open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filino

dekstra|eta|250px|

**Filino** estas virina infano: knabino aŭ virino en rilato al siaj gepatroj. La vira egalaĵo estas filo.

En patriarkaj socioj, filinoj ofte havas malsamajn aŭ pli malmultajn familiajn rajtojn ol filoj. En kelkaj socioj, estas kutimo por edzo aĉeti edzinon de ŝiaj gepatroj per edzina pago. La malo de ĉi kutimo, kiam la gepatroj pagas iom da mono al nova edzo estas doto.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (7, kaj nur 2 pri filo) proverboj pri filino en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Familio
Francaj Ĝeneralaj Statoj

eta|Malfermo de la Ĝeneralaj Statoj la 5an de majo, 1789, en la Grandaj Salonoj de *Menus-Plaisirs* en Versajlo.|350x350px
En la malnova franca monarkio, la **Francaj Ĝeneralaj Statoj** (: *États Généraux*) estis asembleo de la tri "Statoj", la tri klasoj de la franca socio: La nobelaro, la klerikaro, kaj la nenobela kaj neeklezia tiel-nomita 'Tria Stato", kiu reprezentis ĉefe la burĝojn.

La Francaj Ĝeneralaj Statoj estis kreitaj en 1302, kaj estis kunvokitaj nur ĉe gravegaj okazoj, 22 fojojn en la daŭro de 487 jaroj. La lasta kunigo de la Ĝeneralaj Statoj estis tiu en 1789, kiu kondukis al la Franca Revolucio, nome la Ĝeneralaj Statoj de 1789.

Kategorio:Historio de Francio
Zwickauer Mulde

La malgranda nenavigebla rivero **Zwickauer Mulde** estas la okcidenta fontorivero de Mulde (la dua, orienta estas Freiberger Mulde).

La fonto de *Zwickauer Mulde* situas en la regiono de la ĉefa kresto de la okcidento de Ercmontaro, inter la setlejoj Hammerbrücke, Schöneck kaj Klingenthal.

Norde de Colditz kaj Zschadraß Zwickauer Mulde post 166 kilometroj unuiĝas kun Freiberger Mulde je Mulde.

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Saksio
Patro

eta|Patro

**Patro** estas la vira generinto de infano. Plejparto da animaloj (inkluzive de homoj) estas generitaj de patro kaj patrino. Je homoj, patra rilato povas havi biologian, socian, aŭ leĝan signifon, laŭ la rilato. Biologia patro naskigis infanon. La karesvorto uzata de geinfanoj por nomi sian patron estas *paĉjo*.

La patro de edzo aŭ edzino estas bopatro.

## Vidu ankaŭ 
* Alipatra zorgado
* Paternalismo
* Patrofiguro
* Santa Claus

## Proverboj 
Ekzistas pluraj (6, kaj 12 pri patrino) proverboj pri patro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Familio
Artefarita ĉielkorpo

**Artefarita ĉielkorpo** (aŭ **artefarita astro**) estas nenature estiĝinta teknika aparato, kiun oni lanĉas en la kosmon. Laŭ la rivolua orbito oni parolas pri artefarita satelito, artefarita planedo, kaj interstela sondilo. Laŭ la funkcio, oni parolas pri aŭtomata aŭ teledirektita kosmosondilo, de homoj stirita veturilo kiel kosmoŝipo aŭ kosmopramo, kaj de homoj funkciigita kosmostacio.

Oni povas distingi inter ili laŭ la taskoj pri scienca (fizika, astronomia, biologia, teknika), praktik-cela (telemetra, naviga, meteorologia, risurco-esplora) kaj armea (skolta, kapta, neniiga).

La sputniko sendas la rezultojn de la esplordatenoj al Tero per telekomunikada metodo tra radioondoj aŭ liveras ilin en returna unuo (kapsulo) alteren. La artefaritaj satelitoj, kiuj faras la esploradon kaj sendas la datenojn tra radioaparato, nomiĝas aktivaj; dum pasivaj oni nomas tiujn kun nefunkcianta aŭ elŝaltita radioaparato, aŭ la deŝiritajn aŭ la returnajn partojn.

Oni lanĉis la unuan artefaritan sateliton de la Tero en 1957 (Sputnjik-1). Ĝis 1981 oni per 2200 lanĉoj ednorbitigis ĉ. 4000 artefaritajn ĉielkorpojn. Parto de tiuj jam neniiĝis dum la lanĉo en la atmosfero de Tero.

## Bildgalerio 

Dosiero:Clementine lunar orbiter - Smithsonian Air and Space Museum - 2012-05-15.jpg|
Dosiero:Landsat-1.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Satelita televido
* Kosmoesploro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.heavens-above.com 
* http://science.nasa.gov/Realtime/JPass/20  
* http://ilectric.com/glance/Recreation/Radio/Amateur/Satellite_Tracking 
* http://www.oosa.unvienna.org 

Kategorio:Kosmoesploro
Mondialo

Mondialo estas nomo de kelkaj planlingvoj:

* Mondialo (Heimer), planlingvo de la sveda instruisto Helge Heimer.
* René de Saussure publikigis en 1929 verketon en la germana, "Die Hilfsprache Mondiale" (La helplingvo Mondialo), kiu estas versio de Nov-Esperanto.

Kategorio:Planlingvoj
Artefarita planedo

en 2023.]]

**Artefarita planedo** (ankaŭ **planeda kopio** kaj **kopioplanedo**) estas proponita ĉirkaŭstela megastrukturo kun sufiĉa maso por generi propran gravitan kampon, sufiĉe fortan por malhelpi eskapon de atmosfero, Ĝia celo estus simila al tiu de aliaj megastrukturoj destinitaj kiel loĝspacoj (kiel la cilindro de O'Neill) aŭ al koloniigo (aŭ terraformado) de ekzistantaj planedoj.

## Fikcio kaj populara kulturo 
La koncepto de „artefarita planedo” aperas en multaj verkoj de sciencfikcio. la Well World series (1977–2000) de Jack L. Chalker, kaj la trilogio *Confluence* (1997–1999) de Paul J. McAuley. La romano *Matter* (2008) de Iain Banks okazas sur shellworld (artefarita planedo kun pluraj loĝeblaj tavoloj).

La koncepto de artefaritaj planedoj ankaŭ aperas en la franĉizo *The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy* kreita de Douglas Adams, en kiu unu el la roluloj estas „planeddezajnisto”.

## Eblaj riskoj 
La riskoj de malsukceso estas signifaj, kun eblaj neintencitaj konsekvencoj, kiuj povus aperi pro la kreo de artefaritaj planedoj, inkluzive de ekologiaj katastrofoj aŭ malsukceso de vivsubtenaj sistemoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*World ships artikolo en The Encyclopedia of Science Fiction (reta eldono)
*Planet Spaceship artikolo en TV Tropes

Kategorio:Kosmoesploro
Sputnik 1

eta|Sputnik 1
eta|dekstra|La Sputnik-signalo[eta|Spuro de la sputnik-[raketo|lanĉraketo]]
**Sputnik-1** (ruse "*Спутник-1*"), la unua artefarita satelito de la Tero, lanĉita la 4-an de oktobro 1957 en Sovetunio.

## Parametroj de la flugo 
* **Starto** — 4-a de oktobro 1957, 19:28 laŭ Grinviĉo
* **Fino** — 4-a de januaro 1958
* **Maso de la aparato** — 83,6&nbsp;kg;
* **Angulo de la orbito** — 65,1°.
* **Tempo de unu rondiro** — 96,17 min.
* **Perigeo** — 228&nbsp;km.
* **Apogeo** — 947&nbsp;km.
* **Totalo de rondiroj ĉirkaŭ la Tero** — 1440

## Signifo 
Oficiale "Sputnik-1" estis lanĉita enkadre de la internacia projekto por esploro de jonosfero. Tamen la lanĉo havis ankaŭ tre grandan politikan signifon. Interalie la usona gazeto "New York Times" (Novjorka Tempo) raportis post la lanĉo de "Sputnik-1": "*90% da paroloj pri artefaritaj satelitoj de la Tero okazis en Usono, sed la 100% de farado okazis en Rusio*..."

|

## Vidu ankaŭ 
* Sputnik 1 
* Sputnik-ŝoko

SPUTNIK-1
Kategorio:Artefaritaj satelitoj
Faringo

**Faringo** (*pharynx*) estas la dua parto de la nutra kanalo malantaŭ la nazaj kavaĵoj kaj buŝo ĝis la ezofago, kie la digesta vojo krucas la spiran vojon.

Faringo (aŭ ĉefvakuolo) nomiĝas ankaŭ la antaŭa aperturo de flagelaj algoj (*Euglenophyta*). Sur ties bazo troviĝas la blefaroplastisoj, el kiuj kreskas la flageloj.

Faringa osto estas arkoforma osteto (*os phyaryngeale superius*) ĉe la karpedoj (*Cyprinidae*), kiu estiĝas per kunfandiĝo de la supraj ostoj de la branka arko. Sur tiu osteto troveblas faringodentoj. Ties formo, nombro, situo estas karakteriza ĉe la karpedoj por distingi inter la specoj.

Faringodento estas karakterizaj kreskaĵoj ĉe la karpedoj (*Cyprinidae*), ĉe la dekstra kaj maldekstra flanko de la faringo. Tiuj dentoj estas emajlokovritaj kaj sidas sur la faringa osto. La faringodentoj troviĝas ambaŭflanke en vicoj, la nombro de vicoj varias inter 1-3 ((mukoza) tinko (*Tinca tinca*) havas 1, aspio (*Aspius aspius*) 2, karpo (*Cyprinus carpio*) 3). La kontraŭe situantaj dentoj estas simetriaj, nur malofte troveblas asimetrio. La aranĝon de la faringodentoj montras la faringodenta formulo: ekz. la karpo havas la formulon 1.1.3-3.1.1, kio signifas, ke en la ekstera kaj meza vico troviĝas 1-1 dentoj, en la interna vico 3-3 dentoj. La surfaco de la dentoj estas ofte raspa, ĝi servas - ĉefe ĉe herbokarpo (*Ctenophanyngodon idella*) – por erigo, kaĉigo de la nutraĵo. Ĉe la pli aĝaj fiŝoj oni povas vidi triviĝon.

Kategorio:Digesta sistemo
Kategorio:Spira sistemo
Hararo (Zimbabvo)

maldekstre|eta|423x423px|Horizonto de Hararo
**Hararo** (angle '** , ŝone **' ; iama ''''), estas la plej granda urbo kaj samtempe ĉefurbo de Zimbabvo. Ĝi situas en la suda parto de provinco Maŝonalando, en la norda centra parto de la lando.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis .

## Historio 
eta|maldekstra|250px|Hararo
Hararo estis fondita en 1890 kiel Fort Salisbury fare de Cecil Rhodes. Tiuloke troviĝas nun la African Union Square. Rhodes nomumis la urbon post la brita ĉefministro Lord Salisbury. La loko ricevis la statuson de urbo en 1923 kun sidejo de la kolonia registaro. Inter 1953 kaj 1963 estis ĝi ĉefurbo de Rodezio. Post la sendependiĝo de Zimbabvo en 1980, la urbo alinomiĝis post nomo de la tie vivanta popolo al Hararo.

## Ekonomio 
eta|maldekstra|250px|Internacia flughaveno en Hararo
Hararo estas komerca centro de tabako, kotono, kaj citrusfruktoj. Hararo estas landa trafika krucpunkto kun internacia flughaveno kaj gravaj intervojoj.

En Hararo funkcias la Universitato de Zimbabvo, fondita en 1956.

Partnerurboj: Cincinnati kaj München

## Klimato 
Hararo havas subtropikan klimaton. La temperaturo varias inter 7 kaj . En junio kaj julio malvarmo regas, sed neniam frostas. Inter aŭgusto-aprilo oni mezuras pli, ol . Jare pluvas po 831&nbsp;mm. Inter novembro-marto ofte pluvas, inter junio-septembro apenaŭ aŭ tute ne pluvas.

## Servoj 
* Universitato de Zimbabvo

## Personoj 
* Kirsty Coventry, olimpia venkinto en naĝo

## Esperantistoj 
* Kelly Londoni

## Eksteraj retpaĝoj 
* Gazeto el Hararo 
* Universitato de Hararo 

## Eksteraj ligiloj 
* http://earth-info.nga.mil/gns/html/cntry_files.html 

Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Urboj de Zimbabvo
Kategorio:Milionurboj
Artefarita satelito

, la unua artefarita satelito ekstertere]]
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri Satelita Navigado. Kiel funkcias GPS kaj similaj sistemoj kaj kion oni sciu pri ili]]

**Artefarita satelito** aŭ **artsatelito**  aŭ **nenatura satelito** aŭ **sputniko** estas artefarita ĉielkorpo, rivoluanta ĉirkaŭ natura planedo aŭ satelito. Por akiri la staton de artefarita satelito, la kosmobjekto devas atingi la unuan kosman rapidon sed ne superi la duan kosman rapidon, karakterizan je la koncernata natura ĉielkorpo. Tiam la rivoluado okazas sur elipsa orbito.

La unuan artsateliton de la Tero (Sputnik-1) oni lanĉis en 1957, la unuan de la Luno (Luna-10) en 1966, la unuan de Marso (Mariner-9) en 1971, la unuan de Venuso (Venera-9) en 1975.

En 1980, ĉirkaŭ la Tero rivoluis 900 kompletaj artsatelitoj kaj ĉirkaŭ 1000 disiĝintaj, deŝiriĝintaj eroj.

Aplikaj satelitoj kolektas datenojn pri la Tero (Tera observa satelito, meteologia satelito, skolta satelito, scienca satelito ktp) aŭ provizas subtenan funkcion por surteraj agadoj (telekomunika satelito, navigacia satelito ktp).

Spionsatelito (plej ofte nomita oficiale satelito de rekognosko) estas artefarita satelito de observado surtera aŭ de komunikado dediĉita al militista aŭ spiona uzado.

## Satelita telefono 
En seklando aro de antenoj prizorgas telefonadon per poŝtelefonoj. Mare oni uzas , kiuj atingas la tutan teron. Telefoni per INMARSAT estas kara, sed tiu satelita sistemo atingas iun ajn, eĉ meze de oceano.

## Ĉielpoluado 
Amasa lanĉado de komercaj satelitoj okazigis novan problemon forme de ĉiela poluado. Ĉiuj satelitoj funkcias samtempe kiel spegulo por la suna lumo, kaj kiel kaŝilo por la malantaŭaj steloj. Tiel ili iom post iom, pli kaj pli, malhelpos ĉielobservadon ekde la Tero, ne nur okulan observadon, sed ankaŭ radiobservadon. Tial la Internacia Astronomia Unio diskonigis en junio 2019 sian maltrankviliĝon pri la estonteco de astronomiaj observadoj, kaj grupo de astronomoj subskribigas petskribon por la kontrolo kaj limigo de lanĉoj de satelitaroj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Satelita televido
* Artefarita ĉielkorpo

* La artikolon pri komunika satelito, speciala tipo de artefarita satelito, kiu cirkulas en la orbito de la tero kaj rutine peras komunikajn informojn
* Kosmosondilo, Listo de kosmosondiloj
Epigloto

eta|Angla diagramo pri la epigloto.
**Epigloto** (*epiglottis*) estas klapo, kiu ĉe la mamuloj fermas la laringon, por malhelpi la eniron de objektoj en la spirkanalon, kiam oni ion englutas. Ĝi funkcias reflekse.

Kategorio:Besta anatomio
Orne

**Orne** - prononco [orn], per sistemo IFA [] - estas franca departemento, unu el la kvin de la regiono Normandio. Ĝia prefektejo estas Alençon.

Ĝia nomo originas de la riverego Orne, kiu fontas el ĝi kaj trapasas ĝin.

La departemento havas entute 412 komunumojn.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Alençon
* arondismento Argentan
* arondismento Mortagne-au-Perche

## Geografio 
**Orne** partoprenas en la regiono Normandio. Ĝi estas lima de la departementoj Eure nordoriente, Eure-et-Loir oriente, Sarthe sude, Mayenne sudokcidente, Manche okcidente, kaj Calvados norde.
eta|centra|250px|Mapo

## Historio 
La departemento estis kreita dum la Franca Revolucio, je la 4-a de marto 1790, per uzado de la leĝo de la 22-a de decembro 1789, el parto de la provinco de Normandio kaj Perĉo.

La 18-an de aŭgusto 1944 1-a Kirasita Divizio de Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento post 2-taga sanga batalo konkeris Chambois en Orne, Supera Komandanto Kazimierz Sosnkowski skribis al 355-a Ĉasista Divizio "Dębliński" pri "ĝia grandioza venko, la plej granda en kronikoj de la Pola Aerarmeo — antaŭan tagon la divizio pafalterigis super Francio 16 germanajn aviadilojn, perdante unu propran kaj komandanton majoron Eugeniusz Horbaczewski. Liberigo de Parizo estis komencita.

## Kulturo 
Orne estas fama pro siaj ĉevalaj bredejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Orne

## Eksteraj ligiloj 
* Prefektejo 
* Departementa Konsilio


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Mario Vargas Llosa

**Jorge Mario Pedro VARGAS LLOSA**, konata kiel **Mario VARGAS LLOSA** [elp. Marjo Bargas Ljosa] (naskiĝis la  en Arequipa, mortis la 13-an de aprilo 2025) estis perua kaj hispana (ekde 1993) verkisto, ĵurnalisto kaj politikisto. Li estis laŭreato de Nobel-premio pri literaturo de la jaro 2010.

## Biografio 
Vargas Llosa naskiĝis en Peruo, en mezklasa familio de Arequipa, kaj studis en Hispanio.

Baldaŭ konata tutmonde, li verkas en la hispana lingvo, ĉefe romanojn, sed ankaŭ elstaras liaj artikoloj kaj eseoj, ne nur beletraj sed ankaŭ politikaj, pri kiuj estas konata lia paso el maldekstremaj opinioj al la defendo de la novliberalismo.

Li famiĝis internacie en la 1970-aj jaroj danke al la eldona fenomeno konata kiel "boom" en Hispanio kaj en la tuta Eŭropo, per kio oni disvastigis la verkojn de tiamaj hispanamerikaj verkistoj (romanistoj kaj rakontistoj ĉefe) kiel Gabriel García Márquez, Julio Cortázar kaj aliaj, kune kun Mario Vargas Llosa.

Li estis kandidato al la prezidanteco de Peruo en 1990, sed perdis fronte al la tiam nekonata Alberto Fujimori. Jam tiam en tiu epoko li pasigis longajn loĝadojn kaj en Britio kaj en Hispanio, anstataŭ en Peruo. Pli kaj pli li iĝis pli dekstrema. Lastatempe, post ekregistaro de maldekstrema Pedro Castillo en Peruo kaj de Pedro Sánchez en Hispanio, kelkaj asertoj liaj iomete skandalis kiel eĉ kontraŭdemokrataj: "Latinamerikanoj eliros el krizo nur kiam ili malkovros, ke ili malbone voĉdonis. Gravo en baloto ne estas libero en elekto, sed bone voĉdoni".

## Premioj 
* Premio Princo de Asturio de la Beletro (1986).
* Premio Cervantes (1994).
* Pacpremio de la germana librokomerco (1996)
* Nobel-premio pri literaturo (2010)

## Verkoj 
* *Los jefes* (*La ĉefoj*) (1959)
* *La ciudad y los perros* (*La urbo kaj la hundoj*) (1963)
* *La casa verde* (*La verda domo*)) (1965).
* *Conversación en La Catedral* (*Interparolo en La Catedral*) (1969)
* *Pantaleón y las visitadoras* (*Pantaleono kaj la vizitulinoj*) (1973)
* *La tía Julia y el escribidor* (*Onklino Julia kaj la skribisto*) (1977)
* *La guerra del fin del mundo* (*La milito de la mondfino*) (1981)
* *Lituma en los Andes* (*Lituma en Andoj*) (Premio Planeta, 1993).
* *Los cuadernos de don Rigoberto* (*La kajeroj de sinjoro Rigoberto*) (1997)
* *La fiesta del chivo* (*La festo de la kaprido*) (2000)
* *El paraíso en la otra esquina* (*La paradiso aliangulen*) (2003) - pri la historio de Paul Gauguin kaj Flora Tristán.
* *La tentación de lo imposible* (''La tento de l' neeblo'') (2004)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Mario Vargas Llosa
* Literatura klubo 

Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Peruaj politikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:Peruaj verkistoj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Kategorio:Premio Cervantes premiitoj
Kategorio:Gajnintoj de la literaturpremio Rómulo Gallegos
Kategorio:Komplutensa Universitato de Madrido
Freiberger Mulde

La malgranda rivero **Freiberger Mulde** - prononco  - estas la orienta fontorivero de Mulde (la dua, okcidenta estas Zwickauer Mulde). Ĝi havas sian nomon de la tradicia minista urbo Freiberg en Saksio.

La fonto de *Freiberger Mulde* situas en Ĉeĥio sur la ĉefa kresto de la oriento de Ercmontaro, 2 km sudoriente de la vilaĝo Moldava, kie ĝi nomiĝas *Moldavský potok* (jen ĉeĥe, germane *Moldauer Bach*, Moldava rojo), en alteco de 855 metroj super la maro, inter la montetoj *Sklařský vrch* (same ĉeĥe, germane* Glaser-Berg*) kaj *Oldřišský vrch* (germane *Walter-Berg*). La fonto troviĝas en distanco de nur 2,5 km disde la fonto de la rivereto Wilde Weißeritz kaj nur 1 km for de la fontotereno de Flöha.

Fluante en okcidenta direkto *Freiberger Mulde* (ankoraŭ en grandeco de rojo) atingas la vilaĝojn Holzhau (600 m s.m.) kaj Rechenberg-Bienenmühle (545 m). Ĝia valo enprofundiĝis proksimume 150-200 m kompare kun la ĉirkaŭantaj altaĵoj.

Pli kaj pli ĝi turniĝas unue je nordokcidenta, poste preskaŭ je norda direkto. En Mulda enfluas de maldekstre la rojoj *Chemnitzbach* kaj *Helbigsdorfer Bach*, en Lichtenberg de dekstre *Gimmlitz*. la rivereto fluas tra valo ĉiam pli krute enprofundigita. Inter Freiberg kaj Halsbrücke ĝi ankoraŭ situas preskaŭ 100 metrojn pli profunda ol la tiea altebenaĵo. La rivero atingas la pejzaĝon de la malnova minado, kies trajtojn markas multaj teknikaj kaj kulturaj monumentoj. La valaj deklivoj preskaŭ komplete estas kovritaj per arbaroj.

Geologoj supozas, ke en praaj tempoj la valo de la rivereto estis antaŭulo de la hodiaŭa rivero Elbo.

Kategorio:Riveroj en Saksio
Kategorio:Riveroj en Ercmontaro
Kategorio:Akvaj fluantoj en distrikto Teplice
Kategorio:Akvokolekta areo de Elbo
Turismo en Calvados

La **turismo en Calvados** estas unu el la plej gravaj ekonomiaj sektoroj por tiu departemento kaj por Normandio.

## Turismo historia 
eta|200ra|dekstra|Preĝejo Saint-Étienne en Caen (11-a jarcento)
La departemento Calvados en Francio gastigas multajn turistojn pro la D-Tago. Pluraj konstruaĵoj rilatas al Batalo de Normandio:
* La Memoriga muzeo de Caen (), en Caen;
* La muzeo *D-Day Omaha* en Vierville-sur-Mer;
* La muzeo de la batalo de Falaise en Falaise;
* La muzeo de la milit-baterio de Merville en Merville-Franceville-Plage;
* La muzeo de la Batalo de Normandio en Arromanches;
* La muzeo de Generalo de Gaulle en Bayeux;
* La muzeo de la germana defend-sistemo en Ouistreham;
* La Centro Juno Beach en Courseulles-sur-Mer;
* La muzeo de la batalo de Normandio en Bayeux;
* La muzeo Memorial Pegasus en Ranville apud Ponto Pegasus;

La regiono estas ankaŭ fama pro Vilhelmo la 1-a de Anglio (Vilhelmo la Konkerinto) kiu konstruigis grandajn kastelon, abatejon kaj abatinejon en Caen. En Bayeux, oni povas vidi la tre faman Tapiŝon de Bayeux, kiu rakontas la konkeron de Anglio fare de la tiama Duko de Normandio.

## Turismo gastronomia 
Pli kaj pli, la normandia gastronomio allogas la turistojn kiuj serĉas "aŭtentikajn" produktaĵojn. Normandio estas fama pro siaj fromaĝoj (*Kamemberto*, *Livarot*, ''Pont-l'Évêque*) kaj pom-likvoro **. Dum la lastaj dekjaroj, la turismo en la farmdomoj multe disvolviĝas.

## Turismo ekologia 
* La regiona natura parko de Cotentin kaj Bessin, proksime de Isigny-sur-Mer;
* La natura areo de Mesnil-Soleil en Damblainville;
* La klifoj de la *Nigraj bovinoj'' en Houlgate.

## Vidu ankaŭ 
* Côte Fleurie
* Côte de Nacre

Calvados
Kategorio:Calvados
Ĉimo

**Ĉimo** aŭ **ĥimo** estas kaĉaspekta miksaĵo, rezultanta el la digestado en la stomako de la manĝitaj nutraĵoj, kaj troviĝanta en la stomako kaj la duodeno. Ĉimo forpasas malrapide tra la valvo de piloro de stomako al duodeno.

## Ecoj 
Ĥimo havas malaltan pH-parametron. Ĥimo estas parte likva kaj parte solida.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Digesta sistemo
Kategorio:Korpaj likvaĵoj
Jejuno

**Jejuno** () estas parto de la maldika intesto, inter la duodeno kaj ileo. Ĉe homa plenkreskulo ĝi longas ĝenerale 2–8 m kaj havas pH-valoron inter 7 kaj 8 (neŭtrala aŭ milde baza).

Dum la komenco de jejuno estas bone difinebla per ’’Flexura duodenojejunalis’’ ĉe alto de la dua lumba vertebro, la limo inter jejuno kaj ileo estas anantomie ne precize distingebla.

La interna surfaco de jejuno (ties mukoza membrano) havas la elkreskaĵojn de t.n. viloj (*villi*), kiuj donas la absorban surfacon. Ĝi diferencas de la duodeno pro manko de la Brunner-a glando.

## Vidu ankaŭ 
* Digesta sistemo
* Digestado

Kategorio:Digesta sistemo
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Besta anatomio
Vladimír Körner

**Vladimír KÖRNER** (naskiĝis la 12-an de oktobro 1939 en Prostějov) estas ĉeĥa verkisto kaj aŭtoro de filmaj scenaroj.

Li studis industrian filman lernejon (abiturientiĝo 1958) kaj dramaturgion en Prago (promociiĝo 1962). Jam ekde 1961 li laboras scenaristo de filma studio Barrandov en Prago. Liaj filmoj ĉiam apartenas al la plej bonaj filmitaj en Ĉeĥoslovakio kaj nun en Ĉeĥio. Same sukcesa li estas kiel verkisto, precipe de historiaj romanoj, en kiuj li bildigas tragedian konflikton de unuopulo kontraŭ la homa socio, ĉiam kun profunda psikologio. Kelkajn filmojn li prilaboris laŭ tekstoj de aliaj verkistoj.

## Verkoj 
* **Střepiny v trávě** (Vitreroj en herbo, 1964)
* **Slepé rameno** (Blinda, branĉo, 1965)
* **Adelheid** (Adelheid, 1967)
* **Písečná kosa** (Sabla falĉilo, 1970)
* **Zánik samoty Berhof** (Pereo de la solejo Berhof, 1973, filmita)
* **Údolí včel** (Abel-valo, 1978, filmita)
* **Zrození horského pramene** (Naskiĝo de la montara fonto, 1979)
* **Podzimní novely** (Aŭtunaj noveloj, 1983)
* **Lékař umírajícího času** (Kuracisto de mortanta tempo, 1984, filmita)
* **Post bellum 1866** (Post bellum 1866, 1986)
* **Anděl milosrdenství** (Anĝelo de kompato, 1988, filmita)
* **Život za podpis** (Vivo kontraŭ subskribo, 1989)
* **Psí kůže** (Hunda felo, 1991)
* **Smrt svatého Vojtěcha** (Morto de Sankta Adalberto, 1993)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Heinrich Isaac

**Heinrich ISAAC** (naskiĝis ĉirkaŭ 1450, mortis la 26-an de marto 1517) estis komponisto. Li rigardiĝis kiel unu el la plej signifaj samtempuloj de Josquin Des Prez.

## Vivo 
Malmulte estas konata pri la frua vivo de ISAAC, sed estas probable, ke li naskiĝis en Flandrio. Estas sciate, ke li estis verkanta muzikon de la meza 1470-aj jaroj, kaj la unua dokumenta referenco al li estas el 1484, kiam li estis korta komponisto ĉe Innsbruck. La sekvan jaron li eniris la servon de Lorenzo de Mediĉo ĉe Florenco, kie li estis orgenisto, ĥora majstro kaj instruisto al la gefiloj de Lorenzo. De 1497, ISAAC estis en la dungo de Imperiestro Maximilian la 1-a. Li vojaĝis larĝe en Germanio, kaj estas atribuata al li granda influo al germanaj komponistoj de la tempo. ISAAC revenis al Florenco en 1514 kaj mortis tie en 1517.

## Verkoj 
ISAAC komponis larĝan varion de muziko, inkluzive de mesoj, motetoj, germanaj and italaj kantoj kaj instrumenta muziko. Li estis unu el la plej fekundaj komponistoj de sia tempo, sed lia verko estis larĝe malatentata en favoro de Josquin (kvankam la komponisto Anton Webern verkis sian tezon pri ISAAC). Lia plej bone konata verko estas probable la kanto *Innsbruck, ich muss dich lassen*, de kiu li faris minimume du versiojn. Estas eble, tamen, ke la melodio mem ne estas de ISAAC, kaj nur la muzikigo estas originala. La sama melodio estis poste uzata kiel la temo por la Lutera koralo *O Welt, ich muss dich lassen*, kiu estis la bazo de verkoj de Johann Sebastian Bach kaj Johannes Brahms. ISAAC ankaŭ verkis almenaŭ 40 mesojn ordinarajn.

Mortante, Isaac lasis sian *Choralis Constantinus* nekompleta. Ĝi estas la unua konata kompleta muzikigo de la Deco de la Meso por la tuta jaro, enhavis ĉirkaŭ cent muzikigojn. Ludwig Senfl, lernanto de ISAAC, kompletis la serion, sed ĝi ne eldoniĝis ĝis 1555, post lia morto.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bbkl.de/i/Isaac.shtml

Kategorio:Renesancaj komponistoj
Kategorio:Franc-flandra skolo
Ordeno

**Ordeno** estas certaspeca societo.

La vorto akiris jenajn specialajn signifojn:

* Ordeno (eklezio): antikva religia instituto, kies membroj estas ligitaj per solenaj votoj kaj vivas komunume
* Kavalira ordeno: societo de kavaliroj vivantaj laŭ specialaj reguloj
* Ordeno (honora): societo, kiu akceptas kiel membrojn meritplenajn personojn
** Ekzemploj de tiaj honoraj ordenoj, kutime organizataj de ŝtataj registaroj aŭ monarkoj, estas
*** la Elefant-ordeno fondita en 1580 en Danio
*** la Ordeno de la Blanka Aglo, origine fondita en 1705 en la Respubliko de Ambaŭ Nacioj de Pollando-Litovio, post la dissolvo de tio en 1795 ekde 1807 kun interrompoj en Pollando
*** la Ordeno de Sankta Gregorio la Granda fondita en 1831 en Vatikano
*** la Ordeno de Sankta Olavo fondita en 1847 en Norvegio
*** la Reĝa Ordeno de Viktoria de la Unuiĝinta Reĝlando kaj de la Komunumo de Nacioj fondita en 1896 de la reĝino Viktoria
*** la Ordeno de la Blanka Rozo de Finnlando fondita en 1919
*** la Ordeno de Falko fondita en 1921 en Islando
*** la Kruco de Mannerheim fondita en 1941 en Finnlando
*** la Federacia Meritkruco (Germanio) fondita en 1951
*** la Ordeno de Merito de la Itala Respubliko fondita en 1951
*** la Palmordeno (Francio) fondita en 1955
*** la Nacia Ordeno de Merito (Francio) fondita en 1963
*** la Ordeno de Kanado fondita en 1967
*** la Reĝa Norvega Merito-Ordeno fondita en 1985 en Norvegio
*** la Heroo de la Rusia Federacio fondita en 1992
*** la Ŝtata premio de Rusia Federacio fondita same en 1992
*** la Ordeno de Amikeco de la Rusia Federacio fondita en 1994
*** la Ordeno de la Kruco de Terra Mariana fondita en 1995 en Estonio
* Ordeno (profesia): asocio de samprofesiuloj, simila al gildo aŭ sindikato

Metonimie oni povas nomi ordeno la insignon, kiu montras anecon en ordeno, precipe honora.
Ludwig Senfl

**Ludwig SENFL** (naskiĝis ĉirkaŭ 1482, mortis ĉirkaŭ 1542 aŭ 1543) estis Germana-Svisa komponisto.

## Vivo 
Senfl studis kun Heinrich Isaac. Li probable estis ĥorano en la kortega kapelo de Maksimiliano la 1-a en 1496 kaj kantisto en la imperiestra kapelo de 1507. Senfl sekvis Isaac kiel la kortega komponisto post la morto de Isaac. En 1518, la imperiestra kapelo malaperis, kiam Maksimiliano mortis. Senfl trovis laboron en Passau tiam, en 1523, fariĝis la *unua Muzikisto* en la munkena kortego.

Senfl restis katolika, sed li admiris Luteron kaj korespondadis ofte kun la protestanta duko Albreĥto de Prusio.

## Verkoj 
SENFL verkis sep mesojn kaj multajn motetojn kaj Magnifikatojn por la katolika liturgio. Li verkis ankaŭ enmuzikigojn por fruaj Luteranaj ĥoraloj kaj pli ol 250 Germanajn kantojn. La kantoj estas treege diversaj je stilo kaj metodo. Iuj estas simplaj akordaj harmoniigoj. Aliaj estas tre kompleksaj kontrapunktoj en kanona formo.

SENFL finis la *Choralis Constantinus*, kiun ISAAC lasis nefinita je sia morto. Ĉi tiu tre granda verko estas la unua kompleta enmuzikigo de la variaj partoj de la Meso, ciklo de mesoj por la tuta jaro. SENFL finis la serion sed ĝi ne eldoniĝis ĝis 1555 post lia morto.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.grovemusic.com 
* http://www.musique-renaissance.com/Senfl.html  
* http://www.recmusic.org/lieder/s/senfl.html  
* http://magnatune.com/artists/albums/farallon-senfl 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Hamiltono (Bermudo)

**Hamiltono** estas la ĉefurbo de Bermudo. Kvankam estas paroĥo de la samnomo, Hamiltono estas en la paroko de Pembroke. La urbo nomiĝis por la unua guberniestro de Bermudo, senjoro *Henry Hamilton*.

Spite de fakto de ĝi estas la administra ĉefurbo de Bermudo, Hamiltono nur havas konstanta loĝantaro de proksimume 969. Kvankam iom taksaĵoj havas la nombron de loĝantaroj kiel alta ol 1,500. Hamiltono estas la sola enkorpigata urbo en Bermudo, sed ĝi estas pli malgranda ol la historia urbo de Sankta Georgo. Generale, ĝi estas pli representata mezuri la loĝantaron de Bermuda de paroko.

## Historio 
La historio de Hamiltono ekis en 1790 kiam la Bermuda Registaro rezervis 145 akreojn (58.67 hektarojn) por la estonta sido de Bermuda registaro. La urbo estis laŭofice enkorpigata en 1793 laŭ Ago de Parlamento.

Dosiero:City Hall in Hamilton, Bermuda.jpg|
Dosiero:Cathedral in Hamilton, Bermuda.jpg|
Dosiero:Bmmap-Hamilton.png|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.geohive.com/cd/link.php?xml=bm&xsl=neo1 

Kategorio:Bermudo
Najbaro

[eta|*Bonaj Najbaroj,* [John William Waterhouse (1885)]]
**Najbaro** estas tiu persono de najbaraĵo, kiu loĝas en la apudstaranta aŭ tre proksima domo, loĝejo, ktp. Ofte la riĉuloj aĉetas domon por akiri domon apud famulo.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (18) proverboj pri najbaro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Sociologio
Johann Gottlieb Fichte

**Johann Gottlieb FICHTE** (prononco [], naskiĝis la 19-an de majo 1762, mortis la 29-an de januaro 1814) estis germana filozofo, ano de la skolo de germana ideismo.

Immanuel Hermann von Fichte estis filozofo teisma kaj pedagogo kaj filo de Johann Gottlieb Fichte.

## Vivo kaj kariero 
Fichte naskiĝis en *Rammenau* en Saksio. De 1794 al 1799 li estis profesoro en Jena. En 1805 oni akuzis lin je ateismo, kaj li devis foriri al la Universitato de Erlangen. En 1809 li iĝis dekano de la filozofia fakultato en Berlino. Tiuurbe li mortis en 1814 pro tifo.

Li estis influita de Immanuel Kant, Karl Leonhard Reinhold, Salomon Maimon kaj influis Hegelo, Schopenhauer, Schelling, Novalis, Dieter Henrich, Rudolf Steiner, kaj Thomas Carlyle.

Kontraŭe al Kantio Fichte proponis la teorion, ke konscio ne baziĝas sur io en la mondo, sed estas memstara kaj ne klarigebla el io ekstera. Ĝi tial estas libera kaj sendependa. Realaĵo estas nur produkto de pensanta subjekto. Tio formis la bazon de la germana ideismo kaj dialektiko.

## Vidu ankaŭ 
* Immanuel Hermann Fichte, filozofo (ties filo)
* Romantikula domo (Jena)

Kategorio:Germanaj filozofoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Germanaj filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Germanaj naciistoj
Kategorio:Germanaj luteranoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Kontinentaj filozofoj
Kategorio:Germana idealismo
Kategorio:Ideistoj
Kategorio:Universitato de Erlangen
Honiaro

eta|300px|Situo
**Honiara** estas ĉefurbo de sendependa insulŝtato de Salomonoj, en la sudokcidenta Pacifiko kun 84.520 loĝantoj (2017).

## Geografia situo 
Honiara estas havenurbo ĉe la norda marbordo de insulo Guadalcanal. La loko kuŝas ĉe la enfluejo de rivero Matanika. Geografia situo 159º 57' oriente 9º 26' sude.

## Urbopejzaĝo 
Honiara kuŝas apud mallarĝa borda strio ĉe havengolfo. Nur kelkaj loĝejoj staras sur la arboriĉa deklivaĵo, kiu fermas la mallarĝajn bordajn striojn. Respektive al tio, ekzistas nur 2 ĉefstratoj tra la loko: la *Main Street* kaj *China Town*. La domoj estas tre malaltaj, ofte konsistantaj nur el teretaĝo.

## Klimato 
La klimato estas tropika, la averaĝa temperaturo daŭre restas ĉe 28 Celsiusgradoj. La malseka periodo daŭras de novembro ĝis aprilo, sed tio estas ne tro karakteriza. La averaĝa precipitaĵo estas ĉ. 2.000&nbsp;mm/jaro kaj tiel pli malgranda ol tiu de Salomonoj (3.000&nbsp;mm).

## Ekonomio kaj trafiko 
Honiara estas atingebla tra la internacia flughaveno, *Honiara International Airport* (ĝis novembro 2003 *Henderson Airfield*), troviĝanta ĉ. 10 kilometrojn de la urbo. La flughaveno anstataŭis la usonan flugkampon de la dua mondmilito. La loka haveno certigas kontaktojn al la loka insularo.

Industrion reprezentas trinkaĵaj fabrikoj kaj keksofabriko. Eksportvaroj estas la kokosnukso, kopro kaj fiŝo. La plej gravaj komercaj partneroj estas Malajzio, Japanio, Sud-Koreio kaj Tajvano.

## Religioj 
La ĉefreligio sur la insulo estas la kristanismo (96% el la kredantoj); ekde la 22-a de decembro 1978, Honiara estas sidejo de ĉefdiocezo.

## Historio 
Antaŭ la fondo de la urbo, tiuloke furiozis sanga batalo de la dua mondmilito: la batalo de Guadalcanal. La hodiaŭa havengolfo de la urbo ricevis sian nomon *Iron Bottom Sound* (esperante: *Fergrunda Golfo*) post tiu ĉ. 50 militŝipoj, kiuj tiu estis sinkigitaj far Usono kaj Japanio.

Post okupo de la insulo, Usono establigis tie armea bazon. Post kiam Salomonoj venis en 1952 sub britan protektoraton, la britoj deklaris Honiara registarejo anstataŭ la ĝistiama ĉefurbo Talagi. Kiam Salomon-insuloj sendependiĝis (7-a de julio 1978), Honiara restis registarejo.

Post la perfortaj ribeloj en 2000, la pacon restarigis la invititaj aŭstraliaj soldatoj, ĉar la Salomon-insuloj ne disponas pri armeo. La aŭstralianoj garnizonas tie ankaŭ en 2005 (laŭ peto de la registaro).

eta|180px|Panorama vido de Honiaro
eta|180px|Parlamentejo
## Vidindaĵoj 
* La **parlamentejo** – konstruo el 1993 – formas klasikan palman rond-konstruaĵon.
* **Nacia Muzeo**
* **Botanika ĝardeno**

## Vivkondiĉoj 
* nefidebla kurento-prizorgo (ofte per helpkurenta agregato)
* trinkakva prizorgo parte el pluvakvaj cisternoj
* malario estas endemia
* rubaĵoj sur la stratoj
* medicina prizorgo estas malbona: 3–4 kuracistoj kun privatkonsultejo;

## Eksteraj ligiloj 
* http://earth-info.nga.mil/gns/html/cntry_files.html 

Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio
Jafo

**Jafo** estas urbo en Israelo, parto de la municipo Tel-Avivo-Jafo.

## Vidindaĵoj 
* Teatro Geŝer

## Servoj 
* Centro por Paco Peres

## Gravuloj
* Mayumana

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
* 20px Bonno en Germanio

Dosiero:Yafo.jpg|
Dosiero:MCB-old-jaffa.jpg|Moderna Jafo
Dosiero:Yonayafo.jpg|

Kategorio:Urboj de Israelo
Kategorio:Tel-Avivo
Pink Floyd The Wall

*Pink Floyd The Wall* estas muzika filmo farita de la brita reĝisoro Alan Parker en 1982. Oni nomas ĝin ankaŭ "roka opero" aŭ "muzikalo". Ĝi baziĝas sur la duopa sonregistro The Wall de la brita grupo Pink Floyd.

## Komento 
Tiun filmon oni povus rakonti tiel: "Pink, rokenrol-stelulo, enŝlosis sin en necesejo kaj revivas sian estintecon". Sed tiu priskribo ne estus bona por filmo tiel impresa.

*Pink Floyd The Wall* ne estas filmo klasika laŭ sia realigado. La muntado ne estas linia kaj sekvas la mensan aktivecon de Pink. Dum la scenoj rilataj al la estinteco scenas aktoroj, la sonĝoj estas mirindaj movbildoj faritaj de Gerald SCARFE. La filmo balanĉiĝas senĉese inter la memoroj de la infaneco, kun patro mortigita dum la dua mondmilito kaj "sufoka" patrino; la sento ke plenkreskuloj vivas en nesufiĉa, nebona mondo; kaj fine la forkuro antaŭen, en rokenrolo, sekso, violento kaj drogo. Tri etapoj de vivo, kiu trorapidas kaj fine blokas Pink malantaŭ muro (*Wall*), lerta metaforo de la mensaj problemoj de la heroo, el kiuj li ne sukcesas eskapi.

Pro siaj altaj vida kaj sonora kvalitoj, *Pink Floyd The Wall* lasas fortan emocion en la spektantoj, kiuj sukcesis kompreni ĝin. Kelkaj personoj pensas, ke The Wall estas omaĝo de Roger Waters al Syd Barrett, eks-membro de la grupo.

Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1982
Kategorio:Muzikaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri muziko kaj muzikistoj
Kategorio:Filmoj pri edukado
Sputnik-ŝoko

eta|Sputnik-1
eta|Sovetia poŝtmarko kun desegno de Sputnik-1
**Sputnik-ŝoko** (en Usono Sputnik-krizo) nomiĝas la politika-socia reago de Usono kaj Okcident-Eŭropo post la sukcesa lanĉo de la unua tersatelito Sputnik la 4-an de oktobro en 1957 fare de Sovetunio. La kosmoveturo de Sputnik pruvis, ke Sovetunio teknologie estas samranga kun Usono, kaj posedas fortajn interkontinentajn raketojn, per kiuj ĝi povas eĉ minaci Usonon. La loĝantaron de Usono ŝokis, ke ilin jam ne defendas la oceanoj.

La teknologia povumo de Sovetunio defiis la teknikan superecon de la Okcidento. La radikojn de la problemo oni ŝajnis trovi ĉefe en la eduka sistemo. La renaskiĝo de la regantaj rilatoj en la lernejo malebligis – laŭ la fakspertuloj – la partoprenon en la socia evoluo por multaj homoj.

La sekvoj estis la eko de diversaj programoj por apogi la lernadon de la ĝis tiam ne eluzita *eduka rezervo*. Oni establis antaŭedukajn lernejojn, lernejajn busojn, novajn lernejajn tipojn, edukan televidon. 

La sputnik-ŝoko antaŭhelpis, ke Usono financis multajn apogajn programojn por la ekonomia-teknika evoluo kaj natursciencajn programojn kiel ekz. SAPA (Science - a Process Approach) kaj SCIS (Science Curriculum Improvement Study).

La plej forta strebo de Usono estis, la perditan superecon en la kosmo reakiri.

## Eksteraj ligiloj 
* Der Sputnikschock! /germane 

## Vidu ankaŭ 
* Kosmokonkuro
* Sputnik-1

Kategorio:Kosmoesploroj en Sovetunio
Kategorio:Kosmoesploroj en Usono
Kategorio:Malvarma milito
Kategorio:Satelitoj
Islamabado

**Islamabado** ( , ) estas la ĉefurbo de Pakistano, situante en la nordoriento de la lando en la Islamabada Ĉefteritorio, kvankam la areo apartenis historie al regiono Panĝabo (Pakistano).

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  

La urbo troviĝas ĉe la angulo de la Potohar-a plataĵo, sude de Margalla-monteto. La klimato de la regiono estas iomete regulita per tri artefaritaj lagoj (Rawal, Simli kaj Khanpur). Varmegaj someroj kun musonaj pluvegoj (inter julio kaj aŭgusto) ŝanĝiĝas kun malvarma vintro (de decembro ĝis februaro); vintre la temperaturo estas sub la frostopunkto.

De la sendependiĝo ĝis 1958, la Pakistana ĉefurbo estis Karaĉio en Sindh, sude de la lando. Por eviti la koncentriĝon de investoj en Karaĉi kaj malriĉigon de aliaj regionoj, oni deziris konstrui novan, pli bone lokitan ĉefurbon. Kiam Ajub Ĥan en 1958 iĝis prezidento de Pakistano, li igis absoluta prioritato konstruon de nova ĉefurbo. Oni elektis areon rekte en nordo de Rawalpindi. Rawalpindi iĝis provizora ĉefurbo. La konstrulaboroj ekis en la 1960-aj jaroj sub gvido de la greka urboplanisto Constantinos A. Doxiadis. Lia plano dividis la urbon je sektoroj, kiuj entenis 4 subsektorojn, kiuj estis dividitaj per verdaj zonoj kaj parkoj. Li tre atentis pri naturo kaj maldenseco. La laboroj daŭris ĝis komenco de la 1980-aj jaroj, kiam la registaro igis ĝin finfine ĉefurbo. Tiutempe loĝis nur 250&thinsp;000 homoj tie, sed dum la 1990-aj jaroj tio draste ŝanĝiĝis – la loĝantaro kreskis rapide kaj oni devis konstrui novajn sektorojn.

Ĉar Islamabad kaj Rawalpindi estas tre proksime, oni rigardas ilin ĝemelurboj. Fakte, la plimulto de la armea ĉefkvartalo troviĝas en Rawalpindi.

Islamabad estas moderna kaj pura urbo, precipe se oni komparas kun aliaj urboj de Pakistano. La urbo – dankeble al la sektoroj – estas efike subdividita; en ĉiu sektoro troviĝas certaj instalaĵoj kiel moskeo kaj foiro. La komerca centro de la urbo estas konata kiel blua areo, kiu etendiĝas apud la avenuo Jinnah, nomumita post fondinto de Pakistano Mohammed Ali Jinnah. La orienta fino de la Blua Areo etendiĝas ĝis en la Parlamentan Straton, kie troviĝas plimulto de la registaraj konstruaĵoj.

La Islamabada arĥitekturo montras mikson de tradiciaj kaj modernaj efikoj. Kelkaj konstruoj – ŝajne modernaj – iĝis "islamigitaj". La Saudi-Pak-a Turo estas bona ekzemplo por la kuniĝo de la moderna kaj la tradicia arĥitekturo. En la urbo troviĝas la Fejsalo- moskeo, konata pro ties okulfrapa konstrumetodo kaj grandeco.

## Vidindaĵoj 
* Karakteriza simbolo de la urbo estas la grandega, arĝenta globo, establita en 2004 pro okazigo de SAARC-pintkunveno.
* Nacia Artgalerio
* Pakistana Muzeo pri Natura Historio
## Servoj 
* Universitato de Quaid-i-Azam
* Nacia Universitato de Modernaj Lingvoj

## Bildaro 

Dosiero:Faisal_mosque2.jpg|La Fejsal-moskeo, en Islamabado, ĉefurbo de Pakistano, estis konstruita en 1986. Ĝi estas kalkulita inter la plej grandaj moskeoj de Azio.


Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Kategorio:Urboj de Pakistano
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Planitaj urboj
UDP

La **Protokolo de Uzantodatengramoj** () estas tre simpla IP-protokolo. Ĝi ne korektas transmisiajn erarojn, do ĝi ne certigas, ke la datenoj atingas la celon nek garantias la ĝustan ordon de la ricevotaj paketoj. Programoj uzantaj UDP aŭ ne bezonas tiun sekurecon (kiel Voĉo trans IP), aŭ zorgas pri ĝi mem (kiel TFTP kaj NFS). La plej uzataj UDP-protokoloj estas DNS (kiu transformas la literan nomon de retregiono al ĝia IP-numero aŭ inverse) kaj DHCP, kiu disdonas IP-numerojn. UDP estas senstatusa, do ne ekzistas konekto kiel ĉe TCP. La avantaĝo super TCP estas, ke UDP estas pli rapida kaj havas malpli da protokoldatenoj.

## Noto 
Kategorio:Interretaj protokoloj
Kategorio:Interretaj normoj
Kategorio:Ret-komunikaj protokoloj
Kategorio:Komputilaj retoj
Tonke Dragt

**Antonia Johanna Willemina (Tonke) Dragt** (naskita la 12-an de novembro 1930 en *Batavia* (nun Ĝakarto), mortinta la 12-an de julio 2024 en Hago) estis aŭtorino de infanlibroj.

Ŝia patro laboris en *Batavia* (en tiama "Nederlanda Hindio") kiel ŝtata oficisto.
Dum la Dua mondmilito ŝi estis en japana prizon-barakaro; tie pro enuo ŝi elpensis historiojn kaj rakontis ilin al amikinoj.
Post la milito ŝiaj gepatroj kaj ŝi translokiĝis al Nederlando; tie ŝi kun siaj fratinoj verkis serion da libroj.
Post studo en la Akademio pri Figuraj Artoj ŝi laboris kiel desegna instruisto, poste komencis verki kaj en 1958 publikigis sian unuan historion en la revuo "Kris Kras".

En siaj libroj ŝi ofte verkis pri junaj homoj, kiuj serĉas sian identecon.

Ŝi ricevis plurajn nederlandajn kaj alilandajn distingojn:
* 1963: Infanlibro de la jaro (por *De brief voor de koning* / la letero por la reĝo)
* 1971: Premio "Nienke van Hichtum" (por *Torenhoog en mijlen breed* / ture alta kaj mejle larĝa)
* 1976: Ŝtata premio por infana kaj junula literaturo (por ŝia verkaro)
* 1990: *Vlag en Wimpel* (flago kaj standardo) (por *Het geheim van de klokkenmaker* / la sekreto de la horloĝisto)
* 1995: *Buxtehuder Bulle* ("Taŭro de Buxtehude", germana premio) (por *Turmhoch und meilenweit*, traduko de *Torenhoog en mijlen breed*)
* 2004: *Griffel der Griffels* ("Skribilo de la skribiloj") (por *De brief voor de koning*)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Tonke Dragt ()

Kategorio:Nederlandaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de novembro
Arekipo

eta|maldekstre|766x766px|*Plaza de Armas*

eta|Collage Arequipa
**Arequipa** aŭ **Arekipo** estas urbo situanta en la sudokcidento de Peruo, ĉefurbo de samnomaj provinco kaj regiono.

## Priskribo
Ĝi estas la dua plej grava urbo en la lando, post la ĉefurbo Limo. Ĝi situas ĉe koordinatoj . La urbo troviĝas ĉepiede de la vulkano Misti kaj proksime estas ankaŭ la populara montovulkano Ĉaĉani. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La zono estas loĝata jam de pli ol ok mil jaroj. La nunan urbon fondis en 1540 sendito de la konkeranto Francisco Pizarro, kaj ĝi tre baldaŭ ekkreskis.

La malnova parto de la urbo estis deklarita de UNESKO Monda Kulturheredaĵo en novembro 2000. Ĝi estas konata kiel *La Blanka Urbo*, pro la koloro de la domoj en tiu kvartalo. Vizitindaj estas la Katedralo kaj la Monaĥejo de Sankta Katerina.

## Famaj arekipanoj 
* José Luis Bustamante Y Rivero, Prezidento de Peruo
* Mario Vargas Llosa, verkisto
* Hernando de Soto, ekonomikisto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.muniarequipa.gob.pe  
* http://www.arequipa.org 
* Fotoj de Arequipa 
* Turismo de Arequipa 
Arequipa

Dosiero:Arequipa catedral2 lou.jpg|
Dosiero:Arequipa catedral lou.jpg|

Kategorio:Urboj de Peruo
Kantisto

[eta|[Farinelli, eble unu el la plej famaj kantistoj en Eŭropo, eble pro estis kastrita kantisto]]
eta|100px|Skema bildo de opera kantisto
eta|100px|Skema bildo de kantisto

**Kantisto** estas homo kiu dediĉas sin al kanto ĉu kiel profesio ĉu kiel amatora ŝatokupo. Ĉiukaze en ĉiu kulturo kaj civilizacio (eĉ en la plej praaj) elstaris kaj elstaras tiuj profesiuloj. Ekde la komenca historio jam aperis kaj muzikistoj kaj kantistoj en ĉiuj artoj, ekzemple en pentrarto kaj skulptarto, ekzemple ekde la unuaj civilizacioj en Sumero, Egipto, Antikva Grekio kaj Romo. En la eŭropa Mezepoko aperis tre ofte kantistoj kaj muzikistoj en la skulptaĵoj de la romanika arkitekturo. Ĉe la klasika muziko kantistoj iĝas unu el la plej teknikaj teknikistoj el la diversaj metioj kaj krome el la plej famaj, konataj kaj pli alte pagataj. Tio okazis ĉe operkantistoj, kiel Enrico Caruso aŭ Maria Callas.

Nuntempe oni povas klasigi la kantistojn laŭ la muzikstilo, kiuj multegas. Fakte la tipa muzika grupo de la 20-a jarcento (kaj poste de la 21-a jarcento) enhavas almenaŭ unu kantiston kaj kelkajn muzikistojn.

## Famaj gekantistoj 
Joan Baez - Elena Burke - Celia Cruz - John Denver - Bob Dylan - Eminem - Farinelli - Barry Gibb - George Harrison - Whitney Houston - Michael Jackson - Elton John - Tom Jones - Khaled - Paul McCartney - Bob Marley - Nana Mouskouri - Luciano Pavarotti - Édith Piaf - Amália Rodrigues - Demis Roussos - Shakira - Bruce Springsteen - John Michael Talbot - Tanita Tikaram - Momoko Tsugunaga - Tina Turner - Barry White - Iva Zanicchi

## Ĝenroj 
Multaj kantistoj specialiĝas pri certa speco de kantado, ekzemple:
* opero
* opereto
* muzikalo
* pop-muziko
* rokmuziko
* popola muziko
* ĵazo
* bluso
* soulo

Oni dividas kantistojn laŭ la registro aŭ tonamplekso de ilia voĉo:

* viroj
** tenoro
** baritono
** baso
* virinoj
** soprano
** mezosoprano
** kontralto

Ankaŭ knaban voĉon antaŭ voĉoŝanĝiĝo oni klasas kiel sopranon.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉefkantisto
* Listo de brazilaj kantistoj

*
Kategorio:Voĉa muziko
Aube (rivero)

La franca rivero **Aube** estas la unua konsiderinda alfluanto de Sejno. Ambaŭ fluas sufiĉe proksime al la alia.

La rivero Aube donis sian nomon al franca distrikto (departemento).

Kategorio:Riveroj en Francio
Yonne (rivero)

La rivero **Yonne** troviĝas en la nordo de Francio

Ĝia fonto troviĝas en la montomasivo Morvan sudoriente de Château-Chinon.

En Montereau-faut-Yonne ĝi enfluas en la riveron Sejno.

La rivero Yonne donis sian nomon al franca distrikto (departemento).

Ĉefaj alfluantoj:
* Anguison (dekstra)
* Armançon (d.)
* Auxois (d.)
* Avon (maldekstra/lifa)
* Beuvron (l)
* Cure (d)
* Gaillarde (d)
* Oreuse (d)
* Ravillon (l)
* Serein (d)
* Tholon (l)
* Vanne (d)
* Vrin (l)

Kategorio:Riveroj en Francio