open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
152647 Rinako

**152647 Rinako** estas tre malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Atsuo Asami elde la observatorio de Hadano en gubernio Kanagaŭa, Japanio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Rinako Asami*, filinon de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Atsuo Asami
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Kubo en la Somera Olimpiko 1924

Alvenis ses skermistoj, inkluzive de la renoma *Ramón Fonst* gajninta 5 medalojn en la olimpikoj de 1900 kaj 1904, kiuj konkuris en la konkurso pri spado, kaj skipo de tri velistoj, kiuj konkuris en la klaso de 6-metra velboato. La *Kuba Olimpika Komitato* nur fondiĝis en 1926, kaj estis internacie oficiale akceptita eĉ nur en 1955.

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1924
#
Somera Olimpiko
Surjapet

**Surjapet** () aŭ *Surjapeta* estas urbego, municipo en meza-orienta Barato, en subŝtato Telangano, en la samnoma distrikto, kies sidejo ĝi estas. Ĝi ankaŭ estas konata kiel "Enirejo de Telangana". Antaŭ junio 2014 ĝi situis en la subŝtato Andra-Pradeŝo.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Surjapet situas sur montetaro en averaĝa alteco de 178 metrojn de la marnivelo. Nalgonda kaj Miryalaguda troviĝas po 38, Khammam 55, Varangal 91, subŝtata ĉefurbo Hajderabado 125, Mumbajo 748, Kolkato 1095, tutlanda ĉefurbo Delhio 1301 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Demografio 
Laŭ la censo en 2011 Surjapet havis populacion de  https://de.wikipedia.org/wiki/Suryapet. Fine de la 2000-aj jaroj Surjapet atingis la internacian kvalifikon urbego (Pli granda, ol cent mil). La legopovo estas , signife pli alta, ol la ŝtata mezumo .

## Historio 
Historia loknomo de Surjapet estis *Bhanupuri*. Dum la jarcentoj pluraj dinastioj regis en la urbo. Surjapet akiris triagradan municipan statuson en 1952, duagradan en 1984, unuagradan en 1998. Suryapet estis premiita la "Plej pura urbo" en Suda Hindio fare de la ministerio en 2017.

## Lingvoj 
La plej grava kaj oficiala lingvo en Surjapet estas la telugua, sed la instruaj lingvoj estas ankaŭ la urdua kaj la angla.

## Religioj 
En Surjapet vivas hinduoj (90%), islamanoj 8% kaj kristanoj 2%.
eta|

## Edukado 
En Surjapet universitato mankas.

## Klimato 
En Surjapet jare pluvas averaĝe po 821 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter junio-septembro pli ofte pluvas, inter decembro-januaro apenaŭ pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 21-32 °C.

## Trafiko 
Surjapet ne havas fervojan ligon, sed 6 vojoj atingas la urbegon. Ĉe la proksima rivero ponto helpas la trafikon. Ene 3 aŭtobusaj stacidomoj funkcias. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Hajderabado.

## Vidindaĵoj 
* ĉefe hinduaj temploj kaj aliaj preĝejoj

1200 CE Nameshwara temple Pillalamari, Suryapet Telangana India - 56.jpg|Templo
Erakesvara temple, Pillalamarri, Suryapet district, Telangana 01.jpg|Templo
7 Food Court.jpg|Restoracio

Kategorio:Urboj de Telangano
Kategorio:Urboj de Barato
Kubo en la Somera Olimpiko 1928

La nura konkuranto el Kubo en 1928 estis *Jose Eduardo Barrientos Schweyer* (1904-1945, prononco ), filo de hispanlingva patro kaj de germanlingva patrino, kiu estis 24 jarojn juna kiam li konkuris en la 100-metra konkurso de viroj. Li atingis la duan raŭndon kaj finis je kvina rango post la kvara, lasta parto. La publiko kaj sekve ankaŭ la gazetaro lin titoligis "*El Relampago del Caribe*" (La Tondro de Karibio).

La *Kuba Olimpika Komitato* nur fondiĝis en 1926, kaj estis internacie oficiale akceptita eĉ nur en 1955.

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1928
#
Somera Olimpiko
Kubo en la Somera Olimpiko 1952

Kunordigis la teamon la *Kuba Olimpika Komitato*, kiu estis fondita jam en 1926, sed estis internacie oficiale akceptita nur en 1955.

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1952
#
Somera Olimpiko
Kubo en la Somera Olimpiko 1956

Kunordigis la teamon la *Kuba Olimpika Komitato*.

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1956
#
Somera Olimpiko
Kubo en la Somera Olimpiko 1964

La arĝentan medalon atingis la atleto *Enrique Figuerola*, tiam 26-jara, en la vira 100-metra kuro.

Kunordigis la teamon la *Kuba Olimpika Komitato*.

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1964
#
Somera Olimpiko
Kubo en la Somera Olimpiko 1968

La kvar arĝentajn medalojn atingis:
**Enrique Regüeiferos* - boksado, vira konkurso de maksimume 63,5 kilogramoj da pezo
**Rolando Garbey* - - boksado, vira konkurso de maksimume 71 kilogramoj da pezo
**Enrique Figuerola*, *Pablo Montes*, *Juan Morales*, kaj *Hermes Ramirez* - atletiko, 4×100-metra stafetado de viroj
**Miguelina Cobián*, *Marlene Elejarde*, *Violetta Quesada*, kaj *Fulgencia Romay* - atletiko, 4×100-metra stafetado de virinoj

Kunordigis la teamon la *Kuba Olimpika Komitato*.

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1968
#
Somera Olimpiko
Hage Geingob

**Hage GEINGOB** (3-an de aŭgusto 1941 - 4-an de februaro 2024) estis prezidanto de Namibio de 2015 ĝis 2024. Antaŭe Geingob estis ĉefministro de Namibio du fojojn. Geingob naskiĝis en malgranda vilaĝo en norda Namibio. Kiam Sudafriko okupaciis lian landon, li estis en Bocvano kaj Usono. Antaŭ sia politika laboro li servis al Unuiĝintaj Nacioj. Li estis elektita prezidanto fine de la jaro 2014, li komencis en tiu pozicio en sekvanta marto, kaj novembre 2019 li estis elektita denove kiel prezidanto.

Kategorio:Prezidantoj de Namibio
152657 Yukifumi

'*152657 *Yukifumi'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma, Japanio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan lancoĵetiston Yukifumi Murakami (japane : 村上幸史, *Murakami Yukifumi'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Akimasa Nakamura
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Félix Tshisekedi

**Félix TSHISEKEDI** estas prezidanto de Demokratia Respubliko Kongo ekde 2018, sed iuj kredas, ke praktike lia antaŭulo Joseph Kabila estras la landon denove kaj iuj asertas, ke la la rezulto de la elekto estas erara. Ekde sama jaro Tshisekedi estras partion *Union pour la Démocratie et le Progrès Social*, kiun fondis lia patro Étienne Tshisekedi, kiu forte malapogis al Mobutu Sese Seko. Estante 22-jaraĝa Tshisekedi eskapis al Belgio. Li loĝis en Bruselo kaj tiel kaj tial li interesiĝis pri politiko.

## Vidu ankaŭ 
* Prezidanto de Demokratia Respubliko Kongo

Kategorio:Prezidantoj de Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Anna Safranek

**Anna SAFRANEK** [ŝafranek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Safranek Anna** estas hungara manekeno. Ŝiaj edzoj estis András Payer kaj Pál Sándor, ŝia frato estis Károly Safranek.
eta|

## Biografio 
Anna Safranek frue lernis baleton, poste dancojn, fine lernejon por manekenoj. En sia aĝo 18 ŝi manekeniĝis, kiun ŝi finis en sia aĝo 30. Pli poste ŝi laboris en butiko, en 1995 ŝi establis manekenlernejon. Krom tio ŝi kontribuis en gazetoj, eĉ en filmoj. Ŝi aranĝis spektaklojn pri modo. Ŝi naskis 2 filinojn.

## Ŝiaj filmaj roloj 
* *Az erőd* (1979)
* ''Mrs. 'Arris Goes to Paris'' (1992)

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=eFiMNdXk7sA

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* https://www.mafab.hu/people/anna-safranek-510633.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj manekenoj
Kubo en la Somera Olimpiko 1904

La tri sportisto estis Ramón Fonst kaj Manuel Díaz, kiuj ambaŭ konkuris en skermado, kaj la maratonisto Andarín Carvajal.

## Medalistoj * 
 Jen ne kalkuliĝas medaloj atingitaj en teamoj de miksitaj naciecoj

## Kromaj medaloj akiritaj nome de Kubo 
Medaloj kiujn nun la Internacia Olimpika Komitato atribuas al Usono, sed ĝis 2021 atribuis al Kubo, ĉar en 1904 multaj usonaj sportistoj listiĝis je aliaj naciecoj, simple por montri simpation al tiuj ŝtatoj (laŭ la haveblaj informoj ne estas indikoj ke la sekvaj du skermistoj havus iujn familiajn radikojn al Kubo):

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1904
#
Somera Olimpiko
Internacia flughaveno Luhansk

La **Internacia flughaveno Luhansk** (, ) (IATA: VSG, ICAO: UKCW) estis flughaveno priservanta la urbon Luhansko, Luhanska provinco, Ukrainio. La flughaveno situis 20 km sude de la urbocentro, 9 km al la urbolimo. Ekde la , la flughaveno estis oficiale fermita. Ĝi estis plejparte detruita dum la Milito de Donbaso.

## Statistikoj 
## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno
* Luhansko
* Transporto en Ukrainio

## Eksteraj ligiloj 
* 

Luhansk
Kategorio:Konstruaĵoj en Luganska provinco
Kategorio:Transporto en Luganska provinco
Kubo en la Somera Olimpiko 1900

210ra|maldekstre|eta|

La skermisto Ramon Fonst, sola kubano en la olimpiko de 1900, rikoltis oran kaj arĝentan medalojn - en 1904 li aldonos tri pliajn orajn.

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1900
#
Somera Olimpiko
Isaac Herzog

**Jicĥak "Buĵi" HERZOG**, , foje literumita kiel **Isaac Herzog** (naskiĝis la 22-an de septembro 1960 en Tel-Avivo) estas israela politikisto de HaAvoda (la Laborista Partio) kaj ekde 2021 la Prezidanto de Israelo.

De 2018 ĝis 2021, li estis prezidanto de la Juda Agentejo por Israelo. Herzog estis membro de Kneset, la israela parlamento de 2003 ĝis 2018. De 2013 ĝis 2018, li estis la gvidanto de la opozicio.

## Parlamentano en Kneset 
Herzog estis Membro de Kneset de 2003 ĝis junio 2018 kaj de 2013 ĝis julio 2017 li estis gvidanto de la laborista partio.

Li tenis plurajn registarajn postenojn:

* Ministro de domaro kaj konstruo en 2005
* Ministro de turismo en 2006-2007
* Ministro de diasporo, socio kaj la batalo kontraŭ Antisemitismo en 2007-2009
* Ministro de bonfarto kaj sociaj servoj en 2007-2011

En junio 2018, Herzog estis unuanime elektita prezidenton de la Juda Agentejo por Israelo, pro tio li rezignis de la Kneset kaj israela politiko.

## Prezidanteco 
En majo 2021, Herzog anoncis sian kandidatecon por Prezidanto de Israelo en la 2021 parlamenta baloto. Li estis elektita prezidanton je la 2-an de junio 2021, kaj enoficiĝis la 7-an de julio 2021.

## Persona vivo 
Herzog estas la filo de eksa prezidanto de Israelo Chaim Herzog kaj socia aktivisto Aura Ambache. Li frato Miĉael estas la ambasadoro en Usono.

Li studis leĝon ĉe Universitato de Tel-Avivo kaj laboris kiel advokato ĉe la privata firmao Herzog, Fox & Ne'eman, kie lia patro estis unu el la fondintoj.

## Aliaj retejoj 
* Yitzhak Herzog, (angle) biografio ĉe la retejo de Kneset.

## Referencoj 
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Kategorio:Israelaj ministroj
Kategorio:Israelaj politikistoj
Mokgweetsi Masisi

**Mokgweetsi MASISI** (naskiĝinta 1961) estas nuna prezidanto de Bocvano ekde 2018. Juna Masisi loĝis kaj kreskis en Gaborono, interesiĝis pri sporto, speciale pri futbalo kaj teniso, sed lasis sportajn hobiojn, kiam li fariĝis aktoro. Li estis elektita membro de parlamento unuan fojon en 2009. Unuan fojon li fariĝis ministro en 2011. En 2014 li estis ministro pri instruo. Samjare li fariĝis vicprezidanto.

Kategorio:Prezidantoj de Bocvano
Doňov

**Doňov** () estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Jindřichův Hradec. En la jaro [[]] ĉi tie vivis . En distanco 6&nbsp;km sudokcidente situas urbo Veselí nad Lužnicí, 6&nbsp;km nordokcidente urbo Soběslav, 19&nbsp;km norde urbo Sezimovo Ústí kaj&nbsp;19&nbsp;km sudoriente urbo Jindřichův Hradec.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de Virgulino Maria en vilaĝplaco
* Dia torturo direkte al Soběslav
* Dia torturo direkte al Lžín

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj 

 Doňov - domy 02.JPG| Domo n-ro 24
 Doňov, common.jpg| Vilaĝplaco
 Doňov, bus shelter 01.jpg| Haltejo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Setlejoj en Baseno Třeboň
Sovetunio en la Somera Olimpiko 1968

eta|maldekstra|300ra|

centra|260ra|

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1968
Kategorio:Sovetunio en Someraj Olimpikoj
Somera Olimpiko
Sorgagtani Beki

eta|maldekstre|Tolui kaj Sorgagtani kun siaj filoj.
**Sorgagtani**, **Sorgagtani Beki**, **Sorkaktani Beki**, **Sojurgagtani**, Sorkaktani, Sorĥoĥtani, Sorĥogtani, Sijurkuktiti; (; postmorta nomo en tradicia ĉina: ); en simpligita ĉina: 显懿庄圣皇后; en pinjino: Xiǎn yì zhuāng shèng huáng hòu) 1252) estis princino tjurk-mongola, edzino de Tolui, la plej juna filo de Ĝingis-Ĥano (do lia bofilino), kaj filino de Ĝagambu, frato de Toghrul (konata de la ĉinoj kiel *Ŭang Kan*), ĥano de la Kerajtoj. Sorgagtani kiu estis kristana nestoriana, estis konsiderata tre inteligenta kaj lerta.

