open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Doubice

**Doubice** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Ústí nad Labem, en distrikto Děčín. Ĝi troviĝas en Ŝluknova terlango, sur rando de dislimejo de Luzacia montaro kaj NP Bohemia Svislando. Vivas en ĝi  loĝantoj (), per nombro ĝi apartenas al la plej malgrandaj municipoj en distrikto Děčín. La teritorion de la municipo oni distingas al Stará Doubice, do konstruareo en ĉirkaŭaĵo de preĝejo kaj fiŝlagoj, kaj Nová Doubice liganta pli sude ĉe montopiedo de monto Spravedlnost (533 m s. m.).

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1457. La devena germana loĝantaro estis post la jaro 1945 ellandigita. Hodiaŭ la municipo servas plejparte por refreŝigado. Ekde januaro de 1975 ĝis la 31-a de decembro 1992 Doubice estis konsisto de urbo Krásná Lípa. Vilaĝo Zadní Doubice situis ĉe limo kun Germanio, proksimume 5&nbsp;km per aerlinio nordokcidenten. Ĝi pereis post ellandigo de germanoj en la jaro 1945.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria
* Monto Spravedlnost kun samnomata naturrezervejo, belvideja loko
* Monumento al viktimoj de mortomarŝo ĉe eksa Zadní Doubice

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Fotografioj 

CZ doubice kosciol.JPG|Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria
Doubice02.jpg|Strateto norde de la preĝejo
Doubice, obecní úřad a koloniál 2.jpg|Municipa ofico kaj vendejo
Nová Doubice.jpg|En fono Nová Doubice kaj monto Spravedlnost.
Vyhlídka na Spravedlnosti.jpg|eta|Belvidejo sur monto Spravedlnost en Doubice
Doubice, křižovatka, Doubická hospoda, od východu.jpg|Doubice, gastejo kaj vojkruciĝo


Kategorio:Municipoj en distrikto Děčín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Děčín
Kategorio:Setlejoj en Luzacia montaro
Kategorio:Setlejoj en Elba Grejsmontaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Luzacia montaro
Ruth Baldacchino

**Ruth BALDACCHINO** estas GLAT-a kaj interseksula aktivulo, eksa kun-sekretario de la "ILGA World", kaj Dojena Programa Oficiro por la unua interseksula homrajta fondaĵo., Internacia Asocio de Lesbaninoj kaj Gejoj kaj ILGA-Eŭropo. Ruth estis kunlaboranto de la unua fondumo pri rajtoj de interseksuloj en Malto.

## Referencoj
Kategorio:Neduumuloj
Kategorio:Interseksaj aktivuloj
Kategorio:Maltaj GLAT-aktivuloj‎
Kategorio:Transgenraj aktivuloj
Zadní Doubice

**Zadní Doubice** (germane *Hinterdaubitz*) estas pereinta vilaĝo, kiu troviĝis en senpera proksimeco de ĉeĥa-germana ŝtatlimo en distrikto Děčín. En la jaro 1890 ĉi tie vivis 26 loĝantoj en sep domoj, en la jaro 1932 estis da ili ĉi tie 37; ili anonciĝis al ĉeĥaj evangelikoj. Post la jaro 1945 la domaro estis ellandigita kaj ĝi pereis. En la jaro 1950 la malplenaj domoj estis detruitaj, iliaj surkreskintaj restaĵoj estas en la loko ĝis hodiaŭ videblaj.

La domaro falis sub administradon de municipo Doubice. Sed lokaj infanoj vizitis lernejon en saksia Hinterhermsdorf, post la jaro 1918 ĝis Brtníky.

Sur teritorio de la domaro situis fama restoracio kaj hotelo Český mlýn (*Böhmische Mühle*). Ĝi estis malfermita en la jaro 1836. Sed jam en la 16-a jarcento la konstruaĵo servis kiel akva segejo, pli poste ankaŭ kiel muelejo por faruno. Dum la dua mondmilito fariĝis el ĝi resanigejo por germanaj oficiroj. Post la ellandigo de posedantoj ĝi komencis kadukiĝi, en la jaro 1950 ĝi estis detruita komune kun la ceteraj domoj de Zadní Doubice.

En proksima Temný důl troviĝas monumento, kiu estas rememorigaĵo de murdo de ok malliberigitoj, pli multe judoj, dum marŝo de morto el koncentrejo en Schwarzheide en la jaro 1945. La marŝo apartenis al unu el la plej longaj - ĝi daŭris de la 19-a aprilo kaj finis la 7-an de majo en Terezín. Ekiris en ĝi proksimume 600 viroj, en la celon ĝisiris proksimume duono, ceteraj pereis pro elĉerpiĝo aŭ ili estis pafmortigitaj.

## Pluaj fotoj 

České Švýcarsko 3279u.jpg|Restaĵoj de Zadní Doubice
České Švýcarsko 3280u.jpg|Restaĵoj de Zadní Doubice

## Referencoj 
Kategorio:Doubice
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Děčín
Kategorio:Pereintaj setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Kategorio:Setlejoj en Elba Grejsmontaro
Normaleco

**Normaleco** estas eco tia, kian oni povas antaŭvidi laŭ la naturo, la kutimo. Pri la koncepto de "normaleco", provizore vidu la alilingvajn artikolojn en vikidatumoj.

Temas pri koncepto tre uzata en psikologio, kaj duarange en sociologio. Temas pri konduto kiu ne montras eksterordinarecon kaj ne prezentas problemojn.

En Esperantujo ofte oni parolas pri "normaluloj" aludante perosnojn aŭ etosojn kiuj ne estas en kontakto kun Esperanto.

## Vidu ankaŭ 
* Normala distribuo pri statistiko
* Normala Amsterdama Akvonivelo pri hidrologio
* -al- kiel kvazaŭ-sufikso, pri la ekzempla rilato inter la vortoj "norma" kaj "normala".
22432 Pamgriffin

'*22432 *Pamgriffin'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 9:4 kun Jupitero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Pamela Defreyn Griffin'', kiu ricevis B.Sc. en Geologia Inĝenierarto en 1989 kaj estas aktiva ĉe la “ Amikoj de la IfA ” de la Universitato de Havajo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Antoni Wiwulski

**Antoni Wiwulski** blazono Prus III (naskiĝis la 20-an de februaro 1877 en Totjma, mortis la 10-an de januaro 1919 en Vilno) – pola arkitekto kaj skulptisto, kreinto de interalie Grunwalda Monumento en Krakovo kaj Monumento de Tri Krucoj en Vilno. 

## Vivo
Antoni Wiwulski naskiĝis en norda Rusio, kie lia patro, diplomito de Arbara Akademio en Peterburgo, estis mastrumanto de ŝtataj arbaroj. Post morto de la patro (1883) lia patrino translokiĝis kun la filo al Mitawa. Post kelkaj lernojaroj en gimnazio ŝi decidis translokigi la filon al Scienc-Eduka Fako de Jezuitoj en Chyrów (nun el Lviva provinco) en la aŭstra aneksaĵo de Pollando, kiun Wiwulski finis, por poste komenci studojn en Vieno. Li estis unua arkitekto kaj skulptisto devenanta de Litovio, kiu turnotempe de la 19-a/20-a jarcentoj finis TU Wien (Fakultato de Arkitekturo, 1901) kaj Nacian Altlernejon de Belartoj en Parizo. Jam dum la studoj en Vieno ekinteresiĝis pri skulptarto. 

## Bibliografio
* Józef Poklewski, *Polskie życie artystyczne w międzywojennym Wilnie* (Pola artisma vivo en intermilita Vilno), Toruń 1994
* Nijolė Lukšionytė-Tolvaišienė, *Antanas Vivulskis: Tradicijų ir modernumo dermė*, Vilniaus dailės akademijos leidykla. 2002, p. 163, ​ISBN 9986-571-79-0​

Kategorio:Polaj arkitektoj 
Kategorio:Polaj skulptistoj 
Kategorio:Litovaj arkitektoj
Kategorio:Litovaj skulptistoj
IJmeer

La **IJmeer** estas randlago en Nederlando. Ĝi situas inter la poldero De Nes (municipo Waterland), Pampushaven, la Hollandse Brug kaj la buŝo de la  IJ apud IJburg, dividita inter la provincoj Nord-Holando kaj Flevolando. Ĝi estas grava ripozareo por birdoj. En nordorienta direkto ĝi transiras en la lago Markermeer, en sudorienta direkto en la lago Gooimeer.

## Domkonstruado en la IJmeer 
Ekde 1998 oni faris insulojn por la amsterdama novkvartalo IJburg. La unuaj domoj pretiĝis en 2003. Je la 24-a de novembro 2004 la Raad van State juĝis ke la konstruo de pluaj insuloj provizore estas malpermesata, ĉar la sekvoj por la medio estas nesufiĉe esplorataj.

## Insuloj 
* De Drost
* Hooft
* Pampus
* Lumturinsulo
* Warenar

## Eksteraj ligiloj 
* Aktualaj informoj - Rijkswaterstaat

Kategorio:Lagoj en Nederlando
Kategorio:Geografio de Flevolando
Kategorio:Geografio de Norda Holando
Kategorio:Ramsar-malsekejoj en Nederlando
Nitropropanolo

**Nitropropanolo** aŭ **C3H7NO3** estas organika kombinaĵo apartenanta al la nitroderivaĵoj de la familio de la alkoholoj. Ĝi estas toksa solidaĵo solvebla en akvo kaj nature trovata en plantoj de la specioj Astragaloj. Ĉar tiaj plantoj estas vaste kaj tutmonde trovataj, akcidentoj per tosiĝo de bestoj kaj birdoj estas ordinaraj. Aliaj plantoj inklude violoj, lotusoj, Indigofera krom aliaj, produktas la toksinon. Nitropropanolo aŭ nitropropanoata acido estas produktataj ankaŭ de kelkaj fungoj tiaj kiaj "Aspergillus oryzae" kaj "Aspergillus soyae".

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la asparagino en tri etapoj:
:1-a - forigo de la karboksila grupo (- CO2)
:2-a - acida anstataŭado de la du amoniakaj grupoj je hidrogenoj (+ 2 HCl - 2 NH2Cl)
:3-a - oksidado de la rezultanta aldehida grupo al karboksilata grupo
:4-a - nitrigo de la karboksilata grupo

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la propanolo:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la propionata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la propanalo:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la propanamido:

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la propilamino:

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la propano:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al aspartata acido en kvar etapoj:
:1-a - Forigo de la nitra grupo
:2-a - Aldono de karboksila grupo (+ CO2)
:3-a - Aldono de amina grupo (+ NH2) en la alfa karbono.
:4-a - Oksidado de la alkoholo grupo (-CH2OH) al karboksila grupo (-COOH)

### Reakcio 2 
* Konvertado al propanolo per forigo de la nitra grupo:

### Reakcio 3 
* Konvertado al propionata acido per forigo de la nitra grupo sekvata per kompleta oksidado de la alkohola grupo al karboksila grupo:

### Reakcio 4 
* Konvertado al propanalo per forigo de la nitra grupo sekvata per nekompleta oksidado de la karboksilata grupo:

### Reakcio 5 
* Konvertado al propanamido laŭ la reakcio 3 al produktado de la propionata acido sekvata per aminigo de la karboksila grupo:

### Reakcio 6 
* Konvertado al propilamino per forigo de la nitra grupo sekvata per aminigo de la hidroksila grupo:

### Reakcio 7 
* Konvertado al propano per forigo de la nitra grupo sekvata per reduktado de la alkohola grupo:

[eta|250px|maldekstre|3-nitropropanoloj estas trovataj ankaŭ en [lotusoj.]]

## Literaturo 
* Organic Syntheses
* informo en Iovaa Ŝtata Universitato
* Mitochondrial Inhibitors and Neurodegenerative Disorders
* Foodborne Disease Handbook: Plant Toxicants
* Clinical Veterinary Toxicology
* Toxic Plants of North America
* Comprehensive Toxicology
* NCBI Resources

## Vidu ankaŭ 
* Nitroacetata acido

## Referencoj 
Kategorio:Alkoholoj
Kategorio:Nitrokombinaĵoj
Catral

**Catral** estas hispana municipo kiu lokas en Valencia Komunumo, en provinco Alikanto kaj en komarko *Vega Baja (del Segura)* (katalune *Baix Segura*). Ĝi havas etendon de 20,01 km2. Ĝiaj limoj estas ĉeaj de Crevillent, Elĉo, Dolores, Almoradí, Orihuela kaj Callosa de Segura. En la jaro 2019 okmil sescent tridek naŭ personoj rezidis en la municipo.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto
Torres

eta|maldekstra|250ra|La dekkvar municipoj de la komarko *Sierra Mágina* de Ĥaeno. Torres en la nordokcidento.
eta|maldekstre|250ra|Torres en la provinco.

**Torres** (Turoj) estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio.

## Priskribo 
La areo de la municipo estas 80,04 km2 kie loĝas 1 406 geloĝantoj (2019), do loĝdenso estas 18,43 loĝ./km2.

Torres situas sur la nordokcidento de la komarko Sierra Mágina en la centro de la provinco, lime kun Mancha Real, Jimena, Albanchez de Mágina, Cambil kaj Pegalajar. Estas sur 880 m de altitudo, en tipa pejzaĝo de olivarbaroj de la provinco Ĥaeno.

## Geografio kaj ekonomio 
La municipo estas sur la norda deklivaro de Sierra Mágina borde de la jenaj montoj: Aznaitín, Monteagudo, Cárceles, Ponce kaj Almadén. Elstaras la lokoj Fuenmayor, Navaparís kaj, printempe, la akvofalo Zurreón, kie eblas kontempli la valon blanke farbita pro la montetoj florantaj. Torres pro sia loko posedas abundajn akvofontojn ĉar ĝuas pluvan klimaton.

La ekonomio de Torres estas bazata sur la agrikulturo kun kultivo hegemonie de olivoj kaj ĉerizoj, rura turismo kaj konstruado.

## Bildoj 

Campos de cerezos y Torres al fondo.jpg|Ĉerizarboj kaj Torres fone kaj ombre
Torres03.jpg|Preĝejo kaj horloĝo (sur montopinto)

## Famuloj 
* Juristo Baltasar Garzón Real

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno

## Eksteraj ligiloj 
## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Andaluzio
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Sierra de Cazorla

eta|dekstra|250ra|*Sierra de Cazorla* sudoriente kaj helblue.
eta|dekstra|250ra|Komarko *Sierra de Cazorla* de Ĥaeno en Andaluzio.
eta|dekstra|250ra|La naŭ municipoj de la komarko *Sierra de Cazorla* de Ĥaeno.
**Sierra de Cazorla** (Montaro Kazorla, nomata ankaŭ *Alto Guadalquivir* (Supra Gcadalkiviro) aŭ *Comarca de Cazorla* (Komarko de Kazorla)) estas la nomo de komarko de la Provinco Ĥaeno en Hispanio. Granda parto de ĝia teritorio formas parton de la Natura Parko *Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas*.

Tiu komarko havas 34 138 loĝantojn (INE 2007), areon de 1 330,72 km², kaj loĝdensecon de 25,5 loĝ/km².

## Ekonomio 
La ekonomio de la komarko estas bazata ĉefe sur du pilieroj: la turismo (fundamente rura) kaj la agrikulturo. La unua ĉefe en Cazorla kaj ĉirkaŭoj kaj interno de la natura parko. La agrikulturo, siaflanke, estas pli grava en la cetero de la teritorio, elstare la kultivo de olivarboj, sed en la rivervaloj oftas ankaŭ fruktoĝardenoj kaj kultivoj kiel de asparagoj.

## Municipoj 
* Cazorla
* Chilluévar
* Hinojares
* Huesa
* La Iruela
* Peal de Becerro
* Pozo Alcón
* Quesada
* Santo Tomé

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Comarca Sierra de Cazorla
* Fotoj de la kastelo de La Iruela 
* Kultura heredo de la municipoj kiuj formas la Comarca de Sierra de Cazorla

Kategorio:Komarkoj de provinco Ĥaeno
45509 Robertward

'*45509 *Robertward'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la *Catalina Sky Survey* : astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Robert Ward'', kiu estis inspirata de la vido de bolido elde sia hejmo en Bullhead City, Arizono, en 1989. Li daŭris trovi preskaŭ 6000 meteorŝtonojn en 600 lokoj de ses kontinentojn, inklude la retrovo de pli ol 20 atestitaj faloj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
(85275) 1994 LY

**(85275) 1994 LY** estas tre malgranda, malhela terrenkonta kaj marsrenkonta amora asteroido malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).

## Orbito 
Ĝia tre discentra orbito tanĝas tiun de la Tero kaj krucas tiun de Marso, ĝia iom granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de Marso.

* Ĝia tera MOID estas 0,06450 astronomia unuo, 9,649 milionoj da km.
* Ĝia marsa MOID estas 0,30164 astronomia unuo, aŭ 45,125 milionoj da km.
* La  ĝi pasis al 0,1146 astronomia unuo (17,143 milionoj da kilometroj) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,09872 astronomia unuo (14,768 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Puyoô

**Puyoô** estas franca  situanta en departemento Pyrénées-Atlantiques, regiono Nova Akvitanio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Puyolais*.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
* Puyoô (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
Dax (stacidomo)

**Dax** estas franca stacidomo sur linioj  -  kaj  - Dax, situanta en komunumo Dax, en departemento Landes, regiono Nova Akvitanio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj TGV kaj  Nova Akvitanio.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Puyoô - Dax (656000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Bordeaux-St-Jean - Irun (655000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Dax - Mont-de-Marsan (654000).

## Interkonektoj 
*  Couralin 1, 2, 3, 4, 5, D  
*  XL'R 01, 03, 04, 07, 23, 44 

## Bildgalerio 

DAX (21442972358).jpg|Trajnoj ĉe kajo
Dax station 2015 I.jpg|Trajno de TGV
TER AQUITAINE (21443818839).jpg|Trajno de TER

## Vidu ankaŭ 
* Dax

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Nova Akvitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Landes
Kategorio:Dax
Lajos Marton (teologo)

**Lajos Marton** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marton Lajos** estis hungara kalvinana teologo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

Lajos Marton naskiĝis la  en Lovasberény, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Lajos Marton maturiĝis en Nagykőrös en 1888, poste li studis teologion kaj filozofion en Budapeŝto (supozeble en la poste menciita teologia akademio). Li plustudis en universitatoj de Utrecht kaj Marburg inter 1892-1894. Hejmenveninta li instruis, sed en 1898 li akiris plian pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, tial li instruis jam en gimnazio. Inter 1904 kaj 1933 li instruis en Kalvinana Teologia Akademio, poste li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A protestáns prédikáció eszményképe* (1894) 
* *Ruth könyve* (1896) 
* *Julianus császárnak a keresztyénség ellen kifejtett munkásságáról* (1903) 
* *I. Rákóczy György bibliája* (1914) 
* *A római császárok cultusa* (1936)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo M, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
György Martonfalvi Tóth

**György Martonfalvi Tóth** [djordj tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Martonfalvi Tóth György** estis hungara kalvinana altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Mártonfalvi*.
eta|Memortabulo pri György Martonfalvi Tóth
György Martonfalvi Tóth naskiĝis en 1635 en Kézdimartonfalva (Transilvanio, nuntempe Mărtineni en Rumanio), li mortis la  en Debrecen (Transilvanio, nun en Hungario).
 
## Biografio 
György Martonfalvi Tóth komence lernis en sia naskiĝloko, poste en pluraj lernejoj en Transilvanio, pli poste helpe de stipendio de Apafi la 1-a li studis en universitatoj de Utrecht (1655), Oxford (1656), Leiden (1657) kaj Franeker. Li doktoriĝis el teologio en Franeker en 1659. Hejmenveninta li ekinstruis en la kalvinana kolegio de Várad, sed en 1660 la turkoj okupis la urbon, tial la restinta kolegio rifuĝis al Debrecen, kie daŭriĝis la instruado. (Tiutempe la kolegio estis laŭ nuna senco altlernejo.) En 1664 Martonfalvi iĝis kolegiestro (rektoro), post 2 jaroj li ricevis nobelecon de Apafi.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Perpetuis Erotematibus, Objectionibus, Exemplis, Ungarico idomate & Usu ita resoluti & illustrati…* (1658)
* *Examen Logicum Vndecîm Decabivs Absolvtvm; In quo praecepta quaedam Logica Keckermanni, Vendelini, Bisterfeldii & aliorum quorundam, examinantur...* (1664)
* *Orthodoxa Diatribe, De Hodierna famosa peccatorum Paresi, seu Piorum V. T. plenissima peccatorum remissione* (1673)
* *Czafolo Theológiája: Mellyet Amesius és Vendelinus szerint írt azoknak kedvekért, a kik az igaz Theologiát, és Vallást, hamar kévánnyák meg-tanúlni...* (1679)
* *Szent Historija. Mellybe azokat a dolgokat, a mellyek ez világnak Teremtésetül fogván a Sz. Irásban megirattattanak az időkben megkülömbeztetésével és az esztendőknek meg-jedzésevel...* (1681)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Debrecen (1994)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Nitrosalikata acido

**Nitrosalikata acido** aŭ **2-Hidrokso-4-nitro-benzoata acido** estas organika kombinaĵo konsistanta je benzena ringo ligita al karboksila, hidroksila kaj nitra grupoj respektive en la 1-a, 2-a kaj 4-a pozicioj de la benzena ringo. Nitrosalikata acido estas flava solidaĵo malmulte solvebla en akvo, sed pli solvebla en kloroformo, etanolo, duetila etero kaj benzeno. Nitrosalikata acido produktas ruĝan substancon per reakcio kun kalia perklorato. Nitrosalikata acido uzatas en farmakologio kiel kemia reakciaĵo en organikaj sintezoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per oksidado de la *aminosalikata acido*:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de la salikata acido kun "kalcia nitrato":

### Sintezo 3 
* Preparado per nitrigo kaj oksidigo de la salikilaldehido:

### Sintezo 4 
* Preparado per nitrigo kaj oksidigo de la salikila alkoholo:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la *salikilamino*per anstataŭado de la amoniaka grupo je hidroksila grupo sekvata per oksidigo kaj nitrigo de la alkohola grupo:

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la p-salikata acido per nitrigo kaj hidroksiligo:

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la *bromosalikata acido*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al *aminosalikata acido* per reduktado de la nitra grupo:

### Reakcio 2 
* Konvertado al salikata acido:

### Reakcio 3 
* Konvertado al salikilaldehido per sennitrigo kaj nekompleta reduktado de la acida grupo al aldehida grupo:

### Reakcio 4 
* Konvertado al salikila alkoholo per sennitrigo kaj kompleta reduktado de la acida grupo ĝis la aldehida grupo:

### Reakcio 5 
* Konvertado al *salikilamino*:

### Reakcio 6 
* Konvertado al *etila p-nitrosalikato*:

### Reakcio 7 
* Konvertado al *bromosalikata acido*:

## Literaturo 
* The Organic Chemistry of Drug Synthesis
* Handbook of Practical Pharmaceutical Organic, Inorganic and Medicinal ...
* Experimental Organic Chemistry
* Essentials of Biotechnology
* Microscale Organic Laboratory: with Multistep and Multiscale Syntheses
* The Organic Chemistry of Drug Synthesis
* The Pharmaceutical Journal and Transactions
* Organic Chemistry

## Vidu ankaŭ 
* Nitroacetata acido

## Referencoj 
Kategorio:Acidoj
Kategorio:Nitrokombinaĵoj
Cocentaina

**Cocentaina** estas hispana municipo kiu apartenas al Valencia Komunumo kaj al provinco Alakanto. Ĝi lokas en nordo de tiu provinco kaj en komarko *El Comtat*. Ĝia areo konsistas el 52,94 km2. Tiu estas ĉea de Muro de Alcoi, Benimarfull L'Alqueria d'Asnar, Benillup, Millena, Goga, Benilloba, Alcoi, Boicarent kaj Agres. Ĝia loĝantaro konsistis el 11511 personoj en la jaro 2019.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Cocentaina (stacidomo)


Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto
Jimena

eta|maldekstra|250px|La dekkvar municipoj de la komarko *Sierra Mágina* de Ĥaeno. Jimena en la nordo oranĝe.
eta|maldekstra|250px|Jimena en la provinco.
eta|maldekstra|250px|Jimena.
eta|maldekstra|220px|Turo de la araba murego.
**Jimena** [ĥiMEna] estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio.

## Geografio 
La areo de la municipo estas 48,04 km2 kie loĝas 1 284 geloĝantoj (2019), do loĝdenso estas 26,92 loĝ./km2.

Jimena situas sur la nordo de la komarko Sierra Mágina en la centro de la provinco, lime kun Torres, Albanchez de Mágina, Bedmar y Garcíez, Baeza kaj Mancha Real. Estas sur 606 m de altitudo, en tipa pejzaĝo de olivarbaroj de la provinco Ĥaeno. Komplemente al tiu kultivo estas figarboj, kies folioj aperas en la blazono. Estas ankaŭ pinaroj kaj la Natura Parko de Sierra Mágina.

## Historio 
En la teritorio de Jimena estas restaĵoj de epoko prahistoria, kun grupo de rokpentraĵoj en Cueva de la Graja, kaj ĉefa setlejo en Cerro Alcalá, kiu estis ankaŭ opidumo de iberoj, okupita ankaŭ en epoko romia, eble kun statuso de "municipium".

En epoko de Al Andalus estis domaroj kun fortikaĵoj. Jimena estis konkerita de Fernando la 3-a en 1234 kaj integrita en la teroj de Baeza. Dum la 14a kaj 15a jarcentoj estis malgranda senjorlando ĝis en 1434 la reĝo Johano la 2-a donis ĝin al la Ordeno de Kalatravo, kiu konstituis la *encomienda* de Torres, Canena, Jimena kaj Recena.

En la 16a jarcento Jimena, kun Baeza, partoprenis en la komunuma konflikto kontraŭ Karolo la 5-a, kiu poste vendis ĝin al sia sekretario don Francisco de los Cobos. Ekde tiam Jimena estis senjorlando de don Francisco de los Cobos kaj poste de liaj posteuloj la markizoj de Camarasa, ĝis la nuligo de la nobelaj privilegioj en 1812.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Jimena
* Kastelo de Recena
* Sanktejo de Cánava

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno
Endre Masznyik

**Endre Masznyik** [masnjik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Masznyik Endre** estis hungara luterana pastro, altlerneja instruisto.

Endre Masznyik naskiĝis la  en Tiszaföldvár, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Endre Masznyik lernis en sia naskiĝloko, li maturiĝis en gimnazio de Szarvas en 1875, li studis teologion en Sopron, fine li akiris diplomon en Luterana Teologia Akademio (Pozsony) en 1879. Post siaj studoj li estis vicpastro, sed en 1882 li akiris plian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste li instruis en la menciita akademio. Inter 1895 kaj 1917 li estis rektoro (akademiestro), poste li pensiuliĝis. Li edziĝis en 1888.

## Elektitaj libroj 
* *Luther élete* (1887)
* *Evangelikus dogmatika* (1888)
* *Pál élete* (1894)
* *Kermann Dániel evangélikus püspök élete és művei* (1902)
* *Voltak-e Jézusnak Testvérei?* (1906)
* *Jézus élete I.II.* (1906/1907)
* *Képek az ókori keresztyén egyház történetéből* (1911)
* *Újszövetség* (1925, tradukaĵo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Planes (Hispanio)

**Planes** estas hispana municipo kiu lokas en Valencia Komunumo, en nordo de provinco Alakanto kaj en komarko *El Comtat*. Ĝi estas 38,87 km2 ampleksa. Tiu limas al L'Orxa, Vall de Gallinera, La Vall d'Alcalà, Benimassot, Balones, Almudaira, Benimarfull, Alcocer de Planes, Gaianes, kaj Beniarrés. Ĝia loĝantaro konsistis el 693 personoj en la jaro 2019.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto
Gejropo

**Gejropo** (vortokunfando el «gejo» + «Eŭropo») estas frazeologiismo, kiu estas uzata en rusa Interreto kaj politikaj disputaj en Rusio. Komence ĝi estis vorto, kiu signifis Eŭropon kiel la «vivejo de gejoj», sed posto la vorto transformiĝis al koncepto de «degeneranta Eŭropo» kaj Rusio kiel «la gardanto de tradiciaj valoroj».

## Historio 
La vorto «Gejropo» iĝis populara en Rusio dum la politika krizo en Ukraino (2013—2014), dume ĝi estis aktive uzata en Rusio kaj Ukraino. La vorto okupis la 9-an lokon en la branĉo «Antilingvo» de la konkurso «Vorto de la jaro» en 2014. En 2016 la vorto eniris en la «Rusa etimologia vortaro» kun marko «vulgara neologisma fivorto».

## Politika rolo 
Laŭ rusa sociologo Tatjana Rjabova, rusa konservativa propagando reprezentigas degenerantan Eŭropon, kaj unu el la argumentoj por la koncepto, kvazaŭ estas «perversio de naturaj genraj roloj».

Negativa sinteno pri Eŭropo estas uzata por subteno de la rusa naciismo kaj ortodoksismo, konsidero de Rusio kiel mesio kaj bastiono de tradiciaj familiaj valoraĵoj, kiu devas savi Eŭropon kaj la tutan mondon.

## Referencoj 
Kategorio:GLAT en Eŭropo
Kategorio:Pejorativoj
Kategorio:Neologismoj
Kategorio:Seksa orientiĝo kaj socio
Kategorio:Kontraŭeŭropa humoro
Kategorio:Rusaj vortoj kaj esprimoj
Hinojares

eta|maldekstra|250ra|La naŭ municipoj de la komarko *Sierra de Cazorla* de Ĥaeno. Hinojares en la sudo.
eta|maldekstre|250ra|Hinojares en la provinco.

**Hinojares** [inoĤAres] (Fenkolejoj) estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio.

La areo de la municipo estas 40,04 km2 kie loĝas 401 geloĝantoj (2019), do loĝdenso estas 8,34 loĝ./km2.

## Geografio 
Hinojares situas sur la sudo de la komarko Sierra de Cazorla en la sudoriento de la provinco, lime kun Quesada, Pozo Alcón kaj Huesa. Estas sur 668 m de altitudo, en tipa pejzaĝo de olivarbaroj kaj de montaroj de la provinco Ĥaeno.

Preskaŭ la tuto de la municipo formas parton de la Natura Parko *de las Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas*. Ties teritorio estas ĉefe agrikultura kaj dependa de la olivarboj.

La municipo enhavas la submunicipon Cuenca, kie elfluas la rivero Turillas [tuRIĝas].

## Historio 
Ĉirkaŭita de ravinoj, Hinojares estis domaro de Pozo Alcón ĝis 1690, kiam ĝi iĝis "villa", por D. Íñigo Fernández de Angulo kaj, poste por la markizo de Hinojares. Elstaras la Preĝejo de Sankta Marko Evangeliisto, en kies interno estas baptujo el blanka marmoro.

En 1950 oni atingis pinton de pli ol 1200 loĝantojn, poste okazis elmigrado kaj oni venis al la nuna 300-400. Tio estas, oni perdis pli ol du trionojn.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno

## Eksteraj ligiloj 
* Kultura heredo de Hinojares en la *Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía*. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
85293 Tengzhou

'*85293 *Tengzhou'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono ne malproksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Astronomia Observatorio de Beijing, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Tengzhou (ĉine: 滕州, *Téngzhōu''), en la suda parto de la provinco Ŝandongo, kies historio aĝas 7300 jarojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Nasrin Sotoudeh

**Nasrin Sotoudeh** (; naskiĝis la  en  Teherano) estas irana advokatino kaj defendanto de homaj rajtoj.  

Ŝi ankaŭ reprezentis virinojn arestitajn por aperi publike sen hiĵabo (perse:دختران خیابان انقلاب), kio estas puninda ofendo en Irano.  Sotoudeh ankaŭ defendis aktivistojn kaj opoziciajn membrojn malliberigitaj en 2009 rilate al la iranaj balotoj en junio de tiu jaro. Inter la akuzitoj, kiujn ŝi defendis, estis elstaraj disidentoj kiel la Nobel-premiito pri paco Shirin Ebadi kaj Heshmat Tabarzadi, estro de la malpermesita Demokratia Fronto de Irano. Ŝi ankaŭ defendis gejunulojn kiuj estis perfortitaj aŭ ricevis mortpunon eĉ sub la aĝo de 12 jaroj. 

Ŝi estis arestita la 4-an de septembro 2010 pro konspiro kontraŭ nacia sekureco. Ŝia kondamno por 11 jaroj en malliberejo estis transformita al 6 jaroj. Krome, ŝi ne plu rajtis praktiki sian profesion kiel advokato dum 10 jaroj. En septembro 2013, ŝi neatendite estis liberigita kun dek aliaj politikaj malliberuloj. Ŝi denove estis arestita en junio 2018 kaj en marto 2019 kondamnita al dek jaroj de malliberejo kaj vipobatoj pro la plej grava krimo, nome incito al diboĉado, ĉar ŝi protektis plurajn virinojn arestitajn inter decembro 2017 kaj januaro 2018 pro ne plu vesti sin publike kun kaptuko por protesti kontraŭ la altrudita devigo al virinoj porti hiĝabon en publika spaco .

La 11-an de aŭgusto 2020 ŝi komencis denove malsatstrikon en malliberejo. Post grava malboniĝo de la sanstato ŝi interrompis la strikon la 25-an de septembro. En oktobro 2020 ŝi estis translokita de la malliberejo Evin al la malliberejo por virinoj Gharchak. En novembro post 50 tagoj da malsatstriko ŝi akiris mallongan forpermeson kiu finiĝis la 3-an de decembro, tago en kiu estus donita la ŝi la Alternativa Nobel-premio. Sed la forpermeso ne estis plilongigita kaj ŝi devis reeniri la malliberejon por virinoj. 

## Premioj 
* 2011: PEN/ Premio Barbara Goldsmith Freedom to Write    
* 2012: kune kun Jafar Panahi la Saĥarov-premion de la Eŭropa Parlamento.   
* 2018 Premio Kurt Tucholsky    
* 2019: Premio Homaj Rajtoj de la *Commission de Conseil des Barreaux européens (CCBE)*
* 2020: Premio pri Homaj Rajtoj de la Germana Asocio de Juĝistoj
* 2020: Alternativa Nobel-premio kune kun tri pliaj premiitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://nasrinsotoudeh.com/ Oficiala retejo de Nasrin Sotoudeh]
* Nazanin Boniadi pri enkarcerigitaj aktivistinoj en Irano (Twitter-filmeto).

## Noto kaj referencoj 
Kategorio:Infanrajtaj aktivuloj
Kategorio:Iranaj disidentoj
Kategorio:Iranaj pordemokratiaj aktivuloj
Kategorio:Iranaj malliberuloj
Kategorio:Iranaj advokatoj
Kategorio:Iranaj aktivuloj
Kategorio:Iranaj virinrajtaj aktivuloj
Kategorio:Iranaj homrajtaj aktivuloj‎
Malý Šachov

**Malý Šachov** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Starý Šachov. Ĝi troviĝas proksimume 0,5&nbsp;km sude de Starý Šachov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/262. Estas ĉi tie registritaj 67 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Malý Šachov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,38&nbsp;km².

## Historio 
La plej malnova skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1387.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Naturrezervejo Kamenná hůra

Kategorio:Starý Šachov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Děčín
Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro
Kategorio:Setlejoj sur Ploučnice
Preĝejo Sanktaj Simono kaj Judaso (Bajót)

La **preĝejo Simono Zeloto kaj Judaso Tadeo** estas katolika historia monumento en Bajót (Hungario).

## Historio 
Tiu kirko estis konstruita inter 1223-1248, en la 15-a jarcento ĝi gotikiĝis. La unua mencio okazis en eklezia listo inter 1332–1337. Laŭ alia informo la turo estis konstruita en mezo de la 13-a jarcento origine por loĝturo. Ankaŭ fortikaĵo konstruiĝis kune kun malgranda kirko. Fundamentaj restaĵoj ankaŭ nun estas videblaj ĉe la nuna kirko. En la 16-a jarcento dominado de turkoj okazis, la kirko paŝo post paŝo ruiniĝis. Depost liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a ĉefepiskopo de Esztergom rekonstruigis ĝin. En 1760 incendio okazis, tial la preĝejo renoviĝis en 1771 laŭ baroko. La kirko pligrandiĝis en 1808 kaj pro denova incendio renoviĝis en 1899. Restaŭradoj okazis en 1927 kaj en la 1990-aj jaroj. Intertempe en 1945 tankoj pafis la preĝejon, kiu denove ruiniĝis. La rekonstruo okazis interne en 1946, ekstere ĝis 1960. Denova ekstera renoviga laboro okazis en 1981. La turo iomete profundiĝis en 1994, tial la tura ŝtuparejo estis forigita kaj pli nova konstruiĝis sub la galerio. La orgeno estis farita en 1890, trakonstruita en 1924 kaj 1938.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola sur monteto, larĝa ŝtuparo kuras al la enirejo. Antaŭ la kirko estas videbla ŝtona kruco (renovigita en 1883). La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. Du pilieroj apogas la turon, la turopinto estas piramida. La enirejo funkcias tra la turo. La navo finiĝas en oklatera absido, al kiu sakristio aliĝas. La navo estas pli mallarĝa kaj malalta, ol la navo. Estas videblaj kelkaj originaj partoj el la mezepoko. Interne 3 altaroj troviĝas. La ĉefaltaro Simono kaj Judaso, la alia altaro pri Sankta Maria kaj la tria altaro Koro de Jesuo estis skulptitaj en 1904. La pentritaj fenestroj estis faritaj en 1938. Sur la muroj pendas 15 bildoj pri la golgota vojo, ili estas pentraĵoj de Piroska Szántó en 1982.
eta|Aerfoto pri preĝejo en Bajót
Kermeso okazas en la 28-an de oktobro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://lexikon.katolikus.hu/B/Baj%C3%B3t.html

Bajót
Bajót
Kategorio:Bajót
Relleu

**Relleu** estas hispana municipo kiu apartenas al Valencia Komunumo kaj al provinco Alakanto. Ĝi ankaŭ lokas en komarko *La Marina Baixa*. La municipo estas 76,87 km2 ampleksa kaj ĉea de Sella, Orxeta, Aigües, Alacant, Xixona, La Torre de les Maçanes kaj Penàguila. Mil cent sesdek personoj estis enregistritaj en Relleu en la jaro 2019.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de provinco Alikanto
Huesa

eta|maldekstra|250px|La naŭ municipoj de la komarko *Sierra de Cazorla* de Ĥaeno. Huesa en la sudo.
eta|maldekstre|250px|Huesa en la provinco.

**Huesa** estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio.

La areo de la municipo estas 138,43 km2 kie loĝas 2 489 geloĝantoj (2019), do loĝdenso estas 18,36 loĝ./km2.

## Geografio 
Huesa situas sur la sudo de la komarko Sierra de Cazorla en la sudoriento de la provinco, lime kun Quesada, Hinojares, Pozo Alcón kaj Dehesas de Guadix. Estas sur 655 m de altitudo, en tipa pejzaĝo de olivarbaroj kaj de montaroj de la provinco Ĥaeno.

Malgranda parto de la municipo formas parton de la Natura Parko *de las Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas*. Ties teritorio estas ĉefe agrikultura kaj dependa de la olivarboj.

La municipa teritorio de Huesa estas areo de kruta reliefo kun ravinoj tre profundaj. La plej malaltaj lokoj, ĉirkaŭ 420 metrojn super marnivelo, estas en la norda parto de la valo de la rivero Guadiana Menor, dum la maksimuma altaĵo estas Caballo de Huesa, kun 1464 metroj de altitudo. Aliaj elstaraj geografiaj elementoj estas Tomillar (1004 m), Peñón de Padilla (766 m), Gomel (688 m), Comibar (734 m), kaj Tabernillas (892 m) ĉiuj el ili geodeziaj punktoj.

La municipa teritorio sudoriente limas kun la riveroj Guadiana Menor kaj Alicún (nomita ankaŭ Guadahortuna), respektive; tiu lasta elfluas en Guadiana Menor, markante la sudorientan angulon de la teritorio.

## Historio 
La plej antikvaj mencioj de Huesa datas de la 25a de junio 1275, kiam Alfonso la 10-a donas al Úbeda la kasteloj de Huesa kaj Tíscar, kiu estis konkeritaj el Mohamed Hadon. En tiu landlima areo estis oftaj la luktoj inter la Reĝlando Kastilio kaj la Nazaria Granada Reĝlando, kaj la loko ofte ŝanĝis regadon inter islamanoj kaj kristanoj. Tio pluis ĝis 1455 kiam la loko estis konkerita definitive fare de Don Francisco de La Cueva, kaj Henriko la 4-a konfirmis titolon de graflando.

Meze de la 15a jarcento kaj ĝis la 17a jarcento la loko estis nomita Poyatos, eble laŭ nomo de terposedanto nome Pedro Poyatos. Tiam la setlejo estis apud rojo, en ties maldekstra bordo. Sed la loĝejoj konstruitaj sur la dekstra bordo de tiu rojo rekuperis la iaman nomon de Huesa, kaj tiu iĝis la oficiala nomo ĝis nun. La iama rojo estas nune unu de la ĉefaj stratoj de Huesa: nome la Avenida de Andalucía.

La 21an de decembro 1361 okazis en la municipa teritorio de Huesa la batalo de Linuesa, en kiu la trupoj de la Reĝlandoj Kastilio kaj Leono venkis super la islamaj trupoj de la Nazaria Granada Reĝlando.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno

## Eksteraj ligiloj 
* Kultura heredo de Hinojares en la *Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía*. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
Starý Šachov

**Starý Šachov** () estas municipo en Ĉeĥio, situanta en distrikto Děčín. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1387.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Starý Šachov**
* Malý Šachov


Kategorio:Municipoj en distrikto Děčín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Děčín
Kategorio:Setlejoj en Bohemia mezmontaro
Kategorio:Setlejoj sur Ploučnice
Szmul Zygielbojm

**Szmul Mordechaj ZYGIELBOJM** jen en pola literumo, pseŭdonomo Artur (origine jide: ‏שמואל זיגלבוים‎, do **Ŝmul Cigelbojm**; naskiĝis la 21-an de februaro 1895 en Varsovio aŭ Borowica (distrikto Krasnystaw), mortis la 12-an de majo 1943 en Londono) estis politikisto de Bundo, ĝenerala sekretario de la Juda Sekcio de Centra Komisiono de Sindikatoj, redaktoro de revuo "Arbeter-Fragen" (jide ‏אַרבעטער פֿראַגן‎), municipa konsilano de Varsovio kaj Lodzo. De 1942 membro de Nacia Konsilio de Pollando en Londono.

Konsilia membro ĉe la pola ekzila registaro en Londono, kies vastaj raportoj pri la germana holokaŭsto de judoj en okupata Pollando direktitaj al Monda Juda Kongreso, Usona Juda Kongreso kaj leteroj al la usona prezidento Franklin D. Roosevelt restis sen reagoj.

## Vivo 
**Fruaj jaroj**

Gepatroj de Ŝmul estis Józef kaj Hena Pinkier. Li estis unu el deko da gefratoj, i.a. frato de Reuven Zygielbaum. Por eviti mizeron estis devigita komenci laboron en fabriko jam en la aĝo de 10 jaroj. Poste, kiam estis jam edziĝinta kaj havis du infanojn, komencis labori kiel metiisto, okupiĝanta pri farado de gantoj. De junaĝo li montris strebon al scio, diligente edukiĝante, dum mallonga tempo supervenkante la povran infanaĝon. En Chełm eniris al Bundo, en kiu montriĝis liaj organizaj kaj oratoraj talentoj. Rapide estis elektita al centra komitato de la partio.

## Dokumentaj filmoj 
* *Śmierć Zygielbojma* (Morto de Zygielbojm), dokumenta filmo el 2000 pri historio de la agado de Szmul Zygielbojm, provanta movigi konsciencon de la mondo rilate al holokaŭsto. Scenaristino kaj reĝisoro Dżamila Ankiewicz,
* *Mur* (Muro), dokumenta filmo el 2001 pri biografio de Artur Szmul Zygielbojm. Scenaristo kaj reĝisoro Mieczysław Wazacz.

## Distingoj 
En 1998 Szmul Zygielbojm estis postmorte distingita per Komandora Kruco kun Stelo de la Ordeno *Polonia Restituta*.

## Vidu ankaŭ 
* Reuven Zygielbaum
* Ryszard Siwiec
* Jan Palach
* Walenty Badylak

## Eksteraj ligiloj 
* Niecodziennik Biblioteczny, Pamięci Szmula Zygielbojma   Memore al Ŝmul Zygielbojm
* Szmul Zygielbojm, List pożegnalny  Ŝmul Zygielbojm, *Adiaŭa letero*
* Szmul Zygielbojm, *Nie zapomnimy, nie wybaczymy*  Ni nek forgesos, nek pardonos
* Adam Pragier, Śmierć Zygielbojma, 1968 Adam Pragier, *Morto de Zygielbojm*, 1968

Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Varsovia geto
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Polaj socialistoj
Kategorio:Judaj rezistantoj
Kategorio:Bundistoj
Kategorio:Membroj de la Pola rezistado
La Iruela

**La Iruela** estas urbo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Ĥaeno, sude de Hispanio.

La areo de la municipo estas 123,97 km2 kie loĝas 1 899 geloĝantoj (2019), do loĝdenso estas 15,79 loĝ./km2.

## Geografio 
La Iruela situas sur la nordo de la komarko Sierra de Cazorla en la sudoriento de la provinco, lime kun Chilluévar, Cazorla kaj Santiago-Pontones. Estas sur 668 m de altitudo, en tipa pejzaĝo de olivarbaroj kaj de montaroj de la provinco Ĥaeno.

Ties teritorio estas ĉefe agrikultura kaj dependa de la olivarboj. Apartenas al la municipo La Iruela la submunicipoj Burunchel, El Burrueco, La Pasada Barrero, El Palomar, Arroyo Frío, Tramaya, Fontanares, La Estrella, Mortalejos, Los Tiscares, Arroyos de Plaza, Juntas de Muriel, Nubla, el Pocico, Copete, Don Roque, Mortalejos kaj San Martín.

## Historio 
eta|maldekstra|Kastelo de La Iruela.
La kastelo de La Iruela estas de konstruo fare de almohadoj, sur iama bazo de berberoj. La Iruela estis okupita de islamanoj, cele al kultivo de la tieaj teroj; ili konstruis domojn kaj poste muregon defendan. Poste la almohadoj eniris en Iberio en la 12a jarcento, kaj en la loko de tiuj kamparanaj domoj konstruis la unuan remparon de la fortikaĵo, el tri kiuj estas aktuale. La dua remparo, konstruita ankaŭ de almohadoj, konsistas en kastelkorto ĉirkaŭita de serio de turetoj unuigitaj de murego.

En la interno de la kastelkorto, estas ankoraŭ restoj de iama akvorezervujo. La kastelo, kun la cetero de la municipo, estis konkerita de la kristanoj en la 13a jarcento, en tempo de la reĝo Fernando la 3-a kun helpo de la trupoj de la arkiepiskopo de Toledo Rodrigo Ximénez de Rada, al kiu oni donis la jurisdikcion de tiuj teroj ene de la senjorlando *Adelantamiento de Cazorla*. La kristanoj faris serion de reformoj en la kastelo, elstare la konstruado de la ĉefturon. La kastelo estis deklarita Historia Monumento en 1985 kaj aktuale, inter la kastelo kaj la rokaĵo oni konstruis spektaklejon je stilo de klasika teatro kie oni faras artajn spektaklojn.

En la 16a jarcento oni konstruis renesancan preĝejon, laŭ ordono de Francisco de los Cobos, markizo de Camarasa, kiu estis nomumita senjoro *Adelantado de Cazorla* kaj persona sekretario de Karolo la 5-a. Partoprenis en la arkitekturo Andrés de Vandelvira, liaj disĉiploj, kaj en 1538 Rodrigo de Gibaja. Iama pordego-turo de islama deveno estis reuzita de la kristanoj kiel sonorilturo. Dum la Milito de Hispana Sendependigo la 4an de junio 1810 la preĝejo estis incendiita de la francoj kun aliaj domoj de la municipo. Post la milito, la Iglesia preĝejo restis totale en ruinoj, kaj eĉ malboniĝis kiam falis la tegmento. La preĝejo iĝis tombejo ĝis 1954.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo de La Iruela
* Kultura heredo de La Iruela en la *Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía*. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
Johann Gottlob Schneider

eta|maldekstre|Verko de Schneider pri testudoj
**Johann Gottlob SCHNEIDER** (naskiĝinta la  en Wermsdorf-Collm, mortinta la  en Vroclavo) estis germana filologo kaj naturscienculo.

## Vivo kaj verkado 
Post studoj ekde 1769 en Leipzig kaj Göttingen li iris en 1774 al Strasburgo por helpi al Richard François Philippe Brunck eldoni klasikulojn de la helena literaturo. En 1776 li iĝis profesoro pri retoriko en Frankfurto ĉe Odro de kie li translokiĝis (pro universitata malfondiĝo) al Vroclavo.

Lia majstroverko estas la vortaro »Großes kritisches griechisch-deutsches Handwörterbuch« (Züllichau 1797–98; suplementoj de 1821), fundamento de ĉiuj sekvontaj helenaj vortaroj. Rilatas al la naturscienco de la antikveco »Literarische Beiträge zur Naturgeschichte aus den Alten, vorzüglich aus den Schriftstellern des 13. Jahrhunderts« (Frankfurto ĉe Odro 1786), »Eclogae physicae ex scriptoribus praecipue graecis excerptae« (Jena 1801); »Ad reliqua librorum Friderici et Alberti Magni capita commentarii etc.« (Leipzig 1788); krome eldonoj de la verko de Klaŭdio Eliano »De natura animalium« (Strasburgo 1784), de Aristotelo »Animalium historia« (Leipzig 1811), de Epikuro »Physica et Meteorologica« (Leipzig 1813), de Teofrasto (Leipzig 1818–21) kaj de la du Oppianoj (Oppianus Corycius, Oppianus Apameensis; Strasburgo 1776 kaj Leipzig 1813), de Nikandro de Kolofono »Alexipharmaca« (Halle 1792) und »Theriaca« (Leipzig 1816), de latinlingvaj aŭtoroj el »Scriptores rei rusticae« (Leipzig 1794–97) kaj de Vitruvio (Leipzig. 1807–08).

Ekster tio oni ŝuldas al li eldonojn de Ksenofono (unue unu post la alia, Leipzig 1790 ss.; poste la kompleta verkaro 1815–19), de la pseŭdaj orfeaĵoj »Argonautica« (Jena 1803), de Aristotelo »Politika« (Frankfurto ĉe Odro 1809), de Ezopo (Vroclavo 1812) kaj de la pseŭdaj aristotelaĵoj »Oeconomica« (Leipzig. 1815). Krome Schneider verkis: »Naturgeschichte der Schildkröten« (Leipzig 1783) kaj »Historia amphibiorum« (Jena 1799)

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, Band 17. Leipzig 1909, p. 924 (surrete)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Verkoj surrete

Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Germanaj natursciencistoj
Kategorio:Retorikistoj
Kategorio:Germanaj entomologoj
Kategorio:Germanaj herpetologoj
Kategorio:Germanaj iĥtiologoj
Kategorio:Germanaj antikvologoj
Kategorio:Germanaj leksikografoj