open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
BODIES... The Exhibition

**BODIES… The Exhibition** estas polemika ekspozicio, kiu prezentas kaj montras homan korpon. Temas pri veraj mortaj homaj korpoj, flegitaj kaj konservitaj pere de speciala metodo, nomata polimera ŝirmo. La ekspozicio ensumigas pli ol 20 homajn korpojn kaj ĝi prezentas al la vizitantoj skeleton de homo, muskolaron kaj unuopajn organojn. 

La ekspozicio estis unuafoje prezentita en Tampa, Florido, la 20-an de aŭgusto 2005. Ĝi kompareblas, sed ne asociiĝas, kun la vojaĝanta ekspozicio Korpaj Mondoj, kreita jam en 1995.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝaro de la ekspozicio

Kategorio:Anatomio
Kategorio:Klerigo
Kategorio:Ekspozicioj
Radpilko

eta|230ra|Radpilko
eta|230ra|Biciklo por radpilko
**Radpilko** estas sporto simila al ĉambrega futbalo, sole la ludantoj veturas sur ludejo per bicikloj. En ĉiu teamo ludas du ludantoj, kiuj kontrolas movon de pilko tra la ludejo per reguligitaj bicikloj sen bremsoj kaj firma transmisio (la t.n. seninterrompa trotado). Plu la ludantoj povas ludante tuŝi la pilkon nur per la kapo. Sed golulo en golejo povas interveni kiel ajn. Ne estas permesite troti per la piedo teron.

Unuafoje tiu ĉi ludo estis prezentita en la jaro 1893 fare de germana-usonano Nicholas Edward Kaufmann. La unua mondpokalo okazis en la jaro 1929. La radpilko estas populara en Aŭstrio, Belgio, Ĉeĥio, Danio, Francio, Germanio, Italio, Japanio, Rusio, Svedio kaj Svislando.

Kun la radpilko estas mallarĝe kunigita ciklista belveturado, en kiu la atletoj prezentas certan specon de gimnastiko aŭ akrobataĵo farataj per biciklo.

La plej sukcesaj ludantoj en la radpilko de ĉiuj tempoj estas ĉeĥoj. Fratoj Pospíšilidoj kapablis akiri titolon de majstroj de la mondo dudekfoje, kio estas tre unika absoluta rekordo.

Kategorio:Konkursa ciklistiko
Kategorio:Pilkaj sportoj
Kategorio:Radpilko
Kategorio:Teama sporto
Kategorio:Biciklado
Kategorio:Futbalo
Kategorio:Sporto
Sáva Heřman

**Sáva HEŘMAN** (naskiĝis la 21-an de majo 1926 en Rychvald) estas ĉeĥa lingvisto  kaj ankaŭ esperantisto.  Liaj ĉefaj lingvistikaj fakoj estas bulgaristiko, makedonistiko, balkanistiko, socilingvistiko kaj grafemiko.

Post gimnazio en Pardubice li studis anglistikon kaj slavistikon ĉe Karola Universitato en Prago kaj ĉe universitato en Sofio. Kiel lektoro de la ĉeĥa lingvo li laboris ĉe universitatoj en Pekino, Sofio kaj Beogrado, poste eksterordinara profesoro de slavistiko en Napolo. Inter 1972-1988 li estis bibliotekisto ĉe Karola Universitato, ekde 1990 li denove prelegas.

Fake li okupiĝas precipe pri bulgara kaj makedona lingvoj, sed favoras ankaŭ Esperanton (multjara membro de ĈEA).  Li enĉeĥigis Enciklopedion de Eŭropaj Lingvoj, kie troviĝas ĉapitro pri artefaritaj lingvoj. Li kontribuis ankaŭ al la kajeroj **Problémy interlingvistiky** (Bratislava 1987) per la artikolo *Jazykový konstrukt pro společnou komunikaci* (Lingva konstrukto por la komuna komunikado).

## Verkoj
***K problematice tvůrčího vývoje D. I. Poljanova** (Pri problemaro de la krea evoluo de D. I. Poljanov, 1953)
***Cvičebnice bulharštiny** (Ekzercaro de la bulgara, 1955)
***Ťie-chan chuej-chua - Česko-čínská konversace** (Ĉeĥa-ĉina konversacio, 1958)
***Les études balkaniques tchécoslovaques, 1,2** (Ĉeĥoslovakaj balkanistaj studoj, 1966, 1967)

## Tradukoj en la ĉeĥan
*Theodor Syllaba: **A. Teodorov-Balan na univerzitě v Praze** (A. Teodorov-Balan ĉe la universitato en Prago, 1987)
*Marjan Britovšek: **Stalinův termidor** (Termidoro de Stalin, 1991)
*Glanville Price: **Encyklopedie jazyků Evropy** (Enciklopedio de lingvoj de Eŭropo, 2002, kun V. Černý kaj Z. Kufnerová)

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Ĉeĥaj lingvistoj
Iloka lingvo

La **iloka lingvo** (aŭ ilokana) estas lingvo parolata en Filipinoj en la nordo de la insulo Luzono. Ĝi apartenas al la aŭstronezia lingvaro, grupo okcidenta malaj-polinezia. Ĝi estas la tria lingvo de Filipinoj laŭ la nombro de denaskaj parolantoj (ĉ. 8 milionoj).
eta|maldekstra|Distribuo de la parolantaro de la iloka lingvo
Kiel en multaj aŭstroneziaj lingvoj, la pluraloj de nomoj kaj adjektivoj en ilokano estas konstruata per duobligo: sabong / sabsabong (floro / floroj), maestra / mamaestra (instruistino / instruistinoj), dakkel / dadakkel (granda / grandaj). Ankaŭ komparon oni konstruas per duobligo: napintas / napipintás / napinpintás (bela / belaj / pli belaj).

## Eksteraj ligiloj 
Ilokana lingvo en Lingva festivalo

Kategorio:Filipina lingvaro
Kategorio:Lingvoj de la Filipinoj
Jakoba pekteno

La **jakoba pekteno** (*Pecten jacobaeus*) estas duvalvulo el la genro pekteno, kiu troviĝas en Mediteraneo kaj Atlantiko.

La bestoj vivas de planktonaj organismoj kaj aliaj ŝvebantaj nutraĵeroj, kiujn ili akiras per filtrado de marakvo tra siaj brankoj.

La konko estas la emblemo por la kristana pilgrimado al Santiago-de-Kompostelo en Galegio.
La pilgrimantoj portis la emblemon sur siaj vestoj i.a. por esti protektataj kontraŭ vojrabistoj, kiuj ne ĝenis la pilgrimantojn pro honora konvencio (sed verŝajne ankaŭ ĉar ili sciis, ke la malriĉaj pilgrimantoj ne havas valoraĵojn).

## Fotaro 

Dosiero:Scallop eyes.jpg|*Pecten maximus* kun videblaj bluaj katadioptrikaj okuloj.
Dosiero:Pecten jacobaeus von aussen.jpg|Jakoba konko *(Pecten jacobeus)*, juna ekzemplero

Kategorio:Moluskoj
Vaporlokomotivo 52 8055

**Vaporlokomotivo 52 8055** estas unu konservita peco de vaporlokomotivo de orientgermana serio 52.80 bazita sur vaporlokomotivo serio 52 (militlokomotivo). La brulaĵo estas bruloleo anstataŭ karbo. La aksoj kaj la stangoj havas modernajn rulajn lagrojn.

