Portorikaj sekaj arbaroj

La **portorikaj sekaj arbaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la kariba ekoprovinco de la neotropisa  ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj kiuj situas en sudokcidenta kaj orienta Porto-Riko kaj en la ofŝoraj insuloj .eta|220px|Portorikaj sekaj arbaroj en Caja de Muertos, al sudo de Ponce.
## Priskribo
[eta|maldekstra|220px|Subtropika seka arbaro en [Vieques.]]
La portorikaj sekaj arbaroj vegetas en areoj kiuj ricevas jare malpli ol  1000 mm da precipitaĵo.  Multaj el la arboj estas deciduaj, faligante siajn foliojn dum la seka sezono kiu normale daŭras ekde decembro ĝis julio .

Sekaj arbaroj ekzistas en du areoj en la insulo de Porto-Riko – laŭlonge de la suda marbordo de la insulo (en la seka pluvombro de Centra Montaro) kaj en la nordorienta angulo de la insulo apud Fajardo, kie la kombinaĵo de malalta altitudo kaj fortaj ventoj ekde la oceano (pasato) rezultas en sekan medion.   Sekaj arbaroj ankaŭ ekzistas sur la najbaraj ofŝoraj insuloj de Vieques, Culebra, Mona, Monito, Desecheo, Caja de Muertos kaj Cayo Santiago.

La plej granda parto de la studaĵoj enfokusigis la sudan marbordon – preskaŭ nenio estas publikigita pri la nordorienta seka arbaro. Studaĵoj rilate al ofŝoraj insuloj estas limigitaj al listoj de specioj kaj kvalitaj priskriboj de la vegetaĵaro.

## Flaŭro
[eta|220px|*Psychilis krugii*, [Endemio|endemia orkideo de sekaj la sekaj arbaroj sur kalkostxtonaj grundoj de la ekoregiono (Ŝtata Arbaro de Guánica).]]
Porto-rikaj sekaj arbaroj (kiel ĝenerale karibaj sekaj arbaroj) konsistas el malaltaj  (kutime <5 m), arbedecaj arboj.  La kanopeo estas ĉefe ĉiamverda (superregata de *Gymnanthes lucida* (eŭforbiacoj) sur kalkoŝtonaj grundoj), dum la plej alta tavolo estas konsiderinde pli sek-sezone decidua .

Kvankam la plejmulto de la arbaroj estas neniigitaj por agrikulturo antaŭ la 40-aj jaroj, iuj arbareroj ankaŭ nuntempe restas. Areoj kiuj estis uzataj por produktado de  lignokarbo aŭ de palisoj, rapide (en 50 jaroj) restariĝis tiele, ke ili ne diferencas de multe pli maljunaj arbaroj .

Krome, vastaj areoj de sekundara arbaro estas restariĝintaj sur abandonitaj agrikulturaj terenoj.  Malsame nur limigite uzitaj, iuj arbaroj je abandonitaj agroj  havas malpli da specioj ol naturaj arbaroj.  Ilia vojo al restarigo restas necerta.

La portorikaj sekaj arbaroj estas superregataj de plantoj el la familioj de rubiacoj, eŭforbiacoj, kaj mirtacoj.  Tiurilate ili similas la Jamajkajn sekajn arbarojn, sed klare diferencas de sekaj arbaroj sur la kontinento de Sudameriko kaj Centrameriko, kiuj estas superregataj de fabacoj kaj bignoniacoj .

La plej bona ekzemplo de sekaj arbaroj en Porto-Riko (kaj verŝajne, en tuta Karibujo) estas la Ŝtata Arbaro de Guánica  (*Bosque Estatal de Guánica*) apud la urbo Guánica.  En tiu ĉi arbaro oni faris la plimulton de la studaĵoj pri la sekaj arbaroj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Flavŝultra agelajo
* Konservada stato de ekoregiono
* Meksikaj sekaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Ekoregiono NT0226 : Portorikaj sekaj arbaroj (WWF) 
* Portorikaj sekaj arbaroj (*WWF-Wildworld*)
* Portorikaj sekaj arbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo 

* Portorikaj sekaj arbaroj (*Globalspecies*) 

Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj
Kategorio:Geografio de Porto-Riko