open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Horná Seč

**Horná Seč,** hungare **Felsőszecse** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice. La oficiala hungara nomo estis **Kis-Szecse** (=Malgranda Szecse) ĝis 1899.
eta|dekstra|400px|Horná Seč situas en la plej griza regiono
* Areo: 8 km²
* Supermara alteco: 158 m
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 935 31
* Aŭtokodo: LV
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Hron, laŭ ĉefvojo Levice-Vráble, laŭ fervojo Šurany-Levice. La lasta troviĝas 5 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la frua bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1355 en formo *"Zedche et altera Zedche"*. En la 16-a jarcento la komunumo apartenis al la Turka Imperio. En 1910 loĝis tie 654 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ili apartenis al Bars, al distrikto de Léva, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiam ĝi troviĝis laŭ la nova ŝtatlimo. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 480 da homoj (359 slovakoj kaj 111 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* postbaroka luterana preĝejo de 1789, turo alkonstruiĝis en 1891

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Kangxi-Vortaro

eta|300px|
La **Kangxi-Vortaro** (; Hanyu Pinyin: ) estas ĉinskriba vortaro. La Kangxi-Imperiestro de Qing-Dinastio ordonis ĝian plenumigon en 1710 kaj ĝi estis publikigita en 1716.
La nomo de la vortaro devenis el la eraa nomo de la Imperiestro.

La 30 redaktantoj, interalie Zhang Yushu kaj Chen Tingjing redaktis la vortaron tra 5 jaroj. La 42 volumoj enhavas klarigojn pri prononcoj kaj signifoj de 49 030 literoj.

La ordigo de literoj estas laŭ radikaloj ordigitaj laŭ streko-nombro.

En komputiko, kodigo de Unikodo baziĝas sur Kangxi-Vortaro.

Kategorio:Ĉina skribo
Tekovský Hrádok

**Tekovský Hrádok,** (hungare **Barsvárad** estas malgranda vilaĝeto en  Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.
  
## Situo kaj trafiko 
Tekovský Hrádok situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Hron, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Štúrovo-Levice. La lasta urbo troviĝas 14 km. Apud la vilaĝo flughaveno funkcias.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, antaŭ la hungaroj slavoj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1232 en formo *"Warad"*. En la 14-a jarcento apude fondiĝis nova vilaĝo *Újvárad* (=Nova Várad), sed nomiĝis ankaŭ Felsővárad (=Supra Várad), tial la malnova nomiĝis *Alsóvárad* (=Suba Várad). En 1910 loĝis Suba Várad 316, en Supra Várad 219 da homoj, en ambaŭ plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon ili apartenis al Bars, al distrikto de Léva, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la vilaĝoj unuiĝis. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Tekovský Hrádok 326 da homoj (184 hungaroj kaj 139 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1780, en 1889 trakonstruiĝis
* katolika preĝejo el la 13-a jarcento, en la 18-a jarcento barokiĝis
* restaĵo de iama terfortikaĵo ĉe la riverobordo

## Famuloj 
En la iama Alsóvárad naskiĝis hungara kuracisto József Török kaj Pál Török (episkopo).

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Ádám Katona

**KATONA Ádám** estas rumanuja hungara literatur-kaj kulturhistoriisto, post 1989 politikisto. Li naskiĝis en Târnăveni la 12-an de oktobro 1935.
## Biografio
Katona finis la liceon en Odorheiu Secuiesc (1954), li pristudis medicinon (1954–58), li instruis, li estis kulturdomdirektoro, li akiris diplomon de instruisto pri la hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş–Bolyai de Kluĵo (1968). Li laboris en redakcio de ĵurnalo Igazság de Kluĵo (1968–70), pli poste en la muzeo de Odorheiu Secuiesc (1970–81), ekde 1982 li instruis samloke, en Corund (Harghita), Mărtiniş. Post 1989 li redaktis en Odorheiu Secuiesc la mallongvivantan gazeton, Szabadság.

## Libroj redaktitaj
*Platón: Szókratész pöre–Levelek (Téka 1972); 
*Veres Péter: Ha nem lehettél szálfa (válogatott írások Sütő András utószavával, Magyar Klasszikusok 1973); 
*Kodály Zoltán: Néphagyomány és zenekultúra (válogatott írások, Téka 1974); 
*Kányádi Sándor legszebb versei (1974, 1977); 
*Kemény Zsigmond: Zord idő (Benkő Samu utószavával, Magyar Klasszikusok 1975); 
*Fülep Lajos: Európai művészet és magyar művészet (cikkgyűjtemény, Téka 1979),
*Venczel József: A falumunka útján, Szudv.-Bp., 1993.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
 

Katona, A
Ŝvajoj

La **ŝvajoj** estas etno en sudano. La ŝvaja lingvo apartenas al la niĝer-kongaj lingvoj. Multaj ŝvajoj estas kristanoj. La ŝvajoj verŝajne estas pli ol 5.000 homoj. Ili devenas de la Nuba-montaro.

Ŝvajoj
Ŝvajoj
Sienetjoj

La **sienetjoj** estas etno en la sudokcidento de Sudano kaj devenas de frua loĝantaro de la regiono. Ili apartenas al la hamitoj kaj ilia haŭto havas flavecan koloron. Iliaj virinoj neniam edziniĝas al nigruloj aŭ araboj. Sienetjaj vilaĝoj kutime estas konstruitaj sur montetopinto. Ili estas laboremaj homoj, lertaj juvelistoj, teksistoj kaj forĝistoj.

Sienetjoj
Sienetjoj
Mór Szatmári

**SZATMÁRI Mór** (satma:ri) estis hungara ĵurnalisto naskita en Józsefháza la 3-an de majo 1856 kaj mortinta en Budapeŝto la 9-an de decembro 1931. Lia filo estis Jenő Szatmári.

## Biografio
Mór Szatmári pristudis juron en Nadjvarado. Li komencis sian ĵurnalistan karieron ĉe la Szabadság en Nagyvárad. Ekde 1881 li estis kunlaboranto de la sendependa *Egyetértés* en Budapeŝto, pli poste ĝia politika rubrikgvidanto, sekve ĝia ĉefkunlaboranto. Ekde 1904 li estis respondecredaktoro de popolgazeto *Budapest*, ekde 1913 ĉefkunlaboranto de la gazeto *Magyarország*. Inter 1902 kaj 1910 li estis parlamenta deputito de distrikto Margitta en landkunveno kun sendependa programo. Li estis longtempe ĉefsekretario, pli poste vicprezidento de ĵurnalistasocio *Budapesti Újságírók Egyesülete*.
 
## Verkoj
**A süllyedő társadalom. Parlament, Klérus, Sajtó* (Bp., 1889); 
**Húsz esztendő parlamenti viharai* (Bp., 1928).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Biblioteko Kate Sharpley

La **Biblioteko Kate Sharpley** (Kate Sharpley Library, aŭ **KSL** laŭ la anglalingva mallongigo) estas biblioteko dediĉita al anarkiistaj tekstoj kaj historio. Komencita en 1979 kaj reorganizita en 1991, ĝi enhavas ĉirkaŭ 10,000 anglalingvajn librojn, broŝurojn kaj ĵurnalojn. La biblioteko enhavas tekstojn en angla kaj en aliaj lingvoj, preskaŭ kompletajn kolektojn de kelkaj anarkiistaj ĵurnaloj, kaj kolektoj de informoj kaj literaturo el diversaj anarkiistaj organizaĵoj. La biblioteko estas subtenita per mondonacoj kaj vendoj de broŝuroj kaj aliaj publikaĵoj.

En la informkesto la bildo reprezentas standon de Biblioteko Kate Sharpley ĉe anarkiisma librofoiro 2011 en San-Francisko, Barry Pateman maldekstre

## Kate Sharpley
La Biblioteko Kate Sharpley ricevis la nomon de anarkiisto naskiĝinta en Deptford kaj kontraŭmilita aktivulo dum la Unua Mondmilito. Ŝi laboris en fabriko de municio kaj aktivulis en la movado de vendistoj. Ŝiaj patro kaj frato mortis dummilte kaj ŝia fianĉo estis listita kiel malaperinto ŝajne mortinta (kvankam ŝi suspektis, ke li estis mortigita pro ribelo). Kiam ŝi estis 22, ŝi estis kunvokita ricevi medalojn de siaj familianoj el reĝino Mary (edzino de Georgo la 5-a); ŝi lanĉis reen la medalojn al la reĝino, dirante "se vi ŝatas ilin tiom, vi havu ilin". La vizaĝo de la reĝino estis skrapita, Kate Sharpley estis frapita de la polico, kaj arestitaj kelkajn tagojn, sed ne procezita. Ŝi edziniĝis en 1922 kaj forlasis la anarkisman aktivadon ĝis hazarda trafo kun Albert Meltzer ĉe stacidomo dum kontraŭfaŝisma agado. Tio alportis ŝin al renkonto kun junaj aktivuloj kaj kiam la anarkiistoj de Brixton nomigis la arkivojn kiujn ili kolektis el la movado, ili elektis ŝian omon anstataŭ alia famulo.

## Publikaĵoj
Krom la konservado de la fizikaj entenoj de la anarkiisma historio, la biblioteko ankaŭ publikas librojn kaj broŝurojn pri anarkiismo kaj historio de anarkiismo, dediĉante sin al multaj temoj. Ties agado aperas en sia regula bulteno, disponebla rete aŭ ricevebla per poŝto de siaj financaj subtenantoj.

Aŭtoroj ĉu publikitaj ĉu republikitaj inkludas na Miguel García, Albert Meltzer, David Nicholl, Abel Paz, Antonio Téllez, kaj Bartolomeo Vanzetti.

## Referencoj
*

## Eksteraj ligiloj 
*La retejo de Kate Sharpley Library
*Intervjuo kun Barry Pateman, de Kate Sharpley Library. (2007)
*Intervjuo kun tri membroj de Kate Sharpley Library

Kate Sharpley
Kategorio:Organizaĵoj en Britio
Kategorio:Organizaĵoj en Usono
Kategorio:Organizaĵoj en Kalifornio
Hemnes

**Hemnes** estas norvega komunumo en la provinco Nordland. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . En Hemnes estas kvin etaj vilaĝoj: Hemnesberget, Finneidfjord, Bjerka, Korgen kaj Bleikvassli.

Unu el la plej maljunaj lokaj radioj en Norvegio, *Radio Korgen*, elsendas de Korgen.

La montaro Okstindan situas en Hemnes.

Kategorio:Komunumoj de Nordland
Internacia Anarkiista Kongreso de Amsterdamo

La **Internacia Anarkiista Kongreso de Amsterdamo** okazis el la 24 al la 31a de aŭgusto 1907 en Amsterdamo (Nederlando). Tiu kongreso kunigis kelkajn el la delegitojn de anarkiistoj de 14 diversaj landoj, inter ili famuloj de la liberecana movado de la epoko kiel jenaj : Errico Malatesta, Pierre Monatte, Luigi Fabbri, Benoît Broutchoux, Emma Goldman, Rudolf Rocker, Christiaan Cornelissen...

Dum la tuta semajno de tiu kongreso oni pritraktis diversajn temojn rilate al anarkiismo kaj ties organizado, disvolvigo de la movado, la edukado aŭ eĉ la ĝenerala striko. Unu el la ĉefaj temoj estis la Kontraŭmilitarismo, ĉar samtempe okazis la **Internacia kontraŭmilitarisma kongreso**. Sed la plej grava debato de tiu kongreso estis pri la rilato inter anarkiismo kaj sindikatismo. Tio okazigis akra disputo inter Errico Malatesta kaj Pierre Monatte. 
Monatte pensis, ke la sindikatismo estis revolucia kaj permesus la socian revolucion. Malatesta kontraŭis per tiu aserto: *"La konkludo al kiu venis Monatte estas ke la sindikatismo estas necesa kaj sufiĉa ilo po la socia revolucio. Alivorte, Monatte deklaris, ke la sindikatismo sufiĉis per si mem. Kaj jen, laŭ mi, doktrino radikale falsa"*. Laŭ Malatesta la sindikatismo estis ja reformisma kaj povus estis en kelkaj kazoj eĉ konservativa (ekzemple la Trades-Unions ĉe Usono, aŭ sindikatoj komponitaj de kvalifikaj laboristoj kontraŭaj foje al nekvalifikaj laboristoj por defendi sian privilegiajn postenojn).
Tiu kontraŭstaro inter du rigardoj al sindikatismo dum tiu kongreso estosposte superita de la urĝa apero de la anarkosindikatismo, sintezo iamaniere de koncepto revolucia de la sindikatismo asocia al principoj de anarkiismo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ariane Miéville pri www.pelloutier.net

Kategorio:Historio de anarkiismo
Kategorio:1907
Moderna Lernejo

eta|Gazeto de la Moderna Lernejo
La **Escuela Moderna** en la hispana, **Moderna Lernejo** aŭ Moderna Pedagogio, estis lernejo kiu ekzistis komence de la 20-a jarcento en Katalunio, Hispanio. Ĝi estis fondita en 1901 en Barcelono, de la liberpensulo kaj anarkiema Francisco Ferrer.

## Disvolviĝo 
La ĉefa celo de tiu lernejo estis "eduki la laboristan klason per raciisma metodo, laika kaj ne truda", sed praktike la prezoj de tiu lernejo estis permesitaj nur al mezaj tavoloj kaj la organizantoj esperis, ke tiuj ampleksigos poste tiun lernadmanieron al la Laborista klaso.

Interalie oni devis serĉi instruistojn kiuj komprenu ke iliaj roloj ne estas trudaj sed apogaj. Tia edukadsistemo estis laŭ geedukado, politike liberecano, laika kaj kontraŭklerikala, kaj favora al la laborista postularo. Kompreneble ili ricevis la malakcepton de la ekleziularo. Krome ĝi karakteris pro sia orientiĝo ekologiisma, multajn jardekojn antaŭ la apero de pormedia movado.

"La geinfanoj havos nekutiman liberecon, oni realigos ekzercojn, ludojn kaj distrojn plenaere, oni insistos sur ekvilibro kun la natura etoso kaj kun la medio, sur persona kaj socia higienoj, malaperos ekzamenoj, premioj kaj punoj. La gelernantoj vizitos laborejojn -la tekstilajn fabrikojn de Sabadell, ĉefe- kaj faron esplorajn ekskursojn. La redaktado kaj komentariaro de tiuj spertoj far de la propraj roluloj iĝos unu el la aksoj de la lernado. Kaj tio ampleksiĝos al la familioj de la lernantaro, per organizado de prelegoj kaj dimanĉaj kunvenoj" (Francisco Ferrer Guardia)

Tiu Moderna Lernejo devis fermiĝi en 1906, kiam Ferrer estis ekzekutita post la Tragika Semajno. Aktuale la unikaj arkivoj de tiu lernejo estas konservitaj en la departamento de specialaj kolektoj de la Universitato de Kalifornio, San Diego.

## Heredo 
La Escuela Moderna kaj ĝenerale la idearo de Ferrer, utilis kiel inspirilo por la pedagogia modelo de raciista lernejo. Ekzemple tio solidiĝis en la serio de Modernaj Lernejoj (*Modern Schools*) disvolvigitaj en Usono kaj en Londono, la plej elstara estis tiu de Novjorko fondita en 1911.

## Eksteraj ligiloj 
* La escuela moderna, de Francisco Ferrer Guardia
* Ferrer kaj raciisma lernejo 
* Vivu la Escuela Moderna , dokumenta filmo

Kategorio:Pedagogio
Kategorio:Lernejoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Turá

**Turá,** hungare **Tőre** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.

eta|dekstra|400ra|Turá situas en la plej griza regiono
* Areo: 9 km²
* Supermara alteco: 154 m
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 935 51
* Aŭtokodo: LV
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ dekstra bordo de Hron, laŭ ĉefvojo Štúrovo-Levice. La lasta troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1264. Dum la historio formiĝis 2 apudaj vilaĝoj Malgranda kaj Granda *Tőre*, kiuj baldaŭe unuiĝis. En 1910 loĝis 195 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1919 ili apartenis al Bars, al distrikto de Léva, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj estis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 236 da homoj (143 hungaroj kaj 89 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Levice
Johann Heinrich Alsted

**Johann Heinrich ALSTED** *Alsteds*, *Alstedius* germana verkisto, enciklopediisto: Ballersbach, marto 1588 – Gyulafehérvár, 8-a de novembro 1638.eta|Johann Heinrich Alsted.

## Biografio 
Ekde 1608 li instruis en Herborn. Al invito de Gabrielo Bethlen en 1630 li venis al Gyulafehérvár por instrui (kun Johann Heinrich Bisterfeld kaj Ludwig Philipp Piscator), kaj restis tie ĝis sia morto. Li verkis lernejdramon, latinan, hebrean kaj helenan lingvolibrojn kaj gramatikojn. Li redaktis latinan vortkolekton. Lia enciklopedio estis modelo kaj fonto por enciklopedio de János Apáczai Csere.

## Verkoj 
* *Enciklopediae*, Herborn, (1630),
* *Physica Harmonica* (Herborn, 1616),
* *Adnotationes in pentateuchum (...) epistolas catolicas*, Gyulafehérvár, 1630,
* *Prodromus religionis triumphantis. Triumphus verae religionis, samloke, 1635.
* *Rudimenta linguae latinae*, Gyulafehérvár, 1634.

## Fonto 
* *Új Magyar Irodalmi Lexikon'', 1994.

Alsted, J. H.
Alsted, J
Alsted, J
Eldonejo Buske

**Eldonejo Buske** (germane: **Helmut Buske Verlag GmbH**) estas lingvistika eldonejo en Hamburgo, Germanio.

## Historio 
La eldonejo fondiĝis la 11-an de majo 1959 en Tübingen sub la nomo *Helmut Buske Wissenschaftliche Buchhandlung Antiquariat Verlag* kaj translokiĝis en 1962 al Hamburgo. Ekde 1992, ĝi estas filio de la eldonejo *Felix Meiner Verlag*. Nuntempe ĝi ofertas ĉirkaŭ 500 diversajn librojn en pli ol 50 lingvoj.

## Eldonejo Buske kaj Esperanto 
Buske eldonis ĝis nun 3 verkojn pri Esperanto:

* *Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch* de Erich-Dieter Krause, 1999
* *Esperanto-Grammatik* de Dirk Willkommen, 2001
* *Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto* de Erich-Dieter Krause, 2007

## La reputacio de la eldonejo 
Lige kun la publikigo de verkoj pri Esperanto, la eldonejo estas tre ofte nomata "renoma" (vidu http://www.google.de/search?hl=eo&q=Buske+%2Brenoma&btnG=Suche&meta=). Tamen ekster Esperantujo la eldonejo estas konsiderata respektata faka eldonejo tre specifa pri lingvistiko, kaj ekster fakuloj pri lingvistiko ne estas eksterordinare konata.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la eldonejo

Buske
Kategorio:Lingvoscienco
Anunciacio

**Anunciacio** estas kristana festo, memoriganta la anoncon pri la estonta naskiĝo de Jesuo Kristo al ties patrino, Sankta Maria. Kristanoj festas ĝin je la 25-a de marto, naŭ monatojn antaŭ kristnasko.

Laŭ la evangelio laŭ Luko (1, 26–38) ĉefanĝelo Gabrielo vizitis Marian kaj anoncis al ŝi, ke ŝi naskos filon nomotan "Jesuo". Kiam Maria kontraŭdiris, ke ŝi ne rilatis al viro, Gabrielo klarigis, ke la gravediĝo okazos pere de la Sankta Spirito.

Kiam la 25-a de marto estas en la antaŭ- aŭ post-paska semajno, la latina katolika eklezio prokrastas la feston al la lundo post tiuj du semajnoj. La ortodoksaj kaj orientaj katolikaj eklezioj ne prokrastas la feston, sed aplikas specialan liturgion por konveni al ambaŭ samtagaj festoj.

Ankaŭ la eventon de la anonco mem oni nomas anunciacio. Ĝi estas ofta temo de pentraĵoj de malnovaj majstroj.

Dosiero:Annunciation Melozzo da Forli Pantheon.jpg|Anunciacio de Melozzo da Forlì
Dosiero:Annunciation (Leonardo) (cropped).jpg|Anunciacio de Leonardo da Vinci
Dosiero:Fra Angelico 043.jpg|Anunciacio de Fra Angelico

Kategorio:Maria-festoj
Kategorio:Dekduopaj festoj
Kékestető

dekstra|eta|300px|Kékestető el la foro
**Kékestető** signifanta *blueca supro* estas la plej alta montopinto de Hungario en la iama vulkanmontaro Mátra.

Alto estas 1014 m. En la supro troviĝas memorŝtono, observatorio, kaj televizia turo 180 m-ojn longa, samtempe elvidejo. En la norda parto komenciĝas skiejo 1800 m-ojn longa (la plej longa en Hungario). En 1978 vojo por aŭtoj konstruiĝis. Oni aranĝas tie biciklajn konkursojn. La monto estas ŝatata ekskursejo de la naturamantoj. La loko administre apartenas al Gyöngyös.

Kategorio:Montoj en Hungario
Kategorio:Plej altaj punktoj
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kate Sharpley

**Kate SHARPLEY** (1895-1978) estis anarkiisto naskiĝinta en Deptford kaj kontraŭmilita aktivulo dum la Unua Mondmilito. Ŝi estas aktuale konata ĉefe pro la Biblioteko Kate Sharpley kiu ricevis ŝian nomon.eta|150px|Kate Sharpley

## Vivo
Ŝi laboris kiel panistino aŭ panvendistino kaj poste dum milito en fabriko de municio en  Woolwich kaj ŝi estis unu el unuaj kiuj aktivulis en la movado de vendistoj. Ŝiaj patro kaj frato mortis dummilite kaj ŝia fianĉo (ankaŭ anarkosindikatista aktivulo en la sektoro de transportistoj) estis listita kiel malaperinto ŝajne mortinta (kvankam ŝi suspektis, ke li estis mortigita pro ribelo). Kiam ŝi estis 22-jaraĝa, ŝi estis kunvokita ricevi medalojn de siaj familianoj el reĝino Mary (edzino de Georgo la 5-a); ŝi lanĉis reen la medalojn al la reĝino, dirante "se vi ŝatas ilin tiom, vi havu ilin". La vizaĝo de la reĝino estis skrapita, Kate Sharpley estis frapita de la polico, kaj arestita kelkajn tagojn, sed ne procezita, kvankam ŝi estis maldungita el la fabriko.

Ŝi edziniĝis en 1922 kaj forlasis la anarkisman aktivadon ĝis hazarda trafo kun Albert MELTZER ĉe stacidomo dum kontraŭfaŝisma agado. Tio alportis ŝin al renkonto kun junaj aktivuloj (al kiuj ŝi inspiris kiel voĉo de la pasinteco) kaj post ŝia morto kiam la anarkiistoj de Brixton nomigis la arkivojn kiujn ili kolektis el la movado, ili elektis ŝian nomon anstataŭ alia famulo.

## Literaturo
* 

Kategorio:Britaj anarkiistoj
Kategorio:Anglaj anarkiistoj
János Pósaházi

**PÓSAHÁZI János** (po:ŝaha:zi) estis hungara filozofo naskita en Sárospatak en 1628 kaj mortinta en Gyulafehérvár la 3-an de majo 1686.

## Biografio 
Pósaházi studis en sia naskiĝurbo kiel lernanto de Comenius kaj János Tolnai Dali, pli poste je elspezoj de Suzanna Lorántffy li studis en Utrecht, kie estis lia profesoro V. Gisbert. En 1655 li ricevis magistran gradon pri filozofio. Post reveno el sia vojaĝo el Anglujo ekde 1657 li instruis en Sárospatak. Li havis akrajn diputojn kun jezuitoj Imre Kis kaj Mátyás Sámbár. En 1671, kiam Sofia Báthori transdonis al jezuitoj la kolegion, li iris kun siaj lernantoj al Debrecen, pli poste en 1672 li loksidiĝis en Gyulafehérvár.

## Verkoj 
* *Theses philosophicae* (Sárospatak 1661);
* *Sámbárnak az három kérdéseire való felelet* (H. n., 1666);
* *A három kérdésre való summás választételeknek. . . megerősödése* (H. n., 1666);
* *Bensült veres kolop* (H. n., 1666);
* *Philosophia naturalis* (Sárospatak, 1667);
* *Görcsös bot* (Sárospatak, 1668);
* *Igazság istápja* (Sárospatak, 1669).

## Bibliografio 
* Makkai Ernő: P. J. élete és filozófiája (Kolozsvár, 1942);
* M. Zemplén Jolán: P. J. az első magyar Philosophia Naturalis (1667) szerzője (Fiz. Szle, 1959. 2. sz.);
* Mátrai László: Régi magyar filozófusok XV – XVIII. sz. (Bp., 1961);
* Tordai Zádor: *A magyar karteziánizmus történetének vázlata* (Magy. Filoz. Szle, 1961. 1. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Posahazi, J
posahazi, J
Johann Heinrich Bisterfeld

**Johann Heinrich Bisterfeld** estis germana reformita eklezia verkisto naskita en Nassau, ? 1605 kaj mortinta Gyulafehérvár la 16-a de februaro 1655.

## Biografio 
Bisterfeld lernis en Svislando kaj Anglujo. Li instruis en la universitato de Herborn en 1628. Al invito de Gabrielo Bethlen en 1630 li venis al Gyulafehérvár kun sia bopatro Ludwig Philipp Piscator kaj Johann Heinrich Alsted por instrui filozofion kaj teologion. Estis lia lernanto ankaŭ János Apáczai Csere. Li estis sperta en la samtempaj natursciencoj, li faris ankaŭ eksperimentojn. Li instruis religian naturfilozofion. Li apogis la la puritaniisman kaj presbirariisman movadon. En Nagyenyed oni konservis ĝis 1848 lian diablpelantan libron. Dum la reganto de Transilvanujo, Georgo Rákóczi la 1-a li estis konsilanto de la reganto, li faris la korespondadon eksterlandan de la kortego kaj li havis ankaŭ diplomacion rolon. La reganto donacis al li nobilan bienon en Tövis. Li lasis sian bibliotekon al kolegio de Alba Iulia.

## Verkoj 
* *Disputatio philosophica de concursu causae primae cum secundis* (Albae Juliae, 1630);
* *De uno deo patre filio, ac spiritu sancto Misteriem pietatis* (Lugd. Batavorum, 1639 és Amstelodami, 1659);
* *Elementa Logica in usum scholae Albensis* (I-IV. Albae Juliae-Várad, 1635-1649);
* *De divina Scripturae Sacrae eminentia*, samloke, 1641;
* *Disputatio de Domino nostro jesu Christo*, samloke, 1641;
* *Beata beatae virginis ars*, samloke, 1651;
* *Philosophiae primae Herebordi seminariurn* (Albae Juliae, 1652);
* *Gladii spiritus ignei*, 1653;
* *Bisterfeldius redivivus seu operum H. B. posthumorum* (I-II. Hagae, 1661).

## Bibliografio 
* Kvacsala János: B. J. H. életrajza (Bp., 1891);
* Mátrai László : *Régi magyar filozófusok*. XV-XVII. század (Bp., 1961);
* Sándor Pál: *A filozófia története* (I-III. Bp., 1965);
* Tordai Zádor: A magyar karteziánizmus történetének vázlata (Magy. Filoz. Szle, 1961. 1. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Beisterfeld, J. H
Bisterfeld, J. H
Bisterfeld
Francisko Rákóczi la 1-a

**RÁKÓCZI Francisko la 1-a**, hungare ***I. RÁKÓCZI Ferenc***  estis reganto de Transilvanio naskita la 24-an de februaro 1645 en Gyulafehérvár kaj mortinta la 8-an de julio 1676 en Makovica.

## Biografio 
Rákóczi la 1-a estis la filo de Georgo Rákóczi la 2-a kaj Sofia Báthori, patro de Francisko Rákóczi la 2-a. La landkunveno de Transilvanio elektis lin reganto ankoraŭ dum la vivo de lia patro en 1652, sed en 1660, kiam mortis lia patro ankaŭ li perdis sian tronon. Je influo de sia patrino li katolikiĝis, li edziĝis kun Ilona Zrínyi en 1666. Li involviĝis en la kontraŭhabsburgan komploton, sed li petis indulgon, kiun li eĉ ricevis pro meritoj kontraŭreformaciismaj de sia patrino kaj kontraŭ elaĉetpago (300 000 Ft). En 1664 li ricevis graftitolon.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Balatonendréd

**Balatonendréd** [balatonendrEd] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Siófok.
eta|maldekstre|Panoramo de Balatonendréd
eta|Blazono de Balatonendréd

## Bazaj informoj 
* Areo: 40&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1400
* Poŝtkodo: 8613
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Balatonendréd situas fine de sakovojo el Zamárdi sur mildaj deklivoj. La Balatono estas proksime ĉe Zamárdi.

## Historio 
La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1082 en formo *villa Endredes*. La kampoj apartenis al diversaj ekleziuloj. Dum la turkoj fortikaĵo defendis la regionon. En la 18-a jarcento ŝvaboj alvenis. En 1948 kolĥozo formiĝis.

Balatonendréd apartenas al vinregiono de Balatonboglár.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo de 1772 en loko de fortikaĵo, turo alkonstruiĝis en 1821
* skulptaĵo pri Sankta Triunuo
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1993

## Famuloj 
* En Balatonendréd (tiam Endréd) naskiĝis juristo Lajos Hőke.
* En Balatonendréd naskiĝis agronomo István Pacs.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
Balatonfenyves

**Balatonfenyves** (balatonfenjveŝ) estas vilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en Somogy, en subregiono de Fonyód. La nomo signifas: Balatono-pinoarbaro.
eta|dekstra|300px|Lokomotivo de etfervojo en Balatonfenyves

## Bazaj informoj 
* Areo: 52&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1880
* Poŝtkodo: 8646
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ suda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykanizsa.

## Historio 
La loko apartenis al Fonyód dum la historio. En la 18-a jarcento oni disdonis parcelojn por la malriĉaj vinberistoj, kiuj plantis ankaŭ pinojn. En 1912 nomumis tiun parton *Balatonfenyves*. Tiutempe oni konstruis ripozdomojn ĉe la Balatono. En 1933 la tiama vilaĝparto ricevis la rangon feriejo. Balatonfenyves ricevis rangon municipo en 1991.

## Vidindaĵo 
* industria etfervojo, nun unusola en Hungario

## Ĝemelkomunumoj 
*  Sulmierzyce, Pollando
*  Zduny, Pollando

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Balatonmáriafürdő

**Balatonmáriafürdő** (balatonmArjafurdO) estas vilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en Somogy, en subregiono de Fonyód. La nomo signifas: Balatono-Maria-banejo.
eta|300ra|Panoramo el Balatonmáriafürdő al la norda bordo de Balatono

## Bazaj informoj 
* Areo: 27&nbsp;km²
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 8647
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ suda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykanizsa. La loko kontaktiĝas kun Balatonfenyves.

## Historio 
La kampoj longe apartenis al familio Festetics [feŝtetiĉ]. Komence vinkulturistoj, poste ankaŭ somerumantoj loĝadis tie. En 1927 naskiĝis la vilaĝo. En 1932 fervoja haltejo, en 1942 hotelo, en 1969 haveno konstruiĝis.

## Vidindaĵo 
* romkatolika kapelo omaĝe al (Granda) Dipatrino

## Ĝemelkomunumo 
*  Auleben, Germanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Ketao

alternative=Salmon (breeding color).jpg|eta|Salmon (breeding color)
**Ketao** (), aŭ **ĉum-salmo**, estas salmoneda fiŝo, tre komuna en Pacifika oceano. Ĝi estas plej grava industria specio el ĉiuj Pacifikaj salmoj (genro *Oncorhynchus*). Ĝia viando estas ruĝa je koloro kaj valora kiel delicaĵo. Ankaŭ tre valoras ketaa ruĝa kaviaro.

La nomo *ketao* devenas de komuna vorto, kiun uzas por tiu fiŝo diversaj indiĝenaj popoloj de ekstrema Nord-Okcidento de Rusio - ĉukĉoj, korjakoj, evenkoj kaj aliaj. Tiu vorto estas uzata kaj en scienca nomenklaturo, kaj en rusa kaj aliaj grandaj lingvoj. En la angla lingvo estas uzata la nomo *Chum salmon*. Ĝi devenas de vorto *tzum*, kiu en ĉinuka piĝino signifas *makula*. Tio estas iom mirinde, ĉar ketao estas probable la sola granda specio de salmo, kiu *ne* havas makulojn.

## Arealo 
Ketaoj kapteblas en nordaj partoj de Pacifika oceano en akvoj de Koreo, Japanio kaj Rusio, en Oĥotska Maro, Beringa Maro, apud bordoj de Kamĉatko, Ĉukĉio, Kurilaj insuloj, Saĥaleno, Ĉemara kaj Ĥabarovska regionoj, apud bordoj de Nordameriko de Alasko ĝis Oregono.

## Aspekto 
La fiŝoj grandas proksimume ĉ. 60 cm kaj pezas inter 4.4 kaj 6.6 kilogramoj. Rekorde granda ketao estas kaptita de iu *Edie Pass* en Brita Kolumbio. Ĝi estis 102 cm longa kaj 16 kg peza.

Plej ofte ketaoj havas solidan koloron de verdece-bluo, kiel la oceana akvo. Antaŭ reproduktiĝo ĉe la fiŝoj aperas purpuraj markoj apud vosta naĝilo. Maskloj ankaŭ ekhavas longan rostron kaj ege pligrandigitajn dentojn.

## Reproduktiĝo 
Ketaoj reproduktiĝas nur unufoje, post kio ili mortas. Antaŭ reproduktiĝo ili povas vivi dum 3-7 jaroj, plej ofte ĉ. 4 jaroj.

Reproduktas ketaoj en riveroj. Kiam reprodukta periodo venas, ili amase migras en riveretoj de Saĥaleno, Siberio (alfluaĵoj de Amuro, Leno, Kolima, Indigirka kaj Jana) kaj Nordameriko (Jukono). Ofte ili naĝas grandan distancon antaŭ trovi indan reproduktlokon. Trovinte la lokon, inoj fosas kavojn de grando 2-3 m. Tie ili metas kelkmil ovojn, kiuj grandas 6,5 - 9,1 mm. Post kiam la maskloj fekundigas ilin, inoj enterigas la ovaron kaj eĉ konstruas monteton el grundo super ĝi.

Ĉar la fiŝoj iuokaze mortas post reproduktiĝo, tiu periodo estas vaste uzataj por kaptado. Ankaŭ la procedo estas multoble pli facila ol kapti fiŝojn en oceano, ĉar dum tiu periodo riveroj plenas pro amaso de fiŝoj. Tradicie, oni kaptas ketaojn per retoj kaj ĝuste tiam kolektas la kaviaron.

## Konservo 
Tradicie oni opiniis, ke ketaoj estas ekster iu danĝero pro ilia granda tempo de reproduktiĝo. Sed nun aperas esplorojn, kiuj asertas ke la populacioj de ketao malkreskas. Plej probable tio okazas pro akvobaraĵoj, kiuj blokas kutimajn vojojn de migro por ketaoj. Du populacioj de ketaoj estas listigitaj kiel endanĝeritaj en Usono.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Encarta Encyclopedia 2004
* Alaska Department of Fish and Game
* National Marine Fisheries Service ESA Listings 

Kategorio:Salmonedoj
Team Shanghai Alice

**Team Shanghai Alice** (; lit.Ŝanhaja Alico-Fantazio-Amuzo-Teamo) estas Japana doŭĵina rondo kiu produktas doŭĵinajn programarojn kaj muzikojn.

Ĝi estas fama je sia produktaĵo la Touhou Project, kuglokurteno-ludo.

## Verkoj 
*Touhou Project

## Membro 
La Team Shanghai Alice konsistas el nur unu persono kun pseŭdonomo **ZUN**, kiu laboras kiel programisto, skriptoskribisto, artisto kaj komponisto. Lia reala nomo estas '''Ōta Ĵun'ja''' (ja:太田 順也, naskiĝo: 18-a de marto, 1977). Lia profesio estas ludofaristo apartenanta al Taito Corporation.

## Eksteraj ligiloj 
*Team Shanghai Alice

Kategorio:Doŭĵino
Kategorio:Videoludaj firmaoj
Kategorio:Japanaj firmaoj
Balatonszemes

**Balatonszemes** [BAlatonsemeŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Siófok. Oni nomas ĝin mallonge *Szemes* kaj tiu ĉi vilaĝo apartenas al la plej konataj feriejoj (someraj banlokoj).
eta|Kapelo en Balatonszemes
eta|Iama grenejo en Balatonszemes

## Bazaj informoj
* Areo: 36&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1650
* Poŝtkodo: 8636
* Telefonprefikso: 84

## Situo
Balatonszemes situas laŭ suda bordo de Balatono (kontraŭe troviĝas Zánka), laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykanizsa. La ĉefurbo troviĝas 130 km-ojn for.

## Historio
Tiu loko estis loĝata jam dum la ferepoko, pote alvenis keltoj kaj romianoj. La unua mencio devenis el la 11-a jarcento. Dum la mezepoko terfortikaĵo defendis la regionon kaj la komercan vojon. Fine de la 18-a jarcento feriejo formiĝis. En 1913 haveno konstruiĝis. Dum la socialismo feriejo por sovetiaj infanoj estis farita.

## Vidindaĵoj
* Restoracio "Kistücsök"
* romanika katolika preĝejo Sankta Antonio (Balatonszemes) el la 12-a jarcento, en 1325 gotikiĝis, en 1740 barokiĝis, en 1972 renoviĝis
* kastelo de Hunyady
* grenejo el la 18-a jarcento
* Poŝta Muzeo en Balatonszemes en baroka poŝta ĉevalŝanĝejo
* memordomo pri Zoltán Latinovits
* ruinaĵoj de preĝejo el la 13-a jarcento, abatejo el la 14-a jarcento

## Famuloj
* aktoro Zoltán Latinovits (1931–1976) longe pasis tie tempojn ĝis sia morto
* en Balatonszemes mortis bestkuracisto János Mócsy

## Ĝemelkomunumoj
*  Schönbrunn, Germanio

## Fontoj 
* http://www.balatonszemes.hu/

 
Kategorio:Vinvilaĝoj
Géza Gidófalvy

**GIDÓFALVY Géza** [gido:falvi] (1840, Oláhkarácsonyfalva – 3-a de aŭgusto 1916, Gyulafehérvár), estas 
hungara pioniro de stenografio.
  
## Biografio
Li estis oficisto de kortega kancelario. Li studis en teknikuniversitato kaj sciencuniversitato de Vieno kaj tie kun Iván Markovits, kiu estis la stenografisto de *Reichsrat* li establis la *Vienan Hungaran Stenografian Societon*. Li redaktis en 1866 la *Gyorsírászati Közlöny* en Vieno, kiu pli poste sub titolo *Gyorsírászati Lapok* estis por jardekoj  la oficiala organo de la *Magyar Gyorsíró Egyesület*. Ekde 1867 li estis la instruisto de ĉefgimnazio de Sibio.
Balatonőszöd

**Balatonőszöd** (balatonOsod) estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en Somogy, en subregiono de Balatonföldvár. Oni nomis ĝin mallonge *Őszöd* ĝis 1914.

## Bazaj informoj 
* Areo: 36&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1650
* Poŝtkodo: 8636
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ suda bordo de Balatono (kontraŭe troviĝas Zánka), laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykanizsa. La vilaĝo kontaktiĝas kun Balatonszemes. La ĉefurbo troviĝas 130&nbsp;km-ojn for. La vilaĝo mem situas iom for de la lago

## Historio 
La unua mencio devenis el 1082. Dum la turkoj la vilaĝo restis viva. Dum la socialismo feriejo por elitaj politikistoj formiĝis.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo kaj kapelo
* kalvinana preĝejo
* elita ripozejo por politikistoj
* popolaj loĝdomoj
* vinkeloj 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
Langenscheidt

**Langenscheidt** (germane ankaŭ: **Langenscheidt Verlagsgruppe**) estas germana familia entrepreno, kiu eldonas librojn unuavice pri lingvoj. En Germanio kaj kelkaj aliaj landoj ĝi estas la ĉefa eldonejo de vortaroj.

Ĝiaj radikoj troviĝas en la mezo de la 19-a jarcento. La 1-an de oktobro 1856 Gustav Langenscheidt fondis la antaŭulon de la nuna eldonejo. Ekzemplo por meritanta kunlaboranto estu Heinz Friedrich Wendt.

eta|maldekstra|180ra|
## Langenscheidt kaj Esperanto 
Langenscheidt okupiĝis pri Esperanto unuafoje en 1959, kiam aperis en du volumoj la tre etaj poŝvortaroj "Langenscheidts Lilliput-Wörterbuch" Esperanto-Germana (639 p.) kaj Germana-Esperanto (651 p.).

La eldonejo denove okupiĝis pri la lingvo post la germana reunuiĝo, kiam ĝi transprenis la eldonejon Verlag Enzyklopädie Leipzig el Germana Demokratia Respubliko. De tiam ĝi vendis la unuan eldonon de la lingvogvidilo „Konversationsbuch Deutsch-Esperanto“ de Detlev Blanke kaj Till Dahlenburg.

En 1993 ĝi represis la vortaron "Wörterbuch Deutsch-Esperanto" de Erich-Dieter Krause; du jarojn poste sekvis la represo de la du poŝvortaroj "Taschenwörterbuch Esperanto-Deutsch" kaj "Taschenwörterbuch Deutsch-Esperanto" en unu volumo sub la nomo "Kompaktwörterbuch Esperanto".

Ambaŭ represoj eldoniĝis kun financa subteno de Germana Esperanto-Asocio. Tamen por ŝpari kostojn Langenscheidt ne pretis rekomposti la verkojn, sed modifis nur kelkajn (malmultajn) liniojn en ili. Ambaŭ verkoj elpĉerpiĝis post ĉ. 5 jaroj ĉe la eldonejo kaj post pliaj 5 jaroj ĉe la Libroservo de GEA, kiu transprenis relative grandajn stokojn. Tamen el vidpunkto de Langenscheidt la vendado okazis tro malrapida, tiel ke ĝi – simple rigardante Esperanton el komerca vidpunkto – ĉesis okupiĝi pri Esperanto. Ĝian rolon kiel eldonejo de profesi-nivelaj Esperanto-vortaroj en Germanio transprenis Buske.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Langenscheidt
* Gazetartikolo pri la foriro el Berlino, 2005

Kategorio:Germanaj eldonejoj
Kategorio:Libroeldonejoj
Till Dahlenburg

**Till-Dietrich DAHLENBURG** (naskiĝis la 19-an de januaro 1934) estas germana esperantisto, kiu konatiĝis kiel aŭtoro de Esperanto-lernolibroj.

Li estas doktoro pri pedagogio kaj laboris kiel instruisto de la rusa kaj la latina lingvoj en Germana Demokratia Respubliko. En la disertacio de 1968 li priesploris la rektan uzon de la lernota lingvo en la gramatika instruado. Li aktivis en la *Centra Laborrondo Esperanto en Kulturligo de GDR* kaj estis la estro de ĝia metodika komisiono. Post la germana reunuiĝo li estis dum kelkaj jaroj estrarano de Germana Esperanto-Asocio. En Brüel, kie Dahlenburg estis instruisto kaj loĝas, li engaĝiĝas kiel regiona historiisto.

## Verkoj (elekto)
*"Die fremdsprachige Grammatikbehandlung im Fremdsprachenunterricht: Untersuchung einer möglichen Verwendung des Russischen als Unterrichtssprache bei der grammatischen Unterweisung im Russischunterricht an der erweiterten Oberschule der DDR" - disertacio, Berlino 1968.
* *Taschenlehrbuch Esperanto.* Kun Peter Liebig, Verlag Enzyklopädie, Leipzig 1978.
* *Begleitmaterial zum Selbstunterricht zum Taschenlehrbuch Esperanto,* Leipzig 1979.
* *Begleitmaterial für Kursleiter zum Taschenlehrbuch Esperanto,* Leipzig 1979.
* *Konversationsbuch Deutsch-Esperanto.* Kun Detlev Blanke, Verlag Enzyklopädie, Leipzig 1990; dua eldono ĉe IEM, Vieno 1998 (ISBN 3-901752-13-7).
* *Esperanto eine neue Brücke zur Welt. Für den Kurs- und Selbstunterricht.* Heroldo de Esperanto, Torino 1996, ISBN 83-905817-0-1 (251 paĝoj).
**Figuroj retorikaj en beletro esperanta. Vortaro kun difinoj kaj ilustraĵoj el la internacia literaturo.* Mondial, New York 2013, ISBN 978-1595692559 (komparatistika leksikono pri vortfiguroj, 312 paĝoj).
*Eseoj: "Psikologiaj premisoj, metodikaj konsekvencoj" kaj "Instruhoroj por plenkreskulo (laŭ Taschenlehrbuch Esperanto)", ĉe: Barcsay, Zsuzsa: *Metodiko en la Praktiko*, HEA, Budapest 1982, ISBN 9635711077
*"Reizvolle Stilfiguren in der Esperanto-Literatur" - ĉe: *Interlinguistische Informationen,* apuda kajero 19, novembro 2012, p. 133–148.

## Notoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj instruistoj
Latter Days

**Latter Days** (eo. *Pasintaj Tagoj*) estas usona melodramo aperinta en 2003 reĝisore C. Jay Cox, kiu rakontas historion de geja amo. Samjare aperis ankaŭ muzikalbumon kun sama titolo.
 
## Premioj 
Filmo obtenis en 2003 kaj 2004 en Usono trifoje premion de publiko ĉe GLAT-filmfestivaloj en Los Anĝeleso, Filadelfio kaj Toronto.

## Intersaĵoj 
* En alia filmo pri samseksema temo *Vi ne forgesos min*, tempe sceno kun vetkuro de handikapveturiloj, fone oni povas ekvidi filmekipo, kiu registras *Letter Days*. Ambaŭ filmoj oni registris samtempe kaj samloke.
* Joseph Gordon-Levitt komence planis ludi Aaron. Al produktistoj de filmo tamen lin tiel plaĉis, ke decidis doni al li rolon de Ryder.
* Ĉiuj bildoj por filmo estis faritaj tempe 24 tagoj.

Kategorio:GLAT-filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2003
Ŝipŝraŭbo

eta|250ra
**Ŝipŝraŭbo** (ankaŭ **ŝiphelico**) estas parto de ŝipoj, kiu per sia rotacia movo kreas forton moviganta la ŝipon.

Ĝi funkcias sur simila principo kiel helico. Movigon de ŝipo helpe de vapormaŝino kaj ŝraŭbo de propra konstruo lasis patenti ĉeĥa inventisto Josef Ressel en la jaro 1827.

Kategorio:Ŝiperoj
János Giczy

**GICZY János** (gici); *Géczy* estis hungara soldato kaj politikisto. Li naskiĝis ? kaj mortis en Gyulafehérvár la 7-a de januaro 1589.

## Biografio
János Giczy estis ido de bienhavinta nobilfamilio de Transdanubio. Ekde 1566 li servis kiel leŭtenanto en fortikaĵo de Gyula kaj post la falo de fortikaĵo li fuĝis en Transilvanujon  kaj li ekservis la reganton, Johano Zsigmond (Johano la 2-a), kiu per biendonacoj taksis liajn servojn, samkiel Stefano Báthori. En 1577 li estis sendito de Báthori ĉe la paŝao de Temesvár, ekde 1576 kapitano de Várad, pli poste dum la nemalplenaĝa Sigmundo Báthori, ekde majo de 1585 ĝis decembro de 1588 li estis guberniestro de Transilvanujo. Depost sia abdiko li estis la unua konsilanto de la reganto kaj ĉefkapitano de la lando. 

## Bibliografio
*Jakab Elek: A Ghyczyek Erdély történetében (Bp., 1875).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

giczy
Balatonszabadi

**Balatonszabadi** [balatonsabadi] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Siófok. Szabad en la loknomo signifas: libera.

## Bazaj informoj 
* Areo: 41&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2890
* Poŝtkodo: 8651
* Telefonprefikso: 84
* Koordinatoj:()

## Situo 
Balatonszabadi situas laŭ maldekstra bordo de Sió, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo Budapeŝto-Nagykanizsa preteriras. Ĝi troviĝas proksime de Balatono.

## Historio 
Balatonszabadi naskiĝis en 1950 pro unuiĝo de vilaĝoj Fokszabadi kaj Siómaros. Antaŭ la hungaroj keltoj kaj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1299 en formo *Szabadi*. Okazis grandaj bataloj dum la turkoj kaj ankaŭ en 1945. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis.

Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo akvodukto, gasodukto, kanalizado, poŝto, interretejo, kuracejo, dentokuracejo, infanokuracejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1800 en vilaĝoparto Maros
* postbaroka paroĥa Preĝejo Sankta Anna (Balatonszabadi) de 1778 en vilaĝoparto Maros
* la unua skulptaĵo pri Lajos Kossuth de 1894 en vilaĝoparto Maros

## Famuloj 
En Balatonszabadi naskiĝis skulptisto Imre Veszprémi.
maldekstre|eta|Katolika preĝejo en Balatonszabadi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
Balatonkeresztúr

**Balatonkeresztúr** (balatonkerestUr) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj samtempe feriejo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Fonyód. La nomo signifas: Balatono-kruco-Sinjoro.

## Bazaj informoj 
* Areo: 21&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1880
* Poŝtkodo: 8646
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ suda bordo de Balatono, laŭ ĉefvojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykanizsa, krome estas fervojo al Somogyszob. La loko kontaktiĝas kun Balatonmáriafürdő.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj vivis tie keltoj, romianoj kaj hunoj. La unua mencio devenis el 1316. Inter 1698-1945 la kampoj apartenis al familio Festetics. Ekde 1891 vinkulturado komenciĝis. En la 20-a jarcento apud la lago feriejo formiĝis. La komunumo apartenas al vinregiono de Balatonboglár.

## Vidindaĵoj 
* kastelo de Festetics [feŝtetiĉ]
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1758

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kategorio:Vinvilaĝoj
András Ghiczy

**GHICZY András** (giczi), aŭ **GHYCZY**, **GHICZI**, **GÉCZY**, **GÉCZI** estis hungara grandbienhavinta magnato, transilvanuja tronpretendanto.Li naskiĝis  ? kaj mortis en Fogaraŝo en fino de decembro 1614. 
## Biografio
Inter 1590 kaj 1600 András Ghiczy estis fortikaĵkapitano de Munkács. Li servis la reganton Gabrielo Báthori, de kiu li ricevis grandegajn donacbienojn. Ekde 1608 li estis kapitano de Várad. En la komenco de la jaro 1612 Báthori sendis lin misie al turka sultano. Je nomo de malkontentuloj de Transilvanujo li petis la tronon al si. La fortikaĵojn Jenő kaj Lippa li promesis al sultano kaj pluse anstataŭ 10 000 florinoj li promesis 15 000 florinojn kiel jarimposto. Li ricevis la apogon. Li revenis kune kun turka akompano kaj kun armeoj de vojevodo de Valaĥio, li unuiĝis kun saksoj, sed la 16-an de oktobro 1612 en la batalo ĉe Földvár Báthori disbatis liajn trupojn. Li fuĝis Hungarujon. En 1613 Báthori indulgis al li, alprenis al si, sed li plue laboris kontraŭ la reganto. Li estis la organizinto de murdo de Báthori. La nova reganto Gabrielo Bethlen la 10-an de decembro 1614 en Sibio kaptigis lin kaj la kapitano de Fogaras, János Balling laŭ scio de la reganto ekzekutigis lin.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Ghyczy-familio
Szilvásszentmárton

**Szilvásszentmárton** [silvAŝsentmArton] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. La loknomo signifas: pruna-Sankta-Marteno.
eta|maldekstre|Panoramo de Szilvásszentmárton
eta|Kalvinana preĝejo de Szilvásszentmárton

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 230
* Poŝtkodo: 7477
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Szilvásszentmárton situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo el Kaposvár, kiu troviĝas 14 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1337 kun paroĥa preĝejo. Vilaĝservoj estas akvodukto, kuracejo, interretejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1844

## Famuloj 
En  naskiĝis mongolisto László L. Lőrincz.

## Ĝemelkomunumo 
*  Felsőboldogfalva, Rumanio

== Komunumoj pri *szilvás* (= pruna) en Hungara reĝlando ==

## Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando 
(Pro longeco en Transilvanio vidu ilin aparte: Csíkszentmárton!)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Harsekigilo

eta|Moderna harsekigilo
[eta|Ilustraĵo el *Encyclopedie Larousse*, [1900.]]
La **harsekigilo** estas elektra aparato, kiu blovas varman aeron al la malseka hararo, por rapidigi vaporadon de la akvo, tio estas sekiĝon de la hararo.

La unua harsekigilo aperis en 1886. La elektra harsekigilo aperis en 1890 en frizista salono de la franca Alexandre F. Godefoy, kiel pluevoluigita, transformita versio de la polvosuĉilo. La manaj harsekigiloj aperis en ĉ. 1920. Ĝin enkondukis unuafoje la Vidal Sassoon en sia londona salono.

## Vidu ankaŭ 
* Hararanĝo

Kategorio:Elektraj aparatoj
Kategorio:Varmotekniko
Kategorio:Aparatoj
Kategorio:Elektro
Kategorio:Hejmo-maŝinoj
Balatonújlak

**Balatonújlak** (balatonUjlak) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en distrikto de Marcali. La loknomo signifas: Balatono-nova-loĝej'.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 8712
* Telefonprefikso: 85

## Situo 
Balatonújlak situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo kaj fervojo Budapeŝto-Nagykanizsa preteriras. Ĝi troviĝas 3 km-ojn for de Balatono. Ĝis la 19-a jarcento la vilaĝo havis ankaŭ lagobordon, sed la lago malpliiĝis kaj forlasis la vilaĝon.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1403 laŭ la tiama ortografio *"Vylek"*. La vilaĝo senhomiĝis dum la turkoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Rozario

## Famuloj 
* En Balatonújlak naskiĝis Ferenc Bene (futbalisto).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Doro la Esploristo

***Doro la Esploristino*** ( "Dora the Explorer") estas Usona animacia televidserio. Pilota epizodo por la serio elsendiĝis en 1999, kaj *Doro la Esploristo*

fariĝis regula serio en 2000. La televidserio temas pri la aventuroj de knabino nomita Dora (Doro) kun siaj amikoj, inter ili *Boots*, kaj siaj animaj objektoj, nomitaj Dorsosako kaj Mapo.
La cela publiko, la junaj infanoj, povas lerni la anglan kaj la hispanan per tiuj televidprogramoj.

Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Televidaj programoj de Nickelodeon
Ludwig Philipp Piscator

**Ludwig Philipp Piscator** germana instruisto, verkisto.[eta|Artificium mosaicum, [1615]]

## Biografio 
Al invito de Gabrielo Bethlen en 1630 li alvenis el Herborn al Gyulafehérvár por instrui. Li instruis latinan lingvon kaj retorikon. En 1648 li revenis Germanujon.

## Verkoj 
* *Rudimenta rhetoricae*, Gyulafehérvár, 1635,
* *Artis poeticae praecepta*, samloke, 1642,
* *Rudimenta oratoriae*, samloke, 1645.

## Bibliografio 
* Koncz József, *A fehérvári főiskola történetéhez*, TT 11884 (letero de Johann Heinrich Bisterfeld kaj Ludwig Philipp Piscator
el 1630;
* Bán Imre, *Irodalomelmelmélei kézikönyvek Magyarországon a XVI-XVII. században*, 1971.

Piscator, L. P