open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muhammad la 1-a

**Muhammad la 1-a**, ''Abu Ŝuja Ghijath al-Dunja ŭa'l-Din Muhammad ibn Malik-Ŝah* (en persa: ابو شجاع غیث الدنیا و الدین محمد بن ملک شاه, latinigite: Abū Shujāʿ Ghiyāth al-Dunyā wa ’l-Dīn Muḥammad ibn Malik-Šāh; 20a de Januaro 1082 – 18a de Aprilo 1118), konata kiel *Muhammad la 1-a Tapar* (محمد اول تاپار), estis la sultano de la Selĝuka Imperio el 1105 ĝis 1118. Li estis filo de Malikŝah la 1-a (r. 1072–1092) kaj Taj al-Din Ĥatun Safarija. En turka lingvo, Tapar signifas "kiu akiras, serĉas". 

Li sukcedis sian nevon, Malikŝah la 2-a, kiel sultano en Bagdado, iĝante la teoria estro de la dinastio, kvankam lia frato Ahmad Sanĝar en Ĥorasano havis pli da reala povo. Muhammad la 1-a probable alianciĝis kun Radŭan de Alepo en la batalo de la rivero Ĥabur kontraŭ Kilij Arslan la 1-a, la sultano de Rum, en 1107, en kiu tiu estis venkita kaj mortigita. Post la interna konflikto kontraŭ sia duonfrato, Barkjaruk, li ricevis la titolon de malik kaj la provincojn Armenio kaj Azerbajĝano. Nekontentigita, li ribelis denove, sed devis fuĝi revene al Armenio. En 1104, Barkjaruk, malsana kaj militlaca, interkonsentis kunhavi la sultanecon kun Muhammad. Muhammad iĝis la nura sultano post la morto de Barkjaruk en 1105. 

## Fontoj
* Muir, William. «Buweihid Dynasty, Bagdad under Seljuqs, Toghril Beg, Al-Muktadi and four following Caliphs, Crusades, Capture of Jerusalem, End of Fatimids». The Caliphate, its rise, decline and fall.
* Madelung, W. (1984). «ĀL-E BĀVAND (BAVANDIDS)». *Encyclopaedia Iranica*, Vol. I, Fasc. 7. London u.a.: Routledge & Kegan Paul. pp. 747-753. ISBN 90-04-08114-3.
* Bosworth, C. Edmund (1984). «AḤMAD B. NEẒĀM-AL-MOLK». *Encyclopaedia Iranica*, Vol. I, Fasc. 6. London et al.: C. Edmund Bosworth. pp. 642-643.
* Bosworth, C. E. (1968). «The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)». En Frye, R. N., eld. *The Cambridge History of Iran'', Volume 5: "The Saljuq and Mongol periods". Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1-202. ISBN 0-521-06936-X.

* 

Kategorio:Selĝuka Imperio
Kategorio:Sultanoj
Kategorio:Homoj de la 12-a jarcento
Litia cinamato

**Litia cinamato** aŭ **litia cinamato** estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de **litia hidroksido** kaj **cinamata acido**. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. Litia cinamato posedas 9 karbonatomojn, 7 hidrogenatomojn, 2 oksigenatomojn kaj 1 litiatomon. Litia cinamato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. Pro la duoblaj ligiloj la cinamataj derivaĵoj prezentas la cis- kaj trans- -ajn strukturojn. 
 

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado de la **cinamata acido** per traktado de **litia hidroksido** kaj **cinamata acido**:

### Sintezo 2
* Preparado de la **litia cinamato** per traktado de **litia hidroksido** kaj **cinamata anhidrido**:

### Sintezo 3
* Preparado de la **litia cinamato** per traktado de **litia klorido** kaj **cinamata acido**:

### Sintezo 4
* Preparado de la **natria klorido** per traktado de **litia klorido** kaj **natria cinamato**:

### Sintezo 5
* Preparado de la **akvo** per traktado de **litia oksido** kaj **cinamata acido**:

## Vidu ankaŭ
* Estero
* :Kategorio:Cinamatoj

Kategorio:Esteroj
Kategorio:Cinamatoj
Kalvinana preĝejo (Dévaványa)

La **kalvinana preĝejo** estas impona religia monumento historia (deklarita en 2004) en urbo Dévaványa (Hungario).

## Historio 
Loĝantoj de Dévaványa kalvinaniĝis ĉirkaŭ 1710. En tiu loko ĉiam estis kalvinana kirko ekde la 16-a jarcento, poste ĝi estis plurfoje trakonstruita (lastfoje en 1887 laŭ planoj de Miklós Ybl). La orgeno estis farita en nekonata jaro.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. Antaŭ la turo 4 kolonoj tenas timpanon. Tie funkcias la enirejo. La fasado havas ankoraŭ po 1 fenestrojn. La tre alta turo havas en la supra parto rondbalkonon, kiun iam la fajrogardistoj uzis. La interna spaco estas granda kaj havas bonan akustikon konvenan por koncertoj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* sonorado

Devaványa
Devaványa
Sarolta Zárda

'*** [ŝarolta], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Zárda Sarolta*' estis hungara informadikisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris ekonomikan diplomon en Universitato Károly Marx en 1974, post 2 jaroj ŝi doktoriĝis samloke. Inter 1974-1988 ŝi laboris en instituto pri informadiko. Ekde 1988 ŝi laboris en alia, tamen simila laborejo, kie ŝi okupiĝis precipe pri disvastiĝo de eduko pri la informadiko, eĉ ŝi fondis 2 altlernejojn (Internacia Negoca Altlernejo (1991) kaj Altlernejo Dénes Gábor (1992)). Tiun lastan ŝi gvidis inter 1997–2002, pli frue ŝi instruis kiel katedrestro. Intertempe ŝi akiris licencon pri librotenado en 1994, ŝi kandidatiĝis (CSc) post 2 jaroj antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi ricevis premiojn inter 1996-2010.

## Elektitaj libroj 
* *Kezdd kicsivel, gondolj nagyra!- Tanulmánygyűjtemény* (kunaŭtoro, 1990)
* *Szervezési és vezetési ismeretek - Elmélet és gyakorlat informatikusoknak* (kunaŭtoro, 2002)

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* video

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto 
* biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komputikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lago Varese

La lago **Varese** (en itala: *lago di Varese*; en lombarda: *lagh de Vares*) estas lago de Italio ĉe la Antaŭalpoj de Varese (parto de la Antaŭalpoj de Lugano), je 238 m s.m., en la Provinco Varese. Kun areo de 14,95 km², ĝi estas la dekdua plej granda lago de la lando, kaj la dua se oni kalkulas nur tiujn lagojn kiu estas tute ene de itala teritorio.

Ĝi estas konata laŭ sia formo de ŝuo, kaj etendiĝas tra la teritorio de naŭ municipoj, nome la jenaj: Varese, Azzate, Bardello, Biandronno, Bodio Lomnago, Buguggiate, Galliate Lombardo, Cazzago Brabbia kaj Gavirate, kaj tiu lasta estas la ĉefa setlejo rekte sur la lagobordo.​

La lago havas alfluanton, nome la rivero Bardelo, kiu fluas okcidenten ĝis la orienta bordo de la lago Majoro. Proksime de la lago Varese estas aliaj minoraj lagoj, nome lagoj Comabbio kaj Monate.​

En la lago estas insuleto Virginia.

* 

Kategorio:Lombardio
Kategorio:Provinco Varese
Kategorio:Lagoj en Italio
Tunelo de la Blanka Monto

La **Tunelo de la Blanka Monto** (en franca: *Tunnel du Mont-Blanc*; en itala: *Traforo del Monte Bianco*) estas ŝosea paga tunelo, kiu estas ligilo de Francio kun Italio kaj inverse, sub la Blanka Monto, inter Chamonix (Alta Savojo, Francio) kaj Courmayeur (Valo Aosta, Italio) kaj de tie al Torino.

Ĝi estas 11,6 km longa kaj servis ekde 1965. Ĝi estas unu de la ĉefaj transalpaj transportvojoj, ĉefe por Italio, kiu uzas ĝin por transporti ĝis unu triono de saiaj eksportoj al norda Eŭropo. 

La 24an de marto 1999, incendiita belga kamiono ene de la tunelo okazigis unu de la plej tragediaj trafikaj amasmortigoj en Eŭropo. La incendio propagiĝis rapide en la interno de la tunelo bruligante ĉiujn brulaĵojn kiuj trafis survoje. La enorma incendio daŭris 53 horojn kaj mortis 39 personoj, plimulte karbigitaj ene de siaj aŭtoj kaj aliaj fuĝoklopode perpiede. La 9-an de marto 2004,  post riparaj kaj moderinigaj laboroj dum tri jaroj, la tunelo estis remalfermita kun novaj sekurecreguloj.

## Eksteraj ligiloj
* oficiala retejo
* Vintra filmeto el itala al franca flanko

* 

Kategorio:Internaciaj tuneloj
Kategorio:Tuneloj en Francio
Kategorio:Tuneloj en Italio
Mogeiro

**Mogeiro** estas urbo en la ŝtato de Paraíba en la Nordorienta Regiono de Brazilo .

Laŭ la censo de 2022, ĝi havas 13 899 loĝantojn.​

Ĝi havas totalan areon de 214.09 km².​

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Paraibo
Ŝosea tunelo de Frejus

La **Tunelo de Frejus** (en franca: *Tunnel routier du Fréjus*; en itala: *Traforo del Fréjus*), estas ŝosea paga tunelo kiu estas ligilo de Francio kun Italio kaj inverse, sub monta regiono Mont Cenis kaj montpasejo Frejus, inter Modane kaj Bardonecchia.

Ĝi estas 12 895 metrojn longa kaj servis ekde la 12an de julio 1980. Post la akcidento de la Tunelo de la Blanka Monto en 1999, la sekureco estis forte reviziita ekde komenco de 2000.

## Eksteraj ligiloj
*franca oficiala retejo

Kategorio:Internaciaj tuneloj
Kategorio:Tuneloj en Francio
Kategorio:Tuneloj en Italio
Nadir Larbaui

**Nadir LARBAUI** (26a de Septembro 1949) estas alĝeria politikisto, advokato kaj diplomato, kiu postenas kiel ĉefministro de Alĝerio ekde novembro 2023.

Li estis sportisto de la Nacia Teamo de Alĝerio de manpilko kaj tiukadre partoprenis en diversaj internaciaj ĉampionecoj. Poste li studis juron en la Universitato de Alĝero kaj diplomiĝis en internacia juro. Eklaborinte en diversaj postenoj de la Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, li iĝis ambasadoro en Unuiĝintaj Nacioj, Pakistano, la Araba Ligo, la Araba Magreba Unio kaj Egiptio.​ 

La prezidento Abdelmaĝid Tebbun nomumis in ĉefministro anstataŭ Ajman Benabderrahman, kiu estis elpostenigita. Fakuloj observis tion kiel deziro de la prezidento Tebbun centraligi la decidojn preskaŭ unu jaron antaŭ la prezidenta balotado planita por decembro 2024.

## Referencoj
* 

Kategorio:Alĝeriaj politikistoj
Kategorio:Alĝeriaj ambasadoroj
Kategorio:Alĝeriaj diplomatoj
Kategorio:Ĉefministroj de Alĝerio
Kategorio:Manpilkistoj
Regiono Moldavio

eta|260ra|
**Moldavio** (Rumana: *Moldova*) estas historia regiono en la nordoriento de Rumanio kaj limas al la nuntempa Respubliko Moldavio oriente, kiu tamen kuŝas proksimume en la areo de la historia pejzaĝo Besarabio. Por distingi la Moldavian regionon situantan en Rumanio de la Respubliko de Moldavio, ĝi foje estas referita kiel **Okcidenta Moldavio**. En Rumanio hodiaŭ, ĉi tiu areo estas ankoraŭ ordinarlingve nomata "Moldova" (germana: *Moldau*; hungare: *Moldva*). En tio kutime la historia regiono Bukovino - situanta je norda parto en nuna Ukrainio kaj je suda parto nordokcidente lime de la historio regiono Moldavio - ne estas inkluzivita.

## Vidu ankaŭ 
* Moldava Soveta Socialisma Respubliko
* Princlando Moldavio

Kategorio:Historio de Rumanio
Kategorio:Moldavio
Mundurukuoj

eta|Mundurukuoj, pentritaj de Hercules Florence.
**Mundurukuoj**, *Wuy jugu* aŭ *Mundurukú*, nomitaj ankaŭ *Weidyenye*, *Paiquize*, *Pari*, *Maytapu* kaj *Caras Pretas* (Nigravizaĝuloj), estas indiĝena popolo de Brazilo, kiu loĝas en indiĝenaj teroj Munduruku, Munduruku II, Praia do Índio, Praia do Mangue, Sai-Cinza, Kayabí kaj Sawré Muybu, en la sudokcidento de la ŝtato Parao; Coatá-Laranjal kaj São José do Cipó, oriente de la ŝtato Amazonio; kaj Apiaká-Kayabi, en Mato Grosso. Ili parolas mundurukuan lingvon, kiu estas unu de la Tupia lingvaro.

Ili vivtenas sin ĉefe de agrikulturo, fiŝkaptado, ĉasado kaj rikoltado de naturaj produktoj. Ili ankaŭ fabrikas kestojn kaj aliajn metiartaĵojn. Ekde la malkovro de orminoj inter 1975 kaj 1990, kelkaj Mundurukuoj dediĉis sin al kolektado de oro kiu restis post la agado de la maŝinaro de la entreprenoj. Aktuale la minoj dekadencis pro elĉerpiĝo, kaj mundurukuoj revenis al tradiciaj okupoj.​ 

La mundurukuoj posedas apartan nombrosistemon. Esplorado malkovris, ke ili havas vortojn nur ĝis kvin, sed ili ebligas fari diversajn aritmetikajn operaciojn.

*Wuy jugu* estas liaj propraj mennomigo. "Mundurukú" estas la nomo ricevita de la rivalaj *parintintín*, kaj ĝi signifas "ruĝaj formikoj", reference al amasatakoj kiujn ili faris kontraŭ malamikoj.​ 

* 

Kategorio:Indianaj etnoj en Brazilo
Puerto Iguazú

eta|277x277ra|Montagem Puerto Iguazu

[eta|300x300ra|[Iguacuo akvofaloj, proksime al Puerto Iguazú.]]
**Puerto Iguazú** estas limurbo en la provinco Misiones en Argentino. En la urbo loĝas 82 227 homoj (laŭ la censo de 2010). La urbo situas 1 288 km de la ĉefurbo Bonaero.
La urbo estas malpli ol 20 km de la fama Iguacuo Akvofalo, kiu rezultigis la evoluon de granda turisma industrio en la urbo.

## Historio 
Kiam la hispanoj alvenis en la areo en la 16-a jarcento, membroj de la Guarani-tribo ekloĝis en la areo, kaj ili restis tie ĝis 1880. En 1881, la provinco Corrientes, kiu tiam inkludis la teritoriojn de la hodiaŭaj Misioj, vendis areon de 13 000 kvadrataj kilometroj. La areo ŝanĝis manojn plurajn fojojn, kaj ĉe iu punkto turismaj ekskursetoj al la faloj komenciĝis. Unu el la turistoj estis Victoria Agira, kaj ŝi decidis donaci monon en 1901 por konstrui vojon al la areo, kaj aliaj organdonacantoj estis aldonitaj al ŝi. En 1913, la unua hotelo estis konstruita, eĉ antaŭ aliaj gravaj konstruaĵoj kiel la policejo kaj la urbolernejo.

La nomo de la urbo travivis plurajn ŝanĝojn, kaj iam oni eĉ volis nomi ĝin laŭ Eva Peron, la edzino de argentina prezidento Juan Domingo Peron, sed finfine la nomo kiu estis establita estis Puerto Iguazú (laŭvorte: Haveno de Iguazú).

## Ekonomio 
Pro la proksimeco de la urbo al la Iguazu Akvofalo, la ekonomio de la urbo estas centrita ĉirkaŭ turismo, kie multaj hoteloj disponigas fontojn de enspezo por lokaj loĝantoj. Multaj internaciaj hotelĉenoj havas hotelojn en la areo, aŭ estas en procezo de konstruo .

La urbo ankaŭ havas aliajn altirojn, kiel la argentina, paragvaja kaj brazila landlima triangulo .

Krome, la proksimaj Venda Minoj altiras gemokolektojn. La minoj funkciis ekde la 1950-aj jaroj, disponigante kelkajn el la plej bonaj gemoj de Argentino .

## Transporto 
La Tankardo Neves Ponto, ankaŭ konata kiel la "Brotherhood Bridge" (en la hispana: Puente de la Fraternidad), pasas super la Iguazu Rivero kaj ligas Puerto Iguazu kun la urbo de Foz do Iguazu en Brazilo.

Catrates del Iguazu Internacia Flughaveno servas la urbon, same kiel Foz de Iguazu Internacian Flughavenon, sur la brazila flanko de la limo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tri Landlimoj
* Frateca Ponto

## Eksteraj ligiloj 
* Iguazu Akvafaloj Informo kaj Veturi Argentinon 
* Turismo en Puerto Iguazú

Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kontraŭmedia efiko

[thumb|Ekzemplo de kontraŭmedia efiko: [senarbarigo en Indonezio, 2007, por instali palmoplantejojn.]]
**Kontraŭmedia efiko**, *media degradado*, *homdevena kontraŭmedia efiko* kaj similaj nomoj, referencas al ŝanĝoj aŭ modifoj okazigitaj de homa agado kontraŭ la medio. Ĉar ĉiuj agoj de homa agado rezultas iel super la medio, kontraŭmedia efiko diferenciĝas de simpla efiko sur la medio pere de taksado kiu ebligu determini ĉu la farita ago (por ekzemplo projekto) estas kapabla ŝanĝi la median kvaliton kaj tial pravigu la kvalifikon kiel kontraŭmedia efiko.

En la aktualo la homa agado okazigas tiom gravajn rezultojn, ke oni proponis la terminon "Antropoceno" por referenci la nuntempan geologian periodon, kiel karakterizita per tia efiko.

Ĉar medio estas ĉio kio ĉirkaŭas onin, oni povas inkludi ene de la kontraŭmediaj efikoj ne nur la damaĝojn kontraŭ naturo, sed ankaŭ la damaĝojn kontraŭ la kultura heredo kaj la kulturo ĝenerale.

Plimulto de energio uzita aktuale devenas de nafto kaj natura gaso. La poluado​ de maroj pro nafto estas problemo por marlandoj, ĉu ili produktas aŭ ne produktas nafton. Verŝado de nafto en marojn, riverojn kaj lagojn produktas median poluadon, rezulte en damaĝoj al birdoj, aliaj marbestoj, vegetaĵaro kaj akvo. Krome ĝi malprofitas fiŝkaptadon kaj distrajn aktivecojn ĉe strandoj. Pli granda proporcio de oceana poluado devenas de la industrio kaj la trafiko, kio atingas la oceanojn laŭlonge de riveroj kaj urbaj drenbasenoj. Oni ĉirkaŭkalkulas, ke tutmonde ĉirkaŭ 3 500 milionoj da litroj de uzita petrolo venas en riverojn kaj oceanojn, kaj oni verŝas 5 000 milionojn da litroj de kruda nafto aŭ de ties derivaĵoj.

Alia energifonto estas radioaktiva energio, kiu generas multajn radioaktivajn forĵetaĵojn kaj poluantojn, kiuj povas pluvivi jarcentojn kaj eĉ jarmilojn.

Alia efiko estas la brupoluado. La bruo produktita de industrio malpliigas la aŭdkapablon kaj povas grave damaĝi la nervosistemon kaj la cirkulsistemon.

La minado kaj procezado de mineraloj tre ofte okazigas negativajn kontraŭmediajn efikojn al aero, grundo, akvo, kultivoj, flaŭro, faŭno kaj homa sano. Krome ili povas efiki ĉu pozitive ĉu negative en variaj aspektoj de la loka ekonomio, kiel ĉe turismo, novaj setlejoj, inflacio, prezaltiĝoj, ktp.

## Vidu ankaŭ
* Akvorezervejo
* Brutobredado
* Industria agrikulturo
* Irigacio
* Kloaka akvo
* Naftindustrio
* Poluo
* Rearbarigo
* Rubo
* Senarbarigo
* Transporto
* Urbanizado

Kategorio:Homa ekologio
Kategorio:Medio
Sine qua non

***Sine qua non*** aŭ ***conditio sine qua non*** estas esprimo kiu devenas de la latina jura termino kiu povas esti tradukita kiel "(kondiĉo) sen kiu ĝi ne povas estiĝi". Ĝi rilatas al ago, kies kondiĉo aŭ ingredienco estas nemalhavebla kaj esenca. Kiel latina esprimo, ĝi aperis en verko de Boecio, kaj originis de aristotelaj esprimoj. 

## Uzado 
Lastatempe ĝi iris de termino nur uzita en juraj rondoj al ĝeneraligita esprimo uzita en pluraj lingvoj, inkluzive en la angla, la germana, la franca, la itala, la hispana k.t.p. Ĝia pluralo estas *sine quibus non*, sed je tiu formo estas apenaŭ uzata.

En la klasika latina, la ĝusta formo uzas la vorton *condicio*, sed foje la frazo troviĝas kun la vorto *conditio*, kiu havas malsaman signifon en la latina (fundamento). La esprimo ankaŭ estas uzata en Juro, Ekonomiko, Filozofio, Teologio kaj en la areo de sansciencoj.

## En brazila puna juro 
En brazila puna juro, la esprimo *conditio sine qua non* montras la kondiĉon sen kiu la krimo ne ekzistas. Ĝi vidiĝas en la studo de la kaŭzanta ligo, estante maniero solvi ĝin. Se ne ekzistas *conditio sine qua non*, ne ekzistas kaŭzanta ligo, nek stariĝas krimo, kiel diras la artikolo 13-a de la CP/BKK (Código Penal Brasileiro/Brazila Kriminala Kodo): "la rezulto, de kiu dependas la ekzisto de la krimo, estas nur atribuebla al kiu ĝin kaŭzis. Konsidereblas kaŭzo la ago aŭ preterlaso sen kiuj, la rezulto ne estus okazinta."

Kategorio:Latinaj filozofiaj esprimoj
Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Latinaj juraj esprimoj
Jerez de la Frontera (stacidomo)

**Jerez de la Frontera** () estas la ĉefa stacidomo de la hispana urbo Jerez de la Frontera, Andaluzio. Ĝi malfermiĝis en 1856 kaj servis pli ol  milionojn da pasaĝeroj en 2018, el kiuj  estis pasaĝeroj de Cercanías Cádiz.

## Bildgalerio 

Estación-Jerez-IMG 20220907 080110.jpg|Ekstero
Estación-Jerez-IMG 20220907 081253.jpg|Kovrita kajo
Jerezfronteraestacion.JPG|Kajoj

## Vidu ankaŭ 
* Jerez de la Frontera
* Jerez de la Frontera-Mercancías (stacidomo)
* Aeropuerto de Jerez (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Jerez de la Frontera
Kategorio:Stacioj de Proksimaĵoj Kadizo
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Huelva (stacidomo)

**Huelva** () estas fervoja finstacio situanta en la areo Las Metas, en la hispana urbo Onubo (Huelva) en la aŭtonoma komunumo Andaluzio. Ĝi estis malfermita en 2018.

## Bildgalerio 

Huelva-Las Metas train station (Spain) (40038657610).jpg|Fasado
Estación Las Metas Huelva.jpg|Konstruado en 2017
Estación de Huelva Las Metas.png|Stacio

## Vidu ankaŭ 
* Onubo
* Huelva-Mercancías (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Onubo
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Huesca (stacidomo)

**Huesca** () estas fervoja finstacio situanta en la hispana urbo Huesca. Ĝi estis malfermita en 2001, anstataŭante la malnovan stacidomon, la unuan konstruitan en la urbo okaze de la malfermo de la linio Zaragozo-Huesca en 1864. La malnova stacidomo, al kiu mankis arĥitektura kaj arta intereso, estis malkonstruita tuj post konstruado de la nova.

## Bildgalerio 

Estación de Huesca (02).JPG|Stacio
Huesca - Estación Intermodal - 20150327 (1).jpg|Vestiblo
AVE (8702052351).jpg|AVE

## Vidu ankaŭ 
* Huesca

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Huesca
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Bernardov

**Bernardov** () estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Kutná Hora proksimume 12&nbsp;km nordoriente de urbo Kutná Hora. Vivas ĉi tie  ().

 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1700. Ekde la 1-a de januaro 1980 ĝis la 23-a de novembro 1990 la vilaĝo estis konsisto de municipo Svatý Mikuláš kaj ekde la 24-a de novembro 1990 ĝi fariĝis memstara municipo.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Bernardov čp. 34.jpg|Bernardov
Bernardov čp. 62.jpg|Bernardov
Bernardov čp. 20.jpg|Bernardov

Kategorio:Municipoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
István János Angyal

**István János Angyal** [iŝtvAn jAnoŝ andjal], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Angyal István János** estis hungardevena aŭstraliana organika kemiisto, altlerneja instruisto, membro de la Aŭstralia Akademio de Scienco (1962), ekstera membro de la Hungara Scienca Akademio (1990). Lia origina familia nomo estis *Engel* ĝis 1933, liaj personaj nomoj ekster Hungario estis *Stephen John*.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en :en:Northbridge, New South Wales (Aŭstralio).
  
## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány, sed li akiris Ph.D. en 1937 en Reĝa Teknikuniversitato. Post la diplomo li laboris en farmacia uzino, sed iom poste li soldatiĝis ĝis 1940. Tiam Hungario estis neŭtrala dum la milito, tial per pasporto li forlasis la naskiĝlandon al Aŭstralio. Tie kun alia hungaro li fondis malgrandan laboratorion. Li estis lektoro en Universitato de Sidnejo (1946-1952), docento en Novsudkimria Universitato de Teknologio (1953-1959), profesoro en Universitato de Nova Sud-Kimrio (1960-1979). Li estis katedrestro (1968-1970), fakultatestro (1970–1979).  Li ricevis nehungarajn premiojn inter 1958-1987. Li edziĝis en 1942, lia edzino naskis 2 gefilojn en 1944 kaj 1949.

## Fontoj 
* datenoj kun foto
* biografio angle

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungardevenaj aŭstralianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Teruel (stacidomo)

**Teruel** () estas fervoja stacio situanta en la hispana urbo Teruelo, en la aŭtonoma komunumo Aragono. Ĝi havas mezdistancajn servojn funkciigatajn fare de Renfe. Ĝi ankaŭ plenumas loĝistikajn funkciojn.

## Bildgalerio 

Estación de Teruel 02.JPG|Ekstero
Teruel - Estación de Teruel (24252813196).jpg|Kovrita kajo
RN333-031.JPG|Vartrajno

## Vidu ankaŭ 
* Teruelo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Teruelo
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Thomas Nagel

**Thomas NAGEL** (Belgrado, Jugoslavio, 4a de julio 1937) estas usona filozofo kaj profesoro pri Filozofio kaj Juro en la Universitato de Novjorko (NYU). Liaj verkoj centriĝis en filozofio de menso, politika filozofio kaj etiko. Li estas konata pro sia kritiko de la reduktismaj studoj pri la menso en sia eseo «What Is it Like to Be a Bat?» (Kia estas vesperti?, 1974) kaj pro sia kontribuo al la politik-morala teorio liberala kaj deontologia en *The Possibility of Altruism* (La eblo de altruismo, 1970). 

Li devenis de juda familio, studis en la Universitato Cornell en 1958 kaj, poste, en la Universitato de Oksfordo en 1960. En 1963, doktoriĝis en la Universitato Harvard, estrite de John Rawls. Li profesoris en diversaj usonaj universitatoj.

## Libroj 
* *The Possibility of Altruism*, Oxford University Press, 1970
* *Mortal Questions*, Cambridge University Press, 1979
* *The View from Nowhere*, Oxford University Press, 1986
* *What Does It All Mean? A Very Short Introduction to Philosophy*, Oxford University Press, 1987
* *Equality and Partiality*, Oxford University Press, 1991
* *Die Grenzen der Objektivität*, (tradukitaj eseoj) Stuttgart,Reclam, 1991
* *Other Minds: Critical Essays*, 1969-1994, Oxford University Press, 1995
* *The Last Word*, Oxford University Press, 1997
* *The Myth of Ownership: Taxes and Justice* (kun Liam Murphy), Oxford University Press, 2002
* *Concealment and Exposure and Other Essays*, Oxford University Press, 2002
* Mind and Cosmos: Why the Materialist Neo-Darwinian Conception of Nature Is Almost Certainly False. Oxford University Press. 2012. ISBN 9780199977192.

## Eksteraj ligiloj 
* Thomas Nagel, Faculty of Philosophy, NYU  

* 

Kategorio:Usonaj filozofoj
Svatý Mikuláš

**Svatý Mikuláš** () estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Kutná Hora proksimume 8&nbsp;km nordoriente de urbo Kutná Hora. Vivas ĉi tie  ().

 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1307. 

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
La municipo etendiĝas sur du nenajbarantaj katastraj teritorioj.

* Svatý Mikuláš 
* Lišice
* Svatá Kateřina
* Sulovice

Ekde la 1-a januaro 1980 ĝi la 23-a de novembro 1990 apartenis al la municipo ankaŭ Bernardov.

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Nikolao
* Empira kastelo Kačina

## Pluaj fotoj 

File:Svatý Mikuláš, east common.jpg| Domo en la orienta parto de vilaĝplaco
 File:Svatý Mikuláš, main street.jpg| Ŝoseo I/2 en la norda parto de municipo

### Panoramo

Kategorio:Municipoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Kategorio:Vinkultivada subregiono Mělník
Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj
Svatá Kateřina (Svatý Mikuláš)

**Svatá Kateřina** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Svatý Mikuláš, troviĝanta en distrikto Kutná Hora. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 kilometrojn nordokcidente de Svatý Mikuláš. Estas ĉi tie registritaj 127 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie .

Svatá Kateřina situas en katastra teritorio **Svatá Kateřina u Svatého Mikuláše** kun areo 7,18 km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1407.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Preĝejo de sankta Katarina
* Domo n-ro 66

## Pluaj fotoj 

 File:Svatý Mikuláš, Svatá Kateřina, common pond.jpg | Fiŝlageto
 File:Svatý Mikuláš, Svatá Kateřina, common 2.jpg| Domo en vilaĝplaco

Kategorio:Svatý Mikuláš
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Petrovice I

**Petrovice I** () estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Kutná Hora proksimume 18&nbsp;km sude de Kutná Hora kaj 13 km sudokcidente de Čáslav. Vivas ĉi tie  (). Konsisto de la municipo estas ankaŭ vilaĝoj Hološiny, Michalovice, Senetín kaj Újezdec.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1352. 

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Petrovice_I_a._Kostel_od_severu.jpg|Preĝejo de sankta Venceslao de nordo
Petrovice_I_h._Domy_u_křižovatky.jpg|Domoj ĉe vojkruciĝo
Petrovice_I_f._Dětské_hřiště.jpg|Infana ludejo
Petrovice_I_j._Památník.jpg|Monumento al viktimoj de la 1-a mondmilito
Petrovice_I_k._Křížek.jpg|Kruco ĉe disvojiĝo direkte al Plhov


Kategorio:Municipoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Municipoj en Ĉeĥio kun numero en nomo
Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro
Svatý Mikuláš (apartigilo)

**Svatý Mikuláš** estas ĉefe nomo de persono markanta episkopon de Mira. Pluaj signifoj:

## Personoj 
* sankta Nikola de Mira (fino de la 3-a – duono de la 4-a jarcento), episkopo
* sankta Nikolao la 1-a Granda (9-a jarcento), papo
* sankta Nikolao Tavelič (14-a jarcento – 1391), kroata franciskana papo, martiro
* sankta Nikolao Kabasilas (14-a jarcentro – 1391), bizanca laika teologo
* sankta Nikolao de Flüe (1417–1487), ermito
* sankta Nikolao Kasatkin (1836–1912), episkopo
* sankta Nikolao de Tolentino (1246–1305), aŭgustiniana monaĥo
* sankta Nikolao la 2-a (1868–1918), lasta rusa caro, martiro

## Municipoj kaj partoj de municipoj 
* Svatý Mikuláš – municipo en distrikto Kutná Hora
* Svatý Mikuláš (Vysočina) – parto de municipo Vysočina en distrikto Chrudim
* Svatý Mikuláš (Vraclav) – parto de municipo Vraclav en distrikto Ústí nad Orlicí

* Svatý Mikuláš estis konsisto de historia nomo de urbo Liptovský Mikuláš *(Liptovský Svätý Mikuláš)*

## Filmo 
* *Svatý Mikuláš (filmo)* – ĉeĥa filmo (2015)

## Vidu ankaŭ
* Sankta Nikolao (apartigilo)

## Eksteraj ligiloj 
*
Péter Pál Bucsky

**Péter Pál Bucsky** [buĉki], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bucsky Péter Pál**, estas hungara onkologo, imunologo, hematologo, pediatro do infankuracisto kaj honora membro de Hungara Scienca Akademio (2019).

 naskiĝis  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis en 1971, patologian diplomon post 3 jaroj, pediatrian diplomon en 1983. Post la diplomo li instruis en la universitato ĝis 1984. Bucsky alvenis en Okcidentan Germanion en 1984 kaj esploris 2 jarojn en medicina Universitato de Ulm, poste li instruis 4 jarojn en la Universitato de Hanovro. Ekde 1990 ĝis la emeritiĝo en 2011 li havis statuson en la Medicina Universitato de Lubeko kaj en 1994 li doktoriĝis samloke. Li edziĝis en 1972, lia edzino naskis 3 geinfanojn.

## Fontoj 
* datenoj kun foto
* biografio hungare (legebla en la 1820-a paĝo)
* biografio hungare (legebla pli malsupre)
* biografio angle

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* artikolo *"Semmelweis University: Strengthening relations with the University of Lübeck"*, do "universitato Semmelweis: Plifortigo de rilatoj kun la universitato de Lubeko", de februaro 2014 ()

Kategorio:Hungaraj onkologoj
Kategorio:Hungaraj imunologoj
Kategorio:Hungaraj hematologoj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Glasingo

[eta|Glasingo, teglaso kaj tekulero ([Ukrainaj fervojoj]]
**Glasingo** - estas soklo, ĉirkaŭanta kaj subtenanta vitran glason. Plej ofte glasingo havas cilindran formon kaj tenilon por trinki varman teon kaj ne brogvundi manojn. Glasingoj estas produktitaj el diversaj materialoj (metalo, ligno, ceramiko, glaso kaj tiel plu) kaj plej ofte diversmaniere dekoraciitaj. Dua destino de glasingoj estas plialtigo de stabileco de glaso en nestabilaj kondiĉoj: en trajnoj, ŝipoj kaj simile.

En Rusio kaj ekssovietiaj landoj glasingoj () estis ege popularaj kaj post disfalo de Soveta Unio glasingoj iĝis indikilo de tiama vivo. Glasingoj estas vaste kolektataj kaj prezentataj en ekspozicioj de diversaj muzeoj.

## En Rusio kaj Soveta Unio 
Klasikformaj glasingoj aperis en Rusa Imperio dum aktiva kresko de fervojoj dum la lasta kvarono de la 19a jarcento. Plej granda produktejo de metalaj glasingoj estis lanĉita en urbo Kolĉugino (Vladimira provinco). Negocisto  establis en jaro 1871 uzinon por produkti metalajn varojn (plej parte kuprajn): vazaron, manĝilaron, samovarojn, primusojn kaj aliajn. Inter la varoj estis glasingoj. En la 20a jarcento glasingoj iĝis vizitkarto de la uzino, kvankam ĝi produktis vastegan sortimenton. En la 21a jarcento kalĉuginska glasingo estas plej fama varmarko de rusiaj glasingoj.

Krom uzino en Kalĉugino, glasingojn produktis diversaj galanteriaj, suveniraj, metalprilaboraj uzinoj, fabrikoj kaj kooperativoj. Inter ili estis famaj «Len'emaljer» en Leningrado, Volgograda uzino «Suvenir» kaj aliaj.

WMI 4 (1) 02.jpg|Glasingo produktita de  (Germanio) en 1908 jaro
Cocacola-5cents-1900.jpg|Reklamo de Koka-kolo: virino tenas glasingon kun glaso
Bloshiniy rynok Tishinka 2010 - 08.jpg|Vendado de glasingoj en Rusio
Glasingaro.jpg|Privata kolekto de glasingoj
Glasingo 04 180224.jpg|Persia glaso kun glasingo

## Literaturo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Teoj
Kategorio:Kuiriloj
Kategorio:Trinkujoj
Kategorio:Manĝujoj
Kategorio:Manĝilaro
Gábor Domokos (fizikisto)

**Gábor Domokos** [domokoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Domokos Gábor** estis hungara-usona fizikisto, ekstera membro de Hungara Scienca Akademio (1995).

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis .

## Biografio 
 akiris fizikistan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1956. Post la diplomo ĝis 1960 li laboris en fizika instituto, poste 5 jarojn en Centra Instituto por Atomesplorado en Dubna (Moskva provinco) sub Nikolaj Nikolajeviĉ Bogoljubov, eĉ en 1963 li akiris sciencan gradon Ph.D.. En 1965 li revenis al fizika instituto en Budapeŝto, kie li laboris ĝis 1968. Dum tiu tempo li pasigis periodojn en Usono, Florenco kaj en CERN de Ĝenevo. En 1968 post invado de la sovetiaj trupoj en Ĉeĥoslovakio kun sia edzino ili disidis al Usono. Ambaŭ komencis labori en Universitato Johns Hopkins en Baltimore (Marilando). En 1974 ili fondis fizikan metiejon, kie ili invitis multajn hungarajn esploristojn kaj ili ofte revizitis Hungarion.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* dateno hungare kun foto fine

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj dum la socialismo
Kategorio:Budapeŝtanoj
Opatovice I

**Opatovice I** () estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Kutná Hora. Vivas ĉi tie  (). En distanco 12&nbsp;km norde situas urbo Kutná Hora, 13&nbsp;km nordoriente urbo Čáslav, 20&nbsp;km norde urbo Kolín kaj&nbsp;22&nbsp;km sude urbo Světlá nad Sázavou.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1344. 

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ
* Opatovice II

## Pluaj fotoj 

Opatovice_I_a._ObecniUrad.jpg|Municipa ofico kaj vendejo
Opatovice_I_c._LipaSvobody.jpg|Tilio de libereco
Opatovice_I_e._Soska.jpg|Statuo apud la tilio de libereco
Opatovice_I_L._DomyZaRybnikem.jpg|Domoj malantaŭ fiŝlago Mlýnský rybník
Opatovice_I_g._KostelikOdHraze.jpg|Preĝejeto, vido el digo

Kategorio:Municipoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Municipoj en Ĉeĥio kun numero en nomo
Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro
Calatayud (stacidomo)

**Calatayud** () estas fervoja stacio situanta en la hispana urbo Calatayud en la aŭtonoma komunumo Aragono.

## Bildgalerio 

Estación del AVE, Calatayud, 2016-06-21, DD 07.jpg|Ekstero
Estación de Calatayud, fachada interior.jpg|Stacio
Estadión de Calatayud, AVE.jpg|AVE

## Vidu ankaŭ 
* Calatayud

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Calatayud
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Opatovice II

**Opatovice II** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Uhlířské Janovice, troviĝanta en distrikto Kutná Hora. Ĝi troviĝas proksimume 4 kilometrojn sudokcidente de Uhlířské Janovice. Estas ĉi tie registritaj 28 adresoj. En la jaro  daŭre vivas ĉi tie .

Opatovice II estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,46 km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1409.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ
* Opatovice I

## Pluaj fotoj 

Uhlířské Janovice, Opatovice II, east part.jpg|La orienta parto de vilaĝo
Uhlířské Janovice, Opatovice II, village pond.jpg|Vilaĝa fiŝlago
Uhlířské Janovice, Opatovice II, private bus stop.jpg|Tabulo de haltejo
Uhlířské Janovice, Opatovice II, old house.jpg|Domo malantaŭ muro
Nova kaplicka.jpg|Kapeleto renovigita somere 2020
Uhlířské Janovice, Opatovice II, house No. 2.jpg|Parto de la vilaĝo

Kategorio:Uhlířské Janovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro
Kategorio:Vilaĝoj en Ĉeĥio kun numero en nomo
Organika materio

**Organika materio** (aŭ *organika materialo*, aŭ *natura organika materialo*) estas materio formita de organikaj kombinaĵoj kiuj devenas de restaĵoj de organismoj kiuj iam estis vivantaj, tiaj kiaj plantoj, animaloj kaj de forĵetaĵoj en la natura medio. La bazaj strukturoj estas formataj el celulozo, tanino, kutino kaj lignino, kun kelkaj aliaj proteinoj, lipidoj kaj sukeroj. Ege gravas la movado de nutraĵoj en la medio kiu ludas rolon en la reteno de akvo sur la surfaco de la planedo Tero. 

Ĉiuj vivantaj organismoj estas formataj per organikaj kombinaĵoj, kaj dum estas vivantaj ili sekrecias aŭ ekskrecias organikajn materialojn kiel fekaĵoj surgrunde, ili senigas sin disde pecoj de siaj korpoj kiel folioj kaj radikoj, kaj post la morto de la organismo, ilia korpo ekmalkomponiĝas kaj ekmembriĝas pro la agado de bakterioj kaj fungoj. Eble formiĝas grandaj molekuloj de organika materio per polimerigo de diversaj mallongaj ĉenoj kiel produkto de malkomponita materio. La natura organika materialo povas ege varii, depende de la deveno, transformomaniero, aĝo kaj medio, kaj tial ties bio-fizik-kemiaj funkcioj prezentas grandan variadon depende de la tipoj de medioj.​ 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Edafologio: Organika materio surgrunde

* 

Kategorio:Organikaj kombinaĵoj
Kategorio:Organika kemio
The Curious Case of Benjamin Button

***The Curious Case of Benjamin Button*** (La kurioza kazo de BB) estas usona fantazia romantika drama filmo de 2008 reĝisorita de David Fincher. La scenaro de Eric Roth kaj Robin Swicord estis iom bazita sur samnoma novelo de 1922 de F. Scott Fitzgerald. En la filmo stelulas Brad Pitt kiel viro kiu aĝas inverse kaj Cate Blanchett kiel lia amatino laŭ sia tuta vivo. En la filmo aperas ankaŭ Taraji P. Henson, Julia Ormond, Jason Flemyng, Elias Koteas, kaj Tilda Swinton. 

La filmo ricevis 13 nomumojn al Oskar-premioj, el kiuj ĝi ricevis tri.

## Intrigo
La tagon en kiu la uragano Katrina alvenas al Novorleano, la maljunulino Daisy Williams estas sur mortolito en tiea hospitalo. Ŝiaflanke estas lia filino Caroline (Julia Ormond). Daisy petas al Caroline legi laŭte la taglibron de dumviva amiko, nome Benjamin Button.

Tiu taglibro de Benjamin rakontas sian tutan eksterordinaran vivon, kiel ĉefa trajto estas rara inversa maljuniĝo, kun dekomenca diagnozo kun malmultaj ŝancoj survivi. Tamen, Benjamin survivas kaj juniĝas laŭ la tempopaŝo. Abandonita de sia biologia patro Thomas Button (Jason Flemyng), post la patrino mortis naskante, Benjamin estis zorgita de Queenie (Taraji P. Henson), nigrulina servisto ĉe maljunulejo. La avino de Daisy loĝis en tiu hejmo, kiu Daisy konis Benjamin.

Estas multaj epizodoj, nome la surprizoj de apuduloj kiuj vidas la dekadencan Benjamin kiam estas nur infano kaj knabo, lia malfacila ascendo en la vivo, junuliĝo estante ankoraŭ maljunulo, maristiĝo, batalado en la Dua Mondmilito ktp. Elstaras amafero kun edziniĝinta virino en Murmansk.

Kvankam ili apartiĝis, Daisy kaj Benjamin restas en kontakto laŭlonge de siaj vivoj kaj fianĉiĝas kiam finfine ili havas la saman naturan aĝon, ĉirkaŭ 40. Ili havas filinon, sed li abandonas ilin por eviti, ke lia filino havu patron malaĝantan. Caroline gapas pro la rakontoj de la taglibro de Benjamin, ĉar dum Daisy maljuniĝas kaj alproksimiĝas al la morto, ŝia vera patro infaniĝis, eĉ bebiĝis (zorgita de Daisy) kaj mortis estante ĵusnakita bebo. 

## Geaktoroj kaj roluloj
* Brad Pitt kiel Benjamin Button
* Cate Blanchett kiel Daisy Fuller.
* Taraji P. Henson kiel Queenie, adopta patrino de Benjamin.
* Mahershala Ali kiel Tiy Weathers, adopta patro de Benjamin.
* Tilda Swinton kiel Elizabeth Abbott, amantino de Benjamin Button en Murmansk, Rusio.
* Jason Flemyng kiel Thomas Button, biologia patro de Benjamin.
* Elias Koteas como kiel Gatau, franca horloĝisto kiu dezainis horloĝon de la trajnstacio de Novorleano por inversa irado.
* Julia Ormond kiel Caroline Button, biologia filino de Benjamin.
* Jared Harris kiel la ŝipkapitano Mike Clark, patrono de Benjamin ĝis la Dua Mondmilito.

* 

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Jaca (stacidomo)

**Jaca** () estas fervoja stacio situanta en la hispana municipo Ĥako (Jaca) en la provinco Huesca, aŭtonoma komunumo Aragono. Ĝi havas servojn de Mezlonga Distanco funkciigatajn fare de Renfe.

## Bildgalerio 

Estacion Jaca - agracier.jpg|Ekstero
Jaca - Estación de Jaca - 20150219 (1).jpg|Interno
Jaca - Estación de Jaca - 20150219 (2).jpg|Kovrita kajo

## Vidu ankaŭ 
* Ĥako

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Ĥako
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Dorosomatidae

***Dorosomatidae*** (Dorosomatedoj) estas familio de fiŝoj en la ordo *Clupeiformes*,

## Eksteraj ligiloj 
*  *FishBase* 

Kategorio:Klupeoformaj
Arniso

dekstra|eta
**Arnis** (ankaŭ konata kiel **Escrima** aŭ **Kali**) estas nomo kiu priskribas la stilojn de tradicia filipina luktosporto .

Ĉi tiu unika luktarto, kiu disvolviĝis tra la jaroj en la filipinaj triboj, ankaŭ estas influita de militemaj instruoj kiuj venis al la Filipinaj Insuloj, kaj de la diversaj konkerintoj kaj de tiuj kiuj venis al la insuloj dum sia vojaĝo. En filipina batalado vi povas trovi la uzon de multaj armiloj, la filipina luktosporto specialiĝas pri batalado per mallongaj lignaj bastonoj, batalado per tranĉilo kaj iliaj diversaj kombinaĵoj (du bastonoj, bastono kaj tranĉilo, glavoj ktp.).

En Filipinio, la plej ofta stilo estas la uzo de bastonoj (ununura bastono, du bastonoj, bastono kaj tranĉilo, ktp.), pluraj metodoj specialiĝas pri tranĉiloj aŭ glavoj, sed la emfazo estas kutime sur bastonlaboro. Filipina luktosporto inkludas: bastonoj, tranĉiloj, glavoj, dolo kaj malplena mano (kiu ankaŭ inkludas luktadon) .

Batalanto uzanta ĉi tiun metodon estas nomita "Arnisdor" aŭ "Escrimador".

## Stiloj 
* FCS Kali - Filippino Combat Systems - Philippine Combat Systems
* Batalanto
* Moderna Arnis
* Eskrima Cerrada
* Sayok Kali
* Filippino Combatives
* Hundo Fratoj
* Villabrialle cali
* Eskrima Contra Tempo
* Eskrima De Campo
* Balintawak Eskrima
* Abanico Tres Puntas
* Lameco Eskrima
* Pekiti-Tirsia Kali
* Ilustrissimo Cali
* Inayan Eskrima
* Inosanto Cali
* Rapida Arnis
* Gold Kamagon Arnis-Eskrima
* Subgo Largo Mano Sistemo
* Kung Tao Arnis
* Dekveredas
* Pangamoto
* Doce Pares
* Escrido

eta|710ra|Poŝtmarkoj de la jaro 2011 deklarante Arnis kiel nacia sporto de Filipinoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la filipina organizaĵo por Arnis
* IKAEFa – Internacio Kali Arnis Eskrima Federacio Enarkivigita la 17an de marto, 2018
* Eskrima-Arnis, luktartoj de Filipinoj

Kategorio:Glavobatalarto
Kategorio:Naciaj simboloj de la Filipinoj
Kategorio:Luktosporto
Kategorio:Luktoarto
Monda Rugbea Organizaĵo

La **Monda Rugbea Organizaĵo** (**MRO**, , akronime **IRB** ĝis novembro 2014), estas la monda estraro por la sportoj de rugbeo 15 kaj rugbeo sepopa. Ĝi estis fondita en 1886 kiel *la International Rugby Football Board* (IRFB) fare de la unuiĝoj de Skotlando, Irlando kaj Kimrio. En 1890, Anglio, kiu komence rifuzis aliĝi, iĝis la unua nova membro .  

La ĉefsidejo de la MRO estas en la irlanda ĉefurbo, Dublino. La asocio havas 132 membrojn (januaro 2023) kaj ses regionajn asociojn . La MRO aranĝas kelkajn el la plej gravaj internaciaj turniroj, plej precipe la kvarjaran Rugby Union World Cup.) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* IRB La Leĝoj de rugbea unio
* Mondaj Rugbeaj Rangotabeloj
* Mondaj Rugbeaj Rangotabeloj - Viroj 
* Mondaj Rugbeaj Rangotabeloj - Virinoj 

Kategorio:Rugbeo
Acideco

**Acideco** estas la kvalito de acido. Ĝi povas prezenti karakterizojn kiel acida gusto, elsendo de hidrogeno, aŭ pH malpli ol 7 (je 25 °C).

La plej ofta skalo por kvantigi la acidecon aŭ la bazecon estas la pH, kiu aplikeblas nur por akva solvaĵo.​ Tamen, krom ĉe akvaj solvaĵoj eblas determini kaj kvantigi ankaŭ la acidecon de diversaj substancoj. Oni povas kompari, por ekzemplo, la acideco de la gasoj karbona dioksido (CO2, acida), sulfura trioksido (SO3, pli forte acida) kaj dinitrogeno (N2, neŭtra).

Krome, en likva amoniako la metala natrio estas pli baza ol magnezio aŭ aluminio.

## Referencoj
* 

Kategorio:Kemiaj proprecoj
Kategorio:Acido-baza kemio
Ekosistema kolapso

**Ekosistemo** estas **kolapsinta** kiam praktike certas, ke la biotaj aŭ nebiotaj karakteroj kiuj difinis ĝin malaperis entute, kaj ke la indiĝena bioto karaktera jam ne estas eltenata. La kolapso de ekosistemoj povas esti renversebla ĉar ĝi ne egalas al la formorto de specioj.​ La termino estas aplikebla ankaŭ al ekologia kolapso. 

La Arala maro estas ekzemplo de kolapso de ekosistemo pro kombino de faktoroj kiuj okazigis la malpliigon de ĝia areo, la ŝanĝon de la nebiotaj kondiĉoj kaj ĝian biotan komponon.​ 

La Ruĝa Listo de Ekosistemoj de la IUKN proponas metodon konsistantan por la taksado de la risko de kolapso de ekosistemo. La kategorion *Kolapsinta* (CO) oni uzas simile al la kategorio *Formortinta* (EX) en la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de IUKN
* oficiala retejo de la RLE

* 

Kategorio:Naturkonservado
Kategorio:Ekosistemo
Samuel Fritz

**Samuel FRITZ** (Trutnov, Bohemio, Ĉeĥio, 9a de aprilo 1654 - Jéberos, Peruo, 20a de marto 1723) estis katolika misiisto kaj kartografo, jezuito de ĉeĥa ŝtataneco kaj germana deveno, kiu esploris amplekse la basenon de la rivero Amazono. Li estis kristanigisto de la Omaŭaoj, kaj starigis ĉirkaŭ 40 misiajn vilaĝojn tiucele. Li devis opozicii la agadon de portugalaj sklavistoj en teritorio postulita de la imperioj de Hispanio (Peruo) kaj Portugalio (Brazilo). 

Fritz setliĝis inter omaŭaoj (omajaoj aŭ kambeboj) kaj baldaŭ li prilaboris katekismon en omaŭa lingvo. Tiu popolo postulis protekton kontraŭ la portugalaj sklavistoj, kiuj ekatakis iliajn komunumojn en la 1680-jaroj. Kiam Fritz alvenis tien en 1686, la omaŭaoj loĝis en la insuloj meze de la rivero Amazono, en areo proksimume inter la kunfluejo de la riveroj Amazonoj kaj Napo ĝis la rivero Juruá. Li vizitis 38 domarojn, kaj pasigis po du monatojn en ili, alinomis ilin laŭ nomoj de sanktuloj, konstruis kapelojn kaj baptis ĉefe infanojn. Poste li koncentris indiĝenojn de diversaj komunumoj en nomitaj "jezuitaj reduktoj", inter aliaj kun la celo plej bone defendi sin. Li predikis foja ankaŭ inter jurimagua, aisuare, ibanoma kaj tikuna.

La klopodoj de Fritz estis malhelpitaj ne nur de la agado de la portugalaj sklavistoj, sed ankaŭ​ de la rivalaj portugalaj karmelanoj, en kunteksto en kiu la agado de la diversaj ordenoj de misiistoj akre konfliktis. Finfine la omaŭoj ribelis en 1701, klopode al reveno al siaj tradiciaj komunumoj kaj aliancoj kun portugaloj. Inter 1709 kaj 1710 la konflikto iĝis interlanda milito, dum portugaloj detruis kaj masakris la hispanajn misiojn kaj hispanoj faris same reciproke kontraŭ portugalaj misioj.

* 

Kategorio:Hispanaj jezuitoj
Kategorio:Misiistoj
Kategorio:Kartografoj
Kategorio:Ĉeĥaj esploristoj
Kategorio:Homoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Ĉeĥaj romkatolikoj
Preĝejo Sankta Mikaelo (Dunakeszi)

La **preĝejo Sankta Mikaelo** estas sakrala historia monumento en urbo Dunakeszi (Hungario).
eta|maldekstre|Absido interne

## Historio 
Dum la mezepoko jam funkciis kirko dediĉita al Sankta Mikaelo, kiun la turkoj okupis depost 1550. La paroĥo estis refondita en 1725, la nova baroka kirko estis preta en 1756, sed la murpentraĵoj estis faritaj en 1913. La orgeno estis kreita en 1892. Pro la loĝantarnombro en la jaroj 1936 kaj 1937 pli novaj partoj konstruiĝis al la malnova. Dum la ekspansio la malnova preĝejo estis konservita escepte de la ĉefan fasadon. Al la suda flanko estis aldonita la ĉefnavo kaj la flanka navo iĝis samlonga, kiel la ĉefnavo, tamen pli mallarĝa. La novaj konstrupartoj etendiĝis preter la origina preĝejo kun du sekcioj kaj la rifuĝejo, kiu de tiam funkciis kiel flanka kapelo. Inter 1970-1972 la preĝejo estis ekstere renovigita.
eta|Statuo super la ĉefenirejo

## Konstruaĵo 
La preĝejo kun du turoj situas sola laŭ placo. La fasado estas simetria, meze la ĉefenirejo funkcias. Super la ĉefenirejo estas ornama pluvŝirmilo, kiun 2 kolonoj tenas. Pli supre en niĉo skulptaĵo pri Sankta Mikaelo estas videbla. Ankaŭ la kvadrataj turoj havas apartajn enirejojn. La turpintoj estas tre malaltaj piramidoj. En la norda turo 3 sonoriloj sonoradas, la alia turo silentas. La interno estas baroka pompo. 

Kermeso okazas en la 29-an de septembro aŭ en la sekva dimanĉo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* datenoj hungare

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* sonorado
eta|maldekstre|Pentrita fenestro

Dunakeszi
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Dunakeszi
Avilés (stacidomo)

**Avilés** () estas fervoja stacio situanta en la hispana urbo Avileso de la Princlando Asturio. Ĝi havas navedoservojn disponigitajn fare de Renfe kaj sur ibera ŝpuro (C-3) kaj sur mallarĝa ŝpuro (C-4), apartenantaj al la reto Cercanías Asturias.

## Bildgalerio 

EstaciónAvilés.jpg|Fasado
Estación de ferrocarril de Avilés.jpeg|Stacio
Avilés train station platform North.jpg|Kovrita kajo

## Vidu ankaŭ 
* Avileso
* Avilés-Apeadero (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Avileso
Kategorio:Stacioj de Proksimaĵoj Asturio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Avilés-Apeadero (stacidomo)

**Avilés-Apeadero** () estas fervoja haltejo situanta en la hispana municipo Avileso en la Princlando Asturio. Ĝi estas parto de la mallarĝŝpura reto funkciigata fare de Renfe Operadora tra ĝia komerca divizio Renfe Cercanías AM. Ĝi estas integrita en la kerno Cercanías Asturias kiel parto de linio C-4 (iama F-4) inter Cudillero kaj Ĥiĥono. Ĝi ankaŭ havas regionajn servojn.

## Bildgalerio 

Avilés Apeadero edificio.jpg|Ekstero
Avilés Apeadero andén.jpg|Kovrita kajo
Andén Avilés Apeadero.jpg|Trako kaj kajoj
Avilés Apeadero overview.jpg|Fervojo

## Vidu ankaŭ 
* Avileso
* Avilés (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Avileso
Kategorio:Stacioj de Proksimaĵoj Asturio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio