open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Selice

**Selice,** hungare **Szelőce** estas vilaĝo en Slovakio, en regiono Nitra, en Distrikto Šaľa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 40&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2910
* Supermara alteco: 113m
* Aŭtokodo: SA...
* Poŝtkodo: 952 72
* Telefonprefikso: 31

## Situo 
Selice situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Šaľa troviĝas 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1078. En 1910 loĝis en la vilaĝo 1703 da homoj (plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Vágsellye pli poste jam kiel Selice al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Szelőce rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj kaj al Hungario. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 en la vilaĝo loĝis 2832 da homoj, ((1682 hungaroj kaj 1011 slovakoj.

Longe ekzistis ankaŭ memstara vilaĝo Sók, ekde 1947 jam vilaĝparto de Selice.

Vilaĝservoj estas biblioteko, gimnazio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1785

## Famuloj 
En la iama Sók naskiĝis hungara advokato Sándor Réső Ensel (pli aĝa).

Kategorio:Municipoj en distrikto Šaľa
Batalo de Annual

La **batalo de Annual** okazis la 22-an de julio en 1921 en hispana Maroko kaj kiel parto de la Rif-milito. Ĝi estis milita batalo inter la hispana armeo kaj la ribelantoj de Rif-montaro. En la hispana lingvo, oni parolas ankaŭ pri *katastrofo de Annual*. La malvenko kondukis en Hispanio al krizo en la interna politiko kaj al trapenso de la kolonia politiko en la Rif-regiono.

## Antaŭeventoj 
En 1921 ekis Hispanio el la jam okupitaj marbordoj ofensivon al nord-orienta Maroko. La antaŭenpuŝo okazis sen bona antaŭpreparo, sen konvena komunikada reto.

## Batalo 
Post kiam la fortigita garnizono ĉe Igueriben estis okupita, same estis okupita – post kvintaga atako – la 22-an de julio 1921 ankaŭ la hispana garnizono de Annual (estrita tiam de generalo Manuel Fernández Silvestre). La ribelantoj – sub komandado de Mohammed Ben Abdel-Krim, iama burokrato de la hispana administrado en Melilo – okupis ankaŭ pluajn 20 hispanajn apogpunktojn. La troetendiĝinta hispana milistista strukturo kolapsis en la kolonio. Ĉe bordo de Afrau, hispana militŝipo sukcese evakuis garnizonon. La hispanaj trupoj kaj civiluloj de Zoco el Telata de Metalsa en sudo transiris al la franca zono.

La travivintaj hispanaj trupoj retiriĝis sub komandado de generalo Felipe Navarro 80&nbsp;km en Fortreso Monte Arruit. Tie ili estis ĉirkaŭitaj, generalo Dámaso Berenguer Fusté, hispana altkomisaro de la protektorato, interkonsentis kun la ribelantoj pri kapitulacio, la 9-an de aŭgusto. La ribelantoj do murdis multajn rifuĝintojn en Fortreso General Navarro kaj pluaj 600 estis militkaptitaj. Kvankam la urbo Melilo estis nur en proksimo de 40&nbsp;km, sed oni ne povis atendi apogon, ĉar eĉ ili ne havis sufiĉe da forto.

## Sekvoj 
Hispanio rapide kuntiris fortojn de la hispana armeo kaj tiuj estis ŝipigitaj al Melilo kaj servis tie por certigi la urbon. Fine de novembro, Monte Arruit estis reokupita.

La resumo de la hispana parlamento listigas 13.363 mortintoj kaj malaperintojn kaj ĉ. 1.000 mortintajn ribelantojn. Hispanio perdis 20.000 fusilojn, 400 maŝinfusilojn kaj 129 artilerian kanonon.

La hispana militministro ordonis inspekcion. Sub gvido de Juan Picasso González, la komisionon alvenis al la konkludo, ke okazis multaj militaj-strategiaj eraroj, sed ili ne kulpigis la reĝon Alfonso la 13-a, kvankam diversaj fontoj montris, ke la reĝo kuraĝigis la generalon Silvestre al la ofensivo.

La krizo subfosis aŭtoritaton de la monarĥio. La reĝo permesis militistan puĉon de generalo Miguel Primo de Rivera, sed post kelkaj jaroj la malprestiĝo kondukis fine al fondo de la Dua Hispana Respubliko.

La katastrofo de Annual estas priskribita en du famaj noveloj – *Imán* de Ramón J. Sender kaj *La Ruta* de Arturo Barea.

Annual
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de Maroko
Kategorio:Konfliktoj en 1921
Annual
Titana dioksido

eta|200ra|Titana dioksido
[eta|200ra|[Kristala strukturo de titana dioksido]]
[eta|200ra|Multkolora perlo-pigmento agas kiel [prismo, tiel ĝi elradias la kolorojn de ĉielarko.]]

La **titana dioksido** aŭ **titan(IV)-oksido** estas natura oksido de la titanio, kies formulo estas **TiO2**. Ĝi estas menciita kiel farbaĵo al **titanblanka**, **pigmento blanka 6** aŭ CI 77891. Ĝi estas uzata en multaj terenoj tiel en farbaĵoj, sunlaktoj kaj kiel nutraĵ-farbaĵo (E171). Tamen ĝiaj nanopartikloj supozatas toksaj.

## Natura apero 
Ĝi havas kvar naturajn formojn:
* *rutilo* estas tetragonala mineralo (prisma),
* *anatazo* aŭ *oktaedrito* estas tetragonala mineralo kun dupiramida habito,
* *brookito*, estas ortoromba mineralo,
* titana dioksido B aŭ TiO2(B) estas monoklina kristalo,
* titana dioksido H aŭ TiO2(H) estas tetragona  kristalo.

## Vidu ankaŭ 
* Kasiterito
* Kosmetiko
* Nanoteknologio

Kategorio:Neorganikaj pigmentoj
Kategorio:E-numeraj aldonaĵoj
Kategorio:Manĝaj kolorigiloj
Kategorio:Helpaj substancoj
Kategorio:Sunprotektaj agentoj
Kategorio:Titanaj kombinaĵoj
Kategorio:Transirmetalaj oksidoj
Kategorio:Kancerigiloj
Dhaulagiri

eta|250px|maldekstra|Dhaulagiri
eta|maldekstra|250px|Vido al Dhaulagiri
**Dhaulagiri** estas kun alteco de 8167 m s.m. la 7-a plej alta monto de la mondo. Ĝi situas en Nepalo kaj apartenas al la montaro de Himalajo.

## Geografio 
Dhaulagiro situas 35&nbsp;km oriente de Anapurno aliflanke de la *Kali-Gandaki-Valo*. La altecon de Dhaulagiri mezuris en la jaro 1809 lieŭtenanto William Spencer Webb kaj kapitano John Hodgson kun 8190 metroj. Ĝi estis do la unua monto pli alta ol 8000 m malkovrita. Kaj ĝis la mezuro de Kangchenjunga en la jaro 1838 oni konsideris, ke Dhaulagiri estas la plej alta monto de la mondo.

## Unua grimpo 
La unuan grimpadon sukcesis la 13-an de majo 1960 ekspedicio de Kurt Diemberger, Nawang Dorje, Ernst Forrer, Albin Schelbert, Peter Diener kaj Nyima Dorje. Ĝi estis la antaŭlasta de la montoj pli altaj ol 8000 m kiu estis grimpita de homoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de la unua grimpo de Dhaulagiri ĉe himalaya-info.org (en germana lingvo)

Kategorio:Montoj en Nepalo
Kategorio:Montoj de Himalajo
Listo de la montoj pli altaj ol 8000 m

eta|300px|Landoj laŭ alteco de plej alta punkto

La **Listo de la montoj pli altaj ol 8000** enhavas la dek-kvar memstarajn montopintojn, kiuj havas altecon de pli ol 8000 m s.m. Dek el ili situas en Himalajo kaj la ceteraj kvar en Karakorumo.

## Unua grimpo 
La unua de la okmil-metraj pintoj, kiu estis grimpita estis Anapurno, la 3-an de junio 1950, de la alpistoj Louis Lachenal kaj Maurice Herzog. La unua grimpo de la ceteraj 13 pintoj sekvis inter la jaroj 1950-aj kaj 1960-aj. Plej longe resistis al la unua grimpado la plej malalta de la 14 gigantoj, nome Ŝiŝapangmo, kiu nur la 2-a de majo 1964 estis unuan fojon atingita de ĉina ŝnurkamaradaro konsistanta el Xǔ Jìng, Zhāng Jùnyán, Wáng Fùzhōu, Chén Sān, Chéng Tiānliàng, Wū Zōngyuè, Sodnam Dorji, Minar Trashi, Dorji kaj Tontan.

## Listo 
## Alpistoj grimpintaj ĉiujn 8000-metrajn pintojn 
Nur dek-kvar montogrimpistoj ĝis nun sukcesis grimpi ĉiujn dek-kvar montojn pli altajn ol 8000 m:

Rimarkoj:
1: Detalojn oni povas legi ĉi tie (en la angla).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la plej altaj montoj de ĉiu lando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo por la 8000-metraj pintoj kaj alpistoj 
* Bildoj de la 8000-metraj pintoj

-
Kategorio:Montoj
!
Montoj
Indiana Jones kaj la Lasta Krucmilito

***Indiana Jones kaj la Lasta Krucmilito*** (originala angla titolo : ***Indiana Jones and the Last Crusade***) estas usona filmo farita en 1989 reĝisorita de Steven Spielberg metanta ĉe la ekrano kiel heroon la aktoron Harrison Ford. Ĝi estas la tria parto de serio de filmoj centritaj sur la fikcia persono Indiana Jones.

## Historio 
En mondo ĵus antaŭ la Dua Mondmilito, la Nazioj serĉas la Sanktan Gralon. Kontraŭ ili agas la doktoro Henry Jones (Sean Connery), kiu dum sia tuta vivo ankaŭ serĉis ĝin. Kiam lia patro malaperas, "Indiana" Jones (Harrison Ford) ekiras sur liaj paŝoj por retrovi lin.

## Komento 
Post la malhela historio de *Indiana Jones kaj la Templo de Pereo*, tiu filmo estas pli bazita sur humuro, ĉefe pri la rilato aŭ la kontrasto inter la patro kaj la filo Jones.

## Aktoroj 
* Harrison Ford (VF : Richard Darbois) : Indiana Jones
* Sean Connery (VF : Jean-Claude Michel) : Profesoro Henry Jones
* Denholm Elliott (VF : Jacques Ciron) : Marcus Brody
* Alison Doody (VF : Céline Monsarrat): Elsa Schneider
* John Rhys-Davies (VF : Jacques Frantz) : Sallah
* Julian Glover (VF : Pierre Hatet) : Walter Donovan
* River Phoenix : Juna Indiana Jones
* Michael Byrne (VF : Vincent Grass) : Kolonelo Vogel
* Kevork Malikyan (VF : Mostepha Stiti) : Kazim
* Robert Eddison : La kavaliro de Graal
* Richard Young (VF : Michel Derain) : Fedora
* Alexei Sayle : Sultano

VF = Franca voĉo

Kategorio:Usonaj aventuraj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1989
Kategorio:Filmoj de Steven Spielberg
Kategorio:Nazioj en fikcio
Kategorio:Krucmilitoj en fikcio
Samuel Orgelbrand

**Samuel ORGELBRAND** (1810-1868) estis unu el la plej prominentaj polaj publikigistoj de la 19-a jarcento. "Malkovrinto" de la verkoj de Józef Ignacy Kraszewski, ankaŭ publikigisto de *Encyklopedia Powszechna* (1859-1868), la unua vera moderna enciklopedio en la pola lingvo.

## Biografio 
Samuel Orgelbrand naskiĝis en 1810 en Varsovio. En 1829 li publikigis sian unuan libron, tradukon de la verko de Thomas Campbell. En 1836 malfermis librovendejon, en 1840 bibliotekon. Entombigita en la Hebrea tombejo de Varsovio.

## Vidu ankaŭ 
* Maurycy Orgelbrand

## Eksteraj ligiloj 
* Samuel Orgelbrand 
* Polaj Enciklopedioj 

Orgelbrand, Samuel
Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Polaj enciklopediistoj
Kategorio:Polaj eldonistoj
Kategorio:Polaj entreprenistoj
Novrealismo

**Novrealismo** estas skolo de arto kaj literaturo en la 20-a jarcento, kiu akcentas la aspektojn de la reala vivo, super la mondo de la imago. La nomo estas speciale uzata por la tendenco de la kinoarto en Italio post la fino de la 2-a Mondmilito.

## Itala kina novrealismo
La itala kina arto naskiĝis ĉirkaŭ aro de kritikistoj grupiĝintaj en la revuo *Cinema*, inter kiuj troviĝis Michelangelo Antonioni, Luchino Visconti, Gianni Puccini, Giuseppe de Santis kaj Pietro Ingrao. Ili estis forte influitaj de la franca poezia realismo, kaj kelkaj el ili estis laborintaj kun la reĝisoro Jean Renoir.

La unua filmo sekvanta tiujn postulatojn estis *Roma, città aperta* (*Romo, malferma urbo*), la unua grava filmo farita en Italio post la milito. La pinton de la movado oni konsideras la filmo *Ladri di biciclette* (*Bicikloŝtelistoj*) de 1948

Ĉefaj reĝisoroj novrealistaj estis: Roberto Rossellini, Luchino Visconti kaj Vittorio de Sica.

## Ĉefaj Novrealistaj Filmoj
### En Italio
* *Ossessione* (1943)
* *Roma, città aperta* (1945)
* *Sciuscià* (1946)
* *Paisà* (1946)
* *Germania anno zero* (1948)
* *Ladri di biciclette* (1948)
* *La terra trema* (1948)
* *Riso amaro* (1949)
* *Stromboli* (1950)
* *Miraklo en Milano* (1951)
* *Umberto D.* (1952)
* *Il Posto* (1961)
### En aliaj landoj
* *Surcos* (1951, Hispanio)
* *Salt of the Earth* (1954, Usono)
* *Killer of Sheep* (1977, Usono)
* *Pixote* (1981, Brazilo)
* *Verónico Cruz* (1988, Argentino)
* *American Me* (1992, Usono)
* *The City (La Ciudad)* (1998, Usono)
* *Neniu malpli* (1999, Ĉinio)
* *Bolivia* (2001, Argentino)
* *Carandiru* (2003, Brazilo-Argentino)
* *Familia rodante* (2004, Argentino)

## Eksteraj ligiloj 
* Novrealismo en la *Internet Movie Database*.

Kategorio:Kino
Kategorio:Realismo
Gugudhabeoj

La **gugudhabeoj** (*Gugudhabe*, somale: *Gugundhabe*) estas somala klano, parto de la pli ampleksa klano havijeoj. La gugudhabeoj vivas en la regionoj Hiiraan, Bay, Gedo, Bakool, Shabeellaha Dhexe, Lower Shabelle, Lower Juba kaj Middle Juba en Somalio; en la regiono Somali en Etiopio kaj en North Eastern Province en Kenjo.

## Subklanoj de la gugudhabeoj 
* ĝidleoj

* ĝilidenoj

* ĝirjaroj

* degodjaoj

* ĝidibleoj

* badikadeoj

* ĝiĝeleoj

* muralej

* galĝeceloj

Estas taksate, ke la gugudhabeoj estas proksimume 3 milionoj da homoj.

Gugudhabeoj
Gugudhabeoj
Gugudhabeoj
Gugudhabeoj
Skalvoj

La **skalvoj** (litove *skalviai*, latve *skalvji*, germane *Schalauer* [prononco "**ŝa**laŭa"]) estis la plej norda el la dek du triboj de la balta popolo praprusoj. La nomo signifas "la dise vivantaj".

La maldense loĝita teritorio Skalvio situis ambaŭflanke de la lastaj kilometroj de la rivero Nemunas, inter la tereno de la *nadravoj* en la sudo kaj de la kuronoj en la nordo. Okcidenta limo estis la Kurona Laguno, suda limo la riveretoj *Gilija* kaj *Ossa*, kaj orienta limo la riveretoj Šventaja kaj Šešupė.

La skalvoj havis tri signifajn fortikaĵojn: *Rusnė* (germane *Ruß*) en la delto de la rivero Nemunas, *Jumpne* aŭ *Iumne* en la sudo de la Kurona Duoninsulo kaj *Rangite* (Ragnit) ĉe la sankta monto Rambynas (aŭ *Rombinus*), kiu konsistigis la centron de la setloteritorio.

La teritorio de la skalvoj nur fine de la 13-a jarcento (ĝis la jaro 1283) estis konkerita de la armea Ordeno de germanaj kavaliroj, kiu perforte oficiale enkondukis la kristanismon en la regiono kaj akaparis regnon, kiu laŭ la konkera celo estu kaj kristana kaj germanlingva, kvankam ambaŭ celoj ne plene realiĝis dum la postaj 6 jarcentoj, ĝis la fino de la 19-a jarcento. Post la fino de la 13-a jarcento germanlingvaj setlistoj venis en la landon, poste kiel setlistoj ankaŭ kuronoj kaj fine ĵemajtianoj kaj aliaj litovoj. Nuntempe la regiono situas parte en Litovio, kaj parte en la nuna Kaliningrada provinco de Rusio.

Surprize malrapide, nur inter la 15-a kaj la 19-a jarcentoj, la skalvaj praprusoj iom-post-iom perdis sian kulturan identecon.

Pri la popola nomo hodiaŭ ankoraŭ memorigas la nomo de la urbo Šiauliai en norda Litovio, kiu eĉ en la historia regiono de la skalvoj situis en la pleja nordo. 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Historio de Litovio
Abdel-Krim

**Abdel-Krim** ( 1882, Agadir, Maroko – 6-an de februaro 1963, Kairo, Egiptio) estis gvidanto de kontraŭstara movado dum la Rif-milito, kontraŭ la hispana kolonia regado. Li fondis la Rif-Respublikon (1921–1926). Lin povis venki nur la soldat-nombra kaj teknika supereco de la koloniistoj.

Lia patro estis influa membro de la berbera tribo *Banu Uriaghel*. Li konatiĝis ne nur kun la tradicia muslima edukado, sed kun la hispana edukado, poste li laboris kiel sekretario en la Ofico de la Indiĝenaj aferoj. Oni nomumis lin en 1915 islama ĉefjuĝisto („Kadi al-Kudat”) de la distrikto de Melilla. Li samtempe instruis en hispanaraba lernejo de Melilla kaj redaktis araban parton de la ĵurnalo *El Telegrama del Rif*.

Ekkonante la hispanan protektoratan administradon, li seniluziiĝis pri tio kaj poste ekagadis kontraŭ tio. La hispanoj punis lin je prizono, el kiu li sukcese fuĝis kaj oni elektis lin en 1918 denove kiel muslima ĉefjuĝisto de Melilla. Li forlasis la oficon en 1919 kaj reiris al Agadir.

Baldaŭ aliĝis al li lia frato, kiu iĝis poste lia ĉefkonsilisto kaj komandanto de la rifa armeo. Ili komencis organizi la kontraŭstaron kaj en somero de 1921 atingis gravajn sukcesojn (detale batalo de Annual)

Li elkriis la Rif-respublikon, unuigis la tribojn, elkonstruis administradon, pludaŭrigis la atakojn kontraŭ la koloniaj taĉmentoj. Liaj taĉmentoj en 1925 preskaŭ atingis la urbon Fez.

La hispanaj-francaj unuigitaj fortoj venkis liajn taĉmentojn en 1926 kaj li mem kapitulacis la 27-an de majo. La venkintoj forpelis lin al insulo Reunio, en la Hinda Oceano. Li ricevis permeson en 1947 por setliĝi en Francio. Tiam li forlasis Reunion, sed dumtempe en Egiptio ricevis politikan azilon.

Li prezidis dum kvin jaroj en la Araba Okcidenta Liberiga Komisiono. Kiam Maroko sendependiĝis, la reĝo Muhamado la 5-a petis lin hejmenveni. Abdel-Krim rifuzis tion, dum francaj trupoj ĉeestas en norda Afriko.

Kategorio:Historio de Maroko
Kategorio:Historio de Hispanio
Jerkcity

**Jerkcity** estas anglalingva reta bildliteraturo publikigata ĉiutage ekde la 17-a de aŭgusto 1998 de kreinto Michael Lopp, ankaŭ konita kiel "Rands", kaj diversaj aliaj kontribuistoj. La fonoj de Jerkcity kaj la aspekto de ĝiaj rolantoj generiĝas per la forlasita programo Microsoft Comic Chat, kiu enhavas la desegnaĵojn de Jim Woodring.

Jerkcity enhavas preskaŭ nenian evoluadon de siaj rolantoj, rakontecon, nek kontinuecon. La ĉefaj temoj inkluzivas drinkadon, la misuzon de drogoj, sinmasturbadon, mizoginecon, samseksemajn kaj/aŭ gejfobiajn agadojn, manĝegemecon, kacajn ŝercojn kaj la komputilprogramadon. La dialogo estas ofte absurda, sensenca kaj/aŭ obscena.

Estas strio de Jerkcity tradukita Esperanten. Esperanto ankaŭ estas termino en la terminaro de Jerkcity, difinita kiel "falsa lingvo, kiun neniu parolas".

## Eksteraj ligiloj 
* Jerkcity (angle)

## Piednotoj 
Kategorio:Bildliteraturo
Václav Lamr

**Václav LAMR** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1943 en Litovel - mortis la 17-an de decembro 2020 en Prago) estis ĉeĥa pentristo, kristano kaj esperantisto, poeto, kreanto de aforismoj.

Li studis art-industrian lernejon en Brno, fakon „pentristaj teknikoj kaj pentraĵoj en arkitekturo“ (1961-1964). Antaŭ 1968, en la tempo de liberiĝo de pensado, li ekspoziciis kun juna generacio de artistoj kaj aranĝis vesperojn de propra poezio.

Post 1970 la tiamaj okazintaĵoj en Ĉeĥoslovakio orientigis lin al la kristanaj valoroj, li komencis krei bildojn kaj grafikaĵojn kun bibliaj temoj (Reveno de la perdita filo, Kompatema patro, Kompatema samariano, Lukto de Jakobo kun anĝelo).

Ekde 1993 li preparas lernantojn por studado en artfakoj, precipe pri desegnado de portretoj kaj homfiguroj. Li organizas „Tagojn de kreado“ por infanoj kaj junularo por motivigi talentajn individuojn trovi propran stilon de esprimado.

Václav Lamr ekspozicias siajn bildon en Ĉeĥio kaj ankaŭ eksterlande. Kun edzino kaj du filoj vivas en Prago

Lia speciala hobio estas kreado de aforismoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Václav Lamr

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Balatonhenye

**Balatonhenye** [balatonhenje] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Tapolca.
eta|Dolomita ŝtono en Balatonhenye

## Bazaj informoj 
* Areo: 12&nbsp;km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 8275
* Telefonprefikso: 87

## Geografio 
Balatonhenye situas en montaro Bakony en valo, fine de sakovojo. Balatono troviĝas 8, Badacsony kaj Tapolca po 17, Ajka 26 km-ojn for.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1181 en formo *Henney*. En la 14-a jarcento klostro konstruiĝis. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. La kampoj longe apartenis al abatejo de Bakonybél. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. La vilaĝo apartenas al vinregiono.

En Balatonhenye migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* nobeldomo de Kenessey (keneŝei) de 1844
* 5 lagoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kategorio:Vinvilaĝoj
Oszkár Szuhanek

**SZUHANEK Oszkár** (suhanek) estis rumanuja hungara pentristo naskita en Tamásd la 29-an de oktobro 1887 kaj mortinta en Timişoara la 9-an de majo 1972. 

## Biografio
Inter 1905-08 Szuhanek studis en Hungara Belarta Lernejo de Budapeŝto; de 1911 en Parizo en *Julian Akademio*. Li laboris longtempe en Francujo kaj Italujo, sed fine li loksidiĝis en Timişoara. Li estis portretisto kaj pejzaĝisto.

## Individuaj ekspozicioj
* 1967 • Temeŝvaro. 

## Fonto
* Artportalo.hu 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

## Eksteraj ligiloj
* Gurzó K. Enikő: *Szászhúsz év magány*, Művelődés, 2007.http://www.muvelodes.ro/index.php/Cikk?id=486
Teatro de los Insurgentes

La **Teatro de los Insurgentes** estas teatro en la suda parto de Meksikurbo, ĉe la Avenuo de Los Insurgentes.

Sur ĝia fasado estas mozaika bildo fare de la meksika artisto Diego Rivera, kiu montras "Cantinflas" prenanta monon el riĉuloj por doni ĝin al malriĉuloj.

Ĉi tia teatro prezentas spektaklojn por infanoj kaj plenkreskuloj. Ĝi malfermis siajn pordojn per la teatraĵo "Yo Colon" .

Kategorio:Meksikurbo
Insurgentes
Alexandre Edmond Becquerel

**Alexandre Edmond BECQUEREL** (24-an de marto 1820 en Parizo; 11-an de majo 1891 en Parizo) estis franca fizikisto.eta|dekstra|Alexandre Edmond Becquerel
## Vivo 
Alexandre Edmond Becquerel naskiĝis kiel dua filo de Antoine César Becquerel. Li estis asistento de la naturscienca muzeo (Muséum national d'histoire naturelle) en Parizo kaj instruis tie ekde 1853 kiel profesoro, de 1853 ĝis 1878 ĉe *Conservatoire des Arts et Métiers* kaj iĝis en 1880 prezidento de *Académie des sciences*.

Li malkovris en 1839 - kun sia patro - la fotoelektran efikon.

Krom lia partopreno en laboroj de la patro, li esploris ankaŭ sur aliaj terenoj, precipe pri fosforesko de la lumo kaj ties kemiaj efikoj, kiu formas gravan parton de lia verko *La lumiére, ses causes et ses effets*.

Li prezentis per sia fosforoskopo (fosforoskopo de Becquerel), ke la fosforeskado estas ĝenerala fenomeno kaj la fosforeska lumo estas nur redono de pli frue absorbita lumo - fare de la korpo.

Li esploris ankaŭ la elektrajn kondukteblecojn de diversaj materialoj pri galvana elektro, la varmoefikon de la kurento en likvaĵoj kaj la magnetajn (malkovro de paramagnetismo de likva oksigeno), respektive diamagnetajn proprecojn de multaj materialoj. Li faris pluajn esplorojn rilate al la optiko kaj elektro.

Alexandre Edmond Becquerel estas patro de la Nobel-premiito Antoine Henri Becquerel.

## Verkoj 
* *La lumière, ses causes et ses effets*, Paris, 2 Bände, 1867-1868
* *Mémoires sur les lois, qui président à la décomposition électro-chimique des corps*, 1849
* *Recherches sur les effets électriques*, 1852-55
* *Des forces physico-chimiques et de leur intervention des phénomènes naturels*, 1875, mit Atlas

Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj fotistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Bakonyszücs

**Bakonyszücs** (bakonjsuĉ) estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Pápa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 35&nbsp;km²
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 8572
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
Bakonyszücs situas en valo, fine de sakovojo. Pápa troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1249 en formo *Schelch*. En la 16-a jarcento la vilaĝo senhomiĝis. Poste la kampoj apartenis al familio Esterházy. Germanoj refondis la komunumon en 1736. Ĝis 1954 la oficiala loknomo estis nur *Szűcs*.

En Bakonyszücs migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Beata Damo de 1787
* kapelo de golgoto, en 2002 renoviĝis
* postbaroka paroĥo de 1787
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1992

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Gusioj

La **gusioj** (nomformoj: *Gusii*, *Kisii* aŭ Kosova) estas etno kun bantua lingvo kiu loĝas en la distrikto Kisii en la provinco Nyanza en okcidenta Kenjo.

La urbo Kisii situas en la provinco Nyanza en la sudokcidento de Kenjo kaj estas la centro de la gusioj. La distrikto Kisii laŭ la censo de 1979 havis 588.000 homojn.

## Listo de kelkaj famaj gusioj 
* *Ratemo Michieka*
* *Andrew Omanga*
* *Simeon Nyachae*
* *James Nyamweya*
* *Justice Samuel Bosire*
* *George Anyona*
* *Sam Ongeri*
* *D-ro Zachary Onyonka*
* *Isabella Ochichi*
* *Margaret Okayo*
* Otenyo

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Gusii people
* Kisii-English English-Kisii Language Dictionary

Gusioj
Gusioj
Bakonyoszlop

eta|dekstra|300px|Preĝejo de Bakonyoszlop
**Bakonyoszlop** [bakonjoslop] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Zirc. En la loknomo oszlop signifas kolono. Ĝis 1913 la oficiala nomo estis nur *Oszlop*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 8418
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
eta|maldekstra|300px|Panoramo al Bakonyoszlop
Bakonyoszlop situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Zirc troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1392 en formo *Ozhlop*. Tiutempe la vilaĝo apartenis al fortikaĵo de Csesznek. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste la kampoj apartenis al familio Esterházy, kiuj venigis germanojn kaj aŭstrojn. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio.

En Bakonyoszlop migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
eta|dekstra|300px|Kastelo de Bakonyoszlop
* katolika preĝejo de 1746
* baroka kastelo de Esterházy el la 18-a jarcento
* ekskursejoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Bakonypéterd

**Bakonypéterd** [bakonjpEterd] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Pannonhalma. En la loknomo Péter signifas: Petro, Bakony estas apuda montaro.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 9088
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
Bakonypéterd situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Veszprém-Győr. Pannonhalma troviĝas 10 km.

## Historio 
Bakonypéterd estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1357 en formo *Peturd*. Dum la mezepoko la kampoj apartenis al abatejo de Pannonhalma. En 1544 la turkoj faris la komunumon senhoma. Poste hungaroj kaj germanoj refondis la vilaĝon. En 1936 la vilaĝo ricevis kurenton. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en la vilaĝo.

Vilaĝservoj estas kulturdomo, kuracejo, sportejo, vendejo, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma romkatolika Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Bakonypéterd) de 1817
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

## Famuloj 
En Bakonypéterd naskiĝis:
* abato Engelbert Nándor Mázy
* oficisto Mihály Arnold
* pentristo Sándor Muhits.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Kuriaoj

La **Kuriaoj** estas etno kun aparta lingvo kiu loĝas en la distriktoj Tarime kaj Serengeti en la regiono Mara en norda Tanzanio kaj en la okcidentaj kaj orientaj distriktoj de la provinco Nyanza en sudokcidenta Kenjo. En 1994 la kuriaoj estis taksitaj 348.000 homoj, 213.000 en Tanzanio kaj 135.000 en Kenjo. La kuriaoj estas plejparte agrokultivistoj kaj paŝtistoj, da kuriaoj en Kenjo pli multaj agrikultivistoj, da kuriaoj en Tanzanio pli multaj paŝtistoj. La kuriaoj estas dividitaj je 16 subetnoj aŭ klanoj, nome: *Nyabasi, Bakira, Bairege, Bagumbe* (kiuj loĝas kaj en kenjaj kaj en tanzaniaj distriktoj), *Batimbaru, Banyamongo, Bakenye, Baikoma, Bamerani* kaj pluraj aliaj. (Tiu listo estas kompletigenda.)http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=kuj.

Kuriaoj
Kuriaoj
Kuriaoj
Thierry Robin

**Thierry « Titi » Robin** (naskiĝis en 1957, en Angers)) estas franca muzikisto kies influoj venas el araba kulturo, cigana, barata kaj de la muzikistoj kiel Camarón de la Isla, Munir Bachir ... Li ludas gitaron, udon kaj buzukon. Li ofte koncertis ĉirkaŭ la mondo sed ĉefe en Barato, Eŭropo kaj Afriko.

Li ofte kunlaboras kun Gulabi Sapera. Li muzikas kun terceto, kvarteto, kvinteto aŭ plu.

## Aliaj artistoj kun kiuj li muzikis 
Ze luis Nascimento, Bijan Chemirani, Keuvan Chemirani, Hameed Khan, Kishan Lal Rana, Banwari Nath, Colombe Robin, Abdelkrim Sami, Alain Genty, Gabriel Levasseur, Francis Varis, Paco el Lobo ...

## Diskaro 
* *Gitans*, Silex, 1993.
* *Kali gadji*, Silex, 1998.
* *Un ciel de cuivre*, Naïve, 2000.
* *Rakhi*, Naïve, 2002.
* *Alezane*, Naïve, 2004.
* ''Ces vagues que l'amour soulève*, Naïve, 2005.
* *Anita* Naive, 2006
* *Kali Sultana'' Naïve 2008

## Eksteraj ligiloj 
Facebook paĝo de Titi Robin

* Oficiala retejo
* por aŭskulti
* Insultoj al Christiane Taubira - La reago de la anĵua artisto Titi robin
Baŝo

eta|Baŝo
**Baŝo** estas akvorezista, forta, (malnove impregnita teksa) kovraĵo, pretigita por difinita celo. Oni uzis en la pasintaj jarcentoj gudron por impregni la teksaĵan baŝon. Hodiaŭ oni produktas ĝin plej ofte el plasto, PVC aŭ poliestero.

Ĝi estas uzata parte ĉe boatoj, ŝipetoj, aŭtomobiloj, ŝarĝautoj aŭ aliaj veturiloj, parte por aliaj diversaj kovraj, protektaj celoj.

## Vidu ankaŭ 
* Tendo
* Jurto

Kategorio:Armeo
Kategorio:Loĝado
Kategorio:Turismo
Ces vagues que l'amour soulève

'''''Ces vagues que l'amour soulève''''' estas muzikalbumo fare de Thierry Robin. Ĝia albumo estas plu kvieta ke la antaŭa disko, publikita en 2005, portas la muzikon de titi robin sur la ciganan vojon por alian okazon. Sed la kantoj, restas kiel kutime tre libera por la ritmon.
Fégarmy

**Fégarmy** Kft. estis hungara entrepreno, kiu ekzistis dum 114 jaroj de 1891 ĝis 2004 kaj kiu okupiĝis pri produktado de armiloj en Hungario.
Ĝi estis fondita en 1891 kiel *„Fegyver- és Gépgyár Rt.”* (Armila kaj maŝina fabriko). Ĝi produktis armilojn, dum la Dua Mondmilito, ĝi havis jam centran rolon en tio. Post la Dua Mondmilito, en la uzino oni produktis kalaŝnikovojn, poste diversajn pafilojn.eta|FEG PA-63.La entreprenon aĉetis en 2003 la najbara medikament-komerca firmao la Fúzió-Pharma Rt., por akiri la nemoveblaĵon de la Klr.. En 2004, ia reguligado malpermesis eksporton de armiloj en diversajn pli fruajn cellandojn. Tio alportis tutan kolapson de la produktado kaj fermon de la fabriko. Antaŭe la nove posedanto jam elproprigis la nemoveblaĵojn.

Produktitaj pafiloj
* kalaŝnikovo
* Browning Hi-Power
* FEG PA-63 (P9L, P9M, P9R, ks.)

Kategorio:Hungaraj firmaoj
Tibeta ribelo (1959)

La **Tibeta rebeliga tago de 1959**, aŭ **tibeta rebeligo de 1959** komencis la 10-a de marto 1959, kiam kontraŭ ĉina revolto kaj kontraŭ komunista eksplodis en Lasao, la ĉefurbo de Tibeto, kiu estis estrita de la ĉina komunista partio ekde la invado de Tibeto en 1950.

La datreveno de la rebeligo estas respektita ĉiujare de pluraj gravaj personoj kaj asocioj kiuj proksimiĝas al tibeta kaŭzo.

## Implikado de Usono 
La CIA formis sekrete tibetaj soldadoj al milito por organizi etaj militoj en tibeto. 

Vidu plu Camp Hale kaj aliaj pardoj de la parafon restante por traduki el la angla

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu plu 
Tumultoj de Tibeto en 2008

Kategorio:Konfliktoj en 1959
Kategorio:Protestoj
Kategorio:Tibeto
Kategorio:Historio de Ĉina Popola Respubliko
Kategorio:Ribeloj en Ĉinio
Kategorio:Ribeloj en la 20-a jarcento
Bakonygyirót

eta|dekstra|300px|Centro de Bakonygyirót
eta|dekstra|300px|Panoramo de Bakonygyirót
eta|dekstra|300px|Rando de Bakonygyirót
eta|dekstra|300px|La lastaj domoj de Bakonygyirót
**Bakonygyirót** [bakonjdjirOt] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Pannonhalma. Ĝis 1909 la oficiala nomo estis **Gyirót**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 8433
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
Bakonygyirót situas laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Veszprém-Győr. La lasta troviĝas 32 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1237 en formo *Gyrolt*. La vilaĝo longe apartenis al fortikaĵo de Csesznek. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste la kampoj apartenis al familio Esterházy, kiuj venigis germanojn en 1714. En 1904 incendio okazis. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio. Dum la socialismo en la vilaĝo kolĥozo funkciis. En 1962 kulturdomo, post unu jaro kuracejo ekfunkciis. La junularo frekventas lernejojn en la proksimaj vilaĝoj.

Ne menciitaj vilaĝservoj estas akvodukto, gasodukto, telefonaj lineoj, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo Ĉieliro de Maria (Bakonygyirót) de 1716 kun mezepoka sanktejo
* golgoto
* paroĥo
* serio de vinkeloj fare de ŝvaboj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
György Kilián

**György KILIÁN** (1907-1943) estis seruristo, junulara gvidanto de la subtera komunista partio.

Li lernis Esperanton kaj membriĝis al internaciaj Esperanto-organizaĵoj, kiuj estis malpermesitaj en Hungario: Sennacieca Asocio Tutmonda kaj Internacio de Proleta Esperantistaro, partoprenis SAT-kongreson en Lejpcigo, korespondadis i.a. kun bulgaraj esperantistoj, kiujn li vizitis. En 1941 dum veturo li ĝuste atingis Odeson, kiam okazis la germana atako kontraŭ Sovetio, kaj li tuj aliĝis kiel volontulo al la armeo, kaj senspure malaperis en 1943 dum paraŝutista enbataligo oriente de Varsovio.

Kilián, Gy.
Kategorio:Seruristoj
Alezane

**Alezane** estas duobla disko publikita de Naïve en 2004. Ĝia disko havas kiel ĉefa muzikisto Thierry "titi" Robin. *Alezane* signifas ankaŭ koloro de ĉevalo. Ĝia albumo estas kompilado aŭ montrado de la laboron de la ĉefa artisto ekde la komenco de sia kariero. Oni notas la kvantecon de la kantoj kun Gulabi Sapera kun kiu titi Robin laboras ekde 15 jaroj.
Mihály Zsámboky

**ZSÁMBOKY Mihály** (naskita en 1885; mortinta en 1957) estis hungara maŝinisto, fervojista ĉeflaborejestro, sindikata funkciulo kaj esperantisto. 

En la urbo Kispest li fondis kaj gvidis Esperanto-grupon, kiun post lia morto oni nomis laŭ li. Li esperantistiĝis en militkaptitejo dum la unua mondmilito, kaj ekde 1918 en Budapeŝto organizis la movadon. En 1947 li fondis Esperanto-fakon en Libera Sindikato de Hungaraj Fervojistoj kaj Ŝipanoj. Li estis Prezidanto (1921-1922, 1923-1924), vicprezidanto (1919, 1925-1927) kaj komitatano (1925) de Hungara Esperantista Societo Laborista, poste komitatano (1947-1950) de Hungarlanda Esperanto-Societo.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Bakonyszentlászló

**Bakonyszentlászló** (bakonjsentlAslO) estas mineja vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta Transdanubio**, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Pannonhalma.
eta|dekstre|300ra|Luterana preĝejo en Bakonyszentlászló
eta|dekstre|300ra|Romkatolika preĝejo en Bakonyszentlászló

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 8433
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
Bakonyszentlászló situas ĉe renkontiĝo de ebenaĵo kaj montaro Bakony, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Győr-Veszprém (urbo). Pápa, Győr kaj Veszprém troviĝas po 40 km-ojn for.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj kaj avaroj loĝis tie. La turkoj detruis la vilaĝon en 1531. Poste hungaroj kaj germanoj refondis la komunumon. La fervojo atingis la vilaĝon en 1896. La vilaĝo ricevis kurenton en 1930. Oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj en 1945. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio. Dum la socialismo en la vilaĝo kolĥozo funkciis.

En la vilaĝo krom la agrikulturo funkcias minejo pri baŭksito, uzinoj pri briko kaj lignaĵoj.

Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, kulturdomo, infanĝardeno, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, maljunulejo, vendejoj, restoracio, akvodukto, gaso, kanalizado.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1779
* Luterana preĝejo (Bakonyszentlászló) de 1816
* turistaj vojetoj
* banejo

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Béla Sas

**Béla SAS** (pli frue SCHULLER) (1897-1963), plumnome **Adalberto S.**, maŝinsisto. En 1917 aliĝis al la kontraŭmilita Rondo Galilei, en kiu li lernis Idon, sed jam en la sama jaro aliĝis al la laborista Esperanto-movado. Li verkis propagandan broŝuron (A munkásság és az eszperantó, 1923) kaj artikolojn en la Esperanto-gazetaro. En la jaroj 1920-1926 li estis aktivulo de Sennacieca Asocio Tutmonda, krome notario (1923) kaj vicprezidanto (1945-1947) de Hungara Esperantista Societo Laborista.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj idistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1897
Kategorio:Mortintoj en 1963
Marehanoj

La **marehanoj** (somale: *Mareexaan*, arabe: مريحان, "bin Ahmed bin Abdirahman bin Is'mael bin Ibrahim al Jaberti") estas somala klano, unu el la grandaj subklanoj de la darodoj kaj parto de la klanfamilio sadeoj. La plejparto de la merehanoj vivas en la regionoj (*gobolka*) Jubbada Hoose kaj  Geddo en sudokcidenta Somalio; en la regionoj Galguduud kaj Mudug en centra Somalio; en Ogadeno kaj en nordorienta Kenjo.

## Politikaj organizoj 
* Marehan Union (MU) (1956-1969)
* Somali Revolutionary Socialist Party (SRSP) (1969-1976)
* Supreme Revolutionary Council (SRC) (1976-1991) 
* Somali National Front (SNF) (1991-2001) 
* Juba Valley Alliance (JVA) (2001-nun)

## Konataj personoj 
* Siad Barre, ŝtatestro de Somalio de 1969 ĝis 1991.
* Barre Adan Shire Hiiraale, Ministro pri Defendo de la somalia Transira Federacia Registaro (2006-2007)
* Nur ibn Mujahid, Dua Konkeranto de Etiopio kaj Patron Saint of Harar
* Ahmed Farah Ali 'Idaja', unu el la unuaj lingvaj verkistoj de Somalio kaj 'patro' de la skribita folkloro de Somalio
* Abdulrahman Jama Barre, Somalia Eksterlanda Ministro kaj proksima parenco de Siad Barre
* Ahmed Mohamed Hassan, membro de la Panafrika Parlamento de Ĝibuto
* Shire Jama Ahmed, inventisto de la somala skribsistemo
* Ali Matan Hashi, inua somalia piloto, ministro de Justeco kaj de Sano 
* Aden Ibrahim AwHirsi, aŭtoro pri islama juro 
* Warsame Indhoole, supervizis la sukcesan somalian alfabetigan kampanjon
* Abdiqadir Hersi Yam-Yam, poeto kaj erudiciulo
* Mohammed Sheikh Adden, Somali Intelekta kaj iama estro de Somali Teknologia Disvolviĝo, Ministro de Edukado, Ministro de Eduko
* Fatima Isaak Bihi, unua Somalia Ina Ambasadoro, ambasadoro en Ĝenevo, Direktoro de la Afrika Fako pri Eksteraj Aferoj
* Mohamed Mohamud Jango'an, somalia interna ministro
* d-ro Abdi Shire Warsame, iama somalia ambasadoro an Kenjo kaj Irano, eksa Ministro de Eksteraj Aferoj en La transira nacia registaro
* Adan-Dinix, poeto kaj gvidanto

## Fontoj 
* 

Marehanoj
Marehanoj
Marehanoj
Marehanoj
Pusztaszentlászló

**Pusztaszentlászló** [pustasentlAslo] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.

## Situo 
Pusztaszentlászló situas en Montetaro Zala, laŭ traira flankovojo, for de ĉefvojo kaj rivero. Zalaegerszeg troviĝas 25 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1270. Dum dominado de turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis.

## Vidindaĵoj 
* nobeldomo de Oszterhueber
* monumento pri Gráczián Püspöky, kiu en 1849 dum sieĝo de Buda unue metis flagon al la fortikaĵo.

## Famuloj 
En Pusztaszentlászló naskiĝis politikisto Ferenc Tarányi.
eta|maldekstra|Panoramo al Pusztaszentlászló
## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

eta|maldekstra|Monumento pri Graczian Puspoky

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Sussex

**Sussex** [Saseks]  esperante ***Susekso***, la nomo origine signifas "suda parto de la anglosaksoj", kun la okcidenta parto Wessex kaj la orienta parto Essex - estas graflando (regiono) en suda Anglio, ĉirkaŭ la urbo Brighton. Sussex estas unu el la 39 tradiciaj graflandoj de Anglio. Hodiaŭ ĝi estas dividita administre je subregionoj West Sussex (1989 km², ĉefurbo Chichester), East Sussex (1759 km², ĉefurbo Lewes) kaj la areo de urbo Brighton and Hove, kiu estas ekde 1997 memstara urbodistrikto. Sussex limas norde al Surrey, nordoriente al Kent, okcidente al Hampshire kaj sude al manika markolo. Ĝis 1974, Sussex estis ceremonia graflando, post tiam la funkcion transprenis West Sussex kaj East Sussex.

La nomo signifas *Suda areo de la saksoj* kaj estas ekde 477 dokumentita. La reĝlando Sussex estis malgranda reĝlando de la anglosaksoj, sed venis en la 8-a jc. sub regadon de la najbara reĝlando Wessex, en kiu ĝi disvolviĝis en 823. La kontraŭsituanta Normandio havis kun Sussex jam antaŭ la invado de 1066 intensajn kontaktojn. Hastings, la loko de la decida batalo situas en tiu areo.

La hodiaŭa Sussex estas grandparte ebena, kun montetaj ĉenoj kiel *South Downs* kaj *Weald* kiel plej granda altaĵoj. La riveroj estas mallongaj kaj ne gravaj. Ĝi situas apud la marbordo, kiu donas gravan ekonomian faktoron por la graflando. Krom Brighton, ankaŭ Bognor Regis kaj Eastbourne estas gravaj maraj banlokoj. En la landinterno regas ĉefa fruktokultivado kaj bovobredado.

La plej grandaj urboj de Sussex estas Burgess Hill, Brighton, Chichester, Crawley, Eastbourne, Hastings, Haywards Heath, Lewes kaj Worthing.

&nbsp;

&nbsp;
Finsteraarhorn

**Finsteraarhorn** estas kun  la plej alta pinto de la Bernaj Alpoj kaj de la Kantono Berno. Finsteraarhorn havas rimarkindan triangulan formon kaj dominas la tutan panoramon de la regiono. Je ĝia sudokcidenta flanko naskiĝas Fiescher-Glaĉero dum la deklivglaĉeroj de ĝia nordorienta flanko donas nutraĵon al Finsteraar-Glaĉero.

## Geologio 
Finsteraarhorn apartenas al la Ar-Masivo kaj konsistas el amfibiolito, ŝtono, kiu estiĝis per metamorfozo de bazaltsimilaj ŝtonkuŝoj.

## Historio de la unua grimpo 
La unua grimpo eventuale jam okazis la 16-an de aŭgusto 1812 fare de Arnold Abbühl, Joseph Bortis kaj Alois Volker, supozeble pasante la intertempe fordegelitan deklivglaĉeron je la orienta flanko de la sudorienta kresto. Tamen ne estas dokumentita, ĉu la tri viroj vere atingis la pinton. Pruvita aliflanke estas, ke la 19-an de aŭgusto 1828 de Jakob Leuthold kaj Johann Währen vere atingis la pinton. Ili estis la gvidistoj de la glaĉeresploristo Franz Joseph Hugi, kiu mem pro vundiĝo de sia piedo devis postresti ĉe podio, kiu hodiaŭ portas lian nomon.

## Vidu ankaŭ 
* Finsteraar-Glaĉero

## Eksteraj ligiloj 
* Reteco de Finsteraarhorn-Kabano

Kategorio:Montoj en Svislando
Kategorio:Kantono Berno
Kategorio:Berna Oberlando
Kategorio:Alpaj kvarmiluloj
Suseks-garantiaĵo

eta|SS Sussex post la atako
La ***Suseks-garantiaĵo*** estas promeso de Germanio en 1916 al Usono, ne sinkigi pluajn pasaĝerajn ŝipojn kaj por ke Usono ne/pli poste eniru la militon.

Komence de 1916, Germanio uzis la politikon de senlima *submarŝipa milito*, laŭ kiu ili torpedis ĉiujn komercajn ŝipojn, sen atentigo. Spite al tio, la franca pasaĝera ŝipo *Sussex* estis torpedita - sen atentigo - la 24-an de marto, 1916. Mortis 50 pasaĝeroj, inter ili usonaj ŝtatanoj. Usona prezidento Woodrow Wilson tuj minacis Germanion per militdeklaro, se Germanio daŭrigas la atakojn.

Esenco de la promeso
*oni ne atakas pasaĝerajn ŝipojn
*marketaj ŝipoj ne estos sinkigitaj, ĝis la ŝipanoj ne povas forlasi la ŝipon
*oni devas certigi sekuran fuĝon de la pasaĝeroj kaj la ŝiplaboristoj

En 1917, Germanio konvinkiĝis, ke ĝi malvenkos, se ne uzos la senliman submarŝipan militon, antaŭ ol Usono eniros la militon.

La *Suseks-promeso* malvalidiĝis en januaro de 1917, post ekbrulo de la atlantika milito. Usono deklaris militon al Germanio la 6-an de aprilo, 1917.

## Vidu ankaŭ 
* Unua mondmilito
* RMS Lusitania

Kategorio:Unua mondmilito
Kategorio:1916
Zalaszentlászló

**Zalaszentlászló** (zalasentlAslo) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono *Okcidenta Hungario*, en departemento Zala, en subregiono de Zalaszentgrót.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Zala preterfluas.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1429 en latina formo *Poss Zenthlazlo*. La loknomo devenis de Ladislao la 1-a (Hungario). Laŭ popolnombrado en 1910 en la vilaĝo vivis 1013 loĝantoj (plejparte hungaraj katolikoj). En 1977 najbara vilaĝeto * Gyülevész* aliĝis al Zalaszentlászló.

## Vidindaĵo 
* moderna vilaĝodomo

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario). En 2002 tie okazis la ĉiujara renkontiĝo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Nivelle-ofensivo

eta|220px|maldekstre|La okcidenta fronto, 1917
eta|maldekstre|220px|tombejo Soupir ĉe Chemin des Dames''
La **Nivelle-ofensivo** estis aliancana atako en 1917 en la okcidenta fronto, dum la unua mondmilito. La aliancanoj (ĉefe la franca armeo) planis perdon de ĉ. 10.000 soldatoj en ambaŭ flanko kaj finon de la milito ene de 48 horoj.

La atakon gvidis Robert Nivelle kaj la ofensivo komenciĝis la 16-an de aprilo 1917 post apogo de la franca ĉefministro.

En la ofensivo partoprenis 1,2 milionoj da soldatoj kaj 7.000 artileriaj unuoj inter Royle kaj Reims. La atako fokusis je germana pozicio ĉe rivero Aisne en la dua batalo de Aisne. la plano estis evoluigita ekde decembro de 1916 kaj ĝis aprilo de 1917 eksciis pri ĝi la germanoj, kiuj tiel antaŭpreparis la defendadon.

La ofensivo alportis etetan teritorian gajnon de la aliancanoj, finiĝis la 9-an de majo 1917. Nivelle estis forigita, finiĝis lia kariero. La francoj mem havis perdon de 187.000 soldatoj, kaŭzante larĝan ribelon en la franca armeo. La franca dua divizio alvenis eĉ la batalkampon drinkinta kaj sen armiloj.

Kategorio:Bataloj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Bataloj en 1917
Kategorio:Bataloj en Francio
Zoltán Gedeon

**GEDEON Zoltán** estis rumanuja hungara pentristo, instruisto, altlerneja instruisto naskita en Vlăhiţa la 29-an de junio 1922, li mortis la 29-an de januaro 2022 en Mosonmagyaróvár.

## Biografio 
Zoltán Gedeon apartenis al la hungara minoritato. Li akiris diplomon de bazlerneja instruisto en 1942 en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc inter 1934 kaj 1942, kie lia desegninstruisto estis József Bene. Li instruis unu jaron en Bicazu Ardelean kaj ekde 1943 li estis soldato kaj inter januaro 1945 kaj decembro 1948 li estis militkaptito en Sovetunio. Ekde 1949 li instruis rusan lingvon en Căpâlniţa. Inter 1950 kaj 1954 li studis pentradon en *Belarta Altlernejo Ion Andreescu* de Kluĵo, kie siaj majstroj estis Tibor Kádár, Zoltán Andrásy kaj Sándor Mohy. Li akiris ankaŭ diplomon de desegninstruisto. Li instruis unue en arta popollernejo unu jaron kaj pli poste ĝis 1959 kiel adjunkto en la pluinstruada instituto de desegngelernantoj en Kluĵo. Ekde 1960 li instruis metodologion en Universitato Babeş-Bolyai kaj ekde 1970 en sia iama altlernejo en hungara kaj rumana lingvo la metodologion pri la desegninstruado ĝis sia pensiuliĝo en 1989. Pri liaj kreaĵoj verkis István Borghida, Erzsébet Jeney, Zoltán Banner, József Gazda, Júlia Németh, István Kerékgyártó.

## Ekspozicioj 
Li ekspoziciis ekde 1954: Kluĵo, Zalău, Deva, Odorheiu Secuiesc, Miercurea Ciuc, Bukareŝto, Budapest, Győr, Pápa, Zalaegerszeg, Siklós, Dunakeszi, Tállya.

## Didaktikaj verkoj 
* *A rajz és szépírás tanításának módszertani tankönyve*(V-VIII. osztály), Tankönyvkiadó, Bukarest, 1972.
* *A rajztanítás módszertani alapfogalma*(I-IV. osztály), Didaktikai és Pedagógiai Könyvkiadó, Bukarest, 1980.

## Fonto 
* Biografio

## Eksteraj ligiloj 
* Pentraĵoj de Zoltán Gedeon http://www.galeriainfo.hu/index1.php?link=muveszeink&muvesz_id=51&PHPSESSID=64841fcbc7859bf8da8e8050cd708c45
* Orbán István: *Egy művész-pedagógus útvesztői* http://www.muvelodes.ro/index.php/Cikk?id=471

Gedeon, Z

Kategorio:Instruistoj de la rusa lingvo
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Subaoj (Kenjo)

La **Subaoj** (*Abasuba*) en Kenjo estas etno kun aparta lingvo kaj taksite proksimume 30.000 homoj, sekve unu el la plej malgrandaj etnoj en Kenjo. Ili enmigris al Kenjo de Ugando kaj setlis sur la du insuloj de Viktoria-lago Rusinga kaj Mfangano kaj estas supozeble la lasta etno, kiu setlis en Kenjo. Lingvistike la subaoj estas forte influataj de la najbaraj luoj, tiom ke en granda parto de la neinsulaj subaoj okazas lingvoanstataŭado. Rezulte de tio la subaa lingvo estis klasifikita kiel endanĝerigita lingvo. Spite al tiu lingvoanstataŭado, la subaoj konservis sian etnan identecon.

Ekzistas ankaŭ en Tanzanio en la distrikto Tarime en la regiono Mara etno, kiu nomas sin subaoj, sed estas neklare, ĉu ili apartenas al la sama etna grupo aŭ ne.

## Fontoj 
*Okoth-Okombo, Duncan (1999) 'Language and ethnic identity: the case of the Abasuba', *Kenya Journal of Sciences* (Serio C, Humanities and Social Sciences) 5, 1, 21-38.
*Heine, Bernd & Brenzinger, Mathias (eld.) (2003) 'Africa', in *UNESCO Red Book of Endangered Languages*. (Suba entry)

Subaoj (Kenjo)
Subaoj (Kenjo)