open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Afaroj

[eta|180px|la [regiono Afaro de Etiopio]]
La **afaroj** estas nomada etno, kiu estas disvastiĝinta ĉefe en la oriento de Etiopio kaj ankaŭ en la sudo de Eritreo kaj en Ĝibutio, sed kiu de ĉiam malmulte atentis ŝtatecon. La tuta populacio estas ĉ.  homoj. Ili vivtenas sin precipe per bestobredado kaj proksime al la marbordo per fiŝkaptado. Ili praktikas islamon miksitan kun tradiciaj animismaj elementoj. La afara lingvo apartenas al la kuŝida lingvofamilio kaj sonas pro siaj diversaj faringaloj kaj glotaloj ekstreme raŭke.

La araboj nomas la afarojn **danakil** (pluralo de *dankali*, en Esperanto "dankalo"), la etiopoj nomas ilin **adaloj**.

Unu el la administraj regionoj de Etiopio laŭ la etno nomatas regiono Afaro.

## En esperanto-kulturo 
eta|Afaroj

En la 1960-aj jaroj Danakilan dezerton, kie loĝas la afaroj, vizitis la fama esperantisto Tibor Sekelj. Siajn spertojn la verkisto-vojaĝisto priskribis en la novelo «En la Danakila dezerto». La afarojn li prezentas kiel la genton malamikeman al fremduloj, kun kruelaj tradicioj inkluzive de virina cirkumcido.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Afara lingvo
* Danakila dezerto

Kategorio:Etnoj en Etiopio
Kategorio:Etnoj en Eritreo
Kategorio:Etnoj en Ĝibutio
Barisaŭ

**Barisaŭ** (beloruse , historie , , , Barisov, hebree kaj ) estas urbo de Belorusio. Ĝi situas ĉe la rivero Berezina en la Minska regiono. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

eta|maldekstra
Barisaŭ estas industria urbo flanke de la okcident-orienta ĉefstrato tra la lando ekde Okcident-Eŭropo al Rusio.

## Historio 
En la jaro 1102 oni fondis la urbon. Dum la Dua Mondmilito la germanaj trupoj okupis la urbon. La nazioj tiam murdis ĉirkaŭ 33.000 homojn en ses mortokampadejoj en la ĉirkaŭaĵo de la urbo.

## Vidu ankaŭ 
* Barisaŭ (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* la oficiala retejo *borisov.gov.by* ne funkcias fine de 2025, jen arkivigo de aprilo 2025()


Kategorio:Minska regiono
Kategorio:Urboj de Belorusio
Mihály Szabolcska

**SZABOLCSKA Mihály** (sabolĉka) estis hungara poeto naskita en Tiszakürt la 30-an de septembro 1861 kaj mortinta en Budapeŝto la 31-an de oktobro 1930.

## Biografio 
La reformitan teologion Mihály Szabolcska finis en Debreceno. Inter 1890 – 1892 li studis en Ĝenevo kaj Parizo teologion. Ekde 1892 li estis reformita pastro en Marosfelfalu, inter 1899 – 1928 en Temeŝvaro. Ekde 1899 li estis membro de Societo Kisfaludy. Ekde 1928 li vivis en Budapeŝto. Li estis popola-nacia poeto, verkis ĉefe patriotajn poemojn, pro kio havis popularecon.

Li estis membro de Hungara Scienca Akademio.

## Ĉefaj verkoj 
* Költemények (Debrecen, 1891);
* Hangulatok (Bp., 1894);
* A mai napról (Szászrégen, 1894);
* Újabb versek (Bp., 1898);
* Szabad órák (Bp., 1901);
* Áhitat és szeretet (Bp., 1902);
* Csendes dalok (Bp., 1904);
* A magam ösvényén (Bp., 1907);
* Dalok hazulról (Bp., 1911);
* Szívem szerint (Bp., 1916);
* Eszmények, álmok (Temesvár, 1921);
* Isten közelében (Tahitótfalu, 1928);
* Őseim nyomán (Bp., 1928).

## Bibliografio 
* Soós Tamás: Kecskeméti gr. Tisza István ref. gimn. 1930 – 31. évi ért.;
* Császár Elemér: Sz. M. emlékezete (Bp.. 1934);
* Kristóf György: Sz. M. Erdélyben (Cluj-Kolozsvár, 1934);
* Szabolcska László-Ravasz László: Sz. M. (életrajz, Debrecen, 1943);
* Aladár Komlós: A magyar költészet Petőfitől Adyig (Bp., 1959). – Szi. Gárdonyi József: Sz. (r., Bp., 1943).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
EURES

**EURES** (**EURopean Employment Services** en esperanto eŭropaj servoj por dungiteco) kunigas la eŭropan komisionon kaj la publikajn servojn por dungiteco de la landoj membraj de la eŭropa ekonomia areo kaj de Svislando. Aliaj regionaj kaj naciaj entoj rolantaj en dungiteco ankaŭ estas inkluzivitaj.

La celo de la EURES-reto estas provizi servojn por oferti al laboristoj kaj dungitoj same kiel al kiu ajn civitano deziranta ĝui la principon pri homa libera moviĝo. Tio implikas tri tipojn de servoj: informado, anoncoj kaj varbado. En la kunteksto de eŭropa dungstrategio, la moviĝeblo de laboristoj ne nur estas fundamenta rajto, sed ankaŭ ilo por helpi la labormerkaton adaptiĝi al evoluoj.

EURES ludas ĉiam pli grandan rolon por identigi mankojn kaj malmankojn de homforto en diversaj sektoroj. La reto ankaŭ helpas plibonigi dungitecon, aparte tiun de junuloj, per pligravigo de eksterlanda profesia sperto. EURES ankaŭ kontribuas al la kreo de komuna eŭropa labormerkato, kiel ekzemple en iuj ĉelimaj regionoj, kaj al estigo de integra regiona labormerkato.

* http://ec.europa.eu/eures/

Kategorio:Eŭropa Unio
Natalie Imbruglia

**Natalie IMBRUGLIA** [proksimume NAtali Imbrulja] (n. ) estas kantistino kaj aktorino. Ŝi naskiĝis en Sydney, Novsudkimrio, Aŭstralio. Ŝi partoprenis en sukcesa televida serio *Neighbours*, kiu helpis ekz. al Bryan Adams kaj al multaj pluaj. Ŝi estas la pli aĝa fratino de Laura Imbruglia.

## Vidu ankaŭ 
* Laura Imbruglia

Kategorio:Aŭstraliaj kantistoj
Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Manekenoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de februaro
Kylie Minogue

**Kylie MINOGUE** (naskiĝis  en Melburno, Viktorio, Aŭstralio) estas kantistino kaj aktorino. Ŝi ekstartis sian karieron kiel aktorino en stelaj televidaj serioj. Unu el unuaj estis serio *Skyways* (1979). Pli signifan rolon ŝi akiris post la fino de la lerneja vizitado kiel 18-jara en televida serio *Neighbours* (1986-1988). Tio estis aŭstralia serio, kiu servis al Natalie Imbruglia kiel desalttabulo. Kylie krom ludado komencis dediĉi sin al kantado.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 1988: *Kylie*
* 1989: *Enjoy Yourself*
* 1990: *Rhythm of Love*
* 1991: ''Let's Get to It*
* 1994: *Kylie Minogue*
* 1997: *Impossible Princess*
* 2000: *Light Years*
* 2001: *Fever*
* 2003: *Body Language*
* 2007: *X*
* 2010: *Aphrodite*
* 2014: *Kiss Me Once*
* 2015: *Kylie Christmas*
* 2018: *Golden*
* 2020: *DISCO*
* 2023: *Tension*
* 2024: *Tension II''

Kategorio:Aŭstraliaj kantistoj
Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de majo
Balgotretanto

eta|Balgotretanto
**Balgotretanto** en malnovaj temoj estis helpanto, kiu garantiis al orgenoj la provizadon de la instrumento per aero tretante balgojn. Ĉe malgrandaj pozitivoj aŭ rigaloj la balgoj estis funkciigeblaj permane de unu persono, parte de la ludanto mem; grandaj orgenoj klopodis dek aŭ pli balgotretantojn, kiuj per manoj piedoj, kaj siaj tutaj pezoj deĵoris ĉe la dorsflanko de la instrumento.

Hodiaŭ elektraj bloviloj anstataŭas la balgotretantojn. Ĉe historiaj instrumentoj kaj iliaj rekonstruaĵoj la aŭskultanto foje povas ĝui la malpli statikan t.n. „vivan venton“.

## Vidu ankaŭ 
*Vento (orgeno)

Kategorio:Orgeno
Ismena

**Ismena** (greke Ἰσμήνη - *Ismeni*) laŭ la helena mitologio estis filino el la senscie incesta geedzeco inter Edipo kaj Jokasta. Ŝi havis du fratojn, Eteoklo kaj Poliniko, kaj unu fratinon, Antigona. [eta|dekstra|280px|*Tideas*, kunbatalinto de Poliniko, kaj Ismena, nigrafigura amforo el [Korinto, ĉirkaŭ la jaro 560 a.K., nun en la muzeo Luvro en Parizo]]

Samkiel ŝia patro Edipo kaj pluraj aliaj familianoj, ankaŭ ĉiuj gefratoj de Ismena laŭ la mitologio iĝis viktimoj de malbeno de la familio *Labdakidoj*. Post kiam la reĝo Edipo persekutite devis foriri el la greka urbo Tebo, ĉefurbo de la regno Beotio, estis interkonsentite ke la fratoj Eteoklo kaj Poliniko alterne dum po unu jaro estu reĝo de la regno. Post sia unua reĝa jaro, Eteoklo rifuzis transdoni la reĝecon al sia frato. Poliniko foriris al la greka urbo Argo, ĉefurbo de la greka regno Argolando sur la duoninsulo Peloponezo, kaj tie kolektis armeon por konkeri Tebon kaj perforte preni la reĝan postenon, je kiu li rajtis. Ekestis arda batalo pri la urbo: ĉe ses el la sep pordegoj de la fortika ĉirkaŭurba remparo, venkis la soldataro de Eteoklo, kaj ĉe la sepa pordego la du fratoj en persona interbatalo mortigis sin reciproke.

Post kiam la du fratoj estis mortaj, *Kreono* transprenis la regadon de la urbo. Li ordonis, ke Poliniko kaj liaj kunbatalintoj mortintaj ne rajtis esti entombigitaj. Por certigi tion, li ordonis al soldatoj gardi la kadavrojn. Laŭ la tiama greka kredo tiumaniere la animoj de la mortintoj ne trovus ripozon kaj restus eterne malbenitaj. Antigona ne povis elteni tian sorton de la frata animo, kontraŭordone tamen provis entombigi la fraton kaj estis kaptita dum la provo. Kvankam Antigona estis la fianĉino de Hajmono, la filo de Kreono, la nova reĝo ordonis, ke ŝi estu vive entombigata, pune al la malobeo. La fratino de Antigona, Ismena, sekve deklaris ke ŝi helpis al la fratino kaj postulis la saman sorton ankaŭ por si mem. La grekaj dioj pere de la blinda profeto *Tiresias* esprimis sian malkontenton pri la decido de Kreono, kio konvinkis lin revizii sian decidon kaj mem entombigi Polinikon. Antigona tamen intertempe estis memmortiginta sin, por ne esti vive entombigata. Kiam Kreno alvenis ĉe la tombo de Antigona, lia filo Hajmono atakis la patron kaj sekve memmortigis sin, kaj kiam la edzino de Kreono eksciis pri la morto de sia filo, ankaŭ ŝi finis sian vivon.

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Ŝonaoj

220ra|eta|Ŝonaa sorĉisto kuracisto

La **ŝonaoj** (**Shona**) estas la nomo por etna grupo, kelkaj triboj en la suda Afriko, en la teritorio de la hodiaŭa ŝtato Zimbabvo, precipe en la nordo kaj oriento de la lando. Ili konsistas el la ses ĉefaj etnoj, la korekoreoj (Kore Kore), zezuruoj (Zezuru), karangoj (Karanga), manjikoj (Manyika), ndaŭoj (Ndau) kaj la rozvoj (Rozvi) kaj multaj aliaj plej malgrandaj triboj. La nocio en la 19-a jarcento origine estis pejorativa nomigo por ĉiuj, kiuj ne apartenis al la tribo ndebeloj.

La ŝonaa lingvo apartenas al la bantuaj lingvoj.

La ŝonaoj en Zimbabvo estas la plejmulto de la loĝantaro. En Zimbabvo kaj Mozambiko kune vivas proksimume naŭ milionoj da ŝonaoj.

Krome ekde la 20-a jarcento la nocio ŝonaa evoluis al sinonimo por la ŝonaa arto, kiu precipe kun sia skulptarto apartenas al grava parto de la nuntempa afrika arto.

La Mbendo-Ĵeruzarema danco (Mbende-Jerusarema) de la popolo zezuruoj (Zezuru), poliritma muziko kun akrobata danco, en la jaro 2005 estis akceptita en la Unesko-liston de la majstroverkoj de la buŝa kaj nemateria heredaĵo de la homaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝtonskulptarto en la Galerie J Möller  
* Ŝtonskulptaĵoj el Zimbabvo en la StoneHeads Gallery 
* Shona-Art Gravaj formoj de la figura arto 

Kategorio:Etnoj en Zimbabvo
Kategorio:Etnoj en Mozambiko
Kategorio:Nemateria monda heredaĵo
Joshua Blahyi

**Joshua Milton Blahyi** (1970-) estis kruela militgvidanto en la Liberia enlanda milito (1989-1997), kiu murdis milojn da homoj, infanoj. Li havis tiutempe la moknomon generalo "Naked Butt" (**Nuda Pugo**), ĉar li gvidis tute senveste siajn soldatojn, kiuj estis same nudaj aŭ vestitaj kiel virinoj. Liaj soldatoj estis junuloj kiuj estis sub efiko de drogoj kaj alkoholaĵoj. 
Blahyi – laŭ sia atesto – en 1996 abrupte retrovis Dion kaj ekde tiam predikas en la lando per biblio en la mano. 

Li eldiris antaŭ esplora komisiono en 2008, ke li devis oferti homon por ne perdi sian magian potencon. Laŭ lia elparolo, li elŝiris koron de vivanta infano kaj manĝis tion. Li konfesis murdon de 20.000 homoj. Laŭ lia elparolo, aperis antaŭ li Jesuo kaj petis lin ne plu servi la Satanon.
  
En la lastaj jaroj de la enlanda milito, lian taĉmenton luis militestro Roosevelt Johnston.

Kategorio:Militkrimuloj
Yo-Yo Ma

**Yo-Yo MA** (tradicia ĉina skribo: 馬友友; simpligita ĉina: 马友友; pinjina: **Mǎ Yǒuyǒu**) (n. ) estas violonĉelisto, naskigita en Francio de ĉinaj gepatroj, kaj poste iĝis usona civitano. Li estas elstara muzikisto kaj gajnanto de multaj Premioj Grammy.

Kategorio:Violonĉelistoj
Kategorio:Francaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kadmo

**Kadmo** (greke Κάδμος, latine *Cadmus*) laŭ la helena mitologio estis filo de la reĝo Agenoro de Fenicio. Li kun aliaj fenicianoj venis al la marbordo de la pejzaĝo Beotio en Grekio, tie li fondis la urbon Tebon kaj iĝis ties unua reĝo.[eta|dekstra|280px|Kadmo kaj la drako, nigrafigura [amforo de la insulo Eŭbeo, inter la jaroj 560 kaj 550 a.K., muzeo Luvro en Parizo]]

## Serĉo de Eŭropa 
Agenoro laŭ la mitologio nekonsoleble tristis pri la perdo de sia filino Eŭropa, kiu estis rabita de la greka dio Zeŭso, kiu estis transformiĝinta en grandan taŭron kaj tra la Mediteranea Maro portis la belan knabinon de Fenicio al la insulo Kreto. Do la reĝo sendis siajn filojn serĉila perditan filinon kaj ne reveni al Fenicio sen ŝi. La reĝino, do patrino de Eŭropa, akompanis siajn filojn dum la serĉo.

Laŭ Herodoto, dum sia vojaĝo al Grekio la filoj albordiĝis sur la insulo Santorino en la Egea Maro. Ili konstruigis templon kaj instruis al la insulanoj la arton de skribado. Parto de la fenicianoj restis sur la insulo, kiam la aliaj daŭrigis la vojaĝon.

[eta|maldekstra|Kadmo semas la drakajn dentojn (pentraĵo de *Maxfield Parrish*por libro publikigita dum [1910)]]

Poste ili venis al *Tasos*, fondis la samnoman urbon kaj daurigis sian vojon al Trakio. Ĉi-tie la reĝino mortis. Kiam la serĉo pri Eŭropa restis sensukcesa, du filoj decidis reveni al Fenicio, sed Kadmo decidis vojaĝi al la orakolejo de Delfo, por peti ties konsilon. La orakolo konsilis fini la serĉon. Anstataŭe li serĉu bovinon sur blanke makulita felo, sekvu ŝin kaj konstruu urbon tie, kie la bovino ekripozus.

Tuj post la forlaso de la orakolejo, li jam vidis tian bovinon, sekvis ŝin tra granda distanco, ĝis ŝi fine ekripozis sur herbejo. Al siaj akomanintoj li donis la ordonon preni akvon el apuda fonto, por doni al Zeŭso dankan oferon. La arbaro de la fonto tamen estis gardata de sovaĝa drako, kaj la kunvojaĝantoj de Kadmo estis mortigitaj de la besto. Kiam Kadmo ne aŭdis ion de la kunuloj, li ekserĉis ilin kaj trovis la drakon, kiu ankoraŭ estis manĝanta de la homaj kadavroj. En arda batalo li sukcesis mortigi la monstron. Post tiu heroa sukceso la greka diino Atena venis al li kaj ordonis ke li enterigu duonon de la drakaj dentoj. El la dentoj iĝis viroj, kiuj interbatalis, ĝis restis kvin viroj kiuj pretis interpaciĝi. Kune kun Kadmo ili konstruis urbon, kiel estis ordonita la dio Apolono pere de la orakolejo de Delfo. Unue la urbo ricevis la nomon *Kadmo*, kaj nur poste la nomo estis ŝanĝita al Tebo.

Kategorio:Beotia mitologio
Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Kategorio:Metamorfozoj en la helena mitologio
Kategorio:Mitaj reĝoj de Tebo
Tesalio

**Tesalio** () estas historia pejzaĝo kaj moderna administra regiono de Grekio. Ĝi situas sude de la regiono Makedonio kaj norde de Meza Grekio. Okcidente ĝi limas al la nuna regiono Epiro ().

## Geografio 
La administra regiono havas areon de 14.036&nbsp;km² kaj dum la jaro 2005 havis 760.714 loĝantojn. Administra centro de la regiono estas la urbo *Lariso* ("Larisa"), kiu dum la jaro 2004 havis 128.758 loĝantojn.

La regiono dividiĝas en kvar provincojn ("prefektujojn", νομοί - *nomí*):

# Lariso (administra centro *Lariso*)
# Magnisio (administra centro *Volos*, dum la jaro 2004 84.425 loĝantoj)
# Trikalo (administra centro *Trikalo*, dum la jaro 1991 44.232 loĝantoj)
# Kardico (administra centro *Kardico*, dum la jaro 1991 30.067 loĝantoj)

Pelion (greke Πήλιο, Pilio) estas monto en la sudoriento de Tesalio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la regiono (en la greka kaj angla) 
* pliaj informoplenaj paĝoj germanlingvaj pri Tesalio 

Kategorio:Tesalio
Lago de Davos

La **Lago de Davos** (alemane: **Tafaasersee**; romanĉe: **Lag Tavau**; ; ) estas montara lageto norde de la urbocentro de Davos en la Kantono Grizono, Svislando. Ĝi troviĝas komplete sur komunuma teritorio.

Vintre la lago servis kiel giganta natura glaciejo. Sur ĝi jam en la jaro 1906 okazis en Davos la unua monda ĉampionado en arta glacisketado de la virinoj kaj regule tie okazis ĉevalsledkonkursoj. Pro la konstruo de la premtunelo por elektrocentralo en Klosters tiu utiligado vintre ne plu eblas, ĉar la lago-nivelo depende de la elektrobezono altiĝas aŭ malaltiĝas. Somere tamen la lago estas ŝatata por bani kaj por veltabulado.

## Historio 
La lago estiĝis pro montfalo de la Totalp en la regiono de Parsenn. La falinta rokmaterialo formis naturan digon, kiu retenis la akvon de la rivero Landwasser, kiu ĝis tiam fluis al Klosters. Ĉar la akvo sukcesis trovi aliflanke elfluon, kies alteco super la marnivelo estis malpli alta ol la Wolfgang-Pasejo, la akvo eroziis la rokon kaj kreis tiel la Ziegenschlucht (kio signifas abismo de kaprino). La nuna Lago de Davos tiel estas la restaĵo de historia lago, kiu foje plenigis la tutan ĉirkaŭaĵon de Davoso.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando
* Davos

Davos, Lago de
Davos
Markos Moulitsas

**Markos MOULITSAS Zúniga** (naskiĝinte la 11-an de septembro 1971), ankaŭ konata laŭ lia salutnomo "**Kos**", estas la fondinto kaj ĉefa aŭtoro de Daily Kos, retblogo dediĉata al focuso pri la progresema politiko de la Demokrata Partio. Moulitsas nuntempe loĝas en Berkeley, Kalifornio, kun sia edzino kaj du infanoj.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj vegetaranoj
Atlas Shrugged (filmo)

***Atlas Shrugged*** estas trilogio (triparta filmo), kies unua parto aperis en 2011 sub titolo *Atlas Shrugged: Part I*, en aktiva disvolviĝo de *Baldwin Entertainment Group* kaj *Lions Gate Entertainment*. La filmo baziĝas je la samnoma romano de Ayn Rand, aperinta en 1957. 

Lionsgate dungis direktiston Vadim Perelman direkti la filmon.

Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Koncertejo

**Koncertejo** aŭ **koncerta domo** estas kulturdomo, kiu servas kiel prezentejo por ĉefe instrumenta muziko; multaj grandurboj tenas tian institucion. La spaco mem, en kiu okazas la prezentadoj, estas nomata koncertsalono.

## Koncerthaloj 
Koncerthaloj ofte estas pli novaj konstruaĵoj por orkestro- ĝis pop-muziko. Unu el la plej malnovaj tamen estas trabfako-domo - la Bachhalle an der Oder (Germanio). Aliaj estas unue preĝejoj. Pli novaj koncertejoj estas en Germanio Bamberg kaj Bielefeld, en Aŭstrio Linz, en Svisio Lucerno, en Finnlando Lahti kaj en Ĉinio Pekino. Ankaŭ la urboj Dortmund (Germanio) kaj Los Angeles (Usono) sin adornis per novaj koncertdomoj. En Hamburgo (Germanio) oni ekkonstruis en 2016 novan koncertejon nome *Elbphilharmonie*.

## Famaj koncertejoj 
Vidu la kategorion "koncertejoj".

## Vd.ankaŭ 
Koncerto
Aelfric

**Aelfric** de Eynsham (ĉ. 955 - ĉ. 1010), anglosaksa ekleziulo kaj verkisto.

Li estis benediktano instruata de Sankta Aethelwold, episkopo de Winchester de 963 al 984. Li subtenis la dekcentjarajn reformojn de la monaĥa vivo.

Ĉe la abatejo de Cerne, Dorset, li instruis la monaĥojn kaj verkis du arojn de mallongaj sermonoj. En la anglosaksan li tradukis traktaton de Bede kaj partojn de la Biblio. Li verkis lernolibron pri la latina gramatiko kaj latinan glosaron, kaj pro tio li estis nomata "Aelfric Grammaticus" (Aelfric la Gramatikisto); kaj ankaŭ *Colloquium*, kiu estis dialogaro kun paralelaj latinaj kaj anglosaksaj tekstoj: la *Colloquium*, en kiu instruisto kaj lernantoj alprenas la rolojn de metiistoj kaj priparolas la ĉiutagan vivon, estis grava fonto por la socia historio de la epoko. Aliaj verkoj estis biografetoj de sanktuloj.

Li iĝis abato de Eynsham, Oxfordshire, kie li kompilis mallongan biografion de lia antaŭa instruisto Sankta Aethelwold.

Dum la mezepoko liaj verkoj estis multe legataj en Anglio, kaj ili estis la unuaj anglosaksaj verkoj eldonataj en presata libro.

Kategorio:Abatoj
Kategorio:Gramatikistoj
Kategorio:Anglosaksaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 955
Kategorio:Mortintoj en 1010
Suda kronokolombo

La **suda kronokolombo**, *Goura scheepmakeri*, laŭ kio ankaŭ *kronkolombo de Scheepmaker*, estas birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Temas pri granda surterema kolombo kiuj loĝas en la malaltaj sudaj pluvarbaroj de Nov-Gvineo, de grando kiel de meleagro aŭ ĉirkaŭ 75cm longa, blugriza kun tre eleganta blua punta kresto surkape kaj malhelbluaj (preskaŭ nigraj) maskoplumoj ĉirkaŭ siaj okuloj kaj ruĝa irizo, krom malhelgrenata aŭ ruĝbruna brusto. Ambaŭ seksoj estas similaj. Ĝi estas averaĝe 70 cm longa kaj pezas 2 250 g, kio faras ĝin la dua plej granda vivanta kolombospecio malantaŭ la Viktoria kronokolombo.

Ĉar ĝi estas maltimida kaj estis troĉasita pro siaj viando kaj plumoj, la Suda kronokolombo estas konsiderata kiel Vundebla ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listita en Apendico 2 de CITES.

## Taksonomio
Tiu specio estis priskribita de la germana zoologo Otto Finsch kiu ricevis vivantan birdon de la liveristo C. Scheepmaker en Amsterdama Bestoĝardeno kaj nomis ĝin laŭ li. La Suda kronkolombo estis iam konsiderita samspecia kun la Sklatera kronokolomobo (*Goura sclaterii*) kun la nomo mem de Suda kronokolmbo. Studo de molekula filogenetiko publikigita en 2018 trovis, ke la Suda kronokolombo estas plej proksime rilata al la Viktoria kronokolombo (*Goura victoria*).

Estante maltimida kaj multe ĉasata pro siaj viando kaj plumoj, la kronkolombo de Scheepmaker estas taksita kiel Vundebla en la IUCN Ruĝa Listo de Endanĝerigitaj Specioj. Ĝi estas listigita en Apendico II de CITES.

## Referencoj 
*  vundebla

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet
* Red Data Book

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Cory Doctorow

'''** (17-a de julio 1971 en Toronto, Kanado —) estas kanada-brita juda verkisto de sciencfikcio, blogisto, prelegisto kaj ĵurnalisto. Li subtenas fleksebligon de kopirajtaj leĝoj kaj eĉ publikigis plurajn el siaj libroj uzante la Krean Komunaĵon-permessistemon por kelkaj verkoj, kaj fikcia kaj malfikcia. Liaj laboro ofte temas pri kontrolado en la socio teknologia kaj la rilato inter homoj kaj teknologio. Li estas laborinta por  kaj kiel profesoro vizitanta en la Universitato de Suda Kalifornio.

## Fikcio 
**', la unua romano de  publikiĝis je januaro en 2003 kaj estis la unua romano publikita kiel -permesa verko. La permesilo rajtigis legantojn disdoni la version ciferecan se ili ne profitis mone kaj ne sur ĝi bazis novajn verkojn. La du verzioj, kaj la papera kaj la cifera, samtempe publikiĝis.

Je marto en 2003, ''*, republikiĝis kun nova permesilo, kiu permesas bazi novajn verkojn sur ĝi (kiel fanfikcio), sed daŭre malpermesas mone profiti. Sekveca rakonteto, nomigita *Truncat*, publikiĝis je Salon.com je aŭgusto 2003. La aliaj du romanoj de  uzas samajn permesilojn de , kiuj malpermesas bazi novajn verkon sur ĝi kaj pri ĝi mone profiti, sed permesas disdonadon. Ĉiuj havis kaj ciferan kaj paperan verzion publikitan samtempe.

## En Esperanto aperis 
Estas Esperanta traduko de la romano *Little Brother* tradukita de Edmund Grimley Evans kun la titolo "Malgranda Gefrato". La teksto estas publikiga en retejo kiu permesas ŝanĝi la seksajn pronomojn de la teksto laŭ onia plaĉo.

En 2023 la Esperanto-Asocio de Britio lanĉas samtempe du versiojn de la esperanta traduko. La du tradukoj de Edmund Grimley Evans nomiĝas *Malgranda frato* (en klasika Esperanto) kaj *Malgranda sibo* (en tute seksneŭtrala lingvaĵo).

## Elektitaj libroj 
* Malgranda sibo, Esperanto-Asocio de Britio 2023 ISBN 978-0902756670
* Malgranda frato, Esperanto-Asocio de Britio 2023 ISBN 978-0902756663

## Eksteraj ligiloj 
* Craphound.com — la blogo persona de  (anglalingva)
* BoingBoing
* Malgranda gefrato - Esperanta traduko de la romano *Little Brother''

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj ontarianoj
Kategorio:Kanadaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Okcidenta kronokolombo

La **Okcidenta kronokolombo**, *Goura cristata* estas birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Temas pri granda  kolombo  kiuj loĝas en la malaltaj pluvarbaroj de Nov-Gvineo, de grando kiel de meleagro aŭ ĉirkaŭ 75&nbsp;cm longa, blugriza aŭ malhelblua kun tre eleganta blua punta kresto surkape kaj malhelbluaj (preskaŭ nigraj) maskoplumoj ĉirkaŭ siaj okuloj kiuj montras ankaŭ ruĝan okulringon. Ambaŭ seksoj estas preskaŭ similaj, sed maskloj estas pli grandaj ol inoj.

Kun sia proksimaj kaj tre similaj parencoj, nome la Viktoria kronokolombo kaj la Suda kronokolombo, ĝi estas unu el la plej grandaj kaj plej belaj membroj de la familio de Kolombedoj. La Okcidenta kronokolombo troviĝas kaj estas endemio de malaltaj pluvarbaroj de la Papua provinco de Indonezio ĉe Nov-Gvineo; la aliaj specioj de kronokolomboj loĝas diferencajn regionojn de la insulo. La dieto konsistas ĉefe el fruktoj kaj semoj.

Ĉasata kiel manĝaĵo aŭ pro siaj plumoj, ĝi restas kiel ofta birdo nur en malproksimegaj areoj. Pro la pliiĝanta mediperdo, limigita teritorio kaj troa ĉasado en kelkaj areoj, la Okcidenta kronokolombo estas konsiderata kiel Vundebla en la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listigita en la Apendico 2 de CITES.

## Bildaro

Image:Goura cristata Pengo.jpg

## Referencoj
*  vundebla

## Eksteraj ligiloj 
* ARKive - bildoj kaj filmoj de la Okcidenta kronokolombo *(Goura cristata)* 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo 
* Ruĝa Datumlibro 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Murbo

eta|Murbo
eta|Murbo en bakmuldilo
**Murbo** estas grasoriĉa pasto, kiu nur malmulte ŝvelas. Oni uzas ĝin precipe por keksoj kaj tortobazoj.

Por la baza recepto oni prenas tri partojn da (kiel eble plej glutenmalriĉa) faruno, du partojn da graso kaj unu parton da sukero (1-2-3-pasto), kaj iom da salo. Por pikanta bakaĵo oni anstataŭigas la sukeroparton per faruno. Depende de la uzo kaj laŭ la gusto oni povas aldoni ovon.

La paston oni malmulte knedas (per la manoj, la knedilo de la manmiksilo aŭ en miksaparato) aŭ oni "hakas" ĝin per tranĉilo ("hakita" pasto). La ingrediencojn oni miksas loze, knedante ne tro forte. Antaŭ la plua prilaborado oni ordinare metas ĝin en fridujon. Se la ingrediencoj estas tro varmaj aŭ se oni knedas tro longe, la pasto povas disŝiriĝi dum la rulado. Se likvo kontaktas la farunon, antaŭ ol la faruno sin ligis kun la graso, la pasto fariĝas tenaca.

Maldike disrulumitan murbon oni povas baki sen ŝveligilo. Iom dikaj pastoj bezonas loziĝon. Pro tio oni aldonas bakpulvoron aŭ amonibikarbonaton (ABC-bakŝveligilon).

Spekulacon oni faras el murbo kun diversaj spicoj.

## Referencoj 
Kategorio:Bakaĵoj
Strix

***Strix*** havas plurajn signifojn:

* Scienca nomo de birda genro ***Strix*** de Senorelaj strigoj
* Estis sveda humura gazeto **Strix (gazeto)**.
Culture Warrior

***Culture Warrior*** (en la angla: *Kulturmilitisto*) estas bone-vendanta libro verkita de la politika komentisto Bill O'Reilly, eldonite en la aŭtumno de 2006.  O'Reilly pretendas, ke usono estas en la centro de "malica kulturmilito" inter "tradiciistoj" kaj "progresemuloj". O'Reilly aperis ĉe The Colbert Report por promocii la libron kaj rivelis, ke li estas en la Granda Kanjono en la bildo de la kovro.

O'Reilly instigas militon kontraŭ "la devoligintaj furzoj de la progresema movado, kiuj volas ŝanĝi usonon drame: modli ĝin en la similaĵon de Okcidenta Eŭropo.  La termino "progresemulo" estas uzita vaste trans la libro.

La progresemuloj de O'Reilly estas certaj socialistoj, kiuj estas malamikaj al Kristanismo kaj tradiciaj usonaj valoroj. Pagite de "kelkaj maldekstregaj miliardistoj", la "progresemuloj" estas ŝanĝantaj usonon per domini gravajn gazetojn kaj retan televidon, per la laboro de tiaj organizoj kiaj la American Civil Liberties Union kaj per "juĝa agismo".

En la enkonduko de la libro, O'Reilly priskribas sin kiel "eble la plej polemika dissendisto en la nacio. Ja, lia libro ricevis kaj alt-ĉartajn vendojn kaj severan kritikon, inkluzive kritikojn, ke la libro estas "sinkompatema" kaj "plenplena de faktaj eraroj".

Kategorio:Politikaj libroj
Templo de Bona Volo

**Templo de Bona Volo** estas ekumenisma templo de Legio de Bona Volo. La 21-an de oktobro 1989, la ĵurnalisto José de Paiva Netto, direktoro-prezidanto de Legio de Bona Volo, inaŭguris en Braziljo, ĉefurbo de Brazilo, la Templon de Bona Volo (TBV) — ankaŭ konata kiel *Templo de Paco* aŭ *Piramido de Lumaj Spiritoj* —, monumento de notinda beleco, kiu rapide fariĝis la plej vizitata monumento de Braziljo. Ĝi estas ĉe la adreso Quadra 915 Sul, Lotes 75/76.

Ĉiu aspekto de la konstruaĵo estis zorgeme studita de ĝiaj konstruintoj, harmonie aranĝitaj por inspiri la plej noblajn sentemojn. Ĝiaj mezuroj kaj proporcioj estas ligitaj al numero de perfekteco 7, kaj ankaŭ al la numero 1. Temas pri piramido sepedra, kiu altas 21 metrojn kaj diametras 28 metrojn. Sur ĝia pinaklo troviĝas ŝtono de pura kvarco. La malhela bazo de la Templo havigas senton, ke ĝi flosas sur la gresejo, kvazaŭ alteriĝinta kosmoŝipo.

Ĉe la pinto de la Piramido troviĝas la plej granda purkristala kvarca ŝtono de la mondo. La kristalo simbolas, en la Senlima Ekumenismo, la unuigan ĉeeston de Dio. Laŭ la kredantoj, ĝi purigas la etoson katalizante energion, kiuj fluas sur tiuj, kiuj eniras la lokon.

Ĝia planko estis konstruita el granito, kun desegno en spiralo, tiel ke la vizitanto apenaŭ eniras la Navon, trapasas la malhelan vojon, kiu rondiras en livuma direkto, reprezentante la malfacilan iradon de la Homo, strebe al iu ekvilibrpunkto. En la centro de la piramido, ĝuste sub la kristalo, ronda plako el bronzo simbolas la eltrovon de Lumo kaj komenco de nova irado. Pri la hela vojo, dekstrumen, ĝi estas vojo iluminita de la moralaj kaj spiritaj valoroj akiritaj per la penemo propra al la Homa Estaĵo, finiĝanta ĉe la Trono kaj Altaro de Dio, de kiu oni ricevas benojn.

Trono kaj Altaro de Dio estas la reprezentaĵo artisma, kaj ankaŭ ekumena kaj de Amo, starigita ene de TBV. La kvar bazaj elementoj de Naturo — fajro, aero, tero kaj akvo — estas reprezentitaj en la artverko por simboligi la Kreanton (aŭ Ĉiela Patro). Ĝi estas referencilo por la Fido de la kreitaĵoj, kiuj vizitas la lokon, kiaj ajn estas iliaj kredoj. La artverko farita de la itala skulptisto Roberto Moriconi (1932-1993) estas lokitaj en la direkto Oriento-Okcidenton, simbolante la kuniĝon de la mistikismo de Oriento kun la pragmatismo de Okcidento. Sugestite de la skulptisto de la artaĵo, sur ĝi oni vidas la surskribon de frazo de la verkisto Paiva Netto: "Ĉiu tago estas taŭga tago por renovigi nian destinon”.

Kategorio:Arkitekturo
Nyíracsád

**Nyíracsád** [njIraĉAd] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Nyíradony. En la loknomo nyír signifas betulo, acsád ne havas sencon en la hungara.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Areo: 75&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4060
* Poŝtkodo: 4262
* Telefonprefikso: 52

## Situo 
Nyíracsád situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj avaroj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1338. En la najbareco Stefano Bocskay plantis grandan kverkoarbaron por profiti la regionon. Por la lignoj oni konstruis etfervojon. En la arbaro vivas damcervo, apro, kapreolo, leporo, fazano, perdriko, sovaĝa kato, sciuro.

## Vidindaĵoj 
* mezepoka kalvinana preĝejo (Nyíracsád)
* grek-katolika preĝejo Aŭspicio de Dipatrino (Nyíracsád)
* preĝejo Sankta Kruco (Nyíracsád)
* kastelo de Nyíracsád
* iama sinagogo, nun baptista preĝdomo (Nyíracsád)

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, poŝto, kuracejo, kulturdomo.

## Famuloj 
En Nyíracsád naskiĝis:
* advokato Ferenc Mezey
* episkopo Szilárd Keresztes.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Nyírmártonfalva

**Nyírmártonfalva** (njIrmArtonfalva) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Hajdúhadház. La nomo signifas vilaĝo-de-betulo-Marteno.

* Areo: 58&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2130
* Poŝtkodo: 4263
* Telefonprefikso: 52

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fine de etfervojo el Debrecen, Vámospércs estas proksime.

En la apudaĵo 2 vilaĝoj estis, kiuj senhomiĝis en la 16-a j.c. La kampoj apartenis al Stefano Bocskay, kiu plantis kverkoarbaron. En la 18-a j.c. loĝantoj el Nyírmihálydi elhakis iom da arboj, sur senarbarejo nova setlejo ekburĝonis. Poste por la lignoj oni konstruis etfervojon.

En la arbaro vivas damcervo, apro, kapreolo, leporo, fazano, perdriko, sovaĝa kato, sciuro. Vidindaĵoj estas ruinaĵo de mezepoka preĝejo, kalvinana kaj grek-katolika preĝejoj, sonorilstablo, nobeldomo de Vay.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, poŝto, kuracejo, sportejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Bakongoj

La **bakongoj** estas etno en la enflueja regiono de la rivero Kongo, precipe en la Demokratia Respubliko Kongo, la Respubliko Kongo kaj la apudlimaj regionoj de Angolo (inkluzive de Kabindo) kaj de Gabono.

La tutnombro de la bakongoj estas proksimume 5,1 milionoj da homoj. Al la sama lingvogrupo, al kiu apartenas la bakongoj, apartenas ankaŭ aliaj etnoj kun la bakongo parencaj ene de la mez-bantuoj. Ilia religio plejparte estas la kristanismo. Ili praktikas agrikulturon kiel arbarplantistoj kaj agrokultivistoj.

La etna grupo de la kongoj estis la ĉefa popolo de la iama afrika bantua regno Kongo, kiu ekzistis de la frua eŭropa Mezepoko ĝis al la 17-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de la kongoj (kulturo kaj lingvo)  (fr kaj kg)

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Etnoj en Respubliko Kongo
Kategorio:Etnoj en Angolo
Kategorio:Etnoj en Gabono
Tiszagyulaháza

**Tiszagyulaháza** [tisadjulahAza] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Polgár. La loknomo signifas: Tiso-Julio-domo.
eta|Aerfoto de Tiszagyulaháza

## Bazaj informoj 
* Areo: 21&nbsp;km²
* Loĝantaro: 820
* Poŝtkodo: 4097
* Telefonprefikso: 52

## Situo 
Tiszagyulaháza situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Tiso (kontraŭe estas Tiszaújváros), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Tiszafüred-Tiszalök, Polgár estas proksime.

## Historio 
Dum la historio la loko apartenis al *Tiszaszederkény*, nun *Tiszaújváros*, estis tie bienocentro. Ekde 1907 oni komencis konstrui ankaŭ loĝdomojn. Ĝi iĝis vilaĝo en 1950.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas preĝejoj kalvinana kaj katolika. Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago troviĝas.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto, kuracejo, apoteko, sanservo, sportejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
MoveOn

***MoveOn*** (en la angla: MovuAntaŭen) estas neprofita progresema publika-politika proparolgrupo, kiu gajnis milionojn da dolaroj por Demokrat-partiaj kandidatoj en Usono. Ĝi formiĝis en respondo al la priakuzoj de Bill Clinton, kaj  helpis la Demokratan Partion en potencon en la elektoj de 2006.

En 2007 la organizaĵo kunfondis la prisocian retejon *Avaaz.org*.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Politiko de Usono
Manuela Trasobares

**Manuela Trasobares Haro** (naskiĝis la  en Figueres) estas kataluna artistino kaj politikistino.

Ŝi studis belarton ĉe Universitato Sant Jordi de Barcelono, pentradon kaj skulptarton ĉe la lernejoj Massana kaj Leonardo Da Vinci de Barcelono kaj belkanton ĉe Konservatorio de Sofio. Ŝi kantis kiel *mezosoprano* en El Liceu de Barcelono, La Scala de Milano aŭ Palau de la Música de València kaj ankaŭ laboris por diversaj operaj kaj muzikteatraj spektakloj.

Kiel skulptartistino ŝian verkaron oni konsideras influita de la superrealismo.

Ŝi estas transseksulino; kiam ŝi estis 15-jara oni faris al ŝi seksoŝanĝ-operacion en Londono.

## Politika kariero 
En la jaro 2007 ŝi prezentiĝas en municipa balotado por la partio Hispana Demokratia Respublikana Agado (, ARDE) en la Urbodomo de Geldo, la vilaĝo de Castelló kie ŝi loĝas, kaj iĝis la unua transseksa konsilanto elektita en Hispanio.

## Vidu ankaŭ 
* Transsekseco

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo  (katalune) (hispane)
* Persona blogo de Manuela Trasobares (katalune) (hispane)

Kategorio:GLAT-personoj
Kategorio:Katalunaj politikistoj
Demokrata Nacia Komitato

La **Demokrata Nacia Komitato** (; akronime **DNC**) estas la ĉefa organizo reganta la usonan Demokratan Partion tagon post tago. Kvankam ĝi respondecas pri la verkado de la politika platformo ĉiun kvaran jaron, ĝia ĉefa celo estas la subteno de la Demokrat-partiaj kandidatoj. La DNC estis fondita en la Demokrata Nacia Kunveno de 1848.

Ĝi organizas la nacian kunvenon de la komitato okazantan ĉiun kvaran jaron por nomumi kaj konfirmi la kandidaton de la partio por la prezidanteco de Usono, kaj por formuli la platformon de la partio. Kvankam la komitato disponigas subtenon al la kandidatoj de la partio, ĝi havas neniun rektan aŭtoritaton super elektitaj oficialuloj.

La komitato konsistas el pli ol 200 membroj elektitaj fare de la Demokrata Partio en ĉiuj 50 ŝtatoj de Usono kaj ĝiaj aliaj teritorioj. La prezidanto de la komitato estas elektita de la komitato kaj kolektas monon por subteni ĝiajn agadojn.

La DNC provizas nacian gvidecon por la Demokrata Partio de Usono. Ĝi respondecas pri la promocio de la platformo de la partio, kaj ankaŭ pri la kunordigado de la fondusoj kaj pri la elekta strategio. Ĝia ĉefa oficejo sidas en Vaŝingtono.

Ĝia ĉefa kontraŭparto estas la Respublikana Nacia Komitato.

Kategorio:Politiko de Usono
Igor Novikov (sportisto)

Igor Novikov komencis naĝi en la aĝo de 10 jaroj en Erevano, Armenio, kien lia familio translokiĝis en 1934. Li sportis en la klubo *Dinamo* de Erevano. Post kiam li iĝis armena ĉampiono en naĝado, li en 1950 komencis koncentriĝi pri moderna pentatlono. En 1953 li gajnis sian unuan sovetunian ĉampionan titolon; 1956, 1959 kaj 1964 sekvis pliaj venkoj en la sovetunia ĉampioneco. La sekvaj jaroj ekde 1953 estis ĉefe senĉesa trejnado por la olimpikoj de 1956, 1960 kaj 1964 . En 1965 li finis sian olimpikan karieron kaj malfermis sportan lernejon en Erevano, kiun li longe gvidis.

## Vidu ankaŭ 
* moderna pentatlono en la somera Olimpiko 1956
* moderna pentatlono en la somera Olimpiko 1960
* moderna pentatlono en la somera Olimpiko 1964

Kategorio:Sovetiaj sportistoj
Treroninae

eta|180ra|*Ptilinopus ornatus*
eta|180ra|*Treron curvirostra*
eta|180ra|*Ptilinopus pulchellus*
eta|180ra|*Ptilinopus jambu*
eta|180ra|*Ducula bicolor*
eta|180ra|*Ducula aenea*
eta|180ra|*Ducula mullerii*
eta|180ra|*Ducula pinon*

**Treroninae** estas subfamilio de birdoj de la familio de Kolombedoj aŭ kolomboj, kiuj enhavas 9 genrojn kiuj pli malpli kuniĝas en grupoj de verdaj, fruktokolomboj kaj imperiaj kolomboj.

## Genro *Ducula* - imperia kolombo (37 specioj) 
* Dukolora imperia kolombo, *Ducula bicolor*
* Toresa imperia kolombo, *Ducula spilorrhoa*
* Blanka imperia kolombo, *Ducula luctuosa*

## Genro *Lopholaimus* - Nodoverta kolombo 
* Kereruo (Novzelanda kolombo), *Hemiphaga novaeseelandiae*.

## Genro *Hemiphaga* 
* Kereruo *Hemiphaga novaseelandiae*
* Pareao *Hemiphaga chathamensis*

## Genro *Cryptophaps* 
* Umbra kolombo, *Cryptophaps poecilorrhoa*

## Genro *Gymnophaps* - montokolomboj 
* Papua montokolombo *Gymnophaps albertisii*
* Longvosta montokolombo *Gymnophaps mada*
* Pala montokolombo *Gymnophaps solomonensis*

## Genro *Ptilinopus* - fruktokolomboj (ĉ. 50 vivantaj specioj, 1-2 ĵuse formortintaj) 
## Genro *Natunaornis* - Viti Levu giganta kolombo (prabirdo) 
## Genro *Drepanoptila* 
* *Drepanoptila holosericea* (endemiismo de Nov-Kaledonio)

## Genro *Alectroenas* - blukolomboj 
* Madagaskara blukolombo, *Alectroenas madagascariensis*
* Komora blukolombo, *Alectroenas sganzini*
* Sejŝela blukolombo, *Alectroenas pulcherrima*
* Farkvhara blukolombo, *Alectroenas* sp. (formortinta)
* Maŭricia blukolombo, *Alectroenas nitidissima* (formortinta)
* Rodrigesa kolombo *"Alectroenas" rodericana* (formortinta; probable diferenca genro)

Kategorio:Kolombedoj
24 (televida serio)

***24*** estas usona premio-ricevanta televida serio. Dissenate de *Fox Network* en Usono kaj eble estis dissendita tutmonde, la programo unue estis dissendita la 6-an de novembro, 2001, kun komencaj 13 epizodoj. En januaro, 2007, 24 estis ebliĝita rete al usonaj vidantoj per Fox on Demand. La unuaj ses sezonoj estis tutaj centritaj pri la fikcia Losanĝeleso fako de la uson-registara Kontraŭterorismfako (CTU, en la angla). Estas anoncite, ke de diversaj oficialaj fontoj, inkluzive de la 11a eldonaĵo de The Official 24 Magazine, ke CTU estos tute mankanta dum la dissendota sepa sezono. La ĉefaj roluloj ankoraŭ laboros por la usona registaro, kvankam ankoraŭ estas malklare, kaj fakoj estos engaĝantaj.

24 estas prezentita en vera tempo, kun ĉiu sezono figuranta 24-horan periodon en la vivo de Jack Bauer, kiu laboras kun la usona registaro kiam ĝi batalas minacoj sur usona grundo. La programo ankaŭ postiras la agojn de aliaj agentoj de CTU, de registaraj oficistoj, kaj teroristoj asociitaj al la komploto.

Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Televidaj programoj de Fox Broadcasting Company
Bemboj

La **bemboj** estas unu el la plej grandaj kaj la plej dominanta etno en Zambio en ties nord-, orient- kaj nordokcidentprovinco. La bemboj vidas siajn originojn en la historiaj regnoj de la luboj kaj la lundoj en la supera Kongobaseno, la hodiaŭa Katango. La historio de la bemboj estas historia unikaĵo en la evoluo de la tribestra regado en la vasta kaj kulture homogena regiono de Centra Afriko.

## Literaturo 
* Audrey Richards, *Land, Labour, and Diet Among the Bemba*
* Andrew D. Roberts, *A History Of the Bemba*
* Thomas Q. Reefe, ''The Rainbow And The Kings - A history of the Luba Empire to 1891.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Zambio
Kategorio:Etnoj en Demokratia Respubliko Kongo
Bocskaikert

**Bocskaikert** (boĉkaikert) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Debrecen. La nomo signifas Bocskay-ĝardeno.

## Situo
Bocskaikert situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Nyíregyháza-Debrecen inter Debrecen kaj Hajdúhadház, ambaŭ estas proksime.

## Historio
Dum la historio la loko apartenis al *Hajdúhadház*, kie estis farmoj. En 1991 oni fondis setlejon, oni aĉetis parcelojn. Tio iĝis vilaĝo en 2001. Precipe el Debrecen alvenis homoj, ili laboras en la urbo, sed dormas en la vilaĝo.

## Vidindaĵoj
Vidindaĵo estas la sola ekumena preĝejo (Bocskaikert). Apud la vilaĝo etendiĝas Remparo de Ĉorso.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, sanservo, kulturdomo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Ducula

***Ducula*** aŭ **Imperiaj kolomboj** estas genro de birdoj de la familio de Kolombedoj. Ili estas grandaj ĝis grandegaj kolomboj kun fortika korpo kaj mezaj ĝis longaj vostoj. Ili estas arboremaj, manĝas ĉefe fruktojn kaj estas tre proksime rilataj al la alia genro de fruktomanĝaj kolomboj, nome *Ptilinopus*. Ambaŭ genroj montras brilkoloran plumaron, ĉefe verdan, ofte kun kontrastaj malsupraj partoj purpuraj, oranĝaj aŭ ruĝaj. Kelkaj specioj de *Ducula* havas ĉefe elstarajn vaksaĵojn. They have large gapes and swallow seeds whole, playing an important role in seed dispersal.

Imperiaj kolomboj troviĝas en arbaroj de Suda Azio, Nov-Gvineo, norda Aŭstralio kaj Pacifikaj Insuloj. Multaj specioj estas nomadaj, kiuj veturas longdistance por profiti sezonajn fruktofontojn. Kelkaj entreprenas migradojn kaj ĉiuj estas fortaj flugantoj.

## Taksonomio
La genro *Ducula* estis enkondukita en 1836 fare de la angla natursciencisto Brian Houghton Hodgson kun *Ducula insignis* kiel la tipa specio. Tiu taksono estas nun konsiderata subspecio de la Monta imperikolombo (*Ducula badia*). La genronomo *Ducula* devenas el la latina *dux* genitive *ducis* kun la signifo "estro".

La taksonomio de la imperiaj kolomboj estas nesolvita, kaj la nombro de specioj ene de la genro *Ducula* registriĝis varie kiel 34  kaj 36. Artikolo de Derek Goodwin de 1959 pri la taksonomio de la genro *Ducula*

### Specioj
La genro enhavas la jenajn 42 speciojn:

## Referencoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Sud-Orienta Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Luboj

La **luboj** (Baluba) estas bantua etno en Centra Afriko, precipe en la regionoj Okcidenta Kazajo, Orienta Kazajo kaj Katango de la Demokratia Respubliko Kongo. Iliaj lingvoj estas la ĉiluba (Chiluba) en okcidento kaj la kiluba en oriento. Ilia loĝantaronombro estas preskaŭ 10 milionoj.

## Fontoj 
* Traduko de :en:Luba people

## Eksteraj ligiloj 
* Culture Luba du Katanga  (france)

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Demokratia Respubliko Kongo
Teba (apartigilo)

**Teba** povas esti:

*Geografio:
** Teba, antikva urbo en Kilikio.
** Teba, urbo en provinco Malago, Hispanio.
*Helena mitologio:
**Teba, unu el la Amazonoj.
**Teba, fratino de Asopo kaj Metopo, edzino de Zeto, amita de Zeŭso.
**Teba, filino de Zeŭso kaj Jodamo, edzino de reĝo Ogigeso kaj patrino de Aŭliso.

Vidu ankaŭ Tebo.
Viktoria kronokolombo

La **Viktoria kronokolombo**, *Goura victoria*, estas birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. 

eta|maldekstre|230ra|
Temas pri granda surterema kolombo kiuj loĝas en la malaltaj nordaj pluvarbaroj de Nov-Gvineo, de grando kiel de meleagro aŭ ĉirkaŭ 74cm longa, blugriza kun tre eleganta blua punta kresto surkape kaj malhelbluaj (preskaŭ nigraj) maskoplumoj ĉirkaŭ siaj okuloj kaj ruĝa irizo, krom malhelgrenata aŭ ruĝbruna brusto. Ambaŭ seksoj estas similaj. Tiu ĉi specio povas esti facile diferencigita el la similaj samgenraj specioj pro la unikaj blankaj pintoj de sia kresto.

Ĝi estas unu el la tri ŝajne similaj specioj de kronokolomboj (la aliaj estas la Okcidenta kronokolombo kaj la Suda kronokolombo), kaj krome la Viktoria kronokolombo estas disvastigita tra malaltaj kaj marĉaj arbaroj de norda Nov-Gvineo kaj ĉirkaŭaj insuloj. Ties dieto konsistas ĉefe el fruktoj, figoj, semoj kaj senvertebrulojn. La ino demetas plej ofte ununuran ovon.

La nomo rememoras la britian reĝinon Viktorino (Britio).

Ĉar ĝi estas maltimida, suferis mediperdon kaj estis troĉasita pro siaj viando kaj plumoj, la Viktoria kronokolombo estas konsiderata kiel Vundebla ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listigita en Apendico 2 de CITES.

## Bildaro 

Image:Victoria Crowned Pigeon Goura victoria Head 2200px.jpg
Image:Victoria Crowned Pigeon Goura victoria National Aviary 2816px.jpg
Image:Victoria Crowned Pigeon Goura victoria Wings Spread 2236px.jpg

## Referencoj 
*  vundebla

## Eksteraj ligiloj 
* ARKive - bildoj kaj filmoj de Viktoria kronokolombo *(Goura victoria)* 
* BirdLife Specidatumbazo
* IUCN Ruĝa Listo
* Ruĝa Datumlibro 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Truth in Numbers: The Wikipedia Story

***Truth in Numbers: The Wikipedia Story*** (*Vero en Nombroj: La Historio de Vikipedio*) estas usona dokumenta filmo pri Vikipedio, laŭ nunaj planoj publikigota en 2009.

## Superrigardo 
La filmo ĉefe esploras la unikan homan lertecon de komunikado kaj kiel ĝi estas evoluinta. Ĝi rigardas la registradon de la historio kaj la kialo por fari tion. Plue ĝi ekzamenas kiel la hodiaŭaj amaskomunikiloj kaptas kurantajn okazaĵojn kaj komunikas ilin al ĝiaj uzantoj. La filmo sekve fokusas sur la organizitaj arkivejoj de informo kiujn ni nomas enciklopediojn. Ĝi esprimas dubon pri la pasinta maniero verki enciklopediojn kaj plue fokusas sur kiel la amasa adoptado de la Interreto influis ĉi tiun procedon. La filmo rigardas ret-bazitajn homgrupojn kiuj kreis vastajn sciigajn retmesaĵojn kaj kiel la reto senĉese spitas tradiciajn komunikilojn. Vikipedio estas sekve prezentata kiel la plej bona ekzemplo de ĉi tiu rilate nova fenomeno kiel ĝi estas la unua retejo kiu mobilizas la veran eblon de la Interreto. Ĝi ebligas la produkteman kontribuadon de sciado de iu ajn persono sur la planedo senkoste.

La filmo parolas ankaŭ pri la skandalo kun Essjay kaj la incidento kun la biografio de John Seigenthaler.

## Eksteraj ligilaj 
*  Oficiala retejo 
*  ''The movie's own wiki page '' La viki-paĝo de la filmo

Kategorio:Usonaj dokumentaj filmoj
Kategorio:Vikipedio
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2010