open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vasilij Ŝukŝin

**Vasilij Makaroviĉ ŜUKŜIN** (; naskiĝis la , mortis la ) estis rusa aktoro, verkisto kaj reĝisoro. Li naskiĝis en vilaĝo *Srostki*, Altajo (suda Siberio), Sovetunio. Lia patro kamparano *Makar Leontieviĉ Ŝukŝin* dum kolektivigo (apero de kolĥozoj aŭ kooperativoj) en 1933 estis arestita kaj baldaŭ pafmortigita. Lia patrino nomiĝis *Maria Sergejevna Ŝukshina* (n.Popova).

Post fino de la sepa klaso de loka lernejo Vasilij plu lernis en teknikejo de urbo Bijsko. Ekde 1950 ĝis 1953 li servis kiel radiisto en la soveta milita marfloto.
Poste li laboris kiel instruisto de la rusa lingvo kaj literaturo en sia vilaĝo Srostki.

En 154 Vasilij venis Moskvon kaj komencis studi en VGIK (Vsesojuznij Gosudarstvennij Institut Kinematografii – Tutunia Ŝtata Instituto de kinematografio). En 1960 li sukcese ĝin finis.

En 1958 estis unue eldonita lia verko – *“La paro en la ĉaro”*.

En 1963 Vasilij komencis labori kiel reĝisoro en moskva Gorkij filmstudio. Jam en 1964 lia filmo *“Ĵivjot takoj parenj”* (Vivas tia bravulo) gajnis la ĉefan premion de la Festivalo de Venecio (la Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica) – *"La Ora Leono"*.

La unua edzino de Ŝukŝin estis lia samvilaĝanino *Maria Ivanovna Ŝumskaja* laborinta kune kun li kiel instruistino.
Ekde 1964 lia edzino estis *Lidia Nikolajevna Fedoseeva*, fama rusa aktorino. En 1967 naskiĝis ties unua filino *Maria* (nun kinostelo). En 1969 naskiĝis *Olga*, kiu finis saman instituton VGIK, kie studis ŝia patro, sed poste ŝi preferas pli verki ol filmi. Ŝi havas filon *Vasilij*.

Vasilij Makaroviĉ Ŝukŝin mortis la 2-an de oktobro 1974 dum filmado de *“Ili batalis pro la patrujo”* pro kormalsano. Lin oni sepultis en Novodeviĉje tombejo en Moskvo.

## En Esperanto aperis 
* http://www.esperanto.org/Ondo/Bibl-rus.htm  *Saluton al Beja* (trad. A. Korĵenkov). Sezonoj, 1984, №2, *Simbolo de kredo* (trad. N. Lozgaĉev) Sezonoj, 1985, №4.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.shukshin.ru/ kroniko, fotoj, bibliografio, roloj en filmoj 
* http://www.shukshiny.ru/  lia familio 
* http://www.shukshin.net/  biografio kaj tekstoj 
* http://www.gornoaltai.ru/malt/index.php?option=com_content&task=view&id=46&Itemid=82&lang=ru Altajo - patrujo , 
* http://www.russianmuseums.info/M1639  Ŝukŝin muzeo en Srostki , 

Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Rusiaj reĝisoroj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Ruslingvaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj aktoroj
Kategorio:Sovetiaj reĝisoroj
Kategorio:Sovetiaj scenaristoj
Titkivci

**Titkivci** ukraine **Тітківці** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja, en municipo de Prislip.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 817 m
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 90014
* Telefonprefikso: 03146

## Situo 
## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1600. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Titkivci. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1931

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Karl Theodor Robert Luther

Li lernis pri matematiko, astronomio kaj filozofio en Vroclavo kaj
Berlino. Li laboris ekde 1848 en la Observatorio de Duseldorfo, kies direktoro
li iĝis en 1851. En 1855 li estas nomumita doktoro pro honoro
en la universitato de Bonn.

En Duseldorfo, li malkovris 24 "malgrandajn planedojn" inter 1852
kaj 1890. Du el tiuj asteroidoj estas nun konataj por havi nekutimajn ecojn :
90 Antiope estas duopa asteroido kaj 288 Glauke estas unu el la nun konataj
asteroidoj kies rotacia periodo estas plej longa (ĉirkau 50 tagoj).

Oni donis lian nomon al:
* La luna kratero Luther;
* La asteroido 1303 Luthera.

## Noto kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 1303 Luthera
* :Kategorio:Malkovrita de Karl Theodor Robert Luther

## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologia notico

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
17 Tetiso

**17 Tetiso** estas granda, meze hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Tetiso estis malkovrita de la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther, la  elde la observatorio de Duseldorfo (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la oceanidino Tetiso (greke *Θέτις*), patrino de Aĥilo.

Tetiso ricevis nenian astronomian simbolon, krom "⑰". Pli malfrue oni desegnis la simbolon 20px|Delfeno supre de stelo, sed neniam izis ĝin.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Theodor Robert Luther
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1852
Agamedoj

[eta|*[Bronchocela marmorata*]]
La **agamedoj** (*Agamidae*) estas biologia familio de la skvamuloj. Ili vivas grandparte ekster Ameriko kaj en diversaj vivareoj, kio montras grandan alkutimiĝemon de la agamedoj. Krom la tre malvarmaj areoj kaj krom la akvo, ili vivas de la stepoj ĝis arbaroj, dezertoj.

## Anatomio, vivformo, vivkonduto 
Agamedoj alkutimiĝis al la plej diversaj vivkondiĉoj, tiel formiĝis diversa arto kaj formo de la skvamoj, la vostolongo, kruroj. Ĉiuj agamedoj tre bone vidas, la okulo estas ilia plej grava sensorgano. Gravas ankaŭ la aŭdkapablo, dum la gustuma senso estas malforta.

Preskaŭ ĉiuj agamedoj (krom la dornovostaj agamedoj kaj la Hydrosaurus-specioj) nutras sin ĉefe el bestaĵoj, malĉefe el plantaĵoj. La nutraĵo konsistas ĉefe el insektoj ĝis etaj mamuloj. Kelkaj specioj kiel dorna diablo (*Moloch horridus*) nutras sin nur per formikoj kaj termitoj. La trinkakvon ili prenas rekte aŭ tra la haŭto el la aera humido (artspecife), je vivareo.

La agamedoj aktivas dumtage, ili akumulas el la sunvarmo la necesas korpovarmon ĉar ili ne kapablas rezervi propran varmon. Tiel okazas, ke ili travintrumas de kelkaj semajnoj ĝis pluraj monatoj. La travintrumo estas ankoraŭ necesa por la sukcesa reproduktiĝo.

## Sistematiko 
Agamedoj apartenas al la leguanformaj kaj formas kun la kameleonoj la senrangan taksonon *Acrodonta*.

Subfamilioj kaj genroj de la agamedoj:
* Subfamilio *Uromasticenoj*
** dornovostaj agamedoj (*Uromastyx*) Merrem, 1820
* Subfamilio *Leiolepidenoj*
** papiliaj agamedoj (*Leiolepis*)
* Subfamilio *Amfibolurenoj* (Aŭstralio, Novgineo)
** *Amphibolurus* Wagler, 1830
** *Caimanops*
** *Chelosania*
** Kolumaj agamoj (*Chlamydosaurus*) Gray, 1827
** Soldataj agamoj (*Ctenophorus*)
** *Diporiphora*
** *Hypsilurus* Peters, 1867
** *Lophognathus*
** Dorna diablo (*Moloch*) Gray, 1841
** Akva agamo (*Physignathus*) Cuvier, 1829
** Barba agamo (*Pogona*) Ahl, 1926
** *Rankinia*
** *Tympanocryptis*
* Subfamilio *Hiydrosaŭrenoj*
** *Hydrosaurus* (*Hydrosaurus*) Kaup, 1828
* Subfamilio *Drakonenoj* (Sud-Azio)
** nukdornaj agamoj (*Acanthosaura*) Ahl, 1926
** *Aphaniotis* Peters, 1864
** *Bronchocela*
** belagamoj (*Calotes*) Cuvier, 1817
** dornaj agamoj (*Ceratophora*) Gray, 1834
** surdaj agamoj (*Cophotis*) Peters, 1861
** flugagamoj (*Draco*) Linnaeus, 1758
** angulkapaj agamoj (*Gonocephalus*) Kaup, 1825
** *Japalura*
** lirokapaj agamoj (*Lyriocephalus*) Merrem, 1820
** *Otocryptis* Wagler, 1830
** *Pseudocalotes*
** *Ptyctolaemus*
** *Salea*
** *Sitana* Cuvier, 1829
* Subfamilio *Agamenoj* (Afriko, okcidenta Azio)
** *Agama* Daudin, 1802 
** *Bufoniceps*
** *Laudakia*
** *Phoxophrys*
** bufokapaj agamoj (*Phrynocephalus*) Kaup, 1825
** *Pseudotrapelus*
** *Trapelus*
** *Xenagama*

## Referencoj 

Kategorio:Lacertuloj
Metroo de Valencio

**Metroo de Valencio** aŭ hispane konata kiel **MetroValencia** estas komerca marko per kiu la publika entrepreno *Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana* dependanta de la Valencia Registaro entreprenas la metrosistemon kaj la tramon de la urbo Valencio kaj ĝia metropolita areo.

Ĝi estas la tria metroreto kiu kreiĝis en Hispanio, post la de Madrido kaj Barcelono, la dua laŭ kvanto da kilometroj, post tiu de Madrido, kaj la kvara laŭ pasaĝeroj.

centra|eta|450px|Zona mapo de la reto (majo 2022)

## Vidu ankaŭ 
* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo
* Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles
* Proksimaĵoj Valencio

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de MetroValencia
* Metroo de Valencio ĉe UrbanRail.Net

Valencio
Valencio
Valencio
Kategorio:Valencilando
Kategorio:Valencio
Metroo de Barcelono

La **Metroo de Barcelono** estas la dua plej longa metroreto de Hispanio, kaj ekde decembro 2009, la unua hispana metroreto kiu havas 3 liniojn tute aŭtomatigitajn (metrolinioj 9, 10 kaj 11). En 2009, la metroreto estis uzata de  milionoj da pasaĝeroj, tio estas  ĉiutagaj pasaĝeroj.

La konstruado de la du unuaj linioj ekiĝis en la jaro 1920. La unua linio nomiĝis Granda Metropoliteno de Barcelono, inaŭguriĝis en 1924, en la komenco ĝi ligis la Placon de Katalunio kaj la stacidomon Placo de Lesseps. Nuntempe, la reto havas 187 metrostaciojn kaj estas  kilometrojn longa.

Vagonaroj de Metroo de Barcelono veturas precipe sur la dekstra trafikflanko (escepte de la linio L2 inter Paral·lel kaj Monumental).

__TOC__

## Mapo 
## Metrolinioj 
## Veturanta materialo 

Metro Barcelona train type 500.jpg|Serio 500 
Metro de Barcelona - Canyelles.jpg|Serio 2000 
Metro Barcelona train type 2000.jpg|Serio 2100 
Metro Barcelona train type 3000.jpg|Serio 3000 
Metro Barcelona train type 4000.jpg|Serio 4000 
Metro Barcelona train type 5000.jpg|Serio 5000 
L1 6000.PNG|Serio 6000 
L2 9000.PNG|Serio 9000 

Sant Quirze estacio ffcc.jpg|Serio 112 
Fgc serie 113.jpg|Serio 113 (4 veturiloj) kaj 114 (3 veturiloj) 
Tren_213_de_los_ferrocarriles_de_la_generalitat_de_catalunya.jpg|Serio 213 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Transports Metropolitans de Barcelona (L1, L2, L3, L4, L5, L9, L10, L11)
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (L6, L7, L8, L12 kaj trajnoj de Vallès kaj Baix Llobregat)
* Metroo
* Barcelono
* Stacioj de la metroo de Barcelono
* Listo de metrooj en la mondo
* Tramtransporto en Barcelono
* Rodalies de Catalunya
* Funikularo de Montjuïc
* Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles

## Eksteraj ligiloj 
* Trenscat.com
* ATM 
* Retpaĝo de TMB  *Transports Metropolitans de Barcelona* (, , )
* Retpaĝo de FGC  *Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya* (, , )
* www.urbanrail.net
* Detala mapo


Barcelono
Barcelono
Kategorio:Transporto en Barcelono
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1924
Estuaro de Bilbao

La **Estuaro de Bilbao** (ankaŭ konata kiel **estuaro de Nervión** aŭ **de Ibaizabal**) estas la enfluejo kiu formas la sistemon de la riveroj Nervión kaj Ibaizabal, kaj iliaj lastaj alfluantoj, ĉe la Biskaja golfo. Ĝi transiras la urbon Bilbao, dividante ĝin en du: dekstre, la malnova urboparto kaj maldekstre, la Plilarĝiĝo. Post la foriro de la jurisdikcio de Bilbao, ĝi plilongiĝas 14&nbsp;km ĝis la marenfluejo, en la municipo Santurce.

La estuaro fariĝis la akso de la urbanisma kaj turisma disvolviĝo de la urbo. La reordigado de la forlasitaj zonoj por la industria epoko, la konstruado ĉe la riverbordo de la novaj simbolaj konstruaĵoj de la urbo kaj la kreado de ĉebordaj promenejoj igas ĝin tre fama kaj vizitata.

En junio 2006 oficiale deklariĝis la 22-an de junio kiel "*Itsadarra Eguna, Tago de la Estuaro*" festata lokaskale.

Kategorio:Bilbao
Bilbao
Metroo de Bilbao

La **Metroo de Bilbao** estas la metropolita fervojo de Bilbao (Hispanio) kaj ĝia metropolita areo, la Granda Bilbao, etendita spaco ĉe ambaŭ bordoj de la Estuaro de Bilbao kie koncentriĝas ĉ. miliono da loĝantoj. Nuntempe ĝi havas du metroliniojn ( kaj ) simile al Y kaj ili trairas la du bordojn de la estuaro ĝis komuna konekto sude de Bilbao. Ekzistas projektoj por konstruado de 3 aliaj pli malgrandaj linioj por kvartaloj fore de la estuara bordo. La metroreto estas konektita al la EuskoTran (tramo), Renfe Cercanías Bilbao, EuskoTren, kaj aliaj eŭskaj transportiloj. Entute, la metroo havas 40,61 km (2009), 38 metrostaciojn (22 subteraj kaj 16 surtere).

