Antequera

eta|290 px|Vido al Antekero.
**Antequera** [anteKEra], en Esperanto **Antekero**, estas municipo kaj komunumo en la provinco Malago en la regiono kaj Aŭtonoma Komunumo Andaluzio de Hispanio. Ĝi situas en la nordo de la provinco, kaj estas la centro de la samnomaj komarko kaj jurteritorio.

En 2015 Antekero havis  loĝantojn. Ĝi ampleksas areon de &nbsp;km² kaj densecon de &nbsp;loĝ/km² kaj ĝi situas je averaĝa alto de 575 msm. Laŭ loĝantaro, Antekero estas la unua municipo de la interno (ne marborda) de la provinco kaj la plej granda laŭ areo, krom la 24-a plej granda de Hispanio. Antekero troviĝas sur geografie strategia loko, ĉar estas situa en la centro de Andaluzio, kie kunfluas la ĉefaj komunikvojoj de Malago kun Kordovo kaj Granado kun Sevilo, nome la kvar plej grandaj urboj de la regiono. La urbo troviĝas je 45&nbsp;km de Malago kaj je 115 de Kordovo, urboj kun kiuj ĝi komunikas per rapida trajno kaj per la aŭtovojo A-45, kaj 160 de Sevilo kaj 102 de Granado, kun kiu komunikas pere de la aŭtovojo A-92 kaj, en tuja futuro, ankaŭ per rapida trajno, post la fino de la *Eje Ferroviario Transversal* (Transira Fervoja Akso).

Pro sia strategia komunika situo, kun kvar flughavenoj situaj je unu veturhoro proksimume de distanco kaj ĉe la fervoja linio de la Haveno Bahía de Algeciras, Antekero montriĝas kiel grava centro de loĝistika infrastrukturo, kun variaj entreprenaj parkoj kaj nova Loĝistika Centro de Andaluzio. Krome, la ebenaĵo *Vega de Antequera*, irigaciita de la rivero Guadalhorce, estas fekunda agrikultura zono kiu havigas cerealojn, olivoleon kaj legomojn abunde.

Ĝia nomo devenas el *Anticaria*, la iama romia nomo, poste *Antakira* en araba, sed variaj arkeologiaj kuŝejoj disaj tra la tuta municipa teritorio atestas ke la zono jam estis loĝata ekde antaŭ pli ol 6.000 jaroj. El tiu pasinto oni konservas etendan arkeologian kaj arkitekturan heredon, elstare ĉefe la aro de dolmenoj de Menga, Viera kaj El Romeral, same kiel nombraj preĝejoj, konventoj kaj palacetoj de diversaj epokoj kaj stiloj. El la fizika ĉirkaŭaĵo elstaras la Natura Loko El Torcal, fama pro kapricaj formoj de ties kalkaj rokoj, kiuj kunformas unu el la karstaj pejzaĝoj plej gravaj de Eŭropo.

Tiu impresa natura loko, kun la menciitaj dolmenoj -Menga, Viera kaj El Romeral- kaj la populara monto nome Peña de los Enamorados (Roko de la Enamiĝintoj), kunformas la nomitan Loko de la Dolmenoj de Antekero, deklarita en Julio de 2016 Monda Heredo fare de UNESCO.

Antekero estis unu el la centroj ligitaj al la komencoj de la andaluza naciismo, kie oni redaktis la Federacian Konstitucion de Antekero en 1883 kaj kie oni interkonsentis pri la tiam nomita Aŭtonoma Pakto de Antekero en 1978, kiu kondukis al la atingo de politika aŭtonomeco por Andaluzio. Tiu urbo iam klopodis iĝi sidejo de la andaluzia registaro, sed voĉdonado malakceptis tion favore al Sevilo.

## Geografio 
[eta|400ra|maldekstre|Vido de la urbo. Fone dekstre, la [Peña de los Enamorados (Roko de la Enamiĝintoj).]]
eta|200ra|La Torkalo de Antekero.
Antekero situas inter du el la grandaj unuoj de la andaluzia reliefo: nome la Subbetika Montĉeno kaj la Intrabetika Sulko. La Subbetikaj Montoj estas dise en la montaretoj ĉirkaŭ la Ebenaĵo (*Vega*) de Antekero, depresio de la ĉeno de valetoj kiuj kunformas la Intrabetikan Sulkon.

