open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Károly Ács (juristo)

**Károly Ács** [kAroj Aĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ács Károly** estis hungara juristo, instruisto, parlamentano, poeto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *bankházi*.

Károly Ács naskiĝis la  en ekstera parto Kisbankházapuszta de Ráckeve, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Ács frekventis bazlernejon en Ráckeve, li maturiĝis en gimnazio en Kunszentmiklós, poste li akiris juran diplomon en kalvinana altlernejo de Kecskemét. Dum la studentaj jaroj liaj amikoj estis Mór Jókai kaj Sándor Petőfi. Iom poste en 1844 li advokatiĝis en Pest (urbo), poste li estis advokato kaj oficisto. Tiutempe liaj poemoj aperis en Athenaeum (revuo). Dum la hungara revolucio de 1848 li partoprenis aktiva en la administracio (ekzemple li estis nobela juĝisto) kaj li aranĝis ankaŭ taĉmenton. Post la falo li kaŝiĝis jaron, sed li estis trovita kaj kondamnita je prizono por 6 jaroj. En la malliberejo li lernis lingvojn kaj li liberiĝis en 1858. Li instruis en instituto por fraŭlinoj, baldaŭ li laboris en asekura oficejo. Liaj kontribuoj aperis ekzemple en Vasárnapi Ujság, Napkelet. Li estis elektita parlamenta deputito en 1861 kaj 1865. Li kolektis en Hungarlando serbajn, slovakajn kaj rumanajn popolkantojn, historietojn. Fine li retiriĝis kaj okupiĝis pri la familia bieno en Ráckeve. Lia edzino naskis 5 gefilojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Virágok a román népköltészet mezejéről* (1858)
* *Magyar, német és cseh-tót beszélgetések otthon és úton* (lingvolernilo, 1859)
* *Magyar, német, román – oláh – beszélgetések otthon és úton* (lingvolernilo, 1859)
* *Magyar, német és szerb beszélgetések otthon és úton* (lingvolernilo, 1859)
* *Biztosítsd javaidat* (1862)
* *Még három román népballada* (1871)

## Memorigiloj 
* kulturcentro de Ráckeve kun memortabulo
* busto en gimnazio de Ráckeve https://www.kozterkep.hu/19176/Acs_Karoly_Rackeve.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* A,Á hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj A,Á, poste serĉu la nomon)
* AÁ hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majuskloj A,Á, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Ács (urbestro)

**István Ács** [iŝtvAn Aĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ács István** estis hungara juristo, politikisto, urbestro.

István Ács naskiĝis la  en Nádudvar, li mortis la  en Debrecen.

## Biografio 
István Ács frekventis lernejon precipe en Hajdúszoboszló, en 1943 li eklaboris en la administracio de sia naskiĝurbo. Li estis notario en 1948, En 1950 li soldatiĝis, poste li estis oficiala soldato ĝis 1957. Li akiris postenon en la administracio de Debrecen. Inter 1960-1962 li studis en koncerna akademio, post 3 jaroj li akiris juran diplomon. Inter 1966 kaj 1989 li estis urbestro de Debrecen, poste li pensiuliĝis. Li ricevis memormedalojn en 1983 kaj 2003.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Terezín (Petrov nad Desnou)

**Terezín** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Petrov nad Desnou en&nbsp;distrikto Šumperk. Ĝi troviĝas proksimume 1&nbsp;km nordokcidente de Petrov nad Desnou. Tra la domaro trafluas rivero Desná. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 42&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Terezín situas en katastra teritorio **Petrov nad Desnou** kun areo de 12,09&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Terezín_(Petrov_nad_Desnou)_01_Příjezd_do_obce.jpg|Alveturejo en la vilaĝon
Terezín_(Petrov_nad_Desnou)_06_Dům.jpg|Familia domo
Terezín_(Petrov_nad_Desnou)_15_Malovaný_křížek.jpg|Pentrita kruceto
Terezín (Petrov nad Desnou) 02 Dům v zahradě.jpg|Domo en ĝardeno
Terezín (Petrov nad Desnou) 09 Kamenný křížek.jpg|Ŝtona kruco

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Petrov nad Desnou
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj
Pavlov (distrikto Šumperk)

**Pavlov** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk, troviĝanta proksimume 5&nbsp;km sudokcidente de Mohelnice. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1323.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Pavlov** (k. t. *Pavlov u Loštic*, *Lechovice u Pavlova*, *Svinov u Pavlova* kaj *Zavadilka*)
* Radnice (k. t. *Radnice*)
* Veselí (k. t. *Veselí u Mohelnice* kaj *Vacetín*)

## Memorindaĵoj 
* Dia torturo – prisma, el fino de la 18-a jarcento
* Burgejo Obersko (sur monto super koanjono de Třebůvka) – arkeologia loko
* En la vilaĝplaco kreskas memoriga arbo Tilio de Koukal en Pavlov
* En lokoj de pereinta vilaĝo Střítěž en arbaroj okcidente de Pavlov troviĝas memorige protektata arbaristejo kaj Kalvario.

## Pluaj fotoj 

Kostel svatého Cyrila a Metoděje, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Preĝejo de sankta Cirilo kaj Metodo
Kříž u kostela, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Kruco ĉe la preĝejo
Socha Panny Marie před kostelem, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Statuo de Virgulino Maria antaŭ la preĝejo
Koukalova lípa, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Tilio de Koukal
Pohled na obec od jihu, Pavlov, okres Šumperk (02).jpg|Vido al la municipo de sudo


Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Petrov nad Desnou

**Petrov nad Desnou** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk. Ensumigante municipon Petrov nad Desnou kaj vilaĝon Terezín ĝi troviĝas apud kunfluejo de riveroj Desná kaj Merta. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
En la pasinteco la vilaĝo portis nomojn Petersdorf kaj ankaŭ Petrovice, evidente laŭ vokto Petr menciata al la jaro 1391. La nomon Petrov estas unuafoje dokumentita en la jaro 1869, nobelan predikaton "an der Tess" ĝi akiris en la jaro 1924, ekde la jaro 1955 ĝi portis nomon Petrov nad Desnou. Vilaĝo Teresienthal (hodiaŭ Terezín) estiĝis en parceloj de Petrov en la jaro 1789 kaj ĝi nomiĝas laŭ grafino Terezie Žerotínová, naskita Schrattenbach.

Ĝis ellandigo de germanoj post la dua mondmilito Petrov estis germana municipo kun ĉeĥa minoritato. La municipo estis okazejo de kamparanaj ribeloj. La ĉi tie regiono estas ankaŭ fama pro ĉasado de sorĉistinoj, al kiuj falis en la jaro 1686 kiel viktimo ankaŭ Voršila Kolbová, voktino de Petrov. En la jaroj 1839 ĝis 1931 estis sur loko de devena martelegejo maŝinejo, kiu apartenis al ferfabriko de fratoj Kleinidoj. Ekde la jaro 1932 agadis sur teritorio de Petrov uzino Velamos por produktado de bicikloj.

## Geografio kaj transporto 
Petrov nad Desnou situas sur maldekstra bordo de rivereto Desná kaj apud rivereto Merta antaŭ kunfluejo kun Deská kaj ĉirkaŭ ŝoseo I/11, inter Sobotín kaj Rapotín. Terezín situas sur maldekstra bordo de Desná antaŭ kunfluejo kun Merta, paralele kun ŝoseo I/44, kiu kondukas tra Rapotín laŭlonge laŭ la dekstra bordo de Desná.

Sude kaj oriente en la teritorion de la municipo falas arborkovritaj montodorsoj, la limo de la municipo kondukas ĉirkaŭ montoj Prostřední skála (718 m s. m.), Petrovský vrch (778 m s. m.) kaj nordoriente tra deklivejo de Kamenitý kopec (616 m s. m.). Apud la norda, orienta kaj suda randoj de la teritorio de municipo ĉirkaŭiras verde  markita turisma vojo, super Terezín krucigas ĝin flave  markita vojo de Kamenitý vrch.

En Petrov disbranĉiĝas fervoja linio 293 de Fervojo Desná.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Petrov nad Desnou**
* Terezín

## Pluaj fotoj 

Petrov nad Desnou - Škola (1951).jpg|Lernejo (1951)
Pohled-1904.jpg|Preĝejo


Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Radnice (Pavlov)

**Radnice** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Pavlov en&nbsp;distrikto Šumperk. Ĝi troviĝas proksimume 2&nbsp;km sude de Pavlov. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 48&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Radnice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo de 3,55&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Bývalá škola, Radnice, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Eksa lernejo
Hasičská zbrojnice, Radnice, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Fajroestingista armilejo
Kaple na návsi, Radnice, Pavlov, okres Šumperk (02).jpg|Kapelo en la vilaĝplaco
Kříž v jižní části obce, Radnice, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Kruco en la suda parto de la vilaĝo
Kříž v severní části obce, Radnice, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Kruco en la norda parto de la vilaĝo
Rybník na návsi, Radnice, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Fiŝlago en la vilaĝplaco
Radnický Mlýn, Radnice, Pavlov, okres Šumperk.jpg|Muelejo en Radnice

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Pavlov (distrikto Šumperk)
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Veselí (Pavlov)

**Veselí** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Pavlov en&nbsp;distrikto Šumperk. Ĝi troviĝas proksimume 2,5&nbsp;km sudokcidente de Pavlov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/644. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 43&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Veselí** situas en katastra teritorio **Veselí u Mohelnice** kun areo 4,83&nbsp;km² kaj **Vacetín** kun areo 1,18&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Veselí (Pavlov), kaple a kříž.jpg|Kapelo kaj kruco en vilaĝplaco
Veselí (Pavlov), ulice.jpg|Strato direkte al Mohelnice
Veselí (Pavlov), č. p. 4.jpg|Rekonstruita domo n-ro 4
Veselí (Pavlov), hřbitov.jpg|Tombejo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Pavlov (distrikto Šumperk)
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Ĵazfestivalo sibia

eta|Roy Nathanson en la festivalo en 2007
La **Ĵazmuzikfestivalo sibia** (angle: *Sibiu Jazz Festival*, rumane: *Festivalul de Jazz de la Sibiu*) kalkuliĝas inter la plej malnovaj kaj plej grandaj festivaloj de ĵazo en Rumanio. Ĝi festatas en Sibiu.

## Historio 
### 1974 - 1991 
La unua eldono de la festivalo en la jaro 1974 estis kvazaŭ daŭrigo de simila festivaslo okazigita en Ploiești inter 1969 kaj 1971. Ĉefa iniciatanto estis la eksa muzikinstruisto sibia Nicolae Ionescu, kun la helpo de anoj de la surloka ĵazklubo, kiun li estradis. El la jaro 1977 ĝi iĝis internacia danke al la partopreno de bando el Ĉeĥoslovakio. La unua okazejo en Sibiu estis la salonego granda en la Kulturdomo sindikatara ĉe Victoriei-placo kun kapacito de 800 sidlokoj; restintaj enirbiletoj ne estis kaj la fanatikuloj venis el ĉiuj anguloj de Rumanio kiel ankaŭ el fremdaj landoj. Tiel dum la 1980-aj jaroj la spektakloj okazis ankaŭ sur la scenejo de la najbara Radu-Stanca-teatrejo. De la unua eldono en 1974 la ŝtata tutnacia radio surbendigis koncertojn tieajn, kiun laŭdindan ekzemplon sekvis ekde 1978 la ŝtata televido.

### 1997 - nun 
En la jaro 1997 Hilarius Johannes Konstantin Schmidt ekestris kaj la organizadon ekfaris la Fondaĵo "Pro Art Hermannstadt". Sekve la 37-a eldono en 2007 estis unu el la plej gravaj eventoj en la jaro en kiu Sibiu estis la Eŭropa Kultura Ĉefurbo. Pro financaj malfacilaĵoj la eldono de la jaro 2014 estis prokrastita je duona jaro en oktobron.

## Partoprenintoj (elekto) 
### Bandoj kaj muzikistoj rumanaj 
Richard Oschanitzky, Mihai Berindei, Marius Popp, Aura Urziceanu, Johnny Răducanu, Eugen Gondi, Mircea Tiberian, Liviu Butoi, Andrei Colompar, Virgil Popescu, Post Scriptum, Transfer, Titel Popovici Band, VJQ, Gramofon, Big Band-ul Radioteleviziunii Române, Big Band Gaio, Decebal Bădilă, Ovidiu Bădilă, Silex, Reflex, Sesiune Prelungită, Dan Ionescu, Toni Kuhn, Nicolae Simion, Garbis Dedeian, Puiu Pascu, Romeo Cosma, Prefix 924.

### Bandoj kaj muzikistoj fremdlandaj 
* Chucho Valdés
* Arturo Sandoval
* Omar Sosa
* Ron Carter
* Dee Dee Bridgewater
* Russel Malone
* James Blood Ulmer
* Ramon Valle
* Leandro Saint Hill
* Chico Freeman
* Gunter Hampel
* Alfred Mangelsdorff
* Michael Brecker
* Aladar Pege
* Rudolf Dasek
* Leonid Czishyk
* Zbigniew Namischlowski

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo 
* Fejsbuka sinprezento
* Intervjuo kun Hilarius Konstantin Schmidt
* theFest.ro | Sibiu Jazz Festival 2014
* theFest.ro | Sibiu Jazz Festival 2013

Kategorio:Muzikaj festivaloj en Eŭropo
Kategorio:Sibiu
Sibia
Coulvain

**Coulvain** estas malaperinta franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Coulvinois*.

Ĝi nun formas parton de Seulline.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Calvados
(100926) 1998 MQ

**(100926) 1998 MQ** estas tre malgranda, hela kaj iom rapide rotacianta amora asteroido malkovrita la  de la teamo de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

Ĝia spektra klaso "S" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 5:1 kun Jupitero.

Ĝi estas marsrenkonta kaj terrenkonta asteroido ; ĝia tre discentra orbito ekstere tanĝas tiun de la Tero kaj krucas tiujn de Marso sed ĝi restas malproksima de Marso pro ĝia granda orbita klineco.

* Ĝia tera MOID estas, laŭ fontoj, inter 0,12946 kaj 0,130426 astronomia unuo (inter 19,367 kaj 19,511 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,30178 astronomia unuo (45,146 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,1597 astronomia unuo (23,887 miliono da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,1767 astronomia unuo (26,430 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kolšov

**Kolšov** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kamparana domo n-ro 2 - popola arkitekturo el la jaro 1845
* Kapelo de sankta Marteno el la jaro 1820

Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Kategorio:Setlejoj en Mohelnica sulko
Olšany

Nomon **Olšany** havas pluraj municipoj:
* Olšany (distrikto Jihlava) en distrikto Jihlava
* Olšany (distrikto Klatovy) en distrikto Klatovy
* Olšany (distrikto Šumperk) en distrikto Šumperk
* Olšany (distrikto Vyškov) en distrikto Vyškov

… pereintaj municipoj
* Olšany (distrikto Plzeň-nordo) – pereinta municipo en distrikto Plzeň-nordo
* Olšany (Prago) – pereinta municipo en teritorio de hodiaŭa Prago 3
** Tombejoj Olšany – en ties teritorio troviĝanta plej granda praga sepultejo

… aŭ partoj de municipoj:
* Olšany (Brandýsek) – parto de municipo Brandýsek en distrikto Kladno
* Olšany (Kluky) – vilaĝo en municipo Kluky en distrikto Kutná Hora
* Olšany (Studená) – vilaĝo en municipo Studená en distrikto Jindřichův Hradec

La vorto **Olšany** aperas ankaŭ en nomoj de municipoj:
* Olšany u Prostějova – municipo en distrikto Prostějov
István Ács (episkopo)

**István Ács** [iŝtvAn Aĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ács István** estis hungara katolika pastro, titulara episkopo, paŭlana monaĥo.

István Ács naskiĝis la  en Rátka, li mortis la  en Eger (sed aliaj fontoj mencias aliajn proksimajn datenojn).

## Biografio 
István Ács frekventis mezlernejojn en Miskolc kaj Eger, tamen li maturiĝis en Sátoraljaújhely en 1953, poste li akiris teologian diplomon en seminario en Eger. En 1959 li pastriĝis, inter 1959-1962 li estis pastro en Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Sátoraljaújhely), inter 1962-1970 en Sárospatak, inter 1970-1989 en Füzér. Intertempe en 1965 li monaĥiĝis. En 1988 li estis altrangigita titulara episkopo, samtempe vicepiskopo de Eger.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj paŭlanaj monaĥoj
Lunatiko

**Lunatiko** estas supozata mensomalsano, ĉe kio homoj malsaniĝus, kiam la Luno estas en ĝia plenluna fazo.

Ankaŭ somnambulismo havus rilaton kun lunatiko. 

Lunatiko ne estas science pruvita. Ĝi estas folklora kredo el la prahistorio. 

## Vidu ankaŭ 
* Lunatiko (muzikgrupo) 


Kategorio:Malsanoj
Kategorio:Folkloro
Antaŭceramika neolitiko

[eta|dekstra|Mapo de la [Fekunda duonluno.]]
eta|dekstre|Neolitika hakilo el polurita ŝtono kun tenilo el ligno.
**Antaŭceramika neolitiko** aŭ **Protoneolitiko** estas periodo de la prahistorio kiu estis disvolvigita en kelkaj regionoj de la nomita Fekunda duonluno kaj, tre probable, en Grekio. La Fekunda duonluno estas nomo uzita de arkeologoj kaj historiistoj por referenci al geografia areo kiu enhavus teritoriojn de la Antikva Egipto, Levantenio, sudoriento de Anatolio, Mezopotamio kaj nordoriento de Persio, konsideritaj de la esploristoj kiel la plej antikva kerno de surloka disvolvigo de la neolitiko. En multaj kuŝejoj de tiu zona estis konstatitaj arkeologie ke la ĉefaj trajtoj de la nomita neolitika revolucio (agrikulturo, brutobredado, malnomadismo, apero de la polurita ŝtono kaj ĝeneraligo de la ceramiko) ne ekokazis samtempe. Estis tempoperiodo, varia depende de la regiono, dum kiu ceramiko ne ekzistis en la setlejoj, sed ja estas dokumentataj la agadoj de produktafo de manĝaĵoj kiuj identigas kiel tia neolitikan socion: nome la agrikulturo kaj la brutobredado.

La antaŭceramika neolitiko estas dividebla en du fazoj: nome A kaj B. La inicialoj asociataj estas, respektive: PPNA kaj PPNB (en angla *Pre-Pottery Neolithic A* kaj *B*). La preciza kronologio estas malfacile establata, kaj la ekzisto de unu aŭ de la alia fazo, aŭ eĉ de ambaŭ, dependas de la studenda zono kaj de la studantaj esploristoj, ĉar la diversaj arkeoligiaj skoloj establas kronologiojn iom diferencajn.

Aktuale ne estas uzata tiom la termino *antaŭceramika*, kiu estas foje anstataŭata per tiu de **aceramika**, pli ĝusta. Tiel, la fazoj povas esti nomitaj per la akronimo ANA por la aceramika neolitiko A (en angla *Aceramic Neolithic A*) kaj ANB por la aceramika neolitiko B (en angla *Aceramic Neolithic B*).

## Notoj 
## Bibliografio 
* Eiroa, J.J. (septiembre de 2006). Nociones de Prehistoria General (3a eldono). Barcelona: Ariel. ISBN 978-84-344-5213-8. Konsultita la 12an de julio 2020.
* Pardo, Pilar (2003). «Las materias primas del neolítico precerámico A y B (PPNA y PPNB) en los asentamientos del Próximo Oriente» (PDF). Boletín de la Asociación Española de Orientalistas 39: 89-108. ISSN 0571-3692. Konsultita la 12an de julio 2020.

Kategorio:Fekunda duonluno
Kategorio:Neolitiko
Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Agrikulturo
Kamenná (distrikto Šumperk)

**Kamenná** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo deveas el la jaro 1385.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Kamenná (SU), kaple.jpg|Kapelo el la jaro 1757
Kamenná (SU), bytovky.jpg|Loĝdomoj
Kamenná (SU), č. p. 45.jpg|Domo n-ro 45
Kamenná (SU), OÚ.jpg|Municipa ofico

Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Soraya Alvarez

**Soraya ALVAREZ** estas argentina esperantisto. Ekde marto 2020 ŝi deĵoras kiel estrarano kadre de la estraro de TEJO.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto informal de Teddy Nee traduko de Soraya Álvarez

Kategorio:Argentinaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Tombejoj Olšany

**Tombejoj Olšany** (ĉeĥe *Olšanské hřbitovy*, germane kutime singulare *Wolschaner Friedhof*) estas la plej granda  sepultejo de Prago kun areo de 50,17&nbsp;hektaroj. Oni taksas, ke dum la tempo de ĝia ekzistado ĉi tie estis sepultitaj proksimume 2&nbsp;000&nbsp;000 mortintoj, kio faras el ĝi la plej grandan sepultejon en Ĉeĥio. La ensembro de tombejoj troviĝas en urba parto de Prago 3 en Žižkov kaj ili estas dividitaj de strato Jana Želivského en du partojn, kiuj estas kreataj sume de dek du tombejoj.

## Pluaj fotoj

Praha, Vinohrady, Olšanské hřbitovy, cesta.jpg|Tombejoj Olšany vintre

Kategorio:Tombejoj en Prago
Querino Neto

**Querino Neto** (naskiĝis en Maceió la 11-an de decembro 1997), plenanome **José Querino de Macêdo Neto** estas brazila esperantisto, prezidanto de Brazila Esperantista Junulara Organizo (2018-aktuale), kaj jam rolis kiel kontrolkonsilanto (2016-2017) kaj sekretario (2017-2018). Li jam agadis en TEJO kiel komitatano A (2017-2019), komitatano Ĉ (2020-aktuale), komisiito pri Edukado (2017-2018), komisiito pri Landa Agado en Ameriko (2018-2019), ĝenerala komisiito pri Landa Agado (2019-2020), membro de Elekta Komisiono (2018-2019) kaj ĝenerala sekretario (2019-2020). Krome, li venkis la TEJO-konkurson Partoprenu IJK-n en 2017 kaj estis unu el la trejnistoj de la projekto Florigu Egalecon inter Junuloj en 2018. En Brazila Esperanto-Ligo li estis vicprezidanto (2019-2022) kaj poste prezidanto (2022-2025). Akademie, li fakas pri Juro kaj studis en la Federacia Universitato de Alagoaso.

## Vidu ankaŭ 
* Brazila Esperanto-Ligo

## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Třemešek

**Třemešek** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Oskava en&nbsp;distrikto Šumperk. Ĝi troviĝas proksimume 2,5&nbsp;km nordokcidente de Oskava. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 59&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Třemešek** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo de 14,97&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Třemešek, chalupy(J).jpg|Třemešek
Třemešek, silnice III(J).jpg|Třemešek
Třemešek, kostel(J).jpg|Třemešek

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Oskava
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Socia konduto

[eta|300ra|[Kolonio (biologio)|Kolonio de Norda sulo arigita. Fajna ekzemplo de socia konduto.]]
**Socia konduto** estas konduto inter du aŭ pliaj organismoj ene de la sama specio, kaj enhavas ajnan konduton en kiu unu membro efikas sur alia. Tio okazas pro interagado inter tiuj membroj. Socia konduto povas esti komprenata simila al interŝanĝo de varoj, je la espero ke se oni donas, oni same ricevos. Tiu konduto povas esti efikigita per la kvalitoj kaj de la individuo kaj de la medio (situaciaj faktoroj). Tiele, la socia konduto staras kiel rezulto de interagado inter ambaŭ —nome la organismo kaj ties medio. Tio signifas, ke rilate al homoj, la socia konduto povas esti determinita kaj de la individuaj karakteroj de la persono, kaj de la situacio en kiu ili estas.

Grava aspekto de la socia konduto estas komunikado, kiu estas la bazo por survivado kaj reproduktado. Oni idras, ke la socia konduto estas determinita per du diferencaj procezoj, kiuj povas funkcii kune aŭ kontraŭi unu la alian. La du-sistema modelo de reflektaj kaj pelaj determinantoj de la socia konduto rezultas el la konstato, ke la konduto ne povas esti determinata de unusola faktoro. Anstataŭe, konduto povas stari el tiuj kiuj konscie kondutas (kie estas konscio kaj intenco), aŭ per pura elano. Tiuj faktoroj kiuj determinas la konduton povas funkcii en diferencaj situacioj kaj momentoj, kaj povas eĉ kontraŭi unu la alian. Dum foje oni povas konduti por specifa celo en menso, aliajn fojojn oni povas konduti sen racia kontrolo, kaj drivi per pura elano anstataŭe.

Estas ankaŭ distingoj inter diferencaj tipoj de socia konduto, kiaj rutina kontraŭ defenda socia konduto. Rutina socia konduto estas rezulto de interagado en la ĉiutaga vivo, kaj estas kondutoj lernitaj kiam oni estas eksponita al tiuj diferencaj situacioj. Aliflanke, defenda socia konduto staras el elano, kiam oni frontas al konfliktaj deziroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Agreso
* Kolektiva bestkonduto
* Perforto
* Socia scienco
* Socibiologio

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Etologio
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Konduto
Kategorio:Sociologia terminologio
Kategorio:Socia psikologio
Bedřichov (Oskava)

**Bedřichov** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Oskava en&nbsp;distrikto Šumperk. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 66&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Bedřichov situas en katastra teritorio **Bedřichov u Oskavy** kun areo de 25,44&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1620.

## Loĝantaro 
## Kulturaj memorindaĵoj 
En la katastro de la municipo estas registritaj tiuj ĉi kulturaj memorindaĵoj:
* ruino de burgo Rabštejn – mezepoka burgo menciata en la jaro 1318 kiel centrejo de la senjorujo; forlasita fine de la 17-a jarcento
* preĝejo de sankta Frederiko

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Oskava
Kategorio:Setlejoj en Hanuŝovica montetaro
Guilherme Boulos

Guilherme Castro Boulos (San-Paŭlo, 19-a de junio 1982) estas Instruisto, bakalaŭro en filozofio, aktivulo, politikisto kaj brazila verkisto.

Boulos estas parto de la Partio Socialismo kaj Libereco (PSOL) kaj estas unu el la kunordigantoj de la Movado de Senhejmaj Laboristoj (MTST).

## Elekta kampanjo 2018 
## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj politikistoj
Kategorio:Brazilaj aktivuloj
Hominina

La **hominenoj** (*Hominina*) estas subtribo de homedaj primatoj karakterizitaj per la stara sinteno kaj la dupieda piedirado. Antaŭe ili estis konsiderataj kiel familio (*Hominidae*), kaj aktuale kiel subtribo (*Hominina*), de kiu aktuale survivas nur *Homo sapiens*. Se oni akceptas *Orrorin tugenensis* kaj *Sahelanthropus tchadensis* kiel hominenoj, tiuj povus esti datitaj el ĉirkaŭ 6 milionoj da jaroj, kaj estus inter antaŭ 6 kaj 7 milionoj da jaroj kiam devis ekzisti la komuna praulo inter la ĉimpanzo kaj la homo.

Temas pri primatoj adaptitaj al vivo surgrunda, al stara piedirado en dupieda sinteno, kun kranio same vertikaligita. La piedoj jam ne estas premkapablaj diference de la cetero de la primatoj, ĉar la unua fingro estas pli fortika kaj restas liniigita kun la kvar ceteraj. La manoj havas disvolvigitan dikfingron kaj estas pli konvenaj por manipuli objektojn.

## Bibliografio 
* Mann, Alan kaj Mark Weiss 1996: "Hominoid Phylogeny and Taxonomy: a consideration of the molecular and Fossil Evidence in an Historical Perspective." Molecular Phylogenetics and Evolution 5(1): 169-181.
* SPOTORNO AE. 2014b. Capítulo 15 "Genética y Evolución". p. 215 en S. Berríos (eld.), "Genética Humana¨. 2014. Ed. Mediterráneo, Santiago de Chile

Kategorio:Homa evoluo
Hordo

**Hordo**, laŭ PIV povas havi du signifojn, el kiuj unu pli strikta rilata al historio kaj antropologio nome tribo el nomada popolo, kaj alia pli ĝenerala kaj iom metafora nome enorda, malbonfara bando.

Hordo estis soci-politika kaj milita strukturo kiu devenas el la eŭropaziaj stepoj, ĝenerale asociaj al mongoloj. Tia ento povas estis rigardita kiel regiona ekvivalento de klano aŭ tribo. Kelkaj sukcesaj hordoj kreis ĥanlandojn.

Dum la slava termino *ordo*, kaj la okcidenta *hordo*, estis origine prunto de la mongola vorto *ordo* por ‘kampadejo’, ‘stabanejo’; la origina termino ne havis la signifon de grandaj ĥanlandoj, kiaj la Ora Hordo. Tiuj strukturoj estas referencataj nuntempe kiel ***Ulú*** (‘nacio’ aŭ ‘tribo’). Nur en la Fina Mezepoko la uzado de la slava *orda* estis reprenita en la tjurka lingvaro.

Oni uzas tiun terminon ankaŭ por aludi al tipo de homa organizado, propra de la paleolitiko; nome grupoj kiuj estis kreitaj pro la neceso protekti sin unuj aliajn. La koncepto de hordo uzita tiusence konsistas en kategorio apartenanta al la antropologio de la 19a jarcento kiu aktuale estas ĝenerale malakceptita favore al la kategorio: bando de ĉasistoj-kolektistoj. Tiuj ĝenerale estis formitaj de 20 ĝis 40 personoj, kiuj estis estritaj de la plej fortulo. La internaj konfliktoj de la hordoj pro la promiskueco, la efektiveco de la ĉasado en malgrandaj grupoj kaj la konstruado de loĝejoj kolektive, kondukis al la fragmentado de la hordo en pli malgrandaj grupoj nome triboj, kiuj okupabis propran teritorion, kun politika sendependeco, komunaj lingvo kaj kultura tradicio.

Jared Diamond difinis kelkajn trajtojn proprajn de la sociaj organizoj de homoj en hordoj, nome la jenaj:

* Estas la plej malgrandaj socioj, inter 5 kaj 80 personoj, tre parencaj;
* Al ili mankas multaj institucioj kiel leĝoj, polico kaj traktatoj por solvi konfliktojn;
* Ne havas fiksan sidejon;
* Socio «egalema». Neformala estreco;
* Ĉiuj homoj supozeble vivis en hordoj ĝis la adopto de la agrikulturo;

## Notoj 
Kategorio:Antropologio
Kategorio:Paleolitiko
Kategorio:Nomadaj grupoj en Eŭrazio
Ungomordado

eta|Demorditaj ungoj
**Ungomordado** (**oniĥofagio**) estas la demordado de la ungoj de fingroj. La demordado de ungoj de piedfingroj nomiĝas podofagio, la mordado sur la kutikloj aŭ pecetoj da mola histo de la ungoflankoj aū fingropintoj nomiĝas oniĥotilomanio. Ungomordado mem ofte estas sufiĉe sendanĝera okupo. Ekzistas diverstipaj ungomordantoj, iu nur faras tion por forigi ungopeceton, aliulo mordas kompulse kaj senkonscie. Ungomordado ofte estas sekvo de nervozeco, trostreĉo, aŭ simple enuo. Krom la konata imitadokonduto ofte temas pri heredeco.

Kategorio:Fingroj
Kategorio:Sindromoj en psikiatrio
Kategorio:Sindromoj en dermatologio
Rivero Pinturas

**Rivero Pinturas**, tio estas rivero **Pentraĵoj**, estas fluejo de sezona rivero en la Provinco Santa Cruz (Argentino).
[maldekstra|eta|[Rokpentraĵoj de Cueva de las Manos (Rivero Pinturas, ĉirkaŭ 9 000 jarojn de antikveco). Ili reprezentas skemstile unu homon kaj grupojn de animaloj; oni observas ankaŭ aliajn simbolojn, elstare la manojn kiuj nomigas la lokon. Tiu formo de prahistoria arto, kvankam estas valorega atestilo por la rekonstruo de la pasinteco, ne estas historia fonto en la klasika senco de la vorto, sed arkeologia fonto.]]

Elfluinta en la montaro Andoj, en la malgranda masivo de la monto Zeballos (2743 m), sude de la Lago Bonaero, fluas dekomence orienten, kun la nomo de rivero **Ecker**, dum cent kilometroj. Poste turnas norden al la Rivero Deseado laŭ mirinda kanjono nome Valle del Río Pinturas, kie estas la fama Kaverno de la Manoj, kie videblas rokpentraĵoj de pli ol 10 000 jaroj de antikveco kaj kiu estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en 1999. Kaj la rivero kaj la kanjono estas 150 km longaj.

Kategorio:Riveroj en Argentino
Homo antecessor

[eta|dekstre|230px|Rekonstruo de la kranio de la "Knabo de Gran Dolina" (Museu d'Arqueologia de Catalunya, [Barcelona).]]
***Homo antecessor*** estas arkaika specio de homo de la Frua Paleolitiko, konata el Okcidenta Eŭropo (Hispanio, Anglio kaj Francio) inter antaŭ ĉirkaŭ 1.2 milionoj kaj 0.8 milionoj da jaroj. Ĝi estis priskribita en 1997 fare de Eudald Carbonell, Juan Luis Arsuaga kaj José María Bermúdez de Castro, kiuj baziĝis sur ties "unika mikso de modernaj kaj primitivaj trajtoj" por klasigi ĝin kiel antaŭe nekonata arkaika homa specio.

La fosilioj asociaj kun *Homo antecessor* reprezentas la plej antikvan rektan fosilian registron de la ekzisto de *Homo* en Eŭropo. La specinomo *antecessor* proponita en 1997 estas latinlingva vorto kun la signifo "antaŭanto", aŭ "avangardanto, esploristo, pioniro". Fakuloj kiuj ne akceptas *H. antecessor* kiel aparta specio konsideras la koncernajn fosiliojn kiel frua formo de *H. heidelbergensis* aŭ kiel eŭropa variaĵo de *H. erectus*.

## Notoj 
Kategorio:Aperis en 1994
Kategorio:Homa evoluo
Kategorio:Paleolitiko
Kategorio:Homoj
Kategorio:Homedoj
Homo heidelbergensis

[eta|upright=0.8|"Miguelón" el Sima de los Huesos de [Atapuerca.]]
***Homo heidelbergensis*** estas formortinta specio aŭ subspecio de arkaikaj homoj de la genro *Homo*, kiu disradiiĝis en la Meza Plejstoceno ekde antaŭ ĉirkaŭ 700 000 ĝis 300 000 jaroj. Ofte oni proponis derivadon de *H. sapiens* el *H. rhodesiensis*, sed tio estas malheligita per fosilia truo de 400–260 jaroj. La specio estis origine nomita *Homo heidelbergensis* pro la unua malkovro de skeleto proksime al Heidelberg, Germanio.

La unua malkovro —mandiblo— estis farita en 1907 de Otto Schoetensack. La kranioj de tiu specio montras trajtojn komunajn kun tiuj kaj de *H. erectus* kaj de modernaj homoj; ties cerbo estis preskaŭ tiom granda kiel tiu de modernaj homoj. La elfosaĵo de la Sima de los Huesos en Atapuerca en norda Hispanio tenas partikulare riĉajn kuŝejojn kie la elfosado plue daŭras en 2020.

*H. heidelbergensis* estis disvastigita tra Orienta kaj Suda Afriko (Etiopio, Namibio, Sudafriko) same kiel en Eŭropo (Anglio, Francio, Germanio, Grekio, Hungario, Italio, Portugalio, Hispanio). Ties preciza rilato kaj kun la pli frua *H. antecessor* kaj kun *H. ergaster*, kaj kun la postaj specioj de Neandertaloj, Denisovanoj, kaj nuntempaj homoj estas ankoraŭ neklara.

Alia ekzemplo de *H. heidelbergensis* estas Homo de Tautavel malkovrita inter 1971 kaj 1979, sude de Francio en la Caune del'Arago) situanta sur la komunumo Tautavel. Ĝi datiĝas de 450 000 jaroj antaŭ la nuntempo (AN)

 

## Notoj 
Kategorio:Aperis en 1908
Kategorio:Homa evoluo
Kategorio:Paleolitiko
Kategorio:Homoj
Kategorio:Homedoj
Kategorio:Hajdelbergo
(100933) 1998 MK30

**(100933) 1998 MK30** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde observatorio en la situo de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 2:1 kun Marso.

Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso sub febla orbita klineco. Ĝia marsa MOID estas 0,0142514 astronomia unuo, tie estas 2,132 milionoj da km.

* La  ĝi pasis al 0,05847 astronomia unuo (8,748 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,04646 astronomia unuo (6,950 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Preĝejo Marteno de Tours (Rajka)

La **paroĥa preĝejo Marteno de Tours** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Rajka (Hungario).

## Historio 
La romianoj havis tie sentinelan turon. Baldaŭ la hungaroj konstruis sur ĝi kapelon kun turo, ĉar en la vilaĝo estis alia kirko. La turkoj detruis ĝin en 1683, tial oni konstruis konvenan barokan kirkon el la menciita kapelo. La orgeno estis kreita en 1905. 

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en parko laŭ la trotuaro, sed flanke kalvario estas videbla el la 18-a jarcento. Estas alia enirejo en flanko de la navo, super la pordo en niĉo kun mezepoka statuo de Kristo. La fasado estas simetria, ankaŭ tie estas niĉoj kun statuoj, la unua estas Marteno de Tours. La ĉefaltara bildo prezentas Martenon inter skulptaĵoj pri Sanktaj Floriano kaj Katerino. Ĉe la flankaj altaroj estas skulptaĵoj pri Sankta Maria kaj Sankta Jozefo.

La preĝejo estas stacio laŭ "Vojo de Sankta Marteno" (latine Via Sancti Martini).

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://lexikon.katolikus.hu/R/Rajka.html

eta|maldekstre|Preĝejo de Rajka
Rajka
Rajka
Daŭripova Reto

**Daŭripova Reto** (REDE) estas brazila politika partio, gvidata de Marina Silva. Ĝi estis oficiale registrita en la 22-a de septembro 2015. En junio 2020 la partio havis 33,355 membroj.

## Leĝdonaj elektoj 
Dum la elektoj de 2018, REDE lanĉis 11 kandidatojn por reganto kaj 22 por la senato, el kiuj nur 3 senatanoj estis elektitaj: Fabiano Contarato (ES), Flávio Arns (PR) kaj Randolfe Rodrigues (AP)

En la Ĉambro de Deputitoj, REDE havas nur 1 deputiton, Joenia Wapichana (RR).

## Proparolantoj 
## Prezidantaj elektoj 
## Referencoj 
Kategorio:Politiko de Brazilo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2013
Paleoantropologio

[eta|300px|La paleoantropologo [Donald Johanson kun kopio de la kranio de Lucy, kies fosiliaj restaĵoj utilis por difini la specion *Australopithecus afarensis*.]]
La **paleoantropologio** (de la greka, παλαιός, *paleos*, "antikva"; άνθρωπος, *anthropos*, "homo"; kaj λογος, *logos*, "scienco") estas la branĉo de la fizika antropologio kaj de la paleobiologio kiu okupiĝas pri la studo de la homa evoluo kaj ties registro en fosilioj, alivorte de la antikvaj homedoj. Foje ĝi estas konata ankaŭ kiel *homa paleontologio*.

Tiu scienco laboras ĉefe el fosilioj kiuj datiĝas eĉ de antaŭ kelkaj milionoj da jaroj, pro kio ĝi estas tre forte ligita ankaŭ al la paleontologio, la geologio, la paleoekologio, la biologio, la genetiko kaj la primatologio. La paleoantropologio celas analizon kaj interpretadon de la informo el la homa pasinteco cele al la klarigo de la apero de la homo kaj de ties sinsekva evoluo kio okazis tra la tempopaso.

Alia tre forta ligilo estas tiu kun alia branĉo de la antropologio, nome la arkeologio. Tiu emfazas al la kulturaj aspektoj.

La fontoj kiujn oni uzas estas ĉefe fosiliojn de ostoj, sed ankaŭ ŝtonajn instrumentojn aŭ piedspurojn kiel tiuj de Laetoli, en Tanzanio.

## Bibliografio 
* Ripoll López, Sergio; Muñoz Ibáñez, Francisco Javier (oktobro 2002). Economía, sociedad e ideología de los cazadores-recolectores (1a eldono). Universidad Nacional de Educación a Distancia. p. 16. ISBN 9788436247718.


Kategorio:Antropologio
Kategorio:Paleontologio
8-a jarmilo a.K.

La **8-a jarmilo antaŭ nia erao** (aŭ antaŭ Kristo, a.K.) ampleksis la jarojn 8000 ĝis 7001 antaŭ nia erao (ĉirkaŭ 10 ĝis 9 jarmilojn antaŭ la nuntempo). Estas neeble precize datigi okazaĵojn kiuj okazis ĉirkaŭ la tempo de ĉi tiu jarmilo kaj ĉiuj datoj menciitaj ĉi tie estas taksoj plejparte bazitaj sur geologia kaj antropologia analizo.

## Okazaĵoj 
* En Sudameriko ekkultiviĝis terpomoj kaj fazeoloj.
* En Ĉinio ekkultiviĝis rizo.
* En la unuaj jarcentoj de tiu jarmilo finis la lasta Glaciepoko de Würm akompanata de rapida plialtiĝo de la marnivelo. Estis inunditaj la terkoloj kiuj estis kunigintaj Azion kun Nordameriko kaj kun Aŭstralio.
* En Fuegio (suda pinto de la nuntempaj Ĉilio kaj Argentino) estis la unuaj setlejoj de praindianoj.
* En la regiono konata kiel Fekunda Duonluno, estis kultivita hordeo, ameltritiko kaj tritiko kiel naturaj cerealoj.
* 8000 a.K.: en Iberio oni faris rokpentraĵojn en mediteranea regiono (Mezolitiko).
* 8000 a.K.: homoj eklernis teksi (tio estas, interplekti fibrojn por formi teksaĵojn).
* 8000-7000 a.K.: en la Valo de Tehuakan, en la aktuala Meksiko, estis malgrandaj homaj grupoj kiuj okupiĝis por ĉasado kaj kolektado.
* 7845 a.K.: inter la rivero Eŭfrato (nuna Irako) kaj Egipto finis la kulturo natufa (11140-7845 a.K.).
* 7730 a.K.: en Las Conchas, proksime de Antofagasto (en la nordo de la aktuala Ĉilio), ekis la unuaj homaj setlejoj.
* 7640 a.K.: en Marassi, Fuegio (en la sudo de la aktuala Ĉilio) ekis la unuaj homaj setlejoj.
* 7500 a.K.: oni faris la unuajn konatajn boatojn; temas pri kanuoj faritaj el malplenigitaj arbotrunkoj. Poste, oni aldonis remilojn por antaŭeniri kaj ŝofori ilin.
* 7500 a.K. proks.: en Turkio oni fondis la domaron Ĉatal Hojuk (la plej antikva de la mondo), kiu estos detruita de incendio 2800 jarojn poste.
* 7500 a.K. proks.: en Irako ekuziĝis lino por fari teksaĵojn.
* 7370 a.K. proks.: en Jeriĥo oni finkonstruis la faman muregon.
* 7020-6900 a.K.: en Aĉa, sur la suda bordo de la valo de la rivero Azapa, je 7&nbsp;km de la marbordo de la nuntempa urbo Ariko (norda pinto de Ĉilio) ekis homa setlejo, nome la plej antikva marborda de tiu lando.

## Notoj 
-08
Suvorovskaja (Kolcevaja linio)

**Suvorovskaja** () estas estonta stacio de Metroo de Moskvo sur Kolcevaja linio, ĝi situos inter la stacioj '** kaj **' centre de Moskvo. La stacio estos malfermita en 2028.

## Interkonektoj 
De tie ekzistos transirejo al:
* →  linio (stacio '''').

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Kolcevaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Tverskoj (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Meŝĉanskij (Moskvo)
Le Locheur

**Le Locheur** estas malaperinta franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝi nun formas parton de Val d'Arry.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
*  (Val d'Arry)

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Calvados
100934 Marthanussbaum

'*100934 *Marthanussbaum'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.

Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la usona filozofino Martha Nussbaum, de la Universitato de Ĉikago. Ŝi fariĝis fama pro siaj multenombraj libroj pri filozofio, precipe sia libro *The Fragility of Goodness: Luck and Ethics in Greek Tragedy and Philosophy''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Géza Albach

**Géza Albach** [albaĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Albach Géza** estis hungara juĝisto, nobela juĝisto, urbestro.
eta|Géza Albach
Géza Albach naskiĝis la  en Bártfa, (Hungara reĝlando, Aŭstria Imperio, nuntempa Bardejov en Slovakio), li mortis la  en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio).

## Biografio 
Géza Albach frekventis lernejojn en Gyöngyös, Szolnok kaj Buda, poste li akiris juran diplomon en Eger. Li batalis por la hungara revolucio de 1848, poste li kaŝiĝis. En 1850 li trovis laborlokon ĉe aŭstra juristo. En 1861 li iĝis honora ĉefnotario de :en:Kraszna County, post 4 jaroj nobela juĝisto, en 1869 ĉefa nobela juĝisto, en 1872 distrikta juĝisto. Inter 1886 kaj 1898 li estis urbestro de Kolozsvár. Li ricevis la titolon reĝa konsilisto en 1888, li ricevis reĝan premion en 1893. Lia tombo troviĝas en Tombejo de Házsongárd.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografieto kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Antal Albely

**Antal Albely** [albeli], kroate **Antun Ferdinand Albely,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Albely Antal Ferdinánd** estis hungaria aŭ hungara-kroata altlerneja instruisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Albélij, Albelly*.

Antal Albely naskiĝis la  (laŭ aliaj fontoj la ) en Varasd (Hungara reĝlando, Aŭstria Imperio, nuntempa Varaždin en Kroatio), li mortis la  en Pozsony (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio 
Antal Albely lernis en sia naskiĝurbo kaj Zagrebo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1823. Samtempe li instruis la grekan lingvon (1819-1825) en la Reĝa Akademio en Zagrebo kaj estis anstataŭanta instruisto pri juro (1826–1827). Li instruis inter 1829–1834 en jura akademio de Győr, inter 1835-1847 en simila akademio en Pozsony, poste li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Encyclopaedia in juridico-politicum studium introductio quam Jaurini 1829. cum praelectionum suarum exordio servavit.* (latine, 1830)
* *Philosophiae juris praecognita* (latine, 1831)
* *A lélek halhatatlanságáról* (hungare, 1836)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* kroatlingva biografio
* kroatlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungariaj kroatoj
La Rochelle Business School

**La Rochelle Business School** estas eŭropa komerca universitato kun terenoj en La Rochelle. Ĝi estis fondita en la jaro 1988.

La Rochelle BS okupis la 79-an rangon en listo pri Eŭropaj Komercaj Lernejoj publikigita en 2019 fare de la ĵurnalo Financial Times.

La studprogramojn de La Rochelle Business School akreditas la internaciaj organizaĵoj AMBA, EQUIS kaj AACSB. Inter la diplomitoj de la universitato en la komerca kaj politika etosoj estas gravaj postenuloj.

## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo

Kategorio:Lernejoj pri ekonomio kaj regado en Francio
Kategorio:La Rochelle
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1988
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1980-1989
Christian Gonsior

**Christian GONSIOR** (naskiĝinta en 1969 en Maria Alm) estas aŭstra saksofonisto, pianisto kaj ĵazmuzikisto.

## Vivo 
La unajn kontaktojn je improvizado muzika li jam havis dum la junulaj jaroj kiujn li pasigis en Leogang. La pianludon li komencis en la aĝo de 7 jaroj, la saksofonon li malkovris meze de la 1980-aj jaroj kiam li lernantis ĉe Gimnazio de Saalfelden (BEA). La renomita ĉiujara ĵazfestivalo en la najbara Saalfelden interesigis lin ege kiel ankaŭ la koncertserio "Jazz im Stall", kio metis kvazaŭ la fundamentan ŝtonon je muzika kariero. Post trapaso de la abiturienta ekzameno ĉe la Gimnazio de Saalfelden (BEA) li studis en Vieno ĉe la Franz-Schubert-konservatorio ĉe Bozhidar Sotirov kaj ĉe la Muzika universitato ĉe Klaus Dickbauer, Uli Scherer, Christian Maurer kaj Wolfgang Puschnig.

Ekde 1990 li liberprofesiulis en multaj ensembloj kaj projektoj en Aŭstrio kaj eksterlande.
Inter la pli freŝaj projekto menciindas Whoza Trio , KlangKombinatKalksburg, Duo Silgon, Trato Común kun Leopoldo Fleming. Gonsior kunlaboris i.a. kun: Leopoldo Fleming, Yta Moreno, Milagros Pinera, Celia Mara, Uli Scherer, Ladji Kante, Courtney Jones, Sunny Murray, Marco Eneidi, Marco Tocilj, Phone II Phone.

Gonsior volontege improvize ludas orientiĝante je la libera ĵazo de la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Renkontiĝoj kun artistoj el Afriko kaj Usono ege influis lian stilon.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo
* Gonsior kiel instruisto

Kategorio:Aŭstraj muzikistoj
Kategorio:Ĵazsaksofonistoj
(100935) 1998 MA42

**(100935) 1998 MA42** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Kvinslando, Aŭstralio).

Ĝia tre discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso, sed ne krucas ĝin. Ĝia marsa MOID estas 0,2285 astronomia unuo, tie estas 34,188 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
100936 Mekongo

**100936 Mekongo** estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rivero Mekongo, longa de 4350 kilometroj, kiu fluas tra Ĉinio, Birmo, Laoso, Tajlando, Kamboĝo kaj Vjetnamio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Ĉadio de A ĝis Z

Vortaro pri la lando Ĉado respektive Ĉadiomaldekstra|64raĈi tiu estas A-al-Z listo de ekzistantaj Vikipediaj artikoloj, kiuj iel rilatas al ĉi tiu temo. Se vi trovas eron apartenantan ĉi tie sed kiu ankoraŭ ne estas en ĉi tiu listo, vi povas ĝin libere aldoni. Tamen *ne* estas la intenco afiŝi ligilojn al mankantaj artikoloj ĉi tie. 
Al ─ B ─ C ─ D ─ E ─ F ─ G ─ H ─ 1a ─ J ─ K ─ L ─ M ─ N ─ O ─ P ─ Q ─ R ─ S ─ T ─ U ─ 5a ─ W ─ 10a ─ Tie ─ Z

## A 
Araba lingvo  

## B 
Baggara 

## C-Ĉ 
Ĉadio
## D 
Déby Itno, Idriss

Flago de Ĉado

## E 
Ekonomio de la petrolo en Ĉadio

Emi Koussi, plej alta punkto de la lando

## F 
Franca lingvo

## G 
Guéra (regiono) 

## H 
## I 
ISO 3166-2: TD 

## J 
## K 
Kanembou

Kim (lingvo)

Kim (popolo)

## L 
Ĉada Lago

## M 
Moundang (popolo)

Moundang (lingvo)

Moundou

Moussey (lingvo)

## N 
Ndjamena

## O 
## P 
Nacia parko Zakouma

## Q 
## R 
Reĝlando de la Kanem-Bornou

## S 
Saharo 

Sahel 

Sara

Sarh

## T 
Pri la montaro Tibestio vidu la provincon Tibesti

Tombalbaye, François

Tubuoj

Toumaï

## U 
Urboj de Ĉadio

## V 
## W 
## X 
## Y 
## Z 
Kategorio:Ĉado
6-a jarmilo a.K.

La **6-a jarmilo antaŭ nia erao** (aŭ antaŭ Kristo, a.K.) ampleksis la jarojn 6000 ĝis 5001 antaŭ nia erao (ĉirkaŭ 8 ĝis 7 jarmilojn antaŭ la nuntempo). Estas neeble precize datigi okazaĵojn kiuj okazis ĉirkaŭ la tempo de ĉi tiu jarmilo kaj ĉiuj datoj menciitaj ĉi tie estas taksoj plejparte bazitaj sur geologia kaj antropologia analizo.

## Okazaĵoj 
* En la valo de Nilo (Egiptio), en Hindio kaj en la sudo de Eŭropo aperis agrikulturo: la homoj ekfunkciigis la unuajn stabilajn farmojn de la mondo.
* En Mezopotamio oni inventis la radon, la plugilon kaj la draŝilon.
* En Baluĉistano (nuna Pakistano) atingis sian pinton la unua periodo de la civilizacio de Mehrgarh.
* En la zono de la Fekunda duonluno ekmontriĝis la Kuprepoko.
* En Mezoriento disvolviĝis la brutobredado.
* Ĉe la Zagros-montaro oni faris la unuajn irigaciojn.
* En kelkaj regionoj de Azio, kiel en Tajlando, oni ekfaris kultivon de rizo.
* En Koreio disvolviĝis la Neolitiko.
* En Lepenski Vir, borde de Danubo, ekdisvolviĝis la unuaj domaroj de kamparanoj de Eŭropo.
* En Çatal Höyük unuaj komenca ceramiko kaj teksado de lano konataj.

## Notoj 
-06