Nigrapieda albatroso

La **Nigrapieda albatroso** (*Phoebastria nigripes*) estas granda marbirdo el Norda Pacifiko de la albatrosa familio de Diomedeedoj. Ĉirkaŭ 97.5% de la populacio troviĝas ĉe la Nordokcidentaj Havajaj Insuloj. Ĝi estas unu el tri specioj de albatrosoj kiuj teritorias en la norda hemisfero, nestumantaj en izolaj tropikaj insuloj. Malkiel multaj albatrosoj, ĝi havas malhelan plumaron.

## Taksonomio 
Nigrapiedaj albatrosoj estas tipo de albatrosoj kiuj apartenas al la familio Diomedeedoj kaj al la ordo de Procelarioformaj, kun pufinoj, fulmaroj, ŝtormopetreloj, kaj merĝopetreloj. Ili kunhavas iajn identigajn karakterojn. Unue, ili havas nazajn trapasejojn kiuj ligiĝas al la supra beko nome *narikornoj*, kvankam la naztruoj ĉe albatrosoj estas en la flankoj de la beko. La bekoj de Procelarioformaj estas unikaj ankaŭ en tio ke ili disiĝas en inter 7 kaj 9 kornecaj platoj. Fine, ili produktas stomakoleon faritan el vaksoesteroj kaj trigliceridoj kiu estas stokita en la proventrikulo. Tio estas uzata kontraŭ predantoj sane kiel energiriĉa manĝofonto kaj por idoj kaj por plenkreskuloj dum ties longaj flugoj. Ili havas ankaŭ salglandon situanta super la naza trapasejo kiu helpas sensaligi ties korpojn, pro la alta kvanto de oceana akvo kiun ili englutas. Ĝi elpelas altan salan solvaĵon el sia nazo.

La specia epiteto de *nigripes* derivas el du latinaj vortoj, nome *niger* signifas **nigra**, kaj *pes* signifas **piedo**, tiele ĉio kongruas kun la komuna nomo.

## Aspekto 
La **Nigrapieda albatroso** estas malgranda membro de la familio (ĉar ili estas grandaj kompare kun plej aliaj marbirdoj) kiu havas preskaŭ tute nigran plumaron. Kelkaj plenkreskuloj montras blankajn subvostajn kovrilojn, kaj ĉiuj plenkreskuloj havas blankajn markojn ĉirkaŭ la bazo de la beko kaj antaŭ la okulo. Dum la birdoj pliaĝas ili akiras pli da blanko ĉe la bekobazo. Ties beko kaj piedoj estas ankaŭ tute malhelaj. Ili havas nur ununuran plumaron, tio estas ili ne havas reproduktan plumaron diferencan. Ili estas 68 al 74&nbsp;cm longaj, havas enverguron de 190 al 220&nbsp;cm, kaj pezas 2.6 al 4.3&nbsp;kg. Maskloj, averaĝe 3.4&nbsp;kg, estas pli grandaj ol inoj, averaĝe 3&nbsp;kg. (kiaj Lajsano, Midvejo, kaj la Francfregataj Sablejoj). Oni povas trovi ankaŭ malgrandajn populaciojn en insuloj de Japanio nome Insulo Toriŝima, Boninoj, kaj Senkaku-insuloj, kaj en insulo ĉe la marbordo de Meksiko, ĉefe en Insulo Guadalupe. Ili estis formortigitaj el Iwo Jima, Agrihan, Bokak-atolo, Minami-Tori-ŝima, Vejkinsulo, kaj Jonstonatolo. ĉar ĝi estas kaptata akcidente fare de multhokadaj fiŝkaptejoj. Ĉirkaŭkalkule 4,000 estas kaptitaj ĉiujare, baze sur nombroj de 1990; aliaj ĉirkaŭkalkuloj metas la nombron ĉe 8,000, kvankam pli ĵusaj nombroj estas ĉe ĉirkaŭ 6,150 jare kun majoritato de mortoj fare de fiŝkaptadaj ŝiparoj de Tajvano kaj Japanio. Ĝi estas vundebla ankaŭ al naftoverŝado kaj al ingestado de flosantaj plastoj, kio malpliigas la spacon en la stomako disponebla por manĝo alportota al la ido. Fine ankaŭ vulkanaj eruptoj en Toriŝima estas minaco.

La Nigrapieda albatroso havas loĝan teritorion de 37,600,000&nbsp;km² kaj reproduktan teritorion de nur 28&nbsp;km², kun populacio de 129,000 plenkreskuloj. El tiuj birdoj 24,000 paroj reproduktiĝas en Midvejo kaj 21,000 paroj en Lajsano. Toriŝima havas 1,218 parojn, la Boninoj havas 23 parojn kaj estas ĉirkaŭ 400 paroj en la ĉebordaj meksikaj insuloj kun 337 en Insulo Guadalupe. Ĉiuj el tiuj nombroj venas el ĉirkaŭkalkuloj de 2005 al 2007.

Ĉiuj ties nestolokoj en Usono estas protektitaj, kun ĉirkaŭ areo de 93&nbsp;km. Ene de tiu protektita zono estas malpermesita la multhokada fiŝkaptado. Preskaŭ 80% el la reprodukta populacio estas kalkulita aŭ ekzemplerita ĉiujare kaj plej fiŝkaptejoj uzas marbirdan evitopraktikon.

## Bildaro 

Image:Dance of Black-footed Albatrosses1.jpg|Danco ĉe Midvejo
Image:Black-footed Albatrosses dance2.jpg|Danco ĉe Midvejo
Image:Black-footed Albatross are dancing.jpg|Danco ĉe Midvejo
File:Black-footed albatross (Phoebastria nigripes) in flight.jpg|Nigrapieda albatroso (*Phoebastria nigripes*) dumfluge

## Notoj 
## Referencoj 
*  
* 
* 
* Double, M. C. (2003). "Procellariiformes (Tubenosed Seabirds)". In Hutchins, Michael; Jackson, Jerome A.; Bock, Walter J. et al. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp.&nbsp;107–111. ISBN 0-7876-5784-0.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Whittow, G. Causey. 1993. Black-footed Albatross (*Diomedea nigripes*). *In* The Birds of North America, No. **65** (A. Poole and F. Gill, Eds.). Philadelphia: The Academy of Natural Sciences; Washington, D.C.: The American Ornithologists’ Union.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Nigrapieda albatroso
* Bildoj de Nigrapieda albatroso http://tsuru-bird.net/image.htm Copyright 2009 Monte M. Taylor
* ARKive - Bildoj kaj filmetoj de Nigrapieda albatroso *(Phoebastria nigripes)* 
* BirdLife International: Nigrapieda albatroso 
* Foto – sidanta surakve  Copyright Ryan Shaw – 25an Aprilo, 2008
* Foto - dumfluge  Copyright Ryan Shaw - 25an Aprilo, 2008
* Bildoj de Nigrapieda ĉe jostimages.com 

Kategorio:Diomedeedoj
Kategorio:Albatrosoj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko