Amikeco

eta|Amikoj, pentraĵo de Jerry Weiss 2003
eta|Memportreto kun amiko, Rafaelo 1517-1519.
[eta|250x250ra|[Novjaro|Novjara karto pri amikeco en Esperanto de Ludger Larose por la jaro 1909.]]
**Amikeco** estas speco de interhoma rilato, kiu okazas inter du aŭ pli da homoj, kiuj ŝatas unu la alian kaj ĝuas reciproke la kompanion. Eĉ pli, tiu estas rilato de reciproka korinklino inter homoj, kiuj ĝenerale enhavas bonan opinion unu pri la alia, interhelpon, komunajn interesojn kaj ŝatokupojn. Amikeco estas sento rilata al amo, sed kun tute aliaj nuancoj, ĉar ĝi ne inkluzivas enamiĝon, aŭ romantikajn esprimojn de amo. Eble oni povintus resumi la esencon de tiu ĉi termino, uzante simplajn vortojn kiel „pozitiva rilato inter homoj, kiuj estas malfremdaj unu al la alia kaj kundividas iujn komunajn personajn interesojn“. Tamen alimaniere oni rajtas difini amikecon kiel koraj rilatoj bazitaj sur reciproka bonkoreco.

Kiel ĉiu alia homa rilato, tiu ĉi ankaŭ povas esti long- aŭ mallongdaŭra, ŝanĝiĝanta en intenco kaj naturo tra la paso de la tempo. Ĝi estas pli forta formo de interhoma ligo ol asociiĝo, kaj estis studita en akademiaj kampoj kiel komunikado, sociologio, socia psikologio, antropologio kaj filozofio. Kvankam ekzistas multaj formoj de amikeco, kelkaj el kiuj povas varii de loko al loko, certaj trajtoj ĉeestas en multaj specoj de tiaj ligoj. Tiaj trajtoj inkluzivas preferi esti unu kun la alia, ĝui tempon pasigitan kune kaj povi okupiĝi pri pozitiva kaj subtena rolo unu rilate al la alia.

Aliaj lingvoj havas proprajn terminojn por variaj tipoj de amikeco, tra la gamo de la homaj sentoj, praktikoj, proksimeco kaj rilateco.

## Psikologie kaj socie 
eta|desktre|240px|Varmarko Amiko en vendejo en lando kie tiu vorto signifas absolute neniom.
Plej multaj homoj opinias, ke iliaj amikoj bone konas ilin. Tamen, studoj montris, ke plej ofte temas pri iluzio rilata al la deziro plibonigi memestimon. Kredante, ke niaj amikoj zorgas pri ni, ni konstruas nian memestimon.

Amikeco en la sociologia kunteksto estas forte rilata al malamikeco. Ofte komuna malamiko estas tre efika rimedo por cementi ligojn inter amikoj, kaj unu el la iloj por tio estas onidiro. Amikoj emas troigi la pozitivajn kvalitojn de siaj amikoj kaj ignori iliajn negativajn kvalitojn, kaj male, t.e. kunumante amikoj emas troigi la negativajn kvalitojn de siaj malamikoj kaj ignori iliajn pozitivajn kvalitojn.

Amikecoj estas faritaj en malsamaj manieroj depende de kulturo kaj religia alligiteco. Kelkaj amikecoj estas faritaj per demandado: „Ĉu vi ŝatus esti mia amiko?“ aŭ alie, ĝi foje estas akompanata de promesoj kaj ĵuroj. La formulo de sangofrateco estas ĉiam malpli ofta. Amikeco, amo, zorgado kaj partopreno en la sorto de aliaj ne estas io hazarda, sed nepre necesa por spirita matureco kaj feliĉo. Se iu ne kapablas establi kaj konservi amikecon, tia manko povas esti kaŭzita de somata, mensa aŭ spirita malsano.

Esploro montras ankaŭ, ke amikeco povas havi genetikan fonon: la plej fortaj ligoj ligas nin kun homoj genetike similaj al ni. Ĉi tio povas klarigi la ekziston de rasa antaŭjuĝo kaj aliaj formoj de ksenofobio samtempe.

La ago mem amiki ankaŭ havas biologian bazon - ĝi estas proksime rilata al la t. n. unua impreso. La esploro montras, ke ni faras senkonscian decidon pri la deziro pli bone koni homon ene de nur 10 minutoj de la unua kontakto kun li.

## Filozofia 
### Aristotelo 
Aristotelo, konsiderita la „patro de filozofio“, en sia verko *Nikomaĥa Etiko*, dediĉas Librojn 8 kaj 9 — el la dek libroj, kiuj formas ĝin — al diskuto pri la valoro de amikeco. Laŭ Aristotelo, amikeco estas unu el la virtoj, kvankam — male al la kardinalaj virtoj — ĝi ne estas norma virto. Tiu ĉi filozofo asertas ankaŭ, ke ekzistas pluraj specoj de amikeco: ideala (*teleia philia*, kiu estas valoro en si mem) kaj tiuj, kiuj ĉiu plenumas celon (plezuro aŭ utileco).

Por Aristotelo, amikeco estas virto aŭ io akompanata de virto. La koncepto de amikeco en la klasikaj aŭtoroj postulas klarigon de la termino destinita por amikeco, *philia*, kiu ne estas ekvivalento al tio, kion oni nuntempe komprenas per amikecrilatoj.

Ĉiuj tiuj malsamaj rilatoj implikas interkonsenti kun iu, kvankam Aristotelo foje implicas ke io pli kiel reĝa gusto estas postulata. Kiam li parolas pri la karaktero aŭ emo, kiu falas inter donacoj aŭ flatado unuflanke, kaj sekureco aŭ bataloj aliflanke, li diras ke ĉi tiu stato:

La propra klasifiko de amikoj de Aristotelo :

* La amikeco de utileco, bazita sur akiro de io kiu estas utila al ni de la amiko.
* La amikeco bazita sur plezuro, bazita sur akirado de reciproka plezuro kaj Aristotelo atribuis precipe junulojn.
* La virta amikeco, kiu estas en la perfekta amikeco, ĉar ĝi kunigas tiujn egalulojn, kiuj estas bonaj kaj kiuj elstaras en virto. Vi dividas aprezon por la bonaj kaj virtaj en la vivo kaj vi ne havas kialon por profiti.

En Magna moralia, Aristotelo opinias ke tiuj kiuj kredas ke oni povas havi amikecon kun senvivaj objektoj aŭ kun dioj estas malĝustaj ĉar la sento de amikeco devas esti reciproka.  En la Eŭdemia Etiko, li asertas, ke "esti amikoj kun multaj homoj samtempe estas malhelpita eĉ de la faktoro de amo, ĉar ne eblas ke amo aktiviĝu rilate al multaj samtempe" kaj "malfeliĉo montras kiuj ne estas vere amikoj", tial la diro ke "naturo (amikeco) estas konstanta, sed riĉeco ne estas." Malgraŭ ĉio, Diogeno Laercio atribuas al Aristotelo la citaĵon dum la fino de sia vivo "Ho! Miaj amikoj, ne ekzistas amikoj." *"* La filozofo Jacques Derrida faris komenton pri ĉi tiu frazo en sia libro "Politiko de amikeco".

### Epikuro 
Epikuro havis dubindan opinion pri la plezuro de sekso kaj geedziĝo, estas pridisputate ĉu li malakceptis ĝin aŭ akceptis ĝin en certaj kazoj.  Filodemo diris, ke la epikureanoj ne respektis geedzan fidelecon.  Anstataŭe, li argumentis, ke amikecoj estas esencaj por feliĉa vivo prefere ol neklaraj politikaj utopioj . Unu el la majusklaj Maksimoj diras: "Maljusto ne estas en si mem malbono, sed pro timo de la suspekto, ke ĝi ne restos nerimarkita de tiuj starigitaj kiel punantoj de tiaj agoj."

Epikuro, Maxims capitals, 27Epikura amikeco estas natura rilato bazita sur reciproka amo kaj nemalhavebla por persona identeco, kiu rivelas la epikuran amikon kiel alian memon . La temo de amikeco estas paradoksa temo en Epikuro. Kiel Aristotelo , Epikuro konsideras, ke la saĝulo estas memsufiĉa, ke memsufiĉo kaj aŭtarkio estas granda bono. La saĝulo devas konservi sian sendependecon kaj, tamen, Epikuro konsideras, ke amikeco ne estas por la saĝuloj simpla rimedo sed bono en si mem. Aliflanke, laŭ Bernard Frischer, la nocio de la epikura skolo kiel asocio de amikoj kongruas kun la epikura teorio :
* 
* 
* 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Altruismo
* Amikeca Reto
* Amikeca libro
* Amikeco Esperanto-Asocio
* Amikeco sen Limoj
* Amo
* Koramiko (Umikeco)
* Kamarado
* *Laelius de Amicitia*
* Ksenio
* Internacia Tago de Amikeco
*amikeco inter seksinteresitaj plenkreskuloj
*Homa interligo (Human bonding)
*Malamikeco
*Malamiko

## Eksteraj ligiloj 
* 

* The Penpals Network
* Friendship (Stanford Encyclopedia of Philosophy)
* Diplomarbeit über Freundschaft


Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Ŝatantaroj