open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Philippe Jaccottet

**Philippe JACCOTTET** [filip ʒakotɛ] (naskiĝis la 30-an de junio 1925 en Moudon, Svislando; mortis la 24-an de februaro 2021 en Grignan, Francio) estis svisa franclingva poeto, eseisto, literatura kritikisto kaj tradukisto. Li apartenas al la malgranda grupo de verkistoj, kiuj estis inkluditaj en la prestiĝa Bibliothèque de la Pléiade de la eldonejo Gallimard dum sia vivo. 

Post finado de siaj studoj en Laŭzano, Jaccottet translokiĝis al Parizo por pluraj jaroj. En 1953, li ekloĝis en Grignan en Provenco. Li tradukis multajn verkistojn kaj poetojn en la francan, inkluzive de Goethe, Hölderlin, Mann, Mandelstam, Góngora, Leopardi, Musil, Rilke, Homero (*Odiseado*), Bachmann kaj Ungaretti ; li ankaŭ publikigis sian kolekton de hajkaj tradukoj.

Jean Starobinski rimarkis la fidon, kiun liaj poemoj inspiras al la leganto; la verkado de Jaccottet estas lojala voĉo, kiu loĝas en la signifo, kiu konvenas al la melodio: antaŭ li ni pensas, ke poezia diskurso ankoraŭ eblas, ekster soleneco kaj pompo. La aŭtoro evitas senpagecon kaj la brilecon de la bildoj, sed li ankaŭ evitas ekskludi sin mem; Jaccottet ne forestas sin, sed kvankam li ne rezignas la esprimplenan funkcion, propran al liriko, tamen lia voĉo estas tiu de iu diskreta je la plej alta grado.

Li estas unu el la malmultaj verkistoj, kies verkojn kolektis dum lia vivo La Pléiade: *Œuvres* , 2014. Post Jean-Jacques Rousseau, Blaise Cendrars kaj Charles-Ferdinand Ramuz, li estis la kvara svisa aŭtoro publikigita en la Biblioteko de la Plejado.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* ''Philippe Jaccottet traducteur et poète : une esthétique de l'effacement*, mémoire de maîtrise de Mathilde Vischer
* *La poétique de l'espace dans l'œuvre de Philippe Jaccottet*, mémoire de licence de Damien Berdot
* *Jaccottet et la poétique'', article de J.M. Maulpoix.

Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo
Kategorio:Francaj poetoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Svisaj poetoj
Shannan

**Shannan,** per simpligita ĉina skribo **山南,** per tradicia ĉina skribo **山南地區,** kun tonsignoj *Shānnán,* ankaŭ konata kiel Lhoka (tibete : ལྷོ་ཁ།, ĉine :洛卡; pinjine: *Luò kǎ*) estas prefektujnivela urbego en Aŭtonoma Regiono Tibeto, en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas: "sude de la montoj". Kelkaj areoj, kiujn Ĉinio konsideras parto de ĉi tiu prefektujo, estas kontrolitaj de Barato kaj estas parto de la ŝtato Arunaĉal-Pradeŝo.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2024 la prefektuja loĝantaro estis  homoj. Etnaj tibetanoj konsistigas 98% de la loĝantaro.

## Geografio 
La urbego situas en altebenaĵo de Himalajo en rivervalo sur areo  km² averaĝe 3 700 metrojn super la marnivelo. Shannan administras 12 dividojn. Lasao troviĝas 280 km. Ŝigace troviĝas 60, provinca sidejo Lasao 365, ĉefurbo Pekino 2691, Ŝanhajo 3144 km aere laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
eta|maldekstre|
Laŭ arkeologiaj trovaĵoj homoj vivis en ĉi tiu areo ĝis antaŭ kvar milionoj da jaroj. La regiono estas konsiderata la naskiĝloko de la tibeta civilizo. En 1959 Shannan estis aneksita al Ĉinio. Hindo-ĉina limmilito okazis en 1962. Shannan en 2016 estis deklarita prefektujnivela urbego.

## Ekonomio 
En la areo estas iom da agrikulturo, paŝtado, pliiĝas la turismo.

## Edukado 
Shannan havas publikajn edukejojn de infanĝardeno, bazlernejo ĝis mez- kaj faklernejoj. Plue ekzistas edukado por plenkreskuloj per vesperaj lernejoj en la plej multaj vilaĝoj.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
47-kilometra kvar-lena rapidvojo inter Lasao kaj Shannan malfermiĝis kun pontoj kaj tuneloj en decembro 2024. Ankaŭ la fervojo pasas tra la areo havanta plurajn stacidomojn. Ekzistas enlanda flughaveno.

## Klimato 
La klimato estas altec-influita kontinenta klimato (Dwb) laŭ klimata klasifiko de Köppen. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 403 mm, en ĉiuj monatoj pluvas iom, sed precipe julie kaj aŭguste, inter novebro-marto apenaŭ pluvas aŭ neĝas. La averaĝaj neĝtagoj estas 19,5.
eta|

## Vidindaĵoj 
* monaĥejoj
* palaco
* festivalo

## Ĝemelurboj 
## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
C-kvarko

En partikla fiziko, la **c-kvarko** estas kvarko de la 2-a generacio, kies nomo estas mallongiĝo de la angla ***quark charm*** (*kvarko ĉarma*). Ĝi portas kvantuman nombron nomitan ĉarmecon.

## Ecoj 
Kiel ĉiuj kvarkoj, la c-kvarko estas fermiono de spino ½. Ĝi havas elektran ŝargon de -⅔ e
kaj maso ĉirkau 1,3 GeV.c−2 (iomete pli ol tiu de protono).

La antipartiklo de la c-kvarko estas la *d-kontraŭkvarko* de ŝargo +⅔ e.

La ekzisto de c-kvarkoj estis malkovrita de Sheldon Glashow, Jean Iliopoulos kaj Luciano Maiani en 1970. 

La unua eksperimenta pruvo pri ĝia ekzisto estis akirita en 1974 ĉe SLAC (Universitato Stanford), samtempe kun tiu de la mezono J/Ψ.

## Hadronoj 
Inter la hadronoj, kiuj entenas unun aŭ plurajn d-kvarkojn, estas:
* la D-mezonoj enhavantaj unu kvarkon (aŭ antikvarkon) ĉarma kaj kaj unu u-kvarkon aŭ unu d-kvarkon;
* la mezono Ds>sub> enhavabnta unu c-kvarkon kaj unu s-kvarkon; 
* kelkaj ‘’kvarkoniumoj’’ kiel la mezono J/Ψ (kun kvarko ĉarma kaj gia antikvarko);
* barionoj kun c-kvarko(j).

## Eksteraj ligiloj 
*  Ecoj de la u-, d- kaj s-kvarkoj

Kategorio:Subatomaj partikloj
Kategorio:Partikla fiziko
Lukala

**Lukala** estas urbo en la Demokratia Respubliko Kongo kaj en la provinco Centra Kongo (antaŭe ĝis 2015 provinco *Bas-Kongo* kaj ĝis 1997 *Bas-Zaire*), relative najbara al la limo kun Angolo kiu situas je proksimume 40 kilometroj sude de Lukala. La provinca ĉefurbo Matadi cetere situas 145 kilometrojn sudokcidente de Lukala, kaj la nacia ĉefubo Kinŝaso situas 190 kilometrojn nordoriente.

Laŭ takso de 2014 en la urbo vivis . Enlande, la urbo estas aparte konata pro sia cementfabriko, kiu funkcias ekde 1921. Tamen Lukala ankaŭ estas signifa trafika nodo: ĝi situas ĉe la nacia aŭtovojo 1, havas fervojan stacidomon kaj ankaŭ propran flughavenon.

Por la landa Esperanto-movado la kompare malgranda urbo havas apartan grevecon: en Lukala de la fondiĝo en 1963 ĝis 1992 situis la landa asocio de UEA, tiam nomita Esperanto-Instituto de Zairio de 1963 ĝis 1990, poste Zairia Esperanto-Asocio, kaj post 1997 je la nuna nomo Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio. Ekde 1993 la centra oficejo de Zairia Esperanto-Asocio jam situis en la nacia ĉefurbo Kinŝaso, kaj la tri jardekoj de Esperanto-administrado en Lukala jam estis historio. 

En Lukala movade aparte gravis la esperantisto kaj loka lernejestro Nduantoni-Bakidila Ngangu, kiu ankaŭ almenaŭ de 1971 ĝis 2001 estis la reprezentanto de la landa asocio en la komitato de UEA.

## Referencoj 
Kategorio:Provinco Kongo Centra
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
DF

La mallongigo **DF** signas diversajn temojn.

Unuavice ĝi estas signo por la termino "Distrikto Federacia", interalie la
* brazila kodo por la administra unuo Federacia Distrikto, la nacia ĉefurbo Braziljo kaj iom da ĉirkaŭaĵo, kaj la 
* meksika kodo por la administra unuo Federacia Distrikto, kiu ekde 2016 kalkuliĝas kiel 32-a subŝtato de Meksiko kaj simple nomatas Meksikurbo.

Krome interalie militoteknike temas pri DF-21, movebla, balistika mezdistanca raketo de la Ĉina Popola Respubliko.
Verdadorsa titiro

La **verdadorsa titiro** (*Pachyramphus viridis*) estas birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi enhavas 4 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *viridis* estas latina vorto signifanta "verda", pro la koloro de la supraj partoj de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La verdadorsa titiro havas larĝan teritorion kiu etendiĝas de sudeosta Venezuelo kaj apuda Gujano, suden tra granda parto de la amazonia Brazilo ĝis la bazo de Andoj en Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo, etendiĝante suden ĝis Urugvajo, Paragvajo, Bolivio kaj norda Argentino. Ĝi vivas en la kanopeo de altaj humidaj antaŭmontaraj arbaroj.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Pachyramphus

***Pachyramphus*** estas genro de birdoj el la familio de titiredoj. Ĝi enhavas 7 speciojn troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Tityridae - titiredoj
****Pachyramphus* Gray, GR, 1840
*****Pachyramphus viridis* (Vieillot, LJP, 1816) - verdadorsa titiro
*****Pachyramphus versicolor* (Hartlaub, KJG, 1843) - stria titiro
*****Pachyramphus spodiurus* Sclater, PL, 1860 - ardeza titiro
*****Pachyramphus rufus* (Boddaert, P, 1783) - griza titiro
*****Pachyramphus cinnamomeus* Lawrence, GN, 1861 - cinama titiro
*****Pachyramphus castaneus* (Jardine, W; Selby, PJ, 1827) - kaŝtankrona titiro
*****Pachyramphus polychopterus* (Vieillot, LJP, 1818) - blankflugila titiro
*****Pachyramphus albogriseus* Sclater, PL, 1857 - nigrablanka titiro
*****Pachyramphus salvini* Richmond, CW, 1899 - kripta titiro
*****Pachyramphus major* (Cabanis, JL, 1847) - grizkola titiro
*****Pachyramphus marginatus* (Lichtenstein, MHC, 1823) - nigraĉapa titiro
*****Pachyramphus surinamus* (Linnaeus, C, 1766) - surinama titiro
*****Pachyramphus aglaiae* (de Lafresnaye, NFAA, 1839) - rozgorĝa titiro
*****Pachyramphus niger* (Gmelin, JF, 1788) - jamajka titiro
*****Pachyramphus homochrous* Sclater, PL, 1859 - unukolora titiro
*****Pachyramphus minor* (Lesson, RP, 1831) - ruĝgorĝa titiro
*****Pachyramphus validus* (Lichtenstein, MHC, 1823) - kresta titiro

## Etimologio
La scienca genra nomo *Pachyramphus* estas kunmetaĵo el la antikvaj grekaj *παχύς* (*pakus* = "dika") kaj *ῥάμφος* (*ramfos* = "beko"), ĉar tiu genro distingiĝas pro mallonga kaj larĝa beko.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Izabela ŝukolibro

La **Izabela ŝukolibro** (*Eriocnemis isabellae*, kaj *zamarrito del Pinche* en hispana) estas Draste Endanĝerigita specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi estas endemio de Kolombio. Ĝi estis malkovrita en 2005 kaj konfirmita kiel specio nova por la scienco en 2007. La ​​aŭtoroj de la publikaĵo de 2007 sugestis, ke la nova specio, la Nigrabrusta ŝukolibro (*E. nigrivestis*), kaj la Violgorĝa ŝukolibro (*E. vestita*) formas superspecion.

## Distribuo kaj habitato
La Izabela ŝukolibro estas konata nur de la montaro Serranía del Pinche en la Okcidentaj Andoj de la departemento Kaŭko en Kolombio. La vivejo estas karakterizita per krutaj deklivoj de tre humida nebularbaro kaj elfarbaro kun rokaj nudrokoj kaj naturaj maldensejoj. La vegetaĵaron dominas anda kverko (*Quercus humboldtii*) kun subvegetaĵaro de erikacoj kaj pluraj aliaj plantofamilioj. En alteco ĉi tiu vivejo troviĝas ĉefe inter 2 600 kaj 2 900 m.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Nigrafemura ŝukolibro

La **Nigrafemura ŝukolibro** (*Eriocnemis derbyi*, kaj *zamarrito muslinegro* en hispana) estas Preskaŭ Minacata specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Nigrafemura ŝukolibro estas monotipa, kvankam iam oni pensis, ke ĝi havas du subspeciojn.

## Aspekto
La Nigrafemura ŝukolibro estas ĉirkaŭ 10 cm longa. Ĝi havas rektan nigrecan bekon. Maskloj estas plejparte brile orverdaj ĝenerale, foje kun nigraj nuancoj, kaj havas brilajn malakitverdajn suprajn kaj subvostajn kovrilojn. Iliaj krurtufoj estas nigraj kaj la vosto estas forkoforma kaj nigra. Inoj estas similaj sed havas blankajn subajn partojn kun verdaj makuloj, kaj iliaj krurtufoj estas miksaĵo de nigra kaj grizecblanka. La ino ankaŭ havas bluan nuancon ĉe la frunto. Junuloj similas al inoj. Ĝi estas konsiderata malofta ĝis surloke ofta, kaj "facile eniras homfaritajn vivejojn kiel paŝtejoj kaj ĝardenoj".

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Gundemaro

**Gundemaro la 1-a** aŭ hispane:**Gundomar** estis visigota reĝo de Hispanio kaj Septimanio de 610 ĝis 612, kaj sukcedinto de Viteriko.

## Biografio
Duko de Septimanio (gota Gaŭlio aŭ Gotio), li supreniris la tronon post la murdo de la reĝo Viteriko printempe de 610. Post sia surtroniĝo, Gundemaro gvidis ekspedicion kontraŭ la Vaskonoj, kiujn li venkis kaj forpelis al iliaj montoj.

eta|maldekstre|200ra|Bildo de Gundemaro la 1-a., 22-a Reĝo de la Gotoj

eta|maldekstre|200ra|Portreto de Gundemaro la 1-a.

[eta|dekstre|200ra|Mapo indikanta la Regno de la Okcidenta Frankio (blue) kaj la [:de:Gothien|Gotika lando (flave).]]

Post sia reveno al la visigota ĉefurbo, la 23-an de oktobro de la sama jaro, li kunvokis la episkopojn de Kartaĥena Hispanio kaj okazigis koncilion kun ili, dum kiu pluraj kanonikaj manuskriptoj estis eldonitaj, ratifitaj kaj subskribitaj de la reĝo. Ĉe ĉi tiu koncilio, ili rimarkinde agnoskis la episkopon de Toledo kiel sian metropoliton.

Rilate al ekstera politiko, Gundemaro, kiel sia antaŭulo Viteriko, alianciĝis kun la frankaj reĝoj Klotaro la 2-a kaj Teodeberto la 2-a, reĝoj de Neŭstrio kaj Aŭstrazio respektive, kontraŭ Teoderiko la 2-a, reĝo de Burgonjo.

Tamen, pro nekonataj kialoj, rapide okazis rompo inter ili, ĝis la punkto ke en la sekvaj intertraktadoj, Teodeberto la 2-a tenis la senditojn de la visigota reĝo kaptitaj. Gundemaro postulis ilin de la Bulgara Duko de Septimanio, kiu samtempe konkeris du urbojn en Gaŭlio, Jubiniacum kaj Cornelianum, kiujn Rekaredo ĵus cedintis al Reĝino Brunehilda kaj kiuj situas en la nuna departemento Ihoo de Francio.

En 611, la romianoj de Hispanio faris plurajn invadojn en la visigotan teritorion. Gundemaro marŝis kontraŭ ili, sed ili, sentante sin tro malfortaj por teni sian pozicion en malferma kamparo, retiriĝis al ilia tendaro. La reĝo atakis ilin tie kaj kaŭzis grandan masakron, kiu senkuraĝigis ilin provi alian atakon dum longa tempo.

Kiel Nicea kristano kontraŭa al Arianismo, li kunvokis alian koncilion, malsaniĝis kaj mortis en Toledo en februaro aŭ marto 612 post mallonga regado de du jaroj.

Laŭ la Kroniko de la Visigotaj Reĝoj, Gundemaro regis dum 1 jaro, 10 monatoj kaj 14 tagoj.

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj la 11-an de aŭgusto
Kategorio:Naskiĝintoj en 570
Kategorio:Mortintoj en 612
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Mortintoj en Toledo
Kategorio:Visigotoj
Kategorio:Imperiestroj de la Visigota Imperio
Friedrich Köhler

**Friedrich KÖHLER** (vivdatoj liaj ne konatas) estis germana artgisisto. 

Kun Gottlieb Elster li iris disde Berlino al Vajmaro. Elster do fariĝis en 1910 postanto de Adolf Brütt kiel estro de la Vajmara Skulptista Lernejo, en kiu Köhler respondecu pri la klasoj de gips- kaj fergisado. La gisejo aktivis ĝis la eksplodo de la Unua Mondmilito.

Köhler ankaŭ realigis bronzajn gisaĵojn, laŭ skizoj de Elster. Tia kreo-historio verŝajnas por al la Falk-monumento (1913, Vajmare); eble ankaŭ por la figuro de la puto *Aktenmännchenbrunnen* (1911, Vajmare). 
## Notoj 

 
Kategorio:Germanaj skulptistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Naskiĝintoj en la 19-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento
Aoriko

**Aoriko** aŭ **Aoricus** estis filo de Ariariko kaj la patro de Atanariko. Kreskigita en Konstantinopolo kiel ostaĝo de la romianoj, statuo estis starigita omaĝe al li en la imperia antaŭĉambro, elstarigante la obeemon de Aoriko al la romia aŭtoritateco.

## Biografio
En la 3-a kaj 4-a jarcentoj p.K., la gotoj kaj aliaj barbaraj grupoj plurfoje kaŭzis tumultojn laŭlonge de la limo kun la romia provinco Panonio. Printempe de 332 p.K., la 20-an de aprilo, la Tervingoj de Ariariko kaj iliaj Tajfaliaj aliancanoj, aliflanke de la malsupra Danubo, estis fine venkitaj de la romia imperiestro Konstanteno la 2-a. Ili estis devigitaj paciĝi kun la romianoj, subskribante traktaton (pere de feŭdoj, tio estas, pagante tributojn) kun Konstanteno la Granda eĉ en tiu jaro.

[eta|maldekstre|250ra|La gota episkopo [Ulfilo estis devigita forlasi la visigotan popolon kaj fuĝi al la Romia Imperio kun siaj sekvantoj.]]

Ariariko ankaŭ ofertis sian filon Aorikon kiel ostaĝon, aŭ personan garantion, de estonta paco inter Romo kaj la Tervingoj de Ariariko. Aoriko estis edukita en Konstantinopolo, kie statuo estis starigita en lia memoro. Patrick J. Geary sugestas, ke sub la Tervinga dinastio de Ariariko, ĉiam pli proksimaj ligoj disvolviĝis kun la Romia Imperio kaj ke helpaj trupoj de Tervingoj estis provizitaj por kampanjoj kontraŭ la Persoj.

La romia imperiestro Konstancio la 2-a permesis al la gotoj transiri la frostan Danubon kaj ekloĝi en Mezio. Ekde 348, Aoriko persekutis la nicenajn kristanojn, kontraŭ kiuj Konstancio la 2-a ankaŭ batalis.

En 348, Aoriko gvidis persekutadon kontraŭ la kristanoj. La gota episkopo Ulfilo estis devigita forlasi la visigotan popolon kaj fuĝi al la Romia Imperio kun siaj sekvantoj. Konstancio la 2-a akceptis la ekzilojn "kun honoroj" kaj setligis ilin apud Nikopolo. Tie ekestis "multnombra kaj paca popolo de Malgrandaj Gotoj".

En 350, Aoriko rekonis Konstancion la 2-an kiel "thiudans" ("reĝo" en la gota lingvo) kaj devigis sian filon Atanarikon ĵuri ne eniri la Romian Imperion per forto.

Aoriko mortis antaŭ 369, la jaro en kiu lia filo estis agnoskita de la romianoj kiel la nova gvidanto de la gotoj.

Laŭ Herwig Wolfram, la aliteracioj, varioj kaj ritmoj de la nomoj Atanariko, Aoriko kaj Ariariko similas al la idealo de la nomoj "Hadubrand, Hildebrand kaj Heribrand". Li kredas, ke la similecoj kaj komparoj inter ĉi tiuj nomoj povas sugesti, ke ĉi tiuj tri reĝoj estis membroj de la Baltinga dinastio.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 290
Kategorio:Mortintoj en 354
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Visigotoj
Jenő Kerkai

**Jenő Kerkai,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kerkai Jenő** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, altlerneja instruisto. Lia familia nomo estis *Czinder* [cinder] ĝis 1935.
eta|

 naskiĝis  en Kerkaújfalu (nun parto de Csesztreg), li mortis  en Pannonhalma.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Zalaegerszeg, poste li studis teologion en Innsbruck. Jaron poste li hejmenvenis kaj aliĝis al la jezuitoj en Érd en 1924. Post la novicado li studis filozofion en Szeged, poste 3 jarojn li edukis en Kalocsa. Inter 1932–1935 li studis en Innsbruck, dum en 1934 li pastriĝis, jaron poste li doktoriĝis el teologio. Hejmenveninta li instruis en seminario ĝis 1939, dum en 1935 li establis sukcesan tutlandan junularan katolikan movadon konata kiel KALOT. Iom poste la movado nombris 500 mil da membroj, tial la jezuita estraro tiel decidis, ke Kerkai okupiĝu nur pri la movado. Li monaĥiĝis en 1941 en Budapeŝto. Jam dum la frua socialismo la movado estis malpermesita, iom poste Kerkai estis kondamnita kaj estis malliberulo en Vác. Dum la Hungara revolucio de 1956 li liberiĝis, sed li ne disidis, poste denove estis malliberulo ĝis 1959. Li povis esti nek monaĥo, nek pastro, ĝis 1962 li estis helplaboristo, poste jam tre malsana vivis en prizorgejo. Postmorte en 2003.

## Memorigiloj 
* busto en Lakitelek (2014)
* memortabulo en Érd (2024)
* memorparko en Dunaharaszti

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Federacia Universitato de Cariri

La **Federacia Universitato de Cariri** (, akronime **UFCA**)  estas brazila federacia publika altlernejo, kreita en 2013 kaj bazita en la urbo Juazeiro do Norte, en la subŝtato Cearao. Ĝi situas en la mikroregiono Cariri (de kiu la nomo originas) kajhavas kampusojn en la urboj Crato, Barbalha, Brejo Santo kaj Icó.

La Federacia Universitato de Cariri estas la rezulto de la dismembriĝo de la Kampuso Cariri de la Federacia Universitato de Cearao (UFC). La disigo estis formaligita per Leĝo n-ro 12.825, subskribita de la tiama prezidantino Dilma Rousseff. La UFC kontrolis la efektivigan procezon, provizante la necesan administran subtenon por la plena establado de la nova universitato.

## Organizo  
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo
Kategorio:Edukado en Cearao
Universidade da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira

La **Universitato por Internacia Integriĝo de Afro-Brazila Luzofonio**  (, akronime **UNILAB**) estas publika federacia universitato situanta en Redenção, Cearao, Brazilo. La situo estis elektita ĉar Redenção estis la unua urbo de Brazilo kiu aboliciis sklavecon (vidu d:Q2649877). La ĉefaj studfakoj ofertitaj estas ĉefe en areoj de reciproka intereso inter la landoj de la Komunumo de Portugallingvaj Landoj. Tio inkluzivas Brazilon, Angolon, Kabo-Verdon, , , Mozambikon, Portugalion kaj . Engaĝiĝinta al internacia integriĝo, la universitato rezervas 50% de siaj lokoj por internaciaj studentoj el ĉi tiuj landoj.

Unilab celas afrikajn landojn, precipe la PALOP (portugallingvaj afrikaj landoj ), sed ankaŭ inkluzivas Orientan Timoron kaj Makaon. Ĝia politik-pedagogia projekto estas noviga, kiel ankaŭ tiu de Universidade Federal da Integração Latino-americana (Unila), celante internacian integriĝon.

Ĝi estas unu el la tri Federaciaj Universitatoj de la subŝtato Cearao, kune kun la Federacia Universitato de Ceará (UFC) kaj la Federacia Universitato de Cariri (UFCA).

La Komitato pri Edukado kaj Kulturo de la Brazila Ĉambro de Deputitoj aprobis la Leĝprojekton 3891/08 de la 13-a de marto 2009, kiu oficiale establis la universitaton. Ĝia ĉefa celo estas trejni homajn rimedojn por antaŭenigi integriĝon inter Brazilo kaj aliaj landoj kun la portugala kiel oficiala lingvo.

Laŭ Paulo Speller, la prezidanto de la komisiono kiu respondecis pri kreado de la universitato, "en la unua jaro (2010) la universitato havis ĉirkaŭ 350 studentojn el 8 landoj. Entute la universitato eble havos pli ol 10.000 studentojn kiam ĝi estos plene strukturita."

UNILAB nuntempe havas kvar kampusojn: la Liberdade-kampuso en Redenção, la Auroras-kampuso ankaŭ en Redenção, la Palmares-kampuso en Acarapé kaj la Malís-kampuso en São Francisco do Conde.dekstra|eta|Kampuso Liberdade

## Ĉeffakoj  
* Agronomio
* Antropologio
* Biologiaj Sciencoj
* Kemio
* Komputila Inĝenierarto
* Energia Inĝenierarto
* Anglalingvo
* Nutraĵa Inĝenierarto
* Historio
* Homstudoj
* Internaciaj Rilatoj
* Matematiko
* Flegado
* Pedagogio
* Apoteko
* Fiziko
* Portugala
* Publika Administrado
* Sociaj Sciencoj
* Socia Servo
* Sociologio

## Esperanto 
* Paulo Silas tie ofertis Esperanto-kursojn ekde la komenco de la 2010-aj jaroj ĝis lia bedaŭrinda suicido en oktobro 2017.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo
Kategorio:Edukado en Cearao
Kategorio:Komunumo de portugallingvaj landoj
Vajmara Skulptista Lernejo

**Vajmara Skulptista Lernejo** (germane: *Weimarer Bildhauerschule*) estis trejnada institucio por skulptistoj en Vajmaro, Germanujo.

Fondis ĝin en la 1.11.1905 lia grandduka moŝto Vilhelmo Ernesto (Saksio-Vajmaro-Eisenach), ene de la t.n. *Artmetilerneja Ejo* (tiam strato *Kunstschulstraße 7*); ĝis la 1910-a jaro gvidis ĝin  Adolf Brütt. Dua eja alo, alkonstruita en 1905/06 (por la Grandduka saksia artmetilernejo; gvidado fare de Henry Van de Velde) malfermiĝis nur en la 1.4.1908. La tuto estis parto de projekto krei *Neues Weimar*, do neberlinan modernan artcentron de secesi-emuloj. Tie ĉi iel repreniĝis ideoj de Reinhold Begas el la fonda fazo de la Grandduka saksia artlernejo (de post 1860): nome propagandi konceptojn spacajn-plastikajn laŭ Asmus Carstens.

La Skulptista Lernejo komence estis tute memstara. Krom ĉefan atelieron (kie estiĝis ankaŭ la verko de Brütt por la Mommsen-monumento de malpost la Berlina universitato), ĝi ricevis ankaŭ kvar majstrokursejojn, bildgisejon (sub la gvidado de Emil Schmidt) kaj modladejon kun ceramik-forno. Kelkajn surloke fabrikitajn verkojn estis multobligitaj fare de laboristoj el Unterweißbach (centro *Unterweißbacher Werkstätten für Porzellankunst*); kontribuantoj estis ekz. Wolfgang Schwartzkopff, Franziska von Seeger kaj Bernhard Sopher, sed eĉ Ernst Barlach kaj Gerhard Marcks. Skulptistoj kaj artmetiistoj fruktodone kunlaboris dungante kune cizeliston, Egon Dinkloh. 

Gravis ĝenerale la multflanka talenteco de la instruotoj, ĉar: *La junaj skulptistoj ne nur lernu modli en argilo, sed ili ankaŭ estu familiariĝantaj kun la vera materialo kaj la realigo mem. El ekzistanta fonduso oni aĉetu ŝtonon, kaj sukcesaj skizoj tiam estu realigataj en tiu materialo. La kreemo pro tio signife pliiĝos, des pli ĉar verkoj kun belaj artaj kvalitoj – eĉ se nur en sabloŝtono – estas publike starigendaj en la parko de Vajmaro.* En 1910 transprenis la lernejan estradon Gottlieb Elster, kun gisada klaso sub Friedrich Köhler. Post 1914 la tuto provizore kontinuigatas en la kadro de institucia modernigo de la trejnado de la estonta vajmara artista aro (i.a. fare de Richard Engelmann kaj Gerhard Marcks. En 1910 la tuto iĝis parto de Bauhaus. La ĉeso de Bauhaus en Vajmaro kaj ties translokiĝo al Dessau en 1925 markis aŭtomate ankaŭ la finon ce la Vajmara Skulptista Lernejo.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj je *weimar-lese.de* - liveritaj de Uta Plisch

## Notoj

Kategorio:Artaj lernejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Vajmaro
Kategorio:Aperis en 1905
Kategorio:Skulptado 
Kategorio:Malaperis en 1919
Ulrich Kiss

**Ulrich Kiss** [ulriĥ kiŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kiss Ulrich** estas hungara entreprenisto, pastro, jezuita monaĥo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Berlino.
eta|

## Biografio 
 naskiĝis en varia germana-hungara familio, iom poste ili translokiĝis al Budapeŝto. Ulrich Kiss lernis en Budapeŝto, sed la familio disidis al Okcidenta Germanio en 1962. 2 jarojn poste Kiss maturiĝis en Kastl (Lauterach), en 1969 li akiris ekonomian diplomon en Katolika universitato de Loveno (Flandrio), poste en INSEAD li ricevis majstran diplomon en 1970. Inter 1970-1979 li havis postenon en L'Oréal, poste li laboris kiel sola entreprenisto aŭ en familiaj entrprenoj. En 1988 mirakle li eskapis el trafikakcidento, poste li aliĝis al la jezuitoj. Lia novicado okazis en Toronto, poste li studis en Romo. Jam en Budapeŝto li pastriĝis en 1995, poste li estis pastro en jezuita kolegio, iom poste kolegiestro. Li ankaŭ instruis en Katolika Universitato Péter Pázmány. En 2010 li ricevis premion.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Igaz-e, hogy... a fény Keletről jön? Hinduizmus és buddhizmus* (1994)
* *Igaz-e, hogy... a halottakkal érintkezhetünk?* (1995)
* *Szolgáló vezető a tanuló vállalkozásban* 2017
* *Fél lábbal a levegőben* (2021)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj dum la socialismo
Universidad Nacional del Este

La **Nacia Universitato de Oriento** (, akronime **UNE**) estas publika universitato, kiu situas en Ciudad del Este, Paragvajo.

Fondita la 22-an de oktobro 1993, per Leĝo n-ro 250, ĝi nuntempe estas unu el la plej grandaj universitatoj en Paragvajo. Ĝi aperis kiel nova publika universitato en la lando, establante sin en la trilanda lima regiono. 

Ĝia misio estas konservi la kvaliton de instruado; esploradon por novigado kaj daŭripova disvolviĝo; kaj atingon kun socia respondeco en multkultura kaj interkultura medio, konservante la nacian identecon. 

## Organizo 
### Fakultatoj 
* Agrikultura Inĝenierarto
* Ekonomiko
* Juro kaj Sociaj Sciencoj
* Sansciencoj
* Politeknikejoj
* filozofio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Universitato Nacia de la Oriento

Kategorio:Universitatoj en Paragvajo
Nacia Universitato de Asunciono

La **Nacia Universitato de Asunciono** (, akronime **UNA**) estas publika esplora universitato de Paragvajo. Fondita en 1889, ĝi estas la plej malnova kaj plej tradicia universitato en la lando. Krome, ĝi estas rangigita inter la plej bonaj universitatoj en Paragvajo en pluraj internaciaj rangotabeloj.

La ĉefkampuso kaj la plej malnovaj fakultatoj de la universitato situas en San Lorenzo, sateliturbo de Asunciono.

Nuntempe, ĝi havas pli ol 45 000 studentojn kaj 9 000 fakultatanojn distribuitajn tra 78 studprogramoj. 

## Organizo 
Komence, la universitato instruis juron, medicinon, matematikon, farmacion kaj obstetrikon. Nuntempe (2010), la universitato ofertas 78 fakojn en 12 jenaj fakultatoj:
* Agrikulturaj sciencoj
* Natursciencoj
* Kemio
* Juro kaj Sociaj Sciencoj
* Ekonomiko
* filozofio
* Inĝenierarto
* Medicino
* Dentokuracado
* Politeknikejoj
* Arkitekturo
* Veterinara medicino
La universitato ankaŭ inkluzivas kvar institutojn, du centrojn, kolegion, ktp.

### Instrulingvoj kaj la gvarania 
Preskaŭ ĉiuj kazoj, la kursoj estas instruataj en la hispana. La evidentaj esceptoj estas la Supera Instituto pri Lingvoj (ISL, d:Q24273526), kiu ofertas la solan diplomon en la gvarania lingvo en la mondo, kaj programojn en la angla, franca, germana kaj portugala lingvoj. En ĉi tiuj kazoj, la kursoj estas instruataj en la cellingvo de la studprogramo, same kiel en multaj lingvolernejoj.

En la 2020-aj jaroj, la Supera Instituto pri Lingvoj komencis eldoni *Ñemitỹrã*, akademian revuon pri lingvo, socio kaj edukado. La revuo aperas en februaro kaj aŭgusto. La artikoloj estas en la hispana, gvarania, angla, franca, germana aŭ portugala lingvoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (hispane)
* Oficiala retejo (gvaranie)

Kategorio:Universitatoj en Paragvajo
Kuproventra ŝukolibro

La **Kuproventra ŝukolibro** (*Eriocnemis cupreoventris*), kaj ankaŭ *calzadito cobrizo* en hispana, estas Preskaŭ Minacata specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Kuproventra ŝukolibro estas monotipa.

## Distribuo kaj habitato
La Kuproventra ŝukolibro troviĝas ekde la Andoj de la ŝtato Mérida en nordokcidenta Venezuelo suden kaj okcidenten en la orientaj Andoj de Kolombio ĝis la Departemento Kundinamarko. Ĝi plejparte loĝas en malfermaj pejzaĝoj kiel la randoj de montarbaro, arbustohavaj deklivoj kaj la pli malaltaj partoj de la *páramo*, kvankam ĝi troviĝas ankaŭ ene de humida arbaro. Laŭ alteco ĝi varias inter 2 000 kaj 3 000 m, sed estas plej abunda super 2 500 m.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Universitato de Santiago de Ĉilio

La **Universitato de Santiago de** **Ĉilio** (, akronime **USACH**, kutime mallongigita Universitato de Santiago) estas unu el la plej malnovaj publikaj universitatoj en Ĉilio. Ĝi estas membro de la Konsorcio de Publikaj Universitatoj de Ĉilio kaj la Konsilio de Rektoroj de Ĉiliaj Universitatoj.

## Historio 
La institucio naskiĝis kiel *Lernejo de Artoj kaj Karieroj* () en 1849 fare de Ignacy Domeyko, sub la registaro de Manuel Bulnes. Ĝi fariĝis *Teknika Universitato de la Ŝtato* () en 1947, kun diversaj kampusoj tra la tuta lando. En 1981, kiel sekvo de reformo pri alteduko sub la diktaturo de Augusto Pinochet, ĝi fariĝis tio, kio nun estas konata kiel *Universidad de Santiago de Chile* kun ĉiuj agadoj centritaj en ununura kampuso de 340 000 m² en la ĉefurbo Santiago de Ĉilio.

## Organizo 
La universitato endomigas pli ol 18000 bakalaŭrajn studentojn en 66 diversaj ĉeffakoj, en la jenaj fakoj :

* Inĝenierarto (*Ingeniería*),
* Bakalaŭra Programo pri Artoj kaj Sciencoj (*Bachelorato*),
* Komerca Administrado kaj Ekonomiko (*Administración y Economía*),
* Kemio & Biologio (*Química y Biología*),
* Medicinaj Sciencoj (*Ciencias Médicas*),
* Sciencoj (*Ciencias*),
* Homstudoj (*Humanidades*),
* Lernejo de Arkitekturo (*Escuela de Arquitectura*), kaj
* Fako de Teknologio (*Facultad Tecnológica*).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Sistemo de Takso de la Universitato de Santiago de Ĉilio (USACH )

Kategorio:Universitatoj en Ĉilio
Kategorio:Santiago de Ĉilio
David Uclés

**David UCLÉS Vílchez** (Úbeda, 21a de januaro 1990) estas hispana verkisto, muzikisto, desegnisto kaj tradukisto.

## Kariero 
David Uclés studis en Kordovo, Münster kaj Granado, kaj laboris kiel instruisto de hispana, germana kaj angla en Germanio, Francio kaj Svisio. Li loĝis ankaŭ en Anglio kaj en Galegio, Eŭskio, Katalunio kaj Madrido.

Liaj verkoj iel enkadriĝas ene de la literatura tendenco magia realismo, kaj inter liaj influoj elstaras Günter Grass, Gabriel García Márquez, José Saramago, Mercè Rodoreda, Miguel de Unamuno, Salman Rushdie, Edgar Hilsenrath kaj Olga Tokarczuk.

En 2019 li ricevis la Premion *Complutense de Literatura* pro sia unua verko, nome *El llanto del león*, kiu montras la lastajn konversaciojn inter patro malsana pro kancero kaj lia dekjaraĝa filo. 

En 2020 li publikigis *Emilio & Octubre,* kiu rakontas amaferon de du viroj ekde la naskiĝo de unu ĝis la morto de la alia, kun uzado de la tridimensiigitaj pentraĵoj de muzeoj. 

Lia tria romano, *La península de las casas vacías*, rakontas ĉefajn epizodojn de la Hispana Enlanda Milito pere de membroj de unu familio kaj stilo proksima al la magia realismo. Ĝi estas tradukata al jenaj lingvoj: franca, portugala, germana, itala, dana, litova, rumana, ĉeĥa, galega, albana, serba kaj greka.

Januare 2026 li ricevis la Premion Nadal pro *La ciudad de las luces muertas*

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
*oficiala retejo

Kategorio:Hispanaj verkistoj
István Komárik

**István Komárik** [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Komárik István** estis hungara pastro, jezuita monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Nitro (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempe en Slovakio), li mortis  en Kalocsa.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Győr, poste aliĝis al la jezuitoj en 1877 en Nagyszombat. Li studis en Pozono kaj Innsbruck, dum en 1883 li pastriĝis. Ekde 1885 li instruis en Kalocsa, tamen kelkaj interrompoj okazis. En tiu periodo en 1887 li diplomiĝis kaj en 1893 monaĥiĝis. En 1904 kaj 1920 li predikis en Budapeŝto, en 1921 kaj 1927 li instruis en Szeged. Resume li instruis 46 jarojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *II. Rákóczi Ferencz és a Mária-kongregáczió története*
* *Katholikus és protestáns történetirás. Magyar Állam.* (1887)
* *A három kassai vértanú.* (1891, 1904)
* *A kalocsai főgymnasium története.* (1896) 
* *Magyarország oknyomozó története. Kalocsa.* (1899)
* *Emlékbeszéd II. Rákóczi Ferenc fölött.* (1907)

## Fontoj 
* biografio hungare
* jezuita arkivo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Liuvo la 2-a

**Liuvo la 2-a** aŭ **Leuba II** estis filo de Rekaredo la 1-a kaj lia edzino Baŭda (f. 586-586) kaj duonfrato de Suintila (588-635). Liuvo la 2-a (583–603) estis la visigota reĝo de Hispanio kaj Septimanio de 601 ĝis 603.

## Biografio
Liuvo la 2-a estis la filo de Rekaredo, la unua nicea visigota reĝo (post pluraj arianaj antaŭuloj), kaj lia konkubino Baŭda (kiun Rekaredo laŭdire edziĝis post la naskiĝo de Liuvo). Izidoro de Sevilo diras pri Baŭda: "ignobile quidam matre progenitur" (iu malnobla patrino naskas). La franca teolo kaj historiisto Henri Leclercq (1869-1945) interpretas "ignobilis" kiel signifante, ke Baŭda ne estis de reĝa deveno. Laŭ la kroniko de Pseŭdo-Maksimo, lia patrino estis iu Florizinda, virino de nekonata origino, eble de hispan-romia deveno.

eta|maldekstre|200ra|Portreto de Liuvo la 2-a.

[eta|maldekstre|200ra|Ikonografia bildo de Liuvo la 2-a, kiu havis la manon tranĉitan fare de [Viteriko.]]

Post la morto de sia patro en decembro 601, Liuva, 18-jaraĝa, sukcedis lin. Tamen, lia regado estis mallongdaŭra. Verŝajne tro juna kaj sen aŭtoritato fronte al la turbula visigota nobelaro, li devis alfronti la ribelon de la nobelulo Viteriko en 602, kiu eble sekrete restis ariano.

Kvankam la nicea kristanismo fariĝis la oficiala religio de la visigota regno en 589, ŝajnas ke signifa malplimulto de visigotoj sekrete restis ligita al arianismo, rifuzante akcepti la trudon de hereda dinastio kaj preferante la principon de elekto laŭ ĝermana kutimo. Viteriko  verŝajne ne havis multe da malfacilaĵo por kolekti multajn subtenantojn.

En 603, Viteriko , ĉe la kapo de trupo, eniris la ĉefurbon de la regno, Toledon, kaj renversis la junan monarkon. Kaptita, al Liuvo oni fortranĉis sian dekstran manon, laŭ la gotika kutimo: Viteriko  ne volis, ke lia kontraŭulo ankoraŭ povu uzi glavon, alivorte, postuli la tronon. Sed Viteriko ne haltis tie: li malliberigis Liuvon, kaj anstataŭ lasi lin morti, Viteriko ekzekutis lin en la somero de 603, en lia dudeka jaro.

Laŭ la Kroniko de la Visigotaj Reĝoj, Liuvo regis dum inter unu jaro kaj du jaroj kaj ses monatoj. Izidoro de Sevilo mencias regadon de du jaroj.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 584
Kategorio:Mortintoj en 603
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Mortintoj en Toledo
Kategorio:Visigotoj
Islama konsulta asembleo

La **Islama konsulta asembleo** - , latinliterigite *Maĝlisi Ŝuraji Islami* aŭ en anglalingva latinliterigo *Majles-e Shurâ-ye Eslâmi* - estas la unuĉambra nuna parlamento de la dekduimamisma ŝijaisma islama respubliko Irano.

Ĝi sukcesis la antaŭan parlamenton de la monarkio Irano, nomita *Nacia Konsulta* (persa lingvo: مجلس شورای ملی‎ *Majles-e Showrā-ye Mellī*), la malaltan ĉambron de Irano antaŭ la revolucio en 1979, kiu funkciis ĝis la fino de la dinastio Pahlavi, do ĝis la 1-a de aprilo 1979. La funkcio de la nova parlamento depost 1979 estis kontinue kritike komentita, ĉar la esenco de la islama respubliko estas esti gvidita de altrangaj islamaj klerikoj, gvide de la ajatoloj - esence en tio ne estas loko por politika potenco de parlamento. Sed ĉar modernaj ŝtatoj kutime havas parlamentojn oni decidis ankaŭ en Irano plu havi tian institucion - kaj oni eĉ en la persa kutime pli nomas ĝin "Maĝlis" same kiel la antaŭa monarkiisma parlamento.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Registaro de Irano
Kategorio:Aperis en 1979
Kategorio:Parlamentoj
Redenção

La geografia lokigo ***Redenção*** (la portugala vorto aludas al la religia koncepto elaĉeto) unuavice rilatas al
* Redenção (Cearao),
* Redenção (Parao),
* Redenção da Serra en la subŝtato San-Paŭlio,
* Redenção do Gurgueia en la subŝtato Piaŭio kaj 
* Nova Redenção en la subŝtato Bahio de Brazilo.
Safirsubpuga ŝukolibro

La **Safirsubpuga ŝukolibro** (*Eriocnemis luciani*), kaj ankaŭ *zamarrito colilargo* en hispana, estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj eble ankaŭ en Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La *International Ornithological Committee* (IOC) kaj la Taksonomio Clements agnoskas la jenajn kvin subspeciojn de Safirsubpuga ŝukolibro.

**E. l. meridae* Karl-Ludwig Schuchmann, André-Alexander Weller kaj Iris Heynen (2001)
**E. l. luciani* Bourcier (1847)
**E. l. baptistae* Schuchmann, Weller, & Heynen (2001)
**E. l. catharina* Salvin (1897)
**E. l. sapphiropygia* Taczanowski (1874)

La verko de BirdLife International nome *Handbook of the Birds of the World* akceptas kelkajn studojn de la 21-a jarcento kaj traktas la lastajn du kiel membroj de aparta specio, nome Kupronuka ŝukolibro (*E. sapphiropygia*).

Subspecio *E. l. meridae* estas konata nur el la holotipo kiu estis kolektita en 1898, kaj eble ĝi estas jam formortinta.

## Aspekto
La Safirsubpuga ŝukolibro estas 11,4 ĝis 14 cm longa kaj pezas 5,4 ĝis 6,4 g. Ĝi havas rektan nigran bekon. La masklo de la nomiga subspecio havas metalece herbverdajn suprajn partojn kun brilanta malhelblua antaŭkrono. Ĝiaj subaj partoj estas plejparte brilorverdaj kun brila purpura subpugo kaj subvostaj kovriloj. Ĝiaj krurtufoj estas blankaj kaj la vosto estas tre forkohava kaj blunigra. La ino estas iomete pli malgranda, kun malpli forkohava vosto, sed havas la saman plumaron. Estas kelkaj vakuoj en la distribuo laŭlonge de Andoj, kion oni ne klarigis. La specio estas diverse priskribita kiel malofta ĝis surloke tre ofta, kaj "homa agado havas malmultan mallongdaŭran rektan efikon sur la Safirsubpugaj ŝukolibroj, krom la lokaj efikoj de vivejodetruo".

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Stria titiro

La **stria titiro** (*Pachyramphus versicolor*) estas birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi enhavas 3 subspeciojn troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *versicolor* estas latina vorto signifanta "varikolora", pro la bunta plumaro de tiu specio.

## Disvastiĝo kaj habitato
La stria titiro troviĝas en Kostariko, uesta Panamo, uesta Venezuelo, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj centra Bolivio. Ĝi vivas en nubarbaroj kaj humidaj montaj arbaretoj, je ĉirkaŭ 1500-3000 m.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Orbrusta ŝukolibro

La **Orbrusta ŝukolibro** (*Eriocnemis mosquera*), kaj ankaŭ *calzadito de Mosquera* en hispana, estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek unu specioj de la genro *Eriocnemis*. Ĝi troviĝas en Kolombio kaj Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Orbrusta ŝukolibro estas monotipa.

La genronomo «Eriocnemis» estas kombino de la grekaj vortoj «erion» kiu signifas ‘lanon’, kaj «knēmis» kiu signifas ‘boton’; kaj la specia epiteto «mosquera», estas omaĝo al kolombia militisto kaj politikisto Generalo Tomás Cipriano de Mosquera (1798–1878), kiu eĉ iĝis prezidento de Kolombio.

## Aspekto
La Orbrusta ŝukolibro estas ĉirkaŭ 11 ĝis 13 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 5.3 g. Ĝi havas rektan nigran bekon. La masklo havas brilverdajn suprajn partojn kun pli bronzverdaj nuko kaj pugo. Ĝiaj subaj partoj estas plejparte brilaj orverdaj. Ĝia malsupra gorĝo kaj supra brusto estas kuprobronzaj kaj la subvostaj kovriloj brunecaj. Ĝiaj krurotufoj estas blankaj. La vosto estas forkoforma; ĝiaj centraj plumoj estas bluverdaj kaj la eksteraj du paroj malhelverdaj ĝis blunigraj. La ino estas iomete pli malgranda kaj havas iom pli verdajn subvostajn kovrilojn, sed alie similas al la masklo. Ĝi estas konsiderata ofta en Kolombio kaj malofta ĝis sufiĉe ofta en Ekvadoro. "Homa agado havas malmultan mallongdaŭran rektan efikon sur la orbrustan ŝukolibron, krom la lokaj efikoj de vivejodetruo".

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto

## Eksteraj ligiloj
* Systematics and biogeography of the Andean genus Eriocnemis (Aves: Trochilidae) (resumo)

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
La Kiso (apartigilo)

* La Kiso (filmo, 1896)
* La kiso (Gustav Klimt)
* La Kiso (El *La kiso kaj 13 aliaj noveloj*, novelaro de Hjalmar Söderberg, traduko el la sveda de Sten Johansson, 1995), aperas en Tekstaro de Esperanto

## Vidu ankaŭ
* Kiso
* Kiso de Judaso
Ardeza titiro

La **ardeza titiro** (*Pachyramphus spodiurus*) estas unutipa birdospecio el la familio de titiredoj. Ĝi troviĝas en uesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *spodiurus* venas el la el la antikvaj grekaj *σπόδιος* (*spodios* = "cindrokolora") kaj *οὐρά* (*oŭpa* = "vosto"), pro la vosta koloro de la masklo

## Disvastiĝo kaj habitato
La ardeza titiro troviĝas en uesta Ekvadoro kaj plej norduesta Peruo. Ĝi vivas en duonhumidaj kaj deciduaj arbaretoj, arbustaraj areoj, maldensejoj kaj plantejoj kun kelkaj altaj disaj arboj, plejparte sub 600–750 m, loke ĝis 1100 m.

## Referencoj
Kategorio:Titiredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Internacia Lernejo de Budapeŝto

La **Internacia Lernejo de Budapeŝto** (, mallongigita *ISB,* ) estas internacia lernejo situanta en la 11-a Distrikto de Budapeŝto (Újbuda), Hungario. Ĝi estas la tria plej multekosta privata lernejo en Budapeŝto, post la Usona Internacia Lernejo de Budapeŝto kaj la Brita Internacia Lernejo Budapeŝto. 

Establita en 1996, la lernejo sekvas la Britan Nacian Instruplanon kaj ofertas kaj dulingvan (hungarlingvan-anglalingvan) kaj anglalingvan edukajn programojn. Ĝin subtenas la Fondaĵo de la Internacia Edukcentro. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Lernejoj en Budapeŝto
Hajŝji

**Hajŝji,** komplete *Mongola kaj Tibeta Aŭtonoma Prefektujo,* ĉine **海西蒙古族藏族自治州,** laŭ tibeta skribo *མཚོ་ནུབ་སོག་རིགས་ཆ་བ ོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ།་* estas prefektujnivela aŭtonomio (laŭ loĝantarnombro metropolo) en provinco Ĉinghajo en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo laŭvorte signifas "okcidente de la lago (Ĉinghajo)." La fonto de la rivero Jangzio situas ĉi tie.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2017 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La prefektujnivela aŭtonomio kuŝas en baseno kaj altebenaĵo sur areo  km² kaj administras 7 dividojn, inkluzive de Golmud. Provinca sidejo Ŝjinino troviĝas 522, ĉefurbo Pekino 1840, Ŝanhajo 2401 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
eta|maldekstre| 
La 26-an de septembro 1952 la Dulan Mongola-Tibeta-Kazaĥa Aŭtonoma Regiono (都兰蒙藏哈萨克族自治区) estis establita en gubernia nivelo. En 1985, post kiam la kazaĥoj revenis al Ŝinĝjango, ĝi denove estis renomita al Mongola kaj Tibeta Aŭtonoma Prefektujo Hajŝji. En 1996 prahistoriaj metalaj tuboj estis malkovritaj.

## Ekonomio 
En tiu areo estas la plej granda astronomia observcentro de la lando.

## Edukado 
La plej altnivela instruado okazas en Metia kaj Teknika Altlernejo.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Spite la krudajn montojn, la areo havas fervojajn kaj vojajn ligojn, eĉ flughaveno funkcias.

## Klimato 
La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 178 mm, en ĉiuj monatoj estas iom da precipitaĵo, plej multe pluvas junie kaj julie. Inter oktobro-aprilo apenaŭ estas precipitaĵo.

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio