open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
New Hudson (kompanio)

eta|New Hudson
eta|New Hudson 3,5-4 hp 500 cm³ SV (1914)
eta|New Hudson (1924)
eta|New Hudson (1929)
La **New Hudson Cycle Co. Ltd.** estis brita biciklo- motorciklo- kaj aŭtomobilfabrikanto en Birmingham.

## Historio 
Ekde 1903 ĝis dum la 1930-aj jaroj la kompanio produktis biciklojn kaj motorciklojn. Post tio oni fabrikis *Girling*-bremsojn. 1943 ĝi estis vendita de Girling al *Lucas* kaj oni denove fabrikis malgrandajn motorciklojn, krome aŭtomobilojn. Tion oni faris ĝis 1956. Ĉirkaŭ. 24.000 veturiloj estis fabrikitaj dum tiu tempo.

Inter 1912 kaj 1914 New Hudson fabrikis malgrandan aŭtomobilon. La Cyclecar *New Hudson 4½ hp* havis aermalvarmigitan motoron kun unu cilindro kun cilindra kapacito de 0,75 l. Ekzistis ankaŭ trirada versio mallonge post la unua mondmilito.

1929 la kompanio aĉetis la patenton de la *Girling*-bremso de la inventinto Albert Girling, kaj fabrikis bremsojn por Ford, Austin, Rover kaj Riley.

1943 New Hudson (inkluzive la Girling-patentoj) estis transprenita de la Joseph Lucas Ltd. kaj ligita kun *Bendix* bremsoj, kiun Lucas estis aĉetinta 1931, kaj kun *Luvax* puŝsorbiloj. La nova kompanio nomiĝis *Girling Ltd.*.

## Cikloj 
## Fonto 
David Culshaw & Peter Horrobin: *The Complete Catalogue of British Cars 1895–1975*. Veloce Publishing plc. Dorchester (1999). ISBN 1-874105-93-6

Kategorio:Britaj varomarkoj
Kategorio:Britaj firmaoj
Kategorio:Motorciklaj firmaoj
Kategorio:Aŭtomobilaj firmaoj
Sueboj

eta|Sueba reĝlando (5-6 jc) en Iberio
La **sueboj**, **suevoj** aŭ **svevoj** (latine *suebi* aŭ *suevi*; en la germana *Sueben*, *Sweben* aŭ *Schwaben*; en la rusa *свевы*) estis ĝermana popolo venanta el la nordo de Eŭropo. Ilia primitiva setlejo troviĝas en la zono de la baltia maro, nomata de la romianoj *Mare Suebicum.* Tacito menciis tiun etnonomon, sed li nomas tiel ĉiujn ĝermanajn popolojn de la Oriento (markomanoj, kvadoj, turingoj kaj alemanoj).

En siaj migradoj, la sueboj direktiĝis suden kaj okcidenten, dumtempe restante en la areo de la moderna Germanio. Ankoraŭ ekzistas germana regiono nomata Ŝvabio (*Schwaben*, kies loĝantoj estas nomataj ŝvaboj). Ankaŭ en Asturio ekzistas la "Sierra del Sueve". En ĉi tiu epoko pluraj triboj disiĝis de la centra grupo de la sueboj por naski la alemanojn.

## Vidu ankaŭ 
* Ariamiro
* Ariovisto
* Agilulf (Sueboj)
* burioj

## Noto
Eosa familio

La **Eosa familio** estas granda familio de la asteroida zono,
verŝajne kreita pro asteroida kolizio. La anoj de la familio havas similajn
orbitojn. 221 Eoso donis sian nomon al la familio.

En 1918, la japana astronomo Hirayama Kiyotsugu, studento en la
Universitato Yale, ekzamenis la movojn de la asteroidon. Farinte grafikaĵon
de la asteroidoj laŭ iliaj averaĝaj rapidoj, klinanguloj kaj discentrecoj, li
konstatis ke tiuj astroj ariĝis grupope. En artikolo de 1918, li priskribis tri el
tiuj grupoj inter kiuj la Eosa familio, kiu tiam entenis nur 19 anojn. De tiam, la konataj
Eosaj familianoj plinombriĝis, atingis la nombron de 289 en 1993
kaj nun, ĉirkaŭ 4&nbsp;400.

## Ecoj 
La propraj orbitaj elementoj de la Eosaj familianoj estas:

Iliaj orbitoj estas inkludata inter la orbitaj resonancoj 7:3 kaj
9:4 kun Jupitero. La disdono de la grandoj pensigas, ke la familio
aĝas je ĉirkaŭ 1 aŭ 2 miliardoj da jaroj

Hirayama Kiyotsugu hipotezis, ke tiu familio formiĝis pro katastrofa kolizio inter
"", tiu hipotezo estas konsentita de la scientistaro, ĉar la anoj de la
familio havas similajn spektojn, kun malgrandaj
malsimilecoj, rezultanta de diversaj komponiĝoj de la eroj de la patra korpo, parte diferenciginta. Post la disrompo, la rompitaĵoj suferis efikojn de kosma veterdisfalo.

La Eosaj familianoj ŝajnas esti S-tipaj asteroidoj,
tamen ili montras malsimilecon kun la S-tipo en la infraruĝoj.
Por la Eosa familio estis kreita speciala tipo: la K-tipo. Tiu tipo kongruas al tiu de
meteorŝtonoj nomitaj kondritoj de tipo CO3 aŭ CV3. La objektoj kies orbitoj
similas tiujn de la Eosaj familianoj, sed ne estas K-tipaj estas rigardita kiel
entruduloj.

La rotacioj de la asteroidoj de la Eosa familio estas hazarde disdonitaj. Ĉar la asteroidoj
iamaniere gardas "memoron" de la rotacio de la patra korpo, tiu hazardiĝo rezultas de postaj
kolizioj kun aliaj korpoj. La rotaciperiodo de la patra korpo estus inter 1 kaj 3 tagoj, la
ekartoj en la rotaciaj periodoj implicas, ke la aĝo de la familio estas komparinda kun tiu
de la Sunsistemo. Numeraj simuladoj de la kolizio, kiu kris la familion pensigas, ke
patra korpo de diametro de ĉirkaŭ 240 km, estis alfrapita laŭdirekto ekstera al la
ekliptika ebeno, de korpo kies maso estis unu dekono de tiu de la pli granda
korpo. La modelo donas aĝon de 1,1 miliardoj da jaroj.

## Anoj 
Inter la anoj de la Eosa familio estas :

Ĉiuj la rompitaĵoj de la frakasita patra korpo ne restis en la orbita regiono kie situas la
Eosa familio. Spektraj studoj montris, ke iuj el tiuj asteroidoj situas en la orbita resonanco
9:4 kun Jupitero. Tiuj "fuĝintoj" aperas relative junaj kompare kun la aliaj familianoj.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Grupoj kaj familioj de asteroidoj
Balonoj super Waikato

eta|Ekflugantaj balonoj ĉe Hamilton Lago 2010
eta|Balonardado 2010
**Balonoj super Waikato** angle **Balloons over Waikato** estas festivalo ĉiujara en Hamilton en Nov-Zelando. Ĝi daŭras kvin tagojn kaj altiras enlandajn kaj internaciajn balonistojn. La pinta parto, la balonardado okazas je la  universitato de Waikato kun ĉ. 80.000 spektantoj. 

Kategorio:Balonoj
Kategorio:Festivaloj
Kategorio:Kulturo de Nov-Zelando
Karl Brjulov

[eta|maldekstra|160 px|memportreto, [1823]]
[eta|*La lasta tago de [Pompejo (urbo)|Pompejo 1833]]

**Karl Pavloviĉ BRJULOV** () naskiĝis la  en Sankt Peterburgo, Rusia Imperio, mortis la  en Manziana, Italio. Li estis eminenta rusia (francdevena) pentristo.

Patro *Paŭlo Ivanoviĉ Brulleau* (1760 – 1833) estis akademiano pri pentrarto kaj skulpturo famiĝinta ĉefe pro siaj miniaturaĵoj. Li havis tri filojn. *Teodoron* naskis lia unua edzino, *Aleksandron* kaj **Karlon** naskis lia dua edzino. Ili poste iĝis same akademianoj de la Rusia Akademio de Belartoj.

En 1809 kiel adolesko Karl venis la Akademion, kie li studis pentrarton ĉe profesoro *Andrej Ivanov*. En 1821 li sukcese finis ĝin kaj meritis la Oran medalon. Ankaŭ ĝi rajtigis al li vojaĝon en Italion senpage por praktiki tie.

Dum dekdu jaroj (1823 – 1835) Karl laboris en diversaj lokoj de la lando. Ekde 1830 ĝis 1833 li pentris sian bildon *“La lasta tago de Pompejo”'' , kiu estas lia plej fama verkaĵo (ĝi estas videbla en la Rusa Muzeo en Sankt Peterburgo). La urbon detruis vulkano Vezuvio en 79 p.K.

Li faris plurajn pentraĵojn, sed lia kormalsano obstrukcis lian laboron. En 1849 –1850 li kuracis sin en Madejro, kie aperis kelkaj liaj bildoj. En 1850 li revenis en Italion.

**Karl Brjulov** mortis en urbeto Manziana situanta proksime de Romo la 23-an de junio 1852.

## Eksteraj ligiloj 
* http://smallbay.ru/brullov.html biografio kaj kelkaj bildoj 
* http://www.tanais.info/art/en/brulloff.html  liaj bildoj 

File:Nun's dream by Karl Briullov.jpeg|*la monakino sonĝas* 1842
File:Brjullov Italianskij Poldenj.jpg|*Italia tagmezo* 1827
File:Karl Brullov 06.JPG|*U.Smirnova* 1840
File:1831. Anatole Demidov.jpg|*Anatolo Demidov, Princo de San Donato* 1831

Kategorio:Romantikaj pentristoj
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
István Gábor

**GÁBOR István** (ga:l) estis hungara ĵurnalisto, verkisto naskita en Nadjvarado la 9-an de septembro 1908 kaj mortinta en Nordhausen la ? novembro 1944. 
## Kariero
István Gábor finis la mezlernejon en Oradea, de 1928 li restadis en Francio kaj Belgio. Pro financaj kaŭzoj li ne povis fini la Ĵurnalistakademion. Liajn kelkajn artikolojn publikis la *Volonté* kaj *Weltbühne*. En 1930 li revenis sian naskiĝurbon, kie li estis kunlaboranto de la gazeto *Nagyváradi Napló*. Post unu jaro li estis redaktoro de la gazeto *Szabad Szó*. En 1932 kune kun Sándor Turnowsky li estis iniciatinto de la kontraŭfaŝisma eldonaĵo *Manifestum*, kiu protestis kontraŭ la mortkondamno de Imre Sallai kaj Sándor Fürst. En 1933 li ekredaktis la kontraŭfaŝisman literaturan monatrevuon *Erdély ír* en Oradea, kies aperis nur tri numeroj. Li estis tiam jam kunlaboranto de la gazeto Brassói Lapok kaj de 1937 li estis redaktoro de ties literatura suplemento. Liaj pluraj publikistikaĵoj kaj noveloj aperis en *Független Újság* kaj *Korunk*, same en kolektvolumoj. En aŭtuno de 1940 pro presarproceso iniciatita kontraŭ li, li rifuĝis al Marosvásárhely, poste je la komenco de 1942 li translokiĝis en Koloĵvaron. Sub plumnomo Bory István li publikis en gazetoj *Kelet Népe* kaj *Magyar Nemzet* de Budapeŝto, sub plumnomo Körösi István li estis kunlaboranto de *Estilap* de Koloĵvaro. En 1944 li aliĝis al Békepárt. Post la germana okupo oni deportis lin al Aŭŝvico. La lastaj novaĵoj pri li estas el la koncentrejo de Nordhausen el dato 27-a de novembro 1944. Lia aŭtobiografia romano dum la germana okupo perdiĝis.

## Verkoj
**A „Fekete macska” szálloda* (romaneto, Brassó, 1935); 
**Ember aki talán csak figura* (Korunk, 1935. 4. sz.); 
**Égő Spanyolország* (sub plumnomo Estebano Roberto, broŝuro, Nagyvárad, 1938).  
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Gábor, I.
Gábor, I.
1298 Nocturna

'*1298 *Nocturna'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo "*Nocturna''" aludas al la nokto, aŭ eble al la muzika ĝenro nokturno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Rekaredo la 1-a

**Rekaredo la 1-a** (Sevilo– Toledo, m. la 21-an de decembro 601) estis reĝo de la visigotoj de 586 al 601, kiam li mortis en Toledo.

Filo kaj sukcedinto de Leovigildo, batalis kontraŭ la frankoj, la bizancanoj (ankoraŭ en la andaluza marbordo) kaj la vaskonoj, kaj sufokigis plurajn ribelojn de la visigotaj nobeloj.

La pleja elstaraĵo dum lia regado, kiu okazis en 589, estis la kunvokado de la Tria koncilio de Toledo en kiu, kune kun aliaj nobeloj kaj ekleziaj episkopoj, forĵuris sian kredon je arianismo kaj konvertiĝis al la katolikismo, per kiu li entreprenis la religian unuiĝon inter visigotoj kaj hispanromianoj, sopirita de lia patro el inversa formo kiu verŝajne kaj paradokse konsilis tiun vojon al sia filo.

Kategorio:Visigotaj reĝoj
Kategorio:Konvertitoj al katolikismo
Marteno la 1-a (Aragono)

**Marteno de Aragono** (n. la 29-an de julio 1356 - m. la 20-an de januaro 1410), konata kiel **La Plejaĝa**, **la Homa**, **la Eklezia**, estis reĝo de Aragono, Valencio, Sardio, kaj Korsiko kaj grafo de Barcelono de 1396 kaj reĝo de Sicilio de 1409 (kiel Marteno la 2-a). Li estis la lasta rekta posteulo en legitima virlinio de Vilfredo la Harplena kaj per li la regado sur Barcelono venis al la fino.

Marteno estis dua filo de Petro la 4-a de Aragono kaj sia tria edzino Leonora de Sicilio, Marteno geedziĝis en 1372 kun Maria de Luna, filino de Don Lope, per ĉi tiu geedziĝo naskiĝis la unua filo kaj heredanto Marteno la Juna.
220px|center|eta|Marteno la Homa

Kategorio:Reĝoj de Aragono
Kategorio:Reĝoj de Sicilio
Koncilioj de Toledo

**Koncilioj de Toledo** estas la nomo kiun ricevas la 18 koncilioj okazigitaj en Toledo inter la jaro 397 kaj 702, kaj escepte de la unua, ili okazis dum la regado de la visigotoj en la Iberia duoninsulo. En la visigota Hispanio ekzistis asembleoj el kolektiva reprezentado: la nomata *Senatus* kaj la Koncilioj de Toledo.

La konciliaj vizigotaj kunvenoj estis duklasaj: provincaj, kiuj arigis la provincan episkopadon dum la metropolita prezidado; kaj ĝeneralaj, kiuj arigante la episkopojn de la tuta regno, pritraktis temojn el komuna intereso.

Ĉi tiuj religi-politikaj asembleoj de la visigota monarkio estis kunvokitaj de la Reĝo kaj preziditaj de la Ĉefepiskopo pli malnova (poste por tiu de Toledo), kie la reprezentado reduktiĝis al la altaj hierarkioj de la eklezio kaj la nobelaro.

La Tria koncilio de Toledo 589 estis la unua el ĝenerala aspekto kaj en ĝi estis decidita la forlaso de arianismo fare de la visigotaj hierarkoj kaj la konsekvenca politika aliĝo de la hispanromianoj, per la konvertiĝo de Rekaredo kaj la gotoj al katolikismo.

En el Kvara koncilio de Toledo 633 estis sankciita la elektiva karaktero de la visigota monarkio. Dum ĉi tiuj koncilioj estis prenitaj decidoj pri la limoj de la reĝa povo, sed multaj estis uzitaj por leĝigi uzurpadojn kaj kelkaj el ili altrudis akrajn leĝojn kontraŭ la judoj, kiel la Dek-sepa koncilio de Toledo 694.

## Koncilioj 
## Vidu ankaŭ
* *Codex Vigilanus*

Kategorio:Historio de Hispanio
Toledo
Germana aŭtovojo A9

La **germana aŭtovojo A9** (germane *Autobahn 9*, mallonge *A9*, aŭ formale *Bundesautobahn 9*, mallonge *BAB 9*) estas aŭtovojo inter la urboj Berlino kaj Munkeno, en nordorienta respektive sudorienta Germanio. La aŭtovojo longas 529 kilometrojn. Partoj de ĝi apartenas al la eŭropaj ŝoseoj , ,  kaj . La vojo konstruiĝis inter la jaroj 1936 kaj 1941 en Nazia Germanio, kaj inter la jaroj 1945 kaj 1990 estis unu el tri aŭtaj vojoj, tra kiuj veturiloj el okcidenta Eŭropo povis atingi la "insulan" urbon Okcidenta Berlino.

Gravaj urboj laŭlonge de la vojo krom la vojfinaj urboj Berlino kaj Munkeno estas interalie Dessau, Bitterfeld, Halle, Lepsiko, Naumburg, Hof, Bayreuth, Nurenbergo kaj Ingolstadt. La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A10 (proksime de la urbo Potsdam), A14 (proksime de la urbo Halle, kruciĝo *Schkeuditz*) , A38 (proksime de la urbo Lepsiko, kruciĝo *Rippachtal*), A4 (proksime de la urbo Hermsdorf), A70 (proksime de la urboj Bayreuth kaj Kulmbach), A3, A6 kaj A73  (proksime de la urbo Nurenbergo), A93 (proksime de la urbo Pfaffenhofen) kaj laŭplane A92 (proksime de la urbo Eching), kiu jam konsidereblas antaŭurbo de Munkeno).

  

 

Kategorio:Transporto en Brandenburgio
Kategorio:Transporto en Saksio-Anhalto
Kategorio:Transporto en Saksio
Kategorio:Transporto en Turingio
Kategorio:Transporto en Bavario
1299 Mertona

'*1299 *Mertona'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Guy Reiss elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astronomon *Gerald Merton'' (1893–1983).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Guy Reiss
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Germana aŭtovojo A20

La **germana aŭtovojo A20** (germane *Autobahn 20*, mallonge *A20*, aŭ formale *Bundesautobahn 20*, mallonge *BAB 20*) estas aŭtovojo en norda Germanio: Ĝi konstruiĝis ekde la jaro 1992 kadre de la planoj trafike rekunligi la ĝis 1990 dividitajn okcidentan kaj orientan parton de la ŝtato. Orienta finpunkto estas la urbo Prenzlau, okcidenta la havenurbo Lubeko. La aŭtovojo laŭ la nuna stato (pri plukonstruaj planoj vidu sube) longas 251 kilometrojn. Partoj de ĝi apartenas al la eŭropaj ŝoseoj  kaj . Gravaj urboj laŭlonge de la vojo krom la finpunktoj Prenzlau kaj Lubeko de oriento al okcidento estas interalie Pasewalk, Neubrandenburg, Anklam, Stralsund Rostock, Bad Doberan kaj Wismar. La aŭtovojo nun krucas la aŭtovojojn A14 (proksime de la urbo Wismar) kaj A1 (proksime de la urbo Lubeko).

Oni planas daŭrigi la aŭtovojon okcidenten tra Ŝlesvigo-Holstinio kaj nordokcidenta Malsupra Saksio - tra la urboj Bad Segeberg kaj Bad Bramstedt, tra ponto sub la rivero Elbo al Stade, Bremerhaven kaj plu al Westerstede norde de Oldenburg en Malsupra Saksio. Tiu vojo signifus alternativon de la pli suda, ĝis nun forte frekventata parto de la germana aŭtovojo A1 inter Bremeno kaj Hamburgo. Post finkonstruo de tiu vojparto, la aŭtovojo krucus ankaŭ la aŭtovojojn A29, A26, A23, A7 kaj A21.

-Langsdorf en Meklenburgo-Antaŭpomerio]]

Kategorio:Transporto en Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Transporto en Meklenburgo-Antaŭpomerio
Kategorio:Transporto en Brandenburgio
József Gábor (vinberkulturisto)

﻿**GÁBOR József** (ga:bor) estis hungara vinber- kaj fruktokulturisto naskita en ? en 1830 kaj mortinta en Felsőbánya la 26-an de julio 1900. 
## Kariero
József Gábor konatiĝis en Francio kaj Germanio kun la evoluita vinkulturo kaj fruktokulturado. Reveninte de 1869 li estis instruisto de fakkurso pri fruktokulturo kaj vinberkulturo, inter 1872–1889 li estis la direktoro de porvinberkulturistejo de Érdiószeg.
## Verkoj
**Utasítás a sodronyos szőlőmíveletekre* (Bp., 1876); 
**A gyümölcsaszalásról* (Bp., 1881); 
**A sodronynak alkalmazása a szőlőmívelés és gyümölcstenyésztés körül* (Bp., 1884).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Gabor, J.
Gabor, J.
Gabor, J.
Germana aŭtovojo A24

La **germana aŭtovojo A24** (germane *Autobahn 24*, mallonge *A24*, aŭ formale *Bundesautobahn 24*, mallonge *BAB 24*) estas aŭtovojo inter la urbo Hamburgo en nordokcidenta Germanio ĝis la urbo Berlino en nordorienta Germanio. La aŭtovojo longas 239 kilometrojn. Ĝi estas parto de la eŭropa ŝoseo 26 (). Inter la jaroj 1945 kaj 1990 la ŝoseo estis unu el tri aŭtaj vojoj, tra kiuj veturiloj el okcidenta Eŭropo povis atingi la "insulan" urbon Okcidenta Berlino.

Gravaj urboj laŭlonge de la vojo krom la finpunktoj Hamburgo kaj Berlino estas inter alie Ludwigslust, Schwerin, Parchim, Pritzwalk kaj Neuruppin. La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A1 (proksime de la urbo Hamburgo), A14 (proksime de la urbo Schwerin), A19 (proksime de la urbo Wittstock) kaj A10 (en la distrikto Havelland, jam okcidente de la urbo Berlino).

-Flatow]]  

 

Kategorio:Transporto en Hamburgo
Kategorio:Transporto en Ŝlesvigo-Holstinio
Germana aŭtovojo A30

La **germana aŭtovojo A30** (germane *Autobahn 30*, mallonge *A30*, aŭ formale *Bundesautobahn 30*, mallonge *BAB 30*) estas aŭtovojo inter la limo inter Germanio kaj Nederlando (transire al la nederlanda aŭtovojo *Rijksweg 1*, proksime de la urboj Hengelo kaj Bad Bentheim) ĝis la urbo Bad Oeynhausen en Malsupra Saksio. La aŭtovojo longas 138 kilometrojn. Ĝi estas parto de la eŭropa ŝoseo 30 (). Malgraŭ sia relativa mallongeco, la vojo estas parto de la aŭta vojo inter la urboj Amsterdamo kaj Berlino kaj grava eŭropa ligilo. 

La aŭtovojo krucas la nord-sudajn aŭtovojojn A31 (proksime de la komunumo Schüttorf) kaj A1 (proksime de la urbo Osnabrück), kaj ĉe sia okcidenta fino en Bad Oeynhausen eniras la aŭtovojon A2, kiu orienten pludirektiĝas al Hanovro, Magdeburg kaj Berlino. De ĉiuj tri krucataj aŭtovojoj ankaŭ eblas rekte pluvojaĝi suden al la urbaro de la industria Ruhr-Regiono en okcidenta Germanio. 

)]]  

 

Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Transporto en Malsupra Saksio
Germana aŭtovojo A31

La **germana aŭtovojo A31** (germane *Autobahn 31*, mallonge *A31*, aŭ formale *Bundesautobahn 31*, mallonge *BAB 31*) estas aŭtovojo inter la urbo Emden ĉe la Norda Maro en la regiono Orientfrislando de nordokcidenta Germanio ĝis la urbo Bottrop en la industria Ruhr-Regiono en la okcidento de la ŝtato. La aŭtovojo longas 241 kilometrojn. Ĝi estas parto de la eŭropa ŝoseo 22 ().

Gravaj urboj laŭlonge de la vojo estas interalie Leer, Papenburg, Meppen kaj Lingen (la lastaj tri en la historia regiono Emsland), Gronau, Coesfeld, Borken kaj Kirchhellen. La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A28 (proksime de la urbo Leer), A30 (proksime de la komunumo Schüttorf) kaj A2 (ĉe la suda finaĵo de la vojo, proksime de la urbo Bottrop). Aparte gravas la orienta-okcidenta aŭtovojo A30, kiu estas parto de la trafika ligilo inter Amsterdamo kaj Berlino.

[eta|maldekstra|400px|kruciĝo de la aŭtovojoj [germana aŭtovojo A30|A30 kaj A31  en Schüttorf]]

Kategorio:Transporto en Malsupra Saksio
 |r2 = Nordrejn-Vestfalio
András Gagyi Pálffy

﻿**GAGYI PÁLFFY András** (gadji pa:lfi) estis inĝeniero pri minejo laŭreato de Kossuth-premio (1963) naskita en Godinesd la 16-an de septembro 1918 kaj mortinta en Budapeŝto la 23-an de majo 1988.

## Kariero 
András Gagyi Pálffy diplomitiĝis en la teknikuniversitato de Temeŝvaro (1942). Li eklaboris en la minejo Kereszthegy apud Baia Mare. Post Tatabánya kaj Sopron li estis ĉefinĝeniero de 1945 en Recsk. Inter 1951-1964 li estis vicĉefsekciestro en la fakministerio. De 1964 li estis vicdirektoro de la Országos Érc- és Ásványbányák, de 1979 ĝis 1984 ĝia direktoro. Li estis vicprezidanto de *Országos Magyar Bányászati és Kohászati Egyesület* (1963-1976), poste ĝia honora ano (1985).

## Distingoj 
* Mikoviny-medalo, orgrado (1966),
* Solcz-memormedalo (1969, 1983),
* Zorkóczy-medalo (1982).

## Verkoj 
* *A gyöngyösoroszi ólom-cinkércek nehézszuszpenziós dúsítása* (Bány. és Koh. L., 1959);
* *Újszerű törekvések az ásványelőkészítésben* (Bány. és Koh. L., 1961);
* *A rudabányai pátvasérc dúsítása* (Bány. és Koh. L., 1963);
* *Die bewertung von Mineralischez Rohstoffen mit mehreren Komponenten* (Acta Geod. Geophys et Mont. Acad. Sci. Hung. 1970);
* *A mélybányászat meghatározó szerepe a tudományos feladatok továbbfejlesztésében* (MTA. X. Oszt. Közl. 1971/2-4);
* *A recski mélyszinti ércesedés megismerése, általános jellemzése és népgazdasági jelentősége* (Földtani Közlöny I. 105/1975);
* *A kis ásványi előfordulások hasznosítása* (Bányászati Világkongresszus-Isztambul. Bány. és Koh. L., 1979)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Germana aŭtovojo A8

La **germana aŭtovojo A8** (germane *Autobahn 8*, mallonge *A8*, aŭ formale *Bundesautobahn 8*, mallonge *BAB 8*) estas aŭtovojo en tri partoj, kiu ligas la limon inter Germanio kaj Luksemburgio okcidente kaj la limon inter Germanio kaj Aŭstrio proksime de la urbo Salcburgo oriente: Unua parto trairas la federacian landon Sarlando, sed finiĝas baldaŭ post la transiro al Rejnlando-Palatinato; dua parto komenciĝas ĉe la limo inter Rejnlando-Palatinato kaj Baden-Virtembergo, proksime al la limo kun Francio, kaj vojas ĝis la nordokcidenta rando de Munkeno, dum tria parto komenciĝas ĉe la sudorienta rando de tiu urbo kaj atingas la limon kun Aŭstrio. La aŭtovojo sume longas 497 kilometrojn. Partoj de ĝi apartenas al la eŭropaj ŝoseoj , , ,  kaj .

Gravaj urboj laŭlonge de la vojo estas interalie Neunkirchen, Pirmasens, Karlsruhe, Ŝtutgarto, Ulm, Aŭgsburgo, Munkeno, Rosenheim, Traunstein kaj Bad Reichenhall. La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A620 (proksime de la urbo Saarlouis), A6 (proksime de la urbo Neunkirchen), A62 (proksime de la urbo Pirmasens), A5 (proksime de la urbo Karlsruhe), A81 (proksime de la urbo Leonberg ĉe Ŝtutgarto), A7 (proksime de la urbo Ulm), A99a, A81, A82, A99 kaj A995 (proksime de la urbo Munkeno) kaj A93 (proksime de la urbo Rosenheim).

Kategorio:Transporto en Sarlando
Kategorio:Transporto en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Transporto en Baden-Virtembergo
Kategorio:Transporto en Bavario
1301 Yvonne

'*1301 *Yvonne'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Louis Boyer elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Yvonne''", tiu de la fratino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Louis Boyer
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Germana aŭtovojo A40

La **germana aŭtovojo A40** (germane *Autobahn 40*, mallonge *A40*, aŭ formale *Bundesautobahn 40*, mallonge *BAB 40*) estas aŭtovojo inter la limo inter Germanio kaj Nederlando oriente (proksime de la urboj Straelen kaj Venlo) ĝis la urbo Dortmund okcidente. La aŭtovojo longas 94 kilometrojn kaj krucas la nordan parton de la industria Ruhr-Regiono - sekve ĝi ankaŭ nomatas "Ruhr-Schnellweg" [prononco "Rur-ŜNELveg"], do "Ruhr-rapidvojo". La vojo estas parto de la eŭropa ŝoseo 34 ().

Gravaj urboj laŭlonge de la vojo estas interalie Moers, Duisburg, Mülheim, Essen kaj Bochum - kaj kompreneble la finurbo Dortmund. La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A57 (proksime de la urbo Moers, ligo suden al Kolonjo), A59 (proksime de la urbo Duisburg, same ligo suden al Kolonjo), A3 (same proksime de Duisburg, kaj same ligo suden al Kolonjo kaj plu al Frankfurto ĉe Majno), A52 (proksime de la urbo Essen, ligo al Düsseldorf), A43 (proksime de la urbo Bochum, ligo al Recklinghausen sude kaj al Monastero norde) kaj A45 (okcidente de la urbo Dortmund). Fine de sia vojo, la ŝoseo dum sep kilometroj havas "nur" la statuson de landvojo (federacia ŝoseo B1), kaj tiam iĝas la germana aŭtovojo A44, kiu vojas orienten al Kaselo. Tiuj sep kilometroj jam nun estas konstruataj kvazaŭ aŭtovojo kaj ĝis la fino de la jaro 2011 ankaŭ oficiale havu la statuson de aŭtovojo.

Ĝis la jaro 1992, la aŭtovoja parto oriente de la urbo Duisburg cetere estis parto de la germana aŭtovojo A2.

]]

Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
Germana aŭtovojo A45

La **germana aŭtovojo A45** (germane *Autobahn 45*, mallonge *A45*, aŭ formale *Bundesautobahn 45*, mallonge *BAB 45*) estas aŭtovojo inter la urboj Dortmund kaj Aschaffenburg en Germanio. La aŭtovojo longas 257 kilometrojn. La kompleta vojo apartenas al la eŭropa ŝoseo 41 (), la parto inter Olpe kaj Veclaro ankaŭ al la eŭropa ŝoseo 40 ().

La aŭtovojo trairas la arbaran kaj mezmontaran regionon Sauerland kaj neformale ofte estas nomata "Sauerland-Linie". Gravaj urboj laŭlonge de la vojo krom la finpunktoj Dortmund kaj Aschaffenburg estas interalie Hagen, Lüdenscheid, Olpe, Freudenberg kaj Siegen en Nordrejn-Vestfalio, Dillenburg, Herborn, Veclaro kaj Giessen en Hesio kaj Alzenau en Bavario. La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A2, A42, A40, A44 kaj A45 proksime de la urbo Dortmund, la aŭtovojon A46 (proksime de la urbo Hagen), la vojon A4 (proksime de la urbo Olpe), la vojon A480 ĉe Veclaro kaj la vojojn A485 kaj A-5 sude de la urbo Giessen. Fine ĝi pasas la aŭtovojon A66 ĉe Hanau kaj eniras la  aŭtovojon A3 ĉe Seligenstadt proksime de Aschaffenburg.

[eta|maldekstra|400px|la vojo proksime de [Dillenburg]]

Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Transporto en Hesio
Kategorio:Transporto en Bavario
Vellerat

**Vellerat** estas komunumo en la distrikto Delemonto en Kantono Ĵuraso, Svislando. Ĝi havis 77 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Vellerat situas sur teraso okcidente de la ravino Choindez de la rivero Birs, meze inter Delemonto kaj Moutier. La teritorio de la komunumo etendiĝas sura areo de 2,04&nbsp;km², de kiuj pli ol du trionoj, nome 68%, estas kovritaj de arbaro, 28% servas por agrikulturo, kaj 3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Vellerat limas en nordo kaj oriento al Courrendlin, en sudo al Roches (Kantono Berno), kaj en okcidento al Châtillon.

## Trafiko 
Velerat situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas nur pere de flanka sakvojo ek de Courrendlin. La komunumo ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto.

## Historio 
Vellerat estis kreita nur post la reformacio, kiam tie setlis tri germanlingvaj familioj, kiuj ricevis la teritorion de Vellerat kontraŭ luo de la Paroĥaro Moutier-Grandval. De 1797 ĝis 1815 Vellerat apartenis al Francio. En la jaro 1800 ĝi estis atribuita al la tiama distrikto Delemonto de la departemento Haut-Rhin. Kiam en la jaro 1815 la teritorio de la iama Princepiskopejo Bazelo estis de la Viena Kongreso atribuita al Kantono Berno, Berno neglektis al atribuon de Vellerat al la distrikto Delemonto, kaj ĝin kun la iama posedaĵo de la Paroĥaro Moutier-Grandval atribuis al la berna distrikto Moutier. Kiel parto de la distrikto Moutier Vellerat dum la ĵurasaj plebiscitoj ne rajtis mem decidi pri sia aparteno al Kantono Ĵuraso kaj devis kontraŭvole resti berna. Komenciĝis nun 20-jara lukto de Vellerat por eksiĝi el Kantono Berno kaj aliĝi al Kantono Ĵuraso. Kiam la aŭtoritatoj de Kantono Berno daŭre rifuzis akcepti la rajton de la civitanoj de Vellerat pri memdecido, la komunumo de Vellerat deklaris sian eksiĝon el Kantono Berno kaj deklaris sin *Libera Komunumo*. Fine en la 1990-aj jaroj okazis balotoj en la kantonoj Berno kaj Ĵuraso kaj fine la 10-an de marto 1996 tutsvise pri la transiro de Vellerat al Kantono Ĵuraso. La 1-an de julio 1996 la komunumo Vellerat oficiale aliĝis al Kantono Ĵuraso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Vellerat
Germana aŭtovojo A60

La **germana aŭtovojo A60** (germane *Autobahn 60*, mallonge *A60*, aŭ formale *Bundesautobahn 60*, mallonge *BAB 60*) estas aŭtovojo en du partoj: la orienta parto situas inter la limo de Germanio kaj Belgio ĉe la urbo Sankt-Vith tra la mezalta montaro Eifel ĝis la urbo Wittlich, kie la vojo eniras la germanan aŭtovojon A1. La okcidenta parto komenciĝas en Bingen ĉe la germana aŭtovojo A61, pasas la urbon Majenco kaj krucas la la vojo eniras la aŭtovojon A63, kaj fine sude de Rüsselsheim kaj iom sudokcidente de la flughaveno frankfurta eniras la germanan aŭtovojon A67. La aŭtovojo sume longas 83 kilometrojn. Partoj de ĝi apartenas al la eŭropaj ŝoseoj  kaj . 

 en la mezalta montaro Eifel]]  

 

Kategorio:Transporto en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Transporto en Hesio
Germana aŭtovojo A61

La **germana aŭtovojo A61** (germane *Autobahn 61*, mallonge *A61*, aŭ formale *Bundesautobahn 61*, mallonge *BAB 61*) estas aŭtovojo inter la limo de Germanio kaj Nederlando proksime de la urbo Venlo ĝis la urbo Hockenheim en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio.. La aŭtovojo longas 331 kilometrojn. Partoj de ĝi apartenas al la eŭropaj ŝoseoj  kaj . Gravaj urboj laŭlonge de la vojo estas interalie Mönchengladbach, Bergheim, Meckenheim, Bad Neuenahr-Ahrweiler, Sinzig, Koblenz, Bingen, Alzey kaj Speyer.

La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A52 kaj A46 en Mönchengladbach, A44 proksime de Bedburg, A4 proksime de Kerpen, A1 proksime de Erftstadt, A565 ĉe Meckenheim kaj A573 ĉe Bad Neuenahr-Ahrweiler, A571 en Sinzig, A48 ĉe Koblenz, A60 ĉe Bingen, A63 ĉe Alzey, A6 ĉe Frankenthal), A650 ĉe Ludwigshafen kaj A65 ĉe Mutterstadt. Fine ĉe Hockenheim ĝi duafoje pasas la aŭtovojon A6 kaj eniras ĝin.

]]

Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Transporto en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Transporto en Baden-Virtembergo
Germana aŭtovojo A59

La **germana aŭtovojo A59** (germane *Autobahn 59*, mallonge *A59*, aŭ formale *Bundesautobahn 59*, mallonge *BAB 59*) estas aŭtovojo en tri partoj inter la urboj Dinslaken kaj Bonn en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. La aŭtovojo longas 70 kilometrojn. Malgraŭ tiu relativa mallongeco la vojo estas grava nord-suda trafika ligilo en okcidenta Germanio. Inter la urboj Kolonjo kaj Bonn ĝi estas la ĉefa ŝosea vojo oriente de la rivero Rejno. Gravaj urboj laŭlonge de la vojo krom la finpunktoj Dinslaken kaj Bonne estas interalie Duisburg, Düsseldorf, Leverkusen, Kolonjo (ekzakte ties urbopartoj oriente de la Rejno, inter ili Mühlheim, Delbrück, Deutz, Kalk kaj Porz) kaj Sankt Augustin. La aŭtovojo krucas la aŭtovojojn A42 kaj A40 en Duisburg, A46 en Düsseldorf, A1,  A3, A4 kaj A559 en Kolonjo, A560, A565 kaj A562 en Bonn (ekzakte ties urbopartoj oriente de la Rejno, inter ili Beuel, Pützchen, Ramersdorf kaj Oberkassel). En la loko kie kruciĝas la A59, la urba vojo A562 kaj la federacia vojo 42 en la kvartalo *Ramersdorf*, la aŭtovoja kruciĝo volviĝas ĉirkaŭ la mezepoka kastelo *Kommende Ramersdorf*, origine rezidejo de la Ordeno de germanaj kavaliroj.

[eta|maldekstra|300px|la aŭtovojo en la haveno de [Duisburg]]

Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
1303 Luthera

'*1303 *Luthera''''' estas meze granda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Friedrich Karl Arnold Schwassmann elde la Observatorio de Hamburgo, en Hamburg-Bergedorf.

## Nomo 
Ĝia nomon honoras la germanan astronomon Karl Theodor Robert Luther.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Friedrich Karl Arnold Schwassmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1928
1304 Arosa

'*1304 *Arosa''''' estas mezgranda, tre hela asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la Svisa komunumo Arosa, en la Kantono Grizono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1928
1302 Werra

'*1302 *Werra''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano, se oni fidas pri ĝiaj orbitaj elementoj, de la Temisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la 28-an de septembro 1924.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la germana rivero Werra, kiu, kun la rivero Fulda, formas la riveregon Weser.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1924
Stripasero

La **Stripasero** (*Oriturus superciliosus*) estas specio de birdo de la familio de Emberizedoj. Ĝi estas monotipa en la genro ***Oriturus***. Ĝi estas endemia de Meksiko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj moderklimataj herbejoj.

Stripasero estas emberízedo relative granda, ĉar plenkreskulo estas 16 al 18 cm longa, sed averaĝe 17 cm longa. Ne estas seksa dimorfismo. Plenkreskulo havas brunajn dorson, voston kaj flugilojn kun malhela strieco. La brusto estas griza kaj la suba ventro flaveca. La kapo estas distinga: nigra beko relative granda, blanka gorĝo kaj nigra makulo en vangoj kaj bridoj; kaj pli rimarkindaj ampleksa superokula (superokulo) blanka strio kiu etendas el la frunto al la nukoflankoj (kaj nomigas la specion), kaj supre tre ruĝeca krono. La kruroj estas rozkoloraj. Nematuruloj estas similaj, sed kun malhelaj strioj  en la blankeca brusto.

Stripasero estas specio de malaltaj teroj, kiu distribuiĝas laŭlonge de la Meksika Altebenaĵo, la Sierra Nevada (Meksiko) kaj la altaj teroj de Oaxaca. Ĝi loĝas en herbejoj kaj arbaroj de koniferoj kun arbusteca vegetaĵaro.

Ĝi konstruas neston el herbo, musko kaj aliaj vegetaĵaroj kaj situigas ĝin en arbusto aŭ en arbo. La ino demetas 3 al 5 ovojn, verdecbluecajn kun purpurbrunaj strioj kaj punktoj. La kovado daŭras 14 tagojn; la idoj restas en la nesto 17 tagoj kaj poste okazas elnestiĝo. La idoj estas manĝigataj per malgrandaj kvantoj de insektoj kiujn ili ricevas rekte el la beko de la gepatroj.

La voĉo estas metaleca *tik* aŭ *ĉik*, foje ekscitita *ĉik ĉik ĉik-ĉik sŝi sŝisŝisŝi*. 

## Notoj 
## Referencoj 
* Roger Tory Peterson kaj Edward L. Chalif. 2008. *Aves de México*. Guía de campo. Editorial Diana, México. ISBN 978-968-13-3207-5
* Sada, A.M.; Phillips, R., kaj Ramos, M.A. 1984. *Nombres en castellano para las aves mexicanas*. Publicación de Divulgación No. 17. Instituto Nacional de Investigaciones sobre Recursos Bióticos. México. Citita de Peterson kaj Chalif (2008).
* [*Oriturus superciliatus*, Ruĝa Listo de IUCN(https://eo.wikipedia.org/wiki/Ru%C4%9Da_Listo_de_IUCN), konsultita la 5-a de oktobro de 2009, IUCN, en angla.
* BirdLife International 2004.  Oriturus superciliosus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26a de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
László Gál (juristo)

﻿**GÁL László** (ga:l) estis hungara juristo, jufakverkisto naskita la ? en 1777 kaj mortinta en Koloĵvaro la 8-an de julio 1848. 

## Kariero
László Gál estis inter 1835–47 konsilanto de ĉefguberniejo de Transilvanio. Liaj kolektaĵoj da jurregularo estas gravaj jurhistoriaj fontoj. 

## Verkoj
**Az erdélyi diaeták végzéseinek nyomdokai* (I–II. Kolozsvár, 1836); 
**Értekeződés az erdélyi ns. szász nemzet eredetéről és némely törzsökös polgári jogairól* (névtelenül, Nagyenyed, 1846); 
**Vizsgálódás az erdélyi kenézségekről* (Nagyenyed, 1846). 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Gal, L
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Zapata Marĉo

eta|dekstra|250ra|Vidaĵo el aero
**Zapata Marĉo** (en hispana Ciénaga de Zapata) situas en la Zapata Duoninsulo en sudo de Matanzas en Kubo. Ĝi situas je malpli da 150&nbsp;km sudoriente de Havano.

## Specioj kaj konservado 
Ene de la Zapata Marĉo estas ĉirkaŭ 900 indiĝenaj plantospecioj, 175 specioj de birdoj, 31 specioj de reptilioj kaj ĉirkaŭ 1000 specioj de senvertebruloj. Plej ol plej elstaraj estas lokaj endemioj de Kubo, kaj inter birdoj estas la Blukapa koturnokolombo, Zapata troglodito, la Zapata ralo, kaj la Zapata pasero.

## Vidu ankaŭ
* Kuba arao

## Referencoj 
Kategorio:Protektitaj areoj en Kubo
Kategorio:Provinco Matanzas
Kategorio:Ramsar-malsekejoj en Kubo
Kategorio:Ekoregionoj
Kategorio:Marĉoj
Močiar (distrikto Banská Štiavnica)

**Močiar** (hungare *Kövesmocsár* [koveŝmoĉAr]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Močiar situas laŭ traira flankovojo. Banská Štiavnica troviĝas je 13&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1305 en formo *"Pallude"*. En 1601 oni komputis tie 22 domojn kaj drinkejon, en 1720 10 domojn kaj muelejon. En 1828 loĝis tie 401 vilaĝanoj en 60 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kövesmocsár 569 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Žiar nad Hronom, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Močiar 157 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1782

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Štiavnica
Podhorie (distrikto Banská Štiavnica)

**Podhorie** (hungare *Teplafőszékely* [teplafOsEkej]) estas malgranda unuigita vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Podhorie situas sur deklivoj. Banská Štiavnica troviĝas je 5&nbsp;km.

## Historio 
La vilaĝo formiĝis en 1964 el 2 setlejoj menciitaj sube. Pli frue ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Žiar nad Hronom, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Podhorie 396 homoj, (387 slovakoj).

### Teplá
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1388 laŭ tiama hungara ortografio *"Theplafew"*. En 1715 oni komputis tie 13 familiojn kaj muelejon. En 1828 loĝis tie 265 vilaĝanoj en 39 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Teplafő 416 homoj, (plejparte slovakoj).

