Mỹ Sơn

***Mỹ Sơn*** (prononco: *mǐˀ səːn*) estas antikva hinduisma sanktejo, nun abandonita kaj parte ruiniĝinta, en centra Vjetnamio, ĉ. 70km sudokcidente de Danango. Ĝi entenas plurajn templojn konstruitajn inter la 4-a kaj la 14-a jarcento de la reĝoj de Ĉampa, honore al hindua dio Ŝivo. La sanktejo estis deklarita en 1999 Monda heredaĵo de Unesko.

## Loko 
La temploj estas en valeto larĝa ĉ. 2km, inter du ĉenoj de montetoj, ĉ. 10km for de la antikva ĉefurbo de Ĉampa.

## Historio 
En My Son estas pluraj antikvaj enskribitaj ŝtonoj, plejparte en du lingvoj (la ĉama kaj la sanskrita), kiuj sciigis la nuntempulojn pri la plej antikva historio de la loko. En la 4-a jarcento la reĝo Bhadravarman konstruigis lignan templon dediĉitan al Sivo "Bhadresvara", kies nomo kombinis tiu de la dio (*īśvara*, senjoro, mastro) kun tiu de la reĝo. En la loko estis ankaŭ tomboj gardantaj la cindrojn de la ĉamaj reĝoj post ilia morto.

Apud la fino de la 6-a jarcento fajrego detruis la templon. La reĝo Sambhuvarman (577-629) konstruigis novan templon, ne plu el ligno, sed el ŝtonoj kaj brikoj, dediĉitan, simile al la unua templo, al Sivo "Sambhu-Bhadresvara". La nomo "Mỹ Sơn" ("Bela Aranĝo") originis verŝajne en tiu okazo.

eta|maldekstra|180px |La templo "A1", verŝajne la templo konstruita de la reĝo Sambhurvarman
La bela templo estis laŭ multaj fakuloj tiu nomata "A1" en la nuntempaj mapoj. Bedaŭrinde en 1969, dum la Vjetnama milito, la Usonanoj bombis la antikvan sanktejon kaj detruis la templon, postlasante nur rubsimilajn fragmentojn.

La ĉampaj reĝoj post Sambhurvarman zorgis pri la sanktejo, kiu iĝis la kerno de la religia agado en Ĉampa. Ili aldonis novajn templojn, kies nombro atingis almenaŭ 70, kaj aliajn konstruaĵojn; ili venis ĉi tien je la komenco de sia regado, kaj iliaj cindroj estis portitaj ĉi tien post ilia morto.

eta|maldekstra|180px |La ruinoj de My Son hodiaŭ
Sed post 950 estis la unua grava paŭzo: pro la influo de la kmera imperio, budismo estis deklarita oficiala religio anstataŭ induismo. La paŭzo daŭris verŝajne nur kelkajn jardekojn.

Pli grava estis la progreso de la antikvaj vjetnamoj, kiuj venkis en pluraj okazoj la ĉamojn kaj trudis iom post iom ilin al pli sudaj areoj. La valeto de My Son estis delasita ĉirkaŭ en 1400, sed jam dum la antaŭa jarcento ĝi estis perdinta sian rolon: la lasta signo de la ĉampaj reĝoj (enskribita ŝtono) datiĝas 1243.

Dum la postaj jarcentoj la sanktejo estis tute forgesita, ĝis sia retrovo en 1898 fare de franca arĥeologiisto.

## Vidindaĵoj 

Dosiero:My_Son_map2.JPG|Loka afiŝo kun mapo
Dosiero:Wt-3706.jpg|Ponto sul la rivero ĉe la eniro
Dosiero:My_Son_A1_Yoni.jpg|Kelkaj restoj de la templo "A1"
Dosiero:Mỹ_Sơn_B5.jpg|Magazeno "B5"
Dosiero:317My Son Gruppe C.jpg|Temploj de la grupoj "B" kaj "C"
Dosiero:Les Temples Cham de My Son (4399833574).jpg|Templo de la grupo "B"
Dosiero:316My Son B Gruppe.jpg|Statuo de la grupo "B"
Dosiero:Les Temples Cham de My Son (4399060825).jpg|Templo de la grupo "C"
Dosiero:314My Son C Gruppe.jpg|Templo de la grupo "C"
Dosiero:312My Son C Gruppe.jpg|Detalo en templo de la grupo "C"
Dosiero:My Son Cham Ruins, Groups B,C,D - elephant sculpture.jpg|Skulptaĵo de elefanto
Dosiero:319My Son Gruppe E.jpg|Templo de la grupo "E", la helaj partoj estas rekonstruitaj
Dosiero:My Son Cham Ruins, Groups E,F (16).jpg|Ruinaĵoj de la grupoj "E" kaj "F"
Dosiero:318My Son Gruppe G.jpg|Detalo en templo de la grupo "G"
Dosiero:My Son temple detail 2017.jpg|Detalo montranta kiel statuoj estis kreitaj en la brikoj mem
Dosiero:Stone inscription My Son.jpg|Ŝtona enskribaĵo
Dosiero:Yoni and Linga (MySon, Quang Nam).jpg|Du tipaj hinduismaj aĵoj, "Joni" kaj "Linga"
Dosiero:My Son Cham Ruins, Groups E,F - Standing Buddha.jpg|Staranta Budho: dum la jarcentoj ankaŭ budismaj signoj estis aldonitaj

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉampa
* Ĉamoj (etno)
* Danango
* Hinduismo
* Unesko
* Vjetnamio

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Historio de Vjetnamio
Kategorio:Hinduaj dioj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO