Konstanteno la 4-a

**Flavio Konstanteno la 4-a** aŭ greke:**Φλάβιος Κωνσταντίνος** ankaŭ konata kiel **Pogonato** estis bizanca imperiestro de 668 ĝis 685. Li estis filo de Konstanto la 2-a kaj lia edzino Faŭsta (632-665).

Lia regado vidis la unuan gravan haltigon al preskaŭ 50 jaroj da seninterrompa araba ekspansio, plej rimarkinde lian sukcesan defendon de Konstantinopolo, kaj la provizoran stabiligon de la Bizanca Imperio post jardekoj da milito, malvenkoj kaj civilaj konfliktoj.

Lia kunvoko de la Sesa Ekumena Koncilio vidis la finon de la monotelitisma polemiko en la Bizanca Imperio; pro tio, li estas respektegata kiel sanktulo en la Orienta Ortodoksa Eklezio, kun sia festotago la 3-an de septembro.

## Frua kariero
La plej aĝa filo de Konstanto la 2-a kaj Faŭsta, filino de patricio Valentino, Konstanteno la 4-a estis nomita kunimperiestro kun sia patro en 654, preskaŭ certe dum Pasko (13-a de aprilo). Lia naskiĝjaro estas nekonata, sed ofte donita kiel ĉirkaŭ 650. Li fariĝis imperiestro en septembro 668, kiam alvenis al Konstantinopolo novaĵoj, ke Konstanto la 2-a estis murdita en Sicilio.

[eta|maldekstre|250px|[Monotelitismo: La permanentaj debatoj pri la naturo de Kristo kaŭzis konflikton ene de la Eklezio dum jarcentoj.]]

[eta|dekstre|300px|[Buleo (papo)|Bulea sigelo de Papo Vitaliano, kiu helpis Konstantenon subpremi la militan ribelon de Meĉezio, en Sicilio.]]

[eta|maldekstre|300px|Ruinaĵoj de la [:en:Amorium|Amoria urbo, en Frigio]]

[eta|dekstre|300px|[:en:Asparuh of Bulgaria|Ĥano Asparuĥ transiras la Danubon kaj ekloĝas en Moesia, de Nikolaj Pavloviĉ (1835-1894).]]

La unua tasko antaŭ la nova imperiestro estis la subpremado de la milita ribelo en Sicilio sub Meĉezio, kiu kaŭzis la morton de lia patro. Ene de sep monatoj post sia surtroniĝo, Konstanteno la 4-a traktis la ribelon kun la subteno de la Papo Vitaliano, sed ĉi tiu sukceso estis ombrita de problemoj en la oriento.

Jam en 668 la kalifo Muaŭia la 1-a ricevis inviton de Saborios, la komandanto de la trupoj en Armenio, por helpi renversi la imperiestron en Konstantinopolo. Muaŭia sendis armeon sub sia filo Jazido la 1-a kontraŭ la Bizanca Imperio. Jazido atingis Kalcedonon kaj prenis la gravan bizancan centron Amorion. Dum la urbo estis rapide rekonkerita, la araboj poste atakis Kartagon kaj Sicilion en 669.

En 670 la araboj kaptis Kizikon kaj starigis bazon el kie ili lanĉus pliajn atakojn en la koron de la Imperio. Ilia floto kaptis Smirnon kaj aliajn marbordajn urbojn en 672. Ankaŭ, en 672, la araboj sendis grandan floton por ataki Konstantinopolon per maro. Dum Konstanteno estis malatentigita pri tio, la slavoj sieĝis Tesalonikon.

## La unua araba sieĝo de Konstantinopolo (667–669)
Modernaj studoj retaksis la unuan araban sieĝon de Konstantinopolo, kiu tradicie estis datita al 674–678. Lastatempaj esploroj sugestas, ke la eventoj pli verŝajne okazis inter 667 kaj 669.

[eta|maldekstre|250px|Konkero de Sicilio fare de la [saracenoj, gravuraĵo de Tancredi Scarpelli (1866-1937).]]

[eta|dekstre|250px|Dum la regado de Konstanteno la 4-a okazis la fondo de la regno de [Kajruano.]]

En 663, imperiestro Konstanto la 2-a translokigis la imperian rezidejon al Sirakuzo, translokigante signifan parton de la bizanca militistaro al Sicilio. Ĉi tiu movo malfortigis la defendojn de Konstantinopolo kaj lasis la ĉefurbon pli eksponita al arabaj atakoj. Arabaj atakoj en Anatolion jam komenciĝis ĉirkaŭ 662 - ĉirkaŭ 663, baldaŭ post kiam Muaŭia la 1-a plifirmigis sian kontrolon sur la Kaliflando post periodo de interna konflikto. Unu el ĉi tiuj ekspedicioj, gvidata de Busr ibn Abī Artāt (620-695), laŭdire atingis la periferion de Konstantinopolo kaj prirabis proksimajn setlejojn.

Dum ĉi tiu periodo, la bizanca militistaro ne povis efike forpuŝi la invadojn. La situacio kuraĝigis Saborios-on, la komandanton de la Armena Temato, ribeli kontraŭ la imperia aŭtoritato kun araba subteno. Kvankam Saborios mortis antaŭ ol liaj planoj realiĝis, Muaŭia la 1-a daŭrigis grandskalan kampanjon celitan premi la Bizancan Imperion.

En la somero de 667, Muaŭia la 1-a sendis armeon sub la komando de Fadalao ibn Ubajado al Konstantinopolo, dum floto gvidata de lia filo, Jazido la 1-a, antaŭeniris per maro. La terarmeo faris atakojn tra Anatolio kaj atingis Kalcedonon fine de 667, kie ili travintris.

La floto de Yazido, konsistanta el siriaj kaj egiptaj kontingentoj, alvenis en la saman regionon antaŭ aŭtuno. Laŭ la islama historiisto al-Tabari, pluraj rimarkindaj figuroj de frua Islamo akompanis Yazidon, inkluzive de ʿAbdallāh ibn ʿAbbās (619-687), kuzo de Mohamedo, ʿAbdallāh ibn ʿUmar (610-693), ʿAbdallāh ibn al-Zubayr (624-692), kaj Abū Ayyūb al-Anṣārī (590-674).

La kombinitaj fortoj blokis Konstantinopolon sed ne provis gravan atakon dum la vintro de 667. Anstataŭe, ili efektivigis limigitajn atakojn en la ĉirkaŭaĵoj. Antaŭ la printempo de 668, la sieĝo pliintensiĝis, daŭrante ĝis la frua somero.

Tamen, manko da provizoj kaj ekapero de malsano (laŭdire variolo) kaŭzis severajn perdojn inter la arabaj trupoj. Yazido fine ĉesigis la sieĝon kaj retiriĝis.

La restantaj fortoj establis bazon ĉe Kiziko, el kie ili daŭrigis pli malgrandajn operaciojn en la regiono ĝis ĉ. 669 - ĉ. 670, kiam ili fine revenis al Sirio.

## Sukcesa krizo kaj la uzurpo de Meĉezio (668)
La posta periodo de la unua araba sieĝo de Konstantinopolo (667-669) koincidis kun periodo de malstabileco ene de la Bizanca Imperio. Imperiestro Konstanto la 2-a establis sian loĝejon en Sirakuzo plurajn jarojn antaŭe, lasante la ĉefurbon sub la aŭtoritato de sia filo, Konstanteno la 4-a.

Kiam novaĵoj pri la arabaj retiriĝoj el Konstantinopolo ne atingis Sicilion, parte pro la daŭra mararmea blokado, onidiroj pri la falo de la ĉefurbo rapide disvastiĝis.

La 15-an de julio 668, Konstanto la 2-a estis murdita en Sirakuzo, laŭdire fare de membroj de lia akompanantaro. Post lia morto, grupo da konspirantoj proklamis Meĉezion, altrangan oficiron en Sicilio, kiel imperiestron. Tamen, Meĉezio akiris malmultan subtenon krom partoj de la loka armeo.

Papo Vitaliano rifuzis agnoski lian regadon, kaj la imperia mararmeo, komandata de la loka oficiro Severo, restis fidela al Konstanteno. La floto baldaŭ velis reen al Konstantinopolo, restarigante la mararmean kontrolon de la legitima imperiestro.

## Plifirmiĝo de la regado de Konstanteno la 4-a
Antaŭ la fino de 668, Konstanteno la 4-a reasertis sian aŭtoritaton en la ĉefurbo. Posedo de la floto permesis al li defendi la urbon kaj neŭtraligi renoviĝintajn arabajn mararmeajn minacojn. Por sekurigi la okcidentajn provincojn, li sendis siajn pli junajn fratojn kaj kunimperiestrojn al Sicilio kun pliaj fortoj, dividante militajn respondecojn inter ili.

Dume, Mu'awiya ibn Hudayj al-Kindī, guberniestro de Egiptujo, lanĉis ekspedicion kontraŭ Sicilio por provi ekspluati la bizancan sinsekvokrizon. La araba floto faris mallongajn atakojn sur la insulon, sed kiam la fortoj de Konstanteno alvenis, laŭdire kun ĉirkaŭ sescent ŝipoj, la araboj retiriĝis sen batalo. Konstanteno surteriĝis en Sirakuzo, kaptis Meĉezion, kaj ordonis lian ekzekuton. La ceteraj ribelantoj estis senditaj en katenoj al Konstantinopolo.

## Monreformoj kaj imperia propagando
Post la murdo de sia patro, Konstanteno la 4-a alfrontis severan ekonomian krizon. La translokigo de la imperia trezorejo al Sirakuzo, kombinita kun perdoj en Sirio kaj Anatolio, malplenigis la provizojn de altkostaj metaloj.

Por stabiligi la valuton, Konstanteno reenkondukis la pli pezan foli-dezajnan kupran origine eldonitan sub Justiniano la 1-a, kvarobligante ĝian pezon kaj restarigante ĝian internan valoron. Ĉi tiu reformo ankaŭ servis por subfosi ajnan moneron eldonitan de la uzurpanto Meĉezio.

Kiam lia filo naskiĝis en 669, Konstanteno nomis lin Justiniano la 2-a (668-711), signalante konscian asocion kun la pli frua Justiniana dinastio kaj ĝiaj idealoj pri renovatio imperii Romanorum ("renovigo de la Romia Imperio"). La monerreformoj kaj imperia figuraĵo de la imperiestro plifortigis ĉi tiun ideologian ligon.

Dum lia regado, la bizancanoj iom post iom reakiris la iniciaton kontraŭ la arabaj fortoj, farante kontraŭofensivojn en Egiptujon kaj Sirion, kiuj helpis finigi al dek kvin jarojn da kontinuaj atakoj. La morto de Muaŭia la 1-a en 680 markis la finon de ĉi tiu turbula epoko.

## Pli posta regado
Kun la provizora forpaso de la araba minaco, Konstanteno turnis sian atenton al la Eklezio, kiu estis dividita inter Monotelitismo kaj Ortodoksismo. En novembro 680, Konstanteno kunvokis la Sesan Ekumenan Koncilion.

Konstanteno persone prezidis dum la formalaj aspektoj de la procedoj (la unuaj dek unu kunsidoj kaj poste la dekoka), ĉirkaŭita de siaj kortegaj oficistoj, sed li ne aktive partoprenis en la teologiaj diskutoj.

La Koncilio reasertis la ortodoksajn doktrinojn de la Koncilio de Kalcedono en 451. Tio solvis la disputon pri monotelitismo. Oportune por la Imperio, la plej multaj monotelitistoj nun estis sub la kontrolo de la Omajada kaliflando. La koncilio fermis ĝiajn aktivecojn en septembro 681.

[eta|dekstre|300px|La longobardoj dum la 6-a kaj 7-a jarcento, gravuraĵo de [:it:Tancredi Scarpelli|Tancredi Scarpelli (1866-1937).]]

Pro la daŭraj konfliktoj kun la araboj dum la 670-aj jaroj, Konstanteno estis devigita konkludi traktatojn en la okcidento kun la longobardoj, kiuj konkeris Brindizion kaj Taranton. Ankaŭ en 680, la prabulgaroj sub Ĥano Asparuĥ transiris la Danubon en nominale imperian teritorion kaj komencis submeti la lokajn komunumojn kaj slavajn tribojn.

En 680, Konstanteno la 4-a gvidis kombinitan surteran kaj maran operacion kontraŭ la invadantoj kaj sieĝis ilian fortikan tendaron en Dobroĝo. Suferante pri malbona sano, la imperiestro devis forlasi la armeon, kiu panikiĝis kaj estis venkita de la prabulgaroj. En 681, Konstanteno estis devigita agnoski la prabulgaran ŝtaton en Moesia kaj pagi tributon/protektmonon por eviti pliajn invadojn en bizancan Trakion. Sekve, Konstanteno kreis la Tematon (departementon) de Trakio.

Liaj fratoj Heraklio kaj Tiberio estis kronitaj kun li kiel aŭgustoj dum la regado de ilia patro, kaj tio estis konfirmita pro la postulo de la popolo, sed fine de 681 Konstanteno mutiligis ilin per tratranĉado de iliaj nazoj por ke ili estu konsiderataj neelekteblaj por regi.

Kelkaj argumentas, ke li tiam asociigis al Justiniano la 2-a al la trono, sed ĉiuj nuntempaj pruvoj indikas, ke li fariĝis imperiestro nur post la morto de Konstanteno la 10-an de julio 685.

Konstanteno la 4-a mortis pro disenterio la 10-an de julio 685.

## Familio
Kun sia edzino Anastazia (650-711), Konstanteno la 4-a havis almenaŭ du filojn:

* Justiniano la 2-a en 669, kiu sukcedis lin kiel imperiestro en la aĝo de dek ses.
* Heraklio ĉirkaŭ 670, konata nur pro epizodo en kiu lia patro sendis buklojn de sia kaj sia frato hararo al Papo Benedikto la 2-a.

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj la 10-an de julio
Kategorio:Naskiĝintoj en 649
Kategorio:Mortintoj en 685
Kategorio:Naskiĝintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Mortintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo