open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blokado de Berlino

eta|300ra|Flughavenoj kaj flugvojoj de la aera ponto dum la blokado de Berlino
eta|Berlinanoj rigardas Douglas C-54 Usonan Skymaster transportantan aviadilon surteriĝi ĉe Okcidenta Berlina Flughaveno (Templehof)
La **blokado de Berlino** estas la blokado de okcidenta Berlino, meze de la sovetia okupadzono (la posta Germana Demokratia Respubliko) fare de Sovetunio de la 24-a de junio 1948 ĝis la 12-a de majo 1949.

Post longa malpliboniĝo de la rilatoj inter la kvar okupantoj de Germanio, Sovetunio blokis ĉiujn surterajn vojojn al Berlino la 24-an de junio 1948. Tio estis la unua krizo de la epoko de internaciaj rilatoj konata kiel malvarma milito. Berlino situis tiam centre de la alfronto inter Usono kaj la Sovetio de Stalin.

Por eviti, ke la okcidenta parto de la urbo iĝu sovetia, Usono kaj ties aliancanoj starigis gigantan aeran ponton, kiu ebligis al la urbanoj pluvivi kaj rezisti.

## Vidu ankaŭ 
* Berlino
* Berlina muro
* Berlina aerponto
* Historio de Germanio
* Malvarma milito
* *The Big Lift*

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la historia muzeo de Berlino (germane) 
* Resumo de la eventoj kun ligilo al filmeto (germane) 
* Germana ttt-ejo kun multaj atestoj (germane) 
* US Army Transportation Museum (angle) 
* European NAvigator (ENA) 
* The Berlin Airlift Historical Foundation (angle)

Kategorio:20-a jarcento en Berlino
Kategorio:Konfliktoj en 1948
Kategorio:Konfliktoj en 1949
Kategorio:Fera kurteno
Militoj inter Rusio kaj Svedio

**Militoj inter Rusio kaj Svedio** okazadis ekde la 12-a ĝis la 19-a jarcento.

* 1142—1164 — kelkaj provoj de svedoj havigi al si urbon Ladoga fiaskis pro defendantoj el Novgoroda princlando.
* 1178 — sveda ĉefurbo Sigtuna estis konkerita kaj ruinigita de "paganoj", kiuj estis supozeble unuigita armeo de kareloj kaj rusoj.
* 1229 — svedoj atakas Ladogan, komenciĝas prepariĝo al la krucmilitoj kontraŭ rusaj landoj.
* 15-a de julio 1240 — Neva batalo, Aleksandr Nevskij venkis la svedajn trupojn (unua krucmilito kontraŭ rusoj).
* 1246—1250 — militiroj de svedaj trupoj gvide de jarlo Birger Magnusson (dua krucmilito).
* 1293—1295 — militiroj de svedaj trupoj al la Karela kolo kaj Karelio (tria krucmilito). Parta okupado de tiu teritorio, fondo de la urbo Viborg, konkero de la fortikaĵo Korela (revenigita al rusoj en 1322) kaj fondo de fortikaĵo Landskrona ĉe Neva (detruita fare de novgorodanoj en 1301).
* 1311—1323 — kelkaj reciprokaj militiroj. La limo estis fiksita de packontrakto la 12-an de aŭgusto 1323.
* 1348—1349 — la kvara krucmilito, gvidata de la reĝo Magnus la 8-a. Finiĝis per rekonfirmo de la antaŭe atingita packontrakto.
* 1375—1396 — kelkaj negrandaj ĉelimaj konfliktoj, perdo de Esterbotnio al svedoj.
* 1397 — Svedio eniris la Kalmaran union. De 1397 ĝis 1495 ne okazis iom grandaj armitaj konfliktoj inter Svedio kaj Novgorod. En 1468 estis rekonfirmita kaj prolongita la antaŭa packontrakto.
* 1479—1482 — la Novgoroda Respubliko estis perforte aligita al la Moskva princlando, lige kun kio malstabiliĝis situacio ĉe la limoj. Dum tri jaroj okazadis diversaj ĉelimaj konfliktoj, en 1483 estis subskribita nova sved-rusa repaciĝo.
* 1493 — lige kun apero de tensioj en rilatoj inter Danlando kaj Svedio, en Narva estis subskribita rusa-dana interkonsento kontraŭ Svedio. Laŭ tiu dokumento Rusio devis rehavi la antaŭe perditajn novgorodajn teritoriojn, tamen la interkonsento neniam plenumiĝis.
* 1495—1497 — milito en Okcidenta Karelio. Marte de la jaro 1497 en Novgorod estis subskribita repaciĝo.
* 25-an de marto 1510 oni subskribis daŭrigon de la packontrakto de 1323 ankoraŭ por 60 jaroj.
* 1554—1557 — Milito inter Rusio kaj Svedio 1554—1557, la unua inter Rusio kaj Svedio en la 16-a jarcento.
* 1570—1582 — Livona milito pro la livona heredo.
* 1590—1593 — Milito inter Rusio kaj Svedio. Finiĝis per subskribo de Tjazvina packontrakto.
* 1610—1613 — militiro de Jacob De la Gardie; svedoj okupas Karelion, Iĵorion kaj Novgorodon.
* 1614—1617 — la trijara milito.
* 1656—1658 — Milito inter Rusio kaj Svedio 1656—1658.
* 1700—1721 — Norda milito (la Granda Norda milito). Finiĝis la 10-an de aŭgusto per subskribo de Nistada packontrakto.
* 1741—1743 — Milito inter Rusio kaj Svedio 1741—1743.
* 1788—1790 — Milito inter Rusio kaj Svedio 1788—1790.
* 1808—1809 — Milito inter Rusio kaj Svedio 1808—1809.

Kategorio:Militoj
Kategorio:Militoj de Svedio
Kategorio:Militoj de Rusio
Berlina krizo (1961)

La **Berlina krizo (1961)** komenciĝis de ultimato de la sovetia ŝtatestro Nikita Ĥruŝĉov, adresita la 27-an de novembro 1958 al la venkintoj en la dua mondmilito. Oni nomas tiun mesaĝon ankaŭ foje **Berlin-ultimato**.

En la mesaĝo, Sovetio postulis la transformon de la Okcidenta Berlino al *memstara politika unuo*, do sendepende de la okcidenta kaj orienta Germanioj. Tiu mesaĝo enhavis ankaŭ postulon pri forigo de la okcidentaj aliancanoj el Berlino. Sovetunio postulis tion, ĉar ĝia vera celo, la unuiĝo de Berlino kaj la Germana Demokratia Respubliko ŝajnis nerealigebla.

Sovetunio minacis, se la postuloj ne estos plenumitaj post ses monatoj, ke ĝi donos la ŝtatan suverenecon al la GDR, kiu tiam havos la kontrolon de ĉiuj trafikvojoj al okcidenta Berlino. Tiel oni intencis haltigi la fuĝmovadon de oriento alokcidenten tra okcidenta Berlino.

Sovetunio minacis ankaŭ per milito al kiu partoprenus ĉiuj ŝtatoj de la Varsovia kontrakto. La reago de la tri okcidentaj potencoj kaj de la urbestro de okcidenta Berlino, Willy Brandt, estis malakceptego.

Flanke de la okcidentaj potencoj post la Berlina ultimato estis starigitaj la *tri principoj*:
# rajto de la okcidentaj potencoj pri ĉeesto en Berlino,
# rajto de la okcidentaj potencoj pri aliro al Berlino,
# protekto de la rajtoj kaj vivmaniero de la okcident-berlinanoj far la okcidentaj potencoj.

Tiuj principoj estis sekurigitaj en junio 1972 de la kvarpotenca konvencio pri Berlino.

## Vidu ankaŭ 
* Berlina muro

## Video 
* Video

Kategorio:Historio de Berlino
Kategorio:1958 en Germanio
Kategorio:Malvarma milito
Kategorio:Nikita Ĥruŝĉov
Revúca (apartigilo)

**Revúca** povas esti kelkaj lokoj kaj akvafluoj en Slovakio:

*urbo en Slovakio, vidu Revúca en distrikto Revúca,
*parto de vilaĝo Oravská Polhora vidu Revúca (Oravská Polhora),
*rivero en Liptov vidu Revúca (alfluanto de Váh),
*rivero, alfluanto de Ipeľ vidu Revúca (alfluanto de Ipeľ).
Bariero

dekstra|300px|eta|
**Bariero**  estas movebla barilo por bari aliron al vojo. Ĝi estas kutime farita el sur fosto moveble fiksita horizonta stango. Povas ekzisti aliaj aldonaĵoj por malhelpi pason super aŭ malsuper la horizontan stangon. La barilbrako povas esti longa stango, aŭ pliebla, kiam mankas spaco. Por estis facile videbla, barilbrako estas ofte kolorigita.

Celo de bariero estas kutime malhelpi aŭ kontroli transpason. Bariero ekzistas ĉe landlimoj, fervojtransirejoj kaj ĉe enirejoj, ekzemple al privataj terenoj.

Laŭ Francisko Azorín **bariero** estas *Movebla barilo por fermi pasejon.* Kaj li indikas etimologion el kelta *bar* (baro, branĉo).

## Notoj 
## Bildaro 

  dosiero:Bahnuebergang Beschrankt Waldkrankenhaus.jpg|Bariero ĉe fervoja traknivela pasejo
  dosiero:Barriere.a.contre.poids.png|Desegno de mezepoka bariero
  dosiero:Bahnüberg.jpg|Fervojtransirejo
  dosiero:ClosedRoad.jpg|Bariero sen akceptforko ĉe la ekstremaĵo

## Vidu ankaŭ 
* ŝirmrelo
* traknivela pasejo inter fervojo kaj ŝoseo

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Strataj mebloj
Huszonegyedik Század

**Huszonegyedik Század** (Dudekunua Jarcento) estis maldekstra hungarlingva revuo en Kluĵo, Rumanio en 1927–28 post malpermeso de revuo A Jövő Társadalma sub redaktado de Viktor Aradi. Ĝiaj artikoloj aperis sen subskriboj, ili estis plejparte verkitaj de redaktoro mem.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kolao-mentosa efiko

eta|dekstra|Iom da Mentos-bombonoj en dulitra kolaa botelo kaŭzas erupcion
[eta|Reago post la enkonduko de kvin Mentos-bombonoj en karbonataj trinkaĵoj, de maldekstre dekstren: [Sodakvo, kolao, spriteo kaj dietkolao.]]
La **kolao-mentosa efiko** (aŭ kolaa gejsero) estas fenomeno kaŭzata de reago inter kolao kaj mentaj bombonoj de marko Mentos. Por ĝin produkti oni metu plurajn tiajn bombonojn en botelon da kolao (kvankam oni ofte parolas pri sensukera kolao, tio ne necesas, kvankam laŭdire la dolĉigilo aspartamo utilas). Rapide evoluas eruptiĝo de karbondioksidaj vezikoj, kiuj elŝpruciĝas el la botela kolo.

Tiu eksperimento fariĝis tre populara kaj estis prezentata en video-scenoj ĉe interretaj video-ejoj.

## Historio 
La interretan popularecon de la eksperimento kredeble iniciatis *Steve Spangler*, kiu en 2002 kaj 2005 prezentis ĝin en usona televid-kanalo. Retejo Eepybird.com eĉ pli popularigis ĝin per video-sceno, en kiu du homoj produktas tian fontanon fronte de hotelo *Bellagio* en Las Vegas. Poste Eepybird prezentis scenojn, en kiuj vicoj da mentosaj gejseroj ekigas unu la sekvan, laŭ maniero de domena efiko.

La monda rekordo pri samtempaj mentosaj gejseroj estas de la ; ĝi estis realigita en Breda (Nederlando) dum speciala aranĝo fare de firmao Mentos. La Guinness-libro de rekordoj atestis la rekordon, en kiu 853 volontuloj samtempe metis 4.265 mentos-bombonojn en dulitrajn kolao-botelojn. Tiu ĉi rekordo superis la antaŭan de la , atingita en Flower Mound (Teksaso), kie ekŝpruciĝis 791 gejseroj.

## Klarigo 
Estas pluraj teorioj pri la ekzakta scienca klarigo de la fenomeno. Pluraj sciencistoj asertas, ke temas pri fizika, ne kemia reago, do ke ne okazas iu ŝanĝo de la koncernataj substancoj.

Laŭ tiu klarigo la akvaj molekuloj, kiuj forte koheras, tenas karbondioksidajn veziketojn sub konsiderinda premo per sia surfaca tensio. La mentosaj bombonoj per siaj gumaj ingrediencoj dissolvas la surfacan tension. Tiel la malgrandaj vezikoj sukcesas rompi la akvan ŝelon kaj formi pli grandajn vezikojn. Ĉar mentosaj bombonoj havas tre porozan surfacon, ili sukcesas en mallonga tempo krevigi multe da veziketoj kaj liberigi multe da karbondioksido, kiu ŝprucas la likvaĵon el la botelo.

## Legendoj 
Jen kaj jen aperas onidiroj, ke kolao-mentosa gejsero mortigis homon, kiu trinkis kolaon kaj tuj poste manĝis mentos-bombonon. Retejo Snopes en novembro 2006 esploris pri la afero kaj trovis, ke la efiko povas kaŭzi regurgiton; ĝi tamen ne trovis kazon, en kiu iu mortis pro ĝi. Tamen ŝajnas ne konsilinde trinki kolaon kaj manĝi mentos-bombonojn sed konsiderinda interpaŭzo.

## Literaturo 
* John E. Baur, Melinda B. Baur, The Ultrasonic Soda Fountain: A Dramatic Demonstration of Gas Solubility in Aqueous Solutions, Journal of Chemical Education, vol 83 n-ro 4, aprilo 2006, p. 577–580  (en)

## Eksteraj ligiloj 
* Video-scenoj pri kolao-mentosa gejsero ĉe YouTube
* *About.com*. Kemiaj instrukcioj  (en la angla).
* Retejo de Eepybird (en la angla).
* Klarigo pri la mentosa reago (en la angla).

Kategorio:Fizikaj fenomenoj
Húszak Céhe

Húszak Céhe (Gildo de Dudekuloj) estis la unua provado asociigi la rumaniajn hungarajn verkistojn; estis radikala verkista grupiĝo je inicio de Ligeti Ernő, Nyírő József kaj Paál Árpád en februaro 1922, kiuj invitis la verkistoj  Áprily Lajos, Bárd Oszkár, Bartalis János, Elek Benedek, Berde Mária, Endre Károly, Gulácsy Irén, Kádár Imre, Kós Károly, Molter Károly, Nagy Dániel, Sipos Domokos, Szentimrei Jenő, Szombati-Szabó István, Tabéry Géza, Tompa László kaj Zágoni István, sed sen rezulto. 

Kategorio:Kluĵo
Buldozo

eta|Buldozo *Hanomag D600D super*
[eta|[Belorusio|Belorusa buldozo *B10M* de la firmao ChTZ]]
**Buldozo** aŭ **skrapmaŝino**, **skrapegilo** estas fortika kaj peza raŭpveturilo ekipita per antaŭa ŝtala lamenego kaj destinita por senradikigo, transportado, nivelado kaj densigado de grundo. Buldozoj havas kutime raŭpojn, sed ekzistas ankaŭ kun radoj.

Ankaŭ iuj agrikulturistoj uzas buldozojn, ĉefe por densigo de maizosilo.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝovelrada skrapegilo

Kategorio:Veturiloj
Réaumur (apartigilo)

**Réaumur** [ʁe.o.myːʁ] povas signifi:

* René-Antoine Ferchault de Réaumur, franca sciencisto el frua 18-a jarcento
* Réaumur-skalo, temperaturskalo proponita en 1731 de Réaumur
* Réaumur, komunumo en la franca departemento Vendée
* Réaumur - Sébastopol (pariza metrostacio), stacio de la Metroo de Parizo
* 7098 Réaumur, asteroido
Rover P5

eta|280ra|Rover P5 (3l) 1960
eta|280ra|Rover P5 coupe

**Rover P5** estas personaŭtomobilo, kiu famiĝis danke al funkcio de ĉefa brita registara veturilo, kiun ĝi okupis.

Kategorio:Aŭtomobilmodeloj
Kategorio:Britaj aŭtomobiloj
Hölgyfutár

Hölgyfutár (Sinjorinheroldo) estis societa ilustrita revuo en Kluĵo, Rumanio inter aprilo 1934 kaj februaro 1938. Ĝia fondantino kaj respondecredaktorino estis Gabriella Szappanyos Szász Endréné. De 1937 direktis Ferenc Szász kaj pli juna Lajos Vékás estis kunredaktoro. Ĝiaj ĉefkunlaborantoj estis Dóczyné Amál Berde kaj Kovács Dezsőné Mária Pap.

Kontribuis en Hölgyfutár ekzemple Zsigmond Ács, Zoltán Balogh (poeto), Mihály Boross, Pál Szilágyi (aktoro), Endre Tóth (poeto) kaj József Vida.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
A Hírnök

**A Hírnök** (La Heroldo) estis duonmonata, poste ĉiumonata socia kaj arta revuo en hungara lingvo fondita en Koloĵvaro de P. Leonárd Trefán en 1903. Ĝi fariĝis romia katolika bulteno ekde numero 7/1921.

## Redaktoraro
En ĝia redaktado partoprenis ankaŭ P. Fortunát Domokos Boros, Béla Pap-Jánossy, P. Gellért Németh kaj Kálmán Petres. Ĝia lasta jarkolekto aperis en 1942.

## Kunlaborantoj
Al ĝiaj kunlaborantoj apartenis inter aliaj Ernő Balogh, Vencel Bíró, Árpád Bitay, Árpád Buday, Lajos György, József Hirschler, Kálmán Juhász, Lajos Kelemen, György Kristóf, Sándor Márki, Márton  Roska; Domokos Gyallay, Farkas Gyalui, László S. Nagy kaj István Szombati-Szabó.

## Aŭtoroj
Pli poste ĝi aperigis precipe katolikajn verkojn (Jenő Dsida, Tibor Flórián, Géza Hanzéros, Jenő Kiss kaj Károly Pakocs; Paul Claudel, Giovanni Papini, György Rónay kaj Gábor Thurzó).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
A Hír

**A Hír** (La Novaĵo) estis progresema, sendependa politika ĵurnalo en hungara lingvo. Ĝi aperis nur inter la 4-a de oktobro kaj la 1-a de novembro 1932 en Kluĵo, Rumanio. Redaktisto estis József Halász (ne la esperantisto József Halász, 1874-1928). 

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Heti Magazin

**Heti Magazin** (Semajna Magazino) estis ĉiusabate aperinta altnivela gazeto en Temesvár inter 8-a de decembro 1933 kaj 19-a de majo 1934, redaktita de László Fenyves (la pli malfrua László Ferencz). Ĝia respondeca eldonanto estis Sándor G. Farkas. En ĝi publikigis ankaŭ Franyó Zoltán, Gárdonyi István, Méliusz József. Estis ĝia kunlaboranto Mór Juhl, medicina fakverkisto, sociologo.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Hétfő Reggel

Hétfő Reggel (Lunda Mateno) estis politika semajngazeto en Arad inter 1930 kaj 1932. 
## Radaktoroj
Ĝia respondecredaktoro estis Jenő Kócsy. De decembro 1930 ĝia subtitolo, de 23-a de februaro 1931 ĝia ĉeftitolo estis *Rendkívüli Újság* (Eksterordinara Gazeto). Al ĝiaj kunlaborantoj apartenis Miklós Krenner.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Kategorio:Distrikto Arad
Kategorio: Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Hétfői Hírlap

**Hétfői Hírlap** (Lunda Gazeto)
* 1. Ĝi estis politika kaj ekonomia semajngazeto en Kolozsvár redaktite de Zoltán Hajdú kaj Zoltán Bálint inter 13-a de junio kaj 15-a de aŭgusto 1921.
*2. Ĝi estis la nova titolo de 1927 de la gazeto *Sport* en Kluĵo inter  1921 kaj 1931.
* 3. *Erdélyi Hétfői Hírlap* estis politika, ekonomia kaj socia semajngazeto en Kluĵo inter 19-a de marto kaj 24-a de decembro 1928. Imre Kádár ĉefredaktoro verkis ĉefartikolojn, Lajos Kőmíves literaturajn rapotaĵojn, Gábor Gaál teatrkritikojn, Izsó Diamant ekonomiajn artikolojn. De la numero 26-a redaktis ĝin Ernő Ligeti.
* 4. Estis lokinteresa politika-socia semajngazeto en Brassó inter 10-a de decembro 1934 kaj 4-a de februaro 1935 redaktite de  Imre Vértes. 
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Braŝovo
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Jiří Srnka

**Jiří SRNKA** (Jirĵi Srnka; naskiĝis la 19-an de aŭgusto 1907 en Písek (Ĉeĥio, tiama Aŭstrio-Hungario), mortis la 31-an de januaro 1982 en Praha) estis ĉeĥa violonisto kaj komponisto de filmmuziko.
Pro sia ĝisdetala komponiteco kaj rilato de muziko al realeco de la filmbildo kelkaj liaj komponaĵoj prezentas sendube valoron de tutmonda nivelo.

## Biografio 
Jam kiel okjara knabo li estis lernanto de mondfama violonpedagogo Otakar Ševčík, en Praga konservatorio li studis i.a. komponadon ĉe Vítězslav Novák kaj Alois Hába. En la jaroj 1929-1934 li agis kiel violonisto kaj vicdirigento de la orkestro de fama Emancipita teatro en Prago.

## Verkaro 
Kerno de la muzika agado de Jiří Srnka estas komponado de filmmuziko.

Li verkis muzikon por preskaŭ 200 tutvesperaj ĉeĥaj filmoj, ekz. *Krakatit* (dramo de Karel Čapek, historia dramo Jan Hus, popularaj fabeloj *Dařbuján a Pandrhola* kaj *Hrátky s čertem*, *Měsíc nad řekou* (laŭ la libro de poeto Fráňa Šrámek) serialo F.L.Věk (laŭ Alois Jirásek, pri epoko de la ĉeĥa nacia renaskiĝo fine de la 18-a jarcento), *Kladivo na čarodějnice* (historia dramo laŭ la libro de Václav Kaplický pri kontraŭsorĉistinaj procesoj en Moravio en la 17-a jarcento) ktp.

Krom filmmuziko li verkis ankaŭ voĉajn kaj instrumentajn komponaĵojn.

## Literaturo 
* Pilka, Jiří: Jiří Srnka - 100 let : [portrét hudebního skladatele].Písek : Město Písek, 2006. 52 s. : Inkluzivas fotografaĵojn, bibligorafion kaj kompaktdiskon. ISBN 80-239-9266-X koverto kun fotoportreto
* Reif, Oleg: Hvězdné střípky. Praha : J & J, 1996. 174 s. ISBN 80-901084-7-4.
* Pilka, Jiří: Jiří Srnka a jižní Čechy. České Budějovice : Jihočeské nakladatelství, 1988. 195 s.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en Ĉeĥa-slovaka filmdatumbazo  ĉeĥlingve
* Elekta filmografio

Kategorio:Ĉeĥaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj komponistoj de filmomuziko
Kategorio:Ĉeĥaj violonistoj
Kategorio:Ĉeĥaj dirigentoj
Havi Szemle

Havi Szemle (Monata Revuo) estis tutlanda beletristika kaj publikkultura revuo en Arad inter junio 1943 kaj aŭgusto 1944. 

## Readaktoraro
Ĉefredaktis ĝin Árpád Molnár, la anoj de redaktoraro estis: Lajos Olosz, Zsigmond Vita kaj Aladár Fischer, de 1944 József Fodor. Ĝiaj konstantaj kunlaborantoj estis: Gusztáv Abafáy, Géza Blédy, Fischer Aladár, Imre Hajós, Jenő Horváth, Éva Kabós, Sándor Kacsó, Endre Kakassy, Endre Kubán, Béla Kiss, József Méliusz, Musnai László, Károly Nikodémusz, Lajos Olosz, Károly Rass, Gerő Sárközi, Béla Serestély, Ferenc Szemlér, Pál András Tatrangi, Albert Wass, Zsigmond Vita. En 1990 la Kölcsey Egyesület revivigis ĝin. De 1991 ĝi aperas kiel aldonaĵo de ĵurnalo Jelen.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Arad
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Magistrato

**Magistrato** (el la latina: *magistratus*, estraro), **urbestraro** aŭ **urba regantaro**  estas organo, kiu estras urbon konstitucie. 

## Historio
En antikveco *magistrato* estas nomo por diversaj oficoj, kutime disdonita de la popolo. 

En mezepoko tiu nomo celis elektitajn urbajn oficistojn.

Tiel en Berlino ekde 1808 oni nomis magistrato, la urban oficistaron, kaj ekde 1920 *magistrato de la granda Berlino*. Post la disiĝo de la urba administracio en la jaro 1948 orienta Berlino konservis tiun nomon ĝis la fondo de la unua senato, la 11-an de januaro.

## Vidu ankaŭ
* *Podestà*

Kategorio:Politiko
Paul Broca

**Paul Pierre BROCA** (naskiĝis la 28-an de junio 1824 en Sainte-Foy-la-Grande, Francio, mortis la 9-an de julio 1880 en Parizo, Francio) estis franca kuracisto, anatomiisto kaj antropologiisto.

## Biografio 
Li estas infano plej kapabla, samtempe abituriento pri literaturo, matematiko kaj fiziko. Kiel deksepjarulo li iĝas lernanto en la medicina lernejo kaj akiras la diplomon je la aĝo de 20 jaroj. Je tiu aĝo liaj samtempuloj nur komencas la medican lernadon.

## Lia granda eltrovo 
Tio kio igas lin pleje konata en la medicinhistorio estas la trovo de la parolareo en la cerbo, nun "Broca Areo"". Ĝi situas la frunta lobo. Li atingis tiun trovon per la studo de malsanaj afaziuloj, studante ilian cerbon, specife studante tiun de iu malsanulo kapabla eligi nur unu silabon, ripete. Broca elmontris ke li suferis lezon de la maldekstra fronta lobo. De tio li deduktas ke tiu pleje gravas en eligo de parolo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo

Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj anatomoj
Pankow

240px|eta|maldekstra|
**Pankow**  estas unu el 12 urbodistriktoj de Berlino, la ĉefurbo de Germanio, kaj samtempe ene de la urbodistrikto estas samnoma kvartalo. La urbodistrikto kovras areon de 103,01 kvadrataj kilometroj kaj fine de novembro 2009 havis 365 228 loĝantojn - tio rezultigas loĝdenson de 3 542 loĝantoj po km². La distrikto Pankow inter la jaroj 1949 kaj 1990 situis en orienta Berlino, la ĉefurbo de GDR. En la reunigita urbego ĝi troviĝas nordoriente de la urbocentro kaj etendiĝas norden ĝis la urbolimo.

Prenzlauer Berg [prenclaŭa BERK] estas kvartalo de la urbodistrikto Pankow [PANko:] de Berlino. Post la reunuiĝo de Germanio kaj de Berlino iom de lu studenta kaj artista karaktero de la kvartalo restis.

## Politiko 
La elektita distriktestro ekde  estas la loka politikisto ''''.

## Historio 
* ĉ. 1230 − verŝajna fondo
* 1311 – unua dokumentita mencio de Pankow
* 1375 – detala priskribo de Pankow pri loĝantoj kaj posedrilatoj en la landlibro de la imperiestro Karolo la 4-a
* 17-a jarcento – konstruo de kastelo Schönhausen
* 1920 – unuigo al la granda Berlino, kiel kvartalo kaj distrikto Pankow. La urbodomo de Pankow estas ĝis nun sidejo de la distriktestro.
* 1945 ĝis 1949 – kvartalo en la sovetunia sektoro de Berlino
* 1949 ĝis 1990 – kvartalo en la distrikto Pankow de orienta Berlino
* 1990 ĝis 2001 – kvartalo en la distrikto Pankow
* ekde 2001 – daŭre kvartalo en la nun pligrandigita distrikto Pankow

## Partneraj urboj 
* 20px|border Aŝkelon, Israelo
* 20px|border Kołobrzeg (ĝis 1946 Kolberg), Pollando 

eta|200px|maldekstra|La metroo-stacio en Pankow
eta|200px|maldekstra|La preĝejo de la Espero en Pankow

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urbodistriktoj de Berlino
Hont (historia departemento)

**Hont** estis hungara historia departemento, slovake *Hontianska župa* en norda parto de la Hungara Reĝlando.

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 50&nbsp;936 (43,9%) hungaroj
* 8&nbsp;271 (7,1%) germanoj
* 56&nbsp;129 (48,4%) slovakoj
* 608 (0,5%) ceteraj.

En 1896
* 58.155 (55,3%) hungaroj
* 56.529 (38,9%) slovakoj
* 7.602 (4,8%) germanoj
* 737 (1%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 73&nbsp;215 (55,3%) hungaroj
* 6&nbsp;417 (4,8%) germanoj
* 51&nbsp;522 (38,9%) slovakoj
* 1&nbsp;287 (1,0%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 6 procesaj distriktoj, ties nomoj estas la samaj, ol la distriktejoj:

* Bát
* Ipolynyék
* Ipolyság, samtempe departementejo
* Korpona, samtempe konsilantrajta urbo
* Szob
* Vámosmikola

La departemento situis en la norda Karpatoj ĉe la valo kaj rivero Ipel. La hungaroj - ŝajnas - tie renkontis slovakojn sub aŭspicio de moravoj. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon en la 11-a jarcento. Inter 1552-1685 la turkoj grandparte okupis la departementon. En 1918 la ĉeĥoslovakia armeo okupis la regionon kaj ekde 1920 grandparte apartenas al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. Inter 1938-1945 Hungario grandan parton rericevis.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Honto departemento
Heves (historia departemento)

**Heves** (heveŝ) (germane Hewesch) estis historia departemento en meza parto de la Hungara Reĝlando.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Heves
300px|eta|dekstra|Panoramo de Eger, centre estas la historia fortikaĵo

* Departementejo: Eger
* Areo: 3761 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 279.700 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 204&nbsp;748 (98,4%) hungaroj
* 1&nbsp;741 (0,8%) germanoj
* 1&nbsp;152 (0,6%) slovakoj
* 431 (0,2%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 277&nbsp;378 (99,2%) hungaroj
* 800 (0,3%) germanoj
* 972 (0,3%) slovakoj
* 550 (0,2%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 6 distriktoj, ties nomoj estas la samaj, ol la distriktejoj:

* Eger samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Gyöngyös samtempe konsilantrajta urbo
* Hatvan
* Pétervására
* Tiszafüred
* Vámosmikola

La departemento situas inter la norda Karpatoj kaj Tiso. La alvenintaj hungaroj en 895 trovis la teritorion konvena por vivadi pro la riveroj Tiso kaj Zagyva, ebenaĵoj kaj valoj. Departemento formiĝis en la 13-a j.c. Inter 1596-1687 la turkoj grandparte okupis la departementon. Ankaŭ la turka departementejo estis en Eger.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Heves departemento
Artur Gentil Fortes

**Artur GENTIL FORTES** estis brazila esperantisto, naskiĝis en Aracaju, la 23-an de junio 1881 kaj tie mortis la 27-an de novembro 1944. Li estis funkciulo, ĵurnalisto kaj poeto. Li lernis Esperanton de Alcebiades Paes kaj en 1907 estis unu el la fondantoj de Esperanto-klubo de Aracaju. Li ankaŭ estas kunfondanto de Academia Sergipana de Letras (Serĝipa Beletra Akademio).

## Verkoj 
*Primeiros cantos (1900), 
*Evangelho de um triste (1904).

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Zózimo Lima

**Zozimo LIMA** estis brazila esperantisto, naskiĝis en Capela, Sergipe en 1889 kaj mortis en 1974. Li multe verkis en brazila gazetaro pri multaj temoj. 
Zózimo estis telegrafisto en Capela kiam Lampião invadis tiun urbon en 1929. 
Li estas kunfondanto de Academia Sergipana de Letras (Serĝipa Beletrisma Akademio).
Omaĝe al li estas publika lernejo kun lia nomo en Capela.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Leôncio Contreiras Fontes

**Leôncio CONTREIRAS FONTES** estis brazila esperantisto kaj verkisto. Li naskiĝis 1885 en Itabaiana kaj mortis 1910 en Recife. Li lernis Esperanton de Alcebíades Paes kaj estis unu el la kunfundantoj de Esperanto-Klubo de Sergipe en 1907. Li publikigis verkon *Micelânea* en 1908. 

## Ligiloj 
* Fontes estas menciita en la Brazila Revuo Esperantista 09/1909 paĝo 151 (PDF en la arkivo de gov.br)

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Conrad Schumann

eta|240px|La fuĝanto de Schumann
**Hans Conrad SCHUMANN** (naskiĝis la 28-an de marto 1942 en Leutewitz, Germanio; mortis la 20-an de junio 1998 en Oberemmendorf ĉe Kipfenberg) estis unu el la unuaj fuĝuloj post la konstruo de la berlina muro. La foto de lia salto super la pikdratrulaĵo estas unu el la plej famaj bildoj pri la malvarma milito.

## Vivo 
Schumann servis komence de la 1960-aj jaroj ĉe la popolpolico. Post tri-monata edukado en Dresdeno li estis sendita al suboficira lernejo al Potsdam. Poste li volontulis por servi en Berlino.

La 15-an de aŭgusto 1961 li gvatis ĉe la berlina muro, kiu staris tiam de du tagoj inter la *Ruppiner Straße* kaj la *Bernauer Straße*. Tie la muro estis nura malalta pikdratbarilo. Schumann kaptis la okazon kaj saltis super la pikdraton. Tuj post la salto li formetis sian maŝinpafilon kaj kuris al policveturilo, kies malfermita pordo kuraĝigis lin riski la salton.

Peter Leibing, fotografisto, fotis la famiĝintan foton dum la salto. Li supozis, ke io stranga okazos, kaj fotis ĝuste kiam Schumann troviĝis super la pikdrato. Tiu bildo iĝis unu el la plej famaj fotoj de la malvarma milito.

Post la fuĝo li translokiĝis al Günzburg en Bavario.

Post la falo de la berlina muro Conrad Schumann diris: "Nur ekde la 9-a de novembro 1989 mi sentas min vere libera."

Dum sia tuta vivo li timis venĝon de iamaj kunlaborantoj de la ministerio pri ŝtata sekureco.

Li memmortigis sin en 1998 ŝajne pro personaj problemoj kaj timoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Germanaj militistoj
Kategorio:Personoj de GDR
Kategorio:Germanaj policanoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Berlina muro
Vernon Walters

[eta|Vernon A. Walters en [1972 kiel vicdirektoro de la CIA]]
**Vernon WALTERS** aŭ **Vernon Anthony Walters** (naskiĝis la 3-an de januaro 1917 en Novjorko; mortis la 10-an de februaro 2002 en West Palm Beach, Florido) estis usona soldato, sekretservisto kaj diplomato. Li servis dum pli ol kvin jardekoj ok malsamajn prezidentojn de Usono kiel kontraŭkomunisma batalanto en la malvarma milito. Unue li mem agis, poste li planis malfermajn aŭ kaŝitajn agadojn kaj traktadojn en la tuta mondo.

Nur dum la lasta triono de sia kariero, Walters iĝis konata publike, ĉefe kiam inter 1972 kaj 1976 li laboris kiel vicdirektoro de la CIA, inter 1985 kaj 1989 kiel ambasadoro de Usono ĉe Unuiĝintaj Nacioj kaj inter 1989 kaj 1991 kiel ambasadoro en Germanio dum la germana reunuiĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Atlantik-Brücke

## Bibliografio 
* Klaus Eichner, Ernst Langrock: *Der Drahtzieher. Vernon Walters – ein Geheimdienstgeneral des Kalten Krieges.* Homilius, Berlin 2005, ISBN 3-89706-877-X (verkita de eksa oficulo de la komunisma sekreta servo Stasi)
* Vernon Walters: *In vertraulicher Mission (Silent Mission).* Bechtle, Esslingen 1990 (usona originalo 1978), ISBN 3-7628-0490-7 (aŭtobiografio ĝis 1976)
* Vernon Walters: *Die Vereinigung war voraussehbar.* Siedler, Berlin 1994, ISBN 3-88680-529-8 (pri lia tempo kiel ambasadoro en Germanio dum la germana reunuiĝo)

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo al Vernon Walters ĉe CIA (angle) 
* Nekrologo al Vernon Walters (angle) 
* Mallonga parolado de Vernon Walters pri lia rolo en Germanio (angle) 

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Ambasadoroj
Kategorio:Floridanoj
Pergamo-muzeo

eta|300px|Ĉefa enirejo de la Pergamo-muzeo
eta|300px|Skribaĵo ĉe la enirejo
La **Pergamo-muzeo** aŭ **Pergama muzeo** estas muzeo en Berlino, Germanio. Ĝi estis konstruita laŭ planoj de Alfred Messel kaj Ludwig Hoffmann inter 1910 kaj 1930 sur la Muzea Insulo de Berlino por prezento la de Carl Humann malkovrita Granda Altaro de la antikva urbo Pergamo en Malgrandazio, por kolekto de postantikva germana arto de la pentraĵ- kaj skulptaĵgalerio, por sudokcidentazia departemento kun hititaj, asiraj, babilonaj kaj persaj artaĵoj kaj por la islama artdepartemento. Unue ĉiu departemento portis propran nomon, nur ekde 1958 la tuta konstruaĵoj nomiĝis "Pergamo-muzeo". La Pergamo-muzeo estis en 2005 pro ĉirkaŭ 960 000 vizitantoj la plej vizitata berlina muzeo kaj la plej vizitata germana artmuzeo. Ankaŭ inter 1999 kaj 2003 ĝi estis la plej vizitata muzeo de Berlino.

## Gravaj ekspoziciaĵoj 
maldekstra|eta|240px|La pordego de Iŝtar en la Pergamo-muzeo
* Granda Altaro de Pergamo
* Pordego de Iŝtar

## Bibliografio 
* Wilhelm von Bode: *Denkschrift 1907*, *Wilhelm von Bode - Mein Leben*, Berlin 1930
* Volker Viergutz: *Berliner Museumskrieg. Ein unveröffentlichtes Kapitel der Lebenserinnerungen Ludwig Hoffmanns in Berlin und Geschichte und Gegenwart.* Jhrb. D. Landesarchivs Berlin 1993, S. 85-112, Berlin 1993
* Olaf Matthes: *Das Pergamonmuseum*, Berlin-Edition, Berlin 1999 (2. Auflage 2006)
* Nicola Küsemann: *Vom Zweistromland zum Kupfergraben. Vorgeschichte und Entstehungsjahre (1899-1918) der Vorderasiatischen Abteilung der Berliner Museen vor fach- und kulturpolitischen Hintergründen*, In: *Jhb. Der Berliner Museen N.F. 42*, 2000, Beiheft (Diss FU Berlin 1999), Berlin 2000
* Andreas Scholl kaj Gertrud Platz (eldonintoj): *Altes Museum - Pergamonmuseum. Die Antikensammlung. Staatliche Museen zu Berlin*. 3., vollständig überarbeitete und erweiterte Auflage, Verlag Philipp von Zabern, Mainz 2007
* Volker Viergutz: *„Das hätten wir in der Brüderstraße uns auch nicht träumen lassen.“ Anmerkungen zur Freundschaft von Ludwig Hoffmann und Alfred Messel*, In: *Berlin und Geschichte und Gegenwart.* Jhrb. D. Landesarchivs Berlin 2001, S. 73-124, Berlin 2001
* Carola Wedel (eldoninto): *Das Pergamonmuseum in Berlin*, Nicolai-Verlag, Berlin 2005
* Nikolaus Bernau: *Die Berliner Museumsinsel*, Stadtwandel-Verlag, Berlin 2006

## Vidu ankaŭ 
* Alexander Conze

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Muzeoj en Berlino
Kategorio:Arkeologiaj muzeoj en Germanio
Berlino, Pergamo
Outlandish

***Outlandish*** estas fama muzik-grupo el Danio. Ĝi konsistas el Isam Bachiri (kiu naskiĝis en Danlando sed havas Marokaj kaj Libanaj radikoj), Waqas ali-Qadri (kiu ankaŭ naskiĝis en Danlando sed havas Pakistanaj originoj) kaj Lenny Martinez (kiu venas el Honduras).

Ilia muzika stilo estas mikso inter hiphopo kaj R&B, kaj ili amuziko estas influata de la malsamaj kulturaj radikoj de la membroj de la grupo. La vortoj de la kantoj estas kutime ĉefe en la angla, sed ofte estas ankaŭ pecoj en la hispana, aŭ pli malofte en la dana, la araba kaj urdu. Isam kaj Waqas estas ambaŭ religiaj islamanoj, dum Lenny estas katolika, kaj la kantoj ofte parolas pri la problemoj kiuj alfrontas junaj islamanoj kiuj vivas en la okcidenta mondo.

Unu el la plej sukcesa kantoj de la grupo estas angla-lingva versio de Aicha, la fama kanto de Cheb Khaled.

Kategorio:Danaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1997
Patrocínio

''''* (oficiale ) estas urba municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj estas la administra centro de la samnoma mikroregiono *Patrocínio''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Nógrád (historia departemento)

eta|maldekstra|250px|Departementa domo en urbo Balassagyarmat
eta|maldekstra|250px|Ruinoj de burgo Drégely
**Nógrád**  estis reĝa departemento en meza parto de la Hungara Reĝlando, germane: **Neograd** aŭ **Neuburg** slovake: **Novohrad**. La slava vorto signifas **Nova fortikaĵo**.

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 122.679 (64,1%) hungaroj
* 4.927 (2,6%) germanoj
* 61.710 (32,2%) slovakoj
* 2.097 (1,1%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 197.670 (75,6%) hungaroj
* 58.337 (22,3%) slovakoj
* 3.143 (1,2%) germanoj
* 2.367 (0,9%) ceteraj.

La hungaroj uzas en tiu ĉi departemento specialan kaj karakteran dialekton. Ili nomumas sin "palóc".

## Administrado 
Estis 7 procesaj distriktoj, ties nomoj estas la samaj, ol la distriktejoj:

* Balassagyarmat samtempe departementejo
* Gács
* Losonc, samtempe konsilantrajta urbo
* Nógrád, escepte distriktejo: Rétság
* Salgótarján
* Szécsény
* Szirák

La departemento situas laŭ bordoj de Ipeľ kaj Zagyva, ĉirkaŭita de montoj. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon en la 11-a j.c. Post la mezepoko la turkoj okupis grandan parton de la regiono. En 1920 la teritorioj en la dekstra Ipel-bordo iĝis ĉeĥoslovakia. Pli frue la ĉeĥoslovakia armeo okupis pliajn teritoriojn kaj pretendis la limojn ĝis Vác-Miskolc, sed hungaraj memservantoj reokupis ĝin. Inter 1938-1945 Hungario rericevis la forigitajn teritoriojn. En Hungario la restinta parto unuiĝis kun departemento-parto Hont.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Nógráda departemento
Šimon Brixi

**Šimon Brixi** (naskiĝis la 28-an de oktobro 1693 en Vlkava ĉe Nymburk, mortis la 2-an de novembro 1735 en Prago) estas ĉeĥa baroka komponisto.

Li estis patro de František Xaver Brixi, kiu estis konsiderata kiel unu el la plej elstaraj eŭropaj komponistoj de frua klasikismo.

Li agis kiel korusestro en la Preĝejo de Sankta Martin en Prago.

Lia komponista verkado estas dediĉita plejparte al spirita muziko, karakterizita per ofta alternado de homofoniaj kaj polifoniaj partoj (sub influo de A. Caldara) kaj efekta utiligado de blovinstrumentoj. Kiel unu el malmultaj aŭtoroj tiutempe li muzikigis ankaŭ ĉeĥajn tekstojn.

Pri amplekso de lia verkaro oni ne havas precizan imagon, ĉar liaj verkoj plej supozeble estis havaĵo de pragaj monaĥejoj kaj multaj el ili malaperis dum nuligado de preĝejoj.

Konserviĝis nur kelkaj negrandaj komponaĵoj, kiuj tamen estas ŝatata parto de repertuaro de multaj ĉeĥaj muzikensembloj (ekz. Magnificat, Offertorium solenne, Laetentur caeli).

Liaj verkoj estas aprezataj pro forta sonefiko, plena harmonieco kaj varmkoreco de la melodioj.

## Sondosieroj 
* Magnificat – 1. Magnificat 
* Magnificat – 2. Quia fecit 
* Magnificat – 3. Quia respexit 
* Graduale Pro Dominica Quinquagesimae proprium a moll - "Tu es Deus" (3:34)

Kategorio:Ĉeĥaj barokaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj orgenistoj
Ekstradicio

[eta|[Viktor But dum sia ekstradicio al usono en 2010]]
**Ekstradicio** estas la ago transdoni fuĝintan kriminton al la kompetentaj juraj instancoj de alia ŝtato, kiu lin postulas por juĝi lin aŭ realigi lian kondamnon.

Ekstradicio estas rezulto de kontrakto inter du ŝtatoj. Unu ŝtato "sendas" personon al alia ŝtato, ofte por esti kondamnita tie aŭ por esti malliberata. La procedo necesas, kiam estas arestita en ŝtato persono, kiu krimis en alia ŝtato.

La Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj havas tre novan jurisprudencon pri tio. Ĝi rifuzas ekstradicion de individuo sub jurisdikcio de membroŝtato, se li estas kondamnita je mortpuno en sia devenlando. Ĝi pravigas tion, deklarante, ke la kondiĉoj ĉirkaŭ la mortpuno (sindromo de la mortkoridoro, angoro, atendado, ...) konsistas el torturo, kiu estas kontraŭa al la artikolo 3 de la eŭropa konvencio pri homaj rajtoj.).

## Ekstradicikontrakto inter landoj 
* Francio subskribis ambaŭflankaj kontraktoj de kunlaboro rilate al ekstradicioj kun 50 landoj, inter ili:
** Alĝerio
** Aŭstralio
** Bosnio kaj Hercegovino
** Brazilo
** Kanado
** Kubo
** Ĝibutio
** Ekvadoro
** Usono
** Gabono
** Hindio
** Irano
** Latvio
** Liberio
** Makedonio

* En aprilo 1996 estis subskribita kontrakto inter Usono kaj Eŭropa Unio.

## Kelkaj ekstradicioj 
* Marco Camenisch, ekstradiciita de Italio al Svisio la 18-an de aprilo 2002 pro murdo.

## Referencoj 
Kategorio:Internacia juro
Peloto

[eta|240px|Pelotomuro en *Larrau*, [departementoj de Francio|departemento Pyrénées-Atlantiques]]
**Peloto** estas sporto evoluinta el la franca *Jeu de paume* en la sud-okcidenta parto de Francio, ĉefe en Eŭskio kaj en la suda parto de Gaskonio. 

La variantoj kaj reguloj estas tre diversaj. Oni povas ludi nudmane aŭ per rakedo.

## Vidu ankaŭ
* la artikolojn pri la same historiaj rakedaj sportoj Jeu de Paume kaj rakedoj, kaj pri la moderna sportoj rakedopilkado, gaela manpilko kaj usona manpilko
* polmpilkludo, Hai alai

## Eksteraj ligiloj
* Fédération française de pelote basque (franca federacio de eŭska peloto)

Kategorio:Sporto
Kategorio:Somera sporto
Kategorio:Sporto en Eŭskio
Vizovice

eta|maldekstra|250ra|Placo de Masaryk en Vizovice
eta|maldekstra|250ra|kastelo
**Vizovice** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en distrikto Zlín en orienta Moravio (regiono Moravia Valaĥio) kaj havas  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri la komunumo devenas el la jaro 1261, urbajn privilegiojn ĝi akiris en la jaro 1498.
La urbocentro estas proklamita kiel protektita historia zono.

La ĉefaj memorindaĵoj estas riĉe dekorita baroka kastelo kun angla kaj franca parkoj kaj monaĥejo de Mizerikordaj fratoj.

La urbo estas sidejo de mondfama prunbrandofarejo Jelínek, ĝi konatas ankaŭ pro produktado de specifa tradicia bakaĵo de Vizovice.

Inter tradiciaj kulturaj aranĝoj regule okazantaj en la urbo plej elstaras folkfestivalo „Valašský frgál“, rokfestivalo „Masters of Rock Heavy Metal“ kaj "Trnkobraní" (konkurso pri manĝado de prunfarunbuloj).

Vizovice estas naskiĝloko de internacie konata komponisto Alois Hába, fondinto de mikrotona muziko.

## Loĝantaro 
Fotaĵoj:
* kastelo Vizovice 
* tradicia bakaĵo de Vizovice 
* arkiva prunbrando


Kategorio:Municipoj en distrikto Zlín
Kategorio:Urboj en distrikto Zlín
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Vizovica montetaro
Neegalaĵo de Klausius

Neegalaĵo de Klausius:

:dS \ge \frac{D Q}{T}

kie:
: dS - ŝanĝo de entropio
: DQ - ŝanĝo de varmo ( ŝanĝo de energio en maniero de varmo )
: T - temperaturo

Neegalaĵo de Klausius estas postulato por turnebla proceso. Ĝi estas uzata en Dua leĝo de termodinamiko.

## Vidu ankaŭ 
Rudolf Clausius

Kategorio:Termodinamiko
Demokrata Movado (Francio)

La franca **Demokrata Movado** (france: *Mouvement démocrate*) estas la titolo de la politika movado kreita de François Bayrou post la unua prezidenta balotvico de 2007. La principon de ĝia kreo alprenis la nacia konsilio de la Unuiĝo por Franca Demokratio (*Union pour la démocratie française*, UDF). La Demokrata Movado estas politika partio, kiu arigos la demokratojn, kiuj aspiras al sendependeca pozicio en la politika sfero. Per siaj sindetenoj en la voĉdono por investituro de la ministraro de François Fillon, la kvar demokrataj deputitoj konfirmis la "sendependecan" pozicion de sia partio—sendependeco kaj de la parlamenta majoritato kaj de la opozicio.

## Valoroj apogataj de la partio 
eta|

### Eŭropa ambicio 
Antaŭ la kreo de la Demokrata Partio, François Bayrou lanĉis la Eŭropan Demokratan Partion en aprilo 2004 kun Francesco Rutelli. Ĝia honorprezidanto estas Romano Prodi. En 2005 la Eŭropa Demokrata Partio kreis Mondan Demokratan Aliancon kun la *Novaj Demokratoj* (*News Democrats*, Clinton-isma frakcio de la usona Demokrata Partio.

### Renovigo de la politika praktiko 
Dum la prezidenta kampanjo de 2007 en Francio, la ĉefelemento de la kampanjo de François Bayrou estis la volo renovigi la politikan vivon. Laŭ la Demokrata Movado tiu renovigo karakteriziĝas per:
* volo malfermiĝi al aliaj politikaj movadoj
* transpaso de la dekstra-maldekstra divido
* noviga kaj partopreniga movado
* nova politikista generacio
* anticipanta movado

## Vidu ankaŭ 
* Politikaj partioj en Francio

## Eksteraj ligiloj 
* www.mouvementdemocrate.fr, oficiala retejo de la Demokrata Movado.

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2007
Zvíkovské Podhradí

**Zvíkovské Podhradí** (ĝis la jaro 1924 *Podhradí t. Karlov*, ) estas municipo kaj turisma loko en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek, ĉe la samnoma burgo Zvíkov proksime al turisme alloga valbaraĵo Orlík, ĉe la romantika kunfluo de la riveroj Vultavo kaj Otava.
Ĝi havas  ().

Dank‘ al abunde vizitata burgo la vilaĝo estas elserĉata ripozloko. Ĝi ofertas tranoktadon en pluraj hoteloj kaj privataj domoj, banadon kaj sportadon en nove aranĝita sporta areo, eblecon pruntepreni boatojn, biciklojn kaj aĉeti fiŝkaptistajn permesilojn. Ekde la kunfluo disiras multaj signitaj vojoj por piedmigrado.
Antaŭ la burgo troviĝas ŝiphaltejo de kie eblas rekta konekto kun aliaj vilaĝoj kaj kampadejoj ĉe la tuta valbaraĵo Orlík.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Zvíkov Castle from Kopaniny (3).JPG|La proksima burgo Zvíkov
Hotel Zvikovske Podhradi in autumn 2011.jpg|Hotelo Zvíkovské Podhradí

## Eksteraj ligiloj 
* Fotogalerio de naturaj belaĵoj de la ĉirkaŭaĵo 
* Mallonga videofilmo 


Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Setlejoj sur Otava
Alois Hába

**Alois Hába** (naskiĝis la 21-an de junio 1893 en Vizovice, mortis la 18-an de novembro 1973 en Prago) estis ĉeĥakomponisto.
Enmonde li konatas precipe pro siaj mikrointervalaj (mikrotonaj) komponaĵoj, en kiuj li uzadis precipe kvarontonan tonan skalon.

## Biografio 
Hába studis en Prago ĉe Vítězslav Novák, la studojn li daŭrigis poste en Vieno kaj Berlino. Li estis pioniro de nova muzikstilo, influita de Schönberg kaj Anton Webern. De la popola moravia intonacia praktiko li deduktis sian plej elstaran kontribuon al la eŭropa muziko – prilaboritajn tonajn sistemojn kvarontonajn, sesontonajn, dekduontonajn kaj kvinontonajn. Laŭ liaj proponoj estis konstruitaj specialaj muzikinstrumentoj (pianoj, klarneto, gitaroj, trumpetoj). Grave li influis ankaŭ la ĝistiaman forman ordon per t.n. sen-tema stilo, kiu intence forigis ĉiujn temajn ligojn al la komponaĵo. Tiujn ĉi principojn li konsekvence praktikis en propra verkado kaj li ankaŭ libroforme publikigis ilin.

Hába edukis multajn studentojn kiel profesoro de praga konservatorio kaj alta muzikakademio (AMU). Li estis subtenata de Josef Suk kaj kun lia helpo li fondis en 1924 en la Praga konservatorio departementon por studado de mikrotona muziko.

## Verkaro 
El la ampleksa verkaro de Alois Hába elstaras kvarontona opero „Matka“ („La patrino“) kaj simfonia fantazio „Cesta života“ („La vojo de la vivo“) en duontona sistemo, plue operoj „Nová země“ („La nova tero“) kaj la sesontona „Přijď království tvé“ („Venu reĝlando via“).
Grandega verkaro enhavas instrumentajn sonatojn kaj suitojn por diversaj muzikinstrumentaj verkitaj en diversaj sistemoj, 13 kvartetojn, violonan kaj violan koncerton ktp.

## Eksteraj ligiloj 
* kronologia listo de verkoj  
* literaturo de kaj pri Alois Hába en la katalogo de la Germana Nacia Biblioteko

Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj muziksciencistoj
Kategorio:Ĉeĥaj muzikpedagogoj
KamAZ

**KAMAZ** (, do Kama (rivero) aŭtomobila uzino) estas granda maŝin-konstrua entrepreno en Nabereĵnije Ĉelni (Tatarstano, Rusio), produktanta ĉefe grandŝarĝajn aŭtomobilojn.

KAMAZ estas akcia kompanio, fondita en 1969 kun profito de 47,4 mlrd rubloj (9 monatoj de 2006). La kvanto de dungitoj estas ĉirkaŭ 52&nbsp;000 homoj.

Kategorio:Ekonomio de Tatarstano
Kategorio:Rusiaj aŭtomobilfabrikoj
Kategorio:Nabereĵnije Ĉelni
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1969
Jiří Antonín Benda

**Jiří Antonín Benda** (naskiĝis la 30-an de junio 1722 en Staré Benátky - mortis la 6-an de novembro 1795 en Bad Köstritz) estas ĉeĥa komponisto, elstara reprezentanto de muzika klasikismo, konsiderata kiel fondinto de la muzika formo melodramo.

## Vivo 
Li studis ĉe piaristoj en Kosmonosy kaj kaj ĉe jezuitoj en Jičín. En 1742, surbaze de la invito de la prusa reĝo Frederiko la 2-a (Prusio), admiranto de lia frato František Benda, li transloĝiĝis al Berlino, kiel li fariĝis violonisto de la kortega kapelo. Inter 1750 kaj 1778 li estis kapelestro en kortego de la turingia duko Frederiko en Gotha. Finon de sia vivo li pasigis per vojaĝado kaj filozofiumado. Nemalinteresa estas la fakto, ke li estis framasonisto.

## Verkaro 
eta|maldekstra|Sonatino en a minor
La ĉefa signifo de Benda konsistas en fako de melodramo, kies fondinto li estas. La ideon de melodramo li transprenis de J.J. Rousseau, sed kiel la unua li sukcese realiĝis ĝin (*Ariadno en Nakso, Medea, Pigmaliono*).

Li celis krei radikale novan muzikan dramon, bazitan sur drama vereco, direkte al plia realismo. Li klopodis drame esprimi tekston pere de muziko, li uzis tipajn motivojn, oftajn ŝanĝojn de tempo, takto kaj dinamikeco.

Siajn spertojn el drama fako li utiligis ankaŭ en siaj instrumentaj verkoj (30 simfonioj, konĉertoj por ĉembalo, pli ol 100 kantatoj, operoj (*Romeo kaj Julieta*, *Der Dorfmarkt* - Vilaĝa foiro), kamerkomponaĵoj, pianosonatoj kaj scena muziko).
Per siaj novismaj konceptoj li influis multajn aliajn artistojn (W.A.Mozart, Friedrich Schiller).

Kompaktdiskoj kun liaj verkoj estas daŭre eldonataj en diversaj landoj.

## Eksteraj ligiloj 
* [Literaturo de kaj pri J.A.Benda en la katalogo de la Germana Nacia Biblioteko(https://eo.wikipedia.org/wiki/Germana_Nacia_Biblioteko)] 
* Listo de operoj de Benda
* Sonregistraĵo de la simfonio n-ro 5 en G maĵor 
* Sonregistraĵo de Concerto in fa minore I.Allegro 
* Pianosonatoj kaj pianosonatinoj - senpagaj muziknotoj el International Music Score Library Project
* 3-a parto el la pianosonato G maĵor - sonregistraĵo en midi formo - el la projekto Mutopia

Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Kategorio:Framasonoj