Kreuzeskirche (Essen)

eta|Kreuzeskirche, en la fono la urbodomo de Essen
**Kreuzeskirche** (eo: Kruco-Preĝejo) en la centro de Essen estas protestanta preĝejo, kiu estis konstruata inter 1894 kaj 1896 laŭ planoj de arĥitekto August Orth. Post gravaj difektoj dum la Dua Mondmilito ĝi estis rekonstruata ĝis 1953 kaj substaras nun sub monumentprotekto.

## Historio 
maldekstre|eta|rekta|Kruco-Preĝejo proksimume 1905
Je la epoko de la industriiĝo dum la finiĝa 19-a jarcento la loĝantaro rapide kreskis pro la enmigrado de laboristoj. Tiuj ĉi estis bezonataj en la minekspluato kaj en la ŝtalindustrio kaj estis plejparte protestantoj el la orientaj provincoj de Prusujo. Tio estis la kaŭzo por la planado de plua preĝejego en la centro de Essen. Ĝis tiam ĉe *III. Hagen* ekzistis en la urbocentro la Paŭlopreĝejo, konstruita laŭ planoj de Julius Flügge kiel preĝejego. Konsekrita en 1872, ĝia ruino estis plene malkonstruita post milita detruo en 1950. La du preĝejegoj apartenis al la malnovurba paroĥo, al kiu membris 50.000 paroĥanoj.

La domo de *Kreuzeskirche* staras pli malpli sur la terpeco de la iama bieno *Hof Aschebroch*, kies ekziston mencias dokumentoj el la 14-a jarcento kaj kies postrestaĵojn oni pro disaj arĥeologiaj trovaĵoj ankoraŭ nuntempe supozas en la subgrundo. La presbiteraro decidiĝis novembron de 1893 sen arĥitektura konkurso por la renoma berlina arĥitekto August Orth, kiu je sia plano orientiĝis laŭ la Dankopreĝejo en Berlin-Wedding, kiu estis detruata dum la Dua Mondmilito. La projekton kaj la formadon de la interno subtenis grandstile mondonacoj de civitanoj kaj asocioj de Essen. Tamen konserviĝis la malnova ligna ĉefaltaro kaj la novromanika kruco el 1896 fasonita de August Orth.

Ekde sia fondiĝo *Essener Bachchor* estis la ĥoro de *Kreuzeskirche*. Post la militaj detruoj la ĥoro ekloĝis en la preĝejo *Erlöserkirche*.

## Nuna preĝeja konstruaĵo 
eta|Kreuzeskirche, norda vidaĵo, parte skafaldita
La rekonstruo komenciĝis en 1949 kaj finiĝis marton de 1953. La flankaj balkonoj je tio ne estis rekonstruataj. La konsekrado de la nov-rekonstruita preĝejo okazis la 8-an de novembro 1953. Post kiam la vendo fiaskis fine de 2011, la estonteco de la preĝejo komence estis necerta.

En 2013 la paroĥo vendis la domon je simbola prezo al konstruo-entreprenisto, kiu volas ripari la preĝejon, por lui ĝin al la paroĥo, al la tenanto de Unperfekthaus, Reinhard Wiesemann, same kiel al la acocio Forumo Kreuzeskirche. La luokontrakto validas komence por dudek jaroj. Per tio la entreprenisto Reinhard Wiesemann sin devoligas, ke li transprenu por la riparado de la domo per 1,6 milionoj da eŭro grandan parton de la kostoj, per kio li ne rajtas mastrumi profitojn. Se ontaj eventoj en la preĝejoj donus profitojn, tiuj ĉi enfluos rekte en rezervan fonduson por prizorgado de la konstruaĵo. Por tio la federaciero Nordrejn-Vestfalio koncedis novembron de 2013 pluan milionon da eŭroj por la antaŭenigo de la riparo, kiu komenciĝis januaron de 2014. En la interno ekestos eventejo por ekleziaj okazoj, ekspozicioj kaj koncertoj. Dum la konstruado la paroĥo uzos la preĝejon Marktkirche.

## Orgeno 
Ekde 1968 la Kruco-Preĝejo havas la plej grandan orgenon de protestanta preĝejo en la Ruhr-Regiono. Ĝi havas 70 registrojn kaj kvar manualojn, kaj ĝin konstruis Berliner Orgelbaufirma Karl Schuke. Post riparado de la preĝejo en la jaro 2015 la instrumento oni volas ripari la instrumenton per helpo de mondonacoj, ĉar por tio estas necesaj duona miliono da Eŭroj.

| style="vertical-align:top" |

| style="vertical-align:top" |

| style="vertical-align:top" |

| style="vertical-align:top" |

|}
* *konektiloj:* I/II, III/II, IV/II, III/I, IV/III, I/P, II/P, III/P, IV/P
* *ludhelpilo:* Fiksaj kombinaĵoj (pleno, tuteco, Lamenfajfiloj), 6 antaŭelekteblaj kombinaĵoj, 3 pedalaraj elekteblaj kombinaĵoj.

## Literaturo 
* Wolfgang Deurer: *Zwei Jahrhunderte begegnen sich. Erbe des 19. Jahrhunderts. Herausforderung für das 21. Jahrhundert. Abbruch oder Erhaltung der Kreuzeskirche in Essen.* Gutachterliche Studie im Auftrag der Stadt Essen zur Vorbereitung der Wiederherstellung der Kreuzeskirche in Essen. Detlef Mönch Verlag, Essen, 1991.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de "Forum Kreuzeskirche e. V." 
* Enskribaĵo en la monumentolisto de la urbo Essen

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Essen
Kategorio:Konstruomonumentoj en Essen
Kategorio:Urbokerno de Essen
Essen, Kreuzeskirche
Essen, Kreuzeskirche
Kategorio:Historiisma arĥitekturo
Kategorio:Itinero de la industrikulturo