António José da Silva

**António José da Silva Coutinho, La Judo** estis portugala dramverkisto bruligita ĉe la la ŝtiparo fare de la Inkvizicio. Li estis aŭtoro de komikaj kaj religiaj teatraĵoj, farsoj, fabeloj kaj kristanaj himnoj. Provo publikigi liajn verkojn post lia morto estis malpermesita de la Inkvizicio.

## Biografio
[eta|maldekstre|300px|"[Decimo|Decimaj versoj, per kiuj António José da Silva finas sian alvokon "Al la senpasia leganto", kaj kies inicialoj en ĉiu unua verso formas la akrostikon de lia nomo.]]

António José da Silva naskiĝis en la sukerkana plantejo de sia patrinflanka avo, Balthazar Rodrigues Coutinho (1640-1712), en la kvartalo Covanca, en la nuna urbo São João de Meriti, en Rio-de-Ĵanejro. Li estis la filo de la advokato kaj poeto João Mendes da Silva (1659-1736). Li translokiĝis kun sia familio en juna aĝo al la paroĥo de Candelária (hodiaŭ parto de la centro de la ĉefurbo de Rio-de-Ĵanejro). Baptita en la katolikismo, sed de juda origino, li estis viktimo de la persekutado, kiu malpliigis la novkristanan komunumon en Rio-de-Ĵanejro en 1712. Oni supozas, ke li sukcesis sekrete konservi sian judan kredon. Sed lia patrino, Lourença Coutinho (1679-1757), estis multe malpli sukcesa. Akuzita je judismo, ŝi estis deportita al Portugalio kie ŝi estis procesigita fare de la Inkvizicio. La patro de António tiam decidis foriri al Portugalio, por esti proksima al sia edzino, kunportante la junan Antónjon. La familio tiam ekloĝis en la Metropolo.

En Portugalio, António José da Silva studis juron ĉe la Universitato de Koimbro, kie li enskribiĝis en 1725. Interesita pri dramaturgio, li verkis satiraĵojn, kiuj servis kiel preteksto por la aŭtoritatoj por aresti lin, akuzita je judigaj praktikoj, kune kun sia patrino kaj sia edzino, la 8-an de aŭgusto 1726. Kvankam li estis amiko de Alexandre de Gusmão, konsilisto de la reĝo Dom Johano la 5-a (1706–1750), li estis torturita la 16-an de aŭgusto kaj la 23-an de septembro, iĝinte parte malvalidigita dum kelkaj semajnoj, kio malhelpis al li subskribi sian "repacigon" kun la Katolika Eklezio, kaj li fine faris tion en granda aŭtodafeo la 23-an de oktobro. Li savis sian vivon konfesante esti sekvinta la praktikojn de la mosea leĝo. Abjurinta siajn erarojn, li estis liberigita. Lia patrino nur tri jarojn poste estis liberigita, en oktobro 1729, estinte torturita kaj aperinte kiel pentintino en alia aŭtodafeo.

Post praktikado de sia jura profesio dum tri jaroj, li fine reprenis sian literaturan agadon, estante konsiderita la plej granda portugala dramverkisto de sia tempo. Produktiva aŭtoro, li verkis satiraĵojn en kiuj li kritikis burleske la ridindecon de la portugala socio, uzante oftajn referencojn al mitologio kaj aŭtoroj el la Antikvo kaj de la Ibera Duoninsulo, ĉefe Donkiĥoto. Pro gravaj orkestraj partoj, arioj kaj kantitaj ensembloj, liaj pecoj preskaŭ povas esti konsiderataj operoj. La nura kanto kiu pluvivis estis komponita fare de :pt:António Teixeira.

Konata pro la facileco kaj komika vervo de liaj satiraĵoj, José da Silva faris multajn malamikojn kontraŭ kiuj la Grafo de Ericeira protektis lin, sed post la morto de ĉi-lasta, la dramisto kaj verkisto estis anoncita kiel suspektato de judismo al la Inkvizicio. Li denove estis arestita en 1737 en Lisbono kun siaj patrino, onklino, frato (André) kaj edzino, Leonor Maria de Carvalho (1712-1770), kiu estis graveda. Li mortis la 19-an de oktobro 1739 ĉe la ŝtiparo ĉe la manoj de la Inkvizicio, en aŭtodafeo. António José da Silva daŭre estas konsiderita la plej fama portugala dramisto de sia tempo.

## Verkoj
Liaj komedioj iĝis konataj kiel la laboro de "La judo" kaj estis ofte prezentitaj en Portugalio en la 1730-aj jaroj. Influitaj per la egalecaj ideoj de la franca klerismo, la dramisto aliĝis al grupo de "fremduloj", formita fare de eminentaj figuroj kiel ekzemple la luzitan-brazila diplomato Alexandre de Gusmão (1695-1753), la ĉefa konsilisto de reĝo D. Johano la 5-a.

Lia teatro estis inspirita sur la spirito kaj lingvo de la homoj, rompante kun klasikaj modeloj kaj asimilante kantadon kaj muzikon kiel elementoj de la spektaklo. Unu el ili estis "Vivo de la Granda Donkiĥoto de La Manĉo", prezentita en 1733.

Ok el liaj operoj estis publikigitaj en 1744 en du volumoj, en la serio titolita "Theatro comico portuguez", reakirita en 1940 fare de la esploristo :pt:Luís Freitas Branco (1890-1955). Pli malfrue, muzikologo Felipe de Souza konfirmis la partnerecon de António José kun la Patro :pt:António Teixeira, verkinto de la kantoj.

Li ankaŭ skribis poemojn, unu el ili publikigita fare de Francisco Adolfo de Varnhagen, en 1850, en lia "Florilégio da poesia brasileira". Ĉi-tie li uzas resursojn de baroka poezio, tiel kiel la manierismo.

## Detaloj de la Inkvizicia proceso
En 1737, António estis arestita fare de la Inkvizicio, kune kun sia patrino kaj edzino (Leonor de Carvalho, kun kiu li edziĝis en 1728, kiu estis lia kuzino kaj ankaŭ juda). La patrino kaj edzino pli malfrue estis liberigitaj.

António José da Silva denove estis torturita. Oni malkovris ke li estis cirkumcidita. Nigra sklavo atestis, ke li observis Ŝabaton. La proceso okazis kun rimarkinda malbona fido flanke de la tribunalo kaj António José da Silva estis kondamnita, malgraŭ la legado de la mortojuĝo klare deklarante ke li ne estis, fakte, judiga.

Kiel estis la regulo kun kaptitoj, kiuj, kiam kondamnite, asertis ke ili deziris morti en la katolika kredo, António José da Silva estis garotita antaŭ esti bruligita en la Autodafeo en Lisbono en oktobro 1739. Lia edzino, kiu atestis lian morton, mortis baldaŭ poste.

## Verkaro
* A Vida do grande D. Quixote de la Mancha, 1733
* Esopaida aŭ Vivo de Esopo, 1734
* Os Encantos de Medea, 1735
* Labirinto de Creta, 1736
* Anfitrião ou Júpiter e Alcmena, 1736
* As Guerras do Alecrim e da Mangerona, 1737
* Precipício de Faetonte, 1738
* O Labirinto de Creta, Lisbono, 1759

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1705
Kategorio:Mortintoj en 1739
Kategorio:Naskiĝintoj en la 18-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 18-a jarcento

Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 19-an de oktobro
Kategorio:Brazilaj dramverkistoj
Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj latinistoj
Kategorio:Ekzekutitoj per brulŝtiparo