open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cacomantis

***Cacomantis*** estas genro de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. La nomo devenas el la greka vorto κακομαντις (*kakomantis*) kun la signifo "profeto aŭ devinisto". Plimulto de specioj havas rondoforman naztruon kaj estas ĉefe brunaj kaj grizaj. La vostoj estas laŭgradaj kaj striecaj. La strioj estas transiraj en *sonneratii* kaj oblikvaj en ĉiuj aliaj.

## Taksonomio
La genron *Cacomantis* enkondukis en 1843 la germana natursciencisto Salomon Müller. Li specifis neniun tipan specion; tiu estis poste nomita *Cuculus flavus* Gmelin, juna sinonimo de *Cuculus merulinus* Scopoli (nome plorkukolo). 

La genronomo devenas el la greka vorto κακομαντις (*kakomantis*) kun la signifo "profeto aŭ devinisto". Müller klarigis, ke lokanoj de la Molukoj kredis, ke tiuj specioj estas "birdoj de misfortuno" pro siaj plorecaj alvokoj kaj sia ofta ĉeesto en tombejoj.

* Moluka kukolo, *Cacomantis heinrichi*

La pala kukolo (*Heteroscenes pallidus*) kaj la Blankkrona koelo (*Caliechthrus leucolophus*) estis iam metitaj en tiun genron. Ili estas nun ĉiuj metitaj en sia propra monotipa genro.

## Referencoj
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Dikbeka kukolo

La **Dikbeka kukolo** (***Pachycoccyx audeberti***) estas afrotropisa specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Tiu ĉi estas unutipa, tio estas unika en la genro *Pachycoccyx*.

Ĝi troviĝas en preskaŭ tuta Afriko sub Saharo, nome Angolo, Benino, Bocvano, Burkino, Kameruno, Centr-Afrika Respubliko, Respubliko Kongo, Kongo Kinŝasa, Eburbordo, Gabono, Ganao, Gvineo, Kenjo, Liberio, Madagaskaro, Malavio, Mozambiko, Niĝerio, Ruando, Sieraleono, Sudafriko, Sudano, Svazilando, Tanzanio, Ugando, Zambio, kaj Zimbabvo.

## Taksonomio
En molekulgenetika studo de Sorenson kaj Payne (2005), la dikbeka kukolo ŝajne estas plej proksime parenca al la koeloj, konsistantaj el la nana koelo (*Microdynamis parva*) kaj la veraj koeloj (*Eudynamys*), kvankam la pruvoj ne estis tre fortaj kaj plia esplorado estis necesa.

## Teritorio kaj habitato
La dikbeka kukolo troviĝas en humidaj ĝis subhumidaj arbaroj kaj ĉeriveraj arbaroj de Gvineo en la nordokcidento ĝis Mozambiko en la sudoriento, kvankam ĝi forestas de grandaj areoj de la Konga Baseno. Ĝi antaŭe troviĝis en la pluvarbaroj de nordorienta Madagaskaro, sed ne estis raportita de tiu insulo ekde 1922. En siaj plej sudaj regionoj la dikbeka kukolo estas parte migranta, pasigante la sudan sekan sezonon en Orienta Afriko.

## Kutimaro
Ĝi estas tipa kukolo laŭ konduto, manĝante harplenajn raŭpojn, sed ankaŭ havante fortan preferon por akridoj kaj mantoj.

## Reproduktado
La dikbeka kukolo estas specialigita nestoparazito de Prionopedoj, En la kazo de la bone studita ruĝbeka kaskolanio, la dikbeka kukolo kaŭzis probable la plej draman redukton en nesta sukceso de iu ajn nestoparazita birdo, kaj unu grupo de kaskolanioj estis nekapablaj reprodukti iujn ajn da siaj propraj nestuloj dum kvin jaroj kaj dek reproduktaj provoj, kun entute inter 35 kaj 55 procentoj de nestoj parazititaj. Estas preskaŭ certe, ke la formortintaj madagaskaraj subspecioj parazitis Vangaedojn, kiuj estas parencaj al la kaskolanioj (Prionopedoj). La parazitadon de ĉi tiu specio al la kaskolanioj povas kompletigi la simile granda nigra kukolo, kiu ekskluzive parazitas Malakonotedojn.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Bildoj ĉe ADW
* Dikbeka kukolo - Speciteksto en *The Atlas of Southern African Birds*.

* BirdLife International 2004.  Pachycoccyx audeberti.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Samuel Cooper

**Samuel COOPER** (n. en 1609 - m. la 5-an de majo 1672) estis angla miniatura portretisto, kaj la pli juna frato de Alexander Cooper.[eta|200ra|Nefinita miniaturportreto de [Oliver Cromwell, fare de Samuel Cooper, 1657.]]La artisto estas rigardita de multaj kiel la plej grava pentristo de miniaturaj portretoj de la tuta mondo. Li verŝajne naskiĝis en Londono, kaj estis la nevo de la miniatura pentristo John Hoskins, kiu lin edukis. La kronikisto Samuel Pepys, kiu multfoje skribis pri li, diris ke li estis elstara muzikisto (precipe kiel liutisto) sed ankaŭ lerta lingvisto, senpene scipovante la francan lingvon. Cooper edziĝis kun iu Christiana, kies portreto troviĝas en Welbeck Abbey, kaj la geedzoj havis unu filinon.

Kategorio:Britaj pentristoj
Guildhall Art Gallery

La **Guildhall Art Gallery** (esperante "Gildohala Artgalerio") estas arta galerio, kiu entenas la artan kolektaron de la City de Londono, en Britio. La galerio troviĝas ene de konstruaĵo, kiu estis finpretigita en 1999 por anstataŭi antaŭan konstruaĵon detruitan dum la dua mondmilito en 1941. Ĝi estas ŝtonkonstruaĵo, duone gotikstila por kongrui kun la stilo de la apuda londona gildohalo.

La kolekto konsistas el proksimume kvar mil verkoj, el kiuj 250 ĉiam restas ekspoziciataj. Multaj pentraĵoj temas pri Londono aŭ londonrilatitaj aferoj.

## Vidu ankaŭ 
* Guildhall (Londono)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de la Guildhall Art Gallery 

Kategorio:Muzeoj en Londono
Listo de historiaj provincoj de Japanio

Ĉi-tiu estas listo de **historiaj provincoj de Japanio**. Japane ili kutime indikiĝas per la aldonaĵo 国, *kuni*.

Multaj ŝanĝoj de provincoj okazis dum epoko de Nara (dua duono de la 7-a jarcento) kaj epoko de Mejĝi. Dum aliaj epokoj, ŝanĝoj malmulte okazis.

Antaŭ la fino de la 1880-aj jaroj, esence rezultigis la formado de la hodiaŭaj 47 gubernioj de Japanio, kies limoj koincidas kun tiuj de la malnovaj provincoj en multaj lokoj. Nur post ĉi tiu establigo de la gubernioj ili povis anstataŭigi la malnovajn provincojn kiel geografia referenckadro. Ĝis hodiaŭ, la provincoj ne estas aboliciitaj perleĝe, sed ili estas konsiderataj malaktualaj. Tamen, iliaj nomoj ankoraŭ ofte estas uzataj kiel parto de geografiaj nomoj, kompaniaj nomoj kaj varmarkoj.

Tamen: La plej multaj esperantigoj estas nur vikipediaj meminventaĵoj: estas konsento de se mankas ekstervikipediaj referencoj, estu la el esperantista perspektivo fremdlingva, sed internacie tre uzata transliterigo Hepburn, sed tiun ŝanĝon necesos apliki ĉie, aparte en la fantaziaj ruĝaj ligiloj, kiuj ankoraŭ atendas siajn tekstojn ekde marto 2008, jam pli ol 17 jarojn. Alternativo kompreneble estas aldono de ekstervikipediaj referencoj, pli bone almenaŭ du, sed kompromise ĉi tie ankaŭ unusola ekstervikipedia referenco pruvanta efektivan uzon de esperantigita provinconomo en la "vera vivo" sufiĉus.

## Goki 
### Kinai 
* Jamaŝiro > Yamashiro
* Jamato > Yamato
** (716—738)
*** Jamato
*** Joŝino > Yoshino
* Kaŭaĉi > Yamato
* Izumi
* Seccu > Settsu

## Ŝiĉido 
### Tokajdo 
* Iga
* Ise
* Ŝima (disiĝis el la provinco Ise en la 8-a jarcento)
* Oŭari
* Mikawa
* Totomi
* Suruga
* Izu
* Kai
* Sagami
* Musaŝi
* Aŭa
* Kazusa
* Ŝimofusa
* Hitaĉi

### Tosando 
* Omi
* Mino
* Hida
* Ŝinano
** (721 - 731)
*** Ŝinano
*** Suŭa
* Kozuke
* Ŝimocuke
* Deŭa
** en 1869 dividiĝis
*** Uzen
*** Ugo
* Mucu
** de 718 kelkaj jaroj:
*** Mucu
*** Iŭase
*** Iŭaki
** 1869 disiĝis:
*** Iŭashiro
*** Iŭaki
*** Rikuzen
*** Rikuĉu
*** Mucu

### Hokurikudo 
* Ŭakasa
* Eĉizen
* Kaga
* Noto
* Eĉĉu
* Eĉigo
* Sado

### Sanindo 
* Tamba
* Tango
* Taĝima
* Inaba
* Hoki
* Izumo
* Iŭami
* Oki

### Sanjodo 
* Harima
* Mimasaka (disiĝis el Bizen en 713)
* Bizen
* Biĉĉu
* Bingo
* Aki
* Suo
* Nagato

### Nankajdo 
* Kii
* Aŭaĝi
* Aŭa
* Sanuki
* Ijo
* Tosa

### Sajkajdo 
* Buzen
* Bungo
* Ĉikuzen
* Hizen
* Higo
* Hjuga
* Osumi (disiĝis el la provinco Hjuga en 713)
** 712—824
*** Osumi
*** Tane
* Sacuma
* Iki
* Cuŝima

## Aliaj provincoj 
### Hokajdo 
* Oŝima
* Riŝibeŝi
* Iburi
* Iŝikari
* Teŝio
* Kitami
* Hidaka
* Tokaĉi
* Kuŝiro
* Nemuro
* Ĉiŝima

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de historiaj japanaj provincoj, 1903 

*
Juĝo de Salomono

[eta|300px|*Juĝo de Salomono* de [Giambattista Tiepolo]]
La **juĝo de Salomono** estas fama biblia epizodo kaj metafora esprimo por tre saĝa propono de juĝisto kiu en malaktiva situacio de samfortaj kontraŭuloj alportas justan solvon de konflikto. 

La esprimo devenas de la 1-a biblia libro de la Reĝoj 3:16-28, kiam du prostituitinoj alpaŝas al la reĝo Salomono, alportante kun ili unu bebon. Ĉiu patrino prezentas la saman rakonton : nokte, iom post la naskiĝo de iliaj respektivaj infanoj, la alia virino vekiĝis kaj malkovris, ke ŝi sufokis sian propran filon dum sia dormado. Pro angoro kaj ĵaluzeco, ŝi tiam prenis sian mortintan filon kaj interŝanĝis ĝin kun la infano de la alia virino. La sekvan matenon, la virino malkovris la mortintan bebon, kaj rapide komprenis, ke ĝi ne estis ŝia propra filo, sed tiu de la alia virino.

Post iom da pripensado, la reĝo Salomono petas, ke spadon oni alportu al li. Li poste deklaras, ke ekzistas nur unu justa solvo : la vivanta filo estu tranĉita, kaj ĉiu virino ricevu unu duonon de la infano. Aŭdante la senindulgan decidon, la vera patrino de la knabo ekkriis : "Bonvolu, Moŝto Mia, donu al ŝi la vivantan infanon - ne mortigu lin !". La mensogulino, tute kontraŭe, ĵaluze ekkriis : "Li estos nek mia nek via - dividu lin !". Salomono tiam tuj donis la bebon al la reala patrino, komprenante ke la instinkto de la vera patrino celis protekti la infanon, dum la konduto de la alia virino rezultis nur el ĵaluzeco.

## Vidu ankaŭ 
* Salomono

Kategorio:Biblio
Nacia Galerio de Irlando

eta|200px|Nacia Galerio de Irlando
La **Nacia Galerio de Irlando** (, ) entenas la nacian irlandan kolekton de irlandaj kaj eŭropaj artaĵoj. La konstruaĵo situas centre de Dublino : estas unu enirejo ĉe Merrion Square, proksime al Leinster House, kaj alia enirejo ĉe Clare Street. La galerio estis fondita en 1854, kaj malfermiĝis nur dek jarojn poste. Ĝi disponas ampleksan, reprezentan kolekton de irlandaj pentraĵoj, sed ankaŭ rimarkindas pro siaj italbarokaj kaj nederlandaj verkoj.

La nuna direktoro de la galerio estas Raymond Keaveney. La vizitado de la muzeo estas senpaga.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de la Nacia Galerio de Irlando

Kategorio:Muzeoj en Irlando
Kategorio:Dublino
Kráľovský Chlmec

**Kráľovský Chlmec**, hungare **Királyhelmec** [kirAjhelmec], germane **Helmenz** [helmenc] estas urbo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
eta|maldekstra|Sinagogo

## Situo 
Kráľovský Chlmec situas sur ebenaĵo, laŭ la ĉefvojo Slovenské Nové Mesto-Čierna nad Tisou, la fervojo preteriras en la sama direkto. Košice troviĝas 90 km.

