open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kastelo de Tiszacsege

La **Kastelo de Tiszacsege** (konata ankaŭ pri la iama posedantoj *Vay* estas historia monumento en ekstera parto de urbo Tiszacsege.
maldekstre|eta|Aerfoto pri kastelo en Tiszacsege
## Historio 
La familio Vay havis la lokan bienon ekde la 1660-aj jaroj. La unua mencio pri la kastelo okazis en 1819 (laŭ tio la kastelo estis nova konstruaĵo kun pluraj servistaj domoj, staloj, koĉerejo, muelejo). En 1849 la rusa cara armeo pasis en la kastelo kaj bieno kelkajn tagojn. Baldaŭ en la kastelo aŭ la menciita Vay-oj, aŭ ties luantoj vivis. En 1909 la luanto aĉetis la kastelon kun la bieno, poste kaj la kastelo, kaj la parko renoviĝis. Post la 2-a mondmilito pro ŝtatiĝo ŝtata agrikultura firmao funkciis tie, en la kastelo laboristoj loĝis. La parko plene malaperis. En 2000 negocisto aĉetis la kastelon kaj hoteleto funkciis ene kun 21 ĉambroj, sed post jaroj alia negocisto aĉatis ĝin. En 2014 la kastelo estis renovigita, sed poste mankas informoj pri la uzado (la vizizo ne estas publika).

## Konstruaĵo 
La kastelo kun 2 etaĝoj, mansardo kaj keloj situas sola en rando de la urbo sur tre malalta monteto. La kastelo mem havas kvadratan formon kun 19 metrojn larĝoj/longoj. La keloj havas pli grandan teritorion, en la plia teritorio oni faris teretaĝan terason. Tio estas unika en Hungario. La fasado estas simetria, meze la menciita teraso reliefas kun granda kela enirejo. La konstruaĵa enirejo situas malantaŭ la teraso, al kiu el ambaŭ flankoj ŝtupoj kuras. En la unua etaĝo malgranda malfermita balkono estas videbla ĝuste super la enirejo. En la kelo estis grandparte bareloj por vinoj, krome estas 9 niĉoj por la tritikoj.

## Parko 
Jam antaŭ la kastelkonstruado oni plantis fruktoarbojn. La ĝardeno kaj la malgranda parko post jardekoj estis kreitaj.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj

Tiszacsege
Tiszacsege
Kategorio:Tiszacsege
Jean-Léon Gérôme

**Jean-Léon GÉRÔME** (11a de Majo 1824 – 10a de Januaro 1904) estis franca pentristo kaj skulptisto en la stilo nune konata kiel akademiismo. La gamo de lia verkaro inkludis , grekan mitologion, orientismon, portretojn, kaj aliajn temojn, portante la akademian pentrartan tradicion al arta pinto. Li estas konsiderita unu el la plej gravaj pentristoj el tiu akademia periodo. Li estis ankaŭ instruisto kun longa listo de studentoj.[eta|*Un combat de coqs* (La kokolukto, 1846); nune en la [Musée d'Orsay, Parizo.]]
eta|maldekstra|*Napoléon et ses généraux en Égypte.* (Napoleono kaj liaj generaloj en Egiptio), Jean-Léon Gérôme.Lia pentraĵo, *La kokolukto* (1846), estas akademia ekzerco, kiu prezentas nudan junulon kaj apenaŭ vestita junulino kun du luktokokoj, kaj la Golfo de Napolo fone. Li sendis tiun pentraĵon al la Salono de 1847, kie ĝi akiris tria-klasan medalon.

Li veturis en 1853 al Konstantinopolo, kio estos lia unua veturo el multaj al Oriento (Grekio, Turkio, Danubo, Egipto), kies temojn li pentros.

Ĉirkaŭ 1853 li amikiĝis en etoso de artistoj kaj intelektuloj, nome kun George Sand, Hector Berlioz, Johannes Brahms, Gioachino Rossini, Théophile Gautier kaj Ivan Turgenev.

## Bibliografio 
* Benezit E. - *Dictionnaire des Peintres, Sculpteurs, Dessinateurs et Graveurs* - Librairie Gründ, Paris, 1976; 
* Laurence des Cars, Dominque de Font-Rélaux and Édouard Papet (eld.), The Spectacular Art of Jean-Léon Gérôme, (1824–1904), Paris: SKIRA, 2010
* Scott C. Allan and Mary Morton (eld.), Reconsidering Gérôme, Los Angeles: J. Paul Getty Museum, 2010, in: *Art Bulletin* 94 (2012), No. 2, pp.&nbsp;312–316
* Turner, J. - *Grove Dictionary of Art* - Oxford University Press, USA; new edition (January 2, 1996); 

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de studentoj kun ekzemploj de verkoj, biografio, leteroj, bildaro de Gerome 
* Artencyclopedia.com pri Gérôme
* www.jeanleongerome.org  preskaŭ 300 bildoj de la artisto

Kategorio:Akademio de Belartoj (Francio)
Kategorio:Orientismo
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Francaj skulptistoj
Batalo de Monto Tabor

eta|Loko de la batalo, laŭ mapo de Pierre Jacotin, 1826.
En la **Batalo de Monto Tabor**, Francaj fortoj sub Jean Baptiste Kléber kontraŭis Otomanajn fortojn estritaj de Abdullah Paŝa al-Azm de Damasko la 16an de Aprilo 1799. Napoleono Bonaparte estis sieĝanta Akkon, kaj Damasko sendis sian armeon por liberigi la sieĝon, operaciante sude de Akko en Palestino.

Ĉiam laŭ okcidentaj fontoj, la fortoj de la Otomana Imperio (ĉ. 35 000) preskaŭ dekobligis la francajn trupojn (dekomence nur 2 500 kaj post la alveno de Napoleono 4 000). Laŭ samaj fontoj eĉ tiele la otomanoj suferis 6 000 perdojn dum la francoj nur 300.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Smith, D. The Greenhill Napoleonic Wars Data Book. Greenhill Books, 1998.

Monto Tabor
Monto Tabor
Kategorio:Historio de Palestino
Kategorio:Napoleono Bonaparte
Monto Tabor
Literaturaj parkoj

dekstra|400x400ra
**Literaturaj parkoj** estas nova modelo de kultura turismo surbaze de rememorindaj lokoj ĉar iam ili estis ejoj kie vivis aŭ kiuj inspiris poetojn kaj verkistojn. 

Literaturaj parkoj fariĝis vortumo por indiki spacojn kreitaj por revivigi la kulturan identecon de iuj lokoj lige al intervenoj por rememori poetojn kaj verkistojn, en kies rakontoj retroveblas spuroj de tiu pejzaĝo kaj al klopodoj redoni sencon de aparteno de la loka loĝantaro restaŭrante kulturajn ligojn kun la teritorio kaj kun ĝia historio pere de literaturo .

La ambicio de literaturaj parkoj estas re-ekestigi kolektivan identecon en la kultura memoro pere de identigado surbaze de dialogoj kun iuj lokoj troviĝante en la literatura heredaĵo kiuj peras certajn emociojn kiuj helpas krei sencon de aparteno. Ne nur en Italio kaj Sicilio  kiuj povus esti konsiderataj kiel literatura heredaĵo. Literaturaj parkoj estas konsiderataj kiel kulturaj simboloj de iu teritorio. Ili celas konservi la kulturan memoron kiu estas tipa por iu loko ĉar fundamentaj aspektoj de kulturaj tradicioj emas malaperi pro novaj ekonomiaj kaj kulturaj modeloj.

## Parolantaj statuoj 
En iuj urboj kiel in Kopenhago, Londono, Novjorko, Dublino, Helsinki kaj multaj aliaj urboj ankaŭ troveblas statuoj el kiuj aŭdeblas popolrakontoj por kiuj lokaj aktoroj pruntedonis ilian voĉon. Ekzemploj troveblas sur talkingstatues.com, talking-statues-berlin.de, talkingstatuesdublin.ie

## Eksteraj ligiloj 
Paesaggio Culturale Italiano :  www.parchiletterari.com

Siciliaj literaturaj parkoj estas Parco Letterario 'Horcynus Orca' ('Magnum Opus' de Stefano D'Arrigo), Parco Letterario Giuseppe Tomasi di Lampedusa, Parco Letterario Luigi Pirandello, Parco Letterario, Salvatore Quasimodo, Parco Letterario Nino Savarese, Parco Letterario Leonardo Sciascia, Parco Letterario Giovanni Verga, Parco Letterario Elio Vittorini. 

Espais Esrits (Katalonio) : http://www.espaisescrits.cat/ kaj la jutuba filmeto ''Espais Escrits presenta l'APP del Mapa Literari Català''

Dublin Literary Parks  (Irlando, pdf)

Heredaĵo centro Kate Roberts (Kimrio)

Parc littéraire L'arbre de mots (Kebekio)

## Rilataj temoj 
* Lingva pejzaĝo
* Kultura heredo

## Referencoj 
Parkoj
Kategorio:Parkoj laŭ tipoj
Batalo de Abukiro (apartigilo)

La **Batalo de Abukiro** referencas al la tri bataloj kiuj estis luktitaj ĉe Abukir, Egiptio, ĉe la marbordo de Mediteraneo okcidente de la Nila delto:
* La Batalo de Nilo, konata ankaŭ kiel "Batalo de la Abukira Golfo", nome ŝipa batalo luktita la 1an de Aŭgusto 1798
* La Batalo de Abukiro (1799) de la Egipta kampanjo de la Francaj Revoluciaj Militoj, luktita la 25an de Julio 1799, kie Napoleono finigis sian venkon super la Turka armeo de Mustafa la 4-a
* La Batalo de Abukiro (1801), dua batalo de la Egipta kampanjo luktita la 8an de Marto 1801. En tiu batalo, Brita armeo de 5 000 sub la generalo Ralph Abercromby klopodis venki super Franca armeo de 2 000 sub la generalo Louis Friant. La Britoj venkis sed perdis 1 100 trupojn.
25955 Radway

'*25955 *Radway'''* estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *John Radway'', longtempa subtenanton de la Observatorio Lowell, kiu servas nun en la konsilanta personaro kaj en la Fondaĵo de la Observatorio Lowell. En emeritiĝo, John centriĝis en instruo pri astronomio kaj fiziko. Li verkas kaj disdonas filozofiajn eseojn pri la kosmo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Batalo de Abukiro (1799)

eta|Batalo de Abukiro.
La **Batalo de Abukiro** estis batalo en kiu Napoleono Bonaparte venkis super la Otomana armeo de Seid Mustafa Paŝa la 25an de Julio, 1799, dum la kampanjo de Egiptio. Ĝi estis konsiderata la unua batalo nomita per tiu nomo, ĉar jam estis tie ŝipa batalo la 1an de Aŭgusto, 1798, nomita Batalo apud la Nilo (okazos dua batalo la 8an de Marto, 1801). Kiam la Francaj fortoj estis revenintaj el kampanjo el Sirio, tuj la Otomanaj fortoj estis transportitaj al Egipto fare de la brita floto de Sidney Smith por finigi la francan regadon en Egiptio.

Seid Mustafa Pasha estis sperta komandanto kiu estis luktinta kontraŭ Rusio. Li sciis ke la kavaleriaj atakoj kontraŭ la Francaj rotoj estis neutilaj. Tiele li serĉis eviti lin per fortikigo de sia strandejo per du defensivaj linioj. El tiu strandejo Mustafa povis organizi la invadon de Egiptio. Tamen, Napoleono tuj vidis la mankon en la taktiko ĉar la Turkoj ne havis kien iri okaze de malvenko.

La Francoj atakis la Otomanajn poziciojn kaj tuj ekrompis tra la unua defensiva linio antaŭ ĝi estis tute kompletigita. La dua linio, tamen, montriĝis malfacile venkebla kaj la Francoj retiriĝis por ioma tempo. Je tiu punkto, la kavaleria generalo Murat vidis sian oportunon kaj atakis per sia kavalerio, tuj venkante la eksponitajn Turkojn. Novaĵoj pri la venko alvenis al Francio antaŭ Napoleono alvenis en Oktobro kaj tio faris lin eĉ pli populara, grava afero konsiderante la problemojn de la Franca Direktoraro. Tiu batalo portempe sekurigis la kontrolon de Francio super Egiptio.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Connelly, Owen. 2006. Blundering to Glory: Napoleon's Military Campaigns. MD: Rowman and Littlefield.
* Durant, Will. 1975. The Age of Napoleon. New York: Simon and Schuster.
* McLynn, Frank. 2002. Napoleon. New York: Arcade.
* Smith, D. The Greenhill Napoleonic Wars Data Book. Greenhill Books, 1998.

Abukiro
Abukiro
Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Napoleono Bonaparte
Abukiro
Batalo de Heliopolo

[eta|*La generalo Kléber venkinta ĉe Heliopolo, 20a de marto 1800*, de Philippe Grass. Publika skulptaĵo ĉe la Placo Kléber, [Strasburgo.]]
La **Batalo de Heliopolo** estis franca venko de la armeo de Oriento sub la Generalo Kléber super la Otomana armeo ĉe Heliopolo la 20an de Marto 1800.

Kléber engaĝiĝis en negocado kun kaj Britoj kaj Otomanoj, kun la celo honore forigi la restaĵojn de la Franca forto el Egiptio por partopreni en operacoj en Eŭropo. Oni faris interkonsenton (la konvencio de El Ariĉ) la 23an de Januaro 1800 permesante tian revenon al Francio, sed ĝi montriĝis maleble aplikebla pro internaj malkonsentoj inter la Britoj kaj la duboj de la Sultano, kaj tiele la konflikto en Egiptio restartis.

Kléber estis perfidita de la Brita Almiralo Keith, kiu ne respektis la konvencion de El Ariĉ. Kléber restartis batalemon, ĉar li malakceptis kapitulaci. Britoj kaj Otomanoj kredis ke la ''armée d'Orient'' estis tiam tro malforta por rezisti ilin, kaj tiele Jusuf Paŝa marŝis en Kairon, kie la loka loĝantaro obeis sian alvokon al ribelo.

Kleber kondukis la malmultnombrajn Francajn trupojn ataki la Otomanan armeon ĉe Heliopolo, klare venkante la batalon kio permesis al ili re-eniri en Kairon kaj finigi la ribelon.

Heliopolo
Heliopolo
Heliopolo
Kategorio:Historio de Egiptio
Heliopolo
Soma Szarvasi

**Soma Szarvasi** [ŝoma sarvaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szarvasi Soma** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia familia nomvarianto estis *Szarvassy* [sarvaŝi].

Soma Szarvasi http://www.imdb.com/name/nm1106494/ naskiĝis en 1861 en Esztergom (laŭ alia informo en Hungara reĝlando en Párkány (nuntempa Štúrovo en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Soma Szarvasi frekventis aktorlernejon, poste li komencis sian aktoran karieron en migranta trupo de Béla Tóth (teatrestro) en 1884. En la sekva jaro li havis rolojn en trupo de Lajos Dancz, poste en aliaj trupoj (ekzemple en 1890 de Kálmán Egri, en la sekva jaro de Antal Deréki). En mezo de la 1890-aj jaroj lia teatrestro estis Lajos Makó. Ekde 1900 li longe estis membro de Teatro Szigligeti (Nagyvárad). Baldaŭ li vivis kiel emerito en Budapeŝto, sed li kelkfoje ludis ekzemple en Gaja Teatro. Li havis edzinon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Szörényi
* Zoltán Thury: *Katonák* - ĉefrolo

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Barlanglakók* (1915) – arbaristo
* *Lengyelvér* (1920) – grafo Drache
* *Zsuzsanna és a vének* (1928)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/IV/szin_IV.0229.pdf

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Teréz Krammer

**Teréz Krammer,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krammer Teréz** estis hungara operkantisto, (soprano), muzikinstruisto.

Teréz Krammer http://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/k-760F2/krammer-terez-76744/ naskiĝis la  en Pest (urbo), ŝi mortis la  en Csömör.

## Biografio 
Teréz Krammer lernis de Imre Bellovics kaj Ede Újházi. Ŝi debutis kiel operkantisto en 1888 en Lejpcigo, ekde 1890 ŝi kantadis en Dresdeno. Kiel gastokantisto ŝi estis aŭdebla en 1891 en Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ŝi reiris al Germanio (Hamburgo), poste inter 1903 kaj 1911 ŝi apartenis al la Operejo en Budapeŝto, poste kelkajn jarojn ŝi denove estis en Germanio. En la 1920-aj jaroj ŝi instruis en . Ŝi ricevis bulgaran premion. Ŝi loĝis en Csömör ekde 1902, ŝi edziniĝis dufoje.

## El ŝia repertuaro 
* Verdi: Aida - titolrolo
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* - Melinda
* Károly Goldmark: *Sába királynője* - Sulamith
* Puccini: Tosca - titolrolo
* Richard Wagner:
** Parsifal - Kundry
** Der Fliegende Holländer - Senta
** Tannhäuser - Elizabeta

## Memorigiloj 
* muzika lernejo en Csömör http://www.zeneiskola-csomor.hu/

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Éva Szaplonczay

**Éva Szaplonczay** [saploncai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szaplonczay Éva** estis hungara aktoro.

Éva Szaplonczay http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/134.html naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Zilah (nuntempa Zalău en Rumanio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Éva Szaplonczay frekventis kalvinanan gimnazion en Debrecen, poste li plulernis en Belarta Altlernejo. Ŝia vivo abrupte ŝanĝiĝis, kiam ŝi estis elektita "belulino de Hungario". Ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Szeged) en 1934, poste ŝi ricevis rolojn jam en la ĉefurbo ekzemple en Gaja Teatro, Teatro Magyar. Post la 2-a mondmilito ŝi aktoradis en Operetoteatro (Budapeŝto) kaj alia simila teatro. Ŝajnas, ŝi neniam edziniĝis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Mihály Eisemann: *Vadvirág* - Mária
* János Vaszary (reĝisoro): *Házasság* - S-ino Hermann

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Pardon, tévedtem!* (1933)
* Printempo de morto (filmo) (1939) – sekretariino
* *Boldoggá teszlek* (1944) – amikino de Judit

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Konstruelemento

[eta|Korintia [kolono, nome arkitektura elemento de la klasika arkitekturo.]]
**Konstruelemento** en la konstrufako estas unuopa parto, elemento aŭ ero, el kiu konsistas konstruaĵo. Temas pri bloka kaj geometrie relative simpla korpo, kiu havas unuecan konsiston kaj konstruon.

Ekzemploj estas muroj, apogilo, plankoj kaj plafonoj - aŭ la slaboj, ŝtalbetonaj antaŭfabrikitaj konstrupartoj multe uzataj en la slabokonstruaĵoj de la socialismaj ŝtatoj en la dua duono de la 20-a jarcento.

En komercejoj de konstrupartoj ofte ankaŭ geometrie pli komplikaj partoj kiel pordoj aŭ fenestroj, kiuj facile anstataŭigeblas sen influi la statikon de la konstruaĵo, nomatas "konstruelementoj".

## Vidu ankaŭ 
* Universala Terminologio de la Arkitekturo

Kategorio:Statiko
Kategorio:Konstrufako
Kategorio:Inĝenierarto
Kategorio:Komerco
Kategorio:Mekanika inĝenierarto
Kategorio:Struktura inĝenierarto
Kategorio:Arkitekturo
Lehel tér (metrostacio)

La **Lehel tér** () estas metrostacio en Budapeŝto, inter 1981-1984 ĝi estis finstacio. La nomo venis de la placo, kies malsupro situas la stacio. Dum la socialismo la nomo (de la placo kaj metrostacio) estis *Élmunkás*  ().
neniu|eta|225x225ra

## Historio 
En 1976 ekfunkciis la unua itinero de la M3 metrolinio. Tiu ĉi itinero ekfunkciis post 5 jaroj, samtempe ekfunkciis ankaŭ la subirejo sub la placo. En 1984 la linio estis plulongigita, tial ĉi tiu stacio ne plu estis finstacio. Tiu metrostacio (eĉ metrolinio) ĝis 2017 neniam estis renovigita. Kelkaj asertas, ke la metrolinio jam estas vivdanĝera. En 2017 kelkaj vagonoj estis ŝanĝitaj al pli modernaj, la malnovaj estis faritaj en Sovetunio, la novaj en Rusio.

## Stacio 
La metrostacio estas atingebla nur tra subirejo, post la stacia enirejo troviĝas 2 ŝtuparejoj al la kajo. La kajo lokiĝas 9 metrojn sub la tersurfaco kaj enhavas etan pavilonon. Antaŭe la vagonoj post la stacio veturis iom plu laŭ trakoj por turniĝi al la reira direkto. Tiuj trakoj funkcias ankaŭ nuntempe, do se necesas redirekti la vagonojn, tio povas okazi facile.

