open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ozalj

eta|dekstra|300px|Ozalj troviĝas en la plej malhela departemento
eta|dekstra|300px|Burgo de Ozalj
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Ozalj
**Ozalj,** hungare **Ozaly** (ozaj) estas urbo en Kroatio, en departemento de Karlovac. Ankoraŭ 97 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo de la municipo: 179 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro en la municipo: 7&nbsp;930, en la urbo: 1&nbsp;160
* Poŝtkodo: 47 280
* Telefonprefikso: 47
* Aŭtokodo: KA

## Situo 
Ozalj situas laŭ maldekstra bordo de Kupa, laŭ fervojo Slovenio-Karlovac. La lasta troviĝas 18 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1244, kiel "libera reĝa urbo". La burgo menciiĝas unue en 1278. Ĝis Traktato de Trianon Ozalj apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Zágráb (reĝa departemento), al distrikto de Jastrebarsko, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* burgo
* preĝejo

## Famuloj 
* en 1508 naskiĝis grafo banuso kaj heroo Miklós Zrínyi (heroo), kiu ne estas identa kun la poeto Miklós Zrínyi
* en 1620 naskiĝis grafo, banuso kaj poeto Miklós Zrínyi
* en 1643 naskiĝis Helena Zrínyi, edzino de Emeriko Thököly, patrino de Francisko Rákóczi la 2-a, havanta gravan rolon en la hungara historio

## Eksteraj ligiloj 
* Touri-Site 
* Offizielle Ozalj Site

Kategorio:Urboj de Kroatio
*
Teminka montalaŭdo

eta|300ra|Ilustraĵo

[eta|*Eremophila bilopha * - ([MHNT)]]

La **Teminka montalaŭdo**, **Teminkalaŭdo** aŭ **Teminka kornalaŭdo** (*Eremophila bilopha*), estas specio de birdo de la familio de Alaŭdedoj, kiu reproduktiĝas tra multe de norda Afriko, tra norda Saŭdarabio al okcidenta Irako. Ĝi estas ĉefe loĝanta nemigranta, sed kelkaj populacioj de tiu paserina birdo estas parte migrantaj, kiu moviĝas iome suden vintre.

Tiu ĉi alaŭdo estas birdo de malferma ŝtoneca duondezerto. Ili nestumas surgrunde, kie la ino demetas 2-4 ovojn. La manĝo estas semoj suplementita de insektoj dum la reprodukta sezono.

Malkiel multaj aliaj alaŭdoj, la Teminkalaŭdo estas tre distingeblaj specioj kun **rimarkinda bildo en kapo kaj vizaĝo, nigroblanka** en plej parto de la ekzempleroj. Someraj maskloj krome havas **nigrajn "kornojn"**, kiuj donas al tiuj alaŭdoj ties alternativan nomon. Tio estas simila al la alia, pli granda, membro de ties genro, la montalaŭdo. La plenkreskulo estas ĉirkaŭ 14–15&nbsp;cm longa kaj ĉefe ruĝecbrungriza supre kaj pala sube, kaj montras striadon nigroblankan en vizaĝo. La junuloj de tiu ĉi specio estas ruĝeca supre kaj pala sube, malkiel la junuloj de montalaŭdo.

Plenkreskuloj de Teminkalaŭdo diferenciĝas el tiuj de montalaŭdo pro la ruĝeca, pli ol brungrizaplumaro kaj manko de flavo en vizaĝbildo. Ili havas similan, sed malpli akre metalan voĉon.

## Referencoj 
*  Malpli zorgiga

Kategorio:Alaŭdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Arrigo Boito

**Arrigo Boito** (* 24-an de februaro 1842 en Padovo; † 10-an de junio 1918 en Milano, fakte *Enrico Giuseppe Giovanni Boito*) estis itala verkisto kaj komponisto. Kiel verkisto li tradukis germanajn operojn (Wagner, Weber) en la italan. Konata kiel verkisto de la opero *Mefistofele*, kaj ankaŭ kiel la libretisto de la operoj *Otello* kaj *Falstaf* de G. Verdi.

## Verkoj 
* L'alfier nero
* Mefistofele
* Nerone
* Novelle e riviste drammatiche
* Poesie e racconti
* Il pugno chiuso

## Literaturo 
* Giovanni Morelli (Hrsg.): *Arrigo Boito*. Olschki, Florenco 1994
* Domenico Del Nero: *Arrigo Boito*. Lettere, Florenco 1995
* Hanno Helbing: *Arrigo Boito*. Piper, Munkeno 1995
* Vinicio Marini: *Arrigo Boito tra Scapigliatura e classicissmo*. Loescher, Torino 1963

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Giuseppe Verdi
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Kategorio:Italaj komponistoj
Kategorio:Italaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Italoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Italaj militistoj
Kategorio:Italaj operkomponistoj
Kategorio:Italaj operaj libretistoj
Kategorio:Homoj de la Prusia-Aŭstria milito
Kategorio:Poldevenaj italoj
Sveta Nedelja

eta|dekstra|300ra|Sveta Nedelja troviĝas en la plej malhela departemento
eta|dekstra|300ra|Preĝejo de Sveta Nedelja
**Sveta Nedelja** estas urbo en Kroatio, en departemento de Zagrebo. Ankoraŭ 13 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo de la municipo: 53&nbsp;km²
* Supermara alteco: 145 m
* Loĝantaro en la municipo: 15&nbsp;500, en la urbo: 1&nbsp;250
* Poŝtkodo: 10 431
* Telefonprefikso: 01
* Aŭtokodo: ZG

## Situo 
Sveta Nedelja situas laŭ aŭtoŝoseo Beogrado-Slovenio. Zagrebo troviĝas 17, Samobor 6&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Post la mezepoko la komunumo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Sveta Nedelja apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando laŭ persona unio de 1091, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* kapelo omaĝe al Sankta Roĥ
* baroka preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo

Kategorio:Urboj de Kroatio
Ivanić-Grad

eta|dekstra|300px|Ivanić Grad troviĝas en la plej malhela departemento
**Ivanić Grad** (ivanitj grad) estas urbo en Kroatio, en departemento de Zagrebo. Ankoraŭ 21 komunumoj apartenas al la municipo. Grad signifas: urbo.

## Bazaj informoj 
* Areo: km²
* Supermara alteco: 103 m
* Loĝantaro en la municipo: 14&nbsp;720, en la urbo: 7&nbsp;710
* Poŝtkodo: 10 310
* Telefonprefikso: 01
* Aŭtokodo: ZG

## Situo 
Ivanić Grad situas sur ebenaĵo, laŭ aŭtoŝoseo kaj fervojo Beogrado-Zagrebo. La lasta troviĝas 25 km-ojn.

## Historio 
Preĝejo menciiĝis en 1387. Post la mezepoko la komunumo situis en fronto de Osmana Imperio kaj Habsburga Imperio. Ĝis Traktato de Trianon Ivanić Grad apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando laŭ persona unio de 1091, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* kapelo de 1770
* preĝejo omaĝe al Sankta Petro de 1831

Kategorio:Urboj de Kroatio
Oleo-pentrado

[eta|dekstra|200px|*[Mona Lisa*, Leonardo da Vinci, ĉ. 1503-1506]]
[eta|350px|*Vidaĵo de Delft* en olepentraĵo, de [Johannes Vermeer.]]
**Oleo-pentrado** estas metodo de pentrado per pigmentoj kunligitaj de sekiganta oleo (precipe de linoleo en renesanca Eŭropo). Ofte oleo kiel linoleo estis bolita kun rezino, ekzemple pino-rezino aŭ eĉ olibano. Tiuj variaj oleoj donas al la uzita farbo diversajn proprecojn (malpli flava aspekto, malpli longa sekiĝtempo, ktp...).

Oleofarbo estis uzita por la unua fojo en okcidenta Afganio, iam inter la 5-a kaj la 9-a jarcentoj. Ĝia uzado sekve disvastiĝis okcidenten ĝis tiam, kiam en Mezepoko ĝi atingis Eŭropon. Oleo-pentrado sekve fariĝis la ĉefa ĝenro de pentrado : klimakse de la Renesanco, la antaŭa metodo "tempero" estis jam preskaŭ tute anstataŭigita en la plej granda parto de Eŭropo.

## Tekniko 
**Olepentrado** estas tipo de malrapide sekanta pentrado kiu konsistas el partikloj de pigmento solvitaj en seka oleo, plej ofte linoleo. The viskozeco de la farbo povas esti modifita per la aldono de solvaĵo kia terebintino aŭ blanka nafto, kaj oni povas aldoni lakon por pliigi la brilon de la sekigita olefarbo. Olepentrado estis uzata en Eŭropo ekde la 12a jarcento por simpla ornamado, sed ne estis amplekse adoptita kiel arta rimedo ĝis komenco de la 15a jarcento. Oftaj modernaj aplikoj de olepentrado estas en finigo kaj protektado de ligno en konstruaĵoj kaj eksponitaj metalaj strukturoj kiaj ĉe ŝipoj kaj pontoj. Ties protektaj propraĵoj kaj lumigaj koloroj faras ĝin dezirebla kaj por interna dekorado kaj por ekstera uzado sur ligno kaj metalo. Pro siaj propraĵoj de malrapida sekado, ĝi estis ĵus uzita en survitra animacio. La dikeco de ĝia tavolo postulas konsiderindan tempon por la sekado: maldikaj tavoloj de olepentraĵo sekiĝas relative pli rapide.

## Bibliografio 
* Mayer, Ralph. The Artist's Handbook of Materials and Techniques Viking Adult; 5th revised and updated edition, 1991. ISBN 0-670-83701-6

Kategorio:Pentristaj teknikoj
Kategorio:Oleoj
La Maro de Glacio

**La Maro de Glacio** (germane *Das Eismeer*), ankaŭ nomita **La Ŝipruino de Espero** (*Die gescheiterte Hoffnung*) estas oleo-pentraĵo plenumita de la germana romantikista pentristo Caspar David Friedrich en 1823 aŭ 1824.

Tiu pejzaĝo bildigas ŝipruinon meze de rompita glacio-fragmento. La glacio kvazaŭe fariĝis monolita tombo aŭ dolmeno, kies pintoj spruĉas al la ĉielo. Videblas skribaĵo sur la ŝipruino, en la dekstra parto de la verko. Ĝi konfirmas, ke la bildigita ŝipo estas la HMS Griper, unu el la du ŝipoj kiuj partoprenis al la ekspedicioj de William Edward Parry al la norda poluso en 1819 kaj 1824.
San Juan Comaltepec

** San Juan Comaltepec** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Juan Comaltepec*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 189.

## Geografio 
**San Juan Comaltepec** apartenas al la distrikto Choapam al kiuj apartenas entute 6 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Papaloapan, kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca kaj havas limon kun la subŝtato Veracruz. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 2389 loĝantojn. El tiuj estis 1153 viroj kaj 1236 virinoj. La komunumo havas surfacon de 163.31 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 640 metroj super la marnivelo.
maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1844 indiĝenoj. El tiuj 1485 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1485 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la komunumo en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Papaloapana regiono
Adrian Ludwig Richter

dekstra|250px|eta|*Edziĝa Procesio en Printempa Pejzaĝo*
**Adrian Ludwig RICHTER** (n. la 28-an de septembro 1803 - m. la 19-an de junio 1884) estis germana pentristo kaj akvafortisto. Li naskiĝis en Dresdeno kaj estis la filo de la gravuristo Karl August Richter, el kiu li ricevis artan instruadon. Li ankaŭ estis grave influita de Erhard kaj Daniel Chodowiecki.

Li estis la plej populara, kaj iasence la plej tipa germana desegnisto de la mezo de la 19-a jarcento. Liaj verkoj estas tiom tipe germanaj kiom ekzemple la fabeloj de la fratoj Grimm. Richter vizitadis Italion inter 1823 kaj 1826. En 1828, li laboris kiel desegnisto por fabrikejo en Meissen, kaj li en 1841 fariĝis profesoro kaj estro de la pejzaĝa ateliero de la akademio de Dresdeno. La artgalerio de Dresdeno nun entenas unu el liaj plej bonaj kaj tipaj pentraĵoj : *Edziĝa Procesio en Printempa Pejzaĝo*. Richter devis ĉesi pentri en 1874 pro okulmalsano. Li eniris pensionon en 1877 kaj mortis en Loschwitz, apud Dresdeno.

Kategorio:Germanaj pentristoj
Joseph Anton Koch

[eta|250px|*Heroa Pejzaĝo kun Ĉielarko* ([1805).]]
**Joseph Anton KOCH** (n. la 27-an de julio 1768 en Elbigenalp - m. la 12-an de januaro 1839 en Romo) estis aŭstra pentristo de la germana romantikisma movado. Tiu tirola artisto nedaŭre studadis en la Karlsschule Stuttgart, rigore militista akademio, kaj vojaĝis tra Francio kaj Svislando. Li alvenis al Romo en 1795. Koch estis proksima amiko de Asmus Carstens, kies "heroa arto" multe influis lin.

Koch post 1800 plejparte laboris kiel pejzaĝisto. En Romo, li ellaboris novan ĝenron de "heroaj" pejzaĝoj, reviziante la klasikajn scenojn de Nicolas Poussin aŭ Claude Lorrain per pli krutaj, montaj scenoj. Li forlasis Romon en 1812 kaj restadis en Vieno ĝis 1815, por protesti kontraŭ la franca invado de Italio. En Vieno li estis influita de Friedrich Schlegel kaj de aliaj subtenantoj de tradicia germana arto. Lia stilo konsekvence fariĝis iom pli akra, kaj multe influis la germanajn pejzaĝistojn, kiuj tiutempe vizitis Romon. Unu lia adepto estis Johann Christian Reinhart.

