open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nazala parolo

La **nazala parolo** estas dislalio kun distordita nazaleco. Ĝiaj historikaj nomoj montris al la kialoj, efikoj aŭ ortoj de la nazala parolado sen la klara identifiko. 

Oni distingas la hiponazalecon, la hipernazalecon kaj la miksan nazalecon. La hiponazaleco signifikas, ke la nazalaj fonemoj perdas sian nazalecon. Se ne nazalaj fonemoj akiras nazalecon, temas pri hipernazaleco. Se la nazaleco estas miksita, la nazalaco de pliaj fonemoj estas distordita, kaj la parolado malfacile komprenebla.

## Kaŭzoj 
La nazala parolo povas havi kaj organajn kaj funkciajn kialojn:
*La organaj kaŭzoj estas la anomalioj de la palato: fendoj, paralizoj, traŭmoj, tumoroj, aŭ deformoj de la naso, la oblikvo de la nazosepto, hiperplazio de la nazomuskulo, anomalioj, aŭ tumoroj.
*Se temas pri funkcionalaj kialoj, la organoj estas sanaj, sed el kutimo oni parolas nazale. Ĝi povas esti psiĥika, aŭ postoperacia protektado de la regiono.
## Rekonado
La nazala parolado pleje apartenas al la medicino.

Gravas la subjektiva aŭditiva impreso. Krom la spontana parolado oni uzas ankaŭ testfrazojn kun nazaloj kun plozivoj, kaj enhavas ĉiujn vokalojn kaj konsonantojn en multaj kunordigo. Tia estas la Gutzmanna testo.
Ĝi baziĝas sur la malfermado kaj fermado de la velo en la elparolado de la vokaloj *a* kaj *i*. Per la Czermak-plato estas la nazala fluado semikvantitive mezurebla. Per fonendoskopo estas la nazalaj trabatoj celite aŭskulteblaj. Krom tiuj metodoj la medizino ankaŭ uzas la malnovajn objektivajn kaj kvantitativajn metodojn de la nazometrio.
La tiel mezuritaj nazalecvertoj povas informi pri la funkcionado de la velo kaj la progresado de la postoperativa terapio, kaj estas ankaŭ en la terapio uzeblaj.

Por la inspektado de la resanado oni esploras la organojn. Ekzistas multa da metodoj kaj iloj por la esplorado de la velo, ekzemple elektromagnetika artikulografio, altfrekvencia videokinematografio, diagnostiko per X-radioj, videofluoroskopio, spektrografio. Tiuj servas prefere por sciencaj esploradoj. 
## Korektado 
Se la nazala parolo havas organajn kaŭzojn, prie oni devas per operacio kuraci ilin, kaj la subjekto povas nur poste ekzerci la elparoladon.
## Literaturo 
*Wendler, Jürgen; Seidner, Wolfgang; Eysholdt, Ulrich: Lehrbuch der Phoniatrie und Pädaudiologie, 4. Auflage, Thieme-Verlag Stuttgart, 2005 ISBN 3131022949
*Hirschberg, Jenö: Velopharyngeal insufficiency. Folia Phoniatrica 1986;38:221
*Hirschberg, Jenö und Gross, Manfred: Velopharyngeale Insuffizienz mit und ohne Gaumenspalte. Median-Verlag, Heidelberg 2006 ISBN 392276682X
*Wohlleben U: Funktionelle Therapie von Patienten mit Lippen-Gaumenspalten. In: Böhme, Gerhard: Sprach-, Sprech-, Stimm- und Schluckstörungen. Bd2: Klinik. Urban und Fischer, München 2001 ISBN 3437469614
Kategorio:Dislalioj
Lewis Weston Dillwyn

**Lewis Weston Dillwyn** (21-a de aŭgusto 1778 – 31-a de aŭgusto 1855) estis brita porcelanfabrikisto, naturalisto kaj parlamentano.

Li naskiĝis en Walthamstow, Essex, kiel plej aĝa filo de William Dillwyn (1743–1824) kaj Sarah Dillwyn (naske Weston). Lia patro, kvakero el Pensilvanio estis reveninta al Britio en 1777 dum la plej malbona periodo en Filadelfio de la Usona Milito de Sendependeco kaj setlis ĉe Higham Lodge, Walthamstow, Essex, Britio. William Dillwyn estis arda kontraŭ-sklaveca kampanjanto tra Anglio kaj Suda Kimrio, krom esti rilata al George Haynes pere de familioj en Filadelfio kaj al komerco de potfarado.

La leteroj de William al lia filino Suzanna konserviĝis de la *Library Company* en Filadelfio kaj estas ĉe la Historia Societo de Pensilvanio. Laŭ tiuj la fama fabriko estis aĉetita de William por teni Lewis aktiva sum tiu suferis podagron. La potfarejo Swansea fare de Lewis Weston Dillwyn kaj George Haynes ekfunkciis inter 1806-1807. En 1814 anstataŭis Nantgarw kaj ekproduktis porcelanon.

Lewis Weston Dillwyn tamen famis ankaŭ pro siaj publikigitaj verkoj pri botaniko kaj konkologio, inklude *The British Confervae* ilustracia studo de britnesalakvaj algoj, publikigita en 1809. Dillwyn malkovris kelkajn speciojn de la genro *Conferva*. Li estis elektita en 1804 kiel membro de la Royal Society.

In 1817 li portempe retiriĝis el potfarado. En 1818 li eniris en politiko kaj estis elektita por la brita parlamento en 1834 por Glamorganshire. Poste li estis elektita urbestro de Swansea en 1839.  Dillwyn estis ankaŭ unu el fondintoj de la Reĝa Institucio de Suda Kimrio kaj ties unua Prezidento, kaj en 1840 li publikigis mallongan historion de Swansea.

Li mortis en Sketty Hall, Swansea, en 1855.

## Taksono
Taksono nomigita de Dillwyn estas la jenaj:
* *Lithopoma gibberosa*, specio de marheliko
* Filipina megapodo, *Megapodius cumingii*, nome specio de nestamasulo

## Referencoj 
## Bibliografio
* A.R. Walker, 'The Dillwyns as naturalists: Lewis Weston Dillwyn (1778–1855)', en *Minerva (Journal of Swansea History)*; 11, p.&nbsp;20-42.

## Eksteraj ligiloj 
* ThePeerage.com
* 

Kategorio:Kvakeroj
Kategorio:Britaj entreprenistoj
Kategorio:Membroj de la brita parlamento
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Linea Societo de Londono
Kategorio:Porcelano
Kategorio:Britaj sciencistoj
Kategorio:Britaj botanikistoj
Erfurta Partikongreso

eta|Unua paĝo de la bonkonata *Programo de Erfurto*. La **Erfurta Partikongreso** de la socialdemokratoj kunsidis de la 14-a de oktobro ĝis la 20-a de oktobro 1891 en la Imperiestra salonego en Erfurto.

## Malkonkordaj socialdemokratiaj konceptoj 
La Socialdemokratia Partio de Germanio akceptis en Erfurto novan partiprogramon, la t.n. *Programon de Erfurto*. En sia unua, teoria parto (verkita de Karl Kautsky, ĝi estis senteble pli radikala ol la Programo de Gotha de 1875 kaj sendube tre marksismema.

Kiel centran punkton la programo difinis kiel antaŭkondiĉon de fundamentam socio-ŝanĝo la *alifarigo de kapitalisma privata propraĵo je produktadoj rimedoj en publikan propraĵon". Por sukcesi, la laboristaro akiru ankaŭ la .

La dua, praktika parto (ĉefe verkita fare de Eduard Bernstein) kontraŭe estis multe pli modera: ĝi postulis tiel socialajn kiel politikajn reformojn kiom atingeblus demokratie kaj en la kadro de kapitalisma ŝtato.

## Venko de moderaj pozicioj kaj sekva gvidrolo en Eŭropo 
Tiu fendo en du branĉojn de meze de socialdemokratoj ankoraŭ pliakriĝis dum la sekvontaj jaroj kaj estas historiscience konata sub la nomo *reviziisma kverelo* (germane: *Revisionismusstreit*). Krom Kautsky progagandis ekstreman maldekstrecon August Bebel, Rosa Luxemburg kaj Clara Zetkin. Finfine venkis la moderuloj.

Malgraŭ la nekongruenco enhava de la diversaj programeroj, la dum la partikongreso akceptitaj aferoj igis vojindikaj por pluraj socialdemokratiaj partioj en Eŭropo kiel ankaŭ por la politika kurso de la Dua Internacio de 1889. Post ĝia nova orientiĝo la SPD rapide kreskis ene de la *Internacianoj* kaj ekgvidadis la movadojn maldekstrajn.

## Subnotoj 
## Literaturo 
* Axel Kuhn: *Die deutsche Arbeiterbewegung*, Reclam Stuttgart 2004, ISBN 3-15-017042-7
* Sassoon, Donald: *One Hundred Years of Socialism*, The New Press, New York, 1996.

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la Programo de Erfurto.
* Komentario de Kautsky.
* Pri la partikongreso ĉe *erfurt-web.de''.

Partikongreso
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Socialdemokratia Partio de Germanio
Kategorio:1891
10141 Gotenba

'*10141 *Gotenba'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Satoru Otomo elde la observatorio de Kijosato, apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).

Ĝi ŝulda sian nomon al Gotenba (japane : 御殿場市, *Gotenba-shi''), urbo ĉe la piedo de la Fuĵi-Monto. Ĉiujare okazas tie festo de la steloj, kiu promocias astronomiajn agadojn en kunlaboro kun amatoraj astronomoj por disvastigi astronomion en la publiko.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Satoru Otomo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
DŽ

**DŽ**, antaŭminuskle **Dž**, minuskle **dž**, estas litero de – interalie – la kroata kaj slovaka lingvoj kaj la alfabeto *Łacinka* de la belorusa lingvo. Por majuskloj, oni majuskligas nur la D, kvazaŭ temus pri du literoj, sed kiam oni skribas vertikale aŭ por krucvortoj ĉio iras kune kiel unika litero. Klavaroj por komputiloj aŭ skribmaŝinoj kutime ne disponigas pri unika klavo por tiu litero.

DZ
10152 Ukichiro

'*10152 *Ukichiro'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Satoru Otomo elde la observatorio de Kijosato, apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana fizikisto Nakaja Ukiĉiro (japane: 中谷 宇吉郎, *Nakaya Ukichirō'', 1900–1962), profesoro pri fiziko ĉe Hokajda Universitato, kiu studis la kristalan strukturo de la neĝo. En 1935 li sukcesis fari artifaritan neĝon por la unua fojo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Satoru Otomo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Sula nestamasulo

La **Sula megapodo** aŭ **Sula nestamasulo** (*Megapodius bernsteinii*) estas specio de birdo de la familio de Megapodedoj.

La specia epiteto aludas al Heinrich Agathon Bernstein (1828–1865) germana naturscencisto, zoologo kaj esploristo en Indonezio.

## Distribuado kaj habitato 
Ĝi troviĝas nur en Indonezio, kie ties habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, humidaj arbaroj de malaltaj teroj, mangrovejoj, kaj humidaj arbustaroj. La Sula nestamasulo estas minacata pro habitatoperdo.

Oni ĉirkaŭkalkulis 7,000 birdojn en la insuloj Bangai, ĉefe en Peleng, kaj ĝis 38,000 (22,500-54,000) individuojn en Taliabu, sed tiuj populacioj ŝajne suferas drastan kaj rapidan malpliigon, tiele ties totala populacio estas ĉe la gamo de 10,000-20,000 maturuloj. Tio faras 15,000- 30,000 individuojn totale.

## Kutimaro 
Ili loĝas ĉefe ĉe arbaro de malaltaj teroj, partikulare en marbordaj areoj, kaj en densa arbustaro de malaltaj teroj borde al farmoj. Nestamasoj estas vizitataj ĉiutage de monogamaj paroj. Tiu specio, kiel aliaj megapodoj, enterigas siajn ovojn por kovado anstataŭ rekte sidi sur ili.

## Referencoj 
Kategorio:Megapodedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Tanimbara nestamasulo

La **Tanimbara megapodo** aŭ **Tanimbara nestamasulo** (*Megapodius tenimberensis*) estas malgranda megapodo endemia de la Tanimbaraj Insuloj de Indonezio. Ĝi estis foje konsiderata subspecio de la Oranĝpieda nestamasulo, *Megapodius reinwardt*.

Ĝi estas surtera birdo samgranda kiel hejma koko, kiu troviĝas en arbaraj kaj arbustaraj habitatoj.

Ĝi manĝas semojn, falintajn fruktojn kaj surterajn senvertebrulojn. Kiel ĉe aliaj megapodoj, ĝi nestumas en grandaj amasoj de sablo, mortintaj foliaroj kaj aliaj ruboj kie la varmo generata de la putriĝo de la organika materialo utilas por kovadi la ovojn.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Jones, Darryl N.; Dekker, Rene W.R.J.; & Roselaar, Cees S. (1995). *The Megapodes*. Oxford University Press: Oxford. ISBN 0-19-854651-3

Kategorio:Megapodedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Tanimbaraj Insuloj

[eta|250ra|Tanimbaraj Insuloj sude de [Molukoj]]
eta|250ra|Situo de la Tanimbaraj Insuloj
La **Tanimbaraj Insuloj**, nomaraj ankaŭ ***Timur Laut***, estas grupo de ĉirkaŭ 65 insuloj en la Moluka provinco de Indonezio, kiaj Fordata, Larat, Maru, Molu, Nuswotar, Selaru, Selu, Seira, Wotap, Wuliaru kaj Yamdena. La indonezia esprimo *timur laut* signifas 'nordoriento'.

## Geografio 
Geografie, la nordorientaj insuloj estas ankoraŭ parto de la Malgrandaj Sundaj Insuloj. La totala terareo de la insuloj estas 5440&nbsp;km² (2100 kvadrataj mejloj).

## Naturo 
* Tanimbara eklekto
* Tanimbara korelo

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Lingvoj de Indonezio (Maluku)

Kategorio:Geografio de Indonezio
György Bánffy (politikisto)

Barono **György BÁNFFY** (; Koloĵvaro, la 13-an de aŭgusto 1853 ‒ Vieno, la 31-an de marto 1898) estis landkuvena deputito, komponisto. Lia patro estis Albert Bánffy.

## Kariero 
György Bánffy barono de Losonczi fariĝis ano de parlamento de 1881. Li estis renoma sportisto, sed li komponis ankaŭ muzikon, kultivis la literaturon, bredis konkursĉevalojn.

## Verkoj 
* *Kristóftér 78*, unuakta komedio prezentita de Nacia Teatro.
* *Gólyakirály*, opereto (teksto Endre Kemény barono);
* *Fekete hajó* (teksto Jenő Rákosi).

## Fonto 
* 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
10151 Rubens

'*10151 *Rubens''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra pentristo Petro Paŭlo Rubens (1577–1640), granda reprezentanto de la voluptema baroka pentrado. En 1660, post du jaroj de antaŭeco kiel majstro, li forlasis Antverpenon por studi en Italio la antikvajn kaj modernajn majstrojn de la pentrarto. En 1609 li establiĝis por ĉiam en Flandrio kaj fariĝis plej granda religia pentristo (ekz. "Malsupreniro el la Kruco", pentrita por la Katedralo de Antverpeno. Pro sia diplomatia kapablo, Rubens ofte servis kiel ambasadoro. La packontrakto de 1630 inter Anglio kaj Hispanio povas esti grandparte atribuita al li persone.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Elektrozavodskaja (stacio)

**"Elektrozavodskaja"** () estas haltejo de Moskva fervojo, situanta inter la Kazana stacidomo kaj "Sortirovoĉnaja" en orienta parto de Moskvo.

**Apudaj stratoj**: Bolŝaja Semjonovskaja, Semjonovskaja riverbordo.

**Transirejoj:**
*   
* Aŭtobusoj 59, 86, 783; trolebusoj 14, 22, 25, 32, 45, 87.

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-3

## Eksteraj ligiloj 
* 
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Basmannij (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Sokolinaja Gora (Moskvo)
Kategorio:1949 en Moskvo
Kategorio:Linio MCD-3
Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Aviamotornaja (stacio)

**Aviamotornaja** () (ĝis 2020, **Novaja**, ) estas haltejo de Moskva fervojo, situanta inter "Sortirovoĉnaja" kaj "Andronovka" en orienta parto de Moskvo.

**Apudaj stratoj**: Ŝoseo Entuziastov, Aviamotornaja.

**Transirejoj:**
*   
* Aŭtobusoj 59, 125, 237, 730, 759; trolebusoj 30, 45, 53, 68; tramoj 8, 12, 24, 32, 37, 50.

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-3

## Eksteraj ligiloj 
* 
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Lefortovo (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Perovo (Moskvo)
Kategorio:1942 en Moskvo
Kategorio:Linio MCD-3
Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Perovo (stacio)

**"Perovo"** () estas stacio de Moskva fervojo, situanta inter "Andronovka" kaj "Pluŝĉevo" en orienta parto de Moskvo.

**Apudaj stratoj**: Karaĉarovskoje ŝosse, Kuskovskaja.

**Transirejoj:**
* Ĉuĥlinka (haltejo de fervojo Moskvo (Kurska stacidomo) - Vladimir)
* Aŭtobusoj 7, 36, 46, 83, 131, 214, 617.

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-3

## Eksteraj ligiloj 
* 
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Niĵegorodskij (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Perovo (Moskvo)
Kategorio:1862 en Moskvo
Kategorio:Linio MCD-3
Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Veŝnjaki (stacio)

**"Veŝnjaki"** () estas haltejo de Moskva fervojo, situanta inter "Pluŝĉevo" kaj "Viĥino" en sud-okcidenta parto de Moskvo.

**Apudaj stratoj**: Junosti, Krasnij Kazanec, Papernika.

**Transirejoj:**
*   
* Aŭtobusoj 51, 133, 169, 197, 208, 613, 620, 697, 725.

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-3

## Eksteraj ligiloj 
* 
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Rjazanskij (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Veŝnjaki (Moskvo)
Kategorio:1879 en Moskvo
Kategorio:Linio MCD-3
Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Viĥino (stacio)

**"Viĥino"** () estas haltejo de Moskva fervojo, situanta inter "Veŝnjaki" kaj "Kosino" en sud-orienta parto de Moskvo.

Ĉi tie kutime haltas ĉiuj apudurbaj elektrotrajnoj (ankaŭ "Sputnik" kaj "Region-ekspres").

**Apudaj stratoj**: Kosinskaja, Krasnij Kazanec, Ĥlobistova.

**Transirejoj:**
*   
* Aŭtobusoj 169, 177, 184, 197, 209, 232, 247, 285, 602, 615, 620, 669, 697, 706, 722, 731, 747, 772; trolebusoj 30, 64.
* Apudurbaj aŭtobusoj de aŭtostacio "Viĥino"

eta|centra
eta|centra|"Sputnik" Moskvo - Ramenskoje ĉe "Viĥino"

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-3

## Eksteraj ligiloj 
* 
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Distrikto Veŝnjaki (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Viĥino-Ĵulebino (Moskvo)
Kategorio:1966 en Moskvo
Kategorio:Linio MCD-3
Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
3sat

**3sat ** estas internacia germanlingva satelita televidprogramo kun sidejo en Mainz. Oni dissendis kultur- kaj informadprogramon, faritan de publikaj televid- kaj radiostacioj de Aŭstrujo, Germanujo kaj Svislando.

## Historio 
La kanalo estis fondita en 1984 kiel komuna projekto de ZDF, ORF kaj SRG kaj furoris kiel unua transnacia kanalo. Post la likvido de la ARD-kulturkanalo *Eins Plus* en la 1-a de decembro 1993 ankaŭ ARD membriĝis.

## Disaŭdigo kaj enhavo 
La programo faratas en Mainz, en la ZDF-studio, kio responsas jure kaj elsendteknike. La plej engaĝanta filio de ARD estas la *Südwestrundfunk* (SWR).

La kanalo videblas per satelito kaj kablo kaj povas esti kaptita en vastaj partoj de Eŭropo, kontribuante tiamaniere al la disvastigo de la germana lingvo. Post la aliĝo de ARD la kanalo ricevis strukturon de ĉiuflanka programo: al informado kaj kulturo asociiĝis programeroj sporta, muzika, kabareda, magazina, satira, artfilma, televidfilma. Ekde 1995 oni disaŭdigas po 24 horojn por tago. Liverantoj estas ZDF kaj ARD (ĉ. je 30 %), ORF (ĉ. je 28 %) kaj la svisoj je ĉirkaŭ 12 %.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo

Kategorio:Aŭstria televido
Kategorio:Germana televido
Kategorio:Svisa televido
Kategorio:Televidkanaloj
Mitteldeutscher Rundfunk

eta|La MDR-ĉefsidejo en Lepsiko. **Mitteldeutscher Rundfunk** (mallongigo: **MDR**, laŭvorte: *Mezgermana Radio*) estas aŭtonoma ŝtata radiostacio kaj televida sendostacio por la federaciaj landoj Saksio, Saksio-Anhalto kaj Turingio kun centra oficejo en Lepsiko kaj pluraj filioj en aliaj urboj de la tri federaciaj landoj. Krome ĝi estas membro de ARD. Inter la tie unuigitaj landaj programoj, MDR estas la kvina plej granda.

