open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Internacia Jardeko por Kulturo de Paco kaj Senperforto por la Infanoj de la Mondo

La Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj proklamis la unuan jardekon de la 21a jarcento kaj de la tria jarmilo, nome la jarojn 2001 ĝis 2010, la **Internacia Jardeko por Kulturo de Paco kaj Senperforto por la Infanoj de la Mondo**. Tio sekvis rezoluciojn pri la Internacia Jaro por la Kulturo de Paco kaj la Internacia Tago pri Paco.

La agadplano por la jardeko proponas ok sferojn de agado en kiuj labori por la antaŭenigo de la kulturo de paco:

* Plifortikigi kulturon de paco per edukado
* Progresigi ekonomie kaj sociale daŭripovan disvolviĝon
* Progresigi la respekton de ĉiuj homaj rajtoj
* Certigi la egalecon inter virinoj kaj viroj
* Subteni demokratan partoprenon
* Disvolvi komprenon, toleremon, kaj solidaron
* Subteni komunikadon kaj la liberecon de movado kaj de informo kaj scio
* Progresigi internacian pacon kaj sekurecon

Je la 29a de novembro 2000, la Ĝenerala Asembleo decidis doni al Unesko la respondecon kunordigi "la agadojn de la organizaĵoj de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj por progresigi kulturon de paco, kaj interlabori kun aliaj organizaĵoj rilataj al tiu afero." En 2009, la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj, en rezolucio pri la Internacia Jardeko por la Progresigo de Kulturo de Paco kaj Senperforto por la Infanoj de la Mondo, aprobis la daŭrantan laboron de la Novaĵreto Kulturo de Paco kiel grava parto de la daŭranta atento de la Unuiĝintaj Nacioj al kulturo de paco.

## Eksteraj ligiloj 
* Internacia Koalicio por la Jardeko
* Retejo de Jardeko por Kulturo de Paco
* Kulturo de Paca Sciigo Reto

## Referencoj 
Kategorio:Paco
Kategorio:Senperforto
Béla Bercsényi

**Béla Bercsényi** [berĉEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bercsényi Béla** estis hungara aktoro, altlerneja instruisto, membro de Societo Petőfi (1888). Lia origina familia nomo estis *Helfer* ĝis 1862, lia pseŭdonimo estis *Koppantó*.

Béla Helfer naskiĝis la  en Miskolc, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Bercsényi frekventis lernejojn en sia naskiĝurbo kaj Miskolc. Li debutis kiel aktoro en 1863 en teatra trupo de Endre Latabár (1811 - 1873), poste li estis trupano en pluraj migraj teatroj province. Inter 1873 kaj 1901 li estis membro de Nacia Teatro (Budapeŝto), tamen okazis dujara interrompo (1889-1891). Inter 1877-1900 li instruis en Teatra Akademio. Li verkis kelkajn poemojn, kritikojn, teatraĵojn. Li edziĝis dufoje.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - Kent
** *Antonio kaj Kleopatra* - Enobarbus
** La Vintra Fabelo - Leontes
* József Katona: *Bánk bán* - Biberach
* Lajos Dóczy: *Csók* - Adolár
* Nikolaj Gogol: La Revizoro - Ljapkin

## Liaj kontribuoj (elekto) 
* *Gróf Dormándy Kálmán* (teatraĵo, 1877)
* *Az ezredes leánya* (dramo, 1878)
* *A váltó* (teatraĵo, 1880)
* *Az új élet* (teatraĵo, 1887)
* *A csőd* (tradukita teatraĵo, 1876)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Universala Forumo de Kulturoj

[dekstra|eta|300x300ra|Universala Forumo de Kulturoj, [Barcelono 2004]]
La **Universala Forumo de Kulturoj** (, ) estas internacia kultura okazaĵo, kiun oni celas okazigi ĉiun trian jaron. La Foruma Fondaĵo organizas la okazaĵon.

La unua forumo okazis en Barcelono, Katalunio (Hispanio), de la 9a de majo al la 26a de septembro 2004. Organizis ĝin la loka konsilio de Barcelono, la kataluna registaro (la Generalitato de Katalunio), la hispana registaro, kaj Unesko. Ĝi estas la ideo de Pasqual Maragall, la tiama urbestro de Barcelono, por reklami la kreskantan turisman industrion de la urbo post la Somera Olimpiko 1992. La oficialaj celoj de la Universala Forumo de Kulturoj de 2004 inkluzivis subtenon de paco, daŭripova disvolviĝo, homaj rajtoj, kaj respekto por kultura diverseco. Tamen, multaj ne-registaraj organizaĵoj (inkluzive Greenpeace kaj Amnestio Internacia) kritikis la okazaĵon pro malsekceso de atingi ĝiajn altajn idealojn kaj rezulte bojkotis ĝin.

La okazaĵo estis polemika, kun kritikantoj indikantaj prezon de $2.3 miliardoj kaj komerca subteno de multinaciaj firmaoj (Endesa, Nestlé, Coca-Cola, Telefónica, kaj Indra) kun dubindaj reputacioj en la tria mondo. Pluraj grupoj ankaŭ kritikis la egan detruon de tereno kaj marbordo por konstrui la forumejon. Eble tial multe pli da personoj ĉeestis la 141-tagan okazaĵon ol oni atendis. Oni antaŭvidis, ke 7 milionoj da personoj venos, sed la fina oficial ciifero estas 3.5 milionoj (kaj oni ankaŭ disputas tiun ĉi ciferon) .

La Universala Forumo de Kulturoj de 2007 okazis en Monterejo, Meksiko. Ĝi prezentis kaj indiĝenajn kaj "blankajn" kulturojn.

Valparaiso, Ĉilio estis elektita kiel gastiganto por la Universala Forumo de Kulturoj de 2010, Napolo, Italio por la 2013, kaj du urboj -- kaj Kebekurbo, Kanado kaj Amano, Jordanio -- por la forumo de 2016. Kebekurbo decidis doni la tuton al Amano.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo

Kategorio:Unesko
Le Cendre

**Le Cendre** estas franca  situanta en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Cendrilloux* aŭ *Cendrioux*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Puy-de-Dôme
* Le Cendre - Orcet (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Puy-de-Dôme
Paŭlino de Saksio-Vajmaro-Eisenach

[eta|Ĉerko en la antaŭo en la [Princa kripto de Weimar.]]
**Pauline** Ida Marie Olga Henriette Catharina **von Sachsen-Weimar-Eisenach** (naskiĝinta la  en Stutgarto, mortinta la  en Orte) estis princino de Saksio-Vajmaro-Eisenach kaj dukino de Saksio kiel ankaŭ post la geedziĝo hereda dukino de Saksio-Vajmaro-Eisenach.

## Vivo 
Paŭlino estis la plej maljuna infano de princo Hermano (Saksio-Vajmaro-Eisenach) (1825–1901). Li fondis per la geedziĝo kun Auguste von Württemberg (1826–1898), la plej juna filino de reĝo Vilhelmo la 1-a de Virtembergo, kaj per soldatiĝo ĉe la reĝa virtemberga armeo, la t.n. virtembergan linion de la domo Saksio-Vajmaro-Eisenach. Paŭlino edziniĝis en la 26.8.1873 al la hereda duko Karlo Aŭgusto (1844–1894), sia kuzo de dua grado. La geedziĝdato prokrastiĝis; komence estis planite ke ĝi fariĝu okaze de la eksteritaluja premiero de la opero Aida en Vajmaro.

Ŝia edzo mortis antaŭ la patro, pro kio ŝia plej maljuna filo posteulis en 1901 kiel grandduko. Sub ŝia patroneco malfermitis en 1901 en Ramsla *Paulinenstift* (laŭ planoj de Karl Vent), unu el la plej malnovaj infanĝardenoj en la regiono. Paŭlino estis la lasta familiano de la dinastio de Saksio-Vajmaro kiu (ĝismorte) loĝis ĉe Kastelo Belvedere (Weimar). Paŭlino estis entombigita en la Princa kripto de Weimar.

Laŭ ŝi estis nomita Paŭlina Turo, emblemo de la proksima urbo Bad Berka. Kvin kantoj komponitaj de Josephine Caroline Lang el la verko scheffel-a *Der Trompeter von Säckingen* (op. 45) dediĉitis al Paŭlino.

## Idoj 
El la geedzeco kun la hereda duko naskiĝis du filoj:
* Vilhelmo Ernesto (Saksio-Vajmaro-Eisenach) (1876–1923), grandduko
: ⚭ 1903 princino Caroline Reuß zu Greiz (1884–1905)
: ⚭ 1910 princino Feodora von Sachsen-Meiningen (1890–1972)
* Bernardo Henriko (Saksio-Vajmaro-Eisenach) (1878–1900), princo

## Referencoj 
## Literaturo 
* Otto Devrient: *Zur Einzugsfeier der Hohen Neuvermählten Ihrer Königlichen Hoheiten des Erbgroßherzogs Karl August und der Frau Erbgroßherzogin Pauline von Sachsen-Weimar-Eisenach.* Kühn, 1873.

## Vidu ankaŭ 
* Paŭlina Konvento (Vajmaro)

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj priinfanĝardenaj

Kategorio:Dinastio Wettin
Kategorio:Dukoj de Saksio
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Zoltán Bereczki

**Zoltán Bereczki** [berecki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bereczki Zoltán** estas hungara aktoro, muzikalkantisto, voĉoaktoro.

Zoltán Bereczki naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Zoltán Bereczki maturiĝis en mezlernejo en sia naskiĝurbo, dum li sportis kaj muzikis eĉ li frekventis kurson pri kantotekniko de Mária Toldy. Li akiris muzikalistan diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2001. Lia ĉefinstruisto estis Tamás Szirtes. Li ricevis rolojn precipe en Teatro Madách kaj Operetoteatro (Budapeŝto). Li ofte estis aŭdebla kaj videbla en Hungara Televizio kaj en kinejaj filmoj. Li ricevis premiojn inter 2005-2015. Li edziĝis en 2005 al Dóra Szinetár, sed en 2013 ili eksedziĝis, dum 2007 filino naskiĝis.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare:
** Somermeznokta sonĝo - Zuboly 
** Romeo kaj Julieta (muzikala versio) - Mercutio
* *Jesus Christ Superstar* - Pilato
* *West Side Story* - Tony

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Nekem lámpást adott kezembe az Úr Pesten* (1999)
* *Sorstalanság* (2005)
* *Drága örökösök* (televizia filmo, 2019)
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Eric Balfour, Justin Cornwell, Mackenzie Crook, Eli Marienthal, Eron Otcasek http://iszdb.hu/?szemely=11690

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vernassal

**Vernassal** estas franca  situanta en departemento Haute-Loire, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Loire
* Darsac (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Komunumoj de Haute-Loire
Giovanni Botero

**Giovanni BOTERO** (Bene Vagienna, Italio, ĉirkaŭ 1533 - Torino, Italio, 27-a de junio 1617) estis itala pensulo, pastro, poeto, diplomato, kaj politikisto.

Malamiko de Makiavelo, li estis pioniro de la pensaro de Th. R. Malthus (*An essay on the principle of population*). Lia plej grava verko estas *Delle cause della grandezza e magnificenza delle città* (Pri la grando de urbo, 1588).

Apartenanta al la itala grupo merkantilista, li publikigis en 1589 la influan verkon *Della ragion di stato* (Pri la racio de ŝtato).

Li estis el la ordeno de Jezuitoj, sed konfliktis kun tiu kaj estis elpelita en 1580. Poste li estis sekretario de Karlo Boromeo kaj sinsekve de Karlo Emanuelo la 1-a de Savojo kiu sendis lin sekrete al Francio. Ekde 1586 li servis al la kardinalo Frederiko Borromeo (1564-1631), kuzo de lia protektanto. Li estis lia privata instruisto en Romo, kaj poste lia konsilisto kaj sekretario ĝis 1598.

## Verko 
* Della ragion di stato, Venezia, Giovanni Giolito de Ferrari, Giovanni Paolo Giolito de Ferrari, 1589. URL konsultita la 23an de Junio 2015.
* *Delle cause della grandezza e magnificenza delle città*, 1588
* *Relazioni Universali*, 1591-1618 (1618)
* *I Capitani*, Giovan Domenico Tarino, Torino, 1607.

Kategorio:Italaj ekonomikistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj filozofoj
Kategorio:Katolikaj verkistoj
Dajakoj

eta| Dajaka knabo kaj knabino en tradiciaj vestaĵoj.
eta| Tradicia longa domo
**Dajakoj** estas la indiĝena popolo el Borneo. Dajakoj estas kolektiva termino por pli ol 200 riveraj kaj montaj etnaj subgrupoj, ĉefe en la interno de Borneo. Ili ĉiuj havas sian propran dialekton, kutimojn, leĝojn, teritorion kaj kulturon, kvankam komunaj trajtoj estas facile identigeblaj. La lingvo de la Dajakoj kategoriiĝas inter la aŭstroneziaj lingvoj de Azio. La Dajakoj estis origine animistoj sed multaj konvertiĝis al kristanismo, kaj poste al islamo . La nombro de Dajakoj estas taksita inter 2 kaj 4 milionoj  .

Iuj dajakoj tradicie loĝis en longaj domoj. Ĉi tiuj povas esti ĝis 12 metroj altaj, kolektante pli ol 100 familiojn sub unu tegmento, havigante sekurecon dum milittempaj atakoj. Interne la familioj loĝis en apartaj apartamentoj laŭ centra koridoro, kiu servis kiel komuna areo.

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Malajzio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj de Azio
Kategorio:Borneo
Vimenplektado

eta|dekstre|Vimenisto laboras
[dekstra|eta|220x220ra| Plektita [nacelo de balono]]
**Vimenplektado** aŭ **salikplekta teksado** (angle: *Wicker*) estas antikva arto krei objektojn el flekseblaj materialoj (kiel pajlo, vimeno) per diversaj manieroj fari, teksi, envolvi, ligi kaj simile. Ofta uzo estas krei korbojn kaj "pajlajn meblojn". Origine oni uzis naturajn materialojn de la planto, sed hodiaŭ oni uzas ankaŭ plastajn materialojn.

Kreado kaj fabrikado arte plektitajn meblojn estas konata ekde la antikva Egiptio, kaj pajlokorboj ankaŭ troviĝis en la elfosadoj de arkeologiaj en Pompejo.  Iuj fakuloj kredas, ke skema desegno de pajla korbo estas la fonto de la litero 𐤈 en la fenica alfabeto, kiu estas la fonto de la latina litero T. 

La ekonomia graveco de pajlaj korboj en antikvaj tempoj estis grandega, kaj ili estis uzataj por stokado, transportado kaj eĉ kiel retoj kaj kaptiloj por fiŝkaptado. Tia metodo estis uzata ankaŭ por krei ŝildojn.

Pajlaj mebloj estas malpezaj, kaj malmultekostaj produkti. 
dekstra|eta|220x220ra| Plektitaj plastaj drataj seĝoj, sur metala kadro

## Eksteraj ligiloj 
* Wickerpedia, the wicker encyclopedia ()

## Piednotoj 
## Vidu ankaŭ 
* Korbfarado
* Plektaĵo
* Saliko
* Teksado
* Vimenaĵo
* Vimeno (arbo)

Kategorio:Artaj teĥnikoj
Kategorio:Fabrikado
Kategorio:Metio
Arvant (stacidomo)

**Arvant** estas franca stacidomo sur linioj  - -Courbessac kaj  - Arvant, situanta en  Bournoncle-Saint-Pierre, en departemento Haute-Loire, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj  Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Figeac - Arvant (720000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Germain-des-Fossés - Nîmes-CRB1 (790000).

## Vidu ankaŭ 
* Bournoncle-Saint-Pierre

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Haute-Loire
Kategorio:Bournoncle-Saint-Pierre
Kalota insulo

maldekstre|eta|
La longforma **Kalota insulo** (,  (vidu la matematikan terminon kaloto) - estas tajda insulo () de Francio en la Manika Markolo. Ĝi situas proksime de la haveno de la loĝloko Carantec en la departemento Finistère.

De Carantec ĝi estas alirebla ĉe malalta tajdo per la "ŝafa pasejo" , tajda vojo ().

La insulo longas 2,2 kilometrojn kaj larĝas inter 10 kaj 500 metroj. Ĝia plej alta punkto estas 38 metroj super la marnivelo. La insulo estis loĝita de naŭ familioj (en 2007) kaj havas forlasitan lernejon, kiu provizore gastigas ekspoziciojn (fotoj, pentraĵoj kaj skulptaĵoj) dum la somero.

eta|centra|

Kategorio:Insuloj en Bretonio
Lorenzo la 2-a de Mediĉo

**Lorenzo la 2-a de Médici** (en itala '''Lorenzo di Piero de' Medici''', Florenco, 12a de septembro 1492 – Villa Medicea de Careggi, 4a de majo 1519) estis itala reganto de la dinastio Médici.

Nikolao Makiavelo dediĉis al li sian konatan verkon "La princo",​ kvankam oni ne konas precize la celon de tiu dediĉo.​

De florenca familio ekzilita en Romo, en 1512 li revenis al Florenco pare de la apogo de la papo Julio la 2-a kaj de hispana armeo kiu venkis la defendantojn de la urbo en la nomita Rabado de Prato. Lia onklo la kardinalo Giovanni di Lorenzo de Medici regis la urbon post la rekonkero sed kiam li estis elektita papo (Leono la 10-a) en 1513 li lasis la regadon en manoj de la juna Lorenzo, helpita de la kardinalo Giulio di Giuliano de' Medici, kiu poste estos la papo Klemento la 7-a.​

En 1516 lia onklo la Papo nomumis lin Lorenzo ankaŭ duko de Urbino. Dum la nomita milito de Urbino ekde Januaro 1517, li perdis portempe la kontrolon de sia duklando favore de la iama duko, Francesco Maria della Rovere. Kun armeo de 10 000 homoj, financita ĉefe de la papaj ŝtatoj, agadis por rekonkeri la ŝtatojn. Vundita per pafo en la kolo dum li esploris la muregojn de Mondolfo, defendita de 300 hispanoj je la servo de Francesco Maria. Lorenzo rekonkeris la Duklandon en septembro 1517, ĉar Francesco Maria estis ekonomie elĉerpita kaj ne povis pagi la soldulajn trupojn, sed post la morto de Lorenzo la Duklando revenis al la familio Della Rovere.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Cavallo, Sandra; Evangelisti, Silvia, eld. (2016). Domestic Institutional Interiors in Early Modern Europe. Routledge.
* Fletcher, Catherine (2016). The Black Prince of Florence: The Spectacular Life and Treacherous World of Alessandro de' Medici. Oxford University Press.
* Stapleford, Richard, eld. (2013). Lorenzo De' Medici at Home: The Inventory of the Palazzo Medici in 1492. The Pennsylvania State University Press.

Kategorio:Mediĉoj
Kategorio:Italaj nobeloj
Kategorio:Dukoj de Urbino
Kategorio:Renesanco
Tajda insulo

eta|260ra|
**Tajda insulo** (norene *Örfirisey*) estas terpeco ligita al la kontinento aŭ ĉirkaŭita de akvo, depende de la alteco de la tajdo. Kun malalta akvo ĝi estas *duobla insulo*, duoninsulo, terlango aŭ kabo, kun alta akvo insulo. Tajdaj insuloj ofte estas vidindaĵoj.

[eta|maldekstra|260ra|La [Monto Sankta Mikaelo (Normandio)|Monto Sankta Mikaelo ĉe malalta tajdo]]
Tajdaj insuloj estas ekz. Noirmoutier aŭ la Kalota insulo en Francio, la insulo Neuwerk aŭ la haligoj Süderoog kaj Südfall en Germanio.

Estas 43 tajdaj insuloj ĉirkaŭ la brita insulo, 17 el ili estas ekster la skota ĉeftero.

La Monto Sankta Mikaelo en Normandio en Francio kaj la loko de la Operejo de Sidnejo estis origine tajdaj insuloj, sed estis konektitaj al la koncerna kontinento en la 19-a jarcento. Estas multaj tiaj eksaj insuloj.

## Literaturo 
* Peter Caton: *No Boat Required. Exploring Tidal Islands* (angle: "Neniu Boato Bezonata. Esplorante Tajdajn Insulojn"). Eldonejo *Matador*, Londono 2011, ISBN 978-1-84876-701-0.

## Vidu ankaŭ 
* tajda vojo

Kategorio:Insuloj
Preĝejo Sankta Mikaelo (Csákvár)

La **preĝejo arkianĝelo Sankta Mikaelo** estas romkatolika historia monumento en urbo Csákvár (Hungario).

## Historio 
Csákvár havis kirkon jam dum la mezepoko, sed la loĝantoj kalvinaniĝis depost 1600. La katolika paroĥo estis refondita en 1727. La katolikoj rericevis la kirkon en 1748 en plene ruina stato, tial ĝi estis malkonstruita kaj nova baroka preĝejo estis konstruita post kelkaj jaroj laŭ planoj de Jakab Fellner. Ĝi estis pligrandigita en 1788. Sismo detruis la turon en 1810, inter 1852-1854 po du turoj kaj navoj estis konstruitaj laŭ planoj de Miklós Ybl. La orgeno estis farita en 1905.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto inter arboj. La fasado estas simetria, flanke po unu kvadrataj turoj altiĝas. Krom la enirejo estas 2 niĉoj kun anĝeloj. Meze estas niĉo kun statuo *Patrona Hungariae*. La navo estas longa kaj al la sanktejo ĝi malvastiĝas en 2 ŝtupoj. La absido estas oklatera. En la sanktejo marmora statuo pri arkianĝelo Mikaelo estas videbla. La plafono estas kovrita per freskoj.

Kermeso okazas en la 29-a de septembro.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* impona sonorado

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://lexikon.katolikus.hu/C/Cs%C3%A1kv%C3%A1r.html

Csakvár
Csakvár
133891 Jaesubhong

'*133891 *Jaesubhong'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Jaesub Hong*, astronomon de la Observatorio de la Universitato Harvard, kiu servis kiel gvidanta sciencisto por la kalibrado kaj la rekonstruado de bildoj faritaj per la Iksoradia Bildiga Spektrometro por Regolito konstruita de studentoj por la Asteroida Specimena Alveniga Misio *OSIRIS-REx''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Minora malbono

**Minora malbono**, **minora el malbonoj** aŭ **minora el du malbonoj** estas principo de etiko kiu justigas la elekton de malbono cele al evito de alia malbono pli granda.

La kondiĉo de la principo estas tiu de dilemo strikte binara, tio estas, ke ne estu eblo de tria elekto (*tertium non datur*, neekzisto de tria eblo); por ekzemplo ke la proponita eblo estu inter la ago kiu kondukas al malbono kaj la neago​ kiu kondukas al diferenca malbono (kio devigas al pritakso pri kiu el la du malbonoj estas pli malgranda). La maleblo de elekto inter du ebloj same allogaj estas la paradokso nomita "de la azeno de Buridan" (kiu mortus kaj pro famo kaj pro malsato se oni metas lin samdistance kaj de la manĝo kaj de la akvo, ĉar li ne povos moviĝi en neniu direkto). Ekzemploj de etikaj dilemoj estas la tabulo de Karneades (per kiu vrakinto savas sian vivon koste konduko al tio ke aliulo mortu droninte) kaj la dilemo de la tramo (en kiu oni devas elekti savi pli grandan nombron de personoj, koste de la morto de pli granda nombro, aŭ male).

## Vidu ankaŭ 
* Kunlaborismo
* Makiavelismo
* Morala relativismo
* Sufiĉa kondiĉo
* Teorio de la justa milito
* Necerteco

## Notoj 
Kategorio:Logiko
Kategorio:Etiko
Cité du train

La **Cité du Train (Urbo de la Trajno) - Heredaĵo SNCF** (*Nacia societo de la francaj fervojoj* kaj per sigeloj SNCF), en Mulhouse, estas la plej granda fervoja muzeo de Eŭropo.

## Kolekto 
La muzeo entenas la nuran ĝeneralan kolekton de la historio de la francaj fervojoj. Situanta en Mulhouse (Haut-Rhin), ĝi estas la daŭrigo de la «franca muzeo de la fervojo» (de la eksa nomo de la asocio). Hodiaŭ, la asocio nomiĝas *Cité du train - Patrimoine SNCF* kaj respondecas pri la konservado de la ĉefaj pecoj de la historia heredaĵo de SNCF. La Urbo de la Trajno ŝirmas hodiaŭ je  plian kolekton de cento da fervojaj maŝinoj, lokomotivoj kaj vagonoj de ĉiuj epokoj.

La SNCF decidis en 1961 la regrupiĝon de la materialoj antaŭgarditaj en la eksa deponejo de Chalon-sur-Saône kaj tiu de Sézanne. Tiu regrupiĝo permesas la eldonon en 1965 de katalogo "*Fervojoj de hieraŭ por franca fervoja muzeo*" per la franca asocio de la amikoj de la fervojoj (AFAC).

Estis pro la iniciato de du pasiulaj fervojistoj, nome la mulhuza industriisto Jean-Mathis Horrenberger (direktoro de tekstaĵa fabriko) kaj la pariza spertulo en fervoja historio Michel Doerr, kial en 1971 naskiĝis la muzeo. En 1976, la novaj konstruaĵoj de la aktuala muzeo ricevis siajn unuajn vizitantojn.

Dua parto de ekspozicio estas malfermita al la publiko en 1983 kaj la muzeo ricevas  vizitantojn jare ( en 2019).

centra|eta|300px|La vaporlokomotivo Nord 701

Kategorio:Naciaj fervojaj muzeoj
Kategorio:Fervojaj muzeoj en Francio
Kategorio:Mulhouse
Kategorio:Transporto en Mulhouse
Pendbotelo

[dekstra|eta|250x250ra| [Ŝafisto|Paŝtisto, ekipita per ĉapelo, kano kaj pendbotelo.]]
**Pendbotelo** aŭ **Ladbotelo** (foje nomata **kantina botelo**) estas botelo destinita por enteni kaj porti trinkakvon aŭ sukon kaj muldita tiel, ke ĝi povas esti portata kaj uzata de vojaĝantoj, soldatoj aŭ kampolaboristoj. Rimeno pendita ĉe la ŝultro aŭ de la zono, kiu permesas ĝin porti, estas kutime alkroĉitaj al la akvujo. Pendboteloj plej ofte estis faritaj el metalo aŭ lado, sed aliaj materialoj kiel ligno (antaŭe) aŭ Ŝamo (paŝtisto) aŭ plasto (lastatempe) ankaŭ eblas. La botelo ofte estas kovrita per tuko aŭ alia mola materialo, kovranta la ujon por protekti ĝin kaj varmizoladi la trinkaĵon kaj reteni la temperaturon, varmon aŭ malvarmon.

La akvo de praaj akvocisternoj kutime estis disdonita per sakoj el ledo aŭ el kukurbalo malplenigita. Kanistroj poste estis faritaj el vitraj boteloj portitaj en adaptite kunplektita korbo de tola aŭ salika materialo. Ŝtopila korko estis plejparte uzata por fermi la botelojn. Ĝis la mezo de la 20-a jarcento la kanistroj estis fabrikitaj el lado, rustorezista ŝtalo aŭ aluminio, kun ŝraŭba ŝtopilo, kiu kutime estis fiksita al la ujo per mallonga ĉeno aŭ rimeno, por ke ĝi ne perdiĝu. Ĉi tiuj ujoj estis plibonigo super la vitraj boteloj, ĉar tiuj lastaj estis vundeblaj al truigo kaj konsekvence likvoperdo en kazo de falo. Hodiaŭ modernaj akvujoj preskaŭ ĉiam estas faritaj el ia plasto, precipe el polietileno aŭ polikarbonato. Ili estas kutime same malpezaj kiel metalaj akvujoj kaj eĉ pli, kaj pli rezistas al likvoperdo.

## Bildaro 

Alamannic Canteen.JPG|Ligna botelo el la 7-a jarcento, Germanio
Музей истории донецкой милиции 059.jpg|Militista metala botelo, Ukrainio
2011-29-21 Canteen, Water, 1918 (5517819640).jpg|Militista metala botelo kovrita per kanvaso, Usono
Flickr - cyclonebill - Vand (5).jpg|plasta botelo sen rimeno
Flickr_-_Israel_Defense_Forces_-_Infantry_Instructors_Course_(4).jpg||soldatoj trinkas el porteblaj boteloj
Bota_de_vino.jpg|ŝama vinobotelo, Hispanio

## Vidu ankaŭ 
* Trinkledo (de la antikva epoko)
* Varmbotelo (varmizola botelo)

Kategorio:Boteloj
Kategorio:Ujoj
Kategorio:Trinkujoj
Azio-Pacifiko

eta| Azio-Pacifiko: malhelverda por pli strikta priskribo, helverda por pli vasta priskribo.|400x400ra
**Azio-Pacifiko** estas la mondoparto en aŭ proksime al la okcidenta Pacifika Oceano. Pli preciza priskribo varias laŭ kunteksto, sed ĝenerale inkluzivas Orientan Azion, Sudan Azion, Centra Azio, Sud-Orientan Azion kaj Oceanion. Sud-Okcidenta Azio, aliflanke, preskaŭ neniam estas inkluzivita.

La priskribo Azio-Pacifiko foje estas etendita al partoj de Rusio (sur la norda marbordo de la Pacifika Oceano), kaj landoj en la Amerikoj, ĉe la marbordo de la orienta Pacifiko. Ekzemple, la Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaboro inkluzivas Kanadon, Ĉilion, Rusion, Meksikon, Peruon kaj Usonon .

Laŭ tre vasta interpreto, la esprimo kovras ĉiujn landojn de Azio kaj Aŭstralazio, inkluzive de la aŭstralia kontinento kaj la pli malgrandaj landinsuloj en la Pacifiko. Ĉi tio precipe okazas kiam la mondo dividiĝas en grandaj komercaj regionoj: oni parolas pri "Ameriko ", EMEA (Eŭropo, Mezoriento kaj Afriko) kaj Azio-Pacifiko.

La termino estiĝis fine de la 1980-aj jaroj, kiam plej multaj landoj en la regiono estis konsiderataj "kreskaj merkatoj".

## Azia Pacifika landoj 
### Nordorienta Azio kaj Centra Azio 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Sudorienta Azio kaj Oceanio(Aŭstralazio, Mikronezio, Polinezio, Melanezio) 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*'
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Sudokcidenta Azio 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Tajda vojo

eta|260ra|
**Tajda vojo** (france , angle , germane ) estas pavimita vojo por veturiloj al tajda insulo: ĝi uzeblas por veturiloj dufoje dum diurno kaj dum aliaj tempo situas sub la akvonivelo, depende de la alteco de la tajdo. La vojo trairas areojn de Vado kaj anstataŭas ponton aŭ digon, ĉefe en okcidenta Eŭropo.

##  
Vojoj al tajdaj insuloj:
* la vojo *Passe aux Moutons* ("ŝafa pasejo") al la Kalota insulo, ĉe Carantec
* [la vojo Passage du Gois* (("vadeja pasejo") al la insulo Noirmoutier
* la vojo *Passe aux Bœufs* ("bova pasejo") al la insulo Île Madame

##  
* altvojo al Lindisfarne, Northumberland
* Bosham, West Sussex: vojo *Shore Road''
* Lihou, Manikinsuloj
* La "Tajda Vojo" ĉe Aveton Gifford kuras laŭ la tajda rivero Avon kaj povas esti uzata nur ĉe malalta tajdo

Come Back Later^ - geograph.org.uk - 16072.jpg|Lindisfarne
Shore Road at high tide - geograph.org.uk - 1412390.jpg|Bosham
L'Eree headland and Lihou island and causeway.jpg|Lihou
Tidal road near Aveton Gifford 2.jpg|Aveton Gifford

##  
* vojo inter Cuxhaven kaj la insulo Neuwerk
* ankaŭ la haligoj Süderoog kaj Südfall atingeblas nur per tajdaj vojoj

##  
* vojoj al la insuloj *Mandø* kaj *Langli* en la Norda Maro
* vojoj al la insuloj *Æbelø* kaj *Svelmø* en la Balta Maro, kvankam tie la tajdo multe malpli fortas

Kategorio:Vojoj
Luis Somoza Debayle

**Luis Anastasio SOMOZA Debayle** [lŭis anasTAsjo soMOsa deBAJle] (León, 18-a de novembro de 1922 - Managua, 13-a de aprilo de 1967), filo de Anastasio Somoza García kaj Salvadora Debayle de Somoza, oficiale estis aganta prezidanto kaj poste prezidanto de Nikaragvo de 1957 ĝis 1963 post la atenco kontraŭ sia patro en la  kaj lia sekva morto la 29-an de la sama monato, kaj reale regis kiel diktatoro de 1956 ĝis sia morto. Liaj gefratoj estis Lillian kaj Anastasio Somoza Debayle. Li edziĝis al Isabel Urcuyo, kun kiu li generis sep gefilojn. Li estis ano de la frataro Fi Sigma Alfa.

## Kariero 
Luis Anastasio aniĝis en la Nacia Gardistaro (GN) en 1940. Kiel prezidanto de la Nacia Asembleo, Luis transprenis la prezidantecon de la nacio post la morto de sia patro la 29-an de septembro de 1956, por fini lian regperiodon, dum lia pli juna frato Anastasio Somoza Debayle (Tachito) oficis kiel Direktanta Ĉefo de la Nacia Gardistaro. Luis komencis propran regperiodon la 1-an de majo de 1957 kaj estis sukcedita de Doktoro René Schick Gutiérrez la 1-an de majo de 1963. Li kreis la Nacian Aŭtonoman Universitaton de Nikaragvo kaj la Centran Bankon de Nikaragvo. Dum lia regado la Internacia Kortumo decidis malfavore al Nikaragvo en grava teritoria disputo inter ĝi kaj Honduro, kaj Carlos Fonseca Amador fondis la gerilon Sandinista Fronto de Nacia Liberigo (FSLN).

La 31-an de majo de 1959 Doktoro Pedro Joaquín Chamorro Cardenal, direktoro de la opozicia ĵurnalo La Prensa, eniris Nikaragvon el Kostariko kun 110 konservativaj kamaradoj, en la unua milita alteriĝo per aviadilo konfirmita en Ameriko, por militataki la reĝimon de Luis. Unu grupo surteriĝis kun li en Mollejones, en la ebenejo de Chontales, kaj la alia en la ebenejo de Olama, en la departemento de Boaco; la grupanoj estis senvunde kaptitaj de la Nacia Gardistaro la 13-an de junio de la sama jaro kaj kondamnitaj al 9 jaroj de mallibero. Post unu jaro, en 1960, ili liberiĝis pro ĝenerala amnestio. Chamorro ree direktis La Prensa kaj ree estis eminenta opoziciulo al Luis.

Luis Somoza Debayle mortis la 13-an de aprilo de 1967 pro korinfarkto en sia loĝdomo, la nuna domo de la Ministrejo de Defendo.

## Vidu ankaŭ 
* La familio Somoza
* La familio Debayle
* Anastasio Somoza Debayle
* Anastasio Somoza García

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.aquinicaragua.com/presidentes2/luis somoza1.JPG  Foto de Prezidanto Luis Anastasio Somoza

Kategorio:Prezidantoj de Nikaragvo
Kategorio:Nikaragvaj politikistoj
Kategorio:Mortintoj pro koratako
Kategorio:Grandaj Krucoj de la Ordeno de Izabela la Katolikino
Kategorio:Diktatoroj
Racio de ŝtato

Strikte parolante, la **racio de ŝtato** estas koncepto de itala deveno uzita el Nikolao Makiavelo (kiu uzis ĝin per la nomo *arte dello Stato*, arto de ŝtato) kaj uzita poste de Guicciardini kaj Giovanni della Casa, kvankam nur ĉe Giovanni Botero ĝi estos disvolvigita kiel doktrino (*Della Ragion di Stato*, 1589), por referenci al esceptaj decidoj kiujn plenumas reganto cele al konservo aŭ pliigo de la bonfarto kaj forto de ŝtato, sub la supozo ke la survivado de tiu ŝtato estas valoro supera al aliaj individuaj aŭ kolektivaj rajtoj, kiel estas la okazo de la nomita Doktrino Breĵnev.

Makiavelo eksponis en siaj *Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio* (lib. III, ĉap. 41): «ke la patrio devas esti defendata ĉiam ĉu maldece ĉu glore, kaj per ajna maniero ĝi estos defendita»:

Tia politiko adoptita povas esti perfekte legitima kiel por ekzemplo, la konstruo de akvorezervejo kondukas al la forpelo de milionoj de personoj por sekurigi la liveradon de akvo, sed povas ankaŭ kontraŭdiri la bazajn principojn kiujn teorie devas defendi la propra ŝtato, kiel estas la kazoj de la murdoj de politikistoj, aŭ eĉ la ŝtata terorismo.

## Vidu ankaŭ
* Absoluta monarkio
* Diktaturo

Kategorio:Ŝtato
Kategorio:Politikaj sciencoj
Kategorio:Historio de ideoj
Argol (Finistère)

**Argol** (jen france kaj bretone) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Finistère* (jen france, ), en la regiono Bretonio (, ). Fine de  en la komunumo vivis . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Finistère

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Finistère
Neuwerk

200px|eta|maldekstra|
**Neuwerk** - jen germane, prononco , platgermane *Neewark* - estas tajda insulo de Germanio. Ĝi atingeblas nur per tajda vojo de la marborda urbo Cuxhaven, federacia lando Malsupra Saksio, sed mem apartenas al la urboŝtato Hamburgo, kies kerna urba areo situas ĉirkaŭ 120 kilometrojn sudoriente. La insulo longas kaj larĝas 2,2 kilometrojn. Ĝi biogeografie apartenas al la Vadmaro en Germana Golfo, kiu de la insulo etendiĝas norden ĝis Danio kaj okcidenten ĝis Nederlando. La insula lumturo esence estas de la jaro 1310. Krom la jarcentaj ekonomiaj interesoj de la historia hansa urbo Hamburgo pri la insulo *Neuwerk* en unu el la plej trafikataj ŝipvojoj, kiuj esence formis la insulajn konstruaĵojn, la insulo kaj la ĉirkaŭa vadaj areoj estas ekologie valora mara habitato por flaŭro kaj faŭno.

350px|eta|centra|

Kategorio:Hamburgo
Kategorio:Distrikto Cuxhaven
Loviisa

**Loviisa** () estas urbo de Finnlando en provinco Uusimaa (Novlando) borde de la Finna golfo. La urbo estis fondita en la jaro 1745. Areo de la urbo estas , el kio estas tero , maro  kaj alia akvo . En la 31-a de marto 2021 Loviisa havis  loĝantojn, kaj laŭ la stato de  estis . Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . Loviisa estas dulingva komunumo. La komunumoj Pernaja, Ruotsinpyhtää kaj Liljendal estis ligitaj al Loviisa en 2010. Loviisa estas vere forta dulingva urbo: 55 % el la loĝantoj estas finnlingvaj kaj 40 % svedlingvaj.

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Finnlando
Elm (programlingvo)

**Elm** estas funkcia lingvo de programado kiu eblas krei grafikajn interfacojn por iu ajn retejo kaj ankaŭ ludojn. Ĝi transigas la kodon en ĜavaSkripto. La funkcieco de lingvoprogramado kiel Elm ebligas:

* Neniuj rultempaj eraroj praktike.
* Amikaj erarmesaĝoj.
* Fidinda redesignado.
* Aŭtomate devigita semantika versio por ĉiuj Elm-pakaĵoj.
[alternative=Elm-bildeto|eta|https://elm-lang.org/(https://eo.wikipedia.org/wiki/Dosiero:Elm_logo.svg)]

## Historio 
Elm kreitis de Evan Czaplicki en 2012. La unua versio de Elm aperis kun iuj ekzemploj kaj interreta redaktilo, por testi la lingvon. Evan Czaplicki aliĝis Prezi en 2013 por prilabori la lingvon Elm, kaj en 2016, li kreis la fondaĵon «Elm Software Foundation».

La unua versio de Elm celis HTML, CSS kaj ĜavaSkripto. Iloj pliboniĝis dum la jaroj, kun nun REPL, paka mastrumilo, tempovojaĝanta erarserĉilo kaj ankaŭ instaliloj por Vindozo kaj Mak. Ankaŭ vi povas instali Elm linuksen.

## Karakterizaĵoj 
Elm havas malmultajn lingvajn strukturojn sed ĉi tiuj estas tre esprimoplenaj : `if`, `let`, `case`, nenomitaj funkcioj  kaj listoj. Ĝiaj precipaj karakterizaĵoj estas : abonoj, neŝanĝebleco, statika tipo kaj kunfunkciebleco kun HTML, CSS kaj ĜavaSkripto.

### Abonoj 
Grava ebleco de la karakterizavĵoj de Elm, estas la abono de funkcio al evento:

```elm
import Html exposing (Html)
import Browser
import Svg exposing (..)
import Svg.Attributes exposing (..)
import Time
import String

main =
  Browser.element
    { init = init
    , view = view
    , update = update
    , subscriptions = subscriptions
    }

type alias Model = Time.Posix

init : () -> (Model, Cmd Msg)
init _ =
  (Time.millisToPosix 0, Cmd.none)

type Msg
  = Tick Time.Posix

update : Msg -> Model -> (Model, Cmd Msg)
update action model =
  case action of
    Tick newTime ->
      (newTime, Cmd.none)

subscriptions : Model -> Sub Msg
subscriptions model =
  Time.every 1000 Tick

view : Model -> Html Msg
view model =
  let
    angle =
      degrees  Float -> Float
hypotenuzo a b =
    sqrt (a^2 + b^2)

-- «if» estas esprimo kiu redonas valoron.
absolutValoro : Int -> Int
absolutValoro numero =
    if numero  Int
profundoDe arbo =
    case arbo of
      Malpleno -> 0
      Nodo valoro maldekstro dekstro ->
          1 + max (profundoDe maldekstro) (profundoDe dekstro)
```

## Referencoj 
Kategorio:Programlingvoj
Kategorio:Funkciaj programlingvoj
133892 Benkhaldoun

'*133892 *Benkhaldoun'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la franca amatora astronomino Claudine Rinner elde Ottmarsheim (Haut-Rhin, Francio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la maroka esploristo *Zouhair Benkhaldoun'', de la departemento de fiziko de la Universitato Cadi Ayyad en Marakeŝo. De 2007, li estis la direktoro de la Observatorio de Oukaïmeden.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Claudine Rinner
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Närpes

**Närpes** () estas urbo de Finnlando en suda parto de provinco Ostrobotnio borde de la Botnia golfo. El la loĝantoj de la urbo estas proksimume 3/4 svedlingvaj. Närpes havas vere arkaikan svedan dialekton, kiu estas malfacile kompreni por la svedoj kaj eĉ la aliaj finn-svedoj. La aliaj loĝantoj de la komunumo estas plejparte vietnamaj enmigrantoj kaj iliaj infanoj. Denaskaj finnparolantoj estas vere malmulte. La areo de la urbo estas , el kio estas tero , maro  kaj alia akvo . La 31-an de marto 2020 la urbo havis  loĝantojn. En Finnlando Närpes estas konata speciale pri sia kultivado de tomatoj. En Närpes estas kreskata proksimume 60 % el tomatoj kaj 25 % el kukumoj de Finnlando. 

La urbo fariĝis dulingva en komenco de jaro 2016. Post ĝi en Finnlando ne estas unulingvaj svedlingvaj komunumoj en aliaj provincoj ol Alando. 

Närpes estas oficiale urbo ekde 1993. Övermark (finne *Ylimarkku*) kaj Pörtom (finne *Pirttikylä*) estas eksaj komunumoj, kiuj estis ligita al Närpes en 1973.

Kategorio:Urboj de Finnlando
Marja-Liisa Kirvesniemi

**Marja-Liisa Kirvesniemi** (naskiĝnomo **Hämäläinen**, naskiĝinta la  en Simpele) estas finna skiisto kaj nuna entreprenisto pri gimnastikejo. Ŝi estas unu de la plej sukcesintaj skiistoj de Finnlando.

## Medaloj de Kirvesniemi 
El olimpikoj:

*Oro en Sarajevo 1984 5 km
*oro en Sarajevo 1984 10 km
*oro en Sarajevo 1984 20 km
*bronzo en Sarajevo 1984 4 × 5 km
*bronzo en Calgary 1988 4 × 5 km.

El monda ĉampionadoj pri nordia skiado:

*Oro en Lahti 1978	4 × 5 km
*oro en Lahti 1989	4 × 5 km
*arĝento en Seefeld 1985 5 km
*arĝento en Seefeld 1985 10 km.

Kategorio:Finnaj skiistoj
Prezidanto de Slovenio

**Prezidanto de Slovenio** estas la ŝtatestro de Slovenio. La prezidanto estas elektata por kvinjarperiodo. La pozicio de la prezidanto estas unue simbola, ne kun vere granda politika forto. La oficloĝejo de la prezidanto estas prezidenta palaco en Ljubljana.

## Prezidantoj de Slovenio 
* Milan Kučan (1990 - 2002)
* Janez Drnovšek (2002 - 2007)
* Danilo Türk (2007 - 2012)
* Borut Pahor (2012 - 2022)
* Nataša Pirc Musar (2022 - )


*
Juha Mieto

**Juha Mieto** (kromnome *Mietaa*, *Mietaan Jussi*, "Jussi el Mietaa", lia hejmvilaĝo, aŭ *Pitkä-Jussi*, "longa/alta Jussi" aŭ *Kurikan jättiläinen*, "giganto el Kurikka, naskiĝinta la  en Kurikka) estas finna skiisto. Mieto, kiu gajnis naŭ konkursmedalojn en skiado, ne atingis personan oran medalon ĉe la olimpika aŭ Mondpokalo, sed li metis arĝenton tri fojojn en individuaj vojaĝoj. June li agis ankaŭ en alia sporto ol skiado. Li perdis en 1980 en Lake Placid je centono de sekundo al Thomas Wassberg. Ĝi estis malbona malvenko por la finnoj, precipe ĉar la rilato de Finnlando kun sia pli granda kaj pli forta najbaro, Svedio, estas kiel la rilato de Kanado kun sia pli granda kaj pli forta najbaro, Usono. Post tio oni decidis rezigni pri centonoj de sekundo en terenskiado; sufiĉas dekonoj. Mieto estas memorita ankaŭ aliel pri tio, ke li do tipe fariĝis la dua. Li estas en Finnlando vere populara famulo. Li estas konata pri sia temperamento kaj fizika grandeco. Lia alteco estas 197 cm. Numero de lia skia ŝuo estas 51. Inter la jaroj 2007 kaj 2011 li estis parlamentano en la finnlanda parlamento, (, ) . Li parolas fortan sudostrobotnian dialekton. Mieto estas vidvo kaj havas unu filon. En Kurikka estas lia statuo (finne *patsas*). Mieto estas la unua el la tri gefiloj de siaj patro kaj patrino. Mieto skribis multe en finnaj gazetoj. Mieto, same ol plejo el la aliaj finnoj en lia aĝa klaso ne estis en aliaj lernejoj ol en popollernejo.

## Medaloj de Mieto 
El olimpikoj:

* Oro en la Vintra Olimpiko 1976 en Innsbruck 4 × 10 km
* arĝento en la Vintra Olimpiko 1980 en Lake Placid 15 km
* arĝento Lake Placid 1980 50 km
* bronzo Lake Placid 1980 4 × 10 km
* bronzo en la Vintra Olimpiko 1984 en Sarajevo 4 × 10 km.

El monda ĉampionado pri nordia skiado

* Arĝento en Falun 1974 30 km
* arĝento en Lahti 1978 4 × 10 km
* bronzo en Lahti 1978 15 km
* bronzo Oslo 1982 4 × 10 km.

## Eksteraj ligiloj 
* finna siatempa televida raportaĵo pri la 15-kilometra kuro, kie Mieto perdis al Wassberg je centono de sekundo en Lake Placid 1980 (nun videbla en Jutubo)
* La vulgara lingvo de Juha Mieto ne estis taŭga por sveda revuo: artikolo en la gazeto Ilsa-Sanomat de februaro 2013, jen en balbute aŭtomata esperanta traduko La sveda redaktoro de la gazeto *Expressen* estis fervora pri tio, ke tiu giganta viro balancigadis hakilon kaj kriadis "Perkele!" (finne por "damne, diable"), sed kiam li parolis vulgare la redaktoro anoncis, ke li ne faras artikolon, ĉar tiaj komentoj en Svedio ne estas publikigeblaj en gazeto

Kategorio:Finnaj skiistoj
John Key

**John Phillip KEY** (naskiĝinta la  en Auckland) estas novzelanda politikisto. Li laboris kiel ĉefministro de Novzelando de 2008 ĝis 2016. Li estis prezidanto de centra-dekstra partio *New Zealand National Party* en 2006–2016.

Key ŝtudis en Universitato de Canterbury kontadon kaj fariĝis kandidato de komercaj sciencoj 1981. Cetere li plenumis kursojn de administracio en Universitato de Harvard. Key laboris en Merrill Lynch en Singapuro el la jaro 1995. En politikon li iris en 2001 kaj li estis elektita en parlamenton en 2002. Key fariĝis administranto de partio kaj opozicio en novembro 2006. Post la elekto de la jaro 2008 li kreis registaron kun subteno de tri malgrandaj partioj.

Registaro, kion Key administris, aranĝis referendumon por ŝanĝi la la landan flagon. Oni decidis konservi la malnovan flagon per referendumo, kio finiĝis marte 2006. Key apogis la ŝanĝon de la flago kaj la referendumo kaŭzis kritikon en la opozicio de Nova Zelando.

En decembro 2016 Key anoncis, ke li ekiros el la ĉefministra posteno. La anonco surprizis, ĉar oni konjektis, ke li estos partiadministranta kandidato en sia kvara elekto. Li ne menciis realan, evidentan kaŭzon por la foriro el la posicio sed rakontis, ke li faris personajn oferojn pro sia pozicio kaj ke ĝi malhelpis la familion.

Kategorio:Novzelandaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Nov-Zelando
Ĉefministro de Nov-Zelando

**Ĉefministro de Nov-Zelando** estas prezidanto de registaro de Nov-Zelando. Li aŭ ŝi uzas la plej grandan politikan forton de Nov-Zelando, kvankam oficiala ŝtatestro de Nov-Zelando estas reĝ(in)o de UK. Ĝenerala guberniestro asignas la ĉefministron. Sama persono povas esti ĉefministro tiom longan tempon, kiom plimulto de la parlamento valoras lin aŭ ŝin.

## Ĉefministroj de Nov-Zelando 
* Henry Sewell (1856)
* William Fox (1856)
* Edward Stafford (1856–1861)
* William Fox (1861–1862)
* Alfred Domett (1862–1863)
* Frederick Whitaker (1863–1864)
* Frederick Weld (1864–1865)
* Edward Stafford (1865–1869)
* William Fox (1869–1872)
* Edward Stafford (1872)
* George Marsden Waterhouse (1872–1873)
* William Fox (1873)
* Julius Vogel (1873–1875)
* Daniel Pollen (1875–1876)
* Julius Vogel (1876)
* Harry Atkinson (1876–1877)
* George Grey (1877–1879)
* John Hall (1879–1882)
* Frederick Whitaker (1882–1883)
* Harry Atkinson (1883–1884)
* Robert Stout (1884)
* Harry Atkinson (1884)
* Robert Stout (1884–1887)
* Harry Atkinson (1887–1891)
* John Ballance (1891–1893)
* Richard Seddon (1893–1906)
* William Hall-Jones (1906)
* Joseph Ward (1906–1912)
* Thomas Mackenzie (1912)
* William Massey (1912–1925)
* Francis Bell (1925)
* Gordon Coates (1925–1928)
* Joseph Ward (1928–1930)
* George Forbes (1930–1935)
* Michael Joseph Savage (1935–1940)
* Peter Fraser (1940–1949)
* Sidney Holland (1949–1957)
* Keith Holyoake (1957)
* Walter Nash (1957–1960)
* Keith Holyoake (1960–1972)
* Jack Marshall (1972)
* Norman Kirk (1972–1974)
* Hugh Watt (1974)
* Bill Rowling (1974–1975)
* Robert Muldoon (1975–1984)
* David Lange, politika partio estas la Novzelanda Laborista Partio (1984–1989)
* Geoffrey Palmer (1989–1990)
* Mike Moore (1990)
* Jim Bolger, Nacia Partio (1990–1997)
* Jenny Shipley, Nacia Partio (1997–1999)
* Helen Clark, politika partio estas la Novzelanda Laborista Partio (1999–2008)
* John Key, Nacia Partio (2008–2016)
* Bill English (2006–2017)
* Jacinda Ardern, Laborista Partio (2017–2023)
* Chris Hipkins, Laborista Partio (jan-nov 2023)
* Christopher Luxon, Nacia Partio (2023–nun)

Nov-Zelando

Kategorio:Politiko de Nov-Zelando
Jenny Shipley

**Jenny SHIPLEY** (naskiĝis la ) estas novzelanda politikisto. En 1975 ŝi membrigis sin en partion *New Zealand National Party*, en 1993 ŝi estis elektita ministro pri sano kaj de 1997 ĝis 1999 estis la unua virina ĉefministro de Nov-Zelando. Shipley estas edzino kaj havas du infanojn.

Kategorio:Novzelandaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Nov-Zelando
La Chaise-Dieu (stacidomo)

**La Chaise-Dieu** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  La Chaise-Dieu, en departemento Haute-Loire, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de aŭtoĉaroj  Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Germain-des-Fossés - Darsac (785000).

280px|centra|eta|Chemin de fer Livradois-Forez:  - La Chaise-Dieu

## Vidu ankaŭ 
* La Chaise-Dieu

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* AGRIVAP: Turismaj trajnoj ()

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Haute-Loire
Kategorio:La Chaise-Dieu
Plounéour-Trez

''''* (jen france, bretone *Plouneour-Traezh*) estas loĝloko kaj eksa komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Finistère* (jen france, ), en la regiono Bretonio (, ). Fine de  en la loĝloko vivis . Komence de 2017 ĝi kuniĝis kun la najbara komunumo Brignogan-Plages al nova administra unuo Plounéour-Brignogan-Plages.

## Etimologio 
La nomero *Plou'' cetere aludas al la bretona vorto por "paroĥo", kaj indikas ke la loĝloko fondiĝis jam post la kristanigo de la regiono, kiu en Bretonio okazis en la 4-a kaj 5-a jarcentoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Finistère

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Finistère
Bénodet

''''* (jen france, bretone *Benoded*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Finistère* (jen france, ), en la regiono Bretonio (, ). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Quimper* (france *arrondissement de Quimper*, bretone *Arondisamant Kemper*), la suda parto de la departemento, kaj al la kantono *''.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Finistère

eta|maldekstra|300ra|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Finistère
La Chaise-Dieu

**La Chaise-Dieu** estas franca  situanta en departemento Haute-Loire, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Casadéens*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Loire
* La Chaise-Dieu (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Haute-Loire
Ottó Berényi

**Ottó Berényi** [berEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berényi Ottó** estis hungara aktoro, komikisto, voĉoaktoro.

Ottó Berényi naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ottó Berényi aliĝis al Nacia Teatro (Pécs) en 1950, post 2 jaroj al migra teatro. Li akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1954. Ekde 1963 ĝis la pensiuliĝo li estis membro de komika scenejo, sed en tiu periodo li ofte estis aŭdebla en Hungara Radio. Pli malofte li havis rolojn en filmoj.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* Molière: Tartufo - Damis
* András Payer–István S. Nagy: *A szülő is ember* - Szotyori
* Mihály Eisemann: *Fiatalság, bolondság* - drinkejisto

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Színészek a porondon* (televizia filmo, 1963)
* *A veréb is madár* (kineja filmo, 1968) - ĉefkelnero
* *Gräfin Mariza* (1974) - Peter
* *Csapd le csacsi!* (1992)
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj ekzemple de Timothy Bateson, Piero Gerlini, Jiří Císler

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* https://port.hu/adatlap/szemely/berenyi-otto/person-211580
* https://fidelio.hu/szinhaz/elhunyt-berenyi-otto-33340.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj komikistoj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj