Glumarka arto

[eta|dekstre|300ra|Kolekto de glumarkoj en [Amsterdamo]]
La **glumarka arto** aŭ *arto per glumarkoj* estas esprimriĉa formo de urba arto, kiu utiligas glumarkojn kiel sian ĉefan rimedon por komuniki ideojn, emociojn kaj mesaĝojn. Ĝi ne nur ornamas la publikan spacon, sed ankaŭ servas kiel ilo de socia kritiko kaj kultura dialogo.

Ĉi tiu formo de arta manifestiĝo aperis kiel parto de la evoluo de la postmoderna arto, kiam artistoj komencis serĉi novajn manierojn interagi kun la urba medio kaj la loĝantaro. Kvankam la uzo de glumarkoj en publikaj spacoj ekzistis jam antaŭe, ĝia populariĝo ekfloris dum la 1990-aj jaroj, kiam urbaj grupoj ligitaj al alternativa kulturo, kiel grafitiistoj, muzikaj subkulturoj kaj sendependaj artkolektivoj, ekuzis glumarkojn por marki sian ĉeeston kaj transdoni mesaĝojn al larĝa publiko.

## Galerio 

Dosiero:Berlin stickers.jpg|ligilo=Ficheiro:Berlin_stickers.jpg|alternative=Sticker da 64 Crew em Berlin|64-a skipa glumarko en Berlino
Dosiero:Mit-card-reader-sticker.jpg|ligilo=Ficheiro:Mit-card-reader-sticker.jpg|alternative=Sticker satírico nos escritórios do MIT.|Satira glumarko en la oficejoj de MIT .
Dosiero:Stickerart.jpg|ligilo=Ficheiro:Stickerart.jpg|alternative=Sticker art em São Paulo, Brasil.png|Glubildarto en San-Paŭlo, Brazilo.
Dosiero:Urbanartsp.jpg|ligilo=Ficheiro:Urbanartsp.jpg|alternative=Sticker art em São Paulo, Brasil.|Glubildarto en San-Paŭlo, Brazilo.
Dosiero:Vlepka.jpg|ligilo=Ficheiro:Vlepka.jpg|alternative=Colar stickers é uma maneira de levar arte às ruas da cidade.|Gluado de *glumarkoj* estas maniero alporti arton al la urbaj stratoj.

La alirebleco de glumarkoj — facile produktitaj, transportitaj kaj aplikitaj — ebligis rapidan disvastiĝon de tiu movado, farante ĝin demokrata formo de arto, atingebla por homoj de diversaj fonoj. De simplaj ilustraĵoj ĝis kompleksaj desegnaĵoj kun politika aŭ socia enhavo, la glumarka arto transformis urbajn pejzaĝojn en verajn subĉielajn galeriojn, kie ĉiu stratangulo fariĝas loko por kreemo kaj mem-esprimo.

Tiel, la glumarka arto fariĝis grava elemento de la nuntempa urba kulturo, ligante arton, reziston kaj la ĉiutagan vivon de la urboj en unika kaj konstante evoluanta formo de komunikado.

La laboro povas naskiĝi el la deziro transdoni mesaĝon — politikan, artan aŭ personecon — aŭ simple el la plezuro beligi la straton, montrante vian guston aŭ vidpunkton sur la pinto de fosto, ĉe la rando de ŝildo, aŭ eĉ ĉe la bazo de muro.

## Tia arto en Brazilo 
La unuaj glumarkoj aperis en Brazilo ĉefe kiel dekoraciaj ornamaĵoj por hejmoj kaj komercaj establoj, kiel butikoj kaj restoracioj. Ili estis uzataj por aldoni kolorecon kaj personecon al la medio, ofte kun simplaj desegnoj aŭ inspiritaj mesaĝoj. Tiuj glumarkoj estis produktitaj el mem-glua vinilo, materialo rezistema kaj facile aplikebla, kiu garantiis pli longan daŭron.

Por certigi precizan kaj netan aplikadon, la glumarkoj venas kovritaj per travidebla protekta tavolo, konata kiel *masko*. Dum la algluado, la persono kiu aplikas ĝin forigas tiun maskon, kio ebligas ke nur la glumarko mem restu firme algluita al la elektita surfaco. Por atingi la plej bonan rezulton, la loko elektita por la glumarko devas esti tute glata, pura kaj seka, kiel vitro, kahelo aŭ polurita ligno. Ĉiu malglataĵo aŭ polvo povas influi la kvaliton de la fina prezento, kio montras la gravecon de zorgema preparado antaŭ la instalado.

Kun la tempo, tiuj glumarkoj evoluis de simplaj dekoraciaĵoj al ilo de memesprimo kaj arta manifestiĝo, trovante sian vojon ankaŭ al la stratoj kaj urbaj spacoj. Ĉi tio markis la komencon de nova kulturo, kie la glumarko fariĝis ne nur ornama elemento, sed ankaŭ ilo por komuniki mesaĝojn kaj konstrui vidan identecon en la publika medio. 

## Tia arto en Esperantujo 
La movado de glumarka arto ankaŭ trovis sian lokon en **Esperantujo**, kvankam en pli modesta kaj specialigita maniero. Ĉar Esperanto mem estas lingvo de internacia interkompreno, multaj artistoj kaj aktivuloj ekvidis en glumarkoj oportunan, facile uzeblan rimedon por **disvastigi la lingvon**, altiri la atenton de la publiko, kaj krei senton de komunumo inter esperantistoj.

### Historia Komenco 
En la fruaj jaroj de la Esperanta movado, la disvastigo okazis ĉefe per broŝuroj, afiŝoj kaj poŝtkartoj. Tamen, ekde la fino de la **20-a jarcento**, glumarkoj komencis aperi en **kongresoj**, **renkontiĝoj** kaj **urbaj kampanjoj**. Ili estis uzataj por:

* Inviti homojn lerni la lingvon;
* Reklami eventojn kiel la **Universala Kongreso** aŭ regionajn renkontiĝojn;
* Elmontri sloganojn pri paco, ekologio kaj internacia amikeco.

Tiuj glumarkoj ofte havis simplan, sed fortan mesaĝon, kiel ekzemple *“Parolu kun la mondo – lernu Esperanton”* aŭ *“Esperanto por paco”*.
----

### Modernaj Evoluoj 
En la 2000-aj jaroj, precipe kun la apero de **interreto kaj sociaj retoj**, la glumarka arto en Esperantujo ricevis novan vivon. Kelkaj faktoroj favoris tiun evoluon:

# **Malalta kosto kaj facila produktado** – kun ciferecaj presiloj kaj mem-gluaj materialoj, eblas produkti malgrandajn seriojn sen grandaj elspezoj.
# **Tutmonda reto de disvastigo** – esperantistoj en diversaj landoj povis interŝanĝi dezajnojn dum internaciaj eventoj aŭ per poŝta reto.
# **Nova estetiko** – multaj glumarkoj kombinas la verda stelo, Zamenhof-citaĵojn, aŭ modernajn grafikaĵojn por allogi pli junan publikon.

Ekzemplo estas la uzo de glumarkoj dum **Universala Kongreso en Lisbono (2018)**, kie ili estis distribuitaj por marki la ĉeeston de la evento en la urbo.
----

### Kampanjoj kaj Urbanaj Agoj 
En kelkaj urboj, esperantistoj uzis glumarkojn kiel parton de **urbanaj arto-projektoj**, similaj al tiuj de grafitio-movadoj. Ekzemple:

* En **Poŭzalegro (Brazilo)**, la *Esperanta Ambasadejo* iniciatis projekton kun glumarkoj portantaj Esperantajn vortojn kaj QR-kodojn, kiuj kondukis al retejoj por lerni la lingvon.
* Dum **Junularaj Internaciaj Renkontiĝoj**, glumarkoj estis uzataj por krei "lingvajn vojojn" en la urboj, kie partoprenantoj povis sekvi glumarkojn kun instrukcioj en Esperanto.

Tiuj agoj ne nur reklamis la lingvon, sed ankaŭ ligis la Esperantan movadon al la pli vasta mondo de **stratarta kulturo**.
----

### Kultura Signifo 
La glumarka arto en Esperantujo havas duoblan signifon:

# Ĝi estas ilo por **kultura rezisto**, montrante ke Esperanto vivas en la ĉiutaga vivo, ekster formalaj eventoj kaj lernejoj.
# Ĝi funkcias kiel **ponto inter generacioj**, ĉar junaj artistoj trovas en la glumarko modernan kaj mallongan manieron komuniki, dum pli malnovaj membroj rekonas la tradicion de presita varbado.

Tiel, ĉiu glumarko fariĝas **simbola signo de tutmonda komunumo**, malgranda sed potenca mesaĝo pri lingvo, kulturo kaj interpopola kunlaboro.

## Vidu ankaŭ 
* Amaskulturo
* Poparto
* Urba arto

## Referencoj
## Eksteraj rilatoj 
* Ekspozicio COLEX 2012
* Gluiĝema
* Ekspoziciaj Glumarkoj 2008
* Spinaco-Glumarkoj Zine

Kategorio:Strata arto
Kategorio:Artaj teĥnikoj