## Bibliografio 
* Peter Jackson, *Mongols and the West* (Longman, 2005).
* Igor de Rachewiltz, *Papal Envoys to the Great Khans* (Stanford University Press, 1971).
* Jack Weatherford, *Genghis Khan and the Making of the Modern World*
* Jack Weatherford ''The Secret History of the Mongol Queens: How the Daughters of Genghis Khan Rescued His Empire's Crown'' 2010

Kategorio:Personoj de la Mongola Imperio
Kategorio:Historio de Mongolio
Kategorio:Orientaj kristanoj
Suvi Teräsniska

**Suvi TERÄSNISKA** estas finna kantisto. Ŝiaj plej konataj diskoj estas ekzemple ”Hento kuiskaus”, ”Jos menet pois” kaj ”Täydellinen elämä”. Ŝi publikigis 11 albumojn. El ili estas tri julaj albumoj. Aliaj membroj de bando de Teräsniska estas ARkaj kantisto Joonas Karjalainen, drumisto kaj kantisto Vesa Itkonen, gitaristo Joonas Karhula kaj basisto kaj kantisto Jouko Isokangas.

Kategorio:Finnaj kantistoj
Hulunbuir

**Hulunbuir** aŭ **Hulun Buir** konata en ĉina ankaŭ kiel **Hulunbeir** (en mongola:10px, Kölön Buyir, en ĉina: 呼伦贝尔, pinjine: Hūlúnbèi'ěr) estas ekde 2001 prefektujnivela urbo de la provinco Interna Mongolio, Ĉinio. Ĝi limas norde kun Rusio, sude kun Hinggan, okcidente kun Mongolio kaj oriente kun Heihe. Ties areo estas de 252 777 km² kiuj estas divideblaj en tri regionoj: tiu de paŝtejoj, tiu de montaraj arbaroj kaj tiu de valo. Ties totala loĝantaro en 2010 superis 2,5 milionojn de loĝantoj (el kiuj 81% de hanoj). La sidejo de la registaro estas la Distrikto Hailar (海拉尔区).

La loknomo estis rekte farita el la kunmetaĵo de la nomoj de la lagoj Hulun kaj Buir.

## Eksteraj ligiloj
*retejo de la registaro de Hulunbuir (en ĉina)
*Poŝtkodoj de Interna Mongolio (en angla)
[eta|200px|maldekstre|Monumento al [Ĝingis-Ĥano en Hulunbuir, Ĉinio.]]

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Sovetunio en la Somera Olimpiko 1956

eta|maldekstra|220ra|

Aparte elstarigindas la duonfinala matĉo de akvopilko inter la teamoj de Hungario kaj Sovetunio, kiu iĝis aparte brutala kaj poste ricevis la nomon "Sango en akvo" - kaŭzo por la agresema etoso estis la invado de la ruĝa armeo de Sovetunio en Hungarion por perforte subpremi la Hungaran revolucion de 1956 monaton antaŭe. La teamoj de Hispanio, Nederlando kaj Svislando cetere pro tiu armea invado bojkotis la olimpikon, sed la hungara teamo ja partoprenis ĝin.

centra|130ra|

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1956
Kategorio:Sovetunio en Someraj Olimpikoj
Somera Olimpiko
Sovetunio en la Somera Olimpiko 1952

eta|maldekstra|260ra|

Estis la unua fojo kiam sportistoj de Sovetunio partoprenis olimpikan eventoj, post kiam antaŭe unue bojkoto de sovetunia teamo fare de la Internacia Olimpika Komitato malebligis partoprenon kaj kaj poste pro ideologiaj malkonsentoj laŭ iniciato de la gvidantaro de Sovetunio mem malpermesiĝis ĉeesto. Dum la sekvaj preskaŭ kvar jardekoj ekde 1952, la sovetuniaj sportistoj estos escepte sukcesaj en la olimpikoj, kaj la gvidantaro de Sovetunio estos tre kontenta, opiniante tiun sportan sukceson propaganda varbaĵo pri la ĝenerala supereco de la ŝtata sistemo de Sovetunio super aliaj ŝtataj sistemoj. Samtempe ĉiam la ŝtata sekreta servo tre atentos por maleviti fuĝojn de sportistoj el tiu supera sistemo al malsuperaj en la okcidenta mondo. Tre bonvenis, ke la sovetunia nacia teamo ekde 1952 ankaŭ akceptis inter siaj vicoj la sportistojn el Litovio, Latvio, Estonio kaj el orienta Finnlando, kiuj ĝis la jaro 1936 konkurencis en memstaraj naciaj teamoj.

## Vidu ankaŭ 
* Spartakiado
* Olimpiko de laboristoj

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1952
Kategorio:Sovetunio en Someraj Olimpikoj
Somera Olimpiko
Ogedei Ĥano

**Ogedei Ĥano**, *Ogedei Ĥan* aŭ *Ögedei Ĥagan* (ankaŭ Ogodei, ĉirkaŭ 1186 – 11a de Decembro 1241) estis la tria filo de Ĝingis-Ĥano kaj dua ĥagan-imperiestro de la Mongola Imperio, kaj sukcedis sian patron. Li pluigis la ekspansion de la imperio kiun lia patro estis komencinta, kaj estis mondfama figuro kiam la Mongola Imperio atingis siajn plej foran etendon okcidenten kaj suden dum la mongolaj invadoj kaj konkeroj de Eŭropo kaj de Ĉinio. Kiel ĉiuj el la ĉefaj filoj de Ĝingis-Ĥano, li partoprenis etende en konkeroj en Ĉinio, Irano, kaj Centra Azio.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Amitai-Preiss, Reuven, *The Mamluk-Ilkhanid War*, 1998
* Chambers, James, ''The Devil's Horsemen: The Mongol Invasion of Europe*
* Hildinger, Erik, *Warriors of the Steppe: A Military History of Central Asia, 500 B.C. to A.D. 1700*
* Morgan, David, *The Mongols*, 
* Nicolle, David, *The Mongol Warlords*, Brockhampton Press, 1998
* Reagan, Geoffry, *The Guinness Book of Decisive Battles*, Canopy Books, New York (1992)
* Saunders, J.J., *The History of the Mongol Conquests*, Routledge & Kegan Paul Ltd, 1971, 
* Sicker, Martin *The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna, Praeger Publishers, 2000*
* Soucek, Svatopluk, *A History of Inner Asia'', Cambridge, 2000

Kategorio:Generaloj de Mongola Imperio
Kategorio:Mongolaj ĥanoj
Kategorio:Personoj de la Mongola Imperio
Carolus Figulus

**Carolus Figulus**, kiu vivis en la mezo de la 16-a jarcento, verŝajne de franca origino, estis instruisto de la lingvoj helena kaj latina.

Estante disĉiplo de Filipo Melanktono li loĝis en Koblenz. En Kolonjo li komisiis pri la eldonado de libroj la entreprenojn de Eucharius Cervicornus (Hirtzhorn) kaj Iohannes Schoenstenius: ĉi-lasta zorgis pri publikigo de traduko de Heziodo kiun estis farinta Figulus.

Figulus ĉ. la jaro 1540 laboris por kardinalo Jean du Bellay ĉar li titolis la kardinalon *dominum clementissimum*, do *tre milda patrono*. En la jaroj 1540 kaj 1541 li eldonis latinlingvajn dialogojn pri botaniko, fiŝoj, musteloj kaj birdoj; celogrupo estis komencantoj en la latina.

## Skribaĵoj 
* 1540 (tradukistece): *Hesiodi Ascraei Opera et dies, interprete Carolo Figulo*. Coloniae: in officina Nicolai Bastoniensis, impensis M. Iohannis Schoenstenii 
* 1540: *Dialogus qui inscribitur botanomethodus*. Coloniae: apud Iohannem Schoenstenium 
* 1540 : *Mustella*. Coloniae: ex officina Eucharii Cervicorni 
* 1540 : *Ἰχθυολογία seu Dialogus de piscibus*. Coloniae: ex officina Eucharii 
* 1541 : *Πετεινολογία sive Dialogus de avibus Donati*. Coloniae: ex officina Eucharii Textus

## Notoj 
## Literaturo 
* Brigitte Gauvin, "Carolus Figulus: Ichtyologia" ĉe: Brigitte Gauvin, Marie-Agnès Lucas-Avenel (eld.): ''Inter litteras et scientias, recueil d'études en hommage à Catherine Jacquemard* (Cadomi: Presses universitaires de Caen 2019) pp. 33-63

## Eksteraj ligiloj 
* "Figulus, Carolus" ĉe: *Noscemus''

Kategorio:Gramatikistoj
Kategorio:Francoj
Kategorio:Tradukistoj
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Francaj botanikistoj
Kategorio:Germanaj pedagogoj
Laura Närhi

**Laura NÄRHI** estas finna kantisto. Ŝi estas konata kaj pri sia solkariero kaj pri sia membreco en bando Kemopetrol, kiu estis fondita en 1998. Konataj kantoj, kiujn Närhi kantis, estas ekzemple ”Kuutamolla (Se ei mee pois)”, ”Tämä on totta”, ”Mä annan sut pois” kaj ”Siskoni”. En 2002 ŝi kantis kanton *Kuutamolla (Se ei mee pois)*, temkanton de filmo *Kuutamolla*, ankaŭ kiel radia kanto popularan kanton. En aŭgusto 2010 ŝi publikigis sian unuan soldiskon *Suuri sydän*.

Kategorio:Finnaj kantistoj
Emmi

**Emmi**, oficiale *Emmi Kangasjärvi* (naskiĝinta la 10-an de oktobro 1979 en Vilppula) estas finna gitaristo, kiu estas ankaŭ kantisto. Ŝi konatiĝis en Finnlando en 2001 per unuopaĵoj *Breakable* kaj *Crashing* kaj albumo *Solitary Motions*. Ili ĉiuj populariĝis multe. Ŝiaj sekvantaj albumoj ne ricevis tamen grandan popularecon. Ŝi ne plu estas do multe en publikejo.

Kategorio:Finnaj kantistoj
Jytte Grindsted

**Jytte GRINDSTED**, (naskiĝis la  en Nakskov, Danio, mortis la  en Holte, Danio) estis dana artistino specialigita pri teksa arto kaj pli precize pri ŝtofa glumozaikaĵo. Ŝi laboris kiel sendependa dezajnistino kaj ilustris infanlibrojn.

## Verkoj kiujn ŝi ilustris 
* Jytte Grindsted, *Den Lille Kanin*, “Ælle-Bælle” serio # 66, Carlsen-eldonejo, Danio, 1967. 
* Jytte Grindsted, *Das kleine Kaninchen*, “Wunder-Bücher” serio n-ro 66, Carlsen-eldonejo, Federacia Respubliko Germanio, 1967. 
* Jytte Grindsted, ''Le Petit lapin et l'étang magique'', “Un petit livre d'argent” serio # 298, Éditions des Deux Coqs d'Or-eldonejo, Francio, 1969. 
* Jytte Grindsted, *Het ontevreden konijntje*, “Wonderserie” serio n-ro 14, Omnium-Holland-eldonejo, Nederlando, 1978.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Enreta Memorpaĝo
* Jytte Grindsted's Artwork (fejsbuka grupo)

Grindsted, Jytte
Grindsted, Jytte
Grindsted, Jytte
Kategorio:Artistnomoj
Sovetunio en la Somera Olimpiko 1976

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1976
Kategorio:Sovetunio en Someraj Olimpikoj
Somera Olimpiko
Sovetunio en la Somera Olimpiko 1980

eta|maldekstra|290ra|

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1980
Kategorio:Sovetunio en Someraj Olimpikoj
Somera Olimpiko
Subotai

'''Subotai Ba'atur** aŭ **Subodei'* (ĉirkaŭ 1176-1248) estis la ĉefa stratego kaj generalo de Ĝingis-Ĥano kaj de Ogodei Ĥan. Li helpis Ĝingis-Ĥano-n en liaj militkampanjoj en Mongolio, Ĉinio, Centra Azio kaj Orienta Eŭropo. Poste, sub Ogodei, estris la mongolajn fortojn en ĝis maksimuma ekspansio okcidenten kaj al Centra Eŭropo.

Kelkaj historiistoj asertas, ke Ĝingis-Ĥano, ĵaluza pro la pliigo de lia povo, petis lian revenon al la ĉefurbo de la Mongola Imperio. Tion kontraŭdiras la fakto ke Subotai estis estranta kontinue la mongolajn armeojn en kampanjoj el la epoko de Ĝingis-Ĥano mem, ĝis preskaŭ la jaro mem de sia morto en 1248. Inter aliaj militagadoj, li invadis Krimeon, la Kievan Regnon, Volgian Bulgarion, Bohemion, Turkion, kaj Hungarion kun Batu Ĥan.

## Bibliografio 
* Weatherford, Jack (2006) [2004]. *Genghis Khan y el nacimiento del mundo moderno''. Barcelona: Crítica S.L./Círculo de Lectores S.A. ISBN 978-84-672-2596-9.

Kategorio:Generaloj de Mongola Imperio
Tengrismo

eta|249x249ra
eta|250ra|
La **tengrismo** estas tradicia religio de popoloj, tjurk-mongolaj de antaŭ ili konverti sin al la religioj de la malnomadaj socioj kiujn ili invadis, al kiuj ili aliancis aŭ miksis (pro kio ĝi aligas elementojn de ŝamanismo, animismo kaj budhismo). Ĝi estas konsiderata kiel religia kerno de la disvolvigo de la eŭrazia civilizacio en la pasinto.

Tiu religio baziĝis esence sur la kredo en Dio Ĉielo (Tengri aŭ Tangri, Tanrı, Tangra). En tiu religio, de disa karaktero, estas nek pastroj nek klerikoj, kaj ankaŭ ne estas intenco etendi la kredon al aliaj personoj aŭ popoloj.

Kvankam oni kredas, ke ankoraŭ estas sekvantoj de tengrismo en kelkaj partoj de Azio, oni ne povis ĉirkaŭkalkuli ilian nombron precize.

## Vidu ankaŭ 
* Tngri

## Notoj 
## Bibliografio 
* Brent, Peter. *The Mongol Empire: Genghis Khan: His Triumph and his Legacy*. Book Club Associates, London. 1976.
* Bruno J. Richtsfeld: Rezente ostmongolische Schöpfungs-, Ursprungs- und Weltkatastrophenerzählungen und ihre innerasiatischen Motiv- und Sujetparallelen; in: Münchner Beiträge zur Völkerkunde. Jahrbuch des Staatlichen Museums für Völkerkunde München 9 (2004), S. 225–274.

Tengrismo
Kategorio:Monoteismaj religioj
Kategorio:Ŝamanismo
Kategorio:Teismoj
(152664) 1998 FW4

**(152664) 1998 FW4** estas marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta apolona asteroido, rigardita kiel potence danĝera objekto.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research)* elde observatorio de la Laboratorio Lincoln en la situejo de Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en  1:4 kun la Tero kaj 3:1 kun Jupitero.

Ĝia discentra orbito krucas tiun de Marso kaj de la Tero, ĝi ekstere tanĝas tiun de Venuso kun febla orbita klineco.

* Ĝia marsa MOID estas 0,01676 astronomia unuo (2,507 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,01526 astronomia unuo (2,283 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,02489 astronomia unuo (3,723 milionoj da km).

* La  ĝi pasis al 0,02218 astronomia unuo (3,318 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasas al 0,02575 astronomia unuo (3,852 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasas al 0,02614 astronomia unuo (3,910 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,02836 astronomia unuo (4,243 milionoj da km) de nia planedo.

* La  ĝi pasis al 0,02040 astronomia unuo (3,052 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,07483 astronomia unuo (11,194 milionoj da km) de Venuso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Sovetunio en la Somera Olimpiko 1972

eta|maldekstra|230ra|

La Sovetunia teamo en tiu jaro gajnis 50 ormedalojn, kaj estis la senkonkurence plej forta el ĉiuj naciaj teamoj, kiam hejme en Sovetunio festiĝis la 50-jariĝo pri la kreado de Sovetunio. Tiu simbolismo plaĉis al la sovetuniaj ŝtatgvidantoj en Moskvo.

## Referencoj 

eta|centra|300ra|

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 1972
Kategorio:Sovetunio en Someraj Olimpikoj
Somera Olimpiko
Batalo ĉe Legnica

eta|dekstre|240px|Batalo ĉe Legnica.
La **batalo ĉe Legnica** okazis ĉe la urbo Legnica en Silezio, aktuala Pollando, la 9an de Aprilo 1241. Temis pri klopodo haltigi la avancon tra Eŭropo de la hordoj de mongoloj. Spite la venkon de la mongoloj, ilia interna nestabileco malhelpis ilin sekvi la avancon kaj tiu estis la plej okcidenta punkto kiun ili atingis en Eŭropo.

La mongoloj estis invadintaj Centran Eŭropon en tri grupoj: el kiuj la unua konkeris Pollandon, venkinte la armeojn de Henriko la 2-a de Silezio kaj de la Granda Superulo de la Ordeno Teŭtona ĉe Legnica. Dum atako la mongoloj uzis preferatan taktikon: ŝajnigi retiriĝon por enmeti siajn persekutantojn en kaptilon. La pol-germanoj uzis armaĵojn, sed la mongoloj sagopafis la ĉevalojn kaj poste atakis la falintajn ĉevalirojn. Finfine ili incendiis la herbejon: ili havis protektitajn vizaĝojn, dum la malamikoj asfiksiiĝis.

La armeo de silezia, krakova kaj grandpollanda princo Henriko la 2-a tute neniiĝis. Oni ĉirkaŭkalkulas perdojn de 25 000 ĝis 30 000 homojn. La mongoloj laŭlegende sendis sakojn de eltranĉitaj oreloj al Batu Ĥano, kiu estis en Hungario. Henriko la 2-a kaj la Superulo de la Ordeno Teŭtona klopodis fuĝi, sed ambaŭ rezultis mortintaj.

## Vidu ankaŭ 
* Pollando dum feŭda dispartigo

## Bibliografio 
* Amitai-Preiss, Reuven (1995). Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260-1281. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-46226-6.
* Hildinger, Erik (1997). Warriors of the Steppe: A Military History of Central Asia, 500 BC to 1700 AD. Nueva York: Sarpedon. ISBN 1-885119-43-7.
* Kaufmann, J. E.; H. W. Kaufmann & Robert M. Jurga (2004). The Medieval Fortress: Castles, Forts, and Walled Cities of the Middle Ages. Cambridge: Da Capo Press. ISBN 978-0-30681-358-0.
* Jackson, Peter (2005). The Mongols and the West, 1221-1410. Longman. ISBN 0-582-36896-0.
* Morgan, David (1986). The Mongols. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-17563-6.
* Nicolle, David (1990). The Mongol Warlords: Genghis Khan, Kublai Khan, Hulagu, Tamerlane. Poole: Firebird. ISBN 1-85314-104-6.
* Reagan, Geoffry (1992). The Guinness Book of Decisive Battles. Nueva York: Canopy Books.
* Saunders, John J. (2001) [1971]. The History of the Mongol Conquests. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1766-7.
* Soucek, Svatopluk (2000). A History of Inner Asia. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-65169-7.
* Sverdrup, Carl (2010). "Numbers in Mongol Warfare". Journal of Medieval Military History. Tomo VIII. Rochester; Woodbridge: Boydell & Brewer, ISBN 978-1-84383-596-7.

Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Mongola Imperio
Kategorio:Bataloj de Pollando
Kategorio:13-a jarcento en Eŭropo
Kategorio:1241
Kategorio:Konfliktoj en 1240-1249
Batalo ĉe Muhi

[eta|maldekstre|Mongola generalo [Subotai de la Ora Hordo.]]
[eta|200px|dekstra|Reĝo [Béla la 4-a (Hungario)|Béla la 4-a de Hungario.]]
La **batalo ĉe Muhi**, aŭ batalo de la rivero Sajó (en hungara, *muhi csata*), okazis la 11an de Aprilo 1241 kaj en ĝi batalis armeo de mongoloj kontraŭ la Hungara reĝlando dum la mongola invado al Eŭropo.

La mongoloj invadis Centran Eŭropon en tri grupoj: la unua konkeris Pollandon, venkinte la armeojn de Henriko la 2-a de Silezio kaj de la Granda Superulo de la Ordeno Teŭtona en Legnica; la dua trapasis la Karpatojn kaj la tria sekvis ĝis la Danubo. La tri armeoj grupiĝis kaj detruis Hungarion en 1241, venkante la trupojn de Béla la 4-a de Hungario en la batalo ĉe Muhi.

Dekomence la hungaroj venkis super la mongoloj kiuj klopodis trapasi la riveron, sed ili ankoraŭ ne sciis, ke la armeo de la mongoloj estis preskaŭ duoble granda. Tamen la mongoloj sukcesis konstrui duan ponton kaj katapultojn por lanĉi ŝtonojn, kion la hungaroj ne konis; kaj poste Subotai atakis surprize, dum la eŭropaj aliancanoj estis nekunigitaj. La hungaroj perdis ĉirkaŭ 10 000 homojn kaj ili ne estis kapablaj rekunigi alian armeon per kiu haltigi la ceteron de la hordo. Post la venko, la tartaroj grupiĝis kaj ekatakis definitive la ceteron de la lando.

## Bibliografio 
* Hóman, B. y Szekfű, Gy. (1935). *Magyar Történet*. Budapest, Hungría: Király Magyar Egyetemi Nyomda.
* Szalay, J. y Baróti, L. (1896). *A Magyar Nemzet Története*. Budapest, Hungría: Udvari Könyvkereskedés Kiadó.
* Carey, Brian Todd; Allfree, Joshua B; Cairns, John. (2006). *Warfare in the Medieval World*. Londres: Pen & Sword Military, ISBN 1-84415-339-8.
* Kaufmann, J. E.; Kaufmann, H. W. & Jurga, Robert M. (2004). *The Medieval Fortress: Castles, Forts, And Walled Cities Of The Middle Ages*. Cambridge: Da Capo Press. ISBN 978-0-30681-358-0.
* Sverdrup, Carl (2010). "Numbers in Mongol Warfare". *Journal of Medieval Military History*. Tomo VIII. Rochester; Woodbridge: Boydell & Brewer, ISBN 978-1-84383-596-7.
* Tucker, Spencer C. (2009). *A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East*. Santa Bárbara: ABC-CLIO, ISBN 978-1-85109-672-5.

Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Mongola Imperio
Kategorio:Bataloj de Hungario
Kategorio:13-a jarcento en Eŭropo
Batu Ĥano

**Batu Ĥano** (aŭ *Batu Ĥan*, Баты́й en rusa, proksimume 1205-1255) estis mongola reganto, fondinto de la Blua Hordo, filo de Joĉi kaj nepo de Ĝingis-Ĥano. Lia Blua Hordo iĝis la Ora Hordo (aŭ Cumana Ĥanlando), kiu regis en Rusio dum 250 jaroj, post venki super la polaj kaj hungaraj armeoj.

En 1235, Batu, kiu jam estis antaŭe estro de la konkero de Krimeo, estis elektita por la rekognosko de la tereno kaj komenci invadon de Eŭropo per armeo de proksimume 130 000 homoj estritaj de Subotai. En 1236, ili trapasis la riveron Volgo kaj invadis la teritoriojn de Volgia Bulgario, cumanoj kaj alanoj. En 1237 ili detruis Moskvon kaj Vladimiron. En 1238, Batu Ĥan rabadis Krimeon kaj pacigis Mordvion. En 1239, ili rabadis aliajn urbojn kaj atakis Kievon en decembro. La rusaj ŝtatoj pluigis sian ekzistadon kiel vasaloj anstataŭ integriĝi en la Mongola Imperio.

La mongoloj invadis Centran Eŭropon en tri grupoj: la unua konkeris Pollandon, venkinte la armeojn de Henriko la 2-a de Silezio kaj de la Granda Superulo de la Ordeno Teŭtona en Legnica; la dua trapasis la Karpatojn kaj la tria sekvis ĝis la Danubo. La tri armeoj grupiĝis kaj detruis Hungarion en 1241, venkante la trupojn de Béla la 4-a de Hungario en la batalo ĉe Muhi. En la printempo de 1242 ili etendis sian kontrolon super Aŭstrio kaj Dalmatio, kaj krome ili invadis Bohemion. La ĉefa mongola generalo estis Subotai.

## Bibliografio 
* Morgan, David -- *The Mongols*, ISBN 0-631-17563-6
* Nicolle, David, -- *The Mongol Warlords* Brockhampton Press, 1998
* Saunders, J.J. -- *The History of the Mongol Conquests*, Routledge & Kegan Paul Ltd, 1971, ISBN 0-8122-1766-7
* Sicker, Martin -- *The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna*, Praeger Publishers, 2000
* Soucek, Svatopluk -- *A History of Inner Asia*, Cambridge, 2000

Kategorio:Ĥanoj de la Ora Hordo
Prezidanto de Demokratia Respubliko Kongo

**Prezidanto de Demokratia Respubliko Kongo** (antaŭe prezidanto de Respubliko Kongo kaj prezidanto de Zaire) estas ŝtatestro de Demokratia Respubliko Kongo. Ĉar Demokratia Respubliko Kongo estas duonprezidanta ŝtato, la ĉefo de ĝia registaro estas ĉefministro sed la prezidanto havas politikan forton pli ol ĉefministro. La prezidanto elektas la ĉefministron. La prezidanto estas elektata por kvinjara periodo. Oni povas elekti saman prezidanton por du periodoj. La oficloĝejo de la prezidanto estas *Palais de la Nation* en Kinshaso.

## Prezidantoj 
* Joseph Kasavubu (1960–1965)
* Joseph Désiré Mobutu, Mobutu Sese Seko (1965–1997)
* Laurent-Désiré Kabila (1997–2001)
* Joseph Kabila (2001–2019)
* Félix Tshisekedi (2019).
Rodinila izovalerato

**Rodinila izovalerato** aŭ **rodinila izopentanato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la izovalerata acido kaj **rodinila alkoholo**. Rodinila izovalerato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj, oleoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Rodinila izovalerato prezentas izovaleratan grupon ligitan al rodinila grupo. Ĝi konsistas je 15 karbonatomoj, 28 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per agado de izovalerata acido kaj **rodinolo**:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *izovalerata anhidrido* kaj **rodinolo**:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio de izovalerata acido kaj *rodinila klorido*:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de natria izovalerato kaj *rodinila klorido*:

## Vidu ankaŭ 
* Izovaleratoj
* Valeratoj

## Referencoj 
Kategorio:Izovaleratoj
Kategorio:Rodinoloj
Daniel arap Moi

**Daniel Toroitich arap Moi** (naskiĝis , mortis ) estis kenja politikisto. Li estis la dua Prezidanto de Kenjo de 1978 ĝis 2002. Li ankaŭ estis la 3-a vic-prezidanto de Kenjo de 1967 ĝis 1978.

Moi estis populare konata al kenjanoj kiel "Nyayo", svahila vorto por "piedsignoj". Li gajnis ĉi tiun nomon ĉar ili opiniis ke li sekvas la paŝojn de la unua Prezidanto.

Moi naskiĝis en vilaĝo Kurieng'wo, divizio Sacho, Baringo County .

Moi mortis en hospitalo de Najrobio . Li suferis Alzheimer-malsanon kaj estis ĵus hospitaligita pro multobla organmalfunkcio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Presidency - Former Presidents  ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Prezidantoj de Kenjo
Internacia flughaveno Vinnicja

La **Internacia flughaveno Vinnicja** () (IATA: VIN, ICAO: UKWW) estis flughaveno priservanta la urbon Vinico, Vinica provinco, Ukrainio. La flughaveno situis apud vilaĝo Havriŝivka.

La flughaveno estis difektita la  kiam ĝi estis trafita per ok misiloj dum la Invado de Rusio en Ukrainion (2022).

## Statistikoj 
## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno
* Vinico
* Transporto en Ukrainio

## Eksteraj ligiloj 
* 

Vinnicja
Kategorio:Konstruaĵoj en Vinica provinco
Kategorio:Transporto en Vinica provinco
Anniken Huitfeldt

**Anniken Scharning Huitfeldt** [vittfelt] estas norvegia socialdemokrata politikistino. Ŝi estis ministro pri eksteraj aferoj de oktobro 2021 ĝis oktobro 2023. En la jaroj 2012–13 ŝi estis ministro pri laboro, 2008–2009 ministro pri infanoj kaj socia egaleco 2008–2009 kaj ministro pri kulturo 2009–2012. Huitfeldt estas membro de norvegia parlamento Storting ekde 2005. Ŝi estas el dana familio.

Kategorio:Norvegaj politikistoj
Kategorio:Norvegaj socialdemokratoj
Kategorio:Ministraro de Jonas Gahr Støre
Kategorio:Norvegaj ministroj pri eksteraj rilatoj
Dai Viet

[eta|dekstre|250px|Mapo de Sudorienta Azio en la 11-a jarcento: *Dai Viet* blue en la areo de nuntempa Norda [Vjetnamio.]]
**Dai Viet**, *Đại Việt* (大越, IPA: [ɗâjˀ vìət]; laŭvorte Granda Việt), ankaŭ nomata *Annam*, en Esperanto simpligite nomebla **reĝlando Vjetnamio**, estis monarkia regno en orienta Hindoĉinio el la 10-a jarcento ĝis la komenco de la 19-a jarcento, centrita ĉirkaŭ la regiono de nuntempa Hanojo, Norda Vjetnamio. Ties frua nomo, Đại Cồ Việt, estis establita en 968 fare de la vietnama reganto Đinh Bộ Lĩnh post li finigis la epokon nomita Anarkio de 12 Militsenjoroj, ĝis la komenco de la regado de Lý Thánh Tông (r. 1054–1072), nome tria imperiestro de la dinastio Lý. Đại Việt daŭris ĝis la regado de Gia Long (r. 1802–1820), nome unua imperiestro de la dinastio Nguyễn, kiam la nomo estis ŝanĝita al Việt Nam, la moderna landonomo Vjetnamio.

La historio de Đại Việt estas dividita en regado de ok dinastioj: Đinh (968–980), Frua Lê (980–1009), Lý (1009–1226), Trần (1226–1400), Hồ (1400–1407), Fina Lê (1428–1789), dinastio Mạc (1527–1677) kaj la mallongdaŭra dinastio Tây Sơn (1778–1802). Ĝi estis por mallonge interrompita de la dinastio Hồ (1400–1407), kiu ŝanĝis la nomon de la regno al Đại Ngu, kaj de la Kvara Erao de Norda Dominado (1407–1427) kiam la regiono estis administraciita kiel Jiaoĵi fare de la Dinastio Ming. La historio de Dai Viet povas esti dividita ankaŭ en du periodoj: unuigita regno, kiu daŭris el la 960-aj jaroj ĝis 1533, kaj la fragmentita regno el 1533 ĝis 1802, kiam estis pli ol unu dinastio kaj nobelaj klanoj samtempe regantaj el siaj propraj teritorioj. El la 13-a ĝis la 18-a jarcento, la limoj de Đại Việt etendiĝis por enhavi teritorion kiu similas al tiu de la nuntempa Vjetnamo, kiu kuŝas laŭlonge de la Sudĉina Maro el la Golfo de Tonkino ĝis la Golfo de Tajlando.

Frua Đại Việt aperis en la 960-aj jaroj kiel hereda monarkio kun Mahajana Budhismo kiel ŝtata religio, kaj daŭris dum ses jarcentoj. El la 16-a jarcento, Đại Việt laŭgrade malfortiĝis kaj decentriĝis en pluraj sub-regnoj kaj teritorioj, regataj de iu el la familioj Lê, Mạc, Trịnh, Nguyễn samtempe. Ĝi estis por mallonge unuigita de la fratoj Tây Sơn en 1786, kiuj disdividis ĝin inter si mem en 1787. Post la milito Trịnh-Nguyễn kiu finiĝis per venko de Nguyễn kaj detruo de Tây Sơn, Đại Việt estis reunuigita, kio finis 300 jarojn de fragmentado. El 968 ĝis 1804, Đại Việt floris kaj akiris gravan povon en la mondoregiono. La regno malrapide aneksis la teritoriojn de Ĉampa kaj Kamboĝo, etendante la Vjetnamiajn teritoriojn suden kaj okcidenten. La regno estas konsiderata la ĉefa antaŭulo de la nuntempa lando Vjetnamio kaj la bazo por ties nacia historia kaj kultura identeco.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Hall, Daniel George Edward (1981). *History of South East Asia*. Macmillan Education, Limited. ISBN 978-1-349-16521-6.
* Lieberman, Victor (2003). *Strange Parallels: Integration of the Mainland Southeast Asia in Global Context, c. 800-1830*, Vol 1. Cambridge University Press.

Kategorio:Historio de Vjetnamio
Indulata Sukla

**Indulata L. SUKLA** (7-an de marto 1944 – 30-an de junio 2022) estis barata akademiulo, kiu estis profesoro de matematiko por pli ol tri jardekoj ĉe Sambalpur Universitato, Sambalpur, Odiŝo. 

Plej fame, ŝi aŭtoris la faktekston *Number Theory and Its Applications to Cryptography* (Cuttack: Kalyani Publishers, 2000). En ŝia esploro, ŝi laboris kun angla matematikisto Brian Kuttner pri Fourier serioj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* .
* {{citation
 | last1 = Kuttner | first1 = B. | author1-link = 
 | last2 = Sukla | first2 = I. L.
 | doi = 10.1017/S0305004100062745
 | issue = 2
 | journal = Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society
 | mr = 771813
 | pages = 189–193
 | title = On ({\mathcal{D}},h(n)) summability methods
 | volume = 97
 | year = 1985}}.

## Referencoj 
Kategorio:Nombroteoriistoj
Kategorio:Barataj matematikistoj
María Rosa de Madariaga

**María Rosa de MADARIAGA Álvarez-Prida** (la 9-an de februaro 1937 – la 29-an de junio 2022) estis hispana historiisto.

Ŝi specialiĝis en la studo de la rilatoj inter Maroko kaj Hispanio kaj aparte en la periodo de la protektorato Hispana Maroko. Li studis en Madrido, Belgio, Parizo ktp. Ŝi estis nevino de la diplomato kaj verkisto Salvador de Madariaga.

## Referencoj 
Kategorio:Madridanoj
Kategorio:Hispanaj historiistoj
Espen Barth Eide

**Espen Barth Eide** (naskiĝinta 1-a de majo 1964 en Oslo, do nun -jaraĝa) estas norvegia socialdemokrata politikisto. Inter 2021 kaj oktobro 2023 li estis ministro pri medio kaj klimato (transdonante la ministran postenon al la preskaŭ 30 jarojn pli juna Andreas Bjelland Eriksen), kaj ekde tiam li funkcias kiel ministro pri eksteraj rilatoj en la registaro de Jonas Gahr Støre. Antaŭe li estis ekzemple ministro pri defendo kaj ministro pri eksteraj rilatoj en la registaro de Jens Stoltenberg. Li estas membro de la norvegia parlamento Storting ekde la jaro 2017.

Kategorio:Norvegaj politikistoj
Kategorio:Norvegaj socialdemokratoj
Kategorio:Ministraro de Jens Stoltenberg
Kategorio:Ministraro de Jonas Gahr Støre
Kategorio:Norvegaj ministroj pri eksteraj rilatoj
Kategorio:Norvegaj ministroj pri medio
András Salamon (reĝisoro)

**András Salamon** [andrAŝ ŝalamon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Salamon András** estis hungara reĝisoro, scenaristo, altlerneja instruisto, drumisto.

András Salamon naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
András Salamon estis infana aktoro ekde 1964, subkameraisto de la Hungara Televizio inter 1976-1982. Li akiris kameraistan diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1982. Liaj plej gravaj instruistoj estis András Surányi kaj Péter Tímár. Tiutempe li estis ankaŭ drumisto en ŝlagrorkestro. Post la diplomo li estis helporeĝisoro en filma produktejo, poste li estis liberprofesiulo ĝis 1993, pli poste li estis reĝisoro de filma produktejo. Ekde 2000 li instruis en la altlernejo (jam levita universitato), ekde 2010 en Scienca Universitato Loránd Eötvös, ankaŭ en Universitato Metropolitan. Intertempe li akiris MA-gradon en Universitato Loránd Eötvös kaj sciencan gradon DLA en Universitato de Dramo kaj Filmo. La habilitiĝo okazis en 2019. En 2012 kaj 2017 li fondis lernejon por filmistoj. Li ricevis premiojn inter 1992-2002.

## Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* *Az élet* (televida filmo, 1991) - ankaŭ scenaristo
* *Zsötem* (1992) - ankaŭ scenaristo
* *Getno* (2004) - ankaŭ scenaristo
* *Nemzeti dokumentumfilm* (dokumenta filmo, 2014) - ankaŭ kameraisto

## Liaj scenarlibroj (elekto) 
* *Itt a szabadság!* (1991) - ankaŭ helporeĝisoro
* *Közel a szerelemhez* (1999) - ankaŭ reĝisoro 
* *Meséld el...* (mallonga filmo, 2007) - ankaŭ reĝisoro
* *Indifference* (mallonga filmo, 2015) - ankaŭ reĝisoro, produktoro

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *A nagyfülű* (mallonga filmo, 1965) - titolrolo
* *Bors* (televida serio, 1 epizodo, 1971)
* *Meteo* (1990)
* *Randevú* (2006) - kuracisto

## Liaj filmoj kiel kameraisto (elekto) 
* *Huttyán* (dokumenta filmo, 1996) - ankaŭ reĝisoro, scenaristo
* *Jonuc és a koldusmaffia* (dokumenta filmo, 2000) - ankaŭ reĝisoro, scenaristo
 
## Liaj libroj 
* *A kutyák nem felejtenek. Két filmnovella* (1996)
* *Getno* (2004)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* filmoj
* filmoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Kategorio:Hungaraj drumistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
József Sáfrány

**József Sáfrány** [jOĵef ŝAfrAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sáfrány József** estis hungara kameraisto, reĝisoro, scenaristo.

József Sáfrány naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
József Sáfrány maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1970, poste li studis la metion fotisto, sed li finis ankaŭ hejman kurson pri lumigisto de Hungara Televizio. Ekde 1972 li laboris sen statuso ĉe la Televizio. Inter 1975-1977 li estis soldato. Ekde 1978 li oficiale laboris en la Televizio kiel helporeĝisoro. Li akiris kulturistan diplomon en Pedagogia Altlernejo de Szombathely en 1982, poste li estis televida reĝisoro, kameraisto kaj scenaristo. Ekde 2017 li estis liberprofesiulo. Li ricevis plurajn premiojn inter 1985-2014.

## Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* *Pénz és taps nélkül* (1999)
* *Az ördögszántotta hegy* (mallonga filmo, 2002) - ankaŭ kameraisto, scenaristo
* ''Volt egy hegy: A 'Beremendi rög'* (dokumenta filmo, 2003) - ankaŭ kameraisto
* *Ösz a Görgényben* (mallonga filmo, 2004) - ankaŭ kameraisto, scenaristo
* *Négy évszak a magyar pusztán* (dokumenta filmo, 2016) - ankaŭ scenaristo

## Liaj filmoj kiel kameraisto (elekto) 
* *A Tétényi-fennsík sorsa* (dokumenta filmo, 2000)
* *Magyarország madártávlatból* (2008)

## Liaj scenarlibroj (elekto) 
* *Kőrösi Csoma Sándor nyomában* (1983) - ankaŭ reĝisoro
* *Pásztorének'' (2016) - ankaŭ reĝisoro

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio
* filmoj
* filmoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj lumigistoj
Oiratoj

**Oiratoj** (en mongola: Ойрад, Oirad, mongola prononco: [ɔiˈrɑt] aŭ Ойрд, Oird; en kalmuka lingvo: Өөрд; iam ankaŭ Eleutoj) estas la plej okcidenta grupo de Mongoloj kies prahejmo estas en la altaja regiono de Siberio, Ŝinĝango kaj Okcidenta Mongolio.

Historie la Oiratoj estis komponitaj de kvar ĉefaj triboj: nome Ĝungaroj (Ĥoros aŭ Olotoj), Torgutoj, Dorbodoj kaj Ĥoŝutoj. Aliaj minoraj triboj estis: Ĥoid, Baĝadoj, Mjangad, Zaĥĉin, Baatud.

La modernaj Kalmukoj de Kalmukio ĉe la Kaspia Maro en sudorienta Eŭropo estas Oiratoj.

## Notoj 
Kategorio:Kalmukio
Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Historio de Mongolio
Kategorio:Mongollingvaj etnoj
Prajmo

**Prajmo** laŭ la difino de Plena Ilustrita Vortaro estas "ujeto, kiu entenas eksplodeman substancon kaj per kiu oni flame eksplodigas la pulvon de kartoĉo". Kiel alternativon oni proponas la kunmetitan vorton *ekflamigilo*. En pli vasta senco temas pri *detonaciilo*, do pri instrumento por kaŭzi detonacion.

## Rilataj temoj 
* mitrajlo
* ŝrapnelo
* grenado (eksplodaĵo)
* kartoĉo
* kuglingo

## Referencoj 
Kategorio:Artilerio
Kategorio:Armiloj
Detonacio

eta|320px|
**Detonacio** laŭ la difino de Plena Ilustrita Vortaro laŭ faka lingvaĵo de ĥemio, sed ankaŭ de artilerio estas "subita eksplodo", "estigante premondon de tre granda rapido (de 1 ĝis 8 kilometroj/sekundo) kun tre mallongdaŭra bruo" (knalo).

Rilate al tio,
* detonaciigilo estas parto de municio, bombo aŭ similaĵo, servanta por detonaciigi la eksplodaĵon (komparu ankaŭ la terminon prajmo),
* detonaciivo estas la kapablo detonacii, kaj
* antidetonacianto estas substanco, miksita kun alia eksplodema substanco por malpliigi ties detonaciivon. Ekzemple antidetonaciantoj estas aldonitaj al la benzino de eksplodmotoroj.

## Rilataj temoj 
* eksplodaĵo
* mitrajlo
* ŝrapnelo
* grenado (eksplodaĵo)
* kartoĉo
* kuglingo

## Referencoj 
Kategorio:Kemio
Kategorio:Artilerio
Pafa videoludo

**Pafaj videoludoj** estas subĝenro de rapidagaj videoludoj kie la fokuso preskaŭ tute estas venki super la malamikoj de la karaktero uzante la armilojn donitajn al la ludanto. Kutime tiuj armiloj estas pafiloj aŭ iuj aliaj longdistancaj armiloj, kaj povas esti uzataj en kombinaĵo kun aliaj iloj kiel ekzemple obusoj por nerekta delikto, kiraso por kroma defendo, aŭ akcesoraĵoj kiel ekzemple teleskopaj cellornoj por modifi la konduton de la armiloj. Ofta rimedo trovita en multaj pafludoj estas municio, kiraso aŭ sano, aŭ ĝisdatigaĵoj kiuj pliigas la armilojn de la avataro.

Pafludoj testas la spacan konscion, refleksojn, kaj rapidecon de la ludanto en kaj izolitaj ununuraj ludanto aŭ interkonektitaj plurludantaj medioj. Pafludoj ampleksas multajn subĝenrojn kiuj havas la komunecon ke ĉiam temas pri la agoj de la avataro okupiĝanta pri batalo per armilo kontraŭ ambaŭ kod-movitaj ludaj malamikoj aŭ aliaj avataroj kontrolitaj fare de aliaj ludantoj.

Speciala subĝenro estas la tielnomataj pafa videoludo el mi-perspektiko aŭ "pafaj videoludoj el perspektiko de unua persono", mallonge "mi-pafludoj", en kiu la videoludo vidigas ĉiun agon el la perspektivo de la avataro, do samtempe el la perspektivo de la ludanto: tiu grafika prezento de la agoj en la videoludo kontribuas al aparte realeca lud-impreso, kondiĉe ke la grafika prezento estas sufiĉe detala kaj konvinke realeca.

## Vidu ankaŭ 
* videoludo
* Interaga fikcio

* Tipoj de videoludoj

Kategorio:Videoludaj ĝenroj