MSX

**Machines with Software eXchageability** (""), simple MSX estis normo de Hejma Komputilo. Kreita komence de japana kompanio ASCII Media Works kaj usona korporacio Microsoft, ĝi estis en 8-bita (MSX, MSX2, MSX2+) kaj 16-bita (MSXturboR). La unua MSX-komputilo vendita al la publiko estis Mitsubishi ML-8000, publikigita la 21-an de oktobro 1983, tiel markante ĝian oficialan eldondaton.

## Historio 
Komence de la 1980-aj jaroj, plej multaj hejmaj komputiloj fabrikitaj en Japanio — kiel ekzemple la serioj PC-6001 kaj PC-8000 de NEC, FM-7 kaj FM-8 de Fujitsu, kaj Basic Master de Hitachi — venis kun adaptitaj versioj de Microsoft BASIC enkonstruitaj en siajn enkonstruitajn ROM-ojn. Tamen, la aparataraj dezajnoj de ĉi tiuj maŝinoj kaj iliaj respektivaj BASIC-dialektoj ne estis kongruaj unu kun la alia . Samtempe, aliaj japanaj konsumelektronikaj kompanioj kiel Panasonic, Canon, Casio, Yamaha, Pioneer kaj Sanyo esploris manierojn eniri la emerĝantan hejmkomputilan merkaton.

Gravaj japanaj elektronikaj firmaoj jam komencis eniri la komputilan industrion en la 1960-aj jaroj. Panasonic (tiam Matsushita Electric Industrial) eĉ disvolvis grandkomputilojn. Tamen, post la ekonomia malrapidiĝo post la Someraj Olimpikoj de 1964, Panasonic decidis forlasi la komputilan merkaton por koncentriĝi pri hejmaj aparatoj — movo kiu pruviĝis tre sukcesa, poste igante Panasonic unu el la plej grandaj elektronikaj kompanioj tutmonde.  Fine de la 1970-aj jaroj, Panasonic esploris novajn komercajn ŝancojn preter aparatoj kaj rekonis la potencialon de la lastatempa mikrokomputila revolucio.

Unu el la distribuistoj de Panasonic, Yamagata National, parolis rekte al la prezidanto de Panasonic, Toshihiko Yamashita, dirante:

"La personaj komputiloj de NEC vendiĝas bone ĉi tie en Yamagata, kaj niaj komercistoj petas tiujn produktojn. Sed ni devas aĉeti ne nur iliajn personajn komputilojn, sed ankaŭ hejmajn aparatojn de NEC. Mi kredas, ke Matsushita ankaŭ devus disvolvi personajn komputilojn."

Responde, Yamashita taskigis la vicprezidanton Shunkichi Kisaka kontroli la disvolvon de persona komputilo. Kisaka tiam kontaktis Kazuyasu Maeda ĉe la Esplorado kaj Disvolva Centro de Matsushita.

Maeda petis helpon de Nishi pri la projekto; la du jam estis konatoj, kiuj dividis fonon el Kobe kaj diplomiĝis ĉe la sama universitato. Ili ofte diskutis pri hejmaj komputiloj kiam ili renkontiĝis ĉe NEC-seminarioj. Ĉirkaŭ la sama tempo, la kompanio Spectravideo kontaktis Microsoft serĉante programaron por sia venonta hejma komputilo.  Nishi vojaĝis al Honkongo por renkonti Spectravideo kaj sugestis plibonigojn al ilia prototipo, kion la prezidanto de Spectravideo, Harry Fox, bonvenigis.

Inspirita de ĉi tiu kunlaboro, Nishi elpensis planon krei unuigitan industrian normon bazitan sur la Spectravideo-aparataro, kaj Maeda subtenis ĉi tiun vizion. Nishi ankaŭ celis impliki aliajn gravajn kompaniojn kiel Panasonic kaj Sony en la disvolviĝo de hejmaj komputiloj. Malgraŭ daŭra konkurenco inter videobendaj formatoj, Nobuyuki Idei de Sony konsentis kunlabori, rekonante ke la propra persona komputilo SMC-70 de Sony luktis en la merkato. Maeda ankaŭ provis allogi NEC, sed NEC decidis sekvi sian propran sendependan vojon.

