open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alte abunda nombro

En matematiko, **alte abunda nombro** estas natura nombro, ĉe kiu la sumo de ĝiaj divizoroj (inkluzivante la nombron mem) estas pli granda ol la samspeca sumo de la divizoroj de ĉiu malpli granda natura nombro.

Natura nombro *n* estas alte abunda se kaj nur se por ĉiu natura nombro *m* tia ke *m&lt;n*,

:*σ(n)>σ(m)*

kie *σ(n)* estas la dividanta funkcio (la sumo de ĉiuj pozitivaj divizoroj de *n*)

La unuaj kelkaj alte abundaj nombroj estas
:1, 2, 3, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 30, 36, 42, 48, 60, ... .

Ekzemple, 5 ne estas alte abunda ĉar σ(5) = 5+1 = 6 estas pli malgranda ol σ(4) = 4+2+1 = 7, kaj 8 estas alte abunda ĉar σ(8) = 8+4+2+1 = 15 estas pli granda ol ĉiuj antaŭaj valoroj de σ.

Alte abundaj nombroj kaj kelkaj similaj klasoj de nombroj estis unue prezentitaj de Subbayya Sivasankaranarayana Pillai (1943), kaj frua laboro je la subjekto estis farita de Leonidas Alaoglu kaj Paul Erdős (1944). Alaoglu kaj Erdős kreis tabelon de ĉiuj alte abundaj nombroj ĝis 104, kaj montris ke la kvanto de alte abundaj nombroj malpli grandaj ol *N* estas almenaŭ proporcia al *log2 N*. Ili ankaŭ pruvis ke 7200 estas la plej granda pova alte abunda nombro, kaj pro tio la plej granda alte abunda nombro kun nepara sumo de divizoroj.

## Rilatoj kun aliaj aroj de nombroj 
Komence estis opinio ke ĉiuj faktorialoj estas alte abundaj nombroj, sed ĉi tio estas malvero.
:σ(9!) = σ(362880) = 1481040 ,
sed ekzistas pli malgranda nombro kun pli granda sumo de divizoroj,
:σ(360360) = 1572480 ,
do 9! ne estas alte abunda.

Alaoglu kaj Erdős rimarkis ke ĉiu superabunda nombro estas alte abunda, kaj demandis ĉu estas malfinie multaj alte abundaj nombroj kiu estas ne superabunda. Ĉi tiu demando estis respondita jese de Nicolas (1969).

Malgraŭ la terminologio, ne ĉiu alte abunda nombro estas abunda nombro. Ekzemple neniu el la unuaj sep alte abundaj nombroj estas abunda.

## Referencoj 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Komunisma partio de Litovio

thumb |dekstra|300px|la konstruaĵo de la eksa Centra Komitato de la Komunisma Partio de Litovio (palaco *Gedimino 9* en Vilno)
La **Komunisma Partio de Litovio** (litove *Lietuvos komunistų partija*) estis komunisma partio en Litovio, fondita komence de oktobro 1918.

La partio laboris kontraŭleĝe ĝis la jaro 1940. Dum somero de tiu jaro, kiam la ruĝa armeo de Sovetunio invadis Litovion, la partio estis unuigita kun la Komunisma Partio de Sovetunio. Samtempe la regantoj de Sovetunio instalis novan sovetunian respublikon, la Litova Soveta Socialisma Respubliko, kies per difino gvida partio estu la Komunisma Partio de Litovio, tiumomente estrata de la litova komunisto Antanas Sniečkus. Sekve la unua sekretario de la partio, ĉiam etna litovo kun komunisma sinteno, estis fakte guberniestro de Litovio, kaj la dua sekretario estis ĉiam etna ruso, rekte sendita el Moskvo.

Kiam dum 1988 fondiĝis movado por ŝtata sendependiĝo de Litovio, Sąjūdis, kaj la movado ricevis fortegan apogon de la litova enloĝantaro, la komunisma partio de Litovio pli kaj pli premiĝis.

Dum februaro 1989, Sąjūdis publike deklaris ke Litovio estis perforte invadita kaj aneksita fare de Sovetunio kaj la fina celo de la movado estas atingi la nacian resendependiĝon. La suvereneco de Litovio estis proklamita - komence sen ajna internacia rekono - dum majo 1989, kaj la enkorpigo de Litovio en Sovetunion estis deklarita kontraŭleĝa.

La 23-an de aŭgusto 1989, la 50-jara datreveno de la subskribo de la Ribbentrop-Molotov-pakto inter la tiamaj diktaturoj Nazia Germanio kaj Sovetunio, 600-kilometra ĉeno el du milionoj da homoj konektis la urbojn Talino, Rigo kaj Vilno kaj fokusigis la atenton de la mondaj amaskomunikiloj pri la aspiroj de la loĝantoj de Baltio. Tiu-ĉi demonstratio kaj la kunordigitaj streboj de la tri nacioj konatiĝis sub la nomo Baltia Vojo.

Dum decembro, la Komunisma Partio de Litovio malaliĝis el la Komunisma Partio de Sovetunio (KPSU) kaj konsentis ne plu havi la monopolon pri ŝtata potenco. Dum februaro 1990, reprezentantoj de Sąjūdis gajnis absolutan plimultojn en la Supera Konsilio de Litova SSR. Vytautas Landsbergis elektiĝis prezidanto de la Supera Konsilio. Tio gvidis al la ŝtata deklariĝo de sendependeco la 11-an de marto 1990.

Dum 1990 la Komunisma Partio de Litovio sub gvido de Algirdas Brazauskas konvertiĝis en novan partion sub la nomo Demokratia Labora Partio de Litovio (litove: *Lietuvos demokratinė darbo partija* aŭ LDDP), kiu siatempe poste unuiĝis kun la tradicia, sed malgranda Socialdemokratia Partio de Litovio *(Lietuvos Socialdemokratų Partija, LSDP)*. La nova fuzia partio tenis la socialdemokratian nomon sed daŭre estas dominata de eks-komunismaj gvidantoj.

Kategorio:Litova SSR
Kategorio:Politikaj partioj de Litovio
Litovio
Litovio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1918
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1926
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1940
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1991
Kategorio:Politikaj partioj de unupartiismaj ŝtatoj
Šurany

**Šurany,** hungare **Nagysurány** estas urbo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky.
eta|maldekstra|Kopiaĵo de statuo de Hrádocká Venuša en Nitrianský Hrádok, urba parto de Šurany

## Situo 
Šurany situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Nitra (rivero), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Komárno-Nitra. Nové Zámky troviĝas 10 km.

## Historio 
La urbo estis loĝata dum la neolitiko kaj setlis ankaŭ keltoj. La unua mencio devenis el 1138 en formo *villa Suran* dum regado de reĝo Béla la 2-a. La bienoj apartenis al la reĝo dum la 13-a jarcento, tiutempe ĉe la rivero akvomuelejoj funkciis. Familio Szegedi (segedi) konstruis fortikaĵon en la 14-a jarcento, kiun ribeluloj kontraŭ reĝo akiris, fine en 1401 Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio). Inter 1663-1684 la turkoj havis la fortikaĵon. Francisko la 1-a en 1832 donacis al la komunumo rangojn reĝa urbo kun foirorajto. Sukerfabriko ekfunkciis en 1854 la unua en Hungario, sed en 2000 finiĝis la produktado. En 1910 loĝis tie 5225 homoj (3413 slovakoj, 1626 hungaroj, 176 germanoj). La urbo apartenis ĝis Traktato de Trianon al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de érsekújvár.

Ekde 1920 la urbo apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la regiono rehungariĝis. En 2001 loĝis en la urbo 10&nbsp;491 homoj (10&nbsp;206 slovakoj, 88 hungaroj, 67 ĉeĥoj).

## Vidindaĵoj 
* restaĵoj de terfortikaĵo
* sinagogo el 1890, renovigita en 2005
* paroĥa katolika preĝejo omaĝe al Martiro Sankta Stefano el la 17-a j.c., tute trakonstruita en 1942

## Famuloj 
En la iama Nagysurány naskiĝis:
* hungara János Tóth (kanoniko)
* hungara grafikisto Károly Mühlbeck
* hungara-slovaka pastro Michal Matunák.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Matumboj

La **matumboj** estas etno en Tanzanio, en kies teritorio en 1905 ekestis la Maĝi-maĝi-insurekcio kontraŭ la germana koloniista potenco.  

## Literaturo 
* Karl-Martin Seeberg: *Der Maji-Maji-Krieg gegen die deutsche Kolonialherrschaft*.  Dietrich Reimer Verlag, Berlin 1989, ISBN 3496004819

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
János Ráduly

**RÁDULY János** (raduj) estas rumanuja hungara etnografo, poeto, tradukisto naskiĝinta en Corund la 27-an de oktobro 1937.

## Biografio 
La mezlernejon János Ráduly finis en Târgu Mureș (1955), li estis pedagogo en Sângeorgiu de Pădure, ekde 1962 instruisto en Chibed, ekde 1998 li estis pensiulo. Li akiris diplomon de instruisto pri la hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş-Bolyai (1966).

## Etnografiaj kolektoj 
* *Kibédi népballadák* (1975),
* *A vízitündér leánya* (Kis-Küküllő menti népmesék. Kv. 1978);
* *Elindultam hosszú útra* (A kibédi Majlát Józsefné Ötvös Sára népballadái. 1979);
* *Tündérszép Mosolygó Ilona* (Kibédi népmesék. 1980);
* *Az álomfejtő fiú* (Kis-Küküllő menti népmesék. Kv. 1985);
* *Mikor a szolgának telik esztendeje* (A kibédi gazdai szolgák életéből. 1987);
* *Villám Palkó* (Kis-Küküllő menti népmesék. 1989);
* *Hold elejti, Nap felkapja* (Kibédi találós kérdések. 1990);
* *Táltos Marika* (mesék. Korond 1993);
* *Szép Magdolna* (Kibédi népmesék. Kv. 1994);
* *A király táncos lovai* (Székely tréfás mesék. Sepsiszentgyörgy 1995);

## Libroj 
* *Rovásíró őseink* (Adalékok rovásírásunk ismeretéhez. Korond 1995);
* *Vetettem gyöngyöt* (Népköltészeti tanulmányok. Székelyudvarhely 1997);
* *A rovásírás vonzásában* (Korond 1998);
* *Nemzeti kincsünk, a rovásírás* (Székelyudvarhely 1998).
* *A Kárpát-medence rovásfeliratos emlékei a Kr. u. 17. századig* (kun István Erdélyi), Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2010.

## Poemvolumoj 
* *Az árnyékok lakodalma* (Gyermekversek. Székelyudvarhely 1995);
* *Fény és gondolat* (uo. 1996).

## Tradukvolumoj 
* Mihai Eminescu: Esticsillag (Székelyudvarhely 1993);
* Nichita Stănescu-tradukaĵoj en antologio *Barátság* (Pécs 1993).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 
* Erdélyi Magyar Ki Kicsoda, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Nesvady

eta|dekstra|300px|Katolika preĝejo de Nesvady
eta|dekstra|300px|Baptista preĝejo de Nesvadyeta|275px|dekstra|Skulptaĵo pri Sankta Vendelo
**Nesvady,** hungare **Naszvad** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Komárno.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Nitra (rivero), laŭ traira flankovojo, inter urboj Nové Zámky kaj Hurbanovo. Troviĝas Nové Zámky 7 km-ojn, Komárno 23 km-ojn for.

## Historio 
Arkeologoj trovis tombojn de hungaroj devenintaj dum la okupado el 895. La unua mencio devenis el 1269 en formo *Naswod*, tiutempe la loko estis bienocentro de ĉefepiskopejo de Esztergom. Kvazaŭreĝo Mateo Csák (ĉAk) okupis la komunumon en la 14-a j.c., sed baldaŭ ankaŭ la turkoj okupis kaj suferigis la loĝantojn. En 1900 loĝis en la vilaĝo 3852 da homoj (3734 hungaroj, 106 slovakoj). Ekde 1920 la vilaĝo apartenis al Ĉeĥoslovakio, en 1927 prenis pli novan nomon **Nasvad**. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. Ekde 1993 la vilaĝo apartenas al Slovakio. En 2001 loĝis en la vilaĝo 4963 da homoj (2957 hungaroj, 1780 slovakoj, 233 ciganoj, 20 ĉeĥoj).

Vilaĝservoj estas 2 infanĝardenoj, hungara kaj slovaka bazlernejoj, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, sporthalo, hotelo, industria zono.

## Vidindaĵoj 
* baroka-klasikisma preĝejo el 1782
* preĝejo por baptistoj el 1957
* luterana preĝejo
* moderna vilaĝdomo el 1989
* skulptaĵoj pri Sankta Vendelo kaj Sankta Johano
* kalvario
* termala fonto
* muzeeteo pri folkloro
* Sankta Kruco el 1937

Ĝemelkomunumo estas  Nagyigmánd Hungario
eta|250px|maldekstra|Skulptaĵo pri Sankta Johano

Kategorio:Municipoj en distrikto Komárno
James M. Buchanan

**James M. BUCHANAN** (naskiĝis en Murfreesboro (Tenesio) en 1919) estas usona ekonomiisto, kiu ricevis Nobelpremion pri Ekonomiko en 1986. Li diplomitiĝis en Middle Tennessee State College en 1940. Li batalis en la Dua Mondmilito kiel maristo en Pacifiko kaj post la milito li doktoriĝis en 1948 en Chicago. En 1982 li iĝis profesoro en George Mason University en Virginio kaj estas ankaŭ direktoro de *Center for the Study of Public Choice*. Lia verko, influita de Max Weber, montras, kiel neekonomiaj faktoroj influas ekonomiajn decidojn de registaroj.

Buchanan estas parolanto de Interlingvao, kiun li mone subtenas. En 1990 li ricevis titolon de bonfaranta membro de Monda unio pro interlingvao.

## Referencoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri ekonomiko
Kategorio:Interlingvaistoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Stakčínska Roztoka

**Stakčínska Roztoka** (hungare *Stakcsin-Rosztoka*) estas rutena vilaĝo en orienta Slovakio en distrikto Snina. 

## Priskribo
Teritorio de vilaĝo troviĝas ĉe montpiedo de Nastaz (subtuteco de montaro Bukovské vrchy en montara valo). Tra vilaĝo fluas rojo kiu estas alfluanto de rivero Cirocha. Snina troviĝas 10 km for.

## Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1568. Origine ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, poste al aliaj nobelaraj familioj. En 1910 loĝis en la vilaĝo 321 da precipe rutenoj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Stakčínska Roztoka 2385 homoj, (1867 slovakoj, 383 rutenoj, 81 ukrainoj, 20 ciganoj, 9 ĉeĥoj, 4 poloj, unusola hungaro).

## Vidindaĵoj
* Masonita   preĝejo konstruita en 1831  sur la loko kie staris origina ligna preĝejo. 

## Naturprotekto
Parto de vilaĝa teritorio troviĝas en Nacia parko Poloniny, la vilaĝo mem nekuŝas en la nacia parko.

Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Imre Kádár

**KÁDÁR Imre** estis rumanuja hungara poeto, verkisto, tradukisto, redaktoro naskita en Komárom la 12-an de januaro 1894 kaj mortinta la 13-an de novembro 1972 en Budapest.

## Biografio 
Imre Kádár finis la gimnazion en sia naskiĝurbo en (1911). En Budapeŝto li studis juron, poste en la komerca akademio. En la unua mondmilito li vundiĝis. Post la falo de konsilantara respubliko en 1919 li loksidiĝis en Kluĵo kaj iĝis ĉefkunlaboranto de Keleti Újság, redaktoro de Napkelet (1920–22), Kulissza (1922–23). En 1927 li ĉefredaktis la ĵurnalon Mai Világ, en 1928 Erdélyi Hétfői Hírlap. Li partoprenis la establon de ESZC. Inter 1933 kaj 1940 li estis direktoro, reĝisoro de teatroj de Kluĵo kaj Oradea, ano de KZST. En 1944 li iĝis instruisto en Budapeŝto en reformita teologio.

## Verkoj 
* *Arany őszentsége* (poemoj, Komárom 1912);
* *Az idegen katona* (dramo, Kluĵo 1922);
* *A százegyedik* (dramo, Kluĵo 1922);
* *Bujdosó ének* (poemoj, Kluĵo 1925);
* *Nászrepülés* (romano, Kluĵo 1927);
* *Fekete bárány* (romano, Kluĵo 1930);
* *A tudomány jégmezőiről Krisztus keresztjéhez* (Nyíregyháza 1942);
* *Érdekből tértem át* (Budapeŝto 1946);
* *Egyház az idők viharaiban* (Budapeŝto 1957).

## Tradukaĵoj 
* Ion Luca Caragiale: *Az elveszett levél*,
* Octavian Goga: *Manole mester*,
* Victor Eftimiu: *Prometheus*,
* Ion Minulescu: *A szerelmes próbababa*,
* Ion Marin Sadoveanu: *A métely* (Budapeŝto 1926);
* *A havas balladái* (tradukaĵoj el rumana lingvo, Kluĵo 1932. Lukseldono 1934).

## Bibliografio 
* Finta István: Itt hagyott minket K. I. (Reformátusok LapJa, 1972. 49. sz.).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kadar I
Kadar I
Szirák

**Szirák** [sirAk] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó.
eta|maldekstre|Kastelo de Szirák
eta|Katolika preĝejo de Szirák

## Bazaj informoj 
* Areo: 19&nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8295/19.5313
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 3044
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Szirák situas en valo de rojo en montaro Cserhát, laŭ flankovojoj, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Budapeŝto troviĝas 65 km-ojn, Pásztó 24 km-ojn for.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko, poste avaroj kaj sarmatoj loĝis tie. La unua skriba mencio okazis el 1219, kavalira ordeno fondis abatejon. Tiu detruiĝis en 1241 dum la tatara invado, sed poste refondiĝis. La kampoj en la 14-a jarcento apartenis al la reĝino. La turkoj faris preskaŭ senhoma la vilaĝon, slovakoj refondis ĝin en 1692. Incendio okazis en 1832. La vilaĝo iĝis distriktejo de Nógrád (reĝa departemento) kaj grandvilaĝo en 1880. Dum la socialismo ŝtata bieno kaj kolĥozo funkciis en la vilaĝo.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kuracejo, dentokuracejo, apoteko.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo Teleki-Degenfeld (Szirák) el 1690, nun 4-stela hotelo
* luterana preĝejo el 1788
* katolika preĝejo
* nobeldomo de Bozó el 1840

## Famuloj 
En Szirák naskiĝis bestokuracisto Kálmán Bölcsházy.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kanalo Erie

eta|300px|1853-jara mapo de la **Kanalo Erie**
La **kanalo Erie** en Novjorkio, Usono, ligis la lagon Erie al la Hudson rivero, kaj tiele la Grandajn Lagojn en norda Usono al la Atlantika Oceano. Oni proponis tiun kanalprojekton en 1699. En 1798 la Niagra Kanalo-Kompanio fondiĝis kaj preparoj por la konstruado tuj komenciĝis.

La unua sekcio de la kanalo estis finita en 1819, kaj la tuta kanalo malfermiĝis je la 26-a de oktobro 1825. Ĝi estis 363 mejlojn (584 kilometrojn) longa, 40 futojn (12 metrojn) larĝa kaj 4 futojn (1.2 metrojn) profunda. Laŭ la kanalo troviĝis 83 kluzoj, ĉiu longa je 90 futoj kaj larĝa je 15. La maksimuma akvodismeto havebla por kanalboato estis 75 tunoj (68 metriktunoj).

Antaŭ la kanalkonstruado, transporto de varoj kaj greno inter la orienta marbordo de Usono kaj la ena parto de la lando dependis de ĉaroj tiritaj de jungitaj bestoj. Poste, la transportkosto reduktiĝis je 95 elcentoj. Pro la kanalo, amaso da homoj rapide transloĝiĝis en okcidentan Novjorkion kaj regionojn pli okcidentaj en la mezo de Usono. Novjorkurbo iĝis la plej grava usona urbo por eksportado de agrikulturaj produktaĵoj kaj importado de varoj. Ĝi iĝis la komerca centro de la mondo. La kanalboatoj iom post iom malaperis je la alveno de la lokomotivo kaj la trajnsistemo. Sed la kanalo restas kiel parto de la kanalsistemo de Novjorkio. Hodiaŭ videblas sur la kanalo plejparte nur plezurboatoj.

Erie
Kategorio:Historio de Usono
Vasil Bykaŭ

**Vasil Bykaŭ** (; 19-a de junio 1924 – 22-a de junio 2003) estis eminenta belorusa verkisto kaj socia aganto.

## Vivo 
Li naskiĝis la  en Vicebska regiono de Belorusujo (Belorusio). Post la Dua mondmilito li laboris por la hrodna gazeto "Hrodna praŭda" (*La vero de Hrodno*) kiel stil-redaktisto kaj konsultisto. En 1972–1978 li estis sekretario de la Grodna filio de *Belorusa Verkista Asocio*.

De 1978 li loĝis en Minsko. Kelkfoje li estis elektita deputito de belorusa parlamento. En la jaro 1980 li ricevis la honoran titolon "popola verkisto de Belorusujo".
Meze de la 1990-aj jaroj pro kontraŭstaro al la reĝimo de Aleksandro Lukaŝenko li estis fikritikata kaj pro personaj atakoj kaj devigita elmigri. Li loĝis en Finnlando, Germanio kaj Ĉeĥio. Kiel kontraŭanto de la mallibereco li kritikis la okupacion de Ĉeĥoslovakio en la jaro 1968 kaj la militon en Afganujo en la jaro 1980. Inter 1989 kaj 1993 li el eksterlando per aktiva membreco subtenis la sendependisman kaj demokratiigan movadon Belorusa Popola Fronto. Al sia patrujo li revenis kelkajn monatojn antaŭ sia morto, okazinta la .

En siaj literaturaj verkoj li priskribis precipe la eventojn de la Dua mondmilito, priskribas homojn kaj montras ilin en stato de malfacila morala elekto.

Multaj liaj verkoj estas tradukitaj al pluraj lingvoj. Plejofte oni tradukis lian verkaron al la rusa, pola (jam preskaŭ ĉiujn verkojn), ankaŭ al la franca, angla kaj aliaj. Bykaŭ verkis en la belorusa lingvo kaj mem tradukis kelkajn siajn verkojn rusen. Li estis ankaŭ tradukisto. Dum multaj jaroj li estis kandidato al la Nobel-premio pri literaturo.

Ekzistas dek kinofilmoj kreitaj laŭ liaj libroj, i.a. "Tria misilo" kaj "Obelisko", reĝisoritaj de Riĉard Viktorov.

## Verkoj 
* Жураўліны крык (1959–1960) – *La krio de gruoj*
* Здрада (1961) – *Perfido*
* Трэцяя ракета (1962) – *Tria misilo*
* Альпійская балада (1963) – *La alpa balado*
* Сотнікаў (1970) – *Sotnikaŭ*
* Абеліск (1971) – *Obelisko*
* Дажыць да світаньня (1973) – *Ĝisvivi matenon*
* Воўчая зграя (1974) – *Lupa grego*
* Яго батальён (1975) – *Lia bataliono*
* Пайсці і не вярнуцца (1978) – *Iri kaj ne reveni*
* Знак бяды (1982) – *Signo de fatalo*
* У тумане (1987) – *En la nebulo*
* Сцюжа (1993) – *Frosto*
* Ружовы туман (1995) – *La roza nebulo*
* Доўгая дарога дадому (2002) – *La longa vojo al la hejmo*

Kategorio:Belorusaj verkistoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Oakland Athletics

**Oakland Athletics** (*Oklandaj Atletoj*) estas usona basbala teamo en la Grandaj Ligoj de Basbalo. Ĝi apartenas al la Amerika Ligo, kaj konkursas en ties Okcidenta Divido.

*Urbo: Oakland, Kalifornio
*Kromnomo: Athletics, A's
*Koloroj: Verdo, Oro kaj Blanko
*Fondiĝo: 1901
*Stadiono: *McAfee Coliseum* (maksimuma spektantaro: 34 077 - konstruiĝis en 1966)
*Ĉampionoj de la Mondserio: 1989, 1974, 1973, 1972, 1930, 1929, 1913, 1911, 1910

## Eksteraj ligiloj 
*   

Kategorio:Basbalaj teamoj en Usono
Erektiĝo

Sub **erektiĝo** (latine erectio) oni komprenas la rigidiĝon de la vira peniso kaŭze de mekanikaj aŭ psikaj stimuloj, precipe per seksa ekscitiĝo aŭ seksallogo. La erektiĝo ekestas per malstreĉiĝo de la ŝvelhista muskolaro, plifortiĝo de la sangalfluo kaj stringado de la sangoforfluo kaj estas kondiĉo por la realigo de la normala koito.

En pli vasta senco ankaŭ la ŝveliĝo de la klitoro estas nomata erektiĝo.

## Fiziologio 
### Erektiĝomekanismo 
### Erektiĝomekanismo ĉe aliaj mambestoj 
### Sveliĝo de la peniso 
## Erektiĝoproblemoj 
### Erektiĝa misfunkcio 
### Priapismo 
## Historio kaj socio 
## Vidu ankaŭ 
* Matena erektiĝo
* Postmorta erektiĝo

## Literaturo 
* Ernest Bornemann: *Das große Lexikon der Sexualität*. Pawlak, Herrsching 1984, ISBN 3-88199-148-4
* Clellan S. Ford, Frak H. Beach: *Das Sexualverhalten von Mensch und Tier* („Patterns of sexual behavior“). Rowohlt, Reinbek 1971, ISBN 3-499-68006-8.
* Martin Goldstein, Will McBride: *Lexikon der Sexualität. 400x Auskunft, Antwort und Beschreibung*. Jugenddienst-Verlag, Wuppertal-Barmen, 2. Aufl. 1970, ISBN 3-7795-7001-7.
* Erwin J. Haeberle: *Die Sexualität des Menschen. Handbuch und Atlas*. Verlag Nikol, Hamburg 2000, ISBN 3-933203-22-8.
* Alfred Charles Kinsey u.a.: *Das sexuelle Verhalten des Mannes* („Sexual behavior in the human male“). Fischer, Frankfurt/M. 1970.
* William H. Masters, Virginia E. Johnson: *Die sexuelle Reaktion* („Human sexual response“). Rowohlt, Reinbek 1980, ISBN 3-499-17814-1.
* Volkmar Sigusch, Gunter Schmidt: *Jugendsexualität. Dokumentation und Untersuchung*. Enke, Stuttgart 1973, ISBN 3-432-01835-5.
* Hans Peter Duerr *Der Mythos vom Zivilisationsprozess - Bd. 3 - Obszönität und Gewalt*

## Eksteraj ligiloj 
* Erektionen beim FKK
* Hans Bergemann (Historiker): Anfänge des FKK in Deutschland - „Die Kunst, sich alles zu verkneifen“ 

Kategorio:Antropologio
Kategorio:Peniso
Kategorio:Homa sekseco
Kategorio:Sekso
__INDEKSU__
__LIGILOALNOVASEKCIO__
Seattle Mariners

**Seattle Mariners** (*Seatlaj Maristoj*) estas usona basbala teamo en la Grandaj Ligoj de Basbalo. Ĝi apartenas al la Amerika Ligo, kaj konkursas en ties Okcidenta Divido.

*Urbo: Seatlo
*Kromnomo: Mariners, neformale: M's
*Koloroj: Marbluo, Arĝento kaj Blanko
*Fondiĝo: 1977
*Stadiono: *T-Mobile Park*, antaŭe nomita *Safeco Field* (maksimuma spektantaro: 47 116 - konstruiĝis en 1999)
*Ĉampionoj de la Mondserio: neniam

## Eksteraj ligiloj 
*  (angle, hispane, japane)

Kategorio:Basbalaj teamoj en Usono
Kategorio:Seatlo
Texas Rangers (basbalo)

**Texas Rangers** ("Teksaspolicanoj") estas usona basbala teamo en la Grandaj Ligoj de Basbalo. Ĝi apartenas al la Amerika Ligo, kaj konkursas en ties Okcidenta Divido.

*Urbo: Dalaso
*Kromnomo: Rangers
*Koloroj: Bluo, Ruĝo kaj Blanko
*Fondiĝo: 1972
*Stadiono: *Rangers Ballpark in Arlington* (Maksimuma spektantaro: 49 115 - konstruiĝis en 1994)
*Ĉampionoj de la Mondserio: neniam

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Basbalaj teamoj en Usono
Cleveland Guardians

**Cleveland Guardians** estas usona basbala teamo en la Grandaj Ligoj de Basbalo. Ĝi apartenas al la Amerika Ligo, kaj konkursas en ties Centra Divido. De 1915 ĝis 2021, la teamo portis la nomon *Cleveland Indians* kaj estis konata sub la karesnomo "La Tribo".

* Urbo: Klevlando
* Kromnomo: Indians, neformale: *The Tribe* (La tribo)
* Koloroj: Marbluo, Ruĝo kaj Blanko
* Fondiĝo: 1901
* Stadiono: *Progressive Field* (Maksimuma spektantaro: 43,345 - konstruiĝis: 1994)
* Ĉampionoj de la Mondserio: 1920, 1948

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

 

Kategorio:Basbalaj teamoj en Usono
Detroit Tigers

**Detroit Tigers** (*Detrojtaj Tigroj*) estas usona basbala teamo en la Grandaj Ligoj de Basbalo. Ĝi apartenas al la Amerika Ligo, kaj konkursas en ties Centra Divido.

* Urbo: Detrojto
* Kromnomo: Tigers
* Koloroj: Marbluo, Oranĝo kaj Blanko
* Fondiĝo: 1894
* Stadiono: *Comerica Park* (maksimuma spektantaro: 41 070 - konstruiĝis en 2000)
* Ĉampionoj de la Mondserio: 1984, 1968, 1945, 1935

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

 

Kategorio:Basbalaj teamoj en Usono
Los Angeles Angels of Anaheim

**Los Angeles Angels of Anaheim** ("Los-Anĝelesaj Anĝeloj de Anahejmo") estas usona basbala teamo en la Grandaj Ligoj de Basbalo. Ĝi apartenas al la Amerika Ligo, kaj konkursas en ties Okcidenta Divido.

*Urbo: Anaheim (Antaŭurbo de Los-Anĝeleso)
*Kromnomo: Angels, neformale "Halos" (aŭreoloj)
*Koloroj: Malhelbluo, Ruĝo, kaj Blanko
*Fondiĝo: 1961
*Stadiono: *Angel Stadium of Anaheim* (maksimuma spektantaro: 45 050 - konstruiĝis en 1966)
*Ĉampionoj de la Mondserio: 2002

## Eksteraj ligiloj 
*   

Kategorio:Basbalaj teamoj en Usono
The Dubliners

300ra|eta|The Dubliners

**The Dubliners** (La Dublinanoj) estas Irlanda popolmuzika bando kiu hodiaŭ estas unu el la plej malnovaj bandoj en la mondo.

The Dubliners ekestis en 1962 en Dublino; la originaj membroj de la bando estis:
* Ronnie Drew (kanto, gitaro),
* Luke Kelly (kanto, banĝo, gitaro),
* Barney McKenna (banĵo),
* Ciaran Bourke (fluto, harmoniko, gitaro, kanto) kaj
* John Sheahan (violono).

La origina nomo de la grupo estis: "The Ronnie Drew Group". Sed oni ŝanĝis tion en "The Dubliners", laŭ la libro de James Joyce, kiun tiam legis Luke Kelly. Ilia unua furorkanto en la Unuiĝinta Reĝlando estis *Seven Drunken Nights* (Sep ebriaj noktoj).

La grupo havis dum la jaroj diversajn personarŝanĝojn. Ronnie Drew forlasis en la 1970-aj jaroj la grupon, dum iom da tempo, kaj estis anstataŭita de Jim McCann.

Ciaran Bourke svenis en 1974 sur la podio, pro cerba hemoragio de kiu li neniam resaniĝis. Bourke finfine mortis en 1988.

Luke Kelly mortis en 1984. Ambaŭ viroj estis anstataŭitaj de Sean Cannon kaj Eamonn Campbell. Post 34 jaroj Drew definitive forlasis la bandon kaj estis anstataŭita de Paddy Reilly. En 2005 Paddy Reilly deziris trankviliĝi kaj estis anstataŭita de la ekskantisto de la Dublin City Ramblers, Patsy Watchorn.

The Dubliners dum ĉiuj tiuj jaroj faris dekojn da albumoj kaj festis siajn 15-an, 25-an, 30-an kaj 40-an datrevenojn per albumoj. Ili ankaŭ registris diskojn kun diversaj aliaj artistoj, el kiuj The Pogues estas plej konata. Kro tio la grupo aktoris, ĉiuj originaj membroj ludis rolon en la originala prezentado de ''Richard's Cork Leg'' de Brendan Behan, kiu estis ludata en la Abbey Theatre en 1972.

Dubliners, The
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1962
Barabajgoj

La **barabajgoj** estas etno en Tanzanio. Ili vivas plejparte en la nordo de la lando en la vulkana altlando ĉirkaŭ la monto Hanang kaj estas subgrupo de la nilota etno datogoj. Ilia nombro estas proksimume 50.000 personoj.

## Kulturo 
La barabajgoj parolas la datogan lingvon, kiu estas nilota lingvo . Ili vivtenas sin per ĉasado, agrokulturo kaj bestbredado. Riĉeco mezuriĝas ĉe ili je la nombro de la bovoj, kiun posedas barabajgo.

## Historio 
La datogoj antaŭe estis potenca popolo, sed ili per la eŭropa koloniigo, enportitaj malsanoj kaj intertribaj militoj malmultnombriĝis.

En la 1990-aj jaroj la barabajgoj estis forpelitaj de la Basotu Plains. Ili devis cedi al projekto de la kanada kaj tanzania registaroj por grandarea kultivado de tritiko, kiu servis precipe por krei vendadeblecojn por kanadaj produktantoj de pesticidoj kaj rikoltomaŝinoj. Dum la forpelado okazis lezoj de homaj rajtoj kiel torturadoj kaj amasaj seksperfortoj je la barabajgoj, kiuj per tio perdis siajn vivobazojn. Kelkaj barabajgoj post tio translokiĝis al la urboj, dum aliaj ekloĝis en la regiono de la hadzoj.

En lasta tempo okazas ankaŭ miksgeedziĝoj de la tagotoj kun la irakvoj.

## Fontoj 
* http://www.monbiot.com/archives/1994/11/23/the-scattering-of-the-dead/, http://www.monbiot.com/archives/2002/08/13/our-racist-demonology/ kritikaj raportoj pri la tritikkultiva projekto de George Monbiot (anglalingva)
* Raporto de National Geographic pri la barabajgoj (2004) 

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Iksan

**Iksan** estas urbo kaj grava fervoja ligloko en provinco Nord Jeolla  (Jeollabuk-do aŭ Chollabuk-do) Sud-Koreio.

## Rilato kun Esperanto
En Iksan estas filio de Korea Esperanto-Asocio, kaj ĝi sukcese okazigis la 36-an Korean Kongreson de Esperanto en Univ.Wonkwang. Iksan tri-foje invitis Komunan Seminarion en la jaroj 1986(5-a), 2004(23-a), kaj 2007(26-a). Iksan-a Esperanto-filio ĉiujare propagandas Esperanton al urbanoj dum Aha-tago, kaj havas ĉiusemajnan kurson en sia oficejo. La oficejo nomiĝas 'Iksan-a Esperanto-Domo'    

## Eksteraj ligiloj
* Paĝaro de la urbestraro
* Iksan en dmoz 


Kategorio:Urboj de Sud-Koreio
Irakvoj

La **irakvoj** estas etno vivanta en la Mbulu-distrikto en la regiono Arusha en nord-centra Tanzanio, super la Granda Rifto kaj sude de Ngorongoro. En 2001 la loĝantaro de la Mbulu-distrikto estis taksita 462.000 homoj http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TZ.

La irakva lingvo estas sudkuŝida lingvo, kiuj apartenas al la afrikaziaj lingvoj.

Sed la genetika profilo montras, ke ili eble estas praidoj de arkaika afrika loĝantaro parencaj al la nilotoj kaj distance parencaj al la kojsanoj, kiuj miksiĝis kun afrikazie parolantaj homoj kaj adoptis ties lingvon.

La kernareo de la irakvoj estas Iraqw’ar Da/aw (aŭ Mama Issara) en la Mbulu-altlando. Jam de longe ĝi estas konata pro ĝia loke evoluiĝinta intensa kultivado, pri kio oni diras ke ĝi estas "insulo" en regiono de malpli intensa kultivado.

## Literaturo 
* Börjeson, L. A History under Siege. Intensive Agriculture in the Mbulu Highlands, Tanzania, 19th Century to the Present. 2004, Stockholm University).
* Mous, Maarten. 1993. *A Grammar of Iraqw*. Hamburg: Buske.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
Nigra rubando

[250px|eta|dekstra|[Poŝtmarkoj kunmemorantaj la atencojn de la 11-a de marto.]]
**Nigra rubando** estas uzata en multaj landoj kiel simbolo de funebra okazaĵo, tio estas morto kaj ĉefe de proksimulo, gravulo aŭ speciga tragedia okazaĵo. Tiele estis uzata ekzemple en Hispanio la tagojn post la Madridaj atakoj de la 11-a de marto 2004: tiu simbolo estis pendigita en oficialaj ejoj, privataj konstruaĵoj kaj oni montris en televidkanaloj, poŝtmarkoj, ktp.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Simboloj
Datogoj

eta|Datoga virino
La **datogoj** estas etno vivanta en nord-centra Tanzanio. En 2000 la datogoj estis taksataj 87.978 homoj inkluzive de nespecifa nombro de la barabajgoj kaj aliaj subgrupojhttp://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tcc.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
Ziguloj

La **ziguloj** estas etno en la Tanga-regiono en la nordoriento de Tanzanio. La zigula lingvo estas bantua lingvo. La nombro de la ziguloj en 1993 estis taksita 355.000 homoj.

La loĝregiono de la ziguloj inter la riveroj Pangani en la nordo kaj Wami en la sudo ankaŭ nomiĝas *Uzigua* kaj situas plejparte ene de la hodiaŭa distrikto Handeni en la regiono Tanga.

## Historio 
## Fontoj 
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kerasto

eta|dekstra|250px|Korna kerasto
**Kerasto** ankaŭ nomita en greko κεράστης kaj ***Cerastes*** en Latino aŭ ***Carastes*** estas serpento.

## Priskribo 
La kerasto estas la plej fleksebla el tutaj la serpentoj, tiel fleksebla ke ŝajnas ne havi vertebraron. Ĝi havas du kornojn tre similaj al tiuj de ŝafo, ankaŭ povas havi kvar duo de kornetoj. La kerasto sin kaŝas singardeme en la sablo vidiganta siajn gekornojn; do, la bestoj, pensanta ke la kornojn apartenas al cervo, sin alproksimigas al ĉasi ĝin kaj tie ĉi mem estas manĝinta de la serpento.

## Kerasto en literaturo 
Serpento legenda ke havas kornojn kaj esceptan flekseblon. Ĝi estas menciita por multe da aŭtoroj grekaj malnovaj kaj verkistoj mezepokaj kaj renesancaj kiel Isidoro el Sevilo kaj Leonardo el Vincio.

## Aliaj referencoj 
**Isidoro el Sevilo** skribis:
"Cerastes* serpento estas nomita, kiu en kapo havas kornojn similajn al tiuj ŝafaj; ĉar *kerata* la grekoj nomas la kornojn: kelkfoje tiuj estas kvarobligitaj kornetoj, kiujn parade montras, kiel logaĵo, allogas volontaj bestoj apud ĝin. Do tutan ĝian korpon kovras kun sablo, montranta neniom spuron, escepte por tio parto kiu kaptas la bestojn kaj birdojn allogitajn. Ankaŭ estas pli fleksebla ol la aliaj serpentoj, do ŝajnas ke vertebraron ne havus.*"

**Leonardo el Vincio** skribis:
"*Ĝi havas kvar movajn kornetojn; do, kiam ĝi volas manĝi, ĝi kaŝas tutan sian korpon sub folioj escepte tiujn ĉi konetojn kiuj, ĉar ili moviĝas, ŝajnas al la birdoj esti vermetoj ludantaj. Do ili tuj subiras por kapti ilin kaj la *Cerastes'' subite plektas sin ĉirkaŭ la predojn kaj ĉirkaŭas kaj manĝas ilin.

## Vidu ankaŭ 
* Serpento

Kategorio:Serpentoj
Palárikovo

**Palárikovo,** hungare **Tótmegyer,** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. La slovaka nomo ĝis 1948 estis **Slovenský Meder**, poste nomiĝis pri slovaka dramisto Ján Palárik *Palárikovo*.
eta|300px|dekstra|La urbo situas en la 4-a regiono de Slovakio
eta|dekstra|250px|La urbo situas en la 4-a regiono, en la blua distrikto

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de ĉefvojo el Šurany, laŭ fervojo Budapeŝto-Vác-Bratislava. La ĉefurbo troviĝas 88 km-ojn, Nové Zámky 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1248 en formo *Meger* pri la komunumo. Ĝi estis nomo de la plej granda hungara tribo, pli konata en skribmaniero magyar (=madjaro). Laŭ la restaĵoj la vilaĝo havis preĝejon en la 12-a j.c. En 1910 loĝis tie 3603 da homoj (2602 slovakoj, 956 hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al la distrikto Érsekújvár. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj, krome estis ankaŭ loĝantarŝanĝo. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 4359 da homoj (4215 slovakoj, 93 hungaroj).

## Partnera komunumo 
* 20px| Zubří, Ĉeĥio

## Famuloj 
* En la iama Tótmegyer naskiĝis:
** hungara aktoro Károly Megyeri
** hungara orientalisto Péter Hatala
** hungara inĝeniero Gábor Groffits.
* En la iama Tótmegyer mortis:
** aŭstrohungara diplomato Alajos Károlyi.

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Tvrdošovce

**Tvrdošovce,** hungare **Tardoskedd** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. La vilaĝo havas ĉi tiu nomon *Tvrdošovce* ekde 1948.
eta|300ra|dekstra|La vilaĝo situas en la 4-a regiono de Slovakio
eta|dekstra|250ra|La vilaĝo situas en la 4-a regiono, en la blua distrikto

## Situo 
Tvrdošovce situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Vác-Bratislava. Nové Zámky troviĝas 14&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Apud la vilaĝo arkeologoj trovis restaĵojn de keltoj. La unua mencio devenis el 1236 en formo *Tardas Keddi* pri la komunumo. Laŭ tio figuro *Tardas* havis la setlejon, kie la mardo estis foirotago. En 1910 loĝis tie 5353 da homoj (5050 hungaroj, 234 slovakoj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al la distrikto Érsekújvár. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj, krome estis ankaŭ loĝantarŝanĝo. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 5120 da homoj (3653 hungaroj, 1383 slovakoj).
eta|Panoramo en Tvrdosovce

## Vidindaĵoj 
* apud la vilaĝo troviĝas monumento pri bataloj dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a
* renesanca kastelo

## Famuloj 
En la iama Tardoskedd naskiĝis:
* Árpád Juhász (agronomo)
* hungara juristo Kálmán Berecz.

## Ĝemelurboj 
*  Bonyhád, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
Glumarko

eta|Glumarko (1911)
**Glumarko** estas papera aŭ plasta presaĵo, kies unu flanko havas surprintaĵon, kaj la alia glusurfacon.

Nuntempe infanoj multe ŝatas glumarkojn. Glumarkoj foje estas ankaŭ reklamiloj aŭ etikedoj.

Por glui glumarkojn, necesas laŭ la modelo, aŭ malsekigi la glusurfacon aŭ fortiri protektan paperon por malkovri la memgluan surfacon.

## Vidu ankaŭ 
* Etikedo
* Glumarka arto
* Magneto
* Poŝtmarko

## Bibliografio 
* Bernhard van Treeck: *Das große Graffiti-Lexikon*. Lexikon-Imprint-Verlag, Berlino, 2001, ISBN 3-89602-292-X

Kategorio:Simboloj
Kategorio:Reklamo
Kategorio:Paperoj
Ĉenletero

**Ĉenletero** estas letero aŭ retmesaĝo, kiu enhavas la peton kopii kaj plusendi la tekston al aliaj ricevontoj. Ofte oni minacas per parte strangaj sekvoj, se la mesaĝo ne estos plusendita. Kontraŭe al tiu, kiu plusendas tiajn mesaĝojn oni promesas ofte altajn rekompencojn. Facile kredemaj homoj fidas je tio kaj dissendas tiajn mesaĝojn sen pripensi la sekvojn.

Estas preskaŭ nekredeble, ke tiu kutimo ekzistas eĉ en tre diversaj kaj malproksimaj kulturoj. Foje tiuj ĉenoj saltas marojn, se la lingvo helpas tiun translokiĝon, ekzemple inter Hispanio kaj hispanlingvaj landoj de Sudameriko aŭ inter Britio kaj Usono; tiam oni facile observas la diferencajn uzojn de la lingvo en ambaŭ mondoregionoj.

Tre ofte, ĉar la ĉenoj daŭrigas sian vivon dum multaj jaroj aŭ eĉ jardekoj, oni observas klare, ke la kialo de la letero tute eksmodiĝis aŭ eksaktualiĝis.

Ĉenleteroj celas diversajn aferojn:

* Diskonigo de avertoj, ekz. malveraj virusavertoj, politikaj tekstoj
* Kolekto de retpoŝtadresoj (spamo, ŝteltruko)
* Ekigo kaj haltigo de ludoj
* Trompoprovo
* Misfunkciigo de komunikaj servoj (ekz. retpoŝto)
* Ŝarĝo de institucioj aŭ personoj
* Kaŝreklamo
* Helpopetoj

## Vidu ankaŭ 
* Hoakso

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de hoaksoj kaj ĉenleteroj de la teknika universitato en Berlino
* Humura teksto pri la temo 

Kategorio:Reklamo
Kategorio:Leteroj
Gustaw Holoubek

[300px|eta|dekstra|Gustaw Holoubek (kun mikrofono) kun [Tadeusz Konwicki]]
**Gustaw Teofil HOLOUBEK** [GUStaf hoLOŬbek] (naskiĝis la  en Krakovo, mortis la  en Varsovio) estis pola teatra kaj filma aktoro, reĝisoro kaj pedagogo, deputito de la Sejmo de Pola Popola Respubliko kaj senatano.

## Vivo 
Li estis filo de ĉeĥo setlinta en Pollando post la 1-a mondmilito kaj edziĝinta kun polino de Krakovo. En 1939 Gustaw Holoubek volontule iĝis soldato kaj servis en la 2-a mondmilito. Malliberigita de germanoj restis en militkaptejoj en Magdeburg kaj Toruń. Estis liberigita en 1940. Dum la mallibereco li malsaniĝis je ftizo kaj pro ĝi suferis dum multaj jaroj. Ĝis 1945 Holoubek laboris en krakova gasfabriko.

Post la milito li finstudis en 1947 en Ŝtata Dramlernejo en Krakovo. Inter 1949 kaj 1956 li estis arta ĉefo, reĝisoro kaj aktoro de la Silezia Teatro en Katowice.

Li instruis en la Teatra Akademio en Varsovio kaj dum multaj jaroj estis direktoro de la Dramteatro en Varsovio. En 1983 pro konflikto kun tiutempaj aŭtoritatoj Holoubek estis maldungita.

Lia filma debuto estis rolo de Feliks Dzerĵinskij en la filmo *Żołnierz zwycięstwa* ("Venka soldato", 1953). Li ludis en pli ol 50 filmoj, interalie en popularaj *Rękopis znaleziony w Saragossie* ("Manuskripto trovita en Saragossa"), *Sanatorium pod klepsydrą* ("Sanatorio ĉe klepsidro") kaj *Prawo i pięść" ("Juro kaj pugno").

En 1967 Holoubek ludis la rolon de Gustaw-Konrad en la teatraĵo "Dziady" en la Nacia Teatro en Varsovio. Pro patriotisma signifo de la teatraĵo, en 1968 oni decidis ĝin ne plu ludi. Tio kaŭzis protestojn de studentoj kaj komencis tiel nomatajn *martajn eventojn'' (kontraŭreĝimaj protestoj kaj politika krizo).

En 1976 kaj 1980 li iĝis deputito de la Sejmo. En 1982 li rezignis de tiu funkcio pro komenciĝo de la eksterordinara, milita stato (administracio estis subordigita al la armeo). Inter 1989 kaj 1991 li estis senatano de jam demokrata ŝtato. En la jaroj 1992 kaj 1993 li laboris en la Konsilantaro pri Kulturo ĉe la prezidento Lech Wałęsa.

Ekde 1994 estis membro de Pola Akademio pri Scioj. Dufoje honorigita per la Kavalira Kruco de Ordeno de Pollanda Renaskiĝo.

Holoubek
Holoubek
Holoubek
Holoubek
Bertschikon

**Bertschikon** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 999 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Bertschikon situas ĉe la orienta limo de la Kantono Zuriko limante al la Kantono Turgovio. Norde ĝi limas al la komunumo Ellikon ĉe Turo, okcidente al Wiesendangen kaj Elsaŭ kaj sude al Elgg kaj Hagenbuch.

La komunumo konsistas el la municipoj Bertschikon mem, Gundetswil, Kefikon (zurika parto), Liebensberg, Stegen, Gündlikon kaj Zünikon.

## Trafiko 
Malgraŭ la fakto kaj kaj la nacia aŭtoŝoseo A1 kaj la ĉeflinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Sankt-Galo al Zuriko trapasas la komunumon, Bertschikon posedas pro sia malgrandeco nek pri propra aŭtoŝosealiro nek pri stacidomo. La konekto al la Zurika Trafik-Unio funkcias per la poŝtaŭtobuslinio 611 al Obervinterturo. La veturdaŭro ĝis la centro de Vinterturo daŭras 19 minutojn.

## Historio 
En la setlejo *Ziegelacker* oni trovis ŝpurojn de romiaj setlejoj.

Unua dokumenta mencio de Bertschikon datiĝas el la jaro 1255 kiel *Bersinkon*. Unua skriba mencio de la setlejo Gündlikon datiĝas el la jaro 1162 kiel *Gundilinchova*.

En mezepoko la bienoj sur la teritorio de la komunumo apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo, la Monaĥejo Reichenau, la Grafoj de Kiburgo kaj poste al la Habsburgoj. Tiuj rajtoj transiris en la jaro 1471 und la Grafejo de Kiburgo al la urbo de Zuriko.

La hodiaŭa komunumo Bertschikon estis kreita en la jaro 1926 per kunigo de ĝiaj nunaj municipoj *Bertschikon*, *Gundetswil*, *Gündlikon*, *Zünikon*, *Liebensberg*, *Stegen* kaj el la zurika parto de *Kefikon*. Tion simbolas la 7 steloj en la komunuma blazono.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bertschikon
* Bertschikon en la Historia Leksikono de Svislando
Vitrino

eta|240ra|Vitrino kun porcelano kaj vitraĵoj
**Vitrino** (el la franca: *vitrine*, *vitre* = vitro; latine: *vitreum* = vitro) estas elmontra ŝranko kun almenaŭ unuflanke vitra vando aŭ ujo kun levigebla vitra kovrilo. Vitrino ebligas la vidon de la enaj objektoj sen malfermo. Sinonimo estas montroŝranko aŭ montrujo.

La funkcio de vitrino estas kutime prezentado de elektitaj kaj ofte altvaloraj aĵoj. Oni celas protekton de la aĵoj kontraŭ malpermesita forpreno, damaĝo pro mekanikaj aferoj, klimato, polvo aŭ troa lumo.

Vitrinoj troviĝas ekzemple en muzeoj kaj estas uzitaj ankaŭ kiel anonctabuloj.

Ankaŭ en privataj hejmoj vitrinoj troveblas.

Laŭ Francisko Azorín **vitrino** estas simple *Elmontra vitroŝranko.* Li indikas etimologion el la latina *vitrum* (vitro).

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Barbara Karwatzki, Hartmut John (Red.): *Der Ausstellungsraum im Ausstellungsraum. Moderne Vitrinentechnik für Museen*. (=&nbsp;Schriften des Rheinischen Museumsamtes; Nr. 59). Rheinland-Verlag, Pulheim / Habelt, Bonn 1994, ISBN 3-7927-1462-0
* Inge Weidemann, Doris Schmidt: *Praxisbuch Schaukastengestaltung*. Hänssler, Holzgerlingen 1999, ISBN 3-7751-3253-8

Kategorio:Mebloj
Kategorio:Ujoj
Kategorio:Reklamo
Kategorio:Muzeoj
Jasová

**Jasová,** hungare **Jászfalu** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nové Zámky. laŭ la vilaĝonomo loĝis tie jasoj.
eta|dekstra|300px|Jasova situas en la 4-a regiono
eta|dekstra|250px|Jasova situas en la bluigita distrikto

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj. Nové Zámky troviĝas 19 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la loko devenis el 1434. En 1910 loĝis tie 1146 da homoj (hungaroj en majoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Komárom (reĝa departemento), al la distrikto de Udvard. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj, krome estis ankaŭ loĝantarŝanĝo. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1204 da homoj (1159 slovakoj, 29 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* kapelo omaĝe al Sankta Miĥaelo el la 15-a j.c.
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco el 1938

Kategorio:Municipoj en distrikto Nové Zámky
TMC Monte Carlo

**TMC Monte Carlo** estas franca televida stacio, kiu situas en Monako kaj estas ricevebla en la tuta regiono de la Mediteranea Maro analoge/tere. La stacio estis fondita en 1954 kaj tiam estis la unua privata radiostacio de Eŭropo.

## Programo 
* **TMC infos tout en images**, Novaĵoj
* **TMC découverte**, Dokumentado
* **TMC pour rire**, Komedio
* **TMC cuisine**, kuirado / kuirarto
* **TMC charme**, Erotika elsendo
* **Monacoscope**, Novaĵoj
* **Eurovision Song Contest**

## Notoj kaj referencoj 
### Referencoj 
### Vidu ankaŭ 
* Anstataŭigenda

### Eksteraj ligiloj 
* retpaĝo de TMC

Kategorio:Televidkanaloj
Kategorio:Kulturo de Monako
Batman (apartigilo)

**Batman** havas plurajn signifojn, inter ili
* Batman, bildstria heroo, aperanta ankaŭ en Batman (televidserio)
* Batman, urbo en Turkio
* Batman, provinco en Turkio
* Batman, rivero en Turkio
* pezunuo en Mez-Azio
Montrofenestro

[eta|Montrofenestro de [juvelisto sur la ponto Vecchio en Florenco]]
**Montrofenestro** estas fasado de vendejo, kie malantaŭ fenestro, vidiĝas de ekstere varoj aŭ anoncataj servoj. Varoj kutime estas alloge prezentitaj.

## Historio 
Unuaj montrofenestroj estiĝis ĉirkaŭ 1780 en Parizo. Granda disvastiĝo okazis nur post kiam tiu uzo iĝis kutimo en Usono. La franca nomo *vitrine* devenas de la uzata materio, vitro. Montrofenestroj estas faritaj el plifortigita, foje speciala nerompiĝema vitro. Montrofenestroj de juvelistoj aŭ horloĝistoj ofte montras kopiojn por protekto kaze de ŝtelo. Sed malgraŭ feraj kradoj montrofenestroj estas ofte rompitaj, ekz. per veturilo.

## Sciindaĵoj 
* En kelkaj kvartaloj de iuj urboj (ekz. Amsterdamo) prostituitinoj ofertas siajn servojn, montrante sin mem en montrofenestroj.
* La ornamo de montrofenestroj estas aparta profesio.

## Bibliografio 
* Lian Maria Bauer: *Szenerien. Handbuch zur Warenpräsentation auf der Bühne des Schaufensters*. (= Reihe Werbepraxis; Bd. 3). Deutscher Fachverlag, Frankfurt am Main 1997, ISBN 3-87150-546-3 (Lernolibro pri ornamo de montrofenestroj)
* Aurora Cuito (Hrsg.): *Store window, Schaufenster, vitrine, escaparates, vetrina design*. teNeues, Kempen 2005, ISBN 3-8327-9036-5 (Bildolibro)
* Tilman Osterwold, Ilse Czigens (Bearb.): *Schaufenster. Die Kulturgeschichte eines Massenmediums*. Ausstellungsbegleitband. Württembergischer Kunstverein, Stuttgart 1974
* Nina Schleif: *SchaufensterKunst*. Böhlau, Berlin und New York 2004, ISBN 3-412-02903-3 (beleuchtet die Geschichte des Schaufensters aus kunstgeschichtlicher Sicht), Recenzo
* Guido Szymanska: *Welten hinter Glas. Zur kulturellen Logik von Schaufenstern*. Tübinger Vereinigung für Volkskunde, Tübingen 2004, ISBN 3-932512-26-X (pri montrofenestroj kiel rimedo de kultura identeco)

## Vidu ankaŭ 
* Montrofenestra pupo

Kategorio:Reklamo
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Sébastien Montagne

**Sébastien MONTAGNE** estas franca esperantisto. Li estis kasisto de JEFO kaj estas membro de la komitato de JEFO.

Post lernado en Saint-Jean-de-la-Ruelle kaj en la proksima urbo Orléans li studis en la universitato de Orléans kaj en Lille; poste li laboris en Parizo.

## Notoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Aleks Kadar

**Aleks KADAR** (naskiĝis la ) estas franca esperantisto. Li esperantistiĝis en 1999. Post kelkaj jaroj li fariĝis ĝenerala sekretario de TEJO kaj de JEFO. Nun li estas estrarano de la landa asocio Espéranto France, kie li oficis ekde majo 2008 ĝis majo 2010 kiel kasisto kaj ekde septembro 2009 ĝis majo 2010 ankaŭ kiel prezidanto. Krome li aktiviĝas en la politika partio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE). Li estas prezidanto de la Francilia Esperanto-Federacio.
Li nuntempe estas estrarano de Universala Esperanto-Asocio kiel Ĝenerala sekretario en 2019-2022 kaj denove ekde 2022.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Intervjuo de Aleks Kᴀᴅᴀʀ, Ĝenerala sekretario de ᴜᴇᴀ, ĉe Movada vidpunkto
* EsKu - Epizodo 16 - Aleks Kadar, jutuba filmeto en la kanalo EsKu - Esperanto-Kulturo - aperinta la 2022-05-13

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Prezidantoj de Espéranto-France