## Historio 
La komunumo estis loĝata antaŭ la hungara erao. Ĝia unua mencio skribe estis en 1214, tiam la bienoj apartenis al episkopejo de Vác. La tataroj detruis la regionon en 1241. Familio Pálóczi konstruis burgon kun reĝa permeso en la 15-a jarcento, sed en 1548 oni malkonstruis ĝin. Baldaŭe burgo konstruiĝis, kiu verŝajne pro la konstantaj militoj detruiĝis. Okazis pesto en 1709 kaj ĥolero post pli ol 100 jaroj. En 1897 hospitalo, en 1907 1676 ŝtata lernejo ekfunkciis. En 1910 en la urbeto loĝis 2725 da loĝantoj (2719 hungaroj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Bodrogköz. Poste la regiono apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko, dume inter 1938-1944 rehungariĝis laŭ la Arbitracio de Vieno, kiu deklaris tion, ke tiuj komunumoj, kie hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis tie 8031 da homoj precipe hungaroj.
eta|Ĉonkavaro

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito el la 14-a jarcento, rekonstruita en 1757
* kalvinana templo el 1787, la turo aldoniĝis en 1863, en 1893 pligrandigita
* en la nuna muzika faklernejo mortis Suzanna Lorántffy
* sinagogo el 1840, uzita ĝis 1960
* grek-katolika preĝejo el 2004, tiam trakonstruite el domo konstruita en 1895

## Famuloj 
* vivis tie inter 1930-1944 hungara poeto kaj pastro László Mécs Mécs
* en la urbo naskiĝis:
** hungara aktoro Katalin Stubendek
** hungara, slovaka, ĉeĥa aktoro Csongor Kassai
** hungaraj verkistoj Lili Bródy, László Dobos kaj Jenő Kemechey
** hungara redaktoro Mihály Helmeczy

## Ĝemelurboj 
*  Kanjiĵa, Serbio
*  Kisvárda, Hungario
*  Felsőzsolca, Hungario
*  Ferencváros, Hungario
*  Sepsiszentgyörgy, Rumanio
*  Rakovník, Ĉeĥio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Barbara Palmer

[float|dekstra|eta|250px|Barbara Villiers, fare de [Peter Lely.]]
**Barbara PALMER, 1-a dukino de Cleveland** (n. en novembro 1640 - m. la 9-an de oktobro 1709) estis reĝa korteganino kaj unu el la plej famaj amantinoj de la reĝo Karlo la 2-a de Anglio.

## Junaĝo 
Ŝi naskiĝis kiel **Barbara VILLIERS**, kaj estis la nura infano de William Villiers, 2-a vicgrafo de Grandison, kaj de Mary Bayning, filino de la 1-a vicgrafo de Bayning. En 1643, Grandison mortis pro batalvundo, tiel lasante siajn vidvinon kaj filinon en tre malfacilaj vivkondiĉoj.

## Vivo kiel korteganino 
Villiers estis rigardita kiel unu el la plej belaj monarkistaj virinoj de tiu tempo, sed ŝi pro malriĉeco povis nur konsideri mezbonan edziniĝon. Ŝian unuan amrilaton okazis kun Philip Stanhope, 2-a grafo de Chesterfield, sed li rapide forlasis ŝin por serĉadi pli riĉan virinon. La 14-an de aprilo 1659, Barbara edziniĝis kun Roger Palmer, 1-a grafo de Castlemaine, kontraŭ la volo de sia familio. La geedzoj apartiĝis en 1662, post la naskiĝo de sia unua filo. Ili restis edzitaj ĝis la morto de Roger, sed oni kredas, ke Palmer generis neniun el la infanoj de sia edzino.

Barbara Palmer fariĝis la amantino de Karlo la 2-a en 1660, kvankam ankoraŭ edzinita al Palmer, dum Karlo estis ekzilita. Kiel rekompenso, Karlo igis ŝian edzon baronon de Limerick kaj grafo de Castlemaine en 1661. El ŝiaj ses infanoj, kvin estis agnoskitaj de la reĝo.

## Bibliografio 
* Elizabeth Hamilton. *The Illustrious Lady : a biography of Barbara Villiers, Countess of Castlemaine and Duchess of Cleveland* (1980)

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto de Barbara Villiers 

Palmer, Barbara
Rio Paranaíba (urbo)

**Rio Paranaíba** (prononco *Hjuparanaiba*, oficiale ) estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo, kiu kompreneble troveblas borde de la rivero Paranaibo (*Rio Paranaíba*), alfluanto al la Parano. La municipo situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono *Patos de Minas* (kiu signifas *Anasoj de Minas-Ĝerajso*). Laŭ la stato de  en la urbo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Novaj sep mirindaĵoj de la mondo

La 7-an de julio 2007 (simbole la 7.7.2007) estis laŭ nombro de voĉoj senditaj de homoj el la tuta mondo elektitaj novaj sep mirindaĵoj de la mondo. La enketon aktivigis svisa-kanada aventurulo Bernard Weber. Sed kritikistoj, inkluzive de fakuloj el Unesko, distancas sin de tiu ĉi aktiveco.

## Vidu ankaŭ 
* Sep mirindaĵoj de la antikva mondo
* Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* New 7 Wonders

Kategorio:2007
Kategorio:Vizitindaĵoj
Kategorio:Sep mirindaĵoj de la mondo
Eddie Constantine

**Eddie CONSTANTINE** (n. kiel **Edward CONSTANTINOWSKY** en Los Anĝeleso, 29-a de oktobro, 1917 - mortis en Wiesbaden, Germanio, 25-a de februaro, 1993)
estis usona aktoro kaj kantisto, kiu agadis en Eŭropo. Li fariĝis fama en francio dum la 50-aj jaroj, reprezentante la rolon de la detektivo/sekreta agento Lemmy Caution (de la noveloj de Peter Cheyney) en serio de francaj B-filmoj, inkluzive *Cet homme est dangereux* (1953), *Lemmy pour les dames* (1961) kaj *À toi de faire ... mignonne* (1963). Constantine, kiu fariĝis franca civitano, gajnis grandan popularecon en diversaj eŭropaj landoj, inkluzive Francio kaj Germanio, kaj en Afriko. Li ankaŭ kantis kelkajn sukcesajn kantojn.eta|Eddie Constantine je la mikrofono, 1986Kulto-statuson en la Lemmy Caution-filmoj atingis la interbatiĝo. Tiu estis ne kruela, sed eleganta. Ĉirkaŭ tri kontraŭuloj atakis lin, alkuris samtempe, sed en la lasta momento Lemmy elegante movis unu paŝon malantaŭen kaj liaj kontraŭuloj koliziis.

Lia plej signifika filmo estis *Alphaville, une étrange aventure de Lemmy Caution* de Jean-Luc Godard (1965), en kiu li prezentis (al pli radikala fino) la rolon de Lemmy Caution. Poste Constantine translokiĝis al Germanio. La rolon de Lemmy li prenis lastfoje en 1991, en la eksperimenta filmo de Godard *Allemagne 90 neuf zéro*. Lia lasta notinda rolo estis en la filmo *Eŭropa* de Lars von Trier.

Constantine, Eddie
Constantine, Eddie
Constantine, Eddie
Gyula Dudás

**DUDÁS Gyula** (dudaŝ) rumanuja hungara ceramikisto, pentristo naskita Topliţa la 24-an de majo 1929 kaj mortis en Baia Mare la 22-an de oktobro 2015.

## Biografio 
Inter 1943-45 Gyula Dudás lernis en Nadjenjedo kaj li akiris diplomon de instruisto; inter 1953-58 li studis en Kluĵo en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Ekde 1958 li loksidiĝis en Baia Mare kaj li instruis.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1966, 1969, 1986 • Művészeti Galéria, Baia Mare

* 1969 • Szatmár • Nagyvárad

* 1976 • Gyergyószentmiklós [kun Gyerkó Mária]

* 1980 • Új Élet Galéria, Marosvásárhely
* 2005 * Gheorgheni

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1996 • Barabás Miklós Céh kiállítása, Bethlen Kata Diakóniai Központ, Kluĵo.

## Bibliografio 
* BANNER Z.: Erdélyi magyar művészet a XX. században, Budapest, 1990.

## Fontoj 
* Artportalo.hu 
* Nekrologo
* Kariertabelo

## Eksteraj ligiloj 
* Ekspozicio

Dudas Gy
Trebišov

**Trebišov,** hungare **Tőketerebes,** germane **Trebischau** estas urbo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov, kies distriktejo estas.
250ra|maldekstra|eta|Vido al Trebišov
250ra|eta|maldekstra|Katolika preĝejo de Trebišov
eta|Maŭzoleo de Andrássy en Trebišov
eta|Kastelo de Trebišov

## Situo 
La urbo situas laŭ la ĉefvojo kaj fervojo Slovenské Nové Mesto-Michalovce. Košice troviĝas 45 km.

## Historio 
La unua mencio skribe okazis en 1219 en formo *Terebus*. Familio Terebesi konstruis fortikaĵon en la 13-a jarcento, kiun Matiaso la 1-a okupis post longa sieĝo en 1483. Baldaŭe la fortikaĵo pligrandiĝis, kiun Gabrielo Bethlen en 1619, la Habsburgoj en 1675 okupis. La lasta okupinto estis Emeriko Thököly, kiu poste faris ruina la fortikaĵon. En la komunumo kastelo konstruiĝis en 1786. Alvenis slovakoj kaj rutenoj en la 18-a jarcento. Okazis salvo en 1831, sekve finiĝis la ribelo nomata pri ĥolero. En 1910 en la urbeto loĝis 4708 da loĝantoj (2323 hungaroj, 2181 slovakoj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Hungario, al Zemplén, al distrikto de Gálszécs. Poste la regiono apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko, dume inter 1938-1944 rehungariĝis laŭ la Arbitracio de Vieno, kiu deklaris tion, ke tiuj komunumoj, kie hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis tie 22 342 da homoj, precipe slovakoj. Laŭ la planoj en 2012 ekfunkcios karboelektrejo, kiun la hungaroj kritikadas.
## Esperanto-movado
Estis fondita 1947 loka grupo de Slovaka Esperanto Societo je ĉeesto de 30 homoj. Tibor Mihaliĉ estis la unua prezidanto; R. Stibar, sekretario kaj Milada Ĉiĉatkova, kasistino.

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika paroĥa preĝejo, poste barokiĝis
* ortodoksa templo el 1825
* klostro el 1502, en 1876 trakonstruita
* kastelo de Andrássy (andrAŝi)
* maŭzoleo de familio Andrássy en la kasteloparko el 1893
* ruinoj de fortikaĵo nomata Pariĉ ĉe la apuda monto

### Urba parko 
La urba parko havas areon 62 ha. Ĝi estiĝis fine de la 18-a jarcento laŭ modelo de anglaj parkoj. Lignaĵoj plantitaj en la parko estis importitaj el la tuta mondo.
eta|Urba parko printempe - lageto
eta|maldekstra|Urba parko aŭtune - lageto
eta|centre|Parko kun la kastela ĝardeno

## Famuloj 
* naskiĝis:
** en 1860 hungara magnato, politikisto, ministro grafo Gyula Andrássy (pli juna)
** hungara skermisto, oficiro Béla Zulawszky
** hungara aristokrato Ilona Andrássy
** hungara prosektoro Gusztáv Scheuthauer

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Regionoj de Turkio

eta|250ra|La regionoj**Regiono** estas subdividaĵo de Turkio, kiu ne havas administran signifon. La regionojn difinis la geografia kongreso de 1941, kiu okazis en Ankaro, laŭ klimataj kaj geofizikaj similecoj.

La regiona divido ne kongruas kun la divido al provincoj; ekzistas provincoj kun partoj en du regionoj. Kutime oni kalkulas provincon al la regiono, en kiu situas ĝia pli granda parto.

La sep turkiaj regionoj, foje nomataj *popolnombradaj regionoj*, estas (komparu la mapon):
# Marmora regiono *(Marmara Bölgesi)*
# Centra Anatolio *(Iç Anadolu Bölgesi)*
# Egea regiono *(Ege Bölgesi)*
# Mediteranea regiono *(Akdeniz Bölgesi)*
# Nigramara regiono *(Karadeniz Bölgesi)*
# Sudorienta Anatolio *(Güneydoğu Anadolu Bölgesi)*
# Orienta Anatolio *(Doğu Anadolu Bölgesi)*

Kiel montras la listo, tri el la regionoj nomiĝas laŭ sia situo en Anatolio, la aliaj kvar laŭ la maro aŭ marparto, ĉe kiu ili situas. La regionoj estas plu dividitaj al du, tri aŭ kvar subregionoj, sume 21 subregionoj.

La plej loĝata el la regionoj estas la Marmora Regiono, kiu havas la plej malgrandan areon. Inverse la regiono kun la plej granda areo, Orienta Anatolio, havas plej malmulte da loĝantoj.

Kategorio:Geografio de Turkio
Statuo de Kristo Savinto (Rio-de-Ĵanejro)

eta|Statuo de Kristo Savinto
**Statuo de Kristo Savinto** () estas statuo sur monteto Corcovado elstaranta super la brazila urbo Rio-de-Ĵanejro.

En 1921, tiun ĉi statuon mendis arkidiocezo en Rio de Janeiro. La statuo altas 39,6 m kaj ĝi pezas 1145 tunojn. Ĝi estas laboraĵo de la franca skulptisto Paul Landowski (1875-1961) . Solene ĝi estis senvualigita la 12-an de oktobro 1931 kiel monumento de la brazila sendependeco de Portugalio, proklamita en 1822.

En julio de 2007 ĝi estis envicigita en novepokan liston de novaj sep mirindaĵoj de la mondo.

## Esperanto 
La statuo *Kristo Redemptoro* estos verde lumigata la 15-an de decembro 2024 ekde la 20a horo. Tion survojigis la Asocio Esperantista de Rio-de-Ĵanejro (AERĴ).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* Korkovado (monto)
* Tiĵuka Nacia Parko

Kategorio:Statuegoj
Kategorio:Jesuo en arto
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1930-1939
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1931
Kategorio:Konstruaĵoj en Rio-de-Ĵanejro
Sèvres

**Sèvres** estas franca komunumo de 22.700 loĝantoj en departemento Hauts-de-Seine en regiono Île-de-France.

Ĝi estas konata pro sia porcelano kaj pro la Traktato de Sèvres, subskribita tie post la fino de la Unua Mondmilito.

En Sèvres estas la Pavilono de Breteuil de la Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj (BIPM), kien oni je la , post la subskribo de la Metra Konvencio, metis la metran etalonon por konservado. La franca registaro donacis la pavilonon al la BIPM kaj tiel evitis altajn riparkostojn – la pavilono estis preskaŭ detruita post la Francia-Prusia Milito.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Sèvres-Rive-Gauche (stacidomo)
* Sèvres - Ville-d'Avray (stacidomo)
* Musée de Sèvres (Tramtransporto en Parizo)


Kategorio:Komunumoj de Hauts-de-Seine
Stupava

250ra|eta|maldekstra|Karakterizaj historiaj domoj en Stupava
**Stupava,** hungare **Stomfa,** germane **Stampfen** estas urbo en Slovakio, en Regiono Bratislavo, en Distrikto Malacky.

## Situo 
La urbo situas inter rivero Moravo kaj Malgrandaj Karpatoj, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo Bratislava-Malacky, la fervojo en la sama direkto preteriras. La ĉefurbo troviĝas 15 km.
eta|maldekstra|250ra|Porgardistara dometo en Stupava

## Historio 
eta|maldekstra|250ra|Stupava
La romianoj konstruis tie fortikaĵon (=*castrum*) en la 2-a j.c. Antaŭ la hungaroj ĝis 907 la regiono apartenis al la Grandmoravia Regno. En 1271 ĉeĥa reĝo Otokar okupis kaj faris ruina la komunumon. En la 15-a jarcento ĉeĥaj solduloj konstruis fortikaĵeton. En ties loko familio Pálffy konstruis imponanan renesancan burgon, kion familio Károlyi trakonstruis en 1870. En 1910 loĝis tie 3399 da homoj (2431 slovakoj, 557 germanoj kaj 390 hungaroj). Stomfa apartenis ĝis Traktato de Trianon al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Pozsony. Ekde 1920 la urbo (kiel Stupava) apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio.

En 2001 loĝis en Stupava 8063 da homoj (7795 slovakoj, 82 ĉeĥoj, 42 hungaroj).

## Famuloj 
En la urbo naskiĝis:
* elstara hungara kuracisto Ignác Hirschler
* aŭstra-hungara ministro István Burián.

## Partnera urbo 
*  Rakúska, Ĉeĥio
*  Łowicz, Pollando, tie aktivas esperantistoj de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto, do eblas kunlaboro pere de Esperanto.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Malacky
Rio Piracicaba (urbo)

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* kaj en la mikroregiono *Itabira''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Fingraj Lagoj

La **Fingraj Lagoj** estas aro de 11 lagoj en Novjorkio, el kiu sep estas ĝenerale konataj. La lagoj havas longan, rektan, mallarĝan formon; iliaj aksoj orientiĝas proksimume nord-sude, iom konverĝante al imaga punkto ĉirkaŭ 100 km norde. Tiel ili similas la etenditajn fingrojn de mano, kies pojno situus en lago Ontario.

eta|300px|Mapo de la Fingraj Lagoj
La lagoj estas ŝatata turisma allogaĵo. La du plej longaj el ili, Kajuga Lago kaj Seneka Lago, estas ĉirkaŭ 60 km longaj, malpli ol 6 km larĝaj kaj apartenas al la plej profundaj lagoj en Ameriko. La Kajuga Lago estas, kun 61,3 km, la plej longa, sed Seneka estas la plej grand-area kaj plej profunda (188,4 m). La fundo de Kajuga Lago, kies surfaco situas je alto de 116,4 m, estas sub marnivelo. La Fingraj Lagoj ekestis per la moviĝoj de glaĉeroj.

De oriento al okcidento la lagoj situas jene (la unuaj sep estas ĝenerala nomataj Fingraj Lagoj, la aliaj tamen estas tute similspecaj):

* Owasco
* Kajuga Lago
* Seneka Lago
* Keuka
* Canandaigua
* Honeoye
* Canadice
* Hemlock
* Conesus

Foje oni diras, ke lago Oneida, oriente de urbo Sirakuso, estas la "dikfingro" de la Fingraj Lagoj.

## Vidu ankaŭ 
* Alegan-altaĵaj arbaroj

Kategorio:Lagoj en Nov-Jorkio
Dinhard

## Pri la komunumo 
**Dinhard** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1382 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Preĝejo de Dinhard
Dinhard situas en la Zurika Vinlando. Norde la komunumo limas al Thalheim ĉe Turo en la distrikto Andelfingen kaj al Altikon. Sur la teritorio de la komunumo troviĝas la *Ziegellageto* kaj meze en naturrezervejoj la *Gurilago* kiuj estas belaj biotopoj.

Al la komunumo apartenas la municipoj Eschlikon, Welsikon, Vorder-Grüt, Ausser-Dinhard kaj Kirch-Dinhard.

## Najbaraj komunumoj 
Sude la komunumo limas al la urbo Vinterturo, oriente al Rickenbach kaj okcidente al Dägerlen.

## Trafiko 
La vilaĝo Welsikon de la komunumo Dinhard situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Vinterturo al Stein ĉe Rejno, kiu estas servita de la regiona trajnlinio S29 de la Zurika Trafik-Unio. La veturado al Vinterturo daŭras 15 minutojn. La ceteraj komunumpartoj atingeblas per poŝtaŭtolinio.

## Historio 
En tombmonteto ĉe la Riedmuelejo oni trovis en la jaro 1943 urnon el la Hallstatt-epoko. Temas pri la plej frua pruvo de homa setlado en Dinhard. La unua skriba mencio de Dinhard datiĝas el la jaro 1275.

## Vidu ankaŭ 
* Dinhard (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Dinhard
Dättlikon

**Dättlikon** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 640 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Dättlikon estas la plej okcidenta vilaĝo de la distrikto Vinterturo situanta ĉe la suda deklivo de la ĵurasa montoĉeno Irchel. Ĝi apartenas al la regiono de la Zurika Vinlando. La sudan limon de la komunumo formas la rivero Töss. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo mem ankaŭ la vilaĝoj kaj setlejoj Böckli, Deller kaj Blumetshalden.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|Ponto trans [Töss de Pfungen al Blumetshalden]]
Dätlikon situas komplete for de la ĉefaj trafikvojoj. Aŭtomobile ĝi atingeblas nur de unu flanko ek de Pfungen trans la ponto trans Töss al Blumetshalden. La vojo al Freienstein estas malpermesata por motortrafiko. La komunumo estas konektita per la poŝtaŭtobuslinio 665, kiu estas integrita en la Zurika Trafik-Unio, tra Pfungen kun la urbo Vinterturo. La busa veturdaŭro estas 25 minutojn.

## Historio 
La unua historia mencio de Dättlikon datiĝas el la jaro 1241 kiel *Tetelinkhoven*. Dum mezepoko la libersinjoroj de *Wart* estis la juĝistoj kaj bienposedantoj kaj respondecis pri la preĝejo. La respondeco pri la preĝejo en la jaro 1318 transiris al la Monaĥejo Töss, kiu enkorpigis al si la preĝejon en la jaro 1344. La alta jurisdikcio apartenis al la Grafejo Kiburgo, kiu de la Grafoj de Kiburgo transiris en la jaro 1264 transiris al la Habsburgoj kaj 1452 al la urbo Zuriko.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Dättlikon
* Dättlikon en la Historia Leksikono de Svislando
Endre Pálffy

**PÁLFFY Endre** (palfi) estis hungara literaturhistoriisto. Li naskiĝis en Maroshévíz la 12-an de marto 1908 kaj mortis en Budapeŝto la 16-an de novembro 1975).

## Biografio 
Pálffy finis siajn studojn en Kluĵo kaj en Parizo en *Sorbonne*. En 1931 li ricevis diplomon de instruisto pri la rumana kaj franca lingvoj. Ekde 1931 li instruis en Nagyenyed. Inter 1937–40 Nicolae Iorga invitis lin prelegi al liberuniversitato de Vălenii de Munte. Inter 1941-1945 li instruis en Naszód kaj estis ankaŭ direktoro. Ekde 1945 en Budapeŝto li laboris en Religia kaj Publikafera Ministerio. Inter 1949–1955 li instruis en Pedagogia Altlernejo de Budapeŝto. Ekde 1955 li estis docento de rumana katedro ELTE kaj postmorta universitata profesoro (1976). Por 5 jaroj li ĉefredaktis la rumanlingvan semajngazeton *Foaia Noastră*.

## Verkoj 
* *Magyar nyelvtan és olvasókönyv a román tannyelvű gimnáziumok 1., valamint a polgári iskolák felső osztályai számára* (kun Béla Kelemen, Bp., 1941);
* *Istoria literaturii române pentru clasa a 3-a medie*. Manual provizoriu (Domokos Sámuellel, Bp., 1953);
* *Istoria literaturii române pentru clasa a 2-a scolilor medii* (Kun Sámuel Domokos, Bp., 1955);
* *A román irodalom a 20. században* (Bp., 1957);
* *A román irodalom története* (Bp., 1957);
* *Román társalgási könyv* (Bp., 1960);
* *A román irodalom története* (Aldono: Sándor Kozocsa kaj György Radó: A román irodalom Magyarországon, Bibliográfia; Bp., 1961);
* *George Coșbuc élete és költészete* (Bp., 1973).

## Bibliografio 
* Sziklay László: P. E. A román irodalom története (Világirod. Figyelő, 1962. 4. sz.);
* Mészáros György: Istoria literaturii române (Foaia Noastră, 1962. V. 1.);
* Gáldi László: P. E. A román irodalom története (Filológiai Közlöny, 1963);
* Beke György: P. E. (A Hét, 1975. dec. 26.);
* Vita Zsigmond: P. E. halálára (Utunk, 1976. jan. 16.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Elgg

## Pri la komunumo 
**Elgg** estas historia urbeto en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 3697 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La urbeto estas aparte vizitinda pro siaj multnombraj faktrabdomoj el la mezepoko.

## Geografio 
Elgg situas en la supera valo de la rivero Eulach en la Zurika Vinlando. Sur la teritorio de Elgg situas la Guemülilageto, kiu estas beleta biotopo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Elgg limas en nordo al Bertschikon, en nordoriento al Hagenbuch, en oriento al Aadorf (TG), en sudo kaj okcidento al Hofstetten ĉe Elgg, kaj en nordokcidento al Elsau.

## Trafiko 
Elgg havas stacidomon ĉe la trajnlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Vinterturo al Sankt-Galo. Per la regiona trajnlinio S35 de la Zurika Trafik-Unio, kiun servas la privata fervojkompanio THURBO, la komunumo estas labortage en duonhora kaj semajnfine kaj festotage en hora kadenco konektita kun Vinterturo. La veturdaŭro estas 15 minutoj. Ankaŭ poŝtaŭtobuso servas la urbeton. Ankaŭ aŭtomobile per la nacia aŭtoŝoseo A1 Elgg estas bone atingebla.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de *Elgg* datiĝas el la jaro 760 kiel *Ailaghoga*. En la 13-a jarcento Elgg fariĝis posedaĵo de la Habsburgoj, kiuj koncesiis al la komunumo en la jaro 1370 la merkatrajton kaj en la jaro 1371 la urborajton. Per la transiro de la Grafejo Kiburgo al la urbo Zuriko meze de la 15-a jarcento ankaŭ la komunumo Elgg fariĝis zurika.

Oni rakontas ke en la setlejo Heiligaŭ, kiu apartenas al Elgg, naskiĝis en la jaro 840 la fama verkisto kaj monaĥo Notker Balbulus, laŭ aliaj fontoj ties naskiĝoloko tamen estis Jonschwil en Kantono Sankt-Galo.

## Vidu ankaŭ 
* Elgg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Elgg
* Elgg en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Elgg Stacidomo 673.jpg|Stacidomo de 
Dosiero:Elgg Faktrabdomo 708.jpg|Faktrabdomo en Elgg
Dosiero:Elgg komunuma domo 693.jpg|Komunuma domo
Dosiero:Elgg katolika preghejo 726.jpg|Katolika preĝejo

Kategorio:Urboj de Svislando
Kanalo de Bydgoszcz

eta|Kanalo de Bydgoszcz en ĉirkaŭaĵo de Łochów
La **kanalo de Bydgoszcz** respektive historie "kanalo de Bromberg" (, ) ligas la riveron Brda ĉe Bydgoszcz kun la rivero Noteć (pole, *Netze* germane) ĉe Nakło nad Notecią. La kanalo estas 26 kilometrojn longa kaj havas 6 kluzojn.

Ĝi estis konstruita inter la jaroj 1773 kaj 1774 post la Prusa anekso de okcidenta Pollando. La kanalo ligas la riveron Vistulo en oriento kun la riveroj Varto kaj Odro en okcidento kaj kreis ligon inter la plej gravaj akvovojoj de la regiono.

Krom la Finowkanal kaj la *Plauer Kanal* (parto de la nuna *Elbe-Havel-Kanal*) la "kanalo de Bromberg" estis la tria granda kanala projekto en la epoko de la prusia reĝo Frederiko la Granda (''Friedrich der Große').

Komence de la 18-a jarcento la regiono de la posta kanalo suferis pro la Granda Nordia Milito, pro inundo kaj epidemio. Ĝia loĝantaro malkreskis al 700 en 1772, kiam ĝi iĝis parto de la prusia provinco *Posen* (pole Pozna&#324;). Pro konstruado de la "kanalo de Bromberg" la loka loĝantaro ekonomie reprosperis.

## Eksteraj ligiloj 
* Kanał Bydgoski (pole)
* Muzeo Kanału Bydgoskiego 
* Stowarzyszenie Kanał Bydgoski 

Kategorio:Geografio de Pollando
Bromberg
Ellikon ĉe Turo

**Ellikon ĉe Turo** (germane: **Ellikon an der Thur**) estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 837 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Vilaĝa puto
Ellikon situas en la Turebenaĵo 10 km nordoriente de la urbo Vinterturo en la Zurika Vinlando, ĉe la limo de la Kantono Turgovio.

De la 4.92 km² de la komunuma areo 69,7% servas por agrikulturo, 19.5% estas kovritaj de arbaro, 4.3% servas al trafiko, 5,9% al setlejoj kaj 0.4% estas akvejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ellikon ĉe Turo limas en nordo al Uesslingen-Buch (Kantono Turgovio), en oriento al Frauenfeld (Kantono Turgovio), en sudoriento al Gachnang (Kantono Turgovio), en sudo al Bertschikon, en sudokcidento al Wiesendangen, en okcidento al Rickenbach, kaj en nordokcidento al Altikon.

## Trafiko 
Ellikon ĉe Turo estas konektita per la poŝtaŭtobuslinio 615 al la stacidomo de Rickenbach-Attikon kun la reto de la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
eta|maldekstra|150ra|Preĝejo de Ellikon ĉe Turo
La unua dokumenta mencio de Ellikon datiĝas el la jaro 880 kiam la komunumo estis donacita la Monaĥejo Reichenau. En la 12-a jarcento Ellikon falis sub la regado de la Grafoj de Kiburgo kaj post ties formorto de iliaj heredantoj la Habsburgoj.

Kun la vendo de la Grafejo Kiburgo al la urbo Zuriko en la jaro 1452 Ellikon fariĝis zurika. Kvankam la Kantono Turgovio ankoraŭ plurfoje reklamis la teritorion de Ellikon por si, la komunumo restis parto de la Kantono Zuriko ĝis hodiaŭ.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Ellikon

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ellikon ĉe Thur
* Ellikon ĉe Turo en la Historia Leksikono de Svislando
Onda vektoro

**Onda vektoro** - vektoro signata per {\mathbf k}, montranta direkto de ondo kaj priskribanta oscilojn de ondo en spaco. Mezurunuo estas m−1.

Longeco de onda vektoro estas:
:|\vec{k}|= \frac{\omega}{c}=\frac{2\cdot\pi}{\lambda}
kaj:
* \lambda - ondolongo,
* \omega - angula frekvenco.

En ebena ondo:
:\psi \left(t ,  {\vec \mathbf r} \right) = A \cos \left( {\vec \mathbf k} \cdot {\vec\mathbf r} + \omega t\right)= Re[A e^{ i {\vec \mathbf k} \cdot {\vec \mathbf r} + \omega t }]
kaj:
* A - amplitudo,
* \omega - angula frekvenco.

En kvantuma mekaniko materio havas ecojn samtempe falajn kaj korpusklajn.
Kun ĉiu molekulo, kiu havas movokvanton **p** estas kunigita ondo kun onda vektoro **k**:
:{\mathbf p}=\hbar {\mathbf k}
kaj:
* \hbar - Konstanto de Planck.

Kategorio:Ondoj
Elsau

## Pri la komunumo 
**Elsau** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 3242 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Elsau situas en la Eulachvalo oriente de Vinterturo. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj *Elsau*, Räterschen, Rümikon, Ober-Schottikon, Unter-Schottikon, Fulau, Unter-Schnasberg, Ober-Schnasberg kaj Tolhusen.

## Najbaraj komunumoj 
Norde ĝi limas al Wiesendangen kaj Bertschikon, oriente al Elgg kaj Hofstetten kaj sude al Schlatt ZH.

## Trafiko 
[eta|100ra|maldekstra|[Räterschen (stacidomo)|Stacidomo Räterschen]]
Sur la teritorio de la komunumo Elsau troviĝas du stacidomoj, nome en la municipoj '** kaj **'. Ili situas sur la trajnlinio de Vinterturo al Fraŭenfeld kaj estas servitaj de la privata fervojkompanio THURBO, kiu apartenas al la Zurika Trafik-Unio. La ceteraj municipoj de Elsau estas servitaj per la poŝtaŭtobuslinio 680 al Vinterturo.

## Historio 
Apud *Tolhusen* estis trovitaj restaĵoj de romia bieno.

La unua dokumenta mencio de la municipoj *Rümikon* kaj *Schottikon* datiĝas el la jaro 829. La unua dokumenta mencio de *Elsau* kiel *Elnesouva* el la jaro 1043. En mezepoko Elsau apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj poste al la Habsburgoj. Kune kun la urbo Vinterturo Elsau fariĝis en la jaro 1462 posedaĵo de la urbo Zuriko.

En la jaro 1922 la municipoj Unter-Schottikon kaj Ober-Schottikon estis integritaj en la komunumon Elsau.

## Vidu ankaŭ 
* Räterschen (stacidomo)
* Schottikon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Elsau
* Elsau en la Historia Leksikono de Svislando
Plorkukolo

La **Plorkukolo** (*Cacomantis merulinus*) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de Azio, el Barato kaj Ĉinio ĝis Indonezio.

## Aspekto 
[eta|maldekstra|210ra|Nematurulo en [Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato. ]]
[eta|maldekstra|210ra|En [Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato.]]
[eta|maldekstra|210ra|En [Kolkato, Okcidenta Bengalo, Barato.]]
Ĝi estas tre eta kukolo, 21-23.5 cm longa. Maskla plenkreskulo estas grizbruna supre kaj oranĝa sube kun grizaj kapo, gorĝo kaj supra brusto. Estas blankaj pintoj en la vostoplumoj. Kruroj kaj piedoj estas flavaj, la okulo estas ruĝa kaj la beko estas nigra supre kaj flava sube. 

La ina plenkreskulo estas foje simila al la masklo, sed ofte estas laŭ "hepatika" formo. Tiu formo estas ruĝecbruna supre kun malhelaj strioj. La subaj partoj estas pli palaj kun pli pala strieco. Estas hela strio super la okulo kaj la vosto havas malhelajn striojn tute laŭlonge. Junuloj estas similaj al la hepatikaj inoj sed estas pli palaj kaj havas malhelajn striojn pli ol striojn en krono kaj gorĝo.

La masklo havas kelkajn plorecajn fajfajn alvokojn. Tiuj inkludas ascendajn seriojn de trinotaj frazoj kaj serion de 11 aŭ 12 descendaj notoj.

## Distribuado kaj subspecio 
Estas kvar subspecioj. La nomiga formo *C. m. merulinus* troviĝas en Filipinoj kie ĝi estas komuna en multaj de la plej grandaj insuloj. *C. m. querulus* estas la plej disvastigata formo, kiu loĝas en nordorienta Barato, Bangladeŝo, suda Ĉinio, Birmo, Tajlando, Kamboĝo, Laoso kaj Vjetnamo. Ĝi estas somera vizitanto en plej parto de sia ĉina teritorio, migrante suden por vintri. *C. m. threnodes* troviĝas en la Malaja Duoninsulo, Sumatro kaj Borneo dum *C. m. lanceolatus* loĝas en Javo, Balio kaj Sulaveso.

The Grizventra kukolo (*C. passerinus*) estis iam klasita kiel subspecio de la Plorkukolo, sed ĝi estas nuntempe plej ofte traktita kiel aparta specio.

## Ekologio 
La Plorkukolo loĝas en bordoj de pluvarbaroj, malfermaj arbaroj, arbustejoj, herbejoj, farmoj, parkoj kaj ĝardenoj. Ĝi manĝas senvertebrulojn. Ĝi estas plej kutime soleca kaj plej ofte malfacile videbla.

Ĝi estas nestoparazita, kiu demetas siajn ovojn en la nestoj de herbsilvioj, *prinia* kaj tajlorbirdoj. La ovoj estas similaj al tiuj de la gastigantaj specioj, sed pli grandaj. Etaj birdoj ofte persekutas kukolojn por malproksimigi ilin el siaj nestoj.

## Referencoj 
*  (2000) *A Guide to the Birds of the Philippines*, Oxford University Press, Oxford.
*  (2000) *A Field Guide to the Birds of China*, Oxford University Press, Oxford.
*  (2002) *A Field Guide to the Birds of South-East Asia*. New Holland, London.

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Noteć

[eta|220px|la rivero Noteć tuj antaŭ la enfluon en la [Varton ĉe la vilaĝo *Zantoch*]]
La rivero **Noteć** (en pola lingvo, germane *Netze*) estas grava flanka rivero de la Varto (pole *Warta*, germane *Warthe*). Ĝi estas 366 km longa kaj ekestas en la vojevodio Grandpollando inter Koło (*Kolo*) kaj Włocławek (*Leslau*). Ĝi pasas la lagon Gopło, Inowrocław (germane *Hohensalza*) kaj Piła (*Schneidemühl*). Ĉe la vilaĝo *Zantoch* (*Santok*) ĝi fluas en la Varton.

En Nakło nad Notecią estas la komenco de la Kanalo de Bydgoszcz, kiu pasas la urbon Bydgoszcz (Bromberg) kaj ligas la okcidentan riversistemon de la rivero Odro (pole Odra, germane Oder) kun la orienta de la rivero Vistulo (pole Visla, germane Weichsel).

Kategorio:Riveroj en Pollando
Hagenbuch

**Hagenbuch** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 1115 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Egghof kun Schneitberg en la malantaŭo
Hagenbuch situas sur la orienta deklivo de la monto *Schneitberg*, kiu estas la akvodislimo inter la Eulachvalo kaj la rivero Aa, kiu alfluas la riveron Murg, alfluanto de la Turo. La komunumo tiel geografie kaj ekonomie estas pli orientita al la Kantono Turgovio ol al la Kantono Zuriko al kiu ĝi politike apartenas. De la pinto de Schneitberg oni havas belan rondvidon tra la tuta Zurika Vinlando, al kies orienta pinto Hagenbuch apartenas.

La komunumo konsistas el la municipoj *Hagenbuch* kaj *Schneit* kiuj konsistas el la vilaĝo kaj setlejoj *Hagenbuch* kaj la setlejoj *Oberschneit*, *Mittelschneit*, *Unterschneit*, *Schneitberg*, *Kappel*, *Egghof* kaj *Hagenstal*.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hagenbuch limas en nordo al Frauenfeld (Kantono Turgovio), en oriento al Aadorf (Kantono Turgovio), en sudo al Elgg, kaj en okcidento al Bertschikon.

## Trafiko 
Hagenbuch estas per la buslino 834 de Fraŭenfeld al Ettenhausen konektita al la reto de la Trafik-Unio Ostwind. Hagenbuch kiel unu-nura komunumo en la Kantono Zuriko ne disponas pri rekta konekto al la Zurika Trafik-Unio.

## Historio 
Unua dokumenta mencio de Hagenbuch kaj Schneit datiĝas el la jaro 856 post Kristo *Haganbuah* kaj *Sneita*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hagenbuch
* Hagenbuch en la Historia Leksikono de Svislando
Chihuahua (apartigilo)

La termino **Chihuahua** povas signifi jenon:
* **subŝtato de Meksiko**, vidu Chihuahua
* **komunumo** en tiu subŝtato, vidu Chihuahua (komunumo)
* **urbo** en tiu komunumo, vidu Chihuahua (urbo)
* **dezerto** en tiu subŝtato, vidu Ĉiuaŭa Dezerto
* **tribestron** de *Inde*-indianoj (apaĉoj), vidu Chihuahua (tribestro)
* **urbo** en Teksaso, vidu Chihuahua (Teksaso)

kaj krome **ĉivava** aŭ **ĉihuahuo**

* meksika **hundraso**, vidu Ĉivava hundo
Johano Esterházy

Grafo **Johano ESTERHÁZY**, hungare **Esterházy János**, (14-a de marto 1901 – 8-a de marto 1957) estis la plej elstara hungara politikisto de Ĉeĥoslovakio, post sia morto li martiriĝis.

Li naskiĝis en Nyitraújlak en 1901 kaj komencis politikadi ekde 1931 kaj iĝis parlamentano de Ĉeĥoslovakio en Prago. Li ageme strebis por la hungara aŭtonomio, sed ankaŭ por la slovaka aŭtonomio. En 1936 li iĝis prezidanto de "Unuiĝinta Hungara Partio". Post Unua Viena Arbitracio en 1938 li restis en la nova ŝtato Slovakio kaj tie li iĝis parlamentano en Bratislavo. Li estis la unusola, kiu voĉdonis kontraŭ deportado de judoj en Slovakio. Pli poste li aktive helpis rifuĝon aŭ kaŝadon de judoj, poloj, kontraŭfaŝismaj slovakoj. Li protestis kontraŭ okupado de Hungario fare de Germanio en 1944. Post okupado de Ruĝa Armeo li estis arestita, li trovis sin en fifama prizono Ljubljanka en Moskvo. Fine li mortis en malliberejo de Mírov en 1957. En Moskvo oni nuligis lian "punon" en 1993, sed ĝis hodiaŭ Slovakio ne rehabilitis lin.
[eta|maldekstre|Skulptaĵo pri Johano Esterházy fare de [János Nagy (skulptisto)]]

Johano
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Slovakaj politikistoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj politikistoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Lajos Jeney

**JENEY Lajos** (jenei) *Nagyenyedi*, estis  rumanuja hungara kuracisto grafikisto naskita en Nagyenyed la 23-an de decembro 1894 kaj mortinta en Kluĵo la 16-an de januaro 1981.

## Biografio
Lajos Jeney finis medicinan unuiversitaton en Koloĵvaro kun interrompo pro la unua mondmilito. Ekde la 20-aj jaroj li estis kuracisto en Vulcan kaj post 1945 uzinkuracisto en Kluĵo.

## Albumoj
**Nagyenyedi Lajos tíz eredeti linómetszete* (Lupény, 1925)
**Nagyenyedi Lajos tíz eredeti kőrajza* (Kolozsvár, 1925). 

## Verkoj
*~ : A grafikáról, Nyomdász Évkönyv, Temesvár 

## Bibliografio
*GÁBOR D.: Egy elfelejtett grafikus, ~, Művelődés, Bukarest, 1981/3.

## Fonto
*http://artportal.hu/lexikon/muveszek/jeney_lajos_1894_1981_grafikus Artportal.hu

Jeney, L
Jeney, L
Veľké Zálužie

**Veľké Zálužie,** hungare **Nyitraújlak** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
eta|330ra|dekstra|Veľké Zálužie situas en la plej griza distrikto
eta|160ra|dekstra|Blazono de Veľké Zálužie
* Areo: 32 km2
* Loĝantaro: 3880
* Alto super marnivelo: 170 m
* poŝtkodo: 951 35
* aŭtokodo: NR
* telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Bratislavo-Nitra, la lasta troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj la loko apartenis al Grandmoravia Regno. La unua mencio devenis el 1261 en formo *"terra Wylak"* (=nova loĝejo). Komence de la 14-a jarcento la kampoj apartenis al kvazaŭreĝo Mateo Csák (ĉAk), poste al la reĝo. La paroĥo fondiĝis en 1332. Ludoviko la 2-a donacis al la vilaĝo rangon kampurbo kun doganrajto en 1526. Iom poste grava lernejo, ekde 1752 akvomuelejo kaj uzino por biero ekfunkciis. En 1910 loĝis en la vilaĝo 2137 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al la distrikto de Nyitra. Poste la komunumo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 de Slovakio. En 2001 loĝis tie 3881 da homoj, (3843 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* kastelo el la 18-a jarcento, konstruita de familio Forgách (forgAĉ), ekde 1869 apartenis al familio Esterházy, la internaĵo neniiĝis en 1945
* baroka-klasikisma katolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj el 1769, en 2005 rekonstruita, sub la preĝejo estas entombigitaj familioj Forgách kaj Esterházy

## Famulo 
* naskiĝis en 1901 grafo Johano Esterházy (politikisto kaj martiro)

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra