open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Simi

**Simi** () estas greka insulo kun surfaco de ĉirkaŭ 60 km² en la Egea Maro kaj apartenas al la Dodekanesoj.

Ĝi situas ĉirkaŭ 9 km okcidente de la turka marbordo, 23 km norde de la insulo Rodos kaj ĉirkaŭ 400 km sudoriente de Ateno.

Simi longas 11,5 km kaj maksimuma larĝas 9 km. Ĝi estas montara kaj ties plej alta pinto estas 616.

La insulo havas loĝantojn de ĉirkaŭ 3.000 homoj, plimulto en la samnoma ĉefloko.

Ĝi estas konata pro la naturaj spongoj.

centre|eta|775ra|Panoramo de Simi.

Kategorio:Insuloj en Grekio
Mikrotubo

eta|mikrocentrifuga tubo kun blua solvaĵo
**Mikro (centrifuga) tubo** estas eta, cilindroforma plasta ujo kun konusa fundo. Oni uzas ilin en la molekulara biologio kaj biokemio por rezervi kaj centrifugi etajn kvantojn da likvaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* provtubo

Kategorio:Ujoj
Kategorio:Laboratoriaj iloj
Aenne Burda

**Anna Magdalene "Aenne" Burda**, "reĝino de la vestoj" (naskiĝis la  en Offenburg, mortis la  en Offenburg) estis germana eldonisto de revuoj.

Post la dua mondmilito, ŝi konstruis per *Burda-Moden* unu el la plej grandaj germanaj revueldonistoj.

Ŝi eldonis ekde la  la revuon *Favorit*, kiu ekde la januaro 1950 kiel *Burda Moden* atingis 100.000 ekzemplerojn. La eldonaĵo atingis en 1968 eĉ 1,5 milionojn da ekzempleroj kaj aperis en 16 lingvoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro 

Kategorio:Germanaj eldonistoj
IJssel

La rivero **Iselo** ( ,  ) estas nederlanda branĉo de la Rejno en la provincoj Gelderlando kaj Overiselo. Ĝi disbranĉiĝas ĉe Westervoort oriente de Arnhem de la Rejno kaj fluas nordorienten kaj poste norden en la direkto de la Ketelmeer respektive la IJsselmeer. La longeco de la rivero estas ĉirkaŭ 125 km.

[eta|300px|maldekstra|La rivero apud [Deventer (mapo el 1567)]]

## Fotogalerio 

Image:IJssel 5.97133E 52.13786N.jpg|Satelitfoto de la rivero
Image:Deventer_IJssel.jpg|La rivero ĉe Deventer
Image:Olst_Wijhe_Buitenwaarden.jpg|La rivero ĉe Wijhe
Image:IJssel bij Kampen april04.jpg|La rivero ĉe Kampen

Kategorio:Riveroj en Nederlando
Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Israela Laborista Partio

La **Israela Laborista Partio** estas centra-maldekstra israela politika partio, kiu estas membro de la Socialista Internacio. Ĝi estas unu el la plej gravaj israelaj partioj. En Israelo ĝi kutime estas nomata "**Avoda**".

## Historio 
La Laborista Partio estis fondita en 1968, kiel alianco inter tri maldekstraj partioj: *Mapai*, Laborisma Unueco kaj *Rafi*. La plej granda inter tiuj partioj estis Mapai, kiu estis reginta Israelo senĉese de 1948 ĝis tiam, sub la gvidado de David Ben-Gurion. Dum la postaj jardekoj, la Laboristoj fariĝis la plej granda maldekstra israela partio, dum la Likud fariĝis la plej granda dekstra partio. La Laboristoj kaj la Likud ĉiam estis la du ĉefaj partioj de Israelo ĝis la jaro 2006, kaj alterne gvidis la landon, kutime en koalicioj kun aliaj partioj.

Entute estis kvin ĉef-ministroj kiuj apartenis al la Laborisma Partio: Levi Eŝkol, Golda Meir, Jicĥak Rabin, Ŝimon Peres kaj Ehud Barak. La plej internacie konata el ili estas verŝajne Jicĥak Rabin, kiu subskribis la historiajn akordojn de Oslo en 1995 en kiu li rekonis la OLP de Jasir Arafat. Kiel rezulto, li estis murdita de juda ekstremisto en 1995.

Kiam formiĝis la nova partio Kadima en 2005, parto de la gvidantoj de la Laborista Partio, kun Ŝimon Peres ĉekape forlasis la partion kaj aliĝis al Kadima.

En la generalaj elektoj en 2006, la Laborista Partio alianciĝis kun la religia partio Meimad. La du partioj kune akiris 15 elcentojn de la voĉdonoj, kaj venis en la dua loko post Kadima. Post la elektoj, la Laborista Partio kaj Kadima formis registaron kune, kaj Ehud Olmert de Kadima fariĝis la ĉef-ministro. La estro de la Laboristoj Amir Perec fariĝis la ministro pri defendo, sed li estis multe kritikata pro lia konduto dum la milito kontraŭ Libano.

Post tio, estis elektita nova gvidanto Ehud Barak. En la balotoj de Aprilo 2019, la partio akiris 6 seĝojn en la Parlamento (Kneset), la plej malalta en la tuta historio de la partio.

## Ideologio 
La Israela Laborista Partio tradicie havas social-demokratajn poziciojn pri la ekonomio, sed dum la lasta periodo ĝi fariĝis pli centra kaj liberala. Tamen, dum la kampanio por la elektoj de 2006 sub la gvidado de Peretz, la partio prenis pli maldekstrajn star-punktojn pri ekonomiaj demandoj.
La Laboristoj estas kutime konsiderataj pli moderaj ol la Likud pri la konflikto kun la Palestinanoj kaj la araba mondo. Tamen, la Laborisma Partio certe subtenas la fundamentan rajton de Israelo ekzisti kaj ĝia rajto defendi sin mem milite de tiuj kiuj minacas ĝin, kaj ĝiaj pozicioj ne tiom malsimilas de la averaĝa pozicio de la israela publiko kaj de aliaj israelaj partioj. La plej gravaj politikistoj de la Laborista Partio ofte havis karieron en la armeo, antaŭ ol eniri politikon.

Tamen, la Laboristaj ĉef-ministroj kutime montris sin esti pli moderaj kaj pretaj kompromisi kun la Palestinanoj ol la ĉef-ministroj de Likud.

Kategorio:Socialdemokratiaj partioj
Kategorio:Socialdemokratiaj partioj en Israelo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1968
Batalo ĉe la Somme

La **batalo ĉe la Somme** (1-an de julio 1916 - 18-an de novembro 1916) estis unu el la plej sangaj bataloj dum la unua mondmilito, kiun iniciatis la aliancanoj. En tiu batalo aperis unuafoje la tankoj, sed la batalo estis sensukcesa el aliancana vidpunkto.

La britoj kaj la francoj ekis la atakon en 35km-on larĝa strio, norde de la rivero Somme. La germanoj atendis la atakon en bone elkonstruita defenda sistemo.

La sturmon de la britaj soldatoj enkondukis unusemajna artileria pafado, kiu estis senefika. En la unua tago de la atakoj, la britoj perdis 20.000 soldatojn, en septembro aperis la brita tanko sur la batalkampo, sed tio ne influis la batalon. En oktobro la daŭra pluvado igis kot-maro la batalkampon kaj la aliancanoj povis antaŭeniĝi nur 8 km.

Dum la bataloj perdis la germanoj 650.000, la francoj 195.000 kaj la britoj 420.000 soldatojn (mortis, vundiĝis, kaptiĝis).

La batalo ĉe la Somme iĝis sinonimo de vana kaj ĝenerala buĉado. La aliancanoj atingis nur, ke la germana premo sur Verdun malpliiĝis.

eta|maldekstra|300ra|Batalo ĉe la Somme
## Partoprenantoj 
* Émile Fayolle

## Vidu ankaŭ 
* Unua mondmilito

Somme
Somme
Somme
Somme
Somme
Somme
Somme
Somme
Somme
Somme
Traktato de Bukareŝto

Ekzistas sekvaj **Traktatoj de Bukareŝto**:

# Traktato de Bukareŝto (1812); finis la 7-an rusan-turkan militon 
# Traktato de Bukareŝto (1886); finis la militon de inter Serbio kaj Bulgario
# Traktato de Bukareŝto (1913); finis la duan balkanan militon 
# Traktato de Bukareŝto (1918); traktato inter Rumanio kaj centraj potencoj en la unua mondmilito

Kategorio:Bukareŝto
Bukareŝto
Traktato de Bukareŝto (1918)

eta|teritoriaj perdoj de Rumanio, laŭ la traktato
La **traktato de Bukareŝto** (7-an de majo 1918) estis paco trudita je Rumanio fare de la Centraj Potencoj. Tio sekvis la armisticon de 9-a de decembro 1917 kaj la antaŭtraktatojn de Buftea (3-an de marto 1918). La nuligo de la traktato estis unu kondiĉo por la armistico inter la centraj potencoj kaj aliancanoj, la 11-an de novembro 1918.

Laŭ la traktato
* Rumanio devis forlasi la militon
* finiĝis la germana okupado
* suda Dobruĝo kaj partoj de norda Dobruĝo venis al Bulgario.
* Centraj potencoj ricevis luojn por 90 jaroj pri la naftoekspluatado
* Rumanio transdonas kelkajn regionojn en la Karpatoj por Aŭstrio-Hungario, por ke ili povu kontroli la limtrapasejojn

## Eksteraj ligiloj 
* plena teksto en la angla 

Bukareŝto 1918
Kategorio:Politiko en 1918
Toaru Majutsu no Index

**Toaru Majutsu no Index** (とある魔術の禁書目録 [toaru maĝucu no indekkusu], laŭvorte: "Certa Indekso de Malpermesitaj Libroj de Magio") estas Light novel seriigata de Kamachi Kazuma sur Dengeki Bunko.

La titolo devenas el la indekso de malpermesitaj libroj.

## Historio de serio 
* 2006, Aprilo - Unua volumo estis eldonita.
* 2006, Novembro - 11-a volumo estis eldonita, kaj oni anoncis franĉizo-projekton "禁書目録計画". Ĝis nun ĝi estis franĉizitaj al diversaj komunikiloj.
** Du mangaaj serioj estas seriigataj.
*** 2007, aprilo serio **Toaru Majutsu no Index** (とある魔術の禁書目録) komenciĝis sur Gekkan Comic Dengeki Daioh de Fuyukawa Motoi . Ĝi estas laŭ rakontlinio de la romano.
*** 2007, majo serio **Toaru kagaku no Railgun** (とある科学の超電磁砲 [toaru kagaku no rejrugan]; "Certa Elektromagneta Kanono de Scienco), komenciĝis sur Gekkan Shonen Gangan, de Konogi Chuya. Ĝi estas kromrakonto de la originala serio , pri ĉefrolulino Misaka Mikoto.
** 2007, junio, radia dramo komenciĝis en radio Dengeki Taisho.
** 2008, oktobro - ĝis marto 2009, animeo **Toaru Majutsu no Index** estis elsendita
** 2009, oktobro - ĝis marto 2010, animeo **Toaru kagaku no Railgun** estis elsendita
** 2010, 29-a de oktobro, ekvendita OVA **Toaru Majutsu no Index**.
** 2010, oktobro - komenciĝis **Toaru Majutsu no Index II**.
* 2010, oktobro, la eldonkvanto de romano atingis 2 milionojn, kiom estas rekordo ekde establiĝo de Dengeki Bunko. 

## Rakonto 
La serio rakontas pri la granda akademia urbo, en kiu studentoj lernas supernaturan potencon. La ĉefrolulo, Kamijō Tōma (上条 当麻) estas studento kies dekstra mano "La Imagine Breaker" povas nei ĉiujn magion, sanktajn potencojn, sed li estas tiel-konata "malfeliĉulo".
Iutage, li renkontiĝis kun juna knabino Index (インデックス), kiu pendita sur manapogilo de lia balkono. Ŝi estas monaĥo de la Eklezio de Britio kaj ŝi entenas en sia cerbo amason da magiajn librojn. Laŭ ŝia diro, ŝi estas persekutata de magiistoj kiuj celas rabi ŝian magiajn librojn...

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 

Kategorio:Mangailustritaj romanoj
Kategorio:Mangao
Kategorio:Animeo
Theobald von Bethmann-Hollweg

**Theobald Theodor Friedrich Alfred von Bethmann Hollweg** (n. 29-an de novembro 1856 en Hohenfinow, Brandenburg; m. 2-an de januaro 1921 en Hohenfinow) estis germana politikisto, germana imperiestra kanceliero antaŭ kaj dum la unua mondmilito.

Li venis el bankista familio de Frankfurto, studis juron en Strassburg, Leipzig kaj Berlino, poste iĝis oficisto. Oni nomumis lin en 1905 al prusa, en 1907 imperia ministro pri internaj aferoj. Li iĝis kanceliero la 14-an de julio 1909. anstataŭ princo Bernhard von Bülow, kiu retiriĝis.

Bethmann gvidis liberalan politikon, sed cedis al la pli perforta kaj ekstrema politiko. Li senrezulte traktis kun la britoj pri la mararmea malmuntado de la armiloj (marto 1909 kaj februaro de 1912), pro kontraŭstaro de admiralo Alfred von Tirpitz, apogata fare de la imperiestro.

Li sukcese malbaris kun la brita ministro pri eksteraj rilatoj Siro Edward Grey, ke la balkana milito disvastiĝu al milito inter Rusio kaj Aŭstrio-Hungario.

Hejme li apogis la leĝojn pri fortigo de la armeo, li mem ne volis militon, sed donis liberan manon al Aŭstrio-Hungario kontraŭ Serbio. Li kontraŭis la senliman submarŝipan militon pro eviti aliĝon de Usono al la aliancanoj.

La 7-an de aprilo 1917, Bethmann promesis elektajn reformojn, tiel li kolerigis la konservativulojn. Oni abdikigis lin en julio de 1917 pro la pacdeklaroj de la Reichstag: lin sekvis la 13-an de julio Georg Michaelis.

## Verkoj 
* Betrachtungen zum Weltkriege (2 volumoj, 1919–21)

Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Mikołaj Gomółka

**Mikołaj Gomółka**, *Gomulka*, *Gomolca*, (naskiĝis ĉ. 1535 en Sandomierz, mortis post la 30-a de aprilo 1591, probable la 5-an de marto 1609 en Jazłowiec- Ukraino) - estis pola komponisto renesanca. Unu el plej geniaj polaj komponistoj de tiu epoko kune kun Wacław z Szamotuł kaj Marcin Leopolita.

