open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alianco de Demokrata Maldekstrularo

**Alianco de Demokrata Maldekstrularo**, AdDM (, SLD) estas pola maldekstra politika partio, fondita la 15-an de aprilo 1999 (laŭleĝe registrita la 17-an de aprilo 1999) de politikistoj plejparte agantaj en la antaŭa politika koalicio de partioj sub la sama nomo.
[eta|maldekstra|[Leszek Miller La Ĉefministro de Pola Registaro de 2001 ĝis 2004, Prezidanto de AdDM 1999 ĝis 2004 kaj 2011 ĝis 2015]]
eta|maldekstra|Włodzimierz Czarzasty - la nuna prezidanto de AdDM, de la jaro 2016

## Vidpunkto 
La partio prezentas programon de moderna socialdemokratio, oficiale kontraŭas ligojn kun komunisma deveno, tamen multe da politikistoj de AdDE devenas de Pola Unuiĝinta Laborista Partio.

En la jaro 2001 AdDM proponis likvidon de Senato sed post sukcesa baloto rezignis la ideon.

La partio postulas gardon de sociaj funkcioj de ŝtato kaj t.n. socialan kontrolon super merkato. AdDM agas por laikeco de ŝtato, toleremo je homaj mondkonceptoj, egaleco de viroj kaj virinoj, virina rajto de abortigo, rajtoj de samseksemuloj, senpagaj edukado kaj medicina servo. AdDM kontraŭas likvidon de distriktoj kaj Senato, eŭtanazion kaj mortpunon.

Eŭrop-nivele Alianco de Demokrata Maldekstrularo membras en la Partio de Eŭropaj Socialdemokratoj (PES), kiu en la Eŭropa Parlamento kunkreas Progreseman Aliancon de Socialistoj kaj Demokratoj. Dum la oficperiodo 2009-2014 AdDM havas tie 6 seĝojn. En la pola parlamento dum la oficperiodo 2007-2011 AdDM havas siajn 40 deputitojn el sume ĉiuj 460 seĝoj kaj kreas la trian laŭ grandeco Parlamentan Klubon (el ĉiuj kvar).

La junulara organizo de AdDM estas Federacio de Junaj Socialdemokratoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Alianco de Demokrata Maldekstrularo 

Kategorio:Politikaj partioj de Pollando
Kategorio:Socialdemokratiaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1999
Kurt Cobain

**Kurt COBAIN** (naskiĝis la 20-an de februaro 1967, mortis la 5-an de aprilo, 1994) estis ĉefkantisto, gitar-ludisto kaj komponisto de la fama rokgrupo Nirvana. Li naskiĝis en Aberdeen, en la ŝtato de Vaŝingtonio, en Usono. Li kreis Nirvana en 1987, kune kun Krist Novoselic.

La grupo fariĝis famega en la 1990-aj jaroj, ĉar ili popularigis novan muzikan stilon, nomata "grunge".

Post lia famiĝo, Cobain devis lukti kontraŭ deprimo, dependo je drogoj kaj la konstanta premo de la amaskomunikiloj sur lia familio.

En 1994 Kurt Cobain memmortigis sin, pafante al si mem en la kapo. Lia sinmortigo verŝajne igis lin ankoraŭ pli fama, kaj nuntempe li restas mond-konata.

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Ĝula lingvo

**Ĝula lingvo** aŭ **Djula lingvo** (*Jula* aŭ *Dioula*; ISO 639-3 lingvokodo= dyu) estas niĝerkonga lingvo tre parenca al la bambara lingvo parolita en Eburbordo, Malio, Burkino, Gambio, Gvineo kaj Ganao. Kvankam ĝi estas la gepatra lingvo de proksimume 1 200 000 parolantoj, Ĝulo estas precipe uzata kiel lingvafrankao por komercaj interŝanĝoj en Okcidenta Afriko per proksimume 4 milionoj.

La diferenco inter la ĝula, la bambara kaj la malinkea (Malinké) estas fakte minimumaj, kaj laŭ la vidpunktoj povas nomi la saman lingvon en malsamaj areoj. La vorto **ĝulo** estas pli ofte uzata en Eburbordo kaj Gambio dum **Bambaro** estas preferata en Malio kaj Burkino.

Atentu, parolante pri la ĝula/diula, oni nepre emfazu ke temas pri lingvo, ĉar la Ĝulo estas ankaŭ komuna nomo por la tribo Malinkeoj.

## Kelkaj vortoj  
## Referencoj 
Kategorio:Mandea lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Gambio
Kategorio:Lingvoj de Ebur-Bordo
Lenino (Lenina distrikto, Krimeo)

**Lenino** (, , ; antaŭ la jaro
1957 la loĝloko oficiale nomiĝis *Sem Kolodezej*, kio laŭvorte signifas "Sep putoj") estas
urbotipa loĝloko en la orienta parto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo, administra
centro de la Lenina distrikto. Lenino havas la statuson de
urbotipa loĝloko ekde la jaro 1957.

La loĝloko estis fondita fine de la XIXa jarcento okaze de konstruado de la fervoja
linio Ĝankojo-Kerĉo. Ĝis la 30aj jaroj de la XXa jarcento la loĝloko
kreskis tre malrapide. Post la Dua mondmilito apud la loĝloko oni konstruis ankaŭ
la Nordkrimean kanalon.

En Lenino estas kelkaj nutraj uzinoj, vinfarejo, kelkaj mezgrandaj industriaj entreprenoj. En la loĝloko estas fervoja kaj busa stacioj.

Lenino havas 2 mezlernejojn, teĥnikan lernejon, bibliotekon, muzik-lernejon, distriktan kulturdomon, regionstudan muzeon.

La loĝloko estis nomita omaĝe al V. I. Lenin.

Kategorio:Lenina distrikto (Krimeo)
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Bagerovo (Lenina distrikto, Krimeo)

**Bagerovo** (, , ) estas urbotipa loĝloko en Lenina distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. La loĝloko situas en la orienta parto de la Krimea duoninsulo proksime al la urbo Kerĉo ĉe la fervoja linio Kerĉo-Ĝankojo.

Bagerovo estas fama pro ĝiaj vin- kaj konjak-farejo. La produktata ĉi tie konjako *Jean-Jack* estas unu el la plej multe reklamataj konjakoj de Ukrainio.

## Vidu ankaŭ 
* Bagerovo (stacidomo)

Kategorio:Lenina distrikto (Krimeo)
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Boarnsterhim

Dosiero:Loudspeaker.svg** Boarnsterhim** ()
() estas municipo en la provinco Frislando  (Nederlando). La municipo havas  loĝantojn sur areo de , de kiu  estas akvo.

Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Ampleksa perioda tabelo

Tiu ĉi **ampleksa perioda tabelo** montras ĉiujn kemiajn elementojn, laŭ iliaj *orbitalaj kvantumaj nombroj* kaj iliaj *elektronaj ŝeloj* (ĝis 9 !). Ĝi estis kreita de Glenn T. Seaborg [glen siborg] en 1969, laŭ la principoj de Dmitrij Mendelejev. Ĝi inkluzivigas kemiajn elementojn ankoraŭ ne malkovritajn (eĉ ne malkovrotajn).

## Tabelo 
Unu el la publikaĵoj de Otto Theodor Benfey en la gazeto *Chemistry* estis modelo de ampleksa perioda tabelo, foje referencata kiel la "perioda heliko". Unuafoje publikigita en 1964, ĝi klare montras la lokon de lantanidoj kaj aktiniidoj. La elementoj formas du-dimensian spiralon, starte el hidrogeno, kaj faldante sian vojon ĉirkaŭ du duoninsuloj, nome la transiraj metaloj, kaj la lantanidoj kaj aktiniidoj. Superaktiniida insulo estas jam izoligita.

## Notoj
Trinkejo

[eta|250ra|dekstra|[strando|Surstranda trinkejo]]
[eta|250ra|[klubo|Klubeja drinkejo en Berlino, Germanio, 2005]]
**Trinkejo** (aŭ **koktelejo**) estas ejo, kie oni servas ĉefe trinkaĵojn de malantaŭ verŝotablo. La plej multaj trinkejoj estas malfermitaj nur vespere kaj nokte, sed kelkaj aliaj ankaŭ tage.

Ekzistas trinkejoj, kie oni servas nur bieron, nur koktelojn aŭ nur vinojn.

Trinkejo estas ŝatata renkontiĝejo ene de hoteloj aŭ urboj.

## Vidu ankaŭ 
* Trinkejisto
* Bierejo
* Bistroo
* Gufujo
* Kafejo
* Taverno


Kategorio:Trinkaĵoj
Champs-sur-Marne

maldekstra|100px|Blazono
**Champs-sur-Marne** estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Seine-et-Marne kaj en la regiono Francilio, apud Torcy. Ĝi havas proksimume 25 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas *Campésiens*.

Tiu mezgranda urbo ĝuas bonajn vivkondiĉojn : 50% el ĝia areo konsistas el verdaj parkoj aŭ akvujoj. La kastelo de Champs-sur-Marne, rekonstruita dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj, estis loĝita interalie de Madamo de Pompadour, fama amantino de Ludoviko la 15-a.

## Geografio 
Champs-sur-Marne troviĝas proksimume 20 kilometrojn el Parizo, kaj ĉe la flanko de plataĵo apud la rivero Marno, je la limo kun la departemento Seine-Saint-Denis. Ĝi havas landlimojn kun la komunumoj Chelles norde (preter la Marno), Noisiel oriente, Émerainville sude, Noisy-le-Grand okcidente kaj Gournay-sur-Marne nordokcidente.

## Vidindaĵoj 
La **preĝejo de Champs-sur-Marne** situas apud la urbdomo, kaj estis menciita ekde la 7-a jarcento en malnova libro : ĝi estis rekonstruita ĉirkaŭ la 12-a jarcento far la loĝantoj de la dependa vilaĝeto Malnoue (kiu nun apartenas al Émerainville). La **pastrejo** (*presbytère*), renovigita en 2001, troviĝas tute antaŭ la preĝejo, kaj estas hodiaŭ uzata kiel ekspoziciejo aŭ kunvenigejo.

La **kastelo de Champs-sur-Marne** estas klasifikita kiel « nacia palaco » kaj cetere kiel « historia monumento ». Ĝi entenas francstilan ĝardenon, anglastilan parkon kaj rimarkindajn meblojn, elektitajn far Madamo de Pompadour dum la 18-a jarcento.

## Ĝemelurboj 
Champs-sur-Marne estas ĝemelita kun :
* Quart de Poblet en Hispanio
* Bradley Stoke en Unuiĝinta Reĝlando

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Seine-et-Marne
* Listo de urboj de Francio
* Noisy - Champs (pariza metrostacio)
* Noisy - Champs (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo

eta|maldekstra|350px|Kastelo de Champs-sur-Marne


Kategorio:Komunumoj de Seine-et-Marne
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Marne-la-Vallée
Châtellerault

**Châtellerault** [ŝatelro] estas franca komunumo lokita en la departemento Vienne kaj en la regiono Nova Akvitanio. Ĝi havas proksimume 35 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Châtelleraudais* en la franca. Châtellerault estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj do estras unu arondismenton.

## Geografio 
Châtellerault estas la dua plej granda urbo de la departemento post Poitiers, kaj situas je la renkontiĝo de la rivero Vienne kun la branĉriveroj Clain kaj Envigne.

La urbo situas proksimume 30 kilometrojn el Poitiers, kaj 70 kilometrojn el Tours.

## Historio 
La nomo de la urbo devenas de ĝia fondinto, vicgrafo nomita Airaud, kiu en 952 starigis sian kastelon en tiu regiono. La kastelo, *Castrum Airaldi* en la latina lingvo, sekve aliformiĝis en *Castel Airaud*, *Châtel Araud* kaj finfine Châtellerault.

## Famaj personoj el Châtellerault 
* Renato Kartezio
* Napoleono la 3-a
* Rodolphe Salis
* Edith Cresson
* Jean-Pierre Thiollet

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Vienne
* Listo de urboj de Francio
* Châtellerault (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo

eta|maldekstra|350px|Ponto Henriko la 4-a


Kategorio:Komunumoj de Vienne
Kategorio:Urboj de Francio
Ĉilia rabmevo

La **Ĉilia rabmevo** (*Stercorarius chilensis*) estas granda predanta marbirdo de la familio de rabmevoj, nome Sterkorariedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj.

Dum ne aperas birdoj tiom grandaj kiom la Vagalbatroso, la Ĉilia rabmevo agresemas kaj atakas ĉiujn aliajn birdojn.  Dum aliaj rabmevoj emas ataki aŭ eĉ mortigi aliajn marbirdojn pro atingi la manĝaĵojn, tiu avidema specio ŝajne ne celas nur tion kaj manĝas nur etan parton de la predaĵo, sed anstataŭe emas la fakton mem ataki la etajn mevojn. Esta konata, ke la Ĉilia rabmevo flugas en grandaj aroj (nomitaj 'luparoj' de skota balenkaptisto kiu rigardis la specion dumĉase) kaj vere ili ĉasas aliajn marbirdojn, inkludante tiujn kiuj estas multe pli grandaj ol ili mem.

Ili havas brunan dorson, blankajn makulojn en centro de flugilpintoj, hokoformajn bekojn kaj retajn piedojn kun krifoj.

Temas pri endemio de Ĉilio kaj Argentino.

## Referencoj 
* 

Kategorio:Sterkorariedoj
Kategorio:Birdoj de Ĉilio
Kategorio:Birdoj de Argentino
Kantono Snohomish (Vaŝingtonio)

eta|dekstra|Situo de Kantono Snohomish en Vaŝingtonio
**Kantono Snohomish** [snohOŭmiŝ] (angle: *Snohomish County*) estas administra unuo en la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia plej granda urbo, kie situas ĝia administra sidejo, estas Evereto.

## Geografio 
La surfaca areo de la kantono estas 5 689 km², el kio 278 km² estas akvo. En 2000, laŭ la tiujara usona censo, 606 024 homoj loĝis en Kantono Snohomish. Urboj estas Arlington.

### Komunumoj 
* Bothell (Vaŝingtonio)
* Woodway (Vaŝingtonio)

## Historio 
La parlamento de Oregona teritorio kreis la kantonon la  el parto de Kantono Island. La nomo venis de samnomaj rivero kaj indiĝena bando, laŝucide "sduhubš".

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Snohomish
Respublikaj protestoj en Turkio

[eta|240ra|La 14-an de aprilo 2007 protestoj okazis en [Ankara ĉe la maŭzoleo de Mustafa Kemal Atatürk]]
**Respublikaj protestoj** (turke *Cumhuriyet Mitingleri*) estas serio de protestaj amaskunvenoj, okazintaj en Turkio subtene al la laikeco de la ŝtato. Laika ŝtato estas idealo de kemalismo, tradicia kaj inspiriga politika fluo, komenciĝinta de la granda turka reforminto Mustafa Kemal Atatürk (1881-1938).

La unua protesto kunveno okazis la  en Ankaro, du tagojn antaŭ la starto de la prezidentelekta procezo. La  okazis simila amaskunveno en Istanbulo. Kvanto de la partoprenintoj en tiuj du eventoj estis taksita po miliono da homoj aŭ eble eĉ pli.

La protestaj kunvenoj okazis post kelkjara tensio inter la kemalistoj kaj islamistoj, i. a. kiel respondo al la nuna premiero de Turkio Recep Tayyip Erdoğan [reĝep tajjip erdoan], kiu kelkfoje parolis pri enkonduko de limigita islamismo en la lando kaj pri la depreno de malpermesoj al tradiciaj islamaĵoj (kiel speciala virina vesto, kovranta hararon) en ŝtataj institucioj.

Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Sekularismo en Turkio
Kategorio:Recep Tayyip Erdoğan
Ta'if

**Taif** aŭ '''Ta'if''' () estas urbo en Sauda Arabio, en la emirlando aŭ provinco Mekao. Ĝi troviĝas je alteco de 1700 metroj. La urbo havas loĝantaron de pli ol 520 000. Ĉiusomere, la Sauda registaro moviĝas al Taif por eskapi de la varmego de la ĉefurbo, Riado.

Taif estas grandurbo kun signifaj kulturaj aktivecoj kaj kreiva industrio. En Taif estis kreita la unua biblioteko en Arabio, la biblioteko Abdullah ibn Abbas, funkciante kiel fundamento por akademianoj kaj esploristoj. Tiu heredaĵo daŭris kun alia biblioteko establita en 1943. Taif estis en 2023 membro de la Unesko-reto de kreivaj urboj.

## Vidu ankaŭ 
Ibn Abbas

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Sauda Arabio
Kategorio:Metropoloj
Cergy

**Cergy** estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la regiono Francilio. La prefektejo kaj la Ĝenerala Konsilio de la departemento situas sur la teritorio de la komunumo : Cergy do estas la ĉefurbo de Val-d'Oise.

Cergy havas proksimume 55 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Cergyssois*, aŭ kelkfoje *Cergy-Pontains* pro la aparteno de la komunumo al la urbaro de Pontoise. La nomo de la urbo verŝajne devenas de romia generalo nomita « Sergius », al kiu oni donis terenon proksiman al la nuntempa urbo.

## Geografio 
Cergy estas unu el la ĉefaj komunumoj de la malproksima nordokcidenta ĉirkaŭurbaro de Parizo. Ĝi etendiĝas laŭlonge de la rivero Oise, kaj situas en la suda parto de la natura regiono Vexin. Ekzistas kvar pontoj por trapasi la riveron.

## Edukado 
* ESSEC Business School

## Vidu ankaŭ 
* Cergy-Pontoise
* Komunumoj de Val-d'Oise
* Listo de urboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo
* ITIN 

Gare cergy le haut.jpg||Stacidomo'**
Gare de Cergy-Saint-Christophe 01.jpg|Stacidomo**'
Gare de Cergy-Préfecture 03.jpg|Stacidomo''''


Kategorio:Komunumoj de Val-d'Oise
Franca rezistado

La **Franca Rezista Movado** (), simple la **Rezistado** (), estas kolektiva nomo por la rezistaj movadoj dum la Dua Mondmilito, kiuj batalis la germanan okupacion de Francio kaj la por-nazia Vichy-reĝimo kiu ekpotenciĝis en Francio, kun la kapitulaco de la registaro la antaŭa franca registaro kaj ĝia armeo, la 22-an de junio 1940. La Rezistado montras la aron de la sekretaj movadoj kaj retoj, kiuj dum la Dua Mondmilito daŭrigis la lukton kontraŭ la *Akso* (Germanio kaj aliancanoj) kaj ĝiaj kunlaboremaj helpantoj sur la franca teritorio depost la armistico okazinta en la  ĝis la Liberigo de Francio en 1944.

La rezistaj movadoj inkluzivis grupetojn de armitaj viroj kaj virinoj, eldonistoj de subtera gazetaro kaj eĉ profesiuloj de kino. La rezistaj movadoj laboris kune kun la sekretaj fortoj de la Aliancanoj, precipe en disponigado de spioninformoj pri la Atlantika Muro, en kunlaboro en sabotaj operacioj kaj en aliaj operacioj kiuj kontribuis al la sukceso de Operacon Overlord (la invado de Normandio). La grupoj nombris ĉirkaŭ 35 mil homojn. Komence de la subtera periodo ĝi estis gvidita fare de Charles de Gaulle, sed lia kontrolo super ĝi estis loza kaj la grupoj en ĝi funkciis aparte unu de la alia. De 1944, komuna konsilio gvidita fare de Georges Bidault estis establita.

La franca rezista movado ekfunkciis en Francio post la parolado de Charles de Gaulle en la BBC en la franca, en kiu li legis: "Ĉar Francio ne estas perdita. Ĝi ne staras sole, kaj vasta imperio staras malantaŭ ĝi. Kaj ĝi povas kuniĝi kun la Brita Imperio kaj daŭrigi batali."

Multaj virinoj laboris subtere en diversaj roloj, inkluzive de elsendado de informoj, batalado, kontrabandado de persekutitoj, ekipaĵo, mono kaj municio.

En 2-a Mondmilito, ili agis kontraŭ la nazioj en Vichy kaj okupita Francio en diversaj manieroj. Inter ili estis la dissendo de propagandaj flugfolioj, la bombado de fervojoj, pafado de naziaj gardistoj, kontrabandado de judaj infanoj al Hispanio kaj Svislando kaj la eksplodigo de administraj konstruaĵoj.

Tiu lukto konsistis el agadoj por informi kaj saboti, aŭ el militaj operacoj kontraŭ la okupaciaj trupoj (ĉefe germanaj), kaj ankaŭ kontraŭ la fortoj de Vichy. Sed tiu lukto entenas ankaŭ aspektojn pli civilajn kaj neviolentajn kiaj estis la ekzistado de vasta gazetaro sekreta, la disvastigo de agitfolioj, la falsaj legitimiloj, la organizado de strikoj kaj de manifestacioj, la starigo de diversaj retoj por savi la militkaptitajn eskapintajn, la oponantojn al la STO (*Service du Travail obligatoire*: Sekcio por deviga laboro en Germanio), kaj la persekutitajn judojn.

## Membroj
* Lucie Aubrac
* Marc Bloch
* Pierre Brossolette
* Jean Cassou
* Robert Desnos
* Honoré d'Estienne d'Orves
* Geneviève de Gaulle
* Pierre Georges
* Étienne Hajdu
* Tony Halik
* Noor Inayat Khan
* Jean Moulin
* Noëlla Rouget
* Germaine Tillion
* Simone Weil

## Vidu ankaŭ
* Nacia Konsilio de la Rezistado
* Lorenokruco
* Pola Rezistomovado
* Liberigo de Parizo
* Makiso (rezistado)
* Rezistado dum la Dua Mondmilito
Bolsward

Dosiero:Loudspeaker.svg**Bolsward** (;
) estas urbo kaj antaŭa municipo en la provinco Frislando (Nederlando). Ĝi estas unu el la frisaj dekunu urboj. La municipo havas  loĝantojn () kaj areon de  (de kiu  akvo), per tio Bolsward estas laŭ areo la plej malgranda municipo de Frislando.

Ekde la  la municipo kunfandiĝis kun la municipoj Wonseradeel, Sneek, Nijefurd kaj Wymbritseradeel. La nomo de la nova municipo estas Súdwest-Fryslân (Sudokcidenta Frislando).

eta|280px|Urbodomo de Bolsward
eta|280px|Satelitfoto de Bolsward

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Frislando
Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Kategorio:Sketado
Wisch (Nederlando)

eta|Situo de Wisch en Gelderland
**Wisch** estas antaŭa municipo en la provinco Gelderland en Nederlando.
Ĝi havis 19 573 loĝantojn (je la 1-a de januaro 2003). Ĉefloko estas Varsseveld kun ĉ. 6 000 loĝantoj.
Je la 1-a de januaro 2005 Wisch transiris al la municipo Oude IJsselstreek.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo 

Kategorio:Eksaj municipoj de Gelderlando
Kategorio:Oude IJsselstreek
Oude IJsselstreek

**Oude IJsselstreek** (laŭvorte, "regiono de la Malnova Iselo", ) estas municipo en la regiono Achterhoek de la provinco Gelderland en orienta Nederlando. La municipo ekestis la 1-an de januaro 2005 el kunfandiĝo de la antaŭaj municipoj Gendringen kaj Wisch. Komence ĝi havis du urbodomojn, en Varsseveld kaj Gendringen, kaj ekde rekonstruumo de la lasta la sidejo de la urboparlamento estas Gendringen. La teritorio apartenas al la Euregio Rejno-Waal.  Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun . 

La municipo apartenas al la "eŭropaj fer-urboj", ĉar ĝi havis iam modestan fer-industrion (en Ulft). Ĝenerale la regiono estas agrikultura, sed alritas ankaŭ turismon. 

## Partoj de la municipo
Oude IJsselstreek konsistas el
* la urbo Terborg,
* la vilaĝoj Bontebrug, Breedenbroek, Etten, Gendringen, Megchelen, Netterden, Silvolde, Sinderen, Ulft, Varsselder, Varsseveld, Westendarp
* la loketoj (*gehuchten* kaj *buurtschappen*) Heelweg, Veldhunten, Voorst kaj Warm.
 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Made in Germany

**Made in Germany** [me:d in ĝoermeni] (; angla esprimo por *produktita en Germanio*) estas informa surskribo sur multaj varoj, kiuj estas produktitaj en Germanio, tiel aludante je ties deveno, produkta lando. Tiu *Made in Germany* aŭ nur *Germany* aperis jam antaŭ la unua mondmilito sur multaj varoj, ekz. sur porcelanoj, ujoj, armeaj ekipaĵoj (tranĉilo, ponardo ks.).

Kiam fine de la 19-a jarcento Germanio ekonomie fortiĝis, Britio provis protekti siajn hejman varojn kontraŭ la eksterlandaj produktoj. La identigo de la produkta lando celis montri kiu estas la malpli valora varo. Tio okazis surbaze de la Komerc-marka leĝo de 1887 (angle *Merchandise Marks Act 1887*).

Dum la unua mondmilito, la milita ministerio deklaris - la 3-an de februaro 1916 - etendigi la efikon de la leĝo eĉ je Aŭstrio-Hungario, per identiga marko de *Made in Austria/Hungary*. Tiel la britaj aĉetantoj tuj povis ekkoni varojn de la malamikoj kaj bojkoti ilin.

La identigo restis post la unua mondmilito, sed tiu iĝis pli kaj pli signo por la bona, kvalita germana marko.

En 1974 oni decidis pri uzo de la surskriboj *Made in West Germany* kaj *Made in GDR*, sed post la reunuiĝo de Germanio aperis denove la malnova formo.

Kategorio:Merkatiko
Kategorio:Ekonomio de Germanio
Kategorio:Anglaj vortoj kaj esprimoj
Nana spirala galaksio

**Nana spirala galaksio** estas galaksio, kiu estas kaj nana kaj spirala. Nanaj galaksioj estas karakterizitaj per malgrandaj helecoj, malgrandaj diametroj (malpli ol 5 kiloparsekoj), malaltaj surfacaj helecoj, kaj malaltaj hidrogenaj masoj.

Nanaj spiralaj galaksioj, aparte la nanaj kopioj de Sa-Sc-specaj spiralaj galaksioj estas sufiĉe maloftaj. En kontrasto, nanaj elipsaj galaksioj, nanaj malregulaj galaksioj kaj la nanaj versioj de Sm-specaj galaksioj (kiuj povas esti konsiderataj kiel interaj inter spiralaj kaj malregulaj) estas tre oftaj. Tamen nanaj galaksioj kun spiraleca strukturo estas trovitaj en la Virga akumuliĝo kaj Berenica Harara akumuliĝo.

## Referencoj 
Kategorio:Specoj de galaksioj
Bilabialo

En fonetiko, **bilabialo** (aŭ **dulipa konsonanto**, aŭ pleonisme **bilabiala konsonanto**) estas konsonanto artikulaciata per ambaŭ lipoj. La bilabialaj konsonantoj identigitaj de la Internacia Fonetika Alfabeto (IFA) estas:

La Oŭera Igba havas sesopan kontraston inter bilabialaj plozivoj: .

## Vidu ankaŭ 
* Loko de artikulacio
* Labialo
* Listo de fonetikaj temoj

*
Kategorio:Konsonantoj
Baldersheim

**Baldersheim** estas franca komunumo kun proksimume  loĝantoj situanta en la departemento Haut-Rhin, en la regiono Alzaco.

## Demografia evoluo 
## Eksteraj ligiloj 
* Baldersheim sur la retejo de la nacia geografia Instituto 
* Baldersheim sur la retejo de Insee 
* Baldersheim sur la retejo de Quid 
* Situo de Baldersheim kaj ties ĉirkaŭaj komunumoj sur mapo de Francio
* Mapo de Baldersheim sur Mapquest

Kategorio:Komunumoj de Haut-Rhin
Kategorio:Komunumoj de la aglomeraĵo Mulhaŭzo-Alzaco
Glotalo

La **glotaj konsonantoj**, aŭ ĵargone **glotaloj**, aŭ pleonasme **glotalaj konsonantoj** estas konsonantoj artikulaciataj per la gloto.

Multaj fonetikistoj konsideras ilin, aŭ almenaŭ la tiel-nomatajn frikativojn, kiel transirajn statojn de la gloto sen ia loko de artikulacio kian havas aliaj konsonantoj; fakte, iuj entute ne konsideras ilin kiel konsonantojn. Tamen, almenaŭ la glota plozivo kondutas kiel tipa konsonanto en lingvoj kia Tsou ("Tsou" en Tajvano).

Glotaj konsonantoj en la Internacia Fonetika Alfabeto:

La "frikativoj" ne estas veraj frikativoj. Temas pri tradicia uzo de la vorto. Ili anstataŭe prezentas transirajn statojn de la gloto (fonado) sen specifa loko de artikulacio.  estas sevoĉa transiro;  estas spirvoĉa transiro, kaj povus transskribiĝi kiel .

La glota plozivo troviĝas en multaj lingvoj. Ofte ĉiujn vokalajn komenciĝojn antaŭas glota plozivo; ekzemple, en la germana. En la havaja la glotan plozivon signas unuopa malferma citilo . Iuj alfabetoj uzas diakritajn signojn por la glota plozivo, kia la hamzo  en la Araba alfabeto; en multaj lingvoj de Mezameriko, la Latina litero  estas uzata por la glota plozivo.

Pro tio ke la gloto laŭnecese estas fermita por la glota plozivo, ĝi ne povas esti voĉa.

## Piednotoj 
## Vidu ankaŭ 
* Glotizita konsonanto
* Loko de artikulacio
* Listo de fonetikaj temoj

Kategorio:Konsonantoj
Kategorio:Glotaj konsonantoj
Aspido

eta|dekstra|250px|Eŭropa aspido, *Vipera aspis*
eta|Vipera aspis dis
**Aspido** estas la nomo de diversaj venenaj serpentoj.

Unu estas la speco de kobra specio trovita en la Nila regiono, konata kiel egipta kobro (*Naja haje*). Laŭ la tradicio, tiu estis la serpento kiun uzis Kleopatra por sia memmortigo.

Alia speco de serpento kiu uzas tiun nomon estas la eŭropa aspido, *Vipera aspis*, speco de vipero / vipuro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Celestin Rousseau, pionira esperantisto kiu uzis la nomon *Aspido* kiel pseŭdonimo

Kategorio:Serpentoj
Kerĉa municipo

**Kerĉa municipo** (, , ) estas unu el la primaraj administraj partoj de Aŭtonoma Respubliko Krimeo — la teritorio, estrata de la urba konsilantaro de la urbo Kerĉo. La municipo okupas mallarĝan ĉemaran ter-strion laŭlonge de la Kerĉa markolo en la plej orienta parto de la Krimea duoninsulo.

En la municipo estas nur unu loĝloko — la urbo Kerĉo, tamen ĝia teritorio estas pli granda, ol la teritorio de la urbo mem (diference de, ekz., la Ĝankoja municipo). La teritorio de la municipo inkludas ankaŭ la ĉeurbajn somer-domajn terenojn kaj neokupitajn teritoriojn, kiuj troviĝas inter la periferiaj partoj de Kerĉo (*Arŝincevo* kaj *Gerojevskoje*) kaj la urbo-centro. Ankaŭ la ĉemara Ĉurbaŝa lago (*Ĉurbaŝskoje ozero*) apartenas al la municipo.

## Vidu ankaŭ 
* Kerĉo

Kategorio:Kerĉa municipo
Skvamuloj

**Skvamuloj** (*Squamata*) estas la plej granda nuntempa ordo de reptilioj, en kiu estas kaj lacertuloj kaj serpentoj. Membrojn de la ordo apartigas iliaj haŭtoj, kiuj portas skvamojn. La skvamuloj ankaŭ ĉiuj posedas moveblajn kvadratajn ostoj, kio ebligas movi la supran makzelon aparte de la cerbujo. Ĉi tio estas aparte videbla ĉe la serpentoj, kiuj povas entute disigis siajn makzelojn por engluti sufiĉe grandajn predaĵojn. La masklaj skvamuloj estas la solaj vertebruloj kun hemipeniso. Ĉi tiu ankaŭ estas la sola reptilia grupo kie estas kaj vivonaskaj kaj ovovivonaskaj specioj krom la kutimaj ovonaskaj reptilioj. Ĉi-specaj reptilioj taŭgas kiel dombestoj.

Tradicie oni dividas la ordon je tri subordoj:

* Lacertuloj *Lacertilia*;
* Serpentoj *Serpentes*;
* Amfisbenuloj *Amphisbaenia*

De ĉi tiuj la lacertuloj konsistigas parafilian grupon. En pli novaj klasiĝoj oni uzas la nomon saŭruloj (*Sauria*) por reptilioj kaj birdoj ĝenerale kaj alimaniere dividas la skvamulojn:

* Subordo Igvanuloj *Iguania*
* Subordo Skleroglosoj *Scleroglossa*
** Infraordo Gekuloj *Gekkota*
** Infraordo Anguimorpha *Anguimorpha*
*** Angvedoj *Anguidae*
*** Ksenosaŭredoj *Xenosauridae*
*** Varanedoj *Varanoidea*

** Infraordo Scinkomorfoj *Scincomorpha*
** Infraordo Serpentoj *Serpentes*
** Infraordo Amfisbenuloj *Amphisbaenia*

Ankoraŭ ne estas certe precize kiaj estas la rilatoj inter ĉi tiuj du subordoj, kvankam lastatempa esplorado sugestas ke pluraj familioj konsistigas la venenan kladon *Toxicofera*, en kiu estas plimulto (preskaŭ 60%) de la skvamulaj specioj.

Inter la skvamuloj ne estas la sfenodontoj, la nov-zelandaj reptilioj kiuj similas lacertulojn.

## Bildaro 

Anole and snake.jpg|*Boiga irregularis* kaj *Anolis carolinensis*
2009-08-14Anguis fragilis037.jpg|*Anguis fragilis*
Namaqua Chamäleon-01.jpg|*Chamaeleo namaquensis*
Good to be Green II.jpg|*Phelsuma laticauda*
Aipysurus laevis.jpg|*Aipysurus laevis*
Bazyliszek - Basiliscus plumifrons - ZOO Warszawa.JPG|*Basiliscus plumifrons*
Varanus prasinus.jpg|*Varanus prasinus*
Heloderma suspectum Berlin.jpg|Gila monstro
Davidraju Vine snake.jpg|*Ahaetulla nasuta*
Crotalus viridis helleri.jpg
Wasseragamecele4.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Gila monstro
Velsono

**Velsonoj**, **velaroj**, aŭ **velaj konsonantoj** estas konsonantoj artikulaciataj per la malantaŭa parto de la lango (la langa dorso) kontraŭ la **palata velo**.

Ĉar la vela regiono de la buŝa plafono estas relative vasta kaj la moviĝoj de la langa dorso ne estas tre precizaj, velaroj facile spertas asimiladon, movante sian artikulacion dorsen aŭ frunten dependante de la kvalito de apudaj vokaloj. Ili ofte aŭtomate iĝas "fruntigitaj", tio estas parte aŭ tute palataj antaŭ sekvanta antaŭa vokalo, kaj "retiritaj" antaŭ dorsa vokalo.

Palataligitaj velsonoj (kia la angla /k/ en *keen* aŭ *cube*) fojfoje nomatas **palatovelaroj**.

Multaj lingvoj ankaŭ havas labialigitajn velarojn, kia , en kiu la artikulacion akompanas rondigo de la lipoj. Ankaŭ ekzistas labial-velaraj konsonantoj, kiuj duoble artikulaciiĝas ĉe la velo kaj ĉe la lipoj, kia . Tiu distingo malaperas ĉe la alproximanto [w], ĉar labialigo engaĝas la aldonon de labiala alproximiĝa artikulacio al la sono, kaj tiu ambigua situacio ofte nomiĝas **labial-velara**.

La velaraj konsonantoj identigitaj de la Internacia Fonetika Alfabeto estas:

## Piednotoj 
## Vidu ankaŭ 
* Loko de artikulacio
* Dorsalo
* Listo de fonetikaj temoj

Kategorio:Konsonantoj
Kategorio:Velsonoj
Popolsurfado

eta|dekstre|Didier Super surfanta popolon
**Popolsurfado** okazas dum koncertoj kiam persono *surfas* super la homamaso kiu partoprenas en koncerto. Fakte, la brakoj de ĉiuj homoj kiuj troviĝas sub la surfanto subtenas lian korpon, kaj movigas ĝin aliloken, kie aliaj brakoj agas same.

Kelkaj anoj de Rammstein surfas per kanuo dum koncerto.

## Vidu ankaŭ 
* Pogo
* Kapskuado

Kategorio:Punko
Kategorio:Muzika kulturo
Kategorio:Homamasoj
Mahathir bin Mohamad

eta|dekstra|Mahathir bin Mohamad
**Tun D-ro Mahathir bin Mohamad** [mahaðɪ(r) bɪn mohamad] (n. 10-a de julio 1925) estas politikisto kaj antaŭa ĉefministro de Malajzio, kiu ludis gravan rolon en la politika sceno de Malajzio. Li naskiĝis en 1925 kaj estas la plej longe reganta ĉefministro en la historio de sia lando. Lia lideco kaj influo faris lin gravan figuron en la politiko de Malajzio.

Mahathir havas ampleksan sperton en la politika kampo. Li estis la kvara ĉefministro de Malajzio, kiu servo daŭris de 1981 ĝis 2003. Dum lia gvidado, Malajzio travivis multajn gravajn ŝanĝojn kaj disvolviĝon. Li sin dediĉis al la modernigo kaj industriigo de Malajzio, kaj prenis serion da ekonomiaj politikoj, kiel ekzemple la enkonduko de industria plano kaj allogado de eksterlandaj investoj por fomenti ekonomikan kreskon kaj disvolviĝon. Krome, li ankaŭ antaŭenigis edukadon kaj sciencan progreson, starigante solidan fundamenton por la estonteco de Malajzio.

La stilo de liderado de Mahathir estas konata pro sia decidemo kaj firmao. Li estas fama pro sia fortega personaĵo kaj nedeviigiĝema pozicio, ofte esprimante siajn vidpunktojn pri politikaj kaj ekonomiaj problemoj en Malajzio. Krom gravaj roloj en nacia sceno, Mahathir ankaŭ aktivas en la internacia areno. Li estis gvidanto en Sudorienta Azio kaj aliaj internaciaj organizaĵoj, kaj li proponis ideojn kaj vidpunktojn, kiuj havas signifon por evoluantaj landoj kaj la islama mondo.

Kvankam Mahathir forlasis la ĉefministro oficon en 2003, lia politika influo ankoraŭ ekzistas. Li revenis al la politika sceno en 2018 kaj kondukis la opozicion al surpriza venko en la malajziaj elektoj de 2018, fariĝante la sepa ĉefministro de Malajzio. Tamen, lia dua ĉefministro periodo estis mallonga, kaj li rezignis la ĉefministro postenon en 2020.
## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
Mohamad
Kantono Skagit (Vaŝingtonio)

eta|dekstra|Situo de Kantono Skagit en Vaŝingtonio
**Kantono Skagit** [skEĝet] (angle: *Skagit County*) estas administra unuo en norda parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo situas en la plej granda urbo de la kantono, nome Mount Vernon.

## Geografio 
La kantono kovras 4 974 km² da surfaca areo, el kio 480 km² estas akvo. Laŭ la usona Buroo Censa, en 2000 oni trovis 102 979 loĝantojn en Kantono Skagit.

### Urboj kaj vilaĝoj 
* Anacortes
* Bow
* Mount Vernon

## Historio 
La parlamento de Vaŝingtonio kreis la kantonon la  el parto de Kantono Whatcom. Oni nomis ĝin laŭ la rivero Skagit, kiu fluas tra la kantonon al la maro.

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Skagit
Birada sistemo

La **biradaj satelitaj sistemoj** estas aroj el satelitaro orbitantaj ĉirkaŭ la tero kaj riceviloj sur la Tero.

Dum la 1960-aj jaroj la unua satelita birada sistemo *Transit* evoluis. Ĝi estis sistemo de la usona mararmeo por mondvasta, sendependa de la veterkondiĉoj, lokalizado de iliaj ŝipoj.

## Vidu ankaŭ 
* Tutmonda loktrova sistemo
Mimaso (luno)

**Mimaso** estas natura satelito de la planedo Saturno. La plejparto de la satelito estas farita de glacio (de akvo) kun iometo da roko. Ĝi renome havas grandegan krateron sur sia surfaco.

## Referencoj 
Kategorio:Lunoj de Saturno
Ganimedo (luno)

**Ganimedo** (J III Ganymede) estas la sepa natura satelito de Jupitero kaj la plej granda luno de la tuta sunsistemo. Ĝi estas pli granda ol la planedo Merkuro, sed havas nur duonon da ĝia maso. Ganimedo estas la nura planeda satelito kiun oni povas vidi per la nuda okulo, tamen nur okaze de tre bona vido kaj bona vido-kondiĉo. La unua konfirmita vidado de Ganimedo estis de Galilejo, kiu vidis ĝin per teleskopo en la jaro 1610. Galilejo ankaŭ spektis tri aliajn lunojn: Iono, Kalisto, kaj Eŭropo. Kune estas ili la "Galilejaj Lunoj," de kiuj Ganimedo estas la tria (tial estas ĝi ankaŭ konata kiel "**Juptero III**"). La Galilejaj Lunoj estas la unuaj rekorditaj satelitoj orbitantaj ĉirkaŭ alia planedo. Ĝi estis nomata de Simon Marius pro la helena dio Ganimedo.

Orbito de Ganimedo, komparata kun tiuj de Eŭropo kaj Iono|eta
Ganimedo estas la naŭa plej granda objekto en la sunsistemo, kaj estas la sola sunsistema luno kiu havas magnetan kampon. Ĉiu 7 tagoj, Ganimedo plenumas orbitado ĉirkaŭ Jupitero, kaj havas orbita resono de 1:2:4 kun la lunoj Eŭropo kaj Iono.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.seds.org/billa/tnp
* http://web.archive.org/web/20030606214648
* http://photojournal.jpl.nasa.gov/target/Ganymede
* http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/ganymede.html 

Dosiero:Ganymede, moon of Jupiter, NASA.jpg|
Dosiero:PIA00519 Interior of Ganymede.jpg|
Dosiero:Ganymede terrain.jpg|

## Vidu ankaŭ 
Asteroido

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Tebo (luno)

**Tebo** estas la kvara satelito (luno) de Jupitero. Ĝi estis malkovrita en 1979 de Vojaĝanto 1 (laŭ angle Voyager 1) kaj poste nomiĝis ankaŭ 1979J2. La Jupitersatelito havas 3 grandegajn kraterojn. Tebo ricevis sian nomon laŭ la mitologia fratino de Eŭropo, Tebo.

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Brazila migra araneo

***Phoneutria nigriventer*** (trivialaj nomoj povas esti kombila araneo, banana araneo, **brazila migra araneo**) estas unu el la tri plej venenaj araneoj de la Tero (krom la *Atrax robustus* en Aŭstralio kaj araneoj de genro *Sicarius* en Sud-Afriko). La specioj de genro *Phoneutria* apartenas al la plej aktivaj ĉasistoj - ili ne konstruas aranean kaptoreton.

La 5 specioj de la genro *Phoneutria* vivas nur en Sud-Ameriko aŭ en Mez-Ameriko - kaj en Brazilo ili respondecas pro relative granda nombro de mordaj akcidentoj.

La veneno de *Phoneutria* estas neŭrotoksa, simila al tiuj de Ctenidae-specioj. Ekz. *Phoneutria fera* penetrigas 8 mg da veneno po mordo. La veneneco (morta dozo) estas de 0,09 µg ĝis 0,34 µg/g je korpopezo. Tra la morda vundo povas plu infektiĝi la malsanulo en la tropiko, plugravigante la veneniĝon.

La mordo, veneno de *Phoneutria nigriventer* kaŭzas ne nur doloron kaj altan sangopremon sed erektiĝon de la peniso (dum unu horo). Sciencistoj analizis la venenon kaj apartigis la kombinaĵon, kiu respondecas pri la rigidiĝo. Ĝi estis nomata *Tx2-6* kaj efikas kiel hormono (ne kiel Viagra).

## Eksteraj ligiloj 
* portugale 
* pri la veneno, 

Kategorio:Araneoj
Japana vinbero

eta|270px|Infloresko de la Japana vinbero
eta|maldekstra|270px|Japana vinbero
La **Japana vinbero** (*Rubus phoenicolasius*) apartenas samkiel la rubusbero kaj la frambo al la genro Rubuso (*Rubus*) kaj aperas en la naturo en Koreio, Japanio kaj Ĉinio. Al la genro apartenas pli ol 600 specioj.

En Francio ĉ. 1876 oni unuafoje importis rubussimilan arbuston el la orienta parto de Azio, kiu ricevis la nomon "Japana vinbero".

La beroj estas manĝeblaj kaj havas freŝacidan guston.

## Eksteraj ligiloj 
* SoortenBank.nl  priskribo kaj bildoj (nederlande)

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Beroj
Monto Corchia

eta|250px|Monto Corchia
**Monto Corchia** (Korkja) (1677 metrojn) estas monto kiu, de la okcidenta kaj suda flanko montras longaj nrokajn bastionojn. Ĝi situas en la montaro de la Alpi Apuane, en Toskanio.

En ĝiaj flankoj aperas multaj tre interesaj grotoj, tiel: ne nur Tana dei Gracchi (Kuŝejo de la montokorvoj), Tana dell'Omo Salvatico (Kuŝejo de la sovaĝulo), Buca del Cane (Hundokavo), sed ankaŭ famega Antro del Corchia (Korkja antro), alidirite **Buca di Eolo** (Kavo de Eolo).

Kategorio:Montoj en Italio
Bejdou

**Bejdou** (angle **Compass**) aŭ **Beidou** estas tergloba navigada satelita sistemo de Ĉinio, kiu celas servi en 2008 en la tuta Azia regiono en trafiko, vetero, naftoesploro, observado de abaraj incendioj ktp-

Laŭ la nunaj planoj, la globala sistemo en 2010 konsistas el 4 geostacionaraj satelitoj, 12 satelitoj sur geosikronaj vojoj kaj 9 satelitoj en flugalto de 22.000&nbsp;km.

La geostacionaraj satelitoj havas la nomon **Bejdou** (ĉina vorto por la stelfiguro *Granda Urso*. La Bejdou-1A kaj -1B lanĉis la 30-an de oktobro kaj 20-an de decembro de 2000. Bejdou-2A estis lanĉita n majo de 2003, dum la kvara satelito la 14-an de februaro 2007. 

La 23-an de junio 2020 Ĉinio lanĉis sateliton Beidou-3, kompletiginte kreadon de Beidou. Nun ĝi kovras la tutan surfacon de la Tero, garantiante ene de Azio kaj la Pacifiko unikan precizecon ĝis 10 cm (GPS — ĝis 30 cm). La satelito estis sendita al kosmo per raketo Longa Marŝo — 3B el la Xichang-a Satelit-Lanĉa Centro (Siĉuano).

La projekto estis inicita en 1994, ĝia realigo komenciĝis en 2000 kaj finiĝis duonjaron pli frue ol planite. Dum la unua etapo estis kovrita la teritorio de Ĉinio, dum la dua — Azio kaj la Pacifiko, kaj la tria etapo kovris la tutan planedon. 44 lanĉoj estis plenumitaj per raketoj Longa Marŝo — 3A, liverinte al kosmo kvar eksperimentajn satelitojn BDS-1 kaj 55 konstelaciajn satelitojn BDS-2 kaj BDS-3. Kreado de la konstelacia sistemo komenciĝis en 2017, post kio en 2,5 jaroj estis plenumitaj 18 lanĉoj. Laŭ neoficialaj datumoj, la programo kostis al Ĉinio ĉirkaŭ 10 miliardojn da dolaroj.

La propra sistemo ebligos al Ĉinio kontentigi siajn bezonojn sendepende de la usona GNS kaj aliaj sistemoj kiel Galileo de Eŭropa Unio kaj GLONASS de Rusio. En 2013 Tajlando kaj Pakistano iĝis la unuaj landoj krom Ĉinio kie ekfunkciis Beidou. En Ĉinio mem en 2019 jam pli ol 70% de la movtelefonoj estis konektitaj al tiu ĉi sistemo, inkluzive modelojn produktitajn de Huawei, Oppo, Xiaomi, Vivo and Samsung. Nun ĝi jam estas uzata en duono de la landoj de la mondo.

Sekva etapo de la evoluigo de la sistemo devos finiĝi en 2035. La satelitoj kaj misiloj estis kreitaj de la Ĉina Akademio pri Kosma Teknologio kaj la Ĉina Akademio pri Lanĉila Teknologio. 　

## Vidu ankaŭ 
* Tutmonda loktrova sistemo
* Galileo

## Eksteraj ligiloj 
*  Website Beidou
*  Beidou sur le site de l'ESA
*  Étude de marché (dont utilisation du système Beidou (mars 2015)
*  Precise orbit determination of Beidou Satellites with precise positioning 

*  Beidou (Big Dipper)  - GlobalSecurity.org
*  BDstar Navigation
*  Aviation International News 
*  BeiDou-1 - SinoDefence.com
*  BeiDou-2 - SinoDefence.com
*  Compass on the Chinese Defence Today website
*  Compass-M1 orbit details can be found in the Space-Track catalogue with a name "Beidou M1"
*  Navipedia information on BeiDou—Wiki initiated by the European Space Agency
*  La coopération aérospatiale entre l'Europe et la Chine 

Kategorio:Satelita birada sistemo
Kategorio:Telekomunikado en Ĉinio
Kategorio:Kosmoesploroj en Ĉinio
Daniël Lohues

eta|Daniël Lohues
**Daniël Lohues** (16-a de februaro 1971) estas nederlanda komponisto kaj kantisto.

## Muzikaj grupoj kaj projektoj 
Post ludi dum kelkaj jaroj en pluraj nederlandaj nederland- kaj anglalingvaj grupoj, Lohues fondis la grupon Skik en 1994. La nomo de tiu grupo signifas *plezuro* en la malalt-saksa regiona lingvo de la nederlanda provinco Drenthe. Skik produktis kompaktdiskojn en la malaltsaksa kaj nederlanda lingvoj kaj estas populara pro ambaŭ en la tuta Nederlando.

Printempe de 2003 Lohues fondis Lohues & the Louisiana Blues Club per kunlabori kun blusistoj en Usono kaj tiel rekordi novan kompaktdiskon. Lohues gajnis la Annie M.G. Schmidt-premion 2007 pro la plej bona nederlanda kanzono de la antaŭa jaro per la kanto Annelie.

Lohues ankaŭ verkis por aliaj nederlandaj kanzonistoj, kiel Jenny Arean, Guus Meeuwis, Freek de Jonge kaj Paul de Leeuw.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo Daniël Lohues 
* Retejo Skik

Kategorio:Kantistoj
Kategorio:Drento
Alessandra Mussolini

**Alessandra MUSSOLINI** estas la nepino de la faŝisma diktatoro Benito Mussolini, kaj membro de la itala parlamento.
Ŝi naskiĝis en Romo en 1962, kaj ŝi fakte estas la filino de Anna Maria Sciccolone, kiu estas la fratino de Sophia Loren, kaj de Romano Mussolini, kiu siavice estas la filo de Benito.

Kiam ŝi estis juna ŝi provis fariĝi aktorino, kaj ŝi efektive aktoris en kelkaj filmoj ekzemple *Una giornata particolare*, kaj ofte iom erotikaj.

En la naŭdekaj jaroj ŝi decidis dediĉi sin mem al politiko. En 1992 ŝi fariĝis parlamentano por la Itala Socia Movado, ekstrema dekstra partio kun faŝismaj tendencoj. La partio poste ŝanĝis sian nomon al Nacia Alianco, kaj fariĝis pli modera, oficiale rifuzante la faŝisman ideologion. En 2003, Alessandra Mussolini eliris de la partio por protesti pri la fakto ke la estro de ĝi, Gianfranco Fini, deklaris dum vizito al Jerusalemo ke faŝismo estis la absoluta malbono de la dudeka jarcento. Ŝi tuj kreis novan partion nomatan Alternativa Sociale (Socia Alternativo) kiu estis fakte kolekto de ekstrem-dekstraj partioj kaj movadoj, kaj sukcesis esti elektita al la Eŭropa Parlamento. En la ĝeneralaj elektoj en 2006, ŝia partio alianciĝis kun la koalicio de Berlusconi. Ĉi tiu movo altiris multajn kritikojn al Berlusconi pro lia preteco alianciĝi kun ekstremistoj. Ĉiukaze, la rezultoj estas seniluziigaj kaj Mussolini ne sukcesis atingi la parlamenton.

La naŭan de marto 2006, dum la elekta kampanjo, Alessandra Mussolini partoprenis al televida programo nomata *Porta a Porta*, kie ankaŭ estis kandidato de la komunisma partio nomata Vladimir Luxuria, kiu estas transgenrulo. Kiam Antonio di Pietro nomis Mussolini "faŝisto", ŝi respondis «pli bone esti faŝisto ol *frocio*». La itala vorto *frocio* estas insulta vorto kiu indikas samseksemulojn. La frazo kaŭzis skandalon.

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Italio 2004-2009
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Italio 2014-2019
Montezuma (Brazilo)

**Montezuma ** (oficiale {{lang-pt|Município de {Montezuma}}) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Norte de Minas* (do "Nordo de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Salinas*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Doroniko

La **Doroniko** (*Doronicum*) estas genro el la familio de la Asteracoj (Asteraceae).

## Plantopriskribo 
## Specioj 
eta|280px| *Doronicum pardalianches*
Tutmonde ekzistas 35 specioj, el kiuj 12 hejmas en Eŭropo.

## Literaturo (germanlingva) 
* Manfred A. Fischer (Red.): *Exkursionsflora für Österreich, Liechtenstein und Südtirol*. Oberösterreichisches Landesmuseum, Linz 2005, ISBN 3-85474-140-5.
* Helmut Genaust: *Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen*. 3. Auflage, Birkhäuser, Basel 1996 (Nachdruck ISBN 3-937872-16-7.
* Hans Ernst Hess, Elias Landolt, Rosemarie Hirzel: *Bestimmungsschlüssel zur Flora der Schweiz*. 3. Auflage, Birkhäuser, Basel 1991, ISBN 3-7643-2606-9.
* Erich Oberdorfer: *Pflanzensoziologische Exkursionsflora*. 7. Auflage, Ulmer, Stuttgart 1994, ISBN 3-8252-1828-7
* Siegmund Seybold (Hg.): *Schmeil-Fitschen interaktiv* (CD-Rom), Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2001/2002, ISBN 3-494-01327-6.

Doroniko
Sukerpomo

|}
alternative=Ilustracja|eta|Annona squamosa Blanco1.192
La **sukerpomo** (*Annona squamosa*) kreskas al, dum seka periodo foliperdanta, ĝis ses m alta arbo. La alterne lokitaj, ovalformaj, 2 - 5,5 x 5 – 17&nbsp;cm grandaj folioj estas supre malbrile verdaj kaj malsupre pli hele verdaj kaj lanuge haritaj. La floroj kreskas je junaj tigoj kontraŭe al la folioj en grupoj ĝis kvar sur junaj kurbaj pedunkloj de 2,5&nbsp;cm longo.

## Fruktoj 
La kunmetita frukto de la sukerpomarbo havas rondan formon, ĉe la pedunklo ĝi estas kavetigita kaj 5 – 10&nbsp;cm granda. Tipa por la frukto estas la maldelikate skvamita ŝelo, kiu konsistas el neregulaj burĝonformaj, tre volbitaj, karnecaj partoj, kiuj dum plenmatureco nur apenaŭ restas kunigitaj. La 2&nbsp;mm dika ŝelo estas, kiam matura, plejofte verda ĝis flave verda kaj blua, sed kelkaj specioj havas roz- aŭ violkolorajn fruktojn. La sarkokarpo estas kremblanka, plenmature tre mola, sukeca kaj kaĉa, fajngrajneca kaj havas dolĉaroman guston. Laŭ aspekto la matura sarkokarpo iom similas al jogurto. En la frukto estas multaj 1,5&nbsp;cm grandaj grajnoj.

## Bildogalerio 

Dosiero:Custard Apple.jpg
Dosiero:The strangest Fruit Yet.jpg
Dosiero:Buddha fruit.JPG

Kategorio:Anonacoj
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Strängnäs (urbo)

eta|la katedralo de Strängnäs
**Strängnäs** estas urbo en Svedio. Ĝi situas je la suda bordo de la lago Mälaren en la historia provinco Sudermanio. Fine de la jaro 2005 la urbo havis 12.900 loĝantojn. Ĝi kovras areon de 5,84&nbsp;km².

Ĉirkaŭ 1080, sankta Eskil estis tie mortigita de paganoj.
Jam en 1120 Strängnäs estis menciita kiel sidejo de episkopo.
Plej signifa konstruaĵo de la urbo estas la katedralo ekkonstruita en 1250, kies turo konstruita en 1740 havas karakterizan formon.

## Famuloj 
* Jakob Gadolin
* Petrus Jonæ Helsingus, episkopo de Strängnäs
* Laurentius Paulinus Gothus, episkopo de Strängnäs

## Bildaro 

Dosiero:Strängnäs Dom vy16.jpg|panoramo de la urbocentro
Dosiero:Strangnas kvarn.jpg|haveno de boatetoj kun ventomuelejo

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Sudermanio
OpenID

dekstra|250px|Emblemo de OpenID

**OpenID** estas malcentrigita ensalut-teknologio. Por retejoj, kiuj ĝin subtenas, OpenID-uzantoj ne devas memorfiksi apartajn salutnomon kaj pasvorton. Uzanto povas unufoje registriĝi ĉe tiel nomata identec-servilo kaj ricevi unikan nomon (URI) kiun poste eblas uzi ĉe diversaj retejoj sen plia registrado.

Konto ĉe LiveJournal, AOL, Blogger.com, Ipernity kaj multaj aliaj retejoj jam estas OpenID-nomo. Subteno de OpenID estos nepre en Firefox v3. Microsoft laboras por subteni OpenID v2.0 en Windows Vista.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* OpenID Europe Foundation
* senpaga OpenID servilo 

Kategorio:Interreto
Justicejo (Antverpeno)

eta|610x610px|

La **justicejo de Antverpeno** estas granda konstruaĵo kiun oni ekuzis en 2006. Ĝi estas konsiderata kiel unu el la plej rimarkindaj konstruaĵoj el la 21a jarcento en Belgio.

Tiu ĉi projekto estas kiel katalizilo por harmonia urbanizacio en la suda parto de la urbo Antverpeno.
Ĝi estas vitra domo, kie la publiko plej gravas.
La aspekto estas grandioza sed subtila.
Oni kombinis monumentalecon kun respekto por la homaj dimensioj. La intima karaktero de tiu ĉi publika konstruaĵo signalas ke ĝi estas: medioprotekta, natura kaj kun granda travidebleco inter publikaj kaj privataj spacoj.

Ĝi ekservis kiel juĝejo la .

## Eksteraj ligiloj 
* informfonto pri la konstruaĵo  (nederlande)

## Referencoj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Antverpeno
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2006