Jabiruo

La **Jabiruo** (*Jabiru mycteria*) estas granda cikonio nome birdospecio de la familio Cikoniedoj, sed ne de la tipa genro de cikonioj. Ĝi estas la ununura membro de la genro *Jabiru*. La nomo devenas el Tupi-Gvarania lingvo kaj signifas "ŝvela kolo".

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Ameriko, de Meksiko (ĉefe Jukatano) ĝis Argentino, escepte de okcidento de Andoj. Ĝi estas plej komuna en la regiono Pantanalo de Brazilo, en Venezuelo kaj en oriento de la regiono Ĉako de Paragvajo. Ĝi foje videblis kiel vaganto en disaj lokoj de Suda Usono, ĉefe en suda Teksaso.

## Etimologio kaj origino 
La nomo **Jabiruo** estis uzata ankaŭ por du aliaj birdospecioj de alia genro: nome la azia Nigrakola selbekulo (*Ephippiorhynchus asiaticus*), komune nomata ankaŭ "Jabiruo" en Aŭstralio; kaj foje ankaŭ por la Selbekulo (*Ephippiorhynchus senegalensis*) de subsahara Afriko. Pli precize la listo de egiptaj hieroglifoj fare de Gardiner nome G29, priskribas *E. senegalensis*, foje etikede "Jabiruo". La genro *Ephippiorhynchus* supozeble estas la plej proksimaj vivantaj kuzoj de Jabiruo, indike malnovmondan originon por la specio.

eta|maldekstra|250px|Fluge

Fosilio proponita de fina Pleistoceno de la cikonia genro *Prociconia* el Brazilo povus fakte aparteni al *Jabiru*. Fosilia specio de Jabiruo estis trovata en la kuŝejo Codore de komenca Plioceno ĉe Urumaco, Venezuelo (Walsh & Sánchez 2008).

En hispana la nomoj estas ***jabirú*** kaj *tuyuyú*, dum en portugala, la birdo estas nomata ***jabiru***, ***jaburu***, ***tuiuiu***, ***tuim-de-papo-vermelho*** ("ruĝkola *tuim*", en Mato Grosso) kaj ***cauauá*** (en Amazono). La nomo ***tuiuiu*** estas uzata ankaŭ en suda Brazilo por la cikonio Amerika mikterio (*Mycteria americana*).

## Aspekto 
eta|dekstre|300px|Jabiruo en Belizo
La Jabiruo estas la plej alta fluganta birdo troviĝanta en Sudameriko kaj Centrameriko, ofte stare ĉirkaŭ samalta kiel la nefluga kaj multe pli fortika Amerika reao, kaj havas la duan plej grandan enverguron, post la Anda kondoro. Ĝi estas oportunema manĝanto. Iam kiam musoj kaŭzis populacieksplodon en agrikultura areo, oni povis vidi kelkajn centojn de Jabiruoj en ĉiu kampo manĝantaj la rodulojn (malkutime ĉe birdo kiu rare estas vidata en grandaj nombroj ie ajn). Jabiruo akiris protektan statuson en Belizo en 1973. Ekde tiam, ties nombroj en tiu areo malrapide kreskis. Ili akiris protektan statuson ankaŭ de la U.S. Migratory Bird Act.

## Bildaro 

Jabiru Mato Grosso Pantanal Brazil-3.jpg
TuiuiuBbkw.jpg
Jabiru (Jabiru mycteria) 2.JPG
Jabiru - Pantanal - Brazil H8O2320 (17132348358).jpg
Jabiru.JPG

## Referencoj
* Walsh, S. A. & Sánchez, R. 2008. The first Cenozoic fossil bird from Venezuela. Paläontologische Zeitschrift 82(2), 105-112.

## Eksteraj ligiloj 
* **Jabiru Video Documentary** 
* Jabiruaj filmetoj ĉe Internet Bird Collection
* Mangoverde.com: Jabiru *Jabiru mycteria* . Konsultita la 2006-DEC-06.
* Saúde Animal: Jaburu ou tuiuiú: Espécie animal brasileiro ameaçado de extinção  [en Portugala]. Konsultita la 2006-DEC-06.
* http://www.zooscene.co.uk/Jabiru.html
* Jabirua Informaro kaj Fotaro Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo
* Poŝtmaekoj  (de 9 landoj) kun Teritoria Mapo
* Jabirua fotaro  VIREO
* Photo-High Res; Artikolo  borderland-tours

Kategorio:Cikonioj
Kategorio:Cikoniedoj
Kategorio:Cikonioformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Paragvajo