Togolando

**Togolando** (aŭ malofte **Togolo**, kiuj apartenas al diversaj afrikaj etnoj. La meza vivodaŭro egalas al 58 jaroj. La loĝantaro kreskas je 2,7 % jare, 42% havas malpli ol 15 jarojn kaj 2,7% pli ol 65 jarojn (laŭ datenoj de 2008).

La plej grandaj urboj de Togolando estas Lomeo 760.000 loĝantoj, Sokodé 117.811 loĝantoj, Kara 104.207 loĝantoj, Kpalimé 95.974 loĝantoj.

Ekzistas forta migrado de la kamparo al la urboj, kie la senlaboreco daŭre kreskas. Tial multaj junuloj klopodas elmigri eksterlanden al Eŭropo aŭ norda Ameriko por trovi laboron.

### Etnoj 
La loĝantaro de Togolando konsistas el multaj etnaj kaj lingvaj grupoj, la plej malgrandaj el ili havas nur kelk-centojn da anoj.

La plej gravaj etnaj grupoj estas la Eveoj ( ~ 40%) en la sudo kaj la Kabijeoj ( ~ 16%) en la mezo kaj nordo. Malplimultoj estas la Tembaoj, la Akebuoj (13,2 %) la Gurmaoj (9,7 %) kaj la Joruboj (6,8 %). Proksimume 1% de la loĝantaro devenas el Eŭropo aŭ aliaj landoj ekster Afriko.

Pli detale, inter la etnoj de Togolando troveblas 

* Adangbeoj
* Adeleoj
* Akanoj
* Akebuoj
* Akposoj
* Anufoj
* Aĝaoj
* Bisaoj
* Eveoj
* Fonoj
* Gaoj
* Gurmaoj
* Haŭsoj
* Ifeoj
* Joruboj
* Kabijeoj
* Konkombaoj
* Kplangoj
* Kraĉioj
* Kusaloj
* Lamaoj
* Lelemioj
* Mamprusioj
* Naŭdmoj
* Nkonjaoj
* Ntruboj
* Sombaoj
* Tembaoj
* Togo-restetnoj

### Lingvoj 
Oficiala lingvo estas la franca. La nombron de la lokaj lingvoj oni taksas inter 30 kaj 42.

Estas uzataj multaj afrikaj lingvoj, inter kiuj multaj dialektoj de la evea lingvo kaj de la kabijea lingvo. En la sudo de la lando estas uzataj lingvoj apartenantaj al la gbea lingvaro kaj en la nordo lingvoj apartenantaj al la gura lingvaro.

Alia eŭropa lingvo parolita nur en kelkaj regionoj estas la germana.

#### Esperanto 
Esperanto en Togolando estas reprezentita de Unuiĝo Togolanda por Esperanto kun rilatoj al UEA, kaj ties junulara sekcio Junulara Organizo de Togolandaj Esperantistoj kun rilatoj al TEJO.

En aŭgusto 2017 en Aneho okazis la 73a Internacia Junulara Kongreso, la unua IJK en Afriko.

## Religioj 
51% de la Togolandanoj estas animistoj. La dua plej granda religia grupo estas la kristanoj (29% el kiuj 21% katolikoj, 7% Protestantoj kaj 1% de aliaj kristanaj religioj). Unu el la 3-a jarmilo en Togolando kreskantaj kristanaj grupoj estas konservativa lestadianismo. La restanta parto de la popolo (~20%) havas islaman kredon.

## Ekonomio 
eta|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Togolando, 2019
Togolando eksportas fosfaton, kakaon, kafon kaj kotonon. Proksimume 65% de la popolo laboras en agrikulturo. Inter la produktitaj
manĝaĵoj estas ignamo, manioko, maizo, milio, ternuksoj kaj sorgo.
La agrikulturo kontribuas kun 39% al la MEP kaj la industrio kun 21% (valoroj el 2003).

Ĝenerale dirita, la ekonomio de Togolando estas evoluanta. La plej multaj el la loĝantoj vivtenas el agrikulturo por memkonsumo. Moderna industrio preskaŭ ne ekzistas kaj la ĉefa eksportprodukto estas fosfatoj. La fosfatoj en Togolando havas la plej altan mineralan enhavon en la mondo.

La branĉoj de agrikulturo estas kakao, kafo, batato, kotono, milio, sorgo kaj rizo. La industrioj estas fosfatoj, teksaĵoj kaj nutraĵprilaborado.

La evoluo de la ekonomio estas malfacila kaj la kialoj de tio estas la malabundeco de fekunda tero, malalta indico de edukado kaj alta natura reproduktado.

Kvankam la ĉefurbo Loma havas la potencialon esti internacia komerca centro, tamen la potencialo ne estas utiligita kaj hodiaŭ la ĉefurbo estas la centro de kontrabandado, ĉefe al najbara Ganao.

La malneta enlanda produkto sumiĝas al ĉirkaŭ 7,3 miliardoj da dolaroj kaj la MEP pokape: ĉirkaŭ 1500 dolaroj. La jara kresko estas ĉirkaŭ 3,5% kaj la inflacio estas ĉirkaŭ 2,5%. Importado estas ĉirkaŭ 450 milionoj da dolaroj kaj eksportado ĉirkaŭ 336 milionoj da dolaroj.

## Socio 
Lesboj, gejoj, ambaŭseksemuloj kaj transseksuloj (GLAT) en Togolando havas leĝajn problemojn, kiujn ne-GLAT-aj civitanoj ne havas. Vira kaj virina samseksa seksa aktiveco estas kontraŭleĝa en Togolando.

## Sporto 
Teamo de **Togolando** en 2006 unuafoje partoprenis la Futbalan Mondpokalon, kiu okazis en Germanio.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Delfeno Tietti, Seneliro, Monato, Antverpeno, julio 1993, nº 7, paĝo 8. Pri situacio en Togolando en 1993.

## Eksteraj ligiloj 
* (eo) 
* (eo) Togolando, el la vidpunktoj socia, ekonomia, politika kaj turisma, filmeto de Koufionou Koffitche.


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1960