open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blestium

**Blestium** (ankaŭ **Blestio** en la *Itinero de Antonino* (Iter XIII)) estis malgranda romia fuorto (, ) kaj ferfarejo en la Romia provinco de Britannia Superior, parto de Romia Britio. Ĝi estis identigita kun la situo de la posta urbo de Monmouth en sud-orienta Kimrio, lokita apud la kunfluejo de Rivero Monnow kun Rivero Wye.

## Historio kaj restaĵoj 
dekstra|eta|Mapo montranta la ĉefajn kampanjojn en la Romia konkero de Kimrio. *Blestium* okupis ŝlosilan lokon en la sud-oriento de la kovrita areo
La referenco al *Blestio* en la *Itinero de Antonino* estas la unusola farita al la setlejo en Romiaj fontoj. Ĝi estis lokita sur la vojo inter Caerleon ( *Isca Silurum*) kaj Silchester ( *Calleva Atrebatum*), mezvoje inter la fuorto en Usk ( *Burrium*) kaj la ferfarejo en " *Ariconium*", kiu supozeble estis Weston under Penyard apud Ross-on-Wye. Estis sugestite ke la nomo povus deveni el la greka vorto βλαστος, signifanta "branĉo".

Estas nun ĝenerale akceptite, ke Nerona aŭ pra-Flavia militara fuorto estis establita en Monmouth, eble antaŭ 55 A.D., farante el ĝi la plej fruan Romian fuorton en Kimrio.  La fuorto estis probable establita, ĉu fare de Publius Ostorius Scapula aŭ de lia posteulo Aulus Didius Gallus, dum la unuaj antaŭeniroj de la Romianoj kontraŭ la Siluroj de sud-orienta Kimrioj. La invadantaj fortoj establis serion da helpaj fuortoj laŭlonge de la valo de Rivero Monnow al Mez-Kimrio, same kiel antaŭenirante al Usk, kie ili establis la fuorton de "Burrium". La Siluroj faris sukcesan gerilon kontraŭ la Romianoj dum tridek-kelk jaroj antaŭ ol ili estis venkitaj fare de la fortoj gviditaj de Sextus Julius Frontinus. La fuorto en "Blestium" kredeble loĝigis ĉ. 2,000 soldatojn dum la unua kampanjo, kaj poste restis kiel malgranda fuorteto.

Relative malmultaj Romiaj restaĵoj estis trovitaj en Monmouth ĝis antaŭ nelonge. La unua fosaĵo de la fuorto estis malkovrita en marto 2012 fare de "Monmouth Archaeological Society" (Arĥeologia Societo de Monmouth) malantaŭ proprietaĵoj sur Monnow Street, en la urbocentro de Monmouth. Konstruaĵoj el ŝtono estis elfositaj apud la tansirejo de Rivero Monnow, asociitaj kun ferfarado el la 2-a kaj 3-a jarcentoj. Moneroj trovitaj en la urbo datiĝas ĉefe el la 3-a kaj 4-a jarcentoj, sugestante daŭran civilan setladon.

## Monmouth Heritage Trail 
La promenejo "Monmouth Heritage Trail" inkluzivas t.n. "blue plaque" (bluan rondforman platon) memoriganta la Romian fuorton de "Blestium". Tiu ĉi estas fiksita al malfrua 18-jarcenta urba domo kiu nun uzatas kiel banko de "Lloyds TSB" en Monnow Street. La domo estis okupita, kaj probable konstruita, fare de Philip Meakins Hardwick, kiu estis unu el la fondintoj de la "Monmouth Picnic Club" de lokaj ĝentilhomoj respondecaj por disvolvi la vidpunkton kaj konstruaĵojn sur The Kymin ĉ. 1800. La domo fariĝis la hejmo de la urb-oficisto de Monmouth, kaj Vicgrafo Nelson kaj lia akompanantaro estis akceptitaj tie dum ilia vizito al la urbo la .

## Bibliografio 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Arkeologio en Britio
Kategorio:Romiaj urboj
Kategorio:MonmouthpediA
Juci Komlós

**Juci KOMLÓS** [komlOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komlós Juci** estis hungara aktorino, voĉoaktoro. Ŝia patro estis Vilmos Komlós, ŝia edzo estis Géza Földessy, ilia filino estis Margit Földessy.
eta|Memortabulo pri Juci Komlós
Juci Komlós naskiĝis la 10-an de februaro 1919 en tiam hungara urbo *Szabadka* (nuntempa Subotica en Serbio),
ŝi mortis la 5-an de aprilo 2011 en Budapeŝto.

## Biografio 
Juci Komlós devenis el aktora dinastio. Ŝi finis aktoran lernejon de Kálmán Rózsahegyi en 1935 en Budapeŝto. Poste ŝi komencis sian karieron en ĉefurba teatro, poste ŝi rolis ankaŭ en provincaj teatroj. Lastfoje ŝi rolis en Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi ricevis diversajn premiojn kaj ŝi apartenis al Aktoro de la nacio.

## Roloj (elekto) 
* 22 filmoj inter 1936-1986
* 28 televiziaj filmoj inter 1960-1989, ankaŭ serioj
* diversaj teatraĵoj
* hungaraj voĉoj en filmoj

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz13/496.html

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Lida

**Lida** (, ) estas urbo en Hrodna regiono de Belorusio. Aŭtomobilvoja kaj fervoja nodo al Vilnuso, Baranaviĉi, Hrodna, Maladzeĉna.  Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Inter la loĝantoj estas pliparte belorusoj, sed ankaŭ  poloj kaj  rusoj. 

## Historio
Post la tria dispartigo de Pollando en 1795 la urbo estis enkorpigita al Rusio. Dum la okupacio de baltaj ŝtatoj unua soveta trajno alvenis de Lida al Vilno sur nova fervoja trako kun plilarĝigita ŝpuro (laŭ la pola dummilita revuo "Wieści Polskie", 6.08.1940)

## Partneraj urboj 
* 
*  Tempelhof-Schöneberg, urbodistrikto de Berlino, Germanio

## Ekonomio 
En la urbo situas entreprenoj de maŝinkonstruado, nutraĵproduktado, kemiaĵproduktado, lignoprilaboro, konstruaĵproduktado.
En la urbo estas 2 gastejoj. Lida estas turisma centro de nacia nivelo.

## Edukado, kulturo 
En la urbo estas 14 mezlernejoj, gimnazio, liceo, koleĝo, muziklernejo, 2 profesiaj lernejoj.
Lida historia-arta muzeo. Popola teatro. Kinejo.
En la urbo konserviĝas mezepoka kastelo.

## Vidu ankaŭ 
* Lida (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Ĵlobino

**Ĵlobin** (, , dokumentiĝas esperantigo **Ĵlobino**) estas urbo en homela regiono, Belorusio, administrada centro de distrikto. Kajo je rivero Dnepro. Aŭtovoja kaj fervoja nodo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Historio 
La urbo estas konata de 15-a jarcento. Dum 15-17-aj jarcentoj ekzistis Ĵlobina kastelo. De la jaro 1793 en konsisto de Rusia imperio. De la jaro 1925 - urbo.

Dum Dua mondmilito ĝi estis detruita.

## Ekonomio 
En la urbo ekzistas entreprenoj de malpeza, metalurgia industrio, nutrindustrio, konstruaĵoj, inkrustacioj. Du gastejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ĵlobin (stacidomo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Pahacharhe

**Pahaĉareo** aŭ **Pahacharhe** estas unu el gravaj festivaloj de Katmando (Nepalo). Ĝi okazas iu malluma tago de marto, laŭ la nepala luna kalendaro.

Estas tri-taga festivalo de protektantaj diinoj. Dum la periodo, la nevaroj, la indiĝenoj de la Katmando-Valo preĝas al diinoj protektantaj en tiuj tagoj. Oni kredas ke Katmando-Valo estas protektita de ok diinoj en ok anguloj ĉirkaŭ la valo. Tio jam estas la kutimo de centoj da jaroj.

## Disvolviĝo
La **unua tago** estas la ĉefa tago de Pahaĉareo. Oni preĝas al diinoj en iliaj temploj, invitas gastojn al hejmo. Estas kutimo de lokanoj inviti geamikojn kaj najbarojn al siaj hejmoj. Vespere, oni preĝas al la sin kaŝanta Ŝivo. Laŭ la legendo, la dio iam malvenkiĝis en vetludo kun sia edzino, perdis eĉ sian vestaĵon kaj pro honto li iris suben al la tero. Li do aperas unufoje en la jaro kaj lin oni nomas "Lukumahadjo". Ni ankaŭ havas eksterordinaran kutimon preĝi Ŝivon kaj proponi viandon kaj alkoholaĵojn.

**Dua tago** estas la "Salajaa" (Ghodajatra) la konkurso de ĉevalrajdantaj soldatoj. Estas specialaj ĉevaloj en la urbeto Patan kie iu templo posedas ĉevalon. Origine, la tago estas por la ĉevalo de diino Balkumari. Laŭ legendo, en tiu tago, iu reĝo vidis ke simpla farmisto venis al la palaco en Patan kun mirakloj kaj la reĝo tuj donis al li rajton rajdi lian ŝatatan ĉevalon. Tiu farmisto poste rajdis ĝin ĝis la templo de diino Balkumari. Poste tiu tago fariĝis ĉiujara evento.

Sed ĉirkaŭ antaŭ 80 jaroj, tiama reganto adoptis tiun tagon por prezenti programon de ĉevalrajtandaj soldatoj, por feliĉigi la reĝon (kaj la prezidenton nun). La prezidento, ĉefministro kaj aliaj altrangaj oficistoj sidas dum tuta tago kiam la soldatoj prezentas luksajn ludojn.

La **tria tago** de la festivalo estas procesio de diinaj palankenoj. Onidire, ili estas fratinoj kaj kune protektas la valon kontraŭ katastrofoj ktp. Oni starigas tri palankenojn antaŭ la temploj de tri diinoj – Lumari Aĝima, Otu Aĝima kaj Kanga Aĝima. Homoj metas idolojn de diinoj en malgrandaj palankenoj kaj portas ilin ĉirkaŭ la malnovaj stratoj. Ludante per tradiciaj tamburoj, flutoj kaj aliaj muzikinstrumentoj ili sekvas la palankenojn laŭ la stratoj.

Homoj de tri kvartaloj venas en grandaj procesioj kun diverskoloraj ĉapeloj. La sekvantoj de Lumari venas kun flava ĉapelo, de Otu kun blua ĉapelo kaj de Kanga kun ruĝa ĉapelo. Kaj, kompreneble, ili miksiĝas surstrate kaj kune partoprenas en la religia karnavalo. Homoj en diversaj kvartaloj disdonas senpagajn manĝetojn sur la strato al partoprenantoj kaj preterpasantoj.

Kategorio:Nepalo
Kategorio:Katmando
Kategorio:Religiaj festoj
Ferenc Kállai

**Ferenc KÁLLAI,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kállai Ferenc** estis elstara hungara aktoro.

Ferenc Kállai naskiĝis, kiel **Krampner Ferenc** la 4-an de oktobro 1925 en *Gyoma* (nuntempa Gyomaendrőd), li mortis la 11-an de julio 2010 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Kállai frekventis lernejojn en Gyoma, fine en Budapeŝto. Dum la 2-a mondmilito li studis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo. En 1945 li debutis en ĉefurba teatro. En 1948 li jam apartenis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1951 li edziĝis. Inter 1977-1990 li instruis en la altlernejo. En 1982 li estis forigita el la Nacia Teatro. Inter 1985-1989 li estis parlamentano. Li ricevis premion Kossuth en 1973, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. Li apartenis al Aktoro de la nacio.

## Elektitaj disĉiploj 
* Gábor Beratin
* Zsolt Bognár (aktoro)
* Ferenc Borbiczki
* Zsolt Dánielfy
* Béla Szerednyey

## Roloj (elekto) 
* 96 filmoj inter 1943-2007, ekzemple Fantomo en Lubló (filmo), 1976
* 25 televiziaj filmoj inter 1965-2001 (ankaŭ serioj), ekzemple Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo
* diversaj teatraĵoj
* diskoj, CD

### *A tanu* 
Lia ĉefrolo estis la malpermesita filmo: A tanu (La atestanto) de 1969. Fine de la socialismo ĝi estis prezentita kaj ricevis pro la aktualaĵoj furorajn sukcesojn. Baldaŭe oni faris daŭrigon de la filmo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Erzsi Máthé

**Erzsi MÁTHÉ** [erĵi mAtE], hungare **Máthé Erzsi** estis elstara hungara aktorino.

Erzsi Máthé naskiĝis, kiel **Mertz Erzsébet** la 16-an de majo 1927 en Budafok kaj mortis la 8-an de majo 2023.

## Biografio 
Erzsi Máthé frekventis aktoran lernejon inter 1945-1948 en Budapeŝto. En 1949 ŝi edziniĝis kaj tiam ŝi komencis sian karieron en ĉefurba teatro, poste ŝi rolis en Nacia Teatro (Pécs), inter 1952-1983 en Nacia Teatro (Budapeŝto). Poste ŝi estis unu el la fondintoj de nova teatro. En 2003 ŝi fondis premion kaj fervore apogas provincajn kaj hungarlingvajn elsterlandajn teatrojn. Ŝi ricevis en 1985 premion Kossuth, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. Ŝi apartenas al Aktoro de la nacio.

## Roloj (elekto) 
* 32 filmoj inter 1955-2009
* 38 televiziaj filmoj inter 1965-2009, ekzemple La nigra urbo (filmo) (1971)
* diversaj teatraĵoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Ngaoundéré

**Ngaoundéré** aŭ ''N'Gaoundéré'' (esperante: **Ngaundereo**) estas grandurbo, universitata urbo kaj diocezo en Kameruno. Ĝi estas administra centro de la regiono. La loknomo signifas: umbiliko-monto.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 314.094 en 2010
* Supermara alteco: 1212 m
* Horzono: UTC + 1

## Geografio 
eta|260px|Urbocentro de Ngaoundéré
eta|260px|Vojo en Ngaoundéré
eta|260px|Moskeo de Ngaoundéré
Ngaoundéré situas en altebenaĵo en centra parto de la lando, kvazaŭ umbiliko de Kameruno.

## Historio 
Ngaoundéré estis fondita en 1835 laŭ islama juro, sed pli frue diversaj indiĝenoj vivis tie. En la 1920-aj jaroj norvegaj misiistoj alvenis. En 1973 la trajno ekfunkciis, kiu liveris tuj evoluon.

## Ekonomio 
Ngaoundéré estas urbo, kie trairas varoj. Ĉefvaroj estas bananoj kaj aliaj fruktoj. El nordo alvenas kotonoj kaj estas senditaj al sudo kune kun brutoj. En la proksimeco oni minadas baŭksitojn.

## Klimato 
En Ngaoundéré tropika klimato regas, sed pro la alteco la vetero estas pli freŝa.

## Trafiko 
Ngaoundéré havas flughavenon, fervojon al Jaundo kaj almenaŭ 3 pavimitajn landovojojn.

## Vidindaĵoj 
* palaco
* granda moskeo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Kameruno
Usona mararmeo

eta|210ra|Sigelo de la Usona Mararmeo
eta|*USS Constitution*, la plej malnova ankoraŭ flosanta ŝipo en la Usona Mararmeo, je sia 200-jara datreveno en 1997

La **Usona mararmeo** (angle **United States Navy**, mallonge **USN**) estas la marmilita branĉo de la Usona armeo kaj unu el la sep uniformitaj servoj de Usono. Ĝi estas la plej granda mararmeo en la mondo. La tunaro de ĝia batala floto estas pli multe granda ol la kombinaĵo de la sekvaj 13 mararmeoj kune. La Usona Mararmeo havas ankaŭ la plejgrandan aviadilŝipan floton, kun 11 tiaj ŝipoj aktive servantaj. La mararmeo havis, en januaro 2011, 328,516 aktive servantajn membrojn plus 101,689 rezervajn. Ĝi havas entute 286 aktivajn ŝipojn, kaj pli ol 3,700 aviadilojn.

La Usona mararmeo devenis de la Kontinenta mararmeo, establita en 1775 en la frua etapo de la usona revolucio. Nelonge post la revolucio, en 1785, la Kontinenta Mararmeo malfondiĝis, kaj Usono restis ĝis 1794 sen mararmeo, kvankam la Usona Konstitucio (1787) donis al la Usona Kongreso (parlamento) la povon "provizi kaj tenadi mararmeon.

La Mararmeo estas administrata de la departmento de mararmeo, kiun estras la (civilula) Sekretario de Mararmeo.

La **departmento de mararmeo** estas sekcio de la usona ministerio pri defendo, gvidata de ministro pri defendo. Tradicie, la plej altranga mararmea oficiro estas la estro de mararmeaj funkcioj; la nuna postenulo estas admiralo Jonathan Greenert. Tamen, unu mararmea oficiro aktuale rangas pli alte ol li, nome la vicprezidanto de la Kunigita Stabestraro ( Joint Chiefs of Staff), admiralo James Winnefeld.

## Komisio 
Laŭ misio de la mararmeo, "La komisio de la mararmeo estas bonteni, trejni kaj ekipi luktopretajn mararmeajn soldatarojn kapablaj venki en militoj, fortimigi agresadon, kaj subteni liberecon de la maroj."

Laŭ la manlibro por novaj rekrutitoj, "La komisio de la Usona mararmeo estas protekti kaj defendi la rajton de Usono kaj niaj aliancanoj libere moviĝi sur la oceanoj, kaj protekti nian landon kontraŭ ĝiaj malamikoj".

## Historio 
### Origino 
En la fruaj etapoj de la Usona revolucia milito, la establo de oficiala mararmeo estis temo de debatado inter la membroj de la Kontinenta Kongreso. Porparolantoj argumentis, ke mararmeo protektos la markomercon, defendos la marbordon, kaj plifaciligos la serĉon pri subtenado fare de aliaj landoj. Kontraŭantoj replikis, ke estas stulte, eĉ freneze defii la Britan mararmeon, kiu tiam estis la ĉefa marpotenco de la mondo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Usona armeo
* Usona mararmea akademio

## Eksteraj ligiloj 
* Navy.mil La oficiala retejo de la Usona mararmeo (ĉefe interna)
* Navy.com Alia oficiala retejo de la Usona mararmeo (eksteren fokusigita)

Kategorio:Usona mararmeo
Rivero Algodor

eta|dekstra|250ra|Diglago de Castro en Villamuelas (Toledo)
La **rivero Algodor** estas rivero en la centro de Hispanio, kiu ekfluas en la Lageto Navajo je 822 m de alteco, en la municipa teritorio de Retuerta del Bullaque en la Montoj de Toledo en Kastilio-Manĉo kaj elfluas maldekstre en la rivero Taĵo, en Aceca, ĉe la ĉirkaŭoj de Algodor, submunicipo de Aranjuez en la Regiono de Madrido el kiu ĝi ricevas la nomon.

La rivero havas du barjaxlagojn nome jene: tiu de *Castro*, 8 hm³, konstruita en 1974 ĉe Villamuelas, kaj tiu de *Finisterre*, 133 Hm³, situanta inter la vilaĝoj de Mora, Villanueva de Bogas kaj Turleque kaj kiu datas de 1977.

De inter la sennombraj rojoj kiuj fluas en la riveron menciindas Alaminos, Veguilla, Padilla de la Moncloa, Prado Redondo, Prado Castillo, Caz, Riansares, Juncarejo, Orgaz, Bracea, San Marcos, Silos, Patillas, Labor de Largo, Sacedilla, Salobral, Pedro Cajón, Cocinillas kaj Pellejeros.

## Eksteraj ligiloj 
* Confederación Hidrográfica del Tajo
* Embalse del Castro en Google Maps
* Embalse de Finisterre en Google Maps
* Desembocadura del Algodor en el río Tajo en Google Maps
* Estado del Embalse del Castro
* Estado del Embalse de Finisterre

Kategorio:Geografio de Madrido
Kategorio:Geografio de Kastilio-Manĉo
Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kuba konstitucio de 1940

La **Kuba Konstitucio de 1940**, estis entreprenita en la jaro 1940, dum la prezidado de Federico Laredo Brú. Ĝi estis precipe influita de la ideoj de la kolektivistoj kiuj inspiris la Kuban Revolucion de 1933. Amplekse konsiderata kiel unu el la plej progresemaj el la tiuepokaj konstitucioj de la mondo, ĝi establis la agraran reformon, la publikan edukadon, minimuman salajron kaj aliajn ideojn de la maldekstra ideologio. Ĝi konsistis el 286 artikoloj en 19 sekcioj kaj la redaktado daŭris ses monatojn.
   
Pro la puĉo de Fulgencio Batista en 1952, la konstitucio estis nuligita. Antaŭ la venko de la Kastrisma revolucio, Fidel Castro kaj aliaj revoluciuloj, pere de la Manifesto de la Sierra, asertis ke ilia ĉefa celo estis la restarigado de la Konstitucio de 1940. Tamen, la revoluciuloj ne plenumis tiun promeson atinginte la potencon kaj ĝi estis forlasita. Ĝi estis anstataŭigita nur en 1976 per la nuna Konstitucio de Kubo.

## Referencoj
* La Konstitucio de 1940 (hispane)
* La Konstitutio de Kubo (angle)
Algodor

**Algodor** estas submunicipo apartenanta al Aranjuez (Regiono de Madrido, Hispanio). Laŭ la Nacia Instituto pri Statistiko de Hispanio (INE) ĝi havis en 2009 totalon de 13 loĝantoj (7 viroj kaj 6 virinoj).

Ĉe la rivero samnoma kaj situanta en la plej suda pinto de la Regiono de Madrido kaj de la municipa teritorio de Aranjuez, en xgi aperis arkeologiaj restoj dateblaj en la Bronzepoko kaj aliaj restoj de ceramiko sonorilforma.

Ĝis novembro de 2005, estis funkcianta stacio de fervojo de la linio Madrido-Toledo, kiu estis abandonata ekde la ekfunkcio de la altrapida fervojo inter ambaŭ urboj.

## Referencoj
Kategorio:Geografio de Madrido
Bracea

eta|dekstra|250px|Mezepoka ponto super la rivero Bracea
La **rivero Bracea** estas rivero aŭ rojo situanta en la provinco de Toledo, Hispanio, alfluanto de la rivero Algodor, kiu ekfluas ĉe la deklivaro de la Montoj de Toledo. Post kelkaj kilometroj el ties ekfluo ĝi trapasas la naturan lokon Boca del Congosto, kie situantas la Kastelo de Las Guadalerzas kaj mezepoka ponto super ĝi.

Poste la rivero trapasas la bienon «La Caleruela», kie ĝi dividiĝas en 2 branĉoj kiuj poste unuiĝos post kelkaj kilometroj, proksime de la bieno «La Torrecilla», kie ĝi elfluas en la riveron Algodor, je malmultaj kilometroj de la vilaĝo de Los Yébenes.

Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Provinco Toledo
Osvaldo Dorticós Torrado

**Osvaldo Dorticós Torrado** (n. en Cienfuegos, la 17-an de aprilo 1919 - m. en Havano, la 23-an de junio 1983) estis kuba politikisto kiu oficis kiel Prezidento de Kubo inter la 17-a de julio 1959 kaj la 2-a de decembro 1976. Fama kaj brila advokato en la kuba ĉefurbo, li estis fervora batalanto kontraŭ Fulgencio Batista. Li estis anstataŭigita de Fidel Castro en la posteno kiam estis redaktita la Kuba konstitucio de 1976. En 1983 li sinmortigis, supozeble pro malsano pro kiu li suferis.

Kategorio:Prezidantoj de Kubo
Kategorio:Kubaj politikistoj
Kategorio:Regantoj de Kubo
Carlos Mendieta

**Carlos Mendieta Montefur**, (n. en San Antonio de las Vueltas, Las Villas, Kubo, 1873 – m. en Havano, 1960).

Mendieta estis kuba politikisto, provizora prezidento de la Respubliko Kubo de 1934 al 1935. Dum lia regado, oni sukcesis la nuligon de la Amendo Platt.

Li batalis en la milito por la sendependo de 1895-1898, kie li atingis la gradon de kolonelo, kun la alveno de la respubliko li estis elektita deputito de la liberala partio de 1901 ĝis 1923.

En 1931 estis deportita pro lia politika agado kontraŭ la diktaturo de Gerardo Machado, kiu estis venkita en 1933 kaj pro tio revenis al Kubo. Du jarojn pli malfrue li iĝis provizora prezidento de 1934 al 1935 post kiam la armeestro Fulgencio Batista devigis Ramón Grau San Martín rezigni.

La plej grava okazintaĵo dum la regado de Mendieta estis la forigado de la Amendo Platt, apendico konstitucia kiu limigis la suverenecon de la insulo, permesante la intervenon de Usono en Kubon. La Amendo Platt estis novkolonia spuro el la kvar jaroj de la usona protektorato en Kubo.

Li devis alfronti la strikojn kiuj oftis en lia epoko kaj estis tre kritikata pro la subpremo, pro kio li rezignis en 1935 favore al sia ŝtatsekretario José Agripo Barnet.

Kategorio:Kubaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kubo
Roberto Agramonte

**Roberto Daniel Agramonte y Pichardo**, filozofo, sociologo kaj politikisto de Kubo, naskiĝis la 3-an de majo 1904 en Villa Clara kaj mortis en Puerto-Riko en 1995. Li estis la Ĉefministro de Eksteraj Rilatoj de la Kastrisma revolucio inter la 6-a de januaro kaj la 12-a de junio 1959. Li estis Dekano de la Fakultato de Filozofio kaj Beletro kaj Rektoro de la Universitato de Havano.

Kategorio:Kubaj filozofoj
Kategorio:Kuba Revolucio
Kategorio:Kubaj sociologoj
Kategorio:Historio de Kubo
Sierra Maestra

eta|dekstra|250ra|Verdaĵo abundas en la Sierra Maestra.
La **Sierra Maestra** estas la montĉeno en la sudorienta regiono de Kubo ĉefe en la provincoj Granma kaj Santiago de Kubo. Ĝia pleja altaĵo estas la Pinto Turkino  alta super la marnivelo.

Ĉi tiu montaro estas la plej granda montĉenaro de la lando kaj ĉirkaŭas la sudorientan bordon de Kubo ekde Kabo Kruco ĝis la Punto de Maisí, estante longa je proksimume 250 km. Ĝia alto estas inter 300 kaj  super la marnivelo.

Sierra Maestra estas unu el la plej majestaj scenejoj de Kubo. En ĝi troviĝas pluraj naturparkoj kaj pro tio ĝi fariĝis ekoturisma celo en la tuta lando.

Kategorio:Montaroj en Kubo
Kategorio:Provinco Granma
Kategorio:Provinco Santiago de Cuba
Charles Edward Magoon

**Charles Edward Magoon** (n. en Owatonna, Minesoto, la 5-an de decembro 1861 – m. en Vaŝingtono, la 14-an de januaro 1920 en Usono) estis advokato, juĝisto, diplomato, kaj administranto el Usono, agnoskata kiel reganto de la Zono de la Panama kanalo kaj reganto en Kubo dum la usona okupado post la Hispana-usona milito.

Kategorio:Regantoj de Kubo
Baziliko Vera Sankta Maria (Vieno)

**Piarista baziliko de Vera Sankta Maria** estas Malgranda baziliko en Vieno. Nomo de la preĝejo raportas al la mirakla bildo de Maria Josefstädter, pentrita dum la pesto- epidemio en 1713. De 1721 nomo de la bildo estas "Maria Treu" (Maria Vera).

## Historio 
Piaristoj konstruis la preĝejon inter 1698-1719. En 1796 Josef Haydn muzikadis en la preĝejo. En la jaro 1862 en la urbo de Josef Maria-Treu-strato estis nomita post la preĝejo. Ĉirkaŭ 1890 la preĝejo estis restaŭrita. Ekde 1949 la preĝejo ricevis rangon Malgranda baziliko.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas 2 egalajn turojn, inter ili estas la ĉefenirejo. Interne estas 8 kapeloj. La muroj estas ornamitaj kun freskoj faritaj de Franz Anton Maulbertsch en 1752-53. En la centro estas prezento pri Ĉieliro de Maria.

## Fontoj 
* Angla kaj germana Vikipedioj

Kategorio:Bazilikoj en Aŭstrio
Vera
Kategorio:Piaristaj preĝejoj
Valeriano Weyler

**Valeriano WEYLER y Nicolau** (n. en Palma de Mallorca, la 17-an de septembro 1838 – m. en Madrido, la 20-an de oktobro 1930) estis nobelo, politikisto kaj militisto de Hispanio, Markizo de Tenerifo kaj Duko de Rubí, Grandeco de Hispanio, Ĝenerala kapitano de Kubo dum la sendependisma ribeliĝo de José Martí kaj Máximo Gómez. Li famis pro la fia politiko de la *Reconcentración*.

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj kapitanoj
Kategorio:Hispanaj markizoj
Kategorio:Historio de Kubo
Sep fratinoj (naftokompanioj)

La nomon **Sep fratinoj** dum la 1950aj jaroj enkondukis Enrico Mattei, estro de la itala naftoentrepreno ENI.

Per ĝi li priskribis la kartelon de petrolkompanioj kiu en tiu epoko kontrolis ĝis 85% de la mondaj petrolorezervoj. Membroj de la kartelo estis *Anglo-Persian Oil Company* (nun *BP*); *Gulf Oil*, *Standard Oil of California (Socal)* kaj *Texaco* (nun *Chevron*); Royal Dutch Shell; kaj *Standard Oil of New Jersey (Esso)* kaj *Standard Oil Company of New York (Socony)* (nun ExxonMobil).

## Vidu ankaŭ 
* OPEL

Kategorio:Nafto
Kategorio:Firmaoj
Rivero Kaŭto

La **rivero Kaŭto** estas la plej granda kaj dua abundakva rivero de Kubo post la rivero Toao. Ĝia hidrografia baseno naskiĝas en loko nomata La Stelo, en la municipo Palma Soriano, provinco Santiago de Kubo, je 600 metroj super la marnivelo, naskiĝante ĉe la norda flanko de Sierra Maestra, Las Tunas, Holguín kaj Granma, kie troviĝas la plej granda parto. Entute ĝi havas 8.928&nbsp;km², kun longeco de 343 kilometroj, 8,1% de la nacia teritorio.

La baseno de Kaŭto estas submetita al diversaj projektoj, regataj de la kuba registaro, kontraŭ la poluado kaj sekeco pro la neracia uzado de ĝiaj rimedoj dum multaj jaroj.

Kaŭto
Kategorio:Provinco Granma
Kategorio:Provinco Santiago de Cuba
Gelterfingen

**Gelterfingen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 246 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Gelterfingen situas en la Svisa Mezlando en la orienta flanko de la valo de la rivero Gürbe, proksimume 10 kilometrojn sudoriente de la federacia urbo Berno. Tra la komunumo fluas la rojo *Müsche*, kiu nordokcidente de Gelterfingen sur la teritorio de Toffen alfluas al Grübe. La okcidenta flanko de la komunumo etendiĝas en la ebenaĵo de Gürbe-Valo, en oriento leviĝas la arbaraj montetoj de la *Monto de Belp*, kiuj disigas la Gürbe-Valo de la valo de Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝo Gelterfingen kaj la vilaĝetoj Heiteren (sur alteco de 538 m s.m. en nordo de la komunumo ĉe la okcidenta marĝeno de la flotebenaĵo de Gürbe), Kramburg (sur alteco de 660 m s.m. sur la sudokcidenta deklivo de la Monto de Belp, en kies sudo troviĝas la burgruino Kramburg), Eggenhorn (sur alteco de 781 m s.m. sur la dorso de la Monto de Belp) kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,49 km², de kiuj 24,1% estas kovritaj de arbaro, 69.3% servas por agrikulturo kaj 5,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gelterfingen limas en nordo al Belp, en oriento al Gerzensee, en sudoriento al Mühledorf, en sudo al Kirchenthurnen, en sudokcidento al Rümligen, en okcidento al Kaufdorf, kaj en nordokcidento al Toffen.

## Trafiko 
Gelterfingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas la vojo n-ro 1225 de Belp al Kirchdorf kaj konektaj vojoj kondukas de Gelterfingen al Kaufdorf kaj de Heiteren al Toffen. Per poŝtaŭtolinio sur la vojo 1225 de Belp al Kirchdorf la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gelterfingen datiĝas el la jaro 1345 kiel *Geltolfingen*. Sur la teritorio de la komunumo estis trovitaj tombejoj el la Hallstatt-epoko. Dum mezepoko Gelterfingen apartenis al la tribunala kaj biena Senjorujo Kramburg, kiu en la jaro 1373 fariĝis havaĵo de la johanita Komandorejo Münchenbuchsee. Post la reformacio en la jaro 1528 la urbo Berno kreis la tribunalon Kramburg sub la administrado de la kampara tribunalo de Seftigen.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gelterfingen
Gerzensee BE

**Gerzensee** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1108 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Gerzensee situas en la Svisa Mezlando, proksimume 12 kilometrojn sudoriente de la federacia urbo Berno, ĉe la orienta flanko de la *Monto de Belp* kaj kaj okcidenta flanko de la rivero Aro. En sudo de la komunumo etendiĝas en valkaldrono en naturprotekta zono la lago de Gerzensee, laŭ kiu la komunumo nomiĝas. La komunumo konsistas el la vilaĝo Gerzensee (sur alteco de 646 m s.m. proksimume 500 m norde de la lago), la vilaĝetoj Sädel (sur alteco de 788 m s.m. okcidente de la ĉefvilaĝo), Pfannacher (sur alteco de 613 m s.m. oriente de la ĉefvilaĝo), Thalgut (sur alteco de 568 m s.m. tute en oriento ĉe la bordo de Aro apud la ponto), Vordere Chlapf (sur alteco de 788 m s.m. 1 kilometron norde de la ĉefvilaĝo), kaj Hintere Chlapf (sur alteco de 764 m s.m. tute en nordo de la komunumo ĉe la vojo al Belpberg), krome al la komunumo apartenas diversaj biengrupoj kaj novkonstrukvartaloj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,79 km², de kiuj 20,2% estas kovritaj de arbaro, 67,3% servas por agrikulturo kaj 8,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gerzensee limas en nordo al Belp, en nordoriento al Münsingen, en oriento al Wichtrach, en sudo al Kirchdorf, en sudokcidento al Mühledorf, kaj en okcidento al Gelterfingen.

## Trafiko 
La komunumo Gerzensee situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas la vojo n-ro 1261 de Belpberg al Mühledorf kaj aliflanka vojo al Gelterfingen. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6, kiu pasas aliflanke de Aro paralele de la orienta limo de la komunumo, troviĝas en distanco de proksimume 3 kilometroj nordoriente en Münsingen. Per la poŝtaŭtolinioj de Belp al Kirchdorf kaj de Münsingen al Kirchdorf la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gerzensee datiĝas el la jaro 1228 kiel *Gercentse*. Sur la teritorio de la komunumo estis trovitaj diversaj objektoj el la neolitiko, la La-Tène- kaj romia epoko. La malalta jurisdikcio pri Gerzensee dum mezepoko apaertenis al la Senjoroj de Kramburg. Ĝis la Helveta Revolucio de 1798 la posedorajtoj pri Gerzensee sinsekve apartenis al aliaj bernaj nobelfamilioj. De la 15-a ĝis la 19-a jarcento en Thalgut ĉe la bordo de Aro funkciis mineralbanejo. En 1803 la komunumo estis atribuita al la distrikto Seftigen kaj post ties malfondo en la jaro 2010 al la administra distrikto Berno-Mezlando. 

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Gerzensee

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gerzensee

## Bildoj 

Dosiero:Gerzensee Herrenbauernhaus2.jpg|Senjora kamparandomo Rütimatt en Gerzensee
Dosiero:SchlossGerzensee 6396.jpg|Kastelo de Gerzensee
Himno de Ĉeboksari

**Ŝură Ŝubaŝkar** (ĉuvaŝe *Шурă Шупашкар*, ruse *Светлый город Чебоксары*) estas oficiala himno de la urbo Ĉeboksari (Ĉeboksaro) en Ĉuvaŝio (Rusio) La himno estis akceptita je la 14-a de junio 2001. La aŭtoro de la teksto estas Anatolij Kibeĉ, la muzikon komponis G. Maksimov.
## Vortoj de la himno 
## Eksteraj ligiloj 
: Leĝo pri urba himno  (ne plu funkcianta)
: Himno en la mp3-formato, arkivigite en septembro 2011

Kategorio:Ĉeboksari
Kategorio:Rusaj kantoj
Kategorio:Ĉuvaŝlingvaj verkoj
Gerzensee

eta|dekstra|300px|Lago de Gerzensee kun la Bernaj Alpoj
**Gerzensee** havas la sekvantajn signifojn:

* **Gerzensee (lago)** estas lago en Kantono Berno en Svislando.

* **Gerzensee BE** estas komunumo ĉe la bordo de la samnoma lago, laŭ kiu ĝi nomiĝas, en la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
Sibonejoj

250ra|eta|Mapo kun lokigo de la sibonejoj en Karibio.
**Sibonejoj** aŭ **cibonejoj** ('loĝantoj en grotoj' en la taina, lingvo aravaka lingvo de la indiĝenoj de Karibio) estis popolo kiu vivis en la Antiloj de la Kariba maro. Kiam la eŭropanoj atingis Amerikon, la sibonejoj okupis teritoriojn de okcidenta Kubo kaj la okcidento de Hispanjolo (nuna Haitio). La sibonejoj de la konkeraj epokoj ankaŭ estas konataj kiel *tainoj-sibonejoj* kaj eĉ *okcidentaj tainoj*, kies kulturaĵoj estis malsamaj al tiuj de praaj sibonejoj.

Kategorio:Karibio
Kategorio:Historio de Kubo
Kategorio:Karibiaj indiĝenoj
Kategorio:Historio de la Bahamoj
Kategorio:Historio de Jamajko
Kategorio:Historio de Haitio
Gerzensee (lago)

**Gerzensee** estas lago en kantono Berno en Svislando.

## Geografio 
La lageto Gerzensee situas en la Svisa Mezlando en kaldrono inter la valoj de Aro kaj Gürbe sur la teritorio de la komunumoj Gerzensee, Kirchdorf kaj Mühledorf. La lageton, kies baseno kovras areon de proksimume 10 km², nutra vilaĝa rojo de Kirchdorf, kiu alfluas en du brakoj en sudo al la lageto. La lageto ne disponas pri videbla elfluo kaj senakviĝas subtere al Aro. De la lagobordo oni havas mirindan vidon al la Bernaj Alpoj. Laŭlonge de la lagobordo etendiĝas vastaj kanokampoj, kiuj ofertas vivospacon por minacitaj birdospecioj kaj amfiboj.

## Utiligado 
La lago estas naturprotekta zono, kiu por la ĝenerala publiko plejparte ne alireblas. La veturado per boatoj estas sur la lago komplete malpermesita kaj la du banlokoj estas uzeblaj nur por la loka loĝantaro. La lago apartenas al studocentro de la Svisa Nacia Banko.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de **Gerzensee**

## Eksteraj ligiloj 
## Bildoj 

Dosiero:Gerzensee bynight1.jpg|La lago de Gerzensee vespere
Dosiero:Gerzensee mit Alpenpanorama.jpg|La lago de Gerzensee kun la Alpoj

Kategorio:Lagoj en Svislando
Kategorio:Kantono Berno
Iwama Kyo

**IWAMA Kyo** (naskiĝis la 1an de junio 1986) estas japana esperantisto. En 2012 li estas la prezidanto de Japana Esperanto-Junularo. Iwama loĝas kaj laboras en Tokio, Japanio.

## Esperantistiĝo 
Iwama eklernis Esperanton kiel membro de Esperanto-Rondo de Sinzyuku en marto 2010, kiam li estis studento en iu universitato en Tokio. En sama jaro li partoprenis en IJK 2010 en Kubo.

## Kandidato por la Prezidanto de JEJ 
En la 92a numero de *La Junuloj*, organo de Japana Esperanto-Junularo aperis la kandidatilo de Iwama en la japana lingvo. Liaj celoj estas jene:

* 1) krei firman bazon de la organizaĵo
* 2) malaltigi aĝlimon de regulaj membroj de malpli ol 35 al malpli ol 30
* 3) organizi diversajn eventojn inkluzive de Komuna Seminario.

## Referenco 
## Eksteraj ligiloj 
* https://www.facebook.com/people/Iwama-Kyo/100001399765803?sk=wall Facebook.
* http://jej.jp/index.eo.html  Esperanta Paĝaro de Japana Esperanto-Junularo.
* http://ers.cocolog-nifty.com/ Paĝaro de Esperanto-Rondo de Sinzyuku.

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Japanio
Furorkanto

**Furorkantoj** (alia nomo: **Modkantoj**) estas ĝenerale instrument-akopanataj kantoj kun facile kapteblaj melodioj, kiuj apartenas al la populara muziko. Iliaj tekstoj estas malpli postulemaj, ofte ankaŭ sentimentalaj. La ĉefa influo en la malfrua 19-a jarcento devenis de operetaj melodioj. En la 1920-aj jaroj pli kaj pli venkis la influo de ĵazaj ritmoj kaj akordoj, dum kiam furorkantoj ekde la 1960-aj jaroj alproksimiĝis al popmuziko. Ekde tiu epoko en kelkaj landoj, kiel en Hispanio, tre ofte la apero de tiaj furorkantoj estas rilatigita al komenco de la somero, kiam abundas festivaloj, subĉielaj koncertoj kaj ĉefe publika vivo de muziko, kiel ĉe trinkejoj, popolaj festoj, subĉielaj dancejoj ktp., tiele tiaj furorkantoj estas nomataj "la somerkanto", ĉar ĉiujare oni lanĉas aŭ lanĉis almenaŭ unu el tiaj kantoj, kelkaj el kiuj ege sukcesis. Tio estis ofta dum la lastaj jardekoj de la 20-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝlagro

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Bernaj Alpoj

La **Bernaj Alpoj** (, , ) estas montaro de Alpoj, situa en okcidenta Svislando. Kvankam la nomo sugestas ke ili situas en la Berna Oberlando, nome regiono de la kantono Berno, partoj de la Bernaj Alpoj estas en la apudaj kantonoj de Valais, Friburgo kaj Vaud, el kiuj tiu lasta estas kutime nomata *Friburgaj Alpoj* kaj *Vaudaj Alpoj* respektive. La plej alta monto en la montaro, nome Finsteraarhorn, estas ankaŭ la plej alta pinto en la kantono de Berno.

## Montoj 
* Eggishorn
* Schreckhorn

Kategorio:Alpoj
Kategorio:Geografio de Svislando
Republika placo (Mazara del Vallo)

La **Republika placo** estas la ĉefa placo de Mazara del Vallo, ĉar ĝi ĉirkaŭiĝas de kelkaj el plej interesaj urbaj lokoj: la Baziliko Katedralo, la Episkopa palaco, la Episkopa seminario kaj la Episkopuja muzeo.

[eta|maldekstra|Statuo de [Sankta Vito]]
Antikve nomita *piano Maggiore* (*Maĵora plano* ), ĝi arkitekture difiniĝis inter la 17-a kaj la 18-a jarcento, per konstruado (kaj rekonstruado) de proksimaj konstruaĵoj, kiuj donas al la placo barokan aspekton.

Placocentre estas statuo de Sankta Vito, patrono de la urbo, kiun Ignazio Marabitti skulptis en la 17-a jarcento.

Republika
Baziliko Katedralo de la Plej Sankta Savanto (Mazara del Vallo)

[maldekstra|eta|200px|Flanka enirejo de la Katedralo, el [Republika placo (Mazara del Vallo)|Republika placo.]]

La **Baziliko Katedralo de la Plej Sankta Savanto** de Mazara del Vallo konstruiĝis en 1093 de Roĝero la 1-a, post voto farita dum batalo en 1072 kontraŭ saracenoj.

Ĉirkaŭ la fino de la 17-a jarcento ĝi radikale transformiĝis, pere de pastro Pietro Castro, en baroka katedralo je bazilika plano, latinkruce, tiom ke el origina konstruado oni povas vidi nur la murojn de la transepto kaj de la absido.

## Referencoj 
## Rilataj paĝoj 
* Episkopujo de Mazara del Vallo
* Antonello Gagini
* Johano Paŭlo la 2-a

Mazara del Vallo
Mazara del Vallo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Mazara del Vallo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 11-a jarcento
Kategorio:Katedraloj en Sicilio
Mokarta placo

**Placo Mokarta** estas unu el ĉefaj placoj de Mazara del Vallo. Ĝi nomiĝas laŭ nomo de araba generalo, kiu en 1075 sieĝis la urbon, kaj venkiĝis pere de Roĝero la 1-a de Altavilla.

La Normana arko, kiu estis enirejo de la antikva kastelo, kiun Roĝero konstruigis en 1072 por defendi la urbon, superrigardas la placon.

Meze de la placo estas fontano kaj bronza skulptaĵo reprezentanta elakviĝantajn marajn monstrojn, skulptita de Pietro Consagra.

Mokarta
N-401

La **N-401** estis ŝoseo kiu ligis Madridon kun Ciudad Real, trapasinte Toledon, regiono Kastilio-Manĉo, Hispanio. Aktuale ĝi estas nacia ŝoseo de Hispanio de ŝtata intereso kiu ligas Burguillos de Toledo (provinco de Toledo) kun Ciudad Real, de 108 km de longo, ĉar la restaj 78 km estis aligitaj al la Aŭtoŝoseo A-42. Ĝi havas tunelon dum 900 m (nome Tunelo de Los Yébenes). Ĝi ankaŭ trapasas la montaran sistemon de la Sierra de la Calderina, en la Montoj de Toledo. La areo tra la provinco de Ciudad Real, vilaĝoj de Fuente el Fresno, Malagón, Fernán Caballero, Peralvillo kaj urbo de Ciudad Real, estas sendube unu el la plej danĝeraj areoj inter la ŝoseoj de la regiono, kie en la lastaj jaroj okazis multaj akcidentoj foje kun mortoj.

## Preterpasataj lokoj 
* Burguillos de Toledo
* Ajofrín
* Sonseca
* Orgaz
* Los Yébenes
* Fuente el Fresno
* Malagón
* Fernán Caballero
* Peralvillo
* Ciudad Real

Kategorio:Ŝoseoj en Hispanio
Liberala Jartrio

[eta|dekstra|200px|Dokumento kun la ĵuro al la [Hispana konstitucio de 1812 fare de Fernando la 7-a.]]

Oni konas kiel **Liberala Jartrio** aŭ **konstitucia jartrio** al la periodo de la nuntempa historio de Hispanio kiu okazis inter 1820 kaj 1823. Ĝi konstituas la periodon intermezan el la tri en kiu plej kutime oni dividas la regadon de Fernando la 7-a, poste al la Absolutisma Jarseso kaj antaŭe al la Malaminda Jardeko. La 1-a de januaro de 1820 okazis en la sevila vilaĝo de Las Cabezas de San Juan la militista puĉo de la leŭtenanto Rafael del Riego, kiu estis ricevinta la mendon estri ekspedicion kontraŭ la insurekciuloj de la kolonioj de Ameriko. Post komenca malgranda sukceso, Riego tuj proklamis la restaŭradon de la Hispana konstitucio de 1812 kaj la restaŭradon de la konstituciaj aŭtoritatoj. La dekomence malgranda apogo al la militista puĉo pliampleksiĝis kaj pluigis la puĉon ĝis la 10-a de marto. Tiam oni publikigis manifeston de Fernando la 7-a per kiu li sin devigis akcepti la menciitan konstitucion.

## Politiko de la liberala jartrio 
## Fino de la liberala jartrio 
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Liberalismo
Jaberg

**Jaberg** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Seftigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 259 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Jaberg situas en la Svisa Mezlando, en la valo de Aro ĉe la okcidenta bordo de la rivero, proksimume 8 kilometrojn nordnordokcidente de la urbo Thun. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Vorderjaberg (en sudo sur alteco de 540 m s.m.) kaj Hinterjaberg (en nordo sur alteco de 568 m s.m.), kaj kelkaj biengrupoj kaj izolitaj domoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,32 km², de kiuj 22,7% estas kovritaj de arbaro, 51,5% servas por agrikulturo kaj 18,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Jaberg limas en nordo al Wichtrach, en oriento al Kiesen, en sudo al Uttigen, kaj en okcidento al Kirchdorf.

## Trafiko 
Jaberg situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per flankaj vojoj de Kirchdorf kaj Uttigen kaj la ara ponto de Aarhus. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6, kiu pasas aliflanke de Aro, troviĝas en distanco de 2 kilometroj de Jaberg oriente en Kiesen. La komunumo Jaberg ne disponas pri propra konekto al la publika tranksportreto, la stacidomo de Kiesen tamen situas nur 500 metrojn de Vorderjaber aliflanke de la ponto en Kiesen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Jaberg datiĝas el la jaro 1259 kiel *Jagberc*. En Hinterjaberg ekzistas tombejmonto el la Hallstatt-epoko, kie okzis postaj entombigoj en la frua mezepoko kaj en ringmuro en la arbaro de Jaberg. Inter Vorderjaberg kaj Aarhus ĝis la konstruo de la ponto en la jaro 1835 funkciis pramo trans Aro. La malalta jurisdikcio pri Jaberg transiris en la jaro 1427 de la Senjoroj de Krauchtal al la bernaj civitanoj Schleif kaj post la reformacio estis atribuita al la tribunalo de Gelterfingen sub la supera jurisdikcio de la kampara tribunalo Seftigen. En la jaro 1803 Jaberg estis atribuita al la distrikto Seftigen kaj post ties malfondo en la jaro 2010 al la administra distrikto Berno-Mezlando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Jaberg
Filippo Buondelmonti degli Scolari

**Filippo Buondelmonti degli Scolari**, alinome **Pippo Scolari**, **Pippo Spano** aŭ **Ozorai Pipó**, estis italdevena soldato kaj komercisto en Hungario. Li naskiĝis en 1369 en Tizzano kaj mortis la  en Lipova.
## Kariero
Li batalis kontraŭ la otomana imperio (1411/12) kaj konkeris Bosnion kaj Serbion. Ekde 1427 li estis distriktestro *(ispán)* aŭ banuso de Temesvár.

Lia kromnomo "Spano" estas italigo de la hungara *ispán*. Lia alia kromnomo "Ozorai" deriviĝas de la hungara vilaĝo Ozora, kie li en 1416 konstruigis kastelon ("-i" estas hungara adjektiva finaĵo).

Kategorio:Hungaraj soldatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Smarhon

**Smarhon** (beloruse Смаргонь, ruse Сморгонь, Smorgon) estas urbo en Hrodna regiono, Belorusio, la administra centro de sia distrikto. Ĝi situas je 260 kilometroj nordoriente de Hrodna ĉe fervoja stacio sur linio Maladzeĉna - Vilnuso. En la urba aereo estas nodo de aŭtovojoj. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Historio 
Unua fojo Smarhon estis menciita en la jaro 1503. En la jaro 1552 ĉi tie estis fondita kalvinisma preĝejo. De 1590 ĉi tie laboris paperfabriko, lernejo, hospitalo. En Smarhon unuafoje komencis baki frandaĵojn barankoj. En la 17-a jarcento ĉi tie estis fondita "Smarhona akademio" - moka nomo por entrepreno por kaptado kaj dresado de ursoj. De la jaro 1795, la urbo estis en konsisto de Rusia imperio. Dum milito de la jaro 1812, dum retiro de franca armeo, en la urbo haltis Napoleono, transdonis komandadon al Joaĥimo Murat kaj forveturis en Parizo. De tiam, vojo inter Smarhon kaj Aŝmjani lokaj loĝantoj nomas kiel vojo de Napoleono. Dum Unua mondmilito trans la urbo pasis fronto, la urbo estis detruita. Dum la jaroj 1920-1922 Smarhon eniris en konsisto de Litovio, de la jaro 1922 - Polio. De 1939 en konsisto de Belorusa SSR. De la jaro 1940 - centro de distrikto.

## Ekonomio 
En la urbo situas entreprenoj de maŝinkonstruado, matalprilaboro, nutraĵproduktado, konstruaĵoj, malpeza industrio, kaj nelaste estas gastejo "Smarhon".

## Vidu ankaŭ 
* Smarhon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Belorusio
Borgata Costiera

**Borgata Costiera** (sicile: *La Custera*}, estas kvartalo de 423 loĝantoj de Mazara del Vallo, itala komunumo en la provinco de Trapani, en Sicilio.

## Geografio 
Borgata Costiera, kune kun Mazara Due, estas kvartalo de Mazara del Vallo, kies urbocentro distancas ĉirkaŭ 8 kilometrojn. La kvartalo estas apud la arkeologia situo de Roccazzo.

## Historio 
## Notoj 
Kategorio:Mazara del Vallo
La Demajagua

250px|eta|Ruinoj de La Demajagua.
**La Demajagua** estis sukerfabrikejo en Kubo, ĉe la golfo de Guakanajabo, en Manzanillo kie Carlos Manuel de Céspedes, posedanto de la sukerfabrikejo, ekigis la sendependecon disde Hispanio la 10-an de oktobro 1868, deklarante la sendependecon de la Patrio, subtenata de centoj da homoj en Manzanillo, precipe liaj liberigitaj sklavoj. En tiu ĉi loko montriĝis la unua trikolora flago de Kubo, kudrita de Candelaria Acosta.

Ĉi tiu loko nuntempe estas Muzeo de la Nacia Parko La Demajagua, kaj deklarita *Nacia Monumento* la 6-an de junio 1978, kaj estas konsiderata kiel unu el la plej elstaraj lokoj de Kubo el historia signifo.

Nuntempe La Demajagua ankaŭ estas malgranda vilaĝo kiu apartenas al la urbo Manzanillo, provinco Granma, ĉirkaŭata de montaro.

Kategorio:Historio de Kubo
Salvinia natans

***Salvinia natans*** estas specio en klaso veraj filikoj *(Pteridopsida)*, ordo *Salviniales*, familio Salviniaceae.

## Disvastiĝo 
Ĝi troveblas en kontinentala kaj mediteranea Eŭropo. Ĝi bezonas varmon por la kreskado.

## Priskribo 
*Salvinia natans* estas akvosurface ŝvebanta, senradika filiko. Sur ĝia ne (aŭ malofte) disbranĉiĝanta tigo sidas en du vicoj la folioj. La folioj longas 10-15 milimetrojn, eliptaj, sur ties supran flankon kovras kurtaj, molaj haroj. La metabolo okazas per helpo de la triaj modifiĝintaj folioj, kiuj estas radiksimilaj kaj pendas suben en la akvo. Ĝi estas unujara specio, kiu evoluas printempe el en ŝlimo travintrumitaj sporoj.

## Kreskejo 
*Salvinia natans* ŝatas la nutromaterial-riĉajn, varmajn nefluajn akvojn.

## Nomo en naciaj lingvoj 
Ĉar la genro ankoraŭ ne havas PIV-an nomon (eble *salvinio*), jen kelkaj naciaj nomoj en Eo:
* *kutima naĝofiliko* (ŝvebfiliko) (germane *Gemeiner Schwimmfarn*)
* *akva anserĝojo* (hungara *vízi rucaöröm*, ĉar ĝin ŝatas la anseroj)
* *ŝveba akvofiliko* (angla *floating watermoss*), *akva papilia flugilo* (angla *Water Butterfly Wings*)

Kategorio:Salviniales
Centra ŝoseo (Kubo)

eta|dekstra|Itinero de la ŝoseo
[eta|dekstra|Centra Ŝoseo en [Villa Clara.]]
La **Centra ŝoseo de Kubo** (hispane: Carretera Central de Cuba) estas ŝoseo situanta en Kubo. La ŝoseo ekiĝas en la Kapitolo de Havano kaj estas dividita en du branĉojn: unu al oriento kaj alia al okcidento kaj ĝi estas konsiderata kiel unu el la mirindaĵoj de la konstruinĝenieriko de Kubo. Ĝi estas nepraĵo por la ekonomio kaj socio.

Ĉi tiu grava ŝoseo de Kubo, mezuras 1250 km kaj iras de Sandino (provinco Pinar del Río) al Baracoa (provinco Guantanamo), trairante la tutan insulon. Ĝia konstruado ekiĝis la 20-an de majo 1927 kaj finiĝis la 24-an de februaro 1931.

La verko estis konstruita de usona entrepreno, sed la dizajno estis farita de kubaj inĝenieroj gvidataj de la inĝeniero Manuel A. Coroalles. La ŝoseo portis gravan evoluon por la nacia disvolviĝo ĉar danke al ĝi kreskis vilaĝoj kaj urboj, la industrio, la agrikulturo kaj turismo.

## Notoj 
Kategorio:Transporto en Kubo