open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lajos Kropf

**Lajos KROPF** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kropf Lajos** estis hungara historiisto, inĝeniero, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1903).

Lajos Kropf http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08847.htm naskiĝis la  1852 en Pest (urbo). Li mortis la  1939 en Hersham apud Londono.

## Biografio 
Lajos Kropf frekventis gimnaziojn en urboj Pest kaj Esztergom, universitaton en Buda. Li diplomiĝis en 1873 kaj li ricevis la rangon leŭtenanto. Li eklaboris en Londono en diversaj firmaoj, ekde 1900 li laboris kiel individua inĝeniero. Li ankaŭ sendis raportojn al hungaraj gazetoj. Li esploris en Brita Muzeo, la rezultojn li same sendis al gazetoj. Li tradukis al la angla lingvo memuaron de Lajos Kossuth. Li studvojaĝis en kelke da landoj.

## Verkaro (elekto) 
* *Folktales of the Magyars* (1889)
* *Észak-Amerika és Magyarország 1848 és 1849* (Nord-Ameriko kaj Hungario en 1848 kaj 1849, (1901)
* *Bánk bán az angol irodalomban* (Bánk (banuso) en la angla literaturo), (1904)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto

 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj armeinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Galerioj Anger 1

La **Galerioj Anger 1** estas tradiciriĉa centro butikuma en la urbokerno de Erfurto. Dum jardekoj de GDR ili apartenis al la ĉeno *Centrum Warenhaus*.

## Historio 
eta|350px|Ĉe la *Romia Imperiestro* - iam hotelo, poste butikaro, 2008Albert kaj Ernst Giese konstruis de 1906-1908 laŭ la historiisma stilo butikcentron nomitan *Ĉe la Romia Imperiestro*. La nomon oni adoptis de hotelo samloke, kiu estis malkonstruita.

La gefratoj Georg kaj Martin Tietz kaj iliaj komercaj partneroj Arthur Arndtheim kaj Siegfried Pinthus malfermis en 1908 la magazenegon situantan plej oriente sur la Anger-placo. Ĝi estis longtempe la plej granda vendodomo en Turingio. Fasado en secesia stilo estas koronita de vitra terglobo kaj figuraj ornamaĵoj.

En 1937 la judaj posedantoj estis eksproprietigitaj. Por substreki tion ankoraŭ, oni forigis ankaŭ la terglobon en 1939.

## Hodiaŭ 
Post multaj alikonstruadoj kaj restaŭradoj oni inaŭguris la novan *Galeriojn Anger 1* en la 27-a de septembro 2000. Estis laŭ originalaj planoj ankaŭ rekonstruitaj la portaloj. Apude konstruitis dua, vendeja parto, sur la grundo de la iama *Domo de la instruistoj*. Sennombraj butikoj, vendejoj kaj kulinarejoj allogas la klientojn sur 23.000 kvadratmetroj kaj 4 etaĝoj. Mezkvante 30.000 homoj vizitas por tago la grandmagazenon.

## Literaturo 
* Ruth Menzel, Eberhard Menzel, Heinz Stade: *Das Erfurter Kaufhaus und sein Jahrhundert.* Karstadt Warenhaus AG Erfurt, Erfurt 2000.
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen*, eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la magazenego

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Vendejoj
Krizosztom Kruesz

**Krizosztom Kruesz** [krizostom krues], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kruesz Krizosztom** estis hungara pastro, benediktana ĉefabato, instruisto, profesoro, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1878). Kelkaj hungaraj dokumentoj mencias nomformojn *Kruesz Károly Krizosztom*, *Kruesz Károly*, *Kruesz János*.

Krizosztom Kruesz http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08852.htm naskiĝis la  1819 en Hungara reĝlando en Völgyfalva (nuntempa Zillingtal en Aŭstrio). Li mortis la  1885 en Sopron.

## Biografio 
Krizosztom Kruesz frekventis gimnazion en Győr, poste en 1835 li iĝis membro de benediktanoj, tial li prenis la nomon *Krizosztom*. Li plulernis en Győr, poste en Bakonybél, kie li lernis de Izidor Guzmics, fine ankaŭ en universitato de Pest (urbo) li lernis. En 1843 li pastriĝis, poste li instruis en diversaj urboj (ekzemple en Reĝa Jura Akademio (Pozono)). En 1865 li estis nomumita ĉefabato de Pannonhalma, tial li aŭtomate iĝis senatano. Li kreis altlernejon en Pannonhalma.

## Verkaro (elekto) 
* *A szervetlen és szerves vegytan rövid vázlata: A felgymnasiumi ifjuság számára* (Mallonga skizo de la neorganika kaj organika kemio: por junularo de altgimnazio), (1865)
* *Győrmegye éghajlata és földdelejessége* (1874)
* *A jelenkor bajairól* (1879)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Turtmann-Unterems

**Turtmann-Unterems** estas komunumo en la distrikto Leuk en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1139 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Turtmann-Unterems situas en Meza Valezo aŭ pli ekzakte dirite en la suba parto de Supra Valezo sur la norda valflanko. Ĝi konsistas el la parto en la valo de Rodano ĉe ties suda bordo, kie situas la vilaĝoj Turtmann kun la vilaĝetoj Tännu kaj Ried, kaj Unterems kun la vilaĝetoj Ze Schmidu, Feldishaus kaj Prupräsu, kaj granda montara teritorio, kiu formas eksklavon sude de la komunumo en la Valo de Turtmann, kie situas la vilaĝo Gruben kaj en ĝia fundo la Turtmann-Glaĉero kaj la Brunegg-Glaĉero.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 42,27 km², de kiuj 10,8% estas kovritaj de arbaro, 15,2% servas por agrikulturo kaj 3,1% por setlado. Preskaŭ tri kvaronoj de la teritorio konsistas el altmontara dezerto kaj glaĉeroj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Turtmann-Unterems limas en nordo al Gampel-Bratsch, en nordoriento al Niedergesteln, en sudoriento al Eischoll, en sudo al Ergisch, en sudokcidento al Oberems, en okcidento al Agarn, kaj en nordokcidento al Leuk. La montara eksklavo en sudo limas en nordo al Ergisch, en oriento al Sankt Niklaus, en sudo al Randa, en sudsudokcidento en unu punkto al Zinal, kaj en okcidento al Oberems.

## Trafiko 
Tra Turtmann-Unterems pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la svisa aŭtovojo A9 (parte ankoraŭ en konstruo) kun alveturejo en Turtmann. En Turtmann ankaŭ situas stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Siono al Brigo. De la stacidomo de  diversaj poŝtaŭtolinioj kondukas al la najbaraj vilaĝoj. De Unterems aertelfero kondukas al Oberems.

## Historio 
La komunumo Turtmann-Unterems estis fondita kun efiko de la 1-a de januaro 2013 per kunigo de la malnovaj komunumoj Turtmann kaj Unterems.

La unua dokumenta mencio de Turtmann datiĝas el la jaro 1050 kiel *Curtmannonis*. De 1435 ĝis 1479 Turtmann formis komunumon kune kun Tännu, Ried kaj Unterems. En la jaro 1515 estis kreitaj komunumaj statutoj, kiuj estis ampleksigitaj en la jaroj 1535 kaj anstataŭigitaj pere de kamparana gildo en la jaro 1586. En la jaro 1670 Kaspar Stockapler komencis la konstruon de senjora domo. Post lia faligo en la jaro 1678 la konstruado estis haltigita.

La unua dokumenta mencio de Unterems datiĝas el la jaro 1270 *inferiorem hemesa*. 1419. La kamparana gildo de Unterems datiĝas el la jaro 1457. Unterems unuan fojon estis menciita kiel memstara komunumo. En la jaro 1479 estis fondita komunuma unio inter Turtmann kaj Unterems. En tiu unio Unterems portis ek de 1501 kvinonon de la ŝarĝoj kaj oficoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Turtmann (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Turtmann-Unterems
Nova juda tombejo de Erfurto

eta|Tabulo ĉe la enirejo.eta|La kadavrejo. eta|Malnova juda tombejo, Cyriak-strato. eta|Holokaŭsto-memorigilo.
La **Nova juda tombejo** (germane: *Neuer jüdischer Friedhof Erfurt*) troviĝas rekte apud Turingio-halo ĉe la Steigerwald-arbaro sude de la urbokerno de Erfurto, Germanujo (Werner-Seelenbinder-Straße nr. 3).

## Malnova tombejo 
La dum la 19-a jc grupiĝinta moderna juda komunumo estis enterigintaj la mortintojn sur la Malnova juda tombejo (germane: *Alter jüdischer Friedhof*) en la Cyriak-strato (aranĝita en 1811, sub la Citadelo Cyriaksburg; ankoraŭ pli malnova tombejo troviĝis sur la loko, kie estis la Grenejo de Erfurto.). Pro bezono je granda grundo (laŭ juda tradicio - diference al la kristana - la tomboj neniam foriĝis) kaj pro ĝenerala pligrandiĝo de la komunumo necesis serĉi novan areon. En la jaro 1951 la grundo estis (nevole) cedita al la urbo post la rekupero post la Dua mondmilito. Dum la 1960-aj jaroj konstruitis garaĝoj tie ĉi. Ekde 2007 staras denove tomboŝtonoj sur la eksa tombejo; la originalaj ŝtonoj estis formetitaj en la jaro 1944.

## Je la serĉo de nova teritorio 
Propono fare de la urba administrado uzi parton de la (nun jam ne ekzistanta) Suda tombejo, estis pruvita - kaj rifuzita. Sude de la urbocentro oni anstataŭe trovis tre taŭgan teritorion en 1871. Tamen oni trafis neantaŭvideblajn protestojn de la najbaroj. Ili, membroj de la *Bürgerschützenkorps* (korpuso civitanarprotekta), oficiale plendis pri supozitaj damaĝoj por la sano pro apuda tombejo. Kialis verŝajne por tio ankaŭ ĝeneralaj kontraŭjudismaj sentoj, tiam ne malofta fenomeno en Erfurto. Finfine ekspertizo faritis, kiu pruvis la senbazitecon de tiaj strangaj timoj.

## Malfermo 
La 10-an de septembro 1878 estis la solena inaŭguro, kie ĉeestis ankaŭ magistratano. Ĵus antaŭe mortis komunumano. Por ke oni povu entombigi la personon, oni anticipis la malferman ceremonion.

Ĉi tiu tombejo estas hodiaŭ la ununura aktiva en tuta Turingio.

## Vidindaj aferoj 
Videblas tomboŝtonoj de la 19-a jc ĝis nun. En 1894 oni starigis kadavrodeponejon, kiu ekzistas ankoraŭ nun. Ties arĥiteko estis Hugo Hirsch, kiu realigis funkcian konstruaĵon en orientisma stilo kun elementoj novklasicismaj.

Tie ĉi fariĝas la rita lavo de la kadavroj, nomita "tahara". Oni verŝas plurfoje akvon sur la mortinton dume estas recitataj partoj de psalmoj kaj versoj el la Himno al la Karitato. Poste oni vestas la kadavron per blankaj tolaĵoj.

Antaŭ la kadavrejo estas memorigilo por la dum la holokaŭsto murditaj judoj de Erfurto. Menciindas ankaŭ kelkaj belegaj tomboŝtonoj faritaj de la fama artisto Hans Walther.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la tombejo ĉe *Juda vivo en Erfurto*.
* Informoj ĉe *Alemannia Judaica*.

Kategorio:Judismo en Erfurto
Erfurto
Kategorio:Tombejoj en Erfurto
Erna Starovasnik

**Erna STAROVASNIK** - naskiĝis en 1919, mortis en 1977 - estis slovena lirikistino, kiu precipe verkis porinfanan literaturon. En 1976 en la eldona sekcio de la ljubljana entrepreno *Mladinska Knjiga* ("junulara libro") esperantlingve aperis la infanlibro *La varma rivereto*, kiun poste el Esperanto al la islanda lingvo tradukis Hallgrímur Sæmundsson - ekzemplo de la ebla pontiga funkcio de Esperanto inter la literaturoj de kompare "malgrandaj" naciaj lingvoj.

## Listo de publikaĵoj en la slovena (elekto) 
* *Topli potok* ("La varma rivereto"), 1960
* *Ukradena mladost* ("ŝtelita juneco"), 1970
* *Ciganka* ("ciganineto"), 1971
* *Odločilno leto* ("decida jaro"), en *Plačani računi* ("kontoj pagendaj"), 1974
* *Spomeniki na tujem* ("monumentoj fremdaj", romano pri la vivoj de junaj knaboj Zoran kaj Tinkom, kiuj el tiutempa Jugoslavio eskapis trans la limo al Germanio por pli bone pagitaj postenoj, iras malsamajn vivovojojn, sed ambaŭ ne tiom sukcesas kiom ili antaŭe revis), 1975
* *Regratova lučka* ("la sorto de leontodoj"), 1976
* *Zibka pa teče* ("malforta kaj kuranta"), 1978
* *Tudi medvedka zebe* ("La urso malvarma"), postmorte publikigita en 1999
Krome ŝi kontribuis al la plurlingva sondisko *Ansambel "Veseli hmeljarji" *, en 1974 publikigita en Beogrado.

## Recenzoj 
Pri "La varma rivereto"

## Referencoj 
Kategorio:Slovenaj poetoj
Magdolna Szakács Nagy

**Magdolna SZAKÁCS NAGY** [saka:ĉ nadj] estas rumania hungara agronomino. Ŝi naskiĝis en Bățanii Mari la 23-an de decembro 1948. 

## Biografio
Magdolna Szakács Nagy diplomitiĝis en Agrikultura Altlernejo de Kluĵo (1971), kaj ŝi doktoriĝis en 1997.

## Studaĵoj
*Studiul tipologic al pajiştelor din judeţul Covasna. Buletin Ştiinţific 45-a volumo; Unele aspecte privind combaterea … caespitosa în zona nemorală. Uo. 48-a volumo – kunulaŭtorino.

## Volumo
*A természetes gyepek növényi összetételének és legelőértékének változásai (Sepsiszentgyörgy 2001). 

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj agronomoj
István Kruspér

**István Kruspér** [iŝtvAn kruŝpEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kruspér István** estis hungara inĝeniero, geofizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1870).

István Kruspér http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08856.htm naskiĝis la  1818 en Miskolc. Li mortis la  1905 en Budapeŝto.

## Biografio 
István Kruspér frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitaton en Vieno, kie li ricevis diplomon en 1844. Li instruis samloke en la universitato 3 jarojn, poste li studvojaĝis al okcidenta parto de Eŭropo. Ekde 1850 li instruis en universitato en Buda, kie li estis katedrestro inter 1867-1894. Li okupiĝis precipe pri mezurado kaj geodezio. Li enkondukis en Hungara reĝlando la internacian sistemon de unuoj en 1874, krome li inventis kelkajn pli bonajn mezurilojn. Li ricevis Honoran Legion, krome aŭstran kaj serban premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Lehrbuch der ebenen Polygnometrie als Vorbereitungs-Wissenschaft zu den Vorlesungen über praktische Geometrie an technischen Instituten* (1856)
* *Földmértan: Kézikönyv, műegyetemi, erdőszeti és más rokonintézetek előadásaira és mérnöki használatra különös tekintettel hazai viszonyainkra* (1869)
* *A vonásos hosszmértékek összehasonlítása folyadékban* (1873)
* *Felső geodaesia* (Supera geodezio), (1880)

## Memorigiloj 
* memormedalo fondita en 1956
* busto kaj strato en Budapeŝto

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri geodezio
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Turingio-halo

La **Turingio-halo** (germane: *Thüringenhalle*) estas multfunkcia festhalo por diversaj aranĝoj en la turingia ĉefurbo Erfurto (Germanujo; Werner-Seelenbinder-Straße nr. 2).

Proksime estas la Stadiono Steigerwald kaj la finstacio de tramoj.

## Historio 
De 1939 ĝis 1942 estis farita la kruda masonaĵo laŭ la planoj de Alfred Crienitz kaj Walter Ahrens. Modelo estis la konstrustilo de bieno basgermana. Partoj estis faritaj sur tomboj de la Nova juda tombejo. Oni planis la halon por maksimume 10.000 vizitantoj. En la 8-a de novembro 1941 estis la festo de konstrufino. Sed pro la Dua mondmilito la interno restis nefinita. Post la liberigo de Erfurto fare de la usonaj trupoj la en la halo stokitaj aferoj (ordenoj, ĉokolato, cigardeoj, viandkonservoj) rabitis. Finkonstruo estis nur post la fino de la milito.

En la halo okazis la manpilkaj mondaj ĉampionadoj por viroj en 1958 kaj en 1974. En 1954 ludis tie ĉi la konkurantoj de la "Antaŭkonkurantaro A" kaj en 1974 estis du aliaj antaŭkonkuroj kaj unu por la sinkvalifikiga rondo (ĉiam temis pri manpilkado).

## Aspekto kaj uzo 
Temas pri kantilevra halego longa je 80 metroj kaj larĝa je 40 metroj. Ĝis la konstruo de la haloj de la Foiro de Erfurto meze de la 1990-aj jaroj ĝi estis la ununura pli granda halo en la urbo. Sed ankaŭ nun oni uzas ĝin por diversaj aranĝoj, bazaroj aŭ koncertoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de sportklubo ESB, aktivanta en la halo.
* Aktualaj eventoj en la festhalo.

Kategorio:Kunvenejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Rafael Henrique Zerbetto

**Rafael Henrique Zerbetto** estas brazila esperantisto, vivanta en la urbo Campinas de San-Paŭlio. En la periodo 2012 ĝis 2014 li funkcias kiel prezidanto de Brazila Esperantista Junulara Organizo (BEJO), kaj estas ĉefredaktoro de la publikaĵo *Momenton!*, la oficiala organo de BEJO. Krome en la oficperiodo 2013-2016, li nome de Brazila Esperanto-Ligo estas membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio.

## Referencoj 

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Edda-Merike Pelt

**Edda-Merike Pelt** estas estona esperantistino. Ŝi havas  jarojn kaj venas el la loĝloko *Tõravere* en la distrikto Tartu de Estonio. Profesie ŝi estas iama matematikistino kaj nun laboras kiel estrino en turisma oficejo.

En la oficperiodo 2013-2016, ŝi nome de Esperanto-Asocio de Estonio estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio, post kiam antaŭe 21 jarojn tiun funkcion kontinue havis la esperantisto Ahto Kaljusaar.

## Referencoj 

Kategorio:Estonaj esperantistoj
Árpád Szántó

**Árpád SZÁNTÓ** [sa:nto:] estis rumania hungara fizikisto. Li naskiĝis en Gyergyóújfalu la 20-an de februaro 1913 kaj mortis en Kluĵo la 1-an de marto 1978. 
## Biografio
Árpád Szántó diplomitiĝis en Universitato de Kluĵo pri fikziko-kemio en 1935. Li instruis en Târgu Mureș, Alba Iulia, Temeŝvaro, kaj en Kluĵo. Li estis kunlaboranto de Fizika vortaro rumana-hungara (Kv. 1954).
## Universitataj prelegoj
*Elektromosság. I. Elektrosztatika (Kv. 1954); II. Elektrodinamika (uo. 1955); Érintkezési potenciálok elméletének alapjairól (uo. 1955); Capitole speciale de fizică (uo. I. 1958; II. 1959).

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Éva Szánthó (Szántó)

**Éva SZÁNTHÓ  (Szántó)** [sa:nto:] estas rumania hungara farmakologino. Ŝi naskiĝis en Târgu Mureș la 5-an de julio 1928. 
## Biografio
Éva Szánthó (Szántó) diplomitiĝis en 1951 en OGYI de Târgu Mureș kaj ŝi dioktoriĝis en 1967 en Kluĵo. Ŝi laboris ĝis sia pensiulixo [1985) en la OGYI.
## Universitataj prelegoj
*Îndrumător de lucrări practice de farmacie galenică, kunulaŭtorino (Mv. 1966); Îndrumător pentru lucrări practice de tehnica farmaceutică, kunulaŭtorino (sl. 1972); Tehnica farmaceutică. I–III. kunulaŭtorino (sl. 1977–78); Gyógyszer­technoló­gia. II–III. kunulaŭtorino (samloke 1982, 1983). 

## Fonto
*RMIL 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj farmakologoj
Norbert Kroó

**Norbert Kroó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kroó Norbert** estas hungara fizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990).

Norbert Kroó http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19212 naskiĝis la  1934 en Budapeŝto.

## Biografio 
Norbert Kroó frekventis gimnazion kaj universitaton en sia naskiĝurbo. Li diplomiĝis el fiziko en 1958, poste li posteniĝis en "Centra Fizika Esplorinstituto". Post la diplomo li edziĝis baldaŭe havanta 2 gefilojn. Li laboris en Svedio en 1963, baldaŭe en Kuna Instituto por Atomfizika Esploro en Dubna inter 1968-1971. En 1968 li doktoriĝis antaŭ la akademio. En 1980 li ekinstruis en ELTE, baldaŭe kelkfoje li estis gastoprofesoro en germanaj universitatoj. En 1981 li ekhavis novan postenon en fizika instituto de MTA. Li okupiĝas ekzemple pri optiko, metaloj kaj neŭtronoj. Li ricevis premiojn inter 1970-2012.

## Verkaro (elekto) 
* *Inelastic Scattering of Cold Neutrons by Condensed Argon* (1964)
* *Magnetic Neutron Scattering in Dilute Al(Mn) Alloy* (1974)
* *Laser Induced Reorientation of Nematic Liquid Crystals* (1981)
* *Anyagtudomány és modern optika* (1991)
* *Spontaneous Emission of Radiation by Metallic Electrons in the Presence of Eletromagnetic Fields of Surface Plasmon Oscillations* (2009)

## Fontoj 
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Csaba János Szántó

**Csaba János SZÁNTÓ** [sa:nto:] estas rumania hungara fizikisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 2-an de marto 1944.

## Biografio 
Csaba János Szántó diplomitiĝis en UBB de Kluĵo (1966). Inter 1969–2003 li estis scienca esploristo pri laborsanafero en Kluĵo. Li publikigis studaĵojn en revuoj Igiena, Mine, Petrol şi Gaze, Audio­logy, Zeitschrift für Gesammte Hygiene, Central European Journal of Publ. Health, Journal of Occupational Health kaj en internaciaj konferenciaj volumoj.

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Imperato

eta
**Imperato** aŭ laŭ la latina scienca nomo *Imperata* estas malgranda genro de herboj el la familio de Poacoj kaj subfamilio de *Panicoideae* konataj foje kiel **satenvostoj**. Tiuj specioj estas ĉiujaraj rizomaj herboj indiĝenaj de la tropikoj kaj de regionoj de varmaj temperaturoj tutmonde. Plej konata specio estas *Imperata cylindrica*, kiu estas rekonata kiel fiherbo en multaj lokoj kaj kultivita kiel ornamplanto en aliaj.

Kelkaj specioj estas la jenaj:
* *Imperata brasiliensis* - Brazila satenvosto
* *Imperata brevifolia* - Kalifornia satenvosto
* *Imperata conferta* - Pluma satenvosto
* *Imperata contracta* - *guayanilla* [guajanIja]
* *Imperata cylindrica* - Arĝenta satenvosto

## Eksteraj ligiloj 
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Grass Manual Genus Profile 

Kategorio:Botaniko
Kategorio:Plantospecioj
Ödön Krompecher

**Ödön Krompecher** [krompeĥer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krompecher Ödön** estis hungara kuracisto, patologo, profesoro, framasono, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1915). Lia filo estis György Korompay.

Ödön Krompecher http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=krompechero&nev5=Krompecher+%25D6d%25F6n naskiĝis la  1870 en Hungara reĝlando en Poprád (nuntempa Poprad en Slovakio). Li mortis la  1926 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ödön Krompecher doktoriĝis en universitato en Budapeŝto en 1894. En la sama jaro li edziĝis kaj eklaboris. Komence li okupiĝis pri esplorado. En la sekva jaro li prelegis en Basel, poste li plulernis en Parizo. Hejmenveninta en 1902 li okupiĝis precipe pri esplorado de kancero, ofte sur la haŭto, sed li ankaŭ instruis en Universitato de Budapeŝto. Li atingis la instruan rangon publika ordinara profesoro en 1914. Li ŝatis ankaŭ la ornitologion kaj filozofion. Li sinmortis pro nekuracebla malsano. Li ricevis premiojn inter 1901-1926.

## Verkaro (elekto) 
* *Die mehrfache indirekte Kernteilung* (1895)
* *az emlő tömlős megbetegedései*
* *A madarak énekéről* Pri kanto de la birdoj)
* *A Krompecher család története* (Historio de la familio Krompecher) (1926)

## Memorigiloj 
* ĉiujara kuracista konkurso
* memorpremio ekde 1970

## Fontoj 
* biografio hungare
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero K kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Foiro de Erfurto

eta|300px|Panoramo de la foirejoj.

**Foiro de Erfurto** nomiĝas areo ueste de la urbocentro de Erfurto, proksime al la Flughaveno Erfurt-Weimar. Krome bonega estas konekso al la tramoj.

## Priskribo kaj kapacitoj 
La foirejo (malneta disponebla spaco: 46.670 m²) konsistas el tri haloj, la kongresejo kaj la partoj liberaeraj.

En la du haloj grandaj je po 7.000 m² oni okazigas ĉefe grandajn komercajn kunvenojn kaj ekspoziciojn. Koncertoj por maksimume  personoj kaj konferencoj por maksimume 5.200 partoprenantoj fariĝas en la Halo nr. 1 (multfunkcia halo). Ĝi estas modernege ekipita per kaj permesas je premo de butono eĉ forpreno de la podio kun 2.800 sidlokoj, por krei pli multe da spaco.

Kongresoj kaj kunvenoj kun maksimume 1.600 kongresanoj dum la tuta jaro okazas en la kongresejo (*CongressCenter*). Sep ĉambroj - la nombro plialtiĝi povas laŭbezone je 12 ĉambroj - disponas je modernaj ekipaĵoj por prezentado. El ili la halo "Carl Zeiss" estas la pli granda (726 personoj).

## Reveno al historiaj radikoj: Erfurto kiel foir-urbo 
Jam en 1331 la urbo ricevis de Ludoviko la Bavaro la privilegion de foirejo. Bedaŭrinde ĝi ĉesis dum la 16-a jc. Nur en junio 1997, ekzakte 666 jaroj post la unua aljuĝo, Erfurto denove ekfoirejis. La tri unuaj aranĝoj estis ''FABAU '97*, *Spectrum* kaj *Raum, Dekor & Design*.

## Evoluo kaj ekzemploj de aranĝoj 
Ekde kelkaj jaroj la nombro de vizitantoj kaj elmontrantoj kreskas. Erfurto estas - malantaŭ Lepsiko - la plej granda loko foira en la Novaj Federaciaj Landoj. En 2005 venis pli ol duona miliono da vizitantoj kaj 3.790 elmontrantoj al 167 aranĝoj.

Al la plej konataj regulaj foiroj nombriĝas:
* Reisen & Caravan
* Landwirtschaftsmesse Grüne Tage Thüringen
* Messe für Freizeit in der Natur / Reiten-Jagen-Fischen
* Inoga – Fachmesse für Branchen der Gastlichkeit

La ununura subĉiela koncerto estis la ĉiujare ĝis 2012 okazinta festivalo *Mega Rock in die Ferien*. Plurfoje gastis tie ĉi ankaŭ la ege ŝatata ZDF-poramuza serio *Wetten, dass..?*.

La 15-an de februaro 2008 okazis por la unua fojo ***Automobil- und Tuningmesse Erfurt**'', la sola poraŭtomobila ekspoziciego de Turingio.

Ĉiun duan monaton okazas nokta pulbazaro. Kun 7.000 m² ĝi estas sendube la plej granda en Turingio.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la organizantoj.

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Erfurto
Erfurto
Ágoston Kubinyi

**Ágoston Kubinyi** [Agoŝton kubinji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kubinyi Ágoston** estis hungara sciencisto, mecenato, framasono, muzeologo, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1843). Liaj nobelaj antaŭnomoj estis felsőkubini kaj nagyolaszi, lia frato estis Ferenc Kubinyi.
eta|Ágoston Kubinyi
Ágoston Kubinyi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08865.htm naskiĝis la  1799 en Hungara reĝlando, en Videfalva (nuntempa Vidiná en Slovakio). Li mortis la  1873 en Tápiószentmárton.

## Biografio 
Ágoston Kubinyi frekventis universitaton en Pest (urbo) inter 1815-1819. Li komencis sian karieron kiel notario, dume li konatiĝis kun kremo de hungaroj, ekzemple András Fáy, Pál Szemere, Ferenc Kazinczy. En 1821 li ekhavis postenon en Balassagyarmat. Post 4 jaroj li partoprenis en la parlamenta laboro. En 1842 li estis nomumita direktoro de Hungara Nacia Muzeo, sed antaŭe li studis la eksterlandajn muzeojn. Li fondis bibliotekon en Losonc. En 1861 li fondis la unuan hungarlingvan loĝion. En 1869 li pensiuliĝis, tiam li ricevis aŭstran premion.

## Verkaro (elekto) 
* *Magyarországi mérges növények* (Hungarlandaj venenigaj kreskaĵoj), (1842)
* *Szegszárdi régiségek* (1857)
* *A temetések és teendők* (1869)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero K kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj mecenatoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj notarioj
Franciskana Junularo

**Franciskana Junularo** (itale: *Gioventù Francescana*) estas katolika asocio. Ĝiaj anoj (kun aĝo inter 14 kaj 30 jaroj) sekvas la Evangeliojn laŭ la ekzemplon de Sankta Francisko el Asizo.

La Franciskana Junularo estas parto de la Sekulara franciskana ordeno.

Kategorio:Katolikaj asocioj
Paspalo

eta|dekstra|*Paspalum vaginatum*
***Paspalum*** estas genro de herboj de la familio de Poacoj kaj subfamilio de Panicoideae. Komune konataj kiel **paspaloj**, plej estas altaj ĉiujaraj amerikaj herboj.

*Paspalum scrobiculatum* (*koda*, *varuka*, *varuku*, ktp.) estas milio kultivata kiel manĝogreno. Kelkaj specioj, kiaj *P. notatum* kaj *P. nicorae*, estas kultivataj por paŝtado, speciale kun la *Arachis glabrata* kiel akompana planto. *P. notatum* estas ankaŭ grava kiel porabela planto.

*P. vaginatum* havas altan toleron al Saleco kaj povas konsumi uzitajn akvojn. Ĝi estas uzata ofte por arenoj kaj golfejoj en varmaj marbordaj regionoj, kiaj Baja California, Florido, Peruo, Teksaso kaj Venezuelo.

Kategorio:Botaniko
Kategorio:Plantospecioj
Eran Vodevoz

**Eran Vodevoz** estas israela esperantisto. Profesie, li en 2008 magistriĝis en la Tel-Aviva Universitato magistriĝis pri komercado kaj financado, laboris kiel konsultanto de la internacia kompanio *Intel*, sed ekde 2013 profesie estas libera konsultanto de altteknologiaj industriaj entreprenoj en propra firmao, nomata *Muse & Mor*.
En la oficperiodoj 2007-2010, 2010-2013 kaj ankaŭ aktuale 2013-2016, li nome de Esperanto-Ligo en Israelo estas membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Krome li estas membro en la Komisiono MONA kaj en la Azia Komisiono de UEA.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝeto pri li en la retejo *linkedin.com*

## Referencoj 

Kategorio:Israelaj esperantistoj
Jean-Charles Pichegru

**Jean-Charles PICHEGRU** (naskiĝis la 16-an de februaro 1761 en Les Planches-près-Arbois, mortis la 6-an de aprilo 1804 en Parizo) estis franca generalo kaj parlamentano. Li iĝis generalo dum Franca Revolucio unue kiel revoluciulo, kaj de 1795 perfidis kiel monarkiisto. Li tamen prezidantiĝis de Konsilio de la Kvin Centoj de la 20-an de majo 1797 ĝis la 18-an de junio 1797.

Kaj finfine partoprenis kun Cadoudal, en januaro 1804 la konspiracion kontraŭ Napoleono Bonaparte kaj estis arestita la 28-an de februaro 1804. Kaj li, oficiale, mortigis sin en la malliberejo de Temple la 6-an de aprilo.

Kategorio:Franca Revolucio
Aŭdito

La neologismo **aŭdito** estas esperantlingva termino paralela al nacilingvaj vortoj *audit*, kiuj baziĝas je la latina samforma verbo *audit* ("li, ŝi aŭ ĝi aŭdas"), sed ekster la latina lingvo uziĝas en substantiva senco: Temas pri ekzamenado de procezoj en entrepreno aŭ organizaĵo, fare de fakulaj ne-membroj de tiu entrepreno aŭ organizaĵo, kun la celo prijuĝi tiujn procezojn rilate al (laŭeble plej bona) plenumo de funkciaj postuloj kaj de (eksteraj kaj internaj) regularoj. Ofte tiaj ekzamenoj okazas kadre de organiza mekanismo nomata "kvalita manaĝerado". Kvankam ankoraŭ ne akceptita en plej multaj Esperanto-vortaroj, ekzemple netrovebla en PIV aŭ Reta Vortaro, la termino aŭdito aktive uzatas, ankaŭ en la esperantlingva vikipedio. La ekster-organizaĵaj fakuloj, kiuj plenumas aŭditajn ekzamenojn post speciala aŭdita trejniĝo, nacilingve laŭ latinlingva personigo ofte nomatas ***auditor*** kaj sekve en Esperanto foje per plia neologismo titoliĝas "aŭditoro", kvankam lingve la formo "aŭditanto" aŭ "aŭditisto" same funkcias kaj evitas aldonan vortradikon. 

Pro influo de la angla lingvo, la nelogismoj *aŭdito* kaj *aŭditoro* pli kaj pli anstataŭas la tradiciajn esperantajn terminojn **revizio** kaj **revizoro**.

En juro de la katolika eklezio, *aŭdito* krome estas eklezia juĝa proceso kaj *aŭditoro* juĝ-oficisto en tia proceso.

## Referencoj 
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Katolikismo
8973 Pratincola

'*8973 *Pratincola'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi estis nomita per la scienca nomo de *Glareola Pratincola'', specio de ĥaradrioforma birdo de la familio de la glareoledoj, komune nomita kolumglareolo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Saito Tume

**SAITO Tume** - (Saitô

## Eksteraj ligiloj 
* foto pri ŝi en la retejo *esperanto-urbo.de*

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Gábor Márkus

**Gábor MÁRKUS** - en Hungario kutime nomata en sinsekvo Márkus Gábor - estas hungara esperantisto kaj doktoriĝinta ekonomikisto.  

## Studado kaj doktoriĝo 
Gábor Márkus naskiĝis en 1948 en Hungario kaj en 1972 finis la studprogramon de la Budapesta Ekonomika Universitato en la kampo de planado kaj matematiko. Dum la sekvontaj jaroj li instruis matematikon en la sama universitato (ankaŭ por multnombraj vjetnamaj studentoj). En 1982 li ricevis stipendion de japana entrepreno *Verda Stelo* por studi en Universitato *Nanzan* de la mezjapana urbo Nagojo. Post la sukcesa fino de la studprogramo li doktoriĝis pri la analizo de la japana ekonomia evoluo. 

## Manaĝeraj edukado kaj oficoj 
En la 1990-aj jaroj Gábor Márkus fariĝis strategia manaĝero de la plej granda hungara industria organizo, la Nacia Petrola Korporacio. Por konatiĝi kun la internacie uzataj plej modernaj entrepreno-direktaj metodoj en 1993 li sukcese finis studprogramon en urbo Boston, subŝtato Masaĉuseco de Usono. Kiam la orient-europaj landoj decidis aliĝi al la Eŭropa Unio, li estiĝis estro de la hungara parlamenta kontrola kaj aŭditorganizo havante du taskojn: kontroli la registaron kaj evoluigi la publikan administran sistemon por ke la lando povu aliĝi al la Eŭropa Unio. 

## Verkoj 
Gábor Márkus estas la verkinto de pli ol 150 libroj kaj artikoloj en diversaj lingvoj; la ĉefverkoj estas 
* "Perkomputilaj entrepreno-direktaj metodoj" (eldonis la universitato en 1974), 
* "Internacia kunlaboro en la publika administrado" (eldonis la Ĉefministra Oficejo de Hungario en 1995), 
* "Financa kontrolo kaj aŭdito en la Eŭropa Unio" (eldonis la Financa Ministrejo de Hungario en 1994), 
* "Ruĝa suno kaj verda stelo" (originale aperis en Esperanto en 2011, poste oni eldonis ĝin ankaŭ en hungara lingvo kun la titolo "Vörös nap és zöld csillag", kaj ankaŭ japane kun la titolo "赤い太陽と緑の星").

Prezentado de kelkaj libroj de Gábor Márkus

## Esperanto 
En la oficperiodo 2013-2016 kaj same en la oficperiodo 2016-19, li nome de Hungaria Esperanto-Asocio estis membro de la komitato de Universala Esperanto-Asocio. 

## Referencoj 

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
MP 55

dekstra|eta|MP 55
La **MP 55** (**M**etroo **P**neŭa komisio 19**55**) konsistigas la duan generacion de metroo sur pneŭoj de RATP, post la MP 51. Ili veturis de 1956 ĝis 1999 sur linio 11 de la metroo de Parizo.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* RATP
* Linio 11 de la metroo de Parizo
* Metroo sur pneŭoj

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de muzeo de transportoj, fotoj de materialo 

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrooj sur pneŭoj
Sibayama Zyun'iti

'''Sibayama Zyun'iti''' (;  proksimuma prononco: Ŝibajama Ĝun-iĉi) - estas japana esperantisto kaj verkisto.

## Biografio 
Sibayama naskiĝis en 1950. Li loĝas en Jokohamo, profesie estis komputilisto, preipe pri bildo-traktado kaj geografia sistemo, kaj emeritiĝis en 2010. 
Li estis prezidanto de Japana Esperanto-Instituto (JEI) de 1999 ĝis 2012 , ĉefredaktoro de La Revuo Orienta de 2012 ĝis 2022, kaj estis la prezidanto de la Loka Kongresa Komitato de la 92a Universala Kongreso en Jokohamo. En la oficperiodo 2013-2016, li estis unu el du reprezentantoj de JEI en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Li estis prezidanto de Jokohama Esperanto-Rondo de 2014, kaj post ties reorganizado kiel Neprofitocela Organizo Esperanto Jokohama, estas ties prezidanto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* sinprezento de Sibayama Zyun'iti kun foto en lia persona retejo

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Mafuila Mavomo Jackson

**Mafuila Mavomo Jackson** estas esperantisto en la Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa). En la oficperiodoj 2010-2013 kaj 2013-2016, li estas observanto de Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio.
## Referencoj 

Kategorio:Personoj de Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Kongaj esperantistoj
MP 59

La **MP 59** (**M**etroo **P**neŭa komisio 19**59**) estas tipo de metroo sur pneŭoj liverita en 1963 kaj 1964 por la linio 1 de la metroo de Parizo kaj 1967 por la linio 4 de la metroo de Parizo. Unua granda serio de materialo sur pneŭoj realigita post la MP 55, la MP 59 ekipas hodiaŭ la linion 11 de la metroo de Parizo. Ĝi konsistigas la plej malnovan materialon kiu ankoraŭ veturas sur la metro-reto en 2013.

## Bildaro 

JHM-1964-0104 - Paris, métro ligne 1, Bastille.jpg|MP 59 kun 2 klasoj en 1964
Interieur MP59.jpg|Interno de MP 59

## Videoj 

MP 59.ogg|Vagonaroj MP 59 en '**
MP_59_ligne_11_Arts-et-Metiers.ogg|MP 59 en **' L.11
MP_59_ligne_11_Place_des_Fetes_01.ogg|MP 59 en '** L.11
MP_59_ligne_11_Place_des_Fetes_02.ogg|MP 59 en **' L.11

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* RATP
* MR-63
* MR-73
* Metroo sur pneŭoj

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Kategorio:Fervojaj veturiloj de Alstom
Kategorio:Metrooj sur pneŭoj
MP 51

dekstra|eta|Vido de MP 51 en Muzeo de urbaj, interurbaj kaj ruraj transportoj
La **MP 51** (**M**etroo **P**neŭa, komisio 19**51**) konsistigas la unuan generacion en la mondo de metroo sur pneŭoj. Kromnomita *Grand-Mère* (*Avino*), tiu unika eksperimenta vehiklo estis mendita kaj provita de RATP sur la naveda vojo (*Porte des Lilas*, *Place des Fêtes*, *Pré Saint-Gervais*) de la Metroo de Parizo, de 1952 ĝis 1956. Definitive retirita en 1961, ĝi eniris la kolektojn du Muzeo de urbaj, interurbaj kaj ruraj transportoj en 1981.

*Avino* ebligis validigi la koncepton de veturado sur pneŭoj por veturanta materialo de metroo, kun rezultoj tre superaj al tiuj de malnovaj materialoj sur fer-rado. Depost tiam tiu teĥnologio estis uzata en kvin linioj de la metroo de Parizo kaj pluraj metro-retoj tra la mondo.

Tiu vagonaro ankaŭ utilis kiel materialo por prototipo de sistemo de aŭtomata stirado, disvastigita depost tiam en preskaŭ ĉiuj linioj kun stiristoj de la pariza metro-reto.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* RATP
* Metroo sur pneŭoj

## Eksteraj ligiloj 
* Foto de MP 51 en 1953 sur naveda vojo, en retejo de muzeo de urbaj transportoj (AMTUIR) 
* Fotoj de MP 51 en retejo de ADEMAS.

Kategorio:Veturanta materialo de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrooj sur pneŭoj
Margarita Želve

**Margarita Želve** (naskiĝis  en Latvio) - latva esperantistino, magistrino pri sociaj sciencoj.

Ekde la jaro 2007 ŝi estas la prezidantino de Latvia Esperanto-Asocio, komitatano A de UEA por Latvio (ekde 2013), ano de la asembleo de Eŭropa Esperanto-Unio por Latvio (ekde 2006). Antaŭe, tiun postenon plenumis la samlandano Aldis Bušs.

Ŝi aktive partoprenis kaj kunorganizis Baltiajn Esperanto-Tagojn (BET) en Latvio en la jaroj 1990 (BEK-27) – 2005 (BET-41), ekde 2008 ŝi estas la ĉefa organizantino de BET en Latvio – prezidantino de la Organiza Komitato de BET-44 (Ventspils), BET-47 (Mālpils), BET-50 (Jūrmala), BET-53 (Liepāja).

Margarita Želve okupiĝas pri esplorado de la historio de Latvia Esperanto-literaturo, ŝi prelegis pri literaturaj temoj en multaj BEToj en Latvio, Litovio kaj Estonio, laŭ invito de Litoviaj esperantistoj ŝi prelegis en la publikaj bibliotekoj en Panevėžys kaj Šiauliai. En Latvio pri temoj ligitaj kun Esperanto M. Želve prelegis en la 3a Internacia konferenco pri terminologio (2012), en la 76a Internacia scienca konferenco de Latvia Universitato (2018), kadre de prelegserioj de Scienca Komisiono en Riga Latva Societo, en Akademia Biblioteko de Latvia Universitato (2017), en la Centra Biblioteko de Rigo (2017) k. a.

Por partoprenantoj de BET-56 Margarita Želve proponis sian prelegon “Kvar granddamoj de Latvia Esperanto-poezio”. Tiuj kvar estas Milda Jakubcova (1899-1979), Ludmila Jevsejeva (1913-1980), Lidija Lange (1901-1986) kaj Elvīra Lippe (1905-1989). Iuj el ili estas pli konataj, iuj – malpli, sed ilia kontribuo al la evoluo de Latvia Esperanto-poezio estas granda kaj signifa.

## Eksteraj ligiloj 
* notaro de ŝi en la retejo *twitter*

## Referencoj 
# https://sezonoj.ru/2022/03/bet-120/(http://Kvar%20granddamoj%20de%20Latvia%20Esperanto-poezio:%20Margarita%20Želve%20prelegos%20en%20BET-56)

Kategorio:Latvaj esperantistoj
Preĝejo Sankta Wigbert (Erfurto)

La **Preĝejo Sankta Wigbert** (germane: *Wigbertikirche*) estas unu el la multnombraj preĝejoj en la urbocentro de Erfurto, Germanio, Regierungsstraße nr 74.

## Historio ĝis la reformacio 
maldekstre|eta|Okcidenta fasado.
Paroĥo ekzistas jam ekde la mezo de la 10-a jarcento: verŝajne ĝin konstruigis monaĥoj de la abatejo Hersfeld. Post la incendio de 1291 oni rekonstruis la kirkon en pluraj etapoj: turo (1409), preĝeja navo kaj ĥorejo (1472). La nuna malfrugotika preĝejo estis konsekrita en 1473. Ĝia patrono (festo de patroneco estas la 13-a de aŭgusto) estis kamarado kaj akompananto de Sankta Bonifaco. Dum la tumultoj de la Reformacio la estonteco de la preĝejo estis tute malklara. Ekde 1606 ĝi estas - nur interrompite de interludo de sveda regado dum la Tridekjara milito - katolika.

Dum la Dua Mondmilito, ĉe la detruo de la najbara franciskana preĝejo per blockbuster-bombo ĝi ne estis trafita. Pro la disrompiĝo de la fenestroj en la ĥorejo la diservoj okazis depost tio en la sakristio. En 1985 iĝis kunfandiĝo kun la komunumo de la Preĝejo Sankta Kruco.

## Multfunkcia ejo 
De 1668 ĝis 1822 ĝi servis kiel klostra kirko de la aŭgustenanoj, kiu provis novan setlon post la sekularigo de la aŭgustenana monaĥejo. La apuda korto de Valentino alikonstruitis por monaĥeja uzo.

De 1664-1802 la preĝejo estis krome la kortega kaj funebra kirko de la prefekto de Mainz.

## Interno kaj konstruoj 
maldekstre|eta|300ra|La interno.
Malgraŭ tiomo da elstaraj funkcioj, la ekipaĵo de la kirko estas relative modesta. Ĉe la okcidenta fasado estas du grandaj plastikaĵoj (Madono kun Jesuo; Jesuo dolorplena). La meblaro kun rokokostilaj benkoj kaj konfesejoj estas perfekta. La belegaj stukaĵoj kaj la lignoskulptitaj ŝrankoj de la sakristio estas elstaraj ekzemploj de erfurta metiaj laboroj.

Dum la 1950-aj kaj la 1990-aj jaroj fariĝis ŝanĝoj en la interno de la preĝejo. En 2003 iĝis granda restaŭro. Ekde 2005 alireblas la bombŝirma kelo situanta en la korto.

## Fajrogardista turo 
La hodiaŭa turo estas de la jaro 1409-a. Ĝi estis ĝis 1887 unu el pluraj turoj, kiujn fajrogardistoj uzis loĝien. Por tio ĝi estis alikonstruita jam en 1563.

## Subnotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la paroĥa komunumo
* Detalaj informoj sur la paĝaro de *erfurt-web*
* [Informoj en la malnovgreka](https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/grc/Ναὸς_Ἁγίου_Βίγκμπερτ_(Ἐρφούρτη))

Wigbert
Erfurto
Erfurto
Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Erfurto
Erfurto
Aldis Bušs

**Aldis Bušs** estas latva esperantisto. En la oficperiodo 2010-2013, li estis reprezentanto de Latvia Esperanto-Asocio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. Antaŭe, tiun postenon dum 15 jaroj plenumis la samlandanino Bīruta Rozenfelde, kaj ekde somero 2013 ĝin transprenis la prezidantino de Latvia Esperanto-Asocio, Margarita Želve.

## Referencoj 

Kategorio:Latvaj esperantistoj
Respublika partio

**Respublika partio** havas diversajn signifojn: 

* **Partio por la Respubliko** de Brazilo
* **Respublikana Partio** de Francio
* **Die Republikaner** naciisma respublikana partio de Germanio
* **Soldatoj de Irlando** respublikana partio de Irlando
* **Respublika (partio de Kirgizio)** de Kirgizio
* **Respublikana Partio (Usono)** de Usono
Ergisch

**Ergisch** estas komunumo en la distrikto Leuk en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 193 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Ergisch situas en la suba parto de la Supra Valezo ĉe la suda flanko de la valo de Rodano proksimume tricentmetrojn super la fundo de la valo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Ergisch kaj la setlejoj Turminu, Schitzuhubel, Tännigu, Pletschu kaj Obermatte, kaj diversaj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 30,13 km², de kiuj 35,2% estas kovritaj de arbaro, 23,3% servas por agrikulturo kaj 1,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ergisch limas en nordokcidento kaj nordo al Turtmann-Unterems, en nordoriento al Eischoll, en oriento al Unterbäch,en sudoriento al Embd, en sudsudoriento al Sankt Niklaus, en sudo al eksklavo de Turtmann-Unterems, kaj en okcidento al Oberems.

## Trafiko 
Ergisch situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas montara vojo de Vispo al Turtmann malfermita en la jaro 1962, de kiu en la vilaĝocentro deflankiĝas la altmontara vojo tra Oberems al la Valo de Turtmann. Pere de poŝtaŭtolinio al la stacidomo de Turtmann la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Den 1953 ĝis 1981 funkciis aertelfero de la valfundo al Ergisch.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ergisch datiĝas el la jaro 1203 kiel *Argessa*. En la jaro 1355 Ergisch la unuan fojon estis menciita kiel komunumo. De la jaro 1497 datiĝas la unuaj komunumaj statutoj, la tiel nomita kamparana gildo. En la 15-a kaj 16-a jarcento Ergisch sin liberaĉetis de la diversaj feŭdaj interezoj. Ĝis 1663 la loko eklezie apartenis al la Paroĥo Leuk kaj poste al la Paroĥo Turtmann. En la jaro 1798 estis instituciigita rektorejo, kiu en la jaro 1861 estis transformita al propra paroĥo. En la jaro 1890 estis konstruita la preĝejo Sankta Spirito en novromana stilo. En la jaro 1964 la preĝejo estis interne renovigita. Fine de la 19-a jarcento multaj loĝantoj de Ergisch elmigris al Usono.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ergisch
Alberto Fernández-Calienes Barrios

**Alberto FERNÁNDEZ-CALIENES Barrios** (naskiĝis  en Havano, mem li ofte koncizigas sian nomon al ***Alberto Calienes***) estas kuba esperantisto kaj verkisto. Li estis prezidanto de Kuba Esperanto-Asocio dum 2 periodoj de 2011-2014 kaj 2014-2017, reelektita en 2022 por tria periodo. En la oficperiodo 2013-2016, li krome estis reprezentanto de Kuba Esperanto-Asocio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio.. Li estis la ĉefredaktoro de la bulteno Esperanto.cu dum pluraj jaroj. Calienes verkis la libron “Frazaro hispana esperanto” eldonita de KEA en 2011. Li starigis la nacian Kuba Esperanto-Renkontiĝo en 2012. Estis membro de la LKK en la 75a kaj 95a UK. Dum sia vivo li partoprenis en pluraj internaciaj Esperanto-kongresoj kaj renkontiĝoj. Daŭre li vivas en Havano.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* persona paĝo en la retejo *Facebook*

Kategorio:Naskiĝintoj en Kubo‎
Kategorio:Kubaj esperantistoj‎
Kategorio:Kubaj verkistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kuba Esperanto-Asocio
John Vella-Bondin

**John Vella-Bondin** estas malta esperantisto. Ekde la jaro 1998, do ĝis nun en la oficperiodoj 1998-2001, 2001-2004, 2004-2007, 2007-2010, 2010-2013 kaj aktuale 2013-2016, li nome de Malta Esperanto-Societo estas observanto en la komitato de Universala Esperanto-Asocio. 

## Verkaĵoj 
* La historio de la Esperanto-movado en Malto (ekde 1903), 1999.

## Referencoj 

Kategorio:Maltaj esperantistoj
Splajno

**Splajno** estas reela funkcio, laŭparte difinita per polinomoj.

## Difino 
Per *n* + 1 reelaj nombroj *t*₀ *k* − 1 ≤ *t* < *t*ₖ, kaj *S*(*tₙ*) = *Pₙ*(*tₙ*).

La **grado** de la splajno estas la plej granda grado de la polinomoj.

## Vidu ankaŭ 
* Kurbo de Bézier

## Eksteraj ligiloj 
* Apliko de Splajn-funkcioj

Kategorio:Kurboj
Ann-Louise Åkerlund

**Ann-Louise ÅKERLUND** estas sveda esperantistino, kiu vivas en Helsingborgo kaj estas la prezidantino de la loka Esperanto-klubo. Ŝi studis Esperanton en la kursaro de Karlskoga kaj diplomiĝis kun bonaj notoj. Tiam ŝi estis elektita kiel kasisto de Sveda Esperanto-Instituto. Ŝi estas ankaŭ Esperanto-instruisto kaj estrarano de Sveda Esperanto-Federacio (SEF) kaj krome aktivas en Sunda Agado pri kunlaboro de la sveda kaj dana Esperanto-movadoj. En la oficperiodoj 2010-2013 kaj 2013-2016, ŝi estas reprezentantino de Sveda Esperanto-Federacio en la komitato de Universala Esperanto-Asocio.

## Eksteraj ligiloj 
* adresfolio de Klubo Esperantista de Helsingborgo ĉe Ann-Louise Åkerlund en la retejo *esperantoland.de*  

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Magnoliedoj

**Magnoliedoj** () estas grupo de ĉirkaŭ 9&thinsp;000 specioj de florplantoj, inklude magnoliojn, muskaton, noblan laŭron, cinamomon, avokadon, nigran pipron, liriodendron kaj multajn aliajn. Ili estas karakteraj pro trimeraj floroj, poleno kun unu poro, kaj kutime branĉo-vejnaj folioj.

## Klasigo
Tradicie, Magnoliedoj estas la botanika nomo de subklaso. La etendo de subklaso varias depende de taksonomia sistemo uzita. La ununura postulo estas ke ĝi inkludu la familion Magnoliacoj.

## Sistematiko
## Notoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Saltulo

200ra|eta|Dezerta saltulo *Schistocerca gregaria* ovodemetante en sablo.
eta|altdekstre|Dezertaj saltuloj kopulacie.
**Saltulo** estas la fazo de svarmo de iaj specioj de mallongkornaj lokustoj de la familio Akridedoj. Tiuj estas specioj kiuj povas rapide reproduktiĝi laŭ taŭgaj kondiĉoj kaj sekve iĝas gregemaj kaj migrantaj kiam ties populacioj iĝas tre densaj. Ili formas bandojn kiel nimfoj kaj svarmas kiel plenkreskuloj. Kaj la bandoj kaj la svarmoj estas nomadaj kaj rapide damaĝas kampojn kaj ege damaĝas rikoltojn. Plenkreskuloj estas povegaj flugantoj; ili povas veturi grandajn distancojn, kaj konsumas praktike la tutan verdan materialon ie ajn kie la svarmo setlas.

## Notoj
Bignoniacoj

*]]

La **bignoniacoj**.

Preskaŭ ĉiu el la bignoniacoj estas lignoplantoj, sed kelkaj estas preskaŭlignaj, ĉu reboj aŭ arbustoj. Kelkaj pliaj estas herboj de habitatoj de alta montano, en tri nuraj herbaj genroj: *Tourrettia*, *Argylia*, kaj *Incarvillea*. Tiu familio inkludas multajn lianojn. La plej granda tribo en la familio, nome *Bignonieae'', konsistas ĉefe el lianoj kaj elstaras pro sia unika anatomio.

Tiu familio havas preskaŭ kosmopolitan distribuon, sed estas ĉefe tropika, kun kelkaj specioj indiĝenaj de moderklimataj areoj. Ties plej granda diverseco estas en norda Sudameriko., jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Bignoniacoj
Kategorio:Plantofamilioj