Goja-premio

La **Goja-premioj** () estas la precipaj premioj pri kino en Hispanio.

Ilin atribuas la Akademio de Artoj kaj Sciencoj Kinaj de Hispanio (*Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España*) kaj estis unuafoje organizitaj en la jaro 1987 en la 16-a de marto, en el teatrejo *Lope de Vega* en Madrido. Ekzistas nun 28 kategorioj, plus unu honora aljuĝita al homo pro ties tuta kariero.

La nomo devenas de la pentristo Francisco de Goya, kaj la premio estas bronza statuo kun la formo de ties kapo. La nuna statuo, ekde la dua okazo en 1988, estas de la skulptisto José Luis Fernández sed la unua estis de Miguel Ortiz Berrocal kaj similiĝis al la nuna kun klasika kamerao supre.

## Listo de la premiaj kategorioj 
Tiel estis la premioj dum la 27-a ceremonio en 2013. Tamen en historio de la okazo ne ĉiam estis same tiel. Ekde 1987 aperis novajn premiojn kiel ekzemple la premio pri la *Plejbona produktora estraro* aŭ pri la *Plejbona animacia filmo* kiu estis aldonita ekde 1990 sed malaperis poste kaj tiam revenis ripetiĝante. Aliaj premioj preciziĝis kiel la premio pri la *Plejbona scenaro* kiu duobliĝas en 1989 diferencigante originalajn kaj laŭigajn scenarojn. Ankaŭ titoloj riĉigas, tiel estis por la premio pri la muziko kiu devenis la rekompecon pro la *Plejbona originala muziko* (1988). En 1989, aldonis la hararanĝon al la premio pri la ŝminko. La sekvanta jaro, kreis premion por helpi la novajn reĝisorojn kiel la novaj aktoroj havas iun ekde la malfino...

Ekzistas ankaŭ honora premio al homo pro ties tuta kariero. Tiu estas anoncita antaŭe, kaj dum la prezentado oni faras specialan omaĝon al tiu persono.

* Plejbona filmo (*Mejor película*)

* Plejbona reĝisoro (*Mejor dirección*)

* Plejbona nova reĝisoro (*Mejor dirección novel*)

* Plejbona scenaro originala (*Mejor guion original*)

* Plejbona scenaro laŭiga (*Mejor guion adaptado*)

* Plejbona originala muziko (*Mejor música original*)

* Plejbona originala kanto (*Mejor canción original*)

* Plejbona vira aktoro (*Mejor interpretación masculina protagonista*)

* Plejbona aktorino (*Mejor interpretación femenina protagonista*)

* Plejbona neĉefa vira aktoro (*Mejor interpretación masculina de reparto*)

* Plejbona neĉefa aktorino (*Mejor interpretación femenina de reparto*)
* Plejbona sensacia nova viraktoro (*Mejor actor revelación*)

* Plejbona sensavia nova aktorino (*Mejor actriz revelación*)

* Plejbona produktora agado (*Mejor dirección de producción*)

* Plejbona bildigo (*Mejor fotografía*)

* Plejbona filma muntado (*Mejor montaje*)

* Plejbona artreĝisorado (*Mejor dirección artística*)

* Plejbona kostumdezajno (*Mejor diseño de vestuario*)

* Plejbona ŝminko kaj hararanĝo (*Mejor maquillaje y/o peluquería*)

* Plejbona sono (*Mejor sonido*)

* Plejbona specialaj efektoj (*Mejores efectos especiales*)

* Plejbona animacia filmo (*Mejor película de animación*)

* Plejbona dokumenta filmo (*Mejor película documental*)

* Plejbona iberamerika filmo (*Mejor película iberoamericana*)

* Plejbona eŭropa filmo (*Mejor película europea*)

* Plejbona dokumenta mallongfilmo (*Mejor cortometraje documental*)

* Plejbona fikcia mallongfilmo (*Mejor cortometraje de ficción*)

* Plejbona animacia mallongfilmo (*Mejor cortometraje de animación*)

eta|775px|Kolektiva foto de la premio en la jaro 2018, kun ĉefaj premiitoj

## La Premiitoj 
### Premioj al la plej bonkvalita filmo 
Jen la listo de la plej bonkvalitaj filmoj premiitaj en ĉiu jaro. La jaro de la listo celas la daton de la ceremonio de la premio, do normale la filmo estis finita en la tuj antaŭa jaro. Apude, la reĝisoro:

* 1987 *El viaje a ninguna parte* - Fernando Fernán Gómez

* 1988 *El bosque animado* - José Luis Cuerda

* 1989 *Mujeres al borde de un ataque de nervios* - Pedro Almodóvar

* 1990 *El sueño del mono loco* - Fernando Trueba

* 1991 *¡Ay, Carmela!* - Carlos Saura

* 1992 *Amantes* - Vicente Aranda

* 1993 *Belle époque* - Fernando Trueba

* 1994 *Todos a la cárcel* - Luis García Berlanga

* 1995 *Días contados* - Imanol Uribe

* 1996 *Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto* - Agustín Díaz Yanes

* 1997 *Tesis* - Alejandro Amenábar

* 1998 *La buena estrella* - Ricardo Franco

* 1999 *La niña de tus ojos* - Fernando Trueba

* 2000 *Todo sobre mi madre* - Pedro Almodóvar

* 2001 *El bola* - Achero Mañas

* 2002 *Los otros* - Alejandro Amenábar

* 2003 *Los lunes al sol* - Fernando León de Aranoa

* 2004 *Te doy mis ojos* - Icíar Bollaín

* 2005 *Mar adentro* - Alejandro Amenábar

* 2006 *La vida secreta de las palabras* - Isabel Coixet

* 2007 *Volver* - Pedro Almodóvar

* 2008 *La soledad* - Jaime Rosales

* 2009 *Camino* - Javier Fesser

* 2010 *Celda 211* - Daniel Monzón

* 2011 *Pa negre* - Agustí Villaronga

* 2012 *No habrá paz para los malvados* - Enrique Urbizu

* 2013 *Blancanieves* - Pablo Berger

* 2014 *Vivir es fácil con los ojos cerrados* David Trueba

* 2015 *La isla mínima* - Alberto Rodríguez

* 2016 *Truman* - Cesc Gay

* 2017 *Tarde para la ira* - Raúl Arévalo

* 2018 *La librería* - Isabel Coixet

* 2019 *Campeones* - Javier Fesser

* 2020 *Dolor y gloria* - Pedro Almodóvar

* 2021 *Las niñas* - Pilar Palomero

* 2022 *El buen patrón* - Fernando León de Aranoa

* 2023 *As bestas* - Rodrigo Sorogoyen
* 2024 *La sociedad de la nieve* - Juan Antonio Bayona

### Premioj al la plej bona animacia filmo 
Jen la listo de premioj al la plej bona animacia filmo. La jaro estas tiu de la produktado (do, la premio estis aljuĝita la sekvan jaron). Apude la reĝisoro:

* 1989 *Los cuatro músicos de Bremen* - Palomo Cruz Delgado

* 1994 *El regreso del viento del norte* - Maite Ruiz de Austri

* 1997 *Megasónicos* - Javier González de la Fuente, José Martínez Montero

* 1998 *¡Qué vecinos tan animales!* - Maite Ruiz de Austri

* 1999 *Goomer* - José Luis Feito, Carlos Varela

* 2000 *La isla del cangrejo* - Ángel Muñoz, Txabi Basterretxea

* 2001 *El bosque animado* - Manolo Gómez, Ángel de la Cruz

* 2002 *Dragon Hill, la colina del dragón* - Ángel Izquierdo

* 2003 *El Cid, la leyenda* - José Pozo

* 2004 *P3K.Pinocho 3000* - Daniel Robichaud

* 2005 *El sueño de una noche de San Juan* - Ángel de la Cruz, Manolo Gómez

* 2006 *Pérez, el ratoncito de tus sueños* - Juan Pablo Buscarini

* 2007 *Nocturna, una aventura mágica* - Víctor Maldonado, Adrià García

* 2008 *El lince perdido* - Manuel Sicilia, Raúl García

* 2009 *Planet 51* - Jorge Blanco, Javier Abad, Marcos Martínez

* 2010 *Chico y Rita* - Fernando Trueba, Javier Mariscal, Antonio Errando

* 2011 *Arrugas* - Ignacio Ferreras

* 2012 *Las aventuras de Tadeo Jones* - Enrique Gato

* 2013 *Metegol / Futbolín* - Juan José Campanella

* 2014 *Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo* - Javier Fesser

* 2015 *Atrapa la bandera* - Enrique Gato

* 2016 *Psiconautas, los niños olvidados* - Alberto Vázquez, Pedro Rivero

* 2017 *Tadeo Jones 2. El secreto del Rey Midas* - Enrique Gato, David Alonso

* 2018 *Un día más con vida* - Raúl de la Fuente, Damian Nenow

* 2019 *Buñuel en el laberinto de las tortugas* - Salvador Simó

* 2020 *La gallina Turuleca* - Eduardo Gondell kaj Víctor Monigote

* 2021 *Valentina* - Chelo Loureiro

* 2022 *Unicorn Wars* - Alberto Vázquez 

* 2023 *Robot Dreams* - Pablo Berger

## Geaktoroj premiitaj kaj Honora Premio 
Jen tabelo kun la premioj al plej bonaj aktoroj (viraj kaj inaj; ĉefrolaj, neĉefrolaj kaj novulaj), kaj kun la Honora Premio de ĉiu jaro. Inter krampoj, la titolo de la filmo pro kiu persono estis premiita. Se aperas numero, temas pri la fojo kiun la koncerna aŭtoro ĝin ricevis.

## Plej multe premiitaj 
### Filmoj kun plej multe da premioj 
* Mar adentro (2004) - 14 premioj
* ¡Ay, Carmela! (1990) - 13 premioj
* La sociedad de la nieve (2023) - 12 premioj
* Blancanieves (2012) - 10 premioj
* La isla mínima (2014) - 10 premioj
* Handia (2018) - 10 premioj
* Belle Époque (1992) - 9 premioj
* Pa negre (2011) - 9 premioj
* Un monstruo viene a verme (2017) - 9 premioj
* As bestas (2022) - 9 premioj

### Filmoj kun kvin ĉefaj premioj 
Tri filmoj atingis en la sama jaro la premiojn al: plej bona filmo, reĝisoro, scenaro, vira aktoto kaj ina aktoro:

* ¡Ay, Carmela! (1990): filmo, reĝisoro (Carlos Saura), adaptita scenaro (Rafael Azcona i Carlos Saura) kaj aktoroj (Andrés Pajares, Carmen Maura).
* Te doy mis ojos (2003): filmo, reĝisoro (Icíar Bollaín), originala scenaro (Icíar Bollaín) kaj aktoroj (Luis Tosar, Laia Marull).
* Mar adentro (2004): filmo, reĝisoro (Alejandro Amenábar), originala scenaro (Alejandro Amenábar kaj Mateo Gil) kaj aktoroj (Javier Bardem, Lola Dueñas).

### Reĝisoroj 
* Fernando León de Aranoa - 3 premioj kiel reĝisoro kaj 1 kiel nova reĝisoro, plus 1 kiel animacia reĝisoro 
* Juan Antonio Bayona - 3 premioj kiel reĝisoro kaj 1 kiel nova reĝisoro 
* Pedro Almodóvar - 3 premioj el 10 nomumoj
* Alejandro Amenábar - 2 premioj kiel reĝisoro kaj 1 kiel nova reĝisoro
* Fernando Trueba - 2 premioj kiel reĝisoro kaj 1 kiel reĝisoro de dokumenta filmo kaj 1 kiel reĝisoro de animacia filmo

### Viraj aktoroj 
* Javier Bardem - 6 premioj (5 kiel ĉefa kaj 1 kiel neĉefa aktoro)
* Juan Diego - 3 premioj (entute kiel ĉefa aŭ neĉefa aktoro)
* Fernando Fernán Gómez - 3 premioj (entute kiel ĉefa aŭ neĉefa aktoro)
* Luis Tosar - 3 premioj (entute kiel ĉefa aŭ neĉefa aktoro)
* Eduard Fernández - 3 premioj (entute kiel ĉefa aŭ neĉefa aktoro)

### Inaj aktoroj 
* Carmen Maura - 4 premioj (entute kiel ĉefa aŭ neĉefa aktoro)
* Verónica Forqué - 4 premioj (entute kiel ĉefa aŭ neĉefa aktoro)

## Vidu ankaŭ 
* Akademio de Artoj kaj Sciencoj Kinaj de Hispanio
**Similaj premioj**
* Oskar-premio, usona kina premio
* César, franca kina premio
* David di Donatello, itala kina premio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo pri la premioj  
* Listo de la ceremonioj 
* Retejo de la hispana Akademio de la Kino 
* Goja-premio en IMdB  

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Kino-premioj
Kategorio:Hispana kino