open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Artmuzeo de Pampulha

La **Artmuzeo de Pampulha** () estas muzeo pri nuntempa arto en Belo Horizonte, Brazilo.
La muzeo fokusiĝas al diversaj modernaj fluoj en arto per ekspozicioj, esploroj kaj estimadoj. En sia stoko la muzeo gardas verkojn de brazila moderna arto.

## Konstruita kiel kazino 
Kiam komence de la 1940-aj jaroj Juscelino Kubitschek estis urbestro de Belo Horizonte, Oscar Niemeyer ricevis la taskon krei ensemblon da modernaj konstruaĵoj apud la nova artefarita lago de Pampulha. Niemeyer konstruigis la
Arkitekturan ensemblon de Pampulha kun preĝejo (Igreja São Francisco de Assis), baldomo (*Casa do Baile*), klubo (*Iate Tênis Clube*) kaj kazino (**Cassino da Pampulha**). Tiu kazino estis la unua finkonstruita domo.

[eta|maldekstra|150px|*Ĉirkaŭbrakado*, de [Alfredo Ceschiatti|Ceschiatti.]]

[eta|dekstra|200px|*Nuda*, de [August Zamoyski.]]
La kazino - la sola de la urbo - tuj post sia inaŭgurado allogis ludantojn el la tuta lando. Ŝanĝiĝis la nokta vivo de Belo Horizonte, okazis kelkaj gravaj internaciaj muzikprezentaĵoj. Sed la gloraj tempoj de la Kazino de Pampulha ne longe daŭris. La  - sub regado de generalo Gaspar Dutra - ludado estis malpermesata en tuta Brazilo.

## Transformiĝo al artmuzeo 
En 1957 la eks-kazino ekfunkciis kiel muzeo kaj konatiĝis kiel *"Kristalpalaco"*.

La ĉirkaŭaj ĝardenoj estis kreitaj de Burle Marx kaj ornamitaj per tri skulptaĵoj de Ceschiatti, Zamoyski e José Pedrosa).
Post reformado en 1996 la muzeo plie disponas pri biblioteko, vendejo de *suveniroj*, kafejo kaj plurmediaj salonoj.

## La muzeo pri nuntempa arto 
En la provizo de la muzeo troviĝas 1.600 verkoj, inter ili diversaj majstroverkoj de brazila nuntempa arto.
Elstaras verkoj de Guignard

Plie troviĝas verkoj de la skulptistoj
Oswaldo Goeldi,
Fayga Ostrower e
Anna Letycia,
verkojn de modernistoj kiel Di Cavalcanti,
Livio Abramo,
Bruno Giorgi kaj
Ceschiatti kaj de
nuntempuloj Antonio Dias,
Frans Krajcberg,
Ado Malagoli,
Iberê Camargo,
Tomie Ohtake,
Ivan Serpa,
Milton Dacosta,
Alfredo Volpi,
Franz Weissmann kaj multaj aliaj.

## Adreso de la Muzeo 
Avenida Otacílio Negrão de Lima, 16585 - Pampulha - Zona 0

## Eksteraj ligiloj 
* La ĉarmo de kontraŭdiro: la Ensemblo de Pampulha de Oscar Niemeyer : *O encanto da contradição: Conjunto da Pampulha, de Oscar Niemeyer* de Carlos Eduardo Comas
* La historio de la *Conjunto Arquitetônico da Pampulha*  

## Fontoj kaj notoj 
Kategorio:Konstruaĵoj
Pampulha
Kategorio:Muzeoj en Brazilo
Bratonci

**Bratonci**, hungare **Murabaráti** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en municipo de Beltinci.
eta|dekstra|270px|Municipo Beltinci en Slovenio, kie troviĝas Bratonci

## Bazaj informoj 
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 180 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 9231
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Murska Sobota-Lendava, laŭ fervojo Murska Sobota-Ljutomer.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj. Inter 1941-1945 Murabaráti denove apartenis al Hungario, ekde 1991 al Slovenio.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Lotuso

[eta|250px|floro de la lotusa specio *Nelumbo nucifera* en la botanika ĝardeno de [Adelajdo, Aŭstralio]]
**Lotuso** laŭ PIV estas
# grupo de herboj kaj arbustoj el la planta familio de fabacoj, kiuj karakteriziĝas per trifingraj follioj havantaj ebenrandajn folierojn kaj kun umbele aranĝitaj floroj kaj multsemaj, rondformaj guŝoj,
# iuj difinitaj akvoplantoj, specioj el nimfeacoj, nome hinda lotuso (latine) *Nelumbium speciosum* laŭ Willd. respektive *Nelumbo nucifera* laŭ Gaertn. - vidu la foton dekstre) kaj specioj de nimfeo, nome egipta lotuso (latine *Nymphæa lotus* laŭ Linnaeus kaj *Nymphæa Cœrulea* laŭ Sav.), kiuj estis aparte gravaj en la antikva egipta kaj hinda arto - interalie la lotuso estas la sankta signo de la budhismo).
# frukto, kiu laŭ la greka legendo forgesigis la patrolandon al la homoj, kiuj ĝin manĝis, kaj
# nordafrika arbo, specio de zizifo (latine *Zizyphus lotus* el la planta familio de ramnacoj al kiu oni atribuas la legendan frukton laŭ signifo 3).

Aparte de tio ankoraŭ diversaj sociaj organizoj kaj industriaj entreprenoj respektive siaj produktoj uzas la vorton en sia nomo.

Laŭ Francisko Azorín **lotuso** estas *Akvema vegetaĵo abunda ĉe la Nilo-bordoj k. ofte kopiita en arkitekturaj ornamoj.* Li indikas etimologion el la greka *lotos* kaj de tie la latina *lotus* (lotus edulis).

## Notoj 
Kategorio:Konstruado
Kategorio:Arkitekturo

Kategorio:Fabacoj
Kategorio:Nimfeacoj
Kategorio:Mitologiaj objektoj
Kategorio:Ramnacoj
Donji Kraljevec

**Donji Kraljevec,** jen kroate, germane **Nieder-Kraliewitz**, hungare **Murakirály** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. Ĝis 1930 la oficiala kroata nomo estis **Murski Kraljevec**. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1690
* Poŝtkodo: 40 320
* Aŭtokodo: ČK  
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, inter Muro (rivero) kaj Dravo.

## Historio
En 1900 loĝis en la komunumo 1366 da homoj (1304 kroatoj, 47 hungaroj, 7 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario kadre de la Habsburga Imperio, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Perlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste de socialisma Jugoslavio, ekde 1991 de Kroatio. En 2001 loĝis en Donji Kraljevec 1694 da homoj, 98 % kroatoj.