## Kontaktoj 
La pasaĝeroj povas elekti aliajn publikajn veturilojn: tramon, troleon kaj aŭtobusojn. Laŭ la placo funkcias ĉiovendejo kaj Preĝejo Sankta Margareta (Angyalföld).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.metros.hu/vonal/jellemzok_m3.html 
* http://www.metros.hu/mutargy/allomas.html 
* hungare kun fotoj 

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1981
Kategorio:1981 en Hungario
Dima Ŝevĉenko

**Dima ŜEVĈENKO** (cirile *Дима Шевченко*, naskita en 1985, pasporte *Dmitrij Ŝevĉenko*, sed en Esperanto li preferas la pli koncizan variaĵon de la persona nomo) estas esperantisto kaj eldonisto de Rusio. Li estas filo de la esperantista paro Elena kaj Aleksandr Ŝevĉenko, kiuj en 1992 kun Dmitrij Perevalov en Moskvo fondis la esperantistan eldonejon "Impeto", kiu publikigas librojn en Esperanto kaj pri Esperanto en la rusa. Post la forpaso de la fondintoj (Aleksandr en 2012 kaj Elena en 2015), Dima kun sia esperantista edzino Anna Striganova sukcese plugvidas la eldonejon. Per tiu okupo ili lernis multe pri tekstoredaktado kaj enpaĝigo, same kiel pri la interesoj kaj preferoj de la Esperanta libromerkato. Ambaŭ geedzoj aktivas en la moskva Esperanto-movado, kie ili organizis plurajn popularajn aranĝojn. Ili kunlaboras ankaŭ pri instruado de Esperanto en diversaj medioj. En aprilo 2017 la paro Dima Ŝevĉenko kaj Anna Striganova deklariĝis nova ĉefredaktista duopo de la revuo Esperanto - unuafoje en la historio de la revuo estas samtempe du ĉefredaktoroj.

Parttempe li laboras ĉe la prestiĝa Rusia Universitato de Amikeco inter la Popoloj en Moskvo, kie li studis ĵurnalismon ĝis nivelo de magistriĝo kaj poste preparis doktoran disertacion por defendo. Liaj diplomverkoj ĉiam rilatas al Esperanto kaj ĝia loko en la mondo de amaskomunikiloj. Interreto grave rolas en lia nuntempa laboro, ĉu en praktika laboro pri la retejo de la Filologia Fakultato, ĉu kiel instrutemo kaj esplorobjekto. Kvinjara laboro ĉe la rethotela kompanio “masterhost” donis al Dima multajn teknikajn konojn pri tiu kampo.

Ekde la Kovim-pandemia epoko li regule organizas virtuale sabatajn trinkvesperojn, per eventaservo.org

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la eldonejo "Impeto" ()
* retejo de la revuo Esperanto ()
* gazetara komuniko de UEA el februaro 2017 pri nomumo de la du novaj ĉefredaktoroj ()
* unua numero de la revuo je redaktado de D. Ŝevĉenko kaj A. Striganova en aprilo 2017, komplete rete legebla (en formato PDF, )
* Mikaelo  Bronŝtejn intervjuas Dima Ŝevĉenko, jutuba filmeto aperinta en junio 2022 

Kategorio:Esperantistoj de Moskvo
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Charles-François Lebrun

**Charles-François LEBRUN**, 1a duko de Piaĉenco, (19a de Marto 1739 – 16a de Junio 1824) estis franca politikisto kaj ŝtatestro kiu servis kiel Tria Konsulo de la Franca Respubliko kaj poste estis farita Arki-Trezoristo kaj Princo de la Imperio fare de Napoleono.eta|dekstre|Charles-François Lebrun.
[eta|dekstra|250px|La tri konsuloj : [Jean-Jacques-Régis de Cambacérès|Cambacérès, Bonaparte, **Lebrun**.]]

## Regepoko 
Lebrun estis farita Tria Konsulo post la puĉo de la 18a de Brumero fare de Napoleono Bonaparte en la jaro VIII (9a–10a de Novembro 1799; vidu artikolon Franca Konsularo). Je tiu posteno li havis aktivan parton en la reorganizado fare de Napoleono de la ŝtataj financoj kaj en la readministracio de la *départements* de Francio. Li fariĝis membro de la Akademio de Surskriboj kaj Beletro de Francio en 1803; kaj en 1804, li estis nomumita arki-trezoristo de la Franca Imperio. el 1805 al 1806 li estis Ĝenerala guberniestro de Ligurio, dum kiu epoko li kompletigis ties aligon al Francio.

Li kontraŭis la restaŭradon fare de Napoleono de la *noblesse*, kaj, en 1808, nur malvolonte li akceptis la titolon de *duc de Plaisance* (Piacenza), rara, laŭnoma, sed hereda *duché grand-fief*, nuligita en 1927. El 1811 al 1813 li servis kiel Ĝenerala guberniestro de parto de la aligita Nederlando, kaj reorganizis ties *départements* - Zuyderzée kaj Bouches-de-la-Meuse. Li estis helpita de Antoine de Celles kaj Goswin de Stassart.

Kvankam nur je ia etendo li kontraŭis la aŭtokration de la Imperiestro, li ne favoris lian elpostenigon, sed li akceptis la *fait accompli* (farita fakto) de la Burbona Restaŭrado en Aprilo 1814. Ludoviko la 18-a faris lin Pajro de Francio, sed dum la postaj Cent-Tagoj li akceptis el Napoleono la postenon de ''grand maître de l'Université*. Kiel sekvo, li estis suspendita el la pajreco kiam la Burbonoj revenis denove en 1815, sed li estis realvokita en 1819. Li mortiĝis kvin jarojn poste en Sainte-Mesme (tiam en Seine-et-Oise, nune en Yvelines).

## Referencoj 
* Tiu artikolo enhavas tekston el publikaĵo nune en publika havaĵo: Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Lebrun, Charles François". Encyclopædia Britannica. 16 (11a eld.). Cambridge University Press. p.&nbsp;352. Siavice, ĝi citas kiel referencoj:*
** Auguste-Armand de la Force, ''L'Architrésorier Lebrun* (Paris, 1907)
** M. Marie du Mesnil, *Memoire sur le prince Le Brun, due de Plaisance* (Paris, 1828)
** eld. Anne-Charles Lebrun (filo de Lebrun), *Opinions, rapports et choix d'écrits politiques de C. F. Lebrun'' (1829)

## Eksteraj ligiloj 
* Heraldica.org (Napoleonic heraldry)

Kategorio:Homoj de Manche
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Dukoj de Parmo
Kategorio:Unua Franca Imperio
Kategorio:Francaj eseistoj
Kategorio:Francaj regnestroj
Kategorio:Francaj tradukistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Homoj de la Franca revolucio
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Surskriboj kaj Beletro
Brücken-Hackpfüffel

**Brücken-Hackpfüffel** estas komunumo en Germanio, kiu kreiĝis la 1-an de januaro 2009 el la antaŭaj loĝlokoj Brücken (Helme) norde kaj Hackpfüffel sude. Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

]]

Kategorio:Distrikto Mansfeld-Suda Harco
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Tago de preĝo multreligia

**Tago de preĝo multreligia** estas tago asignita al preĝo, ĉu fare de gvidantoj de religioj ĉu fare de la ĝenerala publiko por tiu specifa celo. Tiaj tagoj estas kutime ekumenaj. Ili kutime okazas kiel memorfestoj en la naturo, prefere ol kiel realaj liturgiaj festotagoj aŭ monumentoj.
eta|Renkontiĝo de la partoprenantoj al la kvara "Monda Tago de Preĝo por Paco" en Assisi (2011)|400ra

## Monda Tago de Preĝo por Paco 
eta|Monumenta akvafortaĵo de tutmondaj religiaj gvidantoj ĉe la unua "Monda Tago de Preĝo por Paco" en Assisi (1986)|400ra
Johano Paŭlo la 2-a organizis la unuan Mondan Tagon de Preĝo por Paco en Asizo, Italio, la 27an de oktobro 1986. En ĉiuj preĝotagoj estis 160 religiaj gvidantoj kiuj kune pasis la tagon fastante kaj preĝante al ilia Dio aŭ Dioj. Ili reprezentis 32 kristanajn religiajn organizojn kaj 11 aliajn ne-kristanajn mondajn religiojn, inkluzive:
* kristanaj religioj kaj organizoj:
** Romkatolika eklezio
** Greka ortodoksa eklezio
** Rusa ortodoksa eklezio
** Monda Konsilio de Preĝejoj
** Monda YWCA
** Monda Alianco de YMCA
** Amikoj Monda Komitato por Konsulto (Kvakeroj)
** Menoanisma Monda Konferenco
** Reformita Ekumena Sinodo
** Baptista Monda Alianco
** Kristana Preĝejo (Disĉiploj de Kristo)
** Monda Alianco de Reformitaj Preĝejoj
** Lutera Monda Federacio
** Anglikana Komuneco
** Malnova katolika eklezio de Utrecht
** Asiria Preĝejo de la Oriento
* Ne-kristanaj religioj:
** Hinduismo
** Sikismo
** Budaismo
** Ĝajnismo
** Judismo
** Islamo
** Afrika kaj nord-amerika animismo
** Ŝintoismo
** Zaratuŝtrismo
** Bahaa Kredo
En 1993, Johano Paŭlo la 2-a ripetis la Tagon de Preĝo por preĝi por la fino al la milito en Bosnio kaj invitis gvidantojn de la kristanaj, islamaj kaj judaj religioj. La 24-an de januaro 2002 li organizis alian Mondan Tagon de Preĝo por Paco, denove en Assisi. Kelkaj 200 aliaj religiaj gvidantoj ĉeestis, inkluzive de la romaj katolikaj kardinaloj, islamaj klerikoj, judaj rabenoj, budhistoj, sikoj, Bahai-anoj, hinduoj, ĝajnoj, zaratuŝtranoj kaj membroj de afrikaj tradiciaj religioj.

Sekve de la teroristaj atakoj de 11-a de septembro 2001, la Asiza evento celis malkuraĝigi ke oni faras de religio motivon por konflikto en la 21-a jarcento. La Papo eksplicite kondamnis la atakojn kiam ili okazis, diranta ke ne ekzistas ebla senkulpigo aŭ pravigo por tiaj agoj.

## Monda Tago de Virinoj de Preĝo 
Okzante la unuan vendredon de marto ĉiujare, la Monda Tago de Preĝo estas la monda plej granda ekumena iniciato de laikaj virinoj. Ĝi havas la devizon *Informita preĝo kaj preĝplena ago* kaj estas festata ĉiujare de kristanaj virinoj en pli ol 170 landoj.

Tiu evento celas kunvenigi virinojn de diversaj kulturaj fonoj kaj tradicioj en ĉiujara komuna tago de preĝo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Parlamento de la religioj de la mondo (Nitra forumo dum la 101a UK)
* Oomoto
* Ŭonbolismo
* Parlamento de la religioj de la mondo
* Interreligia dialogo
* Dialogo de la Katolika Eklezio kun la Orientaj ortodoksaj eklezioj
* Qantara.de

Kategorio:Preĝoj
Kategorio:Ekumenismo
preĝo multreligia
Batalo de Tudela

La **Batalo de Tudela** (23a de Novembro 1808) estis luktita de armeo de la Franca Imperio estrita de la Marŝalo Jean Lannes kontraŭ hispana armeo estrita de la Generalo Castaños. La batalo rezultis en kompleta venko de la Imperiaj fortoj super ties kontraŭuloj. La batalo okazis ĉe Tudela en Navaro, Hispanio, dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, parto de pli ampleksa konflikto konata kiel Napoleonaj Militoj.

La hispanaj perdoj estis ĉirkaŭkalkulitaj je ĉirkaŭ 4 000 mortintoj kaj 3 000 prizonuloj el totala forto de 33 000. Francoj kaj Poloj perdis ne pli ol 600 mortintoj kaj vunditoj el totalo de 30 000. Tiu estis unu el la bataloj kies nomo estis gravuritaj sur la Triumfa Arko de Parizo.

## Referencoj 
Kategorio:Milito de Hispana Sendependiĝo
Kategorio:Napoleonaj militoj
Tudela
Tudela
Kategorio:Unua Franca Imperio
Tudela
Francisco Javier Castaños

Generalo **Francisco Javier Castaños Aragorri Urioste y Olavide**, Grafo de Castaños y Aragones, 1a Duko de Bailén (en hispana: *Don Francisco Javier Castaños Aragorri Urioste y Olavide, Conde de Castaños y Aragones, primer Duque de Bailén*; Madrido, 22a de Aprilo 1758 – 24a de Septembro 1852), estis hispana generalo dum la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Castaños estas rememorata ĉefe pro sia venko super la Francoj estritaj de Dupont, kiun li ĉirkaŭis kaj devigis kapitulaci je la decida Batalo de Bailén en 1808, estante tiam en komando de la "Armeo de la Sudo", la plej granda hispana armeo dum la Milito de Hispana Sendependiĝo; post tio li servis sub Wellington en kelkaj engaĝiĝoj, kaj estis komandanto de la Armeo de Hispanio, se postulite, por invadi Francion en 1815. Ĵusa pruvaro sugestas ke Castaños ludis ŝlosilan rolon en la sukceso de la Alianca armeo en la Batalo de Albuera.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Esdaile, Charles J. (2003). The Peninsular War: A New History. MacMillan. ISBN 978-1-4039-6231-7.

## Eksteraj ligiloj 
* Ducentjariĝo de la Batalo de Baileno.

Kategorio:Hispanaj generaloj
Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de la Ora Ŝaffelo
Kategorio:Hispanaj dukoj
Kategorio:Milito de Hispana Sendependiĝo
28855 Burchell

'*28855 *Burchell'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Sydney Veronica Burchell*, kiu gajnis en 2013 la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto en teamo pri administrado de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la *Morristown Hamblen High School East'' de Morristown (Tenesio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Jodie Whittaker

**Jodie Auckland Whittaker** (naskiĝis la  en Skelmanthorpe, Anglujo) estas angla aktoro. Je la 16-a de julio 2017, BBC anoncis, ke ŝi iĝos la dek-tria (kaj la unua ina) enkarniĝo de la ĉefrolulo ''* (La Doktoro) de la brita televida serio *Doctor Who'', transprenante la rolon en la speciala kristnaska epizodo de 2017 "".

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj aktoroj
François Bouchot

[eta|dekstre|Portreto de [José de San Martín, pentrita de François Bouchot.]]
[eta|maldekstre|Napoleono ĉirkaŭita de membroj de la Konsilio de Kvin-Centoj dum la puĉo de la [18a de Brumero, pentrita de François Bouchot.]]
**François BOUCHOT** (1800–1842), nome pentristo kaj gravuristo, naskiĝis en Parizo en 1800. Li studis gravuradon ĉe Richomme, kaj poste iĝis disĉiplo de Regnault, kaj poste de Lethière, kaj akiris la premion 'grand prix de Rome' en 1823. Li ekspoziciis en la Salono el 1824 ĝis sia morto, kio okazis en Parizo en 1842. Lia 'Ebria Sileno' estas en la Palaco de Belartoj de Lillo, kaj la 'Entombigo de la Generalo Marceau ' en la Urbodomo de Chartres. Li estis fama ankaŭ pro siaj portretoj.

## Referencoj 
* Tiu artikolo enhavas tekston el publikaĵo nuntempe en la publika havaĵo: Bryan, Michael (1886). "Bouchot, François". In Graves, Robert Edmund. Bryan's Dictionary of Painters and Engravers (A–K). I (3a eld.). London: George Bell & Sons.

Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Francaj gravuristoj
Roger Ducos

**Pierre Roger DUCOS** (25a de Julio 1747 - 16a de Marto 1816), pli bone konata kiel **Roger Ducos**, estis franca politika figuro dum la Revolucio kaj la Unua Imperio, nome membro de la Nacia Konvencio, kaj de la Direktoraro.

## En la Revolucio 
Ducos estis membro de la Konsilio de la Kvin Centoj, kun kiu li prezidis la puĉon de la 18a Fruktidoro (1797). Je la fino de sia regotempo, li iĝis pacjuĝisto, sed post la puĉo de Barthélemy Catherine Joubert (la 30an de Prerialo de la jaro VIII, aŭ 18a de Junio 1799), li estis nomumita membro de la plenuma Direktoraro, danke al la influo de Paul Barras, kiu kalkulis Ducos inter siaj partianoj.

## Konsularo kaj Imperio 
La 9a de Novembro 1799, Ducos akceptis la puĉon de Napoleono Bonaparte (la *18a de Brumero*), kaj li estis unu el la tri Provizoraj Konsuloj (kun Napoleono mem kaj Emmanuel-Joseph Sieyès), iĝante ankaŭ vic-prezidanto de Senato kun la alveno de stabila Konsulara formulo. Li estis multajn fojojn honorita dum la Imperio, sed en 1814 li abandonis Napoleonon, kaj voĉdonis por lia elpostenigo.

## Referencoj 
Kategorio:Homoj de Landes
Kategorio:Francaj advokatoj
Kategorio:Homoj de la Franca revolucio
Emmanuel Joseph Sieyès

**Emmanuel Joseph Sieyès** (3a de Majo 1748 – 20a de Junio 1836), plej ofte konata kiel *Abbé Sieyès* (French: [sjejɛs], Abato Sieyès), estis franca romkatolika *abbé*, nome pastro kaj politika verkisto. Li estis unu el la ĉefaj politikaj teoriistoj de la Franca Revolucio, kaj ankaŭ ludis gravan rolon en la Konsularo kaj en la Unua Imperio. Lia broŝuro de 1789 nome ''Qu'est-ce que le Tiers-État?'' (Kio estas la Tria Stato?) iĝis la manifesto de la Revolucio, kiu helpis transformi la Ĝeneralajn Statojn de 1789 en Nacian Asembleon en Junio 1789. En 1799, li estis inter la instigantoj de la puĉo de 18a de Brumero (9a de Novembro), kiu portis Napoleonon Bonaparte al la povo. Li ankaŭ stampis la terminon "sociologie" en nepublikita manuskripto, kaj faris gravajn teoriajn kontribuojn al la naskiĝintaj sociaj sciencoj.[eta|dekstra|150px|Busto de Sieyès de [David d'Angers (1838).]]

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Emmanuel Joseph Sieyès, *Kio estas la Tria Stato?*  (resumoj)

Kategorio:Katolikaj pastroj
Kategorio:Francaj diplomatoj
Kategorio:Francaj eseistoj
Kategorio:Francaj politikaj verkistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Milito de la Dua Koalicio

eta|Generalo Moreau ĉe la Batalo de Hohenlinden.
La Milito de la Dua Koalicio (1798–1802) estis la dua milito kontraŭ la revolucia Francio fare de Eŭropaj monarkioj, estritaj de Britio, Aŭstrio kaj Rusio, inkludante ankaŭ la Otomanan Imperion, Portugalion kaj Napolon. Ties celo estis bremsi la malordon kiu eliris el Francio, kiu estis finance ruinigita post ties elspezoj subtene de la Usona Milito de Sendependeco. Ili malsukcesis renversigi la revolucian reĝimon kaj la teritoriaj akiroj de Francio ekde 1793 estis konfirmitaj. La Aliancanoj formis novan aliancon kaj klopodis nuligi la antaŭajn militkonkerojn faritajn de Francio. Tiu Koalicio sukcesis en 1799, sed Rusio foriris. Napoleono enpoviĝis en Francio fine de 1799, kaj li kaj liaj generaloj venkis super la Koalicio. En la Traktato de Lunéville en 1801, Francio pluhavis ĉiujn siajn antaŭajn akirojn kaj eĉ akiris novajn landojn en Toskanio, Italio, dum Aŭstrio ricevis garantion pri Venecio kaj pri la Dalmata marbordo. Britio kaj Francio subskribis la Traktaton de Amiens en Marto 1802, alportante pacan intervalon en Eŭropo kiu daŭris 14 monatojn. Ĉirkaŭ Majo 1803 Britio kaj Francio estis denove milite kaj en 1805 Britio arigis la Trian Koalicion por pluigi la militon kontraŭ Francio.

## Bibliografio 
* Blanning, Timothy. The French Revolutionary Wars. New York: Oxford University Press, 1996, ISBN 0-340-56911-5.
* Phipps, Ramsay Weston. The Armies of the First French Republic, volume 5: The armies of the Rhine in Switzerland, Holland, Italy, Egypt and the coup d'état of Brumaire, 1797–1799, Oxford: Oxford University Press, 1939.
* Rothenberg, Gunther E. Napoleon’s Great Adversaries: Archduke Charles and the Austrian Army 1792–1814. Spellmount: Stroud, (Gloucester), 2007. ISBN 978-1-86227-383-2.

Dua Koalicio
Dua Koalicio
Kategorio:Konfliktoj en 1798
Kategorio:Konfliktoj en 1799
Kategorio:Konfliktoj en 1800
Kategorio:Konfliktoj en 1801
Kategorio:Konfliktoj en 1802
Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:19-a jarcento en Francio
Dua Koalicio
Dua Koalicio
28868 Rianchandra

'*28868 *Rianchandra'''* estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Rian Naveen Chandra*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2013 pro sia projekto en teamo pri fiziko kaj astronomio. Li estis lernanto en la * Capital High School'' de Olympia (Vaŝingtonio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Gaslampumado

**Gaslampumado** (angle: *gaslighting*) estas formo de manipulado kiu celas dubigi celitajn individuojn aŭ membrojn de grupo, esperante ke ili dubas pri siaj propraj memoroj, percepto kaj prudento. Per persista negado, misgvidado, kontraŭaĵoj kaj mensogado, ĝi celas malstabiligi la celon kaj malvalorigi ties kredojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Cerbolavado
* Viktimkulpo

Kategorio:Narcisismo
Kategorio:Psikologio
Ernő Szabolcs

**Ernő Szabolcs** [sabolĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabolcs Ernő** estis hungara komikisto, reĝisoro, aktoro de operetoj. Lia origina familia nomo estis *Singer* [zinger].

Ernő Singer http://www.imdb.com/name/nm2442023/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ernő Szabolcs devenis el juda familio. Li akiris komercistan diplomon en komerca akademio (Handelsakademi) en Vieno. Li eklaboris en 1910 en teatreto en sia naskiĝurbo, poste li lernis reĝisoradon de Max Reinhardt kaj li estis komikisto en pluraj kabaredoj ankaŭ province. Li apartenis ekzemple al trupo de Zsigmond Feld kaj al Népopera. Inter 1915 kaj 1919 li estis reĝisoro en kabaredo. Estis li, kiu unuafoje prezentis revuon, sed tiutempe li okupiĝis ankaŭ pri mutaj filmoj. En 1923 li estis nomumita reĝisoro de Operetoteatro (Budapeŝto), inter 1924-1928 li estis ĉefreĝisoro, en 1929 ankaŭ direktoro, poste li gvidis la somerajn spektaklojn. Tiutempe foje li estis reĝisoro en Gaja Teatro kaj denove en Népopera. Dum la 2-a mondmilito pro la kontraŭjudaj leĝoj li povis labori nur en teatro por judoj, poste li denove reĝisoradis en pluraj lokoj, kie oni prezentis kabaredojn aŭ operetojn (ankaŭ en Szeged). Li dufoje edziĝis, la dua edzino naskis filon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Imre Kálmán: *Három grácia*
* Pál Ábrahám: *Zenebona*
* Mihály Eisemann: *Én és a kisöcsém*
* Viktor Jacobi: *Sybill*

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Krausz doktor a vérpadon* (1913, skeĉo)
* *A szerencse fia* (1916)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj komikistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Miklós Szabó (operkantisto)

**Miklós Szabó** [miklOŝ sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Miklós** estis hungara operkantisto, (tenoro), tradukisto.

Miklós Szabó http://www.hangosfilm.hu/filmenciklopedia/szabo-miklos naskiĝis la  en Székesfehérvár, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Miklós Szabó frekventis cistercianan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis en Scienca Universitato Péter Pázmány, inter 1927-1930 li lernis private ankaŭ kantoteknikon. Komence li kantadis en koncertoj, inter 1937-1938 li estis membro de Teatro Városi, inter 1939-1941 de Hungara Radio, inter 1941-1946 de Budapeŝta Ŝtata Operejo, inter 1948-1957 de Tutlanda Filharmonio. Plej longe li apartenis al trupo de Nacia Teatro (Szeged) inter 1957 kaj 1969, poste li pensiuliĝis. Pli frue li estis gastokantisto en Nederlando kaj Sovetunio. Foje-foje li kantadis ankaŭ post la emeritiĝo. Li kantadis ankaŭ popolkantojn, operetojn kaj oratoriojn. Li ricevis 3 premiojn.

## El lia repertuaro 
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* - Beppo (debuta rolo)
* Giacomo Puccini:
** Tosca - Cavaradossi
** Manon Lescaut - Des Grieux
** Madama Butterfly - Pinkerton
** Turandot - imperiestro Altoum
* Gaetano Donizetti: *Don Pasquale* - Ernesto
* Giuseppe Verdi: La traviata - Alfred
* Ferenc Erkel:
** Ladislao Hunyadi (opera versio) - titolrolo
** *Bánk bán* (opera versio) - Otto

## Liaj kontribuoj 
* tradukaĵoj de operoj, operetoj, oratorioj (resume 28)
* scenarlibroj
* *Erdélytől Floridáig* (porjunulara romano)
* kelkaj komponaĵoj kaj poemoj

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Karosszék* (1939)
* *Gül Baba* (1940)
* *Családunk szégyene* (1942)

## Memorigiloj 
* memortabuloj en Budapeŝto (2004) kaj Szeged (2010) https://www.kozterkep.hu/~/29120/Szabo_Miklos_emlektabla_Szeged_2010.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ilonka Szabó

**Ilonka Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Ilonka** estis hungara operkantisto, (koloratursoprano). Ŝiaj geedziĝaj nomoj (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis ekde 1936 *Beöthy Lászlóné,* ekde 1940 *Hivess Henrikné*.

Ilonka Szabó http://katalisztbakancs.blogspot.hu/2017/01/egy-operaenekesno-tragediaja.html naskiĝis la  en Budapeŝto (laŭ alia informo la ), ŝi mortis la  (la mortodato 27-a estas erara) en Budapeŝto.

## Biografio 
Ilonka Szabó lernis kantadon en la Muzikakademio de Budapeŝto, poste ŝi kantadis en pluraj lokoj (ekzemple en Preĝejo Ĉieliro de Maria (Vár). Ŝi debutis oficiale en Operejo de Budapeŝto en 1934, kie ŝi estis stipendia membro. Post 2 jaroj ŝi estis altrangigita privata kantisto. Dum la nazia erao ŝi partoprenis en la rezista movado kun sia dua edzo. Pri ŝia morto mankas korektaj informoj, ĉar ĝuste tiam okazis la lastaj atakoj dum sieĝo de Buda. Tamen estas fakto, ke antaŭ la morto ŝi naskis vivan bebon. Ŝi edziniĝis dufoje.

## El ŝia repertuaro 
* Gioacchino Rossini: *La barbiro de Sevilo* – Rosina (debuto en 1934)
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *Die Entführung aus dem Serail* - Blonde
** *Don Giovanni* - Zerlina
* Giuseppe Verdi:
** *Rigoletto* - Gilda
** La traviata - Violetta

## Ŝia sola filmo 
* *Futótűz* (1943) - ĉefrolanto (Róza Déryné Széppataki), ankaŭ scenarlibristo
eta|Strato pri Ilonka Szabó

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* strato en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tal Afar

**Tal Afar,** aŭ *Tel Afar,* laŭ araba lingvo *تلعفر,* turke *Tal Afar* estas urbego de Gubernio Ninivo en norda Irako.
eta|eta|maldekstre|Saluton en Tal Afar!
eta|Tanko sur strato en Tal Afar en 2005

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Supermara alteco: 410 m
* Loĝantaro: 200,000 (takso en 2014)
* Horzono: UTC+3
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 

## Geografio 
Tal Afar situas en dezerta regiono de norda parto de la lando. Sirio kaj Mosulo troviĝas po 60, Kirkuk 202, Sulajmanija 284, Ramadi 337, Faluĝa 357, Bagdado 382, Kut (Irako) 531, Divanija 539, Amara (urbo) 666, Nasirija 689, Basra 822 kilometrojn.

## Historio 
De eble la 25-a jarcento antaŭ Kristo trae ĝis la 7-a jarcento post Kristo tiu ĉi loko estis parto de Asirio. Supozeble Tal Afar estis menciita en la Biblio kiel Telassar aŭ Thela'sar, ĝi estis menciita ankaŭ fare de fruaj arabaj geografiistoj. Iam dum la Otomana Regno la otomana turka armeo fondis la urbon kiam sola armea antaŭposteno, ili konstruis la fortikaĵon. Post falo de la Otomana Regno Tal Afar apartenis al Irako.

## Vidindaĵoj 
* fortikaĵo

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj

Kategorio:Urboj de Irako
Sagittarius A*

[eta|En Majo 2022 estis publikigita foto de la radia teleskopo [Event Horizon Teleskopo kiu rekte fotis *Sagittarius A**]]
[eta|[Ikso-radioj|Rentgena bildo de *Sagittarius A** kaj de du lumaj eĥoj (markitaj per elipsoj) de ĵusa eksplodo]]
**Sagittarius A*** (prononcata *Sagittarius A stelo*; mallongigite *Sgr&nbsp;A**; laŭ la latina nomo de la stela konstelacio Sagitario, do principe ankaŭ esperantigebla **Sagitario A***) estas regiono de la kosmo en la konstelacio Sagitario. Temas pri fonto de radioondoj en la hipoteza centro de la galaksio Lakta Vojo. Sgr A*, estis malkovrita la 13-an kaj 15-an de februaro 1974 fare de astronomoj Bruce Balick kaj Robert Brown uzante la bazlinian interferometron (en Socorro) de la Nacia Radio-Astronomia Observatorio. La nomo Sgr A* estis elpensita fare de Brown en artikolo de 1982, ĉar la radiofonto estis "ekscita", kaj ekscititaj statoj de atomoj estas indikitaj per asteriskoj.  
Ekde la 1980-aj jaroj, verŝajnas ke la centra komponanto de Sgr A* estas nigra truo. En 1994, infraruĝaj kaj submilimetraj spektroskopiostudoj de Berkeley-teamo implicanta Nobel-premiiton Charles Hard Townes kaj estontan Nobelpremiiton Reinhard Genzel montris, ke la maso de Sgr A* estis ege koncentrita kaj je ĉirkaŭ  3 milionoj da Sunoj.

Laŭ la nuntempa stato de radioastronomiaj esploroj temas pri hipoteza supermasa Nigra Truo de proksimume 4,3 milionoj da sunaj masoj.. Ĝi markas la lokon kiu estu la mezo de la Lakta Vojo.

En majo 2022, astronomoj, uzante la internacian kunlaboron *Event Horizon Teleskopo*, publikigis foton de Sagittarius A* produktitan uzante datumojn de radio-observaĵoj en aprilo 2017 , tiele konfirmante ke la objekton estas nigra truo. Ĉi tiu estas la dua konfirmita bildo de nigra truo, post la supermasiva nigra truo de Messier 87 en 2019.

## Referencoj 
Kategorio:Sagitario (konstelacio)
Kategorio:Astronomiaj objektoj
Kategorio:Nigraj truoj
Oficeja ludilo

]]
**Oficeja ludilo** estas dekora elemento sen praktika labora funkcio, kutime metita sur la skribtablo de oficeja laboristo. Ĝi ne helpas al la laboraj taskoj, sed celas provizi dekoracion aŭ plezuran rigardon, malpezigi streson aŭ inspiri kreivon. La Neŭtona pendolo estas klasika ekzemplo de oficeja ludilo.  

## Funkcioj 
Malsamaj tipoj de oficejaj ludiloj provizas malsamajn bezonojn al siaj uzantoj. Kvankam provizo de rigarda plezuro kaj ornameco estas la du ĉefaj funkcioj en oficejaj ludiloj, ankoraŭ ekzistas iuj diferencoj inter la tipoj de oficejaj ludiloj. Ekzemple, enigmo-tipaj ludiloj povas ankaŭ helpi inspiri kreivon.

## Referencoj 
Kategorio:Ludiloj
ludilo
Südharz

**Südharz** ("suda Harco"") estas komunumo en Germanio, kiu kreiĝis la 1-an de januaro 2010 per administra kunigo de 13 antaŭaj, parte tre malgrandaj, komunumoj - la 1-an de septembro 2010 sekvis du pliaj antaŭaj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Mansfeld-Suda Harco de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Divido 
La komunumo konsistas el 15 loĝlokoj aŭ setlejoj (*Ortschaften*), kiuj ĝis 2010 estis sendependaj komunumoj. La administra centro estas en la loĝloko Roßla.

1 Stato: 31-a de decembro 2008

eta|maldekstra|300ra|kastelo *Stolberg*

Kategorio:Distrikto Mansfeld-Suda Harco
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Oficejo

eta|Tipa moderna oficejo
[eta|Moderna speco de krea oficejo: ejo por [samloka laborado en Londono]]
**Oficejo** laŭvorte estas loko kie ofico estas farata - kutime temas pri ĉambro aŭ halo ene de domo kie administra laboro estas plenumata. Oficejo estas arkitektura kaj dezajna fenomeno; ĉu ĝi estas malgrandaj tablo kaj benko en la angulo de eta vendejo, ĉu "hejma oficejo", do skribtablo en privata domo celata al profesia laboro, ĉu multpersona oficejo por samloka laborado tra tutaj etaĝoj de konstruaĵoj, ĝis grandaj administraj konstruaĵoj dediĉitaj tute al unu firmao aŭ institucio.

## Famaj oficejoj 
* Centra Oficejo de UEA en Roterdamo
* Esperantista Centra Oficejo en Parizo (1905–1922)
* Internacia Oficejo de la Paco (ekde 1891)
* Ovala Oficejo

## Vidu ankaŭ 
* anguloficejo


Kategorio:Administrado
Kategorio:Ĉambroj