Bazilisko la Maljuna

**Bazilisko la Maljuna**, greke:**Βασιλίσκος** aŭ latine:**Flavius Basiliscus Augustus** estis frato de la imperiestrino Aelja Verina (421-484), edzino de Leono la 1-a, kiu donis al sia bofrato la dignojn de patricio kaj "dux" aŭ ĉefkomandanto en Trakio. En ĉi tiu lando Bazilisko faris sukcesan kampanjon kontraŭ la bulgaroj en 463 p.K. En 468, li estis nomumita ĉefkomandanto de la fama ekspedicio kontraŭ Kartago, tiam la rezidejo de Genseriko, reĝo de la vandaloj - unu el la plej grandaj militaj entreprenoj, kiuj estas registritaj en la analoj de la historio.

La plano estis interkonsentita inter Leono la 1-a Antemio, imperiestro de la Okcidento, kaj Marcelino, kiu ĝuis sendependecon en Ilirio. Bazilisko ricevis ordonon veli rekte al Kartago, kaj liajn operaciojn antaŭis tiuj de Marcelino, kiu atakis kaj prenis Sardion, dum tria armeo, komandata de Heraklio de Edesa, surteriĝis ĉe la libia marbordo oriente de Kartago, kaj faris rapidan progreson. Ŝajnas, ke la kombinitaj fortoj renkontiĝis en Sicilio, de kie la tri flotoj ekiris en malsamaj periodoj.

La nombro da ŝipoj kaj trupoj sub la komando de Bazilisko, kaj la elspezoj de la ekspedicio estis malsame kalkulitaj de malsamaj historiistoj. Ambaŭ estis grandegaj; sed dum ni devas malakcepti la raporton de Nikeforo Gregoro, kiu parolas pri cent mil ŝipoj, kiel aŭ eraro de la kopiistoj aŭ grandan troigon, ĉio igas nin kredi, ke Georgo Kedreno pravas dirante, ke la floto, kiu atakis Kartagon, konsistis el mil dek tri ŝipoj, havante ĉiu cent homojn surŝipe.

[eta|maldekstre|300px|Mapo de Eŭropo en la jaro 476 p.K., montrante la [Vandaloj|Vandalan Regnon oranĝe kaj la Orientan Romian Imperion flave.]]

[eta|maldekstre|260px|[Solido (monero)|Solido de Bazilisko.]]

[eta|maldekstre|300px|Franca topologia mapo, montrante la duoninsulon kaj kabon de [Kabo Bon|Bon laŭlonge de la suda bordo de la Golfo de Tunizo.]]

eta|dekstre|200px|Reprezentado de vandalo.

Sardio kaj Libio jam estis konkeritaj de Marcelino kaj Heraklio, kiam Bazilisko ankris apud la Promontorium Mercurii, nun kabo Bon, kontraŭ Sicilio. Genseriko, terurita, aŭ ŝajnigante esti tia, parolis pri submetiĝo, kaj petis Baziliskon permesi al li kvin tagojn por ellabori la kondiĉojn de paco, kiu promesis esti unu el la plej gloraj por la romiaj armiloj. Dum la intertraktadoj, Genseriko kunigis siajn ŝipojn kaj subite atakis la romian floton, kiu estis malpreparita por ĝenerala engaĝiĝo.

Bazilisko forkuris en la varmego de la batalo: lia leŭtenanto, Johano, unu el la plej eminentaj militistoj de sia tempo, kiam superpremita de la vandaloj, rifuzis la promesitan pardonon al li, kaj kun sia peza kiraso saltis eksterŝipen kaj dronigis sin en la maro. Duono de la romiaj ŝipoj estis bruligitaj, sinkigitaj aŭ prenitaj, la alia duono sekvis la fuĝantan Baziliskon. La tuta ekspedicio malsukcesis. Post sia alveno en Konstantinopolo, Bazilisko kaŝis sin en la preĝejo de Hagia Sofia por eskapi la koleron de la popolo kaj la venĝon de la imperiestro, sed li akiris lian pardonon per la mediacio de Verina, sia fratino, kaj li estis punita nur per ekzilo al Heraclea en Trakio.

Bazilisko estas ĝenerale prezentita kiel bona generalo, kvankam facile trompita per ruzoj, kaj tial eblas, ke li lasis sin esti surprizita de Genseriko. La historiistoj ĝenerale parolas ambigue, dirante, ke li estis aŭ trompanto aŭ perfidulo, kaj estas multe da kialo kredi, ke li kunordigis planon kun Asparo por ruinigi Leonon per kaŭzado de la malsukceso de la ekspedicio. Ĉi tiu opinio akiras plian forton pro la fakto, ke Bazilisko aspiris al la imperia digno, kiun tamen li ne povis akiri dum la vigla regado de Leono.

Apenaŭ Leono mortis (474), Bazilisko kaj Verina, la vidvino de Leono, konspiris kontraŭ lia malforta posteulo, Zenono, kiu estis forpelita kaj detronigita en la sekva jaro. Ŝajnas, ke Verina intencis surtronigi sian amanton, Priskon, sed Bazilisko havis tro da aŭtoritateco en la armeo, kaj sukcesis esti proklamita imperiestro. (Oktobro aŭ Novembro, 475.) Lia regado estis mallonga. 

La historiistoj ĝenerale parolas ambigue, dirante, ke li estis aŭ trompanto aŭ perfidulo; kaj estas multe da bazo por kredi, ke li kunordigis planon kun Asparo por ruinigi Leonon kaŭzante la malsukceson de la ekspedicio. Ĉi tiu opinio akiras plian forton pro la fakto, ke Bazilisko aspiris al la imperia digno, kiun tamen li ne povis akiri dum la vigla regado de Leono. Tuj kiam Leono mortis (474), Bazilisko kaj Verina, la vidvino de Leono, konspiris kontraŭ lia malforta posteulo, Zenono, kiu estis forpelita kaj detronigita en la sekva jaro.

Ŝajnas, ke Verina intencis surtronigi sian amanton, Priskon; sed Bazilisko havis tro da aŭtoritato en la armeo, kaj sukcesis esti proklamita imperiestro. (Oktobro aŭ Novembro, 475.) Lia regado estis mallonga. Li donis la titolon de Aŭgusta al Genseriko, reĝo de la Vandaloj - unu el la plej grandaj militaj entreprenoj, kiuj estas registritaj en la analoj de la historio. La plano estis interkonsentita inter Leono la 1-a, Antemio, imperiestro de la Okcidento, kaj Marcelino, kiu ĝuis sendependecon en Iliriko.

Bazilisko ricevis ordonon veli rekte al Kartago, kaj liajn operaciojn antaŭis tiuj de Marcelino, kiu atakis kaj prenis Sardion, dum tria armeo, komandata de Heraklio de Edessa, surteriĝis ĉe la libia marbordo oriente de Kartago, kaj rapide progresis. Ŝajnas, ke la kombinitaj fortoj renkontiĝis en Sicilio, de kie la tri flotoj ekiris en malsamaj periodoj. La nombro da ŝipoj kaj trupoj sub la komando de Bazilisko, kaj la elspezoj de la ekspedicio estis malsame kalkulitaj de malsamaj historiistoj.

Ambaŭ estis grandegaj; sed dum ni devas malakcepti la raporton de Nikeforo Gregoras, kiu parolas pri cent mil ŝipoj, kiel aŭ eraron de la kopiistoj aŭ grandan troigon, ĉio kredigas al ni, ke Cedreno pravas dirante, ke la floto, kiu atakis Kartagon, konsistis el mil dek tri ŝipoj, havante ĉiu cent homojn surŝipe. Sardion kaj Libion ​​jam konkeris Marcelino kaj Heraklio, kiam Bazilisko ĵetis ankron apud la Promontorium Mercurii, nun kabo Bon, kontraŭ Sicilio.

Genseriko, terurita, aŭ ŝajnigante esti tia, parolis pri submetiĝo, kaj petis Baziliskon permesi al li kvin tagojn por ellabori la kondiĉojn de paco, kiu promesis esti unu el la plej gloraj por la Unu Romia Armiloj. Dum la intertraktadoj, Genseriko kunigis siajn ŝipojn, kaj subite atakis la romian floton, kiu estis nepreparita por ĝenerala batalo.

Bazilisko fuĝis en la varmego de la batalo; lia leŭtenanto, Johano, unu el la plej eminentaj militistoj de sia tempo, kiam superfortita de la Vandaloj, rifuzis la pardonon, kiu estis promesita al li, kaj kun sia peza kiraso saltis eksterŝipen, kaj dronigis sin en la maro. Duono de la romiaj ŝipoj estis bruligitaj, sinkigitaj, aŭ prenitaj, la alia duono sekvis la fuĝanton Bazilisko.

Bazilisko estas ĝenerale prezentita kiel bona generalo, kvankam facile trompebla per ruzaĵoj; kaj tial eble eblas, ke li lasis sin esti surprizita de Genseriko. La historiistoj ĝenerale parolas ambigue, dirante, ke li estis aŭ trompanto aŭ perfidulo; kaj estas multe da bazo por kredi, ke li kunordigis planon kun Asparo por ruinigi Leonon kaŭzante la malsukceson de la ekspedicio.

Ĉi tiu opinio akiras plian forton pro la fakto, ke Bazilisko aspiris al la imperia digno, kiun tamen li ne povis akiri dum la forta regado de Leono. Apenaŭ Leono mortis (474), Bazilisko kaj Verina, la vidvino de Leono, konspiris kontraŭ lia malforta posteulo, Zenono, kiu estis forpelita kaj detronigita en la sekva jaro.

Ŝajnas, ke Verina intencis meti sian amanton, Priskon, sur la tronon; sed Bazilisko havis tro da aŭtoritato en la armeo, kaj sukcesis esti proklamita imperiestro. (Oktobro aŭ Novembro, 475.) Lia regado estis mallonga. Li donis la titolon de Aŭgusta al Genseriko, reĝo de la Vandaloj - unu el la plej grandaj militaj entreprenoj registritaj en la analoj de la historio. La plano estis interkonsentita inter Leono la 1-a,

Antemio, imperiestro de la Okcidento, kaj Marcelino, kiu ĝuis sendependecon en Iliriko. Bazilisko ricevis ordonon veli rekte al Kartago, kaj liajn operaciojn antaŭis tiuj de Marcelino, kiu atakis kaj prenis Sardion, dum tria armeo, komandata de Heraklio de Edessa, surteriĝis ĉe la libia marbordo oriente de Kartago, kaj rapide progresis. Ŝajnas, ke la kombinitaj fortoj renkontiĝis en Sicilio, de kie la tri flotoj ekiris en malsamaj periodoj.

La nombro da ŝipoj kaj trupoj sub la komando de Bazilisko, kaj la elspezoj de la ekspedicio estis malsame kalkulitaj de malsamaj historiistoj. Ambaŭ estis grandegaj; sed dum ni devas malakcepti la raporton de Nikeforo Gregoras, kiu parolas pri cent mil ŝipoj, kiel aŭ eraron de la kopiistoj aŭ grandan troigon, ĉio kredigas al ni, ke Cedreno pravas dirante, ke la floto, kiu atakis Kartagon, konsistis el mil dek tri ŝipoj, havante ĉiu cent homojn surŝipe.

Sardio kaj Libio jam estis konkeritaj de Marcelino kaj Heraklio, kiam Bazilisko ĵetis ankron apud la Promontorium Mercurii, nun kabo Bon, kontraŭ Sicilio. Genseriko, terurita, aŭ ŝajnigante esti tia, parolis pri submetiĝo, kaj petis Baziliskon permesi al li kvin tagojn por ellabori la kondiĉojn de paco, kiu promesis esti unu el la plej gloraj por la Unu Romia armeo. Dum la intertraktadoj, Genseriko kolektis siajn ŝipojn, kaj subite atakis la romian floton, kiu estis malpreparita por ĝenerala engaĝiĝo. Li donis la titolon de Aŭgusta al sia edzino, Zenonida, li kreis sian filon, Marko, Cezaron, kaj poste Aŭguston, kaj li patronis la Eŭtikanojn malgraŭ la decidoj de la Koncilio de Kalcedono (451).

Dum lia regado terura incendio detruis konsiderindan parton de Konstantinopolo, kaj inter aliaj konstruaĵoj la grandan bibliotekon kun 120 mil volumoj. Lia avideco kaj la manko de unuiĝo inter liaj anoj kaŭzis lian ruinon, kiun akcelis la agado de Zenono, lia edzino, la imperiestrino Ariadna (450-515), kaj ĝenerale ĉiuj iliaj anoj.

Flavio Ilo, la generalo sendita de Basilisko kontraŭ Zenono, kiu kolektis kelkajn fortojn en Kilikio kaj Izaŭrio, tuj kiam li aŭdis, ke la grekoj estis malkontentaj pri la uzurpanto, li kaj lia armeo aliĝis al la partio de Zenono, kaj lia posteulo, Armatio, nevo de Basilisko, aŭ sekvis la ekzemplon de Ilo, aŭ almenaŭ permesis al Zenono marŝi al Konstantinopolo sen esti ĝenata.

Basilisko estis surprizita en sia palaco, kaj Zenono sendis lin kaj lian familion al Kapadocio, kie ili estis malliberigitaj en fortikaĵo, kies nomo eble estis Kukuso. Ĉar oni rifuzis al ili manĝaĵon, Basilisko, lia edzino kaj infanoj pereis pro malsato kaj malvarmo en la vintro de 477-478, plurajn monatojn post lia falo, kiu okazis en junio aŭ julio (laŭ Zonaras, Prokopio ["De Bellum Vandalicum"](https://www.google.com.br/books/edition/De_la_guerre_contre_les_Vandales/6oKFcRmenvkC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Procopius+(of+Caesarea.)%22&printsec=frontcover) kaj Teofano). Lindenbrog diras, ke Kartago estis en netenebla situacio, kaj ke Bazilisko estis subaĉetita de Genseriko.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 447
Kategorio:Mortintoj en 476
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Turkio
Kategorio:Mortintoj en Turkio
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo