open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bešeňová

**Bešeňová** (hungare *Besenyőfalu*) estas vilaĝo kaj banloko en Slovakio, en Regiono Žilina, en Distrikto Ružomberok.

## Situo
La vilaĝo situas laŭ flankovojoj (aŭtoŝoseo preteriras), laŭ fervojo, laŭ dekstra bordo de Váh ĉe akvorezervujo. Ružomberok troviĝas 12 km.

## Historio
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko kaj bronzepoko. Peĉenegaj limgardistoj fondis la vilaĝon en la 12-a jarcento. En 1549 jam en libro oni mencias la kuracfontojn. En 1828 en 35 domoj vivis tie 300 homoj. En la 19-a jarcento brandofarejo funkciis en la vilaĝo, sed oni profitis ankaŭ la kuracfontojn. En 1910 loĝis tie 295 homoj (287 slovakoj, 8 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Besenyőfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Liptó, al la distrikto de Partizánska Ľupča, poste al Ĉeĥoslovakio, fine al Slovakio. En 1942 la judoj deportiĝis. En 2001 loĝis en Bešeňová 391 homoj (386 slovakoj, unusola hungaro).

## Vidindaĵoj
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Triunuo de 1890
* renesanca kastelo el la 17-a jarcento, post jarcento barokiĝis, nun ĝi estas muzeo pri ĉasado
* termala banejo, kiun 14 fontoj nutras (unu estas -a)

Kategorio:Municipoj en distrikto Ružomberok
Kategorio:Banlokoj en Slovakio
Kategorio:Liptov
Elektromagneta indukto

La **elektromagneta indukto** estas elektromagneta interefiko, dum kiu estiĝas elektra tensio en konduktilo. Ĝia malkovro estas dankebla al Michael Faraday (1831). Oni dividas la fenomenon de la elektromagneta indukto je du grupoj: ** Moviĝa indukto** kaj **Trankvila indukto**.

## Moviĝa indukto 
Dum la **moviĝa indukto** (alinomita ankaŭ **elektromova indukto**), aŭ la magneta kampo aŭ la konduktilo aŭ ambaŭ moviĝas rilate iunu al la alia. La plej oftemoviĝa formo estas turniĝanta moviĝo (generatora principo), sed aperas ankaŭ elektromagneta indukto per pasanta moviĝo, sed ĝenerale en prezentaj instalaĵoj, eksperimentoj.

Se la induktita tensio estiĝas en linia konduktilo tiel, ke moviĝo de la kondiuktilo estas vertikala je la induktaj linioj, tiam la grandeco de la induktita tensio estas: **U_i=B*l*v,** kie ***B*** : estas **magneta fluksdenso** (Vs/m²), *l* : estas efika longo de la konduktilo (m), ***v*** :estas rapido de la movo (m/s). Se ni movas en la magneta kampo kun indukdenso „B” rulaĵon (bobenon) kun volvonombro „N”, tiam la induktita tensio estas: **U_i=N*B*l*v.** Okaze de moviĝa indukto, la direkton de la induktita tensio estas difinebla per leĝo de Lenz.

## Trankvila indukto 
Dum la **trankvila indukto** moviĝas nek la konduktilo, nek la magneta kampo; tiukaze, la elektromagneta indukto generas la magnetan flukson (produto de indukdenso kaj kovrita surfaco) : **\Phi=B*S.** Pro tiu formulo, **magneta indukdenso** „B” estas nomita ankaŭ **magneta fluksdenso**.

## Induktita tensio 
Oni parolas pri **induktita tensio**, se en konduktilo -rulaĵo- estiĝas tensio je efiko de elektromagneta indukto. Tiu tensio ne egalas al tensio de la akumulatoroj, baterioj, kiu estas produktata je kemia efiko.
Pri la **magneta flukso** ŝanĝiĝanta ***dum la tempo***, la grando de la tensio, estanta dum trankvila indukto, okaze de unuvolva rulaĵo (konduktilo) egalas al: **U_i={d\Phi}/{dt}.** Se temas pri rulaĵo kun volvonombro "N", tiam:
**U_i=N*{d\Phi}/{dt}.**

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ekvacioj de Maxwell
* Leĝo de Lenz
* Leĝo de Lenz-Faraday
* Magneta kampo
* Transformatoro

## Eksteraj ligiloj 
* Elektromagneta indukto, Animacio (en)

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Elektromagnetismo
Radioondo

[eta|230ra|[Anteno (tekniko)|Antenoj por transmisio de radio- kaj televid- programoj en Ĉeĥio.]]
eta|230ra|Du ekzemploj pri uzo de radioodoj: malalta-frekvenca signalo (supre) estas modulata per radioondo, laŭ AM (meze) aŭ FM (malsupre).
**Radioondo** estas elektromagneta ondo en frekvenca skalo de kelkaj kHz ĝis 3&nbsp;GHz (tiuj radiofrekvencoj, nomitaj **RF**, kovras la gamon de malaltaj frekvencoj, ekz. **LF**-j, al tiuj de la mikroondojn, kiuj respondas al ankoraŭ pli altaj frekvencoj).

Radioondoj povas esti naturaj (ekz. kvazaroj) aŭ teknike produktitaj (radiofonio, radaro). Ili ne estas pruveblaj sen teknikaj helpiloj (detektiloj).

Radioondoj estas kutime uzataj en telekomunikado per modulado de portanta frekvenco per amplitudmodulado (**AM**) aŭ frekvencmodulado (**FM**) de transmisiata signalo.

## Historio 
La ekzisto de la radioondoj - sur teoria bazo - antaŭanoncita de James Clerk Maxwell kaj poste eksperimente pruvita de Heinrich Hertz.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Elektromagneta spektro
Kategorio:Elektromagnetismo
Kategorio:Ondoj
Kategorio:Telekomunikado
Elena Lucrezia Cornaro Piscopia

**Elena Lucrezia Cornaro Piscopia** (5-an de junio 1646 en Venecio - 26-an de julio 1684 Venecio) estis itala filozofino kaj instruistino. Ŝi ricevis kiel unua virino la doktoran titolon.
eta|110px|Elena Lucrezia Cornaro Piscopia

## Biografio 
Piscopia estis filino de prokuratoro de Venecio. Ŝi estis instruata pri klasikaj kaj modernaj lingvoj same pri "liberaj artoj". Ŝi malatentis la frivolecon de la venecia komunumo kaj jam fruaĝe aliĝis al la benediktanoj, kie ŝi demetis ordenan solenan promeson. Piscopia en 1677 havis publikan disputon en la Universitato de Paduo. Ŝi volis sin dediĉi tute al la sciencoj. Lia patro klopodis akirigi por ŝi doktoran titolon en la Universitato de Padovo pri teologio, sed tio komence ne sukcesis (virino devas silenti en preĝejo kaj tiel ŝi ne povas ricevi instrupermeson). Fine oni permesis al ŝi promocii pri filozofia temo. Ŝi ricevis la doktoran titolon la 25-an de junio 1678 kiel unua virino de la mondo.

Ŝi plenumis la sekvajn ses jarojn per verkado, studado kaj publikaj prelegoj kaj diskutoj. Ŝi mortis en aĝo de 38 jaroj, verŝajne je krankoulcero.

Ŝia verka heredaĵo aperis en 1688 en Parmo.

Kategorio:Italaj matematikistoj
Kategorio:Italaj filozofoj
Leĝo de Lenz

eta|280px|
eta|280px|
La **Leĝo de Lenz** [lenc] estas uzebla por difini la direkton de induktita tensio, estiĝinta dum elektromagneta indukto.

**Leĝo de Lenz:** direkto de la induktita tensio estas tia, ke ĝi klopodas malfortigi la originan (dekstra-fluan) magnetan kampon per kurento, kiu estas estigita de la induktita tensio. Tiel la produktita indukto oponiĝas al la kialoj de tiu indukto.

Bona ekzemplo por la Lenz-leĝo estas la dinamo de la biciklo. Se oni alpremas la dinamon al la rado, sed ne enŝaltas lampojn de la biciklo, tiam necesas nur malmulte da plia laboro pro la froto. Se oni enŝaltas lampon, necesas signife pli da laboro. Tio montras, ke la kurento estigata per la dinamo produktas efikon, kiu kontraŭas ĝian kaŭzon.

La leĝon rekonis la german-estona fizikisto Heinrich Lenz en 1834.

Kategorio:Elektroniko
Wilfrid la 2-a (Jorko)

**Wilfrid la 2-a** (m. la 29-an de aprilo 745 aŭ 746) estis ĉefepiskopo de Jorko, Anglio de 721 ĝis 732.

Li studis ĉe la abatejo de Whitby dum Hilda de Whitby estis abatino. En 718 li iĝis kunepiskopo de Johano de Beverley, tiam ĉefepiskopo de Jorko. En 721 Johano mortis. La sekvantan jaron Wilfrid konsekriĝis kiel ties sekvulo. Li multe plibeligis la katedralon de Jorko.

En 732 aŭ li demisiis aŭ li estis senpostenigata. Post lia morto li estis kanonizita, kaj lia festotago estas la 29-an de aprilo.

Kategorio:Anglosaksaj sanktuloj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Jorko
Osred la 2-a

**Osred la 2-a** (m. la 14-an de septembro 792) estis tre mallonge reĝo de Northumbria, Anglio de 788 al 790.

Lia patrino estis fratino de Oswulf, kiu regis Northumbria de 758 al 759.

Tiuepoke Northumbria suferis pro kvereloj inter la plej potencaj familioj, kaj oftis detronigo de reĝoj. La 23-an de septembro 788 Aelfwald la 1-a estis murdata de nobelo nomata Sicga. Osred iĝis reĝo kaj portempe ŝajnis ke li povus unuigi la kverelantajn nobelajn partiojn. Tamen ĉirkaŭ 790 li estis detronigata, kaj Aethelred la 1-a revenis de ekzilo kaj regajnis la regnon (li mem estis detronigita en 779). Osred estis ekzilata, probable al Manksinsulo.

En 792 Osred la 2-a klopodis regajni la tronon sed malvenkis, kaj estis kaptata kaj mortigata la 14-an de septembro. Li entombiĝis ĉe Tynemouth.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Northumbria
Kategorio:Mortintoj en 792
Sicga

**Sicga** (m. la 22-an de februaro 793) estis potenca nobelo de Northumbria, Anglio.

En 786 li ĉeestis eklezian konsilion en Northumbria estratan de legato de la papo.

La 23-an de septembro 788 li mortigis Aelfwald la 1-an, reĝon de Northumbria. (Tiuepoke Northumbria ege suferis pro kvereloj inter la plej potencaj familioj, kaj oftis detronigo de reĝoj.)

Laŭ Simeono de Durham li sinmortigis. Malgraŭ tio, kaj malgraŭ sia mortigo de reĝo, li entombiĝis en la abatejo de Lindisfarne.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Mortintoj en 793
Egbert (Jorko)

**Egbert** (m. la 19-an de novembro 766) estis ĉefepiskopo de Jorko, Anglio, de 734 al sia morto.

## Familio 
Egbert estis filo de Eata, kiu devenis de la fondintoj de la anglosaksa regno Bernicia, kiu poste iĝis parto de Northumbria. Lia frato estis Eadbert, kiu regis Northumbria de 737 al 758.

## Frua vivo 
Li studis sub Bede, al kiu li amikiĝis kaj kun kiu li korespondis. Kun frato li iris al Romo kie li ordeniĝis kiel diakono.

## Ĉefepiskopo 
En 732 Wilfrid la 2-a, ĉefepiskopo de Jorko, demisiis. En 734 Ceolwulf, kuzo de Egbert kaj tiam reĝo de Northumbria, nomumis Egbert ties sekvulo. La sekvantan jaron papo Gregorio la 3-a sendis al li la paliumon. Ĉe Jorko li fondis gravan lernejon, kie studis Ethelbert (kiu sekvis lin kiel ĉefepiskopo), Alcuinus, kaj la misiisto Ludgero.

Bede konsilis lin dividi la tiamajn diocezojn ĉar ili tro grandis, sed Egbert ne konsentis. Bede ankaŭ donis konsilojn pri monaĥejoj: tiuepoke, nobelaj familioj ofte fondis monaĥejojn kiujn ili traktis kiel siaj propraj posedaĵoj, ĉar tiel ili malpligrandigis impostojn kaj servojn devigatajn de la reĝo. Tio restis problemo por la anglosaksa eklezio dum la venontaj jarcentoj.

Egbert verkis *Dialogus ecclesiasticae institutionis*, kiu enhavis regulojn kaj leĝojn por la eklezio.

Sankta Bonifacio petis lian subtenon kontraŭ Aethlebald, reĝo de Mercia. Bonifacio petis ankaŭ kopiojn de libroj de Bede, kaj kompense donis vinon por trinki "dum gaja tago kun la fratoj".

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Jorko
Aelfwald la 1-a (Northumbria)

eta|dekstra|Monero de Aelfwald la 1-a
**Aelfwald la 1-a** (m. la 23-an de septembro 788) estis reĝo de Northumbria, Anglio de 779 al sia morto.

Li estis filo de Oswulf, kiu regis Northumbria de 758 al 759.

Tiuepoke Northumbria suferis pro kvereloj inter la plej potencaj familioj. En 779 Aethelred la 1-a, reĝo de Northumbria, estis detronigata kaj Aelfwald gajnis la tronon. En 788 li estis mortigata de potenca nobelo nomita Sicga.

Li estis sekvata de Osred la 2-a. En 791 Aethelred la 1-a, post kiam li regajnis la regnon, ordonis la mortigon liaj du filoj Aelf kaj Aelfwine (kiel eblaj rivaloj por la trono).

Aethelred entombiĝis en la abatejo de Hexham, kie li estis venerata kiel sanktulo. (Oftis dum la mezepoko ke mortigitaj reĝoj kanoniziĝis.)

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Northumbria
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Mortintoj en 788
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Miksaparato

**Miksaparato** aŭ **miksilo** estas surtabla elektra ilo por pecetigi manĝaĵon, prepari smuzion, kirli trinkaĵon, ŝaŭmaĵon ktp, kaj ankaŭ por pecigi glacion.

eta|maldekstra|150px|Miksaparato
La miksaparato ordinare havas firman bazon, sur kiu estas instalita korpo kun elektromotoro. De supre oni metas specialan mallarĝan kaj altan bovlon kun kovrilo. Ene de la bovlo troviĝas alaj tranĉiloj. Ofte miksaparato oni nomas tre rapidan mergan kirlaparaton, provizita anstataŭ kirliloj per unu al la tranĉil-surmetaĵo.

La speciala tranĉil-surmetaĵo kompletigas instrumentojn de la kuirejaj maŝinoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kirlaparato
* Stangomiksilo

Kategorio:Kuiriloj
Bebogardilo

eta|dekstra|bebogardilo kun enkonstruita nokta lumigilo kaj ricevilo (maldekstre)
**Bebogardilo** estas aparato, per kiu oni povas akustike gardi, priatenti bebojn kaj juninfanojn. Ĝi konsistas plej ofte el sendilo, kiu kolektas la bruojn, sonojn en la infanĉambro per mikrofono kaj transmisias tiujn al portebla ricevilo. La ricevilo reproduktas la sonojn per laŭtparolilo, tiel la gepatroj aŭ alia garda persono povas tuj reagi.

Bildvortaro en Esperanto (FEL, 2012), paĝo 33, bildo 17, proponas: **bebofono; portebla bebogarda telefono**.

## Literaturo 
* Andrea Mihm: *Babyphon. Auf einer Wellenlänge mit dem Kind. Eine kleine Kulturgeschichte*. Jonas, Marburg 2008, ISBN 978-3-89445-397-8

Kategorio:Aparatoj
Zákány

**Zákány** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Csurgó.
300ra|eta|Kastelo nun jam en Zákányfalu

## Bazaj informoj 
* Areo: 9&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1270
* Poŝtkodo: 8853
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Zákány situas sur ebenaĵo (rande estas monteto), laŭ maldekstra bordo de Dravo (kiu estas ankaŭ la kroata landlimo), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojoj Murakeresztúr-Barcs kaj Budapeŝto-Rijeka. Csurgó troviĝas 14, Koprivnica 25, Nagykanizsa 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1227 laŭ tiama hungara ortografio *"Zacun"*. En 2002 la norda parto forlasis la municipon kaj fondis novan vilaĝon Zákányfalu. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Emeriko (Hungario) de 1931

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Paulina Rubio

**Paulina RUBIO DOSAMANTES** (naskiĝis la 17-an de junio 1971 en Meksikurbo, Meksiko) estas meksika kantistino kaj aktorino. Ŝia patrino estas meksika aktorino Susana Dosamantes.

Kategorio:Meksikaj kantistoj
Kategorio:Meksikaj aktoroj
Dranse (Haute-Savoie)

300px|eta|Dranse d'Abondance
300px|eta|Rivero Dranse de Morzine
300px|eta|La fonto de Brevon

**Dranse** estas franca rivero, en departemento Haute-Savoie, longa je 49 km, kiu alfluas al Lago Lemano oriente de urbo Thonon-les-Bains.

Ĝi estas kunfluaĵo de tri riveroj:

* '''Dranse d'Abondance'*, orienta brako.
: Ĝi fontas apud urbo Châtel apud monto *Pointe de Chésery'' kaj fluas en Abondance Valo. Ĝi pasas tra La Chapelle-d'Abondance, Abondance, Bonnevaŭ Vacheresse Chevenoz, Vinzier, La Vernaz inter kiuj ĝi kunfluas kun **Dranse de Morzine**.

* **Dranse de Morzine**, suda brako.
: Ĝi estas kunfluaĵo, en urbo Morzine, de:
:* **Dranse de la Manche**, kiu fontas inter montoj ''La pointe d'Angolon* kaj *Les hauts Forts* apud vilaĝo *L'Érigné*.
:* **Dranse de sous le Saix**, kiu fontas el la piedo de *Les hauts Forts* apud vilaĝo *Les Prodains''
: Ĝi trafluas Essert-Romand, Saint-Jean-d'Aulps, Seytroux, Le Biot, La Baume (kie ĝi provizas la baraĵan lagon *Lac du Jotty*), fluas en la kanjono *Gorges du Pont-du-Diable* kaj al Reyvroz kie ĝi kuniĝas kun ''Dranse d'Abondance*, iĝante simple **Dranse**.

* **Brevon** aŭ **Dranse de Belleveaux**, okcidenta brako.
: Ĝi fontas inter montoj *Roc d'Enfer* kaj *Pointe de Chalune*. Apud la vilaĝo *La Chèvrerie* (komunumo Bellevaux, ĝi fluas en lago Lac de Vallon (juna lago, kreita de terglito en 1943), trafluas Vailly kaj vilaĝo *Bioge'' (sur la komunumo Reyvroz) kie ĝi kunfluas kun rivero **Dranse**, ĉirkaŭ 1 km avale de la kunfluo de Dranse d'Abondance kaj Dranse de Morzine.

Rivero **Dranse** poste trafluas komunumojn Féterne kaj Armoy.

Ĝi ĵetiĝas en Lemanon, formante malgranda riverdelton inter Thonon-les-Bains, Marin kaj Publier. En Thonon-Les-Bains, jaĥt-haveno estas konstruita en la riverdelto en 1980

 

Kategorio:Riveroj en Francio
Drávatamási

**Drávatamási** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Barcs. Drávatamás signifas: Dravo-Tomaso.
eta|Blazono de Drávatamási

## Bazaj informoj 
* Areo: 9&nbsp;km²
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 7979
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Drávatamási situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ maldekstra bordo de Dravo (havanta havenon), kiu estas ankaŭ la kroata landlimo. Barcs troviĝas 12, Szigetvár 27, Sellye 28 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1483. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Vendelo de 1889
* kastelo de Tassy [taŝi]
* statuo pri Johano Nepomuka, en 1913 renoviĝis
* Nacia parko Danubo-Dravo

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Dr%C3%A1vatam%C3%A1si
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu
* www.vendegvaro.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Telefonisto

**Telefonisto** estas iama profesio farita ĉefe de virinoj. La profesio de telefonisto preskaŭ hodiaŭ malaperis.
eta|Telefonistoj laborantaj
eta|250ra|Telefonista mentona telefoneto, uzante ĝin ambaŭ manoj estas liberaj, tamen ili povas komunikadi
Telefonistoj interligis permane la vokantojn de la abonuloj en la neaŭtomataj telefoncentraloj. Komence ili laboris starantaj, poste sidantaj.

## La laboro 
La telefonisto ekrigardas (ekzemple lampeto eklumas) [dumnokte ankaŭ ekaŭdas] telefonadan intencon de la vokantoj. La telefonisto interligiĝas al la vokanto kaj demandas la petitan telefonnumeron. Se tio troviĝas loke, la telefonisto tuj faras la interligon. Okaze de longdistanca voko, la telefonisto registras la datumojn en bileto. Fine la telefonisto diras: "mi notis, bonvolu atendi" kaj malligas la kontakton. Poste la telefonisto aŭ iu alia kontaktiĝas kun la malgranda telefona centralo kaj transdonas la datumojn. La telefonisto kontaktiĝas kun la petita abonulo kaj diras: "vi havas longdistancan vokon, bonvolu atendi". Okaze de okupiteco la telefonisto rajtas disligi la paroladon. La telefonisto revokas la unuan telefoniston, kiu faras preta la longdistancan vokon. La telefonisto diras: "mi donas la petitan abonulon, bonvolu paroli" kaj tuj komencas mezuri la paroltempon. Fine de la parolado la telefoncentralo denove signas. La telefonisto enligiĝas kaj demandas: Ĉu finiĝis?. Se neniu respondas, notas rezulton de paroltempo sur la bileton kaj disligas la kontakton. Okaze de lokaj vokoj ĝenerale oni ne mezuris la paroltempon. Se loka lineo signas, la salutvorto estas "centralo", en alia kazo: la loknomo.

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Telefono
Évian-les-Bains

**Évian-les-Bains** estas urba komunumo kaj banloko de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france *Haute-Savoie*, arpitane ''Savouè d'Amont*), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*). Fine de  en la komunumo vivis . Évian-les-Bains situas ĉe la bordo de lago Lemano, je 45 km nord-oriente de Ĝenevo. Ĝi internacie konatas precipe pro minerala akvo de marko *Évian*, kiu enboteliĝas ĉi tie.

## Geografio 
### Situo 
**Évian-les-Bains** situas ĉe la suda bordo de Lago Lemano, ĝiaj najbaraj komunumoj estas Neuvecelle, Larringes kaj Publier.

### Klimato 
Montara klimato, mildigata de la lago Lemano.

### Trafiko 
eta|maldekstra|jaĥta haveno de la lago

#### Ŝipa 
La *Compagnie générale de navigation sur le lac Léman*, (*Ĝenerala Entrepreno de ŝipveturo sur Lemana Lago'') ligas ŝipe Évian-les-Bains kun Thonon-les-Bains kaj Laŭzano.

#### Fervoja 
SNCF-linio al .

## Partneraj komunumoj 
*  Neckargemünd, Germanio.
*  Izumo, Japanio

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Haute-Savoie
* Évian-les-Bains (stacidomo)
* Funikularo de Évian-les-Bains
* Listo de termurboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Haute-Savoie
Kategorio:Termurboj de Francio
Karl Malden

**Karl MALDEN** (n. **Mladen George SEKULOVICH** la , m. la ) estis premiita usona aktoro. Lia kariero transiĝis sep jardekojn, kaj estis kunstelulo kun Marlon Brando en filmoj kiel *A Streetcar Named Desire*, *On the Waterfront*, kaj *One-Eyed Jacks*. Aliaj notindaj roloj estis aperoj en *Baby Doll, How the West Was Won*, kaj *Patton*. Lia plej konata rolo en televido estis la krimdramo de la 1970-aj jaroj, *The Streets of San Francisco*.

## Filmoj
* *I Confess* (1953)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri filmo, kie li ludis)*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Prezidantoj de la Akademio de la Kinaj Artoj kaj Sciencoj
Ĉambeŝi

La rivero **Ĉambeŝi** (aŭ **Chambeshi**) estas fontorivero de Luapula kaj apartenas al la riversistemo de Kongo.

Ĝia fonto troviĝas en norda Zambio, proksime al Tanzanio, inter la lagoj Tanganjiko kaj Malavi-lago. Ĝi trafluas la Bangŭeolo-lagon kaj -marĉaron  sudokcidenten. Tie ĝi estas la ĉefa alfluanto de rivero Luapula, kiu poste estas nomata Luvua, alfluanto de Kongo.

Okcidente de la urbo Isoka troviĝas flosponto trans la riveron.

## Vidu ankaŭ 
* Zambezaj inunditaj herbejoj

Kategorio:Riveroj en Zambio
Kategorio:Lago Bangveulu
Kategorio:Alfluantoj de Kongo
Kisbárapáti

**Kisbárapáti** [kiŝbArapAti] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Tab. En la loknomo kis signifas: malgranda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 29&nbsp;km²
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 7282
* Telefonprefikso: 84

## Situo 
Kisbárapáti situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Kaposvár-Siófok. Tab troviĝas 24, Balatonboglár 30 km-ojn.

## Historio 
Post la hungara ŝtatiĝo diversaj komunumoj fondiĝis tie. En 1055 unuafoje menciiĝis *"Gyiszmó"* [djismO], kiu baldaŭ iĝis *Apáti*. En 1211 ankaŭ *"Füzegy"* [fuzedj] aperis. Ili poste unuiĝis kaj naskiĝis *"Füzesapáti"*. Post la turka erao en 1724 oni pligrandigis nombron de la loĝantoj. Post la 1-a mondmilito oni disdonis parcelojn, sed la plej granda bienesto restis episkopejo de Veszprém. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Teresia de 1769
* monumento pri falintoj de la mondomilitoj

== Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando ==

## Fontoj 
* ĉefpaĝo
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Kutas

**Kutas** [kutaŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Nagyatád.
eta|300px|Kastelo de Kutas
eta|300px|Fiŝkaptista lago en Kutas

## Bazaj informoj 
* Areo: 37&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1560
* Poŝtkodo: 7541
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Kutas situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kaposvár-Gyékényes. Nagyatád troviĝas 17, Kadarkút 21, Kaposvár 30 km-ojn.

## Historio 
Tiu ĉi loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1146. Post liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la vilaĝo senhomiĝis, sed en la sekvaj jardekoj ĝi rehomiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto, futbalejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna el la 20-a jarcento
* kalvinana preĝejo el la 1940-aj jaroj
* baroka statuo de Sankta Triunuo el la 18-a jarcento
* Kastelo de Kutas (Kastelo de Hertelendy) kun parko, nun luksa hotelo
* fiŝkaptista lago

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

## Famuloj 
En Kutas naskiĝis:
* apotekisto Lajos Ejury
* ministro Béla Szalai
* Jenő Rácz (kuracisto).

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Kutas
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Rastralo

**Rastralo** (mezlatine *raster*: "rastilo") estas ilo ĉe tradicia notgravurado en muziko. Ĝi konsistas el latuno kaj aspektas kiel forko kun kvin dentoj. Rastralon oni uzas por grati notliniarojn helpe liniilo sur la gravurplaton (kiu servas por produkti la presplaton). Sur tiun oni enbatas la notojn per stampiloj. – Krome ekzistas dekliniaj rastraloj por pianoliniaroj kaj rastralgrifeloj por la paralela desegnado de notlinioj.

La komputila notkompostado faris superfluajn tiajn ilojn. Tamen oni plu uzas la esprimon en la kunmetaĵo *rastraldistanco*: Tio estas la distanco inter la du plej eksteraj notlinioj. Kutime ĝi sumiĝas depende de la kunligo inter kvar kaj ok milimetroj.

## Fontoj 
* Randel, ed. *The New Harvard Dictionary of Music* (1986; 9th printing, 1999), p. 681.
* Carl Gollmick, Kritische Terminologie für Musiker und Musikfreunde, G. A. Lauten 1833, p. 58
http://books.google.com/books?id=zRkQAAAAYAAJ&pg=PA207&dq=rastrum+linienzieher-zu-noten&lr=&as_brr=0&as_pt=ALLTYPES&ei=mFbdSbHQDJqGkASp3O3hDg

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de Schott-Eldonejo pri notgravurado 

Kategorio:Muzika notacio
Szentgáloskér

**Szentgáloskér** [sentgAloŝkEr] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Kaposvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 27&nbsp;km²
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 7465
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Szentgáloskér situas laŭ traira flankovojo, laŭ rojo, fervoja linio preteriras. Kaposvár troviĝas 21, Dombóvár 30&nbsp;km-ojn.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Emeriko de Hungario
* nobeldomo de Kladnigg

## Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando 
Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http://maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
* w.nagyvofely.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Zákányfalu

**Zákányfalu** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Csurgó.
300ra|eta|Kastelo en Zákányfalu

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 8854
* Telefonprefikso: 82

## Situo 
Zákányfalu situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fervojaj linioj preteriras. Csurgó troviĝas 14, Nagykanizsa 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1227 laŭ tiama hungara ortografio *"Zacun"*. En 2002 norda parto de Zákány forlasis la municipon kaj fondis novan vilaĝon Zákányfalu. Vilaĝservo estas lernejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto
* baroka Kastelo de Zákányfalu aŭ de Zichy [ziĉi] de 1811, nun lernejo
* monumento pri falintoj

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* www.iranymagyarorszag.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Somogy
Alsóbogát

**Alsóbogát** [alŝObogAt] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Kaposvár. Alsó signifas: suba.
eta|Kapelo de Alsóbogát
eta|Skulptaĵo pri Johano Nepomuko
## Bazaj informoj
* Areo: 12&nbsp;km²
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 7443
* Telefonprefikso: 82

## Situo
Alsóbogát situas fine de 4 km-ojn longa sakovojo el Somogyjád, kie estas ankaŭ fervojo. Kaposvár troviĝas 23, aere nur 17 km-ojn. 

## Historio
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1229 en formo *"Bagat"*. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj vilaĝanoj el la grandbieno, poste ŝtata bieno formiĝis sur la kampoj. Vilaĝservoj escepte la bazan municipan administradon kaj migran poŝton ne funkcias en Alsóbogát.

## Vidindaĵoj
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Antonio el Padovo de 1850, en 2005 renoviĝis
* statuo de Johano Nepomuka 
* klasikisma Kastelo Festetics (Alsóbogát) de 1853 kun parko
* nobeldomo el la 18-a jarcento
* fiŝkaptistaj lagoj

## Famuloj 
* en Alsóbogát-Edde naskiĝis László Kalmár (matematikisto)

## Fontoj 
* hungara Vikipedio
* http/maps.google.com
* w.iranymagyarorszag.hu
* w.gyaloglo.hu
Namiba geko

eta|313x313ra|maskloj kaj inoj
La **namiba geko** (*Pachydactylus rangei*) ankaŭ dezerta geko, sabla geko aŭ naĝhaŭt-pieda geko vivas senescepte en dezerto Namibo, de la marbordo de la suda Atlantiko ĝis ĉ. 130 km landointernen. Ĝi vivas sur la sablodunoj, kiuj altiĝas eĉ ĝis 300 metroj.

## Karakterizaĵoj 
La namiba geko estas eta besto, kiu atingas la tutan longon de nur 12 ĝis 14 cm. La vosto longas 6 cm. La kapo kaj la trunko estas plata, la kapo videble dividiĝas de la trunko. La haŭto havas fajnajn skvamojn, ŝajnas velura kaj diafana. Eĉ kelkaj internaj organoj estas videblaj. La namiba geko havas helan ĝis ruĝete brunan dorson. La ventro kaj la flankoj sub la flankofaldo estas de blankaj ĝis flavetaj. La kruroj estas maldikaj kaj ŝajnas rompeblaj. La spaco inter la fingroj estas ekipita kun „naĝhaŭto“, kiu etendiĝas ĝis la fingropintoj. Tiuj ebligas la kuron sur la loza sablo kaj ne sinki en ĝin. Ĉe la virbestoj, la vostobazo dikiĝis.

## Vivo 
La bestoj aktivas nur nokte, tage ripozas en kavetoj, memfositaj ĝis profundo de 80 ĝis 100 cm. Ilia favoritaj predoj estas la segmentumitaj bestoj de ĉiuj specoj, de la termitoj tra nigraj skaraboj ĝis la veraj griloj kaj araneoj. Ili lekas rosogutojn kaj absorbas humidecon eĉ tra la haŭto.

La pariĝa tempo daŭras de februaro ĝis fino de aprilo. La ovojn la inbesto fos-kaŝas en la sablon. La junaj gekoj eloviĝas post 54 ĝis 70 tagoj kaj longas ĉ. 4 cm. Ili tuj ŝanĝas la haŭton kaj komencas nutri sin post 4 tagoj.

## Literaturo 
* Schenk,S.,S.Wolf (2008): Zur Haltung und Nachzucht des Palmatogeckos, Pachydactylus rangei ANDERSSON,1908.TERRARIA 13:60-65

Kategorio:Gekosimilaj
Kategorio:Gekedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Pacifika Rubovortico

eta|La kvin plej grandaj cirkulaj marfluoj de la Tero
[eta|Ruboj ĉe strando de [Havajo]]
[eta|Plasta rubo ĉe strando de neloĝata insulo [Henderson en suda Pacifiko]]
La oceana **rubovortico** estas nomo por subarktaj kaj subtropikaj vorticoj (cirkuloj, marfluoj) en oceano, kiuj kolektis gigantajn "rubotapiŝon". La Nord-pacifika rubovortico estas la plej granda en la kvin rubocirkuloj (angle „North Pacific Gyre“) havas ankaŭ la kromnomon „Great Pacific Garbage Patch“.

## Etendiĝo 
Pro la marfluoj estiĝas subarkta mara cirkulado, en kiu kolektiĝas civiliza rubo. La surfaco de la ruboinsulo havas la grandon de Teksaso aŭ Mez-Eŭropo. Laŭ kalkuloj, komence de 2008 cirkulis ĉ. 100 mio. tunoj plasta rubo (kun daŭra kresko) en la rubovortico. Ĝi rotacias inter Nord-Ameriko kaj Azio kaj pelas ĝin Tera rotacio kaj vento. La rubo disiĝas pro la daŭra frotiĝo, marondoj kaj vento al etaj eroj (3-5 mm) tiel kreante mikroplastaĵojn. Tiuj mikroplastaĵoj povas kaŭzi morton de la maraj bestoj.

Ĉ. 70% de ĉiu plasta rubo sinkas al margrundo.

## Vidu ankaŭ 
* Marpoluado
* Plasta poluo

Kategorio:Pacifiko
Kategorio:Poluado
Kategorio:Ruboj
Chens-sur-Léman

**Chens-sur-Léman** mezgranda franca komunumo en la departemento Haute-Savoie kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Fine de  en la komunumo vivis .

Ĝi situas sur la suda bordo de Lago Lemano, ĉirkaŭ 20 km norde de Ĝenevo kaj 20 km okcidente de Thonon-les-Bains.

La loĝloko estas sur la franca-svisa landlimo, kiu estas markita de rojo Hermance. Hermance estas ankaŭ la nomo de la svisa najbara komunumo. La francaj najbaraj komunumoj estas Veigy-Foncenex, Loisin, Douvaine kaj Messery.

De la 22-a de marto 2005, la ŝipoj de Compagnie générale de navigation sur le lac Léman (*Ĝenerala Entrepreno de ŝipveturo sur Lemana Lago*) veturas inter Chens-sur-Léman kaj Yvoire, Évian-les-Bains, Nyon kaj Ĝenevo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Haute-Savoie

Kategorio:Komunumoj de Haute-Savoie
Kategorio:Urboj de Francio
Beth Ditto

300px|eta|Beth Ditto (2018)
**Beth DITTO** (**Mary Beth PATTERSON** Searcy, Arkansas, 19-a de februaro 1981) estas kantistino konata por la muzika bando The Gossip kaj por komentoj feministaj kaj la favoro al la rajtoj de LGBT; ŝi estas lesbanino.

## Diskaro 
* ''That's Not What I Heard*, Kill Rock Stars (2001)
* *Arkansas Heat*, Kill Rock Stars (2002)
* *Movement*, Kill Rock Stars (2003)
* *Undead in NYC*, Dim Mak (2003)
* *Standing in the Way of Control*, Kill Rock Stars (2006)
* *Live in Liverpool*, Sony BMG (2008)
* *Music for Men* (2009)

### Simplaj diskoj 
* 2000: *Red Hott*
* 2005: *Real Damage* Split EP avec Tracy + the Plastics
* 2005: *Standing in the Way of Control* Remix 12" EP avec Le Tigre
* 2006: *Listen Up!*
* 2008: *Your Mangled Heart*
* 2009: *Heavy Cross''

## Premioj 
* 2006 - NME - Coolest Person In Rock
* 2007 - NME Awards - Sexiest Woman Of The Year - NOMINATED
* 2008 - Glamour Awards - International Artist Of The Year

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Gossip website
* BBC report of NME cool list
* Subculture Magazine Interview 

Kategorio:Usonaj kantistoj
Johanna Vergouwen

**Johanna VERGOUWEN** (aŭ **Jeanne VERGOUWEN**) (Antverpeno 1630, - *ibidem*, 11-a de marto 1714) estis Flandra pentristino.

Ŝi estis la filino de la Flandra pentristo-dekoraciisto Louis VERGOUWEN, mortita en 1659, filo de Pierre VERGOUWEN, mortita en 1631, kaj lia edzino Maaike Verwerff, kiu estis la filino de alia pentristo Hans VERWERFF; ŝia fratino Maria geedziĝis Michiel IMMENREAT.

Ŝi estis lernantino de Balthazar VAN DEN BOSSCHE kaj de Lucas VAN UDEN.

## Pentraĵoj 
* *Portreto de ĝemeloj kun ĉevaloj lignaj*, oleo in tolo, 1668, Christie's Amsterdam 06/05/ 2008, 120 250 €, n° 180
* 1673 kopio de la pentraĵo de Antoon VAN DYCK, *Ŝimŝon kaj Delila*, Meksico, Museo Nacional de San Carlo.
* * Portreto de skulptisto *, Paris, 14/06/1954.

## Bibliografio 
E. Duverger, « The Antwerp painter Johanna Vergouwen (1630-1714) » *Jaarboek van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten*, Antverpeno, 2000.

## Ref. 
Kategorio:Flandraj pentristoj
Ana María Polvorosa

eta
**Ana María RUIZ POLVOROSA** (Madrido, 14-a de decembro 1987), estas hispana aktorino.

Ŝi partoprenis en iuj televidoserioj kaj filmoj kaj ŝi estas tre konata por la rolo de *Lorena* en la serio * Aída*.

## Filmografio 
* Escuela de seducción (2004), de Javier Balaguer
* La gota (2005), de Alfonso Sánchez (corto)
* Los recuerdos de Alicia (2005) TV
* Atasco en la nacional (2007), de Josetxo San Mateo
* Mentiras y gordas (2009), de Alfonso Albacete kaj David Menkes

### Televido 
* Nada es para siempre (Antena 3) (2000)
* Raquel busca su sitio (TVE) (2000-2001)
* Javier ya no vive solo (Telecinco) (2002-2003)
* Ana y los siete (TVE) (2004)
* Aída (Telecinco) (2005-).

### Teatro 
* Olvida los tambores (2007), de Ana Diosdado.

## Eksteraj ligiloj 
* Ana María POLVOROSA IMDb

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Notgravuristo

**Notgravuristo** estas historia profesio, kiu konsistis en la produktado de presŝablonoj por muzikaĵoj. 

Antaŭ la komputigo de la notkompostado oni transigis notojn, klefojn, notliniarojn, kantotekstojn ktp. per enbatado aŭ enpikado sur konvenaj platoj el molaj alojoj, kiuj tiam funkciis kiel presŝablono. Post la fino de la tekstkompostista metio en ĝenerale la komunikilformisto transprenis la notpresadon, kiu do evoluis al datenometio. La edukado al notgravuristo okazis en notpresejoj kaj muzikeldonejoj.

## Vidu ankaŭ
* Notacio: La notmetado ekde manskribaĵo al komputilpresaĵo

## Eksteraj ligiloj 
*Vidbendo pri la laboro de notgravuristo

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Historiaj profesioj
Berbereskaj piratoj

La **Berbereskoj** estas piratoj (kaj korsaroj) kiuj operacis en maro Mediteraneo, post la islama ekspansio al la Iberia duoninsulo, inter la 11-a jarcento (epoko de la krucmilitoj) ĝis la komenco de la 19-a jarcento.

Ili havis militbazojn en nord-afrikaj urboj Tunizo, Tripolo, Alĝero, Salé, la marokaj havenoj kaj tiuj de la tiel nomata Berbera Bordo, insuloj Balearoj, Kipro, Kreto, Sicilio.

Iliaj potencoj grandigis ĉefe en la 13-a jarcento, kiam disfalis la Bizanca imperio.

## Vidu ankaŭ 
* Atako de piratoj al Islando
* Berberaj Militoj
* Marbordaj gvatoturoj

Kategorio:Piratado
Nipkov-disko

eta
La **Nipkov-disko** estas aparato, elpensita de Paul Gottlieb Nipkow (1860-1940) por transformi bildojn al bilderoj por poste rekunigi ilin aliloke.

Nipkow patentigis mekanikan televidilon en 1883. Ĝi havis la saman principon kiel ĉe la hodiaŭa televidilo: ĝi erigis la bildon al vicoj kaj tiujn vicojn al bildopunktoj. Li volis transformi lumon de la bilderoj al elektra signalo, ĉe la riceva stacio reen al bilderoj, bildoj. La diserigon kaj la rekunigon ĝi volis realigi per la mekanika aparato, la t.n. Nipkov-disko. Sur la Nipkov-disko estas truoj en spirala vojo, tiom da truoj, je kiom da vico ni volas disigi la bildon. Komence superkuras la bildon la plej supra truo, tio estos la unua vico. Poste sekvas la dua truo kaj tiel plu ĝis la plej suba truo ĉe la bildosubo. Malantaŭ la disko, li volis uzi lumsensan selenĉelon, kiu transformas la lumimpulsojn al kurentaj impulsoj. La ricevilo estas same Nipkov-disko, kiu same, precize turnas kun disko de la sendilo, malantaŭ kiu eklumas lumigilo kun tia forto, kian lumforton havas la tastita bildero.

La Nipkov-disko ne disvastiĝis pro la malbona bildoformigo, teknikaj malfacilaĵoj. La Nipkov-diskoj malaperis de sur la merkato fine de la 1930-aj jaroj, kiam aperis la katodtubaj televidiloj.

Oni uzas principon de Nipkov-diskoj kelkfoje ĉe kosmosondiloj kaj ĉe kunfokusa mikroskopo, elpensita de Mojmir Petran.

Kategorio:Tekniko
Kosovska Mitrovica

eta|200px|Loko de Kosovska Mitrovica en Kosovo
eta|300px|Fama ponto de Kosovska Mitrovica, kiu kuligas la serban kaj la albanan urboparton
eta|300px|Kosovska Mitrovica
**Kosovska Mitrovica** aŭ mallonge **Mitrovica**, albane **Mitrovicë**, serbe **Косовска Митровица** estas urbo en norda parto de Kosovo. Ĝis 1989 la oficiala loknomo estis **Titova Mitrovica** (albane *Mitrovica e Titos*) honore al Josip Broz Tito.

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 510 m
* Areo: 350 km²
* Loĝantaro: 83.250 
* Poŝtkodo: 40000
* Telefonkodo: +383 28

## Situo 
La urbo situas en valo, laŭ Ibar, laŭ ĉefvojo E65 kaj fervojo Mitrovica kaj Priŝtino.

## Historio 
En la mezepoko la komunumo nomiĝis "Civitas Sancti Demetrii". En la 19-a jarcento oni trovis ercojn en la proksimeco, kiu portis prosperon. Ekde 1999 la serba urboparto en la praktiko estis la serba ĉefurbo de Kosovo. La disdivido estas simbolo de Kosovska Mitrovica. En 2008 ankaŭ tie la albanoj deklaris sendependecon.

## Etnoj en 2004 

## Fontoj 
* angla kaj franca Vikipedioj

Kategorio:Urboj de Kosovo
Pensa eksperimento

eta|"Ĉu la universo estas senfina?" - pensa eksperimento pri dudimensia universo.
**Pensa eksperimento** aŭ **penseksperimento** (PIV) estas eksperimento, provanta testi hipotezon aŭ teorion, farita en nura imago. Ĉi metodon uzis Galilejo kaj Ernst Mach.

Famaj estas la penseksperimentoj titolitaj: la Kaverno de Platono, la Paradokso de Aĥilo, la Ŝipo de Galilejo, la Kato de Schrödinger la Teoremo de Bell kaj la Demono de Maxwell.

La fundamenta procedo de tiu metodo estas sin demandi "*kio okazus, se...?*".

Penseksperimentoj ebligas solvi paradoksojn, kaj, foje, kondukas al novaj teorioj, kiel la fizika relativeco.

## Vidu ankaŭ 
* Edmund Gettier

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Scienco
Messery

**Messery** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento alta Savojo (france *Haute-Savoie*, arpitane ''Savouè d'Amont*), en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes''). Fine de  en la komunumo vivis . 

Ĝi situas sur la suda bordo de Lago Lemano, ĉirkaŭ 23&nbsp;km norde de Ĝenevo kaj 17&nbsp;km okcidente de Thonon-les-Bains.

La loka preĝejo estis konstruata en 1841.

La najbaraj komunumoj estas sude: Chens-sur-Léman kaj Massongy, oriente: Excenevex kaj Yvoire, nord-oriente: Nernier.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Haute-Savoie

Kategorio:Komunumoj de Haute-Savoie
Kategorio:Urboj de Francio
Marisol Ayuso

**Marisol AYUSO** (Madrido, 19-a de majo 1943), estas hispana aktorino de teatro, kino kaj televido, filino de la aktoro Pedro Pablo AYUSO kaj de la nobelino Soledad DOMINGUES Y GIRALES (nepino de la Vizconde de Troncoso)

## Filmografio 
* *Aventuras de Don Quijote. (1960)
* *Cariño mío (1961)
* *Todos eran culpables (1962)
* *Vampiresas 1931 (1962)
* *El pecador y la bruja (1964)
* *Operación cabaretera (1967)
* *Una bruja sin escoba (1967)
* *¡Cómo está el servicio!* (1968)
* *Objetivo: bi-ki-ni (1968)
* *Llaman de Jamaica, Mr. Ward (1968)
* *Verano 70 (1969)
* *Cuatro noches de boda (1969)
* *Mi marido y sus complejos(1969)
* *La tonta del bote (1970)
* *Yo soy una bellaca (1970)
* *Aunque la hormona se vista de seda… (1971)
* *Siete minutos para morir (1971)
* *Lo verde empieza en los Pirineos (1973)
* *Cómo matar a papá… sin hacerle daño (1975)
* *Ésta que lo es… (1977)
* *Loca por el circo (1982)
* *Esto es un atraco (1987)
* *Desmadre matrimonial (1987)
* ''La hora de los valientes (1998)

### Televido 
* Estudio 1 (1967-1979)
* Fin de año con Lina Morgan (1992)
* Celeste… no es un color (1993)
* Hostal Royal Manzanares (1996-1998)
* Don Juan en Alcalá 2005 (2005)
* Aída (2005-?)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.geneall.net/H/per_page.php?id=372731
* Marisol Ayuso IMDb

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Florencia Peña

**María Florencia PEÑA**, (7-a de novembro 1974 Bonaero) estas argentina aktorino, komikistino kaj anoncistino de televido. Ŝi komencis karieron 4-jaraĝa per la programo *Festilindo*. Ŝi estas edzino de la muzikisto Mariano OTERO kaj ili havas 2 filojn.

## Filmaro 
* *Ángel, la diva y yo*, 1999
* *¿Y dónde está el bebé?*, 2002
* *Chicken Little*, 2005 (voĉo)
* *Chile 672*, 2006
* *Dormir al sol*, 2009

### Televido 
* *Festilindo*, 1979
* *Clave de Sol*, 1989
* *Nosotros y los otros, 1989
* *Son de Diez* , 1992 (Canal 13)
* *Regalo del Cielo*, 1993
* *Sueltos* , 1996
* "De corazón" ,1997-1998
* "La Nocturna" , 1998-1999
* *Verano del '98* , 1998 - 2000
* *Chabonas*, 2000
* *Tiempo final*, 2000-2002
* *Poné a Francella*, 2001-2002
* *¿Quién es Alejandro Chopi?*, 2002
* *Disputas*, 2003
* *La Banda de Cantaniño en Telefe*, 2003 (Telefe)
* "El show de la tarde", 2004 con Marley
* *La Niñera*, versio de *The Nanny* de Fran Drescher, 2004-2005
* *Casados con hijos*,versio de *Married… with Children*, kun Guillermo Francella 2005-2007 (Telefe)
* *Hechizada*, versio de *Bewitched*, 2007 (Telefe)
* *Una de dos*, 2008 kun Fabián Vena kaj Luis Luque
* "Viaje de Locos", 2009, (Telefe) con Marley

## Teatro 
*Los monólogos de la vagina*, *Grease*, *Blancanieves*, *Confesiones de mujeres de 30*, *Mamá es una estrella*, *Shakespereando*, *De carne somos*, *Desangradas en glamour*, *Sweet Charity'', etc…

## Premioj 
* Premios Martín Fierro 2002, 2006
* Premios ACE 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Florencia Peña IMDb
* Sitio web oficial 

Kategorio:Komikistoj
Kategorio:Argentinaj aktoroj
Miren Ibarguren

**Miren IBARGUREN** (Donostio, 10-a de decembro 1980), estas eŭska aktorino. 
Ŝi komencis karieron per la programo *Goenkale* de Euskal Telebista, ŝi partoprenis en iuj televidoserioj kaj ŝi estis tre konata pro la rolo de *Sonia* en la serio * Escenas de Matrimonio*.

## Filmaro 
* *Las trece rosas* (2007)

### Televido 
* *Goenkale* (Euskal Telebista)
* *Aquí no hay quien viva* (2004-2006)
* *A tortas con la vida* (2005-2006)
* *Escenas de matrimonio* (2007-2008)
* *Aída* (2008 - )

### Teatro 
* *Mi primera vez* (2009)

## Eksteraj ligiloj
*Miren Ibarguren IMDb 

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Kategorio:Eŭskaj aktoroj
Ŝtata prizono San Quentin

eta|300ra|
La **Ŝtata prizono San Quentin** (oficiala angla nomo *San Quentin State Prison*) estas la plej malnova prizono de Kalifornio. Ĝi ekfunkciis en julio de 1852 en kantono Marin kaj havas la areon de 1,7 kvadrataj kilometroj. San Quentin akceptis virajn kaj virinajn juĝitojn ĝis 1933, kiam ekfunkciis la virina prizono en *Tehachapi* rande de la Mojave-dezerto en la kantono Kern.

eta|maldekstra|
eta|300ra|
La prizono havas lokon por 3317 juĝitoj, sed ofte estis kaj nuntempe estas troplenigita. Tie okazas ofte ekzekutoj, ekde 1994 ne plu en gasĉambro, sed per mortiga injekto.

## Ekzekutitaj en San Quentin 
* Louise Peete (n. 1880; m. 1947)
* Harvey Murray Glatman (n. 1927; m. 1959)
* Caryl Chessman (n. 1921; m. 1960)
* William Bonin (n. 1947; m. 1996)
* Stanley Williams (n. 1953; m. 2005)
* Clarence Ray Allen (n. 1930; m. 2006)

## Vidu ankaŭ 
* Black Guerrilla Family

Kategorio:Malliberejoj
Kategorio:Kalifornio
Pola rapidvojo S17

**Pola rapidvojo S17** estas planata rapidvojo Varsovio – Hrebenne (landlimo kun ). Ĝi kunigos urbaron de Varsovio kaj ĉirkaŭaĵojn de Lublin.
Christabel Pankhurst

eta|180px|Christabel Pankhurst, 1912
**Dame Christabel Harriette Pankhurst**, (22-a de septembro 1880 – 13-a de februaro 1958) estis aktivega sufrageto kiu kunestablis organizon "Women's Social and Political Union" (WSPU) (*Socia kaj Politika Unio de Virinoj*).

Christabel naskiĝis en Manchester, Britio en grava sufrageta familio. Ŝia patrino estis Emmeline Pankhurst kaj ŝiaj fratinoj estis Adele Pankhurst kaj Sylvia Pankhurst. La patro, Doktoro Richard Pankhurst ankaŭ estis feministo kaj praktikis juron.

eta|180px|Ĉi tie ŝi loĝis en 1897-1907 en Manchester

Kategorio:Britaj feministoj
Kategorio:Damoj Komandoroj de la Ordeno de Brita Imperio
Kategorio:Anglaj virinbalotrajtistoj
1590-aj jaroj

La **1590-aj jaroj** estas la jardeko de jaroj 1590 al 1599.

## Eventoj 
### Afriko 
* Fine de la 16-a jarcento, la Reĝlando de Loango (dekstra bordo de rivero Kongo liberiĝas el la Impero Kongo kaj iĝas grava komerca centro, eksportante kupron kaj sklavojn.

### Ameriko 
* Brazilo: Komenco de la *bandeiras*, ekspedicioj al la ĝangalo por serĉi oron aŭ kapti indianojn, por sklavigi ilin.

### Eŭropo 
* Glaĉeroj antaŭeniras en Savojo kaj Dofineo.
* Oka religia milito en Francio (1585 – 1598)

## Gravaj personoj 
### Ŝtatestroj 
#### Azio 
#### Eŭropo 
* Johano la 3-a de Svedio (1568 – 1592)
* Sigismondo la 3-a Vasa reĝas kiel Sigismondo la 3-a en Pollando (1587 – 1632)
* Henriko la 4-a de Francio (1582 - 1610) kaj de Navaro (1572 - 1610)

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
## Malkovroj 
* Zacharias Janssen asertos, ke li kaj sia patro Hans Janssen estis eltrovintoj de la optika mikroskopo.
Kantono Montgomery (Marilando)

La **Kantono Montgomery** situas rande en Marilando en Usono, norde de Vaŝingtono kaj sud-okcidente de Baltimore. Ĝi apartenas al la aglomeraĵo de Vaŝingtono kaj estas inter la plej riĉaj kantonoj de Usono. Pli ol 29 elcentoj de la pli-ol-25-jaruloj havas universitatan diplomon; per tio la kantono estas en la unua loko de la lando.

Pro la formo de Marilando la kantono ja situas rande, sed tamen meze inter ĝiaj ekstremaj lokoj.

La metroo de Vaŝingtono servas kantonon Montgomery per sia ruĝa linio, kies ambaŭ brakoj eniras la kantonon.

## Vidu ankaŭ 
* Publika Lernejaro de Kantono Montgomery

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Montgomery
Kantono Montgomery

**Kantono Montgomery** estas la nomo de 18 usonaj kantonoj:
* Kantono Montgomery (Alabamo)
* Kantono Montgomery (Arkansaso)
* Kantono Montgomery (Georgio)
* Kantono Montgomery (Ilinojso)
* Kantono Montgomery (Indianio)
* Kantono Montgomery (Iovao)
* Kantono Montgomery (Kansaso)
* Kantono Montgomery (Kentukio)
* Kantono Montgomery (Marilando)
* Kantono Montgomery (Misisipio)
* Kantono Montgomery (Misurio)
* Kantono Montgomery (Novjorkio)
* Kantono Montgomery (Norda Karolino)
* Kantono Montgomery (Ohio)
* Kantono Montgomery (Pensilvanio)
* Kantono Montgomery (Tenesio)
* Kantono Montgomery (Teksaso)
* Kantono Montgomery (Virginio)
Distrikto Bautzen

La **distrikto Bautzen** (germane *Landkreis Bautzen*, suprasorabe *Wokrjes Budyšin*) estas parto de la federacia lando Saksio, en la sudoriento de Germanio. Administra centro estas la urbo Bautzen. La distrikto kovras areon de 2 391 km², kaj fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

La administra unuo ekestis la 1-an de aŭgusto 2008 el la antaŭe memstaraj distriktoj Bautzen, Kamenz kaj la antaŭa eksterdistrikta urbo Hoyerswerda. Ĝis la 1-a de marto 2012 la distrikto ekestinta en 2008 apartenis al la administra distriktaro Dresden - ekde tiu dato en Saksio ne plu ekzistas la antaŭaj tri distriktaroj Chemnitz, Dresden kaj Leipzig.

Ĉiuj komunumoj de la distrikta areo internacie kunlaboras en la eŭropa regiono Niso.

eta|maldekstra|300ra|situo de la distrikto ene de Saksio


Kategorio:Distriktoj de Saksio
Muelŝtono

eta|dekstra|150px|Muelŝtono

**Muelŝtono** estas unu el paro de platrondaj ŝtonoj, kiun oni uzas en mueliloj por mueli grajnojn en farunon.

La muelŝtonoj kutime estas el etgrajna firma sabloŝtono aŭ kalkoŝtono.

## Hungara legendo pri muelŝtono 
Ĝi estas tre konata por hungaroj pri sia iama fortikaĵo-kapitano de Nagyvázsony: Paŭlo Kinizsi, kiu vivis en la tempoj de Matiaso la 1-a (fine de la 15-a jarcento). Kinizsi laboris en la muelejo, kiam alvenis reĝo Matiaso. La reĝo soifis kaj petis akvon. Kinizsi metis la glason sur muelŝtonon - (ĉar ne estis pleto) - kaj per unu brako transdonis ĝin. Matiaso admiris kaj diris: Tia forta homo devas esti soldato en mia armeo. Fakte li famiĝis ankaŭ en la batalejo, kiel armeestro.

## Vidu ankaŭ 
* Pistilo kaj pistujo
* Internacia Esperanto-Kampadejo Primoŝteno

Kategorio:Muelejoj