Johann Georg Tinius

**Johann Georg TINIUS** (naskiĝinta la  en Staakow, mortinta la  en Heidesee-Gräbendorf) estis germana teologo kaj libroemulo, kiu estis kondamnita en 1823 je dek du jaroj da mallibereco pro ŝtelo kaj murdo kaj fraŭdo de eklezia mono.

La patro estis ŝafisto ĉe prusa bieno en Malsupra Luzacio; dum Tinius kiel knabo helpis lin ĉe lia laboro, li per propra observado ekkonis la utilajn kaj malutilajn, kuracajn, dormigajn kaj venenajn ecojn de plantoj kaj herbo. La loka predikisto ekkonis la talenton de la knabo kaj ebligis al li akiri pli altan edukadon. Tinius do frekventis la gimnazion en Wittenberg kaj poste studis teologion en la universitato samloka. Jam tiam li distingiĝis per eksterordinara memoro kaj granda scivolemo pri ĉio. Post la fino de siaj studoj la juna magistro unue laboris kelkan tempon kiel hejma instruisto, poste kiel gimnazia instruisto en Schleusingen, fariĝis en 1798 pastro en Heinrichs apud Suhl, kaj en 1809 ricevis la enspezigan paroĥejon en Poserna. Ĉie li akiris la plej bonan laŭdon pro fideleco, fervoro, lerteco kaj morala konduto.  

Neestingebla soifo je scio instigis lin krei kaj konstante pligrandigi teologian kaj lingvistikan bibliotekon, kiu fariĝis lia pasio kaj lia pereo. Baldaŭ lia enspezoj, la havaĵo de lia mortinta unua edzino kaj la interezoj de la kapitalo de la dua ne plu sufiĉis por kontentigi lian kolektavidon, kaj li eniris la vojon de krimo. Komence Tinius misuzis al li konfiditajn ekleziajn monojn, sed li baldaŭ iĝis rabisto kaj eĉ murdisto. Ekde 1810 okazis en la ĉirkaŭaĵo de Weißenfels kaj Lützen, sur la armevojaĝo al Lepsiko kaj ĝiaj flankvojoj, ripetaj raboj kontraŭ poŝtveturiloj. Al vojaĝantoj kiuj sidis solaj kaj havis multe da mono ĉe si, aliĝis ĉe haltejo proksime de Weißenfels nekonato, kiu dum la babilado proponis flartabakon el sia skatolo. Kiu prenis manplenon, baldaŭ fariĝis dormema kaj ekdormis; kiam li vekiĝis, la nekonato malaperis, kun la mono de la vojaĝanto. Ĉiam tiu nekonato aperis alimaniere vestita, sed la konstanteco de la metodo montris, ke temas pri unu sama kulpulo. Tinius estis tiu, kiu tiel havigis al si rimedojn por novaj libroaĉetoj – uzante sian konon pri dormigaj herboj por vere hontindaj celoj.  

Suspektoj montriĝis kontraŭ Tinius, sed neniu kuraĝis akuzi la popularan kaj respektatan pastron pri tiaj malnoblaj krimoj. La sukceso kuraĝigis la kriminton. La 28-an de januaro 1812 Tinius dum taglumo murdis la komerciston Schmidt en Lepsiko per frapo de pintmartelo al la kranio kaj rabis 3000 talerojn. La klopodoj de la juĝistoj trovi la farinton restis vane. Jaron poste, la 8-an de februaro 1813, okazis simila rab-murdo kontraŭ la vidvino Kunhardt en Lepsiko, sed la kriminto tiam ne sukcesis ŝteli monon. Tamen tiom da indicoj kunfluis kontraŭ Tinius, ke li estis arestita la 4-an de marto 1813.  

En la ĉambroj de lia parokdomo kaj greneje oni trovis bibliotekon de pluraj dekoj da miloj da volumoj; ankaŭ longajn listojn de riĉaj homoj ankoraŭ vivantaj, amason da perukoj, falsaj barboj kaj diversaj alivestiĝoj; same martelon, kiu kongruis kun la kraniovundoj de la vidvino Kunhardt. La antaŭesploro ĉe la lepsika tribunalo daŭris plenan jaron. Tinius ĉion neis kaj por ĉiu kulpiga fakto sciis provizi lertan, ŝajne konvinkan klarigon. Tamen en marto 1814 la krimproceso kontraŭ li estis malfermita. La 31-an de marto 1814 Tinius estis publike senoficigita Lepsike en la preĝejo Sankta Nikolao fare de superintendanto Rosenmüller, sen montri ajnan signon de emocio aŭ maltrankvilo.  

Pro la tiamaj militaj kaj politikaj tumultoj la proceso tre longe daŭris, precipe pro ŝanĝoj de aŭtoritatoj, ĉar Poserna apartenis al tiu parto de Saksio, kiu laŭ la Viena kongreso estis eksapartenonta al Prusujo. Pro tio ne antaŭ 1823 verdikto estis eldonita. La rabmurdon kontraŭ Schmidt ne eblis pruviĝi, sed la afero Kunhardt estis konsiderata pruvita, kaj la verdikto kontraŭ Tinius estis de dekok jaroj da mallibereco. La dua instanco, konsiderante la longan antaŭan tempon, reduktis la punon al dek jaroj, sed aldonis du jarojn pro la misuzo de ekleziaj monoj, tiel ke la totala puno estis dek du jaroj.  

Preskaŭ sesdekjara, Tinius ekprizonulis en 1823 kaj montris sin, kiel jam dum la esplora malliberejo, trankvila, kontenta kaj ŝajne senkonscia pri kulpo. Unue oni taskis al li skribajn laborojn, kaj dum siaj liberaj horoj li verkis, sen sciencaj helpiloj, grandan verkon pri la Apokalipso de Johano. Estante oldulo, li forlasis la malliberejon en 1835 kun forta animo kaj klara menso, sed harblankigita, forlasite kaj malestimate de ĉiuj.; lia edzino delonge eksedziĝis, liaj infanoj evitis ĉiajn ajn kontaktojn. Terura onidiro trakuris la landon, pri lia reveno. Sencele kaj rifuĝeme li vagis ĉirkaŭe, restis mallongan tempon ĉi tie, mallongan tie en Saksujo kaj Turingujo; neniu volis longe gastigi lin. La komunumo de Poserna devis pagi al li ĉiujare 25 talerojn por vivteni lin, krom kelka bagatela enspezo de li mem per korektado da skribaĵoj. En 1840 li fine fiksiĝis denove en Gräbendorf, kie loĝis malproksimaj parencoj. La lokaj notinduloj bonkore akceptis la ekskondamniton, interrilatis kun li kaj helpis lin. Tie Tinius revenis al la okupiĝoj de sia juneco, kolektante herbojn kaj plantojn kaj kun prefero farante el ili diversajn trinkaĵojn. Lia memoro ankoraŭ estis miriga; li preskaŭ havis en la kapo la tutan enhavon de sia iam giganta biblioteko, kio ofte mirigis la pastraron de la regiono.  

Pri sia pasinteco li parolis senĝene, daŭre asertante sian senkulpecon kaj eĉ planis peti revizion de sia proceso. Tamen kelkfoje elglitis al li nerektaj konfesoj de kulpo. Videblaj konscienctimoj kaj maltrankvilo aperis nur dum liaj lastaj jaroj, kiam la penso pri proksima morto ĉiam pli premis lin. Li suferis pro timo kaj turmentoj, sed mortis sen ke li malpezigus sian konsciencon, la 24-an de septembro 1846 — laŭdire pro memveneniĝo; tamen neniu esploro okazis, kaj al lia korpo oni ne rifuzis decan entombigon.  

La sciencaj verkoj de T. plejparte temas pri eskatologio (laŭ Johann Albrecht Bengel oni atendis la komencon de la miljara regno en 1836) kaj parte estis verkitaj dum la tua antaŭprizonula respektive la prizonula tempo. 
## Verkoj
*Die Offenbarung Johannis (Lepsiko 1839)
*Biblische Prüfung von Brennecke's Beweis, daß Jesus nach seiner Auferstehung gegen 27 Jahre auf Erden gelebt (1820)
*Der jüngste Tag; ob, wie und wann er kommen wird (1836)
*Sechs bedenkliche Vorboten einer großen Weltveränderung, an Sonne und Erde sichtbar (1837)
## Fonto
Art. "Tinius, Johann Georg" - fare de Paul Mitzschke, ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie,* vol. 38 (1894), p. 357–359

## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB
**dreimuscheln.de*
*recenzo de *Der Büchermörder* - romano de Detlef Opitz (Eichborn, Berlin 2005, ISBN 3-8218-5763-3)