open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gnaeus Iulius Agricola

**Gnaeus Julius AGRICOLA** [gnajus JUlius aGRIkola], (ĉ. 40 - 93 p. K.: Romia generalo, bopatro de fama historiisto romia Tacito, invadinta Skotlandon (liavorte: Kaledonion) en la jaro 80 p. K. Samkiel la plejmulto de sia kunmilitistaro, li havis kamparanajn radikojn - Agricola latine signifas "kamparano".
Pri li, verkis Publius Cornelius Tacitus libron "De vita et moribus Iulii Agricolae".

eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://la.wikisource.org/wiki/De_vita_et_moribus_Iulii_Agricola_(Agricola 
* https://web.archive.org/web/20010804043830/http://members.aol.com/antoninus1/piety/agricola.htm 
* http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus:text:1999.02.0084:text=Agr:chapter=1
Gernezejo

eta|maldekstra|180px|Mapo de Gernezejo
La distrikto (voktujo) **Gernezejo** () estas teritorio en la Manika Markolo apud la marlimo de Normandio, ligita al la Brita Krono.

Laŭ la stato de  ĉe voktujo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kune kun la samnoma insulo, ĝi inkluzivas ankaŭ Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou, Burhou, Lihou kaj aliajn insuletojn. Kvankam la defendo de ĉi insuloj estas la respondeco de Britio, Gernezejo ne estas parto de Britio, sed estas aparta posedaĵo de la Brita Krono, simila al Manksinsulo. Gernezejo ankaŭ ne estis membro de Eŭropa Unio.

## La Manikinsuloj 
Al la Manikinsuloj apartenas:

* **voktujo Gernezejo:** insuloj Gernezejo, Alderney, Brechou, Herm, Jethou, Sark
* **voktujo Ĵerzejo:** insuloj Jersey, Minquiers, Ecréhous

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gov.gg 
* http://www.guernseytouristboard.com  
* http://www.thisisguernsey.com 
* http://www.mapquest.com/maps/map.adp?formtype=address&searchtype=address&country=GB&addtohistory=&address=&city=guernsey&zipcode= 


Kategorio:Manikinsuloj
Kategorio:Britio
Kategorio:Krondependaĵoj de la brita monarkio
Gernezejo (insulo)

250ra|eta|Mapo de la distrikto de Gernezejo
**Gernezejo** aŭ **Gvernsejo** (, ) estas la ĉefa insulo de la samnoma distrikto Gernezejo.

## Geografio 
Ĉe koordinatoj 49,28,N kaj 2,35, Okcid., Aldernejo, Gernezejo, Herm, Sark, kaj aliaj pli malgrandaj insuloj havas totalan areon de 78&nbsp;km² kaj marbordon de ĉirkaŭ 50&nbsp;km. Per si mem, la insulo de Gernezejo havas totalan areon de 25 63&nbsp;km². Gernezejo situas je nur 48&nbsp;km okcidente de la marbordo de franca Normandio kaj je 121&nbsp;km sude de Weymouth en Anglio kaj en la Golfo de Saint-Malo. Lihou, tajda insulo, estas ligita al Gernezejo de digvojo malkovrita dum malalta tajdo; la tereno estas ĉefe ebena kun kelkaj montetoj sudokcidente.

Altaĵoj varias tra la insularo el marnivelo ĝis 114 m) ĉe Le Moulin de Sark. La plej alta punkto en Gernezejo estas Hautnez (110 m), en Aldernejo ĉe Le Rond But (93 m), en Jethou (75.6 m) kaj en Herm (98 m).

Gernezejo mem enhavas du ĉefajn geografiajn regionojn, la *Haut Pas* [oPA] (Alta Pasejo), alta suda ebenaĵo, kaj la *Bas Pas* [baPA] (Malalta Pasejo), malalta kaj sabla norda regiono. Ĝenerale, la *Haut Pas* estas la plej kampara el ambaŭ, kaj la *Bas Pas* estas pli loĝeja kaj industria. Estas granda haveno de profunda akvo ĉe Sanktpeterporto (*St Peter Port*).

La klimato estas mezvarma kun mildaj vintroj kaj freŝaj, sunaj someroj. La plej varmaj monatoj estas aŭgusto kaj septembro, kiam temperaturoj estas ĝenerale ĉirkaŭ 20&nbsp;. Mezaveraĝe, la plej malvarma monato estas februaro, kun mezaveraĝe semajna ĉefa aertemperaturo de 6&nbsp;. Mezaveraĝa semajna ĉefa aertemperaturo atingas 16&nbsp; en aŭgusto. Neĝo apenaŭ falas kaj rarege restas, sed ĉiukaze ĉio okazus en februaro. La temperaturo rare malsupreniras sub frosto, kvankam frostaj ventoj el Arkto povas veni. La plej humidaj monatoj laŭpluve estas mezaveraĝe decembro (averaĝe 108mm), novembro (averaĝe 98mm) kaj januaro (averaĝe 89mm). Julio estas averaĝe la plej suna monato kun kalkulitaj 250 horoj de suno; decembro la malpli kun nur 50 sunaj horoj. 50% de la tagoj estas nubaj.

La Casquets, grupo da insuletoj okcidente de Aldernejo (*Alderney*), estas notinda pro la lumturo tie konstruita.

## Notoj 
Kategorio:Gernezejo
Kategorio:Manikinsuloj
Kategorio:Britio
Gelderlando

250ra|eta|Satelita foto
**Gelderlando** (nederlande *Gelderland* [ĤELderlant]) estas provinco de Nederlando.

Ĉefurbo de la provinco estas Arnhemo.

Aliaj urboj aŭ vilaĝoj en Gelderland estas:
* Arnhem
* Doornspijk
* Ede
* Huissen
* Lunteren
* Nijmegen
* Wageningen

La Achterhoek [Aĥterhuk] (malaltsakse: Achterhook) estas la plej orienta parto de la provinco Gelderland. Doetinchem estas la plej granda urbo kun 56 000 loĝantoj.

Historie ligita al la provinco Gelderlando estas la iama duklando Geldern.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()


Kategorio:Provincoj de Nederlando
Ge-pano-kariba lingvaro

Lingvofamilio de Amerikaj indianoj. Reprezentantoj: Panosoj (210 mil), Karibanoj (120 mil) kaj aliaj. Totala kvanto: 621 mil.

BOROROJ

***Nomo:** [m] orarimugudoge; [f] Bororo; [r] bororo 
*Indiana gento de Ge-grupo en Bolivio (2 mil) kaj Brazilo (1 mil, 1992). 
*Konservas tradiciajn konfesojn, parto estas katolikoj.

KAJNGANGOJ

***Nomo:** [f] Kaingang; [r] kaingang 
*Indiana popolo de Ge-grupo en Brazilo, parto - en Paragvajo, 20 mil (1992). 
***Kredantoj:** katolikoj.

NAMBIKVAROJ

***Nomoj:** [f] Nambiquaras; [r] nambikvara 
*Indiana popolo de Ge-grupo en Brazilo (en nordo de ŝtato Mato-Groso), 8 mil (1987). 
***Kredantoj:** tradiciaj konfesoj.

PANOSOJ

***Nomoj:** [f] Panos; [r] pano 
*Grupo de indianaj popoloj de Supera Amazonio. Loĝas en oriento de Peruo (30 mil, 1992), en okcidento de Brazilo (ĝis 1 mil) kaj nordo de Bolivio (1 mil). 
***Lingvo:** pana. 
***Kredantoj:** tradiciaj konfesoj.

## Vidu ankaŭ
*Indiĝenaj etnoj en Brazilo

Kategorio: Indiana lingvaro de Sudameriko
Kategorio:Proponitaj lingvaj familioj
Kategorio:Lingvoj de Brazilo
Groningo (provinco)

eta|380ra|Topografia mapo kun komunumaj limoj
eta|300ra|Satelita foto.
eta|300ra|Historia mapo (situo ĝis 1795).
**Groningo** aŭ **Groningeno** (nederlande *Groningen* [ĤROni*ng*en], loke: *Grönnen* aŭ ''Grunn'n'') estas provinco en la nordo de Nederlando kun proksimume 575.000 loĝantoj.

## Priskribo 
Groningo limas en la nordo je la Vadamaro, en la oriento je Orient-Frislando (Malsupra Saksio), en la sudo je Drento kaj en la okcidento je la provinco Frislando.

Al la provinco apartenas du etaj kaj neloĝataj insuloj: Rottumeroog kaj Rottumerplaat. Al ĉi tiuj insuloj kelkfoje en la jaro, oni organizas vadpromenojn.

La Westerkwartier estas historia regiono en la nederlanda provinco Groningo, ĉe la limo kun la provinco Frislando. Hunsingo (groninge: Hunzego aŭ Hunzengo) estas regiono en la provinco Groningo situanta inter la riveroj Reitdiep kaj la Maarvliet. Sudoriente de Hunsingo estas Fivelingo. Oldambt estas regiono inter la malnova Ommelanden kaj Westerwolde. Ommelanden (nederlande por "ĉirkaŭaj landoj") estis la partoj de la provinco Groningo kiuj ĉirkaŭas la urbon Groningo.

## Geografiaj elementoj 
* Kanalo Boterdiep
* Geografia pozicio: 
* Rivero Fivel
* Duurswold (regiono)

### Municipoj 
Groningo ekzistas ekde 2021 el 10 municipoj.

# Oldambt
# Veendam
# Groningo (enhavas la ĉefurbon)
# Eemsdelta
# Het Hogeland
# Midden-Groningen
# Pekela
# Stadskanaal
# Westerkwartier
# Westerwolde

## Esperantistoj 
En Groningo naskiĝis:
* G. Abbas-de Hoop
* Cornelis Jacob Baart de la Faille
* Johannes Westen

## Vidindaĵoj 
* Fortresvilaĝo Bourtange

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Grönnens laid
* Flago de Groningen (provinco)
* Midden-Groningen
* Visvliet

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* http://www.provgron.nl  
* http://www.groningen.nl 
* http://www.prvgron.nl  


Kategorio:Provincoj de Nederlando
Atari (goo)

eta|Nigrulo atari-as la blankajn ŝtonojn ĉar la nigraj formacioj minacas kapti la blankajn ludante sur la intersekcojn 'x'. Oni diras ankaŭ, ke la blankaj ŝtonoj troviĝas je atari-a situacio.
**Atari** estas situacio en la ludo goo kiam grupo da ŝtonoj estas preskaŭ ĉirkaŭmurita kaj pro tio minacita de kapto . La vorto "atari" signifas 'kapti', 'minaci', en la japana. 

Ŝtono aŭ ŝtongrupo estas je atari-situacio kiam estas minacata de tuja kapto (iomete analoge al ŝako en Ŝakludo). Eblo averti al kontraŭulo pri tiaj situacioj (simple dirante 'atari') estas decido difinenda antaŭ ol la ludkomenco. Estas kutimo averti pri atari-situacioj al go-lernanto.

## Referencoj 
Kategorio:Goo
Atari goo

**Kapta goo** aŭ **Atari goo** aŭ **Atari go** estas simlpigita varianto de la ludo goo. Ebla traduko de la termino povus esti: 'manĝu-manĝu'. Oni ludas ĝin uzante nur la tri unuajn ludregulojn. Venkos tiu, kiu unue manĝos ŝtonon aŭ formacion. Jen taŭga Go-versio por Go-komencantoj, ĉar ĝi trejnigas pri taktiko.

## Eksteraj ligiloj 
* wog-poznan.w.interia.pl 
* American Go Association  artikolo *The Capture Game*

ata
Gradoj (goo)

En Ĉinio, Japanio kaj Koreo, laŭtradicie, por klasifiki la kategoriojn de amatoroj kaj profesiuloj, oni estigis du malsamajn gradigoj: suba kaj supera.
La suba kategorio komenciĝas de la 9a grado, por ludlernantoj; poste ĝi trairas la 8an, 7an, ktp kaj atingas la 1an gradon. De tie ĉi, ludanto transiru en la 1an gradon de la supera kategorio, grimpante ĝis la plej alta profesia grado: la 9a.
En Ĉinio oni praktikas liberan klasifiksistemon: oni ne diferencigas profesiulojn el amatoroj, uzante la saman kriterion por emisii la titolojn. Ne tiel en Japanio, kies akademio traktas pli severe la profesiulojn. En kelkaj eŭropaj landoj, kiel Germanio, oni unuigis la du kategoriojn gradigante la ununuran, je 18 gradoj entute.

:KOMPENSI AVANTAĜON

:Inter du samkategoria kaj samgrada ludantoj kutime oni poentpunas la Nigrulon per 4, 4 1/2, 5, 5 1/2 o 6 poentoj, ĉar komenci la partion estas avantaĝo kompensenda.

:Inter du malsamgradaj ludantoj, la superulo devas oferi avantaĝon al subulo. Por tiu superulo permesas, ke subulo metu kelkajn ŝtonon sur laŭregule difinitajn intersekcojn. La ĝusta kvanto de avantaĝaj ŝtonoj dependas de la graddiferenco inter la ludantoj.
Jen la pozicioj okupendaj de la avantaĝaj ŝtonoj:

Unugrada diferenco inter ludantoj solvu permesante la superulo ke subulo komencu.

Grado (Go)
Ko (goo)

Ĉefa paĝo - Ses Reguloj de Goo - Historio de Goo - Terminaro de Goo

----

Kiam ŝtono de formacio estas kaptita, kaj eblas tuj kapti la ĵus kaptintan ŝtonon ne ŝanĝante la originan formacion, aperis reciprokatako aŭ ko-situacio.

Tia situacio, per kiu ŝtono estas kaptebla kaj rekaptebla senfine igus la partion eterna, se ludregulo 4 ne ekzistus.

Dosiero:go08.png

*Maldekstre videblas ko-situacio.*

*Centre oni povas vidi kiel Nigrulo plenigas la okulon kaptante la blankan ŝtonon. Tio aperigas simetrian kaj similan situacion ol tiu origina. Blankulo povus nun plenigi la nigran okulon, kaptante tiun ŝtonon ĵus surtabuligitan de Nigrulo, kaj tiel plu.*

*Laŭ regulo 4a, estas malpermesate al Blankulo respondi tiel. Blankulo devas ludi sur alian intersekcon.*

Ekzistas diversaj tipoj de ko-situacioj: duoblaj, trioblaj, multoblaj, reaj, eternaj, ktp. Jen ekzemplo:

Dosiero:go09.png

*La surmeto 3 de Nigrulo estis atenda, plenumante la 4an ludregulon. Post la surmeto 5, situacio egalas al tiu origina.*

Ni vidu pluan ekzemplon:

Dosiero:go10.png

*Tio ĉi NE estas ko-situacio ĉar, kiam Blankulo ludas sur intersekcon 2 kaptas nur unu ŝtonon, sed Nigrulo kaptis du. Facile videblas, ke fina situacio ne egalas al tiu origina.*

Ko
Libero (goo)

[eta|Tiuj intersekcoj markitaj per 'x' estas la liberoj de ĉiu nigra ŝtono aŭ [goŜtonaro|formacio. Estas videble, ke forigi de ŝtono aŭ formacio ties tutajn liberojn egalas al kapto.]]
**Libero** (Japane: 呼吸点 [kokju:ten] lit. *punkto de spiro*) en la ludo goo estas la malplena intersekco orte apuda(j) al ŝtono.