## Famulo
* En 1861 en la tiam habsburga loĝloko naskiĝis la aŭstra filozofo kaj pedagogo Rudolf Steiner.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Sveti Juraj u Trnju

**Sveti Juraj u Trnju,** hungare **Tüskeszentgyörgy** [tuŝkesentdjordj] estas malgranda, ne memstara vilaĝo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**, en municipo de Donji Kraljevec.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 40323
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: 40
* 

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Perlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Vidindaĵo 
* preĝejo

## Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Die Brücke

[eta|*Eine Künstlergemeinschaft* de [Ernst Ludwig Kirchner, ĉ. 1926]]
[eta|150px|*Zirkuspaar*, [Otto Mueller (1920)]]
***Die Brücke*** (esperante "La Ponto") estis grupo da germanaj ekspresionismaj artistoj, kreita en Dresden en 1905, kaj laŭ kiu la Muzeo Brücke de Berlino estis nomita. La fondintaj membroj estis Fritz Bleyl, Erich Heckel, Ernst Ludwig Kirchner kaj Karl Schmidt-Rottluff. Inter pli postaj membroj estis Emil Nolde, Max Pechstein kaj Otto Mueller.

Ĝi montriĝis unu el la fundamentaj grupoj, kiuj profunde influis la disvolviĝon de moderna arto en la 20-a jarcento kaj cetere kreis la ekspresionistan stilon.

## Vidu ankaŭ 
* *Der Blaue Reiter*
* Muzeo Brücke Berlino
* Verismo

## Eksteraj ligiloj 
* Expressionismus & Expressionismi, ekspozicio en Pinacothèque de Parizo

Brücke
Kategorio:Avangardismo
Der Blaue Reiter

[eta|250ra|[Rusaj Baletoj|Rusa Baleto (August Macke)]]
***Der Blaue Reiter*** (Esperante "La Blua Rajdanto") estis grupo da germanaj ekspresionismaj artistoj, kiu formiĝis en Munkeno ekde 1911. Ĝiaj plej gravaj membroj estis Vasilij Kandinskij, August Macke, Franz Marc kaj Paul Klee. Apartenis al la grupo ankaŭ aliaj famuloj kiel Gabriele Münter, Heinrich Campendonk, David Burljuk, Alexej von Jawlensky, Marianne von Werefkin kaj Natalja Gonĉarova. La grupiĝo organizis du elstarajn ekspoziciojn de ekspresionisma arto.

La grupo *Der Blaue Reiter* estis kreita iom post la alia grava ekspresionista germana grupo, *Die Brücke*, kiu estis fondita en Dresden en 1905.

## Manifesto kaj praktiko 
eta|Vasilij Kandinskij, kovrilo de almanako Der Blaue Reiter, ĉ. 1912
eta|Franz Marc, Blue Ĉevalo I, 1911
eta|Franz Marc, La Turo de Bluaj Ĉevaloj 1913, (malaperis ekde 1945)
La grupo ricevis sian nomon de infana kreaĵo nomata La Blua Rajdanto, legendo pri kavaliro, kiu celas korekti la maljustaĵojn de la mondo. Kiel li, la membroj de la grupo sentis, ke ili devas krei novan fluon kaj ripari la mondon de la katenoj de tradicia arto.

La grupo laŭdis infanan arton kaj primitivan arton, sed ne havis klarajn artajn celojn. El la tri, Kandinskij estas la plej fama, kaj eĉ estis konata kiel unu el la patroj de abstrakta pentrarto, sed ne ĉiuj pentristoj de la grupo kundividis lian entuziasmon pri abstrakta pentrado.

En 1912, la grupo publikigis *Der Blaue Reiter Almanach* (La Blua Rajdanta Almanako) prezentantan primitivajn verkojn, fotojn de popolarto kaj porinfanajn pentraĵojn (influitajn de Paul Klee).

Aliaj modernismaj pentristoj kiel Pablo Picasso, Georges Braque kaj Robert Delaunay ankaŭ estis ekspoziciataj ĉe la ekspozicioj de la grupo.

La mondkoncepto de la movado estas, ke "la kreiva spirito estas kaŝita ene de la materio" (Kandinsky) kaj la formoj kaj koloroj estas la ekstera esprimo de tiu spirito.

## Membroj 
* Albert Bloch
* David Burljuk
* Heinrich Campendonk
* Clotilde von Derp
* Lyonel Feininger
* Natalja Gonĉarova
* Alexej von Jawlensky
* Wassily Kandinsky
* Paul Klee
* Alfred Kubin
* August Macke
* Franz Marc
* Gabriele Münter
* Arnold Schoenberg
* Marianne von Werefkin

## Vidu ankaŭ 
* Die Brücke
* Verismo

## Eksteraj ligiloj 
* Expressionismus & Expressionismi, ekspozicio en Pinacothèque de Parizo

Blaue Reiter
Das Cabinet des Dr. Caligari

***Das Cabinet des Dr. Caligari*** (esperante "La Kabineto de D-ro Caligari") estas germana, muta filmo reĝisorita de Robert Wiene en 1920 kaj adaptita el teatraĵo verkita de Hans Janowitz kaj Carl Mayer. Ĝi estas unu el la plej fruaj, influaj kaj arte aklamitaj filmoj de germana ekspresionismo.

La intrigo ĉefe temas pri la freneza D-ro Caligari kaj ties lojala, somnanbula Cesare. Ili ŝajne estas implikitaj en serio da murdoj en la germana montvilaĝo Holstenwall.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1920
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Germanlingvaj filmoj
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Ekspresionismaj filmoj
Podturen

**Podturen,** hungare **Bottornya** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj
* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 40 317
* Aŭtokodo: ČK  
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Muro (rivero), kiu estas samtempe limo de Slovenio, laŭ flankovojoj. Ĉakovec troviĝas 14, Zagrebo 100 km-ojn for.

## Historio
Dum la mezepoko fortikaĵo konstruiĝis nomata Turen aŭ Turnlein. La posedantoj estis familio Cillei. En 1910 loĝis en la komunumo 2042 da homoj, (kroatoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Vidindaĵoj
* preĝejo omaĝe al Sankta Marteno
* kapelo
* golgoto

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Reĝlando Prusio

La **Reĝlando Prusio** estis monarĥia ŝtatformo de la germana lando Prusio, kiu ekzistis de la jaro 1701 ĝis 1918 (kiam Prusio fariĝis respubliko). Ekde 1871 ĝi estis la gvida ŝtato de la Germana Regno, ensumiganta pli ol du trionojn de la areo de la imperio. La nomo "Prusujo" venas de la praloĝantoj, la Prusoj, laŭ kiuj ankaŭ nomiĝas la iama teritorio de la Duklando Prusujo, kvankam ĝia baza forto estis la margraflando Brandenburgio.

Dum la teoria ŝtatestro estis la Reĝo de Prusio, plej ofte la praktika regado estis en mano de la Ministro-Prezidento de Prusio.

## Regantoj 
* Frederiko la 1-a (Prusio)
* :Kategorio:Reĝoj de Prusio

## Vidu ankaŭ 
* Dispartigoj de Pollando
* Duklando Prusio
* Germana Imperiestra Regno
* Hohencolernoj
* Landlimaglo
* Provincoj de Prusio
* Prusio
* Reĝa Prusio
* Respubliko Prusujo

## Bibliografio 
* Sebastian Haffner, *Prusy bez legendy: Zarys dziejów* (Prusio sen legendo. Skizo de historio), Oficyna Historii XIX i XX wieku, Varsovio 1996. ISBN 83-905989-3-0
* Otto Hintze, Der Commissarius und seine Bedeutung in der allgemeinen Verwaltungsgeschichte
* Henry Jacoby, The Bureaucratization of the World, University of California Press, 1973, ISBN 978-0-520-02083-2

## Eksteraj ligiloj 
* Statistische und historische Informationen zu Preußen bei *HGIS* 

Kategorio:Prusio
Kategorio:Germana monarkio
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Germana Imperiestra Regno
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Eŭropo
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1700-1709
Kategorio:Aperis en 1701
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1918
Das Wachsfigurenkabinett

***Das Wachsfigurenkabinett*** (esperante "La vaksfigur-kabineto") estas fantazia kaj horora muta filmo aperinta en 1924 kaj reĝisorita de Paul Leni. La filmo temas pri verkisto, kiu akceptas postenon proponitan de la proprietulo de vaksmuzeo : li verku serion da artikoloj pri la ekspozicioj de la kalifo de Bagdado (Emil Jannings), Ivano la Terura (Conrad Veidt) kaj Ĵakvo la Buĉisto (Werner Krauss) en la muzeo, cele al pli multaj vizitantoj.

Kvankam *Das Wachsfigurenkabinett* estas plejofte rigardata kiel horora filmo, ĝi fakte estas tre diversa kaj multĝenra, kaj enhavas ekzemple partojn de fantazia aventuro kaj historia dokumento. La filmo estis la lasta verko de Paul Leni antaŭ lia elmigro al Usono, kie li poste filmis *The Cat and the Canary* (1927).

## Vidu ankaŭ 
* House of Wax (filmo)

Kategorio:Filmoj de Paul Leni
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1924
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Germanlingvaj filmoj
Kategorio:Ekspresionismaj filmoj
One Exciting Night

eta|*One Exciting Night*
***One Exciting Night*** (esperante "Unu ekscita nokto") estas usona gotika muta filmo aperinta en 1922 kaj reĝisorita de David Wark Griffith. La filmo montras Carol Dempster kiel Agnes Harrington, Henry Hull kiel John Fairfax, Porter Strong kiel Romeo Washington, kaj Morgan Wallace kiel J. Wilson Rockmaine. La intrigo temas pri la murdo de alkohol-kontrabandisto kaj pri la provoj de la rolantaro por klarigi tiun misteron kaj malkovri la veran murdanton. La populara sukceso de la filmo poste kaŭzis la produktadon de similaj murdmisteraj filmoj, interalie de *The Cat and the Canary* (1927).

## Eksteraj ligiloj 
* *One Exciting Night* ĉe IMDB

Kategorio:Filmoj de David Wark Griffith
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1922
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Selnica

**Selnica,** hungare **Szelencehegy** aŭ pli simple **Szelence** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. La oficiala nomo hungare ĝis 1908 estis *Hegykerület 7.*, la sama kroate ĝis 1931 **Selnički breg**. Ankoraŭ 10 vilaĝoj apartenas al la municipo.
 
* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 40 314
* Aŭtokodo: ČK  
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, laŭ rojo, inter Muro (rivero) kaj Dravo, laŭ traira flankovojo.

## Historio
En 1900 loĝis en la komunumo 1465 da homoj (1398 kroatoj, 36 hungaroj, 6 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Orphans of the Storm

eta|thumbtime=2|upright=1.5|*Orphans of the Storm*
***Orphans of the Storm*** (esperante "Orfinoj de la Ŝtormo") estas usona muta filmo aperinta en 1921 kaj reĝisorita de David Wark Griffith. La intrigo de la filmo okazas en 18-a jarcenta Francio, antaŭ kaj dum la Franca Revolucio. La verko temas pli ĝenerale pri konfliktoj inter sociaj klasoj.

Ĝi estis la lasta Griffith-filmo kun la filmsteloj Lillian kaj Dorothy Gish, kaj estas ofte rigardata kiel la lasta grava sukceso de la reĝisoro (post *Birth of a Nation*, *Intolerance*, kaj *Broken Blossoms*).

La filmo fakte estas readapto de perdita filmo de Theda Bara, ''The Two Orphans.

Kategorio:Filmoj de David Wark Griffith
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1921
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri la Franca revolucio
Kategorio:Filmoj pri orfoj
Kategorio:Fikciaj orfoj
Kategorio:Fikciaj francoj
The Exploits of Elaine

***The Exploits of Elaine*** estas usona, muta filmserio unue aperinta en 1914. Ĝi estas komparebla kun la alia filmserio *The Perils of Pauline*, kaj eĉ preterpasis ĝin koncerne enspezon. *The Exploits of Elaine* temas pri juna virino nomita Elaine, kiu provas retrovi la murdinton de sia patro kun la helpo de detektivo.

La serio montras la mutajn filmstelojn Pearl White (kiu cetere aperis en *The Perils of Pauline*), Arnold Daly, Sheldon Lewis, Creighton Hale kaj Riley Hatch. Lionel Barrymore ankaŭ havas malgravan rolon.

La scenaro estis verkita de Charles W. Goddard, Arthur B. Reeve kaj George B. Seitz. La serio estis produktita de la usona branĉo de Pathé, franca kinfirmao.

## Epizodoj 
Estis entute 14 epizodoj :
# *The Clutching Hand*
# *The Twilight Sleep*
# *The Vanishing Jewels*
# *The Frozen Safe*
# *The Poisoned Room*
# *The Vampire*
# *The Double Trap*
# *The Hidden Voice*
# *The Death Ray*
# *The Life Current*
# *The Hour of Three*
# *The Blood Crystals*
# *The Devil Worshippers*
# *The Reckoning*

Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1914
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Iniciato Aŭstrio kaj Eŭropo

La **Iniciato Aŭstrio kaj Eŭropo** estis establita en novembro 1988 fare de sendependa persongrupo ĉirkaŭ la antaŭaj ministroj de eksterlandaj aferoj *Erich Bielka* kaj *Erwin Lanc* kaj la ambasadoro *Hans Thalberg*, por agi kontraŭ la "partieca manipulado de la publika opinio" en la por Aŭstrio vitala demando de aliĝo al EK (Eŭropa Komunumo, nun EU). 

Kiel internacijuraj ekspertoj la iniciatintoj rifuzis la teson ke la neŭtraleco de Aŭstrio estu interpretata "partieca kaj tute libera". Ili invokis precipe la artikolon IV de la Aŭstria Ŝtattraktato kiu malpermesas ĉiujn aranĝojn "konvenante por rekte aŭ nerekte stimuli politikan aŭ ekonomian unuiĝon kun Germanio". Aŭstrio estus devontigata al sendependeco, "kiu superas ĉion mezuron, kiun ŝtatoj rajtas rezigni". La integriĝa politiko de la registaro estis rifuzita kiel "unudimensia" kaj "dominata de interesgrupoj".

Kategorio:Eŭropa politiko de Aŭstrio
Šenkovec

**Šenkovec,** hungare **Szentilona** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. La historia kroata nomo estis **Svetajelena**. Ankoraŭ 1 vilaĝo apartenas al la municipo.

* Areo:  6,66 km²
* Loĝantaro: 2350
* Poŝtkodo: 40000
* Aŭtokodo: ČK  
* Telefonprefikso: 40

## Situo
Šenkovec situas sur mildaj deklivoj, inter Muro (rivero) kaj Dravo, laŭ ĉefvojo Lendava-Čakovec. La lasta urbo troviĝas je 3 km-oj.

## Historio
Familio Lackovics (lackoviĉ) fondis abatejon omaĝe al Dipatrino kaj Ĉiuj Sanktuloj en 1376. Familio Cillei finis la konstruadon en 1404. En 1546 posedantoj de la kampoj estis familio Zrínyi, kiuj nomumis la abatejon al Sankta Helena kaj konstruis ankaŭ preĝejon. En 1690 incendio okazis, poste la konstruaĵo barokiĝis, en 1802 trakonstruiĝis kastelo. Tertremo okazis en 1880 kaj la kastelo ruiniĝi. En 1910 loĝis en la komunumo 478 da homoj (kroatoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Vidindaĵo
* abatejo, parte renovigita

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
The Kelly Family

**The Kelly Family** estas muzika grupo devene konsistanta el Barbara Ann Kelly, ŝia edzo Daniel Jerome Kelly kaj iliaj naŭ infanoj.

La jaro 1994 estis por la naŭmembra familia grupo rompa - oni vendis pli ol 4,5 milionoj da pecoj de albumoj de "Over the Hump". Antaŭ "Over the Hump" en plimulto de la landoj en Eŭropo neniu konis ilin, sed kun la eldono de tiu ĉi albumo ili trarompis en multaj landoj de Eŭropo. Baldaŭ sekvis la albumoj "Almost heaven", "Growin' up", "From their hearts". Post la eldono de "From their hearts" la historio de la grupo ŝanĝiĝis. En 2000 forlasis la grupon Kathy kaj John. En sesopo ili poste eldonis la albumon "Homerun". La grupon poste forlasis Paddy kaj per la albumo "Hope" finiĝis tute la komuna agado de grupo The Kelly Family.

Angelo, Kathy kaj Jimmy kantas soloe, Patricia kaj Maite prepariĝas por soloa kariero kaj John ludas kaj kantas kun sia edzino. El la origina naŭo nuntempe kreas The Kelly Family sole kvinopo - Joey, Kathy, Patricia, Maite kaj ankaŭ frato Paul.

La Kelly-oj senĉese prezentiĝas en koncertoj, plejparte en Germanio.

## Infanoj 
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Dekanovec

**Dekanovec,** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. Neniu ekstera  vilaĝo apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj
* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 830
* Poŝtkodo: 40 318
* Aŭtokodo: ČK  
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, Muro (rivero) preterfluas, laŭ flankovojoj.

## Trilanda punkto Muraszemenye-Dekanovec-Pince
Ĝis Traktato de Trianon la punkto troviĝis en interna parto de Hungara reĝlando, poste nova limo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj aperis. Pro sendependiĝo de Slovenio aperis la 3-a limo. Precipe Pince situas for de la simbola punkto.

## Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Kartografo

eta|200px|kartografo dum sia laboro (foto el la jaro 1943)
**Kartografo** estas la ĝenerala termino por fakulo, kiu kreas mapojn, tiucele interpretas geografiajn informojn, kaj fake okupiĝas pri la kartografio, la scienco pri mapoj. La profesio estas teme parenca al la fakoj geodezio, geografio, fotometrio, informadiko, grafiko kaj dezajno.

## Historiaj nomoj 
Nacilingvaj ekvivalentoj al la nomo "kartografo" ekestis nur komence de la 19-a jarcento. Nuntempe la mapo-desegnistoj de la antikva epoko, mezepoko kaj frua moderna epoko ofte nomatas kartografoj. La tiutempe uzitaj nomigoj por la profesio aŭ fokusiĝis pri la uzita grafika tekniko (latine „chalcographus“, „sculptor“, „cartolithographus“) aŭ elstarigis la aŭtorecon pri la mapo aŭ parto de ĝi (latine „auctor“, „delineator“).

Nur malmultaj specialistoj kiel Gerardus Mercator estis plenprofesiaj kartografoj kaj nomis sin „cosmographus“ aŭ „geographus“. En iuj ŝtatoj okazis, ke sukcesaj kartografoj ricevis honorajn titolojn de la regantoj kaj nomatis ekzemple "kaiserlicher Geograph", imperiestra geografo, en la Sankta Romia Imperio, aŭ "géographe du roi", geografo de la reĝo, en Francio.

La plej multaj "kartografoj" antaŭ la kreo de la difinita profesio meze de la 20-a jarcento tamen nur okaze kaj malmulte okupiĝis pri kartografio. Multaj mapo-kreintoj de la frua moderna epoko estis lingvistoj, kuracistoj, matematikistoj, teologoj, astrologoj aŭ alispecaj kleruloj. Aliaj estis librovendistoj kaj eldonistoj kiel Matthäus Merian aŭ kuproĉizistoj. Ekde la 17-a jarcento armeaj inĝenieroj, ekde la 19-a jarcento fakuloj pri geodezio aparte ofte okupiĝis pri la kartografio. Ankaŭ anoj de aliaj artaj profesioj foje laboris kiel karografoj kaj parte en tiu kromokupo restis pli konataj ol en sia vera profesio.

Diversaj esploristoj aŭ navigistoj, kiuj historie foje mise nomatis "kartografoj", estas fakte pli aŭtoroj de mapoj, kiuj ne mem desegnis kaj eĉ malpli publikigis la mapojn kreitajn laŭ iliaj informoj.

### Famaj kartografoj 
Menciindas ekzemple ...
* Pedro Reinel (-1542, verkinto de la unua signita mara mapo kun skaligo kaj kompasdirektoj)
* Amerigo Vespucci (1454–1512), esploristo pri la orienta marbordo de Sudameriko
* Sebastian Münster (1488–1552), eldonindo de la verko *Cosmographia*
* Matthäus Merian (1593–1650)
* Gerardus Mercator (1512–1594)
* David Thompson
* John Spilsbury (1739–1769)
* Karl Ludwig von Lecoq (1754–1829)

## Eksteraj ligiloj 
* ampleksa priskribo de signifaj kartografoj (en la angla) 


Kategorio:Kartografio
Kategorio:Profesioj
Elek Farczády

**FARCZÁDY Elek** (farca:di) estis rumanuja hungara historiisto, arkivisto naskita en Marosvásárhely la 9-an de aprilo 1890 kaj mortinta en Târgu Mureş la 6-an de februaro 1977.

## Biografio 
Elek Farczády abiturientiĝis en la reformita kolegio de Marosvásárhely kaj havigis diplomon pri historio-latino en la Universitato de Budapeŝto. Li estis Eötvös-kolegiisto. Li instruis unu jaron en Budapeŝto, post tiu en 1913 li venis per ŝtata stipendio Parizon al Universitato Sorbono por esplori la arkivojn kaj manuskriptojn rilate la historion de Transilvanujo precipe dum la mezepoko kaj turka periodo. Dum la unua mondmilito li interrompis sian laboron. Liaj manuskriptoj parte neniiĝis, parte restis neeldonitaj. Ekde 1915 li instruis en la ĉefgimnazio de Gyergyószentmiklós, pli poste ekde 1919 en Marosvásárhely en la supera komerca lernejo, kies li estis ekde 1940 ĝis septembro de 1950 direktoro. En 1951 oni nomumis lin gvidanto de la Grandbiblioteko (Biblioteko Bolyai) de la reformita kolegio ĝis 1-a de septembro de 1961. Okaze de sia duoncenta universitata jubileo li ricevis diamantdiplomon.

## Verkoj 
* *Az erdélyi vajdák igazságszolgáltatási hatásköre az első erdélyi unió, 1437 előtt* (Bp., 1912);
* *A marosvásárhelyi Bolyai tudományos könyvtár* (Kelemen Lajos-emlékkv., Kolozsvár, 1957);
* *A Marosvásárhelyi Sorok* (kun Attila Szabó T., Bukarest, 1957);
* *A Marosvásárhelyi Sorok és a Marosvásárhelyi Glosszák* (kun Szabó T. Attila, Bukarest. 1973).

## Literaturo 
* Szabó T. Attila: Egy emberélet… (A Hét, 1974. 11. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Penta kruco

**Pentaj krucoj** estas monolitaj, rektaj kaj krudaj ŝtonoj, en formo de kruco, starigitaj pere de mortiginto en loko, kie oni okazis murdo. Ĉi tiu kutimo daŭris de la 13-a jarcento ĝis la duono de la 19-a jarcento en Eŭropo sur tereno de nordo de Italio ĝis Skandinavio. En Eŭropo nun estas ĉirkaŭ 7 000 da pentaj krucoj, de kiuj ĉirkaŭ 4 000 en Germanio kaj en Pollando troviĝas ĉirkaŭ 600 da krucoj.

Dosiero:Pławna Dolna, krzyż pokutny.jpg|Pławna Dolna – penta kruco kun videbla reliefo de tranĉilo.
Dosiero:Krzyz_pokutny_we_Lwowku_Sl.jpg
Dosiero:Krzyz_pokutny-przelecz_kowarska.jpg

La mortiginto, krome de starigo de la kruco, devis pagi kostojn de sepultado kaj de jura proceso. Li ankaŭ devis pagi pro vivtenado al familio de la mortigito. La mortiginto havis ankaŭ sindevigo kontraŭ eklezio, por ekzemple li devis aĉeti kandelojn aŭ pagi pro sankta meso dediĉita por trankvilo al animo de mortito. Sekve, li devis nudpiede pilgrimi ĝis sankta loko. La starigo de la kruco estis la lasta punkto de la pentofaro. Post la plenigo ĉiuj devigoj de jura verdikto la mortiginto estiĝis libera de kulpoj. La kruco estis starigita pro memoro, atento kaj averto al posteuloj. Ĝi ankaŭ instigis preterirantojn al preĝo pro animo de la mortiginto kaj la mortigito. Apud la kruco oni okazis konkordigo inter mortiginto kaj familio de mortigito.
Ĝis la 14-a jarcento la pentaj krucoj estis rektaj kaj sen gravuraĵo. Ĉi tiuj kun gravuritaj iloj, per kiuj estis farita murdo, ekaperis en la 15-a – la 16-a jarcento. Oni povas trovi krucojn kun skulptaĵoj de: arbalestoj, tranĉiloj, ponardoj, glavoj, forkegoj, hakiloj, lancoj, haktranĉiloj, revolveroj. Ankaŭ estas krucoj kun profesia atributo de mortigito, por ekzemple martelo kaj pinĉilo. Surskriboj kun informoj pri tempo, loko, kriminto, mortigito, kaŭzo kaj ilo de murdo komencis aperi kune kun populariĝo de skriba scipovo. Alternativo de pentaj krucoj estis pentaj kapeletoj kun niĉeto por altareto, statueto aŭ pentraĵo.
La pentaj krucoj estis faritaj de loka krudmaterialo. Ĉi tio do estis grejso, konglomeraĵo, granito, bazalto. Oni povas trovi ankaŭ krucoj kun plena aŭreolo aŭ duno de aŭreolo. Estas ankaŭ krucoj muntitaj en muro. Oni distingas multe da specoj de la krucoj: kruco de sankta Antono, trifolia, baroka, malta, duopa, greka, latina.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://pl.wikipedia.org/wiki/Krzy%C5%BC_pokutny 20px (pole)
* Mapa atrakcji turystycznych: *Sudety Zachodnie*. Wydawnictwo Turystyczne PLAN Jelenia Góra 2005 20px (pole)

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Kriminaleco
Kategorio:Krucoj
Ottó Indig (literaturhistoriisto)

**INDIG Ottó** familinomo *Indig Ottó László*, rumanuja hungara literaturhistoriisto, kritikisto. Li naskiĝis en Gherteniş la 18-an de oktobro 1936 kaj mortis en Oradea la 9-an de decembro 2005.

## Biografio 
Ottó Indig la mezlernejon finis en Oradea, li havigis al si diplomon de instruisto pri la hungaraj lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş–Bolyai de Kluĵo (1960), li doktoriĝis en 1975. Li estis unue la sekretario de la pupteatro kaj en 1961–1962 instruisto en en Sălard (Bihor), inter 1962 kaj 1982 ĝenerala lernejo en Oradea, pli poste ĝis 1990 loka liceo. Ekde 1990 li estis la kunlaboranto de Kelet-Nyugat, en 1992 de Bihari Napló, en 1993 de Erdélyi Napló. Ekde 1993 li estis altlerneja instruisto.

## Volumoj 
* *Nagyváradi színikritikák a Holnap évtizedében*, elekt., enkond., notoj, Bk., 1975;
* *Juhász Gyula Nagyváradon*, Bk., 1978;
* *Nincs szebb jövendők májusánál*. Juhász Gyula életútja, Kvár, 1980;
* *Csak egy igaz versért élek*. Horváth Imre költészetéről, kismonogr., Kvár, 1981;
* *A nagyváradi színészet másfél évszázada* (1798–1944), Bk., 1991;
* *Váradi Parnasszus*. Irodalmi és sajtóélet a századfordulón, Nagyvárad, 1994;
* *Arca az időnek*, krit., studoj., portretskizoj, Nagyvárad, 1996;
* *A magyar irodalom vázlatos története*, 1998.
* *Kemény szavak kövei*. Ady Endre nagyváradi évei (1900–1903) (Ady Endre a Oradea). Nagyvárad, Convex Kiadó, 2001, 294 p.
* *A nagyváradi újságírás története* (L'histoire de la presse d'Oradea). Oradea, Ed. Bihari Napló, 1999, 192 p.
* *Emlék ma már...*. Egy váradi élektrónika (aŭtobiografio). 2004,

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Indig, O
IJK 1985

La **41-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) okazis en la jaro 1985 en granda lerneja komplekso de la loĝloko Eringerfeld en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. La kongreson partoprenis 425 esperantistoj. La kongreso estis la ĉefa evento de TEJO okaze de la "Internacia Jaro de la Junularo" 1995, proklamita per la Unuiĝintaj Nacioj - tial en la programo fokusiĝis junularaj subkulturoj, intergeneraciaj konfliktoj ene de diversaj mondaj kulturoj, kaj la faktoroj kiuj kontribuas al decido de junulo aŭ engaĝiĝi en la ĝenerala socio de sia kulturo aŭ doni sian energion al socia subgrupo (kaj se subgrupo, kio influas la motiviĝon elekti kiun grupiĝon).

eta|maldekstra|150ra|
La IJK okazis en grandaj konstruaĵoj de privata lernejo en Eringerfeld, sur vasta, parka tereno ĉirkaŭ la baroka kastelo *Schloss Eringerfeld*. Tiutempe la IJK nur esceptokaze gastis en la lernejaj domoj de la impresa tereno - poste inter 1985 kaj 2014 la kastelo kaj la ĉirkaŭaj konstruaĵoj oficiale kaj konstante estis hotelo kaj kongresejo, ĝis kiam denove ĉio iĝis lerneja komplekso.

Okaze de la kongreso formiĝis Esperanto-teatra grupo "Kia koincido". Ĝia unua teatraĵo, *La Kalva Kantistino* de Eugène Ionesco, aperis en la programo de tiu IJK.

La organizantoj tre penis ebligi al laŭeble multaj junaj esperantistoj el la komunistaj ŝtatoj de orienta Eŭropo partopreni la aranĝon, kaj pasigis multajn horojn komuniki kun okcidentgermaniaj ambasadejoj kaj kun enlandaj ŝtataj instancoj de FRG pri vizoj kaj oficialaj invitleteroj. Fine nur el komunisma Pollando sukcesis veni pli ol 50 esperantistoj de sub 25 jaroj, per aparta senvaluta interkonsento inter la organizaĵoj PSEK kaj GEJ. Same la organizantoj ĝojis ke per nekutima monsubteno de la usona registaro ili povis venigi al la kongreso grupon de 20 usonaj esperantistoj, lernejanoj kaj studentoj el kiuj neniu antaŭe sukcesis partopreni internacian Esperanto-aranĝon. Tial la semajno por multaj partoprenantoj estis aparte impresa.

Fine de la IJK biciklis karavano de pli ol 40 esperantistoj, organizita de BEMI, al la 70-a UK en Aŭgsburgo.

Flanke menciindas ke la emblemo "41IJK" (bildigita dekstre) estis desegnita tiel, ke eblis turni ĝin je 180 gradoj kaj oni tamen legis "41IJK".

## Vidu ankaŭ 
* UK 1985


41-a IJK
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Kategorio:Germana Esperanto-Junularo
Kategorio:1985 en Germanio
Kategorio:Geseke
Aŭgusto de 2008

Jen **listo de okazaĵoj en aŭgusto de 2008**.

## 1-a de aŭgusto 
* Plena suna eklipso videblas en norda Kanado, Gronlando, centra Rusio, orienta Kazaĥstano kaj okcidentaj Ĉinio kaj Mongolio.

## 3-a de aŭgusto 
* Mortis en Moskvo Aleksandr Solĵenicin, rusa verkisto kaj historiisto.

## 4-a de aŭgusto 
* Policejo apud Kashgar, Ujgura Aŭtonoma Regiono de Ŝinĝango, Ĉinio estis atakita, 16 oficistoj mortigitaj kaj 16 vunditaj. BBC News

## 7-a de aŭgusto 
* Per intensa arteleria bombado komenciĝis armita konflikto inter Kartvelio kaj Sud-Osetio en Cĥinvalo.

## 8-a de aŭgusto 
* Okazas en la Nacia Stadiono de Pekino la malferma ceremonio de la Somera Olimpiko 2008.

## 12-a de aŭgusto 
* La rusia ĉefministro Putin deklaras la bataladon en Kartvelio finita.

## 13-a de aŭgusto 
* Prezidento de Abĥazio Sergej Bagapŝ publike anoncis, ke la Kodora valo estas nun plene kontrolata de lia registaro. La valo estis la sola parto de Abĥazio, kiun regis Tbiliso per speciale establita „registaro de la Supra Abĥazio“.

## 14-a de aŭgusto 
* Pli ol 12 mil rifuĝintoj revenis el Rusio al siaj loĝlokoj en Sud-Osetio, informas Interfaks. Ankoraŭ 14,7 mil restas en sudaj regionoj de Rusio. La tuta antaŭmilita loĝantaro estas taksata 72 mil personoj, el kiuj duono loĝis en Cĥinvalo.
* Matene kartveliaj fontoj informis, ke rusiaj trupoj forlasis la urbon Gori, transdoninte kontrolon pri ĝi al la reveninta urba administracio.

## 16-a de aŭgusto 
* Rusia prezidento Dmitrij Medvedev subskribis planon de repaciĝo en la regiono de oseta-kartvela konflikto. Antaŭe siajn subskribojn sub la repaciga principaro metis kartvelia prezidento Miĥeil Saakaŝvili kaj prezidentoj de Abĥazio kaj Sud-Osetio.

## 18-a de aŭgusto 
* Pakistana Prezidento Pervez Muŝaraf demisiis de sia posteno.

## 20-a de aŭgusto 
* Hispanio: Aviadilo McDonnell Douglas MD-82 de la flugo JK5022 de Spanair kraŝis posttagmeze en flughaveno de Madrid-Barajas kaŭzante la morton de 154 pasaĝeroj.

## 26-a de aŭgusto 
* Rusia prezidento Dmitrij Medvedev subskribis agnoskon de sendependiĝo de Abĥazio kaj Sud-Osetio.

Kategorio:Aŭgusto laŭ jaroj
08
Puritan Passions

***Puritan Passions*** (esperante "Puritanaj Pasioj") estas usona muta filmo aperinta en 1923 kaj reĝisorita de Frank Tuttle. Ĝi estis adaptita el la teatraĵo *The Scarecrow* verkita de Percy MacKaye en 1908, kiu mem estis inspirita de la novelo *Feathertop* fare de Nathaniel Hawthorne. Inter la filmaktoroj estas Glenn Hunter, Mary Astor kaj la kutime teatra aktoro Osgood Perkins. La filmo montriĝas sufiĉe lojala al la teatraĵo, escepte de la persono ludita de Osgood Perkins, kiu nomiĝas Dickon en la teatraĵo kaj D-ro Nicholas en la filmo. Ĝi restas la sola kinadapto de tiu teatraĵo, kvankam antaŭe aperis du aliaj mutaj filmoj pri la originala verko de Hawthorne.

## Eksteraj ligiloj 
* *Puritan Passions* ĉe IMDB

Kategorio:Filmoj de Frank Tuttle
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1923
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Way Down East

***Way Down East*** (esperante "For Orienten") estas usona, drama muta filmo aperinta en 1920 kaj reĝisorita de David Wark Griffith. Ĝi estis adaptita el la teatraĵo *Way Down East* verkita de Lottie Blair Parker.

La filmo temas pri la sociaj rilatoj inter riĉuloj kaj malriĉuloj, kaj pri la maniero, laŭ kiu riĉa viro trompas malriĉan kaj junan virinon per falsa edziĝo, kiam si fariĝas graveda. La filmo sekve priskribas la malfacilan vivon de la virino, Anna. Ĝi estis unu el la plej grandaj komercaj sukcesoj de Griffith.

Kategorio:Filmoj de David Wark Griffith
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1920
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Elisabeth van Veenendaal

**Elisabeth VAN VEENENDAAL-BOUWES** (naskiĝis la  en Edamo, Nederlando; mortis la  en Limmen, Nederlando) estis nederlanda esperantistino kaj instruistino, kiu kun sia edzo Cornelis Josinus van Veenendaal en 1938 organizis en Groet la 1-a Internacian Junular-kunvenon (IJK), dum kiu fondiĝis la Tutmonda Junular-Organizo (TJO, poste TEJO). Ŝi estis estrarano de TJO, kaj en 1947 ŝi estis nomumita honora Prezidanto.

Dum la 93-a UK en Roterdamo, la ĉambro en apuda konstruaĵo kie okazis la Junulara Programo de la UK honore al ŝi portis la nomon *van Veenendaal*.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj Prezidantoj de TEJO
IJK 1973

La **29-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) de TEJO okazis en somero 1973 en la urbo Sarajevo de Jugoslavio. La kongreson ĉeestis 282 partoprenantoj.

En epoko, kiam ankoraŭ malfacilis vojaĝi inter la komunistaj kaj nekomunistaj ŝtatoj de Eŭropo, la kongreso estis aparte favora ŝanco por renkontigo de junaj esperantistoj el ambaŭ politikaj blokoj. Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo, kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato.

## Vidu ankaŭ 
* UK 1973


29-a IJK
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Jugoslavio
Kategorio:Esperanto-movado en Sarajevo
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1973
Kategorio:Historio de Jugoslavio
Kategorio:1973 en Eŭropo
Baldakeno

[eta|200px|portebla baldakeno dum [katolika eklezio|katolika procesio dum la jaro 2005 en Charlotte, Nord-Karolino, Usono]]
[eta|maldekstra|230px|[trono kun reprezenta baldakeno en la palaco *Ermitejo* de la urbo Sankt-Petersburgo, Rusio.]]
**Baldakeno** (itale *baldacchino*, france *baldaquin*, mezaltgermane *baldekin*) estas tapeto, kutime el ŝtofo, kiu formas tegmenton super trono, altaro aŭ lito. Sed ankaŭ kovrila tapeto, portata sur stangoj, kiun oni tenas dum solenaĵo super la kapo de religiaj aŭ civilaj altranguloj, aŭ super relikvujo, havas tiun nomon.

## Etimologio 
Origine temis pri ŝtofo el multekostega orfadena brokaĵo, produktita en *Baldach* aŭ *Baldac*, kiel dum la mezepoko en Eŭropo nomatis la urbo Bagdado.

Laŭ Francisko Azorín **baldakeno** estas *Kovrilo sur stangoj ĉe altaro, trono, lito, altrangulo aŭ solena sidloko.* Kaj li indikas etimologion el Baldak, Bagdado, kaj el Baldocco *propra nomo de azia urbo*.

## Priskribo 
[eta|150px|maldekstra|ŝtona baldakeno en la [Baziliko de Sankta Petro de Romo]]
En malmultaj okazoj - kiel en la Baldakeno de Sankta Petro en la Baziliko de Sankta Petro de Romo, la centra preĝejo de la katolika eklezio, fama ankaŭ pro ties spiral-fustaj kolonoj - oni ankaŭ ŝajnigis baldekenon per skulptado de valoraj ŝtonoj aŭ de bronzo, por akcenti la gravecon de trono aŭ ĉi-okaze de altaro.

## Vidu ankaŭ 
* Dorselo

## Notoj 
## Bibliografio 
* Richard Ettinghausen et al., The Art and Architecture of Islam: 650-1250, 1987, Yale University Press (Yale/Penguin History of Art)
* M. C. Miller, "The Parasol: An Oriental Status-Symbol in Late Archaic and Classical Athens," The Journal of Hellenic Studies, 112 (1992) 91-105.

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Jozefa Ecsedi Pályné

**PÁLYNÉ ECSEDI Jozefa** (pajine: eĉedi) *Etsedi* estis hungara kantistino-aktorino naskiĝinta en Illyefalva en 1795 kaj mortinta en Kolozsvár la 24-a de majo 1827.

## Biografio 
Jozefa Ecsedi debutis unue sub nomo *Vajnáné* en Koloĵvaro. Ekde 1816 ŝi ludis naivulinojn, junajn heroinojn en trupo de Dávid Kilényi, ŝi estis sekondkantistino apud Déryné. Ekde 1822 ŝi estis edzino de kantisto-aktoro Elek Pály. Ekde 1922 ŝi havis kontrakton en Kolozsvár. Inter 1823–24 ŝi plustudis naŭ monatojn en Vieno. 

## Roloj ĉefaj 
*Bátori Mária (Soden–Dugonics A.); 
*Salome (Kotzebue: Keresztes vitézek); 
*Esztella (Calderón–West: Az élet álom); 
*Donna Diana (Moreto–West); 
*Marcsa (Hirschfeld: Tündérkastély Magyarországon);
* Emelina (Weigl: A svájci család).

 
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Internacia Fervoja Unio

**UIC** - (france: *L’**U**nion **i**nternationale des **c**hemins de fer (UIC)*) - **Internacia Fervoja Unio** - estas ligo, kiu tra la tuta mondo havas 100 membrojn inter fervojaj kompanioj kaj inter aliaj transportorganizoj.

## Taskoj 
Laŭ sia statuto UIC havas jenajn ĉefajn taskojn,

* progresigi la internacian fervojan trafikon pere de intensiva kunlaboro inter la fervojoj;

* reprezenti la interesojn de la fervojoj sur internacia nivelo.

## Internacia kunlaboro 
Por realigi siajn taskojn, UIC kunlaboras kun pli ol 40 interŝtataj organizoj kaj fakaj ligoj, kaj tie reprezentas la interesojn de la fervojo.

