open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gattaca

**Gattaca** estas sciencfikcia filmo (1997) de la reĝisoro/scenaristo Andrew Niccol, kun Ethan Hawke, Uma Thurman, Jude Law, Gore Vidal kaj Alan Arkin.

Ĝi temas pri vido de la futuro en kiu eŭgenika geninĝenierado ŝanĝis la homan genton ĝis ke infanoj koncipitaj seksume estas anoj de subklaso. La filmo temas pri Vincent, ano de la subklaso, kiu provas defii sian ŝajnan genan sorton. Li uzas DNA-spurojn de kripligita ano de la superklaso por ruze eniĝi en la spacan programon.

La nomo de la filmo venas de GATTACA, arbitra DNA bazpara sinsekvo (G=Guanino, A=Adenino, T=Timino, C=Citozino). La lastatempa eldono de la homa genaro rivelas ke GATTACA, kune kun plejparto de aliaj mallongaj bazparaj sinsekvoj, okazas ofte tra la homa genaro.

Por krei strangan etoson de ĉiea fizika perfekteco, la reĝisoro dungis modmodelistojn kiel kromaktorojn. Plia futureca etoso aldoniĝis per uzado de esperantlingvaj laŭtparolilaj anoncoj; la tradukon faris Miko Sloper el la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Esperanto en filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1997
Kategorio:Usonaj sciencfikciaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Malutopioj
Kategorio:Eŭgeniko en fikcio
Kategorio:Gentekniko en fikcio
Garono

eta|200ra|Mapo
**Garono**,  [garon], okcitanlingve *Garona* [garuno], estas unu el la plej grandaj almaraj riveroj de Francio kun longo je 647 km.

Ĝi situas en la sudokcidenta parto de la lando.
Ĝiaj fontoj situas en la Arana valo (hispanio) kaj Aneto (monto) (Hispanio) aŭ pli ekzakte kataluna parto de la montaro Pireneoj, kaj ĝi finiĝas en la atlantika oceano apud Bordozo. Eta montara torento je ĝia komenco, ĝia fina parto (elfluejo) estas tre larĝa : preskaŭ 10 km. Ĝi trafluas grandajn urbojn kiel Tuluzo, Agen, aŭ Bordozo. Ĝia estuaro komuna kun la Dordogne nomiĝas Ĝirondo.

La Apudgarona Kanalo aŭ pli koncize Garona Kanalo - france *Canal de Garonne*, antaŭe nomita *Canal Latéral de la Garonne*, do "flanka kanalo de la Garono" - estas kanalo en Francio, konstruita en la 19-a jarcento. Ĝi konektas la urbon Tuluzo al la komunumo Castets-en-Dorthe, 45 kilometrojn sude de Bordozo.

Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Riveroj en Nova Akvitanio
Kategorio:Riveroj en Katalunio
Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Internaciaj riveroj en Eŭropo
Gers

**Gers**, jen france, prononco [], do , same skribita okcitane, estas unu el la departementoj de la franca regiono Okcitanio. Ĝi sekvas la malnovajn limojn de la provinco Armagnac. Ĝi etendiĝas sur  kaj havis  loĝantojn en 2013. Ĝia ĉefurbo estas Auch , jen france, okcitane *Aush*. La departemento enhavas 462 komunumojn. En Esperanto proponatas la nomo **Ĝersio** por la departemento kaj Auĉo por la ĉefurbo.

Gers estas agrikultura departemento (cerealoj) kie larĝaj valoj kaj malaltaj montetoj formas la pejzaĝon. La plejparto de tiuj valoj etendiĝas norde-suden.

Gers estas ankaŭ granda gastronomia departemento en Francio, aparte fama pro siaj specialaĵoj el anasaĵo: *confit* kaj grashepataĵo.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Auch
* arondismento Condom
* arondismento Mirande

## Personaĵoj 
El Gers interalie devenis la origina historia militisto ''D'Artagnan*, kiu inspiris la francan verkiston Alexandre Dumas al samnoma ĉefrolo en la mondfama romano La tri musketeroj (france *Les Trois Mousquetaires'').

eta|maldekstra|Pejzaĝo de Gers

## Notoj kaj fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Gers

## Eksteraj ligiloj 
*  Prefektejo de Gers
*  Departementa konsilio de Gers 


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Grover Cleveland

eta|dekstra|200px|Grover Cleveland
**Grover CLEVELAND**  (naskiĝis en Caldwell, Nov-Ĵerzejo, la 18-an de marto 1837, mortis 71-jaraĝa, en Princeton, Nov-Ĵerzejo, la 24-an de junio 1908) estis la 22-a kaj la 24-a prezidanto de Usono.

Cleveland estis urbestro de Buffalo kaj Guberniestro de Nov-Jorkio. Kiel unusola estro de armitaj fortoj, sukcesis, post kvarjara paŭzo, reveni al la Blanka Domo kaj unu el du prezidentoj (krom Franklin D. Roosevelt), kiu gajnis trifoje laŭvice la plimulton de la voĉoj de la popolo en la prezidenta baloto (1884, 1888 kaj 1892). En 1888 tamen, tiu plimulto ne sufiĉis por lia venko, ĉar la Elekta Kolegio havis plimulton por la kontraŭa kandidato.

Lia vicprezidanto estis Adlai Ewing Stevenson senior, kies samnoma nepo Adlai Ewing Stevenson junior poste dufoje (en 1952 kaj 1956) kandidatis por prezidanto de Usono  sed malvenkis kontraŭ la respublikano Dwight D. Eisenhower.

## Unua administrado 
Dum lia unua administrado (1885-1889) okazis;

* 1886 Akto de Prezidenta Sinsekvo
* 1887 Akto de Interŝtata Komerco

## Dua administrado 
Dum lia dua administrado (1893-1897) okazis;

* 1893 Revoko de la Akto de Aĉeto de Arĝento
* 1894 Akto de Wilson-Gorman
* 1894 Striko de Pullman

## Privata vivo 
Frances Folsom estis lia edzino, kaj la paro havis kvin gefilojn. Cleveland estis presbiteriano. Li pezis pli ol 114&nbsp;kg kaj mortis pro stomakaj problemoj.

## Bildaro 

Dosiero:President Grover Cleveland.jpg|Grover CLEVELAND. 
Dosiero:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|
Dosiero:DSCN4468 buffaloclevelandstatue e.jpg|

## Literaturo
* Longin Pastusiak, *Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej* (Usonaj Prezidentoj de Nordameriko), Iskry, Varsovio 1999, ISBN 83-207-1558-X

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.whitehouse.gov/history/presidents/gc2224.html  
* http://starship.python.net/crew/manus/Presidents/sgc/sgcobit.html  
* http://vvl.lib.msu.edu/showfindingaid.cfm?findaidid=ClevelandG  
* http://www.yale.edu/lawweb/avalon/presiden/inaug/cleve1.htm  

Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Guberniestroj de Nov-Jorkio
Kategorio:Urbestroj de Usono
Gard

**Gard** [] (aŭ okcitanlingve *Gard* []) estas unu el la departementoj de la franca regiono Okcitanio. La ĉefurbo de Gard estas la urbo Nîmes, kiu famas pro siaj multnombraj kaj bone konservitaj restaĵoj el la romia epoko. La departemento tute enhavas 353 komunumojn.

Tiu departemento etendiĝas sur  kaj havas  loĝantojn. La loĝantaro koncentriĝas ĉefe ĉirkaŭ la ĉefurbo kaj laŭlonge de la marbordo. Tio formas grandan kontraston kun la interna parto de la departemento kiu estas kvazaŭ dezerta.

Gard konsistas el larĝa valo de la Rodano oriente, parto de la rodana delto (Kamargo) kiu estas natura protektita medio sude, kaj montoj de *Cévennes* (Cevenoj) norde (la plej sovaĝa parto de la departemento).

Gard posedas riĉan kaj diversigitan agrikulturon: vinkultivado, cerealoj, fruktoj, legomoj, rizo en *Camargue*, kaj ankaŭ bredado en la montaro. La industrio estas ankaŭ grava sektoro de la departementa ekonomio: vestaĵo-fabrikado, farmacio, nuklea elektroproduktado, minejoj, …

Gard estas ankaŭ grava turisma departemento: romiajn restaĵojn oni povas viziti en Nîmes, sed ankaŭ en aliaj urboj kaj vilaĝoj de Gard. Inter ili ankaŭ famas la Ponto de Gard, fakte granda akvedukto perfekte konservita de 2000 jaroj. Ankaŭ vidindas: Mediteranea marbordo (Port Camargue, Le Grau-du-Roi), mezepokaj vilaĝoj (Aigues-Mortes), naturaj parkoj en la montaro *Cévennes* kaj en la delto de Rodano, riverturismo sur la kanaloj kaj la Rodano, …

Urboj: Alès, Nîmes, Port-Camargue, Le Grau-du-Roi, Aigues-Mortes, Uzès.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Alès
* arondismento Nîmes
* arondismento Le Vigan

## Vidindaĵoj 

Dosiero:Pont du gard.jpg|La *Pont du Gard*, romia akvodukto
Dosiero:2015-Arena-of-Nîmes-Interior.JPG|La romia areno de Nimo

## Arondismentoj 
* arondismento Nîmes
* arondismento Alès
* arondismento Le Vigan

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Gard
* Francaj departementoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gard.pref.gouv.fr
* http://www.cg30.fr 
* https://web.archive.org/web/20030816155854/http://www.quid.fr/departements.html?mode=detail&dep=30&style=map
* http://www.ot-cevennes.com


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Gary Cooper

[eta|dekstra|200px|**Gary Cooper** kaj [Eleanor Roosevelt (dekstre), en 1950]]
**Gary COOPER**, aŭ realnome: **Frank James COOPER** (naskiĝis la 17-an de majo 1901, mortis la 13-an de majo 1961) estis usona aktoro.

Gary Cooper naskiĝis en Helena (Montano). Li famiĝis pro diversaj vakeraj filmoj, en kiuj li prezentis silentemajn heroojn, kiuj luktis por la justeco. Sed ankaŭ en karakteraj roloj kaj per sia komedia talento li konvinkis la publikon.

Kvinfoje li estis nomumita por la Oskaro kaj dufoje li gajnis ĝin: en 1942 pro *Sergeant York* kaj en 1953 pro *High Noon*. En 1961 - mallonge antaŭ sia prokancera morto - li ricevis honor-Oskaron pro sia dumviva kinoagado. Li mortis en Losanĝeleso (Kalifornio).

## Listo de filmoj 
* *Wings* (1927)
* *Morocco* (1930)
* *Peter Ibbetson* (1935)
* *Mr. Deeds Goes to Town* (1936)
* *The Westerner* (1940)
* *Northwest Mounted Police* (1940)
* *Meet John Doe* (1941)
* *Sergeant York* (1941)
* *For Whom the Bell Tolls* (1943)
* *Casanova Brown* (1944)
* *Bright Leaf* (1950)
* *Dallas* (1950)
* *High Noon* (1952)
* *Friendly Persuasion* (1956)
* *Love in the Afternoon* (1957)
* *Man of the West* (1958)
* *The Wreck of the Mary Deare* (1959)

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI
* *Gary Cooper, que estás en los cielos*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.thegoldenyears.org/cooper.html  
* http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=227 
* http://www.garycooper.com 
* http://akas.imdb.com/name/nm0000011  

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktoro
Gorilo

**Gorilo** (***Gorilla***) estas genro de primatoj, membro de la familio homedoj. La gorilo estas la plej granda primato kaj, krom la ĉimpanzo, la plej proksima bestparenco al homo.

Tiu afrotropisa specio havas du speciojn kun po du subspecioj:
* La Okcidenta gorilo (*Gorilla gorilla*) (kun du subspecioj nome Okcidenta gorilo de malaltaj teroj kaj Krosrivera gorilo (*G. g. diehli*)
* La Orienta gorilo (*Gorilla beringei*) (en tiu grupo aparte la Monta gorilo kaj la Orienta gorilo de malaltaj teroj)

La okcidenta gorilo loĝas ĉefe en Kameruno, Sudorienta Niĝerio kaj Okcidenta Kongo. Proksimume 100 000 vivas. Ĝia felo estas brun-nigra. Ĝi estas la sola gorilo, kiun oni povas rigardi en bestoĝardenoj.

La orienta gorilo, kiu loĝas en Orienta Kongo, Ruando kaj Ugando havas malhelan nigran felon. Ĉi tiu gorilo estas endanĝerita kaj nur 12 000 ankoraŭ vivas.

La monta gorilo, kiu loĝas en la samaj landoj kiel la lasta sed oni nur povas trovi ilin ĉe alteco inter 10 000 kaj 14 000 futoj. Kvankam ili estas ege endanĝeritaj kun nur 350 vivantaj, oni scias pli pri ĉi tiuj bestoj ol la plej abundaj okcidentaj goriloj. La kialo estas pro la esplorado de Dian Fossey, kiu dum multaj jaroj, studis la gorilojn kaj eĉ loĝis apud ili. Oni faris filmon "Goriloj en la nebuletoj" pri ŝia laboro. Bedaŭrinde la regiono estas tre danĝera kaj multe suferis pro diversaj militoj. La gerilistoj mortigis gorilojn- aŭ por manĝi ilin aŭ por vendi la kapojn al aĉaj kolektantoj en la Okcidento. Ili ankaŭ murdis Dian Fossey mem en ŝia domo 1985.

La montara gorilo vivas en grupo da ĉirkaŭ 15 kun la plej forta virbesto kiel estro. En tiu speco inter la aĝoj ses kaj dek jaroj la maskloj estas uniforme nigraj kaj nomiĝas nigradorsuloj. Poste ili kreskigas areon de griza aŭ arĝenta hararo sur la dorso, kaj tiam ili nomiĝas arĝentodorsuloj. Ĝi povas esti alta 6 futojn, pezas pli ol 420 funtojn kaj vivas eble dum 40 jaroj. La gorilaro faras ĉiunokte neston el interplektitaj branĉoj.

Dum longa tempo oni opiniis ke gorilo estas tre danĝera kaj atakema besto. En Hollywoodaj filmoj, ekzemple Tarzan kaj aparte King Kong, la gorilo estas terura monstro. En multaj lingvoj "gorilo" signifas "besteca homo". Goriloj estas ja mildaj vegeteranoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Dian Fossey
* Koko (gorilo)
* Miĥaelo (gorilo)
* Kamerunaj montarbaroj
* Simio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.berggorilla.org
* http://www.animalinfo.org/species/primate/gorigori.htm
* http://biology.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371/journal.pbio.0030380 
* http://www.redlist.org/search/details.php?species=9404


Kategorio:Homenoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Gruppe 47

La **Gruppe 47** (= Grupo 47) estis rondo de germanlingvaj verkistoj kaj kritikistoj, kiu formiĝis en la jaro 1947 por evoluigi demokratian kulturon en la postmilita socio.

La grupa agado viglis kaj prosperis: Pluraj membroj gajnis altnivelajn literaturpremiojn kaj la intereso de la publiko estis granda. Fine de la 1960-aj jaroj tamen pli kaj pli da kritiko trafis la grupon kaj ankaŭ ene de ĝi fortiĝis kvereloj. En la jaro 1967 la grupo lastfoje kunvenis en la kutima maniero. Ekde 1972 ĝia iniciatinto Hans Werner Richter provis revigligi la tradicion, invitante iamajn membrojn kaj pli junajn verkistojn al diskutrondoj, sed la intereso de la invititoj ne estis tre granda. En la jaro 1977 la Gruppe 47 definitive disiĝis.

**Famaj membroj:**

* Ilse Aichinger
* Ingeborg Bachmann
* Heinrich Böll
* Johannes Bobrowski
* Paul Celan
* Günter Eich
* Hans Magnus Enzensberger
* Erich Fried
* Günter Grass
* Uwe Johnson
* Siegfried Lenz
* Martin Walser

## Eksteraj ligiloj 
* http://kultur-netz.de/archiv/literat/gruppe47.htm  
* http://www.fraenkische-schweiz.com/info/hist-gb/gruppe47.html 

Kategorio:Germanlingva literaturo
Gotiko

**Gotiko** povas signifi:

* Gotika arto, nome arto kiu disvolviĝis en Okcidenta Eŭropo fine de la Mezepoko. 

* Gotika arĥitekturo, tipo de eŭropa arkitekturo en malfrua mezepoko (tiel nomita spite al renesanco) kaj ties modernaj reaperoj (la novgotiko).

* Gotika romano, ĝenro de literaturo brite naskita kies ora epoko tempas inter 1764 kaj 1830 sed iel daŭras ĝis hodiaŭ.

* Gotika movado, subkultura nuntempa movado, ligita kun la ĉi supra gotika literaturo kiu povas esti vesta, muzika kaj ĉiaarta.

Parence, vidu la antikvan kaj fru-mezepokan germanan tribon Gotoj kaj la gota alfabeto.

## Vidu ankaŭ 
* Gotika libroilustrado
* Gotika pentrarto
* Kataluna malfrugotiko
* Goto
* Fruangla gotiko
* Rektangula gotiko
* Ornamita gotiko
* Internacia gotika stilo
* Gotika subkulturo
Gerald Ford

[eta|300px|Gerald Ford (centro), kun tiama oficestro [Donald Rumsfeld (maldekstre) kaj tiama vic-oficestro Dick Cheney (dekstre).]]

**Gerald Rudolph FORD** [ĜERald RUdalf ford] (naskiĝis la 14-an de julio, 1913 - mortis la 26-an de decembro 2006) estis usona respublikana politikisto kaj la 38-a ŝtatprezidanto de Usono.

Ford naskiĝis en Omaha, Nebrasko. Lia naskiĝa nomo estis Leslie Lynch King, Jr. Dek ses tagojn post lia naskiĝo, lia patrino lasis for de lia patro. Liaj gepatroj baldaŭ eksedziĝis kaj Ford loĝis kun sia patrino. En 1916 lia patrino edziniĝis kun Gerald Rudolff Ford. Poste li nomiĝis Gerald Ford, Jr. En 1935 li leĝe ŝanĝis sian nomon esti Gerald Rudolph Ford. 

La edzino de Ford estis Elizabeth ("Betty") Anne Bloomer. La paro havis kvar gefilojn. Ford estis episkopano. Ford vivis pli longe ol ĉiuj aliaj usonaj prezidantoj. Li vivis 93 jarojn kaj 165 tagojn.

Ford fariĝis prezidento je la demisio de Richard M. Nixon en 1974. Ford malgajnis en la baloto de 1976, kaj lin sekvis Jimmy Carter.

Dum lia prezidanteco (1974-1977) okazis;
* 1974- Pardono por Nixon
* 1974- Ford renkontiĝis kun Leonid Breĵnev en Vladivostoko, Rusio
* 1975- Du malsukcesaj murdo-provoj kontraŭ Ford

Dosiero:FordNixonBushReaganCarter.jpg

Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Vicprezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 14-an de julio
Kategorio:Mortintoj la 26-an de decembro
Georg Cantor

**Georg Ferdinand Ludwig Philipp CANTOR** [kantor] (naskiĝis la  en Peterburgo, Rusio; mortis la  en Halle (Saale), Germanio) estis germana matematikisto. Li kreis la aro-teorion kaj la koncepton de transfiniaj nombroj.eta|dekstre|Georg Cantor
Li rekonis, ke nefiniaj aroj povas havi malsimilajn grandecojn. Li distingis inter kalkuleblaj kaj nekalkuleblaj aroj kaj pruvis, ke la aro de ĉiuj racionalaj nombroj \mathbb Q estas kalkulebla, sed la aro de reelaj nombroj \mathbb R estas nekalkulebla kaj do pli granda. La pruvo uzas lian faman "diagonalan argumenton". Antaŭ 1897, li jam malkovris multajn paradoksojn en la elementa teorio de aroj.

En la dua duono de sia vivo li suferis je multaj depresioj, kiuj malfaciligis al li labori kaj igis lin ofte iri al malsanulejo. Li publikigis pri literaturo kaj religio kaj evoluis sian koncepton de la **absoluta nefinio** (aŭ, pli trafe, **absoluta malfinio**), kiun li komparis kun Dio. Li malriĉiĝis dum la unua mondmilito kaj mortis en frenezulejo en 1918.

La nova matematiko de Cantor ne estis facile akceptita dum lia vivo. La moderna matematiko ĝenerale akceptas la verkon de Cantor kaj agnoskas ĝian grandegan gravecon.

## Vidu ankaŭ 
* Aro de Cantor
* Diagonala argumento de Cantor
* Intuiciismo
* Infinito
* Kontinuumo-hipotezo
* Paradokso de Cantor

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio  *(angle)*
* http://cantor1.mathematik.uni-halle.de/~cantorev/ 
* http://www.zahlenjagd.at/cantor.html 
* http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Cantor/Ausdehnung 

Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Personoj de Sankt-Peterburgo
Kategorio:Germanaj logikistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Germanaj luteranoj
Kategorio:Germanaj baltoj
Kategorio:Aroteoriistoj
Kategorio:Germanaj filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Vilhelmo la 9-a (Akvitanio)

**Vilhelmo la 9-a de Akvitanio**, okcitanlingve ''Guilhèm d'Aquitània''  (1071 - 1126) estis duko de Akvitanio kaj estis ankaŭ grafo Vilhelmo la 7-a de Poitou (iama graflando kun ĉefurbo Poitiers).
Li partoprenis la krucmilitojn en Palestino, kaj estis fama pro sia kuraĝo, sed ankaŭ pro sia senskrupuleco. Tre klera homo, li estas ofte konsiderata kiel la unua trobadoro. Dek unu el liaj poemoj konserviĝis ĝis hodiaŭ.

## Vidu ankaŭ 
* Okcitana lingvo, Okcitanlingva Literaturo

Kategorio:Okcitanlingvaj verkistoj
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Dukoj de Akvitanio
Kategorio:Grafoj de Potevo
Historio de scienco

eta|
La **historio de scienco** komenciĝis jam en la pratempo, kun la unuaj sciencaj malkovroj de la homo pri la sun- kaj lunciklo, pri vetero, kaj tiel plu.

En la nuna epoko, la historio de scienco forte ligiĝas al la historio de tekniko.

## Aliroj al historio de scienco 
La naturo de la historio de scienco estas temo de debato (kiel estas, implicite, la difino de scienco mem). La historio de scienco ofte estas vidita kiel linia rakonto de progreso sed historiistoj ekvidis la rakonton kiel pli kompleksa. Alfred Edward Taylor karakterizis magrajn periodojn en la antaŭeniĝo de scienca eltrovaĵo kiel "periodaj bankrotoj de scienco".

Scienco estas homa agado, kaj sciencaj kontribuoj venis de homoj el larĝa gamo de malsamaj fonoj kaj kulturoj. Historiistoj de scienco ĉiam pli vidas sian kampon kiel parto de tutmonda historio de interŝanĝo, konflikto kaj kunlaboro.

La rilato inter scienco kaj religio estis diverse karakterizita laŭ "konflikto", "harmonio", "komplekseco", kaj "reciproka sendependeco", inter aliaj. Okazaĵoj en Eŭropo kiel ekzemple la Galileo-afero de la frua 17-a jarcento - asociita kun la scienca revolucio kaj la Klerismo - igis akademiulojn kiel ekzemple John William Draper postuli (ĉ.  1874) konfliktotezon, sugestante ke religio kaj scienco havas estis en konflikto metodike, fakte kaj politike tra la historio. La "konflikttezo" poste perdis favoron inter la plimulto de nuntempaj sciencistoj kaj historiistoj de scienco. Tamen, kelkaj nuntempaj filozofoj kaj sciencistoj, kiel ekzemple Richard Dawkins,  daŭre abonas tiun tezon.

Historiistoj emfazis ke fido estas necesa por interkonsento en asertoj pri naturo. En ĉi tiu lumo, la establado (1660) de la Reĝa Societo de Londono kaj ĝia kodo de eksperimento - fidinda ĉar atestita fare de ĝiaj membroj - fariĝis grava ĉapitro en la historiografio de scienco. Multaj homoj en moderne historio (tipe virinoj kaj koloraj personoj) estis ekskluditaj de elitaj sciencaj komunumoj kaj karakterizitaj fare de la sciencpotencularo kiel malsuperaj. Historiistoj en la 1980-aj jaroj kaj 1990-aj jaroj priskribis la strukturajn barojn al partopreno kaj komencis reakiri la kontribuojn de preteratentitaj individuoj. Historiistoj ankaŭ esploris la sekularajn praktikojn de scienco kiel ekzemple kampa laboro kaj specimenkolekto, korespondado, desegnaĵo, rekorda tenado, kaj la uzo de laboratorio kaj kampoekipaĵo.

:**Inventistoj**
:Nicolas Appert- Alexander Graham Bell - Carl Benz - Louis Braille - Arthur C. Clarke - Rudolf Diesel - Otto von Guericke - Gutenbergo - Vato - Edisono - Robert Goddard - Nakamatsu Yoshiro - Nikola Tesla - Alfred Nobel- Philipp Reis

:**Inventoj**
:Atombombo - Aŭto - Aviadilo - Dinamito - Mola Disko - Kompakta disko - Elektro - Eksplodmotoro - Fridujo - Horloĝo - Kasedo - Kompaso - Komputilo - Papero - Presilo - Pulvo -  Radio - Raketo - Satelitoj - Telefono - Telegrafo - Teleskopo - Televido - Trajno - Vapormotoro

## Vidu ankaŭ 
* Historio de fiziko
* Historio de matematiko
* Historio de tekniko
* Filozofio de scienco
* Scienca popularigo
* Scienca revolucio

## Referoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Historio kaj filozofio de scienco


Kategorio:Sciencaj studoj
Humo

[eta|Humo havas karakterizan nigran aŭ brunan [koloron kaŭze de akumulado de organika karbono.]]
**Humo** estas kompleksa miksaĵo de organikaj substancoj, devenantaj el malkomponiĝo de mortaj, precipe vegetaĵaj organismoj de grundoj.

Pri arbaroj, la humo precipe estiĝas el foliotapiŝo . Depende de la ekologiaj cirkonstancoj, tiu ĉi disvolviĝas en moron ( aŭ krudhumon ), en modron aŭ en mullon.

* **Moro** estas arbara humo - ĉe oligotrofa supra grundo -, ĉe kiu tipa kovraĵo de organika substanco kun eta malkombin-intenseco kuŝas sur minerala grundo .
* **Modro** estas tera arbara humo - ĉe mezotrofa supra grundo - ĉe kiu la la vegetalrestaĵoj per grundobestoj estas dispecigitaj kaj transformitaj en fekaĵrestaĵojn ĉe modera miksado kun la minerala grundo .
* **Mulo** estas tera arbara humo - ĉe eŭtrofa supra grundo - ĉe kiu la organika substanco ĉe forta malkombin-intenseco estas plene miksita kun la minerala grundo .

## Vidu ankaŭ 
* homgrunda tavolo
* grundhorizonto
* grundotipo
* podzoloj

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Simon, Karl-Hermann (ed.) 1995 : Lexicon Silvestre. Prima Pars. Vortaro de forsta fako. Esperantlingva parto (I eo) kun difinoj. *Förderverein Lexicon Silvestre e.V.*, Eberwalde, 84 pp. 
* Panka, Stefan (ed.) 2009 : Lexicon Silvestre. Prima Pars (Esperanto-Deutsch-Polski). Vortaro de forsta fako, Wörterbuch des Forstwesens, Slownik z zakresu terminologii lesnictwa. *Förderverein Lexicon Silvestre e.V.*, Eberwalde, 359 pp.

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Pedologio
Kategorio:Arbara mastrumado
Harrisburg (Pensilvanio)

eta|300ra|
**Harrisburg** [Harisburg], pensilvanigermane *Harrisbarrig*, estas la ĉefurbo de Pensilvanio.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

La urbo fariĝis mondvaste konata en 1979 pro la akcidento en la atomcentralo Three Mile Island en la najbara urbeto Middletown.

Dosiero:Harrisburg Pennsylvania USA.jpg|
Dosiero:PACapitol1.JPG|
Dosiero:AllegoryofScience.JPG|
Dosiero:MercerBat.JPG|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.harrisburgpa.gov 
* http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0027.html
* http://www.harrisburgpa.gov/visitors/centerCity/centralBusiness3.html 

Kategorio:Urboj de Pensilvanio
Kategorio:Ĉefurboj de Usono
Hepburn

**Hepburn** havas diversajn signifojn:

**Personoj** kun la familia nomo **Hepburn**:
* Alex Hepburn, (1986- ), brita kantistino
* Audrey Hepburn, (*1929, †1993), Eŭropo, Holivuda aktorino
* Doug Hepburn (1926-2000), kanada halterlevisto 
* James Curtis Hepburn (1815−1911), usona misiisto kaj lingvisto en Japanio
* James Hepburn, *4th Earl of Bothwell* (do 4-a grafo de *Bothwell*), skota nobelo, tria edzo de Maria Stuart
* Sir John Hepburn, (ca. 1598 - 1636), skota armeestro
* Katharine Hepburn, (*1907, †2003), Usono, aktorino

**Lingvistiko**:
* La Hepburn-sistemo, transskrib-sistemo por la japana lingvo ("Transskribado Hepburn"), nomata pro James Curtis Hepburn. 

**Geografio**:

* Hepburn Township, kantono Lycoming, Pensilvanio, Usono
* Hepburn, malgranda agrikultura urbo kun supera lernejo en Saskaĉevano, Kanado
* Hepburn Shire, municipa administracia areo en Viktorio, Aŭstralio
* Hepburn Springs, ferieja urbo en Viktorio, Aŭstralio
* Hepburn, urbeto en kantono Page, Iovao, Usono
Hindeŭropa lingvaro

La **hindeŭropa lingvaro** estas lingvaro devena de la hindeŭropa pralingvo, la pralingvo de granda familio de lingvoj kiu enhavas la plimulton de lingvoj en Ameriko, Barato, Eŭropo kaj Irano.

Kun nur proksimume cent lingvoj, la hindeŭropa lingvaro ne grandas je kvanto da lingvoj, sed ĝi estas la plej granda familio je kvanto de parolantoj: proksimume 1 700 milionoj da homoj denaske parolas hindeŭropan lingvon.

La hodiaŭa hindeŭropa lingvaro dividas sin inter naŭ sublingvaroj: ĝermana, kelta, italika, helena, albana, armena, balta, slava kaj hindirana.

(**Noto**: Lingvoj "*kursive*" titolitaj ne plu estas denaskaj lingvoj de grandaj komunumoj.)

## Klasifiko 
Vidu ankaŭ la tabelon ĉe lingva familio.

El etnografia vidpunkto, la **hindeŭropa familio** estas familio de popoloj, kiu dividiĝas je (1) Albana, (2) Armena, (3) Balta, (4) Greka, (5) Ĝermanida, (6) Hindarja, (7) Irana, (8) Kelta, (9) Nuristana, (10) Romida kaj (11) Slava grupoj. Suma kvanto: 2.174 milionoj da homoj.

La etnogeografia distribuo de la familio estas la jena (nombroj - milionoj da etnanoj):

**SU** - Teritorio de iama Sovetunio sen baltaj landoj.

Dosiero:IE countries.svg|malhelverde: landoj kun plimulto da hindeŭropanlingvanoj, helverde: landoj kun oficiala malplimulto da hindeŭropanlingvanoj
Dosiero:Centum Satem map.png|mapo montranta la areon de "Centum-" (blua) kaj "Satem-" (ruĝa) lingvoj, la supozata fontoareo de la Satem-lingvoj estas skizita malplihelruĝe
Dosiero:Sprachfamilien der Welt (non Altai).png|mondaj lingvoj (hindeŭropaj helverde)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lingvoj
* Eŭrazia Stepo
* Franz Bopp
* Kurgana hipotezo
* Malnova kapadokia lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* hindeŭropaj vortoradikoj, de la Amerika Hereda Vortaro
* paĝoj de la Hindeŭropa Dokumentada Centro de la Universitato de Teksaso (Usono) 
* ĝenerala lingvofamilia priskribo de la retejo "etnologo"}
* teksto de la lingvistoj Griza kaj Atkinson de 2003 pri la hipoteza prahindeŭropa lingvo (Aŭklando, Novzelando) 

API
Havebleco

Komputiko > Komputika Sekureco
----
**Havebleco** aŭ **disponebleco** estas sekureca Kriterio de iu Informaĵa Sistemo, kiu haveblas malgraŭ eraroj, panoj, atakoj (Nekomputikaj aŭ komputikaj), ktp.

Eblas partigi haveblecon laŭ du temoj:
* etaj problemoj, kontraŭ kiuj oni povas sin protekti pere de simpla **sekurecaj meĥanismoj**: dua maŝino, pli bona kvalito, ktp. (redundo)
* katastrofoj, al kiuj oni devas sin prepari per **Savada Plano**.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.eventhelix.com/RealtimeMantra/FaultHandling/reliability_availability_basics.htm 
* http://www.eventhelix.com/RealtimeMantra/FaultHandling/system_reliability_availability.htm 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komputiko
Henegovio

**Henegovio**, , , , estas unu el la 5 provincoj (la plej okcidenta) de la regiono Valonio en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

La historia graflando Henegovio apartenis al la Sankta Romia Imperio.

## Informoj 
* Surfaco: 3787 km²
* Provinca ĉefurbo: Mons

## Provinco Henegovio: 69 komunumoj 
(Sube estas distingo inter **urbo** (grase) kaj komunumo)

eta|maldekstra|200ra|La 69 municipoj de Henegovio

### Distrikto Ath 
* **Ath**
* Beloeil
* Bernissart
* Brugelette
* Chièvres
* Ellezelles
* Flobecq
* Frasnes-lez-Anvaing

### Distrikto Charleroi 
* Aiseau-Presles
* Chapelle-lez-Herlaimont
* **Charleroi**
* Châtelet
* Courcelles
* Farciennes
* Fleurus
* Fontaine-l'Evêque
* Gerpinnes
* Les Bons Villers
* Manage
* Montigny-le-Tilleul
* Pont-à-Celles
* Seneffe

### Distrikto Mons 
* Boussu
* Colfontaine
* Dour
* Frameries
* Hensies
* Honnelles
* Jurbise
* Lens
* **Mons**
* Quaregnon
* Quévy
* Quiévrain
* Saint-Ghislain

### Distrikto Mouscron (Muskrono) 
* Comines-Warneton (Komen-Waasten)
* **Muskrono** (fr:Mouscron; nl:Moeskroen)

### Distrikto Soignies 
* Braine-le-Comte
* Ecaussinnes
* Enghien
* La Louvière
* Le Roeulx
* Lessines
* Silly
* Soignies

### Distrikto Thuin 
* Anderlues
* Beaumont
* **Binche**
* Chimay
* Erquelinnes
* Estinnes
* Froidchapelle
* Ham-sur-Heure-Nalinnes
* Lobbes
* Merbes-le-Château
* Momignies
* Morlanwelz
* Sivry-Rance
* **Thuin**

### Distrikto Tournai 
* Antoing
* Brunehaut
* Celles
* Estaimpuis
* Leuze-en-Hainaut
* Mont-de-l'Enclus
* Pecq
* Péruwelz
* Rumes
* **Tournai**

## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj )
Herm

Geografio > Eŭropo > Britio > Manikinsuloj > Guernsey > Herm
----

**Hermo** (***Herm***) estas insulo el la Manikinsuloj, apartenanta al la distrikto (voktujo) Gernezejo, unu el la krondependaĵoj de la brita monarkio.

Ĝi estas la plej malgranda kiu estas malfermata al la publiko. Aŭtomobiloj kaj bicikloj estas malpermesataj tie, tamen Hermaj civitanoj estas permesataj havi traktorojn kaj aliajn 4-radajn laborveturilojn. La insulo estas konata pro siaj blankaj plaĝoj.

## Historio 
La insulo estis okupita antikve. Neolitikaj tomboj estis trovitaj sur la insulo.

Dum parto de la historio ĝi apartenis al la Duklando Normandio.

La norda parto de la insulo estis agnoskita en la jaro 2016 kiel Areo de Media Graveco laŭ la Ramsar-Interkonsento.

Dosiero:Guernsey sm02.png|
Dosiero:Haven van Herm bij eb.JPG|
Dosiero:St Tugual's Chapel op Herm.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.herm-island.com Retejo pri la insulo

Kategorio:Manikinsuloj
Kategorio:Insuloj
Kategorio:Britio
Hebridaj Insuloj

dekstra|280px
La **Hebridaj Insuloj** (*Innse Gall* [inŝi kaŭl] skot-gaele; *Hebrides* [hebridiz] angle) situas okcidente de Norda Skotlando. Ili estas inter la tre malmultaj regionoj, kie ankoraŭ viglas la skot-gaela lingvo. Kutime oni distingas inter

* Proksimaj Hebridoj
* Foraj Hebridoj

Plej alta punkto estas monto *Sgurr Alasdair* (993 m) sur insulo *Skye/an t-Eilean Sgitheanach*.
* Proksimaj Hebridoj

[eta|maldekstra|La pramo [Caledonian MacBrayne MV *Hebrides* forlasas Lochmaddy por iri al Skye ]]

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Orkadoj
* Ŝetlandaj Insuloj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cne-siar.gov.uk 
* http://cvnweb.bai.ne.jp/~taigh/scot3.htm 
* http://www.cne-siar.gov.uk/hebrides/index.htm
Hera

**Hera** (Ἥρα aŭ "protektema" en la greka) ankaŭ latine **Juno **(Iūno) estis la diino de la geedzeco, kaj de la fekundeco. Ŝi estis la edzino de Zeŭso, kaj la reĝino de la olimpanoj.

## Priskribo
Hera disputis multe kun Zeŭso pro liaj amaferoj. Ŝi malamis ankaŭ la heroon Heraklon, ĉar li estis la eksteredzeca filo de ŝia edzo kaj la bela mortonta Alkmeno. Aliflanke, ŝi protektis alian heroon, Jazonon.

Multaj mitologoj kredas, ke la kulto de Hera estas prahistoria. Antaŭ pli ol dek mil jaroj, la homo adoris prototipan diinon de la fekundeco, kaj ĉi-tiu diino fariĝis Hera en Grekio, kaj grade perdis sian hegemonion kiel ĉefdio al Zeŭso. La antropologoj trovis multajn  de la nuda dika Granda Patrina Diino en Eŭropo.

La pavo kaj la guno estas ŝiaj kunligitaj bestoj.

La Heraio (greke Ηραία) estis sporta kaj religia festo okazinta en antikva Grekio en la greka urbo Olimpio en antikvaj tempoj. La festo estas nomata laŭ la Hera diino. 

Io estis pastrino de la diino de Argo.

## Bildaro

Dosiero:Hera MKL Bd. 8 1890 (130918327).jpg|
Dosiero:Hera1.JPG|
Dosiero:James Barry 001.jpg|

## Klasikaj referencoj 
* Apolodoro, *Mitologia biblioteko*, 1.19
* Heziodo,*Teogonio*, 927
* *Homera himno 12 Hera, 3 Apolono
* Kolluto, *Forkapto de Heleno, 88.174
* Ovidio, *Festoj*, 229
* Palaifato, *Pri nekredeblaĵoj*, n. 50

## Vidu ankaŭ 
*103 Hera

## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo de Samos 
* en Pandora
* http://www.gutenberg.org/etext/2199
* http://www.senmerv.com/archives/000147.php  

## Notoj 
Kategorio:Dioj pri familio
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Olimpaj dioj
Kategorio:Partneroj de Zeŭso
Kategorio:Roluloj de la Iliado

Kategorio:Diinoj
Ĥakasio

eta|180ra
**Respubliko Ĥakasio** () estas respubliko enkadre de Rusia Federacio. Ĝi situas en sudo de la centra Siberio.

* Ĉefurbo: Abakan.
* Areo: 61,9 mil km² (la 49a en Rusio).
* Loĝantaro: 580,1 mil (2001).

La Ĥakasa Aŭtonoma Provinco estis fondita en oktobro de 1930, en 1992 ĝi estis renomita kiel Respubliko Ĥakasio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala informo pri Ĥakasio  (ru)
* Parlamento de Ĥakasio  (ru)
Hesio

**Hesio** aŭ **Hesujo**,  , sudhesie *Hesse* , estas federacia lando en la centro de Germanio. Ĉefurbo estas Wiesbaden, plej granda urbo estas Frankfurto ĉe Majno. Fine de  ĝi havis  loĝantojn.

## La metropolo kaj pli etaj urboj 
Frankfurto ĉe Majno estas unu el la plej signifaj urboj de Germanio. Ene de la urbaj limoj vivas "nur" 680 000 loĝantoj, sed kun plej proksimaj ĉirkaŭurboj temas pri 2 milionoj. En la tuta metropola regiono *Rhein-Main* vivas pli ol duono de ĉiuj loĝantoj de Hesio, kaj ankaŭ la plej multaj aliaj grandaj urboj de la lando estas ĉi tie: Wiesbaden (277 000 loĝantoj), Darmstadt (147 000), Offenbach (121 000), Hanau (89 000), Rüsselsheim (60 000) kaj Bad Homburg (52 000).

Ekster la regiono *Rhein-Main*, la plej granda urbo estas Kaselo, la historia centro de norda Hesio, kiu havas 199 000 loĝantojn kaj estas la tria plej granda urbo de la lando. Sekvas Marburg (80 000 loĝantoj), Gießen (77 000) kaj Veclaro (51.000) en centra Hesio, kaj Fulda (64 000) en orienta Hesio.

En la zono ĉirkaŭ Frankfurto estas naŭ pliaj urboj kun po pli ol 30 000 loĝantoj (Rodgau, Oberursel, Dreieich, Maintal, Hofheim am Taunus, Neu-Isenburg, Langen, Dietzenbach kaj Mörfelden-Walldorf). Ĉe la sudhesia turisma strato Bergstraße troviĝas tri pliaj urboj de tiaj dimensioj (Bensheim, Viernheim kaj Lampertheim). Kvankam Limburg en la okcidenta landoparto havas "nur" 33 000 loĝantojn, ĝi estas la regiona centro por tiu regiono, relative maldense loĝata.

## Administra divido 
### Distriktaroj 
Ekde 1981 Hesio estas dividita en tri grandajn administrajn distriktarojn: Darmstadt en la sudo, Gießen en la centro kaj Kassel en la nordo. Tiuj tri regionoj konsistas el 5 eksterdistriktaj urboj kaj 21 distriktoj kun 426 komunumoj.

### Distriktoj 
eta|dekstra|250px

en **distriktaro Darmstadt** (la Sudo):

distrikto Bergstraße (HP)
distrikto Darmstadt-Dieburg (DA)
distrikto Groß-Gerau (GG)
distrikto Hochtaunus (HG)
distrikto Main-Kinzig (HU)
distrikto Main-Taunus (MTK)
distrikto Odenwald (ERB)
distrikto Offenbach (OF)
distrikto Rheingau-Taunus (RÜD)
distrikto Wetterau (FB) 

en **distriktaro Gießen** (la Centro):

distrikto Gießen (GI)
distrikto Lahn-Dill (LDK)
distrikto Limburg-Weilburg (LM)
distrikto Marburg-Biedenkopf (MR)
distrikto Vogelsberg (VB) 

en **distriktaro Kassel** (la Nordo):

distrikto Fulda (FD)
distrikto Hersfeld-Rotenburg (HEF)
distrikto Kassel (KS)
distrikto Schwalm-Eder (HR)
distrikto Werra-Meißner (ESW)
distrikto Waldeck-Frankenberg (KB) 

### Eksterdistriktaj urboj 
* Darmstadt (DA) (distriktaro Darmstadt)
* Frankfurto ĉe Majno (F) (distriktaro Darmstadt)
* Kassel (KS) (distriktaro Kassel)
* Offenbach (OF) (distriktaro Darmstadt)
* Wiesbaden (WI) (distriktaro Darmstadt)

### Urboj kaj komunumoj 
* Listo de urboj kaj komunumoj de Hesio

## Naturo 
* insulo Rüdesheimer Aue

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la landa parlamento
* mediprotektaj mapoj pri Hesio
* mapoj pri hesaj urboj


Kategorio:Federaciaj landoj de Germanio
Akvonomo

**Akvonomo** estas nomo de ajna natura aŭ de homoj fosita akvujo, ekzemple de rivero, rivereto, fonto, lago, maro, laguno, oceano, akvorezervujo, kanalo, golfo, markolo aŭ simile. Ili estas studataj de la loknomscienco.

*Akvonomscienco* estas la scienco pri la esplorado de la akvonomoj. Ĝi ĉefe okupiĝas pri la deveno, signifo, historio kaj regiona etendiĝo de akvonomoj kaj starigas sistemajn klasifikojn de akvonomoj.

## Vidu ankaŭ 
* Loknomscienco
* Klasifiko de loknomoj

Kategorio:Loknomoj
Kategorio:Akvaĵoj
Hoka-siua lingvaro

**Hoka-siua lingvaro** estas lingvofamilio de Amerikaj indianoj. Reprezentantoj: Siuoj (117 mil), Irokezoj (90 mil), Muskogoj, Tlapanekoj. Totala kvanto: 320 mln.

ĈEROKOJ

* **Nomoj:** [f] Cherokis; [r] ĉiroki, ĉeroki
* Indiana popolo de irokeza grupo en Usono (rezervejoj en ŝtatoj Nord-Karolino kaj Oklahomo), 66 mil (1992).

DAKOTANOJ

* **Nomo:** [m] dakota; [f] Dakota; [r] dakota
* Indiana popolo de grupo siuoj en Usono (rezervejoj en la ŝtatoj Suda Dakoto, Norda Dakoto, Minesoto kaj Nebrasko, 10 mil, 1992) kaj Kanado (3 mil).
* **Kredantoj:** precipe kristanoj (protestantoj kaj katolikoj).

HURONOJ

* **Nomo:** [m] vendat; [f] Hourons; [r] guroni
* Indiana popolo de irokeza grupo en Kanado (precipe en rezervejoj de Kebekio); ĉirkaŭ 1 mil.
* Laŭ religio katolikoj.
* Unuiĝis kun aliaj triboj kaj en XVII jc kreis Irokezan Ligon.

ĤOKOJ

* **Nomoj:** [f] Hokas; [r] ĥoka
* Grupo de indianaj popoloj en Usono (Kalifornio) kaj Meksiko. Entute ĉirkaŭ 70 mil (1992).
* **Lingvoj:** ĥokaltekaj.
* **Kredantoj:** tradiciaj konfesoj.

IROKEZOJ

* **Nomo:** [f] Iroquois; [r] irokezi
* (1) grupo de indianaj gentoj en Usono kaj Kanado (mem irokezoj, petunoj, huronoj, ĉerokoj k.a.).
* **Lingvoj:** irokezaj.
* Granda parto de aliaj gentoj estis asimilita en XVII-XVIII jc. de irokezoj.
* (2)Popolo el irokeza grupo en Usono (60 mil, 1992, ŝtatoj: Nov-Jorko kaj Oklahomo) kaj Kanado (30 mil, provincoj: Ontario kaj Kebekio).
* **Nomo:** hode-nosauni; Iroquois; irokezi
* **Kredantoj:** adeptoj de sinkretismaj kultoj, estas ankaŭ kristanoj.
* En XVI-XVIII jc formigis union de triboj, t.n. Irokeza Ligo.

KRIKOJ

* **Nomo:** [f] Criques; [r] kriki
* Indiana popolo de muskoga grupo en Usono, 26 mil (1992).
* **Kredantoj:** protestantoj.

MUSKOGOJ

* **Nomoj:** [f] Mouskogues; [r] muskogi
* Indiana popolo en Usono, 8 mil (1992).
* **Lingvo:** muskoga.
* **Kredantoj:** protestantoj.

SEMINOLOJ

* **Nomoj:** [f] Seminoles; [r] seminoli
* Indiana popolo de muskoga grupo en ŝtatoj Oklahomo kaj Florido (Usono), pli ol 4 mil (1992).
* Religie Kristanoj.

SIUOJ

* **Nomoj:** [f] Sioŭ; [r] siu
* Grupo de indianaj popoloj (dakotanoj, asinibinojnoj, oseĝoj k.a.) en Usono kaj Kanado, 70 mil (1992).
* Parolas en siuaj lingvoj.
* **Kredantoj:** kristanoj, estas ankaŭ adeptoj de tradiciaj konfesoj.




Kategorio:Lingvaj familioj
Hershey

**Hershey** [HERŝi] estas urbeto apud Harrisburg en la ŝtato Pensilvanio en Usono. Ĝi estas fama pro sia ĉokolado ĉe Hershey Foods Corporation (la korporacio de manĝaĵoj "Hershey").

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hersheypa.com 
* http://www.hersheymuseum.org  
* http://www.hershey.k12.pa.us 

Kategorio:Urboj de Pensilvanio
Hershey Foods Corporation

'''Hershey's Chocolate''' (la ĉokolado de Hershey) estas tre granda produktanto de ĉokolado en Nord-Ameriko. Milton Hershey fondis ĝin je 1894. Li kreis multajn ĉokoladaĵojn kiujn li povis vendi malmultekoste. Poste, je 1907, li malfermis Hersheypark publike. Ĉi tiu loko estas grava por turismo en Pensilvanio.
eta|maldekstra|180px|

dekstra|222px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hersheys.com 
* http://www.thehersheycompany.com 

Kategorio:Firmaoj
Hen Wlad Fy Nhadau

eta|180px
eta|180px

**Hen Wlad Fy Nhadau** [heːn ˈwlaːd vəˈn̥adaɨ] (kimre por *Antikva Lando de miaj patroj*) estas la nacia himno de Kimrio, verkita en 1856 de *Evan James*, kies filo *James James* komponis la melodion.
La saman melodion poste prenis la nacihimnoj de Bretonio (*Bro goz ma zadoù*) kaj Kornvalo (*Bro Goth Agan Tasow*), kies skribintojn ankaŭ tekste forte influis la Kimra originalo.

Verso de tiu himno, ''Pleidiol wyf i'm gwlad (mi altŝatas mian landon),* aperas ĉe la flanko de iuj britaj unupundaj moneroj.

La rimo de *mâd* kaj *gwaed* en la unua strofo montras la dialekton de la verkinto. Tiuj vortoj estas kutime prononcataj *mad* kaj *gŭajd,* sed iudialekte la dua estas *gŭad.''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.llgc.org.uk/drych/HWFNh.mp3  
* http://www.newi.ac.uk/buckleyc/landof.mid  
* http://www.llgc.org.uk/drych/drych_s044.htm 
* http://home.eunet.no/~aharries/landof.htm  

Kimrio
Kategorio:Naciaj simboloj de Kimrio
Kategorio:Kimrio
Hermeso

**Hermeso** (ankaŭ **Hermes**) – helene Ἑρμῆς – estas la filo de Zeŭso kaj de la filino de la titano Atlaso, Maja. Li estas la fluga mesaĝisto de sia patro, la ĉefdio. La romianoj nomis lin Merkuro.

Hermeso estas la dio de la vojaĝantoj kaj de la komercistoj. Li kondukas egale la animojn de la mortintoj al Hadeso. Li estas amiko de la homoj, sed li estas ankaŭ trompemulo. Li inventis la liron, la ŝalmojn, la muzikan skalon, la astronomion, la mezurojn, kaj la zorgon pri olivarboj.

Hermeso portas ĉapelon kun flugiloj, sandalojn kun flugiloj, kaj la kaduceon, vergon kun du enplektitaj serpentoj. Hodiaŭ, la kaduceo estas la simbolo de la medicina profesio.
Hermeso estas ankaŭ la protektisto de la medecinistoj kaj de la ŝtelistoj.

Dosiero:Hermes Ingenui Pio-Clementino Inv544.jpg|
Dosiero:Correggio 061.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Apartigilo Hermes

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.csun.edu/~hcfll004/mycen.html 
* http://www.theoi.com/Cult/HermesCult.html 
* http://www.elta-net.gr 
* http://www.elolimpo.com/?nombre=hermes&s=per 

Kategorio:Agrokulturaj dioj
Kategorio:Amantoj de Afrodito
Kategorio:Bestaj dioj
Kategorio:Dioj pri magio
Kategorio:Dioj pri komerco
Kategorio:Dioj pri postmorto
Kategorio:Dioj pri morto
Kategorio:Hermeso
Kategorio:Idaro de Zeŭso
Kategorio:Mesaĝistaj dioj
Kategorio:Olimpaj dioj
Kategorio:Postmorto en helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Samseksemo en mitologio
Kategorio:Trompemaj dioj
Kategorio:Forrabo de Persefono
Hefesto

**Hefesto** (helene Ἥφαιστος, ankaŭ konata laŭ la latina nomo *Vulcanus*) estas la filo de Zeŭso kaj Hera, kaj la frato de Areso kaj Hebo. Li naskiĝis malbela kaj lama. Pro tio, Hera kaj Zeŭso malakceptis lin.

Tamen Hefesto estis bona al liaj amikoj. Li estis lerta forĝisto kaj laboris je sia amboso. Li faris armilojn, palacojn, kaj virinojn el oro por servi lin.

Kreaĵoj de li estis:
* Pandora, la unua virino, kaj ties skatolo.
* la flugilaj kasko kaj ŝuoj de Hermeso
* ŝirmilo *Aegis*.
* la zono  de Afrodito
* la kiraso de Aĥilo 
* armiloj por Areso.
* la suno-ĉaro de Helio
* pafarko kaj sagoj de Eroso
* la nevidebliga kasko de Hadeso

## Kun Afrodito 
Hefesto edzinigis Afroditan, la plej bela kaj dia virino en la mondo. Sed Afrodito baldaŭ enuiĝis de Hefesto, kaj ŝi havis amaferojn kun la bela Areso, la frato de Hefesto.

## Rilatuloj 

Dosiero:Rubens - Vulcano forjando los rayos de Júpiter.jpg|Vulkano forĝanta la fulmoradioj de Jupitero (Rubens)
Dosiero:Hephaistos Presents Achilles Armor to Thetis.png|Hefesto prezentas Aĥilo-armoron al Tetiso
Dosiero:Velázquez - La Fragua de Vulcano (Museo del Prado, 1630).jpg|La forĝejo de Vulkano, pentraĵo de Velázquez (1630)
Dosiero:Hephaistos.temple.AC.01.jpg|Templo de Hefesto en Ateno, Grekujo

## Vidu ankaŭ 
* Hefestiono
* Vulkano (dio)
* 2212 Hefesto

## Eksteraj ligiloj 
* http://users.pandora.be/flubberr/ , 
* http://www.tepatoken.com/html/artes/fragua.htm  
* http://www.theoi.com/Summary/Hephaistos.html 
* https://web.archive.org/web/20020804020813/http://homepage.mac.com/cparada/GML/Hephaestus.html 


Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Fajrodioj
Kategorio:Forĝistaj dioj
Kategorio:Idaro de Zeŭso
Kategorio:Olimpaj dioj
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Inventistoj en la helena mitologio
Herschel

**Herschel** estas nomo de:
*Caroline Herschel (1750–1848) estis germana astronomino.
*John Herschel (1792–1871) estis matematikisto, sciencisto, kaj pioniro de fotografio.
*William Herschel (1738–1822) estis malkovrinto de Urano.
*Herschel **"Herŝel"** estas nomon de una de la dua ESA-Satelitoj, senditaj la 14-a Majo 2009, steloobservatorio
HMS Beagle

[eta|dekstra|300ra|Laŭlonga sekcio de la HMS *Beagle* en la jaro [1832]]
La **HMS Beagle** estis brigo-velŝipo de la klaso *Cherokee* kun 10 pafilegoj. Ĝi apartenis al la Royal Navy, la brita mararmeo, kaj estis nomata laŭ la hundoraso *biglo*. Ĝi estis lanĉita la 11-an de majo 1820 ĉe la ŝipkonstruejo Woolwich Dockyard ĉe la Tamizo, je kosto de 7,803 £.

En julio de la sama jaro, la ŝipo partoprenis ŝiparo-paradon por celebri la surtroniĝon de Georgo la 4-a, kaj ĝi iĝis la unua ŝipo, kiu trapasis sub la nova ponto de Londono. Post tio, ne estis aparta bezono por uzi la ŝipon, kaj ĝi atendis dum 5 jaroj.
Poste la ŝipo estis transformita en esplorŝipon kaj faris 3 esplorvojaĝojn. Dum la fama dua vojaĝo, Charles Darwin vojaĝis per ĝi.

## Unua vojaĝo 
## Dua vojaĝo 
La vojaĝo de la Beagle aŭ vojaĝo de la HMS Beagle estis fakte la dua esplorvojaĝo de tiu ŝipo, de la 27-a de decembro 1831 ĝis la 2-a de oktobro 1836. Ĝi velis sub komando de Robert FitzRoy de kiam dum la unua vojaĝo sin memmortigis la tiama ŝipestro. FitzRoy pripensinte la avantaĝon vojaĝi kun geologo, serĉis viron por akompani lin dum la vojaĝo. La ĵus diplomita Charles Darwin esperis vidi la tropikojn antaŭ ol iĝi pastro. Fine de la ekspedicio li jam estis konata kiel geologo kaj fosilikolektanto kaj la publikigado de lia taglibro "La vojaĝo de la Beagle" igis lin fama aŭtoro. La informojn, kiujn li kolektis dum tiu ĉirkaŭvelado de la mondo, donis al li la ĉefajn informojn por la posta disvolvo de lia teorio pri evoluismo.

## Vidu ankaŭ 
* Biglo
* *The Voyage of the Beagle*
* Kanalo Beagle

Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Ŝipoj
Hestia

**Hestia** (helene Ἑστία) estas la diino de la fajrejo en la hejmo, aŭ pli bone, estis la fajrejro mem diigita. Ŝi estis virga, kaj ŝi antaŭenigis la ĉastecon kaj la hejmecon. Ĉiu greka urbo havis publikan fajrejon, sankta al Hestia, kie la fajro ĉiam brulis.

Hestia estis la fratino de Zeŭso, kaj filino de la titanoj Krono kaj Rea.
Oni diris, ke ŝi estas tre milda kaj antikva diino de stovejo.

En romia mitologio Hestia estis kunigita al diino Vesta.

## Vidu ankaŭ 
* 46 Hestia

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.tonykline.co.uk/klineasfasti.htm 


Kategorio:Fajrodioj
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Olimpaj dioj
Kategorio:Virgaj dioj
Hobito

[eta|400px|Mapo de [La Provinco (*The Shire*), en kiu loĝis hobitoj]]
**Hobito** ( [hobit]) estas fantazia estulo, unuavice aperinta en la verkoj de Tolkien, pli precize La Hobito, sed poste disvastiĝinta ankaŭ alikampen, en rolludoj k.s. El aliaj estuloj, ili plej similas al la Irlandaj Leprechaun. **Hobitoj** tre aspektas kiel nanaj homoj, ĉar ili nur atingas duonan alton de ordinara homo, kiel ili ankaŭ nomatas *duonuloj*. Hobitoj havas dikajn, gajajn vizaĝojn, hirtan hararon kaj pintetajn orelojn. Krome, dense kreskas ilia pied-hararo, eble ĉar ili kutime vagas nud-piede. Hobitoj origine vivas en grandaj familioj en mem-fositaj ter-tuneloj aŭ subteraj domoj kun rondaj fenestroj kaj pordoj. Ili prefere vestas sin natur-kolore, ĉu flave, ĉu verde. Ili ŝatas manĝi, ridi, kaj naturumi. Ili ne ŝatas maŝinojn kaj aferojn tro komplikajn.

Laŭ Tolkien la simileco inter jena kaj la vorto *rabbit* (kuniklo) estas tute arbitra. En iu teksto li donas kvazaŭan etimon por la vorto, kiu povus evoluinti el Anglosaksa *holbytla* (tru-konstruanto), kaj aliloke li mencias la nomon, per kiu la hobitoj distingis sin mem disde homoj: *kuduk*.

Aparte konataj hobitoj estas Bilbo Baginzo kaj lia malproksima parenco Frodo Baginzo.

Dosiero:Bolsón Cerrado.jpg|Tipa hejmo de hobito (konstruita en Novzelando)