open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eugène Charles Catalan

**Eugène Charles Catalan**, naskita la  en Bruĝo kaj mortinta la  en Lieĝo, estis belga matematikisto.

Lia patro *Joseph Catalan*, juvelisto el Parizo, agnoskis lin nur en 1821. Eugène iris al Parizo en 1825 kaj studis ĉe la Politekniko (*École polytechnique*), kie li amikiĝis kun Joseph Liouville, samklasano. Forpelite el la universitato en 1834 li tamen sukcesis diplomiĝi en 1835 kaj instruis matematikon ĉe *École des Arts et Métiers* en Châlons-sur-Marne. per helpo de Liouville li en 1838 ricevis postenon de instruisto pri priskriba geometrio ĉe la Politekniko.

Politika aktivado pri maldekstremaj ideoj bremsis lian karieron. Dum pluraj jaroj li instruis ĉe liceo *Charlemagne*. En 1844 li starigis sian faman konjekton, ke ekzistas nur unu paro da sinsekvaj entjeroj, kiuj estas potencoj de grado pli alta ol unu, nome
(8 = 2^3, 9 = 3^2)
Tiu konjekto estis pruvita nur en 2002 de Preda Mihailescu.

En 1848 li partoprenis en la revolucio. En 1865 li reiris al Belgio kaj instruis analitikon ĉe la universitato de Lieĝo.

En 1875 Catalan fondis la matematikan revuon *Nouvelle Correspondance Mathématique*. Li publikigis multajn rezultojn en *Journal de mathématiques pures et appliquées*.

Li ricevis la Kavaliran Krucon (*Croix de Chevalier*) kaj la Leopold-ordenon (*Ordre de Léopold*) en 1879. En 1883 la belga akademio de la sciencoj nomumis lin unu el la tri juĝantoj pri premio por la pruvo de la lasta teoremo de Fermat.

Lian nomon portan la katalanaj solidoj, la katalanaj nombroj kaj la katalana konstanto.

Kategorio:Belgaj matematikistoj
Kabhi Khushi Kabhie Gham

***Kabhi Khushi Kabhie Gham*** (*Barata familio*, en hindîo कभी खुभी कभी ग़म, Devanagari: कभी ख़ुशी कभी ग़म, Nastaliq: کبھی خوشی کبھی غم, kiu oni povas traduki kiel «Ofte ridetoj, ofte larmoj») estas barata filmo farita por Karan Johar, vidanta en Barato en 2001.

## Aktoroj 
* Amitabh Bachchan : Yashvardhan Raichand
* Jaya Bachchan : Nandini Raichand, sia edzino
* Shahrukh Khan : Rahul Raichand, lia plej aĝa filo
* Kajol : Anjali
* Hrithik Roshan : Rohan Raichand, la plej aĝa ido
* Kareena Kapoor : Pooja « Poo », la plej juna filino de Anjali
* Rani Mukerji : Naina Kapoor
* Alok Nath	: Bauji, la patro de Anjali kaj Pooja
* Aryan Khan : Rahul infano,Krish la ido de Rahul
* Farida Jalal : Daijaan, la mamnutristino de Rohan kaj Anjali
* Simone Singh : Rukhsar
* Achla Sachdev : la patrina gepatrino de Rahul kaj Rohan
* Sushma Seth : la grand-mère patrina Rahul et Rohan
* Johnny Lever : Huldiram
* Amar Talwar : la patro de Naina
* Ramona Sunavala : Sonya
* Jeroo Writer : Tanya
* Vikas Sethi : Robbie
* Ashutosh Singh : Ashfaque
* Shilpa Mehta : la patrino de Ashfaque
* Parzun Dastur : le nevo de Ashfaque
* Tamzin Griffin : la angla najbarino de Rahul kaj Anjali

## Premioj 
* **Kabhi Khushi Kabhie Gham** gajnis 5 Filmfare Awards en 2002 :
** Plej bona aktorino (Kajol)
** Plej bona aktorino en duona rolo(Jaya Bachchan)
** Plej bona artistika reĝistoro (Sharmishta Roy)
** Plej bonaj dialogoj (Karan Johar)
** Plej bona sceno de la jaro

Kategorio:Barataj filmoj
Kategorio:Barato
Rilatumo

[eta|4:3 estis la rilatumo de [normdifina televido]]
**Rilatumo** (en la latina lingvo *ratio*) laŭ PIV estas en matematiko la egaleco de du kvocientoj aŭ frakcioj, ekzemple "6:8=9:12" (alia skribmaniero "6/8=9/12"). Laŭ PIV la koncepto ankaŭ esprimiĝas kiel unu el pluraj signifoj de la vortoj *proporcio* aŭ *raporto*.

La latina vorto *ratio* uziĝas ne nur en matematika senco, sed ankaŭ havas ĝenerale filozofian signifon, kiun en Esperanto respegulas la vorto racio - la kapablo pensi kun la ordigo de la aferoj tiamaniere, ke ili fariĝas pli klaraj.

En la angla lingvo la vorto *ratio* aliflanke ofte simple priskribas la rilaton inter du mezuroj (ne inter du mezuroparoj), ekzemple "6:8" (respektive "6/8") aŭ "60 km/1 h" - tiam matematike simple temas pri kvociento kaj tradukiĝas tiel.
Partitivo

La **partitivo** estas gramatika kazo en kelkaj lingvoj, ekzemple en la finna kaj estona, kiu esprimas unu parton de tutaĵo aŭ kolektivo. Ankaŭ prepozicioj aŭ/kaj postpozicioj povas regi la partitivon.

## Memstara kazo 
### Finna 
En la finna lingvo ĝi estas kutime objekta kazo, kies finaĵo dependas de la deklinacio kaj povas esti interalie -*a* resp. -*ä*, -*ta* resp. -*tä* aŭ -*tta* resp. -*ttä*. La vokalo dependas de la vokalharmonio, dum ke la lasta konsonanto povas varii laŭ konsonanta alterno. La partitivo estas uzata:
* se temas pri parto de io
** *Minä juon olut**ta**.* „Mi trinkas bieron.“
* en negitaj frazoj
** *Meillä ei ole raha**a**.* „Ni ne havas monon.“
* post numeraloj
** *kaksi euro**a*** „du eŭroj"
* ĉe verboj, kiuj esprimas sentojn
** *Minä rakastan sinu**a**.* „Mi amas vin.“

### Estona 
En la estona lingvo ĝi estas kazo, kies finaĵo kutime estas -t aŭ -d, plurale -it aŭ -id. Ĉe multaj vortoj krome la konsonantoj povas ŝanĝiĝi laŭ konsonanta alterno.
* *Soovin Teile tervis**t**.* „Mi deziras al vi sanon.“
* *kaks asta**t*** „du jaroj“

## Funkcio de alia kazo 
### Latva 
En la latva lingvo la genitivo povas ludi rolon de partitivo. Kutime la genitivo antaŭiras la rilatan vorton, sed en partitiva funkcio ĝi sekvas.
* *glāze **piena*** „glaso da lakto“ (komparu ***piena** glāze* „laktoglaso“)
* *daudz **piena*** „multe da lakto“

### Litova 
En la litova lingvo la genitivo havas la funkcion de la partitivo:
* *Prašau duoti man **vandens**.* „Bonvolu doni al mi "de la akvo".“

## Anstataŭantaj prepozicioj 
Multaj lingvoj ne havas partitivon kaj anstataŭ ĝi uzas prepozicion.

En Esperanto la partitivo esprimiĝas per la partitiva prepozicio "da":
* Mi aĉetas du litrojn **da** lakto.

En la franca kaj itala lingvoj la partitivo konstruiĝas per prepozicio esprimanta la devenon (*de* respektive *di*) kaj la difinita artikolo:
* ''Est-ce qu'il a bu **de l’**alcool?* „Ĉu li trinkis da alkoholo?“
* *Vorrei **della** carne?'' „Ĉu vi volas da viando?“

## Referencoj 
## Literaturo 
* , paĝoj 30 kaj 35 (partitivo),
* , paĝoj 50-51 (kazoj), 52-54 (konsonanta alterno, kun ekzemplo de kazoj), 59-63 (prepozicioj kaj postpozicoj kun la regataj kazoj), 82 (ekzempla frazo)
* , paĝo 199

Kategorio:Gramatikaj kazoj
Adony

**Adony** [adonj] estas nova urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér (iam en subregiono de **Adony**, kies centro ĝi estis), en Distrikto Dunaújváros. La komunumo estis latine **Vetus Salina**, turke **Jancoarteran**. Historia nomo de Adony estas **Dunaadony**.
[eta|maldekstre|[Pramo de Adony]]
## Situo
Adony situas sur ebenaĵo laŭ dekstra bordo de Danubo, laŭ fervojo inter Budapeŝto kaj Dunaújváros, aŭtoŝoseo M6 estas ne tro for. Budapeŝto troviĝas je 41 km-oj.

## Historio
La urbo estis loĝata dum la bronzepoko. La romianoj havis fortikaĵon, ĉar estis tie *limes*. Antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. Ĉevaloj de la hungaraj reĝoj uzis la trapasejon ĉe Adony. La unua mencio okazis en 1332. En 1463 la vilaĝo ricevis la rangon kampurbo. Fine de la turka erao alvenis germanoj, serboj, slovakoj kaj hungaroj. Dum la historio okazis multe da inundoj.

La urbo havas Danuban havenon. En la urbo funkcias aŭtonomio de germanoj.

## Vidindaĵoj
* romkatolika Preĝejo de Vizito de Maria (Adony) de 1723, la turo estas 27 metrojn alta
* artefaritaj fiŝlagoj

## Famuloj 
* en Pusztaalsócikola naskiĝis pentristo László Kézdi-Kovács
* en Dunaadony naskiĝis:
** aktoroj Teréz Csillag kaj Ödön Faragó
** fizikisto Pál Selényi
* en Adony naskiĝis:
** László Szabados (aktoro)
** verkisto Ágnes Bálint
* en Adony mortis politikisto Nándor Zichy

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Svend Dragsted

**Svend Dragsted** naskiĝis la , kaj li mortis la .
Prezidanto de la Centra Dana E-ista Ligo 1954 – 62.
Prezidanto de la Kopenhaga Esperanto-Klubo 1955 – 57.
Redaktoro de la dana esperanta revuo Kontaktilo 1947 – 53.
Redaktoro de la danlingva gazeto Dansk Esperanto-Blad 1963 – 65.

## Verkoj 
* *Esperanto Grammatik*
* Miniatura vortareto dana-esperanta (1964)

Cetere oni diris, ke li multe kontribuis al diversaj gazetoj kaj revuoj, kaj en Danio kaj eksterlande.
Li starigis korespondajn kursojn pere de la Dana Esperanto-Instituto.

## Eksteraj ligiloj
* *Svend Dragsted kaj la Gestapo* – artikolo pri lia rezista laboro dum la dua mondmilito, Heroldo de Esperanto

Kategorio:Danaj esperantistoj
Bicske

**Bicske** [biĉke] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Bicske, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|

## Situo 
Bicske situas preter aŭtoŝoseo M1 inter Budapeŝto kaj Vieno, laŭ la fervojo Budapeŝto-Vieno.

## Historio 
Bicske estis loĝata jam dum la neolitiko, en la bronzepoko, antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj vivis tie. La unua skriba mencio okazis en 1306.

La turkoj havis la tiaman vilaĝon inter 1541-1686. En 1688 la loko estis jam distriktejo. En 1773 Bicske ricevis la rangon kampurbo, en 1872 grandvilaĝo. En 1944-1945 okazis gravaj bataloj inter Ruĝa Armeo kaj germanoj. En 1986 la komunumo rericevis la rangon urbo. Oni profitas mineralakvon "Vivien ásványvíz", kiu ricevis hungaran premion "Magyar Termék-Nagydíj 2003".

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika Preĝejo Sankta Triunuo (Bicske) de 1770, la turo estas 30 metrojn alta
* Kalvinana preĝejo (Bicske)
* Luterana preĝejo (Bicske)
* Kastelo de Bicske aŭ kastelo de Batthyány [batjAnji]

## Famuloj 
En Bicske naskiĝis:
* Antal Forgács (poeto)
* Károly Kiss (ministro).

## Ĝemelurboj 
*  Altshausen, Germanio
*  Melegnano, Italio
*  Băile Tușnad, Rumanio
*  Reci, Rumanio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Kalvinana kirko en Bicske


Kategorio:Vinvilaĝoj
Katalana nombro

La **katalanaj nombroj** estas entjeroj ofte trovataj en kombinatoriko. Ili konsistigas vicon, kies *n*-a elemento  C_n  estas difinita jene:

:C_n=\frac{1}{n+1} {2n \choose n} ,

kie {2n \choose n} estas la binoma koeficiento.
La unuaj katalanaj nombroj por *n* = 0, 1, 2, 3, ... estas
:1, 1, 2, 5, 14, 42, 132, 429, 1430, ... — estas la sinsekvo .

Kvankam la difino enhavas dividon, ĉiuj katalanaj nombroj estas naturaj nombroj (pozitivaj entjeroj), ĉar eblas prezenti ilin en jena formo:

:por *n* ≥ 1: C_n = {2n \choose n} - {2n \choose {n-1}} 

## Aplikoj en kombinatoriko 
* C_n estas egala al la nombro de la *vortoj de Dyck* de longo 2n. "Vorto de Dyck" estas vorto formita el *n* literoj X kaj *n* literoj Y tia, ke ĉiu komenca parto de la vorto enhavas ne pli la Y-oj ol da X-oj. Alivorte, kiam oni trairas tian vorton de maldekstre, la nombro de jam legitaj X-oj neniam malsuperas tiun de la jam legitaj Y-oj. Aŭ se X estas malferma kaj Y estas ferma krampoj, tiam la vortoj de Dyck estas la ĝustaj parentezaj esprimoj. Ekzemple la vortoj de Dyck de longo 6 estas jenaj:

:XXXYYY, XYXXYY, XYXYXY, XXYYXY, XXYXYY.

Efektive C_3 = 5.

* C_n estas ankaŭ la nombro de malsamaj manieroj meti krampojn inter n+1 faktoroj. Ekzemple por n = 3 ekzistas kvin parentezaj strukturoj por kvar faktoroj: a(b(cd)), a((bc)d), (ab)(cd), (a(bc))d, ((ab)c)d. Ĉar tiaj esprimoj estas reprezenteblaj per ordigitaj duumaj arboj, C_n egalas ankaŭ al la nombro de de tiaj arboj kun n + 1 folioj.

eta|dekstra|240px|Trianguligoj de kvinangulo
* C_n estas ankaŭ la nombro de malsamaj manieroj por dispartigi plurlateron de n + 2 lateroj al trianguloj, ligante ĝiajn verticojn per strekoj.

* C_n estas ankaŭ la nombro de

## Rikura rilato 
La katalanaj nombroj obeas jenan rikuran rilaton:

:C_0 = 1 \qquad kaj por \quad n\ge 1 \qquad C_n=\sum_{i=0}^{n-1}C_i C_{n-1-i}

Tion kaŭzas la fakto, ke ĉiu vorto *v* de Dyck de longo pli ol 2 estas skribebla unumaniere en jena formo:

:*v* = X*v*1Y*v*2

per du aliaj, eble malplenaj vortoj de Dyck v_1, v_2.

## Historio 
La katalana vico estis unuafoje priskribita en la 18-a jarcento de Leonhard Euler, kiu okupiĝis pri la malsamaj manieroj dispartigi plurlateron al trianguloj. La unuan publikaĵon pri la temo faris Johann Andreas Segner, kaj la vico de tiam portis la nomon "segneraj nombroj". Eugène Charles Catalan faris ligon al la nombro de parentezaj esprimoj, kaj lia nomo anstataŭis tiun de Segner.

Kategorio:Entjeraj vicoj
Termiko

**Termiko** rilatas al:
# la parto de la scienco fiziko, kiu esploras fenomenojn pri varmo, kaj ĝenerale ĉiuj fizikaj fenomenoj rilataj al varmo (Vd en termika energio), kaj
# la grupo de maŝinoj, aparte motoroj, kiuj funkcias per varmo (Vd en termika motoro).

eta|240ra|Bildigo de la fenomeno de *termika kolono*: La suno varmigas la grundon (1), el kiu la aero (2) supreniras al la nubo (A), kie la aero malvarmiĝas, do pli peza (3), malsupreniras.

La subfako **elektrotermiko** estas la scienco pri varmo produktata de elektra kurento.

**Termika konduktivo** en fiziko estas la eco de substanco plukonduki la varmon.

**Termika kolono** (aŭ simple **termiko**), en meteorologio, estas kolono de varma aero, kiu pro sia varmeco leviĝas en la atmosfero, kaj dum tio suprenportas unuflanke nubojn, sed aliflanke ankaŭ aviadilojn, balonojn, glisparaŝutojn, kajtojn kaj aliajn flugmaŝinojn.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Meteologio
Kategorio:Varmotekniko
Ercsi

**Ercsi** [erĉi] estas urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, (iam en subregiono de **Ercsi**, kie estas centro de subregiono) nun en Distrikto Martonvásár.
eta|maldekstre|Kalvinana kirko de Ercsi

## Geografio 
Ercsi situas sur ebenaĵo laŭ la fervojo Budapeŝto-Pécs, laŭ dekstra flanko de Danubo, aŭtoŝoseo M6 estas ne tro for, fine estas haveno kaj ankaŭ pramo tra Danubo al Szigetújfalu. Budapeŝto troviĝas 34 km-ojn.

## Historio 
Ercsi estis loĝata jam dum la neolitiko, en la bronzepoko. La unua konata popolo estis romianoj, kiuj ankaŭ tie loĝis.

La turkoj detruis la komunumon en 1526. Finiĝis la turka erao en 1686. La malgranda hungareco dikiĝis kun serboj, germanoj, slovakoj, ciganoj.

En 1636 la urbo ricevis la rangon kampurbo. En 1689 ortodoksa klostro konstruiĝis. En 1767 baroka romkatolika preĝejo konstruiĝis. En 1800 la komunumo rericevis la rangon kampurbo. En la 19-a jarcento uzino pri alkoholaĵoj konstruiĝis, baldaŭ estiĝis ankaŭ uzino pri sukero. En 1970 la komunumo iĝis nur grandvilaĝo, sed en 2000 ĝi iĝis urbo.

## Famaj personoj 
* Péter Baczakó, halterlevisto
* Elek Gozsdu (1849–1919) verkisto, advokato, reĝa ĉefprokuroro
* József Halasy-Nagy, filozofo
* László Korizmics, agronomo naskiĝis en ekstera parto de Ercsi
* Antal Bejczy, inĝeniero naskiĝis en ekstera parto de Ercsi
* Gyula Viszota, literaturhistoriisto
* János Závodi, gitaristo naskiĝis en Ercsi
* Péter Rudas, bestokuracisto mortis ĉe Ercsi pro aŭtoakcidento
* József Ónody, naĝisto

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Ercsi)
* Kalvinana preĝejo (Ercsi)
* muzeo pri József Eötvös
* kapelo de 1828, ankaŭ pilgrimloko

Kategorio:Ercsi
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Nepjido

**Nepjido** (aŭ neofte *Najpitavo*, birme: 65px, *Naypyitaw*), ekse **Pjinmano** (ပျဉ်းမနားမြို့, *Pyinmana*) estas la ĉefurbo de Birmo de novembro 2005. La nom-aldono *Naypyidaw* signifas "sidejo de la reĝoj". 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Nepjido situas en la mandalaja regiono, ĉe flanka rivero de rivero *Sitang*, ĉirkaŭ 320 km norde de la antaŭa ĉefurbo Ranguno (Jangono) kaj 150 km sude de Mandalajo, ĉe nacia vojo "1", kiu ligas la tri urbojn. 

Dum la Dua Mondmilito la urbo estis sidejo de la birma rezista movado ("Birma Sendependeca Armeo") kontraŭ invado de Japanio, kaj de tiu tempo la regiono estas armee fortikigita.

## La translokado de la ĉefurbo 
Jam de 2001 ekzistis onidiroj pri ŝanĝi la ĉefurbon de Birmo, sed la registaro ĉiam dementis ilin. Je la  generalo *Kyaw Hsan*, ministro pri informado, diskonigis, ke la antaŭan tagon oni komencis transloki ĉiujn ministeriojn kaj aliajn registarajn instancojn de Ranguno al Nepjido; ekde decembro la urbo estu la nova sidejo de la registaro. La indikita kialo estis, ke Nepjido havas pli centran situon kaj estas bone atingebla de ĉiuj partoj de la lando.

Kvar tagojn poste, la , kolono de 1.100 kamionoj transportis 11 batalionojn kaj 11 ministeriojn al Nepjido.

La honoran nomon *Naypyidaw* la urbo ricevis la .  

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Kategorio:Urboj de Birmo
Kategorio:Planitaj urboj
Mandalajo

**Mandalajo** (*Mandalay*) estas la dua plej granda urbo de Birmo.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km², kaj entute 2,5 milionojn en sia aglomeraĵo. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma regiono, en kiu situas la ĉefurbo Nepjido (eksa Pjinmano).

Mandalajo situas rektadistance ĉirkaŭ 250 km norde de Pyinmana kaj 580 km norde de Ranguno, ĉe kurbiĝo de rivero Iravadio.

Mandalay posedas teksuman, metalmekanikan, ligno- kaj nutraĵ-industriojn kaj komercan havenon ĉe rivero *Irrawaddy*. En la historia urbokerno, ĉirkaŭata de muroj, troviĝas temploj, monaĥejoj, parkoj kaj la iama reĝa palaco; Mandalay estis ĉefurbo de la birma reĝlando ĝis la okupado de la lando fare de Britio en 1886.

Mandalay posedas internacian flughavenon (ICAO-kodo VYMD, IATA-kodo MDL).

## Kuriozaĵoj 
En pagodo *Kuthodaw* estas konservata la plej granda "libro" de la mondo, konsistanta el 729 ŝtonaj "paĝoj", kiuj enhavas la budhismajn skribojn.

## Fotaro 

Mandalay Fort Wall.jpg|Fortikaĵo
Mandalay-Kuthodaw-54-Stupas-gje.jpg|Kuthodaw
Mandalay-Kuthodaw-70-Tripitaka-Tafel-gje.jpg|Kuthodaw, libro Tripitaka
Mandalay-Shwe Kyin-02-Abendgebet-gje.jpg|Shwe Kyin
Mandalay-Shwe Kyin-Kloster-36-gje.jpg|Shwe Kyin
Mandalay-Mann Shwe Gonn-08-Stickerei-gje.jpg
Mandalay-Jademarkt-52-Polierer-gje.jpg
Mandalay-Markt-72-Bananen-gje.jpg
Mandalay-Zeigyo-Markt-26-gje.jpg
Mandalay-Transport-52-Linienbus-gje.jpg

## Ĝemelurboj 
*  Kunmingo, Ĉinio
*  Phnom Penh, Kamboĝo

## Eksteraj ligiloj 
* mandalaycity.net (administra)
* mandalaymyanmar.net (turisma)

Kategorio:Urboj de Birmo
Kategorio:Milionurboj
12-a Kolombia Kongreso de Esperanto

La **12-a Kolombia Kongreso de Esperanto** okazis la unuan longan semajnfinon de novembro, tio estas la 4-an, 5-an kaj 6-an de novembro 2006, en la altprestiĝa Teknologia Universitato de Pereira [Perejra], Kolombio, kaptante grandan atenton en la universitata medio.

Antaŭ la inaŭguro de la 12ª Kongreso profesoroj Luis Jorge Santos Morales kaj Carlos Castrillon gvidis prelegon pri Esperanto kaj Literaturo dum Kongreso de Profesoroj de Literaturo kiu okazis samtempe ĉe la sama universitato.

Ĉe la universitata radio kaj ĉe la lokaj ĵurnaloj "La Tarde" de Perejra okazis intervjuo por informi pri la Kongreso.

En la dua tago de la kongreso okazis pluraj kaj interesaj eventoj, inter ili prelegoj pri uzado de la reto kaj la lastaj novaĵoj pri Esperanto en ĝi, prezentado de la filmo Gerda Malaperis, ludoj, ktp.

Ĉe la enirejo oni trovis librovendejon. Oni vendis librojn pri malsamaj temoj, vortarojn, kursojn, kasedojn, kompaktdiskojn kaj oni ekspoziciis revuojn, turismajn bultenojn, ktp.

Salutis la kongreson esperantistoj el Venezuelo, el Santamarta kaj Ibageo, kolombiaj urboj kiuj ne sukcesis sendi delegitojn al la Kongreso.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Kolombio

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝaro de Kolombia Esperanto-Ligo, *esperanto.co* 

Kategorio:Kolombia Kongreso de Esperanto
Sankta-Aŭgustena Arkeologiejo

La Arkeologia parko de Sankta Agusteno (), agnoskita de UNESKO kiel tutmonda kultura heredaĵo de la homaro.

Ĝi apartenas al la Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

eta|dekstra|300ra|Sankta-Aŭgustena Arkeologiejo

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de UNESKO pri la Arkeologiejo en hispana lingvo
* Sankta-Aŭgustena Arkeologiejo  en hispana lingvo

Kategorio:Historio de Kolombio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Kolombio
Esperanto-movado en Ujlao

Esperanto-movado en Ujlao

## 1980-1990 
Dum multaj jaroj, en la urbo Neiva, departemento Huila Kolombio, la ĉefa esperantisto estis la radio-teknikisto Roberto Ibañez, kiu eĉ fariĝis delegito de UEA.

Kategorio:Esperanto-movado en Kolombio
Aŭtokodoj en Rusio

dekstra|eta|400px|Mapo
dekstra|eta|Rusa aŭtokodo1. Registra regiona kodo2. Registra kodo3. Rusa flago4. Lando (Rusio)5. Serio
**Aŭtokodoj en Rusio**
La artikolo traktas la aktualan sistemon de aŭtokodoj, ne tiun de Sovetunio plu uzitan ĝis 1993/1994.

La regiona kodo estas skribita iom pli alte en aparta kadro dekstre. Sub ĝi estas malgranda landa markilo el la literoj "RUS" kaj la rusa flago.

Kategorio:Transporto en Rusio
Rusio
Hattem

Dosiero:Loudspeaker.svg **Hattem** ()
estas urbo kun urborajtoj kaj municipo en la nederlanda provinco Gelderland. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj (de kiu 1,08&nbsp;km² estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun .

Hattem ricevis siajn urborajtojn en 1299 kaj estis hansourbo kaj fortresurbo. Oni festis la 700-an datrevenon en 1999 inter aliaj per solena eniro de Sankta Nikolao. La apostolo Andreo estas la sankta patrono de Hattem.

Gravan laboron sur la tereno de la historio faris Generalo Hoefer. Hoefer estis la edzo de Baronino van Heemstra (la onklino de Audrey Hepburn) kaj pro lia agado la *Dijkpoort* (Digopordego) de la kadukiĝinta urbeto estis restaŭrita, kaj krome plibeligita per kvar turetoj formplanitaj de P.J.H. Cuypers.

La kromnomo de Hattem estas *La perlo de Gelderland*

## Vidindaĵoj 
* muzeo Anton Pieck
* Bakejo-muzeo
* *Dijkpoort* (Digo Pordego)
* muzeo *Jan Voerman*
* Koncertosalono ''D'Olde Skoele''

## Fotogalerio 

Dosiero:Hattem_kerk.jpg|Kirko
Dosiero:Hattem_Dijkpoort.jpg|Digopordego
Dosiero:Windmolen Hattem.jpg|Ventmuelejo

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Kategorio:Hansourboj
Ajejarvadio (rivero)

[eta|dekstra|[Baseno de la rivero **Ajejarvadio.**]]
La **rivero** **Ajejarvadio** aŭ **rivero Iravadio** estas rivero kiu trapasas Birmon. Ĝi estas la plej longa de tiu lando (preskaŭ 2.170 km longa) kaj la plej grava komerca rivervojo, kun baseno de ĉirkaŭ 411.000 km2.

La **rivero** **Ajejarvadio** naskiĝas en la kunfluo de la riveroj **Mali Hka** kaj '''N'Mai Hka''', en la subŝtato Kaĉino. Poste la rivero trapasas la tutan landon el nordo suden, enfluonta per naŭ deltoj en la Hinda Oceano. Dum kolonia epoko, antaŭ la etapo de fervojoj kaj aŭtoj, la Iravadio estis konata kiel "Vojo al Mandalajo". Kvankam ĝi estas navigebla en distanco de pli ol 1.600 km de la maro, de la rivero elmerĝas kelkaj insuloj kaj sablobenkoj, kiuj malfaciligas la navigadon. Dum multaj jaroj, la ununura ponto konstruita por trapasi la riveron estis la ponto Inŭa.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nordbirmaj mezvarmaj arbaroj
* Mizoramaj, manipuraj kaj kaĉinaj pluvarbaroj
* Nomoj de Birmo/Mjanmao kaj Vjetnamoj#Noto pri la nomo de Vjetnamio
* The Irrawaddy (gazeto)

Kategorio:Riveroj en Azio
Kategorio:Internaciaj riveroj
Kategorio:Riveroj en Birmo
Komunumaro Wissen

La **komunumaro Wissen** - germane *Verbandsgemeinde Wissen* - estas komunumaro en Germanio, do administra ligo de pluraj najbaraj komunumoj. Ĝi troviĝas en la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Administra centro estas la samnoma urba komunumo Wissen (Sieg). Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()

Kategorio:Distrikto Altenkirchen
Altenkirchen
Altenkirchen
Makenzio

La **Rivero Makenzio** estas rivero de Kanado, 1738 km longa, kiu, kune kun la riveroj kiuj enfluas en la Granda Slavia Lago, nome riveroj Peace kaj Finlay, formas la duan riveran sistemon plej longan de Nordameriko. La hidrografia baseno okupas 1 805 200 km² kaj en sia enfluejo enmetas en la maron 10 700 m³ da akvo en ĉiu sekundo.

Ĝi naskiĝas en la Granda Slavia Lago kaj fluas al la Arkta Oceano.

La granda marĉa delto de la **Rivero Makenzio** havigas taŭgan medion por migrantaj Neĝansero, Tundra cigno kaj Berniklo kaj ankaŭ taŭgajn reproduktejojn por aliaj akvobirdoj. La estuaro estas naska areo por beluĥoj (blankaj balenoj).

La rivero estas navigebla dum proksimume kvin monatoj ĉiujare. Ĝi glaciiĝas en oktobro kaj glacio ekrompiĝas maje. Dum la vintraj monatoj, partoj de la riveroj estas uzataj kiel glacivojo.

Dum la senglacia periodo la rivero estas navigebla en sia entuta longo.

La **Rivero Makenzio** ricevis sian nomon pro la esploristo Alexander Mackenzie, kiu veturis la riveron dum li klopodis atingi la oceanon Pacifiko en 1789.

La divido inter la baseno de la Makenzio kaj la baseno de la rivero Jukono okcidente formas la centran parton de la limo inter Nordokcidentaj Teritorioj kaj la Jukonio.

## Vidu ankaŭ 
* Arkta marborda tundro
* Perdita ekspedicio de Franklin

Kategorio:Riveroj en Kanado
Jukono (rivero)

eta|Baseno de la Rivero Jukono
eta|Ponto de la Aŭtoŝoseo de Klondike super la Rivero Jukono ĉe Carmacks
La **Rivero Jukono** estas tre grava rivero de nordokcidenta Norda Ameriko. Ĉirkaŭ duono de la rivero fluas tra la ŝtato de Usono nome Alasko, kun plejparto de la resto fluante kaj donante nomon al teritorio de Kanado nome Jukonio, kaj eta parto de la rivero ĉe la naskiĝloko ĉe Brita Kolumbio. La rivero estas 3,700&nbsp;km longa kaj enfluas en la Beringan Maron ĉe la delto Jukono-Kuskokwim. La mezaveraĝa enfluo estas 6,430 m³/s . La entuta baseno estas 832,700&nbsp;km², el kio 323,800&nbsp;km² estas en Kanado. Kompare la entuta areo estas 25% pli granda ol Teksaso aŭ Alberto.

Ĝi estas la plej longa rivero de Alasko kaj Jukonio kaj estis unu el la ĉefaj transportosistemoj dum la Orfebro de Klondike de 1896–1903 kaj pro tio la rivero estas fama kaj aperas en filmoj, romanoj kaj rakontoj pri tiu okazaĵo. Riverŝipoj per padelradoj daŭre veturis la riveron ĝis la 1950-aj jaroj, kiam la aŭtoŝoseo de Klondike estis finita.

*Jukono* signifas "blanka akvorivero" en la gviĉina lingvo.

La Rivero Jukono estis draste poluita pro orminejoj, militistaj instalaĵoj, poluakvo, rubaĵoj kaj aliaj kialoj. La "Intertriba Konsilantaro por la Baseno de la Rivero Jukono" estas kooperativa klopodo de 64 indiĝenaj nacioj kaj triboj en Alasko kaj Kanado kaj havas la celon purigi la riveron kaj ĝiajn alfluantojn sufiĉe por denove povi trinki el ĝi.

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Alasko
Kategorio:Riveroj en Kanado
Verbandsgemeinde Hamm (Sieg)

La **Verbandsgemeinde Hamm (Sieg)** estas komunumaro en Germanio, ĉirkaŭ la centra komunumo Hamm kaj borde de la rivero Sieg. Ĝi ampleksas la nordokcidenton de la distrikto Altenkirchen de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, en ties nordorienta parto lime de la najbara federacia lando Nordrejn-Vestfalio (komunumoj Windeck kaj Morsbach). La teritorio apartenas al la arbaroriĉa mezalta montaro Westerwald. Fine de la jaro [[]] la komunumaro havis  loĝantojn. La administrejo de la komunumaro centre plenumas iujn oficejajn servojn por la loĝantoj de ĉiuj membraj komunumoj, kiuj parte en komparo kun aliaj partoj de Germanio havas relative malmultajn loĝantojn, tial ke vivteno de administrejo kun ĉiuj servoj en ĉiu unuopa komunumo estus malekonomia.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Altenkirchen
Hamm
Hamm
Karolo de Belgio

**Karolo Teodoro Henriko Antono Mejnrado de Saksio-Koburgo-Gotao**, naskita la  en Bruselo, mortinta la  en Ostendo, duko de Saksio, princo de Belgio kaj grafo de Flandrio, estis regento de Belgio inter la  kaj la . Li estis filo de Alberto la 1-a kaj ties edzino Elizabeta en Bavario (). Liaj nomoj en la franca kaj flandra lingvoj estis *Charles Théodore Henri Antoine Meinrad* resp. *Karel Theodoor Hendrik Anton Meinrad*.

Karolo travivis sian infanaĝon kune kun sia pliaĝa frato Leopoldo, estonta reĝo de Belgio, kaj sia malpliaĝa fratino Maria José, estonta (kaj lasta) reĝino de Italio. Ilia patro, ŝatanto de kulturo, transdonis al la gefiloj pasion pri scio, kaj ilia patrino noblecon de animo kaj koro. La tri gefratoj, en kies edukado gravis eksterlandaj vojaĝoj kaj okupiĝo pri literaturo, ĉiam kunestis kun muzikistoj, verkistoj kaj sciencistoj, amikoj de iliaj gepatroj. Sed Karolo ne malofte ricevis mallaŭdon de sia patro pro maldiligenteco.

En 1910, post koronado de siaj gepatroj, Karolo iĝis grafo de Flandrio, samkiel lia patro. En 1917 la "Triopa Interkonsento" (inter Britio, Francio kaj Rusio) proponis al li la tronon de Grekio, sed lia patro, reĝo Alberto, malakceptis.

Kiam en la unua mondmilito Germanio invadis Belgion (en aŭgusto 1914), la tri geprincoj estis transportitaj al Anglio, ĉe lordon Curzon, amiko de la reĝa familio. Tie ili pasigis preskaŭ la tutan daŭron de la milito. Princo Karolo poste faris sian armean edukadon ĉe la brita reĝa mar-armeo, ĝis 1926, kiam li reiris al Belgio.

En 1940 Karolo partoprenis en la "kampanjo dek-ok-taga", post la kapitulaco de sia frato li restis en Bruselo. Kiam lia frato kaj ties familio estis deportitaj al Germanio je la , li kaŝiĝis sub falsa nomo en bieneto ĉe Sart-lez-Spa en municipo Jalhay. En septembro 1944 Belgio estis liberigita, sed la reĝo restis kaptito en Germanio; tial Karolo estis nomumita regento de porduma registaro. Li restis regento ĝis la reveno de sia frato Leopoldo je la .

Dum lia regado okazis disputoj pri la reĝeco, kaj registaroj ofte ŝanĝiĝis. Multaj opinias, ke li savis la dinastian reĝecon en Belgio.

Post malinterkonsento kun sia frato, la reĝo, li retiriĝis al reĝa bieno en Raversijde, proksime al Ostendo, kaj tie dediĉis sin, sub la nomo Karolo de Flandrio (*Karel van Vlaanderen*), al pentrado. En 1961 li rezignis je dumviva rento, koncedita al li de la parlamento.

Je la  li edziĝis kun *Jacqueline Peyrebrune*, sed nur laŭ eklezia rito, ne civile.

Liaj lastaj vivojaroj estis markitaj de jurproceso kontraŭ lia iama "financa konsilio", kiu lin trompis kaj finance ruinigis. En 1980 li sukcesis reaĉeti sian vilaon en *Raversijde*, kiun post lia morto lia edzino igis memorejo, nomata franclingve "Mémorial Prince Charles".

Karolo mortis la  en malsanulejo en Ostendo. Unu semajnon poste okazis ŝtata funebro en Bruselo, kiun ne ĉeestis lia frato Leopoldo kaj ties edzino. Li estis entombigita ĉe siaj antaŭuloj en la kirko de Nia Sinjorino de Laeken.

Kategorio:Princoj
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Grandaj krucoj kun kolĉeno de la Ordeno de Karlo la 3-a de Hispanio
Mudeĥaro

[eta|300px|Klostro de [Guadalupe]]
[eta|Pordo de la Paroĥejo de la O, [Sanlúcar de Barrameda]]
**Mudeĥaro** estas vorto kiu devenas de la araba vorto مدجّن [mudaǧǧan], kiu signifas "hejma" aŭ "hejmigita", uzata por la hispanaj islamanoj, kiuj restis vivi en teritorio konkerita de la kristanoj, kaj sub ties politika rego, dum la historia procezo nomita Rekonkero, kiu okazis dum la tuta Mezepoko en Iberio. Al tiuj islamanoj oni permesis daŭre praktiki sian religion almenaŭ teorie, uzi sian lingvon kaj pluhavi siajn kutimojn. Dum la Moderna Epoko ili estis devigataj konverti sin al kristanismo, kaj tiel ili ricevis la nomon moriskoj.

La mudeĥara arto estas stilo por kristanoj, sed kiu enhavas influojn, elementojn aŭ materialojn de hispanislama stilo, ĉar temas pri arto ekzistanta nur en Hispanio. Ĉefa kialo de tiu stilo (kiu ekzistis pleje en arkitekturo) estas ke multaj arkitektoj aŭ masonistoj ĉu moriskoj ĉu mudeĥaroj laboris por kristanaj dungistoj — ĉu ekleziaj ĉu nobeluloj. Tiel unu el la plej ĉefaj ecoj kaj distingiloj estas la uzado de briko kiel ne nur konstrua materialo, sed ĉefe kiel ornamaĵo, kiel estis kutime inter malriĉaj masonistoj aŭ konstruistoj, kiuj krome rajtis bildigi nur per geometriaj formoj kaj ne per homaj imagoj pro religiaj malpermesoj.

## Vidu ankaŭ 
* Aljamiado
* Flamenko
* Morisko
* Mozaraba arto

Kategorio:Kulturo de Hispanio
Kategorio:Historio de Hispanio
Tiberio Julio Abdeso Pantero

**Tiberio Julio Abdeso Pantero** (naskiĝis ĉirkaŭ 22 a.K. en Sidon, Libano; mortis ĉirkaŭ 40, ĉe la nuna Bingerbrück, Germanio) estis romia soldato, kiu foje estas ligita al la deveno de Jesuo de Nazaret.

## Vivo 
Ĉiuj certaj biografiaj informoj pri Pantero devenas de lia tombŝtono, malkovrita en 1859 dum konstruado de fervojo en Bingerbrück. Reliefo, kiu kovras la plej grandan parton de la tombsteleo, montras la mortinton preskaŭ realgranda, staranta vestita de uniformo. Tamen oni ne konas la vizaĝon, ĉar la supra parto de la reliefo mankas.

Sub la reliefo troviĝas jena surskribaĵo, kiu estas ĉio, kion oni konas pri lia biografio:

:*Tib(erius) Iul(ius) Abdes Pantera*
:*Sidonia ann(orum) LXII*
:*stipen(diorum) XXXX miles exs*
:*coh(orte) I sagittariorum*
:*h(ic) s(itus) e(st)*

:*Tiberius Iulius Abdes Pantera*
:*el Sidon, 62-jara,*
:*servis 40 jarojn kiel soldato*
:*ĉe la 1-a kohorto de la arkpafistoj*
:*kaj kuŝas entombigita ĉi tie.*

Laŭ la teksto, Pantero devenis de la fenica urbo Sidon kaj estis soldato en la *Cohors I Sagittariorum*, la 1-a kohorto de la arkpafistoj. Oni ne konas la devenon, nek la signifon de lia siria nomo *Abdes*; *Pantera* estas la latina vorto por pantero.

La aldonajn nomojn *Tiberius Iulius* Pantero verŝajne alprenis, kiam li ricevis la romian civitanecon post 25 jarojn en la armeo, dum la regado de la imperiestro Tiberio.

Oni scias, ke la *Cohors I Sagittariorum* estis ĝis la jaro 9 en Syria Palaestina kaj en la jaroj 40 ĝis 70 en Bingen.

La tombŝtono troviĝas en la romia halo en Bad Kreuznach.

## Ligo al Jesuo 
La supozita ligo al Jesuo devenas de interpretado de la verko de Celsus, kontraŭ-kristana greka filozofo citita de Origeno en *Contra Celsus*. Laŭ Origeno, Celsus skribis:
:*kiam ŝi (Maria) gravedis ŝi estis forpelita de la ĉarpentisto al kiu ŝi estis konfidita, pro adulto kaj ĉar ŝi portis infanon de soldato nomita Pantero.*

Persono nomita Jeŝu ben Pandera estas menciita en la Tosefta, dua kolekto de judaj parolaj leĝoj. Jeŝu estas foje interpretita kiel referenco al Jesuo de Nazaret.

La ligo inter la Pantero de Celsus kaj Tiberio Julio Abdeso Pantero estis unue sugestita en la libro *La vita di Gesù* de Marcello Craveri, 1966. La ligo dependas de la supozo, ke la informo de Celsus pri la eksteredzeco de Jesuo pravas, kaj do soldato kun tiu nomo, vivanta dum la ĝusta epoko povintus esti la patro. Laŭ sia kariero Tiberio Julio Abdeso Pantero estis en Palestino kiam li estis junulo, ĉirkaŭ la epoko de la koncipo de Jesuo.

## Bibliografio 
* P.Haupt/S.Hornung, "Ein Mitglied der Heiligen Familie? Zur Rezeption eines römischen Soldatengrabsteines aus Bingerbrück", Kr. Mainz-Bingen. In: *Archäologische Informationen* 27/1, 2004, S.133-140.

## Referencoj 
Kategorio:Romianoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en 40
Enying

**Enying** [enjing] estas urbo (ekde 1992) en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Enying, kies centro estas.
eta|maldekstre|Kastelo de Enying

## Geografio 
Enying situas sur ebenaĵo laŭ la ĉefvojo inter Simontornya kaj Balatono, laŭ la iama fervojo Veszprém-Dombóvár, ne tro for de Balatono kaj aŭtoŝoseo M7. Balatono troviĝas 7, Simontornya 32, Székesfehérvár 37, Budapeŝto 96 km.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1241. Post la mezepoko turka okupado okazis. En 1792 estis finkonstruita la kalvinisma preĝejo, en 1810 kastelo de **Batthyány**-**Csekonics**, en 1838 klasikisma katolika preĝejo konstruiĝis. La komunumo ricevis la rangon urbo en 1992.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Johano Nepomuka (Enying)
* Kalvinana preĝejo (Enying)
* Luterana preĝejo (Enying)
* Kastelo de Enying (nuntempa kuracejo)

## Famuloj 
* En Enying naskiĝis:
** Sándor Belák (agronomo)
** aktoroj László Méhes kaj Róbert Orosz
** instruisto István Bocsor
** Sándor Belák (kuracisto)
** orientalisto Zsigmond Telegdi.
* En Enying vivis verkisto Gereben Vas.

## Ĝemelurboj 
*  Bad Urach, Germanio
*  Brzegbe, Pollando
*  Huedin, Rumanio
Sárbogárd

**Sárbogárd** [ŝArbogard] estas urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Sárbogárd, kies centro ĝi estas. En la loknomo sár signifas koto, Bogárd estis familia nomo de peĉenega nobelo.
eta|maldekstre|Kulturdomo de Sárbogárd

## Geografio 
Sárbogárd situas sur ebenaĵo laŭ la ĉefvojo inter Székesfehérvár kaj Szekszárd, laŭ la fervojo Budapeŝto-Pécs, krome estas ĉefvojo al Dunaújváros.

## Historio 
En la bronzepoko estis tie fortikaĵo. Post la mezepoko turka okupado okazis. En 1855 la komunumo ricevis la rangon opidumo, en 1872 iĝis grandvilaĝo, ekde 1879 estis centro de subregiono, tiutempe distrikto.

En 1944-1945 la fronto daŭriĝis 4 monatojn. En 1969 vilaĝo **Sárszentmiklós,** en 1986 **Pusztaegres** aliĝis. En 1970 Sárbogárd denove iĝas grandvilaĝo, en 1986 urbo.

En la apudaĵo oni kultivas tritikojn kaj maizojn.

## Vidindaĵoj 
* Kirko Sankta Nikolao (Sárbogárd)
* Kirko Sankta Ladislao (Sárbogárd)
* Luterana kirko (Sárbogárd)
* Luterana preĝejo (Sárbogárd-Sárszentmiklós)
* Kalvinana preĝejo (Sárbogárd)

## Famuloj 
* en Sárbogárd naskiĝis:
** bibliotekisto Györgyi Markovits
** kalvinana episkopo István Bogárdi Szabó
** germanisto János Rathmann
** pentristo Géza Mészöly
** reĝisoro Miklós Markos
* en Pusztaegres naskiĝis:
** episkopo István Németh
** jezuito László Őrsy
* en Sárbogárd mortis:
* verkisto Mihály Boross

## Referencoj 
eta|maldekstre|Kirko Sankta Ladislao en Sárbogárd
eta|Stacidomo de Sárbogárd
Sarbogárd
2036

**2036** estos superjaro komenciĝanta je mardo (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro 2036 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj
Aleksandro de Mediĉo

**Aleksandro de Mediĉo** (), kromnomita **Aleksandro la Maŭro**, (naskiĝis la 22-an de julio 1510, mortis la 6-an de januaro 1537) estis neleĝeca filo de Lorenzo la 2-a de Mediĉo, duko de Urbino, kaj de andaluzia, maŭrodevena sklavino. Oni kelkfoje asertis, ke Aleksandro estis la filo de la estonta papo Klemento la 7-a, sed tio estas nur malprobabla konjekto.

Duko de Penne, Aleksandro cetere fariĝis la unua duko de Florenco en 1532 (kvankam lia regado fakte komencis ekde 1530). Post diboĉa kaj krimema vivo, Aleksandro estis murdita de sia kuzo Lorenzino de Mediĉo (la fama "Lorenzaccio" de Alfred de Musset).

Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Italaj dukoj

Aleksandro
Muzeo Albertina

[eta|dekstra|250px|La placo Albertina en [Vieno (Aŭstrio)|Vieno, antaŭ la muzeo Albertina.]]
La **palaco Albertina** troviĝas en la unua arondismento de Vieno, en Aŭstrio, en la kvartalo Hofburg. Ĝi estas muzeo depost 1804, kiam la konstruaĵo estis aranĝita por gastigi la desegnaĵojn, gravuraĵojn kaj akvarelojn kolektitajn de la duko Albert Kasimir von Sachsen-Teschen, bofilo de Maria Teresia.

La kolekto de grafikaĵoj de la muzeo Albertina estas hodiaŭ la plej riĉa de la tuta mondo : ĝi entenas proksimume unu milionon da skizoj, kaj pli ol 65 000 desegnaĵojn fare de variaj majstroj : Albrecht Dürer, Petro Paŭlo Rubens, Rembrandt, Mikelanĝelo, Rafaelo, Leonardo da Vinci, sed ankaŭ Édouard Manet, Amedeo Modigliani, Paul Cézanne, Gustav Klimt aŭ Egon Schiele.

La palaco hodiaŭ spertas gravan renovigon : la centra korto retrovis en 2003 la aspekton, kiun ĝi havis en la 19-a jarcento, kun fasadoj rekonstruitaj laŭ la desegnaĵoj de Joseph Kornäusel. Nova, moderna dependaĵo entenos studcentron, bibliotekon kaj vastan halon por gastigi portempajn ekspoziciojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Mapo
*  *(la impresoj de esperanto-vojaĝanto, 2016)*

Albertina
Albertina
Albertina
WGS84

eta|600ra|Mondskala geometra satelittriangulada reto, kameraoj BC-4

**WGS84** : ( mallongigo por *angle* **W**orld **G**eodetic **S**ystem 19**84**) estas la versio de 1984 de ).

WGS 84 estas la geodezia sistemo asociata kun GPS ; ĝi rapide fariĝis la universala referenco por la kartografio.

Antaŭaj versioj estis WGS 72 (asociita kun sistemo , **WGS 64** kaj **WGS 60**.

Geodezian sistemon oni ne konfuzu kun kartografia projekcio.

## Referencligilo 
La referencdokumento por WGS84 estas la teĥnika raporto 8350 de  legebla je :
* WGS84 :Its Definition and Relationships with Local Geodetic Systems  *(angle)*

Kategorio:Kartografio
Kategorio:Geodezio
Vladimir Kramnik

**Vladimir Borisoviĉ KRAMNIK** (; naskiĝis ) estas rusia ŝaka grandmajstro kaj mondĉampiono ekde 2000 ĝis 2007.

En oktobro 2000, li venkis Garri Kasparov en matĉo de dekses ludoj ludita en Londono, kaj iĝis la Klassika Monda Ŝaka Ĉampiono. En frua 2004, Kramnik sukcese defendis sian titolon kontraŭ kontestanto Péter Lékó en sendecida deksepluda matĉo ludata en Brissago (Svisio).

En oktobro 2006, Kramnik, ankoraŭ la Klassika Mondĉampiono, venkis la tiaman FIDE Mondĉampionon Veselin Topalov en unuiga matĉo, la FIDE Monda Ŝaka Ĉampioneco 2006. La matĉo estis ligita kun polemiko, pro protestoj pri la ofta uzo de la necesejo fare de Kramnik. Kramnik mem ekmalgajnis Ludon 5 post rifuzado ludi, kiam la apelacia komitato ŝanĝis la regulojn de la matĉo. La matĉo estis egala je 6-6 post 12 normaj ludoj, kaj Kramnik gajnis la rapid-decidajn matĉojn 2.5-1.5. Rezulte, Kramnik iĝis la sendisputita Mondĉampiono, kun ambaŭ la FIDE kaj Klasikaj titoloj, ekde Kasparov disiĝis el la FIDE en 1993.

En septembro de 2007, Kramnik perdis sian titolon al Viswanathan Anand ĉe la FIDE Monda Ŝaka Ĉampioneco 2007.

Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Mondĉampionoj pri ŝako‎
Kategorio:Rusiaj ŝakistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Krasnodara regiono
Kategorio:Mirinfanoj
Polgárdi

**Polgárdi** [polgArdi] estas nova urbo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Polgárdi, kies administra centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Aerfoto pri kalvinana preĝejo en Polgárdi

## Geografio 
Polgárdi situas sur ebenaĵo laŭ la ĉefvojo kaj preter la aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto kaj Balatono, laŭ la fervojo Budapeŝto-Balatono.

## Historio 
Dum la mezepoko vilaĝoj *Cinca*, **Polgárdi**, *Bökény-Somlyó* kaj monaĥejo etendiĝis en tiu loko. Polgárdi menciiĝis unuafoje en 1277. Inter 1397-1945 la kampoj apartenis al familio Batthyány, dume estis ankaŭ turka okupado. La unua trajno alvenis en 1861, kiu kaŭzis prosperon. En 1997 la vilaĝo ricevis la rangon urbo.

En la apudaĵo oni kultivas tritikojn kaj maizojn.
 
## Vidindaĵoj 
* ĉaskastelo de *Batthyány* (batjAnji)
* romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Polgárdi)
* Kalvinana preĝejo (Polgárdi)
* ruinaĵoj de monaĥejo

## Famuloj 
* En Polgárdi naskiĝis grafo Alajos Batthyány.
* En Polgárdi mortis grafo Lajos Batthyány (guberniestro) kaj lia edzino Ilona Andrássy (1858-1952).

## Ĝemelurboj 
*  Vlčany, Slovakio

## Referencoj 
Kategorio:Polgárdi
Aba (Hungario)

**Aba** estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Fejér, en Distrikto Székesfehérvár. Aba estas turkdevena vorto signifanta patro. 
eta|maldekstre|Komuna stacidomo de Aba

## Situo
Aba situas sur ebenaĵo laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Székesfehérvár kaj Sárbogárd. Tiu lasta urbo troviĝas 18, Székesfehérvár 21, Budapeŝto 79 km.

## Historio 
En la bronzepoko estis tie fortikaĵo. Peĉenegoj fondis la vilaĝon en la 12-a jarcento. En 1543 turka konkero okazis, sekve la vilaĝo senhomiĝis. En 1756 katolika, en 1802 kalvinana preĝejoj konstruiĝis. Aba urbiĝis en 2013.

En la apudaĵo oni kultivas tritikojn kaj maizojn.

Tiu komunumo estas la unua en la alfabeta ordo de hungaraj komunumoj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Triunuo (Aba)

## Famuloj 
* En Aba naskiĝis kaj mortis agronomo József Szegi.
* En Aba mortis historiisto grafo István Zichy.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|


Kategorio:Vinvilaĝoj
Veselí nad Moravou

**Veselí nad Moravou** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudmoravia regiono, distrikto Hodonín, 14&nbsp;km sude de Uherské Hradiště. En  ĝi havis . La historia urbocentro estas proklamita kiel protektata monumentzono.

## Historio 
Unua mencio pri urbo datiĝas de la 11-a kaj 12-a jarcentoj. Unua skriba mencio datiĝas de la 1261.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
* Renesanca kastelo surloke de iama akvoburgo, rekonstruita en la 1-a kvarono de la 19-a jarcento, kun 20hektara parko
* Preĝejo de Gardanĝeloj (1717-1734) kun eksmonaĥejo de la Servistoj de Mario
* Preĝejo de Virgulino Maria (el la 13-a jarcento, rekonstruita en duono de la 18-a jarcento)
* Preĝejo de Sankta Bartolomeo (el la 1-a duono de la 18-a jarcento)
* eksa sinagogo kaj juda sinagogo

## Sep mirindaĵoj de urbo Veselí nad Moravou 
# tombejo, kie oni neniam entombigis
# semaforoj en la urbocentro, kiuj neniam direktis la trafikon
# fumtubo, el kiu neniam fumiĝis
# ponteto trans fervoja stacidomo, trans kiu oni ne iradis
# statuo de Klement Gottwald, kiu neniam venis ĝis sia soklo
# kinejo, en kiu oni neniam projekciis
# kaj baniĝejo, en kiu oni ne baniĝis

Zámek ve Veselí.JPG|kastelo
Kostel sv. Bartoloměje ve Veselí.JPG|preĝejo de sankta Bartolomeo
Bývalá synagoga ve Veseli nad Moravou.JPG|eksa sinagogo

## Partoj de urbo 
* Milokošť
* **Veselí nad Moravou** (katastra teritorio Veselí nad Moravou sur la dekstra bordo kaj Veselí-Předměstí sur la maldekstra bordo de Morava)
* Zarazice

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 


Kategorio:Municipoj en distrikto Hodonín
Kategorio:Urboj en distrikto Hodonín
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Vinkultivada subregiono Moravia Slovakio
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Kategorio:Setlejoj en Malsupramoravia valego
Sebastian Münster

**Sebastian MÜNSTER** (naskiĝis en 1488 en Ingelheim, apud Mainz, mortis en 1552 en Bazelo) estis germana humanisto kaj unu el la 15 plej eminentaj hebreistoj de la reformacio.  Li ankaŭ estis kartografo, kosmografo, teologo, lingvisto en la kampo de ŝemidaj lingvoj kaj profesoro pri la hebrea lingvo.

Kiel instruisto pri la hebrea lingvo, li eldonis hebrean Biblion, akompanate de latina traduko. Ekde 1527 li ĉefe laboris en la universitato de Bazelo.

## Ĉefverkoj 
Lia ĉefa majstroverko, *Cosmographia* (1544), estas la plej frua germanlingva priskribo de la tiama konata mondo. Ĝi spertis multajn eldonojn en variaj lingvoj, inkluzive de la latina, la franca (tradukita de François de Belleforest), la itala, la angla kaj eĉ la ĉeĥa. La lasta germana eldono eldoniĝis en 1628, multe da jaroj post lia morto. La *Cosmographia* estis unu el la plej sukcesaj kaj popularaj libroj de la 16-a jarcento. Ĝi spertis 24 eldonojn dum 100 jaroj. Tia sukceso parte rezultas el la belegaj gravuraĵoj de la verko, fare de pluraj artistoj kiel Urs Graf, Hans Rudolph Manuel Deutsch kaj David Kandel. Tio grandege kontribuis al la disvolviĝo de geografio en 16-a jarcenta Eŭropo.

En 1540, Münster publikigis latinan eldonon de la *Geographia* de Ptolemeo, kune kun bildoj. La eldono de 1550 enhavas urbojn, portretojn kaj kostumojn.

Münster cetere verkis la vortaron *Dictionarium trilingue* en la latina, la greka kaj la hebrea. Li desegnis *Mappa Europae* (mapon de Eŭropo) en 1536.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj geografoj
Vladivoj (Bohemio)

**Vladivoj** (naskiĝo nekonata, mortis januare 1003) estis reganto de Bohemio dum la jaroj 1002 – 1003.

Lia deveno ne estas klara, kelkaj historiistoj opinias, ke li estis filo de pola reganto Mjeŝko la 1-a kaj lia edzino Dobrava. J. Žemlička konsideras lin nekonata Premislido, eble ekzilita. Pri lia rajto al la trono atestas ne nur de li stampita mono, sed ankaŭ tio, ke lin mencias listo de bohemiaj regantoj fine de la 13-a jarcento. En tiu ĉi listo male mankas pola Boleslao la 1-a, ĉar li fakte ne estis Premislido.

Laŭdire bohemiaj eminentuloj invitis lin regi post kiam fuĝis Boleslao la 3-a. Li iĝis la unua bohemia reganto, kiu akceptis Bohemion kiel feŭdon de la reĝo de la Romanoj. Ĝi okazis novembre 1002 en Regensburg dum regado de Henriko la 2-a kaj ekde tiu tempo Bohemio estas konsiderata parto de la Sankta Romia Imperio. Laŭ kronikoj Vladivoj estis notora alkoholulo kaj jam komence de la jaro 1003 li mortis.

Kategorio:Regantoj de Ĉeĥio
Kategorio:Premislidoj