Pro la granda etendo de la municipa teritorio, ĝi montras heterogenajn fizikajn trajtojn, en kiuj diferenciĝas tri ĉefaj teritoriaj unuoj: nome la ebenaĵo de la Depresio de Antekero, la montoj kaj la montaroj, kaj la zonoj de kamparo, ĝenerale situaj inter la du antaŭe menciitaj. La plej parto de la teritorio etendiĝas sur la depresia ebenaĵo, fekunda areo kie koncentriĝas la irigaciaj kultivoj kaj kie sidas plej el la municipaj urbaj centroj, kiaj tiu de la centra kerno. El inter la naturaj lokoj protektitaj, elstaras El Torcal, kiu ĝuas la deklaron de Natura Loko ekde 1989. Ĝi enhavas gravajn naturajn valoraĵojn pri geomorfologio, flaŭro, faŭno kaj pejzaĝo, kaj enhavas ankaŭ unu el la plej impresaj ekzemploj de karsta pejzaĝo de Eŭropo.

## Demografio 
La urbo enhavas 41.854 loĝantojn, laŭ la censo de la INE de januaro de 2011, laŭ kiu ĝi estas la naŭa municipo de la provinco Malago laŭ loĝantaro kaj la unua de la interno nemarborda. La loĝdenso estas de 55,85 loĝ/km². La plej loĝata zono de la urbo estas la historia kvartalo; nome la urbocentro. La cetero de la domaro koncentriĝas en la submunicipoj kaj, malgrandkvante, en kampardomoj kaj aliaj ruraj loĝejoj. Ĝis marto de 2009, ankaŭ Villanueva de la Concepción formis parton de Antekero kiel Aŭtonoma Loka Ento.

La demografia evoluo de la municipo estis tiu montrata en la jena tabelo:

La nombro de eksterlandanoj loĝantaj en la municipo, laŭ informo de la Instituto de Estadística de Andalucía de 2011, estas de 2.117, kaj la plej multnombra komunumo estas formata de ŝtatanoj el Brazilo, kiuj formas preskaŭ 22% de la totalo de eksterlandanoj.
[eta|200ra|maldekstre|Strato de la urba kerno. Maldekstre, la Domo de Bouderé. Fone [Alkazabo.]]

### Urbaj kernoj 
La ĉefa kerno de la municipo estas konstituata de la urbo Antekero, kiu enhavas historian centron bone konservata kaj nombrajn monumentojn. Ties loko jam ekzistis en epoko de romianoj kaj islamanoj, elektita probable ĉar temas pri alta setlejo ekde kie oni dominas la valebenaĵon. La ĉefaj atestoj de tiu epoko estas la dolmenoj de Menga, Viera, El Romeral kaj la nekropolo de Alcaide, el kiuj la tri unuaj menciitaj estas pli proksimaj al la urbo kaj la lasta proksima al Villanueva de Algaidas, konsiderata la ĉefa dolmenaro de Hispanio kaj kies ĉefa aro estas la dolmeno de Menga, vera mejloŝtono de la megalitismo en la Iberia Duoninsulo. Ĵusaj esploroj uzantaj karbonon 14 kaj kalkulojn pri sunlumado datigis la dolmenon inter la jaroj 3800 kaj 3600 a.n.e., nome mil jarojn antaŭ ol la plej konata megalita monumento de Stonehenge.
150ra|eta|maldekstra|La Efebo de Antekero.

### Antikva Epoko 
Foresto de restaĵoj inter la grandaj kompleksoj de la prahistorio kaj la romia restaĵaro, ne indikas maleston de eblaj setlejoj de iberoj, tartesoj, fenicoj kaj kartaganoj, el kiuj la unuaj ĉeestis nur hipoteze sed ne neglektinde, dum la ĉeesto de kartaganoj manifestiĝis pro ceramiko kaj tombejoj trovitaj en Cerro León, batalkampo inter Asdrubalo Magono kaj la romiaj legioj. En la romia epoko, la loĝantaro rapide asimilis la romian kulturon kaj la latinan lingvon. Por romianoj, la urbo pluestis grava komerca centro, ĉefe konata pro ĝia produktado de olivoleo. El romia heredo restas la banejoj nun elfositaj, situaj en la sudokcidenta areo de la urbo, kaj la skulptaĵo de la Efebo de Antekero, datita en la 1-a jarcento n.e.

