Baroko

775ra

[eta|230ra|Baroka pentraĵo de la flandra pentristo [Abraham Janssens. 1609]]
[eta|230ra|Vintra Palaco en Sankt-Peterburgo. Arkitekturisto [Bartolomeo Francesco Rastrelli. Konstruita en la mezo de la 18-a jarcento]]
**Baroko** estas kultura movado inter la 16-a kaj la 18-a jarcentoj, kiu en la historio pri arto sekvas Renesancon.
Pli precize, baroko situas inter manierismo kaj rokoko, kiam la Kontraŭreformacio de la katolikismo reagis al la novaj kulturaj movadoj, kiuj produktis Reformacion kaj novan sciencon.

La termino *baroko*, el la itala lingvo, origine signifis "stranga, ekstravaganca", kaj verŝajne devenas de la portugala vorto *barroco*, kiu signifis "neperfekta perlo".

## Ecaro 
Baroko malsekvas la regulojn de klasikismo, kaj multe atentas formon. Ĝi celas imponi kaj impresi spektantojn. La temaro ampleksiĝas: morto kaj monstroj estas artindaj. Baroko preferas patoson al trankvilo, movon al stabileco, kurbon al rekto.

Barokaj monumentoj celis imponi por represtiĝigi la katolikan eklezion. Tial, Romo estas grava centro. Sed ankaŭ aliaj eŭropaj urboj barokis. En Hispanameriko, ĝi miksiĝis kun la tradicioj de indianaj metiistoj.

## Ĝenroj 
[eta|Kolombino kaj Arlekeno en moderna versio de [Delarto nome teatra ĝenro de baroka deveno.]]
La Baroka arkitekturo estas difinita per la difino de Azorín pri ĝenerale Baroka arto. Laŭ Francisko Azorín **baroka arto** estas *Arta stilo karakterizata per kurbaĵoj k. tro da ornamo, disvolviĝinta speciale dum la 17a-18a jc.* Kaj li indikas etimologion el portugala *barrôco* nome (ne regula perlo).

La Baroka teatro estis flora periodo de la teatro kiel literatura subĝenro kaj kiel populara spektaklo de la epoko, kiu etendis el Italio al la cetero de Eŭropo ĉefe en la 17a jarcento. Dum la Baroko fakte oni formis la naciajn teatrojn en Eŭropo; nome la ''Commedia dell'Arte* en Italio; tiu de la *Siglo de Oro* en Hispanio, kie elstaris aŭtoroj kiel Lope de Vega, Tirso de Molina kaj Calderón de la Barca; Shakespeare kaj la Elizabeta teatro aŭ la *Restoration comedy* en Anglio; la Comédie-Française, Corneille, Molière kaj Racine en Francio. Okazis spektakla disvolvigo de la teknikoj kaj arto de *scenejarto'', kun inkludo ĉefe de muziko, pentrarto kaj inĝenierado kiel elementoj de la teatra spektaklo kiuj kondukis al plifirmigo de la opero, la baleto kaj la zarzuelo.

La Baroka muziko estas okcidenta klasika muziko
el la baroka epoko,
post la epoko de renesanca muziko
kaj antaŭ la aparta klasika epoko en muziko.
Tio ĉi ampleksas proksimume la tempoperiodon
ekde Claudio Monteverdi (1567–1643)
ĝis Johann Sebastian Bach (1685–1750).
Baroka muziko dividas kun renesanca muziko
sian grandan uzadon de polifonio kaj kontrapunkto.
Tamen iliaj uzadoj de tiuj ĉi teknikoj diferencas inter si.
En la renesanco,
harmonio estis en pli alta grado rezulto
de konsonancoj sensignifaj al la glata fluo de polifonio,
sed en la frua baroka epoko la ordo de tiuj ĉi konsonancoj
fariĝis grava, ĉar ili eksentiĝis kiel akordoj
en hierarkia skemo de funkcia tonaleco.

## Artistoj 
[eta|dekstra|250ra|Baroka pordego en [Vilno, Litovio]]

### Beletristoj 
* Pedro Calderón de la Barca
* Agrippa D'Aubignier
* Paul Fleming
* Luis de Góngora
* Andreas Gryphius
* Miĥail Lomonosov
* Martin Opitz
* Francisco de Quevedo
* Torquato Tasso
* Luís Vaz de Camões
* Catharina Regina von Greiffenberg
* Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen
* Friedrich von Logau

### Pentristoj 
* Arcimboldo
* Antonio da Correggio
* Michelangelo Merisi

### Skulptistoj 
* Gian Lorenzo Bernini

## Bildgalerio 

Dosiero:Stift melk 001 2004.jpg|Benediktana preĝejo en Melk, en Malsupra Aŭstrio, de la arkitekto Jakob Prandtauer.
Dosiero:Wilanów Palace.jpg|La baroka palaco Wilanów, en Varsovio
Dosiero:Aeneas'_Flight_from_Troy_by_Federico_Barocci.jpg|*Eneo fuĝas el brulanta Trojo* (Federico Barocci, 1598)
Dosiero:GarnierOperaParis.jpg|La neobaroka promensalono de Karlo Garnier, en la Nacia Opero de Parizo, planita en 1861, kaj finkonstruita en 1875

## Vidu ankaŭ 
* Baroka arkitekturo
* Baroka literaturo
* Baroka muziko
* Baroka teatro

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri la baroka stilo en www.ibiblio.org 
* Barokaj urboj en suda Sicilio  
* Barokismo en literaturo  

775ra

Kategorio:Historio
Kategorio:Arto
Kategorio:Kulturo