open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burgo Klempenow

eta|250px|Burgo Klempenow
La **burgo Klempenow** estas mezepoka burgo en Meklenburgo-Antaŭpomerio (Germanio), tuj apud la rivereto *Tollense*, ĉirkaŭ 15&nbsp;km norde de la urbeto Altentreptow.

## Loko 
La burgo situas je la origina limo inter Meklenburgo kaj Pomerio, kiu trairis la valon de la *Tollense*.

## Historio 
## Deveno 
Ĝi estis konstruita kune kun aliaj burgoj ekde 1231 de la pomeriaj dukoj, kies potenco estis konfirmita de la ŝtaŭfa imperiestro Frederiko la 2-a post longaj bataloj kun danoj, slavoj kaj la kristana Pollando pri la politika influo en la tiama ekonomie kaj milite grava regiono. Ĉirkaŭ la jaro 1240 aperis la pomeria duko Vartislavo la 3-a kaj la burgo Klempenow verŝajne havis sian originon je li. Dokumente unuan fojon Klempenow estis menciita finfine nur en la jaro 1331 kiel burgo sub landa suvereneco.

Kategorio:Kasteloj en Meklenburgo-Antaŭpomerio
Kategorio:Distrikto Meklenburga Lagaro
Jardo (mezurunuo)

**Jardo** estas anglosaksa mezurunuo de longo.

Unu jardo egalas al:
* 0,5 klafto (1 klafto estas 2 jardoj)
* 3 futoj (1 futo estas triono de jardo)
* 36 coloj
* 0,9144 metro (1 metro estas 1,0936 jardo)

Kategorio:Mezurunuoj de longo
Akvohardeco

[eta|Kalkŝtono sur [krano montras hardecon de la akvo.]]
**Akvohardeco** estas nocio en la aplikita kemio, kiu montras kvantograndecon de kalcio- kaj magneziojonoj. Tiuj jonoj povas formi nesolveblajn kemiaĵojn kiel kalko kaj t.n. kalkan sapon. Laŭ kvanto de la jonoj, ekzistas diversaj sistemoj (laŭ landoj) por difini la akvohardecon.

Ĝenerale:
* *Mola akvo* estas favora por lavado, akvumado. Mola akvo estiĝas en regionoj kun rokaĵoj kiel granito, bazalto kaj ardezo (duraj ŝtonaĵoj). Ankaŭ la pluvakvo estas mola.
* *Malmola akvo* (dura) kaŭzas kalkiĝon de ĉedomaj elektraj instalaĵoj, altigas akvokonsumon kaj influas guston de trinkaĵoj. Malmola akvo aperas en regionoj, kun sabloŝtono kaj kalkŝtono(molaj rokaĵoj, el kiuj akvo facile ellavas jonojn).

Hardeco
Torda momanto

eta|Tordomomanto \vec M aganta al ŝafto: La forto \vec F agas orte al la distancvektoro \vec r kaj la valoro de la momanto rezultas  M =  F r
eta|220ra|La momanto M=FLsin  \theta
**Momanto de forto** aŭ **torda momanto** estas vektora produto de forto **F** kaj levilbrako **r**, kiu donas la momanton **M** je punkto **O**:

\vec M_0 = \vec r \times \vec F

La momanto estas same vektora kvanto, kiu estiĝas en la punkto **O**, ĝi estas orta je ebeno de la forto kaj la direkta vektoro. Ĝia direkto estas donata laŭ la regulo de vektora produto en dekstra kartezia koordinatsistemo. La mezurunuo de la torda momanto estas **Nm** (neŭton-metro).

La **torda momanto** aperas kun enkonduko de la masopunkta sistemo. La masopunktoj moviĝas en diversaj direktoj kaj rapidoj. Se oni difinas punkton al origino, la distanco de tiu estas la vektoro. La vektora produto de tiu kaj la impulsa vektoro de la masopunkto donas impulsmomanton.

\vec N = \vec r \times \vec p

Tiu estas kvanto dependa de la rilata punkto. La kvanto je tempa derivado la impulsmomanto estas la torda momanto.

\vec M =\vec \dot{N}= \vec r \times \vec F + \vec v \times \vec p =\vec r \times \vec F

kiel **v** kaj **p** estas paralelaj, tiel ilia produto estas 0.

La impulsmomanto de la punkta sistemo estas sumo de la unuopaj impulsmomantoj, kaj la torda momanto (alienomita tordokuplo pri du tordaj momantoj paralelaj kaj laŭ kontraŭaj direktoj) de la punkta sistemo estas sumo de la unuopaj momantoj de fortoj.

## Vidu ankaŭ 
* Angula movokvanto
* Inercimomanto
* Rotacio
* Tordo

Kategorio:Klasika mekaniko
Jardo (ŝipero)

dekstra|250px
**Jardo** estas ero de la rigilaro de veloŝipo al kiu estas fiksata la kutime ortangula velo.

Jardoj estas rondaj kaj estas fiksataj transverse al la veturdirekto ĉe la masto. Ili estas el ligno aŭ ŝtalo, la plej modernaj el aluminio
aŭ artefarita fibro. Kutime la jardo estas horizontale tiel fiksata ĉe sia mezo al la antaŭa flanko de la masto ke ĝi estas turnebla kaj vertikale movebla.

Oni turnas la jardon ĉirkaŭ la masto (brasi) ĝis la pozicio de la velo rilate al la direkto de la vento estas optimuma kaj generas maksimuman propulson.

Por refi, paki aŭ malpaki le velon sufiĉa nombro da homoj staras sur ŝnurego sub la jardo. Ili tiam ventre apogas sin sur la jardo kaj estas sekuritaj per specialaj kalkanumoj kaj per ŝnuro. La refita velo estas ligita sub la jardo. Ĉe la finoj de la jardo tiu laboro necesigas la plej grandan forton.

Kategorio:Ŝiperoj
Esperanto-Societo Neubrandenburg

**Esperanto-Societo Neubrandenburg** estas unu el la societoj en Meklenburgio-Antaŭpomerio.

## Estiĝo
La Societo fakte estiĝis el la distriktara laborrondo Neubrandenburg. Ĉilasta estis fondita en majo 1971 de la tiamaj estroj de la societoj en la urboj Anklam, Prenzlau kaj Templin.

En 1973 estiĝis la distrikta grupo Neubrandenburg.

Ekde la 7a de januaro 2003 ĝi estas registrita asocio kaj ĝia estraro ekde tiam estas gvidata de Brunhilde Pfennig.

## Informilo
Dum la societa historio la titolo kaj redaktanto de la ĉefa informilo kelkfoje ŝanĝiĝis.

La nomoj estis:
*Informado
*Esperanto-Panoramo NB
*Esperanto in MV
*Verda Informilo/Grüner Bote

## Aktivecoj
Nuntempe ĉiumonate okazas renkontiĝo de la societanoj. Tiam la anoj diskutas pri aliaj aranĝoj, kie ili partoprenis aŭ partoprenos. Krome estas legata el diversaj gazetoj aŭ informata pri novaĵoj el la interreto. Kelkfoje la renkontiĝo okazas ekster Neubrandenburg, ekz. en Prenzlau aŭ Neustrelitz. Krome okazas lingva kurseto dum la monata renkontiĝo.

Unufoje jare en oktobro la societo aranĝas la Semajnfinan Esperanto-Seminarion, dum kiu estas instruata Esperanto al komencantoj kaj progrensintoj.

Ekde 12 jaroj kelkaj membroj de la societo produktas la radioelsendon Ondo-Esperanto (germane Esperanto-Welle). Ekde 2003 estas triopo kaj ekde 2007 estas du ĉiumonataj elsendoj.

Ekde jardekoj ekzistas regulaj kontaktoj al la societo en la pola urbo Koŝalino (pole *Koszalin*). Almenaŭ unufoje jare kelkaj membroj partoprenas ĉe unu el tieaj aranĝoj.

En 2004 la societo aranĝis la Germanan Esperanto-Kongreson en Neubrandenburg. Tie partoprenis pli ol 150 personoj el 8 landoj (Germanio, Pollando, Ĉeĥio, Moldavio, Danio, Svedio, Britio kaj Nederlando). Dum la kongreso okazis la jenaj programeroj:
*kelkaj fakaj prelegoj,
*libroservo, 
*kelkaj ekskursoj al Anklam kaj Klempenow resp. Burg Stargard kaj Neustrelitz
*kaj la jarkunveno de la Germana Esperanto-Asocio.

## Kontakto
* Jen la paĝo pri la Esperanto-Societo Neubrandenburg

## Notoj
## Vidu ankaŭ
*LAMA
*Meklenburgio-Antaŭpomerio
*Ondo-Esperanto
*SEFT

Neubrandenburg
Nippur

**Nippur** estis antikva urbo, kiu situis en Meza Sumero. Hodiaŭ ĝi troviĝas en Irako kaj ĝia nomo estas ankaŭ *Niffer*.

En la urbo estis vigla trafiko jam de la 4-a jarmilo antaŭ Kristo kaj ĝi estis loĝata ĉirkaŭ ĝis la jaro 800 post Kristo. La urbo ne estis restadejo de politika potenco, sed ĝi estis la plej grava religia kaj kultura centro en la sumera kaj babilona tempoj. En la 3-a jarmilo antaŭ Kristo oni konstruis en tiu loko preĝejon por Enlil-dio, čar Nippur estis loĝloko de tiu dio.

## Elfosaĵoj 
La lokon trovis la historiisto *John P. Peters*. Unuaj elfosadoj en tiu loko efektiviĝis en jaroj 1889-1990 post Kristo. Poste *Hermann Hilprecht* malkrovis 30000 argilajn tabulojn kun diversaj historiaj, juraj, administraj kaj literaturaj tekstoj. De la jaro 1948-a *Donald McCown* pludaŭrigis la elfosadon.

eta|dekstra|250px|Mapo

Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Antikvaj urboj
Gächlingen

**Gächlingen** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 779 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Gächlingen situas en la centro de la ŝafhaŭza regiono Klettgau ĉe la piedo de la montarĉeno Randen. Kiel ĉiuj komunumoj en la regiono ankaŭ Gächlingen tradicie vivas de la vinkultivado.

## Najbaraj komunumoj 
Gächlingen limas en nordo al Schleitheim, en oriento al Siblingen, en sudo al Neunkirch kaj en okcidento al Oberhallau.

## Trafiko 
Gächlingen estas atingebla ek de Ŝafhaŭzo per loka buso H21 de Verkehrsbetriebe Schaffhausen de Schleitheim al Ŝafhaŭzo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gächlingen datiĝas el la jaro 1049 kiel *Gehtelinga*.

La unuaj homaj setlejoj ekzistis en Gächlingen, kiel pruvas arkeologiaj elfosaĵoj en la lokoj *Niederwiesen-Goldäcker*, sur la teritorio de la komunumo. Tio estas la plej malnovaj spuroj de setlantaj kamparanoj en Svislando.

La jurisdikcio pri la komunumo venis en la jaro 1381 al la ŝafhaŭza familio Im Thurn. La alta jurisdikcio apartenis ĝis 1656 al la Grafoj de Klettgau kaj tiam transiris al la urbo Ŝafhaŭzo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gächlingen
* Gächlingen en la Historia Leksikono de Svislando
Vega de Alatorre

**Vega de Alatorre** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Vega de Alatorre. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 192.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18507 loĝantojn. El tiuj estis 8825 viroj kaj 9682 virinoj. La komunumo havas surfacon de 310.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 2 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 57 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 19412 personoj. En la jaro 2000 temis pri 18771, do temis pri kresko / malkresko je -0.67 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 16614 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 103 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.62 % de la loĝantoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* Vega de Alatorre en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Veracruz
Senné (distrikto Michalovce)

**Senné,** hungare **Ungszenna** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.
  
## Situo 
Senné situas sur ebenaĵo, ĉe 2 rojoj, aŭtoŝoseo preteriras. Michalovce troviĝas 14 km.
  
## Historio 
En 1910 loĝis en Ungszenna 749 da homoj, (701 slovakoj, 25 hungaroj, 23 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Ungszenna apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1974 apud Senné fiŝlagoj konstruiĝis. En 2001 loĝis en Senné 751 homoj, (738 slovakoj, 8 ĉeĥoj).
 
## Vidindaĵoj 
* fundamente gotika katolika preĝejo el la 14-a jarcento, en 1718 trakonstruiĝis
* kastelo el la 17-a jarcento, post jarcento kaj en 1990 renovigita

## Famuloj 
En la iama Ungszenna naskiĝis hungara episkopo Ágoston Roskoványi.

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Golfo de Porkoj

eta|300ra
**Golfo de porkoj** (, ) estas margolfo laŭlonge laŭ duoninsulo Zapata sude de provinco Matanzas en sudokcidenta parto de Kubo. La golfo havas karstan subaĵon, en kiu troviĝas kaverna sistemo. Sur la marbordo troviĝas grotoj (hispane *cenot*) kaj proksime marbordo malgrandaj profundaj lagetoj (hispane *casimbas*) ĉirkaŭitaj de praarbaro kaj marĉoj. Nuntempe en la golfo estas refreŝiĝejoj Playa Larga kaj Playa Giron. En Playa Giron estas ankaŭ **Muzeo de elŝipiĝo** (hispane *Museo de la Intervención*), ligita al la Invado de la Porkogolfeto de la 16-a de aprilo 1961.

## Vidu ankaŭ 
* Kariba krizo
* Invado de la Porkogolfeto

Kategorio:Provinco Matanzas
Porkoj
Monologo

**Monologo** estas ampleksa kaj seninterrompa parolado fare de unusola persono, kiu povas esti farata per laŭta esprimo de pensoj aŭ per nelaŭta alparolado al aliaj personoj, ekzemple, al aŭskultantaro, al rolulo aŭ al leganto.

Monologo estas rimedo uzata en ĉiuj literaturaj ĝenroj: oni trovas monologojn tiom en poezio kiom en teatro aŭ en romano.

Etimo: antikve greka: μόνος *monos*; λόγος *logos*; kontraste: dialogo

## La monologo en romano 
En la kampo de la romano, la celo de la monologo estas, videbligi la enhavon de la interna mondo de rolulo sen interveno de la rakontisto. Ĝenerale rilatas psikologie la memanalizadon aŭ la konfeson. (konata ankaŭ kiel "konscifluo", de la angla *stream of consciousness*) estas la literatura tekniko, kiu klopodas reprodukti la penson de la rakontisto aŭ de rolulo. Estas tekniko karaktera de la romano de la 20a jarcento, ofte uzita en la verkoj de aŭtoroj kiel ekz-e James Joyce, Virginia Woolf aŭ William Faulkner, inter multaj aliaj. Troviĝas tamen jam ekzemploj de tiu tipo de monologo en la romanaro de la 19a jarcento: kiel ĉe la ĉapitro 11a de la romano *La desheredada*, de Benito Pérez Galdós.

Kelkaj aŭtoroj, kiel Dorrit Cohn kaj Humphrey, konsideras ankaŭ tipon de monologo tio, kion ĝenerale oni konas kiel libera nerekta stilo - rimedo, per kio la mensa fluo de rolulo estas prezentata kvazaŭ parto de la parolado de la rakontisto. Cohn nomas tiun proceduron kiel "rakontita monologo", Humphrey kiel "nerekta interna monologo".

## La teatra monologo 
En dramaturgio, **monologo**, **solparolado** aŭ **unupersona sceno** estas teatra subĝenro, per kio ununura persono pripensas laŭte vidigante siajn pensojn kaj emociojn al la publiko. Konsistigas la parton de teatraĵo, kiu utilas por karakterigi la rolulojn, kaj pro tio posedas grandan psikologian valoron, ĉar estas ilo aŭ formo de introrigardado. Tiusence famas la monologoj de la verkoj de Shakespeare, kiel tiu de *Hamleto*, kiu komencas per la fama frazo de "Ĉu esti aŭ ne esti". La monologo povas kaŝi dialogon, kiun faras rolulo kun si mem aŭ kun nevivanta aŭ nekonscianta estaĵo: maskoto, pentraĵo, kadavro ktp. Tiumaniere la rolulo projektas siajn emociojn for de si. La monologo, en la teatro de la Hispana ora epoko, vestiĝis kutime per sonetoj aŭ strofoj de dek versoj kaj tiele ĉe komedioj, kie ekzistas granda ludo de roluloj, aperas multaj sonetoj (la karaktera ekzemplo estus *El perro del hortelano* (La hundode la fruktoĝardenisto) de Lope de Vega.)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Beltrán Almería, Luis (1992): *Palabras transparentes. La configuración del discurso del personaje en la novela*, Madrid, Cátedra. ISBN 84-376-1112-1.
* Cohn, Dorrit (1978):*Transparent Minds* , Princeton, Nueva Jersey, Princeton University Press.

## Vidu ankaŭ 
* Dialogo
* Interna monologo
* Debato
* Dialektiko
* Retoriko
* Predikado
* Melologo (teatro)

Kategorio:Teatro
Kategorio:Literaturo
Kategorio:Psikologio
Ĉeburaŝko

**Ĉeburaŝko** () estas elpensita besteto kun grandaj oreloj, aspektanta iom kiel pluŝurseto kaj iranta sur la postpiedoj. Aperinta post 1965 en porinfanaj rakontoj kaj teatraĵoj de la rusa verkisto Eduard Uspenskij, ĝi tre populariĝis en Sovetunio precipe kiel heroo de serio de trukfilmoj komence de 1969. En Rusio bonkonatas eĉ nuntempe. Havante cinamkoloran felon kaj amindan vizaĝon kun grandaj bonecaj okuloj, Ĉeburaŝko kondutas kaj parolas kvazaŭ kvinjara infano. La trukfilmojn de Sojuzmultfilm kunscenaris Roman Kaĉanov. Leonid Ŝvarcman en ili kreis la hodiaŭe plej konatan aspektaĵon de la figuro (vidu bildon ), kies voĉon parolis Klara Rumjanova.

## Komenca agado 
Besteto en tropika arbaro, manĝinte tro da ili, en kesto de oranĝoj ekdormas kaj ene transportatas al granda urbo. Kiam fruktvendisto trovas la besteton, tiu ne povas sidi nek stari kaŭze de siaj rigidiĝintaj membroj kaj el la kesto ruliĝas planken. Li do eknomas ĝin "Ĉeburaŝko" - ruse io kiel "rulfalulo" - kaj portas al la urba zoo, kie oni rifuzas ĝin pro tio, ke ĝi science ne konatas. Ĉeburaŝko do pluportatas al vendejo de rabatvaro. Tie ĝi devas labori starante en montra fenestro por allogi pasantojn kaj loĝas en apuda telefonbudo. Soleca Genadio, krokodilo kiu laboras en la zoo kiel krokodilo, anonce serĉas amikojn. Li kaj Galinjo, knabino de infanteatro, kaj poste Ĉeburaŝko interamikiĝas.

## Fono kaj etoso de la filmoj 
La personoj, objektoj kaj pejzaĝo de la trukfilmoj pensigas pri soveta Rusio. La adolteska, iom melankolia krokodilo Genadio ŝatas kanti ludante akordionon. Li kaj Ĉeburaŝko havas mildan, helpeman koron, sed ambaŭ sufiĉe naivas kaj mallertas. Kontraŭadas kaj kelkfoje helpas ilin malica maljunulino Ŝapoklak, kies moto estas: "Helpi homojn estas disipo de tempo. Pro bonaj faroj oni ne devas famiĝi." Ŝi portadas mansakon kun ene ratinon Lariska, kiu okaze asistas ŝin ĉe fiagoj.

En Rusio la kantoj de en la filmoj daŭre popularas, interalie la kantata de Genadio en fama sceno kun li mem, Ĉeburaŝko kaj Ŝapoklak sidantaj sur lazura vagono veturanta horizonten.

## Libroj 
* «Крокодил Гена и его друзья (Krokodilo Genadio kaj liaj amikoj)» (1966) — rakonto (Eduard Uspenskij)
* «Чебурашка и его друзья (Ĉeburaŝko kaj liaj amikoj)» (1970) — teatraĵo (Eduard Uspenskij kun Roman Kaĉanov)
* «Отпуск крокодила Гены (Ferioj de la krokodilo Genadio)» (1974) — teatraĵo (Eduard Uspenskij kun Roman Kaĉanov)
* «Бизнес крокодила Гены (La negoco de la krokodilo Genadio)» (1992) — rakonto (Eduard Uspenskij)

## Trukfilmoj 
* «Крокодил Гена (Krokodilo Genadio)» (1969)
* «Чебурашка (Ĉeburaŝko)» (1971)
* «Шапокляк (Ŝapoklak)» (1974)
* «Чебурашка идёт в школу (Ĉeburaŝko iras al lernejo)» (1983)

## Vidu ankaŭ 
* Leonid Schwartzman

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo de la filmo 
*teksto en la rusa kaj Esperanto: «Krokodilo Genadio kaj liaj amikoj»
*Genadio ludante akordionon kantas: «Голубой вагон (Lazura vagono)»

Kategorio:Fikciaj bestoj
Kategorio:Animaciaj roluloj
Kategorio:Sovetia animacio
Kategorio:Ruslingva literaturo por infanoj
Pugno

eta|150ra|Pugno
**Pugno** estas mano ĉe kiu la fingroj estas kurbigitaj kontraŭ la polmo. Tiu fermita mano oni povas uzi por praktiki forton, ekzemple por malfermi frotiĝantan pordon, por esprimi la senton de furiozo, aŭ por bati iun aŭ ion. Kiam pugnobato erare estas farata oni povas lezi la manon, inter kiuj akiri rompitajn ostojn. La homo estas la nura primato kiu efektive povas fari pugnon.

Kategorio:Homa anatomio
Granda vendredo

**Sankta Vendredo** aŭ **Granda Vendredo** en kristanismo estas vendredo antaŭ Pasko, parto de Sankta semajno kaj Paska tritago. Tiu ĉi tago estas rememoro de morto de Jesuo Kristo sur kruco.

## En okcidentaj eklezioj 
La liturgio de la Latina Eklezio enhavas legadojn el la Biblio, i.a., la Pasiono de Johano, ofte prezentata drame aŭ muzike. Aparta parto de la liturgio estas longaj propetoj por la eklezio, por papo, por servantoj de eklezio kaj por ĉiuj kredantoj, por kateĥumenoj, por unueco de la kristanoj, por judoj, por tiuj, kiuj kredas en Dio, sed ne kredas en Kristo, por politikistoj, por ŝtatuloj, por tiuj, kiuj suferas. Sole en tiu ĉi tago estas ankaŭ parto de liturgio adorado de kruco kaj oni ne solenas en ĝi eŭĥaristion, sed oni donas komunion el hostioj ŝanĝitaj en Verdan ĵaŭdon.

Apartaj diservoj okazas en multaj protestantismaj eklezioj.

## En orientaj eklezioj 
Ortodoksuloj kaj orientaj katolikoj ankaŭ ne solenas eŭĥaristion, sed ili trifoje dum la tago kunvenas por preĝi. La Granda vendredo estas unu el tagoj de severa fasto.

## Interesaĵoj
* 27.10.1941: Germanaj regopovoj en okupata Pollando suspendis ĝis fino de la milito celebradon de diservoj en protestantaj preĝejoj dum la Granda Vendredo.
* Je granda vendredo okazas en Lohr am Main **pasionmontra procesio** laŭ romkatolika tradicio kiu, rilate al Germanujo, estas taksata la plej malnova siaspece ankoraŭ farata.. Allogas ĝi ĉiujare milojn da vizitantoj kaj piuloj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Karesmo
* Pentekosto
* *Via crucis*

Kategorio:Pasko
Kategorio:Vendredo
Kategorio:Liturgia jaro
Ventoturbino de Darrieus

eta|Ventoturbino de Darrieus
eta|altdekstre|dekstra|H-rotoro de Darrieus
La **ventoturbino de Darrieus** estas ventoturbina instalaĵo kun vertikala rotacia akso. Ĝin inventis la franca Georges Darrieus kaj patentigis ĝin en 1931 en Usono. Pro ĝia aspekto, oni nomis ĝin ankaŭ ŝerce *ovo-kribrilo*. La rotoraj padeloj estas fiksitaj ĉe la supra kaj suba finoj de la akso kaj formas arkon eksteren.

Ĝia tipo estas la t.n. **H-Ventoturbino Darrieus**, kiu havas H-forman profilon.

La Darrieus-rotoro havas pli malgrandan efikecon ol horizontal-aksaj ventoturbinoj, tiel ĝi ne disvastiĝis.

## Avantaĝoj 
* La funkciado estas sendependa de la ventodirekto.
* Ĉar la generatoro kaj motoro funkcias grund-proksime, la riparado estas relative malkara.
* Ĝia konstruaĵo, konstruado estas pli malkosta ol tiu de horizontala ventoturbino.
* La ŝarĝado estas ekvilibrigita.
* La padeloj estas produkteblaj kiel amasvaroj, tiel etkoste.
* Ĝi havas pli bonan efikecon ol tiu de la ventoturbino de Savonius.

### Malavantaĝoj 
* Ĝia efikeco atingas ĝis 40 %, dum horizontal-aksaj ventoturbinoj pli ol 50%.
* La materialon eluzas la ŝanĝiĝanda ŝarĝoforto.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sandia.gov/wind/other/VAWThist.pdf
* fotogalerio 
* Foto de Darrieus-rotoro

Kategorio:Ventoturbinoj
Kategorio:Turbinoj
Teksasa libra grandmagazeno

eta|dekstra|300ra|Texas School Book Depository
**Teksasa libra grandmagazeno** (angle *Texas School Book Depository*), hodiaŭ *Dallas County Administration Building*, estas antaŭa nomo por sepetaĝa konstruaĵo troviĝanta en antaŭurbo de Dallas, ŝtato Teksaso en Usono. Adreso de tiu ĉi konstruaĵo estas: 411 Elm Street, Dallas, TX 75202-3317.

Tiu ĉi konstruaĵo, konstruita en 1901, estis antaŭe eluzata kiel grandmagazeno de lernejaj libroj kaj pluaj lernejmaterialoj. La 22-an de novembro 1963 Lee Harvey Oswald, laborinta ĉi tie kiel brigadano, trifoje ekpafis el fenestro el la 6-a etaĝo de la konstruaĵo kontraŭ preterveturanta prezidenta kolono kaj kaŭzis mortan vundon al la usona prezidento John Fitzgerald Kennedy.

Fine de la 80-aj jaroj urbo Dallas aĉetis tiun ĉi konstruaĵon en sian proprumadon kaj renovigis la 5 subajn etaĝojn, en kiuj ĝi aranĝis kancelariojn por distrikta administracio. La etaĝoj 6 kaj 7 estas alireblaj por publiko, en la 6-a etaĝo estis establita **Muzeo de la Sesa Etaĝo** dediĉanta sin al atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala ttt de The Sixth Floor Museum
*  Historio de konstruaĵo de Teksasa libra grandmagazeno 
*  Mapo de loko
*  Karto el datenbazo de proprumantoj de konstruaĵoj 

Kategorio:Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy
Kategorio:Konstruaĵoj en Teksaso
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1901
Turbulento

eta|Kirlo kaj turbulentoj en rivero
**Turbulento**, aŭ **turbulo**, estas loke kaj tempe neregula fluo de gaso aŭ fluido. Ĝi povas okazi plej ofte en atmosfero de la planedoj aŭ en akvo.

La fluo okazas ne nur unudirekte (kiel okazas pri *flulinia movo*) sed ankaŭ tien-reen; tiel la diversaj flutavoloj miksiĝas, kirliĝas.

La rekono de la turbulenta fluo plej gravas en la fluiddinamiko.

En la atmosfero ne ekzistas paralelaj fludirektoj; ĉiuj aerfluoj estas turbulentaj, ilin karakterizas konstantaj interŝanĝoj laŭ direkto kaj rapideco.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kirlo
* Lamenara fluo
* Viskozeco

Kategorio:Fluaĵa dinamiko
Kategorio:Aerodinamiko
Kastelo de Vaux-le-Vicomte

La **kastelo de Vaux-le-Vicomte** estas barokstila kastelo de la 17-a jarcento (1658-1661), lokita apud la franca komunumo Maincy, en la departemento Seine-et-Marne. Ĝi estis konstruita por la ministro pri financoj de la franca reĝo Ludoviko la 14-a, Nicolas Fouquet. Tiu ĉi alvokis la plej bonajn artistojn de tiu epoko por starigi tiun belegan palacon : la arkitekto Louis Le Vau, la pentristo Charles Le Brun kaj la dekoraciisto André Le Nôtre.

Julie 1661, por festi la finon de la konstruo, Nicolas Fouquet donacis luksegan feston al siaj gastoj inter kiuj troviĝis la reĝon Ludoviko la 14-a. Ludoviko la 14-a ĵaluzis pri la beleco de la konstruado (kastelo kaj ĝardeno), kaj pri la sukceso de la granda festo.

La reĝo do arestigis Fouquet pro falsaj akuzoj, kaj pliposte uzis la samajn artistojn por starigi la kastelon de Versailles.

Oni kutime rigardas Vaux-le-Vicomte kiel pli intima aŭ senceremonia ol Versailles.

## Vidu ankaŭ
*Nicolas Fouquet

Vaŭ-le-Vicomte
Kategorio:Seine-et-Marne
Kondolenco

**Kondolenco** (el la latina: *cum*, kun, kaj *dolor*, doloro, aflikto) estas la eldiro, kiu esprimas simpation, malĝojon kaj kompaton pri la morto de homo al ties parencoj, amikoj aŭ proksimuloj.

Oni kondolencas buŝe, kutime post la funebra ceremonio aŭ dum kondolenca vizito, per kompatkarto (kondolenca karto), memoriga anonco en gazeto au enskribo en kondolenca libro aŭ listo. Kondolenco estas akompanata foje de kandeloj, floroj, floraranĝoj aŭ florkrono.

## Vidu ankaŭ 
* Nekrologo
* Konsolo
* Kompato
* Ceremonio
* Funebro
* Mortmemoro

Kategorio:Morto
Kategorio:Ritoj
Universitato de Kalabrio

La **Universitato de Kalabrio** (itale **Università della Calabria**), mallonge *Unical*, estis fondita en 1972. Ĝia kampuso estas la unua en Italio (ĉar antaŭe gi, universitatoj italaj estis en urboj), kaj posedas la plej grandan bibliotekon de la sudo de Italio.

## Historio 
La Universitato de Kalabrio estis establita la 12-an de marto 1968. Komence ĝi estis konstruaĵo unika (*Polifunzionale*), sed poste oni konstruis novan strukturon: Ponto "Pietro Bucci" (*Ponte Pietro Bucci*). Nuntempe, en Polifunzionale estas nure fakultato de Farmacio.

## Fakultatoj 
La universitato posedas ses fakultatojn:
* Ekonomio
* Farmacio
* Inĝenierio
* Literaturo kaj filozofio
* Sciencoj matematikaj, fizikaj kaj naturaj
* Sciencoj politikaj

## Vidu ankaŭ 
* Kalabrio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Universitato de Kalabrio
* Rai International pri Universitato de Kalabrio (en itala lingvo).

Kalabrio
Kategorio:Kalabrio
Banjumasa lingvo

**Banjumasa lingvo** estas aŭstronezia lingvo, dialekto de la java parolata en la insulo Javo de proksimume 12 ĝis 15 milionoj da homoj ĉirkaŭ la urbo Banyumas. Ĝia ISO-kodo estas *`map-bms`*; ĝia ISO-639-3-kodo mankas! Ekzistas Vikipedio en la banjumasa lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* Java skribsistemo

Kategorio: Java lingvo
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Die Rheinpfalz

Havante eldonkvanton de 250.000 ekzempleroj, **Die Rheinpfalz** estas la plej granda ĉiutaga gazeto de la regiono Rejna Palatinato. Ĝia sidejo estas Ludwigshafen am Rhein; ĝin eldonas *Medien-Union GmbH*.

## Superrigardo 
Ĉefredaktoro estas aktuale (2008) Michael Garthe, anstataŭanto Andreas Bahner. La gazeto havas du ĉefajn kaj dek regionajn eldonojn, kiuj laŭenhave kovras la tutan Palatinaton; entute ekzistas 19 lokaj redakcioj. Parte la lokaj redakcioj plu portas la nomojn de antaŭaj lokaj gazetoj, kiujn iam transprenis *Die Rheinpfalz*. Krome la eldonejo havas redakciojn en la federacilanda ĉefurbo Mainz kaj en la germana ĉefurbo Berlino. Ekzistas anonca komunumo kun la gazetoj *Mannheimer Morgen* kaj la *Rhein-Neckar-Zeitung* el Heidelberg.

Dimanĉe eldoniĝas *Die Rheinpfalz am Sonntag*. Tiu estas havebla ne nur per abono, sed aĉeteblas ankaŭ en kioskoj kaj bakejoj en Palatinato. Ĝis la fino de 2006 ekzistis la dimanĉa *Sonntag Aktuell*, kiun la gazeto eldonis komune kun la gazetoj *Stuttgarter Zeitung*, *Südwest-Presse* el Ulm, *Pirmasenser Zeitung* kaj *Mannheimer Morgen*.

Ĉiuĵaŭde la gazeto aldonas la libertempecan magazinon *LEO*, kiu enhavas la aktualan kinejan kaj televidan programon kaj informojn pri gravaj eventoj de la regiono.

Novaĵoj speciale prezentitaj por infanoj kaj aparte markitaj troviĝas dise en la tuta gazeto; sabate oni eldonas paĝon por infanoj kun la kastoro *Nils Nager* (Nils, la ronĝanto).

Posedantoj de la karto *Rheinpfalz-Card* havebla per aldono al la abonprezo ĝuas diversajn avantaĝojn ĉe la partoprenantaj firmaoj; ili povas pli malmultkoste aĉeti varojn aŭ servojn kaj povas ensaluti en la kodvorte protektitan parton de la gazeta retejo.

En 2006 la eldonejo de la gazeto transprenis la eldonejon *Delta Medien*, kiu eldonas la urban magazinon *Meier* el la Rejn-Neckar-regiono.

En la 4-a de oktobro 2008 la gazeto ŝanĝis sian paĝaspekton; tiu antaŭe laste ŝanĝiĝis en 1995.

## Eldonoj 
### Orienta Palatinato ("Vorderpfalz") 
* Ludwigshafen am Rhein: *Ludwigshafener Rundschau*
* Bad Dürkheim: *Bad Dürkheimer Zeitung*
* Frankenthal: *Frankenthaler Zeitung*
* Grünstadt: *Unterhaardter Rundschau*
* Neustadt/Weinstr.: *Mittelhaardter Rundschau*
* Speyer: *Speyerer Rundschau*
* Landau: *Pfälzer Tageblatt*

### Okcidenta Palatinato ("Westpfalz") 
* Kaiserslautern: *Pfälzische Volkszeitung*
* Kirchheimbolanden: *Donnersberger Rundschau*
* Kusel: *Westricher Rundschau*
* Pirmasens: *Pirmasenser Rundschau*
* Zweibrücken: *Zweibrücker Rundschau*

### Pliaj lokaj redakcioj 
* Bad Bergzabern
* Germersheim
* Haßloch
* Landstuhl
* Rockenhausen
* Schifferstadt
* Wörth

## Eksteraj ligiloj 
* Reta eldono de "Die Rheinpfalz"
* Retejo por infanoj kun *Nils Nager*  (Nils, la ronĝanto)
* Libertempeca magazino LEO 

Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Markovce

eta|dekstra|330px|Markovce situas en la plej griza distrikto

**Markovce,** hungare **Márk** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 101 m
* Loĝantaro: 860
* Poŝtkodo: 072 06
* Aŭtokodo: MI
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Markovce situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 22 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1281. En 1910 loĝis en Márk 597 da homoj, (573 slovakoj, 24 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Márk apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Nagymihályi, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Markovce 760 da homoj, (670 slovakoj, 17 ĉeĥoj, 12 ciganoj, 3 ukrainoj).

## Vidindaĵo 
* greko-katolika preĝejo omaĝe al apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1816, en 1925 renovigita

## Eksteraj ligiloj 
* Markovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Guntmadingen

**Guntmadingen** estis ĝis fino de 2012 komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2013 parto de la komunumo Beringen en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 248 loĝantojn je la 9-a de februaro 2009.

## Geografio 
Guntmadingen situas en la sudo de la regiono Klettgau en kampara kaj arbara regiono ĉe la piedo de la monto *Lauferberg*. Krom la vilaĝo al Guntmadingen apartenas la setlejo Oberneuhus.

## Najbaraj komunumoj 
Ĝis fino de 2012 la tiama komunumo Guntmadingen limis en nordo al Löhningen, en oriento al Beringen, en sudoriento al Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo, en sudo al Jestetten (Baden-Virtembergo-Germanio) kaj en okcidento al Neunkirch.

## Vidindaĵo 
En Gutmadingen troviĝas la plej granda plugilmuzeo de Svislando.

## Trafiko 
Guntmadingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Norde de la komunumo pasas la kantona ĉefvojo B34 de Beringen al Trasadingen. La vilaĝo Guntmadigen atingeblas per vojo, kiu deiras de tiu kantona vojo suden. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per lokaj busoj de Germana Fervojo kaj poŝtaŭto ek de la stacidomoj de Neunkirch kaj de Ŝafhaŭzo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Guntmadingen datiĝas el la jaro 1122 kiel *Guntramingin*. Dokumento, kiu mencias Guntmadingen kiel *Guntrammingin* en la jaro 1111 estas laŭ la Historia Leksikono de Svislando falsigo el la 12-a jarcento. En mezepoko la bienoj kaj jurisdikcio en Guntmadingen apartenis al diversaj ŝafhaŭzaj monaĥejoj inter kiuj Monaĥejo Allerheiligen. En la jaro 1529 tiuj rajtoj transiris al la urbo Ŝafhaŭzo. Guntmadingen estis kune kun Löhningen parto de komunumo Beringen ĝis tiuj komunumoj en la jaro 1840 respektive 1846 estis disigitaj kaj fariĝis aŭtonomaj politikaj komunumoj. Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la komunumo Guntmadingen estis integrita al Beringen kaj ĉesis ekzisti kiel memstara komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Guntmadingen

## Bildoj 

Dosiero:Guntmadingen lernejo 011.JPG|Lernejo de Guntmadingen
Dosiero:Guntmadingen vilagha puto 032.JPG|Vilaĝa puto
Dosiero:Guntmadingen 013.JPG|Loĝdomo en Guntmadingen
Dosiero:Guntmadingen 015.JPG|Vilaĝocentro
Insulo Gough

**Insulo Gough** estas insulo en la subarkta regiono en la suda hemisfero kun areo de 65 km². Ĝi troviĝas en suda parto de la Atlantiko, havas vulkanan devenon kaj subarktan klimaton (suda latitudo 40°19’, okcidenta longitudo 9°55’). Ĝi apartenas al insularo Tristan da Cunha.

Ĝi altas ĝis 910 m inter insuletoj kaj klifoj. La insulon malkvoris en 1505 aŭ 1506 la portugala maristo **Gonçalo Álvares** kaj estis nomata laŭ li nome *Diego Alvares*. La insulo ricevis la nunan nomon laŭ **Charles Gough**, kiu ĝin (re)malkovris en 1731. Kvankam la insulo estas ekstera teritorio de Britio, sur ĝi funkciigas meteologian stacion la Sudafrika Respubliko, ekde 1956. Sur la insulo loĝas kelkaj meteologoj.

## Flaŭro kaj faŭno 
La plantaro estas malabunda kaj malofta: nanaj arbustoj, muskoj kaj herbospecioj. Tie ne vivas amfibioj kaj reptilioj, la mamulojn reprezentas la enportita muso, kiu damaĝas la indiĝenan biosferon.

La insulo aperas sur listo de la Mondaj heredaĵoj, danke al la plej granda marbirda kolonio de la mondo: sur la insulo nestas pli ol 50 birdospecioj kaj el ili vivas nur tie la Galinolo de insulo Gough, la Atlantika petrelo kaj la Gough-emberizo. Sur la rokkornicoj nestas oregreta pingveno kaj raraj marbirdoj kiel migra albatroso kaj granda procelario.

maldekstra|eta|250px|Ortografia projekcio de Insulo Gough

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Meteolologia stacio 

Gough
Gough
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Jack Ruby

**Jacob RUBINSTEIN** (25-a de marto 1911 − 3-an de januaro 1967), kiu laŭleĝe ŝanĝis sian nomon al **Jack Leon Ruby**, estis posedanto de noktoklubo en la teksasa Dallas. La 14-an de marto 1964 li estis kondamnita al mortpuno pro murdo de Lee Harvey Oswald, krimita la 24-an de novembro 1963. Li ja revokis sin sukcese kontraŭ la verdikto, sed antaŭ ol povis komenciĝi nova juĝado, li grave malsaniĝis kaj mortis.

Li neniam klarigis siajn precizajn motivojn por la murdo kaj sian krimon li kialigis sole per neklaraj eldiraĵoj kiel ekz.:
:*"mi volis savi la vidvinon post la mortinta prezidento de suferoj, tra kiuj ŝi devus trairi dum proceso kun la murdisto de sia edzo."* aŭ
:*"La mondo neniam ekscios la veron pri la atenco: alivorte miaj veraj motivoj ... feliĉe tiuj homoj, kiuj tiom akiris pro tio kaj kiuj havis fortan motivon venigi min en tiun ĉi situacion, neniam permesos, por ke la vera vero ekvidu la lumon de la mondo."*

## Rilataj temoj 
* Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy

Kategorio:Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy
Kategorio:Usonaj murdistoj
Kategorio:Usonanoj kondamnitaj al mortpuno
Anton Flettner

dekstra|eta|230px|Flettner kiel junulo (1-a de dekstro) kaj la Flettner-vilao
**Anton FLETTNER** (1-an de novembro 1885 en Eddersheim ĉe Frankfurt am Main - 25-an de decembro 1961 en Usono) estis - komence - instruisto, poste inĝeniero kaj inventisto.

En naskiĝloko de Anton Flettner (*Flettner-vilao*) estas hodiaŭ lokigita la urba infanĝardeno de Eddersheim.

Li prezentis en aĝo de 29 jaroj direkteblan torpedon al la mararmeo, kiu estis rifuzita same kiel alia inventaĵo (1915) pri teledirektebla batalaŭto. La oficiroj pensis tion nerealigebla.

Li evoluigis laŭ ekzemplo de la ventoturbino de Savonius mem-aerumigan sistemon. Tiu aerumigilo estis vaste uzata de la 1930-aj ĝis la 60-aj jaroj en ŝarĝaŭtoj, autobusoj, fervojaj vagonoj kaj ŝipoj. Ĝin produktas ankoraŭ la londona entrepreno *Flettner Ventilator Limited*.

Li evoluigis la Flettner-rotoron kiel pelan sistemon por ŝipoj. En 1927 turnis sin al la aviado kaj evoluigis duoblan motoron por helikoptero. Flettner estis invitita en 1947 por labori en la Usono. Li restis tie kiel ĉefkonstrzuisto ĉe firmao Kaman, por kiu li evoluigis novan helikopteron laŭ principo de duobla rotoro de Flettner. Li gvidis la helikopteran esploradon de la usona armeo kaj estis prezidanto de Flettner Aircraft Corporation en Kew Gardens, Queens, Novjorko.

## Ekspozicio 
La Flettner-rotoro – ĉu estas fiaska invento? - speciala ekspozicio en la germana teknika muzeo Berlino de 2a februaro ĝis 1a aŭgusto 2010

## Eksteraj ligiloj 
* flettner-rotoro en ekspozicio en la germana teknika muzeo Berlino 

Kategorio:Germanaj inĝenieroj
Kategorio:Germanaj inventistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1885
Kategorio:Mortintoj en 1961
Lastomír

eta|dekstra|330px|Lastomír situas en la plej griza distrikto

**Lastomír,** hungare **Lasztomér** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 km²
* Supermara alteco: 107 m
* Loĝantaro: 1150
* Poŝtkodo: 072 37
* Aŭtokodo: MI
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Lastomír situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Laborec, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo preteriras. Michalovce troviĝas 5 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1288 en formo *"Lezthemer"*. En 1831 multaj partoprenis en ribelo ĥolero. Ekde 1832 sukerofabriko funkciis tie. En 1866 pro ĥolero mortis 130 da loĝantoj. Fine de la 19-a jarcento multaj migris al Ameriko. En 1910 loĝis en Lasztomér 1290 da homoj, (1060 slovakoj, 184 hungaroj, 46 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Lasztomér apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Nagymihályi, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Lastomír 1166 da homoj, (1112 slovakoj, 38 ciganoj, 9 ĉeĥoj, po 2 hungaroj kaj rutenoj, 1 ukraino).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1784
* greko-katolika preĝejo de 1891
* ortodoksa preĝejo de 1994
* moderna katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1996

## Famuloj 
* en la iama Lasztomér naskiĝis hungara ornitologo László Szemere
* naskiĝis en 1935 slavaka verkistino Helena Sigullová-Ropoviková

## Eksteraj ligiloj 
* Lastomír en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Sufloro

[eta|dekstra|280ra|Suflorejo en liberaera [scenejo]]
**Sufloro** estas persono en teatro kiu flustre kunlegas la tekston por signali rol-komencon de aktoroj aŭ por faciligi memor-problemojn rilate al la teksto. La suflorejo situas en la scenejo.

eta|dekstra|280ra
Tele-sufloro (*Prompter*, *Teleprompter*, *Autocue*™) estas teknika helpilo uzata kutime ĉe televido-produkto (ekzemple dum novaĵ-prezentado), pli malofte ĉe film-produktado aŭ referaĵo. La rigardantaro havu la impreson de libera parolado. Kutime ekrano estas muntita sub la filmila objektivo kiu montras la tekston, per parte tralasa spegulo antaŭ la objektivo la parolanto povas legi la skribaĵon kun ĉiama okul-kontakto kun la kamerao.

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Teatro
Albert Schöchle

**Albert SCHÖCHLE** (naskita la 13-an de marto 1905 en Kempten; mortinta la 10-an de aŭgusto 1998) en Kempten estis germana ĝardenisto, aŭtoro de faklibroj kaj fondinto de la ĝardenoj ĉirkaŭ la kastelo Ludwigsburg sub la nomo Floranta Baroko kaj de la Wilhelma. Li devenis el la gento de *Schöchlins* kaj pro tio de Karlo la Brava.

## Vivohistorio 
La junecon li travivis ĉe liaj gepatroj, kiuj siatempe posedis la hotelon Poŝto en Kempten. Post metia instruo kiel ĝardenisto li vizitis la faklernejon en Weihenstephan. Poste li studis en la universitatoj de Munkeno, de Stutgarto kaj de Tübingen natursciencojn kaj arkitekturon.
Post la studado li laboris unue kiel studasesoro en io Stutgarta gimnazio. En la jaro 1933 li anvancis al direktoro de Wilhelma en Stutgarto kaj restis ĝia direktoro ĝis 1970. 1936 li estis nomumita direktoro de *ŝtataj parkoj kaj ĝardenoj en Stutgarto*. 1947 oni metis sub lia estreco la kastelajn ĝardenojn en Ludwigsburg, kie li planis ekde 1952 la federacilandan ĝardeno-ekspozicion, kiun oni malfermis en 1954 sub lia direktado. Akurate okaze de malfermo oni nomumis la kastelajn ĝardenojn al *Floranta Baroko. La afergvidadon de *Floranta Baroko* li faris ĝis 1975. 

1970 Albert Schöchle emeritiĝis. Schöchle verkis plurajn librojn. Lia unua atingis intertempe la 20-an eldonon.

## Distingoj 
Oni honoris lin i.a. pere de la granda meritkruco de Federacia Respubliko Germanujo kaj de la Carl-Hausmann-Medalo en oro kaj bronzo. Ekde 1990 li estis honora civitano de urbo Stutgarto  kaj krome de urbo Ludwigsburg. Samatempe kun lia honora civitaneco li promociis al *d-ro pro honoro*.

## Liaj germanaj eldonoj 
* *Ein Rundgang durch die Gärten des blühenden Barocks mit ihren Blumen, Vögeln und Märchen*. Stuttgart, 1981
* *Das Schlitzohr*. Stuttgart, 1981
* *Erlebte Wilhelma*. Bad Cannstatt, 1953
* *Pflanzen-Leben und -Pflege in der Wilhelma*. Bad Cannstatt, 1953

## Sciindaĵoj 
Sian biografion li priskribis en la libro *Das Schlitzohr*.

En la Stutgarta zoo oni nomis laŭ li la en la jaro 2000 konstruitan *Albert-Schöchle-Amazonienhaus* kaj strato kaj ponto en *Ludwigsburg* havas lian nomon. Ankaŭ skarlatoruĝe florantan *kakto-dalio-specon* oni nomumis laŭ li.

## Alia pruveblecoj 
## Literaturo 
Anonym: *Persönliches.'' Der Zoologische Garten (Neue Folge) Bd. 68, Nr. 6 1998, Seite 404, ISSN 0044-5169

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Ĝardenistoj
Avesnelles

**Avesnelles** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 2&nbsp;565 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2005.

## Geografio 
Avesnelles estas vilaĝo, kiu troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe. Ĝi situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Ĝi situas centre de tiu regioneto, kaj estas do konvena restejo por esplori la ĉirkaŭajn vidindaĵojn.

Avesnelles etendiĝas sur 12,71 km².

## Historio 
La nomo de la vilaĝo kompreneble originas pro ĝia proksimeco al Avesnes-sur-Helpe.

## Administrado 
Avesnelles apartenas la kantono de Avesnes-sur-Helpe-Sud, kies ĉefurbo estas Avesnes-sur-Helpe. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Avesnes-sur-Helpe-Sud
* Avesnelles (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Nord
Boulogne-sur-Helpe

**Boulogne-sur-Helpe** estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre *Henegouwen*), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde ''Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* , nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*).

Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Avesnes-sur-Helpe* (france *Arrondissement d'Avesnes-sur-Helpe*, nederlande *Arrondissement Avenne aan de Helpe*), kaj ekde marto 2015 al la samnoma kantono *''.

__TOC__

## Geografio 
Boulogne-sur-Helpe estas vilaĝo, kiu troviĝas proksime de la urbeto Avesnes-sur-Helpe. Ĝi situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Boulogne-sur-Helpe etendiĝas sur 8,7 km².

La vilaĝo troviĝas 5 kilometrojn el Cartignies.

## Vidindaĵoj 
En Boulogne-sur-Helpe estas pluraj malgrandaj kapeloj kaj mortmonumento. La preĝejo de Boulogne proponas kelkajn diservojn, tamen ne ĉiudimanĉe.

## Administrado 
Boulogne-sur-Helpe apartenas la kantono de Avesnes-sur-Helpe-Sud, kies ĉefurbo estas Avesnes-sur-Helpe. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Avesnes-sur-Helpe-Sud

Kategorio:Komunumoj de Nord
Rivolua nombro

**Rivolua nombro** aŭ **nombro de rivoluoj** aŭ **rivolua nombro por minuto** (nomata *RPM*), aŭ **rivolua frekvenco** *f* signifas la kvocienton, formitan el nombro de rivoluoj kiel numeratoro kaj necesa tempo *T* kiel denominatoro por unu rivoluo. 

La rivolua nombro estas fizika grando kun dimensio 1/tempoperiodo. La reciproko de la rivolua nombro por sekundo *n* donas la **rivoluan periodon** T :

T=\frac{1}{n} =\frac{1}{f}

La **rivolua angulo** estas produto de rivolua nombro *n* en difinita tempodaŭro kaj al angulo de la rivoluo (estas  2 {\pi}  radianoj por unu rivoluo):
\varphi = 2 {\pi} \cdot n 

Per difino de la angula rapido  \omega = \frac{\varphi}{t} kaj valoro por rivoluo, oni ricevas la angulan frekvencon \omega:

 \omega =  2 {\pi} \cdot {n} = {2 \pi \cdot f} = \frac{2\pi}{T}  kun la unuo s = sekundo [\omega]=\frac{1}{s}.

La artiklo pri mezurado de rivolua nombro priskribas la diversajn mezurprincipojn de la rivolua nombro. 

## Mezurunuo 
Laŭ SI-sistemo: [n]=[f]=\frac{1}{s}=\mathrm{Hz} (herco), kiu estas transformebla al aliaj formoj.

Ekzemple: 1 Hz = unu rivoluo/sekundo = 1/s = 60 rivoluoj/minuto= 60 min−1 = 3600 rivoluoj/horo = 3600/h = (24 x 3600) rivoluoj/tago = 86400/t .

## Ekzemploj 
Rivolua nombro *RPM* en mezurunuo [min−1]: 
* terglobo: ĉirkaŭ 0,0006944
* ŝipa helico: 70 ĝis 150
* kompakta disko: ĉirkaŭ 200 ĝis 500
* ĉefrotoro de helikoptero: ĝis 400
* aŭtomotoroj sen ŝarĝo: ĉirkaŭ 700 ĝis 900 
* lavmaŝino: ĉirkaŭ 700 ĝis 1600
* helico de sporta aviadilo: 2500
* dupolusa alternkurenta sinkrona motoro je reta tensio de 50 Hz: 3000
* maksimuma rivolua nombro de dizela motoro (aŭtomobilo): ĉirkaŭ 5500
** maksimuma rivolua nombro de benzina motoro (aŭtomobilo): ĉirkaŭ 9000-18000
* gasturbinoj: 100.000 .

## Vidu ankaŭ 
* Angula rapido
* Angula frekvenco

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Motoroj
Fairbanks

**Fairbanks** estas la nomo de jenaj lokoj en Usono:

* Fairbanks (Alasko)
* Fairbanks (Arkansas)
* Fairbanks (Florido)
* Fairbanks (Illinois)
* Fairbanks (Indiano)
* Fairbanks (Kalifornio)
* Fairbanks (Kentucky)
* Fairbanks (Louisiana)
* Fairbanks (Maine)
* Fairbanks (Minnesota)

Fairbanks ankaŭ estas familia nomo de pluraj personoj. 
* Ekzemple la aktoro Douglas Fairbanks.
Fairbanks (Alasko)

**Fairbanks** estas la dua plej granda urbo en la usona subŝtato Alasko post Anchorage kun 33.400 loĝantoj kaj la plej granda urbo en la interno de Alasko. Fairbanks situas ĉe la rivero Chena (Chena River), norde de la rivero Tanana (Tanana River) kaj estas la administra sidejo de la Fairbanks North Star Borough.

La urbo estis fondita de or-serĉantoj el Klondike en 1902 kaj nomita laŭ Charles W. Fairbanks, senatano el Indianio, poste vicprezidento sub Theodore Roosevelt. Fairbanks rapide fariĝis la plej granda urbo de Alasko (nuntempe Anchorage estas pli granda).

Dum la dua mondmilito ekestis du bazoj por la usona armeo. Unu (Fort Wainwright) ekzistis ankoraŭ dum la malvarma milito pro la proksimeco de Alasko al la iama Sovetunio kaj donis labor-eblecojn al la loĝantoj de la urbo.

Fairbanks estas la fina stacio de la Alaska Railroad, la sola fervoja linio en Alasko.

En Fairbanks troviĝas la Universitato de Alasko Fairbanks ().

## Eksteraj ligiloj 
* Fairbanks Convention and Visitors Bureau – oficiala informejo por turistoj
* Greater Fairbanks Chamber of Commerce - retejo de la regiona komerca ĉambro

Kategorio:Urboj de Alasko
Blazono de Andaluzio

eta|150px|Blazono de Andaluzio
[eta|250px|Ĉefa bildo de la blazono de Andaluzio ĉe fontano de Arundo sur placo ĉe kiu estas la konstruaĵo kie kunvenis la [Asembleo de Arundo.]]
La **blazono de Andaluzio** (*Escudo de Andalucía*) estas nacia simbolo de hispana Aŭtonoma Komunumo Andaluzio. La blazono enhavas bildon de Heraklo inter du leonoj kaj kolonoj kaj piednote la devizon **Andalucía por sí, para España y la Humanidad** (*Andaluzio per si, por Hispanio kaj Homaro*) super la koloroj verda kaj blanka de la flago de Andaluzio.

## Historio 
La nuna blazono devenas de desegno de Blas Infante, aprobita de andaluza nacieca movado ĉe Asembleo de Arundo (*Asamblea de Ronda*) de 1918.

## Vidu ankaŭ 
* Himno de Andaluzio
* Flago de Andaluzio

## Referencoj 
Kategorio:Andaluzio
Andaluzio