open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Homa anatomio

300px|dekstra

**Homa anatomio** estas la esplorado de la distingaj partoj de la homa korpo. La homa korpo, kiel korpoj de ĉiuj animaloj, konsistas el sistemoj, kiuj konsistas el organoj, kiuj konsistas el histoj (aŭ ĉelaro, aŭ teksaĵo, aŭ fibroj) , kiuj konsistas el ĉeloj. Homa anatomio emas esti la studado de organoj kaj organaj sistemoj, lasante la studado de histoj al histologio kaj de ĉeloj al citologio.

## Ĉefaj sistemoj de la homa korpo 
* Digesta sistemo
* Urina sistemo
* Endokrina sistemo
* Imuna sistemo
* Kardiovaskula sistemo
* Muskola sistemo
* Nerva sistemo
* Reprodukta sistemo
* Skeleta sistemo
* Spira sistemo
* Tegumenta sistemo

## Listo de korpopartoj 
Haŭto
Kapo - Frunto - Okulo - Buŝo - Dentoj - Makzelo - Vizaĝo - Vango - Mentono - Kolo - Gorĝo - Laringo - Tireoido 
Brako - Kubuto - Pojno - Mano - Fingroj - Dikfingro
Torso - Ŝultro - Spino - Abdomeno - Brusto - Mamo - Torako - Peniso - Skroto - Klitoro - Vagino - Dorso - Lumbo - Rektumo - Anuso
Kokso - Gluteo - Femuro - Kruro - Suro - Genuo - Kalkano - Maleolo - Piedo - Piedfingroj

Dosiero:Human.png|
Dosiero:Human body features-en.svg|
Image:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Anatomio
* Korpoalto
* Muskolo
* Osto
* Cerbo
* Membro
* Morto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.anatomy.or.jp 
* http://conet-cap.jp/jsbmr/index-j.htm  
* http://www.neurology-jp.org/index.html 
* ReVo terminaro pri homa anatomio kaj histologio
Herono de Aleksandrio

**Herono de Aleksandrio** (ĉ. 10 – ĉ 70 p.K.) estis greka matematikisto kaj inventisto, kiu ĉefe interesiĝis pri praktika pristudo de meĥaniko kaj inĝenierado. Li traktis multajn problemojn en sia verko *Dioptra*. Li estas konata nun pro la propozicio 1.8 de sia *Metrica*, alinomata *formulo de Herono*. La manuskripto de Herona verko estis perdita dum jarcentoj antaŭ ĝia malkovro en 1894. Kompleta kopio troviĝis pli malfrue.

La supre donitaj vivdatoj de Herono estas tre malcertaj. Oni supozas, ke li mem vidis la lunan eklipson de la 13-a de marto 62; sed certe estas nur, ke li vivis post Arkimedo (-287 – -212) kaj antaŭ Pappos de Aleksandrio (ĉ. 300).

Eolipilo, el la greka "αιολουπυλη", estas maŝino konstituita de aerkamero (ĝenerale jen sfero jen cilindro), kun kurbaj tuboj per kiuj oni elpelas vaporon. La forto rezultanta de tiu elpelo faras, ke la mekanismo ekturniĝas, laŭ la leĝo de ago-reago. Normale oni varmigas la akvon en alia kamero, kaj tiun oni unuigas al la antaŭe uzita pere de tuboj laŭ kiuj pasas la vaporo, kvankam oni povas varmigi ĝin ankaŭ en la sama kamero ekde kie oni elpelas la vaporon. Herono priskribis la aparaton en la 1-a jarcento n.e., kaj multaj fontoj atribuas al li ĝian inventadon.

## Vidu ankaŭ 
* Formulo de Herono
* Triangulo de Herono

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.history.rochester.edu/steam/hero/index.html 
* http://www.tmth.edu.gr/en/aet/5/55.html 
* http://www.mlahanas.de/Greeks/HeronAlexandria.htm

Kategorio:Geometroj
Kategorio:Egiptaj matematikistoj
Kategorio:Helenaj matematikistoj
Kategorio:Egiptaj inĝenieroj
Kategorio:Helenaj inĝenieroj
Kategorio:Egiptaj inventistoj
Kategorio:Helenaj inventistoj
Kategorio:Egiptaj verkistoj
Kategorio:Helenaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de la 1-a jarcento
Kategorio:Grekdevenaj egiptoj
Hamstroj

**Hamstroj** (*Cricetinae*) estas biologia subfamilio de malgrandaj (ĉ. 20&nbsp;cm, malpli ol 10&nbsp;cm ĉe nanohamstroj) mamuloj el la ordo de ronĝuloj, subordo de musuloj. En la naturo la ora hamstro vivas ĉerande de dezerto, tial ĝi dum la suna varmega tago dormas en sia subtera kavo kaj nur nokte eliras serĉi nutraĵon. La vorto "hamstro" origine venas el la germana lingvo (*Hamster*) kaj penetris ne nur en Esperanton, sed ankaŭ en multajn aliajn lingvojn ne parencajn al la germana, kiel ekzemple la turka, indonezia, java aŭ vjetnama.

[maldekstra|225px|eta|Roborovski-nanohamstro (*[Phodopus roborovskii*)]]
Ĝi devas ofte kuri eĉ plurajn kilometrojn por ion trovi. Ĝiaj vangoj estas transformitaj en saketojn, en kiuj ĝi portas la manĝaĵon. Ĝi kuras reen al sia kavo, kie ĝi kolektas grandan provizon por la vintro, kiun ĝi tradormas. Sekve ankaŭ hejme bredataj oraj hamstroj dum la tago dormas kaj nokte kuras en karuselo (aŭ tra la ĉambro, se la posedanto permesas) por kuri kelkajn kilometrojn. Manĝaĵon ili metas en siajn vangajn saketojn kaj forportas al sia dometo. Laŭ ĉi tiu ilia kvalito estas ankaŭ la homaj avidado, avarado kaj ŝakrado nomataj **hamstrado**, precipe amasigado de provizoj pro timo al krizo, striko aŭ milito.

Hamstroj estas solemuloj, masklo kaj femalo renkontiĝas nur por pariĝo (inter majo kaj julio) kaj denove disiras. Gravedeco daŭras 20 tagojn, 4 ĝis 10 idoj estas mamnutrataj 18 tagojn. Post 28 tagoj ili sekse maturiĝas.

Oni distingas

* **Grandaj hamstroj**, ekzemple **kampa hamstro** (*Cricetus cricetus*) disvastiĝis en grenkampoj kaj kelkloke faris grandajn damaĝojn. Pro tio oni persekutis ĝin kaj ĝi estas nun endanĝerita.

* **Mezgrandaj hamstroj**, ekzemple **ora hamstro** (*Mesocricetus auratus*) estas la plej multe bredata en hejmoj (mallongaj ruĝbrunaj haroj kun blankaj makuloj en la baza formo, povas ankaŭ havi longajn harojn - ursohamstro - aŭ aliajn kolorojn.)

* **Nanohamstroj**. Ili subdividiĝas en:
# **Longvostaj nanohamstroj**: **ĉina striohamstro** (*Cricetulus griseus*)
# **Etvostaj nanohamstroj** aŭ fodopoj (*Phodopus*):
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;**dsungara nanohamstro** (*Phodopus sungorus*), 
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;**Campbell-nanohamstro** (*Phodopus campbelli*) kaj
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;**Roborovski-nanohamstro** (*Phodopus roborovskii*)

## Bildaro 

Hamster Ruso.jpg
Phodopus roborovskii 8 days old 02.jpg
Cricetus cricetus - (Lubin, Poland).jpg
Dwarf campbell hamster male 2012.jpg
Goldhamster wiese2.jpg
Phodopus sungorus - Hamsterkraftwerk.jpg|rulante en rulaĵo

## Vidu ankaŭ 
* Hamstra rado

## Eksteraj ligiloj 
* 
* retejo pri la siria (aŭ ora) hamstro (angle) 
* filmeta kolekto pri hamstroj (same angle) 
* retejo de la Kalifornia Hamstra Asocio
* retejo de la Interreta Hamstra Asocio de Nordameriko

Kategorio:Ronĝuloj
Kategorio:Pruntaĵoj el la germana lingvo
Kategorio:Dombestoj
Kategorio:Dorlotbestoj
Homa scienco

**Homa scienco** aŭ **humanistiko** estas multaspekta scienco kovranta multajn temojn pri la interrilateco de homaro. La studo povas esti precipe teoria en *sociaj sciencoj*, en psikologio, ktp. Ĝi povas havi rekte utilan celon en juro ktp.

Oni povas rigardi, en homaj sciencoj, la individuan homon, la personon, kiel centron de la serĉo, kiel en la psikologio, en la kriminala juro, ktp., aŭ rigardi la socion kiel centran, kiel en sociaj sciencoj (sociologio, antropologio, ktp.), al kiuj individuaj homoj ne gravas. Tiuj fakoj sin distingas per siaj metodoj, tradicioj, kaj interne per siaj skoloj, pli ol per sia temo.

Aliflanke, lingvistiko, filologio, historio de arto, ktp. rigardas al la homaj faraĵoj, sed ne al la homo mem aŭ al la socia medio.

* Antropologio studas biologian homaron tra historio.
* Arkeologio studas homaron per monumentoj kaj artaĵoj.
* Ekonomiko estas la scienco pri homaj komercaj rilatoj.
* Etnologio aŭ etnografio studas etnojn kaj kutimojn de homo.
* Filologio esploras homan kulturon per lingvoj.
* Sociologio studas sociajn morojn kaj interrilaton.
* Politika scienco estas la studado de politikaj interrilataĵoj.
* Psikologio studas la homan subjektivecon.

Laŭ Michel Foucault, la homaj sciencoj, escepte de la lingvistiko, estas meta-sciencoj, ĉar ili disvolvas la penson de l' si-memo en komuna regno. Tio estas, al Foucault, la homaj sciencoj estas meta-sciencoj, sciencoj kies ĉefa celo estas studi sin mem per siaj propraj diroj. Sed la metalingvaĵo de homaj sciencoj estas tre malriĉaj je teknikaj terminoj se oni komparas ilin kun lingvistiko aŭ natursciencoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Humanismo
* Klasika Filologio
* Kulturaj Sciencoj
* Lingvistiko

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.akhistorycourse.org 
* http://www.neh.gov/whoweare/overview.html
* http://www.neh.gov/whoweare/statecouncils.html
Historia lingvistiko

Etimologio (vortodeveno)

Historio de planlingvoj

Historio de Esperanto

:**Mortintaj aŭ pluevoluintaj lingvoj**
:Latino - Helena - Palio - Sanskrito - Gota - Aramea - Amorea - Akada - Sumera

:**Famaj lingvistoj**
:Rasmus Rask - Noam Chomsky - Otto Jespersen

:**Famaj lingvoinventistoj**
:Martin Schleyer - L. L. Zamenhof - Tolkien - Marc Okrand

## Vidu ankaŭ 
* Deveno de lingvo
* Lingvoŝanĝiĝo
* Lingva familio
* Kompara lingvistiko

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ntu.edu.au/education/langs/ielex/IE-RATE1 
* http://www.uned.es/sel/pdf/ene-jul-97/27-1-77-105.pdf  
* http://www.uni-erfurt.de/sprachwissenschaft/personal/lehmann/CL_Lehr/Wandel/Wandel_Index.html  

Kategorio:Lingva historio
Kategorio:Historia lingvoscienco
Kategorio:Evoluismo
Historio de arto

**Historio de arto** norme aludas al la historio de belartoj. Kvankam ideoj pri la difino de arto ŝanĝiĝadis antaŭ multaj jaroj, la fako de la historio de arto trovas kategoriigi ŝanĝojn en arto trans tempo. Kun ĝi, oni povas pli bone kompreni kiel arto formas (kaj estas formita de) vidpunktojn kaj kreemajn impulsojn de artistoj.

* Prahomaj pentraĵoj
* Antikva arto
* Mezepoka arto
* Moderna arto
** Dadaismo
** Superrealismo
** Situaciismo

## Famaj arthistoriistoj 
* Ernst Gombrich

## Vidu ankaŭ 
* Bildartohistorio
* Estetiko
* Arto
* Ikonografio
* Kulturhistorio
* Listo de pentristoj
* Historio de baleto

Dosiero:Pergamonmuseum Babylon Ischtar-Tor.jpg|la babilona Iŝtar-pordego en la Pergamono-muzeo de Berlino
Dosiero:Tutanchamun Maske.jpg|mortomasko de la egiptia faraono Tutanĥamono
Dosiero:MaskeAgamemnon.JPG|mortomasko de la helena reĝo Agamemnono

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://metmuseum.org/toah/splash.htm?HomePageLink=toah_l  
* http://www.professordehistoria.com/artesplasticas  
* http://www.webjournal.unior.it  
* http://dmoz.org/World/Portugu%c3%aas/Artes/Hist%c3%b3ria 


Kategorio:Arto
Arto
Kategorio:Kulturo
Hibrido

eta|Zebro/azena hibrido
**Hibrido** estas kunmiksiĝo el du diversaj aferoj, ĉu de bestoj, plantoj, artspecoj, mitologioj ktp.

Ekzemple, mulo estas hibrido inter azeno kaj ĉevalo, bildliteraturo estas hibrido inter belarto kaj literaturo.

## Naturaj ekzemploj pri plantoj
* *Nepenthes × cincta*
* Klementino (*citrus x clementina*)

## Artefaritaj ekzemploj
### Hibrido kun homo
Teamo de la universitato de Kalifornio kreis hibridon ŝafo-homan, kiu estis ĉesigita post 28 tagoj. Homaj stemĉeloj estis aldonitaj al ŝafaj embrioj. La rezulta enhavo estis 99,99% ŝafa kaj 0,01% homa. Tiu teamo antaŭe kreis similan porko-homan hibridon. La celo estas krei hibridan beston, kies organoj ne estas atakitaj de la homa imuna sistemo. Tiuj bestaj tolerataj organoj povus poste esti uzataj por organtransplantado por tiuj, kiuj senespere atendas organdonacon.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.greenapple.com/~jorp/amzanim/crossesa.htm  
* http://www.messybeast.com/genetics/hybrid-mammals.html 
* http://www.messybeast.com/hybrids.htm  
* http://www.bird-hybrids.com/engine.php?LA=EN 

Kategorio:Biologio
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Hibridaj vivaĵoj
Kategorio:Hibridoj (biologio)
Heĝazo

**Heĝazo** () aŭ **Hiĝazo** estas regiono kaj provinco en la okcidento de Sauda Arabio. Tie troviĝas gravaj urboj de la lando: Mekka, Medina, Ĝido kaj At-Taif. Plurajn lokojn en Heĝazo rajtas eniri nur islamanoj.

De la jaro 1258 Heĝazo estis sub Egiptia potenco, de 1517 ĝi estis parto de la Otomana Imperio. En 1916 estis establita sendependa reĝlando sub la nomo Heĝazo, regata de la haŝemida dinastio, kiu baldaŭ estis konkerita de najbara reĝlando Naĝdo. En 1932, kiam kreiĝis Sauda Arabio, Heĝazo fariĝis ĝia parto.

## Vidu ankaŭ 
* Haŝemidoj
* Al-Husejn ibn Ali
* Heĝaza fervojo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.numismondo.com/pm/hej  Mono de Heĝazo

Kategorio:Sauda Arabio
Kategorio:Geografio de Sauda Arabio
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Hispaniolo

**Hispaniolo** () estas la dua plej granda insulo de Kariba Maro, kun areo de 76.484 kvadrataj kilometroj (pro tio ĝi estas la 22a plej granda insulo en la mondo) kaj ĉirkaŭ 15 milionoj da loĝantoj (1996).

Ĝi situas sudoriente de Kubo kaj okcidente de Puerto-Riko.
Preskaŭ duono de la homoj loĝas en okcidenta franckreola afrikida **Haitio** (36% de la tuta areo) - la alia duono en orienta hispanlingva eŭropida **Domingo**.

***Hispanjolo*** ("Hispanujeto") estis baptita la insulo fare de Kolumbo, kiu fondis sian unuan eŭropan kolonion tie en 1492. La indiĝena enloĝantaro nomis ĝin *Kiskeja* kaj *Bohio*, sed ili baldaŭ formortis aŭ formiksiĝis kun eŭropanoj kaj afrikaj negroj.
La insulon frapadis ardaj konfliktoj inter ĝiaj du regnoj.

Biogeografie la insulo apartenas al la kariba ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi entenas la ekoregionon hispaniolajn pinarojn, sed ankaŭ la hispaniolajn humidajn arbarojn kiuj biome estas tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj.

## Bildaro 

Dosiero:Map of Hispaniola.JPG|Hispaniolo _en_ 1723
Dosiero:LocationDominicanRepublic.png|Situo de Hispaniolo
Dosiero:Karibik Dominikanische Republik Position.png|Mapo kun Domingo (ruĝe) kaj Haitio (la oranĝa parto de la insulo)

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* http://maps.google.com/maps?ll=18.907471,-71.191406&spn=5.218506,8.107910&t=k&hl=en 
* http://home.nikocity.de/schmengler/texte/hispaniola.htm
Listo de hungaraj verkistoj

eta|dekstra|180px|Ady Endre
eta|dekstra|180px|Arany János
eta|dekstra|180px|Babits Mihály
eta|dekstra|180px|Balassi Bálint
eta|dekstra|180px|Batsányi János
eta|dekstra|180px|Csokonai Vitéz Mihály
eta|dekstra|180px|Eötvös József
eta|dekstra|180px|Jókai Mór

eta|dekstra|180px|Katona József
eta|dekstra|180px|Kazinczy Ferenc
eta|dekstra|180px|Madách Imre
dekstra|eta|180px|Márai Sándor
eta|dekstra|180px|Molnár Ferenc
eta|dekstra|180px|Móricz Zsigmond
eta|dekstra|180px|Petőfi Sándor
eta|dekstra|180px|Radnóti Miklós
eta|dekstra|180px|Szabó Lőrinc
eta|dekstra|180px|Tamási Áron
eta|dekstra|180px|Tompa Mihály
eta|dekstra|180px|Vörösmarty Mihály
eta|dekstra|180px|gróf Zrínyi Miklós

Famaj verkistoj:
* Endre Ady
* János Arany
* Bálint Balassi
* Mihály Babits
* Dániel Berzsenyi
* Mihály Csokonai Vitéz
* Tibor Déry
* Péter Esterházy
* György Faludy
* Milán Füst
* Géza Gárdonyi
* Gyula Illyés
* Mór Jókai
* Attila József
* Frigyes Karinthy
* Lajos Kassák
* József Katona
* Imre Kertész
* Károly Kós
* Ferenc Kölcsey
* Gyula Krúdy
* Dezső Kosztolányi
* Imre Madách
* Sándor Márai
* Kálmán Mikszáth
* Ferenc Molnár
* Zsigmond Móricz
* Péter Nádas
* László Nagy
* István Nemere
* Ágnes Nemes Nagy
* Géza Ottlik
* István Örkény
* Janus Pannonius
* Lajos Parti Nagy
* Sándor Petőfi
* János Pilinszky
* Miklós Radnóti
* Jenő Rejtő
* Lőrinc Szabó
* Magda Szabó
* Áron Tamási
* Dezső Tandori
* Árpád Tóth
* Mihály Vörösmarty
* Sándor Weöres
* Miklós Zrínyi

Ceteraj, malpli konataj verkistoj:
* Pál Gulyás
* Károly György
* Gábor Rudnai

## Vidu ankaŭ 
* Hungario
* Hungara lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* http://translations.bookfinder.hu/indexa.htm  

*
Hebrea kalendaro

La **hebrea** aŭ **juda kalendaro** estas la tradicia kalendaro de la judoj. Ĝi celas sekvi la lunon precize, la sunajn jarojn ĝenerale. La nuna formo de la kalendaro estis starigita je 359. Hodiaŭ ĝi funkcias plejparte kiel religia ne komerca kalendaro: kalendaro por determini la tagojn de festoj, ktp.

La 1-a de januaro 2000 laŭ la gregoria kalendaro estis la 23-a de teveto 5760 laŭ la hebrea.

## Monatoj 
Estas 13 monatoj:

# tiŝrio - 30 tagoj
# ĥeŝvano aŭ marĥeŝvano - 29 aŭ 30 tagoj
# kislevo - 30 aŭ 29 tagoj
# teveto - 29 tagoj
# ŝevato - 30 tagoj
# adaro 1 - 30 tagoj - nur en superjaroj
# adaro 2 - 29 tagoj
# nisano - 30 tagoj
# ijaro - 29 tagoj
# sivano - 30 tagoj
# tamuzo - 29 tagoj
# abo - 30 tagoj
# elulo - 29 tagoj

Kaj tiŝrio kaj nisano estas konsiderataj kiel la unua monato de la jaro. Tiŝrio estas konsiderata kiel la monato, en kiu la mondo estis kreita, kaj la jarnumero ŝanĝiĝas je la 1-a de tiŝrio (je la juda festo Roŝ Haŝana). Nisano estas la monato, dum kiu la izraelidoj eliris el Egipto (Pesaĥo okazas je la 15-a de nisano.) Kiam la Biblio parolas pri certa monato laŭ numero, tio aludas la monaton ekde nisano.

La nomoj devenas de la 6-a jarcento a.K. en la tempo de la babilonia ekzilo.

La monato adaro I estas supermonato kaj nur okazas en la superjaro. En la aliaj jaroj, adaro II estas nomata simple adaro.

Tiŝrio komenciĝas ĉe unua nova luno de la aŭtuno. Ĉiu monato komenciĝas ĉirkaŭ la tempo de la nova luno.

## Jaroj kaj aliaj konceptoj 
Jaro estas superjaro se la resto post divido de 19 (jaro modulo 19) estas 0, 3, 6, 8, 11, 14 aŭ 17.

Ĥeŝvano kaj kislevo: ...

**Jaroj:** la nombro de la jaro estas laŭ la hebrea erao.

**Semajno:** estas sep tagoj en la semajno. La sepa tago de la semajno, sabato, estas tago de ripozo ŝabato laŭ judismo. Vendredo estas la "tago de preparado" (por la ŝabato). Nur la ŝabato havas propran nomon -- la aliaj tagoj nur estas nomita la unua tago, dua tago, ktp.

**Tagoj:** la tago komencas ĉe sunsubiro, kiam la steloj aperas. La nokto havas 12 egalajn horojn kaj la tago havas 12 egalajn horojn. Do la taga horo estas pli longa ol la nokta horo en la somero kaj pli mallonga en la vintro. Kiam la Biblio diras "la tria horo", ktp, tiu estas la tria horo post tagiĝo (aŭ, laŭ kunteksto, post sunsubiro, ekzemple, "tria horo nokte").

## Vidu ankaŭ 
* Erao
Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Kalendaro > Hebrea Kalendaro
* Judaj festoj ekzemple Tri Pilgrimadaj Festoj‎
* Judismo

## Bildaro 

Dosiero:DetailOfMedievalHebrewCalendar.jpg|
Dosiero:JudischerKalender-1831 ubt.jpeg|
Dosiero:Beit alfa01.jpg|
Hebrea erao

La **hebrea erao** estas la erao de la hebrea kalendaro. Ĝi komenciĝas je la 7-a de oktobro 3761 a.K. kiam Dio kreis la unuan homon, laŭ la antikva juda kalkulado.

La mallongigo por indiki la eraon estas *A.M.* kiu signifas *Anno Mundi*, kiu en la latina signifas "en la jaro de la mondo". 

  
----
**Vidu ankaŭ:**
* Vikiarbo > Universo > Abstrakta Mondo > Tempo > Tempintervalo > Erao > Hebrea Erao
* Hebrea kalendaro

Kategorio:Kalendaro
Hans Magnus Enzensberger

**Hans Magnus ENZENSBERGER** (naskiĝis la 11-an de novembro 1929 en Kaufbeuren, Bavario, kaj mortis la 24-an de novembro 2022 en Munkeno)  germana verkisto, ĵurnalisto, tradukisto kaj eldonisto.

Li studis literatursciencon, lingvojn kaj filozofion en la universitatoj de Freiburg, Hamburgo, Erlangen kaj Parizo, doktoriĝis en 1955 pri la poetiko de Clemens Brentano. Ekde 1957 Enzensberger laboris kiel verkisto. Li gajnis plurajn literaturajn premiojn, interalie la Georg-Büchner-Preis (1963), la "Heinrich-Böll-Preis der Stadt Köln" (1985) kaj la "Heinrich-Heine-Preis der Stadt Düsseldorf" (1998).

La esperantisto Richard Ledermann estis la patro de lia patrino.

## Famaj verkoj 
* Verteidigung der Wölfe (poemoj, 1957),
* Politik und Verbrechen (eseoj, 1964),
* Das Verhör von Habana (prozo, 1970),
* Mausoleum. 37 Balladen aus der Geschichte des Fortschritts (poemoj, 1975),
* Der Untergang der Titanic. Eine Komödie (eposo, 1978),
* Politische Brosamen (eseoj, 1982)
* Ach, Europa! Wahrnehmungen aus sieben Ländern. (proso, 1987),
* Zukunftsmusik (poemoj., 1991),
* Die Große Wanderung (eseo, 1992).
* Zickzack (eseoj, 1997)

## Jeno aperis en Esperanto 
* Poemoj, elgermanigitaj de Vilhelmo Lutermano, MAS, 2012, 118 p., ISBN 978-2-918300-75-5

## Vidu ankaŭ 
* Kommune 1

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ub.fu-berlin.de/internetquellen/fachinformation/germanistik/autoren/multi_cde/enzens.html
* http://www.uni-essen.de/literaturwissenschaft-aktiv/Vorlesungen/hermeneutik/enzensberger.htm 
* http://www.germlit.rwth-aachen.de/enzensberger

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Germanlingvaj poetoj
Kategorio:Germanaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la hispana lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la angla  lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la itala lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la franca lingvo
Kategorio:Germanaj centdekjaruloj‎
Kategorio:Germanaj socialistoj
Insulo Howland

**Insulo Howland** aŭ **Hoŭlando** () estas korala insulo (atolo) kaj parto de la Usonaj Malgrandaj Insuloj, dependa teritorio de Usono en Oceanio. Geografie ĝi konsideratas parto de Polinezio.

Usono en 1857 ekposedis la insulon Howland, evidente senhoman. Trovaĵoj montras, ke dum iuj tempoj la insulo estis loĝata de polinezianoj.

* **Areo:** 2,6km²
* **Loĝantaro:** sen konstantaj loĝantoj
* **Situo**: 0°48′ N 176°38′ U, iom norde de ekvatoro, meze inter Aŭstralio kaj Havajo

La insulo estis la loko, ke Amelia Earhart, provante ĉirkaŭflugi la mondon, neniam atingis.

Dosiero:HowlandIsland-eo1.png|Mapo de Hoŭlando
Dosiero:Howland Island-CIA WFB Map.png|

## Referencoj 

Kategorio:Usonaj Malgrandaj Insuloj
Kategorio:Insuloj en Oceanio
Kategorio:Usono
Kategorio:Polinezio
Kategorio:Dependaj teritorioj
Helfštýn

eta|250ra|maldekstra|La burga palaco
**Helfštýn** (ankaŭ Helfštejn, Helfenstein) estas burgoruino de unu el la plej grandaj burgoj en la ĉeĥaj landoj, kiu situas proksimume 3 km sudoriente de Lipník nad Bečvou super municipo Týn nad Bečvou.

La burgon fondis kontraŭleĝe komence de la 14-a jarcento verŝajne inter la jaroj 1306 - 1312 silezia nobelo Friduš z Linavy sur parceloj de drahotuŝa senjorujo. Reĝo Johano de Luksemburgio post punekspedicio en la jaro 1312 forprenis la burgon al Friduŝ kaj donis ĝin al Vok z Kravař. Ješek z Kravař, filo de Vok, juĝdisputis kontraŭ Čeněk el Drahotuše, kiu defendis per tio, ke la burgo estis konstruita sur ilia senjorujo, sed Helfštejn restis al Kravařidoj. La burgon karakterize disvastigis Lacek z Kravař a Helfštejna.

En la ajro 1444 aĉetis la burgon Lacek z Kravař a Helfštejna. Je dudek jaroj pli poste tenis la helštýnan senjorujon Kostkové z Postupic, ekde la jaro 1475 Vilém la 2-a z Pernštejna. Anoj de familio z Pernštejna plu ampleksigis kaj fortikigis la burgon. Ekde la jaro 1554 la varo estis en tenado de senjoroj el Ludanice, en 1580 akiris ĝin Petr Vok z Rožmberka pro edziĝo kun Kateřina z Ludanic. Ankaŭ dum tiuj ĉi tenantoj okazis pliampleksigado, el kiu fariĝis signifa fortikaĵo. Dum Petr Vok estis konstruita reprezentatiga renesanca duala palaco laŭ projekto de itala arkitekto Baldassare Maggi.

En 1593 aĉetis la burgon Hynek Bruntálský z Vrbna, sed al tiu ĉi dinastio la burgo estis post batalo sur Blanka Monto konfiskita kaj ĝi venis en tenadon de kardinalo Francisko el Dietrichstein. Ĝis la jaro 1656 la burgo servis kiel soldata fortikaĵo, post tio la fortikaĵo estis pro ordono nuligita kaj armilaro transveturigita ĝis Olomouc. En la 17-a jarcento la burgo estis neniigita kaj plu ĝi malkreskis. Kiel posedaĵo de familio de Dietrichsteinidoj la burgo restis ĝis komenco de la 20-a jarcento, kiam estis el ĝi ruino.

La ampleksaj ruinoj estas nun iom post iom rekonstruataj, okazas ĉi tie vico de kulturaj agadoj, al la plej konataj apartenas renkontiĝo de artistaj forĝistoj *Hefaiston*.

## Pluaj fotoj 
maldekstra|kadra|300x300px
kadra|300x300px

Kategorio:Týn nad Bečvou
Kategorio:Burgoruinoj en distrikto Přerov
Kategorio:Burgoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 14-a jarcento
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Kategorio:Renesancaj burgoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Přerov
Kategorio:Havantoj de retpaĝaro en Esperanto
Hiberna strato

La **Hiberna strato** () estas historia parto de la centra kvartalo Nova Urbo de Prago. Je angulo de la stratoj "Hybernská" kaj "Havlíčkova" troviĝas la stacidomo '**Prago-Centro**' (*Praha-Střed*), la plej malnova en Prago; la konstruaĵo devenas el la jaroj 1844-1845. Unu el la plej notindaj konstruaĵoj en la strato "Hybernská" estas la iama '**Palaco de Kinský**, frubaroka konstruaĵo, alikonstruita je fino de la 18-a jarcento. Dum la socialisma epoko de Ĉeĥoslovakio tie estis komunisma muzeo de Lenin.

Kategorio:Stratoj en Prago
Kategorio:Nova Urbo (Prago)
Hildegard Knef

**Hildegard Frieda Albertine KNEF** (naskiĝis la  en Ulm, mortis la  en Berlino) estis germana aktorino, kantistino kaj verkistino.

## Kariero 
Fine de la 1940-aj jaroj ŝi furoris en diversaj filmoj montrantaj la malfacilan situacion postmilitan. En la filmo "Die Sünderin" ŝi dummomente montris sin nude kaj kaŭzis la ĝis tiam plej grandan skandalon en la germana kinohistorio. La filmo tamen (aŭ ĝuste pro tio) fariĝis sukceso.

Poste la aktorino ankaŭ famiĝis en Usono, kie ŝi nomis sin **Hildegarde NEFF** kaj krom en filmroloj tre sukcese aktoris en la *Broadway*-muzikalo "Silk stockings". Apud sia aktora kariero ŝi en la 1960-aj jaroj pli kaj pli dediĉis sin al la kantado de kanzonoj, kaj ŝia raŭka voĉo (eble kaŭzata pro la 40-60 cigaredoj, kiujn ŝi potage fumis) plaĉis al la publiko.

En la 1970-aj jaroj ŝi komencis trian karieron: la verkadon. Ŝiaj verkoj estas ĉefe membiografiaj kaj priskribas interalie ŝian batalon kontraŭ la kancero. La  Hildegard Knef mortis en Berlino.

En la jaro 2009 aperis la filmbiografio *Hilde*, kun Heike Makatsch en la ĉefrolo.

## Listo de filmoj 
* *Unter den Brücken* (Germanio, 1945)
* *Die Mörder sind unter uns* (Germanio, 1946)
* *Film ohne Titel* (Germanio, 1947)
* *Die Sünderin* (Germanio, 1950)
* *Decision Before Dawn* (Usono, 1951)
* *The Snows of Kilimanjaro* (Usono, 1952)
* *Nachts auf den Straßen* (Germanio, 1952)
* *La Fête à Henriette* (Francio, 1952)
* *Landru* (Francio, 1963)
* *Fedora* (Germanio/Usono/Francio, 1977)

## Listo de diskoj 
* *So oder so ist das Leben* (1962)
* *Hildegard Knef spricht und singt Kurt Tucholsky* (1965)
* *17 Millimeter* (1999)

## Listo de Libroj 
* *Der geschenkte Gaul* (1970)
* *Das Urteil* (1975)
* *Romy* (1983)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hildegard-knef.gedenkbuch.info  
* http://www.hildegardknef.de

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj kantistoj
Hispana Literumado

Lingvo > Lingvaj Familioj > Hindeŭropa lingvaro > Latinida Lingvaro > Hispana lingvo > Hispana Literumado
----

## Hispana aboco 
### Oftaj literkombinoj 
***hu** = [ŭ]
***qu** = [k]

### Ĝeneralaj notoj 
*La sonoj de pluraj literoj varias sen reprezenti alian fonemon. Ne listiĝis multaj alofonoj.
*La origino de la sonoj de Hispanujo estas Kastilio, Hispanujo. La kastiliaj sonoj disvastiĝas kiam Kastilio gajnis povon.
*Multaj hispanaj konkerintoj de Ameriko loĝis en Andaluzio. Tial, la plej komunaj sonoj ne estas la kastiliaj.

Kategorio:Hispana lingvo
Horymír

**Horymír** estas historia figuro en slava mitologio.

Antaŭ longe, kiam regis princo Křesomysl, pranepo de la karmemora Přemysl, la minejoj por raraj metaloj en "Březové Hory" kaj aliaj erctrovejoj forlogadis multajn kamparanojn for de la terkultura laboro. Minacis malprospero kaj malsato.
[dekstra|eta|Horymír sur ĉevalo [Šemík estas saltanta el roko sur Vyšehrad]] 
Horymír, la juna landsinjoro en Neumětely, senefike avertadis la princon antaŭ la minacaj postsekvoj, kiujn la troa subtenado de la minejoj lasos sur la vivteno de la tuta lando. La ministoj, kiuj eksciis pri la avertoj de Horymír, plenaj de kolero surprize atakis dum nokto liajn fortikaĵon kaj bienon kaj ekbruligis kaj ruinigis ilin. La landsinjoro mem en lasta momento sukcesis fuĝi sur sia ĉevalo Šemík.

Kaj li venĝis sin terure. La venontan nokton li kunvenigis siajn regatojn kaj ekmarŝis kontraŭ "Březové Hory". Li ordonis forbruligi iliajn kabanojn kaj ŝutplenigi ĉiujn minejojn. Tuj post la atako alvenis al Vyšehrad kurieroj de la ministoj kun plendo kontraŭ Horymír, postulante, ke li estu senhonore ekzekutita. Křesomysl ordonis aresti la landsinjoron kaj kontraŭ konsiloj de la leĥoj (tribestro) eldiris mortverdikton. Nur unu afablaĵon li ankoraŭ permesis al sia iama fidelulo, plenuminte lian lastan deziron, ankoraŭ unu fofe ekrajdi sur sia ĉevalo. Dufoje ĉirkaŭgalopis Horymír la korton, la trian fojon li subite ion flustris en la orelojn de la ĉevalo, spronante ĝin samtempe. En alta arko transsaltis Šemík la baron kaj la argilan remparon, la rajdanto flugis super la kapoj de la ĉeestantoj kaj malaperis en la profundaĵo. La Vyŝehradanoj ekmiregis pro tia kuraĝo kaj supozis, ke lia bravaĵo nepre devas finiĝi per morto. Sed kia estis ilia surprizo, kiam ili ekvidis malsupre la ĉevalon portanta sian sinjoron tra la riverfluo, poste supreniranta kaj galopeganta al la fortikaĵo de Horymír. Princo Křesomysl, emociita per tiom granda kuraĝo de la nobelo, pardonis lin kaj akceptis lin denove en sian sekvantaron.

## Rilataj artikoloj
* Šemík
* Vyšehrad

Kategorio:Historio de Prago
Kategorio:Slava mitologio
Kategorio:Fikciaj ĉeĥoj
Hisopo

La **hisopo** (*Hyssopus* el lamiacoj) estas genro de arbustetoj kaj plurjaraj herboj multabranĉaj, kun dulipaj floroj en spikoj el ŝajnverticiloj.

La plej konata specio estas la oficina hisopo (*Hyssopus officinalis*), kies folioj uziĝas en la kuirarto.

;Specioj

## Referencoj 
Kategorio:Lamiacoj
Heinrich Hoffmann (verkisto)

**Heinrich HOFFMANN** [hajnriĥ hofman] (naskiĝis la 13-an de junio, 1809 en Frankfurt am Main, mortis la 20-an de septembro 1894 samloke) estis germana kuracisto kaj verkisto.

Ĉar lia granda pasio, la verkado, ne certigus al li sekuran materian estontecon, li konforme al la deziro de sia patro studis medicinon en Heidelberg, Halle (Saale) kaj Parizo, kaj poste laboris en tiu ĉi fako. Samtempe li dediĉis sin al la verkado kaj eldonis ekz. kolekton de poeziaĵoj (*Gedichte*) en la jaro 1842.

Literaturan sukceson Heinrich Hoffmann gajnis tute hazarde: Serĉante kristnaskan donacon por sia 3-jara filo, li konstatis, ke ne haveblis belaj libroj por infanoj tiuaĝaj. Li do ekverkis mem kaj je Kristnasko 1844 la donaco estis preta. Al la eldonado oni tamen devis persvadi la aŭtoron: Probable timante pri sia reputacio kiel serioza kuracisto okupiĝanta pri tiaj infanaĵoj, li publikigis la verkon en 1845 sub la pseŭdonimo *Reimerich Kinderlieb*. La libro, temanta ekzemple pri knabo (la *Struvelpetro* aŭ *Hirthara Petro*) kiu ne volis kombi kaj tondi sian hararon, pri knabino ludanta kun fajro kaj pereanta en la flamoj kaj pri knabo rifuzanta la manĝadon kaj mortanta de subnutrado..., tuj famigis la aŭtoron.

En sia kuracista kariero Heinrich Hoffmann estis alte aprezata, ĉar li forte engaĝiĝis por pli humana vivo de psike malsanaj personoj. Precipe li laboris en psikiatria kliniko, aparte pri psike malsanaj infanoj, kaj en Germanio konsideratas unu el la pioniroj de infana kaj adoleskula psikiatrio kaj psikoterapio. Li mortis en sia naskiĝurbo.

## En Esperanto aperis 
*La Struvelpetro* : beletaj rakontoj kaj komikaj bildoj / de Heinrich Hoffmann. Esperanta trad. de Jakob David Applebaum. - Frankfurto ĉe Majno: Literatura Instituto Rütten kaj Loening, 1921. - 24 paĝoj : multaj ilustraĵoj

*La Struvelpetro* : beletaj rakontoj kaj komikaj bildoj / de Heinrich Hoffmann. Esperanta trad. de Jakob David Applebaum. - Kopenhago: Eldonejo TK, [proks. 1971]. - 24 paĝoj : multaj ilustraĵoj 
ISBN 87-87089-02-5

*Hirthara Petro* / El la germana lingvo de Rudolf Fischer. - [Neustadt a.d. Weinstraße]: Meininger, [1988]. - 48 p. : ĉefe
ilustr.
ISBN 3-87524-077-4

[eta|maldekstra|180px|unua paĝo de germanlingva eldono de *La [Struvelpetro* el 1858]]

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.heinrich-hoffmann-museum.de retejo de muzeo pri li en] Frankfurto ĉe Majno

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj psikiatroj
Kategorio:Infana kaj adoleskula psikiatrio
Helena civilizo

[alternative=Partenono|eta|La [Partenono]]
**Helena civilizo** (1450 a.K. - 300 p.K.) estas la antikva greka civilizo, kiu evoluis ĉirkaŭ la Egea Maro post la Troja Milito. Ĝi estis disvastigita de Baktrio ĝis Hispanio, de Britio ĝis Egipto, per la imperioj de Aleksandro la Granda kaj Romio. Ĝi estas la civilizo de Homero, Herodoto, Sofoklo, Platono, Aristotelo, Eŭklido,
Arkimedo, Cezaro, Kleopatra, Plutarĥo, Marko Aŭrelio, Ptolemeo, Galeno, Plotino, ktp. Ĝia belarto, literaturo, filozofio kaj matematiko estis tre alta, sed antaŭ la romia imperio, ĝi estis civilizo tre sanga kaj malstabila politike.

Helena civilizo estas la ido de la minoa civilizo kaj la
patrino de okcidenta kaj ortodoksa civilizo, kiuj esence estas kristanigitaj (kaj poste modernigitaj) versioj de helena civilizo.

De -1000 ĝis -500, ĝi disvastiĝis per koloniado al Sicilio kaj suda Italio. En tiu tempo, la etruskoj en norda Italio heleniĝis kaj helenigis Romon.

De -500 al 100, la imperioj de la grekoj kaj romianoj disvastigis la civilizon de Hispanio ĝis Baktrio.

Dum la jaroj 100-800, kristanismo transformis la civilizon al iu nova en Eŭropo, kaj islamo forviŝis ĝin el Azio kaj norda Afriko.

Kvankam la civilizo estas delonge mortinta, ĝi daŭras kiel modelo kaj inspiro al la Okcidento per helenismo. Pro tio, okcidentuloj iafoje nomas la civilizon *klasika*.

**Vidu ankaŭ:** greka mitologio

Kategorio:Civilizoj
Kategorio:Historio
Theodor Richter

**Hieronymus Theodor RICHTER** (naskiĝis la 21-an de novembro, 1824 en Dresdeno, mortis la 25-an de septembro, 1898) estis germana kemiisto.

Richter naskiĝis en Dresdeno, Saksio. De 1843 ĝis 1847 li studis en la saksa urbeto Freiberg, poste li laboris en metalurgiaj uzinoj. En la jaro 1863 li fariĝis profesoro de la Freiberga *Bergakademie* (= Minakademio), kies direktoro li estis de 1875 ĝis 1896.

Lia plej fama merito estis la malkovro de la elemento indiumo kune kun sia kolego Ferdinand Reich en la jaro 1863.

Kategorio:Germanaj kemiistoj
Holografio

eta|dekstre
eta|dekstre
**Holografio** (el greka *holos* tuto + *graphe* skribo) estas altnivela formo de fotografio, per kiu oni registras bildon laŭ 3 dimensioj.

Hungara sciencisto Dennis Gabor kreis holografion en 1947, pro kio li ricevis en 1971 la Nobel-premio pri fiziko. Tiu elpensaĵo estis hazarde malkovrita dum esploro pri plibonigo de elektrona mikroskopo ĉe la brita firmao Thomson-Houston, kaj ne vere kreskiĝis ĝis oni inventis la laseron en 1960.

Tradicia fotografo estas registrado laŭpunkte de la forto de la lumradioj, kiuj konsistigas bildon. Ĉiu punkto de la fotografaĵo enhavas nur unu informaĵon: la forto (kvadrato de la amplitudo de la elektromagneta kampo) de tiu lumradio, kiun lumigis tiun punkton. Kolora fotografo estas efektive tri fotografoj intermiksitaj; ĉiu punkto estas registrata kaj elvidata kvazaŭ tra filtro de unu el la ĉefkoloroj, el kiu oni iomete povas rekonstrui la ondolongon de apudaj radioj (inter la limoj de la homa okulo).

Sed, la lumradioj kiuj konsistigas scenon difiniĝas ne nur laŭ la amplitudo kaj ondolongo, sed ankaŭ laŭ fazo. En foto, la fazo estas tute forĵetita. En hologramo, kaj amplitudo kaj fazo registriĝas; la rekonstruata lumradiaro estas precize sama kiel la origina (sed ĝenerale nur je unu ondolongo, do unukolora) kaj estigas perfektan bildon 3-dimensian.

## Holografia registrado 
Dosiero:Holografia-rekordado.png

Por registri la fazon de la lumradio de ĉiu punkto de la bildo, ĉe holografio oni unue disigas la lumon je *kompara radio*, kiu estas spegulata, kaj *objekta radio*, kiu lumigas la holografatan objekton. Optika interferado inter la du radioj kiam ili ree kuniĝas je la plako faras franĝojn de lumforto, kiuj registriĝas je kutima fotografa filmo. Tiuj franĝoj fariĝas ia difrakta krado.

## Holografia rekonstruado 
Dosiero:Holografia-rekonstruado.png

Post realigo de la filmo, lumigado je la franĝpaterno per la kompara radio rekonstruas la originalan objektan radion kaj laŭ forto kaj laŭ fazo. Pro tio, la bildo ŝajnas 3-dimensia; vidanto povas ŝanĝi sian vidpunkton kaj la bildo volvas precize tiel, kiel la originala objekto volvus.

Ĉar bezoniĝas interferado inter la du lumradioj, oni kutime uzas laseron por produkti ilin: la lumradio el la lasero estas disigita je du la radioj. Lasero produktas koheran lumon, kiu ebligas uzeblan interferadon. Antaŭ la inventiĝo de la lasero, oni uzis aliajn fontojn de kohera lumo, ekzemple merkuran arklumon.

## Vidu ankaŭ 
* Irizeco
* holografo aŭ holografisto

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.webcitation.org/query?id=1256547452255846&url=geocities.com/lunazzi_kaj_esperanto/agadjjl/HolografioBH_kompleta_artikolo.gif 
* http://www.exploramuseum.de 
* http://www.3d-museum.de 
* http://www.holographyforum.org 
* Virtuala Ekspozicio de Holografio de D-ro José J. Lunazzi

Kategorio:Optiko
Kategorio:3D bildigo
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Teknologio
Heinrich Mann

**Heinrich MANN** (naskiĝis la 27-an de marto 1871 en Lübeck, mortis la 12-an de marto 1950 en Santa Monica apud Losanĝeleso) estis germana verkisto. Li estis frato de Thomas Mann kaj onklo de Erika Mann, Golo Mann kaj Klaus Mann.

## Famaj verkoj 
* *In einer Familie* (romano, 1894)
* *Flöten und Dolche* (noveloj, 1905)
* *Professor Unrat oder Das Ende eines Tyrannen* (romano, 1905)
* *Der Untertan* (romano, La subulo, 1918)
* *Macht und Mensch* (eseo, 1919)
* *Das Kaiserreich* (romantrilogio: *Die Armen* 1917, *Der Untertan* 1918, *Der Kopf* 1925)
* *Die Jugend des Königs Henri Quatre* (historia romano, 1935)
* *Es kommt der Tag* (eseo, 1936)
* *Die Vollendung des Königs Henri Quatre* (historia romano, 1938)

Dosiero:Grab-Heinrich-Mann.jpg|
Dosiero:Heinrich Thomas Mann.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* 8382 Mann

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.uni-lueneburg.de/fb3/forschung/ihmf 
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/MannHeinrich 
* http://www.lettern.de/spbrenn7.htm
* http://www.adel-genealogie.de/Mann/is_toc.htm
Heintje

**Heintje SIMONS** [hejntje simons] (naskiĝis la  en Heerlen) estas nederlanda kantisto, populara ekde sia 11-a jaro, kiam li partoprenis konkurson de talentuloj.

Kiel la 13-jara li ludis en pluraj germanlingvaj filmoj, ĝis nun tre popularaj. Ĝis hodiaŭ li eldonis 40 orajn kaj 20 platenajn diskojn. En la reto li havas plurajn paĝojn de siaj adorantoj.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj kantistoj
Kategorio:Infanaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de aŭgusto
Hradčany (Prago)

**Hradčany** () estas kvartalo en Prago en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Ĝi fondis ĉirkaŭ la jaro 1320, en la tempo de reĝo Johano de Luksemburgio, la kastel-estro Berka de Dubá kiel malgrandan feŭdan urbeton. Ĝi konservis sian mezepokan planon kaj antikvecan karakteron de la konstruaĵoj, same kiel la Malgranda Kvartalo. Ĝi estis kvartalo precipe nobelara, escepte de la parto "Nový svět" (Nova mondo), kie loĝadis la malriĉularo de Prago. Ne pli frue ol la 5-an de junio 1756 oni altigis Hradčany je la kvara urbo de Prago. Baldaŭ poste, en la jaro 1784, oni unuigis la urbojn, kaj Hradčany fariĝis la kvara kvartalo. La centro de Hradčany estas la placo ("Hradčanské náměstí"), ĉirkaŭita plejparte per palacoj de la iama nobelaro. Origine la Kastelo estis apartigita disde la placo per fosaĵo, muroj kaj pordego, kiel memstara komplekso kun propra fortikaĵo.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Praga burgo
* Belvedere
* Placo de Hradčany
* Preĝejo Johano Nepomuka
* Kapucena monaĥejo en Jejkov
* Loreta Placo
* Loreta Strato
* Úvoz
* Pohořelec
* Strahov

Hradschinpatz mit Burg und Veitsdom 00 2003-12-24.jpg|
Erzbischoeflicher Palast00.jpg|
Karlův most Praha, Staré Město 20170810 007.jpg|
Hrad sunset.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.prague-city.cz  


Kategorio:Prago 1
Kategorio:Prago 6
Kategorio:Urboj enmembrigitaj en Pragon
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Hidrofoba

eta|Multaj plantoj havas hidrofobajn foliojn
Hidrofoba (grekaj etimoj hydros+phobein (akvo-timo)) povas signifi

* **Hidrofoba** molekulo estas tiu kiu tendencas ne miksiĝi kun akvaĵaj solvaĵoj - ili povas esti ne-ŝarĝitaj, nedipolusaj-emaj, longaj molekuloj, kelkfoje kun "konjugaciitaj" π-ligo-sistemoj, kaj aromataj ringoj. Alia pli esperanta dir-maniero estas **akvofuĝa**.
* **Hidrofobio** estas timo de la akvo, kiu karakterizas iujn malsanojn, ekzemple rabion

## Vidu ankaŭ 
* Hidrofila

Kategorio:Kemiaj proprecoj
Kategorio:Surfacoscienco
Kategorio:Intermolekulaj fortoj
Hidrofilo

[eta|[Vato (kotono)|Hidrofila kotono]]
**Hidrofilaj** (el la grekaj etimoj hydros (akvo) kaj philia (amikeco)) molekuloj estas tiuj kiuj tendencas miksiĝi kun akvaĵaj solvaĵoj. Ili povas esti ŝarĝitaj, polusiĝeblaj, etaj molekuloj.

## Vidi ankaŭ 
* Hidro (apartigilo)
* Hidrofobo
* Higroskopio

Kategorio:Kemiaj proprecoj
Kategorio:Intermolekulaj fortoj
Kategorio:Surfacoscienco
Kategorio:Akvo
Helikoptero

eta|*Sikorsky UH-60 Black Hawk*, transporta helikoptero.
**Helikoptero** estas aviadilo, kiun movas unu aŭ pli horizontalaj rotoroj. La rotoroj efikas kiel turnantaj flugiloj - tial la helikoptero apartenas al la *rotaciflugilmaŝinoj* (kune kun la aŭtogiro), male al la kutimaj *fiksflugilmaŝinoj*. La vorto "*Helikoptero*" venas el la grekaj vortoj *helix* (kirlo) kaj *pteron* (flugilo).

Se la rotoro estas turnata fare de la motoro, la helikoptero mem turniĝas en alia direkto. Por malhelpi tion, necesas balancigi la turnomomanton. Tio okazas:
* per malgranda vertikala rotoro (kun helico) ĉe la malantaŭa parto, kiu kontraŭpuŝas, aŭ
* per duona horizontala rotoro, kiu turniĝas en alia direkto.

Helikopteroj povas sekure alteriĝi, eĉ se la motoro ne funkcias: Tiam ili ŝanĝas al malaltiĝada flugo, dum kiu la kurento de la aero movas la rotorojn. Helikoptero povas stari en la aero kaj eĉ flugi flanken kaj malantaŭen. Cetere Helikoptero povas eki kaj alteriĝi vertikale kaj tial ne necesas longan aervojon.

Helikoptero estas uzata en civila kaj milita aviado. Laŭ celoj de ĝia uzo, pluraj helikopteroj estis ellaboritaj kaj operacias por transporto de pasaĝeroj kaj sargoj, malhelpo de arbaraj fajroj, ktp.

## Historio 
eta|Helikoptero 1922
La teorioj de aviadilo, kiun eblas flugi kaj movi vertikale estis provitaj de pluraj aviadpinoiroj. Dum la 16-a jarcento, itala artisto Leonardo da Vinci verkis skizojn de vertikalfluga aviadilo, sed la realigo de povejo, kiun kreas movforto ne solviĝis ĝis la 20-a jarcento.

La prototipo de moderna helikoptero estas Aŭtogiro de Hispana aviadpioniro, Juan de la Cierva (1895-1936). Cierva uzis flapantan hinĝon por malkreski tremanton dum la vertikala flugo kaj uzis fiksflugilan aviadilon por horizontala flugo. La unua helikoptero estas inventita Focke-Wulf Fw 61 en 1936.

La utiligo de helikoptero komencis post la dua mondmilito. La Sikorsky R-5 estas unua masproduktita helikoptero kaj unue debutis dum la Koreia milito. Post la ĝia sukcesa debuto en la militoj, helikoptero uziĝas en civila kaj milita aviado.

## Mekanismo 
Helikoptero devas plenumi du aferojn. Unue, ĝi devas teni la aeroplanon nefalanta kaj due, ĝi devas venki la froton de la aero, por ke ĝi povu tiri la aeroplanon antaŭen. La rotacianta helico (aŭ ĝenerale la propulsanta motoro) pliigas la rapidecon de la aero super la aloj. Laŭ la principo de Bernoulli, tio produktas levoforton de suprenira premo kontraŭ la alo. Levoforto venkas la gravitan forton, la malsuprenira premo estigita de la pezo de la alo.

La helico tranĉas tra la aero sammaniere kiel ŝraŭbo sin ŝovas en lignon, kaj tiras la aeroplanon antaŭen. Tiu antaŭenira movo de la helico estas nomata puŝforto (propulsa forto), kiu nuligas la rezistoforton de la atmosfero, la forton kiu rezistas kontraŭ la antaŭenira movo.

## Mondaj rekordoj 
## Fabrikantoj 
* Airbus Helicopters
* Bell
* Boeing
* Kamov
* Sikorsky
* Mil

## Vidu ankaŭ 
* Aviadilo
* Aŭtogiro

Kategorio:Aviado
*
Kategorio:Transportaj rimedoj
Harry Mulisch

eta|Harry Mulisch
**Harry MULISCH** (naskiĝis la 29-an de julio 1927 en Harlemo, mortis la 30-an de oktobro 2010 en Amsterdamo) estis nederlanda verkisto. Lia verkaro, konsistanta el romanoj, dramoj, eseoj, raportoj kaj poezio, estas forte influita de la Dua mondmilito. Oftaj temoj estas kulpo kaj repaciĝo.

Li grave influis la nederlandan literaturon post la Dua Mondmilito. Mulisch ne nur ricevis pli malpli ĉiujn nederlandajn literaturajn premiojn, sed ankaŭ plurajn alilandajn. En 1977 la reĝino ordenigis lin "Kavaliro de la Ordeno de Oranje-Nassau" pro liaj literaturaj meritoj, en 1997 eĉ "Komandoro en la Ordeno de la Nederlanda Leono".

La amsterdama urba universitato en 2007 donis al li pro liaj filozofiaj verkaĵoj honoran doktorecon.

Ĉar lia verkaro helpis plifirmigi la ligojn inter Nederlando kaj Germanio, en 2002 la Germana registaro donis al li la "Bundesverdienstkreuz".

En oktobro 2006 la planetoido 10251 ricevis la nomon Mulisch.

## Malgranda listo el lia abunda verkaro 
* *Archibald Strohalm* (romano, 1952)
* *De diamant *(romano, 1954)
* *Het zwarte licht* (romano, 1956)
* *Het stenen bruidsbed* (romano, 1959)
* *De zaak 40/61* (raporto, 1962)
* *Bericht aan de Rattenkoning* (eseo, 1966)
* *De verteller* (romano, 1970)
* *Oidipous Oidipous* (teatraĵo, 1972)
* *Woorden, woorden, woorden* (poezio, 1973)
* *De vogels* (poezio, 1974)
* *Mijn getijdenboek* (membiografio, 1975)
* *Tegenlicht* (poezio, 1975)
* *Twee vrouwen* (romano, 1975)
* *De compositie van de wereld* (filozofio, 1980)
* *De aanslag* (romano, 1982)
* *Hoogste tijd* (romano, 1985)
* *De pupil* (romano, 1987)
* *De elementen* (romano, 1988)
* *De ontdekking van de hemel* (romano, 1992)
* *De procedure* (romano, 1999)
* *Siegfried* (romano, 2001)

### Traduko al Esperanto 
* *Du virinoj* (nl: Twee vrouwen, 1975) Harry Mulisch. Trad. G. Berveling. Chapecó, 1992. 140p. Romano pri lesba amrilato

## Filmo 
* *De aanslag* (1986, Fons Rademakers, Oscar 1987)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mulisch.nl
* http://www.radio-bremen.de/online/mulisch  
* http://www.schreibheft.de/docs/rezensionen/harry_mulisch.html 
* http://www.harrymulisch.com

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Nederlandaj dramistoj
Kategorio:Nederlandaj poetoj
Kategorio:Nederlandaj eseistoj
Kategorio:Nederlandaj judoj
Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo (Francio)
Hérault

**Hérault** [] (aŭ okcitane *Erau* [eraŭ]) estas unu el la departementoj de la sudfranca regiono Okcitanio. Ĝia surfaco estas , kaj ĝi havis  loĝantojn en 2013. Ĝi havas  da marbordo ĉe Mediteraneo kaj plurajn lagunojn laŭlonge de la marbordo. La geografia aspekto de Hérault konsistas el du tipoj da pejzaĝoj: la ebenaĵo de Langvedoko apud la maro, kaj la montaro *Cévennes*, la suda parto de la Centra Masivo, en la norda kaj okcidenta parto de la departemento. Ĉe la montaro troviĝas ankaŭ altebenaĵoj aridaj. Sian nomon la departemento havas de samnoma rivero.

La ĉefurbo estas Montpellier, kiu estas ankaŭ ĉefurbo de la tuta regiono Langvedoko-Rusiljono. Ĝi estas samtempe malnova urbo riĉa je monumentoj, kaj moderna kaj dinamisma urbo (universitatoj, esplorlaboratorioj…). Alia granda urbo estas Béziers. La departemento enhavas 343 komunumojn.

En la larĝa ebenaĵo koncentriĝas la agrikulturo (vinoj, fruktoj), kaj kompreneble fiŝkaptado en la maro. Sète estas ankaŭ granda komerca haveno.

La marbordo allogas milionoj da turistoj danke al siaj longaj kaj fajnsablaj plaĝoj kaj plezurhavenoj (La Grande Motte, Palavas-les-Flots, Agde). En la interna parto de Hérault tamen ne mankas la allogaĵoj: natura parko de Alta Langvedoko, multnombraj mezepokaj vilaĝoj, monaĥejoj, kasteloj, grotoj, ban-urboj, grandiozaj naturaj pejzaĝoj de la montaro Cévennes.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Béziers
* arondismento Lodève
* arondismento Montpellier (Montpeliero)

[eta|maldekstra|300px|urbocentre de [Montpeliero]]
[maldekstra|eta|la [kanjono de Hérault]]

## Notoj kaj fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hérault
* Hérault (rivero)

## Eksteraj ligiloj 
*  Prefektejo de Hérault 
*  Departementa konsilio de Hérault


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio