open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Janĉian

**Janĉian,** per simpligita ĉina skribo **阳江,** per tradicia ĉina skribo **陽江,** per pinjino *Yángjiāng,* laŭ poŝto *Yeungkong* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gŭangdongo en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo devenas de la rivero Mo**jan**.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela areo kuŝas laŭ la Sudĉina Maro sur areo  km² 4 m super la marnivelo kaj administras 4 dividojn. Tuta longo de la marbordo estas 470 km, el kiuj 335 km estas kontinentaj kaj 135 kilometroj insulaj marbordoj (resume estas 122 insuloj. Kantono (Ĉinio) troviĝas 190 km.

## Historio 
En 523 en tiu areo estis establitaj distrikto kaj aliaj administraj unuoj. Post pluraj administraj ŝanĝoj la prefektujnivela urbego estis deklarita en 1988. Intertempe tertremo okazis en 1969, pli ol 3 mil homoj mortis.

## Ekonomio 
eta|maldekstre|
Janĉian estas la bazo de tranĉil- kaj tondilproduktado, krome tie funkcias ses nukleaj reaktoroj, la plej granda atomcentralo en Ĉinio. Pro la marbordo en 2024 cent mil homoj estis dungitaj en la fiŝkapta industrio. La produktado de kajtoj havas 1400-jaran tradicion. La agrikultura branĉo produktas rizojn, liĉiojn, longanojn, akvomelonojn, piprojn, terpomojn, kuracherbojn kaj kokaĵojn.

## Edukado 
La plej altnivela edukado okazas en universitata kampuso kaj altlernejo.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La la prefektujnivela urbego estas atingebla trajne kaj voje, la marbordo havas fiŝkaptistajn havenojn, por turistoj estas ŝipa trafiko al la insuloj. La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Kantono.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 2425 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo kulminas inter majo-aŭgusto. La areo ricevas 1 757 horojn da sunbrilo ĉiujare. Tifonoj kaj forta pluvo eblas somere kaj aŭtune.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* muzeo pri la mara Silka Vojo ekde 2009
* insulo Hailin estas fama marborda feriejo, konata pro siaj strandoj, hoteloj kaj amuzparkoj

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Giorgio Parisi

**Giorgio PARISI** (Romo, 4-an de aŭgusto 1948) estas itala teoria fizikisto, konata pro siaj fundamentaj kontribuoj al la teorio de kompleksaj sistemoj, precipe al la studo de spinglasoj, malordigitaj sistemoj kaj statistika mekaniko.

## Vivo kaj edukado 
Parisi studis fizikon en Italio kaj frue montris intereson pri teoria fiziko. Li evoluigis sian akademian karieron ĉefe ĉe la Universitato de Romo *La Sapienza*, kie li fariĝis profesoro kaj poste eminenta figuro de la itala kaj internacia scienca komunumo.

## Scienca laboro 
La ĉefa kontribuo de Giorgio Parisi estas lia laboro pri kompleksaj kaj malordigitaj sistemoj. Li estas unu el la fondintoj de la teorio de **rompita replica simetrio**, matematika kadro kiu klarigas la konduton de spinglasoj — materialoj en kiuj la magnetaj interagoj estas hazarde aranĝitaj.

Liaj ideoj havis profundan influon ne nur en fiziko, sed ankaŭ en aliaj kampoj kiel:

* matematiko,
* neŭroscienco,
* klimata modeligado,
* biologio,
* kaj artefarita inteligenteco.

Parisi publikigis centojn da sciencaj artikoloj kaj plurajn influajn librojn, kaj li estas konsiderata unu el la plej gravaj teoriaj fizikistoj de la fino de la 20-a kaj komenco de la 21-a jarcentoj.

## Premioj kaj honoroj 
### Premio Nobel pri Fiziko 
En 2021, Giorgio Parisi ricevis la Nobel Premion kune kun Syukuro Manabe kaj Klaus Hasselmann, kaj duone kun Manabe kaj Hasselmann, pro la malkovro de la interagado inter malordo kaj fluktuoj en fizikaj sistemoj, de atomaj ĝis planedaj skaloj.

### Premio Wolf pri Fiziko 
Ankaŭ en 2021, Parisi estis honorita per la Wolf Premion pro siaj pioniraj kontribuoj al statistika mekaniko kaj la teorio de kompleksaj sistemoj, kies efiko etendiĝas trans multajn branĉojn de moderna scienco.

## Aliaj roloj 
Giorgio Parisi servis kiel prezidanto de la *Accademia Nazionale dei Lincei*, unu el la plej malnovaj sciencaj akademioj en la mondo. Li ankaŭ aktive partoprenas en publika diskuto pri la rolo de scienco en socio kaj edukado.

## Elektitaj verkoj 
* *Statistical Field Theory*
* *Spin Glass Theory and Beyond* (kun Marc Mézard kaj Miguel Ángel Virasoro)

## Vidu ankaŭ 
* Statistika mekaniko
* Kompleksaj sistemoj
* Spinglaso

## Referencoj 
Kategorio:Italaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Wolf-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Teoriaj fizikistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Saotomea turdo

La **saotomea turdo** () estas birdospecio el la familio de turdedoj. Ĝi estas endemia en Sao-Tomeo.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus olivaceofuscus* Hartlaub, KJG, 1852 - saotomea turdo

## Habitato 
Ĝi loĝas en tropikaj kaj subtropikaj pluvarbaroj.

## Referencoj 
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ĝepiŝte

**Ĝepiŝte** (makedone: Џепиште) - estas vilaĝo en la  Municipo Debar de Norda Makedonio.

## Loko, loĝantaro 
La vilaĝo situas en la Sudokcidenta Regiono en la suda parto de la Debara Municipo. Ĝi limas al Albanio okcidente, Otiŝani norde, kaj Drenok sude. La limon ĉe la orienta rando formas la rivero Crni Drim, aŭ Lago Debar.

La vilaĝo estas monteca, variante en alteco de 560 m ĉe la lago ĝis preskaŭ 1 100 m ĉe la limo kun Albanio.

La vilaĝo havas areon de 3,4 km², kun superrego de arbaroj de 204 hektaroj, plugtero de 65 hektaroj, kaj paŝtejoj de 49 hektaroj.

La vilaĝo estas 12 kilometrojn de la urbo Debar laŭlonge de la regiona vojo R1201.

## Loĝantaro 
En 1961, la municipo havis 293 loĝantojn, el kiuj 162 estis turkoj, 88 makedonoj kaj 30 albanoj. En 1994, la nombro pliiĝis al 413 loĝantoj, el kiuj 207 estis makedonoj, 132 turkoj kaj 74 albanoj.

Laŭ la censo de 2002, la municipo Ĝepiŝte  havis 499 loĝantojn, el kiuj 105 estis makedonoj, 96 albanoj, 276 turkoj kaj 22 aliaj.

Ĉe la lasta censo en 2021, la municipo havis 347 loĝantojn, el kiuj 45 estis makedonoj, 75 albanoj, 181 turkoj kaj 46 aliaj sen datumoj.

## Kulturaj kaj naturaj monumentoj 
Arkeologiaj lokoj:
* Izvor — nekropolo el la romia epoko;      
* Manastirec — mezepoka preĝejo; kaj
* Paraspur — setlejo el la romia epoko.
* Krome, la vilaĝo havas la ĉefan preĝejon - la Preĝejon de "Sankta Ĉefanĝelo Miĥaelo" kaj la ĉefan moskeon.