## Verkoj 
* *Pejzaĝo kun Noa*, ĉ. 1803
* *Pejzaĝo with Rut kaj Booz*, ĉ. 1823/25

## Fontoj 
* Vaughan, William (1980). *German Romantic Painting*. New Haven and London: Yale University Press; pp. 37–38. ISBN 0-300-02387-1

## Eksteraj ligiloj 
*  Verkoj fare de Joseph Koch en la novzelanda muzeo Te Papa Tongarewa 

Kategorio:Aŭstraj pentristoj
San Juan Teita

** San Juan Teita** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Juan Teita*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 218.

## Geografio 
**San Juan Teita** apartenas al la distrikto Tlaxiaco al kiuj apartenas entute 35 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 511 loĝantojn. El tiuj estis 242 viroj kaj 269 virinoj. La komunumo havas surfacon de 77.82 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1320 metroj super la marnivelo. maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 372 indiĝenoj. El tiuj 335 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 335 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* San Juan Teita  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Miŝteka regiono de Oaĥako
Petar Zrinski

eta|dekstra|300px|Petar Zrinski sur pentraĵo
eta|dekstra|300px|Petar Zrinski
**Petar ZRINSKI**, () estas grava kroata figuro en la 17-a jarcento en la Habsburga Imperio.

Li naskiĝis en Vrbovec, la 6-an de junio de 1621. Lia frato estis Nikola Zrinski. Lia tre kultura kaj politikema edzino estis ekde 1641 Katerino Frangepán. Ili loĝis plej ofte en Ozalj. La familio fervore luktis kontraŭ turkoj kaj samtempe kontraŭ Habsburgoj. En 1647 Zrinski iĝis milita estro de Kroatio. Post unu jaro li kun armeo helpis la Habsburgojn kontraŭ la svedoj, sekve la Habsburgoj forviŝis liajn agojn kontraŭ la aŭstra dinastio. Ekde 1655 li ofte venkis la turkojn en bataloj. Ekde 1665 li iĝis banuso de Kroatio. Iom poste li aliĝis al konspiro de kroatoj kaj hungaroj kontraŭ la Habsburgoj. Fine la Habsburgoj ĵurrompe murdis lin en 1671. Katerina freneziĝis, iliaj unusola filo Johano mortis en prizono sen akuzo.
260px|eta|maldekstra|Ekzekuta morto de Petar Zrinski

Petar
Kategorio:Banusoj de Kroatio
Louis Théodore Gouvy

**Louis Théodore Gouvy** (* 3-an de julio 1819 en Goffontaine, nuntempe Saarbrücken-Schafbrücke; †&nbsp;21-an de aprilo 1898 en Lepsiko) estis german-franca komponisto de la romantismo. La nuntempe plejofte ludata verko de Gouvy estas lia *rekviemo* op.70, kiun oni en 1994 unuan fojon ekde pli ol 100 jaroj ree prezentis en Parizo. Ankaŭ kelkaj ĉambromuzikaj verko, la ianomuzikoje kvar manoj samkiele la simfonieto komencas repopulariĝi.

## Verkoj 
* Ses konserviĝintaj kompletaj simfonioj
* 1 perdiĝinta, 1 mallonga simfonioj kaj 1 simfonieto
* Kvar duosonatoj, kvin trij, dek unu kvartetoj, sep kvintetoj
* Ampleksa verkaro por piano, ankaŭ je kvar manoj / je du pianoj
* Akapelaj ĥormuzikoj
* *rekviemo* (1874)
* *Stabat mater* (1875)
* 40 lidoj laŭ poemoj de Ronsard (1876)
* *Missa brevis* (1882)
* Kantate *Golgotha*
* Kvin dramaj kantatoj: *Edipo sur Kolonos* (1881), *Ifigenio en Tauris* (1882), *Egille* (1886), *Elektra* (1892) kaj *Poikxena* (1894)
* Du operoj (*Le Cid* kaj *Mateo Falcone*, neniam prezentitaj)

## Literaturo 
* Joachim Fontaine: *(Louis) Théodore Gouvy*. In: Ludwig Finscher (Hrsg.): *Die Musik in Geschichte und Gegenwart (MGG)*. Personenteil, 2. Ausgabe. Bärenreiter-Verlag / J.B. Metzler

## Eksteraj ligiloj 
### Informoj pri vivo kaj verkaro 
* Biografie, Analyse des *Requiems* und Rezensionen einer Aufführung  auf den Seiten des Konzertchors Coburg
* Biografie und Rezensionen einer Aufführung des *Requiems*  auf den Seiten des Regio-Chors Binningen/Basel
* Biografie, Werkkatalog und Bibliografie bei *La Gazette musicale* (französisch)
* Ausführliche Biografie und Informationen über das Institut Gouvy auf den Seiten von Hombourg-Haut (französisch)

### Notoj kaj aŭdekszemploj 
* Biografischer Abriss und Hörbeispiele aus dem Streichquartett Nr.5, Streichquintett Op.55, Klaviertrios Nr.2, Op.18 und Nr.3, Op.19, sowie Klavierquintett, Op.24 bei der Edition Silvertrust (englisch)

Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Francaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Francaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj (eklezimuziko)
Kategorio:Francaj romkatolikoj
Kategorio:Homoj de Loreno
Zaprešić

eta|dekstra|300ra|Zaprešić troviĝas en la plej malhela departemento
eta|dekstra|300ra|Centro de Zaprešić
eta|dekstra|300ra|Monumento de Jelačić
eta|dekstra|300ra|Kastelo de Zaprešić

**Zaprešić** (zapreŝitj) estas urbo en Kroatio, en departemento de Zagrebo. Ankoraŭ 8 komunumoj apartenas al la municipo.

* Areo de la municipo: 52.60 km²
* Supermara alteco: 128 m
* Loĝantaro en la municipo: 23&nbsp;125, en la urbo: 17&nbsp;538 (en 2001)
* Poŝtkodo: 10 290
* Telefonprefikso: 01
* Aŭtokodo: ZG

## Situo 
Zaprešić situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zagrebo-Slovenio. La ĉefurbo troviĝas 17 km-ojn.

## Historio 
Pli frue romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1334. Ĝis Traktato de Trianon Zaprešić apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando laŭ persona unio ekde 1091, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* kastelo
* monumento de Josip Jelačić
* moderna preĝejo

## Famulo 
* banuso Josip Jelačić
eta|maldekstra|265ra|Moderna preĝejo de Zaprešić

Kategorio:Urboj de Kroatio
Bionectria ochroleuca

***Bionectria ochroleuca*** estas specio de la familio *Bionectriaceae*. Ĝia anamorfo estas ***Gliocladium roseum*** alinomata ***Clonostachys rosea f. rosea***.

## Uzo 
Ĝi povas esti parazita fungo, kiu vivas en sud-amerikaj arbaroj kaj parazitas la arbon ĉilia ŝajnulmo (*Eucryphia cordifolia*). La fungo povas produkti el celulozo *biodizelon*, laŭ malkovro en 2008. Oni nun celas plibonigon de la proceso per genmanipulado.

Ĝi estas uzata por lukti kontraŭ sklerotoj de *Claviceps purpurea* aŭ *Sclerotinia sclerotiorum*.

## Vidu ankaŭ 
* Bionectria epichloë

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sordariomycetes
Kategorio:Fungospecioj
Verda fluoreska proteino

eta|250ra|Videbligo de ĉelmembrano de mukoĉeloj kun GFP- kaj RFP-fuziaj proteinoj.
eta|250ra|Ilustraĵo de ok diversaj fluoreskaj proteinoj (BFP, mTFP1, Emerald, Citrine, mOrange, mApple, mCherry kaj mGrape) en bakterioj.
La **verda fluoreska proteino** (mallongigo **GFP**; angle *green fluorescent protein*) estas proteino el meduzo *Aequorea victoria*, unuafoje priskribita fare de Osamu Shimomura en 1961. Ĝi fluoreskas ĉe ekscitiĝo en la verdao kun bluaj kaj ultraviolaj lumoj. Ĝia graveco en la biologio, precipe en la ĉelbiologio estas, ke la GFP povas fuzii kun iu ajn aliaj proteinoj, gen-specife. Oni povas tiel observi la spacan kaj tempan dividon de la fluoreskaj proteinoj en la vivantaj ĉeloj, histoj, organismoj.

Osamu Shimomura, Martin Chalfie kaj Roger Tsien ricevis Nobel-premion pri kemio en 2008 pro malkovro kaj ellaboro de scienca uzo de la GFP.

La primara strukturo de la verda fluoreska proteino konsistas el 238 aminoacidoj kun molekula maso de 26,9 kDa. La fakta fluoroforo de la GFP formiĝas aŭtokatalite el la tripeptida sekvenco Ser65–Tyr66–Gly67 ene de la polipeptida ĉeno.

La nemodifita, natura GFP havas du absorbajn maksimumojn ĉe ondolongoj de 395&nbsp;nm kaj 475&nbsp;nm. La emisia ondolongo okazas je 509&nbsp;nm.

Oni kreis jam genojn, kiuj kaŭzis verde fluoreskajn musojn, pigojn, leporojn. La nun uzata versio de GFP estas jam modifita kompare al la nature trovebla versio. Tsien kaj liaj kunlaborantoj forigis la aminoacidojn ambaŭfine de la kodiga sekcio kaj kreis la EGFP per ŝanĝiĝoj de la tria aminoacidoj (Ser-THr-Gly). Anstataŭ la Ser(65) troviĝas treonino en la EGFP, tiel la EGFP perdis la eksciteblecon en la ultraviola spektro (sed ekscitebla per blua lumo), alikaze kreskis efikeco de la fluoreskado, kompare al GFP.

Tsien kaj liaj kunlaborantoj ŝanĝis per plua mutacio la koloron de la fluoreskado kaj kreis blue (BFP), ciane (CFP) kaj flave (YFP) fluoreskajn versiojn.

## Vidu ankaŭ 
* Luciferazo

Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Molekula biologio
Orahovica

eta|dekstra|300px|Panoramo de Orahovica
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Orahovica
eta|dekstra|300px|Iama preĝejo de Orahovica

**Orahovica** estas urbo en Kroatio. Ankoraŭ 12 komunumoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo de la municipo: 124&nbsp;km²
* Supermara alteco: 183 m
* Loĝantaro en la municipo: 5&nbsp;790, en la urbo: 4&nbsp;260
* Poŝtkodo: 33 515
* Telefonprefikso: 33
* Aŭtokodo:

## Situo 
Orahovica situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Osijek-Koprivnica. Našice troviĝas 20&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la loko devenis el 1228 en formo *Ruzica*. Apude troviĝas restaĵoj de impona fortikaĵo, kiun en 1317 armeo de la reĝo okupis de grandbienula familio Kőszegi (kOsegi). En 1543 la turkoj okupis ĝin, la komunumo estis ilia administrejo. En 1910 loĝis tie 2&nbsp;795 da homoj, (1&nbsp;794 kroatoj, 499 serboj, 304 hungaroj kaj 150 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Orahovica apartenis al Habsburga Imperio, al Hungara reĝlando, al Verőce, al distrikto de Našice, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio, fine ekde 1991 al Kroatio.

## Vidindaĵoj 
* iama fortikaĵo
* preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao
* paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1756
* lago kun akvofalo 20 m-ojn alta

Kategorio:Urboj de Kroatio
Abatejo en la Kverkforsto

**Abatejo en la Kverkforsto** (germane *Abtei im Eichwald*) estas pentraĵo plenumita de la germana romantikista pentristo Caspar David Friedrich. La verko estis pentrita inter 1809 kaj 1810 en Dresdeno, kaj prezentita kune kun *La Monaĥo ĉe la Maro* okaze de ekspozicio en la artakademio de Berlino en 1810.

La pentraĵo bildigas procesion da monaĥoj, kelkaj el ili portante ĉerkon. Ili marŝas direkte al la portalo de ruina gotika preĝejo centre de la verko. Nur du kandeloj lumigas la vojon. Ankaŭ videblas freŝdate fosita tombo.
Gromia sphaerica

***Gromia sphaerica*** estas amoboforma unuĉelulo, vivanta sur la oceana fundo. Ĝi povas havi la diametron de 3-4 cm, tiel ĝi estas unu el la plej grandaj unuĉeluloj.

La specio estis malkovrita en 1994 ĉe Omano kaj priskribita en 2000 fare de teamo de Andrew J. Gooday.

*Gromia sphaerica* havas kuglo- aŭ vinberformon kaj havas diametron de 4,7 ĝis 38 mm, averaĝe 15 mm. Ĝi havas brunetan, flekseblan eksteran ŝelon, sub tiu maldikan, malhelverdan protoplasman tavolon.

Oni malkovris koloniojn el ĝi en la Araba maro kaj antaŭ la Bahamoj. Antaŭ la bordoj de Omano, ili vivas en profundo de 1200 ĝis 1600 metrojn, antaŭ Pakistano ĝis 1800 m kaj antaŭ la Bahamoj en profundo de 750 ĝis 780 m.

*Gromia sphaerica* moviĝas malrapide sur la sedimento kaj postlasas 50 cm longajn profundajn, bone rekoneblajn spurojn. Tiujn spurojn oni jam trovis en praaj fosiliaĵoj, tiel oni supozas ke similaj unuĉeluloj vivis jam antaŭ 1,8 miliardoj da jaroj.

Kategorio:Mikrobiologio
José Luis Sampedro

**José Luis SAMPEDRO SÁEZ** (naskiĝis  en Barcelono, mortis  en Madrido) estis kataluna kaj hispana verkisto en la hispana kaj ekonomikisto.

Li naskiĝis kiel filo de kuba patro kaj alĝeria patrino, baldaŭ post lia naskiĝo la familio translokiĝis al Tanĝero, kie ili vivis ĝis li 13-jariĝis. Post studado de politiko kaj ekonomiko - perturbita de la Hispana Enlanda Milito - li iĝis profesoro de la Madrida universitato en Alcalá de Henares. Li disvolvis elstaran karieron en tiu fako ĝis la 70-aj jaroj.

Li verkis romanojn kaj teatraĵojn kaj estas unu el la plej gravaj kaj sukcesaj aŭtoroj de nuntempa Hispanio. Lia libro *La sonrisa etrusca (La etruska rideto)* rapide atingis la unuan rangon en la hispana furorlisto 1985. Dum la 1980-aj jaroj li konis literaturan gloron, sed tiam li estis jam pli ol sesdekjaraĝa, tamen ege populara kaj akceptata kiel afabla kaj interesa homo de la simpatio de la publiko.

Depost 1990 Sampedro estas membro de Real Academia Española.

## Verkoj 
;belartaj:
* *Congreso en Estocolmo*, 1951.
* *El río que nos lleva*, 1961.
* *El caballo desnudo*, 1970.
* *Octubre, octubre*, 1981.
* *La etruska rideto*, 1985.
* *La vieja sirena*, 1990.
* *Real Sitio*, 1993,
* *La estatua de Adolfo Espejo*, 1994,
* *La sombra de los días*, 1994,
* *El amante lesbiano*, 2000.
* *La senda del drago* 2006.
* *Mar al fondo*, 1992.
* *Mientras la tierra gira*, 1993.

;ekonomisciencaj:
* *Principios prácticos de localización industrial*, 1957.
* *Realidad económica y análisis estructural*, 1959.
* *Conciencia del subdesarrollo*, 1973.
* *Las fuerzas económicas de nuestro tiempo*, 1967.
* *Inflación: una versión completa*, 1976.
* *El mercado y la globalización*, 2002.
* *Los mongoles en Bagdad*, 2003.
* *Sobre política, mercado y convivencia*, 2006

## En Esperanto 
En 2012 la Madrida Universitato eldonis libron omaĝe al Sampedro, kun du poemoj kaj unu prozaĵo tradukitaj al kvardek lingvoj, inter kiuj Esperanto. La poemojn. "Lerno-kanto" kaj "Kredo" tradukis Miguel Fernández, kaj la prozaĵon, "Navigado inter libroj", tradukis Antonio Valén .

## Eksteraj ligiloj 
* "Kredo" de José Luis Sampedro (en Esperanto)
* Oficiala retejo 

## Referencoj 
Kategorio:Hispanaj ekonomikistoj
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
B. M. Slösser-Bresler

**Bep M. SLÖSSER-BRESLER** (naskiĝis en 1908 - mortis la 10-an de januaro 2002 en Gorinchem) estis nederlanda ĵurnalistino kaj esperantistino, aŭtorino de la porinfana libro „Erna“.

Ŝi esperantistiĝis en la jaro 1927 kaj restis dumviva membro de UEA seninterrompe 70 jarojn. Ŝia originala rakonto *Kion Erna Travivis en Pinurbo* aperis unue en la junulargazeto *Birdo*, poste estis eldonita libroforme fare de IKUE en la nederlanda Dordrecht sub redakto de Truus Durenkamp.

## Verkoj
* *Kion Erna Travivis en Pinurbo* (52 paĝoj, IKUE, ĉirkaŭ 1950)

## Vidu ankaŭ
* Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo

## Bibliografio 
*Jarlibro de UEA 1934 (p. 285: F-ino Betsy Marie Bresler, Werkendam)
*Jarlibro de UEA 1961 (p. 172, S-ino B. M. Slösser-Bresler, ĵurnalistino, Soestdijk)
* *Kion Erna Travivis en Pinurbo* („...la rakonto jam aperis en la junulargazeto *Birdo*. Laŭ peto de multaj gepatroj kaj infanamikoj ni eldonas ĝin en libroformo.“)
* Trovanto
* *Esperanto*, 3/2002
* *Ordeno de Verda Plumo*, 2006

Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Odontochelys

eta
'''*Odontochelys* '* estas formortinta genro de testudoj (*Testudinata*) el la supera triaso, kiuj loĝis en la teritorio kie nuntempe estas la Popola Respubliko Ĉinio.

Oni identigis kaj priskribis ĝis nun nur unu specion en la genro, nome *O. semitestacea*. *Odontochelys* estas la plej malnova ĝis nun konata testudo.

La genra nomo venas el la malnovgreka kaj signifas dento (*odonto-*) kaj testudo (*chelys*). La specio havas la latinan prefikson *semi*- „duon“ kaj *testaceus'' „karapaca“. La nomo tiel signifas „dentohava testudo kun duonkarapaco“.

La trovita fosilio grandas 40 cm, vivis antaŭ 220 milionoj da jaroj kaj estas trovita en sudokcidenta ĉinia provinco Guizhou. La fosilia testudo havis dentojn en la supra kaj suba makzeloj, karapacon nur sur la ripoj. Mankis la rigida dorsa karapaco.

Ĝi vivis verŝajne en la riverdeltoj.

Kategorio:Formortintaj bestoj
Hont (Nógrád)

**Hont** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 24 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0509/18.9934
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 2647
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Krupina. Balassagyarmat troviĝas 26, Romhány 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Dum la mezepoko la tiama fortikaĵo estis departementejo de Hont. Fine de la 1-a mondmilito fervojo funkciis laŭ la rivero, sed pro la novaj limoj ĝi malkonstruiĝis. Setlejo Parassapuszta (paraŝapusta) estis limpasejo ĝis 2007, poste ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de 1776
* pilgrimloka kapelo nomata **Csitár** [ĉitAr] apud la vilaĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Parabola suntrogo

eta|Fokusiga propreco de parabolo
**Parabola suntrogo** estas parabola spegulo, kiu fokusigas la paralele alvenantajn elektromagnetajn ondojn, tiel sunlumon je brullinio. Tiel la parabola suntrogo havas similajn proprecojn al la lenso.

Oni uzas ĝin en suncentralo, kunligante multajn suntrogojn al termo- kaj elektroprodukta centralo. En la fokusiga linio fluas oleo en tubo, kiu varmegiĝas kaj estas uzata por peli turbinojn, produkti elektron. Tiu suntrogo estas movata unuakse.

eta|suntrogoj en suncentralo

Kategorio:Sunenergio
Tar (vilaĝo)

**Tar** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó.
eta|maldekstre|Stupao en Tar
[eta|dekstra|Tar el la [aero]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9502/19.7449
* Loĝantaro: 2010
* Poŝtkodo: 3073
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Tar situas en valo de Zagyva inter montaroj Mátra kaj Cserhát, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Hatvan-Salgótarján. Pásztó troviĝas 6, Bátonyterenye 10, Salgótarján 21&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1256. En la 15-a jarcento Tar iĝis kampurbo, sed dum la turka erao ĝi senhomiĝis. Post la refondiĝo la vilaĝo perdis la gravecon.

## Vidindaĵoj 
* katolika Preĝejo Sankta Mikaelo (Tar), partoj devenas el la 13-a jarcento
* paroĥo
* restaĵoj de mezepoka bienocentro aŭ nobeldomo
* stupao
* arboreto nomata Tuzson (tuĵon)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Gradienta teoremo

En matematiko, la **gradienta teoremo** aŭ la **fundamenta teoremo de kalkulo por kurbaj integraloj** statas ke kurba integralo tra gradiento de iu skalara kampo egalas al diferenco inter valoroj de la originala skalara kampo je la finaj punktoj de la kurbo:

: \phi\left(\mathbf{q}\right)-\phi\left(\mathbf{p}\right) = \int_L \nabla\phi\cdot d\mathbf{r} 

Ĉiu senkirla vektora kampo povas esti esprimita kiel gradiento de iu skalara kampo, kaj tiel al ĝi la teoremo povas esti aplikita.

Ĝi estas ĝeneraligo de la fundamenta teoremo de kalkulo al ĉiu kurbo anstataŭ de nur parto de la reela linio.

La gradienta teoremo implicas ke kurba integralo tra senkirla vektora kampo estas sendependa de la vojo de la integralado.

En fiziko ĉi tiu teoremo estas unu el la manieroj de difinado de la konservativa forto. Se preni ke *φ* estas potencialo, do ĝia negativa gradiento *- grad φ* (la alia skribmaniero - \nabla\phi ) estas konservativa forta kampo. Laboro farita per konservativaj fortoj ne dependas de la vojo je kiu moviĝas la objekto, sed nur de la finaj punktoj, kiel montras la pli supre donita ekvacio.

## Pruvo 
Estu *L* kurbo de punkto **p** al punkto **q**. Estu *φ* skalara kampo.

Laŭ teoremo de Stokes:

: \int_{\partial L} \phi = \int_L d\phi 

Pro tio ke  \partial L = \mathbf q - \mathbf p :

:  \phi\left(\mathbf{q}\right)-\phi\left(\mathbf{p}\right) = \int_L d\phi 

Elvolvante en karteziaj koordinatoj rezultas:

: d\phi = \sum_i \frac{\partial \phi}{\partial x_i} dx_i = \left(\frac{\partial}{\partial x_i}\right)\phi\cdot\left(dx_i\right) = \nabla\phi\cdot d\mathbf{r}

Kategorio:Matematikaj teoremoj
Kategorio:Vektora kalkulo
Fresnel-lenso

[eta|upright=0.75|(1) Kversekco de Fresnel-lenso(2) Kversekco de normala lenso kun sama diametro kaj sama [ĉefa fokusa distanco]]
**Fresnel-lenso** [fʀɛˈnɛl] aŭ pli precize **Fresnela ŝtupa lenso** estas optika lenso, kiun malkovris en ĉ. 1822 Augustin Jean Fresnel kaj originale estis uzata en lumturoj. Pro la uzita konstrua principo, oni ŝparis mason kaj volumenon, ĉar la ĉefa fokusa distanco estas pli mallonga ol ĉe la normala lenso.

La Fresnel-lenso estas dividata en ringformaj strioj kaj en ĉiu strio la diko estas malpliigita, tiel la lenso entenas serion de ringformaj ŝtupoj.

Oni dividas du konstruformon de la Fresnel-lensoj:
* *Lumĵeta lenso* estas rotacie simetria al la optika akso. Ĝi ĵetas la lumon en unu direkton. Oni uzas ĝin plej ofte ĉe lumturoj.
* *Zona lenso* estas kava cilindro, en kies centra punkto troviĝas la lumfonto, kies lumo vertikale estas kondukita al la cilindra akso. Oni uzas ĝin en ŝipaj lanternoj kaj lumturoj.

Oni esploras uzon de la Fresnel-lensoj ĉe sunenergicentraloj.

Kategorio:Fiziko
Odontodactylus

***Odontodactylus*** estas genro de manta salikoketo (stomatopodo), la sola genro de la familio **Odontodactylidae**.

Salikoketoj de la genro *Odontodactylus* povas eligi cirkule polarizitan ruĝan lumon per ĉeloj en sia vosto.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Stomatopodoj
Kategorio:Artropodoj
Hiperbolo (apartigilo)

La vorto **hiperbolo** havas plurajn signifojn:

## Matematiko 
* **Hiperbolo** estas unu el specoj de konikoj en geometrio.
* **Hiperbola spaco**
* **Hiperbola spiralo** estas transcenda ebena kurbo en geometrio.
* **Hiperbolaj funkcioj** estas certaj funkcioj de unu variablo, iel analogaj al la ordinara trigonometriaj funkcioj.
* **Hiperboloido** kaj **hiperbola paraboloido** estas specoj de kvadrikoj.

## Retoriko 
* **Troigo**, aŭ **hiperbolo**, estas retorika stilfiguro.
Volumena integralo

En multvariabla kalkulo, **volumena integralo** estas integralo tra 3-dimensia domajno. Ĝi estas triobla obla integralo.

Volumena integralo tra regiono *D* en **R**3 de funkcio *f(x, y, z)* estas kutime skribata kiel:

: \iiint\limits_D f(x,y,z)\,dx\,dy\,dz

Volumena integralo en cilindraj koordinatoj estas

: \iiint\limits_D f(r,\theta,z)\,r\,dr\,d\theta\,dz

Volumena integralo en sferaj koordinatoj estas

: \iiint\limits_D f(\rho,\theta,\phi)\,\rho^2 \sin\phi \,d\rho \,d\phi\, d\theta

Volumeno de regiono *D* estas triopa integralo de la konstanta funkcio 1 tra la regiono:

: \operatorname{Vol}(D)=\iiint\limits_D dx\,dy\,dz

## Ekzemploj 
Integralado de funkcio *f(x, y, z) = 1* tra kubo D: *0≤x≤1, 0≤y≤1, 0≤z≤1* rezultas je:

 \iiint\limits_D 1 \,dx\, dy \,dz = \int_0^1\int_0^1\int_0^1 1 \,dx\, dy \,dz = \int_0^1\int_0^1 (1 - 0) \,dy \,dz = \int_0^1 (1 - 0) dz = 1 - 0 = 1

Integralado de funkcio *f(x, y, z) = x+y+z* tra la sama kubo rezultas je:

 \iiint \limits_D (x + y + z) \, dx \,dy \,dz = \int_0^1\int_0^1\int_0^1 (x + y + z) \,dx\, dy \,dz = \int_0^1\int_0^1 (\frac 12 + y + z) \, dy \,dz = \int_0^1 (1 + z) \, dz = \frac 32

## Uzoj 
Se skalara funkcio \begin{align} f\colon \mathbb{R}^3 &\to \mathbb{R} \end{align} priskribas la densecon de objekto je donita punkto *(x, y, z)* do plena maso de la objekto estas la volumena integralo de *f* tra la tuta objekto. La volumena integralo tra parto de la objekto donas mason de la parto.

Simile se la skalara funkcio priskribas la densecon de ŝargo, la volumena integralo de ĝi tra la tuta objekto aŭ parto de la objekto donas entutan ŝargon de la objekto aŭ de la parto.

## Vidu ankaŭ 
* Volumeno
* Kurba integralo
* Surfaca integralo
* Obla integralo
* Diverĝenca teoremo

## Eksteraj ligiloj 
* Volumena integralo je MathWorld

Kategorio:Integrala kalkulo
Kategorio:Volumeno
Fandopoto

eta|La titolpaĝo de la teatraĵo "The Melting Pot" de Israel Zangwill
**Fandopoto** estas fandujo, en kiu oni miksas substancojn (ĉefe metalojn) kaj kunfandas ilin.

Kiel metaforo, la esprimo "fandopoto" (angle „melting pot“) estis unuafoje uzata far Jean de Crèvecoeur en sia eseo de 1782 (*Letters from an American Farmer*). Ĝi iĝis kutima esprimo nur post sukceso de la teatraĵo *The Melting Pot*, kiun verkis la angla Israel Zangwill kaj estis ekprezentita en 1908 en Vaŝingtono.

La esprimo "fandopoto" en la sociala scienco, publika uzo signifas kulturan asimiligon, miksiĝon, integriĝon de diversnaciaj enmigrantoj, ĉefe en Usono aŭ en aliaj anglosaksaj landoj. Tiuj enmigrantoj rapide akiras novan komunan senton por la nova patrujo, lingve asimiliĝas, sed ofte rezervas kulturajn radikojn.

## Vidu ankaŭ 
* Kosmopolitismo
* Enmigrado en Usonon
* Kreado de nacio

Kategorio:Naciismo
Kategorio:Demografio
Ŝosea aerodromo

**Ŝosea aerodromo** estas parto de ŝoseo aŭ (aŭto)vojo kiu estas akomodata por surteriĝi la aviadiloj. Dum militoj uzata kiel kampara aŭ stoka flughaveno. Kutime ĝi trairas tra arbaro kaj en fino kaj en komenco estas plilarĝiĝoj, kiuj povas uzi por servado de aviadiloj. Kutime ĝi estas kvar movadaj zonoj.

Specifa tipo estas la okazoj kie ĉefe pro manko de spaco la flughaveno invadas la teritorion de ŝoseoj, kies trafiko devas esti haltigita dum tiu koincida parto estas funkcianta kiel flughaveno; tio okazas ekzemple en Ĝibraltaro.

Kategorio:Aviado
Polaj legioj en Hungario

La ***Pola Legio*** estis militista helpo de polaj volontuloj, dum la hungara revolucio kaj liberecbatalo de 1848-49. Danke al la hungara-pola amikeco alvenis elstaraj oficiroj kiel Jozefo Bem, Henryk Dembiński kaj Jozefo Wysocki. La Pola Legio elformiĝis en aŭtuno de 1848, sed pro malkonsentoj inter Bem kaj Wysocki,  Bem organizis eĉ "propran" legion. je somero de 1849, tiuj du legioj batalis kun la hungaraj armeoj, unu en la Supra  Hungario alia en Transilvanio.

Post la rusa invado de Hungario (junio de 1849), el la restantaj polaj soldatoj pli ol 1000 fuĝis en Turkion, la pliaj kaŝis sin en Hungario, Transilvanio aŭ provis reiri al Galicio. Tri poloj estis ekzekutitaj, kelkaj estis deportitaj al Siberio.

## La legioj 
La legio de Wysocki konsistis el 3 piedsoldataj batalionoj, unu duona ulana regimento kaj du duonbaterioj (2400 soldatoj). Tiuj polaj taĉmentoj sukcesis en strumo de  Arad, en la bataloj en supra Hungario kaj en la batalo de Szolnok (5-a de marto 1849). La legio de Bem konsistis el du piedsoldataj batalionoj kaj 3 ulanaj batalionoj (900 soldatoj).

## Fontoj 
### Libroj, hungare 
* Kovács István: A lengyel légió lexikona, 1848-1849, MTA Történettudományi Intézet, História Könyvtár, Budapest, 2007, ISBN 9639627119
* Józef Wysocki: Együtt a szabadságért, 1848-1849, Wysocki tábornok emlékiratai, Zrínyi Kiadó, Budapest, 1993, ISBN 9633271851
* Kovács Endre: Bem József, Hadtörténeti Intézet, Budapest, 1954

### Eksteraj ligiloj 
* Wysocki Légió Hagyományőrző Egyesület (memor-prizorga asocio
* *A szabadságharc lengyel légiója* (Duna Televízió, laŭ scenlibro de : István Kovács)

Kategorio:Historio de Aŭstrio
Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:1848
San Juan Yaeé

**San Juan Yaeé** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Juan Yaeé*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 222.

## Geografio 
San Juan Yaeé apartenas al la distrikto Villa Alta al kiuj apartenas entute 25 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono *Sierra Norte*), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1495 loĝantojn. El tiuj estis 692 viroj kaj 803 virinoj. La komunumo havas surfacon de 93.14 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1440 metroj super la marnivelo.
maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1376 indiĝenoj. El tiuj 1165 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 1165 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* San Juan Yaeé  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Norda montaro de Oaĥako
San Juan Yucuita

** San Juan Yucuita** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (*Oaxaca*). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Juan Yucuita*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 224.

## Geografio 
San Juan Yucuita apartenas al la distrikto Nochixtlán al kiuj apartenas entute 32 komunumoj. Ĝi situas en la Miŝteka regiono de Oaĥako (regiono *Mixteca*), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 656 loĝantojn. El tiuj estis 295 viroj kaj 361 virinoj. La komunumo havas surfacon de 75.27 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2080 metroj super la marnivelo.
maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 7 indiĝenoj. El tiuj 6 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: *Conteo de Población y Vivienda* de 2005).

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la komunumo en retpaĝo de la ministerio pri socia evoluigo SEDESOL ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Miŝteka regiono de Oaĥako
Vojimposta pagejo

[eta|Vojimposta pagejo sur la [aŭtoŝoseo A14 apud Montesson, Francio]]
[eta|Vojimpostejo de la Ponto de l' [Golfo de San-Francisko|Ora Pordego en Kalifornio]]

**Vojimposta pagejo** aŭ mallonge **vojimpostejo** aŭ  **vojpagejo** estas pagejo apud aŭtovojo, kie ties uzantoj devas pagi vojimposton, kutime haltante aŭ nur malrapide trapasante ĝin. 

Vojimpostaj pagejoj ekzistas ne nur apud aŭtovojoj, sed ankaŭ antaŭ partoj de vojoj, kiuj estas gravaj por la fluo de la trafiko, ekzemple antaŭ tuneloj aŭ pontoj. Vojimpostaj pagejoj aŭ estas tute aŭtomataj, aŭ homoj deĵorantaj en budoj apud la strato akceptas la monon. Oni ĝenerale povas pagi kontante, per kreditkarto, monkarto aŭ per abonkarto. Kelkfoje la aŭtoj ankaŭ aŭtomate estas registritaj kaj oni poste rekte forprenas la monon de la konto de la posedanto de la aŭto. 

