open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tobruk

eta|180ra|Tobruk nokte
eta|180ra|Karto de Libio
[eta|180ra|La Batalo de [Ghazala en majo de 1942 en apudaĵo de Tobruk]]

**Tobruk** estas havenurbo en nordorienta Libio, ĉe marbordo de la Mediteraneo, sola natura haveno de Libio. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis .

Sur nuna loko de Tobruko estis en la antikvo la greka kolonia urbo Antipurgos,kiu estis poste limurbo de la romianoj ĉe Kurenaika. Ĝi estis dum jarcentoj grava kontrolpunkto de la karavanvojo apudmara.

La urbo estis plej grava bazo de Italio inter 1911 kaj 1942 por la afrikaj maraj kaj aeraj militaj agadoj. Tiam la urbo havis 2.000 loĝantojn kaj profundan havenon, fortikaĵon. Dum la Dua mondmilito tie okazis gravaj bataloj, la urbon posedis ekde januaro de 1941 la britoj kaj kaptiĝis 25 000 italoj (Sieĝo de Tobruko). La germanoj okupis ĝin en junio de 1942 kaptinte 35 000 soldatojn, kaj multajn armilojn. La aliancanoj reokupis ĝin la 13-an de novembro 1942 (Batalo de Alamejno).

Post la mondmilito, la urbo estis rekonstruita kaj estis ŝatata ripozloko de libia reĝo Idris.

Oni konstruis tie en la 1960-aj jaroj cisternŝipan terminalon por nafto. Tie funkcias ankaŭ naftorafinejo.

Tra la urbo kondukas la marborda ĉefa aŭtovojo de Libio al Egiptio.

Kategorio:Urboj de Libio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Mediteraneo
Tadeusz Kutrzeba

**Tadeusz KUTRZEBA** (15-an de aprilo 1885 en Krakovo, Pollando - 8-an de januaro 1947 en Londono, Britio) estis pola generalo.

Kutrzeba vizitis ĝis 1903 kadetan lernejon en Vieno, poste studis ĝis 1906 en aŭstria militista akademio. Li servis en 1906–1910 en la 9-a bataliono de la Pioniro en Krakovo. Li studis en 1910–1913 en la Akademio de la Generalstabo en Vieno. Li servis en 1913–1914 en Sarajevo.

Dum la unua mondmilito, Kutrzeba batalis en Italio, poste ekde aŭgusto 1916 en Transsilvanio kaj ekde junio de 1917 en la rusa fronto.

Kutrzeba servis ekde novembro de 1918 en la novfonditaj polaj militfortoj, komence en la stabo. Li iĝis ŝtabĉefo - en novembro de 1919 - de la 1-a infanteria divizi, en 1920 tiu de la 3-a pola armeo, kiu okupis poor mallonga tempo Kievon, dum la pola-bolŝevika milito. Li partoprenis en aŭgusto de 1920 kiel stabĉefo de la 2-a pola armeo en decida batalo ĉe Weichsel.

Ekde januaro de 1921, Kutrzeba edukis militistan taktikon en la akademio de la generalstabo. Komence de la 2-a mondmilito, li estis komandanto de *Armia Poznań*, kiu sukcesis efektivigi kontraŭofensivon kontraŭ la germana Wehrmacht, inter la 9-a kaj 18-a de septembro. Kutrzeba subskribis la kapitulacion la 28-an de septembro kaj iĝis germana kaptito kun siaj soldatoj. Li elmigris post la milito al Britio, kie mortis en 1947.

Kategorio:Poloj
Kategorio:Generaloj
Monster House (filmo)

***Monster House*** (*Monstra domo*) estas usona animacia filmo de Gil Kenan aperinta en 2006.

## Temo 
La eta "D.J." suspektas la domon trans la strato kaj la maljunan viron kiu vivas tie. Kiam la maljunulo suferas koratakon kaj estas forportita per ambulanco, "D.J." pensas, ke danĝero malaperis. Bedaŭrinde, kiel li, lia amiko Chowder kaj alia knabino nomita Jenny malkovros, la domo mem havas planon -- manĝi ĉiujn infanojn kiuj prezentiĝos ĉi-vespere por la Halloween-festo.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Monster House*
* Reĝisoro: Gil Kenan
* Scenaro: Gil Kenan
* Muziko: James Newton Howard
* Produktado: ImageMovers (Robert Zemeckis), Amblin Entertainment (Steven Spielberg), Sony Pictures Imageworks
* Distribuo: Sony Pictures Entertainment kaj Warner Independent Pictures
* Aperdato:  (Usono)

## Rolularo 
* Steve Buscemi: Nebbercracker
* Mitchel Musso: Douglas J. "D.J." Hartner
* Sam Lerner: Charles "Chowder" Wilson
* Spencer Locke: Jenny Bennett
* Jason Lee: Bones
* Jon Heder: Peter Pantano
* Maggie Gyllenhaal: Zee
* Kevin James: Policano Landers
* Nick Cannon: Policano Lister
* Amanda Rivard: Panjo de D.J.
* Alex Richard: Paĉjo de D.J.
* Kathleen Turner: Constance
* Brianna Royster: Eta Knabino

## Eksteraj ligiloj 
* *Monster House* en Apple, Inc. (angle).
* *Monster House* en *Internet Movie Database* (angle).

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Animeaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Steven Spielberg
Kramarovci

**Kramarovci**, hungare **Határfalva**, germane **Sinnersdorf** estas tre malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Rogašovci.

* Areo: 2 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 278 m
* Loĝantaro: 60
* Poŝtkodo: 9262
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ la aŭstra limo, laŭ traira flankovojo al Sankt Anna am Aigen.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1366 en formo *villa seu possessio Kramarfalua*. En 1910 vivis en Határfalva 258 da homoj, (225 germanoj, 28 hungaroj, 5 slovenoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, la ŝtatlimo estas trapasebla senĝene.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Mlajtinci

**Mlajtinci**, hungare **Kismálnás** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Moravske Toplice. Ĝis la 20-a jarcento la oficiala hungara loknomo estis *Mladetincz*, la pli nova hungara nomo estas fantazia kaj riceviĝis pro la hungariga politiko.
eta|279x279px|Mlajtinci

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 184 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 9221
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
Mlajtinci situas sur ebenaĵo, laŭ flanka vojoj. La rivero Ledava fluas laŭ la suda rando, kaj la rivereto Lipnica ĉe la norda rando.

## Historio 
En 1898 loĝis tie 130 da homoj, (95 katolikoj, 35 luteranoj). Eklezie ili apartenis al Mártonhely. Ĝis fine de la 1-a mondmilito Kismálnás apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste ĝis 1991 ĝi estis Jugoslavio, ekde 1991 de Slovenio.

## Fontoj 
* hungara kaj slovena Vikipedioj
* w.ms.sik.si
* Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F410:10116317_x595089.8435_y169731.7965_s14_b4 

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Elliott Roosevelt

**Elliott ROOSEVELT** (la 23-an de septembro 1910 - la 27-an de oktobro 1990) estis usona aerarmea oficiro kaj verkisto. Li estis filo de Franklin D. Roosevelt (FDR) kaj ties edzino Anna Eleanor Roosevelt.

Dum la dua mondmilito, li akompanis lian patron kiel militista ataŝeo al la Kasablaka konferenco de 1943 kaj al la konferencoj en Teherano kaj Kairo. Pri tio li verkis libron "Tiel vidis mia patro".

## Verkaro 
* Roosevelt, Elliott: *As He Saw It*, Greenwood Press, 1946

Elliott
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de krimromanoj
Sforza

**Sforza** estas la nomo de
* grava kaj granda itala familio dum la renesanco, vidu Sforza (familio)
* Francesco Sforza (1401-1466)
* Carlo Sforza (1872–1952), itala politikisto
* Ciriaco Sforza (* 1970), svisa futbalisto kaj futbala trejnisto
* Luigi Luca Cavalli-Sforza (* 1922), itala genetikisto


*
Kategorio:Familiaj nomoj
Kategorio:Nobelaj familioj de Italio
Kategorio:Historio de Italio
Lajos Dálnoki Veress

**DÁLNOKI VERESS Lajos** (da:lnoki vereŝ) estis hungara generalkolonelo. Li naskiĝis Sepsiszentgyörgy la 4-an de oktobro 1889 kaj mortis en London la 29-an de marto 1976.

## Biografio 
Dálnoki Veress finis la Akademion Ludovika de Vieno (1914). En 1927 li finis ĉefstaban lernejon, pli poste li iĝis instrugvidanto en la akademio ĝis 1933. Inter 28-a de aŭgusto kaj 15-a de oktobro 1944 li estis genaralkolonelo, komandanto de la 2-a hungara armeo. Ekde 16-a de oktobro 1944 li estis kaptito de germanoj kaj sagokruculoj (hungaraj faŝistoj) en Sopronkőhida. En 1946 oni pensiumis lin. La 16-a de aprilo 1947 oni kondamnis lin al morto, sed poste ŝanĝis tiun al longviva malliberejo. En 1956 li liberiĝis kaj li loksidiĝis en London.

## Verkoj 
* *Magyarország honvédelme a 2. világháború előtt és alatt* (I-III., München, 1972).

## Literaturo 
* Kis András: A magyar közösségtől a földalatti fővezérségig (Bp., 1969).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Dalnoki Veress, L
dalnoki veres
Bernard Montgomery

**Bernard Law Montgomery, 1. Viscount Montgomery of Alamein**, (17-an de novembro 1887 en Londono - 24-an de marto 1976 en Alton, Hampshire) estis brita feldmarŝalo de la Dua Mondmilito.

Li studis en la militista akademio Sandhurst kaj ekservis en 1908 kiel leŭtenanto ĉe la *Royal Warwickshire Regiment*. Li servis en Hindio, poste en la okcidenta fronto dum la unua mondmilito. Li vundiĝis en 1914 pro pafo en sia dorso, pro tio li kuŝis multajn monatojn en hospitalo. Li revenis al la fronto en 1916. Montgomery en 1926 iĝis *Instructor* en Camberley kaj komandis la britajn trupojn ekde 1938 en Palestino.

Lia plej granda sukceso estis dum la Dua Mondmilito, la trarompo de la germana-itala fronto ĉe El Alamein en aŭgusto de 1942 kaj kapti soldatojn de la aliancanoj (250.000).

Li partoprenis ankaŭ en okupo de Sicilio, en plana stabo de okupo de Normandio kaj en la Batalo de Caen.

Post la milito, li agadis en NATO.

## Verkoj 
* El Alamein (1948)
* The Memoirs of Field Marshal Montgomery (1958)
* Normandy to the Baltic (1968)
* A History of Warfare (1968)

## Vidu ankaŭ 
* Colleville-Montgomery
* Kastelo de Creullet

Kategorio:Britaj oficiroj
Kategorio:Marŝaloj
Girl with a Pearl Earring (filmo)

dekstra|280ra|eta|Johannes Vermeer: Junulino kun perla orelringo
***Girl with a Pearl Earring*** (***Junulino kun perla orelringo***) estas brita/luksemburga filmo de Peter Webber, aperinta en 2003.

## Temo 
Delft, en la 17-a jarcento, ora epoko de nederlanda pentrarto. Por helpi siajn gepatrojn vivantajn en mizero, la juna kaj rave bela Griet dungiĝas kiel servistino en la domo de pentristo Johannes Vermeer. Ŝi prizorgas purigadon kaj la ses infanojn de la pentristo. Familio Vermeer havas financajn malfacilaĵojn, tamen ne volas ke tio sciiĝu. Iom post iom, la dommastrino montras teruran ĵaluzon kontraŭ Griet. Kaj Cornelia, unu el siaj filinoj, kiu malamas Griet, provas forpeli la junan servistinon. Sekve Griet devas fariĝi diskreta kaj tre obeema. Aferoj komplikiĝas kiam la pentristo rimarkas ŝian sentemecon kaj mildecon. Li iom post iom enkondukas ŝin en sian universon. Ju pli firmiĝas ilia intimeco, des pli disvastiĝas skandalo en la urbo.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Girl with a Pearl Earring*
* Franca titolo: *La Jeune Fille à la perle*
* Lingvo: Angla lingvo
* Reĝisoro: Peter Webber
* Scenaro: Olivia Hetreed, adaptita de romano de Tracy Chevalier
* Muziko: Alexandre Desplat
* Premiero:  en film-festivalo de Telluride
* Aperdato:  (Usono)
* Ĝenro: dramo, romanco
* Formato: Kolora - 35&nbsp;mm
* Daŭro: 100 minutoj (1h40)

## Rolularo 
* Scarlett Johansson: *Griet*
* Colin Firth: *Johannes Vermeer*
* Tom Wilkinson: *Van Ruijven*
* Cillian Murphy: *Pieter*
* Alakina Mann: *Cornelia*
* Judy Parfitt: *Maria Thins*
* Essie Davis: *Catharina*
* Joanna Scanlan: *Tanneke*
* Chris McHallem: *Patro de Griet*
* Anna Popplewell: *Maertge*

## Vidu ankaŭ 
* Johannes Vermeer
* Junulino kun perla orelringo

## Eksteraj ligiloj 
* Girl with a Pearl Earring en IMDB

Kategorio:Britaj biografiaj filmoj
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
Kategorio:Luksemburgaj filmoj
Kategorio:Usonaj biografiaj filmoj
Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:Biografiaj filmoj pri pentristoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2003
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:17-a jarcento en fikcio
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Johannes Vermeer
Carlo Sforza

Grafo **Carlo SFORZA** (25-an de septembro 1873 en Montignoso di Lunigniana, Italio – 4-an de septembro 1952, Romo) estis itala politikisto, kiu ekzilis dum la itala faŝismo. Post la dua mondmilito, li havis gravan rolon en la itala politiko.

Sforza eklaboris en 1896 en la diplomatia tereno en Kairo, Parizo, Konstantinopolo, Pekino, Bukareŝto, Madrido, Londono kaj Belgrado. Li estis en 1919–20 eksterafera ŝtatsekretario, en 1920–21 eksterafera ministro, poste ekde 1922 gvidanto de la pariza ambasadejo. Li demisiis post 9 monatoj, ĉar li ne volis labori por Benito Mussolini. Poste li vivis en Belgio ĝis 1939 kaj poste en Usono.

Post kolapso de la faŝisma registaro en 1943, li reveturis al Italio kaj agadis en diversaj ŝtataj pozicioj ĝis 1946, kiam li iĝis parlamentano. Li estis eksterafera ministro en 1947 en tria registaro de Alcide De Gasperi. Li demisiis en julio de 1951 pro sanproblemoj.

Sforza havis gravan rolon en subskribo de la pactraktato kaj en tio, ke Italio aliĝis al la Eŭropa Ekonomia Komunumo kaj al NATO.

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1873
Lacombe Lucien (filmo)

***Lacombe Lucien*** estas franca filmo de Louis Malle aperinta en 1974.

## Temo 
Lucien Lacombe, juna kamparano en sud-okcidenta Francio, laboranta en la urbo, revenas kelkajn tagojn ĉe siaj gepatroj en junio 1944. Lia patro estis arestita de Germanoj kaj lia patrino vivas kun alia viro. Li renkontas sian instruiston, fariĝintan rezistanto, al kiu li konfidas sian deziron eniri makison. Li estas malakceptita en rezistado. Reveninte al la urbo, li estas arestita de polico, kaj post lerta pridemandado li denuncas sian instruiston. Li estas dungita de Gestapo.

Rapide, li ĝuas sian vivon kiel germana policano, sed enamiĝas al France, juda junulino.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Lacombe Lucien*
* Reĝisoro: Louis Malle
* Scenaro: Louis Malle, Patrick Modiano
* Foto: Tonino Delli Colli
* Dekoroj: Ghislain Uhry
* Muziko: Django Reinhardt, André Claveau, Irène de Trébert
* Muntado: Suzanne Baron
* Ĝenro: Dramo
* Daŭro: 140 minutoj
* aperdato: 

## Rolularo 
* Pierre Blaise: Lucien Lacombe
* Aurore Clément: France Horn
* Holger Löwenadler: Albert Horn
* Therese Giehse: Bella Horn
* Stéphane Bouy: Jean-Bernard de Voisin
* Loumi Iacobesco: Betty Beaulieu
* René Bouloc: Faure
* Jacqueline Staup: Lucienne
* Gilberte Rivet: Patrino de Lucien
* Ave Ninchi: Hotelestrino
* Pierre Saintons: Nigra milicano
* Pierre Decazes
* Alexandra Stewart (konfirmota)

## Rekompencoj 
* Premio Méliès en 1974
* Premio BAFTA por plej bona filmo

## Eksteraj ligiloj 
* Lacombe Lucien en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1974
Neradnovci

**Neradnovci**, hungare **Nádorfa** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Gornji Petrovci. La historia hungara nomo estis *Neradnócz*.
eta|dekstra|300px|Panoramo de Neradnovci
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 290 m
* Loĝantaro: 140
* Poŝtkodo: 9203
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo, 2 km-ojn for de la hungara limo, kontraŭe troviĝas Felsőszölnök.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Szentgotthárd, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Defibrilatoro

**Defibrililo** aŭ ***defibrilatoro*** estas medicina aparato por defibrilado, refunkciigo de la koro, sangocirkulado. Kiel korbatkorektilo, ĝi helpas per elektra stimulado de la kormuskoloj, per elektra tensio de ĝis 750 voltoj kaj unu ŝokigo daŭras de 1 ĝis 20 milisekundoj.
eta|Lokigo de la defibrilatoro en kutima versio.

## Ekstera versio 
eta|dekstra|AED (**A**ŭtomata **E**kstera **D**efibrilatoro)
* Diskuto pri la nomo en la vortaro-blogo de John Wells (laŭ la medicina vortaro de Yamazoe Saburoo, kora desfibrililo/desfibrilatoro estas "defibrililo", tamen en medicino ne ekzistas aliaj desfibrilatoroj ol la koraj, kaj defibrililo (do sen s) estas taŭga termino.)

## Vidu ankaŭ 
* Korhalto, Korinfarkto

Kategorio:Elektro
Kategorio:Kuraciloj
Kategorio:Aparatoj
Konstantin Kuzakov

**Konstantin KUZAKOV** (1911-1996) estis neleĝa dua infano de Stalin.  Patrino de Konstantin estis Maria KUZAKOVA, kiu helpis Stalinon dum ties ekzilo en Solviĉegodsk en 1911, kun kiu ŝi havis amaferon. Maria estis graveda, kiam Stalin forlasis tiun ekzilon.

Konstantin studis en la Leningrada Universitato. En 1932, la NKVD premis lin subskribi promesan ateston, ke li neniam publikigas la veron pri la parenceco. 

Li instruis filozofion en la Leningrada Militista Mekanika Instituto. Poste, li laboris en la aparato de la Centra Komitato en Moskvo. Li soldatservis kiel kolonelo dum la dua mondmilito. En 1947, li kaj lia deputito estis akuzitaj pro spionado por Usono. Stalin obstaklis la areston, li forlais la partion. Post morto de Stalin, li remembriĝis en la Partio kaj iĝis longtempa direktoro de la Soveta televido en la Kultura Ministerio.
Rulapogilo

dekstra|300ra|eta|Moderna rulapogilo

**Rulapogilo** estas helpilo dum la piedirado por maljunaj aŭ handikapitaj homoj kiuj pro korpaj limigoj malfacile povas piediri.

La aparato estas inventita en la komenco de la 1980-aj jaroj en Svedio.

Oni povas provizi la rulapogilon per eta korbo kaj unupersona benketo sur kiu oni povas sidante ripozi.

Ĝi plejofte estas faldebla por kunpreni en aŭtomobilo aŭ alia transportilo.

Dosiero:Rollator, to help with walking.JPG|Rulapogilo
Dosiero:Rollator as a backup.JPG|Kiel rezervo...
Dosiero:rollator1.jpg|Rulapogilo

Dosiero:rollator2.jpg|Manbremso
Dosiero:Delta gehrad.jpg|Rulapogilo
Dosiero:Haus-Rollator aus Holz.jpg|Rulapogilo el ligno

Kategorio:Iloj
Kategorio:Transportaj rimedoj
István Kakas

**KAKAS István** [kakaŝ], *Zalánkeményi Kakas* estis hungara nobelo, diplomato en Transilvanujo. Li naskiĝis ĉirkaŭ 1558 en Koloĵvaro kaj mortis la 25-a de oktobro 1603 en Lahidĵano, Persujo.

## Biografio 
István Kakas finis la universitaton en Vieno kaj Padovo. Ekde 1587 li estis oficisto de reganto Sigmundo Báthori, pli poste fiskisto, en 1590 ano de la reganta juĝkortumo. En 1593–94 li estis sendito de reganto al Pollando kaj Anglujo, en 1595 ĉe la imperiestro. Ekde 1599 li estis la sekretario de reganto Andreo Báthori, kies komisio li estis dipolomacia sendito al Pollando. En 1601 li forlasis Transilvanujon kaj translokiĝis al naskiĝlando de sia edzino, al Bolzano-Bozen. En 1602 komisiite de Rudolfo la 1-a li ekiris al ŝaho de Persujo por fari ligon kontraŭturkan, sed li ne atingis sian celon. Lian vojaĝraportaĵon eldonis lia sekretario (1610).

## Literaturo 
* Veress Endre: Zalánkeményi K. I. (Bp., 1905);
* K. I. (Élet és Tud. 1955. 43. sz.)
* Németh Imre: Zsarnokok futára (romano, Bp., 1966).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Köpeczi Sebestyén

**KÖPECZI SEBESTYÉN József** (keopeci sebeŝtje:n) estis rumanihungara arthistoriisto, blazonisto, pentristo: *K. Sebestyén* naskita en Szék la 12-a de novembro 1878 kaj mortinta la 27-an de decembro 1964 en Kluĵo.

## Biografio 
József Köpeczi Sebestyén la mezlernejon finis en Beszterce, la pentradon en Budapeŝto, pli poste li studis en Parizo kaj Munkeno. Li instruis pentradon kaj spadskermadon en Beszterce. En 1903 li translokiĝis Koloĵvaron, kie por duonjaro li redaktis kun Imre Sándor la revuon *Genealógiai Füzetek*. Inter 1919 kaj 1941 li vivis en Köpec. En 1942 li relokiĝis al Kolozsvár, kie en la arkivejo de la Erdélyi Nemzeti Múzeum li faris blazonajn esplorojn kaj en la 50-aj jaroj li partoprenis la restarigajn laborojn de preĝejo *Mikaelo Sankta* kaj de la reformita preĝejo en Strato Farkas (hodiaŭ Strato Kogălniceanu). Post 1940 li publikis plurajn artikolojn kaj studojn en la Erdélyi Múzeum, Pásztortűz, Kolozsvári Szemle. Al mendo li dizajnis en 1915 la hungaran imperian blazonon kaj en 1921 la rumanan ŝtatan blazonon.

### Verkoj 
## Libroj ilustritaj 
* Veress Endre: *Kakas István*. Bp. 1905;
* Sándor Imre: Címerlevelek I-II. Kv. 1910, K. S. J. libroornamaĵoj;
* Imre Lukinich: *A bethleni gróf Bethlen család története* (Bp. 1927)
* *Minek nevezzelek*. ampoemoj, 1955).

## Studoj 
* *A brassói Fekete-templom Mátyás-kori címerei* (ETF 8. Kv. 1927);
* *A középkori, nyugati műveltség legkeletibb határai* (ETF 19. Kv. 1929);
* *Das Wappen von Kronstadt (Mitteilungen des Burzenlander Sächsischen Museums*, Nagyszeben 1937);
* *Die Wappendenkmaler des Burzenländer Sächsischen Museums* (Nagyszeben 1938);
* *A Cenk-hegyi Brasovia-vár temploma* (ETF 121. Kv. 1940);
* *Régi székely népi eredetű műemlékeink* (ETF 126. Kv. 1941)
* *Kolozsvár szabad királyi város címere* (Kolozsvári Szemle Könyvtára 14. Kv. 1944);
* *A széki református templom* (kun Géza Entz, Kv. 1947);
* *A gelencei mennyezet- és karzatfestmények* (Kelemen Lajos Emlékkönyv. Kv. 1957).

## Literaturo 
* Hegyi Endre: Látogatás K. S. J.-nél, a román és magyar királyi címerek tervezőjénél. Keleti Újság, Kv. 1936. máj. 22.
* Kelemen Lajos: Művészettörténeti tanulmányok. 1977. 121-24. A küküllővári tatárfej.
* Jagamas Ilona: "Szervusz, Jóska." A Hét 1981/13.
* Kisgyörgy Zoltán: A köpeci heraldikus. A Hét 1981/28.
* Sas Péter: Román címer – magyar kézből. História, Bp. 1987/5-6.
* Székely András-Mihály: Magyar címerfestők a román heraldikában. Szabadság 1993/18.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kopeczi Sebestyen, J
Kopeczi Sebestyen, J
Kopeczi Sebestyen, J
Kopeczi Sebestyen, J
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
The Monster (1925)

***The Monster*** (esperante "La Monstro") estas usona muta filmo aperinta en 1925. Ĝi estas komedia horora filmo reĝisorita de Roland West, kaj estis adaptita el teatraĵo verkita de Crane Wilbur. En ĝi aperas la aktoroj Johnny Arthur kaj Lon Chaney.

*The Monster* restas konata kiel unu el la plej unuaj ekzemploj de la filmĝenro de la "Malnova Malhela Domo" (*Old Dark House*), kaj poste inspiris multajn samĝenrajn filmojn.

## Rolantaro 
* Lon Chaney kiel **Gustave Ziska**
* Johnny Arthur kiel **Johnny Goodlittle**
* Gertrude Olmstead kiel **Betty Watson**
* Hallam Cooley kiel **Amos Rugg**
* Charles Sellon kiel **Russ Mason**
* Walter James kiel **Caliban**
* Knute Erickson kiel **Daffy Dan**
* George Austin kiel **Rigo**
* Edward McWade kiel **Luke Watson**, patro de Betty
* Ethel Wales kiel **Mrs Watson**, patrino de Betty
* Herbert Prior kiel **Doctor Edwards**
* Matthew Betz kiel **Detective Jennings**

Kategorio:Filmoj de Roland West
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1925
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Fikciaj monstroj
Edward Rydz-Śmigły

**Edward Śmigły-Rydz** propranome Edward Rydz, pseŭdonimo *Śmigły*, *Tarłowski*, *Adam Zawisza* (n. 11-a de marto 1886 en Bereĵani, ,  en Podolio, nuna Ukrainio, m. la 2-an de decembro 1941 en Varsovio, estis pola politikisto, marŝalo de Pollando, ĉefkomandanto de la Pola armeo dum defenda milito el la jaro 1939, formale dum 17 tagoj sekvanto de la prezidanto de Pollando.

La karieron komencis kiel komandanto de la 3-a bataliono de Polaj Legioj. Kiam Józef Piłsudski kaj Kazimierz Sosnkowski estis malliberigitaj en Magdeburgo, ekgvidis Polan Militaran Organizaĵon (POW). Dum la pola-bolŝevika milito, en la rango de generalo-leŭtenanto komandis i.a. 3-an kaj 2-an Armeon. En 1935, post morto de Piłsudski, estis nomumita de prezidento Ignacy Mościcki ĝenerala inspektisto de Armitaj fortoj, kaj jaron poste en kontroversiaj cirkonstancoj nomumita marŝalo de Pollando.

La 1-an de septembro 1939, unuan tagon de la germana invado en Pollandon, Ignacy Mościcki nomumis lin Supera Komandanto. Tagon post la soveta invado en Pollandon transiris kune kun sia stabo landlimon kun Rumanio, kie estis internigita. La 26-an de oktobro 1941 sekrete revenis de Budapeŝto al Varsovio, kie la 29-an kaŝe ekloĝis kiel Adam Zawisza kaj restis konspire ĝis la morto en decembro 1941.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Stanley S. Seidner, *Marshal Edward Śmigły-Rydz Rydz and the Defense of Poland*. New York, 1978.
* Ryszard Mirowicz, *Edward Rydz-Śmigły: działalność wojskowa i polityczna* (Edward Rydz-Śmigły. Militista kaj politika agado), Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1988. ISBN 83-202-0603-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Piotr Stawecki, Edward Rydz-Śmigły, Internetowy Polski Słownik Biograficzny 

Kategorio:Marŝaloj
Kategorio:Polaj soldatoj
Kategorio:Polaj pentristoj
Kategorio:Homoj de la Pola-bolŝevika milito
Kategorio:Naskiĝintoj la 11-an de marto
Kategorio:Mortintoj la 2-an de decembro
Paul Signac

**Paul Signac** (plennome **Paul Victor Jules Signac**, naskiĝis la 11-an de novembro 1863 en Parizo - mortis la 15-an de aŭgusto 1935 samloke) estis franca pentristo, reprezentanto de postimpresionismo. Kune kun Georges Seurat li eltrovis kaj en siaj verkoj utiligis teknikon de punktismo, komponado de bildo el malgrandaj koloraj punktoj. La plej oftaj motivoj de liaj pentraĵoj estas maro kaj marŝipoj.

## Literaturo 
* Bocquillon-Ferretti, Marina: *Paul Signac, 1863-1935*. Metropolitan Museum of Art 2001.336 p.&nbsp;ISBN 0-300-08860-4
* Clement, Russel T. - Houze Annick: *Neo-Impressionist Painters: A Sourcebook on Georges Seurat, Camille Pissarro, Paul Signac, Theo Van Rysselberghe, Henri Edmond Cross, Charles Angrand, … Dubois-Pillet (Art Reference Collection*). Publisher: Greenwood Press 1999. 416 p.&nbsp;ISBN 0-313-30382-7
* *Signac 1863-1935*, Réunion des Musées Nationaux, Paris 2001 ISBN 2-7118-4127-8

## Galerio 

Dosiero:Paul Signac Le Pin Saint Tropez.jpg|Pino en Saint-Tropez
Dosiero:Paul Signac - The Port of Saint-Tropez - Google Art Project.jpg|Haveno Saint-Tropez
Dosiero:Paul Signac - The Jetty at Cassis, Opus 198.JPG|Jetty ĉe Cassis
Dosiero:Paul Signac, 1921, Entrée du port de la Rochelle, oil on canvas, 130.5 x 162 cm, Musée d'Orsay.jpg|Haveno La Rochelle
Dosiero:Paul Signac, 1925, Le phare, Groix, 74 × 92.4 cm, Metropolitan Museum of Art.jpg|Lumturo en Groix
Dosiero:Signac - Portrait de Félix Fénéon.jpg|Portreto de Felix Féneon
Dosiero:Paul Signac Femmes au puits 1892.jpg|Virinoj ĉe puto
Dosiero:Paul Signac - Avignon. Soir (le château des Papes) - 1909.jpg|Papa palaco en Avignono

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo
* Biografio de Paul Signac  Renoir Fine Art Inc.

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Postimpresionismaj pentristoj
Theophilus Van Kannel

**Theophilus VAN KANNEL** (1841 en Filadelfio - 24-an de decembro 1919, en Cincinnati) estis nederlanda-usona inventisto. Li ricevis la 7-an de aŭgusto 1888 la usonan patenton 387.571 por la turnpordo. Li akiris en junio de 1865 patenton por senkernigo de ĉerizo.

La patentigita turnpordo estis tre bonvenigita en nubskrapuloj, kie pro la estiĝanta aerprema diferenco oni malfacile povis fermi-malfermi normalajn pordojn.

Li fondis por ties produktado la kompanion *Van Kannel Revolving Door Company*, kiu ekde 1900 konkuris kun *Atchison Revolving Door Company*. Li translokigis la entreprenon al Atchison (Kansaso). La du firmaojn aĉetis en 1907 * International Steel Company*.

Kategorio:Usonaj inventistoj
Musée d'Orsay

775px|eta|center

eta|Interior view of Musée d'Orsay (Orsay museum) in Paris
'''Musée d'Orsay''' estas post Louvre la dua plej grava muzeo en Parizo. Ĝi situas sur la maldekstra bordo de la rivero Sejno, en la 7-a arondismento de Parizo, vid-al-vide al la ĝardenoj Tuileries.
Ĝi prezentas plejparte francan arton (pentroarton, skulptarton kaj dekorartojn) el la jaroj 1848-1914.

La kolekto de la muzeo enhavas la plej konatajn impresionismajn verkojn, de la pentristoj Claude Monet, Paul Cezanne, Camille Pissarro, Edgar Degas, August Renoir kaj aliaj. La muzeo ankaŭ montras skulptaĵojn kaj meblojn.

Sidejo de la muzeo estas eksa konstruaĵo de trajnostacidomo Gare d'Orsay, konstruita en eklektisma stilo en 1900 okaze de la Internacia ekspozicio. Ĝi servis por sia celo ĝis 1939 kaj post postmodernisma rekonstruo ĝi estis remalfermita kiel muzeo en 1986. Ĝi akceptas ĉiujare ĉ. 4 milionojn da vizitantoj.

## Praktikaj informoj 
* La muzeo troviĝas apud la stacio '** (subtera trajno RER, linio C) kaj metrostacio **'
* Estas malfermite ĉiutage krom lundoj
* Ĉiun unuan dimanĉon de la monato estas senpaga eniro
* En la muzeo funkcias krome belvida restoracio kaj arta librovendejo

## Literaturo 
* *Orsay Museum Guide*. Eld. Publisher Réunion des musées nationaux.280 p., 350 il. ISBN 2-7118-4763-2 *(diverslingvaj versioj)*
* Rosenblum, Robert: ''Paintings in the Musee d'Orsay*. Stewart, Tabori and Chang 1989. 686 p. ISBN 1-55670-099-7 *(angle)*
* *Slavné galerie světa: Musée D´Orsay Paříž*. Praha: Knižní klub 2006. *(ĉeĥe)*

## Galerio 

Laurens excomunication 1875 orsay.jpg|Jean-Paul Laurens - *Ekskomuniko de Roberto la Pia*
Inf. 06 Alexandre Cabanel, Morte di Francesca da Rimini e di Paolo Malatesta, 1870.jpg|Alexandre Cabanel - *Morto de Francesca el Rimini*
Claude Monet 037.jpg|Claude Monet - *Papavoj proksime al Argenteuil''
Manet, Edouard - Le Déjeuner sur l'Herbe (The Picnic) (1).jpg|Édouard Manet - *La Tagmanĝo sur la herbo*
Edgar Germain Hilaire Degas 071.jpg|Edgar Degas - *Baletdancistinoj*
Pierre-Auguste Renoir, Le Moulin de la Galette.jpg|Pierre-Auguste Renoir - *Balo en Moulin de la Galette*
(Albi) Rousse (La Toilette) - 1899 - Henri de Toulouse-Lautrec - Musée d'Orsay, Paris.jpg|Henri de Toulouse-Lautrec - *Tualeto*
Paul Signac, 1921, Entrée du port de la Rochelle, oil on canvas, 130.5 x 162 cm, Musée d'Orsay.jpg|Paul Signac - *Haveno La Rochelle*
La Chambre à Arles, by Vincent van Gogh, from C2RMF frame cropped.jpg|Vincent van Gogh - *Dormoĉambro de Vincent en Arles*
Paul Gauguin 056.jpg|Paul Gauguin - *Tahitiaj virinoj surplaĝe*
Auguste Rodin-Madame Vicuna-Orsay Museum.jpg|Auguste Rodin - *Madame Vicuna*
Pompon LOursBlanc1.jpg|François Pompon - *Blanka urso*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
*  *(blogaĵo pri vizito en 2013)*

Kategorio:Naciaj muzeoj en Francio
Kategorio:Artmuzeoj en Parizo
Kategorio:Monumentoj de Parizo
Kategorio:Konstruaĵoj en la 7-a arondismento de Parizo
Kategorio:Muzeoj fonditaj en 1980-1989
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1986
Tukums

**Tukums** () – latve, historie ankaŭ germane *Tuckum* - estas urbo en Latvio. Ĝi estas la administra centro de samnoma distrikto Tukums. Laŭ la stato de la jaro  en la urba areo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Tri el la historiaj regionoj de Latvio renkontiĝas en la proksimeco de la urbo - Livonio, Zemgalio kaj Kuronio. La urbo dum la Malvarma Milito inter 1945 kaj 1990 havis aerarmean bazon de la Ruĝa Armeo de Sovetunio. Ekzistas urba muzeo .

## Politiko 
Urbestro estas *Juris Šulcs*.

## Partneraj urboj 
Tukums havas la sekvajn partnerajn urbojn:
* 20ra Krasnogorsk (Rusio) ekde 1996
* 20ra Frederiksvaerk (Danio) ekde 2000
* 20ra Plungė (Litovio) ekde 1996
* 20ra Bnej-Aiŝ (Israelo) ekde 2000
* 20ra Chennevieres (Francio) ekde 2004
* 20ra Koreliĉi (Belorusio) ekde 2005
* 20ra Izjum (Ukrainio) ekde 2003
* 20ra Scheessel (Germanio) ekde 1992
* 20ra Tidaholm (Svedio) ekde 1992

## Notoj 

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la urbo (en la latva)

Kategorio:Urboj de Latvio
Kategorio:Municipo Tukums
Ogre

**Ogre** – latve, historie ankaŭ germane *Ogershof* - estas urbo en la regiono Livonio en la centro de Latvio, la centro de distrikto Ogre. Ogre situas 36 kilometrojn oriente de la ĉefurbo Rigo, borde de la riveroj Daŭgavo kaj Ogre. La urbo konsistas el tri partoj: Jaunogre ("nova Ogre"), Ogre (la urbocentro), kaj Pārogre ("apudrivera Ogre").

eta|maldekstra|230px|la luterana preĝejo de Ogre
En la urbo ekzistas kultura centro, arta altlernejo kaj muziklernejo, 4 lernejoj. El la ĉirkaŭ 23.000 loĝantoj de la urbo, 65% estas latvoj, 25% - rusoj, 4% - belorusoj, kaj 2% - ukrainoj kaj poloj.

## Etimologio 
La nomo de la urbo estis formita de la nomo de rivero *Ogre *, fluanta tra la urbo. La rivero unue estis menciita en la latina lingvo (*Wogen*) en 1206 kaj povus esti origininta de la livone: *voog* - fluo, ondo, *voogam* - fluanta, ondetada. Alia versio asocias ĝin kun la antikva balta vorto *ungurs*, kio signifas angilo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de distrikto Ogre

Kategorio:Urboj de Latvio
Turnpordo

eta|trunpordo kun duoniga divido
La **turnpordo** tipe konsistas el tri aŭ kvar vertikalaj (plej ofte travideblaj) pordoplatoj, pendantaj kaj rotaciantaj ĉirkaŭ centra vertikala akso. La turnpordoj plibonigas energioefikecon de la konstruaĵo (pri hejtado resp. malvarmigo), samtempe la pordo permesas samtempan en- kaj eliron. Ekzistas mekanikaj aŭ aŭtomate (per sensiloj) funkciigitaj turnpordoj.

La turnpordon patentigis H. Bockhacker el Berlino en 1881, sed tiu patento ne estis eluzata. Theophilus Van Kannel patentigis tri-alan turnpordon en 1888. (Ĉe kvar-ala turnpordo la en- kaj elira sektoroj povas esti po kvarono de la cirklo, ĉe tri-ala nur sesono; do tri-alaj turnpordoj devas esti pli larĝaj.)

La plej tragika akcidento pro turnpordo okazis en 1942, ĉe nokta klubo **Cocoanut Grove** en Bostono, Massachusetts, Usono, kie mortis en incendio 503 homoj (Incendio de Cocoanut Grove). Ĝin kaŭzis la sola enireja turnpordo, kiun ne povis uzis la panikanta homamaso. Post la akcidento oni preskribis per leĝoj, ke la turnpordo devas esti frakasebla, kolapsigebla.

Turnpordoj estas ĝenerale nealireblaj por rulseĝuzantoj kaj ne estas uzeblaj de tiuj puŝantaj bebĉareton aŭ aĉetĉareton. Tial, apud multaj el ĉi tiuj pordoj estas regula pordo. Esceptoj estas ekstralarĝaj turnpordoj (kun longaj flugiloj kaj kovrantaj larĝan etaĝan areon) kiuj estas movitaj per motoro.

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Géza Entz (arthistoriisto)

**ENTZ Géza** (enc) estis hungara arthistoriisto. Li naskiĝis en Budapeŝto la 2-an de marto 1913 kaj mortis en Budapeŝto la 3-an de marto 1993.

## Biografio 
Entz finis siajn studojn en Budapeŝto, li estis studento de filologia fakultato de la Universitato Péter Pázmány (1931-37). Komence li laboris ĉe la *Landa Bibliografia Centro* (1939-41), pli poste ĉe la Universitata Biblioteko Koloĵvaro (1941-45). Li estis profesoro de arthistorio de la Universitato Bolyai de Kluĵo (1945-50). Translokiĝinte Budapeŝton iom da tempo (1950-53) li agadis ĉe la *Centro de Muzeoj*. Ekde 1953 li gvidis la sciencan sekcion de la *Landa Artmonumenta Kontrolejo*. Ekde 1969 li estis katedrestro en la *Belarta Altlernejo*.

## Verkoj 
* *Szolnok-Doboka középkori művészeti emlékei* (ETF 150. Kv. 1943):
* *A középkori székely művészet kérdései* (ETF 162. Kv. 1943);
* *Székely templomerődök* (Szépművészet, Bp. 1944);
* *Az erdélyi műtörténetírás kérdéseihez* (Kv. 1945);
* *Kolozsvár környéki kőfaragó műhely a XIII. században* (Kv. 1946);
* *A széki református templom* (Kv. 1947);
* *A Farkas-utcai templom* (Kv. 1948).
* *Harina román kori temploma* (Művészettörténeti Értesítő, Bp. 1954);
* *Művészek és mesterek az erdélyi gótikában* (Kelemen-emlékkönyv, Kv. 1957. 249-64.);
* *A gyulafehérvári székesegyház* (Bp. 1958);
* *Mittelalterliche rumänische Holzkirchen in Siebenbürgen* (en George Oprescu-memorlibro, Buk. 1961. 159-71.);
* *A kerci cisztercita építőműhely* (Művészettörténeti Értesítő, Bp. 1963, ankaŭ en franca traduko);
* *Die Baukunst Transsilvaniens im XI-XIII. Jahrhundert* (I-II. Bp. 1968);
* *A gótika művészete* (Bp. 1973);
* *Gótikus építészet Magyarországon* (Bp. 1974).

## Eksteraj ligiloj 
* Fondaĵo Entz Géza http://www.ega.ro/

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Hungaraj arkitekturhistoriistoj
Pečarovci

**Pečarovci**, hungare **Szentsebestyén** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Puconci. La historia hungara nomo estis **Pecsaróc**.
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Pečarovci

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 267 m
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 9202
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ traira flanka vojo, fervojo Hungario-Murska Sobota preteriras.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1365 en formo *"Pynchrouch"*. En 1640 la turkoj okupis la vilaĝon kaj ili sklavigis vilaĝanojn. Laŭ la popolnombrado en 1910 vivis tie 652 homoj, ĉiuj slovenoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

## Vidindaĵo 
* preĝejo omaĝe al Sankta Sebastiano el la 17-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Luleå

maldekstra|eta|290px|La malnova urbo de Luleo ĉ. 1700, de Suecia antiqua et hodierna.
maldekstra|eta|290px|La nova urbo de Luleo de la sama libro. Plej elstaras la kirko kaj la urbodomo.
maldekstra|eta|250px|La katedralo de Luleo

**Luleå**, ), (samee: *Luleju*, , Esperante: *Luleo*) estas urbo en norda Svedio, en angulo de la Botnia golfo. Fine de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas ĉefloko de samnoma komunumo. Ĝia kirko-vilaĝo estas protektata kiel monda heredaĵo.

## Historio 
La urbo estis unue menciita en 1327 kiel komunumo apud Gammelstad. En tiu jarcento ĝi jam havis kirkon. Luleo ricevis urban rangon en 1621. La loĝantaro en 1780 estis 780, en 1900 jam 9'000.

Luleo iĝis episkopa sidejo en 1904.

Tie ĉi komenciĝas fama fererctransportlinio fervoja kondukanta tra Kiruna ĝis Narvik en Norvegio.

## Rilatoj al Esperanto 
Dum la 1930-aj jaroj, Esperanto estis la ĉefa kultura agado sur la fervojo de Luleå al Narvik. En Narvik cetere ekzistas E-monumento inaŭgurita la 16-an de aŭgusto 1934, fare de intendanto-generalo Louis Bastien, post la 26-a UK en Stokholmo. Ĝi estas unu el la plej nordaj Zamenhof/Esperanto-Objektoj.

## Vidu ankaŭ 
* 6654 Luleå

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retprezento, svede

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Norrbottens län
Kategorio:Norda Botnio
Kategorio:Komunumoj de la provinco Norrbottens län
Radmožanci

**Radmožanci** (radmoĵanci), hungare **Radamos** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Lendava.
eta|dekstra|280ra|Municipo Lendava en Slovenio, kie Radmožanci troviĝas

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 166 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 9223
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

## Situo 
Radmožanci situas sur ebenaĵo, laŭ traira flanka vojo, aŭtoŝoseo Lendava-Mariboro preteriras. La hungara landlimo troviĝas 2 km-ojn.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito Radamos apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En la vilaĝo ankaŭ la hungara lingvo estas oficiala.

Radmožanci estas romkatolika pilgrimloko.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Géza Entz (pli juna, arthistoriisto)

**ENTZ Géza** (enc) hungara arthistoriisto, politologo, universitata profesoro: Kluĵo, 1949.

## Biografio 
Géza Entz finis historion-arthistorion en 1973 en ELTE, kie en 1977 li doktoriĝis. Inter 1973 kaj 1990 li estis kunlaboranto de la *Arthistoria Esplorgrupo* de la MTA, inter 1986—1990 li estis la sekretario de la faksekcio de *Arkeologia kaj Arthistoria Societo*. Ekde 1990 ĝis 1992 li estis politika ŝtatsekretario de la *Oficejo de Ministerprezidanto* por problemoj de hungaroj trans la landlimoj. Inter 1992—1994 li estis titolita ŝtatsekretario, prezidanto de la *Oficejo por Translandlimaj Hungaroj*. En 1991 komisiite de ministerprezidanto li organizis la fondaĵon *Teleki László Alapítvány* (TLA). Ĝis 1995 li estis la kunulprezidanto de kuratorio TLA, ekde 1995 la eksterna kunlaboranto de *Mezeŭropa Instituto* de TLA. Ekde 1992 li estis la prezidanto de *Fondaĵo Pro Professione*. En 1998-1999 li estis la przidanto de la *Landa Artmonumentdefenda Oficejo*. Inter 2000—2002 li estis ĉefdirektoro de la Nemzeti Kultuális Örökség Kulturális Intézetek Igazgatósága*. Lia ĉefa esplorkampo estas la arktekthistorio kaj arttopografio en mezepoko de Hungarujo, kompara eŭropa politiko, regiona politiko kaj nacionalismo. Li estas kunulredaktoro de revuo *Regional and Federal Studies*.

## Verkoj 
* *Fejér megye művészeti emlékei'' (kune kun Sisa József 1998)

## Fonto 
* Hungarlingva vikipedio

Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj politologoj
Gabriel Pierné

**Henri Constant Gabriel Pierné** (* 16-a de aŭgusto 1863 en Metz; † 17-a de julio 1937 en Ploujean) estis franca komponisto de romantika muziko.

Pierné studis ĉe la Konservatorio de Parizo ĉe Antoine François Marmontel, Albert Lavignac, Émile Durand, César Franck kaj Jules Massenet. Li gajnis en 1882 la Rompremion per la kantato *Edith* kaj aktivis poste ekde 1890 ĝis 1898 kiel orgenisto ĉe la preĝejo *Ste Clotilde* kaj ekde 1903 ĝis 1932 kiel dirigento kaj estro de la *Concerts Colonne*. eta|250 px|Preĝejo de s-ta Clotilde, kie Pierné estis orgenistoLi komponis ses operojn, plurajn baletojn kaj pantomimojn, oratoriojn, orkestrajn kaj ĉambromuzikajn verkojn samkiel pecojn por orgeno, harpo kaj piano.

## Verkoj (elekto) 
* scenejaj verkoj
* voĉkanta muziko
* orkestromuziko
* ĉambromuziko
** Fantaisie-impromptu op. 4 por violono kaj piano, 1883
** Pièce g op. 5 por hobojo kaj piano, 1883
** Berceuse op. 8 für por violono kaj piano, 1884
** Impromptu-caprice por harpo sola op. 9, 1885
** Caprice op. 16 por violonĉelo kaj piano, 1887
** Canzonetta op. 19 por klarneto kaj piano, 1888
** *Expansion*, Romance sans paroles op. 21 violonĉelo kaj piano, 1888
** Pastorale variée op. 30 por fluto, hobojo, klarneto, 2 fagotoj, korno kaj trumpeto, ĉ. 1893
** Solo de concert op. 35 por fagoto kaj piano, 1898
** Sonate D op. 36 por violono kaj piano, 1900 (de la komponisto ankaŭ aranĝita por fluto kaj piano)
** piankvinteto op. 41, 1917
** Sonate en une partie fis op. 46 por violonĉelo kaj piano, 1919
** piantrio op. 45, 1922
** Sonata da camera op. 48, por fluto, violonĉelo kaj piano, 1927
** Prélude de concert sur un thème de Purcell por fagoto kaj piano, 1933
** Variations libres et final op. 51 por fluto, violono, vjolo, violonĉelo kaj harpo, 1934
** Introduction et variations sur une ronde populaire por saksofonkvarteto, 1936
** Trois pieces en trio por violono, vjolo kaj violonĉelo, 1938
** ''Voyages au pays du tendre et du l'effroi'' por fluto, violono, violonĉelo kaj harpo, 1938
* pianmuziko
* Orgenmuziko

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Francaj klasikaj orgenistoj
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj baletaj komponistoj
Kategorio:Francaj dirigentoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Kategorio:Francaj romantikaj komponistoj
Kategorio:Impresionismaj komponistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Belartoj
Kategorio:Viroj
Ferenc Veress (fotografisto)

**VERESS Ferenc** (vereŝ) estis hungara fotografisto naskita en Koloĵvaro la 1-an de septembro 1832 kaj mortinta samloke la 3-an de aprilo 1916.

## Biografio 
Ferenc Veress estis la unua, kiu malfermis fotolaborejon en Koloĵvaro, eĉ en Transilvanujo en 1853. Li eternigis la pejzĝojn kaj artmonumentojn de Transilvanujo. Ekde 1865 li estis la fotografisto Erdélyi Múzeum-Egyesület. Li estis la fondintredaktoro de la unua regule aperinta hungarlingva revuo *Fényképészeti Lapok* (1882-1888). Li estis la evoluiginto de la tekniko heliokromia por kolorfotografado. Li partoprenis kun siaj fotografaĵoj en la mondekspozicio de Parizo en 1889.

## Libroj 
* Sas Péter–Veress Ferenc: *A Szamos-parti Athén*
* *Fényképészeti álomképek* (Kolozsvár, 1887).
* Sas Péter – Veress Ferenc : *A 19. századi Kolozsvár és lakói Veress Ferenc felvételein*

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Selo (Moravske Toplice)

eta|dekstra|280ra|Rondpreĝejo de Selo
eta|dekstra|300ra|Murpentraĵo de la preĝejo
**Selo**, hungare **Nagytótlak** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**, en municipo de Moravske Toplice.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 290 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 300
* Poŝtkodo: 9207
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo en valo, laŭ traira flankovojo apud ĉefvojo Hungario-Murska Sobota.

## Historio 
La vilaĝo sukcese evitis la militojn. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 1940, 1941, 1970 vilaĝaj festegoj okazis.

## Vidindaĵoj 
* romanika rotondo omaĝe al Sankta Nikolao el la 13-a jarcento, en 1490 oni enmetis triptikon, kiu en 1864 oni transportis al Budapeŝto, en 1956 kaj en 1979 renoviĝis
* luterana preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Strehovci

**Strehovci**, hungare **Őrszentvid** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Dobrovnik. La hungara historia nomo estis **Sztrelec**. La slava vorto *strejali* signifas pafi, tiutempe sagi. Laŭ la nomo la loĝantoj estis sagistoj, kiuj defendis la landolimon.

* Areo: 7 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 176 m
* Loĝantaro: 230
* Poŝtkodo: 9223
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio
La unua mencio devenis el 1379 en formo *Streleclaca*. Dum la 16-a jarcento la turkoj detruis la vilaĝon, poste refondiĝis, sed iomete for. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

## Vidindaĵo
* katolika kapelo omaĝe al Sankta Vid
* lago

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Memel-regiono

**Memel-regiono** (, ) estis nomo de la pleja nordo de iama Orienta Prusio inter la du mondmilitoj, pli frue parto de Eta Litovio. Ĝi situis norde de rivero Nemunas kaj estis de 1920 ĝis 1923 sub franca administrado, poste Litovio aneksis ĝin tiujare. Ĝia ĉefurbo estis Klaipėda. En la germana lingvo kaj la urbo Klaipėda kaj la rivero nomiĝis *Memel*.

La Memel-regiono longis  kaj larĝis ĝis , kaj havis en 1939 ĉ.  loĝantojn. Tiam la urbo Memel havis  loĝantojn, aliaj pli grandaj komunumoj estis Heydekrug (nun nomata Šilutė) kun  kaj Pogegen (nun nomata Pagėgiai) kun  loĝantoj.

La areon posedis ekde la 13-a jarcento la Grandduklando Litovio, kaj ekde la 15-a jarcento Prusio; kune kun Prusio ĝi dum 1871 iĝis parto de la Germana Regno. Dum transira periodo post la Unua Mondmilito, aneksis la regionon en 1923 Litovio. Nazia Germanio aneksis ĝin en 1939, la Ruĝa Armeo okupis ĝin en 1944 kaj donis al la Litova Soveta Socialista Respubliko. En Litovio ĝia teritorio pli-malpli koincidas kun la nuna distrikto Klaipėda, kun iom la plej sudaj partoj de la najbara distrikto Tauragė.

Kategorio:Geografio de Litovio
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1920
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1923
Frank Tuttle

**Frank TUTTLE** (n. la 6-an de aŭgusto 1892 - m. la 6-an de januaro 1963) estis usona holivuda reĝisoro. Li reĝisoris filmojn ekde 1922 (*The Cradle Buster*) ĝis 1959 (*Island of Lost Women*).

Inter liaj verkoj estas ankaŭ *This Is the Night* kun Cary Grant, *Puritan Passions* kaj *Roman Scandals* (1933).

## Eksteraj ligiloj 
* Frank Tuttle ĉe IMDB

Kategorio:Usonaj reĝisoroj