open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leo Funken

**Leo FUNKEN** (naskita la  en Koblenz-Lützel) estis germana esperantisto kaj asekura reprezentisto.

Jam de 1911, do ekde la aĝo de 11 jaroj, li estis esperantisto. Post la unua mondmilito li estis la prezidanto de Esperanto-grupo en Koblenz, kaj krome estis ano de pluraj progresemaj movadoj, precipe vivreformaj. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn, ankaŭ laŭ rektaj metodoj kaj per leteroj. Leo Funken efektivigis unuafoje "Verdan Libertempon" en 1925 en Bad Ems. Krome li estis kunlaboranto de Esperanto-gazetoj.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
F

**F** estas la 6-a litero de la latina alfabeto kaj la 7-a de la esperanta alfabeto. La litero F signifas la jena:

## Signifoj 
* En kemio, F estas la simbolo de fluoro.
* F estas la internacia aŭtosigno de Francio.
* En muziko, F estas muziknoto.
* En matematiko, F estas cifero signifanta 15 en deksesuma nombrosistemo.
* En fiziko, F estas la mallongigo de Farado, la mezurunuo de kapacitanco.
* En fiziko, F estas la Konstanto de Faraday.
* F estas kodo de aminoacido fenilalanino en kemio.

## Vidu ankaŭ 
* F kun nombro

Kategorio:Bazaj latinaj literoj
Jenő Fuchs

**FUCHS Jenő** (Eŭgeno, prononco de la familia nomo ), estis hungara doktoriĝinta advokato kaj esperantisto, naskiĝinta en 1878 en Nagydobos. Ekde la jaro 1909 li estis esperantisto kaj samjare fondis Esperanto-grupon en Mátészalka kunlabore kun Ágoston Marich. Li estis delegito de UEA en Mátészalka dum pli ol 20 jaroj, estis kunlaboranto de *La Verda Standardo*, kaj tradukis el la hungara la libron *Elektitaj Poemoj* de Sándor Petőfi, 1910, 55 paĝoj. Krome tamen li tradukis ankoraŭ centojn da pliaj poemoj, el kiuj plejmulto tamen restis en manuskripta formo, interalie la versaĵo *Johano la Bravulo* de Sándor Petőfi. En 1944 pro sia juda deveno li estis deportita al Aŭŝvico, kie supozeble li mortis.

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
K

**K** (aŭ ***ko***) estas la 11-a litero de la latina alfabeto kaj la 15-a litero de la esperanta alfabeto. La litero K havas jenajn signifojn:

## Signifoj 
* Laŭ algebra notado de ŝako, K povas esti la simbolo por la pecoj kuriero aŭ reĝo (anglalingve *King*).
* Laŭ gramatiko, k estas mallongigo de la konjunkcio *kaj*.
* Laŭ kemio, K estas la simbolo por kalio.
* Laŭ komerco, cirklita K, Ⓚ, sur manĝaĵo signifas koŝera atestado.
* Laŭ Sistemo Internacia de Unuoj, K signifas kelvino, unuo de temperaturo.
* Laŭ la tabulludo Goo, la ekrekaptado de kontraŭa ludŝtono estas ***ko***.
* K estas simbolo de aminoacido lizino en kemio.

## Vidu ankaŭ 
* Morsa kodo
* K kun nombro

Kategorio:Bazaj latinaj literoj
Mátyás Frühwirth

**FRÜHWIRTH Mátyás** [fruvirt] estis hungara esperantisto, politikisto kaj parlamentano.

Mátyás Frühwirth http://lexikon.katolikus.hu/F/Fr%C3%BChwirth.html naskiĝis la  1889 en Soroksár aŭ Vecsés. Li mortis en 1949? en Budapeŝto.

## Biografio 
Mátyás Frühwirth frekventis mezlernejon en Budapeŝto, poste li lernis juron en Universitato de Budapeŝto, krome li aliĝis al la katolika societo. Li finbatalis la unuan mondomiliton. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis arestita. Ekde 1920 li laboris en diversaj kristanaj movadoj, krome li estis elektita parlamenta deputito. En 1928 li aliĝis al la katolikaj esperantistoj. Li kunfondis la Hungaran Katolikan Esperanto-Societon. Foje li parolis pri Esperanto en la parlamento. Post la 2-a mondmilito li okupiĝis pri komercado de lignaĵoj. Inter 1947-1949 li estis delegito de UEA en Balatonfűzfő.

## Liaj kontribuoj 
* *Pestmegye Trianon után I-II.* (1930)

## Fontoj 
* http://www.vfmk.hu/de/node/4581  
* https://www.ogyk.hu/e-konyvt/mpgy/alm/al920_22/49.htm 

FRÜHWIRTH, Mátyás
FRÜHWIRTH, Mátyás
44

En la jaro **44** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Minjung Wang iĝis reĝo de Kogurjo
* Sankta Petro estas enkarcerigita kaj fugis malliberejon mirakle.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Taemusin Wang, reĝo de Kogurjo
* Sankta Jakobo, laŭtradicie

|
45

En la jaro **45** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Unua vojaĝo de Sankta Paŭlo, laŭ tradicia kronologio;
* Klaŭdio forigis judojn de Romo;

## Naskiĝoj 
* Plutarĥo

## Mortoj 

|
46

En la jaro **46** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Malgranda ribelo en Judio

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Bregaglia kiel *Bergale* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Plutarĥo

## Mortoj 

|
47

En la jaro **47** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Vardano, kun-imperiestro de Partio

|
48

En la jaro **48** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mobon Wang iĝis reĝo de Kogurjo.
* Oni vidus tri sunojn en Romo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Minjung Wang reĝo de Kogurjo

|
49

En la jaro **49** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Epistolo al la Galatoj redaktita de Sankta Paŭlo;
* Judoj forpelitaj de Romo;
* Seneko iĝis guvernisto de Nero;
* Klaŭdio edziĝis al Agripina;
* Koncilio de Jerusalemo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sankta Maria, laŭtradicie.

|
50

En la jaro **50** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* *Colonia Agripina*, nuna Kolonjo, estas fondita de romianoj.
* Romianoj lernas de gaŭloj la uzon de sapo.
* Romio fondas Londonon (*Londinium*) kaj igas ĝin ĉefurbo de provinco *Britannia*.
* Fino de konstruo de piramido de San Bartolo.
* Plinio publikigis la unuan volumenon de *Historia Naturalis*.

## Naskiĝoj 
* Cai Lun

## Mortoj 
* Philo Judaeus
* Aulus Cornelius Celsus

|
51

En la jaro **51** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Galio iĝis prokonsulo de Akaio. Sankta Paŭlo estis akuzita antaŭ li kaj liberigita.
* Vonono la 2-a iĝis imperiestro de Partio.
* Vologaso la 1-a iĝis imperiestro de Partio.

