open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Champoz

**Champoz** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 153 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Champoz situas sur jugo inter du krestoj de la Ĵurasa Montaro node de la Valo de Tavannes kaj proksimume 6 kilometrojn okcidente de Moutier. La komunumo konsistas el la vilaĝo Champoz kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,18 km², de kiuj 50,5% estas kovritaj de arbaro, 46,5% servas por agrikulturo kaj 2,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Champoz limas en nordo al Perrefitte, en oriento al Moutier, en sudoriento al Court, en sudo al Sorvilier, en sudokcidento al Bévilard, en okcidento al Malleray, kaj en nordokcidento al Souboz.

## Trafiko 
Champoz situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La ĉefa alveturejo estas vojo al Champoz ek de Bévilard. Mallarĝa vojo kondukas krome de Champoz orienten al Moutier. La komunumo ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Champoz datiĝas el la jaro 1365 kiel *Champo*. Dum romia epoko en Champoz ekzistis observa stacio. Dum mezepoko Champoz apartenis al la Majorejo Malleray de la Priorejo Moutier-Grandval en la Princepiskopejo Bazelo. De 1793 ĝis 1797 Champoz apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Champoz fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Champoz tial restis parto de Kantono Berno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Champoz
Starkenburg (burgo)

La **Starkenburg**, prononco , sur viteja monto proksime al la historia centro de la urbo Heppenheim en la federacia lando Hesio de Germanio, estas ruino de mezepoka burgo rande de la mezalta montaro Odenvaldo, en alteco de 295 metroj super la marnivelo. Ĝi apartenas al la regiono Bergstraße [prononco ***Berk**ŝtrase*] (monta strato), kiu inter la urboj Darmstadt norde kaj Wiesloch sude signas la limon inter montara pejzaĝo de la Odenvaldo oriente kaj vasta ebenaĵo dominita de la rivero Rejno okcidente. Koresponde ankaŭ la rigardo de la ruino okcidente tra la ebenaĵo panorame kaptas lokojn en plurdekkilometra distanco, dum oriente videblas la deklivoj de ne pli ol iuj montoj dense kovritaj per arboj, interalie norde la monto Melibokus (517 m). Laŭ la burgo nomatis kaj nomatas la historia regiono "Starkenburg" en suda Hesio.

Ĉe la historia "monta vojo" viciĝas multaj ruinoj de mezepokaj burgoj. La plej bone konservitaj "najbaroj" estas Schloss Auerbach en rekta distanco de 9 kilometroj kaj Schloss Alsbach en distanco de 13 kilometroj norde, respektive *Burg Weinheim* en distanco de 16 kilometroj kaj Strahlenburg en distanco de 21 kilometroj sude. Inter tiuj tamen troveblas ankoraŭ iuj pliaj ruinoj de historiaj burgoj, kiuj tamen preskaŭ komplete detruiĝis.

Nun la burgo estas junulargastejo.

eta|maldekstra|

Kategorio:Kasteloj en Hesio
Kategorio:Distrikto Bergstraße
Barra do Quaraí

**Barra do Quaraí** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 4.012 loĝantojn en 2010 . Ĝi situas en la mezoregiono Sudokcidento de Rio-Grando (portugale *Sudoeste Rio-grandense*).

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
C. Michelle Olmstead

.

Ŝi malkovris 46 asteroidojn inter 1977 kaj 1990. Ŝi kun-malkovris ankaŭ la periodan kometon 127P/Holt-Olmstead.

La asteroido 3287 Olmstead estis nomita en ŝia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de C. Michelle Olmstead

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Fred Guy

**Fred „Freddie“ GUY** (naskiĝis la 23-an de majo 1897 je Burkeville en Georgia; mortis la 22-an de decembro 1971 je Ĉikago en Ilinojso) estis usona ĵaza gitaristo kaj banĝo-ludisto de svingo.[eta|dekstre|260px|Fred Guy en Novjorko proks. novembron de 1946. Foto de [William P. Gottlieb.]]

## Vivo kaj verkado 
Fred Guy alkreskis en Novjorko. Sian karieron li komencis kiel gitaristo kaj banĝisto en la orkestro de Joseph C. Smith; en la jaro Jahr 1925 li membriĝis en la bando *Duke Ellington’s Washingtonians*, kie li anstataŭis Elmer Snowden. Guy muzikis pli ol dudek jaroj en la orkestroj de Duke Ellington, inkluzive la periodon en *Cotton Club*. Komence li ludis nur banĝon; en la jaro 1933 li transiris al gitaro, kiam la ritmosekcio de la bandoj en ĵazo treege ŝanĝiĝis.

Fred Guy estas aŭdebla je la frua titolo de Ellington *East St. Louis Toodle-Oo*; ankaŭ je *Black and Tan Fantasy*. Tamen li neniam aperis kiel solisto; pro tio lia ludo sur la akustika gitaro ofte el sonregistraĵoj estas malfacile aŭdebla. Fred Guy prezentiĝas en la filmo *Black Beauty* kun Orkestro Duke Ellington; li kunmuzikis ankaŭ ties koncerton je Fargo en Norda Dakoto 1940. Post kiam li forlasis en 1947 la bandon de Ellington, lia loko ne estis denove okupata. Poste li laboris kiel mastumanto de balsalono en Ĉikaĝo. Tie li mortis en 1971 je la aĝo de 74 jaroj pro sinmortigo.

## Literaturo 
* James Lincoln Collier: *Duke Ellington*. Ullstein, Berlin 1999. ISBN 3-548-35839-X
* Richard Cook & Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, 6th Edition. Penguin, London 2002. ISBN 0-14-017949-6
* Maurice Summerfield: *The Jazz Guitar – Its evolution and its players* (englisch). Ashley Mark Publishing, 1978. ISBN 0-9506224-1-9

## Referencoj 
Kategorio:Ĵazgitaristoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Birdopediko

**Birdopediko** aŭ **Plumopediko** estas ĉiu ajn pediko (malgrandaj, mordantaj insektoj) de la ordo Phthiraptera kiuj parazitas varmosangajn animalojn, ĉefe birdojn. La Birdopedikoj povas manĝi plumojn, haŭton, aŭ sangon. Ili ne havas flugilojn, kaj ties mordaj buŝpartoj distingas ilin el la veraj pedikoj, kiuj ŝuĉas sangon.

## Notoj 
Kategorio:Parazitoj
5554 Keesey

'*5554 *Keesey'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Michael S. W. Keesey'', de la Jet Propulsion Laboratory. Talenta pri astronomio kaj ĉiela mekaniko, li malvolvis efemeridojn por la planedoj, kometoj kaj asteroidoj, kiujn celas estontaj kosmaj misioj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1917)

**Ombrelo de Sankta Petro,** origine hungare *Szent Péter esernyője* estis muta filmo en Hungario. Origine ĝi estis romano de Kálmán Mikszáth, baldaŭe oni faris filmojn ĝis tiam trifoje. Tiu filmo estas la unua inter ili.

## Historio 
La historio ne estas alia, ol en Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) kaj Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1958), nur pro la tiamaj eblecoj estas diferencetoj.

## Rolantoj 
* Károly Lajthay, pastro
* Márton Rátkai   
* Károly Huszár-Pufi
* Ica Lenkeffy 
* József Kürti, obstina kalvinano
* Márton Rátkai   
* Károly Huszár-Pufi     
* Gyula Bartos
* József Hajdú - Jónás Müncz
* Mihály Várkonyi
* kaj aliaj

## Fontoj 
* Angla Vikipedio

Kategorio:Hungaraj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Mirandornithes

eta|300px|
**Mirandornithes** (nomo stampita de Sangster (2005)) estas klado kiu enhavas flamengojn kaj grebojn. La rilatoj de ambaŭ grupoj estis estintaj problemaj. Flamengoj estis lokitaj en nombraj branĉoj ene de Neognatoj, kiaj anasoj kaj cikonioj. La greboj estis lokitaj kun la kolimboj. Tamen ĵusaj studoj ŝajne konfirmas tiuj du branĉojn kial frataj grupoj.

## Referencoj 
Kategorio:Birdaj familioj
Anna Báthy

**Anna BÁTHY** [bAti], hungare **Báthy Anna** estis hungara operkantistino (soprano).

Anna Báthy naskiĝis, kiel *Stampf Anette* la  1901 en hungara urbo Beregszász (nuntempa Berehove en Ukrainio). Ŝi mortis la  1962 en Budapeŝto.

## Biografio 
Anna Báthy frekventis muzikan ĉeflernejon en Budapeŝto, poste ŝi komencis sian karieron en 1927 en Teatro Erkel. Post 2 jaroj ŝi aliĝis al Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi ofte gastroladis ekzemple en Vieno, Barcelono, Hamburgo, Salzburg, Parizo, Bruselo, Munkeno, Florenco, Bayreuth. Ŝi dufoje edziniĝis. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1954, en 1950 alian premion.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Giuseppe Verdi: Aida - titolrolo; Otelo - *Desdemona*
* Wolfgang Amadeus Mozart: Don Giovanni - *Donna Anna,*; Die Zauberflöte - *Pamina*
* Richard Wagner: Lohengrin - *Elza*; Die Meistersinger von Nürnberg - Evo; La fluganta Holandano – *Senta*
* Ferenc Erkel: Ladislao Hunyadi – *Erzsébet*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Jeuss

## Pri la komunumo 
**Jeuss** estas komunumo en la Lagodistrikto en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 418 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Jeuss situas sudoriente de la urbo Morato, sude de la Ŝtata Arbaro Galm en la valkaldrono de la rivereto Biberen. La komunumo konsistas el la vilaĝo Jeuss kaj la vilaĝeto Galmguet sur alteco de 581 m s.m. en nordo de la komunumo kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,78&nbsp;km², de kiuj 10,7% estas kovritaj de arbaro, 79,8% servas por agrikulturo kaj 8,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Jeuss limas en sudo kaj oriento al la Ŝtata Arbaro Galm, en sudo al Gurmels, en sudokcidento al Cressier, kaj en nordokcidento al Salvenach.

## Trafiko 
La komunumo Jeuss situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas pere de flankaj vojetoj de Cressier, Salvenach kaj Liebistorf. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 7 kilometrojn norde de la komunumo apud Morato. Per la poŝtaŭtolinio de Morato al Düdingen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Jeuss datiĝas el la jaro 1340 kiel *Juentes*. Jeuss apartenis al la Senjorujo Morato kaj kun ĝi fariĝis en la jaro 1475 komuna havaĵo de Friburgo kaj Berno. Post la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 Jeuss estis definitive atribuita al la Kantono Friburgo kaj surbaze de la nova konstitucio de 1848 atribuita al la Lagodistrikto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Jeuss

## Bildoj 

Dosiero:2012-04-26 Sense-Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 339.JPG|Lernejo
Dosiero:2012-04-26 Sense-Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 336.JPG|Vilaĝocentro
Dosiero:2012-04-26 Sense-Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 345.JPG|Vilaĝocentro
Mann and Overton

**Mann and Overton** estis brita aŭto-negocisto kiu ludis rolon en la disvolviĝo de anglaj taksioj. Fondita en 1901, ĝi vendis taksiojn en Londono ekde 1906 ĝis 1984, kiam la kompanio Manganese Bronze Holdings aĉetis ĝin por starigi London Taxis International.

## Austin 12/4 LL Taksio 
[dekstra|eta|[Austin 12/4 LL Taksio]]

Will Overton, direktoro de Mann and Overton, alparolis Herbert Austin pri modifo de la ĉasio de Austin 12/4 por ke ĝi povu konformiĝi kun la "Kondiĉoj de Taŭgeco" de Londono. Sekve, ĉasio de Austin 12/4 estis modifita, kun karoserioj el pluraj karoseriistoj. La rezultanta taksio estis nomita Austin 12/4 LL Taksio.

## Austin FX3 
[dekstra|eta|[Austin FX3]]

Post la Dua mondmilito Mann and Overton decidis ke ili bezonis pli ĝisdatan dezajnon. Sekve estis konsentite ke Austin provizos la motoron/ĉasion kun la karoserio provizota de Carbodies en Coventry. En 1948 nova Austin Taksio aperis sur la stratoj, nomita Austin FX3.

## Austin FX4 
[dekstra|eta|[Austin FX4]]

La Londona taksio Austin FX4 estis dezajnita de Austin kunlabore kun Mann and Overton, la negocisto de Londonaj taksioj kiu mendis ĝin (kaj pagis duonon de ĝia kosto) kaj Carbodies, la karoseriisto kiu konstruis la karoserion kaj muntis la taksion preta por vendado. La dezajna teamo inkluzivis Albert Moore el la inĝeniera departemento de Austin, Jack Hellberg el Carbodies kaj David Southwell de Mann and Overton.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Austin (kompanio)
* Carbodies

## Eksteraj ligiloj 
* Austin Taxi 
* Mann and Overton's

Kategorio:Britaj firmaoj
5466 Makibi

'*5466 *Makibi''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa (aŭ Kiichiro Hurukawa) elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (Gubernio Nagano, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Kibi no Makibi (695 – 775), japana erudiciulo kaj politikulo. Li iris studi en 717 en Ĉinion de la dinastio Tang kaj revenis post 17 jaroj kun pluraj libroj (inter aliaj pri astronomio kaj termezurado) kaj enkondukis ĉinajn teknologiojn en Japanion Li estis poste ambasadoro en Ĉinio kaj ministro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroki Kosaj
Kategorio:Malkovrita de Kiiĉiro Furukaŭa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Itaqui

**Itaqui** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 38.159 loĝantojn en 2010 . Ĝi situas en la mezoregiono Sudokcidento de Rio-Grando (portugale *Sudoeste Rio-grandense*).

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
András Kórodi

**András Kórodi** [andrAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kórodi András** estis hungara dirigento kaj profesoro.

András Kórodi naskiĝis la  1922 en Budapeŝto - mortis la  1986 en Trevizo.

## Biografio 
András Kórodi studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt pianadon, komponadon kaj dirigentadon, poste en 1946 li eklaboris en Budapeŝta Ŝtata Operejo, kiel helpekzercisto, poste dirigento. En 1963 li iĝis ĉefdirigento. Inter 1957-1982 li instruis en la Muzikarta Altlernejo, dume li ofte dirigentis (ankaŭ operojn). Li roladis ankaŭ eksterlande, ekzemple en Moskvo, Tokio. Lia dirigentaĵo estis ofte aŭdebla en Hungara Radio, ĉar li dirigentis la radian orkestron. Li ricevis premion Kossuth en 1970, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. Li estis framasono laŭ , .

## Elektitaj disĉiploj 
* József Karai
* Zoltán Rozsnyai
* Miklós Sugár
* László Tihanyi
* Katalin Váradi

## Referencoj 
## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj helpekzercistoj
Divo

''''* estas grandurbo en Ebur-Bordo, en la samnoma departemento.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 147.379 en 2012
* Supermara alteco: 140-155 m
* Horzono: UTC

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo en la suda sekcio de la lando. Jamusukro situas 110, Abiĝano 165 km.

## Historio 
 datiĝas en la antikvaj tempoj. Laŭ la legendo ĉasisto fondis vilaĝon. Francoj kreis urbon el du vilaĝoj dum la kolonia erao. Vilaĝo *Bondoukou'' estis la unua kolonia posteno (baldaŭe administrejo) ekde 1915. En 1978 leĝo donis al la urbo moralan kaj financan aŭtonomiojn.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 23 kaj 26&nbsp;°C. Jare pluvas po 1326 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, la pluvo kulminas en junio kaj malkulminas en januaro.

## Trafiko 
 havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Abiĝano kaj Daloa.

## Fontoj 
* Franca Vikipedio
* https://archive.is/20121216142731/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-50
* mapo
* vetero

Kategorio:Urboj de Ebur-Bordo
(5467) 1988 AG

**(5467) 1988 AG** estas la provizora nomo de malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la  de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Nobuhiro Kawasato elde Okutama (distrikto de Tokio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Hioki
Kategorio:Malkovrita de Nobuhiro Kawasato
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Kajal Ahmad

**Kajal Ahmad** aŭ **Kejal Ehmed** (* 1967 en Kirkuk) estas kurda aŭtorino kaj ĵurnalistino.
Kajal Ahmad komencis fari poemojn en 1986 kaj skribas kiel ĵurnalistino ekde 1992.
Krom poemoj ŝi skribas komentojn kaj analizas sociajn elspezojn kaj politikon.

Ŝiaj poemoj estas tradukitaj en la araban, persan kaj turkan. Ŝi nun loĝas en Sulajmanija. Kolekto de ŝiaj poemoj estas en Norvegio kaj estas tradukita en diversajn eŭropajn lingvojn.

## Verkoj 
# *Benderî Bermoda*, 1999.
# *Wutekanî Wutin* ,1999.
# *Qaweyek le gel ev da*, 2001.
# *Awênem şikand* , 2004.

Kategorio:Kurdaj verkistoj
Kategorio:Irakaj verkistoj
György Kálmán

**György KÁLMÁN** [djordj], hungare **Kálmán György,** Esperante **Georgo Kálmán** estis hungara aktoro.

György Kálmán naskiĝis la  1925, Budapeŝto - mortis la  1989 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Kálmán frekventis aktoran lernejon de Margit Makay, poste aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto. Li komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Pécs). Inter 1953-1980 li apartenis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste al Teatro Radnóti. Li ricevis premion Kossuth en 1970, precipe pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj roloj (elekto) 
* 34 kinejaj filmoj inter 1953-1988, ekzemple *Hannibál tanár úr* (Sinjoro instruisto Hannibál), 1956; En uniformo, 1957; *Esős vasárnap* (Pluva dimanĉo), 1962; *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora homo), 1965
* 25 televiziaj filmoj inter 1961-1988, ekzemple *Tizennégy vértanú* (Dek kvar martiroj), 1970; *Csinszka*, 1987
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Lysander; Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo), - Lucifer

## Memorigilo 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Wellman Braud

**Wellman Braud** (naskiĝis la 25-an de januaro 1891 je St. James Parish en Luiziano ; mortis la 29-an de oktobro 1966 en Los-Anĝeleso) estis usona basinstrumentisto de ĵazo. Li fariĝis konata precipe kiel membro de la orkestro de Duke Ellington.

## Vivo kaj verkado 
Braud devenis de kreola familio, kiu foje skribiĝis Breaŭ, pro tio Braud prononciĝis „Bro“. Junaĝe li iris al Nov-Orleano, kie li ludis violonon kaj basinstrumentojn en propra triopo en la novorleana distrokvartalo Storyville (jam antaŭ 1910). En 1917, kiam la bordeloj en Storyville estis fermataj pro perfortaj okazaĵoj kun anoj de la mararmeo, li transloĝiĝis kiel multaj ĵazmuzikistoj al Ĉikago. En 1923 li iris al Londono kun la bando „Plantation Orchestra“, en kiu li ludis krom basinstrumentoj ankaŭ trombonon.

Post tio li iris al Novjorko al la bando de Wilbur Sweatman kaj transiris meze de 1927 al *Orkestro Duke Ellington*, kiam ĉi tiu komencis muziki en Cotton Club en Harlemo. Tie ĉi li enigis siajn spertojn el Nov-Orleano, aparte la frapstilon de la kontrabasa ludo, grava kontribuaĵo al la tiama sono de la orkestro de Ellington. La regulaj radioelsendoj de la bando estis kroma kaŭzo, kiel la tiel ludata kontrabaso en la dancbandoj pli kaj pli anstataŭis la tubjon, kiun tamen ankaŭ Braud ankoraŭ uzis foje.

Post kiam li forlasis la bandon de Ellington komence de 1935 (la kialoj estas neklaraj, sed Ellington tiam enkondukis du basojn en sian bandon) li direktis mallongtempe en 1936 je klubejo en Harlemo kun Jimmie Noone kaj surdiskigis kun la bando „Spirits of Rhythm“ de 1935 ĝis 1937. Post tio li muzikis en Novjorko kun propra ensemblo kaj kun Kaiser Marshall, Hot Lips Page kaj Sidney Bechet. En 1944 li pretertempe revenis al Ellington. Ekde 1956 li muziki longe kun Kid Ory. En la 1960-aj jaroj li nur foje aktivis kiel muzikisto.

Duke Ellington omaĝis la „tiom grava rolo“ de sia longjara basinstrumentisto per la titolo „Portrait of Wellman Braud“ , kiu estas ero de lia *New Orleans Suite* (aŭdebla sur la samnoma albumo el 1970).

### Referencoj 
Kategorio:Ĵazaj basinstrumentistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Alkinoo

**Alkinoo** (helene **Ἀλκίνοος**, latine *Alcinous*) estis en la helena mitologio reĝo de Fajakoj. Sur la reĝa trono li estis sekvanto de sia patro Naŭsitoo.
[eta|dekstra|upright=2|[Odiseo ĉe la korto de Alkinoo de Francesco Hayez.]]
Fajakoj estis nomataj "beata nacio". La unua reĝo de ili, Naŭsithoo, forkondukis ilin de Hypereio, kie ili estis priminicataj de Ciklopoj. Ili prisetlis insulon Sĥerion, kiun nun nomiĝas Korfuo.

Nausithoo estis filo de la mara reganto Posejdono kaj de lia amantino Periboia. Post li regis lia filo **Alkinoo**, kiu edziĝis al Areto kaj kune naskigis filinon Naŭsikaon.

Reĝo de Fajakoj **Alkinoo** aperas en la helenaj mitoj minimume en du okazaĵoj:

## Renkontiĝo kun Argonaŭtoj 
Kiam Argonaŭtoj, post akiro de la Ora ŝaffelo, forfuĝadis el Kolĥido, persekutis ilin militistaro de la reĝo Eeto, patro de Medeo. La soldataro atingis ilin en insulo de la reĝo Alkinoo kaj postulis transdoni la fuĝantojn. La reĝo Alkinoo decidis, ke Medeo estos eldonita al sia patro, se li ankoraŭ estas virgulino, alie ŝi restos kun Jazono. Kiam tiun ĉi decidon aŭdis la reĝino Areto, konsilis al la fuĝantojn rapide aranĝi la edziĝfeston. La militistaro foriris sensukcese hejmen.

## Renkontiĝo kun Odiseo 
Heroo de la troja milito, itaka reĝo Odiseo okaze de sia vojaĝo el la milito hejmen travivis multajn aventurojn sur la maro. Okazis, ke persekutata de Posejdono, Odiseo preskaŭ perdis sian vivon en sovaĝaj maraj ondoj, sed per siaj lastaj fortoj li alnaĝis al bordoj de la insulo de fajakoj. Juna reĝidino Naŭsikao ekzorgis lin kaj venigis en la reĝan palacon kaj tie oni al Odiseo helpis. Post sia refortiĝo li ricevis de la reĝo Alkinoo ŝipon, kiu veturigis lin al bordoj de Ithako. Tie la ŝipanoj surbordigis dormantan Odiseon kaj veturis per la ŝipo hejmen. Pro tiu ĉi servo Posejdono transformis ilin kaj la ŝipon en ŝtonon. Kontraŭ pluaj insidoj de la dio Posejdono la reĝo Alkinoo savis sian landon per la riĉa ofero sur la dia altaro.
Onidire Naŭsikao pli poste fariĝis edzino de Telemaĥo, filo de Odiseo kaj de lia edzino Penelopo.

## Reflekto en arto 
Arĥeologoj Heinrich Schliemann kaj Dörpfeld en la jaroj 1884-1885 elfosis palacon el la 15-a jarcento a.K., kiu precize respondas al Homera priskribo.

Kategorio:Mitaj reĝoj de la Ioniaj insuloj
Kategorio:Roluloj de la Odiseado
Listo de universitatoj en Burkino

Tio estas **listo de universitatoj en Burkino**.

## Universitatoj en Burkino
*Institut Supérieur d’Informatique et de Gestion
*Universitato de Vagaduguo

## Eksteraj ligiloj
*Universities in Burkina Faso 

## Referencoj
Kategorio:Edukado en Burkino
Kategorio:Universitatoj kaj lernejoj de Burkino
Charles Sibley

**Charles Gald Sibley** (7-a de aŭgusto 1917 – 12-a de aprilo 1998) estis usona ornitologo kaj molekula biologo. Li havis enorman influon sur la scienca klasigo de birdoj, kaj la verko kiun Sibley iniciatis ege substance ŝanĝis la onian subkomprenon de la evolua historio de modernaj birdoj.

La taksonomio de Sibley, konata ĉefe kiel taksonomio de Sibley kaj Ahlquist havis enorman influon sur la sekvencoj adoptitaj de ornitologiaj organizoj, kaj ĉefe la American Ornithologists' Union.

Kategorio:Usonaj ornitologoj
5541 Seimei

'*5541 *Seimei''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa (aŭ Kiichiro Hurukawa) elde la Stacio Kiso de la observatorio de Tokio sur la Monto Ontake (Gubernio Nagano, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Abe no Seimei (~921 – ~1005), japana astrologo kaj aŭguristo, majstro de onmjodo. Li iĝis legenda rolulo de la japana folkloro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroki Kosaj
Kategorio:Malkovrita de Kiiĉiro Furukaŭa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
János Kirsch

**János Kirsch** aŭ **Johano Kirsch** [jAnoŝ kirŝ], laŭ hungare kutima sinsekvo *Kirsch János* naskiĝinta la 12-an de januaro 1961 - urbo Mezőtúr - mortinta la 22-an de majo 2012 - en urbo Szekszárd, verkisto, poeto, diakono, esperantisto, preĝejdirektoro, mezlerneja instruisto, patro de 6 infanoj, sindediĉa disĉiplo de la katolikaj kaj urbanaj normoj. Li deklaris sin "duobla civitano", li konsideris sia plej alta vivcelo servi al tera kaj al la ĉiela patrujoj. Liaj kontemplaĵoj aŭdeblaj en la preĝejaj predikoj foj-foje aperis eĉ en skriba formo en la lokaj ĵurnaloj. Laŭ pretendoj li ankaŭ Esperante predikis, respektive verkis. Liaj poemoj verkitaj ĉi-lingve foje estas preskaŭ spegulbildoj de la hungara varianto, tamen alifoje el la sama inspiro, baza ideo naskiĝis plene malsamaj, finaj rezultoj. Dum pli ol tri jardekoj li partoprenis la Esperanto-movadon. Ĉiuj liaj familianoj parolas la lingvon.

## Vivo 
Li naskiĝis en Mezőtúr, la infanaĝon li pasigis en vilaĝo Kuncsorba en departemento Jász-Nagykun-Szolnok. Lia patro estis terkulturisto, lia patrino plenumis la hejman laboron krom la prizorgo de la kvar infanoj. La ĝeneralan lernejon li finis en la naskovilaĝo, poste li iris al la Piarista Gimnazio en urbo Kecskemét, kie li abiturientiĝis. La studojn pri teologio kaj religioinstruado li plenumis en urbo Eger kaj Budapeŝto (1981-1990). Li akiris lingvoinstruistan diplomon en urbo Szombathely (1994).

### Familio 
Li edziĝis en 1990. Lia edzino iĝis Rojik Ágota, Iliaj gefiloj estis: Veronika Ágota (1991), Mária Anna (1994-95), Márton Áron (1996), János Márk (1997), Péter Kristóf (2000) kaj Katalin Zsófia (2003).

### Laboroj 
* Li venis al urbo Tamási kiel religiinstruisto kaj pastro de animoj (1987).
* En vilaĝo Zalaszabar li partoprenis kune kun sia edzino (1990) la organizadon de la katolika lernejo. Ili ambaŭ instruis tie.
* Li estis paroĥejdirektoro en vilaĝo Iregszemcse (1994)
* Sinjoro Mihály Mayer (episkopo), episkopo de Pécs konsekris lin diakono (1996)
* Li estis direktoro de la urba preĝejo en Szekszárd, respektive instruisto pri religio en la Katolika Fakmezlerneojo Kolping (1998)

## Liaj antologioj 
# JEL + IGE -- ['Simbolo + Verbo'] - 1999
# Karácsony ajándéka ['Donaco de Kristnasko'] - 2000
# Égboltív – ['Firmamento'] 2003
# Szólni a tűz mellett ['Paroli apud fajro'] - 2004
# Rejtjelenések – [Kaŝitaj signifoj*] - 2005
# A bejárható végtelen [La trairebla senfino*2008]

## Memoraĵoj - Esperantalioj 
Inaŭguro de memortabulo en urbo Sekszárd la 19-an de julio 2012, je la 18 horoj, en la parko malantaŭ de la "Újvárosi-templom (preĝejo Újvárosi)".

## Notoj 
## Fontoj 
### Leksikonoj / Enciklopedioj 
Magyar Katolikus Lexikon ['Hungara Katolika Leksikono']

### Antologioj 
János Kirsch → Sur la sojlo de l' katedralo - 2009

### Traduko 
## Vidu ankaŭ 
* Paŭlo Lengyel
* Szekszárd
* Esperanto-parko (Pécs)
* Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
* IKUE-Kongreso
* IKUE-Kongreso 2012

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
Kategorio:Hungaraj diakonoj
Amfiono

**Amfiono** (helene **Αμφίονας**, latine *Amphion*) estis en la helena mitologio unu el la filoj de la plej alta dio Zeŭso kaj de lia amantino Antiopa, filino de la teba reĝo Nikteo.eta|200 px|dekstra| Amfiono kaj Zeto

Antiopa estis tiel bela, ke ŝi altiris atenton de la plej alta dio Zeŭso kaj el ekestinta amrilato naskiĝis fratoj Amfíono kaj Zeto. Timante sian edzon ŝi forĵetis la ĝemelojn en arbaro (sed laŭ aliaj fontoj lasis ilin en arbaro onklo de Antiopo Liko premata de sia edzino Dirka. Trovis ilin paŝtisto, kiu prenis ilin al si kaj donis al ili edukon kaj kleron. Ili elkreskis en fortajn junulojn, sed ĉiu el ili estis alia: Amfiono estis fajna kaj modera, ŝatis muzikon, kontraŭe Zeto estis fortulo, ŝatis ĉasadon kaj lukton. Tamen ili vivis kontente kune kaj nenion konjektis pri sia origino.

Post morto de la reĝo Nikteo surtroniĝis lia frato Liko. Lia edzino Dirka malamis Antiopon, do preparadis al ŝi la plej malbonajn neglektojn kaj suferojn kaj fine eĉ ĵetis ŝin en malliberejon. Post longa tempo Zeŭso helpis al ŝi fuĝi en montaron.

Eble hazarde, eble pro dia volo, ŝi venis ĝuste al la paŝtisto kaj al siaj filoj. Antaŭ ol ili povis ĉion klarigi al si, aperis Dirka, en kiu ekflamis malnova malamo kaj deklaris, ke tiu virino estas fuĝanta sklavino. Ŝi ordonis al ambaŭ fratoj, ke ili alligu ŝin al virbovo kaj lasu ŝin mortarĉumi. La fratoj ne volis, sed fine devis ordonon de la reĝino obei. En lasta momento la paŝtisto esprimis, ke Antiopo estas ilia patrino. La fratoj ekkoleris super preparata krimo kaj kruelan Dirkon punis per la sama maniero, kiun ŝi preparis por Antiopa - sovaĝa virbovo mortarĉumis ŝin.

Antiopa kaj ŝiaj filoj revenis en Tebon. Laŭ unu versio ili pro pledo de la dio Hermo donacis al la reĝo Liko vivon kaj nur forpelis lin el la urbo. Laŭ alia versio ili senigis lin de la regado kaj mortigis lin.

Ili kune transprenis regadon en Tebo kaj komencis plibeligadon de la urbo kaj konstruadon de ĝiaj muregoj. Ambaŭ fratoj diligente laboris laŭ siaj kapabloj. La fortulo Zeto portis pezajn ŝtonegojn, kiujn onidire ne ekmovis eĉ Titanoj, kaj el ili konstruis fakte nekonkereblajn muregojn. Male Amfiono, kiu ne disponis per fizika forto, investis sian arton. Li tiel belege ludis sian oran liron, donacon de la dio Apolono, ke ŝtonoj obeeme ekstaradis kaj metis sin en siajn lokojn en la muregoj.

La gloro kaj favoro de ambaŭ fratoj disvastiĝis malproksimen post limojn de la urbo, eĉ trans la Egea maro. Tie Amfiono trovis sian edzinon Nioba, filinon de la sipila reĝo Tantalo. Ili havis sep filojn kaj sep filinojn, sed ĉiujn pereigis la dio Apolono kaj diino Artemiso pro tio, ke ilia patrino blasfemis kaj plialtigadis sin super la diino mem. Nioba ŝtoniĝis en statuon, kies okuloj ĉiam verŝas larmojn.

La reĝo Amfiono kun sia frato Zeto atakis sanktejon de Apolono en Delfo, sed Apolono ilian atakon sukcese forpuŝis kaj ilin ambaŭ trapikis per siaj sagoj. Alia versio rakontas, ke Amfiono post morto de siaj infanoj kaj edzino trapikis sin mem per sia glavo.

Kategorio:Idaro de Zeŭso
Kategorio:Mitaj reĝoj de Tebo
Amfiarao

**Amfiarao** (helene **Αμφιάραος**, latine *Amphiaraus*) estis en la helena mitologio unu el la sep armeestroj en la milito Sep kontraŭ Tebo.

Li estis filo de la reĝo Oikleo kaj majstris per la orakola arto. Kiam arga reĝo Adrasto, lia bofrato, organizis armeon kontraŭ Tebo, Amfiarao tiun ĉi militon ne subtenadis kaj rifuzis ĝin ĉeesti. Li ankaŭ sciis, ke tiu ĉi milito ne estas bonvenata de dioj.

Tiam la aferon solvis Poliniko, filo de forpelita teba reĝo Edipo, de kiu lia frato Eteoklo senigis regadon en Tebo. Poliniko vizitis Erifilon, edzinon de Amfiarao. Ŝi jam pli frue glatigis kverelojn inter sia edzo kaj sia frato. Poliniko, kredante ŝian influon, alportis al ŝi raran, eĉ sorĉan kolieron. Antaŭ longaj tempoj donacis ĝin diino Afrodita al la prapatrino de familiaro Harmonia. Por tiu ĉi raraĵo Erifilo glatigis kverelon inter Adrasto kaj Amfiarao kaj ŝia edzo fakte alligis sin al la militiro kontraŭ Tebo.

Dioj vidigis multajn signojn kontraŭ la milito. Aldoniĝis al ili ankoraŭ unu bedaŭrinda evento: kiam la arga armeo jam militiris kontraŭ Tebo, en Nemeo, kie regis la reĝo Likurgo, soldatoj petis pri akvo knabinon, kiu zorgis pri lulinfano. Ŝi estis Hipsipila, estinta reĝino sur la insulo Lemno, filino de la reĝo Thoanto. Ŝi venis en Nemeon kiel sklavino. La infano estis reĝido Ofelto. La vartistino metis ĝin teren kaj iris al la soldatoj montri la fonton. Intertempe alrampis al la infano granda serpento kaj mortigis ĝin. Amfiarao konsideris tion esti plua signo de malfavoro de dioj.

La soldataro poziciiĝis antaŭ la pordegoj kaj ĉiu el la armeestroj atakis unu el ili. Tie Tideo estis trafita per ĵetlanco en la ventron. Lia gardistino, diino Atena, elpetis de la plej alta dio Zeŭso eliksiron por savo de la Tidea vivo. Antaŭ ŝia reveno mortigis Amfiarao teban batalanton kaj ĝian duonigitan kapon li alportis al Tideo. Li el ĝi trinkis la cerbon por altigo de siaj fortoj kaj batalkapablo. En tiu momento ekvidis lin Atena kaj pro abomeno elverŝis la eleksiron teren. Tideo poste pro sia vundo mortis.

Tebanoj gvidataj de Kreono kontraŭatakis kaj forkurigis la argeanojn. Amfiarao fuĝis en sia veturilo. La persekutantoj preskaŭ trafis lin per siaj ĵetlancoj, kiam Zeŭso trafis lin per sia fulmo kaj Amfiarao malaperis en submondon, kie li onidire regas "viva inter mortintoj".

## Reflekto en la artoj 
* Esĥila tragedio *Sep kontraŭ Tebo*
* Odiseado de Homero
* vaza pentraĵo el la unua duono de la 6-a jarcento a.K. *Amfiarao ekveturas en militon kontraŭ Tebo* (Ĝi troviĝas en ŝtataj muzeoj en Berlino).

Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Amitaono

**Amitaono** (helene *Ἀμυθάων*, latine *Amythaon*) estis en la helena mitologio filo de la tesalia reĝo Kreteo. Lia familiaro pli poste regis en Argo kaj devenis el ĝi multaj famaj profetantoj. 
Lia frato estis Biaso, signata heroo.

Profetanto estis ankaŭ filo de Amitaono nomiĝinta Melampo, kiu interalie famiĝis per sia ĉeesto en ekspedicio de Argonaŭtoj. 

Amitaono estis antaŭulo de multaj famaj batalantoj, el kiuj la plej konata estas Amfiarao, kiu partoprenis la militon "Sep kontraŭ Tebo". 

Kategorio:Princoj en la helena mitologio
Kategorio:Eolidoj
Kategorio:Legendaj prapatroj
5471 Tungusko

**5471 Tungusko** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la evento de Tungusko, forta eksplodo okazinta la  en Siberio, verŝajne kaŭzita de alfrapo de meteoroido aŭ de malgranda kometo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Shania Twain

**Shania TWAIN**, naskonome **Eilleen Regina EDWARDS** (naskiĝis  en Windsor, Ontario, Kanado) estas kanada kantistino de pop-rok-muziko kaj kontreo.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 1993: *Shania Twain*
* 1995: *The Woman in Me*
* 1997: *Come on Over*
* 2002: *Up!*
* 2004: *Greatest Hits*
* 2017: *Now*
* 2023: *Queen of Me*

### Unuopaĵoj 
* 1993: What Made You Say That
* 1993: Dance With The One Who Brought You
* 1993: You Lay A Whole Lot Of Love On Me
* 1995: Who's Bed Have Your Boots Been Under?
* 1995: Any Man Of Mine
* 1995: (If You're Not In It For Love) I'm Outta Here!
* 1995: The Woman In Me (Needs The Man In You)
* 1996: You Win My Love
* 1996: No One Needs To Know
* 1996: Home Ain't Where His Heart Is Anymore
* 1996: God Bless The Child
* 1997: Love Gets Me Every Time
* 1997: Don't Be Stupid (You Know I Love You)
* 1998: When
* 1998: You're Still The One
* 1998: From This Moment On
* 1998: Honey, I'm Home
* 1998: That Don't Impress Me Much
* 1999: Man! I Feel Like A Woman!
* 1999: Come On Over
* 1999: You've Got A Way
* 2000: Rock This Country
* 2000: I'm Holding On To Love (To Save My Life)!
* 2001: It's Alright (Dance Mix)
* 2002: Up!
* 2002: I'm Gonna Getcha Good!
* 2003: Forever And For Always
* 2003: Ka-Ching!
* 2003: Thank You Baby ! (For Making Someday Come So Soon)
* 2003: She's Not Just A Pretty Face
* 2003: When You Kiss Me
* 2004: It Only Hurts When I'm Breathing
* 2004: Party For Two
* 2004: Don't!
* 2005: I Ain't No Quitter
* 2005: Shoes
* 2011: Today Is Your Day

## Eksteraj ligiloj 
*  Retejo de Shania Twain

Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Kanadaj popkantistoj
Kategorio:Kontreaj kantistoj
Anemoj

**Anemoj** (helene **Άνεμοι**, en roma mitologio *Venti*) estis en la helena mitologio dioj de ventoj.

Al ĉiu estis atribuita unu monddirekto, de kiu venadis ĝiaj ventoj kaj ĉiu el ili estis ankaŭ ligita kun certa jarsezono kaj apartenanta vetero.

Kelkfoje ili estis bildigitaj kiel nuraj ventopuŝoj, alifoje kiel flugilhavaj homoj aŭ ĉevaloj de la dio de ŝtormoj Eolo, kiu Anemoojn disponigis al Odiseo en Odiseado. Eolo estis ankaŭ ofte ligata kun astrologia dio Astraio, kiu laŭ greka poeto Heziodo estis patro de la Anemooj. Ilia patrino estis Eoso, diino de tagiĝo.

## Kuntenataj paĝoj 
Krom Eolo distingeblas:
* Astraio kiu estis patro de steloj kaj ventoj; kun edzino Eoso, diino de tagiĝo havis tiujn ĉi posteulojn:
* Evroso, nomata ankaŭ Argesto (laŭ Heziodo) - dio de la orienta aŭ sudorienta vento,
* Zefiro - dio de la modera okcidenta vento,
* Boreo - dio de la norda vento,
* Noto - dio de la suda vento.

Kategorio:Anemoj
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Dioj pri vetero
Kategorio:Estaĵoj de la helena mitologio
Kategorio:Personigoj de la helena mitologio
Kategorio:Samseksemo en mitologio
Kategorio:Ventoj
Amiko (mitologio)

**Amiko** (helene **Ἄμυκος**, latine *Amycus*) estis en la helena mitologio reĝo de berbikoj, nacio en Bitinio.

Amiko estis filo de la mara dio Posejdono. Li estis fama per sia granda forto kaj batalemo. Ĉiun alveninton li kaptis kaj poste defiis al pugnobatalo, en kiu kutime ĉiun sian rivalon venkis kaj mortigis. Do ne estis mirinde, ke lian landon la eksterlandanoj evitadis.
Sed tio ŝanĝis kiam la ŝipo de Argonaŭtoj kun estro Jazono ĵetis ankron ĉe bordoj de la insulo de bebrikoj, por ke ĝi kompletigu provizojn por la longa vojaĝo al Kolĥido alporti la Oran ŝaffelon. La reĝo Amiko akceptis la marnavigistojn malagrable kaj regalis ilin per senskrupulajn vortojn.

Kun mokrido li defiis al pugnobatado iun ajn aŭdaculon el la Argonaŭtoj. Aliĝis Polideŭko, unu el la Dioskuroj. La batalo estis malfacila, nur en la dua parto, post mallonga ripozo Polideŭko pugnobatis bataleman reĝon tiel forte, ke Amika kranlo krevis kaj la batalema reĝo mortis.

Kategorio:Mitaj reĝoj de Malgrandazio
Ankaio

**Ankaio** (helene **Ἀγκαῖος**, latine *Ancaeus*) estis en la helena mitologio fortulo kaj fama ĉasisto el Arkadio.

Ankaio estas unu el la grekaj herooj, kiuj aliĝis al la legenda granda ekspedicio de Argonaŭtoj, aranĝita de Jazono por akiri oran ŝaffelon el fora Kolĥido. Li havas ankaŭ signifan rolon en mito pro Meleagro, filo de kalidonia reĝo Oineo kaj de lia edzino Altteo.

## Inter Argonaŭtoj
Sur ŝipo Argo dum ekspedicio al Kolĥido figuras Ankaio kiel la fama fortulo, sed ankaŭ kiel prudenta viro, kiu kapablas trankviligi kaj stimuli siajn amikojn kaj batalantojn. Kiel ĉeestanto de la ekspedicio li estas nomata kiel "la plej konataj fortuloj Heraklo kaj **Ankaio**, "kiuj sen lotado ricevis mezajn lokojn sur ŝipbenkoj, sen devo remi". Ankaio estas priskribata kiel prudenta estro. En situo kiam mortis du anoj de la ŝipanaro kaj la ceteraj funebris kaj rezignaciis de afliktiĝo kaj senkonsilo, Ankaio liveris aŭdacon al la ceteraj viroj, ke ili jam prenu remilojn kaj li mem enpostenigis vakan lokon de stiristo. Kiam la ŝipo fine venis al la bordoj de Kolĥido, estis Ankaio, kiu proponadis pluajn paŝojn al la reĝo Eeto.

## Ĉaso de la kalidonia apro 
En Etolio, en la centra Grekio, en la ĉefurbo Kalidono regis la reĝo Oineo. En unu jaro ili havis riĉan rikoltaĵon kaj la reĝo oferis al dioj, nur diinon Artemison li forgesis. La ofendita diino punante Kalidonon sendis teruran apron, kiu detruadis la regionon kaj estis danĝera al la homoj.

La reĝa filo Meleagro decidis senigi la regionon de la timo kaj la apron mortigi. Li kunvenigis la plej aŭdacajn virojn, inter ili ankaŭ estintajn kunulojn el la ŝipo Argo. La inviton akceptis ankaŭ la sperta ĉasistino Atalanta, kiun Meleagro enamiĝis.
 
La reĝo aranĝis grandan ĉason. En profunda arbara valo ili la teruran apron fortimigis kaj atakis lin per ĵetlancoj, sed nur incitis lin. La apro al unu ĉasisto disŝiris la piedon kaj malaperis en vepro, kie atingis ĝin sago de Atalanta kaj enpikis ĝin post la orelo. La viroj ne volis hontigi sin de la virino, atakis impete la apron kaj Ankaio starigis sin al apro per akra hakilo. Sed la apro atakis la unua kaj enpikis siajn ŝirdentojn en Ankaian ventron kaj mortigis lin. La ceteraj ĉasistoj sensukcese plu atakis la apron, ĝis Meleagro mortigis ĝin.

 
## Referencoj 
* Gerhard Löwe, Heindrich Alexander Stoll, *ABC de Antikva tempo*
* Publio Ovidio Naso, *Metamorfozoj*
* Rudolf Mertlík, *Antikvaj mitoj kaj legendoj* (ĉeĥe)
* Vojtěch Zamarovský, *Dioj kaj herooj de la antikvaj mitoj* (ĉeĥe)

Kategorio:Argonaŭtoj
Harry Carney

**Harry Howell Carney** (naskiĝis la 1-an de aprilo 1910 je Bostono en Masaĉuseco en Usono; mortis la 8-an de oktobro 1974 en Novjorko) estis kiel saksofonisto grava multjara membro de la Orkestro Duke Ellington.eta|250px|De maldekstre: Chris Gage, Louis Bellson, Stan "Cuddles" Johnson, Tony Gage, Fraser MacPherson, Harry Carney
[eta|dekstre|250px|[Jimmy Hamilton kaj Harry Carney en *Aquarium* je Novjork proks. novembron de 1946. Foto de William P. Gottlieb.]]

## Vivo 
Carney lernis ludi komence pianon, klarneton kaj aldosaksofonon, antaŭ ol li transiris al baritonsaksofono. Li ludis ekde 1923 en lokaj bandoj ĉirkaŭ Bostono. Al liaj amikoj el la junaĝo apartenis Johnny Hodges kaj Charlie Holmes. En la aĝo de 17 jaroj post mallonga gastmuzikado en la bando de Fess Williams, en 1927 li eniris je Novjorko en la orkestron de Ellington kaj restis tie ĝis sia morto. Krom baritonsaksofono, tiam pli nekutima instrumento en ĵazo, kiun li establis en la bandon de Ellington, tie li ankaŭ ludis aldosaksofonon (origine li estis dungita kiel dua aldo), klarneton (aparte solaĵo Solo en ''Rockin' in Rhythm*, kies kunverkinto li estis) kaj basklarneton. En la bando li fariĝis intima amiko kaj konfidulo de Duke Ellington, kiun li pli malfrue ankaŭ veturigis. Li mortis kelkajn monatojn post la morto de Ellington, je kies mortotago li diris: „Tiu ĉi estas la plej malbona tago de mia vivo. Nun estas nenio, por kio mi vivu plu“.

Krom sondiskoj kun Ellington li publikigis en 1954 ankaŭ du albumoj je propra nomo („Harry Carney with Strings“, „Moods for girl and boy“), estas tamen ankaŭ aŭdebla sur diskoj de Johnny Hodges, Lionel Hampton, Teddy Wilson, Barney Bigard, Leonard Feather, *Metronome All Stars* aŭ Gerry Mulligan. Charles Mingus memorigis pri li per sia komponaĵo *For Harry Carney* (sur albumo „Changes“).

## Disko 
* *Duke Ellington at Fargo, 1940 Live''

## Eksteraj ligiloj 
* Biografieto laŭ Scott Yanow kaj bildoj
* Harry Carney ĉe Verve

Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazklarnetistoj
Orientafrika Rifto

[eta|Mapo de [Orienta Afriko montranta kelkajn el la historie aktivaj vulkanoj (kiel ruĝaj trianguloj) kaj la Foran Triangulon (ombritan en la centro), kio estas triobla krucvojo kie tri platoj premas unu kontraŭ la alian: la Araba Plato kaj la du flankoj de la Afrika Plato - la Nubia Plato kaj la Somala Plato, dividante Orientafrikon en du partojn.]]
La **Orientafrika Rifto** estas aktiva kontinenta rifta zono en Orienta Afriko kiu ŝajne disvolviĝas diverĝajn tektonajn platobordojn. Iam oni konsideris ĝin parto de pli granda Rifta Valo kiu etendas norde ĝis Turkio. Tiu rifto estas mallarĝa zono kie la Afrika plato estas en procezo de disiĝo en du novaj platotektonikoj nome la Somalia Plato kaj la Nubia Plato, kiuj estas subplatoj aŭ protoplatoj.

## Vidu ankaŭ
*Albert-Rifto
*Orienta afromontano
*Orientafrikaj montarbaroj


Kategorio:Kenozoikaj riftoj kaj grabenoj
(5472) 1988 RR

**(5472) 1988 RR** estas asteroido de la asteroida zono, kiu ankoraŭ ne ricevis nomon.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la 13-an de septembro 1988 de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Amimona

En la helena mitologio, **Amimona** (helene *Αμυμωνη*, latine *Amymone*) estis filino de Danao, la reĝo en Libio kaj en Argo, prapatro de la gento de danaoj.
Danao havis kvindek filinojn, Danainojn. Ĉiuj kun sia patro fuĝis en Grekion, ĉar ilia onklo Egipto volis edzinigi ilin al siaj kvindek filoj.
Legendo rakontas, ke post albordiĝo en Argo sendis Danao siajn filinojn alporti akvon, por ke ili povu oferi al dioj. Amimona volis mortigi cervon, sed mise trafis Satiron, kiu atakis kaj ĝenis ŝin. La knabino vokis helpon kaj alrapidis la mara dio Posejdono mem, ĵetis al Satiro tridentan forkon kaj mortigis lin.
Kiam li poste permesis, ke la knabino eltiru tridenton el la tero, elŝprucis en tiu loko intensiva fonto, kiu estis nomigita per ŝia nomo.
Posejdono akiris amon de Amimona, edziĝis al ŝi kaj ili kune havis filon Naŭplion, kiu pli poste fondis faman samnoman havenurbon.

## Eksteraj ligiloj 
* Carlos Parada, "Greek Mythology Link": Danaids
* Amymone and Poseidon. Continuous Narrative on Roman Mosaics

Kategorio:Danaidinoj
Christian Maggio

**Christian Maggio** estas itala futbalisto. Li naskiĝis  en Montecchio Maggiore, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2008 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *S.S.C. Napoli*.eta|240px|Christian Maggio en 2009Krome Christian Maggio ekde la jaro 2008 estas membro de la itala nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2010, kie la teamo ne aparte sukcesis, sed ankaŭ pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, en kiu ĝi atingis la duan pozicion. Antaŭ membriĝo en la vira nacia teamo, li jam laŭ koncerna aĝo membris en la nacia teamo de sub-18-jaruloj, de sub-20-jaruloj kaj de sub-21-jaruloj.

Kategorio:Italaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Louis Metcalf

**Louis METCALF** (naskiĝis la 28-an de februaro 1905 je Webster Growes en Misurio; mortis la 27-an de oktobro 1981 en Novjorko) estis usona ĵaza trumpetisto kaj kornetisto de svingo.

## vivo kaj verkado 
Metcalf alkreskis en Sankta Luiso kaj laboris je la komenco de sia kariero sur rivera vaporŝipo de la linio „Streckfus“, kiu tenis tiutempe po unu bandon el Nov-Orleano kaj Sankta Luiso. Li estis survoje kun populara spektaklo, „Jimmy Cooper's Black & White Revue“, kaj finfine alvenis en 1923 al Novjorko. Tie li laboris en klubejoj kun Sidney Bechet, Johnny Hodges, Jelly Roll Morton, Benny Carter kaj King Oliver. Metcalf estis demandata studiomuzikisto kaj onidire kunverkis proksimume 200 sondiskojn.

En la jaro 1926 li membriĝis en la Orkestro Duke Ellington. Ellington dungis lin, ĉar lia milda sono bone kontrastis la stilon de Bubber Miley. Krom tio li kapablis ludi unuavide notojn de la stoko de aranĝaĵoj, kiuj konsistigis la ĉefan parton de la repertuaro de la bando. Metcalf restis ĝis printempo de 1928 en la bando kaj foriris, kiam revenis Arthur Whetsol. En la 1930-aj jaroj Metcalf ankaŭ direktis proprajn ensemblojn kaj muzikis en la bando de Fletcher Henderson.

En la jaro 1946 li transloĝiĝis al Montrealo kaj formis la ensemblon „International Band“, kiu ludis fruan bibopan stilon. Li aktivis kelkajn jarojn en la Montreala ĵazmondeto en „Café Saint-Michel“ kaj laboris tie kun mit lokaj muzikistoj, ekzemple juna Oscar Peterson, kaj kun survojaĝaj usonanoj kiel Fats Navarro kaj Sonny Rollins.

Pro drogokrimeto en 1951 li devis reiri al Novjorko. Li publikigis tiam en 1966 albumon titole "I've Got The Peace Brother Blues" kaj tenis proprajn ensemblojn. Post 1968 malsano finis siajn muzikajn aktivecojn; li mortis en 1981 je Jamaica sur Long Island.

## Literaturo 
* James Lincoln Collier: *Duke Ellington. Genius des Jazz.* Reviziita eldono. Ullstein, Berlino 1999, ISBN 3-548-35839-X (*Ullstein* 35839).

Kategorio:Ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kokoĥolero

[eta|Koko de bredaro kun verda [diareo.]]
**Kokoĥolero** estas nomata ankaŭ **birdoĥolero**, **birda pasteŭrelozo**, **birda hemoragia septicemio**.&nbsp;

Ĝi estas la plej komuna pasteŭrelozo de kortobirdoj. Ĉar la kaŭza agento estas *Pasteurella multocida*, oni konsideras ĝin kiel zoonozo.

Plenkreskaj birdoj kaj maljunaj kokoj estas pli malsanemaj. Ĉe gepatraj aroj, virkokoj estas pli malsanemaj ol kokinoj.&nbsp;

Krom kokoj, tiu malsano koncernas ankaŭ al meleagroj, anasoj, anseroj, rabobirdoj kaj kanarioj. Meleagroj estas aparte suferantaj, kun mortindico gama ĝis 65 %.&nbsp;

La agnosko de tiu patologia kondiĉo estas de pliiĝanta gravo por diversaj diagnozoj kun birda gripo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Attenuation of the Causal Agent of Fowl Cholera , de Louis Pasteur, 1880
* Kokoĥolero ĉe *Merck Veterinary Manual* 

Kategorio:Malsanoj de birdoj
Kategorio:Zoonozoj