### Mezepoko 
La alvenintaj ĝermanoj ŝajne detruis kun *Anticaria* ankaŭ aliajn setlejojn kiaj *Singilia Barba*, *Nescania*, *Osqua* kaj *Aratispi*, kvankam pri *Singilia* la trovitaĵoj atestas pluokupadon en la islama epoko ĝis la 12-a jarcento, same kiel ties gravon en epoko alt-imperia. Simile okazis ĉe *Anticaria*, en kiu eniris la arabaj trupoj estritaj de Abd al-Aziz ibn Musa, post la traktato farita en Orihuela kun la visigota monarko Todmiro aŭ Teodomiro ĉirkaŭ la jaro 713. Dum la araba epoko la urbo estis konata kiel *Medina Antakira* kaj fortifikiĝis per alkazabo kaj defenda murego.
[150ra|eta|maldekstre|[Fernando la 1-a (Aragono)|Fernando la 1-a de Aragono, konkeranto de Antekero.]]
Ekde mezo de la 13-a jarcento, post la konkero de Sevilo kaj Jaeno, *Antakira* ekakiris gravon kiel centro de militoperacoj, pro ties proksimo al la landlimo inter regnoj de kristanoj kaj islamanoj. La gravo kiun en Kastilio oni atribuis al la konkero de la urbo evidentiĝas pro la fakto ke plenumis persone ties realigon la propra regento Fernando, kiu regis nome de sia nevo Johano la 2-a kaj kiu pasis al historio per la kromnomo de "tiu de Antekero".

### Moderna Epoko 
El la konkero de Granado en 1492 la urbo ektransformiĝis kaj etendiĝis ekster la muregoj, pliigante sian loĝantaron danke al siaj fekundaj teroj kaj al foresto de malamikoj. Sub dominado kastilia, la urbo pluestis grava komerca centro pro sia privilegia loko, sia floranta agrikulturo kaj la laboro de ties metiistoj, kiuj kontribuas al la kultura kresko de la urbo. Dum la 16-a kaj 17-a jarcentoj la urbo ĝuas eĉ pli grandan demografian kreskon, kaj iĝis unu de la komercaj urboj plej gravaj de Andaluzio, ĉefe pro sia loko kiel kruciĝo de kelkaj ĉefaj komercaj vojoj.

En la 18-a jarcento la urbo atingas sian plej bonan epokon. La urbo transformiĝas kaj nombraj religiaj institucioj sidejis en la urbo kaj konstruis nombrajn domojn, kapelojn kaj preĝejojn, ĝis konverti Antekeron en aŭtenta konventa urbo. Ankaŭ la nobelaro realigas mendojn de novaj palacoj kaj tiam aperas grava arta agado dediĉita al nutrado ne nur de la nombraj konventoj kaj palacoj antekeraj, sed ankaŭ de tiuj de najbaraj setlejoj kaj eĉ de aliaj provincoj.

### Nuntempa Epoko 
eta|maldekstre|210ra|Angulo de tipa popola arkitekturo, kun fonto.
La 19-a jarcento karakteris pro la perdo de loĝantaro pro epidemioj, kaj la apero de pliiĝanta burĝaro kiu serĉos en la sektoro tekstila kaj lanprodukta alternativojn al la agrikulturo kaj al la malaltiĝantaj metioj.

En la komenco de la 20-a jarcento oni kreis la gazeton *El Sol de Antequera*, plej aĝa en la malaga gazetaro. La postaj militoj kaj aliaj faktoroj tiujarcentaj ne favoris la disvolvigon de la urbo, kaj okazigis ke la urbo revenu al agrikulturo pli kaj pli malpli kompetenca. Post la Hispana Enlanda Milito, la urbo suferis grandan ekonomian kaj socian dekadencon okazigante fortan elmigradon. La urbo ricevis proponon por iĝi sidejo de la ĉefurbo de la aŭtonoma komunumo, sed tiu malsukcesis kaj finfine Sevilo estis elektita.

## Monumentoj kaj interesaj lokoj 
eta|150ra| *Real Colegiata* de Sankta Sebastiano.
Antekero estas hejmo de etenda arkitektura heredo komponita de pli ol duoncento da religiaj kaj civilaj konstruaĵoj, same kiel de nombraj arkeologiaj kuŝejoj.