## Naskiĝoj 
* Domiciano, imperiestro de la Romia Imperio (m. 96)

## Mortoj 
* Gotarzo la 2-a estro de partoj
* Vonono la 2-a estro de partoj

|
52

En la jaro **52** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Antonio Felikso () iĝis romia provincestro de Judujo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

Antonius Felix medal.svg|
53

En la jaro **53** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* T'aejo Wang iĝis reĝo de Kogurjo

## Naskiĝoj 
* Trajano, estonta romia imperiestro (m. en 117)
## Mortoj 
* Mobon Wang reĝo de Kogurjo

|
Traianus Glyptothek Munich 336.jpg|
57

En la jaro **57** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Orodo la 2-a iĝis estro de Partio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Mitridato la 3-a, imperiestro de partoj

|
58

En la jaro **58** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Budhismo oficiale eniris Ĉinion;
* Nero, jam imperiestro, ricevis la titolon konsulo;
* Oto, iĝis provincestro de Luzitanio;
* Sankta Paŭlo estis arestita en Jerusalemo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
59

En la jaro **59** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Porcio Festo () iĝis provincestro de Judujo. Li sendis Sanktan Paŭlon al Romo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

Festus window fokuso.jpg|
60

En la jaro **60** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Laŭ Julio Obsekvente[ĉu?], , oni vidis fajran ŝildojn kun granda luma garbo en Romo. Laŭ Seneko dum ses monatoj oni povis vidi kometon.
* Romia legio gvidita de Gajo Suetonio Paŭlino, , venkis la armeon de Budiko en Britio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

Queen Boudica by John Opie.jpg|
64

En la jaro **64** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Incendio de Romo kaj persekuto al kristanoj farita de Nero.
* Eko de ribelo de Judujo. Vespasiano sendita de Nero por kontroli ĝin.
* Oficialigo de Budhismo en Ĉinio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
61

En la jaro **61** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Plinio la pli juna ()

## Mortoj 
* Armeestro Budiko, reĝino de la Icenoj en Britio

Queen Boudica by John Opie.jpg|
62

En la jaro **62** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Hero de Aleksandrio verkis pri aŭtomatoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sankta Iakobo, apostolo.

|
63

En la jaro **63** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Vespasiano fariĝas estro de la romia provinco de Afriko.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
65

En la jaro **65** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Laŭ Flavio Jozefo aperis super Jerusalemo ŝtelo simila al glavo kaj kometo kiu daŭris unu ano. En la 8-a de monato Nisan; je la naŭa nokta, brilis granda lumo en altaro kaj en sanktejo, dum duonhoro. En la 21-a de monato Jyar preskaŭ en la okazo, aperis el l' nuboj ĉaroj kaj armataj militistoj, kiuj asediis kelkajn urbojn.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 30-a de aprilo - Lukano, romia poeto (n. en 39)
* Popea Sabina, edzino de Nero, imperiestro de Romio (n. en 30)
* Seneko la pli juna, romia verkisto kaj filozofo (n. en 4 a.K.)

Busto de Lucano, Cordoba.JPG|
Poppaea Sabina.jpg|
0 Sénèque - Musée du Prado - Cat. 144 - (2).JPG|
66

En la jaro **66** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eko de la Jerusalema Ribelo, kio iĝas la Unua Juda-Romia Milito 
* Ebla dato de redaktado de la Dua Epistolo de Petro
* Ebla dato de redaktado de Satirikono de Petronio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Petronio, romia verkisto (n. 27)

|
67

En la jaro **67** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sankta Lino iĝis Papo, laŭtradicie

## Mortoj 
* 29-a de junio: Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo, laŭ tradicio

|
71

En la jaro **71** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Laŭ Likosteno, oni vidis en Italio du sunoj samtempe, unu plej malforta, kaj alia plej forta.
* Keiko iĝis Imperiestro de Japanio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
72

En la jaro **72** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Romia Imperiestro Vespaziano fondigas la urbon *Flavia Neapolis* - "nova urbo Flavia" - proksime de la hodiaŭa Nablus (arabe نابلس).
### Kulturo 
* Sub Vespaziano komenciĝas la konstruado de la Koloseo en Romo. La konstruaĵo estas financita per la rabaĵo de la Unua Juda-Romia Milito.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
73

En la jaro **73** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Masada kaptita de Romio - sekve finiĝas la Unua Juda-Romia Milito
* Domiciano iĝis konsulo
* Plinio la pli maljuna provincestro de Taragono
* Vespaziano kaj Tito iĝis cenzuristoj
* Malgranda Armenio konkerita de Romio
* Hunoj invadis Ĉinion

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
75

En la jaro **75** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komencis la konstruo de Kolizeo en Romo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
76

En la jaro **76** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kleto iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Lino (papo)

|
Dallas

**Dallas** estas milionurbo (ankaŭ universitata urbo) en Teksaso, Usono. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Dallas estas mondkonata pro sia komputila kaj telekomunika industrioj, kun entreprenoj kiel AT&T - interalie en 1958 ĉi tie inventiĝis la unua Integra Cirkvito (IC). Dallas kun Fort Worth, Arlington, Denton, Plano kaj aliaj apartenas al urbaro. La urbo estas la administra centro de samnoma kantono Dallas.
eta|maldekstre|
eta|200ra|Sigelo de Dallas
[eta|230ra|Loko de **Dallas** en [Teksaso.]]
eta|300ra|Urbocentro de Dallas

## Geografio 
Dallas etendiĝas sur ebenaĵo laŭ rivero en alteco je 137-168 metroj kaj lokiĝas ĉe .

## Historio 
La loko apartenis en la 18-a jarcento ĝis 1821 al Nova Hispanio, kiu estis hispana kolonio. Dallas fondiĝis en 1841 kaj post 4 jaroj Usono okupis ĝin. Tiutempe oni okupiĝis pri terkultivado. Dallas oficiale urbiĝis en 1856. Ekde 1873 trajno interligas la urbon kun la ceteraj regionoj. La liverado de kotono estis pli facila kaj evoluis la komercado, poste la edukado.

## Ekonomio 
Dallas baziĝas unuavice je bankentrepreno, komercado, telekomunikadoj, komputila teknologio, energio, kaj transportado.

## Klimato 
Dallas havas subtropikan klimaton. Foje somere la temperaturo atingas eĉ -ojn, vintre malofte frostas kaj neĝas. Jare pluvas po 950&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj pluvas.

## Trafiko 
La ĉefa flughaveno havas la nomon "Dallas/Fort Worth International Airport" (DFW). Dallas estas nodo de aŭtovojoj kaj fervojaj linioj.

## Vidindaĵoj 
* Muzeo de Artoj
* Suda Metodista Universitato
* bestoĝardeno
* aro da nubskrapuloj

## Servoj 
* Sudokcidenta Medicina Centro de Universitato de Teksaso

## Famuloj 
* *Dallas Mavericks*
* En Dallas naskiĝis matematikisto Peter Ozsváth.
* En Dallas mortis:
** hungara-usona astronomo-fizikisto István Ozsváth
** hungara-usona abato Anzelm Sándor Nagy.

## Ĝemelurboj 
*  Brno, Ĉeĥio
*  Dijon, Francio
*  Monterrey, Meksiko
*  Rigo, Latvio
*  Saratov, Rusio
*  Tajpejo, Tajvano
*  Ipoh, Malajzio
*  Ĉinĉen, Ĉinio

## Vidu ankaŭ 
* Dallas (televidserio)
* Listo de milionurboj
* Malpeza trajno DART
* Tramtransporto en Dallas


Kategorio:Urboj de Teksaso
Kategorio:Milionurboj
ISO 639

**ISO 639** estas normo de la Internacia Organizaĵo por Normigado, kiu enhavas kodojn pri **lingvaj nomoj**. Ĝi enhavas 6 listojn :
* **ISO 639-1:2002** listigas 2-literajn lingvo-kodojn
* **ISO 639-2:1998** listigas 3-literajn lingvo-kodojn
* **ISO 639-3:2007** listigas 3-literajn lingvo-kodojn
* **ISO 639-4:2010** prezentas ĝeneralajn principojn pri kodado de lingvo-nomoj
* **ISO 639-5:2008** listigas 3-literajn kodojn pri lingvaj familioj kaj grupoj
* **ISO 639-6:2009** listigas kodojn pri lingvaj variantoj

23 lingvoj havas du triliterajn mallongigajn kodojn: derivitan de la angla nomo de la lingvo (ISO-639-2/B)
kaj "terminologian", derivitan de la nomo de la lingvo en la lingvo mem (ISO-639-2/T).

## Lingvokodoj 
Menciinde estas, ke la unua ISO-dokumento pri lingvokodoj, kiu aperis en novembro 1967 (ISO/R 639:1967), jam traktis Esperanton (pere de la dulitera kodo "eo").
Esperanto aperas en ISO 639-1:2002, ISO 639-2:1998 kaj ISO 639-3:2007.

* Ekzemploj

## Vidu ankaŭ 
* Lingva familio
* Listo de lingvoj

Tiuj tabeloj provas listigi ĉiujn lingvojn laŭ **ISO 639-kodo** *(ordigitajn laŭ esperantonomoj kontrolendaj)* kun duliteraj kaj triliteraj kodoj kaj angla kaj franca nomoj kiel ili aperas en la paĝoj de *Library of Congress*, la Kongresa Biblioteko de Usono, por helpi al ĝustigo de la esperanto-traduko. 

## Fontoj 
* Landoj kaj lingvoj de Bertilo Wennergren kaj Martin Weichert
* la kongresa biblioteko *(Library of Congress)*
* w:en:ISO 639.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.loc.gov/standards/iso639-2/ -- ISO 639-2 ĉefpaĝo
* http://www.loc.gov/standards/iso639-2/normtext.html
* http://www.loc.gov/standards/iso639-2/codechanges.html -- ISO 639-2/RA ŝanĝa anonco.

Kategorio:Lingvo
78

En la jaro **78** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Post la morto de antaŭa imperiestro, la filo Vologaso aŭ Vologases la 2-a (parte 𐭅𐭋𐭂𐭔, Valgāš) el la Arŝakida dinastio dum du jaroj konkurencos kun sia frato Pakūr (parte 𐭐𐭊𐭅𐭓, grekigite  Πακώρος, Pakóros, latinigite *Pacorus*, armene Բակուր, Bakur, kartvele ბაკური, Bakur) pri la trono de imperiestro de la Parta Imperio, sed Vologases la 2-a fine mortos en 80. Pakur ankoraŭ estos imperiestro dum 30 pliaj jaroj, ĝis 110. Sed en 80 ankoraŭ plia frato, Artabanos la 3-a pretendos la tronon, kaj plej laste en 90 Pakūr restos la sola reganto.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Vologases la 1-a (parte 𐭅𐭋𐭂𐭔, Valagaŝ)

Vologases II coin.png|
Coin of Pacorus II (cropped), Seleucia mint.jpg|
602

En la jaro **602** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
Fokas iĝis orient-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
* Muawiya ibn Abi Sufyan, kalifo kaj fondinto de la Umajada dinastio (m. 680)
* Teodoro de Tarso, ĉefepiskopo de Canterbury (m. 690)

## Mortoj 
* Maŭrikios la 1-a orient-romia imperiestro
604

En la jaro **604** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sabiniano iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 12-a de marto: Papo Gregorio la 1-a (naskiĝis ĉirkaŭ 540)
* 26-a de majo: Aŭgusteno de Canterbury, apostolo al la anglosaksoj
77

En la jaro **77** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Dioskorideso verkis *De Materia Medica*.
* Julio Agrikolo, guberniestro de Britio, plivastigis la Romian Imperion ĝis linio traskotlanda de Clyde al Forth. En nekonata loko, kiun Tacito nomas Mons Graupius, li venkis Kalgakon, reĝon de la kaledonoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
Kantaro-Vikio

**KantarViki** estas vikio, kiu celas havi kolekton de kantoj en Esperanto kaj ĉion, kio rilatas al ili: nome tekstojn, notojn kaj ligilojn al Esperanto-muziko en Interreto. La retejo startis en 2003, ĝi funkcias per vikia teknologio MediaVikio.

Estante produktaĵo de internacia kunlaborado, la kantaro havas kaj malnovajn movadajn kantojn kaj kantotekstojn de modernaj muzikaj grupoj.

En la kantaro oni povas serĉi kantojn laŭ nomo aŭ kategorio. Haveblas alfabeta indekso. Krom tekstoj, la kantaro provizas akordojn por amatoraj ludantoj, kodojn por poŝtelefonoj, kaj tonsilabojn.

Paĝoj pri muzikaj grupoj prezentas liston de albumoj kaj ĝeneralan informon.

La 17-an de aŭgusto 2009 prezentiĝis 1009 kantotektstoj. Fine de la jaro 2010 jam estis pli ol 2000. Ĝi nun prezentas pli ol 3000.

## Sekcioj 
* Aŭtoroj
* Kantoj
* Diskoj
* Grupoj
* Kanzonaroj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*   ()

## Vidu ankaŭ 
* eomuziko.com

Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Interretaj projektoj de E@I
Kategorio:Esperanto-kantaroj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2003
Kategorio:Esperanto en 2003
612

En la jaro **612** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La ĉina dinastio Sui invadis Kogurjon, sed malvenkis.
* Tiero la 2-a iĝis reĝo de Aŭstrazio;

## Naskiĝoj 
## Mortoj
613

En la jaro **613** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klotaro la 2-a de Neŭstrio konkeris Akvitanion kaj iĝis reĝo de frankoj

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Tiero la 2-a
614

En la jaro **614** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La armeoj de Sasanida Imperio konkeras Palestinon (tiam en la Bizanca imperio. Kaptante la okazon lokaj judoj ruinigas kristanajn preĝejojn kaj monaĥejojn kaj buĉas ĉe la Mamilla-a akvorezervujo 60 000 kristanajn militkaptitojn.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
615

En la jaro **615** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Pakal la 2-a iĝis reĝo de Majaa urbo Palenko.
* Diodono iĝis Papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 8-a de majo: la Papo Bonifaco la 4-a
617

En la jaro **617** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Ŭonhjo, korea budhisma pensulo

## Mortoj
618

En la jaro **618** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Yongnyu Wang iĝis reĝo de Kogurjo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Yongyang WANG, reĝo de Kogurjo;
* Diodono, papo;
619

En la jaro **619 post Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Bonifaco la 5-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj
622

En la jaro **622** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 16-a de julio: Arabio: Medina: Mahometo forlasas la urbon.

## Kulturaj eventoj 
* 16-a de julio: Eko de la Islama kalendaro kaj la islama erao.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
626

En la jaro **626** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Paul de Verdun fariĝas la 13-a episkopo de Verduno

## Naskiĝoj 
* Heraklonas orient-romia imperiestro
* Tenji Imperiestro de Japanio
* 19-a de aprilo: Eanflaed, edzino de reĝo Oswiu de Northumbria, Anglio, kaj anglosaksa sanktulino

## Mortoj
627

En la jaro **627** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Batalo de la Tranĉeo de Mahomedo kontraŭ mekanoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
629

En la jaro **629** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Jomei iĝis imperiestro de Japanio;
* Dagoberto la 1-a iĝis reĝo de frankoj;
* Kariberto iĝis reĝo de Akvitanio;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Klotaro la 2-a
630

En la jaro **630** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mahometo konkeras Mekaon.

## Naskiĝoj 
* Konstancio la 2-a orient-romia imperiestro

## Mortoj
650

En la jaro **650** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kao-tsong, imperiestro de Ĉinio (650-683).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Srong-btsan sgam-po plifrua tibetana estro konata.
640

En la jaro **640** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Severeno iĝis papo;
* Johano la 4-a iĝis papo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Severeno
* Sankta Gallus, laŭdire la 16-an de oktobro, li estis la sanktulo de la urbo Sankt-Galo, laŭ kiu nomiĝis la Monaĥejo Sankt-Galo (n. 550)
633

En la jaro **633** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Episkopa bastono oficialiĝis.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 12-a de oktobro: Edwin, reĝo de Northumbria, Anglio (n. ĉirkaŭ 586) - probabla mortjaro
Pinarbara Esperanta Grupo

**Pinarbara Esperanto-Grupo** estas Esperanto-Grupo en Pinhal, Brazilo. Ĝi naskiĝis en 1987, kiam personoj interesiĝantaj pri la internacia lingvo kuniĝis kaj decidis starigi la unuan bazan kurson de la lingvo en la urbo.

En Marto 1998, komenciĝis dua baza kurso, kies fino okazis je la 25-a de Septembro de la sama jaro. Tiu sama klaso tuj komencis perfektigan kurson, celante konversacion en Esperanto, lerninte ĉiujn lingvo-strukturojn de la lingvo jam en la baza kurso.

En la sama monato, nova klaso komencis alian bazan kurson. Sekve, la Grupo havas nuntempe du kursojn: unu bazan kaj unu perfektigan. 
## Celoj de la Grupo
Lerni la internacian lingvon por havi komunikilon, kiu ebligas kontakti personojn ie ajn en la mondo, pere de korespondaĵo, vojaĝo kaj pere de Interreto mem.

Partropreni en la universala kulturo, pere de libroj, ĵurnaloj, informiloj, bultenoj kaj sciencaj artikoloj kaj eldonaĵoj.

Partopreni en tutmonda komuneco, kies pli efika kunligo tra Esperanto estas frateco, kiu unuigas personojn el la plej foraj kaj diversaj anguloj de la mondo pere de unu sola lingvo.

## Kursoj kaj Studoj
*Baza kurso, kie la lernanto lernas ĉiujn fundamentojn de la lingvo, pere de nuntempa aŭdvidaj lerniloj.
*Leciono de Perfektiga Kurso

Ĉe la kursfino la lernanto jam scipovas ĉiujn strukturojn, regulojn kaj prononcon. Li kapablas legi, skribi kaj kompreni Esperanton.

## Instruisto kaj Lernantoj
Perfektiga kurso, surbaze de moderna metodo, simila al tiu de la altkvalitaj lingvo-lernejoj. Tiu ĉi kurso celas konduki la lernanton havigi al si fluecon dum li parolas Esperante, tial ke, li povas partopreni interparolon kvazaŭ li estis parolanta lia naturdevena lingvo.
## Eksteraj ligiloj 
*hejmpaĝo

Kategorio:Esperanto-movado
Arnaut Daniel

**Arnaut Daniel** estis provenca trobadoro de la 13-a jarcento, laŭdita de Dante Alighieri kaj nomita Granda Mastro de Amo de Petrarko. En la 20-a jarcento li estis konsiderata de Ezra POUND la plej lerta poeto de la historio.

Daniel naskiĝis en nobla familio ĉe la kastelo Ribeyrac en Périgord. Li inventis la sestinon, kanto de ses strofoj, po ses versoj en ĉiu strofo, kun la samaj rimoj daŭre ripetitaj, sed en malsama kaj komplika ordo, kiun oni devas vidi por kompreni. Li estis ankaŭ la verkinto de la romanco *Lancillotto*.

## Arnaut Daniel kaj Dante Alighieri 
En la *Dia Komedio* de Dante Alighieri, Daniel aperas kiel persono kiu faras pentan periodon en Purgatorio kiel puno por amoro. Li respondas en la provenca lingvo al la demando de la poeto, pri kiu li estas:

En la eldono de la Dia Komedio en traduko de Giovano Peterlongo la versoj de Arnaut estas jene rime tradukitaj en esperanto : 
Pro via kara ĝentila demando 
nek volas mi, nek povas mi kovriĝi 

Arnaldo estas mi kantanta plore 
penseme vidas pasintan frenezon 
kaj gaje baldaŭ l'esperantan ĝojon 

Nun mi Vin petas, pro tiu valoro, 
kiu Vin gvidas supren tra l'ŝtuparo 
tempe memoru Vi doloron mian. 

La itala laŭvorta nerima traduko tekstas jene :
 Tante me piace la vostra cortese domanda, che io non posso nè voglio coprirmi a voi. Io sono Arnaldo, che piango e vado cantando; pensieroso vedo la passata follia, e giubilante vedo la gioia che spero, davanti a me. Ora vi prego, per quel valore che vi guida al sommo della scal (Dio), che vi recordate a tempo del mio dolore. 

Omaĝe al ĉi tiu diraĵo kiun Dante donis al Daniel, T. S. Eliot nomis sian duan kolekton de poezio *Ara Vos Prec*.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.trobar.org/troubadours/arnaut_daniel 
* http://www.cam.org/~malcova/troubadours/arnaut_daniel/index.php 
* Arnaut Daniel: Complete Works  (*angle* kaj *provenca*)

Daniel, Arnaut
Daniel, Arnaut
Daniel, Arnaut
Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Purgatorio)
634

En la jaro **634** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Eanfrith, reĝo de Bernicia kaj eble de tuta Northumbria, Anglio (n. verŝajne en 590)
660

En la jaro **660** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Silla reĝlando alianciĝis kun la ĉina Tang Dinastio. La Korea regno Baekje estas konkerita de regno Sillao.
* Konstruita la Kaŝima Templo (Japanio).

## Naskiĝoj 
* Sankta Odilia, patronino de Alzaco

## Mortoj
670

En la jaro **670** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Tunizio : Fondaĵo de Kajruano;
* Akvitanio iĝis sendependa;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sankta Omer
* 15-a de februaro: Oswiu, reĝo de Northumbria, Anglio (n. ĉirkaŭ 612)
680

En la jaro **680** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Gensho imperiestrino de Japanio

## Mortoj 
* Muawiya ibn Abi Sufyan, kalifo kaj fondinto de la Umajada dinastio (n. 602)
685

En la jaro **685** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Justiniano la 2-a iĝis orient-romia imperiestro;
* Johano la 5-a iĝis papo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Konstantino la 4-a, orient-romia imperiestro
* Benedikto la 2-a, papo
* 6-a de februaro: Hlothere, reĝo de Kent, Anglio
* 20-a de majo: Ecgfrith, reĝo de Northumbria, Anglio
690

En la jaro **690** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 12-a de januaro: Benedikto Biscop, abato de Wearmouth kaj Jarrow, Northumbria, Anglio
* 19-a de septembro: Teodoro de Tarso, angla reformisto, ĉefepiskopo de Canterbury (n. 602)
695

En la jaro **695** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kuniklo la 18-a iĝis reĝo de Kopano en Centra Ameriko.
* Eko de milito inter Tikalo kaj Kalakmulo en Centra Ameriko.
* Justiniano la 2-a detronigita, Leontio la 2-a iĝis orient-romia imperiestro.
* Ĉildeberto la 3-a iĝis reĝo de la Frankoj (fakte nur de Neŭstrio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Yich´aak K´ak´ reĝo de Kalakmulo, en hodiaŭa Gvatemalo
* Sebbi, reĝo de Essex, Anglio
675

En la jaro **675** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Konstruo de Pagodo en Beomeosa templo;
* Klodvigo la 3-a iĝis reĝo tre provizora de Neŭstrio, Burgonjo kaj Aŭstrazio;

## Naskiĝoj 
* Leo la 3-a orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Ĉilderiko la 2-a reĝo de Aŭstrazio
* Wulfhere, reĝo de Mercia, Anglio (n. nekonata)
655

En la jaro **655** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Saimei restarigita kiel Imperiestrino de Japanio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 15-a de novembro: Penda, reĝo de Mercia
* 15-a de novembro: Aethelhere, reĝo de East Anglia, Anglio
645

En la jaro **645** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klano Soga eksterminita en Japanio. Kogyoku/Samei detronigita, Kotoku (Taika) iĝis Imperiestro de Japanio, komenco de Taika Erao en Japanio.
* "Nonuse" (religiaj principoj) aplikata al luktartoj en Japanio.
* Ĉinio invadis Kogurjon.

## Naskiĝoj 
* Jito Imperiestrino de Japanio

## Mortoj
636

En la jaro **636** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
La araboj invadas Persion kaj Aŝkelonon.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sigeberht, antaŭa reĝo de East Anglia, Anglio
* Egric, reĝo de East Anglia, Anglio
665

En la jaro **665** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ĉina imperiestro nomis, jarcentojn post lia morto, Konfuceon "la Pli Nobla Majstro".

## Naskiĝoj 
## Mortoj
637

En la jaro **637** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Araboj konkeris Jerusalemon kaj Halepon kaj atakis Hindion;

## Naskiĝoj 
## Mortoj
639

En la jaro **639** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klodvigo la 2-a iĝis reĝo de Neŭstrio kaj Burgonjo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Dagoberto la 1-a, reĝo de frankoj;
* Sigiberto la 3-a, reĝo de Aŭstrazio;
641

En la jaro **641** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Heraklonas iĝis orient-romia imperiestro
* Konstantino la 3-a iĝis orient-romia imperiestro
* Konstancio la 2-a iĝis orient-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Orient-romia imperiestro Heraklio
* Orient-romia imperiestro Heraklonas
* Orient-romia imperiestro Konstantino la 3-a
* Imperiestro de Japanio Jomei
651

En la jaro **651** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Unua skriba teksto de Korano en Medino
* La araboj finkonkeras Iranon, kaj invadas Afganion, prenas la urbon Herato; fino de la Sasanidoj kun Yazdegard la 3-a
* Diocezoj de Milano kaj Raveno rekuniĝis al katolika eklezio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 20-a de aŭgusto: Oswin, reĝo de Deira, Anglio (n. nekonata)
* 31-a de aŭgusto: Sankta Aidan, unua episkopo de Lindisfarne, Anglio
661

En la jaro **661** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Tenji iĝis Imperiestro de Japanio

## Naskiĝoj 
* Gemmei Imperiestrino de Japanio

## Mortoj 
* Saimei Imperiestrino de Japanio
* Ali ibn Abi Talib, araba kalifo kaj kuzo kaj bofilo de Mohamedo
671

En la jaro **671** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Cenwalh reĝo de Wessex (probabla mortjaro; n. nekonata)
681

En la jaro **681** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eŭropo:
** Bulgario fondiĝas kiel Ĥanejo je la suda riverbordo de la Danubo, post la malvenko de la bizancaj armeoj de la imperiestro Justiniano la 2-a per la Bulgaroj.
* Azio:
** Koreio denove unuiĝita.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
10-a de Januaro - Papo Agatono.
691

En la jaro **691** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klodvigo la 4-a iĝis reĝo de la Frankoj (fakte nur de Neŭstrio);

## Naskiĝoj 
## Mortoj
693

En la jaro **693** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Islama sekto detruis la Kaabon en Mekao kaj forlevis la Nigran Ŝtonon.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Erkenwald, episkopo de Londono, Anglio
696

En la jaro **696** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Atako al judoj de Iberio, ili estis deklaritaj sklavoj de la kristanoj.
* La monaĥejo de Salzbourg fondiĝis.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
697

En la jaro **697** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Imperiestrino Jito detronigita, Mommu iĝis Imperiestro de Japanio;
* Paolo Lucio Anafesto elektita unua doĝo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Osthryth, reĝino de Mercia, Anglio
699

En la jaro **699** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* En Japanio, l’imperiestro Tenji permesis al familio Nakatomi nomiĝi *Fujiwara* kiel agnosko de ĝiaj servoj.

## Naskiĝoj 
* Abu Hanifah, islama teologo kaj filozofo

## Mortoj 
* 3-a de februaro: Werburgh, anglosaksa sanktulino
Maria Luisa Spaziani

**Maria Luisa SPAZIANI** (Torino, 7-a de decembro 1922 -- Romo, 30-a de junio 2014) estis italia poetino.

Spaziani jam estis dufoje nomumita por la Premio Nobel de Literaturo.

## Spaziani kaj Eugenio Montale 
En la 1950aj jaroj Spaziani adoltis kun la poeto Eugenio Montale, kaj estis la inspiro por la persono "la Volpe" ("la Vulpo") en lia poezio. La poemo de Montale "Da un lago svizzera" estas anakrosto kies linioj formas "Maria Luisa Spaziani".

Spaziani estas prezidanto de la *Centro internazionale Eugenio Montale*, kiu donas la Premion Montale.

## Listo de verkoj 
* *Le acque di sabato* ("La akvoj de sabato", 1954)
* *Il gong* (1962)
* *Utilità della memoria* ("Utileco de la memoro", 1966)
* ''L'occhio del ciclone* ("La okulo de la ciklono", 1970)
* *Transito con catene* (1977)
* *Geometria del disordine* (1981, Premio Viareggio)
* *La stella del libero arbitrio* ("La stelo de libera volo", 1986)
* *Giovanna d'Arco* (1990)
* *Torri di vedata* ("Vaĉaj turoj", 1992)
* *I fasti dell'ortica'' (1996)

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj dramistoj
Internacia komunumo

La **internacia komunumo** estas la socia komunumo rezultanta el ĉiuj rilatoj, kiuj estiĝas unuavice inter la ŝtatoj kaj, krome, inter la ŝtatoj kaj aliaj organizitaj politikaj grupoj (ekz. internaciaj organizaĵoj, agnoskitaj kontraŭarmeoj, liberigaj movadoj). Hodiaŭ la entuta internacia komunumo estas plejparte reprezentata en Unuiĝintaj Nacioj.

"La internacia komunumo" estas termino ofte uzata en la gazetaro kaj diplomatio en referenco al la kontaktoj, kiuj okazas inter la landoj de la mondo en diversaj diplomatiaj forumoj, kaj al la decidoj farataj en tiuj forumoj. La termino havas neniun klaran laŭleĝan aŭ sciencan difinon, kaj ĝia signifo povas varii depende de la kunteksto, en kiu ĝi estas uzita. Iuj uzas la terminon en la senco de ĉiuj landoj de la mondo. Aliaj signifoj, kiujn la termino povas havi, estas ĉiuj ĉefaj potencoj aŭ internaciaj organizaĵoj.

En la Angla Vortaro de Kembriĝo la termino estas difinita kiel: landoj de la mondo formante opinion aŭ kunlaborante kiel grupo. Ekzemple, "Ostaĝforkapto ne estas akceptebla kaj la internacia komunumo devas impete kontraŭi ĝin."

La esprimo "internacia komunumo" reflektas nocion ke ĉiu lando en la mondo havas devojn kaj rajtojn kiuj estas esprimitaj en siaj rilatoj kun aliaj landoj, kaj ke internaciaj organizaĵoj estas speco de aŭtoritato por reguligi rilatojn inter landoj. Fakte, el ĉi tiu percepto sekvas, ke la landoj de la mondo traktas unu la alian same kiel civitanojn ene de aparta lando, kaj ke internaciaj organizaĵoj estas la ekvivalento de la regantaj aŭtoritatoj en lando. Tiu percepto iĝis ĝeneraligita post la Unua Mondomilito, kaj estis esprimita en la establado de la Ligo de Nacioj, kaj en la malkonfido en la sistemo de naciaj armeaj aliancoj (kiu estis ofta en antaŭmilita Eŭropo kaj multe kontribuis al eksplodo de la mondmilito). La unuaj burĝonoj de tiu percepto aperis eĉ pli frue kun la establado de la Ruĝa Kruco en 1864.

En 1999, la Ĝenerala Sekretario de Unuiĝintaj Nacioj, Kofi Annan, verkis eseon titolitan "La Signifo de la Internacia Komunumo" en kiu li skizis siajn opiniojn pri tiu ĉi afero. Interalie li deklaris:

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtatoj
* Internaciismo (institucia)
* Internaciaj organizaĵoj
* Publika internacia juro
* Unuiĝintaj Nacioj
* Demokratio
* Tutmondiĝo
* Tutmonda vilaĝo

Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Internaciaj rilatoj
Kategorio:Diplomatio
Kategorio:Publika opinio
Internacia organizaĵo

**Internacia organizaĵo**, en la internacijura senco, estas unuiĝo de du aŭ pli da ŝtatoj (aŭ aliaj internacijuraj subjektoj) por daŭra, kutime transnacia, kunlaboro kaj plenumo de superŝtataj celoj. La internaciaj organizaĵoj estas subjektoj de la publika internacia juro kaj membroj de la internacia komunumo, same kiel la ŝtatoj.

## Karakterizo 
Internacian organizaĵon karakterizas tio, ke *nur ŝtatoj povas konsistigi ĝin*. Simplaj individuoj, grupoj, asocioj k.s. ne povas esti membro de internacia organizaĵo.

Ankaŭ ekzistas *internaciaj neregistaraj organizaĵoj* (NRO), kies anoj ne estas ŝtatoj, kaj kiuj arigas membrojn ĉirkaŭ iu temo (homrajtoj, ekologio, internacia lingvo, malsato, ktp.)

La nuntempa internacia socio enkalkulas *multajn internaciajn organizaĵojn* – ĉirkaŭ 250.
Kelkaj konataj ekzemploj estas la Unuiĝintaj Nacioj (UN) kaj la Eŭropa Unio (EU).
Internaciaj organizaĵoj estas tre diversaj laŭ:
* siaj nombroj de ŝtatoj-membroj (ekz-e: UN: 189, Benelukso: 3),
* siaj celoj (ekz-e: UN: paco, OLEP: petrolo).

Tiuj organizaĵoj estas *derivaj subjektoj de la internacia juro*, t.e.:
* ilia kreado devenas de la ŝtatoj (la originaj subjektoj),
* ilia kompetenteco ne estas sama kiel tiu de la ŝtatoj: la internaciaj organizaĵoj havas specialan kompetentecon, dum la ŝtatoj havas universalan kompetentecon.

Kreitaj, tiuj organizaĵoj estas *aŭtonomaj*. El tio rezultas, ke:
* ili estigas rilatojn kun la ŝtatoj por ekz. difini la kondiĉojn, laŭ kiuj ili povos agadi sur la ŝtataj teritorioj kaj helpi la ŝtatojn.
* ili povas rilati kun aliaj internaciaj organizaĵoj:
** ĉu por esti membro de aliaj organizaĵoj (*Ekz.:* la Eŭropa Unio estas membro de la Monda Komerca Organizaĵo ekde 1995),
** ĉu por reciproke limigi siajn kompetencojn aŭ organizi komunajn agadojn.
* ene de la organizaĵo rilatoj estiĝas inter la ŝtatoj kaj la organizaĵaj organoj: por kontrolado, rekomendado, decidado ktp. (Ekz. la rilatoj inter la Konsilio kaj la Komisiono kadre de la Eŭropa Unio)

La internaciaj organizaĵoj estas *sendependaj unu de la aliaj*. Fondite per malsamaj traktatoj, iliaj rilatoj estas kunlaboraj rilatoj.

## Ekzemploj 

Dosiero:Continental Orgs Map.png|Kontinentaj organizaĵoj
Dosiero:Regional Organizations Map.png|Regionaj organizaĵoj
Dosiero:Alliances expansive Map.png|Militecaj aliancoj
Dosiero:Postempire Orgs Map.svg|Post-koloniismaj komunumoj kaj organizaĵoj

## Vidu ankaŭ 
* Monda registaro
* Ne-registara organizaĵo
* Listo de internaciaj organizaĵoj
* Internacia komunumo
* Internacia tribunalo
* Interregistara organizaĵo
* Mondaj organizaĵoj
Bedřich Hrozný

**Bedřich HROZNÝ** (naskiĝis la 6-an de majo 1879, mortis la 12-an de decembro 1952) estis ĉeĥa orientalisto kaj lingvisto, kiu deĉifris la hititan skribon kaj fondis modernan studon de la hitita lingvo. Hrozný naskiĝis en Lysá nad Labem. En gimnazio de Kolín li lernis fundamentojn de la hebrea kaj araba lingvoj, en universitato en Vieno li dediĉis sin ankaŭ al aliaj orientaj lingvoj, precipe al la asiria, aramea, etiopa, Sanskrito kaj sumera. Li direktis sian atenton al la kojnskribo, kiun uzis en Mezopotamio kaj Malgrand-Azio preskaŭ ĉiuj nacioj en la tria ĝis la unua jarcento a.K. (Persoj, Sumeroj, Asirianoj, Babilonianoj). Orientalistikon li studis en Berlino.

En 1906 germana ekspedicio trovis en Malgrandazio (ĉirkaŭ 150 km nordoriente de Ankaro) grandan arkivon de hititaj reĝoj, kun multaj argilaj tabuletoj surskribitaj per konata kojnoskribo, sed per nekonata lingvo. Hrozný meze de la unua mondmilito publikigis gramatikon de la hitita lingvo kaj pruvis, ke la lingvo apartenas al la familio de lingvoj hindeŭropaj same kiel la helena, la latina kaj la hindaj lingvoj. En 1925 Hrozný elfosis en Malgrandazio ĉirkaŭ mil kojnoskribajn argiltabulojn kun kontraktoj kaj leteroj de asiriaj komercistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://sweb.cz/b-hrozny  
* http://www.libri.cz/databaze/kdo20/search.php?zp=5&name=HROZN%DD+BED%D8ICH  

Kategorio:Ĉeĥaj lingvistoj
Kategorio:Ĉeĥaj arkeologoj
Kategorio:Ĉeĥaj filologoj
Kategorio:Ĉeĥaj orientalistoj
Kategorio:Profesoroj
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
642

En la jaro **642** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Araboj konkeris Egiption.
* Konstruo de Majaa Suna Templo.
* Pojang Wang iĝis reĝo de Kogurjo.
* Kogyoku/Saimei iĝis Imperiestrino de Japanio.
* Teodoro la 1-a iĝis papo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Yongnyu Wang, reĝo de Kogurjo
* Johano la 4-a, papo
* 5-a de aŭgusto: Oswald, reĝo de Northumbria, Anglio (n. ĉirkaŭ 604)
643

En la jaro **643** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Cynegils, reĝo de Wessex, Anglio (probabla mortjaro; n. nekonata)
644

En la jaro **644** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Uthman ibn Affan, bofilo de Mohameto estas, post mortigo de lia antaŭulo Umar ibn al-Chattab, elektita tria kalifo de la Islamanoj en Medina
* Oswine iĝas reĝo de Deira

## Naskiĝoj 
* Yazid la 1-a, dua Kalifo de la Omajadoj († 683)

## Mortoj 
* 10-a de oktobro: Paulinus, la unua episkopo de Jorko, Anglio
* 3-a de novembro: Umar ibn al-Chattab, kalifo (* 592)
647

En la jaro **647** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kogurjo forpelis Ĉiniojn kiuj invadis ĝin du jaroj antaŭ.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 5-a de aprilo: Aethelburg, anglosaksa sanktulino kaj dua edzino de Edwin, reĝo de Northumbria
648

En la jaro **648** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Paul de Verdun ne plu estas episkopo de Verduno; li estis tiea episkopo inter 626 kaj 648.

## Naskiĝoj 
* Kobun *Kōbun*, 39-a imperiestro de Japanio (mortis en 672)

## Mortoj
649

En la jaro **649** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Marteno la 1-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
* Konstantino la 4-a orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Episkopo Paul de Verdun alinome Sankta Paŭlo
* Papo Teodoro la 1-a
652

En la jaro **652** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ĥazario iĝis sendependa lando.
* Rodoaldo iĝis reĝo de Lombardoj.
* Araboj invadis Nubion.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Baulmes (komunumo de Kantono Vaŭdo en Svislando)

## Naskiĝoj 
* Klotario la 3-a estonta reĝo de Frankoj

## Mortoj 
* Abbas ibn Abd al-Muttalib, onklo de Muhammad, praprato de Abasidoj;
* Sankta Ida de Nivelles;
* Rotario (Lombardio).
654

En la jaro **654** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Eŭgeno la 1-a iĝis papo (aŭ 655).

## Naskiĝoj 
*Aelflaed, abatino de Whitby, Jorkŝiro, Anglio kaj anglosaksa sanktulino

## Mortoj 
*Kotoku, imperiestro de Japanio
*Marteno la 1-a, papo (aŭ 655)
656

En la jaro **656** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ali bofilo kaj kuzo de Mohameto elektita la kvara kalifo. La partianoj de Ali nomiĝis "ŝī'at 'Alī" (ŝijaismaj) kaj volis ke ĉiuj kalifoj post Ali estu de lia familio. Aliaj estis partianoj de Mu'aŭija ibn Abi Sufjan kaj malakceptis la elekton de Ali. Tiel ekis la divido de ŝijaismo kaj sunaismo en Islamismo.
* La restoj de Koloso de Rodiso estas venditaj kiel metalrestumo kaj fandiĝis.
* Klodvigo la 2-a iĝis reĝo de Aŭstrazio.

## Naskiĝoj 
* Falkeda Kranio, majaa reĝo de Moral Reforma

## Mortoj 
* Kalifo Osman, la tria estro de islamismo.
* Reĝo Sigeberto de Aŭstrazio.
657

En la jaro **657** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Vitaliano iĝis papo;
* Klotaro la 3-a iĝis reĝo de Neŭstrio kaj Burgonjo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Eŭgeno la 1-a;
* Reĝo Klodvigo la 2-a de Neŭstrio, Burgonjo kaj Aŭstrazio;
658

En la jaro **658** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sámo, franka komercisto, kiu post la jaro 620 gvidis ribelojn de slavaj gentoj.
663

En la jaro **663** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Bizanco invadis sudon de Italio, sed estis haltitaj de Papo kaj Lombardoj; La orient-romia imperiestro vizitis Romon.
* Pesto en Britio;
* La urba murego de Benevento rekonstruktita;

## Naskiĝoj 
## Mortoj
664

En la jaro **664** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sinodo de Whitby

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 14-a de julio: Deusdedit, ĉefepiskopo de Canterbury, Anglio
676

En la jaro **676** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Unuigo de Korea krono.
* Elekto de Papo Dono.
* Dagoberto la 2-a iĝis reĝo de Aŭstrazio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 17-a de junio: Papo Adeodato la 2-a (n. nekonata)
686

En la jaro **686** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Jito iĝis imperiestrino de Japanio;
* Konono iĝis papo;

## Naskiĝoj 
* 23-a de aŭgusto: Karolo Martelo, reginto de la Frankoj (m. 741)

## Mortoj 
* 2-a de aŭgusto: Papo Johano la 5-a (n. 635)
687

En la jaro **687** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Serĝo la 1-a iĝis Papo;
* Teodoro la 2-a iĝis kontraŭpapo;
* Paskalo iĝis kontraŭpapo;
* Aŭstrazio konkeris Neŭstrion;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 20-a de marto: Sankta Cuthbert, anglosaksa sanktulo
* 31-a de aŭgusto: Eadric, reĝo de Kent, Anglio
* 21-a de septembro: Papo Konono (n. nekonata)
689

En la jaro **689** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Majaa reĝo de nuna Moral-Reforma, Falkeda Kranio venkis batalon.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 20-a de aprilo: Caedwalla, reĝo de Wessex, Anglio (n. ĉirkaŭ 659)
* 10-a de oktobro Husain
684

En la jaro **684** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Benedikto la 2-a iĝis papo;
* Ĥan Bahlum la 2-a iĝis reĝo de Palenko;
* 14-a koncilio de Toledo;
* Turkoj invadis Ĉinion;
* Interna milito en Sirio;
* Ribelo de sklavoj en Kufo;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Pakalo reĝo de Palenko
683

En la jaro **683** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
Kalifo Umajjadoj Yazid la 1-a (680 - 683) puĉita de Muaŭija la 2-a ibn Yazid (683 - 684)

## Naskiĝoj 
* Mommu Imperiestro de Japanio

## Mortoj 
* Papo Leono la 2-a
667

En la jaro **667** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ĉinio kaj korea reĝlando Silla invadis Kogurjon.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
610

En la jaro **610** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Heraklio orient-romia imperiestro
* Laŭtradicie, Mohamedo komencis aŭdi la anĝelon Gabrielon.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Fokas, orient-romia imperiestro
674

En la jaro **674 post Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Dagoberto la 2-a kaj Teodoriko la 3-a iĝis kun-reĝoj de Frankoj;
* Komenco de sieĝo de Konstantinoplo;
* Kenfo iĝis reĝo de Wessex;
* Eskvino iĝis reĝo de Wessex;
* Brindisi estis disrabita de longobardoj;

## Mortoj 
* Seaxburh, reĝino de Wessex (probabla mortjaro; n. nekonata)
678

En la jaro **678** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Agatono iĝis papo kaj skribis la Papan Ĵuradon. Sed oni diras ke ĝi jam ekzistis voĉe antaŭe.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Dono
679

En la jaro **679** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Teodoriko la 3-a iĝis laŭleĝa reĝo de Aŭstrazio estante en la manoj de Pepino de Herstal;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 23-a de junio: Aethelfryth, anglosaksa sanktulino, abatino de Ely, Cambridgeshire kaj edzino de Ecgfrith, reĝo de Northumbria (n. ĉirkaŭ 636)
* Aelfwine, reĝo de Deira, Anglio (n. ĉ.661)
511

En la jaro **511** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klodomiro iĝis reĝo de Orléans;
* Teodoriko la 1-a iĝis reĝo de Metz;
* Ĉildeberto la 1-a iĝis reĝo de Parizo;
* Klotaro la 1-a iĝis reĝo de Neŭstrio;
* Kreita Aŭstrazio;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Klodvigo la 1-a reĝo de frankoj
516

En la jaro **516** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* **Vuadens** kiel *curtis Wadingum* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
526

En la jaro **526** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 20-a de majo: Tertremo mortigis ĉirkaŭ 300 mil homojn en Sirio kaj Antioĥio.
* 12-a de julio: Felikso la 4-a iĝis Papo.
* Atalariko iĝis reĝo de Ostrogotoj.
* Amalariko iĝis reĝo de Visigotoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 18-a de majo: Papo Johano la 1-a (n. nekonata)
* 20-a de majo: Eŭfrosio, patriarko de Antiokio
* Teodoriko reĝo de Ostrogotoj;
531

En la jaro **531** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Anwon Wang iĝis reĝo de Kogurjo
* Ankan iĝis Imperiestro de Japanio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Anjang Wang reĝo de Kogurjo
* Keitai Imperiestro de Japanio
570

En la jaro **570** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sankta Antonio, la Martiro, vojaĝis al Sankta Lando (hodiaŭe Israel).
* Barbaroj sieĝas Pavion

## Naskiĝoj 
* Arabio: Mohameto

## Mortoj
Tor Ulven

**Tor ULVEN** (naskiĝis la 14-an de novembro 1953 en Oslo, mortis en aĝo de nur 41 jaroj la 18-an de majo 1995 samloke) estis norvega poeto, verkisto kaj tradukisto, unu el la plej gravaj de la 1980aj kaj 1990aj jaroj. Kiel ano de la modernisma movado, li ĉefokupiĝis pri la rilato subjekto-lingvo-mondo, skribante laŭ minimumisma stilo kaj sen rimoj.

Li ankaŭ verkis priliteraturajn eseojn kaj mallongan prozon.

## Listo de verkoj 
* *Skyggen av urfuglen* ("La ombro de l' prabirdo", 1977)
* *Etter oss, tegn* ("Post ni, signoj", 1980)
* *Forsvinningspunkt* ("Malaperpunkto(j)", 1980)

Kategorio:Norvegaj poetoj
536

En la jaro **536** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komenco de Gota-Bizanca milito
* Senkwa iĝis imperiestro de Japanio
* Silverio iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sankta Agapeto, papo
* Ankan, Imperiestro de Japanio
668

En la jaro **668** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ĉinio kaj korea reĝlando Silla konkeris Kogurjon. Unuiĝinta Koreio estiĝis.
* Konstantino la 4-a iĝis orient-romia imperiestro.

## Naskiĝoj 
Justiniano la 2-a orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Pojang Wang, lasta reĝo de Kogurjo.
* Konstancio la 2-a orient-romia imperiestro.
672

En la jaro **672** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kobun iĝis imperiestro de Japanio;
* Temmu iĝis imperiestro de Japanio;
* Adeodato la 1-a iĝis papo;
* Greka fajro kreita de Kaliniko en Konstantinoplo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 27-a de januaro: Papo Vitaliano (n. nekonata)
* 2-a de marto: Sankta Chad, anglosaksa episkopo kaj sanktulo
* 24-an de aŭgusto: Kobun, imperiestro de Japanio (n. 648)
* Tenji, imperiestro de Japanio;
673

En la jaro **673** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Aŭstrazio okupis Neŭstrion, Tiero la 3-a iĝis reĝo de okupita Neŭstrio kun titolo "reĝo de frankoj".

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Klotaro la 3-a, reĝo de Neŭstrio kaj Burgonjo
* 4-a de julio: Ecgberht la 1-a, reĝo de Kent, Anglio
561

En la jaro **561** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Papo Johano la 3-a surtroniĝis;
* Kariberto la 1-a iĝis reĝo de Parizo;
* Ĉilperiko la 1-a iĝis reĝo de Neŭstrio;
* Gontrano la 1-a iĝis reĝo de Burgonjo;
* Sigiberto la 1-a iĝis reĝo de Aŭstrazio;
* Komenco de koncilio de Braga;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Pelagio la 1-a;
* Reĝo Klotaro la 1-a;
576

En la jaro **576** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
Paul de Verdun (Pol de Verduno) 576-649 : 13-a episkopo de Verduno

## Mortoj
581

En la jaro **581** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fino de Nordaj dinastioj, komenco de dinastio Sui en Ĉinio

## Naskiĝoj 
## Mortoj