Ĉilia kolibro

La **Ĉilia kolibro** (*Sephanoides sephaniodes*) aŭ *Verdadorsa fajrkronulo* estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la nur du specioj de la genro *Sephanoides*. Ĝi troviĝas en Argentino, kontinenta Ĉilio kaj Insularo Juan Fernández de Ĉilio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Ĉilia kolibro estas monotipa. Ĝi kunhavas sian genron nur kun la Fernandezinsula kolibro (*S. fernandensis*).

## Aspekto
La Ĉilia kolibro estas 10 ĝis 10,5 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 5,5 g kaj inoj ĉirkaŭ 5 g. La specio estas sekse dimorfa, kun pli grandaj, mallongbekaj maskloj, kaj pli malgrandaj, pli longbekaj inoj. Plenkreskuloj de ambaŭ seksoj havas bronzverdajn suprajn partojn, ardezverdajn flugilojn kaj vostojn, kaj palflavajn subajn partojn kun nigraj kaj verdaj makuloj. Plenkreskaj maskloj havas la samnoman irizecan ruĝflavan kronon. Junuloj de ambaŭ seksoj havas rustajn plumrandojn sur la kapo kaj iliaj subaj partoj havas cinamkoloran nuancon. Ĉar la idoj estas sekse unukoloraj, malfacilas asigni sekson al ili.

## Distribuo kaj habitato
La Ĉilia kolibro troviĝas en Ĉilio ekde sudo de la Regiono Atakamo ĝis la suda pinto de Sudameriko, en la apudaj areoj de suda Argentino, kaj oriente trans centra Argentino ĝis la atlantika marbordo. (Vidu Konduto:Movoj sube por detaloj.) Izola populacio troviĝas sur la insuloj Robinson Crusoe kaj Alejandro Selkirk de la Insularo Juan Fernández, ĉirkaŭ 770 km de la ĉilia marbordo. Ĝi estis registrita kiel vaganta sur la Malvinaj Insuloj. La specio loĝas en arbaraj randoj, plantejoj de enkondukita eŭkalipto, maldensejoj, arbustaroj kaj ĝardenoj. Ĝi estas grava polenigisto por la moderklimataj pluvarbaraj regionoj de suda Sudameriko. Laŭ alteco ĝi varias de marnivelo ĝis super 2 000 m.

### Manĝado
La Ĉilia kolibro manĝas nektaron el diversaj indiĝenaj kaj enmetitaj florplantoj, preferante tiujn de la genroj *Abutilon*, *Embothrium* kaj *Fuchsia*, kaj foje ripozas sur floroj por nutri sin anstataŭ ŝvebi. Ĝi kapablas memori ne nur la nektarlokon inter identaj floroj, sed ankaŭ la lokon de la plej rekompenca nektaro inter malpli rekompencaj floroj. Ĝi estas intense teritoriema kaj oni rimarkis, ke ĝi forpelas birdojn tiom grandajn kiel karakaroj.
File:Green-backed Firecrown, Ushuaia, Tierra del Fuego, Argentina imported from iNaturalist photo 362459841.jpg|Manĝante al indiĝena *Embothrium coccineum*
File:Sephanoides sephaniodes 468387779.jpg|Ripoze manĝante el enkondukita *Kniphofia*
Green-backed firecrown (Sephanoides sephaniodes) female Tricao.jpg|Ino
File:Green-backed firecrown (Sephanoides sephaniodes) female in flight Tricao.jpg|Ino manĝante dumfluge el *Kniphofia*
File:Sephanoides sephaniodes 483376296.jpg|Manĝante el *Abutilon*

### Reproduktado
La nestosezono de la Ĉilia kolibro sur la kontinento daŭras de septembro ĝis novembro; datumoj estas malabundaj, sed la sezono sur Juan Fernández ŝajnas esti de septembro ĝis decembro. La nesto estas tre malgranda taso, kiu foje estas metita super akvo. La ovodemetado estas de du blankaj ovoj. Nenio alia estas konata pri la reprodukta fenologio de la specio. Ĝi estas surloke ofta, kaj bone fartas en hom-ŝanĝitaj pejzaĝoj kiel urbaj parkoj kaj ĝardenoj. En la insuloj Juan Fernandez ĝia populacio supozeble estas ĉirkaŭ 5000 birdoj. Ĝi troviĝas en pluraj protektitaj areoj sur la kontinento. Neniu tuja minaco estis identigita.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ĉilio
Kategorio:Birdoj de Argentino