open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albertas Stabingis

**Albertas Stabingis** (naskiĝis en 1925 en vilaĝo Petroškai (tiam subdistrikto Seinai, nun distrikto Lazdijai)) estis aktiva litova esperantisto.

## Vivo 
Lernis li en mezgrada lernejo de Veisiejai. Poste, en 1945 li finis gimnazion de urbo Lazdijai kaj eklaboris kiel instruisto de elementa lernejo. En 1952 li finis forestan studadon de historio en Vilna pedagogia instituto kaj fariĝis direktoro de mezlernejo Veisiejai. En 1959 sub lia gvidado, sur pitoreska bordo de la lago Ancia, estis konstruita trietaĝa konstruaĵo de la mezlernejo (ĝis tiam ĝi lokiĝis en kvar apartaj konstruaĵoj). Samtempe A. Stabingis instruis historion en la mezlernejo kaj en loka terkultura lernejo.

A. Stabingis estis libroŝatanto kaj jam estante abituriento en sia persona biblioteko akumulis pli ol 300 librojn (eble tute ne hazarde lia edzino fariĝis Vace, kiu laboris en Vejseja biblioteko).

## En Esparanta movado 
Lernolibron de Esperanto la juna A. Stabingis akiris jam en 1939, tamen nur en 1956 li konatiĝis kun esperantistoj kaj de tiam li restis fidela al la ideo de lingvo internacia.

A. Stabingis distingiĝis pri damludo kaj ŝakludo. Do, en la mezlernejo zorgis li ne nur pri instruado de Esperanto. Li gvidis ankaŭ la rondetojn de ŝakludantoj kaj damludantoj (lia lernantino D. Ĉakaite estiĝis junulina ĉampionino de Litovio kaj reprezentis la landon en Monda ĉampionado).

Estis la jaro 1964 kiam direktoro A. Stabingis disponigis sian lernejon por okazigo de la 6-a BET (Balta E-tendaro, nun kongreso Baltiaj E-tagoj). Estis lia granda merito, ke tiam la urbeta ĉefstrato ŝanĝis sian nomon de LTSR 10-meĉio (10-jaro de soveta Litovio) al L. Zamenhofo kaj flankstrato de Kranto (Borda) al Esperanto. Tamen, laŭ admono de komunistaj instancoj la nomŝanĝoj baldaŭ estis nuligitaj.

Ekde 1993 A. Stabingis instruis Esperanton al gelernantoj, partoprenis kun ili diversajn E-aranĝojn. Somere de 1994 en Litova instituto pri kvalifikigo de instruistoj li partoprenis perfektigan E-kurson por E-instruistoj kaj en la distrikta gazeto *Dzuku žinios* (sciigoj de dzukoj) aperigis E-lecionojn sub la titolo *Tarptautines esperanto kalbos elementarus kursas* (Elementa kurso de internacia lingvo Esperanto).

Somere de 2001 la urbeto Veisiejai celebris sian 500-jariĝon. Unu el la gravaj jubileaj eventoj estis okazigo de scienc-praktika konferenco dediĉita al la jubileo de urbeto. Tiam la loka esperantisto instruisto Albertas Stabingis faris en ĝi apartan prelegon laŭ la temo "Veisiejai – naskiĝloko de Esperanto". Lia prelego kun lia foto estis publikigitaj en la libro, dediĉita al la jubileo - "Veisiejai 500", (Vilnius 2001, la paĝoj 115-119).

## Fonto 
Litova Stelo, N-ro 1 (191), januaro-februaro 2010, XX jaro, 14-15 paĝoj.

Stabingis, Albertas
Stabingis, Albertas
Katedralo de la sanktaj apostoloj Petro kaj Paŭlo en Šiauliai

eta|Ĉefa fasado
eta|maldekstre|Interno
eta|maldekstre|Ĉefaltaro
Dum 1617 -1625 oni konstruis nunan muran, renesancstilan preĝejon de Sanktaj apostoloj Petro kaj Paŭlo en Šiauliai, Litovio. La 28-an de majo 1997 Papo Johano Paŭlo la Dua establis diocezon de Šiauliai. La preĝejo iĝis Katedralo de sanktaj apostoloj Petro kaj Paŭlo.

Sur la suda muro de la konstruaĵo en 1625 estis aranĝita unu el la plej malnovaj sunhorloĝoj en Litovio. La Katedralo de Sanktaj apostoloj Petro kaj Paŭlo videblas de proksime, veturante sur ĉiuj vojoj kondukantaj en Šiauliai.

Kategorio:Katedraloj en Litovio
Siauliai
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1620-1629
Kategorio:Aperis en 1626
Pilado

**Pilado** (helene *Πυλάδης *, latine *Pylades*) estas en la helena mitologio filo de la fokida reĝo Strofio kaj lia edzino Astioĥeo (nomata ankaŭ Anaksibio).

Li estis edukata kune kun sia amiko Oresto, kiu post murdo de sia patro Agamemnono, mikena reĝo, trovis rifuĝejon ĉe la reĝo Strofio. El ambaŭ knaboj fariĝis grandaj amikoj por la tuta vivo.
[eta|maldekstre|400px|Pilado, gravuraĵo de [:en:Pierre-Michel Alix|Pierre Michel Alix (1762-1817).]]

Oresto plenkreskis kaj havis pripensitan venĝon al murdistoj de sia patro. Pilado akompanis lin en Mikenon, kie Oresto mortigis kriman Egiston kaj sian patrinon Klitemnestron, kiu perfidis sian edzon kaj lian murdon kaŝintencis kune kun sia amanto.

Oresto fariĝis nova mikena reĝo, lia popolo konsideris linan venĝon kaj murdon kompreneblaj. Sed Oreston persekutis pro lia terura faro Erinioj, diinoj de venĝo. Por sia purigo li devis, laŭ klarigo de divenistino, okazigi vojaĝon en malproksiman Taŭridon kaj tie penti ĉe altaro de diino Artemiso. Pilado okazigis la ekspedicion kun li. Sed ili ambaŭ estis tuj post veno en Taŭrido kaptitaj kaj estis destinite, ke unu el ili estos oferita. Pilado tuj proponis sian vivon por vivo de la amiko. Lastmomente savis ilin ambaŭ sacerdotino Ifigenia. Kiel estis baldaŭ malkovrita, ŝi estis la plej aĝa fratino de Oresto, kiun antaŭ longa tempo forrabis diino Artemiso, kiam ŝi antaŭe savis ŝin de ofero por sukceso de ekspedicio de ilia patro Agamemnono en militon kontraŭ Trojo.

Kiam ĉio klariĝis, Ifigeneia ruze okazigis liberigon kaj kun ambaŭ junaj viroj revenis patrujon. Oresto denove gajnis mikenan tronon kaj Pilado edziĝis lian fratinon Elektran.

Pilado fariĝis simbolo de sindonema amikeco.

## Reflekto en arto 
Figuro de fidela amiko Pilado aperas ĉie, kie estas prilaborita historio de Oresto.

* tragedio *Oresteia* de Esĥilo (el la jaro. 458 a.K.)
* *Elektra* de Sofoklo kaj de Eŭripido, *Ifigenio sur Taŭrido* kaj *Oresto* (el la jaro 408 a.K.) de Eŭripido
* rimarkinda estas romia statuaro *Oresto kaj Pilado* (5-a jarcento a.K., en *pariza* *Luvro*).

## Tradukfonto 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Louis Anquetin

**Louis Anquetin** (naskiĝis  en Étrépagny (Eure), mortis  en Parizo) estis franca pentristo, desegnisto kaj akvarelisto. Oni konsideras lin reprezentanto de klozoneismo kaj de Post-impresionismo.

## Bildgalerio 

Anquetin Avenue de Clichy.jpg|*Avenuo de Clichy, je la kvina vespere* (1887), Wadsworth Atheneum, Hartford (Konektikuto)
Louis Anquetin - Woman at the Champs-Élysées by night - Google Art Project.jpg|*Virino sur Avenuo de la Elizeaj Kampoj nokte* (1889-1893), Muzeo Van Gogh, Amsterdamo
Louis Anquetin Femme dans paysage.jpg|*Virino en pejzaĝo* (1889), Salono de 1890
Louis Anquetin.jpg|*Leganta virino* (1890)

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj
Lizimaĥio

**Lizimaĥio** aŭ **lizimakio** () estas genro el familio Primolacoj kun inter 150 kaj 180 specioj troveblaj plejparte en la norda hemisfero. Laŭ iuj aŭtoroj la genro inkluzivas ankaŭ la speciojn en la genro anagalo (*Anagallis* L., *Pelletiera* kaj *Trientalis* L.); laŭ aliaj, du specioj de lizimaĥio apartenas al la genro anagalo.
Laŭ iuj fontoj, la genro ricevis sian nomon honore al Lizimaĥo (*Lysimachus*), kuracisto kaj reĝido de antikva Sicilio, kiu laŭdire trankviligis frenezan virbovon nutrante ĝin per iu specio el la genro.

## Trajtoj 
Temas pri rektaj aŭ rampaj herboj, kies folioj kreskas laŭlonge de la tigo, kaj kies ovario estas supera. Lizimaĥiaj specioj ofte havas flavajn florojn, kaj kreskas forte. Ili kreskas prefere en malsekaj lokoj.

Per specioj de lizimaĥio sin nutras la larvoj de kelkaj papilioj kaj tineoj.

## Specioj 
* Monerfolia lizimaĥio, *Lysimachia nummularia*

## Referencoj 
Kategorio:Primolacoj
Kolportisto

[eta|*La kolportisto* (*De Marskramer*), de [Jeroen Bosch (Muzeo Boijmans van Beuningen).]]
**Kolportisto** (aŭ **vojaĝanta vendisto**) estas (laŭ PIV) migranta etvendisto, t.e. komercisto, kiu tradicie ne restas en vendejo sed iras de loko al loko, historie de vilaĝo al vilaĝo, kun la celo vendi pomalgrande. Nuntempe temas pri persono, kiu iradas de pordo al pordo kun la intenco vendi artiklojn aŭ servojn al la loĝantoj. Dum la 1950-aj jaroj, kiam komenciĝis la rekonstruado post la Dua Mondmilito, novaj produktoj aperis en la merkato. Por atentigi la homojn pri tio, kolportistoj ekiris kun, ekzemple, polvosuĉiloj, penante vendi ilin, demonstrinte ilian funkciadon. La artiklo je tiu momento estis bonega por kolporte vendi ĉar:
* La aĉetanta publiko ankoraŭ estis finance ne tre bonfarta, kaj aĉetojn oni faris pro neceso, ne pro bezono de lukso. Tial rigardi montrofenestrojn estis malpli populara okupo ol pli poste, kaj nova produkto facile povus eskapi el ies atento.
* Ekzistis tradicio de kolportado kaj regula var-liverado. Liverantoj alportis legomojn, lakton kaj aliajn ĉiutagajn necesaĵojn al la frontpordo (ofte ankaŭ al la postpordo), kaj ne estis malkutime, ke inter ili troviĝis alia, nekonata vendisto.
* Oni povis pro la persona kontakto de la vizito demonstri kaj rekomendi la produkton al la ofte hezitema aĉetant(in)o.

## En kulturo 
* *Death of a Traveling Salesman* (angle por Morto de vojaĝanta vendisto), la debuta romano de Eudora Welty, publikigita en 1936, kaj poste samnoma (sed ne rilata) teatraĵo de Arthur Miller. La rakonto de Welty sekvas malsanan kaj konfuzitan ŝuvendiston, kiu trovas sin en kampara kabano, kio kondukas al kortuŝa, reveca reflektado pri izoliteco kaj konekto. La teatraĵo de Miller, tamen, estas tragedio pri Willy Loman, maljuniĝanta vendisto konsumita de sia malsukcesa strebado al la Usona Revo, kiu finfine sinmortigas.

## En Esperanto aperis 
* *Kredu min, Sinjorino!*, humura aŭtobiografia romano fare de Cezaro Rossetti

## Vidu ankaŭ 
* Mercero

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Komerco
Murr (rivero)

La rivero **Murr** situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio kaj longas 51 kilometrojn. Post fonto en la komunumo Murrhardt, interalie ĝi pasas tra la komunumoj Oppenweiler, Backnang, la parto Burgstall an der Murr de la komunumo Burgstetten, tra Kirchberg an der Murr, Steinheim an der Murr kaj tra la samnoma komunumo Murr an der Murr, kaj donas sian nomon al la administra distrikto Rems-Murr. Fine ĝia akvo ĉe Marbach am Neckar fluas en la riveron Neckar.

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Baden-Virtembergo
Kategorio:Akvokolekta areo de Rejno
Katedralo de la Sankta Jakobo en Rigo

**Katedralo de la Sankta Jakobo** konstruita en la jaroj 1215 - 1225 estas unu el la plej malnovaj kaj la plej belaj preĝejoj en Rigo.

## Historio 
En ĝia arkitekturo videblas transiro de romaniko al gotiko. La kupra turo de la preĝejo kies alteco estas 86 metroj dum jarcentoj senbriliĝis; sur ĝi troviĝas la plej malnova horloĝo en Antikva Rigo, kiu estas starigita en la jaro 1480. La turo de tiu ĉi preĝejo estas sola, kiu havas sonorilon ekster la preĝejo mem. Ĝi troviĝas sub speciala tegmenta konstruo kaj estas bone videbla. La malnova sonorilo gisita en 1509 estis evakuita al Rusio dum la Unua Mondmilito en la jaro 1915 kaj tie ĝiaj spuroj malaperis. La nova sonorilo estis gisita kaj starigita en la jaro 2001 antaŭ 800 jara jubileo de Riga.

Dekomence en ĉi-tiu preĝejo preĝis fratoj de ordeno, poste katolika paroĥo. En 1522 en la preĝejo estis legitaj predikoj, kiuj en Rigo enkondukis Reformacion. Ĝin transprenis luteranoj kaj la unuan fojon diservo okazis en latva lingvo. Post Reformacio tiu estis latva preĝejo. En la jaro 1582, kiam komenciĝis pola epoko laŭ ordono de reĝo Stefan Batory la preĝejo estis redonita al katolikoj - Ordeno de Jezuitoj. En 1621, kiam riganoj ĵuris fidelon al Svedia krono kaj komenciĝis sveda epoko, Svedia reĝo Gustav la 2-a Adolf forpelis jezuitojn kaj la preĝejo de la Sankta Jakobo fariĝis luterana preĝejo de sveda garnizono. Tamen post la jaro 1710 ĝi fariĝis la preĝejo de rusa krono.

Nur en 1923 la preĝejo denove estis redonita al katolikoj, kaj fariĝis katolika katedralo.

En aŭtuno de la jaro 1993 en Katedralo de Sankta Jakobo gastis Papo Johano Paŭlo la 2-a.

Rigo
Rigo
Kategorio:Rigo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1220-1229
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Latvio
Kategorio:Brikgotikaj preĝejoj
Gintaras Linas Grušas

.
eta|Gintaras Grušas (2017)

## Biografio 
Antaŭ la pastraj studoj, li akiris bakalaŭrecon pri matematiko kaj informatiko en Kalifornia Universitato, laboris en korporacio IBM.

En 1989 li eniris en Universitaton de Franciskanoj (Ŝtato Ohio), poste daŭrigis studojn en Papa Kolegio de Sankta Beda kaj Papa Litova Kolegio de Sankta. Kazimiro. En Papa Universitato Sankta Tomaso de Akvino li akiris bakalaŭrecon pri teologio, licencion kaj doktoran gradon pri eklezia juro.

En 1994 ĉefepiskopo A. J. Bačkis ordinis lin kiel pastron. En la sama jaro li estis elektita ĝenerala sekretario de Litova Episkopa Konferenco.

Dum 2001-2003 G. Grušas estis rektoro de Vilna Pastra Seminario de Sankta Jozefo, en 2002 estis denove nomumita ĝenerala sekretario de Litovia Episkopa Konferenco. En 2003 al li estis donita titolo de monsinjoro.

Kategorio:Litovoj
Kategorio:Usonanoj
Natria aluminia sulfato

**Natria aluminia sulfato**, **aluminia sulfato de natrio** aŭ **NaAl(SO4)2·12H2O** estas neorganika kombinaĵo, sulfata salo de natrio kaj aluminio. Ankaŭ konata kiel natria aluno aŭ soda aluno, ĉi-blanka solido uzatas kiel acida reguliganto de nutraĵoj (E521) ĉefe en la manufakturo de natria bikarbonato.

## Produktado kaj uzoj 
Ĝi produktiĝas per kombinado de natria sulfato kaj aluminia sulfato. Ĉirkaŭ 3000 tunoj/jare (2003) produktiĝas. En Usono ĝi kombiniĝas kun natria bikarbonato kaj unukalcia fosfato por estigi bakpulvoron kun duobla agado por domuzoj.

La klasika aluna kuba strukturo estas dekduhidrata (dodekahidrata), kaj en mineralogio ĝi konatas kiel natria aluno. Du aliaj raraj mineraloj estas konataj: mendozito (dekunuhidrata) kaj tamarugito (seshidrata). Ĝi same uzatas kiel mordanto por preparado de hematoksilinaj solvaĵoj por kolorigado de nukleĉeloj en histopatologio.

## Sintezo 
Natria aluminia sulfato estiĝas per reakcio inter natria sulfato kaj aluminia sulfato en akvo:

**\mathsf{Na_2SO_4 + Al_2(SO_4)_3 + 24H_2O \ \xrightarrow{\ }\ 2NaAl(SO_4)_2\cdot 12H_2O }**

Natria aluminia sulfato malkomponiĝas sub alta temperaturo:

**\mathsf{4NaAl(SO_4)_2 \ \xrightarrow{800^oC}\ 2Na_2SO_4 + 2Al_2O_3 + 6SO_2 + 3O_2 }**

La akvosolvaĵoj estas acidaj pro hidrolizo inter la aluminataj katjonoj:

**\mathsf{[Al(H_2O)_6]^{3+} + H_2O \ \rightleftarrows\ [Al(H_2O)_5(OH)]^{2+} + H_3O^+ }**

Kemia reakcio de la natria bikarbonato kaj natria aluminia sulfato:

**\mathsf{2\;NaAl(SO_4)_2 + 6\;NaHCO_3 \ \rightleftarrows\ 4\;Na_2SO_4 + 2\;Al(OH)_3 + 6\;CO_2 \uparrow }**

## Literaturo 
* Leavening agents
* USA Food and Drug Administration
* Chemical Book
* American Elements
* Gardner's Commercially Important Chemicals: Synonyms, Trade Names, and ..., G. W. A. Milne
* Dictionary of Food Compounds with CD-ROM: Additives, Flavors, and Ingredients, Shmuel Yannai
* The Fluorosis Problem in Livestock Production: A Report of the Committee on ..., National Research Council (U.S.). Committee on Animal Nutrition. Subcommittee on Fluorosis Problems

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Aluminiaj kombinaĵoj
Kategorio:Sulfatoj
Preĝejo de Sankta Maŭrico (Lille)

**Preĝejo de Sankta Maŭrico** troviĝas en Lillo, Francio, tre proksime de la stacidomo ''''.

## Korto Sankta-Maŭricio 
Tiu preĝejo, situanta je kelkaj paŝoj de la stacidomo Lille-Frandres, estis konstruita je la fino de la 14a jarcento sub la formo de preĝejo-halo, kun navoj samaltaj kaj samlarĝaj. Tiu preĝejo sobre dekorita laŭ la flam-gotika arkitekturo ŝuldas sian ŝajnan homogenecon al Philippe Cannissie (1799-1877), urba arkitekto de 1849 ĝis 1867, kiu estris la restaŭrigon de tiu konstruaĵo.

## Historio de la konsisto de la meblaro 
La konstruado de la preĝejo Sankta-Maŭricio daŭras dum pli ol kvar jarcentoj (de la fino de la 14a jarcento ĝis la fino de la 19a jarcento). La okcidenta fasado estas animita de multaj statuoj (1874-1875) ŝulditaj al Henri Biebuyck (1835-1907), Felix Huidiez (1841-1906) kaj Jules Victor Heyde, skulptistoj el Lillo. Nuntempe, la internaĵo entenas riĉan meblaron.
Post kiam la Revolucio damaĝis ĝin, preĝejo retrovis parton de sia meblaro en la komenco de 19a jarcento, kaj akceptis ankaŭ multajn pentraĵojn devenantajn de malaperintaj monaĥejoj. Multaj el ili estas verkoj de Jacques Van Oost kromnomita la Junulo (1639-1713), pentristo naskiĝinta en Bruĝo kaj instalita en Lillo de 1668 ĝis 1708: La Fuĝo al Egiptio (1697), La Adorado de la Ŝafistoj (inter 1697 kaj 1699), La Edziniĝo de la Virgulino (1699), La Prezento en la Templo (1700)). Kvar pentraĵoj prezentantaj scenojn de la Pasiono (1767-1768) estas ŝulditaj al la Lilla pentristo Louis Watteau kromnomita de Lille (1731-1798).
Ĉe la restaŭrigo estrata de Cannissié, preĝejo estis provizita de interesa novgotika meblaro de Charles Buisine-Rigot (1820-1893), la tiama plej grava lignoskulptisto en Lillo. Ĝi estis ankaŭ provizita de rimarkinda vitralaro farita inter 1859 kaj 1861 fare de Charles Gaudetet (1817-1880), fama Lilla vitralopentristo, laŭ la kartonoj de la Lilla pentristo Victor Mottez (1809-1897), lernanto de Ingres.
eta| 4 scenojn de la Pasiono, L.WAatteau (1767-1768)
Tri bombadoj, en 1914, 1916 kaj 1942, necesigis la renovigon de pluraj fenestroj, faritaj de Pierre Turpin, Lilla vitropentristo, laŭ la kartonoj de Louis Morin kaj de Mme Capronnier Turpin. Fine, en la jaroj 1940-1950, la dekano A. Vandenabeele renovigis parton de la novgotika meblaro (katedro, retablo de la Virgulino, statuoj de sanktuloj).

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la komunumo paroĥa

Kategorio:Konstruaĵoj en Lille
Lille
Lille
Arūnas Poniškaitis

## Biografio 
**Arūnas Poniškaitis** naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1966 en vilaĝo Vyšpiniai (distrikto Šakiai). En 1984 li finis mezlernejon en Vilkaviškis, militservis en la soveta armeo, dum 1987-1992 studis en Kaŭna Interdioceza Pastra Seminario. La 31an de majo 1992 li akceptis sacerdotan ordinon kaj estis enoficigita kiel vikario en paroĥo de Sanktaj Anĝeloj Gardistoj (urbo Alytus). Li daŭrigis teologiajn studojn en Papa Universitato Gregoriana en Romo, kie en 1997 ricevis licencion de teologio kaj en 2001 akiris sciencan gradon de teologia doktoro. Reveninte en Litovion, li laboris kiel paroĥestro en paroĥo de Sankta Kazimiro en Alytus, dum 2001-2004 okupis oficon de spirita patro en Pastra Seminario de Beatulo Jurgis Matulaitis en Marijampolė, dum 2001-2009 instruis fundamentan teologion en Kaŭna Universitato de Vytautas la Granda. En 2003 Arūnas Poniškaitis estis enoficigita notario en kurion de diocezo Vilkaviškis, kaj en 2004 – ĝeneralvikario de episkopo de Vilkaviškis Rimantas Norvila.

La 5-an de februaro la papo Benedikto la 16-a nomumis mons-ron Arūnas PONIŠKAITIS nova Vilna aŭgzilaro (helpanto de Vilna ĉefepiskopo).
Mons-ro Arūnas Poniškaitis estis konsekrita episkopo en Vilna arkikatedralo en la tago de Sankta Kazimiro (la 4an de marto), protektanto de Litovio.

Kategorio:Litovoj
Jack Fellure

**Jack FELLURE** (plenanome **Lowell Jackson FELLURE**, —. estas konstanta kandidato por la respublikana nomumo por la usona prezidenteco.

Li kandidatis en ĉiu nomuma balotado ekde 1988. Krome, en 2012, post la malsukceso ĉe la Respublikana Partio, li transiris provizore al la Prohibicia Partio, kiu nomumis lin tute senefike. Jam la  Fellure oficiale anoncis sian kandidatiĝon por la voĉdonado en 2016, tamen denove kiel respublikano.

Fellure ĝenerale rigardas la Biblion de Reĝo Jakobo (1611) kiel la deklaron de siaj pozicioj pri ĉio imagebla, kaj kiel verkaĵon de Dio mem.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj protestantoj
Sámuel Rácz

**Sámuel Rácz** [ŝAmuel rAc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rácz Sámuel** estis hungara kuracisto, profesoro.

Sámuel Rácz http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  1744 en Pest (urbo). Li mortis la  1807 en Pest.

## Biografio 
Sámuel Rácz akiris kuracistan diplomon en Vieno en 1773. Post siaj studoj li laboris en Nagybánya ĝis 1777, poste li instruis en la ĵus fondita medicina fakultato de Reĝa Universitato de Buda. Li estis pioniro de la hungarlingva medicino. En la studjaroj 1780, 1785, 1790, 1796 li estis dekano, en 1793 rektoro. En nekonata tempo li ricevis la titolon reĝa konsilisto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az emberi élet általános ismeretét tanító könyve* (1772, 1802)
* *A salétrom főzésnek legkönnyebb és legbizonyosabb módgya, mellyet 1778-ik eszt. a felséges cs. és kir. tárháznak költségén...* (1780, 1783, 1786) - tradukaĵo el la germana lingvo
* '''Ιατρικαι παραινεσεις κ. τ. λ. Μεταϕρασϑεισαι εις την ημϖν βιαλεκτον παρα Ιεωργιου 'Ιοαννου Ζαβιρα* (1787)
* *A borbélyi tanításoknak első darabja. Az anatomiáról, physiologiáról, materia medicáról, chirurgiáról és bábaságról* (1794)
* *Notio potentiarum incitantium quam qua supplementum ad suam vitae notionem edidit'' (1805)

## Fontoj 
* hungarlingva esploro
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Klozoneismo

**Klozoneismo** estas pentrarta teĥniko inventita en 1886 de juna pentristo, Louis Anquetin.

Tiu teĥniko inspiriĝas el teĥniko de vitralo, de japana Ukijo-e (japanismo), de Epinal-bildo kaj de primitiva arto.

Klozoneismo karakteriziĝas per areoj de koloro ĉirkaŭitaj de pli malhela streko. La ĉirkaŭaĵo ebligas limigi unukoloraĵojn unuj de aliaj. Ĝi ankaŭ ebligas reliefigi pentritajn elementojn.

Antaŭulaj artistoj influitaj de Louis Anquetin kaj ankaŭ de japanismo estis Paul Gauguin kaj Émile Bernard. Ambaŭ fondis la Skolon de Pont-Aven en la malfruaj jardekoj de la 19-a jarcento, kiu utilis kiel katalizilo kaj disvastiganto de tiu teĥniko. Tamen, la depostulo pri patreco de klozoneismo estis la startpunkto de konflikto inter ambaŭ artistoj, kio definitive ĉesigis ilian kunlaboradon. Aliaj artistoj, kiaj Maurice Denis, Vincent van Gogh aŭ Henri de Toulouse-Lautrec alproksimiĝis al klozoneismo, ĉiu siamaniere.

Hodiaŭ, klozoneismo estas teĥniko nedisigebla de bildliteraturo kaj animeo. Nuntempaj artistoj kiaj Valerio Adami kaj Pierre Alechinsky alproprigis al si tiun pentristan teĥnikon.

## Bildgalerio 

Breton Women.jpg|Vincent van Gogh, *Bretoninoj kaj infanoj*, novembro 1888 (akvarelo laŭ Émile Bernard)Galleria d'arte moderna, Collezione Grassi, Milano
Paul Gauguin 137.jpg|Paul Gauguin*Vizio post la Prediko* aŭ *Lukto de Jakobo kun Anĝelo*, 1888
Louis Anquetin.jpg|Louis Anquetin*Leganta virino*, 1890
Serusier - the talisman.JPG|Paul Sérusier, *La Talismano*, 1888Musée d'Orsay, Parizo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉelemajlo

## Tradukfonto 
Kategorio:Pentristaj teknikoj
Salikario

**Salikario** estas specio de Litrumo, *Lythrum salicaria* L., kiu kreskas en malsekaj lokoj, ĉefe fosaĵoj kaj trankvilaj riverbordoj, en mezvarmaj regionoj de Eŭropo kaj Azio. Ĝi disvastiĝis al samspecaj lokoj de Nordameriko. Temas pri plurjara herbo alta inter 30 kaj 200 cm, kun paraj aŭ verticilaj folioj; la sespetalaj, purpurrozaj floroj formas longajn, spikaspektajn infloreskojn. La semoj, el kapsulo, disvastiĝas plejofte laŭ la akvofluo.
La folioj de tiu planto iom similas laŭforme tiujn de iuj salikoj, kio klarigas la nomon de tiu ofta herbo. Tiuj folioj estas konsumeblaj, krudaj aŭ kuiritaj.

Kategorio:Litrumacoj
Litrumo

**Litrumo** (*Lythrum*) estas genro el familio Litrumacoj. Se oni inkluzivas *Peplis* L., ĝi entenas kvardekon da specioj en la tuta mondo. Temas pri herboj, foje kun ligneca bazo, kun purpuraj, rozaj aŭ blankaj floroj, aranĝitaj en verticiloj, kiuj formas ŝajnspikojn. La frukto estas multsema kapsulo.

Salikario, *Lythrum salicaria* L., estas la plej konata specio de tiu genro.

Kategorio:Litrumacoj
Zsigmond Keglevich

**Grafo Zsigmond Keglevich** [ĵigmond kegleviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keglevich Zsigmond** estis hungara pastro, teologo, profesoro, titulara episkopo, preposto. Lia nobela antaŭnomo estis *buzini*.

Zsigmond Keglevich http://opac.pim.hu/index.jsp?from_page=result&page=details&dbname=database_osszes&bib1id=20003&bib1field=0&term=127242&too_many_records=false&rc=1&pos=1&offset=1&stepsize=10&oldOffset=100000 naskiĝis la  1732 en Hungara reĝlando en Torna (nuntempa Turňa nad Bodvou en Slovakio). Li mortis la  1805 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

## Biografio 
Zsigmond Keglevich frekventis gimnazion en Pozsony, poste li lernis filozofion en Nagyszombat, teologion en Romo. Li doktoriĝis kaj pastriĝis en Romo en 1755. Li estis pastro en pluraj lokoj, poste kanoniko en 1759, preposto en 1762, titulara episkopo en 1764. En nekonata tempo li estis fakultatestro pri juro en Reĝa Universitato de Nagyszombat, en la studjaro 1771 rektoro http://www.elte.hu/rektorok.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Sanctissimo S. D. N. Benedicto XIV. Theses ex dissertatione canonica de celebratione Missarum...* (1755)
* *Sermo ... habitus Tyrnaviae die 2. Julii Anno 1776. cum cels. ac. rev. dnus ...* (1776)
* *Sermo die 15. Oct. 1777. dum Mariae Theresiae reginae apostolicae munificentiae insigne capitulare* (1777; ankaŭ )

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Sĥoneo

**Sĥoneo** (helene *Σχοινεύς*, latine *Schoeneus*) estis en la helena mitologio boiota reĝo, patro de ĉasistino Atalanto.

La reĝo Sĥoneo kaj lia edzino Klimeno naskigis filinon Atalanton. Sed la patro sopiris filon kaj filinon volis neniukaze. Ordonis lasi ŝin en arbaro, supozante, ke ŝi tie pereos. Ne konjektis, ke trovos ŝin kaj transprenos por edukado ursino.

Atalanto elkreskis en belan knabinon kaj faman ĉasistinon, kiu egaliĝis al viroj per sia forto, persistemo kaj ĉasista arto kaj allogis ilin ankaŭ pro sia beleco.

## Tradukfonto 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Silvano

**Silvano** (latine *Silvanus*, laŭvorte *arbara ulo*) estas itala kaj etruska plimalalta dio, kiu vivis en arbaro.
Origine li eble estis timiga damaĝanto, sed ĉirkaŭ rompiĝo de eraoj li fariĝis tre preferata protektanto de kampoj, arbaroj, gregoj, fruktoarbaroj kaj vitkampoj. Laŭ Higeno ĝuste Silvano komencis instali limŝtonojn kaj gardi interparcelejojn. Laŭ la sama aŭtoro havas ĉiu mastraĵo tri Silvanojn: eta| upright=0.7| Silvano (Bronzo, suda Italio)
# hejman (*Silvanus domesticus* aŭ *Larum*),
# kampan (*Silvanus agrestis*) kaj
# orientan (*Silvanus orientalis*), kiu gardis interparcelejojn.

Li estis bildigata simile kiel greka Pajno: kiel pliaĝa kamparano kun pina krono sur la kapo, kun tranĉilo kaj kampaj fruktoj, kun hundo kaj virkoko. Iam estis interŝanĝata kun la romia dio Faŭno, sed li estis multe pli preferata.

## Tradukfonto 
Kategorio:Romia mitologio
Portreto de Adele Bloch-Bauer I

250px|eta|dekstra|Portreto de Adele Bloch-Bauer I
La ***Portreto de Adele Bloch-Bauer I*** estas pentraĵo de Gustav Klimt kompletigita en 1907. Laŭ ĵurnalismaj informoj, ĝi estis vendita kontraŭ 135 milionoj da usonaj dolaroj al Ronald Lauder, proprietulo de la Neue Galerie en Novjorko, en junio 2006, kio igis ĝin en tiu momento la dua pentraĵo plej kosta en la tuta mondo. La verko estas montrata en la menciita galerio ekde julio 2006.

Klimt bezonis tri jarojn por plene krei ĉi tiun portreton, kiu mezuras 138 x 138 centimetrojn kaj estis farita el oleo kaj oro sur tolo, kun kompleksa kaj ornamita ornamado simile al tiuj viditaj en la verkoj de Jugendstil. Klimt estis ano de la viena secesio, aro de artistoj kiuj decidis rompi kun la tradicia maniero pentri. La verko estis realigita en Vieno, laŭ mendo de Ferdinand Bloch-Bauer, bankisto kaj sukerindustriisto juda, edzo de Adele Bauer, filino de Moritz Bauer, direktoro de la banko *Wiener Bankverein*.

Kiel riĉa industriisto kiu kreis sian fortunon el la sukerindustrio, li subtenis la artojn kaj favorigis kaj sponsoris la laboron de Klimt. Adele Bloch-Bauer iĝis la ununura modelo pentrita dufoje de Klimt kiam li kompletigis sian duan pentraĵon, *Portreto de Adele Bloch-Bauer II*, en 1912. Adele indikis en sia testamento ke la pentraĵoj de Klimt devus esti donacitaj al la Ŝtat-galerio de Aŭstrio. En 1925 Adele mortis je meningito, kaj kiam la nazioj okupis Aŭstrion, ŝia vidvino ekziliĝis en Svislando. Ĉiuj propraĵoj estis konfiskitaj, inkluzive de la kolekto de Klimt. En la testamento de 1945, Bauer-Bloch nomumas siajn genevojn, inkluzive de Maria Altmann, kiel heredontojn de sia heredaĵo.

Ĉar la pentraĵoj apartenantaj al Bloch-Bauer restis en Aŭstrio, la registaro estis pli proksima al la testamento de Adele. Post jura batalo en Usono kaj en Aŭstrio, estis decidite ke Maria Altmann estis la leĝa proprietulo de tiu ĉi verko kaj de aliaj kvar de Klimt.

La decido estis ricevita en Aŭstrio kun rezignado. Post tio, la verkoj estis senditaj al Usono, kie ili estis elmontritaj en Losanĝeleso ĝis la *Portreto de Adele Bloch-Bauer I* estis vendita al Lauder.

La pentraĵo ekiĝis la ĉefverko de la kolekto de Lauder en sia Neue Galerie de Novjorko, kiu dum jaroj provas repreni la arton kiu apartenas al la juda komunumo, plejmulte el Germanio kaj Aŭstrio, konfiskita aŭ ŝtelita de la nazia registaro.

Havinte la pentraĵon *Portreto de Adele Bloch-Bauer I* li diris: "Ĝi estas nia Mona Lisa..." En la jaro 2015 realiĝis filmo de la BBC kun Helen Mirren kaj Ryan Reynolds titolata "Woman in Gold", gvidata de Simon Curtis kun teksto de Alexi Kaye Campbell kaj muziko de Hans Zimmer kaj Martin Phipps, kiu rakontas ĉi temon.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Neue Galerie
Kategorio:Juda kulturo
Kategorio:Pentraĵoj de Gustav Klimt
Elektronika inĝenierarto

La **elektronika inĝenierarto** estas la branĉo de la inĝenierio, kiu traktas la efikon kaj konduton de elektronoj. Ĝi uzas nelinearajn kaj aktivajn  elektronikaj komponantojn (kiel elektronaj tuboj kaj duonkonduktaĵaj elementoj, aparte transistoroj, diodoj kaj integritaj cirkvitoj por projekti elektronikajn cirkvitojn,  elektronikaj aranĝaĵoj kaj sistemoj. Tiu fako tipe ankaŭ produktas pasivajn elektrajn komponantojn, kutime por cirkvitaj tabuloj.

La *Institute of Electrical and Electronics Engineers* (IEEE) estas unu el la pli grava kaj influa organizo por elektronikaj inĝenieroj.

## Subfakoj 
* Elektromagnetismo
* Reto-analizo
* Fabriko de elektronikaj aranĝoj kaj cirkvitoj
* Signal-prilaborado kaj transmetoj de signaloj al sistemoj
* Regaj sistemoj
* Komunikado

## Kelkaj inventoj 
* Transistoro
* Fonografo
* Integra cirkvito
* Radiografo
* Radaro
* Televido
* Komputilo
* Mikroprocesoro

Kategorio:Elektroniko
Kategorio:Inĝenierarto
Natria arsenito

**Natria arsenito**, **arsenito de natrio** estas arsenita salo de natrio, kiu prezentiĝas sub tri formoj: meta-arsenito de natrio unubaza (**NaAsO2**), orto-arsenito de natrio tribaza  **Na3AsO3** kaj piro-arsenito de natrio kvarbaza **(Na4As2O5)**.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Meta-arsenito de natrio estiĝas pere de varma reakcio inter arseno kaj natria hidroksido:

### Sintezo 2 
* aŭ pere de arsena trioksido kaj natria hidroksido:

### Sintezo 3 
* aŭ pere de varme koncentrita solvaĵo de natria karbonato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kiam varmigita, natria arsenito malkomponiĝas suferante misproporcion:

### Reakcio 2 
* Varma akvo malkomponigas ĝin por estigi natrian duhidrogenan arseniton:

### Reakcio 3 
* Natria meta-arsenito iom-post-iom oksidiĝas de la atmosfera oksigeno al orto-arsenito:

### Reakcio 4 
* En alkalaj solvaĵoj la meta-arsenito oksidiĝas al hidrogena arsenato:

### Reakcio 5 
* Meta-arsenito reakcias kun diluitaj acidoj:

### Reakcio 6 
* La samo okazas kun koncentritaj acidoj:

### Reakcio 7 
* Natria meta-arsenito reakcias kun alkaloj por estigi orto-arsenitojn:

### Reakcio 8 
* Ĝi oksidiĝas en alkala medio:

### Reakcio 9 
* Natria meta-arsenito reakcias kun stana (II) klorido kaj klorida acido por estigi arsenon, heksaklorostanato de hidrogeno kaj natria klorido:

### Reakcio 10 
* Ĝi reakcias kun arĝenta nitrato estigante arĝentan meta-arseniton kaj natrian nitraton:

### Reakcio 11 
* Natria orto-arsenito reakcias kun hidrogena peroksido por estigi natrian arsenaton:

### Reakcio 12 
* Natria arsenito reakcias kun kalia permanganato kaj sulfata acido:

### Reakcio 13 
* Natria orto-arsenito reakcias kun jodo por estigi natrian arsenatoj kaj jodidan acidon:

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Cameo Chemicals
* Compounds of Arsenic, Antimony, and Bismuth: First Supplement Covering the ..., Michael Dub
* United States Environmental Protection Agency 
* Pharmaceutical Drug Analysis, Ashutosh Kar
* Chemistry of Pesticides, N. N. Melnikov
* Chemistry of Arsenic, Antimony and Bismuth, N.C. Norman

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Arsenitoj
Natria arsenato

**Natria arsenato**, **arsenato de natrio** aŭ **Na3AsO4** estas neorganika kombinaĵo, natria salo el "arsenata acido", kiu povas esti unubaza (NaH2AsO4), dubaza (Na2HAsO4) aŭ tribaza (Na3AsO4). La trinatria salo estas blanka aŭ senkolora solido kiu estas alte toksa. Ĝi ordinare trovatas kiel dodekahidrata aŭ Na3AsO4 . 12H2O. Ĝia salo dodekahidrata estas izomorfa kun trinatria fosfato.

## Sintezoj 
### Sintezo 1
* Natria arsenato estiĝas pere de reakcio inter la "arsenata acido" kaj natria hidroksido:

### Sintezo 2
* Dissolvado de arseno en solvaĵo de natria hidroksido en la ĉeesto de oksidigantoj:

### Sintezo 3
* Fandado de "arsenata trioksido" kun alkalo kaj natria nitrato:

### Sintezo 4
* Dissolvado de arsenata kvinoksido en koncentrita alkalo:

### Sintezo 5
* Malkomponiĝo de natria meta-arsenito:

### Sintezo 6
* aŭ pere de oksidado de natria meta-arsenato:

## Reakcioj 
En akvosolvaĵo natria arsenato absorbas karbonan duoksidon:

**\mathsf{Na_3AsO_4 + CO_2 + H_2O \ \xrightarrow{}\ Na_2HAsO_4 + NaHCO_3 }**

Kun malvarma arsenata acido ĝi estigas kristalan acidan salon:

**\mathsf{Na_3AsO_4 + 2\;H_3AsO_4 + 3H_2O \ \xrightarrow{}\ 3\;(NaH_2AsO_4\cdot H_2O) }**

Interŝanĝa reakcio kun arĝenta nitrato:

**\mathsf{Na_3AsO_4 + \underset{ar\hat{g}enta\;nitrato}{3\;AgNO_3} \ \xrightarrow{}\ \underset{ar\hat{g}enta\;arsenato}{Ag_3AsO_4}\downarrow + 3\;NaNO_3 }**

Natria arsenato estas malforta oksidiganto:

**\mathsf{2\;Na_3AsO_4 + 4\;HI + 3\;H_2SO_4 \ \xrightarrow{}\ As_2O_3\downarrow + 2I_2 + 3\;Na_2SO_4 + 5\;H_2O }**

## Literaturo 
* GuideChem
* Chemical Book
* Chemolink
* Molbase
* Hazardous Chemicals Desk Reference, Richard J. Lewis, Sr.
* Sittig's Handbook of Toxic and Hazardous Chemicals and Carcinogens, Richard P. Pohanish
* Handbook of Chemicals and Safety, T.S.S. Dikshith

## Vidu ankaŭ 
* Na2HAsO4
* NaH2AsO4

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Arsenatoj
Romualdas Kalonaitis

**Romualdas Kalonaitis** (naskiĝis la  en Kaunas; mortis la  en Hago) estis ambasadoro de Litovio en Nederlando, inĝeniero, ekonomiisto, ĵurnalisto, diplomato kaj esperantisto.
## Vivo
Dum 1959-1965 li studis en Politeknika instituto de Kaunas (nun Teknologia universitato). Poste laboris en uzino en Vilnius, ŝtata komitato pri planado. Dum 1974-1989 li estis vicĉefredaktoro de monata revuo "Mokslas ir technika" (Scienco kaj tekniko). Dum 1990-1992 li estis ĉefredaktoro de revuoj "Uz ir pries" (Por kaj kontraŭ) kaj "Taip ir ne " (Jes kaj ne). Dum 1992-1997 li estis ambasadoro de Litovio en Svedio. Dum 1997-2001 li estis ambasadoro de Litovio ĉe Eŭropa Unio. Poste dum 2001-2003 li laboris en ministerio de eksterlandaj aferoj. Ekde 2004 li estis ambasadoro de Litovio en Nederlando. Li havis la plej altan diplomatian rangon. Li estas aŭtoro de ok porjunularaj kaj sciencpopularigaj libroj. Li estas dekorita per komandora kruco de ordeno "Pro meritoj al Litovio" (2003). 

Esperanton li lernis memstare kaj dum multaj jaroj estis membro de Vilniusa Esperanto-klubo, vigle interesiĝis pri Esperanto, eĉ provis verki en Esperanto. Ekde restarigo de Litova Esperanto-Asocio en 1988 li estis ĝia membro.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Liniceramika kulturo

[eta|300px|mapo de la [neolitiko|neolitikaj kaj samtempaj mezolitikaj kulturoj inter la jaroj 4500 kaj 4000 antaŭ nia erao:

]]
La **liniceramika kulturo**, dividata al okcidenta kaj orienta branĉoj, estas la plej malnova agrikultura kulturo de la Neolitiko. La nomo devenas de la karakterizaj ornamaĵoj de de ceramikaj ujoj per angulaj, spiralaj aŭ ondaj linioj. La kerna grupo de la liniceramika kulturo laŭ la nun favorigita teorio ne estis anoj aŭ idoj de la lokaj postglaciepokaj, mezolitikaj ĉasistoj-kolektistoj, sed enmigrintoj.

## Referencoj 
Kategorio:Neolitiko
Kategorio:Prahistorio
Mercero

eta|Mercero
**Mercero** estas la tuto de la varoj necesaj al kudrado, trikado, vestfarado kaj similaj. (NPIV)

Al mercero apartenas aĵoj kiel rubandoj, bendoj, fadenoj, flikaĵoj kaj similaj sed ankaŭ zipoj, butonoj, pingloj kaj kudriloj, pinglokuseneto, malkudrilo, fingringoj kaj aliaj etaj artikloj, kiel mezurbendo kaj tajlorkreto. 

Delonge merceroj apartenis al la inventaro de kolportistoj. Nuntempe oni povas aĉeti ĝin ĉe kudromaŝinaj butikoj aŭ ĉe fakulaj tekstilaj butikoj.

## Vidu ankaŭ 
* Mercervaroj

Kategorio:Teksaĵoj
Kategorio:Komerco
Tomboj de reĝoj de Bugando en Kasubio

La **Tomboj de la reĝoj de Bugando en Kasubio** estis konstruaĵoj situintaj sur monteto (Kasubio) de la ĉefurbo de Ugando, Kampalo. Ĝi konsistis el kvar tomboj, de la kvar lastaj reĝoj de Bugando, ili estis, Mutesa la 1-a, Muanga, Kua kaj Mutesa la 2-a. Ili estis elstarigitaj en 1882 kaj uzitaj kiel enterigejo en 1884, kovras spacon de 26,8 ha. La tomboj estis inkluzivitaj en la listo de la Monda heredaĵo de UNESKO en 2001.

La 16-an de marto 2010, je la 8:30 atm, la tomboj suferis incendion kiu preskaŭ tute detruis ilin. Tial do, ekde la 28-a de julio 2010, ili troviĝas en la listo de Monda Heredaĵo en danĝero.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Historio de Ugando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Ugando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en danĝero
Kategorio:Tomboj
Kategorio:Konstruaĵoj en Kampalo
Kategorio:Kulturo de Ugando
Edvin Kanka Ćudić

**Edvin Kanka Ćudić** (Brcko 1988) homrajta aktivisto kaj kunordiganto Unuiĝo por Socia Esplorado kaj Komunikado (UDIK). Li estis aktivisto de la organizo Virinoj en Nigraj el Beogrado.

Edvin Kanka Ćudić la kunordiganto de la Unuiĝo por Socia Esplorado kaj Komunikado (UDIK) el Sarajevo, kiu instaliĝis en 2013. Ĝi estas ne-registara organizo kiu helpas post-jugoslaviajn sociojn establi la jur-emon kaj akcepti la leĝecon de homaj rajtoj por ĉiuj, por establi la kriminalan respondecon de la krimuloj, servi per justeco kaj malhelpi la ripetiĝon de krimoj.

Kategorio:Homaj rajtoj
Kategorio:Bosnio kaj Hercegovino
Kategorio:Sarajevo
Ferenc Rausch

**Ferenc Rausch** [raŭŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rausch Ferenc** estis hungarlandana pastro, monaĥo, kanoniko, abato, matematikisto, profesoro. Pri la nacieco mankas informoj. Lia nobela antaŭnomo estis *traubenbergi*.

Ferenc Rausch http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC12527/12782.htm naskiĝis la  1743 en Malsupra Aŭstrio en Prellenkirchen. Li mortis la  1816 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). 

## Biografio 
Ferenc Rausch lernis en Pressburg, en 1761 li aliĝis al la jezuitoj. Post siaj studoj li laboris en Vieno en katolika altlernejo pri hungaroj. En 1773 la ordeno ne plu rajtis funkcii, tial Rausch pastriĝis. Ekde 1777 li instruis ĉefe geometrion en Reĝa Universitato de Buda, post jaroj en Pest (urbo), ĉar la universitato translokiĝis. Li estis dekano en la studjaro 1786, rektoro en 1791 http://www.elte.hu/rektorok. Ekde 1782 li instruis ankaŭ en universitata ĝermo Institutum Geometricum. Inter 1800 kaj 1803 li estis vicrektoro de Reĝa Jura Akademio (Pozono), poste li estis kanoniko kaj abato, krome li havis la titolon reĝa konsilisto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Elemente architecturae ad structuras oeconomicas applicatae…* (1779)
* *Praktische Mathematik* (1788)
* *Geometria practica in usum geometrarum regni Hungariae* (1796)
* *Compendium hydrotechnicum* (1797)
* *Búcsú beszéd a pozsonyi akadémia tanári kara a főigazgatójához* (1803)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero R, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Milito kontraŭ la Islama Ŝtato

eta|Fotomuntaĵo de la milita interveno kontraŭ ISIS
350px|eta|dekstra|Sirio kaj Irako. En griza koloro la teritorio okupata de IŜIS
La **milito kontraŭ la Islama Ŝtato** estas la konklikto ekiĝinta je la 5-a de junio 2014, kiam la Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio, kune kun militistoj el la islama branĉo sunaismo, lojalaj al la antaŭa diktaturo baazisma sekulara de Sadam Husein kaj kontraŭregistaraj triboj, lanĉis ofensivon kontraŭ la armeoj de Irako kaj Sirio. La fortoj de la Islama Ŝtato ankaŭ konata kiel *Daesh* (sigloj en la araba), komencis per atako al Samarra en tiu sama tago kaj prenis Mosulon la nokton de la 9-a de junio, kaj Tikrit la 11-a. Fine de la monato, Irako perdis la regpovon sur la tuta okcidenta landlimo kun Jordanio kaj Sirio.

La 29-an de junio, la Islama Ŝtato anoncis la kreon de «kaliflando» kiu inkluzivis al Sirio kaj Irako. Abu Bakr al-Baghdadi, grupestro, estis deklarita «kalifo kaj ĉefgvidanto de ĉiuj islamanoj»

En aŭgusto de tiu jaro, internacia koalicio lanĉis sian propran ofensivon en la regiono, kun la celo kuniĝi al la klopodoj de la siria kaj iraka armeoj por kontraŭstari la islaman ribeliĝon.

Dum la sekurecfortoj irakaj retiriĝis suden, la fortoj de la Regiona Registaro de Kurdistano plenigis la malplenon kaj okupis parton de la disputitaj teritorioj inter Irako kaj Kurdistano, inkluzive de la nafta centro Kirkuko. La internaciaj observantoj interpretis la kurdan mobilizon kiel lastan signon de la «kreskanta anarkio» en Irako.

La ĉefministro de Irako, Nuri al-Maliki, petis nacian kunvokon pri krizostato la 10-an de junio, post la atako al Mosulo. Malgraŭ la krizo pri sekureco, la Konsilio de Reprezentantoj de Irako malpermesis la kunvokon por deklari la nacian krizostaton. Multaj sunaismaj kaj kurdaj parlamentanoj bojkotis la sesion ĉar ili oponiĝis al la pliigo de la potenco de la ĉefministro.

Sirio decidis interveni en la milito per aera helpo, kaj pluraj amaskomunikiloj asertis ke la Irana Revolucia Gardistaro, sub la gvido de la generalo Qasem Soleimani, partoprenas la konflikton de longe, sed tion la irana registaro malkonfirmis.

La 8-an de aŭgusto 2014, pro urĝa peto de Irako kaj kun la argumento de Barack Obama ke *Usono ne povas resti indiferenta al la konflikto*, la nordamerika lando decidis interveni en la milito kiun Irako estis entreprenanta kontraŭ la Islama Ŝtato, kun la deklarita celo defendi la kristanajn kaj jazidajn minoritatojn kiuj estis masakritaj de la jihadistoj, ankaŭ por protekti la instalaĵojn kaj usonajn militistojn kiuj troviĝis en tiu lando. Tial, Usono decidis bombadi poziciojn de la teroristoj, nur aere ĝi atakis. Poste, Obama esprimis sian deziron krei internacian koalicion kun la celo meti finon al la jihadistoj, kiu estas subtenata kaj kreata de tridek landoj kaj kun la bontrovo de Unuiĝintaj Nacioj.

Kategorio:Islama Ŝtato
Kategorio:Militoj de Irako
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:2014 en Sirio
Citadelo Laferrière

La **Citadelo Laferrière**, ankaŭ konata kiel *La Citadelle*, estas granda fortikaĵo situanta en la nordo de Haitio, pli malpli je 17 mejloj sude de la urbo Haitia Kabo. Temas pri la plej granda fortikaĵo de la okcidenta hemisferio, la plej granda el tuta Ameriko kaj enlistigita kiel Monda heredaĵo de Unesko en 1982. Nuntempe ĝi estas unu el la plej popularaj turismaj vizitindaĵoj de la turistoj en Haitio.

La grandega ŝton-strukturo estis konstruita de 20.000 laboristoj inter la jaroj 1805 kaj 1820, sub ordonoj de la reĝo Henri Christophe, kiel parto de sistemo de fortikaĵoj elpensitaj por pluvivigi la novan sendependan nacion (Haitio) antaŭ la ebloj de ataktoj de Francio. Kelkaj anekdotoj diras ke Kubo videblas el ĝi se la tago estas luma. Ankoraŭ estas konservataj la kuglegoj de la kanjonoj amasigitaj en la fortikaĵo.

La miksaĵo por gluigi la ŝtonojn de ĉi majesta fortikaĵo enhavis diversajn elementojn (kalko, melaso kaj sango de bovinoj kaj kapridoj, kiuj estis oferitaj elverŝigante ilian sangon sur la muroj por ke la spiritoj kaj gedioj de vuduo donu potencon kaj protekton al la strukturo.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Historio de Haitio
Kategorio:Fortikaĵoj
János Prileszky

**János Prileszky** [jAnoŝ prileski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Prileszky János** estis hungara pastro, profesoro, monaĥo, eklezia verkisto. Lia nobela antaŭnomo estis *prileszi*.
eta|Nobela blazono de familio Prileszky
János Prileszky http://www.kislexikon.hu/prileszky.html naskiĝis la  1709 en Hungara reĝlando en la iama Prilesz, kiu nun estas vilaĝparto de Trenčianska Teplá en Slovakio. Li mortis la  1790 en Trencsén (nuntempa Trenčín en Slovakio).

## Biografio 
János Prileszky aliĝis al la jezuitoj en 1724 kaj li lernis en diversaj urboj de Supra Hungarujo. Li pastriĝis en 1737, li monaĥiĝis en 1742. Li instruis komence en Graz, poste en Vieno kaj Reĝa Universitato de Nagyszombat. Li estis rektoro en la studjaro 1760 en hungara katolika altlernejo en Vieno, poste en Universitato de Nagyszombat en la studjaroj 1768 kaj 1770 http://www.elte.hu/rektorok. Li estis ankaŭ gvidanto de altlerneja presejo en Kassa inter 1765 kaj 1772. Pro ĉeso de la jezuita ordeno li aliĝis al la piaristoj en 1773.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Acta Sanctorum Hungariae* (1743-44)
* *Tractatus theologicus de sacramentis* (1753)
* *Theologicorum prologmenorum libri duo* (1761)
* *S. Leonis I. papae cognomento magni opera omnia. 1-2* (1766-67)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj ekleziaj verkistoj
Pierre Jansen

**Pierre Jansen**, naskonome **Pierre Georges Cornil Jansen** (naskiĝis  en Roubaix, mortis  en Ardèche, estis franca komponisto de filmmuziko.

Pierre Jansen estis lernanto de Reĝa Konservatorio de Bruselo kaj vizitis kursojn de Olivier Messiaen.

Formita al avangarda muziko, li dediĉis sin ekde la 1960-aj jaroj al filmmuzikoj kaj lia renkontiĝo kun Claude Chabrol estis «&nbsp;determina kaj neatendita&nbsp; », laŭ terminoj de Pierre Jansen. «&nbsp;Mi renkontis fraton en muziko&nbsp;», siaflanke diris Claude Chabrol.

Ilia kunlaborado komenciĝis per filmo *Les bonnes femmes* (1960) kaj daŭris per trideko da verkoj, el kiuj Landru (1963), *Que la bête meure* (1969), *Le Boucher* (1970) kaj *Violette Nozière* (1978).

Paralele, Pierre Jansen laboris kun aliaj reĝisoroj kiaj Pierre Schoendoerffer (*La 317e Section*, 1965), Claude Goretta (*La dentellière*, 1977) kaj Francis Girod (''L'État sauvage*, 1978). Li estis aŭtoro de cento da filmmuzikoj.

Ekde la 1980-aj jaroj, li ĉefe dediĉis sin al komponado de muzikoj por koncerto.

## Filmmuzikoj 
* 1960: *Les Bonnes Femmes*
* 1961: *La Ligne droite* de Jacques Gaillard
* 1961: *Les Godelureaux*
* 1962: *Les Sept Péchés capitaux* (skeĉo)
* 1962: *L'Œil du Malin*
* 1963: *Ophélia*
* 1963: *Landru*
* 1963: *La 317e Section*
* 1964: *L'Homme qui vendit la tour Eiffel* (skeĉo en *Les Plus Belles Escroqueries du monde*)
* 1964: *Le Tigre aime la chair fraîche*
* 1965: *Une si jeune paix* de Jacques Charby
* 1965: *Marie-Chantal contre docteur Kha*
* 1965: *Le Tigre se parfume à la dynamite*
* 1966: *La Ligne de démarcation*
* 1967: *Le Scandale*
* 1967: *La Route de Corinthe*
* 1968: *Les Biches*
* 1968: *Flammes sur l'Adriatique*
* 1969: *La Femme infidèle*
* 1969: *Que la bête meure*
* 1970: *Le Boucher*
* 1970: *La Rupture*
* 1971: *Juste avant la nuit*
* 1971: *Le Sauveur* de Michel Mardore
* 1971: *La Décade prodigieuse*
* 1972: *Docteur Popaul*
* 1973: *Les Noces rouges*
* 1974: *Nada*
* 1974: *Le Pain noir* de Serge Moati (telenovelo)
* 1975: *Une partie de plaisir*
* 1975: *Les Innocents aux mains sales*
* 1976: *Nuit d'or* de Serge Moati 
* 1977: *Alice ou la Dernière Fugue*
* 1977: *La Dentellière* de Claude Goretta
* 1978: *Les Liens de sang* de Claude Chabrol
* 1978: *Violette Nozière*
* 1978: *L'État sauvage* de Francis Girod
* 1978: *Ciné-roman* (TV)
* 1980: *L'Œil du maître*
* 1980: *Le Cheval d'orgueil*
* 1982: *Le Grand Frère*
* 1985: *Monsieur de Pourceaugnac* de Michel Mitrani
* 1989: *La Folle Journée ou Le Mariage de Figaro* de Roger Coggio
* 1991: *Boulevard des hirondelles''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pierre Jansen en IMDb

Kategorio:Francaj komponistoj de filmomuziko