open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Solomonovo

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio
**Solomonovo,** ukraine **Соломоново,** hungare **Tiszasalamon** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo. En ambaŭ lingvoj oni rekonas la nomon Solomono.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 102–107 m
* Loĝantaro: 1380
* Poŝtkodo: 89460
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO
eta|maldekstra|260ra|Solomonovo

## Situo 
Solomonovo situas sur ebenaĵo, ĉe la trilanda punkto de Ukrainio, inter riveroj Tiso kaj Latorica, laŭ ĉefvojo Ĉop-Záhony, laŭ fervojo Ĉop-Čierna nad Tisou.

## Historio 
Oni trovis tie tombojn de la alvenintaj hungaroj el la 9-a jarcento. La unua mencio devenis el 1337. Post la mezepoko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1890 loĝis en Tiszasalamon 807 da homoj, (769 hungaroj, 30 germanoj, 5 rutenoj, 3 slovakoj). Ĝis 1920 Tiszasalamon apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio. Tiszasalamon rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. En 1945 ankaŭ tiu vilaĝo apartenas al 30 vilaĝoj, kiuj aldoniĝis al Karpata Ukrainio. Ekde 1945 Solomonovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2007 loĝis en Solomonovo 1342 da homoj, (70% hungaroj, 29 Ukrainoj,). Nuntempe apud Solomonovo libera industria zono, fabrikoj de Škoda, Volkswagen kaj pri parkedo funkcias.

## Trilanda punkto Záhony-Malé Trakany-Solomonovo 
Nova landlimo naskiĝis post 1920 inter la supraj komunumoj. Post la 2-a mondmilito naskiĝis la trilanda punkto. Precipe dum la socialismo la triopo prosperis pro la limpasejoj.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1903, en 2003 renoviĝis, la turo estas 32 m-ojn alta

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Tisaujfalu

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

**Tisaujfalu,** ukraine **Тисауйфалу,** hungare **Tiszaújfalu** estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo, en municipo de Tisaaŝvanj.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 102-107 m
* Loĝantaro: 270
* Poŝtkodo: 89461
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Tisaujfalu situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, kiu samtempe estas tie limo de Hungario (kontraŭe troviĝas Zsurk), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Berehove-Ĉop. La lasta troviĝas 4 km-ojn.

## Historio 
Tiszaújfalu fondiĝis en 1940, tiutempe apartenanta al Hungario, al Ung, al distrikto de Ungvár. Precipe familioj kun multe da infanoj alvenis. Ekde 1945 Tisaujfalu apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Tisaujfalu 277 da homoj, (251 hungaroj). Vilaĝservoj estas 2 vendejoj.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1995

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Perkutado

[eta|[Atabako]][eta|[Bongoj (tegitaj per felo)]][eta|[Ĝembeo]]
**Perkutado** aŭ **Perkuto** (lat.: *frapi*) en la muziko estas arnomo por la ludado de ĉiuj instrumentspecoj el la familio de la frap- kaj efektinstrumentoj. La perkutado validas kiel plej praa formo de muzikado kaj ege dependas laŭ instrumentado kaj ludmaniero de regionaj apartaĵoj.

En la moderna popmuziko samkiel en la frapinstrumentaro de klasika orkestro oni kombinas perkutinstrumentojn sendepende de ilia deveno aŭ kultura signifo. En la ĝenerala lingvaĵo de pop- kaj rokmuziko oni distingas inter la „klasika drumo“ kaj la „cetera perkutilaro“ (latinamerika, afrika, orientuma perkutiloj kaj pliaj). Ĉi tiu distingo malhavas objektivan bazon, ĉar drumo estas kombinaĵo devariaj perkutiloj, kiuj ege varias de muzikstilo al muzikstilo. Tamen *Conga*, bongoj, *timbales* kaj marakoj, por nomi kelkajn gravajn perkutilojn, postulas specialajn frap- aŭ ludoteknikojn, kiujn drumisto (laŭ pli malvasta senco) ne ĉiam regas – kaj reciproke.

**Perkutaj efektoj** ankaŭ estas genereblaj per instrumentoj ne unuavice por tio konceptitaj. Oni aplikas ilin precipe en la muziko ekde la 20-a jarcento kiel specialaj esprimiloj. Ili estas realigeblaj ekzemple per klapoklakoj je blovinstrumentoj frapoj kun la ligno de arĉo sur korpon de arĉinstrumentoj. Ankaŭ gitaristoj produktas ilin en ĵazaj aŭ solokoncertoj per frapoj, batoj aŭ tuŝetoj sur la korpon (por eviti damaĝojn ofte per malgrandaj lignoplatetoj, kiuj same generas perkutan sonon). Ankaŭ preparita piano generas perkutajn efektojn.

Voĉan imitadon de perkutado en la hiphopo aŭ en moderna akapela-kantado de voĉkantaj ensembloj oni nomas buŝperkuto.

## Instrumentoj (elekto) 
* axatse
* bodhrán
* bongo
* kaĥono
* kongao
* ĝembeo
* gatam
* kanjira
* koŭŝeno
* mridangam
* ŝékere
* tabla

## Vidu ankaŭ 
* Tamburo
* Frapa dancado

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.renesenn.de/perkuss.htm


Kategorio:Muziko
Skalo

**Skalo** (de la latina vorto *scalae*, ŝtuparo) laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas en baza difino

* 1) rilato inter la dimensioj de du diverse grandaj objektoj. Laŭ Francisko Azorín **skalo** estas *Dimensia rilato inter reala k. bildata figuro esprimita per nombro aŭ linio.* Li indikas etimologion el la latina *scla* (ŝtuparo, gradaro). Kaj li aldonas terminojn por tipoj de skaloj nome grafika, numera, de koordinataj skaloj.
** a) en lingvaĵo de tekniko, rilato inter la efektivaj dimensioj de objekto kaj la dimensioj de desegnaĵo, kiu figuras ĝin: *«en neniu farebla desegnaĵo ni povas desegni samtempe la orbitojn kaj la planedojn laŭ la sama skalo»*.
** b) simbolo montranta la skalon de desegno per linio dividita per streketoj kaj apudaj indikoj de la efektivaj distancoj;
** c) serio da streketoj aŭ indikoj, kiujn montrilo aŭ alia mezurilo atingas, tiel montrante la rilaton al iu grando (temperaturo, premo, rapido...);
** ĉ) serio da interrilataj gradoj de mezuro: boforta skalo (skalo de forteco de ventoj), logaritma skalo.
* 2) en lingvaĵo de muziko, orda, norma serio da tonoj - ekzemple prezento de la tonamplekso aŭ fake registro de muzikinstrumento aŭ kantvoĉo, tonaro de la plej malalta ĝis plej alta tono de la koncerna muzikilo.

## Notoj 
Kategorio:Mezuro
Harald zur Hausen

**Harald zur HAUSEN** (naskiĝis la  en Gelsenkirchen, mortis la 28-an de majo 2023 en Heidelberg) estis germana medicinisto kaj sciencisto-esploristo pri virusoj.

Li malkovris, ke virusoj povas kaŭzi kanceron, kaj aparte studis plurajn kancerigajn homajn papilomavirusojn. Pro tio en 2008 li estis distingita per la Nobel-premio pri medicino.

## Premioj kaj honorigoj 
eta|maldekstra|210ra|
* 1975 – Robert-Koch-Premio
* 1986 – Charles-S.-Mott-Premio
* 1994 – Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Preis
* 2000 – *Virchow-medalo* de Universitato de Würzburg
* 2002 – *San Marino Prize for Medicine*
* 2004 – Federacia Meritkruco de Germanio
* 2006 – William B. Coley Award pro elstara laboro en baza kaj tumor-immunologio (kun Ian Frazer)
* 2008 – Gairdner Foundation International Award
* 2008 – Nobelpremio pri fiziologio aŭ medicino.
* Honortitoloj de la universitatoj de Chicago, Umeå, Prago, Salford, Helsinki kaj Erlangen-Nürnberg

## Fontoj 
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj virusologoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Françoise Barré-Sinoussi

**Françoise Barré-Sinoussi** (*  en Parizo) estas franca virusologiistino. Kun Luc Montagnier ŝi malkovris la aidoso-viruson HIV en 1983. En 2008 ŝi ricevis la Nobel-premion.

## Biografio 
Françoise Barré-Sinoussi doktoriĝis 1974 en Parizo. Ĉe *Institut Pasteur* ŝi komencis esplori retrovirusojn. Ŝia laborgrupo kun Luc Montagnier sukcesis en 1983 identigi la viruson de aidoso hodiaŭ konata kiel HIV, kiun ili komence nomis „limfadenotropa viruso“ aŭ „limfadenopati-asociita viruso“ (LAV).

La samtempa publikigo pri tiu viruso fare de la konkurenca usona grupo Robert Charles Gallo rezultigis longdaŭran juran kverelon pri la prioritato de la malkovro.
Barré-Sinoussi de 1996 estras la laborgrupon pri retrovirusoj ĉe Pasteur-instituto kaj multe engaĝiĝis en la batalo kontraŭ aidoso.

## Premioj kaj honorigoj 
* 1986 - premio de Körber-Stiftung (Hamburg)
* 1993 - premio de King Faisal Foundation
* 2001 - honora premio de *Internacia aidoso-asocio" ("Internacia AIDS Society")
* 2006 - Oficiro de la Honora Legio de Francio
* 2008 - Nobel-premio pri medicino kun Luc Montagnier kaj Harald zur Hausen 

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ttt-ejo de *Institut Pasteur'' (angle)
* Biografie Françoise_Barré-Sinoussi 

Kategorio:Francaj virusologoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Akademio de Sciencoj (Francio)
Kategorio:Nobel-premiitinoj
Faustin-Archange Touadéra

**Faustin-Archange Touadéra** estas politikisto de la Centr-Afrika Respubliko. Inter la jaroj 2008 kaj 2013 li estis la ĉefministro de sia lando, kaj ekde la jaro 2016 estas la ŝtata prezidanto. Li naskiĝis je la 21-a de aprilo 1957 en la urbo Bango, sed la familio origine venis de la urbo Damara norde de Bangui. Kiel antaŭuniversitatan lernejon li vizitis la kolegion *Barthelemy Boganda*. Poste li vizitis unue la universitaton de Bango kaj poste la universitaton de Abiĝano. En la universitato de Lille en Francio li diplomiĝis en matematiko. En 2004 li fariĝis vicĉefo de la universitato de Bango.

Touadéra nomiĝis ĉefministro fare de la prezidanto François Bozizé la 22-an de januaro 2008.

eta|maldekstre|

Kategorio:Ĉefministroj de Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Naturzono

Por geografiaj kriterioj oni povas dividi la naturon (kaj eĉ la konsideron de la planedo Tero) laŭ zonoj kiuj dependas ĉu de la diversaj kondiĉoj je kiuj disvolviĝas la vivo en ili, tio estas **naturzonoj** aŭ pli precize depende de la klimato, tio estas la klimatzonoj, kiu tre ofte estas limigitaj al la tri grandaj zonoj markitaj de la ĉefaj konvenciaj dividiloj en la globo, tio estas la Ekvatoro, la Tropikoj kaj la Polusoj, tio estas la jenaj klimatzonoj:
* Tropika zono
* Subtropika zono
* Polusa zono.

Krome estus naturzonoj (inter aliaj konsidereblaj) ankaŭ la jenaj:
* Ekozono
* Ekoprovinco
* Ekoregiono
* Dezerto
* Savano
* Tajgo
* Stepo
* Prerio
* Alpa zono

Eblas ankaŭ konsideri kiel naturzono tiuj zonoj aŭ regionoj kie ekzistas speciala kondiĉaro kiu permesu la vivon de naturo (ĉu faŭno aŭ flaŭro) en favora ekzistado. Ofte tiuj estas konsideritaj kaj markitaj laŭleĝe per speciala statuso de Natura parko, Nacia parko, Rezervejo, ktp.
Esenj

**Esenj** (, ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo. La historia ukraina nomo estis **Яворове** (javorove).

* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1670
* Poŝtkodo: 89461
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Esenj situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso (kontraŭe troviĝas Tiszaszentmárton), laŭ la hungara landolimo, fine de sakovojo, laŭ fervojo Ĉop-Mukaĉeve. La lasta troviĝas 35, Uĵhorodo 30, Ĉop 8 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270 en formo *Ezen*. Monaĥejo fondiĝis en 1358. Incendio okazis en 1879. En 1910 loĝis en Eszeny 2013 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Eszeny apartenis al Hungara reĝlando, al Szabolcs, al distrikto de Mándok, poste al Ĉeĥoslovakio. Eszeny rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Javorove apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis, poste la kampojn disdonis inter la loĝantoj. En 2001 loĝis en Esenj 1677 da homoj, (1607 hungaroj). Vilaĝservoj estas baz- kaj mezlernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, 7 vendejoj, uzino por kudrado.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1794, turo alkonstruiĝis en 1812, renoviĝis en 1815 kaj en 1904

## Ĝemelkomunumo 
*  Cegléd, Hungario

## Nomportantoj 
En la budapeŝta telefonlibro 2008 listiĝis 41 nomoj Eszenyi, krome aktorino Enikő Eszenyi.

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Norda Kantaro

**Norda Kantaro** estas projekto kolekti ĉiujn nordujajn kantojn kiujn iu tradukis en esperanton. La projekton iniciatis Kukoleto kaj post ŝia troa maljuniĝo transprenis Martin Strid. La kolekto en komenco de jaro 2009 enhavis pli ol okcent kantojn danajn, finnajn, islandajn, norvegajn kaj svedajn kun, en kazo de kompleta kolektero, plena originlingva teksto, priaj notoj, melodio per tonsilaboj - foje ĝis kvar voĉoj - kaj teksto en esperanto laŭ ĉiu trovita aparta traduko, foje ĝis tri aŭ kvar versioj de diversaj tradukintoj. Ek de jaro 2014-a la nombro de kantoj preterpasis 900-ujn kaj inkluzivas kelkajn feroajn dancobaladojn https://www.youtube.com/watch?v=lL3e8doV9kI. 

## Eksteraj ligiloj 
Rete, la plej aktuala versio de Norda Kantaro troviĝas ĉe http://nk.tone.se . 

Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo
Kategorio:Kantoj
Kategorio:Esperanto-kantaroj
Tisaaŝvanj

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

**Tisaaŝvanj,** ukraine **Тисаашвань,** ruse **,** hungare **Tiszaásvány** estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo. Ĝis 1995 la ukraina nomo estis **Мінєралноє** (minjeralnoje). Ankoraŭ Tisaujfalu apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 102-107 m
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 89599
* Telefonprefikso:
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Tisaaŝvanj situas sur ebenaĵo, inter riveroj Latorica kaj Tiso, laŭ hungara limo, laŭ ĉefvojo Ĉop-Berehove, laŭ fervojo Mukaĉeve-Ĉop. La lasta troviĝas 3, Uĵhorodo 25 km-ojn.

## Historio 
La hungaraj gentoj setlis eke 895. Post la mezepoko la loko foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1890 loĝis en Tiszaásvány 316 da homoj, (309 hungaroj kaj 7 germanoj). Ĝis 1920 Tiszaásvány apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio. Tiszaásvány rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La Ruĝa Armeo okupis la vilaĝon post unumonata batalo fine de 1944; poste tuj ili deportis 53 hungarojn al gulago, 17 mortis tie. Ekde 1945 Minjeralnoje apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Ekde 1948 kolĥozo pri Miĉurin funkciis. En 2001 loĝis en Tisaaŝvanj 852 da homoj, (815 hungaroj). Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, vendejoj, kafejetoj.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1943
* monumento pri falintoj

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Senĝenaj Dialogoj

***Senĝenaj Dialogoj*** estas libro originale verkita de Alberto Fernández kaj eldonita ĉe Eldonejo Stafeto en La Laguna en 1971.

Ĝi entenas facilajn klarigojn ilustritajn pri natursciencaj fenomenoj per dialogoj. La dialogoj de tiu verko estas vere pura literatura ĝenro, tre uzata ekde la Renesanco kiel metodo disvastigi ideojn (vidu Sokrata metodo kaj Dialektiko). La verko celas altniveligi popularsciencon en Esperanto kaj, eble, estas unu el nuraj sciencaj verkoj en nia lingvo, tiu faras la verko esenca al kiuj volas plene posedi Esperanton aŭ eĉ ekscii pri sciencaj temoj, kvankam la verko jam iom ĝisdatiĝis science post pli da 35 jaroj: por fakuloj povas esti iom banala aŭ erareteca, sed por novuloj tre interesa kaj faciliga.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* Senĝenaj Dialogoj ĉe libroservo de UEA
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
*Katalogo de Libraro Ludovika

Kategorio:Sciencaj libroj
Kategorio:Scienca literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Institut Pasteur

La **Pasteur-Instituto** aŭ **Instituto Pasteŭro** (france: *Institut Pasteur*) estas franca komunutila fondaĵo por esplori biologion, aparte la mikroorganismojn, malsanojn kaj vakcinojn.

La nomo de la instituto honoras la pioniron de mikrobiologio Louis Pasteur, la malkovrinton de protekta vakcino kontraŭ rabio, kiu fondis la instituton la  kaj estis ties unua direktoro.

La renoma instituto havas elstaran rangon pro sia baza esploro pri infektaj malsanoj kaj atingis multajn bonegajn rezultojn, interalie estis sciencistoj el Pasteur-Instituto la unuaj por malkovri la aidoso-viruson HIV (Françoise Barré-Sinoussi kaj Luc Montagnier, nobelpremiitoj 2008).

La *Institut Pasteur de Lille* (Instituto Pasteur de Lille) mallongigite kiel *Pasteur-Lille*, *IPL*, estas esplorcentro kaj membro de la reto de la Pasteur-Instituto.

## Vidu ankaŭ 
* Pasteur (pariza metrostacio)
* Medalo Unesko/Instituto Pasteur

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo , 

Kategorio:Sciencaj organizaĵoj
Kategorio:Esploraj institutoj pri medicino
Kategorio:Historio de medicino
Kategorio:Organizaĵoj en Francio
Kategorio:Organizaĵoj pri medicino
Kategorio:Louis Pasteur
Kategorio:Esploraj institutoj en Francio
Lennart Svensson, Klipptorp

**Lennart Svensson,** naskita en komunumo Filipstad, Svedujo en 1945, esperantistiĝis jam en infanaĝo. Multjara senĉesa loka propagandanto por esperanto, ankaŭ politike kaj skolte aktiva. En 1996 li iniciatis Esperanto-Gastigejon en Lesjöfors kiun li de tiam mastras kaj zorgas. Kun edzino Barbro li loĝas en bieno Klipptorp en Lesjöfors, proksime al la Esperanto-Gastigejo.

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1945
Zono (vestaĵo)

eta|Kelkaj zonoj

**Zono** estas bendo aŭ rimeno kiun oni portas ĉirkaŭ la talio por malhelpi gliton de la vestaĵoj aŭ kiel ornamaĵo.
eta
En multaj kulturoj, zono estis simbolo de virgeco, laŭ la greka mitologio la zono de la diino Afrodito donis al ŝi graciecon.

## Historio 
El la bronzepoko oni trovis multajn zonojn el metalĉenerojn en tomboj. Dum la mezepoko la zono simbolis forton, regon, edzan fidon kaj ĉastecon. Pantalonoj de viroj kaj jupoj de virinoj estis tenataj de zonoj. Nobeluloj uzis la zonon por pendigi la glavon. Festaj zonoj viraj aŭ virinaj estis el ledo, brokato, veluro aŭ silko, ornamitaj de orjuveloj, gemoj, brodaĵoj, ktp. En la 12-a jarcento, zonoj estis tiel longaj, ke oni ĉirkaŭis per ili dufoje la korpon. Oni portis je la zono de la 13-a ĝis la 15-a jarcento almozo-saketojn, en la 15-a jarcento kloŝetojn kaj ĝis la komenco de la 17-a jarcento, fiksitaj al ŝnureto aŭ ĉeneto saketojn, dentpurigilon, tondilon, manĝilojn aŭ tranĉilojn.

Dum la dua duono de la 16-a jarcento oni plej ofte portis la tiel ekipitan zonon plejofte sub la plej supra vestaĵo. En la 17-a kaj 18-a jarcento ĝi perdis gravecon, ĉar ne plu necesis teni la vestaĵojn. Anstataue modiĝis skarpoj kaj por viroj kaj por virinoj. Ĉirkaŭ 1835 zonoj tute elmodiĝis por virinoj kaj remodiĝis nur ĉirkaŭ 1900. Ĉirkaŭ la jaro 1890 la zono anstataŭigis ŝelkojn por viraj pantalonoj en Usono.

Dum la 20-a jarcento la zono anstataŭ por reteni pantalonon, ricevis aliajn utilecojn, ekzemple por enmeti aŭ pendigi ilojn, kiel botelo por esploristoj, revolvero por policanoj, kugloj aŭ kartoĉoj (kartoĉzono) por militistoj, ktp.

Kategorio:Vesteroj
Łupki (Malsupra Silezio)

**Łupki** [elparolu: *ŭupki*] estas vilaĝo en Pollando en Malsupra Silezio en Distrikto Lwówecki en Komunumo Wleń en la izera montetaro.

Nuna vilaĝo ekstaris pro kunigo de la tri setlejoj post la jaro 1946. La unua setlejo iam nomiĝis: *Okap* - *Schiefer* - *Schieffer*, la dua setlejo iam nomiĝis: *Okap* - *Karlsthal* kaj la tria setlejo iam nomiĝis: *Wleński Gródek* - *Lenno* - *Lehnhaus* - *Lähnhaus*.

La plej riĉan historion havas parto *Wleński Gródek*. Ĝi estas lokita sur deklivoj de la monto *Zamkowa* kaj ĉi tie troviĝas: ruino de kastelo Wleń, palaca komplekso kun parko kaj preĝejo patronata de “Sankta Hedviga”. Priskribo de la historio oni povas trovi sur la paĝo: Kastelo Wleń
La unua priskribo pri la du sekvaj partoj de la vilaĝo devenas el la 17-a - la 18-a jarcento kaj komenco de la setlado sekvis en la 13-a - la 14-a jarcento. La setlejo dependis de la kastelo.

Image:Łupki 1.JPG|Panoramo de la vilaĝo.
Image:Wlen (js)2.jpg|Kastelo Wleń.
Image:Wlen kosc.jpg|Preĝejo patronata de “Sankta Hedviga”.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* http://www.wlen.pl (pole)

----
**Vilaĝoj de Komunumo Wleń**:
Bełczyna • Bystrzyca • Klecza • **Łupki** • Marczów • Modrzewie • Nielestno • Pilchowice • Przeździedza • Radomice • Strzyżowiec • Tarczyn
----

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Wleń
Marczów

**Marczów** [elparolu: *marĉuv*] estas ĉena vilaĝo en Pollando en Malsupra Silezio en Distrikto Lwówecki en Komunumo Wleń en la izera montetaro.

Pasinte la vilaĝo estis proprietaĵo de la ina monaĥejo de Benediktanoj el Lubomierz. 
Centre de Marczów troviĝas baroka preĝejo patronata de Sankta Katarino el la jaro 1707. Sur la preĝeja turo troviĝas skulptita el grejso tiel nomata “Pagana Kapo”, kiu estas kunligita kun invado de Mongoloj al ĉi tiuj terenoj en 1241. Ene oni povas ekvidi interesindan predikejon kaj ĉefan altaron.

Image:Marczów kościół św Katarzyny1.jpg|Preĝejo patronata de “Sankta Katarina”.
Image:Marczów kościół św Katarzyny3.jpg|
Image:Marczów kościół św Katarzyny4.jpg|Ĉepreĝeja tombejo.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* Janusz Czerwiński, Krzysztof R. Mazurski: *Sudety. Sudety zachodnie*. Warszawa 1983 (pole)
* Mapa turystyczna: *Góry i Pogórze Kaczawskie*. Wrocław 1984 (pole)
* http://www.wlen.pl (pole)
----
**Vilaĝoj de Komunumo Wleń**:
Bełczyna • Bystrzyca • Klecza • Łupki • **Marczów** • Modrzewie • Nielestno • Pilchowice • Przeździedza • Radomice • Strzyżowiec • Tarczyn
----

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Wleń
Verda arasario

La **Verda arasario**, *Pteroglossus viridis*, estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. La specifa nomo signifas verda, kaj ja tiu estas la ĉefa eco kiu diferencigas la specion de aliaj arasarioj, nome la ĝenerala verdeca nuanco de la subaj partoj anstataŭ nur flava kaj **pli forta verda nuanco** en la malhelaj supraj partoj.

## Habitato 
eta|maldekstre|250ra|Bredita verda arasario
La specio troviĝas en la arbaroj de malaltaj teroj de nordorienta Sudameriko-(Gujanoj, ktp.), en nordorienta Amazonio, la Gujanoj kaj oriento de la baseno de la rivero Orinoko en Venezuelo. La habitato estas la foliaro de la tropikaj arbaroj, sed ankaŭ sablaj bordoj kaj eĉ savanoj.

## Aspekto 
Temas pri birdo 34&nbsp;cm longa el bekopinto al vostopinto kaj pezas 121-145 gr, tio estas la plej malgranda inter la birdoj de la genro Pteroglossus el kiuj estas pli rilata kun la Skribarasario. La kapo kaj kolo estas nigraj ĉe maskloj kaj brunecaj ĉe inoj. La dorso, flugiloj kaj vostoj estas **malhelverdaj**, la pugo ruĝa kiel ĉe aliaj arasarioj. Komune kun la Skribarasario kaj malkiel plej parto de la aliaj arasarioj, tiu ĉi ne posedas ruĝan strion surventre kaj la subaj partoj estas tute flavaj. La bazo de la beko estas ruĝa, la supra makzelo estas flavoranĝa pinte kaj supre kaj bruneca baze kaj malsupre, dum la malsupra makxzelo estas nigra. La ĉirkaŭokula nuda haŭtaĵo estas blua kun ruĝa malantaŭa punktomakulo.

## Kutimoj 
Ties dieto konsistas ĉefe el frukto, inkludante la fruktojn de la arboj *Cecropia* kaj la palmo *Oenocarpus bacaba*.

Ili vivas ĝis 10 jarojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de Verda arasario ĉe Interreta Birdokolekto
* Poŝtmarkoj (de Gujano, Surinamo) kun mapo de teritorio
* Fotaro de Verda arasario  VIREO
* Foto ; Artikolo  nashvillezoo—"Ramphastidae"
* Foto; Artikolo & resumo kaj taksonomio arthurgrosset
* En la franca

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
15 years on Death Row

***15 years on Death Row*** estas dudiska kompilalbumo lanĉita la 26-an de decembro 2006 de la *CEO* de Death Row Records, Suge Knight. Ĝi enhavas plurajn artistojn de Death Row, inter ili Snoop Dogg, Dr. Dre, 2Pac, Tha Dogg Pound, Nate Dogg kaj The Lady of Rage. DVD kun muzikvideoj akompanas la albumon.

"Death row" signifas "mortopuna atendejo", do la albumtitolo portas la jenan vortludon anglalingve: "15 jarojn en mortopuna atendejo".

## Albumenhavo
*15 years on Death Row* konsistas el du kompaktaj diskoj plus unu DVD, kiuj respektive enhavas plurajn muziktrakojn kaj muzikvideojn.

## Traklisto
; Unua KD
# *Deep Cover* -  Dr. Dre kun Snoop Dogg
# ''Nuthin' But A "G" Thang* -  Dr. Dre kun Snoop Dogg
# *Dogg Pound 4 Life* -  Tha Dogg Pound kun Snoop Dogg
# *Afro Puffs* -  The Lady of Rage kun Snoop Dogg
# *Natural Born Killaz* -  Dr. Dre kun Ice Cube
# *How Do U Want It* -  2Pac kun K-Ci & Jojo
# *Bitches Aint Shit* -  Dr. Dre kun Snoop Dogg, Tha Dogg Pound & Jewell
# *Let Me Ride* -  Dr. Dre kun Snoop Dogg & Jewell
# *Life's So Hard* -  2Pac kun Snoop Dogg
# *Big Pimpin'' -  Daz Dillinger kun Snoop Dogg, Nate Dogg & Big Pimpin' Delemond
# *Gin and Juice* -  Snoop Dogg kun Daz Dillinger
# *Gz Up, Hoes Down* -  Snoop Dogg kun Nate Dogg
# *California Love* -  2Pac kun Dr. Dre
# ''Don't Try To Play Me Homie* -  Daz Dillinger
# *Made Niggaz* -  2Pac kun The Outlawz
# *Wanted Dead or Alive* -  2Pac kun Snoop Dogg
# *New York, New York* -  Tha Dogg Pound kun Snoop Dogg

; Dua KD
# *To Live and Die In L.A.* -  2Pac kun Val Young
# *Initiated* -   Daz Dillinger kun Kurupt, 2Pac & The Outlawz
# *Murder Was The Case (remix)* -  Snoop Dogg
# *Ambitionz Az A Ridah* -  2Pac
# *All About U* -  2Pac kun Dru Down, Nate Dogg, Fatal Hussein, Yaki Kadafi & Snoop Dogg
# *Puffin' On Blunts and Tanqueray* -  Dr. Dre kun The Lady of Rage & Tha Dogg Pound
# *Pain* -  2Pac kun Stretch
# *Doggy Dogg World* -  Snoop Dogg kun Tha Dogg Pound & The Dramatics
# *O.G.* -  Daz Dillinger kun Snoop Dogg & Nate Dogg
# *Fuck Wit Dre Day (and Everybody's Celebratin')* -  Dr. Dre kun Snoop Dogg, RBX & Jewell
# *Never Had A Friend Like Me* -  2Pac
# *Aint No Fun (If The Homies Can't Have None)* -  Snoop Dogg kun Nate Dogg, Kurupt & Warren G
# *Loyal To The Game* -  2Pac kun Treach & Riddler
# *What Would You Do'' -  Tha Dogg Pound kun Snoop Dogg, Jewell, Jodeci & Big Pimpin' Delemond

### Muzikvideoj de DVD
#Dr. Dre - Dre Day
#Dr. Dre - Nuthin' but a "G" Thang
#Dr. Dre - Let Me Ride
#Dr. Dre - Lil' Ghetto Boy
#Dr. Dre & Ice Cube - Natural Born Killaz
#Snoop Dogg - Who Am I (What's My Name)?
#Snoop Dogg - Gin and Juice
#Snoop Dogg - Doggy Dogg World
#Snoop Dogg - Vapors
#Snoop Dogg - Murder Was The Case
#Snoop Dogg - Doggfather
#Snoop Dogg - Snoop's Upside Ya Head
#Warren G - Regulate
#The Lady of Rage - Afro Puffs
#2Pac - How Do U Want It
#2Pac - All About U
#2Pac - California Love (Original Version)
#2Pac - California Love (Remix Version)
#2Pac - I Ain't Mad at Cha
#2Pac - Hit 'Em Up
#2Pac - Made Niggaz
#2Pac - To Live & Die in L.A.
#2Pac - Toss It Up
#2Pac - Hail Mary
Safrantukano

La **Safrantukano** aŭ Safranarasario (*Pteroglossus bailloni*) estas mezgranda kaj singulare kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko. Ĝi estis iam lokita en la unutipa genro *Baillonius*, sed Kimura kaj aliaj (2004) pruvis, ke la Safranarasario apartenas al la genro *Pteroglossus*. La specio troviĝas en Atlantika Arbaro en malproksima nordorienta Argentino, ĉefe en sudorienta Brazilo kaj malpli en orienta Paragvajo.

Ĝi estas relative longvosta tukano kun totala longo de 35–40&nbsp;cm. Kiel estas sugestita de la komuna nomo, ĝi estas, unike inter tukanoj, ĉefe safranflava en kapo, kolo, brusto kaj ventro. La dorso kaj vosto estas pli malhelaj, pli **olivkoloraj**. La pugo, okula nuda haŭtaĵo kaj makuloj en la baza duono de la beko (la alia duono estas bruneca -pli baze- al verdeca -pli pinte-) estas ruĝaj kaj rimakinde tre kontrastaj kun la flava koloro. La iriso estas palflava kaj ankaŭ kontrastas kun la ruĝaj ĉirkaŭaj partoj.

La specifa nomo science honorigas na Louis Antoine François Baillon.

La specio estas minacata de perdo de habitato ĉefe pro senarbarigo, sed ankaŭ pro kontraŭleĝa vivoĉasado kaj nune konsiderata Preskaŭ minacata de BirdLife International. Ĝi loĝas en kelkaj protektitaj areoj, kiel la Nacia Parko Itatiaia kaj la Ŝtata Parko Intervales; ambaŭ en sudorienta Brazilo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo.
* Mangoverde Fotoj de Safrantukano 

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ĝermolisto de estonaj esperantistoj

## B 
### Karl Brauer 
**Karl BRAUER** estis germana balto en Estonio, profesie unue estis instruisto kaj en 1934 funkciis kiel supera impostinspektoro en Talino. Esperantisto ekde la jaro 1928, li estis estrarano de Esperanto-Asocio de Estonio (EAE) kaj de la Esperanta Turista Komisiono (ETK) centre aganta en Svedio.

## E 
### Veronika Eksta 
**Veronika Eksta**, oficistino, estis esperantistino en Estonio en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi venkis la titolon "Miss Esperanto" en la UK 1929.

## J 
### Richard Jiik 
**Richard JIIK** estis estona kemiisto kaj esperantisto, naskiĝinta la 14-an de marto 1905 en Talino. Li estis estrarano de Esperanto-Asocio de Estonio (EAE), fondita en 1922, poste multajn jarojn funkciis kiel redaktoro de la bulteno *Informoj de EAE*, estis kunlaboranto de la landa Esperanto-Instituto kaj de granda Esperanto-Estona Vortaro.

## K 
### Linda Köst 
**Linda KÖST** (naskiĝis en 1933, mortis en 1987) estis UEA-fakdelegito en Talino, Estonio, tiam ankoraŭ parto de Sovetunio.

### Karl Kultman 
**Karl KULTMAN** estis estona bankoficisto kaj esperantisto, kiu naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1890 en Puhkovo. Li esperantiĝis en 1917, gvidis multajn lingvokursojn kaj estis prezidanto de la Narva Esperanto-Unuiĝo ekde proksimume 1927.

## M 
### Ants Mikk 
**Ants MIKK** (naskiĝis en 1921, mortis la 2-an de oktobro 1980) estis multjara UEA-delegito kaj fakdelegito en Viljandi (Estonio). Li longe aktivis en sia regiono kiel kursgvidanto.

## N 
## O 
### Bernardo Ojasono
**Bernardo Ojasono** estis estona esperantisto en Tallinn en la unua duono de 20-a jarcento.

;Verkoj
**Fragmentoj*. Eld. la aŭtoro, Tallinn, 1938.
**Paŝoj ĉe Pordegoj*. Eld. la aŭtoro Märjamaa, 1940(?)
**Citaĵoj el Gramatiko*. Eld. la aŭtoro, 1940(?)

#### Recenzoj
Pri ''Fragmentoj'

----
Pri *Citaĵoj el Gramatiko*.

Estonio
Estonio
Marbach SG

**Marbach SG** estas komunumo en la elektodistrikto Rejnvalo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Marbach situas inter Rebstein kaj Altstätten SG oriente de la Apencelaj Montetoj sur la okcidenta deklivo de la Rejnvalo. La bildon de la vilaĝo karakterizas vitejoj, unufamiliaj dometoj kaj kamparo. Marbach estas unu el la pli malgrandaj komunumoj de la sanktgala Rejnvalo, supozeble tial, ĉar ĝi situas apud la strato kaj fervojlinio en la fundo de la valo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordoriento al la komunumo Reute en Kantono Apencelo Ekstera, en nordokcidento al Rebstein, en sudokcidento al Oberriet SG kaj en nordoriento al la urbo Altstätten SG.

## Trafiko 
Per aŭtobuso, kiu cirkulas en kvaronhora kadenco, de Marbach atingeblas en 5 minutoj la stacidomo de Altstätten SG kaj en 12 minutoj la stacidomo de Heerbrugg. Marbach ankaŭ disponas pri komuna stacidomo kun la najbara komunumo Rebstein ĉe la linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj inter Sankt-Margreto kaj Altstätten SG.

## Historio 
La unua skriba mencio de Marbach datiĝas el doncacdokumento el la jaro 831. En mezepoko Marbach troviĝis sub la regado de la Monaĥejo Sankt-Galo. La hodiaŭa urbo Altstätten SG ĝis la mezo de la 14-a jarcento apartenis al Marbach.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Marbach.
* Rebstein-Marbach (stacidomo)
* Trolebusa linio Altstätten-Berneck

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la komunumo Marbach SG
Rozario (ilo)

eta|240ra|Rom-katolika rozario
**Rozario** estas preĝilo, kiu konsistas el ŝnureto kun bidoj aŭ nodoj, kiuj utilas por nombri la preĝojn de la rozaripreĝo.

Rozarioj ekzistas ne nur en la rom-katolika eklezio, sed ankaŭ en aliaj kristanaj kaj eksterkristanaj kulturoj.

## Rom-katolika rozario 
La rom-katolika rozario konsistas el rondo kun 5 dekopoj da malgrandaj globetoj sur ŝnureto, dispartigitaj de po unu pli granda globeto. Ekzistas aparta ŝnureto fiksita inter du dekopoj, kiu surhavas tri malgrandajn globetojn inter du grandaj. Fine de tiu ŝnureto troviĝas kutime kruco.

## Ortodoksa preĝoŝnuro 
maldekstra|eta|180ra|Ortodoksa preĝoŝnuro *Komboskini*
La ortodoksa ekvivalento de la rozario, la preĝoŝnuro (ruse: *tschotki*; greke: *Komboskini*) konsistas en sia originala formo ne el perloj, sed el ŝnuro, nodita 30, 33, 50, 100 aŭ pli da fojoj.

La fermita ŝnuro estas signo por la neniam ĉesanta monaĥa preĝo. Oni uzas ĝin en la ortodoksa eklezio por la *jesupreĝo*, malpli por nombri la preĝojn ol kiel koncentriĝhelpilo kaj por regula ritmo.

## Anglikana rozario 
eta|dekstra|180ra|Anglikanaj preĝperloj
La anglikana rozario (angle: *anglican prayer beads*) estas relative juna preĝformo, kiu enhavas elementojn de la katolika kaj ortodoksa rozarioj. Lynn Bauman evoluigis en la 1980-aj jaroj la formon de la anglikana rozario, kiu konsistas el kruco kaj 33 perloj. La preĝo ekas je la kruco, sekvas la unua granda perlo (*the invitatory*) kaj poste la kvar vicoj, kiuj konsistas el po unu granda perlo (*the cruciforms*) kaj sep malgrandaj (*the weeks*).

Ne ekzistas deviga rilato inter la perloj kaj preĝoj, ĉiu povas mem elekti ilin.

## Islamaj preĝoĉeneto kaj rozario 
eta|maldekstra|120ra|*Tasbih*
La islama preĝoĉeneto nomiĝas *tasbih* aŭ *masbaha*. Ĝi ekzistas en multaj diversaj formoj kun 11, 33, 99 aŭ 1.000 perloj. Dum la preĝo oni aŭ ripetas la 99 nomojn de Alao, kiu ekzistas en la Korano aŭ aliajn religiajn vortojn.

La islama rozario, nomata *sabbha* konsistas el kvar partoj. Ĉiuj kvar partoj havas entute 33 perlojn, el ligno aŭ plasto, malgrandaj aŭ grandaj. Oni povas uzi tian rozarion laŭ du diversaj principoj

## Budhisma aŭ hinduisma preĝoĉeneto 
eta|dekstra|180ra|*Juzu* - budhisma preĝbraceleto
La budhisma kaj hinduisma preĝoĉeneto nomiĝas *mala* (sanskrite: माला, mālā) kaj konsistas kutime el 108 perloj. Ĝi estas plej ofte farata el naturaj produktoj, kiel nuksoj aŭ palmligno. Foje oni uzas ankaŭ ostojn aŭ kornajn perlojn kiel simbolo por la efemereco de la vivo.

En budhismo la 108 perloj rilatas al la 108 volumoj de la instruoj de Budho. En hinduismo la 108 perloj reprezentas nomojn aŭ ecojn de la dio al kiu oni preĝas.

Kategorio:Religio
Kategorio:Iloj
Samuil Buaĉidze

**Samuil Buaĉidze** (kromnomo **Noj**; naskiĝis la 5-an de junio 1882 en Kutaisa provinco, mortis la 20-an de junio 1918 en Vladikavkaz) estis rusia kartveldevena revoluciulo, bolŝeviko, unu el la gvidantoj por soveta potenco en la Norda Kaŭkazio.

Buaĉidze naskiĝis en kamparana familio. Li ricevis kleron en agrikultura lernejo kaj instruistaj kursoj. En 1902 li membriĝis en Rusia Social-Demokratia Laborista Partio. En 1905 (la jaro de la unua rusia revolucio) li estis inter la organizintoj de kaŝitaj presejoj kaj instiganto de armitaj kamparanaj taĉmentoj en okcidenta Kartvelio. En 1906-1907 li plenumadis revolucian agadon en Vladikavkaz, Rostov-na-Donu kaj Moskvo. Li estis arestita kaj aljuĝita por 4 jaroj da punlaboro kaj eterna ekzilo. En 1911 Buaĉidze sukcesis fuĝi el siberia ekzilo kaj revenis al Kartvelio. En 1912 li migris tra Turkio al Eŭropo. En 1914 li laboris kun bulgaraj social-demokratoj, sed estis ekzilita el la lando jam en 1915.

Translokiĝinte al Svislando li laboris por la estonta revolucio tie. En aprilo 1917 li revenis al Rusio, iĝis komence membro kaj poste prezidejano de la Vladikavkaza soveto. Li estis enpostenigita prezidanto de la Vladikavkaza komitato de la bolŝevika partio. Ekde marto 1918 — prezidanto de la Soveto de popolaj komisaroj de Tereka Soveta Respubliko.

Noj Buaĉidze estis mortigita dum mitingo en Vladikavkaz. Lian nomon portis en soveta tempo unu el la plej longaj stratoj de la urbo (*strato Noj Buaĉidze*; post kunigo kun alia strato estis alinomita en 1990-aj jaroj *avenuo Kosta*, omaĝe al oseta poeto Kosta Ĥetagurov).

Kategorio:Naskiĝintoj en 1882
Kategorio:Revoluciuloj
Montotukanoj

***Andigena*** aŭ **Montotukanoj** estas genro de birdoj de la familio de Ramfastedoj, kiu enhavas la tukanojn, en la ordo de Pegoformaj, kiu enhavas ankaŭ la pegojn kaj aliajn pegedojn. Ĝi diferenciĝas el la aliaj genroj de tukanoj pro la habitato, ĉar tiuj loĝas en montaraj arbaroj, dum la aliaj en pli humidaj arbaroj de la basenoj de la grandaj sudamerikaj riveroj, kiel Amazono aŭ Orinoko. El tiu montara habitato devenas la popola nomo Montotukanoj. La scienca nomo signifas "andodevena", tio estas devena el Andoj.

Tiu ĉi genro enhavas la jenajn speciojn:
* Blubrusta tukano *Andigena hypoglauca*

* Kapuĉa montotukano, *Andigena cucullata*
* Lamenbeka montotukano, *Andigena laminirostris*
* Nigrabeka montotukano, *Andigena nigrirostris*

Laŭ aspekto tiuj specioj havas bluecajn brustojn, nigrecajn kapojn aŭ kronojn kaj malhelajn (brunecajn) dorson.

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Blatten

**Blatten** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Blatten (Lötschen)** estas komunumo de la Distrikto Okcidenta Rarono en Kantono Valezo en Svislando.

* **Blatten ĉe Naters** estas vilaĝo de la komunumo Naters de la distrikto Brigo en Kantono Valezo en Svislando.

* **Blatten (Oberriet)** estas vilaĝo de la komunumo Oberriet SG en Kantono Sankt-Galo en Svislando.
Salamanca (Guanajuato)

**Salamanca** estas komunumo en la meksika subŝtato Gvanaĥŭato. La ĉefurbo de la komunumo estas Salamanca.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 233623 enloĝantojn. El tiuj estas 111282 viroj kaj 122341 virinoj. La komunumo havas surfacon de 745,96 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1720 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 754 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 34′ norda latitudo kaj 101° 12′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 199546 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj personoj 321 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,16 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

149063 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 132345 alfabetoj kaj 16610 analfabetoj. Do 11,14% de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guanajuato/municipios/11027a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Guanajuato
Oberriet SG

**Oberriet** estas urbo
komunumo en la elektodistrikto Rejnvalo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Oberriet situas en la centro de la Rejnvalo. Oriente ĝian limon formas la Alpa Rejno, je kies alia flanko situas Aŭstrio.

Oberriet konsistas el la kvin municipoj **Oberriet**, **Eichenwies**, **Montlingen**, **Kobelwald** kaj **Kriessern** kaj la setlejoj **Blatten**, **Moos**, **Rehag**, **Stieg**, **Freienbach**, **Stein**, **Kobelwies**, **Watt** kaj **Hard**.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Oberriet limas en nordo al Balgach, en nordnordoriento al Diepoldsau, en nordoriento al Altach (Aŭstrio), en orientnordoriento al Mäder (Aŭstrio), en oriento al Koblach (Aŭstrio), en sudoriento al Meiningen (Aŭstrio), en sudo al Rüthi, en sudsudokcidento al la eksklavo Lienz de la urbo Altstätten, en sudokcidento al Rüte (AI), en okcidento al Eichberg, en nordokcidento al Altstätten, kaj en nordnordokcidento al Marbach kaj al Rebstein.

## Vidindaĵoj 
Sude de la municipo Oberriet situas la kastelruino Blatten, kiu estis konstruita de la abato de Sankt-Galo *Berchtold von Falkenstein* en la jaro 1270 kiel defendo kontraŭ la Grafoj de Werdenberg. En la jaro 1799 ĝi estis detruita dum la milito inter Francio kaj Aŭstrio.

## Trafiko 
Oberriet posedas stacidomon sur la trajnlinio de Sankt-Margreto al Buchs SG de la Svisaj Federaciaj Fervojoj, tamen tie haltas nur malmultaj trajnoj. Aliflanke la komunumo estas bone konektita per loka busreto kun Buchs SG kaj Altstätten SG.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de loko sur la teritorio de la hodiaŭa komunumo Oberriet estis de la municipo Montlingen kiel *Monticulus* kaj datiĝas el la jaro 842 kaj Kriessern estis menciita en la jaro 1164 kiel *Criessa*. En la jaro 1229 la germana reĝo donacix la regnan bienon al la Princabatejo Sankt-Galo, kiu regis pri ĝi ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Unue la regiono tiam fariĝis sendependa en Respubliko Rejnvalo, sed jam post mallonga tempo Napoleono integris la regionon al la Kantono Säntis. En la jaro 1803 post la fino de la Helveta Respubliko el la iama regna bieno Kriessern estis fondita la komunumo Oberriet kiel parto de la nove kreita Kantono Sankt-Galo.

## Vidu ankaŭ 
* Oberriet SG (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Oberriet
* La Kastelruino Blatten en la Historia Leksiko de Svislando
* La municipo Kriessern en la Historia Leksiko de Svislando
* La municipo Montlingen en la Historia Leksiko de Svislando
Salvatierra

**Salvatierra** estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Salvatierra*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 92411 loĝantojn. El tiuj estas 42918 viroj kaj 49493 virinoj. La komunumo havas surfacon de  kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1760 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 730 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 20° 13′ norda latitudo kaj 100° 53′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 83629 personoj kiuj aĝas 5 jarojn aŭ pli. El tiuj personoj 165 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la personoj, kiuj aĝas 5 jarojn aŭ pli.

61926 loĝantoj aĝas 15 jarojn aŭ pli. Inter ili estas 52238 alfabetoj kaj 9639 analfabetoj. Do % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guanajuato/municipios/11028a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Guanajuato
San Felipe (Guanajuato)

**San Felipe** (hispane: Sankta Filipo) estas komunumo en la meksika subŝtato Guanajuato. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Felipe*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 95 896 loĝantojn. El tiuj estas 45 522 viroj kaj 50 374 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2969,79 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2080 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 502 milimetroj. La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 21° 29′ norda latitudo kaj 101° 13′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio 
En la komunumo vivas 81 059 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj, 81 personoj respektive 0,1 % parolas indiĝenan lingvon.

52 222 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili 10 496 respektive 20,1 % estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/guanajuato/municipios/11030a.htm

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Guanajuato
Eichberg SG

**Eichberg** estas komunumo en la elektodistrikto Rejnvalo, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis ĝis decembro 2009 modeste al .

## Geografio 
Eichberg situas en la Rejnvalo ĉe la piedo de la monto Hirschberg inter Oberriet SG kaj Altstätten SG. Al la komunumo apartenas la municipoj *Eichberg* kaj Hinterforst. En sudokcidento Eichberg limas al la komunumo Gais en Kantono Apencelo Ekstera, en nordokcidento al Rüte en Kantono Apencelo Interna, en nordo kaj oriento al Altstätten SG kaj en sudo al Oberriet SG.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Eichberg limas en nordo kaj oriento al Altstätten, en sudo al Oberriet, en sudokcidento al Rüte (AI) kaj en nordokcidento al Gais (AR).

## Trafiko 
Eichberg estas konektita per poŝtaŭtolinio al la publika transportreto. La veturado de la poŝtoficejo de Eichberg ĝis la stacidomo de Altstätten SG daŭras 34 minutojn.

## Historio 
Unua skriba mencio de loko sur la teritorio de la hodiaŭ komunumo Eichberg okazis en dokumento, kiu datiĝas el la jaro 891, sub la nomo Hermentines, aliaj mencioj okazis en 1282 kiel Aichilberch kaj en 1290 kiel Aitberge.

Okaze de la fondiĝo de Kantono Sankt-Galo en la jaro 1803 Eichberg unue fariĝis parto de la komunumo Oberreit sed ankoraŭ samjare kun la municipoj Unter-Chobelwies kaj Hard fariĝis propra politika komunumo. En la jaro 1833 la du menciitaj setlejoj estis integritaj al Altstätten respektive Oberriet SG.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Eichberg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Eichberg
* Eichberg SG en la Historia Leksiko de Svislando
Silao de la Victoria

**Silao** (oficiala nomo: *Silao de la Victoria*) estas urbo meze de komunumo Silao (komunumo) en la meksika subŝtato Guanajuato. La urbo ĉefe havas industrian kaj kamparanan strukturon.

## Deveno de la nomo
La origina setlejo nomiĝis “*Tzinacua* en la navatla lingvo, kiu rilatas al la akvofontoj, kiuj estas ĉirkaŭ Silao. La nomo en la otomia lingvo estas Tsinäkua kaj ĝi havas la saman signifon.

## Historio
En la loko kie nun situas Silao estis otomia setlejo, kiu poste ricevis la nomon Tzinacua, kiam la purepeĉoj ĝin konkeris. Poste oni ŝanĝis la nomon, vokante ĝin iom post iom Sinaua, kiu signifas "sen akvo"; poste Silagua kaj fine Silao. Silao en la jaro 1833 ricevis la titolon de vilaĝo kaj je la 12a de 1861 ĝi oficiale fariĝis urbo.

## Geografio
Silao estas en la tiel nomata regiono I (regiona disdivido de la meksika subŝtato Guanajuato) kaj estas en la nordoriento de la ŝtato. La geografiaj koordinatoj estas: 100° 25´ 59´´ okcidenta longitudo kaj 20° 56´ 24´´ norda latitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1,780 metroj. Laŭ la teritorio ĝi okupas 531.41 kvadratkilometrojn. Norde ĝi havas limon kun la komunumo Guanajuato, sude kun la komunumo Irapuato, sudoriente kun Romita kaj okcidente kun León.

### Hidrogeografio 
La rivero Silao Silao fluas tra la plej granda parto de la komunuma teritorio.

### Klimato 
La klimato de la komunumo estas duonvarme kun pluvoj en somero kaj meza jara temperaturo de 18°C. La maksimuma meza temperaturo estas en majo ĝis 24°C kaj kun minimuma temperaturo en decembro kaj januaro je 15°C gradoj.

## Poblacio 
Laŭ la lasta popolnombrado de la meksika nacia statistika instituto INEGI la komunumo havis 147,123 loĝantojn. En la urbo vivas 66,483 personoj, el tiuj 32,078 viroj kaj 34,405 virinoj.

### Etnikaj Grupoj
En la komunumo de Silao vivas 203 loĝantoj kun indiĝena deveno, do nur 0.15% de la tuta enloĝantaro. La ĉefaj lingvoj de tiuj personoj estas la mazava kaj la navatla.

### Religio 
95.8% de la loĝantoj estas katolikoj kaj 1.8 % protestantoj.

## Historiaj Monumentoj 
- Parroquia de Santiago Apóstol, konstruita fine de la 17a jarcento, novklasika stilo.

- Templo del Santuario de Guadalupe, konstruita fine de la 17a jarcento.

- Templo de la Casa de Ejercicios, konstruita en 1834.

- Palacio Municipal.

- Mercado González Ortega.

- Monumento a Cristo Rey, oni komencis konstrui ĝin je la 10a de decembro 1945 kaj oni finis la konstruon je la 17a de aŭgusto 1949.

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala Retpaĝo de la komunuma foiro 
*Oficiala Retpaĝo de la komunumo 

Kategorio:Komunumoj de Guanajuato
Kategorio:Urboj de Meksiko