open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guanahani

[300px|eta|[Bahamoj: markitaj per cirklo videblas tiuj insuloj kiuj estis identigitaj kiel Guanahani.]]
**Guanahani** estas la nomo de la insulo sur kiu surteriĝis Kristoforo Kolumbo la 12-a de oktobro 1492, kiam alvenis unuafoje en Amerikon, kaj kiun li nomis San-Salvadoro. La insulo estis loĝata de la indiĝenoj lukajoj aŭ tainoj. Guanahani estas sendube unu el la insuloj de la arkipelago de la Antiloj, pli precize en la Bahamoj. Tamen, la ekzakta identigado de tiu fama insulo sur kiu surteriĝis Kolumbo ankoraŭ estas debatata.
La 29-a de aprilo 1493 publikiĝis en Barcelono letero de Kolumbo kie li anoncis la Malkovron. Ĝi temas pri la unua presita dokumento kiu mencias la nomon *Guanahani* sed ĝi ne donas detalojn pri la insulo mem:

Kristoforo Kolumbo priskribas la insulon en lia taglibro kiel:

Kategorio:Insuloj en Karibio
Kategorio:Geografio de la Bahamoj
Kategorio:Insularoj
Hidra

eta|rightt|La urbo Hidra
eta|dekstra|Hidra: azeno servas ankoraŭ kiel transportilo
eta|maldekstra|altdekstre|Strateto sur Hidra
**Hidra**, **Idra** aŭ Ydra (laŭlitere) (novgreke Ύδρα estas greka insulo, apartenanta al la Saronaj insuloj. Ĝi situas ĉirkaŭ 65&nbsp;km sudokcidente de Ateno. La greka nomo de la insulo venas el tio, ke la insulo estis tre akvoriĉa kaj fruktodona insulo. Hodiaŭ ĉiutage alvenas ŝipo kun trinkakvo.

La insulo Hidra longas ĉirkaŭ 18&nbsp;km, larĝas 4&nbsp;km kaj havas tiel surfacon de ĉirkaŭ 60&nbsp;km². La insulo estas tre arida, nefekunda kaj monteta, la pinto altiĝis ĝis 600 metroj. La norda parto de la insulo estas surkonstruita kaj turniĝas la Peloponezo. La orienta parto estas preskaŭ neloĝata, tie kreskas densa pinia arbaro.

Plimulto de la loĝantoj (2 700) vivas en la samnoma urbo, kiu etendiĝas de la havena moleo al la fortikaĵaj ruinoj. Krom Hidra ekzistas ankaŭ la komunumoj Kamini, Vliĥos kaj Molos.

La insulo estas senaŭtomobila, por la transportado oni uzas azenojn.

Kategorio:Insuloj en Grekio
Fagaloj

La **fagaloj** () estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 7 familiojn, ĉirkaŭ 40 genrojn kaj pli ol 1600 speciojn.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (22 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Fagales* Engl. - fagaloj
****Betulaceae* Gray - betulacoj
*****Alnus* Mill. - alno
*****Betula* L. - betulo
*****Carpinus* L. - karpeno
*****Corylus* L. - korilo
*****Ostrya* Scop. - ostrio
*****Ostryopsis* Decne. - ostriopso
****Casuarinaceae* R.Br. - kazuarenacoj
*****Allocasuarina* L.A.S. Johnson - alokazuareno
*****Casuarina* L. - kazuareno
*****Ceuthostoma* L.A.S. Johnson - ceŭtostomo
*****Gymnostoma* L.A.S. Johnson - gimnostomao
****Fagaceae* Dumort. - fagacoj
*****Castanea* Mill. - kastaneo
*****Castanopsis* (D. Don) Spach - kastanopso
*****Chrysolepis* Hjelmq. - krizolepido
*****Cyclobalanopsis* Oerst. - ciklobalanopso
*****Fagus* L. - fago
*****Trigonobalanus* Forman - trigonobalano
****Juglandaceae* DC. ex Perleb - juglandacoj
*****Alfaroa* Standl. - alfaroo
*****Carya* Nutt. - karjo
*****Cyclocarya* Iljinsk. - ciklokarjo
*****Engelhardia* Lesch. ex Blume - engelhardio
*****Engelhardtia* - engelhartio
*****Hicoria* - hikorio
*****Hicorius* - hikoriuso
*****Juglans* L. - juglando
*****Oreomunnea* Oerst. - oreomuneo
*****Platycarya* Siebold & Zucc. - platikarjo
*****Pterocarya* Kunth - pterokarjo
*****Rhoiptelea* - roipteleo
****Myricaceae* Rich. ex Kunth - mirikacoj
*****Canacomyrica* Guillaumin - kanakomiriko
*****Cerothamnus* Tidestr. - cerotamno*
*****Comptonia* L'Hér. ex Aiton - komptonio
*****Morella* Lour. - morelo
*****Myrica* L. - miriko
****Nothofagaceae* Kuprian. - notofagacoj
*****Nothofagus* Blume - notofago
****Ticodendraceae* Gómez-Laur. & L.D.Gómez - tikodendracoj
*****Ticodendron* Gómez-Laur. & L.D. Gómez - tikodendro

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Botanikaj Ĝardenoj de Mizurio - Fagales

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Fagaloj
Oddi

**Stela Oddi** (islande: *Stjörnu-Oddi*), naskiĝis kiel **Oddi Helgason** (ĉ.1070/80 – ĉ. 1140/50) estis agrikulturisto en la 12-a jarcento en norda Islando kaj faris rimarkeblajn astronomiajn konojn tra zorgaj observadoj. Oddi resumis sian laboron en libro *Oddatala*, en kiu li konstatis pozicion de la suno por ĉiu tago de la jaro en Izlando kaj kalkulis la datojn de la somera kaj vintra solsticoj. Liaj aldonoj pri direktado de la suno helpis la ŝipadon de la vikingoj, ĉar tiutempe oni ne uzis teknikajn navigilojn. 

## La Oddatala 
La Oddatala (islanda por: *Rekonto de Oddi*) estas la sola konata verko de astronomo Oddi. La libro estas dividita je tri ĉapitroj. La unua ĉapitro prezentas la ekzaktan daton kaj tempon de la somera kaj vintra solstico kun rilato al la superjaroj. En la dua ĉapitro, Oddi konstatas la pozicion de la suno tra la jaro. La tria ĉapitro priskribas la direkton de la aŭroro kaj la noktiĝo tra la jaro. 

Kategorio:Islandaj astronomoj
Forbes

La anglalingva periodaĵo ***Forbes Magazine*** estas inter la plej sukcesaj magazinoj pri ekonomiko tutmonde. Ĝi havas sian ĉefan sidejon en la Kvina Avenuo de Novjorko en Usono. Plej granda konkuranto estas la magazino *Fortune*. La ISSN-kodo de la magazino estas *0015-6914*.

## Historio 
La magazino en la jaro 1917 fondiĝis fare de la skota enmigrinto *Bertie Charles Forbes* (1880–1954), kiu antaŭe laboris kiel priekonomia ĵurnalisto en la amaskomunikila konzerno *Hearst*. Post lia morto en 1954, lia filo *Bruce Charles Forbes* (1916–1964) transprenis la gvidadon de la magazina entrepreno. Post la morto de Bruce ties frato *Malcolm Stevenson Forbes* (1917–1990) transprenis la entreprenan gvidadon. Post ties morto, lia plej aĝa filo *Steve Forbes* (naskiĝis en 1947) iĝis prezidanto kaj entreprena gvidanto („Chief Executive“) de la firmao Forbes kaj ĉefredaktisto de la magazino.

## Rangolistoj 
La magazino konatas pro la multaj tie publikigataj rangolistoj pri diversaj temoj. La plej konataj el ili probable estas la "listo pri la plej influaj homoj de la mondo" kaj listo "la mondaj miliarduloj" pri la plej riĉaj personoj tutmonde. Krome aparte atentataj estas listo pri la 2000 plej grandaj entreprenoj de la mondo kaj "listo de la 100 plej potencaj virinoj tutmonde" (*The World’s 100 Most Powerful Women*). Kriterioj por la ordigo laŭ rango estas la apero en la mondaj amaskomunikiloj, kalkulite laŭ gazetaraj citaĵoj, kaj la politika kaj ekonomia influoj. En la jaroj 2004 kaj 2005 la pintan lokon en tiu listo havis Condoleezza Rice kaj Ŭu Ji. En 2006 Angela Merkel kiel novelektita kancelierino (ĉefministrino) de Germanio ricevis la pintan lokon kaj tenis tiun lokon en 2007, 2008 kaj 2009.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de miliarduloj de la magazino

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle)

Kategorio:Priekonomiaj magazinoj
Kategorio:Usonaj gazetoj
Erlenbach en Simme-Valo

**Erlenbach en Simme-Valo** (germane: **Erlenbach im Simmental**) estas komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la malnova distrikto Suba Simme-Valo, kaj ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo. Ĝi havis 1694 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Erlenbach situas en la Suba Simme-Valo ĉe la bordo de la rivero Simme. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Latterbach kaj Ringoldingen en la valo kaj Balzenberg, Eschlen, Thal kaj Allmenden, sur pli alte situanta teraso. Tiujn setlejojn oni en la loka alemana dialekto nomas *Bäuerten*.

## Trafiko 
La komunumo disponas pri du stacidomoj ĉe la trajnlinio de la kompanio Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo de Spiez al Zweisimmen kaj tra la vilaĝo pasas paralele al la fervojlinio la kantona ĉefvojo tra la Simme-Valo.

Sur la teritorio de la komunumo troviĝas aertelfero al la monto Stockhorn.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Erlenbach datiĝas el la jaro 1180 kiel *Arlunbach*. En la 12-a jarcentoj en Erlenbach regis la baronoj de Erlenbach, kies havaĵo poste transiris al la Baronoj de Weissenburg kaj en la jaro 1368 al la baronoj de Brandis. En la jaroj 1293, 1429 kaj 1445 la civitanoj de la komunumo sin liberaĉetis de impostoj kaj servuteco, kaj kiam la urbo Berno en la jaro 1439 akiris la jurisdikcion, ĝi tion konfirmis en formo de kodo el la jaro 1649.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Erlenbach
* Erlenbach im Simmental (stacidomo)
* Ringoldingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Erlenbach im Simmental
* Erlenbach en Simme-Valo en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Berna Oberlando
Thomas Howard (4-a duko de Norfolk)

eta|dekstra|Thomas Howard (4-a duko de Norfolk)
**Thomas HOWARD (4-a duko de Norfolk)** (n. la 10-an de marto 1536, m. la 2-an de junio 1572) estis angla kortegano kiu ekzekutiĝis pro ŝtatperfido.

## Familio 
Li estis filo de la poeto Henry Howard (grafo de Surrey) kaj Frances de Vere, kaj parenco de Elizabeto la 1-a (Anglio).

## Edzinoj 
Li edziĝis tri fojojn:
* en 1556 al Mary FitzAlan, filino de Henry FitzAlan (19-a grafo de Arundel), de kiu ŝi heredis grandegajn bienojn. Ŝi mortis la sekvantan jaron, ok semajnojn post naski filon, Philip Howard (20-a grafo de Arundel), kiu iĝis romkatolikismo martiro
eta|dekstra|Margaret Audley
* decembron 1558 al Margaret Audley, vidvino de Kavaliro Henry Stanley, filino de Thomas Grey (2-a markizo de Dorset) kaj onklino de la "naŭtaga reĝino" Jane Grey. Ŝi mortis la 9-an de januaro 1564. Ŝi kaj Thomas Howard havis kvar idojn:
** Elizabeth, kiu mortis infane
** Thomas Howard (1-a grafo de Suffolk) (1561-1626)
** William
** Margaret
* al Elizabeth Leyburne, vidvino de Thomas Dacre (4-a barono Dacre de Gillesland)

## Komplotoj kaj ekzekutiĝo 
En 1569 Elizabeto la 1-a malliberigis Thomas Howard pro komploto edziĝi al Maria Stuart, reĝino de Skotlando. Post lia liberigo li daŭre subtenis Maria Stuart kaj en 1570 partoprenis malsukcesan komploton murdi Elizabeton. Pro tio li ekzekutiĝis en 1572. Li entombiĝis en Preĝejo Sankta Petro ad Vincula, Londono. Elizabeto konfiskis liajn bienojn, kvankam plejparte ili redoniĝis al liaj filoj. Tamen nur en 1660 ano de la familio Howard denove ricevis la rangon duko de Norfolk.

Kategorio:Anglaj dukoj
Preĝejo Sankta Petro ad Vincula

eta|dekstra|300ra|Preĝejo Sankta Petro ad Vincula
**Sankta Petro ad Vincula** (*Sankta Petro ĉenita*) estas la paroĥa preĝejo de la Turo de Londono. La preĝejo viziteblas dum vizito al la Turo.

## Historio 
Kapelo situis ĉe la sito ekde la anglosaksa epoko. La nuna konstruaĵo datiĝas de 1520.

## Tomboj 
La preĝejo enhavas multajn tombojn de gravuloj, inter kiuj:
* pluraj estroj de la Turo
* Thomas More (ekzekutita en 1535)
* John Fisher, episkopo ekzekutita en 1535
* Anne Boleyn, edzino de Henriko la 8-a (ekzekutita en 1536)
* Catherine Howard, edzino de Henriko la 8-a (ekzekutita en 1542)
* la "naŭtaga reĝino" Jane Grey (ekzekutita en 1554)

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj de Londono
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Petro
Kvina Avenuo

eta|
La **Kvina Avenuo** () situas en Manhatano, Novjorko estas inter la plej konataj stratoj de la mondo. Ĝi kondukas la trafikon de la *Washington Square Park* tra la centro de Manhatano (*Midtown Manhattan*) kaj laŭ la orienta flanko de la Centra Parko kaj estas simbolo pri la riĉa parto de Novjorko.

Multaj konataj konstruaĵoj kaj simboloj de Novjorko situas laŭ la Kvina Avenuo. En la centro de Manhatano laŭlonge de la avenuo interalie situas la "nubskrapulo" Empire State Building, la publika biblioteko de Novjorko kaj la Katedralo de Sankta Patriko. Pro la multaj muzeoj ĉe la avenuo en la areo de la Centra Parko tiu parto de la avenuo ankaŭ nomatas "muzea mejlo" (*Museum Mile*). Tie interalie troveblas la Metropola Muzeo, la Muzeo Solomon R. Guggenheim, la Frick-kolekto, la Muzeo Cooper Hewitt, la Muzeo de la urbo Novjorko, la Juda Muzeo, la Nova Galerio kaj *El Museo del Barrio*. Alia neoficiala kromnomo de la tuta avenuo estas "miliardula vojo" (*Millionaires Row*), ĉar multaj riĉaj novjorkanoj loĝas laŭlonge de la avenuo.

Filioj de multaj internaciaj modaj entreprenoj ĉe la Kvina Avenuo malfermis vendejojn, inter ili la markoj Lacoste, Prada, Louis Vuitton, Armani aŭ Versace. Kaj ankaŭ multaj vendejegoj kiel Saks, Bergdorf Goodman kaj la japana vendejega ĉeno *Takaŝimaja*, la juvelejo *Tiffany* kaj la domego *Trump Tower* situas ĉe la avenuo, kaj same iuj el la plej multekostaj hoteloj de la urbo, inter ili la *Peninsula* kaj la *St. Regis*, ambaŭ proksime de la 55-a strato.

En 2017, estis sciigite ke nova ĉielskrapanto irus supren al 262 Kvina Avenuo.

## Vidindaĵoj 
* Katedralo Sankta Patriko (Novjorko)

## Vidu ankaŭ 
* Madison Square
* Muzeo de la Urbo Novjorko

## Referencoj 
## Ekstera ligilo 
Kategorio:Manhatano
Kategorio:Stratoj
Eŭropo de Libereco kaj Demokratio

La **Eŭropo de Libereco kaj Demokratio**, ELD (, EFD) estas la frakcio en la Eŭropa Parlamento, fondita la , dum la 7-a oficperiodo de la EP. ELD estas la malplej granda politika grupo en la EP - en la frakcio membras 32 deputitojn.

ELD estiĝis post la eŭropaj balotoj 2009 lige kun malfondiĝo de du ĝistiamaj frakcioj - Unio por Eŭropo de Nacioj kaj Sendependeco kaj Demokratio. Ĝi ligas partioj dekstraj, konservativaj kaj eŭroposkeptikaj. La membraj partioj deklaras la antipation al la Lisbona Traktato, aliĝo de Turkio al la Eŭropa Unio kaj la fenomeno de kontraŭleĝa enmigrado. La frakcion prezidas brito Nigel Farage kaj italo Francesco Speroni.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la frakcio  

Kategorio:Frakcioj en la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Konservativaj partioj
Viktor Medrano

**Viktor MEDRANO** estas Esperantisto, kiu venas el Filipinoj kaj loĝas en Kanado. Li estas la verkisto de multaj postmodernaj planlingvoj aŭ krelingvoj.

Li naskiĝis en la jaro 1966 en Filipinoj. Tie, li loĝis en Kezonurbo en la Manila Metropolo. Lia denaska lingvo estas la tagaloga.

En la jaro 1976, kune kun sia familio, li translokiĝis al Kanado. Li loĝis en ambaŭ Lulu-insulo kaj Vankuvero.

Li estas bakalaŭro en la Komputiko kaj diplomiĝis en la jaro 1989 el la Universitato de Brita Kolumbio. Antaŭe, li studis ankaŭ iom pri la Kemia Inĝenierarto.

Tra la jaroj, li vojaĝis al pli ol 133 urboj en ĉirkaŭ 25 landoj en 4 kontinentoj.
Liaj plej favorataj urboj estas Tokio en Japanujo, Luksoro en Egiptujo, kaj Parizo en Francujo.

Kategorio:Interlingvistoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Kategorio:Filipinaj esperantistoj
Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Kategorio:Kanadaj vikimedianoj
Oranĝsuko

dekstra|180px|eta|Verŝata oranĝa suko
eta|180px|Citruspremilo

La **oranĝa suko** aŭ **oranĝsuko** estas trinkaĵo farita el premataj oranĝoj (Citrus sinensis). Necesas premi 2,5 al 3 kg da oranĝoj por ricevi 1 litron da oranĝa suko.

Oni povas premi oranĝojn por si mem, helpe de mana premilo aŭ citruspremilo, sed ofte oni aĉetas oranĝan sukon en botelo aŭ kartona skatolo (depende de la mondregiono). Oni tamen ne povas kompari la kvaliton. La plej bona suko sendube estas farita el freŝaj fruktoj. La kvalito de la aĉetitaj sukoj tre multe dependas de la sukoprocentaĵo, kiu enestas kaj de la produktomaniero. Kelkaj industrie faritaj sukoj ekzemple ne enhavas 100% da suko, sed multe malpli. Al la sukoj, kiuj enhavas malpli ol 100% da suko, la produktinto ĝenerale aldonas ekzemple sukeron aŭ aliajn aĵojn (ekzemple por la kolorigo de la suko, ke ĝi aspektu natura, vitaminojn aŭ mineralojn).

La oranĝa suko estas fonto da vitamino C kaj en multaj landoj formas parton de la kutima matenmanĝo.

## Monda produktado 
En la mondo estas produktata 60 milionoj da tunoj en la jaro 2000 el kiu 18 miliono fare de Brazilo kaj 11 milionoj fare de Florido.

La oranĝa suko estas ofte transportata sub formo de koncentrato: post premo de la oranĝoj, la akvo entenata en la suko estas vaporigita, la restanta siropo estas pasteŭrizita kaj frostigita sur la loko de la produktado. La volumeno estas tiel reduktita al 10 % de la komenca volumeno, tio, kiu malmultekostigas la transporton.

## Ĉefaj tipoj de vendataj oranĝaj sukoj 
* Freŝa oranĝa suko
:Suko de freŝaj fruktoj, sen ia ajn konservata prilaborado (ekz: pasteŭrizado)
* Oranĝa suko « 100% pura suko »
: Laŭleĝe, oranĝa « 100% pura suko » devas esti farita el freŝa oranĝa suko sen aldono de koloriloj nek konserviloj.
* Oranĝa suko el koncentrato
: Oranĝa suko farita el frostrata oranĝa siropo diluita en akvo.
* Nektaro de oranĝo
:Suko el koncentrato, kun multe da akvo kaj sukero.

Kategorio:Citruso
Kategorio:Senalkoholaĵoj
Aerobia

eta|Aaerobiaj bakterioj kreskas pli proksima al la aero, kie ili trovas pli da oksigeno
**Aerobia** (aerbezona, aertolera) estas (laŭ Louis Pasteur) tia mikroorganismo, kiu kreskas pli bone en oksigen-riĉa medio. 

Poste ankaŭ tia medio, en kiu ĉeestas la molekula oksigeno, estas nomata aerobia, dum en la **anaerobia** medio (malaerobia, aernetolera) la oksigeno mankas.

La kvanto de la oksigeno estas taksata laŭ bezonoj de mikroorganismoj, kiuj en la medio vivas. Ideala kvanto estas 14%, sed kiam la oksigeno malkreskas sub 3%, ekestas anaerobia medio. 

## Fontoj
*Plena Ilustrita Vortaro
*Yamazoe Saburoo: Angla-Esperanta Medicina Terminaro (2001)

Kategorio:Metabolo
Kategorio:Mikrobiologio
Diemtigen

**Diemtigen** estas komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al la malnova distrikto Suba Simme-Valo, kaj ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo. Ĝi havis 2145 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Diemtigen etendiĝas en la tiel nomita *Valo de Diemtigen* suda flankvalo de la Simme-Valo, tra kiu fluas la proksimume 14 kilometrojn longa rivero *Chirel*, flankrivero de Simme. La komunumo konsistas el ok vilaĝoj, kiel oni en la loka alemana dialekto diras *Bäuerten*, kiuj nomiĝas Oey, Diemtigen, Bächlen, Horben, Riedern, Entschwil, Zwischenflüh kaj Schwenden. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 2652 m s.m. sur la kulmino de la monto *Männlifluh* la plej malalta punkto sur alteco de 640 m s.m. sur la tereno *Burgholz* apud la bordo de la rivero Simme.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Diemtigen limas en nordo al Erlenbach en Simme-Valo, en nordoriento al Wimmis, en oriento al Reichenbach en Kander-Valo kaj al Frutigen, en sudoriento al Adelboden, en sudo Sankt-Stefano, en sudokcidento al Zweisimmen, en okcidento al Boltigen, kaj en nordokcidento al Oberwil en Simme-Valo kaj Därstetten.

## Trafiko 
La Valo de Diemtigen kun la escepto de la vilaĝo Oey situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Oey, kiu troviĝas ĉe la alfluejo de la rivero Chirel al Simme, situas ĉe la kantona ĉefvojo de Spiez al Zweisimmen kaj tie ankaŭ troviĝas la stacidomo de Diemtigen ĉe la trajnlinio de Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo de Spiez al Zweisimmen. De stacidomo de Oey buslinio konektas la setlejojn en la Diemtigen-Valo kun la publika trafikreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Diemtigen datiĝas el la jaro 1257 kiel *Diemtingen*. En la jaro 1439 la urbo Berno akiris la jurisdikcion pri Diemtigen.

## Vidu ankaŭ 
* Burgholz (stacidomo)
* Oey-Diemtigen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Diemtigen
* Diemtigen en la Historia Leksikono de Svislando
Kabeus

**Kabeus** (alternativoj *Cabeus, Cabeo, Kabeo*) estas nomo de kratero sur la Luno, proksime al la suda poluso. En tiu pozicio, la kratero estas videbla de la Tero nur flanke. Pro manko de sunlumo, en ĝi ĉiam regas ombro. Ĝi situas okcidente de la lunkratero Malapert kaj sud-sudokcidente de lunkratero Newton.

Kabeus estis celo de enbato la 9-an de oktobro 2009, de la Lunar Crater Observation and Sensing Satellite. Oni tiel malkovris gravan kvanton de frostita akvo.

## Apudaj krateroj 
Sur la lunmapoj, oni povas vidi du apudajn kraterojn, signitaj per litero A kaj B.

Kategorio:Lunaj krateroj
Sanfortiga trotado

eta|dekstra|Trotanta virino kun hundo
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri kurado.]]

**Sanfortiga trotado**, **kuretado** aŭ **ĵogingo** estas speco de senkonkursa kurado, farata por amuzo, sano kaj aktiva ripozo.

Temas pri tre malrapida trotado, ofte alternanta kun paŝado, dum kiu la sportantoj interbabilas. Ili volas fakte ion fari por sia sano, eble redukti la korpopezon.

## Vidu ankaŭ 
* Aerobiko
* Biciklado
* Hejma biciklado
* Naĝado

Kategorio:Sano
Kategorio:Sporto
Kategorio:Atletiko
Bächlen

**Bächlen** havas plurajn signifojn:

* **Bächlen (Diemtigen)** estas municipo de la komunumo Diemtigen de la iama distrikto Suba Simme-Valo en Kantono Berno en Svislando.

* **Bächlen (Oberbözberg)** estas setlejo de la komunumo Oberbözberg de la distrikto Brugg en Kantono Berno en Svislando.
Riedern

**Riedern** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Riedern GL** estas komunumo en Kantono Glaruso en Svislando.

* **Riedern (Diemtigen)** estas municipo de la komunumo Diemtigen en la Suba Simme-Valo en Kantono Berno en Svislando.
Hejma biciklado

250px|eta|dekstra
**Hejma biciklado** aŭ **spiningo** estas pedalado sur ergometro, senrada biciklo, kiun oni povas havi hejme en sia ĉambro aŭ en sportejo, kie oni povas sporti kun amikoj. Kutime la pedaladon akompanas muziko.

La celo ne estas mezuri la povunon de la korpa laboro, sed per amuzo trejni sian korpon, redukti sian pezon, plibonigi sian moviĝemon kaj samtempe pasigi agrablan tempon kun amikoj.

La hejma biciklado estiĝis en la 1980-aj jaroj, kiam biciklistoj komencis trejni ankaŭ vintre en siaj hejmoj.

La pedalantoj elektas por si muzikon kaj ŝarĝon laŭ siaj kapabloj. La ekzercado ne ŝarĝas la artikojn, sed bone trejnas la muskolojn.

La bicikladon oni povas praktiki sidante sur la selo aŭ starante sur pedaloj. La ergometro povas imiti ebenaĵon, deklivon, eĉ saltojn.

## Vidu ankaŭ 
* Aerobiko
* Biciklado
* Sanfortiga trotado
* Naĝado

Kategorio:Ŝatokupoj
Kategorio:Sporto
Kategorio:Sano
Reutigen

**Reutigen** estas komunumo de Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al distrikto Suba Simme-Valo. Ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Thun. Ĝi havis 956 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Reutigen situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Kander en Berna Oberlando sude de la urbo Thun.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Reutigen limas en nordo al Höfen, en nordoriento al Zwieselberg, en oriento al Spiez, en sudoriento al Wimmis, en sudokcidento al Erlenbach en Simme-Valo kaj en oriento al Niederstocken.

## Trafiko 
Reutigen situas en la Stocken-Valo flanke de la ĉefaj trafikvojoj. La komunumo Reutigen estas konektita per poŝtaŭtolinio al Wimmis kaj Spiez al la publika trafikreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Reutigen datiĝas el la jaro 1300 kiel *Rötingen*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Reutigen
* Reutigen en la Historia Leksikono de Svislando
Sanitado

eta|250ra|Sanitadkovro de la Mondo

**Sanitado** estas termino, kiu inkluzivas tiajn purecrilatajn aferojn kiel puran (fluantan) akvon, kloakojn kaj higienan necesejon. Sanitado inkluzivas ankaŭ sanigadon de medio kaj materialo. Precipe malmultigado de mikroboj kaj iliaj kreskeblecoj estas integra parto de sanitado.

Kategorio:Akvo
Kategorio:Higieno
Ŭu Ji

**Ŭu Ji** (en ĉinaj karaktroj 吴仪, pinjine Wú Yí; naskiĝis dum 1938 en Vuhano, Hubejo) estas politikistino en la Popola Respubliko Ĉinio. Inter la jaroj 2002 kaj 2007 ŝi estis la sola virino en la Politika Buroo de la Komunista Partio de Ĉinio kaj havis la 15-an rangon en la hierarkio de la ŝtata partio.

## Biografio 
Ŭu Ji laŭ profesio estas inĝeniero. Ŝi studis en la "Teknika Instituto de la Nordokcidento" kaj la "Nafta Instituto Pekino". Grandan parton de sia vivo ŝi laboris kiel teknikistino en la nafta industrio.

En 1981 ŝi elektiĝis vicurbestro de Pekino kaj havis tiun postenon ĝis la jaro 1991. De 1991 ĝis 1998 ŝi estis vicministrino kaj ministrino pri eksterlanda komerco. Kiel proksimulo de la politikisto Ĵu Ronĝi ŝi en 1998 iĝis membro de la Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio kaj en 2003 vica ĉefministro. Ŝi partoprenis en la traktadoj pri la aliĝo de la Popola Respubliko Ĉinio al la Monda Organizaĵo pri Komerco kaj reorganizis la doganon de Ĉinio post plendoj de la usona registaro pri eltransportoj de produktaĵoj sen obeo al patentaj rajtoj.

Dum la krizo pri netipa pneŭmonio Ŭu Ji anstataŭis la senpostenigitan ministron pri sano *Ĵang Ŭenkang* (张文康).

La usona magazino Forbes en la jaro 2004, 2005 kaj 2007 elektis ŝin la dua plej potenca virino kaj en 2006 la tria plej potenca virino tutmonde.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo esperantlingva pri ŝi de decembro 2007 el la retejo esperanto.china.org.cn

Kategorio:Ĉinaj politikistoj
Ĵu Ronĝi

[eta|250ra|kun [Vladimir Putin septembre 2001]]
**Ĵu Ronĝi** (ĉine simpligite: 朱镕基, ĉine tradicie: 朱鎔基, pinjine Zhū Róngjī, laŭ transskriba sistemo Wade-Giles: Chu Jung-chi; naskiĝis la 20-an de oktobro 1928 en Ĉangŝa, provinco Hunano, Ĉinio) estas politikisto de la Popola Respubliko Ĉinio.

Ekde 1949 li membras en la Komunista Partio de Ĉinio. Inter 1947 kaj 1951 li studis ĉe la universitato Tsinghua en Pekino.

Inter 1987 kaj 1991 li estis urbestro de Ŝanhajo. En 1992 li iĝis vica ĉefministro en la Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio, kaj en 1998 ties ĉefministro. Krome li inter 1993 kaj 1995 estis prezidanto de la Centra Banko de Ĉinio.

En 2003 li pro maljuneco eksiĝis el la posteno de ĉefministro. Lia posteulo iĝis Ŭen Ĝiabao (*Wen Jiabao*).

Ĵu Ronĝi estas pranepo de la dinastio Ming. 

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva biografio pri li 

## Notoj 
Kategorio:Ĉefministroj de Ĉinio
Simme

**Simme** estas rivero en la Alpoj en Berna Oberlando en Kantono Berno.

## Fonto 
eta|maldekstra|150ra|Sep Putoj
Ĝi fontas ĉe la norda deklivo de Ammertenhorn, montopinto de la Wildsturbel-Masivo, ĉe *Siebenbrünnen* (*Sep Putoj*, koordinatoj: ), en formo de sep fontoj, kiuj imprese elfluas el rokfendo.

## Simme-Akvofaloj 
eta|maldekstra|150ra|Simme-Akvofaloj
Tuj post la fonto al ĝi alfluas la rivereto Trüebbach, kiu senakvigas la Plaine-Morte-Glaĉeron. Per impresaj akvofaloj la rivero tiam la rivero atingas la valgrundon de la Supra Simme-Valo en Lenk je alteco de proksimume 1100 m s.m.

## Supra Simme-Valo 
eta|maldekstra|150ra|Simme en Lenk
La rivero nun fluas norden tra la Supra Simme-Valo tra Sankt-Stefano al Zweisimmen, kie al ĝi de okcidento alfluas la flanka rivero *Eta Simme*, kiu posedas longecon de proksimume 12 km. Sekvas Boltigen, kie la rivero nun turniĝas nordorienten.

## Suba Simme-Valo 
La rivero nun trafluas Oberwil en Simme-Valo, Därstetten kaj Erlenbach en Simme-Valo. Tiam ĝi formas la limon inter Diemtigen kaj Erlenbach, kaj en Diemtigen al ĝi alfluas *Chirel*, kiu senakvigas la valon de Diemtigen.

## Alfluejo 
En Wimmis je alteco de 597 m s.m. Simme fine alfluas al la rivero Kander, kiu siavice alfluas al la Lago de Thun.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la rivero en la retejo *schweizerfluss.ch* ()

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Berno
Kategorio:Riveroj de la Alpoj
Kategorio:Akvokolekta areo de Aro
Kategorio:Berna Oberlando
Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio

La **Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio** (, pinjine Guówùyuàn) estas la centra administra organo de la Popola Respubliko Ĉinio. Ĝi estas la plej alta registara organo, kaj estas gvidata de la nacia ĉefministro.

La Ŝtata Konsilio unuece gvidas la laborojn de la lokaj organoj de la ŝtata administrado de ĉiuj hierarkiaj tavoloj kaj difinas la dispartigon de la funkcioj kaj potencoj inter la centra registaro kaj la organoj de ŝtata administrado de la provincoj, aŭtonomiaj teritorioj kaj la urboj senpere ligitaj al la centra registaro.

La kandidatoj por altrangaj registaraj postenoj de la Ŝtata Konsilio nepublike nomumiĝas fare de la gvidantaro de la Komunista Partio de Ĉinio, kaj sekve la Nacia Popola Kongreso formale konfirmas la nomumon.

La Ŝtata Konsilio divideblas al "interna" kaj "ekstera registaro". La interna registaro konsistas el ĉefministro kaj kvin ŝtat-konsiliaj komisaroj, inter kiuj ankaŭ estas la gvidanto de la ŝtat-konsilia kancelierejo. La ekstera registaro konsistas el la gvidantoj de la 28 organoj de la Ŝtata Konsilio je ministra nivelo, interalie la ministerioj pri komerco, trafiko, publika sekureco kaj sano.

La Ŝtata Konsilio disponas pri Gazetara Oficejo kaj pri Fremdlingva Oficejo, kiu respondecas pri eksterlanda informado pri la Popola Respubliko Ĉinio kaj interalie ankaŭ estas la organiza tegmento de Ĉina Esperanto-Ligo kaj la magazino El Popola Ĉinio.

## Vidu ankaŭ 
* Registaro de Ĉinio

Kategorio:Politiko de Ĉinio
Kategorio:Registaro de Ĉinio
Sunda forkovostulo

La **Sunda forkovostulo** (***Enicurus velatus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.

Ankaŭ la **Sunda forkovostulo** estas birdo de nigraj supraj partoj, sed ne tiom nigraj kaj nek tiom etendaj kiom ĉe la Malgranda forkovostulo, ĉar estas **pli griza kaj la brusto estas blanka**. Ankaŭ la blanka frunto ne estas tiom etenda kaj estas pli suba, tiel ke ĝi inkludas la nigrajn okulojn. La subaj partoj estas blankaj, sed kun **grizaj punktoj en flankoj de brusto**. Estas blankaj la pugo kaj la fina bordo de la vostoplumoj kiuj estas laŭgradaj. La beko estas nigra kaj la kruroj helrozkoloraj.

Tiu ĉi specio estas endemia de Indonezio, kio nomigas la specion. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montarbaroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Enicurus velatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Brunanuka forkovostulo

La **Brunanuka forkovostulo** (***Enicurus ruficapillus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.

Kiel ĉe la Malgranda forkovostulo, tiu specio havas nigrajn dorson, voston kaj flugilojn kun blankaj flugilmakuloj, pugo kaj eksteraj vostoplumoj. Kiel la Sunda forkovostulo, havas malgrandan blankan fruntareon, tiukaze borditan je nigro kaj pli malgrandan ol ĉe tiu specio kun la okulo for de la fruntomakulo. Kiel ĉefa distingilo ĝi havas **ruĝecbrunajn aŭ helbrunajn kronon kaj nukon**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *ruficapillus* signifas “kun ruĝeca krono”. Krome ĝi havas kiel ĉe la aliaj samgenranoj blankajn subajn partojn, sed kun la tuta **brusto skvameca** je nigro, tiele ke la sekvo de zonoj estas jeno: nigra gorĝo ĝis inkludo de la okuloj, tutblanka supra brustobordo, skvameca brusto kaj tutblanka ventro. La beko estas nigra kaj la kruroj helrozkoloraj, kiel ĉe la aliaj samgenranoj.

Tiu ĉi specio troviĝas en Brunejo, Indonezio, Malajzio, Birmo kaj Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Enicurus ruficapillus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Senmakula forkovostulo

La ** Senmakula forkovostulo** (***Enicurus immaculatus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.

La Senmakula forkovostulo ŝuldas sian popolan nomon kaj sian sciencan nomon *immaculatus* al la fakto, ke ĝi havas tre purajn kaj senmakulajn nigrajn suprajn partojn kaj ĉefe (escepte nigran gorĝon) **tre blankajn subajn partojn** sen flankaj markoj aŭ nuancoj. Tamen krome ĝi havas en supraj partoj blankajn fruntareon, flugilmakulojn, pugon kaj vostoplumajn finbordojn. La beko estas nigra kaj la kruroj helrozkoloraj, kiel ĉe la aliaj samgenranoj.

Tiu ĉi specio troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Barato, Birmo, Nepalo kaj Tajlando. Ties habitato estas moderklimataj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Enicurus immaculatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Oberstocken

**Oberstocken** estas komunumo de Kantono Berno en Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al distrikto Suba Simme-Valo. Ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Thun. Ĝi havis 284 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Oberstocken situas en la tiel nomita *Stocken-Valo*, tra kiu ne fluas rivero. La plej malalta punkto de la komunumo troviĝas sur alteco de 672 m s.m. kaj la plej alta punkto sur la monto Stockhorn je alteco de 2190 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Oberstocken limas en nordo al Höfen ĉe Thun, en oriento al Niederstocken, en sudo al Erlenbach en Simme-Valo, kaj kaj en okcidento al Pohlern.

## Trafiko 
Oberstocken situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per buslinio al Thun.

## Historio 
La unua skriba mencio de Oberstocken datiĝas el la jaro 1309 kiam oni menciis la kastelon en Stocken kun la vortoj *"von der burg ze Stocken"*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Oberstocken
Blankakrona forkovostulo

La **Blankakrona forkovostulo** (***Enicurus leschenaulti***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.

Tiu birdo estas **tre nigra supre** (pli ol la aliaj samgenranoj, ĉar eĉ la tuta brusto estas tutnigra), dum estas tre kontraste blankaj ventro, flugilstrioj, pugo kaj graditaj markoj en fino de vostoplumoj, sed la ĉefa diferencilo de la specio estas **tre blanka frunto**, ne nur tiom etenda kiom tiu de la Malgranda forkovostulo, sed ankaŭ levebla kiel kresto kaj pro tio pli rimarkinda. Tiu karaktero nomigas la specion en Esperanto.

Tiu ĉi specio troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Brunejo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj. Ili ĉeestas riverojn, torentojn kaj apudajn arbarojn, marĉajn rojojn, ĝis 2,000 m.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Enicurus leschenaulti. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo ĉe ADW

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Ardezdorsa forkovostulo

La **Ardezdorsa forkovostulo** (***Enicurus schistaceus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.

Tiu specio diferencas disde aliaj samgenranoj pro la fakto, ke la dorso ne estas nigra sed tute **ardezgriza**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo. Kiel ĉe aliaj samgenranoj la frunto estas mallarĝa blanka areo kiu inkludas la nigrajn okulojn, dum la gorĝo kaj suba vizaĝo estas pli larĝa nigra zono. La flugiloj kaj vosto estas nigraj, sed estas kontrastaj blankaj du flugilmakuloj, pugo kaj bordofinoj de vostoplumoj. La subaj partoj estas blankaj, sed la flankoj estas griznuancaj.

Tiu ĉi specio troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Kamboĝo, Ĉinio, Hongkongo, Barato, Laoso, Malajzio, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Enicurus schistaceus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo ĉe ADW

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kaŭkaza Albanio

La **Kaŭkaza Albanio** ankaŭ konata kiel **Aghbanio** estis antikva reĝlando kiu kovris la nunan Dagestanon kaj grandan parton de Azerbajĝano.[eta|300px|dekstra|Antikvaj landoj en [Kaŭkazio: Armenujo, Iberio, Kolĥido kaj Albanio]]
## Historio 
La reĝlando de Kaŭkaza Albanio estis fondata fine de la 4-a jarcento kaj komencoj de la 3-a jc. a.K. Komence ĝia ĉefurbo estis Gabalo situa en la nuna distrikto Qabala, antaŭe ĝi estis nomata kiel Kabalako, Ŝabalo kaj Tabalo. Post iom da tempo, ĝi translokiĝis sude en la nuna teritorio de Barda sub la nomo **Partavo**.

### Armena dominado 
Partoj de la reĝlando inkluzive de la regiono Uti, ĉe la bordoj de la rivero Kura, kaj Arcaĥo, estis konkeritaj de la armenoj venantaj de Urarto, en la 2-a jc. a.K.

En la jaro 66 a.K. post la malvenko de la armena reĝo Tigrano la Granda kontraŭ la romianoj, Armenio perdis grandan parton de ĝia teritorio. Ĉi tiu okazintaĵo estis bone profitita de la kaŭkazaj albanoj kiuj povis rekuperi la perdidajn zonojn pro armena konkero.

### Araba kaj seljucida invado 
En la 7-a jarcento la reĝlando estis invadata de la araboj kaj kiel ĉiuj aliaj konkeritaj teritorioj ĝi estis aliĝita al la kaliflando. Ekde la 8-a jarcento, la Kaŭkaza Albanio ekzistis kiel la princlandoj Aranŝahso kaj Ĥaĉino, kune al aliaj persaj kaj arabaj princlandoj tiaj kiaj Ŝirvano kaj Derbento.

Kiel konsekvenco de la ekloĝado de la selĝukoj (turkoj) en la nuna Azerbajĝano en la 11-a jarcento, la indiĝena albana loĝantaro estis asimilita. La albanoj ĉefrolis en la formado de la nuna azera popolo.

## Loĝantaro 
La antikvaj triboj kiuj loĝis Albanion estis la kaŭkazaj avaroj, sabiroj, kaspianoj, utianoj, inter aliaj. Laŭ Strabono la nombro de triboj de *Aghbania* atingis 26, ĉiu kun sia propra lingvo.

## Religio 
Aghbania estis inter la unuaj landoj kiuj adoptis la kristanismon, ĉ. la 4-a jarcento, kiam la Armena Apostola Eklezio estis fondata.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la kaŭkaza Albanio (angle) 


Kategorio:Historiaj regionoj de Azerbajĝano
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 2-a jarcento a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 8-a jarcento
Makula forkovostulo

La **Makula forkovostulo** aŭ Punktita forkovostulo (***Enicurus maculatus***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Forkovostuloj, kiu temas pri genro de nigrablankaj birdoj ĝenerale kun nigraj supraj partoj kaj blankaj subaj partoj kaj fruntoj.

maldekstra|eta|200px
Tiu specio anstataŭ tutnigrajn suprajn partojn montras **la plej buntan supran bildon** el la genro kiu plie kontrastigas la kolorojn blanka kaj nigra. Nome nur la kapo kaj brusto estas tute nigraj, krom tre markata blanka fruntareo simila al tiu de la Blankakrona forkovostulo, la nuko estas blanka, sed iom skvameca, la **dorso nigra, sed tute markita de tre rimarkindaj blankaj punktoj**, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *maculatus* signifas “kun makuloj” alude al tiuj dorsaj. La flugiloj estas nigraj sed tre markataj de tre blankaj flugilstrioj kaj pugo. La ventro estas blanka kaj la vosto nigra, sed tre markataj de la **blankaj plumofinoj**.

Tiu ĉi specio troviĝas en Afganio, Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Barato, Birmo, Nepalo, Pakistano kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Enicurus maculatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Niederstocken

**Niederstocken** estas komunumo en Kantono Berno, Svislando. Ĝis la 31-a de decembro 2009 ĝi apartenis al distrikto Suba Simme-Valo. Ekde la 1-a de januaro 2010 ĝi estas parto de la nova administra distrikto Thun. Ĝi havis 267 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Niederstocken situas en la Stocken-Valo sude de la urbo Thun en Berna Oberlando.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Niederstocken limas en nordo al Höfen ĉe Thun, en oriento al Reutigen, en sudo al Erlenbach en Simme-Valo, kaj en okcidento al Oberstocken.

## Trafiko 
Niederstocken situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika trafikreto per buslinio al Thun.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Niederstocken datiĝas el la jaro 1351 kiel *Stogken*.

1988 la komunumoj Niederstocken kaj Oberstocken sensukcese negocis pri kunfandiĝo.

Ĝis la 31-a de decembro 2009 Niederstocken apartenis al la distrikto Supra Simme-Valo. Okaze de la reformo de la malcentra adiministracio de Kantono Berno la komunumo kun efiko de la 1-a de januaro 2010 estis atribuita al la nova administra distrikto Thun.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retpaĝo pri Niederstocken sur la retejo pri la regiono Thun-okcidento
* Niederstocken en la Historia Leksikono de Svislando
Playas de Rosarito

** Playas de Rosarito** estas unu el la 5 komunumoj de la meksika subŝtato Baja California. La ĉefurbo de la komunumo estas Rosarito. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 5. 

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  73305 loĝantojn. El tiuj estis 37254 viroj kaj 36051 virinoj. La komunumo havas surfacon de 513,3 kvadratkilometroj.  La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo. 

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 919 indiĝenoj. El tiuj 668 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 668 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj). 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado). 

## Eksteraj ligiloj 
* Playas de Rosarito  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Baja California
Actopan (Hidalgo)

**Actopan** estas unu el la 84 komunumoj de la meksika subŝtato Hidalgo, kiu situas en la centra Meksiko norde de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Actopan*. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 13003.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 48 518 loĝantojn. El tiuj estis 22 635 viroj kaj 25 883 virinoj. La komunumo havas surfacon de 280,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2000 metroj super la marnivelo.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Actopan  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Hidalgo
Ŝraŭbaŭto

eta|Ŝraŭbaŭto

**Ŝraŭbaŭto** aŭ **ŝraŭboterenaŭto** estas ajngrunda aŭtomobilo, kies movo efektiviĝas per ŝraŭba movilo.

Konstrukciaĵo de la movilo estas du paralelaj senfinaj ŝraŭboj el speciala fortika materialo.

La ŝraŭbaŭto havas unikan travetureblecon sur koto, neĝo kaj glacio, sed ne estas normale taŭga por veturi sur asfalto aŭ betono. La ŝraŭbaj moviloj de la ŝraŭbaŭto kaŭzas grandan damaĝon al la naturo.

## Vidu ankaŭ 
* ajngrunda aŭtomobilo

Kategorio:Veturiloj
Kategorio:Transportaj rimedoj
Kistapolca

**Kistapolca** [kiŝtapolca] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. Signifo de la loknomo estas: kis hungare malgranda faranta diferencon de Tapolca, tapolca slave: varma fonto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7823
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Kistapolca situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Beremend troviĝas 8, Siklós 9, Villány 10, Harkány 14, Bóly 24, Kozármisleny 29&nbsp;kilometrojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1294 en formo *"Topolcha"*. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn. En 1730 germanoj refondis la komunumon. Ĝis la 19-a jarcento estis tie varma fonto, poste ĝi havas nur normalan temperaturon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝservo estas kuracejo (semajne po 2), migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1783
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
* en Kistapolca naskiĝis verkisto Lajos Barta

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Aladár Csehély

**CSEHÉLY Aladár** ĉehe:j estas hungara instruisto, stenografisto.

Aladár Csehély naskiĝis la 4-an de oktobro 1895 en Székelyudvarhely kaj mortis la 7-an de novembro 1964 en Budapest.

## Biografio 
Aladár Csehély akiris diplomon pri hungara kaj germana lingvoj en Reĝa Universitato de Budapeŝto kaj ekde 1919 li instruis en Budapeŝto. Li havis gravan rolon en la fondado de *Magyar Gyorsírók Országos Szövetsége* (Landa Unuiĝo de la Hungaraj Stenografoj) en 1925. Ekde 1930 ĝis 1944 li estis respondeca redaktoro de la fakrevuo *Gyorsírástudomány*. Li estis ano, poste sekretario, pli poste prezidanto de la landa komitato de la kontoraj stenografistoj kaj tajpistoj (1927) ĝis la malestigo de tiu en 1950. Li estis renoma fakulo de la unueca hungara stenografio, aŭtoro de pluraj teoriaj studoj, recenzoj kaj helplibroj.

## Verkoj pli gravaj 
* *Nagy rövidítésgyűjtemény* kun Béla Radnai (Bp., 1935)

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj stenografistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Siklósnagyfalu

**Siklósnagyfalu** [ŝiklOŝnadjfalu] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. Signifo de la loknomo estas: Siklós-granda-vilaĝo. Pro peto de poŝto Siklós aldoniĝis al la loknomo por fari diferencon de la similaj vilaĝoj.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 7823
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Siklósnagyfalu situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Siklós troviĝas 8, Beremend 9, Villány 11, Harkány 13, Bóly 25, Kozármisleny 29 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1294 en formo *"Nogfolu"*. Ekde 1329 tie okazis departementaj kunsidoj, ĉar la komunumo havis la titolon kampurbo. Post la mezepoko La urbeto apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn kaj perdis sian gravecon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Siklósnagyfalu migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1780, en 1851 pligrandigita

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
György Tóth

**TÓTH György** [to:t djørdj] estis hungara kuria juĝisto, ĵurnalisto; li naskiĝis en Bölön la 20-a de majo 1871 kaj mortis en Budapeŝto la 21-a de februaro 1942.

## Biografio 
György Tóth havigis al si juran doktorecon en Koloĵvaro. Ekde 1897 li estis vicnotario en Déva kaj tie li estis kunlaboranto de la gazeto Déva és Vidéke. Ekde 1901 li plenumis tribunalan servon en Sibio, poste en Koloĵvaro. Ekde 1922 li laboris ĉe la budapeŝta kurio. Inter 1925 – 41 li estis kuria juĝisto.

## Verkoj plej gravaj 
* *A döntvény jog (Kolozsvár, 1909);
* *A közbirtokosságok mint jogi személyek (Kolozsvár, 1912);
* *Az unitárius egyház rendszabályai* 1626 – 1856 (Kolozsvár, 1922);
* *Az unitárius egyházi törvények gyűjteménye* (Kolozsvár, 1922).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Egyházasharaszti

**Egyházasharaszti** [edjhAzaŝharasti] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Siklós. Signifo de la loknomo estas: eklezia (=havanta preĝejon)-filiko.
eta|Blazono de Egyházasharaszti

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 310
* Poŝtkodo: 7824
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Egyházasharaszti situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ rojo. Siklós troviĝas 8, Beremend kaj Harkány po 11, Villány 15, Bóly 28, Kozármisleny 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1294. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2005 oni boris puton kun termala akvo ().

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1785, en 1856 pro incendio bruliĝis, poste tute nova preĝejo konstruiĝis

## Famuloj 
En Egyházasharaszti naskiĝis verkisto Gábor Albert.

== Komunumoj pri *haraszt* (= filiko) en Hungara reĝlando ==

== Komunumoj pri *egyházas* (=ekleziejo) en Hungara reĝlando ==
Komence en Hungarujo ĉiuj 10 vilaĝoj kune devis havi komunan preĝejon. Tiu vilaĝo, kie tiu konstruiĝis, nomiĝis "ekleziejo" vilaĝo havanta preĝejon. Jen listo, kie tiu rango restis:

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya