open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karaĵaoj

dekstra|250px|vira kaj ina karaĵaoj
La **karaĵaoj** (sialingve *karajá* aŭ *iny mahãdu*, portugale *carajás*) estas indiĝena popolo en Brazilo, kiu vias en la baseno de rivero Aragvajo, do en Amazonio. Ilia lingvo, la karaĵaa, apartenas al la makro-ĵea lingvaro.

Unu el la unuaj eŭropanoj, kiuj eniris la vivoteritorion de la Karaĵaoj, en 1946-1947 estis la esperantlingva etnologo, mondvojaĝisto kaj verkisto Tibor Sekelj, kun 30-membra esplora teamo.

Statuette Karajà MHNT.ETH.2010.24.01.jpg|estatuilla ceramiko - Muzeo de Tuluzo
Statuette Karajà MHNT.ETH.2011.17.35.jpg|estatuilla ceramiko - Muzeo de Tuluzo
Statuette Karajà MHNT.ETH.2011.17.58.jpg|estatuilla ceramiko - Muzeo de Tuluzo

## Vidu ankaŭ 
* Montaro de la Karaĵaoj
* Bananal (insulo)

Kategorio:Indianaj etnoj en Brazilo
Retoj

La **retoj** estis tribo aŭ etna grupo de homoj de la antikva epoko en la orienta parto de la Alpoj, kiu probable vivis inter la lagoj Maggiore kaj Lago di Como, la nuna urbo Verono kaj la suba valo de la rivero Inn.

La etna nomo aperas ekde la 2-a jarcento antaŭ nia erao en antikvaj grekaj kaj romaj fontoj - greke ,  kaj latine *Raeti*.

La etna vivteritorio estis konkerita en la 1-a jarcento antaŭ nia erao fare de la armeo de la Romia Imperio kaj la lokaj loĝantoj sekve estis kulture romiigitaj. La romia provinco *Retio* estis nomita laŭ ili, kvankam ne ĉiuj de la provincaj loĝantoj estis origine raetoj. Laŭ unuopaj historiistoj varias la ekzakta difino kiuj grupiĝoj apartenis al la raetoj kaj kiuj ne, kaj sekve ankaŭ la difino de la vivteritorioj iom varias. Iuj sciencistoj supozigas kulturan parencecon al la etruskoj, sed ankaŭ tiu supozo estas malsamopinie pridiskutata. Tiu supozo jam ekzistis en la antikva periodo. En sia "Natura historio", en la 1-a jarcento p.K. Plinio la pli maljuna skribas: "La gaŭloj diras, ke la raetoj devenas de la etruskoj, forpelitaj kaj kondukitaj de sia estro Retus."

## Referencoj 
Kategorio:Antikvaj etnoj
9284 Juansanchez

'*9284 *Juansanchez'''* estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Juan Andres Sanchez'', postdoktoran esploriston ĉe la Max-Planck-Instituto por sunsistema esploro en Katlenburg-Lindau. Liaj kontribuoj inkludas detalan analizon de efiko de la faza angulo sur la proksima infraruĝa spektro de asteroidoj por interpreti ties komponiĝon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Malgranda Salgiro

eta|300px|La kajo ĉe Malgranda Salgiro kun ponteto.
**Malgranda Salgiro** (, , ) estas rivero en Krimeo, dekstra alfluanto de Salgiro. Por alnomi la riveron oni foje uzas ankaŭ la nomon *Ĉokurĉa*.

## Karakterizo 
La rivero komenciĝas sur la nord-okcidentaj deklivoj de Dolgorukova altebenaĵo (apud la vilaĝo Druĵno) el karsta fonto, kiu situas proksimume 700 metrojn super la marnivelo. Fluante nord-okcidenten la rivero formas la Malgrandsalgiran valon fluante tra la vilaĝoj Denisovko kaj Strogonovko. Poste ĝi fluas sur la teritorio de Simferopolo, kie ĝia fluejo estas iomete arte prilaborita (ĝi estas parte pliprofundigita, fiksita per betonaj slaboj kaj plibeligita per feraj bariloj).

Ene de Simferopolo Malgranda Salgiro akceptas sian plej grandan alfluanton (dekstran) — la riveron Abdalko. Meze de Simferopolo (en la Gagarin-parko, apud la Krimea medicina universitato) la rivero alfluas la riveron Salgiro.

La akvoj de la rivero estas uzataj por irigacio, sed iuj signifaj akvorezervujoj kaj digoj sur la rivero mankas.

## Historio 
Oni opinias, ke en la malnova historio la rivero estis pli multakva, ĉar la dimensioj de la Malgrandsalgira valo estas tre vastaj por la nuna akvofluo. Ĝis la mezo de la 20a jarcento Malgranda Salgiro alfluis la Grandan Salgiron iom pli norde, tial inter la du riveroj (kiuj fluis iom paralele) meze de moderna Simferopolo ekzistis sufiĉe humida kaj marĉa tereno. Proksimume en la 1950aj jaroj la fluejo de Malgranda Salgiro estis artefarite ŝanĝita tiel, ke ĝi ĝis nun alfluas Salgiron pli sude (per tio oni iom sekigis la terenon kaj liberigis spacon por novkonstruataj domoj de rapide grandiĝanta Simferopolo).

En la valo de Malgranda Salgiro ene de la eksa vilaĝo *Lugovoje* (nun apartenanta al Simferopolo) troviĝas kaverno *Ĉokurĉa*, en kiu oni trovis restaĵojn de la ŝtonepoka setlejo. La kaverno estis deklarita kiel naturmonumento en 1964, sed nun, bedaŭrinde, troviĝas en plej neprizorgata stato.

## Piednotoj 
## Ligiloj 
* 

Kategorio:Riveroj en Krimeo
Kategorio:Akvokolekta areo de la Azova maro
Vufflens-le-Château

**Vufflens-le-Château** estas komunumo en la distrikto Morges en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 794 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Vufflens-le-Château situas kvar kilometrojn norde de la Lago Lemano ĉe la okcidenta flanko de la valo de la rivero Morges, kiu formas la orientan komunumlimon, proksimume 2,5 kilometrojn sudokcidente de la distriktĉefurbo Morges. La komunumo konsistas el la vilaĝo Vufflens-le-Château kaj la novaj setlejoj Sorecort kaj Le Marais.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,14 km², de kiuj 9,3% estas kovritaj de arbaro, 72,4% servas por agrikulturo kaj 18,7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Vufflens-le-Château limas en nordo al Vaux-sur-Morges, en oriento al Echichens, en sudoriento al Morges, en sudo al Chigny, en sudsudokcidento al Lully, en okcidento al Denens, kaj en nordokcidento al Bussy-Chardonney.

## Trafiko 
Vufflens-le-Château situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Morges al Bussy-Chardonney. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 2 kilometrojn sude de la komunumo apud Morges. Pere de la mallarĝspura trama fervojlinio de Morges al Apples la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Vufflens-le-Château datiĝas el la jaro 1096 kiel *Volflens*. Dum mezepoko Vufflens estis ĝis 1190 propra havaĵo de la familio de Vufflens. Tiam Wilhelmo Rajmundo de Vufflens devis ĝis koncedi al la episkopo de Laŭzano, kiu redonis ĝis al li kiel feŭdo. En la jaro 1235 Humberto de Cossonay ricevis kiel feŭdo la senjorecon kaj la kastelon. En la mezo de la 13-a jarcento la senjoreco transiris al la familio de Duin kaj poste en la jaro 1385 al la familio de Colombier. Inter la jaro 1420 ĝis 1430 Henriko de Colobier, la konsilisto de la Grafo Amadeo la 8-a de Savojo, anstataŭigis la malnovan fortikaĵon el la jaro 1108 pere de nova brika konstruaĵo. En la jaro 1435 al la Senjorujo Vufflens-le-Château apartenis la vilaĝoj Ballens, Bussy, Chigny, Lully, Vaux, Villars-sous-Yens kaj Yens. Post pluraj posedantoŝanĝoj la kastelo en la jaro 1530 estis bruligita de la bernaj trupoj kaj post rekonstruo fariĝis havaĵo de la familio de Saussure. Sub la berna regado de 1539 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis kiel parto de la Voktejo Morges gvidata de guberniestro kaj civitana konsilio. Post la Helveta Revolucio ĝi fariĝis komunumo de la Distrikto Morges.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Vufflens
* Vufflens-le-Château (stacidomo)
* Le Marais (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Vufflens-le-Château
Ernő Obermayer

**Ernő Obermayer** [obermajer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Obermayer Ernő** estis hungara kemiisto, agronomo, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1953).

Ernő Obermayer http://jelesnapok.oszk.hu/prod/unnep/obermayer_erno_szuletesnapja__1888 naskiĝis la  1888 en Hungara reĝlando en Nagyszőlős (nuntempa Vinohradiv en Ukrainio). Li mortis la  1969 en Szeged.

## Biografio 
Ernő Obermayer frekventis mezlernejon en Pécs, universitaton en Budapeŝto. Li ricevis diplomon en 1910, poste li eklaboris en instituto de Magyaróvár, kie li okupiĝis pri kapsikoj. En 1918 li laboris en Budapeŝto, poste en Kalocsa, fine en Szeged. En tiuj urboj li kreis pli novajn kapsiko-specojn. Baldaŭe li okupiĝis pri rizoj. Li ricevis premion Kossuth 1949.

## Memorigiloj 
* busto de 1978 en Szeged

## Verkaro (elekto) 
* *A paprika mint magyar fűszer-különlegesség és kiviteli cikk* (1929)
* *Ärztliche Meinungen über die physiologische Wirkung des ungarischen Paprikas* (1935)
* *Magyarország gabonatermesztése* (1942)
* *A paprika* (La kapsiko), (1955)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Edit Oláh

**Edit OLÁH** [olA], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oláh Edit** estas hungara kuracisto, onkologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2013), membro de Academia Europaea (2013).

Edit Oláh http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19608 naskiĝis la  1947 en Káld.

## Biografio 
Edit Oláh fondis novan grupon pri onkologio en 1986. Ŝi doktoriĝis en 1992. Ŝi ricevis premiojn en 195. Ŝi redaktas fakrevuojn interalie *Journal of Experimental & Clinical Cancer Research*, *Molecular Oncology*. Ŝi ricevis premiojn inter 2001-2013 (en 2003 usonan premion).

## Verkaro (elekto) 
* *Effect of dibromodulcitol on life cycle of cells in culture* (1972)
* *Comparative study on the mutagenic and anticancer effect of dibromodulcitol (DBD) and its conversion products* (1983)
* *Quercetin down-regulates signal transduction in human breast carcinoma cells* (1995)
* *A BRCA1 és BRCA2 gének* (2005)
* *Tamoxifen and Risk of Contralateral Breast Cancer for BRCA1 and BRCA2 Mutation Carriers* (2013)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva teksto 
* hungarlingva teksto
* hungarlingva biografieto 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj onkologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Regula pastoralis

[eta|[Incipit de la verko
"*Regula pastoralis*" en manuskripto de la komenco de la 7-a jarcento konservita en la municipa biblioteko de Troyes.]]

***Regula pastoralis,*** aŭ *Liber Regulae pastoralis,* (latina titolo tradukebla per *Paŝtista zorgo*) de la 6-a jarcento estas verko de papo Gregorio la Granda por priskribi la taskojn de la episkopoj kaj pastroj ŝarĝitaj okupiĝi pri la instruo kaj edifo de la kristana popolo. La titolo estas ĉerpita el la akompana letero per kiu Gregprio sendis la verkon al sia amiko Leandro el Sevilo; la teksto estis sendita ankaŭ al Johano episkopo de Raveno, kaj pere de tiu ĝi alvenis al Konstantinopolo, kies imperiestro Maŭricio ordonis la tradukon al la greka kaj ĝin disdonis al episkopoj de siaj teritorioj.

La verko estis tradukigita de la anglosaksa Alfredo la Granda (849-899), reĝo de la okcidentaj anglosaksoj, al la antikva angla lingvo de la finiĝo de la 9-a jarcento.  

Tiu libro, laŭ la prefaco al la anglosaksa libro, estis sendita al la regno de Kent, pere Aŭgusteno de Canterbury, de papo Gregorio la Granda.

Tra la regno de Kent la Reguloa pastoralis (Paŝita zorgo) pasis al Francio kie Karlo la Granda ĝin rekomendis al la episkopoj de sia regno en diversaj konsilioj-Kapitularioj, kaj spuroj de tiu evento troviĝas en diversaj dokumentoj, ekzemple en letero de Hinkmaro, ĉefepiskopo de Reims (845–882).

La teksto de la liber Regulae atingis nian epokon en diversaj manuskriptoj. La plej antikva estas tiu de Toyes, MS 504, de la komenciĝo de la sepa jarcento: unciale skribita sendividoj intervortaj, probable origina el Romo, kun 25 linioj po paĝo, ornamita en la komencaj literoj pere de inkoj ruĝ, verda kaj flava. La teksto estas kompleta, raraĵo por la antikvaj libroj. Ekzemplero estis sendita al la episkopo de Worcester.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Giulia Mazzuoli Porru, *Manuale di Inglese Antico*, Giardini Editori e Stampatori in Pisa (grammatica)
* Henry Sweet, ''King Alfred's West Saxon Version of Gregory's Pastoral Care'', EETS OS n 45, 1871-1872, represaĵo 1959 de traduko.

## Eksteraj ligiloj 
* http://iteadjmj.com/PATROP/patrop.htm Latina teksto de la “Regula patoralis”
* http://www.fordham.edu/halsall/source/590greg1-pastoralrule2.asp  Studoj pri la “Regula pastoralis”

Kategorio:Kristanaj tekstoj
Kategorio:Litterae Anglosaxonicae
Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Latinlingva literaturo
Miklós Orbán

**Miklós Orbán** [miklOŝ orbAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orbán Miklós** estas hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Miklós Orbán http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19340 naskiĝis la  1939 en Ászár.

## Biografio 
Miklós Orbán frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1957-1962, poste li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto. Li profesoriĝis en 1987, li estis nomita katedrestro en 1990. Li instruis ankaŭ en Moskva Ŝtata Universitato, Londono, Usono. Li doktoriĝis en 1965, poste li doktoriĝis (DSc) en 1984 antaŭ la akademio. Li redaktas interalie fakrevuon *Acta Chemica Hungarica*. Li havas edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1987-2009.

## Verkaro (elekto) 
**Chemical Oscillations During the Uncatalyzed Reaction of Aromatic Compounds with Bromate* (1978)
**Stacionary and Moving Structures in the Uncatalyzed Oscillatory Chemical Reactions* (1980)
**Kémiai periodicitás időben és térben* (1998)
**Oscillations in the Concentration of Fluoride Ions Induced by a pH-Oscillator* (2008)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
(9294) 1983 EV

**(9294) 1983 EV** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Ewan Barr elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ewan Barr
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Mária Ormos

**Mária Ormos** [ormoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ormos Mária** estis hungara historiisto, politikisto, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1993).

Mária Ormos http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19343 naskiĝis la  1930 en Debrecen, ŝi mortis la  2019 en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Mária Ormos frekventis universitaton en Debrecen. Post la diplomo en 1952 ŝi ekinstruis samloke en la universitato. En 1957 ŝi estis forigita, tial ŝi eklaboris en la tutlanda arkivejo. Inter 1958-1960 ŝi estis bazlerneja instruisto, poste ŝi ricevis postenon en redaktejo, fine en 1963 en historia instituto. En 1982 ŝi ekinstruis en universitato en Pécs, kie ŝi profesoriĝis post 2 jaroj kaj ŝi estis nomita rektoro ĝis 1992. Inter 1996-2000 ŝi estis dekano, poste ŝi pensiuliĝis. Ŝi doktoriĝis en 1980 antaŭ la akademio. Ŝi estis elektita parlamenta deputito en 1990. Ŝi okupiĝas pri la eŭropa historio en la 20-a jarcento. Ŝi estas eksedziniĝinta havanta 2 gefilojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1984-2010.

## Verkaro (elekto) 
**Az 1924. évi államkölcsön* (1964)
**A Matteotti-ügy* (1973)
**Padovától Trianonig* (1983)
**Hitler* (1993)
**Magyarország a két világháború korában 1914–1945* (2006)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
 

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Kál)

**Preĝejo Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Kál.

## Historio 
La pli frua kirko konstruiĝis jam en la mezepoko, kiun en 1549 la turkoj okupis. La nun videbla preĝejo konstruiĝis en 1761. En mezo de la 19-a jarcento ĝi estis renovigita. La orgeno estas aŭdebla ekde 1860, sed ĝi estis renovigita en 1970. En la 1970-aj jaroj la sakristio estis pligrandigita.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto inter arboj. Antaŭ la fasado estas videbla ŝtona kruco el 1800. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, krome estas videblaj en niĉoj skulptaĵoj pri apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo (faritaj en la 20-a jarcento). La navo estas simpla, apud la sanktejo la sakristio funkcias. Interne la murpentraĵoj estis pentritaj en 1930, poste en 1993. La mebloj devenas el la 18-a jarcento. La ĉefaltara bildo estis pentrita en 1852.

Kermeso okazas en la 29-an de junio.

## Fontoj 
* hungare
* kun multe da fotoj
* hungare kun fotoj

Kal
Kal
Kal
Kal
Sojombo

[eta|300ra|sojomba simbolo sur la pordego de la [Registara Palaco (Mongolio)|Registara Palaco en Ulan-Batoro]]
La simbolo **Sojombo** estas speciala karaktro el la mongola Sojombo-skribo kiu estis inventita de la monaĥo Zanabazar en 1686. Ĝi servas kiel nacia simbolo de Mongolio, kaj troveblas interalie en la flago de Mongolio, la blazono de Mongolio kaj en multaj aliaj oficialaj dokumentoj.

La elementoj en la simbolo havas la sekvajn signifojn (de supre):
* Fajro estas ĝenerala simbolo de eterna kresko, riĉeco kaj sukceso. La tri "langetoj" de la flamo reprezentas la pasinton, nunon kaj estonton.
* Suno kaj luno simboligas, ke la mongola nacio ekzistu eterne kiel la eterna blua ĉielo. La simboloj de suno, luno kaj fajro estas derivita el la kulturo de Ŝiungnuoj.
* La du trianguloj aludas al la pinto de sago aŭ lanco. Ili signas malsupren por anonci la malvenkon de internaj kaj eksteraj malamikoj.
* La du horizontalaj ortanguloj donas stabilecon al la ronda formo. La rektangula formo reprezentas la honestecon kaj justecon de la popolo de Mongolio, negrave ĉu ili staras en supra aŭ malsupra tavolo de la socio.
* La simbolo de Jino kaj Jango, mongole nomata *Arga-Bilge*, ilustras la reciprokan komplementecon de viro kaj virino. En socialismaj tempoj, la simbolo estis alternative interpretita kiel du fiŝoj kiuj simboligu atentemon, ĉar fiŝoj neniam fermas siajn okulojn.
* La du vertikalaj ortanguloj povas esti interpretataj kiel muroj de forteco. Ili reprezentas unuecon kaj forton, rilatante al la mongola proverbo: "La amikeco de du homoj pli fortas ol ŝtonaj muroj." 

En la Sojombo-skribo, la du variantoj de la simbolo uziĝas por marki la komencon kaj finon de teksto. Oni pensas ke eble la simbolo mem pli aĝas ol la skribo.

## Flagoj kiuj uzas variaĵojn de la Sojombo 
 
Dosiero:Flago-de-Mongolio.svg|Flago de Mongolio
Dosiero:Flag of Buryatia.svg|Flago de Burjatio
Dosiero:Flag of Agin-Buryatia.svg|Flago de la Agin-Burjata distrikto en la transbajkala regiono de Rusio
Dosiero:Flag of the Inner Mongolian People's Party.svg|flago de la separatisma Popola Partio de Interna Mongolio
 

## Referencoj 
Kategorio:Naciaj simboloj de Mongolio
Kategorio:Mongolaj skribsistemoj
9298 Geake

'*9298 *Geake'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff, Usono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *John E. Geake'' (1925–1998) de la Instituto pri Scienco kaj Teknologio de la Universitato de Manchester. Li estis bone konata pro sia laboratoria interpreto de la optika polarizado de la luna kaj asteroida surfacoj. Li inventis la unuan refraktometron kun senpera legado, unu el tiuj estis planita por la misio Cassini-Huygens al Titano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Varzay

**Varzay** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 793 loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Varzay situas en la centro de Charente-Maritime,  sudokcidente de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Turka kuirarto

eta|Turka manĝaĵoj
La **Turka kuirarto** estas internacie aprezata kuirarto kun longa tradicio.

La variaĵo de la manĝoj en Anatolio devenas de la sennombraj invadoj de fremdaj popoloj, kiuj postlasis spuron da kuirstiloj en la regiono.

Alia kaŭzo por la diverseco de la turka kuirarto estas ke, survoje el Centra Azio, la Oguzoj en iliaj imperioj kiel la Otomana kaj Selĝuka, integrigis la populacion de Irano, Irako, Egiptio kaj la Balkanio kaj transprenis ilian kuirarton. La Otomanaj sultanoj havis en la Topkapi-palaco en Istanbulo gigantan kuirejon pro kio, sendepende de la bonhavo de la populacio, la luksa turka kuirarto, kiel ni nuntempe konas, estas konservita kaj plivastigita. Krom tio restis sur la kamparo la regionaj kaj etnaj kuirartoj. La tradicia centra-azia turka kuirarto ankaŭ havis egan restantan influon je la kuirartoj de Eŭropo kaj la Mez-Oriento. Tiel jogurto, la plej grava parto de la greka Caciki, estis tipe turka nomadotrinkaĵo.

La manĝaĵoj plejofte estas bazitaj sur freŝaj fruktoj kaj legomoj, kradrostita viando aŭ fiŝaĵo kaj multspecaj salatoj.

La diversaj manĝopladoj ofte estas akompanata de jogurto kaj saŭcoj.

## Specialaĵoj 
* Bazlamo (en turka lingvo "bazlama") estas unutavola, ronda flanpano kiu havas flavecan koloron el formo tre karakteriza de tiaj panoj.
* *İmam bayıldı* aŭ *İmambayıldı* (turke por „la sveninta imamo“) estas fama legomomanĝo el la turka kuirarto.
* *Kadaif*
* *Karnıyarık* (laŭvorte "disigita ventro" en turka lingvo) estas la farĉita melongeno kun haketitaj cepoj, ajlo, tomatoj kaj viandhaketaĵo.
* Kibeo ŝafidaĵo (haketita) kun bulguro kaj spicoj.

## Vidu ankaŭ 
* Mediteranea kuirarto

Kategorio:Kuirarto
Isatomuelejo

[eta|300px|Isatomuelilo sur la [Citadelo Cyriaksburg en Erfurt.]] eta|Ruino de rubiomuelejo en Neubrandenburg. **Isatomuelejoj** estis uzataj por prilabori isaton/izatidon, kiu antaŭ la 16-a jc grandstile uzitis por fari bluan koloron - antaŭ la triumfiro de indigo.

## Historio de tiaj muelejoj 
La lasta isatomuelejo en Pferdingsleben funkciis ĝis 1910.
Ĉar Turingio estis centro de isata prilaborado, la konservitaj mueliloj troviĝas ĉefe tie, ekz. unu en Erfurto sur la Citadelo Cyriaksburg aŭ en Pferdingsleben. Modelo admireblas antaŭ hotelo en Bad Tennstedt. Tamen estis tiaj mueliloj ankaŭ inter la mueloloj ĉe Hürtz proksime de Kolonjo.

## Muelejoj por fabrikado de ruĝa koloro 
Kvazaŭ kontraŭo al isatomuelejo estis rubio-muelejo. Tie oni produktis ruĝan koloron. La koloro estis ekstraktata el radikoj. Tiujn oni antaŭe pulvorigis en muelejoj, ekz. en Frankenthal, Haßloch, Iggelheim, Mußbach kaj Speyer. La rendimenta produktaĵo pohektare estis je 60 duoblaj funtocentoj.

## Vidu ankaŭ 
* Isatomuelŝtono de Hetschburg
* Isatis tinctoria
* Vajdo

## Eksteraj ligiloj 
* Modelo en Bad Tennstedt.
* Historia bildo de isatomuelejo.

## Subnotoj 
Kategorio:Muelejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
La nevenkebla ĝeno

***Le nevenkebla ĝeno*** ( (originale) *Het Taaie Ongerief*) estas siatempe populara libro de la nederlanda verkisto kaj politikisto Theo Thijssen. La esperanta traduko, kiu aperis proksimume en 1939 ĉe la Asocio de Laboristaj Esperantistoj, estas de Frits Faulhaber. La libro traktas pri malriĉeco, familio, honto kaj humiligo per fokusiĝi pri vestaĵoj.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Verkoj el la esperantigita nederlandlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Vullierens

**Vullierens** estas komunumo en la distrikto Morges en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 430 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Vullierens situas en la Vaŭda Mezlando proksimume 6 kilometrojn norde de la distriktĉefurbo Morges. Tra la komunumo fluas en oriento la rivero Senoge, alfluanto de Lago Lemano. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Vullierens kaj Gland, kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,84 km², de kiuj 7,9% estas kovritaj de arbaro, 85,1% servas por agrikulturo kaj 6,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Vullierens limas en nordo al Senarclens, en nordoriento al Gollion, en sudoriento al Aclens, en sudo al Echichens, en okcidento al Cottens, kaj en nordokcidento al Grancy.

## Trafiko 
Vullierens situas flane de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas konekta vojo de Aclens respektive Gollion al Cottens. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 6 kilometrojn sude de la komunumo apud Morges.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Vullierens datiĝas el la jaro 1041 kiel *Vuilerens*. Sur la teritorio de la komunumo estis trovitaj restaĵoj de romia bieno, tomboj el la frua mezepoko kaj restaĵoj de turo el la 14-a jarcento kun defendofosoj. Dum mezepoko Vullierens apartenis al la Baronejo Cossonay. En la jaro 1308 Pierre de Duin ricevis de la barono de Cossonay la rajton konstrui fortikitan domon sur la restaĵoj de la romia biendomo. Vullierens fariĝis senjorujo, kiu fariĝis havaĵo de la familio de Colombier, poste en la jaro 1535 de la familio allinges kaj en la jaro 1665 de la familio de Mestral. Senjoro Gabriel-Henri de Mestral en la jaro 1706 ĝis 1712 surloke de la malnova kastelo konstruigis novan. Sub la berna regado de 1539 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 la komunumo apartenis al la Voktejo Morges, el kiu post la Helveta Revolucio fariĝis la Distrikto Morges.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Vullierens
Urba Muzeo en Subotica

La **Urba Muzeo en Subotica** - serbe Градски музеј Суботица *[Gradski Muzej Subotica]* - estas regiona muzeo pri arkeologio, etnografio, historio, arto kaj naturscienco en la urbo Subotica de Serbio, en aŭtonomio Vojvodino. Ĝi lokiĝas en impresa secesia konstruaĵo, planita fare de la arkitektaj fratoj Vágó kaj en 2008 amplekse renovigita. Inter la jaroj 1972 kaj 1976 la esperantisto Tibor Sekelj estis la muzea direktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo en la serba, hungara kaj angla

Kategorio:Kulturo de Serbio
Kategorio:Muzeoj
Ajkavano (Simferopola distrikto)

**Ajkavano** (, , ) estas loĝloketo en la Trudova komunumo de la Simferopola distrikto (Aŭtonoma Respubliko Krimeo). Laŭ la censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 123 homoj. La loĝloketo aperis komence de la 1990-aj jaroj kiel loko de amasa loĝado de armenoj, revenintaj en Krimeon post la deporto de la krimeaj armenoj (kiu okazis en la jaro 1944).

La loĝloketo situas tre proksime al Simferopolo (fakte ĝi estas ĝia nord-orienta antaŭurbo) ĉirkaŭ kilometron for de la aŭtoŝoseo Simferopolo-Teodozio. Forme kaj aspekte ĝi tre similas ordinaran somerdoman terenon. Krom Simferopolon mem Ajkavano najbaras ankoraŭ du «naciajn» vilaĝetojn: Anajurton okcidente kaj Akropolon oriente.

La nomo de la loĝloketo havas armenan devenon (arm. Հայկավան) kaj signifas laŭvorte «la loko de Hajko» (kiu estas la mita prapatro de la armena popolo).

## Referencoj 
## Ligiloj 
* 

Kategorio:Vilaĝoj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de la Simferopola distrikto
Brovpala tinamo

La **Brovpala tinamo** (*Crypturellus transfasciatus*) estas tipo de tinamo nome birdospecio de tropikaj sekaj arbaroj de Peruo kaj Ekvadoro.

## Etimologio 
*Crypturellus* estas formata el la grekaj vortoj *κρυπτός* (kriptós), "kovrita" aŭ "kaŝita", *οὐρά* (urá), "vosto", kaj *-ellus*, latina diminutiva sufikso. La genronomo *Crypturellus* entute signifus "malgranda kaŝvostulo". La specinomo *transfasciatus* originis el la latinaj vortoj trans (tra) kaj facies (vizaĝo) alude al la hela linio kiu trakuras ties vizaĝon super la okulo al la nuko kiel klara marko de ties plumaro.

## Taksonomio 
La **Brovpala tinamo** estas monotipa specio.

## Aspekto 
La Brovpala tinamo estas proksimume 28 cm longa. Ĝi estas rekonebla pro sia grizecbruna supra plumaro kiu estas fajne vermikulata nigre, kaj pro sia blanka gorĝo, kun la resto de siaj subaj partoj grizecaj al sablokoloraj. Ties flankoj estas striecaj, kaj ĝi havas tre brunan kronon, kaj elstaran blankan superokulon, kiu nomigas la specion kaj laŭ la komuna nomo kaj laŭ la latina scienca nomo (Vidu supre ĉe Etimologio). Fine ties kruroj estas rozkoloraj.

## Kutimaro 
Kial ĉe aliaj tinamoj, ankaŭ la Brovpala tinamo manĝas frukton falintajn sur la grundon aŭ el malaltaj arbustoj. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn kvantojn de senvertebruloj, florburĝonoj, freŝaj folioj, semoj, kaj radikoj. La masklo kovas la ovojn kiuj povas veni el tiom multaj kiom el ĝis 5 diferencaj inoj, kaj poste li mem zorgas la idojn ĝis ili pretas de si mem, kutime 2–3 semajnoj. La nesto estas situanta surgrunde en densa arbustaro inter altaj apogradikoj interplektitaj.

## Konservado 
La IUCN klasigas la Brovpalan tinamon kiel Preskaŭ Minacata, ĉar ties nombroj malpliiĝas. Ĝi estas nune minacata pro etenda senarbarigo kaj habitata degradado kaŭzita de troa paŝtado, kaj ankaŭ lignoproduktado. Tiu specio estas ankaŭ minacata de ĉasado por manĝo. Ĝi suferas ankaŭ perdojn pro agrikulturigo, tamen tiu estas la plej malgrava el la minacoj. La loĝteritorio de tiu specio estas 41,900 km2.

## Notoj 
## Referencoj 
* BirdLife International (2008(a)). "Pale-browed Tinamou - BirdLife Species Factsheet". Data Zone. Retrieved 09 Feb 2009.
* Brands, Sheila (Aug 14 2008). "Systema Naturae 2000 / Classification, Genus Crypturellus". Project: The Taxonomicon. Retrieved Feb 09 2009.
* Clements, James (2007). The Clements Checklist of the Birds of the World (6 ed.). Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-4501-9.
* Davies, S.J.J.F. (2003). "Tinamous". In Hutchins, Michael. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 57–59. ISBN 0-7876-5784-0.
* Gotch, A. F. (1995) [1979]. "Tinamous". Latin Names Explained. A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals. New York, NY: Facts on File. p. 183. ISBN 0-8160-3377-3.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo ; Artikolo 

Kategorio:Tinamedoj
Kategorio:Tinamoj
Kategorio:Tinamoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
9308 Randyrose

'*9308 *Randyrose'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la elektra inĝeniero *Randy Rose'', estro de la grupo de radioastronomio kaj radaro ĉe la Observatorio de Goldstone. Dum pli ol dek jaroj, li estis rekte respondecas de la sukceso de multnombraj radaro eksperimentoj sur asteroidoj, inklude la malkovro de la duopa eco de (185851) 2000 DP107

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Rivero Ventuari

La **Rivero Ventuari** estas rivero en la baseno de Orinoko en Venezuelo. La Ventuari fluas el orienta Venezuelo al la Gujana Ŝildo sudokcidente al la rivero Orinoko. Ĝi estas 520&nbsp;km longa kaj ties ĉefa alfluanto estas la rivero Manapiare.

## Referencoj 
* HITCHCOCK, Charles B. *La región Orinoco Ventuari*. Relato de la Expedición Phelps al Cerro Yaví. Caracas: Ministerio de Educación Nacional, Imprenta El Compás, 1984 (Tradukita el pli malnova anglalingva eldono: *The Orinoco - Ventuari Region*. American Geographical Society, 1947).

Kategorio:Geografio de Venezuelo
Kategorio:Orinoko
Anajurto (Simferopola distrikto)

**Anajurto** (, , ) estas vilaĝo en la Trudova komunumo de la Simferopola distrikto (Aŭtonoma Respubliko Krimeo). Anajurto aperis en la 1990aj jaroj kiel la loko de amasa loĝado de krime-tataroj, revenintaj en Krimeon post la deporto de la jaro 1944, kaj ricevis la statuson de vilaĝo la 29an de septembro 2008. En la jaro 2008 en la vilaĝo loĝis 112 homoj.

La loĝloketo situas tre proksime al Simferopolo (fakte ĝi estas ĝia nord-orienta antaŭurbo) ĉirkaŭ kilometron for de la aŭtoŝoseo Simferopolo-Teodozio. Forme kaj aspekte ĝi tre similas ordinaran somerdoman terenon. Oriente ĝi najbaras alian novan «nacian» vilaĝeton Ajkavano.

La nomo de la loĝloketo havas krime-tataran devenon kaj signifas laŭvorte *patrujo*.

## Referencoj 
## Ligiloj 
* 

Kategorio:Vilaĝoj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de la Simferopola distrikto
9299 Vinceteri

'*9299 *Vinceteri'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usonaj geastronomoj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Vince* kaj *Teri Grout'', veraj amikoj de "du-kruraj" kaj "kvar-kruraj" estaĵoj. Ili estas malavaraj je sia tempo kaj helpo al ĉiuj, kiuj interesiĝas pri la sporto de hundosledo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
9564 Jeffwynn

'*9564 *Jeffwynn'''* estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la  de la usonaj geastronomoj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona terfizikisto Jeffrey C. Wynn de la *United States Geological Survey''. Kun Eugene Shoemaker li studis la Krateron Wabar en Sauda Arabio, li mapis la maran fondon, analizis la grundajn mineralajn resursojn, studis la grundakvejoj kaj arkeologiajn ejojn... kaj observis kun la teamo Shoemaker - Levy.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Yens

**Yens** estas komunumo en la distrikto Morges en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 1152 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Yens situas en la Vaŭda Mezlando proksimume 6 kilometrojn okcidente de la distriktĉefurbo Morges kaj 4 kilometrojn norde de Lago Lemano sur teraso proksimume 200 metrojn super la nivelo de la lago kun bela vido al la lemana baseno. En la sudo de la komunumo situas vastaj vitejoj. La komunumo konsistas el la vilaĝo Yens kaj la setlejoj Chantemerle, Praillon kaj Motty, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,51 km², de kiuj 36,4% estas kovritaj de arbaro, 55,8% servas por agrikulturo kaj 7,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Yens limas en nordo al Apples, en oriento al Bussy-Chardonney, en sudoriento al Denens, en sudsudoriento al Villars-sous-Yens, en sudo al Lavigny, en okcidento al Saint-Livres, en nordokcidento al Bière, kaj en nordnorokcidento al Ballens.

## Trafiko 
Tra Yens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 124, la tiel nomita ''Route de l'Etraz* de Cossonay al Nyon. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 4 kilometrojn sude de la komunumo apud Aubonne. Pere de la mallarĝspura trama fervojo de Morges tra Apples al Bière la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Yens datiĝas el la jaro 1005 kiel *Idens''. Sur la komunuma teritorio estis trovitaj du tomboj el la neolitiko, ŝpuroj de prahistorio rifuĝejo kun palisadoj, kaj restaĵoj de romiaj bienoj. Dum mezepoko Yens apartenis al la Senjorujo Vufflens-le-Château kaj ek de 1296 al la Senjorujo Aubonne. Sub la berna regado ek de 1536 la komunumo daŭre apartenis al la Senjorujo Aubonne, kiu ek de 1701 estis berna voktejo kaj post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto, kiu en 2008 surbaze de la administra reformo de 2006 estis integrita al la grandigita Distrikto Morges.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Yens (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Yens
(9302) 1985 TB3

**(9302) 1985 TB3** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Tempo (apartigilo)

**Tempo** povas esti:
* **Tempo** - Unu el la du necesaj universalaj kategorioj de la homa menso
* **Tempo** - muzika tempo el la itala aŭ latina vorto
* **Tempo** aŭ tenso - gramatika tempo, Verbotempo.

## Aliaj artikoloj rilataj al "tempo" 
* **Tempomezuro** aŭ Horloĝo
* **Tempo universala kunordigita** aŭ UTC
* **Tempozono** aŭ Horzono
* **Tempospecio**
* **Tempintervalo**
* **Tempobiologio**
* **Sezono**
* **Tempo de Planck**
* **Duoniĝa tempo**
* **Filozofio de fiziko**
* **Deksesuma tempo**
* **Komputada tempo**
* **Geologia temposkalo**
* **Astronomia unuo**
* **Kristana erao**
* **Anno Domini**
* **Luna kalendaro**
* **Financa jaro**
* **Tempovojaĝado**
Brazila tinamo

La **Brazila tinamo** (*Crypturellus strigulosus*) estas tipo de tinamo nome birdospecio de humidaj arbaroj de malaltaj teroj en subtropikaj kaj tropikaj regionoj de Amazonia Sudameriko. La specinomo *strigulosus* aludas al strigoj pro ties kaŝema kutimaro.

## Taksonomio 
La ** Brazila tinamo** estas monotipa specio.

## Aspekto 
La Brazila tinamo estas proksimume 28 cm longa. Ĝi havas ruĝecbrunajn suprajn partojn, rufan gorĝon, grizan bruston, blankecan ventron kaj brunajn krurojn. La ino havas distingan nigran striecon kaj estas okreca en ties supraj partoj.

## Kutimaro 
Kial ĉe aliaj tinamoj, ankaŭ la Brazila tinamo manĝas frukton falintajn sur la grundon aŭ el malaltaj arbustoj. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn kvantojn de senvertebruloj, florburĝonoj, freŝaj folioj, semoj, kaj radikoj. La masklo kovas la ovojn kiuj povas veni el tiom multaj kiom el ĝis 4 diferencaj inoj, kaj poste li mem zorgas la idojn ĝis ili pretas de si mem, kutime 2–3 semajnoj. La nesto estas situanta surgrunde en densa arbustaro inter altaj apogradikoj interplektitaj. Tiu specio estas indiĝena de nordokcidenta Bolivio, suda Amazonia Brazilo kaj orienta Peruo.

## Konservado 
La IUCN listigas tiun birdon kiel Malplej Zorgiga, kun loĝa teritorio de 2,600,000 km2.

## Notoj 
## Referencoj 
* BirdLife International (2008(a)). "Brazilian Tinamou – BirdLife Species Factsheet". Data Zone. Konsultita la 9an de Februaro 2009.
* Brands, Sheila (14 August 2008). "Systema Naturae 2000 / Classification, Genus Crypturellus". Project: The Taxonomicon. Konsultita la 9an de Februaro 2009.
* Clements, James (2007). The Clements Checklist of the Birds of the World (6 ed.). Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-4501-9.
* Davies, S.J.J.F. (2003). "Tinamous". In Hutchins, Michael. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp. 57–59. ISBN 0-7876-5784-0.
* Gotch, A. F. (1995) [1979]. "Tinamous". Latin Names Explained. A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals. New York, NY: Facts on File. p. 183. ISBN 0-8160-3377-3.

Kategorio:Tinamedoj
Kategorio:Tinamoj
Kategorio:Tinamoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Pál Ormos

**Pál Ormos** [ormoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ormos Pál** estis hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Pál Ormos http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19344 naskiĝis la  1951 en Szeged.

## Biografio 
Pál Ormos frekventis universitaton en sia naskiĝurbo. Li ricevis diplomon en 1975, poste li eklaboris en la universitata instituto. Inter 1980-1991 li instruis preskaŭ senescepte en Usono. Li doktoriĝis en 1992. Li iĝis titulara profesoro en 2006 en Szeged, sed li instruas ankaŭ en Universitato de Budapeŝto. Li okupiĝas pri funkciado de DNS. Li ricevis memormedalon en 1991, premiojn en 2002 kaj 2011.

## Verkaro (elekto) 
* *Mechanism of generation and regulation of photopotential by bacteriorhodopsin in bimolecular lipid membrane* (1978)
* *The effect of pH on proton transport by bacteriorhodopsin* (1985)
* *Three dimensional mapping of the charge motion in bacteriorhodopsin* (1995)
* *Optically controlled flow pattern in microfluidic devices* (2006)
* *Wave-guided optical waveguides* (2012)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* http://www.phys.canterbury.ac.nz/people/erskine/2007/ormos.shtml 

 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Károly Oltay

**Károly Oltay** [kAroj oltai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oltay Károly** estis hungara inĝeniero pri geodezio, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1918).
eta|Károly Oltay (sidanta maldekstre la 2-a)
Károly Oltay http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11371/11430.htm naskiĝis la  1881 en Budapeŝto. Li mortis la  1955 en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Oltay frekventis universitaton en Budapeŝto ricevanta diplomon en 1903. Post lernado li samloke instruis, sed iom li spertiĝis ankaŭ en Potsdam. Li profesoriĝis en 1913. En 1927 li fondis geodezian instituton. Post la 2-a mondmilito li faris geodeziajn mezuradojn ĉe la detruitaj pontoj. Li kreis diversajn geodeziajn mezurilojn. Inter 1925-1949 li redaktis periodaĵon *Geodéziai Közlöny*.

## Verkaro (elekto) 
* *A nehézséggyorsulás budapesti értékének meghatározása* (1917)
* *Geodézia* (1919 – 1920) - premiita studenta lernolibro
* *A földi és légi fotogrammetria alapelvei és műszerei* (1926)
* *Geodéziai egyetemi tankönyv* (1951)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri geodezio
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
0-a de januaro

La **0-a de januaro** estas alternativa nomo por la 31-a de decembro. La 0-a januaro signifas la tagon antaŭ la 1-a de januaro en jaraj efemeridoj.

0-a de januaro okazis en la epoko por la efemerida sekundo, "en 1900, la 0-a januaro je 12 horoj efemeride."  Nome, 12:00, 0 Jan. 1900 (UTC) estas sama kiel 12:00, 31 Dec. 1899 (UTC). 
Microsoft Excel povas montri la daton "*January 0, 1900.*"

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 30-a de februaro
* Supersekundo

Januaro 00
Kategorio:31-a de decembro
Ocaña (Norda Santandero)

**Ocaña** [okAnja] estas municipo de Kolombio situanta en la nordokcidenta areo de la departemento de Norda Santandero. Ties koordenatoj estas 8º 14' 15'' N 73º 2' 26* O. Estas granda areo de disvolviĝo kaj turismo de la departemento. Estas konektita per ŝoseo kun Bucaramanga, Cúcuta kaj Sankta Marta. La provinco Ocaña posedas la Naturan Rezervejon Los Estoraques je 1 kilometro de la strando Belén kaj je 27 km de la urbo Ocaña.

Populacie ĝi konstituiĝas la dua urbo de la departemento post Cúcuta kun pli ol 100.000 loĝantoj inklude la ruran areon. Ties teritoria etendo estas de 460 km², kio reprezentas 2,2% el la departemento. Ties maksimuma alto estas de 1,202 msm kaj la minimuma de 761 m.

## Administrado 
La municipo Ocaña dividiĝas en 18 *corregimientos'' (submunicipoj).
* Cerro de las Flores
* Quebrada de la Esperanza
* Las Chircas
* Llano de los Trigos
* Aguas Claras
* La Floresta
* Portachuelo
* Otaré
* Pueblo Nuevo
* La Ermita
* Agua de la Virgen
* Buenavista
* Mariquita
* El Puente
* Las Lizcas
* Espíritu Santo
* El Palmar
* Venadillo.

## Bibliografio 
* Historia de Ocaña. Volumen 5 de la Biblioteca de Autores Ocañeros.
* PÁEZ GARCÍA, Luis Eduardo. Historia de la Región de ocaña. Jaguar Group Producciones. Bogotá, 2009.
* PÁEZ GARCÍA, Luis Eduardo. Guía Turística de ocaña. 2010

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo Ocaña 

Kategorio:Geografio de Kolombio
András Oplatka

**András Oplatka** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Oplatka András,** la nomo en Svislando **Andreas Oplatka** estis hungara-svislandana historiisto, ĵurnalisto, redaktoro, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2013).

András Oplatka http://www.andrassyuni.eu/mitteleuropische-studien/mitarbeiter/professoren/prof-dr-andreas-oplatka  naskiĝis naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Zollikon (Svislando).

## Biografio 
András Oplatka kiel apoganto de la hungara revolucio en 1956 devis rifuĝi al Zuriko. Li finis mezlernejon, poste li studis la germanan lingvon kaj historion en universitato de Zuriko kaj Universitato de Vieno. Li iĝis altlerneja instruisto. Li doktoriĝis (PhD) en 1968 kaj 2004. Li famiĝis kiel redaktoro kaj korespondanto de Neue Zürcher Zeitung laborinta en Stokholmo, Parizo, Moskvo, Budapeŝto inter 1968 - 2004. Li instruis en Universitato Andrássy, Universitato de Vieno kaj universitato en Bazelo.

## Verkaro (elekto) 
* *Hat Gorbatschow eine Chance?* (1987)
* *Die Rückkehr der Geschichte (1992)
* *A többnyelvûség svájci modellje* (Modelo de la plurlingveco en Svislando), (1998)
* *Egy döntés története. Magyar határnyitás 1989. szeptember 11. nulla óra'' (Historio de decido, Hungara limomalfermo 0 horo la 11-an de septembro 1989), (2008)

## Fontoj 
* http://www.andrassyuni.eu/mitteleuropische-studien/mitarbeiter/professoren/prof-dr-andreas-oplatka  
* http://www.doktori.hu/index.php?menuid=192&sz_ID=4573 
* http://www.andrassyuni.eu/upload/File/MES/Publikationen%20Professoren/publikationenaoplatka2010.pdf  
* http://www.perlentaucher.de/autor/andreas-oplatka.html 

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Orosz (historiisto)

**István OROSZ** [iŝtvAn oros], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Orosz István** estis hungara agrarhistoriisto, politikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2013).

István Orosz http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19345 naskiĝis la  1935 en Mád kaj mortis la 11-an de februaro 2024.

## Biografio 
István Orosz frekventis universitaton en Debrecen inter 1953-1957. Li komence instruis en gimnazio en Karcag, poste li revenis instrui al la universitato. Li iĝis universitata profesoro en 1986, inter 1975-1988 katedrestro, inter 1980-1986 dekano, poste ĝis 1993 vicrektoro. Ekde 1991 li instruis ankaŭ en Universitato de Budapeŝto. Li doktoriĝis (DSc) en 1998 antaŭ la akademio. Li estis deputito parlamenta inter 1994-1998. Li okupiĝis pri historio de la agrario kaj urboj. Li ricevis premiojn inter 1985-2005. 

## Verkaro (elekto) 
**Differenciálódás és kisajátítás* (1965)
**Szerkezeti változások a XIX. századi magyar mezőgazdaságban* (1988)
**Hagyományok és megújulás. Válogatott tanulmányok a magyar mezővárosok történetéből* (1995)
**Európa az érett és a kései középkorban (11–15. század)* (2001) - kunlaboranto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj agrarhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
9309 Platanus

'*9309 *Platanus'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio Roĵen, norde de Smoljan en Bulgario.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la planta familio Platanaceoj, kun unu genro kaj 7 specioj. Ili sovaĝe kreskas ĉefe en Usono kaj Meksiko, sed ili estas ankaŭ tipa de la sudo de Francio. *Platanus Acerifolia'' (komuna platano) atingas alton de preskaŭ 30 m kaj estas vaste plantita en urboj pro ĝia rezisto al atmosfera poluo. La brunaj, hirtaj fruktoj, pendas de duope al kvarope ĉe po unu tigo kaj persistas dum la vintro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Oniskoj

***Oniskoj*** (latine *Oniscidea*) estas subordo de ordo Izopodoj (isopoda) de krustacoj. Ili vivas sur tero en lokoj mallumaj kaj malsekaj. Ili havas 14 krurojn. Ekzempla specio estas la *Armadillidium vulgare*.

## Referencoj 
Kategorio:Krustacoj