open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Militarismo

[eta|300x300ra|Infanoj sur modelo de tanko en publika prezentaĵo dum festotago en [Israelo]]
La vorto **militismo** aŭ **militarismo** havas tri signifajn nuancojn: 
# Laŭ la plej ofta difino temas pri ideologio, kiu defendas la opinion ke nur forta armea potenco garantias politikan sekurecon kaj pacon. En sia plej milda formo la ideologio servas por legitimigo de armado respektive vetarmado, en pli fortaj formoj signifas la pliverŝajnigon de militaj konfliktoj. Post la komenciĝo de la 21-a jarcento la koncepto ofte difiniĝas kiel la malo de pacismo aŭ pacifismo kaj do estas kontraŭaganto al la civitanaj movadoj pri paco kaj malarmado. 
# Kontraste al tio la brazila sociologo *Willems* difinas la vorton tiel, ke tuta socio orientiĝas laŭ armeaj kutimoj kaj valoroj, plej volonte jam vidas infanojn en uniformoj kaj kun ludaj armiloj ktp., sen ke ĝi nepre estu avida je realaj militaj konfliktoj. Malo de tiu koncepto estus kamparana, burĝa aŭ intelektula malŝatego de ĉio armea (iusenca "malmilitismo"). 
# Laŭ la difino de la sciencisto *Walter Benjamin* fine la vorto difiniĝas kiel "devo por ĝenerala apliko de perforto kiel rimedo de ŝtata politiko". 

## Militarismo kiel ideologio 
Historie la militarismo ligiĝas al ŝtatoj kiel Sparto, la Romia Imperio, Prusio aŭ ankaŭ modernaj imperiismaj ŝtatoj kiel la Japana Imperio antaŭ la Dua Mondmilito, la koloniisma Brita Imperio aŭ la faŝismaj ŝtatoj kiel Nazia Germanio aŭ Italio sub Benito Mussolini. Plue eblas asociigi la militarismon kun ankoraŭ ekzistantaj komunismaj ŝtatoj kiel Nord-Koreio, kie la armeo havas plej altan politikan prioritaton. Sed militismo ja okazas ankaŭ en demokratiaj ŝtatoj, kiel Usono kaj Israelo,  kie la armeo ludas gravan rolon en la socio.

## Militarismo kiel kultura stilo 
Militarismo kiel kultura stilo estas karakterizita per la troigita valorigo de armeaj hierarkioj, armiloj, ordenoj, uniformoj (kiuj en festaj eventoj povas anstataŭigi elegantajn privatajn vestaĵojn), paradoj, mitoj, ritoj kaj la komunikaj stiloj de ordono kaj obeo. Ofte la apliko de perforto kiel en militoj kaj la rilataj konsciaj statoj kaj emocioj estas glorigitaj (ekzemple ĉe Ernst Jünger) kaj armeanoj estas heroigitaj, io kio kulto de herooj kaj de heroismo. La soldato iĝas rola modelo por la socio (tre malnovstila germana frazo tekstas *Der Soldat, der Soldat ist der erste Mann im Staat* - "la soldato, la soldato pinte rolas en la ŝtato"). Ekzemploj por tiaspeca socia ordo estas la Germana Regno inter la jaroj 1871 kaj 1914 kaj Nazia Germanio. 

Escepte militarismaj ŝtatoj laŭ tiu difino, kiel ekzemple la regno Prusio sub la soldata reĝo *Friedrich Wilhelm la 1-a*, kiu tute ne militis, aŭ la Germana Regno inter la jaroj 1871 kaj 1914, kiu implikiĝis en malmultaj militoj, ne nepre signifis fortan realan militadon, dum aliaj ŝtatoj, kiuj ne estis kulture militarismaj, sed konsideris militadon praktika politika instrumento, kiel ekzemple la demokratia Usono, engaĝiĝis en multnombraj militoj.


Kategorio:Ideologioj
Kategorio:Armeo
Kategorio:Ismoj
Georg Habsburg-Lothringen

**Georg Habsburg-Lothringen**, *Paul Georg Maria Joseph Dominikus von Habsburg-Lothringen,* hungare *Habsburg György* (naskiĝis la  en Starnberg, Germanio) estas la plej juna filo de Otto von Habsburg kaj ties edzino *Regina de Saksio-Meiningen*. Li do estas nepo de Karlo la 1-a, la lasta aŭstra imperiestro kaj (kiel Karlo la 4-a) lasta hungara reĝo.

Li abiturientiĝis en 1984 en Tutzing (Bavario). Ekde 1984 ĝis 1993 li studis juron, politiksciencojn, historion kaj islamistikon en Innsbruck, Madrido kaj Munkeno. Krom tio, li en 1987 kaj 1988 estis kunlaboranto de ZDF; de 1990 ĝis 1992 li gvidis eĉ televidan produktan firmaon.

Li vivas ekde 1993 en Sóskút ĉe Budapeŝto, kie li laboris ekde 1995 en gvidantaj pozicioj de televidaj produktaj firmaoj. Li iĝis fine de 1996 speciala ambasadoro de Hungario.

Georgo Habsburg ekde 2004 estas prezidanto de la Hungara Ruĝa Kruco. Li kaj lia edzino (protestantino Eilika, princino de Oldenburgio, naskiĝinta en 1972) vivas en Sóskút. Ili geedziĝis en 1997 en la ĉefurba baziliko de Sankta Stefano.

Ili havas tri gefilojn:

* Zsófia Mária Tatjana Monika Erzsébet Katalin (naskita en 2001)
* Ildiko Maria Walburga (naskita en 2002)
* Károly-Konstantin Mihály István Maria (naskita en 2004)

Georg
Kategorio:Aŭstraj juristoj
Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj mecenatoj
Verda Kabo

**Verda Kabo** (en la portugala kaj , , ) estas la plej okcidenta punkto de la afrika kontinento.

Ĝi situas je .

La kabo estas sabla kaj roka duoninsulo kun tre maldensa vegetaĵaro. Ĝi situas tre proksima al la senegala ĉefurbo Dakaro, najbare al ties flughaveno kaj urbokvartalo *Cap Vert*.

En 1445 *malkovris* kaj nomis ĝin la portugala maristo Dinis Dias.

Laŭ ĝia nomo la "najbaraj" arkipelago kaj respubliko de Kabo-Verdo estis nomitaj.

## Vidu ankaŭ 
* Kabo Aguljas - suda pinto de Afriko
* Kabo Guardafui - orienta pinto de Afriko
* Bonespera Kabo

Kategorio:Geografio de Senegalo
Kategorio:Kaboj en Afriko
Kategorio:Duoninsuloj en Senegalo
Nacia parko Dovrefjell-Sunndalsfjella

La norvega **nacia parko Dovrefjell-Sunndalsfjella** estis fondita la 1-an de junio 2002. Ĝi anstataŭis la Nacian parkon Dovre, fonditan en 1974.

La nacia parko havas la areon de 1693 kvadrataj kilometroj kaj estas dividita per eŭropa aŭtovojo 6 (E&nbsp;6) al pli granda okcidenta kaj pli malgranda orienta parto. La centro de la nacia parko kun ekspozicio kaj malgranda botanika ĝardeno troviĝas en Kongsvoll, ĉe E&nbsp;6.

La allogaĵo de la parko estas la moskobovo (*Ovibos moschatus*), enportita antaŭ 70 jaroj el Gronlando.

Ŝatata ekskursa celo estas la Snøhetta (2286&nbsp;m) en okcidenta parto de la parko, kiu estas la plej alta pinto de la areo.

En orienta parto de la parko vivas de junio ĝis aŭgusto fjordaj ĉevaloj (ŝtataj).

Sude de la parko troviĝas Naturprotekta areo Fokstumyra, kiu servas ĉefe por birdoprotektado. Dum la kovperido de fino de aprilo ĝis komenco de julio, la alirebleco estas strikte reguligita.

## Karakterizaj plantoj 
* arkta saliko (*Salix artica*, *Salix polaris*)
* nana betulo (*Betula nana*)
* rondfolia drozero (*drosera rotundifolia*)
* laplanda rododendro (*rhododendron lapponicum*)
* inga karekso (*Eriophorum vaginatum*)
* *lycnis alpina*
* stela boaca likeno *Cladonia stellaris*
* Dryas octopetala
* Cladonia arbuscula

## Karakterizaj bestoj 
* moskobovo (*Ovibos moschatus*)
* *Pluvialis apricaria*
* *Turdus pilaris*
* *Calearius lagopus*
* *Anthus pratensis*
* arkta vulpo (*Alopex lagopus*)

## Vidu ankaŭ 
* Skandinavaj montaraj betularoj kaj herbejoj

## Eksteraj ligiloj 
* Nationalparkinfo

Dovrefjell-Sunndalsfjella
Moneta

**Juno Moneta**, Moneta, kiu signifas la *Avertino* en la latina, estas la kromnomo de la Juno honorita en la nordpinto de la roma Kapitolo. Oni tiel ŝin vokis ĉar la anseroj breditaj en la templo de tiu ĉi diino alarmis, per siaj blekoj, pri noktatako surpriza de la malamikoj dum la invadoj galaj (390 a.K.).

## Etimologio 
La vorto *moneta* devenas de la latina *monere*, "vidi, gardi", kaj devenis el la latina *monstrare*, montri, *monstrum* (el kiu la vorto "monstro" venas) kiu origine signifas "vidindo", kaj ankaŭ *monitor*, "gardisto, gardanto". Ĉiuj devenas de la radiko *mon-*, inkluzive la konaskigitan el la anglosaksona *mund* kiu signifas *gardi, gardo*.

## Historio 
eta|300px|IVNO REGINA ("Reĝino Juno") sur roma monero.
En tiu ĉi templo la mono estas farita. Oni rakontas ke, dum la milito kontraŭ Pirho, la romanoj petis konsilon al Juno, ĉar ili timis monmankon. La diino respondis al ili ke mono neniam mankus se ili reguligas siajn militojn konforme al la justeco. Oni decidis fari la monon sub la aŭguroj de la diino, kiel danko pro tiu ĉi konsilo.

## Pri la templo 
La templo de Juno Moneta stariĝis en la hejmloko de Mantio Capitolino, defendanto de la Kapitolo, kiu estis renversita post kiam ĝia posedanto estis kondamnita al morto, ĉar oni suspektis ke li pretendis reĝiĝi. En Romo la vorto *reĝo* kaj ĝia koncepto estis malamegataj, ĉar estis konsiderataj formo de tiraneco. Ideon, pri la reĝeco, kiu, parte, oni heredis el Grekio.

Kategorio:Romia mitologio

## Vidu ankaŭ 
* Juno
* Mnemozino
* Helena mitologio
Maracena

**Maracena** estas komunumo en la hispana provinco Granada en la regiono Andaluzio kun areo de 5 km². En 2007 Maracena havis 19659 loĝantojn. Estas en la centra parto de la Vega de Granada, kaj estas unu de la 52 entoj kiuj komponeas la Metropolan Areon de Granado. Limas kun la municipoj Peligros, Pulianas, Granado, Atarfe kaj Albolote. Aliaj proksimaj lokoj estas Pulianillas kaj Monteluz. 

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Granado
** Anfiteatro (metrostacio)
** Maracena (metrostacio)
** Vicuña (metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo


Kategorio:Municipoj de Provinco Granada
Kategorio:Geografio de Andaluzio
Murray (rivero)

eta|dekstra|300px|Mapo de la rivero Murray
**Murray** aŭ **Murej-Rivero** estas 2.589&nbsp;kilometrojn longa rivero en Aŭstralio.
Ĝi estas la dua plej longa kaj akvoriĉa rivero de la lando post la Darling. Kune ili fluas laŭ 3.370&nbsp;km (laŭ aliaj fontoj 3.750 km) ĝis la marenfluejo.

eta|maldekstra|Boundary Bend de la Murray
[eta|maldekstra|[Vaporŝipo *PS Murray Princess* en Mannum]]
La plej gravaj urboj laŭ la Murray estas Albury, Swan Hill, Echuca, Mildura kaj Murray Bridge.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la plej longaj riveroj
* Darling (rivero)
* Baseno Murray Darling

Kategorio:Riveroj en Aŭstralio
Kategorio:Riveroj en Oceanio
Kvadrato de Polibio

La **kvadrato de Polibio** (aŭ **Ŝaktabulo de Polibio**, aŭ **Ĉifro de Polibio**), estas tabelo kiun la antikva helena historiisto Polibio kreis. Ĝi estas metodo konverti al malpli leteroj.

Kategorio:Kriptografio
Csávoly

Csávoly|300px|dekstra|eta
**Csávoly** (ĉAvoj) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Baja.

## Bazaj informoj 
* Areo: 47&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2050
* Poŝtkodo: 6448
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged. Baja troviĝas 15 km-ojn for.

## Historio 
La nomo aperis unuafoje en 1198 en formo *Chayol*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Sudslavoj refondigis ĝin en 1734, post 6 jaroj jam preĝejeto pretiĝis. Fine de la jarcento alvenis ankaŭ germanoj el Hungario, kiuj vivis tie ĉi en majoritato. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon kaj kun la regiono formiĝis respubliko. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio, fine alvenis hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Ŝanĝiĝo de Nia Sinjoro de 1783, pligrandigita en 1888
* muzeeto pri germaneco kaj sudslaveco
* artefarita lago nomata Bara

## Famuloj 
En Csávoly naskiĝis episkopo Miklós Bertalan Milassin.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Felsőszentiván

**Felsőszentiván** (felŝOsentivAn) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Baja. La nomo signifas supra-Sankta-Ivano.

## Bazaj informoj 
* Areo: 54&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2000
* Poŝtkodo: 6447
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged. Baja troviĝas 18 km-ojn for.

## Historio 
La nomo aperis unuafoje en 1198. Dum la turkoj la vilaĝo pluvivis. Poste ankaŭ tie farmoj formiĝis, sed ili nuntempe jam malaperis. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon kaj kun la regiono formiĝis respubliko.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, socialaj servoj.

## Vidindaĵoj 
* 7 ŝtonokrucoj
* statuo de Johano la Baptisto
* statuo de Johano Nepomuka
* fiŝlagoj
* ventomuelejo

== Komunumoj *szentiván* (=Sankta Ivano) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Péter Marosi

**MAROSI Péter** (maroŝi) estis rumanuja hungara kritikisto, redaktoro naskita en Târgu Mureş la 15-an de junio 1920 kaj mortinta en Kluĵo la 20-an de majo 1989. Li estis la filo de verkisto Károly Molter, frato de la geologo Pál Marosi kaj de la ĵurnalisto Barna Marosi.

## Biografio 
Péter Marosi finis la reformitan kolegion de sia naskiĝurbo (1939) kaj reformitan teologion de Kluĵo, samtempe li studis filozofion en la Ferenc József Tudományegyetem (1944). Li estis helppastro en Dés (1944). Post reveno el militkaptitejo li iĝis interna kunlaboranto de Utunk (1948-49), pli poste direktoro de Kolozsvári Állami Magyar Színház (1949-52), samtempe akiris diplomon pri la hungara lingvo kaj literaturo en Bolyai Tudományegyetem. Li estis redaktoro de la Állami Irodalmi és Művészeti Kiadó en Kluĵo (1952-57), poste denove redaktoro de Utunk ĝis 1989. Li estis ano de KZST.

## Libroj 
* "Fényesebb a láncnál a kard" (Petőfi harcos öröksége. 1949);
* *Salamon Ernő* (írói monográfia, 1969);
* *A romániai magyar irodalom története* (Tankönyv a XII. osztály számára, kun Dávid Gyula kaj Szász János. 1978);
* *Világ végén virradat* (Cikkek. 1980).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Fortikaĵo Agra

**Fortikaĵo Agra**, konata ankaŭ kiel **Ruĝa fortikaĵo en Agra**, estas barata fortikaĵo situanta en urbo Agra, proksimume 200 kilometroj de Delhio. Sole 2,5 km nordokcidente de la fortikaĵo troviĝas unu el la plej konataj barataj memorigaĵoj - Taĝ-Mahalo.

La fortikaĵo en Agra apartenas entute al la plej gravaj fortikaĵoj en Barato. En la tempo de la mogola imperio ĉi tie havis sidejon tiamaj regantoj, kiuj direktis de ĉi tie la tutan landon. Nuntempe ĝi estas ofte vizitata turisma loko. Ekde la jaro 1993 ĝi estas parto de monda heredaĵo de Unesko.

Kategorio:Mogola arkitekturo
Agra
Ellora

**Ellora** estas nomo de arkeologia trovejo en barata ŝtato Maharaŝtro. Kreas ĝin kvanto de budhismaj, hinduismaj kaj ĝajnismaj konstruaĵoj, plejparte de monaĥejoj, stupaoj kaj rokaj kavernoj.

Ekde la jaro 1983 la kavernoj Ellora estas parto de listo de monda heredaĵo de Unesko. Netutaj cent kilometroj de Ellora troviĝas Aĝanto, plua signifa arkeologia regiono.

Kategorio:Pilgrimaj lokoj de budhismo
Khaĝuraho

**Khaĝuraho** aŭ **Ĥaĝuraho** estas malgranda barata vilaĝo en ŝtato Madhja-Pradeŝo. La vilaĝo estas konata precipe danke al memorigaĵoj, kiuj troviĝas en ties proksimeco. Temas precipe pri mezepokaj (10-11. jc.) hinduismaj kaj ĝajnismaj temploj, famigitaj pro kvanto de statuoj en erotikaj pozicioj. Ekde la jaro 1986 la memorigaĵoj figuras en listo de mondaj heredaĵoj de Unesko.

## Bildaro 

Image:Kandariya mahadeva temple.jpg
Image:Khajuraho 043A.jpg | 
Image:Lakshman Temple 3.jpg |
Image:Lakshman Temple 4.jpg |
Image:Lakshman Temple 5.jpg | 
Image:Lakshman Temple 6.jpg | 
Image:Lakshman Temple 8.jpg | 
Image:Lakshman Temple 9.jpg |
Image:20120303 zoophilia Lakshmana Temple Khajuraho India (panoramic version).jpg
Image:Khajurahosculpture.jpg|
Saint-Laurent-du-Maroni

**Saint-Laurent-du-Maroni** (prononco laŭ sistemo IFA []) situas en Franca Gujano. Antaŭ ĉio ĝi estas konata pro la filmversio de la libro Papilio. Dum 2020 la urbo havis ĉ.  loĝantojn kaj situas 260&nbsp;km for de la ĉefurbo Cayenne. Saint-Laurent havas kiel kromnomo *Le Petit Paris* (La eta Parizo) pro la kolonia konstru-stilo. Multaj loĝantoj parolas la nederlandan kiel gepatran lingvon.

Ĝi atingeblas el Surinamo per korjalo (speco de kanuo) aŭ per pramo kiu forveturas el Albina.

maldekstra|eta|250ra|Situo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de komunumoj de Franca Gujano

Kategorio:Komunumoj de Franca Gujano
Molao

**Molao** (*Mola mola*) estas aparta kaj hodiaŭ jam preskaŭ pereigita mara fiŝo el familio de molaedoj.

Ĝi vivas sole en libera maro de milda kaj tropika Atlantika Oceano, Pacifiko kaj Hinda Oceano. Sed la nombro de molaoj senĉese malaltiĝas, ne nur pro ilia bona viando, sed ankaŭ pro ilia aspekto.

Tradicie tiu ĉi fiŝo estis tre adorata kaj ĉi tieaj indiĝenoj pensis, ke temas pri dia mesaĝisto.

Ĉefe tajvanoj kaj japanoj manĝas molaojn.

Kategorio:Molaedoj
Kategorio:Fiŝoj
Karl Walther Hahn

**Karl Walther HAHN**, nask. la 18-an de oktobro 1882 en Tharandt (Saksio), estis germana pedagogo, lernejestro kaj Esperantisto. 

Hahn eklernis Esperanton en 1908. Li aktivis en pedagogiaj rondoj kaj verkis multajn rakontojn, fabelojn, fablojn kaj poemojn porjunularajn. Kunlaborinto de *Nia Revueto*, Aldonaĵo por la Junularo Esperantista al Heroldo de Esperanto. En 1927 li kontribuis la franc-lingvan artikolon "La correspondance internationale en Esperanto et l’education pour la paix" (Internacia korespondado en Esperanto por la paco) al verko eldonita de *Bureau International d’Education* en Ĝenevo. Pli malfruaj informoj pri lia vivo mankas.

## Foto 
* Nia Revueto n-ro 14 (719) (1932).

 

Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Verda Voĉo

***Verda Voĉo*** estas junulara gazeto, kiu eldoniĝas ĉiun duan monaton de Korea Esperanto-Junularo (KEJ). Ĝi aperas en la plej lastaj 4 paĝoj de *La Lanterno Azia*, oficiala organo de Korea Esperanto-Asocio (KEA). *Verda Voĉo* eldoniĝis ekde 1989. 

## Ĝeneralaj rubrikoj 
Ekde 2008 aperas:
* Ĉefa artikolo 
* Intervjuo kun juna aktivulo 
* TEJO informas 
* KEJ informas 
* Artikoloj de KEJ-anoj
* Anonco pri la junulara subvencio de KEJ 

## Redakcio 
* Ĉefredaktoro: Song Ho-young
* Vicredaktoro: Kim De-gun

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-movado en Sud-Koreio
Kategorio:Korea Esperanto-Asocio
Zalaszentgyörgy

**Zalaszentgyörgy** [zalasentdjordj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg. La loknomo signifas: Zala-Sankta Georgo.
eta|Blazono de Zalaszentgyörgy

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 92

## Situo 
Zalaszentgyörgy situas laŭ traira flankovojo, laŭ maldekstra bordo de Zala (rivero). Zalaegerszeg troviĝas 15 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝnomo aperis unue en 1326. Dum la turkoj la vilaĝo ofte detruiĝis.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, kuracejo, dentokuracejo, kafejeto, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romanika Preĝejo Sankta Georgo (Zalaszentgyörgy) el la 13-a jarcento, en 1756 barokiĝis
* rondpreĝejo apud la vilaĝo
* sonorilostablo

## Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!
Tataháza

**Tataháza** (tatahAza) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en distrikto Bácsalmás. La nomo signifas domo de Tata.
[eta|maldekstre|La vilaĝdomo kun kolono [Sankta Triunuo]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 26&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 6451
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
Tataháza situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged. Baja troviĝas 28, Bácsalmás 6&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Pli frue sarmatoj loĝis tie. La nomo aperis unuafoje en 1485 en formo *Thad*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. Hungaroj refondis ĝin en 1764. Ventomuelejo konstruiĝis en 1833, poste la ceteraj. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon kaj kun la regiono formiĝis respubliko.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1783
* lago
* ventomuelejo

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Bechyně (kastelo)

eta|130px
**Kastelo Bechyně** situas en samnoma urbeto en Ĉeĥio, Sudbohemia regiono, distrikto Tábor.

## Historio 
Origine burgo, konstruigita en 1268 de la ĉeĥa reĝo Přemysl Otakar la 2-a, konkerita dum la husanaj militoj en la 15-a jarcento. En 1569 aĉetita de Petr Vok, membro de la plej potenca sudbohemia nobela familio Rožmberk. Tiam ĝi estis vaste rekonstruita je ampleksa reprezenta renesanca kastelo. En 1596 la kastelon aĉetis familio Šternberk, en 1761-1948 posedis ĝin familio Paar el Lombardio.

Nuntempe la kastelo estas denove en privata poseda kaj ekde majo ĝis septembro ĝi estas malfermita por publiko.

## Vidindaĵoj 
* **kastela ekspozicio** kun historia meblaro kaj unika pentrista kaj stuka ornamo; la plej rimarkindaj estas riĉe pentroornamita nuptosalono de Petr Vok, lia dormoĉambro kaj armilejo kun renesanca kaseda plafono
* en eksa **grenejo** troviĝas nun **Muzeo** de skulptisto V.Preclík kaj bildoj de pentristoj de la artogrupo "Umělecká Beseda"
* en eksa kastela **bierfarejo** troviĝas **Internacia ceramika muzeo**, filio de Sudbohemia galerio Aleš
* en eksa **ĉevalrajdejo** troviĝas **salono** por muzikaj kaj teatraj spektakloj
* la kastelo estas ĉirkaŭita de **angla parko** kun malgranda **bestoĝardeno**
* el la teraso de la kastela parko videblas unika teknika memorindaĵo - la **Ponto de Bechyně** kun unusola betona pontoarko

Image:Zámek-pohled od jezu.jpg
Image:Zámek bechyně.jpg
Image:Bechyně, zámek, plánek.jpg
Image:Kozy chované v hradním příkopě.jpg

## Literaturo 
### Esperantlingva 
* Papírníková, Irena - Kozel, Bohumil: *Albumo de sudbohemiaj memorindaĵoj. Burgoj kaj kasteloj*. České Budějovice: Esperanto-klubo "La Progreso", 1980. 40 p.

### Ĉeĥlingva 
* Bůžek, Václav: *Dvory velmožů s erbem Růže*. Praha : Ml. fronta, 1997. 315 p. ISBN 80-204-0651-4
* David, Petr: *Táborsko*. Praha : S & D, 2006. 191 p. ISBN 80-86899-97-7
* Doležalová, Jiřina: *Mezi Lužnicí a Otavou*. Praha : Regia, 2004. 205 p. ISBN 80-86367-37-1
* Krajíc, Rudolf: *Bechyně*. Praha : Pressfoto, 1987. 80 p.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala kastela retpaĝo

Kategorio:Bechyně
Kategorio:Kasteloj en Sudbohemia regiono
Kategorio:Muzeoj en Ĉeĥio
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Tábor
Kisszállás

**Kisszállás** (kiŝsalAŝ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskunhalas. La nomo signifas eta tranoktejo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 92&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2850
* Poŝtkodo: 6421
* Telefonprefikso: 77

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Szeged. Kiskunhalas troviĝas 25 km-ojn for.

## Historio 
Ŝajnas, dum la mezepoko kumanoj loĝis tie. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. Hungaroj refondis ĝin en 1736. Ekde 1846 ĝis la 2-a mondmilito la kampoj apartenis al aŭstra familio Stametz-Mayer, kiuj fondis modernan bienon kun uzinoj por glacio kaj alkoholo. Ankaŭ la bestbredado estis impona. En 1875 la komunumo iĝis vilaĝo. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon kaj kun la regiono formiĝis respubliko. Dum la socialismo kolĥozoj formiĝis.

## Vidindaĵoj 
* kastelo kun parko
* lago nomata Kápolna

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Lofio

**Lofio** () estas mara fiŝo vivanta sur fundoj de maroj. Ĝi estas maksimume 2 metrojn longa.

## Apero 
thumb |Skeleto de Lofio
Lofioj aperas preskaŭ en ĉiuj maroj de tropika kaj milda klimata zono. Ankaŭ en la Mediteraneo ĝi estas tre abunda. En la Atlantika Oceano ĝi vivas de Okcidenta Afriko ĝis la Manika Markolo, la Britaj insuloj kaj la Balta Maro.

## Priskribo 
Ĝia korpo estas malalta, sed tre larĝa, ĝi estas kovrita de mola haŭto sen skvamoj. Sur la tuta korpo estas malgrandaj elkreskaĵoj kaj elstaraĵoj, do la surfaco de la korpo estas tre malfajna. La plej larĝa kaj la plej malalta estas la kapo, direkte malantaŭen la korpo plialtiĝas kaj mallarĝiĝas. La kapo estas granda, ĝi okupas proksimume unu trionon de la korpo, la buŝo estas larĝa, duonronda kun karakterize superanta suba makzelo (mandiblo) kaj grandaj fleksaj dentoj. La okuloj estas tre malgrandaj, ili troviĝas sur la supra parto de la kapo.

## Uzado 
La fiŝo estas uzata en kuirarto, kiel montras unu el la bildoj.

Kategorio:Fiŝoj
Rožmberk (apartigilo)

**Rožmberk** povas esti:

* Rožmberk - la plej granda fiŝlago en Ĉeĥio, situanta en la banurbo Třeboň en Sudbohemia regiono
* Rožmberk (familio) - nomo de elstara nobela familio en Suda Bohemio
* Rožmberk (burgo) - gotika burgo en Ĉeĥio, Sudbohemia regiono, situanta en urbeto Rožmberk nad Vltavou, posedita de la familio Rožmberk
* Rožmberk nad Vltavou - urbeto kaj ripozloko en Ĉeĥio, Sudbohemia regiono
Rožmberk (familio)

**Familio Rožmberk** - jen ĉeĥe,  - estis malnova bohemia nobela familio, branĉo de la familio *Vítkovci* (Vítek-anoj). La fondinto de la familio estas *Vítek Mladší* (Vítek Malpli aĝa) (mortis en 1243), unu el filoj de *Vítek el Prčice* (mortis en 1194). Tipa signo en la blazono de la familio estis ruĝa kvinfolia rozo (ĉiu el la kvin branĉoj de la origina familio Vítkovci - Vítek-anoj - havis alian koloron), tial ili estis ofte nomataj ankaŭ *"Sinjoroj el Rozo"*.

eta|130ra|blazono de Rožmberk
Ekde la 13-a ĝis la 17-a jarcentoj membroj de la familio havis la plej altajn postenojn en la bohemia reĝlando. Ekde la 14-a jarcento Suda Bohemio estis kvazaŭ memstara sur la nivelo de princlando (post geedziĝo de Petr la 1-a el Rožmberk kun Viola, vidvino post la ĉeĥa reĝo Venceslao la 3-a).

Rožmberk-anoj tenis vastajn rilatojn eksterlande (ekz. kun germanaj princoj, kun papa kurio) kaj multe influis politikon de la ĉeĥa ŝtato.
La familio formortis post morto de ĝia lasta membro, Petr Vok, en 1611.

## Vidu ankaŭ 
* Vilém z Rožmberka

## Literaturo 
* Bůžek, Václav: *Dvory velmožů s erbem Růže : Všední a sváteční dny posledních Rožmberků a pánů z Hradce*. Praha : Ml. fronta, 1997. 315 p. ISBN 80-204-0651-4
* Doležalová, Jiřina: *Děti pětilisté růže*. Praha : Regia, 2002. 332 p. ISBN 80-86367-23-1.
* Kavka, František: *Zlatý věk Růží : Kus české historie 16. století*. Praha : Ml. fronta, 1993. 203 s. ISBN 80-204-0382-5.
* Kubíková, Anna: *Rožmberské kroniky : krátký a summovní výtah od Václava Březana*. České Budějovice : Veduta, 2005. 294 p. ISBN 80-86829-10-3.

Kategorio:Nobelaj familioj de Ĉeĥio
Kategorio:Historio de Ĉeĥio
La Lanterno Azia

***La Lanterno Azia*** estas Esperantlingva revuo, oficiala organo de Korea Esperanto-Asocio.

## Enhavo 
En la revuo aperas raportoj kaj en la korea kaj en Esperanto pri eventoj, planadoj de venontaj Esperanto-aranĝoj, agadoj por disvastigi kaj instrui Esperanton en la lando kaj la najbaraj, recenzoj de libroj. Enestas fine de la revuo memoroj pri renkontiĝoj en Koreujo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* multaj numeroj de *La Lanterno Azia* en formato PDF per la retejo de Korea Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Korea Esperanto-Asocio
Mátételke

**Mátételke** (mAtEtelke) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en distrikto Bácsalmás. La nomo signifas eta parcelo de Mateo. La historia nomo ĝis 1904 estis *Matheovics*.

* Areo: 28&nbsp;km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 6452
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo Baja-Szeged preteriras. Bácsalmás troviĝas 9, Baja 28&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Ŝajnas, post la tataroj figuro Máté (=Mateo) havis tie setlejon kun preĝejo, kiu nomiĝis ''Mátyusegyháza (mAtjuŝedjhAza). La turkoj faris senhoma la regionon. La unua mencio devenis el 1651. La kampoposedantoj ofte ŝanĝiĝis. En 1686 apudmaraj kroatoj (dalmatoj) alvenis. En 1877 lernejo, en 1928 uzino pri alkoholo ekfunkciis.

## Vidindaĵo 
* katolika templo de 1936

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kunfehértó

**Kunfehértó** (kunfehErtO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskunhalas. La nomo signifas kumana-blanka-lago.

## Bazaj informoj 
* Areo: 78&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2300
* Poŝtkodo: 6413
* Telefonprefikso: 77

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Baja-Kiskunhalas. La lasta troviĝas 15 km-ojn for.

## Historio 
Ĝis 1950 estis tie kampoj, paŝtejoj, farmo kaj lernejo. Unue konstruiĝis vilaĝdomo, apude loĝdomoj, post 2 jaroj ankaŭ nova lernejo. En 1957 ekfunkciis kuracejo, poste vendejo, en 1963 nova lernejo, la malnova iĝis infanĝardeno, fine poŝto. Ne menciitaj vilaĝservoj estas kulturdomo kaj biblioteko.

## Vidindaĵo 
* sala lago nomata Kunfehér, apude feriejo

## Ĝemelkomunumoj 
*  Göda, Germanio
*  Disznajó, Rumanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Togo-restetnoj

Sub la nomo **togo-restetnoj** oni kunprenas ĉiujn etnojn de la iama germana kolonio Togolando, kiuj nek apartenas al la gur-etnoj de la nordo, nek al la eveoj, akanoj, joruboj (en Togo: la subetno de la nagoj), gaoj kaj guangoj. Ili kune kun multnombraj aŭtoktonaj etnoj de la nordo kaj la guangoj estas pli malnova loĝantartavolo, kiu jam setlis en tiuj regionoj, antaŭ ol la ceteraj grupoj tien enmigris, plej ofte kaŭze de militaj konfliktoj. Al la togo-restetnoj apartenas laŭ D. Westermann la avatimeoj (inkluzive de la njagbo-tafioj), akpafuoj, santrokofioj, likpeoj (ankaŭ nomataj *Bakpele*), borodoj, lefanaoj, bovirioj, tetamangoj, lolobioj, kebuoj, akposoj kaj adeleoj, por nur nomi la pli grandajn etnojn. Sed ekzistas ankaŭ multnombraj pli malgrandaj etnoj, precipe en la montaraj regionoj de la hodiaŭa meza kaj suda Togolando, samkiel en Ganao oriente de la meza kaj malsupra Voltao.

La triboj de la togo-restetnoj distingas sin kaj lingve kaj kulture de la ceteraj etnaj grupoj. Kulturaj ĉefkarakterizaĵoj, per kiuj ili distingas sin de la aliaj etnogrupoj, estas la (tradicia) rizkultivado kaj la argilkesta domo kun ebentegmento. Lingva karakterizaĵo estas formado de nominalklasoj, kiu okazas precipe per prefiksoj.

Aldoniĝas la ferminado, kiun en la historio praktikis precipe la akpafuoj kaj la santrokofioj. Ambaŭ etnoj sin gloras, ke ili la plej longe konas la teknikon de la ferproduktado  kaj ke tiu metio nur en la 19-a jarcento kaŭze de la eŭropaj importoj fariĝis neprofitiga. Ferercoj uzeblaj el hodiaŭa vidpunkto troviĝas multloke en la montarsistemo de Togolando. Precipe ĉe la basarioj en la nordo kaj en la regiono Boemo en la okcidenta meza Togolando (hodiaŭ Ganao) oni praktikis ferproduktadon ankoraŭ en la 19-a jarcento .

## Literaturo 
* Paul Hinderling, *Notizen von den Togo-Restvölkern*, Tribus. Jahrbuch des Linden-Museums (Stuttgart), N.F. 2/3 (1952/53) 361-378
* D. Westermann, *Die heutige und frühere Bevölkerung Togos*, Koloniale Rundschau (9-12) (1932) 489-495
*speciale je la temo tradicia ferproduktado en Togolando vidu:*
* Fr. Hupfeld, *Die Eisenindustrie in Togo*, Mittheilungen von Forschungsreisenden und Gelehrten aus den Deutschen Schutzgebieten, 12 (4) (1899) 175-193

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnoj en Togolando
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Edward Seymour, 1-a Duko de Somerset

**Edward SEYMOUR, 1-a Duko de Somerset**, Lord-Protektanto de Anglio, ĉ. 1506 - la 22-an de januaro 1552.

Li estis la filo de Kavaliro John Seymour kaj Margaret Wentworth, kaj la plej aĝa frato de Jane Seymour, la tria edzino de Henriko la 8-a. Lia unua edziĝo al Catharine Fillol nuliĝis pro tio ke ŝi kaj lia patro ĝuis am-aferon. Poste li edziĝis al Anne Stanhope.

Post kiam lia fratino iĝis reĝino en 1536, Henriko donis al Edward Seymour la titolon Vicgrafo Beauchamp, kaj la sekvantan jaron li iĝis Grafo de Hertford. La reĝo nomumis lin Gardisto de la skotaj landlimoj kaj daŭre fsvoris lin post la morto de Jane Seymour (la 24-an de oktobro 1537). Post la reĝiĝo de Eduardo al 6-a en 1547 li estis Lord-Protektanto de Anglio - fakte la vera reganto - kaj Duko de Somerset. Tiun jaron okazis venko kontraŭ la skotoj kaj ŝajne Seymour estis ĉiopova: tamen li kaj lia frato Thomas havis multajn malamikojn. Thomas amindumis al la princino Elizabeta kaj pro suspektoj ke li planis puĉon oni arestis kaj ekzekutis lin. Nelonge post tio, Edward Seymour mem falis. John Dudley, 1-a Duko de Warwick, akuzis lin pro ŝtat-perfido kaj ankaŭ li estis ekzekutata la 22-an de januaro 1552.

Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Anglaj dukoj
Ilhabela

**Ilhabela**  -  - estas arkipelago kvar kilometrojn antaŭ la marbordo de Brazilo. Samtempe ĝi (oficiale ) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Paraíba Paulista kaj en la mikroregiono Caraguatatuba. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Situo 
Ĝi situas en distanco de 205 km de urbo San-Paŭlo kaj 340 km de urbo Rio-de-Ĵanejro.

Ĝi inkludas la insulojn: Ilhabela (oficiale: "Ilha de São Sebastião"), Búzios, Vitoria, Cabras, Castelhanos, Enchovas, Figueira, Lagoa, Serraria. Ĝi estas atingebla per pramŝipo de São Sebastião.

## Historio 
Kiam la portugaloj koloniigis Brazilon en 1500, Ilhabela estis loĝata de tupioj, kiuj nomis ĝin *"Ciribai"* (= "trankvila loko").

La  (festo de kristana sanktulo Sebastiano) malkovris la insulon portugala ŝipo kun Amerigo Vespucci surborde, kiu nomis ĝin "Insulo de São Sebastião".

En 1805 ĝi estis agnoskita komunumo kaj ricevis la nomon "Villa Bella da Princeza" honore al la reĝidino de Beira. Dum la epoko de Estado Novo de diktatoro Getúlio Vargas la insulo denove ŝanĝis sian nomon: "Formosa". Sed en 1944 (30-a de novembro) ĝi fine reestiĝis "Ilhabela".

## Turismo 
Ilhabela estas ŝatata loko por akvosportoj, aparte fama por velado, pluraj velo-konkursoj okazis tie. Ĉirkaŭ la insularo troviĝas pli ol 50 ŝipruinoj, 6 el ili viziteblaj por subakviĝantoj.

La insularo havas multajn migradvojojn diversgrade malfacilajn, multaj akvofaloj en ĝangala ĉirkaŭo allogas turistojn.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Insuloj en Brazilo
Kategorio:Insularoj
Kategorio:Municipoj de San-Paŭlo
Umbroj

[eta|
Popoloj sur la itala duoninsulo komence de la [ferepoko (ĉirkaŭ la jaro 800 a.K.)

]]
La **umbroj** komence de la 1-a jarmilo a.K. setligis la pejzaĝon, kiu nomiĝis, laŭ ili, Umbrion, kaj iujn ĉirkaŭajn teritoriojn sur la itala duoninsulo de suda Eŭropo. Temis pri popolo de la hindeŭropanoj kaj ene de tiu grupo de la italikoj, kies anoj parolis apartan lingvon, la umbran.

La popolanoj fondis iujn urboŝtatojn kiel Ameria (Amelia), Ariminum (Rimini), Asisium (Assisi), Iguvium (Gubbio), Interamna (Terni), Perusia (Perugia) kaj Spoletium (Spoleto). La umbroj estis sub forta kultura influo de la etruskoj, kaj post la milita malvenko en batalo apud la loko Mevania dum la jaro 308 a.K. finiĝis subuloj de la regno Romio. Rapide post la integrigon en la romian regnon ili estis kulture romanigitaj kaj alprenis la latinan lingvon.

La plej konata umbro estis la latinlingve skribanta komedia verkisto Plaŭto.

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Historio de Italio
Somerhejma lando

La **somerhejma lando** (el la anglalingva **Cottage Country**) estas nomo uzata de kanadanoj kiu priskribas la popularajn regionojn por havi somerhejmojn kaj dometojn. Ekzemple, torontanoj povus diri, "Mi iras al somerhejman landon ĉi-finsemajne.", kaj la aŭskultanto komprenos ke ĝi temas pri Muskoka aŭ Haliburton. Otavano povus diri la saman frazon, kaj la celata loko estus la Lagoj Rideau.

Kategorio:Ontario
Eduardo la 6-a (Anglio)

**Eduardo la 6-a** estis reĝo de Anglio de 1547 ĝis 1553.

Naskiĝinte la 12-an de oktobro 1537, li estis la filo de Henriko la 8-a kaj lia tria edzino Jane Seymour, kiu mortis malmultajn tagojn post la nasko. Henriko ĝojis ke fine li havis filon - liaj antaŭaj infanoj estis ĉiuj filinoj. Eduardo estis nun la heredonto de la reĝo.

Li facile lernis lingvojn kaj lia amo al klereco sin montris per la fondado de lernejoj. Restas ankoraŭ lernejoj nomataj "King Edward's School" (la lernejo de la Reĝo Eduardo). Inter liaj instruistoj estis John Cheke.

En 1547 kiam Eduardo havis nur naŭ jarojn, Henriko mortis kaj Eduardo reĝiĝis. La kronado okazis ĉe la Abatejo Westminster la 20-an de februaro 1547. Laŭ la testamento de Henriko estiĝis Konsilio de Regenteco, kiu nomumis Edward Seymour Lord-Protektanto.

La unuan jaron de la regado, la angloj invadis Skotlandon por devigi Marian Stuart edziĝi kun Eduardo; ili gajnis venkon sed kiam Maria fianĉiniĝis en 1548 al la Daŭfeno Francisko de Francio, iĝis klare ke la angloj ne povus kontraŭi kaj la skotojn kaj la francojn.

La Konsilio de Regenteco favoris la protestantismon, kiun ankaŭ la ĉefepiskopo de Canterbury, Thomas Cranmer, subtenis, kaj Cranmer eldonis diservan libron por la angla eklezio. Rezultis en 1549 malsukcesa katolika ribelo de loĝantoj de Devon kaj Kornvalo, kiun la registaro venkis, mortigante multajn. Dume la frato de Edward Seymour amindumis kun la princino Elizabeta kaj estis ekzekutita pro ŝtat-perfido. Ekonomiaj problemoj pliigis la ĝenojn de la Lord-Protektanto kaj tumultoj okazis. En aŭgusto 1549 la francoj deklaris militon. La influo de Edward Seymour komencis malpliiĝi, kaj li prenis la reĝon kaj fuĝis al Windsor. Oni arestis lin, kaj la 22-an de januaro 1552 li estis ekzekutita.

Lin anstataŭis kiel Lord-Protektanto John Dudley, Grafo de Warwick, kiu iĝis 1-a Duko de Northumberland en 1551. En 1550 estiĝis paco kun Francio: la angloj cedis Boulogne kaj la anglajn posedaĵojn en Skotlando. Oni komencis persekuti kaj ŝtiparumi tiujn kiuj ne sekvis la oficialan religion. Kiam en 1553 Eduardo grave malsanis, Dudley persvadis lin deklari Jane Grey la heredonto de la regno. Eduardo mortis, havante dek-kvin jarojn, la 6-an de julio 1553. La 9-an de aŭgusto li enteriĝis en la Abatejo Westminster.

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Tudoroj
Kategorio:Princoj de Kimrio
Sekundaraj loĝejoj

**Sekundaraj loĝejoj**, iam ankaŭ **dua loĝado**, estas faka termino markanta loĝ-objektojn (refreŝigejajn kabanojn, dometojn, apartamentojn) servantaj por individua loĝado. Povas temi pri loĝ-objekto (loĝejo aŭ domo), kiun la posedanto ne uzas kiel daŭra loĝloko.

## Nordamerika uzo de la termino 
En Nordameriko, la domoj kiujn oni nomas "dometoj" (ankaŭ **somerhejmoj**, **kabanoj**) estas lokoj alirataj de urbanoj semajnfine kaj/aŭ ferie. La proprulo ankaŭ foje luigas la dometon al aliuloj.

Kanadaj dometoj estas kutime apud lagoj aŭ oceanoj en arbarecaj lokoj. Ili estas lokoj por ĉeesti dum ferioj kun amikoj kaj onia familio. Tie oni ofte naĝas, boatas, skias, fiŝkaptas, promenas, kaj faras similajn agojn.

Vivi en dometo estas unu el la plej popularaj kialoj de la venado de turistoj al Ontario, Kanado, kaj tie partoj estas nomataj "somerhejma lando".

Kategorio:Loĝado
Sanpedroepaula rokinsularo

eta|Situo de Sanpedroepaula rokinsularo (meze).
eta|maldekstra|Lumturo kaj kabano sur Belmonte, Sanpedroepaula rokinsularo

La **Sanpedroepaula rokinsularo** () estas deko da insuletoj vulkandevenaj en distanco de 950 km nordoriente de Natal.

Darwin vizitis la insularon en februaro 1832 dum sia ekspedicio per Beagle.

## Geografio 
La plej proksima tero estas la insulo Fernando de Noronha (630 km sud-okcidente). La insuloj apartenas al la brazila subŝtato Pernambuko.

La insularo estas parto de la mezatlantika sojlo, nord-suda plejparte subakva montoĉeno, kiu atingas la oceanan surfacon en nur kelkaj lokoj (Jan Mayen, Islando, Acoroj, Ascension, Tristan da Cunha, Gough-Insulo, Buvet-Insulo). La ekzakta situo estas: .

La rokaro troviĝas en arealo de 10.000 m², kiu etendiĝas 350 m nord-sude kaj 200 m okcident-oriente. Estas kvin pli grandaj insuletoj: Ilha Belmonte (*Sudoeste*, 5380 m²), Ilha Challenger (São Paulo, *Sudeste*, 3000 m²), Ilha Nordeste (*São Pedro*, 1440 m²), Ilhota Cabral (*Noroeste*, 1170 m²) kaj Ilhota South (943 m²). La plej alta el la rokoj atingas 22,5 m.

La insularo ne estas loĝata. Ĝi disponas pri lumturo 6 m alta sur la pinto de *Ilha Belmonte* kaj pri kabano por deĵorantaj armeanoj kaj sciencistoj.

## Biologio 
Nur Ilha Belmonte, la plej granda el la insuloj, havas vegetaĵaron, ĉefe muskojn kaj herbojn.

Kelkaj birdospecioj nestas sur la insularo: bruna naivulo *Sula leucogaster*, Bruna ŝterno *Anous stolidus*, Malhelbruna ŝterno *Anous minutus*. Krome vivas kelkaj kraboj (Ruĝaj klipkrabo Grapsus grapsus), insektoj kaj araneoj.

## Historio 
La matenon de la  la rokinsularo estis vizitata de Charles Darwin dum ties vojaĝo ĉirkaŭ la mondo per HMS Beagle.

En 1942 la arkipelago estis integrita en la brazila tereno kiel teritorio rekte dependa de la Ministerio pri milito. Laŭ la brazila konstitucio de 1988 ĝi estis integrita en la ŝtaton Pernambuko.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Pliaj informoj 
*  Informoj kaj bildoj, ekspedicio februaro 2001 
* WWF - Bildoj de la lumturo kaj konstruaĵoj

Kategorio:Insuloj
Kategorio:Insuloj en la Atlantiko
Kategorio:Neloĝataj insuloj
Nelson

## Homoj 
La familinomo **Nelson** estas tiu de multenombraj homoj, inter kiuj:
* **Edmund Nelson** (1722-1802), brita pastoro kaj patro de Horatio Nelson
* **Thomas Nelson Jr.** (1738 - 1789), usona politikisto 
* Admiralo **Horatio Nelson**, venkinto de la Batalo apud Trafalgar.
* **Wolfred Nelson** (1791 - 1863), kanada kuracisto
* **Robert Nelson** (1793 - 1873), kanada kuracisto
* **Edward William Nelson** (1855 - 1934), usona etnologo
* **Paul Nelson** (1895 - 1979), franca-usona arkitekto
* **George Nelson** (1908 - 1986), usona artisto
* **George Nelson**, kromnomata **Baby Face Nelson** (1908 - 1934), usona gangstero
* **Byron Nelson** (1912 - 2006), usona golfludisto
* **Barry Nelson** (1917 - 2007), usona aktoro
* **Edward Nelson** (1932 - ), usona matematikisto
* **Willie Nelson** (1933 - ), usona gitaristo
* **Ted Nelson** (1937 - ), komputikisto
* **Rick Nelson** (1940 - 1985), muzikisto
* **Don Nelson** (1940 - ), usona basketbalisto
* **John Nelson** (1941 - ), usona orkestrestro
* **John Nelson** (1948 - ), usona naĝisto
* **Ben Nelson** (1941 - ), usona politikisto
* **Bill Nelson** (1942 - ), usona politikisto
* **George Nelson** (1950 - ), usona kosmonaŭto
* **Prince Rogers Nelson** (1958 - ), usona kantisto plej konata kiel *Prince* 
* **Vicki Nelson Dunbar** (1962 - ), usona tenisludistino
* **Adam Nelson** (1978 - ), usona atleto
* **Jameer Nelson** (1982 - ), usona basketbalisto
* **Mickaël Nelson** (1990 - ), franca futbalisto

## Geografiaĵoj 
La nomo **Nelson** estas tiu de pluraj lokoj, el kiuj:
* **Nelson**, urbo en Nov-Zelando.
* **Nelson**, regiono de Nov-Zelando.
Kanalsistemo Trent-Severn

eta|300px|Kluzo unua de la kanalsistemo Trent-Severn

La **kanalsistemo** Trent-Severn estas kanada aro de kanaloj kaj kluzoj nun uzata nur de porplezuraj boatoj, sed antaŭe uzata por komercaj aferoj. La sistemo ligas Lago Ontario ĉe Trenton kaj la Georgia golfo de la Hurona Lago ĉe Port Severn. La sistemo inkluas la naturajn akvavojojn jenajn: Rivero Trent, Rivero Octonabee, la Lagoj Kawartha, Lago Simcoe, Lago Couchiching kaj la Rivero Severn. La sistemo trairas la "somerhejma lando" de suda Ontario. Ĝi estas malfermita de majo ĝis oktobro.

La longo de la tuta sistemo estas 386 km. Proksimume 32 km el la tuta sistemo estas homfaritaj kanaloj. Estas 44 kluzoj, inkluzive de 36 kutimaj kluzoj, 2 ŝteparaj kluzoj, ŝipliftoj ĉe Peterborough kaj Kirkfield, kaj 1 fervoja kluzo ĉe Big Chute inter la baza kaj alta partoj de la rivero Severn. Estas ankaŭ 39 turniĝantaj pontoj kaj 160 baraĵoj, kiuj malebligas inundojn.

La plej alta parto estas ĉe Lago Balsam. Oni ofte diras, ke tiu estas la plej alta punkto alirebla per boato de marnivelo, sed alireblaj partoj de la Misisipo estas plej altaj.

Trent-Severn
Trent-Severn
Trent-Severn
Kategorio:Ontario
Listo de insuloj en la Atlantiko

[eta|Estiĝo de [atlantika oceano dum disfalado de Pangeo al la hodiaŭaj kontinentoj.]]

Jen nekompleta **listo de insuloj en la Atlantiko**. En la oceano situas pluraj insuloj aŭ arkipelagoj.

La estiĝo de la atlantikaj insuloj profunde rilatas al la estiĝo de la oceano mem (vidu la bildon). Kelkaj insuloj estiĝis kiel leviĝantaj partoj de la kontinentaj platoj, aliaj estiĝis pro vulkanismo de la mezatlantika sojlo.

## Plene suverena 
* Kabo-Verdo
* Grandbritio
* Irlando
* Islando
* Sao-Tomeo kaj Principeo

## Sub argentina suvereneco 
* Estados-insulo - Isla de los Estados (es) Île des États (fr)
* Fajrolando (hispane *Tierra del Fuego* = Fajrolando) parte apartenanta al Ĉilio

## Sub brazila suvereneco 
* Ilhabela - ĉe San-Paŭlo 
* Sanpedroepaula rokinsularo 
* Sanktkatarina insulo 
* Trindade kaj Martim Vaz 
* Fernando de Noronha 

## Sub brita suvereneco 
* Ascension : transmara teritorio de Britio
* Bermudo : aŭtonoma transmara teritorio de Britio
* Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj
* Falklandoj (Malvinoj)
* Rockall
* Sankta Heleno : transmara teritorio de Britio
* Tristan da Cunha

## Sub kanada suvereneco 
* Novlando

## Sub ĉilia suvereneco 
* Fajrolando (hispane *Tierra del Fuego* = Fajrolando) parte apartenanta al Arĝentino

## Sub dana suvereneco 
* Ferooj : aŭtonoma teritorio de Danio
* Gronlando : aŭtonoma teritorio de Danio

## Sub hispana suvereneco 
* Kanarioj : aŭtonoma komunumo de Hispanio

## Sub franca suvereneco 
* Sankta-Piero kaj Mikelono : transmara teritorio de Francio

## Sub norvega suvereneco 
* Jan Mayen
* Svalbard

## Sub portugala suvereneco 
* Acoroj : aŭtonoma regiono de Portugalio
* Madejro : aŭtonoma regiono de Portugalio
Noktofalkoj

**Noktofalkoj** estas birdoj de la familio de kaprimulgedoj, kiu enhavas ankaŭ la kaprimulgojn. Tiuj noktofalkoj estas subfamilio **Chordeilinae** de specioj kiuj loĝas en Ameriko.

Tiuj estas mezgrandaj noktulaj birdoj kun longaj flugiloj, mallongaj kruroj kaj tre mallongaj bekoj, kiuj kutime nestumas surgrunde kaj predas flugantajn insektojn. La Malgranda noktofalko, 16 cm longa kaj 23 g peza, estas la plej malgranda el ĉiuj membroj de la familio de Kaprimulgoformaj. Noktofalkoj estas foje menciitaj kiel *goatsuckers* aŭ *kaprinsuĉistoj* pro la miskredo, ke ili suĉas lakton de kaprinoj (en Latina tio estus *Caprimulgus*).

Noktofalkoj havas etajn piedojn, malutilaj por piediri, kaj longajn pintajn flugiloj. Ties milda plumaro estas kriptece kolorita por ŝajni arboŝelo aŭ seka foliaro. Kelkaj specioj, malkutime inter birdoj, ripozas laŭlonge de branĉo, anstataŭ laŭlarĝe. Tio helpas kaŝi ilin dumtage. Ili demetas du markitajn ovojn rekte sur nuda grundo.

Ili estas plej aktivaj en malfrua vespero kaj frumatene aŭ nokte, kaj manĝas ĉefe tineojn kaj aliaj grandaj flugantajn insektojn.

Noktofalkoj estas tre similaj en plej parto de karakteroj al la kaprimulgoj de la Malnova Mondo, sed ili havas pli mallongajn bekojn kaj malpli mildan plumaron. Noktofalkoj estas ne tiom precize noktaj kiom multaj kaprimulgoj de la Malnova Mondo, kaj povas esti vidataj ĉasantaj kiam ankoraŭ estas lumo en la ĉielo.

## La genraro kaj speciaro 
* Subfamilio *Chordeilinae* (noktofalkoj)
** Genro *Nyctiprogne*
*** Strivosta noktofalko, *Nyctiprogne leucopyga*
*** Senstrivosta noktofalko, *Nyctiprogne vielliardi*
** Genro *Podager* - Nakunda noktofalko, *Podager nacunda*
** Genro *Lurocalis*
*** Ruĝventra noktofalko, *Lurocalis rufiventris*
*** Mallongvosta noktofalko, *Lurocalis semitorquatus*
** Genro *Chordeiles*
*** Malgranda noktofalko, *Chordeiles pusillus*
*** Sablokolora noktofalko, *Chordeiles rupestris*
*** Ordinara noktofalko aŭ Amerika kaprimulgo, *Chordeiles minor*
*** Eta noktofalko, *Chordeiles acutipennis*
*** Antila noktofalko, *Chordeiles gundlachii*

Kategorio:Birdoj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Sanĉi

**Sanĉi** estas malgranda vilaĝo, kiu situas 46 km oriente de Bhopal en la centra barata provinco Madhja-Pradeŝo. Ĝi estas konata precipe danke al siaj budhismaj memorigaĵoj, kiuj ĉi tie estis konstruitaj inter la 3-a jarcento antaŭ Kristo ĝis la 12-a jarcento.

Ĉi tie troviĝas Mahastupao (laŭvorte "Granda stupao"), kies komencoj tuŝas la 3-an jarcenton antaŭ Kristo al reĝo Aŝoko. Aŝoko ĉi tie lasis konstrui ĝin, sed la stupao estis jam pase de la 2-a jarcento antaŭ Kristo neniigita, verŝajne fare de Puŝjamitro el dinastio Ŝunga. Kiam Puŝjamitro detroniĝis, la stupao estis renovigita fare de iu el liaj sekvantoj kaj ĝi staras ĉi tie ĝis hodiaŭ. Ekde la jaro 1989 la regiono en Sanĉi estas parto de monda heredaĵo.

Kategorio:Pilgrimaj lokoj de budhismo
Dunfermline

**Dunfermline** () estas historia ĉefurbo de Skotlando en Fife.

## Geografio 
Dunfermline situas je  de la Firth of Forth, nordokcidente de Edinburgo.

Geografia pozicio: .

Ĝi havis  loĝantojn en 2008.

## Famuloj 
Andrew Carnegie kaj Dominik Kozma naskiĝis en Dunfermline.

Roberto Bruso estis entombigita ĉi tie.

## Esperanto en Dunfermline 
John Boyd Primmer estis esperantisto el Dunfermline. Tie okazis la 10-a Skotia Kongreso de Esperanto en 1921 kaj en 1937 la esperantista pastro John Beveridge predikis Esperante ĉe servo en la loka abatejo.

eta|centre|Abatejo de Dunfermline
eta|centre|Urbodomo

Kategorio:Urboj de Skotlando