## Referencoj 
En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo *Џепиште* (makedona).
Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio
Abisenia turdo

La **abisenia turdo** () estas birdospecio el la familio de turdedoj.

Ĝi antaŭe estis traktata kiel subpecio de la oliveca turdo (*Turdus olivaceus*), sed la taksono estis apartigita surbaze de genetikaj diferencoj. Plie iliaj arealoj ne koincidas. La abisenia turdo troviĝas de Eritreo ĝis la regiono de la Grandaj Lagoj (nordorienta Zambio kaj Malavio).

## Taksonomio 
La Abisenia turdo estis formale priskribita en 1789 fare de la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en lia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Linnaeus nome *Systema Naturae*. Li metis ĝin kun la turdoj en la genron *Turdus* kaj stampis la duvortan nomon *Turdus abyssinicus*. Gmelin bazis sian priskribon sur la "Merle brun d'Abissinie", kiun estis priskribinta en 1775 la franca polimato Georges-Louis Leclerc en sia plurvoluma verko *Histoire Naturelle des Oiseaux*.

Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj

## Referencoj 
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Berger

**Berger** estas germanlingva, nederlandlingva, svedlingva kaj ĝenerala ĝermandevena familia nomo. Ĝin havas interalie la jenaj homoj, pri kiuj jam ekzistas biografiaj artikoloj en la vikipedio en Esperanto:

* Richard Berger, pli konata kiel Ric Berger (1894-1984), svisa esperantisto

* Joseph Ferdinand Berger, [JOːzef FERdinant BERga] (1894-1976), germana esperantisto

* Helmut Berger, origine Helmut Steinberger (1944-2023), aŭstra aktoro

* Leopold Berger (1887-1954), ĉeĥa ĥemia inĝeniero

* Senta Berger [SENta BERga] (n. 1941), aŭstra aktorino kaj produktorino

* Věroslav Berger (1928-), ĉeĥa pentristo, skulptisto, grafikisto kaj ilustristo

* Michel Berger (1947-1992), naskonome Michel Jean Hamburger, franca kantisto kaj kant-aŭtoro

* Ludwig Berger (1777-1839), je plena nomo Carl Ludwig Heinrich Berger, germana komponisto kaj pianisto

* John Berger (1926-2017), je plena nomo John Peter Berger, angla artkritikisto, romanisto, pentristo kaj poeto

* Óscar Berger (n. 1946), je plena nomo Óscar José Rafael Berge Perdomo, gvatemala politikisto kaj prezidento de Gvatemalo de 2004 ĝis 2008)

* Wilhelm Peterson-Berger (1867-1942), sveda komponisto kaj muzikkritikisto

* Klaus Berger (1940-2020), germana teologo kaj filozofo 

* János Berger (1841-1909), laŭ hungarlingve kutima nomordo Berger János , hungara pastro kaj profesoro

* Han Berger (n. 1950), nederlanda futbalisto kaj trejnisto

* Peter Ludwig Berger (1929-2017)​, aŭstra-usona luterana teologo kaj sociologo

* Edward Berger (n. 1970), germana kinoreĝisoro, scenaristo kaj produktoro

* Pablo Berger (n. 1963), hispana kinreĝisoro

* Ann-Katrin Berger (n. 1990), germana profesia futbalistino en la pozicio de golulo

## Krome 
* 12729 Berger, asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 13-an de septembro 1991
Ilija Gruev

**Ilija Gruev**, je plena nomo , Ilija Iliev Gruev,  estas bulgara-germana futbalisto. Li naskiĝis la 6-an de majo 2000 en Sofio, do nun estas -jaraĝa. La defensiva mezkampulo ludis en junulaj teamoj de la futbalklubo FC Rot-Weiß Erfurt (de 2006, do 6-jara, ĝis 2015, do 15-jara) kaj poste de la pli profesieca futbalklubo Werder Bremen (de 2015 ĝis 2019, do ĝis 19-jara), poste de 2019 ĝis 2023 estis prefesiulo en la unua vira teamo de la klubo Werder Bremen kaj translokiĝis al la unua teamo de la angla klubo *Leeds United* fine de aŭgusto 2023. Krome ekde 2022 li estas membro de la bulgara nacia teamo de futbalo.

## Familio 
Gruev naskiĝis en Sofio, la ĉefurbo de Bulgario, filo de la samnoma profesia futbalisto Ilija Gruev (n. en 1969). Kelkajn semajnojn post lia naskiĝo, la familio translokiĝis al Germanio kiam lia patro profesie translokiĝis al la futbalklubo MSV Duisburg. Post la translokiĝo de lia patro al FC Rot-Weiß Erfurt en somero 2005, Gruev de la 5-a ĝis 15-a vivjaro kreskis en Erfurto, kie li pasigis lastan jaron en infanĝardeno kaj komencis elementan lernejon. Lia patro post la fino de sia profesia kariero en 2006 laboris tie kiel junulara trejnisto ĝis 2009. Ekde la 15-a vivjaro li vivis en futbala internulejo en Bremeno. Li havas kaj bulgaran kaj germanan civitanecon, flue parolas la germanan je fakte denaska nivelo kaj povas pli-malpli ankaŭ komuniki en la lingvo de siaj gepatroj, la bulgara.

Kategorio:Bulgaraj futbalistoj
Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Bulgario
Fabian Nürnberger

**Fabian Nürnberger**, bulgarigite , Fabian Njurnberger, estas germana-bulgara futbalisto. Li naskiĝis la 28-an de julio 1999 en Hamburgo, do nun estas -jaraĝa, kaj havas germanan patron kaj bulgaran patrinon. Sekve li havas kaj bulgaran kaj germanan civitanecojn. La defendulo ekde 2023 konkuras en la unua vira teamo de la futbalklubo *SV Darmstadt 98*. Krome ekde 2024 li estas membro de la bulgara nacia teamo de futbalo.

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Bulgaraj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Kieva Fortikaĵo

La **Kieva Fortikaĵo** () estas fortikaĵsistemo inkluzivanta muzeon kaj hospitalon situantan en Kievo, Ukrainio. Ĝi ankaŭ estas listigita monumento.

## Historio 
La fortikaĵo, konstruita de la Rusia Imperio, estis konstruita inter la 17-a kaj 19-a jarcento. Ĝi estis desegnita por kompletigi la defendan sistemon, kiu inkluzivis la fortikaĵojn de Vasilkivka, Peĉersk, Lisogorsk, Podil kaj Zvirenecska.

Ĝi inkluzivas la strukturojn de la 6-a jarcento de la malnova urbo sur la monteto Starokjivska. Ĉi tiu unua fortikaĵo ruiniĝis post la Batalo de Batu en 1240. La defendoj estis reorientigitaj sub pola-litova regado ĉirkaŭ la kastelo Podil. En 1679, la hetmano Samoiloviĉ unuigis la diversajn partojn en unuigitan sistemon. Nova fazo, sub la direkto de Petro la Granda, estis gvidata de hetmano Ivan Mazepa, bazita sur la sistemo de Vauban. Dum la Krimea Milito, la fortikaĵo estis plibonigita, per terfortikaĵo sur la maldekstra bordo, antaŭ la ĉenoj trans la rivero. Aliaj strukturoj konsiderataj nekapablaj elteni la novajn kanonojn estis detruitaj, kun Eduard Totleben kontrolante la laboron.

## Muzeo 
Historia kaj arkitektura muzeo situas en la iama fortikaĵa hospitalo. Ĝi estis establita en 1927. Alia muzeo estis malfermita en la kaponiero en 1930, en la iama politika malliberejo. En 1991, la du muzeoj kuniĝis en la Muzeon de la Fortikaĵo de Kijivo.

## Bildaro 

Перспект Києво-Печерської фортеці, 1783.jpg|La fortikaĵo sur mapo de 1783
Микільська брама 1910 (кольорова).jpg|Enrio el la strato Ivana Mazepi en 1910
2005-08-17 Kiev Fortress 394.JPG|Kanonoj sur la muro de la hospiltalo

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Armea Medicina Klinika Centro (Kievo)
* Ora Pordego
* Forĝejo Ribalski

Kategorio:Muzeoj en Kievo
Kategorio:Historiaj muzeoj
Kategorio:Milita arkitekturo
Rajaha orelstrigo

**Rajaha orelstrigo** (*Otus brookii*) estas malgranda specio de strigoj en la familio Strigedoj kaj genro *Otus*. Ĝi troviĝas kiel endemia arbarloĝanto en la insuloj Borneo kaj Sumatro, Indonezio. La specia epiteto aludas al James Brooke, Rajaho de Saravako. Surbaze de speciiĝaj modeloj ĉe aliaj endemiaj montaj birdospecioj de la sama regiono, eble necesus dividi ĝin en du apartajn speciojn; se jes, la nomo *Otus brookii* estus limigita nur al la bornea populacio.

## Taksonomio 
Ekzistas du subspecioj konataj de du malsamaj insuloj: *O. b. brookii* (la tipa subspecio) trovita sur Borneo kaj *O. b. solokensis* trovita sur Sumatro. Konsiderante speciiĝajn modelojn ene de la genro *Otus* kaj ĝeneralajn filogeografiajn ŝablonojn de montaraj birdoj sur Borneo kaj Sumatro, ambaŭ subspecioj verŝajne reprezentas du apartajn speciojn; taksonomiaj studoj estos necesaj por konfirmi aŭ nei ĉi tiun aserton. Pro ĝia sekretema naturo, ĝi ne estis vidita ekde ĝia priskribo fare de Richard Bowdler Sharpe en 1892. En majo 2016, individuo estis observita kaj fotita sur la deklivoj de Monto Kinabalu, bone for de la teritorio, kiun oni antaŭe supozis, markante novan etendiĝon de ĝia teritorio por la subspecio. Ĉi tio estis ĝia unua ekvido en pli ol 125 jaroj, kaj la unua foto de ĝi en la naturo. Ekvidoj estis denove raportitaj en 2021.

## Aspekto
Plenkreskuloj havas defiaspektan vizaĝon. La korpo ĝenerale estas malhelbruna. Kiam ili sidas, la nigreca krono kaj blankaj oreltufoj estas videblaj. Ĝiaj subpartoj estas brunecaj kun dika nigra strieco. Ĝi havas klaran oranĝan irison. La subspecio *Otus brookii solokensis* diferencas laŭ plumaro de *O. b. brookii*, ĉar ĝi havas pli malhelajn subpartojn, pli dikan striecon kaj malpli klaran nukan kolumon. Junuloj de *O. b. brookii* restas nepriskribitaj. *O. b.solokensis* havas ruĝbrunajn suprajn partojn kaj vermikulaĵojn sur la subaj partoj.

## Voĉo
*O.b.solokensis* havas eksplodeman bojantan krion "aŭ" aŭ "aŭ-aŭ" daŭrantan ĉirkaŭ duonsekundon kaj ripetatan neregule.

## Habitato
Ĝi estas malofta en montararbaroj super altitudo de 1 100 m. Ĝi troveblas ripoze en la pli malalta kanopeo. 

## Referencoj
* 
* 
*BirdLife Species Factsheet
*http://www.owlpages.com/owls.php?genus=Otus&species=brookii

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Lago Dian

**Lago Dian**,  pinjine Diānchí, estas alpa faŭlta lago en la provinco Junano de sudokcidenta Ĉinio. La lago Dian estis konata ankaŭ kiel *lago Kunmingo* iam - laŭ la vasta teritorio de la urbego Kunmingo en kiu ĝi troviĝas. Komuna mistraduko estas "Lago Dian Ĉi" kiu duobligas la vorton por lago.

## Geografio 
Lago Dian estas malprofunda dolĉakva faŭltolago. La lago longas 40 kilometrojn de nordo al sudo, kaj havas averaĝan larĝon de 7 kilometroj, kun la plej larĝa punkto je 12,5 kilometroj. La lago estas 1886 metrojn super marnivelo kaj havas 150 kilometrojn da marbordo. La drenada areo de la lago havas muson-trafitan subtropikan altebenaĵan klimaton (Köppen Cwb), kun averaĝa jara temperaturo de 14,4°C, senfrosta periodo de 227 tagoj, kaj jara precipitaĵo de 1036 milimetroj. La lago kovras 298 kvadratajn kilometrojn. Ĝi havas averaĝan profundon de 4,4 metroj, kaj estas dividita en du partojn per artefarita digo.

## Faŭno 
Interalie, la lago estas la sola loko sur la Tero kie nature vivas specio de siluro (), genro de ostaj fiŝoj - tiu specio latine per faka termino nomiĝas *Silurus mento*.

Er
Er
Erzsébet Kálmán

**Erzsébet Kálmán** [erĵEbet], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kálmán Erzsébet** estis hungara radiologo. Ŝia parenco estis Blanka Péchy, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Faber Viktorné*.

 naskiĝis  en Pécs, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Ŝi maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1934, poste ŝi akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Erzsébet en 1940. Post la diplomo ŝi ne havis laborlokon, nur inter 1944–1947 en rumania malsanulejo, poste jaron jam en kliniko de Pécs ŝi estis subkuracisto. Ŝi venis al Budapeŝto, kie ŝi estis en radiologia instituto. En 1952 ŝi akiris radiologian licencon kaj laboris plu en pluraj institutoj. En 1964 ŝi estis levita vicinstitutestro, sed jaron poste ŝi mortis. Pli frue en 1961 ŝi kandidatiĝis (CSc) antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi havis edzon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Torok-anthrax esete*. (kunaŭtoro, 1938)
* *Antihistaminhatás szerepe nagydózisú röntgen egésztest-besugárzásnál*. (kunaŭtoro, 1955)
* *Die Einwirkung ionisirender Strahlen auf die Antigeneigenschaften der Nukleoproteide tierischer Gewebe*. (1958)
* *Az ionizáló sugarak hatása az állati szövetek nukleoproteidjeinek antigén tulajdonságaira*. (disertaĵo, 1960)
* *Immunological Activity of Rubeonucleoproteins. 1. Factors Influencing the Antigen–Antibody Reactions*. (kunaŭtoro, 1963)
* *A ribonukleoproteidek immunbiológiai aktivitása és sugárérzékenysége*. (kunaŭtoro, 1967)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Usambara turdo

La **usambara turdo** () estas birdospecio el la familio de turdedoj. Ĝi havas malgrandan arealo en la nordeosta parto de Tanzanio. Ĝi antaŭe estis konsiderata kiel subspecio de la oliveca turdo, kun kiu ĝi povas hibridiĝi, sed nun ĝi estas agnoskita kiel aparta specio, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Turdidae - turdedoj
****Turdus* Linnaeus, C, 1758 - turdo
*****Turdus roehli* Reichenow, A, 1905 - usambara turdo

## Priskribo 
Tiu mezgranda birdo longas ĉirkaŭ 24 cm. Ĝi havas flugillongon inter 117 kaj 131 mm; la beko longas inter 20 kaj 24 mm kaj la tarso inter 30,0 kaj 34,5 mm. Ĝi povas atingi mason de almenaŭ 86 g. Ĝi troviĝas en la Pareaj kaj Usambaraj Montoj en la nordeosta parto de Tanzanio.