### Religia arkitekturo 
Deklarita Nacia Monumento, la Reĝa Kolegiato de Santa María La Mayor estas transira verko inter la malfrua gotiko kaj la renesanco. Ĝi estis konstruita inter 1514 kaj 1550 kaj estas la unua templo planita ene de la renesanca stilo en Andaluzio. Elstaras ties ionikaj kolonoj kaj ties mudeĥara kasonaro same kiel la gotik-mudeĥara volbo de la Ĉefaltaro. La fasado de konstru-ŝtonaro estis konstruita el ŝtonoj devenaj el la restoj de la iama urbo *Singilia Barba*. La alia Reĝa Kolegiato de Antekero, nome la Reĝa Kolegiato de Sankta Sebastiano, estis konstruita el 1548 fare de la arkitekto Diego de Vergara, kvankam poste ĝi suferis variajn ŝanĝojn pro kio aktuale ĝi prezentas mikson de stiloj: renesanca kaj platereska en la fasado, baroka en la sonorilturo kaj novklasika en partoj de la interno.

El la 20-a jarcento elstaras du konstruaĵoj konstruitaj dum la Dua Respubliko: nome la Kin-Teatro Torkal (1933-34), ekzemplo de arkitekturo raciisma kaj estetiko de artdekora stilo, de la arkitekto Antonio Sánchez Esteve; kaj la eklektika banko *Caja de Ahorros de Antequera* (1932), projekto de la arkitekto Daniel Rubio.
* Pordego de Malago: situa en la murego de la alkazabo, kiel angula pasadejo. Ĝi enhavas hufoferan arkon konstruita el briko de nazaria stilo.
* Pordego de Estepa: detruita en 1931 kaj rekonstruita en 1998, estas konstruaĵo el briko kaj ruĝa kalkoŝtono el la Torkalo. Ĝi prezentas tri duoncirklajn arkojn kaj bildon el terakoto de la Virgulino de la Rozario de la antekera skulptisto Eloy García, kiu anstatatŭas al tiu kun iam faris la skulptisto Andrés de Carvajal y Campos.
* Pordego de Granado: estas verko de la arkitekto Martín de Bogas, konstruita en 1748, kvankam ĝi suferis diversajn modifojn postajn. Ĝi komponiĝas el duoncirkla arko kaj supra fenestreto kiu enhavas bildon de la virgulino.

eta|200ra|maldekstre|Fontan-skulptaĵo de la Enamiĝintoj.

### Fontanoj kaj skulptaĵoj 
* Skulptaĵo de la Infanto Don Fernando: situa en la placo Coso Viejo, estas dediĉata al la konkeranto de Antekero.
* Fontano de la Kvar Elementoj: same situa en la placo Coso Viejo, reprezentas la Kvar Elementojn: akvo, fajro, aero kaj tero.
* Skulptaĵo de Pedro Espinosa: starigita honore al antekera poeto, estas verko de José Manuel Patricio Toro, datita en 1998. Estas situa en la placo de Sankta Maria.
* Triumfo de la Senmakula: baroka kolono datata en 1697, de la skulptisto Antonio del Castillo.
* Fontan-skulptaĵo de la Enamiĝintoj: konstruita de José Manuel Patricio Toro en 2004, omaĝe al la du Enamiĝintoj kiuj laŭ la legendo ĵetiĝis el la Roko de la Enamiĝintoj.

### Arkeologio 
eta|200ra|La Arko de la Gigantoj enhavas latinlingvajn skriboŝtonojn devenajn el la kuŝejoj de *Singilia Barba* kaj aliaj romiaj setlejoj.
La arkeologiaj restaĵoj plej gravaj de la municipo estas tiuj kiuj formas la nomatan *arkeologia zono de la dolmenoj de Antekero*, komponita de la dolmenoj kiuj nomigas ĝin kaj serio de kuŝejoj rekte rilataj kun la nekropolo megalita. La tri tombejoj kiuj formas ĝin konservas la originan tombon kaj ĉiuj el ili prezentas klarajn teknikajn kaj formalajn diferencojn. La **dolmeno de Menga** estas unu el la mejloŝtonoj de la lintela arkitekturo en la Prahistorio de Eŭropo. Ties grando konsistas ĉefe el ties arkitekturaj trajtoj kaj la grando de la rokegoj uzitaj por ties konstruo. Ĝi okupas malaltan elstaraĵon sur kiu ĝi estis konstruita, sur natura roko, nome larĝa kaj longa elfosaĵo kiu jam havis la dimension de kio poste estos la propra tombo. La totala longo de la tuto atingas 27,5 metrojn.

