open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guðbergur Bergsson

**Guðbergur Bergsson** naskiĝis la 16-a de oktobro 1932 en Grindavík, fiŝista vilaĝo sur la sudorienta bordo de Islando kaj mortis la 4-an de septembro 2023. Li estis unu el la plej konataj islandaj verkistoj nuntempaj. De li aperis kelkaj romanoj, la dua en la vico, *Tómas Jónsson, metsölubók* (Tómas Jónsson, furor-libro) 1966, vekis multan atenton kaj kritikan diskuton. Li ankaŭ aperigis novelarojn, inter aliaj, *Maðurinn er myndavél* (La homo estas fotilo) 1988. Guðbergur estas ankaŭ produktiva tradukisto, tradukis inter alia Don Quixote en la islandan.

## En esperanto aperis
**Estas bone havi fianĉinon se ŝi ne tenas glaciaĵon enmane*, novelo, en La Tradukisto, 37-a numero, 12a marto 2001, en traduko de Hafsteinn Bjargmundsson.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Islandaj poetoj
Serifo

**Serifo**, ankaŭ nomata **kalkano**, estas malgranda transversa streketo ĉe la finaj partoj de iuj tipoj (literoj, ciferoj kaj signoj) en presarto. Tiujn tipojn oni nomas "serifaj tipoj" aŭ "kalkanaj tipoj", kontraste al "senserifaj tipoj" aŭ "senkalkanaj tipoj", kiuj ne havas ilin (vidu la bildon).

Ekzemploj de kalkanaj/serifaj tiparoj estas: Bodoni, Century Schoolbook, Clarendon, Courier, Garamond, Kuriero, Palatino, Rockwell, Times ...

Ekzemploj de senkalkanaj/senserifaj tiparoj: Antique Sans, Arial, Helvetica, Svisujo, Verdana...

## Uzado 
eta|300ra|maldekstra|Ekzemplo de populara senserifa tiparo: Verdana

En la tradicia presado kalkanaj tipoj estas uzataj por la ĉefa teksto, ĉar ili estus pli facile legeblaj ol la senkalkanaj specoj. Senkalkanaj tipoj estas uzataj por pli mallongaj tekstopartoj, ekzemple por titoloj, enkondukoj, k.s. En Eŭropo senkalkanaj tiparoj estas iom pli kutimaj ol en norda Ameriko, sed restas tamen malpli oftaj ol la kalkanaj.

En interretaj paĝoj senkalkanaj tipoj estas pli kutimaj. Vidu ekzemple la retpaĝojn de Monato en kiuj nur la senkalkana tiparo *Verdana* estas uzata.

## Praktiko 
Oni povas argumenti, ke la uzo de literkalkanoj estas afero de gusto. Tamen ekzistas kelkaj praktikaj konsideroj. Ekzemple la minuskla litero "l" (la unua litero de "lando") kaj la majuskla litero "I" (la unua litero de "Italio") estas identaj en multaj senserifaj tiparoj, kio povas kaŭzi konfuzojn por tekstrekonaj programoj, kiuj ekzemple ne rekonas, kiuj estas la unua kaj kvara literoj de "Italio". Kaj preter ĉiutaga teksto, ankaŭ la vertikala streko "|" tro similas al "l" (minuskla L) kaj "I" (majuskla i).

En neproporciaj tipoj, tio estas tipoj, kiuj ĉiuj estas samlarĝaj, longaj serifoj estas uzataj por plilarĝigi mallarĝajn literojn kiel "i" kaj "l".

## Nelatinaj skribsistemoj 
[eta|dekstra|300ra|[Ĉina skribo|Ĉinaj karaktroj, jen sen jen kun serifoj (鱗)]]
Serifoj rolas ankaŭ en tiparoj de aliaj alfabetoj kaj eĉ ideografiaj skribsistemoj, ekzemple en la karaktraro uzata por skribi la ĉinajn kaj japanan lingvojn.

Kategorio:Tipografio
Hervás

eta|Hervás sub neĝo
eta|Ponto *Fuente Chiquita*
**Hervás** estas hispana vilaĝo kiu troviĝas norde de la Provinco de Cáceres kaj pro tio de la regiono Ekstremaduro. Ĝi enhavas loĝantaron de 3.839 loĝ. laŭ statistiko de INE 2005. Ĝi troviĝas je 120&nbsp;km de Cáceres kaj 90 de Salamanca. Ĝi estas administra centro de komarko Valo de Ambroz. La klimato estas milde kontinenta, kun varmaj someroj kaj malvarmaj vintroj. Ĝi estas unu el la lastaj vilaĝoj el la regiono Ekstremaduro antaŭ eniro en regiono Kastilio.

## Historio 
Ekde ties fondiĝo la vilaĝo apartenis al Senjorejo de Béjar, en regno de Kastilio, pasante al administrado de la provinco de Cáceres sekve de administra reformo de 30 de novembro de 1833.

Fine de la 12-a jarcento la ĉevaliroj de la **Orden del Temple** (templanoj) konstruis ermitejon en zono konata kiel Santihervás, sub protekto de kristanaj martiroj Gervasio kaj Protasio, en fruktodona loko ĉerivera je unu kilometro de la Vía de la Plata (Arĝento Vojo). Tiu konstruaĵo estis la bazo de la domaro. Proksime de tiu templa ermitejo de Santihervás konstruiĝis kasteleton en zono jam konata kiel Hervás, en kies interno konstruiĝis paroĥa preĝejo de Sankta Maria. Dum jarcentoj 13-a kaj 14-a disvolviĝis la komenca vilaĝo ĉirkaŭ la fortikaĵo.

## La juda kvartalo 
Ekde la la 15-a jarcento juddevenaj familioj instaliĝas en Hervás. Sekve kreiĝis la nune konata kiel juda kvartalo, aro da konstruaĵoj el tero kaj ligno ankoraŭ konservitaj laŭ sia tiama stato en la malalta zono de la vilaĝo pli proksima de la rivero Ambroz. Tiu kvartalo famigis la vilaĝon kaj estas unu el la plej famaj "judería" (juda kvartalo) el Hispanio.

## Vidindaĵoj 
La Franciskana Malsanulejo konstruita en la 18-a jarcento, nuna sidejo de la urbodomo de Hervás.
La Monaĥejo de la "Trinitarios", nune restadejo de la regiona registaro.
La Muzeo Pérez Comendador -Leroŭ, lokita en la Palaco de Dávila , de la 18-a jarcento.
La Paroĥejo de Sankta Maria, renesanca, kerno de la fondiĝo de Hervás, en la alta kvartalo de la vilaĝo.

## Ekonomio 
La ĉefa industrio de Hervás ekde la 18-a jarcento ĝis la 19-a estis tekstila, kun ĝis kvin entreprenoj komence de la 20-a jarcento. Poste la industrio el ligno ĉefe de kaŝtanarbo, famigis kaj iel riĉigis la vilaĝon. Tiu industrio, kune kun manfarado nune vigliĝas. Lastatempe  turismo, kun sekvaj servoj estas la ĉefa enspezokialo de Hervás.

## Vidu ankaŭ 
* Novkristano

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Vía de la Plata
Sovaĝeja kabano

[eta|Kabano *Moscow Villa*, en [Viktorio (Aŭstralio)|Viktorio (Aŭstralio)]]

**Sovaĝeja kabano** (finnalingve *autiotupa*) estas nelupagenda, malfermita ĥato por nedaŭra loĝado, kiu kutime troviĝas en la Finnlanda sovaĝejo, sed ankaŭ en norda Svedio, Norvegio, kaj Rusio.

Kategorio:Domoj
Kategorio:Turismo
Prontuario de Esperanto

***Prontuario de Esperanto*** estas hispanlingva lernolibro de Esperanto verkita fare de la hispano José Garzón Ruiz. 284 paĝoj. Eldonejo: Sucesores de M. Soler, Barcelono, oktobro de 1909.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Beu

**Beu** [beu] (hungare: **Székelybő** sekejko, germane:**Betendorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al urbo Miercurea Nirajului. En 1910 ĝi havis 238 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 136. Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Vălureni

**Vălureni** [vəlurenj] (hungare: **Székelykakasd** [sekejkakaĵd]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș administracie apartenanta al komunumo Cristești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 574 loĝantojn (hungaroj, ciganoj) kaj en 1992 932 (80&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1515. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Sámuel Imre (n. 1925): popolpoeto.
* Miklós Kiss (n. 4-a de aprilo 1930): kemiisto, noviganto.
* József Tövissi (13-a de junio 1927 – ): geografo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungarlingvaj loknomoj kun "székely"

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cuieșd

**Cuieșd** estas nomo de pluraj vilaĝoj en Rumanio:

*Cuieșd (Brusturi) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Cuieșd (Pănet) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
*Coveș en distrikto Sibiu iam nomiĝis Cuieșd.
Cuieșd (Pănet)

**Cuieșd** [kujeŝd] (hungare: **Székelykövesd** [se:kejkoeveŝd]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Târgu Mureș kaj administracie Székelykövesd apartenas al la komunumo Pănet.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 636 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, ciganoj) kaj en 1992 718 (3&nbsp;% da rumanoj, 61&nbsp;% da hungaroj, 36&nbsp;% da ciganoj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1451. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

Székelykövesd apartenas al la hungaraj loknomoj pri sikuloj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
*József Czakó – kuracisto.
*Ferenc K. Kiss, *Kövesdi* (29-a de julio 1913 – ) – poeto.
*László Musnai (26-a de februaro 1888 – 8-a de majo 1967, Aiud) – pastro, Biblio-esploristo, kulturhistoriisto

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Moșuni

**Moșuni** [moŝunj] (hungare: **Székelymoson** [se:kejmoŝon]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș administracie apartenanta al la urbo Miercurea Nirajului. En 1910 ĝi havis 468 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 316 (rumanoj, 30&nbsp;% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1446. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Tâmpa

Tâmpa estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Tâmpa (Băcia) estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
*Tâmpa (Miercurea Nirajului) estas vilaĝo en Distrikto Mureş.
Cornwall (Ontario)

**Cornwall** (2001 enloĝantaro = 45.640, kun ĉirkaŭaĵo la loĝantaro = 57.581) estas urbo en sud-orienta Ontario (Kanado) kaj administra centro de Unuiĝintaj Distriktoj Stormont, Dundas kaj Glengarry (Ontario). Ĝi situas sur la Rivero Sankt-Laŭrenco, apud la Ŝoseo 401 proksime de la limo inter Ontario kaj Kebekio. Cornwall estas 100 km-ojn sud-oriente de Otavo, atingebla per Ŝoseoj 417 kaj 138, kaj 100 km-ojn okcidente de Montrealo.

Kategorio:Urboj en Ontario
Orfo

La termino **Orfo** povas signifi la jenajn: 

***Orfo**, infano kies patro aŭ patrino mortis
***Orfo**, tipografia termino pri aparta linio de alineo sur aliaj paĝo
***Orfaj genoj** estas genoj sen mezureblaj homologoj en aliaj genlinioj
Oroiu

**Oroiu** [oroju] (hungare: **Székelyuraly** se:kejuraj) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Târgu Mureș administracie apartenanta al la komunumo Band (Mureş).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 480 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 386.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝia hungara loĝantaro en la 17-a jarcento pereis.
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). En 1956 oni aligis al ĝi Oroiu de Câmpie.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Orfo (tipografio)

**Orfo** en tipografio estas la lasta linio de alineo, kiu aperas sola komence de nova paĝo. Komparu kun la mala situacio: vidvino (la unua linio de nova alineo aperas sola fine de paĝo).

320px|eta|Ekzemplo de orfo

"Orfoj" estas konsiderataj malbelaj en tipografio, kaj devas esti evitataj. Tiu regulo validas eĉ pli, kiam oni uzas blankan linion inter diversaj alineoj kaj kiam la orfo do aperas ĉirkaŭita de blanko.

Por eviti nedeziratan orfon en komputila enpaĝigo oni povas aldoni iom da blanko inter la vortoj de la alineo, por ke aperu sur la nova paĝo du linioj anstataŭ unu; aŭ forigi blankon, tiel ke la orfo forfalu. Iuj enpaĝigistoj tamen ne ŝatas tiun metodon, kaj preferas, ke la liveranto de la teksto iom plilongigu aŭ malplilongigu la alineon por eviti la problemon.

Kategorio:Tipografio
Oroiu de Câmpie

**Oroiu de Câmpie** (oroju de kimpie) (hungare: **Mezőuraly** mezouralj) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 328 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1367. En mezepoko ĝi estis hungara-rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos vármegye*). En 1956 oni aligis ĝin al Oroiu.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Sânmihai de Pădure

**Sânmihai de Pădure** [sınmihaj de pədure] hungare: **Szentmihály** [sentmiha:j) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Reghin kaj administracie apartenas al komunumo Beica de Jos.
 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 508 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 334.
 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, departemento Maros-Torda.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj homoj
*Ferenc Pethe agrikulturisto, ĵurnalisto.
 
## Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Transilvanio 
Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Alsómihályi!

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
St. Catharines

eta|maldekstra|250ra|Historiaj konstruaĵoj laŭlonge de Strato St. Paul en la urbocentro de Sankta Katarino.
eta|maldekstra|250ra|Preĝejo de Sankta Tomaso en Sankta Katarino
eta|maldekstra|250ra|Maskoto de Ridley, Hank
**Sankta Katarino** (angle: St. Catharines) estas urbo en sud-centra Ontario (Kanado). Ĝi estas la administra centro de la Niagara regiono.

La Kanalo Welland, kiu enfluas la Ontarian Lagon ĉe Sankta Katarino, dividas ĉi-urbon de la terenoj de sia orienta najbaro, Niagara-on-the-Lake (la vilaĝo mem estas pli oriente, ĉe la Rivero Niagaro).

La Universitato Brock situas en la suda parto de Sankta Katarino, proksima al la limo kun la urbo Welland. En la norda parto de la urbo estas branĉo de la Niagara Kolegio.

## Personoj 
* Linda Evangelista
* Howard Engel, aŭtoro de krimromanoj

Kategorio:Urboj en Ontario
Tonciu

Tonciu estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Tonciu (Galaţii Bistriţei) estas vilaĝo en Distrikto Bistriţa-Năsăud.
*Tonciu (Fărăgău) estas vilaĝo en Distrikto Mureş.
Solocma

**Solocma** [solokma] (hungare: **Szolokma** solokma) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sovata kaj administracie apartenas al la komunumo Ghindari. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 690 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 439. 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1587. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Udvarhely*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Raijin (Metal Gear)

Rajdino (el la japana 雷神 Raijin, kiu signifas Fulmotondra dio) estas fikciulo kiu aperas en la ĉelega ĉapitro de *Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty*. Li vere nomiĝas Jack kaj ofte kromnomita Ĵakvo la Buĉisto kaj Blanka Diablo.

Infane, lin adoptis Solidus Snake kiu krude trejnis lin kiel plotonana knabo. Li ankoraŭ ne scias ke tiu ulo fakte mortiĝis liaj gepatroj. Daŭre sub la jugo de Firmo, li poste partoprenis la internan militon en Liberio. Post pluraj jaroj de militado, kie li kreskiĝis kaj fariĝis escepta militisto, oni nuligis sian memoron kaj li ekloĝiĝis en Usono, kie li varbiĝis en la korpo "Task Force 21". En Novjorko, li ekrendevuis sian umikinon Roza.

Kia miro por la ludantoj kiam post kelkaj horoj de ludado, oni ekenkorpiĝas Rajdeno! Efektive, dum la diversaj epizodoj de *MG*, oni ĉiam kontrolis Serpento mem, kaj jen estas, post la supozebla morto de Serpento en la Cisternŝipa ĉapitro, tiu virineska fikciulo kiu ŝprucas el nenio! Kojima Hideo klarigis la aferon en la filmadfilmo: *En MGS2, mi provis doti Serpenton de pli firma profundeco. Ja temas pri tre malfacila afero kiam la ludanto kontrolas la fikciulon. Mi do pensis krei malproksimiĝi Serpento de la ludanto por ke tiu ĉi povu konsideri serpenton kun pli de objektiveco. Tial, danke al tiu rimedo, Serpento ŝajnas eĉ pli sperta, li akiras eĉ pli da klaso. Kiam, ludante Rajdeno - kiu estas nura komencanto - vi renkontpasas Serpenton, subite tiu ĉi akiras alian dimension, vi ne konsideras lin kun la sama vidpunkto.* Eĉ se tiu surprizo malstabiliĝis multajn fanatikulojn, ĝi ja plenumas la celita afero.

Cetere, notindas ke la biŝoŭnena Rajdeno, kiu aspektas *blanka, virga, pura* laŭ la disvolvigantaj deziroj, tute ne ricevis la saman akcepton ĉe diversaj partoj de la Tero. Dum lin oni plejparte ovaciis en Japanio, multaj eŭropanoj kaj usonanoj taksemis lin ridinda kaj postulis tujan revenon de Serpento, kio okazos en *Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots*.

Kategorio:Metal Gear
Tonciu (Fărăgău)

**Tonciu** [tonĉu] (hungare **Tancs** tanĉ, germane *Tesch* teŝ) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Reghin kaj administracie apartenas al komunumo Fărăgău. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 757 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 734 (11% rumanoj, 64% ciganoj, 25% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1439. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*). En ĝia reformita preĝejo troviĝas pentrita ligna baldakeno el 1676 farita verŝajne de János Parajdi Illyés. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj
*Károly Kádár (1943): skulptisto en Baia Mare.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Oakville (Ontario)

**Oakville** estas urbo ĉe Ontaria Lago en sud-centra Ontario (Kanado) sudokcidente de Misisogo. En 2011 la urbo havis 182 520 loĝantojn.

## Rilatoj al Esperanto 
Inter la jaroj 1948 kaj 1962 en Oakville situis la esperantlingva eldonejo Esperanto Press de la devenaj germanoj Rüdiger Eichholz kaj Vilma Sindona Eichholz, en kiu kunlaboris ankaŭ la laŭdevena samlandano Edmund (Kajmo) Brent. Nun en la urbo interalie vivas la origine hungara eksa TEJO-aktivulo Csaba Lendvay.

Kategorio:Urboj en Ontario
Toldal

**Toldal** (hungare: **Toldalag**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Târgu Mureș, kiu administracie apartenas al komunumo Voivodeni. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 644 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 356 (rumanoj, 43% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1268. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda *). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Ŝerbruko (Kebekio)

**Ŝerbruko** (france *Sherbrooke*) estas urbo en suda Kebekio, oriente de Montrealo. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

En ĝi troviĝas la Universitato de Sherbrooke, konata interalie kiel la unua universitato de Kanado kie oni instruis Esperanton kiel normalan universitatan stud-objekton por diplomiga kredito.

## Konataj urbanoj 
* Garou, kantisto

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj en Kebekio
Tușinu

**Tușinu** [tuŝinu] (hungare: **Tuson**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Luduș kaj administracie apartenas al la komunumo Sânpetru de Câmpie.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 826 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 716 (rumanoj, 15&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj
*Kálmán Krizsó presisto, verkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Rock Forest (Kebekio)

**Rock Forest** (2001 enloĝantaro 18.667) estas iama urbo en sudorienta Kebekio, nun administrata kiel parto de la urbo Sherbrooke (Kebekio). Ĝi situas sur la Rivero Magogo en la distrikto Rock-Forest—Saint-Élie—Deauville.

Kategorio:Urboj en Kebekio
Sângeorgiu de Câmpie

**Sângeorgiu de Câmpie** [sınĝorĝu de kımpije] (hungare: **Uzdiszentgyörgy** [uzdisentdjordj]) estas vilaĝo en Rumanio nordikcidente de Târgu Mureș. Administracie ĝi apartenas al Sânpetru de Câmpie. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 540 loĝantojn (rumanoj, ciganoj, hungaroj) kaj en 1992 433 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1329. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Kolozs. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Komunumoj de Sankta Georgo en Transilvanio
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Bácsszentgyörgy!   

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Uila

**Uila** [ujla] (hungare: **Vajola**, germane: **Weilau**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Reghin administracie apartenanta al la komunumo Batoş. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 914 loĝantojn (germanoj, ciganoj) kaj en 1992 559 (rumanoj, 31% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. Ĝia saksa loĝantaro en 1944 forlokiĝis en Germanion. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Seleuș (Zagăr)

**Seleuș** [seleuŝ] (hungare: **Szászszőlős** [sassoloŝ], germane: **Kleinalisch**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Zagăr. En 1910 ĝi havis 719 loĝantojn (germanoj) kaj en 1992 220 (rumanoj, germanoj, 8&nbsp;% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1348. Ĝi estis en la 13-a jarcento fondita saksa vilaĝo. Ĝia saksa loĝantaro plejparte rekoloniiĝis en la dua parto de la 20-a jarcento en Germanion. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő vármegye*).

En la censo de 2002 la 244 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungaraj loknomoj kun "szász"

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Mihaiu Viteazu (Mureș)

**Mihai Viteazu** [mihaj viteazu] (hungare: **Zoltán**, germane: **Zoltendorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sighișoara, administracie apartenanta al la komunumo Saschiz. En 1910 ĝi havis 477 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 355 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1365. Ĝia saksa loĝantaro en la 17-a jarcento pereis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Felső-Fehér*, de 1876 (*Nagy-Küküllő vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Church Point (Nov-Skotio)

**Church Point** aŭ '''Pointe-de-l'Église''' estas urbeto ĉe Golfeto de Sankta Maria en Distrikto Digby de Nov-Skotio (Kanado). Ĝi estas ĉefe konata pro la franc-lingva Universitato Sainte-Anne, la ĉefa institucio de Church Point, kaj pro la plej alta ligna preĝejo de Nordameriko, kiu kreskas proksime al la universitato.

Kategorio:Urboj en Nov-Skotio
Trois-Rivières (Kebekio)

eta|dekstra|230ra|Situo de Trois-Rivières (en la ruĝa cirklo)
**Trois-Rivières** (= Tri-Riveroj; esperantigita kiel **Tririvero**) estas urbo sur la norda bordo de la Rivero Sankt-Laŭrenco ĉe la elfluejo de la Rivero Sankt-Maŭrico en centra Kebekio meze inter Montrealo kaj Kebeko.

La tuta komunumo havas ĉ. 140mil loĝantojn (140420 en 2020).

## Famuloj 
* Ĉi tie naskiĝis Maurice Duplessis, ĉefministro inter 1936 kaj 1939, kaj inter 1944 ĝis sia forpaso en 1959.

## Notoj kaj fontoj 
Kategorio:Urboj en Kebekio
Vidvino (tipografio)

**Vidvino** en tipografio estas la unua linio de nova alineo, kiu aperas sola fine de paĝo. Komparu kun la mala situacio: orfo (la lasta linio de alineo, kiu aperas sola komence de paĝo).

"Vidvinoj" estas konsiderataj malbelaj en tipografio, kaj devas esti evitataj. Tiu regulo validas eĉ pli, kiam oni uzas blankan linion inter diversaj alineoj kaj kiam la vidvino do aperas ĉirkaŭita de blanko.

Por eviti nedeziratan vidvinon en komputila enpaĝigo oni povas aldoni novpaĝan karaktron antaŭ la koncerna alineo, tiel ke ĝi moviĝas komplete al venonta paĝo. Iuj enpaĝigistoj tamen ne ŝatas tiun metodon (ĉar tiam aperas tro da blanko en la antaŭa paĝo), kaj preferas, ke la liveranto de la teksto iom plilongigu la antaŭan alineon por eviti la problemon.

Kategorio:Tipografio
Jancjuan

**Jancjuan** estas prefektujnivela milionurbo en Ĉinio, en orienta parto de provinco Ŝanŝio, okcidente de Tai-hang-montaro, en prefektujo Ĉin-ĉung.  

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi havas komunan limon kun .

## Historio 
Ĝi havis dum sia historio strategian rolon, ĉar de ĉi tie oni povis regi vojojn al la norda, kaj nordokcidenta partoj de la ĉina imperio.  

La urbo estis sensignifa ĝis la konstruo de la fervojo inter Sichiachuang kaj Tajjüan, kiam ĝi iĝis trafika knotopunkto. Ankaŭ kruciĝas tie publikaj aŭtovojoj. 

Pro la tiea karbominado, ĝi iĝis minurbo kaj poste aperis eĉ la ŝtal-industrio. 

Oni minas ekde 1949 antraciton, ferercon, piriton kaj fajrorezistan argilon.

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Luciano Pavarotti

**Luciano PAVAROTTI** estis lirika tenora operkantisto, kaj li famiĝis precipe pri elkantado de altaj sonoj. Li apartenas krom José Carreras kaj Plácido Domingo al la tielnomataj *La tri tenoroj* (tiu formiĝis dum la futbala mondpokalo de 1990).

Li venis el muzikista familio, sed li studis en la naskiĝloko en la instruistoeduka altlernejo (1955), poste instruis en bazlernejo du jarojn, sed samtempe lernis private operkantadon en Modena ĉe Arrigo Pola kaj ĉe Ettore Campogalliani en Mantovo. Post kiam li gajnis la kantokonkurson de Concorso Internationale, en 1961 debutis en operejo *Reggio Emilia*. Poste li kantis en Eŭropo kaj Aŭstralio kaj ekde 1971 regule en la novjorka Metropola Operejo. Pavarotti ofte aperis en koncertoj, televido kaj pro tio li iĝis konata eĉ krom la operamikoj.

Oni taksas Pavarotti la plej bona operkantisto de bel canto, kiu povas en pure elkanti eĉ la plej altajn sonojn.

Liaj plej famaj operaj roloj estas princo de "Rigoletto", Tonjo el "La filino de la regimento", Arturo el "La puritanoj" kaj Radames el "Aida".

Li finis sian karieron kiel operkantisto per tri festitaj surscenigoj de Puccini-a *Tosca* en la Metropola Operejo, Novjorko, en 2004.

En 2001 Pavarotti estis premiita per la *World Social Award* kaj per Nansen-premio por rifuĝintoj.

## Diskografio (Elektoj) 
* O sole mio (1979)
* Mamma (1984)
* Passione (1985)
* Tutto Pavarotti (1989)
* The essential Pavarotti (1990)
* Ti amo - greatest love songs (1993)
* Pavarotti Plus (1997)
* Pavarotti greatest hits - the ultimate collection (1997)

## Filmografio 
* Amata Giorgio (1982)

## Esperanto 
Luciano Pavarotti plurfoje esprimis simpation al la Esperanto-movado. Li estis membro de la Honora Komitato de la 91-a Universala Kongreso de Esperanto okazinta en Florenco en la jaro 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de Luciano Pavarotti 

Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de oktobro
Kategorio:Mortintoj la 6-an de septembro
Walter McLennan Citrine

**Siro** **Walter McLennan CITRINE la 1-a Barono de Wembley** (naskiĝis la 22-an de aŭgusto 1887 en Liverpool, mortis la 22-an de januaro 1983, Brixham, Devon) estis angla sindikatestro, ĉefsekretario de Trades Union Congress (TUC) ekde 1926 ĝis 1946.

Citrine naskiĝis en laborista familio, li eklaboris kiel elektristo kaj agadis en la liverpoola organizo de la sindikato de la elektristoj. Li estis inter 1914 kaj 1920 Mersey-distrikta sekretario de la Elektroindustria Sindikato, en 1920 vicsekretario de Elektroindustria Sindikato, kvar jarojn poste vic-ĉefsekretario de TUC. Li estis prezidanto de la Internacia Sindikata Asocio (International Federation of Trade Unions; 1928–45) kaj prezidanto de la Sindikata Mondasocio (World Federation of Trade Unions; (1945–46). Ekde 1947 ĝis 1957, li estis unua prezidanto de la angla Centra Elektra Instanco.

Citrine estis lerta organizanto, konservativa, kontraŭkomunista persono.

Li ricevis la titolon kiel kavaliron en 1935 kaj en 1946 pajran rangon (barono).

## Verkoj 
* *The Trade Union Movement of Great Britain* (1926)
* *I Search for the Truth in Russia* (1936)
* *My American Diary* (1941)
* *Men and Work* (1964)
* *Two Careers* (1967).
Ĝeneva UEA

La esprimo **Ĝeneva UEA** celas tiun periodon en la historio de UEA, kiam tiu monda asocio de esperantistoj estis perdinta ĉiujn landajn asociojn (escepte de du) kaj la plej multajn membrojn, en la tempo de la tiel nomata Skismo (1936-1947). La nomon "ĝeneva" donis la sidejo en la svisa urbo Ĝenevo, kvankam Ĝenevo estis la loko de UEA ankaŭ en antaŭaj periodoj.

## Prahistorio
Estiĝis en UEA disputo pri la sidejo (marto 1936): minoritato opiniis ke ĝi restu en Ĝenevo, dum la Estraro volis transloki ĝin al Londono, sen adekvata respekto de la statuto. La ĝeneva tribunalo, kiu ricevis la koncernan plendon, verdiktis favore al la minoritato. Pro la malhelpoj de la "ĝenevaj protestantoj" prezidanto Louis Bastien rezignis fine pri la gvidado de UEA kaj eksiĝis. Preskaŭ ĉiuj landaj asocioj kaj la plej multaj membroj de la antaŭa UEA ekde 1936 estis en la nove fondita Internacia Esperanto-Ligo, kies sidejo estis en Heronsgate ĉe Londono.

## Ĝeneva UEA ekde 1936
Unue "provizora komitato" regis tiun Ĝenevan UEA, ekde oktobro 1936. Nur en decembro 1938 estis elektita laŭregula Komitato, kaj nur en julio 1939 Estraro. Dum la Dua Mondmilito okazis ankoraŭ kelkaj (fakte ne laŭregulaj) modifoj en la konsisto de la Estraro kaj Komitato. 

Unua prezidanto de la Ĝeneva UEA estis Karl Max Liniger, antaŭe delegito en Berno, kaj ekde 1941 prezidantis Hans Hermann Kürsteiner, ankaŭ sviso. En la lasta listo de estraranoj, en 1946, troviĝas nur svisoj.

## Kunfandiĝo 1947
Post la Dua Mondmilito Jakob interesiĝis trovi kunlaboron kun IEL, ĉar lia asocio estis senŝanca. En 1947 Ĝeneva UEA kaj Internacia Esperanto-Ligo kunfandiĝis al asocio denove kun la nomo Universala Esperanto-Asocio.

## Vidu ankaŭ 
*Skismo en la esperanto-movado
*Hans Jakob
*Internacia Esperanto-Ligo
*Estraro de UEA

## Literaturo
* Marcus Sikosek (Ziko van Dijk): Die neutrale Sprache. Eine politische Geschichte des Esperanto-Weltbundes. Bydgoszcz: Skonpres 2006. 459 paĝoj, il. ISBN 978-83-89962-03-4

Kategorio:Historio de UEA
Honora prezidanto de UEA

La titolon **Honora Prezidanto** UEA donas al eksaj prezidantoj kiuj grave kontribuis al la Asocio. Honoraj prezidantoj de UEA estis personoj, kiuj krom fari gravajn servojn al la tutmonda Esperanto-movado, havis eksterordinarajn meritojn por UEA. Aktuale (ekde 2020) prof. Humphrey Tonkin estas la Honora Prezidanto de UEA.

Honoraj Prezidantoj estis/as:

* Ludoviko Lazaro Zamenhof, 1907-1917
* Eduard Stettler, 1924-1940
* Intendanto-Generalo Louis Bastien, 1947-1961
* Hans Hermann Kürsteiner, 1947-1968
* Prof. D-ro Edmond Privat, 1951-1962
* Ernfrid Malmgren 1962-1970
* Harry Holmes, 1964-1974 (eksiĝis)
* Humphrey Tonkin, 2020-nun

Kategorio:Prezidantoj de UEA
Kategorio:UEA
Fântânele (Mureș)

**Fântânele** [fıntınele] (hungare: **Gyulakuta** [djulakuta]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Bordoșiu, Călimănești, Cibu, Dumitreni, Viforoasa kaj Roua.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 154 loĝantojn (hungaroj), en 1992 2 518 (hungaroj, rumanoj).
En la censo de 2002 la 2 385 loĝantoj de la vilaĝo deklaris jenajn etnecojn:

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1332. Ĝi estis sikula komunumo kaj ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
*Olga Ábel (13-a de januaro 1905 – Budapest, 10-a de decembro 1987): ĵurnalistino, verkistino, tradukistino
*János Lázár, grafo (Segesvár, 1703 – 26-a de novembro 1772): verkisto, ĉefgubernia oficisto.
*Gabriella Koszta (1948): aktorino

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureș

Dosiero: Fantanele jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Gyulakutai_református_templom.jpg|Interno de la reformita preĝejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cobourg (Ontario)

**Cobourg** (laŭ stato de 2001 17172 loĝantoj) estas Ontaria urbo ĉ. 75 km-ojn oriente de Toronto. Ĝi estas la administra centro de distrikto Northumberland kaj la plej granda urbo de tiu distrikto. Sude Cobourg estas ĉe la bordo de Ontaria Lago, kaj 7 km-ojn okcidente de ĝi estas la komunumo Port Hope (Ontario).eta|*Victoria Hall Cobourg*, la urbodomoLa urbo fondiĝis en la jaro 1789, origine je la nomo *Amherst*. En 1819 ĝi rememore al la geedziĝo inter la kronprincino Charlotte de Anglio kaj princo Leopold de la germana nobela dinastio Saksio-Coburg estis renomita *Cobourg*. Ekde 1972 estis diskutoj ĉu krei urbopartnerecon inter la kanada urbo kaj la germana urbo Coburg en Bavario: en 1997 realiĝis la urbopartnereco. Krome la urbo Cobourg nun havas urbopartnerecon kun la urbo Tirano, la ĉefurbo de Albanio.

## Rilatoj al Esperanto 
La lastajn jarojn de sia vivo en la urbo vivis, kaj en 2000 tie mortis, la esperantisto Rüdiger Eichholz, kiu ekde 1948 vivtenis la esperantlingvan eldonejon Esperanto Press.

Kategorio:Urboj en Ontario
Sânsimion (Neaua)

**Sânsimion** [sınsimjon] ( nja:ra:dsentŝimon) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș, kiu administracie apartenas al la komunumo Neaua.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 544 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 371.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* László Donáth: reformita pastro, verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Miquel de Palol

**Miquel de Palol i Muntanyola** [MiKEL de PaLOL i MuntanJOla] (naskiĝis la 2-an de aprilo 1953 en Barcelono) estas kataluna arĥitekto, poeto kaj verkisto en la kataluna lingvo.

Li estas unu el la plej gravaj kaj elstaraj verkistoj de Katalunio. Li naskiĝis en Barcelono, kvankam li vivis en Valladolid ĝis kiam li estis dek-sepjara, kie lia patro, Pere de Palol i Salellas, estis universitata profesoro pri arkeologio en la universitato de ĉi tiu urbo. Miquel de Palol revenis al Barcelono por studi arĥitekturon. Li komencis sian literaturan karieron kiam li estis 19-jara kiel poeto. Menciindas *El porxo de les mirades* (La porĉo de la rigardoj), per kiu Miquel de Palol gajnis la premiojn Carles Riba 1982 kaj ''Crítica Serra d'Or.*

En 1989 Miquel de Palol publikis sian unuan romanon: *El jardí dels set crepuscles* (La sepkrepuska ĝardeno), per kiu li gajnis kvin premiojn:

* Premi Joan Crexells 1989
* Premi Crítica Serra d’Or 1990
* Premio Nacional de Crítica 1990
* Premi Nacional de literatura de la Generalitat de Catalunya
* Premio Ojo Crítico II Milenio de Radio de España

La verko estis tradukita al la itala, germana, nederlanda kaj hispana lingvoj.

Palol verkis ankaŭ la romanojn *Ígur Neblí* (kiu ankaŭ estis tradukita al la nederlanda kaj hispana lingvoj) kaj *El Troiacord* (La Trojakordo) inter multaj aliaj verkoj. Dum la jaro 2009, estis eldonata la romano *El Testament d'Alcestis*, kiu kune kun la verkoj *El jardí dels set crepuscles* kaj *El Troiacord* estas la plej ambicia beletra projekto de la kataluna lingvo, kun ĉirkaŭ tri mil paĝoj kaj nur komparebla kun la grandaj verkoj de la universala literaturo.

*El Testament d'Alcestis'' gajnis la premiojn:

* IV Premi Mallorca de Narrativa 2008
* Crítica Serra d'Or de novel·la 2010
* Premi Nacional de Literatura de la Generalitat de Catalunya 2010

Kategorio:Katalunaj verkistoj
Kategorio:Katalunlingvaj verkistoj
Federacia lando

**Federacia lando** aŭ **federacia provinco** () estas nomo de supera administra unuo en
* 20px Aŭstrio kaj

* 20px Germanio.

## Vidu ankaŭ 
* Departemento (Francio, Hungario)
* Graflando (Britio)
* Kantono (Svislando)
* Oblasto (Belorusio, Bulgario, Kirgizio, Rusio, Ukrainio)
* Vojevodio (Pollando)
PHA

**PHA** povas referenci al:

* Potenciale hazarda asteroido,
* Persono havanta aidoson.
* Polihidroksialkanoato, tipo de malkombinebla plastaĵo
* Polihidroksialdehido, kalso de karbonhidrato.
* Amtrak-kodo por haltejo *Sky Harbor Airport* en Phoenix (Arizono)
* Phoenix Hebrew Academy
***pha** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
Polihidroksialkanoato

**Polihidroksialkanoato** (PHA) estas linerara polimero, produktita en la naturo per bakteria fermentado de sukero aŭ lipidoj. La polimero konsistas el 100 diversaj monomeroj, la plej konata tipo estas la PHB (poli-beta-hidroksibutirato), produktita de Alcaligenes eutrophus (30-80 % de la propra pezo). La PHB-kunpolimero nomiĝas PHBV (polihidroksibutirato-valerato) uzatas kiel pakaĵ-materialo.

La esploristoj de firmao Metabolix genetike modifis programon de bakterioj, tiel ili produktas superflue la polihidroksialkanoaton. Oni planas amasan produkton de PHA ekde 2008. Oni volas el ĝi produkti materialojn, kiuj malkombiniĝas rapide en la naturo.

## Vidu ankaŭ 
* polilakta acido

Kategorio:Mediprotektado
Kategorio:Renovigeblaj resursoj
PLA

La tri-litera kombinaĵo **PLA** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***pla** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* Palestina Liberiga Armeo, armea parto de Organizaĵo por Liberigo de Palestino
* Popola Liberiga Armeo de Popola Ĉinio.
* Polilaktoacido, biodegradebla, termoplasta, alifata poliestero, derivita de laktoacido
* la bursa kodo de *Playboy*
* programebla logika aparataro (anglalingve: "Programmable Logic Array") aparateto por programi multajn cirkvitojn.
Polilaktoacido

eta|300px|Polilaktoacido
**Polilaktoacido** aŭ **polilakto** (**PLA**) estas biodegradebla, termoplasta, alifata poliestero, derivita de laktoacido. Ĝi estas facile produktebla per ringmalferma polimerizado.

La firmao Cargill produktas ĝin el maizo, el ties amelo laktoacidon (tra glukoza siropo), bazmaterialon de la plast-industrio. El ĝi oni produktas la plej diversajn biologie malkombineblajn plastaĵojn.

Aliaj biodegradeblaj polimeroj:
* Polihidroksibutirato
* polikaprolaktono
* poliglikolido
* poli-3-hidroksibutirato
* zeino

Kategorio:Poliesteroj
Kategorio:Sintezaj fibroj
Kategorio:Biodegradeblaj plastikaĵoj
Kategorio:Mediprotektado
Nigra skatolo

**Nigra skatolo** povas esti:

* Nigra skatolo (Sistemiko) uzata en sistemiko, cibernetiko kaj en similaj generalaj sciencoj pri sistemoj
* Nigra skatolo (inĝenieriko) uzata en inĝenieriko, precipe en elektrorilataj fakoj, [elektrotekniko kaj elektroniko]
* Nigra skatolo (aviadilo) uzata en aviadiko, temante pri teknika ekipaĵo de aviadilo
* Nigra skatolo (Kio? Kie? Kiam?) uzata en ludo Kio? Kie? Kiam?, por prezenti specifajn demandojn
Nigra skatolo (Sistemiko)

eta|300px|Skemo de Nigra skatolo
**Nigra skatolo** en Sistemiko, Cibernetiko, Ĝenerala Sistemteorio, kaj en ĉiuj sciencoj kiuj pritraktas sistemojn el ĝenerala vidpunkto, estas nomo por iu ajn sistemo pri kiu la observanto ne konas ĝian internaĵon, ĝiajn internajn meĥanismojn. Tiu observanto, tamen, povas koni la respondojn aŭ reagojn ("eliraĵoj") kiujn tiu sistemo eligas aŭ manifestas kiam ĝi ricevas difinitajn stimulojn ("eniraĵoj").

Nigra skatolo
Sistemiko

**Sistemiko** estas scienco kiu studas sistemojn el ĝenerala abstrakta vidpunkto, aplikante logikajn kaj matematikajn metodojn kiuj havu dezirinde la plej vastan aplikeblon al konduto de alisence diversaj sistemoj. La termino enhavas ĉiujn similcelajn fakojn kaj sciencobranĉojn, kiel: Cibernetiko, Sistemteorio, Sistemscienco.

**Sistemiko** ne devas esti konfuzita kun "Sistematiko", kio estas scienco pri la grupigo de animaloj kaj plantoj laŭ ilia reciproka parenceco , nek konfuzita kun la "Sistemantiko", iniciatita fare de John Gall kvankam ĉi-lasta povas esti konsiderata rilata aŭ eĉ apartenanta al Sistemiko

## Rilataj sciencoj, teorioj kaj teknikoj 
* Cibernetiko, kiel iniciatita fare de Norbert Wiener
* Prakseologio, kiel "scienco pri la efika agado" iniciatita fare de Tadeusz Kotarbinski kaj poste fare de Arnold Kaufmann (**ne** en la ekonomika senco ligita al Ludwig von Mises kaj lia skolo)
* Kelkaj Priestontecaj studoj, kiel la "franca skolo" *La Prospective* ligita precipe al Michel Godet, kiuj disvolvas formalajn teknikojn por studi la konduton de iu sistemo celante antaŭvidi ĝiajn eblajn statojn en la estonteco
* Sistemteorio aŭ Ĝenerala Sistemteorio
* Sistemscienco
* Sistemdinamiko, kiel iniciatita fare de Jay Wright Forrester
* Sistemantiko, kiel iniciatita fare de John Gall
* Teorio(j) pri Komplekseco
* Teorio pri nelinearaj sistemoj
* Teorio pri Aŭtopojezo, kiel iniciatita fare de Francisco Varela kaj Humberto Maturana

## Ĉefaj kontribuantoj 
* William Ross Ashby
* Stafford Beer
* Jay Wright Forrester
* John Gall
* Stuart Kauffman
* Humberto Maturana
* Francisco Varela
* Ludwig von Bertalanffy
* Heinz von Foerster
* Norbert Wiener

## Informofontoj 
## Piednotoj 
Sistemiko
Sistemiko
Hernusanda Esperantista Klubo

**Hernusanda Esperantista Klubo** **(HEK)** / *Härnösands Esperanto-klubb* fondiĝis la 17-an de majo 2006. Ĝi estas radikala esperantoklubo en Hernusando (svede Härnösand) - la ĉefurbo de Västernorrland, Ångermanland, Svedio - kun ĉirkaŭaĵoj. Kiel unua prezidanto Robin Rönnlund estis elektita kaj la klubo dekomence sin distingis de la plejparto de la sveda movado per ne partiĝi en SEF.

Kvankam ankoraŭ malgranda HEK estas unu de la plej aktivaj esperantokluboj en Svedio. HEK aranĝas almenaŭ unu studcirklo po studsezono. Ekde 2009 HEK nuligis sian membrokotizon argumentante ke la esperantomovado bezonas homojn pli ol monon. Laŭ la vidpunkto de HEK estas grave por ĉiu esperantoorganizo pripensi kaj evolui sian rolon (aŭ malrolon!) en la reta epoko.

Ekde 2007 HEK kaj SEJU aranĝas la La Oranĝan Renkontiĝon ĉiujare aŭtune ekster Hernusando. ORo estis la unuan junularkunvenon esperantistan en Svedio dum pluraj jaroj kaj multe helpis revigligi la svedan junularan esperantistan movadon. ORo iĝis konata kiel mojosa kaj iom eksperimentema internacia renkontiĝo por junuloj en bela naturo. La programo kutime miksas seriozajn prelegojn, muziko, poezio, saŭno, homfutbalo, bretajn ludojn k.t.p. Ĝis nun krokodilado preskaŭ forestis dum Oro.

La HEK-anoj laboras diversflanke por riĉigi la esperantan kulturon, ekzemple per traduko de filmoj, kreo de muziko (ekzemple La Perdita Generacio kaj Kanajlaro de esperantistaj piratoj havas sian centron ene de HEK) kaj trovo de novaj manieroj uzi kaj evolui la internacian lingvon (ekzemple ĉe rolludoj kaj Bakio).

Ekde 2008 aperas neregule La bulteno Aŭroro, eldonata de HEK.

## Eksteraj ligiloj 
* Hernusanda Esperantista Klubo en la retejo *ipernity*, lasta arkivigo arkivigite laŭ stato de junio 2017
** *HEK* kontakteblas rete: hernusando.esperantista.klubo@gmail.com

Kategorio:Svedaj Esperanto-asocioj
Crăiești (Adămuș)

**Crăiești** [krəjeŝtj] (hungare: **Magyarkirályfalva** [madjarkirajfalva]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târnăveni. En 1910 ĝi havis 1 321 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 1 291 (rumanoj, 66% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. En mezepoko ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő vármegye*). Administre ĝi apartenas al Adămuș. Crăiești situas ĉe la rivereto Târnava Mică, ĉe la limo al distrikto Alba.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Enciklopedio de famaj civitanoj 
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Crăiești (Mureș)

**Crăiești** [krǝjeŝtj] (hungare: **Mezőkirályfalva**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Reghin. En 1910 ĝi havis 650 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 774 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Lefaia, Nima Milășelului kaj Milășel.

Crăiești limas norde kaj okcidente al la najbara distrikto Bistrița-Năsăud. Preter Crăiești pasas la nacia vojo DN16 inter Reghin kaj Kluĵo.

## Gravaj personoj 
*János Ősz: (26-a de decembro 1863 – Marosvásárhely, 7-a de februaro 1941): folkloristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Craiesti jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: CraiestiMS.JPG|La komunuma domo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Odrihei

**Odrihei** [odrihej] (hungare: **Vámosudvarhely** vamoŝudvarhej) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târnăveni administracie apartenanta al la komunumo Coroisânmartin. En 1910 Vámosudvarhely havis 618 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj) kaj en 1992 514 (rumanoj, 37% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo, poste doganejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Kis-Küküllő. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
==Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando==   

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

 
 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Frauenkirchen

**Frauenkirchen**, jen germane, **Svetica za Jezerom** kroate kaj **Boldogasszony** hungare, estas komunumo kun urborajto en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo 
La urbeto situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Pamhagen-Parndorf, laŭ fervojo Fertőszentmiklós-Parndorf.

## Historio 
La loko apartenis - kun tuta Burgenland - ĝis 1920/21 al Hungario, kiam la pacdiktatoj donis ĝin al Aŭstrio.

La loko estas jam loĝata ekde la antikvo, sed la unua mencio okazas en 1324 kiel *Zenmaria*. La loko havas ekde 1898 la nomon Boldogasszony.

En 1910, el 2732 loĝantoj estis 1970 germanoj kaj 756 hungaroj; en 2001 el 2856 loĝantoj 2503 germanoj, 209 hungaroj kaj 19 kroatoj.

## Personaĵoj 
* La provinca estro de Burgenland, Hans Niessl venas el Frauenkirchen kie li estis urbestro.
* Erich Stekovics [Ŝtekoviĉ] famas pro sia tomato-kultivvarioj, en nombro de 3200. Oni nomas lin "Imperiestro de la tomatoj" kaj venas petoj pri la tomato-plantado eĉ en arabaj landoj.
* Naskiĝis tie la hungara komponisto Mihály Mosonyi, germane Michael Brand, (1815-1870).

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Ĉerkasa provinco

**Ĉerkasa provinco** () ekzistas ekde 1954 kaj estas la plej juna el la 24 administraj unuoj de Ukrainio, kiuj nomiĝas область.

Ĝiaj plej grandaj urboj estas krom la administra centro **Ĉerkaso** () la urboj Ĉihirin (), Kaniv (), Korsun-Ŝevĉenkivskij (), Smila (), Uman () kaj Zolotonoŝa ().

La oblasto situas en la centro de Ukrainio kaj havas proksimume 1,34 milionojn da loĝantoj. La pejzaĝo estas monteta kaj grandparte agrikulture utiligata: sur la kampoj kreskas interalie tritiko, maizo kaj sunfloroj. La rivero Dnepro trafluas la regionon.

## Rajonoj (distriktoj) de la provinco 
## Bildoj 
maldekstra|eta|250ra|Korsun-Ŝevĉenkivskij
thumb|maldekstra|250ra|Sviato-Uspenskij Katedralo en Zolotonoŝa

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj en Ukrainio

Kategorio:Provincoj de Ukrainio