## Referencoj 
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Rivero Wye

La **rivero Wye** (, prononco laŭ sistemo IFA , do pli simple ; , ) estas la kvara plej longa rivero en Britio, etendiĝante ĉirkaŭ 250 kilometrojn (155 mejlojn) de sia fonto ĉe Plynlimon en la graflando Ceredigion de meza Kimrio ĝis la estuaro de la rivero Severn. La pli malaltaj partoj de la rivero formas parton de la limo inter Anglio kaj Kimrio. La Valo Wye (pli malalta parto) estas nomumita Nacia Pejzaĝo (angle formale "national landscape", antaŭe Areo de Elstara Natura Beleco). La rivero Wye estas grava por naturprotektado kaj distro, sed estas trafita de poluado.

## Vidu ankaŭ 
* rivero Monnow
* :Kategorio:Riveroj en Britio

maldekstra|eta|300ra|

Kategorio:Riveroj en Kimrio
Kategorio:Riveroj en Anglio
László Tibor Kocsár

**László Tibor Kocsár** [lAslO koĉAr], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kocsár László Tibor** estis hungara radiologo, altlerneja instruisto. Lia duonfrato estis Miklós Kocsár.

 naskiĝis  en Nyíregyháza, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en klavinisma gimnazio en Debrecen en 1942, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Debrecen en 1948, 3 jarojn poste laboratorian licencon. Post la diplomo li praktikadis 4 jarojn en la universitata instituto, poste en aliaj institutoj li estis asistanto (1948–1952), lektoro (1952–1960). En 1957 li establis novan laboratorion, kiun poste gvidis 3 jarojn. Inter 1960-1964 li havis laboratoriajn postenojn en Debrecen, poste jam en Budapeŝto li havis plurajn postenojn. Ekde 1979 li ankaŭ prelegis en universitata instituto. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1967, li doktoriĝis en 1977 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia ĉefa okupiĝo estis la izotopoj en la radiologio. Li edziĝis en 1948, ili divorcis en 1955. Li ricevis premiojn en 1976 kaj 1982.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Penicillin a chronicus otitisek és a radikális üregek gyógykezelésében.* (kunaŭtoro, 1949)
* *A máj vérkeringésébe juttatott adrenalin, noradrenalin, acetylcholin és histamin vérnyomás hatása.* (kunaŭtoro, 1955; ankaŭ angle)
* *A kobaltion hatása az adrenalin reakcióira.* (kunaŭtoro, 1957)
* *Radioizotópok alkalmazása a fehérjekutatás néhány területén.* (disertaĵo, 1967)
* *Prosztaglandinok izotópos jelzése radiojóddal és a jódozott származékok biológiai tulajdonságai.* (kunaŭtoro, 1974)
* *A szérum epesavak vizsgálatának jelentősége krónikus májbetegségekben.* (kunaŭtoro, 1986)

## Memorigiloj 
* memormedalo ekde 1990

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Horace McCoy

**Horace McCoy** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1897 en Pegram, Tenesio; mortis la 15-an de decembro 1955 en Beverly Hills, Kalifornio) estis usona romanisto kaj scenaristo.

Horace McCoy famiĝis pro sia romano de 1935 ''They Shoot Horses, Don't They?'', kiu estis adaptita en samnoman filmon en 1969 de Sydney Pollack kun Jane Fonda kiel ĉefrolulo kaj nomumita por ok Akademiaj Premioj. Multaj el la romanoj de Horace McCoy estas lokitaj dum la Granda Depresio.

Li estas asociita kun la drama realisma movado, konata kiel "Hard Boiled". La malglata, malhela literaturo de la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj en Usono. Tra la jaroj, ĉi tiu ĝenro - post jaroj da malestimo kaj neglekto - gajnis rekonon kiel unu el la plej influaj ĝenroj en la 20-jarcenta literaturo.

Kritikistoj vidas ligojn kun ekzistadismo kaj film-noir en lia verkaro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj verkistoj
Stephen Frears

Siro **Stephen Arthur FREARS** (naskita la 20-an de junio 1941 en Leicester, Anglio) estas brita filma reĝisoro kaj produktoro.

Nomumita por Oskaro, Ora Globo, Ora Palmo ĉe la Festivalo de Cannes, kaj Ora Leono ĉe la Festivalo de Venecio. Gajninto de la premioj Emmy (2019), Goya (2006), Cesar (1990), kaj Arĝenta Urso (1999). 

Li estis dufoje nomumita por Akademia Premio por Plej Bona Reĝisoro, pro The *Grifters* (1990) kaj *The Queen* (2006).

Prezidanto de la ĵurio de la 60-a Festivalo de Cannes.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj reĝisoroj
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo
Kategorio:BAFTA-premiitoj
Kategorio:Lernantaro de Trinity College
Miklós Kárpáti

**Miklós Kárpáti** [miklOŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kárpáti Miklós** estis hungara radiologo, neŭrologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Esztergom, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1944, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Pécs en 1952. Post la diplomo li praktikadis kaj estis laboratoriestro 3 jarojn en la kliniko, poste 2 jarojn li laboris en malsanulejo de Visegrád kaj same li estis laboratoriestro, dum en 1955 li akiris radiologian licencon. Li venis en Budapeŝton, kie li estis asistanto kaj laboratoriestro en kliniko (1957–1960), poste en la tutlanda neŭrologia instituto li estis ĉefkuracisto ĝis 1994, poste konsilisto ĝis 2007. Intertempe li akiris neŭrologian (1962) kaj neŭroradiologian (1985) licencojn, li kandidatiĝis (CSc) en 1977 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Inter 1960–1994 li ankaŭ prelegis en universitata instituto. Lia edzino naskis filinon en 1959.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az arteria cerebri anterior lefutásbeli variációinak diagnosztikai jelentőségéről.* (kunaŭtoro, 1959)
* *Időskori gerinc-, koponya- és pneumographiás elváltozások.* (kunaŭtoro, 1967)
* *Cardiogen shock.* (1976)
* *Neuropsychiatriai, illetve gerontopsychiatriai beteganyagon végzett echoencephalographiás vizsgálatok értéke és kritikája.* (disertaĵo, 1977)
* *Rheographiás és sonographiás vizsgálatok a carotis rendszer keringészavarainak neminvazív diagnosztikájában.* (kunaŭtoro, 1982)
* *Az agykamranagyság és a multimodális kiváltott potenciálok krónikus szkizofrén betegeknél.* (kunaŭtoro, 1995)
* *A neurosonographia kezdetének és első évtizedének története Magyarországon.* (1999)
* *Volt egyszer egy Lipótmező.* (2007)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj radiologoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kiĵuĉo

'''''''** estas specio de fiŝoj el la genro onkorinko en la salma familio. La latina, faka zoologia termino estas **'. Ĝin unuafoje difinis la zoologo  en [[]]. La specio, kiel ĉiuj onkorinkoj aŭ "pacifikaj salmoj", aparte ofte troveblas en la Norda Pacifiko

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Salmonedoj
Mazuo

***Mazuo*** estas specio de fiŝoj el la genro onkorinko en la salma familio. La latina, faka zoologia termino estas ''''. La specio aparte ofte troveblas en la Norda Pacifiko laŭlonge de la nordorientaj/orientaziaj marbordoj de la rusa Malproksima Oriento (Primorskij, Kamĉatka duoninsulo, Saĥaleno kaj Kurilaj insuloj) suden tra Koreio, Japanio kaj Tajvano. Kvankam ĝenerale akceptita kiel salmo en la Okcidento, la fiŝo estas fakte rigardata kiel truto en Japanio (ĝia plej fama indiĝena teritorio), ĉar ĝi estas la plej ofte vidata dolĉakva salmonedo en la japana insularo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Salmonedoj
Nudokula turdo

La **nudokula turdo** () estas birdospecio el la familio de turdedoj. Ĝi troviĝas en Etiopio, Kenjo, Somalio, kaj Tanzanio.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj

## Referencoj 
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
David Goodis

**David GOODIS** (naskiĝis la 2-an de marto 1917 en Filadelfio; mortis la 7-an de januaro 1967 samloke) estis usona romanisto kaj scenaristo de krimfikcio konata pro sia verkado de noveloj kaj romanoj en la ĝenro de nigra fikcio. 

Naskita en Filadelfio, Goodis alterne loĝis tie kaj en Novjorko kaj Holivudo dum siaj profesiaj jaroj. Laŭ kritikisto Dennis Drabelle, "Malgraŭ lia [universitata] edukado, kombinaĵo de etneco (juda) kaj temperamento permesis al li simpatii kun eksteruloj: la laborantaj malriĉuloj, la maljuste akuzitoj, fuĝantoj, krimuloj." 

## Vivo 
Goodis kreskis en Filadelfio kaj studis ĵurnalismon. En 1938, li translokiĝis al Novjorko kaj verkis por revuoj, foje sub diversaj pseŭdonimoj. Dum ĉi tiu tempo, lia unua romano, *Retreat from Oblivion (Retiriĝo el Forgeso)*, estis publikigita. En la sekvaj jaroj, Goodis ĉefe verkis radiodramojn. Post kiam kelkaj el liaj noveloj komence ne sukcesis allogi filmproduktantojn, lia romano  *Dark Passage (Malhela Trairejo),* komence publikigita kiel serialo, fariĝis granda sukceso kaj estis adaptita en filmon en 1947 kun Humphrey Bogart kaj Lauren Bacall. Pluraj aliaj romanoj ankaŭ estis adaptitaj en filmojn. Goodis estas konsiderata unu el la plej gravaj aŭtoroj de film-noir. Post lia morto, liaj verkoj malofte estis presitaj en Usono, sed lia verkado ricevis signifan atenton, precipe en Francio. Goodis mortis pro apopleksio en la aĝo de 49 jaroj.

## Verkaro 
* *Retreat from Oblivion* (1939)
* *Dark Passage* (1946)
* *Behold This Woman* (1947)
* *Nightfall* (1947) akk *Convicted*, *The Dark Chase*
* *Of Missing Persons* (1950)
* ''Cassidy's Girl* (1951)
* *Of Tender Sin* (1952)
* *Street of the Lost* (1952)
* *The Burglar* (1953)
* *The Moon in the Gutter* (1953)
* *Black Friday* (1954)
* *The Blonde on the Street Corner* (1954)
* *Street of No Return* (1954)
* *The Wounded and the Slain* (1955)
* *Down There* (1956) akk *Shoot the Piano Player*
* *Fire in the Flesh* (1957)
* *Night Squad* (1961)
* *Somebody's Done For* (1967) akk *The Raving Beauty''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Dejang

**Dejang,** per simpligita ĉina skribo **德阳,** per tradicia ĉina skribo **德陽,** per pinjino *Déyáng* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Siĉuano, en Ĉina Popola Respubliko. 
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
Dejang etendiĝas plejparte sur ebenaĵo sur areo de  km² laŭ rivero. La tereno konsistas el 6 administraj dividoj. Mjanjan troviĝas 51, provinca sidejo Ĉengduo 60, Sujnin 133, ĉefurbo Pekino 1459, Ŝanhajo 1626, km aere laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/deyang_china/mianyang_china. 

## Historio 
eta|maldekstre|
Arkeologoj malkovris en tiu areo loko riĉajn trezorojn de bronzaj kaj oraj maskoj. Dejang unue estis organizita kiel distrikto dum la dinastio Tang. Post oftaj administraj ŝanĝoj Dejang fariĝis prefektujnivela urbego en 1983. En 2008 granda tertremo okazis.

## Ekonomio 
La prefektuja milionurbo estas plejparte industria urbo. Oni produktas industriajn maŝinojn, fandaĵojn, manĝaĵojn, mineralakvojn, bierojn kaj cigaredojn.

## Edukado 
eta|maldekstre|
La plej altnivela edukado okazas en 2 universitatoj kaj alia kampuso.

## Trafiko 
Dejang estas signifa nodo de vojoj kaj fervojoj, sed ne estas flughaveno. La internacia flughaveno Ĉengduo situas 50 kilometrojn sude.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cwa kun kvar apartaj sezonoj. La ĉiujara senfrosta periodo tipe daŭras ĉirkaŭ 280 tagojn kaj neĝado tipe okazas nur kelkajn tagojn. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 844 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la pluvo kulminas julie kaj malkulminas decembre.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* muzeo
* mondmilita memorejo

## Ĝemelurboj 
* , 1993
* , 1994
* , 1994
* , 1996
* , 1997
* , 2000
* 
* , 2010
* , 2013

## Fontoj 
* WikiTrans

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Amerikanaĵo (muziko)

**Amerikanaĵo** (angle: Americana) estas kolektiva nomo por muzika stilo kiu ampleksas vastan gamon de artistoj. Ĝenerale, tio karakterizas muzikon kiu estas derivita de aŭtentika kontreo, folkmuziko kaj bluso en moderna stilo. Stiloj kiuj povas esti klasifikitaj inkludas alternativan kontreon, radikmuzikon kaj sendependan muzikon influitan de kontreo kaj folkmuziko. Alternativa kontreo karakterizas kontreon kiu rememoras al la elementa atmosfero de la fondintoj de kontreo, kiel ekzemple Hank Williams.

La esprimo radikmuziko priskribas iomete pli larĝan stilon, inkluzive de bluso kaj folkmuziko aldone al kontreo. La muziko de The Band, Gram Parsons kaj Townes Van Zandt estas citita kiel grava influo sur nuntempa Amerikanaĵo. Plej multaj interpretistoj venas el Usono.

## Artistoj 
* Bob Dylan
* Bruce Springsteen
* Dave Alvin
* Emmylou Harris
* Gillian Welch
* Grateful Dead
* Jim Lauderdale
* Joan Baez
* Kimmie Rhodes
* Lucinda Williams
* Martin Zellar
* Robert Plant
* Neil Young
* Hilde Vos

Kategorio:Muziko
Kategorio:Kontreo
Suzi Digby

**Susan Elizabeth Digby**, baronino Eatwell (naskita je la familia nomo Watts la 1-an de julio 1958, do nun )-jaraĝa, konata kiel **Suzi Digby**, estas brita korusestrino kaj muzikinstruistino. Ŝi estas eksa studento de la reĝa kolegio en Londono, intertempe estas tre renoma gvidanto de voĉaj muzikensembloj kaj tial honoriĝis per membreco de oficiro en la Ordeno de la Brita imperio (OBE).

## Frua vivo 
Naskita en Japanio kiel Susan Elizabeth Watts, ŝi pasigis la lernejajn jarojn en la privata lernejo *Francis Holland School*, Baker Street en centra Londono, antaŭ ol studi muzikon, inkluzive de piano kaj kantado, ĉe la reĝa kolegio en Londono. Ŝi sekve loĝis en Meksiko kaj la Filipinoj, kaj poste pasigis 12 jarojn en Honkongo, kie ŝi havis televidserion kaj ankaŭ radioelsendis, instruis kaj prezentis. En 1990 ŝi ricevis stipendion de la memora fondaĵo *Winston Churchill*, kiun ŝi uzis por vojaĝi kaj studi en Finnlando, Hungario, Kanado kaj Usono, fokusiĝante pri metodoj de korusa trejnado kaj muzikedukado. Ŝi ankaŭ trejniĝis kun Péter Erdei, Estro de Korusaj Studoj ĉe la Muzikarta Universitato Ferenc Liszt en Budapeŝto.

## Kariero 
Suzi Digby estas, laŭ profesio, internacia ĥorestriktorino kaj muzikedukisto. En 1993 ŝi fondis muzikedukistan fondaĵon, *The Voices Foundation*, kies metodaro baziĝas sur tiu de la hungara muzikedukisto Zoltán Kodály.

De 1996 ĝis 1998, Digby estis muzika direktoro de koruso de preĝejo *Rosslyn Hill Chapel* en Hampstead, Londono, kaj de 1998 ĝis 2000 direktoro de la Middlesex Bach Choir. En 1998 ŝi lanĉis 'Singing Schools', 5-jaran programon en Sud-Afriko implikantan lernejojn en Soweto kaj Johanesburgo.

En 2000, Digby estis invitita iĝi membro de la memora fondaĵo Winston Churchill, kies stipendiulo ŝiu jam estis 10 jarojn pli frue, kie ŝi servas kiel prezidanto de la arta kategorio.

**- daŭriginda -**

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Britaj muzikistoj
Kategorio:Britaj dirigentoj
Kategorio:Britaj korusestroj
Kategorio:Studentoj de King's College (Londono)
Kategorio:Ordeno de la Brita imperio
Sunda orelstrigo

**Sunda orelstrigo** (*Otus lempiji*) estas malgranda specio de strigoj en la familio Strigedoj kaj genro *Otus*. Ĝi troviĝas en Sundaj Insuloj, Indonezio.

## Taksonomio
Tiu ĉi taksono estas konsiderata subspecio de *O. bakkamoena* fare de kelkaj aŭtoroj.

## Aspekto
Ĝi kreskas de 20 ĝis 25 cm kaj povas pezi de 100 ĝis 170 g. Ĝi estas makuleca per nigra koloro sur la supraj partoj kaj strieca ankaŭ per nigra sur la malsupraj partoj. Ĝi havas helan kolumon kaj malhelajn okulojn, kiuj distingas ĝin de la Ruĝa orelstrigo, de la Montara orelstrigo, de la Orienta orelstrigo kaj de la Rajaha orelstrigo.

## Distribuado kaj habitato
Ili vivas en la Malaja Duoninsulo, Singapuro, Borneo, Sumatro kaj Javo. Ili povas troviĝi ĉefe en arbaroj kaj ĝardenoj, sed estas foje altiritaj al konstruaĵoj.

## Konservado
La specio estis inkludita en la IUCN Ruĝa Listo de minacataj specioj kiel Malplej Zorgiga specio. Ĝi estas ofta tra sia teritori kie estu taŭga vivmedio.

## Kutimaro
### Manĝado
La dieto de la Sunda orelstrigo ĉefe konsistas el insektoj, same kiel el malgrandaj bestoj. Kelkaj ekzemploj de la predo, kiun ili ĉasas, estas ratoj, malgrandaj fiŝoj, lacertoj, griloj kaj larvoj de skaraboj. Tamen, ilia plej preferata predo estas ratoj.

### Reproduktado
La Sunda orelstrigo kovras sian neston per plantfibroj. Ĝi demetas ĝis tri ovojn en arba kavaĵo de januaro ĝis aprilo kaj ilia reprodukta sezono foje povas esti plilongigita ĝis junio aŭ malfrua julio. 

La Sunda orelstrigo emas konduti agreseme kiam minacata de aliaj strigoj, montrante teritorian konduton. Ina Sunda orelstrigo reagas agreseme kiam sentas sin minacata, respondante voĉe por averti entrudiĝintojn kontraŭ interrompo kaj tenante ilin je distanco.

### Voĉo
Ĝia krio estas hupada bojado inter pli longa periodo de silento. Sundaj orelstrigoj uzas siajn kriojn por marki sian teritorion kaj evoluis por havi voĉan individuecon por plibonigi sian teritorioproklamon. Ĉiu strigo havas siajn proprajn unikajn voĉajn karakterizaĵojn, kiel ekzemple ŝanĝiĝantajn frekvencojn, je kiuj ili produktas siajn kriojn/bruojn, kio donas al ili ĉiu unikan voĉon. Havi unikan voĉon/krion faciligas por strigo elstari el siaj konkurantoj kaj pli efike marki sian teritorion.

## Bildaro 

File:Rajah Scops-Owl (Otus brookii) juvenile.jpg|El Monto Gede, Okcidenta Javo
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een Maleise dwerg-ooruil (Otus bakkamoena lempiji) met twee jongen Dampar Oost-Java TMnr 10006595.jpg|Historia (ĉ. 1938) foto de plenkreskulo kun du junuloj, Dampar, Orienta Javo.

## Referencoj
* 
*Yee, S. A., Puan, C. L., Chang, P. K., & Azhar, B. (2016). "Vocal Individuality of Sunda Scops-Owl ( Otus lempiji) in Peninsular Malaysia." *Journal of Raptor Research*, *50*(4), 379–390. 
*World Owl Trust: Sunda Scops Owl

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Negrosa orelstrigo

**Negrosa orelstrigo** (*Otus nigrorum*) kaj ankaŭ *Bisaja orelstrigo* estas specio de strigoj en la familio Strigedoj kaj genro *Otus*. Ĝi troviĝas kiel endemio en la insuloj Negroso kaj Panajo, Filipinoj. Ĝi havas distingajn kaj okulfrapajn ruĝbrunajn aŭ ruĝecbrunajn kronon, nukon kaj vizaĝon. Ĝi antaŭe estis klasifikita kiel subspecio de la filipina orelstrigo. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj ĉasado por komerco de dorlotbestoj.

## Aspekto kaj taksonomio 
eBird priskribas la birdospecion jene: "Sufiĉe malgranda strigo de malaltaj kaj antaŭmontaraj arbaroj sur la insuloj Negroso kaj Panajo, kie ĝi estas la sola orelstrigo. Malhelbruna supre kaj palgriza sube, kun ruĝecbruna vizaĝo kun bordo de nigra linio kaj palgriza V-formo inter la okuloj. Troviĝas kune kun la Luzona bubuko, sed la Negrosa orelstrigo havas oranĝajn anstataŭ flavajn okulojn kaj ne havas brunstrian bruston. La kanto estas descenda serio de malklaraj bojoj."

Ĝi antaŭe estis samspecia kun la Filipina orelstrigo kaj la Evereta orelstrigo. Ĝi estas la plej malgranda kaj plej pala el la endemia komplekso de la Filipina orelstrigo. Ĝi ankaŭ havas distingan ruĝbrunajn kronon kaj vizaĝdiskon kaj ĝia supra piedo ne estas plumhava.

## Ekologio kaj kutimaro 
Nigraj orelstrigoj predas insektojn nokte. Ili vivas solaj aŭ en monogamaj paroj. Ili reproduktiĝas dum la tuta jaro, kaj demetas 1 aŭ 2 ovojn. Ili nestas en arbokavaĵoj en arbaroj de la filipinaj malaltaj teroj.

## Referencoj
* 
*Yee, S. A., Puan, C. L., Chang, P. K., & Azhar, B. (2016). "Vocal Individuality of Sunda Scops-Owl ( Otus lempiji) in Peninsular Malaysia." *Journal of Raptor Research*, *50*(4), 379–390. 
*World Owl Trust: Sunda Scops Owl
*Dickinson, E.C., R.S. Kennedy, kaj K.C. Parkes. 1991. The birds of the Philippines. An annotated check-list. British Ornithologists' Union Check-list number 12. British Ornithologists' Union, London.
*

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de la Filipinoj
Adrián Lastra

**Luis Adrián Álvaro Lastra**, más conocido como **Adrián LASTRA** (Madrido, 26a de februaro 1984), estas hispana aktoro kaj muzikisto kiu famiĝis per partopreno en kelkaj muzikteatraĵoj. Poste, li ricevis nomumon en Goya-premioj kiel plej bona nova aktoro pro sia ludado en *Primos* (2011). 

Li ekkarieris kiel kantisto kaj inter 2004 kaj 2005 iĝis parto de *La Década Prodigiosa* ludante en la muzikalo "Flashdance" En 2005 li aliĝis al la trupo de la muzikalo *Hoy no me puedo levantar* en la Teatro Rialto de Madrido ĝis la fino de la ludado en 2009. Poste li patroprenis en aliaj muzikaloj, kiel *40, El Musical* kaj *Más de cien mentiras* (2012).

En 2015 li estis la ĉefrolulo de teatraĵo *El discurso del rey*. En tiuj jaroj li partoprenis en televidaj serioj kaj programoj por televidkanaloj Antena 3, La Sexta kaj Televisión Española. En februaro 2013 por Antena 3 li estis ĉefrolulo en la serio *Velvet* ĝis decembro 2016. Komence de la 2020-aj jaroj li partoprenis en televidaj programoj pri danco. 

Kiel kinaktoro, en 2011 ekkarieris kiel hipoĥondriulo manipulita de sia manipulema fianĉino en *Primos* de Daniel Sánchez Arévalo. Pro tiu rolo li ricevis nomumon en Goya-premioj kiel plej bona nova aktoro. Ekde tiam li dediĉs sin al kino.

## Filmoj
* 2011 	Primos 	
* 2011 	Fuga de cerebros 2 	
* 2013 	Temporal 	
* 2015 	De chica en chica 	
* 2017 	Noctem 	
* 2017 	Toc Toc 	
* 2017 	El club de los buenos infieles 	
* 2018 	Conducta animal 	
* 2019 	Litus 	
* 2019 	Si yo fuera rico 	
* 2019 	En brazos de un asesino 	
* 2020 	Hasta que la boda nos separe 	
* 2020 	Nadie muere en Ambrosia
* 2022 	La manzana de oro 	
* 2023 	Matusalén

## Eksteraj ligiloj 
* en imdb

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Eksterulo

**Eksterulo** (de la anglalingva vorto *outside* – "ekstere"), fremdiĝinta  – persono restanta ĉe la randoj de la socio, ne rekte implikita en aktualaj aferoj. La terminon popularigis Colin Wilson danke al lia laŭdita romano de 1956, *The Outsider*, en kiu li inkluzivis plurajn personeco-tipojn priskribantajn la eksterulon. Hipioj estis nomataj eksteruloj.

Eksterulo estas iu, kiu apartenas al socia komunumo sed ne estas plene integrita en ĝin. La koncepto estas la temo de sociologia, psikologia kaj kulturstuda esplorado.

Eksteruloj estas do individuoj aŭ sociaj grupoj (sociologie: " aktoroj " aŭ "kolektivaj aktoroj"),

* tiuj, kiuj estas ekster sociaj grupoj;
* kiuj estas marĝenigitaj aŭ ekskluditaj de alia grupo pro malsamaj normoj;
* kiuj estas kolektive klasifikitaj kiel "nekomprenemaj" fare de grupo kaj tiel psikologie stigmatizitaj;
* kiuj montriĝas esti ne-fakuloj aŭ "ne-iniciatitaj" en aparta kampo, aŭ kiuj perceptas sin kiel tiaj;
* kiuj, pro diversaj kialoj, ne volas integriĝi en komunumon aŭ kiuj reagas al antaŭa ekskludo per memekskludo. 

Tia konduto povas esti plene konscia ago de iu indiferenta al la normoj, kutimoj, leĝoj aŭ modoj nuntempe regantaj en la socio. 

Eksterulo estas solemulo, kies ĉefa celo estas identigi siajn proprajn spertojn kaj kompreni sian karakteron, serĉante spertojn, kiuj provizos al ili scion pri sia propra ekzisto. Serĉante spiritan liberecon, persono ne eksplicite difinas sian propran identecon, sed provas esplori ĝin. Persono etikedita kiel eksterulo suferas de sento de fremdiĝo kaj nerealeco, ĉar ili ne povas identiĝi kun iu ajn grupo en sia ĉirkaŭaĵo, kiun ili perceptas kiel senpense konstruitan kaj ripetan.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Malbenitaj poetoj

Kategorio:Socio
Primos

**Primos** (Kuzoj, 2011) estas hispana komedia filmo reĝisorita de Daniel Sánchez Arévalo kaj ĉefrolulita de Quim Gutiérrez, Raúl Arévalo kaj Adrián Lastra. Ĝi estas la tria filmo de la reĝisoro, kaj lia unua komedia filmo, kaj estis premierita la 4an de februaro 2011. Ĝi estis filmita en Comillas (Kantabrio) dum la printempo de 2010, kaj ankaŭ la agado okazas tie. Ĝi ricevis du nomumojn de la Goya-premioj en 2012: al la plej bona nova aktoro (Adrián Lastra) kaj al la plej bona ĉefaktoro (Raúl Arévalo).

## Intrigo
Kiam Diego (Quim Gutiérrez) estas separigita de sia fianĉino (Nuria Gago) unu tagon antaŭ la geedziĝo, decidas foriri kun siaj du kuzoj al la vilaĝo kie ili somerumis infanaĝe, nome Comillas, cele al rekupero de unua amatino de Diego: Martina (Inma Cuesta). Tie, Diego, lia kuzo Julián (Raúl Arévalo) kaj lia kuzo José Miguel (Adrián Lastra) renkontos kun sia pasinteco kaj kun tiuj kiuj formis parton de ĝi, kiel la nereamikeblaj Bachi (Antonio de la Torre), ebriulo kaj kin-fano, kaj lia filino Clara (Clara Lago), supozeble prostitutino. Ankaŭ la tri kuzoj montras malfacilajn personajn situaciojn: Diego celas sian iaman amatino Martina, kiu nun estas fraŭla patrino, sed lia eks-fianĉino pentis pro la forlaso kaj volas rekuperi lin; dum Diego estas altirita de ambaŭ. Julián estas diboĉulo kiu deziras reamikigi Bachi kaj lian filinon, eltirante lin el ebriemo kaj ŝin el supozita prostitueco. José Miguel estas hipoĥondriulo, ĉefe manipulite de sia manipulema fianĉino, sed nun trovas amikon en la knaba filo de Martina, kiu estas maniulo de malsanoj kaj de kuraĝmanko.

Kiam ŝajnas, ke Martina kaj Diego ekstartigas amaferon, lia eks-fianĉino venas rekuperi lin, dum ankaŭ la fianĉino de José Miguel venas "savi" lin de la malbona influo de liaj kuzoj. Siaflanke Julián enamiĝas de la filino de lia amiko Bachi. La tumulto de la lokaj festoj komplikas la situaciojn.

## Geaktoroj kaj roluloj 
* Quim Gutiérrez kiel Diego
* Raúl Arévalo kiel Julián
* Adrián Lastra kiel José Miguel
* Inma Cuesta kiel Martina
* Nuria Gago kiel Yolanda
* Antonio de la Torre kiel El Bachi
* Clara Lago kiel Clara
* Alicia Rubio kiel Toña
* Marcos Ruiz kiel Dani

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la filmo
* en IMDb

Kategorio:Hispanaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2011
Laborantaj povruloj

eta|Malriĉaj virinoj laborantaj sur fervoja trako
**Malriĉaj laboristoj** estas laboristoj, kies enspezo falas sub difinitan limon de malriĉeco. Depende de kiel " laboro " kaj " malriĉeco " estas difinitaj, iu povas esti aŭ ne esti konsiderata kiel laboranta malriĉulo.

Kvankam malriĉeco ofte asociiĝas kun senlaboreco, signifa proporcio de la malriĉuloj fakte estas dungitaj. En oktobro 2016, laŭ la Usona Fiskalpolitika Instituto, 6 el 10 domanaroj kun enspezoj sub la limo de malriĉeco havis almenaŭ unu membron dungitan. 

En la evoluintaj landoj, multaj el tiuj kiuj ricevas socian helpon estas dungitoj, ĉefe ĉar ili gajnas tre malaltajn salajrojn. La laborantaj malriĉuloj alfrontas multajn obstaklojn por trovi kaj konservi laboron, ŝpari monon kaj konservi sian memfidon.

**Labora malriĉeco** rilatas al situacio, kie persono estas malriĉa aŭ riskas malriĉecon malgraŭ esti dungita. Laborantaj malriĉuloj ankaŭ estas konataj kiel **labormalriĉuloj**.

**La malriĉiĝo de la proletaro**, aŭ la absoluta kaj relativa malboniĝo de la pozicio de la proletaro   estas marksisma politika ekonomia koncepto, kiu asertas, ke la pozicio de la laborista klaso konstante plimalboniĝas laŭlonge de la tempo kiel rezulto de la objektivaj ekonomiaj leĝoj de kapitalisma disvolviĝo. La termino "paŭperiĝo" ankaŭ estas uzata en literaturo por indiki malriĉiĝon ĝenerale, kaj la malriĉiĝon de la proletaro aparte.

Laŭ tiu koncepto, malriĉiĝo esprimiĝas kaj per malkresko de la vivnivelo de la proletaro (absoluta malriĉiĝo de la proletaro) kaj per malkresko de la parto de la proletaro en la nacia enspezo de la kapitalisma socio (relativa malriĉiĝo de la proletaro).

Entreprena ekonomio, kies ĉefa celo estas profito, inkluzive de redukto de laborkostoj, neeviteble kondukas al malriĉiĝo de la proletaro longtempe. Ĉi tiu koncepto, laŭ marksistoj kaj novmarksistoj, restas aktuala en la 21-a jarcento.

## Referencoj 
 
Kategorio:Maljusteco
Kategorio:Sociologia terminologio
Kategorio:Ekonomiko de bonstato
Kategorio:Dungiĝado
Kategorio:Malriĉeco
Kategorio:Laboraj rilatoj
Kategorio:Laborekonomiko
Dario Franceschini

**Dario FRANCESCHINI** - prononco  - estas itala politikisto. Li naskiĝis la  en , do nun estas -jaraĝa. Interalie li estis de la 21-a de februaro ĝis  partiestro, formale ties sekretario, de la itala Demokrata Partio. Antaŭulo en tiu funkcio estis Walter Veltroni kaj sekvanto Pierluigi Bersani.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Italaj politikistoj
Jan van Aken

**Jan Paul van AKEN** (naskita la 1-an de majo 1961, en Reinbek) estas germana politikisto (Die Linke, La Maldekstra Partio). Biologo kun doktoreco, li laboris kiel aktivulo kontraŭ biologiaj armiloj, kiel inspektisto de biologiaj armiloj ĉe UN de 2004 ĝis 2006, kaj estis membro de la germana Bundestag de 2009 ĝis 2017 kaj denove ekde 2025. En 2016, li publikigis la tiel nomatajn dokumentojn TTILeaks kiel interninformanto. Ekde oktobro 2024, li estas kunprezidanto de La Maldekstra Partio, kune kun Ines Schwerdtner. Li kandidatiĝis kiel la ĉefa kandidato por la Maldekstra Partio en la federacia elekto de 2025, kune kun Heidi Reichinnek, kaj estis elektita al la germana Bundestag por la tria fojo per la ŝtata partilisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profilo sur la Bundestag-hejmpaĝo
* Persona Hejmpaĝo
* Profilo en la retejo de Representative Watch
* Profilo en la retejo de la Maldekstro 

Kategorio:Germanaj politikistoj
Elly Schlein

**Elly Schlein** estas itala politikistino. Li naskiĝis la 4-an de majo 1985 en Lugano, la plej granda urbo de la grandparte itallingva kantono Tiĉino en Svislando, do nun estas -jaraĝa. Ekde la 12-a de marto 2023 ŝi estas partiestro, formale ties sekretario, de la itala Demokrata Partio. Antaŭulo en tiu funkcio estis Enrico Letta.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Italaj politikistoj