open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hiperĉelo

En geometrio, **hiperĉelo** aŭ **hiperedro** estas ero de hiperpluredro aŭ kahelaro, kiu mem estas hiperpluredro de malpli granda dimensio.

Iam vorto "hiperĉelo" estas uzata por ero je unu dimensio pli alta ol ĉelo, do por 4-hiperĉelo.

5-dimensia hiperpluredro aŭ 4-dimensia kahelaro estas konstruita el 4-dimensiaj hiperĉeloj, 3-dimensiaj ĉeloj, 2-dimensiaj edroj, 1-dimensiaj lateroj, kaj 0-dimensiaj verticoj.

Hiperĉeloj de iuj dimensioj havas specifajn nomojn. Konsideru *n*-dimensian hiperpluredron aŭ de *(n-1)*-dimensian kahelaron.

|

|}

La du vicoj de la nomoj, tiu de la subo kaj tiu de la supro, interkovriĝas, depende de *n*.
Ekzemple por pluredro *n=3*, do *vertico* = *kulmino*, *latero* = *kresto*, *edro* = *faceto*.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Hiperpluredroj
Kresto

eta|virkoko kun impona ruĝa kresto
**Kresto** laŭ PIV estas
* 1-e karneca, plejofte ruĝa, elkreskaĵo sur la kapo de kelkaj birdoj, ekzemple koko aŭ meleagro,
* 2-e plumtufo sur la kapo de kelkaj birdoj, kaj
* 3-e elstara longforma konturo (ekzemple kresto de *monto*, de *ondo* aŭ de *kasko*).

En la tria senco de la vorto, kresto povas esti difinata kiel specifa geometria formo - pli detale pri tiu aspekto legu en la artikolo Kresto (geometrio).

Analogie, **senkrestigi** signifas forigi la kreston de iu aŭ io (ekzemple senkrestigi la muron de remparo).
Julian Sands

eta|dekstra|Julian Sands (1990)
**Julian SANDS** (4-an de januaro 1958 en Otley, Yorkshire, Anglio - 13-an de januaro 2023 (65-jaraĝa)
en Mount Baldy) estis brita aktoro.

Li ludis komence en roletoj, la konatecon alportis por li la filmo *Ĉambro kun elrigardo* el 1985. En tiu filmo, li rolis amaton de Helena Bonham Carter. En la sekvaj jaroj, li ludis en hororfilmoj.

La grandan trarompon alportis por Sands la filmo *Arachnophobia* el 1990.

Sands estis malaperinta ekde la . Li komencis migradon en la montaro San Gabriel apud Los Angeles kaj ne revenis. En junio oni retrovis lian korpon.

## Filmaro 
* 1984: *Oxford Blues*
* 1984: *The Killing Fields*
* 1985: *A Room with a View*
* 1986: *Gothic*
* 1987: *Siesta*
* 1988: *Vibes*
* 1988: *Warlock*
* 1989: *Murder by Moonlight*
* 1990: *Il sole anche di notte*
* 1990: *Arachnophobia*
* 1991: *Cattiva*
* 1991: *Impromptu*
* 1991: *Naked Lunch*
* 1993: *Boxing Helena*
* 1993: *Warlock: The Armageddon*
* 1994: *Mario kaj la sorĉisto*
* 1994: *The Turn of the Screw*
* 1995: *Leaving Las Vegas*
* 1996: *End of Summer*
* 1996: *Never Ever*
* 1997: *One Night Stand*
* 1998: ''Il fantasma dell' opera*
* 2000: *Mercy*
* 2000: *The Million Dollar Hotel*
* 2000: *Time Code*
* 2001: *Vatel*
* 2001: *Hotel*
* 2002: *Rose Red* (TV-miniserio)
* 2002: *Napoleon* (TV-4-partoj)
* 2003: *Medallion*
* 2004: *The L World* (televida serio)
* 2004: *Romasanta*
* 2004: *Ring of the Nibelungs*
* 2005: *Stargate SG-1* (televida serio)
* 2006: *24* (televida serio)
* 2007: *Ocean’s Thirteen''

## Referencoj 
Kategorio:Britaj aktoroj
Improvizita eksploda aparato

[eta|konfiskitaj eksplodaj aparatoj en [Bagdado, (novembro 2005)]]
**Improvizita eksploda aparato** (angle *improvised explosive device*, IED) estas neindustria eksplodiga bombo, kiu estis pretigita ofte per fakuloj metie. Ĝi estas kamuflita kaj eksplodas sekrete, neatendite.

Oni produktas tiujn bombojn el facile akireblaj materialoj kiel ekz. ĥemia sterkaĵo. Oni povas aldoni al la bombo najlojn, kemiaĵojn, nukleajn materialojn ks.. Tiel povas estiĝi malpura bombo.

Ĝi povas ekfunkcii mekanike aŭ per radia teledirektado aŭ per aliaj metodoj. Improvizitaj eksplodaj aparatoj estis amase uzataj en Irako ekde 2003.

## Vidu ankaŭ 
* bazuko
* bombaŭto
* eksploda zono
* grenado (eksplodaĵo)
* permana reaktiva grenado
* *TM 31-210 Improvised Munitions Handbook*

Kategorio:Bomboj
Air Comet

La **Air Comet** (pli frue *Air Plus Comet*) estas hispana linia kaj ĉartera avia entrepreno. La avia kompanio estas filina entrepreno de la hispana Marsans-grupo, al kiu apartenas ankaŭ la Aerolíneas Argentinas. Ĝi havas flugliniojn ene de Eŭropo kaj ĉarterflugojn al Nord-, Sudameriko kaj Karibio.

## Historio 
La avia kompanio estis fondita en 1996 kiel *Air Plus Comet* kaj komencis liverojn en 1997. La kompanio en 2007 estis alinomata al *Air Comet*.

La kompanio estis plene en posedo de la entrepreno Grupo Marsans (2007).

La Air Comet estis bankrotita en 2009.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de Air Comet 

Kategorio:Aviadaj firmaoj
Kategorio:Hispanaj firmaoj
Endre Roth

**ROTH Endre** estis hungara sociologo naskita en Timişoara 30-an de septembro 1927 kaj mortinta en Kluĵo la 9-an de marto 2009.

## Biografio 
Endre Roth la mezlernejen finis en Arad en 1945, la filozofifakon en Universitato de Kluĵo en 1949 kaj de tiam li instruis en Universitato Babeş de Kluĵo, poste en la Universitato Babeş-Bolyai kaj en la Universitato Sapientia. De 1977 li fariĝis universitata profesoro, de 1990 konzultanta profesoro pri doktoriĝo. La titolon doktoro pri filozofio li ricevis en Universitato de Bukareŝto (1962). Siajn verkojn en hungara lingvo li publikis sub nomo *Roth Endre* kaj tiujn en la rumana, germana, franca kaj angla lingvoj sub nomo *Roth Andrei*.

## Ĉefaj studoj 
* A formális logika és a dialektika viszonyának hibás értelmezése ellen. Utunk, 1953/47);
* A filozófiatörténeti kutatások elvi kérdései. Korunk (1957/8);
* Etnikai előítélet és totalitarizmus. Korunk, 1990/5, 7);
* Rumänische Soziologie unter Ceauşescu und Trends in die Gegenwart. kun G. Weber, Bonn-Berlin 1994;
* "La fin de l'histoire" et la convergence des systemes sociaŭ (Parizo 1994);
* Ethnocratie ou democratie dans l'Europe de l'Est (Parizo 1994);
* Die gegenwärtige Lage der Soziologie in Rumänien (Muster-Hamburg 1994):
* Société balkanique ou société moderne (Parizo 1995);
* Gehen oder Bleiben? (Vieno);
* Staatliche Bürokratie und neue Eliten im posttotalitaren Rumänien (Hamburg 1997).

## Ĉefaj volumoj 
* Universitatea Victor Babeş. Kv. 1957 (kun Constantin Daicoviciu kaj Alexandru Roşca),
* *Axiologie şi etică*. 1968 (kun Miklós Kallós; hungare: Axiológia és etika. Kv. 1970),
* *Spre o sociologie a sociologiei*. Kv. 1975,
* Omul creativ. 1978 (magyarul: A kreatív ember. 1978),
* A társadalmi rendszer. 1978 (kun Kallós Miklós),
* Munţii Apuseni. Problematica modernizării, optimizării socio-economice. Kv. 1980,
* Shakespeare – szociológiai olvasatban. 1983 (rumane: Shakespeare – o lectură sociologică. Kv. 1988),
* Individ şi societate. 1986,
* *Studii weberiene*. Kv. 1995 (kun Traian Rotaru kaj Rudolf Poledna),
* *Nacionalizmus vagy demokratizmus?* Mv. 2000.
* *Választásaim*. (aŭtobiografio, memuaro) Mentor Kiadó, 2006.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Kategorio:Rumanaj sociologoj
Morlaix

**Morlaix** (en la bretona *Montroulez*) estas urbo de Francio, kiu troviĝas en la departemento de Finistère kaj la regiono Bretonio. La teritorio membras en la samnoma kunurba komunumaro de Morlaix, kreita en 2000. Fine de  en la komunumo vivis .

## Geografio 
Morlaix situas inter marnivelo kaj 104 m en la nordo de la departemento Finistère, laŭ la mallarĝa kaj longa marenfluo de la rivero Morlaix en la golfon de Morlaix.

[eta|centra|280px|Morlaix: [viadukto kaj placo de la ostaĝoj]]

## Bibliografio 
* *Bretagne. Rennes, Saint-Malo, Saint-Brieue, Morlaix, Brest, Quimper, Lorient, Vannes, Nantes*, 2. Auflage, Köln: Dumont 1998, 464 Seiten, ISBN 3-7701-3275-0

## Vidu ankaŭ 
* Morlaix (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Urboj de Bretonio
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Finistère
Natura Parko Grazalema

eta|220px|dekstra|Salto del Cabrero
**Grazalema Montaro**, hispane **Sierra de Grazalema** estas pliĝuste grupo de proksimaj montaroj inter andaluzaj provincoj Kadizo kaj Malago. Tiuj submontaroj estas Zafalgar, Pinar, Endrinal, ktp. Krome ĝi situas okcidente de pligranda montaro nomata laŭ Penibetika Montaro.

Plej alta pinto: *Pinar* aŭ *Torreón*: 1654 m en la Sierra del Pinar.

Ĉi tie loĝas unu el la plej grandaj kolonioj de ansergrifoj en Eŭropo kaj malmultaj paroj el perknopteroj *(Neophron percnopterus)*.

Je granda areo de la montaro situas samnoma Natura Parko, 516,95&nbsp;km².

Ĝi estis deklarata Biosfera Rezervo en 1977 laŭ Unesko.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de la Andaluza Registaro pri la Montaro kaj ĝia protektado (hispane).
* Paĝoj pri la Natura Parko **Sierra de Grazalema** (hispane).

Kategorio:Montaroj en Hispanio
Ĉilia kolombo

La **Ĉilia kolombo** (*Patagioenas araucana*) estas mezgranda birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas kolombojn kaj turtojn ene de la genro de Amerikaj kolomboj nome *Patagioenas*. La plej proksima parencoj estas la Strivosta kolombo kaj la Kariba kolombo, kiuj formas kladon ene de la genro *Patagioenas* por specioj kun fina vostostrio kaj brilega plumaro en siaj koloj.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas iome en okcidenta Argentino, sed ĉefe en Ĉilio (tra la tuta lando ĉefe en sudo, escepte plej nordaj kaj plej sudaj regionoj) kaj iomete en insuloj Falklandoj aŭ Malvinoj. La nomo devenas de la abundeco de la specio en Ĉilio, sed meze de la 20-a jarcento okazis terura malsano, kio preskaŭ formortigis ĝin.

Ties natura medio estas mezvarmaj arbaroj.

## Aspekto 
Ĝi estas granda (ĉ. 38 cm longa) kaj malhela kolombo. La plumaro estas griza ĉefe ĉe flugiloj, sed grizruĝa en la cetero de la korpo. En vosto estas nigra antaŭfina strio disde la griza komenca duono. La beko estas malhelgriza kaj la kruroj estas ruĝaj. Plenkreskuloj havas verdan brilkolorojn dorse de la kolo sub rimarkinda blanka mallarĝa strio nuka. La okulringo estas ruĝa.

## Kutimoj 
Ĝi kutime ripozas solece kaj silenteme en arbobranĉo. Sed temas pri gregema specio, kiu ofte ariĝas en grupoj. La nesto estas el bastonetoj en arbo. La ino demetas ununuran blankan ovon.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Patagioenas araucana. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Hispanlingva ejo pri Ĉilia kolombo

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Como uma onda no mar (Zen-Surfismo)

**Como uma onda no mar (Zen-Surfismo)** (portugale, "Kiel ondo en la maro (Zen-Surfismo)"), esperantigita simple kiel **Kiel la maronda flu**', estas muziko verkita de la brazilaj artistoj Lulu Santos kaj Nelson Motta kaj aperinta en la albumo O ritmo do momento ("La ritmo de l' momento"), en 1983. Por tiu muzikaĵo estas esperanta versio farita de la brazila esperantisto Ivo Magalhães.

## Eksteraj ligiloj 
* Kiel la maronda flu' , en la paĝaro de KKE (esperante)
* Sankor kantas tiun muzikaĵon, ĉe Jutubo 
* Lulu Santos , oficiala paĝaro de la artisto Lulu Santos (portugale)

Kategorio:Brazila muziko
Faceto (geometrio)

En geometrio, la vorto **faceto** havas du konfliktantajn signifojn.

## Ero de hiperpluredro aŭ kahelaro 
**Faceto** estas *(n-1)*-dimensia ero de *n*-dimensia hiperpluredro aŭ de *(n-1)*-dimensia kahelaro.

Por diversaj dimensioj de hiperpluredro, la facetoj estas:
*latero de plurlatero,
*edro de pluredro,
*ĉelo de plurĉelo (4-hiperpluredro),
*4-hiperĉelo de 5-hiperpluredro,
*5-hiperĉelo de 6-hiperpluredro,
*...

Por diversaj dimensioj de kahelaroj (eŭklidaj aŭ hiperbolaj), la facetoj estas:
*latero de kahelaro de 1-dimensia linio,
*edro de kahelaro de 2-dimensia ebeno,
*ĉelo de kahelaro de 3-dimensia spaco,
*4-hiperĉelo de kahelaro de 4-dimensia spaco,
*5-hiperĉelo de kahelaro de 5-dimensia spaco,
*...

Akurate du facetoj kuniĝas je ĉiu kresto en hiperpluredro aŭ kahelaro.

Ankaŭ, kiel '''*j*-faceto'* estas iam priskribata *j*-hiperĉelo.

## Sube dimensia hiperpluredro kun la samaj verticoj 
**Faceto** de pluredro estas ĉiu plurlatero kies anguloj estas verticoj de la pluredro. Per vastigaĵo al pli altaj dimensioj, faceto estas ĉiu *j*-dimensia hiperpluredro) kies verticoj estas verticoj de iu donita *n*-dimensia hiperpluredro, ĉi tie 0<*j*<*n*.

Povas esti eble trovi kaj kunigi ĉi tiajn facetojn kaj formi novan *n*-hiperpluredron. Ĉi tiu procezo estas **facetado** aŭ **facetigo** kaj ĝi estas la inverso de procezo de steligo.

Ekzemple, kubo, inter aliaj, havas triangulajn facetojn; kvar taŭge elektitaj ĉi tiaj facetoj formas regulan kvaredron.

## Faco kaj faceto
Laŭ Francisko Azorín Faco estas *Antaŭaĵo de io.* Kaj li indikas etimologion el la latina *facies'' (faco, vizaĝo). Kaj li aldonas teknikajn terminojn kiaj **faceto**, por malgranda faco, ofte glata kiel rezultanta pro tranĉado de solido per ebeno; faceti, por fari facetojn sur io; surfaco, por limo, kiu apartigas korpon de la spaco ekster, lokaro de sinsekvaj pozicioj de linio (naskanto), gvidita de aliaj linioj (direktantoj); facebena, facrevolua, facmalebena, facduaorda aŭ kvadrikoj.

## Vidu ankaŭ 
* Edro
* Faceto
* Faco
* Kulmino (geometrio)
* Kresto (geometrio)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Hiperpluredroj
Mulhacén

La monto **Mulhacén** estas la plej alta pinto de la Iberia Duoninsulo, 3.482 m.

Ĝi troviĝas en andaluza provinco Granado, sudeste Hispanio, ĉe la montaro Sierra Nevada.

La nomo **Mulhacén** (*MulaθEN*) estas hispanigitaĵo de Muley Abul Hassan, antaŭlasta nazaria reĝo de Granado je 15-a jarcento, kiu laŭdire estis enterigata en tiu monto.

eta|300px|Mulhacén en la vintro

Kategorio:Montoj en Eŭropo
Kategorio:Iberio
Kategorio:Geografio de Hispanio
Muzeo de Arĥeologio kaj Etnologio de la Universitato de San-Paŭlo

La **Muzeo de Arĥeologio kaj Etnologio de la Universitato de San-Paŭlo** (, akronime **MAE**) estas universitata muzeo en San-Paŭlo, San-Paŭlo, Brazilo. 

Ĝi ekzistas ekde 1989, kaj enhavas amason da 120 mil objektoj kaj fotoj pri la materiala kulturo de Ameriko kun emfazo al Brazilo, al Mediteraneo, al Mezoriento kaj Afriko, ekde la pratempoj ĝis la nuntempaj tagoj. Pro la amplekso kiun oni havas, nur ĉirkaŭ 10% de la amaso estas por la ekspozicio. La muzeo ekzistas ekde 1989, kaj formeco de la muzeo okazis pro pluraj esploradoj de pluraj generacioj de etnologistoj, ekde la fino de la pasinta jarcento; ankaŭ pro malsimilaj akiroj kiel ŝanĝoj kun aliaj muzeoj tra la mondo.

MAE ankoraŭ havas vastan bibliotekon, kiu havas ĉirkaŭ 50 mil datumportilojn inter libroj kaj gazetojn, estas 1100 titoloj da gazetoj, kiuj 360 ankoraŭ ekzistas. Krom la konsultado libera por la ĉeestantaro, dumonate, MAE verkas revuon nomita "*Sumários de Periódicos*", grava ilo por esplorantoj kaj institucioj de tiu kampo. Ankaŭ jare, MAE publikigas novan eldonon de plurlingva scienca gazeto, kiun priparolas muzeologion. Krome, ĝi ankaŭ havas kurson specifan pri Muzeologio.

Kategorio:Muzeoj en Brazilo
Universitato de Sevilo

eta|dekstra|200ra
**Universitato de Sevilo**, **Universidad de Sevilla** estas ŝtata universitato ĉe Sevilo, Andaluzio, Hispanio.

## Historio 
Ĝi estis fondita en 1505.

## Datumoj 
Ĝi estas unu el la plej grandaj hispanaj universitatoj laŭ la nombro de studentoj (68195 en 2006).
La nombro de profesoroj kaj alia instruantaj laboristoj estas 4197 (2006). La tuta kvanto de laborpostenoj estas 6482. 1 

## Vidu ankaŭ 
Aliaj universitatoj kun sidejo en Sevilo estas:
* Andaluzia Internacia Universitato, *UIA*, Sevilo
* Universitato Pablo de Olavide, *UPO*, Sevilo

## Eksteraj ligiloj 
* Universitata oficiala TTT-ejo: www.us.es

Kategorio:Andaluzio
Sevilo
Sevilo
Újlengyel

**Újlengyel** (Ujlendjel) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono de Dabas. La nomo signifas nova-polo.

## Bazaj informoj 
* Areo:26&nbsp;km²
* Loĝantaro:1730
* Poŝtkodo: 2724
* Telefonprefikso: 29

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, for de fervojo kaj ĉefvojo, tamen aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged preteriras.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko. Oni nomumis la restaĵojn pri iama setlejo **Vatya** (vatja). Restaĵoj en Hungario, kiuj havas similecon al Vatya, havas la nomon Vatya-a kulturo. Apud Vatya troviĝis iama kampurbo **Pótharaszt**. Ambaŭ setlejoj senhomiĝis dum la turka erao. Fine de la 19-a jarcento oni disdonis parcelojn, sekve vilaĝo naskiĝis en loko de iamaj 2 komunumoj. Figuro Zoltán *Lengyel* (lengyel signifas *polo*) senpage donacis parcelojn por la lernejo kaj similaj komunaĵoj. Tial la nova vilaĝo nomumiĝis pri li.

## Famuloj 
En la iama Vatya naskiĝis ĵurnalisto Pál Hoitsy.

== Komunumoj pri *lengyel* (=polo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Pusztavacs

**Pusztavacs** (pustavaĉ) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Dabas. Puszta signifas pusto.
300ra|eta|dekstra|Signoturo en Pusztavacs
* Areo:79&nbsp;km²
* Loĝantaro:1530
* Poŝtkodo: 2378
* Telefonprefikso: 29

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, ĉirkaŭita per arbaro, fine de sakovojo, inter urboj Albertírsa kaj Örkény, aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged estas ne tro for. La komunumo troviĝas en geografia centro de Hungario. Budapeŝto estas aere 49&nbsp;km-ojn, voje 59&nbsp;km-ojn for.

La unua skriba mencio devenas el 1274. Ĝi estis opidumo en la mezepoko. La setlejo senhomiĝis dum la turka erao kaj refondiĝis en la 19-a j.c. Dum la socialisma erao geografiistoj proklamis la vilaĝon mezo de Hungario. Apud la vilaĝo formiĝis memorloko kun signoturo. Komunista Junulara Asocio aranĝis tie festivalojn pri Paco, sed tio ne enradikiĝis. Tiutempe ankoraŭ ne estis aŭtoŝoseo, krom la memorloko estis nenio.

Vidindaĵo estas ruinoj de mezepoka preĝejo, krome estas ankaŭ pli nova preĝejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Dánszentmiklós

**Dánszentmiklós** (dAnsentmiklOŝ) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Cegléd. La nomo signifas dana-Sankta Nikolao. La loĝantaro nomumas sin pri pli mallonga nomo **Dános**. Ŝajnas, la nomo ne havas kontakton pri Danio, sed devenas el la latina formo signifante arbara homo.

* Areo:38&nbsp;km²
* Loĝantaro:2800
* Poŝtkodo: 2735
* Telefonprefikso: 53

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Albertírsa kaj tie fervojo kaj ĉefvojo estas proksime. La ĉefurbo troviĝas 60 km-ojn for.

La unua skriba mencio devenas el 1324. La setlejo senhomiĝis dum la turka erao. Poste longe farmoj fondiĝis. La vilaĝdomo en 1944, la katolika preĝejo post jardeko konstruiĝis. En 1945 kolĥozo pri Miĉurin formiĝis.

Vidindaĵoj estas kastelo de Vekerle kaj nobeldomo de Plósz (plOs).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
František Ženíšek

**František ŽENÍŠEK** (naskiĝis la 25-an de majo 1849 en Prago – mortis la 15-an de novembro 1916 en Prago) estis ĉeĥa akademia pentristo kaj desegnisto, profesoro en Akademio de figuraj artoj en Prago.

Naskiĝinte en riĉa komercista familio, li festis siajn unuajn artajn sukcesojn jam dum studentaj jaroj. Krome lia stilo, influita de novrenesanco (kaj de liaj studvojaĝoj al Belgio, Nederlando kaj Parizo) kaj havanta ankaŭ fortan akcenton al la enlanda arta tradicio (precipe al Josef Mánes) plene kongruis kun tiam disvastigita oficiala gusto.

Li estas unu el ĉefaj reprezentantoj de la lasta generacio de artistoj de la ĉeĥa nacia renaskiĝo kaj de tn. Generacio de Nacia teatro, al kies nove konstruata konstruaĵo en Prago li grave kontribuis per siaj ornamoj (koridoroj kaj 8 alegorioj de la arto surplafone en la ĉefxa salono). Lia kurteno bedaŭrinde forbrulis dum la incendio en 1881 kaj post rekonstruo estis anstataŭigita per la verko de Vojtěch Hynais.

Al liaj pluaj gravaj verkoj apartenas fenestropentraĵoj de la preĝejo de Sankta Kirilo kaj Metodo en Prago-Karlín, surmuraj ornamaĵoj en Nacia muzeo en Prago, surmuraj pentraĵoj en la salono de Grégr en la Municipa domo en Prago, kaj verkoj kun historiaj temoj (Oldřich kaj Božena kaj Pereigo de adamanoj). Li laboris ankaŭ kiel oficiala portretisto.

Pentraĵoj kaj precipe desegnaĵoj de Ženíšek ĝis nun estas aprezataj pro alta teknika nivelo. Li tre admiris Ingres kaj laŭ lia modela li altigis desegnaĵojn je ĉefa esprimmaniero, dum koloro havis nur duarangan rolon.

## Literaturo 
Blažíčková-Horová, Naděžda: František Ženíšek 1849-1916. Národní galerie v Praze, Valdštejnská jízdárna, Praha 2005.
251 p.&nbsp;ISBN 80-7035-315-5 EAN: 9788070353158.
Riĉe fotodokumentita publikaĵo al la samnoma ekspozicio okazinta en la Ĉevalrajdejo de Valdštejn en Prago en 2005.

Dosiero:Ženíšek.opona.ND.jpg
Dosiero:Ženíšek.Oldřich.a.Božena.jpg
Dosiero:Ženíšek.portreto.de.Descartes.jpg

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Topoľa

**Topoľa** (ukraine *Topolja* hungare *Kistopolya*) estas rutena vilaĝo en orienta Slovakio en distrikto Snina. Ĝi troviĝas  en montaro Bukovské vrchy. 

## Priskribo 
Teritorio de vilaĝo proksime ĉe slovak-pola limo, ĉe ĉefa montoĉeno de Karpatoj.  Tra la vilaĝo fluas rivereto  Ulička, kiu elfontas ĉe slovak-pola limo sur la teritorio de vilaĝo Runina. Snina troviĝas 23 km for.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1600. Origine ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, poste al aliaj nobelaraj familioj, laste al nobelara familio Andrássy, kiu vendis sian posedaĵon al ĉeĥoslovaka ŝtato en la jaro 1929. En la mezo de 19-a jarcento ĉi familio konstruis nobelaran domon, kiu estis en la jaro 1990 neniigita.
Ĉe la loko de antaŭe menciita nobelara konstruaĵo troviĝas vasta juda tombejo. En 2001 loĝis en la vilaĝo 226 homoj, (102 slovakoj, 94 rutenoj, 10 ukrainoj).

## Vidindaĵoj 
* ligna preĝejo omaĝe al Sankta Miĥaelo nacia kultura memoraĵo de jaro 1650. Ĉe preĝejeto milita tombejo de Unua mondmilito kun tomboj de 240 soldatoj.
* statuo de Alexander Duchnovič en la mezo de vilaĝo.

## Famaj personoj 
En la jaro 1803 naskiĝis Alexander Duchnovič poeto, verkisto kaj edukada aktivulo.

## Naturprotekto 
La vilaĝa teritorio troviĝas en Nacia parko Poloniny. La vilaĝo mem kuŝas en ŝirma zono de la nacia parko.

Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Nostalgia telefono

eta|Nostalgia telefono kun pseŭdodisko
**Nostalgia telefono** estas moderna belaspekta telefono, kiu imitas la malnovan formon, sed la uzo agordas al la nuntempaj pretendoj.

La formoj estas tre variaj, la ekstera materio povas esti ligno, metalo aŭ tia plastiko, kiu tre similas al ligno, oro, arĝento, marmoro. Estas tiaj, kie ekstere kranko troviĝas. Se oni turnas la krankon, aperas butonaro por la telefonado. Ofte estas sur la telefono pseŭdodisko, kiu ne estas turnebla, sed anstataŭ la truetoj butonoj funkcias. Krom la 10 ciferoj ne mankas butonoj pri stelo kaj krado.

Tiuj telefonoj konformas en barokemajn meblarojn. Oni produktas tial la nostalgiajn telefonojn, ĉar la moderna aspekto ne konformas al la antikva meblaro.

## Fontoj 
* http://justitiadisztargy.unas.hu/spl/350878/Nosztalgia-telefonok 
* http://www.jofogas.hu/magyarorszag?q=nosztalgia+telefon
* http://www.fodexim.hu/index.php/termeklista/nosztalgia-telefonok

Kategorio:Telefono
Jenő Szervátiusz

**SZERVÁTIUSZ Jenő** (servatius) estis rumana-hungara skulptisto naskiĝinta en Koloĵvaro la 4-an de julio 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 15-an de septembro 1983. Li estis la patro de skulptisto Tibor Szervátiusz.
[eta|Statuo pri [Mór Jókai fare de Szervátiusz]]

## Biografio 
En 1925 Jenő Szervátiusz laboris en skulptlaborejo de Gábor Vágó en sia naskiĝurbo. Inter 1925-1927 frekventis la vesperajn kursojn industriartajn de École Libre; inter 1927-1930 la lokan belartan lernejon. En 1933-1934 kun Sándor Szolnay gvidis liberlernejon. Ekde 1934 longtempe laboris en Baia Mare. Post angla militkapteco (1944-1946) hejmenveninte inter 1949-1965 instruis en la loka artaltlernejo. Li laboris el ŝtono, marmoro, sed precipe el ligno.

## Fonto 
* Artportalo.hu 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Mikebuda

**Mikebuda** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono Cegléd.
eta|300px|Panoramo de Mikebuda

## Bazaj informoj 
* Areo:42&nbsp;km²
* Loĝantaro:810
* Poŝtkodo: 2736
* Telefonprefikso: 53

## Situo 
Mikebuda situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Albertírsa estas la plej proksima urbo. La ĉefurbo troviĝas je 78 km-oj.

## Historio 
La unua skriba mencio devenas el 1332. La setlejo senhomiĝis dum la turka erao, poste formiĝis farmoj apartenantaj al Albertírsa. En 1950 la iama setlejo memstariĝis.

La malgranda vilaĝo havas vilaĝdomon, kulturdomon, kuracejon, farmaciejon, poŝton kaj policejon. Multe da farmoj ĉirkaŭas Mikebuda-n.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Femina

***Femina*** estis socikultura revuo en esperanto, kiu laŭ subtitolo celis esti “ne nur por virinoj„.

## Historio 
Fondita de la Feminisma Esperanta Movado (FEM), per financa help-kontribuo de Kep Enderby, la unua numero aperis en marto 2005, kaj ekde tiam regule la revuo aperadas kun trimonata kadenco.

La unuan jaron ĉefredaktis Agneta Emanuelsson kaj helpis grafike Malvina Monteggia. De 2006 ĝis 2015 ĉefredaktis Perla Martinelli kaj helpis grafike Rolfo Ernst (kovriloj ĝis 2012). En 2016, ĝi fariĝis nur reta gazeto kaj poste ĉesis aperi.

## Redakcio 
La revuon posedas FEM, eldonas kaj administras Kooperativo de Literatura Foiro (LF-koop), kadre de kontrakto. Ĝi estas la sola feminisma periodaĵo en esperanto, kun interesaj kaj foje altnivelaj artikoloj, ofte dosieroj (pri Virinoj kaj Islamo, pri Virinoj en literaturo, pri Filozofio kaj Virinoj, ktp).

La redakta linio de Femina kongruas kun la strategio de FEM.

## Enhavo 
En la revuo troviĝas kelkaj kutimaj temoj:
* “genro kaj beletro„ – la loko de virinoj en verkoj
* “genro kaj kino„ – sama temo en recenzoj de filmoj
* “genro kaj Nobel„ – portretoj de virinoj kiuj ricevis la premion
* “genro kaj poezio„ – poemoj kun temoj menciindaj
* “genro kaj socio„ – raportoj pri agadoj por defendi la rajtojn de virinoj
* “genro kun Klara„ – respondoj de virino Klara al oftaj demandoj pri feminismo

Ankaŭ enestas aliaj artikoloj ekzemple pri familio, feminismo, kongresoj, politiko, scienco ktp

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Superrigardo de la aperintaj numeroj (inter 2005-2015) kun ligiloj al la enhavtabelo de ĉiu numero.
* 
*  Recenzo de Paulo Sergio Viana en Ipernity
*Mesaĝo de FEM okaze de la Oka de Marto en esperantio.net

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Universitato Lucian Blaga Sibiu

**Universitato Lucian Blaga Sibiu** (ULBS) estas ŝtata universitato en Sibio, Rumanujo. Ĝi havas dek fakultatojn, proksimume 16.000 studentojn en taga studado kaj pliajn 5.000 en distanca (koresponda) studado.

La universitato estas nomita laŭ la rumana poeto kaj filozofo Lucian Blaga.

## Historio 
La historio de Universitato Lucian Blaga komenciĝas en 1940, kiam la rumanlingva Universitato de Kluĵo rifuĝis tien ĉi, ĉar la Dua Viena Arbitracio donis la urbon Cluj al Hungario. En tiu tempo, inter 1940 kaj 1948, ankaŭ Lucian Blaga instruis en Sibio.

En 1969 la Universitato de Cluj fondis en Sibio fakultaton pri historio; ĝi estis en 1971 ampleksigita en fakultaton pri lingvoj kaj historio. En la lingva departemento oni tiam instruis la anglan, germanan kaj rumanan. Same en 1971 estis fondita la fakultato pri publika administrado.

En 1972 la universitato de Braşov fondis filion en Sibio, nome fakultaton pri lignoprilaborado.

Je la  la rumana ministerio pri nacia klerigo dekretis la fondon de universitato en Sibio kun jenaj fakultatoj:
* literaturo,
* historio kaj jurscienco
* medicino
* nutraĵ- kaj teksaĵ-prilaborado
* ekonomiko kaj inĝenieriko.
En 1991 aldoniĝis fakultato pri teologio.

Je la  la universitato dediĉis sian nomon al Lucian Blaga. Kontaktojn kun AIS peris dum multaj jaroj profesoro Helmar Frank el Germanlando. Inter ĝiaj honoraj doktoroj nombriĝas ekz. Oskar Pastior, Stefan Sienerth kaj Anton Schwob. Kontaktojn kun la akademia Centra Eŭropo peris ankaŭ dum multaj jaroj la germanisto kaj esperantisto Heinrich J. Dingeldein; internacie reklamis la universitaton dum prelegadoj ankaŭ Udo-Peter Wagner. Konataj profesoroj deĵorinte surloke estis Horst Schuller Anger kaj Johanna Bottesch; altvaloran antaŭenigon de germanistiko suraltlerneja  faris inter 1997 kaj 2004 ankaŭ la DAAD-lektoro Peter Groth.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Sibiu
Kategorio:Sibiu
Albert-László Barabási

**BARABÁSI Albert-László** estas rumanuja hungara-usona fizikisto, universitata profesoro, ano ekstera de la Hungara Scienca Akademio, de 2007 ano de la Academia Europaea naskita en Cârţa (Harghita) la 30-an de marto 1967. Li estas la filo de historiisto László Barabási.

## Biografio 
La mezlernejon Albert-László Barabási finis en Miercurea Ciuc kaj inter 1986-1989 li studis en Universitato Bukareŝto, sekve en 1991 en ELTE de Budapeŝto kaj fine li doktoriĝis en 1994 en Universitato de Boston (Usono). Poste li laboris en Universitato Notre Dame de 1995. De aŭtuno 2007 li la universitaton forlasis Notre Dame kaj li fariĝis profesoro kaj direktoro de Centro pri Retarscienco de Universitato Northeastern (Center for Network Science at Northeastern University).
Ekde 2007 li estas hungara civitano kun konstanta restado en Usono.

## Esplortereno 
Lia merito ĉefa estas la evoluigo de teorio pri reala mondretaro. Sia libro titolita *The New Science of Networks* aperis en 10 lingvoj.

## Elektitaj verkoj 
* Barabási, Albert-László, Linked: How Everything Is Connected to Everything Else, 2002. (Ligite: Kiel estas ligita ĉio al ĉio cetera).
* Barabási, Albert-László and Réka Albert, "Emergence of scaling in random networks", Science, 286:509-512, October 15, 1999
* Barabási, Albert-László and Zoltán Oltvai, "Network Biology", Nature Reviews Genetics 5, 101-113 (2004)
* Barabási, Albert-László, Mark Newman and Duncan J. Watts, The Structure and Dynamics of Networks, 2006.Albert-László

## Fontoj 
* Persona retpaĝo.
* http://www.mindentudas.hu/barabasialbertlaszlo/index.html .

Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Exodus (apartigilo)

**Exodus** (tra la greka έξοδος „Eliro“ iĝis latina *exodus*) povas rilati al: 

* Eliro, en la malnova testamento, priskribanta eliron de judoj el Egiptio
* 2-a libro de Moseo, priskribanta eliron de judoj el Egiptio
* Exodus (ŝipo), ŝipo kun rifuĝantoj, kiu volis liveri en 1947 judajn migrantojn en Palestinon.
* Exodus (romano), romano de Leon Uris pri la okazoj kun antaŭa ŝipo, rifuĝintoj (1958)
* Exodus (filmo), usona filmo de Otto Preminger post la romano *Exodus* (1960)
* *Exodus,* diska albumo de Bob Marley (1977)
* Exodus (bando), Treŝ-metal-bando el Bay Area en Kalifornio
* Exodus (magazino), germana scienc-fikcia eldonmaĵo (ekde 1975)
* Exodus International, kristana informa servo de iama samseksama movado
* Exodus Communications, telekomunikada konzerno en Usono, konkurante ekde 2001
Csemő

**Csemő** (ĉemO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Cegléd. La loknomo ne havas sencon en la hungara.

## Bazaj informoj 
* Areo:79&nbsp;km²
* Loĝantaro:4270
* Poŝtkodo: 2713
* Telefonprefikso: 53

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, la plej proksimaj urboj estas Cegléd kaj Nagykőrös.

## Historio 
Post la turka erao formiĝis farmoj apartenantaj al Nagykőrös kaj Cegléd. En 1952 la loko memstariĝis kaj iĝis municipo. Ankaŭ nun apud la vilaĝo troviĝas multe da farmoj. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo.

La vilaĝo akiris la 3-an lokon en konkurso de la plej floraj eŭropaj vilaĝoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Ĉieliro de Nia Sinjoro (Csemő) de 1992
* katolika kapelo omaĝe al (Eta) Dipatrino de 1958
* kalvinana preĝejo el la 20-a jarcento

## Fontoj 
* hungara Vikipedio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Blue eyes

***Blue eyes*** (angle, "Bluaj okuloj") estas muzikaĵo verkita de la britaj artistoj Elton John kaj Gary Osborne kaj aperinta unue en la albumo *Jump up!* de Elton John, en 1982.

## Eksteraj ligiloj 
* Blue eyes, ĉe Jutubo 

Kategorio:Muzikaĵoj de Elton John
Benő Karácsony

**KARÁCSONY Benő** (kara:ĉonj) familionomo *Klärmann Bernát* estis rumanuja hungara verkisto naskiĝinta en Gyulafehérvár la 7-an de septembro 1888 kaj mortinta en somero de 1944 en Aŭŝvico.

## Biografio 
Benő Karácsony la mezlernejon finis en sia naskiĝurbo en Romikatolika Ĉefgimnazio. Poste li pri studis en Oradea juron, sed pro materialaj kaŭzoj nur post la mondmilito li akiris diplomon de advokato en Kluĵo. En milito li vundiĝis, sed post flegado en malsanulejo de Temeŝvaro estis resendita al fronto, de kie en 1919 venis hejmen. Por dudek jarojn li havis advokatoficejon en Kluĵo. En 1944 li estis deportita.

## Verkoj 
* *Tavaszi ballada* (noveloj, Mv. 1924. 2-a eldono kun antaŭparolo de Pál Baróti, 1968);
* *Pjotruska* (romano, Kv. 1927);
* *Új élet kapujában* (romano, Kv. 1932);
* *Napos oldal* (romano, Kv. 1936; 2-a eldono kun antaŭparolo de János Szász, 1962);
* *A rút kis kacsa* (komedio, Kv. 1937);
* *Utazás a szürke folyón* (romano, Kv. 1940);
* *A megnyugvás ösvényein* (romano, 1946. 2-a eldono kun antaŭparolo de Imre Robotos, 1958).

## Bibliografio 
* Tóth H. Zsolt: *Széttaposott ösvény*. Karácsony Benő élete és műve.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Aladár Kuncz

dekstra|eta
**KUNCZ Aladár** (kunc) estis rumanuja hungara verkisto, redaktoro, kritikisto, tradukisto naskita la 31-an de decembro 1886 en Arad kaj mortinta la 24-an de junio 1931 en Budapeŝto. Li estis la meza filo de pedagogo Elek Kuncz, pli juna frato de juristo-ekonomikisto Ödön Kuncz kaj pli aĝa frato de kuracisto Andor Kuncz.

## Biografio 
Aladár Kuncz studis en Kolozsvár kaj Budapest; li akiris instruistdiplomon pri latina-hungara-greka lingvoj. De 1909 li instruis en Budapeŝto. Ĉiujare li pasigis longan tempon en Parizo. En somero 1914 li ĵus faris studvojaĝon en Francujo, kiam eksplodis la unua mondmilito kaj dum kvin jarojn estis internigita (Noirmoutier, Ile d’Ieu). El impresoj de tiu verkis li sian ĉefverkon (*Fekete kolostor*). En 1923 li translokiĝis el Hungarujo al Kluĵo kaj li havis gravan rolon en la organizado de hungara literatura vivo de Transilvanujo. De 1923 li estis redaktoro de la literatura gazeto Ellenzék, de 1929 de la revuo Erdélyi Helikon.

## Ĉefaj verkoj 
* *1906 Toldy Ferenc* (studo)
* *1914 Thököly a francia irodalomban* (studo)
* 1931 *Fekete kolostor* (romano)
* 1931 *Felleg a város felett* (romano)

## Bibliografio 
* Pomogáts Béla: *Kuncz Aladár *. Budapest, 1968, Akadémiai Kiadó.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kuncz, A
Kuncz, A.
Rudolf Franzl (inĝeniero)

**Rudolf Franzl** (naskiĝis la 6-an de januaro 1863 en Stříbrná Skalice - mortis en januaro 1933) estis ĉeĥa inĝeniero pri arbaristiko, patro de esperantisto Oldřich Franzl.

Li studis agrikulturan altlernejon en Vieno, poste laboris en Bechyně kaj ĉirkaŭaĵo kiel arbarista adjunkto, kontrolisto kaj ekonomia estro ĝis emeritiĝo en 1931. 

Li estis membro de multaj fakaj korporacioj pri arbaristiko kaj fondis klubon de turistoj en Bechyně, en kiu li propagandis promenojn kun instruaj celoj.

Post lia morto estis la 29-an de julio 1933 inaŭgurita **Pado de Franzl** (ĉeĥe: *Franzlova stezka*) kun nova turisma ponto apud Rosín - Vesce trans rivereto Bílina. La pado ĝis nun portas lian nomon kaj apartenas al fieraĵoj de Vesce.

## Eksteraj ligiloj 
*Medaliono de Rudolf Franzl en la retejo de Bechyně
*La pado de Franzl en la retejo de Vesce

F
F
Neseksa reproduktado

[eta|Neseksa reproduktado de [Hepatikoj: dehiska filoido ĝermanta.]]
**Neseksa reproduktado** estas metodo de reproduktado kiu produktas idojn kun tute sama DNA. Ĝi malsimilas seksan reproduktadon kiu bezonas du gepatrojn, kaj produktas idojn kun DNA kiu malsamas tiun de la patro aŭ la patrino.

Neseksa reproduktado estas reĝimo de reproduktado laŭ kiu idoj ekestiĝas de unuopa organismo, kaj heredas nur la genojn de tiu patro; ĝi estas reproduktado kiu preskaŭ neniam implikas ploidon aŭ reproduktadon sen fuzio de gametoj. La idoj estos precizaj genetikaj kopioj de la patro, krom en la specifa kazo de aŭtomikso. Pli rigora difino estas agamogenezo kiu estas reproduktado sen la fuzio de gametoj. Neseksa reproduktado estas la primara formo de reproduktado por unu-ĉelaj organismoj kiel ekzemple la arĥeoj, eŭbakterioj, kaj protistoj. Ankaŭ multaj plantoj kaj fungoj reproduktiĝas sensekse.

Dum ĉiuj prokariotoj reproduktiĝas sensekse (sen la formado kaj fuzio de gametoj), mekanismoj por laterala gentransigo kiel ekzemple kunjugiĝo, transformo kaj transdukcion foje estas komparitaj kun seksa reproduktado (aŭ almenaŭ kun sekso, en la signifo de genetika rekombinigo). Kompleta manko de seksa reproduktado estas relative rara inter multĉelaj organismoj, precipe bestoj. Estas ne totale komprenita kial la kapablo reproduktiĝi sekse estas tiel ofta inter ili. Nunaj hipotezoj indikas ke neseksa reproduktado povas havi mallongperspektivajn avantaĝojn kiam rapida loĝantarkresko estas grava aŭ en stabilaj medioj, dum seksa reproduktado ofertas retan avantaĝon permesante pli rapidan generaciadon de genetika diverseco, permesante adaptadon al ŝanĝado de medioj. Evoluaj limigoj povas substreki kial malmultaj bestoj cedis seksan reproduktadon tute en siaj vivocikloj. Alia limigo sur enrangigo de seksa ĝis neseksa reproduktado estus la akompananta perdo de mejozo kaj la protekta rekombineca riparo de DNA-difekto havigita kiel unu funkcio de mejozo.

## Tipoj 
* Binara fisio
* Vegetativa reproduktado
*
*
*
*
*
*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Partenogenezo
* Vegetala reproduktado
* Seksa reproduktado

Kategorio:Reproduktado
Kategorio:Ĝardenaferoj
Antonín Mánes

[eta|200px|dekstra|Panoramo de la [Praga burgo]]

**Antonín Mánes** (naskiĝis la 3-an de novembro 1784 en Prago – mortis la 23-an de julio 1843 en Prago), estis ĉeĥa pentristo, patro de pentristoj Josef Mánes kaj Quido Mánes kaj de pentristino kaj artpedagogino Amálie Mánesová, profesoro de pejzaĝista skolo en Akademio de figuaj artoj en Prago. Inter liaj disĉiploj estis Bedřich Havránek.

## Verkaro 
Lia verkaro troviĝas surlime inter klasikismo kaj romantismo. Elstaras precipe liaj studoj en plenero.

## Eksteraj ligiloj al gravaj verkoj 
(fonto: fonduso de Nacia galerio en Prago):

* *Pohled na Pražský hrad* (Panoramo de Praga burgo) (*bildo supre*)
* *Krajina s Belvedérem* (Pejzaĝo kun Belvedero)
* bildo
* *Pohled na Bubeneč* (Panoramo de praga kvartalo Bubeneč)
* bildo
* *Krajina v bouři* (Pejzaĝo en tempesto)
* bildo
* *Kokořín* (Burgo Kokořín)
* bildo
* *Křivoklát* (Burgo Křivoklát)
* bildo
* *Údolí Svatého Jana pod skalou* (Valo de (vilaĝo) Sankta Johano sub roko)
* bildo
* *Zřícenina v lese* (Burgruino en arbaro)
* bildo
* *Horská krajina* (Montara pejzaĝo)
* bildo
* *Krajina s chrámovou zříceninou* (Pejzaĝo kun preĝeja ruino)
* bildo
* *Krajina s potokem* (Pejzaĝo kun rivereto)
* bildo
* *Krajina s mostem* (Pejzaĝo kun ponto)
* bildo
* *Karlštejn* ((Burgo) Karlštejn)
* bildo
* *Zříceniny anglického opatství* (Ruino de angla abatejo)
* bildo
* *Zámek Děčín* (Kastelo Děčín)
* bildo
* *Tilio* (Lípa)
* bildo

## Literaturo 
E. Reitharová: Antonín Mánes, Praha 1967

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Romantikaj pentristoj
Antonín Machek

150px|dekstra
**Antonín Machek** (naskiĝis la 31-an de oktobro 1775 - mortis la 18-an de novembro 1844) estis ĉeĥa pentristo.

En centro de lia verkaro estas kolekto da portretoj de reprezentantoj de ĉeĥa nacia renaskiĝo (geedzoj Hanka, lingvisto Josef Jungmann, komponisto František Škroup k.a.) kaj bildoj ĉerpantaj el la ĉeĥa historio (Ĉeĥa historio en bildoj).
Ekde empiro kaj frua romantismo li evoluis ĝis biedermeier.

## Eksteraj ligiloj 
* Amplekso bildgalerio el la fonduso de Nacia galerio en Prago (en 2007 157 bildoj)
[eta|150px|portreto de komponisto [František Škroup]]

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Empiro

[eta|dekstra|Ekzemplo de empira modo kaj meblaro, en tiu pentraĵo de [Jacques-Louis David|David pri Juliette Récamier]]eta|70px|Tipa stilelemento
**Empiro** estas

* en malpli larĝa senco franca arto-stilo de la epoko de la 1-a Imperio (periodo de la regado de Napoleono) ĝis 1815
* larĝasence la dua evoluperiodo de klasikismo (proksimume 1800-1830).

Empiro koncentriĝis precipe pri arkitekturo, aranĝo de interieroj, artmetioj kaj modo.

En la arto dominis historiaj kaj precipe antikvaj temoj, alegorioj, portretoj, ĝenrobildoj kaj vedutoj (detalaj vidaĵoj).
La arkitekturo estis inspirita de antikvecaj formoj kaj ofte havis triumfan karakteron.
Por empiraj artmetioj (meblaro, ceramiko, tekstilaĵoj) estas tipa eklektikismo.

Dosiero:The Senate building in Helsinki.JPG|Ekzemplo de empira arkitekturo - konstruaĵo de senato en Helsinko
Dosiero:PalacioRealMadrid4.JPG|Ekzemplo de empira meblaro - el la Reĝa Palaco en Madrido
Image:François Pascal Simon Gérard 003.jpg|Ekzemplo de empira modo kaj pentroarto
Image:The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries, by Jacques-Louis David (1812) - National Gallery of Art (Samuel H. Kress Foundation) - 2.jpg|Portreto de Napoleono la 1-a

Kategorio:Arto
Kategorio:Historio
Kategorio:Klasikismo
Kategorio:Novklasikismo
Blankkrona kolombo

La **Blankkrona kolombo** (*Patagioenas leucocephala*, iama *Columba leucocephala*; vidu Johnson *et al.*, 2001) estas mezgranda birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas kolombojn kaj turtojn ene de la genro de Amerikaj kolomboj nome *Patagioenas*.

Tiu specio estas loĝanta birdo kaj reproduktanta ĉefe ĉe insuloj de Karibo nome Bahamoj, Kubo, Jamajko and Antigvo. Ĝi reproduktiĝas en malaltaj nombroj ĉe insuloj Hispaniolo, Puerto-Riko, Britaj Virgulininsuloj, Kajmanoj, Angilo kaj aliaj insuloj de la maro Karibo. Ĝi reproduktiĝas ankaŭ laŭlonge de la kariba marbordo de Centra Ameriko. En Usono ĝi troviĝas nur ĉe Floridaj rifoj kaj la suda pinto de Florido.

eta|maldekstre|220ra|
Ĝi estas 29&nbsp;cm longa, havas enverguron de 48&nbsp;cm kaj pezas 150 g. Plenkreskulo estas malhelgriza, kun verdaj kaj blankaj strioj en nuko kaj brilan blankan kronon (de kie venas la nomoj kaj esperante kaj science) en kapo ĝis subokulo ĉar ĝi havas ankaŭ blankan okulringon (ĉirkaŭ unua flava okulringo), krom ruĝa beko kun hela pintoduono. Junuloj estas malpli malhelgrizaj, malhavas la nukan bildon aŭ blankan irizon kaj montras nur kelkajn helajn plumojn en la krono.

La voĉo estas kverado kiel de Plorturto, tio estas serio de alvokoj *vu pop vuuu*; tiu ĉi specio estas membro de klado de la genro *Patagioenas* kiu varias multe laŭ aspekto, sed unuiĝas pro la trioblaj kus (escepte ĉe la Skvama kolombo) (Johnson *et al.* 2001, Mahler & Tubaro 2001).
La ĉefa minaco al tiu specio estas troa ĉasado. En Florido ĉefa kialo de mortiĝo estas memfrapado kontraŭ artefaritaj objektoj.

John James Audubon faris faman pentraĵon de Blankkrona kolombo.

Dosiero:177 White-crowned Pigeon crop.jpg|Pentraĵo de John James Audubon de Blankkrona kolombo

## Literaturo 
*  Preskaŭ minacata
* 
* **Johnson**, Kevin P.; de Kort, Selvino; Dinwoodey, Karen, Mateman, A. C.; ten Cate, Carel; Lessells, C. M. & Clayton, Dale H. (2001): A molecular phylogeny of the dove genera *Streptopelia* and *Columba*. *Auk* **118**(4): 874-887. PDF plena teksto 
* **Mahler**, Bettina & **Tubaro**, Pablo L. (2001): Relationship between song characters and morphology in New World pigeons. *Biological Journal of the Linnean Society* **74**(4): 533–539.  (HTML resumo)

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Datumbazo 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Young Democrats of America

**Young Democrats of America** (angla lingvo: "Junaj Demokratanoj de Usono") estas organizaĵo fondita en 1932 por promocii la valorajn de la Demokrata Partio inter usonaj junuloj. La ĉefa fokuso de la organizo estas altigi la partoprenadon de junaj Demokratanoj en tutaj tipoj da politikaj aferoj, kvankam ĝi ankaŭ agas por ĝenerale promocii la partion. La nuna prezidento nomiĝas David Hardt.

Kategorio:Politiko de Usono
Diagenezo

[dekstra|eta|300px|Sedimentaj rokoj formitaj per diagenezo ĉe [Karnataka, Barato.]]
**Diagenezo**  estas en Geologio la procezo per kio formiĝas la sedimentaj petroj. La diversaj tipoj de erozio transportas materialon kiu amasiĝas laŭ tavoloj. Tiuj sedimentoj ŝtoniĝas por du ĉefaj kialoj: unue la **pezo** de la supraj tavoloj sur la subaj tavoloj, kiu premas la sedimentojn, forigas la internan akvon kaj premas porojn, kaj due la **precipitiĝo** de cementigaj substancoj, ĉefe karbonato de kalcio aŭ siliko, ofte kune kun argilmineraloj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

Kategorio:Geologio
Kategorio:Petrologio
Arenal

***Arenal*** signifas sablejo en la hispana kaj estas nomo de kelkaj geografiaĵoj:

**Urboj, vilaĝoj**
*El Arenal, vilaĝo en Hispanio
*El Arenal, vilaĝo en Ĉilio
*Arenal, Yoro, municipo en Honduraso
*El Arenal, trekonata urbero kaj plaĝo en Palma de Mallorca, Balearaj Insuloj, Hispanio.

**Naturprotektata regiono kostarika**
*Arenal Tilaran, naturparko.
*Vulkano Arenal en Kostariko.
*Lako Arenal, lako ĉe la sama regiono.
Shane

***Shane*** estas vakera filmo el la jaro 1953 fare de Paramount Pictures. Ĝi estis produktita kaj direktita de George Stevens de scenaro de A.B. Guthrie Jr., bazita de romano el 1949 de la sama nomo de Jack Schaefer. Aktoris en la filmo Alan Ladd, Jean Arthur kaj Van Heflin kun Brandon De Wilde, Elisha Cook Jr., Jack Palance kaj Ben Johnson, kaj aliaj.

Ĝi estis la unua vakera filmo filmita kolore.

Kategorio:Vakeraj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1953
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Vulkano Arenal

**Arenal** estas vulkano en Kostariko.

Ĝi estas aktiva stratovulkano en la nordokcidento de tiu-ĉi lando, proksimume 90 km nordokcidente de la ĉefurbo San José, ĉe la provinco de Alajuela.

Monto konata kiel vulkano ekde 19-a jarcento, ĝi ricevis aliajn nomojn kiel "Volcán Costa Rica, Río Frío", vulkano "Canastos" aŭ "Cerro de los Guatusos". Arenal estas la plej juna kaj plej aktiva vulkano de la lando. Tersciencistoj kapablis aĝigi ĝin kvarmiljaran. La regiono estis malmulte esplorita ĝis 1937, kiam dokumentata grimpado atingis ĝian pinton.

Antaŭe estis nomita "Cerro Arenal" (Monto Arenal), kaj oni konsideris ĝin neaktiva ĝis la 29-an de julio, 1968 kiam tertremo erupciigis ĝin, post ĉirkaŭ 400 jaroj de neaktiveco. Erupcio provokis enteriĝon de vilaĝo Arenal kaj mortigis 87 homoj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lago Arenal
* Arenal Naturparko

## Eksteraj ligiloj 
* Arenal Volcano, Costa Rica 
* https://www.arenal.net/eruption-photos
* Bildoj 
* historio
* Volcanoes.ca: Arenal 
* Videos bildoj de Arenal 

eta|maldekstra|800ra|Panoramo ĉirkaŭ Vulkano Arenal

Kategorio:Vulkanoj en Nordameriko
Kategorio:Geografio de Kostariko
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m