Flava motacilo

La **Flava motacilo** (*Motacilla flava*)  estas mezgranda paseroforma birdo el la familio Motaciledoj, kiu enhavas motacilojn, pipiojn kaj longungulojn. La specio vivas en multo de moderklimataj Eŭropo kaj  Azio kaj eĉ iome en Nordameriko en Alasko. Ili estas loĝantaj birdoj en pli mildaj partoj de sia teritorio, kiel en okcidenta Eŭropo, sed nordaj kaj orientaj populacioj migras en Afrikon kaj en sudan Azion. La populacio de Beringio vintrumas suben en marbordo de Pacifiko.

eta|maldekstre|Nematurulo de Flava motacilo (*M. f. flava*)
Vagantaj individuoj malproksimiĝas el la vintrejoj dum migrado. Ekzemple, en Palaŭo en Mikronezio videblas foje migrantaj aroj de tiu specio -ŝajne de la Beringa flava motacilo- kun multaj maskloj, dum pli norde en Marianoj oni trovas nur individuaj vagantoj, kutime inoj aŭ nematuruloj.

Ĝi estas svelta 15–16&nbsp;cm longa birdo, kun la karaktera longa, konstante vostomovo de tiu genro. Ĝi estas la plej mallongvosta de la eŭropaj motaciloj. Maskla plenkreskulo estas ĝenerale  **oliveca supre kaj flava sube**. En aliaj plumaroj, flavo povas nuanciĝi al blanko. La kapoj de la masklaj reproduktuloj varias je koloroj kaj bildoj depende de la subspecio.

La alvoko estas karaktera altatona *jiit*.

Tiu insektovora birdo loĝas en malferma kamparo ĉe akvo, kiel humidaj herbejoj. Ili nestumas en herbotufoj, kie la ino demetas 4-8 punktitajn ovojn.

La latina genro nomo origine signifas "etan movanton", sed iuj verkistoj de la mezepoko pensis ke ĝi signifas "vostomovanto", kaŭzante novan latinan vorton *cilla* por "vosto". La specifa epiteto *flava* estas latina vorto por precize "flava".

## Sistematiko 
La sistematiko de tiu specio kaj ties filogenio estas ege konfuza. Oni priskribis dekduojn da subspecioj diversokaze, kaj ĉirkaŭ 15-20 estas nune konsiderataj validaj depende de la fakuloj. Krome la Citronmotacilo (*M. citreola*) formas kriptan specikomplekson (superspecion) kun tiu birdo; ambaŭ taksonoj estas konsiderataj kiel parafiletikaj unu de la alia. La populacioj de la Beringa Markolo estas foje separataj kiel **Orienta flava motacilo** (*M. tschutschensis*).

**Nuntempe akceptataj subspecioj:**

Koloro aludas al maskloj escepte se oni male notas.

eta|dekstre|Masklo de Flavkrona motacilo (*M. f. flavissima*)
[eta|dekstre|Plenkreskulo, probable ino de Malhelkapa aŭ Nordsiberia flava motacilo (*M. f. thunbergi* aŭ *plexa*), vintranta en [Kalkato (Okcidenta Bengalo, Barato)]]
[eta|dekstre|Maskla plenkreskulo de Motacilo de Sykes (*M. f. beema*) vintranta ĉe [Hodal, Faridabado (Harjano, Barato)]]
[eta|Ina plenkreskulo de Turkestana nigrakapa motacilo (*M. f. melanogrisea*) vintranta en [Kalkato (Okcidenta Bengalo, Barato)]]
[eta|ovoj de *Cuculus canorus canorus* en nesto de *Motacilla flava* - [Muzeo de Tuluzo]]
**M. f. flava* Linnaeus, 1758 – **Blukapa motacilo**.
: Blugriza kapo kun blanka superokula strio kaj subvizaĝa stripo en maskloj, multe pli eluzita kaj sablokolora verdeca ĉe inoj.
: Reproduktejoj: suda Skandinavio al Francio kaj centreŭropaj montareoj, orienten al Uraloj. Vintre: subsahara Afriko.
**M. f. flavissima* Blyth, 1834 – **Flavkrona motacilo**.
: Flavverda kapo kun pli brilflava superokula strio. Inoj pli palaj sube ol maskloj.
: Reproduktejoj: Britio kaj marbordo de Manika Markolo. Vintre: Afriko.
**M. f. thunbergi* Billberg, 1828 - **Malhelkapa motacilo** aŭ Grizkapa motacilo.
:Malhelgriza kapo, ĝis vangoj, kaj sen blanko ĉe maskloj; pli hela kaj eluzita verdeca, kun resto de verdeca superokula strio ĉe inoj.
:Reproduktejoj: centra kaj norda Skandinavio orienten al nordokcidenta Siberio. Vintre: Orienta Afriko, Hindia subkontinento, Sudorienta Azio.
**M. f. iberiae* Hartert, 1921 – **Iberia flava motacilo**.
:Kiel *flava*, sed gorĝo blanka anstataŭ flava kaj pli malhelgriza, preskaŭ nigra subokule; superokula strio ĝis la okulo kaj ne ĝis la beko.
:Reproduktejoj: sudorienta Francio, Iberio, Magrebo el Tunizio al Banc d'Arguin. Vintre: Gambio al CAR.
**M. f. cinereocapilla* Savi, 1831 – **Cindrokapa motacilo**.
:Kiel *iberiae* sed superokula strio foresta aŭ spura.
:Reproduktejoj: Sicilio, Sardinio, Italio, Slovenio. Vintre: marborda Tunizio kaj Alĝerio, Malio al Lago Ĉado.
**M. f. pygmaea* (A. E. Brehm, 1854) – **Egiptia flava motacilo**.
:Simila al *cinereocapilla*, pli malgranda, malpli brila.
:Nila Delto kaj pli malsupra Nilo, loĝanta la tutan jaron.
**M. f. feldegg* Michahelles, 1830 – **Nigrakapa motacilo**
:Kiel *thunbergi* sed nigra krono ĉe maskloj, inoj kiel senkolora masklo de *thunbergi* supre, tre eluzita falveca sube, blanka gorĝo.
:Reproduktejoj: Balkanio orienten al Kaspia Maro, suden al Turkio, Irano kaj Afganio; ankaŭ Levantenio. Vintre: centra Afriko el Niĝerio al Ugando kaj suda Sudano.
**M. f. lutea* (S. G. Gmelin, 1774) – **Flavkapa motacilo**.
:Flava kapo kun verda kolo ĉe maskloj, inoj kiel pli vivida ino de *flava*.
:Reproduktejoj: Malsupra Volgo al rivero Irtiŝo kaj Lago Zajsano. Vintre: Afrikokaj Hindia subkontinento.
**M. f. beema* (Sykes, 1832) – **Motacilo de Sykes**.
:Kiel *flava* sed kapo pli helgriza, orelareo blankeca; ambaŭ seksoj ofte similaj.
:Reproduktejoj: Norde de *lutea*, oriente al areo de Ladako. Vintre: Hindia subkontinento, ankaŭ Orienta Afriko kaj apuda Arabio.
**M. f. melanogrisea* (Homeyer, 1878) – **Turkestana nigrakapa motacilo**.
:Simila al *feldegg*, sed blanka subvanga strio kaj foje verda kolo.
:Reproduktejoj: Volga Delto orienten ĉirkaŭ Kaspia Maro al norda Afganio. Vintre: Pakistano kaj nordokcidenta Barato al okcidenta Nepalo, eble ankaŭ en nordorienta Afriko.
**M. f. plexa* (Thayer & Bangs, 1914) – **Nordsiberia flava motacilo**.
:Maskloj kiel *thunbergi* sed orelareo pli malhela, krono pli hela, spura superokula strio. Inoj kiel eluzitaj maskloj.
:Reproduktejoj: Siberio inter riveroj Ĥatango kaj Kolima. Vintre: Barato, sudorienta Azio.
**M. f. tschutschensis* J. F. Gmelin, 1789 – **Beringa flava motacilo**, Alaska flava motacilo aŭ Orienta flava motacilo.
:Ambaŭ seksoj simila al koresponda *flava*, sed pli malhelgriza kapo; inoj ofte tre similaj al maskloj.
:Reproduktejoj: ĉirkaŭ Beringa Markolo al marbordo de nordokcidenta Kanado. Vintre: regionoj ĉirkaŭ Sudĉina Maro.
**M. f. angarensis* (Sushkin, 1925) – **Sudsiberia flava motacilo**.
:Maskloj kiel *plexa*, sed superokula strio pli markata.
:Reproduktejoj: El suda Siberio suden tra okcidenta Transbajkalio al norda Mongolio. Vintre: Sudorienta Azio.
**M. f. leucocephala* (Przevalski, 1887) – **Blankakapa flava motacilo**.
:Masklo kiel *flava*, sed kapo tre palgriza, preskaŭ blanka. Ino kiel inoj de *flava*, sed kapo iom pli malhela.
:Reproduktejoj: nordokcidenta Mongolio kaj apuda Ĉinio kaj Rusio. Vintre: probable Barato.
**M. f. taivana* (Swinhoe, 1863) – **Verdakrona flava motacilo** aŭ Kurila flava motacilo.
:Kiel *flavissima* sed pli malhela sube, orelareo multe pli malhela, preskaŭ nigra. Ambaŭ seksoj similaj.
:Reproduktejoj: inter teritorioj de *plexa* kaj *tschutschensis* suden tra Saĥalino al norda Hokkaido. Vintre: Birmo al Tajvano, suden al Wallacea.
**M. f. macronyx* (Stresemann, 1920) – **Sudorienta siberia flava motacilo**.
:Maskloj kiel *thunbergi* sed pli brila kaj pli markata dorso. Inoj kiel ĉe *thunbergi* sed sen superokula strio.
:Reproduktejoj: sudorienta Transbajkalio orienten al marbordo, suden al Manĉurio. Vintre: nordokcidento de Sudĉina Maro. 
**M. f. simillima* Hartert, 1905 – **Beringa flava motacilo** aŭ Mallongvosta grizkapa flava motacilo.
:Ambaŭ seksoj similaj al koresponda *flava*, sed superokula strio malpli markata.
:Reproduktejoj: Kamĉatko kaj insuloj de Beringa Maro, eble ĉe Aleŭtoj. Vintre: Sudorienta Azio suden al norda Aŭstralio.

Nomiga Blukapa flava motacilo kaj Flava motacilo formas mallarĝan hibridejon en norda Francio. Birdoj el tiu zono varias laŭ aspekto, sed unu tipo, kiu similas al nomiga Blukapa flava motacilo (escepte ke la bluaj nuancoj ĉekape estas pli palaj kaj pli violaj kaj blanko ĉekape estas pli etenda, ĉefe ĉe gorĝo, orelareo kaj superokula strio) estas populare nomata **Kanala motacilo**.

## Notoj 
## Referencoj 
* IUCN2008, BirdLife International (BLI), 2008, 149141, Motacilla flava, 2a Januaro de 2009.
* Tyler, Stephanie J. (2004): 60. Yellow Wagtail. *En:* del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Christie, D. (eldonistoj): *Handbook of the Birds of the World* (Vol. 9: Cotingas to Pipits and Wagtails): 781-782, plate 77. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-69-5. Plate 77 bildo (ĉiuj birdoj escepte al 4 griza/nigradorsaj sube live estas *M. flava*)
* VanderWerf, Eric A.; Wiles, Gary J.; Marshall, Ann P. & Knecht, Melia (2006): Observations of migrants and other birds in Palau, April-May 2005, including the first Micronesian record of a Richard's Pipit. *Micronesica* **39**(1): 11-29. PDF plena teksto 
* Voelker, Gary (2002): Systematics and historical biogeography of wagtails: Dispersal versus vicariance revisited. *Condor* **104**(4): 725–739. [angla kun hispana resumo] DOI: 10.1650/0010-5422(2002)104[0725:SAHBOW]2.0.CO;2 [HTML resumo](http://www.bioone.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1650%2F0010-5422(2002)104%5B0725%3ASAHBOW%5D2.0.CO%3B2)
* Wiles, Gary J.; Worthington, David J.; Beck, Robert E. Jr.; Pratt, H. Douglas; Aguon, Celestino F. & Pyle, Robert L. (2000): Noteworthy Bird Records for Micronesia, with a Summary of Raptor Sightings in the Mariana Islands, 1988-1999. *Micronesica* **32**(2): 257-284. PDF plena teksto 

## Pliaj fontoj 
### Libroj 
* Badyaev, A. V., B. Kessel, and D. D. Gibson. 1998. *Yellow Wagtail (Motacilla flava)*. In *The Birds of North America*, No. 382 (A. Poole and F. Gill, eds.). The Birds of North America, Inc., Philadelphia, PA.

### Artikoloj 
* Antikainen E & Sorvari VM. (1985). *A Mixed Pair of Yellow Wagtails Motacilla-Lutea and Motacilla-Flava-Flava in Sonkajarvi North Savo Finland*. Ornis Fennica. vol **62**, no 2.
* Aymi R. (1997). *Additional cases of interrupted moult in the yellow wagtail Motacilla flava*. Ringing & Migration. vol **18**, no 1. p.&nbsp;33-34.
* Bell CP. (1996). *The relationship between geographic variation in clutch size and migration pattern in the yellow wagtail*. Bird Study. vol **43**, no 3. p.&nbsp;333-341.
* Bell CP. (1996). *Seasonality and time allocation as causes of leap-frog migration in the Yellow Wagtail Motacilla flava*. Journal of Avian Biology. vol **27**, no 4. p.&nbsp;334-342.
* Bell CP. (2005). *Fattening rates in preparation for spring migration in leap-frogging yellow wagtail populations wintering in Nigeria*. Alauda. vol **73**, no 3.
* Bell CP. (2006). *Social interactions, moult and pre-migratory fattening among Yellow Wagtails Motacilla flava in the Nigerian Sahel*. Malimbus. vol **28**, no 2. p.&nbsp;69-82.
* Belman PJ & Eddings PAI. (1980). *Marsh Frogs Rana-Ridibunda Seizing Bonellis Warbler Phylloscopus-Bonelli and Yellow Wagtail Motacilla-Flava*. British Birds. vol **73**, no 9. p.&nbsp;418-419.
* Bradbury RB & Bradter U. (2004). *Habitat associations of Yellow Wagtails Motacilla flava flavissima on lowland wet grassland*. Ibis. vol **146**, no 2. p.&nbsp;241-246.
* Buckland ST & Hereward AC. (1982). *Trap Shyness of Yellow Wagtails Motacilla-Flava-Flavissima at a Pre Migratory Roost*. Ringing & Migration. vol **4**, no 1. p.&nbsp;15-23.
* Crick H, Raven M, Beaven P & Glue D. (2001). *Yellow wagtail and red-throated diver: New nest record scheme alerts*. Bird Populations. vol **6**, p.&nbsp;84-87.
* Czikeli H. (1985). *Biochemical Genetics in the Yellow Wagtail Motacilla-Flava Complex Conservative Avian Protein Evolution Reconfirmed by Isoelectric Focusing*. Biochemical Systematics & Ecology. vol **13**, no 2. p.&nbsp;171-178.
* Dubale MS & Thomas VC. (1978). *The Epidermal Structures of the Tongue and the Buccal Cavity of the Brahminy Myna Sturnus-Pagodarum and the Wagtail Motacilla-Flava-Thunbergi*. Acta Zoologica. vol **59**, no 3-4. p.&nbsp;149-156.
* Fraker MA & Fraker RN. (1980). *Yellow Wagtail Motacilla-Flava East of the Mackenzie Delta Canada*. Canadian Field Naturalist. vol **94**, no 4. p.&nbsp;465-466.
* Hereward AC. (1979). *The Autumn Molt of the Yellow Wagtail Motacilla-Flava-Flavissima*. Ringing & Migration. vol **2**, no 3. p.&nbsp;113-117.
* Hunt J & Standring I. (1995). *A yellow wagtail Motacilla flava at Lake Mclarty*. Western Australian Naturalist. vol **20**, no 2. p.&nbsp;61-64.
* Inskipp TP. (1981). *MYSTERY PHOTOGRAPHS - 60 YELLOW WAGTAIL*. British Birds. vol **74**, no 12. p.&nbsp;517-519.
* Johnstone RE. (1982). *The Yellow Wagtail Motacilla-Flava in Australia*. Western Australian Naturalist. vol **15**, no 3. p.&nbsp;61-66.
* Kaellander H. (1993). *Commensal feeding associations between yellow wagtails Motacilla flava and cattle*. Ibis. vol **135**, no 1. p.&nbsp;97-100.
* Mason CF & Lyczynski F. (1980). *Breeding Biology of the Pied Wagtail Motacilla-Alba and Yellow Wagtail Motacilla-Flava*. Bird Study. vol **27**, no 1. p.&nbsp;1-10.
* Moffatt JD. (1981). *Yellow Wagtail Motacilla-Flava on Heron Island Queensland Australia with Notes on the Status of Southern Individuals*. Emu. vol **81**, no 1. p.&nbsp;47-48.
* Odeen A & Bjorklund M. (2003). *Dynamics in the evolution of sexual traits: Losses and gains, radiation and convergence in yellow wagtails (Motacilla flava)*. Molecular Ecology. vol **12**, no 8. p.&nbsp;2113-2130.
* Pavlova A, Zink RM, Drovetski SV, Red'kin Y & Rohwer S. (2003). *Phylogeographic patterns in Motacilla flava and Motacilla citreola: Species limits and population history*. Auk. vol **120**, no 3. p.&nbsp;744-758.
* Serra L. (1992). *Ageing criteria and moult conditions in the yellow wagtail, Motacilla flava, during spring migration*. Rivista Italiana di Ornitologia. vol **62**, no 1-2. p.&nbsp;22-28.
* Shydlovskyy I & Zatushevskyy A. (2005). *Summer-autumn migration and orientation of the Yellow Wagtail Motacilla flava (L.) in the western Ukraine*. Alauda. vol **73**, no 3. p.&nbsp;319-320.
* Spina F & Massi A. (1992). *Post-Nuptial Moult and Fat Accumulation of the Ashy-Headed Wagtail Motacilla-Flava-Cinereocapilla in Northern Italy*. Vogelwarte. vol **36**, no 3. p.&nbsp;211-220.
* Surmacki A, Lorek G & Tryjanowski P. (1999). *Communal roosting of Linnets (Carduelis cannabina) and Blue-headed Wagtails (Motacilla flava) at post-breeding period in Western Poland*. Vogelwarte. vol **40**, no 1-2. p.&nbsp;146-148.
* Taylor DW. (1979). *CATTLE EGRET EATING YELLOW WAGTAIL*. British Birds. vol **72**, no 10. p.&nbsp;475-475.
* Valkiunas G & Iezhova TA. (2001). *A comparison of the blood parasites in three subspecies of the yellow wagtail Motacilla flava*. Journal of Parasitology. vol **87**, no 4. p.&nbsp;930-934.
* Van Der Berg M & Oreel GK. (1985). *Field Identification and Status of Black-Headed Yellow Wagtails Motacilla-Flava-Feldeggi in Western Europe*. British Birds. vol **78**, no 4. p.&nbsp;176-183.
* Vongrej D & Darolova A. (1994). *Nidification of Motacilla flava feldegg (Michahelles, 1830) in Slovakia*. Biologia. vol **49**, no 5. p.&nbsp;795-796.
* Wilson AM & Vickery JA. (2005). *Decline in Yellow Wagtail Motacilla flava flavissima breeding on lowland wet grassland in England and Wales between 1982 and 2002*. Bird Study. vol **52**, no Part 1. p.&nbsp;88-92.
* Wood B. (1979). *Changes in Numbers of over Wintering Yellow Wagtails Motacilla-Flava and Their Food Supplies in a West African Savanna*. Ibis. vol **121**, no 2. p.&nbsp;228-231.
* Wood B. (1982). *THE TRANS-SAHARAN SPRING MIGRATION OF YELLOW WAGTAILS (MOTACILLA-FLAVA)*. Journal of Zoology. vol **197**, no JUN. p.&nbsp;267-283.
* Wood B. (1992). *YELLOW WAGTAIL MOTACILLA-FLAVA MIGRATION FROM WEST AFRICA TO EUROPE - POINTERS TOWARDS A CONSERVATION STRATEGY FOR MIGRANTS ON PASSAGE*. Ibis. vol **134**, p.&nbsp;66-76.

## Eksteraj ligiloj 
*Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta 
*Oiseaux Images

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Motaciledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio