Historio de Melilo

[eta| Fortikigitaj muroj de [Melilo en 1849]]
La **historio de Melilo** devenas de la unua jarmilo antaŭ nia erao, kiam la Fenicianoj ekloĝis en loko, kiun ili nomis Rusadir, kiu en Punika signifas "impona ĉefo". Tiu ĉi urbo ludis strategian rolon tra la jarcentoj danke al sia favora geografia pozicio en Mediteraneo.

En la 3-a jarcento a.K., Rusadir estis parto de la Kartaga Imperio. Post la falo de Kartago, la regiono venis sub romia rego en 42 a.K., iĝante parto de la romia provinco de Maŭritanio Tingitana, konsiderita la Hispania Transfretana. Post la falo de la Okcident-Romia Imperio, la grandurbo venis sub la kontrolon de la Visigotoj, tiel iĝante parto de Visigota *Hispania*.  En la 6-a jarcento, en 534, la bizanca imperiestro Justiniano la 1-a konkeris Melilon kaj integrigis ĝin en la Orientromian imperion. Tamen, en 615, la urbo estis rekonkerita de la visigota reĝo Sisebuto. En 700, la islama armeo gvidita fare de Musa ibn Nusayr konkeris Rusadir, markante la komencon de la islama okupo de la regiono.

La situacio en Melilo restis relative stabila ĝis 1497, kiam la urbo, tiam forlasita pro konfliktoj kun la Sultanlando de Fes, estis okupita fare de Pedro de Estopiñán y Virués, nome de la Duko de Medina Sidonia kaj kun la subteno de la Katolikaj Gereĝoj. Tiu ĉi okupo markis la komencon de la hispana epoko en Melilo. En la 18-a jarcento, Melilo estis sieĝita fare de sultano Muhammad la 3-a inter 1774 kaj 1775. Tamen la sieĝo malsukcesis danke al la rezisto de la urbo, gvidata de la generalo komandanto Juan Sherlock, subtenata de la britoj, kiu aldonis internacian dimension al tiu ĉi epizodo.

Melilo jam estis rekonita kiel hispana eksklavo en la packontrakto de 1767. Aliaj traktatoj subskribitaj en 1767, 1780 kaj 1785 menciis la urbon en la kunteksto de pacinterkonsentoj inter Hispanio kaj aliaj eŭropaj kaj afrikaj potencoj. La hispana teritorio de Melilo estis oficiale limigita per la traktato de 14a de novembro 1863, tiel plifirmigante la pozicion de Hispanio sur tiu strategia enklavo en Nordafriko.

## Antikvaj epokoj 
La unuaj signoj de homa okupo en Melilo devenas de Antikvo, longe antaŭ ol la urbo estis fortikigita sub hispana rego. Arkeologiaj eltrovaĵoj indikas ke la regiono estis loĝita fare de la fenicoj kaj, poste, la kartaganoj. Tiuj ĉi popoloj, altiritaj de la strategia pozicio de la urbo, verŝajne uzis ĝin kiel komercan transirpunkton kaj kiel fiŝkaptan lokon.

Komencante de la unua jarcento a.K., la regiono venis sub romia rego, markante la komencon de periodo de integriĝo al la mediteranea imperio. Melilo, en tiu tempo, estis parto de la romia provinco de Maŭritanio Tingitana, teritorio kiu etendiĝis trans granda parto de kio nun estas norda Maroko. La romianoj konstruis komercajn kaj marajn instalaĵojn, uzante la lokon de la grandurbo por kontroli ŝipvojojn en Mediteranea Maro.

## Mezepoko 
La alveno de la araboj kaj berberoj en 711, post la konkero de Hispanio de islamaj trupoj, donis al Melilo pli grandan strategian rolon. En 777, la regiono finfine venis sub la kontrolon de la Idrisida regno, berbera dinastio kiu faris grandan influon sur mediteranea komerco kaj la vastiĝon de Islamo en Nordafriko. Melilo fariĝis tiel prospera haveno, batalante kontraŭ la barbaraj piratoj, sed ankaŭ kiel centro de komerco kun la cetero de la mediteranea mondo.

En 1497, dum la Hispana Rekonkero, Melilo estis konkerita fare de soldatoj de la krono de Kastilio sub la komando de reĝo Ferdinando la Katoliko . Tiu kapto estis parto de serio de hispanaj vastiĝoj laŭ la afrika marbordo. La urbo estis fortikigita kaj iĝis bastiono de defendo kontraŭ eksteraj trudeniroj, precipe tiuj de la otomanoj kaj Barbari-piratoj. Ĝi estis la komenco de longa historio de hispana okupo kiu daŭros ĝis la nuntempo.

## Moderna epoko 
La moderna periodo de Melilo komenciĝis en la 16-a jarcento, kiam la grandurbo iĝis strategia punkto por la hispanoj en ilia batalo kontraŭ barbaraj piratoj. Dum tiu ĉi periodo, la hispanoj plifortigis la fortikaĵojn de la urbo, konstruante muregojn kaj turojn kiuj eltenus multajn sieĝojn kaj atakojn en la sekvaj jarcentoj. 

En la 19-a jarcento, Melilo iĝis armea urbo de ĉefurba graveco. En 1859, dum la Rif-milito, la hispana armeo konkeris la grandurbon Tanĝero, kaj Melilo iĝis de ekskluziva kontrolo de Hispanio. Tiu konflikto markis turnopunkton en la vastiĝo de la influkampo de Hispanio en Nordafriko. En la 1860-aj jaroj, Melilo iĝis ŝlosila punkto en la defendo de la hispanaj kolonioj kaj restis sub hispana administracio malgraŭ la provoj de marokanoj repreni ĝin.

### Konfliktoj de la 20-a jarcento kaj la Rif-milito 
La unuaj jardekoj de la 20-a jarcento estis markitaj de novaj konfliktoj. En 1921, Melilo estis implikita en la Rif Milito, kolonia milito inter hispanaj trupoj kaj la Rif-berberaj triboj, gviditaj fare de Abd el-Krim. Melilo, situanta proksime de la Rif, iĝis grava armea celo por la ribelantoj. La Batalo de Annual, kiu kaŭzis hispanan malvenkon, restas unu el la plej signifaj epizodoj en la milita historio de la urbo. 

Dum la 20-a jarcento, la temo de suvereneco super Melilo iĝis streĉa punkto kun sendependa Maroko. Kvankam Melilo estis parto de hispana teritorio, Maroko konstante kontraŭis tiun situacion, precipe post sia sendependeco en 1956. Hispanio, siaflanke, konservis sian ĉeeston en Nordafriko kaj plifortigis siajn ligojn kun la urbo, provizante ĝin per multaj infrastrukturoj.

## Nuntempo 
Melilo, kiel ĝia najbaro Ceŭto, iĝis aŭtonoma urbo en 1995, kun statuso simila al tiu de la aŭtonomaj regionoj de Hispanio. Ĝi profitas de granda administra aŭtonomeco, sed restas temo de geopolitika debato pro sia aparta pozicio sur la afrika kontinento.

La nuntempa historio de Melilo estas markita de kulturaj kaj sociaj interŝanĝoj inter ĝiaj malsamaj komunumoj, precipe la loĝantaro de hispana origino, la berberoj kaj la araboj. La urbo daŭre disvolviĝas, sed ĝi ankaŭ restas punkto de geopolitika frotado kun Maroko, kiu postulas suverenecon super la du hispanaj urboj, Melilo kaj Ceŭto.

## Notoj 
Kategorio:Melilo
Kategorio:Historio de Hispanio