## Vivo
De juneco li estis kunigita kun palaco de reĝo Zygmunt August, kie li kantis kaj poste ludis je blovinstrumentoj (li estis flutisto kaj reĝa trumpisto). En 1563 li revenis al Sandomierz. Li vivis en palaco de episkopo krakova- Piotr Myszkowski (mecenato de granda poeto Jan Kochanowski). En 1590 jaro li estiĝis muzikisto de muzika kapelo de kanceliero Jan Zamoyski. Postea vivo de Gomółka ne estas konataj.

## Komponaĵoj
Plej famaj komponaĵoj de li, presitaj dum lia vivo estas **Melodie na psałterz polski** (esp. *Melodioj al pola psalmaro*). Ĝi estas sola komponaĵo kiu estas konata moderne. "Melodioj" estis presitaj en presejo de Łazarz Andrysowicz en Krakovo en 1580 jaro. La teksto de *pola psalmaro* kiu ĉi tie estas uzita, estas la **Psałterz Dawidów** (*Psalmaro de Davidoj*, psalmaro de reĝo Davido kaj liaj idoj), traduko aŭ prefere parafrazo de bibliaj psalmoj per Jan Kochanowski. Kochanowski mem petis Gomółka, ke li skribu muzikon al lia psalmaro. Gomółka ne rifuzis kaj komencis komponi. Li kreis 150 mallongaj komponaĵoj en strukturo kvarvoĉa, en tekniko nota contra notam (kontrapunkto). Li enkondukis ankaŭ fortan akcenton ritmikan gardante fidele akcenton polan. Ĝi estas la ekzemplo de programa muziko. "Melodioj" estas tre grava komponaĵo por pola kaj monda muziko pro la novigeco de teksto kaj muziko. Same teksto kaj la muziko estas sur plej alta nivelo de renesanca epoko. Krom ĝi estas unua konata komponaĵo de ĉiuj psalmoj (en nombro de 150).

La speciala simpleco de kantado estis la celo de komponisto. En enkonduko de "Melodioj" komponisto skribas:

Są łacniuchno uczynione
Prostakom nie zatrudnione
Nie dla Włochów, dla Polaków
Dla naszych, prostych domaków

kio signifas: *Ili estas bone faritaj, al vulgaruloj (ne kleritaj homoj) ne malfacilitaj, ne por Italoj, sed por Poloj, por niaj, vulgaraj domanoj.*

Malgraŭ la simpleco tamen kantoj ne estas skemataj kaj videblaj estas ĉi tie elementoj de polaj kaj eksterlandaj dancoj- pavane, galiardo, polonezo kaj aliaj. Ĝi estas tute nova en muziko renesanca. Ĉiu dancemo de la muziko strebas plej bone esprimi tekston.

Plej famaj psalmoj estas: *Nieście chwałę, mocarze* (29.), *Kleszczmy rękoma* (47.), *Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody* (137.) kaj *Szczęśliwy, który ludzi upadłych ratuje* (41.).

Kategorio:Polaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Renesancaj komponistoj
Oberek

[eta|240px|*Oberek* – [Antoni Kurzawa, 1881]]
**Oberek**, *obertas*, esperantlingve *oberko*, *obertaso* estas pola popola danco kun tre rapida takto, saltema melodio en malpara ritmo. Ĝi estas tre populara plu en multaj partoj de Pollando kaj plej en Mazovio kaj ĉirkaŭ Radom. Oberko estas difinata ankaŭ kiel tre rapida mazurko. Ĝi estas la danco kun metrumo tripartigita (plejofte 3/8), dancata per la rapidaj rotacioj starante aŭ kirklante en spaco, kun paŝoj konsistantaj de tri fortaj, solaj paŝoj (okono de noto).

Plej gravaj por muziko oberkojn kreadis: Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Henryk Wieniawski, Karol Szymanowski kaj Grażyna Bacewicz.

Kategorio:Polaj dancoj
Vilho Väisälä

**Vilho VÄISÄLÄ** (nask. 28-an de septembro 1889, Utra, Joensuu Kontiolahti - m. 12-an de aŭgusto 1969, Helsinki) estis finnlanda sciencisto kaj esperantisto, ano de la familio Väisälä.

Vilho Väisälä estas konata kiel esploristo de meteologio kaj inventanto de iloj por tiu celo, i.a. radiosondilo. Li estis profesoro pri meteologio en Universitato de Helsinki de 1948.

En Universala Kongreso 1969, mallonge antaŭ sia morto, Vilho Väisälä funkciis kiel rektoro de IKU.

Fratoj de Vilho Väisälä estis ankaŭ esperantistoj kaj sciencistoj. Yrjö Väisälä estis astronomo kaj Kalle Väisälä matematikisto.

## Bibliografio 
* *Oman tien kulkijat, veljekset Vilho, Yrjö ja Kalle Väisälä* (Sekvante propran vojon, fratoj Vilho, Yrjö kaj Kalle Väisälä), Olli Lehto, Ilmoitettu julkaisupäivä/vuosi: 2005, 
** Recenzo : Leginda verko pri fratoj VÄISÄLÄ , Jorma Ahomäki

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Meteologio
Vilho
Virgílio Pedro de Almeida

**Virgílio Pedro de ALMEIDA** naskiĝis je la 17-a de septembro 1902 en Capela, Sergipe, Brazilo, mortis je la 8-a de januaro 1974 en Belo Horizonte, Minas Gerais. Eliris Serĝipon kaj iris al subŝtato Minas Gerais en 1930 pro resaniĝi de tuberkulozo. Filo de Cândido Bispo de Almeida kaj Maria Senhorinha Almeida,Virgílio de Almeida edziĝis al Maria Zulnaria Carvalho de Almeida, kaj havis kvar gefilojn.

Virgílio de Almeida estis direktoro de Clube Esperanto de Minas Gerais, inter aliaj aktivoj por Esperanto. Ankaŭ estis direktoro de mizerulejo Abrigo Jesus, de fondaĵo Fundação Espírita Nosso Lar, de maljunulejo Recanto da Saudade de infanvartejo Pupileira Eunice Weaver kaj de lernejo O Precursor ligita al la União Espírita Mineira, krom estro de multaj spiritismaj centroj.

Dum lia entombigo li ricevis grandajn omaĝojn kaj estas rigardita kiel "spirita mentoro" de spiritisma centro Casa de Glaucus.

## Eksteraj ligiloj
*http://www.feig.org.br/nossosment/listadementores.htm 
*http://www.uemmg.org.br/list.noticia.php/origem/1/noticia/149/titulo/Virgilio_Pedro_de_Almeida 

Almeida, Virgílio
Unuiĝintaj Ŝtatoj de Grand-Aŭstrio

La **Unuiĝintaj Ŝtatoj de Grand-Aŭstrio** estis ideo de grupo de politikistoj ĉirkaŭ la tronheredonto Franz Ferdinand, por transformi Aŭstrio-Hungarion al federacio. La ideon ellaboris kaj aperigis sub titolo **Vereinigten Staaten von Groß-Österreich** Aurel Popovici en 1906.

Ĉar en hungara parto de Aŭstrio-Monarĥio venkis la sendependecaj partioj (1905-6), kiuj volis memstaran armeon kaj ekonomion, doganpolitikon por Hungario, la aperigo de la ideo estis politika rimedo por ke la hungaroj cedu. 

La ideo mem celis transformon de Aŭstrio-Hungario al federacia komunumo de 16 aŭtonomaj regionoj, en kiuj la naciaj malplimultoj akirintus kulturan aŭtonomion. Post kiam la hungaroj obeis kaj rezignis pri dualisma transformo de la monarĥio (1906-7), la propono silentiĝis kaj ĉesis tute kun murdo de la tronheredonto.

## Fontoj 
* Kowalski, Erich: *Die Pläne zur Reichsreform der Militärkanzlei des Thronfolgers Franz Ferdinand im Spannungsfeld von Trialismus und Föderalismus*; Wien 2005
* Aurel Popovici: *Die Vereinigten Staaten von Groß-Österreich*, Leipzig 1906

## Eksteraj ligiloj 
* mapo, angle
* mapoj, hungare 

Kategorio:Aŭstrio-Hungario
Kategorio:Neaperintaj ŝtatoj
Batalo de Gorlice-Tarnów

La **Batalo de Gorlice kaj Tarnów** aŭ Trarompo ĉe Gorlice okazis dum la unua mondmilito, komence de majo 1915. Tio estis turnopunkto por la centraj potencoj en la orienta fronto, en 1915. La centraj potencoj tiel povis mildigi la militan premon en oriento kaj eĉ okupi tutan Pollandon.

La centraj potencoj perdis 90.000 soldatojn (mortis kaj vundiĝis), dum la rusoj perdis 340.000 (100.000 mortis kaj vundiĝis, 240.000 militkaptiĝis).

Gorlice-Tarnów
Gorlice-Tarnów
Gorlice-Tarnów
Identiga karto

eta|140px|Ĉeĥa identiga karto
eta|140px|Germana identiga karto
La **identiga karto** aŭ **legitimilo** estas bildohava pruvilo pri persona identeco de iu civitano, eldonita fare de la ŝtato. En kelkaj landoj ĝi estas nekonata, anstataŭas ĝin ekzemple stirpermesilo (ekz. en Usono, kie tial ekzistas stirpermesiloj sen stirpermeso), dum en plimulto de la eŭropaj landoj ĝia posedo estas deviga ekde la aĝo de 14–18  jaroj. Parte tiu devo ne validas, se la koncerna civitano havas pasporton.

La moderna identiga karto estas el plasto, povas enteni eĉ mikrocirkvitojn kun pliaj datenoj. Iam la identiga "karto" en la orient-eŭropaj landoj estis plurpaĝa dokumento, simila al la pasporto. Aldone al la foto la posedanto foje estas identigebla per fingropremaĵo.

Multaj landoj rezignis en la reciproka person-trafiko pri la neceseco de pasporto kaj permesas lim-transiron kun nura identiga karto.

En multaj landoj la identiga karto havas elementon, kiu permesas komputile legi la nomon kaj/aŭ la kartan numeron. Je la enkonduko de tiaj elementoj estis timoj, ke iuj ŝtatoj amase starigos aŭtomatajn enlandajn kontrol-postenejojn. Tio ĝis nun tamen ne okazis.

Pluraj landoj (ekzemple Estonio, Finnlando, Germanio) eldonas identigajn kartojn, kiuj permesas generi ciferecan subskribon por perkomputilaj kontraktoj.

Kategorio:Ŝtato
Kategorio:Juraj dokumentoj
Aurel Popovici

**Aurel C. POPOVICI** (16-an de oktobro 1863 en Lugoŝ, tiam Aŭstrio-Hungario, hodiaŭ Rumanio — 9-an de februaro 1917 en Ĝenevo) estis rumana juristo kaj politikisto.

Li devenis el la multkultura Banat kaj vizitis lernejon en Kronstadt (Braşov) kaj Belényes (Beiuş). Poste li studis medicinon en Vieno kaj Graz.

Jam frue li ekagadis kontraŭ la hungara hungariga politiko en Transsilvanio, precipe en la protesta skribaĵo de *Replică* (respondo) el la jaro de 1892. Li — kun aliaj sampensantoj — agadis en rondo, al kiu apartenis eĉ la tronheredonto Franz Ferdinand, kiu apogis tiujn ideojn pri multnacia imperio. En tiu kunteksto proponis li en 1906 la transformon al federacia strukturo, kiu havintus la nomon Vereinigte Staaten von Groß-Österreich (Unuiĝintaj Ŝtatoj de Grand-Aŭstrio). La koncepto entenis establon de 16 aŭtonomajn provincojn, elformitaj laŭ nacieco.

Unu de la plej grava enteno de la koncepto estis la influperdo de Hungario. Pro kontraŭstaro de la hungaroj kaj murdo de la princo, la plano ne havis plu realecon.

## Eksteraj ligiloj 
* divida plano de Popovici

## Literaturo 
* Aurel Popovici: *Die Vereinigten Staaten von Groß-Österreich*, Leipzig 1906

Kategorio:Rumanaj juristoj
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Distrikto Rhein-Hunsrück

La **distrikto Rhein-Hunsrück**, , situas en la centro de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia administra sidejo estas la urbo Simmern.

Najbaras okcidente la distriktoj Bernkastel-Wittlich kaj Cochem-Zell, sude la distriktoj Bad Kreuznach kaj Birkenfeld, oriente la distriktoj Rhein-Lahn kaj Mainz-Bingen kaj norde la teritorio de la distrikto Mayen-Koblenz.

La distrikta teritorio unuflanke ampleksas grandan tranĉon de la okcidenta bordo kaj valo de la rivero Rejno kaj aliflanke, pli okcidente, la centron de la mezalta montaro Hunsrück.

En la distrikta urbo Oberwesel cetere, en junulara kongresejo alte sur monto super la Rejno, dum 1982/1983 okazis la Internacia Seminario de la Esperanto-Junularo.

La monto Hochsteinchen (esperante „alta ŝtoneto“) en la mezmontaro Hunsrück estas kun sia alteco de 648 m post la Simmerkopf la plej alta monto en la distrikto Rhein-Hunsrück. La monto situas inter Ellern kaj Seibersbach en Soonwald, tri kilometrojn sude de Rheinböllen.

La monto Koppensteiner Höhe estas altaĵo en la mezmontaro Soonwald. Ĝi situas en Rejnlando-Palatinato en la distrikto Rhein-Hunsrück ĉirkaŭ 2,5&nbsp;km sude de la vilaĝo Gemünden (Hunsrück), 52&nbsp;km sude de Koblenz kaj 56&nbsp;km okcidente de Mainz.
Ĝi situas oriente de la rivereto Kellenbach.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Simmern street 2.jpg|Simmern
Dosiero:Oberwesel mit Liebfrauenkirche und Schönburg.JPG|Oberwesel
Dosiero:Burg rheinfels 2004.jpg|fortikaĵo *Rheinfels* en Sankt Goar
Dosiero:20061008-Boppard_Kirche.jpg|Boppard


Kategorio:Distriktoj de Rejnlando-Palatinato
Distrikto Rhein-Lahn

La **distrikto Rhein-Lahn**, , situas en la nordoriento de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia administra sidejo estas la urbo Bad Ems. Sian nomon la distrikto kompreneble havas laŭ la du riveroj Rejno (germane *Rhein*) kaj Lahn.

Najbaras la distriktoj Rhein-Hunsrück, Mayen-Koblenz, Mainz-Bingen kaj Westerwald plus la eksterdistrikta urbo Koblenz en la federacia lando Rejnlando-Palatinato, krome la distriktoj Limburg-Weilburg kaj Rheingau-Taunus en la federacia lando Hesio.

Geografie la regiono apartenas al la montaroriĉa mezalta montaro Westerwald.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)
* pliaj informoj pri la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Bad_Ems_Concordia.jpg|Bad Ems
Dosiero:Diez Lahn.jpg|Diez
Dosiero:Lahneck1.JPG|fortikaĵo *Lahneck* en Lahnstein
Dosiero:Burg Gutenfels fg01.jpg|fortikaĵo *Gutenfels* en Kaub


Kategorio:Distriktoj de Rejnlando-Palatinato
Gottlieb von Jagow

**Gottlieb von JAGOW** (naskiĝis la  en Berlino, kaj mortis la  en Potsdam) estis germana diplomato kaj politikisto.

Jagow estis komisiito de 1907 ĝis 1909 en Luksemburgo kaj de 1909 ĝis 1913 ambasadoro en Italio. La 11-an de januaro 1913, nomumis lin la imperiestro al ŝtatsekretario pri eksterlanda ofico.

Jagow estis singarda konsilisto de Imperiestro Vilhelmo la 2-a. Li volis bonajn germanajn-anglajn rilatojn. Li jam antaŭsupozis aliĝon de Britio al la milito, flanke de Francio, se okazas milito. Li apogis en la julikrizo de 1914 la imperiestran kancelieron Bethmann Hollweg, kiu volis apogon de Germanio al AŬstrio-Hungario, kontraŭ Serbio.

Post la ekmilitado, li skeptike rigardis al la Schlieffen-plano kaj kontraŭis enmarŝon de Germanio en la neŭtralan Belgion.

Kiam - post la retiriĝo de la unua Marne-batalo- Helmuth von Moltke estis forigita kiel generalstaba ĉefo, li proponis al la entento pactraktatojn, sed tiuj rifuzis tion.

Jagow estis kontraŭ la planoj de von Tirpitz', kontraŭ la senlima submarŝipa milito, ĉar tio signifus aliĝon de Usono al la milito, flanke de entento. Pro tio oni eloficigis lin la 22-an de novembro 1916 kaj sekvis lin Arthur Zimmermann.

## Verkoj 
* *Ursachen und Ausbruch des Weltkriegs* (1919)

Kategorio:Diplomatoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Persieno

eta
eta
**Persieno** estas tipo de interna kovraĵo sur fenestroj kaj pordoj. Laŭ NPIV ĝi estas fenestrokovrilo, konsistanta el ligna kadro kun vico da oblikve aranĝitaj horizontalaj latoj, por ŝirmi ĉambron kontraŭ suno aŭ varmo: kaj oni indikas tipojn de persieno, kiaj duklapa, markezforma, levebla persieno. Ankaŭ estas indikitaj kiel sinonimoj latŝutro kaj ĵaluzio.

**Persieno** estas ŝutro plejofte el ligno kun horizontalaj oblikvaj latoj. Ĝi multfoje estas fiksita per ĉarniroj ekster la fenestro por ŝirmi kontraŭ la suno. Oni povas iomete rigardi de interno eksteren sed ne inverse.

Tiaj sunŝirmiloj konsistas el horizontalaj aŭ vertikalaj strioj, kiuj haveblas en diversaj larĝoj, el aluminio, plasto aŭ ligno (diametro 16-25 mm). Ili estas fiksitaj je la interna flanko de la fenestrokadro. Tra regilo oni povas en centra loko regi la lamenojn por tralasi certan kvanton da lumo.

Ĉe kvadrataj fenestroj, la persieno estas tute suprentirebla, dum ĉe trapezaj, ovalas kaj aliaj nekvadrataj fenestroj, la lamenoj estas nur turneblaj. Malavantaĝo de la persieno estas ke ĝi kolektas la polvon kaj malfacilas purigi ĝin.

Laŭ Francisko Azorín **persieno** estas *Ligna aŭ metala, aĵura pordo aŭ fenestro-kovrilo.* Li indikas etimologion el *Persio*, propra nomo de lando azia.

## Vidu ankaŭ 
* Jalio
* Krado
* Ĵaluzio
* Ŝutro
* Jalio

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Helmo
Cesare Lombroso

eta|Cesare LOMBROSO
**Cesare LOMBROSO** [ˈtʃeːzare lomˈbroːzo] (naskiĝis kiel **Carlo LÉVY** la 6-an de novembro 1835 en Verona, Aŭstra Imperio, hodiaŭ Italio – mortis la 19-an de oktobro 1909, Torino, Italio) estis itala psikiatro, kirurgo, higienisto, antropologo kaj kriminologo.

## Biografio 
Li studis en universitatoj de Padova, Vieno, Parizo, inter 1862–76 laboris kiel psikiatra profesoro de la Universitato de Pavio. Li iĝis en 1871 direktoro de la pesaro-a mensa malsanulejo. Li laboris en 1876 kiel profesoro pri la jurafera medicino en la Universitato de Torino. Li iĝis samloke profesoro pri la psikiatrio (1896), poste pri la kriminala antropologio (1906). Lombroso ĉiam serĉis ligojn inter la psiĥopatologio kaj fizikaj, staturaj proprecoj de la krimuloj. Lia plej grava kaj plej diskutita tezo estis, ke ekzistas genetike, herede homgrupo, kiuj restis el la pli primitiva epoko de la homaro.

Li asertis, ke la krimuloj montras neregulajn proprecojn el la fizika kaj spirita vidpunkto. Liaj tezoj popularis en la siatempa Eŭropo, sed poste oni rifuzis la heredeblecon de la krimado kaj preferis tezojn, pensojn pri la ĉirkaŭaj cirkonstancoj. Lombroso provis reformi la italan prizonan, punan sistemon kaj volis pli humanan alproksimiĝon al la krmuloj, kiujn li volis rekonduki al la socio kiel ties utilajn civitanojn.
----

### Morto 
Cesare Lombroso postlasis multenombrajn kontribuojn por antropologiaj, kriminologiaj, psikologiaj, medicinaj kaj spiritualismaj sciencoj. Li estas entombigita en *Cimitero Monumentale di Torino*, Piemonto na Italio.

## Verkoj 
* L'uomo delinquente (1876)
* Le Crime, causes et remèdes (1899)

## Vidu ankaŭ 
* Fiziognomio

Kategorio:Krimosciencistoj
Kategorio:Kuracistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Italaj kuracistoj
Kategorio:Universitato de Pavio
Bernardo de Lublin

**Bernardo de Lublino**, , (naskiĝis ĉ. 1465, mortis post 1529) estis malfrua mezepoka kaj frua renesanca pola poeto, tradukisto, verkisto kaj fabelisto.eta|dekstra|275px|"Chłop w dybach" - la kamparano en *dyby*, Bernardo de Lublino en: "Vivo de Frigo Ezopo", Krakovo 1578
Li probable studis en la Akademio de Krakovo (hodiaŭ Jagelona Universitato). Li estis skribisto en kortegoj (li servis ĉe Filip Callimachus kie li estis medikisto. Li ricevis pastran ordinon tamen kun multaj ecoj de katolikismo li ne konsentis. Li estis urbano.

Li kreis preĝaron proze *Raj duszny* ("La paradizo de animo") en 1513, kiu estas hodiaŭ la unua konservita presita libro pola. Li eldonis ankaŭ tomon per verso *Żywot Ezopa* ("Vivo de Ezopo") kiu konsistis poemon pri nobla kaj saĝa sklavo greka kaj komplekson de fabeloj rakontaj pri karaktero alegoria. En fabeloj Bernardo esprimas saĝon pri mondo gvidata per prudenteco. Kvankam li estis tre religiema en *La paradizo de animo* li estis mem kontraŭklerikema. Pleje li kritikis hierarkion de katolika eklezio. La libroj de Bernardo estis tiom popularaj, ke moderne estas alireblaj sola ekzemplo de "La paradizo de animo" kaj nur dua eldono de fabeloj (unua detruita pro tro fervora legado) de la jaro 1578. Li verkis ankaŭ *Dialog Palinura z Charonem* ("Dialogo de Palinuro kun Ĥarono") (ĉ. 1536-1542). Li estas grava skribisto de tre frua pola renesanco. Li kunkreadis *literaturon de klaŭnoj*. Li havas tre lapidaran, plastikan stilon, uzante modelon de verso tre proksima al silabika.

Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Pollingvaj poetoj
Distrikto Cochem-Zell

La **distrikto Cochem-Zell** situas en la norda centro de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia administra sidejo estas la urbo Cochem; plia grava urbo estas Zell, kiu donis la duan parton de la distrikta nomo.

Najbaras oriente la distrikto Rhein-Hunsrück, sude la distrikto Bernkastel-Wittlich, okcidente la distrikto Vulkaneifel kaj norde la distrikto Mayen-Koblenz.

Geografie la distrikto kovras signifan parton de la valo de la rivero Mozelo. La klimato estas milda kaj bone taŭgas por vinkultivado, kaj sekve pluraj el la distriktaj urboj kun pitoreskaj historiaj urbocentro ĉe la riverobordo specialiĝis pri produktado de vino. Najbaras du arbaroricaj mezaltaj montaroj - la Eifel norde kaj la Hunsrück sude. La distrikta teritorio je 50 procentoj konsistas el arbaroj.

## Komunumaroj 
* Komunumaro Ulmen

## Bildaro 

Dosiero:Cochem Am Marktplatz.jpg|Cochem
Dosiero:Bullay 2.jpg|Bullay
Dosiero:BurgPyrmont.JPG|fortikaĵo *Pyrmont*
Dosiero:Zell Mosel 3.jpg|Zell

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj) 


Kategorio:Distriktoj de Rejnlando-Palatinato
Distrikto Vulkaneifel

La **distrikto Vulkaneifel** (ĝis fino de decembro 2006 *distrikto Daun*) situas en la nordokcidento de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia administra sidejo estas la urbo Daun.

## Geografio 
Najbaras okcidente la distriktoj Bitburg-Prüm, sude la distrikto Bernkastel-Wittlich, oriente la distriktoj Mayen-Koblenz kaj Mayen-Koblenz kaj norde la teritorio de la distrikto Ahrweiler - ĉiuj en Rejnlando-Palatinato - kaj krome de la distrikto Euskirchen en Nordrejn-Vestfalio.

La monto Ernstberg (ankaŭ nomata Erensberg aŭ Erresberg) apud Hinterweiler kun sia alteco de 699,8 metroj super marnivelo estas la plej alta monto de la vulkana okcidenta Ejfelo kaj la dua plej alta monto de la mezmontaro Ejfelo, kies plej alta monto estas Hohe Acht (alteco 746,9 metroj). Krome ankaŭ la monto Scharteberg apud Kirchweiler en la distrikto, 691,4 metrojn alta, apartenas al la plej altaj montoj en la regiono Ejfelo.

## Vidindaĵoj 
* Muelejŝtona kaverno

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj) 

Dosiero:Daun, Pfarrkirche St. Nikolaus.jpg|Daun
Dosiero:Erlöserkirche Gerolstein.JPG|Gerolstein
Dosiero:Dreimühlen-Wasserfall 2.jpeg|akvofalo *Dreimühlen*
Dosiero:Fluss Kyll.jpg|rivero *Kyll*


Kategorio:Distriktoj de Rejnlando-Palatinato
Yukata

[eta|240ra|Junulino en yukata en [Kioto, Japanio]]
dekstra|eta|240ra|*Yukata*
dekstra|eta|240ra|*Yukata*
***Yukata*** (, litere "banvesto") estas japana vorto por malpeza kimono, kiun portas kaj viroj kaj virinoj.

## Historio 
*Yukata* devenas de yukatabira, malpeza vestaĵo el lino, kiun oni portis ĉe saŭno. Kiam banoj iĝis pli popularaj, la kotona *yukata* anstataŭis la *yukatabira-n*.

## Nuntempe 
Ekde la 1990-aj jaroj jaroj, yukata estas portata kiel simpla, facila kaj ĉiutaga varianto de la pli multekosta kaj pli malfacile metota kimono, post banado en hoteloj, dum festivaloj kaj piroteknikaĵoj aŭ kiel noktovesto.

## Eco 
*Yukata* estas farita el kotono kun rektaj kudreraroj kaj larĝaj manikoj. La unuaj *yukata-oj* estis koloritaj de indigo, sed nuntempe oni trovas ilin kun multaj koloroj. La sama regulo kiel por kimono valoras: ju pli juna la portanto, des pli brilaj kaj helaj la koloroj.
Infano portos bunte printitan *yukata-on*, juna virino florprintaĵon, dum pli aĝa virino preferos malhelbluan kun geometriaj desegnoj.

Eroj de *yukata* estas:
* *okumi*: la vertikala fronta ŝtofbando, ambaŭflanke de la malfermo, de la kolo ĝis la malsupro de la *yukata*
* *furi*: vertikala fendo en la manikoj ĉeaksele ĉe inaj *yukata*-oj
* obio: zono

## Portado 
Ne evidentas ĝuste porti *yukata-on*. La maldekstra flanko de la *yukata* estu super la dekstra flanko (evitu porti ĝin alimaniere, ĉar nur mortintoj dum funebro portas la dekstran flankon super la maldekstra). La obio estas uzita por malhelpi malfermon de la *yukata*, kiam oni portas ĝin publike aŭ laŭ veterkondiĉoj.

Inter viroj la plej komuna publiko uzo de *yukata*, estas tiu de sumo-batalantoj. De sumo-komencantoj oni postulas porton de *yukata* kiam ili troviĝas en publikaj lokoj, senrigarde la veteron aŭ la sezonon. Dum somero ĉiuj batalantoj kutime portas ĝin.

Kaj viroj kaj virinoj ofte portas *yukata-on* en tradiciaj japanaj gastejoj, ryokan, ĉefe en tiuj, kiuj havas proprajn varmakvajn banejojn. Post alveno, homoj ofte tuj ŝanĝas vestaĵojn por porti la *yukata-on* disponebligita de la gastejo. Multaj uzas ĝin por promeni ekstere, iri al publikaj banejoj, kaj eĉ por matenmanĝi aŭ vespermanĝi en tradicia komuna manĝejo.

## Vidu ankaŭ 
* *Yukatabira*
* Kimono

## Eksteraj ligiloj 
* Kiel meti yukata-on (france) 
* Ĉio pri yukata, historio, portado, ... (angle) 
* Pri yukatabira kaj yukata (angle) 
* Pri yukatabira, yukata kaj multaj aliaj japanaĵoj (france)

Kategorio:Tradiciaj vestoj de Japanio
Biddy Jenkinson

**Biddy JENKINSON** (verkista nomo) estas irlandlingva poetino kiu naskiĝis en Dublino en 1949.  Ŝi diplomitiĝis en Dublino, kaj verkis ne nur poezion, sed ankaŭ teatraĵojn.  Ŝi ne permesas la publikigon de anglalingvaj tradukoj de sia poezio en Irlando, sed nur eksterlande.

## Poemkolektoj
* *Baisteadh Gintlí* (1987) - Pagana Bapto, aŭ Ĉirkaŭtranĉo
* *Uiscí Beatha* (1988) - Akvoj de la Vivo

Kategorio:Irlandaj poetoj
Kategorio:Irlandlingvaj poetoj
Gearóid Ó Cléirigh

**Gearóid Ó Cléirigh** /gjar-ooidj oo kljeer-ig/ estas emeritita irlanda diplomato, irlandlingva poeto kaj verkisto.  Li estis ambasadoro de Irlando en Belgio kaj Svisio. Li emeritiĝis en 1995.

## Verkoj
### Poemkolektoj
* *Ál Fiaich* (1979)- Koraka Dekduo
* *Creach Coigríche agus Cnuas Cois Trá* (2003)- Fremda Predo kaj Apudmara Aro

### Eseo
* * An Ghaeilge:  A feidhm feasta agus i gcónaí* (2004) - La irlanda lingvo:  ties funkcio de nun kaj ĉiam

Kategorio:Irlandaj poetoj
O Cleirigh, Gearoid
Kategorio:Irlandaj eseistoj
Dezerta rat-kanguruo

La **dezerta rat-kanguruo** (*Caloprymnus campestris*) estas formortinta marsupiulo, el la familio de la rat-kanguruoj (*Potoroidae*).

La dezerta rat-kanguruo similas plej forte al la veraj kanguruoj. Okulfrapaj estas la grandaj postaj kruroj, la longa, senhara muzelo kaj la longaj, kliniĝantaj oreloj. La pelto sur la supra parto havis flav-brunan koloron, la malsupra parto pli helan, preskaŭ blankan. La dezertaj rat-kanguruoj havis pli longan voston ol la korpo mem, 30 ĝis 37&nbsp;cm. Ĝi pezis 600-1.100 gramojn.

Ĝi vivis en internaj dezertaj areoj de Aŭstralio, ekz. en baseno Lake Eyre kaj en sudokcidenta Kvinslando. Ĝi aktivis nokte, manĝis ĉion de la insektoj ĝis la plantoj.

La besto formortis post longa sekeca periodo en 1935, sed helpis tion la enportitaj ruĝaj vulpoj aŭ domkatoj, la ĉasado kaj la apero de paŝtantaj konkurentoj kiel bovo kaj ŝafo.

## Literaturo 
* Ronald M. Nowak: ''Walker's Mammals of the World''. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0801857899

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Kategorio:Marsupiuloj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Pitt

**Pitt** estas familia nomo en la anglalingva areo:
#William Pitt (pli maljuna), la pli maljuna 1708-1778, angla ŝtatviro
#William Pitt, la juna 1759-1806, angla ŝtatviro, filo de la pli maljuna
#Brad Pitt, usona aktoro
#Michael Pitt, usona aktoro

Alia senco
#Pitt County, Norda Karolino

*vidu ankaŭ:* Pittsburgh
Distrikto Bitburg-Prüm

La **distrikto Bitburg-Prüm**, germane ekde la 1-a de januaro 2007 *Eifelkreis Bitburg-Prüm*, situas en la pleja okcidento de la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato, lime al Luksemburgio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Bitburg, plia grava urbo estas Prüm, kaj la tuta regiono troviĝas en la arbaroriĉa mezalta montaro Eifel - jen la tri eroj, kiuj kune konsistigas la distriktan nomon.

La monto *Schwarzer Mann* (en traduko: „Nigra Viro“) apud Buchet-Halenfeld en la distrikto estas kun alteco de 697.8 m super marnivelo la dua plej alta monto en la regiono Schneifel. La monto Hardtkopf en la distrikta regiono *Südeifel* (suda Ejfelo) estas kun alteco de 601,5 m la plej alta monto rande de la Kalkbaseno de Prüm.

Najbaras la distriktoj Vulkaneifel norde, Bernkastel-Wittlich oriente kaj Trier-Saarburg sude. Krome nordokcidente limas Belgio, kaj, kiel menciite, okcidente Luksemburgio.

Suda Ejfelo (*Südeifel*) nomiĝas regiono de la distrikto Bitburg-Prüm, en pli strikta senco nur la komunumaro Suda Ejfelo.

## Komunumaroj 
* Komunumaro Bitburger Land
* Komunumaro Suda Ejfelo

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Bitburg Stausee.jpg|lago en Bitburg
Dosiero:AbteikirchePrüm.jpg|Prüm
Dosiero:Roth a.d.Our 073.jpg|Roth an der Our
Dosiero:Gentingen 088.jpg|Gentingen


Kategorio:Distriktoj de Rejnlando-Palatinato
Alavieska

eta|maldekstra|200ra|
**Alavieska** estas komunumo en la provinco Norda Ostrobotnio en la norda parto de Finnlando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Norda Ostrobotnio
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
Piedo-bindado

eta|rentgena bildo
**Piedo-bindado** (**piedbindado**) estis kripliga metodo en Ĉinio, per kiu oni bindis piedojn de la virinoj, por ke ili konvenu al imagita belec-idealo. Tio okazis per forta subenklinigo de la pieda dorso, ofte per rompo de la ostoj. Ĉi tiun procedon oni faris dum la knabinaĝo kiam la piedoj estis ankoraŭ molaj, antaŭ ol ili plenkreskis. Tiun kripligitan piedon oni nomis lotuspiedo aŭ lilipiedo kaj oni celis atingi pli malgrandan piedon (fakte plandoparton). La virinoj fakte devis preskaŭ ungofingre iri, tiel ili apenaŭ povis forlasi la domon. Tiu kripligo preskaŭ neniam okazis inter la kamparanoj, kie la virinoj devis labori sur la kampo.

## Historio 
Oni rekondukas la elformiĝon de la kutimo al amatino de imperiestro Li Houzhu, lasta imperiestro de la Tang-dinastio (975). Tiu dancistino bindis forte la piedojn por prezenti figuron en la lotus-imita surscenaĵo. Tiutempe la bindado similis al tiu de la nunan baletistoj.

La kripliga metodo elformiĝis dum epoko de la neokonfucianismo kaj ekde la Song-dinastio estis kutimo, tiel mizerigi la piedojn eĉ de la infanoj.

La manĉuoj (regis *1644-1911*) kaj la mongoloj ne alprenis tiun kutimon. La respublika Ĉinio malpermesis la kutimon en 1911, sed la kutimo daŭris eĉ en la 1930-aj jaroj. La kutimon finfine malpermesis Mao Zedong en 1949.

La lasta fabriko, en kiu oni pretigis la specialajn ŝuojn estis fermita nur en 1999. Ankoraŭ vivas kelkaj maljunulinoj kun bindataj piedoj en Ĉinio.

## Metodo 
Kiam la knabino havis inter kvar kaj naŭ jarojn, la familio komencis bindi ŝiajn piedojn malfruaŭtune kiam la vetero komencis malvarmiĝi. La celo estis, ke malpli doloru al la knabino ŝiaj piedoj. Oni preparis specialan likvan miksaĵon. Tio, kion enhavas la miksaĵo dependis de la familio kaj sia recepto. Oni poste trempis la piedojn de la knabino per la miksaĵo por moligi la piedojn kaj la piedungojn, kaj krome forigi troajn haŭterojn. Plejfoje, familiano bindis la piedojn de la knabino. Kelkaj riĉaj familioj pagis la servojn de profesia piedbindisto por fari la procedon. Iakaze, tiu, kiu respondecis la procedon komencis per tondi la piedungojn de la knabino tre mallongaj. Post tio, ŝi premis la piedojn de la knabino por rompi la ostojn, faldis ŝiajn piedojn por kunpremi ilin, kaj volvis ĉiun piedojn per bandaĝo. Post volvi la piedojn, la familianino kudris la bandaĝojn por tio, ke la knabino ne povu demeti la bandaĝon kaj malfari la procedon. Multaj knabinoj luktis kontraŭ la procedo, sed iliaj familianinoj insiste daŭrigis. Oni taksis lotuspiedojn belaj en Ĉinio. Foje, knabino de malpli riĉa familio povus aliri statuson kaj membrecon ĉe riĉa familio edziniĝe, kiun ŝi povus meriti per siaj belaj lotuspiedoj. Pro tio, eĉ familioj, kiuj bezonis, ke ankaŭ la virinoj laboru, foje bindis la piedojn de la plej aĝa filino por ke ŝi edziniĝu en riĉan familion estonte.

Kategorio:Kulturo de Ĉinio
Kategorio:Piedo
Lappeenranta

**Lappeenranta** estas urbo kaj komunumo en la provinco Suda Karelio de Finnlando, ĉe la landlimo de Rusio. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Suda Finnlando.

## Historio 
La urbon fondis en 1649 la sveda reĝino Kristina (Svedio). Ĝi iĝis en 1721 provinca ĉefurbo. Lauritsala kaj Lappee estis ligita al Lappeenranta en 1967, Nuijamaa en 1989, Joutseno en 2005 kaj Ylämaa en 2010. 

eta|maldekstra|300px|

## Vidindaĵoj 
* ligna urbodomo, konstruita en 1829 laŭ planoj de Carl Ludwig Engel
* la luterana ligna kirko Sankta Maria
* la plej malnova ortodoksa preĝejo de Finnlando (1785)
* akvoturo
* fortikaĵo ĉe la norda rando de la urbo

35&nbsp;km sude de Lappeenranta situas la eta komunumo Ylämaa, la sola minada kaj prilabora ejo de la juvelŝtono spektrolito.

Lappeenranta Stadt und See.jpg|
Lappee church.JPG|
Harbour autumn.jpg|

## Ekonomio 
Grava ekonomia branĉo de la urbo estas la komercado, lignoinstruado, maŝinproduktado. La flughaveno Lappeenranta troviĝas 2&nbsp;km okcidente de la urbo.

Lappeenranta estas sidejo de la en 1969 fondita Teknika Universitato de Lappeenranta kun ĉ. 5700 studentoj kaj 980 kunlaborantoj.

[eta|[Saimaa-kanalo ĉe Lappeenranta]]

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Lappeenranta estas
* 20px Rakvere en Estonio

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Suda Karelio
Kategorio:Urboj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Suda Finnlando
Bonus Army

eta|260px|post bataleto kun la armeo, 1932
La anglaj esprimoj **Bonus Army** (Bonusa Armeo) aŭ **Bonus March** (Bonusa Marŝo) aŭ **Bonus Expeditionary Force** (Bonusa Ekspedicia Forto) estas nomo de la kunveno de ĉ. 31.000 veteranoj de la unua mondmilito, ties familio, kaj aliaj simpatiziantaj grupoj kaj personoj. La demonstrado okazis en Vaŝingtono dum la printempo kaj somero de 1932. Ili petis tujan elpagon de la bonuso, garantiata en la leĝo *Adjusted Service Certificate Law* de 1924 por elpago en 1945. La veteranojn gvidis Walter W. Waters, iama serĝento de la armeo kaj apogis generalo Smedley Butler.

La protestantoj alvenis la 17-an de junio kaj atendis akcepton de favora leĝo. Post malvenko de la leĝpropono, multaj foriris, kelkaj restis tie. La polico atakis tiujn restintajn protestantojn la 28-an de julio, mortigante du veteranojn kaj vundinte multajn aliajn.

Por fini la protestojn, Herbert Hoover ordonis intervenon de la armeo. Multaj veteranoj vundiĝis, kelkaj mortis (William Hushka, Eric Carlson). La armeo uzis eĉ gasojn, kiuj mortigis infanojn. La bildo, ke la armeo batas malriĉajn veteranojn, damaĝis reputacion de Usono.

## Postaj eventoj 
Franklin D. Roosevelt dungis la veteranojn por konstruigi vojojn (Overseas Highway). La 2-an de septembro, uragano murdis 259 veteranojn, laborintajn en la konstruado. Pro la mortoj, la kongreso decidis doni la bonuson pro la elektra jaro (1936). La vetoo de Roosevelt estis venkita kaj la bonuso estis realeco.

La plej grava sekvo de la eventoj estis la G.I. Bill of Rights‎, akceptita en 1944.

Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Vaŝingtono
Kategorio:1932
Joutseno

**Joutseno** estas urbo kaj eksa komunumo en la finna gubernio Suda Finnlando, ties provinco Suda Karelio. Joutseno signifas en la finna proksimume **Cignejo**, do cigno aperas ankaŭ en ĝia blazono. Ekde januaro 2009 la komunuma teritorio estas parto de la najbara urbo Lappeenranta.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urba komunumo Lappeenranta ( kaj )

Kategorio:Urboj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Suda Karelio
Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Yukatabira

**Yukatabira** estas pra-yukata, malpeza lina kimono.
[eta|*Yukata no tachi bijin* de [Katsukawa Shunshō]]
*Yukatabira* estis portata ekde la 8-a jarcento kaj ĝis la Edo-epoko (1603-1867). Oni uzis ĝin en saŭno por protekti la haŭton kontraŭ varmegaj pilieroj, muroj, ktp.

Post kiam modiĝis banado en varmegaj akvoj, oni kutimiĝis bani sin nuda kaj portis kotonan yukata-on nur post la banado.

## Vidu ankaŭ
* yukata
* kimono

## Eksteraj ligiloj
* Pri yukatabira kaj yukata (angle) 
* Pri yukatabira, yukata kaj multaj aliaj japanaĵoj (france)

Kategorio:Tradiciaj vestoj de Japanio
Getaoj

dekstra|200px
**Getaoj** (japane: 下駄) estas japanaj ŝuoj, simila al lignoŝuoj kaj sandaloj. Ili estas portataj kun tradiciaj japanaj vestoj, kiel kimonoj, sed ankaŭ kun okcidentstilaj vestoj.

## Tipoj 
Ekzistas pluraj tipoj de getaoj. La eksterlande plej konataj estas farita el kruda lignotabulo, nomita *dai* (台, subteno), sur kiu estas metita la piedo, kiu estas tenita de rimeno, kiu pasas inter la unua kaj dua piedfingroj. La *dai* estas fiksita sur du vertikalaj lignopecoj, nomitaj *ha* (歯, la dentoj). La klakado de tiuj lignopecoj surplanke estas tre tipa kaj estas unu el tiuj, kies malaperon bedaŭras multaj japanoj.

## Materialo kaj formo 
Formdetaloj kaj materialo de la eroj povas esti tre diversa. Tiel kamparanaj getaoj estas el kruda ligno kun kanaba rimeno kaj malaltaj *ha-oj* por ne enkotiĝi surpade. Kontraŭe gejŝaj getaoj estas lakitaj kun silka rimeno. Dum la Edo-epoko *oiran-oj* aŭ *tayu-oj* portis tre altajn getaojn, kiuj ŝajnigis ilin misteraj kaj malhelpis paŝadon senhelpan. Eblas ankoraŭ vidi tiajn getaojn dum *kabuko*-prezentado.

Oni nomas ankaŭ getaoj diversajn aliajn similajn sandalojn kun plasta plandumo, kiu similas al sandaloj el rizo-pajlo (*zorioj*).

## Vidu ankaŭ 
* zorio
* tabi
* waraji

Kategorio:Tradiciaj vestoj de Japanio
Kategorio:Piedvesto