Kategorio:Goo
Okulo (goo)

Ĉefa paĝo - Ses reguloj de goo - Historio de goo - Terminaro de goo

----

En goo **okulo** estas malplena intersekco ĉirkaŭita de propraj ŝtonoj sur la orte apudaj intersekcoj.

Ili estas el du tipoj: realaj kaj malrealaj.

Malrealaj okuloj estas malpli stabila ol la realaj, ĉar sufiĉas kapti iun ajn el ties ŝtonojn por detrui la okulan formacion. 

Dosiero:go12.png

*Maldekstre videblas kvar malrealaj okuloj.*

*Dekstre oni povas konstati iliajn vundeblecojn. Sufiĉas ke blankulo ludu plenigante la okulon por kapti unu el ties ŝtonojn kaj tiel rompi la nigran formacion. Se nigrulo elektus mem plenigi sian okulon por defendi sian atakatan ŝtonon, la nigra okulo ankaŭ malaperus tiel.*

Reala okulo estas pli stabila, ĉar neniu el ĝiaj ŝtonoj povas esti aparte atakata. Tamen, izolita reala okulo estas ankaŭ kaptebla. Por ĝin forigi malamiko devas tute ĉirkaŭi ĝin kaj poste plenigi ĝian lastan liberon: la okulcentro.

Dosiero:go13.png

*Maldekstre videblas la malrealaj okuloj de la antaŭa ekzemplo. Oni markis per literoj la intersekcojn, gravegaj por la baza postvivo de la formacio.*

*Per plenigo de ĉiuj a-intersekcoj la malreala okulo iĝas reala.*

*Per plenigo de almenaŭ tri b-intersekcoj, aperos ankaŭ reala okulo.*

*Per plenigo de almenaŭ unu c-intersekco, aperos reala okulo.*

Okulo
Ŝtono (goo)

eta|300ra|Duoble konveksaj go-ŝtonoj

**Ŝtono** estas la kutima nomo de la goaj ludpecoj. Ili estas el vitro, plasto, aŭ alia materio. Plej altkvalitaj estas el ardezo kaj markonko.

Ilia formo estas ronda.

Por ludi oni uzas 180 blankajn kaj 181 nigrajn.

## Ŝtonaro 
En goo, **ŝtonaro** aŭ **ŝtongrupo** estas aro de samkoloraj ŝtonoj unuigitaj sur la ortaj linioj.

**Formacio** estas iu ajn aro de samkoloraj ŝtonoj unuigitaj jen orte jen diagonale.

Do, ŝtongrupo ĉiam estas formacio, sed formacio ne ĉiam estas ŝtongrupo.

eta|Supre videblas nigra ŝtonaro kaj blanka simpla formacio.

Kategorio:Goo
Kategorio:Ludpecoj
Teritorio (goo)

Ĉefa paĝo - Ses Reguloj de Goo - Historio de Goo - Terminaro de Goo

----

Ĉiun el la malplenaj intersekcoj ene de propra ĉirkaŭbaro, oni nomas 'privataj teritorioj'. Ĉiu mortinta malamika ŝtono ene de propra privata teritorio estos forigita de la ludtabulo fine de la partio.

Oni nomas 'publikaj teritorioj' ĉiujn intersekcojn nek ĉirkaŭitajn nek okupitajn de iu el la du bandoj, situantajn inter la gruplimoj. Oni ne kalkulas ĉi tiujn teritoriojn publikajn dum la poentsumado.

:LANDLIMA RETUŜO

:Ekzistas kelkaj intersekcoj ene de konkerita teritorio kiuj ne estas forte defenditaj, sed kiuj, frue malfrue, devas esti okupitaj de ni mem. Tio nomiĝas 'retuŝi la landlimojn'. Tion oni kutime faras en la fino  por tiel ne perdi ludvicojn dum la partio.

:''Sur la bildo oni markis la retuŝendajn intersekcojn per majusklaj literoj: litero 'N' rilatas al Nigrulo kaj la 'B' al Blankulo.*

Dosiero:go14.png

:*Sur la bildo, ĉiuj la minusklaj literoj de 'a' ĝis 'h' markas la publikajn teritoriojn. Ŝtonoj markitaj per romboj estas mortintaj.''

Kategorio:Goo
Vivo kaj morto

En goo, ŝtongrupo **vivas** kiam ĝi estas kaptebla neniel. Ŝtongrupo **mortos** kiam oni ne povas savi ĝin.

Mortinta ŝtongrupo estos forigata de la ludtabulo nur fine de la partio. Tiajn ŝtonojn oni konsideras kiel vere kaptitaj ŝtonoj.

Ŝtongrupo estas neniam kaptebla, eĉ ĉirkaŭita de malamika formacio, kiam enhavas almenaŭ du realajn okulojn. Praktike, sufiĉas ke tiu ŝtongrupo havu la eblecon enhavi ilin.

Dosiero:go15.png

*Per la supra bildo oni montras vivantajn ŝtonarojn kiuj enhavas po du realaj okuloj.*

*Estas videblaj sur la suba bildo vivantaj ŝtonaroj kiuj havas la eblon enhavi po du realaj okuloj.*

Dosiero:go16.png

Ĉiuj malrealaj okuloj situantaj inter realaj okuloj funkcias kvazaŭ tiuj estus ankaŭ realaj, ĉar malamiko ne povas detrui ilin.

Dosiero:go17.png

''Intersekcoj markitaj per 'a' estas malrealaj okuloj funkciantaj kvazaŭ realaj.''

:KUNEKZISTO (Seki)

:Se ene de areo sendependa de la cetera parto de la ludtabulo estas du malamikaj formacioj enhavantaj po neniom da okuloj ĉiu formacio, aŭ enhavantaj po unu okulon ĉiu, kaj tiuj formacioj povas nek kapti unu la alian nek atari-i, ĉar tio estigus memmortigan situacion, oni diras ke ambaŭ formacioj kunekzistas. La malplenaj intersekcoj en tiu areo estas nenies poentoj.

::SPECIALAJ SEKI-SITUACIOJ

::Tri specialaj Seki-situacioj ekzistas, montrataj en la jena ekzemplo. Ŝajne ili estas je Seki-situacio, tamen, laŭ decido de akademiaj kaj federaciaj aŭtoritatoj, la nigrajn oni tasku mortintaj.

::Dosiero:go19.png

Vivo kaj morto
Greka grupo

La **Greka grupo** estas grupo de etnoj, kiu konsistas el Grekoj (12,4 mln) kaj Greko-Kipranoj (0,6 mln), kiuj parolas la saman lingvon.

GREKOJ

***Nomo:** [m] ellines; [f] Grecs; [r] greki 
*Popolo, ĉefloĝantoj de Grekio (9,72 mln). Totala kvanto: 12,4 mln (1992). Loĝas ankaŭ en Kipro (570 mil), en Usono (550 mil), Germanio (300 mil), en Rusia Federacio (92 mil) k.a. 
***Lingvo:** greka (novgreka). 
***Kredantoj:** precipe ortodoksuloj.

Kategorio: Etnoj

Kategorio: Grekio
Kategorio: Grekoj
Grando

**Grando** estas ĝeneraligo de konkretaj nocioj: longo, areo, pezo, ktp. Elektante unu el grandoj inter samspecaj kiel mezurunuo, oni povas esprimi per nombro la rilaton de ĉiuj grandoj kompare al mezurunuo. Jen kiel difinas la ĉefajn grandojn la PIV:

* **Longo** - grando, mezuranta laŭlinian dimension de iu aŭ io;
* **Areo** - grando, se konsideri surfacon kiel kvanto;
* **Volumeno** - grando, kiu esprimas la parton de la spaco okupata de iu korpo;
* **Maso** - grando, kiu mezuras  la kvanton de materio, kiun entenas unu korpo;
* **Tempo**- norma sistemo de referencoj, laŭ kiu oni esprimas la antaŭecan, postecan aŭ dumecan rilaton de du fenomenoj.
* **Pezo** - forto rezultanta de la tera altiro, per kiu la korpoj konstante premas sur subtenantan objekton aŭ konstante tiras sur pendigantan objekton;
* **Denseco** - rilato de unu fizika grando de iu afero al ĝia volumeno; la denseco de la solidaĵo, likvaĵo aŭ gaso estas la rilato de ilia maso al ilia volumeno;
* **Rapido** - spaco trairanta de punkto aŭ objekto dum unuo de tempo;
* **Akcelo** - variado de la rapideco en la temp-unuo;
* **Forto** - kapablo de korpo aŭ korpoparto produkti grandajn efikojn;
* **Premo** - kvociento de la forto, kiun fluidaĵo aplikas al surfaco, per la valoro de tiu surfaco (ekz. atmosfera premo; arteria premo);
* **Tensio** - fizika grando, egala al la linia integralo de iu punkto al alia de elektra kampo, prenita laŭlonge de donita vojo (ekz. interklema tensio, joniga tensio, trarompa tensio);
* **Laboro** - fizika grando, egala al linia integralo de forto laŭlonge de vojo trairanta de punkto de aganta forto; egalas al energiodiferencialo;
* **Energio** - grando difinita en teoria fiziko, esprimas kapablon fari ian laboron; ĝi povas ekzisti en diversaj formoj: la meĥanika, elektromagneta, radiada, statika, kineta, varmo-energio;
* **Povumo** - laboro produktata en la unuo de tempo, esprimata per po kilogramometroj porsekunde, en elektrotekniko per vattoj kaj kilovattoj;
* **Temperaturo** - grado de la varmo aŭ malvarmo; ĝin oni mezuras laŭ la skaloj farenhejta aŭ celsiusa (centezimala);
* **Kurentintenso** - elektrokvanto, kiu trapasas konduktilon dum unu sekundo;
* **Lumintenso** - luma fluo, vastiĝanta ene de korpa angulo egala al unu steradiano;
* **Angulo** - grando, mezuranta nefermitan spacon inter du samebenaj rektoj aŭ inter du intersekcantaj kurboj, inter rekto kaj surfaco, inter du ebenoj ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Fizika grando

Kategorio:Fiziko
Idiomaĵoj en la germana lingvo

**Jen kelkaj idiomaĵoj en la germana lingvo**

**abhauen** (laŭvorte: dehaki; uzata netransitive)
Foriri (Foriru! = Hau ab!)

**am Arsch der Welt** (laŭvorte: je la pugo de la mondo)
tre malproksime kaj malbone atingeble

**auf den Strich gehen** (laŭvorte: iri sur la strion)
prostitui sin surstrate

**aus einer Mücke einen Elefanten machen** (laŭvorte: fari el kulo elefanton)
ekscitiĝi pri bagatelo

**das Kind mit dem Bade ausschütten** (laŭvorte: ĵeti la infanon kun la banoakvo)

**die Kirche im Dorf lassen** (laŭvorte: lasi la kirkon en vilaĝo)

**die Klappe halten** (laŭvorte: teni la klapon)
silenti,  Halt die Klappe! = Silentu! (insulte)

**gesiebte Luft atmen** (laŭvorte: spiri kribritan aeron)
esti en malliberejo

**jemandem reinen Wein einschenken** (laŭvorte: enverŝi puran vinon al iu)  finfine diri la veron al iu

**jemandem schöne Augen machen** (laŭvorte: fari belajn okulojn al iu)
flirti kun iu

**jemanden abblitzen lassen** (laŭvorte: forfulmigi iun)
iun rifuzi

**jemanden durch den Kakao ziehen** (laŭvorte: tiri iun tra la kakao)
moke/malice klaĉi pri iu

**jemanden hinters Licht führen** (laŭvorte: gvidi iun malantaŭ la lumon) trompi iun

**katholischer/päpstlicher als der Papst sein** (laŭvorte: esti pli katolika/papista ol la papo)
ĝisostuli

**kein Blatt vor den Mund nehmen** (laŭvorte: ne meti folion antaŭ la buŝon)
paroli libere pri tabua temo

**nicht ganz dicht sein** (laŭvorte: ne esti tute mallika; esti iom lika)
esti stulta, senracia

**Rosinen im Kopf haben** (laŭvorte: havi sekvinberojn en la kapo)
Havi grandajn (por eksteruloj nerealigeblajn) planojn, revojn, idealojn

**seinen Senf zugeben** (laŭvorte: aldoni sian mustardon)
aldoni sian opinion/komenton

**Sitzen bleiben** (laŭvorte: resti sidante)
1) esti devigata ripeti lernojaron
2) resti eterna fraŭlino

**vor die Hunde gehen** (laŭvorte: iri antaŭ la hundojn)
morti, perei, ruiniĝi

Kategorio:Idiomaĵoj
Kategorio:Germana lingvo
Gurio

**Guria** (Esperanta formo povas esti "Gurio") estas historio-geografia provinco en okcidenta Kartvelio, ĉe la bordoj de la Nigra maro. Administracia centro Ozurgeti. Enhavas 3 distriktojn.
Dum 14-19 jc. ĉi tie troviĝis feŭda ŝtato - Guria princlando. De 16 jc estis fakte sendependa princejo, regata de la Domo de Gurieli, inkluzivis ankaŭ Aĝarion. Pli poste vasalo de Imeretia reĝlando. En 18 jc. la parton de Gurio okupis Turkio. En 1811 aligita al Rusio, ĝis 1828 havis aŭtonomian statuson.

Ureki () estas urbo kaj marborda laŭsezona feriejo kaj banloko en la municipo Ozurgeti, ĉe la marbordo al la Nigra Maro, situanta je 60 km el Batumi kaj proksimume 300 km el la landa ĉefurbo Tbilisi.

## Bildaro 

Dosiero:Georgia Guria map.png|
Dosiero:Group_of_workers_harvesting_tea_Chakva_Prokudin-Gorsky.jpg|
Dosiero:Banner of Guria.svg|
Dosiero:GurieliMamia-H.gif|

Kategorio:Kartvelio
Grafeoteorio

**Grafeoteorio** aŭ **grafeteorio** estas branĉo de diskreta matematiko, kiu okupiĝas pri grafeoj. La ĉefnocio de la teorio, grafeo, difineblas kiel aro de verticoj (punktoj) kaj aro de eĝoj (linieroj), kiuj ligas parojn de verticoj. Ekzemplo de grafeo estas reto de metroo, kie la aro de la stacioj respondas al la verticoj kaj la aro de la linieroj (inter po du stacioj) al la eĝoj de grafeo.

La problemo pri la sep pontoj de Königsberg estas klasika problemo de grafeoteorio; la solvo estas facila el grafeoteoria vidpunkto.

Sinonimo de grafeoteorio estas **teorio de grafeoj**. Anstataŭ la termino "grafeo", en literaturo oni povas vidi ankaŭ la (normale alisencajn kaj tial konfuzajn) terminojn **grafo** kaj **grafio**.

## Fakuloj 
* Peter Tait

## Bildaro 

Dosiero:6n-graf.svg|
Dosiero:Graph.gif|
Dosiero:Complete graph K5.svg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.math.uni-hamburg.de/home/diestel/books/graph.theory 
* http://www.utm.edu/departments/math/graph  Lernolibro pri grafeoteorio
* http://www.cs.wpi.edu/~dobrush/cs507/presentation/2001/Project10/ppframe.htm  
* http://students.ceid.upatras.gr/~papagel/project/contents.htm 
* http://graphtheorysoftware.com/  


Kategorio:Diskreta matematiko
Kategorio:Kombinatoriko
Malfrukenozoika glaciepoko

**Malfrukenozoika glaciepoko** komenciĝis antaŭ ca 34'000'000 jaroj ĉirkaŭ meze de Kenozoiko kaj teorie daŭras ĝisnune, kvankam la nuna tutmonda varmiĝo tre probable estos ĝia fino en la historio de la Tero. Ĝia fina parto komenciĝis antaŭ ca 1'000'000 jaroj kaj konsistis el kvar periodoj de glaciigo, apartigitaj per periodoj de pli varmetaj temperaturoj. Kvar grandaj glaciaj formigoj nomiĝas: *Günz, Mindel, Riss*, kaj *Würm*, laŭ la nomoj de alpaj riveroj. La plej lasta glacia epoko komenciĝis antaŭ 40,000 jaroj, nomita Lasta glacimaksimumo aŭ Vurma Glaciepoko. La klimatoŝanĝoj dum ĉi tiu periodo influis la migradon de prahoma kaj bestara loĝantaroj.

Sciencistoj ankaŭ trovis montrigojn de eĉ pli fruaj glaciaj epokoj, kiu okazis dum la Paleozoika epoko. Ĉi tiu aparta periodo da glaciigo, estas la plej severa ol la aliaj glaciaj epokoj, kiu tuŝis ankaŭ la tropikajn partojn de Hindio kaj Afriko.


Kategorio:Klimato
Kategorio:Geologio
Ĝ

**Ĝ**, minuskle **ĝ**, estas la 9-a litero de la Esperanta alfabeto, havanta la prononcon  kaj la nomon "ĝo". La litero estas ankaŭ uzata en la aleuta lingvo *(Unangam Tunuu),* havanta prononcon iom similan al voĉa [ĥ] (voĉa uvula frikativo ).

Ĝ estas invento de Zamenhof, modifo de G per aldono de cirkumflekso.

## Analogaj literoj kaj literkombinoj en aliaj lingvoj 
* g en la angla lingvo kiel en *George* (Georgo)
* j en la angla lingvo kiel en *Japan* (Japanio)
* џ en la serba kaj makedona lingvo kiel en Џибути (Ĝibutio)
* dzs, aparta litero en la hungara lingvo kiel en *Dzsungel* (ĝangalo)
* dsch en la germana lingvo kiel en *Dschungel* (ĝangalo)
* gi/g en la itala lingvo kiel en *Gianna/Giovanna* (Johana) / *gennaio* (Januaro)
* dj en la franca lingvo kiel en *Djibouti* (Ĝibutio)
* dż en la pola lingvo kiel en *Dżibuti* (Ĝibutio), Dżakarta (Ĝakarto/Jakarta)
* cz en la pola lingvo kiel en *liczba* (nombro)
* dž en la ĉeĥa lingvo kiel en Džibutsko (Ĝibutio)
* dž en la bosna lingvo kiel en Džibuti (Ĝibutio)
* дж en la rusa lingvo kiel en Джибути (Ĝibutio)
* ჯ en la kartvela lingvo

## Surogataj skribosistemoj 
Kiel surogata skribosistemo, eblas eviti la ĉapelan signon en situacioj kiam uzo de la normala litero ĝ teknike problemas (historie en nacilingvaj tajpiloj aŭ en telegramoj, moderne ekzemple en poŝtelefonaj mesaĝetoj aŭ iuj retpoŝtaj programoj): tradicia helpa kodo en Esperanto estas la h-sistemo, do reprezentigo de la litero per kombino "gh", kvankam en la 20-a jarcento pli kaj pli uziĝis la x-sistemo, do reprezentigo de la litero per kombino "gx" (avantaĝa por aŭtomata anstataŭigo per la vera ĉapelita litero). Aliaj sistemoj malpli ofte uzatas: el ili menciindas la uzo de la kombinoj gˆ kaj g'.

## En komputiloj 
En Unikodo, Ĝ kaj ĝ havas la kodojn 284 (deksesume U+011C) kaj 285 (deksesume U+011D), respektive.

Kategorio:Esperanta alfabeto
Georges Méliès

**Georges Mélès** [*ĵorĵ meljes*] (1861-1938, plena nomo: Marie-Georges-Jean Méliès) estis filmisto, fama kiel pioniro de multaj teknikaj kaj narativaj inventaĵoj de la frua kinarto.

Lia patro estis ŝua entreprenisto el Parizo. Ekde lia infaneco, li montras intereson kaj lertecon pri desegnado. Li intencis lerni belartojn sed lia familio devigis lin labori en la familia entrepreno. Li zorgas pri la riparojn kaj perfektigo de la maŝinoj. Tiel li akiris lertojn, kiuj estis tre utilaj poste. Kiam la patro de Méliès lasis la entreprenon, li ne volis daŭrigi ĝin kaj li utiligis sian monparton el la entrepreno por aĉeti Theâtre Robert-Houdin en la jaro 1888, kie li estis iluziisto.

La 28-a de decembro de 1895, li ekinteresiĝis pri kino post kiam li vidis eksponadon de la kamero de la Fratoj Lumière. Li klopodis aĉeti kameraon al ili sed ili ne vendis ĝin al li. Do, li konstruis sian propran kameraon. La 5-a de aprilo de 1896, li projekciis siajn unajn filmojn ĉe la teatro Robert Houdin.

Li estis tre inventema pri la uzo de trukoj. Li senintence elkovris la trukon de anstataŭigo, en 1896, kaj estis unu el la unuaj filmistoj uzante plureksponadon, interfadon, kaj koloron en siaj filmoj.

Li faris centojn da filmoj, ĉefe dum la jaroj 1896-1902. Teme, ĉi tiuj filmoj ofte similas je la iluziaj teatraĵoj, kiujn li jam faris, kun trukoj kaj neeblaĵoj, ekzemple la malapero aŭ aligrandiĝo de objektoj.

Lia plej fama filmo estas *Le Voyage dans la lune* ("La Vojaĝo al la luno") de 1902; ankaŭ fama estas ''Le Voyage à travers l'impossible'' ("La Vojaĝo trans la neebla") de 1904. Ambaŭ filmoj temas pri strangaj vojaĝoj, iom laŭ la stilo de Jules Verne. Oni konsideras ilin iuj el la plej gravaj de la fruaj filmoj de sciencfikcio, kvankam ilia maniero pli proksimas fantazio.

eta|dekstra|130px|Bildo el la filmo "La vojaĝo al la luno"
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.alphacentauri.be/Friends/Melies/Index.htm  
* http://dvdtoile.com/Liste.php?artiste=Georges+M%e9li%e8s 
* https://web.archive.org/web/20061002081710/http://www.geocities.com/melies61 
* http://www.imdb.com/name/nm0617588 

Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Kategorio:Francaj reĝisoroj
Grupo

**Grupo** povas esti:
* **Grupo** estas aro da personoj, kunigitaj por sama celo.
* Socia grupo estas organiziĝo de homoj dum siaj interagadoj.
* En Esperantujo, **grupo** signifas (plejofte lokan) klubon aŭ alian kuniĝon de homoj parolantaj aŭ subtenantaj Esperanton.
* En algebro, **grupo** estas aro kune kun duargumenta operacio kun certaj ecoj.
* En geometrio, **geometria simetria grupo** estas grupo, kiu priskribas simetrion de iu geometria figuro.
* En astronomio, **Loka Grupo** estas aro da galaksioj, kiu inkludas la Laktan Vojon.
GDB

**GDB** estas la mallongigo de la *GNU Debugger* ("GNUa erarserĉilo"). Ĝi estas libera programo (GPL) kiu ofertas multajn kapablojn por sekvi la plenumadon, kontroli la valorojn de variabloj, kaj eĉ voki funkciojn de ĝia komandlinia interfaco.

GDB ne havas sian propran grafikan uzantinterfacon, sed kelkaj interfacoj estas konstruitaj por ĝi kiuj ofertas kapablojn similajn al erarserĉiloj trovataj en programadaj medioj. Inter ĉi tiuj estas DDD, kaj Emaksa reĝimo, kaj aliaj.

Kelkaj aliaj iloj estas konstruitaj por uzi kun GDB, ekzemple detektiloj por memorolikoj.

Ĝi servas kiel portebla erarserĉilo por multaj Uniks-similaj sistemoj kaj multaj fontaj komputillingvoj, inkluzive de C, C++, kaj Fortran.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gnu.org/software/gdb/gdb.html 
* http://sources.redhat.com/gdb/current/onlinedocs/gdb.html  
* http://sources.redhat.com/gdb/current/onlinedocs/gdbint.html  
* http://www.gnu.org/software/gdb 

Kategorio:Mallongigoj
Georgo Agrikola

**Georgius AGRICOLA** aŭ **Georg Bauer** (naskiĝis la 24-an de marto 1494, mortis la 21-an de novembro 1555) estis germana kuracisto kaj sciencisto. Oni rigardas lin kiel la "patron de mineralogio". Lia reala nomo estis *Georg Pawer* aŭ *Bauer*; konforme al la kutimoj siatempaj li uzis la latinigitan formon (*Bauer*, "kamparano") por sia scienca agado.

Ekde 1514 Agricola studis en Leipzig, poste li laboris kiel instruisto en Leipzig kaj Zwickau. Li enkondukis kelkajn novajn instrumetodojn, sed tio ne plaĉis al ĉiuj samlernejanoj. En 1522 li do forlasis Saksion kaj ekvivis en Bologna, Italio, kie li studis lingvojn kaj medicinon. Ekde 1524 li laboris en Venecio. Dum sia restado en Italio li akiris profundajn sciojn ne nur pri kuracado, sed ankaŭ pri la historio de la medicino, pri farmacio kaj mineraloj.

En 1526 li revenis al sia patrujo Saksio, unue al Zwickau kaj Chemnitz. Jaron poste li eklaboris kiel urba apotekisto kaj kuracisto en Joachimsthal (nuntempe: Jáchymov). Samtempe li esploris la geologion de la regiono, kaj la renkonto kun ministoj vekis lian intereson pri minekspluato kaj metalurgio. Sed ankaŭ politikaj temoj kaptis lian atenton: Kiam turkaj trupoj proksimiĝis al Vieno en 1529, li vokis ĉiujn germanajn princojn al komuna, unueca kontraŭstaro.

En la jaro 1530 Agricola transloĝiĝis al Chemnitz, kie li laboris kiel urba kuracisto kaj – ekde 1546 – ankaŭ kiel urbestro. Apud sia laboro li publikigis plurajn sciencajn verkojn, ekz. pri mezurunuoj en la antikveco, pri medicino, pri geologio, mineralogio kaj minekspluato. Li estis la unua kreinta la vorto Fosilio. Georgius Agricola mortis Chemnitz en 1555.

## Listo de verkoj 
dekstra|eta|175ra
* *Bermannus sive de re metallica* (1530)
* *De ortu et causis subterraneorum libri V* (1544)
* *De natura eorum, quae effluunt ex terra* (1546)
* *De natura fossilium libri X* (1546)
* *De veteribus et novis metallis libri II* (1546)
* *De animantibus subterraneis liber* (1549)
* *De mensuris quibus intervalla metimur liber* (1550)
* *De precio metallorum et monetis liber III* (1550)
* *De re metallica libri XII* (1556, postmorte)

Dosiero:Agricola, Georg – Opere, 1558 – BEIC 8835144.jpg|Opera omnia, 1558

## Eksteraj ligiloj 
* http://archimedes.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.cgi?dir=agric_remet_001_la_1556  
* http://archimedes.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.cgi?step=thumb&dir=agric_remet_001_la_1556  
* https://web.archive.org/web/20010223140249/http://www.rhosybolbach.freeserve.co.uk/agricola.htm 
* http://www.newadvent.org/cathen/01231a.htm 
* http://www.farlang.com/gemstones/agricola-metallica/page_001  

Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj sciencistoj
Kategorio:Germanaj mineralogoj
Kategorio:Universitato de Lepsiko
GCC

eta|150px|dekstre|Logotipo de GCC
**GCC** estas mallongigaĵo por la angla nomo, la *GNU Compiler Collection* ("GNUa kompililaro"). Komence ĝi signifis la *GNU C Compiler* ("GNUan C-kompililo"), sed ĝi nun tradukas kelkajn malsamajn komputillingvojn aldone al C.

GCC estis originale verkita de Richard Stallman en 1987; nun diversa grupo de programistoj de la tuta mondo subtenas ĝin.

Ekde versio 3.0, la tradukilo enhavas sintaksanalizilojn por:
* C (inkluzive de la C99-regularo)
* C++
* Fortran
* Java
* Objective-C

Sintaksanalizilo por CHILL estis antaŭe provizita, sed ĝi ne ankoraŭ estas subtenata.

Sintaksanalizilo por Ada, nomata GNAT, estas havebla aparte.

GCC povas produkti kodon por uzi ĉe multaj malsamaj procezoroj kaj operaciumoj.

Dosiero:GCC-3.3.5-hallo wikipedia-kde-3.4.2.png|
Dosiero:Gcc-4.1.1.png|
Dosiero:Gcc screenshot sl win2k.png|

## Vidu ankaŭ 
* Free Software Foundation
* Vindozo
* Cigvino
* Fondaĵo de Libera programaro
* GNU

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Programaro de Unikso-similaj sistemoj
Gzip

**Gzip** (GNU Zip) estas GNUa komputila programo-densigilo, libera anstataŭaĵo por la programo *compress*.

Gzip estas bazita sur la datumdensiga algoritmo 'deflate', kiu estas
kombino de LZ77 kaj Kodado de Huffman. 'Deflate' estis verkata ĉar pro patentoj oni ne povis libere verki programojn kiuj uzus LZW kaj iujn aliajn datumdensigajn algoritmojn, do 'compress' kaj aliaj programoj estis malfacile uzeblaj laŭleĝe en kelkaj landoj.

Por faciligi verkadon de programaro kiu bezonas densigi datumojn, estis kreita la biblioteko Zlib. Ĝi subtenas la dosierformaton Gzip kaj densigon per 'deflate'.
La biblioteko estas vaste uzata, ĉar ĝi estas malgranda, rapida kaj kapabla.

La aranĝo Zlib por densigita datumo, la algoritmo 'deflate' kaj la dosierformato Gzip estas normigitaj respektive kiel RFC 1950, RFC 1951 kaj RFC 1952.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Gzip
* Hejmpaĝo de Zlib
* http://www.compression-links.info/Gzip  

Kategorio:GNU
Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Programaro de Unikso-similaj sistemoj
Gerhart Hauptmann

**Gerhart HAUPTMANN** [GEhart HAŬPTman] (naskiĝis la 15-an de novembro 1862, mortis la 6-an de junio 1946) estis germana verkisto kaj dramaturgo de la naturisma skolo.
dekstra|200px
## Vivo
Gerhart Hauptmann naskiĝis en Szczawno-Zdrój/Obersalzbrunn (tiam en Germanio). Fininte la lernejon li en la jaro 1878 komencis agrikulturan lernadon en silezia bieno.

En la aĝo de 28 jaroj li decidis fariĝi skulptisto. Post mallonga studado en Breslaŭo kaj Jena li komencis krei siajn unuajn literaturajn verkojn. Li multe vojaĝis, sed lia provo, komenci skulptistan karieron en Romo, fiaskis. En la jaro 1885 li edziĝis al filino de grandbienulo. Sen financaj zorgoj li ekde tiam povis plene dediĉi sin al la verkado. La geedzoj ekloĝis en Berlino. En 1904, post divorco, li edziĝis duan fojon.

La frua verkaro Gerhart Hauptmann estas inspirita de la Naturalismo. Lia unua teatraĵo *Vor Sonnenaufgang* (1989) kaŭzis skandalon kaj estis malpermesata, sed li subite famiĝis. Per sia verko *Hanneles Traumfahrt* (1893) li miksis naturalismajn kaj romantismajn elementojn. La komedio *Der Biberpelz* (1893) kaj tragedioj *Rose Bernd* (1901) kaj *Die Ratten* (1911) estas socikritikaj. En 1912 li gajnis la Premion Nobel de Literaturo.

En la jaro 1918 li aktive kontribuis al la konstruo de la Vajmara Respubliko. Por ripozi li ofte vojaĝis al la insulo Hiddensee, kaj en 1930 li tie aĉetis domon. En la jaro 1933 li retiriĝis el la publika vivo.

Gerhart Hauptmann mortis en Agnetendorf (nun Jagniątków en Pollando), kvartalo de la urbo Hirschberg im Riesengebirge (nun Jelenia Góra en Pollando). Lia tombo troviĝas sur la insulo Hiddensee, kie ankaŭ troviĝas muzeo pri li. Ĉar entombigo lia surloka - malgraŭ la eksplicita entestamenta volo de Hauptmann kaj interveno de sovetiaj aŭtoritatoj - estis malpermesita.

## Listo de verkoj 
* *Bahnwärter Thiel* (1888)
* *Vor Sonnenaufgang* (1889)
* *Die Weber* (1892)
* *Hanneles Traumfahrt* (1893)
* *Der Biberpelz* (1893)
* *Rose Bernd* (1901)
* *Die Ratten* (1911)
* *Vor Sonnenuntergang* (1932)

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe LeMO 
* Hauptmann-muzeoj 
* La Hauptmann-domo en Jagniatków 
* Ligiloj sciencaj 
* Verkoj surrete legeblaj

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:Homoj rilataj al Jena
George Lucas

[eta|350px|George Lucas ĉe festo [Time 100 en 2006, priraportita de videotaglibro *Rocketboom*.]]
**George Walton LUCAS (filo)** [*ĝorĝ lukas*] (naskiĝis la 14an de majo, 1944) estas usona filmisto, fama pro sia epopeecaj filmserioj *Star Wars* ("Stelaj Militoj" esperante) kaj *Indiana Jones*. *Star Wars*, de 1977, kelkaj konsideras esti la unua filmo de la "alta koncepto", kvankam aliaj opinias ke la unua fakte estis *Jaws* de Steven Spielberg.

Lucas naskiĝis en Modesto, Kalifornio kaj studis kinarton dum la 1960aj jaroj en Los-Anĝeleso ĉe la Universitato de Suda Kalifornio, unu el la plej fruaj universitatoj havantaj studprogramon dediĉitan al kinarto. Tie li kreis diversajn mallongajn filmojn, inkluzive la fruan version de '*THX 1138*. Post diplomiĝo li fondis la filmproduktejon *American Zoetrope* kune kun Francis Ford Coppola, celante liberan medion en kiu filmistoj faru filmojn sen la subprema regado de la studiosistemo de Holivudo. La plano iomete fiaskis, sed pro la sukceso de siaj filmoj *American Graffiti* kaj *Star Wars*, Lucas starigis propran studion, Lucasfilm, en Kantono Marin en sia hejma Norda Kalifornio, for de la influo de Holivudo. La filioj de Lucasfilm (*Skywalker Sound* pri sono, *Industrial Light and Magic* pri optikaj efektoj kaj trukoj) fariĝis tre respektataj firmaoj en siaj fakoj.

## Filmaro 
* *THX 1138* - direktoro, redaktinto, verkinto
* *American Graffiti* - direktoro, verkinto
* *Star Wars* filmserio*
** *The Phantom Menace* (1999) - direktoro, verkinto
** *Attack of the Clones* (2002) - direktoro, verkinto
** *Revenge of the Sith* (2005) - direktoro, verkinto
** *Star Wars Episode IV: A New Hope* (1977) - direktoro, verkinto
** *The Empire Strikes Back* (1980) - ĉefproduktisto, kunverkinto
** *Return of the Jedi* (1983) - ĉefproduktisto, kunverkinto
* Filmserio *Indiana Jones* (ĉefproduktisto, kunredaktinto, kunverkinto
* *Hook*, 1991

## Vidu ankaŭ 
* Muzeo Lucas pri Rakonta Arto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com/name/nm0000184 The IMDb entry on Lucas   
* Bio | George Lucas
* The George Lucas Educational Foundation  
* http://www.filmmakers.com/artists/lucas  

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Star Wars
Geografia malkovro

## Malkovroj kaj Ekspedicioj (15-16-a jc) 
## Malkovroj kaj Ekspedicioj (19-20-a jc) 
## Vojaĝoj ĉirkaŭ la Tero 
## Vidu ankaŭ 
* Epoko de Malkovroj

*
GH

**GH** havas plurajn signifojn.

* GH estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Ganao.
* .gh estas nacia domajno de la alta nivelo de Ganao.
* gh estas litero uzata anstataŭ Ĝ en la H-sistemo.
Golfo

[eta|[Bengala Golfo en Sudazio]]
[eta|Golfo de [Baracoa, Kubo]]
[eta|[İzmir, en Turkio]]
**Golfo** estas parto de akva areo, enprofundiĝinta en ter-masivon, sed havanta liberan akvoŝanĝon kun ĉefparto de la sama areo.

Foje la nomon "golfo" portas kelkaj partoj de mondoceano, kiuj per siaj hidrologiaj reĝimoj estas maroj, ekzemple Meksika Golfo, Hudsona Golfo, Persa golfo. Inverse kelkaj marpartoj, kiuj havas ĉiujn ecojn de golfo, estas nomataj ne golfoj, sed "maroj", ekzemple Adriatiko (= Adria Maro).

## Gravaj golfoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fjordo
* Golfeto
* Rio (geografio)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.georesources.co.uk/leld.htm 


Kategorio:Oceanografia terminologio
Groto

[eta|dekstra|Groto kun orgena bazalto en la pejzaĝoparko Bärwalde en [Boxberg (Saksio)]]
[eta|Groto, [Ontario , Kanado]]
**Groto** laŭ PIV estas aŭ malgranda natura kaverno aŭ - pli ofte - artefarita kaverno en parko, farita kun la celo esti dekoracia parka ero kaj somera ripozejo. Ĝenerale tiaspeca groto estis kunmetita el strangaformaj ŝtonoj (lafaj pecoj kaj similaĵoj). Foje manfarita groto en parko ankoraŭ estis ornamika per konkoŝeloj. Tiaj artefaritaj kavernetoj en parkoj en Eŭropo modiĝis meze de la 16-a jarcento. Pli poste dum la arkitekta epoko de Baroko ankaŭ konstruiĝis parkaj palacetoj, kiuj nur de interne aspektis kiel natura kaverno, de ekstere tamen havis kutime pompan barokan fasadon.

Laŭ Francisko Azorín **groto** estas *Kaverno en monto; artefarita kaverno.* Li indikas etimologion el greka *kripta* kaj de tie la latina *crupta*.

## Vidu ankaŭ 
* Troglodita arkitekturo

## Notoj 
!
Kategorio:Geologio
Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Arkitekturo
Georgo Saville

**Georgo SAVILLE**, (naskiĝis la 3-an de majo, 1879 Sanfrancisko, mortis la  en Hollywood (Holivudo), kvartalo de Los-Anĝeleso), usona juda bakisto, vivinta inter sia 2-a kaj 17-a jaro en Pollando. En la bakista sindikato de Sanfrancisko li batalis por oficialigo de la angla lingvo inter la plejparte germanlingva membraro. En 1921 en Novjorko li ellernis Esperanton, aliĝis al SAT kaj 8 jarojn estris Novjorkan SAT-anaron. Por Sennaciulo li verkis multajn artikolojn kun ekonomiaj kaj politikaj temoj. En la historion de la movado li enskribiĝis per tri eldonitaj tradukoj:

* 1930 - Jack London *La Fera Kalkanumo*, SAT Leipzig (tiun tradukon rekomendas Fernando de Diego studi kiel modelon de malbona traduko) - 362 p.
* 1936 - Hendrik Willem van Loon *Rigardu la Teron*, Budapest: Literatura Mondo - 454 p. : ilustr.,
* 1938 - Michael Gold *Judoj sen mono*, Libroservo Federacio de Laboristaj Esperantistoj, Amsterdam (represita en 1974 de Dansk Esperanto-Forlag) - 221 p.

## Referencoj 
## Rimarkoj 
La naskiĝjaro 1879 indikita en EdE ne akordas kun la Antaŭparolo de *La Fera Kalkanumo*, kie Georgo Saville asertas, ke li ekkonis persone Jack London en 1904, kiam li havis nur 19 jarojn. Laŭ tio li devus naskiĝi en 1885.

## Eksteraj ligiloj 
* Traduko el O. Henry
----
EdE-S

**Georgo SAVILLE**, usonano, judo, bakisto. Nask. 3 majo 1879 en San Francisco; de la 2-a ĝis 17-a jaro li vivis en Pollando. En sia bakista sindikato en S. F., kies anoj parolis plejparte germane, S (kun la helpo de usonaj patriotoj) ĉiam batalis por ke oni oficialigu la anglan lingvon, kiel interkomprenigilon por la poliglota membraro. En tio ili finfine sukcesis kaj unu lingvo plifratigis la anaron. En 1921 fariĝis E-isto (jam en New York), poste SAT-ano kaj li gvidis dum 8 jaroj la Nov-Jorkan SAT-anaron. Li verkis multajn artikolojn pri ekonomiaj kaj politikaj temoj, ĉefe por S-ulo. Trad. „La fera kalkanumo“ de Jack London, 359 p., 1930. En manuskripto „La historio de la homaro“ de Van Loon ktp.

Kategorio:Judaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
Gerrymander

eta|250ra|karikatura mapo kiu ilustras la vorton *Gerrymander*.
***Gerrymander*** [Gerrymandering ~ĝerimendering] estas angla vorto, kiu signifas "fi-dislimi". Ĝi estas intenca manipulado de politikaj limoj (en Usono specife de elektaj distriktaj limoj) por dumtempa elekta avantaĝo, kutime por la posten-tenantoj.

La termino venis de la nomo de iama ŝtatestro de Masaĉuseco, Elbridge Gerry. Du raportistoj rigardis novan elektan mapon kaj unu komentis al la alia, ke unu el la novaj distriktoj aspektis ĝuste kiel salamandro (*salamander* en la angla). La alia replikis ke ĝi aspektas kiel *gerrymander*. La nomo fiksiĝis kaj estas nun kutime uzata de angla-parolantaj politikaj sciencistoj.

Unu formo de fi-dislimado okazas, kiam la limoj de distrikto ŝanĝiĝas por elimini iun parton kun alta koncentreco de homoj, kiuj voĉdonas por difinita politika partio. Alia formo okazas, kiam regiono de alta koncentreco de voĉdonantoj por iu partio estas disigita al kelkaj distriktoj, certigante ke la partio havas malgrandan plejparton en multaj distriktoj anstataŭ grandan plejparton en nur unu distrikto. Ofte tiaj ŝanĝoj de limoj okazas por kompensi longe ignoritan malegalecon, ekzemple kiam kreante en Usono distrikton de plejparte nigruloj.

Uzado de *gerrymandering* por la celo malpliigi la politikan influon de minoritataj grupoj estas kontraŭleĝa en Usono laŭ la Leĝo de Elektaj Rajtoj de 1965. Tamen la usona ĉefkortumo decidis ke *gerrymandering* por la celo de pliigi aŭ malpliigi la influon de politika partio ne estas kontraŭleĝa.

eta|240px|Ekzempla mapo kun kvar distriktoj
La ekzempla mapo montras teritorion kun 64 elektantoj, divideblaj al kvar elektaj distriktoj. En la elekto kandidatas du partioj (verda kaj viola), kiuj havas egale da subtenantoj (po 32). Laŭ la unua divido la verda partio gajnas en tri distriktoj, laŭ la alia la viola.

eta|180px|La 4-a elektodistrikto de Ilinojo
Reala ekzemplo estas la 4-a elektodistrikto de Ilinojo, kiu konsistas el du partoj norda kaj suda, ligitaj nur per mallarĝa strio laŭ vojo 294. Tiuj du areoj havas konsiderindan kvanton (ĉ. 75 %) da loĝantoj de latinamerika deveno, portorikanoj norde kaj meksikanoj sude. Iliaj voĉoj do estas "koncentritaj" en la distrikto kaj ne povas influi najbarajn regionojn.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fairvote.org/articles/bbcnews100804.htm  
* http://www.abc.net.au/elections/federal/2004/items/200408/s1172393.htm 
* http://www.westmiller.com/fairvote2k/in_gerry.htm  kolekto de mapoj de bizaraj distriktoj de ĵusa historio, dediĉita al guberniestro Eldridge Gerry

Kategorio:Politiko
Grandaj Antiloj

[eta|dekstra|220ra|Situo de Grandaj Atiloj rilate al resto de [Karibujo.]]
**Grandaj Antiloj** ampleksas la jenajn ŝtatojn kaj insulojn:

* Kejmaninsuloj

* Kubo

* Navasa Insulo (Usona)

* Jamajko

* Puerto-Riko (Usona; kun insuletoj Culebra kaj Vieques)

* Hispanjolo (landoj Haitio kaj Domingo)

Biogeografie la insuloj apartenas al la kariba ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ili interalie entenas la grand-antilajn humidajn arbarojn, tutmondaj 200-unuon. Grandaj Antiloj estas ĉirkaŭitaj de mara ekoregiono.

## Vidu ankaŭ 
* Antiloj
* Malgrandaj Antiloj
* Nederlandaj Antiloj

## Eksteraj ligiloj 
*  Tutmondaj 200; numero 37 : Grand-antilaj humidaj arbaroj (WWF) 

*  Situo de Grandaj Antiloj : tajpu *Greater Antilles*
Insularo Glorioso

dekstra|eta|280px|Mapo de la Insularo Glorioso
[eta|Flago de [Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj]]
**Insularo Glorioso** () estas aro de malgrandaj insuloj en Hinda Oceano, nordokcidente de Madagaskaro, kun areo de ĉirkaŭ 5 km². La insuloj ne estas priloĝataj.

Ili estas francaj ekde 1892, kaj havas strategian pozicion ĉe la ekstremaĵo de Mozambika Kanalo. La insularon postulas kaj Madagaskaro kaj Sejŝeloj.

## Insuloj 
La du ĉefaj insuloj de Insularo Glorioso estas:
* **Insulo Granda Glorioso** (*île Grande Glorieuse*)
* **Lys-insulo** (*Île du Lys*)

## Vidu ankaŭ 
* Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
* Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj

## Eksteraj ligiloj 
* Privata ttt-ejo tre detala pri la Insularo Glorioso 
* Scienca misio Auracea en 2003 
* Gazetartikolo, septembro 2005

Kategorio:Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj
Kategorio:Insuloj en Francio
Kategorio:Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Disaj Insuloj en la Hinda Oceano
Kategorio:Transmara Francio
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj