open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parolado de Putin pri Krimeo

eta|"Krimea parolado" de Vladimir Putin la 18-an de marto 2014
**Parolado de la Prezidanto de Rusio Vladimir Putin** pri situacio en Krimeo okazis la  en Moskva Kremlo. Ĝi estis direktata al la Federacia Asembleo de Rusio kaj kunligita kun peto de la Parlamento de Krimeo pri akcepto de la respubliko al konsisto de Rusia Federacio.

Ĝi okazis du tagojn post la Referendumo pri statuso de Krimeo, dum kiu pli ol 96% loĝantoj (oficiale) subtenis apartenadon de Krimeo al Rusio kiel Respubliko Krimeo.

## Konsisto 
Dekomence Vladimir Putin konstatis, ke la referendumo okazis tute kontentige al internacia juro, kaj ĝiaj rezultoj estas veraj.

Li asertis, ke historie Krimeo kaj Sebastopolo estis rusa loko:  En tiu loko pasis komuna historio de rusa, ukraina kaj krime-tatara popoloj; Krimeo estas unuiĝo de iliaj kulturoj:  Li promesis, ke en Krimeo estos tri ŝtataj lingvoj: rusa, ukraina kaj krime-tatara.

Putin ankaŭ diris, ke nun en Ukrainio ŝtata potenco estas uzurpita de novnazioj, rusmalamantoj kaj kontraŭjudismanoj, kiuj organizis renverson en Ukrainio kaj tre influas al la vivo en Ukrainio:

Li atentigis, ke Krimeo estas strategia objekto, kiu povas esti reale sendependa nur en konsisto de Rusio, por ke oni evitu disvastigiĝon de NATO al ĉi tiu teritorio. Li diris, ke Ukrainio estas partnero de Rusio, sed nepre devas garantii efektivigon de interesoj de la rusa loĝantaro en Ukrainio; Rusio ĉiam defendos ilin. Krome, li dankis krimeanojn pro ilia decido.

## Vidu ankaŭ 
* Respubliko Krimeo (Rusio)
* Kontraŭmilitaj protestoj en Rusio (2014)
* Rezolucio 68/262 de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj de marto 2014 pri la teritoria integreco de Ukrainio inkluzive de Krimeo

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la parolado en oficiala retejo de la Prezidanto de Rusio (ruse)

Kategorio:Paroladoj
Kategorio:Politika krizo en Ukrainio (2013-2014)
Kategorio:Moskva Kremlo
Kategorio:2014 en Rusio
Kategorio:2014 en Moskvo
Mil Ekzotaj Vortoj

***Mil Ekzotaj Vortoj***, verkita kaj eldonita en 1992 de André Cherpillod en Courgenard, Francujo, estas vortaro kun 1 250 Esperantaj vortoj de ne-eŭropa origino. 

La aŭtoro klarigas : per "ekzota" oni devas kompreni "ne hind-eŭropa". Pro tio, tiu vortareto entenas ankaŭ la etimon de kelkaj Esperantaj vortoj de deveno hungara, suoma, vaska, gruza. 
 
## Recenzoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanta etimologio

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Jahrhundertbrunnen Essen

[300px|eta|Jahrhundertbrunnen antaŭ la [Friedenskirche (Essen)|Prakatolika Paco-Preĝejo]]
**Jahrhundertbrunnen** (eo: jarcentofontano) estas historia fontano en la urbocentro de Essen el la jaro 1907, kiu nun substaras monumentprotekton.

La konstruo de la fontano komenciĝis jam la 3-an de aŭgusto 1902. Skulptisto Ulfert Janssen verkis ĝin el muŝelkalko laŭ stilo de Adolf von Hildebrand.

La fontano memorigas pri la unuigo de urbo kaj abatinejo Essen kun la reĝlando Prusio en la jaro 1802. Prusaj trupoj okupis la ĝis tiam sendependajn urbon kaj abatinejon same kiel la imperian abatejon Werden kiel kompenso por la teritorioj maldekstre de la Rejno perdintaj al franca Unua Imperio post la Napoleonaj Militoj.

La centre superrega kolosa figuro laŭ formo de sidanta laboristo kun maleo simbolas la laboron kiel tian. La enskribo konstatas: *Laborkapable al laboro – ĝoje je la ripozo*. Maldekstre de la laboristo la blazono de Essen kun la jarnombro 1802, kaj dekstre la blazono de la reĝlando Prusio kun la jarnombro 1902 montras sur la vera kaŭzo por la starigo de la fontano.
maldekstre|eta|Fontano ankoraŭ senkonekta proksimume 1910
La inaŭgurado de la tiam senkonekta fontano okazis en 1907. En 1912 la arĥitekto de la najbara malnova sinagogo, Edmund Körner, pripensis, kiel oni povus transloki la senkonektan fontanon sur la nuna Edmund-Körner-Placo, por doni al ĝi ĝis tiam mankan malfonon. En la jaroj 1914 ĝis 1916 oni konstruis malantaŭ la fontano, en sudorienta direkto, la prakatolikan Paco-Preĝejon kun altigita antaŭplaco. Apogomuro de la altigita antaŭkorto de la preĝejo estas ĝis nun la fontana muro klare plilarĝigita.

En 1993 Jahrhundertbrunnen eniris la liston de konstruomonumentoj de la urbo Essen En 2012 oni novigis lige kun la novformado de la Edmund-Körner-Placo la enkadrigon de la fontano.

Kategorio:Konstruomonumentoj en Essen
Kategorio:Urbokerno de Essen
Kategorio:Fontanoj en Germanio
Leiningen (gento)

La **senjoroj de Leiningen** estas vaste disbranĉigita aristokrata familio (grafa kaj princa gento) el regiono Palatinato. Ĝi supozeble devenas de la frankoj. La plej fruaj konataj membroj vivis ĉirkaŭ jaro 1100 kaj konstruis kastelon "Burg Altleiningen".

eta|la graflando Leiningen kun graflandoj Falkenstein kaj Wartenberg, *Franz Johann Joseph von Reilly*, 1793/1794eta|hochkant=1.9|origina blazono de la graflando Leiningen
## Bildgalerio 
## Literaturo 
* Thomas Gehrlein: *Das Haus Leiningen. 900 Jahre Gesamtgeschichte mit Stammfolgen.* Börde-Verlag, Werl 2011, ISBN 978-3-9811993-9-0.
* Hans Heiberger: *1200 Jahre Altleiningen. 780–1980*, Heidelberger Verlagsanstalt, Heidelberg 1980.
* Hans Heiberger: *Die Grafen zu Leiningen-Westerburg. Ursprung, Glanz, Niedergang.* Verlag Kiliansdruck Erwin Dinges, Grünstadt 1983, ISBN 3-924386-00-5.
* Hans Heiberger: *Das Ende der Grafen zu Leiningen-Westerburg.* Verlag Klaus Dinges, Grünstadt 2000, ISBN 3-9806596-1-5.
* Eva Keil: *Das Fürstentum Leiningen. Umbruchserfahrungen einer Adelsherrschaft zur Zeit der Französischen Revolution*, Kaiserslautern 1993.
* Gerhard Köbler: *Historisches Lexikon der deutschen Länder: die deutschen Territorien vom Mittelalter bis zur Gegenwart.* München 1992.
* Ingo Toussaint: *Die Grafen von Leiningen. Studien zur leiningischen Genealogie und Territorialgeschichte bis zur Teilung von 1317/18.* Jan Thorbecke Verlag, Sigmaringen 1982, ISBN 3-7995-7017-9.
* Genealogisches Handbuch des Adels, *Adelslexikon* Band VII, Band 97 der Gesamtreihe, C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 1989, .

## Eksteraj ligiloj 
* Reta paĝaro *Fürstenhaus zu Leiningen* ()
* Genealogioj de la gento Leiningen ()

Kategorio:Historio de Palatinato
Kategorio:Nobelaj familioj de Germanio
11014 Svätopluk

'*11014 *Svätopluk''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la slovaka astronomo Milan Antal elde la Stacio de Piszkéstető de la Konkoly Observatorio sur la monto Mátra, nemalproksime de Mátraszentimre en Hungario.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la reĝo Svatopluk la 1-a (? – 894), princo de Granda Moravio de 871 ĝis 894. Sub lia regado, Moravio atingis sian pli grandan teritorian ekspansion kaj sendependiĝis de la Franka imperio. Legendo diras, ke post la morto de la reĝo, kvereloj inter liaj tri filoj estis la kialo de dekadenco de Moravio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Milan Antal
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
11015 Romanenko

**11015 Romanenko** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Boris Ivanoviĉ Romanenko* (cirile : *Борис Иванович Романенко*), veteranon de la grupo, kiu studis la jetpropulson en Moskvo en la 1930-aj jaroj. Dum multaj jaroj li laboris ĉe la asocio de scienca prokukto Lavoĉkin. Li partoprenis en la planado kaj la lanĉo de aŭtomataj kosmaj misioj por enketoj pri Luno, Venuso, Tero kaj Suno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Esen

**Esen** estas vilaĝo en la belga provinco Okcidenta Flandrio. Ĝi estas parto de la municipo Diksmuide. La bierfarejo De Dolle Brouwers situas en la vilaĝo .

[Esen: rekonstruita [kapelo Onze-Lieve-Vrouw-ter-Hulpe|eta|maldekstra|220px]]
eta|meza|Situo en Diksmuide

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*"La frenezaj bierfaristoj" aŭ De Dolle Brouwers
*Esen 
 
Kategorio:Okcidenta Flandrio
Kategorio:Vilaĝoj
Partoș (Alba Iulia)

**Partoș**  estas parto de la rumana urbo Alba Iulia en distrikto Alba. Ĝi situas ĉirkaŭ tri kilometrojn sude de la centro kaj estas proksimume du kilometrojn longa kaj unu kilometron larĝa. Sude ĝin limas la rivero Mureș, okcidente la fervoja linio al Simeria.

Tra Partoș pasas la nacia vojo DN1 de Alba Iulia al Sebeș; ĝi tie havas la nomon *strada Regimentul 5 Vânători*. Ĝia norda plilongigo (post debranĉiĝo de DN1) nomiĝas *Bulevardul Ferdinand I* kaj estas la sola vojo al la centro de Alba Iulia. Oriente de Partoș estas planata nova aŭtovojo A10 (inter Sebeș kaj Turda), kiu tie havos alirejon.

En la romia tempo tie, kie nun estas Partoș, estis romia setlejo kaj administrejo (Colonia Aurelia Apulensis). La nomo Partoș supozeble devenas de la fakto, ke tie troviĝis rivera haveno, .

Kategorio:Alba Iulia
Arkham Horror

eta|Du homoj ludas per *Arkham Horror*
***Arkham Horror*** estas kunlabora tabulludo desegnita de Richard Launius kaj eldonita en 1987. La ludo estis reviziita, modifitaj kaj re-eldonita en 2005 kaj 2007 fare de *Fantasy Flight Games*, do estas nuntempe du eldonoj de la ludo profunde malsamaj. La partoprenantoj ludas kiel enketistoj ĉe la urbo Arkham, el kiu la ludonomo, el verkoj de H. P. Lovecraft.

Kategorio:Tabulludoj
11016 Borisov

'*11016 *Borisov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro *Vladimir Aleksandroviĉ Borisov'' 1809–1862, regiona etnografiisto en la urbo Ŝuja kaj ano de Rusa Geografia Societo. Li estis la aŭtoro de libro pri Ŝuja kaj ĝia ĉirkaŭaĵo. Li havis vastan kolekton de antikvaj manuskriptaj volvolibroj kaj libroj, malnovajn presitajn librojn kaj moneroj, kiuj estas nun en diversaj muzeoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
László Pál Csernai

**László Pál Csernai** [lAslO ĉernai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csernai László Pál** estas hungara-norvega fizikisto, profesoro, membro (ekstera en 2004) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea (1999), ordinara membro de Norvega Scienca Akademio (2005).
 
László Pál Csernai http://www.rmki.kfki.hu/~csernai/ naskiĝis en 1949 en Hungario.

## Biografio 
László Pál Csernai eklaboris en 1973 en planado de nuklea centralo en Paks, sekvontjare li laboris en fizika esplora instituto en Budapeŝto. Ekde 1980 li vivis eksterlande, komence en Bonn, inter 1984-2001 li laboris en diversaj universitatoj de Usono. Ekde 1988 li instruis ankaŭ en universitato en Bergen. Li okupiĝis precipe pri la atomaj eroj. Li ricevis hungaran premion en 1983, germanan en 1997.
 
## Elektitaj publikaĵoj 
* *Inward radiation in sonoluminescence* (1997)

## Fontoj 
* biografieto kun foto
* hungarlingva biografieto

 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Anastasio Somoza Debayle

**Anastasio Somoza Debayle** (5-a de decembro 1925 - 17-a de septembro 1980) estis militisto, politikisto, diktatoro kaj milionulo de Nikaragvo. Li estis prezidanto de Nikaragvo inter 1967 ĝis 1972, kaj denove inter 1974 ĝis 1979, gardante sian aŭtoritatan potencon ankaŭ dum la inter-periodo de 1972 ĝis 1974 estante ĉefo kaj direktoro de la Nacia Gvardio.

Li estis la lasta membro de la Somoza dinastio, post lia patro kaj frato, kiu regis ekde 1934. Post rezigni sian postenon, li elmigris al Paragvajo, kie li estis murdita en Asunciono.eta|Anastasio Somoza Debayle
## Politiko 
Post la mortigo de lia patro en 1956, Luis Somoza Debayle fariĝis prezidanto. Anastasio kaj liaj gefratoj heredis grandajn riĉaĵojn je 200 milionoj da usonaj dolaroj, sumo kiu estis triobligita de la tri gefratoj post malmulte da tempo. Iom da tempo antaŭ la morto de sia frato, Anastasio estis elektita prezidanto la 5-an de februaro de 1967 kaj prenis la postenon la 1-an de majo de la sama jaro.