La lokomotivo 52 8055 estos ankaŭ modelo pri novaj simplaj lokomotivoj kaj kompleksaj novaj specialaj lokomotivoj.

## Vidu ankaŭ 
* Vaporlokomotivo BR 52

## Eksteraj ligiloj 
* Vaporlokomotivo- kaj maŝinofabriko DLM AG CH-8400 Vinterthuro Svisujo, en germana kaj angla lingvo
* Bildoj de 52 8055  
* Bildoj de 52 8055  

Kategorio:Vaporlokomotivoj
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Germanio
Kategorio:Fervojaj veturiloj en Svisio
Taranis

[eta|Taranis-Jupitero kun rado kaj fulmo. Le Chatelet, Gourzon, [Haute-Marne, France.]]

En la kelta mitologio, **Taranis** estas, kun Esus kaj Teŭtates, unu el la dioj de kelta triunuo, atestita de la latina poeto Lukano kaj mencioj far de Julio Cezaro en De Bello Gallico.

Estas unu el la ĉefaj dioj de la gaŭla diaro. Lia nomo signifas « tondranto » (*taran* en bretona kaj kimra lingvoj). Taranis estis la dio de la ĉielo, de la pluvo, de la fulmo, de la tundro kaj de la ĉielarko.

## Kulto 
Oni retrovis sep altarojn al li dediĉataj, kun skribaĵoj en greka kaj latina. Li figuras, inter alie, sur la Kaldrono de Gundestrup, trovita en Jutlando.

Li estis kultata en Britio, Rejnlando, Dalmatio, Provenco, Aŭvernjo, Bretonio kaj Hungario. Oni faris al li homajn oferadojn; la viktimoj estis amasigitaj en grandajn manekenojn el vimeno kaj forbrulataj.

Oni similigas lin al Zeŭso aŭ Jupitero, al Toro de la Nord-ĝermana mitologio aŭ Svarog de la slava mitologio.

## Bildigo 
Li estis bildigita kiel matura viro, barhava, ofte rajdanta ĉevalon, levanta la brakojn, tenanta en unu mano Sunon kaj en la alia, Lunon. Liaj atributoj estis la "Kosma Rado" kaj la fulmo. Akompanas lin ĉevalo, aglo aŭ serpento

## Eksteraj ligiloj 
*  Taranis, el enciklopedio *Encarta* 
*  Enciklopedio "L'Arbre Celtique"
*  Keltaj dioj 

Kategorio:Keltaj dioj
Barba najtingalo

La **Barba najtingalo** (*Erythropygia quadrivirgata* aŭ *Cercotrichas quadrivirgata*) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro kiu foje oni konsideras kiel membro de la genro *Erythropygia* kaj foje de *Cercotrichas* kiuj estas helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo.

Plenkreskulo de tiu specio estas malhelbruna supre kaj preskaŭ nigreca kun blankaj markoj en flugiloj kaj vosto. La brusto, flankoj kaj subpugo estas ruĝbrunaj, dum la ventro estas blankeca al sablokolora. Kiel ĉe aliaj specioj de la genro, ankaŭ tiu specio montras **vizaĝan bildon**, tiukaze kun desupre suben malhelbruna krono, blanka superokula strio bordita ambaŭflanke de nigraj bordoj, la suba traokula, blanka makulo subokula super bruna vango kaj nova blanka strio el beko suben kvazaŭ mustaĉo. La mentono estas nigreca. La beko kaj okuloj estas nigrecaj, dum kruroj kaj piedoj estas sablokoloraj.

Tiu specio estas insektomanĝanta.

Ĝi troviĝas en Bocvano, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Somalio, Sudafriko, Svazilando, Tanzanio, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ humidaj arbustaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Erythropygia quadrivirgata. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Arnoldstein

**Arnoldstein** (, ) estas urbo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Villach. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de 67,4 kvadrataj kilometroj (denseco 101 loĝ).

## Geografio 
Alteco estas 578 metroj super marnivelo.

Arnoldstein situas en suda Aŭstrio, proksime al la trilandangulo de Aŭstrio, Italio kaj Slovenio. La najbaraj urboj sude estas Tarvisio (en Italio) kaj Kranjska Gora en Slovenio.

## Historio 
La lokoj ĉirkaŭ Arnoldstein estis jam enloĝataj en antikva epoko, kiam Romia vojo ligis Aquileia kun *Virunum* (apud Klagenfurt). La nomo de Arnoldstein devenas de la Kavaliro Arnold, fondinto de la burgo.

Je la dua jarcento, li fondis sur roko super la rivero Gailitz fortikigitan kastelon dependantan de la patriarkeco Aquilea kaj ekde 1014 de la diocezo Bamberg. Otto la 1-a (Bamberg) instalis tie klostron de benediktanoj, kiu ekzistis ĝis la jaro 1783. Ankoraŭ nun eblas viziti la klostran ruinon. En la parkmuzeo de la landĉefurbo Klagenfurt videblas tombŝtono prezentanta la kavaliron Arnold kun lia edzino Damo Mathilda. Malsupre de la klostro, de cirkuladvojo al Italio estiĝis vilaĝo jam menciita en 1376. En 1500 ĝi estas konata kiel foira loko, sed ĝi ne havis aŭtonoman administradon kun socia burgeca tavolo. Poste ĝi denove iĝis nura vilaĝo.

eta|maldekstra|150ra|Schrotturm de Arnoldstein
En la 15-a jarcento la dinastio Fugger ekspluatis tie plumbominejon. De 1814 ĝis 1975 fabriko produktis plumberojn, pri kio ankoraŭ atestas la Schrotturm (turo, el kiu oni faligis likvajn plumberojn por sube rikolti solidiĝintajn kuglerojn). Apud la rivero Gailitz ankaŭ funkciis miniofabriko.

La komunumo Arnoldstein estis fondita en 1850 kaj en 1930 ekhavis rajton kompletigi sian nomon per "Foira komunumo".

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.arnoldstein.gv.at  (oficiala retejo) ()

Kategorio:Komunumoj de Karintio
Kategorio:Distrikto Villach
Kategorio:Setlejoj sur trilanda punkto
Kino de Armenio

La **kinarto de Armenio** naskiĝis la 16-a de aprilo 1923, kiam la Komitato pri Kino de la Armena Ŝtato estis fondita laŭ dekreto de la registaro.

En marto 1924, establiĝis la unua armena filmstudio: Armenfilm (armene: Հայֆիլմ "Hajkino", en ruse: Арменкино "Armenkino") en Erevano, ekiĝante kun Soveta Armenio (1924) la unua armena dokumentfilmo.

Namus ( *Digno*) estis la unua armena blank-nigra muta filmo (1926), reĝisorita de Hamo Beknazarjan kaj bazita sur verkaĵo de Aleksander Ŝirvanzade kiu rakontas la malbonŝancon de la du geamantoj kaj la neebla amo pro antaŭaj tradicioj pri geedziĝo.

La unua sonfilmo, Pepo (armene: Պեպո), estis kreita en 1935, reĝisorita de Hamo Beknazarjan.

Inter la plej ĵusaj reĝisoroj menciindas:

* Sergej Paraĝanov
* Miĥail Vartanov
* Artavazd Peleŝjan
* Henrik Maljan

## Eksteraj ligiloj 
* Armena Kino: Bibliografia skizo 

Kategorio:Armena kino
Minejo Heřmanice

**Minejo Viktoria** - **Generalissimus Stalin 2** - **Rudý Říjen 2** - **Heřmanice** - tio estis nomoj por minejo, kiu finis kiel minejo Heřmanice. Ĝi situis en Ostrava, en loka parto de Silezia Ostrava, en Heřmanice. 

## Historio
La minejo Viktoria estis fondita de Víktovické horní a hutní těžířstvo en la jaro 1942 sur dislimiĝo de la okcidenta parto de katastro Heřmanice. Ties konstruadon certigis Minejo Ida. La devena nomo Viktoria estis la 8-an de decembro 1951 ŝanĝita je **Generalissimus Stalin 2** kaj la 31-an de decembro 1951 je grandminejo Stalin. Al la 1-a de januaro 1956 okazis ties elmembrigo kiel uzino Stalin II el organiza strukturo de la minejo Ida. La 1-an de aŭgusto 1962 la minejo estis alinomita al **Rudý Říjen 2** kaj la 1-an de aprilo 1990 je **Minejo Heřmanice**. Al la 1-a de julio 1966 okazis organiza kunigo de minejoj Rudý Říjen kaj Petr Cingr en unu entreprenon kun nomo **Minejo Rudý Říjen**, post kio la Minejo Rudý Říjen 2 fariĝis uzino 1. Komencante de tago la 28-an de aprilo 1969 estis enmembrigita en ĝin la mineja kampo de la ĉesigita minejo Ida.

La minejo ekzistis en la jaroj 1942-1998, la ekspluatado de karbo okazis en la jaroj 1955-1993 kun pojara volumeno 590 - 620 mil da tunoj. Eksdpluatataj estis karbaj galerioj en subaj hrušovaj kaj petřkovicaj tavoloj. La minejo havis areon 1780 ha, malfermita ĝi estis de du ŝaktoj ĝis profundaĵo 720 metroj al la 5-a etaĝo. Al fino de sia ekzistado ĝi estis markata kiel loko Heřmanice. La ekspluatado de karbo estis finita la 30-an de junio 1993 kaj ĝis la jaro 1998 la minejo estis likvidata.

En superŝutata aerumiga ŝakto okazis la 30-an de junio 1998 en profundaĵo 238 metroj eksplodo de metano, kiu neniigis la ŝaktan konstruaĵon, aerumigaj kanaloj kaj konstruaĵon de ventoliloj. La 9-an de oktobro 1998 estis forpafita ankaŭ la ŝaktoskafaldo super la ekspluatadŝakto - ununura ŝaktoskafaldo en Ostrava-karvina baseno de piedestala formo.

Kategorio:Heřmanice
Heřmanice
Heĝsilvio

La **Heĝsilvio**, Ruĝvosta makisnajtingalo (*Cercotrichas galactotes* aŭ * Erythropygia galactotes*), ankaŭ nomata **Ruĝvosta arbustarnajtingalo** aŭ **Ruĝvosta makisnajtingalo**, estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro kiu foje oni konsideras kiel membro de la genro *Erythropygia* kaj foje de *Cercotrichas*, kiuj estas helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo. Ili reproduktiĝas ĉirkaŭ la Mediteraneo kaj orienten al Pakistano. Ili reproduktiĝas ankaŭ sude de Saharo el la regiono de Sahelo orienten al Somalio; tiuj birdoj estas foje konsiderataj separata specio, Malgranda makisnajtingalo (*C. minor*). Ili estas parte migrantaj, kaj vintras en orienta Afriko kaj Barato. Tiu estas tre rara vizitanto en norda Eŭropo.

Tiu estas birdo de seka malferma kamparo kaj arbustaro. Ili konstruas sian neston en arbusto; la ino demteas plej ofte el 3 al 5 ovojn.

La Ruĝvosta makisnajtingalo aŭ Heĝsilvio estas pli granda ol la Eŭropa ruĝgorĝulo. Ĝi havas helbrunajn suprajn partojn, blankecajn subajn partojn kun pli sablokolora brusto kaj tre rimarkinda blanka supraokula strio. La okcidenta raso havas pli palbrunan dorson ol la birdoj de sudorienta Eŭropo kaj Azio.

La longa ruĝecbruna vosto malfermiĝas ofte kvazaŭ ventumilo, montrante la blankajn angulojn kaj nigrajn markojn intermeze. Ĉiu plumaro estas simila.

Tiuj birdoj manĝas insektojn ĉefe kaptitajn surgrunde. Ties klara turdeca kanto havas tristan tonon.

eta|300px|maldekstra|Riĝad, SA, Apr 1993

[eta|ovoj de *Cuculus canorus canorus* en nesto de *Cercotrichas galactotes* - [Muzeo de Tuluzo]]

## Eksteraj ligiloj 
* Avibase

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kalaharia najtingalo

La **Kalaharia najtingalo** (*Erythropygia paena* aŭ *Cercotrichas quadrivirgata*) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro kiu foje oni konsideras kiel membro de la genro *Erythropygia* kaj foje de *Cercotrichas* kiuj estas helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo.

Plenkreskulo de tiu specio estas ĝenerale grizbruna, pli griza en kapo, pli helbruna en dorso kaj **ruĝecbruna en pugo kaj vosto** kiu havas nigrajn bordojn. La subaj partoj estas helgrizecaj kaj iom sablokoloraj aŭ tre helbrnaj en flankoj. Kiel multaj specioj de tiu genro, ankaŭ tiu specio montras rimarkindan **vizaĝan bildon** kun malhelgriza (preskaŭ nigreca) traokula strio kaj super ĝi tre elstara **blanka superokula strio**, pli larĝa ol ĉe aliaj samgenranoj, kaj ne tiom markata blanka subokula makuleto. La okuloj kaj la beko estas nigraj, tiu iom subenkurbita en supra makzelo. La flugiloj havas nigrajn partojn. La ventro estas blankeca. Kruroj kaj piedoj estas grizecaj.

Ĝi troviĝas en Suda Afriko nome en suda Angolo, Bocvano, Namibio, norda Sudafriko kaj Zimbabvo, kie ĝi loĝas en arbustaro kun malaltaj arboj kaj arbustoj, en la bordoj de arbaroj kaj en savano. Ili loĝas ankaŭ ĉe homoj inlude malnovajn kampojn kaj ĝardenojn. Tiu specio estas komuna kaj ne konsiderata minacata de homa aktivado.

La Kalaharia najtingalo estas sezona reproduktanto, je sezono el aŭgusto al februaro, kaj ĉefe dum novembro, pinto de la humida sezono. Tiu specio estas monogama kaj teritoria, kun teritorio de 0.7 - 4.3 ha. Inoj estas respondecaj pri la konstruado de la nesto, kiu estas tekstita de arbusteroj kaj herberoj kaj lokita en malaltaj dornaj arbustoj. La nestokonstruado daŭras ĉirkaŭ 5 tagoj. La averaĝa ovodemetado estas de ĉirkaŭ 2 ovoj, kvankam la ovodemetadoj estas pli grandaj malfrue en la sezono. Nur la ino kovas la ovojn, la masklo defendas la neston, agreseme atakante entrudulojn kaj avertante kiam eventualaj predantoj alproksimiĝas. La kovado daŭras ĉirkaŭ 12 tagoj. Post eloviĝo la ino forigas la ovoŝelojn el la nesto kaj forĵetas ilin malproksimen por kaŝi la neston el eventualaj predantoj. Post eloviĝo la ino kovas la idojn dum 3-7 tagoj. Ambaŭ gepatroj helpas en manĝigado de la idoj kaj forigo de la fekaĵoj. La idoj estas malfrukapablaj kaj elnestiĝo okazas post 12 tagoj.

## Referencoj 
Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Aramazdo

**Aramazdo** (armene: Արամազդ  - Aramazd) en la armena paganismo estas la ĉefdio, la patro de ĉiuj gedioj, la kreinto kaj de la ĉielo kaj de la tero. Aramazdo estas la respondeculo pri la terfekundeco. La ceremonio je lia honoro nomiĝis ''Am'nor'', aŭ Novjaro, kiu estis celebrita la 21-a de marto laŭ la antikva armena kalendaro (korespondante al la printempa ekvinokso).

Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Kreintaj dioj
Kategorio:Armena kulturo
Kategorio:Armenaj dioj
Anahit

**Anahit** (en la armena alfabeto " Անահիտ ") estis la diino de la fekundeco kaj nasko de la antaŭkristana Armenio (analoge al Afrodito por la grekoj), de la beleco kaj la akvo de la armena paganismo. Ŝi estis la diino de la milito dum la praepoko. En la 1-a jarcento a.K ŝi estis unu el la du ĉefaj gedioj el la armena diaro kune kun Mitrao.[130px|eta|Anahit, armena poŝtmarko (1992) — kapo de antikva statuo de Anahit konservita en la [British Museum|Brita Muzeo.]]

La historiisto Berossus identigas al Anahit kun Afrodito, kvankam la armenaj skriboj el Mezepoko identigas ŝin kun Artemiso. Laŭ Strabono, la kultado al Anahit estis dediĉata al la prostituado, kvankam la reĝo Tiridates la 3-a adoras ŝin kiel la *granda Damo Anahit, la gloro de nia nacio kaj . . ., patrino de ĉia ĉasteco, kaj filino de la granda kaj plegranda Aramazdo*. La kultado al Anahit establiĝis en Eriza, Armaviro, Artashat kaj Aŝtiŝato. Monto de la teritorio de Sofeno estis nomata kiel la trono de Anahit (*Athor Anahta*). Kvankam la kultado al tiu diino rekte malaperis, la kultado nerekte daŭris sub la adorado al la Virgulino Maria, la "Dipatrino". Ŝia nomo estas tre populara armena ina nomo.

Kategorio:Armena kulturo
Kategorio:Armenaj dioj
Kategorio:Dioj pri infanaĝo
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Militaj dioj
Sablohorloĝo

[eta|Sablohorloĝo en bloko de [plasto]]
**Sablohorloĝo** estas instrumento, kiu permesas mezuri intervalon de tempo per fluo de sablo aŭ alia pulvoro.

## Aranĝaĵo 
Ĝi jam ekzistis en la 10-a jarcento. Tiam estis du bulboformaj vitraj ujoj, ligitaj per mallarĝa tubo, kaj unu ujo plenigita de fajna sablo. Pli malfrue, pli bona tekniko de la blovado de vitro permesis fari ujojn el unu peco.

## Funkciado 
La sablohorloĝo estas metita kun la plenigita bulbo supren. Pro gravito, la sablo elŝutiĝas malrapide de la supra bulbo al la malsupra. La tutaĵo de la sablo transpasas de unu bulbo al la alia en donita tempa intervalo. Kiam la sablo estas tute pasinta, oni povas turni la sablohorloĝon por mezuri alian tempan intervalon.

## Uzado 
Sablohorloĝo estas nepreciza temp-mezurilo pro uzo de la aperturo inter bulboj, neregula fluado de la sablo, tro frua aŭ malfrua turnigo de la ilo. Nune oni uzas ĝin por dekoracio, ludo, kuirado de ovoj. Iufoje oni vendas sablohorloĝon kune kun dentobroso (precipe infana) por mezuri sufiĉan tempon dum la brosado.

## Simbolo 
La sablohorloĝo naskis la simbolon de « la tempo kiu elfluas ». Ĝi pro tio estas la atributo de la personigitaj alegorioj pri tempo kaj morto.

40ra
En komputado, la apero de sablohorloĝo sur ekrano avertas ke la sistemo estas okupata.

Dosiero:Carmes sablier 1.JPG|Flugilhava sablohorloĝo, simbolo de la morto (Tombejo de la Karmoj, Clermont-Ferrand)
Dosiero:Ignaz Guenther Chronos um1765-75-1.jpg|Alegorio de la Tempo
Dosiero:StillLifeWithASkull.jpg|*Vaneco*. Kranio kun sablohorloĝo, de Philippe de Champaigne
Dosiero:Sebald Beham Dame und der Tod.jpg|*La Damo kaj la Mortulo*, de Sebald Beham

## Monumentaj sablohorloĝoj 
Kelkaj grandaj sablohorloĝoj estis starigitaj kiel monumento en diversaj urboj:
* La sablohorloĝoj de Majenco.
* La Rado de la Tempo de Budapeŝto.
* La sablohorloĝo de la *Sabla Muzeo* en Nima, Japanio
* "*Temps Imparti-Éclipse*", sablohorloĝo de Jean-Bernard Métais, kiu staris en Ĝardeno de la Plantoj en Parizo, antaŭ esti translokita al Le Mans.
* Kiel reklamo por aŭtomobilo, ega sablohorloĝo estis muntita sur la Ruĝa Placo en Moskvo en julio 2008.

Dosiero:Sanduhr-Mainz1.JPG|Granda sablohorloĝo en Majenco
Dosiero:TimeWheel.jpg|La Rado de la Tempo (*Időkerék*) en Budapeŝto

## Vidu ankaŭ 
## Eksteraj ligiloj 
*  La plej granda sablohorloĝo en la mondo, en Nima, Japanio
*  La ega sablohorloĝo de Majenco
*  La sablohorloĝo de Jean-Bernard Métais
*  La reklama sablohorloĝo de Moskvo

Kategorio:Tempo
Kategorio:Iloj
Kategorio:Mezuriloj
Joseph-Henri Léveillé

**Joseph-Henri LÉVEILLÉ** (naskiĝis la 28-an de majo 1796 en Crux-la-Ville, mortis la 3-an de februaro 1870) estis franca kuracisto kaj fungosciencisto

Lév. estas lia botanikista aŭtor-noma mallongigo.

## Vivo 
Li studis medicinon en Parizo. Li iĝis doktoro en 1824. En 1827, li priskribis *Sphacelia segetum* kiel fungon sed laŭ li ergoto mem ne estas fungo.

Li studis la histo de fungoj kiuj formigas la sporojn. Tial li estas patro de la malnova klasifikado. Li priskribis klabfungojn kaj sakfungojn.

## Verkoj 
* (1827) ''Mémoire sur l'ergot* in Mém. Soc. Linn. Paris 5
* (1837) *Sur le hymenium des champignons* in Annales des Sciences Naturelles. Botanique 321 - 338
* (1843) *Memoire sur le genre Sclerotium* in Annales des Sciences Naturelles. Botanique : 218 – 248.
* (1846): *Considérations mycologiques, suivies d'une nouvelle classification des champignons:*
* (1847): *Sur la disposition méthodique des Urédinées.* Annales de Sciences Naturelles S. 369-176.
* (1847): *Sur quelques nouveaux genres dans la famille des Urédinées.* Société Philomatique. S. 88-89
* (1848): *Fragments mycologique.* Annales de Sciences Naturelles. 119-144.
* (1850): *Sur une maladie qui attaque actuellement les vignes des environs de Paris.* Société Philomatique S. 61-64.
* (1851): *Organisation et disposition méthodique des espèces qui composent le genre Erysiphé.* Annales de Sciences Naturelles S. 109-179.
* (1851): *Note sur une nouvelle distribution des Erysiphés.* Société Philomatique S. 31-35.
* (1855) *Iconographie des Champignons de Paulet*
* (1856): *Description d'un nouveau genre de champignons'' (Entomosporium). Société Philomatique. S. 30-32
Bruna makisnajtingalo

La **Bruna makisnajtingalo** (*Erythropygia signata* aŭ *Cercotrichas signata*) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro kiu foje oni konsideras kiel membro de la genro *Erythropygia* kaj foje de *Cercotrichas* kiuj estas helbrunaj birdoj kun helaj kaj malhelaj strioj en vizaĝo.

Tiu specio estas tre bruna, pli malhelbruna supre kaj helgriza aŭ sablokolora en ventro. Flugiloj kaj vosto montras nigrajn kaj blankajn plumojn. La vizaĝo estas bruna kun **helaj superokula strio kaj subokula makulo**. Ankaŭ la mentono estas helbruna. La okuloj estas nigraj kaj la kruroj kaj piedoj rozkoloraj al blankecaj.

Ĝi troviĝas en Mozambiko, Sudafriko kaj Svazilando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Erythropygia signata. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Sacha Baron Cohen

eta|Ali G
**Sacha Noam BARON COHEN** (n. 13-an de oktobro 1971) estas angla komikulo kaj aktoro, famigita per siaj filmaj roloj en filmoj Ali G, Borat (plennome *Borat: Rigardado en usona kulturon laŭ mende por gloro al kazaĥia nacioj*) kaj Brüno. Tiuj ĉi figuroj prezentiĝas en lia programo Da Ali G Show. Li devenas el ortodoksa juda familio, malgraŭ tio komence de la filmo Borat li ridindigis la judojn (krom multaj aliaj etnoj). Lia edzino estas aktorino Isla Fisher.

## Karakterizoj de Baron Cohen 
Baron Cohen kreis ĝis nun tri siajn figurojn, kiujn (dum kun sukceso) transformigis sur ekrano. Tio estas:
* **Ali G**, londona gangstero, „forveturanta“ (per sia aspekto, parolturno kaj aliaj manieroj) sur kulturo de hiphopo
* **Borat Sagdijev**, kazaĥia ĵurnalisto kaj delegito de la kazaĥia nacio, kaj
* **Brüno**, aŭstria samseksema moda moderatoro.

## Televidaj serioj 
* *F2F* (1996-1997)
* ''The 11 O'Clock Show* (1998-1999)
* *Da Ali G Show* (2000 en Unuiĝinta Reĝlando, 2003–2004 en Usono)

## Filmoj 
### Ali G Indahouse (2002) 
Baron Cohen ĉi tie eluzis sukceson de sia figuro de Ali G post finigo de *Da Ali G Show'' en Unuiĝinta Reĝlando. Ali G ĉi tie rolis gvidanton de unu el londonaj gangoj, Da West Staines Massiv, batalanta kontraŭ alia gango de Da West Staines Massiv. Post tio, kiam li eksciis, ke tiea centrejo de libera tempo, kie li renkontiĝas kun sia gango, estas detruota, li ekinteresiĝos kontraŭ la detruado de la konstruaĵo per tio, ke li alligos sin al ĝi per ĉeno. Rimarkos lin embuskema vicpremiero David Carlton kaj venos al li ideo prepari pere de Ali G intrikaĵon kontraŭ la premiero, kiu povus deĵeti lin el premiera brakseĝo utile al li per tio, ke li proponos al Ali G kandidatigi en la britan parlamenton. Al lia surprizo Ali G vere venos tien.

Interesaĵo estas, ke en la filmo Ali G persone renkontiĝas kun sekvanta figuro de Baron Cohen, la kazaĥia delegito Borat Sagdijev.

### Borat: Rigardado en usona kulturon laŭ mende por gloro al kazaĥia nacioj(2006) 
eta|Borat Sagdijev
Sasha Baron Cohen ĉi tie prezentiĝas en rolo de fikcia kazaĥia ĵurnalisto Borat Sagdijev, kiu estas "laŭmende de fama kazaĥia nacio" sendita ĝis Usono, por ke li eklernu tiean kulturon kun perspektivo apliki ĝin en sia naskovilaĝo...

La filmo estis tre sukcesa (ĝi kostis 18 kaj profitis 261 milionojn da dolaroj); ĝis nun ĝi estas malpermesita en Rusio kaj la tuta araba mondo (krom Libano).

### Brüno (2009) 
Dum lasta el trilogio de filmigitaj figuroj de Baron Cohen estas duondokumento Brüno, kiu dokumentas klopodon de aŭstria samseksemulo moda raportisto fariĝi glora, por kio li klopodas fari ĉion ajn, inkluzive de ŝanĝo de sia seksa orientiĝo.

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj aktoroj
Kategorio:Anglaj judoj
Kategorio:Judaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de oktobro
Thumb Peak

La **Thumb Peak** aŭ Poleksomonto estas monto en la centra parto de la filipina insulo Palavano. Ĝi altas 1296 metrojn super la marnivelo kaj estas la plej alta monto de montoĉeno, kiu laŭ ĝi anglalingve nomatas  *Thumb Range*.

Dum la hispana kolonia epoko la monto nomiĝis monto *Pulgar*. La hispana vorto *pulgar* samkiel la angla vorto *thumb* havas la signifon "polekso". La hispana nomo probable rekte post la fino de la hispana regado pri la Filipinoj sekve de la hispana-usona milito estis tradukita al la angla, kaj estas kaŭzita pro la profilo de la monto, kiu vage memorigas pri supren montranta polekso sur pugno. 

En la pli altaj partoj de la monto troveblas parte tre raraj plantaj specioj, kiuj aparte prosperas en la magma grundo riĉa je magnezio kaj fero. Kelkaj el li ekzistas nur ĉi-tie, ekzemple la planto *Nepenthes deaniana* apartenanta al la karnovoraj plantoj. 

Kategorio:Montoj en la Filipinoj
Sutjeska

**Sutjeska,** serbe **Сутјеска,** rumana **Sărcia** hungare **Szárcsa** [sArĉa] estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.
eta|dekstra|200ra|Sutjeska troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
eta|275ra|Mapo pri municipo Seĉanj
eta|280ra|Nova ortodoksa preĝejo de Sutjeska
eta|280ra|Strato en Sutjeska

## Bazaj informoj 
* Areo: 48 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°23′02″N 20°41'34″E
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1730
* Poŝtkodo: 23244
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Sutjeska situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ dekstra bordo de Timiş kun ponto al la kontraŭa Neuzina.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Sutjeska 1737 homoj, (1046 serboj (60 %), 491 rumanoj, 58 hungaroj, 31 jugoslavianoj, 24 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* nova ortodoksa serba preĝejo
* ortodoksa rumana preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|maldekstra|270ra|Ortodoksa rumana preĝejo de Sutjeska

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ŝurjan

eta|dekstra|Ŝurjan troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
eta|Mapo pri municipo Seĉanj
eta|Ortodoksa preĝejo de Ŝurjan
eta|maldekstra|Katolika preĝejo de Ŝurjan en 2010
**Ŝurjan,** serbe **Шурјан,** slave **Šurjan,** hungare **Surján** [ŝurjAn] estas malgranda vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.

## Bazaj informoj 
* Areo: 45 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°23′34″N 20°52'16″E
* Alto super marnivelo: 82 m
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 23254
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Ŝurjan situas sur ebenaĵo, inter maldekstra bordo de Timiş kaj rumana landlimo (kontraŭe estas Toager kaj Granicerii), fine de sakovojo.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Ŝurjan 330 homoj, (145 serboj (44 %), 140 hungaroj (42 %), ciganoj kaj jugoslavianoj po 9 ktp).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Antonio Canova

**Antonio CANOVA** [antónjo kanóva] (Possagno, 1-a de novembro 1757 – Venecio, 13-a de oktobro 1822) estis itala skulptisto, konsiderata la pleja elstarulo de Novklasikismo, kaj tial nomita "novo Fidio" (klasika greka artisto).

Li estis pleje omaĝanto je ideala beleco virina, kiel li faris per la verko *"Venere uscente dal bagno"* (Venuso eliranta de la bano) kaj multaj aliaj. Lia arto kaj talento multe influis la tiuepokan skulptarton.

Li komencis sian lernadon kiam li estis tre juna en Venecio, kiu distancas 80 kilometrojn de Possagno, lia eta naskiĝurbo. En Venecio li komencis skulpti, influita de Gian Lorenzo Bernini, baroka majstro.

Kiam estis 22a, transloĝiĝis al Romo, kie li povis renkonti aŭ koni la plejajn novklasikismajn artistojn. Tiel li ankaŭ eniĝis en kulturan etoson de Romo. Adamo Tadolini estis lia disĉiplo.

## Verkoj 

Dosiero:Canova_ErcoleLica_1.jpg|Ercole e Lica
Dosiero:Antonio_canova,_amore_e_psiche_louvre_09.JPG|Amore e Psiche
Dosiero:Canova_Le_tre_Grazie_Ermitage.jpg|Le tre grazie (La tri Gracioj)

Kategorio:Italaj skulptistoj
Teritorio (animaloj)

[eta|[Norda marelefanto|Nordaj marelefantoj luktantaj por teritorio kaj seksaj partneroj.]]
En etologio, sociobiologio kaj kutimekologio, la termino **teritorio** aludas al ĉiu sociografia areo kiun animalo de specifa specio regule defendas kontraŭ samspecianoj (kaj eventuale ankaŭ kontraŭ animaloj de aliaj specioj). Animaloj kiuj defendas teritoriojn tiele ricevas la nomon de **teritoriaj**.

## Historio 
La ideo de animalaj teritorioj estis unuafoje enmetita de la brita ornitologo Eliot Howard en libro publikita en 1920. En la 1930-aj jaroj ĝi estis disvolvigita de usona ornitologo Margaret Morse Nice per priserĉado de la Kantopasero. Ĝi estis amplekse popularigita de Robert Ardrey en sia libro *The Territorial Imperative*, kaj la populareco de tiu libro alvenis al troigita percepto de la gravo de teritorio en socia etologio. Fakte nur minoritato de specioj havas teritoriojn kun bone markitaj bordoj, ene de kiuj ili loĝas kaj trovas ĉiujn la bezonatajn resursojn. Kelkaj teritorioj estas kunhavataj de animaloj ĉirkaŭ la sama areo kaj tio pliigas konkurencon.

## Kutimaj teritorioj 
Teritoriaj animaloj defendas areojn kiuj enhavas neston, nestotruon aŭ pariĝejon kaj sufiĉan manĝoresursaron por ili kaj siaj idaroj. Defendo rare formiĝas kiel malferma luktado: plej ofte estas nur tre rimarkinda montrado, kiu povas esti laŭvida (kiel ĉe la ruĝa brusto de Ruĝgorĝulo), laŭaŭda (kiel ĉe multe da birdokanto, aŭ la alvokkoj de Gibonoj) aŭ laŭflara, per lasado de odoraj markoj. Multaj teritoriaj mamuloj uzas flarmarkojn por marki la bordojn de siaj teritorioj; tiuj markoj povas esti lasataj per urinado, per fekado, aŭ per frotado de partoj de la korpoj kiuj havas specialajn odorglandojn kontraŭ grundo, plantoj aŭ aliaj surfacoj. Ekzemple, hundoj kaj aliaj kanisedoj odormarkas per urinado kaj fekado, dum katoj odormarkas per frotado de ties vizaĝoj kaj flankoj kontraŭ objektojn. Multaj prosimienoj uzas teritorian markadon; ekzemple la Ruĝventra lemuro kreas teritoriojn por grupoj de 2 al 10 individuoj en pluvarbaroj de orienta Madagaskaro per odormarkoj: ankaŭ maskloj de Diadema sifako odormarkas defendatajn teritoriojn en kelkaj el tiuj samaj pluvarbaroj. Maskloj de 

## Bibliografio 
* Walther, F. R., E. C. Mungall, G. A. Grau. (1983) *Gazelles and their relatives : a study in territorial behavior* Park Ridge, N.J. : Noyes Publications 239 p. ISBN 0-8155-0928-6
* Stokes, A. W. (editor) (1974) *Territory* Stroudsburg, Pa., Dowden, Hutchinson & Ross 398 p. ISBN 0-87933-113-5
* Klopfer, P. H. (1969) *Habitats and territories; a study of the use of space by animals* New York, Basic Books 117 p.

## Vidu ankaŭ 
* Arealo

Kategorio:Etologio
Neuzina

**Neuzina,** serbe **Неузина,** germane **Nusin,** hungare **Nezsény** [neĵEnj] estas unuigita vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto **Meza** Banato, en municipo de Seĉanj.
eta|dekstra|200px|Neuzina troviĝas en (verda) Municipo Seĉanj en Serbio
eta|275px|Mapo pri municipo Seĉanj
eta|280px|Romkatolika preĝejo de Neuzina

## Bazaj informoj 
* Areo: 73 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 45°20′23″N 20°42'26″E
* Alto super marnivelo: 47 m
* Loĝantaro: 1370
* Poŝtkodo: 23245
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: ZR

## Situo 
Neuzina situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ maldekstra bordo de Timiş.

## Historio 
Longe estis 2 najbaraj vilaĝoj (Granda kaj Malgranda Nezsény (germane Serbisch kaj Kroatisch Neusin)). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Neuzina 1371 homoj, (680 serboj (50 %), 488 hungaroj (36 %), 95 ciganoj, 13 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Neĝa) de 1895
* grekokatolika serba preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1811

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino
eta|maldekstra|270px|Grekokatolika serba preĝejo de Neuzina

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Violeta Luna

**Violeta LUNA** (Guayaquil, 1943) estas ekvadora poetino, rakontantino, kritikisto literatura kaj profesorino.

## Premioj 
* *Premio "A los mejores cuentos", 1969.*
* *Premio Nacional de Poesía "Ismael Pérez Pazmiño", Diario El Universo, Guayaquil, 1970.*
* *Premio Nacional "Jorge Carrera Andrade", Municipio del Distrito Metropolitano de Quito, 1994.*

## Verkaro 
**Poezio:**

* *Poesía universitaria (Quito, 1964)*
* *El ventanal del agua (Quito, 1965)*
* *Y con el sol me cubro (Quito, 1967)*
* *Posiblemente el aire (Quito, 1970)*
* *Ayer me llamaba primavera (Quito, 1973)*
* *La sortija de la lluvia (Guayaquil, 1980)*
* *Corazón acróbata (Quito, 1983)*
* *Memorias de humo (Quito, 1987)*
* *Las puertas de la hierba (Quito, 1994)*
* *Solo una vez la vida (Quito, 2000)*
* *La oculta candela (Quito, 2005)*
* *Poesía Junta (Quito, 2005)*
**Novelo:**

* *Los pasos amarillos (Quito, 1970)*

**Eseo:**

* *La lírica ecuatoriana (Guayaquil, 1973)*

**Antologio:**

* *Lírica ecuatoriana contemporánea (Bogotá, 1979)*
* *Diez escritoras ecuatorianas y sus cuentos (Guayaquil, 1982)*
* *Poesía viva del Ecuador (Quito, 1990)*
* *Between the Silence of Voices: An Anthology of Contemporary Ecuadorean Women Poets (Quito, 1997)*
* *Antología de narradoras ecuatorianas (Quito, 1997)*
* *Poesía erótica de mujeres: Antología del Ecuador (Quito, 2001)*

## Referencoj kaj poemoj
Kategorio:Ekvadoraj verkistoj
Kategorio:Poetoj
Kategorio:Literaturkritikistoj
Kategorio:Eseistoj
Kategorio:Akademianoj
Kvio

**Kvio** estas kolekto de kvin cikloj de poemoj kaj kantoj. La tekstojn verkis Oĉjo Dadaev kaj aldonajn desegnaĵojn kontribuis Natalja Ĉerniŝenko. La verkaĵon de 47 paĝoj en formato de 14 centimetroj en 2000 publikigis la eldonejo Impeto en Moskvo.

## Recenzo 
* Tri pordoj al la poezio de Peter Browne (esperante)

Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Moskva skolo
Municio

[eta|200px|Skemo de municio por *fajrarmilo*
1 [Pafaĵo (kuglo, obuso...)
2 Kartoĉo, aŭ kuglingo
3 Ŝargo (eksplodaĵo)
4 Fundo de la kartoĉo
5 Iniciatilo]]

**Municio** estas la tutaĵo, kiu utilas por ŝargi pulvopafilon, tio estas, pafarmilo, kies energio venas de eksplodo. Ĝi konsistas almenaŭ el eksplodaĵo kaj pafaĵo. La pafaĵo povas esti kuglo, obuso aŭ plumberoj (ekzemple en la municioj por ĉasado).

La vorto "*municio*" venas el la franca verbo "*munir*" (provizi), kaj almontris ĉion, kion oni bezonas. Pli malfrue, ĝi iĝis "Ĉio, kion oni bezonas por la milito", poste, tio, per kio oni provizas la pafarmilojn.

Municio estas grava en milito aŭ simpla interpafado. Sufiĉa provizo de municio povas helpi al venko kaj inverse, kiam finas municio, finas ebloj venki aŭ eĉ rezisti.


Kategorio:Pafiloj
Kolekto da versaĵoj por esperantistoj inter 0 kaj 3 jaroj

**Kolekto da versaĵoj por esperantistoj inter 0 kaj 3 jaroj (kaj eble pli aĝaj)** - estas kolekto de porinfanaj versoj. Preparon de la kolekto per materialoj partoprenis Irina Gonĉarova, Aleksandr Gofen, Valentin Melnikov, Aleksandr Kotelnikov.

* kompilis: Sergej Verŝinin
* eldonejo: SerSen-Pres
* jaro de kompono kaj unua eldono: 2000
* jaro de la reeldono: 
* presejo: samizdato
* formato: 19 paĝoj
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo
* tekstoj el la libro en interreto http://ftp.stack.nl/pub/esperanto/esperanto-texts.dir/porinfanaj-versaĵoj.txt

Kategorio:Eldonaĵoj de samizdato
Kategorio:Libroj de Sergej Verŝinin
Kategorio:Libroj de Sergeo Beznosko
Kategorio:Esperanto-infanlibroj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Metodiko - demandaro

* aŭtoro: Julio Baghy
* eldonejo: Hungara Esperanto-Asocio
* jaro de kompono kaj unua eldono: 
* jaro de la reeldono: 1977 4-a senŝanĝa eldono
* formato: 44 paĝoj

**Metodiko - demandaro** estas kolekto de demandoj kaj respondoj por gvidantoj de esperanto-kursoj. La demandoj estas kunigitaj laŭ jenaj grupoj:
* Parolelementoj, vortospecoj
* Sintakso
* Vortordo, interpukcio
* Tabeloj
* Indekso E-hungara vortareto
* Indekso Hungara-esperanta vortareto

En la kvara eldono, ĉe Hungara Esperanto-asocio, 1982, la titolo ŝanĝis al Gramatika demandaro resuma.

## Recenzoj
Pri la kvara eldono:

## Vidu ankaŭ
* Privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
## Notoj kaj referencoj
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Carmen Berenguer

**Carmen BERENGUER** (Santiago de Chile, 1946 - 16-an de majo 2024) estis ĉilia poetino, aŭdovida artistino kaj ĵurnalistino.

Ŝia poezio estas en iuj antologioj kaj ŝi estis eldonistino de *Hoja X Ojo*, 1984 kaj *Al Margen*, 1986.

## Kunlaboradoj 
* Kongreso de Ina Literaturo, Ĉilio, 1987.
* Internacia Festivalo de Poezio, *La reconstrucción del tiempo*, de Sergio Badilla Castillo kaj Sun Axelsson, Stokholmo, 1989.
* *Delito y Traición*, dokumentalo, Congreso Nacional de Chile, 2003.

## Premioj 
* Premio Pablo Neruda, 2008 

## Verkoj 
* *Bobby Sands desfallece en el muro* (1983)
* *Huellas de siglo* (1986)
* *A media asta* (1988)
* *Sayal de pieles* (1993)
* *Naciste pintada* (1999)
* *La gran hablada* (2002)
* *Chiiit, son las ventajas de la escritura*, (2008)
* *Mama Marx*, (2009)
* *Maravillas pulgares*, (2009)
* *Maravillas pulgares*, (2012)
* *Venid a verme ahora*, (2012)

## Referencoj 
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉiliaj poetoj
Nova E...fiko

**Nova E...fiko (1-a parto) kun erota vortareto suplementa**

* aŭtoro: Fikspronulo
* tradukisto:
* eldonejo: La SeksumKliniko
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1978
* jaro de la reeldono: 
* presejo: 
* formato: 48 paĝoj
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kastelo Fotheringay

eta|dekstra|250px|La situo de Kastelo Fotheringay
**Kastelo Fotheringay** estis la naskiĝloko de Rikardo la 3-a (Anglio) en 1452 kaj la mortloko de Maria Stuart, reĝino de Skotlando, en 1587.

La kastelo situis en Northamptonshire, Anglio, ses mejlojn norde de Oundle, kaj konstruiĝis ĉirkaŭ 1100. Ĝi kadukiĝis dum la regado de Elizabeto la 1-a (post la ekzekuto de Maria Stuart), kaj malkonstruiĝis dum tiu de Karlo la 1-a.

La loko viziteblas; tamen restas nur iuj terfortikaĵoj kaj ŝtonoj.

Kategorio:Kasteloj en Britio
Gian Lorenzo Bernini

**Gian Lorenzo BERNINI** [ĝan lorènco bernìni] (Napolo, 7-a de decembro 1598 – Romo, 28-a de novembro 1680) estis itala arkitekto, skulptisto kaj pentristo.
Lia patrino (Angelica Galante) estis de Napolo kaj lia patro (Pietro Bernini, skulptisto) estis de Toskanio; liaj gepatroj translokiĝis al Napolo kiam Pietro eklaboris por konstruaĵo de Kartuzio de Sankto Martino. En 1605 la tuta familio reiris al Romo, kie Pietro povis montri la talenton de sia filo. Eble la plena nomo de Gian Lorenzo estis Giovan Lorenzo [ĝovàn lorenco] (*Gian* estis diminutiva).
Unu lia disĉiplo estis Ottavio Mosto.
## Vidu ankaŭ 
* Alessandro Algardi
* Bernini (metrostacio)

## Bildoj 

Dosiero:Watykan_Plac_sw_Piora_kolumnada_Berniniego.JPG|La kolonoj de Baziliko de Sankta Petro de Romo, de G. L. Bernini
Dosiero:Lire 50000 (Bernini).JPG|Gian Lorenzo Bernini sur itala monbileto (50 000 lirojn)

## Vidu ankaŭ 
* Baziliko Sankta Petro de Romo

Kategorio:Italaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de baroko
Kategorio:Italaj pentristoj
Kategorio:Italaj skulptistoj
Kategorio:Katolikoj
Disĵeto de Rayleigh

La **disĵeto de Rayleigh** (aŭ **difuzo de Rayleigh**) estas fenomeno de difuzo de ondoj, nomita laŭ John William Strutt, Lordo Rayleigh, kiu malkovris ĝin.

La disĵeto de Rayleigh estas difuzo pro materiaj eroj, de elektromagnetaj aŭ sonaj ondoj , kies ondolongo estas multe pli granda, ol la grando de la difuzantaj eroj. Estas tiam elasta difuzo, ĉar ĝi fariĝas sen ŝanĝo de energio: la ondolongo ne ŝanĝiĝas.

La difuzo de Thomson estas ondodisĵeto rilatanta al libera elektrono, kaj do estas aparta kazo de la difuzo de Rayleigh.

Kiam la difuzantaj eroj havas sufiĉe grandajn dimensiojn rilate al la ondolongo, necesas uzi alian teorion, kia la teorio de Mie. La difuzo de Rayleigh estas aparta kazo de la disĵeto de Mie.

## Disĵeto de Rayleigh de la elektromagnetaj ondoj 
La elektromagneta ondo estas elektra kampo ligata al magneta kampo, ambaŭ oscilantaj. Kiam la ondo estas sorbita de materio, la elektra kampo delokas la elektronojn de la materio. Se tio koncernas malgrandan eron, tiu ĉi iĝas elektra dupoluso. Oscilante samfrekvence kiel la kampo, tiu dupoluso radias: tiu radiado estas la disĵeto de Rayleigh, kiu dependas de la ondolongo kaj de angulo de vido.
[150px|eta|Ĉielaj koloroj pro difuzo de Rayleigh. Fotita 500[m super oceano, unu horo post la sunsubiro]]
[150px|eta|Plumoj de [pavo]]

### Ekzemploj 
#### Bluo de la ĉielo 
* La disĵeto de Rayleigh aperigas la bluan koloron de la ĉielo kaj la ruĝan koloron de la leviĝanta (aŭ subiranta) suno: la bluaj radiadoj estas pli difuzataj ol la ruĝaj.

#### Blua au verda koloro de plumoj 
* Birdo, kiuj havas bluajn aŭ verdajn plumojn, ne havas pigmentojn de tiaj koloroj. La plumaj ĉeloj entenas fajnajn grajnojn da melanino kiuj disĵetas prefere la bluan lumon. La restaĵon de la lumo sorbas pli dika tavolo da melanino. Tiel, la plumo aspektas blua, (aŭ verda helpe de flavaj pigmentoj)

## Vidu ankaŭ 
* Wolfgang Gleissberg
* Disĵeto de Thomson
* Efiko de Komptono
* Efiko Tyndall

## Eksteraj ligiloj 
*  La disĵeto de Rayleigh (kun ties ekvacioj), el AstroΦ 
*  Disĵeto de Rayleigh, Animacio
*  Mallonga priskribo 

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Optiko
Kategorio:Lumo
Kategorio:Verŝado
Berwick-upon-Tweed

**Berwick-upon-Tweed** (prononco ˈbɛrɨk əpɒn ˈtwiːd)  estas urbo en Northumberland, Anglio, kvar kilometrojn sude de la landlimo inter Anglio kaj Skotlando. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis 11,665 loĝantojn.

La urbo fondiĝis dum la anglosaksa epoko. En 973 aŭ 1018 la reganto de Northumbria cedis la urbon al la skotoj. Poste, plurajn jarcentojn ĝi estis fokuso de militado inter la skotoj kaj la angloj: inter 1147 kaj 1482 ĝi transdoniĝis pli ol 13 fojoj. Fine ĝi estis kaptata de la estonta Rikardo la 3-a (Anglio). La mezepoka kastelo plejparte malkonstruiĝis en 1847 kaj la loko estis uzata por fervojstacio.

La urba dialekto enmiksigas la skotan lingvon kaj la dialekton de Northumberland.

## Partneraj urboj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Urboj de Northumberland
Gibberella zeae

***Gibberella zeae*** estas specio de fungoj el la familio nektriacoj kiu parazitas tritikon.

Ĝia anamorfo estas *Fusarium graminearum*. Ĝi produktas toksojn, B-trikocenojn (DON kaj NIV) kaj zearalenonon

## Priskribo 
Askosporoj grandas ĉirkaŭ 21 X 3,5 µ.

## Vidu ankaŭ 
* Fusarium-toksino

Kategorio:Fungospecioj
Kategorio:Sordariomycetes
Trifouilly-les-oies

En franca dirmaniero, **Trifouilly-les-Oies** aŭ **Trifouillis-les-Oies** (prononcu ) estas imaga franca vilaĝo, malmoderna, malproksima de ĉie kaj kies loĝantoj estas malkleraj kamparanoj.

La franca idiotismo "'''C'est à Trifouilly-les-oies**" (estas en Trifouilly-les-Oies) signifas : "Estas malproksima loko, malfacile irebla, seninteresa, malpura, nevidinda..."

Samvaloraj esprimoj:
* **Un bled ravitaillé par les corbeaux** (laŭvorte: vilaĝaĉo proviziata de la korvoj).
* **Au diable Vauvert** (en malproksima loko, kun malfacila irvojo)
* **Un bled paumé** (laŭvorte: perdita vilaĝeto)
* **Pétaouchnok''' (prononcu ): imaga vilaĝo ie en la Mondo

Kategorio:Idiomaĵoj
Kategorio:Franca lingvo
Kategorio:Fikciaj lokoj