open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Torda-Aranyos

**Torda-Aranyos** (-aranjoŝ) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Turda-Arieş**. Aranyos signifas hungare ora. Temas pri rivero Aranyos (=ora), kie oni lavis oron, rumane Arieş (rivero).
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Torda-Aranyos
* Departementejo: Torda
* Areo: 3497 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 174&nbsp;375 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 31&nbsp;509 (23,0%) hungaroj
* 100&nbsp;121 (73,2%) rumanoj
* 5&nbsp;238 (3,8%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 125&nbsp;668 (72%) rumanoj
* 44&nbsp;630 (25,6%) hungaroj
* 4&nbsp;077 (2,3%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 6 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Alsójára
* Felvinc
* Marosludas
* Topánfalva
* Torda samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Torockó

La longforma departemento situis okcidente en *Bihar*-montaro, oriente en valo kaj ebenaĵo de Arieş. Gravaj riveroj estas Arieş (rivero) kaj Mureş. La departemento famas pri popolkostumoj en Torockó. En Torda estas intersa montofendo. Laŭ legendo Sankta Ladislao la 1-a estis pelita de tataroj. Antaŭ atingi lin, li preĝe petis helpon. Tiam la monto disfendiĝis inter la tataroj kaj la reĝo. Krome en Torda ĉiutage la suno dufoje leviĝas. Post la unua leviĝo la kruda monto kovras per ombro la urbon, denove estas mallumo.

Dum la historio ofte okazis atakoj de tataroj, turkoj kaj aŭstroj. En tiu formo la departemento formiĝis en 1876 el diversaj partoj. En 1919 la rumana armeo okupis interalie la departementon, ekde 1920 apartenas al Rumanio, kies departementa sistemo estas tute alia. Dume inter 1940-1944 laŭ Dua Packontrakto de Vieno parto revenis al Hungario. La nuna rumana departementa sistemo ne agordas al la hungara.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Chyšky

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en regiono de Milevsko. Pri parto de urbo Chyše temas artikolo Chýšky.*

**Chyšky** estas municipo en Ĉeĥio kun  (). Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek.

## Historio
La vilaĝo estis fondita en frua mezepoko sur la komerca vojkruciĝo. La unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1291.

## Loĝantaro
## Partoj de municipo 
Municipo Chyšky konsistas el dudek partoj sur ok katastraj teritorioj.
* Branišov (ĝi situas en k. t. *Nosetín*)
* Branišovice (k. t. *Branišovice u&nbsp;Ratiboře*)
* Hněvanice (ĝi situas en k. t. *Branišovice u&nbsp;Ratiboře*)
* Hrachov (ĝi situas en k. t. *Chyšky*)
* **Chyšky** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Kvašťov (ĝi situas en k. t. *Květuš*)
* Květuš (ankaŭ nomo de k. t.)
* Mezný (ankaŭ nomo de k. t.)
* Nálesí (ĝi situas en k. t. *Ratiboř*)
* Nosetín (ankaŭ nomo de k. t.)
* Nová Ves (ĝi situas en k. t. *Chyšky*)
* Podchýšská Lhota (ankaŭ nomo de k. t.)
* Radíkovy (ĝi situas en k. t. *Mezný*)
* Ratiboř (ankaŭ nomo de k. t.)
* Ratibořec (ĝi situas en k. t. *Ratiboř*)
* Rohozov (ankaŭ nomo de k. t.)
* Růžená (ĝi situas en k. t. *Nosetín*)
* Vilín (ĝi situas en k. t. *Nosetín*)
* Voděrady (ĝi situas en k. t. *Mezný*)
* Záluží (ĝi situas en k. t. *Branišovice u&nbsp;Ratiboře*)

## Pluaj fotoj

Chyšky od vody 4.jpg|Chyšky
Chyšky od kostela 3.jpg|Chyšky
Chyšky kostel sv. Prokopa 7.jpg|Preĝejo en Chyšky


Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Vlaŝima montetaro
François-Xavier Ortoli

250px|eta|François-Xavier Ortoli
**François-Xavier ORTOLI** (16-an de februaro 1925 en Ajaccio (Korsiko - 29-an de novembro 2007 en Parizo) estis franca politikisto. Li inter alie kiel prezidanto gvidis la Eŭropan Komisionon inter la jaroj 1973 kaj 1977, kaj poste inter la jaroj 1977 kaj 1985 membris en la Eŭropaj Komisionoj Jenkins kaj Thorn. Ekde 1977, li prezidis la fakojn *ekonomiaj kaj valutaj aferoj*.

François-Xavier Ortoli estis membro de la Gaŭlista Partio de Francio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Thorn
Kategorio:Prezidantoj de la Eŭropa Komisiono
William E. Rees

**William E. Rees** (naskiĝis la 18-an de decembro 1943), doktoro pri filozofio estas profesoro de la universitato de Brita Kolumbio, Kanado kaj iama direktoro de la lernejo pri komunuma kaj regiona planado (SCARP).

Rees instruis ĉe la universitato de Brita Kolumbio ekde 1969-70. Li ĉefe interesiĝas pri publika politiko, planado rilate al ĝeneralaj ekologiaj aferoj kaj ekologiaj kondiĉoj por daŭripova sociekonomia evoluo. Li estas la iniciatinto de la koncepto "ekologia premsigno".

## Verkoj 
* Wackernagel, M. and W. Rees. 1996. *Our Ecological Footprint: Reducing Human Impact on the Earth*. New Society Publishers.
* Rees, W.E. 2003. "Understanding Urban Ecosystems: An Ecological Economics Perspective." Chapter in Alan Berkowitz et al.eds., Understanding Urban Ecosystems. New York: Springer-Verlag.
* Rees, W.E. 2002. "Globalization and Sustainability: Conflict or Convergence?" Bulletin of Science, Technology and Society 22 (4): 249-268.http://www.scarp.ubc.ca/faculty%20profiles/reespubs.htm 

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia premsigno
* Ekologio
* Daŭripovo

## Eksteraj ligiloj 
* Centre for Human Settlements, University of British Columbia - *Contributor Profile.* 
* Faculty profiles, School of Community and Regional Planning 
* Interview of Dr. William Rees 
* Is There Intelligent Life on Earth?  Address at the Parkland Institute Conference, Edmonton, November 2000.

Kategorio:Viroj
Kategorio:Kanadaj ekologiistoj
Kategorio:Daŭripovaj aktivuloj
Kategorio:Ekologiaj ekonomikistoj
Kategorio:Kanadaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Societo de Kanado
Kostelec nad Vltavou

**Kostelec nad Vltavou** estas vilaĝo en Ĉeĥio kun  (). Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek, ĉe la rivero Vltava. Administre ĝi estas ligita al la urbo Milevsko.

## Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1318.
Ĉefaj memorindaĵoj de la vilaĝo estas preĝejo de Naskiĝo de Virgulino Maria, paroĥejo, ekslernejo, domo n-ro 22 kaj naskiĝdomo de ĉeha folkloristo kaj etnografo Čeněk Zíbrt.

## Loĝantaro
## Partoj de municipo 
Municipo Kostelec nad Vltavou konsistas el kvar partoj sur kvar katastraj teritorioj:
* **Kostelec nad Vltavou** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Přílepov (ankaŭ nomo de k. t.)
* Sobědraž (ankaŭ nomo de k. t.)
* Zahrádka (k. t. *Zahrádka u Kovářova*)

En la jaroj 1964–1990 apartenis al la municipo ankaŭ Kotýřina kaj Vesec.

## Personecoj 
* En Kostelec naskiĝis etnografisto kaj kolektisto de popolaj tradicioj D-ro Čeněk Zíbrt.
* Jozef Gabčík, la pli posta paraŝutisto kaj partopreninto de operaco Anthropoid, ellernis en Kostelec kiel forĝisto kaj seruristo.

## Pluaj fotoj 

Kostelec nad Vltavou (12.).jpg|Vido al parto de la municipo
Kostelec nad Vltavou (12).jpg|Ŝtona kruco el la 18-a jarcento
Kostelec nad Vltavou. Okres Písek. Kříž poblíž obce. (2).jpg|Kruco proksime de la municipo
Kostelec nad Vltavou (8.).jpg|Bieneto n-ro 22
Čeněk Zíbrt - pamětní deska.JPG|Memortabulo, rememoriganta al Čeněk Zíbrt en Kostelec nad Vltavou

## Referencoj

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Roma Klubo

La **Roma Klubo** aŭ **Klubo de Romo** estas nekomerca, nepolitika organizaĵo, kiu interŝanĝas ideojn pri diversaj ĝeneralaj internaciaj politikaj aferoj. La ĝenerala sekretariejo ĝis junio 2008 troviĝis en Hamburgo, Germanio, sed laŭ decido de la 26-a de septembro 2007 tiam translokigis al Vinterturo, Svisio.

La klubo estis fondita en 1968 laŭ ideo de la itala industriestro Aurelio Peccei, iama membro de la estraroj de Fiat kaj Olivetti kaj prezidanto de entreprena konsultejo, kaj de la skoto Alexander King, direktoro pri scienco, teknologio kaj edukado ĉe la pariza Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo (OEKE), kiuj renkontiĝis en Romo dum prelego en la Nacia Akademio de Linkoj.

En 1972 la Roma Klubo eldonis sian raporton La limoj de kreskado pri la limigitaj stokoj de materialoj. Ĝi kaŭzis grandan diskuton, pripensadon kaj eĉ aktivecojn pri nia estonteco.

En 1973 la Roma Klubo honoriĝis per la Pacpremio de la germana librokomerco, kiel unua organizaĵo anstataŭ unuopa individuo.

Je la 7-a de majo 2012 la Klubo de Romo prezentis en Roterdamo la libron *A Global Forecast for de Next Forty Years* (Globala prognozo por la venontaj 40 jaroj). La libron verkis Jørgen Randers (1945), norvega scientisto kiu kunaŭtoris la libron de 1972.

## Prezidantoj kaj prezidintoj 
* 1969-1984 Aurelio Peccei
* 1984-1990 Alexander King
* 1990-2000 Ricardo Díez-Hochleitner
* 2000-2006 princo Hassan bin Al Talal
* 2007–2012: Ashok Khosla, Eberhard von Koerber
* 2012–2018: Ernst Ulrich von Weizsäcker, Anders Wijkman
* ekde 2018: Mamphela Ramphele, Sandrine Dixson-Declève

## Eksteraj ligiloj 
*
Mirovice

**Mirovice** estas urbo en Ĉeĥio kun  *()*. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek.

## Historio 
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1323.

La historia urbokerno estas ekde 2003 proklamita kiel urba monumentzono.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
Urbo Mirovice konsistas el naŭ partoj sur sep katastraj teritorioj:
* Boješice (ankaŭ nomo de k. t.)
* Kakovice (ankaŭ nomo de k. t.)
* **Mirovice** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Ohař (ankaŭ nomo de k. t.)
* Plíškovice (ankaŭ nomo de k. t.)
* Ráztely (ankaŭ nomo de k. t.)
* Řeteč (ĝi situas en k. t. *Ohař*)
* Sochovice (ĝi situas en k. t. *Plíškovice*)
* Touškov (ankaŭ nomo de k. t.)

## Naskiĝintoj
* Antonín Klášterský (1866–1938)

## Pluaj fotoj

Sv.Kliment Mirovice.jpg|Preĝejo de sankta Klimento
Židovský hřbitov Mirovice.jpg|Juda tombejo
Nádraží Mirovice 2020 01.jpg|Fervoja stacidomo Mirovice
Mirovice, Nádražní.jpg|Strato Nádražní
Mirovice-panorama.jpg|Mirovice


Kategorio:Urboj en distrikto Písek
Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Parkumejo

eta|150px|Parkumŝildo
[alternative=|eta|240x240ra|Parkumejo de la [flughaveno Kolonjo/Bonn]]
[eta|240px|Kamionparkumejo [Schnaittach]]
[eta|240px|Subtera parkumejo en [Schnaittach]]
eta|240px|Parkumejo ĉe turisma loko
**Parkumejo** estas surfaco sur publika aŭ privata grundo por parkumi veturilojn. Parkumejo estas areo de pli ol unu parkumloko.

Publikaj parkumejoj estas gravaj eroj de la trafika substrukturo. Ilia planado estas parto de la trafikpolitiko. Uzo de parkumejoj estas regulita per trafikregularo.

## Eco 
Parkumejo povas esti ekstera tereno aŭ troviĝi en veturil-enirebla konstruaĵo. Tiukaze la parkejo povas esti en domo, aŭ en subtera konstruaĵo.

## Apartaj parkumejoj 
Laŭ situo aŭ funkcio ekzistas diversaj parkejoj.
Aŭtovoja parkumejo similas al restejo, sed havas nek restoracion, nek benzinstacion.

Migrulparkumejoj estas parkumejoj, kiuj estas elirpunktoj por migradvojoj.

Klientoparkumejo estas parkumejo disponigita de aŭ antaŭ vendejo aŭ entrepreno por ties klientoj dum la daŭro de la aĉetumo aŭ vizito.

Busparkumejo troviĝas ofte ĉirkaŭ stacidomo, flughaveno, hotelaro, stadio, kongresejo, turisma vidindaĵo, ktp. Urboj, kiel Parizo, Romo, Salzburg, kiuj ricevas grandan nombron da vizitantoj, disponigas apartajn parkumejojn por vojaĝbusoj.

## Vidu ankaŭ 
* Parkhorloĝo
* Parkado
* Trafiko

## Eksteraj ligiloj 
* Germana serĉilo por senpagaj parkejoj
* Kiel parki sian aŭton
* Busparkejoj. Parkado de vojaĝbusoj en Munkeno 
* Busparkplätze. Trafikpolitiko de la urbo Parizo rilate al busoj 

Kategorio:Konstruaĵoj
Kategorio:Trafiko
Belorusoj

alternative=Беларусы. Biełarusy. Belarusians.png|eta
**Belorusoj** aŭ **belarusoj** (memnomo: беларусы) estas slava popolo kun ĉirkaŭ 10 mln. da homoj, loĝantaj ĉefe en Belorusio.

Belorusoj kune kun rusoj kaj ukrainoj apartentas al orientaj slavoj. Laŭ la tradicia koncepto la prauloj de belorusoj estis antikvaj slavaj kaj baltoj. La fundamenton de la popolo formis la  triboj de dregoviĉoj, kriviĉoj kaj radzimiĉoj. En la epoko de politika malunueco sur la teritorio de la nuntempa Belorsuio en la 13-a kaj 14-a jarcentoj la teroj de belorusoj fariĝis parto de la Grandprinclando de Litvo, Rutenio kaj Samogitio, enkadre de kiu formiĝis la belorusa popolo.

La etnonomo de belorusoj devenas de la slava toponimo Белая Русь (Belaja Rusj) – Blanka Rutenio. Tamen la nomo vaste ekestas uzata nur post la fondiĝo de Belorusa Respubliko (1918).

La formado de la belorusa etno okazis en kondiĉoj de konfesiaj kontraŭstaroj inter ortodoksismo kaj katolikismo, poligo en la epoko de Pola-Litva Unio kaj rusigo dum estado en Rusia Imperio, al kiu la belorusaj teroj ekapartenis rezulte de 3 dividoj de Pollando (1772, 1793, 1795). Fine de la 17-a jarcento la antikva belorusa lingvo estis forigita el la socia vivo per la la pola. La unuaj publikaĵoj en la belorusa lingvo reaperis nur en 19-a jarcento.

Malgraŭ la unueco de la belorusa kulturo formiĝis regionaj diferencoj. Oni kalkulas ses histori-etnografiajn regionojn: Poozerje (norde), Podneprovje (oriente), Centra Belorusio, Ponemanje (nord-okcidento), Orienta Polesje kaj Okcidenta Polesje.


Kategorio:Etnoj en Eŭropo
Kategorio:Etnoj en Belorusio
Kategorio:Slavaj triboj
Kategorio:Etnoj en Kazaĥio
Departemento Szilágy

**Szilágy** (silAdj) - plene hungare *Szilágy vármegye*, germane *Komitat Szilágy* aŭ *Komitat Zillenmarkt* - estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara reĝlando kadre de la habsburga imperio Aŭstrio-Hungario, en okcidenta Transilvanio. Ĝi ekzistis ekde la jaroj 1876 (antaŭe la teritorio apartenis al la departemento *Közép-Szolnok*), kaj post 1919 daŭriĝis kiel distrikto Sălaj (hungare *Szilágy megye*).
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Szilágy
eta|290ra|dekstra|Rivero Crasna
* Departementejo: Zilah
* Areo: 3815 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 230&nbsp;140 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 62596 (35,9%) hungaroj
* 919 (0,5%) germanoj
* 2198 (1,3%) slovakoj
* 106281 (61,0%) rumanoj
* 2336 (1,3%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 136&nbsp;087 (59,1%) rumanoj
* 87&nbsp;312 (37,9%) hungaroj
* 3&nbsp;727 (1,6%) slovakoj
* 816 (0,4%) germanoj
* 3&nbsp;014 (1,3%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 6 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Kraszna
* Szilágycseh
* Szilágysomlyó, samtempe konsilantrajta urbo
* Tasnád
* Zilah, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Zsibó

La departemento estis plejparte montara. Grava rivero estas Crasna (rivero), kie troviĝas ankaŭ ebenaĵo.

Dum la turka erao ĝi apartenis al Princlando Transilvanio sub aŭspicio de Turkio. Dum liberecbatalo de Rákóczi ĝi apartenis al Rákóczi. La departemento en tiu formo naskiĝis en 1876. En 1919 la rumana armeo okupis interalie la departementon, ekde 1920 apartenas al Rumanio, kies departementa sistemo estas tute alia. Dume inter 1940-1944 laŭ Dua Packontrakto de Vieno parto revenis al Hungario.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Szilagy
Tendenco

eta|La tendenco de la linio iras supren, kvankam ĝi intertempe ankaŭ direktas malsupren.
**Tendenco** priskribas inklinon kaj plimultiĝon de eventoj al specifa direkto kaj ebligas laŭ tio, kio okazis en pasinteco dedukti okazaĵojn venontajn. Tendenco povas esti sama, kreskanta aŭ falanta. 

En meteologio oni emas indiki tendencon por dedukti la venontan veteron. Same validas al ekonomio kaj statistiko.

En literaturo tendenco signifas daŭran emon disvastigi iun ideon rekomendante ĝin pli aŭ malpli malkaŝe en verkoj.

## Vidu ankaŭ 
* Modo

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Ekonomio
Magyar Népegészségügyi Szemle

**Magyar Népegészségügyi Szemle** madjar nepegeŝegudji semle (Hungara Popolsanafera Revuo) estis laŭ ĝia subtitolo "sanafera, homdefenda kaj popoleduka revuo" aperinta en Marosvásárhely de 15-a de oktobro 1933 ĝis 1943 redaktite de Béla Schmidt kaj Endre Szigeti.  Inter ĝiaj kunlaborantoj estis la kuracistoj Árpád Gyergyai, Izidor Herskovits;  Fugulyán Katalin, Gyarmathy Dezső (Székelykeresztúr), Halász Lajos, Joó István, Medve András (Szászrégen), Nagy Jenő, Parádi Kálmán (Dés), Simkó György, Trombitás József, Veress Ferenc (Marosvásárhely). 
Ĉefkunlaborantoj Koleszár László (Kolozsvár), Gergely Endre (Marosvásárhely), de 1939 Nagy András (Gyulafehérvár).
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Magyar Néplap

**Magyar Néplap** (Hungara Popolĵurnalo) estis daŭrigo de en aŭtuno 1940 malpermesita 6 Órai Újság, redaktita de  Zoltán Franyó de 15-a de januaro 1941 ĝis aŭgusto 1942 en Timișoara. Ĝi estis posedo de akcisocieto kaj respondecredaktis ĝin István Szász. Ĝia teknikredaktoro estis Henrik Szimonisz kaj ĝia *ĉiofaranta raportisto* Gyula Bach.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Gazetoj de Timișoara
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Sebastiano Kaboto

eta|240ra|Sebastian Caboto
**Sebastiano KABOTO** (naskiĝis en 1472 en Venecio; mortis en 1557 en Londono) estis venecia malkovranto servante unue Hispanion, poste Brition.

## Vivo 
Sebastian vojaĝis kun sia patro Giovanni Caboto laŭ la marbordo de Nord-Ameriko, kaj ili verŝajne kune malkovris Labradoron kaj Sankt-Johanon. Post la morto de sia patro en 1498 li ankoraŭ vojaĝis en 1503.

En 1512 li dungiĝis en Hispanio, en 1516 en Britio. En 1517 li gvidis trupon al Labradoro, kie li pro malkuraĝo de Thomas Pert estis devigata reiri. Li denove dungiĝis en Hispanio kaj devis gvidi trupon al Molukoj, sed alvenis nur ĝis La Plata, kie li fondis la unuan hispanan setlejon en la teritorio de la nuna Argentino nome Sancti Spiritu; tial post reiro li estis ekzilita al Oran, Alĝerio dum du jaroj.

En 1544 li verkis faman mapon. En 1547 li fuĝis el Hispanio al Anglio kaj iĝis tie estro de la maraferoj sub la angla reĝo Eduardo la 6-a. En tiu posteno li zorgis en 1555 pri la malfermo de la komercvojo inter Anglio kaj Rusio, sendinte ekspedicion de la *kompanio de komercaventuristoj*, kiu alvenis fine al la haveno de Arĥangelsko.

Kategorio:Venecio
Kategorio:Maristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1472
Magyar Szó

**Magyar Szó** madjar so (Hungara Vorto)
* 1. Beletristika revuo en Nagyvárad de 15-a de junio 1919 ĝis 11-a de aprilo 1920, kunulrevuo de Nagyváradi Napló redaktita de Dezső Fehér. Ĝia unua redaktoro estis Géza Tabéry, sekve de januaro 1920 Bíró László, poste Sipos Iván kaj Páter Ervin. Ĝian titolpaĝon projektis Román Mottl. Ĝiaj konstantaj kunlaborantoj estis Csermely Gyula, Hilf László, Huzella Ödön kaj Zoltán Nadányi , el Kolozsvár Oszkár Bárd, Ernő Ligeti, Sándor Reményik kaj Jenő Szentimrei , el Nagyenyed Mária Berde, el Temesvár Mihály Szabolcska ; sed publikas en ĝi ankaŭ JUHÁSZ Gyula, Gábor Oláh, Tódor Manojlovics. Tiu revuo malkovris Irén Gulácsy, kies unuaj verkoj tie aperis. 

* 2. Politika ĵurnalo en Nagyvárad de 1929 fondita de Gusztáv Kövér, respondecredaktite Dezső Zágoni. Post ĝia malpermeso sub redaktodo de Árvay Árpád daŭtiĝas sub la sekvaj titoloj *Magyar Hírlap*, *Erdélyi Magyar Szó*, *Új Magyar Szó* (1930-37). En ĝia redaktado partoprenis ankaŭ Lajos Daróczi Kiss (1936-37).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Magyar Újság

**Magyar Újság** [madjar ujŝag],  "Hungara Gazeto", estis la nomo de du hungarlingvaj periodaĵoj en Rumanio:
* 1. Ĝi estis la oficiala gazeto de Országos Magyar Párt en Distrikto Arad inter 1924 kaj 1927, poste inter 1928 kaj 1931 sub titolo *Aradi Magyar Újság*. Ĝiaj respondecredaktoroj estis Béla Barabás, Ödön Geller  kaj Attila Juhász. Inter ĝiaj kunlaborantoj troviĝis Dániel Nagy, Böske Balla, Imre Seidner. En ĝia literatura rubriko publikis Lajos Olosz, Józsi Jenő Tersánszky, Dániel Nagy, Sándor Török.
* 2. Estis popolĵurnalo en interessfero de Keleti Újság de 1-a de decembro 1933 ĝis 30-a de aŭgusto 1940 en Kluĵo redaktita de Domokos Olajos kaj Lajos Karádi Nagy. De 1938 ĝia respondecdirektoro estis András Somodi.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Oradea
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Mai Nő

**Mai Nő** (Hodiaŭa Virino) estis beletristika revuo en Kluĵo de februaro 1935 ĝis januaro 1936 originale kun titolo *Tribün* redaktite de Lénárd Zoltán kaj C. Julius L., sekve de Gyárfás Endre kaj Kertész János. Publikis en ĝi Bányai Margit, Erdélyi Ágnes, Gábor István, Korvin Sándor, Lázár József, Méliusz József, Mikes Imre, Salamon Ernő, Turnowsky Sándor; ilustraciis Guncser Nándor, Makkai Piroska, Szolnay Sándor.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Mai Világ

Mai Világ (Hodiaŭa Mondo) estis sendependa ĵurnalo en Kolozsvár de 1927, kies daŭrigo de 1933 estis *Erdélyi Kurír*. Ĝiaj respondecredaktoroj estis László Karsay, de 1929 Gyula Wojticzky-Kelemen. 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Tropo (muziko)

Lige kun la gregoria ĉanto **tropo** estas melisma aŭ tekstigita kompletigo aŭ la tekstigo de melismo pri jam ekzistanta ĥoralo.

La unuaj tropoj ekestis en la epoko de la karolidoj.

Speciala speco de tropo estas la (*klasika*) sekvenco.

Kategorio:Gregoria ĉanto
Kategorio:Malnova muziko
Kolozs (historia departemento)

**Kolozs** (koloĵ) estis historia reĝa departemento en la orienta parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime en Transilvanio, rumane: **Comitatul Cluj**, germane: **Klausen**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Kolozs
eta|290px|dekstra|La iama departementa domo en Kolozsvár
* Departementejo: Kolozsvár
* Areo: 5006 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 286&nbsp;687 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 116&nbsp;317 (59,3%) rumanoj
* 65&nbsp;063 (33,2%) hungaroj
* 7&nbsp;912 (4,0%) germanoj
* 6&nbsp;802 (3,5%) ceteraj

Laŭ la censo de 1910
* 161&nbsp;279 (56,3%) rumanoj
* 111&nbsp;439 (38,9%) hungaroj
* 8&nbsp;386 (2,9%) germanoj
* 5&nbsp;583 (1,9%) ceteraj

## Administracio 
Estis 9 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Bánffyhunyad
* Gyalu
* Hídalmás
* Kolozsvár, samtempe departementejo kaj municipa urbo
* Mezőörményes
* Mocs
* Nádasmenti, escepte ankaŭ tie estas distriktejo: Kolozsvár
* Nagysármás
* Teke

La longforma departemento situis inter malaltaj montoj, montetoj, deklivoj. Gravaj riveroj estas Körös kaj Someş.

Stefano la 1-a (Hungario) formis la departementon komence de la 11-a j.c.
Dum la turka erao ĝi apartenis al Princlando Transilvanio sub aŭspicio de Turkio longe estis ĉefurbo Kolozsvár. Dum liberecbatalo de Rákóczi ĝi apartenis al Rákóczi. En 1919 la rumana armeo okupis interalie la departementon, ekde 1920 apartenas al Rumanio, kies departementa sistemo estas tute alia. Dume inter 1940-1944 laŭ Dua Packontrakto de Vieno parto revenis al Hungario.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Live Aid

250px|eta|Live Aid koncerto en la stadiono JFK en Filadelfio.

**Live Aid** estis du koncertoj organizita de Bob Geldof kaj Midge Ure en 1985 por kolekti monon por helpi la viktimoj de la malsato en Etiopio. La koncertoj okazis en la sama momento en la stadiono de Wembley, en Londono, kaj en la stadiono JFK en Filadelfio, kaj ili estis montrataj en la televido en multaj landoj. Oni taksas ke ĉirkaŭ 1.5 miliardoj da homoj rigardis la koncertoj televide en pli ol cent landoj. Dank al la koncertoj, oni sukcesis kolekti ĉirkaŭ 150 milionoj da britaj pundoj, donacitaj de rigardantoj.

En la koncertoj aperis amason da famaj kantistoj kaj grupoj, inkluzive de Joan Baez, Elvis Costello, Sting, U2, la Beach Boys, Dire Straits, Queen, The Who, David Bowie, Elton John, Madonna kaj Led Zeppelin, por mencii nur kelkajn.

## Vidu ankaŭ 
* Live Earth

Kategorio:Koncertoj
Kategorio:Rok-muziko
Kategorio:Muziko en 1985
Firmat

**Firmat** estas komunumo en Provinco Santa Fe, en Argentino. Ĝi havas ĉ.  loĝantojn. Ĝi estis fondita en 1888, situas 107&nbsp;km de Rosario, 58&nbsp;km de Venado Tuerto kaj 261&nbsp;km de la ĉefurbo de la Provinco Santa Fe.

La loko aperis en la monda gazetaro en 2007, kiam la klaĉgazetoj skribis pri infana balancilo (ludbalancilo), kiu moviĝis sentuŝe eĉ dum 10 tagoj. La alvokitaj argentinaj fizikistoj ne povis provizore klarigi la aferon, sed ĝin kaŭzas plej verŝajne vento (la sidejo de la balancilo estas ne el plato, sed metalplato duonronda).

## Vidu ankaŭ 
* Firmat (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Provinco Santa Fe
Piraúba

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Ubá''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1953.  

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Arad (historia departemento)

**Arad** estis historia reĝa departemento en la meza parto de la Hungara Reĝlando, pli proksime rande de sud-okcidenta Transilvanio, rumane: **Comitatul Arad**, germane: **Komitat Arad**.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Arad
eta|300px|dekstra|Mures ĉe Arad
* Departementejo: Arad
* Areo: 6&nbsp;078 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 414&nbsp;388 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 70&nbsp;237 (23,1%) hungaroj
* 32&nbsp;210 (10,6%) germanoj
* 3&nbsp;063 (1,0%) slovakoj
* 192&nbsp;130 (63,3%) rumanoj
* 2&nbsp;199 (0,7%) serboj
* 3&nbsp;675 (2,2%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 124&nbsp;215 (30,0%) hungaroj
* 38&nbsp;695 (9,3%) germanoj
* 5&nbsp;541 (1,3%) slovakoj
* 239&nbsp;755 (57,9%) rumanoj
* 2&nbsp;138 (0,5%) serboj
* 4&nbsp;134 (1,7%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 10 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Arad, samtempe departementejo kun titolo libera reĝa urbo
* Borosjenő
* Borossebes
* Elek
* Kisjenő
* Nagyhalmágy
* Pécska
* Radna
* Ternova
* Világos
Krome estis 216 da vilaĝoj.

La departemento estis oriente montara, okcidente ebenaĵa. Grava rivero estas Mures. La departemento estas grava trafika nodo. Tie disiĝas la vojoj el Budapeŝto al suda Transilvanio aŭ al suda Danubo.

Stefano la 1-a (Hungario) fondis la departementon en komence de la 11-a j.c. En 1241 la tataroj multloke faris senhomaj la komunumojn. En la 13-a j.c. alvenis germanoj kaj rumanoj. En 1514 armeo de György Dózsa faris detruojn. Dum la turka erao la okcidenta parto apartenis al Turkio, la orienta apartenis al Princlando Transilvanio sub aŭspicio de Turkio. La departemento liberiĝis de la turkoj en 1716 kaj ĝis 1741 iĝis landogarda zono. En 1849 la hungara armeo okupis kaj tenis la departementon ne tro longe. Poste en urbo Arad okazis kruda reprezalio. Ekde 1920 la plej granda parto apartenas al Rumanio, kies departementa sistemo estas tute alia.
La hungara parto ( 1 urbo kaj 6 vilaĝoj) dum efemera tempo estis restaĵo-departemento kun departementejo Elek. Poste ĝi kuniĝis al departemento Békés.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Arad departemento
Wilhelm Haferkamp

**Wilhelm HAFERKAMP** (1-a de julio, 1923 - 17-a de januaro, 1995) estis politikisto de Germanio. Li iĝis membro de la Eŭropa Komisiono dum la jaro 1967, kaj servis en la komisionoj *Rey, Malfatti, Mansholt, Ortoli, Jenkins* kaj laste *Thorn*, kiu gvidis la Eŭropan Komunumon inter la jaroj 1981 kaj 1985. En tiu Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *eksteraj rilatoj kaj nukleaj aferoj*. Dek jarojn pli poste, la 17-an de januaro 1995, li mortis en Bruselo. Wilhelm Haferkamp estis membro de la socialdemokrata partio SPD de Germanio.250ra|eta|Wilhelm Haferkamp

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Thorn
Peloponeza milito

La **Peloponeza milito** estis milito inter la urboŝtatoj Ateno kaj Sparto de antikva Grekio kaj iliaj aliancanoj inter la jaroj 431 kaj 404 antaŭ Kristo.

Dum la plejparto de la 5-a jarcento a.K. estis rivalado inter Ateno kaj Sparto, kio fine eksplodis en longdaŭran militon. La plej proksima kaŭzo estis la interveno de Ateno en kverelo inter Korinto kaj Kerkiro (moderna Korfuo). Dum la unua fazo, Sparto ripete invadis Atikon, la regionon kies ĉefurbo estis Ateno. Ateno, kiu posedis potencan mararmeon, atakis la bordojn de la Peloponezo. La rezulto estis ne decidiga, kaj dum 421 a.K. la du urboj signis traktaton - la "paco de Nikio".

Dum 415 a.K. Ateno sendis mararmeon kontraŭ Sirakuzo, Sicilio sed la afero fiaskis kaj ege malfortigis Atenon. Tio kondukis al la fina fazo de la milito, dum kiu Sparto, aliancano de la persa imperio, instigis ribelojn de anoj de la Atena imperio. Dum 404 a.K., la Atena mararmeo estis katastrofe venkita de la spartanoj en la batalo de Aegospotami, kaj la sekvantan jaron kapitulacis Ateno. La Spartanoj estigis en Ateno tiranan registaron de "la tridek". Tamen la oligarkoj estis forpelataj dum 403 a.K., kaj oni restaŭris la demokration. Rezulte de la alianco de Sparto kaj la Persa Imperio, dum la sekvantaj jardekoj la persoj grave influis grekajn aferojn.

Per tiel longa milito multaj grekaj ŝtatoj senriĉiĝis. Ateno mem iom reakiris sian potencon kaj influon, tamen neniam ĝis la antaŭa grado. La malfortigo de Ateno kaj Sparto kreis oportunojn por aliaj grekaj ŝtatoj, inkluzive de Makedonio (v. Antikva Makedonio).

Gravan historion pri la milito verkis Tucidido, kiu estis atena generalo dum la unua fazo.

[eta|160ra|maldekstra|[Sparto|Sparta militisto el la 5-a jarcento a.K.]]

## Vidu ankaŭ 
* Alkibiado
* Delia Ligo
* Grek-persaj militoj
* Historio de la Peloponeza Milito (verko)

Kategorio:Antikva epoko
Kategorio:Militoj en la antikva Grekio
Kategorio:Militoj de la 5-a jarcento a.K.
Nancy Travis

**Nancy TRAVIS** (21-an de septembro 1961 en Novjorko) estas usona aktorino.

Travis vivis en Baltimore, Boston, poste studis dramaturgion en la Novjorka Universitato. Lia ricevis la unuan rolon, laboron en la *American Jewish Theater* en Novjorko.

Travis ludis en la filmo *Air America* (1990) kun Mel Gibson, en filmo ''*So I Married an Axe Murderer* (1993) kun Mike Myers. Ŝi ludis en 2002 ĝis 2004 en la televida serio *Becker*, ĉefrolon.

Travis estas edziniĝante ekde 1994 al filma produktisto Robert N. Fried. Ili havas du infanojn.

## Filmografio (elektoj) 
* 1988: *Married to the Mob*
* 1990 *Internal Affairs*
* 1990: *Air America*
* 1992: *Chaplin*
* 1993: *So I Married an Axe Murderer*
* 1993: *The Vanishing*
* 1994: *Greedy*
* 1995: *Fluke*
* 1995: *Body Language*
* 1996: *Bogus*
* 2000: *Beyond Suspicion*
* 2000: *Running Mates*
* 2005: *The Sisterhood of the Travelling Pants*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Bihar (historia departemento)

**Bihar** estis historia departemento en la orienta parto de la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario respektive de Hungario, pli ekzakte en okcidenta Transilvanio. La formala nomo estis hungare *Bihar vármegye*, rumane *Comitatul Bihor* kaj germane *Komitat Bihar*.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Bihar

* Departementejo: Nagyvárad (Oradea, Großwardein, Veľký Varadín)
* Areo: 10&nbsp;657 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 646&nbsp;301 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 241&nbsp;273 (54,1%) hungaroj
* 4&nbsp;443 (1,0%) germanoj
* 4&nbsp;710 (1,1%) slovakoj
* 192&nbsp;441 (43,1%) rumanoj
* 3&nbsp;380 (0,8%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 365&nbsp;642 (56,6%) hungaroj
* 3&nbsp;599 (0,6%) germanoj
* 8&nbsp;457 (1,3%) slovakoj
* 265&nbsp;098 (41,0%) rumanoj
* 3&nbsp;505 (0,5%) ceteraj.

## Administracio 
Estis 17 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:
dekstra|500px|eta|Bihar County, 1782-85

* Bél
* Belényes
* Berettyóújfalu
* Biharkeresztes
* Cséffa
* Derecske
* Élesd
* Érmihályfalva
* Központi (=centra), escepte distriktejo: Nagyvárad samtempe departementejo kaj municipa urbo
* Magyarcséke
* Margitta
* Nagyszalonta
* Sárrét, escepte distriktejo: Biharnagybajom
* Szalárd
* Székelyhíd
* Tenke
* Vaskoh

La granda departemento estis parte montara, parte ebenaĵa. Gravaj riveroj estas Körös kaj Berettyó. La departemento estas ĉefa pordo de Transilvanio. En la 19-a j.c. la departemento ricevis frue fervojon, kiu aliĝis al linio Budapeŝto-Temeŝvaro, poste al alia fino de Transilvanio, poste al Kassa, poste al Fiume. Ili estis la plej fundamentaj linioj.

Sankta Stefano fondis la departementon en komence de la 11-a j.c. kaj nomumis departementejo terfortikaĵon en komunumo **Bihar**. Dum la turka erao ĝi apartenis al Princlando Transilvanio sub aŭspicio de Turkio. Dum liberecbatalo de Rákóczi ĝi apartenis al Rákóczi. En 1919 oni proklamis ankaŭ en la departemento la Konsilantaran Respublikon, sed post kelkaj tagoj la rumana armeo okupis interalie la departementon. Ekde 1920 la plej granda parto apartenas al Rumanio, kies departementa sistemo estas tute alia. Dume inter 1940-1944 laŭ Dua Packontrakto de Vieno parto revenis al Hungario.
La hungara parto kuniĝis al departemento Hajdú.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Bihar departemento
Václav Talich

**Václav Talich** (naskiĝis la 28-an de majo 1883 en Kroměříž - mortis la 16-an de marto 1961 en Beroun) estas unu el plej elstaraj ĉeĥaj dirigentoj.

Lia sorto estas ligita precipe kun orkestro de Nacia teatro kaj kun Ĉeĥa filharmonio, kies interpretan arton li levis je mondnivelo. En la jaroj 1919-1950 li plej multe engaĝiĝis en kreado de ĝia repertuaro kaj en realigado de gramofonaj registraĵoj. En la jaro 1946 li fondis faman Ĉeĥan kamerorkestron. Kiel dirigento li agis ankaŭ en Svedio, Skotlando kaj Slovakio.
Li estas instruisto de multaj eminentaj ĉeĥaj kaj eksterlandaj interpretoj. En la ja ro 1957 li estis nomumita Nacia artisto.

Elekto el de li direktitaj registraĵoj estas eldonata de la ĉeĥa eldonejo Supraphon kiel "Václav Talich Special Edition".

Kategorio:Orkestrestroj
Kategorio:Ĉeĥaj muzikistoj
Zdeněk Mácal

**Zdeněk MÁCAL** (aŭ **Zdenek Macal**) (naskiĝis la 8-an de januaro 1936 en Brno kaj mortis la 25-an de oktobro 2023 en Prago) estis ĉeĥa dirigento.

## Biografio 
Komence de sia promesplena kariero pro la sovetia invado al Ĉeĥoslovakio en 1968 li elmigris. Komence li direktis simfonian orkestron en Kolonjo kaj post ekloĝo en Usono li fariĝis ĉefo de orkestroj en Milwaukee kaj New Jersey.
En 2003 li revenis al sia patrujon, kie li transprenis prestiĝan postenon de ĉefo de Ĉeĥa filharmonio. En tiu ĉi funkcio li laboris ĝis septembro 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio kaj fotoportreto

Kategorio:Orkestrestroj
Kategorio:Ĉeĥaj muzikistoj
Bukoliko

[eta|300px|[Salomon Gessner, Bukolika sceno (1767)]]
**Bukoliko** (el la greka βουκόλος – *boukólos* – bovopaŝtisto) estas poemo pri paŝtistoj.

La ĝenro naskiĝis, evoluis el siciliaj, grekaj paŝtistaj kantoj kaj iĝis literatura ĝenro dum la helenismo. Ĝi estas inter dramo kaj eposo.

La unuopaj poemoj konsistas ofte el dialogo de du paŝtistoj.

Gravaj reprezentantoj estis Teokrito, Moŝoso kaj Bion de Smirno (en la greka) kaj Vergilio (en la latina). Vergilio idealigis la *senzorgan* vivon de la paŝtistoj, kompare al vivo de la urbanoj.

Pliaj latinlingvaj reprezentantoj de la bukoliko estas Kalpurnio Sicilia kaj Nemesiano.

Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Kategorio:Antikva literaturo
Kategorio:Romia literaturo
Kategorio:Poemoj
Bion de Smirno

**Bion de Smirno** (helene: *Βίων ὁ Σμυρναῖος*, latine: *Bion Smyrnaeus*) estis greka bukolika poeto. Li naskiĝis en Phlossa, proksime al la antikva urbo Smirno de la regno Lidio en Malgrandazio (la hodiaŭa urbo Izmiro en Turkio) kaj agadis ĉirkaŭ la jaro 100 a.K..

Restis el lia bukolika verkaro 17 fragmentoj, kies objekto estas ĉefe la amo. La fragmentoj havas ludeman stilon, malofte teoreman.

Oni ligas al Bion - ekde la renesanco - la verkon de *Epithaphios Adonidos* (Priploro de Adonis), kiu havas troigitan kaj vigle priskribitan sentemon.

## Eksteraj ligiloj 
* Vikifontaro
* ligiloj de DDB

Kategorio:Helenaj poetoj
Kategorio:Lidio
Kategorio:Naskiĝintoj antaŭ Kristo
Kategorio:Mortintoj antaŭ Kristo
Neerijnen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Neerijnen** ()
estas eksa municipo en la nederlanda provinco Gelderland, kiu la 1-an de januaro 2019 kun la najbaraj municipoj Lingewaal kaj Geldermalsen fuziis al nova municipo *West Betuwe*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havis komunan limon kun . La municipejo estis en la samnoma vilaĝo *Neerijnen*.

La municipo ekestis je la 1-a de januaro 1978 pro kuniĝo de la municipoj Haaften kaj Herwijnen, Ophemert kaj Tuil, Est kaj Opijnen, Waardenburg kaj Varik.

## Vilaĝoj 
* Est (Tielerwaard)
* Haaften (Vijfheerenlanden)
* Heesselt (Tielerwaard)
* Hellouw (Vijfheerenlanden)
* Neerijnen (Tielerwaard)
* Ophemert (Tielerwaard)
* Opijnen (Tielerwaard)
* Tuil (Vijfheerenlanden)
* Varik (Tielerwaard)
* Waardenburg (Tielerwaard)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Ponte Nova

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono *Ponte Nova''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Fondita la 12-an de decembro 1770, la loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1877.  

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Rangotabelo

eta|250ra|Rangotabelo
Nobela ordo starigita de Petro 1-a de Rusio la 13-an de januaro 1722. Je tiu dato, *ukazo* starigas la *ĉin* aŭ **rangotabelon** (*Табель о рангах*) kiu determinas la dignogradon de la nobelaro per la hierarĥio de la funkcioj (14 gradoj).

Ekde certa rango la "ŝtatservisto" akiras la "personan nobelecon", poste, je pli alta rango, la "heredan nobelecon". La sojlo de la klasoj kiuj atribuas tiujn nobelecojn estas diversa por la civilaj kaj militistaj oficistoj.

La unua tabelo de 1722 estis tre detala. En ĝi miksiĝis gradoj kaj apartaj, eĉ unikaj oficoj (ekzemple la gvidado de haveno en ia loko). Troviĝas en ĝi ankaŭ rektaj paŭsaĵoj de eksterlandaj nomoj importitaj de la caro tiaj kiaj, nome ĉe la ŝiparo kiun Petro la Granda plej atentis: *"vice-admiral"* (vicadmiralo), *"Ŝaŭt benaĥt"* (el la nederlanda *"schaut bij nacht"*, *"arir-admiral"* (ariergarda admiralo), *"ober-ŝter-krigs-komisar"* (*ober-ster-kriegs-komissar*) ktp.

Tiu tabelo rapide evoluis en la sekva jarcento, tamen konservis diversajn nomojn por la diversaj klasoj. Paŭlo I-a de Rusio (caro de 1796 ĝis 1801) simpligis la sistemon aperigante en tabelo nur la gradojn aŭ titolojn de oficistoj. La kompleta tabelo kovris la nomojn en la civila kampo por la oficistoj de la kortumo, de la administracio, de la minejoj kaj de edukado, en la militista kampo por la infanterio, la artilerio kaj pioniroj, la kavalerio, la gvardio, la kozakoj kaj la mararmeo, kaj fine en la religia kampo, por la nigra klerikaro (la monaĥoj kaj la altaj dignuloj de la eklezio - submetitaj al deviga fraŭleco) kaj la blanka klerikaro (la pastroj, devige edziĝintaj).

Ĝis 1917 la tuta rusa socio vivis sub la obsedo de la *ĉin*. Studento situas en la 14-a rango, lieŭtenanto en la 12-a, kolonelo aŭ kolegia konsilisto en la 6-a (tia estis la patro de Lenino), generalo aŭ privata konsilisto en la 2-a, la feldmarŝalo kaj la kanceliero de la imperio en la 1-a. Oni estas vere konsiderata nobela nur ekde la 8-a rango, kategorio kiun reprezentis en la 19-a jarcento proksimume 200.000 homoj.

## Ekzemplo pri la medicinista fako 
La studento en la unua jaro de medicino estas klasita en la 14-a rango. Fine de siaj studoj, kiam li akiras postenon en la administracio, la kuracisto aliras la 9-an rangon de "titola konsilisto" (kapitano en la armeo). Doktoriĝinte, la kuracisto akiras la 8-an rangon ("kolegia asesoro", ekvivalenta al komandanto). Poste, malrapida supreniro okazas ĝis la plej grandaj honoroj. Ĝenerale oni rangaltiĝas ĉiujn 4 jarojn da servado kun variaĵoj laŭ la rekompencoj kaj la servokondiĉoj (deĵoro en Siberio akcelas la ritmon). La kuracisto povas atingi la 3-an rangon de "sekreta konsilistoRangotabeloRangotabelo", sed nur favoro de la caro povas doni la neesperatan 2-an rangon de "efektiva sekreta konsilisto".

## Ekzemplo pri la administracia branĉo 
(La tiparaj fasonoj apartigas la rangojn kiuj rajtigis je la **hereda nobeleco** aŭ je la *persona nobeleco*.)

## Ligoj 
*  Historique et présentation de la Table des Rangs


Kategorio:Petro la Granda
Kategorio:Listoj pri historio
Kategorio:Juro en la Rusia Imperio
Kategorio:Soldataj rangoj
Kategorio:1772
Belinzono

**Belinzono** (itale **Bellinzona**, germane **Bellenz**, france **Bellence** [oni tamen hodiaŭ apenaŭ plu utiligas la malnoviĝintajn francan kaj germanan formon], latine **Bilitio**), estas la ĉefurbo de la svisa kantono Tiĉino. Kun 16 880 loĝantoj je la 31-a de decembro 2006 ĝi estas post Lugano la 2-a plej granda urbo en la kantono.

## Geografio 
La urbo situas ĉe la bordo de la rivero Tiĉino en la ebenaĵo de ties valo. La urbo estas ĉirkaŭita de la Gotard-Masivo.

## Trafiko 
Belinzono troviĝas ĉe la trajnlinio inter Milano kaj norda Svislando trans Gotardo kaj estas haltejo de la gravaj internaciaj eksprestrajnoj inter Italio kaj Germanio. Post finkonstruo de la nova baza fervojtunelo tra Gotardo la veturtempo inter Belinzono kaj Zuriko malpliiĝos de nun tri al du horoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Belinzono datiĝas el la jaro 590 kiel *Belitio*. La loko estis la strategia kontrolejo de la montpasejoj Sankt-Gotardo, Lukmanier kaj San Berardino. La urbo Como vendis Belinzonon en la jaro 1242 al Milano. Post plurfoja posedantŝanĝo la franca reĝo Ludoviko la 7-a koncedis Belinzonon en la jaro 1503 en la kontrakto de Arono al la ĵurkomunumoj kantonoj Urio, Ŝvico kaj Untervaldo.

## Esperanto-Movado 
De post la 7a IFEK-kongreso en Zuriko en Kantono Tiĉino kaj precipe en Belinzono aktivis kantona fervojista grupo kun Kurt Greutert, Giovanni Sasselli, Enea Albertini, Fernando de Faveri kaj aliaj. Tio kondukis al la fondiĝo de Esperanto-Grupo Belinzono kaj de Tiĉina Esperanto-Ligo, kies unua prezidanto estis Enrico Balmelli. Tiuj grupoj ĉesis siajn aktivecojn en la 1990-aj jaroj pro maljuniĝo de la aktivularo kaj malsukceso akiri junajn sekvantojn.

En Bellinzona naskiĝis kaj vivas la esperantisto kaj idisto Tazio Carlevaro.

## Monda heredaĵo 
De 2000 la tri kasteloj de la urbo (Castelgrande, Montebello kaj Sasso Corbaro) kaj la urbaj fortikaĵoj apartenas al la Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

## Galerio 
centra|eta|296x296ra|Urbodomo
centra|eta|378x378ra|Iu interna fasado
centra|eta|285x285ra|Poŝtoficejo

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Federacia Puna Tribunalo de Svislando
* Bellinzona (stacidomo)
* Giubiasco (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* [*Rabandan*, la karnavalo(https://eo.wikipedia.org/wiki/karnavalo) de Bellinzona (itale)]
* El la historia leksikono de Svislando pri Belinzono (de, fr, it) 
* La kasteloj de Belinzono
* Oficiala retejo de la urbo Belinzono

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
Glaruso (komunumo)

**Glaruso** ( [glarus],  [glaris],  [glarona]) estas la ĉefkomunumo de la samnoma Kantono Glaruso. La komunumo havis 5840 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006. Post la realiĝo de la komunuma reformo je la 1-a de januaro 2011 Glaruso havas 12166 loĝantojn laŭ la ciferoj de la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Glaruso situas en la mezo de la kantono en la Linth-Valo inter altaj montoj. Trajne ĝi atingeblas nur ek de okcidento de la Linthebenaĵo kaj kiam en vintro la Klausen-Pasejo estas fermita ankaŭ la sola stratkonekto estas de okcidento. Al la komunumo apartenas ekde la 1-a de januaro 2011 ankaŭ la vilaĝoj Ennenda, Netstal kaj Riedern.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Glaruso limas en nordo kaj nordoriento al Glaruso Nordo, en sudo al Glaruso Sudo, en okcidento al Muotathal (SZ), kaj en nordokcidento al Innerthal (SZ).

## Historio 
Unua mencio de Glaruso datiĝas de la 8-a jarcentoj el biografio de la sanktuloj Felikso kaj Regula. Ĝis la 14-a jarcento granda parto de la glarusa kamparo apartenis al la monaĥejo Säckingen. 1387 okazis en Glaruso la 1-a landkomunumo, institucio kiu postvivas ĝis hodiaŭ kaj kiu posedas la leĝodonan povon. Temas pri kunveno de la civitanoj de la tuta kantono, kiuj tie en publika debato decidas pri la sorto de la kantono. Tio estas la plej ekstrema formo de baza demokratio. Krom Glaruso hodiaŭ en Svislando nur ankoraŭ la du duonkantonoj de Apencelo konas ĉi-tiun ŝtatorganizformon.

Kadre de la glarusa komunumreformo kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Ennenda, Netstal kaj Riedern estis integrita al la komunumo Glaruso, kiu per tiu kuniĝo atingas urban grandecon.

## Ekonomio 
Iam en Glaruso gravis la tekstilindustrio, kiu intertempe estis anstataŭigita per la lignoindustrio kaj plastikindustrio. Plej gravas hodiaŭ tamen la servoperado kaj ankaŭ ne forgesinda la turismo.

## Monda naturheredaĵo 
Glaruso apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

## Vidu ankaŭ 
* Glarus (stacidomo)
* Ennenda (stacidomo)
* Netstal (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Glaruso
* Glaruso en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Kantono Glaruso
Kategorio:Glaruso
Kategorio:Komunumoj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Kategorio:Komunumoj de Eŭropo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Svislando
Amerika Esperanto-Akademio

eta|dekstra|200px|Leterpapero kun la konsisto de akademianoj en 1949
**Amerika Esperanto-Akademio,** fondita en 1935, estis institucio kun la deklarita celo "instigi kaj gvidi kreivan literaturan kaj lingvistikan verkadon en la internacia lingvo de d-ro L. L. Zamenhof". Ĝia ĉefa tasko estis subteni verkadon en Esperanto per provlegado de manuskriptoj.

La 28-a Kongreso de Esperanto-Asocio de Norda Ameriko en 1935 aprobis la elekton de la jenaj ok membroj: William S. Benson, Edwin L. Clarke, Karl Froding, Fred A. Hamann, Alfred Kenngott, James F. Morton, Joseph R. Scherer kaj Lehman Wendell.

Ĝi havis la sekciojn:

* Aproba Komitato
* Kritika Komitato
* Ekzamena Komitato
* Usona Literaturo
* Brazila Literaturo

Fine de la 1940-aj jaroj, ĝi konsistis el usonaj kaj brazilaj akademianoj kaj havis kiel prezidanton Joseph R. Scherer (Usono), vic-prezidanton Ismael Gomes Braga (Brazilo) kaj rolis kiel sekretario-kasisto Ernest G. Dodge (Usono). Inter aliaj, tiam estis membroj ankaŭ Alberto Couto Fernandes, William S. Benson, Fjodor Postnikov, Lehman Wendell kaj Walter Lippmann.

Specimenon de unu el la "aproboj" de tiu Akademio oni trovas presita en la libro La Herooj de la Nova Tagiĝo, de Nabil, el la persa tradukita de Shoghi Effendi kaj esperantigita de Roan U. Orloff (eldonaĵo de Bahá’í Publishing Committee):

  14. Aprilo 1943

    Estimata samideanino Orloff:

    La Amerika Esperanto-Akademio sendas al vi plej sincerajn gratulojn pro via
  tre bona traduko de la libro „The Dawn-Breakers” de Nabíl.
    Vi tradukis en flua kaj klara stilo kaj Esperanta eldono de tiu-ĉi verkego
  estos tre valora aldono al la libraroj de Esperantistoj kaj de Baháanoj.
    La prezidanto kaj la sekretario-kasisto tralegis kaj korektis vian manuskripton
  kaj kun plezuro sendas al vi la „Aprobon de la Amerika Esperanto-Akademio.”
    Samideane via

    Subskribis:                 Joseph R. Scherer (Prezidanto)
                                Ernest G. Dodge (Sekretario-Kasisto)
                                H.B. Hastings (Akademiano)

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-komunumo