open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Movado por la pluvivo de la ogonioj

La organizaĵo **Movado por la pluvivo de la ogonioj** - angle *Movement for the survival of the ogoni people* (MOSOP) - estas homrajta, senprofitcela ne-registara organizaĵo en Niĝerio. En 1994 al la organizaĵo estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

En la 1950-aj jaroj, la nederlanda naftokompanio Shell komencis ĉerpi petrolon en la areo de Niĝerio kie loĝas la ogonioj, kontraŭ de dekomenca protesto de la ogonioj. La rezulta masiva media poluo en la Niĝera Delto senhavigis la ogoniojn je ilia porvivaĵo, rezultigante milojn da mortoj. La ogonia verkisto Ken Saro-Wiwa skribis pri tio la libron *Flamoj de Infero*, en kiu li volis diskonigi la indignojn de la naftokompanio, kaj en 1990 kunfondis la organizaĵon MOSOP.

Celoj de la MOSOP estis interalie la politika kaj kultura aŭtonomio por la ogonioj, la rehabilitado de la areoj difektitaj per petrolproduktado kaj la partopreno de la populacio en la enspezo de petrolproduktado. Ĉi tiuj celoj devus esti atingitaj sen la uzo de ajna forto. Tiucele la projekto alvokis al pluraj manifestacioj, el kiuj kelkaj estis tre sukcesaj. Ekde 1993 Ken Saro-Wiwa estis la prezidanto de la organizaĵo, kaj en 1994 li kaj ok kunagantoj estis arestitaj - la atribuo de la alternativa Nobel-premio estis unu el pluraj internaciaj simboloj de solidareco post tiu aresto fare de la regimo de Sani Abacha. Post la proceso, li estis pendumita en 1995. Lia ekzekuto altiris internacian atenton, ĉar multaj pledoj kaj protestoj de organizaĵoj pri homaj rajtoj, ŝtatestroj kaj registaroj de aliaj landoj, silenta diplomatio de Shell kaj de internaciaj organizaĵoj kiel Eŭropa Unio, Unuiĝintaj Nacioj aŭ Organizaĵo por Afrika Unueco neniel povis influi la niĝerian registaron. Ken Saro-Wiwa laste skribis el malliberejo: “Vivanta mi estas simbolo de rezistado. Mortinta mi fariĝos martiro kaj tial eĉ pli danĝera.” Responde, Niĝerio tuj poste estis eksigita el la komunumo de nacioj.

En septembro 1993 okazis gravaj kolizioj kun la andonioj aŭ oboloj, en kiuj ĉirkaŭ 1 000 ogonioj estis mortigitaj kaj pli ol 30 000 estis devigitaj fuĝi de siaj hejmoj. La organizaĵo MOSOP kulpigis la registaron kaj la naftokompaniojn pro tio, kiuj laŭdire persvadis kaj financis la andoniojn. Finfine, en junio 2009, Shell jesis pagi proksimume 15,5 milionojn da usonaj dolaroj en kompenso al la familioj de tiuj kiuj estis pendigitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* prezento per la premia komisiono ()

Kategorio:Organizaĵoj en Niĝerio
Kategorio:Homaj rajtoj en Niĝerio
Batalo de Ourique

La **Batalo de Ourique** ([uRIK] en araba: معركة أوريكه) estis batalo kiu okazis en la 25a de Julio 1139, en kiu la fortoj de la portugala grafo Afonso Henriques (de la Dinastio de Burgonjo) venkegis super tiuj de la almoravida guberniestro de Kordovo, Muhammad Az-Zubajr Ibn Umar, identigita kiel "Reĝo Ismar" en kristanaj kronikoj.

Kvankam la tradicio atribuas tiun batalon al Ourique, en tre suda Distrikto Beja, verŝajne la batalo okazis pli proksime al Santarém. Ankaŭ ne klaras la detaloj de la batalo; ŝajne estis koalicio de diversaj islamaj reĝoj, sed ili suferis internaj malkonsentoj, dum la moralo de kristanoj estis plibonigita pro la plialtigo de Afonso Henriques kiel grafo al kategorio de unua reĝo de Portugalio.

Tio estis tradicie konsiderata la okazo kiam la Graflando Portugalio, tiama feŭdo de la Reĝlando Leono, transformiĝis en la sendependa Reĝlando Portugalio. Afonso estis agnoskita kiel reĝo nur en 1143 fare de la reĝo Alfonso la 7-a de Leono, kaj en 1179 de la papo Aleksandro la 3-a. Post tiu batalo Afonso Henriques kaj liaj posteuloj, helpita de militistaj monaĥordenoj, pelis suden la maŭrojn.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Livermore, HV (1947), *A History of Portugal*, Pamphlet collection, Cambridge, England, UK: Cambridge University Press, pp. 64–66, ISBN 978-1-00-128780-5.

Kategorio:Bataloj de Portugalio
34802 Anwesha

'*34802 *Anwesha'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:4 kun la Tero kaj proksima de la resonanco 3:1 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 17-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Anwesha Mukherjee*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2018 pro sia projekto pri robotiko kaj artefarita intelekto. Ŝi estis lernantino ĉe la *Westview High School'' de Portlando (Oregono, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Konsentkulturo

**Konsentkulturo**, **konsentokulturo** aŭ **kulturo de konsento** (angle *consent culture*) estas kultura principo, laŭ kiu en interhomaj (kaj aparte en seksaj) rilatoj oni tre atentu pri reciproka konsento. Ĝia malo estas la *kulturo de perforto*.

## Esperanto kaj konsentkulturo
Konsentkulturo estis temo de prelego en la virtuala IJK 2020. Laŭ Klára Ertl, TEJO pripensas disvastigi konsentkulturon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* *Consent culture*

## Eksteraj ligiloj
* Prelego de Jana Suna en la IJK 2020, ĉe YouTube
* Artikolo *El kulturo de perforto al kulturo de konsento*  en la blogo Egalecen.

Kategorio:Seksa konduto
Kongresedzino

**Kongresedzino** aŭ **kongresa edzino** estas ŝerca esprimo por partnerino en Esperanto-aranĝo. Kontraŭe al veraj geedzoj aŭ vivkunuloj, kongresaj geedzoj estas kune nur en Esperanto-aranĝoj; poste ĉiu revenas al sia hejmloko.

La esprimo estas uzata sendepende de tio, ĉu temas pri amrilato aŭ nura amikeco. La karakterizaĵo de kongresaj geedzoj estas unuavice, ke ili aperas en Esperanto-aranĝo kiel paro kaj ŝatas esti kune. Tiaj paroj povas estiĝi spontane en esperanta renkontiĝo, sed ekzistas ankaŭ kongresaj geedzoj, kiuj regule interkonsentas pri komuna partopreno en esperantaj aranĝoj.

Kontraŭe al veraj geedzoj, kongresaj geedzoj ne ĝuas la kunulan rabaton, kiun ricevas aliĝintoj kun sama adreso ekzemple ĉe Universalaj Kongresoj. Sed ili ofte profitas el la pli favoraj prezoj por dulitaj ĉambroj kompare kun unulitaj. Kutime tamen plej gravas por kongresaj geedzoj la sento ne esti sola, sed havi akompananton, kun kiu oni povas dividi siajn impresojn, spertojn kaj sentojn.  

En siaj hejmlokoj, iuj kongresedz(in)oj vivas solaj, dum aliaj havas konstantan vivkunulon aŭ veran edz(in)on. Povas esti, ke la vera edz(in)o ne estas esperantisto kaj do ne emas kunvojaĝi al esperanta aranĝo, sed povas esti ankaŭ, ke inter la veraj geedzoj la amo malpliiĝis, aŭ iu sentas malpli da harmonio ol tiu trovas en akompano de kongresa edz(in)o.

La proksimeco inter kongresaj geedzoj povas esti diversgrada. Iuj preferas nur promeni kaj babili kune, aliaj brakumas aŭ kisas unu la alian, sed ankaŭ seksumado povas ludi rolon. En Esperantujo, la kongresaj paroj kutime decidas pri tiu proksimeco surbaze de konsentkulturo. 

La termino *kongresedzino* apenaŭ estas uzata en la junulara Esperanto-movado. Tio povus rilati al tio, ke gejunuloj pli ofte serĉas ankoraŭ konstantan partneron; ĉe ili do pli ofte alia ŝerca esprimo ludas rolon - la funkcio de Esperanto kiel edzperanto. Kontraŭe, pli aĝaj homoj ofte jam havas stabilan vivon, kiun la rilato al kongresedz(in)o ne renversu - ili deziras plu pasigi sian ĉiutagan vivon aŭ sola aŭ konstante kun sia hejma partnero. Depende de la ĵaluzemo de la hejma partnero, la rilato al kongresedz(in)o povas esti sekreta aŭ malferma.

Post forpaso de sia regula kongresedz(in)o, iuj esperantistoj plu partoprenas en esperantaj aranĝoj kiel *kongresvidv(in)o*. 

La esprimo *kongresa edzino* aperas ekzemple en la kabaredo *La Verda Banano* de Georgo Handzlik kaj Saŝa Pilipoviĉ, laŭ kiu esperantistoj estas tiel toleremaj, ke en esperanta kongreso oni ne devas ekskursi kun kongresa edzino, sed povas ekskursi eĉ kun propra edzino.

Laŭ prelego de Ilona Koutny en Arkones 2018, Esperanto estas la sola lingvo, en kiu la vorto *kongresedzino* ekzistas.

La vira ekvivalento **kongresedzo** estas malpli uzata. Laŭ komuniko de la Esperanta Civito, la esprimo *kongresedzino* estas masklisma.

## Eksteraj ligiloj
* Kabaredo de Georgo Handzlik kaj Saŝa Pilipoviĉ pri kongresa edzino (ekde minuto 5:33)

## Referencoj 
Kategorio:Familio

Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Geedzeco
Kategorio:Sociaj konceptoj
Trident

**Trident** (aludante al la antikva armilo tridento), ankaŭ nomata **Trident nuklea programo** aŭ **Trident nuklea malkuraĝigo**, kovras la evoluon, akiron kaj operacion de specifa serio de nukleaj armiloj en Britio kaj iliaj liveraj rimedoj. Ĝia celo kiel deklarite de la brita ministerio pri defendo estas "malinstigi la plej ekstremajn minacojn al nia nacia sekureco kaj vivmaniero, kiuj ne povas esti faritaj per aliaj rimedoj". Trident estas funkcia sistemo de kvar submarŝipoj armitaj per Trident II D-5-balistikaj misiloj, kapablaj liveri termonnukleajn eksplodilojn de multoblaj sendepende celeblaj reuzaj startiloj. Ĝi estas funkciigita fare de la Reĝa Mararmeo kaj bazita ĉe la okcidenta marbordo de Skotlando. Almenaŭ unu submarŝipo ĉiam estas sur patrolo por disponigi kontinuan surmaran kapablecon. Ĉiu portas ne pli ol ok misilojn kaj kvardek eksplodilojn, kvankam ilia kapablo estas pli alta. La misiloj estas fabrikitaj en Usono, dum la eksplodiloj estas britaj.

## Vidu ankaŭ 
* tekston pri la brita kontraŭnuklearmila organizaĵo Tridentaj Plugiloj, fondita specife por laŭeble haltigi tiun serion.

Kategorio:Nuklea armilo
Kupra (I) jodido

**Kupra (I) jodido** aŭ **kupra (I) jodido** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la jodidoj, rezultanta el interagado de la jodida acido kaj **kupra (I) hidroksido**. Kupra (I) jodido estas blanka aŭ bruna solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Kupra (I) jodido prezentas jodatomon ligitan al kupra grupo. Ĝi konsistas je 1 kupratomo, 1 jodatomo kaj uzatas kiel reakciaĵo en kemiaj sintezoj.

La kupra (I) jodido estas praktike nesolvebla en akvo, kaj tiel la misproporcia reago ne okazas. Kuproza jodido (bruna solidaĵo) estas jona kunmetaĵo kiu havas ĉiun molekulon faritan de unu atomo de kupro (Cu) kaj unu atomo de jodo (I). La kupratomo estas pozitive ŝargita kaj la jodo estas negative ŝargita, do ekzistas jona ligilo inter ili.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **kupra (I) jodido** per traktado de **kupra (I) hidroksido** kun **jodida acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **kupra (I) jodido** per traktado de **etila jodido** kun **kupra (I) hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **kupra (I) jodido** per traktado de **jodida acido** kun **kupra (I) klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **kupra (I) jodido** per traktado de **natria jodido** kun **kupra (I) klorido**:

### Reakcio 5 
* Reakcio de **kupra (I) jodido** kun **arĝenta (I) nitrato** donante **kuprozan nitraton**

## Vidu ankaŭ 
* Jodidoj

## Referencoj 
Kategorio:Jodidoj
Tapio Wirkkala

**Tapio WIRKKALA** (naskiĝinta 2-a de junio 1915 en Hanko, mortinta 19-a de majo 1985 en Helsinko) estis finna fasonadisto kaj skulptisto. Oni taksas, ke li estas la plej grava figuro de finna moderna artindustrio. Li planis ekzemple vazon *Kantarelli*, finnajn monbiletojn kaj botelojn por brandoj *Koskenkorva* kaj *Finlandia*.

Kategorio:Finnaj artistoj
Serba Civitana Konsilio

La organizaĵo **Serba Civitana Konsilio** - serbe *Српско грађанско вијеће, СГВ / Srpsko Građansko Vijeće, SGV * - estis homrajta, senprofitcela ne-registara organizaĵo en Bosnio kaj Hercegovino. En 1995 al la organizaĵo estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

La organizo estis kreita en marto 1994 fare de eminentaj serboj vivantaj en Bosnio kiuj estis lojalaj al la multetna demokrata bosnia registaro kaj malaprobis "la Pale-reĝimon" de Radovan Karadžić. Ili do dum la daŭro de la Bosnia Milito estis lojalaj al la respubliko Bosnio kaj Hercegovino kaj malaprobis la ideon de Respubliko Serba en difinitaj partoj de la lando. SCK kreskis al proksimume 50 000 membroj, inkluzive de proksimume triono de ĉiuj bosniaj serboj vivantaj en lokoj daŭre kontrolitaj fare de la bosnia registaro dum la interkonsento de Dayton, estante organizita tra 20 oficoj en urboj en tiuj lokoj.

La organizo serĉis atingi pacon sub la principoj de konservado de demokrata, internacie agnoskita kaj suverena Bosnio kaj Hercegovino. Ĉefaj celoj estis
* la egaleco de ĉiuj civitanoj
* la rajto de ĉiuj forlokitaj kaj forpelitaj civitanoj reveni al siaj hejmoj
* kaj la puno de ĉiuj militkrimuloj.

Pro ilia aktivismo, membroj de la SCK estis specife celitaj por atenco.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento per la premia komisiono ()

Kategorio:Organizaĵoj en Bosnio kaj Hercegovino
Attila Tököli

**Attila Tököli,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tököli Attila** estas hungara futbalisto (avanulo), trejnisto.

Attila Tököli naskiĝis la  en Pécs.

## Biografio 
Attila Tököli komencis futbali loke en la junulara teamo en 1990, post 3 jaroj jam inter la plenkreskuloj. En la sekvaj jaroj li ludis en pluraj futbalkluboj, inter ili li pasis tempon plej longe en fabrika teamo de Dunaújváros inter 1997-2002 en 166 matĉoj kun 104 goloj. Intertempe li estis hungara ĉampiono dufoje kaj golreĝo same dufoje. Inter 2004-2006 li ludis eksterlande. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 2000–2011 25-foje kun 3 goloj. Li estis ankaŭ trejnisto (plej ofte subtrejnisto) inter 2014-2021.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kaj intervjuo kun foto kaj videoj
* hungarlingvaj datenoj kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Pál Titkos

**Pál Titkos** [titkoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Titkos Pál** estis hungara futbalisto, trejnisto. Lia origina familia nomo estis *Titschka* (tiĉka)
eta|
Pál Titkos naskiĝis la  en Budafok-Kelenvölgy (nun urboparto de Budapeŝto), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Titkos futbalis en junulara teamo inter 1922-1926. Li apartenis resume al 3 prestiĝaj plenkreskaj teamoj inter 1926-1944, kie li ludis en 309 matĉoj kun 114 goloj. Intertempe li estis hungara ĉampiono dufoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1929–1938 48-foje kun 13 goloj. En 1938 en la mondĉampionumo li akiris arĝentan medalon. Li estis trejnisto inter 1942-1967, en tiu periodo li estis trejnisto ekzemple de la naciaj teamoj de Hungario kaj Egiptio. Li portis ankaŭ altajn postenojn en la hungara futbala asocio.

## Memorigiloj 
* memortabulo kun reliefo en Újbuda (2008, vidu la foton!) https://www.kozterkep.hu/28613/titkos-pal

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* https://www.magyarfutball.hu/hu/szemelyek/adatlap/647/titkos_pal

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Důl (distrikto Pelhřimov)

**Důl** () estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en Regiono Vysočina en distrikto Pelhřimov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri ĝi devenas el 1542.

## Loĝantaro
## Partoj de municipo 
* **Důl**
* Nová Ves

## Memorindaĵoj
* Kapeleto de sankta Johano Nepomuka

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj 

Důl 2020-07-30 Kaple.jpg|Kapelo en Důl
Důl, obecní úřad.jpg|Municipa ofico en Důl


Kategorio:Municipoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník
Place d'Italie

'''Place d'Italie''' () estas pariza placo situanta en la koro de la 13-a arondismento. Ĝi ŝuldas sian nomon al la apuda Avenue d'Italie, deirpunkto de Nacia Aŭtovojo 7, kiu ligas Francion kun Italio.

## Historio 
Antaŭ ol barono Haussmann etendis la urbolimojn, la loko apartigis Parizon disde Gentilly. En ĝi, du pavilonoj konstruitaj de Ledoux utilis por kolekti akcizojn. Tiuj pavilonoj estis bruligitaj dum la Franca Revolucio kaj detruitaj en 1877, kvankam la placo ĉesis funkcii kiel urbolimo en 1860. Tiamaniere la loko adoptis sian nunan dezajnon.

En la 1960-aj jaroj, estis desegnita ambicia plano nomita Italie 13 kiu celis radikalan transformon de la areo. En la praktiko, la projekto, kiu estis ĉesigita en 1975, estis nur parte kompletigita per efektivigo de pluraj urboplanadoj kaj konstruado de ses turoj pli ol 100 metrojn altaj. Inter tiuj ne konstruitaj estis Turo Apogée, kiu devis superi Turon Montparnasse en alteco kaj devis situi en la sudo de la placo. En ĝia loko, en 1992 konstruado de Grand Écran Italie estis kompletigita, kinematografia komplekso konstruita de la japana Kenzō Tange, fermita en 2006.

## Priskribo 
Place d'Italie estas ronda placo ornamita per centra fontano kaj pluraj verdaj areoj. Ĝi ankaŭ havas plurajn skulptaĵojn: unu honore al marŝalo Alphonse Juin farita de André Greck en 1983 kaj alia kiu situas en la ĝardenoj de la konstruaĵo kiu utilas kiel sidejo de la arondismenta urbodomo, verko de Ossip Zadkine.

En la suda parto de la placo estas granda vendejaro nomita Italie 2.

## Aliroj 
dekstra|260px|eta|Alirejo al metrostacio '**
Eblas aliri la placon ĉu per iu el la tri metrolinioj (5, 6, 7) kiuj havas haltejon ĉe la stacio **', aŭ uzante unu el la sekvaj itineroj:

* Boulevard Vincent-Auriol
* Boulevard de l'Hôpital
* Boulevard Auguste-Blanqui
* Avenue des Gobelins
* Avenue de la Sœur-Rosalie
* Avenue d'Italie
* Avenue de Choisy
* Rue Bobillot
* Rue Godefroy

## Referencoj 
## Fonto 
Kategorio:Placoj en Parizo
Kategorio:13-a arondismento de Parizo
Péter Palotás

**Péter Palotás** [palotAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palotás Péter** estis hungara futbalisto (avanulo), olimpiano, olimpika ĉampiono. Lia origina familia nomo estis *Poteleczky* [potelecki].

Péter Poteleczky naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Péter Palotás debutis en 1946 en loka junulara klubo. Inter 1948-1959 li ludis en ĉefurba prestiĝa teamo en 231 matĉoj kun 156 goloj. Intertempe li estis hungara ĉampiono trifoje. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1950-1956 24-foje kun 18 goloj. En la Somera Olimpiko 1952 lia nacia teamo ricevis ormedalon. En 1954 en la mondĉampionumo li akiris arĝentan medalon. Depost 1959 pro kormalsano li devis adiaŭi de la futbalejo, eĉ la kuracistoj malpermesis viziti la matĉojn. Li laboris en la tekstila industrio.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* https://www.magyarfutball.hu/hu/szemelyek/adatlap/818/palotas_peter

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nová Ves (Důl)

**Nová Ves** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Důl en distrikto Pelhřimov. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km nordoriente de Důl. Estas ĉi tie registritaj 19 adresoj. Vivas ĉi tie  (). Tra la norda rando de la domaro trafluas rojo Kejtovský potok, kiu estas dekstraflanka alfluanto de rivero Trnava.

Nová Ves situas en katastra teritorio **Důl** kun areo 2,33&nbsp;km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1842.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Fervoja ponto

## Pluaj fotoj 

Nová Ves, kaple II.jpg|Kapeleto
Nová Ves, křižovatka IX.jpg|Vojo

Kategorio:Důl (distrikto Pelhřimov)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník
Důl

**Důl** povas esti:

## Nomo de setlejo 
* Důl (distrikto Pelhřimov) – municipo en distrikto Pelhřimov
* Důl (Sedlice) – parto de municipo Sedlice en distrikto Strakonice

;kiel konsisto de la nomo
* Antonínův Důl – parto de urbo Jihlava en distrikto Jihlava
* Černý Důl – municipo en distrikto Trutnov
* Červený Důl – parto de municipo Uhelná en distrikto Jeseník
* Dlouhý Důl – parto de urbo Krásná Lípa en distrikto Česká Lípa
* Františkův Důl – solejo ĉe Světlá nad Sázavou
* Hluboký Důl – parto de municipo Nebovidy en okrese Kolín
* Janův Důl – municipo en distrikto Liberec
* Janův Důl (Liberec) – parto de urbo Liberec
* Josefův Důl (distrikto Mladá Boleslav) – municipo en distrikto Mladá Boleslav
* Josefův Důl (distrikto Jablonec nad Nisou) – municipo en distrikto Jablonec nad Nisou
* Kokořínský Důl – parto de municipo Kokořín en distrikto Mělník
* Pekelský Důl – parto de urbo Česká Kamenice en distrikto Děčín
* Prkenný Důl – parto de urbo Žacléř en distrikto Trutnov
* Přední Důl – domaro ĉe municipo Kunvald en distrikto Ústí nad Orlicí
* Sudkův Důl – parto de municipo Obrataň en distrikto Pelhřimov
* Suchý Důl – municipo en distrikto Náchod
* Suchý Důl (Klášterec nad Ohří) – parto de municipo Klášterec nad Ohří en distrikto Chomutov
* Široký Důl – municipo en distrikto Svitavy
* Temný Důl – parto de municipo Horní Maršov en distrikto Trutnov
* Vlčí Důl – parto de urbo Česká Lípa en distrikto Česká Lípa
* Volský Důl – parto de urbo Špindlerův Mlýn en distrikto Trutnov
* Zadní Důl – domaro ĉe municipo Kunvald en distrikto Ústí nad Orlicí
* Zelený Důl – pereinta domaro en distrikto Most
* Ždírecký Důl – parto de municipo Ždírec en distrikto Česká Lípa
Pitié-Salpêtrière

**Pitié-Salpêtrière** () estas malsanulejo de AP-HP en la 13-a arondismento de Parizo, en Francio.

## Historio 
Ĝi estis dezajnita de Louis Le Vau kaj konstruita en la 17-a jarcento sur loko kie antaŭe ekzistis fabriko de pulvo (la nomo devenas de la franca *salpêtre*; en esperanto, salpetro, unu el la ingrediencoj de pulvo). La konstruaĵo estis dezajnita por teni la malriĉulojn, almozulojn, senlaborulojn kaj diversajn forpelitojn kiuj povis ĝeni la ordon de Parizo.

Poste, ĝi utilis kiel malliberejo por prostituitinoj kaj loko por teni ekster la socion mensmalsanulojn, frenezajn krimulojn, epilepsiulojn kaj malfavoratojn ĝenerale. La loko ankaŭ estis fama pro sia granda populacio de ratoj.
[eta|maldekstra|Tony Robert-Fleury:*[Philippe Pinel en Salpêtrière*]]
Dum la Franca Revolucio, ĝi estis prenita de la homamaso, kiu liberigis la prostituitinojn. Aliaj (verŝajne mensmalsanaj virinoj) estis murditaj. Ekde la Revolucio, Salpêtrière utilis kiel azilo kaj psikiatria hospitalo por virinoj.

Unu el ĝiaj plej famaj profesoroj, Jean-Martin Charcot estas konata kiel la patro de moderna neŭrologio kaj mentoro de Sigmund Freud. Liaj klasoj en la hospitalaj sekcioj de la malsanulejo helpis klarigi la naturan historion kaj fiziopatologion de multaj malsanoj, inkluzive de sifiliso, epilepsio kaj cerbovaskula akcidento.

La atento de internaciaj amasmedioj subite turniĝis al *Salpêtrière* en aŭgusto 1997. Post aŭtoakcidento en tunelo de Ponto de l'Alma, Diana, Princino de Kimrujo estis urĝe translokita kaj sanigita en la hospitalon, mortante surloke kelkajn horojn poste.

Nuntempe, *Salpêtrière* estas universitata hospitala centro, kiu ampleksas plej multajn medicinajn specialecojn. La hospitalo enhavas la *Institut du cerveau et de la moelle épinière*.

## Publikaj transportoj 
*   '**
*   **'

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Assistance publique – Hôpitaux de Paris
* Institut du cerveau et de la moelle épinière

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

## Fonto 
Kategorio:Malsanulejoj de Parizo
Kategorio:13-a arondismento de Parizo
Kategorio:Historio de medicino
Kategorio:Historio de psikiatrio
Avenue d'Italie

'''Avenue d'Italie''' () estas unu el la ĉefaj komunikaj aksoj de la 13-a arondismento de Parizo. Ĝi iras de Place d'Italie al Porte d'Italie, transirante Rue de Tolbiac. Linio 7 de la Metroo de Parizo havas kvar staciojn laŭlonge de la avenuo.

## Priskribo 
La avenuo estas  longa kaj 70 m larĝa. Ĝi prenas sian nomon de la celloko de la vojaĝantoj kiuj kutimis pluiri rekte post Porte d'Italie: tie komenciĝas Nacia vojo 7, liganta Parizon al la itala landlimo.

Avenue d'Italie estas parto de la kvartalo Maison-Blanche, kaj apartigas du tre malsamajn partojn de la 13-a arondismento: kvartalo Butte-aux-Cailles unuflanke, kaj la ĉina kvartalo aliflanke.

## Historio 
Ĝis la mezo de la 19-a jarcento, la avenuo enhavis nur kelkajn domojn kaj kabaredojn (). Prezoj estis pli malmultekostaj ol en Parizo, ĉar ĝi troviĝis ekster la muro de Ĝeneralaj Farmistoj (impost-kolektistoj).

Avenue d'Italie ricevis sian nunan nomon la , post la decido de barono Haussmann etendi la parizajn urbolimojn en 1860.

## Fonto 
Kategorio:13-a arondismento de Parizo
Kategorio:Stratoj aŭ placoj de Parizo
Chlum-Korouhvice

**Chlum-Korouhvice** estas municipo de Ĉeĥio troviĝanta en&nbsp;distrikto Žďár nad Sázavou en&nbsp;Regiono Vysočina. Vivas ĉi tie  (). Ĝi situas proksime de akva rezervujo Vír I.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1349.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* Chlum
* Korouhvice

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj


Kategorio:Municipoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Municipoj en Ĉeĥio kun kunmetita nomo
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Chlum (Chlum-Korouhvice)

**Chlum** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, la orienta parto de municipo Chlum-Korouhvice en distrikto Žďár nad Sázavou. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 19 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Chlum** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,21&nbsp;km².

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Chlum (Chlum-Korouhvice), č. p. 18.jpg|Chlum
Chlum (Chlum-Korouhvice), č. p. 3.jpg|Chlum
Chlum (Chlum-Korouhvice), střed (2).jpg|Chlum
Chlum (Chlum-Korouhvice), parčík.jpg|Chlum

Kategorio:Chlum-Korouhvice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Korouhvice

**Korouhvice** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, la okcidenta parto de municipo Chlum-Korouhvice en distrikto Žďár nad Sázavou. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 4 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Korouhvice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,81&nbsp;km².

La devena vilaĝo estis detruita kaj surverŝita de akvo pro konstruado de valbaraĵo Vír. Nuntempe estas sur la bordo de la rezervujo nur kelke da domoj.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Korouhvice, ulička.jpg|Korouhvice
Korouhvice, střed.jpg|Korouhvice
Korouhvice-zastávka2018.jpg|Korouhvice, haltejo
Korouhvická-zátoka-bez-vody2018za.jpg|Golfeto sen akvo en Korouhvice

Kategorio:Chlum-Korouhvice
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Inundigitaj setlejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Kalvinana preĝejo (Nagyatád)

La **kalvinana preĝejo** estas sakrala historia monumento (deklarita en 2003) en urbo Nagyatád (Hungario).

## Historio 
En Nagyatád la kalvinana grupo fondiĝis en 1920, pli frue ili apartenis al Ötvöskónyi. Ili decidis konstrui propran preĝejon en 1933, sed ĝi estis konstruita nur en la jaroj 1939 kaj 1940. La grupo estis levita paroĥo en 1944. La dua mondmilito kaŭzis domaĝojn, plen rekonstruo okazis en 1946. La kirko estis renovigita parte inter 1999 kaj 2003, poste plene en 2011, tamen kelkaj laboroj okazis en 2016.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola parte en korto kune kun la paroĥejo. La fasado estas malsimetria, ĉar dekstre la kvadrata turo altiĝas kun piramida turpinto. La turo havas enirejon, sed ne ĉe la fasada flanko. La fasado havas 3 mallarĝajn fenestrojn ĉe la teretaĝo, pli frue granda rondfenestro estas videbla. En fino de la navo la paroĥejo daŭriĝas, sed la navo kaj la paroĥejo formas L-majusklon. La navo havas ekstere apogpilierojn. Interne la muroj estas blankaj laŭ la kutimoj.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* hungare

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj 
* hungare kun foto

Nagyatád
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Nagyatád
Miĥeoj

La **miĥeoj** aŭ hispanlingve ***mixe*** aŭ ***mije*** (prononcita ['miĥe] en ambaŭ kazoj) estas indiĝena popolo de Meksiko. La miĥeoj mem nomas sin ''ayüükj'ä'äy* kiu signifas "homoj kiuj parolas la montan lingvon".

La miĥeoj loĝas en la orientaj altebenaĵoj de la meksika ŝtato Oaxaca. Kompare kun aliaj indiĝenaj popoloj de Meksiko, ili retenis altan gradon de kultura sendependeco.

## Kulturo 
La miĥeoj vivas ĉefe de vivteniga agrikulturo, precipe kultivado de maizo, faboj, kukurboj kaj terpomoj, sed ankaŭ de ĉasado kaj fiŝkaptado. En la lastaj jardekoj, la miĥeoj ankaŭ komencis kultivi kafon por komerci. Tradiciaj ŝtofoj kaj ceramikaj produktoj ankaŭ estas faritaj en la pli grandaj urboj.

## Miĥea lingvaro 
Ilia lingvaro (*mixe*), kiun iliaj parolantoj nomas *Ayöök*, *Ayuujk* aŭ *Ayuhk,* konsistas el diversaj lingvovariaĵoj (dialektoj) kaj daŭre estas parolata de proksimume 90 000 homoj, laŭ SIL Internacia en 1993. Tamen, en censo el la jaro 2020 ĉirkaŭ 140 000 homoj raportis ke ilia lingvo estas "*mixe*". La vorto "*mixe*" supozeble venas de la vorto *mīxtli'', kio signifas "nubo" en la naŭatla lingvo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [http://www.laneta.apc.org/rci/ser/ ]  (hispana)

Kategorio:Indianaj etnoj en Mezameriko
Kategorio:Etnoj en Meksiko
Kasha Jacqueline Nabagesera

**Kasha Jacqueline Nabagesera** - naskiĝis en 1980  - estas homrajta aktivulino en Ugando. Ŝi estas kunfondinto de *Freedom and Roam Uganda* (FARUG), organizaĵo kiu ekzistas ekde 2003 por plibonigi la situacion de lesbaj kaj ambaŭseksemaj virinoj, transgenruloj kaj interseksuloj en la lando kaj estas gvidita fare de Nabagesera ekde la establado ĝis junio 2013. En 2015 al ŝi estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

Kategorio:Ugandanoj
Tony deBrum

**Tony deBrum** - naskiĝis la 25-an de februaro 1945 en la Marŝala Insularo, mortis 72-jara la 22-an de aŭgusto 2017 en Majuro - estis homrajta aktivulo en la Marŝala Insularo. En 2015 al li estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

Kategorio:Marŝalanoj
Saliŝoj

[ligilo=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Flathead_Family.jpg/220px-Flathead_Family.jpg|eta|Indianoj en siaj [Tipio|tipioj.]]
**Saliŝoj** (angle ***Salish***) estas grupo de indiĝenoj (indianaj popoloj) en la nordokcidento de Usono kaj la sudokcidenta parto de Kanado. La lingvoj konsistigas la Salish-familion. Nombro de anoj estas 52 mil homoj. Kredantoj estas protestantoj kaj katolikoj. En malvasta *Saliŝ* signifas fakte platkapuloj - unu el la popoloj de la supra grupo.

