open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lunatiko (muzikgrupo)

**Lunatiko** estas muzikgrupo, kiu produktas elektronikan muzikon en Esperanto. Ĝia ĉefkantisto estas Igor Wasilewski el Pollando kiu esperantiĝis en 2000. Stile temas pri elektronika muziko (trenco, haŭzo). Igor ankaŭ faras hiphopan muzikon kun la muzikgrupo Eterne rima.

## Diskografio
* Elektronika kompilo (2003) - Lunatiko kontribuis per "Planedo Esperanto" kaj "Aŭskultu"

Kategorio:Esperantaj muzikaj grupoj
Humber (rivero)

eta|dekstra|250px|Kluzo ĉe la rivero Humber.
**Humber** : estuaro de la riveroj Ouse kaj Trent.

Longeco - 61 kilometroj.

Humber Ponto (angle, *Humber Bridge*) – tre longa unuopspana ponto konstruita en 1981.

Ĉe la buŝo de la rivero troviĝas la tre bonkonata lumturo – *Spurn Head* (Spurn Kapo)

Gravaj Havenoj – Hull, Grimsby, Immingham

En 2002 la Humber estis la dua plej grava rivero laŭ kvanto de varoj en Britio.

Regulaj ŝipvojoj por pasaĝeroj - Hull – Roterdamo (ĉiutage), Hull – Zeebrugge (ĉiutage).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.humberbridge.co.uk 

Kategorio:Riveroj en Britio
Amy Johnson

[eta|200px|dekstra|Amy Johnson, Kalgoorlie, [Okcidentaŭstralio, Julio 1930.]]
**Amy JOHNSON** (prononcata **ĝonsn**; naskiĝis la 1-an de julio 1903 - mortis la 5-an de januaro 1941) estis angla pilotino. Ŝi naskiĝis en Hull.

Ŝi famiĝis en 1930 pro flugado de Britio al Aŭstralio – kiel unua virino ŝi faris tion.

Eble ŝia plej granda sukceso estis en 1936 kiam ŝi flugis de Britio al Kaburbo (Capetown), Sud-Afriko kaj revenis. Ŝi rompis la rekordon.

Dum la Dua mondmilito ŝi laboris kiel piloto kaj mortis en akcidento ĉe la estuaro de la Tamizo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sciencemuseum.org.uk/on-line/amy-johnson/index.asp  
* http://www.bbc.co.uk/humber/famous_folk/amyjohnson/biog1.shtml 
* https://web.archive.org/web/20031004032427/http://www.bbc.co.uk/education/beyond/factsheets/makhist/makhist7_prog13c.shtml 
* http://www.eastriding.gov.uk/sewerby
Brita Muzeo

eta|Brita Muzeo - Granda Korto
eta|250px|la enira portalo de la muzeo
La **Brita Muzeo** () en Londono estas unu el la plej grandaj kaj bonkonataj muzeoj en la mondo, etnografia kolektaĵejo de la Unuiĝinta Reĝlando, en la londona distrikto Bloomsbury. La historio de la muzeo (kaj la libraro) reiras ĝis 1753, kiam la registaro aĉetis artotrezoron kaj libraron de Siro Hans Sloane (1660–1753). La fondon de la muzeo kaj libraro ebligis parlamenta leĝo. Ĝi malfermis la pordon en 1759 por la publiko en la tiama konstruaĵo *Montagu Hous*. La nuna muzea konstruaĵo estis konstruita inter 1823-1852 sur loko de la *Montagu House*, planita de Siro Robert Smirke, en klasicisma stilo.

En posedo de muzeo troviĝas gravaj antikvaj kaj mezepokaj artotrezoraĵoj kaj artobjektoj. Oni ekspozicias la ortografiajn kolektaĵojn en la *Museum of Mankind*, en alia parto de Londono.

La libraro de *British Museum* kuniĝis en 1973 kun aliaj gravaj kolektaĵoj kaj estiĝis la British Library.

Elstare interesaj objektoj :-

* La Marmoraĵoj Elgin ( Elgin Marbles) – statuoj kaj skulptaĵoj el la Partenono en Ateno.
* La *Magna Carta* – el la jaro 1215 - baza dokumento pri anglaj liberecoj.
* La Kolekto de Stein – el Centra Azio.
* La Rozeta Ŝtono, kiu ebligis komprenadon de la antikva egipta lingvo.

Adreso - Great Russell Street, Londono. WC1B 3DG, plej apuda subtera fervojo - Holborn


Kategorio:Muzeoj en Londono
Jiří Vychodil

**Jiří VYCHODIL** (naskiĝis la 4-an de marto 1940 - mortis la 9-an de septembro 2012) estis blinda ĉeĥa esperantisto kaj eksprezidanto de la sekcio de nevidantoj, profesie telefonisto, honora membro de ĈEA kaj de UEA.

Denaske nevidanta, post lernejo por blinduloj en Prago li studis en ŝtata konservatorio. De 1960 ĝis 1980 li laboris kiel instruisto pri pianludado kaj ĝis sia emeritiĝo kiel informisto en asekura kompanio.

Li lernis Esperanton en 1954 kaj ekzameniĝis ĉe Ĉeĥa Esperanto-Asocio kaj UEA/ILEI. En ĈEA li kunfondis la sekcion de blinduloj kaj prezidis ĝin de 1976 ĝis 1999, instruis kaj kunlaboris pri vortaroj kaj lerniloj, redaktis la porblindulan revuon *Aŭroro,* helpas la organon de LIBE kaj brajligas kongresajn materialojn. En 1996 li gvidis la Internacian Kongreson de Blindaj Esperantistoj kaj membris en LKK de la 81-a UK en Prago. Vychodil estas honora membro de ĈEA ekde 1999.

Estante tute blinda, li partoprenas Esperanto-aranĝojn en akompano de iu el la familianoj. Ofte li piane akompanas kantistojn dum koncertoj.

Dum la 89-a UK en Pekino li estis nomumita Honora Membro de UEA, honora membro de UEA ekde 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Aŭroro 

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj membroj de ĈEA
T. S. Eliot

dekstra|200ra
**Thomas Stearns ELIOT** (naskiĝis la 26-an de septembro, 1888, mortis la 4-an de januaro, 1965), estis poeto naskiĝinta en Usono, verkisto de teatraĵoj, kaj literatura kritiko.

Eliot naskiĝis en altklasa familio de Sankta Luiso, Misurio; la fama prezidanto de la Washington-Universitato Tom Eliot estis kvingrada kuzo. La gravaj verkoj de Eliot montras malmultajn signojn pri St. Louis, sed estis, dum lia junaĝo, meblovendejo Prufrock en tiu urbo.

Sed T.S. Eliot fondis siajn vivon kaj literaturan karieron en Anglio, post la nuligo de planoj vojaĝi al Germanio pro la ekesto de la Unua mondmilito. Post la milito, en la 1920-aj jaroj, li pasigis tempon kun aliaj grandaj belartistoj en la kvartalo Montparnasse en Parizo, kie li estis fotografita de Man Ray. En la universitato li esploris Budhismon kaj lernis Sanskriton.

Per la influo de Ezra Pound li fariĝis konata per la eldono de poemo, *The Love Song of J Alfred Prufrock* ("La amkanto de J. Alfred Prufrock"), en 1915. Lia stilo estis freŝa kaj modernisma, en klara kontrasto al multe da la pastora poezio de tiu tempo.

En 1922, la eldono de *The Waste Land* ("La detruita lando") fariĝis unu el la ĉefaj ekzemploj de la nova ondo de poezio de tiu tempo. *The Waste Land* estis vidata kiel reprezento de la seniluziiĝo de la postmilita generacio. Iuj opinias ke la distinga dependo je aludo, aparte al figuroj de la greka kaj latina mitologioj, de la poemo estas malforto kiu ekskludas la "averaĝan" leganton, sed tamen la poemo restas unu el la plej legataj verkoj de Eliot.

Lia pli malfrua verkaro estas pli religia, li estis konvertinta al la eklezio Anglikana, kaj enhavas i.a. la verkojn *Ash-Wednesday* ("Cindromerkredo") kaj *Four Quartets* ("Kvar kvaraĵoj"). Eliot konsideris "Kvar Kvaronpoemoj" sia majstroverko, ĉar ĝi fontis el lia vasta scio de mistikismo kaj filozofio.

El la teatraĵoj de Eliot, kiuj estas plejparte poeziaj, estas i.a. *Murder in the Cathedral* ("Murdo en la katedralo", 1935), rekte religia verko pri la morto de Skt. Tomaso Becket. Li konfesis influon de i.a. Lancelot Andrewes predikanto de la 17-a jarcento. Pli malfrue, li estis dungita al la komitato formita por krei la "Novan Anglan" tradukon de la Biblio.

En 1948, li ricevis la Premion Nobel de Literaturo, dum samtempe lia amiko Ezra Pound estis tenita en mensmalsanulejo.

Poste, lia libro de poezio por infanoj ''Old Possum's Book of Practical Cats* ("La libro de Old Possum pri praktikaj katoj", 1939) estis la bazo de la popularega muzika teatraĵo de West End and Broadway verkita de Andrew Lloyd Webber, *Cats* ("Katoj").

## Vidu ankaŭ 
* Renouveau catholique
* Paul Claudel

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Eliot  ĉe Project Gutenberg (*angle'')

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:Sankta Luiso
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
TEJO-aktuale

**TEJO-aktuale** estas retpoŝta novaĵletero de la Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO). Ĉiu povas aboni ĝin senpage. Ĝi aperas ĉiusemajne kaj enhavas nur koncizajn, konkretajn informojn pri la junulara Esperanto-movado kaj ligilojn al interesaj retpaĝoj. Oni povas libere sendi novaĵojn koncerne junularan Esperanto-vivon al la redakcio.

## Vidu ankaŭ 
* TEJO Tutmonde - informilo de TEJO pri junulara Esperanto-movado
* Kontakto - soci-kultura revuo de TEJO

### Eksteraj ligiloj 
* La abonilo (troviĝas en suba parto de ĉiu paĝo)
* La arkivo
* La ideo

Kategorio:TEJO
Anabaptismo

eta|dekstra|240ra|Disvastiĝo de anabaptismo 1525-1550.
**Anabaptismo** ("rebaptantoj", el la greka ανα *ana* = ree + βαπτιζω *baptizō* = bapti; ) estas nomo, donita de iliaj malamikoj, al diversaj kristanaj grupoj, kiuj baptas plenkreskulojn, kiujn oni jam baptis infanaĝe.

## Historio 
La movado komenciĝis en Svislando en 1525, unu jaron post la ekribelo de germanaj kamparanoj. Dum la ribelo Marteno Lutero subtenis la nobelojn kontraŭ la kamparanoj. Rezulte, la socio estis preta por "dua reformacio". Anabaptismo unue aperis en Zuriko, Svislando, kaj poste disvastiĝis ĝis Nederlando. La anabaptistoj svisaj, male ol kelkaj anabaptistaj grupoj pli nordaj (ekzemple tiuj en Monastero), estis ekde la komenco pacifistaj (vidu sub Schleitheima konfesio). Pro siaj kredoj je senperforto kaj rebaptado, la anabaptistojn svisajn multe suferigis aŭtoritatoj svisaj. La persekutado venis egale de la protestantoj, kiel de la katolikoj. Post Menno Simons, la anabaptistoj en Nederlando estis regrupigitaj kaj redifinitaj, kaj ili iĝis pacifistoj.

## Anabaptistoj 
**Anabaptistoj** estas anoj de iu el pluraj kristanaj sektoj, kiuj malagnoskas la validecon de la baptado de infanetoj. La nomo estas donita al ili de la oponantoj: ĝi signifas "rebaptantoj", sed laŭ la anabaptista vidpunkto tio malpravas, ĉar ili ne taksas la unuan, "oficialan" bapton *bapto*. La plej fruaj anabaptistoj aperis antaŭ 1500 en la montoj de norda Italio kaj Svislando, kaj ili verŝajne devenis de grupoj parencaj al la Valdenanoj. Pro persekutado en la epoko de la Granda Reformacio, grupoj de anabaptistoj komencis migri alilanden; multaj atingis la pli liberalan Nederlandon, kie ili floris sub gvidantoj kiel Menno Simons. Poste multaj transmariĝis al la usoniĝontaj kolonioj, kie la plej konservativega frakcio, la Amananoj, ankoraŭ nun rifuzas uzi elektron kaj aŭtomobilojn.

La anabaptistoj ĝenerale baptas plenkreskintajn kredantojn per verŝado (ne per mergado aŭ trempado, kiel ĉe la baptistoj) kaj havas organizan strukturon kongregacian (simile al la baptistoj). Kontraste al la baptistoj, la anabaptistoj, kaj precipe ilia ĉefa subgrupo, la Menonitoj, estas forte kaj formale pacifismaj, plej ofte rifuzante militservi, evitante politikan agadon, kaj ofte turnante siajn misiajn klopodojn al porpaca agado. En tio ili pli similas al la Kvakeroj ol al la baptistoj.

## Listo de gvidantoj 
Menno Simons - Jakob Ammann - Michael Sattler - Konrad Grebel - George Blaurock - Felix Manz - Jakob Hutter - Peter Riedemann - Andreas Ehrenpreis - Johannes Waldner

## Listo de anabaptistaj tekstoj 
Schleitheima konfesio - Konfesio de Dordrecht - *Rechenschaft*

## Vidu ankaŭ 
* Mondkonferenco menoanisma
* Apokatastazo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.anabaptistnetwork.com/schleitheimconfession 
* http://www.mwc-cmm.org/Directory/mbictotal.html 
* http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/a533me.html
* http://www.anabaptistnetwork.com 
* Menno Simons.net

Kategorio:Kristanaj organizaĵoj laŭ konfesioj
Kategorio:Protestantismo
Menonitismo

**Menonitoj** (laŭ PIV), estas anabaptistoj kaj kristanoj, kies kredaro serkve nomatas **menonitismo**. La svisa anabaptisma historio komenciĝis en 1525 en Zuriko, Svislando. La movado anabaptisma disvastiĝis el Svislando ĝis Nederlando, kie la gvidanto Menno Simons donis al ĝia ĉefa fadeno sian antaŭnomon.

Dosiero:Ulrich Zwingli.jpg|Ulrich Zwingli
Dosiero:Titelseite Schleitheimer Artikel.jpg|Titolpaĝo de la Konfeso de Schleitheim
Dosiero:Mennonite-Norden.jpg|**Menonita preĝejo** en Norden (Germanio)

[eta|dekstra|Interno de la menonita preĝejo en [Amsterdamo, Nederlando]]
[eta|maldekstra|La menonita preĝejo en [Goessel (Kansas, Usono)]]
[eta|dekstra|La menonita preĝejo en [Amsterdamo (Nederlando)]]
[eta|maldekstra|La postmenonita preĝejo en [Gdansko]]
[eta|dekstra|La interno de la menonita preĝejo en [Friedelsheim, Germanio]]
[eta|200px|maldekstra|Menonita preĝejo en [Friedrichstadt (Schleswig-Holstein), Germanio]]
[eta|dekstra|La interno de la menonita preĝejo en [Giethoorn, Nederlando]]
[eta|maldekstra|Menonita preĝejo en [Henderson, Nebrasko, Usono]]
[eta|maldekstra|Menonita preĝejo en [Hamburg-Altona, Germanio]]
[eta|dekstra|Menonita tombejo en **Stogi** apud [Malbork en la regiono **Żuławy** (Vistula Baslando)]]
[eta|dekstra|Menonita tombejo en **Stogi** apud [Malbork en la regiono **Żuławy** (Vistula Baslando)]]
**Pacifistoj**:
La Svisaj anabaptistoj proklamis sin pacifistoj jam en 1527 per la Konfeso de Schleitheim, redaktita de Michael Sattler. Ne ĉiuj anabaptismaj grupoj, precipe tiuj pli norde en Eŭropo, deklaris sin pacifistoj. Tamen nur la grupoj pacifismaj plu vivas ĝis hodiaŭ.

**Menonitaj religiaj grupoj**

* **Menonitoj konservativegegaj**
** Ŝvacedruvera amiŝismo
** Nebraska amiŝismo
* **Menonitoj konservativegaj**
** Amananismo
** Nova amananismo
** Malnov-ordena menonitismo
** Malnova kolonia menonitismo
* **Menonitoj konservativaj**
** Biĉia amanismo
** Konservativa menonitismo
** Malnov-koloniaj meksikaj menonitoj
** Paragvajaj ĉakaj menonitoj
* **Menonitoj modernaj**
** Konferenco Ĝenerala de la Menonita Eklezio 
** Malnova menonitismo
** Menonita fratarismo
* **Diverslandaj**
** Meksikaj menonitoj
** Rusaj menonitoj

## Vidu ankaŭ 
* Amiŝismo, Amananoj
* Konfeso de Schleitheim
* Mondkonferenco menonitisma

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mennosimons.net anglalingvaj ligiloj pri Menno Simons
* http://www.mennoniten.de menonitismo en Germanio (de)
* Menonitoj en Bolivio  (ca, en, es)
* Menonitaj lernejoj  (ca, en, es)


Kategorio:Rebaptismo
Kategorio:Ismoj
Konfesio de Schleitheim

eta|Titolpaĝo de la *Konfeso de Schleitheim*
La **Konfesio de Schleitheim** () estis redaktita en februaro 1527 de konferenco gvidata de Michael Sattler en la vilaĝo Schleitheim, Svislando.

## La deklaracio de fratara unuiĝeco 
# Baptado de plenaĝuloj
# Ekskomuniko
# Rompado de pano
# Apartigo de malbono
# Paŝtistoj en la komunumo
# Uzo de la glavo
# Malpermeso ĵuri

## Eksteraj ligiloj 
* Originala teksto de la *Konfeso de Schleitheim*  

Kategorio:Protestantismo
Menno Simons

**Menono Simonido** (la literumo ne estis fiksita kaj oni trovas tre diversajn formojn; "Sim(m)ons(z(oon))" ne estas familia nomo, sed nur la antaŭnomo de lia patro) (1496 - 1561) estis anabaptisma komunumestro el Frislando (nun en norda Nederlando kaj nordokcidenta Germanio). Li ordiniĝis kiel romkatolika sacerdoto kaj servis pastre en la gepatra vilaĝo, sed ĉ. 1530 li komencis dubi pri diversaj katolikaj doktrinoj, kaj serĉante la veron en la Biblio li konvinkiĝis, ke pri diversaj aferoj la Roma Eklezio malpravas. Li aliĝis al la anabaptismo, kies anoj jam atingis Nederlandon el Svisio, kaj baldaŭ li fariĝis konata gvidanto en tiu sekto &#151; tiom, ke ĝis hodiaŭ la ĉefa anabaptisma konfesio nomas sin, kaj estas nomata, "Menonanoj".

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mennosimons.net 
* http://www.mennoniten.de 
* http://www.mennokate.de 
* http://www.jungegemeinde.de 

Dosiero:Mennokate.jpg|
Dosiero:MennoSimons.gif|
Dosiero:Menno Simonsz.gif

Kategorio:Nederlanda protestanta klerikaro
Kategorio:Protestantaj mistikuloj
Kategorio:Nederlandaj menonitoj
Kategorio:Fondintoj de novaj religioj
Kategorio:Nederlandaj protestantaj teologoj

Kategorio:Mortintoj la 31-an de januaro
Huterita dialekto

Lingvoj > Hindeŭropa lingvaro > Ĝermana > okcidenta Ĝermana > Germana lingvo 

:
La **huterita dialekto** (huterite: *Hutterish*) estas parolata en Kanado kaj en Usono fare de ĉirkaŭ 40 000 parolantoj. La plejmulto el ili estas huteritoj kaj vivas komunume. Ĉi tiu germandevena dialekto estas miksigita kun malmultaj vortoj el la rusa kaj multaj vortoj el la angla lingvoj pro tio, ke la huteritofonoj vivis en Rusio antaŭ ol enmigri al Usono kaj al Kanado. La huterita formo de lingvo ne estas pli malsama ol aliaj germanaj dialektoj. La huterita lingvo nur estas opiniita kelkfoje lingvo kaj ne dialekto, ĉar la angla lingvistiko normale ne uzas la sistemon de "ausbau language", "abstand language" kaj "dach language" aŭ germane "Ausbausprache", "Abstandsprache" kaj "Dachsprache". Huteritoj uzas germanan lingvon kiel "Dachsprache". Pro tio la angla lingvistiko nek povas solvi la problemon de la diversaj germanaj dialektoj nek la problemon de la diversaj italaj dialektoj.

:**Vokaloj: la normgermanaj kontraŭ la huteritaj**
:* normgermana /oi/ > huterita /ai/
:* normgermana /ai/ > huterita /a/

:**Huterita nazaligo**
:* normgermana /dn/ > huterita /n/

## Vidu ankaŭ 
* Pensilvangermana dialekto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=GEH 

Kategorio:Germana lingvo
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Kanado
Konrad Grebel

**Konrad Grebel** (naskiĝis ĉirkaŭ 1498 ĉe Grüningen en Kantono Zuriko, mortis en 1526 ĉe Maienfeld en Kantono Grizono) estis svisa anabaptisto, kiu studis ĉe pluraj universitatoj eŭropaj. Konrad Grebel estis nobelulo, kiu helpis al la kreo de la anabaptismo. Li mortis en juna aĝo kiel rifuĝinto en iama ne-svisa lando (Kantono Grizono).

## Referencoj 
* Desiring God

Grebel, Konrad
Grebel, Konrad
Grebel, Konrad
Inua lingvo

La **inua** aŭ **montara-naskapa lingvo** estas parolata hodiaŭ en Kebekio kaj en Labradoro. Ĝi estas algonkena lingvo kaj parencas proksime kun la kria.

La inua estas lingvo parolata ankoraŭ de la juna generacio. En Kebekio ne estas rare rimarki francajn vortojn kiuj eniris jam la inuan lingvon.

Kategorio:Algonkena lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Kanado
Aniŝinabeka lingvo

eta|maldekstre|Regionoj kie la **aniŝinabeka** aŭ **oĝibva lingvo** estas parolata.La **aniŝinabeka** (aniŝinabeke: *anishinaabemowin*), ankaŭ la **oĝibva lingvo (**aniŝinabeke **:** *Ojibwemowin*) aŭ **ĉipeva lingvo** (en : chippewa) estas parolata inter Alberto kaj Kebekio en Kanado kaj en Usono: de Montano kaj Miŝigano. Ĝi apartenas al la algonkena lingvaro.

Grupoj kiuj parolas dialektojn de la aniŝinabeka inkluzivas la oĝibvoj, la saŭltaŭoj, la misisagoj, la otavoj kaj la algonkenoj.

La esperantlingva vorto totemo (vidu ankaŭ la artikolon totema paliso) probable devenas el la aniŝinabeka respektive oĝibva lingvo.

## Frazoj 
;'''*Aaniin* :** Kiel vi fartas? ***Aaniin ezhiwebak agwajiing?* : Kiel estas la vetero?**
;***Boozhoo!* : Saluton!**
;***Miigwech!* : Dankon!'*

## Eksteraj ligiloj 
(es) Lengua Ojibwa, laŭ *Lingvoj de la mondo''

(en) , laŭ Ethnologue

(en) , laŭ Ethnologue

(en) , laŭ Ethnologue

http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ojc

http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ojg

http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ojw

http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=otw

* 

## Vidu ankaŭ 
Listo de lingvoj

Kategorio:Algonkena lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Mikmaka lingvo

La **mikmaka lingvo** estas algonkena lingvo ĉefe konata kaj uzata de la mikmakoj, gento da indianoj.

## Lingvo polisinteza 
La mikmaka lingvo, kiel aliaj algonkinaj lingvoj uzas multajn morfemojn por formi multe da vortoj, kiuj estas uzitaj en la lingvo.

## Sono de la lingvo 
La mikmaka havas dek unu konsonantojn kaj ses vokalojn. La longeco de la vokaloj povas varii.
eta|maldekstra|180px|Eltiraĵo el preĝolibro en la mikmaka

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Aŭtoĥtona Lingva paĝo pri Mikmaka
* Interreta Arkivo de la mikmaka lingvo
* 
* Mikmaka-angla retvortaro.

Kategorio:Algonkena lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Tony Stewart

**Tony Stewart** [TOni STUurt] - Piloto en la aŭtosporta serio NASCAR. Naskiĝis je 20-a de majo, 1971 en Columbus, Indianao. Triobla ĉampiono en la tri aŭtoklasoj de USAC en jaro 1995. Konkursis en Indianapolis 500 1996-1999, 2001. Ĉampiono de IRL 1997. `Plej Bona Novulo', NASCAR-a Winston-Pokalo serio 1999. Ĉampiono de la serio en 2002.

## Aliaj Notindaĵoj 
* 1996: Por Indianapolis 500, meritis la polus-pozicion, nomata Plej Bona Novulo.
* 1999: Gajnis en tri kuradoj en NASCAR, rekorda por novulo, kaj dufoje meritis polus-pozicion.
* 2000: Gajnis en ses kuradoj en NASCAR, kaj dufoje meritis polus-pozicion.
* 2001: Konkursis en du kuradoj samtage- en la Indianapolis 500 kaj Coca-Cola 600, entute 1 100 mejlojn (1 760 km) dum la sama tago (rekordo), gajnis en tri kuradoj en NASCAR, meritis unu polus-pozicion, rangis dua je sezonfino.
* 2002: Gajnis en tri kuradoj en NASCAR, kaj meritis unu polus-pozicion.

Kategorio:Aŭtosportistoj
Pra-algonkena

Lingvoj > Lingvaj Familioj > Algonkena lingvaro > Proto-algonkina

:
La lingvo en la familio algonkina kiu estas la plej malsama je la aliaj estas la nigrapieda kaj ĝiaj dialektoj: la siksika, la pikania, kaj la akainava

:
**Teorioj pri la hejmlando de la proto-algonkinoj**
:* 1. Sur la ebenaj landoj de Montano kaj apude en Roka Montaro de Idaho 
:* 2. Apud la Rivero Kolumbio, en la ŝtatoj Oregono kaj Vaŝintonio
:* 3. En la suda sekcio de Ontario, Kanado

**Ekzemploj de proto-algonkina**

:* urso      *mathkwa
:* hundo     *athemwa

:* La proto-algonkina estis Polisinteza lingvo


Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Ontario
Kategorio:Oregono
UK 2000

En 2000, la **85-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis en Tel-Avivo, Israelo. Aliĝis 1212 kongresanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* https://uea.org/esperanto/kongresoj/2000/uk_2000.html
* http://www.esperanto.org/uk2000/ 

00 2000
Kategorio:Tel-Avivo
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2000
Kategorio:2000 en Israelo
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Israelo
UK 2001

dekstra|300ra
En 2001, la **86-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis en Zagrebo, Kroatio. Aliĝis 1691 kongresanoj. La kongresa temo estis "Kulturo de dialogo - dialogo inter kulturoj".

## Programeroj 
Tiuokaze oni organizis multajn programerojn por prezentado de Kroatio. Por la 54a sesio de la Internacia Kongresa Universitato okazis prelegoj pri tutmondaj lingvoj, dialogo al ekstertera kulturo, Harry Potter, ekonomia socialismo, frazeologio, muziko, edukmodeloj.

Krom la kutimaj distraj koncertoj, en la Nacia Teatro Vida Jerman prezentis verkon "La lasta tago en la vivo de Maria Teresia" kun ege alta sukceso de publiko kaj prestiĝo. Saša Pilipović prezentis la verkon "La malfermilo" de Victor Lanoux.

## Loka kongresa komitato 
* Dalibor Brozović - prezidanto
* Ankica Jagnjić - vicprezidanto, infana kongreseto
* Dalibor Šeatović - vicprezidanto, loĝigo
* Spomenka Štimec - sekretario
* Dinka Šimunić - kasisto
* Željka Kelava - personaro, giĉetoj
* Faruk Islamović - ekskursoj
* Miroslav Jerković - arta programo
* Maja Tišljar - arta programo
* Danka Tišljar - arta programo
* Stjepan Žgela - arta programo
* Emina Višnić - arta programo
* Judita Hudeček - ekstera informado
* Josip Pleadin - movada informado
* Davor Štimec - kongresejo
* Irina Barač - junularo, loĝado
* Melanija Grgić - bonveniga servo
* Ljerka Stilinović - administrado
* Ivan Špoljarec - interreto

## Ekskursoj 
Dumkongresaj ekskursoj konatigis al la kongresanoj interalie la regionojn lagoj de Plitvice kaj Zagorje, la naturparkon Lonjsko Polje (la vadejoj de rivero Lonja), folkloron en Hlebine, kastelajn manĝaĝojn en Djurdjevac kaj arbarojn en Vrbovec, kaj la urbojn Opatija en Istrio kaj (per aviadilo) Dubrovnik en Dalmatio, krome multajn lokojn en kaj ĉirkaŭ la kongresurbo Zagrebo. Aldoniĝis antaŭ- kaj postkongresaj ekskursoj.

## Eksteraj ligiloj 
* kongresa retejo de UEA (listo de ligiloj) 
* PDF-dosiero de la Dua Bulteno de la UK 2001

01 2001

Kategorio:Zagrebo
Kategorio:2001 en Eŭropo
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Kroatio
UK 2003

dekstra|200ra
En 2003, la **88-a Universala Kongreso de Esperanto** inter la 26-a de julio kaj 2-a de aŭgusto okazis en Gotenburgo, Svedio. Aliĝis 1791 kongresanoj el 62 landoj, kaj la kongresa temo estis "Lingvaj rajtoj kaj respondecoj".

## Programeroj 
Por la 56a sesio de la Internacia Kongresa Universitato oni organizis prelegojn pri astronomio, tutmondiĝo, kemio, Wilhelm Ostwald, Manksio, komputiloj, religia sinkretismo ktp.

## Teatraĵoj prezentitaj 
* **La Kabaredo**, rolas Saša Pilipović kaj Sanja Matejić. Koreograﬁis Irena Djordjević, kaj esperantigis Tereza Kapista.
* **Aniaro**, prezentita de Jerzy Fornal
* **Magia prezentado** far Bernd Schönberner, Petra Schönberner, Otti Haupt, Christa Haupt, Christian Bach, Thomas Lepping kaj Jürgen Wilmes.

## Koncertoj 
* Esperanto Desperado
* Ĵomart kaj Nataŝa

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Kongresa Kuriero 


03 2003
Kategorio:Gotenburgo
Kategorio:2003 en Svedio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Svedio
Miĉifa lingvo

La **miĉifa** (ankaŭ meĉifa; métchif/métis = metisa) estas parolata de ĉirkaŭ  personoj en Manitobo kaj Norda Dakoto. La lingvo estas miksaĵo de la franca kaj la kria kaj eĉ iomete en certaj lokoj kun la aniŝinabeka (orienten la kria iĝas laŭgrade aniŝinabekan - la limo inter la kria kaj la aniŝinabeka ne estas definitiva).

La plejmulto el la verboj estas kriaj kaj francaj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lingvoj

Kategorio:Mikslingvoj
Kategorio:Algonkena lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Adelajdo

eta|Urbodomo
**Adelajdo** (angle: **Adelaide**) estas milionurbo, la ĉefurbo de la Suda Aŭstralio. 

Ĝi estas la 5-a plej granda urbo en Aŭstralio kaj marborda urbo. La Ganoj (angle: Kaurna), grupo de Indiĝenaj aŭstralianoj, loĝis en la areo kaj nomis ĝin "Tarntanya". En 1836, la brito William Light fondis la urbon apud la rivero Torrens. Li nomis Adelajdon laŭ la germandevena brita reĝino Adelajdo. nomita laŭ la germandevena brita reĝino Adelajdo.

## Geografio 
Adelajdo troviĝas sur ebenaĵo inter golfo kaj montoj. Melburno troviĝas 729, Sidnejo 1191, Kanbero 1408 km-oj.

## Historio 
Adelajdo fondiĝis en 1836, sed pli frue kelkcent da indiĝenoj vivis tie. Baldaŭe akvorezervujoj konstruiĝis por agrikulturo kaj bestobredado. Ekde 1867 la stratoj estis lumigitaj de gaso. En 1874 universitato (la sekva en 1966) fondiĝis. Ekde 1909 la loĝantaro ricevas kurenton. En 1989 fabriko por ŝipopruduktaĵoj fondiĝis.

## Klimato 
Adelajdo havas mediteranean klimaton. La somero estas varma, tiam ne pluvas multe. Jare pluvas 542&nbsp;mm, precipe inter junio-aŭgusto. Tre malofte frostas aŭ neĝas.

## Trafiko 
La internacia flughaveno estas tre proksime (vidu artikolon Emu Airways). La urbo havas bonajn kontaktojn laŭ aŭtovojoj kaj fervojoj. En Adelajdo aŭtobusoj, tramoj kaj ankaŭ fervojo transportas la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* urbodomo
* katedralo de Sankta Petro
* arta galerio
* muzeo pri suda Aŭstralio
* botanika ĝardeno
* Universitato de Adelajdo
* Universitato de Suda Aŭstralio

## Servoj 
* Ŝtata Biblioteko de Suda Aŭstralio

## Famuloj 
En Adelajdo mortis:
* hungara-aŭstralia matematikisto György Szekeres
* hungara entomologo József Szent-Ivány
* hungara meteologiisto Géza Tóth.

## Ĝemelurboj 
*  Christchurch, Nov-Zelando (1971)
*  George Town, Malajzio (1973)
*  Austin, Usono (1982)
*  Himeĵi, Japanio (1982)
*  Ensenada, Meksiko (1996)
*  Ferrol, Hispanio (2010)
*  Mexicali, Meksiko
*  Malmö, Svedio

## Kongresoj 
Adelajdo estis la loko de la UK 1997.

## Esperantistoj 
* Robert Felby
* Zbigniew Wybraniec

## Bildoj 

Adelaide.jpg|Vasta panoramo de Adelajdo
AdelaideSkyline.jpg|Vasta panoramo pri la urbocentro de Adelajdo
St Peters Cathedral.JPG|la urba katedralo Sankta Petro
Adelaide DougBarber.jpg|Panoramo de Adelajdo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Emu Airways
* Listo de milionurboj
* Glenelg (Suda Aŭstralio)
* Tramvojo Adelajdo-Glenelg

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 


Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Suda Aŭstralio
Kategorio:Urboj de Suda Aŭstralio
Nehijaŭa lingvo

La **Nehijaŭa** propranome, aŭ **Kria** kutime (krie: ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ *Nēhiyawēwin*, , ) estas la lingvo indiĝena de Kanado, kun ĉirkaŭ 70 000 parolantoj, la nehijaŭoj aŭ krioj.

Malgraŭ la ne tre grandnombra parolantaro la parolejo de la lingvo etendiĝas tra ĉ. 60 longitudaj gradoj.
Do aperis pluraj dialektoj, fonetike klasifikeblaj laŭ pluraj kriterioj, ekzemple:
* La longaj vokaloj **ê** kaj **î** parte estas apartaj fonemoj, parte kunfandiĝis.
* La orientaj dialektoj inter Labradoro kaj Ontario distingas inter **š** (ŝ) kaj **s**, la okcidentaj ne.
* La sono de retrofleksa "l", supozata en la pra-algonkina lingvo, disevoluis al diversaj sonoj en diversaj dialektoj.

Eblas klasi la dialektojn en naŭ grupojn, kiuj de okcidento al oriento estas:
* **ebenaĵa** (apartena al la ipsilona dialekto)
* **arbara** (th-dialekto)
* **marĉa** (n-dialekto), kies okcidenta varianto diferencas de la orienta per kunfandiĝo de **š** kaj **s**
* **alka** (l-dialekto)
* **Jakoba-Golfa** (ipsilona dialekto), kies norda varianto diferencas de la suda per la kunfandiĝo de **ê** kaj **î**, kiu tamen ne malhelpas interkomprenon
* **Atikamekua** (r-dialekto)
* **okcidenta montara** (l-dialekto)
* **inua** (l-dialekto; foje nomata Orienta Montara)
* **naskapia** (ipsilona dialekto)

## Vidu ankaŭ 
* Nehijaŭoj

## Literaturo 
* The Cree syllabary at Omniglot
* Cree at Languagegeek.com
* Barber, F. Luis: *James Evans and the Cree Syllabic*. In: *Victoria Library Bulletin Toronto*. July 1940. vol. 2. No. 2. 16 p.
* Burwash, Nathaniel: *The Gift to a Nation of Written Language*. S.l., 1911. 21 p.
* Evans, James: *Cree Syllabic Hymn Book*. Norway House, 1841. In: *Bibliographical Society of Canada*; Facsim. Series 4. Toronto, 1954. 23 p.)
* Steller, Lea-Katharina (geb. Virághalmy): *Alkalmazkodni és újat adni – avagy „accomodatio“ a paleográfiában*  In: *Paleográfiai kalandozások*. Szentendre, 1995. ISBN 963-450-922-3
* Ray, Margaret: *The James Evans Collection*. In: *Victoria Library Bulletin Toronto*. July 1940. vol. 2. No. 2. 16 p.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto of Cree People in Canada
* 

Kategorio:Algonkena lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Louise Adeline Weitzel

**Louise Adeline WEITZEL** (2-a de decembro 1862 - 6-a de majo 1934) estis usona verkistino en la Pensilvanigermana lingvo. Ŝi naskiĝis en la urbo Green Bay, en Viskonsino. Ŝia familio tamen translokiĝis al la vilaĝo pensilvania Lititz kiam ŝi estis juna. Ŝi studis ĉe la kolegio *Sunnyside* kaj ĉe la knabina seminario *Linden Hall* en Lititz. Ŝi estis ano de la Moraviaj fratoj.

## Poemaro 
* *Bee*
* *Der Viert Tschulei*
* *Die Grummler*
* *Die Sunn scheint aryeds wo*
* *Mei Nochber hot en Reedio*
* *Nackich*
* *Vum Schiesse*
* *Siggaretts*
* '*S Wedder*
* ''Was meent's*
* *Wie zuvor*
* *Wu fehlt's*
* *Zu schtarrick''

Weitzel
Wietzel
Inuoj

[eta|dekstra|300px|Inuoj en la rezervejo *Mashteuiatsh*; Florant Volant; inua tipio, verŝajne ĉe *Sheshatshiu* ([Labradoro) inter 1908 kaj 1932]]
**Inuoj** (propralingve: *Innu*, france: *Montagnais-Naskapi*) konsistigas indiĝenan genton kun hejm-teritorioj en Kebekio kaj Labradoro, Kanado.

Kvankam la nomoj estas similaj, Inuoj ne estas Inuitoj. La Inuoj konsistigas unu el la Unuaj Nacioj de Kanado (indianoj); sed la Inuitoj ne.

Kelkaj inuaj instancoj postulas Labradoron kiel hejmlandon sugestante, ke ĝi apartiĝu de Novlando kaj Labradoro kaj fariĝu propra teritorio, iomete kiel Nunavuto ĉe la Inuitoj.

Kategorio:Kanado
Kategorio:Etnoj
Inuitoj

[260ra|maldekstra|eta|Inuitoj en Nunatsiavut (Foto: André Perron)(https://eo.wikipedia.org/wiki/Dosiero:Femmes_Nain.jpg)]
**Inuitoj** (inuite, *Inuk* (sg.) "[unu] homo", *Inuuk* (dl.) "[du] homoj", *Inuit* (pl.) "[tri aŭ pliaj] homoj"), indiĝena popolo de Siberio, Alasko, nordaj partoj de Kanado (Jukonio, N.O.T., Nunavuto, kaj norda Kebekio), kaj Gronlando.

La inuitoj (kun la jupikoj) estas la idoj de la lasta grupo (la *Sivullirmiut*, "unuaj homoj") kiu venis trans la Beringa Markolo de Azio al Nordameriko, antaŭ proksimume 10 000 jaroj. Ilia parenceco kun indianoj estas malproksimega, kaj ili ne estas konsiderataj indiana etno. Ili parolas la inuitan lingvon.

En Kanado kelkaj inuitoj ne volas esti nomataj per la algonkina vorto "eskimo"; ili preferas la proprajn vortojn "inuit" kaj "inuk".

## Priskribo 
La inuitoj konsistas el la *Inupiat* de norda Alasko kaj orienta Siberio kun la *Inuit* de Kanado kaj de Gronlando (~152 000, el kiuj 2 000 en Siberio, 50 000 en Alasko, 45 000 en Kanado kaj 55 000 en Gronlando).

Inuitoj plejparte vivgajnis je markulturo, de fiŝoj, balenoj, kaj aliaj marmamuloj. Tradiciaj metioj inkluzivas peltojn kaj bidarton.

## Aktualo 
Depost la eŭropana kontakto, rasismaj kaj misgviditaj politikoj de eŭropanaj registaroj emis damaĝi la inuitan vivmanieron kaj ofte rezultis je amasmortoj kaj alia suferado. Tamen, ĉirkaŭ la jaroj 1970, fortaj inuitaj gvidantoj aperis kaj kreis politikajn ondojn por la respekto de la inuita popolo kaj inuitaj teritorioj. Unu el la rezultaj landpretendaj konsentoj rezultis je la kreo de la kanada teritorio Nunavuto, la plej granda landpretenda konsento en kanada historio. En la lastaj jaroj, inuitaj instancoj kaj politikaj grupoj ĉirkaŭpolusaj ekkomunikis kaj solidarecis por promocii la inuitan popolon kulture kaj politike kaj por kontraŭlukti ekologiajn problemojn, kiel la forcejefiko kaj rezulta tera varmiĝado, kiu pezege efikas inuitojn pro la fandado kaj magrado de la arkta glacio kaj la formorto de arktaj mamuloj.

## En Esperanto 
La revuo "Kuriero" de Unesko dediĉis sian numeron n-ro 1 de januaro-marto 2019 al la temo de indiĝenaj lingvoj okaze de la proklamo de 2019 kiel Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj. Tiukadre la artikolo *SIKU: Miksi nuntempan teknologion kun antikvaj scipovoj*, de Joel Heath kun Lucassie Arragutainaq, temas pri novteknologiaj klopodoj fare de inuitoj por pristudi la efikon de la klimata ŝanĝo sur la molanasoj, kiuj estas grava parto de la vivtenado de la popolo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Nanook of the North*
* Sameoj
* Inuita gorĝokantado
* Inuita vesto
* Inuita lingvaro
* Inuka lingvo
* Glaciaĵo inuita

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de inuitoj
* Inuit Tapirisat of Canada (reprezentinstanco de inuitoj tutkanadaj; angle kaj inuite) 


Kategorio:Etnoj en Azio
Mikmakoj

La **Mikmakoj** estas indiana gento, kiu nun loĝas en la orienta parto de Norda Ameriko. Proksimume 20 000 mikmakoj nune vivas, ĉefe en nordorienta Usono kaj orienta Kanado.

La Mikmaka lingvo apartenas al la orienta branĉo de la algonkena lingvaro.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mikmaqonline.org 
* http://www.dickshovel.com/mic.html 
* http://www.snws.ednet.ns.ca/mi%27kmaq.htm 
* http://museum.gov.ns.ca/mikmaq  

Kategorio:Indianaj etnoj en Kanado
Michael Sattler

La martiro **Michael SATTLER** (naskiĝis ĉirkaŭ 1495, mortis la 20-a de majo, 1527) estis germana monaĥo, kiu iĝis reformaciisto de 16-a jarcenta kristanismo.

Post la fondiĝo de la anabaptista komunumo en Zuriko Sattler kun sia edzino translokiĝis al Zuriko kaj aktivis en ĉi-tiu komunumo. La 18-an de novembro la familio Sattler estis far la aŭtoritatoj de la zurika reformisto Zvinglo arestita kaj ekzilita el Zuriko. Zvinglo estis tre maltolerma kaj ne akceptis alian interpreton de la Biblio ol la sian. La anabaptistoj poste estis severe persekutitaj en Zuriko kaj iliaj anoj aŭ ekzilitaj aŭ mortigitaj.

1927 Sattler revenis al la regiono de Zuriko al Schleitheim en Kantono Ŝafhaŭzo. Li tie gvidis antaŭ sia morto konferencon sekretan, kie estis deklarita fare de la svisaj Anabaptistoj, kies konata gvidanto li estis, la Schleitheima konfesio.

La 17-an de majo 1527 Sattler estis arestita en Horb far la fipolicanoj de la katolikaj aŭtoritatoj kaj portita al la episkopa urbo Rottenburg, kie hereza tribunalo kondamnis lin al morto per bruliĝo. Sattler martiriĝis la 21-an de majo 1527 en Rottenburg. Lia edzino Margaretha estis kelkajn tagojn poste dronigita en la rivero Neckar.

Kategorio:Rebaptismo
Kategorio:Zurikanoj
Kategorio:Martiroj
Kategorio:Mortokondamnitoj pro herezo
Nehijaŭoj

eta|Georgo Catlin. " *I-Al-Vis-Ka-Zit* , Li-Kiu-Havas-Okulojn-Malantaŭ" (1832)
**Nehijaŭoj** (silabare: ᓀᐦᐃᔭᐤ, plurale: ᓀᐦᐃᔭᐘᐠ), **Eejuoj**, **Eenuoj**, aŭ pli miskompreneble, sed pli kutime **Krioj** (mallongigo de urbetaĵo [Kenisteniwuik], silabare: ᑫᓂᐢᑌᓂᐒᐃᒃ, »arbarano«, el ĝia francigo »Christenaux« [kristeno]) estas »indiana«, *unuanacia* aŭ ankaŭ *denaska*, etno de nordameriko. Ili ĉeestas de la Roka Montaro ĝis la Atlantiko, en Kanado kaj en Usono. Ilia prapatra lingvo estis unu de la plej parolitaj lingvoj de norda Nord-Ameriko, sed ne ĉiuj Krioj parolas ĝin la tutan tempon de sia ekzisto. La angla kaj la franca estas pli kutime uzataj.

La Krioj formas la plej grandan denaskan grupon de Kanado kun pli ol 200 000 homoj. Ili estis konataj pro ilia komprenemo al intertriba geedziĝo. La Metisoj (de la franca, *Métis*, kvankam ĝi france ĝenerale signifas »miksato« (tipe inter homoj malsame rasigataj)) tiukuntekste estas grupo naskiĝinta de la kuniĝo de Krioj kaj, devene, de kanadaj Francoj.

La estroj de la kria nacio estas kunigataj en la *Eeyou Istchee* (Granda Kri-konsilantaro en Kria lingvo). Nuntempe la Ĉefestro estas Ted Moses de la Nunaviko, en Nord-Kebekio.

## Vidu ankaŭ 
* Kria lingvo

Dosiero:CreeCamp1871.jpg|
Dosiero:Edward S. Curtis Collection People 095.jpg|
Dosiero:InuitPlaceNames.png|

Kategorio:Indianaj etnoj en Usono
Kategorio:Indianaj etnoj en Kanado
Algonkena lingvaro

La **algonkenaj lingvoj** estas parolataj en Nordameriko.

Pra-algonkena

* Orienta
** Mikmaka - Malecita - Abenaka
* Centra
** Aniŝinabeka (, ) - Potavatoma - Inua - Kria - Ŝaŭnia - Vulpa
* Preria
** Ĉejena - Nigrapieda (dialektoj: Pikania - Siksika - Akainava)

Plue, Miĉifa estas miksaĵo de la oĝibva kaj la franca.

La mjamia lingvo (sialingve *myaamia*, prononco laŭ IFA-transskribo mjɑːmia, angle Miami-Illinois aŭ Irenwa) estas indiĝena algonkena lingvo parolita unuavice en Ilinojso, Misurio, Indianio, okcidenta Ohio kaj apudaj areoj laŭ la Misisipa Rivero de la mjamioj tiel kiel la triboj de la Ilinojsa Konfederacio.

Kun la Viota kaj Juroka lingvoj, la Algonkena lingvo estas parto de la Algia lingvaro.

## Eksteraj ligiloj 
* detala priskribo kun mapoj (hispane)
Ernest Waldo Bechtel

**Ernest Waldo BECHTEL** (1923 – 1988) estis usona verkisto de pensilvanigermana literaturo.

## Naskiĝo 
Ernest Waldo BECHTEL naskiĝis en la kantono Kantono Lancaster je 1923. Li studis ĉe la Philadelphia Institute of Barbering en Filadelfio, Pensilvanio. Li verkis poemojn, teatraĵojn kaj mallongajn rakontojn en la lingvo ek de kiam li frekventis la liceon.

## Aliaj verkoj 
### Televida Programo 
:"Die Minnie Schnaus"

### Radioprogramo 
:"Gscheitheide un Dummheide"

### Rakontoj 
: *Em Buschgnibbel sei Zeit*
: *Uffem Barrick*

### Poemoj 
: *Die grooss Ladann*
: *Der Mensch*

Bechtel, Ernest Waldo
Bechtel, Ernest Waldo
John Birmelin

**John BIRMELIN** [ĝan BIRMelin] (1873-1950) naskiĝis en la kantono Berks, Pensilvanio. Li konsideras sin pensilvanigermano kaj verkas en la pensilvanigermana dialekto (vidu la liston pensilvanigermana literaturo).

## Edukado 
Li lernis ludi la orgenon kaj instruis muzikon ĉe la liceo Central Catholic en la urbo Allentown, Pensilvanio.

## Poemoj 
* *Buchschtaaweschpielerei*
* *En Schatz*
* *Gezwitscher*
* *Gwendeltee*
* *Karyose Wadde*
* *Regina Hartmann*
* '*S Alder un der Dot*

Birmelin
Birmelin
Nigrapieda lingvo

La **Nigrapieda lingvo** estas la nomo de aro de algonkenaj lingvoj parolataj de la nigrapiedoj de nordokcidenta Nordameriko. Proksime 5000 parolantoj nune parolas la lingvon.

La tri nigrapiedaj dialektoj estas:
* Siksika
* Pikania
* Akainaŭa

Kategorio:Algonkena lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Richard Druckenbrod

**Richard DRUCKENBROD** (naskiĝis en 1929 en la graflando Berks, Pensilvanio; mortis la  en Allentown, Pensilvanio) estis verkisto en la pensilvanigermana lingvo.

Li studis teologion en Lancaster Theological Seminary (Pensilvanio) kaj en la Universitato de Graz (Aŭstrio) kaj laboris kiel pastro de United Church of Christ *(Unuiĝinta Eklezio de Kristo),* reformita eklezio. Li instruis teologion en Cedar Crest College en Allentown.

Li estis prezidanto de Pennsylvanio German Society *(Pensilvania Germana Societo).*

## Verkoj 
### Rakontoj 
* *Der Belsnickel kummt*
* *Fer was heesst mer en "Schneider" en "Schneider"?*
* *Was der Schinner iss dehinner*

### Lernolibro 
* *Mir Lanne Deitsch*

Druckenbrod, Richard
Druckenbrod, Richard
Henry Harbaugh

**Henry HARBAUGH** (1817-1867) naskiĝis en la graflando Franklin, Pensilvanio.

## Edukado 
* Li studis teologion en Mercersburg, Pensilvanio.

## Poemoj 
* *Schulhaus*
* *Heemweh*
* *Der Piewie*
Abraham Reeser Horne

**Abraham Reeser HORNE**  (naskiĝis en 1834, mortis en 1902) estis usona verkisto de la pensilvanigermana dialekto. Li naskiĝis en la graflando Bucks, Pensilvanio.

## Edukado 
* Pennsylvania College of Gettysburg

## Verkoj 
* Pedagogia verko: *Pennsylvania German Manual*

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Pensilvanigermanaj verkistoj
Paul Brendle Horning

**Paul Brendle HORNING** (1894-1986) estis usona verkisto de la pensilvanigermana dialekto. Li naskiĝis al gepatroj menonanaj en la Kantono Berks, Pensilvanio.

## Verkoj 
### Rakontoj 
* *Grischtdaag ans Groossdaadis*

### Poemoj 
* *Ich waar in der Schtadt*
* *Muundaag uff der Bauerei*

Horning, Paul Brendle
Horning, Paul Brendle
Henry Lee Fisher

**Henry Lee FISHER** [henri li fiŝer] (1822-1909) naskiĝis en la Kantono Franklin, Pensilvanio. Li konsideras sin pensilvanigermano kaj verkas en la pensilvanigermana dialekto.

## Edukado 
:* Oakridge Academy, Gettysburg, Pensilvanio

## Poemoj 
:* *Awwer ich geh doch ball heem*
:* *Der dief Schnee*
:* *Die alt Satt Tschentelleit*
:* *Die Zeide verennere sich*
:* *En verwickelde Verwandschaft*
:* *Elbedritsche Fange*
:* *Im Aerntfeld*
:* *Mer kann nimmi heem*
:* '*S Kann Dresche*
:* *Un die nei Satt*

## Anglaj vortoj troveblaj en la poemo "Un die nei Satt" 
* Mortgage-bonds
* ten percent
* Gold
* Coupons
* Laa
* Corporations
* Kalls
* Schpeckulations
* Schteil
* Daaler
* Cigars
* Cars
* Palace
* Mintdrops
* anschtatt
* Bresent

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Pensilvanigermanaj poetoj
Eli Keller

**Eli Keller** (1825 en Kantono Northampton, Pensilvanio – 1919) estis usona poeto kiu verkis per la Pensilvanigermana lingvo. Li estis edukita ĉe Marshall College, Mercersburg, Pensilvanio.

## Poemoj 
* *Der Holshacker*
* *Die Weschfraa*
* *Es schaudert mich*
* '*S Meehe mit der deitsche Sens*

Keller
Keller
UK 1959

eta|Solena malfermo
[eta|[Giorgio Canuto en Bjalistoko]]
La **44-a Universala Kongreso de Esperanto** en 1959 estis jubilea kongreso jarcenton post la naskiĝo de la kreinto de Esperanto, Ludwik Lejzer Zamenhof. Ĝi okazis en Varsovio, Pollando. Estis 3256 aliĝintoj.

Prezidanto de LKK estis Andrzej Rajski, prezidanto de Pola Esperanto-Asocio. Honora prezidanto de la kongreso estis ministro-prezidanto de Pola Popola Respubliko, Józef Cyrankiewicz

## Kongresa prezidantaro 
* Giorgio Canuto, Prezidanto de UEA
* Ivo Lapenna, Ĝenerala Sekretario de UEA
* Harry W. Holmes, vicprezidanto de UEA
* N. Kawasaki, prezidanto de la Unua Sekcio
* Isaj Dratwer, prezidanto de la Dua Sekcio
* Tadeusz Kotarbiński, rektoro de Internacia Somera Universitato
* Andrzej Rajski, prezidanto de PEA, prezidanto de la Loka Kongresa Komitato

## Prelegaro de Internacia Somera Universitato 
* Giorgio Canuto, Praktikaj aplikadoj de l' seksa diagnozo en ĉeloj
* Marjorie Boulton, Joseph Conrad - polo kiu estis granda angla verkisto
* Andreo Grębecki, Centjareco de evoluismo
* Paul Neergard, La lukto kontraŭ malsato - ĝia internacia organizado
* Boĵ Popović, Eblecoj kaj malfacilaĵoj por interplaneda vojaĝo
* Andrzej Rzymkowski, Mezepoka kaj renesanca pola arkitekturo
* Hugo Sirk, La centjara jubileo de la spektranalizo en 1959
* Halina Szabłowska, Jarmileco de la pola ŝtato
* Josip Vraĉić, Estetika analizo de urbanism-arkitekturaj karakterizoj de la urbo Dubrovnik

## Teatraĵoj prezentitaj 
* Bulgara Esperanto-Teatro
** *Ĉasantoj de Ofico* de Ivan Vazov. Reĝisoris Stefka Proĥaskova. Fondinto kaj gvidanto: Kiril Draĵev. Estis la unua elpaŝo de Bulgara Esperanto-Teatro.
* Internacia Arta Teatro
** *La friponaĵoj de Skapeno* de Molière, esperantigita de Srdjan Flego kaj Jana Ravŝelj-Flego
* *La Verda Ĉaro* de Julio Baghy, artisma kolektivo de Esperanto-klubo de Prago
** *Pigmaliono* de George Bernard Shaw. Reĝisoris Antonin Slanina. Gvidis Eva Seemannova. Rolis i.a. Anton Seemann.
* *Verda Simio*, studenta kabaredo el Varsovio
** *Tra Verda Vitro*, kabaredo. Gvidanto Roman Dobrzyński. Rolis J. Cieślik, E. Lagun, J. Nachorecka, J. Dobrzyński, L. Żmigrodzka, H. Tarkowski, H. Kowalska.
Jan Fethke verkis la filmon *Verda stelo super Varsovio* dum kaj pri la kongreso.

## Bildaro 

Dosiero:1959 Dua Bulteno.jpeg|Kovrilo de la *Dua Oficiala Bulteno*

## Referencoj 
## Fonto 
* Kongresa Libro, Varsovio 1959, p. 335

## Eksteraj ligiloj 
* *Verda stelo super Varsovio* - filmo de Jan Fethke pri la kongreso

59
Kategorio:Varsovio
Kategorio:1959 en Pollando
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Pollando
Charles Christopher More

**Charles Christopher MORE** [ĉarlz KRISTafa mo(r)] (1848-1940) estis usona pensilvanigermana verkisto. Li naskiĝis en la urbo
Allentown, Pensilvanio. Li estis instruita ĉe Lutheran Academy (hodiaŭ la kolegio Muhlenberg), kaj ankaŭ studis en Ĝenevo kaj en Berlino

## Verkoj 
## Rakontoj 
* *Der wiescht Mann vun der Flett*
* '*S Wasch Hellers ihre Grischtdaagszug*

### Poemoj 
* *Die Schadde uff der Grick*
* *Leere Bumbe*

More, Charles Christopher
More, Charles Christopher
Martiroj de Tolpuddle

La **Martiroj de Tolpuddle** (angle Tolpuddle Martyrs) – grupo da laboristoj el la provinco Dorset, Anglio, kiuj antaŭenigis la kreadon de la sindikata movado en Britio.

En 1834 grupo de farmlaboristoj el la vilaĝo Tolpuddle penis starigi sindikaton. Tia agado ne estis kontraŭleĝa sed la registaro kaj la terposedantoj timis la laboristojn. Do ili arestis 6 laboristojn kaj juĝis ilin ĉe Dorchester, ĉefurbo de la provinco.

La puno estis tre severa – ekzilado al Aŭstralio por 7 jaroj.

Post diversaj protestoj finfine la registaro pardonis ilin en 1836.

En la vilaĝo Tolpuddle troviĝas muzeo kaj monumento.

Ĉiujare sindikatanoj kunvenas kaj marŝas tra la vilaĝo (en la jaro 2002 – ĉirkaŭ 7000 partoprenantoj).

Kategorio:Britaj sindikatoj
Kategorio:Muzeoj en Anglio
Kategorio:Historio de Dorset
Palaco Buckingham

center|775px

'*Palaco *Buckingham'''* estas la oficiala Londona sidejo de la brita monarko.

Origine konstruita por la Duko de *Buckingham* en 1703.
La Reĝo Georgo la 3-a aĉetis la palacon en 1772 por la reĝa familio.

Ekster la ĉefpordejo staras statuo de la Reĝino Viktorino (1819 – 1901), reĝino inter 1837 kaj 1901 .

La nomo de la strato kiu kondukas al la palaco estas *The Mall'' [de mol].
Aŭtoj estas tie malpermesataj dimanĉe.

La palaco estas grava loko por ŝtatceremonioj kaj tie oni povas vidi la mondfaman ceremonion “ŝanĝado de la gvardioj”.

Membroj de la publiko nun rajtas viziti certajn ĉambrojn en la palaco.

## Vidu ankaŭ 
* Charing Cross
* Kastelo Windsor
* Loĝejo de graco kaj favoro
* Brita Reĝa Kolekto

Buckingham
Kategorio:Brita monarkio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1700-1709
Kategorio:Aperis en 1703
Kategorio:Westminster
Meksikaj menonitoj

**Meksikaj menoanoj** estas tiuj familioj, kiuj alvenintaj el Rusujo al Manitobo, Kanado, en la 20-aj jaroj de la dudeka jarcento, ekelmigris denove, ĉifoje de Kanado al Cuauhtemoc, Meksiko.
 
La kaŭzo de tiel rapida reelmigrado estis, ke la registaro en Manitobo, celinte anstataŭigi la francan lingvon per la angla, deklaris kontraŭleĝa ĉiun instruadon lernejan per lingvo neangla. Kolerigis tiu nova leĝo ne nur franc-parolantojn, sed ankaŭ la rusajn menoanojn, kiuj instruis siajn infanojn en germanaj lernejoj.

Rezulte de tiu leĝo multaj familioj elmigris al Paragvajo kaj Meksiko.

En Meksiko, la menonanoj sukcesis gardi sian germanan dialekton, la platdiĉan.

## Vidu ankaŭ
*Paragvajaj ĉakaj menoanoj
*Menonanismo
*Anabaptismo
*Kristanismo
*Abrahamismo
*Religio

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Elmigro