jpg
Dosiero:St.LambertuskerkHeemse.JPG
Dosiero:Ommen.jpg
Dosiero:20130821 ecoduct de Borkeld A1.jpg
Dosiero:Baken overijssel1.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Flago de Overiselo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Provincoj de Nederlando
Organizaĵo por Afrika Unueco

La **Organizaĵo por Afrika Unueco** (OAU, aŭ *OUA* laŭ la franca nomo) establiĝis la 25-an de majo, 1963. Je la 8-a de junio, 2002, la organizaĵo eksiĝis kaj anstataŭiĝis per la Afrika Unio.

Ĝia celo estis instigi la unuecon kaj solidarecon de la afrikaj ŝtatoj kaj agi kiel kolektiva voĉo por la kontinento. Ĝi dediĉis sin al la elradikigo de koloniismo kaj establis Liberigo-Komitaton por asisti sendependecajn movadojn.

Ĝi establiĝis en Adis-Abebo en Etiopio, kie restas ĝia ĉef-oficejo, kaj kie subskribis la Ĉarton de la Organizaĵo 32 sendependaj afrikaj ŝtatoj. Je ĝia fino, 53 el la 54 landoj en Afriko estis membroj. Maroko eliĝis en 1985 post la aliĝo de Araba Demokratia Sahara Respubliko, kiu reklamacias Okcidentan Saharon.

Kiel la UN, la OAU estis pli diskutejo kun morala potenco ol vera forto.

## Vidu ankaŭ
* Afrika Ĉarto pri Homaj kaj Popolaj Rajtoj
* Himno de la Afrika Unio
* Internacia Tago de la Afrika Infano
* Tago de Afriko
* Monda Tago de Rifuĝintoj

Kategorio:Iamaj internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Politiko de Afriko
Kategorio:Panafrikanismaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1963
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 2002
Kategorio:Adisabebo
Osako

eta|Vido al Osako
eta|dekstre|250px|Osaka burgo
eta|dekstre|250px|Konstruaĵo Sky Building en Umeda
**Osako** ( [Oosaka] ), aŭ *La urbo Osaka* ( [Oosaka-ŝi]), industria havenurbo en okcidenta Japanio. Ĝi situas ĉe la okcident-suda marbordo de la ĉefinsulo Honŝuo, en la samnoma gubernio Osako. Nun laŭ loĝantaro ĝi estas la tria japania urbo post Tokio kaj Jokohamo. La teritorio sitas borde de la osaka golfo, parto de la setinterna maro de la pacifika oceano.

## Historio
Osako estis ĉefurbo kaj vicĉefurbo de Japanio en antikva tempo (7a kaj 8a jc.). Ĝi restis la dua plej granda kaj la unua plej granda industria urbo en Japanio ekde la 16a jc. ĝis meze de la 20a jc. 

Osako estis fama pro sia interplektita reto de riveroj kaj kanaletoj, kiuj fluas tra la urbo, kaj pro la multeco de pontoj. Oni pro tio alinomis ĝin 'Urbo de okcent ok pontoj'. Multaj el la kanaletoj estis tamen talusitaj dum la intensa industriiĝo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.

''Expo '70'' estis la nomo de la Universala Ekspozicio, kiu okazis en Sujta (ĉirkaŭurbo de Osako) de 14-a de marto ĝis 13-a de septembro 1970. 

## Vidindaĵoj 
* Arta Muzeo de Osako
* Nacia Muzeo de Internacia Arto

## Edukado 
En la urbo lokas kelkaj universitatoj:
* Universitato de Osako
* Universitato de Kansajo

## Sporto
* Cerezo Osaka

## Famaj loĝantoj 
* Ogata Tomosaburo
* Kobajaŝi Mokiĉi

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tajheja Megalopolo
* Osako (kastelo)
* Plej grandaj urboj (laŭ enloĝantaro)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Honŝuo
Kategorio:Milionurboj
Organo

[eta|dekstra|La [hepato de ŝafo. La hepato estas unu el la ĉefaj organoj de la korpo.]]
[eta|dekstra|La floro estas la reprodukta organo de [Angiospermoj. Tiu floro de *Hibiscus* estas hermafrodita, kaj ĝi enhavas stamenon kaj karpelaron.]]
La **organo** estas distingebla regiono de ĉeloj en multĉela organismo, kiuj faras distingeblan funkcion. Organoj en la homa korpo (vidu homa anatomio) inkluzivas la koron, pulmojn, cerbon, stomakon, lienon, pankreason, renojn, hepaton, intestojn, uteron, vezikon, ktp. Kelkaj konsideras la haŭton esti la plej granda organo en la homa korpo.

## Plantorganoj 
**Plantorgano** estas funkcia, sed ne nur morfologia klasigebla parto de la planto. Unuarange tio estas la diversaj tigaj-, foliaj- kaj radiktipoj kaj ties partoj krome ties metamorfozoj.

La plantorganoj servas al la jenaj ĉefaj taskoj
* ŝtofinterŝanĝo,
* substanc-/energistokado,
* metabolismo,
* datentransigo (ekscittransigo, ekscitprezento) kaj
* fizika separiĝo kontraŭ la medio.

### Tigo 
* vaskulaj faskoj, por la transporto de akvo kaj nutraĵoj
* ŝelo kiel mekanika protekto
* filokladio metamorfozo de la tigo cele al la fotosintezo

### Folio 
* florfolioj cele al la seksa reproduktado
* folioj por la fotosintezo

### Radiko 
* tuberoj kiel rezervorganoj
* aktinorizo por kreo de ejo por nitrogenfiksantaj bakterioj
* radikharoj por adsorbi akvon kaj nutraĵojn

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Medicino
* Organismo
* Organkomerco
* Planta histo


Kategorio:Plantomorfologio
Organeto

**Organeto** aŭ **organelo** estas termino de la biologio de ĉeloj, kiu signifas iun ajn el multaj specoj de subĉelaj strukturoj, tradicie identigitaj per iu formo de mikroskopo.

Kelkaj organeloj plej verŝajne originis de endosimbiota bakterio:
* kloroplasto
* mitokondrio

Inter aliaj organeloj estas:
* endoplasma retikulo
* Golĝi-aparato
* lizosomo
* ĉelkerno
* peroksisomo
* vakuolo
* veziketo

Aliaj rilataj strukturoj:
* flagelo
* ribosomo
* citosolo
* endomembrana sistemo

Kategorio:Ĉelbiologio
Kategorio:Anatomio
Okcident-nordia lingvaro

Lingvo > Lingvaj familioj > Hindeŭropa > Ĝermana > Nordĝermana > Okcident-nordia lingvaro
----

La **Okcident-nordia lingvaro** estas subgrupo de la Nordĝermana lingvaro kiu ankaŭ ampleksas la Orient-nordian.

**Lingvoj:** Islanda - Feroa - Norvega 
***Mortintaj lingvoj:*** Norena (pralingvo de la ceteraj) - Norna

Unu el la plej trafaj malsimiloj inter la du grupoj estas, ke la plejparto de la praaj diftongoj monoftongiĝis en la orienta (krom la gotlanda), dum konservis ilin la okcidenta:

***Norvege, islande, feroe:*** *stein(n)* ("ŝtono") - ***dane, svede:*** *sten* (sed ***gotlande:*** *stain*)

***Norvege:*** *hauk* ("akcipitro"); ***islande, feroe:*** *haukur* - ***dane:*** *høg*; ***svede:*** *hök*  (sed ***gotlande:*** *hauk*)

***Norvege:*** *øy* ("insulo"); ***islande:*** *ey*; ***feroe:*** *oy* - ***dane:*** *ø*; ***svede:*** *ö*  (sed ***gotlande:*** *åi*)

Ankaŭ konservis tri gramatikajn genrojn la okcidenta, praktike perditaj oriente (krom en la gotlanda).

Ĉiukaze, la norvega multpli evoluis ol arkaikecaj feroa kaj islanda, kiuj male al ĝi ne estas interkompreneblaj por Danoj kaj Svedoj.
Tial, kelkaj lingvistoj distingas anstataŭe inter **Skandinava** kaj **Atlantika** lingvaroj Nord-Ĝermanaj.
Orient-nordia lingvaro

La **Orient-nordia lingvaro** estas subgrupo de la Nordĝermana lingvaro kiu ankaŭ ampleksas la Okcident-nordian.

**Lingvoj:** Dana - Gotlanda - Sveda

Unu el la plej trafaj malsimiloj inter la du grupoj estas, ke la plejparto de la praaj diftongoj monoftongiĝis en la dana kaj sveda normlingvoj, dum konservis ilin la okcidentaj lingvoj; kelkaj sudsvedaj/orientdanaj dialektoj kaj la gotlanda lingvo tamen ofte konservis la diftongojn kaj eĉ lanĉis novajn.
Ekzemplojn vidu je Okcident-nordia lingvaro.

La danaj kaj svedaj normlingvoj (ne ĉiuj dialektoj) iom post iom perdis la diferencon inter ina kaj vira genroj de la Praskandinavia lingvo, sed tamen restas laŭgenra vort-pronomigo en la sveda. La gotlanda konservas la tri genrojn, kun apartaj formoj de la adjektivoj (por "varma" ekzemple vire *varmar*, ine *varm*, neŭtre *varmt*).

Pro la dana 400-jara regno super Norvegio, la vortprovizo de la dana kaj la norvega similecigas ilin unu al la alia pli ol al la sveda; tial multaj lingvistoj ankaŭ juĝas la lingvo-grupigon eksmoda, kaj opinias ke nur ekzistas unu skandinava lingvo, de kiu la interkompreneblaj Dana, Norvega kaj Sveda estas nuraj dialektoj. Aliflanke, la norvega elparolo estas pli simila al la sveda ol al la dana; do kelkaj norvegoj duonŝerce diras ke "ekzistas nur unu skandinava lingvo, sed la danoj elparolas ĝin erare, kaj la svedoj literumas ĝin erare".

Ekzemple: ***dane, norvege:*** *pølse*, ***gotlande:*** *pyls*, ***svede:*** *korv* ("kolbaso")

***dane, norvege:*** *le*, *smile* - ***svede:*** *skratta*, *le* ("ridi", "rideti")

Fojfoje la diferenco estas laŭgenra: ***dane, norvege:*** *krigen* - ***svede:*** *kriget*, ***gotlande:*** *kreige* ("la milito")

...aŭ laŭsignifa: ***dane, norvege:*** *rolig*/*roleg* ("kvieta"), *kunstig* ("artefarita") - ***svede:*** *rolig* ("amuza"), *konstig* ("stranga")
Operacio

La vorto **operacio** povas havi plurajn signifojn:

* Aro da rimedoj, kiujn oni plenumas por akiri celon aŭ tasko, plenumata por funkciado de iu sistemo (maŝino, ofico).
* Komerca operacio - por akiri profiton.
* Operaco (milita operacio) - destinita por sukcesigi atakon aŭ defendon, sed la termino operaco estas preferinda laŭ tiu kunteksto.
* Ĥirurgia operacio - por modifi la staton de organo, aŭ por fortranĉi malsanan nekuraceblan parton de korpo.
* En matematiko, operacio estas ago sur nombroj aŭ aliaj objektoj (aroj, matricoj, ...) por ricevi difinitan rezulton.
* En komputiko, operacio simile estas ago sur nombroj aŭ aliaj objektoj (eĉ signoĉenoj) por ricevi difinitan rezulton.

## Vidu ankaŭ 
* Operatoro (apartigilo)
Ortodoksa preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Karlovy Vary)

La **ortodoksa preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo** (), foje simple nomata "rusa kirko", ĉeĥe *ruský kostel*, estas historia konstruaĵo en la urbo Karlovy Vary de Ĉeĥio. La ĉefa enirejo estas el la strato de Reĝo Georgo (Krále Jiřího). La preĝejo estis konstruita por la rusaj gastoj, kiuj en la 19-a jarcento multe vizitadis nian banejurbon. Finkonstruita ĝi estis en la jaro 1898 sub gvido de arkitekto Gustav Wiedermann. Li ĝin projektis laŭ modelo de malnovrusa preĝejo de Kristo-Savinto en Moskvo-Ostankino. Super la ĉefa enirejo estas turo. La konstruaĵo de la ortodoksa preĝejo havas riĉe formitan fasadon, super la nova estas kvin kupoloj. Ĉiuj kupoloj estis origine kovritaj per kupra lado kaj orumitaj. Sed pro militaj celoj estis en la jaro 1916 ĉiuj kupraj kaj orumitaj tegmentoj deŝiritaj. Anstataŭis ilin nur feraj verde farbitaj tegmentoj. Sur multaj bildkartoj kaj aliaj bildoj tio estis bildigita. Dum la 70-aj kaj 80-aj jaroj de la 20-a jarcento ĝi estis rekonstruita kaj nun denove brilas la orumitaj kupoloj kaj denove estas la preĝejo rigardata kaj admirata. El la strato "Sadová" al la preĝejo ascendas rimarkinda dubraka ŝtuparo. Sur la muro de la ŝtuparo troviĝas la memortabulo - bronza reliefo, kiu memorigas laboron de la rusa caro Petro la 1-a, la Granda, kiam li partoprenis konstruadon de la domo "Ĉe la Pavo" (Tiu ĉi domo staris proksime de loko, kie nun estas la ĉefa kolonaro). La memortabulon oni lokigis ĉi tien en la jaro 1912. La reliefon faris karlovara skulptisto Max Miller, kiu tiutempe vivis en Vieno.

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Karlovy Vary
Karlovy Vary
Karlovy Vary
Karlovy Vary
Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Karlovy Vary)
Proksima Oriento

**Proksima Oriento** aŭ **Proksim-Oriento** estas laŭ kontinenteŭropa nacilingva kompreno la parto de Azio, kiu inkluzivas Malgrand-Azion, Armenan Altebenaĵon, plimulton de Irana Altebenaĵo, Mezopotamion, Arabion, Palestinon kaj apudajn teritoriojn de Orient-Mediteranea bordo. Ĝia areo egalas al proksimume 7,5 milionoj da kvadrataj kilometroj. En la regiono ĉefe estas montaroj kaj ebenaĵoj, dezertoj kaj sekaj stepoj.

## Problemoj pri la termino en Esperanto 
La germanoj distingas inter Proksima Oriento, Mezoriento, (suda Azio, Afganujo kaj ofte ankaŭ Irano) kaj la Fora Oriento (Ĉinujo kaj Japanujo). Por la angloj la proksima oriento komencas jam en Nederlando, do por ili Mezoriento ŝoviĝas iomete pli okcidenten kaj inkluzivas ankaŭ tiujn ŝtatojn kaj regionojn, kiuj por germanoj estas proksima oriento. Ili eĉ nomas la nordafrikajn ŝtatojn mezorientaj. Estas do klare, ke ankaŭ ĉinoj havas alian komprenon pri la ĉieldirekto de la nomataj regionoj. Kaj kompreneble ankaŭ por la loĝantoj de la „Proksima Oriento“ iliaj landoj estas la centro de la mondo.

Naciaj ŝtatoj resp. ties kulturoj kaj lingvoj havas siajn tradiciojn, parte baziĝantaj en la mezepoko, kiam la homoj komprenis la teron kiel plata disko, kaj laŭ tiu iomete malnoviĝinta mondkompreno ili ankoraŭ uzas malnoviĝintajn terminojn. En la germana ekzistas la vortoj „Osten“ kiel nomo por la ĉiela direkto oriento kaj „Orient“, kiu estas preskaŭ samsignifa kun la vorto „Naher Osten“ (okcidenta Azio). La hispanlingvanoj uzas la vortojn „este“ (oriento) kaj „levante“ (laŭvorte la regiono, en kiu la suno leviĝas) por  okcidenta Azio.

Laŭ la supre menciitaj faktoj Esperantistoj, kiuj ja parolas „internacian lingvon“, devas priprensi la uzon de la nacilingvajn konceptojn Oriento, Proksima Oriento, Mezoriento kaj Fora Oriento.
*La konceptoj taŭgas nur en tekstoj, kiuj redonas aŭ citas mezepokan malnoviĝintan mondkomprenon aŭ citas la ideologion de „okcidentumaj“ politikistoj.
*En ĉiuj aliaj kuntekstoj por la konceptoj Oriento, Proksima Oriento, Mezoriento kaj Fora Oriento taŭgas nure la terminoj okcidenta Azio, centra aŭ meza Azio kaj orienta Azio.

## Vidu ankaŭ 
* Arabio
* Mezoriento
* Malgrand-Azio
* Fora Oriento
* Oriento

Kategorio:Proksima Oriento
Kategorio:Regionoj en Azio
Ohio

**Ohio** ( [o-HAJ-o]) estas usona subŝtato. Ĝi fariĝis la 17-a membroŝtato de Usono je la 1-a de marto 1803.

Ĝi ricevis sian nomon pro la seneka vorto por "granda akvo", *ohiːyo‘*, rilate al la Ohio-Rivero, kiu estas apud la suda flanko de la ŝtato.

## Priskribo
[eta|maldekstra|Kanto "Kara Ohio" de [Ann E. Beatty, el Espero internacia; ĉ. 1920]]
Ohio apudas al la Grandaj Lagoj kaj pro tio kaj la kanaloj kaj riveroj, havas gravan ekspedadan industrion. Sed ankaŭ fabrikado por la aŭta industrio estas integra al la ekonomio. Tradicie, la ekonomio en Ohio estas bone balancita inter agrikulturo, industrio, minado kaj komerco.

Ohio estis la unua usona ŝtato, kiu havas oficialan ŝtatan rokkanton, "Hang on Sloopy".

En 1967, Carl B. Stokes elektiĝis kiel urbestro de Klevlando, fariĝante la unua nigra urbestro de granda usona urbo.

En 1970, membroj de la usona Nacia Gvardio pafis kaj mortigis kvar studentojn ĉe Ŝtata Universitato Kent dum manifestacio kontraŭ la milito en Vjetnamio.

## Urbegoj, urboj
* Akron
* Cincinnati
* Cleveland
* Columbus
* Dayton
* Indian Hill
* Lebanon 
* Toledo
* Wapakoneta
* Warren
* Youngstown
* Zanesville

## Vidu ankaŭ
* Fratoj Wright

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Ohio
Oklahomo

**Oklahomo** ( [ok-la-HO-ma]) estas subŝtato de Usono. Ĝi fariĝis la 46-a ŝtato de Usono je la 16-a de novembro 1907. Ĝi estas la 28-a plej multhoma kaj la 20-a plej granda ŝtato. La plej granda urbo kaj la ĉefurbo de la ŝtato estas Oklahomurbo. La dua plej granda urbo estas Tulsa.

En 1830, per la Indiana Formova Akto, la lando de Oklahomo estis donita kiel Indiana Teritorio al la *Kvin Civilizitaj Triboj* de indianoj (Ĉerokoj, Chickasaw, Ĉoktaoj, Creek, kaj Seminoloj) forpelitaj de la sudoriento (dum elirado nomita la Vojo de Larmoj). Ili bone fartis ĝis la Usona Enlanda Milito. Ili subtenis la Konfederacion (iuj eĉ posedis sklavojn) kaj en 1868 Kolonelo George Custer gvidis masakron ĉe la Batalo de Washita. Post dudek jaroj, la registaro abrogaciis siajn traktatajn devigojn kaj malfermis la terenon por setlado.

La nomo de la ŝtato venas el la lingvo de la Ĉoktao-indianoj, venintaj post 1830; en ilia lingvo *Okla* signifas "homoj" kaj *homa* signifas 'ruĝa*.
La nomo do estas traduko de la eŭropana esprimo "ruĝhaŭtulo".

En la 1920-aj jaroj la ŝtato antaŭis la landon je produktado de benzino kaj petrolo.

La du plej longaj riveroj, la Arkansasa Rivero kaj la Ruĝa Rivero, transiras la ŝtaton.

La geografio de Oklahomo montras tipan "patotenilon", mallarĝan elstaraĵon, kiu okcidente etendiĝas inter Teksason kaj Koloradon kaj atingas Nov-Meksikon.

## Vidu ankaŭ
* Oklahoma! (filmo)
* Oklahoma Patotenilo
* universitata reto Oklahoma Ŝtata Universitato

## Eksteraj ligiloj 
*TTT-ejo de Oklahomo en la angla http://www.state.ok.us''

!
Kategorio:Subŝtatoj de Usono
Oregono

eta|dekstra|Mapo de Oregono**Oregono** (angle *Oregon* [OR-e-gan]) estas subŝtato de Usono. Ĝi fariĝis la 33-a usona subŝtato la 14-an de februaro 1859.

Post la malkresko de pelt-komerco, ligno fariĝis la ĉefa industrio de la ŝtato. Lastatempe, komputilaj firmaoj forlasante Kalifornion por pli bona etoso translokiĝis al Oregono kie ili kontribuas al la ekonomio.

La ŝtato tradicie estas politike progresema. Ĝi estas unu el la plej aktivaj ŝtatoj en la natur-protektada movado.

Pluraj indiĝenaj lingvoj estas parolataj en Oregono (krom la angla lingvo kaj aliaj lingvoj de enmigrintoj lastatempaj); pluraj aliaj iam parolitaj lingvoj de Oregono ne plu havas vivantajn parolantojn.

## Urboj 
* Portland
* Salem
* Eugene
* Gresham
* Hillsboro
* Beaverton
* Roseburg

### Aliaj setlejoj 
* Brookings

## Geografio 
Monto Hood (angle *Mount Hood*; ĉinuke ''Wy'east'') estas dormanta sed eventuale erupcionta vulkano en la norda parto de Oregono. Ĝia plej alta pinto altas ĉirkaŭ 3429 metrojn super la oceana marnivelo.

Kabo Foulweather (Kabo Veteraĉo) estas elstaraĵo el bazalto 150 m al la Pacifika Oceano en la centra marbordo de Oregono en la Kantono Lincoln sude de la golfo kaj urbo Depoe Bay. La kabo estas fama kiel la unua elstaraĵo en la nordokcidenta marbordo de Nova Albiono (laŭ la tiama nomo) kiu estis vidata kaj nomita de la kapitano James Cook, dum sia tria vojaĝo mondoĉirkaŭa.

## Servoj 
* Universitato de Oregono

## Vidu ankaŭ 
* Oregona teritorio
* Oregona traktato

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo ĉefa de ŝtato de Oregono
* Popolnombrado usona 
* Mapoj de la kantonoj oregonaj 
* Oregona klimato.  

!
Orienta Azio

[eta|300px|Divido de Azio laŭ [Unuiĝintaj Nacioj|UN:

]]

**Orienta Azio** estas parto de Azio, ĉe la bordoj de Pacifiko, en la modera, subtropika kaj tropika zonoj inter 20–60° (norda latitudo). Ĝi estas karakterizata per montara reliefo kun vastegaj ebenaĵoj. La klimato estas musona. La natura vegetaĵaro en la nordo estas larĝfolia kaj miksa arbaro, en la sudo — subtropika kaj tropika. La regiono inkluzivas orientajn partojn de Rusio, Mongolion, Ĉinion, Japanion, Nord-Koreion, Sud-Koreion kaj Vjetnamion.

:**Noto:** En diversaj tekstoj oni trovas la terminon *Fora Oriento* (angle: Far East, france: Extreme Orient) en la senco de Orienta Azio. Komparu al: *Proksima Oriento* (angle: Middle East, france: Levant)— Sud-Okcidenta Azio.

Dosiero:LocationEastAsia.PNG|
Dosiero:Topographic90deg N0E90.png|
Dosiero:East Asia (Geog).PNG|

## Vidu ankaŭ 
* Mez-Azio
* Orientaj religioj
* Sud-Orienta Azio
* *Historio por malfermi estontecon*

## Literaturo 
* *Historio por malfermi estontecon. Moderna Historio de Ĉinio, Japanio kaj Koreio*, Ĉina Fremdlingva Eldonejo 2007, ISBN 978-7-119-04842-0.


Kategorio:Regionoj en Azio
O Canada

alternative=O Canada.svg|eta|O Canada
**O Canada** (Ho Kanado) estas la nacia himno de Kanado. La muziko estis komponita de Calixa Lavallée. La unua versio de la teksto estis en la franca, kaj estis komponita de Sir Adolphe-Basile Routhillier kiel kanto por la franckanada popolo. Ĝi unue kantiĝis je la 24a de junio (Sankt-Johan-Baptist-festo), 1880. La aktualan anglalingvan version verkis Robert Stanley Weir en 1908. La kanto proklamiĝis la nacia himno 1-an de julio en 1980.

Post longa disputado politika kaj socia, En 2018 la Kanada Parlamento voĉdonis ŝanĝi la nacian himnon (anglan version), per unu vorto ĉe la tria linio, por igi ĝin sekse egala. 

La teksto en la franca:

La angla versio estas:

## En Esperanto
Esperanta versio aperis jene:

**Kanado vi (O Canada)**

Kanado vi, karega hejmoland',
de mar' al mar' sonadu nia kant'!
Lando de acer' kaj kastoro,
vi malplena, vasta nord',
ni gardu kune en harmoni'
liberon fieran de vi!
Kanado vi, por chiu hom'
kun bonvolem'
malfermas pordon vi.
Ni amas kune vin en harmoni'!

Tradukita en Esperanton
de Vilma Sindona Eichholz
(*Ottawa Citizen*, sabato, 5 junio 1999, 
enarkivigita laŭ Reta Bulteno de KEA che archive.org)

Krome la muzikaĵo God save the Queen servas kiel reĝa himno de Kanado. Por tiu uzo ankaŭ ĉi tiu himno ricevis aldonan, franclingvan tekston.

Kanado
Kategorio:Naciaj simboloj de Kanado
Oseta lingvo

**La oseta lingvo** ( [iRON avĴAG]) estas parolata ĉefe en Nord-Osetio (jure rusa lando) kaj Sud-Osetio (kie ĝi estas rekonita oficiala lingvo), signifaj diasporoj ekzistas ankaŭ en Moskvo, Peterburgo, Toronto kaj kelkaj aliaj grandaj urboj de la mondo. Entute estas ĉirkaŭ 500 mil parolantoj.

## Esploroj 
La esplorado de la oseta lingvo ekhavis sian fundamenton en la 18-a jarcento, kiam vojaĝantoj verkis siajn impresojn pri vizitoj en Osetion. Inter ili N. Vitsen, I. A. Guldenstedt, J. Reineggs. La plej grava kontribuo iĝis verko de la germana orientisto von Klaprot *Vojaĝo en Kaŭkazio kaj Kartvelio* (eldonita en 1812). Von Klaprot estis la unua por eldiri supozon pri genealogia ligiteco inter la oseta kaj la alana lingvoj kaj difinis la digoran idiomon kiel dialekton de la oseta lingvo, sed ne aparta lingvo.

Inter la plej famaj esplorintoj de la oseta lingvo estas:
* Andreas Sjögren (kreinto de la unua alfabeto, 19-a jarcento),
* Vsevolod Miller (aŭtoro de la "Осетинские этюды"/"Osetaj Studoj"),
* Vaso Abajev (i. a. aŭtoro de la 4-voluma "Histori-etimologia vortaro de la oseta lingvo", 1957-1989).

## Vidu ankaŭ 
* Osetlingva Vikipedio
* Magomet Isajev
* Alanoj
* Latinliterigo en Sovetunio
* Lingvistiko
* Listo de lingvoj
* Lingva familio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Vjaĉeslav (Slavik) Ivanov : Kaŭkazio : La oseta lingvo,  *Monato*, 2003/01, p.&nbsp;24.
* «Осетинский язык он-лайн». Aro de materialoj por studantoj de la oseta (ru, en, fr)
* kompilo de 22 diverslingvaj versioj de la historia himno de Sovetunio, grandparte la origina stalinisma, iuj versioj ankaŭ pli modernaj, ekzemple la ukraina parodia, ankaŭ muzike variigitaj kiel la japana aŭ hebrea, sed grandparte impresa gamo: en la rusa (pусский), ukraina (yкраїнська), tatara (tатар), ĉuvaŝa (чăвашла), maria (mарий), erzja (эрзянь), oseta (ирон), estona (eesti), latva (latviešu valoda), litova (lietuvių kalba), hungara (magyar), germana (deutsch), finna (suomi), angla (english), japana (日本語), hebrea (עברית), ĉina (中文), korea (한국어), hispana (español), brazila portugala (português brasileiro), pola (polski) kaj aldone en historia rusa germana (wolgadeutsch)


Kategorio:Irana lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Rusio
Kategorio:Lingvoj de Kartvelio
Kategorio:Osetio
Oktobro

**Oktobro** () estas la deka monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 31 tagojn. Ĝia nomo devenas de la fakto, ke ĝi estis la oka monato de la romia kalendaro, dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Oktobro estas monato de la aŭtuno en la Norda hemisfero kaj de la printempo en la Suda hemisfero. La signoj de la Zodiako en oktobro estas Pesilo kaj Skorpio.

Oktobro venas post septembro kaj antaŭ novembro.

Oktobro komenciĝas per la sama semajntago kiel januaro, krom en superjaro.

eta|240px|maldekstra|Oktobroel hor-libro de l' duko de Berry
eta|212px|Vinber-rikolto

Kategorio:Monatoj
Ordono de la Diino

La **Ordono de la Diino** estas tradicia inspiriga teksto uzata en la novpaganisma religio Viko.  Pluraj versioj ekzistas, tamen ĉiuj havas la saman temon, ke Ordono doniĝis de Diino al siaj admirantoj.  La plej bone konata versio estas tiu, kiun skribis Gerald Gardner, kaj reskribis Doreen Valiente dum la 1950-aj jaroj.  Ĝi estas parto de la Libro de Ombroj de Gardnerian tradicio de Viko.

Kelkaj nesamaj versioj de vika **Ordono de la Dio** kreiĝis por esti akompananto de la Ordono de la Diino.

La Ordono de la Diino estas senkopirajta teksto, kaj ekzistas Esperanta traduko, kiun faris Meteo MCLAUGHLIN.

## Traduko
La Ordono de la Diino konsistas el du partoj: La Vortoj de la Patrino, kaj La Vortoj de la Stel-Diino.

Sekvas la traduko kiun faris Mateo MCLAUGHLIN.

### La Vortoj de la Patrino
*Aŭskultu la vortojn de la Granda Patrino, kiu estas nomita inter homoj Artemis, Astarta, Diona, Melusina, Afrodita, Keridven, Diana, Arionrod, Briĝid, kaj per multaj aliaj nomoj:*

"Kiam ajn vi bezonas ion, unufoje en la monato, prefere en plenluno, vi kunvenu en iun sekretan lokon kaj adoru la spiriton de Mi, Kiu estas la Reĝino de ĉiuj saĝuloj. Vi estu liberaj de sklaveco, kaj kiel pruvo, ke vi estas liberaj, vi estu nudaj dum viaj ritoj. Kantu, bankedu, dancu, muziku, kaj amoru, en Mia ĉeesto, ĉar Mia estas la ekstazo de la spirito kaj Mia estas ankaŭ ĝojo sur la Tero. Ĉar Mia leĝo estas amo al ĉiuj estuloj, kaj Mia estas la sekreto, kiu malfermas la pordon de juneco, kaj Mia estas la kaliko de vino de vivo, kiu estas la Kaldrono de Keridven, kiu estas la Sankta Gralo de senmorteco. Mi donas la scion de la eterna spirito, kaj trans morto Mi donas pacon kaj liberecon kaj reunuiĝon kun tiuj, kiuj iris antaŭe. Mi postulas neniun oferon, ĉar Mi estas la patrino de ĉio kaj Mia amo estas verŝata sur la Teron."

### La Vortoj de la Stel-Diino
*Aŭskultu la vortojn de la Stel-Diino, kies piedpolvo estas la civitanoj de la ĉielo, kies korpo ĉirkaŭas la universon:*

"Mi, Kiu estas la beleco de la verda Tero, kaj la blanka Luno inter la steloj, kaj la misteroj de la akvoj, Mi vokas viajn animojn leviĝi kaj veni al Mi. Ĉar Mi estas la animo de naturo, kiu donas vivon al la universo. Ĉiuj aĵoj devenas el Mi, kaj ili devas reiri al Mi. Adorado de mi estu en la koro kiu ĝojas, ĉar ĉiuj agoj de amo kaj plezuro estas Miaj ritoj. Beleco, forteco, potenco, kompato, honoro, humileco, ridado, kaj fido estu en vi. Vi kiu serĉas koni Min, sciu, ke viaj serĉadoj kaj sopiroj ne sukcesos, krom se vi scias la Misteron: se tion, kion vi serĉas, vi ne trovas en vi mem, vi neniam ĝin trovos ekstere. Ĉar Mi estis kun vi depost la eko, kaj Mi estas tio, kiu estas atinginta fine de la deziro."

## Vidu ankaŭ
*Viko
*Vika Sentenco
*Novpaganismo

Kategorio:Viko
Orinda (Kalifornio)

**Orinda** estas malgranda urbo en Norda Kalifornio, situanta oriente de la Golfo de San-Francisko, en Kantono Contra Costa. Ĝi estas orienta de Berklio kaj okcidenta de Walnut Creek.eta|dekstra|Orinda Teatro dumnokteLa urbo estas hejmo de malgranda aro de komputilaj firmaoj. Ekzemple, SIM-CITY konstruiĝis en Orinda-o, kiam MAXXIS havis oficejojn en la teatra kvadrato. DANTZ havis fondan oficejon en la urbeto.

Vojaĝado al Orinda estas simpla. Rapida fervojo (BART) iras al Orinda-o de San-Francisko, Walnut Creek, la Flughaveno Oakland kaj la Flughaveno San-Francisko. Granda senpaga ŝoseo (la 24) iras tra la urbo.

## Geografio 
La urbo havas tutan areon de 32,7 km² (12,6 mejloj²). 32,6 km² (12,6 mejloj²) de ĝi estas tero kaj 0,1 km² (0,04 mejloj²) de ĝi estas akvo. De la tuta areo estas 0,32 % akvo.

## Demografioj 
Laŭ la popolnombrado de 2000 17.599 homoj, 6.596 domanaroj kaj 5.243 familioj loĝas en la urbo. La loĝantara denseco estas 539,7/km² (1.398,2/mejlo²). Estas 6.744 komadaj unitoj ĉe mezanombra denseco de 206,8/km² (535,8/mejlo²). La rasa konsisto de la urbo estas 86,63 % da blankuloj, 0,47 % da nigruloj aŭ (afroamerikuloj), 0,15 % da indiĝenoj, 9,24 % da azianoj, 0,68 % de aliaj rasaj kaj 2,84 % da du- aŭ plur-rasaj.

## Famuloj 
* Owsley Stanley, kemiisto fabrikinda LSD.

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Contra Costa
Origano

La **origano** (*Origanum* el lamiacoj) estas genro de aromaj plantoj.

Estas 36 specioj el Eŭropo, Azio kaj la mediteraneaj regionoj, pluraj kultivataj por medicino, spicado kaj ornamo, inter aliaj diktamno-origano (vidu la suban foton), majorano (vidu la suban foton) kaj la ordinara origano (vidu la suban foton).
eta|maldekstra|La ilustraĵo de ordinara origano

## Bildaro

Dosiero:Origanum vulgare - harilik pune.jpg|Floranta ordinara origano
Dosiero:Oregano-spice.jpg|origano-spicaĵo
Dosiero:Oregano.jpg|Origano kreskanta en kampo
Dosiero:Origanum vulgare.jpg|Floranta ordinara origano

## Kemiaĵoj
Timolo aŭ **kamforo de timiano** estas kristala senkolora substanco kun karakteriza akre agrabla odoro trovata en naturo ĉefe en la esencoleoj de *Thymus vulgaris* kaj *Origanum vulgare*. Timolo apartenas al la grupo de la terpenoj. La timianoleo enhavas ĉirkaŭ 20 ĝis 30% da timolo, kiu ankaŭ estas sintezebla. Timolo estas substanco kun proprecoj baktericidaj, antisepsaj kaj antifungaj.

**Majorano** (*Origanum majorana*) botanike apartenas al la lamiacoj.

En kuirarto uzatas la folioj de la planto kiel spico. Majorano fajnigas ĉefe grasajn viandaĵojn, kolbasojn, terpomaĵojn (ekz. rostitajn terpomojn) kaj saŭcojn.
eta|maldekstra|La *Origanum dictamnus*
eta|maldekstra|La *Origanum syriacum*

## Bildgalerio 

Dosiero:Marjolaine.jpg|
Dosiero:Biene an Majoran.png|Abelo sur la floro de majorano.

## Referencoj 
Kategorio:Lamiacoj
Leĝo de Omo

eta|dekstra|280px|
[eta|dekstra|La [rezistilo *R*,  kurento *I* kaj  tensio *U*]]
La **leĝo de Omo** (nomita por ĝia elkovrinto Georg Ohm) konstatas, ke la proporcio de la elektra tensio (diferenco de la potencialoj) inter la ekstremaĵoj de konduktilo (aŭ rezistilo) rilate al la elektra kurento trafluanta ĝin estas konstanta, se la temperaturo ne ŝanĝiĝas.

Georg Ohm formulis du leĝojn kiuj estas nomataj **leĝoj de Omo**.

## Unua leĝo de Omo 
La unua leĝo de Omo esprimas la proporcion inter la elektra tensio kaj la elektra kurento. Ĝi estas priskribita per la matematika formulo:

:R=\frac{U}{I}

kie U estas la tensio (esprimita en volto) inter la ekstremaĵoj de la konduktilo, kaj I estas la elektra kurento trafluanta ĝin.

## Dua leĝo de Omo 
La dua leĝo de Omo permesas kalkuli la elektran rezistancon de konduktilo, se vi scias la karakterizojn fizikan kaj ĝeometran. Ĝi estas priskribita per la matematika formulo:

:R=\rho \frac{l}{A}

kie l estas la longo de la konduktilo (esprimita laŭ metroj), A ĝia sekcio (esprimita de la kvadratoj de metroj ), kaj \rho estas parametro, kiu dependas je la konduktilo kaj la temperaturo.

## Vidu ankaŭ 
* Elektra rezistanco

## Eksteraj ligiloj 
* "La oma leĝo"  kun reta kalkulo (*dane*)
* "Malmulto pri la oma leĝo kaj nombroj"  (*dane*)
*  (*angle*)

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Elektrotekniko
Flughaveno O'Hare

'''Flughaveno O'Hare'* (*Chicago-O'Hare International Airport*) estas la plej uzata flughaveno en Usono, de tempo al tempo eĉ en la mondo. Malfermiĝis dum la 1930-aj jaroj sub la nomo *Orchard Field''. Urbo Ĉikago aĉetis la flughavenon kaj renomis ĝin "O'Hare" laŭ heroo de la Dua mondmilito, Edward "Butch" O'Hare, en 1949.

En la epoko de la transoceana aviadilo 747 O'Hare estas oportuna pro esti unu el la malmultaj lokoj en Usono, el kie oni povas flugi rekte al kaj Azio kaj Eŭropo.

* IATA-kodo: **ORD**
* ICAO-kodo: **KORD**
* Alto super maro: 203,6 m (668 futoj)
* Retloko: http://www.ohare.com 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ohare.com/ohare/home.asp  
* http://modernization.ohare.com/program.htm 
* http://www.suburban-ohare.org ) 

Dosiero:OHare_Airport_Terminal_One_B_to_C_Tunnel.jpg|konekta tunelo inter haloj B kaj C de stacio 1
Dosiero:OHareExtView.jpg|Parto por kompanioj American Eagle kaj American Airlines
Dosiero:ORD Airport Diagram.svg|Plano de la startejoj
Dosiero:O'Hare Terminal 1.jpg|Stacio 1

Ohare
Kategorio:Ĉikago
Oscar Wilde

'''Oscar Fingal O'Flaherty Wills WILDE'*  (naskiĝis la  en Dublino; mortis la  en Parizo) estis irlanda dramverkisto, poeto kaj romanisto.

Post studado en Dublino kaj Oksfordo li de post 1879 vivis en Londono, kie li rapide famiĝis pro sia spriteco kaj pro sia ekscentra vivostilo. Post la unuaj literaturaj sukcesoj li faris prelegvojaĝon tra Usono kaj Kanado. Kiel publika figuro en viktori-epoka Londono li estis grava pensulo kaj praktikanto de la loka arta movado konata kiel estetikismo kaj dekadencismo. En 1895 li pro samseksemo estis juĝita al dujara malliberigo; siajn spertojn en la malliberejo li poste priskribis en *The Ballad of Reading Gaol* ("La Balado pri malliberejo Reding"). Wilde mortis malriĉa, soleca kaj alkoholmalsana. Mallonge antaŭ sia morto li konvertiĝis al katolikismo.

## Listo de verkoj 
* *Ravenna* (1878)
* *The Happy Prince and Other Tales* (1888)
* *The Picture of Dorian Gray* (1891)
* *A House of Pomegranates* (1892)
* *Lady Windermere’s Fan* (1893)
* *A Woman of No Importance* (1893)
* *Salome* (1893 en franca lingvo, 1894 en la angla)
* *An Ideal Husband* (1895)
* *The Importance of Being Earnest* (1895)
## En Esperanto aperis 
* *La najtingalo kaj la rozo* (tr. Otto Simon, Lingvo Internacia, 1906, p. 284-289)
* *Salome,* dramo en unu akto (= *Esperanta Teatro Internacia* 1). Tradukis Hendrik Bulthuis. Amsterdamo: Veldt, 1910. 39 paĝoj.
* *Salome,* dramo en unu akto. Tradukis CHIF Toshio. Japana Esperanta Esperantokooperativo, 1973. 51 paĝoj. Unua eldono: 1922.
* *La graveco de la fideliĝo (The Importance of Being Earnest)* (= *Esperantaj Kajeroj* 9). Tradukis William Auld. Manĉestro 1987. 79 paĝoj. ISBN 0-9505323-7-1
* *La balado de prizono Reding (The Ballad of Reading Gaol)* (= *Fonto-Serio* 25). Tradukis Leopoldo Knoedt. Ŝapekoo: Fonto, 1993. 77 paĝoj.
* *La homa animo sub socialismo; El “De profundis”; Frazoj kaj filozofioj por uzado far junuloj.* Tradukis Kris Long. En: *Liberecanaj pensoj.* Beauville: SAT-Broŝurservo, 1999.
* *La feliĉa princo (The Happy Prince).* Tradukis Nikolao Griŝin.
* *La sindonema amiko (The devoted friend).* Tradukis Barry Friedman.
* *[*La Modela Milionulo](http://eo-literaturo.wikispaces.com/LA+MODELA+MILIONULO+(WILDE,O.)) (The Model Millionaire)* tradukis Detlef Karthaus
* *Salomeo*, bildstria parodio de Serge Sire, La KancerKliniko-103. unua paĝo dua paĝo tria paĝo kvara paĝo
* *La portreto de Dorian Gray (The Picture of Dorian Gray)* tradukis Aitor Arana, Amorebieta, 2012 ISBN 978-84-15-50819-9
### Recenzoj
Pri Salomeo

## Vidu ankaŭ 
* *De Profundis*, letero al lia iama amkunulo Lord Alfred Douglas
* Telenio atribuita al Oscar Wilde
* Bohemiismo
* Estetikismo
* Uranismo


Kategorio:Irlandaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Irlandaj socialistoj
Kategorio:GLAT-historio
Kategorio:GLAT-personoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Origamio

eta|La faldado de origamia gruo
eta|Testudo laŭ la modelo de Hector Rojas
**Origamio** (折り紙, de  *ori 折り* ‘faldo’ + *kami* 紙 ‘papero’), foje nomata **origamo**, estas tradicia japana arto de paperfaldado (paperfaldarto). Oni uzas paperfolion kaj faldas el ĝi figuron, sen tondi la materialon. La figuroj povas esti bestoj, (ankaŭ homoj), transportoj, abstraktaj figuroj ktp.

La vorto *origamio* venas de la japana *oru* „faldi“, kaj *kami* „papero“. Kelkaj opinias, ke ĉi tiu arto disvolviĝis en la periodo nomata Edo (1603-1867), aliaj — ke ĝi estis enkondukita en Japanion de germana instruistino dum Meiji epoko.

Nuntempe oni uzas origamion en matematiko, artoj kaj instruado de lingvoj.

## Guruoj kaj gravaj artistoj 
* Akira Yoshizawa - la patro de moderna origamio.
* Robert J. Lang - evoluinta algoritmojn por desegnado de kompleksaj origamimodeloj kaj kelkaj origami-bazitaj patentoj.
* Samuel Randlett - unu el la fondintoj de moderna origamio.
* Robert Harbin - populara origamimagiisto kaj artisto kiu direktis britan programon pri origamio.
* Kunihiko Kasahara - origamimajstro kaj aŭtoro de multaj libroj.
* Koshiro Hatori - origamimajstro kaj preleganto pri origamio ĉe la Universitato de Tokio.
* Toshikazu Kawasaki - japana matematikisto, evoluigis teorion por egallatera faldado.
* Éric Joisel - franca skulptisto, spertulo pri dezajnado de realismaj maskoj kaj figuroj.
* John Montroll - usona origamiartisto kaj verkinto de libroj pri origamio.

## Vidu ankaŭ 
* Arto de Japanio
* Orizuru

* Mil gruoj
* Papera aviadilo

* Matematiko de paperfaldado

* Lampiono

* Paktuko

## Eksteraj ligiloj 
* Ekzemploj kun klarigo  
* Prezento dum AMO-seminario (Esperanto)
* flustraj instrukcioj laŭ ASMR (asomoro) en farado de batanta koro en origamio (Esperanto, post mallonga angla enkonduketo) - pri ASMR vidu la tekston Aŭtonoma senta meridiana reago

## Referencoj
Otto von Guericke

dekstra|200ra
[maldekstra|eta|180ra|Statuo de Otto von Guericke en [Magdeburgo]]
**Otto von GUERICKE** , origine **Otto von GERICKE**, (naskiĝis la  en Magdeburgo, mortis la  en Hamburgo) estis germana fizikisto kaj inĝeniero. Li unue studis juron en Leipzig, Helmstedt kaj Jena, poste li transloĝiĝis al Leiden por studi tie krom juro ankaŭ matematikon, natursciencon kaj la konstruadon de fortikaĵoj. En la jaro 1626 li revenis al Magdeburgo, kie li ekde 1646 estis unu el la kvar urbestroj. En 1681, kiam en sia hejmurbo disvastiĝis la pesto, li transloĝiĝis al Hamburgo.

Granda merito de Otto von Guericke estas la invento de la aerpumpilo. Li donis la pruvon ke vakuo ekzistas kaj povas esti produktata. El multaj eksperimentoj, per kiuj li publike montris la ecojn de la vakuo, plej famaj estas tiuj de la du duongloboj ("Magdeburgaj duongloboj"): li kunigis ilin, elpumpis la aeron kaj po ok (poste 12 kaj 20) ĉevaloj ligitaj al ĉiu flanko ne povis disigi ilin.

La Universitato de Magdeburgo estas nomata laŭ Otto von Guericke.

Kategorio:Germanaj fizikistoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj inĝenieroj
Kategorio:Magdeburgo
Orson Welles

**Orson WELLES** (; naskiĝis la 6-an de majo 1915 en Kenosha, Viskonsino, mortis la 10-an de oktobro 1985 en Losanĝeleso) estis usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro.

Lia kariero komenciĝis en la Dublina Teatro *Gate Theatre* en la jaro 1931. Ekde 1933 li laboris ĉe Novjorka radiostacio. La atenton de Hollywood li kaptis per sia radiodramo *War of the Worlds* (adaptita laŭ verko de H. G. Wells). Li tiel genie prezentis ĝin, ke tiuj aŭskultantoj, kiuj elektis lian programon anstataŭ tiu de Edgar Bergen, vere kredis, ke eksterteranoj el Marso ekatakis la teron.

Mondfamon Welles gajnis pro la filmo *Citizen Kane*, al kiu li kontribuis kiel scenaristo, aktoro kaj reĝisoro. Kvankam la filmo ne portis grandan financan gajnon kaj eĉ estis bojkotata de la eldonisto William Randolph Hearst, kiu en ĝi vidis paralelojn al sia propra vivo, la senkonvenciaj eksperimentoj pri sonoj, kameraumado kaj filmotondado igis kritikantojn paroli pri majstroverko. Dum jaroj *Citizen Kane* estas sur la unua loko de la listo de la plej gravaj / famaj usonaj filmoj .

Li edziĝis kun usona aktorino Rita Hayworth, kiu rolis en lia *The Lady from Shanghai*.

Orson Welles, kiu ankaŭ famas pro siaj filmigoj de Ŝekspiraj verkoj, en 1971 gajnis Honor-Oskarpremion. Nuntempe li estas rigardata unu el la plej gravaj filmistoj de la kinohistorio.

## Famaj filmoj 
* *Citizen Kane* (Usono, 1941)
* *The Magnificent Ambersons* (Usono, 1942)
* *The Stranger* (1946)
* *The Lady from Shanghai* (Usono, 1947)
* *Macbeth* (Usono, 1948)
* *The Third Man* (Britio, 1950)
* *Othello* (Usono/Francio/Italio, 1952)
* *Moby Dick* (Usono, 1956)
* *Touch of Evil* (Usono, 1958)
* *The Long, Hot Summer* (Usono, 1958)
* *Der Prozess* (Germanio/Francio/Italio, 1962), kun Romy Schneider
* *Casino Royale* (Britio, 1966)
* *Paris brûle-t-il ?* (Francio/Usono, 1966) (aktoro)
* *Catch 22* (Usono, 1970)

### Porokazaj aperoj 
* *The Black Rose*

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Kategorio:Homoj el Viskonsino
Kategorio:Oskaro
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Premio Turing

**Premio Turing** () estas fondita en 1966 de la *Association for Computing Machinery* ("Asocio pri Komputila Maŝinaro"), donita ĉiujare al gravaj kontribuantoj de daŭra valoro al komputoscienco. La premio nomiĝas por memorigi la pioniron de komputado, anglan scienciston Alan Turing. Ĝi estas la plej grava premio en la kampo.

Ĝis 13-a de novembro 2014, Intel kaj Guglo kune kontribuadis mondonacon de 250 000 USD. Intel poste ĉesis kontribuadon. Guglo anstataŭe pliigis sian kontribuon ĝis 1 000 000 USD, monsumo proksima al tiu de Nobel-premio.

## Ricevintoj de la premio 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Listo de ricevintoj de premio Turing 


Kategorio:Premioj
Kategorio:Premioj en scienco aŭ tekniko
Kategorio:Komputiko