open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Châteauroux

**Châteauroux** [ŝatorU], en esperanto **Ĉatoruso**, estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Indre kaj en la regiono Centro-Valo de Luaro. Ĝi estas la prefektejo (ĉefurbo) de la departemento, kaj do estras unu arondismenton. La urbo havas proksimume 50 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *castelroussins* en la franca lingvo.

## Geografio 
250 kilometrojn sude de Parizo, Châteauroux situas kore de tri naturaj regionoj : unue Ĉampanjo, kie etendiĝas grandaj cerealaj kultivejoj, due *Brenne* kun ĝiaj multnombraj lagoj, kaj trie *Boischaut* kun paŝtaĵoj por bredado. La urbo estas trafluata de la rivero Indre.

## Historio 
La nomo "Châteauroux" devenas de iu landsinjoro nomita *Raoul le Large*, kiu en 937 forlasis sian eksan palacon de Déols kaj fondis novan fortikaĵon ĉe la maldekstra bordo de la rivero Indre, la *Château de Raoul* (kastelo de Raoul). Tiun kastelon oni nomigis « château Raoul » ekde 1112.

## Vidindaĵoj 
La *Château-Raoul*, ĉe la bordoj de la rivero Indre, estis la kastelo de la landsinjoroj de Déols kaj donis sian nomon al la urbo. Ĝi estis rekonstruita dum la 15-a jarcento kaj renovigita dum la 19-a jarcento.

En la *muzeo Bertrand*, lokita ene de eksa luksa domo de la 18-a jarcento, troviĝas kolektoj de la napoleona periodo.

## Famuloj 
* Maurice Rollinat (1846-1903), poeto
* Gérard Depardieu (1948- ), aktoro
* Joël Bruneau (1963- ), politikisto

## Esperanto 
Ĉatoruso estis kongresurbo de SAT-Amikaro en 2012.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Indre
* Listo de urboj de Francio
* Châteauroux (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* la loka Esperanto-klubo


Kategorio:Komunumoj de Indre
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Guy Môquet

[dekstra|eta|Fresko en metrostacio [Guy Môquet (pariza metrostacio)|Guy Môquet (2010)]]
**Guy Môquet** [ɡi mokɛ] (naskiĝis la  en Parizo, mortis la ) estis franca komunista rezistanto, fama pro tio, ke li estis la plej juna el la dudek sep ostaĝoj de la koncentrejo de Châteaubriant (franca departemento Loire-Atlantique), pafmortigitaj kiel venĝo post la mortigo de la germana inĝeniero kaj militisto Karl Hotz.

Li estis filo de komunisto, pariza reprezentanto, laboristo Prosper Môquet. Li estis arestita la 13-an de oktobro 1940 fare de la franca polico pro komunista agado. Kvankam oni liberparolis lin, li restis en aresto kaj tiel forportis la nazioj en majo de 1941 al interniga kaptejo en Châteaubriant.

Oni murdis la 20-an de oktobro 1941 la germanan ĉefleŭtenanton Karl Hotz en Nantes. Hitler ordonis pafmortigi 50 francojn kaj la franca intern-afera ministro transdonis 50 *nebonajn* francojn el prizonoj, 27 el kaptejo Châteaubriant.

La ekzekuto okazis 2 tagojn poste, la franca loĝantaro jam memorigis pri tio la 30-an de oktobro per 5-minuta halto.

Laŭ deklaro de franca prezidento Nicolas Sarkozy de la 16-a de majo 2007, oni devas ĉiujare (la 22-an de oktobro) laŭtlegi la adiaŭan leteron de la rezistinto kiel ekzemplon por la patrujamo.

## Vidu ankaŭ 
* Guy Môquet (pariza metrostacio)

Kategorio:Francaj komunistoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Francaj rezistantoj
Kategorio:Premiitoj per la franca Militkruco 1939-1945
Kategorio:Premiitoj per la franca Medalo de Rezistado
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Modelo (homo)

[eta|dekstra|eta|Modelino [Gisele Bündchen.]]
**Modelo**, **modelulo** aŭ **fotomodelo** estas homo, kies profesio estas surmeti kaj prezenti al la publiko novajn kreaĵojn de la vestofasonado. Kutime oni rilatigas ĝin kun la ina sekso, tamen, en la plej ampleksa senco ĝi ampleksiĝas al viroj, adoleskantoj kaj infanoj.

Supermanekeno estas persono kiu laboras kiel modelo tre alte pagita kaj kun tutmonda famo. La termino estis popularigita en la popola kulturo en la 1990-aj jaroj.

## Etimologio 
La vorto manekeno venas el la nederlanda vorto "*manneken*", kiu signifas vireton kaj servis originale kiel modelo por pentristoj kaj tajloroj. La vorto manekeno signifas en Esperanto ankaŭ tiujn artefaritajn, homsimilajn pupojn, kiujn la pentristoj aŭ skulptistoj uzas anstataŭ pozisto aŭ kudristoj, tajloroj, vendistoj por alĝustigi vestojn aŭ por prezenti ilin al la publiko.

## Artistaj modeloj 
En la arto modelo estas plej ofte persono (sed ankaŭ besto aŭ objekto), kiun la artisto bildigas.
eta|280x280ra|Arta modelo pozanta en franca pentra lernejo

## Referencoj 

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Homa aspekto
Kategorio:Perkorpa modelado
Cholet

**Cholet**  estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Maine-et-Loire kaj en la regiono Luarlandoj. Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj do estras unu arondismenton. Ĉoleto havas proksimume 56 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomas *Choletais* [ŝolte] (Ĉoletanoj) en la franca lingvo.

## Geografio 
Cholet estas la dua plej granda urbo de la departemento Maine-et-Loire post Anĝevo. Ĝi situas en la historia kaj natura regioneto Mauges.

## Historio 
La nomo « Cholet » verŝajne devenas de la latina vorto *Coletum* (t.e. brasiko). Gravajn establojn de la romia periodo oni malkovris proksime al Cholet, en la vilaĝo Mazières-en-Mauges.

Cholet disvolviĝis ekde la 18-a jarcento per la produktado de siaj famaj teksaĵoj, kaj sekve per la produktado de ŝuoj. Ĝi estas plie rigardata kiel la ĉefurbo de poŝtukoj : la plej rimarkinda specialaĵo de Cholet estas la ruĝa poŝtuko, menciita en kanzono far Théodore Botrel.

## Ekonomio 
La ekonomio de Cholet origine kaj plejparte baziĝis sur teksaĵoj. Tiu specialaĵo profunde stampis la lokan pejzaĝon ĝis hodiaŭ, kun ekzemple grandaj fabrikejoj, liceo pri modo kaj la ĉeesto de pluraj firmaoj kiel NewMan, Gaston Jaunet, ktp...

Ekzistas tamen en Cholet aliaj aktivecoj danke al mond- aŭ landfamaj firmaoj kiel Michelin, Bébé Confort, Nicoll, L'abeille, Thales, ktp...

## Vidindaĵoj 
La **arta kaj historia muzeo** (''Musée d'art et d'histoire*) estas plejparte dediĉita al la militoj de Vendée, kiuj okazis dum la Franca Revolucio. La galerioj de la muzeo entenas la verkojn de la pentristo Pierre Charles Trémolières, naskiĝinta en Cholet. 

La **muzeo de teksaĵo** (*musée du textile'') prezentas la teknikojn rilate al la teksado kaj al la blankigo de la toloj.

## Konataj lokanoj 
* Alexandre Baudry

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Maine-et-Loire
* Listo de urboj de Francio
* Cholet (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo
Clichy

**Clichy** [kliŝi] aŭ **Clichy-la-Garenne** estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Hauts-de-Seine, prononco laŭ sistemo IFA [], kiu banano-forme ĉirkaŭvolbas la okcidentan parton de Parizo, kaj en la regiono Francilio, france *Île-de-France* [iːl dəˈfʁɑ̃s], laŭvorte "insulo de Francio") aŭ Pariza Regiono. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Nanterre kaj al la kantono ''*. La teritorio havas komunan limon kun . 

La loĝantojn oni kutime nomigas *clichois* aŭ *clichiens'' en la franca lingvo.

Oni devas ne konfuzi Clichy kun Clichy-sous-Bois, alia pariza ĉirkaŭurbo en Seine-Saint-Denis.

## Geografio 
Clichy havas limojn kun la komunumoj Levallois-Perret sudokcidente, Parizo sudoriente, Saint-Ouen nordoriente, sed ankaŭ kun la rivero Sejno nordokcidente (fronte al Asnières-sur-Seine, lokita ĉe la alia bordo).

## Historio 
En 1788, Clichy perdis unu trionon de sia teritorio pro decido de la franca reĝo Ludoviko la 16-a, kiu volis pligrandigi la teritorion de Parizo.

En 1930, Clichy akiris sian nuntempan teritorion post la detruo de la parizaj ĉirkaŭmuroj.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hauts-de-Seine
* Listo de urboj de Francio
* Clichy - Levallois (stacidomo)
* Mairie de Clichy (pariza metrostacio)
* Metroo-viadukto de Clichy

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Clichy
Kategorio:Komunumoj de Francilio priservataj de metroo
Smokingo

eta|skizo de smokingo
eta|viroj en smokingo
**Smokingo** estas ceremonia, festa vespera vesto, malpli ceremonia ol frako. La nomo venas el la angla vorto *smoking jacket* („Fumĵaketo“) dum la anglalingvanoj mem nomas ĝin *black tie* aŭ *dinner-jacket* (Anglio) aŭ *Tuxedo*, *Tux* (Usono).

La smokingo estis originala provizora vesto por fumada tempo. Ĝi servis eviti fumodorigon de aliaj vestoj kaj ne aperi en fumodora vesto antaŭ la virinoj. Ĝi aperis fine de la 19-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Vestkodo

Kategorio:Vestoj
Bilardo

eta|Ludo en Francio en 19-a jc., kun du blankaj kaj unu ruĝaj globoj.
**Bilardo** estas nomo de diversaj ludoj, kiujn oni ludas per difinita nombro de (pli frue eburaj) globoj sur kvadrata tablo, tegita per verda drapo kaj remburita rando. Oni frapas la globojn per longa bastono.

Oni ludas la *francan bilardon* (karambolon) per tri globoj sur bilarda tablo, kiu ne havas truojn. Ĉiuj aliaj versioj estas ludataj sur sestrua tabulo, kie la truoj situas en la anguloj kaj po unu meze de la pli longaj flankoj. Al tiu tipo apartenas la angla bilardo kun tri globoj, la snukero (angle *snooker*) kun 21 koloraj kaj unu blanka globoj, la poŝbilardo (*pool*) kun maksimume 15 celgloboj kaj unu blanka globo.

Ĉiu ludo havas multajn versiojn, precipe ĉe la franca bilardo kaj la poŝbilardo.

Oni scias nenion pri vera origino de la ludo, la plej fruaj eŭropaj mencioj venas el la 15-a jarcento. Ĝi verŝajne evoluis el iu ludo, en kiu oni devis puŝi per globo ion.

## La ludhelpiloj 
La tablo estas granda, ortangula kaj ĝia longo estas duoblo de la larĝo. Ĝi estis pli frue en Anglio el mahagono. Ĝia tabula parto estas pretigita el polurita ardezo, kiun oni kovras per drapo. La tablan tabulon kadras oblikva bordero (nomata *mandinero*), pretigita el malmoligita kaŭĉuko aŭ sintezita gumo.

La puŝbastono (bilardbastono) estas produktita el polurita ligno aŭ plasto, kies pinto mallarĝiĝas kaj pintiĝas. Ĝi longas je 100–150&nbsp;cm kaj ĝian pinton ornamas ringforma fortigo el plasto, kupro, fibro, aŭ eburo kaj puŝbastona pinto el ledo, algluita al la ringo. La ludistoj uzas kuboforman bilardan kreton por kretizi la puŝbastonan pinton, kio helpas la puŝon ne rekte en mezo de la globo. Tiam la globo rotacias, rapidturniĝas.

La bilardaj globoj estis produktitaj pli frue el ligno, kupro, eburo aŭ belga argilo, hodiaŭ el plasto (fenolrezino). Ili havas la diametron de 5,2&nbsp;cm ĝis 6,05&nbsp;cm. Oni uzas pli grandajn globojn en la karambolo.

## Organizoj 
* Billiards and Snooker Control Council (ĝis 1992, por la snukero kaj angla bilardo)
* World Professional Billiards and Snooker Association (ekde 1992)
* International Billiards and Snooker Federation (por amatoroj)
* World Pool Association (por amatoroj)
* Billiard Congress of America (ekde 1948)
* European Pocket Billiard Federation
* Professional Billiards tour Association.
* Union Mondiale de Billiard
* World Confederation of Billiard Sports

Kategorio:Ludoj
O sancta simplicitas

eta|180px|Ekzekuto de Johano Hus

***O sancta simplicitas*** (**Ho sankta simpleco**) estis — laŭ la legendo — la vortoj de Johano Hus, kiam li vidis dum sia ekzekuto per bruligo en 1415, ke oldulino metis branĉon sur la brulŝtiparon, por ke la fajro plifortiĝu.

Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Ekzekutoj
Kategorio:Legendoj
Kategorio:Husmovado
Clichy-sous-Bois

**Clichy-sous-Bois** [kliŝi-su-bŭa] estas franca komunumo kaj pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Seine-Saint-Denis kaj en la regiono Francilio, apud Le Raincy. Ĝi havas proksimume 28 000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Clichois* en la franca.

Clichy-sous-Bois estas komunumo tute aparta de Clichy, lokita en la najbara departemento Hauts-de-Seine.

## Geografio 
Clichy-sous-Bois situas sur monteto, 15 kilometrojn oriente de la limoj de Parizo. Kune kun Montfermeil, la komunumo entenas plurajn malfacilajn kvartalojn, ekzemple *Le Chêne pointu* kaj la *Cité des Bosquets*.

Clichy-sous-Bois havas landlimojn kun la komunumoj Livry-Gargan norde, Le Raincy okcidente, Gagny sude, Montfermeil oriente kaj Coubron nordoriente.

## Historio 
eta|maldekstra|175ra|Preĝejo Saint-Denis
La urbo sinsekve nomiĝis *Cleppius* dum la romia periodo, *Clippiacum superius* en teksto datiĝanta de 636, *Clichiacum* en la 12-a jarcento kaj *Clichy-en-Aulnois* dum la Franca revolucio.

Malnovtempe vilaĝeto de la historia regioneto Aulnoye, Clichy-sous-Bois spertis gravan urbanigon ekde la 1950-aj jaroj, kaj gastigas multajn fremdajn aŭ fremdevenajn loĝantojn. Tie komenciĝis la famaj francaj tumultoj de novembro 2005, post la akcidenta morto de du junuloj.

## Vidindaĵoj 
La **urbdomo de Clichy-sous-Bois** (supra bildo), ĉe la placo 11 novembre 1918, troviĝas ene de kastelo de la 16-a jarcento, kaj aĉetita en 1645 far Robert de Bragelongne, superintendanto pri financoj de la reĝo Ludoviko la 14-a. La konstruaĵo estis akirita en 1930 far la komunumo, kaj ĝi fariĝis la urbdomo de la urbo. La kastelo estas klasifikita kiel "Historia monumento" depost 1972.

La **kastelo de La Terrasse** (avenuo de Sévigné) estis starigita en 1908.

## Lokaj famuloj 
* Doc Gynéco, kantisto.
* Albert Uderzo (kreinto de Asteriks) kaj Marcel Uderzo, desegnistoj.
* Roberto Alagna, kantisto.
* Souleymane M'Baye, boksisto.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Seine-Saint-Denis
* Listo de urboj de Francio
* Clichy - Montfermeil (pariza metrostacio)
* Clichy - Montfermeil (Tramtransporto en Parizo)
* Maurice Audin (Tramtransporto en Parizo)
* Clichy-sous-Bois - Mairie (Tramtransporto en Parizo)
* Romain Rolland (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Seine-Saint-Denis
Kategorio:Urboj de Francio
2001: A Space Odyssey

***2001: A Space Odyssey*** ("2001: Kosma Odiseado") estas influa 1968-a sciencfikcia filmo direktita de Stanley Kubrick. La scenaro, verkita de Kubrick kaj Arthur C. Clarke traktas temojn pri homa evoluo kaj teknologio, artefarita inteligenteco, kaj ekstertera vivo. La filmo estas notinda pro sia scienca realismo, pionira uzo de specialaj efektoj, kaj provokaj bildoj kaj sonoj anstataŭ tradiciaj teknikoj de rakontema kino.

La filmo ricevis vastan spektrumon da pozitivaj kaj negativaj revuoj post publikigo. Hodiaŭ ĝi estas vaste pripensata inter kritikuloj kiel unu el la plej bonaj filmoj iam ajn. Ĝi estis kandidatigita por kvar Akademiaj Premioj, kaj gajnis unu por plej bonaj specialaj efektoj. Ĝi estis elektita de la Usona Kongresa Biblioteko kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Aperas en la filmo steluloj Keir Dullea, Gary Lockwood, kaj William Sylvester, kaj aliaj.

## Vidu ankaŭ 
* filmo *Kosma vojaĝo*

## Eksteraj ligiloj 
* 2001: A Space Odyssey ĉe imdb.com. (angla)

Kategorio:Usonaj sciencfikciaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1968
Kategorio:Akademia Premio por plej bona specialaj efektoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Kosmoflugo en fikcio
Kategorio:Artefarita intelekto en fikcio
Testamento de Bab

Tio verŝajne konsiderebla kiel la **Testamento de Báb** (la Profeto fondinta Babismon) estas epistolo titolita *Lawh&#803;-i-Vasaya*, kiun li skribis al iu nomita *Azal* en 1849 nelonge post la martirigo de *Quddús*.
eta|dekstra|150ra|*Mírzá Yah&#803;yá-i-Núrí* titolita *S&#803;ubh&#803;-i-Azal*
En tiu verko la *Báb* enoficigis lin post sia forpaso kiel nominalan estron de la baba komunumo por ke, resume, li :
* certigu lian sekurecon, tiun de liaj skriboj kaj de tio revelaciita en la Bajano,
* komunikadu kun la babanoj kaj petu konsilojn de la atestantoj kaj de *Áqá Siyyid H&#803;usayn Yazdí*,
* kolektu, sigelu, se necese kompletigu, diskonigu al la homoj kaj disdonu al la babanoj la sanktajn skribaĵojn de la *Báb*,
* invitu homojn al akcepto de la baba revelacio,
* decidu kiam venko estos alveninta kaj nomumu posteulon,
* agnosku mem kaj invitu homojn agnoski Tiun, kiun Dio manifestos", kiam li manifestiĝos.

Estas konata nur unusola babano kromnomita *Azal*: *Mírzá Yah&#803;yá Núrí* (1831-1912), kiu estis la duon-frato de ''Bahá'u'lláh* kaj titolita *S&#803;ubh&#803;-i-Azal* ("Mateno de Eterneco"). Por ĉiuj babanoj evidentiĝis, ke tiu testamento enoficigis lin kiel estron de la baba komunumo. La 4-an de aŭgusto 1980 la Universala Domo de Justeco skribis al bahaano pri la rango de *Mírzá Yah&#803;yá*, ke la *Báb* ne nomumis plenrajtan posteulon similan al Sankta Petro, al la Imamo * 'Alí* aŭ al * 'Abdu'l-Bahá* sed pli ĝuste titularan estron aŭ administranton de la baba komunumo ĝis la apero de "Tiu, kiun Dio manifestos", ĉar li sciis lian alvenon tuja. 

Post la ekzekuto de *Báb* en 1850 pluraj babanoj deklaris esti tiu "Promesito", sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin. La proklamoj de *Báha'u'lláh* al la babanoj unue private en 1863 kaj poste publike en 1867, ke li estas "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de *Báb'', estigis skismon en la baba komunumo kaj finfine naskiĝon de nova religio sendependa : la Bahaa Kredo.

## Notoj 
Kategorio:Bahaismo
Kategorio:Historio Bahaa
Kategorio:Biblioteko Bahaa
Haremo

[eta|300ra|Sceno en [haremo, Giovanni Antonio Guardi]]
[eta|dekstra|*Banejo en [haremo* - pentraĵo de franca pentristo Jean-Léon Gérôme, el la 19-jc.]]
[eta|maldekstra|[Haremo en la 19-jarcenta Egiptio]]
eta|''L'haremo* - la pentraĵo de Giulio Rosati
eta|300ra|maldekstra|*L'haremo* - la pentraĵo de Giulio Rosati
**Haremo** (arabe حريم *harîm* = *haram*) estas en araba tradicio parto de domo, malpermesita por aliaj viroj, ol por mastro de la domo. La plej konataj kaj la plej grandiozaj haremoj estadis en Otomana imperio. La vorto signifis privateco kaj ĝi estis tre respektata kaj estimata.

Laŭ Francisko Azorín **haremo** estas *Parto de la mahometana loĝejo por la virinoj.* Li indikas etimologion el araba *harem''.

En okcidentaj lingvoj kiel ekzemple en la angla la vorto rilatas al kolektivo de virinoj en poligamiaj hejmoj kaj al lokoj, kiuj estas por fremdaj viroj malpermesitaj. En pli moderna koncipo tio estas kvanto de virinoj, kiuj estas tiel ĉi je dispono al unu viro.

## Rilataj temoj 
* Eŭnuko
* Poligamio
* Sklaveco

## Referencoj 

Kategorio:Islamo
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Islama terminaro
Antaŭmenstrua simptomaro

**Antaŭmenstrua** (aŭ **antaŭmonataĵa**) **simptomaro** (ankaŭ nomata *antaŭmenstrua/antaŭmonataĵa streso/sindromo*) estas sumo de korpaj, psikologiaj kaj emociaj simptomoj rilataj al virina menstrua ciklo. Dum pro kelkaj el tiuj ĉi premenstruaj simptomoj estas en infanaĝo trafita plimulto de junulinoj (ĉirkaŭ 80 - 85 %), la plenkreskaj virinoj povas sperti simptomojn, kiuj "per granda maniero malagrabligas kelkajn aspektojn de ilia vivo". Tiuj ĉi simptomoj estas antaŭvideblaj kaj ili aperas regule dum du semajnoj antaŭ la menstruo. Kiam la sangado estas komenciĝinta, tiuj ĉi simptomoj malaperas. Ĉirkaŭ 14 procentoj de virinoj en aĝo de 20 ĝis 35 jaroj estas de ili tiel trafitaj, ke la simptomoj malebligas al ili labori aŭ studi. Ĉe kelkaj virinoj tiuj ĉi simptomoj estas tiel fortaj, ke ili estas konsiderataj kiel trafitaj. Tiu ĉi formo de PMS nomiĝas premenstrua disforika difekto (PMDD).

Kategorio:Sindromoj en ginekologio kaj akuŝologio
Kategorio:Menstruo
Pervomajska distrikto (Krimeo)

**Pervomajska distrikto** (, , ) estas
unu el la administraj partoj de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. La distrikto troviĝas
en la norda stepa parto de la Krimea duoninsulo kaj limas norde la
Krasnoperekopskan municipon, okcidente - la
Razdolnan distrikton, sude - la
Eŭpatorian municipon, oriente - la
Ĝankojan kaj Krasnogvardejskan distriktojn.
La administra centro de la distrikto estas urbotipa loĝloko Pervomajsko.

Ekonomie la distrikto estas tipa agrikultura regiono sen grandaj loĝlokoj kaj
signifaj industriaj entreprenoj. Tra la distrikto pasas la aŭtovojo Simferopolo-Krasnoperekopsko;
ĉiuj loĝlokoj de la distrikto estas interligitaj per busa trafiko.

## Administra divido de la distrikto 
La Pervomajska distrikto havas 17 komunumojn, kiuj sume havas 1 urbotipan loĝlokon
(Pervomajsko) kaj 41 vilaĝ(et)ojn.

Sube estas prezentita la listo de la komunumoj kaj de la loĝlokoj (estas esperantigitaj
nur la nomoj de tiuj loĝlokoj, kiuj estas la centroj de la koncernaj komunumoj). Parenteze
estas prezentitaj la historiaj krime-tataraj nomoj, kiuj estis
ŝanĝitaj en la jaroj 1945-49 post la ekzilo de la krime-tatara popolo.

* **Pervomajska komunumo**
** Pervomajsko (Curçı)
** *Makarovka* (Tabor Kirey)
** *Pŝeniĉnoje* (Üçevli Orqa)
** *Upornoje* (Qıyat Orqa)
* **Abrikosova komunumo**
** Abrikosovo (*Abrikosovo*, krime-tatare Aygaşen)
* **Aleksejevka komunumo**
** Aleksejevko (*Aleksejevka*, krime-tatare Eski Ali Keç)
** *Privolnoje*
* **Ĉernova komunumo**
** Ĉernovo (*Ĉernovo*, krime-tatare Fraydorf)
** *Kaŝtanovka* (Totman)
** *Sverdlovskoje* (Devlet Ali)
* **Griŝina komunumo**
** Griŝino (*Griŝino*, krime-tatare Toqulçaq)
** *Frunze*
** *Vipasnoje* (Yapınca)
* **Gvardejska komunumo**
** Gvardejsko (*Gvardejskoje*, krime-tatare Aqçora)
** *Bratskoje* (Büyük Qoñrat)
** *Jelenovka*
* **Kalinina komunumo**
** Kalinino (*Kalinino*, krime-tatare Orman Acı)
** *Levitanovka*
* **Kormova komunumo**
** Kormovo (*Kormovoje*, krime-tatare Toğaylı)
** *Ĉapajevo* (Botaş)
** *Tiĥonovka* (Boz)
* **Krestjanovka komunumo**
** Krestjanovko (*Krestjanovka*, krime-tatare Sırt Caylav)
** *Novaja Derevnja* (Neydorf)
* **Oktjabrska komunumo**
** Ortjabrsko (*Oktjabrskoje*, krime-tatare Yudendorf)
** *Kamenka*
* **Ostrovska komunumo**
** Ostrovsko (*Ostrovskoje*, krime-tatare Qıyat)
** *Melniĉnoje* (Kütüke)
** *Snegirjovka*
* **Pravda komunumo**
** Pravdo (*Pravda*, krime-tatare Der Emes)
** *Arbuzovo*
** *Matvejevka* (Şigim)
* **Saribaŝa komunumo**
** Saribaŝo (*Sarı Baş*)
* **Staĥanovka komunumo**
** Staĥanovko (*Staĥanovka*, krime-tatare Beş Üy İlâq)
** *Dalneje* (Burçı)
* **Stepna komunumo**
** Stepno (*Stepnoje*, krime-tatare Muniy)
** *Krilovka*
* **Susanina komunumo**
** Susanino (*Susanino*, krime-tatare Büyük Buzav)
** *Panfilovka* (Ulan Eli)
** *Rovnoje* (Acı Atman)
* **Vojkova komunumo**
** Vojkovo (*Vojkovo*, krime-tatare Aybar)
** *Dmitrovka* (Oy Mamşaq)
** *Otkritoje* (Nayn Bront)

Kategorio:Pervomajska distrikto (Krimeo)
Spirala Ĝeto

[eta|dekstra|250ra|Spirala Ĝeto, [Robert Smithson, fotita en aprilo 2005.]]
La **Spirala Ĝeto** estas la plej fama landarta ĉefverko de Robert Smithson, konstruita en 1970 ĉe la Granda Sala Lago.

La artaĵo estas farita el koto, salkristaloj, bazalto, tero kaj akvo ĉe la nordorienta bordo de la Granda Sala Lago apud Rozel Point, Utah. Ĝi estas 457 metrojn longa kaj 4,57 metrojn larĝa kaj turniĝas malhorloĝdirekten de la bordo al la lago.

Kiam ĝi estis konstruita la nivelo de la akvo estis nekutime malalta pro sekeco. Post kelkaj jaroj, la nivelo iĝis kutima kaj enakvigis la ĝeton dum la tridek sekvaj jaroj. Pro nova sekeco la ĝeto elakviĝis en 1999 kaj estas nun ekster la akvo, sed printempe de la jaro 2005 la akvo denove altiĝis kaj parte subakviĝis la ĝeton.

Komence ĝi estis nigra pro la bazalto, sed nuntempe ĉefe blanka pro saldeponoj kaj malaltaj akvoj.

## Eksteraj ligiloj 
* SpiralJetty.org  ()
* artkritikisto kaj bloganto Tyler Green vizitas la Ĝeton ()
* Utah Geological Survey site on the Jetty   ()
* The Immobile Cyclone de Angelika Pagel  ()
* Pictures, starting from the www.robertsmithson.com *Earthworks* page.   ()
* fotoj de la Spirala Ĝeto  ()

Kategorio:Landarto
Ĝeto

eta|250ra|Ĝeto
eta|250ra|Ĝeto por piedirantoj
**Ĝeto** (el la franca: *jetée*, ĵetita) estas marhavena konstruaĵo, speco de moleo, kiu bordas la ŝipan akvovojon al kaj el haveno por ŝirmi ĝin kontraŭ maraj ondoj.

Ĝetoj helpas ankaŭ aliron de ŝipoj por ŝarĝado aŭ povas esti promenejo. Kontraste al ĝetoj, pieroj aŭ marpontoj (tradicie por albordiĝo de ŝipoj, nuntempe precipe promenejoj de la marbordo kelkdek metrojn direkte al la maro) staras sur palisoj kaj ne estas signifa obstaklo por maraj ondoj.

## Vidu ankaŭ 
* digo
* piero
* varfo
* albordiĝejo

Kategorio:Havenoj
Robert Smithson

**Robert Smithson** estis usona skulptisto, pentristo kaj artisto pri landarto. Li naskiĝis la 2-an de januaro 1938 en Passaic en samnoma kantono Passaic, Nov-Ĵerzejo, Usono kaj mortis la 20-an de julio 1973 en aviadila akcidento proksime de Amarillo, kantono Potter en Teksaso.

Lia plej fama artaĵo estas la Spirala Ĝeto konstruita en 1970 ĉe la Granda Sala Lago.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.robertsmithson.com ()
* Bildoj de la *Spiral Jetty*. ()
* Smithson Sightings Short essay on Smithson by Timothy Don of *3 Quarks Daily* ()
* Thomas Dreher: Land Art Robert Smithson: Land Reclamation and the (picturesque) Sublime ()

Kategorio:Usonaj artistoj
Kategorio:Postmodernismaj artistoj
Kategorio:Landartistoj
Kategorio:Mortintoj en aviadilaj akcidentoj en Usono
Kazimierz Łyszczyński

**Kazimierz Łyszczyński** (naskiĝis la 4-an de marto 1634, mortis la 30-an de marto 1689) estis pola aristokrato kaj filozofo.eta|dekstra|Kazimierz ŁyszczyńskiDum kvar jaroj li estis jezuito. Li studis filozofion kaj li estis soldato sub la flago de Sapiecha. Poste li kverelis kun jezuitoj pro iliaj financaj agoj. Li kaŝis longe siajn herezajn opiniojn. Fine li estis montrita kiel ateisto de Jan Kazimierz Brzoska en 1689. La kaŭzo estis verŝajne la pruntita mono kiun Brzoska ne povis redoni. Por la pruvo Brzoska montris la manuskripton de Łyszczyński nomitan "De non existentia Dei" (*Pri neekzisteco de Dio*) kiun li komencis verki en 1674. La proceso estis mallonga kaj ĝi finiĝis per la kondamno je senkapigo kaj brulmorto. Kazimierz Łyszczyński estis ekzekutita en Varsovio. Lia korpo estis bruligita ekster la urbo.

Kategorio:Polaj filozofoj
Andy Goldsworthy

[eta|*The Sheepfolds*, [Lake District, arbo en ŝtono (2006)]]
eta|Skulptaĵo de Goldsworthy en la Nacia Muzeo de Skotlando
**Andy Goldsworthy** (naskiĝis en 1956 en Cheshire, Anglio) estas artisto, kiu uzas en la naturo trovitajn materialojn por krei plejofte efemerajn verkojn, kaj memorfiksas ilin per fotografio. Li estas unu el la plej gravaj reprezentantoj de naturarto, varianto de landarto.

## Verkado 
La artmaterialoj de Goldworthy estas materialoj de naturo kiel ekzemple floroj, glaciaĵoj, folioj, koto, pinkonusoj, neĝo, ŝtonoj, branĉoj, kaj dornoj kaj estas karakterizitaj per sia bunteco kaj efemereco. Li estis citita dirante: "Mi pensas, ke estas tre kuraĝe labori kun floroj, folioj kaj petaloj sed mi devas. Mi ne povas filtri la materialojn kun kiuj mi laboras. Estas mia respondeco labori kun naturo kiel tutaĵo." 

Goldworthy estas ĝenerale rigardita kiel la fondinto de la moderna tekniko de ekvilibrado de rokoj (Rock balancing).

En siaj provizoraj verkoj li ofte uzas siajn nudajn manojn, dentojn kaj improvizitajn ilojn, tamen por siaj konstantaj skulptaĵoj li uzas ankaŭ mekanizitajn ilojn.

Fotarto ludas decidan rolon en lia arto pro ĝia efemereco. Laŭ Goldworthy, "Ĉiu laboro kreskas, restas, putriĝas - integritaj partoj de sia vivociklo kiun la foto kaptas en la klimaksaj momentoj, markante la momenton kiam la laboro vivas kun maksimuma intenseco."

Laŭ komisio fare de la De Young Muzeo en San Francisko, Goldworthy kreis verkon nomitan "Drawn Stone", kiu traktas la oftajn sismojn kaj iliajn efikojn. La verko inkluzivis enorman fendeton en la trotuaro kiu fendetiĝis en pli malgrandajn fendetojn kiuj funkcias kiel benkoj. La malgrandaj fendoj estis kreitaj per la martelo, kiu aldonis dimension de necerteco en la kreadprocezo.

## Vidu ankaŭ 
## Eksteraj ligiloj 
;Por infanoj
* Kreu landarton kiel faras Andy Goldsworthy (france) 
;Bildoj kaj filmoj
* Filmeroj el *Rivers and Tides* , arte, kvar videoj po 3 minutaj (kun Goldsworthy-dosiero) - 404
* Andy Goldsworthy , *morning-earth.org*
* Bildoj kaj ekspozicilisto, ĉe *artnet.com* 
* Cass Sculpture Foundation page on Goldsworthy  – kun bildoj 

;Tekstoj pri la arto de Goldsworthy
* Roland Halfen: Die stille Kraft des Zerbrechlichen (la trankvila forto de efemeraĵoj) 
* Stefan Beyst: Andy Goldsworthy. The beauty of creation (beleco de kreaĵo, angle)
* „Die Zeit ist der größte Zaubermeister“ (tempo estas la plej granda magiisto, 17-a de oktobro 1998), „Andy Goldsworthy: Lehm und Lehm lassen“ (Tagesspiegel, 20-a de julio 2001)

Goldsworthy, Andy
Goldsworthy, Andy
Goldsworthy, Andy
Stanisław Staszic

**Stanisław Wawrzyniec Staszic** (naskiĝis la 6-an de novembro 1755, mortis la 20-an de januaro 1826) estis pola filozofo, politikisto, geologisto, pastro, poeto kaj skribisto.

Li estis unu el plej grandaj personoj de la klasikismo pola. Li estis tiel forte aganta sur pola menso persono, ke lia entombigo fariĝis la nacia manifestacio (dum la tempoj de okupacioj).

Li estis filo de la riĉaj urbanoj. Li naskiĝis en Piła en 1755 jaro. Lia edukado komencis en la historia skolo de sankta Mario Magdaleno (hodiaŭ Liceo de sankta Mario Magdaleno). Poste li studis en Leipzig, Gottingen kaj Parizo. Kiam li revenis al Pollando li fariĝis la prezidanto de la Asocio de Amantoj de Sciencoj (PTPN). En 1787 li publikigis anonime sian unuan filozofikan laboron- *Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego* (*La rimarkoj sur la vivo de Jan Zamoyski*)- kiel li antaŭrigardas finon de Pollando. Laŭ li la libereco estas la devo de volo de ĉiuj socianoj. Se la libereco estos forigita ĝi agos per multigo de la potenco de unu aŭ kelkaj homoj. La libereco estas plej alta valoro. Ĝi nutrigas socion, kiu estas la dua plej alta valoro. Staszic apogis por doni ĉiun potencon nur por popolo. Laŭ Staszic eduko estas la plej grava celo de nacio. Li do kreis sian propran socian kontrakton inspirante per la filozofio de Jean-Jacques Rousseau.

En la dua plej granda verko de Staszic- "Przestrogi dla Polski" (1790) (*Antaŭmencioj por Pollando*)- la aŭtoro montras la proksiman rilaton de socio kun juro natura. Staszic volas sekurigi Pollandon de aliaj despotuloj per kreo de la plej bona sistemo politika- nacia monarkio republika. Tiu monarkio apogus sur la potenco de aristokratuloj kaj urbanoj.

Staszic estis antisemitema kaj maltolerema. Li tamen kreis fortan sistemon filozofikan en politiko kaj plifortigis la fundamentojn de la pola sendependeco.

Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Klasikismo
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la franca lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la pola lingvo
Kategorio:Polaj geografoj
Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Polaj politikaj verkistoj
Kategorio:Polaj romkatolikaj pastroj
Kategorio:Polaj geologoj
Kategorio:Klerismaj filozofoj
Kategorio:Kooperativoj
Thomas Southerne

**Thomas SOUTHERNE** (naskiĝis en 1660 - mortis la 26-an de majo 1746) estis irlanda verkisto, kiu plejparte redaktis teatraĵojn. Li naskiĝis en Oxmanton, apud Dublino, kaj eniris la Kolegio Triunuo en 1676.

Lia unua teatraĵo, *La Persia Princo, aŭ la Lojala Frato* (1682), baziĝis sur la intrigo de tiama romano. Ĝi estas interesa ne pro la rakonto ĝi mem, sed pro la politika aspekto de la personoj. Tachmas, la lojala frato, estas okulfrape la komplezema portreto de la angla reĝo Jakobo la 2-a, kaj la malica Ismaël ŝajne simbolas Shaftesbury.

En 1692, Thomas Southerne reviziis kaj kompletis la *Kleomena* de John Dryden. Du jarojn poste, li obtenis gravan sukceson kun sia sentimenta dramo titolita *La Fatala Edziĝo, aŭ la Senkulpa Adultulo* (1694), alikonita pli poste kiel *Izabela, aŭ la Fatala Edziĝo*. Tiu teatraĵo estis inspirita de alia verko far Aphra Behn, *La Bona Fratino*, kaj nur aldonis kelkajn komediajn elementojn al la intrigo.

Southerne profitis el alia sukceso kun la teatra adapto, kiun li faris el *Oroonoko, aŭ la Reĝa Sklavo* (1696), denove inspirita far verko de Aphra Behn.

Southerne, Thomas
Southerne, Thomas
Georgurbo (Kajmaninsuloj)

**Georgurbo**,  () estas la ĉefurbo de la Kajmaninsuloj, teritorio dependa de Britio en la Kariba Maro, do la geografia regiono Karibio. La urbo situas sur la insulo Granda Kajmano kaj dum la jaro 1999 havis 20.626 loĝantojn. La saman nomon ankaŭ havas la ĉefurbo de la ŝtato Gujano, Ĝorĝtaŭno, kiu situas sude de la regiono Karibio en Sudameriko.

La kajmaninsula ĉefurbo estas la banka centro de la insularo. Proksime de la urbocentro troviĝas haveno por grandaj krozŝipoj kaj internacia flughaveno. La ekzakta geografiaj koordinatoj estas 19° 17′ norde, 81° 22′ okcidente.

## Referencoj 
Kategorio:Kajmaninsuloj
Kategorio:Geografio de Britio
Nimfeo

**Nimfeo** estas akvoplanto el la familio Nimfeacoj (*Nymphaeaceae*) kun ĉirkaŭ 40 specioj. La floroj kaj folioj flosas sur la akvo, sed la radikoj tenas la plantojn sur ilia loko. Kun ĉirkaŭ sesdek specioj ĝi estas malgranda familio. La plantoj troviĝas tra la tuta mondo, ekster la polusaj areoj kaj dezertoj. La plej konata specio estas la Blanka nimfeo.

Konataj specioj:
* Blanka nimfeo (*N. alba*)
* Nila nimfeo (*N. lotus)

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la biologie neprecize difinita kaj ankaŭ ekzemple mitologie uzita vorto lotuso, kiu povas, sed ne devas, celi la planton nimfeo

## Eksteraj ligiloj 
* *Barclayaceae* 
* *Euryalaceae'' 

Kategorio:Floroj
Kategorio:Nimfeacoj
Kategorio:Akvoplantoj
Ascension

eta|mapo de Afriko kun cirklo ĉirkaŭ la insulo Ascension
eta|poŝtmarko de la jaro 1937
eta|Solidiĝinta lafo sur Ascension
**Ascension** (esperantigite *ĉielira insulo*) estas malgranda tropika insulo en la suda Atlantika Oceano inter Afriko kaj Sudameriko. Ĝi apartenas al la transmara teritorio Sankta Heleno dependa de Britio. La ĉefurbo de Ascension nomiĝas Georgetown. Kiel valuto uziĝas la sankthelena pundo.

La insulo havas la geografiajn koordinatojn 7°&nbsp;56′&nbsp;sude, 14°&nbsp;22′&nbsp;okcidente kaj situas inter la kontinentoj Afriko kaj Sudameriko. Ĝi kovras areon de proksimume 91&nbsp;km².

En la interreto la insulo havas propran adresofinaĵon: **.ac**.

## Geografio 
La insulo havas vulkanecan originon. La insulo havas grandecon de ĉirkaŭ 12 kilometroj en la direkto nordo-sudo kaj ĉirkaŭ 14&nbsp;km en la direkto oriento-okcidento. La plej alta punkto estas 859 metroj super la marnivelo („The Peak“, Green Mountain). Grandaj partoj de la insulo estas neuzeblaj ĉar la surfaco konsistas el solidiĝinta lafo. Entute ekzistas 44 krateroj. La mezaj temperaturoj estas inter 20  kaj . Preskaŭ dum la tuta jaro estas pluvo, sed inter januaro kaj aprilo estas pli ofta.

Proksime estas aliaj neloĝataj insuloj kiaj Boatvanbirda Insulo aŭ Boatvanbirdo, angle *Boatswain Bird Island*.

## Historio 
Je la 25a de marto 1501 João da Nova malkovris la insulon kaj nomis ilin *Ilha de Nossa Senora de Conceicao*. Du jarojn poste Afonso de Albuquerque je la 20a de majo 1503 denove malkovris la insulon kaj ĝi ricevis la nomon *Assunção*, ĉar li malkovris ĝin ekzakte je Ĉieliro.

## Loĝantaro 
Momente ĉirkaŭ 1100 homoj vivas sur la insulo. Temas ĉefe pri anoj de organizaĵoj kiuj laboras sur la insulo. La insulanoj venis ĉefe de la najbara insulo Sankta Heleno, el Britio kaj Usono. Sur Ascension neniam vivis indiĝenoj. Plej grava loĝloko estas la ĉefurbo Georgetown kun ĉirkaŭ 560 loĝantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ascensiona noktardeo
* Elpenora mundio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo, angle
* Retkamerao 

Kategorio:Ascension
Kategorio:Insuloj
Kategorio:Geografio de Britio
Kategorio:Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha
August Cieszkowski

**August Cieszkowski** de Dołęga (naskiĝis la 12-an de oktobro 1814 en Nowa Sucha, mortis la 12-an de marto 1894 en Poznano) estis pola filozofo kaj politikisto.

## Vivo 
Li studis en Jagiellona Universitato en Krakovo kaj en Berlino. En 1838 li fariĝis doktoro de la filozofio en Heidelberg.

Poste vojaĝis tra Francio, Italio kaj Britio. En la 1840-aj jaroj li pasloĝis en Parizo, kie li influis al Pierre Proudhon. La filozofio de Cieszkowski inspiris ankaŭ al Zygmunt Krasiński. Influo al Karl Marx estas asertita de kelkaj aŭtoroj, sed ne pruvita.

Reveninte al Pollando Cieszkowski hejmiĝis apud Poznano, en la vilaĝo Wierzenica.

Kiel politikisto li publikigis alvokon al la parlamentoj de la mondo por paco kaj interkompreniĝo. Poste li kreis Ligon Nacian Polan (1848). Li estis ankaŭ en prusa registaro kaj prezidis la Rondon Polan. Li fondis Agran Akademion (*Wyższa Szkoła Rolnicza im. Heleny*) en 1870 en Żabikowo ĉe Poznano, kiu poste translokiĝis al Poznano mem. Cieszkowski aktive agis por la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano kaj trifoje prezidis la Poznanan Asocion de la Amantoj de la Scienco (PTPN). Krome li estis membro de la Akademio de la Kapableco en Krakovo.

Cieszkowski mortis en Poznano kaj estis entombigita en la preĝejo en Wierzenica.

## Plej gravaj verkoj 
* *Prolegomena zur Historiosophie* (1838) (Prolegomeno por Historiozofio)
* *Gott und Palingenesie* (1842)
* *Ojcze nasz* (1848) (Patro nia)

Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Polaj socialistoj
Kategorio:Polaj ekonomikistoj
Kategorio:Tutslavistoj
Bruna rabmevo

La **Bruna rabmevo** aŭ **Antarkta rabmevo** (*Catharacta antarctica* aŭ *Catharacta antarctica lonnbergi*) estas granda birdo de la familio de rabmevoj, nome Sterkorariedoj kaj ordo de Karadrioformaj. Tiu specio kaj la aliaj grandaj sudhemisferaj rabmevoj kune kun la Granda rabmevo, estas foje lokataj en aparta genro *Catharacta*. Tamen la taksonomio de rabmevoj estas ankoraŭ pridisputata. Aliaj nomoj (probable pro la alta nivelo de hibridiĝo en tiuj specioj) estus *Suda granda rabmevo*, *Suda rabmevo* aŭ *Subantarkta rabmevo*. La Maorioj de Novzelando nomas ĝin *Hākoakoa*.

## Disvastiĝo 
Ĝi reproduktiĝas ĉirkaŭpole en sub-antarktaj kaj antarktaj zonoj, nome en lokoj kiel Suda Georgio, la insularo de Falklandoj aŭ Malvinoj -5,000 bredoparoj-, kelkaj areoj de Antarkto, kelkaj areoj de Novzelando kaj aliaj insuloj, ĝis ĉirkaŭ 7,000 bredoparoj. La specio estas videblaj el la marbordoj de Argentino ĝis tiuj de Angolo en okcidenta Afriko, el orienta Sudafriko ĝis okcidenta Aŭstralio kaj el orienta Aŭstralio ĝis la marbordo de Ĉilio.

## Aspekto 
La grando -54&nbsp;cm longa-, fortika barelforma brusto kaj la tre blankaj centraj larĝaj strioj en flugilpintoj de tiu ĉi specio estas diferencigaj eĉ distance. La flugo estas rekta kaj pova. Identigo de tiu rabmevo estas pli komplika kiam temas pri diferencigo disde la tre parenca Granda rabmevo de la Norda Atlantiko, kaj disde la aliaj grandaj sudhemisferaj rabmevoj.

Plenkreskuloj de Bruna rabmevo estas, laŭ ĝia nomo sugestas, brunaj kaj pli malhelbrunaj supre kaj havas pli helan formon pli kontrastan.

Junuloj kaj plenkreskuloj en malhela formo estas pli malfacile diferenceblaj el siaj parencoj, kaj nur per personaj aŭ relativaj kriterioj.

## Kutimoj 
Ili manĝas predojn el aliaj marbirdoj kaj eĉ la birdoj mem, ĉefe idojn de pingvenoj. Ili migras iom norde post reproduktado laŭ la marbordoj.

## Reprodukto 
Temas pri specio solema aŭ en etaj kolonioj, proksime de kolonioj de predeblaj birdoj kiel pingvenoj aŭ kormoranoj, el kiuj ili manĝas ĉefe idojn aŭ ovojn. La ino demetas ĉirkaŭ decembro 1 ĝis 3 ovojn en grunda truo inter herbo. Ĉar la demetado okazas post tiu de aliaj specioj la Bruna rabmevo certigas sian manĝaĵon. Ili defendas agresemaj sian teritorion kaj povas ataki homojn.

## Referencoj 
* 
* 
* 

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Gennes

**Gennes** estas la nomo de komunumoj en Francio.

* Gennes, en la departemento Doubs
* Gennes, en Maine-et-Loire

ankaŭ :

* Gennes-Ivergny, en Pas-de-Calais
* Gennes-sur-Glaize, en Mayenne
* Gennes-sur-Seiche, en Ille-et-Vilaine
* Pierre-Gilles de Gennes, franca fizikisto
Labial-velaro

**Labial-velaroj** (aŭ **lipo-velaj konsonantoj** aŭ pleonisme **Labial-velaraj konsonantoj**) estas konsonantoj duoble artikulaciataj ĉe la velo kaj la lipoj.  La termino "labialvelara konsonanto", nomas ankaŭ la labialigitaj velaroj, kiaj la (anglalingva) alproksimanto .

## Transskribado kaj prononco
Por transskribi tiujn sonojn, oni fojfoje uzas ligaturojn anstataŭ digrafojn kun ligstango:

:

Notu ke kvankam tiaj simboloj facile kompreneblas, ilin ne sankciis la IFA, kaj por ili mankas kodaĵoj en Unikodo.  Ili tamen tiel specifigeblas kiel tiparo de OpenType montras digrafojn *gb* kaj *kp*.

Por ilin prononci, provu diri , sed fermu la lipojn kvazaŭ por .  Tiam ellasu ĝuste kiel por tiuj sonoj.  Notu ke dum po 90% de la okludado (aerfluŝtopado) samtempas, la komenciĝo de la velaro okazas iomete antaŭ tiu de la labialo, kaj la ellaso de la labialo okazas iomete post tiu de la velaro, tiel ke la antaŭe veninta vokalo sonas kvazaŭ ĝin sekvas velaro, dum ke la poste venonta vokalo sonas kvazaŭ ĝi sekvas labialon.  Do la ordon de la simboloj en  kaj  motivas la fonetikaj detaloj de tiuj sonoj.

## Pravigo 
Tiuj sonoj klare estas apartaj ununuraj konsonantoj prefere al konsonantaj aglomeroj. La Eggon-a lingvo (ego), ekzemple, kontrastigas tiujn eblaĵojn, kun /bg/ kaj /gb/, ambaŭ el kiuj estas distingaj de . Ignorante tonon, ni havas:

## Okazado 
Vere duoble artikulaciataj labial-velaroj troviĝas kiel plozivoj kaj nazaloj en la plejmulto de la lingvoj de okcidenta kaj centra Afriko, kaj estas relative komunaj en la orienta finaĵo de Nov-Gvineo.  Ili inkluzivas la sonojn .  La jelaa ("Yélî Dnye") de la insulo Jelao ("Rossel Island"), Papuo-Nov-Gvineo, havas kaj labial-velarajn kaj labial-alveolarajn konsonantojn.  Labial-velaraj senvoĉaj plozivoj kaj nazaloj troviĝas ankaŭ en la vjetnama, kvankam nur vortfine.

Labial-velaraj plozivoj troviĝas ankaŭ kiel ejektiva  kaj imploda  (la ligstango estas forigita ĉi tie por legebleco).  Eble estas labial-velaraj alproksimantoj en lingvoj kia la japana; vidu la artikolon labiovelara konsonanto.

La solaj aliaj labial-velaraj konsonantoj estas la velaraj bilabialaj klaketoj.

## Vidu ankaŭ 
* Loko de artikulacio
* Labialo
* Listo de fonetikaj temoj

Kategorio:Labialaj konsonantoj
Kategorio:Duoble artikulaciataj konsonantoj
Kategorio:Konsonantoj
Aram Ĥaĉaturjan

**Aram Ĥaĉaturjan**, plennome **Aram Iljiĉ Ĥaĉaturjan** ( [Aram Ĥaĉatrjan]; ; la , Tiflisa gubernio, la Rusia imperio — la , Moskvo, RSFSR, Sovetunio) estis sovetia muzika komponisto, pianisto, dirigento kaj muzika pedagogo.

Popola artisto de Sovetunio (1954). Heroo de Socialisma Laboro (1973). Laŭreato de kvar Stalin-premioj (1941, 1943, 1946, 1950), Lenin-premio (1959) kaj Ŝtata premio de USSR (1971). Aŭtoro de la muziko de la himno de la Armena SSR (1944). Akademiano de la Akademio de Sciencoj de la Armena SSR (1963).

## Verkaro 
* Baletoj: *Spartakus* kaj *Gajanoj* (fama Sabra danco)
Uzo en filmo:
* *Sabra danco* famiĝis en la 60-aj jaroj tra la tuta mondo kiel ĉefa muzika temo en fama filma komedio *Unu, du, tri* de reĝisoro Billy Wilder.

Kategorio:Armenaj komponistoj
Kategorio:Armenaj pianistoj
Kategorio:Armenaj dirigentoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de junio
Kategorio:Mortintoj la 1-an de majo
Kategorio:Personecoj sur armenaj poŝtmarkoj
Pervomajsko (Pervomajska distrikto, Krimeo)

**Pervomajsko** (, , ) estas
urbotipa loĝloko en la norda parto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo, administra centro
de la Pervomajska distrikto. Antaŭ la jaro 1944 la loĝloko
havis la nomon *Ĝurĉi*.

Antaŭ la Dua mondmilito *Ĝurĉi* estis unu el kelkaj vilaĝoj de la stepa Krimeo, en
kiuj loĝis etnaj estonoj.

Nuntempe Pervomajsko estas negranda loĝloko sen iuj signifaj industriaj entreprenoj. La
loĝloko situas 3 kilometrojn for de la aŭtovojo Simferopolo-Krasnoperekopsko
kaj estas ligita al aliaj loĝlokoj de Krimeo per busa trafiko.

La nomo de la loĝloko estas sufiĉe tipa por la loĝlokoj de eksa Sovetunio (eĉ
en Aŭtonoma Respubliko Krimeo estas kelkaj loĝlokoj kun tiu nomo) kaj venas de la rusaj vortoj *Первое Мая* ("La
Unua de majo" - la festo de laborista solidareco).

Kategorio:Pervomajska distrikto (Krimeo)
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Labial-alveolaro

**Labial-alveolaro** (aŭ **lipo-gingiva konsonanto**, aŭ pleonasme **labial-alveolara konsonanto**) estas konsonanto artikulaciata per du samtempaj lokoj de artikulacio: Ĉe la lipoj ('labialo'; ia *p, b,* aŭ *m* sono), kaj ĉe la gingivo ('alveolaro'; ia *t, d,* aŭ *n* sono). 

La jalaa ("Yélî Dnye") de la insulo Jalao ("Rossel Island"), Papuo-Nov-Gvineo, ŝajnas esti unika en tio havi distingajn **labial-alveolaran** kaj **labial-postalveolaran** lokojn de artikulacio, kiel ilustrataj sube.  La alveolaroj estas antaŭigitaj, kaj la postalveolaroj estas nur iomete retroigitaj, do eble preferindas ne konsideri la lastajn retrofleksaj. 

En kelkaj Afrikaj lingvoj, kia la dagbani-a kaj la nzema, labial-alveolaroj estas alofonoj de labial-velaroj.  Io simila troviĝas je la  labialigitaj alveolaraj plozivoj en kelkaj nordokcidentaj kaj nordorientaj kaŭkazaj lingvoj kiaj la abĥaza kaj la laka. Kvankam la duobla artikulacio eble pli komunas, oni ĝenerale konsideras ilin esence labialigitaj alveolaroj, ĉar la labiala kontakto malfortas, kaj plie la kontakto estas inter la enaj surfacoj de la lipoj, kiuj estas protruditaj tiel kiel por [w].  Tio sufiĉe malsamas de la normala kontakto por [p] en tiuj lingvoj.  La labiala kontakto realigeblas ankaŭ kiel trilo.  Komparu la sekvajn minimalajn arojn en la ubiĥa:

Krom la klaketoj, preskaŭ ĉiuj aliaj duoble artikulaciataj konsonantoj en la mondo estas labial-velaroj.  La labial-alveolaroj raportitaj de iuj ĉadaj lingvoj montriĝis ĉe esploro esti sekvencoj /tp/ kaj /db/, ne unusolaj konsonantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Loko de artikulacio
* Labialo
* Listo de fonetikaj temoj

Kategorio:Duoble artikulaciataj konsonantoj
Kategorio:Konsonantoj
Pirates of the Caribbean

***Pirates of the Caribbean*** (angle, prononco laŭ sistemo IFA [], Esperante: *Piratoj de la Karibio*) estas populara serio de kinejaj filmoj produktita de Walt Disney Company. La filmoj temas pri pirateco en la Kariba Maro sed ankaŭ entenas fantaston, interalie temigas la maristajn legendojn pri fantomaj ŝipoj. Ĉefa rolulo estas Jack Sparrow ludita de Johnny Depp.

La filmo estas bazita de populara amuzparka onda fervojo ĉe *Walt Disney World* en Orlando, Florido, Usono.

## La filmoj 
* ***Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl****Piratoj de la Karibio: La Malbeno de la Nigra Perlo* (2003)
* '''''Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest'''**Piratoj de la Karibio: Kesto de la mortinto* (2006)
* *'''Pirates of the Caribbean: At World's End'''**Piratoj de la Karibio: Ĝismondofinen* (2007)
* ***Pirates of the Carabbean: On Stranger Tides****Piratoj de la Karibio: Sur nekonataj tajdoj* (2011)
* ***Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales****Piratoj de la Karibio: La mortintoj ne atestas'' (2017)

## Ĉefroloj 
## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* 

Kategorio:Aventuraj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2003
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2007
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2011
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2017
Kategorio:Filmoj de Disney
Kategorio:Filmaj serioj
Kategorio:Fikciaj piratoj
Kategorio:Pirataj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Karibio en filmoj
Malpigialoj

La **malpigialoj** () estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 36 familiojn, preskaŭ 800 genrojn kaj ĉirkaŭ 17 700 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
****Achariaceae* Harms - akariacoj
****Balanopaceae* Benth. & Hook.f. - balanopacoj
****Bonnetiaceae* L.Beauvis. ex Nakai - bonetiacoj
****Calophyllaceae* J.Agardh - kalofilacoj
****Caryocaraceae* Voigt - kariokaracoj
****Centroplacaceae* Doweld & Reveal - centroplakacoj
****Chrysobalanaceae* R.Br. - krizobalanacoj
****Clusiaceae* Lindl. - kluziacoj
****Ctenolophonaceae* Exell & Mendonça - ktenolofacoj
****Dichapetalaceae* Baill. - dikapetalacoj
****Elatinaceae* Dumort. - elatinacoj
****Erythroxylaceae* Kunth - eritroksilacoj
****Euphorbiaceae* Juss. - eŭforbiacoj
****Euphroniaceae* Marc.-Berti - eŭfroniacoj
****Flacourtiaceae* Rich. ex DC. - flakurtiacoj*
****Goupiaceae* Miers - gupiacoj
****Humiriaceae* A.Juss. - humiriacoj
****Hypericaceae* Juss. - hiperikacoj
****Irvingiaceae* Exell & Mendonça - irvingiacoj
****Ixonanthaceae* Planch. ex Miq. - iksonantacoj
****Lacistemataceae* Mart. - lacistemacoj
****Linaceae* DC. ex Perleb - linacoj
****Malpighiaceae* Juss. - malpigiacoj
****Ochnaceae* DC. - oknacoj
****Pandaceae* Engl. & Gilg - pandaacoj
****Passifloraceae* Juss. ex Roussel - pasifloracoj
****Peraceae* Klotzsch - peraacoj
****Phyllanthaceae* Martinov - filantacoj
****Picrodendraceae* Small - pikrodendracoj
****Podostemaceae* Rich. ex Kunth - podostemacoj
****Putranjivaceae* Endl. - putranĵivacoj
****Rafflesiaceae* Dumort. - rafleziacoj
****Rhizophoraceae* Pers. - rizoforacoj
****Salicaceae* Mirb. - salikacoj
****Trigoniaceae* A.Juss. - trigoniacoj
****Violaceae* Batsch - violacoj

:*familio akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita genro nek specio en ĝi.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Malpigialoj