Nishi enkondukis MSX kiel klopodon establi unuecan, komunan industrian normon por hejmaj komputiloj. Inspiriĝante de la sukceso de VHS kiel universala videokaseda normo, kelkaj elektronikaj fabrikantoj - inkluzive de GoldStar, Philips kaj Spectravideo - konstruis kaj reklamis MSX-kongruajn komputilojn en la japana merkato. Ĉiu aparataro aŭ programaro portanta la MSX-emblemon estus kongrua kun MSX-maŝinoj faritaj de malsamaj fabrikantoj. Rimarkinde, la normo inkluzivis universalan vastigan kartoĉan formaton;  Ĉiu MSX-kartoĉo por etendo aŭ ludado funkcius kun ĉiuj MSX-modeloj.

La MSX-normo plejparte baziĝis sur la Spectravideo SV-328-maŝino. Ĝi specifis plurajn pretajn komponantojn: 3,58 MHz Zilog Z80 CPU, Texas Instruments TMS9918 video-blaton kun 16 KB da dediĉita video-RAM, kaj sonon kaj partan I/O-n pritraktatan de la AY-3-8910-blato de General Instrument. Intel 8255 Programmable Peripheral Interface (PPI) administris paralelajn enigo-/eligo-taskojn, kiel la klavaron. Ĉi tiuj komponantoj estis oftaj inter hejmaj komputiloj kaj ludkonzoloj de la epoko, inkluzive de la sistemoj ColecoVision kaj Sega SG-1000.

Por redukti kostojn, multaj MSX-modeloj havis specialan integran cirkviton nomatan "MSX-Engine", kiu kombinis glulogikon, la 8255 PPI, YM2149-kongruan sonblaton, kaj foje eĉ la Z80-procesoron mem.  Tamen, male al la prototipo Spectravideo, preskaŭ ĉiuj MSX-komputiloj uzis plenajn profesiajn klavarojn anstataŭ pli malgrandajn ĉiklet-stilajn klavojn, kio iom altigis la prezon. Tamen, kombinite kun la MSX BASIC de Microsoft, ĉi tiuj komponantoj igis MSX konkurenciva - kvankam relative multekosta - hejma komputilsistemo.

## Variadoj 
### MSX 
* Zilog Z80A @ 3.58&nbsp;MHz
* ROM: 32&nbsp;KB
** BIOS (16&nbsp;KB)
** MSX BASIC Version 1.0 (16&nbsp;KB)
* RAM: 8&nbsp;KB ~, normale 32 aŭ 64&nbsp;KB
* VDP: Texas Instruments TMS9918 aŭ klonoj
** Video RAM: 16&nbsp;KB
** Teksto Modaloj: 40×24 (Screen 0) kaj 32×24 (Screen 1)
** Videaj Rezolucio: 256×192 (Screen 2~3), 16 koloroj (color 0 ~ 15, "color 0" estas travidebla)
** Spraitoj: ~ 32, 1 koloro, ~ 4 po horizontala linio
* Sono Unueco: General Instrument AY-3-8910 (PSG) aŭ klonoj
* MSX-Engine S3527, T7775, T7937, T7937A estis SoC por MSX

### MSX2 
* Zilog Z80A @ 3.58&nbsp;MHz
* ROM: 48&nbsp;KB
** BIOS + Extended BIOS (32&nbsp;KB)
** MSX BASIC Version 2.0 aŭ Version 2.1 (16&nbsp;KB)
** Disk ROM 16KB (Nedeviga)
* RAM: 64&nbsp;KB ~, normale 128&nbsp;KB
** Memoro mapita ~ 4&nbsp;MB po sloto (Nedeviga)
* VDP: Yamaha V9938, Retrokongrua kun MSX1 kaj:
** Video RAM: 64&nbsp;KB ~, normale 128&nbsp;KB
** Teksto Modalo: 80×24 (TXT80)
** Novaj Videaj Modaloj: Screen 3 ~ 9 (Screen 9 estas por Hangulo)
** Videaj Rezolucioj: 512×212 (16 koloroj el 512) and 256×212 (256 koloroj)
** Progresintaj Spraitoj: ~ 32, 16 koloroj, ~ 8 po horizontala linio
** Hardvara akcelo
** Duobla verticala rezolucioj per interplektito
** Verticala rulum-registro
** Verticala & horizontala montra ofset-registro
* Sono Unueco: AY-3-8910 aŭ klojoj, normale Yamaha YM2149
* Horloĝo Unueco: Ricoh RP5C01 aŭ klonoj
* MSX-Engine S1985, T9769 estis SoC por MSX2

### MSX2+ 
* Zilog Z80A @ 3.58&nbsp;MHz
** Panasonic MSX2+ modaloj uzis Z80B @ 5.38&nbsp;MHz, sed ĝi kuras en 3.579MHz defaŭlte
* ROM: 64&nbsp;KB
** BIOS + Extended BIOS (32&nbsp;KB)
** MSX BASIC Version 3.0 (16&nbsp;KB)
** Disk ROM (16&nbsp;KB) (Nedeviga)
** Kun-BASIC (16&nbsp;KB) (Nedeviga)
** Kanji ROM: JIS 2-a grada Kanjio
* RAM: 64&nbsp;KB ~
** Memoro mapita ~ 4&nbsp;MB po sloto
* VDP: Yamaha V9958, Retrokongrua kun MSX2 kaj:
** Video RAM: 128 ~ 192&nbsp;KB
** Nova 256×212 YJK Videa modaloj ~19268 koloroj
** Nova 256×212 YJK/RGB videa modalo kun 12499 koloroj
** Horizontala rulum-registro
* Sono Unueco: Yamaha YM2149, normale MSX-Music (Yamaha YM2413) ankaŭ instalitis
* Horloĝo Unueco: Ricoh RP5C01
* MSX-Engine T9769B estis SoC por MSX2+

### MSXturboR 
* CPU: ASCII R800 kaj Zilog Z80A
** 16-bita R800 @ 7.16&nbsp;MHz: 4× horloĝa rapido de Z80, tial ĝi estas 28.6&nbsp;MHz rapido en Z80A
** 8-bita Zilog Z80A @3.58&nbsp;MHz en T9769C
* ROM: 96&nbsp;KB
** BIOS + Extended BIOS (48&nbsp;KB)
** MSX BASIC Version 4.0 (16&nbsp;KB)
** Disk ROM (16&nbsp;KB)
** Kun-BASIC (16&nbsp;KB)
** Kanji ROM (256&nbsp;KB)
** Firmvaro (4&nbsp;MB)
* RAM: 256&nbsp;KB (FS-A1ST) / 512&nbsp;KB (FS-A1GT)
** Memoro mapita ~ 4&nbsp;MB po sloto
** 16&nbsp;KB (FS-A1ST) / 32&nbsp;KB (FS-A1GT) Baterio-pova SRAM
* VDP: Yamaha V9958
* Sono Unueco: Yamaha YM2149, YM2413 (MSX-Music), 8-bita 1-kanala PCM @ ~ 16&nbsp;kHz (ne DMA), Mikrofono
** MIDI in/out (FS-A1GT)
* Horloĝo Unueco
* 3.5-cola Diskturnilo
* MSX-Engine T9769C + S1990 estis SoC aroj por MSXturboR

## Eksteraj Ligiloj 
* MSX Resource Center

## Referencoj 
Kategorio:Persona komputiko