La agrikulturo estas fundamenta en la ekonomio de la urbo. La municipo havas totalon de 50.605 ha kultivataj, distribuitaj inter 24.713 ha destinataj al kultivo de herboj kaj 25.892 ha dediĉataj al la arbaj kultivoj. La plej parto de la agrikultura areo estas dediĉata al senirigacio, el kio ĉefaj kultivoj estas olivarboj, la cerealoj kaj la industriaj kultivoj. La kultivoj de fruktarboj reprezentas malgrandan procenton de la kultivata areo kompare kun la senirigaciaj kultivoj. Elstaras la nombro de kooperativoj dediĉataj al la produktado de olivoleo, inter kiuj elstaras *Dcoop*, unu el la plej grandaj kooperativoj de Hispanio.

La senirigacia areo estas dediĉita same al la herbaj kultivoj, ĉefe al tritiko, hordeo, aveno, legomoj, tuberoj kaj la industriaj kaj furaĝaj kultivoj. La senirigacia zono koncentriĝas en la valebenaĵo, kie eĉ oni konstruis eĉ la setlejon de kolonianoj nome Los Llanos de Antequera, cele al potencigo de la irigacio en la zono.

eta|Antekero, vendeja strato.
La intereso de la brutobredado en la municipo centriĝas en la laktoprodukta industrio, kiu grupigas grandan nombron de partneroj. En la municipo estas la brutobredado kalkulita en la apuda tabelo. Ankaŭ gravas la bestobredado de ĉevaloj de Hispanaj Purraso (Andaluza Ĉevalo) kiuj elstaras pro pureco kaj kvalito.

### Komerco, industrio kaj turismo 
Pro la disvolvigo de la komunikvojoj kaj pro la centra situo en Andaluzio, la loĝistika industrio spertis eksplodon en la zono per la instalado de nombraj entreprenoj kiaj Verdifresh, Alcati, la distribucentroj de la ĉenoj de superbazaroj Mercadona kaj Día aŭ la fabriko de produktado de kukoj de Bimbo, inter multaj aliaj instalaĵoj. Unu de la plej grandaj zonoj de koncentrado de entreprenoj estas tiu nomita *Centro Logístico de Andalucía*, kie sidejas entreprenoj kiaj Pordoj THT, Baeza SA aŭ la distribuanto de marproduktoj Cadelmar.

La *Centro Comercial Abierto* (Komerca Malferma Centro) estas aro de vendejaj stratoj kiu troviĝas en la urbocentro. Ĝi etendas inter la strato Alameda kaj la strato Carrera, kie estas la plej parto de la vendejoj de la urbo. Tiu Komerca Malferma Centro (fakte vendeja kvartalo) enhavas diversajn sektorojn kiaj tekstila, manĝaĵa, ilara, ŝua, pan-kuka ktp. Aliflanke, la turismo kiu venas al la urbo plej ofte serĉas kulturajn kaj monumentajn vidindaĵojn krom la kuirartajn kaj ennaturajn distrojn kaj ĝuojn. En la urbo estas hoteloj, ĉu malnovaj en tradiciaj konstruaĵoj ĉu modernaj en apartaj situoj.

### Metioj 
La komarko de Antekero ĝuis iam de granda metiista tradicio kiu pli kaj pli perdiĝis. En la aktualo, la metiistaj atelieroj plej elstaraj estas dediĉataj al la fabrikado de mebloj el ligno, al la forĝado, al la laboroj el ŝtono kaj marmoro, al la farado de regionaj folkloraj vestaĵoj ktp. Aperis ankaŭ novaj atelieroj centrataj en la tekstila metiaro (tapiŝoj, *jarapa* (ĉifontapiŝoj), litkovriloj), en la ceramiko kaj la ledo.

Menciindas ankaŭ la atelier-lernejoj situaj en la komarko, pro9 la laboro farata por la rekuperado de la tradiciaj metioj kaj pro ties kontribuo al la taskoj de rehabilitado de konstruaĵoj de la urbo.

## Kulturo 
eta|200ra|maldekstre|Kin-teatro Torcal.
Antekero estas la naskiĝurbo de la poetoj Pedro Espinosa kaj José Antonio Muñoz Rojas. Pedro Espinosa pritraktis sian naskiĝurbon en libro en prozo, nome *Panegírico de la ciudad de Antequera*, en 1626 kaj li estas konata ĉefe kiel ĉefe reprezentanto de la anteker-granada skolo kaj unu el ĉefaj antologiistoj de la liriko de la Hispana ora epoko. José Antonio Muñoz Rojas estis premiita en 1998 per la Nacia Premio de Literaturo de Hispanio pro sia verko *Objetos Perdidos* (Perditaĵoj), kaj per la *Premio Reina Sofía de Poesía Iberoamericana* en 2002. Li estis nomumita Preferata Filo de Andaluzio en 1992. El lia fekunda verkaro elstaras Antequera, norte de mi pluma  (Antekero, nordo de mia fontoplumo) en kiu li kolektas artajn kaj literaturajn manifestojn de intereso pri la urbo.

eta|200ra|Evento de 2007 de la *Antequera Blues Festival*.
La tipa danco estas la antekera fandango. Li estis malpermesita en 1556 sed eĉ tiele ĝi estis dancita en la familia etoso. Oni uzas pistilon kiu markas la takton de la fandango kaj oni kreis por flirtado inter viroj kaj virinoj. Tiu estas danco trankvila kaj ceremonia kiu, spite sian popolan karakteron, similas pli al salondanco. Ĝi plej ofte dancatas en du partoj, de po tri strofoj, kiuj komponiĝas siavice de po unu dancero kaj de po unu promeneto kiu ripetiĝas en ĉiuj strofoj. Ankaŭ kaj la muziko kaj la vortumado kaj la instrumentoj kiuj akompanas tiun dancon estas popolaj.

Oni dancas ankaŭ dancojn kiaj tiu de la *zapatilla* (pantoflo), kantata en pasakaljoj kaj en Kristnasko kaj la *feliciano*, tipa kanto de ekskursoj kaj kamparpromenadoj, kiu enhavas dancon simila al la pasakaljoj. Estas multnombraj popolaj kantoj kaj por infanludoj, kiuj estis kompilitaj fare de lokaj fakuloj.

### Kulturaj eventoj 
eta|200ra|maldekstre|La *Real Colegiata* kaj ties placo, scenejo de la *Antequera Blues Festival*, la *Noche Flamenca de Antequera* kaj aliaj kulturaj eventoj.
Unu el ĉefaj muzikaj eventoj estas la blusa festivalo *Antequera Blues Festival*, okazigita ĉiujare ekde 1988. La festivalo okazas dum la semajnfinoj de la monato julio pere de koncertoj en diversaj kortoj de la urbo, kiaj tiu de la biblioteko, de la municipa muzeo kaj de la Muze-Domo de Kolarte, kvankam la ĉefaj koncertoj okazas en la etoso de la *Real Colegiata de Santa María la Mayor*. Pli malnova estas la festivalo de la *Noche Flamenca de Antequera* (Flamanka nokto), okazigita ankaŭ ĉiujare la 11-an de aŭgusto ekde 1985. Ĝi estas dediĉata al la flamenko kaj okzas samen en la etoso de la *Colegiata de Santa María*.

Alia grava evento estas la Baroka Festivalo de Muziko kaj Komedioj. Ĝi okazas ekde 2004 sur la stratoj, placoj kaj monumentoj de Antekero kaj centriĝas ĉefe en la verkoj de la Hispana Ora Jarcento. La programo inkludas koncertojn kaj klasikteatrajn ludojn. Tiuj ludoj estis ekzemple de famaj verkoj kiaj *El perro del hortelano* (La hundo de la fruktoĝardenisto, de Lope de Vega aŭ *La cena del rey Baltasar* (La vespermanĝo de la reĝo Baltazaro), de Calderón de la Barca.

### Kultura ekipado 
eta|dekstre|Omaĝo al esperantisto Higinio García Gómez-Quintero en la Klostro de Sankta Zoilo de Antekero dum la Andaluzia Kongreso de Esperanto 2016 la 29-an de Oktobro.
La urbo enhavas kvin bibliotekojn, inter kiuj elstaras du administrataj de la municipo, nomataj la *Biblioteca Supramunicipal de San Zoilo* kaj la Municipa Historia Arkivo. La nomo de Sankta Zoilo devenas por la unua ĉar ĝi estas situa ĉe la klostro de antikva monaĥejo franciskana dediĉata al tiu sanktulo. Krome la urbo disponas el du teatroj: nome la Teatro Cervantes, kun enhavkapablo por 440 ĉeestantoj, kaj la Kin-Teatro Torkal, kie desegno estis verko de la kadiza arkitekto Antonio Sánchez Esteve inter la jaroj 1933-34. Alia sceneja elstara loko estas la Kultura Centro Sankta Klara. Krome estas konservatorio en la urbo situa en la Konstruaĵo de la Kulturdomo.

Krome, oni inaŭguris la nomata "Galería de Alcaldes" (Galerio de Urbestroj) en la *Palacio Consistorial* (Urbodomo). Tie troveblas la portretoj de ĉiuj urbestroj de la demokratia epoko de Antekero, tio estas de José María González Bermúdez, de Pedro de Rojas Tapia, de Paulino Plata Cánovas kaj de Jesús Romero Benítez.
eta|200ra|maldekstre|La Palaco Nájera, sidejo de la municipa muzeo.
* Konventa Muzeo de *Descalzas* (Senŝuaj Monaĥinoj): montras la artan heredon de la Konvento de la Senŝuaj Karmelaninoj. La kolekto estas distribuata en kvar salonoj krom la propra preĝejo kaj inkludas skulptaĵojn kiaj busto de Virgulino de Doloroj de Pedro de Mena kaj la Virgulino de Betleno, atribuita al La Roldana, same kiel pentraĵoj de Antonio Mohedano de la Gutierra, Luca Giordano kaj Antonio de Torres, krom aliaj artaĵoj de Francisco Salzillo.
* Muzeo de la Olivoleo: administrata de la kooperativo Hojiblanca, estas dediĉata al la oliva tradicio de la komarko de Antekero. Ĝi montras kolekton de artefaktoj rilataj kun la produktado de olivoleo kaj informajn tabulojn pri ties historio.
* Muzeo de la Beatino Madre Carmen del Niño Jesús: muzeo dediĉata nur al la antekera beatino Madre Carmen del Niño Jesús.
* Muzeo de Uzadoj kaj Kutimoj de Sankta Benedikto: temas pri privata kolekto de kutimara enhavo, komponita de montraĵoj de diversa deveno.
* Muzeo-Domo de Kolarte: temas pri senjora rezidejo de la 18-a jarcento de novaraba stilo, ornamita per mebloj kaj utilaĵoj de la epoko.
* *Museo Taurino* (Taŭrluda Muzeo): Situa en la alta etaĝo de la *Plaza de Toros* (Taŭrludejo). Ĝi enhavas etendan arkivon kaj fotan kaj ĵurnalisman pri taŭrludaj temoj, afiŝoj, dokumentoj, taŭrkapoj kaj lum-vestaĵoj (taŭrludaj vesto) apartenantaj al gravaj taŭrludistoj.
* Municipa Historia Arkivo: Situa en la antikva municipa *pósito* (grenostokejo), tiu arkivo enhavas 16.193 manuskriptajn volumoj (3.472 libroj kaj 12.721 dosieroj) kaj 2.731 presitajn librojn de la jaroj 1411 al 1998. Elstaras la kolekto de 64 ĥorus-libroj de la 16-a al 19-a jarcentoj, ornamitaj per miniaturoj.

### Kuirarto 
[eta|200ra|La *mollete* kun [olivoleo.]]
La kuirarto de Antekero estas etenda kaj varia, kaj por ĉefaj pladoj kaj por desertoj. La *mollete* [moJEte] de Antekero, nome tipo de brioĉo, estas standardo de la urbo ĉar ĝi estas konata transe. La *mollete* estas ligata al la urbo Antekero, pro la laboro de la familio Paradas, kiu dum generacioj disvastigis kaj ekkonigis ĝin ĉefe en Andaluzio sed ankaŭ en la cetero de Iberio. La *porra* (nomita *salmorejo* aliloke, nome ia tipo de gazpaĉo malpli likva), kaj la *pío antequerano* (tipo de salta) estas pladoj oftaj en la someraj manĝoj. En Kristnasko diversaj lokaj entreprenoj specialiĝis en la fabrikado de *mantecados* kaj aliaj dolĉaĵoj tiutempaj. La produktado de tiuj dolĉaĵoj generas ĉirkaŭ 150 laborlokoj portempaj, kiuj produkta ĉirkaŭ 3.000 tunojn da ĉiujare kiujn oni eksportas al la tuta hispana teritorio. Pri desertoj, la *bienmesabe* (signife, ege gustoplaĉas al mi) estas unu el la plej famaj de la municipo, same kiel la *angelorum*.

Aliaj ĉefaj pladoj tipaj estas la jenaj: ajoblanco, *pimentón*, la *gazpachuelo* (fiŝsupo kun ovaĵo), la *migas* kaj kelkaj salatoj, kiaj tiuj el kardo. Kelkaj produktoj komercigitaj de aliaj entreprenoj de la zono estas la olivoleo kun devennomigo *Antequera* kaj la konservoj de la produktoj de la antekera valebenĵo. Oftas ankaŭ la pladoj de ĉasbestoj kaj la receptoj de fiŝaĵoj en *escabeche* (vinagrotemprite), konservosistemo de manĝaĵoj el la epoko de la Romia Imperio. Respondeculoj pri tiuj programeroj estis Ricardo Felipe Albert Reyna, David Galadí-Enríquez, Fátima Jiménez García, Heidi Goes kaj aliaj.

Partikularaj agadoj estis omaĝo memore al S-ro Higinio García Gómez-Quintero (1939-2010), antekera esperantisto, kaj kunlaboro per alporto de ideoj por neesperantista verkisto nome Leonardo Cervera, kiu planas romanon kun esperantista ĉefrolulo.

## Bildaro 

MonahxejodeSanktaZoilo.jpg|Monaĥejo de Sankta Zoilo, klostro kaj turo.
BibliotekodeAntekero.jpg|Detalo en la Biblioteko de Antekero.
TurodeSanktaSebastiano.jpg|Turo de Sankta Sebastiano.
FasadodeSankataSebastiano.jpg|Renesanca fasado de Sankta Sebastiano.
TorkalodeAntekero2.jpg|Karsta pejzaĝo de la Torkalo de Antekero.
ElTornillo.jpg|Karstaĵo nomata El Tornillo (la ŝraŭbo).
Torkalaŝraŭbo.jpg|Esperantistoj ĉe la Torkala ŝraŭbo.
RokodelaEnamiĝintoj.jpg|Olivarboj, malproksime industria areo kaj fone Roko de la Enamiĝintoj.
EsperantistojendolmenojdeAntekero.jpg|Esperantistoj vizitante dolmenojn de Antekero.
PutoendolmenodeMenga.jpg|Puto en dolmeno de Menga.
KvinpintasteloĉelaenirejodeladolmenodeMenga.jpg|Kvinpinta stelo gravurita ĉe la enirejo de la dolmeno de Menga.
VirbildogravuritaĉelaenirejodeladolmenodeMenga.jpg|Virbildo gravurita ĉe la enirejo de la dolmeno de Menga.
SkulptaĵoĉeladolmenodeMenga.jpg|Moderna skulptaĵo ĉe la dolmeno de Menga.
BarokakupolodelapreĝejodeSantiago.jpg|Baroka kupolo de la preĝejo de Sankta Jakobo.
PordegodeGranado.jpg|Pordego de Granado.
PreĝejodeSanktaJakobo.jpg|Preĝejo de Sankta Jakobo.
PreĝejodeSanktaJozefo.jpg|Fasado de la preĝejo de Sankta Jozefo.
Detalo de la fasado de la preĝejo de Sankta Jozefo.jpg|Detalo de la fasado de la preĝejo de Sankta Jozefo.
EkzilitojelAntekero.jpg|Monumento al arabaj ekzilitoj el Antekero post la kristana konkero.
DetaloenpreĝejoCarmen.jpg|Detalo en baroka ornamaĵo de preĝejo Carmen.
Fontodesuno.jpg|Sunfontano kun popola diraĵo pri suneliro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Caminito del Rey*
* Antequera (stacidomo)
* Antequera AV (stacidomo)
* Antequera-Santa Ana (stacidomo)
* Bobadilla (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Pri la Andaluzia Kongreso de Esperanto 2016
* 


Kategorio:Urboj de Hispanio