open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Les Gonaïves

**Les Gonaïves** aŭ simple **Gonaive** (kreole: *Gonayiv*) estas grandurbo kaj komunumo en la haitia departemento Artibonite, kaj ties ĉi ĉefurbo.

Censo de 2003 rezultigis loĝantaron de 104.825. En 2009 oni tamen taksis jam 228.725 loĝantojn, 324.043 en la aglomeraĵo; per tio la urbo estas la trie plej granda de la lando.

## Historio 
La urbo havas la kromnomon "urbo de la sendependeco", ĉar la  Jean-Jacques Dessalines tie deklaris la sendependecon de Haitio disde Francio. En novembro 1803 liaj trupoj estis venkintaj tiujn de Napoleono Bonaparte en la batalo de Vertières.

En septembro 2004 uragano kaŭzis inundon de la urbo, mortigante 1650 homojn, eble multe pli.

La 12-an de marto 2017 busŝoforo surveturigis piedirantojn dum karnavala festo kaj mortigis almenaŭ 38 el ili.

## Vidindaĵoj 
La urbo posedas du gravajn sanktejojn de vuduo, nomatajn *Souvenance* kaj *Soukri*.

Kategorio:Urboj de Haitio
DVB-C

eta|emblemo de la normo DVB-C
eta|plia variaĵo de la emblemo
**DVB-C**, akronimo por ***Digital Video Broadcasting-Cable*** (anglalingve por "cifereca video-elsendo perkabla") estas variaĵo de cifereca video-elsendo per samaksa kablo. Kutime temas pri la cifereca distribuo de televido. Tamen la sistemo ankaŭ taŭgas por la distribuo de radioprogramoj.

## Vidu ankaŭ 
* DVB por "cifereca video-elsendo" entute,
* DVB-S por "cifereca video-elsendo persatelita" kaj
* DVB-T por "cifereca video-elsendo tersurfaca"

Kategorio:DVB
Departemento Nord (Haitio)

**Departemento Nord** (kreole: *Nò*) estas unu el la dek departementoj de Haitio. Ĝia nomo estas la franca vorto por "nordo" kaj deriviĝas de ĝia situo ĉe la norda marbordo, inter la departementoj Nord-Ouest kaj Nord-Est.

Ĝia areo estas 2.115 (laŭ aliaj: 2.106) km²; en 2009 oni taksis ĝian loĝantaron je 970.495. Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas HT-ND. Plej grava urbo estas la ĉefurbo Haitia Kabo, iam ĉefurbo de la franca kolonio *Saint-Domingue*.

La departemento estas dividita en sep arondismentojn, kiuj konsistas el sume 15 komunumoj:

* **Arondismento Acul-du-Nord** (3 komunumoj) :
*# Acul-du-Nord
*# Plaine-du-Nord
*# Milot
* **Arondismento Borgne** (2 komunumoj) :
*# Borgne
*# Port-Margot
* **Arondismento Cap-Haïtien (Haitia Kabo)** (3 komunumoj) :
*# Cap-Haïtien (Haitia Kabo)
*# Limonade
*# Quartier-Morin
* **Arondismento Grande-Rivière-du-Nord** (2 komunumoj) :
*# Grande-Rivière-du-Nord
*# Bahon
* **Arondismento Limbé** (2 komunumoj) :
*# Limbé
*# Bas-Limbé
* **Arondismento Plaisance** (2 komunumoj) :
*# Plaisance
*# Pilate
* **Arondismento Saint-Raphaël** (5 komunumoj) :
*# Saint-Raphaël
*# Dondon
*# Ranquitte
*# Pignon
*# La Victoire

Kategorio:Departementoj de Haitio
DVB-S

eta|emblemo de la normo DVB-S
**DVB-S**, akronimo por ***Digital Video Broadcasting – Satellite *** (anglalingve por "cifereca video-elsendo persatelita") estas variaĵo de cifereca video-elsendo per komunika satelito.

## DVB persatelita 
La distribuo de de cifereca video-elsendo per komunika satelito (ekzemple *Astra* aŭ *Eutelsat*) estas la plej multe uzata variaĵo de cifereca video-elsendo. Pro la granda kapacito peri datumojn ĝi transportas la plej multajn televidajn kaj radiajn programojn, kaj ankaŭ iujn aldonajn komunikajn servojn. Ekzemple sole la *Astra*-satelitoj transportas pli ol 1500 radiajn kaj televidajn programojn, el ili proksimume 300 televidaj kaj 170 radiaj programoj senkodigitaj kaj tial senkoste riceveblaj. Kontraŭe al la perkabla normo DVB-C kaj la tersurfaca normo DVB-T la satelita normo ne bezonas aldonan infrastrukturon - kablajn retojn aŭ tersurfacajn sendostaciojn - kaj sekve ankaŭ en maldense loĝataj kaj malcentraj regionoj ebligas ricevon de televidaj kaj radiaj programoj. Ekzistas satelitaj antenoj, kiuj per aŭtomata reĝustigo de sia direktigo ebligas la ricevon de tiaj programoj ankaŭ dumvojaĝe en aviadiloj, sur ŝipoj aŭ eĉ en aŭtobusoj. Tial la termino "ĉie-televido" pli priskribas la normon DVB-S ol la tersurfacan normon DVB-T, por kio oni varbas per tiu termino. Parte la satelita cifereca video-elsenda normo DVB-S eĉ servas kiel datumoliverilo por la (analogaj kaj ciferecaj) kabloretoj kaj por la tersurfaca normo DVB-T.

## Notoj 
Kategorio:DVB
DVB-T

eta|tutmondaj normoj por cifereca televido, blue la normo DVB-T
**DVB-T**, akronimo por ***Digital Video Broadcasting-Terrestrial*** (anglalingve por "cifereca video-elsendo tersurfaca") estas variaĵo de cifereca video-elsendo per antenoj kaj sendostacioj ĉe la tersurfaco. La variaĵo DVB-T precipe uzatas en pluraj eŭropaj, aziaj kaj afrikaj ŝtatoj kaj en Aŭstralio kiel normo por la perigo de cifereca televido kaj radio per antenoj. La nordamerika paralelaĵo nomiĝas ATSC (de la usona organizaĵo *Advanced Television Systems Committee*, "komitato pri progresintaj televidaj sistemoj"), la japana paralelaĵo ISDB (akronimo por *Integrated Services Digital Broadcasting*, "cifereca dissendigo de integritaj servoj", ankaŭ uzata en multaj ŝtatoj de Sudameriko) kaj la ĉina paralelaĵo DTMB (akronimo por *Digital Terrestrial Multimedia Broadcast*, "cifereca tersurfaca plurmedia dissendigo").

La normo DVB-T en la diversaj ŝtatoj parte konatas pli sub aliaj, nacilingvaj nomoj kaj mallongigoj: Ekzemple en Britio kaj Irlando uzatas la nomo „*Digital Terrestrial Television* (DTT)“ kaj ankaŭ, tiom kiom temas pri senkostaj programoj, „*Freeview*“, en Hispanio uzatas la nomo „*Televisión Digital Terrestre* (TDT)“ aŭ en Francio la nomo „*Télévision numérique terrestre* (TNT)“.

Kategorio:DVB
Provinco Cardenal Caro

[250ra|eta|dekstra|[Piĉilemo.]]
**Cardenal Caro** estas provinco de Libertador General Bernardo O'Higgins, Ĉilio.

* **Ĉefurbo:** Pichilemu
* **Areo:** 3,324.7 km2
* **Loĝantaro:** 41 160

## Urboj 
* Pichilemu (ĉefurbo)
* La Estrella
* Litueche
* Marchigüe
* Navidad
* Paredones

Cardenal Caro
Departemento Centre

**Departemento Centre** (kreole: *Sant*) estas unu el la dek departementoj de Haitio. Ĝia nomo estas la franca vorto por "centro" kaj deriviĝas de ĝia situo inter la nordaj kaj la sudaj departementoj, tamen je la orienta limo al Domingo. Ĝi estas la sola departemento sen marbordo.

Ĝia areo estas 3.487 km²; en 2009 oni taksis ĝian loĝantaron je 678.626. Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas HT-CE. Ĉefurbo estas Hinche.

La departemento estas dividita en kvar arondismentojn, kiuj konsistas el sume 12 komunumoj:

* **Arondismento Cerca-la-Source** (2 komunumoj) :
*# Cerca-la-Source
*# Thomassique
* **Arondismento Hinche** (4 komunumoj) :
*# Hinche
*# Cerca-Cavajal
*# Maïssade
*# Thomonde
* **Arondismento Lascahobas** (3 komunumoj) :
*# Lascahobas
*# Belladère
*# Savanette
* **Arondismento Mirebalais** (3 komunumoj) :
*# Mirebalais
*# Saut-d'Eau
*# Boucan-Carré

Kategorio:Departementoj de Haitio
Departemento Grand'Anse

eta|120px|Amplekso ĝis 2003
**Departemento Grand’Anse** (kreole: *Grandans*) estas unu el la dek departementoj de Haitio. Ĝia nomo estas la franca vorto por "granda anso". Tiel nomiĝas ankaŭ rivero en la okcidenta parto de la departemento.

Ĝi situas sur la norda flanko de la pinto de duoninsulo Tiburon; al ĝi apartenas insulo *Cayémites*. Ĉe ĝia suda limo (al departemento Sud) situas la montaro *Massif de la Hotte* kun monto *Pic Macaya*, 2.347 metrojn alta. Ĉirkaŭ la monto estas nacia parko.

Ĝia areo estas 1.871 (laŭ aliaj 1.912) km²; en 2009 oni taksis ĝian loĝantaron je 425.878. Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas HT-GA. Ĝia ĉefurbo estas Jérémie.

Departemento Grand'Anse ĝis 2003 ampleksis ankaŭ la teritorion de la nuna departemento Nippes, ĝis ties apartiĝo.

La departemento estas dividita en tri arondismentojn, kiuj konsistas el sume 12 komunumoj:

* '''Arondismento Anse-d'Ainault''' (3 komunumoj) :
*# Anse-d'Ainault
*# Dame-Marie
*# Les Irois
* **Arondismento Corail** (4 komunumoj) :
*# Corail
*# Roseaux
*# Beaumont
*# Pestel
* **Arondismento Jérémie** (5 komunumoj) :
*# Jérémie
*# Abricots
*# Trou-Bonbon
*# Moron
*# Chambellan

Kategorio:Departementoj de Haitio
Gustav Adolf Canaval

La aŭstra publicisto **Gustav Adolf CANAVAL** naskiĝis la 5-an de aŭgusto 1898 en Linz kaj mortis la 26-an de novembro 1959 en Salcburgo.

## Publika vivo kaj laboro 
De 1934 ĝis 1936 li estis redaktisto de la magazino "Sturm über Österreich", eta|Diligentaj ĵurnalistoj dumlabore poste ĝis 1938 ĉefa redaktoro de la populara gazeto "Telegraf". Ekde Anschluss ĝis la fino de la Dua mondmilito li enkarceriĝis en la koncentrejoj de Flossenbürg kaj Dachau. Li liberigitis el la malliberejo mallonge antaŭ la planita ekzekuto. Kune kun Max Dasch li estis en 1945 licenc-havanto kaj ĉefa redaktoro de la ĵus fondita ĵurnalo *Salzburger Nachrichten* (SN).

Li klopodis superi malnovajn ideologiajn kaj partiajn malamikecojn kaj strebis al la repaciĝo kun la antaŭaj simpatizantoj de naziismo. Krome li serĉis novajn vojojn de amikaj rilatoj ne nur inter Aŭstrio kaj Germanio sed ankaŭ kun aliaj najbaraj ŝtatoj. Laŭ la usona organizaĵo *Civilian Rights Organization* li fondis en Salcburgo asocion por la gardado de civitaj rajtoj. Ankaŭ tio gravis por la mensa demokratiigo de la eksaj nazioj en la juna Dua respubliko.

Konsekvence li honoritis en 1953 per la Granda Honora Insigno kaj postmilite li ricevis la Oran Medalon de elstaraj servoj por la Respubliko Aŭstrio. Omaĝe al li, la urbo Salcburgo nomis straton por Canaval en la urboparto Schallmoos en la jaro 1971-a.

## Literaturo 
* Adolf Haslinger kaj Peter Mittermayr (eld.). *Salzburger Kulturlexikon*, Residenz Verlag, Salcburgo/Vieno 1987
* Friederike Zaisberger, Reinhard R. Heinisch: *Leben über den Tod hinaus … Prominente im Salzburger Kommunalfriedhof.* Mitteilungen der Gesellschaft für Salzburger Landeskunde, 23. Ergänzungsband, Selbstverlag der Gesellschaft, Salcburgo 2006
* R. Prandtstetten, *G. A. Canaval*, disertacio, Vieno 1971

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la ĵurnalo "Salzburger Nachrichten": http://www.salzburg.com/sn

Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj
Tiburon (duoninsulo)

**Tiburon** estas duoninsulo 250&nbsp;km longa kaj ĝis 60&nbsp;km larĝa, parto de Hispaniolo. Ĝi apartenas al Haitio. Norde de ĝi estas la golfo de Gonâve, sude la Kariba Maro.

La teritorio de la duoninsulo, 9.000&nbsp;km², plene ampleksas tri departementojn: Grand'Anse, Nippes kaj Sud. Krome partoj de la departementoj Ouest kaj Sud-Est apartenas al ĝi. Ĉe ĝia norda baza angulo situas la haitia ĉefurbo Portoprinco.

Sur la duoninsulo situas la montaro *Massif de la Hotte*, kun la 2.347 metrojn alta monto *Pic de Macaya*. Ĝian bazon formas parto de la montaro *Chaîne de la Selle*. Jenaj riveroj fluas sur Tiburon (de sud-oriento horloĝ-sence):
* Rivière Marigot
* Grand rivière de Jacmel
** Rivière Gauche
* Rivière de Bainet
* Rivière des Côtes-de-Fer
* Rivière Mombin
* Rivière de Cavaillon
* Ravine du Sud
* Rivière de l'Acul
* Rivière de Tiburon
* Rivière Grand'Anse
* Rivière de la Voldrogue
* Rivière des Roseaux
* Grande Rivière de Nippes
* Rivière Momance
* Rivière Grise
La plej granda lago sur Tiburon estas *Etang de Miragoane*. Ĉeborde de la duoninsulo situas la insuloj *Île à Vache* (sude) kaj *Îles Cayemites* (norde, granda kaj malgranda insuloj).

Kategorio:Geografio de Haitio
Kategorio:Duoninsuloj en Nordameriko
797 Montana

'*797 *Montana'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Holger Thiele elde la Observatorio de Hamburgo, en Hamburg-Bergedorf.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon "*Montana*", latina vorto por "*Monto*", honore al la nove konstruita observatorio de Bergedorf (*monta vilaĝo'' en la germana).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Geko-rubando

**Geko-rubando** estas novspeca materialo, kiu aplikas mekanismon de "direkteca adhero"; tio signifas, ke forto en certa direkto rezultigas adheron inter du objektoj, kaj forto kontraŭdirekta nuligas tiun adheron.

Tiu ĉi mekanismo estas nature uzata de kelkaj specioj de gekoj, kiuj per ĝi kapablas kuri sur vertikalaj muroj kaj eĉ sur plafonoj. Ĝi baziĝas sur granda kvanto da ege malgrandaj haretoj (ĥetoj, ketoj) sur la piedoj de la geko resp.&nbsp;sur la rubando. Laŭ la leĝoj de elektrostatiko tiuj haretoj posedas elektran ŝargon, kiu altiras enŝargitajn aŭ male ŝargitajn objektojn. Pro la multeco de la ĥetoj tiu ĉi forto rezultas konsiderinda.

La praktika apliko de geko-rubando ankoraŭ frontas teknikajn obstaklojn. Pri la tiukampaj esploroj interalie okupiĝas la grupo de nobel-premiulo Andre Geim.

## Eksteraj ligiloj 
* Mikroskopa bildo de geko-rubando, en la angla vikipedio

Kategorio:Nanoteknologio
Froidevaux

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Doubs*, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (, prononco []). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Montbéliard* (france *arrondissement de Montbéliard*), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono *''. 

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Doubs

Kategorio:Komunumoj de Doubs
Verdaj fringoj

**Verdaj fringoj** estas la komuna nomo de la birdoj kiuj apartenas al subgenro *Chloris* de la genro de Kardeloj kaj familio de Fringedoj. Kiel sugestas la nomo, temas pri verdecaj birdoj; la latina scienca nomo signifas same.

## Specioj
La specioj kiuj kutime estas konsiderataj membroj de tiu grupo estas la jenaj:
* Nigrakapa fringo, *Carduelis ambigua*
* Verda fringo, *Carduelis chloris*
* Ĉina fringo, *Carduelis sinica*
* Vjetnama fringo, *Carduelis monguilloti*
* Flavbrusta fringo, *Carduelis spinoides*

## Etimologio
*Chloris* el la antikva greka *Ĥloros* signifas "verda" aŭ "flavec-verda".

## Notoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Nigrakapa fringo

La **Nigrakapa fringo** aŭ Junana kardelo (***Carduelis ambigua***) estas specio de birdo de la familio de Fringedoj.

Ĝi troviĝas en Ĉinio, orienta Barato, Laoso, Birmo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas montaraj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj malfermaj arbaroj kaj arbustaroj.

## Aspekto 
Temas pri malhela kardelo kun seksa duformismo. La masklo havas nigran kapon, de kio devenas la komuna nomo. La hela dika beko kontrastas kun tiu. La resto de la korpo estas olivecverda kiu nuanciĝas makulece el la brusto al la pli hela olivecflava ventro. La flugiloj kaj vosto estas nigraj kun tre rimarkindaj **brilflavaj vostobazo kaj flugilstrioj**. La ino estas pli senkolora kun bruna kapo kaj helbrunaj flankoj. La kruroj estas helrozkoloraj.

## Kutimoj 
Tiu specio manĝas semojn ekzemple de kanabo, sunfloroj, laktukon kaj foje eĉ kelkajn malgrandajn insektojn.

La reprodukta sezono en kaptiveco okazas printempe kaj somere kun mildaj temperaturoj. La averaĝa ovaro estas de 2 / 3 ovoj ĉiusezone.

## Origino de verdaj kardeloj 
Vidu la artikolon de Dezerta fringo.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Carduelis ambigua.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Bildoj ĉe ADW

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Howard Webb

**Howard WEBB** estas angla futbal-arbitracianto, kiu naskiĝis la 14-an de julio 1971. Antaŭ ol li estis profesia arbitraciantio, en 2005, li estis policisto.eta|200px|Howard Webb

La eŭropa futbal-ĉampionado en 2008 estis la unua turniro de Howard Webb. Post la konkurso inter Pollando kaj Aŭstrio, li estis minacita ĉar li erare donis punŝoton al Aŭstrio, post kiam la konkurso finiĝis per egala poentaro, kaj Pollando devis forlasi la turniron.

En 2010 li estis arbitracianto dum la finalo de la futbala mondpokalo inter Nederlando kaj Hispanio. Li donis 15 flavajn kartojn dum la konkurso - tio estis rekordo por finalo. En la du landoj oni kritikis la arbitracianton.

Kategorio:Futbalo en Britio
Kategorio:Britaj sportistoj
Nigrakapa kardelo

La **Nigrakapa kardelo** (***Spinus notatus***, iam *Carduelis notata*) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj. 

Ĝi troviĝas en altaj regionoj de Centrameriko el norda Meksikio al Nikaraĝo je altitudoj inter 2000-3000 m, kaj pli precize en Belizo, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, kaj Nikaragvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj.

## Sistematiko 
Tiu specio estas konsiderata fakta "patro" de la sudamerika kardelradiado.

## Aspekto 
La **Nigrakapa kardelo** estas tre malgranda birdo, iom pli granda ol la Ruĝa kardelo. Kaj masklo kaj ino havas **nigrajn kapojn**. Ili estas preskaŭ identaj al masklo de Kapuĉa kardelo sed pli malgranda. La masklo estas facile identigebla pro siaj nigraj kapoplumoj etendaj al brusto. Tiu nigra areo estas tre kontrasta kun flavaj nuko, suba brusto kaj ventro, dum la dorso estas olivverdeca kun nigraj flugiloj kiuj montras tre flavajn kaj kontrastajn flugilmarkojn. La beko estas helgriza (ankaŭ kontraste kun la nigra kapo), tre larĝa baze kaj tamen tre akrapinta. La suba vosto estas flava kaj la vosto nigra.

## Subspecioj 
Estas tre agnoskataj subspecioj nome:
* *Spinus notatus notatus*, la nomiga subspecio
* *Spinus notatus forreri*,
* *Spinus notatus oleaceus*.

Tamen ne estas disponebla multa informo pri la diferencoj inter ili.

## Referencoj 
## Plia legado 
* BirdLife International 2004.  Spinus notatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 28an de januaro 2018.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Soubey

## Pri la komunumo 
**Soubey** estas komunumo en la distrikto Franches-Montagnes en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 153 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Soubey situas ĉe la bordo de la rivero Doubs, norde de la altebenaĵo de la Liberaj Montoj. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem la vilaĝetoj Lobchez ĉe la suda bordo de Doubs, Chercenay kaj Froidevaux sur terasoj norde de la rivero kaj Clairbief ĉe la limo al Francio proksimume 4,5 km okcidente de la ĉefvilaĝo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Soubey limas en nordo al Burnevillers (Francio), en nordoriento al Clos du Doubs, en oriento al Montfaucon, en sudo al Les Enfers, en okcidento al Saignelégier, kaj en nordokcidento al Indevillers (Francio).

## Trafiko 
Soubey situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al St. Ursanne, kaj krome de Soubey dufoje tage cirkulas buslinio al Montfaucon kaj Saignelégier.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Soubey datiĝas el la jaro 1340 kiel *Subeis*.

Dum la mezepoko Soubey apartenis al la Senjorejo Liberaj Montoj, kiu troviĝis sub la regado de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 Soubey apartenis dum unu jaro al la Raŭraka Respubliko kaj tiam de 1793 ĝis 1800 al la franca departemento *Mont-Terrible*, kiu tiam estis integrita al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la komunumon Soubey al la distrikto Franches-Montagnes de la svisa Kantono Berno. Ekde la 1-a de januaro 1979 Soubey apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Soubey
Hasegaŭa Maĉiko

**HASEGAŬA Maĉiko** (長谷川町子) (naskiĝis la 30-an de januaro 1920 en Taku, gubernio Saga – mortis la 27-an de majo 1992 en Tokio) estis unu el la plej fruaj inaj manga-verkistoj.

Ŝi komencis desegni mangaojn, Sazae-san, en 1946. La mangao aperis en la japana taggazeto Asahi Shimbun en 1949 kaj ĝi estis desegnita ĝis la jaro 1974.

Kategorio:Mangaverkistoj
Kategorio:Japanaj verkistoj
József Szabó (kuracisto)

**József Szabó** [jOĵef sabO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Szabó József** estis hungara kuracisto, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *bágyoni* [bAdjoni].

József Szabó naskiĝis  en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio), li mortis  en Szeged (Hungara reĝlando, nun Hungario).

## Kariero
Szabó akiris diplomon en la Scienca Universitato Ferenc József en 1906, eĉ li doktoriĝis. Post siaj studoj li estis asistanto en la universitata neŭrologia kliniko apud Károly Lechner. En 1910 li kvalifikiĝis kiel privatprofesoro, poste li studvojaĝis en Vieno kaj Hamburgo. Szabó sekvis la rifuĝintan universitaton al Szeged tra Budapeŝto kaj li instruis daŭre. Komence en la neŭrologia kliniko li estis lektoro, en 1922 li estis levita profesoro. Lia esplorkampo estis la patologio, krome li analizis la mjelojn ĉe psikiatriaj pacentoj.

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Borčice

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en distrikto Ilava. Pri parto de kampurbo Dub temas artikolo Borčice (Dub).*

**Borčice** (hungare *Borcsic* [borĉic]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Borčice situas laŭ dekstra bordo de Váh, laŭ traira flankovojo (aŭtovojo preteriras), laŭ fervojo Nová Dubnica-Lednické Rovne. Ilava troviĝas je 10&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1238 en formo *"Bork"*. En 1431 la husanoj detruis la setlejon. En 1784 loĝis tie 229 vilaĝanoj en 41 domoj, en 1828 302 vilaĝanoj en 33 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Borcsic 231 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Borčice 374 homoj, (370 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka tombeja kapelo de 1754
* klasikisma kastelo de 1815
* skulptaĵo en la tombejo el la 18-a jarcento 

Kategorio:Municipoj en distrikto Ilava
Sadik Hussaini Ŝirazi

Ajatolo **Sadiko Hussainio Ŝirazio** (, ) estas eminenta ŝijaista kleriko (*Ajatolo*). Li naskiĝis la 8-an de januaro en Karbalo, Irako.

Li elmigris en Kuvajton en 1971, poste li elmigris al Ĥomo, kie li loĝas nun.

Li verkis multajn librojn arablingve. Iuj liaj libroj estis tradukitaj al angla, persa kaj urdua.

Kategorio:Ajatoloj
Kategorio:Ŝijaismo
Kategorio:Irakaj verkistoj
Kategorio:Irakaj religiuloj
798 Ruth

'*798 *Ruth''''' estas mezgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Eosa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "Ruth" (de biblia deveno) sen konata kialo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1914
Bolešov

**Bolešov** (hungare *Bolesó* [boleŝO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Bolešov situas laŭ dekstra bordo de Váh, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Nová Dubnica-Lednické Rovne. Ilava troviĝas je 8&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata dum 6000 jaroj. En la 11-a jarcento estis tie vilaĝo kun templo, kiun la tataroj detruis en 1241. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1331 laŭ tiama hungara ortografio *"Bolleso"*. En 1431 la husanoj detruis la setlejon. En 1648 tertremo, en 1748 kaj en 1813 inundo okazis. En 1784 loĝis tie 490 vilaĝanoj (91 familioj) en 61 domoj, en 1828 554 vilaĝanoj en 33 domoj. En 1831 pro ĥolero multaj mortis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bolesó 385 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Púchov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1943 la najbara vilaĝeto aliĝis al Bolešov. En 2001 vivis tie 1438 homoj, (1419 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Andreo de 1939
* kapelo el la 18-a jarcento
* renesanca kastelo el la 17-a jarcento, post jarcento barokiĝis, en 1880 renoviĝis 

Kategorio:Municipoj en distrikto Ilava
Červený Kameň

**Červený Kameň,** hungare **Vöröskő,** [voroŝkO], germane **Rothenstein** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio, distrikto Ilava. La loknomo en ĉiuj lingvoj signifas: ruĝa ŝtono.

## Situo 
Červený Kameň situas sub monto Chmeľová 925 m alta, laŭ la ĉeĥa landlimo. Troviĝas ĉi tie limpasejo Nedašova Lhota - Červený Kameň. Ilava troviĝas je 11&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko, dum la ferepoko fortikaĵo estis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1354 laŭ tiama hungara ortografio *"Wereskew"*, en 1484 en slava formo *"Cherweny Kamen"*. En 1784 loĝis tie 724 vilaĝanoj (121 familioj) en 106 domoj, en 1828 817 vilaĝanoj en 109 domoj. Tiutempe la vilaĝanoj laboris ankaŭ en farejoj pri papero kaj fero. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Červený Kameň 1224 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Puhó, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Červený Kameň 769 homoj, (749 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika malfrubaroka preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1796, en 1806 kaj en la 20-a jarcento renoviĝis
* malfrubaroka kapelo omaĝe al Sankta Aŭgusto de 1788
 
## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj pri Červený Kameň
* Fotoj pri la fortikaĵo

Kategorio:Municipoj en distrikto Ilava
Kategorio:Landlimo de Ĉeĥio kaj Slovakio
Viŝakhapatnam

**Viŝakhapatnam** () estas industria kaj universitata urbego kaj havenurbo de la subŝtato Andra-Pradeŝo en federacia ŝtato Barato. La urbo disfamiĝis, kiel "La Juvelo de Orienta Marbordo".

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Laŭ oficiala takso, citita en la gazeto *The Times of India*, en 2021 temis pri 2 358 412 urbanoj.

eta|maldekstre|250ra|
eta|maldekstre|250ra|
eta|maldekstre|250ra|

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 6250xx
* Telefonkodo: (91)891
* Aŭtokodo: AP-31 - AP-33

## Situo 
Viŝakhapatnam situas sur ebenaĵo laŭ Bengala golfo laŭ ĉefvojo kaj fervojo, kiuj sekvas la marbordon.

## Historio 
La unua mencio pri la urbo troviĝis en la hindaj epopeoj en la 5-a jarcento antaŭ Kristo. Ekde la 16-a jarcento eŭropanoj profitis la havenon. En 1804 britaj kaj francaj ŝipoj tie kontraŭbatalis. La moderna haveno en 1927 konstruiĝis. Precipe en la 1980-aj jaroj Visakhapatnam industriiĝis. En la haveno ankaŭ la Mararmeo trovis lokon.

## Trafiko 
Viŝakhapatnam havas flughavenon. La haveno apartenas al la plej gravaj havenoj de Barato. La vojaj kaj fervojaj kontaktoj estas bonaj. Interne aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
Viŝakhapatnam havas tropikan klimaton. En majo estas la plej varma: , en januaro estas la plej malvarma: . Jare pluvas po 955&nbsp;mm, precipe inter julio-oktobro.

## Vidindaĵoj 
* bestoĝardeno de 1972
* universitato
* muzeo
* biblioteko
* marborda longa strando

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Urboj de Andra-Pradeŝo
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Banlokoj
Sazae-san

**Sazae-san** (サザエさん) estas japanaj bildstriaj libroj kiujn verkis Hasegawa Machiko.

Sazae-san estis unue publikigita en Hasegawa-a loka ĵurnalo, la Fukuniĉi Ŝimbun (フクニチ新聞), la 22-an de aprilo 1946, al kiu la Asahi Shimbun (朝日新聞) petis desegni ĝin por ilia ĵurnalo, ŝi translokiĝis al Tokio en 1949 kun ĉefroloj de Sazae-san el Kiuŝuo.

La bildstriaĵoj finiĝis la 21-an de februaro 1974. Ili estas la plej longe kurataj kaj malnovaj bildstriaj libroj kaj Animeoj de Japanio. La serioj estas konataj de preskaŭ ĉiuj japanoj, junaj kaj maljunaj.

## Isono kaj Fuguta familio 
* **Fuguta Sazae ** (フグ田 サザエ)
:24 aĝa (27 en la mangao), naskiĝis la 22-an de novembro en Fukuoka.

* **Fuguta Masuo** (フグ田 マスオ)
:Edzo de Sazae. 28 aĝa (31 en la mangao), naskiĝis la 3-an de aprilo en Sumijoŝi-ku, Osako.

* **Fuguta Tarao** (フグ田 タラオ)
:Filo de Sazae kaj Masuo. 3 aĝa, naskiĝis la 18-an de marto.

* **Isono Namihei** (磯野 波平)
:Patro de Sazae. 54 aĝa, naskiĝis la 14-an de septembro. (Origine naskiĝis en la jaro 1895).

* **Isono Fune** (磯野 フネ)
:Patrino de Sazae. 50 aĝa (48 en la mangao), naskiĝis la 11-an de januaro en Ŝizuoka.

* **Isono Katsuo** (磯野カツオ)
:Malpli aĝa frato de Sazae. 11 aĝa.

* **Isono Wakame** (磯野ワカメ)
:Malpli aĝa fratino de Sazae. 9 aĝa.

* **Tama** (タマ)
:Hejmkato de Isono kaj Fuguta familio.

Kategorio:Mangao
Ĝenerala Arkivo de Indioj

250ra|eta|dekstra|Konstruaĵo de la Ĝenerala Arkivo de Indioj
La **Ĝenerala Arkivo de Indioj** (hispane: Archivo General de Indias), estas konstruaĵo kiu troviĝas en Sevilo, Hispanio, en la malnova Casa Lonja de Mercaderes (Varborso de Komercistoj). Ĝi estas la dokument-deponejo da valoregaj arkivaj dokumentoj ilustrante la historion de la Hispana Imperio en Ameriko kaj Filipinoj. La Ĝenerala Arkivo de Indioj estis konstruita laŭ strukturo dizajnita de Juan de Herrera, nekutime serena kaj hispan-italeca ekzemplo de renesanca arkitekturo. La konstruaĵo kaj ĝia enhavo estis akceptitaj en 1987 kiel Monda heredaĵo de Unesko.

Ĝi estis kreita en 1785 laŭ deziro de la reĝo Karlo la 3-a, kun la celo centralizi en unu sola ejo ĉiajn dokumentojn pri la hispanaj kolonioj ĝis tiam disaj en diversaj arkivejoj: Simanko, Kadizo kaj Sevilo.

La arkivejo konservas ĉirkaŭ 43.000 dosierujojn, kun ĉirkaŭ 80 milionoj da paĝoj kaj 8.000 mapoj kaj desegnaĵoj kiuj venas, precipe, el la metropolitaj organismoj kiuj okupiĝis pri la administrado de la kolonioj.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Sevilo
Kategorio:Konstruaĵoj en Andaluzio
Kategorio:Arkivoj
Xoqolat

**Xoqolat**, prononcata /ʃo.ko.'lat/, estas planlingvo, en kiu intermiksiĝas Interlingvao kaj Loĵbano. La verkisto estas Viktor Medrano.

## Bluo kaj Purpuro 
La Interlingvaaj vortoj nomiĝas *Bluaj* vortoj, kaj la Loĵbanaj vortoj (*cmavo*) nomiĝas *Purpuraj* vortoj. Xoqolat estas medio por intermiksado kaj *kodŝaltado* de ambaŭ lingvoj.

## Ortografio 
### Blue 
:a – akcente /a/, neakcente /ə/
:b – /b/
:c – /θ/
:d – /d/
:e – akcente /e/, neakcente /ə/
:f – /f/
:g – /g/ antaŭ 'a, o, u', /ʒ/ antaŭ 'e, i'
:h – /h/
:i – /i/, sed /j/ diftonge
:j – /Ʒ/
:k – /k/
:l – /l/
:m – /m/
:n – /n/
:o – /o/
:p – /p/
:q – /k/
:r – /r/ aŭ /ɽ/
:s – /z/ inter vokaloj en vorto, sed /s/ aliloke kaj per la duopo 'ss'
:t – /t/
:u – /u/, sed /w/ diftonge
:v – /v/
:w – /w/
:x – /ʃ/
:y – /i/, sed /j/ diftonge
:z – /z/

Kelkaj ortografiaĵoj malsamas kompare de Interlingvaaj. Malmola 'c' fariĝas 'q', malmola 'ch' fariĝas 'q', mola 'ch' fariĝas 'x', 'ph' fariĝas 'f', la finiĝo '-tion' fariĝas '-xion', '-tia' fariĝas '-xia-', '-tio-' fariĝas '-xio-', la finiĝo '-tate' por abstraktaĵoj fariĝas '-tat', kaj la finiĝo '-tude' por abstraktaĵoj fariĝas '-tud'.

La kombinaĵo 'th' prononciĝas kiel /θ/; ekzemple, 'theoriq' estas /θə.o.'rik/. La kombinaĵo 'qu' ĉiam prononciĝas kiel /kw/; ekzemple, 'que' estas /kwə/. Duopaj konsonantoj prononciĝas vere duope; ekzemple, 'belle' estas /bəl.'le/.

La vorto por 'kaj' fariĝas de Interlingvaa 'e' al 'i' per Xoqolat.

### Purpure 
*Purpura* ortografio estas same kiel per Loĵbano.

## Akcento 
### Blue 
Akcento estas ĉe la lasta silabo de *Blua* vorto. La vorto 'angeliq' prononciĝas kiel /ə̃.Ʒə.'lik/. Kaj 'troppo' estas /trop.'po/.

### Purpure 
Akcento estas same kiel per Loĵbano en *Purpuraj* vortoj. Do, la akcento en *Purpura* vorto povus esti ĉe iu ajn silabo aŭ neniu. La vorto '.uacai' prononciĝas kiel /wa.'ʃaj/, /'wa.ʃaj/, aŭ /wa.ʃaj/.

## Vokala nazaliĝo 
Vokaloj kaj diftongoj, kiuj antaŭas literon 'n' aŭ 'm' ene de la sama silabo, ĉiam nazaliĝas. Do, la vokalaro /a e ə i o u/ fariĝas /ã ẽ ə̃ ĩ õ ũ/ kaj rilataj diftongoj ankaŭ nazaliĝas. Do, la vorto 'emoxion' prononciĝas kiel /ə.mo.'ʃjõ/.

## Majuskloj 
Majusklojn oni rezerve uzas por nomoj de verkoj kaj aliaj propraj nomoj kiel por personnomoj, loknomoj, kaj tiel plu. Do, oni ne kutime komencas frazon per majuskla litero.

## Gramatiko 
Oni ne vere konjugacias la verbon kiel en Interlingvao. La Interlingvaa prezenca tenso de la verbo uziĝas kune kun *Purpuraj* vortoj por produkti tensajn kaj aspektajn variaĵojn kiam oni deziras, sed ili estas nedevigaj.

## Dokumentoj 

Xoqolat.pdf|A
Xoqolat-cmavo.pdf|B
Xoqolat-diqxionario.pdf|C

## Referencoj 
Kategorio:Planlingvoj
Las Médulas

eta|dekstra|250px|Pejzaĝo Las Médulas
**Las Médulas**, situanta en la samnoma municipo en la komarko El Bierzo, nome en municipo Carucedo, provinco Leono, Kastilio kaj Leono, Hispanio, estas pejzaĝo formita de la spuroj de antikva or-mina ekspluatejo de la romia epoko, kiam la regiono apartenis al la provinco Hispania Tarraconensis. La grandega inĝeniera laborado realigita por ĉerpi la mineralon estigis grandan detruadon de la medio, sed kiel rezulto naskiĝis nova pejzaĝo el ruĝeca sablo, perfekte integrita en la vegetaĵaro el kaŝtanarboj kaj kverkoj; ĝi estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko en 1997.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Kastilio kaj Leono
Stepan Razin

**Stepan RAZIN** () estis rusa kozako estrinta la plej grandan popolan ribelon okazintan en 1670-1671 en Rusio. Li naskiĝis en vilaĝo *Zimovejskaja-sur-Dono* en 1630 (samloke poste naskiĝis Emeljan Pugaĉov ankaŭ fama ribelinto) kaj estis ekzekutita per kvaronumo la 16-an de junio 1671 n.s. en Moskvo.

En la rusiaj analoj lin oni unue mencias en 1661 kiel elstara kozaka hetmano batalinta kontraŭ Krimea Ĥanlando kaj Otomana Imperio. Li militis kune kun siaj fratoj: pliaĝa *Ivan* kaj malpliaĝa *Frol*. Post morto de *Ivan*, kiu estis ekzekutita laŭ ordono de militestro Dolgorukov, Stepan Razin komencis venĝi la tutan caran administrantaron. Ankaŭ lin gvidis arda pasio al libera, sendependa vivmaniero, kiun preferis ĉiuj kozakoj.

Por pravigi siajn celon kaj agadon li disvastigis onidiron pri tio, ke lin apogas kaj protektas carido *Aleksio* kaj patriarko *Nikon*. Sekvis multaj liaj reprezalioj kontraŭ oficistoj, klerikoj kaj ceteraj adeptoj de la caro. Volgio estis centro de la ribelo, kiun ankaŭ partoprenis kelkaj naciaj minoritatoj loĝintaj tie kaj suferintaj pro la cara premo.

La 4-an de oktobro 1670 Stepan Razin estis grave vundita. Printempe de la sekvinta jaro liaj asistantoj perfidis lin por savi proprajn vivojn. Lin mem kaj lian fraton Frol oni veturigis al Moskvo kaj kelkajn tagojn torturis. Li kondutis tute brave kaj denuncis neniujn siajn kamaradojn.

La 16-an de junio 1671 Stepan Razin estis kvaronumita sur Bolotnaja placo en Moskvo.

## Stepan Razin en belarto 
[eta|kantas [Teodoro Ŝaljapin en 1938]]
Kelkaj grandaj romanoj pri li proze kaj verse estas verkitaj. La unua rusa filmo *Ponizovaja Volnica"* aperinta en 1908 ankaŭ famigis lin. En 1939 estis prezentita pli longa filmo *"Stepan Razin"*. Plej vastan popularecon la popola ribelinto ricevis en la muziko. Ekzistas kelkaj klasikaj simfonioj kaj operoj pri li, tamen pli ofte oni povas aŭskulti en Rusio kantojn pri lia vivo. Li estas protagonisto de kelkaj famaj bildoj faritaj de rusaj kaj eksterlandaj pentristoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cindyvallar.com/razin.html biografio 
* http://www.peoples.ru/state/criminal/adventurer/razin/index1.html biografio 
* http://www.youtube.com/watch?v=Y-SvuPIlDxo filmo "Stepan Razin" 1939 
* http://www.youtube.com/watch?v=oCJĵOC_I8c La unua rusa filmo *Ponizovaja Volnica"* 1908 reĝisoro *Aleksander Drankov* kun subtitoloj kaj la kanto en la franca , 

File:Razin film.jpg|Afiŝo de la unua rusa filmo "Stenka Razin" far *Pol Asaturov*
File:Kustodiev razin.jpg|Stepan Razin far *Boris Kustodiev* en 1918
File:Stenka Razin by Vasily Surikov 1906.jpg|Stepan Razin far *Vasilij Surikov* en 1906

Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Kozakoj
Kategorio:Rusianoj
Kategorio:Ribelestroj
Károly Szabó (historiisto)

**SZABÓ Károly** (sabo:) estis hungara historiisto, bibliografo, universitata profesoro, ano de MTA naskita en Köröstarcsa la 17-an de decembro 1824 kaj mortinta en Koloĵvaro la 31-an de aŭgusto 1890.
eta|Károly Szabó
eta|Instruista stabo en Nagykőrös kun Károly Szabó

## Kariero 
Szabó studis en kolegio de Debreceno (1833 – 42), juron en Késmárk (1842 – 43). Li havigis diplomon de advokato en 1845. Inter 1855 – 59 li instruis en Nagykőrös. De 1859 li estis bibliotekisto de la Erdélyi Múzeum-Egyesület kaj instruisto en la reformita kolegio de Koloĵvaro, de 1873 profesoro pri historio de la Universitato de Koloĵvaro, en 1882 – 83 ĝia rektoro. Li estis la esploristo de la malnova hungara literaturo kaj historio. Li estis tradukisto de Sofoklo kaj Eŭripido, de historiaj verkoj de Augustin Thierry.

## Verkoj 
* *Magyarország történetének forrásai* (I – IV., Pest, 1860 – 64);
* *Kisebb történelmi munkái* (I – II., Bp., 1873);
* *Régi magyar könyvtár* (I – IV., Bp., 1879 – 98, la lastajn du volumojn kompletigis kaj redaktis Árpád Hellebrant);
* *Kun László* (Bp., 1886).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 
* http://www.kislexikon.hu/szabo.html

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj bibliografoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Nacia Parko de Teide

eta|dekstra|250px|Parko Teide, Kanarioj
La **Nacia Parko de Teide** () estas parko kiu okupas la plej altan zonon de la insulo Tenerifo kaj de Hispanio (en Kanarioj). Deklarita la 22-an de januaro 1954 kiel **Nacia Parko de Teide**, ĝi estas la plej granda kaj antikva el la naciaj parkoj de Kanarioj, kaj unu el la plej antikvaj de Hispanio. En 2007 ĝi estis deklarita Monda heredaĵo de Unesko kaj ekde tiu jaro ĝi estas konsiderita kiel unu el la 12 Trezoroj de Hispanio.

En ĉi tiu loko troviĝas la vulkano Teide kiu kun 3.718 metroj, estas la plej alta pinto de Kanarioj, Hispanio kaj kiu ajn emerĝita tero de Atlantiko. Krome, ĝi estas la tria plej granda vulkano de la mondo post Mauna Loa kaj Mauna Kea en Havajo. Kune al Teide troviĝas dua monto plej alta de la Kanaria Arkipelago, la Pinto Viejo kun 3.135 metroj sur la marnivelo, ambaŭ estas la solaj kanariaj montoj kiu superas 3.000 metrojn alte.

La Nacia Parko de Teide, en 2008 estis la nacia parko plej vizitita el la kvar de Kanarioj kun entute 2,8 milionoj da vizitantoj.

La Observatorio de Tejdo, ankaŭ konata kiel Observatorio de Izaña estas astronomia observatorio fondita en 1964 en la Nacia Parko de Teide.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Tenerifo
Teide
Departemento Nord-Est

**Departemento Nord-Est** (kreole: *Nòdès*) estas unu el la dek departementoj de Haitio. Ĝia nomo estas la franca vorto por "nord-oriento". Efektive la departemento estas la plej nord-orienta, situante ĉe la Kariba Maro norde kaj Domingo oriente, kaj limante al la departementoj Centre sude kaj Nord okcidente.

Ĝia areo estas 1.623 km²; en 2009 oni taksis ĝian loĝantaron je 358.277. Ĝia kodo laŭ ISO 3166-2 estas HT-NE. Ĝia ĉefurbo estas Fort-Liberté.

La teritorio de la departemento post la haitia revolucio estis parto de la departemento Nord. En 1962 ĝi estis apartigita per leĝo.

La departemento estas dividita en kvar arondismentojn, kiuj konsistas el sume 13 komunumoj:

* **Arondismento Fort-Liberté** (3 komunumoj) :
*# Fort-Liberté
*# Perches
*# Ferrier
* **Arondismento Ouanaminthe** (3 komunumoj) :
*# Ouanaminthe
*# Capotille
*# Mont-Organisé
* **Arondismento Trou-du-Nord** (4 komunumoj) :
*# Trou-du-Nord
*# Caracol
*# Sainte-Suzanne
*# Terrier-Rouge
* **Arondismento Vallières** (3 komunumoj) :
*# Vallières
*# Carice
*# Mombin-Crochu

Kategorio:Departementoj de Haitio
Adoru Kantante

***Adoru Kantante*** estas kristana himnaro, kiu de sia eldoniĝo en 1971 ĝis la apero de *ADORU - Ekumena Diserva Libro* en 2001, estis la plej granda kristana kantaro en Esperanto, kun 263 muzike ekipitaj kantoj. Ĝin kompilis kaj redaktis komitato konsistanta el Adolf Burkhardt, Åke Ahlrén, William John Downes, Hendrik Arie de Hoog kaj Hans Amund Rosbach. Eldonis ĝin KELI.

## Enhavo 
Kvankam granda parto el la himnoj en *Adoru Kantante* aperis ankaŭ en *ADORU*, *Adoru Kantante* restas grava pro la cetera enhavo, kaj pro tio, ke ĝiaj partituroj ĝenerale pli taŭgas por plurvoĉa kantado kaj piana akompanado, ol la muzikaĵoj en *Adoru*.
eta|maldekstra|Specimena paĝo el *Adoru Kantante*

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de la enhavo de *Adoru Kantante* ĉe Hymnary.org
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Libraro Ludovika

Kategorio:Kantlibroj
Kategorio:Spirita literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Anibare

**Anibare** estas distrikto de la insulo Nauro.
Anibare troviĝas en la orienta parto de la insulo, estas banata de la Pacifika Oceano kaj najbaras al la distriktoj Ijuw, Anabar, Baiti, Uaboe, Nibok, Buada kaj Meneng.
Ĝi havas surfacon de 3,1 km² kaj proksimume 166 loĝantojn.

Ĉe Anibare troviĝas Anibare Bay, la plej bela plaĝo de la insulo, konvena por ondorajdado kaj naĝo. Ĉi tie estas ankaŭ unu el la du hoteloj de la lando: la *Meneng Hotel*.

Kategorio:Distriktoj de Nauro
Fritz Zwicky

**Fritz ZWICKY** (* 14a de februaro 1898 en Varna, Bulgario, m. 8a de februaro 1974 en Pasadena, Kalifornio) estis svisa Fizikisto kaj astronomiisto.

## Biografio 
* Fritz Zwicky estis filo de svisa kotonokomercisto.
* Li laboris en *California Institute of Technology* *(Caltech)*.

## Vidu ankaŭ 
* Gravita lenso
* Ejnŝtejna ringo
* Ejnŝtejna kruco
* Kvazaro

## Libro pri Biografio 
*Alfred Stöckli, Roland Müller, Fritz Zwicky, Astrophysiker, Genie mit Kanten und Ecken, Mit einem Nachwort von Norbert Straumann und Andreas G. Tammann,* ĉirkaŭ 250 paĝoj, ĉirkaŭ 100 colora kaj s/w bidloj, 17x24cm,
cirkcaŭ €[D]32.- ; ISBN 978-3-03823-458-6

## Eksteraj ligiloj 
* Fritz Zwicky fondaĵo

Kategorio:Svisaj astronomoj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Baiti

**Baiti** estas distrikto de Nauro kaj estas parto de la elektodistrikto Ubenide.

Baiti troviĝas en la nord-okcidenta parto de la insulo, estas banata de la Pacifika Oceano kaj najbaras al la distriktoj Ewa, Anabar, Anibare kaj Uaboe. Ĝi havas averaĝan altitudon de 25 metroj super la marnivelo, surfacon de 1,23 km² kaj proksimume 600 loĝantoj.

En la distrikto de Baiti troviĝas 15 vilaĝoj.

Kategorio:Distriktoj de Nauro
Boe

**Boe** estas distrikto kaj elektodistrikto de Nauro. Laŭ Paul Hambruch, "boe" signifas "leo".

La distrikto Boe troviĝas laŭ la sud-okcidenta bordo de la insulo; ĝi estas banata de la Pacifika Oceano kaj najbaras al la distriktoj Aiwo, Buada kaj Jareno. Ĝi havas loĝantaron de proksimume 800 loĝantoj kaj surfacon de 0,66&nbsp;km² (per tio ĝi estas la plej malgranda distrikto de la ŝtato).

La elektodistrikto de Boe elektas 2 anojn al la Parlamento de Nauro.

Kategorio:Distriktoj de Nauro
Kategorio:Elektodistriktoj de Nauro
Maŝinelemento

**Maŝinelementoj** estas -malgrandaj- partoj de maŝinoj, ekzemple: boltoj, ŝraŭboj.

## Sistemo de maŝinelementoj laŭ sistemo de Kutzbach / Hildebrand 
* Oni povas priskribi la maŝinelementojn laŭ sistemo de Kutzbach / Hildebrand

### Konektoelementoj 
* Ŝraŭb-konekto Ŝraŭbo
* Nit-konekto; Nito / Nitjunto
* Veld-konekto; Veldado
* Lutkonekto Lutado
* Glukonekto Gluo

### Magazenelemento 
* Risorto
* Inercirado

### Kondukoelemento (kondukoj) 
* Lagro (Maŝinoelemento), oni havas la Glitolagron kaj la rulolagron; Lagro.
* Akso, (Tekniko) kaj ŝaftoj, (Meĥaniko) ŝafto Ŝafto

### Transformoelemento 
* Dentrado kaj Dentradodrivo Rapidumskatolo
* Frotradodrivo; Rapidumskatolo
* Tirimedodrivo Rapidumskatolo
* Ŝraŭbodrivo Rapidumskatolo
* Kuplidrivo Rapidumskatolo
* Kurvodrivo Rapidumskatolo

### Kvietoelementoj 
* bario
* malfermo ĝis loko fiksa
* Kluĉilo oni havas ne moveblajn kaj moveblajn Kluĉilojn.
* Bremso
* Ŝaltilo

### Ŝalt-elementoj 
eta|Fuĝofortoregulo
eta|Malta kruco-ŝaltilo kun sesbraka Stelorado
* Ŝaltilo-verko (ekzemple la Malta kruco-ŝaltilo) Ŝaltilo
* Stir- kaj Regul-elementoj
* Bremsregulo (ekzemple Fuĝofortoregulo)
* Inhiboregulo (ekzemple (Inhibo); Horloĝo

### Aliaj elementoj 
* Mallikilo
* tubokonduktoj, Ujo kaj kranoorganoj; Klapo, Valvo, krano

## Libroj 
* *Maschinenelemente / Decker ; bearb. von Karlheinz Kabus ... [et al.] 17., aktual. Aufl. München : Hanser, 2009* 2 volumoj . + 1 CD-ROM (KP-Disko)
* Enhavo:
* Volumo 1 : *Funktion, Gestaltung und Berechnung*
* Volumo 2 : *Tabellen und Diagramme* ISBN Link978-3-446-41759-5 (2 volumoj.)
---------------------------------------
* *Maschinenelemente - Formeln / Decker ; von Karlheinz Kabus ; bearb. von Frank Rieg ... [et al.] 4., akt. Aufl. München : Hanser*, 2010 184 paĝoj. : Ill. ISBN 978-3-446-41873-8
--------------------

## Eksteraj ligiloj 
* Profesoro Bach, germane
Haitia revolucio

[eta|La Batalo de [Sankta Domingo]]
[eta|200ra|[Toussaint Louverture|François Dominique Toussaint-L'ouverture (*La Iniciatinto*) kontraŭis la napoleonajn klopodojn reakiri la francan kolonion kiu poste estos Haitio.]]
La **haitia revolucio** okazis inter 1791 kaj 1804 kaj estis la unua sukcesa ribelo de sklavoj en la okcidenta duonglobo. Ĝi rezultigis la ekeston de la libera nigrula respubliko Haitio.

## Fono 
Saint Domingue, estis la nomo kiun donis la francoj al nuna Haitio.

Kiam eŭropanoj disputis pri la realigo de la reformoj de la franca revolucio, afrikanoj profitis de la konflikto por liberigi sin el la sklaveco. Kredeble helpis en la organizado la vudu-kulto, kiun en aŭgusto 1791 estris Dutty Boukman, arĥi-pastro de la maronoj.

## Ribelo 
Okazis pluraj armitaj incidentoj, en kiuj mortis ĉ. 2 000 eŭropanoj kaj forbrulis centoj da plantejoj. Post komenca sukceso de la ribelo la francaj koloniuloj reforje regis la situacion en 1792. Sed ekde 1793 Francio devis koncentriĝi pri militoj en Eŭropo.

La komisaroj de la Franca Respubliko, Léger-Félicité Sonthonax kaj Étienne Polverel, alvenis al Hispanjolo en septembro 1792 por validigi la rajtojn de la nigruloj. La franca parto de la insulo estis invadita de la brita militŝiparo kaj de la hispanaj trupoj, al kiuj kuniĝis pluraj blankaj promonarĥaj francoj. La 29-a de aŭgusto 1793, la sama tago de la proklamiĝo de Toussaint, Sonthonax liberigis la sklavojn por ke ili kuniĝu al la Revolucio.

La 16-a de Pluviozo de la 2-a jaro (4-a de februaro 1794), grupo de haitiaj delegitoj inter kiuj troviĝis Jean-Baptiste Belley, liberigito kaj nigra deputito de la departemento de la Nordo de la franca parto de Hispanjolo, venkis en la balotado kaj la Nacia Konvencio de la Franca Respubliko ratifis tiun decidon kaj eliminis la sklavecon en ĉiuj teritorioj de la Franca Respubliko

## Reĝimo de la L'ouverture 
La 29-a de aŭgusto 1793 Toussaint publikigis lian proklamon, en kiu li prezentis sin kiel gvidanto de la nigruloj:En 1798 ribelestro Toussaint Louverture sukcesis kapti la regpovon kaj oficiale abolis sklavecon. Tio tamen ne efikis grandajn ŝanĝojn en la reala vivo.

## Renovigo de Ribelo kaj Renoviĝinta Sendependeco 
En 1802 trupoj de Napoleono Bonaparte sukcesis kapti Louverture kaj konduki lin al Francio. Nova ribelestro iĝis Jean-Jacques Dessalines, kiu sukcesis en 1803 venki la francan armeon, suferintan pro tropikaj malsanoj. Sed li vane provis per kruelaĵoj teni la povon.

La  la popolo deklaris sin sendependa de Francio, kaj Haitio iĝis la dua sendependa lando en la okcidenta mondoduono (post Usono). Samjare Dessalines deklaris sin imperiestro Jacques la 1-a de Haitio.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Haitio
* Internacia Tago por la Memoro de la Sklavkomerco kaj Ĝia Forigo

Kategorio:Rezisto aŭ kontraŭstaro al sklaveco
Revolucio
Kategorio:Revolucioj en la 18-a jarcento
Kategorio:Revolucioj en la 19-a jarcento
Kategorio:Konfliktoj en 1790-1799
Kategorio:Konfliktoj en 1800-1809
Kategorio:Militoj de sendependeco