open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dia Koncilio

[eta|200px|Dia Koncilio antaŭ la diluvo. Ĉizaĵo en la [Metamorfozoj de Ovidio.]]
eta|200px|Dia Koncilio. Skizo de Peter Paul Rubens (1577–1640).

**Dia Koncilio** aŭ **Dia Asembleo** estas ofte citata en la politeistaj religioj kaj foje, iamaniere, ankaŭ en la Biblio.

## Historiaj originoj 
La koncepto pri “dia asembleo” (aŭ ”dia koncilio”) estas atestata en la arkaikaj panteonoj de Sumeroj kaj Akada Imperio, en tiuj de antikvaj Babilono kaj Egipto kaj Kanaano kaj Grekio kaj Latianoj kaj Keltoj kaj en diversaj aliaj mitologioj. La priskriboj pri tiuj asembleoj leĝiĝas precipe en la mezopotamia literaturo: ĉi-tie la dia koncilio, gvidita de la supera dio Anu, kunvokiĝas por alfronti diversajn problemojn. .
[eta|200px|Dia komcilio en [Olimpo: Hermeso kun sia patrino Maia, Apolono ludanta gitaron, Dionizo kaj menado. 500 jaroj a.K.]]

## Tekstoj kaj bibliaj referencoj 
En la Biblio legiĝas diversaj rakontoj en kiu Javeo prezidas grandajn asembleojn, nome "ĉielaj rotoj". Iuj interpretas tiujn asembleojn kiel ekzemplojn de *Dia Koncilio*. Tamen diferenco rimarkindas. En la Malnova Testamento la identeco de la partoprenantaj membroj estas multe pli obskura ol tiu de la politeista medio. Ankaŭ en tio la izraelaj verkistoj kapablis esprimi la unikecon de sia Dio Javeo.
* En la Biblio, kaj precize en la psalmo 82,1, estas menciate tiel: " Dio stariĝis en Dia anaro; Inter la dioj Li juĝas.". Tiuj “dioj kaj anaro” estas taksata metaforo por indiki “anĝelojn kreitajn de Dio mem.
* En la biblia 2 Reĝoj 22,19, la profeto Miĥao vizias pri Dio sidanta meze de la "tuta ĉiela armeanaro" kiu lin ĉirkaŭas, dekstre kaj maldekstre. Javeo demandas kiu trompos Aĥabon kaj spirito alproksimiĝas sin proponante. Tio estas interpretata kiel kazo de dia koncilio. Sed alia interpreto vidas en tiui membroj anĝeloj kaj do ne propra dia koncilio ĉar la anĝeloj estas estuloj kreita de Dio-
* Ankaŭ en Ijob 1, 6 (“ Unu tagon, kiam la filoj de Dio venis, por stariĝi antaŭ la Eternulo, venis inter ili ankaŭ Satano...”) estas aludate pri “dia asembleo”, sed ĉi-kaze ekzegezistoj jam unuanimas en la konkludos ke temas pri prisaĝa romano kaj, do, pri literatura elpensaĵo ekstere de la vero.

## Eksteraj ligiloj 
* Translation of the *Lament*.
* Michael S. Heiser's Divine Council Website

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Elohim
* Dio laŭ Judismo
* Biblia kritiko
* Biblio
* Nomoj de Dio en la Biblio
* Religioj de Mezopotamio

Kategorio:Judismo
Kategorio:Biblio
Kategorio:Religiaj konceptoj
Kategorio:Mitologio
Adukto

**Adukto** (latine: adductus) estas en kemio aldonprodukto de du aŭ pli malsamaj molekuloj, rezultante en unu sola reakcisubstanco enhavanta ĉiujn atomojn de la komencaj komponaĵoj. La rezulto konsideratas ian distingan molekulan specion. Kelkaj ekzemploj estas la adukto inter la natria peroksido kaj natria karbonato por estigi la natrian perkarbonaton, kaj la adukto inter la natria bisulfito kaj unu aldehido donante sulfonaton.

Preskaŭ ĉiam, aduktoj formiĝas inter unu acido de Lewis kaj unu bazo de Lewis. Alia bona ekzemplo estas la adukto estigita inter la borano (acido de Lewis) kaj la oksigenatomo sur la bazo de Lewis de la kvarhidrofurano estigante la komplekson BH3•O(CH2)4, kaj la duetila etero kun borano estigante BH3•O(CH3CH2)2.

dosiero:Tetrahydrofuran-3D-balls.png|KHF **+**
dosiero:Borane-3D-balls.png|BH3 **→**
dosiero:Borane-THF-adduct-3D-balls.png|Adukto de Lewis inter borano kaj KHF

Kategorio:Kemiaj reakcioj
Kategorio:Solidstata kemio
Kategorio:Ĝenerala kemio
Gidana naftogasa distrikto

La **Gidana naftogasa distrikto** estas naftogasa distrikto en Rusio, kiu troviĝas sur duoninsulo Gidano en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto en la norda parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝia areo surtere konsistigas proksimume 47 mil km².

## Naftogasa kapacito 
Elminigado de la hidrokarbonidoj en la distrikto komenciĝis en la 1970-aj jaroj. Ĝis komenco de la 2000-aj estis malkovritaj 12 minejoj: 5 gasaj, 5 gasokondensataj kaj gasokondensatonaftaj. Industrie gravaj amasiĝoj de la hidrokarbonidoj estis trovitaj en la stratigrafia diapazono de la tegmento de cenomaniano (malfrua kretaceo) ĝis horizonto Ju2 en la tegmento de meza ĵurasio. Trovita gaskapacito estas 1,02 triliono da kubaj metroj.

La plej granda estas Utreneje minejo (0,8 triliono da m³), kies enhavo troviĝas en 34 horizontoj de PK1 (cenomaniano) ĝis BG8 (malsupra novkomo) en 3 lokaj kupoloj. La plej granda gaskuŝejo estas malkovrita en la tegmento de la cenomanianaj tavoloj de la Antipajuta minejo (145 miliardoj da m³). Areoj de la Geofizika, Totajaĥa kaj Antipajuta minejoj daŭras en la Oba kaj Taza golfoj de la Karaa maro. Amasiĝoj de nafto en subgasaj kuŝejoj estas trovitaj en la Geofizika kaj Utreneje minejoj en horizontoj TP17-TP024 kaj havas grandan kapaciton.

La albiano-cenomaniana gasohava komplekso situas je profundeco de 600 ĝis 1800 metroj, en areo de la modernaj geotemperaturoj de 14 ĝis 42&nbsp;. Pro malalta transformiĝo de la organikaĵoj en la ĉirkaŭaj patrinaj rokaĵojМатеринская порода (lignita etapo) en la albianaj kaj cenomanianaj horizontoj formiĝis kuŝejoj de la seka senkondensata gaso.

Pro antikveco de la fundamento la geoterma kampo en la sedimenta kapoto estas relative malstreĉa. La supra limo de la kondensato-gasa zono iras en intervalo de la horizontoj TP13-TP16 kaj dependas de la lokaj termoprofundaj kondiĉoj. En la pli supraj horizontoj de la tanopĉa tavolaro enhavo de la likvaj hidrokarbonidoj en gaso malaltas (kelkaj gramoj de la naftena kondensato por kuba metro). Drasta kresko de la kondensatenhavo okazas nur en la malvasta diapazono de la temperaturoj 52-56&nbsp;. Fonaj enhavoj de la stabila kondensato en la novkomaj kuŝejoj estas 92-155 gramoj/m³ (la plej malgrandaj inter samaĝaj kuŝejoj de aliaj distriktoj de la norda parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco).

La gasokondensataj kuŝejoj kun naftomarĝenoj estas trovitaj en la Utreneje (horizontoj TP22, TP23 kaj TP024) kaj Geofizika (TP17) minejoj. La novkomaj gaskuŝejoj estas tavolo-masivaj, en la malsupraj horizontoj — tavolaj volbaj, ofte litologie ekranigitaj.

Komence de 1993 la potenca gaskapacito en la surtera parto estis taksataj je 9,7 trilionoj da m³. La perspektivoj de ekspluatado de la distrikto estas ligitaj al la frukretaceaj kaj ĵurasiaj tavoloj en la centra, orienta kaj nord-orienta partoj.

## Vidu ankaŭ 
* Jamala naftogasa distrikto

## Referencoj 
Kategorio:Naftogasaj distriktoj
Kategorio:Geografio de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Kategorio:Geologio de Siberio
Kategorio:Okcidentsiberia naftogasa komplekso
Ŝtonŝutaĵo

ĉe la orienta flanko de Carningli, Pembrokeshire, Grandbritio.]]
**Ŝtonŝutaĵo**, **ŝtonrompitaĵo**,  **rokrompitaĵo**, **rokrubo** estas granda, ne firmigita amaso de akraj  ŝtonaĵoj. Do temas pri iaspeca kampo de lozaj ŝtonoj. Ŝtonrompitaĵo estiĝas per fizika veterdisfalo kaj erozio, ĉe tio la transporto okazas ofte nur per gravito, ĉiam tamen trans tre mallonga distanco. Laŭ DIN 4022 unuopa  ŝtonrompitaĵo ne estas pli granda ol 63 mm kaj ne malpli ol 2 mm Do, ŝtonrompitaĵo apartenas al psefitoj (ŝtonetoj). Se la ŝtonrompitaĵoj estas relative grandaj (kelkaj decimetroj aŭ eĉ metroj) oni nomas tion **blokrompitaĵo**.

Tia materialo ofte ekestas en alta montaro, piede de krutdeklivoj aŭ rokvandoj kaj amasiĝas tie al talusoj, deklivoj. La periglacia klimato de alta montaro kaŭzas rapidan fizikan veterdisfalon. Hodiaŭ ekzistas en vastaj partoj de la mezmontaroj de la norda hemisfero grandaj blokamasoj, kiuj ankaŭ nomiĝas „blokmaroj“ aŭ lozrokejoj. Se la materialo petriĝas estiĝas brekcioj  (diference al la rondŝtona konglomeraĵo).

Tiuj terenoj estas aparte danĝeraj por promenantaj homoj, ĉar la ŝtonoj iam ajn ekrulas denove valen. Pioniraj plantoj alvenas kaj, kiam temas pri arboj, stabiligas la lozrokejojn. Same alvenas iom post iom bestoj en tiaj terenoj kiel marmotoj ekzemple en la Alpoj.

Malkompakta materialo, kiu konsistas ĉefe el rondigitaj ŝtonrompitaĵoj nomiĝas rulŝtonaĵo. Ŝotro estas termino al la konstruado kaj staras por akraj, artefarite rompitaj ŝtonaĵoj.

## Vidu ankaŭ
* petro
* ŝtonaĵo

## Referencoj 
Kategorio:Petro
Kategorio:Grundo
Kategorio:Erozio
Kategorio:Veterdisfalo
Kategorio:Geotekniko
Kategorio:Konstruado
Natria perborato

**Natria perborato**, **perborato de natrio** aŭ **NaBO3** estas neorganika kombinaĵo de natrio kaj perborata acido, blanka substanco, akvosolvebla, kiu kristaliĝas per unu, du, tri kaj kvarhidratoj. La plej gravaj komerce estas la unu- kaj kvarhidrataj molekuloj.

La plej elementa strukturo de la perboratoj estas la dumera anjono (B2O4[OH]22−), kie du boratomoj ligiĝas per du peroksaj pontoj en sesmembra seĝoforma ringo kaj la simplecaj reprezentaĵoj de la formulo estas nur konvena maniero elesprimi la averaĝan kemian komponaĵon.

## Preparado kaj kemio
Natria perborato produktiĝas per reakcio inter dunatria kvarborato kvinhidrata, hidrogena peroksido kaj kaŭstika natrio. La unuhidrata formo dissolviĝas pli bone ol la kvarhidrata kaj havas pli grandan termo-stabilecon. Ĝi preparatas per hejtado de la kvarhidrata. Natria perborato suferas hidrolizon kontakte kun akvo, estigante hidrogenan peroksidon kaj borakson.

## Strukturo
Kontraŭe al natria perkarbonato kaj perfosfato, natria perborato ne estas nur iu adukto kun hidrogena peroksido kaj ĝi ne havas unuopan BO3−. Anstataŭ, ĝi prezentas ciklan dumeron anjonon B2O4(OH)42−, kie du boratomoj ligiĝas per du peroksaj pontoj ene de sesmembra seĝoforma ringo. Ĉi-strukturo igas la substancon pli stabila kaj sekura por manipulado kaj stokado. Do, la formulo de la natriaj saloj estas Na2H4B2O8.

## Uzoj
Perborato de natrio uzatas kiel fonto de aktiva oksigeno en multaj sapoj, sapoj por lavbutikoj, produktoj por purigaĵoj kaj blankigagento. Ĝi same alestas en kelkaj formulaĵoj de dentokremo, kiel blankigagento por interna uzo de nevitala dentoradika traktado. La natria perborato estas enmetita en la dento-interno kaj lasata surloke dum certa periodo, permesante ke ĝi disetendiĝu tra la dento forigante makulojn el interne eksteren. Ĝi posedas antisepsajn proprecojn kaj povas agi kiel malinfektilo. Ĝi same uzatas kiel mallongedaŭra konservanto en kelkaj komercaj markoj de kolirioj.

Natria perborato estas malpli agresema blankigilo ol natria hipoklorito, kaŭzante malpli degradiĝon al tinkturoj kaj tekstilaĵoj. Boratoj same havas kelkajn neoksidivajn blankigajn proprecojn.

Natria perborato rapide liberigas oksigenon ĉe temperaturoj pli altaj ol . Por igi ĝin pli aktiva en malaltaj temperaturoj (inter  kaj ), ĝi devas miksiĝi kun adekvata aktivigilo, ordinare la kvaracetilo-etilena duamino.

## Sintezo
Natria perborato prepariĝas en du-paŝa procezo ekde borakso kaj kaŭstika sodo:
\mathrm{Na_2B_4O_7  + 2 \ NaOH \rightarrow 4 \ NaBO_2 + H_2O}

Sekvata de traktado kun hidrogena peroksido en akva solvaĵo:
\mathrm{NaBO_2 + H_2O_2  + 3 \ H_2O  \rightarrow  NaBO_2(OH)_2 \cdot 3 \ H_2O}

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Natria peroksido
* Hidrogena peroksido

## Literaturo 
* ChemicalLand21
* Scielo
* Kemi
* PAN Pesticides Database - Chemicals 
* Toxnet
* Research Gate

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Perboratoj
Kategorio:Boratoj
Kategorio:Peroksidoj
Tombo de la filino de Faraono

**Tombo de la filino de Faraono** estas kvadrata prismo roktranĉita tombo lokita en Silwan, Juda Tombejo de la Olivarba Monto, Jerusalemo, datita el la periodo de la regno de Judujo; lasta nomo rilatas al 19-a jarcenta hipotezo ke la tombo estis konstruita de Salomono por sia egipta edzino.

maldekstra|eta|dekstra|250ra

La filino de Faraono tradicio estis unue sugestita de Louis Félicien de Saulcy, kiu notis ke la Biblio asertas ke Salomono konstruis templon por sia egipta edzino.

Du leteroj en hebrea postvivis sur la konstruaĵo, la cetero de la surskribo estis kripligita preter rekono, fare de ermito en la Bizanca epoko.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Olivarba monto
Kategorio:Monumentoj en Israelo
Kategorio:Israelo
Kategorio:Judismo
Kategorio:Bibliaj lokoj
(17421) 1988 SW1

**(17421) 1988 SW1** estas troja asteroido de Jupitero ano de la tiel nomata "Troja Tendaro"; tie estas orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Kaverno de la Profetoj

eta|dekstra|250px|
**Kaverno de la Profetoj** estas praa tomboloko situanta sur la supra okcidenta deklivo de la Juda Tombejo de la Olivarba Monto, Jerusalemo. Laŭ mezepoka juda tradicio ankaŭ adoptita de kristanoj, la katakombo verŝajne estas la tombo de Ĥagaj, Zeĥarja kaj Malaĥi, la lasta tri profetoj de la Hebrea Biblio kiuj kredeble vivis dum la 6-a – 5-a jarcentoj a.K. Arkeologoj datis la tri unuajn entombigajn ĉambrojn al la 1-a jarcento a.K., tiel kontraŭdirante la tradicion.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Olivarba monto
Kategorio:Monumentoj en Israelo
Kategorio:Israelo
Kategorio:Judismo
Kategorio:Bibliaj lokoj
17427 Poe

'*17427 *Poe'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona verkisto Edgar Allan Poe (1809–1849), naskita en skot-irlanda familio de Bostono (Masaĉuseco). Li estas konata pro sia makabraj kaj misteraj verkoj. *Tales of the Grotesque and Arabesque* (1839) forte influis artistojn de multenombraj fakoj. Lia fama poemo *The Raven'' estas rememoro de la frua morto de lia edzino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Vidakso

[eta|La [Avenuo de la Elizeaj Kampoj sur litografaĵo el la 19-a jarcento. En la mezo la Place de la Concorde, en la fono la Arc de Triomphe.]]
[eta|[Alveturaleo al la baroka palaco de Rogalin, sude de la pola urbo Poznan. ]]

**Vidakso** estas nocio en arkitekturo, urbofasonado, ĝardenarkitekturo kaj pejzaĝarkitekturo. Ĝi indikas ke ekde certa starpunkto laŭlonge linio estas libera vido al bela aŭ karakteriza punkto. Tio povas esti: akvaĵo, konstruaĵo, laŭbo en ĝardeno, kaj eĉ televidomasto, kiel ĉe la Nederlanda ambasejo en Berlino.

Multaj alveturaleoj al kasteloj funkcias kiel vidakso, samkiel ankaŭ aleoj en francaj ĝardenoj kaj en parkoj el la baroko kaj la novbaroko. En ĉefurboj oni antaŭe forigis tutajn kvartalojn por krei vidaksojn.

[eta|maldekstra|400ra|[Ĝardeno de la Plantoj (Parizo), en la fono la ''Granda galerio de l' evoluo''.]]

Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Urbaj studoj kaj planado
Kategorio:Inĝenierarto
Friedrich Wilhelm Schnitzler

**Friedrich Wilhelm Schnitzler ** estis germana kristandemokrata politikisto. Li naskiĝis la  en St. Johann-Ohnastetten, federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio kaj mortis la  samloke. En 1983 li ricevis la Federacian Merikrucon de Germanio. Lia infano estis Frank Christoph Schnitzler.

## Eksteraj ligiloj 
* Friedrich Wilhelm Schnitzler en Deutsche Biographie  Deutsche Biographie ID pnd1044563486

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj kovkonservativistoj
Kategorio:Germanaj farmistoj
Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Kategorio:Germanaj manaĝeroj
Kategorio:Germanaj patronoj
Urbo de Davido

**Urbo de Davido** estas la arkeologia loko de antikva Jerusalemo de la epoko de la antaŭ-babilona ekzilo, nome la ekstermura okupado de la Ferepoko en la urbo de Davido kaj kromaj observoj sur la Siloam Kanalo. Ĝi situas sub la najbareco de Wadi Hilweh kaj ĉe la sudaj urbomuroj de malnova Jerusalemo. La restaĵoj en la loko inkludas subteran akvotunelon kaj lagon de akva rezervujo konstruita de reĝo Ĥizkija. Kelkaj arkeologoj kredas ke grandaj ŝtonstrukturoj, provizore datitas en la deka al naŭa jarcento a.K., trovitaj en la loko povas esti el la palaco de reĝo Davido. Ankaŭ, *bullae* kun la nomoj de Jehuĥalo, filo de Ŝelemja kaj Gedalja, filo de Paŝĥur, du oficialuloj menciitaj en la Libro de Jeremia, estis trovitaj en la ejo.

## Bildaro 

Jerusalem ruins from Davids.jpg|
City of David.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* City of David
* Did I Find King David's Palace?  Biblical Archaeology Review

Kategorio:Jerusalemo
Kategorio:Israelo
Kategorio:Judismo
Kategorio:Bibliaj lokoj
Natria piro-vanadato

**Natria piro-vanadato**, **piro-vanadato de natrio** aŭ **Na4V2O7** estas natria salo de pirovanadata acido, rezultanta el reakcio inter ekvivalentaj kvantoj da duvanada kvinoksido kaj natria oksido. Pirovanadatoj estas pli stabilaj ol ortovanadatoj, sed konsekvence de la malforte acida karaktero de la pirovanadata acido, ili suferas facilan konvertiĝon al metavanadatoj. Do, solvaĵoj de natriaj pirovanadatoj facile konvertiĝas per karbona duoksido en metavanadatojn. Toksologie, pirovanadatoj estas pli venenaj ol meta- kaj orto-vanadatoj.

## Sintezo 
* Natria pirovanadato prepareblas per traktado de duvanata kvinoksido kaj mola ekvivalento de natria hidroksido:
\mathrm{V_2O_5 + 4\;NaOH \longrightarrow Na_4V_2O7 + 2\;H_2O}
* Aŭ per malkomponiĝo de akva solvaĵo de natria orto-vanadato:
\mathrm{2\;Na_3VO_4 + H_2O \longrightarrow Na_4V_2O7 + 2\;NaOH}

## Reakcioj 
### Reakcio 1
* Natria pirovanadato suferas hidrolizon:

### Reakcio 2
* Natria pirovanadato reakcias kun karbona duoksido por estigi natrian metavanadaton kaj natrian karbonaton:

### Reakcio 3
* Traktado de natria pirovanadato kun amonia klorido precipitas amonian meta-vanadaton:

## Literaturo 
* Chemical Book
* ChemNet 
* Journal of the Chemical Society Volume 26
* Catalogue of the Special Loan Collection of Scientific Apparatus at the ... Cambridge University
* Fuels of Opportunity: Characteristics and Uses In Combustion Systems ..., David Tillman, N. Stanley Harding
* The Handbook of Infrared and Raman Spectra of Inorganic Compounds and ..., Richard A. Nyquist, Curtis L. Putzig, M. Anne Leugers
* Sigma Aldrich
* American Elements

## Vidu ankaŭ
* Natria vanadato
* Kalia vanadato

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Vanadatoj
17428 Charleroi

'*17428 *Charleroi''''' estas asteroido de la Hilda grupo, en la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la plej granda urbo de Valonio : Charleroi, konstruita en 1666 sur ambaŭ bordoj de la rivero Sambro. Spuroj de metalurgiaj kaj komercaj agadoj de la prahistoria tempo estis trovitaj tie, kaj la romianoj konstruis plurajn templojn kaj vilaojn en la najbareco. La loko estas konata ankaŭ pro sia industrio de karbona minado, nun ĉesinta.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
(17426) 1989 CS1

**(17426) 1989 CS1** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Yoshiaki Oshima elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yoshiaki Oshima
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
(17430) 1989 KF

**(17430) 1989 KF** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
17431 Sainte-Colombe

'*17431 *Sainte-Colombe''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca komponisto Jean de Sainte-Colombe (1640–1700), fama ludisto de gambovjolo kiu aldonis sepan kordon al tiu-ĉi instrumento. Instruisto de Marin Marais, li verkis pli ol 60 konĉertojn por du gambovjoloj kaj pli ol 170 pecojn por la sep-korda gambovjolo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Harvey Keitel

**Harvey KEITEL** (k|aɪ|ˈ|t|ɛ|l|; 13a de Majo 1939) estas usona aktoro kaj produktoro. Kelkaj el liaj plej elstaraj stelaj roloj estis en la filmoj de Martin Scorsese nome *Mean Streets* kaj *Taxi Driver*, la filmoj de Ridley Scott nome *The Duellists* and *Thelma & Louise*, la filmoj de Quentin Tarantino nome *Reservoir Dogs* kaj *Pulp Fiction*, de Jane Campion nome *The Piano*, de Abel Ferrara nome *Bad Lieutenant*, de Robert Rodriguez nome *From Dusk till Dawn*, de James Mangold nome *Cop Land*, la agento de FBI Sadusky en *National Treasure* kaj la sekvo de tiu lasta *National Treasure: Book of Secrets*, same kiel la rolo de la diablo en *Little Nicky.* Kun aktoroj Al Pacino kaj Ellen Burstyn, li estis la nuna kunprezidanto de Actors Studio, kiu estas konsiderata la "plej prestiĝa aktoradlernejo" de Usono.eta|upright|Harvey Keitel en Novembro 2009.

## Kelkaj filmoj 
* 1976, Taxi Driver
* 1988, The Last Temptation of Christ
* 1991, Thelma & Louise
* 1992, Reservoir Dogs
* 1992, Sister Act
* 1993, The Piano
* 1994, Pulp Fiction
* 1995, Smoke
* 2014, The Grand Budapest Hotel
* 2019, The Irishman

## Notoj 
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Actors Studio
(17425) 1989 AM3

**(17425) 1989 AM3** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
(17424) 1988 SP2

**(17424) 1988 SP2** estas troja asteroido de Jupitero ano de la tiel nomata "Troja Tendaro"; tie estas orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Harpago

**Harpago** (¿-?), estis meda generalo kiu faciligos la aliron de Kiro la 2-a al la meda-persa trono. Poste li estis satrapo de Lidio. *Harpago* (en akada lingvo *Arbaku*) estis kortegano de la meda reĝo Astjago, kies regado situis eble inter la jaroj 585&nbsp;a.&nbsp;K. kaj 550 a. K. Nenion oni scias pri la maljunaĝo de Harpago, sed ŝajne la loka dinastio de Likio devenis de li.

## Eksteraj ligiloj 
* Harpago  en Livius.org 

Kategorio:Meda Imperio
Kategorio:Satrapoj
Kategorio:Aĥemenida imperio
Kategorio:Persoj
Esagilo

eta|250px|Plano de la religia komplekso Esagilo (Templo de Marduk) sude kaj Etemenanki (la Babelturo) norde.

**Esagilo** (, signifante "É , altiĝanta templo") estis templo de Babilono, dediĉita al la patronaj dioj, Marduk kaj sia konsortulino Serpanitu.

Ĝi situis sude de la zigurato Etemenanki, konata en la judkristana tradicio kiel Babelturo. En la templo estis kultata bildo de Marduk, ĉirkaŭata de la kult-bildoj de ĉiuj bildoj kiuj submetiĝis al la hegemonio de la Babilona Imperio ekde la 13-a jarcento a.K.; ĝi havis ankaŭ etan lagon, nomata Abzu de la babilonaj sacerdotoj. Tiu ĉi *Abzu*, estis bildigo Enki, patro de Marduk, kiu kiel dio de la akvoj, vivis tie, ĉar ĝi estis konsiderata fonto de ĉiuj dolĉaj akvoj sur kiu flosis la tero.

La babilonanoj celebris la festojn Akitu por memorigi ke Marduk kreis la universan ordon. La sanktejo Esagilo, laŭ la Enuma Eliŝ, estis la hejomo de ĉiuj gedioj sub la patroneco de Marduk kaj sekve, centro de la universo.

## Priskribo 
La komplekso Esagilo, kompletigita de Nebukadnecar la 2-a estis la centro de la urbo Babilono. Ĝi konsistis el granda korto el 40 x 70 m, kiu enhavis alian pli malgrandan el 25 x 40 m, kaj fine centran kapelon, konsistanta el antaŭhalo kaj ĉefhalo, kie estis la statuoj de Marduk kaj Serpanitu.

## Dekadenco 
Laŭ Herodoto, kiam Kserkso la 1-a disrabis la urbon Babilono en 482 a. K, profanis la templon Esagilo forportinte unu el ĝiaj statuoj. Aleksandro la Granda ordonis ĝian restaŭron, pro kio la templo restis aktiva laŭlonge de la 2-a jarcento a.K., kiel unu el la lastaj pilieroj de la babilona kulturo, samkiel la kojnoforma skribo. Sub la Parta Imperio, Babilono estis laŭgrade malloĝigita kaj la templo ruiniĝis dum la 1-a jarcento a.K.

## Remalkovrado 
Ĝi estis remalkovrita en novembro 1900 de Robert Koldewey, sub grandega rubo kiu ĝin kovris, kvankam ĝi ne estis detale kaj serioze esplorita ĝis 1910.

## Eksteraj ligiloj 
* Esagilo.  En livius.org. (en la angla).
* *The Ancient Middle Eastern Capital City — Reflection and Navel of the World* de Stefan Maul ("Die altorientalische Hauptstadt — Abbild und Nabel der Welt," en *Die Orientalische Stadt: Kontinuität. Wandel. Bruch.* 1 Internationales Kolloquium der Deutschen Orient-Gesellschaft. 9.-10. Mayo 1996 en Halle/Saale, Saarbrücker Druckerei und Verlag (1997), p.&nbsp;109-124.

Kategorio:Babilono
Kategorio:Temploj de Mezopotamio
Arjenis

**Arjenis** de Lidio estis, laŭ Herodoto, la filino de la reĝo Aliato la 2-a de Lidio kaj la fratino de la reĝo Krezo de Lidio.

Arjenis estis ankaŭ la edzino de Astjago, reĝo de Medujo kaj la patrino de Mandana de Medujo kaj eble edzino de sia kuzo Ciro la 2-a. Ŝi ankaŭ estis bopatrino de Kambizo la 1-a kaj la patrina avino de Ciro la 2-a.

Ŝi estis donita per geedziĝo al Astjago por sigeli pakton inter Kjaksaro de Medujo kaj Aliato la 2-a de Lidio, post la Batalo de la Eklipso. Herodoto identigis ŝin kun la patrino de Mandana.

## Fonto 
* ''Ens ancêtres de l'Antiquité (Christian Settipani)'', 1991, Christian Settipani, p. 152
Ellen Burstyn

**Ellen Burstyn** (denaske **Edna Rae Gillooly**; 7a de Decembro, 1932) estas usona aktorino. Ŝia kariero ekis en teatro dum la fino de la 1950-aj jaroj, kaj dum la venonta jardeko ŝi faris kelkajn kinajn kaj televidajn seriojn. Ŝi estas estrarano de Actors Studio.

La ludado de Burstyn en la fama dramo de 1971 nome *The Last Picture Show* havigis al ŝi nomumon por Oskar-premio pro plej bonkvalita duaranga aktorino, post kio ŝi ŝanĝis el duarangaj al protagonistaj kinaj kaj teatraj roloj. Burstyn ricevis duan nomumon por Oskar-premio pro ludado en *The Exorcist* (1973), kaj ricevis la Oskar-premion kiel plej bonkvalita aktorino la venontan jaron por sia laboro en la filmo de Martin Scorsese nome ''Alice Doesn't Live Here Anymore*.

En 1975, ŝi ricevis la Premion Tony pro sia ludado en la produktaĵo de Broadvajo nome *Same Time, Next Year*, kaj ricevis oran globon kaj kvaran nomumon por Oskar-premio pro ĝia kina versio de 1978.

Burstyn estis laborinta konstante en kino, televido kaj teatro ekde tiam, kaj ricevis multajn premiojn kaj nomumojn survoje, kiaj sep aldonajn nomumojn por Ora Globo, kvin nomumojn por Premio Emmy (el kiuj du atingis), kaj du pliajn nomumojun por Oskar-premio por la plej bonkvalita aktoriono pro sia ludado en la filmoj *Resurrection* (1980) kaj *Requiem for a Dream* (2000).

Burstyn estas unu el tre malmultaj aktoroj kiuj ricevis la Triopan Kronon de Aktorado nome la premiojn Oskar, Emmy, Grammy, kaj Tony. En 2013, ŝi estis metita en la Usonteatra Famtrotuaro de Novjorko.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Burstyn, Ellen (2006). *Lessons in Becoming Myself''. Riverhead Books (New York City, New York). ISBN 978-1-59448-929-7.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1932
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Actors Studio
Kategorio:Detroit
Arariboia

**Arariboia** (? - 1589) estis estro de la tribo temiminó, tupia indiĝena grupo kiu loĝis en la brazila marbordo dum la 16-a jarcento. Li helpis la portugalojn dum la konkero de la Guanabara Golfo kontraŭ la tamoioj kaj la francoj en 1567. Kiel premio, la portugaloj donis ejon al li ĉirkaŭ la eniro de la golfo, kie hodiaŭ lokiĝas la urbo Niterói. Arariboia estas rigardata kiel fondinto de ĉi tiu urbo.

Lia nomo, tupie *araryboîa*, estis la loka nomo por la serpenta specio *Corallus caninus*.

## Referencoj 
Kategorio:Brazilanoj
Kategorio:Indianaj ĉefoj
Mandana de Medujo

**Mandana** (naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 584 a.K. - nekonata mortojaro), filino de Astjago, la reĝo de Medujo, estis edzino de Kambizo la 1-a de la persa dinastio de la aĥemenidoj. Ŝi naskis la estontan reĝon Ciro la 2-a, kiu metis finon al la meda dinastio kaj ekigis la persan aĥemenidan dinastion. Per tiu titolo, Mandano estas konsiderata la unua imperiestra patrino de la irana historio.
17429 Ianhowarth

'*17429 *Ianhowarth'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astronomon *Ian Howarth'', kiu dediĉis sian profesian vivon al la astronomio en eduko, esploro, administracio kaj popularigo. Li kontribuis al la komitato de esplora konsilantaro kaj ludis gravan rolon en la scienca estraro de la Reĝa Astronomia Societo kiel Ĉefa Sekretario kaj Vicprezidanto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Nabonido-cilindro

eta|Cilindro de Nabonido.
La **Nabonido-cilindro** estas longa teksto en kiu Nabonido (556-539 a. K.), la lasta reĝo de la Novbabilona Imperio, priskribas la riparojn de tri temploj: la sanktejo de la luna dio Sin en Harran, la militista diino Anunitu en Sippar, kaj la suna dio Ŝamaŝ en Sippar.

Oni eltrovis du kopiojn de la teksto, enskribitaj en akada kojnoforma skribo sur cilindroj por esti uzataj kiel fundamentaj deponejoj. Unu el ili, eltrovita en la palaco de Babilono, nuntempe troviĝas en Berlino, dum la alia, el Sippar, troviĝas en la Brita Muzeo de Londono. La teksto estis redaktita post la reveno de Nabonido el lia restado en la araba oazo Taima, sed antaŭ la konkero de a persa reĝo Ciro la 2-a, kiu estas menciita kiel ilo de la gedioj.

## Bibliografio 
* Paul-Alain Beaulieu, *The Reign of Nabonidus, King of Babylon 556-539 B.C.* (1989)

## Vidu ankaŭ 
* Ciro-cilindro

## Eksteraj rilatoj 
* Cylinder of Nabonidus en la Brita Muzeo (en la angla).

Kategorio:Babilono
Kategorio:Brita Muzeo
Kategorio:Akada lingvo
József Csapó (kuracisto)

**József Csapó** [jOĵef ĉapO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csapó József** estis hungara kuracisto, botanikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *tagyosi* [tadjoŝi].

József Csapó http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC02469/02629.htm naskiĝis la  1734 en Győr. Li mortis la  1799 en Debrecen.

## Biografio 
József Csapó komence lernis en sia naskiĝurbo, poste en Germanio kaj Svislando. Li akiris diplomon en Zuriko en 1759. Inter 1767 kaj 1799 li estis ĉefkuracisto de Debrecen. Li verkis la unuan hungaran faklibron pri kuracado de infanoj. Li okupiĝis ankaŭ pri botaniko, ĉefe pri spicherboj, kiuj helpis la kuracadon.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Kis gyermekek ispitálja* (Kuracado de malgrandaj geinfanoj), (1771)
* *Új füves és virágos magyar kert* (Nova herba kaj flora hungara ĝardeno), (1775, 1792, 1988)
* *Orvosi könyvetske... betegeskedő szegény sorsú ember számára* Medicina libreto... por malsanaj malriĉuloj), (1791)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Arjaramno

**Arjaramno** (en malnovpersa lingvo: Aryāramna "Kiu alportas pacon al la arjoj (tio estas, la irananoj)"); greke: Ἀριαράμνης) estis la praavo de la persa reĝo Dario la 1-a, kaj ano de la aĥemenida dinastio.

Laŭ la Behistun-surskribo de Dario, li estis unu el la idoj de Tejspo. En certaj enskriboj verŝajne eltrovitaj en Hamadano, eblas vidia kaj Arjaramno kaj sian filon Arsamo uzante la titolon "Reĝo de Persio". Tamen, nuntempe ekzistas interkonsento kiu diras ke tiuj enskriboj estas literaturaj verkoj, aŭ modernaj falsaĵoj aŭ unu el la sukcedintoj de Dario. Kaze ke li regis en Persio, tion faris samtempe kun sia frato Ciro la 1-a de Anŝano, kio vere estas neprobabla.

## Notoj 
## Fontoj 
* Enskribo de Hamadano, *AmH*.
* Behistun-surskribo.
* Herodoto, *Historioj* I 209, VII 11, 244.

## Bibliografio 
* Brosius, M. (2000), *The Persian Empire From Cyrus I to Artaxerxes I*, LACTOR 16.
* Shahbazi, A. Sh. (1987): "Ariyaramna", en *Encyclopaedia Iranica*.

## Referencoj 
Kategorio:Aĥemenida imperio
Kategorio:Sen indiko de naskiĝdato
Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento a.K.
Kategorio:Persaj reĝoj
Gábor Csajághy

**Gábor Csajághy** [ĉajAgi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csajághy Gábor** estis hungara kemiisto.

Gábor Csajághy http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=155  naskiĝis la  1903 en Balatonfüred. Li mortis la  1972 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Csajághy akiris kemiistan diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Komence li laboris en diversaj kemiaj uzinoj, ekde 1935 en la geologia instituto. Inter 1943 kaj 1970 li estis laboratoriestro de la instituto, poste li pensiuliĝis. En 1966 li kandidatiĝis el mineralogio. Li okupiĝis plej ofte pri analizado de akvoj kaj kuracŝlimoj. Li ricevis memormedalon kaj memorringon.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A gyógyiszapok kémiai és fizikai tulajdonságairól* (1952)
* *A felszín alatti vizek szerves anyagai* (1960)
* *A magyarországi mezozóos képződmények geokémiai vizsgálata* (1966)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kroniko de Nabonido

La **Kroniko de Nabonido**, ankaŭ konata kiel Kiro-Nabonido apartenas al la tiel konataj Mezopotamiaj kronikoj (Kronikoj de Asirio kaj Kronikoj de Babilono), realigita kiel la ceteraj, sur argilaj tabuletoj, skribitaj en akada kojnoforma skribo.

Temas pri funebra steleo de la lasta babilona reĝo, konservita en la Brita Muzeo, apartenanta al la babilonaj kaj persaj fontoj antikvaj, kiu rakontas kiel en la 6a jaro de Nabonido, Nabu-na’id (550-549), a.K., la reĝo Iŝtumegu (Astjago) «kunvokis siajn trupojn kaj marŝis kontraŭ Ciro de Anŝano, por batali. La armeo de Iŝtumegu renversiĝis kontraŭ li kaj liveris lin enĉenigita al Ciro. Ciro marŝis kontraŭ la lando de Agamtanu; alpropriĝis je la reĝa loĝejo, prenis arĝenton, oron kaj aliajn valoraĵoj de la lando kaj portis ilin al Anŝano».
 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Cyrus takes Babylon: the Nabonidus chronicle 
* Nabonido

Kategorio:Aĥemenida imperio
Almersberg (Palatinara Arbaro)

**Almersberg** estas la nomo de 564,1 m alta monto en la meza Palatinata Arbaro, Rejnlando-Palatinato, Germanujo

## Situo 
La monto troviĝas sur la teritorio de ekslavo de la urbo Annweiler am Trifels.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Montoj en Palatinata Arbaro
Kategorio:Roko en Rejnlando-Palatinato
Anthony Franciosa

**Anthony Franciosa** (25a de oktobro 1928 - 19a de januaro 2006), ĉefe nomata **Tony Franciosa** dum la pinto de sia kariero, estis usona kina, televida kaj teatra aktoro. Li faris kelkajn rolulaktorajn filmojn, kiaj *Career* (1959) pro kiu li ricevis Oran Globon al plej bonkvalita aktoro kaj *A Face in the Crowd* (1957). En televido, krom multaj minoraj partoj, li faris ĉefajn rolojn en kvin ĉefaj televidserioj: nome la situacia komedio ''Valentine's Day* (1964–65), dramo *The Name of the Game* (1968–71), *Search* (1972–73), *Matt Helm* (1975) kaj *Finder of Lost Loves* (1984). Tamen, li ekkarieris kiel sukcesa teatra aktoro, atingante nomumon por Premio Tony pro la teatraĵo pri droga dependeco *A Hatful of Rain''.

Li edziĝis kvar fojojn. Lia lasta edzeco — kun Rita Theil — estis sia plej longdaŭra. Ĝi daŭris 36 jarojn. Li estis edzo dum 1957–1960 de la Oskar-premiita aktorino Shelley Winters, kiu mortiĝis kvin tagojn antaŭ li.

Kategorio:Actors Studio
Kategorio:Usonaj aktoroj
Batalo de Pterio

La **batalo de Pterio** estis konfrontiĝo armita inter du gravaj imperioj de la Antikvo, la naskiĝanta Persa Imperio kaj Lidio en sia apogeo, datita je la jaro 547 aŭ 546 a.K.

En la unuaj momentoj de la ekspansiiĝo de la Persa imperio, Kiro la Granda konfrontis la reĝon de Lidio, Krezo, posteulo de potenca dinastio, la mermnadoj, kiu sukcesis submetigi okcidentan Anatolion. Antaŭ la apogeo de la persoj, la lidianoj interkonsentis kun la medoj establigi la landlimon inter ambaŭ potencoj ĉe la rivero Halis (la nuna Kızılırmak). Per la asimiliĝo de la medoj fare de la persoj, Krezo aspiris etendigi sian regaĵon orienten, kie li devus lukti neeviteble kontraŭ la persa potenco. Antaŭ la konfronto, Krezo sendis mesaĝiston al la Orakolejo de Delfo, kiu respondis ke se li transirus la riveron kun armeo, li detruus imperion. 

Instigita de la profetaĵo, li iris kun sia armeo ekde la ĉefurbo Sardeso ĝis la oriento, transirante Halison kaj prenante la urbon Pteria, sklavigante ĝiajn civitanojn. Kiro arigis siajn trupojn kaj post sensukcesa provo por ke liaj aliancitoj de Krezo iĝu transfuĝintoj, li ofertis batalon al la lidianoj en Pteria. Laŭ Herodoto, la lidiaj fortoj estis pli malgrandaj al siaj rivaloj, kaj post sufero de multaj forperdoj ambaŭflanke, Krezi decidis retroiri al Sardeso. Tiu ĉi taktika malvenko de Krezo implikis ke la antaŭvidaĵo de la orakolejo efektive plenumiĝis: transirinte la riveron Halis, Krezo faligis imperion, sian propran.

Poste okazis la batalo de Timbrea, kiu iĝis venko decidiga de Kiro super la lidia regno.
 
## Vidu ankaŭ 
* Batalo ĉe la rivero Haliso

Pterio
Pterio
(17433) 1989 SV2

**(17433) 1989 SV2** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Amoso la 2-a

**Ĥenemibra Ahmose**, **Ahmose la 2-a**, **Amosis** aŭ **Amasis la 2-a** kaj en esperanto **Amoso la 2-a** (570 - 526&nbsp;a.&nbsp;K.) estis faraono de la dudeksesa egipta dinastio. Kiel sukcedinto de Apries li estis la lasta granda reganto de Egiptio antaŭ la persa konkero. Lia ĉefurbo troviĝis en Sais.

eta|250px|
Manetono nomis lin **Amosis** kaj komentis ke li regis 42 jarojn, laŭ Seksto Julio Afrika en la versio de la monaĥo Georgo Sinkelo. Laŭ Eŭzebo de Cezareo, kaj en la sinkela kaj en la armena versioj, li regis 44 jarojn. La plejparto el la informo pri li venas de Herodoto kvankam ĝi povas esti verigita nur parte pro tiuepokaj atestaĵoj.

Amoso ne estis nobeldevena faraono, laŭ la helena historiisto Herodoto. Ribelo de lokaj soldatoj entronigis lin. Ĉi trupoj, reveninte el katastrofa ekspedicio en Kireno, suspektis ke ili estis perfiditaj de la reĝo Apries, kiu regis absolutisme per apogo de pagitaj soldatoj, kaj iliaj kompanoj de Egiptio solidariĝis kun ili.

Amoso sukcesis mildigi la ribelon kaj gvidi ilin, proklamiĝante sin suverenulo de la ribeliĝintoj. Apries, kiu nur povis konfidi je la pagitaj soldatoj, estis venkita kaj malliberigita en la konflikto okazinta en Memfiso; la uzurpinto traktis la kaptiton tre indulgeme, sed fine estis persvadita kaj liveris lin al la amasoj kiuj per strangoliĝo mortigis lin.

Li estis enterigita en sia familia panteono de Sais. Enskribo konfirmas la okazintaĵon pri batalo inter la lokaj trupoj kaj la fremdaj, montrante ke Apries mortis kaj estis honore enterigita en la tria jaro de Amoso.

Kvankam Amoso estis kritikita komence de sia regado pro la nenobela deeno, li scipovis kapti la amikecon de la helena mondo kaj igi ilin aliancitoj de Egiptio kiel neniam antaŭe okazis.

Kategorio:26-a egipta dinastio
Kategorio:Faraonoj
Kategorio:Sen indiko de naskiĝdato
Ciro (apartigilo)

**Ciro** povas rilati al:
* **Ciro** (*Cyrus*, *Kyros*), (aŭ foje "Kiro" aŭ "Kiroso") estas vira persona nomo, interalie de pluraj historiaj persaj regantoj.
* **Cirò** estas komunumo de Italio.
* **ciro** estas ŝuvakso. Vidu Ciraĵo

## Nomportantoj 
Ĉi tiun nomon portis pluraj reĝoj de la aĥemenida dinastio de la Persa Imperio:
* Ciro de Anŝano 
* Ciro la Granda 
* Ciro la Juna, persa princo. 
Ankaŭ elstaris homoj kiaj:
* Ciro, greka arkitekto de la 1-a jarcento a.K, citita de Cicerono. 
* Sankta Ciro, kopta sanktulo de la 4a jarcento. 
* Ciro de Aleksandrio, melkita patriarko kaj kunfondinto de Monotelismo.
* Ciro de Panopolo, bizanca verkisto de la 5-a jarcento.
* Cyrus Frisch, nederlanda kinisto.

**Muziko**
* Andrés Ciro Martínez, kantisto, komponisto kaj gitaristo argentina.

La infanaĝo kaj faritaĵoj de Ciro la 2-a estigis multajn operojn kiuj apartenas al la sekvaj poetoj kaj muzikistoj:

* Operoj
** Ciro, opero de Andrea Mattioli (1665).
** Ciro triumfonta, opero de Giovanni Frezza (1685). 
** Ciro, opero de Francesco Gasparini (1716). 
** Ciro, opero de Pietro Torri (1733). 
** Ciro en Armenio, opero de Daniel dal Barba (1750). 

* Kun libreto de Maria Teresa Agnesi:
** Ciro en Armenio, opero de Maria Teresa Agnesi (1753).

* Kun libreto de Aurelio Amalteo:
** Ciro kreskanta, opero de Antonio Bertali (1661).

* Oratorio kun libreto de Francesco Aventi:
** Ciro en Babilono, oratorio de Gioacchino Rossini (1812).

* Kun libreto de I. Balbi:
** Ciro en Armenio, opero de Giovanni Battista Sammartini (1753).

* Kun libreto de Giovanni Battista Bordese:
** Ciro en Babilono, opero de Pietro Raimondi (1820).

* Kun libreto de Giovanni Andrea Moniglia:
** Ciro vendicatore di se stesso, opero de Antonio Draghi (1668).

* Kun libreto de Pietro Ottoboni:
** Ciro, opero de Alessandro Scarlatti (1712).
  
## Referencoj 
Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Apartigiloj
(17432) 1989 SR

**(17432) 1989 SR** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Olimpikaj ringoj

eta|300px|La Olimpikaj ringoj
[eta|300px|skulptaĵo antaŭ la ĉefsidejo de la [Internacia Olimpika Komitato en Ĝenevo]]

La simbolo de la **Olimpikaj ringoj** estis desegnita de Pierre de Coubertin en la jaro 1913.
Ĝi konsistas el kvin interplektitaj ringoj en la koloroj blua, flava, nigra, verda kaj ruĝa; la sesa kolorigo uzata estas blanka por la fono. La simbolo uzatas en la flago kaj en multaj aliaj publikaĵoj de la unuopaj Someraj kaj Vintraj Olimpikoj, de la Internacia Olimpika Komitato kaj de ties naciaj sekcioj.

Post kiam la la Somera Olimpiko 1916 ne okazis pro la Unua Mondmilito, la olimpika flago estis unue uzata en la Somera Olimpiko 1920 en Antverpeno.

Pierre de Coubertin diris pri la simbolo en 1931:

La kvin ringoj reprezentas la kvin kontinentojn. La interplektiĝo de ringoj simboligas la universalecon de la olimpika idealo kaj tra ili kunigitaj kontinentoj kaj la pacan renkontiĝon de la sportistoj, iliaj akomanantoj kaj spektantoj de ĉiuj landoj. La kvin koloroj de la ringoj kune kun la koloro blanko de la fono laŭ la nuna stato reprezentas almenaŭ unu koloron de ĉiu nacia flago de la partoprenantaj nacioj. 

Ĝis la jaro 1951 en la oficiala manlibro de la Olimpikoj estis klarigo kiu koloro reprezentu kiun kontinenton: la blua estu por Eŭropo, la flava por Azio, la nigra por Afriko, la verda por Aŭstralio kaj la ruĝa por Ameriko. Tiu noto estas forigita, ĉar ekzistas neniuj indikoj ke Coubertin intencis ĝin tiel.

## Referencoj 
Kategorio:Olimpikoj
Döberitz

[eta|dekstra|200px|rivero [Havel en la loĝloko *Döberitz* de la komunumo *Premnitz*]]
**Döberitz** estas la nomo de pluraj loĝlokoj en Germanio.

Interalie temas pri partoj de la loĝlokoj
* Dallgow-Döberitz kaj
* Premnitz, ambaŭ en la distrikto Havelland de la federacia lando Brandenburgio.

Krome *Alt Döberitz* estis la nomo de historia loĝloko, ekde 1946 pole nomata *Stara Dobrzyca*, kiu estis parto de la tiutempa komunumo *Regenwalde*, ekde 1946 pole Resko en nuna okcidenta Pollando.

Kategorio:Distrikto Havelland
Richard Adolf Zsigmondy

**Richard Adolf Zsigmondy** [riĥard ĵigmondi], laŭ hungarlingve kutima nomordo ** Zsigmondy Adolf Richárd ** estis aŭstra-hungara-germana profesoro, kemiisto, Nobel-premiita "pro pruvado de la heterogena naturo de koloidaj kombinaĵoj kaj la metodoj kiujn li uzis".

Liaj fratoj estis Emil Zsigmondy, Karl Zsigmondy, Otto Zsigmondy, lia onklo estis Vilmos Zsigmondy, lia parenco estis Dénes Zsigmondy, fine li estis kuzo de arkitekto Frigyes Schulek.

Richard Adolf Zsigmondy http://www.chemgeneration.com/hu/chemists/zsigmondy-rich%C3%A1rd-%281865-1929%29.html  naskiĝis la  1865 en Vieno. Li mortis la  1929 en Göttingen.

## Biografio 
Familio de Richard Zsigmondy devenis el Hungario, kiuj translokiĝis al Vieno. Dum la mezlernejaj jaroj li eksperimentis en sia hejma laboratorio. Li studis medicinon, poste teknikon en sia naskiĝurbo. En 1887 li komencis lerni kemion en Munkeno, kie li doktoriĝis en 1890. Post 3 jaroj li komencis instrui en altlernejo en Graz. Inter 1897 kaj 1907 li estis privata profesoro en Jena, krome li laboris en vitrofarejo. En 1903 li edziĝis, baldaŭe li havis 2 filinojn. En 1903 li kreis pli novan mikroskopon. Ekde 1908 li instruis kemion en Göttingen. En 1918 li inventis membranofiltrilon, alian filtrilon en 1929, helpe de tio li povis filtri erojn grandajn kiel la bakterioj. Plej ofte li okupiĝis pri koloidoj. En 1925 li ricevis la Nobel-premion por kemio. La monon li donacis al Universitato de Göttingen. En 1929 li pensiuliĝis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Zur Erkenntnis der Kolloide* (1905)
* *Kolloidchemie* (1925)
* *Über feinporige und neue Ultra filter* (1926)

## Memorigiloj 
* kratero en Luno

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto 
* http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1925/zsigmondy-bio.html 

Kategorio:Aŭstraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Germanaj kemiistoj
Potzberg

**Potzberg** estas la nomo de 562 m alta arbarkovrata monto en la Nordpalatinata montolando Rejnlando-Palatinato, Germanujo.

## Geografio 
eta|hochkant|links|pinto de la Potzberg

La monto Potzberg situas meze de la okcidenta parto de la Nordpalatinata Montolando. Ne nur ĝia alteco, sed ankaŭ sia masiva bildo faras, ke la montoe estas rimarkebla en la regiono. Kvankam Stolzberg (572 m) kaj Königsberg (567 m) estas iomete pli grandaj, la Potzberg ricevis la nomon „reĝo de la Westrich“.

La monto estis ĝis la  19a jarcento la mineja centro de Palatinato, vidu ankaŭ listo de la minejoj en Palatinato.

## Vizitindaĵoj 
### Bestoparko 
vidu la ĉefan artikolon: bestoĝardeno Potzberg

### Turo 
La  Potzbergturm estis konstruata en nur 39 labortagoj de la 13a de oktobro 1951 ĝis la 2a de decembro 1951. Por atingi la elrigardan platformon vi devas grimpi 165 ŝtupojn. La turo altas 35 m. 

dosiero:Potzberg_Turm-2.JPG|Potzbergturm
dosiero:Potzberg Schloß 1-2-2.JPG|„Burgo“ (vidata de nordo)
dosiero:Potzberg Burg 2.JPG|„burgo“ (vidata de sudo)

### „Burgo“ 
Sur la pinto situas granda artefarita areon.nomata la „burgo“, ĉar la skizo rememoras al mezepoka  burgo aŭ kastelo. Tamen ne estis fortikaĵo. Nur dum du jardekoj tie staras hotelon.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Jan Fickert: Rund um den Potzberg .Sutton-Verlag.Erfurt, 2010 ISBN 978-3-86680-675-7

## Vidu ankaŭ 
* Listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

## Eksteraj ligiloj 
* Der Potzberg, König des Westrichs, Website von Sigmund Niebergall

Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Montoj en Palatinata Arbaro
Kategorio:Rokoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m