## Laborlingvoj 
UIC havas tri laborlingvojn: la francan, anglan kaj germanan.

## Vidu ankaŭ 
* UIC-Landokodoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo ,,
* Malgranda terminaro de fervojo-fakvortoj,,
* Kompaktdisko RailLexic 3.0 - Terminaro en internacia lingvo (16000 fervojo-fakvortoj en 19 lingvoj)


Kategorio:Fervoja transporto
RailLex

**RailLex** estas projekta grupo de UIC (Internacia Fervoja Unio) , en kiu kuniĝas 28 fervojoj de UIC por jenaj celoj: 

* pretigi modernan, plurlingvan komunikan infrastrukturon;
* progresigi la komunikadon inter la fervojoj, krome kun kaj interne de ekonomio, industrio kaj esplorado;
* kontribui al normigo de la fervoja terminologio.

Kategorio:Fervojo
Jozef Jablonický

**Jozef Jablonický** (* 1933) estas slovaka historiisto. Li finstudis Filozofian fakultaton de Komenia Universitato en Bratislavo. De jaro 1957 laboris en Historia instituto de Slovaka akademio de sciencoj. Dum jaroj 1974–1990 li havis malpermesitan publikadon per tiama politika sistemo. Post jaro 1990 laboris en *Instituto de politikaj sciencoj de Slovaka akademio de sciencoj* (1990-1998), post j. 1998, kiel estro de ĝia scienca estraro). Dum 1-an de januaro 2007 li ricevis de prezidento de Slovakio Ivan Gašparovič statan ordenon Kruco de Pribina I.klaso. Ĉefa areo de liaj esploroj estas la plej nova historio de Slovakio (ekde jaro 1939 - ĝis 1990), precipe temo: preparado, ekesto kaj paso de Slovaka nacia ribelo.

## Verkaro 
* Slovensko na prelome: Zápas o víťazstvo národnej a demokratickej revolúcie na Slovensku (Vydavateľstvo politickej literatúry Brat. 1965)
* Z ilegality do povstania: Kapitoly z občianskeho odboja (Epocha Brat. 1969)
* Slovník slovenského národného povstania (Epocha Brat. 1970) (**Vortaro de Slovaka nacia ribelo**)
* Povstanie bez legiend (Obzor Brat.1990) (**Ribelio sen legendoj**)
* Glosy o historiografii SNP: Zneužívanie a falšovanie dejín SNP (NVK International Brat. 1994)
* Podoby násilia (Kalligram Brat. 2000) (**Aspektoj de perforto**)
* Samizdat o odboji 1: Štúdie a články (Kalligram Brat. 2004) (**Samizdato pri rezistmovado 1: Studaĵoj kaj artikoloj**)
* Samizdat o odboji 2: Štúdie a články (Kalligram Brat. 2006) (**Samizdato pri rezistmovado 2: Studaĵoj kaj artikoloj**)
* Samizdat o disente 3: Záznamy a písomnosti (Kalligram Brat. 2007) (**Samizdato pri disidenteco 3:Notoj kaj skribaĵoj**)

## Eksteraj ligiloj 
* Diskuto kun la aŭtoro  (Nové Slovo (eo: Nova vorto), 1. marto 2000) (slovake)
* Trarigardo de la verkaro - libroj kaj artikoloj (slovake)

Kategorio:Slovakaj historiistoj
Ernő Veress

**VERESS Ernő** (vereŝ) estis hungara romikatolika pastro, eklezia verkisto, redaktoro naskita Csíkszentimre la 17-an de decembro 1891 kaj mortinta en Odorheiu Secuiesc 16-an de marto 1973.

## Biografio 
Ernő Veress finis teologion en Gyulafehérvár kaj oni ordinis lin pastro en 1915. Inter 1915-1929 li estis helppastro kaj religiinstruisto en Sepsiszentgyörgy, Szentivánlaborfalva, Brassó kaj Csíkszereda, inter 1929-35 en Kolozsmonostor li estis parokestro. Inter 1935-41 li estis religiinstruisto, pli poste vicparokestro en Kluĵo, ekde 1944 ĝis 1958 li estis teologia profesoro en Alba Iulia. Inter 1921-1931 li estis la redaktoro de la Erdélyi Tudósító, ekde 1931 ĝis 1943 ĝia respondecredaktoro, en 1938-40 li redaktis la revuon Erdélyi Iskola. Li redaktis la religian bultenon *Monostori Egyházközség*. Liaj artikoloj aperis en *Erdélyi Iskola*, Hírnök, Pásztortűz kaj Vasárnap. En 1958 oni malpermesis plulabori kaj li retiriĝis al Praid.

## Verkoj 
**Erdélyi imádságoskönyv* (Brassó, 1923);
**Tíz év* (Kolozsvár, 1930);
**Szertartástan* (Kolozsvár, 1937).

## Literaturo 
*Szolgálat (1974).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Donji Vidovec

**Donji Vidovec,** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. Neniu alia vilaĝo apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1590
* Poŝtkodo: 40 327
* Aŭtokodo: ČK  
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Dravo, laŭ ĉefvojo Prelog-Koprivnica.

## Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Perlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Ĝemelkomunumo
*  Fityeház, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
István Agyagfalvi Hegyi

**AGYAGFALVI HEGYI István** (adjagfalvi hedji) estis hungara poeto, verkisto naskita en Betfalva la 1-an de julio 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de novembro 1975.

## Biografio 
István Agyagfalvi Hegyi pristudis juron en Koloĵvaro kaj li enpaŝis ŝtatan servon. Jam kiel 16-jarulo li gajnis konkurson per siaj poemoj. Li havis plurfoje aŭtorajn recitalojn en radio kaj oni prezentis tri el liaj historiaj radioteatraĵoj. Ekde 1932 li estis la membro de la Societo Petőfi kaj de la Fráter Loránd Társaság, pli poste ties sekretario. Li estis kunlaboranto de beletra revuo Magyarság. Li verkis ankaŭ kanzontekstojn.

## Verkoj 
* *A hazáért…* (poemoj, Kolozsvár, 1906);
* *Vándor falu* (nov., Szeged, 1923);
* *A véres kardot körülhordozom!* (poemoj, 1925–1926, Bp., 1926);
* *Szegénység* (nov., Szeged, 1925);
* *Fecskék a porban* (rak., Szeged, 1932);
* *Ősi vártán* (poemoj, 1932–1935, Bp., [1936];
* *Isten csákánya alatt* (poemoj, 1929–1931, Bp., 193? ).

## Literaturo 
* Molnár Imre: A magyar muzsika könyve (Bp., 1936).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Agyagfalvi Hegyi, I
Agyagfalvi Hegyi, I
Agyagfalvi Hegyi, I
Mikropolvo

[eta|[Ŝanhajo sub kovrilo de partiklaj materialoj]]
**Mikropolvo** aŭ **partikla materialo** estas tre malgrandaj eroj de polvo.

Ĉar la mukozoj en la spiraj vojoj de la homo apenaŭ povas reteni ilin, ili povas esti malsanigaj.

Transporto okazigas gravan uzadon de energio kaj bruligas la plej grandan parton de la nafto de la mondo. Tio kreas aerpoluon, inkluzive de dinitrogenoksidoj kaj partikloj, kaj estas signifa kontribuanto al monda varmiĝo tra emisio de karbondioksido.