Dum lia regado multaj usonaj entreprenoj venis al la lando: Citigroup, Banko de Ameriko, Chase Manhattan Bank, Morgan Guaranty Trust, Wells Fargo Bank, Banko de Londono, Sears, Westinghouse kaj Coca Cola.

## Revolucio 
De septembro 1978 ĝis la 17-a de julio 1979, li kaj lia filo Anastasio Somoza Portocarrero provokis enlandan militon mortigante personojn kaj detruante la ĉefajn urbojn de Nikaragvo. La 17-an de julio de 1979 li rezignis la prezidantecon kaj forflugis al Miami. La 17-an de aŭgusto de la sama jaro li vojaĝis al Paragvajo kaj restis tie ĝis sia murdo la 17-an de septembro de 1980.

Kategorio:Historio de Nikaragvo
Kategorio:Diktatoroj
Burgo Dabo

La **burgo Dabo** - historie  - estas la ruino de altaĵburgo sur alteco de 664 m en la komunumo Dabo.

## Historio 
La kastelo datiĝas el 10-a jarcento. Ĝi apartenis tiam al la familio de la papo Leono la 9-a. De 1234 ĝis 1793 (dum la franca revolucio) ĝi apartenis al la senjoroj de Leiningen.

Dabo
László Bölöni

**László BÖLÖNI** [boeloeni] ankaŭ Ladislau Bölöni, rumania hungara futbalisto, trejnisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 11-an de marto 1953.

## Ekspozicioj 
László Bölöni akiris diplomon de dentkuracisto en OGYI en sia naskiĝurbo. Li estis ano de la rumanan selektita teamo 108 foje, teamkapitano 23 foje, li akiris 25 golon. En 1977 kaj 1983 li estis la plej bona rumana futbalisto. Inter 2001–2003 li estis trejnisto de Sporting Lisbono, poste de franca Rennes, de Al Nasr Dubai, en Belgio de Standard de Liège, de RC Lens, de greka PAÓK.

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj futbalistoj
Kategorio:Futbalistoj
Kategorio:Trejnistoj
Mária Tasnády Fekete

**Mária TASNÁDY FEKETE** [taŝnAdi] alie Tasnádi-Fekete Mária (naskiĝis la 16-an de novembro 1911 en Lónyatelep, Aŭstra-Hungara Imperio, mortis la 16-an de marto 2001 en Munkeno, Germanio), estas hungarlingva teatra kaj filmaktorino, kantistino kaj belecreĝino. Ŝi estis la edzino de Géza Radványi.

## Biografio 
Mária Tasnády Fekete en 1931 ŝi fariĝis Miss Hungary (laŭ de tiama nomo Miss Hungária). Ŝi havis rolojn en filmoj de sia edzo kaj akiris sukcesojn en pluraj urboj de Eŭropo. Ŝi ricevis rolon ekzemple en En Eŭropo ie. Post la dua mondmilito ili fuĝis en Italujon. Ŝi laboris 21 jarojn ĉe la Radio Libera Eŭropo.

## Noto 
Tiu ĉi artikolo estas parta aŭ tuta traduko de la samtitola artikolo en la hungarlingva vikipedio, listo de kontribuintoj.

## Referencoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 16-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 16-an de marto
Kategorio:Partoprenintoj de beleckonkursoj
Batalo de Cepeda (1859)

La **Batalo de Cepeda** de la 23-a de oktobro de 1859, okazis dum la Argentinaj enlandaj militoj kaj estis la dua el du okazintja ĉe la fluejo de la bonaera rojo Cepeda (alfluanto de la rojo Medio (meza rojo) kiu dividas la provincojn Bonaero kaj Santa Fe), je 45&nbsp;km sudoriente de la urbo San Nicolás de los Arroyos (nordo de la provinco Bonaero).

Kontraŭstaris trupoj de la unueciguloj de la provinco Bonaero, separita disde la resto de la lando, kaj la trupoj de la Argentina Konfederacio, ĝenerale identigita kun la federisma partio.

La alia batalo de Cepeda (de 1-a de februaro de 1820) komencis la epokon de la argentina disiĝo kaj de la hegemonio de la militestroj.

La bonaera armeo estis venkita kaj post negocado, oni alvenis al interkonsento de la Traktato de San José de Flores, kiu realigos Bonaeron ene de la Reapubliko Argentino.

## Bibliografio 
* Bosch, Beatriz: *Historia de Entre Ríos*. Buenos Aires: Plus Ultra, 1991. ISBN 950-21-0108-1.
* Bosch, Beatriz: *Urquiza y su tiempo*. Buenos Aires: Centro Editor de América Latina, 1984.
* Marley, David (2008): *Wars of the Americas: A Chronology of Armed Conflict in the Western Hemisphere, 1492 to the Present*. Tomo I. Santa Bárbara: ABC-CLIO. ISBN 978-1-59884-101-5.
* O’Donnell, Pacho; García Hamilton, Enrique kaj Pigna, Felipe: *Historia confidencial*. Buenos Aires: Booket, 2005. ISBN 987-580-008-2.
* Páez de la Torre, Carlos (h): «El derrumbe de la Confederación». En: *Memorial de la Patria* (tomo XI). Buenos Aires: La Bastilla, 1984. ISBN 950-508-093-X
* Scobie, James: *La lucha por la organización de la Nación Argentina*. Buenos Aires: Hachette, 1965.
* Sáenz Quesada, María: «La República dividida». En: *Memorial de la Patria* (tomo X). Buenos Aires: La Bastilla, 1984.
* Ruiz Moreno, Isidoro J.: *El misterio de Pavón*. Buenos Aires: Claridad, 2005. ISBN 950-620-172-2.
* Ruiz Moreno, Isidoro J.: *Campañas militares argentinas* (tomo III). Buenos Aires: Emecé, 2008. ISBN 978-950-620-245-3.
* Zinny, Antonio: *Historia de los gobernadores de las provincias argentinas*. Buenos Aires: Hyspamérica, 1987. ISBN 950-614-685-3.

Kategorio:1850-1859 en Argentino
Kategorio:Konfliktoj en 1859
Kategorio:Bataloj en 1850-1859
Cepeda
11264 Claudiomaccone

'*11264 *Claudiomaccone'''* estas tre malgranda, neordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la italan astronomon Claudio Maccone, sciencan esploriston kaj teknikan spertulon ĉe Alenia Spazio en Torino. Li partoprenis en la planado de iuj sciencaj kosmaj misioj kaj prezentis proponon de kosma misio, kiu ekspluatas la pliintensigon de radioondoj estigita per la gravita lenso de la suno.

## Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita de Yu. N. Krugly, Claudio Maccone, N. M. Gaftonyuk, D. F. Lupishkok, V. G. Shevchenko kaj F. P. Velichko per analizo de ĝia luma kurbo inter la 4-a de novembro kaj la  elde la Stacio de Observo de Ĉuguevo kaj elde la Krimea Astrofizika Observatorio, kaj estis anoncita en decembro 2005.

Tiuj ĉi observoj lasis suspekti, ke la asteroido estus de spektra klaso "S" aŭ "Q", kun albedo taksita al 0,2, do kombinata diametro 4,2&nbsp;km (kvankam postaj mezuroj per *NEOWISE* donis diametron de 3,2&nbsp;km por albedo de 0,432).

Laŭ tiu takso, la satelito havas diametron de almenaŭ 1,24&nbsp;km, tie estas 31 % de tiu de la ĉefa korpo (4&nbsp;km); ĝi orbitas kun granda duonakso de ĉirkaŭ 6&nbsp;km kaj orbita periodo de 0,6296 ± 0,0004 tago (15,11 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (11264) Claudiomaccone; paĝo de Wm. Robert Johnston
*  Luma kurbo de (11264) Claudiomaccone, el *Courbes de rotation d'astéroïdes et de comètes'', CdR (Observatorio de Ĝenevo)

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
János Csernoch

**János Csernoch** [jAnoŝ ĉernoĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csernoch János,** slovake **Ján Černoch** estis slovakdevena hungara pastro, kanoniko, abato, preposto, bibliotekisto, arkivisto, politikisto, episkopo, ĉefepiskopo, primaso, kardinalo, membro (direktora en 1915) de Hungara Scienca Akademio.
eta|János Csernoch en 1905
János Csernoch http://lexikon.katolikus.hu/C/Csernoch.html naskiĝis la  1852 en Hungara reĝlando en Szakolca (nuntempa Skalica en Slovakio). Li mortis la  1927 en Esztergom.

## Biografio 
Ján Černoch devenis el slovaka familio. Li jam frue vizitis la kirkojn. Li lernis teologion en Vieno helpe de János Simor. Li doktoriĝis el teologio en 1874, en la sama jaro li pastriĝis. Ĝis 1888 li plulernis en Romo, poste li komencis sian pastran karieron. En 1890 li atingis la rangojn abato kaj kanoniko, en 1905 preposto. Inter 1901–1910 li estis ankaŭ parlamenta deputito, poste senatano. Li episkopiĝis en 1908, post 3 jaroj li iĝis ĉefepiskopo de Kalocsa, en 1913 primaso kaj kardinalo. Dum la 1-a mondmilito li apogis la militon, sed dum la Hungara Sovetrespubliko li kontraŭis la sovetrespublikon, poste li apogis revenon de la Habsburgoj. Li ricevis premion en 1915.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Szabadság és verseny az okt-ban* (Libero kaj konkurso en la edukado), (1878)
* *A halottégetésről* (1887)
* *Egyház és háború* (Eklezio kaj milito), (1915)
* *Magyarország újjáépítésének kérdéséhez* (1924)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj C, CS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj C, CS kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj primasoj
Kategorio:Hungaraj kardinaloj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Hungaraj arkivistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Esztergom
Kategorio:Hungariaj slovakoj
Steleo de Tel Dan

eta|280ra|
eta|280ra|
eta|Tel Dan
La **steleo de Tel Dan** estas ŝtontabulo el du fragmentoj (B1 kaj B2), kiujn oni malkovris dum la elfosado de Tel Dan, norda Palestino, en julio de 1993. Oni rekonis nur unu jaron poste, ke la du fragmentoj apartenas unu al la alia, sed ilia kunmetado ankoraŭ hodiaŭ estas malcerta. Ĝenerale akceptitas, la du fragmentoj lokiĝis unu apud la alia sur la steleo. Oni povas rekoni fragmentojn de 13 vicoj. La steleo estas datata je la 9-a ĝis 8-a jarcento antaŭ nia erao.

La teksto eternigas venkon de Damaska aramea reĝo kontraŭ Israelo, resp. *Domo de David*. La traduko de *Domo de Davido* ('ביתדוד', videbla en la 9-a vico sur la foto) estas forte disputita, ĉar *„dvd”* povas estis ne nur la Israela reĝo Davido.

La teksto estas en la aramea lingvo.

Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Arkeologio
Meŝa-steleo

eta|La Meŝa-steleo, fotita en ĉ. 1891
La **Meŝa-steleo** (ankaŭ **moaba ŝtono**, **Steleo de Meŝa**) estas steleo (memorŝtono) kun enĉifraĵo en moaba lingvo. Tiu bazalta ŝtono estas la plej malnova memorigaĵo en hebrea-parenca lingvo kaj skribo. En la skribo fieras la moabita reĝo Meŝa – krom konstruado – pri liberigo de sia popolo el la vazala servo kaj tributdevo de norda Israelo sub reĝo Ahab de Dinastio Omri. Ĝi estas datata je ĉ. 850 a.K.

La 124 cm alta, 71 cm larĝa, nigra-bazalta steleo estis malkovrita en 1868 oriente de la Morta Maro ĉe Diban fare de la elzasa misionisto Frederick Augustus Klein, sed pli poste ĝi estis detruita fare de beduinoj de Beni Hamiden, por vendi ĝin en pecetoj. La restaŭrita ŝtono nun videblas en la Louvre en Parizo, unu kopio en la Brita Muzeo en Londono. Oni trovis en 1958 en Kerak pluajn fragmentojn kun simila enĉifraĵo pri la sama evento.

La fondo de la Meŝa-steleo instigis ondon de sciencaj falsigaĵoj en ĉ. 1870.

## Graveco de la steleo 
eta|Dio de Israelo estas menciita en la 18-a vico de la steleo. sorában: **יהוה** **JHVH** (literoj de dekstre)

La steleo gravas kiel historia, lingvistika, skrib-historia kaj biblia fonto.
* Historie, ĝi estas la sola ekstera fonto, kiu firmigas la biblian rakonton (2-a libro de Reĝoj, 3. ĉapitro) pri ribelo de Meŝa, pri ties eksiĝo el la israela vazala stato kaj fondo de ties reĝlando.
* Lingvistike, ĝi estas la sola fonto de la moaba lingvo.
* Skribhistorie, ĝi estas la plej malnova memoraĵo de la prahebera skribo
* Ĝi respegulas bibliajn lokajn kaj personajn nomojn, interalie Kemoŝ *(Kamoŝ)*, nacia dio de Moab, Omri kaj Davido, reĝoj de Israelo. Ĝi estas la plej frua fonto por dionomo JHVH (Jahveh).

## Enhavo de la steleo 
eta|**עמרי מלך ישראל** **Omri, Reĝo de Israelo** La 4-5-a vico de la steleo.

**I. Daŭra venko kaj kaj firmiĝo de regado de Meŝa (1-21a.)**
* 1. Enkonduko pri straigo de la steleo. (1-4a)
* 2. Atako de Omri kaj lia filo kontraŭ Moab, Meŝa venkas Israelon. (4b-10)
* 3. Okupo de Ataro, forigo de la altaro; deportadoj. (10b-14a)
* 4. Atako de Nebo, prirabo de domo de JHVH. (14b-18a)
* 5. Okupo de Jahac, forpelo de reĝo de Israelo, aligo de la areo al Dibon. (18b-21a)
**II. Konstruadoj de Meŝa (21b-31a.)**
* 6. Grandaj konstrulaboroj en Qorcha, urbaj cisternoj; trudlaboro de israelaj kaptitoj (21b-26a)
* 7. de Aróér, de vojo ĉe Arnon, konstruo de Bet-Bamot, Becer, Mahdeba, Diblaten, Baal-Meon. (26b-31a)
**III. Batalo kontraŭ Horonajim (31b-34.)**

Kategorio:Historio de Mezoriento
Kategorio:Arkeologio
Péter Dobai

**Péter Dobai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dobai Péter** estas hungara verkisto, poeto, scenaristo, dramaturgo, reĝisoro.

Péter Dobai http://mek.oszk.hu/00000/00019/html/d/i003012.htm naskiĝis la  1944 en Budapeŝto.

## Biografio 
Péter Dobai abiturientis en 1963 en sia naskiĝurbo, poste li estis 3 jarojn matroso en la maro. Hejmenveninta li frekventis universitaton ricevinta diplomon en 1970. Li laboris inter 1970-1994 en la hungara produktejo de filmoj. En la studjaro 1973 li ricevis stipendion en Kubo. En 1981 lia scenarlibro atingis la unuan lokon en Cannes. Li ricevis premion Kossuth en 2014, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Elektitaj verkoj 
* poemlibroj en 1973, 1976, 1978, 1985, 1989, 1994, 1997, 2002, 2003, 2008, 2010
* romanoj en 1974, 1975, 1977, 1980, 1982, 1983, 1985, 1988, 1989
* novelaroj en 1976, 1978, 2000
* scenarlibroj inter 1971-2005
* reĝisoraĵoj inter 1970-1993

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto kun foto
* http://port.hu/pls/pe/person.person?i_pers_id=340
* http://hungarian.imdb.com/name/nm0229569/ 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj dramaturgoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Episkopujo Worms

[maldekstra|eta|Patrono de la episkopujo [Sankta Petro kun la blazono de la episkopujo de Worms, ĉe la episkopejo Ladenburg; hodiaŭa muzeo Lobdengau-Museum]]
[eta|maldekstra|Monumento pri episkopo [Burchard de Worms|Burchard antaŭ la katedralo de Worms]]
eta|maldekstra|Limoj de la episkopujo en la mezepoko
La **episkopujo Worms** (, ) estis katolika diocezo kun sidejo en la libera imperia urbo Worms en la Sankta Romia Imperio, nuntempe en Germanio.

La episkopujo, kiu estis fondita en la malfrua antikvo, atingis dum la karolida tempo kaj dum alta mezepoko la kulminon de sia potenco kaj influo. La episkopa preĝejo estis la katedralo de Worms, unu el la tri rejnlandaj imperiestraj katedraloj. La *Hochstift* (= princepiskopujo) de Worms ankaŭ havis la mondan potencon pri Lobdengau, malgranda regiono ĉirkaŭ Ladenburg. Pro la reformacio la episkopujo perdis plejparton de siaj paroĥoj kaj ĉirkaŭ 1800 ĝi estis malfondata.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Episkopoj de Worms

## Literaturo 
* Friedhelm Jürgensmeier (Hrsg.): *Das Bistum Worms. Von der Römerzeit bis zur Auflösung 1801.* Echter-Verlag, Würzburg 1997, ISBN 3-429-01876-5. (Beiträge zur Mainzer Kirchengeschichte Bd. 5)

## Eksteraj ligiloj 
## Referencoj 
Worms
Kategorio:Worms
11017 Billputnam

'*11017 *Billputnam''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras William Lowell Putnam III (1924–2014), montogrimpiston, geologon kaj administranton de la Observatorio Lowell.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
11261 Krisbecker

'*11261 *Krisbecker'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usonaj astronomoj Edward L. G. Bowell kaj Archibald Warnock elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Kris Jay Becker*, komputadan scienciston de alta grado ĉe la Centro pri astrogeologio de la *United States Geological Survey''. Li estas fakulo pri disvolvo de kartografiaj iloj por interpreti la datumojn el pluraj misioj de kosmoŝipoj inklude la mision Dawn al 4 Vesta kaj Cereso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Malkovrita de Archibald Warnock
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Ugod)

**preĝejo Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Ugod en la urbomezo sur tre malalta monteto.

## Historio 
La plej frua preĝejo funkciis jam en la malfrua mezepoko. En la 18-a jarcento oni konstruis lignan preĝejon kun sonorilstablo anstataŭ la malaperinta malnova preĝejo. Pli frue en 1726 alvenis la unua pastro. La nun videbla preĝejo konstruiĝis en la 1750-aj jaroj. En 1796 la granda ŝtormo kaŭzis difektojn. En 1816 kaj 1856 la preĝejo estis pentrita. En 1888 oni konstruis apud la preĝejo golgoton, kiu ricevis novajn reliefojn en 1986. La orgeno estas aŭdebla ekde 1906.  

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto, apude troviĝas triopo de la kruco, iom da muroruinoj de la fortikaĵo. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, malsupre la enirejo situas. La absido formas kvadraton, oni pentris interne bildojn pri Sankta Maria kaj Stefano la 1-a (Hungario) en 1852. La origina altaro funkciis ĝis 1763, la sekva altaro fariĝis el marmoro. La ĉefaltara bildo pri martireco de Sanktaj Petro kaj Paŭlo estis pentrita en 1797, ĝi estas kopiaĵo de bildo de Preĝejo Sankta Stefano (Pápa). La flanka altaro dediĉita al Sankta Karolo el Baromeo estis farita en 1763. Apude situas lignaj skulptaĵoj pri Johano Baptisto kaj Johano Nepomuko. La mebloj plej ofte estas originaj, la benkoj estas novaj el 1974.
 
Kermeso okazas en la 29-an de junio.

## Fontoj 
* hungare
* kun multe da fotoj
* hungare kun bildserio
* hungare kun foto

Ugod
Ugod
Ugod
Ugod
11257 Rodionta

'*11257 *Rodionta'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Tatiana Vladimirovna Rodionova*, inĝenierinon en Orenburgo, edzinon de *Igor Victoroviĉ Rodionov'', konstruinĝeniero kaj amiko de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Tago de Samrajta Pago

[eta|Flago pri la Tago de Samrajta Pago la 21-an de marto 2014 en [Alsbach-Hähnlein|Alsbach (Germanio)]]

[eta|*Equal Pay Day* 2014 en [Hanovro]]

La **Tago de Samrajta Pago**, ofte anglalingve nomata ***Equal Pay Day*** (EPD), estas internacia memortago kies celo estas konsciigi pri la daŭre ne plene forigita maljusteco ke por sama laboro viroj statistike ricevas pli altan salajron ol virinoj. La memortago celebriĝas en multaj landoj, sed en malsamaj tagoj. En iuj landoj estas fiksa, arbitre elektita tago, ekzemple en Usono la 15-a de aprilo, aŭ en Hispanio la 22-a de februaro. En multaj aliaj landoj ĝi simbole bildigas la statistikan diferencon inter viraj kaj virinaj salajroj por samspeca laboro, kaj sekve povas ŝanĝiĝi laŭ jaro. Ekzemple en Germanio kalkuliĝis, ke la absoluta diferenco de viraj kaj virinaj salajroj en 2013 kaj 2014 estis 22 procentaĵoj, kio trakalkuleblas al 80 kalendaraj tagoj - la 80-a tago de la jaro estas la 21-a de marto, kaj sekve en tiuj jaroj tiulande la memortago celebriĝis la 21-an de marto; en antaŭaj jaroj ekde 2009 estis iom aliaj tagoj en marto. En pliaj landoj la memortago simbole aŭ laŭ statistika kalkulo reprezentas la kalendaran tagon, ekde kiu la virinoj en la koncerna kalendara jaro kvazaŭ "laboras sensalajre" - tie do la Tago de Samrajta Pago situas relative fine de la jaro, kaj se la statistika maljusteco inter vira kaj virina salajroj por samspeca laboro malgrandiĝus, la memortago ŝoviĝus al ĉiam pli granda proksimeco de la jarfino, kaj en kazo de plena statistika egaleco simple malaperus.

La *Tago de Samrajta Pago* naskiĝis en 1966 en Usono; kaj iom post iom vastiĝis al pliaj landoj. Ekde 2004 ĝi regule celebriĝis en Belgio kaj sekve ankaŭ en aliaj landoj de Eŭropa Unio; ekde 2011 krome la Eŭropa Komisiono oficialigis tuteŭropan *Tagon de Samrajta Pago*, kiu kalkuliĝis laŭ la sama maniero kiel la memortago en Germanio, sed baze de la statistika diferenco inter viraj kaj virinaj salajroj en la tuta Eŭropa Unio: en 2013 kaj 2014 la diferenco en Eŭrop-Unia averaĝo estis 16,2 procentaĵoj, trakalkulebla al la 59-a kalendara tago, kaj en 2013 kaj 2014 la tuteŭropa memortago sekve okazis la 28-an de februaro, iom pli ol semajnon antaŭ la internacia tago de virinoj la 8-an de marto. Internacie, la tagon aparte subtenas la *internacia federacio de komercantaj kaj profesiaj virinoj*, angle *International Federation of Business and Professional Women* (mallonge *BPW International*).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo *equal-pay-day.com*  
* retejo *equalpayday.de* 
* retejo *bpw-international.org* de la *internacia federacio de komercantaj kaj profesiaj virinoj* 
* rubriko pri la memortago en la retejo de la francia sekcio de la federacio  

Kategorio:Feminismo
Kategorio:Sociologio
11019 Hansrott

'*11019 *Hansrott''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť apud České Budějovice, en tiama Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la aŭstra komponisto Hans Rott (1858–1884), tre admirita de Gustav Mahler. Li verkis sian E-maĵoran Simfonion en 1880. Rott mortis en la aĝo de 26 jaroj en psika malsanulejo de Vieno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Luigi Malerba

**Luigi MALERBA**, vere: *Luigi Bonardi*, (naskiĝinta la 11-a de novembro 1927 en Berceto, mortinta la 8-a de majo 2008 en Romo) estis itala verkisto. Dum la 1960-aj jaroj li famiĝis kiel noviganto de la itala literaturo.

## Vivo kaj graveco 
Post jurscienca studo li estis de 1949 ĝis 1951 kuneldonanto de la filmarta fakgazeto *Sequenza*. En 1963 li kunfondis la avangardisman aron *Gruppo 63*. Li laboris kiel scenaristo kaj intertempe kiel estro de societo pri la esplorado de reklamadstrategioj.

Kune kun Italo Calvino kaj Giorgio Maganelli li nombriĝis al la plej eminentaj eksperimentantaj kaj lingvokritikantaj aŭtoroj de la itala postmilita literaturo, kiuj intencis forlasi la tiam regantan novan realismon.

## Priskribo de la verkoj kaj de ties temoj 
Ĉefaj temoj en la verkaro estas la komunikadproblemoj de la ĉefroluloj, la malfacilo de la esprimila funkcio de lingvo kaj de la ekkono de aĵoj.

Neparolemaj-lakonaj kaj eĉ neparolantaj estas la homoj el lia unua rakonta volumo ''La Scoperta dell' alfabeto* (1963). En *Il Serpente* (1966) la heroo revema pli kaj pli forlasas la realan mondon. Li mortigas la amantinon pensante ke nur tial eblus kompleta posedo de ŝi.

Facila ŝanĝado de loko kaj tempo kaj la duobligo de travivaĵoj karakterizas lian artistan romanon *Le pietri Volante* (1992).

Gaja estas la verko *Itaca per sempre* (1997), parafrazo de la historio de Odiseo kaj Penelopo.

La eseo *La composizione del sogno* (2002) estas profunda pritraktado de la fenomenoj de sonĝado.

La historia romano *Il circolo di Granada* (2002) temas pri tempo kaj maldaŭro.

## Literaturo 
* Paolo Mauri, *Malerba*, La nuova Italia ("Il Castoro" n. 122), Firenze, 1961.
* Giuliano Manacorda, *Letteratura italiana d’oggi 1965-1985*, Editori Riuniti, Roma, 1972, pp. 129–131.
* Francesco Muzzioli, *Malerba: la materialità dell'immaginazione*, Bagatto, Roma, 1988.
* Paola Gaglianone (eld.), *Conversazione con Luigi Malerba: elogio della finzione*, Nuova omicron, Roma, 1998.
* Walter Pedullà, *Antirealisti astrattisti informali: Luigi Malerba*, en: Nino Borsellino e Walter Pedullà (eld.), *Storia generale della letteratura italiana'', Federico Motta, Milano, 2004, vol. XV, pp. 289–304.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Filmaro.
* Biografieto kaj recenzoj.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj scenaristoj
Geoffroy d'Amiens

'''Geoffroy d'Amiens'* (naskiĝis en 1066, mortis en 1115, esperantigebla Gotfredo de Amiens, aŭ *Godofredo* laŭ la hispana variaĵo de la nomo) estis episkopo de la diocezo Amiens en Francio. Li estas sanktulo en la romkatolika eklezio.

## Vivo 
Geoffroy naskiĝis en 1066 en *Moulincourt*, en la diocezo de Soissons. Li estis la tria filo en nobela familio, kaj jam en frua aĝo lia onklo, kiu estis la episkopo de Soissons, sendis lin al monaĥejo proksime de *Péronne* en la nuna departemento Somme en norda Francio, por ke la knabo tie ricevu religian edukon.

Je la aĝo de 25 jaroj li ordiniĝis katolika pastro laŭ celebraĵo de la episkopo de Noyon en la nuna departemento Oise kaj iĝis la abato de la Abatejo de Nogent-sous-Coucy en la nuna departemento Aisne.

En 1104 Godofredo ekoficis kiel la episkopo de Amiens. Dum lia servo kiel episkopo, li renkontis multajn problemojn. Strikte evitata de la nobeloj kaj burĝoj pro liaj pledoj ke necesus pli bonaj rilatoj kun la malriĉuloj, minacata per ribelo de kamparanoj kontraŭ la feŭdaj sinjoroj kaj maltrankviligita de la minacoj de civila milito, li preferis pasigi sian tempon en la ĉefa monaĥejo de la monaĥa ordeno de Kartuzianoj apud Grenoble kaj praktiki vivon de pentofarado. Tamen, en 1115, li vokiĝis reen al lia diocezo fare de la loĝantaro de Amiens, kaj tie la samaj problemoj atendis lin.

Li malsaniĝis kaj flegiĝis en la abatejo de Sankta *Crépin'' en Soissons, kie li mortis la 8-an de novembro 1115.

Kategorio:Francaj monaĥoj
Kategorio:Episkopoj de Amiens
Jakobus Greselius

**Jakob Gresel** naskiĝis en la jaro 1483 en Bramsche kaj mortis en Rees, Rejno, la 13-an de januaro 1552. Li estis humanisto kaj profesoro de la mezepoka Universitato de Kolonjo kaj kanoniko en la urbo Rees/Rejno.

## Biografio 
Li studis unue en la "Karola Gimnazio" en la urbo Osnabrück kaj poste, en 1501, en la lernejo de la Katedralo de Münster, antaŭ ol eniri en la Beletristikan Fakultaton de la Universitato de Kolonjo. En 1503, li ricevis la diplomon pri Bakalaŭro, kaj en 1504, tiun de Magistro pri Artoj, jam kun permeso por instrui. En 1506 li estis nomumita Profesoro de la Beletristika Fakultato. En 1511, li fariĝis kontrolisto por la ekzamenoj al la kursoj de Bakalaŭro kaj Magistro. Dum sia tuta vivo li sin dediĉis al la revivigado de la klasika latina literaturo, kvankam li mortis, kiel simpla kaj nekonata profesoro.

En 1533 li fariĝis kanonisto en la urbo Rees, kie li restis ĝis sia forpaso. Kiam li mortis, en 1552, li deklaris en sia testamento ke li estis lasinta institucion por prizorgado de malriĉaj familioj, hospitalon por pritraktado de nekuracebla malsanularo, krom la starigado de elementa latina lernejo por knaboj kaj knabinoj, plue loĝejo kaj 20 guldenoj por la instruisto.
eta|200px|maldekstre|Blazonŝildo de la familio Greselius.
## Bibliografio 
* Personensuche
* WorldCat Identities
* Deutsche National Bibliothek

Kategorio:Germanaj humanistoj
Ocotal

**Ocotal** estas la ĉefurbo de la departemento Nova Segovio en Nikaragvo.
Ĝia areo estas  kaj la loĝantaro estas . Ocotal situas en la norda parto de la lando, proksime al la landlimo kun Honduro.

Ocotal ankaŭ estas konata kiel "La urbo de la pinoj".

## Klimato 
La klimato de Ocotal nur havas du sezonojn. Vintro komenciĝas meze de majo kaj finiĝas komence de novembro. La averaĝa pluvo estas 1,200 mm3 kaj la temperaturo varias inter 20° kaj 26&nbsp;°C. Somero komenciĝas meze de novembro kaj finiĝas komence de majo. La plej varmaj monatoj estas marto kaj aprilo kun temperaturoj ĝis 30&nbsp;°C. La minimumaj temperaturoj estas en decembro kiu falas ĝis 10&nbsp;°C.

Kategorio:Urboj de Nikaragvo
Jan Thorn Prikker

eta|Parokopreĝejo Sankta Georgo en Kolonjo, fenestro de Jan Thorn Pricker
**Jan (Johan) Thorn Prikker** (naskiĝinta la  en Hago; mortinta la  en Kolonjo) estis nederlanda artisto, kiu en la jaro 1904 transloĝiĝis al Germanujo kaj tie malvolvis el siaj komencoj influitaj de secesio apartan monumentan arton, kiu precipe esprimiĝis per vitrobildoj, mozaikoj kaj murpentraĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Desegnaĵoj kaj vitrobildoj de Thorn-Prikker ĉe bildindex.de  

Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Kategorio:Vitralistoj
Regina Duarte

**Regina Blois Duarte** (naskiĝis la  en Campos dos Goytacazes, Brazilo) estas brazila aktorino.eta|dekstra|Regina Duarte

## Eksteraj ligiloj 
* Regina Duarte en Internet Movie Database

Kategorio:Brazilaj aktoroj
Carolina Ferraz

**Maria Carolina Álvares Ferraz** (naskiĝis la  en Goiânia, Brazilo) estas brazila aktorino, balerino kaj modelino.eta|dekstra|Carolina Ferraz

## Eksteraj ligiloj 
* Carolina Ferraz en Internet Movie Database

Kategorio:Brazilaj aktoroj
Surdmuteco

La vorto **surdmuteco** estas senvaloriĝinta vorto por surduloj, kiuj ne komunikas laŭtlingve. Ĝis 1775 oni uzis la vortojn *surda* kaj *muta* sen kunmetado. La komenco de la instruado de la surduloj pretendis klaran difinon de tiuj vortoj. Pro tio necesis nova vorto por tiuj, kiuj nek aŭdis, nek parolis laŭtlingve. La instruistoj povis diri, ke per la instruado de la parolado kaj eksterminado de la signumado ili faras el surdmutuloj parolantajn surdulojn. Sed poste iuj nomis ankaŭ la parolantajn antaŭ-lingvan surdulojn surdmutajn. 

Kial la instruistoj uzis la vorton kun la malpermesado de la signolingvo, kiu estas la natura komunikmetodo de la surduloj, ĝi signifikas por la komunumo de la surduloj la subpremadon de ilia lingvo. Ili ne povas, kaj ankaŭ ne volas difini mutecon de la surduloj. La detruitaj voĉkordoj aŭ la senlingveco ankaŭ ne estas konsideritaj okazi mutecon en surduloj.

## Vidu ankaŭ 
* Surdmutuloj pri si mem

Kategorio: Surdeco
Kategorio: Prononcaj problemoj
Surdblindeco

[eta|Eble la historie plej fama surdblindulo estas la verkisto kaj aktivisto [Helen Keller, fotita ĉi tie en 1904.]]
La **surdblindeco** ne signifikas necese, ke ĝia subjekto estas tute blinda kaj tute surda. Ankaŭ tiuj estas konsideritaj surdblindaj, kiuj ne povas kompensi unu senson per la alia. Do ĝi ne estas simple la kombinado de la aŭd- kaj la vidmalkapablo, kaj devas esti traktita kiel memstara malkapablo.

## Kaŭzoj kaj tipoj 
Ambaŭ malkapabloj povas esti partiaj. La surdblindeco povas esti kategoriigita laŭ la tempo de la ekestado de la vid- kaj la aŭdmalkapablo. Tiuj statoj ne estas unuecaj. Se la vidmalkapablo estas frua, dominas la helpiloj por la vidmalkapabluloj. Se la aŭdmalkapablo estas frua, kaj la subjekto kreskis surde, dominas la surdkulturo kun signolingvo. La du faktoroj kune igas la vivon pli malfacila, kaj la surdblindulo dependas de aliaj personoj.

La surdblindeco povas havi pli ol 70 kaŭzojn, el kiuj la Ushera sindromo estas la plej konata. En iuj kaŭzoj la intelekta malkapablo estas la tria faktoro. Se la infano ne estas intelekte malkapabla, ĝi povas ŝajni malpli inteligenta, ol li estas, ĉar el la kvin sensoj restis maksimume tri kapablaj, tiel li ricevas nur malpli informacion.

## Helpiloj 
Se la vida malkapablo estas partia, la malkapablulo povas uzi lupeon, grandan ekranon, kaj grande skribitajn kaj presitajn tekstojn. Se la aŭda malkapablo estas partia, oni povas apliki aŭdilojn. Iuj surdblindaj infanoj havas CI-n; la scienco ne scias, ĉu tiu estas utila.

## Komunikado 
La komunikado de la surdblinduloj estas ofta taktila. Ili uzas signolingvon, kaj signumas el brako kaj mano en brako kaj mano. Ankaŭ multa parollingvoj havas taktilan abocon, ekzemple la germana la Lormen. La stilo de la komunikado dependas de la vivhistorio: kiuj estis pli frue vidmalkapablaju, ol aŭdmalkapablaj, aŭ estas partia aŭdmalkapablo, tiuj parolas, la frue surdigitoj signumas, kaj malofte parolas. Kiuj frue igis surdblindaj, ofte falas el la sistemo, kaj restas senlingve.

## Famuloj 
La plej konata surdblindulo estas Helen Keller, kiu naskigis kapable, sed malgajnis ŝian vidadon kaj aŭdon kiam estis 19 monata. La okazo estis nekonita malsano. Ŝi forgesis la lingvon, kiun nur post 4 jaroj povis komenci relerni.

La Nalaga'at (en esperanto signifante *Bonvolu Tuŝi*) estas teatra korporacio el surdblinduloj en Israelo. Ĉar ili estas rusdevenaj, ilia plej granda plimulto parolas nur la rusan signolingvon.
(11023) 1986 QZ

**(11023) 1986 QZ** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Baĥiaj sekaj arbaroj

eta|220px|Situo de la tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj en la mondo.
La **baĥiaj sekaj arbaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la centramerika ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj de Baĥio en okcidentcentra Meksiko. Temas ankaŭ pri unu el la sekarbaraj ekoregionoj kiuj kune konstituas tutmondaj 200-regionon, nome la "meksikaj sekaj arbaroj".

## Priskribo 
eta|220px|maldekstre|Sekaj arbaroj ĉirkaŭ Ĉapalaa Lago.
eta|220px|maldekstre|Vegetaĵaro ĉirkaŭ Ĉapalaa Lago.
La baĥiaj sekaj arbaroj situas en la sudokcidenta parto de la Meksika Altebenaĵo. Ili estas limigataj en la sudoriento, sudo, kaj sudokcidento de la neĝmontaraj pinaroj-kverkaroj, kiuj okupas la falditajn montojn kaj vulkanojn de Neĝmontaro kiu formas la sudan randon de Meksika Altebenaĵo. La okcident-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj de Okcidenta Patrinmontaro limtuŝas la ekoregionon en la nordokcidento.

La multaj montoj de la altebenaĵo kiuj levigas sin super la sekaj arbaroj estas okupataj de ĉielinsuloj de pina-kverka arbaro. En la nordo, la baĥiaj sekaj arbaroj transiras al la pli seka, pli mezvarma centra-meksika kserofitaro. La plej granda parto de la ekoregiono troviĝas ene de la baseno de Lermao, kaj la sekaj arbaroj etendigas sin ĉirkaŭ Ĉapalaa Lago ĉe la orienta fino de la regiono, kaj en la senelfluaj basenoj de Kvizeo-Lago kaj Patzkvaro-Lago en la sudo.

## Faŭno 
La indiĝenaj mamuloj inkludas la meksikan lupon (*Canus lupus baileyi*) kaj *Nyctinomops femorosaccus* (kiropteroj). La birdoj ampleksas la nigragorĝan pigogarolon (*Calocitta colliei*), *Tyrannus crassirostris* (tiranedoj), *Megascops trichopsis* (strigedoj), *Aratinga canicularis* (papagedoj), la nelsonan vireon (*Vireo nelsoni*), kaj la meksikan parulion (*Geothlypis speciosa*).

## Minacoj kaj konservado 
La ekoregiono estas dense loĝata, kaj jarcentoj da homa uzo estas reduktintaj la sekajn arbarojn al malgrandajn arbarerojn. La seka foliarbaro estas estinta la domina vegetaĵaro, sed veprejo kaj subtropika matoralo alterne de agrikulturaj kaj paŝtejaj areoj nuntempe estas komunaj. La urbegoj de Gvadalaharo, Morelio, kaj Keretaro troviĝas ene de la ekoregiono.

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Ekoregionoj en Meksiko
* Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono NT0204 : Baĥiaj sekaj arbaroj (WWF)
*  Baĥiaj sekaj arbaroj (*WWF-Wildworld*)
*  Baĥiaj sekaj arbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
*  Baĥiaj sekaj arbaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Baĥiaj sekaj arbaroj (*Globalspecies*) 
*  Situo de la ekoregiono : tajpu *Bajío dry forests*
*  Tutmondaj 200; numero 056 : Meksikaj sekaj arbaroj (WWF) 

Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj
Kategorio:Geografio de Meksiko
11021 Foderà

'*11021 *Foderà'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Giorgia Foderà'', instruistinon pri la historio de la astronomio ĉe la Universitato de Palermo. Konservistino de la muzeo de la astronoma observatorio de Palermo, ŝi eldonis la inventaron de ties instrumentoj, kiuj inkluzivas la vertikalan cirklon uzita de Giuseppe Piazzi. Ŝi estis la ĉefa organizantino de la celebro ĉe la observatorio de Palermo de la ducent-jara jubileo de Cereso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986