La saliŝoj estas dividitaj en du grupoj: enlandaj kaj marbordaj. La unuaj loĝas sur altebenaĵoj kaj en valoj de la Kaskada Montaro kaj Pacifika Montaro ĝis la Roka Montaro kaj basenoj de la riveroj Kolumbio kaj Frejzero (angle: *Fraser*). La marbordaj saliŝoj loĝas en Brita Kolumbio, Kanado, kaj en la ŝtatoj Vaŝingtonio kaj Oregono en Usono.

Modernaj Saliŝok okupiĝas pri fiŝkaptado kaj fiŝbredado, arbodehakado, ĉevalbredado, minado de uranio, servoj al turistoj kaj pri agrikulturo en siaj rezervejoj. La indianaj rezervejoj havas siajn proprajn restoraciojn, butikojn kaj malgrandajn entreprenojn.

Kategorio:Indianaj etnoj en Nordameriko
Kategorio:Unuaj Nacioj
Kategorio:Brita Kolumbio
Tridentaj Plugiloj

La organizaĵo **Tridentaj Plugiloj** - angle *Trident Ploughshares* - estas senprofitcela ne-registara organizaĵo en Edinburgo, Skotio, Britio, celante senarmigi la sistemon de nukleaj armiloj "Trident" de Britio. En 2001 al la organizaĵo estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* prezento per la premia komisiono ()

## Vidu ankaŭ 
* Kampanjo kontraŭ Armilkomerco

Kategorio:Organizaĵoj en Britio
Robinah Nabbanja

**Robinah Nabbanja** - naskiĝis la 17-an de decembro 1969 - estas instruistino kaj politikistino en Ugando. Laŭ la stato fine de 2022 ŝi estas la ĉefministro de la afrika ŝtato. En 2018 la kontraŭkorupta organizaĵo Travideblo Internacia envicigis Ugandon kiel unu el la plej koruptaj landoj en Afriko, pli ol Kenjo, Maŭritanio kaj Niĝerio. En decembro 2019 la prezidanto Yoweri Museveni gvidis marŝon kontraŭ korupto, kion liaj oponantoj konsideris hipokriteco.

Kategorio:Ugandanoj
Yoweri Museveni

**Yoweri Kaguta Museveni Tibuhaburwa**, konata kiel **Yoweri Museveni** (naskiĝis la 15-an de septembro 1944 en Ntungamo) estas politikisto en Ugando. Ekde januaro 1986 li estas la prezidanto de la afrika ŝtato. 

En 2018 la kontraŭkorupta organizaĵo Travideblo Internacia envicigis Ugandon kiel unu el la plej koruptaj landoj en Afriko, pli ol Kenjo, Maŭritanio kaj Niĝerio. En decembro 2019 la prezidanto Yoweri Museveni gvidis marŝon kontraŭ korupto, kion liaj oponantoj konsideris hipokriteco.

## Referencoj 
Kategorio:Ugandanoj
Kategorio:Prezidantoj de Ugando
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Fernão Lopes

**Fernão LOPES** (Lisbono?, inter 1380 kaj 1390 − Lisbono?, ĉ. 1460) estis portugala oficiala skribisto kaj kronikisto de la Reĝlando Portugalio kaj altnivela funkciulo.

Probable li estis nobeligita pro servoj faritaj al la Krono. Heredanto de klasikaj, francaj kaj hispanaj tradicioj, li distingiĝis disde siaj antaŭuloj pro emfazo al la kritika analizo de la Historio kaj pro la dokumenta konstatigo de la okazaĵoj, serĉe al rakonto de la faktoj tiel kiel ili okazis, verece kaj objektiveco, forigante partiajn opiniojn, retorikajn troigojn kaj legendojn. Krome novigstile li montris la malaltajn tavolojn kiel grava agento de la Historio, minimumigante la protagonismon preskaŭ ekskluzivan de reĝoj kaj aristokratoj. Pro tio, li estas konsiderita plinovigisto de la ĝenro de la historia kroniko, unu de la pioniroj de la scienca historiografio kaj precize la fondinto de la portugala historiografio. Krome, li posedis ampleksajn intelektajn sciarojn, humanisman sintenon kaj literaturan stilon novece lerta, bazita sur la paroleco kaj la popola universo, kio metas lin ene de la plej gravaj figuroj de la mezepoka portugala literaturo.

eta|maldekstre|230px|Unua paĝo de manuskripta kopio de la Kronikoj de Dom Petro la 1-a, Dom Fernando la 1-a kaj Dom Johano la 1-a.
El liaj pluraj verkoj, apenaŭ konserviĝis la kronikoj de la reĝoj Petro la 1-a, Fernando la 1-a kaj Johano la 1-a.

## Notoj 
Kategorio:Portugalaj verkistoj
Kategorio:Kronikistoj
Alan Rusbridger

**Alan Rusbridger** - naskiĝis la 29-an de decembro 1953 en Lusako - estas ĵurnalisto, ĉefredaktisto (inter 1995 kaj 2015 de la gazeto *The Guardian*), literaturkritikisto kaj homrajta aktivulo en Britio. En 2014 al li estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

Kategorio:Britoj
Asma Jahangir

**Asma Jahangir** [Gahangir] - naskiĝis la 27-an de januaro 1952 en Lahoro, mortis la 11-an de februaro 2018 samurbe - estis advokatino kaj homrajta aktivulino en Pakistano. En 2014 al si estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“ kaj en 2018 Premio pri Homaj Rajtoj de la Unuiĝintaj Nacioj.

