open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
IPod

eta|400px|De maldekstre al dekstre: iPod Shuffle, iPod Nano, iPod Classic, iPod Touch
**iPod** (aŭ iPodo) estas portebla MP3-ludilo de la firmao Apple lanĉita en 23-a de oktobro 2001. Ekzistas diversaj modeloj de tiu aparateto (la plej malgranda nomiĝas "shuffle"). Unu el la tipaj dezajnaj apartaĵoj estas la blankaj orelaŭskultiletoj. La muzikdatumoj estas arkivigataj per la programo iTunes (ankaŭ de Apple) kaj, depende de la modelo, aŭ per Firewire aŭ per USB transigataj al la iPod. Ĉiu iPod estas uzebla ankaŭ kiel ekstera durdisko. Ekde la versio 1.2.6 de la firmvaro la iPod kapablas montri tekstojn (adresojn, kalendaron, notojn) transsenditajn de komputilo. La iPodoj de la kvina generacio aldone povas montri filmetojn en la formoj MPEG-4 kaj H.264. Alia ŝatata maniero uzi la iPodon estas aŭskulti podkastojn.

maldekstra|150px

## Esperanta traduko 
La Apple-firmvaro ne havas esperantan tradukon. Sed nun estas eble uzi iPodon tute en Esperanto, per firmvaro "Rockbox" (Rokbokso) kun malferma kodo. Rokbokso funkcias nur en iPodoj de la kvara aŭ kvina generacio. Por instali Rokbokso-n en vian iPodon vi devas elŝuti la programon el www.rockbox.org kaj legi la gvidlibron (angle) ĉi tie .

La traduko de Rokbokso estas laboraĵo de Marc-André Moreau, el Kebekio.

Kategorio:Aparataro de Apple
Kategorio:Muzika teknologio
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Interreto
Kategorio:Varmarkoj
Kune

[eta|140px|la novelektita asocia prezidanto [Thomas Pusch skeĉe sur titolpaĝo de GEJ-Gazeto 2 / 1991]]
***Kune*** (ankaŭ **/·kune·/**, de 1979 ĝis 1999 **GEJ-gazeto** aŭ **GEJ-Gazeto**) estas la membrogazeto de la Germana Esperanto-Junularo. Ĝi aperas kiel interna revueto kadre de *Esperanto aktuell* kaj enhavas diverstemajn artikolojn kiuj ĉefe celas junulajn Esperantistojn.

La GEJ-gazeto fondiĝis de Thomas Bormann en 1979. Kiel memstara gazeto ĝi aperis 6-foje jare ĝis ĉirkaŭ 2000, poste tiu nombro malpliiĝis al po kvar en jaro. Inter 2000 kaj 2010 la revuo funkciis ankaŭ kiel membrogazeto de la Aŭstria Esperanto-Junularo. Ekde januaro 2011, kiam komencis redakte agi Miriam Hufenbach kaj Caroline Patzelt, la *kune* aperas kiel parto de *Esperanto aktuell*, denove po ses fojojn jare.

## Redaktistoj 
Jen elekto el la redaktistoj de la revuo ekde ĝia tempo kiel memstara GEJ-gazeto:
* Thomas Bormann (1979-), fondinto de la tiama GEJ-gazeto
* Dirk Kretschmann (-1986)
* Thomas Pusch (1987-1989), ankaŭ prezidanto de GEJ de 1990 ĝis 1992
* Ulrich Matthias (1989-1990)
* Ulrich Görtz (1991-1994), prezidanto de GEJ de 1994 ĝis 1996
* Thomas Händel ekde 1995 
* Marko Naoki Lins, prezidanto de GEJ de 1996 ĝis 2000
* Marc Stessgen
* Till C. Schönberner, estrarano de GEJ de 2001 ĝis 2002
* Felix Zesch, prezidanto de GEJ de 2001 ĝis 2005
* Torben Prokscha
Ankoraŭ en 2010 formale la redaktoroj estis Stefanie Hanisch kaj Katharina Tanzberger, sed la revuo apenaŭ aperadis.

## Referencoj 
Kune
Kategorio:Germana Esperanto-Junularo
Peter Mansfield

Sir **Peter Mansfield** [piter manzfild] (naskiĝis la  en Lambeth, Londono - mortis la  en Nottingham) estis brita fizikisto. En 2003 li ricevis kune kun Paul Lauterbur la Nobelpremion pri fiziologio aŭ medicino, pro "iliaj eltrovoj pri magneta resonada bildigado (MRI)".

15-jaraĝa, Mansfield komencis labori kiel presista metilernanto, ĝis la aĝo de 18. Post sia nacia trudservo en la armeo, li studis dum 2 jaroj ĉe vesperlernejo, kaj en 1956 eniris je *Queen Mary College*, Universitato de Londono. Tie, li bakalaŭrigis en fiziko en 1959, kaj doktoriĝis en 1962.

Dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, NMR, aŭ nuklea magneta resonado, ĉefe estis uzata por studi la kemian strukturon de substancoj. En la fruaj 1970-aj la laboroj de Mansfield kaj Lauterbur ebligis la uzon de NMR por fari bildojn de la homa korpo. Tiu proceso estas magneta resonada bildigado, aŭ MRI (el la angla *Magnetic Resonance Imaging*).

Al Mansfield oni atribuas la eltrovon pri kiel oni povas matematike analizi la radiajn signalojn el MRI, ebligante la interpretadon de la signaloj kiel uzebla bildo.

D-ro Mansfield edziĝis kun Jean Margaret Kibble en 1962, kaj ili havas du filinojn.

Ekde 1964, li estas profesoro ĉe la Universitato de Nottingham (nun emerita). Nuntempe li laboras, kun sia firmao *General Magnetic*, ĉefe pri la sendanĝerigo de MRI.

## Eksteraj ligiloj 
* Nobelpremio retpaĝaro 
* Listo de postenoj kaj premioj 

Kategorio:Anglaj biofizikistoj
Kategorio:Anglaj inventistoj
Kategorio:Anglaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Schumacher College

**Schumacher college** - kolegio Schumacher - estas fondita en 1991 en Dartington (Devon), en Britio de Satish Kumar, John Lane, kaj aliaj. Ĝi estas nomita honore al la ekonomikisto kaj ĝardenisto Ernst Friedrich Schumacher. Temas pri internacia centro por studado de ekologio en la kampo de daŭripova disvolviĝo pere de edukaj holismaj kursoj.

Inter lekciistoj estas interalie kreinto de la movado Transition Towns Rob Hopkins, Fritjof Capra, Brian Goodwin, James Lovelock, Vandana Shiva, Stanislav Grof, Lynn Margulis, Rupert Sheldrake kaj multaj aliaj.

Kunlabore kun University of Plymouth Schumacher College ofertas la gradon Master of Science en Holistic Science (Holisma Scienco), Master of Arts en Economics for Transition (Ekonomio por Ŝanĝiĝoj) kaj MSc en Sustainable Horticulture and Food Production (Daŭripova disvolviĝo de Ĝardenado kaj Nutrado-Produkto), kune kun jara programo de la unu-, du- kaj trisemajnaj kursoj. De 2013/2014 planata estas la kvara studdirekto Ecological Design (Ekologia Projektado) kaj kurso de profesia daŭripova ĝardenad-disvolviĝo Dartington Certificate in Sustainable Horticulture.

La altlernejo ofertas vegetaranajn manĝojn. Sur ties bazo aperis la libro ''Gaia's Kitchen: Vegetarian Recipes for Family and Community from Schumacher College'' de Julia Ponsonby, plurjara kuirestrino de la kolegio, profesie antropologo kaj filozofino, kiu estis premiita per Gourmand World Cookbook Award pro la plej bona vegetara kuirlibro en 2001.

## Eksteraj ligiloj 
* kolegia retejo (angle).
* Schumacher College  – retpaĝo de la lernejo
* Intervjuo kun Brian Goodwin por Gaia Foundation pri Schumacher College (video)
* Intervjuo de Fritjof Capra en Schumacher College – video (53 minutoj)
* The Science of Quantum Consciousness – lekcio de Amita Goswami en Schumacher College (video) (1h 23m)

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Universitatoj en Britio
Kategorio:Daŭripova disvolviĝo
Alex Leith

**Alex LEITH** /aleks lit/ (naskiĝis en Londono, 1935; mortis la ) estis multjara subtenanto kaj aktivulo de Loglana Instituto (*The Loglan Institute*), la institucio por ellaboro kaj disvastiĝo de apriora logika planlingvo Loglano.

## Vivo 
Alex Leith travivis tre varian kaj eventoriĉan vivon. En diversaj periodoj de ĝi li servis en reĝa aviada armeo de Britio, studis lingvojn kaj arton, vojaĝis enspezante de skulptado kaj pentrado.

La lastajn jarojn de sia vivo li pasigis alterne en du loĝejoj: en Kalifornio (Usono) kaj Francio. Li ŝatis pasigi vintron en Usono kaj someron en Francio.

## Interlingvistika aktivado 
Alex Leith estas konata kiel persono, kiu tre rapide progresis en lernado de Loglano kaj baldaŭ iĝis la plej flua uzanto de la lingvo. Li multe verkis pri la lingvo kaj en la lingvo.

Post forpaso de James Cooke Brown (februaro 2000) Alex Leith estris Loglanan Instituton dum jaro kaj duono (ĝis sia morto).

La plej elstara verko de Leith estas la unua (kaj sola) romano en Loglano: "La Unua Vizito al Loglando", eldonita en 2002, jam post la subita morto de Leith. La romano estas fantazio pri aventuroj de studanto de Loglano, kiu vojaĝas al la lando, kie Loglano estas efektive uzata kiel ĉiutaga lingvo.

LEITH, Alex
LEITH, Alex
Gottfried Feder

**Gottfried FEDER** (naskiĝis la  en Würzburg; mortis la  en Murnau) estis germana ekonomia teoriulo kaj politikisto de DAP kaj NSDAP.

En 1919, **Feder** fondis la asocion "Deutscher Kampfbund zur Brechung der Zinsknechtschaft". Ĉefa postulo de la batalorganizo estis la ŝtatigo de la bankoj kaj forigo de la rentumoj. Li apartenis al la unuaj anoj de la 5-an de januaro de 1919 fondita Deutsche Arbeiterpartei (DAP) (Germana Laborpartio).

En 1923, kvankam li partoprenis en la Hitler-puĉo, li restis gvidanto en NSDAP (posteulo de DAP) kaj en 1924 oni elektis lin al la germana parlamento (Reichstag), kie li restis parlamentano ĝis 1936. Li tie agadis, faris la senposedigon de la judoj.

Feder iĝis gvidanto de la ekonomia politiko de la nazia partio NSDAP per – en 1927 verkita - skribaĵo *Das Programm der NSDAP und seine weltanschaulichen Grundlagen* (La programo de NSDAP kaj ties ideologia fundamento) kaj li iĝis ekonomipolitika parolanto de la NSDAP. En 1931 li iĝis prezidanto de Ekonomia Konsilio de NSDAP kaj samjare verkis la skribaĵon *Das Programm der NSDAP*.

Post la enpotenciĝo de Hitler en 1933, la ekonomia politiko de NSDAP deturniĝis de la antikapitalisma sinteno de Feder. Li iĝis – spite al siaj esperoj- en 1933 nur ŝtatsekretario en la Imperia ekonomia ministerio. Tie li verkis *Kampf gegen die Hochfinanz* (1933) same la kontraŭjudan skribaĉon *Die Juden* (1933). En 1934 li estis forigita kaj translokita al posteno de imperia komisaro pri setlejaj aferoj; en 1936 ekokupis la postenon honorara profesoro ĉe la Teknika Altlernejo de Berlin, kie li agadis ĝis sia morto.

Kategorio:Naziaj politikistoj
Pankasz

**Pankasz** [pankas] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Körmend.
eta|Sonorilostablo (tutlande konata) de Pankasz

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9937
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 480
* Telefonprefikso: 94

## Situo 
Pankasz situas sur mildaj deklivoj laŭ Zala (rivero), laŭ fervojo Budapeŝto-Slovenio. Őriszentpéter troviĝas 6, Szentgotthárd 30, Szombathely 50, Budapeŝto 241 km.

## Historio 
La vilaĝo estis menciita unuafoje en 1393. La sonorilostablo de Pankasz estis konstruita en 1755. Ĝi estas el kverka ligno, la sonorilegon protektas ligna ŝindo, la konstruaĵon sekala pajlaro http://www.vendegvaro.hu/31-6254.

En la vilaĝo funkcias ankaŭ brikoproduktejo, fondita en 1896. Aliaj vilaĝoservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracisto, dentokuracisto, vendejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
La supre menciita sonorilostablo estas tutlande konata.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Boney M

**Boney M** estas eŭrodanca kaj disko-grupo, kiu estis fenomene sukcesa inter la jaroj 1975 kaj 1986.

Boney M origine konsistis de nederlandanoj Bobby Farrell, Maureen Laurens kaj Denise Wijngaarden kaj de brito Anthea Farrell. La producento de Boney M estis Frank Farian, kiu pli poste famiĝis kiel Milli Vanilli. Tamen la grupo funkciis ĉefe en Germanio kaj tial ekhavis internacie imagon de "germana grupo".

Post pluraj jaroj en 2003 la grupo denove ekaktivetis.

## Diskografio 
### Albumoj 
* 1976 *Take The Heat Off Me*
* 1977 *Love For Sale*
* 1978 *Nightflight To Venus*
* 1979 *Oceans Of Fantasy*
* 1980 *The Magic Of*
* 1981 *Boonoonoonoos*
* 1981 *Christmas Album*
* 1993 *Gold*
* 1993 *More Gold*
* 2000 *25 Jaar Na Daddy Cool*

### Kantoj 
* 1975 #14 *Baby do you wanna bump*
* 1976 #3 *Daddy cool*
* 1977 #1 *Sunny*
* 1977 #1 *Ma Baker*
* 1977 #3 *Belfast*
* 1978 #1 *Rivers of Babylon / Brown girl in the ring*
* 1978 #8 *Rasputin / Painter man*
* 1978 #3 ''Mary's boy child*
* 1979 #1 *Hooray hooray it's a holi holiday*
* 1979 #2 *El lute / Gotta go home*
* 1979 #11 *I'm born again / Bahama mama*
* 1980 #7 *I see a boat on the river*
* 1980 #28 *Children of paradise*
* 1981 #20 *Malaika*
* 1981 #25 *We kill the world*
* 1984 #27 *Kalimba de luna*
* 1993 #13 *Megamix*
* 1993 tip *Brown girl in the ring (remix)*
* 1999 #26 *Ma Baker (remix)''

Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Diskotekaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1975
Bovino

**Bovino** estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la itala regiono Apulio kaj al la provinco Foggia. Fine de  en la komunumo vivis . Kristanaj patronoj estas la sanktulino Maria.

Najbaras la komunumoj Accadia, Castelluccio dei Sauri, Deliceto, Orsara di Puglia kaj Panni.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300px|Kastelo de Bovino

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Apulio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Foggia
Ŝindo

[eta|350ra|Ŝindoj kovras tegmenton de domo en [Zakopane, Pollando]]
**Ŝindo** estas ligna tegolo, kovranta konstruaĵojn. Ĝi estis tradicia kovraĵo en montaraj regionoj.

Ŝindoj estas uzata por kovri tegmentojn (vidu la bildon el Zakopane). Sed laŭregione ili foje ankaŭ kovras la murojn (vidu la bildon el Fritzlar).
[eta|maldekstra|260ra|Ŝindoj kovras kaj ornamas la murojn de domo en [Fritzlar, Germanio]]
eta

Laŭ Francisko Azorín **Ŝindo** estas *Maldika tabulo; plej ekstera, kiam oni sege tabuligas arbotrunkon; tabulo uzata por tegmenti.* Li indikas etimologion el la latina *scindula*, diminutivo de *schidia* (splito), el *scindere* (fendi).

## Notoj 
Kategorio:Konstruado
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Lignoprilaboro
Kategorio:Konstruaĵoj
Societo por Krea Anakronismo

La **Societo por Krea Anakronismo** (**SKA**) ( mallongigite **SCA**) rekreas la Mezepoko kaj Renesanco. SKA estas plejparte en Nordameriko sed ku branĉoj en Eŭropo, Sudafriko, kaj Aŭstralio.

eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|

Kategorio:Historio
Ribelo de Kronŝtadto

La **Kronŝtadta ribelo** (ankaŭ konata kiel **matrosribelo de Kronŝtadto**) estis sensukcesa ribelo de sovetaj matrosoj kontraŭ la bolŝevika registaro de la frua Sovet-Rusio. La ribelo okazis en la unuaj semajnoj de marto en 1921 (28-a de februaro ĝis 18-a de marto), en la rusia urbo Kronŝtadto, situanta kiel fortikaĵa urbo sur la Kotlin-insulo. Kronŝtadto estis fondita en 1705 kaj servis kiel militara bazo de la rusa baltia floto.

## Eventoj 
La 28-an de februaro okazis simpatia protesto de kronŝtadtaj matrosoj al la strikantoj de Petrogrado (tiama nomo de Sankt-Peterburgo). Ili okupis militŝipon «Petropavlovsk» kaj irigis komision al Petrogrado por informiĝi pri la tiea situacio. Sekvatage okazis publika manifesto sur la Jakornaja placo (16 000 partoprenantoj) kie oni aŭskultis la raporton de la komisiitoj.

La ribelantoj postulis novajn elektojn en la sovetojn, gazet- kaj parolliberecon, liberajn manifestajn eblecojn, liberigon de la politikaj enprizonigitoj, sovetojn sen bolŝevikoj, malcentrigon de la potenco, memregadon de Kronŝtadto, re-enkondukon de metiistoj, tutajn posedajn rajtojn de la kamparanoj por la grundo kaj brutoj ktp. Tiujn postulojn la bolŝevikoj ne povis realigi sen perdo de la potenco kaj malriĉiĝo, malsatiĝo de la urboj, tiel komenciĝis la sanga batalo en Kronŝtadto (kaj parte en Petrogrado).

En la ribelo kaj la bataloj inter la 7-a kaj 18-a de marto de 1921 partoprenis ĉirkaŭ 50 000 ruĝarmeanoj kaj 10 000 kronŝtadtaj matrosoj. Mortis ambaŭflanke miloj.

vidu: Militkomunismo, NEP
eta|maldekstra|180px|Ruĝarmeanoj atakas Kronŝtadton.

## Vidu ankaŭ 
* Ivan Rusakov
* Rusia revolucio de 1917

Kategorio:Ribeloj dum la Rusia enlanda milito
Kategorio:Historio de anarkiismo
Kategorio:Kronŝtadto
Kategorio:1921 en Rusio
Provinco Bonaero

200ra|dekstra|Bonaera provinco
La **provinco Bonaero** () estas la plej loĝata el la provincoj de Argentino. Oni notu ke la urbo Bonaero **ne** apartenas al la provinco, kaj havas apartan aŭtonoman statuson.

La loĝantaro estis  (en 2001) kaj la surfaco  kvadrataj kilometroj. Ĝia ĉefurbo estas La Plata, kun  loĝantoj, kaj situanta je 50 kilometroj sude de la urbo Bonaero.

Aliaj gravaj urboj estas Avellaneda, Banfield, Berazategui, Bernal, Castelar, Ensenada, Ezeiza, González Catán José C. Paz, Hurlingham, Isidro Casanova, Ituzaingó, La Matanza, Lanús, Libertad, Mar del Plata, Mercedes, Merlo, Monte Grande, Moreno, Necochea, Quequén, Quilmes, Rafael Castillo, San Fernando, San Juan Bautista, San Justo, San Miguel, San Nicolás de los Arroyos, Tandil kaj Temperley.

La Provinco Bonaero dividiĝas kaj teritorie kaj administre en 135 municipoj nomitaj laŭkonstitucie *partidos* (partioj). Vidu artikolon Partioj de la Provinco Bonaero.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtato Bonaero
* Granda Bonaero
* Polico de la Provinco Bonaero

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la provinco


Bonaero
Entre Rios

**Entre Rios** estas municipo en subregiono Xanxerê, subŝtato Sankta Katarino, Brazilo. Ĝi havas 2.804 loĝantojn en 105,167 km² (26,7 loĝ./km²). Laŭ brazilaj padronoj, ĝi estas tre riĉa municipo.

Kategorio:Municipoj de Sankta Katarino
Aĥsarbek Galazov

**Aĥsarbek GALAZOV** (; naskiĝis , mortis  en nord-osetia vilaĝo Ĥumalag) estas sciencisto, socia aganto kaj politikisto, eksa prezidento de Nord-Osetio (1994-1998).

De 1961 ĝis 1975 li estis ministro de klerigo en Nord-Osetia Aŭtonoma Respubliko. Inter la jaroj 1976 kaj 1990 li estris la Nord-Osetian Ŝtatan Universitaton.

## Skandalo pro "Eĥo de Moskvo" 
Komence de novembro 2005 la nomo de Galazov denove aperis en amaskomunikiloj pro skandala mencio de li en programero de moskva radiostacio "Eĥo de Moskvo": li estis en insulta formo menciita fare de tutlande konata ĵurnalisto Leontjev kiel persono, havanta fortan ligon kun brandoprodukta mafio, aginta en Nord-Osetio en la mezo de 1990-aj jaroj.

Post la programero grupo de oset-devenaj intelektuloj turnis sin al la radiostacio, postulante publikan pardonpeton pro la nedeca kulpigo de Galazov.

Kategorio:Politikistoj de Nord-Osetio
Kategorio:Prezidantoj de Nord-Osetio
Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Kojpo

La **kojpo** (*Myocastor coypus*) estas ronĝulo kun praloĝejo en Sud-Ameriko. Ĝi estas bredata pro sia felo, sed la karno estas ankaŭ ofte prilaborata.

Ĝi ŝatas la humidajn lokojn, vivas ĉe riveroj kaj riveretoj.
eta|none|200px|Kojpo

## Vidu ankaŭ 
* Ekoregionoj en Paragvajo (Mezopotamiaj herbejoj)
* Humida Ĉako

Kategorio:Miokastoredoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Pollando
Kaŭ

**Kaŭ** (aliaj proponas **kajaŭ**) estas neologisma esperanta konjunkcio, kiu kunigas la konjunkciojn ***ka**j* kaj *a**ŭ***. Oni uzas la konjunkcion *kaŭ* anstataŭ *aŭ*, kiam oni volas emfazi, ke inter du diraĵoj (aŭ objektoj) *A* kaj *B* ne temas pri rilato de *malinkluziva aŭ* (veras aŭ *A*, aŭ *B*, sed ne ambaŭ samtempe), sed ke povas veri aŭ *A*, aŭ *B*, aŭ eĉ ambaŭ samtempe (do *A kaj B*).

## Vertabelo 
Jen vertabelo montrata la funkciojn de *kaj*, *aŭ*=*kaŭ* kaj *ekskluziva aŭ* (**0** = jes/veras; **1** = ne/neveras):

## Kaŭ en aliaj lingvoj 
En plej multaj lingvoj verŝajne ne ekzistas unu vorta kunmetaĵo (malkiel eblas kaj estas en Esperanto).

* En la **Angla** oni foje uzas ''* (*kaj/aŭ*).
* En la **Ĉeĥa** oni foje uzas ** (*kaj/aŭ*).
* En la **Franca** oni foje uzas ** (*kaj/aŭ*).
* En la **Hispana** oni foje uzas ** (*kaj/aŭ)*
* En la **Itala** oni iafoje uzas ** (*kaj/aŭ*)
* En la **Rusa** oni iafoje uzas ** (*kaj/aŭ*)
*En la **Hebrea** oni iafoje uzas o/ve (*aŭ/kaj)*

En la **Pola** por ekskluziva *aŭ* oni uzas ** kaj por *kajaŭ* - **.

## Ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20090228124328/http://www.bonalingvo.it/index.php/Ssv:_K bonalingvo.it en la interreta arkivo (en la versio de februaro 2009) listis *kaŭ'' kiel evitinda neologismo

Kategorio:Logiko
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Makula febro

**Makula febro** estas febra akuta malsano kiu povas mortigi. Ĝi estas kaŭzita de bakterio *Rickettsia rickettsii* kaj transkontaĝita de amerikaj traĥeuloj *Amblyomma cajennense* de la genro Iksodo.

Por kontaĝigi la homo, la iksodo bezonas resti 4-6 horojn en la homa haŭto. Post la kontaĝo, la kova periodo estas 2-14 tagoj (plej ofte 7 tagoj) en homo. Post tiu periodo, la malsano komencas subite kaj daŭras 2 aŭ 3 semajnoj kun febro, kapdoloro, frostotremoj ktp. En la tria aŭ kvara tago, foje aperas rozkoloraj makuloj sur haŭto, ĉirkaŭ pugnoj kaj mazeoloj, kaj de tie al tuta haŭto. Hemoragioj estas oftaj, post kelka tempo okazas rumpo de vejnoj kaj sangado. Ĉirkaŭ 20% de suferantoj mortas.

Ĝi povas okazi de Usono ĝis Brazilo kaj estas plej ofta en San-Paŭlio. En 2005 kaŭzis kelkaj mortojn en turismaj lokoj de Rio-de-Ĵanejrio kaj en San-Paŭlo.

Por eviti ĝin, oni devas eviti kontaktojn kun traĥeuloj kiuj estas tre oftaj en herbo kaj arbaretoj. Kiel la besteto bezonas kelkajn horojn por transkontaĝio, oni devas forigi ilin tuj kiam sentas ilin. Brazilanoj baniĝas nepre ĉiutage por kulturaj kialoj, ofte du aŭ tri foje dum tago, tio helpas la evitadon de malsano, sed multaj fremdaj turistoj ne havas tiun moron kaj pro tio faciligas la kontaĝon.
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cdc.gov/ncidod/dvrd/rmsf/Index.htm 
* http://www.cdc.gov/ncidod/dvrd/rmsf/Index.htm''
* http://www.ppidonline.com  
* http://www.intl.elsevierhealth.com/catalogue/title.cfm?ISBN=0443066736  

Kategorio:Bakteriaj malsanoj de homoj
Kategorio:Zoonozoj
Pilar

eta|Skulptaĵo de la *Virgen del Pilar* (Virgulino de la piliero) en la baziliko *Basílica del Pilar* de Zaragozo (Hispanio)
**Pilar** (en la hispana kaj portugala lingvoj "piliero") estas la nomo de Virgulino, patronanta la urbon de Zaragozo en Hispanio. La esprimo originas de iama Maria apero sur piliero. Ĝi estas ankaŭ konsiderata patronino de Hispanio kaj Sudameriko. *Pilar* (pri mallongigo de "Maria de la piliero") estas relative ofta virina antaŭnomo en Hispanio kaj iom malpli en Portugalio kaj Iberameriko.

Ĝi estas la nomo de pluraj urboj kaj geografiaj lokoj, familinomo kaj antaŭnomo:

* Pilar (Paragvajo)
* Pilar (Argentino)
* Pilar (Bonaero), urbo en Granda Bonaero, Provinco Bonaero, Argentino
** Pilar (stacidomo), fervoja stacio en Pilar (Bonaero)
* Pilar (Brazilo)
* Pilar (Filipinoj)
* Kvartalo Pilaro (Fuenkaralo-Pardo)
* Ivo Pilar
* Pilar Bardem

Kategorio:Apartigiloj
Kategorio:Hispanio
CAPTCHA

framed|290px|Ĉi tiu captcha de "smwm" obskurigas sian mesaĝon kontraŭ komputila interpretebleco per serpentumado de la literoj kaj aldono de fona kolortransiro
**Captcha** [kepĉa] (akronimo por angla "***c***ompletely ***a***utomated ***p***ublic ***T***uring test to tell ***c***omputers and ***h***umans ***a***part" = "komplete aŭtomata publika testo de Turing por distingi komputilojn kaj homojn") estas speco de *defio-responsa* testo uzata en komputiko por determini, ĉu la uzanto estas homo aŭ ne. En Esperanto oni povus paroli pri '**kaptila bildo**'.

La vorto ekuziĝis en 2000 fare de Luis von Ahn, Manuel Blum kaj Nicholas J. Hopper de la Universitato Carnegie Mellon, kaj John Langford de IBM. Kutima speco de captcha postulas ke la uzanto entajpu literojn de distordita kaj/aŭ obskurigita vico de literoj aŭ ciferoj, kiuj aperas sur la ekrano. Ĉar la testo estas administrata de komputilo, kontraste al la normala testo de Turing, kiu estas administrata de homo, oni foje priskribas captcha kiel *inversan teston de Turing*.

Oni uzas captcha ekzemple kiel ilon por protekti aŭtomatajn registradojn ĉe retpoŝtaj servoj kaj malhelpi sinsekvan spamadon.

## Eksteraj ligiloj 
* Captcha Service Servo, kiu uzas la teknikon "Captcha"
* La Projekto Captcha *(angle)*

## Vidu ankaŭ 
* Alan Turing

Kategorio:Komputiko
Maŝino de Turing

eta|240px|Arta prezento de la *Maŝino de Turing*
alternative=Model of a Turing machine|eta|Modela efektivigo de maŝino de Turing, unu el multaj.
**Maŝinoj de Turing** estas ekstreme simplaj simbol-manipulantaj aparatoj, kiuj — malgraŭ sia simpleco — povas esti adaptitaj por simuli la logikon de ajna komputilo, kiu eble povus esti foje konstruata (kvankam eble tre malefike). Ili estis priskribitaj en 1936 fare de Alan Turing. Maŝino de Turing, kiu kapablas simuli ajnan alian maŝinon de Turing, estas nomata **universala maŝino de Turing** (aŭ simple **universala maŝino**).

## Historio 
En 1936, responde al la demando de Godelo pri tio, kio estas komputebla, Alan Turing verkis artikolon nomitan *On Computable Numbers* (*Pri komputeblaj nombroj*), en kiu li priskribis modelon de komputilo en formo plej simpla, abstrakta kaj esenca — tia modelo estas hodiaŭ konata kiel *maŝino de Turing*.

## Priskribo 
Maŝino de Turing konsistas el tri partoj:

* **Rubando**, dividita en ĉelojn, por registri la demandon kaj respondon de la maŝino en la formo de vico da skribsignoj el finia alfabeto (en unu ĉelon eblas skribi unu signon).
* **Legilo/skribilo** por legi kaj skribi la literojn. Ĝi kapablas legi literon, skribi literon, moviĝi laŭ la rubando je unu paŝo dekstren aŭ maldekstren.
* **Decidilo** kiu prenas literon el la legilo kaj, depende de la litero, ordonas al la legilo moviĝi aŭ skribi aŭ legi.

## Signifo 
La tuto ŝajnas esti simpla, sed Turing pruvis, ke tia maŝino povas komputi ion ajn, kio estas komputebla. Fakte, ĉiu ekzistanta komputilo estas esence tia maŝino. La diversaj modernaj teĥnologioj, uzataj nun, estas nome nur rimedoj por plirapidigi aŭ pligrandskaligi la komputadon, do diferenco de grado, sed ne de speco nek de esenco nek de ebleco. Laŭ materialistoj (ekzemple Daniel Dennett), eĉ la homa cerbo estas maŝino de Turing.

## Lambdokalkulo 
Teorio pri tio, ke ĉiu komputebla funkcio povas esti komputata de Maŝino de Turing nomiĝas la Tezo Church-Turing. Al ĝia ekesto kontribuis Alonzo Church, alia matematikisto de tiu tempo. De li priesplorita lambdokalkulo estas ekvivalento de la Maŝino de Turing kaj oni povas pruvi, ke ankaŭ ĝi povas komputi ĉiujn komputeblajn funkciojn.

## Vidu ankaŭ 
* Probableca maŝino de Turing
* Nedeterminisma maŝino de Turing
* Testo de Turing

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.abelard.org/turpap2/tp2-ie.asp 
* http://www.cheransoft.com/vturing  
* http://plato.stanford.edu/entries/turing-machine 
* 

Kategorio:Nombrigebleco
Kategorio:Komputaj modeloj
Kategorio:Komputiko
Testo de Turing

La **testo de Turing** estas propono por testo de la kapabloj de maŝino pri okazigo de homeca komunikado. En 1950 priskribis ĝin Alan Turing en sia verko "Computing machinery and intelligence" (*Komputada maŝinaro kaj inteligento*). Laŭ Turing, maŝino estas same inteligenta kiel homo, kiam homo kaj maŝino estas nedistingeblaj dum interparolado — ekzemple, nuntempe ĉe babilejo en la interreto. Unu el ekzemploj de tio, kiel oni hodiaŭ praktike utiligas la teston de Turing, estas kontraŭspama protekto per sistemo nomata *captcha*.

## Vidu ankaŭ 
* ELIZA
* Maŝino de Turing
* Pensa eksperimento
* Granda lingvomodelo
* Babilroboto

Kategorio:Komputiko
Kujbiŝev

**Kujbiŝev** () estas urbo en Novosibirska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 50415.

La urbo estis fondita en jaro 1772.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1782.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Kainsk (Каинск) en 1782 ... 1935.

La interurba telefona kodo estas 38362, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 3 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur bordoj de rivero Omj (Омь) (kiu enenfluas en riveron Irtiŝ (Иртыш)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 30,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 48,8 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Novosibirska provinco
Glosolalio

**Glosolalio** (el la greka γλώσσα [glossa] "lango", kaj λαλώ [lalo] "paroli") estas la elparolo de tio, kio ŝajnas al la aŭskultanto esti sensencaj silaboj, nekonata fremda lingvo, aŭ nekonebla "dia lingvo". La elparolaĵoj iufoje okazas kiel agoj de religia kultado.

Kelkaj kristanismaj grupoj kredas, ke glosolalio estas spirita donaĵo de Dio. En sia unua letero al la Korintanoj, Paŭlo skribis, ke per glosolalio oni parolas ne al homoj sed al Dio, kaj do ke en komuna diservo ĝi taŭgas nur se iu interpretas por ke aliaj povu kompreni.

Iuj aliaj religioj ankaŭ praktikas glosolalion kiel specon de religia kultado.
[eta|maldekstra|180ra|La 12 apostoloj, pentraĵo de [Giotto (1266-1337)]]

## Vidu ankaŭ 
* Adama lingvo
* Ĝemela lingvo
* Ksenoglosio
* Medefajdrino
* Pentekosta Kristanismo
* Vera Eklezio de Jesuo
* Pseŭdofrazo

## Eksteraj ligiloj 
* http://gospel-herald.com/noorbergen/glossolalia_book_1/glossolalia_index1.htm 
* http://skepdic.com/glossol.html 
* http://wesley.nnu.edu/wesleyan_theology/theojrnl/31-35/31-1-05.htm  
* https://web.archive.org/web/20041010115802/http://www.ubu.com/ethno/soundings/gloss.html 

Kategorio:Kristanaj terminoj
Kategorio:Lingvo kaj mistikismo
Ivo Opstelten

eta|dekstra|Ivo Opstelten

**Ivo Willem OPSTELTEN** (naskiĝis la  en Roterdamo) estas ekde februaro 1999 urbestro de la municipo Roterdamo kaj prezidanto de VVD de marto 2008.

Antaŭe Opstelten estis urbestro en Dalen (1972), Doorn (1977), Delfzijl (1980) kaj de la municipo Utreĥto (de 1992). (En Nederlando urbestroj estas nomumitaj de la reĝino laŭ propono de la elektita urbkonsilistaro.) Opstelten estas membro de la VVD (konservative liberala partio) kies prezidanto li estis elektita la 31-an de marto 2008 kun 67% da voĉoj.

Li estas ano de la Komitato de regionoj (organizaĵo de elektitoj en eŭropa unio) de 1999 kaj ene de ĝi estis elektita kiel prezidanto de la grupo ADLE *(Alliance des démocrates et des libéraux pour l’Europe)* je la 2-a de februaro 2006.

## *SecurCity* kaj Roterdama kodo 
Sub la gvido de Opstelten en la urbo Roterdamo estas ekigita sekurpolitika parto de la internacia programo *SecurCity  * por fronti problemojn ligitajn al granda proporcio da eksterlanddevenaj loĝantoj (ĉ 47%), granda senlaboreco (10% en Roterdamo kompare kun 3% en tuta Nederlando), malriĉeco kaj forta neinstruiteco. Opstelten akceptis eksterlandajn reprezentantojn por prezenti tiun sekurpolitikon de kiu aliaj politikaj respondeculoj volas inspiriĝi. La urbestraro konsistanta el pluraj dekstraj partioj (el kiuj *Leefbaar Rotterdam* - vivebla Roterdamo- gvidita de Marco Pastors post la murdo de Pim Fortuyn) verkis sepregulan "Roterdaman kodon", celantan integri eksterlanddevenantojn, kies dua regulo ekzemple precizigas ke "Publike ni parolas nederlande lerneje, laboreje, surstrate kaj en kvartalaj domoj". Tamen neniu polico zorgas ke tia regulo estu respektita. Aliaj reguloj precizigas ke "bona civitano aktive enmiksiĝas en la socio kaj fieras esti roterdamano" (1), "forĵetas ekstremismon kaj denuncas al polico ĉian signon de radikalismo" (3), "edukas siajn infanojn en la respekto de nederlandaj kulturo kaj tradicioj"(4), "respektas egalecon inter viroj kaj virinoj"(5), "akceptas samseksemon"(6), "agnoskas la religian liberecon kaj la apartecon de ŝtato kaj eklezio"(7). Tiu regularo estas forte kritikata ĉar ĝi preskaŭ malkaŝe celas batali kutimojn de islamanoj kiuj konsistigas grandan parton de la eksterlanddevenantoj (marokanoj kaj turkoj). La regularo estis forigita la 2-an de marto 2006 kvin tagojn antaŭ la nova baloto, ĉar la dekstraj partioj kiuj proponis ĝin, timis ke ĝi povus perdigi al ili la sekvontan baloton. 

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj_urbestroj
Kategorio:Roterdamo
Gyula Számwald

**SZÁMWALD Gyula** [sa:mvald djula]; Stahel, Julius H. (Szeged – Alsóváros, 25-a de septembro 1825 – Arlington, Usono, 4-a de decembro 1912.): librokomercisto, batalanto en la Hungara liberecbatalo de 1848-49 kaj en la usona enlanda milito, general-leŭtenanto en la Usono. Li alvenis en Pest, en 1846 kiel helpisto de *EMICH Gusztáv* [emiĥ gustav] librokomercisto kaj eldonisto (ili iĝis pli poste posedaj partneroj). Li konis persone la faman hungaran poeton Sándor Petőfi-on, partoprenis en la eko de la hungara liberecbatalo kaj en la „Közcsendi Bizottmány” (Publiksilenta Komisiono). Post eko de la hungara liberecbatalo (15-a de marto de 1848), li iĝis leŭtenanto de divizio de *GUYON Richárd* [gujon riĥard]. Li grave vundiĝis la 5-an de februaro de 1849 ĉe Branyiszkó [branjisko’] kaj li ricevis la armean honorordenon. Post malvenko de la hungara liberecbatalo (aŭtune de 1849), li fuĝis al Germanio. Li agadis en Leipzig kiel ĵurnalisto, sed lia iama ĉefo EMICH aranĝis por li la revenan eblecon. Li revenis en Hungario kaj daŭrigis sian eldonan agadon, sed ne tro sukcese ĉar pro gravaj financaj problemoj kaj familia tragedio, li elmigris denove en 1855. Li ekagadis en Londono, kie vi surprenis la nomon STAHEL. En la sekva jaro li ŝipveturis al Usono kaj iĝis kunlaboranto de *Illustrated News*. En 1861, -post eko de la usona enlanda milito- li organizis la 8-an novjorkan regimenton de la nordanoj, kies komandanto iĝis li en rango de subkolonelo. En novembro de la sama jaro, li iĝis brigada generalo, en januaro de 1863 korpusa generalo kaj general-leŭtenanto. Kiam taĉmentoj de Robert E. Lee (LEE) staris jam antaŭ Vaŝingtono, li kun sia kavaliero per mortkuraĝa ŝturmo decidis la batalon por la nordanoj. Li grave vunduiĝis dum la ŝturmo. Poste li iĝis aŭditorara prezidanto, de 1865 ĝis 1869 ĉefkonsulo de Usono en Japanio poste en 1877 en Ŝanghaj. Ekde 1885 ĝis morto li laboris kiel asekura ĉefoficisto. Li ricevis en 1893 la plej altan ordenon, la Medal of Honor-on pro sia heroeco dum la Batalo de Piedmont, okazinta la 5-an de junio de 1864.

## Literaturo 
* Dictionary of American biography (Ed. by. D. Malone, XVII., London, 1935);
* Jenő Pivány: Hungarians in the American Civil War (Cleveland, 1913);
* Edmund Vasváry: Lincoln’s Hungarian Heroes (Washington, 1939).

## Rimarko 
En la artikolo :en:Alfred Pleasonton li aperas kiel Julius Stahel, en la :en:Battle of Cross Keys kiel Julius H. Stahel.

## Eksteraj ligiloj 
Biografio 

Kategorio:Hungaraj soldatoj
Taksimetro

La **taksimetro** estas mekanika aŭ elektronika mezurilo uzata por mezuri vojaĝigan distancon kaj atendigan tempon en taksio. Ĝi similas al  hodometro.

eta|Taksimetro "Digitax Printer"

## Kiel ĝi funkcias 
## Statoj 
### Laborciklo 
### Ripozanto 
### Registroj 
## Tarifskemo 
### Bazaj voloroj 
### Tempo kaj ŝanĝo rapideco 
La taksimetrilo povas uzi tri metodojn, per kiuj kalkuli la atendigan tempon. Sed ordinare la tempa mezuro kaj la distanca mezuro estas ligitaj. Tio signifas, ke ties frakcioj adiciiĝas.

\frac{voja\hat{g}iga\ distanco}{distanco}+\frac{atendiga\ tempo}{tempo}\ge 1

{\hat{s}an\hat{g}o\ je\ rapideco}=k\times \left(\frac{distanco}{tempo}\right)

k=\frac{3600\frac{sekundo}{horo}}{1000\frac{metro}{kilometro}}=3,6

## Kiel ĝi mezuras distancon 
## Eksteraj ligiloj 
* (es) Reglamento Técnico de Mercosur para Taxímetros (MERCOSUR/GMC/RES. Nº 15/01) 
* (en) International Organization of Legal Metrology (OIML R 21/1975) 

* Relojes Ariel  (es)
* Relojería LEO  - Relojería LEO  (es)
* Nivel Electrónica  (es)
* Digitax (es)
* (pt) http://www.alfredotaxi.com.br/ (pt)
* Centrodyne (Silent)  (es)

Kategorio:Mezuriloj
Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Germanaj inventoj
Ratatujo

eta|Bovlo de ratatujo kun pano
**Ratatujo** ( [ratatuj'], plena nomo ''*, Nica ratatujo) estas tradicia franca provenca mikspoto el legomoj, kiu povas esti surtabligata kiel kompleta manĝaĵo akompanata de rizo, terpomoj, aŭ de simpla franca pano, aŭ kiel kroma manĝaĵo. Tomatoj estas la ĉefa ingredienco, kun cepoj, kukurbetoj (italaj), melongenoj, kapsikoj kaj ajlo. Ĉio estas kirlofritita aŭ brezita en olivoleo.

La nomo de la manĝaĵo estas derivita de la okcitana *ratatolha* (kp. francan *touiller*, kirli). La vorto *ratatujo'' ankaŭ estas uzata en nekulinara kunteksto por referenci al (ĝenerale multkolora) multspeca miksaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Ratatouille, desegnita filmo de 2007
* Leĉo (mikspoto laŭ hungara maniero)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Franca kuirarto
Bruce Springsteen

**Bruce Frederick Joseph SPRINGSTEEN** (nask. la 23-an de septembro 1949) estas usona kantisto, kantverkisto kaj gitaristo, kiu ofte ludas kaj vojaĝas kun la *E Street Band* (Bando de Strato E). Li estas vaste konata pro sia stilo de mezusona rokmuziko, kiu ofte esprimas usonajn sentojn. Lia elokventeco esprimi ordinarajn ĉiutagajn problemojn gajnis al li multajn fervorulojn.

Dosiero:Madame Marie.jpg|
Dosiero:Fifth Avenue.jpg|
Dosiero:Altai Kutscherla-Fluss.jpg|

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Butano (kemio)

**Butano** (C4H10 ) estas gasstata karbonhidrogeno, apartenanta al alkanoj.

## Ecoj 
Butano (strukturformulo CH3-CH2-CH2-CH3 de n-butano, *ankaŭ ekzistas i-butano*) estas:
* senkolora gaso
* kun fandopunkto: 
* kun bolpunkto:  (n-butano) aŭ  (i-butano)
* tre flamema.

Strukturformulo de la n-butano:

     H   H   H   H
     |   |   |   |
 H - C - C - C - C - H
     |   |   |   |
     H   H   H   H

Ekzistas du izomeroj: n-butano (pri *normala butano*) kaj i-butano (pri *izomero de butano*).

## Utiligo 
Butano estas produktita en naftorafinejo el petrolo.
Tio uzatas likviginte kiel brul- kaj hejtgaso.

----
La unuaj alkanoj: metano, etano, propano, butano, pentano, heksano, heptano, oktano, nonano, dekano

## Vidu ankaŭ 
* Alkanoj

## Referencoj 
## Literaturo 
* Chemical Book
* New World Encyclopedia
* The 100 Most Important Chemical Compounds: A Reference Guide, Richard Leroy Myers
* Maleic Anhydride Production from Butane - Cost Analysis - MAN E11A, Intratec Solutions
* Encyclopedia of Chemical Processing and Design: Volume 34 ..., John J. McKetta Jr
* Practical Heating Technology, Bill Johnson,Kevin Standiford

Dosiero:Kalottenmodell Butan.png|3D-modelo
Dosiero:Hazard F.svg|Flamema
Dosiero:Butan Lewis.svg|Strukturformulo de butano
Dosiero:Butan Skelett.svg|Izomero n-butano
Dosiero:Isobutane 1.svg|Izomero i-butano


Kategorio:Fosiliaj brulaĵoj
Kategorio:Alkanoj
Kategorio:Gasoj
Etileno

**Eteno** (ankaŭ nomata **etileno**) kun formulo C2H4 estas karbonhidrogeno kun duobla karbona ligo, la plej simpla alkeno.

Etileno estas grava kemiaĵo, kiun oni produktas tre grandkvante por fari polimerojn.

**Etileno**  estas la duvalenta radikalo (-CH2-CH2-), kiu troviĝas en kemiaj kombinaĵoj kiel ekzemple la etileno-glikolo.

## Vidu ankaŭ 
* Hidrokarbonidoj
* Etano
* Etanolo
* Etenolo
* Etino

## Referencoj 
Kategorio:Alkenoj
C. C. Catch

**Caroline Catharina MÜLLER** (naskiĝis la 31-an de julio 1964), konata kiel **C. C. Catch**, estas nederlanda-germana kantistino kaj komponistino de pop-muziko.

Caroline naskiĝis en Oss en Nederlando, de kie ŝia familio transloĝiĝis Germanion en la 70-aj jaroj de la lasta jarcento. En la 80-aj jaroj ŝi estis membro de junulina grupo, kiu nomiĝis Optimal. De 1985 ĝis 1988 ŝi kunlaboris kun Dieter Bohlen sub nomo *C. C. Catch*, kaj estas konata ĝuste pro ĉi tiu periodo de kreivo.

Kategorio:Germanaj kantistoj
Kategorio:Nederlandaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 31-an de julio
Objektema Paskalo

**Objektema Paskalo** estas aldonaĵo de Paskalo por aldoni al la lingvo objekteman programadon. Ekzistas pluraj dialektoj nomataj objektema Paskalo, sed la termino kutime temas pri la dialekto de Delphi (la grafika programilo de Embarcadero Technologies).

La unua dialekto de objektema Paskalo estis kreita de Apple Computer kun kunlaborado de Niklaus WIRTH. Pli malfrue Apple sendis al ANSI skizon por malsama dialekto, kiu
neniam normiĝis. Tamen la dialekto de Delphi estas bazita sur (sed malsama ol) tiu skizo.
La lasta versio, Delfio 2009, uzas unikodon.

Jen estas ekzemplo de objektema Paskalo (de Delphi):

 program Ekzemplo;
 type
   TAuto = class
   private
     FJaro: integer;
     FKoloro: String;
     function AkiriJaron: integer;
     function AkiriKoloron: String;
   public
     property Jaro: integer read AkiriJaron write FJaro;
     property Koloro: String read AkiriKoloron write FKoloro;
   end;
 var
   Auto: TAuto;
 function TAuto.AkiriJaron: integer;
 begin
   AkiriJaron := FJaro
 end;
 function TAuto.AkiriKoloron: String;
 begin
   AkiriKoloron := FKoloro
 end;
 begin
   Auto := TAuto.Create;
   Auto.Jaro := 2005;
   Auto.Koloro := 'Verda';
   WriteLn('Jaro: ', Auto.Jaro);
   WriteLn('Koloro: ', Auto.Koloro);
   Auto.Free
 end
 .

Modernaj tradukiloj inkluzivas Embarcadero Delphi  (Delfio), Free Pascal  (Libera Paskalo) kaj Virtual Pascal (Virtuala Paskalo), inter aliajn.

Kategorio:Programlingvoj
Raymond Davis Jr.

**Raymond Davis Jr.** [rejmond dejvis ĝunjor] (n. la  m. 31-a de majo 2006) estis Usona fizikisto. En 2002 li partigis kune kun Koshiba Masatoshi duonan parton de la Nobel-premio pri fiziko, "pro iliaj pioniraj kontribuoj al astrofiziko, speciale la detektado de kosmaj neŭtrinoj".

Davis naskiĝis en Vaŝingtono, Usono en 1914. Li bakalaŭriĝis en kemio ĉe la universitato de Marilando en 1938. Tie li ankaŭ magistriĝis. En 1942 li doktoriĝis ĉe Universitato Yale [jejl], kaj deĵoris en la usona armeo ĝis 1945. Li laboris ekde 1948 ĝis sia emeritiĝo en 1984, ĉe Brookhaven Nacia Laboratorio, kiu li esploradis la detektadon de neŭtrinoj el la suno.

Post 1984 li estas Profesoro de Esplorado ĉe la universitato de Pensilvanio, kie li daŭrigas siajn esplorojn pri kosmaj neŭtrinoj.

En 1948, D-ro Davis edziĝis kun Anna TORREY [tori], kaj ili havas kvin infanojn kaj dekunu genepojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Nobelpremio retpaĝaro 
* Raymond Davis Jr., Autobiography in English

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj fizikaj kemiistoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Wolf-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Naskiĝintoj la 14-an de oktobro
Kategorio:Mortintoj la 31-an de majo
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Megido

eta|Tel Megiddo elaere
**Megido** ( aŭ en antikva literumo kun kromsignoj , *Megido*) estis fortikaĵo de la antikvo, en norda Israelo, ĉe la malnova komerca vojo de Jerusalemo al Akkon. Elfosaĵoj en la jaro 2005 en israela prizono elterigis mozaikajn grundojn kun geometriaj ornamaĵoj kaj rondoforman simbolon kun fiŝo encentre. Arkeologoj datas la konstruaĵon je fino de 3-a ĝis komenco de la 4-a jc., tiel ĝi povas esti trovejo de la plej malnova kristana kirko.

En la moderna ŝtato Israelo Megido estas regiono, kiu havas partnerajn rilatojn kun
*  la distrikto Hochsauerland en Germanio

Megido povas ankaŭ signifi:

# Megido kiel Armagedono, loko de la apokalipsa finbatalo de Bono kontraŭ Malbono
# kibuco Megido, kibuco en Nord-Israelo ĉe la loko de la antikva Megido
# batalo ĉe Megido, 1468 a.n.e., venko de egiptanoj sub rego de Tutmoso la 3-a kontraŭ la princoj de Kadeŝ, kaj 
# dua batalo de Megido en 609 a.n.e. inter armeo de la Reĝlando de Judio kontraŭ armeo de la faraono Nekao la 2-a de Egiptio, en kiu mortas la juda reĝo Joŝiah respektive Jaŝihu ().

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* priskriboj kaj fotoj la la antikva loko en la retejo *bibleplaces.com* ()

Kategorio:Historio
Kategorio:Fortikaĵoj
Osedakso

**Osedaksoj** aŭ **ostomanĝantaj vermoj** (*Osedax*) vivas sur la mara grundo kaj manĝas balenajn ostojn. Oni nomas ilin "zombivermoj", kiuj vivas en la profundaj akvoj de Pacifiko, sed oni trovis ilin eĉ ĉe la svedaj malprofundaj akvoj. Ili estis malkovritaj en 2002.

La vermo ne havas okulojn, stomakon, buŝon, ĝi havas do *plumaron kaj radikaron*.

La osedaks-vermoj longas 1–7&nbsp;cm, vivas el ostoj de griza baleno kaj de aliaj balenoj en profundo de 3000 m.

Ili aspektas tiel, kiel floroj elkreskantaj el balena osto. La vermoj havas "radikan sistemon", kiu penetras la oston kaj per simbioza bakterio elgajnas oleon. La "plumaro" de la vermoj kolektas oksigenon el la akvo funkcias kiel branko.

La multobliga sistemo estas specifa: La femaloj rezervas la masklojn kiel haremanojn, kiuj fekundigas la ovojn, tuj kiuj eniras la akvon. Ĉe la pacifikaj specioj la maskloj vivas en korpo de la femalo kiel en larva stadio, sed entenante sufiĉan kvanton da spermo.

Ĉiu osedaksa specio estas parenca al la maraj tubovermoj, kiuj vivas ĉe la vulkanaj rompoj, hidrotermaj kavoj.

Specoj de la profundoceana areo (2–7&nbsp;cm):
* *Osedax rubiplumus*
* *Osedax frankpressi*

Ĉe la sveda marbordo oni trovis en 2005
* *Osedax mucofloris* "ostomanĝanta floro" (1–2&nbsp;cm)

## Specioj
[eta|*[Osedax rubiplumus*]]
* *Osedax frankpressi*
* *Osedax japonicus*
* *Osedax mucofloris*
* *Osedax roseus* 
* *Osedax rubiplumus*
* *Osedax mcleanicus*

Kategorio:Vermoj
Kategorio:Poliketoj
Kategorio:Maro
Cipreso

La **kupreso** aŭ **cipreso** (*Cupressus*) estas genro de daŭra-foliaj, monoikaj arboj el la familio de cipresacoj kun malhele aŭ blue verdaj, skvamformaj folioj kaj kun globformaj konusoj el 6-12 dikaj, ŝildoformaj skvamoj. Estas 13 specioj, nord-hemisferaj, pluraj kultivataj por ornamo aŭ ŝirmado kontraŭ vento.

Populare oni nomas **cipresoj** ankaŭ la membrojn de iuj aliaj genroj de la cipresacoj, precipe (sed ne nur) tiujn de *Chamaecyparis*.

## Specioj 
* Atlasa cipreso
* Guadalupa cipreso
* Mediteranea cipreso
* Sahara cipreso
* Vidringtonio
* Lejlanda cipreso

## Vidu ankaŭ 
* *La sombra del ciprés es alargada*, hispana romano de 1947

## Referencoj 
Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Mea culpa

**Mea culpa** estas latina frazo, kiu tradukiĝas kiel "mia kulpo". 
("maxima" ene de ĉi frazo ankoraŭ pli emfazigas: "mea maxima culpa" tradukiĝas kiel "mia *granda* kulpo".)

Origino de la esprimo troviĝas en la enkonduka faro de pentofarado de katolika meso konata kiel *Confiteor* ("Mi konfesas"), dum kiu oni agnoskas siajn neperfektecojn kaj pekojn antaŭ Dio.

La uzo de vortokunigo *mea culpa* en kutima parolo ne estas, kiel povus ŝajni, konfeso de pekoj, sed prefere allaso de malbona sinteno aŭ agado en konkreta afero kaj komplezemo rebonigi la aferon.

## Latina teksto de Confiteor 
 Confiteor Deo omnipotenti
 et vobis, fratres,
 quia peccavi nimis
 cogitatione, verbo, opere et omissione:
 **mea culpa,**
 **mea culpa,**
 **mea maxima culpa**.
 Ideo precor beatam Mariam
 semper Virginem,
 omnes angelos et sanctos et vos fratres
 orare pro me ad Dominum Deum nostrum.
 Amen.

## Esperanto-traduko 
 Mi konfesas al Dio Ĉiopova
 kaj al vi, (ge)fratoj,
 ke mi tre multe pekis
 per via pensoj, vortoj, faroj kaj neglektoj:
 **mia kulpo,**
 **mia kulpo,**
 **mia plej granda kulpo**.
 Tial mi preĝas al beata Maria ĉiama virgulino,
 ĉiuj anĝeloj kaj sanktuloj, kaj vi, (ge)fratoj,
 preĝu por mi al la Eternulo, nia Dio.
 Amen.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.theology.de/mea%20culpa.html  

Kategorio:Fremdaj vortoj
Anekso

eta|upright=1.1|Germanaj kaj Aŭstriaj limpolicanoj malmuntas landlimejon en 1938.

**Anekso** estas enpreno de fremda teritorio en sian regnon, aligo de io malpli grava kaj neĉefa al io ĉefa kaj pli grava. Klasika ekzemplo estas okazo, kiam venkinto de armita konflikto parte aŭ tute aneksas la teritorion de kontraŭulo.

Post la Dua Mondmilito, anekso de fremda teritorio ofte ne akiras internacian agnoskon flanke de ceteraj ŝtatoj, pro tio, aneksanta ŝtato ĝenerale referencis al "moralaj" aŭ historiaj kialoj de anekso. Tiel Ĉinio pretendas ke Tibeto "ĉiam estis parto de Ĉinio", kaj Israelo pretendis "sekurecajn kialojn" por anekso de Golanaj Altaĵoj.

## Ekzemploj de anekso 
* Usono aneksas Teksason — 1848,
* Hispanio aneksas Dominikanan respublikon — 1861,
* Nordgermana Federacio aneksas francajn Alzacon kaj Lorenon — 1871
* Havajaj insuloj aneksitaj de Usono — 1898,
* Bosnio kaj Hercegovino aneksita de Aŭstrio-Hungario — 1908,
* Japanio aneksas Koreion — 1910,
* Granda Britio aneksas Kipron — 1914,
* Etiopio aneksita de Italio — 1936,
* Germanio aneksas Aŭstrion — 1938 (La historia evenot estas konata kiel la Anschluss; ofte oni disputas pri tio, kiom la anekso de Aŭstrio al Germanio estis unuflanka kaj perforta),
* Orienta Pollando aneksita de Sovetunio — 1939,
* Sovetunio aneksas ŝtatojn ĉe Balta maro: Litovion, Latvion, Estonion kaj la rumanan Besarabion — 1940,
* Sud-Afrika respubliko aneksas Namibion — 1949,
* Tibeto aneksita de Ĉinio — 1949,
* Orienta Jerusalemo aneksita de Jordanio — 1950,
* Portugala Barato aneksita al Barato — 1954-1962
* Indonezio aneksas Orientan Timoron — 1975,
* Barato aneksas Sikimon — 1975
* Orienta Jerusalemo aneksita de Israelo — 1980,
* Golanaj Altaĵoj apartenantaj al Sirio aneksitaj de Israelo — 1981,
* Irako aneksas Kuvajton — 1990, kio kaŭzis Golfan Militon
* Rusio aneksis Krimeon — 2014 (agnoskita kiel parto de Rusio de jenaj ŝtatoj: Afganio, Nikaragvo, Nord-Koreio, Sirio, Sudano, Venezuelo)

## Vidu ankaŭ 
* *Anschluss*
* Dispartigoj de Pollando-Litovio
* Invado

## Referencoj 
Kategorio:Internacia juro