open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lars Løkke Rasmussen

**Lars Løkke RASMUSSEN** (naskiĝis la 15-a de majo 1964 en Vejle) estas dana politikisto, ministro pri eksteraj rilatoj. Ekde aprilo 2009 ĝis oktobro 2011 li estis la Ĉefministro de Danio, kaj denove de 2015 ĝis 2019. Li anstataŭigis la ĝis-tiaman ĉefministron Anders Fogh Rasmussen, kiu iĝis ĝenerala sekretario de NATO.

Lars Løkke Rasmussen estis membro de la dekstre liberalisma politika partio Venstre. Inter 1998 kaj 2009 li estis ties vicprezidanto, kaj en 2009 transprenis de Anders Fogh Rasmussen krom la ĉefministra posteno ankaŭ la pozicion de partia prezidanto. En 2021 li fondis la partion Moderaterne, kies gvidanto li estas ekde la fondo.

## Familio 
Lars Løkke Rasmussen havas siajn familiajn radikojn en Vejle kaj laŭprofesie estas juristo. Ekde la jaro 1989 li estas edzo de la feroanino *Sólrun Jákupsdóttir Petersen*. Kune ili havas tri infanojn. La familio vivas en la loĝloko *Græsted* en la Regiono Hovedstaden, en la pleja nordo de la insulo Sjælland. Pro la deveno de sia edzino Lars Løkke Rasmussen ofte estas sur la Ferooj, kaj la infanoj lernas la feroan lingvon.

## Nomo 
eta|maldekstra|Lars Løkke Rasmussen
Lars Løkke Rasmussen post *Poul Nyrup Rasmussen* kaj *Anders Fogh Rasmussen* estas la tria dania ĉefministro en serio, kiu portas la familian nomon * Rasmussen* sen havi ajnan parencan ligon al la du antaŭuloj. Pro tiu koincido de samaj familiaj nomoj la danoj kutimas diferencigi la tri ĉefministrojn laŭ la dua nomo, la naskiĝnomo de la patrino: Poul Nyrup, Anders Fogh kaj Lars Løkke, aŭ mallonge nur *Løkke*.

Kategorio:Ĉefministroj de Danio
Kategorio:Danaj politikistoj
Kategorio:Liberaluloj
Kvadrata radiko de 2

[eta|dekstra|La [hipotenuzo de izocela orta triangulo de latero 1 estas √2]]

La **kvadrata radiko de 2**, notata \sqrt {2} , √2 aŭ 21/2 estas la ununura pozitiva reela nombro, kiu, multiplikita per ĝi mem, donas 2, tie estas: *√2 × √2 = 2*.

Estas neracionala nombro kies proksimuma valoro estas:
\sqrt {2} = 1,414 213 562 373 095 ...

La kalkulado de proksimuma valoro de √2 estis problemo dum jarcentoj, tiuj esploroj permesis plibonigi algoritmojn de kalkulo de kvadrataj radikoj, por plirapidigi kalkulojn kaj, en komputado, neprigi malplej da memoro.

La longo √2 povas esti geometrie konstruata per multaj rimedoj, ekzemple; la hipotenuzo de izocela orta triangulo de latero 1 estas √2.

\sqrt {2} estis verŝajne la unua konata neracionala nombro. Oni atribuas ĝian malkovron, kaj la demonstron de ĝia neracionaleco, al la skolo de Pitagoro.

## Unuaj ciferoj 
**Unuaj 500 ciferoj:**
\sqrt {2} = 1, 41421 35623 73095 04880 16887 24209 69807 85696 71875 37694 80731 76679 73799 07324 78462 10703 88503 87534 32764 15727 35013 84623 09122 97024 92483 60558 50737 21264 41214 97099 93583 14132 22665 92750 55927 55799 95050 11527 82060 57147 01095 59971 60597 02745 34596 86201 47285 17418 64088 91986 09552 32923 04843 08714 32145 08397 62603 62799 52514 07989 68725 33965 46331 80882 96406 20615 25835 23950 54745 75028 77599 61729 83557 52203 37531 85701 13543 74603 40849 88471 60386 89997 06990 04815 03054 40277 90316 45424 78230 68492 93691 86215 80578 46311 15966 68713 01301 56185 68987 23723 ...

## Pruvo pri neracionaleco 
Oni povas pruvi "*per disputo*" la neracionalecon de √2.

Ni supozu, ke \sqrt {2} estus racionala, kaj skribu ĝin kiel nereduktebla frakcio.

\sqrt {2} = \frac{m}{n} , en kiu *m* kaj
*n* estas reciproke primaj entjeroj.

Se ni kvadratigas la formulon, ni havas:

2 = \frac{m^2}{n^2}, *aŭ &nbsp; m2 = 2 × n2*

*m2* estas para, do *m* estas ankaŭ para, ni skribu:
:*m = 2 × k*
kiu kuntrenas:
:*m2 = 4 × k2*
do:
:*4 × k2 = 2 × n2*
Ni dividu ambaŭ flankoj per 2:
:*2 × k2 = n2*

Tio, kiu montras, ke *n2* estas para, do *n* estas para.

Sed ni vidis, ke *m* estis para; se ankaŭ *n* estas para, tio kontraŭdiras la hipotezon, laŭ kiu ni povus skribis √2 kiel neredukteblan frakcion.

La formulo \sqrt {2} = \frac{m}{n} estas neebla, aŭ : oni **ne** povas esprimi √2 kiel kvociento de du entjeroj ∎.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  El "Diconombre"
*  Pitagoro kaj la kvadrataj radikoj

Kategorio:Algebraj nombroj
Kategorio:Matematikaj konstantoj
Magneta poluso

**Magneta poluso**, **magnetpoluso** povas signifi jenon:

* en elektro, magneto:ambaŭ lokoj en magneta kampo, kie la magneta forto atingas maksimumon, vidu: magnetismo;
* en geografio, geologio, paleontologio:la ekstrapoladon de la akso de la tera magnetkampo, vidu: poluso (geomagnetismo);
* en teoria fiziko:hipoteze postulitaj partikloj, kiuj havas nur UNU magnetan ŝargon, vidu: magneta unupoluso.
Marek Edelman

**Marek EDELMAN**, ankaŭ *Marek Edelmann* (Esperante *Marko Edelman*, jide *מאַרעק עדעלמאַן*; naskiĝis la 31-an de decembro 1922 in Homel, Belorusa SSR; mortis la 2-an de oktobro 2009 en Varsovio, Pollando) estis pola kardiologo, politikisto kaj komandanto de la ribelo en la varsovia geto.
[eta|maldekstra|Marek Edelman en la kvartalo Muranów en [Varsovio, 1960]]
[eta|maldekstra|Marek Edelman ĉe la monumento de iama Umschlagplatz. Dum la ceremonioj de la 66a datreveno de [Ribelo en varsovia geto]]
[eta|dekstra|La Vojevodia Hospitalo de [Nikolaj Ivanoviĉ Pirogov en Lodzo, en kiu dum 30 jaroj laboris Marek Edelman]]
eta|maldekstra|La funebraj ceremonioj de Marek Edelman ĉe la Monumento de Herooj de Varsovia Geto (9an de oktobro 2009)
[eta|dekstra|La tombo de Marek Edelman en la [Hebrea tombejo de Varsovio ĉe la strato Okopowa en Varsovio]]
eta|maldekstra|La nomo de Marek Edelman sur la memortabulo ĉe la Monumento de Evakuado de la Herooj de Varsovia Geto
[eta|dekstra|La Centro de Dialogo omaĝe al Marek Edelman en [Lodzo]]
[eta|maldekstra|La murpentraĵo pentrita de Dariusz Paczkowski memoriganta Marek Edelman, kreita kadre de la 73a datreveno de [Ribelo en varsovia geto ĉe la muro de domo ĉe la strato Karmelicka n-ro 26 en la kvartalo Muranów en Varsovio]].
Post la milito Marko Edelman ĉiam rifuzis elmigri al Israelo. Li plurfoje kritikis la konduton de tiu ĉi en la palestinaj teritorioj.
Jen la citaĵo el la intervjuo kun Marek Edelman, publikigita en la semajnrevuo *Tygodnik Powszechny*, la 18an de aprilo 1993: "Imagu, ke 12 mil judoj travivis en Varsovio ĝis la Ribelo de Varsovio (septembro 1944), por savi 12 milojn da judoj oni bezonis engaĝi minimume 100 mil homoj. En la tiama Varsovio loĝis 700 mil, do ĉiu 7a polo estis engaĝita. Tio estas granda elcento (...) Mi supozas, ke ne ekzistis tia dua urbo en Eŭropo, kaj bonvolu memori, ke nur en german-okupita Pollando estis la mortpuno pro la helpo al judoj".

En 1998, li estis honorita per Ordeno de la Blanka Aglo.

## Referencoj 
Kategorio:Judoj
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj kuracistoj
Kategorio:Holokaŭsto
La morto de Asuar

**La morto de Asuar**
* kurta skizo: La libro eniras libroserion *Kolekto de klasikaj kaj nuntempaj verkoj* eldonitan de esperanto-fako de eldonejo Plugilano. Antaŭparolon verkis S. Pilipenko

* aŭtoro: Miroslav Irĉan
* redaktoroj: S. Pilipenko (la redaktoro de la libroserio), G. M. Filippov (supozeble Georgij Filipov, redaktoro de la volumo)
* tradukisto: Viktoro Kolĉinskij
* pentristo de kovrilo: Ivan Litvisko (ĉu Litviŝko?)
* eldonejo: Plugilano Esperanto-fako, Ĥarkivo, Sovetio
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1930
* presejo: La 1-a Regna presejo "Petrovskij"
* formato: 33 p. 

Dosiero:1930 La Morto de Asuar 2.jpg|Parto de la libro

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P. Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Literaturo pri morto
Sekret

**Bit-Kvartet Sekret** (: *Бит-квартет Секрет*) estis diskonata sovetia, rusia rokgrupo formita en Sovetio en 1982, kiuj baziĝis je The Beatles. Ilia ĉefulo Maksim Leonidov migriĝis al Israelo en 1990.

Kategorio:Sovetiaj rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Rusiaj rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Kulturo de Sankt-Peterburgo
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1982
La lasta (libro)

***La Lasta***

* kurta skizo:

* aŭtoro: Władysław Stanisław Reymont
* tradukisto: Kabe
* eldonejo: Presa Esperantista Societo Parizo (1910), Pola Esperanto Asocio (1965)
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1910
* jaro de la reeldono: 1965
* presejo: 
* formato: 17 p. (1910), 15 p. (1965)

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Libraro Ludovika
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
* Rete legebla eldono 

Kategorio:Verkoj el la esperantigita pollingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1965
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
NH Ostrava

**NH Ostrava** (pli precize **BK Nová huť Ostrava**) estas nomo de ĉeĥa korbopilka klubo ludanta Nacian Korbopilkan Ligon.

## Historio 
La klubo estis fondita en la jaro 1952 sub la nomo **Sokol Ocel NHKG Ostrava**. Baldaŭ poste ĝi komencis ludi la plej altan ĉeĥoslovakan korbopilkan ligon, post apartiĝo de Ĉeĥoslovakio ĝi transiris en NBL, kiun ĝi ludas ĝis hodiaŭ. La nomon NH Ostrava ĝi portas ekde la jaro 1991.

Dum sia historio la klubo akiris tri la duajn kaj kvin la triajn lokojn, sed titolo de majstro dume eskapas al ĝi. En januaro de 2007 ĝi moviĝis meze de liga tabelo.

La klubo ludas siajn hejmecajn matĉojn en ČAS Aréna.

## Vidu ankaŭ 
* Nová huť

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj

Kategorio:Sporto en Ostrava
Kategorio:Moravia Ostrava
Kategorio:Ĉeĥaj basketbalaj kluboj
Aelita (libro)

***Aelita, aŭ: La Marso Formortanta***  (ruse : Аэлита) estas romano verkita de Aleksej Nikolajeviĉ Tolstoj.

La libro estas esperantigita el la rusa lingvo fare de E. Pill kaj ĝin ilustris Geo Schmidt. Heroldo de Esperanto el Horrem apud Kolonjo eldonis la romanon 199-paĝe en la jaro 1928 felietone. Akileo (Niĵnij Novgorod) publikigis 141-paĝan reeldonaĵon en 2000.

A.N. Tolstoj skribis en la antaŭparolo : "En USSR *Aelita* estas la plej multe legata de la gejunularo. Eldonante mian romanon en Esperanto, mi salutas per ĝi la eterne maltrankviliĝeman, eterne en revoj al belego celantan Junularon."

## Enhavo 
La romano priskribas socialisman revolucion sur Marso, kie estas evoluinta civilizo, sed ankaŭ profunda socia dekadenco. La revolucion organizis bolŝevisma partizano Gusev kaj inĝeniero Los, kiuj alflugis en raketo de la Tero.

La libro inspiris la unuan grandan filmon sovetan en 1924.

## Recenzoj 
## Referencoj 
## Bildaro 

Dosiero:Aelita libro.jpg|Reeldonaĵo de la jaro 2000

## Eksteraj ligiloj 
*  la libro en la retejo *retbutiko*, kun recenzoj de  Jorge Camacho kaj de Aleksej Birjulin
*  *Aelita* ĉe IMDB
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2000
Kategorio:Eldonaĵoj de Heroldo de Esperanto
Kategorio:Eldonaĵoj de Akileo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Geomagneta inversiĝo

[dekstra|eta|285px|Geomagnetaj inversiĝoj dum la lastaj 5 [mja|Ma]]
La **inversiĝo de la geomagneta kampo** aŭ simple **geomagneta inversiĝo** estas ŝanĝiĝo en la orientiĝo de tera magnetkampo tia, ke la pozicioj de magneta nordo kaj magneta sudo interŝanĝiĝas.

Kutime ĉi tiuj eventoj komenciĝas per iom longa periodo de malfortiĝanta magneta kampo, kaj poste sekvas rapida restariĝo de la magnetkampo en la nova orientiĝo. La daŭro de tia inversigo povas esti ĉ. 1.000 jaroj aŭ pli longe 

Dum la terhistorio tia inversiĝo de la magnetkampo okazis ofte, averaĝe ĉiujn 250.000 jarojn (entute ĉ. 20.000-foje dum la ekzisto de la tero). Observeblas ke en longa fazo de sama orientiĝo okazas pluraj mallongaj periodoj kun inversita orientiĝo.

La lasta inversiĝo tamen okazis antaŭ 780.000 jaroj (!). Momente la forto de la termagneta kampo malkreskas, pro tio kelkaj supozas, ke venonta inversiĝo alproksimiĝas - post eble 3-4 mil jaroj - kvankam ne estas scienca certigo de tio.

La efiko de la malfortiĝanta magnetkampo dum la inversiĝo ne estas konata. Povas esti, ke la suna vento atingas la tersurfacon pli intense, aliflanke ankaŭ povas esti, ke koresponde la observo de mikroorganismoj en sedimenttavoloj de tiuj fazoj montras, ke la specioj pli ofte ŝanĝiĝas.

## Plia legado 
* Behrendt, J.C., Finn, C., Morse, L., Blankenship, D.D. "*One hundred negative magnetic anomalies over the West Antarctic Ice Sheet (WAIS), in particular Mt. Resnik, a subaerially erupted volcanic peak, indicate eruption through at least one field reversal*" University of Colorado, U.S. Geological Survey, University of Texas. (U.S. Geological Survey and The National Academies); USGS OF-2007-1047, Detala resumo 030. 2007. 

* Okada, M., Niitsuma, N., *"Detailed paleomagnetic records during the Brunhes-Matuyama geomagnetic reversal, and a direct determination of depth lag for magnetization in marine sediments*" Physics of the Earth and Planetary Interiors, Volume 56, Issue 1-2, p.&nbsp;133-150. 1989. 

## Eksteraj ligiloj 
* Kiel geomagneta inversiĝo rilatas al intenso  
* The geodynamo  
* "Look down, look up, look out!", *The Economist*, 10 Maj 2007 
* "Ships' logs give clues to Earth's magnetic decline", *New Scientist*, 11 Maj 2006 

## Notoj, referencoj 
Kategorio:Geomagnetismo
Kategorio:Tero
Olivdorsa arbarnajtingalo

La **Olivdorsa arbarnajtingalo** (*Stiphrornis pyrrholaemus*) estas malgranda specio de birdo troviĝanta en la Komplekso Gamba de sudokcidenta Gabono. Ĝi estis priskribita en 2008. Kiel ĉiu membro de la genro *Stiphrornis*, ĝi povus esti konsiderata subspecio de *Stiphrornis erythrothorax*. La Olivdorsa arbarnajtingalo povus esti apartigita el aliaj specioj de la genro pro la kombino de olivecbrunaj supraj partoj, briloranĝaj gorĝo kaj brusto kaj kremflava ventro. Inoj estas ĝenerale pli senkoloraj ol la maskloj. Ĝi ne estis pritaksita de IUCN, sed estis priskribita kiel surloke ofta. Tiu disigo ne estis sekvata en la *Handbook of the Birds of the World*, kie ĝi estis priskribita kiel *"eble trofrua"*.

Kompare la Taksonomia Laborgrupo de BirdLife (kaj sekve IUCN) rekomendis ne sekvi la disigon, ĉar la diferencoj en plumaro estas relative malgranda, la genetika ekzemplaro estas konsiderata nekompleta, kaj pruvo de interreproduktiĝo aŭ de parapatrio mankas. Alia specio el tiu komplekso de specioj, nome *S. pyrrholaemus*, estis priskribita kiel nova specio en 2008. Baze sur analizoj de DNA, ĝi estis lokita ene de *S. erythrothorax (sensu lato)*, kaj sekve estas nur specio (pli ol subspecio de *S. erythrothorax*) se oni sekvas almenaŭ kelkajn el la taksonomioj rekomenditaj en 1999. La genetika diverĝo inter *S. pyrrholaemus* kaj aliaj membroj de la genro estas komparebla kun tiu inter kelkaj aliaj tre rilataj specioj.

## Referencoj 
Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ah ! si j'étais riche (filmo)

'''''Ah ! si j'étais riche*** (***Ha! se mi estus riĉa'''*) estas franca filmo, de Michel Munz kaj Gérard Bitton aperinta en 2002.

## Temo 
Aldo, modesta reprezentanto de har-ŝampuoj, kolerigas sian edzinon Alice, kiam li aĉetas novan aŭton por sia laboro dum la paro jam baraktas kun ŝuldoj. Tiu evento estas troa por Alice, kiu subite anoncas al Aldo sian intencon eksedziniĝi kaj foriri al Montpellier. Li atingas kulminon kiam lia superulo emeritiĝas kaj estas anstataŭita de Gérard, eksa kolego kaj amiko de Aldo, kaj tiu fariĝas amanto de lia edzino. Tamen, kelkajn tagojn poste, ludante sola al Loto, Aldo gajnas la plej grandan lotaĵon: 10 milionojn da eŭroj. Ĉar Aldo kaj Alice estas geedziĝintaj sub kontrakto de "komunumo limigita al akiroj", Aldo decidas kaŝi la novaĵon al Alice ĝis la eksedziĝo estas efektiva. Dume, li ĝoje profitas el sia nova fortuno kaj nerekte profitigas siajn kolegojn eksigitajn de Gérard...

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Ah ! si j'étais riche*
* Reĝisoro: Michel Munz kaj Gérard Bitton
* Aperdato: 
* Filmo: Franca
* Ĝenro: Komedio
* Produkta jaro: 2002
* Daŭro: 1 horo 45 minutoj
* Buĝeto: 7.59 milionoj da eŭroj

## Rolularo 
* Jean-Pierre Darroussin: Aldo Bonnard
* Valeria Bruni-Tedeschi: Alice, edzino de Aldo
* Richard Berry: Gérard, superulo de Aldo
* François Morel: Jean-Phil
* Zinedine Soualem: Benhassine
* Darry Cowl: Sylvain
* Helena Noguerra: Priscille, luksa prostituitino
* Tony Gaultier: Morillon
* Jean Dujardin: Vendisto ĉe Weston
* Sophie Mounicot: S-ino Gammet, estrino de frizista salono
* Didier Flamand: S-ro Agenor
* Noémie Lvovsky: Claire
* Henri Guybet: S-ro Brun

## Eksteraj ligiloj 
* *Ah ! si j'étais riche* en cinefiche
* *Ah ! si j'étais riche'' en IMDb

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2002
Gabona arbarnajtingalo

La **Gabona arbarnajtingalo** (***Stiphrornis gabonensis***) estas malgranda specio de birdo troviĝanta je malaltaj niveloj de arbaro en Kameruno, Gabono kaj Bioko. Ĝi estis konsiderata subspecio de *S. erythrothorax* ĝis 1999, kiam oni rekomendis, ke ĝi estu traktata kiel separata specio. IUCN kaj kelkaj aliaj fakuloj ne agnoskas la disigon, kaj sekve ĝi ne estis agnoskita kiel specio separata el *S. erythrothorax*. Tamen ĝi estis priskribita kiel ofta al surloke abunda, kaj oni ne povas konsideri ĝin kiel minacata kategorio.

## Referencoj 
Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Leteroj de E. Lanti

La libro ***Leteroj de E. Lanti*** estas kompilaĵo de leteroj senditaj de Eŭgeno Lanti, precipe al liaj kamaradoj de Sennacieca Asocio Tutmonda, kaj en kiuj oni tre ofte pritraktas aspektojn de lia ideologio, kun specifa atento al sennaciismo.

Ĝi estas denove reeldonita de SAT-Broŝurservo en 1987 kun antaŭparolo de Gaston Waringhien.
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* Reta versio de *Leteroj de E. Lanti*. 
* Kompilo de leteroj de Lanti
* Eldono de 1987
* Katalogo de CDELI 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio 
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1968
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio 
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Centrafrika arbarnajtingalo

La **Centrafrika arbarnajtingalo** (***Stiphrornis sanghensis***) estas malgranda paserina birdo kiu estas endemia de sudokcidenta Centrafrika Respubliko, sed eble ankaŭ en apudaj partoj de DR Kongo, Kameruno kaj Respubliko Kongo.

Tiu specio aŭ subspecio estas konata nur el Pluvarbara Rezervejo de Dzanga-Sangha (3,359 km²) en la Prefekturo de Sangha-Mbaèré en sudokcidenta Centrafrika Respubliko, kie ĝi estas komuna ambaŭflanke de la Rivero Sangha. Tiu teritorio eble etendas al orienta Kameruno, norda Kongo kaj nordokcidenta Demokratia Respubliko Kongo (Beresford kaj Cracraft 1999). Ĝi estis kolektita nur en 1996 kaj 1998, kaj oni bezonas pluajn studojn por konfirmi ties konservajn postulojn kaj distribuadon.

Ĝi estis malkaŝita nur en 1996, kaj science priskribita en 1999. Kiam estis agnoskata kiel specio de IUCN, ĝi estis konsiderata sen sufiĉa pruvigo kaj pro sekvaj rekomendoj de la Taksonomia Laborgrupo de BirdLife, IUCN nune konsideras ĝin kiel subspecio de *S. erythrothorax*.

## Referencoj 
* Nova Specio de ruĝgorĝulo 
* arbarnajtingalo Stiphrornis erythrothorax 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Angola kavenanto

La **Angola kavenanto** (***Xenocopsychus ansorgei***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ties genro ***Xenocopsychus*** estas monotipa, tio estas tiu estas la ununura specio de la genro.

Ĝi havas nigrecajn suprajn partojn kaj helgrizajn aŭ blankecajn subajn partojn. Estas ankaŭ **helgrizaj ŝultraj makuloj kaj tre markata superokula strio**. La beko kaj kruroj estas nigrecaj. La vosto estas longa.

Ĝi estas endemia de Angolo. Ties natura biotopo estas humida savano, kaj ĝi estas iomete rara pro habitatoperdo. Tiu afrotropisa specio ekzistas je 690-2,200 m de altitudo. Ĝi troviĝas en kavoj (de kio devenas la nomo) kaj en rokaj herbejaj deklivoj kaj klifoj kun proksimaj arbaroj, kie manĝas insektojn. Ankaŭ en riverarbaroj kaj densa subkreskaĵaro en arbaraj deklivoj. Ili manĝas sur aŭ ĉe grundo. Okazas du rapidaj ovodemetadoj en septembro al novembro. La nesto, kie la ino demetas 2-3 ovojn, estas malferma taso el bastonetoj, herberoj kaj sekaj folioj, kovrita per plantomaterialo, kaj situa en roka bordo sur kornico.

## Vidu ankaŭ
*Angol-eskarpaj savano kaj duonarbaroj

## Referencoj
* BirdLife International, 2004, 23110, Xenocopsychus ansorgei, 13a Septembro 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Rottenschwil

** Rottenschwil** estas urbo
komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 827 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Reuss-ponto de Unterlunkhofen al Rottenschwil
eta|maldekstra|150ra|Flachsee malsupre de la Reuss-ponto ĉe Rottenschwil
Rottenschwil situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Reuss oriente de la monteto *Wagenrain*, kiu disigas la valon de Bünz de la valo de Reuss. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur flotebenaĵo de la Reuss kaj troviĝas sur ĝis ankoraŭ diversaj malnovaj riverbrakoj. Norde de Rottenschwil troviĝas la tiel nomita arta lago Flachsee, je kies okcidenta bordo etendiĝas la marĉo *Rottenschwiler Moos*, naturprotekta areo, kiu estas hejmo de multaj birdospecioj.

Ek e 1898 ankaŭ la vilaĝo Werd apartenas al Rottenschwil.

## Trafiko 
Kvankam Rottenschwil situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj, ĝi bone atingeblas. La plej proksima aŭtovojalveturejo troviĝas apud Aesch al la svisa aŭtovojo A3 kaj A4. Ek de la malfermo de la Uetlibergtunelo en somero 2009 la urbocentro de Zuriko atingeblas ek de Rottenschwil per aŭtomobilo en 15 minutoj.

Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Muri al Zuriko-Wiedikon.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rottenschwil datiĝas el la jaro 1281 kiel *Rodolfswile*.

La ĉefaj bienposedantoj dum mezepoko estis la monaĥejoj Monaĥejo Muri kaj Hermetschwil. La ŝtata suvereneco kaj supera jurisdikcio apartenis al la Habsburgoj. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj atribuis Rottenschwil al la voktejo Hermetschwil en la *Liberdistrikto*, kiu estis komuna regejo de la tiamaj membroj de la Svisa Ĵurkomunumo.

Dum la jarcentoj Rottenschwil fariĝis multfoje viktimo de gravaj inundoj de Reuss kaj en 1682 la vilaĝo estis detruita de inscendio.

Kiam la francaj trupoj en la jaro 1798 liberigis Argovion de la ĵurkomunuma servuto, Rottenschwil dum la kvin jaroj de la Helveta Respubliko fariĝis parto de Kantono Baden. En 1803 la vilaĝo estis atribuita al la distrikto Muri de la nova Kantono Argovio. En la jaro 1898 la kantona registaro de Argovio dekretis la kunigon de la komunumoj Werd kaj Rottenschwil.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rottenschwil
Rapakivo

[eta|Rapakivo-ŝovitaĵo el la [Monasterlanda gruzsablozono (Münsterländer Kiessandzug). Trovejo: Neuenkirchen/Offlum, Germanio]]
[eta|Rapakivogranito *Baltic Brown* ([Viborgito-tipo)]]

**Rapakivoj** estas granitgrupo kun diversgrajnaj kaj ĝis plurajn centimetrojn grandaj, rondaj dise entenataj kristaloj (ovoidoj) el feldspato kaj relative fajngrajna matrico el kvarco, diversaj feldapatoj kaj mafaj mineraloj (mineraloj el **ma**gnezio kaj **f**ero).

## Literaturo 
* Friedrich Müller: *INSK kompakt*. Blatt 19.3, 19.4, 24.2 Ulm (Ebner Verl.)
* J.J. Sederholm: *Ueber die finnländischen Rapakiwigesteine*. En: Tschermak's Mineralogischen und Petrographischen Mittheilungen, NF, 12. Bd., Wien (Alfred Hölder) 1891
* Wolfhard Wimmenauer: *Petrographie der magmatischen und metamorphen Gesteine*. Stuttgart (Enke) 1985 ISBN 3-432-94671-6

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kristallin.de/rapakiwi.htm

Kategorio:Plutonito

Kategorio:Geologio
Kategorio:Konstrumaterialoj
Nereduktebla frakcio

**Nereduktebla frakcio** estas, en matematiko, tia frakcio \frac a b, kie la numeratoro *a* estas entjero kaj la denominatoro *b* estas pozitiva entjero, ke ne ekzistas alia samvalora frakcio  \frac c d, por kiu 
*c* estus pli malgranda (en absoluta valoro) ol *a* kaj 0 \frac 6 {15} egalas \frac 2 5 kaj do ne estas nereduktebla, sed la frakcioj \frac 4 9, &nbsp; \frac 8 {15}  kaj \frac{-10}{21} estas neredukteblaj.

***Teoremo*** : La frakcio \frac a b estas nereduktebla *se kaj nur se* *a* kaj *b* estas reciproke primaj, t.e. ne havas komunajn divizorojn.

Frakcio, kiu ne estas nereduktebla povas *ĉiam* esti reduktata al nereduktebla frakcio per la Eŭklida algoritmo por trovi la plej grandan komunan divizoron de la numeratoro kaj de la denominatoro, kaj dividi ambaŭ per ĝi.

Kategorio:Aritmetiko
Kategorio:Frakcioj
Kolvertebraro

eta|100px|Homa vertebraro, kolvertebraro en ruĝo
La **kola vertebraro** aŭ **kolvertebraro** (*Columna cervicalis*, de latine: *cervix*, la kolo) estas tiu parto de la vertebraro inter la kranio kaj la torakaj vertebroj, kiu portas la ripojn; en la homo ĝi konsistas el 7 vertebroj C1 ĝis C7.

## Variaĵoj inter specioj 
En multaj vertebrulaj specioj, la nombro de kolvertebroj varias; tamen, preskaŭ ĉiuj mamuloj havas sep da ili, do, la longeco de la vertebroj grandskale varias: kolvertebroj de ĝirafo longas pli ol 40 centimetrojn, dum tiuj de soriko mezuras nur kelkajn milimetrojn. Al la esceptaj mamuloj apartenas la manatoj (sirenoj) kaj la bradipoj („pigruloj“) kun malpli aŭ pli da vertebroj (Wetzel, 1985).

En kelkaj specioj, kelkaj partoj de la kranio povas esti kunmetita de vertebrosimilaj elementoj, ekz. la okcipitala osto en homoj estas kunmetita el kvar vertebrosimilaj segmentoj.

eta|250px|maldekstra|Tipa kolvertebro, flanka aspekto
La vertebroj C1 (*atlaso*, pro la mitologia titano Atlaso, kiu portas la ĉielon), C2 (*axis*, aksiso, ĉirkaŭ kiu turniĝas la kapo) kaj C7 estas iom specialaj, dum C3 ĝis C6 havas ĝenerale similan aspekton (vidu la bildon) kun forameno (truo) en ĉiu transversa etendiĝo, tra kiu pasas la vertebra arterio.

## Eksteraj ligiloj 
* Wikibook - *Die Halswirbelsäule* 

Kategorio:Skeleta sistemo
Kategorio:Besta anatomio
Bernard Brunhes

**Bernard Brunhes** (1867–1910) estis franca geofizikisto famkonata pro sia pionira laboro pri paleomagnetismo, aparte lia eltrovo (en 1906) pri geomagneta inversiĝo. La Brunhes-Matuyama inversiĝo estas nomita laŭ li.

## Vivo 
Brunhes studis en École Normale Supérieure en Parizo, kie li diplomiĝis en fiziko. Novembre 1900 li estis nomumita kiel estro de la observatorio sur Puy-de-Dôme, kiu situas sur malaperinta vulkano en la Auvergne-regiono de Francio, kie li laboris ĝis sia morto en 1910.

## Sciencaj atingoj 
Estis dum lia tempo ĉe la observatorio kiam li faris la kernan observon, kiu gvidis al lia eltrovo de geomagneta inversiĝo. En 1905 li trovis, ke rokoj en antikva lafo ĉe Pontfarin en la komunumo de Cézens (departemento Cantal) estis magnetita en direkto preskaŭ kontraŭa al tiu de la hodiaŭa orientiĝo de la tera magneta kampo. El ĉi tio li deduktis, ke la magneta norda poluso en tiama tempo estis egale al la nuna geografia Suda Poluso, kio nur povus okazi se la magneta kampo de la tero estis inversigita iam en la pasinteco. Li pravis, kvankam daŭris pliajn 50 jarojn ĝis lia teorio estis plene akceptita de la scienca komunumo.

## Eksteraj ligiloj 
* "Bernard Brunhes, Directeur de l’Observatoire du Puy-de-Dôme (1900-1910) ", Observatoire de Physique du Globe de Clermont-Fd. (france)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1867
Kategorio:Mortintoj en 1910
Kategorio:Naskiĝintoj en Tuluzo
Kategorio:Geofizikistoj
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Premiitoj de Concours Général
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Lernintoj de École Normale Supérieure (strato Ulm, Parizo)
Brunhes-Matuyama inversiĝo

La **Brunhes-Matuyama inversiĝo** estis geologia evento, antaŭ proksimume 780.000 jaroj, dum kiu okazis geomagneta inversiĝo: **Brunhes-Matuyama inversiĝo de la geomagneta kampo de la tero**. Ĝi estis la lasta geomagneta inversiĝo en la historio de la tero.

La inversiĝo daŭris plurajn milojn da jaroj. La tempodaŭro mezurata ĉe ajna aparta loko varias de 1.200 ĝis 10.000 jaroj depende de la geomagneta latitudo kaj lokaj efikoj de ne-dupolusaj eroj en la magnetkampo de la tero dum la transiro.

La evento estas utila en la datigo de oceana sedimentkernoj kaj de vulkanerupcioj.

Ĝi estas nomita laŭ Bernard Brunhes kaj Motonori Matuyama.

## Vidu ankaŭ 
* Geomagneta inversiĝo
* Jaramillo inversiĝo

## Referencoj 
## Plua legado 
* Behrendt, J.C., Finn, C., Morse, L., Blankenship, D.D. "*One hundred negative magnetic anomalies over the West Antarctic Ice Sheet (WAIS), in particular Mt. Resnik, a subaerially erupted volcanic peak, indicate eruption through at least one field reversal*" University of Colorado, U.S. Geological Survey, University of Texas. (U.S. Geological Survey and The National Academies); USGS OF-2007-1047, Detala resumo 030. 2007. 

Kategorio:Geomagnetismo
Kategorio:Magnetismo
Kategorio:Plejstoceno
Kategorio:Terhistorio
Klaso ED60 de JNR

eta|300px|JNF Klaso ED60
**JNF Klaso ED60** estas elektra lokomotivo de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1958 la lokomotivo estis produktata en Kawasaki Pezindustrio, Toyo Denki Seizo + Kisha Seizo kaj Mitsubishi. Maksimuma rapideco estas 90 km/h.

Kategorio:Elektraj lokomotivoj
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kawasaki
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Mitsubishi
ED60 de JNR
ED60 de JNR
Historiaj vilaĝoj Ŝirakaŭa-go kaj Gokajama

eta|maldekstra|Kameno de Shirakawa-gō.
La **historiaj vilaĝoj Ŝirakaŭa-go kaj Gokajama** estas unu el Monda Heredaĵo en Japanio. Ili situas en la vilaĝo Ŝirakaŭa en gubernio Gifu kaj Nanto en gubernio Tojama.

Ĉi tiuj vilaĝoj estas konata por iliaj domoj konstruita en arkitektura stilo nomata gasshō-zukuri (合掌造り), "preĝomanoj konstruo" en Japana Lingvo.

## Bildaro 

Dosiero:五箇山相倉合掌集落02.jpg|Gokayama
Dosiero:Gokayama Japanese Old Village 002.jpg|Vintro en Gokayama
Dosiero:SHIRAKAWA GOU.JPG|Centro de Shirakawa-gō
Dosiero:Shirakawago Japanese Old Village 001.jpg|
Dosiero:Shirakawago.jpg|Nokto en Shirakawa-gō
Dosiero:Shirakawago Japanese Old Village 004.jpg|
Dosiero:Shirakawago Japanese Old Village 005.jpg|Domo de Wada en Shirakawa-gō
Dosiero:Shirakawago Japanese Old Village 006.jpg|
Dosiero:Shirakawa-goFireplace.jpg|
Dosiero:Shirakawago Fireplace 001.jpg|
Klaso EF57 de JNR

eta|300px|JNF Klaso EF57
**JNF Klaso EF57** estas elektra lokomotivo (Kontinua kurento) de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1940 la lokomotivo estis produktata en Kawasaki Pezindustrio kaj Hitachi. Maksimuma rapideco estas 95 km/h.

Kategorio:Fervojaj veturiloj de Hitachi
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kawasaki
EF57 de JNR
EF57 de JNR
Klaso EF55 de JNR

eta|300px|JNF Klaso EF55
**JNF Klaso ED55** estas elektra lokomotivo (Kontinua kurento) de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1936 la lokomotivo estis produktata en Hitachi, Nippon Sharyo, Kawasaki Pezindustrio kaj Toyo Denki Seizo. Maksimuma rapideco estas 95 km/h.

Kategorio:Elektraj lokomotivoj
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Hitachi
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kawasaki
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Nippon Sharyo
EF55 de JNR
EF55 de JNR
Klaso EF58 de JNR

eta|300px|JNF Klaso EF58
**JNF Klaso ED58** estas elektra lokomotivo (Kontinua kurento) de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1946 ĝis 1958 la lokomotivo estis produktata en Hitachi, Toshiba, Kawasaki, Mitsubishi kaj Tōyō & Kisha. Maksimuma rapideco estas 100&nbsp;km/h.

Kategorio:Fervojaj veturiloj de Hitachi
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kawasaki
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Mitsubishi
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Toshiba
EF58 de JNR
EF58 de JNR
Piŝjuo

eta|Piŝjuo - 貔貅， Muzeo de Ŝanhajo
**Piŝjuo - 貔貅**（pinjino：pí xiū; alinome: Tianlu (天禄), fe-besto en la ĉina mitologio antikvece, kun draka kapo, ĉevala dorso kaj piedoj, kiel leono, griza hararo kaj flugpova. Piŝjuo estas furioza kaj impona, manĝas kvintesencon kaj sangon de demonoj kaj invertas ilin en riĉaĵojn. Piŝjuo estas buŝhava kaj anus-senhava. Tio signifas ke riĉaĵo ne eblas esti perdita，nur en-, sed ne el-. Ĝi inspektas kontrole ĉiele kontraŭ demonojn aŭ epidemion kaj morbon. Alidire, ĝi estas la naŭa filo de drako laŭ la ĉina antikva legendo. Oni en Ĉinio ofte prenas ĝin sur aŭ en sia domo por peti benon.

Kategorio:Ĉina mitologio
Klaso EF64 de JNR

eta|300px|JNF Klaso EF64
**JNF Klaso EF64** estas elektra lokomotivo (Kontinua kurento) de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1964 ĝis 1982 la lokomotivo estis produktata en Toshiba kaj Kawasaki. Maksimuma rapideco estas 100&nbsp;km/h.

Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kawasaki
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Toshiba
EF64 de JNR
EF64 de JNR
Elektroskotero

eta|240px|Elektroskotero, Zero Motorcycles
eta|dekstra|250px|Elektroskotero

**Elektra skutilo** estas du- aŭ trirada veturilo, uzanta elektromotoron por veturi. Ankaŭ ekzistas "akva elektra skutilo" (variaĵo de elektroboato) kaj "subakva elektra skutilo" – elektraj veturiloj por moviĝi sur kaj sub la akvosurfaco konforme.

## Energia fonto 
Kiel energia fonto en la elektra skutilo oni uzas elektran akumulatoron aŭ hidrogenan fuelpilon. Al la komenco de 2009 absoluta plimulto de la elektraj skutiloj uzas litia-jonan aŭ plumban akumulatoron (pli etpreza varianto). Meza tempo de ŝargado, bezonata por plena ŝargo, estas 4-8 horoj. Distanco, veturata je unu ŝargo, estas de 30 ĝis 150 km.

## Produktantoj 
Ĉefan parton de la elektraj skutiloj oni produktas en Ĉinio kaj landoj de Azio, kaj tie ekspluatiĝas. Ekz. al la komenco de 2009 en Vjetnamio ekspluatiĝas proksimume 22 milionoj da skutiloj ĉe 85 milionoj da loĝantaro.

En 2008 en Hindio oni vendis ĉ. 100 mil elektrajn skutilojn.

Ĉinio en 2008 vendis ĉ. 21 milionoj da elektraj duradaj veturiloj.

Kresko de produktado de la elektraj skutiloj kaj plimultigo de kvanto de firmaoj de produktantoj okazas ĉi-momente tro rapide, pro kio ne eblas difini gvidanton.

## Avantaĝoj kaj malavantaĝoj 
*Avantaĝoj kompare kun la benzina skutilo*
* Malalta nivelo de bruo
* Malgrandaj ekspluatadaj elspezoj (elektroenergio estas pli etpreza ol benzino, ne bezonatas regule ŝanĝi oleon ktp)
* Foresto de vojimposto, pago por parkado (en Eŭropa Unio kaj Usono)
* Forestas elĵeto de forbrulaĵoj en atmosferon (ĝi estas amikema al natura medio)
* Eblas ekspluatado en lokaloj
* Ne necesas serĉi benzinejon (kiel regulo, ŝargado estas ebla en loko de loĝado)

*Malavantaĝoj kompare kun la benzina skutilo*
* Alta komenca prezo
* Malpli longa distanco post unu ŝargado
* Pli longa tempo de ŝargado

## Historio 
* En 1860-aj jaroj aperas unuaj mencioj pri patentoj por elektromotorcikloj
* En 1911 estis faritaj eksperimentaj specimenoj
* La unua seria elektra skutilo estis farita de kompanio "Peugeot" en 1996 sub la titolo "Scoot'Elec". Povumo de ĉi-aparato konsistigis 2,8 KW (4 ĈP).
* En 2007 motorciklo "Killacycle", uzanta litia-jonan baterion, fiksis la novan mondrekordon de rapideco sur distanco ¼ mejloj, kiuj ĝi veturis dum 7.824 s (270 km/h) en Fenikso, Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Skotero
* Elektra aŭtomobilo
* Elektra veturilo
* Hibrida elektra veturilo

Kategorio:Transportaj rimedoj
Klaso EF65 de JNR

eta|300px|JNF Klaso EF65
**JNF Klaso EF65** estas elektra lokomotivo (Kontinua kurento) de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1965 ĝis 1979 la lokomotivo estis produktata en Fuji Electric, Kawasaki Sharyō, Kisha, Nippon Sharyo, Toshiba kaj Toyo. Maksimuma rapideco estas 110 km/h.

## Varioj 
### EF65-0 

File:JR Freight EF65-100.jpg|EF65 100
File:JR Freight EF65-57.jpg|EF65 57

### EF65-500 

File:EF65-535.JPG|EF65 535 en speciala ekspresa koloro
File:JRF-EF65515.jpg|EF65 515

### EF65-1000 

File:EF65-1104.jpg|EF65 1104
File:JR Freight EF65-1061.jpg|EF65 1061
File:EF65-1118 Makuhari Depot 20101009.jpg|EF65 1118 JR East, "Super Express Rainbow"

Kategorio:Fervojaj veturiloj de Fuji Electric
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kawasaki
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kisha
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Nippon Sharyo
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Toshiba
EF65 de JNR
EF65 de JNR
Klaso EF66 de JNR

eta|300px|JNF Klaso EF66
**JNF Klaso EF66** estas elektra lokomotivo (Kontinua kurento) de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1966 la lokomotivo estis produktata en Kawasaki Sharyō. Maksimuma rapideco estas 110 km/h.

eta|200px|JNF Klaso EF66-100

Kategorio:Fervojaj veturiloj de Kawasaki
EF66 de JNR
EF66 de JNR
Klaso EF81 de JNR

eta|300px|JNF Klaso EF81
**JNF Klaso EF81** estas elektra lokomotivo (Alterna kurento/Kontinua kurento) de Japana Nacia Fervojo (JNR). Ekde 1968 ĝis 1989 la lokomotivo estis produktata en Hitachi kaj Mitsubishi. Maksimuma rapideco estas 110 km/h.

## Varioj 
### EF81 
### EF81-300 
### EF81-400 

File:Asakaze EF81.jpg

### EF81-450 

File:Ef81 451.jpg|EF81 451
File:JNR electric locomotive EF81 454 20080223.jpg|EF81 454

### EF81-500 

File:EF81-503.JPG|EF81 503

Kategorio:Elektraj lokomotivoj
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Hitachi
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Mitsubishi
EF81 de JNR
EF81 de JNR
Nemeshetés

**Nemeshetés** [nemeŝhetEŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. Nemes signifas: nobelo.
eta|Preĝejo de Nemeshetés

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 8925
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°48′10″N 16°54'55″E

## Situo 
Nemeshetés situas en Montetaro Zala en valo de rojo sur deklivoj, fine de sakovojo. Zalaegerszeg troviĝas 8, Pacsa 14, Hévíz kaj Zalaszentgrót po 25 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1270. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝanoj elektis pli defendeblan lokon. En 1785 vivis tie 686 homoj en 131 domoj. En 1959 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservo estas municipa administracio kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika moderna betona preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1976
* kruco de 2001
* puto, kiun fonto nutras

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Esperanta Legolibro (Migliorini)

***Esperanta Legolibro***  estas legolibro kompilita de Bruno kaj Elio Migliorini, kiu aperis unuafoje en 1925 ĉe Antonio Paolet en San Vito al Tagliamento, kaj estas reeldonita i.a. en 1935 (168 paĝoj) kaj 1958, tiam 255-paĝe. En la jaro 1985, Itala Instituto de Esperanto aperigis la 6-an eldonon en Verona . 
 
## Enhavo 
La libro enhavas legaĵojn prenitaj precipe el la verkoj de bonaj esperantistaj verkistoj. La partoj estas "Tra la vivo"; "Tra la lingvo", "Tra la literaturo. 

## Recenzoj 
## Bildaro 

Dosiero:1985 Esperanta Legolibro.jpeg|Kovrilo de la eldono de 1985.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de  Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1958
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1985
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de RŜBEL
Nemesrádó

**Nemesrádó** [nemeŝrAdO] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Pacsa. Nemes signifas: nobelo. Dum la socialismo tiu vorto estis forigita, la loknomo estis nur **Rádó**

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 8915
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°46′42″N 16°59'39″E

## Situo 
Nemesrádó situas en valo de kanalo Principális, fine de mallonga sakovojo. Pacsa troviĝas 8, Zalaegerszeg 16, Hévíz 18, Keszthely 23, Zalaszentgrót 24, Balatonszentgyörgy 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1251 en formo *"Raduh"*. Vilaĝservo estas poŝto. La municipa administracio en Pacsa funkcias.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novgotika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1777

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Milejszeg

**Milejszeg** [milejseg] estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
eta|Blazono de Milejszeg

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Loĝantaro: 360
* Poŝtkodo: 8917
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°47′22″N 16°44'31″E

## Situo 
Milejszeg situas en valo de rojo apud monto 291 m-ojn alta, laŭ traira flankovojo. Zalaegerszeg troviĝas 12, Pacsa 27, Lenti kaj Őriszentpéter po 30 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis pri **Milej** el 1271 laŭ tiama hungara ortografio *"Mylee"*, pri **Rózsásszeg** [rOĵAŝseg] el 1453. Ili unuiĝis en 1950. Vilaĝservoj estas poŝto, interretejo, kuratoro (kiu helpas la vilaĝanojn). La municipa administracio en Csonkahegyhát funkcias.

En Milejszeg migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Francisko el Asizo de 1729, la turo estas 32 metrojn alta

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Tagiŝoj

La **Tagiŝoj** aŭ **Kvan-tagiŝoj** (angle: ***Tagish*** aŭ ***Tagish Khwáan***) estas indianoj de la atabaska lingvaro. Ilia tradicia teritorio estis la regiono ĉirkaŭ la lagoj Tagish kaj Marsh en la kanada Jukonio.

La tribo miksiĝis kun la Tlingitoj, kiuj vivis ĉe la pacifika marbordo. Tial la lingvo de la tagiŝoj preskaŭ tute perdiĝis.

Nuntempe la plej granda parto de la tribanoj vivas en kaj ĉirkaŭ Carcross kaj Whitehorse kiel anoj de la *Carcross/Tagish* aŭ la *Kwanlin Dün*.

## Etimologio 
La vorto *Tagish* signifas en la indiĝena lingvo "*ĝi (la printempa glacio) rompiĝas*".

## Historio 
Tribanoj de la tagiŝoj estis inter tiuj, kiuj malkovris la oron, kiu estigis la alaskan orimpetegon ĉe la Klondike fine de la 19-a jarcento: Skookum Jim Mason, Shaaw Tláa (Kate Carmack) kaj Káa goox (Dawson Charlie).

## Vidu ankaŭ 
* Unuaj nacioj
* Listo de nordamerikaj indianaj triboj
* Alaska orimpetego

## Eksteraj ligiloj 
* Unua nacio Kwanlin Dün (angle)
* Unua nacio Carcross/Tagish (angle)

Kategorio:Indianaj etnoj en Kanado
Kategorio:Jukonio
Mukluk

[eta|Kamikoj el [foko|fokfelo]]
**Mukluk-oj** aŭ **kamik-oj** (singulare: *kamak-o*) estas botoj tradicie faritaj el boaca aŭ foka felo kaj tradicie portataj de arktaj indiĝenoj, interalie inuitoj kaj jupikoj.
En la angla la vorto *mukluk* indikas ofte iajn ajn molajn botojn por malvarma vetero.

Ekzistas ankaŭ speco de muklukoj trikitaj kun mola plandumo, kiuj estas portataj de dancistoj kiel kruro kaj piedovarmigilo.

## Etimologio 
La vorto *mukluk* devenas de la jupika *maklak*, barba foko (Erignathus barbatus). *Kamik* estas inuita vorto.

## Ecoj 
Muklukoj estas malpezaj kaj ebligas ĉasistojn esti mallaŭtegaj. Ili povas esti ornamitaj de pomponoj, bidoj kaj aliaj feloj kiel tiuj de kunikloj, vulpoj kaj lavursoj.

La desegno de la muklukoj daŭre plaĉas, ĉefe kun aldonita nuntempa rezistema plandumo. La plej grava kialo de la sukceso estas la spirkapablo de la botoj, t.e. ke ili ebligas aerŝanĝiĝon. Tio estas tre grava avantaĝo en malvarmegaj kondiĉoj, kiam ŝvito povas kaŭzi frostiĝon de la piedfingroj.

Aparte utilaj dum seka malvarmega vetero, ili tamen ne taŭgas dum malseka vetero aŭ malfrostiĝanta neĝo. 

## Referencoj 
Kategorio:Piedvesto
Kategorio:Tradiciaj vestoj
Kategorio:Inuitoj
Nemesnép

**Nemesnép** [nemeŝnEp] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo signifas: nobelo-popolo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 8976
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°41′59″N 16°27'15″E

## Situo 
Nemesnép situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj, laŭ la slovena landlimo. Lenti troviĝas 13, Őriszentpéter 19, Zalaegerszeg 41 km-ojn.

## Historio 
Pli frue romianoj vivis en tiu ĉi loko. La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1407, en 1513 la loknomo skribiĝis: *"Nemesnepfalua"*. Ĝis 2008 limpasejo funkciis al Slovenio, poste ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, tial la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole. La municipa administracio en Csesztreg funkcias, en Nemesnép nur migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Senmakula Nomo de Virga Maria de 1953
* ligna kalvinana sonorilostablo de 1793

## Ĝemelkomunumo 
*  Kobilje, Slovenio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
La Esperanta Vortfarado laŭ la Fundamento

***La Esperanta Vortfarado***, subtitolita ***Laŭ la fundamento: Praktika lernolibro en Esperanto*** estas esperantlingva prigramatika libro verkita de Paul Fruictier. La 115-paĝa verko unue aperis en la jaro 1913 ĉe Le Monde Esperantiste en Parizo.

Reviziita kaj kompletigita de Salomon Kornfeld, ĝi reaperis kiel *Kompleta Gramatiko kaj Vortfarado de Esperanto* en 1930.

## Vidu ankaŭ 
* Rusuja Ŝtata Biblioteko de Eksterlanda Literaturo (RŜBEL), rubriko: Эсперанто; УДК: 811.922; ĉifro de depono: 1001702X, 00.B 1423/58740; inventara numero: 11293 (X); 2371044 (X).

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de RŜBEL
Pompono

[eta|Franca maristo kun ruĝa lana pompono sur sia ĉapo, [2008]]
[eta|200px|[Kastelo Balmoral|Balmoral bereto kun ruĝa bulkvasto.]]

**Pompono**, **kvasto**, **bulkvasto**, aŭ **tufbulo** estas lana globeto ĉe uniformaj ĉapoj de multaj mararmeoj kaj armeoj de la 19-a kaj la frua 20-a jarcento.

## Fabrikado 
Por fari pomponon necesas disponi du diskojn el dika papero kaj eltranĉi el la centro rondan truon. Longa fadeno el lano estas tiam volvita ĉirkaŭ la duobla kartona ringo. Fine oni distranĉu la fadenojn laŭ la ekstera rando de la ringoj, metu fadenon inter la du ringoj, knodu ĝin firme kaj disŝiru la kartonajn ringojn. Foje necesas fortranĉi kelkajn tro longajn lanerojn.

Dosiero:pompo8.jpg
Dosiero:pompo7.jpg
Dosiero:pompo6.jpg
Dosiero:pompo3.jpg
Dosiero:pompo2.jpg
Dosiero:pompo.jpg

## Sportilo 
[eta|maldekstra|[Aplaŭdigistinoj|Aplaŭdigistino de la *New England Patriots* kun pomponoj]]
Post la dua mondmilito la nun konata ilo de aplaŭdigistinoj estis nomata *pom-pono*. Tiam ĝi estis farita el ŝtofo, poste ankaŭ el papero. Ekde 1965 kreiĝis vinilaj pomponoj, kiuj rapide disvastiĝis. Nuntempe ili ekzistas ĉiaj laŭ farboj aŭ formoj.

## Bibliografio 
* Laurent Mirouze: *Infanteristen des Ersten Weltkriegs* Verlag Karl-Heinz Dissberger, Düsseldorf 1990 ISBN 3-924753-28-8
* Friedrich Köhler: *Taschenwörterbuch der französischen und deutschen Sprache* Verlag von Philipp Reclam jun. Leipzig 1927

Kategorio:Vesteroj
Kategorio:Sportiloj
Kategorio:Ŝatokupoj
Wroxeter

eta|dekstra|Restaĵoj de la romia urbo ĉe Wroxeter
**Wroxeter** estas vilaĝo en Shropshire, Anglio kie troveblas la restaĵoj de romia urbo.

La vilaĝo situas ok kilometrojn sudoriente de Shrewsbury, ĉe la situo de romia urbo Viroconium Cornoviorum. Eblas ke post la foriro de la romianoj ĝi servis kiel ĉefurbo de la kimra regno Powys ĝis la kimroj estis forpelataj de la anglosaksoj de Mercia. Poste la urbo kadukiĝis, sed estis anglosaksa vilaĝo sur parto de la loko. La vilaĝa preĝejo parte konstruiĝis el ŝtonoj forprenataj de la romiaj restaĵoj dum la anglosaksa epoko. Post la abolicio de la monahexejoj dum la regado de Henriko la 8-a oni pligrandigis la preĝejon, uzante anglosaksajn artefaktojn el la apuda Abatejo Haughmond.

En la vilaĝo estas vitejo kie kultiviĝis la plej nordaj ruĝvinaj vinberoj de la mondo.

Kategorio:Vilaĝoj de Shropshire