## Historio 
Antaŭinta organizo estis la en la 1924-a jaro fondita akcia kompanio *Mitteldeutsche Rundfunk*, antaŭe privata poste duonŝtata entrepreno. Ĝi estis ŝtatitiga komplete en 1933 kaj ŝanĝis la nomon al *Mitteldeutsche Rundfunk S.R.L.*, en 1934 al *Reichssender Leipzig*. De 1945 ĝis 1952 ĝi nomiĝis *Landessender Leipzig/Mitteldeutscher Rundfunk*; post la centraligo de GDR-televido ĝi ĉesis ekzisti.

Post la Germana reunuiĝo naskiĝis por mallonga tempo tri malsamaj sendostacioj en la menciitaj, nove kreitaj federaciaj landoj, kies programofertantoj kunfandiĝis en 1991 kaj iĝis finfine *Mitteldeutscher Rundfunk*.

## Ofertoj, strukturo, taskoj 
La MDR havas tri regionajn radiprogramojn (MDR 1 Radio Sachsen, MDR 1 Radio Sachsen-Anhalt kaj MDR 1 Radio Thüringen) kaj 4 centralajn programojn kovrantajn la tutan elsendozonon: JUMP (moderna popmuzikprogramo), MDR-info (informado sen muziko kaj sen varbaĵoj), MDR FIGARO (kulturprogramo) und SPUTNIK (projunularaj programaĵoj).

Televide MDR dissendas ekde 1992 propran tuttagan programon (MDR Fernsehen). Krome MDR je 11,45 % partoprenas la komunan televidprogramon de ARD (Das Erste) kaj pluse tri satelitkanalojn (3sat, ARTE, KiKA kaj PHOENIX).

Ĝi respondecas amaskomunikile pri zono de ĉirkaŭ 55 000 kvadrataj kilometroj kun ĉirkaŭ 9,3 milionoj da spektantoj kaj aŭskultantoj. Ĉirkaŭ 4,4 milionoj da radio- kaj ĉirkaŭ 4 milionoj da televidaparatoj estas registrigitaj.

## Taskoj 
Kiel organizaĵo de publika juro, ŝtata traktato devigas MDR-on servi al *informado kaj klerigado, konsilado kaj amuzigo* kun samtempa *subteno de identeco kaj solidareco en unuiĝinta Germanio*.

La plej grava kontrola komisiono estas la *Rundfunkrat* konsistanta el 43 membroj. Afergvidanto estas intendanto elektita por la daŭro de ses jaroj. Estante publika radio, ĝi ĉerpas 80 % de sia financado el la kotizoj devigaj por ĉiuj loĝantoj de Germanio.

## Literaturo 
* Angelika Gummelt: *Von der Pleiße an die Saale – Ein kleiner Streifzug durch die Geschichte und Vorgeschichte der MDR-Hörfunkzentrale.* Leipzig 2007.
* Hagen Pfau: *Mitteldeutscher Rundfunk – Radio-Geschichte(n).* Altenburg 2000, ISBN 3-930550-10-5
* Jörg Clemen: *Mitteldeutscher Rundfunk – die Geschichte des Sinfonieorchesters.* Altenburg 1999, ISBN 3-930550-09-1

## Vidu ankaŭ 
* MDR Turingio
* MDR Thüringen-Journal

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo

Kategorio:Turingio
Kategorio:Saksio
Kategorio:Saksio-Anhalto
Kategorio:Germana televido
Kategorio:Radiostacioj
Kategorio:Germaniaj radiostacioj
Malhela nestamasulo

La **Malhela megapodo** aŭ **Malhela nestamasulo** (*Megapodius freycinet*) estas mezgranda (proksimume 41&nbsp;cm longa), nigreca birdo kun mallonga pinteca kresto, nuda (senpluma) ruĝa vizaĝa haŭtaĵo, malhelaj kruroj, brunaj irisoj kaj malhelbruna kaj flava beko. La masklo kaj la ino estas similaj. Tiu surtera specio loĝas en arbaroj kaj marĉoj, inklude mangrovojn, de insuloj Molukoj kaj Rajampatoj en Indonezio. Kiel ĉe aliaj megapodoj, ĝi ovodemetadas en amasoj faritaj el tero miksita kun folioj, sablo, gruzo kaj bastonetoj.

Multaj fakuloj inkludas la specion Biaka nestamasulo kiel subspecio de tiu specio, sed ambaŭ estas pli kaj pli traktataj kiel apartaj specioj. Same, multaj fakuloj konsideras la taksonon *forstenii* kiel aparta specio, nome Forstena megapodo (*M. forstenii*), sed mezuroj kaj molekula pruvaro sugestas, ke ambaŭ estas tre proksime, kaj pli bone konsiderataj samspecifaj. Tradicie, plej membroj de la genro *Megapodius* estis listitaj kiel subspecioj de *M. freycinet*, sed nune ĉiuj ĉefaj fakuloj konsideras tion neĝusta.

La specifa nomo rememoras la francan esploriston Louis Claude Desaulses de Freycinet.

Tiu estas tre komuna specio tra granda parto de sia teritorio, kaj tiele la Malhela nestamasulo estis pritaksita kiel Malplej Zorgiga ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Megapodedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Aurora (filmo)

**Aurora** - ekster Litovio ankaŭ prezentata je anglalingva titolo *Vanishing Waves* ("malaperantaj ondoj")- estas litova kaj litovlingva kineja filmo de la reĝisorino *Kristina Buožytė*, kiu produktiĝis en 2011 kaj publikiĝis en 2012. Temas pri amhistorio en sciencfikcia mondo, en kiu neŭrosciencisto eksperimentas per la pensoj kaj memoroj de komata juna virino. Fakte la filmo estas internacia kunlaboraĵo al kiu kontribuis ankaŭ francoj kaj belgoj, kaj la muzikon kontribuis la sveda komponisto *Peter Von Poehl*.

La filmo gajnis eksterproporcie multajn honorigojn de la nacia kinopremio Sidabrinė gervė ("arĝenta gruo"), atribuita en majo 2013, ne nur en la kategorio "plej bona filmo", sed ankaŭ pri "plej bona aktoro" (Marius Jampolskis), "plej bona aktorino" (Jurga Jutaitė), "plej bona reĝisoro" (Kristina Buožytė), "plej bona scenaro" (Kristina Buožytė kaj la franco Bruno Samper), plej bona kameraisto (Feliksas Abrukauskas) kaj "plej bona filmmuziko" (la sveda komponisto Peter Von Poehl). Jam antaŭe, en julio 2012 ĝi estis honorigata per speciala mencio en la Internacia Filmfestivalo de Karlovy Vary.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2012
Kategorio:Litovlingvaj filmoj
Béla Széchenyi

**Grafo Béla Széchenyi** [bEla sEĉenji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Széchenyi Béla** estis hungara vojaĝisto, krongardisto, geografo, honora membro de Hungara Scienca Akademio (1880). Lia nobela antaŭnomo estis *sárvár-felsővidéki*. Lia patro estis István Széchenyi, lia frato estis Ödön Széchenyi.
eta|Béla Széchenyi
Béla Széchenyi http://www.fsz.bme.hu/mtsz/mhk/csarnok/s/szechenb.htm  naskiĝis la  1837 en Pest (urbo). Li mortis la  1918 en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Széchenyi frekventis universitatojn en Berlino kaj Bonn, poste li studvojaĝis al diversaj landoj. Li estis elektita parlamenta deputito en 1861, sed tiam la parlamento funkciis nur en tiu jaro. En la sekva jaro li vojaĝis al Ameriko. En 1865 li denove elektiĝis parlamentano. En 1867 kaj 1870 li ĉasvojaĝis al Afriko. En 1870 li edziĝis baldaŭe havanta 2 filinojn. En 1877 li esplorvojaĝis al Hindio, Ĉinio, Japanio, Borneo, kie lia akompananto estis Lajos Lóczy. En 1897 li ricevis la rangon interna sekreta konsilanto, en 1901 krongardisto. Li ricevis Honoran Legion.

## Verkaro (elekto) 
* *Amerikai utam* (Mia amerika vojaĝo), (1863)
* *Széchenyi Béla gróf kelet ázsiai útjának tudományos eredménye* (1890-1897, ankaŭ angle kaj germane)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 2-a punkto)

## Vidu ankaŭ 
* Seĉenia perdriko

Kategorio:Hungaraj vojaĝistoj
Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Krongardistoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Dieter Althaus

**Dieter ALTHAUS** (naskiĝinta la 29-an de junio 1958 en Heilbad Heiligenstadt) estas iama germana politikisto, nuntempe lobiisto.

## Vivo 
Post abiturienta ekzameno kaj militservo li studis de 1970-83 ĉe la Pedagogia altlernejo de Erfurto matematikon kaj fizikon. Poste li deĵoris kiel instruisto ĉe la Supera lernejo de Geismar, ekde 1987 pluse en la rolo de viclernejestro.

Dum aŭtuno 1989 li partoprenis la manifestaciojn kontraŭ la reĝimo de GDR kaj iĝis en januaro 1990 lernejkonsilisto por la Distrikto Erfurt. En majo 1990 li fariĝis komisiito pri junularo, lernejo, kulturo kaj sporto de la Distrikto Heiligenstadt.

Post la unuaj elektoj je la landa parlamento de Turingio Althaus iĝis deputito; de 1999 ĝis junio 2003 li estis ankaŭ frakciestro de la kristandemokrata CDU; al tiu partio li aniĝis jam en 1985. De 1991-2001 li estis estrinta la CDU-on de Eichsfeld kaj ekde 1993 li estis anstataŭa frakciestro en la Liberŝtato Turingio.

## Ŝatata ĉefministro de Turingio 
De 1992-99 li estis ministro pri edukado en la kabineto de Bernhard Vogel, kies oficon de partiestro li transprenis en 2000. En junio 2003 li ekestis ĉefministro de la federacia lando Turingio. Dum la elektoj de 2004 lia partio perdis voĉojn sed tamen sukcesis denove gajni la plejmulton de la voĉoj, sufiĉe por regi sen koaliciano.

La 1-an de januaro 2009 li havis gravegan akcidenton dum skiado en Stirio kaj mortis 41 jaraĝa skikurantino. Li estis kondamnita al monpuno de 33000 eŭroj pro senatenta mortigo. Post la malvenko ĉe la elektoj en la 30-a de aŭgusto 2009 li retiriĝis de ĉiuj politikaj oficoj kaj nova ministroprezidentino iĝis Christine Lieberknecht.

## Literaturo 
* Stefan Wogawa: *Vom Sonnenkind zum Sorgenkind*. Greifenverlag, Rudolstadt 2009, ISBN 978-3-86939-003-1.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Althaus. 

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Turingio
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Ministroprezidantoj de germana federacia lando
Kategorio:Konservativistoj
Estonia ekzilita registaro

[eta|[Estonia blazono, utiligita ankaŭ dum la sovetunia dominado]]
La **estonia ekzilita registaro** rilatas al la tempo inter la sovetia invado en 1940 kaj la unua libera elektado post la malvarma milito en 1992.

[eta|La deklaro de estonia memstaro, publikigita je la [18-a de septembro 1944]]
La anoj de la ekzilita reĝimo kunvenis en kaj ekster Estonio, kaj gardis la malnovajn leĝojn kiel validaj.

Kiam la nazioj forlasis la nacion, la ekzilita registaro deklaris estonian memstaron, sed malmultajn postajn tagojn, je la 21-a de septembro 1944, la politikistoj devis fuĝi eksterlanden.
## Literaturo 
* Mälksoo, Lauri (2000). Professor Uluots, the Estonian Government in Exile and the Continuity of the Republic of Estonia in International Law  . *Nordic Journal of International Law* 69.3, 289—316.
* Made, Vahur. Estonian Government-in-Exile: a controversial project of state continuation. *Estonian School of Diplomacy*
* Tõotan ustavaks jääda… : Eesti Vabariigi Valitsus 1940—1992 / [(compiled and edited by) Mart Orav and Enn Nõu; preface by Lennart Meri] Tartu : Eesti Kirjanduse Selts, c2004; 1720 p; ISBN 9985-9544-0-8
Kategorio:Historio de Estonio
Kategorio:Kontraŭkomunismo
Jeong Yol

**Jeong Yol** (Koreaj:정욜, 19-an de oktobro 1978) estas homaj rajtoj aktivisto kaj LGBT aktivisto. fondinta membro de Solidarity for LGBT Human Rights of Korea(동성애자인권연대 同性愛者人權連帶, SLRK), en 2007. en 2004 li estis with Paco movadoj, en 2006 li estis with Prizorgo Movado de Aidoso Malsana. 2002 - 2012 li estis Chairman de SLRK. reala nomo estas **Jeong Min-suk**.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Yol's Twitter 
* 정민석 통합진보당 성소수자위원회 위원장 인터뷰 
* 청소년 동성애자들이 신음하고 있다 
* 四口一言 - '종로의 기적' 이혁상 감독,소준문,장병권,정욜의 미녀들의 수다 아시아경제 2011.04.27 
* 나는 나로서 자유롭다 씨네21 

Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Kategorio:GLAT-rajtoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Sudkoreaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sudkoreaj poetoj
Kategorio:Sudkoreaj verkistoj
Kategorio:Sudkoreaj pacistoj
Kategorio:Sudkoreaj homrajtaj aktivuloj‎
Kategorio:Sudkoreaj kontraŭmilitaj aktivuloj
Kaŭzo de si mem

La sintagmo latina *causa sui* (*kaŭzo de si mem*) estis uzita de Baruch Spinoza kiel *geometria difino de la substanco* kiu estas indikata kiel realaĵo objektiva konceptata kiel kaŭzo de si mem; “en ĝi koincidas en unika punkto kaŭzo kaj efiko, ĝi estas samtempe patrino kaj filino: alimaniere ĝi estus efiko de kaŭzo kiu antaŭas kaj ĝi do ne estus la unua, dum tia devas esti la substanco*. 

Ĝi (la substanco) estas difinita *Kaŭzo de si mem* ĉar se oni devus imagi distingon inter la esenco kaj la ekzisto, inter penso kaj realo, tiu distingo ne validus por la substanco ĉar ĵus kiam ĝi pensas tuj ekzistas. (Vidu tion en Kartezio).   

Ne povas okazi distingo inter la penso pri la substanco kiel realo distingita el la realo de la ekzisto de la substanco. Alikaze ekzistus du realoj dum la substanco estas unika realo.

*Kaŭzo de si mem* signifas, do, ke la substanco estas unika, kaj ne estante alia realo kiu povu ĝin limigi, ĝi estas ankaŭ *senfina* kaj *nedividebla*, ĉar se estus dividebla, la substanco ne estus unika.

## Kritikoj de la kristana filozofaro 
Jam skolastikuloj, sed ankaŭ la antikvaj, kune kun la modernaj, kristanaj pensuloj, la tezo de Baruĥ Spinozo ne povas regi ĉar la kaŭzo ne povas esti samtempe efiko ĉar la kaŭzo ĉiukaze devas antaŭekzisti.

La tezo de Spinozo estas konsekvenco de lia komenca panteismo esprimita per la eldiro: *Dio aŭ Naturo*. Nome la Naturo estus Dio, kaj Dio estus la Naturo (vidu: Tomaso de Akvino). Laŭ la filozofio-teologio de kristana filozofoj, Dio estas ”Pura Ago”, nome neŝanĝebla kaj perfektebla ĉar posedas ĉion bonan kaj perfektan tute komplete.

## Bibliografio 
* Rudolf Eisler: *Wörterbuch der philosophischen Begriffe*, 1904 http://www.textlog.de/1304.html
* Friedrich Kirchner: *Wörterbuch der philosophischen Grundbegriffe'', 1907 http://www.textlog.de/1011.html

## Vidu ankaŭ 
*Listo de latinaj eldiroj
*Absoluto
*Filozofio
*Kaŭzo
*Dio sive Naturo
*Metafiziko

Kategorio:Teologio
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Baruĥ Spinozo
10142 Sakka

'*10142 *Sakka'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga (gubernio Ŝiga, Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Sakka Kazujuki (japane : 作花一志, *Sakka Kazuyuki''), direktoron de la Lernejo pri Komputado de Kioto. Li studis la spektroskopiajn ecojn de la galaksioj kaj de la . Li ankaŭ kreis programaron por eduko kaj popularigo pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Sugie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
10143 Kamogawa

'*10143 *Kamogawa'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga (gubernio Ŝiga, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la rivero Kamo (japane : 鴨川, *Kamo-gawa''), kiu fluas tra la centro de Kioto. Kamo-gawa ofte aperas en la japanaj arto kaj literaturo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Sugie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Han Chi-hwan

**Han Chi-hwan** (korea: 한지환 韓志煥, naskiĝis la 28-a de oktobro 1984 en Seulo, Sudkoreio) estas aktivisto por homaj rajtoj kaj civitana aktivisto, filozofo de virismo movado, kontraŭ-virinismo, kritiko de militismo de Korea Respubliko, kaj de egoismo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 지환이의 서재 
* 지환이의 서재  
* 지환이의 서재  
* facebook de Han Chi-hwan 
* "새로운 페미니즘은 가해자, 수혜자 여성도 비판해야지요."  경기여성웹진 우리 (2007년,11月-통권83호) 
* Why "남성만 징병하는 건 가부장제 산물 여성도 병역의무 져야 하는 건 당연" 조선일보 2009.07.25 
* 남자들은 모른다고? 여자들이 모르는 것도 많아! 조선일보 2007.07.17 
* 언니 페미니즘 남성들이 보내는 편지 경향신문 2007-07-12
* 남성권익운동, 필요惡 논란만 키웠다 아시아경제 2013.07.31

Kategorio:Genraj studoj
Kategorio:Sudkoreaj filozofoj
Kategorio:Koreaj filozofoj
Leonard L. Amburgey

**Leonard L. AMBURGEY** estas usona amatora astronomo kaj instruanto en publika lernejo.

La  li trovis la  (215188) 2000 NM per modesta teleskopo elde sia doma korto en Fitchburg, Masaĉuseco (nomita "*Scott Observatory*", IAU kodo 823). Pro tio li fariĝis la kvara gajnanto de la Premio *James Benson* por Metodoj de Malkovro de  fare de Amatoroj.

En 2005 li ricevis la *Fitchburg State College Alumni Achievement Award* de la Ŝtata Universitato de Fitchburg, kie li diplomiĝis en 1968 kaj 1973.

Laŭ Minor Planet Center li malkovris 2 asteroidojn en 1997 kaj 2000.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ''It's Amateur Night in Space'', el la paĝaro de JPL

Kategorio:Usonaj astronomoj
Duklando Berio

La **Duklando Berio**, , mallonge vivis. Ĝi estis kreita en oktobro 1360 kiel apanaĝo profite al Johano, tria filo de Johano la Dua *la Bona*, reĝo de Francio. Li estas konata kiel Johano la Unua de Berio, duko de Berio.

La duklando Berio estis kreita per kunigo de urbo Bourges kaj seneskallando de Berio, al kiuj aldoniĝis kasteldistriktoj de Lury, Mehun-sur-Yèvre kaj Vierzon.

Unu el la dukoj de Berio, Johano, komisiis la ilustradon de la treege bela libro La tre riĉaj horoj de la duko de Berry ĉirkaŭ 1410.

Post la morto de duko de Berio, en 1416, tiuj senjorlandoj reiris en la reĝan bienaron.

Berio
Dóra Czégényi

**Dóra CZÉGÉNYI** [CEgEnji] estas rumania hungara etnografino. Ŝi naskiĝis en Jibou la 14-an de februaro 1974.

## Kariero 
Dóra Andrea Czégényi diplomitiĝis pri hungara lingvo kaj literaturo-etnografio en UBB de Kluĵo en 1998, poste ŝi finis la magistran programon en la sama universitato pri etnografio-antropologio en 1999. Ŝi doktoriĝis en 2012. De 1999 ŝi estas universitata instruisto en la sama universaitato en la katedro de Hungara Etnografio-Antropologio.

## Libro 
* Keszeg Vilmos, Czégényi Dóra: A beteg ember, Mentor Kiadó, 2010.

## Fonto 
* http://www.neprajztanszek.ro/magyar/munkatarsak/foallasu-tanarok/czegenyi-dora-andrea 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Bryan Cranston

**Bryan ** estas usona aktoro naskiĝinta  en Canoga Park (Los-Anĝeleso).

Li estas aparte konata pro siaj roloj en la televidserioj *Malcolm in the Middle* (2000–2006) kaj *Breaking Bad* (2008–2013). Por tiu ĉi rolo li ricevis trifoje la premion Emmy por elstara ĉefaktoro en drama serio.

## Vidu ankaŭ 
* Bryan Cranston en IMDb

Kategorio:Naskiĝintoj en 1956
Kategorio:Usonaj aktoroj
10144 Bernardbigot

'*10144 *Bernardbigot''''' estas malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshio Kushida kaj Osamu Muramatsu elde la observatorio de la Suda Jacugatake apud Hokuto (gubernio Jamanaŝi, Japanio).

Ĝi estas proksima de la  1:5 kun la Tero kaj 8:3 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca kemiisto Bernard Bigot (1950 – 2022), franca Alta Komisario de la Komisarejo pri atoma energio de 2003 ĝis 2009 kaj scienca konsilanto por la Franca Registaro. Bigot estis la franca reprezentanto de kaj (ekde 2015) Ĉefa Afergvida Oficisto de la Internacia Termonuklea Eksperimenta Reakciujo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Osamu Muramatsu
Kategorio:Malkovrita de Yoshio Kushida
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Gyula Lőrinczi

**Gyula LŐRINCZI** [djula LOErinci] rumania hungara matematikisto, geodeziisto, politikisto. Li naskiĝis en Jibou la 3-an de septembro 1929. 

## Kariero
Gyula Lőrinczi diplomitiĝis en 1951 en la Universitato Bolyai de Kluĵo. Inter 1951–1960 kaj 1962–1966 li laboris en la Militakademio de Bukareŝto. Li doktoriĝis en 1965. Inter 1966–1991 li estis ĉefo de matematika modeliga sekcio de la Instituto Projekta kaj Esplora de Rumana Armeo, poste ĝis 2005 li estis ĉefkunlaboranto de la Geodinamika Instituto de Rumana Akademio. Liaj sciencaj studaĵoj aperis en rumanaj kaj eksterlandaj revuoj. Li publikigis plurajn universitatajn prelegarojn. Li estis inter 1996 kaj 2000 senatano de Distrikto Giurgiu de RMDSZ.

## Fonto
* Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri geodezio
Bertalan Széchenyi

**Grafo Bertalan Széchenyi** [sEĉEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Széchenyi Bertalan** estis hungara magnato, politikisto, bienulo, direktora membro de Hungara Scienca Akademio (1933). Lia nobela antaŭnomo estis *sárvár-felsővidéki*.
Bertalan Széchenyi http://ovarigazdasz.hu/14-kivalosagaink/akademikusok/473-grof-szechenyi-bertalan naskiĝis la  1866 en Sopron. Li mortis la  1943 en Budapeŝto.

## Biografio 
Bertalan Széchenyi lernis en Universitato de Budapeŝto kaj agrara akademio en Magyaróvár, poste li servis en la armeo kiel husaro. Baldaŭe li iĝis rezerva leŭtenanto. Baldaŭe li studvojaĝis al Germanio, Italio, Svislando, Egipto. Hejmenveninta li okupiĝis pri sia bieno. En 1893 li membriĝis en la senato, kie li politikadis. Li edziĝis al grafino Natália Andrássy en 1907 (ŝi naskis filon post 2 jaroj). Li ricevis premion en 1931. Inter 1935-1943 li estis prezidanto de la senato.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 3-a punkto

Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kyrburg

eta| La Kyrburg kaj fone kastelo Wartenstein
[eta|rigardo de la burgo al la urbo [Kirn]]

La **Kyrburg**, aŭ *Kirburg*, estas ruino de montburgo inter la valoj de la riveroj Nahe kaj Hahnenbach (Nahe) supre de la urbo Kirn en la distrikto Bad Kreuznach en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi estas la signo de la urbo Kirn.
[eta|links| La Kyrburg en la 17a jarcento, pentraĵo en [kastelo Anholt]]

## Historio 
El la jaro 1128 estis la unua mencio de la grafo „Emich de Kirberc“.

La burgo estis unu el la originaj burgoj de la sofaĝgrafoj (sekvantoj de la Emiĉonoj). Ĝis la fino de la 13a jarcento ekzistis plurajn liniojn de la Wildgrafoj, unu el ĝi portas la nomon Kyrburg. 1409 la rejngrafoj transprenis per nupto la posedon de la burgo.

En la Tridekjara Milito ĝi unue estis okupita de la hispanoj, svedoj kaj imperiestraj trupoj. En 1681 ĝi fariĝis franca posedo. Posrt ok jaroj oni konstruigis novan fortikaĵon. 1734 la fortikajso estis eksplodigita dum la Polna sukceda milito. La burgruino ekde tiam servis kiel ŝtonminrejo por la urbo. 1764 duko Johann Dominik konstruigis la garnizona domo, kie hodiaŭ troviĝas la restoracio Kyrburg kaj en tiel kelo estas viskio-muzeo.
 
En la jaro 1908 la burgo fariĝis posedo de la duko de Salm-Salm. Ekde 1988 ĝi estas posedaĵo de la urbo Kirn.

## Hodiaŭa Utiligado 
## Literaturo 
* Alexander Thon, Stefan Ulrich u. Achim Wendt, „… wo trotzig noch ein mächtiger Thurm herabschaut“. Burgen im Hunsrück und an der Nahe, Regensburg: Schnell & Steiner 2013, p.&nbsp;106-109.
* Becker, Kurt (Hrsg.): *Heimatchronik des Kreises Kreuznach*, Köln 1966

## Eksteraj ligiloj 
* historio de la burgo  () 
* retejo de la urbo Kirn

Kyrburg
Kategorio:Naheland
Kategorio:Distrikto Bad Kreuznach
Kauzenburg

eta|la burgo Kautzenburg
La burgo **Kauzenburg** estas ruino de montburgo rande de Bad Kreuznach en Rejnlando-Palatinato. Hodiaŭ ĝi estas restoracio.

## Historio 
La Kauzenburg estis rezidejo de la antaŭa graflando Sponheim. En 1206 la burgo estis menciita la unuan fojon. En dokumento la reĝo Filipo de Ŝvabio malpermesis la konstruon de kastelo. De 1206 ĝis 1230 la burgo konstruiĝis fare de la grafoj Gottfried la 3-a († 1218) kaj Johano la 1-a de Sponheim († 1266).

En 1417 la burgo estis dividita inter la grafoj de Sponheim kaj la princelektisto Ludoviko la 3-a (Palatinato). En 1437 okazis nova divido sub la palatingrafo el Heidel Ludoviko la 4-a, Frederiko la 3-a de Veldenz kaj la margrafo de Badeno. En 1444 sekvis kiel hetedanto de la Veldenza parto Stefan von Pfalz-Simmern-Zweibrücken. En la Palatinata Milito inter 1450 kaj 1470 la margrafo perdis sian parton. Princelektisto Filipo elkonstruis la burgon.

En 1620 la hispana markizo Spinola akiris Kreuznach kaj la burgon, kiun li plifirmigis ĝis 1632. En 1632 dum la Tridekjara Milito la sveda reĝo konkeris la burgon. En 1635 imperiestraj trupoj transprenis la urbon kaj la burgon. En 1639 konkeris ĝin la francoj sub generalo Duko de Longeville la burgon kaj en 1641 imperiestraj trupoj sub Gil de Haes rekonkeris la burgon.

Post la Vestfalia Paco Badeno kaj Palatinato reakiris la burgon. Tiam okazis la unua mencio de la kastelo, nomata „Veste Kauzenburg“. La francoj sub generalo Bouffleur konkeris ĝin en 1688 la burgon kaj eksplodigis kaj forbruligis la burgon.

## Privata utiligado 
En 1803 Andreas van Recum (pli poste nobeligita barono de Recum) akiris la ruinon sur la monto Kauzenberg. En la fundamentoj de la burgo oni trovis volbaĵojn kaj kelojn. Tiujn oni uzis por stoki vinon.

Ĝis 1881 la burgo restis en la posedo de la familio Otto von Recum, tiam ĝi fariĝis posedo de la familioj Puricelli kaj Gräff el Bad Kreuznach. En 1969 la vinkomercisto Elmar Pieroth aĉetis la terenon kaj la ruinon.
eta|links|Detalo de la nova instalaĵo de 1971

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Panoramaansicht 360° Kautzenburg

Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Burgoj en la Hunsrück
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bad Kreuznach
Tira (Israelo)

**Tira** ( *al-Tira*, {en hebrea טִירָה), estas urbo en Israelo. Ĝi situas ĉ. 12 km sudoriente de Netanja kaj 8 km nordoriente de Kfar Saba. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantaro konsistas preskaŭ tute el muslimaj araboj. La urbostatuson Tira ricevis en 1991.

Ĝemeliĝo ekzistas kun Burg ĉe Magdeburg en Germanio.

## Edukado 
Laŭ CBS ekzistas 10 lernejoj kun 4,735 lernantoj en la urbo. En 7 bazaj lernejoj estas 2,896 lernantoj, en 3 gimnazioj estas 1,839 lernantoj. 64.8% de la lernantoj en la 12a jaro ricevis diplomon de matureco en 2001.

En 2004 17.1% de la loĝantaro havis ĝis 8 jarojn de edukado, 55% havis 9 ĝis 12 jarojn, 11.8% havis 13 ĝis 15 jarojn, kaj 9.7% havis 16 aŭ pli jarojn. 10% havis akademian diplomon.

### Lernejoj 
# Al-Zahraa.
# Al-Najah.
# Al-G'azali.
# Al-Majd.
# Al-Aomareya.
# Junior High A.
# Junior High B.
# *Amal 1*- Ibrahim Qsaem High School.
# Technological High School.
# Tira's Science High School

* Multaj

* La studentoj de Tira estas inter la plej bonaj el la araba parto de Israelo. Multaj ricevis stipendiojn de Israelaj universitatoj kaj partoprenas en interŝanĝaj programoj kiel Y.E.S (Bureau of Educational and Cultural Affairs), Seeds of Peace kaj CISV.

## Personoj 
* Sajed Kaŝua, aŭtoro

Kategorio:Urboj de Israelo
(10145) 1994 CK1

**(10145) 1994 CK1** estas tre malgranda apolona asteroido : marsrenkonta, venusrenkonta, kaj terrenkonta asteroido, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

* La 4-an de decembro 1990  ĝi pasis al 0,079767 AU (11,933 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,070374 AU (10,528 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi pli proksimas de Marso kaj de Venuso:
* La 18-an de januaro 1978 ĝi pasis je 0,032549 AU (4,869 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos je 0,043598 AU (6,522 milionoj da km) de Venuso.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Burg Layen

La **burgo Layen** estas ruino de montburgo sur la monto „Schlossbühl“ apud la pilgrima kapelo en la komunumo Rümmelsheim en la distrikto Bad Kreuznach en la german federacia lando Rejnlando-Palatinato.

1169 okazis la unua mencio de la burgo kune kun la loko „Rimilisheim“ kiel „castro Leiga“ (= fortikaĵo domo Layen). Ĝi apartenis kiel la terenoj en Waldlaubersheim, Genheim, Roth, Schweppenhausen kaj Eckenroth al la sinjoroj de Bolanden.

La burgo (auf einer Laye = sur ŝtono), kiu ankaŭ estis en parta posedo de la kavaliroj von Stein, servos al la protekto de la valo de la rivero Trollbach. 1680oni rekonstruis la burgon, de kiu hodiaŭ ankoraŭ staris la burgfridon .
## Situo 
## Historio 
## Hodiaŭa Utiligado 
## Priskribo
## Literaturo 
* Alexander Thon, Stefan Ulrich, Achim Wendt: *„… wo trotzig noch ein mächtiger Thurm herabschaut“ - Burgen im Hunsrück und an der Nahe*. 1. Auflage. Verlag Schnell und Steiner, Regensburg 2013, p. 110–113.

## Eksteraj ligiloj 
* Rümmelsheim-Burg-Layen auf der Seite ruemmelsheim-burg-layen.de
* Ansicht der Ruine Burg Layen

Layen
Kategorio:Rümmelsheim
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bad Kreuznach
Burgo Montfort (Palatinato)

eta|
La **burgo Montfort** estas ruino de Spronburgo tri kilometrojn nordokcidente de la komunumo Hallgarten en la distrikto Bad Kreuznach en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
La burgo estis konstruita ĉ. 1240 de la grafoj de Veldenz por kontroli la apuda armea ŝoseo. La grafoj enoficigis Eberhard von Lautern kiel vasalo.

Ĝis 1432 la burgo restis en posedo de la familio von Lautern, kiu ekde 1247 portis la nomon „von Montfort“.

En la 15a jarcento la loĝantoj de la burgo vivtenis sin kiel rabkavaliroj. En 1456 la trupoj de la Majenca ĉefepiskopo Diether von Mainz kaj la princelektisto Friedrich la 1a de Palatinato okupis la burgon kaj malkonstruigis ĝin.

En 1480 Simon Boos von Waldeck ricevis la burgon kiel hereda feŭdo kun la permeso rekonstrui ĝin. Kvankam ekzistas spuroj de la rekonstruo, ĝi estis ruino por multaj jarcentoj.

Hodiaŭ la ruino estas vizitebla senkoste.

## Instalaĵo 
eta| fundamenta skizo

dosiero:SAM 3973.JPG|malsupre - Montforterhof - , supozeble "nova kastelo en la valo"; supre - ruino Montfort
dosiero:Montforterhof 3981.jpg|Montforterhof (korto)
dosiero:SAM 3977.JPG|Montforterhof
dosiero:SAM 3979.JPG|Montforterhof
dosiero:SAM 3969.JPG|Montforterhof, la tombejo

## Literaturo 
* Alexander Thon: *...umb sunderlichen frieden, fromen und notz des landes. Belagerung und Untergang pfälzisch-elsässischer Burgen im Mittelalter*. In: Olaf Wagner, Heiko Laß (Hrsg.): *... wurfen hin in steine / grôze und niht kleine ... Belagerungen und Belagerungsanlagen im Mittelalter*. Beihefte zur Mediaevistik, Nr. 7. Frankfurt am Main u.a. 2006, p. 241−268, ĉi tie: p. 81−88
* Alexander Thon (Hrsg.): *Wie Schwalbennester an den Felsen geklebt. Burgen in der Nordpfalz*. 1. Aufl. Schnell + Steiner, Regensburg 2005, p. 100–105

## Eksteraj ligiloj 
* Ruine Montfort 

Kategorio:Hallgarten (Palatinato)
Montfort
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bad Kreuznach