open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lajos Varga

**VARGA Lajos** estis hungara zoologo, ano korespondanta de MTA (1940 – 49) naskita en Désakna la 26-an de januaro 1890 kaj mortinta en Sopron la 10-an de majo 1963.
## Kariero
Varga estis praktikanto apud István Apáthy en la Universitato de Koloĵvaro en jaroj 1910 – 14. Post la unua mondmilito de 1917 li instruis en Sopron, de 1919 li kvalifikiĝis je hidrobiologio kiel privatprofesoro. De 1938 li estis pensiita eksterordinara profesoro, de 1957 gvidinto de Esplorlaboratorio pri Humbilogio de MTA en Sopron, profesoro-katedrestro de Altlernejo de Arbarinĝeniero. Li havis gravajn meritojn je diskonatigo de mikroskopa bestaro de Lago Fertő.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Križovany nad Dudváhom

**Križovany nad Dudváhom** [kriĵovani ...], hungare **Vágkeresztúr** [vAgkerestUr] estas vilaĝo en Slovakio.
300px|eta|Križovany nad Dudváhom situas en la plej griza parto

## Situo 
Križovany nad Dudváhom situas laŭ rojo, apud aŭtovojo, laŭ fervojo Sereď-Trnava. La lasta urbo troviĝas je 7, rivero Váh 5&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko, neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1296 laŭ tiama hungara ortografio *"Kerestur"*, sed pli frue en 1246 rotondo konstruiĝis. En 1490 la hungara nobelaro tie atendis la novan reĝon. En 1694 armeo de Emeriko Thököly detruis la katolikan templon. En 1876 la fervoja linio atingis la vilaĝon, en 1888 poŝto ekfunkciis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vágkeresztúr 1166 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Nagyszombat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Križovany nad Dudváhom 1747 homoj, (1725 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1246, en 1780 barokiĝis, en 1938 renoviĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Križovany nad Dudváhom sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trnava
Oszkár Varga

**VARGA Oszkár** estis hungara kemiisto, mikrobiologo, plantfiziologo naskita en Temeŝvaro la 8-an de septembro 1873 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de novembro 1947.

## Kariero 
Varga studis en Budapeŝto, Graz kaj Vieno kaj doktoriĝis en 1899. En 1898 li dungiĝis al Chemiai Intézet (Instituto pri Kemio), kies poste li fariĝis ĝenerala direktoro. Li prelegis pri botaniko en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto kaj pri mikrobiologio en la teknikuniversitato. En 1933 li emeritiĝis.

## Verkoj 
* *Új módszerek az alkalmazott mikroszkópia köréből* (Növénytani Közl. 1902);
* *Beiträge zur Kenntniss der Beziehungen des Lichtes und der Temperatur zum Laubfall* (Öst. Botan. Zeitschrift, 1911).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj mikrobiologoj
Homa disvolviĝo

La **homa disvolviĝo** estas la procezo, kiu komprenas de la naskiĝo ĝis la maljuneco aŭ maljunaĝo de la homoj.

La **homa disvolviĝo** estas ankaŭ la akiraĵo fare de parto de la individuoj, komunumoj kaj institucioj, de la
kapablo partopreni efektive en la konstruo de la monda civilizacio, kiu estu prospera tiel materiale kiel spirite kaj ĝui el tio. Tiele oni povas diri, ke ekzistas **homa disvolviĝo**, kiam la ekonomio kaj socia distribuado permesas, ke ĉiu homo havu sufiĉan kvanton de bonfarto, sano, manĝaĵo, vestaĵo kaj loĝejo.

La homa disvolviĝo, laŭ la Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado, konsistas en la libereco kaj la formado de la homaj kapabloj, tio estas, en la pligrandigo de la gamo de aĵoj kiujn la personoj povas fari kaj de tio kiun ili povas iĝi.

Dum la civilizacio faras referencon al la popoloj kaj al la etna konscienco, la kulturo direktas sin al la individuo, sekve, la disvolviĝo eblas en civilizacio kiu esprimas plene la propran kulturon kaj la atingo de materialaj bezonaĵoj. La progreso de la civilizacio materia ricevis la impulson de la scienco kiel rezulto de la diversaj aplikoj de la menso por kompreni la leĝojn de la naturo kaj de la socio por projekcii ilin al akiro de tiaj bezonaĵoj.

## Celoj de disvolviĝo de la jarmilo 
Dum la pintokunsido de la Jarmilo okazinta en la jaro 2000, 189 landoj kompromitis krei, je monda kaj nacia niveloj, favoran medion por la disvolviĝo kaj la elimino de la malriĉeco, kaj tiel atingi objektivojn kun specifaj celo atingotaj por la 2015.
# Elradikigi la malsaton kaj la ekstreman malriĉecon.
## Celo: redukti je duono, inter 1990 kaj 2015, la procenton de personoj kies enspezoj estas malsuperaj al dolaro por tago.
# Sukcesigi la universalan bazan edukon.
## Celo: vigli por ke en 2015, la infanoj kaj knabinoj de ĉiuj povu fini kompletan ciklon de instruado baza.
# Promocii la egalecon de ĝenro kaj la aŭtonomecon de la virino.
## Celo: forigi la neegalecon inter ĝenroj en la instruado baza kaj meza, preferinde antaŭ 2005, kaj en ĉiuj niveloj de instruado antaŭ finoj de 2015.
# Redukti la mortindicon de infanoj.
## Celo: redukti je du trionoj, inter 1990 kaj 2015 la mort-indicon de la plej malgrandaj infanoj de kvin jaroj.
# Plibonigi la seksan sanon kaj reproduktan.
## Celo: redukti inter 1990 kaj 2015, la patrinan mort-indicon je tri kvaronoj.
# Batali kontraŭ la malsanojn VIH/Aidoso, la malario kaj la dengo.
## Celo: deteni kaj komenci redukti, por 2015, la disvastigon de la VIH/Aidoso. Deteni kaj redukti, por 2015, la efikon de paludismo kaj aliaj gravaj malsanoj.
# Garantii la averaĝan pludaŭron.
## Celo: enkorpigi la komencojn de la eltenebla disvolvigo al la politikoj kaj la naciaj programoj. Redukti je duono, por 2015, la procenton de personoj kiuj malhavas aliron al trinkebla akvo.
# Nutri mondan asocion por la disvolviĝo.

## Referencoj 
Kategorio:Homa disvolvo
Kategorio:Homa evoluo
Kategorio:Ekonomika evoluo
János Várhalmi

**VÁRHALMI János** (va:rhalmi ja:noŝ) estis orkestra violonisto naskita en Koloĵvaro la 1-an de julio 1922 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de junio 1990.

## Kariero 
Várhalmi finis fakon pri violono en konservatotio de Kluĵo ĉe Paula S. Kouba en 1940 kaj li dungiĝis al filhamonia orkestro de MÁV (Hungaraj Ŝtatfervojoj) kiel voĉestro en Debrecen kaj tie ludis li ĝis 1983. Li elpaŝis en pluraj landoj kun la orkestro.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Varhalmi, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Georgo Varsányi

**VARSÁNYI Georgo** (varŝa:nji) estis hungara kantaŭtoro en Transilvanujo vivinta en 16-a jarcento.

## Kariero 
Varsányi verkis en 1561 en Medgyes sian didaktikan, versan historiaĵon pri Kserkso. Lia fonto estis parte Justinus, parte Herodoto. La verko aperis en nova eldono (Régi Magy. Költők Tára (VII.,Bp., 1912 – 1926).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Varsanyi, G.
Les Enfers

**Les Enfers** estas komunumo en la distrikto Franches-Montagnes en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 156 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Les Enfers situas en la nordo de la altebenaĵo de la Liberaj Montoj sur alteco de iom pli ol 950 m s.m. Norde de la komunumo la ebenaĵo falas malalten al la profunda valo de la rivero Doubs, kiu tamen ne tuŝas la teritorion de Les Enfers. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Les Enfers ankaŭ la vilaĝeto Cerniévillers.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Les Enfers limas en nordo al Soubey, en oriento kaj sudoriento al Montfaucon, ĉe pinto en oriento al eksklavo de la komunumo Saint-Brais, en sudo al Le Bémont, kaj en okcidento al la distriktĉefloko Saignelégier.

## Trafiko 
La komunumo Les Enfers situas flanke de la gravaj trafikvojoj, sed pro ĝia proksimeco al Montfaucon, kiu situas ĉe la kantona ĉefvojo 18, ĝi tamen bone atingeblas. Kelkaj el la busoj de la linio de Saignelégier al Glovelier ankaŭ alveturas la komunumon, kiu tiel ankaŭ estas ligita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Les Enfers datiĝas el la jaro 1330 kiel *au cruz des Enfers*.

Dum mezepoko Les Enfers apartenis al la Senjorejo Liberaj Montoj, kiu troviĝis sub la regado de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1792 Les Enfers apartenis dum unu jaro al la Raŭraka Respubliko kaj tiam de 1793 ĝis 1800 al la franca departemento *Mont-Terrible*, kiu tiam estis integrita al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis la komunumon Montfaucon al la distrikto Franches-Montagnes de la svisa Kantono Berno. La ĝis tiam memstara municipkomunumo Cerniévillers estis en la jaro 1817 integrita al la komunumo Les Enfers. Ekde la 1-a de januaro 1979 Les Enfers apartenas al la nove fondita Kantono Ĵuraso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Les Enfers en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Les Enfers 079.JPG|Vilaĝeniro
Dosiero:Les Enfers 082.JPG|Vilaĝcentro
Dosiero:Les Enfers 084.JPG|Les Enfers
594 Mireille

'*594 *Mireille''''' estas mezgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la .

## Nomo 
Ĝia nomo referas al la poemo Mirejo, de la provenca verkisto Frédéric Mistral.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1906
Swedish House Mafia

**Swedish House Mafia** estas grupo de tri diskĵokeoj kaj elektronikaj muzikistoj: Axwell, Steve Angello kaj Sebastian Ingrosso.
La grupo, sub la nomo de *Swedish House Mafia*, publikigis la unuan oficialan diskon *One* en Beatport la 26-an de majo 2010.
En la naskiĝo de la grupo, estis ankaŭ Eric Prydz, kiu, volante entrepreni solistan karieron, transloĝiĝis al Londono.
Axwell konfesis, ke la naskiĝo de *S.H.M.* ekis kiam, transloĝiĝinte al Stokholmo, li konis Sebastian Ingrosso, kiu prezentis amikon Steve Angello.
La 30-an de aŭgusto 2010 ili eldonis la duan diskon "Miami 2 Ibiza".

## Anoj 
[eta|300ra|Swedish House Mafia (de maldekstre dekstren): [Sebastian Ingrosso, Axwell, Steve Angello.]]

### Nunaj 
* Axwell
* Sebastian Ingrosso
* Steve Angello

### Eksaj 
* Eric Prydz

## Diskaro 
### Albumoj 
* 2010 - *Until One*
* 2012 - *Until Now*

### Unuopaĵoj 
* 2007 - *Get Dumb* (kun Laidback Luke)
* 2009 - *Leave the World Behind* (kun Laidback Luke)
* 2010 - *One*
* 2010 - *One (Your Name)* (kun Pharrell)
* 2010 - *Miami 2 Ibiza* (kontraŭ Tinie Tempah)
* 2011 - *Save the World* (kun John Martin)
* 2011 - *Antidote* (kun Knife Party)
* 2012 - *Greyhound*
* 2012 - ''Don't You Worry Child'' (kun John Martin)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo
* Myspace
* Discogs

Kategorio:Diskĵokeoj
Kategorio:Swedish House Mafia
Kategorio:Svedaj muzikaj grupoj
Kategorio:Diskotekaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2007
595 Poliksena

**595 Poliksena** estas granda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo August Kopff elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la troja princino Poliksena, filino de Priamo kaj Hekabo, amata de Aĥilo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de August Kopff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1906
Ruĝkapa pirolo

La **Ruĝkapa pirolo** (***Pyrrhula erythrocephala***)  estas specio de birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de piroloj kiuj estas fortikaj paserinaj birdoj kun diketaj bekoj kaj maskloj kun oranĝaj aŭ ruĝaj brustoj.
 
## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Butano, sudokcidenta Ĉinio, norda Barato, Nepalo kaj norda Pakistano. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj. Ili troviĝas en Himalajo el Kaŝmiro al Butano kie ĝi troviĝas inter 1,600 kaj 4,100 m super marnivelo en arbaroj de betuloj somere kaj de rododendro vintre. Ankaŭ ĉeestas terkultivejoj, kien venas serĉe de freŝaj burĝonoj kaj insektoj. Ĝi estas pli fruktomanĝanta ol aliaj piroloj kaj por tio eĉ vintre la preferata nutraĵo estas beroj.

## Aspekto 
Tiu pirolo (15 cm longa) havas **ruĝecan kapon**, kio estas la plej rimarkinda karaktero kaj nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo kie *erythrocephala* estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka kiuj signifas respektive “ruĝa” kaj “kapo”. Fakte ruĝecaj estas ĉefe supra parto (larĝa krono) kaj nuko, dum en vango plej ofte estas nuanco al griza aŭ bruna, dum la mentono estas eĉ pli hela. Estas tre **nigra vizaĝo**, kiel en la cetero de la genro, ĉirkaŭ la bekobazo kaj al la okuloj, ĉirkaŭata de blankeca nuanca bordo. Ankaŭ la brusto estas oranĝeca, sed ne tiom markata kaj foje pli helbruna. La ventro estas griza kaj pugo kaj subpugo tre blankaj. La dorso estas griza kaj la flugiloj (kun griza flugilstrio) kaj vosto nigraj.

Ĉe tiu specio estas markata seksa dimorfismo kaj la ino havas malpli etendan maskon pli grizan ol nigran, dum la krono, nuko kaj kolflankoj nur iom oranĝecaj aŭ helbrunaj. Tamen la **blanka pugo** same rimarkindas kontraste inter la nigraj flugiloj kaj vosto.

## Kutimaro 
[eta|ovoj de *Pyrrhula erythrocephala* - [Muzeo de Tuluzo]]
Paroj formiĝas je la florado de la komponitaj plantoj; la unuan vivosemajnon la birdidoj estas manĝigataj pere de vivaj predoj, sed poste ilia dieto bazas je verdaj semoj kaj burĝonoj. Ili faras ununuran ovodemetadon jare kaj ŝanĝas plumaron kiam la nutrado ankoraŭ abundas kaj povas havigi al ili la lipokromojn necesajn por la ruĝa pigmentado de la plumaro.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Pyrrhula erythrocephala.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Blankavanga pirolo

La **Blankavanga pirolo** aŭ Filipina pirolo (***Pyrrhula leucogenis***) estas specio de birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de piroloj kiuj estas fortikaj paserinaj birdoj kun diketaj bekoj kaj maskloj kun oranĝaj aŭ ruĝaj brustoj.
 
## Aspekto 
Temas pri ĝenerale malhelbruna specio pli hela en subaj partoj, kun pli nigrecaj flugiloj (sen flugilstrio) kaj forkoforma vosto. La pugo estas blanka kaj same **blanka estas la vango sub nigra kapareo** de mentono, masko, krono kaj nuko. Tiu rimarkinda karaktero nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo kie *leucogenis* estas kunmetaĵo de du radikoj el la antikva greka kiuj signifas respektive “blanka” kaj “vango”. 

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Filipinoj pli precize ĉe la insuloj de Luzono kaj de Mindanao. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

## Subspecioj 
Laŭ Alan P. Peterson ekzistas du subspecioj :
* *Pyrrhula leucogenis leucogenis*  Ogilvie-Grant, 1895
* *Pyrrhula leucogenis steerei*  Mearns, 1909

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Pyrrhula leucogenis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Landoj laŭ indico de homa disvolviĝo

eta|400px|Mapo monda kiu montras la indicon de homa disvolvigo (baze sur informoj de 2009).

Ĉi tiu estas **listo de landoj laŭ indico de homa disvolviĝo** inkludita en la *Informo pri Homa Disvolviĝo* 2008/2009 de la Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado, kompilita surbaze de datumoj de 2007 kaj eldonita la 18an de decembro de 2008.

Ĉi tiu listo inkludas 179 de la ŝtatoj membroj de la Unuiĝintaj Nacioj (de tuto de 192). Mankas 17 landoj membroj pro la manko de datumoj. Aperas ankaŭ Hongkongo kaj la Palestina Aŭtoritato (kiu ne estas membroj de la UN).

Oni ankaŭ inkludas (por komparo) la IHD mezaveraĝo de la regionoj de la mondo kaj de grupoj de landoj.

La IHD (indico de homa disvolviĝo) estas mezuro kompara de la vivdaŭro, alfabetismo, eduko kaj vivnivelo koresponda al landoj de ĉiuj. Estas unueca normo por mezuri la kvaliton de vivo kaj ĉefe la protekton de la infanaĝo. Estas uzita por distingi ĉu lando estas evoluinta, evoluanta, aŭ subevoluinta, kaj ankaŭ por mezuri la trafon de la ekonomiaj politikoj sur la kvalito de vivo. La indico estis disvolvita en 1990 fare de la ekonomikisto pakistana Mahbub ul Haq kaj la ekonomikisto barata Amartya Sen.

La landoj estas enhavataj en kvar grandaj kategorioj baze sur la IHD: homa disvolviĝo **tre alta**, **alta**, **meza** kaj **malalta**.

## Kompleta listo de landoj 
* Similaj valoroj de IHD en tiu ĉi listo ne reprezentas egalecon en la pozicio ĉar tiu determiniĝas el valoroj de IHD kun ses decimalojn.
* La numero inter parentezoj reprezentas la varion de lokoj el la publikigo de 2006.

### IHD tre alta 
### IHD alta 
### IDH meza 
### IDH malalta 
## Listo de landoj laŭ kontinentoj 
### Ameriko 
**La 10 IHD plej altaj**

**La 10 IDH plej malaltaj**

### Afriko 
**La 10 IHD plej altaj**

**La 10 IHD plej malaltaj**

### Azio kaj Pacifiko 
**La 10 IHD plej altaj**

**La 10 IDH plej malaltaj**

### Eŭropo 
**La 10 IHD plej altaj**

**La 10 IHD plej malaltaj**

## Listo de landoj laŭ Regionoj kaj Grupoj 
## Nedisponebla informo 
## Referencoj 
* http://hdr.undp.org/en/media/hdr_20072008_en_complete.pdf *Human Development Report 2007/2008*, konsultita la 27-11-2007, Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado.

Kategorio:Indico de homa disvolviĝo
Kategorio:Listoj
Grizventra pirolo

La **Grizventra pirolo**, *Pyrrhula griseiventris*, estas specio de birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de piroloj kiuj estas fortikaj paserinaj birdoj kun diketaj bekoj kaj maskloj kun oranĝaj aŭ ruĝaj brustoj.

Tiu specio havas nigrajn kronon, nukon kaj vizaĝon ĉirkaŭ la bekobazo, similan al tiu de la Eŭrazia pirolo. Ne havas similan ruĝajn subajn partojn, sed ja ruĝajn gorĝareon kaj vangon. Flugiloj kaj vosto estas nigraj. La subaj partoj estas grizaj kaj pugo kaj subpugo blankaj.

Estas seksa duformismo tiele ke la ino ne havas ruĝajn partojn kaj estas pli bruna.

Ties teritorio estas Orienta Azio.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Bruna pirolo

La **Bruna pirolo** (***Pyrrhula nipalensis***) estas specio de birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de piroloj kiuj estas fortikaj paserinaj birdoj kun diketaj bekoj kaj maskloj kun oranĝaj aŭ ruĝaj brustoj, sed ne ĉiam.

Ĝi troviĝas en Butano, Ĉinio, Barato, Malajzio, Birmo, Nepalo, Pakistano, Tajvano kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj kaj humidaj tropikaj montararbaroj.

## Aspekto 
eta|maldekstra|250px|Malantaŭa vidaĵo de Bruna pirolo, kiu montras brunajn suprajn partojn, nigrajn flugilojn kaj voston kaj eĉ hela subokula makulo
La Bruna pirolo estas relative malgranda (16.5 cm) birdo kun **grizecbrunaj kapo, nuko kaj brusto**. La centro de la ventro, subvosto kaj ĉefe pugo estas blankaj. La flugiloj estas nigraj kun grizecbruna flugilstrio, en ŝultro estas duobla marko nigrablanka, kaj la vosto estas nigra kaj tre noĉomarkata. Frunto, bridoj kaj mentono bordantaj la bekobazon estas nigrecaj al malhelbrunaj, kiu koloro etendiĝas nuance ĉirkaŭ la okuloj, kaj kontraste kun tre rimarkinda **blanka subokula makulo**. La mallonga, dika beko estas malhelgriza, pli hela en supra makzelo, kiu estas iom hokeca pinte.

Ĉe la tajvana subspecio *uchidai*, la centroj de la centraj vostoplumoj estas blankaj, kvankam tio kutime ne videblas en naturo.

## Kutimaro 
Ties dieto konsistas el nuksoj, semoj kaj indiĝenaj koniferoj. Ili estas vidataj laŭ paroj aŭ laŭ grupoj. Ties flugo estas rapida kaj ondeca, kaj ĝi ofte ripozas sur arbopintoj. Tamen ili manĝas ankaŭ en plej subaj branĉoj kaj eĉ pliproksime algrunde.

La dusilaba alvoko estis priskribita kiel “per-lii” aŭ “pi-piu”. En Tajvano la **Bruna pirolo** estas komuna la tutan jaron kaj estas loĝantaj birdoj de subalpaj arbaroj de montaj areoj el 1300-2400 m, kaj descendas al pli subaj altaĵoj vintre.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Pyrrhula nipalensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 19an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Griza pirolo

La **Griza pirolo**, *Pyrrhula cineracea*, estas specio de birdo de la familio de Fringedoj kaj genro de piroloj kiuj estas fortikaj paserinaj birdoj kun diketaj bekoj kaj maskloj kun oranĝaj aŭ ruĝaj brustoj.

Ĝi troviĝas en Kazaĥio kaj ankaŭ en Mongolio. Plej parto de birdaj fakuloj konsideras ĝin kiel subspecio de la Eŭrazia pirolo.

*Pyrrhula cineracea* loĝas en arbaroj de abio kun kelkaj deciduaj arboj, abio-lariko kaj piceo-betulo en rivervaloj ĉe strandoj de lagoj je 1400–1800 m. Disige la Griza pirolo vizitas deciduajn arbarojn kun arbustoj kaj ĉeriverajn arbarojn kaj makisojn de altaj herboj.

Ĝi estas tre simila al la Eŭrazia pirolo sed sen ruĝaj subaj partoj. Temas pri diketa birdo kun fortika kapo de larĝega kolo. La supraj partoj estas grizaj; la flugilplumoj estas nigraj (kun helgriza flugilstrio) kaj same la mallonga dika beko, la krono kaj vizaĝo ĉirkaŭ beko kaj okuloj ĉe plenkreskuloj; la blanka pugo kontraste inter la nigraj vosto kaj flugilplumoj, kaj la grizaj flugilstrioj estas ege videblaj dumfluge. La subaj partoj estas iom pli helgrizaj (sed blanka subpugo).

Ili estas iom raraj, sed vintre estas komunaj en Altajo.

En Altajo ekkantas fine de februaro – marte kaj ĝis majo foje. Ili reproduktiĝas en separataj paroj. La nesto estas farita el bastonetoj kaj seka herbo kovrite de fajnaj radiketoj kaj haro. Elnestiĝo okazas julie al komenco de aŭgusto. Ĝi hibridiĝas kun la Eŭrazia pirolo. La aŭtuna-vintra disigo komencas en aŭgusto – septembro, kaj en sudorienta Kazaĥio ili aperas fine de oktobro al komenco de novembro, kie ili estas ĝis meza majo.

## Referencoj 
* Photos at Birds.kz 
* Gavrilov, E. I., & A. E. Gavrilov (2005). "The Birds of Kazakhstan". Almaty.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
599 Luisa

'*599 *Luisa'''* estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona amatora astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco) la .

## Nomo 
La kialo de ĝia ina nomo "*Luisa''" restis nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Joel Hastings Metcalf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1906
Košolná

**Košolná,** hungare **Gósfalva** [gOŝfalva] estas malgranda vilaĝeto en Slovakio.
300px|eta|Košolná situas en la plej griza parto

## Situo 
Košolná situas sur mildaj deklivoj laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Trnava troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1296 en formo *"Cospolwa"*. En 1663 la turkoj atakis la vilaĝon kaj murdis 46 vilaĝanojn. En 1787 vivis tie 544 loĝantoj en 99 domoj, en 1889 469 vilaĝanoj en 84 domoj, en 1930 646 vilaĝanoj en 106 domoj, dume en 1831 pro ĥolero multaj mortis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Kosolna*, poste la vilaĝo ricevis novan nomon pro la tiama hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Gósfalva 592 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Nagyszombat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Košolná 650 homoj, (648 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1732, en 1803 renoviĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Košolná sur mapo de Slovakio
300px|eta|Preĝejo en Košolná

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trnava
FL Studio

**FL Studio** estas programaro por produkti kaj prilabori sondosierojn.

## Vidu ankaŭ 
* Sonredaktilo
* Soninĝenierado

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sonredaktiloj
Kategorio:Vindoza programaro
Distribuaĵo (Linukso)

[eta|**[Tukso|Tux** kaj ĉefaj logooj de distribuaĵoj:* openSUSE* Linux Mint* Gentoo Linux* Arch Linux* Debian* Fedora* Ubuntu* Slackware]]
**Distribuaĵoj** (foje nomata **distroj**) — tiel en la operaciumo Linukso oni nomas kelkajn variojn de la sistemo ordigitajn laŭ specifaj necesoj de fakoj. Debiano, Fedora, Mandriva, Red Hat, Ubuntu, Gentoo kaj Ututo estas iuj el ili. 

Ubuntu devenas el Debiano kaj havas siajn proprajn distribuaĵojn, kiel Ubuntu Studio (kiu venas kun programaro por editado kaj kreado de plurmedia materialo), Edubuntu (kiu havas programaron ligitan al edukado), Kubuntu, ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Kali Linux
* Canaima

## Eksteraj ligiloj 
* DistroWatch


Kategorio:Operaciumoj
Tlalchapa

eta|300ra|maldekstra|Situo de la regiono Tierra Caliente en Guerrero
**Tlalchapa** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400&nbsp;km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlalchapa. Tlalchapa apartenas al la regiono Tierra Caliente ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas ok aliaj komunumoj. Al Tlalchapa apartenas entute 33 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12065.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11286 loĝantojn. El tiuj estis 5492 viroj kaj 5794 virinoj. La komunumo havas surfacon de 414,3&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 400 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 1300&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 11439 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 33 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,29 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

8107 de la loĝantoj de Tlalchapa en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 2183 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 26,93 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 28,14 % (1225 el 4353 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 25,52 (958 el 3754 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 11439 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 10170 apartenis al la katolika religio. 1269 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Tlalchapa  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Guerrero
Maries-abio

La **Maries-abio** (*Abies mariesii*, en japana lingvo, オオシラビソ aŭ アオモリトドマツ, Oh-ŝirabiso, aŭ Aomori-todomatsu) estas abio hejma al montaroj de centra kaj norda Honŝuo, Japanujo. Ĝi vegetas je altitudoj de 750-1 900 m en norda Honŝuo, kaj 1 800-2 900 m en centra Honŝuo, ĉiam en la mezvarma pluvarbaro kun alta precipitaĵo kaj malvarmetaj, humidaj someroj, kaj tre forta vintra neĝofalo.

## Priskribo 
[eta|220px|maldekstra|[Habito (botaniko)|Habito de Maries-abio]]
Tiu palearktisa specio estas mez-granda ĉiamverda konifera arbo kreskanta ĝis alteco de 15–30 m kun trunko diametro ĝis 0,8 m, pli malgranda kaj kelkfoje arbeda apud la arbarlimo. La folioj estas pinglecaj, platigataj, 1,5-2,5&nbsp;cm longaj kaj 2&nbsp;mm larĝaj kaj 0,5&nbsp;mm dikaj, nebrile malhele verdaj supre, kaj kun du blankaj strioj de stomoj malsupre, kaj iomete noĉita je la pinto. La folia aranĝo estas spirala je la ŝoso, sed kun ĉiu folio varie turnita je la bazo, tial ili troviĝas platigite je ĉiu flanko de kaj supre de la ŝoso, kun neniu malsupre de la ŝoso. La ŝosoj estas oranĝkolor-ruĝaj kun dense felta harigiteco. La strobiloj estas 5–11&nbsp;cm longaj kaj 3–4&nbsp;cm larĝaj, malhele purpur-bluaj antaŭ matureco; la skvamaj brakteoj estas mallongaj, kaj kaŝitaj en la fermita strobilo. La flugiligitaj semoj estas liberigataj kiam la strobiloj disfalas je matureco proksimume 6–7 monatoj post polenado.

La Maries-abio estas tre parenca al la gracia abio (*A. amabilis*) de la pacifika marbordo de Nordameriko, kiu diferenciĝas per siaj iomete pli longaj folioj (2-4,5&nbsp;cm) kaj pli grandaj strobiloj (9–17&nbsp;cm longaj).

## Malkovro 
eta|220px|maldekstra|Pingloj de Maries-abio
La Maries-abio estas nomata laŭ la angla botanikisto Charles Maries (1851-1902), kiu enkondukis la specion en Britujon en 1879. Laŭ la raporto en *Hortus Veitchii*, kiam li estis atendanta vaporŝipon en Aomori en la ĉefa insulo (Honŝuo) por transporti lin al Hakodate en la insulo de Hokajdo: Maries rimarkis en ĝardeno koniferon kiu estis nekonata al li. Li eksciis ke estis eble trovi ĝin grandkvante sur la najbara montaro. Li ekserĉis ĝin, kaj estis atinginta altitudon de 1 000 metroj, kiam estis klare ke la bambua densaĵo konstituis nepenetreblan barieron je tiu flanko de la montaro. Li kontraŭvole revenis, kvankam la celo de sia serĉo estis tute videbla. La sekvantan tagon li denove suprengrimpis ekde la norda flanko, kaj kapablis akiri strobilojn de la nova specio, ekde tiam nomata *Abies mariesii* de Maxwell T. Masters .

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Boerhave Beekman, W. 1964 : Wood Dictionary in seven languages, Volume I, *Elsevier Publishing Company*, Amsterdam/London/New York, 479 p., pp.&nbsp;174–175.
*  
*  Liu, T. S. 1971 : A Monograph of the genus Abies. *National Taiwan University*.

## Vidu ankaŭ 
* Honŝuaj alpaj koniferaroj

Kategorio:Arboj
Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Endemiismoj
Les Bidasses s'en vont en guerre (filmo)

'''''Les Bidasses s'en vont en guerre*** (***La Soldatoj ekiras al milito'''*) estas franca komedio de Claude Zidi, aperinta en 1974.

## Temo 
Gérard, Jean, Phil kaj Jean-Guy plian fojon estas enkarcerigitaj pro malrespekto de ordonoj. Preferante trapasi sian tempon ludante kartojn en karcero, ili estas komisiitaj iun tagon plenigi la fuel-kuvon de la kolonelo. Ili erare verŝas mazuton en la naĝbasenon. Alian tagon, ili sukcesas eskapi kaj rifuĝas en farmbieno kiun la armeo volas rekvizicii ĉar ĝi situas sur unu el ĝiaj terenoj. Ili helpas la loĝantojn antaŭ ol diri "ne" al la urbestro por ne edziĝi kun la filinoj de la farmistino...

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Les Bidasses s'en vont en guerre''
* Reĝisoro: Claude Zidi
* Scénario: Claude Zidi
* Dialogoj: Claude Zidi
* Produktoro: Christian Fechner
* Muziko: Les Charlots
* Daŭro: 1h 25mn
* Ĝenro: Komedio

## Rolularo 
* Gérard Rinaldi: Gérard
* Jean Sarrus: Jean
* Gérard Filipelli: Phil
* Jean-Guy Fechner: Jean-Guy
* Jacques Seiler: Serĝento Bellec
* Marisa Merlini: Paulette Brugnon
* Paolo Stoppa: Kolonelo
* Pierre Gualdi: Urbestro
* Heidy Bohlen: Psikologino
* Alain Peysson: Fianĉo
* Michel Fremont: Helpanta kamparano
* Georges Douking: Avĉjo
* Jean-Paul Farré: Stratvendisto
* Annick Rannou: Juna flegistino
* Dorian Sarrus: Vilaĝa petolulino
* André Badin: Generalo (aperas nek en prezento nek sur ekrano)
* Philippe Castelli: Asignisto (aperas nek en prezento nek sur ekrano)
* Marc Malory
* Myriam Boyer: Filino de Paulette
* Jacques Robiolles: Leŭtenanto
* Brigitte Stein
* Gu
* André Tomasi (kreditita en prezento sed forestas sur ekrano)
* Jacky Venon
* Serge Wagner
* Jacky Le Brec
* Michel Delesalle
* Alain Flick
* Edith Marson
* Roger Faivret
* Emanuela Barattolo
* Alain Loison
* Adriana Falco
* Jean-Charles Maratier
* Monica Fleischer

## Pri la filmo 
* Parto de la filmo estis filmita en Côte-d'Or, cetere videblas la Kanalo de Burgonjo.
* En la sceno en kiu la soldat-kvaropo trairas la kampojn post dizertado, aŭdiĝas muziko de Hatikva.
* Televido anoncas dissendon de la filmo *Les Innocents aux mains sales* (1975) de Claude Chabrol.

## Eksteraj ligiloj 
* Les Bidasses s'en vont en guerre en IMDb 

Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1974
Kategorio:Filmoj de Claude Zidi
Majcichov

**Majcichov,** hungare **Majtény** [majtEnj] estas vilaĝo en Slovakio.
300px|eta|Majcichov situas en la plej griza parto

## Situo 
Majcichov situas ĉe kunfluejo de 2 rojoj sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj (aŭtovojo preteriras). Trnava troviĝas je 12&nbsp;km-oj.

## Historio 
Oni tie trovis restaĵojn de tera fortikaĵo. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1266. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Majtény 1501 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Nagyszombat, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Majcichov 1830 homoj, (1803 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* novklasikisma kastelo proksimume de 1900

## Eksteraj ligiloj 
* Majcichov sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trnava
Malženice

**Malženice** [malĵenice], hungare **Maniga** estas vilaĝo en Slovakio.
300px|eta|Malženice situas en la plej griza parto

## Situo 
Malženice situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj (ĉefvojo preteriras). Trnava troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Maniga 906 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Malženice 1146 homoj, (1142 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino el la 13-a jarcento

## Famuloj 
* en la vilaĝo naskiĝis:
** hungara verkisto kaj literaturisto Aladár Schöpflin
** jezuito Ferenc Ábel

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Trnava
Naháč (distrikto Trnava)

**Naháč** (hungare *Nahács* [mahAĉ]) estas vilaĝo en Slovakio.

## Situo 
Naháč situas laŭ flankovojoj. Trnava troviĝas je 20&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1426 laŭ tiama hungara ortografio *"Nahaacz"*. En la 16-a jarcento rifuĝintaj kroatoj alvenis. Inter 1618-1786 monaĥejo kaj templo funkciis proksime de la vilaĝo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nahács 516 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Trnava, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Naháč 446 homoj, (444 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1596
* ruinoj de la monaĥejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trnava
Insulo Sanmigelo

eta|235px|dekstra|*Lagoa do Fogo* (Fajrlago), vidata el Miradouro (Rigardejo) de Serra da Barrosa, ĉe montareto Agua de Pau
[eta|235px|dekstra|Lago de la Sep Urboj, unu el la [simboloj de la insulo de São Miguel ĉe la fregezio Sete Cidades]]
La Insulo **Sanmigelo** aŭ **Sankta Mikaelo**, en la portugala **São Miguel** (sɐ̃w̃ miˈɡɛɫ), kromnome **"La Verda Insulo"**, estas la plej granda kaj plej loĝata insulo de portugala insularo Acoroj. La insulo kovras 759&nbsp;km² kaj havas ĉirkaŭ 140,000 loĝantojn, 45,000 el kiuj loĝas en la plej granda urbo de la insularo: Ponta Delgada.

La plej alta altaĵo de São Miguel estas Pico da Vara kun 1,103 m. En la orienta pinto de la insulo, estas kerno de Speciala Protektareo kiu enhavas la plej grandan restaĵon de Laŭrisilvaj arbaroj en la insulo, kiu estas hejmo de la endemia kaj draste endanĝerita birdo, la Acora pirolo.

Administre la insulo estas regata per kvin municipoj, el kiuj Ponta Delgada kaj Ribeira Grande havas pli da administraj funkcioj asociaj kun siaj pli grandaj populacioj:

* Lagoa - la plej ĵusa municipo de São Miguel, kun populacio de 14.126 loĝantoj, kaj aligas la sudcentrajn fregeziojn oriente de Ponta Delgada;
* Nordeste - laŭlitere la **nordorienta** municipo, bone konata pro abundo de natura vegetaĵaro kaj la plej alta pinto de la insulo, Pico da Vara;
* Ponta Delgada - la municipo kiu inkludas la plej industrian urbon de Ponta Delgada, sed ankaŭ inkludas multajn rurajn fregeziojn, same kiel la granda kratero de Sete Cidades;
* Povoação - hejmo de la unua kolonio de la insulo, Povoação situas en sudorienta angulo kaj inkludas aktivajn kaj dormajn vulkanajn strukturojn, inklude Furnas kaj la krateron de Povoação;
* Ribeira Grande - dua plej granda municipo, kun 30,852 loĝantoj kaj etenda areo de norda marborso; kaj
* Vila Franca do Campo - situa ĉe la suda marbordo inter Lagoa kaj Povoação, Vila Franca estis situo de la historia ĉefurbo de São Miguel, ĝis kiam ĝi estis preskaŭ detruita de tertremoj kaj teroglitoj en 1522.

Kategorio:Insuloj en Portugalio
Kategorio:Acoroj
Radka Křivánková

**Radka Křivánková** (naskiĝis la 29-an de aprilo 1932 en Písek - mortis la 11-an de aŭgusto 2019 samloke) estis ĉeĥa esperantistino, edzino kaj longjara kunlaborantino de Libor Křivánek, unu el "motoroj" de sudbohemia E-movado. En 1983-2006 (kun eta paŭzo) prezidantino de Esperanto-klubo "La Ponto" Písek, ekde 2007 ĝia honora prezidantino. Ŝi apartenas ankaŭ al estimataj civitanoj de sia urbo, ĉar precipe en la 1990-aj jaroj ŝi multe engaĝiĝis en la publika vivo kaj en volontulaj bonfaraj aktivecoj. Ŝi estis membrino de la urba konsilantaro, unu el la fondintoj de Civitana Forumo, kontribuis multe al refondo de skoltismo en la urbo kaj kiel aktiva membrino de la konsilio de la urba evangelia eklezio kunmeritis i.a. pri estigo de maljunulhejmo. 

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Monumento al Mortfalintaj kaj Murditaj Rus-Oriente

**Monumento al Mortfalintaj kaj Murditaj Rus-Oriente** () – monumenta skulptaĵo de Maksymilian Biskupski starigita la 17-an de decembro 1995 en Varsovio. Ĝi troviĝas vojkruciĝe de la stratoj Muranowska kaj generalo Władysław Anders.

## Priskribo 
La monumento prezentas aron da latinaj krucoj kune kun la ortodoksa, juda surtomba steleo kaj la islama, lokigitaj sur la fervoja vagono sen flankmuroj, kio simbolas deportan vagonon. Antaŭ la starigita platformo sur relvojo oni metis 41 ŝpalojn montrantaj nomojn de batal-lokoj kaj de   ekzekutejoj de la pola nacio en Sovetunio. Ĝi estis konstruita omaĝe al poloj mortfalintaj kaj murditaj en kaj ekster la Orientaj Limregionoj, precipe al forveturigitoj al gulagoj de Siberio kaj al la viktimoj de la katina murdo. Ĉefa iniciatinto de la konstruo estis Wojciech Ziembiński kaj la monumenton aparte zorgas membroj de la Federacio de Katinaj Familioj kaj veteranaj organizaĵoj. 

## Memorigado
En 1999 preĝis ĉi tie papo Johano Paŭlo la 2-a dum sia 7-a pilgrimado al Pollando. Apud la monumento en 2006 dum pilgrimo al Pollando trapasis papamobile ankaŭ papo Benedikto la 16-a. 

## Literaturo 
* Wojciech Ziembiński, *Z dziejów Pomnika Poległym i Pomordowanym na Wschodzie*, en Zeszyty Katyńskie (nr 8), Warszawa, p. 127–141

## Vidu ankaŭ 
* Revolucioj de 1989
* NKVD

## Eksteraj ligiloj 
* Pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie na portalu sztuka.net 

Mortfalintaj kaj Murditaj Rus-Oriente
Mortfalintaj kaj Murditaj Rus-Oriente
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Stalina periodo (Sovetunio)
Kategorio:Masakro de Katin
Kategorio:Verkoj de 1995
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1995
Věra Muchnová

**Věra Muchnová** (naskiĝis la 30-an de decembro 1955 - forpasis la 5-an de aŭgusto 2016) estis ĉeĥa esperantistino.
Membro de ĈEA ekde 1974, origine aktiva membrino de E-klubo en Strakonice, ekde 2006 ĝis 2011 vicprezidantino de E-klubo "La Ponto" Písek.

Organizis *Postferiajn renkontiĝojn* en Strakonice en 2007 kaj 2008.
Ŝi tradukis ĉiĉeronan tekston pri la burgo Strakonice kaj tiea muzeo, kiu ekde 2007 estas  surloke oficiale havebla inter aliaj fremdlingvaj versioj.

Kontribuis al Vikipedio kaj al *Informilo* de AEH.

## Tradukoj
* Věra Nosková: **Metamorfozoj** (Proměny, traduko kun Jan Werner, Brno 2015, 165 p.)
* Věra Nosková: **Hejma ĉikano - pri suferigado de viro**, kun Jan Werner, Starto 2/2016, p. 56-57 - fragmento el la libro "Ni protektu virojn") 

## Eksteraj ligiloj
*La libro Metamorfozoj en Nacia Biblioteko de Praha

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Tlapehuala

eta|300ra|maldekstra|Situo de la regiono Tierra Caliente en Guerrero
**Tlapehuala** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400&nbsp;km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlapehuala. Tlapehuala apartenas al la regiono Tierra Caliente ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas ok aliaj komunumoj. Al Tlapehuala apartenas entute 33 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12067.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 20989 loĝantojn. El tiuj estis 10003 viroj kaj 10986 virinoj. La komunumo havas surfacon de 266,7&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 240 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe ND mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 19821 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 392 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,98 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

13663 de la loĝantoj de Tlapehuala en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 3667 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 26,84 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 32,36 % (2407 el 7439 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 20,24 (1260 el 6224 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 19821 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 18312 apartenis al la katolika religio. 1509 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Tlapehuala  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Guerrero
Imran Farooq

Doktoro **Imran FAROOQ** (naskiĝis la ; mortis la ) estis pakistana politikisto kaj fama membro de la movado *Muttahida Qaumi* (MQM) kaj fondinto de la parlamento de Pakistano.

## Murdo
Oni trovis lin murdita ĉe lia ekzila hejmo en norda Londono posttagmeze la 16-an de septembro  2010.

La polico diris, ke oni alvokis ilin al Green Lane, kvartalo Edgware de la londona urbodistrikto Barnet, ĉirkaŭ 17:30 BST (brita somera tempo; 16:30 UTC). Ili trovis viron, poste identigita kiel Farooq, kiu suferis plurajn tranĉilvundojn. Malgraŭ provoj revivigi lin, Farooq estis deklarita morta je 18:37&nbsp;BST.

## Referencoj
Kategorio:Pakistanaj politikistoj
Kategorio:Pakistanaj kuracistoj
Universitato de Strathclyde

La **Universitato de Strathclyde** (angle : ***University of Strathclyde***, skote : ***Varsitie o Straithclyde***, skotgaela : ***Oilthigh Srath Chluaidh***) estas en Glasgovo, Skotlando. Temas pri unu el sume tri urbaj universitatoj: la aliaj du estas la Universitato de Glasgow kaj la Kaledonia Universitato de Glasgovo. Ĝi estis fondita en 1796. La universitata rektoro estas Jim McDonald.

## Elektitaj instruistoj 
* Júlia Szalai

## Konataj studintoj 
* Brian Souter
* Ali Smith

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la Universitato

Kategorio:Glasgovo
Strathclyde
Jamato (1941)

**Jamato** estis japana batalŝipo de la Dua Mondmilito.

En aprilo 1945, la japana batalŝipo *Jamato* (nome la plej granda batalŝipo en la mondo), kun naŭ aliaj japanaj batalŝipoj, elŝipiĝis el Japanio en intenca memmortiga atako al la fortoj de Aliancanoj engaĝiĝintaj en la Batalo de Okinavo. La japana forto estis atakita, haltigita, kaj preskaŭ detruita fare de usonaj militaviadiloj portitaj per aviadilŝipoj antaŭ atingi Okinavon. Jamato kaj kvin aliaj japanaj batalŝipo estis sinkigitaj.

Kategorio:Batalŝipoj
Kategorio:Japanio en la Dua Mondmilito
Thane

**Thane** (aŭ Thana) estas urbo (kvazaŭ antaŭurbo de Mumbajo) en subŝtato Maharaŝtro en federacia ŝtato Barato. La loknomo signifas: feŭdulo.
300ra|eta|Taga panoramo de Thane
300ra|eta|Vespera panoramo de Thane
300ra|eta|Nokta panoramo de Thane

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Bazaj informoj 
* Areo: 147 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 7 m
* Loĝantaro: 1&nbsp;262&nbsp;000 en 2001
* Horzono: UTC + 05:30
* Poŝtkodo:
* Telefonkodo: 022
* Aŭtokodo: MH-04
* 

## Situo 
Thane situas sur insulo ĉe enfluejo de rivero al Araba Maro. La urbo havas 30 lagojn.

## Historio 
La unua mencio pri la loko devenis de la grekoj proksimume en 150 kaj poste mencias ĝin Marco Polo en 1290. Oni komencis konstrui fortikaĵon en 1730, kiun la britoj okupis en 1774. Ekde 1947 Thane industriiĝis.

## Trafiko 
Thane havas fervojan kontakton ekde 1853. Nun estas tie 4 stacidomoj. Internacia flughaveno troviĝas ĉe Mumbajo. Precipe dum la historio la haveno estis grava.

## Klimato 
Thane havas savanoklimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen (Aw) kun influo de musono. Dum 7 monatoj regas sekeco kaj precipe en julio pluvas (tiam estas musono, kiu daŭras inter majo-novembro). Jare pluvas po 2000-3000 mm. La meza ĉiujara temperaturo estas 27&nbsp;°C.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj

Kategorio:Urboj de Maharaŝtro
Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Milionurboj
603 Timandro

**603 Timandro** estas granda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona amatora astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la princino Timandro, unu filino de Leda kaj Tindaro, edzino de la reĝo Eĥemo de Arkadio en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Joel Hastings Metcalf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1906
Flago de Tanzanio

La **flago de Tanzanio** estis adoptita en 1964. Ĝi devenas de la flagoj de Tanganjikio kaj Zanzibaro. La flago estas dividita diagonale de flav-randa nigra strio de la malsupra hisil-flanka angulo. La supra triangulo (hisil-flanke) estas verda kaj la malsupra triangulo estas blua.

* La verda koloro en la flago reprezentas la naturan vegetaĵaron enhavatan en la lando.
* La flava koloro reprezentas la riĉajn mineralajn deponojn de la lando.
* La nigra koloro reprezentas la haŭt-koloron de Tanzanianoj.
* La blua koloro reprezentas la multnombrajn lagojn kaj riverojn kaj la Hindan Oceanon.

La koloroj de la flago estis specifikitaj de la Departemento de Planado kaj Privatizado de la Prezidenta Oficejo de Tanzanio.

## Vidu ankaŭ 
* blazono de Tanzanio

## Referencoj 
Tanzanio
Kategorio:Naciaj simboloj de Tanzanio
Bavaria librolingvo

**Bavaria librolingvo** estas lingvo, kiu en la lingvo mem nomiĝas "bairische Buechspraach". Tiu lingvo estis publikigita en la jaro 1998 kaj la aŭtoro estis **Hell Sepp**. 

La lingvo estis artefarita lingvo surbaze de la aŭstrobavara kaj la germana. La plej granda verko tradukita estas la *Sturmibibl*.
La lingvo ne baziĝas sur la prononco de iu aŭstrobavara dialekto, sed la "skribbildo" aspektas tiel ke ĝi estas bone rekonebla por sciantoj de la germana.

Ankaŭ la gramatiko estis plivastigita tiel ke en tiu lingvo oni povas uzi specialan tempon de la pasinteco kiu germane nomas "Mitvergangenheit".

La aŭtoro mem detale klarigis sian lingvon. Do rekomendindas rigardi ĝin ĉe la bavara vikipedio. 

Kategorio: Altgermana lingvaro
Kategorio: Planlingvoj
Kategorio: Bavario