Kategorio:Pakistananoj
Basil Fernando

**Basil Fernando** - naskiĝis en Srilanko - estas homrajta aktivulo en Honkongo. Ekde 1994 li aktivas en la Azia Komisiono pri Homaj Rajtoj. En 2014 al li kaj al la organizaĵo estis aljuĝita la premio de ĝusta vivmaniero (la "alternativa Nobel-premio"), kiu aparte honorigas iujn ekzemplajn aktivulojn kiuj „agadas por praktikaj kaj ekzemplaj solvoj por la plej aktualaj problemoj kiujn la mondo alfrontas hodiaŭ“.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento per la premia komisiono ()

Kategorio:Honkonganoj
Kategorio:Srilankanoj
Richárd Bogár

**Richárd Bogár** [ŝAra bercik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogár Richárd** estis hungara revua dancisto, koreografo.

Richárd Bogár naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Richárd Bogár lernis baleton kaj dancon de Trojanov, Ferenc Nádasi, Kamill Feleki kaj Hedvig Hidas, poste inter 1945–1957 li dancis en revuoj. Li debutis kiel koreografo en 1953, post jaroj li ofte verkis koreografiaĵojn por operetoj, eĉ por ĝermomuzikaloj (tiam apenaŭ konataj). Inter 1964–1968 li estis gastrolanto en Belgio, Francio, Nederlando kaj Okcidenta Germanio, dum li konatiĝis pri ĵazbaleto kaj sukcesaj muzikaloj. Hejmenveninta li estis ĉefkoreografo de Operetoteatro (Budapeŝto) ĝismorte. Li ricevis premiojn en 1971 kaj 1978.

## Liaj elektitaj koreografiaĵoj 
* *Újpesti lány* (1953)
* *Bástyasétány 77* (1958)
* *Imádok férjhez menni* (1964)
* *Hello, Dolly!* (1971)
* West Side Story (1969, 1972, 1974)
* Violonisto sur la tegmento (1973, 1985)
* *Csárdáskirálynő* (1985)
* pluraj unuaktaj baletaj spektakloj

## Liaj elektitaj koreografiaĵoj en filmoj 
* *Felfelé a lejtőn* (1959)
* *Napfény a jégen* (1961)
* *12 óra tánc* (1970)
* *Bolero. Milleneum, oh!* (1978) magyar táncfilm
* *Párizsi élet - avagy Offenbach Szép Heléna című operettjének próbája* (1984)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj dancistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
58941 Guishida

'*58941 *Guishida'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la  1:2 kun Marso kaj 3:1 kun Jupitero,

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Astronomia Observatorio de Beijing, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Normala Universitato de Gŭiĝoŭo (ĉine : 贵州大学, *Guìzhōu Dàxué'', NUGZ), ŝlosila plurfaka universitato en provinco Gŭiĝoŭo fondita en 1941. NUGZ kovras vastan gamon da 11 disciplinoj kiel filozofio, literaturo kaj eduko, akcentante fortajn punktojn en la trejnado de la instruistoj. NUGZ establis sian Departementon Astronomion en 2019.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Johano la 4-a (Portugalio)

**Johano la 4-a** (en portugala: João, prononce [ʒuˈɐ̃w̃]; 19a de Marto 1604 – 6a de Novembro 1656), kromnomita *Johano la Restaŭristo* (portugale: *João, o Restaurador*), estis Reĝo de Portugalio kies regado, daŭre el 1640 ĝis lia morto, ekigis la Portugalian restaŭradon de sendependeco el Habsburga hispana regado. Lia enpovigo establis la Dinastion de Braganzo en la Portugalian tronon, kiu reĝis en Portugalio ĝis 1910. Krome ĝi markis la finon de la 60-jara Iberia Unio laŭ kiu Portugalio kaj Hispanio kunhavis la saman monarkon.

Antaŭ iĝi reĝo, li estis Johano la 2-a, 8a Duko de Braganzo. Li estis nepo de Katerino, Dukino de Braganzo, postulanta al la krono dum la Portugalia sukcedkrizo de 1580. Ĝuste antaŭ lia morto en 1656, la Portugala Imperio estis en sia teritoria pinto, tra la tuta mondo.

## Kunteksto 
El 1595 ĝis 1663 la Nederland-Portugala Milito, okazigita pro la alianco kun Hispanio, konsistis en invado de multaj portugalaj kolonioj kaj komercaj interesoj en Brazilo, Afriko, Hindio kaj Malproksima Oriento fare de nederlandaj kompanioj, rezulte en la perdo de la portugala hindia markomerca monopolo. Tiukadre en 1640, Johano estris ribelon apogitan de malkontentaj nobeloj kaj estis proklamita reĝo.

La plej aĝa filo de la reĝo Johano la 4a reĝis kiel Afonso la 6-a, tamen liaj fizikaj kaj mensaj malkapabloj lasis lin submetita al Luís de Vasconcelos e Sousa, 3a Grafo de Castelo Melhor. En palaca puĉo organizita de la edzino de la reĝo nome Maria Franciska de Savojo, kaj lia frato, Petro, Duko de Beja, la reĝo Afonso la 6-a estis deklarita mense malkapabla kaj ekzilita unue al Azoroj kaj poste al la Reĝa Palaco de Sintra, norde de Lisbono. Post la morto de Afonso, Petro surtroniĝis kiel reĝo Petro la 2-a.

## Bibliografio 
* Sousa, António Caetano de. *História genealógica da Casa Real portuguesa* (en portugala). Vol. VII. Lisbon: Silviana.

Kategorio:Portugalaj reĝoj
Kategorio:Braganzo
Kupra (II) jodido

**Kupra (II) jodido** aŭ **dujoda kupro** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la jodidoj, rezultanta el interagado de la jodida acido kaj **kupra (II) hidroksido**. Kupra (II) jodido estas verda aŭ helbruna hepatotoksa solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Kupra (II) jodido prezentas jodatomon ligitan al kupratomo. Ĝi konsistas je 1 kupratomo, 2 jodatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

Cu2+ havas pli malgrandan grandecon ol Cu+ ĉar ĝi enhavas 2 elektronojn malpli ol Cu+. Do, pro ĝia eta grandeco la ŝargo de la jono restas koncentrita kaj ne estas vaste disvastigita. Pro tiu ŝarĝoakumuliĝo, la polaraj akvomolekuloj povas facile fari ligilojn kun la Cu2+ jonoj kaj liberigi pli altan kvanton de energio, tiel igante la hidratigan entalpion tre alta.

La stabileco de Cu+2+ estas pli ol Cu+ ĉar stabileco dependas de la hidratiga energio de la jonoj kiam ili ligas al la akvomolekuloj. La Cu2+ jono havas pli grandan ŝargan densecon ol Cu+ jono kaj tiel formas multe pli fortajn ligojn liberigante pli da energio.

Jodidaj jonoj estas fortaj reduktantaj agentoj. Tial, kupra (II) jodido reduktas al nesolvebla kupro (I) Jodido.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **kupra (II) jodido** per traktado de **kupra (II) hidroksido** kun **jodida acido**:

 
### Reakcio 
* Preparado de **kupra (II) jodido** per traktado de **etila jodido** kun **kupra (II) hidroksido**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **kupra (II) jodido** per traktado de **jodida acido** kun **kupra (II) klorido**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **kupra (II) jodido** per traktado de **natria jodido** kun **kupra (II) klorido**:

 
### Reakcio 5
* Reakcio de **kupra (II) jodido** kun **arĝenta (I) nitrato** donante **kuprikan nitraton**

 
## Vidu ankaŭ
* Jodidoj
 
## Referencoj 
Kategorio:Jodidoj
Spělkov

**Spělkov** () estas municipo de Ĉeĥio troviĝanta en&nbsp;distrikto Žďár nad Sázavou en&nbsp;Regiono Vysočina. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1392.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Sonorilejo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj 

Spělkov2012b.jpg|Spělkov

Kategorio:Municipoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Koisuru Meiga

**Koisuru Meiga** ( ; Esperantigite: **Amataj Majstraĵoj**) estas japana mangaa antologio verkita de Mimoto. Ĝi estas eldonata per Comic Flapper de Media Factory ekde 2018.

## Resumo 
Ĉiu ĉapitro estas mallonga, memstara rakonto kiu estas inspirita el fama pentraĵo. La gamo de ĝenroj varias multe inter la rakontoj: jen dramaj, jen bonfinaj, jen kelkaj kiu situiĝas en fantasta aŭ supernatura etoso kaj jen iu kiu esploras seksecon. Ĉe la fino de ĉiu ĉapitro estas informoj pri la pentraĵo mem, la pensoj de la aŭtoro pri ĝi kaj pri la inspiro ĝi estigis.

## Pentraĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (japane)
* Koisuru Meiga ĉe ComicWalker (japane)

Kategorio:Mangao
Kategorio:Pentraĵoj
Kategorio:Aperis en 2018
Litia jodido

**Litia jodido** aŭ **jodido de litio** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la jodidoj, rezultanta el interagado de la jodida acido kaj **litia hidroksido**. Litia jodido estas blanka aŭ flaveca higroskopa lumsensiva solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Litia jodido prezentas jodatomon ligitan al litia grupo. Ĝi konsistas je 1 litiatomo, 1 jodatomo kaj uzatas kiel reakciaĵo en kemiaj sintezoj.

Litia jodido estas kemia kunmetaĵo komponita je litio kaj jodo, kiuj kiam eksponitaj al aero flaviĝas pro la oksigenado de jodido al jodo. Ĝi kristaliĝas laŭ la strukturo de la natria klorido. Ĝi povas ekzisti en diversaj hidratoj. Ĝi estas uzata por produkti medikamentojn kaj mineralakvojn.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **litia jodido** per traktado de **litia hidroksido** kun **jodida acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **litia jodido** per traktado de **etila jodido** kun **litia hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **litia jodido** per traktado de **jodida acido** kun **litia klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **litia jodido** per traktado de **natria jodido** kun **litia klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Jodidoj

## Referencoj 
Kategorio:Jodidoj
Jankov (distrikto Pelhřimov)

**Jankov** () estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en Regiono Vysočina en distrikto Pelhřimov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri ĝi devenas el 1242.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj
* Limŝtono, direkte al Milíčov

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj 

File:Jankov (okres Pelhřimov), kostky.jpg|Pavimo
File:Jankov (okres Pelhřimov), náves.jpg|Vilaĝplaco
File:Jankov (okres Pelhřimov), ulice.jpg|Strato

Kategorio:Municipoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník
Indiana rezervejo

[eta|398x398ra|Indianaj rezervoj en [kontinenta Usono ]]
ligilo=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Bia-map-indian-reservations-usa.png/400px-Bia-map-indian-reservations-usa.png|eta|400x400ra| Indianaj rezervoj en Usono - vidu indekson
**Indiana rezervejo**, en la angla *Indian Reservation* (Usono) aŭ *Indian Reserve* (Kanado) estas teritorio en Usono, Kanado kaj Sudameriko regata de indiana tribo kiun ties registaroj asignis al la originaj loĝantoj, la indianoj. En la kurso de proceso, la indianoj plurfoje serĉis monkompenson de la usona registaro por la eksproprietigo de siaj teroj kaj por la kontraŭleĝa uzo de ili.

La rezervejoj estis establitaj ĉefe en la 19-a jarcento kiel rezulto de la koloniigo de Nordameriko. La plej multaj kaj ankaŭ la plej grandaj situas en la okcidento de Usono, en la montaj ŝtatoj Arizono, Utaho, Montano kaj Suda Dakoto. Ekzistas proksimume 326 indianaj rezervejoj en Usono kaj ĉirkaŭ 200 indianaj rezervoj en Kanado. Tamen ne ĉiu el la 567 oficiale agnoskitaj triboj havas sian propran rezervejon - iuj triboj havas plurajn rezervejojn, iuj havas neniun. La plej granda en areo estas la navaha nacio , la rezervejo de la navaha popolo (ĉirkaŭ 64,7 mil km²), tamen ekzistas rezervejoj kies teritorioj ne superas 50 km². Entute, la indianoj kontrolas 227,000 km² da usona teritorio, kio estas iomete pli ol 2,3% de la tuta lando (9,629,091 km²). Ŝtataj leĝoj en la plej multaj kazoj ne validas en la rezervejo. La plej multaj rezervejoj havas tribajn tribunalojn kaj policojn.

La malbona kondiĉo de la teroj estas grava problemo, kio signifas, ke indianoj vivas sub la nivelo por dece vivteni sin pere de laŭsezona laboro kaj ŝtata financa subteno.

Triba Konsilio ekzercas justican povon super la indianaj rezervejoj.

## Rezervejoj
* Rezervejo Hopi
* Pine Ridge

## Vidu ankaŭ 
* Indianaj militoj
* Unuaj nacioj
* Usonaj indianoj
* Vetludado

## Referencoj 
Kategorio:Indianoj
Kategorio:Usono
Kategorio:Kanado
Ŝaŭma polistireno

La **ŝaŭma polistireno** aŭ *etendita polistireno* (***EPS***, mallongigo el la angla *expanded polystyrene*) estas plasta polimera materialo, kiu estas uzita por fabriki ujojn, konstruajn materialojn, pakadon, surfotabulojn kaj aliajn. Ĝia aspekto similas al blanka solida ŝaŭmo kaj kutime en blokoj, sed ankaŭ oni povas trovi ĝin en aliaj prezentadoj kaj koloroj aldonitaj artefarite.
eta|232x232ra|Pecoj por pakado faritaj el ŝaŭma polistireno.
En iuj regionoj el Latinameriko, ĝi estas konata kiel *Unicel* [UniSEL].

Kategorio:Organikaj polimeroj
Kategorio:Termoplasto
Kategorio:Pakumaj materialoj