open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Traktato de Sèvres

[300ra|thumb | La planita dispartigo de la [Otomana Imperio per la Traktato de Sèvres.]]
La **traktato de Sèvres** (Sèvres estas antaŭurbo de Parizo) inter la Triopa Entento kaj la Otomana Imperio estis subskribita la . Ĝi signifis disigon de la Osmana Imperio kaj devigis Turkion rezigni pri arabaj teritorioj en Azio kaj norda Afriko.

La traktato deklaris sendependecon de Armenio, aŭtonomion de Kurdistano, prezenton de la grekoj en orienta Trakio kaj okcidenta Anatolio. La traktato donis ĉiujn insulojn de la Egea maro al Grekio (tio gravis por alproksimiĝo de la Dardaneloj).

Ĉar la nova turka nacia registaro rifuzis la traktaton de Sèvres, post la greka-turka milito oni subskribis novan kontrakton (Traktato de Lausanne).

Sevres
Kategorio:Historio de Otomana Imperio
Kategorio:Politiko en 1920
Kategorio:Sèvres
Pedologio

eta|dekstra|150px|Skema grundoprofilo

La **Pedologio**, de la greka *pedon* = grundo, do **grundoscienco**, kiu okupas sin pri la ekesto, evoluo, eroj, ecoj kaj la klasifikado de organikaj grundoj.
Estas ankaŭ edafologio (de la greka 'edafos = tero'), kiu okupas sin pri la tero kiel loĝejo de vivuloj.

## Historio kaj difino 
La patro de la pedologio estas Vasilij Vasiljeviĉ Dokuĉajev ( ), kiu agnoskis ĝin kiel aŭtonoman sciencon en 1883.

Grundo naskiĝis el patrina ŝtonmaso, sed grundo havas sian propran strukturon kaj siajn proprajn mineralojn pro la evoluo dum tempo. En grundo estas vivuloj, kiuj partoprenas al ĝia evoluo.

## Grundosciencoj 
Pri grundoj interesiĝas diversaj sciencoj, kiuj apartenas al pedologio. Inter ili apartenas ĉefe:
* Pedofiziko
* Pedokemio
* Pedomineralogio
* Edafologio
* Pedogeografio
* Environmenta pedologio
* Paleopedologio

kaj aliaj. Diversaj specialaj sciencoj interesiĝantaj pri grundoj estas evoluataj por agrikulturo kaj por arbaristoj. En hodiaŭa epoko, la plej granda parto de grundo-sciencistoj interesiĝas ĵu pri environmenta pedologio, pri rolo de grundo en vivmedio, pri ŝanĝoj de grundaj kvalitoj pro influo de homo, pri rilato de grundoj kaj klimata ŝanĝo, kaj simile.

## Graveco por la mediprotektado 
## Famaj pedologiistoj 
* Olivier de Serres
* Bernard Palissy
* Vasilij V. Dokuĉajev
* Eugene W. Hilgard
* Hans Jenny
* Charles E. Kellogg
* Curtis F. Marbut

## Organizoj 
* Internacia Unio de Grundaj Sciencoj

## Vidu ankaŭ 
* Grundprotektado
* Indikplanto
* Grundhorizonto
* Grundekzamenado
* Agrikultura kemio
* 
* Internacia Unio de Grundaj Sciencoj

## Literaturo 
Introduction à la science du sol. Sol, végétation, environnement, 6ème édition de l'Abrégé de pédologie, Philippe Duchaufour, 2001 , Dunod - ISBN 2-10-005440-6

## Eksteraj ligiloj 
*  Deutsche Bodenkundliche Gesellschaft
*  Masterstudiengang Bodennutzung und Bodenschutz an der Fachhochschule Osnabrück
*  Skripte des Institutes für Bodenkunde der Universität Kiel
*  Ampleksa liglisto al institutoj kaj organizoj de la Pedologio
*  Bodenmagazin
Teatro Csíki Játékszín

**Teatro Csíki Játékszín** (ĉIki jAtEksIn) estas la unua profesia teatrotrupo de Miercurea Ciuc fondita en 1998 kaj provizore funkcianta en la urba kulturdomo.

## Direktoroj 
* Miklós Parászka

## Geaktoroj 
* Gabriella Bartalis
* Sándor Bende
* Attila Bilibók
* Csengele Csíky
* Julianna Czikó
* Csilla Dálnoky
* Bernadetta Fekete
* Zoltán Fülöp
* Roberto Giacomello
* Szabolcs Keresztes
* Bora Kiss
* Zsolt Kosztándi
* Attila Kozma
* András Ernő Lőrincz
* Erika Rozália Majoros
* Ágnes Márdirosz
* Noémi Eszter Márton
* Tibor Pap
* László Puskás
* Beáta Ráduly
* Enikő Szabó
* Ferenc Szélyes
* Csaba Vass
* Albert Veress

## Fontoj 
* Retejo de teatro
* Retejo de hungarlingvaj teatroj en Rumanio 

Kategorio:Sikullando
Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Samsun

thumb|maldekstra|250ra|Homoj el Samsun. Naciaj lazaj popolkostumoj en Otomana erao, 1910-aj jaroj
[eta|maldekstra|250ra|Statuo de [Mustafa Kemal Atatürk|Atatürk farita de aŭstra skulptisto Heinrich Krippel en centro de Samsun]]
**Samsun** (greke Amisos, latine Amisus) estas urbo en norda Turkio, ĉe suda marbordo de la Nigra maro kun ĉ. 400.000 loĝantoj. Ĝi estas administra centro de la samnoma provinco.

Oni fondis la urbon en la 7-a jc. a.K. kaj ĝi estis grava greka kolonia urbo. La defendantoj de la urbo bruligis la urbon en 71, kiam taĉmentoj de Romio penetris la urbon.

La nuna nomo de la urbo venas de la selĝukoj, kiuj okupis la urbon en la 12-a jc.. Dum ilia regado, Samsun estis pli grava komerca kaj trafika centre ol Sinope. La urbon okupis fine de la 14-a jc. la turkoj (Bajazido la 1-a), poste Timur Lenk, kiu redonis al la Ĝandar-dinastio en 1402. La Ĝenovanoj bruligis la urbon en 1425, poste la urbon okupis turkoj.

Mustafa Kemal Atatürk surbordiĝis tie la 19-an de majo 1919 por organizi la nacian kontraŭstaron. Tio signis la komencon de la truka sendependa milito, kiu kulminis en fondo de la Turka Respubliko en 1923.

## Ekonomio 
La ĉirkaŭo de Samsun gravas pro la tabakkultivado. La haveno de Samsun estas la plej granda havenurbo de Turkio en la Nigra maro.

Samsun estas la finstacio de tiu fervojo, kiu liveras ferercon el Divrini. La urbo havas flugkontaktojn al Istanbulo kaj Ankara, vojkontaktojn al Ankara kaj Sivas.

## Kulturo 
Oni fondis en 1975 la Universitaton Deknaŭa de Majo.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Samsun

Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Urboj sur marbordo de Nigra maro
Traktato de Laŭzano

eta|Palaco de Rumine en la svisa urbo Lausanne
La **Traktato de Lausanne** estas pacotraktato de 1923 per kiu finas la grekan-turkan militon 1919-1922 kaj kiu fiksis kaj agnoskis la faktajn landlimojn de Turkio. Ĝi estis la lasta traktato rilate al la unua mondmilito. Ĝin subskribis Turkio, aliflanke Britio, Francio, Italio, Japanio, Grekio, Rumanio kaj la Reĝlando de Serboj, Kroatoj kaj Slovenoj. La subskribon antaŭis sepmonata konferenco kaj la traktato estis subskribita en Palais Rumine la 24-an de julio 1923 en la svisa urbo Lausanne.

Turkio abdikis pri la fruaj arabaj provincoj, rekonis regpotencon de Britio super Kipro, posedrajtojn de Italio pri Dodekanesoj. La entento retiris la postulon pri aŭtonomio por la kurdoj kaj teritoriajn allasojn al Armenio.

La venkitaj potencoj ne postulis interes-sferojn en Turkio, ne limigis la turkajn financajn aferojn kaj la turkajn armeajn fortojn. Oni deklaris libere vetureblaj ŝipvojoj (por ĉiuj nacioj) la markolojn inter la Egea maro kaj la Nigra maro.

## Historio 
Tiu traktato anstataŭis la traktaton de Sèvres, subskribitan tri jarojn antaŭe, la 10an de aŭgusto 1920, proksime de Parizo. Iniciatita de la sultano Mehmet la 6-a, la lasta otomana sultano, ĝi devis doni aŭtonomion al la armenoj kaj al la kurdoj, interalie, sed ankaŭ konfirmi la konkerojn de Grekio, kiuj estis Izmir, parto de Trakio kaj Norda Epiro. Mehmet la 6a alvenis al la regado de la Otomana Imperio en julio 1918 ĵus antaŭ la turka kapitulaco fronte al la aliancanoj, kiuj okupaciis Istanbulon. Anstataŭ rezisti li preferis rezigni, esperante ricevi de la okupaciaj fortoj pli favorajn packondiĉojn. Tiu ĉi pozicio estis sentita kiel perfido fare de la turkaj naciistoj kiuj trovis la kondiĉojn de la traktato de Sèvres pli malfavoraj. Tiam Mustafa Kemal Atatürk, kolonelo en la turka armeo, ekgvidis la ribelon kaj iom post iom venkis ĉiujn okupaciajn armeojn. Li fondis la Turkan Respublikon la 29an de aprilo 1920. Tiam ŝanĝiĝis la inklinoj de la Aliancanoj. Francio, tiama mandata potenco por Sirio kaj Libano, subite fariĝis subtenanto de la nova turka registaro; la londona registaro, kontenta pri la atribuo de Mosul (kun petrolo) al Irako sub brita influo, ne deziris pli. La armenoj venkitaj, same kiel la grekoj, interesis neniun plu.

La traktato de Laŭzano rekonis la leĝecon de la reĝimo de Ataturko instalita en Ankaro. En ĝi la turka registaro rekonis la teritoriajn perdojn de la Otomana Imperio en Kipro, Sirio, Palestino, Ĵordanio, Irako kaj Arabio, sed interŝanĝe rajtis forlasi ĉiujn ideojn pri aŭtonomio por kurdoj kaj armenoj, antaŭviditajn en la traktato de Sèvres.

## Referencoj 
Laŭzano
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Politiko en 1923
Teatro Tomcsa Sándor

**Teatro Tomcsa Sándor** (hungare *Tomcsa Sándor Színház* [tomĉa ŝAndor sInhAz]) estas profesia teatra trupo de Odorheiu Secuiesc fondita en 1998 kaj funkcianta en la loka kulturdomo. La nomdoninto de la teatro estas Sándor Tomcsa, verkisto. La direktoro fondinto estis Béla Mérő; la direktoroj de 2001 Gyula Elekes; de 2004 István Szabó K..
## Aktoroj
*Csaba Antal 
*Árpád Barabás 
*Zenkő Bekő Fóri 
*Gergely Dénes 
*Róbert Dunkler 
*Orsolya Jakab 
*Attila Kulcsár-Székely	
*Kata László
*Andrea P. Fincziski 
*Kriszta Szász 
*Zsolt Nagy Csongor 
*Gellért Szűcs-Olcsváry 
*Árpád Tóth (aktoro)
*Márta Varga
*Edina Vidovenyecz 
## Eksteral ligoj 
* Retejo de la teato

* Retejo de hungarlingvaj teatroj en Rumanio http://www.hamlet.ro/ .

Kategorio:Sikullando
Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Next Stop Sovjet

***Next Stop Sovjet*** estis dana organizo fondita por "detrui la feran kurtenon" kiu siatempe (en 1987) ankoraŭ estis inter orienta kaj okcidenta Eŭropo, dum la malvarma milito.

Aŭtune 1987 kulminis la projektoj, kiam ĉirkaŭ 2000 danaj junuloj kaj 1000 de la aliaj nordiaj landoj vojaĝis al familioj en la tuta Sovetunio kaj loĝis tie dum du semajnoj. Poste ili ĉiuj pasis semajnon en Moskvo kaj vojaĝis hejmen, kun multe da kontaktoj kun junaj orient-eŭropanoj, el kiuj multaj poste venis neformale kaj individue gastiĝi ĉe la junuloj en la nordiaj landoj.

Interalie partoprenis Kim J. Henriksen kaj Jacob Nordfalk

Kategorio:Organizaĵoj
Balaklavo

**Balaklavo** (, , ) estas loĝloko en Krimeo, populara ripozejo kaj turisma objekto. Antaŭe (ĝis la jaro 1957) ĝi havis la statuson de urbo, nuntempe oficiale ĝi estas konsiderata kiel parto de Sebastopolo (la Balaklava distrikto estas la plej granda en Sebastopolo). La nomo de la urbo el la krime-tatara tradukeblas kiel "fiŝ-nesto", "fiŝ-baseno". La urbo famas pro sia longa kaj serpentuma kreko, kiu estas ĉirkaŭita de montetoj kaj kune kun ili formas belan vidaĵon.

## Historio 
Dum diversaj tempoj Balaklavo apartenis al multaj ŝtatoj kaj popoloj. La unua loĝloko, pri kiu
ni havas certajn sciojn, ĉi tie estis la helena kolonio, nomata *Simbolon* (Συμβολον);
tiutempe ĝi estis grava komerca centro. Dum la mezepoko la urbo apartenis al
Bizanca Imperio (tiutempe la urbo nomiĝis *Jamboli*) kaj poste - al ĝenovanoj, kiuj konkeris la
urbon en 1365 kaj nomis ĝin *Ĉembalo*. En la urbo konserviĝis la restaĵoj de
la ĝenova fortreso, kiu troviĝas sur la monteto super la eniro al la Balaklava kreko.

En la jaro 1475 la urbon ekposedis la Otomana Imperio. Fine de la 18a jarcento
la urbo transiris sub regadon de la Rusia Imperio. En la jaro 1787 la urbo
estis vizitita de Katerino la Granda.

La urbo famiĝis internacie pro la Balaklava Batalo, kiu okazis la 25an de oktobro 1854 dum la Krimea (Orienta) milito. Dum tiu batalo sub Balaklavo pereis kelkaj centoj da britaj kavalerianoj, multaj el kiu devenis el la aristokrataj familioj.

Dum la Dua mondmilito Balaklavo estis areno de akraj bataloj inter sovetiaj kaj
germanaj armeoj. Post la milito ĝi iĝis fermita (fakte, eĉ sekreta) urbo, bazo por submarinoj. Nur komence de la 90-aj jaroj de la XXa jarcento ĝi iĝis libere vizitebla, kaj de
post tiu tempo ĝi iĝas ĉiam pli fama ripoz-loko.

## Vizitindaĵoj 
La plej interesa vizitindaĵo de la urbo estas la muzeo, dediĉita al la sekreta
pasinteco de la urbo. La subteraj grotoj, kie dum la sovetia tempo estis kaŝataj la
sekretaj atom-submarinoj, nun estas libere viziteblaj.

Alia fama vizitindaĵo estas la restaĵoj de la mezepoka fortikaĵo *Ĉembalo*, kiu situas sur la monteto, de sur kiu bele videblas la kreko kaj la loĝloko mem.

## Interese 
Oni supozas, ke Balaklavo (pli ĝuste - la Balaklava kreko) estas menciita en "Odiseado" de Homero.

## Bildgalerio 

Dosiero:Balaklava, Crimea.jpg|Vidaĵo de la Balaklava kreko
Dosiero:Balaklava, Genoese fortress, Crimea.jpg|La fortikaĵo Ĉembalo

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Sebastopolo

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoalbumo de Balaklavo 
* Oficiala paĝaro de la urbo 

Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Sebastopolo
Demerĝio

**Demerĝio** (, , ) estas monta masivo (altebenaĵo) en Krimeo. Ĝi apartenas al la ĉefa montoĉeno de la Krimea montaro kaj estas ofte menciata kiel la plej bela monto de Krimeo. La nomo de la monto venas el la krime-tatara lingvo, en kiu ĝi signifas "forĝisto". Dum la mez-epoko la monto nomiĝis ankaŭ *Funa* (el la greka — "fumanta"). La saman nomon havis la mez-epoka fortreso, kies restaĵoj konserviĝis ĉe la bazo de la monto.

## Geografio 
La monto troviĝas en la teritorio de la Aluŝta municipo kelkajn kilometrojn for de la Nigra maro kaj estas bone videbla de la ŝoseo Aluŝto-Simferopolo.

Oriente de la monto troviĝas la monta masivo Karabio, norde — la Dolgorukova altebenaĵo
kaj okcidente (trans la valo de la rivero Angaro) — la monto Ĉatirdago. La monto havas platan supraĵon, kiu konsistas el la du etaĝoj — la Norda Demerĝio (altas 1356 m.) kaj la Suda Demerĝio (1239 m.). Sur la deklivoj de la Suda Demerĝio troviĝas la t.n. Valo de Fantomoj — la loko, kie pro la erodaj procesoj la rokoj alprenis bizaran formon kaj aspektas kiel mirindaj skulptaĵoj. Ĉe la okcidenta deklivo de la monto troviĝas la vilaĝo *Luĉistoje*.

La monto estas unu el la plej popularaj turismaj vidindaĵoj de Krimeo. Onidire, ĝi estas ankaŭ paranormala regiono; iuj turistoj, kiuj noktumis sur ĝia supro aŭ en la Valo de Fantomoj, raportis pri strangaj okazaĵoj, tamen neniuj faktaj pruvoj aŭ klarigoj estas ĝis nun prezentitaj.

## Ligiloj 
* 

## Fotoj 
eta|400px|maldekstra|Vidaĵo de sur Demerĝio al la Valo de fantomoj kaj al Ĉatirdago (fore en la centro)
eta|400px|maldekstra|La okcidentaj deklivoj de Suda Demerĝio

Kategorio:Montoj de Krimea montaro
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Hopa

eta|300px|dekstra|Hopa
**Hopa** (laze: Xopa; kartvele: ხოფა; armene: Հոպա; ruse: Хопа; konata ankaŭ kiel **Khupati**, **Khopta**, aŭ **Khopa**) estas distrikto en Provinco Artvin, Turkio. Ĝi havas ĉirkaŭ 14.350 loĝantoj kun diversaj nacioj kiel ekz. lazoj, kartveloj, armenoj, turkoj.

Ĝi situas 67 km de la urbo Artvin, ĉe la orienta fino de Turkio ĉe la marbordo de la Nigra maro, ĉe limo al Kartvelio. Oni malfermis la limon al Kartvelio en 1989 kaj tio alportis reviviĝon al la urbo.

La areon kontrolis post la rusa-turka milito (1877-1878) Rusio. Turkio (re)akiris la areon nur post la turka sendependiĝa milito (ĉ. 1921)

Kategorio:Turkio
Prebendo

[eta|280ra|La ‘‘Gillhof‘‘ en [Kirchhain, prebendo de la Germana Ordeno.]]
**Prebendo** (el la latina vorto *praebenda*), (germane „Kommende“ - laŭ la latina: commendare, *konfidi* aŭ *rekomendi*) estas origine plenumenda eklezia ofico kompensata per enspezoj el monaĥejaj aŭ ordenaj bienoj kaj ankaŭ signifas la teritorion el kiu tiuj enspezoj venas. En posta signifo tiu estas la transpago de enspezoj sen plenumado de iu ofica agado. Prebendojn ofte ricevis kardinaloj, episkopoj kaj abatoj, precipe en Italio, Hispanio kaj Francio. Ĉar la prebend-havantoj plejofte ne multe prizorgis la klerikalan staton de siaj prebendoj, la monaĥejoj ofte kadukiĝis. La prebendo-sistemo tiel iĝis kadukiĝ-fenomeno, kiun oni renkontas en la reformacia polemiko de la 16-a jarcento. Tamen ekzistis ankaŭ prebendabatejoj, kiuj mastrumis normalan ordenan vivon.

Antaŭ ĉio klerikaj kavaliraj ordenoj posedis tiajn establaĵojn (ekzemple monaĥejoj de la ordenaj kavaliroj kaj pastroj) kiel administraj unuoj, kiuj substaris t.n. *komturon* (prebendestro; mezlatine: commendator, *komandanto*). La komturo praktikis ĉiujn kompetentecojn kaj substaris la landan komturon. Pluraj prebendoj estis kunigitaj en ordenprovincoj.

Figurasence oni analoge uzas la terminon parolante pri nuntempa politiko kaj socio en la senco de "posteno aŭ tasko ne aŭ nur formale plenumita, sed fakte nur finance eluzita", ekzemple "ŝtata prebendo", "partia prebendo", "politika prebendo" ktp.

## Literaturo 
* Meuthen Erich, Zum spätmittelalterlichen Kommendenwesen. In: L. Kery, D. Lohrmann, H. Müller (Hgg.), Licet preter solitum. Ludwig Falkenstein zum 65. Geburtstag, Aachen 1998, S. 241-264.
* Stutz Ulrich, Geschichte des kirchlichen Benefizialwesens von seinen Anfängen bis auf die Zeit Alexanders III., Aalen 1961 (2. Auflage).

Kategorio:Historio
Kategorio:Mezepoko
Kategorio:Eklezio
Kategorio:Ordeno de germanaj kavaliroj
Harry F. Sinclair

**Harry Ford SINCLAIR** (6-an de julio, 1876 - 10-an de novembro, 1956) estis usona nafto-industriisto.

Li naskiĝis en okcidenta Virĝinio kiel filo de farmaciisto, plenkreskis en Kansaso. Li studis en Universitato de Kansaso farmacion, poste eklaboris samterene en 1901, sed baldaŭ ŝanĝis al naftoindustrio.

Li fondis en 1916 Sinclair Oil kies rafinejo havis kapaciton fine de la 1920-aj jaroj ĉ. 80.000 bareloj po tago. Li konstruis ankaŭ naftotubojn da 900 mejloj.

Li venis en 1922 skandalon pro akiro de ŝtata tero (skandalo *Teapot Dome*) per koruptado kaj trompo. Pro tio oni juĝis lin je sesmonata prizono (1929).

Poste li revenis al la riĉaj negocoj kaj vivis en bonstato.

S
S
Kategorio:Usonaj industriistoj
Trabzon

alternative=Panoromik Trabzon.jpg|eta|centre|771x771ra

eta|Vido el Trabzon al Nigra Maro
eta|maldekstra|250ra|Trabzonaj remparoj
thumb|maldekstra|250ra|Uzun Sokak, unu el piedirantaj zonaj stratoj en Trabzon nokte
**Trabzon** (alinome *Trapezunt*, *Trebizond*, en la antikvo *Trapezus*) estas urbo en la nordorienta Turkio, sur la sudorienta marbordo de la Nigra Maro, ĉe piedo de la Pontus-montaro.

Ĝi havas ĉirkaŭ 245 000 loĝantojn (2004) kaj estas administra centro de la provinco Trabzon. La urbo havas multajn antikvajn kaj mezepokajn ruinojn, vidindaĵojn – romia haveno, mezepoka urbomuro, palacoj, moskeo Haga Sofia (iama kirko), maŭzoleo de Gülbahar.

Ĝi kiel *Trapezus* estis la plej orienta kolonio de la grekoj. Oni fondis ĝin en la mezo de la 8-a jarcento a.K. Ĝin okupis romianoj, krucmilitistoj (1204), selĝukoj, mongoloj, turkoj, rusoj por mallonga tempo (1916-18).

En Trabzon finiĝas la fervoja linio de Erzurum al la marbordo (finkonstruita en ĉirkaŭ 1900). Trabzon estis ĉiam grava komerca vojpunkto inter Eŭropo kaj Mez-Azio.

## Historio 
Trabzon estis la centro de la **Trapezunta Imperio** kiu ekzistis de 1204 ĝis 1461 kaj estis regata de la dinastio *Komnenos*.

## Vidu ankaŭ 
* Monaĥejo Sümela
* Trebizonda imperio

Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Provinco Trabzon
Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Urboj sur marbordo de Nigra maro
Poffertjes

eta|250px|*Poffertjes*
eta|300px|dekstra|Poffertjes bakataj en speciale gisa pato.
**Poffertjes** estas speco de etaj patkukoj, sed pli dolĉaj kaj dikaj ĉar ili fermentŝveliĝas. Kontraŭe al patkukoj poffertjes estas turnataj dum la preparo kiam la pasto ankoraŭ ne tute malfluidiĝis. Pro tio ili interne estas iomete molaj kaj fariĝas bele rondaj.

Normale poffertjes estas surtabligataj kun pulvora sukero, butero kaj eventuale kun siropo. Ekster Nederlando poffertjes ofte estas prezentataj kiel io tipe nederlanda. Tamen poffertjes origine venas el Francio. Ili estas facile fareblaj, sed oni bezonas specialan poffertjes-paton. Tio estas ronda gisa plato kun ansoj, kun rondaj kavoj en ĝi. En restoracioj oni uzas tre grandajn platojn por rapide prepari grandan nombron da poffertjes. La poffertjesbakistoj en restoracioj estas tre lertaj en la rapida turnado de la preskaŭ plenbakitaj poffertjes.

Poffertjes plejofte estas tiel ŝatataj ke oni opinias ke unu porcio de 16 estas iom malmulte.
eta|maldekstra|220px|Farado de Poffertjes

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:Nederlanda kuirarto
Marina Mniŝek

**Marina MNISZECH** aŭ **Marina Mniŝek** (,  aŭ '''') (ĉ. 1588 — 1614), estis pola politika aventuristino en Rusio, dum la tempo de perturboj.

Marina Mniszech estis filino de pola vojevodo Jerzy Mniŝek - unu el la organizintoj de la Pola-muskovita milito (1605-1618).

Marina Mniszech famiĝis pro sia edziĝo al la impostoro falsa Demetrio la 1-a, kun kiu ŝi renkontiĝis en 1604 aŭ 1605. Ŝi estis kronita en 1606 al carino, sed ŝia carineco daŭris nur kelkajn tagojn, poste ŝi kaj ŝia edzo venis en prizonon. Post morto de falsa Demetrio la 1-a, ŝi reveturis en Pollandon (1608), sed poste ekkonis al sia mortinta edzo (falsa Demetrio la 2-a). Ankaŭ la dua falsa Demetrio mortis (1610) kaj ŝi ricevis la protekton de atamano Ivan Zaruckij, de kiu ŝi naskis filon (1611). Ili fuĝis en 1613 al Astraĥano, sed post kronado de Mikaelo Romanov, la urbanoj ne volis plu protekti kaj apogi ilin kaj ili estis finfine kaptitaj de kozakoj, kiuj transdonis ilin al la registaro (1614). La filo estis mortigita en 1614, ŝi mem mortis en prizono samjare.

Kategorio:Polaj nobeloj
Kategorio:Caredzinoj de Rusio
Kategorio:Grandprinclando Moskvo
Modrý Kameň

**Modrý Kameň,** germane **Blauenstein,** hungare **Kékkő** estas la dua plej malgranda urbo laŭ nombro de loĝantoj en Slovakio en distrikto Veľký Krtíš. La nomo de urbo signifas en ĉiuj lingvoj **Blua Ŝtono**.

## Situo
Ĝi kuŝas en suda parto de monta ebenaĵo Krupinská planina, kiu finiĝis tie, en la valo de rojoj Krtíš kaj Riečka ĉirkaŭadita per montoj kaj krutaj deklivoj kaj entras sinsekve en larĝa Ipeľská kotlina (Valkaldrono de Ipeľ). Tie ĉi najbaras du historiaj slovakaj regionoj Hont kaj Nógrád. La urbo estas malproksima 3 km al distrikturbo Veľký Krtíš. Dominanto de urbo estas  gotika burgo el duono de la 12-a jarcento.
Dank' al burgo sinsekve disvolviĝita subburgaĵo fariĝis administra centro de historia regiono Nógrád. 

## Historio
Historio de urbo estas ligita kun historio de burgo. Burgo estis fondita en jaro 1137. Unuaj skribaĵoj estis de jaroj 1270 kaj 1290. Urbeto signife komencis evolui post jaro 1638, kiam ĝi ricevis foirorajton de imperiestro Leopoldo la 1-a. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Nógrád, al distrikto de Balassagyarmat, poste al Ĉeĥoslovakio.

En la 19-a jarcento ĝis 1960 rolas rolon kiel distrikta centro. Ĝian  karakteron ekkreadis vinkulturistoj, abelbredistoj, terkulturistoj kaj fruktokulturistoj.
Vivo estis ĉiam vigla aktiva. Post la jaro 1960, kiam estis ordonita je la urbo konstruita fermo (malpermeso konstrui novajn domojn) de ŝtato, sekve de tio urbo kadukis.
Hodiaŭ denove ja intense de evoluo de urbo kreskas kaj malrapide pliviviĝas dank al ĝiaj turistaj allogaĵoj.

## Loĝantaro
En 1910 loĝis tie 1347 da homoj, slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato. En 2001 loĝis tie 1434 da homoj, precipe slovakoj.

## Memorindaĵoj 
* Burgo kun Muzeo pri ludiloj kaj marionet-kulturoj kaj ekspozicio de denta teĥniko, unuaj de sia specio en Slovakio, etnografa muzeo de regiono kaj ekspozicio pri vivo de renesancia poeto Bálint Balassi ;
* Katolika preĝejo konstruita en 1879;
* Kalvario de 1789. En jaroj 1862 – 1864 inter kruca vojo kaj kapelo estis konstruita 5 haltejoj (postenoj) kun bildoj (pentraĵoj) de pentristo J. Hofrichter. Super la krucavojo kaj kapelo elstaras 6m alta kruco. De kolektoj de kredantoj kaj per financa subteno de Anton Balaša ĝi estis en jaro 1855 riparita. Kalvario estas ĝis hodiaŭ konata kiel pilgrimejo de kredantoj de ĉirkaŭaĵo. 
*En  periodo de konstruado de kalvario estis konstruita baroka kolono. Sur la kolono estas  virgulino Maria  kun bebo. Kolono estas  troviĝanta sur la placo de la urbo. 
* Unikaĵo de urbo estas la plej granda arbaro de kaŝtanarboj en Slovakio

### Transporto
La urbo ligiĝas nur per flankovojoj.

## Naturprotekto
* Protektita teritorio Cera arbarstepo

## Famuloj 
En la iama Kékkő mortis:
* hungara inĝeniero kaj pentristo Sámuel Lányi
* hungara jezuito Imre Tolvay.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Sturm und Drang

eta|205ra|Johann Wolfgang von Goethe en la junaĝo

***Sturm und Drang*** (germane, "Sturmo kaj impeto"), ankaŭ **Geniezeit** (germane, "Erao de genioj") estis literatura-filozofia movado en Germanio de 1770 al 1790. Meze de la poetiko de la Sturm und Drang staris la flameco kaj la spontaneco de la – precipe lirika – esprimado.

La movado agis kontraŭ la severajn regulojn (ekzemple la franca klasikismo) de poetikoj. La Sturm und Drang konstruis modelo de skribo, kiu orientis sin al l’intuicia genieco de l’individuo. Tiel fariĝis antaŭkuranto de la romantikismo (*Antaŭromantikismo*).
Precipe la juna generacio batalis kontraŭ la dekadentan aristokration. La verkoj estas tiukaŭze tre politikaj. La poetoj de la Sturm und Drang remalkovris la naturon kaj la naturfenomenojn.

Oni konsideris, ke la filozofo Johann Georg Hamann reprezentas la ideologion de la "Sturm und Drang", kaj la eminentaj poetoj kaj gravaj subtenantoj de la movado estis Johann Wolfgang von Goethe kaj Friedrich Schiller kvankam ili poste distanciĝis de la movado, tiel komencante tion, kio poste nomiĝus Vajmara klasikismo.

La poetoj sekvis tri idealojn:

* la politika libereco
* l’individua libereco
* l’artisma libereco

La pli grava literatura esprimo estis la revolucia dramo en esprimplena prozo (Schiller). La liriko estis amata en forma de travivaĵo-liriko (Goethe). La romano ne estis multe disvastiĝinta, malgraŭ tio la letera romano *Die Leiden des jungen Werther* (trad. *La suferoj de la juna Werther*, 1774) de Goethe fariĝis nekomparebla sukcesego.

La Sturm und Drang esprimiĝis per tio, ke forta kaj libera esprimo ricevis al personaj subjektivaj sentoj, kaj precipe al ekstremaj emocioj, kiel kontraŭreago al la restrikta raciismo de la klerismo kaj similaj estetikaj movadoj.

## Vidu ankaŭ 
* Hainbund
* Johann Georg Hamann
* Friedrich Maximilian Klinger
* Karl Philipp Moritz

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Germanlingva literaturo
Kategorio:Literaturo laŭ skoloj
Fingers Crossed

***Fingers Crossed*** (*Fingroj Krucintaj*) estas albumo ellasita la 9-a de februaro, 2003 de la Aŭstralia grupo Architecture in Helsinki. Ĝi apartenas al la ĝenro sendependa roko, pli specife tŭi-popo. Ĝi estis sur la etiketo Trifekta, kaj daŭras je 37:21 minutoj, kaj estis produktita per Cameron Bird.

## Kantaro
1. "One Heavy February" – 0:59

2. "Souvenirs" – 2:26

3. "Imaginary Ordinary" – 2:17

4. "Scissor Paper Rock" – 2:30

5. "To and Fro" – 2:33

6. "Spring 2008" – 2:52

7. "The Owls Go" – 3:35

8. "Fumble" – 3:07

9. "Kindling" – 1:49

10. "It's Almost a Trap" – 2:22

11. "Like a Call" – 3:06

12. "Where You've Been Hiding" – 2:41

13. "City Calm Down" – 2:50

14. "Vanishing" – 4:13

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala grupa retpaĝo 
Kategorio:Sendependa roko
Nobel

**Nobel** povas referenci al:

* Nobel-premio, disdonita ekde 1901

;personoj:
* Alfred Nobel, (1833-1896), inventisto de la dinamito, nomdonanto de la Nobel-premio
* Immanuel Nobel, (1801-1872), patro de Alfred Nobel
* Robert Nobel, (1829-1896), frato de Alfred Nobel, kunfondinto de Branobel
* Ludvig Nobel, (1831-1888), frato de Alfred Nobel, kunfondinto de Branobel kaj tie unua prezidanto
* Emanuel Nobel, (1859-1932), filo de Ludvig Nobel kaj dua prezidanto de Branobel
* Familia Muzeo Nobel, en Ribinsk, Rusio

;aliaj:
* Nobel Industries (Skotlando), brita kemia kompanio, fondita de Alfred Nobel
* Nobel Industries (Svedio) - brita kemia kompanio, fondita de Alfred Nobel, kunfandiĝinta en 1994 kun Akzo al Akzo Nobel
* Nobel Biocare, bioteknologia kompanio,
* Nobel Ltd, internacia telekomunika kompanio, fondita en 1998 de Thomas C. Knobel
* Nobel (Ontario), vilaĝo en Kanado

* nobelo, membro de aristokrata klaso.
Congregatio Jesu

eta|Maria Ward (1585-1645), la fondintino de la ordeno.
La **Kongregacio de Jesuo** (latine: *congregatio Jesu*; antaŭe: *Institutum Beatae Mariae Virginis – IBMV*) estas katolika ordeno kaj societo de apostola vivo.
Ĝi estas ordeno de virinoj, kreita en 1609 fare de Mary Ward.

Ekzemplo por idilieca ejo ilia estas Kastelo Neuhaus am Inn rekte ĉe la rivero Inn aŭ (ĝis 2013) la Monaĥinejo Niedernburg en Passau.

## Eksteraj ligiloj 
* La germana sekcio. 
* La itala sekcio.  
* La irlanda sekcio. 
* Artikolo el la Katolika Enciklopedio (1913), ĉefe pri la ordena historio. 

Kategorio:Katolikismo
OLED

**OLED** aŭ **Organika LumEmisia Diodo** (la mallongigo fakte venas el la angla *organic light-emitting diodes*) estas lumemisia diodo, uzante organikajn materialojn. La lumo estiĝas en la organika materialo inter du elektrodoj per rekombiniĝo de pozitivaj kaj negativaj elektraj ŝargoj.

Ĝi havas avantaĝojn por la platformaj matricaj ekranoj ekz. bonaj optikaj proprecoj, pli malmultekosta produkta teknologio ol tiu de la fluidkristalaj ekranoj, energioŝpara funkciado.

Dum produktado, ĉiuj bilderoj de la OLED-ekrano estas produktita kune per iuspeca presado. Tio garantias saman kvaliton de la bilderoj kaj moderigas la kostojn.

OLED bezonas nur vitrofolion, sur kiun oni metas la diversajn tavolojn per diversaj teknologioj. Oni surigas la travideblan kondukan ITO-tavolon (Indium-Zink-Oksido, ITO el la angla *Indium-Tin-Oxide*), poste la lumemisiajn komponentojn, plej ekstere la katodon, poste la ferman tavolon.

La organikaj kombinaĵoj por ruĝa kaj verda koloroj havas la vivdaŭron de 20-25.000 horoj, sed tiu por la blua koloro sufiĉas nur por 1000 horoj (2004). (5000 horoj por blua en 2006)

La lumforto de OLED estas 400 lumenoj kaj havas bonan bildan kontraston, 10-mikrosekundajn bildofreŝigon. (2004)

Kategorio:Elektrotekniko
Sep fratinoj

**Sep fratinoj** (aŭ foje ankaŭ angle **Seven Sisters**) povas esti esprimo, nomo de naturaj estaĵoj, konstruaĵoj, personoj, kompanioj:

* sep akvofaloj en Geiranger-fjordo, norvege: *De syv søstre*, vidu Sep fratinoj (akvofalo)
* montoĉeno en suda Norvegio kun sep pintoj, Sep fratinoj (monto)
* sep fratinoj kiuj akompanas Artemisan en Greka mitologio: Plejadoj (mitologio)
* stelaro nomita laŭ ĉi mitologiaj estaĵoj: Plejadoj (stelaro)
* grupo de sep famaj Grekaj poetoj, nomita laŭ ĉi tio: Plejado (Grekaj poetoj)
* grupo de sep famaj Francaj poetoj, nomita laŭ ili: Plejado (Francaj poetoj)
* ŝtatoj en nord-orienta Barato, Sep fratinoj (ŝtatoj)
* la sep naftokonzernoj, kiuj regis la naftomerkaton (BP, ExxonMobil, Chevron, Texaco, Gulf und Shell) ekde la 1930-aj jaroj ĝis la 1960-aj jaroj :Sep fratinoj (naftokompanioj)
* sep nubskrapuloj en Moskvo, vidu Sep fratinoj (Moskvo)
* grupon de porvirinaj kolegioj, Sep fratinoj (kolegioj)
* urbo en Usono Seven Sisters (Teksaso)
* straton, fervojan stacion en Londono
Sonkarto

eta
**Sonkarto** estas komputila kromkarto kiu, stirate de programo, generas elektronikajn signalojn por eligi sintezatajn sonojn per laŭtparolilo. Kutima peco de aparataro por plurmedio.

Ekde la 90-aj jaroj la komponentoj de sonkarto estas regule integritaj en la komputila ĉeftabulo.

Kelkaj konataj markoj de sonkartoj estas Creative (Sound Blaster), AdLib kaj Terratec.

## Komponentoj de sonkarto 
* Ciferecigilo por konverti inter analogaj kaj ciferecaj signaloj
* Sintezilo
* Mikrofona plifortigilo
* Sonmiksilo por agordi la laŭtecon de diversaj sonfontoj (mikrofono, MIDI, WAV-sono, ktp)

## Konektiloj de sonkarto 
* Sonenigo (angle: *line in*), ofte blukolora
* Mikrofonenigo, ofte rozkolora
* Soneligo (angle: *line out*) por la laŭtparoliloj, ofte verdkolora
* Eligo por laŭtparoliloj malantaŭ vi, ofte nigrokolora
* Eligo por aliaj laŭtparoliloj kaj *subwoofer*, ofte oranĝkolora

## Eksteraj ligiloj 
* Sonkarto en Komputada Leksikono

Kategorio:Komputila aparataro
Abu-Hamado

eta|dekstra
**Abu-Hamado** (Abu Hamad) estas urbeto de Sudano sur la dekstra riverbordo de la Nilo, 555 kilometrojn (aŭ 345 mejlojn) per trajno norde de Ĥartumo. Ĝi kuŝas ĉe la centro de la granda S-forma kurbo de la Nilo, kaj de la relo al Ŭadi-Halfao transiras rekte la Nubia dezerto, iome okcidente de la malnova karavanvojo al Korosko. Branĉa relo, 138 mejlojn longe, el Abu-Hamado descendas la dekstran riverbordon de la Nilo al Karejmo en la Dongola mudirio.

La urbeto nomiĝas pro fama ŝejĥo enterigita tie, kies tombon vojaĝantoj transirantaj la dezerton uzis ekse deponi ĉiujn superfluajn komercaĵojn, la sankteco de la sanktula tombo garantianta ilian sekurecon.

Kategorio:Urboj de Sudano
Standard Oil

**Standard Oil** (1870–1911) estis granda, integrita, naftoprodukta, transporta, rafina kaj surmarketiga kompanio. [eta|dekstra|250ra|Standard Oil, [naftorafinejo No. 1 en Cleveland (Ohio), 1899]]

Ĝi estis posedaĵo, industria imperio de John D. Rockefeller kaj ties kunuloj. Siatempe, tiu firmao monopoligis la naftoekspluaton, rafinadon, transporton, vendadon en Usono.

La kerno de la entreprenego naskiĝis en 1863, kiam Rockefeller kompanianiĝis en naftorafinada negoco de Maurice B. Clark kaj Samuel Andrews en Cleveland. Rockefeller el aĉetis entreprenan parton de Clark (1865), post du jaroj partnerigis Henry M. Flagler.

En 1870, la firmao de Rockefeller, Andrews kaj Flagler posedis en Cleveland la plej grandajn naftorafinejojn. Tiu kaj la akompanaj industriaj uzinoj iris en posedon de Standard Oil Company (fondita en 1870). Dum la sekvaj dek jaroj, la kompanio monopoligis la naftorafinadon (90–95%) en Usono.

La *Standard Oil Company* kaj akompanaj entreprenoj unuiĝis en 1882 al Standard Oil Trust. Tiu trusto agadis senbride, tiel la Supera Kortumo de federacia ŝtato Ohio juĝis en 1892 malfondi la truston, sed tiu plu agadis kun sidejo en Novjorko.

Oni registris en 1899-ben la kompanion *Standard Oil Company (New Jersey)* kiel holdingan asocion kaj oni transmetis ĉiun kapitalon en tiun asocion. Ĉar la registaro taksis troa la monopolan staton de la holdingo, ekis juĝproceson en 1906 kontraŭ la *Standard Oil Company (New Jersey)* laŭ la Sherman-a kontraŭtrusta leĝo. La juĝistaro en 1911 devigis la kompanion vendi la 33 holdingajn entreprenojn.

## Posteuloj 
* Standard Oil Company of New York kuniĝis en 1931 kun trusto Vacuum Oil Company al Socony-Vacuum társaságot, kiu nomiĝas ekde 1966 kiel Mobil Oil Corporation.
* Standard Oil (Indiana) kuniĝis en 1939 *Standard Oil of Nebraska*, en 1948 *Standard Oil of Kansas*, la tuto alinomiĝis en 1985 al Amoco Corporation.
* Standard Oil of California aĉetis en 1961 *Standard Oil of Kentucky*, poste en 1984 nomiĝis al Chevron Corporation.
* Standard Oil of New Jersey ŝanĝis sian nomon en 1972 al Exxon Corporation.
* British Petroleum Company aĉetis en 1987 Standard Oil Company (Ohio).
* Fine de novembro 1999, la kompanioj *Exxon* (Standard Oil of New Jersey) kaj *Mobil Oil* (Standard Oil Company of New York) fuziis al konzerno ExxonMobil.

Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Pereintaj firmaoj
A.C. Milan

**Associazione Calcio Milan** estas profesia futbalklubo en Milano, Italio. Ĝi estis fondita la 16-a de januaro 1899. La posedanto kaj prezidanto estas Jason Wong. La klubo agadas kadre de la Federacio Italia de Futbalo,  (FIGC).

Ĝia hejmstadiono nomiĝas Stadio Giuseppe Meazza, alternative **San Siro**, kiu disponas je pli ol 85.700 sidlokoj.
La futbalistoj estas vestitaj en ruĝa-nigra ĉemizo kun nigra pantalono. La subtenantaro estas konata kiel *rosso-neri* (ruĝ-nigraj).

Kune kun Juventus kaj Inter, Milan apartenas jardekojn al la tri plej grandaj kluboj en Italio. Interalie ĝi trifoje gajnis la Interkontinentan Pokalon.

Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas . 

## Ĝeneralaj informoj 
* Fondo: 16-a de januaro de 1899
* Adreso: Via Filippo Turati 3, 20121 Milano
* Telefono: (39) 0262281
* Retpaĝo: http://www.acmilan.com/(http://www.acmilan.com/)

## Stadio 
* Nomo: Stadio Giuseppe Meazza
* Adreso: Via Piccolomini, 5 20151 Milano
* Kapablo: 85.700 homoj

## Rezultoj de la klubo 
* Europa pokalo: **7**
** 1962/63, 1968/69, 1988/89, 1989/90, 1993/94, 2002/03, 2006/07
* Italiana ĉampionado: **18**
** 1901, 1906, 1907, 1950/51, 1954/55, 1956/57, 1958/59, 1961/62, 1967/68, 1978/79, 1987/88, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1998/99, 2003/04, 2010/11
* Italiana pokalo: **5**
** 1966/67, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 2002/03

## Nuntempaj teamanoj 
## Elstaraj teamanoj 
* José Altafini
* Demetrio Albertini
* Franco Baresi
* Marco van Basten
* Alessandro Costacurta
* Ruud Gullit
* Nils Liedholm
* Paolo Maldini
* Gunnar Nordahl
* Frank Rijkaard
* Gianni Rivera
* Andrij Ŝevĉenko

## Galerio de bildoj 

|Ĉemizo kun pantalono de futbolistoj
Image:Milan players in Chicago 2006.jpg|Futbolistoj de Milan

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Italaj futbalteamoj
Kategorio:Silvio Berlusconi
Kategorio:Sporto en Milano
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1899
Rakonta poezio

[dekstra|eta|200ra|*[Kalevala*, nome Finna nacia eposo de Elias Lönnrot. Unua eldono, 1835.]]
**Rakonta poezio** estas la arto de rakontoj en poezia formo. Grava parto de la rakonta poezio estas la epopea arto. Plej el tiuj poemoj estas multe pli longaj ol aliaj pli tipaj lirikaj poeziaĵoj, foje atingante milojn da versoj.

## Ekzemploj 
* ''Childe Harold's Pilgrimage''
* El gaucho Martín Fierro
* Kalevala
* Mazeppa
* Poemo de Utnoa
Balliol College

**Balliol College** aŭ **kolegio Balliol**, fondita en 1263, estas unu el la kolegioj en la universitato de Oksfordo en Britio.

El la Oksfordaj kolegioj, ĝi estas tiu, kiu ricevas la plej grandan nombron da kandidatoj por studenta membriĝo.

Ĝi allogas ankaŭ pli da internaci-devenaj studentoj ol aliaj kolegioj.

La eksstudentaro de la kolegio inkluzivas interalie kelkajn iamajn ĉefministrojn de Britio.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Universitato de Oksfordo
Liriko

**Liriko** (helena, *kanto kun la liro*), la poezio en versoj; parte, precipe depost la klasika Greka kaj Latina periodoj, ankaŭ kun rimo. Ĝi estas verŝajne la praformo de la poezio. La liriko traktas principe personajn, ofte privatajn kaj sentoplenajn motivojn kaj estas unu el tri grandaj pra-specoj de la poezia literaturo, kune kun epiko (rakonta poezio) kaj drama arto (agade prezentata poezio).

Apud ili, la literaturo ankaŭ enhavas prozon, ankaŭ kun siaspeca *epiko* (rakonta prozo) kaj siaspeca proza *dramo*.

Ekzistas preskaŭ senlime multaj formoj por lirika poezio. Konataj estas interalie por liriko: elegio, kanto, hajko, epigramo, odo, soneto, himno, cio, amkanto, majstrokanto ktp.

La lirika poemo estas subjektiva, portanta la personajn sentojn de la aŭtoro, kantanta pri si mem, lian sintenon al naturo, al aliaj, al Dio kaj pri la vivo. Emocioj estas esprimitaj per artaj rimedoj, kiel ekzemple: Komparoj, metaforoj, lingvaj bildoj kaj pli, kaj fariĝas universalaj homaj emocioj, objektivaj, super la privataj emocioj. La lirika kanto estas supertempa, kvankam la tempoj ene de la kanto povas varii. Ekzemploj: kantoj de amo kaj soleco, beleco kaj sopiro, feliĉo, preĝo kaj morto, envio kaj admiro.

La lirika kanto havas plurajn karakterizaĵojn (ecojn) kiuj distingas ĝin de aliaj specoj de kantoj:

* Emocioj kaj sentoj.
* Unua persono-mi.
* Okazas en la nuna tempo kaj en la tempoj apudaj al ĝi
* Universala kaj ĉiam ĝisdata
* "Efekto" - la pejzaĝo kaj diversaj objektoj havas signifon.
* Tre muzika

Kategorio:Poezio
Rocamadour

**Rocamadour** [rokamadur] aŭ okcitanlingve ***Ròcamador*** [rokamadur] estas franca komunumo situanta en la departemento Lot, regiono .

La nomo devenas el la sanktejo kaj adorejo de la relikvoj de Amadour, kies sendifekte konservitan korpon oni malkovris en la jaro 1166, antaŭ la enirejo de la mirakla kapelo dediĉita al la Virgulino Maria.

Grava pilgrimejo dum jarcentoj (vizito al la ***Nigra Virgulino***), Rocamadour estas nun turisma vilaĝeto kun 614 loĝantoj.

La paroka preĝejo prezentas muran pentraĵon tiel nomitan ***Rakonto pri la Tri Mortintoj kaj la Tri Vivantoj*** (Dit des trois morts et des trois vifs): en iu tombejo tri junaj nobeloj estas alparolataj de tri mortintoj kiuj rememorigas al ili la mallongecon de la vivo kaj la gravecon de la anima savo.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Lot
* Rocamadour - Padirac (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Lot
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Porvoo

**Porvoo** (prononco []; svede **Borgå** [], "kastelrivereto") estas urbo kaj episkopejo ĉe la Finna golfo en suda Finnlando en provinco Uusimaa. Ĝia areo estas 663,71 km², el kio 9,30 km² estas kovrata per akvo. Porvoo estas dulingva, 64 procentoj de la loĝantoj parolas la finnan, 33 procentoj estas svedlingvaj. Porvoo estas episkopejo de svedlingva diocezo (*diocezo de Borgå*) de Finnlando. Ĝis 2009 ĝi apartenis al la gubernio Suda Finnlando, kaj ĝis 2010 ankaŭ al la tiutempa provinco Orienta Uusimaa, sed la 1-an de januaro 2011 tiu provinco estis nuligita kaj ligita al  Uusimaa.

## Historio 
Porvoo ricevis la urbajn rajtojn en la jaro 1346 de la sveda reĝo Magnus Erikson kaj tiel estas post Turku (*svede „Åbo“*) la dua plej aĝa urbo de Finnlando. Kiam en 1550 estis fondita Helsinki (*svede „Helsingfors“*), reĝo Gustavo Vasa ordonis al la civitanoj transloĝiĝi tien. La sekva malprogreso tamen daŭris nur ĝis 1579, kiam renoviĝis la urbaj privilegioj. 1708 rusoj detruis la urbon, kaj en la 19-a jarcento Porvoo iĝis sidejo de pluraj finnaj poetoj kaj artistoj. En 1809 en Porvoo okazos kunsido de Finnlanda parlamento, dum kiu la caro Aleksandro la unua promesis respekti la leĝojn de Finnlando kiam ĝi fariĝis parto de Rusa Imperio kaj el kio rezultis formiĝo de Grandduklando Finnlando.

En 1997 la urbo Porvoo kaj ĉirkaŭa *Kamparana komunumo de Porvoo* estis kunigitaj. La areo de la urbo kreskis de 19,4 km² al 663,7 km² kaj la loĝantaro de 20 000 ĝis pli ol 40 000.

Evoluo de la loĝantaro

eta|maldekstra|520px|Porvoo ĉe la Porvoo-rivero

La mezepoke aspektaj buntaj lignodomoj kaj malvastaj stratetoj de la pitoreska malnova urbo (sub monumenta protekto) konstruiĝis plejparte nur post la incendio de 1760. La iama urbodomo de 1764 enhavas muzeon. Ĉarma ankaŭ estas la rufaj saltenejoj (el la 18-a jarcento) apud la bordo de la *Porvoo-rivero*. La katedralo de Porvoo, gotika konstruaĵo el la jaro 1418, reprezentas la rekonilon de la urbo per sia frontono el ruĝaj brikoj. Tiu katedralo estis parte detruita je la 29-a de majo 2006 pro fajrego. En Porvoo vivis la finnlanda nacia poeto Johan Ludvig Runeberg. En lia loĝdomo instaliĝis muzeo. Same tie agis la skulptisto Ville Vallgren.

En Porvoo ekzistas muzea fervojo *Porvoon Museorautatie*, kiu subtenas historiajn veturilojn de la Finna Ŝtata Fervojo.

## Famuloj el la urbo 
* Simo Aalto (n. 1960), iluziisto
* Patrik Austin, finna muzikisto, ano de Dolchamar
* Klaus Härö, finna filmreĝisoro
* Tommy Hellsten, svedlingva finnlanda teologo, terapiisto, verkisto de nefikcio
* Sami Hyypiä, finna piedpilkisto
* Lauri Lehtinen, finna atleto kaj venkinto en Olimpiko
* Ulla-Lena Lundberg, finnlando-sveda verkistino
* Mikaela Nylander, svedlingva finnlanda politikisto
* Leena Peisa, finna muzikisto, eksa ano de Dolchamar, nuna ano de Lordi

## Ĝemelaj urboj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (en la finna, sveda kaj angla lingvoj)

Kategorio:Komunumoj de Uusimaa
Kategorio:Komunumoj de Suda Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Urboj de Uusimaa
Katarzyna Marciniak

**Katarzyna MARCINIAK** [katarĵina marcinjak] konata kiel **Kasia** (naskiĝis en 1978) estas pola esperantistino. Ekde la 15-a de novembro 2006 ĝis novembro de 2007, ŝi laboris kiel volontulino de TEJO en la Centra Oficejo de UEA.

Marciniak devenas de la pola urbo Bydgoszcz, kie ŝi aktivis ankaŭ en la loka esperanto-klubo. Profesie ŝi vivtenas sin kiel vojaĝgvidanto, ĉiĉerono kaj librotenisto. Ŝi akiris bakalaŭran gradon pri turismiko en la Akademio Internacia de la Sciencoj en San Marino.

Kategorio:Estraranoj de PEJ
Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Volontuloj de TEJO
Interfaco

**Interfaco** estas aro da rimedoj kaj reguloj ebliganta logikan kaj fizikan interagon de la ekipaĵo kaj/aŭ program(part)oj.

La interfacon inter programmoduloj konsistigas la listo de komunaj (importa-eksportaj) variabloj, voksekvencoj por la komunaj proceduroj ktp. En la modernaj programlingvoj (MODULA, Ada) estas specialaj esprimiloj por difini tiajn interfacojn (difinaj moduloj, listoj de importo kaj de eksporto).

Iom metafore oni etendas la signifon de la termino kaj parolas pri la homa-komputila interfaco.

## Vidu 
* Grafika uzulinterfaco (GUI, grafika fasado)
* Homa-komputila interfaco
* Buso (komputiko) (interna interfaco)
* Eksteraj konektiloj

## Fontindiko 
* Interfaco en Komputada Leksikono

Interfacoj
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Elektroniko
Plurmedio

**Plurmedio** estas homa-komputila interagado per pluraj datumspecoj (en pluraj *datummedioj*): teksto, senmova aŭ moviĝanta bildo, sono ktp. Kutime plurmedio entenas rimedojn de hiperteksto. Plurmediajn dokumentojn oni kutime liveras ĉe lumdisko kaj per interreto.

Plurmedio estas kombino de
* teksto
* sono
* bildo
* video
* interago

## Referencoj 

Kategorio:Komputiko
Kokkola

eta|maldekstra|300ra|
**Kokkola** (en la sveda *Karleby* aŭ *Gamlakarleby*, "malnova Karola urbo") estas urbo kaj komunumo en provinco Meza Ostrobotnio en Finnlando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . El la loĝantoj 81,2 % estas finnlingvaj kaj 17,7 % svedlingvaj. Antaŭe la relativa nombro de la svedlingvanoj estis multe pli granda. Kokkola estas la nura dulingva komunumo en sia provinco - ĉiuj aliaj komunumoj en Meza Ostrobotnio estas unulingvaj finnlingvaj.

Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiama gubernio Okcidenta Finnlando. La komunumo situas borde de la Botnia golfo. En la komunuma teritorio situas la lago Ullavanjärvi.

## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj )

Kategorio:Komunumoj de Meza Ostrobotnio
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Kategorio:Urboj de Finnlando
Zugarramurdi

eta|dekstra|300ra|Kaverno de Zugarramurdi
**Zugarramurdi** estas urbeto en la nordokcidento de Navaro.

La urbeton formas kvin kvartaloj: Azkar, Etxartea, Madaria, Olasur kaj Zugarramurdi mem.

Ĝi formas la aron Xareta kune kun la urbetoj Ainhoa, Sara kaj Urdazubi.

## Vizitindaĵoj 
* Preĝejo de Jasokunde (konstruita inter 1781 kaj 1784).
* Kapelo de Nia Sinjorino de la Rozario.
* La kavernoj de Zugarramurdi aŭ *la sorĉistinaj kavernoj*. Ili estas kavernoj kreitaj de la rivereto Olabidea (konata per la nomo *La Infera rivereto*), la plej granda longas 100m, larĝas 20m kaj altas 30m. Flanke de la kavernoj troviĝas *akelarrea* (eŭske: kaproherbejo), kie, laŭ la tradicio (kaj laŭ la Inkvizicio), la sorĉistinoj kuniĝis nokte. Tial la sorĉistinaj kuniĝoj nomiĝas **akelarre** (sabatorgio) en kelkaj lingvoj. Nuntempe, ĉirkaŭ la somera solstico, en la nokto de Sankt-Johano, oni festenas kaj adoras la lumon kaj la fajron.

## Vidu ankaŭ 
* Sorĉistinoj de Zugarramurdi

Kategorio:Vilaĝoj de Hispanio
Kategorio:Eŭska mitologio
Kategorio:Sorĉaferoj
Sonetoido

**Sonetoido** estas literatura formo devena de soneto, uzata precipe en tradukoj de sonetoj, konservanta enhavojn de tradukitaj sonetoj kaj konstruon (4433), tamen sen rimoj. Ĝi povas esti ankaŭ aŭtonoma poemo, alie soneto sen rimoj.

Kategorio:Literaturo laŭ formoj
Kategorio:Traduko
Matsumoto Yukihiro

**MATSUMOTO Yukihiro** (japane: 松本行弘, kromnome **Matz**; n. ) estas japana komputikisto kaj programisto, ĉefe konata kiel la ĉefverkisto de la programlingvo Ruby.

Li estis naskita en Osaka prefektujo en okcidenta Honŝu. Laŭ intervjuo fare de *Japan Inc.*, li estis meminstruita programisto ĝis la fino de gimnazio. Li diplomigis kun informoscienca diplomo de Universitato Cukuba, kie li dediĉi sin mem kun programlingvoj kaj tradukiloj.

Li estas membro de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj kaj servis kiel misiisto por la eklezio. Li estas edzigita kaj havas kvar infanojn.

## Libroj verkitaj 
* *Ruby in a Nutshell* ISBN 0-596-00214-9
* *The Ruby Programming Language* ISBN 0-201-71096-X

Kategorio:Japanaj programistoj
Kategorio:Japanaj komputikistoj
Kategorio:Japanaj Sanktuloj de la Lastaj Tagoj‎