open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Regiono Košice

**Regiono Košice** (Slovake: *Košický kraj*) estas unu el la ok slovakaj administraj regionoj. La ĉefurbo estas urbo Košice. Ĝi lokiĝas en la sud-orienta parto de Slovakio kaj konsistas el dek unu distriktoj:

*Distrikto Gelnica
* **Košice**
** Distrikto Košice I
** Distrikto Košice II
** Distrikto Košice III
** Distrikto Košice IV
* Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
* Distrikto Michalovce
* Distrikto Rožňava
* Distrikto Sobrance
* Distrikto Spišská Nová Ves
* Distrikto Trebišov

*
Košice
András Vetró

**VETRÓ András** estas rumanuja hungara skulptisto. Li naskiĝis en Temeŝvaro la 14-an de oktobro 1948. Li estas la filo de Artúr Vetró, edzo de grafikistino Zsuzsa Vetró Bodoni, la patro de András Vetró Bodoni Sebestyén.

## Biografio 
András Vetró finis la Artan Altlernejon Ion Andreescu de Kluĵo inter 1967-1973 kaj ekde tiam li vivis en Târgu Secuiesc.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1979, 1986, 1989: Kézdivásárhely (kun Artúr Vetró)
* 1982: Petőfi Ház, Bukarest
* 1983: Székelyudvarhely
* 1984: Korunk Galéria, Kolozsvár,
* 1985: Târgu Secuiesc, Braŝovo,
* 1995: Bourg-en-Bresse, (Francujo) (kun Zsuzsa Bodoni), Miercurea Ciuc,
* 2000: Yvonand, (Svislando) (kun Zsuzsa Bodoni), Târgu Mureş,
* 2001: Kun Zsuzsa Bodoni: Hatvan, Gyöngyös, Târgu Mureş,
* 2003: Arad
* 2005: Zalaegerszeg,
* 2006: Kluĵo (desegnaĵoj),
* 2007: Kriterion Galéria, Miercurea Ciuc.

## Grupaj ekspozicioj 
* Pli ol 100

## Kreaĵoj en publikplacoj 
* Fontano (Kézdivásárhely, a Székely Mózes Gimnázium udvarán)
* Mikes Kelemen (bronzo, 1993, Sepsiszentgyörgy, a Református Székely Mikó Kollégium előtt)
* Turóczi Mózes (bronzo, 1993, Kézdivásárhely).

## Fonto 
* Artportalo.hu 
* Banner Zoltán: *Vetró András*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2007.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Regiono Banská Bystrica

La **Regiono Banská Bystrica** (Slovake: *Banskobystrický kraj*) estas unu el la ok slovakaj administraj regionoj. La ĉefurbo estas urbo Banská Bystrica. Ĝi lokiĝas en la suda parto de meza Slovakio kaj konsistas el dek tri distriktoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la regiono (slovake)


Banská Bystrica
Lendava

eta|Panoramo de Lendava
eta|Katolika preĝejo de Lendava
**Lendava**, kroate **Lendva,** hungare **Alsólendva** aŭ pli simple *Lendva,* germane **Lindau** estas urbo kaj samtempe municipo en Slovenio, en regiono **Pomurska**. La historia hungara nomo estis *Alsólendva*. La loko estas centro de la hungara minoritato kaj en la urbo ankaŭ la hungara lingvo estas oficiala.

Krom la urbo la jenaj vilaĝetoj apartenas al la municipo: Banuta, Benica, Brezovec, Dolga vas, Dolgovaške Gorice, Dolina pri Lendavi, Dolnji Lakoš, Čentiba, Gaberje, Genterovci, Gornji Lakoš, Hotiza, Kamovci, Kapca, Kot, Lendavske Gorice, Mostje, Petišovci, Pince, Pince-Marof, Radmožanci, Trimlini.

## Situo 
La urbo situas 5 km-ojn for de Hungario, ĉe rojo Lendava, rivero Mura estas proksime. Inter 1920-2008 funkciis limpasejo al la hungara Rédics, sed nun ambaŭ ŝtatoj apartenas al zono de Schengen, sekve oni trapasas la limon senkontrole ie ajn.

La loknomo signifas slave novalo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 860 pri la komunumo, tiam akiris ĝin episkopo de Salzburg. La hungaroj okupis la regionon en 896 kaj konstruis fortikaĵon en 1272, kiu ne detruiĝis dum la historio. La turkoj vane sieĝis ĝin. En 1728 kapelo konstruiĝis omaĝe al Sankta Triunuo. En 1848 kaj en 1849 la hungaraj trupoj sukcese kontraŭstaris al banuso Josip Jelačić. En 1867 la vilaĝo urbiĝis kaj iĝis distriktejo. Ekfunkciis industriaj uzinoj, ĉe la kampoj estis vinkulturo. La fervojo atingis la urbon el Zalaegerszeg. En 1910 loĝis tie 2729 homoj, el tio 2375 hungaroj, krome slovenoj, germanoj, judoj.
En 1918 la loĝantaro kontraŭstaris de la kroata atako. En 1919 armeo de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis Lendava. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, kies distriktejo estis. Inter 1920-1991 apartenis al Jugoslavio, escepte inter 1941-1945, tiam rehungariĝis. Ekde 1991 la regiono apartenas al Slovenio. En 2002 loĝis 11&nbsp;151 homoj (5653 slovenoj, 3917 hungaroj, 86 ciganoj). La urbo havas termalan banejon.

En la komunumo 3 , dulingva infanĝardeno, sportejo, muzeo, biblioteko kaj kulturdomo funkcias.

Lendava estas pilgrimloko: Kapelo de Sankta Triunuo (Lendava).
eta|Slovena-Esperanta-hungara memorplakedo (Lendava, Slovenio)

## Ĝemelurboj 
20px| Zalaegerszeg, Hungario

## Famuloj 
* en la iama Alsólendva naskiĝis:
** hungara nobela juĝisto Kálmán Dervarics
** hungara operkantisto Kálmán Pataky
** hungara lingvisto László Hadrovics
** hungara skulptisto György Zala
* en la iama Alsólendva mortis:
** hungaraj notarioj Mihály Hajós kaj Oszkár Laubheimer

Kategorio:Urboj de Slovenio
Kategorio:Municipoj de Slovenio
Kategorio:Banlokoj
Lobioj

La **lobioj** (alia nomo: Lobi-Dagara) estas etno vivanta en la sudo de Burkina-Faso kaj en la nordo de Ganao kaj de Ebur-Bordo. La lobia lingvo apartenas al la gur-lingvoj (ankaŭ nomataj volta-lingvoj). La lobioj en la 18-a jarcento el la regiono de la hodiaŭa Ganao enmigris an la hodiaŭajn vivoregionojn kaj nur en la lastaj jarcentoj ŝanĝiĝis de ĉasistoj kaj fiŝkaptistoj al agrokultivantoj.

La lobioj estas konataj pro ilia argilarkitekuro distingiĝanta de iliaj najbaroj. Ili vivas en tielnomataj sukaloj, familio-kraloj ĉirkaŭitaj de alta argila muro. Unuopaj sukaloj ordinare staras minimume sagodistancon dise unu de la alia. El tiu defendkapablo rezultis, ke influoj de muzlimaj kaj kristanaj misiistoj kaj influoj de najbaraj etnoj estis pli forte deturnitaj ol ĉe la plej multaj aliaj etnoj de Afriko.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj el Lobi-vilaĝoj
* Malnovaj maskoj kaj figuroj de la lobioj (privatkolekto) 

Lobioj
Lobioj
Lobioj
Lobioj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Burkino
Kategorio:Ganao
Kategorio:Ebur-Bordo
Ŝurikeno

eta|dekstra|225ra|Ninĵa-ŝurikenoj
eta|bo-ŝurikenoj
eta|
**Ŝurikeno** [japane 手裏剣 *ŝuriken*, kaŝita manarmilo) aŭ **ĵetponardo** estas kolekta nomo por mallongaj japanaj ĵetarmiloj. Plej konataj ekzemploj por ŝurikeno estas la (publike nomata) „ĵet-stelo“ aŭ „ninĵastelo“, kiuj ofte aperas en holivudaj filmoj, temantaj kun japana batalanto.

La ŝurikenoj havas diversajn formojn de plata stelo tra klingoforma ĝis boltoforma (bo-ŝurikenoj) ĵetarmilo. La eĝoj kaj pintoj de la ŝurikenoj estas akraj, trapikaj.

Oni portis la ŝurikenojn en kaŝitaj poŝoj, dum la boŝurikenoj ofte en la zono (nomata Obi). La ĵeto de ŝurikeno povas esti morta ene de kelkaj metroj kaj fare de sperta batalisto. Oni kelkfoje preparis la klingojn eĉ per veneno aŭ ĉevala sterko, tiel la ebla travivinto poste mortis pro sekvoj de la venenado, infektado.

En plimulto de la landoj, aĉeto, uzo de la ŝurikenoj estas leĝe reguligita. La ŝurikeno estas laŭ leĝo – en multaj landoj- armilo.

La plat- kaj stelformaj ĵetklingoj havas meze truon, kiu dum flugo eldonas alt-susuran sonon, kio timigas la kontraŭulon.

La bio-ŝurikeno estis antaŭbildo por la flugsago de la unua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva detala klarigo 

## Referencoj 
Kategorio:Armiloj
Kategorio:Klingaj armiloj
Saint-Maurice-des-Noues

**Saint-Maurice-des-Noues** [proks. pr. : sa moris de nu] estas franca komunumo. Ĝi situas en la regiono Luarlandoj, en la orienta parto de la franca departemento Vendée (Vendeo), en la kantono de La Châtaigneraie (5,5 km norde) kaj arondismento de Fontenay-le-Comte (16 km sude), je ĉirkaŭ 8 km de la departemento Deux-Sèvres. La vilaĝo troviĝas rande de la arbaro de Mervent. Pro neceso distingi la komunumon Saint-Maurice de aliaj samnomaj en Francio, aldoniĝis la artikolo "des" (*de*) kaj la nomo "*Noues*", kiu etimologie devenas de la greka aŭ kelta kun signifo "*akvo*", "*fontoj*".

## Historio 
Iama romia vojo estas la plej malnova konata postrestaĵo en Saint-Maurice-des-Noues. En la 4a jarcento, unu el la hispanaj kolonioj invadintaj Gaŭlon instaliĝis en la suda parto. Restas spuroj pri la ĉirkaŭaj muroj de franciskana kordeliera monaĥejo, fondita en 1439 kaj detruita dum la franca Revolucio.

Mineja aktiveco por ekstrakto de karbo ekzistis en Saint-Maurice-des-Noues dum la 19a jarcento kaj komence de la 20a. Traba subtenilo de minejo atestas pri tiu periodo. Tiu 25 metrojn-alta arkitektaĵo estas unika en Francio pro sia betona strukturo. Ĝi superelstaras puton profunda je 208 m kun diametro de 5,30 m.

## Resurcoj kaj produktaĵoj 
* Paŝtejoj.

* Plurkultivo.

* Bov- kaj pork-bredado.

## Demografia evoluo 
* 1962 : 628

* 1968 : 752

* 1975 : 654

* 1982 : 636

* 1990 : 611

* 1999 : 572

En la eldono 1900 de la libro "**Département de la Vendée**" (Parizo : Hachette) de Adolf Joanne, aperas ke la komunumo havis tiam 1122 loĝantojn.

## Civila arkitekturo 
* Kastelo de La Mazourie (pr. mazuri).

* Loĝejo de Fief-Mignoux (pr. fief-minju): ŝtupara kaĝo en la domo de la mastro.

## Religia arkitekturo 
* Preĝejo de la 17a-18a jarcento
* En la tombejo, hosana kruco, kiu datumas de 1871, estas unu el la plej rimarkindaj de Vendeo.

## Loka festo 
* La unuan dimanĉon de junio

Ekskursa pado "tour du Pays de Mélusine" (Ĉirkaŭiro de la Meluzin-regiono) ebligas belajn promenadojn en kvieta kadro. La rajda kaj pedagogia farmo prizorgata de la geedzoj Ripaud ebligas al turistoj viziti la ĉirkaŭaĵon per kaleŝoj, ĉevaloj kaj poneoj, kaj al lernejanoj malkovri la vivon en kontakto kun la naturo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Saint-Maurice

## Eksteraj ligiloj en la franca 
* [Saint-Maurice-des-Noues]http://www.paysdelachataigneraie.org/module-Contenus-viewpub-tid-2-pid-24.html

* [Saint-Maurice-des-Noues sur la retejo de la Nacia Geografia Instituto]http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=77606

* [Satelita vidaĵo]http://city.zorgloob.com/?ville=33110&lib=SAINT%20MAURICE%20DES%20NOUES 

Kategorio:Komunumoj de Vendée
Fanteoj

La **fanteoj** apartenas al la etna grupo de la akanoj. La proksimume 1,7 ĝis 1,9 milionoj da anoj vivas precipe en la Centra Regiono (Central Region) en la sudo de Ganao. Sed kadre de la intraganaa migrado la fantoj reprezentas ankaŭ proksimume 10 % de la 1,5 milionoj da loĝantoj de la ĉefurba regiono Greater Accra.

## Historio 
eta|Ganao

## Kulturo 
## Lingvo 
La lingvo estas precipe parolata en orienta marborda Ganao.

## Famaj fantoj 
* Joseph Ephraim Casely Hayford, verkisto
* Quobna Ottobah Cugoano, verkisto
* Ayi Kwei Armah, verkisto
* Kofi Annan, antaŭa ĝenerala sekretario de la UN
* William Ansah Sessarakoo, filo de sklavokomercanto, kiu estis deportita en la sklavecon

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua projekto

## Literaturo 
* W.&nbsp;T. Balmer, F.&nbsp;C.&nbsp;F. Grant: *A Grammar of the Fante-Akan Language.* London 1929

Kategorio:Etnoj en Ganao
Neĝokanono

eta|Neĝokanono dum funkcio
eta|
**Neĝokanono** (neĝoproduktilo) estas populara nomo de teknika instalaĵo, per kiu oni produktas neĝon. la aparato entenas la sekvajn ĉefpartojn: *akvorezervujo, pumpilo, kompresoro, akvo- /aero-/elektroalkondukoj, neĝoproduktilo.*

La neĝo estiĝas kiam akvo trairas konvenan ventilon kaj la apuda aerfluo kaj la malvarma ĉirkaŭo transformas la akvon al .

Proprecoj de la teknike produktita neĝo dependas je formo de la neĝokristalo, la temperaturo kaj akvoenteno de la likvo. La formon de la kristalo donas la kunefiko de la temperaturo, la aera humideco kaj eĉ la aerpremo.

La arta neĝo havas kugloformon kaj grandon de 30-350 mikrometroj, pezon de 300-500 kg/m³, dum la novneĝo heksagonalan formon kaj grandon de 50-100 mikrometroj, pezon de 10-80 kg/m³. Tiuj diferencoj montriĝas eĉ en la albedo kaj varmokunkonduka kapablo.

En Eŭropo troviĝas ĉ . 3100 neĝokanonoj kaj tiuj uzas en jaro kaj je hektaro unu milionon da litroj da akvo kaj elektron de 260.000 kWh. Tiu akvokvanto do mankas vintre el la rojoj, riveretoj, el kiuj oni prenas tiujn.

## Historio 
La baza principo estis hazarde malkovrita en la 1940-aj jaroj, kiam oni esploris en Kanado glaciiĝon de ajutoj en ventokanalo.

La unua premaera neĝokanono estis produktita en 1950 kaj patentita en 1954. Alden Hanson anoncis patentigon en 1958 helican neĝokanonon (akceptita en 1961). La patentigo de la lanca neĝoproduktilo okazis en 1970 fare de Herman K. Dupré, tiel oni nomas tiun ankaŭ HDK-instalaĵo.

Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Neĝo
Kategorio:Skiejoj
Brian McLaren

**Brian D. McLAREN** (1956-) estas prominenta, kontraŭdira porparolanto de la religia movado *Emerging Church*.

Brian McLaren studis la anglan lingvon en Universitato de Marilando, College Park (BA, summa cum laude, 1978, kaj MA, 1981). Liaj akademikaj interesoj entenis mezepokan, dramon, romantisman poetojn, modernan filozofian literaturon, kaj novelojn de Dr. Walker Percy.

Li forlasis la akademion kaj tiel edukadon de la angla en 1986 kaj iĝis fonda pastro de Cedar Ridge Community Church, regiona eklezieto kun kelkcentoj da homoj.

La magazino *Times* listigis lin inter la 25 plej influaj evangelistoj de Usono.

## Bibliografio 
* *The Church on the Other Side* (Zondervan, 1998)
* *Finding Faith* (Zondervan, 1999)
* *A New Kind of Christian* (Jossey-Bass, 2001)
* *More Ready Than You Realize: Evangelism as Dance in the Postmodern Matrix* (Zondervan, 2002)
* *A Is for Abductive* (Zondervan, 2002)
* *Adventures in Missing the Point* (Emergent/YS, 2003)
* *Church in Emerging Culture: Five Perspectives* (Zondervan Emergent/YS, 2003) Leonard Sweet (General Editor), with contributors Andy Crouch, Brian D. McLaren, Erwin Raphael McManus, Michael Horton, Frederica Matthewes-Green
* *The Story We Find Ourselves In* (Jossey-Bass, 2003)
* *A Generous Orthodoxy: Why I Am a Missional, Evangelical, Post/Protestant, Liberal/Conservative, Mystical/Poetic, Biblical, Charismatic/Contemplative, Fundamentalist/Calvinist, Anabaptist/Anglican, Methodist, Catholic, Green, Incarnational, Depressed-yet-Hopeful, Emergent, Unfinished CHRISTIAN* (Zondervan, 2004)
* *The Last Word and the Word After That* (Jossey-Bass, 2005)
* *The New Kind of Christian Trilogy - Limited Edition Boxed Set (A New Kind of Christian; The Story We Find Ourselves In; The Last Word and the Word After That)* (Jossey-Bass, 2005)
* *The Secret Message of Jesus : Uncovering the Truth that Could Change Everything* (W Publishing Group, April 2006)
** *The Voice of Luke: Not Even Sandals (The Voice)* (Thomas Nelson, July 2007) ISBN 0529123517
** *Everything Must Change: Jesus, Global Crises, and a Revolution of Hope* (Thomas Nelson, October 2007) ISBN 0849901839

## Eksteraj ligiloj 
* BrianMcLaren.net – oficiala paĝo de Brian McLaren
* Cedar Ridge Community Church
Murska Sobota

300px|dekstra|eta|Fortikaĵo de Murska Sobota
300px|dekstra|eta|Strato en Murska Sobota
300px|eta|Strata panoramo en Murska Sobota
**Murska Sobota** germane **Olsnitz,** hungare **Muraszombat** estas urbo kaj samtempe municipo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**. La nomo signifas Murasabato, ĉar proksime de rivero Muro ĉiusabate okazis foiro.

La jenaj 10 vilaĝoj apartenas al la urba municipo: Bakovci, Černelavci, Krog, Kupšinci, Markišavci, Nemčavci, Polana (Murska Sobota), Rakičan, Satahovci, Veščica (Murska Sobota).

## Bazaj informoj 
* Areo: 64 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 189 m
* Loĝantaro: 20000
* Poŝtkodo: 9000
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
Murska Sobota situas sur ebenaĵo, laŭ rojo Lendava, Mura estas en la proksimo. La urbo havas gravan trairan trafikon fervoje kaj ĉefvoje inter Hungario kaj internaĵo de Slovenio.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1348 en formo *"Muraszombata"*. Katolika preĝejo konstruiĝis en la 14-a jarcento. En 1605 la loĝantaro ne apogis Transilvanian princon Stefano Bocskai, sekve la urbeto plene detruiĝis. La rekonstruo okazis iomete pli fore, ĉe kastelo de Szapári (sapAri), sed ankaŭ tie la urbeto suferis pro la inundoj. En la 19-a jarcento Muraszombat havis la titolon kampurbo kaj estis distriktejo. En 1910 loĝis tie 2748 homoj (1305 hungaroj, krome slovenoj, kroatoj kaj germanoj). Fine de 1918 la kroatoj okupis la urbon, sed en januaro la hungaroj reokupis ĝin. En 1919 tie deklariĝis Respubliko Prekmurje, sekve la urbo estis ĉefurbo dum 6 tagoj. Ĝis Traktato de Trianon Muraszombat apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat (kies distriktejo estis), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. En 1941 la germana armeo okupis la urbon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 2002 loĝis en Murska Sobota 20 080 homoj (17 637 slovenoj, 439 ciganoj kaj 138 hungaroj).

## Famuloj 
* En la urbo naskiĝis kaj mortis hungara-slovena pastro János Szlepecz
* En la iama Muraszombat naskiĝis:
* hungara episkopo Balázs Jaklin
* hungara-slovena pastro István Zsemlits.

## Ĝemelurboj 
* 20px| Ingolstadt, Germanio
* 20px| Bethlehem, Usono

== Komunumoj pri szombat (=sabato) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Murska Sobota (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Slovenio
Kategorio:Municipoj de Slovenio
Akanoj

La **akanoj** estas okcidentafrika etno kun pluraj subgrupoj, kiu hejmas precipe en la centra kaj suda parto de la hodiaŭa Ganao kaj en la centraj, orientaj kaj sudorientaj regionoj de la hodiaŭa respubliko Ebur-Bordo. Parto de la etno estas la abeoj.

La **akanoj** de Ganao kaj Ebura Marbordo ofte nomigas siajn infanojn laŭ la tago de la semajno kiam ili naskiĝis kaj laŭ la ordo en kiu ili estis naskiĝintaj. Tiuj "tagnomoj" havas pliajn signifojn pri la animo kaj karaktero de la persono. Aliaj nomoj havas multe pli da varieco kaj povas raporti pri sia naskiĝordo, ĝemeleco aŭ pri meza nomo de prapatro.

## Lingvoj 
## Vidu ankaŭ 
Kwame Anthony Appiah

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnoj en Ebur-Bordo
Kategorio:Etnoj en Togolando
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
2007 TU24

**2007 TU24** estas asteroido, trovita je 2007 per la Catalina Sky Survey. Apartenata al la grupo de apolonaj asteroidoj, ĝia elipsoforma orbito etendiĝas inter interne Tera orbito ĝis ekster la orbito de Marso. Ĝi estas sufiĉe larĝa por rezultigi regionajn katastrofojn, se ĝi falus sur la Teron.

## Alproksimiĝo al la Tero 
eta|maldekstra|Unua serio de radar-bildoj kun malalta detaliĝo (24-a januaro 2008)

Mezuroj de ĝia orbito rezultis, ke ĝi pasos la orbiton de la Tero jam 29-a januaro 2008 08:33 UTC je distanco de nur ĉ. 1,44 radiusoj de la orbito de la Luno, ĉ. 538 000&nbsp;km.
Tio estas la plej proksima distanco de eble danĝera asteroido ĝis 2027. Tiel astronomoj diris ĝis lastatempe. Sed tio ne plu kredindas, vidu sube. Ĝi alproksimiĝos tiom, ke observoj per radaro, per radio-teleskopoj estos eblaj. Ankaŭ per simplaj amatoraj teleskopoj oni povos observi ĝin.

Tiu tre mallonga tempo inter unua trovo kaj alproksimiĝo, ĉ. 3 monatoj, estas surprizo. Ofte estis raportita, ke astronomiistoj zorge esploras milojn da asteroidoj kaj esploras iliajn orbitojn. Projektoj estas diskutitaj, kiel oni povus agi, se iu objekto, asteroido aŭ kometo, estos danĝero por ni. Inter aliaj oni povus sufiĉe frue sendi raketon kun atombombo al la objekto kiu povas pecigi aŭ forŝovi ĝin.

Oni asertis, ke neniu vera danĝero de kolizio estos dum la venontaj ĉirkaŭ 20 jaroj. Nun tiu surpriza apero de tiu asteroido falsas tiujn asertojn.

## Legado de NASA 
Oni observas plurajn milojn de la entute ĉ. 7000 objektoj proksimaj al la Tero. Averaĝe dum ĉiu 5 jaro unu objekto preterpasas tiom proksime. Kolizio okazas averaĝe ĉiujn 37 000 jarojn.

Stranga: malgraŭ la subita apero de antaŭe nekonata asteroido falsigis antaŭajn asertojn, tuj post tiuj frazoj NASA ripetas la aserton pri la neapero de iu danĝero ĝis 2027.

En listo de Harvard troviĝas ĉirkaŭ 100 asteroidoj kiuj alproksimiĝis al la Tero. Inter tiuj estas 56, kiuj alproksimiĝis pli proksime ol 0,0026 AU, la distanco de la Luno. Tiuj okazis dum la tempo inter 1991 kaj 2007.

Do 56 alproksimiĝoj dum 16 jaroj rezultas en unu alproksimiĝo dum ĉ. 3 monatoj. Tio draste diferencas de la supre menciita indiko de NASA, 5 jaroj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Amoro (asteroido)
* Listo de la objektoj de la sunsistemo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  NASA Scientists Get First Images of Earth Flyby Asteroid 

Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2007
Limato

**Limato** (alemane **Limmet**, germane **Limmat**) estas alfluanto de la rivero Reuss.

## La fluo de Limato 
Limato elfluas el la Lago de Zuriko kaj alfluas Aro ĉe Turgi en Kantono Argovio. Inter Vetingo kaj Badeno ĝi trapasas ravinon inter du montoĉenoj de la Ĵuraso, nome oriente de Limato Lägern kaj okcidente *Heitersberg*. De la Lago de Zuriko ĝis la alfluejo al Aro la rivero havas longecon de 35,9 km. Se oni nombras la longecon de la fonto de Linth, tiam ĝia kompleta longeco estas tamen 135,9 km.

La nomo de Limato estiĝis el kunfandiĝo de la du kolektantaj riveroj Linth kaj Maag, kiuj antaŭ la Linth-korekto en la jaro 1783 alfluis al la supra lago de Zuriko.

## Historio 
Ĝis Platzspitz, kie troviĝas la unua vejro, la altecnivelo de ĝia akvosurfaco egalas al tiu de la lago de Zuriko. En mezepoko komercistoj sur la Limato transportis varojn ŝipe al Bazelo. Post la konstruo de la diversaj vejroj por reguligi la riveron kaj ĉefe por produkti elektran energion, tio ne plu eblas. En la romia epoko la akvostrato de la Rejno, tra la Aro, Limato, Lago de Zuriko kaj Valenlago al Koiro kaj tiam super la Alpoj al Como estis unu el la plej gravaj trafikvojoj de la imperio. En la 16-a jarcento estis dronigitaj diversaj anabaptistoj martiroj en la Limato, inter ili Felix Manz.

## Ekonomio de la Limatvalo 
La rivero Limato ekde la 19-a jarcento estas utiligita por produkti energion. Vejroj ĉe Platzspitz, ĉe Hardturm, Dietikon, Vetingo kaj post Baden reguligas la akvokvanton de la rivero kaj produktas elektran energion. La energio de la rivero allogis jam frue industriajn entreprenojn, unue en la tekstilbranĉo poste kaj poste maŝinfabrikojn. En Baden troviĝas ekzemple la svisa sidejo de ABB Asea Brown Boveri.

eta|300px|dekstra|Ligna ponto trans Limato en Baden

## Komunumoj laŭlonge de la Limato 
La komunumoj kaj urboj ĉe la bordo de Limato estas laŭvice: Zuriko, Oberengstringen, Unterengstringen, Schlieren, Dietikon, Geroldswil, Oetwil ĉe Limato en la Distrikto Dietikon, Kantono Zuriko, kaj en Kantono Argovio la komunumoj Spreitenbach, Killwangen, Würenlos, Neuenhof, Vetingo, Baden, Ennetbaden, Nussbaumen, Untersiggenthal kaj Turgi.

## Vidu ankaŭ 
* Linth
* Lago de Zuriko

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Zuriko
Kategorio:Kantono Argovio
Kategorio:Alfluantoj de Aro
Kategorio:Riveroj de Ĵuraso
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Mursko Srediŝĉe

eta|300px|Mursko Središće
[eta|dekstra|La fervoja ponto super [Muro (rivero)|rivero Muro en Mursko Srediŝĉe.]]
**Mursko Srediŝĉe,** kroate **Mursko Središće,** hungare **Muraszerdahely** estas urbo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en provinco *Međimurje*. La nomo signifas Muramerkredoloko.

## Bazaj informoj 
* Areo: 34 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 7200
* Poŝtkodo: 40315
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: (+385) 040

## Situo 
La urbo situas ĉe la dekstra bordo de Mura kun ponto kaj grava limpasejo), apud la landlimo kroata-slovena, apud ĉefvojo kaj fervojo Ĉakovec-Lendava. La hungara landlimo estas nur 3 kilometrojn for.

## Historio 
Komence romianoj loĝis tie. En 896 hungaraj triboj okupis la regionon kaj fondis ŝtaton en 1000. La unua mencio devenis el 1334 pri la komunumo, kiu estis grava komerca stacio en 1477. Post la mezepoko la regiono apartenis al fronto inter turkoj kaj aŭstroj-hungaroj-kroatoj.

Fine de la 19-a jarcento la komunumo progresis, konstruiĝis ponto kaj fervojo. Komence de la 20-a j.c. oni trovis nafton, en 1901 en Eŭropo tie konstruiĝis la unua tubodukto. En 1910 loĝis 1474 da homoj (plej parte kroatoj). Ĝis 1920 la urbo apartenis al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Jugoslavio, fine al Kroatio, escepte inter 1941-1945, kiam rehungariĝis. Oni trovis karbonon en 1921, kiu nuntempe jam ne funkcias. La urbo prosperas el teksaĵfabriko, konstruindustrio, komercado kaj turismo.

## Komunumoj pri *szerdahely* en Hungara reĝlando 
La vorto signifas: loko, kie merkrede okazis bazarado.

Kategorio:Urboj de Kroatio
Hesa baloto de la 27-a de januaro 2008

120px|dekstra
Dimanĉe la 27-an de januaro 2008 okazis baloto por la landa parlamento je federacilanda nivelo en la federacia lando Hesio de Germanio. La provizora oficiala rezulto vespere de lundo, la 28-a de januaro, aspektas tiel:

Kategorio:Politiko de Hesio
Kategorio:Balotoj en Germanio
Germanio
Kategorio:2008 en Germanio
Dietikon

**Dietikon** estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto en Kantono Zuriko. Kun 22'497 loĝantoj (je la 31-a de decembro 2007) Dietikon estas la 5-a plej popolriĉa komunumo de la Kantono Zuriko post Zuriko, Vinterturo, Uster kaj Dübendorf. Ĝis la 31-a de decembro 2009 la loĝantaro de la urbo kreskis al 23106.

## Geografio 
Dietikon situas en la Limatvalo je la okcidenta bordo de la rivero ĉe la alfluo de la rivereto Reppisch al la Limato proksimume 10 kilometrojn okcidente de Zuriko.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Dietikon limas nordo al Oetwil ĉe Limato, en nordoriento al Geroldswil, en orientnordoriento al Weiningen, en oriento al Unterengstringen, en orientsudoriento al Schlieren, en sudoriento al Urdorf, en sudokcidento al Bergdietikon (AG), kaj en nordokcidento al Spreitenbach (AG).

## Trafiko 
Dietikon troviĝas sur la plej malnova trajnlinio de Svislando inter Zuriko kaj Baden (Argovio), kiu hodiaŭ estas parto de la Zurika Trafik-Unio. En kvaronhora kadenco oni povas per regionaj trajnoj atingi la centron de Zuriko aŭ Baden. Dietikon estas ankaŭ rekte ligita al la nacia aŭtoŝoseo A1 de Zuriko al Berno kaj Bazelo.

La urbo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 respektive la svisa aŭtovojo A3, kiuj apud Dietikon utiligas la saman vojon kaj disbranĉiĝas sudoriente de la urbo ĉe la Limatvala Aŭtovojkruco.

## Ekonomio 
Dietikon estas industria urbo kaj sur ĝia teritorio troviĝas unu el la plej gravaj ranĝostacioj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj.

## Historio 
Sur la teritorio de Dietikon kaj en argovia enklavo la benedikta Monaĥinejo Fahr ekzistas romiaj ruinoj.

La unua dokumenta mencio de Dietikon datiĝas el la jaro 1100 kiel *Dietinchovin*.

Ekde la jaro 1989 Dietikon estas la ĉefurbo de la nove kreita distrikto Dietikon.

## Vidu ankaŭ 
* Distrikto Dietikon
* Dietikon (stacidomo)
* Dietikon Schöneggstrasse (stacidomo)
* Dietikon Stoffelbach (stacidomo)
* Bergfrieden (stacidomo)
* Glanzenberg (stacidomo)
* Reppischhof (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Dietikon
* Dietikon en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Municipoj de Svislando

[eta|300px|dekstra|Municipo [Ricken]]
**Municipo de Svislando** respektive **Setloloko de Svislando ** estas vilaĝo, urbo aŭ setlejo, kiu formas unuon geografian kaj politikan sed ne estas propra politika komunumo, sed parto de pli granda komunumo.

Ekzistas ankaŭ municipoj, kies areo etendiĝas sur la teritorio de diversaj politikaj komunumoj kiel ekzemple Ricken aŭ *Dicken* en Kantono Sankt-Galo. Tiaj municipoj estiĝis ekzemple, kiam ĉe la limo de komunumoj pro iu kialo estiĝis subite setlejoj aŭ du tre proksimaj setlejoj kunkreskis al kvazaŭ propra vilaĝo. Ĉefe en Kantono Sankt-Galo ekzistas tre apartaj kombinoj de tiaj mozaikkomunumoj.

Ofte municipoj iam estis sendependaj komunumoj kaj per kunfandiĝo de komunumoj fariĝis municipoj de novaj pli grandaj komunumoj. Ekzemplo el la nova historio estas la kunigo de la nunaj municipoj kaj iamaj komunumoj Rapperswil kaj Jona al la nova komunumo kaj urbo Rapperswil-Jona.

La diferencigo inter komunumo kaj municipo ne ĉiam estas klara, kaj la problemo komplikiĝas, ĉar la nocioj "komunumo" kaj "municipoj" en diversaj svisaj kantonoj estas utiligitaj kun inversa senco.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Svislando

Kategorio:Setlolokoj de Svislando
Dogonoj

dekstra|eta|250ra
La **dogonoj** estas afrika etna grupo, kiu vivas en Okcidentafriko en la oriento de Malio kaj origine venis el la nordokcidento de Burkina-Faso. Ili nombras nuntempe proksimume 350.000 homojn. La dogonoj hodiaŭ vivas je la okcidenta fino de la Hombori-montoj ĉe la Rokoj de Bandiagaro, kiuj en 1989 estis deklaritaj monda kulturheredaĵo. La dogonoj ankaŭ estas konataj sub la nomoj Dogo, Dogom, Habbe respektive Habe, Kado respektive Kaddo, Kibisi aŭ Tombo.

## Vidu ankaŭ 
* dogona lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* Zbiór zdjęć Dogonów Fotaro pri dogonoj
* Tajemnica Syriusza: jak Dogonowie czerpali informacje nt. Syriusza B? (jęz. ang.) Sekreto pri Siriuso: kiel dogonoj ĉerpis informojn pri Siriuso B?
* () Retejo pri turismo en la lando de dogonoj 
* () Fotoj de la dogona lando
* () Turistaj allogoj en la dogona lando
* () Interaga kinaĵo pri la dogonoj 
* () Astronomio de dogonoj
* () Siriuso kaj dogonoj 
* () Dogona informado (Artoj & Vivo en Afriko, Universitato de Iovao)

Kategorio:Etnoj en Malio
Epaminondas

**Epaminondas** (* ĉirkaŭ la jaro 418 a.K. en Tebo; 3-an de julio 362 a.K. en *Mantinea*), malnovgreke Ἐπαμεινώνδας, estis greka politikisto kaj armeestro. Li konsideriĝas la plej signifa historio gvidanto de la urbo Tebo en Beotio kaj evoluigis siaepoke tre sukcesajn novajn armeajn taktikojn.

Oni atribuas al li interalie la inventon de la antikva batalaranĝo falango, konsistanta el taĉmento da soldatoj, armitaj per longaj pikiloj kaj ordigitaj laŭ profundaj vicoj - tiun militan taktikon, kiun poste tre sukcese aplikis la legioj de la Romia Imperio, konatigis la makedona armeo de Aleksandro la Granda.

Kategorio:Historio de Grekio
Fendlipo

dekstra|250px|eta|Infano kun fendlipo
**Fendlipo** aŭ **leporlipo** estas denaska misformiĝo de la vizaĝo, kiu estas karakterizita per fendo en la supra lipo, makzelo aŭ palato. La fendo povas esti limigita al la supra lipo, sed ankaŭ povas daŭrigi en la supra makzelo kaj palato. Ankaŭ fendo nur en la palato ekzistas. La fendo povas esti unuflanka aŭ duflanka. Fendlipo ekestas dum la unuaj semajnoj de la gravedeco kiam la fendo, kiu estas normala fazo de la embria disvolviĝo, ne fermiĝas.

Ĝi estas kuracebla per kirurgio.

Kategorio:Denaskaj misformoj
Kategorio:Heredaj malsanoj
Kategorio:Makzelvizaĝa kirurgio
Kategorio:Sindromoj en otorinolaringologio
Yankee Doodle Dandy

***Yankee Doodle Dandy*** (pli-malpli anglalingve "Jankio-Dando", el la usona patriota marŝ-kanto "Yankee Doodle".) estas 1942-jara biografia muzikala filmo direktita de Michael Curtiz. La filmo rakontas pri George M. Cohan (1878-1942), kiu estas konsiderata kiel la patro de la usona muzikala komedio, kaj estis pionira influo ĉe *Broadway*. Aperas en la filmo aktoroj James Cagney, Joan Leslie, Walter Huston, Eddie Foy Jr., kaj aliaj.

La filmo gajnis tri Akademiajn Premiojn, inkluzivante premion por plej bona aktoro en ĉefa rolo (James Cagney), plej bona muziko, kaj plej bona sono. Ĝi estis kandidatigita por 5 pluajn Oskarojn, inkluzivante premion por plej bona filmo. En 1993, la filmo estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

## Referencoj 
Kategorio:Muzikalaj filmoj
Kategorio:Biografiaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1942
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Bunschoten

Dosiero:Loudspeaker.svg**Bunschoten** ()
estas municipo kaj urbo (kun urborajtoj) en la nederlanda provinco Utrecht. La municipo havis 19 428 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006). La areo estas 35,58 km² (de kiu 4,21 km² estas akvo).

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Čakovec

:*Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en Kroatio. Pri vilaĝo en Ĉeĥio temas artikolo Čakovec (Čakov).*

**Čakovec** (hungare **Csáktornya,** germane **Tschakturn**) estas urbo kaj samtempe municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. La loknomo devenas de historia hungara familia nomo Csák (ĉAk).
eta|maldekstre|Fortikaĵo de Čakovec

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 &nbsp;km²
* Aŭtokodo: ČK
* Loĝantaro: 15800
* Poŝtkodo: 40000
* Telefonprefikso: (+385) 040

## Situo 
Čakovec situas sur mildaj deklivoj, inter Mura kaj Dravo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Zagrebo.

## Historio 
eta|Preĝejo en Čakovec
Fortikaĵo konstruiĝis en la 13-a jarcento, kiun la aŭstroj okupis en 1270, en 1328 la hungaroj reokupis ĝin. Poste en 1437 la fortikaĵo apartenis al historia familio Cillei, ekde 1546 al familio Zrinski. Tiutempe la regiono estis fronto inter turkoj kaj aŭstroj-hungaroj-kroatoj. La fortikaĵo pligrandiĝis. Tie vivis kaj mortis poeto Nikola Zrinski en 1664. Petar Zrinski tie komplotis kontraŭ Habsburgoj en 1671. Kiam li estis en Vieno, aŭstroj kaptis la okazon kaj detruis "Tschakturn". Post la turka erao la fortikaĵo iĝis kastelo, eĉ sukerofabriko, nun muzeo. En 1848 la hungara armeo venkis armeon de banuso Josip Jelačić. En 1910 loĝis en Csáktornya 5213 homoj (2433 hungaroj, 2404 kroatoj kaj 251 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Zala (reĝa departemento), poste ĝi apartenis al Jugoslavio, fine al Kroatio, escepte inter 1941-1945, kiam ĝi rehungariĝis.

## Ĝemelurboj 
* 20ra| Schramberg, Germanio
* 20ra| Nagykanizsa, Hungario
* 20ra| Plonsk, Pollando

## Famuloj 
* Nikola Zrinski, militisto, ŝtatestro, poeto kaj banuso de Kroatio
* Petar Zrinski, banuso de Kroatio
* Tivadar Artner, hungara arthistoriisto
* Magda Jóború, hungara bibliotekestro
* Ede Egan, agrikultura fakulo naskiĝis en 1851
* János Despotovich kaj Leó Grész, monaĥoj
* István Zadravecz, hungara episkopo
* Dénes Zakál, hungara komponisto
* Kálmán Csabai, hungara pentristo

## Esperanto 
En Čakovec okazis en jaro 2009 Mojosa Internacia Renkontiĝo.

== Komunumoj pri *torony* (= turo) (ankaŭ deklinacie) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Urboj de Kroatio
*
Fourier

La familinomo **Fourier** aparte rilatas al unu el la sekvantaj homoj.

* Charles Fourier (1772-1837), franca filozofo, kiu esprimis socialistajn opiniojn per komunumoj **Phalanstères** (*falangejoj*), kaj per abunda verkaro.
* Joseph Fourier (1768-1830), franca matematikisto kaj fizikisto konata por siaj laboroj pri la malkomponado de periodaj funkcioj en konverĝantajn trigonometriajn seriojn, kies nomoj estas **serioj de Fourier**; li estas ankaŭ aŭtoro de la **konverto de Fourier** pri ne-periodaj funkcioj.
* Sankta Pierre Fourier (1565-1640), franca religiulo, kiu naskiĝis en Mirecourt (Loreno), mortis en Gray (Franĉ-Konteo); li beatigiĝis en 1730 dank'al la papo  Benedikto la 13-a, kaj sanktigiĝis en 1897 dank'al la papo Leono la 13-a.

Kategorio: Apartigiloj
Horgen

**Horgen** estas komunumo kaj la ĉefurbo de la samnoma distrikto en Kantono Zuriko, Svislando. La urbo havis 18162 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 18562 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Horgen situas proksimume 15 kilometrojn sude de Zuriko je la okcidenta bordo de la Lago de Zuriko. La okcidenta lago-bordo popole ankaŭ nomiĝas "Katara Bordo" envie al la aliflanka Ora Bordo, tio, ĉar la okcidenta bordo de la zurika lago troviĝas en la ombro de la montoĉeno Albis, pro kio en Horgen la suno subiras multe pli frue ol en Meilen.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Horgen limas en nordo al Oberrieden, en nordoriento aliflanke de la Lago de Zuriko al Meilen, en oriento al Wädenswil, en sudo al Hirzel, en okcidento al Hausen ĉe Albis, en nordokcidento al Langnau ĉe Albis, kaj en nordnorokcidento al Thalwil.

## Trafiko 
Horgen apartenas al la Zurika Trafik-Unio. La urbo situas je la trajnlinio de la Gotard-Fervojo de Zuriko al Tiĉino kaj Milano unuflanke kaj al la linio de Zuriko al Koiro kaj Vieno aliflanke. Per pluraj regionaj trajnlinioj kaj ankaŭ kelkaj rapidtrajnoj Horgen estas bonege konektita kun Zuriko. Krome pasas tra Horgen la aŭtoŝoseo A3 de Zuriko al Koiro. Pramŝiplinio ligas la urbon Horgen kun Meilen je la alia flanko de la lago.

## Historio 
Unuaj surfostaj setlejoj en Horgen jam ekzistas antaŭ pli ol 5000 jaroj. Unua domumenta mencio okazis en donacletero per kiu la imperiestro Oto la 1-a donacis la urbon al la Monaĥinejo Fraumünster en Zuriko. Post la epoko de la Helveta Respubliko fariĝis Horgen la centro de civitana milito inter la kampara kaj urba loĝantaroj de la Kantono Zuriko, la tiel nomita Bocken-Milito en la jaro 1804. Komence de la 19-a jarcento la urbo industriiĝis kaj dum certa periodo la ekspluato de la lokaj karbominejoj ludis gravan rolon. Fine de la 19-a jarcento oni tamen ĉesis la ekspluatadon de la minejoj pro la malaltaj prezoj de eksterlanda karbo por ĝin dum mallongaj periodoj dum la du mondmilitoj ankoraŭ-foje reaktivigi.

## Vidu ankaŭ 
* Distrikto Horgen
* Horgen (stacidomo)
* Horgen Oberdorf (stacidomo)
* Sihlwald (stacidomo)
* Sihlbrugg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Offizielle Oficiala retejo de la komunumo de Horgen
* Retejo de la historia minejo Käpfnach en Horgen

Kategorio:Urboj de Svislando
Meilen

**Meilen** estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto en Kantono Zuriko, Svislando. La urbo havis 12057 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 12227 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Meilen situas ĉe la tiel nomita "Ora Bordo" de la Lago de Zuriko en la mezo inter Rapperswil-Jona kaj Zuriko. Oriente de la urbo troviĝas la montoĉeno de Pfannenstiel. Meilen konsistas el la komunumpartoj Feldmeilen, Obermeilen, Dorfmeilen kaj Bergmeilen. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,91&nbsp;km², de kiuj 24,2% estas kovritaj de arbaro, 45,4% servas por agrikulturo kaj 22,8% por setlado; 6,1% estas trafiksurfaco kaj 0,1% akvejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Meilen limas en nordo al Herrliberg, en nordoriento al Egg, en oriento al Uetikon ĉe la lago, kaj aliflanke de la Lago de Zuriko en sudo al Wädenswil, en sudokcidento al Horgen, kaj en okcidento al Oberrieden.

## Trafiko 
Meilen situas je la regiona lago-borda-fervojlinio inter Zuriko kaj Rapperswil-Jona de la Zurika Trafik-Unio. Per pramŝiplinio Meilen estas ligita kun Horgen, kiu situas aliflanke de la lago. Planoj konstrui ponton aŭ tunelon al la alia lagoflanko ĝis nun pro la altaj kostoj kaj la rezistemo de la popolo restis nur fantomaj vizioj en la cerboj de avangardaj arkitektoj.

## Historio 
La origino de la komunumo reiras al la romia epoko. La komunumo en tiu tempo nomiĝis **Maylanen** respektive **Mailan**. En mezepoko sur la teritorio de Meilen staris la Kastelo Friedberg, kies ruinoj videblas ankoraŭ hodiaŭ.

## Vidu ankaŭ 
* Distrikto Meilen
* Meilen (stacidomo)
* Herrliberg-Feldmeilen (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Meilen

Kategorio:Urboj de Svislando
Kojnea greka lingvo

**Kojneo** (greke **κοινή [γλῶσσα]**, *koinē glōssa*, „la komuna [lingvo]") estas la historia greka lingvo de la helenisma epoko ĝis la epoko de la romiaj imperiestroj, de proksimume 300 a.K. ĝis 600 p.K. Fojfoje la lingvo de la malfrua antikva periodo (pli-malpli 300 p.K. ĝis 600 p.K., do la lasta triono de la supre menciita tempo) ne plu kunkalkuliĝas. La antaŭaj evoluaj fazoj de la greka lingvo nomiĝas prahistoria kaj antikva greka lingvo, la posta fazo ĝis la jaro 1453 nomeblas "mezepoka greka lingvo", ekde tiam la lingvo difiniĝas kiel moderna greka lingvo - ĉiuj lingvoformoj antaŭ la jaro 1453 sume foje nomatas "malnovgreka lingvo". Tiu lingvo tra multaj jarcentoj estis la plej grava komunikilo en la teritorio de la orienta Mediteranea Maro, kaj ankaŭ en la latine dominita okcidento de la antikva Eŭropo la lingvo estis multe disvastiĝinta. En la moderna greka lingvo la vorto κοινή prononciĝas [kinˈi].

En la hodiaŭa lingvaĵo de lingvistiko "kojneo" (do "ĝenerala lingvo") ankaŭ estas nomo aplikebla por ĉiu dialekto, kiu ene de certa lingva komunumo establiĝas kiel ĝenerale akceptita superregiona standardo (vidu ankaŭ la latinan terminon lingua franca).

## Evoluo 
La kojnea greka lingvo ekestis per la miksiĝo de la unuopaj grekaj dialektoj (ĉefe de la regionoj Atiko, Dorio kaj Ionio dum la plurjaraj armeaj konkeroj de la makedona reĝo Aleksandro la Granda, kies armeo konsistis el soldatoj el Makedonio kaj plej diversaj regionoj de Grekio. Pro la granda politika kaj kultura signifo de la urboŝtato Ateno dum la 5-a kaj 4-a jarcento a.K. la dialekto de Atiko, la regiono de Ateno, estis la bazo de la lingvo.

La granda teritoria amplekso de la makedona imperio sub Aleksandro la Granda levis la lingvon al la funkcio de ĝenerala komunikilo en Sud-Eŭropo inkluzive de la suda Balkano, en Malgrandazio, Sirio, Palestino kaj Egiptio. La signifo de la kojnea greka lingvo en okcidenta Azio kaj Egiptio ne malkreskis, kiam pere de la Romia Imperio tre disvastiĝis la latina lingvo kaj post la divido de la Romia Imperio en okcidentan kaj orientan parton dum la jaro 395 p.K. en la Bizanca Imperio ĉirkaŭ la jaro 630 iĝis la sola oficiala lingvo. La lingvo tiel iĝis la fundamento por la mezepoka kaj moderna fazoj de la greka lingvo. 

La lingvo apartenas al la "malnovgreka lingvo", sed klare malsimilas de la klasika greka lingvo de Sofoklo aŭ Platono kaj tute esence malsamas de la lingvo de Homero. Ĉefe menciindas gramatikaj kaj fonetikaj simpligoj. La nuntempa greka lingvo, moderna "artefarita lingvo", pli baziĝas sur la kojnea greka ol sur la pli frua klasika atika dialekto.
Principo de ekskludo

La **principo de ekskludo** de 
estas principo de kvantuma meĥaniko formulita de Wolfgang Pauli en 1925, laŭ kiu:

::*Ne eblas ke identaj fermionaj partikloj (kun entjerduona spino) priloĝu kune la saman kvantuman staton.* 

Ekzemple: en sama atomo, ĉiuj elektronoj havas diversajn trajektoriojn kaj diversajn kvantumstatojn, kaj tial iu kvantumnumero el la kvantumnumeroj karakterizantaj la energistaton de unuopaj elektronoj diferencigas unu elektronon de aliaj.

Kombinante la kvantumnumerojn oni povas akiri multnombrajn kombinaĵojn, sed ene de unu atomo ne povas ekzisti du aŭ pluraj elektronoj, kies ĉiuj kvar kvantumnumeroj estas samaj.

## Vidu ankaŭ
* Statistiko Fermi–Dirac
* VSEPR-teorio

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Fundamenta kvantuma fiziko
Lago de Pfäffikon

La **Lago de Pfäffikon** estas malgranda lago en la distrikto Pfäffikon, Kantono Zuriko, Svislando. Je ĝia norda bordo troviĝas la urbeto Pfäffikon ZH, kiu donis al la lago sian nomon. Ĉirkaŭ la lago troviĝas bela naturrezervejo, kiu donas vivospacon al multaj minacitaj bestoj, plantoj, birdoj, insektoj, amfibioj kaj fiŝoj.

## Al- kaj elfluantoj 
eta|150px|maldekstra|Chämtnerbach antaŭ ĝia alfluo al Lago de Pfäffikon
La ĉefa alfluanto de la lago estas **Chämtnerbach** kun longeco de 9,5 km, kiu fontas inter Bäretswil kaj Fischenthal alfluas la municipon Kempten kaj alfluas la lagon rekte norde de la strandbanejo de Wetzikon.
La elfluanto, la rivero Aa, fluas al la lago Greifensee en la distrikto Uster.

## Komunumoj ĉirkaŭ la lago 
Ĉirkaŭ la lago de Pfäffkion situas la urboj Pfäffikon ZH (norde), Wetzikon (sude) kaj la komunumo Seegräben (okcidente).

## Lagoglaciiĝo 
En malvarmaj vintroj kiel ekzemple lastfoje en 2006 la lago frostiĝas kaj fariĝas giganta natura glitŝuejo.

eta|200px|maldekstra|Frostita Lago de Pfäffikon en vintro 2006

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando

## Referencoj 
Pfäffikon, Lago de
Pfäffikon, Lago de
Pfäffikon, Lago de
Pfäffikon, Lago de
Rozkapa fruktokolombo

La **Rozkapa fruktokolombo**, (*Ptilinopus porphyreus*) konata ankaŭ kiel *Purpurkapa fruktokolombo*, *Rozkola fruktokolombo* aŭ *Teminka fruktokolombo*, estas eta kolorplena kolombo de la genro *Ptilinopus* kaj familio de kolombedoj.

La rozkapa fruktokolombo estas loĝanta reproduktanta endemia birdo de Indonezio kie ĝi loĝas en la montarbaroj de Sumatro, Javo kaj Balio ĉe altitudoj de 1000–2200 m. Ĝi konstruas feblan neston en arbo, kie la ino demetas unu aŭ foje du blankajn ovojn kiuj estas kovataj dum 20 tagoj antaŭ eloviĝo, kun pliaj 15-16 tagoj por elnestiĝo. Temas pri timida kaj malfacile videbla specio, ĝenerale vidata sola aŭ en paroj, sed aroj de pli da 17 birdoj povas ariĝi ĉe fruktodonaj arboj.

eta|maldekstra|Rozkapa fruktokolombo.
eta|maldekstra|Ĉe Louisville Zoo.
eta|maldekstra|Masklo.
La masklo havas purpurrozajn kapon, kolon kaj gorĝon, tre limigita de blanka strio, kiu apartigas tiun koloregan parton de la verdeca dorso. La supraj partoj estas verdaj kaj la subaj partoj grizaj, kun flava subvosto. La irizo estas oranĝa, la beko estas verdeca kaj la piedoj rozkoloraj. La ino estas pli senkolora ol la masklo, kun ne tiom rimarkinda bustostrio, kaj la junulo estas eĉ pli senkolora versio de ino. La voĉo estas milda *huu*.

Tiu ĉi kolombo manĝas ĉefe figojn, etajn frukton kaj berojn en la supra branĉaro de la arbaro, kie ĝi bone kamuflas inter la verda foliaro.

La rozkapa fruktokolombo estas limigita al teritorio de malpli ol 12,000&nbsp;km² de arbaro en tri lokoj de Sumatro, dekses de Javo kaj unu de Balio, ĉiam en arbaraj montoj almenaŭ 2000 m altaj. Plej parto de la lokoj estas malpli etaj de 200&nbsp;km² kaj malpliiĝintaj. La specio estas malfacile videbla kaj oni supozas, ke ankoraŭ ne estas minacata.

La rozkapa fruktokolombo estas konsiderata kiel Malplia Zorgo ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Resursoj
## Fontoj 
*  ne minacata
* S. Van Balen kaj Vincent Nijman *Biology and conservation of Pink-headed Fruit-dove* Ptilinopus porphyreus

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo

## Referencoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Nigradorsa fruktokolombo

eta|maldekstre|220ra|
La **Nigradorsa fruktokolombo** aŭ *Stria fruktokolombo*, *Ptilinopus cinctus*, estas granda kolombo (38-44 cm longa kaj 450-570 g peza) kun blankaj kapo, kolo kaj supra brusto, kio kontrastas kun nigra dorso (kio nomigas la specion) kaj same nigraj supraflugiloj grade al grizo ĉe pugo; la vosto estas nigra kun larĝa griza finstrio; subaj partoj estas grizaj, markitaj el la supra blanko de larĝa nigra strio.

## Distribuado
Balio, ĉe insuloj Malgrandaj Sundoj kaj Aŭstralio, kie ĝi estas limigita al okcidenta bordo de regiono Arnhemlando.

## Vivejo
Tiu aŭstralazia specio loĝas ĉe musonaj pluvarbaroj.

## Manĝo
La Nigradorsa fruktokolombo manĝas fruktojn el arbaraj arboj, ĉefe figojn.

## Nestumado
La Nigradorsa fruktokolombo demetas ununuran ovon en malferma platformo de bastoentoj kaj branĉetoj en arbara arbo.

## Referencoj
* BirdLife International. (2006). Species factsheet: *Ptilinopus cinctus*. EL http://www.birdlife.org 1an Februaro 2007
* Higgins, P.J.; & Davies, S.J.J.F. (Eds.). (1996). *Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds. Volume 3. Snipe to Pigeons*. Oxford University Press: Melbourne. ISBN 0-19-553070-5

## Vidu ankaŭ
*Arnhemlanda tropika savano
*Grava birda areo de Arnhem-Altebenaĵo
Nigramentona fruktokolombo

La **Nigramentona fruktokolombo**, (*Ptilinopus leclancheri*) konata ankaŭ kiel la **Nigragorĝa fruktokolombo** aŭ **Leklanĉera fruktokolombo**, estas mezgranda ĝis 27 cm longa, birdo de la familio de Kolombedoj. 

eta|maldekstre|200ra|
La masklo estas kolorplena birdo kun verdaj ventro kaj flugiloj, bruna vosto, blankecgrizaj kapo kaj kolo kun purpura bazo, ruĝa irizo kaj eta nigra makulo sub la flava beko. La ino havas verdajn kapon, kolon kaj bruston.

La Nigramentona fruktokolombo estas distribuata en malaltaj arbaroj de Tajvano kaj Filipinoj, kie estas ofta. En Tajvano tamen ĝi estas tre rara, konata nur el kvar specimenoj.

Oni agnoskis kvar subspeciojn nome la jenaj:

* *P. o. leclancheri*– Filipinoj (escepte en nordaj insuloj, Kalamian, Palavano, Basilan kaj Sulu).
* *P. o gironieri* – Palavano kaj Kalamian 
* *P. o. longialis* – Lanĝu (Tajvano) kaj Batanoj, Kalajan kaj Norda Kamigin
* *P. o. taiwanus*  – Tajvano

La dieto konsistas ĉefe el fruktoj. La ino kutime demetas ununuran blankan ovon en nesto farita el branĉetoj.

Ĉar ĝi estas sufiĉe disvastigita en ties granda teritorio, la Nigromentona fruktokolombo estas konsiderita kiel Malpli Zorgo ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Fontoj 
*  Ne minacata

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo
* Bildo de **Nigramentona fruktokolombo**

## Referencoj 
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Birdoj de la Filipinoj
Senufoj

[eta|Senufoj en [Ebur-Bordo.]]
eta|Disvastiĝo de la senufo-lingvoj
La **senufoj** estas etno vivanta en la nordo de Ebur-Bordo, la sudo de Malio kaj en la okcidento de Burkina Faso kun proksimume tri milionoj da homoj. Ili parolas proksimume 20 diversajn senufajn lingvojn apartenantajn al la niĝerkonga lingvaro.

La senufoj en la 15-a kaj 16-a jarcentoj migris el la regiono de la hodiaŭa Malio en sian hodiaŭan loĝregionon.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnologio