open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ranma ½

**Ranma ½** (elparole: Ranma unu duono, japane: らんま½ [ranma nibun no iĉi]; hepburne: Ranma Nibun-no-Ichi) estas mangao kaj animeo de Rumiko Takahaŝi. La mangao estis eldonata gazete en Shonen Sunday de 1987 ĝis 1996. La animeo ekaperis en 1989 en televidkanalo Fuji Television.

La protagonisto de la mangao estas Ranma Saotome; studanto kaj luktosporta batalartisto, kiu estis trejnita ekde frua infanaĝo.

## Intrigo 
Jusenkjo estas trejnejo por batalartistoj troviĝanta en provinco Ĉinghajo, kiu havas multe da fontojn. Ĉiu fonto de Jusenkjo havas sian propran malbenon. Antaŭ multaj jarcentoj aŭ jarmiloj iu aŭ io dronis en fonto, kaj kiu falus en la fonton estos malbenita per transformiĝo al kiu ajn dronis unue en la fonto. Varma akvo retransformas lin/ŝin al originala formo.

Ranma kaj lia patro, Genma Saotome, vizitis tiun lokon en trejniĝa vojaĝo tra Ĉinio. Ili ne sciis, ke Jusenkjo estas malbena loko ĉar ili ne povis legi ĉinlingvan gvidlibron. Genma falis en la Fonton de Droninta Pando, kaj Ranma falis en la Fonton de Droninta Knabino.

Soun Tendo, kiu direktas sian propran doĵon, havis planon kun sia amiko Genma: edzigi Ranma-n al unu el la tri filinoj de Soun por heredigi la doĵon al li. Tamen Ranma ne konis la planon nek la filinojn. Reveninte en Japanion, kiam ili alproksimiĝis al la doĵo, Genma sciigis al li la planon.

Samtempe, Soun Tendo diris al siaj tri filinoj, ke unu el ili fianĉiniĝos kun Ranma. Akane Tendo, la plej juna fratino ne pensis, ke ŝi fianĉiniĝus, ĉar ŝi malŝatis virojn.

Kiam Soun kaj liaj filinoj renkontis la familion Saotome, kaj Soun sciiĝis, ke Ranma havas la malbenon "Kiam ajn li baniĝas en malvarma akvo, li turniĝos en knabinon," Soun kaj liaj pli maljunaj filinoj konsideris la malbenon favore ĉar "Akane malŝatas virojn, kaj Ranma estas duonvirino!".

Tial Ranma fianĉiĝis kun Akane, sed ĉio estis decidita sen ilia konsento, kaj komence ili malŝatis unu la alian. Krom Akane, multaj geedziĝpetantoj al Ranma aperis. Filino de la direktoro de mezlernejo Furinkan, Kodaĉi Kuno, ekamis lin unuavide.

Laŭ regulo de vilaĝo Jokecu, Ŝampuo postkuris lin kaj veturis el Ĉinio al Japanio. Tatevaki Kuno, frato de Kodaĉi, ekamis virinforman Ranma-n, nesciante, ke ŝi estas Ranma. Kaj Rioga Ĥibiki, amiko de Ranma ekde la infanaĝo, ekamis Akane-n. Ili komplikis la rilaton inter Ranma kaj Akane.

## En Esperanto 
Reta studio Esperaĵo ekpublikigis en novembro 2022 neoficialan Esperantan tradukon de la unua volumo de la mangao.

## Personoj 
* Personaro de Ranma **½**

## Referencoj 
Kategorio:Animeo
Kategorio:Mangao
Kategorio:Fikciaj japanoj
Kategorio:Metamorfozoj
Grekaj papirusoj

***Grekaj Papirusoj*** estas 112-paĝa libro kompilita kaj tradukita de Julius Penndorf (1927). Ĝi estas eldonita en la jaro 1927 ĉe eldonejo Rudolf Mosse el Berlino kiel numeroj 11/12 en la serio *Biblioteko Tutmonda*.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* Traduko legebla en PDF-versio
* *Enciklopedio de Esperanto*/G en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Egipta civilizo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita malnovgreklingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Corrado Grazzini

**Corrado GRAZZINI** (graccini), naskiĝis la 8-an de decembro 1883 en Venecio, mortis la 21-an de septembro 1971 en Florenco), estis itala supera bankoficisto kaj libro-tenisto, prof., kaj Esperanto-pioniro kaj -vortaristo.

Grazzini fariĝis Esperantisto en 1907. En 1913 li fondis Nacian Societon por Esperanto inter Italaj Geinstruistoj, en 1920 en Florenco la asocion "Nova Sento", samjare la Esperantistan Union inter Italaj Katolikoj. Li havis gvidajn oficojn en ili kaj en aliaj Esperanto-societoj. Dum multaj jaroj li estis delegito de UEA en Florenco.

Grazzini gvidis multajn kursojn, ankaŭ en lernejoj. Li kunlaboris en diversaj gazetoj kaj estis redaktoro de Itala Esperanto-Revuo. Li apartenis al Itala Katedro de Esperanto de 1912 kaj en 1925 fariĝis ties ĝenerala direktoro. Grazzini estis Honora ĝenerala direktoro de la Itala Esperanto-Instituto.

Plej konata li eble estis kiel aŭtoro de lernolibro kaj vortaroj por italoj.

## Noto 
Enciklopedio de Esperanto indikas kiel naskiĝ-loko "Firenze", Migliorini 1982 (vd. la literaturon) kontraŭe "Venezia".

## Bibliografio 
* Migliorini, Elio 1982 : Pionieri dell’Esperanto in Italia [Esperanto-Pioniroj en Italio], Roma (en la itala)

## Eksteraj ligiloj 
* Vortaroj de Corrado Grazzini  en Ockey, Edward; Sutton, Geoffrey. Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2002. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio 2003.
* [Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=corrado+grazzini&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Corrado Grazzini en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Italaj esperantistoj
Alfred Griffin

**Alfred GRIFFIN** (naskiĝis la  en Liverpool; mortis en la 1930-aj jaroj) estis angla esperantisto kaj kontisto. Li estis prezidanto aŭ sekretario de multaj publikaj bonfaraj societoj. Li esperantistiĝis en 1905. Li estis la unua esperantisto en urbo St. Helens. Li fondis grupon kaj federacion lokajn.

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en 1930-1939
Sándor Giesswein

**GIESSWEIN Sándor,** Aleksandro Giesswein , 1856–1923, estis hungara doktoro, prelato, pacifisto, esperantisto kaj politikisto. Krom teologiaj studoj li okupiĝis multe pri filologio, sociologio ktp, kaj estis pioniro de pacifismo, feminismo kaj de aliaj sociaj reform-klopodoj. Li estis parlamentano por kristan-socialistaj partio de Hungario. Li naskiĝis la 4-an de februaro 1856 en Tata, kaj mortis la 15-an de novembro 1923 en Budapeŝto.

Giesswein estis esperantisto kaj estis de 1911 prezidanto de la Hungarlanda Esperanto-Societo ĝis sia morto. Li pledis kelkfoje por Esperanto en la parlamento – la unuan fojon en 1911 – kaj dum la universalaj kongresoj de Esperanto en Antwerpen 1911 kaj Krakow 1912 li reprezentis la hungaran ministron de la edukado. Dum kelkaj kongresoj li celebris meson kaj predikis esperante. Li faris paroladojn pri Esperanto en multaj hungaraj urboj kaj estis en la gvidantaro de internaciaj esperantosocietoj. 

Dum la unua mondmilito Giesswein fervore subtenis la kontraŭmilitan movadon. Laŭ EdE, dum sia lasta vespero li instruis Esperanton al sia parencino.

## Memorigiloj 
[dekstra|eta|Memortabulo de Giesswein en la [Esperanto-parko (Pécs)|Esperanto-parko en Pécs]]
[dekstra|eta|[Memortabulo de Sándor Giesswein|Lia memortabulo en Dombóvár, dekstre, en 2012.]]
dekstre|eta|Kaj en 2020.

* Budapest VIII. tombejo Kerepesi, 53-1-82. Nuligita tombo.
* Dombóvár, Sur la muro de katafalko de katolika tombejo, memortabulo el granito
* Győr, Káptalandomb 7, Biblioteko de Teologia Altlernejo – busto el gipso
* Győr, Preĝejo de episkopa katedralo. Lia nuna tombo – memortabulo el ruĝa granito.
* Mosonmagyaróvár, En la ĝardeno de preĝejo Sankta Gerardo – statuo
* Pécs, strato Papnövelde, Esperanto-parko. Memortabulo el granito.
* Tata, sur la fasado de pastrejo – memortabulo (placo Kossuth 15)
* Taksony, sur la tegmento de preĝejo Sankta Anna – statuo de la iama Giesswein-tombo

## Verkaro 
* *Az összehasonlító nyelvészet fő problémái* – Győr, 1890
* *Munkásvédelem,* 1901
* *Egyiptom és a Biblia* – Budapeŝto, 1909
* *Világegyetem és a lélek világa* – Budapeŝto, 1913
* *A szociális kérdés és a keresztény szociálizmus.* "Népiratkák" 294. *Szent István Társulat* – Budapeŝto, 1914
* *A háború és a társadalomtudomány* – Budapeŝto, 1915
* *Új idők küszöbén* – Budapeŝto, 1918

## Notoj kaj referencoj 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-parko (Pécs)
* Memortabulo de Sándor Giesswein

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj prelatoj
Edgars Grots

**Edgars GROTS** (naskiĝis la  en Saikava, Latvio; mortojaro nekonata) estis latva esperantisto. Ĝis aprilo 1926 li estis la dua budhana monaĥo en Latvolando, ano de la ordeno "Sangha". Li estis vegetarano kaj abstinenculo.

Li estis esperantisto ekde 1910. De 1922 ĝis 1928 li estis estrarano de Latva Esperanto-Societo. De 1925 ĝis 1932 li estis vicdelegito de UEA en Riga. Ekde 1927 li estis membro de la Lingva Komitato.

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=edgars+grots&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Edgars Grots en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

GROTS, Edgars
Kategorio:Mortojaro mankanta
Julien Guadet

**Julien Paul Marie GUADET** (gade), franco, prof. de matematiko ĉe ŝtataj liceoj. Nask. 18 jun. 1886 en Paris. Jam juna interesiĝis pri Esperanto, sed lernis ĝin en 1922. En 1925 prez. de la Komisiono por Instruado. Kunfondinto de la "Ligue Francaise des Amis de l'Esperanto". Prop. ĉe la univ.-anoj (ĝen. sekr. de la Fed). Artikoloj pri instruado de Esperanto kaj broŝuro (1929).

GUADET, Julien
Salomon Kornfeld

eta|Salomon Kornfeld en uniformo dum la unua mondmilito, 1915
eta|Kornfeld (la unua dekstre) kiel delegito al la 24a Kongreso de Paco, 1922
**Salomon (Salo) KORNFELD**, ankaŭ konata kiel *Salo Grenkamp-Kornfeld*, ps. **Grenkamp** (naskiĝis la , estis mortigita en la nazia koncentrejo de Natzweiler-Struthof en 1943) estis juda esperantisto kaj publicisto, devene el Pollando (ĝis 1917 aneksita per la Rusia Imperio), portempe en Parizo, kaj kunredaktoro de Plena Vortaro de Esperanto (PV, 1930, 1934).

Kornfeld estis kunlaboranto de polaj kaj francaj gazetoj. Ekde 1914, 17-jaraĝa li fariĝis esperantisto. Li unue elpaŝis per kursoj, prelegoj, deklamoj ktp. en diversaj urboj de la t. n. Malgranda Pollando. En 1918 li eldonis la ĵurnalon *Esperantista Voĉo*, unue en Krakovo, poste en Jasło, kaj ekde tiu tempo li fariĝis ankaŭ Esperanto-eldonisto.

Grenkamp estis unu el la unuaj aplikantoj de Esperanto en la radio-sfero. Dum la Internacia Radio Kongreso en Parizo li reprezentis Pollandon kaj akceptigis favoran rezolucion al Esperanto. Dum pluraj Universalaj Kongresoj li gajnis laŭdon pri deklamado kaj oratorado.

## Verkoj 
* ''Krioj de l' koro* (poemoj), *Penseroj* (kompilitaj citaĵoj, 2 volumenoj), *Kuzeto* (1925, trad. komedieto de Michał Bałucki),
* *Vortoj de Profesoro Th. Cart* (1927);
* *Ŝlosilo de Esperanto por poloj* (1929);
* *Kompleta Gramatiko kaj Vortfarado de Esperanto* (1930, kompletigo de verko de Paul Fruictier);
* *Plena Vortaro de Esperanto* (kunredaktoro, 1-a eld. 1930);
* Lernolibro por poloj;
* Kvinmilionoj *5 000 000* (originalaj noveloj, 1931);
* *Vivo de Cart* (1932),
* Pol-Pomeranio (trad. de la politika verko de Casimir Smogorzewski, 1932);
* *Pola Folkloro kaj Popolkanto* (1933). *Pri l' Moderna Arto* (1933).
**Ĉu vi aŭdis tion?* (1934)
* *Oficiala vortaro de Esperanto* (1937)

El lia verkaro la plej signifaj estas la lingvistikaj kaj publicistaj verkoj kaj certe la Plena Vortaro.
### Recenzoj
Pri *'Krioj de l' Koro**

----
Pri Kvinmilionoj **5.000.000'*

----
Pri *Penseroj*

----
Pri *Ĉu vi aŭdis tion?*

## Tradukoj
*Antoni Słonimski. **Mia vojaĝo en Sovetio**. 1935.

## Bibliografio 
* **1949**: Laurat, Lucien. Memoraĵoj pri Grenkamp-Kornfeld. En: *Franca Esperantisto*, 17-a jaro, 1949, n-ro 101 (1), p.&nbsp;3,6

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo ĉe *Originala Literaturo en Esperanto''
* "La pereintoj in memoriam" fare de Jean Amouroux (arkivigite)
* libroj de kaj pri Salomon Kornfeld en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
* Artikoloj  de kaj pri Salomon Kornfeld en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu kaj je "kornfeld" kaj je "grenkamp")

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Judaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Tony Jules Guéritte

**Tony Jules GUÉRITTE** [gerit'] (naskiĝis la  en Blois, mortis la  en Menton, Francio) estis franca esperantisto kaj konstrua inĝeniero. 

Li vivis en Surbiton, Surrey, Anglio. Li estis konsilanto de ministro por eksterlanda komerco de Francio, prezidinto de Franca Komerca Ĉambro en Londono, de Societo de Inĝenieroj (Britio), ktp. 

De 1906 li estis esperantisto. Li gvidis la unuan Esperanto-kurson por laboristoj de Consett Iron Works. Du presitaj prelegoj pri temo: "Esperanto kaj la inĝenieroj" (1914 kaj 1931). Diversaj paroladoj pri Esperanto en Londono, Newcastle, Gloucester, Consett, Parizo, Liono, Havro, Locarno. Artikoloj por ĵurnaloj anglaj, francaj, jugoslavaj, portugalaj. Lia Esperanto-libraro enhavis 1772 verkojn. Li estis eminente kapabla, komprenema kaj helpema subtenanto de laboroj kaj laborantoj por Esperanto. 
## Tradukoj
*Dorothy Canfield Fisher: Infanoj kaj patrinoj (1938). Eld. The Esperanto Publishing Company Limited.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Francesc Guitart Janer

**Francesc GUITART JANER** [fransesk' gitar' ĵane'] (naskiĝis la  en El Vendrell) estis kataluna esperantisto kaj terkultura teknikisto. 

Li estis prezidanto de Esperanto-grupo en El Vendrell kaj ofte gvidis kursojn en sia urbo, en la "Grup Ressorgiment" (Grupo Renaskiĝo). Li estis organizanto de KEF-kongreso en 1933. Li verkis artikolojn por kaj en Esperanto. Jam en 1915 li estis delegito de UEA. Li plu aktivis dum la hispana enlanda milito kaj poste.

Kategorio: Katalunaj esperantistoj
André Guerineau

**André GUERINEAU** [gerino'] (naskiĝis la  en Bagneux (Maine-et-Loire)) estis franca esperantisto kaj subestro de radiofonia oficejo.

Li estis la unua propagandisto en Hindoĉinujo, kie li estis la sola esperantisto. En 1931, uzante favoran okazon (tramonda vojaĝo de Lucien Peraire bicikle), li ek-disvastigis Esperanton, fondis plurajn grupojn, igis favoraj al Esperanto francajn aŭtoritatojn de la Publika Instruado, kaj kreis en 1932 la Federacion de Hindoĉinujo.

Guerineau, Andre
Guerineau, Andre
Gustaf Vasa

La nomo **Gustaf Vasa** (kun variaj literumoj: **Gustaf** aŭ **Gustav**, **Vasa** aŭ **Wasa**) povas celi al pluraj signifoj:

* Historia reĝo de Svedio:
:vidu: Gustavo Vasa

* Gustav Eriksson Vasa (1568-1607; princo de Ugliĉ 1601-1605), filo de reĝo Eriko la 14-a de Svedio kaj do nepo de Gustavo Vasa

* literatura verko en la sveda:
:**Gustaf Vasa**. Dramo de August Strindberg, 1899.

* literatura verko en Esperanto:
:EdE-G
:**Gustaf Vasa**. Historia dramo de R. Schmidt: La unua dramo originale verkita en E, 1910, 83 p. "La stilo estas ĝenerale bona, kvankam ofte iom duba." (LI, 1910, p: 574.)

Kategorio:Historio
Robert Gutmann

**Robert Gutmann** estis civitano de Estonio, meteorologiisto, mezlerneja instruisto kaj esperantisto. Li naskiĝis la 18-an de oktobro 1882 en Talino, kaj esperantistiĝis en 1931. Robert Gutmann eldonis propagandilojn kaj instigis ilian vendadon tra tuta Estonio. Krome li fondis Esperantan sekcion de la *Talina Instruista Societo*. Lia edzino, G. Faina, rusino, kaj la tuta familio estis esperantistoj.

Kategorio:Estonaj esperantistoj
Kategorio:Estonaj instruistoj
Gvinevero

***Gvinevero : kaj aliaj poemoj***  estas esperantlingva poemaro de Alfred barono Tennyson, kiun el la angla tradukis Clarence Bicknell. La poemaro en 1906 estas publikigita en formato de 57 paĝoj.

## Recenzoj 
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/G en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1907
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Gvidilo tra la Esperanto-Movado

***Gvidilo tra la Esperanto-Movado*** estas la titolo de verko kompilita fare de Gerrit Paulus de Bruin, kaj eldonita 48-paĝe de Sennacieca Asocio Tutmonda en la jaro 1933. Suplemento 16-paĝa estis eldonita de SAT kaj FLE en 1948.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
*  PDF de *Gvidilo tra la Esperanto-Movado* en la Bitoteko de Hispana Esperanto-Federacio
*Ĉapitro de la suplemento pri Laboristaj Esperanto-Asocioj en la retejo de Sennacieca Asocio Tutmonda.
* *Enciklopedio de Esperanto*/G en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Historio de Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Antonio Guinart

**Antonio GUINART AGUILAR** (/*anTOnjo giNART agiLAR*/), hispano: pastro katolika, prof. de modernaj lingvoj. Naskiĝis la 4-an de septembro 1867 en Valencio. En 1900 vizitis lin en Valencio pioniro de Esperanto Augusto Jiménez Loira, por interesigi lin (redaktoron de monaĥa revuo) pri Esperanto kaj lasis ĉe li pakaĵon da Esperantaĵo. Post multa ripetado de la vizitoj, kvazaŭ nur pro komplezemo, eklegis la paperojn kaj fariĝis fervora Esperantisto. Li aperigis ses artikolojn en sia revuo; poste verkis gramatikon kaj vortaron. Estis redaktoro de La Suno Hispana, sekretario de Hispana Societo por Prop. de Esperanto. Bona oratoro kaj sukcesa kursgvidinto. Dum la Unua Nacia Kongreso de Esperanto 1923, oni enmetis marmoran ŝtonon ore gravuritan en la muron de la kolegio, kie estis la lulilo de Esperanto en Valencio.

GUINART, Antonio
GUINART, Antonio
Geometrio Absoluta

**Geometrio Absoluta**. Verkis C. Vö-rös, eld. Kokai. 

La titoloj de la tri volumoj: 

* *Elemento de la Geometrio Absoluta*, 1911, 106 p.; 
* *Analitika Geometrio Absoluta*, unua parto, La Ebeno Bolyai-a, 1910, 134 p.; 
* *Analitika Geometrio Absoluta*, dua parto, La Spaco Bolyai-a, 1912, 200 p. 

Gravaj scienc-aj verkoj, tre kuraĝe aperigitaj.

EdE-G

Kategorio:Geometrio
Aliterioj

alternative=Gobiconodon.jpg|eta|Gobiconodon
Biologio - Zoologio - Mamulo - Mamul-nomenklaturo

**subklaso : † ALITERIOJ - Nontheria (Allotheria)**

:ordo : † dokodonoj - Docodonta

::familio : † morganukodonedoj - Morganucodontidae

:::genro : † morganukodono - Morganucodon
::familio : † dokodonedoj - Docodontidae
:::genro : † dokodono - Docodon
:::genro : † perajocinodono - Peraiocynodon
:ordo : † SIMETRIDENTULOJ - Symmetrodonta
::familio : † spalakoteriedoj - Spalacotheriidae
:::genro : † spalakoterio - Spalacotherium
:::genro : † peralesto - Peralestes
:::genro : † tinodono - Tinodon
::familio : † amfidonedoj - Amphidontidae
:::genro : † amfidono - Amphidon
:::genro : † manĉurodono - Manchurodon
:ordo : † trikonodonoj - Triconodonta
::familio : † trikonodonedoj - Triconodontidae
:::genro : † amfilesto - Amphilestes
:::genro : † faskoloterio - Phascolotherium
:::genro : † trikonodono - Triconodon
:::genro : † priakodono - Priacodon
:ordo : † MULTOTUBERULOJ - Multituberculata - drsnozubci
::familio : † plagiaŭlakedoj - Plagiaulacidae
:::genro : † ktenakodono - Ctenacodon
:::genro : † loksaŭlako - Loxaulax
:::genro : † plagiaŭlako - Plagiaulax
:::genro : † bolodono - Bolodon
::familio : † ptilodonedoj - Ptilodontidae
:::genro : † cimolomiso - Cimolomys
:::genro : † mesodmo - Mesodma
:::genro : † kimbetobio - Kimbetobia
:::genro : † ptilodo - Ptilodus
:::genro : † mimetodono - Mimetodon
:::genro : † ektipodo - Ectypodus
:::genro : † djadoĥtaterio - Djadochtatherium
::familio : † eŭkosmodonedoj - Eucosmodontidae
:::genro : † eŭkosmodono - Eucosmodon
::familio : † teniolabedoj - Taeniolabidae
:::genro : † teniolabo - Taeniolabis
:::genro : † katopsalo - Catopsalis
:::genro : † prioneso - Prionessus
necerta enlistigo :
:::genro : † paŭlĥofatio - Paulchoffatia

Kategorio:Fosiliaj subklasoj de mamuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Ovonaskuloj

**Ovonaskuloj** estas subklaso de mamuloj en kiun monotremoj enhavas. Plejparto da la animaloj en ĉi grupo estas forigitaj. Ovonaskulaj monotremoj estas trovitaj de fosilioj de la epokoj Kretaceo kaj Kenozoiko. Hodiaŭ ili estas reprezentita de la ornitorinko kaj pluraj specioj de ekidnoj.

Kategorio:Mamuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Pantoterioj

**Pantoterioj** (*Pantotheria*) estas forlasita taksono da mezozoikaj mamuloj. Ĉi tiu grupo nun estas konsiderata kiel neformala rubuja taksono kaj estis anstataŭigita de *Dryolestida* kaj aliaj grupoj. Ĝi estas iufoje konsiderata infraklaso, kaj iuj malnovaj libroj notas ke ĝi estis rilata al *Symmetrodonta*.

## Mamul-nomenklaturo de Středa
**subklaso : † pantoterioj - Pantotheria**

:ordo : † eŭpantoterioj - Eupantotheria
::familio : † amfiteriedoj - Amphitheriidae
:::genro : † amfiterio - Amphitherium
::familio : † paŭrodonedoj - Paurodontidae
:::genro : † paŭrodono - Paurodon
:::genro : † peramo - Peramus
:::genro : † areodono - Araeodon
::familio : † driolestedoj - Dryolestidae
:::genro : † ambloterio - Amblotherium
:::genro : † driolesto - Dryolestes
:::genro : † krusafontio - Crusafontia
:::genro : † melanodono - Melanodon
:::genro : † pelikopso - Pelicopsis

Kategorio:Fosiliaj subklasoj de mamuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Göteborg

**Göteborg** (svede, IPA: ), esperante **Gotenburgo**, estas la dua plej granda urbo en Svedio. Ĝin fondis en 1619 sveda reĝo Gustavo la 2-a Adolfo. La urbo situas sur la okcidenta bordo apud la elfluejo de la rivero Göta älv.

Gotenburgo estas la dua plej granda urbo de Svedio kun pli ol duona miliono da loĝantoj en la dense loĝata areo kaj preskaŭ 900 000 en Gotenburgo kun ĉirkaŭurboj: Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . La urbo kunkreskis kun apudaj dense loĝataj areoj en la apudaj komunumoj Mölndal kaj Partille.

Kelkaj el la grandaj industriaj konzernoj kiel Volvo, SKF kaj aliaj bone konataj industriaj teknikaj kompanioj kiel ESAB kaj Hasselblad AB ekestis kaj havas siajn ĉefoficejojn en Gotenburgo. Granda parto de la svedaj eksporto kaj importo iras tra la haveno de Gotenburgo, kiu estas la plej granda haveno de Nordio. Gotenburgo estas ĉefurbo de la moderna sveda provinco Västra Götalands län kaj episkopa sidejo de Gotenburga diocezo de la Eklezio de Svedio.

## Vidindaĵoj 
## Servoj 
La Universitato de Gotenburgo (svede *Göteborgs universitet*) estas publika universitato, kiu estis establita en 1891. Kun 37 000 studentoj kaj 6 000 dungitoj, ĝi estas unu el la plej grandaj universitatoj en la nordiaj landoj. La universitato estas konsiderata tre urba, ĉar la plej multaj el ĝiaj konstruaĵoj estas en la koro de la urbo.

La Teknologia Universitato de Ĉalmers (svede *Chalmers tekniska högskola*) estas privata universitato situanta en Göteborg, kiu estis establita en 1829. Pli ol 11 000 studentoj studas en la universitato. La institucio temigas la kampojn de teknologio, natursciencoj, arkitekturo kaj matematiko.

## Famuloj 
* Oscar Dickson
* Stellan Skarsgård

## Esperanto kaj Göteborg 
En ĝi okazis la 8-a kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) de la 14-a ĝis 18-a de aŭgusto 1928 kun ĉirkaŭ 400 partoprenantoj el 24 landoj. En la kongreso interkonsentiĝis konvencio inter SAT kaj LEA-oj. La kongreso akcentis la kulturan, edukan, ne-politikan kaj kontraŭdogman karakteron de SAT.

En la urbo ankaŭ okazis la SAT-kongreso en 1976 kaj la 88-a Universala Kongreso de Esperanto en 2003.

Tie loĝis la esperantistoj Thorsten Torbjär kaj Märtha Andréasson.

Esperantoplatsen (La Esperantoplaco) estas loko en la distrikto Inom Vallgraven en la centra Gotenburgo.

## Urba blazono 
Leono rigardas en la heraldike "malĝustan" direkton.

## Bildoj 

Dosiero:Liseberg 2007 1.JPG|Liseberg amuzparko, Göteborg
Dosiero:Göteborg spårvagn.jpg|Tramo en Göteborg
Dosiero:Göteborg in Sweden.png|
Dosiero:Göteborg från Liseberg.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Eŭrovido-Kantokonkurso 1985
* Listo de urboj de Svedio
* 10551 Göteborg, asteroido
* Tramtransporto en Göteborg

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.goteborg.com 
* http://www.goteborg.se/
* Esperanto-Societo de Gotenburgo
* UK en 2003 
* Bildoj el Göteborg en la Bildarkivo Aŭstria


Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Bohuslando
Kategorio:Komunumoj de la provinco Västra Götalands län
Vivonaskuloj

**Vivonaskuloj** (*Theria* el greka *θηρίον* [thɛː'rion]) estas subklaso de mamuloj karakterizataj per la kapablo kreskigi embriojn en la utero. Tio ĉi diferencigas Vivonaskulojn de la Monotremoj. Preskaŭ ĉiuj mamuloj estas vivonaskuloj, krom ornitorinkoj kaj ekidnoj, kiuj estas monotremoj, do demetas ovojn.

La klaso vivonaskuloj enhavas Marsupiulojn kaj Placentulojn. Ĝi aperis dum Kretaceo antaŭ ĝis 120 jarmilionoj.

## Infraklasoj 
* *Triberculata* †
* Marsupiuloj *Marsupialia* aŭ *Metatheria*
* Placentuloj *Eutheria*

## Arkreskiĝa arbo 
Malgranda arkreskiĝa arbo:—o Subklaso **Theria** (Parker & Haswell, 1897)
   |-- Genro *Aethomylos* Novacek, 1976 (†)
   |-- Genro *Anisorhizus* Ameghino, 1902 (†)
   |-- Genro *Dakotadens* Eaton, 1993 (†)
   |-- Genro *Falepetrus* Clemens & Lillegraven, 1986 (†)
   |-- Genro *Kasserinotherium* Crochet, 1986 (†)
   |-- Genro *Paleomolops* Cifelli, 1994 (†)
   |-- Genro *Tetraprothomo* Ameghino, 1907 (†)
   |-- Genro *Tribotherium* Sigogneau-Russell, 1991 (†)
   |-- Genro *Zygiocuspis* Cifelli, 1990 (†)
   |-- Subfamilio Russellmyinae Estravis, 1990 (†)
   |-- Familio Endotheriidae Shikama, 1947 (†)
   |-- Familio Holoclemensiidae Aplin & Archer, 1987 (†)
   |-- Familio Kermackiidae Butler, 1978 (†)
   |-- Familio Pappotheriidae Slaughter, 1965 (†)
   |-- Familio Picopsidae Fox, 1980 (†)
   |-- Familio Plicatodontidae Ameghino, 1904 (†)
   |-- Familio Potamotelsidae Nessov, 1987 (†)
   |-o Ordo Asiadelphia Trofimov & Szalay, 1993 (†)
   |-o Ordo Deltatheroida Kielan-Jaworowska, 1982 (†)
   |-o Kohorto Marsupialia (Illiger, 1811)
   `-o Kohorto Placentalia (Owen, 1837)

## Referencoj 
Kategorio:Mamuloj
Gysbreght van Aemstel

***Gysbreght van Aemstel*** - subtitolo *la detruo de lia urbo kaj lia ekzilo* - estas tragedio en versoj de Joost van den Vondel (1587-1679). El la nederlanda esperantigis ĝin J. R. G. Isbrücker. La 82-paĝa tradukaĵo aperis ĉe eldonejo W.J. Thieme & Cie el Zutphen en la jaro 1932.

## Recenzoj 
## Eksteraj ligiloj 
* informo pri la libro en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko ()
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* *Enciklopedio de Esperanto*/G en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

Kategorio:Fikciaj nederlandanoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita nederlandlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-teatro
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Dermopteroj

La **dermopteroj** (*Dermoptera*) estas orientalisa ordo de mamuloj kun du vivantaj specioj. Ambaŭ specioj vivas en Sudorienta Azio kaj nutras sin nur per plantoj, kapablas glisflugi per haŭta membrano inter kolo, membroj kaj vosto. La ordon difinis en 1811 Johann Karl Wilhelm Illiger.

:familio : † plagiomenedoj - *Plagiomenidae*
::genro : † planeteterio - *Planetetherium*
::genro : † plagiomeno - *Plagiomene*
:::specio : † plagiomeno multpinta - *Plagiomene multicuspis*

:familio : galeopitekedoj - *Cynocephalidae* (2 specioj)
::genro : GALEOPITEKO (KAGUANGO) - *Cynocephalus*
:::specio : malaja galeopiteko - *Cynocephalus temmincki* (sin. *C. variegatus*)
:::specio : filipina galeopiteko - *Cynocephalus volans*


Kategorio:Orientalisa faŭno
Anna Gyllsdorff

'''*Anna* Sofia Margareta GYLLSDORFF'* (gülsdorf) estis sveda artisto-metalĉizisto kaj esperantisto. Ŝi naskiĝis la  en Laholmo, kaj mortis la  en Linköping.

Kiel esperantisto de 1906, ŝi gvidis kursojn kaj interpretis prelegantojn. Ŝi tradukis el la sveda la broŝuron *La solvo de la vivproblemo* en 1930.

En la sveda registro *Sveriges dödbok 1830–2020,* oni anstataŭe skribas ke ŝi naskiĝis la 19-an de septembro 1887, kaj nomiĝis *Gylldorff.* Tio verŝajne estas erarojn, pro tio ke kaj la registro de Laholm kaj EdE diras ke ŝi nomis Gyllsdorf kaj naskiĝis la 19-an aŭgusto.

## Tradukojn
* *La solvo de la vivproblemo sur la bazo de ”nova penso”'' – de A. Rosenberg, 1930 (31 p.)

## Fontoj
* 

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Tupajuloj

**ordo : tupajuloj - Scandentia**

Tiu ĉi orientalisa ordo ampleksas malgrandajn mamulojn kiuj vivas en la tropikaj arbaroj de Sud-Orienta Azio.

:familio : † anagaledoj - Anagalidae
:familio : Tupajedoj - Tupaiidae (15 specioj)
:: subfamilio : tupajenoj - Tupaiinae
:::genro : tupajo - Tupaia
::::specio : arbosoriko aŭ "tupajo ordinara" - Tupaia glis
::::specio : tupajo montara - Tupaia montana
::::specio : tupajo malgranda - Tupaia minor
::::specio : tupajo svelta - Tupaia gracilis
::::specio : tupajo longvosta - Tupaia javanica
::::specio : tupajo nikobara - Tupaia nicobarica
:::genro : lionogaleo - Lionogale
::::specio : lionogaleo granda - Lionogale tana
::::specio : lionogaleo nigradorsa - Lionogale dorsalis
:::genro : anatano - Anathana
::::specio : anatano grandorela - Anathana ellioti
:::genro : dendrogaleo - Dendrogale
::::specio : dendrogaleo maldikvosta - Dendrogale murina
::::specio : dendrogaleo nigravosta - Dendrogale melanura
:::genro : urogaleo - Urogale
::::specio : urogaleo plejgranda - Urogale everetti
:: subfamilio : ptilocerkenoj - Ptilocercinae
:::genro : ptilocerko - Ptilocercus
::::specio : ptilocerko plumvosta - Ptilocercus lowi
:familio : † apatemiedoj - Apatemyidae

## Bildogalerio 

Anathana ellioti.jpg|*Anathana ellioti*
Tupaia belangeri.JPG|*Tupaia belangeri*
Tupaia cf javanica 050917 manc.jpg|*Tupaia javanica*
Stavenn Tupaia glis 00.jpg|arbosoriko (*Tupaia glis*, "tupajo ordinara")
Tupaia minor.jpg|*Tupaia minor*

## Vidu ankaŭ 
* Kinabalu-montaj alpaj herbejoj


Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Orientalisa faŭno
Hiendentuloj

**Hiendentuloj** estas formortinta familio de mamuloj.alternative=Hyaenodon gigas.jpg|eta|*Hyaenodon gigas* kaj *H. mongoliensis*.
**ordo : † hiendentuloj - Hyaenodonta**

::familio : † paleoriktedoj - Palaeoryctidae

:::genro : † cimolesto - Cimolestes

:::genro : † deltaterojdo - Deltatheroides

:::genro : † avunkulo - Avunculus
:::genro : † didelfodo - Didelphodus
:::genro : † deltateridio - Deltatheridium
:::genro : † paleorikto - Palaeoryctes
::familio : † mikropternodedoj - Micropternodontidae
:::genro : † mikropternodo - Micropternodus
::familio : † didimokonedoj - Didymoconidae
:::genro : † ardinikto - Ardynictis
:::genro : † didimokono - Didymoconus
:::genro : † ĉelkario - Tshelkaria
::familio : † hienodedoj - Hyaenodontidae
:::genro : † protolomo - Protolomus
:::genro : † disopsalo - Dissopsalis
:::genro : † pterodo - Pterodon
:::genro : † hiainailoŭro - Hyainailourus
:::genro : † hienodo - Hyaenodon
:::genro : † apterodo - Apterodon
:::genro : † maĥerojdo - Machaeroides
::familio : † oksienedoj - Oxyaenidae
:::genro : † oksieno - Oxyaena
:::genro : † patriofelo - Patriofelis
:::genro : † paleonikto - Palaeonictis

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Manisuloj

**ordo : MANISULOJ - Pholidota **

::familio : manisedoj - Manidae (7 specioj)

:::genro : † teŭtomaniso - Teutomanis

::::specio : † teŭtomaniso frankonia - Teutomanis franconica
:::genro : † nekromaniso - Necromanis
::::specio : † nekromaniso kvercia - Necromanis quercyi
::::specio : † nekromaniso edvardsa - Necromanis edwardsi
:::genro : MANISO - Manis
::: subgenro : paramaniso - Paramanis
::::specio : maniso (paramaniso) insula - Manis (Paramanis) javanica
::: subgenro : fatago - Phatages
::::specio : maniso (fatago) dikvosta - Manis (Phatages) crassicaudata
::: subgenro : maniso - Manis
::::specio : maniso (maniso) kurtvosta - Manis (Manis) pentadactyla
::: subgenro : fatagino - Phataginus
::::specio : maniso (fatagino) blankventra - Manis (Phataginus) tricuspis
::: subgenro : uromaniso - Uromanis
::::specio : maniso (uromaniso) longvosta - Manis (Uromanis) tetradactyla -
::: subgenro : smutsio - Smutsia
::::specio : maniso (smutsio) giganta - Manis (Smutsia) gigantea
::::specio : maniso (smutsio) stepa - Manis (Smutsia) temmincki

## Bildogalerio 

Manis gigantea 01 by Line1.JPG|*Smutsia gigantea*
Steppenschuppentier2.jpg|*Smutsia temmincki*
Scaly ant eater by by Dushy Ranetunge 2a.jpg|*Manis crassicaudata*
Pangolin borneo.jpg|*Manis javanica*
Tree Pangolin.JPG|*Phataginus tricuspis*
Длиновостый панголин.jpg|*Phataginus tetradactyla*
Necromanis franconica.jpg|*Necromanis franconica*
Pangolin defending itself from lions (Gir Forest, Gujarat, India).jpg|Manisulo defendante sin kontraŭ leonoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.faunistik.net/BSWT/MAMMALIA/PHOLIDOTA/pholidota_01.html 
* http://letopis.kulichki.net/2001/image2001/pangolin.jpg 


Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Teniodonoj

La **teniodonoj** estas frua formortinta grupo de mamuloj trovita de la Paleoceno al la Eoceno epokoj. Teniodonoj disvolvis rapide al specialigitaj fosilantaj bestoj, kaj variis laŭ grandeco - de la grandeco de ratoj al la grandeco de ursoj. Malfruaj specioj disvolvis grandajn antaŭajn dentoj kaj ungegoj por fosado. Iuj genroj, kiel *Stylinodon*, havis vivdaŭre kreskantajn dentojn. 

## Taksonomio
**ordo : † teniodonoj - Taeniodonta**
* familio : † stilinodonedoj - Stylinodontidae
** subfamilio : † konoriktenoj - Conoryctinae
***genro : † konorikto - Conoryctes
***genro : † oniĥodekto - Onychodectes
** subfamilio : † stilinodonenoj - Stylinodontinae
***genro : † vortmanio - Wortmania
***genro : † psitakoterio - Psittacotherium
***genro : † ektogano - Ectoganus
***genro : † stilinodono - Stylinodon

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Gyges kaj lia ringo

***Gyges kaj lia Ringo***  estas versa tragedio en kvin aktoj de Friedrich Hebbel, kiun el la germana tradukis Paul Bennemann. La 152-paĝa libro aperis en la jaro 1916 en Lepsiko . 

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/G en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* *Gyges kaj la ringo*, prilaboro de la greka mito fare de Jarka Malá, Esperanta Retradio, la 7-an de majo 2025. 

Kategorio:Dramoj
Kategorio:Esperanto-teatro
Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Tiloduloj

**Tiloduloj** (*Tilodontia*) estas formortinta ordo de mamuloj kiu eble rilatas al pantodontoj. Ili estis disvastita trans Nordameriko kaj Eŭrazio. Ili havis incizivojn kiel ronĝuloj kaj ungegoj. Iom estis granda kiel ursoj.

## Taksonomia klasado laŭ Středa 
**ordo : † tiloduloj - Tillodontia**

::familio : † estonikedoj - Esthonychidae

:: subfamilio : † estonikenoj - Esthonychinae

:::genro : † estoniko - Esthonyx

:: subfamilio : † trogosenoj - Trogosinae
:::genro : † trogoso - Trogosus
:::genro : † tilodo - Tillodon
:::genro : † menatoterio - Menatotherium

Kategorio:Formortintaj mamuloj
Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Tubetodentuloj

La **Tubetodentuloj** estas ordo, kiu estas endemia al la Afrotropiso.
## Klasifiko 
'*ordo : TUBETODENTULOJ - *Tubulidentata'''*
::familio : orikteropedoj - *Orycteropodidae* (1 specio)
:::genro : † miorikteropo - *Myorycteropus*
::::specio : † miorikteropo afrika - *Myorycteropus africanus*
:::genro : † plesiorikteropo - *Plesiorycteropus*
::::specio : † plesiorikteropo madagaskara - *Plesiorycteropus madagascariensis*
:::genro : ORIKTEROPO (ORIKTEROPODO) - *Orycteropus*
::::specio : † orikteropo gaŭdra - *Orycteropus gaudryi*
::::specio : † orikteropo dikdenta - *Orycteropus crassidens*
::::specio : orikteropo terporko - *Orycteropus afer''

## Referencoj 
Kategorio:Mamuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Litopternoj

La **litopternoj** ("simplaj maleoloj") estas ordo de fosilia mamuloj el la Terciaro tiu havas piedfingran malkreskon. Tripiedfingraj kaj unupiedfingraj ĉevalecaj formoj estis evoluintaj.

**ordo : † litopternoj – Litopterna**

::familio : † proteroteriedoj – Proterotheriidae

:::genro : † vainko – Wainka
:::genro : † anisolambdo – Anisolambda
:::genro : † praproteroterio – Eoproterotherium
:::genro : † protoaterio – Prothoatherium
:::genro : † proteroterio – Proterotherium
:::genro : † toaterio – Thoatherium
::familio : † makraŭĥeniedoj –- Macraucheniidae
:::genro : † adianto – Adianthus
:::genro : † paramakraŭĥenio – Paramacrauchenia
:::genro : † tesodo – Thesodon
:::genro : † makraŭĥenio – Macrauchenia
::::specio : † makraŭĥenio patagonia – Macrauchenia patachonica

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Notounguloj

La **notounguloj** (latine: *Notoungulata*) estis formortinta ordo de hufuloj denaska de Sud-Ameriko.

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Astrapoterioj

eta|dekstra|300px|Kiel astrapoterio granda eble aspektis
La **Astrapoterioj** estis sudamerikaj mamuloj kies situo en la zoologia klasifikado ne estas certa. Ili aspektis verŝajne kiel io inter malgranda elefanto aŭ mastodonto kaj granda tapiro.

**ordo : † astrapoterioj - Astrapotheria**
::superfamilio : † trigonostilopojdoj - Trigonostylopoidea
::familio : † trigonostilopedoj - Trigonostylopidae
:::genro : † trigonostilopo - Trigonostylops
::superfamilio : † astrapoteriojdoj - Astrapotherioidea
::familio : † astrapoteriedoj - Astrapotheriidae
:::genro : † astrapoterio - Astrapotherium
::::specio : † astrapoterio granda - Astrapotherium magnum

## Bildogalerio 

Astrapotherium magnum Skull.jpg
Trigonostylops wortmani.JPG
Trigonostylops.jpg
Astrapothere.jpg

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Pantodontoj

La **parodontoj** estas formortinta biologia ordo de mamuloj - en novaj taksonomiaj tabeloj ĝi foje difiniĝas subordo de la ordo *Cimolesta*. La genroj de parodontoj vivigis la teron inter la paleoceno kaj la eoceno. Pri subdividaĵoj al biologiaj familioj kaj genroj vidu la sekvan tabelon:

:ordo : † pantodontoj - Pantodonta'''
::familio : † korifodedoj - Coryphodentidae
:::genro : † pantolambdo - Pantolambda
:::genro : † korifodo - Coryphodon
:::genro : † eŭdinocero - Eudinoceras
:::genro : † hiperkorifodo - Hypercoryphodon
::familio : † barilambdedoj - Barylambdidae
:::genro : † barilambdo - Barylambda
::familio : † arĥeolambdedoj - Archaeolambdidae
:::genro : † arĥeolambdo - Archaeolambda
::familio : † pantolambdodedoj - Pantolambdodontidae
:::genro : † pantolambdodo - Pantolambdodon

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Dinoceratoj

**Dinoceratoj** (latine: *Dinocerata*: "terura korno") estas formortinta ordo de plantmanĝintaj mamuloj.

:::genro : † uintaterio - Uintatherium

::::specio : † uintaterio mirinda - Uintatherium mirabile

:::genro : † eobasileo - Eobasileus
::familio : † prodinoceredoj - Prodinoceratidae
:::genro : † prodinocero - Prodinoceras
:::genro : † mongoloterio - Mongolotherium

::familio : † gobiateriedoj - Gobiatheriidae
:::genro : † gobiaterio - Gobiatherium

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Kategorio:Formortintaj specioj en la Eoceno
Kategorio:Placentuloj
Piroterioj

**Piroterioj** (*Pyrotheria*) estis ordo de formortintaj mamuloj. Ili similis al mastadonoj kaj inkluzivis genrojn *Baguatherium*, *Carolozittelia*, *Colombitherium*, *Gryphodon*, *Propyrotherium*, *Proticia*, kaj *Pyrotherium*.

**ordo : † piroterioj - Pyrotheria**

::familio : † piroteriedoj - Pyrotheriidae
:::genro : † piroterio - Pyrotherium
:::genro : † karolozitelio - Carolozittelia

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Desmostilioj

La **desmostilioj** (estas formortinta ordo de maraj mamuloj kiu vivis en la malfrua Oligoceno epoko (antaŭ 30.8 miliono da jaroj) ĝis malfrua Mioceno (antaŭ 7.25 miliono da jaroj). La formo de la dentaro kaj skeleto suĝestas ke desmostilianoj vivas sur tero kaj maro kaj estis plantmanĝuloj.

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Prokaviuloj

La **prokaviuloj** estas ordo (***Hyracoidea***) de hufuloj, ampleksanta i.a. la prokaviojn aŭ hirakojn.
Ili havas unu sola familio nuntempa, *Procaviidae*, kun ses specioj en tri genroj.

Ili estas la ordo plej proksima al la rostruloj (elefantoj) kaj sirenoj (manatoj kaj dugongoj), kun kiuj ili konsistigas la superordon *Afrotheria*.

## Taksonomio 
::familio : † geniohiedoj - *Geniohyidae*
:::genro : † bunohirako - *Bunohyrax*
:::genro : † geniohio - *Geniohyus*
:::genro : † megalohirako - *Megalohyrax*
::::specio : † megalohirako nila - *Megalohyrax niloticus*
::familio : prokaviedoj - *Procaviidae* (8 specioj)
:::genro : † sagaterio - *Saghatherium*
:::genro : † pliohirako - *Pliohyrax*
:::genro : † prohirako - *Prohyrax*
:::genro : dendrohirako - *Dendrohyrax*
::::specio : dendrohirako praarbara - *Dendrohyrax dorsalis*
::::specio : dendrohirako montara - *Dendrohyrax vallidus*
::::specio : dendrohirako arba - *Dendrohyrax arboreus*
:::genro : heterohirako - *Heterohyrax*
::::specio : heterohirako stepa - *Heterohyrax syriacus*
:::genro : hirako (prokavio) - *Procavia*
::::specio : Rokhirako aŭ Kablanda prokavio - *Procavia capensis*
::::specio : prokavio mezafrika - *Procavia johnstoni*
::::specio : prokavio sudana - *Procavia ruficeps*
::::specio : prokavio araba - *Procavia habessinica*

Kategorio:Prokaviuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Embritopodoj

eta|Rekonstruita skeleto
eta|Arsinoitherium hharder
La **embritopodoj** (latine *Embrithopoda*) estas formortinta ordo de mamuloj, kiuj vivis en eoceno kaj oligoceno. La plej grava genro de tiu ordo estas arsinoiterio *(Arsionoitherium).*

'*ordo : † embritopodoj - *Embrithopoda'''*
::familio : † arsinoiteriedoj - *Arsinoitheriidae*
:::genro : † arsinoiterio - *Arsinoitherium*
::::speco : † arsinoiterio zitela - *Arsinoitherium zitteli''

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Parhufuloj

eta|
[eta|[Ĝirafo (*Giraffa camelopardalis*)]]
**Parhufuloj** (*Artiodactyla*) estas anoj de ordo de mamuloj. Ili estas mezgrandaj aŭ grandkorpaj, aŭ ĉiovoraj aŭ herbovoraj bestoj.

La nombro de la fingroj estas ĉiam para (2 aŭ 4). La plej fortaj fingroj estas la mezaj, do la 3-a kaj la 4-a ungoj. La 2-a kaj la 5-a estas malpli fortaj, rudimentaj aŭ mankas. La 1-a fingro (polekso, dika fingro) ĉiam mankas. La akso de la kruro pasas inter la 3-a kaj la 4-a fingroj.

La originala dentoformulo modifiĝis al la speciala nutrado. La incizivoj kaj la kaninoj kelkfoje mankas. La stomako estas unuparta (ekzemple ĉe porko) aŭ plurparta (ekzemple ĉe bovo). Kelkaj parhufuloj remaĉas.

La utero estas dukorna, la placento estas difuza *(placenta diffusa)* aŭ kotiledona *(placenta cotyledonaria)*.
Kondilartroj

alternative=Phenacodus primaevus 1.JPG|eta|Phenacodus primaevus 1
eta|Meniscotherium
**ordo : † KONDILARTROJ - Condylarthra**

::familio : † fenakodedoj - Phenacodontidae
:::genro : † fenakodo - Phenacodus
:::genro : † desmatokleano - Desmatocleanus
::familio : † periptiĥedoj - Periptychidae
:::genro : † ektokono - Ectoconus
:::genro : † periptiĥo - Periptychus
::familio : † meniskoteriedoj - Meniscotheriidae
:::genro : † meniskoterio - Meniscotherium
:::genro : † pleŭraspidoterio - Pleuraspidotherium
::familio : † hipsodedoj - Hypsodontidae
:::genro : † hipsodo - Hypsodus
:::genro : † litolesto - Litolestes
:::genro : † miokleno - Mioclaenus
::familio : † didolodedoj - Didolodontidae
:::genro : † didolodo - Didolodus
::familio : † trikuspiodedoj - Tricuspiodontidae
:::genro : † trikuspiodo - Tricuspiodon
::familio : † arktocionedoj - Arctocyonidae
:::genro : † oksikleno - Oxyclaenus
:::genro : † deltaterio - Deltatherium
:::genro : † tricento - Tricentes
:::genro : † arktociono - Arctocyon
:::genro : † arktocionido - Arctocyonides
:::genro : † anankodo - Anancodon
:::genro : † triisodo - Triisodon
::familio : † mesonikedoj - Mesonychidae
:::genro : † disako - Dissacus
:::genro : † pachieno - Pachyaena
:::genro : † mesoniko - Mesonyx
:::genro : † andrevsarĥo - Andrewsarchus
::::specio : † andrevsarĥo mongolia - Andrewsarchus mongoliensis
:::genro : † honanodo - Honanodon

Kategorio:Fosiliaj ordoj de placentuloj
Kategorio:Mamul-nomenklaturo de Středa
Nokto de l' migranto

'''''Nokto de l' migranto***, , do "migranta noktokanto" (la poezia esperanta titolo do jam relative forte distanciĝis de la originalo), estas fama serio de du poemoj de Goethe, kiujn enmelodiigis la komponisto Franz Schubert. Ili estis skribitaj krajone sur ligna muro de montarkabano dum tipa migrado de la juna Goethe. 60 jarojn poste la maljuna kaj baldaŭ mortonta Goethe ree vizitis tiun kabanon kaj plorante renetigis sur la muro la vortojn de li skribitaj antaŭ tiom longa tempo. Aparte fama estas la dua el la du poemoj, kiu titoliĝas "Io simila", :

## Originala teksto 
***Über allen Gipfeln 
***ist Ruh, 
***in allen Wipfeln 
***spürest du 
***kaum einen Hauch; 
***die Vögelein schweigen im Walde, 
***warte nur, balde 
***ruhest du auch!***

## Esperantigo 
**Super ĉiaj suproj
**Kvietas
**Inter ĉiuj branĉoj
**eksentas
**Ne eĉ spiron vi
**Birdetoj silentas en arbar’
**Nur atendu: baldaŭ 
**Ankaŭ ripozos vi!'''

::(esperantigis Roland Platteau)

Kategorio:Poemoj
Kategorio:Poemoj de Johann Wolfgang von Goethe
Kategorio:Germanlingvaj versaĵoj
Kaliningrada provinco

La **Kaliningrada provinco** () estas la plej okcidenta provinco de Rusio. La provinco havas 22 urbojn. Ĝi estas separata de la "resta" Rusio per teritorio de Litovio kaj Belorusio. La ĉefurbo kaj la plej granda urbo estas Kaliningrado.

eta|300px|Kaliningrado (provinco)

La areo de la provinco estas ĉirkaŭ 14 mil km²; ĝi havas preskaŭ milionon da loĝantoj. La mapeto montras, ke la provinco estas tute ĉirkaŭata de Eŭropa Unio, de kiam Litovio kaj Pollando aliĝis al ĝi je la 1-a de majo 2004. Tio kaŭzas certajn problemojn pri trafiko, doganoj ktp. Eblas senvize vojaĝi al cetera Rusio per ŝipoj (al Sankt-Peterburgo) kaj aviadiloj.

## Plej grandaj urboj 
(parenteze la eksaj germanaj nomoj)
* Kaliningrado (Königsberg; ĉefurbo)
* Baltijsk (Pillau)
* Ĉernjaĥovsk (Insterburg)
* Gusev (Gumbinnen)
* Pravdinsk (Friedland)
* Sovjeck (Tilsit)

Aliaj lokoj estas la jenaj: Majakovskoje (Nemmersdorf), Jasnaja Poljana (Trakehnen), Vladimirovo

## Administra divido 
Ekde la jaro 2008 la provinco administre dividiĝas je 7 urbaj distriktoj kaj 15 municipaj distriktoj.

## Historio 
La ordeno de germanaj kavaliroj konkeris la regionon dum la 12-a jarcento, kaj dum kvindekjara milito kun la rezistanta loka balta popolo praprusoj fine komplete ekstermis tiun popolon. Ekestis germanlingva mezepoka ordena ŝtato, kiu alprenis la nomon de la balta popolo kaj nomiĝis *Preußen*, do *Prusio*. La regiono de la nuna kaliningrada provinco estis kaj ĝis la fino de la Dua Mondmilito restis parto de ties orienta duono, la germana provinco *Ostpreußen* (Orienta Prusio), kies alia, pli granda, parto nun estas la pola vojevodio Warmińsko-Mazurskie.

La nordo de Orienta Prusio, do la teritorio de la kaliningrada provinco (sen la urbo Kaliningrado mem) plus iom da ĉirkaŭaĵo de la pli norda urbo Klaipėda en Litovio, historie havis grandkvante litovlingvajn loĝantojn, kaj el kultura kaj dialekta vidpunkto la teritorio de tiuj litovlingvanoj nomiĝas Eta Litovio.

## Partneraj rilatoj 
La nuna provinco havas partnerajn rilatojn interalie kun
* 20px la urbodistrikto Lichtenberg de Berlino en Germanio

## Vidu ankaŭ 
* Balta sukceno
* Istmo de Suvalkio

## Notoj 
*