open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1303

En la jaro **1303** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La franca reĝo Filipo 4-a, kromnomata la Bela, akuzis la Papon Bonifaco la 8-a je herezo, kaj alvokis Koncilion por malsurtronigi lin. Sed antaŭ tio, je la fino de la jaro, grupo de francaj militistoj invadis Italion kaj arestis la Papon. Li estis liberigita de Roma popolo, sed mortis tuj poste.
*Benedikto la 11-a iĝis papo.
*Lumturo de Aleksandrio difektigita de tertremo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Buchackern kiel *Buchacker* (hodiaŭ municipo en la komunumo Erlen, Kantono Turgovio, Svislando).
*Full kiel *Wulne* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Full-Reuenthal en Kantono Argovio en Svislando).
*Lippoldswilen kiel *Lupoltwile* (hodiaŭ municipo en la komunumo Kemmental, Kantono Turgovio, Svislando).
*Saxeten kiel *Sachsaton* (hodiaŭ komunumo en la Kantono Berno en Svislando).
*Werthenstein kiel *Werdenstein* (hodiaŭ komunumo en la Kantono Lucerno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Sankta Birgitta de Vadstena, sveda sanktulino (m. 1373)

## Mortoj 
* Papo Bonifaco la 8-a
1305

En la jaro **1305** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Klemento la 5-a iĝis papo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Bidiu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Blumenstein kiel *Bluomenstein* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Criş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Dobrá (hodiaŭ vilaĝo en Ĉeĥio).
*Nou Săsesc (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Oberdorf jam kiel *Oberdorf* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*18-a de junio : Venceslao la 2-a
*23-a de aŭgusto : Skotlando : William Wallace estis ekzekutita
*Johano la 4-a Laskaris bizanca imperiestro.
*Kameyana imperiestro de Japanio
1307

En la jaro **1307** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Eduardo la 2-a (Anglio) surtroniĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Günsberg kiel *Gunsperch* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*4-a de julio : Rudolfo la 3-a de Habsburgo, reĝo de Bohemio
*7-a de julio : Eduardo la 1-a (Anglio)
1306

En la jaro **1306** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Roberto Bruso iĝis reĝo de Skotlando.

## Unuaj dokumentaj mencioj
*Attelwil kiel *Attelwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Bădeşti (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Hergiswil kiel *Hergenswile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Nidvaldo en Svislando).
*Holziken kiel *Helzinkon* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Kallern kiel *Kaltherren* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Laŭerco kiel *Lowertz* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).
*Linn kiel *Linne* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Marbach kiel *Marpach* (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno en Svislando).
*Münchwilen kiel *Munchwille* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Niederwil kiel *Niderwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
*Pâglişa (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Riken kiel *Richen* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Murgenthal en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*4-a de aŭgusto : Venceslao la 3-a
1310

En la jaro **1310** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Crăeşti (Petreştii de Jos) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Felsőszentmihály (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
*La Chaux-du-Milieu kiel *calvum de Escoblon* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
*Tăuşeni (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
*30-a de aprilo : Kazimiro la 3-a la Granda, reĝo de Pollando.

## Mortoj
1309

En la jaro **1309** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Papa sidejo iĝis Avignon anstataŭ Romo;
*Sidejo de Malta ordeno iĝis Rodiso.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Amnaş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Courtaman kiel *Cortemant* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Courtepin en Kantono Friburgo en Svislando)
*Oberstocken, kiam oni menciis la kastelon en Stocken kun la vortoj *"von der burg ze Stocken"* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Dardagny kiel *Dardaniacum* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĝenevo en Svislando).
*Speicher kiel *Spicher* (hodiaŭ komunumo en Kantono Apencelo Ekstera en Svislando.)

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* James de Sankt-George, arkitekto de kasteloj
1308

En la jaro **1308** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Hanazono iĝis imperiestro de Japanio, Princo Morikuni iĝis ŝoguno.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*29-a de marto: Schwendibach kiel *Svendibach* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

*Aedermannsdorf kiel *Odermarstorf* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
*Letohrad (hodiaŭ urbo en Ĉeĥio).
*Obergösgen kiel *Göskon superior* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
*Roches kiel *Roschers* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*Alberto la 1-a de Habsburgo
*Go-Nijo imperiestro de Japanio
1302

En la jaro **1302** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj
*11-a de julio: La Batalo de la oraj spronoj okazis en la batalkampo Groeninghe proksime de Kortrejko inter la armeoj de la Graflando Flandrio kaj Francio.

## Unuaj dokumentaj mencioj
*Biia (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Etzelkofen kiel *villa Ezenchoven* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
*Herbligen kiel *Herblingen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Meltingen (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
*Miniş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Mülchi kiel *Mulnhein* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Obermumpf kiel *Obermumphier* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
*Şaeş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj
## Mortoj
Herefordshire

**Herefordshire** estas unuara instanco en la angla regiono West Midlands. Laŭ stato de la jaro 1997, en la teritorio vivis 166&nbsp;000 loĝantoj. Ĝi kovras areon de 2&nbsp;180 kvadrataj kilometroj.

;Urboj kaj vilaĝoj
* Bacton, Blackwardine, Bromyard
* Eye
* Goodrich
* Hereford, Hoarwithy, Huntington
* Kilpeck, Kington, Kingstone
* Ledbury, Leominster
* Mansel Lacy, Marden, Marston, Marston Stannett, Marstow
* Pembridge
* Ross-on-Wye
* Whitbourne, Whitchurch

;Vizitindaĵoj
* Abbey Dore
* Hereford Cathedral
* Malvern Hills

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* Hereford (bovoraso)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.herefordshire.gov.uk 

&nbsp;

&nbsp;

Kategorio:West Midlands
Kategorio:Anglio
Bolton

[eta|180ra|Loko de Bolton en [Anglio.]]
**Bolton** estas kaj urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono North West England. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La nomo devenas de la malnovanglaj vortoj *bothel* kaj *tun*. La nomo aperis kiel *Boelton en 1185, Bothelton* en 1212, *Bowelton* en 1251, *Botelton* en 1257, *Boulton* in 1288, kaj *Bolton* post 1307. La esperantigo *Boltono *aperis en listo ĉe la fino de *The English-Esperanto Dictionary* (1908) de Joseph Rhodes. Almenaŭ kvin aliaj urboj en Britio havas la nomon *Bolton* aŭ *Boulton*.

**Areo** - 

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Anglio
Knowsley

eta|Loko de Knowsley en Anglio
** Knowsley ** estas metropola distrikto en la angla regiono North West England, de Anglio, Britio.

* **Loĝantaro** -  (1997)
* **Areo** - 

## Urboj 
Kirkby, Huyton, Prescot, Halewood.

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

Kategorio:Anglio
Manĉestro

eta|Urbdomo de Manĉestro
**Manĉestro** (, prononco norme , loke ) estas kaj urbego kaj metropola distrikto en la angla regiono Nordokcidenta Anglio *(North West England)*.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi estas la hejmurbo de futbalteamoj *Manchester United* (unu el la plej gravaj en la mondo. Ejo: *Old Trafford*) kaj *Manchester City*.

## Historio 
En 79 tie ekzistis romia kastelo. La urbo estis fondita en la 9-a jarcento, en loko de iama kelta loĝloko. En 1927 tie okazis grava ergotismo.

Helpe de kanalo la urbo povis evolui kiel grava havenurbo.

## Vidindaĵoj 
* Kanalo Bridgewater
* Shambles Square

## Servoj 
* Areno Co-op Live
* Reĝa Norda Kolegio de Muziko

## Trafiko 
* Fervojo Liverpool-Manchester
* Manchester Metrolink

## Edukado 
* Universitato de Manĉestro
* Metropola Universitato de Manĉestro

## Famuloj 
* Doreen Massey
* William Henry (ĥemiisto)
* Morrissey, kaj lia antaŭa rokgrupo The Smiths
* en Manĉestro naskiĝis hungaraj fizikistoj András Jánossy kaj Mihály Jánossy
* en Manchester mortis hungara kuracisto Ágost Schöpf-Merei, kiu fondis porinfanan hospitalon en la urbo

## Esperanto en Manĉestro 
La Universitato de Manĉestro havas kolektaĵon nomita *Neil Salvesen Esperanto Collection*, kio estas la kolektaĵo de libroj de la esperantisto Neil Salvesen. La kolektaĵo enhavas 710 librojn. La urba Esperanto-societo fondiĝis komence de la 20-a jarcento. El la intertempe multaj prezidintoj interalie nomeblas John William Pickard.

La 16-a kongreso de la Sennacieca Asocio Tutmonda okazis en Manĉestro, inter la 2-a kaj la 7-a de aŭgusto 1936. Aliĝis 196, kaj ĉeestis 167 homoj el 14 landoj.

En julio 2017 la Esperanto-Grupo de Manĉestro (EGdM) estis fondita denove kun la helpo de la EAB kaj la retpaĝo *Meetup*. En marto 2018 la EGdM estis la unua brita Esperanto-Grupo ĉe la nova *Duolingo Groups* servo.

## Bildaro 

Dosiero:EnglandManchester.png|
Dosiero:Manchester Central Library.jpg|
Dosiero:ImperialWarMuseumNorth01.jpg|

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Manĉestra skolo en ekonomiko ?? Teksto ŝajne ne ekzistas
* Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* plia retejo *manchesteronline*
* turisma retejo *visitmanchester*
* retejo pri la Esperanto-kolekto Neil Salvesen en la Universitato de Manĉestro, jen arkivigita en februaro 2014 ()


Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Havenurboj
Wirral

**Wirral** estas metropola distrikto en la angla regiono Nordokcidenta Anglio.

* Loĝantaro:  (en 1997)
* Areo: 

## Setlejoj
* Bebington
* Birkenhead

Kategorio:Anglio
Wigan

Geografio > Eŭropo > Britio > Anglio > Angla regiono > North West England > Wigan
----

**Wigan** estas kaj urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono North West England.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Antaŭ pli ol 2.000 jaroj Keltoj setlis en la regiono. Poste la Romianoj konstruis tie kastelon kaj nomis la lokon *Coccion*. 

1264-08-26 Wigan ricevis la urbajn rajtojn. Dum la 
me3zepoko la urbo estis grava centro por komerco, kie estis traktitaj ĉefe metaloj.

Vidinda estas la "All Saints Church", preĝejo de ĉiuj sanktuloj, kun bela normana turo.

Wigan estis longe loko de t.n. prza industrio. La Wigan Coal and Iron Company, Wigan karbo kaj fero kompanio havis sian ĉeflokon tie kaj operaciis diversajn minejojn en la regiono, i.a. la minejon Clock Face en la proksima loko Saint Helens. En Wigan ĝis nun estas altlernejo por minado kaj tekniko.

George Orwell donis literaturan monumenton al la urbo per sia libro "The Road to Wigan Pier", la strato al Wigan pier.

La urbo futbalteamo estas Wigan Athletic FC.

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

Kategorio:Urboj de Britio
Stockport

**Stockport** estas urbo kaj metropola distrikto en Unuiĝinta Reĝlando, do Britio, en la landoparto Anglio. Ĝi situas en la regiono Nordokcidenta Anglio kaj en la metroola provinco Pligranda Manĉestro. Laŭ la censo de 2021 en la metropola distrikto vivis  sur areo de 126,1 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 2 338 loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Antaŭurboj 
* Cheadle Hulme

## Konataj lokuloj 
* Clifford Hugh Douglas (1879-1952), inĝeniero kaj ekonomika verkisto, kiu famiĝis kiel la kreinto de la koncepto de sociala kredito
* Dominic Howard rokmuzika drumisto
* Phil Foden, futbalisto
* Kobbie Mainoo, futbalisto

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Nordokcidenta Anglio
St Helens

**St Helens** [sejnt helenz] estas kaj grandurbo kaj metropola distrikto en la graflando Merseyside, parto de la angla regiono Nordokcidenta Anglio. Laŭ la stato de  en la metropola distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

eta|230ra|Centro de St Helens
eta|230ra|Moderna kvartalo en St Helens
eta|230ra|Urbodomo de St Helens

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo:  (metropola distrikto),  (urbo)
* Poŝtkodo: WA9 - WA11
* Telefonkodo: 01744
* Supermara alteco: 

## Geografio 
St Helens troviĝas en la okcidenta parto de Anglio. Liverpool estas 11, Manĉestro 37 km.

## Historio 
Pli frue keltoj kaj romianoj loĝis tie. La latina loknomo estis **Coccium**. La unua mencio okazis en 1552, sed la loko estis konata jam en 1086. En 1556 oni malkovris karbon, sed la minado nur baldaŭe komenciĝis. En 1757 oni liveris karbojn en nova kanalo. Tiutempe oni malkovris ankaŭ sablon, el kio oni produktis vitron. En 1830 jam fervojo trafikis. La iama vilaĝo ricevis urborangon en la 19-a jarcento, en 1868 oni elektis anojn por municipo. En 1992 oni fermis la minejojn.

## Vidindaĵoj 
* urbodomo de 1839
* preĝejo de Sankta Anna
* muzeoj pri vitroobjektoj kaj pri transporto
* teatro Citadel
* reĝa teatro de 1899
* rugbea sportklubo, tutlande fama

## Ĝemelurboj 
*  - Chalon-sur-Saône, Francio
*  - Stuttgart, Germanio

## Konataj lokuloj 
* David Yates, reĝisoro, produktisto kaj scenaristo de kinejaj filmoj
* Conor Coady, futbalisto

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Urbestrara retejo de St. Helens ()
* Historia retpaĝaro ()

Kategorio:Urboj de Britio
Rochdale

** Rochdale ** estas kaj urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono North West England.

**Loĝantaro** -  (1997)

**Areo** - 

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio
* Manchester Metrolink

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rochdale.gov.uk 
* http://www.rochdaleonline.co.uk 
* http://www.rochdaleobserver.co.uk 

Kategorio:Anglio
Kategorio:Lord Byron
Oldham

**Oldham** [OŬLD'm] estas kaj urbo kaj metropola distrikto en la angla regiono North West England.

**Loĝantaro** –  (1997)

**Areo** – 141 km²

## Bildaro 

Dosiero:Oldham Bridge02.JPG|
Dosiero:Col-photo-saddleworth-delph.jpg|

## Vidu ankaŭ 
Loka regado kaj administrado en Britio

Kategorio:Urboj de Nordokcidenta Anglio
1311

En la jaro **1311** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*La reĝo Fernando la 4-a de Leono, ekis konversaciojn kun Rodrigo de Padrón ĉefepiskopo de Santiago, kaj igis la galegan oficialan lingvon de sia kortego.
*Filipo la Bela malpermesis la Templanan Ordenon en Francio.
*Unue eldonita Granda ĉarto de liberecoj kaj rajtoj de Moravio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Plagne kiel *Blenn* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Les Verrières kiel *Myezour* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
*Romont kiel *Redemont* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Valea Seacă (Sânzieni) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
*Arnaldo Villanova kreinto de moderna enologio.
Uncle Sam

eta|250ra|Uncle Sam* laŭ J.M.Flagg
***Uncle Sam***  ("Onklo Saĉjo") estas karikaturo de 19-a jarcento desegnita kiel personigo de Usono. La ĝusta origino estas debatata, sed plimulto kredas, ke la nomo estas ludo pri *U.S.* (*United States*, angla nomo de Usono).

Antaŭaj personigo de Usono kiel *Brother Jonathan* estis anstataŭitaj de *Uncle Sam* ĉirkaŭ Usona Enlanda Milito. La ina persono *Columbia* apenaŭ aperas post la 1920-aj jaroj. La Statuo de Libereco estas alia usona simbolo proksimume tiom fama kiel *Uncle Sam*.

Oni ankaŭ uzas *Uncle Sam* por la usona ŝtato.

*Uncle Sam* ordinare aperas kiel alta maljuna homo kun cilindra ĉapelo kun blankaj steloj sur bluo kaj ruĝaj kaj blankaj strekoj, en ruĝa, blanka kaj blua frako kaj streka pantalono, laŭ kanona desegno de karikaturisto *Thomas Nast*.

La figuro aperas en politikaj karikaturoj por reprezenti Usonon kaŭ ties registaron. Ĉe usonaj desegnistoj, ĝi ĝenerale estas respektata. Alilande, ĝi povas aperi fia, personigo de usona imperiismo kaj orgojlo.

Dum la Unua mondmilito, *James Montgomery Flagg* kreis en 1917 faman varbafiŝon temante *Uncle Sam* montrofingrante la spektanton super teksto *"I want YOU!"* ("Mi volas VIN [por la usona armeo]!"). La vizaĝo estas bazita laŭ tiu de Flagg mem. Flagg estis inspirita de brita varbafiŝo kun *Horatio Kitchener* en simila pozo. La afiŝo de Flagg estis reuzita por Dua mondmilito kaj diversaj parodioj aperis.

## Vidu ankaŭ 
* *Marianne*
* *The Man from U.N.C.L.E.''

Kategorio:Naciaj simboloj de Usono
Kategorio:Usono
Kategorio:Naciaj personigoj
1314

En la jaro **1314** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ludoviko la 4-a de Wittelsbach iĝis estro de Sankta Romia Imperio kaj Frederiko la 4-a iĝis kontraŭregento.
* Ludoviko la 10-a (Francio) surtroniĝis.
* 24-a de junio: Batalo de Bannockburn, decida venko de Roberto Bruso, reĝo de Skotlando, kontraŭ Eduardo la 2-a (Anglio)

## Unuaj dokumentaj mencioj
*Beckenried kiel *Beggenriet* (hodiaŭ komunumo en Kantono Nidvaldo en Svislando).
*La Neuveville kiel *Nova-villa* (hodiaŭ urbeto kaj distriktĉefloko en Kantono Berno en Svislando).
*Panticeu (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 19-a de marto: Jacques de Molay, grandmajstro de la Templanoj (naskiĝis ĉirkaŭ 1243)
* 29-a de novembro: Filipo la 4-a, reĝo de Francio (n. 1268)
* Papo Klemento la 5-a
1315

En la jaro **1315** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 15-a de novembro: En la **Batalo de Morgarten** en Oberägeri, Kantono Zugo, Svislando, la tri prakantonoj de la Svisa Ĵurkomunumo venkis la trupojn de Leopoldo de Habsburgo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Ceaba (hodiaŭ komunumo de Rumanio).
* Dávod (hodiaŭ vilaĝo de Hungario).
* Dezmir (hodiaŭ vilaĝo de Rumanio).
* Kosice (hodiaŭ komunumo de Ĉeĥio).
* Medel (Lukomagno) kiel *de valle Mederis* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Schönenbuch (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 29-a de junio: Ramon Lullo, kataluna verkisto kaj filozofo (n. 1233)
1317

En la jaro **1317** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Potsdamo ricevas rangon de urbo.
* Fino de erao showa en Japanio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Baldingen jam sub la aktuala nomo (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Boholţ (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Ciuguzel (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Granges-Paccot kiel *Grangiarum* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
* Heinrichswil per mencio de *Cristan von Heinrichswile* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Heinrichswil-Winistorf en Kantono Soloturno en Svislando).
* Sângeorzu Nou (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Fushimi imperiestro de Japanio
1318

En la jaro **1318** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Cápac Yupanqui iĝis Inkao.
* Hanazono detronigita, Go-Daigo iĝis imperiestro de Japanio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Bonţ (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Feuerthalen kiel *Furtal an dem Rine* (hodiaŭ komunumo en Kantono Zuriko en Svislando).
* Ittigen (hodiaŭ urbo en Kantono Berno en Svislando).
* Mastrils kiel *Ponstrils* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Murani (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Petrisat (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Schwaderloch kiel *Swatterlo* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Teaca (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Wil kiel *Wile* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Mettauertal en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 14-a de oktobro: Eduardo Bruso, frato de Roberto Bruso kaj pretendanto al la trono de Irlando (n. ĉirkaŭ 1280)
* Inkao Mayta Cápac
1312

En la jaro **1312** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* la Koncilio de Vienne (Isère) malpermesis la Templanan Ordenon.
* Henriko la 7-a de Luksemburgo iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio post multaj jaroj de vaganteco de trono.
* Fondiĝo de Pravdinsk;
* Komenco de erao Showa en Japanio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* 5-a de majo: Meinisberg kiel *Meinosberg* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

* Flamatt kiel *Blamatten* (hodiaŭ parto de la komunumo Wünnewil-Flamatt en Kantono Friburgo en Svislando).
* Gsteig ĉe Gstaad kiel *Chastelet* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Police (Šumperk) (hodiaŭ vilaĝo en Ĉeĥio).

## Naskiĝoj 
* 13-a de novembro : Anglio : Eduardo la 3-a

## Mortoj 
* Arnau de Vilanova
* 19-a de junio: Piers Gaveston, favorato de Eduardo la 2-a (Anglio) (n. ĉirkaŭ 1284)
1320

En la jaro **1320** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Norvegio: Nidarosdomen finkonstruita.
* Vladislavo la 1-a (Pollando) surtroniĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Aiton (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Apatiu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Cubleşu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Dragu (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Eriz (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Iclod (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Mitlödi kiel *Mitlodi* (hodiaŭ komunumo en Kantono Glaruso en Svislando).
* Mirchel kiel *Mirchlon* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Zielebach kiel *Zielibach* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 8-a de aprilo - Petro la 1-a, 8-a reĝo de Portugalio (m. 1367)
* Bertrand du Guesclin, oficiro de la franca armeo (m. 1380)
* Nicolas Eymerich, hispana katolika teologo kaj inkvizitoro (m. 1399)
* William de Wykeham, episkopo de Winchester

## Mortoj
1319

En la jaro **1319** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Aztekoj estis forpelitaj el Ĉapultepeko de la Tepanekoj kaj formigris al lago Finoj de Kulhuakano.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Alămor (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Batoş (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Deleni (Ideciu de Jos) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Feldbrunnen kiel *Velbrunnen* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Feldbrunnen-Sankt-Niklaus en Kantono Soloturno en Svislando).
* Ideciu de Sus (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Lunca Mureşului (Aluniş) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Ruştior (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Sânmihai de Pădure (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Suseni (Mureş) (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Vălenii de Mureş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 16-a de aprilo: Johano la 2-a, reĝo de Francio (m. 1364)
* Karlo la 1-a, Duko de Bretonio (m. 1364)

## Mortoj
Ŝuo (dio)

**Ŝuo**, egipte: **Sw** [ŝu], estis edzo de Tefnuto. Ŝuo estis dio de aero kaj lia nomo signifis *malpleno*. Li kreiĝis el Atumo, kiel elspiro, kiu eliris el la nazo de kreinto. Laŭ alia versio, Atumo eltusis lin. Ŝuo estis prezentata kiel staranta viro, kiu subtenas Nuton (diino de la ĉielo) kaj staras sur Gebo (dio de la tero). La funkcio de Ŝuo estis apartigi la teron kaj la ĉielon.

## Referencoj 
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Claude de Sermisy

**Claude DE SERMISY** (naskiĝis 1490, mortis 13-a de oktobro 1562) estis komponisto kaj vic-estro de la muzika ensemblo en la Pariza eklezio Sainte-Chapelle.

Li komponis religiajn verkojn kaj franclingvajn kanzonojn.

Multaj kanzonoj de li estis aranĝitaj por voĉo kaj liuto far la Pariza libropresisto Pierre Attaingnant (naskiĝis 1494, mortis 1552).

De Sermisy, Claude
Benidormo

***Benidorm*** [benidorm'] estas urbo apud Mediteraneo, planita por turismo de suno kaj plaĝo. La registritaj loĝantoj estas 61&nbsp;352.

## Turismo 
Ĝi estas vizitita ĉiujare de proksimume kvar milionoj, ĉefe el Hispanio kaj cetera Eŭropo. Ĝi havas tri ĉefajn plaĝojn, *Levante* (Oriento), *Poniente* (Okcidento) kaj *Mal Pas*.

Estas centoj da restoracioj kaj trinkejoj, fakaj laŭ vizitantoj. Povas okazi, ke kelnero en drinkejo celanta iajn landanojn apenaŭ parolas ceterajn lingvojn, inkluzive la hispanan aŭ la katalunan.

La magistrato zorge planas la evoluon de la urbo kaj ĝia ĉefa rimedo.

La regiona registaro konstruis proksiman amuzejon *Terra Mítica*. Tamen, ĝi ne estas ĝis nun profita.

## Historio 
En teritorio de Benidorm, loĝis iberoj (3-a al 1-aj jarcentoj antaŭ nia erao) kaj poste romianoj. En ĝia golfo, estas restaĵoj de ŝipfrakasoj kartagaj kaj romiaj.

Tamen la nuna loko aperas post la kristana konkero de Jakobo la 1-a de Aragono ĉirkaŭ 1245. La teritorion loĝis islamaj moriskoj, kiuj daŭris sub la kristanaj reĝoj. Je la 8-a de majo de 1325, la feŭdestro kreis la kastelon kaj urbon Benidorm en roko inter la du plaĝoj.

Pro sekado kaj atakoj de berberaj piratoj, Benidorm perdas loĝantaron ekde 1448. Post la konstruo de irigaciaj kanaloj, ĝi estas reloĝata (216 homoj interne de la muregoj en 1715 kaj 2&nbsp;700 en 1794).

Aliaj vivrimedoj en Benidorm estis fiŝkaptado (laŭ teĥniko *almadraba*), navigado kaj korsarado.

Post la perdo de la amerikaj kolonioj en 1898 kaj la plago de filoksero, multaj homoj migris.

En 1950, estis 2&nbsp;726 loĝantoj. Post la fiasko de la *almadraba*, en 1956 la magistrato decidis krei urban planon tute celantan turismon.

Tiu plano sukcesas kaj Benidorm kreskegas laŭ la plaĝoj kaj ankaŭ laŭ alto per ĉielskrapdomoj. Proletaj amasoj el Hispanio kaj Eŭropo povas turismi malmultekoste sed sufiĉe kvalite. En la 1990-aj jaroj, la bonfarta ŝtata organizo *Imserso* sendas multajn maljunulojn dum vintro, tiel, kaj rompante la sezonan dependon de turismo, kaj ebligante, ke emeritoj ferias kaj ĝuas agrablan veteron.

## Esperanto en Benidorm 
Estas strato "Esperanto" de la 12a de decembro de 1971, inaŭgurita de la urbestro José Manuel Reverte.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Alakanto

Kategorio:Urboj de Valencilando
1326

En la jaro **1326** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Orhan la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio.
* Traktato de Corbeil.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Maşloc (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 24-a de novembro: Hugo Despenser (la pli juna), favorato de Eduardo la 2-a (Anglio) (n. 1286)
1324

En la jaro **1324** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Orăştie iĝis urbo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Cernier kiel *Cernies* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Hersiwil kiel *Hersenwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).
* Pişcari (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 8-a de januaro : Marko Polo
* Go-Uda imperiestro de Japanio
Thornton Wilder

**Thornton WILDER** (naskiĝis la 17-an de aprilo, 1897,  mortis la 7-an de decembro 1975) estis usona verkisto.

Wilder naskiĝis en Madison, Viskonsino. Parton de sia junaĝo li pasigis en Honkongo kaj Ŝanhajo, kie lia patro estis ĝenerala konsulo. Ekde 1915 li studis arkeologion kaj francan lingvon en la Yale kaj Romo, ekde 1921 li laboris kiel instruisto, de 1928 ĝis 1930 li vojaĝis tra Eŭropo. Reveninte al Usono li fariĝis docento kaj ekde 1936 li okupis profesoran postenon en la universitato de Ĉikago.

Centra temo en lia verkaro estas filozofiaj kaj religiaj problemoj. Trifoje li gajnis la renoman Premion Pulitzer: en 1928, 1938 kaj 1943, kaj en 1957 li en Germanio estis honorata per la Friedenspreis des Deutschen Buchhandels. Pluraj verkoj estas filmigitaj.

Thornton Wilder mortis en Hamden, Konetikuto.

## Listo de verkoj 
### Romanoj 
**The Cabala* (1926)
**The Bridge of San Luis Rey* (1927)
**The Woman of Andros* (1930)
*''Heaven's my Destination* (1934)
**The Ides of March* (1948)
**The Eighth Day* (1967)
**Theophilus North* (1973)
**The Alcestiad* (eld. 1977)

### Teatraĵoj 
**Our Town* (1938)
**The Skin of our Teeth* (1942)
**The Matchmaker* (1954)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri la filmo surbaze de lia verko)''

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Anglalingva literaturo
Salford

**Salford** estas kaj urbego kaj metropola distrikto en la angla regiono North West England.

**Loĝantaro** - 228 000 (1997)

**Areo** - 97&nbsp;km²

## Urboj 
* Cadishead
* Barton, Boothstown, Broughton
* Eccles
* Irlam
* Monton
* Pendlebury, Pendleton
* Swinton
* Worsley, Walkden, Wardley

## Servoj
* Universitato de Salford

## Bildgalerio 

Dosiero:SalfordQuays.jpg|Kvartalo *Salford Quays*, kun arta centro *Lowry*
Dosiero:Salford11.JPG|*Salford*, fotita de metrostacio *Cornbrook*

## Vidu ankaŭ 
* Loka regado kaj administrado en Britio

## Eksteraj ligiloj 
* http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4136342.stm En 2005 Salford estis juĝita la 9-a malplej bona vivloko en Britio
* http://www.salford.gov.uk  Urbestrara retejo
* http://www.visitsalford.info Turisma retejo

Kategorio:Urboj de Nordokcidenta Anglio
1322

En la jaro **1322** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Karlo la 4-a (Francio) surtroniĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Comlod (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Glâmboaca (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Voiteg (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* Komyo kontraŭ-imperiestro de Japanio

## Mortoj 
* 3-a de januaro: Filipo la 5-a, reĝo de Francio (n. 1291)
* 22-a de marto: Tomaso Plantaĝeneto (2-a grafo de Lancaster), potenca angla nobelo kiu ribelis kontraŭ Eduardo la 2-a (Anglio) (naskiĝis ĉirkaŭ 1278)
MusicExpress

**MusicExpress** estis portugallingva/esperanta TTT-ejo prizorgata de Flávio Fonseca, kiu proponis informojn pri artistoj kaj muzikoj. Inter la ĝenroj traserĉeblaj troviĝis Esperanto. Pli ol ducent esperanto-muzikaĵoj estis aŭskulteblaj. Al ĉiu kanzono estis ligita slipo pri la artisto aŭ la bando kiu registris ĝin.

MusicExpress malaperis ĉefe ĉar ĝi apartenis al televidstacio, kiu estis vendita, kaj la nova posedanto ne interesiĝas pri ĝi.

Tamen, la retarĥivejo "WayBack Machine" ("Prapasintilo") konservas la antaŭan enhavon de la nun malaperinta MusicExpress.  Sufiĉas nur viziti https://web.archive.org/web/20080802000845/http://www.musicexpress.com.br/stilo.asp?stilo=36 por atingi ties esperanto-muzikan envhavon de la dua de aŭgusto, 2008, la plej freŝan disponeblan ĉe tiu retarĥivejo.

## Eksteraj ligiloj
*Bonvenpaĝo (per WayBack Machine)

Kategorio:Esperanto-muziko
Kategorio:Eksaj Esperanto-retejoj
Junulara Esperanto-Asocio de Ĉuvaŝa Respubliko

**Junulara Esperanto-Asocio de Ĉuvaŝa Respubliko** (JEAĈR)
**ruse*: Молодежная Эсперанто-Ассоциация Чувашской Республики [maladjoĵnaja esperanto-assaciacija ĉuvaŝkaj rispubliki]
**ĉuvaŝe*: Чӑваш Республикин Çамрăксен Эсперанто-Ассоциацийе [ĉavaŝ respublikin ŝjamraksen esperanto-asociacije]
La Asocio fondiĝis la 26-an de aprilo 1997 surbaze de la junulara esperanto-klubo 'Integro' -'ĈeNo'. Oficiale registriĝis la 26-an de julio de la sama jaro ĉe la Ministerio de justico de la Ĉuvaŝa Respubliko.

La ĉefa agado de la Asocio estas celita al disvastigo de Esperanto kaj al porsociaj aktivaĵoj, kiel ekz. Lingva Festivalo (dum multaj jaroj la plej granda en Rusio), karavanoj de amikeco, Festivalo de interesoj, interkulturaj tendaroj.

La Asocia informilo estas "Koktelo", aperanta neregule.

La lasta jarkunveno de la Asocio okazis novembre de 2012, kiu elektis novan estraron.

Interesa fakto: Laŭ la lasta popolnombrado 2010 estas 27 ĉuvaŝoj kiuj asertis scipovi Esperanton

## Prezidantoj de la JEAĈR 
*Aleksandr Blinov (aprilo 1997 — oktobro 1998) 
*Jekaterina Ignatjeva (oktobro 1998 — oktobro 2000)
*Jekaterina Burmisova (oktobro 2000 — oktobro 2001)
*Danil Kapitonov (oktobro 2001 — novembro 2002)
*Konstantin Viĥrov (novembro 2002 — novembro 2003)
*Jekaterina Burmisova (novembro 2003 — novembro 2004)
*Aleksandra Fedotova (novembro 2004 — decembro 2005)
*Alina Vasiljeva (decembro 2005 — novembro 2006)
*Jekaterina Zaikina (novembro 2006 — novembro 2007)
*Alla Jermilova (novembro 2007 — novembro 2009)
*Aleksandr Blinov (novembro 2009 — 2012)
*Sergej Maksimov (novembro 2012 — )

Ĉuvaŝio
Ĉuvaŝio
Kategorio:Organizaĵoj en Ĉuvaŝio
1329

En la jaro **1329** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Brănişca (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Delureni (Urmeniş) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Farnern kiel *Varnerron* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Hub kaj Dieterswald (hodiaŭ vilaĝoj de la komunumo Krauchthal en Kantono Berno en Svislando).
* Sălcuţa (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Sângeorgiu de Câmpie (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Majstro Eckhart, dominikana monaĥo, fondinto de la germana mistikismo, skolastika verkisto kaj predikisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1260).
Ústí nad Labem

eta|maldekstra|Centro de Ústí nad Labem, vido de Větruše
**Ústí nad Labem** (, historie ankaŭ ) estas regiona urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en norda Bohemio ĉe enbuŝiĝo de la rivero Bílina en la riveron Elbo. La nomo de la urbo fakte signifas *Enbuŝiĝo super Elbo*. Ĝia germana nomo estas Aussig. En  ĝi havis . En la urbo estas universitato Johano Evangelisto Purkinje (UJEP) kaj forta Esperanto-movado (Internacia Kultura Festivalo, Ĉeĥa-Saksa Tago).

eta|maldekstra|250ra|Vido al Ústí nad Labem kaj Mariana roko

## Historio 
En la 11-a jarcento tie staris doganejo kaj princa kortego, 1228 foira vilaĝo, 1249 reĝa urbo. En 1426 elbruligita fare de husanoj, en 1429 renovigita. La urbo subtenis Georgon de Poděbrady. Post 1620 konfiskitaj bienoj kaj dum la tridekjara milito plurfoje damaĝita. Ekde mezo de la 19-a jarcento industria disvolviĝo rilate al karbominado.

Proksime de la urbo troviĝas kastelo Střekov fondita en 1316.

Norde de Ústí nad Labem etendiĝas Elba Grejsmontaro. Tiu ĉi pitoreska pejzaĝo ambaŭflanke de Elbo kaj de la ĉeĥa-germana limo altiras multajn turistojn ne nur el la du najbaraj landoj.

La erotikistino Milena Velba venas el Ústí. Inter 1857 kaj 1919 aperis ĉi tie la germanlingva semajngazeto Aussiger Anzeiger.

## Loĝantaro 
## Famaj naskiĝintoj 
eta|maldekstra|250ra|La plej fama naskiĝinto el Ústí nad Labem - Anton Raphael Mengs
* Anton Raphael Mengs
* Franz Xaver Dressler
* Sigrid Löffler, literaturkritikistino

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Ústí nad Labem
* Trolebusa transporto en Ústí nad Labem


Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Labem
Kategorio:Urboj en distrikto Ústí nad Labem
Kategorio:Regionaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
1330

En la jaro **1330** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ricardo de Walingfard konstruis la astronomian horloĝon de Sankta Albano.
* La monumento Moni Vlatadon konstruita en Bizanca imperio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Arosa kiel *Araus* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
*Duggingen kiel *Tuggingen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).
*Fornădia (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Le Bémont (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
*Les Enfers kiel *au cruz des Enfers* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
*Moftinu Mic (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Peştişu Mic (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
*Rona kiel *Rouenam* (hodiaŭ parto de la komunumo Tinizong-Rona en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Pietro Cavallini, Itala pentristo.
* Berenguel de Landoira, Galega militnoblulo
* 29-a de novembro: Roĝero Mortimer (1-a grafo de March), amanto de Izabela de Francio (n. 1287)
1331

En la jaro **1331** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Stefan Uros la 4-a Dusan fondis Serban Imperion
* Kogon iĝis kontraŭ-imperiestro de Japanio

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Ellighausen kiel *Adlikusen* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Kemmental, Kantono Turgovio, Svislando).
*Gündlischwand kiel *Gundlisswant* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 16-a de februaro: Coluccio Salutati, florenca kanceliero kaj klerulo (m. 1406)

## Mortoj
1335

En la jaro **1335** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Třebíč iĝis reĝa urbo.
* Magnus Eriksson reĝo de Svedio malpermesas sklavecon.
* Princo Nariyoshi iĝis ŝoguno.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Bettenhausen kiel *Bettenhusen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Cămin (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Châtelat kiel *Schestellat* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
* Engwang kiel *Einwank* (hodiaŭ setloloko en la komunumo Wigoltingen en Kantono Turgovio en Svislando).
* Mineu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Molinis kiel *Mulina* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 4-a de julio: Henriko de Karintio, duko de Karintio (naskiĝis ĉirkaŭ 1265)
1339

En la jaro **1339** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Go-Murakami iĝis imperiestro de Japanio, komenco de Muromaĉi epoko.
* Genovo kreis siajn doĝojn.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Cuci (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Zau de Câmpie (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Go-Daigo imperiestro de Japanio;
* Petr Žitavský;
1328

En la jaro **1328** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 1-a de majo: Traktato de Edinburgo-Northampton, per kiu Anglio agnoskas Skotlandon kiel memstaran nacion.
* Mikaelo la 8-a detronigita, Androniko la 3-a iĝis orient-romia imperiestro.
* Ludoviko la 4-a de Wittelsbach iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio.
* Nikolao la 5-a iĝis kontraŭpapo.
* Filipo la 6-a (Francio) surtroniĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Ghenci (Căuaş) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Le Pâquier kiel *Pasquier* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Go-Murakami, japana imperiestro
* John Wyclif, angla reformisto (m. 1384)

## Mortoj 
* 1-a de februaro: Karlo la 4-a, reĝo de Francio (n. 1294)
1341

En la jaro **1341** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 8-an de aprilo: Francesco Petrarca kronita poeto en Romo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Iacobeni (Ceanu Mare) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Rüti ĉe Lyssach kiel *Ruiti* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Androniko la 3-a iĝis orient-romia imperiestro
1342

En la jaro **1342** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Majo: Klemento la 6-a elektita papo.
* 22-a de junio: Petro la 4-a (Aragono) estas kronita reĝo de Majorko.
* Johano la 6-a Komeno iĝis imperiestro de Trebizondo
* Konstantino iĝis reĝo de Armenio.
* Sidejo de Patriarkio de Antiokio translokita al Damasko.
* Ludoviko la 1-a (Hungario) surtroniĝis.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* 16-a de decembro: Vitznau kiel *Vitzenöwa* (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno en Svislando.)

*Les Geneveys-sur-Coffrane kiel *Geneveis sus Corfranoz* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
*Les Hauts-Geneveys kiel *Geneveis sus Fontannes* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
*Sattel per la vortoj *an dem sattel* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Benedikto la 12-a
Balázs Wacha

**WACHA Balázs**, ankaŭ konata en Esperanto kiel **Blazio VAHA** (naskiĝis 1948) estas hungara Esperantisto.
Wacha naskiĝis en urbo Győr. Aŭtoro de grava originala romano Adolesko.

## Vivo 
Balázs Wacha studis filologiojn hungaran, rusan, Esperantan (1968-1973), poste li doktoriĝis en la universitato en 1978. Ĝis 1981 instruadis la rusan, ekde 1981 esploras historion de la hungara lingvo. La romanon Adolesko li finverkis en 1976, por la konkurso R. Schwartz. Ĝi aperis en 1987. Verkis artikolojn pri tempo kaj aspekto en Esperanto, pri vortospecoj, pri lingvopolitiko. Li kandidatiĝis en 1995 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Kun la edzino Judit Schiller li havas tri infanojn denaske Esperanto-parolantajn. En la jaro 2008 li emeritiĝis. 

## Verkoj 
* **Antaŭ-sosurumo: Fragmentoj el verkata studo pri René de Saussure**
* **Selekto-principoj de terminoj kaj metaterminoj**
* **Pri la Esperanta verbo**
* **Language interaction in dialogues of Esperanto speakers**
* **Lingva interefiko en dialogoj de esperantlingvanoj**
* **Pri la radikkaraktero**
* **Zweisprachigkeit in einer rein ungarischen Familie**
* **Faktoroj de lingvoevoluo tra la historio de lingvoj, planlingvoj, Esperanto**
* **La ag-aspekto en Esperanto**
* **Adolesko** (originala romano)
* **Vzájomné jazykové ovplyvňovanie v dialógoch osôb hovoriacich esperantom**
* **Pri redundo kaj ensociiĝo de planlingvo**
* **Dulingveco en familio unuetna**

## Tradukoj 
* Moldova, György: **Arrivederci, Budapest!** (En: Hungara antologio)

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=balazs&wacha=ONB&fn=search)  de kaj pri Balázs Wacha en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

## Fontoj, pliaj legaĵoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* akademia paĝo

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
1343

En la jaro **1343** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*12-an de septembro: Grafo Ludoviko de Neŭŝatelo koncedis urborajton al Boudry.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Buneşti (Mintiu Gherlii) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Leghia (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Mühlethurnen kiel *Muliturnden* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Nufenen kiel *Ovena* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Riemenstalden kiel *Reymerstalden* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ŝvico en Svislando).
* Szilvágy (hodiaŭ vilaĝo en Hungario).

## Naskiĝoj 
* Chokei imperiestro de Japanio

## Mortoj
1344

En la jaro **1344** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komenciĝis la konstruo de la Katedralo de sankta Vito en Prago, Ĉeĥio.
* Litomiŝlo fariĝis centro de episkopejo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Berechiu (Arad) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Elm kiel *Elme* (hodiaŭ parton de la komunumo Glaruso-Sudo en Kantono Glaruso en Svislando).
* Forst (hodiaŭ parto de la komunumo Forst-Längenbühl en Kantono Berno en Svislando).
* Honaus kiel *Honowa* (hodiaŭ komunumo en Kantono Lucerno en Svislando).
* Nagylók (hodiaŭ vilaĝo en Hungario).
* Rongellen kiel *Rungal* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Şiad (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Talpoş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Teuffenthal de *Toeffental* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj
1346

En la jaro **1346** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Avrig (hodiaŭ urbo de la distrikto Sibiu en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 26-a de aŭgusto : Johano de Luksemburgio
1345

En la jaro **1345** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Konstruado finiĝis de Nia Damo de Parizo.
*1-a de januaro: estis subskribita alianco inter: Vitelsbaĥoj, reĝo de Pollando Kazimiro la 3-a kaj reĝo de Hungario Ludoviko la 1-a.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Buduş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Niederdorf BL per la vortoj *onoltzwil in dem ... nidern dorf* (hodiaŭ komunumo en Kantono Bazelo Kampara en Svislando).
*Peiden kiel *Pedens* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Suraua en Kantono Grizono en Svislando).
*Gelterfingen kiel *Geltolfingen* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
*Sarasău (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 31-a de oktobro - Fernando la 1-a, 9-a reĝo de Portugalio (m. 1383)
* Eustache Deschamps, franca poeto (proksima dato) (mortis ĉirkaŭ 1405)

## Mortoj 
* 25-a de marto: Henriko Plantaĝeneto (3-a grafo de Lancaster), nepo de Henriko la 3-a (Anglio) (n. 1281)
* 26-a de septembro: Johano de Montfort, duko de Bretonio (naskiĝis ĉirkaŭ 1294)
1332

En la jaro **1332** post Kristo okazis, interalie:
## Eventoj 
* Iara, Orăștie kaj Cătina iĝis ekleziejoj.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Berchieșu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Călușeri (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Chirpăr (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Ciacova (hodiaŭ urbo en Rumanio).
* Cornești (Mihai Viteazu) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Cund (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Dumbrăveni (Sibiu) (hodiaŭ urbo en Rumanio).
* Feisa (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Hătuica (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Hodoșa (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Jelna (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Leț (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Mitrești (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Nicolești (Mureș) (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Odrihei (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Prundu Bârgăului (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Tușinu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Râpa de Jos (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Sfârnaș (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Sălcud (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Șeușa (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Șomoșcheș (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Vaszar (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Villarepos kiel *Villarepot* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 27-a de majo: Ibn-Ĥaldun, araba historiisto kaj politikisto (m. 1406)
* Johano la 5-a Paleologa, orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Mikaelo la 8-a orient-romia imperiestro
1348

En la jaro **1348** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Inca Roca iĝis inkao.
* Fondita Nova Urbo de Prago kaj fondita Preĝejo de Sankta Henriko.
* Reformigita moravia justico,
* Ordeno de la Ĝartero estas fondita de Eduardo la 3-a.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Câţcău (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* Androniko la 4-a orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Inkao Cápac Yupanqui
* Hanazono imperiestro de Japanio
1349

En la jaro **1349** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 14-a de februaro - Je la festotago de Sankta Valenteno, oni mort-bruligis 2.000 judojn en Strasburgo.
* Knabina Ŝtono fondita

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Greng kiel *Groyn* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
* Kost (kastelo en Bohemio).
* Marpod (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Třebom (hodiaŭ vilaĝo en Ĉeĥio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* William de Ockham, angla filozofo, naskiĝis 1285.

[eta|maldekstra|250px|La [Burgo Kost unuan fojon menciiĝis en 1349.]]
1350

En la jaro **1350** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Iberia Regno Aragano adoptis la Julianan Kalendaron.
* Mikstekoj eble atingis la politikan superregadon en Oaksako, en Ameriko.
* Johano la 2-a (Francio) surtroniĝis.
* Vieno: finiĝis konstruado de la *Itala Nacia preĝejo de Maria de la Neĝoj*, pli konata kiel la Minoritana preĝejo

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Căpruţa (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Engi kiel *ze engi* (hodiaŭ komunumo en Kantono Glaruso en Svislando).
* Fontainemelon kiel *Fontainnemelom* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Haslen kiel *Hasla* (hodiaŭ komunumo en Kantono Glaruso en Svislando).
* Racâş (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
*23-a de januaro: Vincento Ferrer, hispana sanktulo (m. 1419)
*27-a de junio:  Manuelo la 2-a Palaeologa, orient-romia imperiestro (m. 1425)
*Vytautas, grandduko de Litovio (m. 1430)

## Mortoj 
* 22-a de aŭgusto: Filipo la 6-a, unua reĝo de Francio (n. 1293)
1351

En la jaro **1351** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Suko detronigita de norda kortego, Go-Kogon iĝis kontraŭ-imperiestro de Japanio.
* 1-a de majo: Zuriko aliĝas al la Svisa Ĵurkomunumo.

## Unuaj dokumentaj mencioj
* Küblis kiel *ze Cüblins* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Niederstocken kiel *Stogken* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* Ladislao la 2-a, grandduko de Litovio kaj reĝo de Pollando
* Pierre d'Ailly, franca teologo, astrologo, kardinalo de la katolika romia eklezio. (m. 1420)

## Mortoj 
* Muhammed bin Tughluq, sultano de Delhi.
1333

En la jaro **1333** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kontraŭ-imperiestro de Japanio Kogon detronigita de Aŝikaga kortego. Princo Moriyoshi iĝis ŝoguno.
* Kazimiro la 3-a (Pollando) surtroniĝis.
* Abateja preĝejo de Landau en Palatinato konstruita.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Berini (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Cheglevici (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Ciucsângeorgiu (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Dealu (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Gsteigwiler kiel *Wiler* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Ibafa (hodiaŭ vilaĝo en Hungario).
* Mărtiniş (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Neustadt en Saksio (hodiaŭ urbo en Germanio).
* Peciu Nou (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Periam (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Sereca (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Şimoneşti (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Şoimoşu Mare (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Utvin (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
[eta|maldekstra|250px|Abateja preĝejo de [Landau in der Pfalz|Landau en Palatinato]]
1352

En la jaro **1352** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Inocento la 6-a iĝis papo.
* 8-a de junio: Zugo aliĝis al la Svisa Ĵurkomunumo.
* Glaruso aliĝis al la Svisa Ĵurkomunumo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Godineşti (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Kandergrund kiel *der Kandergrund* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Klemento la 4-a
1353

En la jaro **1353** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Francesco Petrarca retranslokiĝis al Italio.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Kriechenwil kiel *Digki* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Percosova (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* Margareta la 1-a, reĝino de Danio, Norvegio kaj Svedio

## Mortoj