Ĝenerale la kvanto, kiun oni devas pagi estas antaŭe indikita. La pagenda sumo dependas de diversaj faktoroj, kiel ekzemple speco de la veturilo (busoj, ŝarĝaŭtoj kaj pluraksaj veturiloj ĝenerale pagas pli), kiom da kilometroj oni uzis la koncernan aŭtovojon kaj kiom malfacila estis la konstruo de la koncerna aŭtovojo. Tamen en la tuta mondo estas tre diversaj sistemoj. 

Vojimpostaj pagejoj devas esti klare antaŭindikitaj per avert-ŝildoj aŭ -tabuloj, por ke la stiristoj povu facile bremsi kaj eviti akcidentojn.

 
Kategorio:Transporto
Jules Massenet

**Jules Émile Frédéric Massenet** (naskiĝis la 12-an de majo 1842 en Montaud ĉe Saint-Étienne, mortis la 13-an de aŭgusto 1912 en Parizo) validas kiel plej grava franca operkomponisto de la finiĝanta 19-a jarcento.[eta|dekstre|250px|Afiŝo pri „Roma“ de [Georges-Antoine Rochegrosse.]]Li estis la plej juna el dek unu gefiloj de oficirfamilio. Lia patrino donis al li la unuan muzikinstruon. Jam dekunujara (1853) li ricevis unuan edukadon ĉe la Konservatorio de Parizo de Ambroise Thomas kaj Charles Gounod kaj finis tie sian studon en 1863, kiam li tie gajnis la Premion de Romo ( *Prix de Rome*). Tiutempe li renkontis ankaŭ Franz Liszt.

En 1871 li estis kunfondinto de la *Société Nationale de Musique* kaj en 1878 li membriĝis en la Akademio de Belartoj de Francio ( *Académie des beaux-arts*). Ekde 1878 ĝis 1893 li estis profesoro por kompozicio ĉe la Konservatorio kaj i.a. instruis George Enescu kaj Gustave Charpentier.

## Verkoj 
* ''La grand'tante*, komika opero unuakta, 1867, Parizo
* *Don Cézar de Bazan*, komika opero 4-akta, 1872, Parizo
* *Marie-Magdeleine*, 1873 Parizo/scena 1903, Nico
* *Le roi de Lahore*, opero 5-akta, 1877, Parizo
* *Hérodiade*, opero 4-akta, 1881, Bruselo
* *Manon*, opero 5-akta, 1884, Parizo
* *Le Cid*, opero 4-akta, 1888, Parizo
* *Esclarmonde*, romantika opero 4-akta, 1889, Parizo
* *Le mage*, opero 5-akta, 1891, Parizo
* *Werther*, lirika dramo 4-akta, 1892, Vieno
* *Thaïs*, lirika komedio 3-akta, 1894, Parizo, en ĝi "Meditation"
* *Le portrait de Manon*, opero 1-akta, 1894, Parizo
* *La Navarraise*, lirika epizodo 2-akta, 1894, Londono
* *Sapho*, Pièce lyrique, 1897, Parizo
* *Cendrillon*, fabelpoemo 4-akta, 1899, Parizo
* *Grisélidis*, lirika fabelo de unuprologo kaj 3 aktoj, 1901, Parizo
* *Le jongleur de Notre-Dame*, opero 3-akta, 1902, Monte-Carlo
* *Chérubin*, lirika opero 3-akta, 1905, Monte-Carlo
* *Ariane*, opero 5-akta, 1906, Paris
* *Thérèse*, muzika dramo 2-akta, 1907, Monte-Carlo
* *Bacchus*, opero 4-akta, 1909, Parizo
* *Don Quichotte*, heroa komedio 5-akta, 1910, Monte-Carlo
* *Roma*, tragika opero 5-akta, 1912, Monte-Carlo
* *Panurge*, muzika farso 3-akta, 1913, Parizo
* *Cléopâtre*, opero 4-akta, 1914, Monte-Carlo
* *Amadis'', opero 4-akta, 1922, Monte-Carlo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* "Elégie", sondosiero en formatoj midi kaj mp3, pianaj notoj en formato pdf

eta|center|250px|Jules Massenet en 1910

Kategorio:Operkomponistoj
Kategorio:Francaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Francaj baletaj komponistoj
Kategorio:Francaj operkomponistoj
Kategorio:Francaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Francaj muzikpedagogoj
Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Viroj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Belartoj
Okryu-gwan

La **Restoracio Okryugwan** (koree: 옥류관, laŭ la reviziita transskribo: Ongnyugwan, laŭ la transskribo de McCune-Reischauer: Ongnyugwan) estas unu el la plej famaj restoracioj en Nord-Koreio, fondita en 1960.

Andrei Lankov, analizisto, priskribas ĝin kiel unu el du restoracioj – la alia estas Ch'ongryugwan – kiuj "difinis la kulinaran vivon de Pjongjango" ekde la 1980-aj jaroj kaj estas "vivanta muzeo de kulinara arto". La estro de la restoracio estas Ra Sukgyong.

## Konstruaĵo kaj aliaj aĵoj 
250px|eta|maldekstre|La konstruaĵo de Okryugwan en Pjongjango.
La restoracio Okryugwan situas ĉe la bordo de la rivero Taedong, inter la monteto Moran kaj la ponto Okryu. Ĝi estas granda konstruaĵo, kapabla gastigi ĝis 2,000 personojn.

La konstruaĵo elstaras pro sia tradicia arkitekturo kaj kurbaj, verdaj tegmentoj. Ĝi konsistas el ĉefa areo kaj du flankaj sekcioj, kun totala etaĝa areo de 12,000 kvadrataj metroj. La ŝtuparoj estas faritaj el granito el Rjonggang, en la provinco Sud-Pjongan. Laŭ raporto de la Korea Centra Novaĵagentejo, la konstruaĵo estis renovigita en 2008.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Ipolyvece

**Ipolyvece** (ipojvece) estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0601/19.1074
* Loĝantaro: 890
* Poŝtkodo: 2669
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), fine de sakovojo, laŭ fervojo Vác-Balassagyarmat. La lasta troviĝas 16, Rétság 18 km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1285. Iom poste la komunumo apartenis al fortikaĵo de Drégely.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1745, pligrandigita en 1932
* luterana preĝejo de 1882

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Dejtár

**Dejtár** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Balassagyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0371/19.173
* Loĝantaro: 1490
* Poŝtkodo: 2649
* Telefonprefikso: 35

## Geografio 
Dejtár situas sur mildaj deklivoj, proksime de maldekstra bordo de Ipeľ (kiu samtempe estas ankaŭ la slovaka landlimo), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Vác-Balassagyarmat. La lasta troviĝas 13, Budapeŝto 70 km-ojn. Ekde 2008 ambaŭ ŝtatoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla ie ajn senĝene.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1255 en formo *"Dehter"*. Ekde 1435 la kampoj apartenis al ĉefepiskopejo de Esztergom. Tiutempe la komunumo estis kampurbo. En la 19-a jarcento kelkfoje incendioj okazis. Post Traktato de Trianon Dejtár trovis sin apud al nova landlimo. Vilaĝservoj estas biblioteko, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1810
* monumento pri Sankta Floriano de 1855
* monumento pri Sankta Triunuo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario