open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elise Richter

**Elise RICHTER** (naskita la 2-an de marto 1865 en Vieno; mortinta la 21-an de junio 1943 en la geto Theresienstadt) estis aŭstra romanika filologino. 
[eta|La studenta registrolibro de Elise Richter (*Meldungsbuch*) montranta ŝian [Enmatrikuligo|enmatrikuliĝon kiel filozofistudentino kun ŝia subskribo, Universitato de Vieno, la 7-a de oktobro 1897.]]
En 1905, ŝi estis unu el la unuaj virinoj, kiuj doktoriĝis (ricevis habilitiĝon) ĉe la Universitato de Vieno kaj estis la unusola virino, kiu tenis akademian postenon ĉe aŭstra universitato antaŭ la Unua Mondmilito. 
Ŝi estis profesorino pri latinidaj lingvoj ĉe sia *studuniversitato* ĝis 1938 kaj faris signifajn sciencajn kontribuojn al la kampo de historia kaj kompara lingvistiko.

Post la Anschluss kaj la apero de naziaj antisemitaj politikoj en Aŭstrio, Elise Richter estis maldungita de sia posteno. Kune kun sia fratino Helene, kiu vivis kun ŝi, ili estis deportitaj la 9-an de oktobro 1942 al la koncentrejo Theresienstadt, kie ŝi mortis la 23-an de junio 1943.

## Verkaro 
* *Zur Entwicklung der romanischen Wortstellung aus der lateinischen*] (Max Niemeyer Verlag, Halle (Saale): 1903)
* *Fremdwortkunde* (Teubner, Leipzig: 1919)
* *Lautbildungskunde. Einführung in die Phonetik* (Teubner, Leipzig/Berlin: 1922)
* *Wie wir sprechen. Sechs volkstümliche Vorträge* (Teubner, Leipzig: 1925)
* *Die Entwicklung des neuesten Französischen* (Velhagen & Klasing, Bielefeld/Leipzig: 1933)
* *Beiträge zur Geschichte der Romanismen I. Chronologische Phonetik des Französischen bis zum Ende des 8. Jahrhunderts* (Niemeyer, Halle (Saale): 1934)
* *Kleinere Schriften zur allgemeinen und romanischen Sprachwissenschaft* (Institute for Linguistics at the University of Innsbruck, Innsbruck: 1977)
* *Summe des Lebens* (WUV-Universitätsverlag, Vienna: 1997)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio (Ariadna Projekto de la Österreichische Nationalbibliothek) (germana)
* Mesaĝlibro de Elise Richter (inkluzivas foton de Richter kiel juna virino kaj bildon de ŝia subskribo), Universitato de Vieno
* Programo Elise Richter ĉe la Universitato de Vieno

Kategorio:Aŭstraj filologoj
Kategorio:Aŭstraj literaturkritikistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Deportitoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Mortintoj en naziaj koncentrejoj
Hydropsalis

***Hydropsalis*** estas genro de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj. La specioj estas tre vaste distribuataj tra la tropikaj kaj subtropikaj regionoj de Ameriko.

## Taksonomio
La genron *Hydropsalis* enkondukis en 1832 la germana natursciencisto Johann Georg Wagler. La tipa specio estis elektita de George Robert Gray en 1855 kiel *Caprimulgus furcifer*, Vieillot, 1817. Tiu taksono estas nun konsiderata subspecio de la Tondilvosta kaprimulgo (*Hydropsalis torquata*). La genronomo kombinas la grekajn *hudro-* kun signifo "akvo-" kun *psalis* kun signifo "tondilo".

La genro enhavas jenajn kvar speciojn:
* Blankavosta kaprimulgo, *Hydropsalis cayennensis* – Kostariko tra norda Sudameriko
* Ŝtuparvosta kaprimulgo, *Hydropsalis climacocerca* – Amazonio
* Tondilvosta kaprimulgo, *Hydropsalis torquata* – Amazonio kaj suda Peruo ĝis suda Brazilo kaj centra Argentinp
* Forkilvosta kaprimulgo, *Hydropsalis forcipata* – sudorienta Brazilo kaj apuda nordorienta Argentino (Misiones)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Manpilkada Federacio de Filipinoj

La **Manpilkada Federacio de Filipinoj** () estas la nacia organizaĵo pri manpilkado en Filipinoj. La asocio reprezentas kaj la viran nacian teamon de manpilkado kaj la virinan nacian teamon de manpilkado, kaj ankaŭ provizas iujn naciajn teamojn de pli junaj sportistoj laŭ aĝogrupoj. Ĝi membras en la Internacia Federacio de Manpilkado (IHF) kaj en la Azia Manpilkada Federacio (AHF).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo

Manpilkado
Filipinoj
Blankavosta kaprimulgo

**Blankavosta kaprimulgo** (*Hydropsalis cayennensis*, laŭ kio ankaŭ *Kajena kaprimulgo*) estas specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj. Ĝi estas unu el kvar specioj en la genron *Hydropsalis*. Ĝi troviĝas en tropikaj regionoj de Centra kaj Suda Ameriko.

## Taksonomio
La Blankavostan kaprimulgon formale priskribis en 1789 la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en sia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Linnaeus nome *Systema Naturae*. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj kaprimulgoj en la genron *Caprimulgus* kaj stampis la dunoman nomon *Caprimulgus cayennensis*. Gmelin bazis sian priskribon sur "L'engoulevent varié de Cayenne", kiun estis priskribinta en 1779 la franca polimato Georges-Louis Leclerc en sia *Histoire Naturelle des Oiseaux*. Oni publikigis ankaŭ mankolorigitan ilustraĵon.

Baze sur studo pri molekula filogenetiko fare de Kin-Lan Han kaj kunlaborantoj publikigita en 2010, la Blankavosta kaprimulgo estas nun metita kun tri aliaj specioj en la genron *Hydropsalis*. Tiun genron enkondukis en 1832 la germana natursciencisto Johann Georg Wagler. La genronomo kombinas la grekan *hudro-* signife "akvo-" kun *psalis* signife "tondilo". La specia epiteto *cayennensis* aludas al Kajeno, Franca Gujano, nome la tipa loko.

Oni agnoskis jenajn ses subspeciojn:

*H. c. albicauda* similas al la nomiga subspecio, sed la ventro de la masklo havas fortan flavbrunan nuancon kaj la subaj partoj de la ino estas malhelbrunaj flavbrunaj. *H. c. aperta* havas pli longajn flugilojn kaj voston ol la nomiga subsepcio. Ĝi similas al *albicauda* kvankam la supraj kaj subaj partoj de la ino estas pli malhelaj. *H. c. insularis* estas pli pala ol la nomiga subspecio kaj eble pli malgranda. Ĝiaj supraj partoj, precipe la krono, estas pli flavbrunaj. *H. c. leopetes* similas al la nomiga subspecio, sed la flavbruna koloro de ĝia kolumo kaj aliaj markoj estas pli riĉa. La subaj partoj de la masklo estas pli malhelaj kaj la supraj partoj de la ino pli palaj. *H. c. manati* estas pli malhela ol la nomiga subspecio kaj havas malpli da blanko en la vosto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Azia Manpilkada Federacio

La **Azia Manpilkada Federacio** (**AHF**) () estas la kontinenta organizaĵo pri manpilkado en Azio. La organizaĵo konsistas el naciaj federacioj kaj ne havas unuopajn lokajn klubojn aŭ individuajn membrojn. La naciaj federacioj siavice reprezentas kaj virajn kaj virinajn naciajn teamojn de manpilkado, kaj ankaŭ provizas iujn naciajn teamojn de pli junaj sportistoj laŭ aĝogrupoj. La kontinenta federacio membras en la Internacia Federacio de Manpilkado. 

## Membraj federacioj 
## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo (, )

Kategorio:Sporto en Azio
+
Frigyes Kőszegi

**Frigyes Kőszegi** [fridjeŝ kOsegi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kőszegi Frigyes** estis hungara muzeologo, arkeologo.

 naskiĝis  en Újpest, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1951, poste li akiris arkeologian-muzeologian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1956, 3 jarojn poste li doktoriĝis. En la lasta studenta jaro li praktikadis en muzeo de Debrecen, Poste li estis submuzeologo en Hungara Nacia Muzeo (1956–1958). En Vác li estis muzeestro inter 1958–1963, poste en alia ĉefurba muzeo li havis plurajn postenojn ĝis la pensiuliĝo en 1993. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1979 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia esplortereno estis la pratempo.

 edziĝis en 1956, lia edzino naskis 2 filojn en 1957 kaj 1962. Li ricevis memormedalon en 1992.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A piliscsabai koravaskori temető.* (1956)
* *Az oroszvári bronzkori temető.* (1958)
* *Mittelbronzezeitliches Gräberfeld in Pusztaszikszó.* (1964)
* *Ethnische Fragen Westungarns in der Spätbronzezeit.* (1976)
* *Nyugat-Magyarország története a későbronzkorban.* (disertaĵo, 1978)
* *A Dunántúl története a későbronzkorban.* (monografio, lia ĉefverko, 1988)
* *Kora- és későbronzkori telepmaradványok a Budapest XI. kerületi Sztregova úton.* (1997)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nagĉu

**Nagĉu,** per tibeta skribo **ནག་ཆུ།,** per simpligita ĉina skribo **那曲,** per pinjino *Nàqū,* per transliterumado Wylie *Nag-chu* estas prefektujnivela metropolo en Aŭtonoma Regiono Tibeto, en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas: "nigra rivero". La nomdonanto estis la loka samnoma rivero. 
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2024 la prefektura loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela urbego situas en altebenaĵo kovranta areon de  km². La averaĝa alteco estas pli ol 4 500 m super la marnivelo. La plej grandaj lagoj en la Tibeta Aŭtonoma Regiono troviĝas ĉi tie. Nagĉu administras 11 dividojn. Sidejo de la Aŭtonoma Regiono Lasao troviĝas 223, ĉefurbo Pekino 2387, Ŝanhajo 2794 km aere laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/nagqu_china/shanghai_china.

## Historio 
Tiu areo aperis klare en la plej fruaj historiaj materialoj, ĝi estis "Janton" en ĉinaj historiaj dokumentoj. En 1269 la mongolaj soldatoj komencis garnizoni kaj krei ĉevalpoŝtejojn en norda Tibeto, poste ili formis mongolajn fortojn. La plej frua moskeo estis konstruita en la 14-a jarcento. La prefektujnivela metropolo oficiale estis establita la 7-an de majo 2018.

## Ekonomio 
Ĝis 2009, 55 malsamaj mineraloj estis malkovritaj en la regiono (precipe fero, kromo, kupro kaj gipso). Ekzistas ankaŭ signifaj rezervoj de nafto kaj tergaso. En 2019 akvoenergia centralo ekfunkciis, krome oni provas uzi ventan kaj sunan energiojn.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Estas fervoja kaj voja ligoj al Nagĉu, eĉ flughaveno, la plej alta en la mondo funkcias.

## Klimato 
La klimato estas sek-vintra subalpa klimato (Dwc) laŭ la klimata klasifiko de Köppen limanta al malvarmeta duon-arida klimato (BSk), kun komfortaj, humidaj someroj kaj longaj, frostaj, sekaj, ventaj vintroj. La diferencoj inter tago kaj nokto estas severaj. La jara sunbrilo sumiĝas je pli ol 2 886 horoj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe estas precipitaĵo 470 mm, en ĉiuj monatoj estas precipitaĵo, sed precipe inter junio kaj aŭgusto, inter novembro-aprilo apenaŭ estas.
eta|

## Vidindaĵoj 
* monaĥejoj, sanktaj lokoj, preĝejoj
* komunikada monumento
* ĉiun aŭguston Nagĉu gastigas la ĉevalvetkuron kun arkpafadaj konkursoj

## Fontoj 
* WikiTrans

Biru town.jpg|Panoramo de urbo
兰州 西宁 拉萨 通信纪念碑 - panoramio.jpg|Komunikada monumento

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Maxime Le Forestier

**Maxime Le Forestier** estas franca kantisto, muzikisto kaj kantokomponisto, do sume kantaŭtoro. Li naskiĝis la 10-an de februaro 1949 en la 17-a arondismento de Parizo, do nun estas -jaraĝa. En Esperanto aparte konataj estas liaj du politikaj kanzonoj "Danĝera ul'" kaj "la rekruto", al Esperanto poezie tradukitaj de Georges Lagrange kaj kante sceneje kaj muzikkasede diskonigitaj de Ĵak Lepŭil'.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Prizono de Goldlauter

**Prizono de Goldlauter**  (germane: *Justizvollzugsanstalt Goldlauter*, mallongigo *JVA Goldlauter*) troviĝas en Goldlauter, urbokvartalo de Suhl (Germanujo).

Antaŭ Turniĝo temis pri priesplor-demanda prizono de Stasi. Komenciĝo konstrua estis en decembro 1986, ankoraŭ antaŭ la finita eksproprietigo de grundposedantoj. Eĉ post la politikaj ŝanĝoj 1989/90 la laboroj ne ĉesis: laborfino estis en decembro 1990. Post la 9-a de novembro 1989 anoj de Suhl rajtis viziti la internon estante ŝokitaj pri la priesploradaj ĉambroj kaj la unuopajĉeloj. Ili estis forigitaj jam malpost la unua oficiala utiligo (la 29-an de januaro 1991). 

Dum la Sankta Vendredo 2013 internigito 52-jaraĝa kidnapis 26-jaraĝan oficistinon. Li postulis advokatan helpon kaj sendiĝon en alian prizonon. Frumatene la sekvintan tagon la policistoj povis superi la ostaĝprenanton kaj liberigi la nevunditan viktimon.

En januaro 2016 la turinguja Ministerio pri justico komunikis maldungon de dungitino pro malpermesita rilato kun membro de stratrabista bando. En januaro 2026, JVA Goldlauter disponis pri pli ol 282 porprizonulaj lokoj el kiuj dudek estu por uloj kun rajto dumtage ekstere esti. La plejmulto de la enkarceriĝintoj estas malinaj, ofte la unuan fojon arestitoj. La landjuĝejaj distriktoj Erfurto kaj Meiningen ankaŭ sendas siajn delektintojn tien ĉi. Gardas la prizonulojn ĉ. 150 ekzekutivaj oficistoj. Iam en ĉi komplekso troviĝis ankaŭ trejniĝo por interesataj estontaj prizonpolicistoj. Post neniiĝo fine de decembro 2004 ĝi estas de tiam je Gotao *(Justizvollzugsausbildungsstätte im Bildungszentrum Gotha)*. 

Kroma uzo de JVA Goldlauter estis de stacio por retenado de deportotaj personoj.  
## Eksteraj ligiloj 
* JVA Goldlauter (hejmpaĝo)

## Notoj 
Kategorio:Suhl
Goldlauter 
Kategorio:Aperis en 1991
István Méri

**István Méri** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Méri István** estis hungara arkeologo, muzeologo, restaŭristo, pioniro de esplorado pri la hungaraj mezepokaj vilaĝoj.

 naskiĝis  en Abony, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en Szolnok en 1931, poste li estis restaŭristo en Hungara Nacia Muzeo, dum li studis en Reĝa Industriarta Lernejo. Ekde 1934 li partoprenis ankaŭ en arkeologiaj elfosaĵoj. Inter 1942-1945 li laboris en arkeologia instituto en Kolozsvár. Li studis en Scienca Universitato Ferenc József (1942–1944) kaj Scienca Universitato Péter Pázmány (1945–1948), fine li akiris diplomon kun doktoriĝo en 1948 en Scienca Universitato de Szeged. Post la diplomo li laboris ĝis sia morto en la Nacia Muzeo, nature li ofte partoprenis en arkeologiaj esploradoj. Lia ĉeftemo estis la mezepoko. Li havis edzinon, kiu neniam naskis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A magyar nép régészeti emlékeinek kutatása. X–XVI. század.* (1938, denove: 1948)
* *A Torma Zsófia-gyűjtemény bükki jellegű cserepei.* (1942)
* *Beszámoló a Tiszalök-rázompusztai és a Túrkeve-mórici ásatások eredményeiről. 1–2.* (1952–1954)
* *A nadabi kályhacsempék.* (1957)
* *Árpád-kori népi építkezésünk feltárt emlékei Orosháza határában.* (ankaŭ disertaĵo, 1964)
* *A kanizsai várásatás. Vázlat a kanizsai vár és város történeti kutatásához.* (1988)
* *Egy Árpád-kori magyar falu leletmentő ásatása. Tiszalök-Rázom, 1950–1953.* (2000)

## Elektitaj kontribuoj 
* strato kaj memortabulo en Abony

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
Kategorio:Hungaraj restaŭristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Graeme Allwright

**Graeme Allwright** estis franca kantisto, muzikisto kaj kantokomponisto, do sume kantaŭtoro, ankaŭ teatra aktoro, diskografa artisto kaj instruisto, kiu radikas laŭ familia deveno en Novzelando, tial lia anglalingva nomo. Li naskiĝis la 7-an de novembro 1926 en la loĝloko Lyall Bay, banloka kvartalo de la urbo Wellington en la pleja sudo de la norda insulo de Nov-Zelando, kaj mortia en ĝo de 93 jaroj la 16-an de februaro 2020 (93-jaraĝa) en Couilly-Pont-aux-Dames, Seine-et-Marne, Francio. En Esperanto aparte konataj estas lia politika kanzono "Tion neniam vidis mi", al Esperanto poezie tradukita de Georges Lagrange kaj kante sceneje kaj muzikkasede diskonigita de Ĵak Lepŭil'.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Konstanteno la 2-a

Listo da **Konstantenoj la 2-a**
* Konstanteno la 2-a (kontraŭpapo) (769)
* Konstanteno la 2-a (imperiestro) (316-340)
* Konstanteno la 2-a Patriarko de Konstantinopolo (754-766)
* Konstanteno la 2-a (kontraŭpapo) (799)
* Konstantino la 2-a (Skotlando) (879-952)
Forkilvosta kaprimulgo

**Forkilvosta kaprimulgo** (*Hydropsalis forcipata*) estas specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj. Ĝi estas unu el kvar specioj en la genron *Hydropsalis*. Ĝi troviĝas en plej nordorienta Argentino kaj Suda Brazilo.

## Taksonomio kaj sistematiko
Kelkaj aŭtoroj asertis, ke la binomo *Macropsalis creagra* donita de Bonaparte en 1850 estas ĝusta, sed nun konsento estas, ke la specia epiteto *forcipata* havas prioritaton.

La Forkilvosta kaprimulgo antaŭe estis la sola specio lokita en la genron *Macropsalis*. Surbaze de la rezultoj de molekulgenetika studo de 2023 farita de Thiago Costa kaj kunlaborantoj, la specio nun estas lokita kun tri aliaj specioj en la genro *Hydropsalis*, kiun enkondukis en 1832 Johann Georg Wagler. La specio estas monotipa: neniu subspecio estas agnoskita. Ĝi loĝas en la interno kaj randoj de primara kaj sekundara arbaro kaj maldensarbaro. Laŭ alteco ĝi varias de marnivelo ĝis 1 800 m , kaj pli alte norde ol sude. Ĝi estas diverse malofta, loke ofta, kaj ofta en malsamaj partoj de sia teritorio.

## Vidu ankaŭ
* Forkovosta kaprimulgo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Erzsébet Patek

'*** [erĵEbet], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Patek Erzsébet*' estis hungara arkeologo, muzeologo, altlerneja instruisto. Ŝia familia nomo ĝis la geedziĝo estis *Szentirmay* [sentirmai].

 naskiĝis  en Budapeŝto, ŝi mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1936, poste ŝi akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1942, dum lernojaron ŝi esploris per stipendio en Vieno. Ŝi estis disĉiplo de András Alföldi. Inter 1942-1946 ŝi estis subbibliotekisto en Ĉefurba Biblioteko Ervin Szabó, inter 1946-1958 ŝi estis muzeologo en ĉefurbaj muzeoj, poste ŝi havis postenon en arkeologia instituto. Ĉirkaŭ 3 jardekojn ŝi ankaŭ prelegis en la universitato. Intertempe ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1963, ŝi doktoriĝis en 1988 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝia plej ŝatata temo estis la ferepoko. Ŝi ricevis 2 premiojn en 1978-1982.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A pannoniai fibulasírok elterjedése és eredete.* (disertaĵo, 1942)
* *Az úgynevezett "dák" ezüstkincsek balkáni kapcsolatai.* (1948)
* *Koravaskor-kutatásunk néhány problémája. Adatok a Duna-könyök koravaskorának kialakulásához.* (1955) 
* *A tököli koravaskori urnatemető.* (1958)
* *Az urnasíros kultúra a Dunántúlon.* (disertaĵo, 1963)
* *Die Urnenfelderkultur in Transdanubien.* (1968)
* *A Hallstatt-kultúra Sopron környéki csoportja.* (1976)
* *Magyarország legkorábbi vastárgyai és ezek régészeti környezete.* (1982)
* *A Hallstatt-kultúra kialakulásának előzményei és az idősebb Hallstatt-kultúra a Dunántúlon.*  (disertaĵo, 1987)
* *Westungarn in der Hallstattzeit.* (1993)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre)
* biografieto hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Raymond Lévesque

**Raymond Lévesque** estas franclingva kanada kantisto, muzikisto kaj kantokomponisto, do sume kantaŭtoro. Li naskiĝis la 7-an de oktobro 1928 en Montrealo kaj mortis en aĝo de 92 jaroj la 15-an de februaro 2021 sekve de la kronvirusa malsano de 2019. En Esperanto aparte konataj estas lia politika kanzono "Ekkiam venos am' sur ter'", al Esperanto poezie tradukita de Georges Lagrange kaj kante sceneje kaj muzikkasede diskonigita de Ĵak Lepŭil'.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kanadaj verkistoj
Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Kanadaj poetoj
Christian Sedant

**Christian Sedant** estas franca kantisto, muzikisto kaj kantokomponisto, do sume kantaŭtoro. Li naskiĝjaro kaj -loko ĝis nun ne estas konataj. En Esperanto aparte konataj estas lia politika kanzono "Por vi, por vi", al Esperanto poezie tradukita de Georges Lagrange kaj kante sceneje kaj muzikkasede diskonigita de Ĵak Lepŭil'. Pli nova, plua esperantlingva kanzono de li estis ho mia amatin', prezentita en la kompaktdisko "Sen elizi’" de Ĵak Lepŭil', publikigita en 2014.

## Eksteraj ligiloj 
* informo en la rejeto *genius.com* ()

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Eta paŭrako

**Eta paŭrako** (*Siphonorhis brewsteri*) estas specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj, kaj la nura konfirmita vivanta specio de sia genro. Ĝi estas endemia de la insulo Hispaniolo, kiu estas kunhavata de Dominika Respubliko kaj Haitio.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Eta paŭrako antaŭe estis konsiderata samspecia kun la Jamajka paŭrako (*Siphonorhis americana*), kiu nun supozeble estas formortinta. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomigan *S. b. brewsteri* kaj *S. b. gonavensis*.

## Aspekto
La Eta paŭrako estas 17 ĝis 21.5 cm longa. La supraj partoj de la nomiga subspecio estas grizbrunaj kun nigrecaj strioj kaj la faldita flugilo montras tre blankajn makulojn. Ĝi havas larĝan flavecbrunan kolumon sur la malantaŭa kolo. La brusto estas malhelbruna kun blankaj makuloj kaj la ventro blanka kun brunaj strioj kaj vermikuleco. Ĉiuj vostoplumoj krom la centraj havas mallarĝajn palajn pintojn, blankajn ĉe la masklo kaj flavbrunajn ĉe la ino. *S. b. gonavensis* supozeble estas pli malgranda kaj pli pala ĝenerale.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Ĉang Jadi

**Ĉang Jadi** (simpligite ĉine: 张雅笛; pinjine: *zhāng yǎ dí*, Ĉangŝao, Hunana Provinco, Ĉinio en 2003) estas tibeta rajta aktivulo hana el Ĉangŝao, Hunano, Ĉinio. Ĉanga retnomo kaj plumonomo estas ***Tara Freesoul*** (esperantigite «Tarao liberanima»), kaj ŝia tibeta nomo estas **Ŭangco** (Tibete: དབང་མཚོ). Ĉang iam estis redaktorino de socia reteja grupo *Chinese Youth Stand for Tibet* (mallongige *CYST*, esperantigite «Ĉina Junularo Staras por Tibeto»).

Ĉang flue parolas la ĉinan, la francan, la tibetan kaj la anglan.

La 30-an de julio 2025, Ĉang malaperis dum ŝi vizitis sian familion en Ĉinio. Poste oni konfirmis, ke ŝi estis detenita pro suspekto de «incito al separismo» fare de la Ŝtata Sekureca Buroo en Ĉangŝao.

## Biografio 
Ĉang Jadi naskiĝis en Ĉangŝao, Hunana Provinco, Ĉinio en 2003. Komence ŝi konvertiĝis al hana budhismo, kaj poste ekstudis tibetan budhismon dum sia mezlernejo en Ĉinio. En septembro 2022, ŝi ekstudis komercan bakalaŭron ĉe HEC Parizo kaj transloĝiĝis al Francio.

Post alveno en Francio, Ĉang malkaŝe kritikis homrajtajn misuzojn inkluzive de la problemoj en Ĉinio, kiujn mongoloj, tibetanoj kaj ujguroj alfrontas.

Ĉang ricevis magistran stipendion de Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj kaj origine devis komenci sian studon en septembro 2025.

## Aresto 2025 
La 5-an de julio 2025, Ĉang Jadi revenis al urbo Ĉangŝa por viziti sian familion. La 30-an de julio, ŝi malaperis en Ŝangrilao, Junano Provinco. Laŭ *CYST*, Ĉang eble estis kaptita pro suspekto de «endanĝerigo de nacia sekureco» fare de la ŝtata sekureco de Ĉangŝao. Oni kredas, ke Ĉang estis malliberigita en arestcentro en Ĉangŝao pro suspekto de «incito al separismo».

La 16-an de septembro 2025, eminenta ĉina homrajtadvokato Ĝjang Tjenjong vojaĝis al Ĉangŝao por doni jurhelpon al la patrino de Ĉang kaj poste estis forprenita al la policejo fare de tri neidentigitaj viroj.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭtonoma Regiono Tibeto
* Tibeta ribelo
* Tibeta budhismo

## Referencoj 
Kategorio:Ĉinaj disidentoj
Jamajka paŭrako

**Jamajka paŭrako** (*Siphonorhis americana*) estas (aŭ estis) specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj, endemio de Jamajko kiu ne estis registrita ekde 1860.

## Taksonomio kaj sistematiko
La unuan formalan priskribon de la Jamajka paŭrako faris la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en 1758 en la deka eldono de sia *Systema Naturae* laŭ la dunoma nomo *Caprimulgus americanus*. Ĝi estis iam konsiderita samspecia kun la nura alia vivanta specio en sia genro, nome la Eta paŭrako (*Siphonorhis brewsteri*). Ĝi estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La malmultaj specimenoj de jamajka paŭrako el konataj lokoj estis kolektitaj sur la suda flanko de la insulo. Ĝi estis priskribita kiel malofta ĝis loke neofta dum la unua duono de la 19-a jarcento. La vivejoj en la suda flanko de Jamajko inkluzivis malaltajn sekajn kalkoŝtonajn arbarojn, duonmalfermajn arbarojn kaj malferman kamparon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Kuba paŭrako

**Kuba paŭrako** (*Siphonorhis daiquiri*) estis specio, jam formortinta, de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj. Ĝi vivis en la insulo Kubo en Karibio.

## Historio
Priskribis ĝin Storrs Olson en 1985 el subfosilia materialo, kiun li kolektis en 1980 el monteta kaveno ĉe la vilaĝo, kaj iam historia haveno Daiquirí, proksimume je 20&nbsp;km oriente de Santiago de Kubo. La specia epiteto referencas al la tipa loko.

## Aspekto
La specio estis meza laŭ grandeco inter siaj du konataj parencaj specioj, estante pli granda ol *S. brewsteri* de Hispaniolo kaj pli malgranda ol *S. americana* de Jamajko. Olson konsideris, ke la kavernaj deponaĵoj de la paurakoj kaj alia iamtempa faŭno estis predo de turstrigoj kaj estis de Holoceno. Pro la kripta naturo de paŭrakoj kaj aliaj kaprimulgoj, Olson konsideris eble, ke la specio eble ne estas formortinta, kvankam ne ekzistas konfirmitaj registroj pri vivantaj birdoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Nyctiphrynus

***Nyctiphrynus*** estas genro de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj de Meza kaj Suda Ameriko.

## Taksonomio
La genron *Nyctiphrynus* enkondukis en 1847 la franca natursciencisto Charles Lucien Bonaparte. Li listigis tri speciojn en la genron, sed ne deklaris tipan specion. En 1914 Harry C. Oberholser designis *Caprimulgus ocellatus*, Tschudi, 1844, nome ocela kaprimulgo, kiel la tipa specio. La genronomo *Nyctiphrynus* estis derivita el la grekaj νυκτι-/*nukti-* signife "nokt-" aŭ "nokta" kaj φρυνη/*frunē* signife "bufo".

La genro enhavas la jenajn kvar speciojn:
* Meksika kaprimulgo (*Nyctiphrynus mcleodii*)
* Ocela kaprimulgo (*Nyctiphrynus ocellatus*)
* Ĉokoa kaprimulgo (*Nyctiphrynus rosenbergi*)
* Jukatana kaprimulgo (*Nyctiphrynus yucatanicus*)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Meksika kaprimulgo

**Meksika kaprimulgo** (*Nyctiphrynus mcleodii*) estas specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj kaj endemio de Meksiko.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Meksika kaprimulgo estis foje metita en la genro *Otophanes*. Plimulto de aŭtoritatoj agnoskis jenajn du subspeciojn, nome la nomiga *Nyctiphrynus mcleodii mcleodii* kaj *N. m. rayi*. Tamen kelkaj fakuloj asertas, ke tiu lasta estas nevalida.

## Aspekto
La Meksika kaprimulgo estas 20 ĝis 21 cm longa. Maskloj pezas 30,8 ĝis 37 g kaj inoj 24 ĝis 35,3 g. La supraj partoj de la nomiga subspecio estas grizecaj kun nigraj kaj blankaj makuloj sur la flugiloj. Blanka bendo pli larĝa sur la gorĝo ĉirkaŭas la kolon. Ili havas kronplumojn, kiuj elstaras kiel "oreltufoj". La brusto estas grizeca kaj la ventro flavecbruna kun blankaj makuloj. La vostoplumoj, krom la centra paro, havas blankajn pintojn. Ekzistas ankaŭ ruĝecbruna morfo, kiu havas ĝenerale cinamo- ĝis ruĝecbrunan koloron. *N. m. rayi* havas pli malhelajn kaj pli grizajn subpartojn kaj la blankaj makuloj sur la flugiloj estas pli malgrandaj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Siphonorhis

***Siphonorhis*** estas genro de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj, konataj kiel *Karibiaj paŭrakoj*. La specioj estas ĉiuj distribuataj kiel endemioj tra la Grandaj Antiloj, kaj nur unu el ili estas konfirmita kiel ankoraŭ vivanta.

## Taksonomio
La genron *Siphonorhis* enkondukis en 1861 la angla zoologo Philip Sclater kun *Caprimulgus americanus*, Linnaeus, 1758, nome la Jamajka paŭrako, kiel la tipa specio. La genronomo estis derivita el la grekaj σιφων/*sifōn*, σιφωνος/*sifōnos* signife "tubo" kaj ῥις/*rhis*, ῥινος/*rhinos* signife "naztruoj".

## Specioj
Ĝi enhavas la jenajn du speciojn:
* Jamajka paŭrako (*Siphonorhis americana*), eble formortinta
* Eta paŭrako (*Siphonorhis brewsteri*), endemio de Hispaniolo (Dominika Respubliko kaj Haitio)

Kroma specio, la Kuba paŭrako (†*Siphonorhis daiquiri*) estas konata nur el fosilia materialo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Mad Mines

***Mad Mines*** ( ***Furoraj Minoj***) estas fiksa pafa videoludo verkita por TRS-80 fare de Yves Lempereur kaj eldonita de Funsoft en 1982.

En recenzo de 6 TRS-80 ludoj por *Creative Computing*, Owen Linzmayer estis pli impresita : « *Mad Mines* estas unu el la plej profesiaj arkadaj ludoj disponeblaj. Ĝi estas konstante defia ĉar ĝi postulas kaj lertecon kaj strategion. Mi havas specialan aron da ludoj, kiujn mi tenas ĉe la mano por montri al amikoj — *Mad Mines* gajnis sian lokon en tiu limigita grupo.* *

Linzmayer priskribis *Mad Mines* kiel kombinaĵon de du aliaj videoludoj por Apple II, nome *Space Eggs* kaj *Ceiling Zero*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
**Mad Mines* ĉe MobyGames ()

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1982
Kategorio:Fiksaj pafaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per TRS-80
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Usono
Kategorio:Videoludoj en kosma spaco
Gábor Vékony

**Gábor Vékony** [vEkonj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vékony Gábor** estis hungara historiisto, arkeologo, lingvisto, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Csengőd, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Kiskőrös en 1963, poste li akiris arkeologian-pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1968, jaron poste li doktoriĝis. Post la diplomo li estis muzeologo en Tata (Hungario) 2 jarojn, poste jaron li estis bibliotekisto en la universitata instituto. Li estis asistanto (1971–1975), lektoro (1975–1997), poste docento ĝis sia frua morto en la universitato. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1969, li doktoriĝis en 1997 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li estis esploristo pri la hungara prahistorio, precipe pri la hungara runoskribo. En 1967 li edziĝis, lia edzino naskis 3 gefilojn.  ricevis 2 premiojn en 1985 kaj 1987.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Vespasianus-kori építési felirat Aquincumban.* Tóth Endrével. (kunaŭtoro, 1970; ankaŭ germane)
* *Adatok a közép-európai vaskor iráni kapcsolataihoz.* (ankaŭ disertaĵo, 1972)
* *Adatok a kora avarkori keramika történeti topográfiájához.* (1974)
* *A morvák „birodalma.”* (1986)
* *Dákok, rómaiak, románok.* (monografio, parte disertaĵo, 1989, angle: 2000)
* *A régi magyar nyelvtanok betűsorainak tanulságai.* (1994)
* *Magyar őstörténet. Magyar honfoglalás.* (2002; 2-a eldono: 2005)
* *A rézkortól a hunokig. Régészeti tanulmányok a hagyatékból.* (kompilaĵo, 2007)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Math Gran Prix

***Math Gran Prix*** ( ***Matematika Granda Premio***), publikigita en Eŭropo kiel ***Maths Grand Prix***, estas edukada videoludo verkita por Atari 2600 fare de Suki Lee kaj eldonita de Atari, Inc. en 1982.

## Ludomaniero 
La ludanto devas antaŭenigi aŭtomobilon tra vetkuro de Granda Premio respondante demandojn pri matematiko, kun entute naŭ variantoj de ludado. Hazardaj gratifikoj povas aperi dum la ludado. Eblas kaj unuludanta kaj duludanta moduso kontraŭ la komputilo, kies kalkulrapideco estas artefarite malrapidigita kompare kun ĝia normala rapideco en unuludanta moduso. La ludo celas infanojn inter sep kaj dek jaroj.

## Evoluigo 
La ludo estis programita de Suki Lee. Lee poste laboris pri *Obelix*, ankaŭ por Atari 2600.

## Recenzo 
thumb|left|Ekrankopio de la ludo
En recenzo de januaro 1983, la brita komputilluda revuo *TV Gamer* priskribis la ludon kiel « *certe multe pli amuza ol ĝia antaŭulo, Basic Maths** ».

Menno Deen, en doktora tezo por la Teknika Universitato Eindhoven, citis *Math Gran Prix* kiel « *ekzemplon de la limiga naturo de fruaj edukadaj titoloj de la 1980-aj jaroj* », deklarante ke la manko de aŭtonomio de la ludanto ne donas motivon por lerni. Li krome asertis ke *Math  Gran Prix* kaj aliaj matematikaj edukadaj ludoj « *adoptas la instruigan modelon de la klariganto kaj instruisto, fokusante je lerteca majstreco kaj ĝustaj plenumoj* », anstataŭ faciligi eksperimentadon aŭ esploradon, kiujn li opiniis pli favoraj al lernado.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
**Math Grand Prix'' ĉe MobyGames ()

Kategorio:Edukadaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1982
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Atari 2600
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Usono
The Mask of the Sun

***The Mask of the Sun*** ( ***La Masko de la Suno***) estas grafika interaga fikcio kaj aventura videoludo por Apple II, evoluigita de Ultrasoft kaj eldonita en 1982 en Nordameriko de Broderbund kaj en Eŭropo de Ariolasoft. Versioj por 8-bitaj Atari-komputiloj kaj Commodore 64 sekve aperis en 1984.

La heroo estas Mac Steele, arkeologo kiu devas trovi la Maskon de la Suno por akiri antidoton kontraŭ veneno, kiu lin trafas pro artefakto kiun li trovis. La ludo plejparte okazas en Meksiko meze de aztekaj ruinoj. La ludomaniero estas teksto-bazita. Tamen ekzistas ankaŭ kelkaj grafikaĵoj, inkluzive de simplaj animacioj.

Daŭrigo, ''The Serpent's Star*, estis evoluigita de Ultrasoft kaj eldonita en 1983 de Broderbund.

## Recenzo 
thumb|left|200px|Ekrankopio de la ludo (8-bita Atari)
*Softline* en 1983 rimarkigis la « *novigan* » animacion kaj la « *bonegajn, detalajn* » grafikaĵojn. La revuo cetere nomis la enigmojn « *tre bonaj* ». Ĝi konkludis ke « *The Mask of the Sun estas tre bona grafika aventura ludo por meznivela ĝis sperta aventuristo* ».

*Ahoy!* en 1984 ŝatis la grafikaĵojn kaj la vortdiversecon de *Mask of the Sun*, sed atentigis pri longaj ŝargotempoj kaj malalta nivelo de malfacileco, deklarante ke eĉ komencantaj aventuristoj povos fini la ludon « *ene de kelkaj semajnoj* ».

*Antic* nomis la grafikaĵojn de *Mask of the Sun* « *absolute superbaj* » kaj la ludomanieron « *bonega* ».

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
**The Mask of the Sun'' ĉe MobyGames ()

Kategorio:Aventuraj videoludoj
Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1982
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Apple II
Kategorio:Videoludoj de Ariolasoft
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per 8-bitaj Atari-komputiloj
Kategorio:Videoludoj de Broderbund
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per Commodore 64
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Usono
Kategorio:Videoludoj okazantaj en Meksiko
Mazogs

***Mazogs*** estas labirinta videoludo evoluigita de Don Priestley kaj eldonita por Sinclair ZX81 de Bug-Byte en 1982. Ĝi poste estis licencita de Softsync kaj eldonita en Usono por Timex Sinclair 1000.

Don Priestley poste disvolvis la daŭrigon *Maziacs* por ZX Spectrum.

## Ludomaniero 
La celo estas eniri labirinton, esplori ĝin kaj trovi la trezoron antaŭ reveni al la komenca pozicio. La labirinto estas montrata el supra vidpunkto, kun nur parto de ĝi videbla sur la ekrano samtempe.

## Recenzo 
Dick Olney, verkante por *Personal Computer World*, diris: « *Entute, ĉi tio estas sendube unu el la plej bonaj ludoj de sia tipo, kiujn mi ludis per ZX81* ».

Arthur B. Hunkins, por *Compute!*, deklaris: « *Mazogs estas bonega, unuludanta, trezora/labirinta ludo [...] Ĝiaj plenekranaj grafikaĵoj tre bone utiligas la kapablojn de la Sinclair/Timex-sistemo* ».

Fred Blechman, por *Electronic Fun with Computers & Games*, skribis: « *Tre rekomendinda — krom se vi jam havas altan sangopremon* ».

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
**Mazogs* ĉe MobyGames ()

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1982
Kategorio:Agadaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj de Bug-Byte Software
Kategorio:Fantastaj videoludoj
Kategorio:Labirintaj videoludoj
Kategorio:Videoludoj kreitaj en Britio
Kategorio:Videoludoj ludeblaj per ZX81
Klára Póczy

'*** [pOci], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Póczy Klára*' estis hungara arkeologo, altlerneja instruisto. Ŝiaj geedziĝaj nomoj estis *Szentgáli Ferencné* aŭ *Sz. Póczy Klára,* respektive poste *Thímár Jánosné*.
eta|

 naskiĝis  en Cluj (Rumanio), ŝi mortis  (laŭ Vikidatumoj la 16-an) en Budapeŝto.

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi maturiĝis en 1941 en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris arkeologian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1947, eĉ en la sama jaro ŝi doktoriĝis. Ŝi estis disĉiplo de András Alföldi. Inter 1950-1954 ŝi praktikadis en historia muzeo, poste samloke ŝi estis ordinara arkeologo ĝis 1987, dum inter 1963–1973 ŝi estis muzeestro en Aquincum. Ekde 1951 ŝi estis motoro de ĉiuj elfosaĵoj pri la romia erao, ekde 1958 ŝi ankaŭ instruis en la universitato. Ŝi edziniĝis en 1947, 2 jarojn poste ŝi naskis filon, en 1974 ŝi vidviniĝis, 2 jarojn poste ŝi denove edziniĝis.  ricevis premiojn inter 1955-2004.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Festett edények Aquincumban* (1952)
* *Az aquincumi palota falfestészete – Három metszet az aquincumi legiotábor északi védőrendszerében.* (kunaŭtoro, 1958)
* *Aquincum a IV. században (Budapest Régiségei*, 1964*)*
* *A porta praetoria feltárása az aquincumi legióstáborban. – Az aquincumi legióstábor és katonaváros romjainak feltárása és műemléki bemutatása* (1976)
* *Közművek a római kori Magyarországon.* (monografio, kunaŭtoro, 1980
* *Aquincum. Budapest a római korban.* (kunredaktoro, 1989)
* *Budapest, légiótábor és katonaváros* (1996)
* *Aquincum. Budapest római kori történelmi városmagja.* (kunaŭtoro, 2004)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Aquincum (vidu la foton!)

## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* aprezo hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Rumaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
László Zolnay

**László Zolnay** [lAslO zolnai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Zolnay László** estis hungara arkeologo, eldonisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1934, poste li doktoriĝis el filozofio-estetiko-arthistorio en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1938. Post siaj studoj li estis redaktoro, ĵurnalisto kaj lektoro en pluraj eldonejoj, sed inter 1939–1948 li estis jam eldonisto. Pro la ŝtatiĝo en 1948 lia statuso ĉesis, tial poste li laboris kiel simpla laboristo en elfosaĵoj en la reĝa fortikaĵo en la ĉefurbo. Ekde 1952 li laboris en muzeo de Eger, jaron poste li estis transmetita en muzeo de Esztergom, kie li estis levita muzeestro. De 1961 ĝis sia morto li laboris en la ĉefurba historia muzeo, dum li partoprenis en pluraj elfosaĵoj. En 1974 li trovis gotikajn skulptaĵojn, kiu estis tutlanda sensacia famo. Postmorte en 1985 li ricevis doktoran titolon ĉe la Hungara Scienca Akademio. Pro divorcoj li edziĝis trifoje (1940, 1950, 1967), dum 3 filoj (1941, 1950, 1973) kaj filino (1955) naskiĝis. Li ricevis premiojn inter 1977-1985.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Buda középkori zsidósága* (1968)
* *Ünnep és hétköznap a középkori Budán* (1975, 1985)
* *A budavári gótikus szoborlelet* (kunaŭtoro, 1976)
* *A budai Vár.* (1981)
* *A középkori Buda királyi várpalotája és gótikus szobrai.* (1984)
* *Hírünk és hamvunk (visszaemlékezések)* (1986)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj eldonistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mukaĵo

**Mukaĵo**, aŭ ekspektoraĵo, estas salivo miksita kun muko sekreciita de la spira sistemo kaj atinganta la buŝkavon. Iafoje la mukaĵo atingas la buŝon per tusado, kaj spiraj malsanoj iafoje estas akompanataj de tuso kiu produktas mukaĵon. Krome, la aperon de mukaĵo povas kaŭzi fumado.

## Koloroj 
* La mukaĵo de sana persono estas blanka aŭ klara, kaj ĝi kutime estas nature sorbita de la korpo.
** Abundo de klara aŭ blanka mukaĵo sugestas alergion.
* Flava mukaĵo estas signo de infekto.
* Verda mukaĵo povas esti signo de infekto. Brunverda mukaĵo povas esti signo de pulminflamo.
* Bruna mukaĵo estas tipa por homoj, kiuj fumas.
* Sango-nuancita mukaĵo povas esti signo de tuberkulozo aŭ pulma kancero.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Muko
* Sputaĵo
* naza malkongestiganto (Q430719)

Kategorio:Korpaj likvaĵoj
Ocela kaprimulgo

**Ocela kaprimulgo** (*Nyctiphrynus ocellatus*) estas specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Honduro, Nikaragvo, Paragvajo, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
Iam la nuna Ĉokoa kaprimulgo (*Nyctiphrynus rosenbergi*) estis konsiderata subspecio de la ocela kaprimulgo, sed plumaro, voĉo kaj genetikaj diferencoj montris, ke ĝi estas sia propra specio. La ocela kaprimulgo nun havas du agnoskitajn subspeciojn, la nomigan *N. o. ocellatus* kaj *N. o. lautus*. Proponita subspecio *N. o. bergeni* estas inkludita en la nomiga.

## Kutimaro
### Manĝado
La Ocela kaprimulgo estas noktula. Ĝi manĝadas per antaŭenirado de malaltaj ripozejoj. Ĝia dieto estas insektoj de multaj specoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kunovo

**Kunovo** (makedone: Куново) - estas malgranda vilaĝo situanta en la sudoriento de la Kratovo-Municipo en la Nordorienta Regiono de Norda Makedonio. 

## Loko, priskribo 
La vilaĝo estas monta, situanta en la Osogovo-Montaro, je alteco de 750 - 1350 m. La areo de la vilaĝo ne estas granda. Ĝi kovras areon de 5.1 km², kun arbaroj de 315 hektaroj, paŝtejoj de 134 hektaroj kaj kultivebla tero de nur 44 hektaroj. Baze, oni povas diri, ke la vilaĝo ne havas signifan agrikulturan funkcion.

La vilaĝon oni povas atingi per neasfaltita vojo, kiu disbranĉiĝas de la regiona vojo R29271. La orientan randon de la vilaĝo formas la fluo de la rivero Zletovica. La regiona vojo R 2232 iras laŭlonge de la rivero. La najbaraj vilaĝoj estas Muŝkovo kaj Kojkovo norde, Lukovo sude kaj Blizanci okcidente.

## Loĝantaro 
Kunovo iom post iom senhomiĝas En 1961, estis 166 loĝantoj, dum en 2002 estis nur 3 homoj. Laŭ la plej nova censo de 2021, neniu plu loĝas en la vilaĝo.

## Referencoj 
Ĉi tiu artikolo uzas tradukojn de tekstoj el la artikoloj Куново en la makedona Vikipedio.

Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio
Ĉokoa kaprimulgo

**Ĉokoa kaprimulgo** (*Nyctiphrynus rosenbergi*) estas specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj. Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Ĉokoa kaprimulgo estis dekomence priskribita kiel *Caprimulgus rosenbergi*, en genro kiu poste estis dividita en plurajn genrojn. Dum tempo ĝi estis traktita kiel subspecio de Ocela kaprimulgo (*Nyctiphrynus ocellatus*), sed plumaro, voĉo kaj genetikaj diferencoj montras ĝin kiel sian propran specion. Ĝi estas monotipa.

## Aspekto
La Ĉokoa kaprimulgo estas 19,5 ĝis 22,5 cm longa; unu ino pezis 52 g. Plenkreskuloj ĝenerale estas variaĵoj de malhelbruna. La kapo estas grizeca kun multaj nigraj makuloj, la dorso grizeca kun cinamo- kaj ruĝbrunaj makuloj, kaj la pugo pli bruna kun grizecaj blankaj makuloj. La flugiloj estas brunaj ĝis malhelbrunaj kun flavbrunaj, cinamo- kaj ruĝbrunaj makuloj kaj makuloj kaj du elstaraj blankaj makuloj. La mentono estas malhelbruna kun cinamo-makuloj kaj la gorĝo havas grandan blankan makulon. La brusto estas bruna kun cinamo-strioj kaj makuloj, la ventro kaj flankoj nigrecbrunaj kun densaj mallarĝaj grizecaj blankaj strioj. Junuloj similas al plenkreskuloj sed ne havas la du blankajn makulojn sur la flugilo kaj iliaj dorsaj kaj brustaj markoj estas pli kaŝtankoloraj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Heiligensee

**Heiligensee**  estas kvartalo de la urbodistrikto Reinickendorf de la urboŝtato Berlino, en la pleja nordokcidento de la germania ĉefurbo. La ĉirkaŭaĵo temas pri la plej norda parto de Okcidenta Berlino. La teritorio nordoriente limas je la kvartalo Frohnau, okcidente kaj sude je la kvartalo Tegel, ambaŭ en la sama urbodistrikto Reinickendorf, dum okcidente ĝi limas al la akvovojo Havel kaj okcidente kaj norde al la nuna federacia lando Brandenburgio, ĝis oktobro 1990 parto de GDR: tio signifas ke ekde la jaro 1961 la kvartalo okcidente kaj norde estis ĉirkaŭita de la armeaj instalaĵoj de la Berlina Muro, kaj tie daŭre patrolis riveraj ŝipoj kaj limgardistaj soldatoj kun pafopretaj mitraloj de la socialisma armeo Nationale Volksarmee. Nun aliflanke de la rivero Havel situas la komunumo Hennigsdorf kun sudaj komunumopartoj Nieder-Neuendorf kaj Papenberge.

Laŭ la stato de  en la kvartalo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
*  de la urbodistrikto Reinickendorf ()

Kategorio:Kvartaloj de Berlino
Kategorio:Reinickendorf
Pordegogruo

[eta|Flanka vido de [Panamax|Super-PostPanamax portista-gruo ĉe la APM-Terminalo en la Haveno de Roterdamo]]
**Pontogruo** aŭ **Pordegogruo** estas tipo de levgruo, kiu estas poziciigita sur ŝarĝoplatformo kaj povas moviĝi laŭ du reloj. Sur sia supra parto, la *ponto,* la ĉaro vojaĝas tien kaj reen perpendikulare al la ĉefa direkto de moviĝo.

Ĝi havas la formon de portalo aŭ malfermaĵo por laterala movado de ŝarĝoj. Pontogruo havas flankajn stangojn ambaŭflanke. La levanta aparato kun grua relo kaj ĉaro estas pendigita inter la flankaj stangoj. La levalteco de la gruo estas normale de la gruo ĝis la malsupra rando de la ĉaro kaj tial estas limigita de la longo de la flankaj stangoj. La ŝarĝo devas esti inter la flankaj stangoj de la gruo por ke la gruo povu kapti ĝin. Avantaĝo de la pontogruo en sia pura formo estas, ke ĝi nur traktas graviton - kiu agas kontraŭe al kaj inter la flankaj stangoj de la gruo. Vi povas tial levi pezon korespondantan al la deklarita levkapacito de la gruo sen timo, ke la gruo renversiĝos. Ĉi tie la pontogruo diferencas de gruoj kun ĵib-brako - kie la levkapacito de la gruo malpliiĝas ju pli malproksime de la flankaj stangoj/kolono la ŝarĝo pendas.

Pontogruoj estas precipe uzataj por levi tre pezajn ŝarĝojn en peza industrio, kiel ekzemple ŝipkonstruado. Ili permesas la transporton kaj lokigon de tutaj sekcioj de moderna ŝipo. La nunan rekordon por la plej peza ŝarĝo levita per gruo tenas pontogruo en Taisun, Ĉinio, kiu kapablis levi pezon de 20 000 tunoj.

Malgraŭ tio, ekzistas ankaŭ malgrandaj pordegogruoj en iuj metiejoj, kiuj funkcias per pneŭmatikaj pneŭoj, kio faras relojn nenecesaj. Ili estas uzataj por levi aŭtomekanismojn aŭ maŝinpartojn.

## Galerio 

Dosiero:The_forward_island_of_the_queen_elizabeth_class_aircraft_carrier_being_attached_to_the_main_body_of_the_carrier.jpg|alternative=A ZPMC gantry crane used for construction of the British aircraft carrier HMS Queen Elizabeth| ZPMC- pordegogruo uzita por konstruado de la brita aviadilŝipo HMS 
Dosiero:Maschine_zum_Übersetzen_der_Diligencen_auf_Eisenbahnwaggons.JPG|alternative=A primitive gantry crane to put a stagecoach on a flat car. The drawing is exhibited in Deutsches Museum Verkehrszentrum, Munich, Germany.| Primitiva pordegogruo por meti poŝtkaleŝon sur platvagonon . La desegnaĵo estas ekspoziciita en la Germana Muzeo Verkehrszentrum, Munkeno, Germanio.
Dosiero:Portable_Aluminum_Gantry.jpg|alternative=1 Ton Capacity Portable Aluminum Gantry Crane| 1 mallonga tuno (0,89 longaj tunoj; 0,91 t) kapacito portebla pordega gruo
Dosiero:Gantry_Crane_1.jpg|alternative=Gantry crane at the site of the Homestead Steel Works in Pennsylvania, U.S.| Pordegogruo ĉe la loko de la Homestead Steel Works en Pensilvanio, Usono

## Referencoj 
Kategorio:Gruoj
Kategorio:Havenoj
Kategorio:Marhavenoj