Ĝi estas la kvara metrosistemo kiu konstruiĝis en Hispanio, post tiuj de Madrido, Barcelono kaj Valencio. Ĉefa arkitekto estis Norman Foster. Nuntempe ĝi estas la tria laŭ pasaĝeroj (87.000.000 en 2009) malantaŭ Metroo de Madrido kaj Metroo de Barcelono. La metroo de Barcelono famas en Hispanio kiel unu el la plej puraj, bonkvalitaj kaj modernismaj metrosistemoj de Hispanio kaj la mondo.

eta|maldekstra|450px|Nuna metroreto de Bilbao, inkluzive de novaj projektoj konstruotaj.

## Vidu ankaŭ 
* Funikularo de Mamariga
* Metroo
* Listo de metrooj en la mondo
* Proksimaĵoj Bilbao
* Tramtransporto en Bilbao
* Euskotren
* Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Metroo de Bilbao
* Metroo de Bilbao ĉe UrbanRail.Net


Bilbao
Bilbao
Bilbao
Kategorio:Bilbao
18 Melpomeno

**18 Melpomeno** estas granda asteroido de la asteroida zono. Ĝi entenas metalojn kaj silikatojn.

## Malkovro 
Melpomeno estis malkovrita de la brita astronomo John Russell Hind, la  en la privata observatorio George Bishop en Londono (Britio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Melpomeno (greke *Μελπομένη*), muzo pri tragedio en helena mitologio.

18 Melpomeno ricevis nenian astronomian simbolon. Pli malfrue oni desegnis la simbolon 24px|Ponardo supre de stelo, sed neniam uzis ĝin.

## Ecoj 
En 1933, la kosmoteleskopo Hubble vidigis ĝian iomete longigitan formon,
sed trovis nenian sateliton.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Russell Hind
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1852
Abranka

**Abranka** (, ) estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Volovec.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 2&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 439 m
* Loĝantaro: 580
* Poŝtkodo: 89122
* Telefonprefikso: 03136

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1611, en 1649 oni komputis tie 31 homojn. En 1910 vivis en Ábránka 348 loĝantoj (plejparte rutenoj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Alsóverecke, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Abranka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* ligna preĝejo omaĝe al Dipatrino (Beata Virga Maria) de 1804
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Samseksa edz(in)eco en Hispanujo

[eta|225ra|Festado de la laŭleĝigo de [samseksa edz(in)eco en Hispanujo.]]
eta|225ra|Celebrado en la Kongreso la aprobon de la samseksa edz(in)eco en Hispanio.
La **edzeco kaj edzineco de samseksaj paroj en Hispanujo** estis laŭleĝigita la 3-an de julio en 2005. En 2004, la Partido Socialista Obrero Español, estrata de José Luis Rodríguez Zapatero, prezentiĝis al la ĝeneralaj prezidentaj balotadoj de la jaro 2004 kun programo kiu inkluzivis la kompromison «ebligi la edz(in)econ inter samseksemuloj kaj la ekzercado de ĉiuj rajtoj kiujn ĝi inkluzivas.» Post la venko de la socialistoj kaj kreado de la registaro, kaj post multaj debatoj, la 30-an de junio 2005 aprobiĝis la leĝo kiu modifis la civilan kodon kaj permesis la samseksan edz(in)econ (kaj kiel konsekvenco, aliajn rajtojn kiel la adoptado, heredo kaj pensio). La leĝo estis publikigita la 2-an de julio 2005, kaj la samseksa edz(in)eco fariĝis leĝa la sekvan tagon.

La demarŝoj por aprobi la leĝon estis konfliktiva, malgraŭ la subteno de 66% de la hispanoj al la samseksa edz(in)eco. La aŭtoritatoj de la hispana katolika eklezio oponiĝis al la leĝo, timante pri la malfortiĝo de la tradicia geedzeco. La katolikoj kaj pluraj asocioj pro-tradiciaj familioj kunvokis amasajn manifestaciojn sed malgraŭ tio la leĝo sukcesis kaj estis aprobita de la registaraj instancoj.

La 11-an de julio 2005 celebriĝis en Tres Cantos (Madrida Regiono) la unua vira samseksa edzeco en Hispanio, Emilio Menéndez kaj Carlos Baturin, kiuj loĝis kune kiel paro ekde pli ol 30 jaroj. La unua virina samseksa edz(in)eco okazis en Barcelono 11 tagojn poste.

Ĉirkaŭ 4.500 samseksaj paroj edz(in)iĝis en Hispanio dum la unua jaro de valideco de la leĝo. Iom post la aprobado de la leĝo, estiĝis duboj pro la leĝa situacio de la samseksa edz(in)eco de personoj kies landoj ne permesas la samseksa edz(in)eco. Pri tiu afero, la Ministerio de Justico determinis ke la hispana leĝo permesas al hispano edz(in)igi eksterlandanon — aŭ ke du eksterlandanoj kiuj leĝe rezidas en Hispanio povu edz(in)iĝi inter si — eĉ kiam la naciaj leĝoj de la eksterlandanoj ne agnosku ĝin.

Kategorio:Samseksemo
Kategorio:GLAT
Kategorio:Hispana socio
Ĉina Ortodoksa Eklezio

La **Ĉina Ortodoksa Eklezio** estis memstara ortodoksa eklezio en Ĉinio, kiu estis sub la jurisdikcio (de 1956 al 1962) de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Antaŭ la ĉina kultura revolucio de 1966, kalkuliĝis je dudek mil kredantoj. Nuntempe, la ortodoksa kristanismo estas praktikata de rusa malplimulto en Ĉinio. La eklezio nuntempe troviĝas sen episkopa gvidado.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Ĉina Ortodoksa Eklezio

Kategorio:Ortodoksa Eklezio
Ortodoksa Eklezio
Monaĥejo de Horezu

eta|dekstra|200px|
La **monaĥejo de Horezu** (rumane *Mănăstirea Horezu*), de la Rumana Ortodoksa Eklezio, estis konstruita en la jaroj 1690 kaj 1693 de la valaĥa princo Constantin Brâncoveanu en la loĝloko Horezu (Vâlcea, Rumanio). Ĝi estas konsiderita kiel majstra ĉefverkaĵo de la "Brâncoveanu-stilo".
Ĝi elstaras pro la ekvilibro kaj pureco de la arkitekturaj linioj, la riĉeco de la skulptitaj detaloj, la religiaj komponaĵoj kaj la pentraĵoj. En la 18-a jarcento estis en la monaĥejo lernejo por pentristoj (murpentraĵoj kaj ikonoj) kiu famis en la tuta eŭropa sudoriento. Ĝia biblioteko konservas elstarajn eldonaĵojn el la 16-a jarcento de klasikaj aŭtoroj. En 1993 ĝi estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Rumanio
Horezu
Horezu
Jaroslav Věšín

**Jaroslav František Julius VĚŠÍN** (Bulgare: Ярослав Вешин, Jaroslav Veŝin) (23-a de majo 1860 – 9-a de majo 1915) estis ĉeĥa pentristo kiu ĉefe laboris en Bulgario. La realisma prezentado de batalaj scenoj de la Unua Balkana Milito (1912) estas la temo de granda parto de lia verkaro.

## Biografio
Věšín naskiĝis en urbo Vraný kiu estis tie, kie nun estas Klando distrikto de la meza Bohema regiono.

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Bulgaraj pentristoj
Eritrea Ortodoksa Eklezio

La **Eritrea Ortodoksa Eklezio** estas nova eklezio. Oficiale ĝi apartenas al la Kopta Eklezio, sed kiel konsekvenco de la sendependeco de Eritreo ĝi posedas propran patriarkon, memstarecon en 1993 disde la jurisdikcio de la Etiopia Kopta Patriarkato. La patriarko agnoskas kaj estas en plena komunio kun la papo de ĉiuj koptoj kaj patriarko de Aleksandrio, Shenouda la 3-a kaj kun la patriarko de Etiopio. Ĝi estas unu el la nekalcedoniaj eklezioj kiuj akceptis la koptan monofizitismon en la 5-a jarcento.

## Vidu ankaŭ
* Aleksandria rito

Kategorio:Kristanismo en Eritreo
Kategorio:Kopta Eklezio
Kategorio:Orientaj ortodoksaj eklezioj
Meletios de Antioĥio

Sankta **Meletios de Antioĥio** (greke Μελέτιος) estis greka ekleziano de la 4-a jarcento naskita en Meliteno el elstara familio de kiu heredis proprieton en Malgranda Armenio kaj forpasis en 381.

Pro sia bona kaj milda karaktero ricevis grandan prestiĝon, kaj kiam Eŭstacio de Sebastea estis elpelita kiel episkopo de Sebastea en la koncilio de Meliteno en 357, li fariĝis la nova episkopo; sed la loko estis konfliktiva kaj li rezignis, forirante al Berea (Halepo) kie supozeble estis episkopo kaj estis favore al la hereza doktrino arianismo. Estis episkopo de Antioĥio en 360 aŭ 361.

Kategorio:Mortintoj en 381
Kategorio:Armenaj sanktuloj
Kategorio:Siriaj sanktuloj
Kategorio:Patriarkoj de Antioĥio
Kategorio:Grekoj
Zavadka (distrikto Volovec)

**Zavadka,** ukraine **Завадка,** hungare **Rákócziszállás** [rAkOcisAlAŝ] estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Volovec, en municipo de Verbjaĵ.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Volovec en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 2&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 528 m
* Loĝantaro: 1080
* Poŝtkodo: 89113
* Telefonprefikso: 03136

## Situo 
## Historio 
La unua mencio okazis en 1630 en formo *"Zavodka"*. Francisko Rákóczi la 2-a tie faris manifeston 1703. En 1899 memore al la manifesto la vilaĝo ricevis novan loknomon Rákócziszállás. En 1910 vivis tie 790 loĝantoj (646 rutenoj, 134 germanoj, 10 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Alsóverecke, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Zavadka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Stanlejo

**Stanlejo** ( [stenli] (iam **Port Stanley,**) hispane (pli precize "argentine") '**) estas ĉefurbo kaj havenurbo de Insuloj Falklandoj-Malvinoj.
250ra|eta|Situo de Stanlejo en la mapo
300ra|eta|Panoramo de Stanlejo
300ra|eta|Katedralo de Stanlejo

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 0- m
* Loĝantaro: 2&nbsp;110 en 2006
* Horzono: UTC-4; somere UTC-3
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo:
* Aŭtokodo:
* 

## Situo 
Stanlejo situas laŭ bordo de Atlantika Oceano.

## Historio 
La origina ĉefurbo estis Port Louis, sed oni trovis pli bonan lokon por haveno **Port Jackson** en 1843, kie fondis komunumon. Ĝi iĝis ĉefurbo post 2 jaroj kaj ricevis pli novan loknomon **Stanley Harbour'''. La haveno estis grava bazo de britaj ŝipoj. En 1914 la britaj militŝipoj venkis la germanojn. En 1982 Argentino okupis la urbon, sed la angloj reokupis ĝin.

## Vidindaĵoj 
* katedralo
* muzeo

## Ĝemelurboj 
*  Whitby, Anglio

Kategorio:Ĉefurboj de Sudameriko
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Insuloj Falklandoj-Malvinoj
Verbjaĵ

**Verbjaĵ,** ukraine '''Верб'яж,** hungare **Verebes** [verebeŝ] estas malgranda unuigita vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Volovec. Ankoraŭ 2 vilaĝetoj apartenas al la municipo.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Volovec en Transkarpatio
[eta|300ra|Monumento de la hungareco. La 7 ŝtonaĵoj simbolizas la 7 gentojn hungarajn, kiuj alvenis en [895 tien.]]

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 3&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 559 m
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 89113
* Telefonprefikso: 03136

## Situo 
Verbjaĵ situas de Niĵnij Vorota je 5 km-oj laŭvoje al la Verecka montpasejo.

## Historio 
En 895 7 hungaraj kaj ankaŭ aliaj gentoj tie komencis enpenetri en la Karpatan basenon. Nova vilaĝo naskiĝis en 1889. Tiam vilaĝetoj **Hlubokpatak**, **Petruszovica** kaj **Verbiás''' formis novan vilaĝon, kies nomo estis unu el la fondintoj Verbiás. Pro la hungariga politiko Verbiás ricevis hungarecan loknomon (Verebes) supozeble en 1903. En 1910 vivis en Verebes 562 loĝantoj (rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Alsóverecke, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Verbjaĵ. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika ligna preĝejo de 1888
* monumento de la hungareco

## Famuloj 
En la iama Verbiás naskiĝis hungara bestokuracisto Ákos Azary.

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Unua Juda-Romia Milito

220ra|eta
La **Unua Juda-Romia Milito**, ankaŭ nomata kiel **Granda Juda Ribelo** (hebree *המרד הגדול*, *ha-Mered Ha-Gadol*), estis la unua el tri ĉefaj ribeliĝoj de la judoj de la provinco Judeo kontraŭ la Romia Imperio kaj okazis inter la jaroj 66 kaj 73 (La dua estis la milito de Kitos (115-117), kaj la tria la Bar-Koĥba-ribelo (132-135).) Ĝi komenciĝis en la jaro 66, pro la religiaj streĉitaĵoj inter grekoj kaj judoj. Ĝi finiĝis kiam la romiaj legioj, estrataj de Tito, sieĝis kaj detruis Jerusalemon, disrabis kaj bruligis la Templon de Jerusalemo (en la jaro 70), malkonstruis la ĉefajn judajn fortikaĵojn (speciale Masada, en 73), kaj sklavigis aŭ masakris la plejparton de la juda loĝantaro.  

Post la ribelo, tuta Judeo konvertiĝis en provinco ĉe ruinoj, kun Jerusalemo sub ruinaĵoj kaj la templo detruita. Proksimume 1 100 000 judoj mortis kaj 97 000 estis kaptitaj kaj sklavigitaj. Ekde la historia vidpunkto, la malvenko de la judoj estis unu el la kaŭzoj de la juda diasporo — multaj judoj disiĝis post malapero de la ŝtato kaj kelkaj aliaj estis venditaj kiel sklavoj en diversaj regionoj de la Romia Imperio — kaj unu el la plej grandaj katastrofoj de la juda historio. La detruado de la Templo de Jerusalemo estis tiel spirituale grava perdo por la juda popolo, ke ili hodiaŭ ankoraŭ memoras ĝin, dum la tago Tiŝa b'Av.

## Vidu ankaŭ
* Historio de Antikva Israelo
* Dua Juda-Romia Milito (115-117)
* Tria Juda-Romia Milito (Bar-Koĥba-ribelo, 132-135)

Kategorio:Historio de judismo
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Historio de Israelo
Etiopia Ortodoksa Eklezio

La **Etiopia Unitara Ortodoksa Eklezio** (amhare, የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን, ''Jeitjop'ja ortodoks teŭahedo bétekrestjan*, ankaŭ konata kiel kopta eklezio de Etiopio aŭ nur kiel etiopia eklezio) estas unu el la antikvaj orientaj eklezioj memkefala, t.e. ĝi havas propran patriarkon, (ekde 1959; antaŭ ĝi rekte dependis de la kopta patriarko de Aleksandrio). Ĝi estas la dua plej antikva eklezio de la mondo kiel ŝtata post la Armena Apostola Eklezio. La ekleziestro portas la titolon "Abuna-Patriarko" kaj loĝas en Adis-Abebo, kiu agnoskas kaj estas en plena komunio kun la papo de ĉiuj koptoj kaj patriarko de Aleksandrio Ŝenudo la 3-a kaj kun la kopta patriarko de Eritreo, kiuj formas unu solan eklezion. Ĝi estas la kristana eklezio plej proksima al la tradicioj kaj juda religioj. Nuntempe ĝi havas ĉ. 45 milionojn da sekvantoj (60% de la loĝantaro de Etiopio).

eta|300px|Religia etiopa pentraĵo.
La etiopia religia tradicio atribuas la fondadon de la eklezio al Filipo la Diakono (Agoj de la Apostoloj, 8), kiu sukcesis kristanigi la kasiston de la reĝo de Etiopio, post renkonti lin kiam tiu revenis el pilgrimado al Jerusalemo. Kvankam tio ne estas pruvebla, ekzistas datumoj ke la Reĝlando de Aksumo adoptis kristanismon en la 4-a jarcento, sub regado de reĝo Ezano, danke al la penado de la monaĥo Frumencio, kiu estas nomata en Etiopio *Abune Selama, Kesaté Birhan* (Nia Patro de la Paco, Revelacianto de la Lumo). Frumencio, post kristanigi Ezanon, estis sendita de la reĝo al Aleksandrio por peti al la kopta patriarko, Sankta Atanazio la nomumadon de episkopo por Etiopio. Atanazio elektis Frumencion mem, kiu fariĝis la unua *abuno* de Etiopio. En la sekvaj jarcentoj, la kopta patriarko de Aleksandrio ĉiam nomumis kopton (egipton) kiel *abunon'' aŭ ĉefepiskopon de Etiopio.

## Biblia kanono 
La kanono de la etiopia eklezio estas pli ampleksa ol tiu de la aliaj kristanaj grupoj. La "mallonga" kanono de la Malnova Testamento enhavas ĉiujn tekstojn de la Septuaginto akceptitaj de la ortodoksanoj (inkluzive de la Psalmo 151, la Preĝo de Manases, la 3 Ezra kaj 3 Makabeoj), plus Libro de Ĥanoĥ, Kebra Nagast kaj la Libro de la Jubileoj. La tri libroj de la Makabeoj estas tute malsamaj laŭ enhavo de ĝiaj samnomaj libroj en la aliaj kristanaj konfesioj. Ankaŭ ekzistas diferenco laŭ ordigado de la libroj. La etiopia eklezio havas pli longan kanonon kiu inkluzivas pliajn librojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĥo de la Etiopia Eklezio, en la angla kaj amhara lingvoj
* Informoj pri la biblia kanono de la etiopia eklezio (angle) 


Kategorio:Orientaj ortodoksaj eklezioj
Gregorio de Nazianco

**Gregorio de Nazianco** (naskiĝis en Nazianco, Kapadocio, Romia Imperio en 329; mortis samloke la 25-an de januaro 389), ankaŭ konata kiel **Gregorio la Teologo**, estis kristana ĉefepiskopo de Konstantinopolo en la 4-a jarcento.
Li estas vaste konsiderata kiel la plej kompleta retorika stilisto el ĉiuj patroj de la eklezioj. Kiel predikisto kaj filozofo edukita en la klasika tradicio, enkondukis helenismajn elementojn en la frua kristanismo, kreante la paradigmon de la bizancaj teologoj kaj klerikaro.
## Vivo
Gregorio signife influis en la formon de la doktrino pri la kristana triunuo kaj en la greklingvaj patroj de la eklezioj kaj en la latinlingvanoj, kaj oni memoras lin kiel la "triunuan teologon". Granda parto de lia teologia verkaĵo daŭre influas la modernajn traktatojn, ĉefe rilate al la tri personoj de la triunuo. Kune kun Bazilo la Granda kaj Gregorio de Nyssa, estas konata kiel unu el la Kapadociaj Patroj.

Gregorio estas sanktulo kaj de la katolika eklezio kaj de la ortodoksa. La katolika eklezio inkluzivas lin ene de la Doktoroj de la Eklezio; inter la orientaj ortodoksanoj kaj en la orientaj katolikaj eklezioj li estas honorata kiel unu el la "Tri Ĉefaj Sanktuloj" kune kun Bazilo la Granda kaj Johano Krizostomo.

Memortagoj pri Gregorio la Teologo en eklezioj laŭ katolika rito estas la 2-a de januaro, dum laŭ bizanca rito estas la 25-a de januaro kaj 30-a de januaro (kun Bazilo la Granda kaj Johano Krizostomo).
## Eksteraj ligiloj
*Ligiloj je DDB
*Paroladoj en angla traduko

Kategorio:Bizancaj sanktuloj
Kategorio:Patroj de la Eklezio
Kategorio:Kristanaj teologoj
Kategorio:Doktoroj de la Eklezio
Kategorio:Ortodoksaj episkopoj
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Patriarkoj de Konstantinopolo
Kategorio:Anglikanaj sanktuloj
Kategorio:Oponantoj de arianismo
Kategorio:Mortintoj en 389
Antioĥia Ortodoksa Eklezio

La **Antioĥia Ortodoksa Eklezio** estas unu el la dek kvin aŭtokefalaj (memstaraj) eklezioj de la ortodoksa komunio. Ĝi estas unu el la kvin patriarkatoj de la primitiva kristanismo antaŭ la Orienta skismo. Ĝi estas estrata de la Patriarko de Antioĥio, konsiderata kiel posteulo de la apostoloj Petro kaj Paŭlo. Nuntempe ĝi havas ĉ. 1.350.000 kredantojn en Sirio, Libano kaj la diasporo en diversaj mondopartoj kie troviĝas la diasporo, ĉefe en Ameriko kaj en Eŭropo.

Ĝi estas unu el pluraj eklezioj kiuj postulas la heredon de la historia Patriarkato de Antioĥio. La Orienta Siria Ortodoksa Eklezio de Antioĥio faras la saman aserton, kiel faras la Siria Romkatolika Eklezio, la Maronita eklezio, kaj la Melkita grek-katolika eklezio, ĉiuj ili orientaj eklezioj en plena komunio kun Sankta Seĝo. Tiuj tri, aliflanke, reciproke rekonas unu la alian kiel tenado de aŭtentaj patriarkatoj, estanta parto de la sama Katolika komunio. La Romkatolika Eklezio ankaŭ nomumis patriarkojn el latina ritaro por multaj jarcentoj, ĝis la ofico estis forlasita en 1953 kaj nuligita en 1964 kaj ĉiuj asertoj rezignitaj.

La sidloko de la patriarkato estis antaŭe Antioĥio, en kio nun estas Turkio. Tamen, en la 15-a jarcento, ĝi estis movita al Damasko, nuntempa Sirio, en respondo al la otomana invado de Antioĥio. Ĝia tradicia teritorio inkludas Sirion,Libanon,Iranon, Irakon, Kuvajton kaj partojn de Turkio. Ĝia teritorio antaŭe inkludis la Kipra Ortodoksa Eklezio ĝis kiam ĝi iĝis aŭtokefala en 431. Kaj la ortodoksa eklezio de Kipro kaj Antioĥio estas membroj de la Konsilio de Mezorientaj Eklezioj.

Ĝia nordamerika branĉo estas sendependa, kvankam la Sankta Sinodo de Antioĥio daŭre nomumas sian episkopon, elektita de listo de tri kandidatoj nomumitaj en la nordamerika arkidiocezo. Ĝia filio en Aŭstralazio kaj Oceanio estas la plej granda laŭ areo.

La gvidanto de la ortodoksa eklezio de Antioĥio estas nomita patriarko. La nuna patriarko estas Ignatius la 4-a. Membrostatistiko estas varia, sed povas esti 1,100,000 en Sirio kaj 250,000 en Libano kiel ĉefaj komunumoj.

## Preĝejoj 
* Mariamita Katedralo de Damasko

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Patriarkato de Antioĥio


Kategorio:Greke Ortodoksa Eklezio
Kategorio:Kristanismo en Turkio
Kategorio:Kristanismo en Libano
Kategorio:Kristanismo en Sirio
Ziz-Rivero

eta|220ra|Zizo
**Ziz-Rivero** ( arabe : نهر زيز [nahr zīz] ) , aŭ Esperantigite **Zizo** , estas rivero en la sudo de Maroko kaj Alĝerio. Ĝi fontas en Mez-Atlaso kaj fluas 282 kilometrojn en Saharon en Alĝerio.
Kvankam akva fluo intermitas laŭlonge de la ziza riverujo, Zizo longdaŭre estis uzata por faciligi homan translokadon tra la montara regiono.

Urboj laŭlonge de Zizo inkluzivas Er Rachidia, Erfud kaj Sijilmassa. Estas akvobaraĵo kun hidroelektra generad-kapacito je Zizo je la suda flanko de Alt-Atlaso

## Akvo-Rajtoj 
Laŭlonge de Zizo tipe estas komuna akvo-rajta leĝo, en kiu ĉiu vilaĝo kaj vilaĝano rajtas aprobindan uzadon kaj eltiradon de zizaj akvoj. Karakterize la akvo estas forkondukata en ebenaĵaj areoj por konstitui kanalon kiu irigacias palmajn plantejojn kaj aliajn kultivejojn, kaj kiu same kontentigas mastrumadajn bezonojn.

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

Kategorio:Riveroj en Maroko
Kategorio:Riveroj en Alĝerio
Kategorio:Internaciaj riveroj en Afriko
Kipra Ortodoksa Eklezio

La **Kipra Ortodoksa Eklezio** estas unu el la 14 (aŭ 15) aŭtokefalaj orientaj ortodoksaj eklezioj kiuj kundividas saman doktrinaron inter si sed estas regataj de diversaj patriarkoj, ĉiuj agnoskante la simbolan aŭtoritatecon de la patriarko de Konstantinopolo. La kipra eklezio estas unu el la plej antikvaj aŭtokefalaj eklezioj kaj nuntempe ĝi havas ĉ. 525.000 kredantojn en Kipro kaj en la diasporo. La ekleziestro portas la titolon "*Ĉefepiskopo de Nea Justinianea kaj tuta Kipro*" La Kipra Eklezio havas siajn originojn en la apostolaj tempoj. Laŭ la biblia libro Agoj de la Apostoloj (13:4-13), la insulo estis evangelizita de Paŭlo kaj Barnabaso.

Fine de 1997, la Kipra Ortodoksa Eklezio havis naŭ monaĥejojn kun entute 84 monaĥoj, kaj 14 monaĥinejoj kun entute 142 monaĥinoj. La plej grava monaĥa komunumo troviĝas en la monaĥejo de Kikkos, en la montaro Troodos. Ĝiaj monaĥoj estas la grupo kiu okupiĝas pri edukado en la seminario de la kipra eklezio en Nikozio.

Kategorio:Kristanismo en Kipro
Kategorio:Greke Ortodoksa Eklezio
William McHenry

**William McHenry**, naskita la  en Kentukio, estis usona soldato kaj politikisto. Li edziĝis kun Hannah Ruth Blackford en la komenco de la 1790-aj jaroj en Kantono Logan en Kentukio.

McHenry servis kiel leŭtenanto en la Bataliono de Surĉevalaj Volontuloj de Price kaj partoprenis en la *Battle of Fallen Timbers* (Batalo de Falintaj Lignoj) en 1794, proksime de nuna Toledo en Ohio.

En 1809 aŭ 1810 McHenry forloĝiĝis de Kantono Henderson en Kentukio. La familio ekloĝis en kio nun estas Kantono White en Ilinojso, ĉe la vojo inter la salejoj proksime de *Old Shawneetown* kaj *Fort Vincennes*.

En 1811, McHenry servis en la ilinojsa milico dum la Milito de Tecumseh, kiu kulminis per la Batalo de Tippecanoe en la Indiana Teritorio. Post la komenco de la "Milito de 1812" li partoprenis la atakon al la indiana vilaĝo ĉe Peoria, kiu estis alianca kun la britoj.

McHenry estis delegito al la Ilinojsa Konstitucia Asembleo (*Illinois Constitutional Convention*) en 1818, kaj elektita al la unua parlamento de Ilinojso.

McHenry funkciis kiel majoro, gvidante la Surĉevalan Spionojn, en la Blackhawk-Milito en 1832. Li iĝis malsana dum la kampanjo kaj estis eksigita en la aĝo de 61. Tuj poste li estis elektita al la subŝtata senato.

William McHenry mortis en 1835 en pensiono en Vandalia, kiu tiam estis la subŝtata ĉefurbo.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1771
Kategorio:Mortintoj en 1835
Libro de la martiroj

[eta|280px|[William Tyndale, antaŭ estis bruligita, kriante "Sinjoro, malfermu la okulojn al la reĝo de Anglio", aperinta en unu el la unuaj eldonoj de la *Libro de la martiroj*.]]

**La libro de la martiroj**, verkita de Johano Fokso kaj unuafoje eldonita de Johano Day en 1563, kun multaj aliaj postaj eldonoj faritaj de la sama eldoninto, estas priskribo de la persekutoj al la protestantoj, ĉefe en Anglio, kaj al aliaj grupoj de antaŭaj jarcentoj kiuj estas konsideritaj de Fokso kaj aliaj liaj samtempuloj, kiaj Johano Bale, kiel pioniroj de la protestanta reformo en Anglio.

Kvankam la verkaĵo estas konata kiel "La libro de Fokso pri la martiroj", ĝia titolo anglalingve estas *Actes and Monuments of these Latter and Perillous Days, touching Matters of the Church*. Ĝi estas originale ilustrita per multaj surlignaj gravuraĵoj.

La unua parto priskribas la unuajn kristanajn martirojn, rakontas pri la mezepoka eklezio, inkluzive de la Inkvizicio, kaj historio de la viklifanoj (*Wycliffite*) de la «Lollard»-movado (Fokso atribuis tiun nomon *Wycliffe* al la personoj kiuj laŭ li estis "la matena stelo" de la protestanta reformo). La dua parto rakontas pri la regadoj de Henriko la 8-a kaj Eduardo la 6-a, kaj pri la tria regado de Maria la 1-a.

Fokso daŭre kompilis materialojn por ampleksigi la verkaĵon dum sia tuta vivo, realigante tri reviziitajn eldonojn. Post la finpretigado de la dua (1570), la anglikana eklezio ordonis ke ĉiu katedralo devas posedi ekzempleron de tiu libro.

Kategorio:Libroj aperintaj en 1563
Kategorio:Religiaj libroj
Kategorio:Protestantismo
Kategorio:Kristanismo en Anglio
Kategorio:Historiaj libroj
Latina patriarko de Jerusalemo

La **Latina patriarko de Jerusalemo** estas titolo de la latina episkopo de Jerusalemo, kiu havas jurisdikcion sur la fidelularo latina katolika en Israelo kaj en Palestino, Kipro kaj Jordanio, sed ne sur katolikoj de la orientaj katolikaj eklezioj. La melĥitoj respektive melkitoj kaj la maronitoj establis plurajn eparĥiojn en tiuj regionoj.

[eta|maldekstra|280px|[Baziliko Sankta Laŭrenco ekster la Muregoj, sidejo de la Latina Patriarko de Jerusalemo en Romo de 1374 al 1847.]]
La titolo de Latina Patriarko de Jerusalemo estas la plej antikva (1099) ekzistanta. Ĝi estas nur simbola kaj ne signifas esti estro de proprajura eklezio kiel estas la patriarkoj de iuj orientaj katolikaj eklezioj. Analogajn patriarkajn titolojn havas la latina episkopoj de Venecio, Lisbono kaj Goao.

Laŭ la stato de 2025, la latina patriarko de Jerusalemo estas Pierbattista Pizzaballa, kiu ricevis tiun pozicion formale la 24-an de oktobro 2020 kaj oficiale akceptis ĝin la 6-an de novembro 2020.

## Vidu ankaŭ 
* grek-ortodoksa patriarko de Jerusalemo, la formala estro de la ortodoksa eklezio de Jerusalemo

Kategorio:Kristanismo en Jerusalemo
Kategorio:Romkatolika Eklezio
Jerusalemo
Latina eklezio

La **latina eklezio** estas la plej granda de la 24 proprajuraj katolikaj eklezioj, kiuj konsistigas la Katolikan Eklezion.

Kiel proprajura eklezio, la latina eklezio estas fidelularo jure kunigita per hierarkio, kiun la plej alta aŭtoritato de la Eklezio agnoskas kiel apartajuran.

Samkiel la aliaj proprajuraj eklezioj, la latina eklezio havas sian propran heredaĵon liturgian, teologian, spiritan kaj disciplinan, kiun diferencigas la kulturo kaj la historiaj cirkonstancoj de la popoloj, kaj kiun ĉiu proprajura eklezio esprimas per sia maniero vivi la kredon.

Inter la eroj de la liturgia heredaĵo estas la latinaj liturgiaj ritoj. La plej vaste konata kaj uzata estas la roma rito. Al la teologia heredaĵo de la latina eklezio multe kontribuis grandaj intelektuloj kiaj Aŭgusteno de Hipono kaj Tomaso de Akvino. Grava faktoro estas Skolastikismo. La latina lingvo estis kaj ankoraŭ restas kaj perilo kaj trezorejo. Sennombraj estas la sanktuloj de la latina eklezio, ekde la antikva periodo ĝis personoj kiaj Patrino Teresa. Por distingi la apartajn erojn de la disciplina heredaĵo latina, sufiĉas kompari la jurkodon latinan, *Codex Iuris Canonici*, kun la kodo por la orientaj katolikaj eklezioj, *Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium*.

La plimulto de la katolikoj estas latinoj, sed ne ĉiuj. Estas 23 orientaj katolikaj eklezioj. La latina eklezio originis en okcidenta Eŭropo kaj en latinlingva Nordafriko, la aliaj pli oriente. Tial oni foje parolas pri la latina eklezio kiel "la okcidenta eklezio". Tamen hodiaŭ troviĝas kaj latinoj kaj membroj de la orientaj katolikaj eklezioj en ĉiuj kontinentoj.

Iuj uzas la terminon "romkatoliko" aŭ "roma katoliko" por indiki latinan katolikon. En dokumentoj de la Sankta Seĝo tiu uzo ne troviĝas. En la encikliko *Humani generis* papo Pio la 12-a deklaris ke "la mistika korpo de Kristo kaj la roma katolika Eklezio estas unusamo".. Papo Benedikto la 16-a nomis la Katolikan Eklezion (tutan) la Romkatolika Eklezio, ekzemple, la 25-an de majo, la 23-an de novembro kaj la 30-an de novembro 2006.

## Vidu ankaŭ 
* Katolika Eklezio
* Orientaj katolikaj eklezioj

## Referencoj 
Kategorio:Katolika Eklezio
Sernf

**Sernf** estas suda flanka rivero de Linth en Kantono Glaruso en Svislando.

## Fontoj 
La fontoj de Sern situas en Elm sub la monto *Gross Chärpf* je alteco de 2700 m s.m. kaj ĉe Vorab-Glaĉero je alteco de proksimume 2900 m s.m.. Unu el la fontriveroj naskiĝas sub Paniksa-Pasejo trans kiu siatempe marŝis Generalo Suvorov kun siaj trupoj.

## Fluo 
La diversaj fontriveroj rapide perdas altecon kaj kolektiĝas sudoriente de Elm je alteco de proksimume 1000 m s.m.. La rivero nun fluas nordorienten al Elm, kie ĝis kurbiĝas norden, kaj kie al ĝi alfluas de oriento Raminerbach. La rivero nun norden fluas kaj pasas tra la komunumoj Matt, tiam turniĝas nordokcidenten pasas Engi kaj fine fluas okcidenten. Ĝi formas tiam dum 2 kilometroj la limon inter Sool kaj Schwanden kaj fine trafluas la teritorion de Schwanden.

## Alfluo 
Unu kilometron antaŭ ĝia alfluejo al Linth de sudo al Sernf alfluas la rivereto *Niederenbach*. Ĉe la kunfluejo de Sernf, kiu venas de oriento, kaj Linth, kiu venas de okdicednto, troviĝas baraĵlageto sur alteco de 528 m s.m. kun elektrejo.

## Monda naturheredaĵo 
La Sernf-Valo apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la turisma regiono Elm-Sernfvalo
* Sernfvalo en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Glaruso Sudo
Kategorio:Kantono Glaruso
Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Akvokolekta areo de Aro
Hohenzollern-Hechingen

**Hohenzollern-Hechingen** estis historia lando en la teritorio de la nuna germana federacia lando Baden-Virtembergo, kiu ekzistis de 1576 ĝis 1849. Ĝi estas regata de la samnoma dinastio **Hohenzollern-Hechingen**, la ŝvaba, katolika branĉo de la dinastio Hohencolernoj (protestanta, reganta en reĝlando Prusio).

Hohenzollern-Hechingen estis graflando, ekde 1623 princlando, en la Sankta Romia Imperio. Poste ĝi membris en la Rejna Federacio kaj en la Germana Federacio ĝis 1849, kiam la lando kune kun Hohenzollern-Sigmaringen estis kunigita kun reĝlando Prusio. Inter 1945 kaj 1952 la iamaj du hohencolernaj landoj estis kunigita kun parto de Virtembergo al federacia lando *"Württemberg-Hohenzollern"*, kiu poste kuniĝis kun siaj du najbaroj al Baden-Virtembergo.

*
Kategorio:Prusio
Kategorio:Historio de Baden-Virtembergo
Kategorio:Germana monarkio
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Germanaj princlandoj
Grek-Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio

La **Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio**, aŭ pli precize **Grek-Ortodoksa Patriarkato de Aleksandrio kaj tuta Afriko** por diferencigi ĝin de la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio kiu ne sekvas la koncilion de Kalcedono, estas unu el la dek kvin aŭtokefalaj ortodoksaj eklezioj. Ĝi estas estrata de la *Patriarko kaj Papo de Aleksandrio kaj tuta Afriko*. La ortodoksa patriarko de Aleksandrio sin konsideras, same kiel ankaŭ la Papo de la ortodoksaj koptoj kaj la Patriarko de katolikaj koptoj, sukcedinto de Sankta Marko la evangeliisto, kiu laŭ la tradicio, estis la fondinto de la eklezio en Egiptio en la 1-a jarcento kiel episkopo de Aleksandrio. Ĝi estras unu el la kvin patriarkatoj de la primitiva eklezio. Ĝi havas ĉ. 250.000 kredantojn en Afriko.

Ĉar tiu ĉi eklezio uzas la grekan kiel liturgian lingvon, estas nomata kiel Grek-Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio sed ĝi ne apartenas al la greka eklezio.

## Eksteraj ligiloj 
* Patriarkato de Aleksandrio 

Kategorio:Greke Ortodoksa Eklezio
Kategorio:Kopta Eklezio
Kategorio:Kristanismo en Egiptio
Kategorio:Kristanismo en Afriko
19 Fortuna

'*19 *Fortuna'''* estas tre granda asteroido de la asteroida zono. Ĝia komponiĝo estas simila al tiu de Cereso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la brita astronomo John Russell Hind elde la Observatorio George Bishop en Londono (Britio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *Fortuna*, diino de la ŝanco en la romia mitologio.

*'19 *Fortuna*''' ricevis nenian astronomian simbolon. Pli malfrue oni desegnis la simbolon 20px|Stelo supre de la "Rado de la Fortuno", sed neniam uzis ĝin.

## Ecoj 
Ĝi estas unu el plej malhelaj grandaj asteroidoj. Ĝia surfaco entenas alteraciitajn organikajn kemiaĵojn (tolinojn).

En 1933, la kosmoteleskopo Hubble vidigis la pli-malpli sferan formon de 19 Fortuna.
Satelitoj estis samtempe serĉitaj, sed neniu esti trovita.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Russell Hind
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1852
Pola Ortodoksa Eklezio

La **Pola Ortodoksa Eklezio**, estas unu el la dek kvin aŭtokefalaj eklezioj en komunio kun la ceteraj ortodoksanoj. Ĝi estis fondita en 1924 por arigi la ortodoksajn kristanojn, ĉefe ukrainoj kaj belorusoj kiuj loĝis en la orienta parto de Pollando kiam tiu rericevis la sendependecon post la Unua Mondmilito. La kreado de la eklezio estigis protestojn de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Post la Dua Mondmilito, Sovetunio aneksiĝis por si la plejparton de la orientaj teritorioj de Pollando, kaj la nombro de ortodoksanoj kiuj restis en la lando konsiderinde malkreskis. En 1948, la Rusa Ortodoksa Eklezio garantiis la memstarecon. 

La estro de la eklezio estas la metropolito de Varsovio. Ĝi dividiĝas en ses diocezoj: Varsovio kaj Bielsk; Bialistoko kaj Gdansko (Gdansko ekde 1946); Lodzo kaj Poznano; Vroclavo kaj Szczecin (ekde 1946); Lublin kaj Chełm; kaj Przemyśl kaj Nowy Sącz. Ĝi havas ĉ. 600 000 kredantojn (1,5% de la pollanda loĝantaro).

Kategorio:Kristanismo en Pollando
Kategorio:Ortodoksa Eklezio
Albana Ortodoksa Eklezio

La **Albana Ortodoksa Eklezio** (albane ***Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë***) estas unu el la dek kvin aŭtokefalaj eklezioj en komunio kun la ortodoksa komunumo, en Albanio. Ĝi disiĝis de la Konstantinopola Ortodoksa Eklezio en 1922, kvankam ĝia memstareco (aŭtokefaleco) ne estis agnoskita de la Patriarko de Konstantinopolo ĝis 1937. Ĝi estis viktimo de la akraj persekutadoj dum la komunisma epoko, parte pro la ateismo altrudita de la reĝimo kaj parte ĉar la uzado de la greka en la liturgio estis vidata kiel minaco por la etna identeco fare de la albanaj naciistoj. Ĝi havas ĉ. 200.000 kredantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj  )

Kategorio:Kristanismo en Albanio
Kategorio:Ortodoksa Eklezio
Imperiestro Go-Suzaku

La **Imperiestro Go-Suzaku** (japane: 後朱雀天皇 Go-Suzaku-tennō) n. la 14-an de decembro 1009 – m. la 7-an de februaro 1045, estis la 69-a Imperiestro de Japanio, laŭ la tradicia sukced-ordo. Li regis inter 1034 kaj 1045. Antaŭ entroniĝi lia nomo estis (*imina*) **Imperia Princo Acunaga** (敦良親王 Atsunaga-shinnō).

Kategorio:Japanaj imperiestroj
Ortodoksa eklezio de Jerusalemo

eta|emblemo
La **Ortodoksa eklezio de Jerusalemo** aŭ **Jerusalema grek-ortodoksa eklezio**, estas unu el la dek kvin ortodoksaj eklezioj en plena komunio. Ĝi havas 150 000 membrojn en Israelo, Palestino kaj Jordanio. Formala estro estas la Grek-ortodoksa patriarko de Jerusalemo. Ĝi estas konsiderata de la ortodoksaj kristanoj kiel la patrina eklezio de la tuta Kristanismo, ĉar estis en Jerusalemo kie la ĝenerala kaj komenca eklezio estis fondita, en la tago de Pentekosto. Tamen, pro la persekutado kontraŭ la kristanoj en Palestino (historia regiono) kaj la kreskado de la kristanismo en aliaj mondopartoj, la sidejo de Jerusalemo perdis gravecon. Dum la Unua koncilio de Niceo, en 325, la episkopo de Aelia Capitolina, la romia kolonio fondita en Jerusalemo post la Bar-Koĥba-ribelo, tamen, ĝi ne estis eĉ la plej alta eklezia posteno de la provinco, sed subigita al la metropolita episkopo de Ĉemara Cezareo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Grek-ortodoksa patriarko de Jerusalemo

Kategorio:Kristanismo en Jerusalemo
Kategorio:Ortodoksa Eklezio