### Žakýl
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1388 en formo *"Zekel"*. En 1601 oni komputis tie 42 domojn. En 1828 loĝis tie 255 vilaĝanoj en 38 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Saskőszékely 361 homoj, (plejparte slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Vizito de Dipatrino, en 1718 barokiĝis
* mezepoka sonorilostablo
* ruinoj de fortikaĵo el la mezepoko

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Štiavnica
Henriko la 3-a (Kastilio)

[dekstra|eta|250px|Henriko la 3-a en vitralo de la [Alkazaro de Segovio]]
**Henriko la 3-a** (n. la 4-an de oktobro 1379 - m. la 25-an de decembro 1406), foje konata kiel *Henriko la Suferanto* aŭ *Henriko la Malsana* (hispane: Enrique el Doliente) estis la filo de Johano la 1-a de Kastilio kaj Eleonora de Aragono, kaj sukcedis lin kiel reĝo de Kastilio kaj Leono en 1390.

Henriko naskiĝis en Burgoso, la ĉefurbo de Kastilio. Antaŭ la reĝiĝo, li estis konata per la titolo Princo de Asturio, indikante lin kiel la verŝajna heredanto. Post sukcesado por la trono je la 11-jariĝo, Henriko atingis la povon je siaj 14 jaroj. Malgraŭ sia moknomo, li enmiksiĝis en forta ekstera politiko kaj manovroj dum la unuaj jaroj de la 15-a jarcento. Li povis pacigi la nobelaron kaj reestigi la reĝecon. Dum lia regado, la kastilia floto venkis en pluraj okazoj kontraŭ la angloj. Henriko sendis floton en 1400 kiu detruis Tetuanon en Nordafriko (pirata bazo). En 1402, Henriko komencis la koloniigon de Kanariaj Insuloj, sendante la francan esploriston Jean de Béthencourt. Li deviis portugalan invadon per atako en Badajoz, finfine subskribante packontrakton kun Johano la 1-a de Portugalio en 1402. Li rekomencis la konflikton kontraŭ la regno de Granado, venkante en batalo ĉe Collejares, proksime de Úbeda, en 1406.

Li ankaŭ sendis al Payo Gómez de Sotomayor kaj Hernán Sánchez de Palazuelos, kaj poste al Ruy González de Clavijon, kiel ambasadoroj al Timuro.

En 1388, la edzino de Henriko Katerina de Lankastro (1372-1418), la filino de Johano de Gaunt, unua Duko de Lankastro kaj la dua edzino de Gaunt, Konstanca de Kastilio, kiu estis la pli aĝa filino de Pedro la 1-a de Kastilio. Tio finigis dinastian konflikton kaj solidigis la Domon de Trastamaro. Henriko kaj la filo de Katarina iĝis Johano la 2-a de Kastilio, kiu sukcesis al Henriko kiam li mortis en Toledo, Katarina fariĝis provizora regantino de Kastilio ĉar Johano la 2-a tiam estis neplenaĝa.

Kategorio:Reĝoj de Kastilio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1379
Kategorio:Mortintoj en 1406
Kategorio:Naskiĝintoj en la provinco Burgoso
Zsigmond Gámán

**GÁMÁN Zsigmond** (ga:ma:nl) estis hungara verkisto pri ekonomiko naskita la Koloĵvaro la 2-an de marto 1829 kaj mortinta en Kolozsvár la 1-an de septembro 1907.

## Kariero 
Zsigmond Gámán studis en Koloĵvaro. En 1849 li enpaŝis la hungaran armeon. Post la senarmiĝo en Zsibó oni rekrutigis lin en la armeon de Aŭstra Imperio. Post mallonga tempo li revenis Koloĵvaron, kaj oni elektis lin sekretario de la komerca kaj industria ĉambro (1855). En 1857 li organizis la unuan industrian ekspozicion de Transilvanio en Koloĵvaro. Li estis unu el iniciantoj de la Transilvania Fervojo. Li estis redaktoro de la gazetoj *Heti Lap* kaj *Hivatalos Értesítő*. En 1863 li ekigis kaj redaktis la gazeton *Erdélyi Posta*, poste la politikan kaj ekonomikan gazeton *Unió*. Li tradukis hungaren plurajn teatraĵojn el germana kaj franca lingvoj.

## Verkoj 
* *Helység-névtár* (Kolozsvár, 1861).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Reĝlando de Napolo

[300ra|eta|Malhele oranĝe: Reĝlando de SicilioHele oranĝe: Reĝlando de NapoloFlave: Teritoriaj akiroj de [Ladislao la 1-a (Napolo)|Ladislao la 1-a]]
La **Regno de Napolo**, aŭ **Reĝlando de Napolo**, estis reĝlando kiu konsistis el la suda parto de la Itala duoninsulo. Ĝi estis la resto de la pli antikva Reĝlando Sicilio post secesio de la insulo Reĝlando Napolo kiel rezulto de la Sicilia vespro de 1282. En sia epoko ĝi estis konata kiel "Regno de Sicilio/Reĝlando Sicilio", nuntempe oni nomas ĝin "Regno de Napolo" por distingi ĝin de la alia, samnoma "Reĝlando Sicilio" sur la insulo. Dum longa tempo de ĝia ekzistado, la regno estis pribatalita inter la francaj kaj aragonaj/hispanaj dinastioj. En 1816, ĝi denove kuniĝis kun la insul-bazita Reĝlando Sicilio por formi la Reĝlandon de la Du Sicilioj.

Kategorio:Napolo

Kategorio:Historio de Italio
Napolo
Napolo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1280-1289
Kategorio:Aperis en 1282
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1816
Počúvadlo

**Počúvadlo** (hungare *Bacsófalva* [baĉOfalva], germane *Pockhaus*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Počúvadlo situas inter montoj, laŭ traira flankovojo. Banská Štiavnica troviĝas je 13&nbsp;km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1333 en formo *"Pocholla"*. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon duaklasa. En 1828 loĝis tie 250 vilaĝanoj en 41 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bacsófalva 390 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Bátovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1952 kolĥozo formiĝis. En 2001 vivis en Počúvadlo 131 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1771, en 1801 trakonstruiĝis
* artefarita lago kun feriejaj dometoj 
* turista vojeto al iama fortikaĵo
* kverko 400 jarojn aĝa

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Štiavnica
István Gárdonyi

﻿**GÁRDONYI István** (ga:rdonji) estis rumanuja hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Temeŝvaro  la 22-an de januaro 1907 kaj mortinta en Frankfurt am Main la 7-an de julio 1979.

## Kariero
István Gárdonyi finis la mezlernejon en Temeŝvaro en la juda liceo (1925), diplomiĝis pri politikaj sciencoj en la universitato de Vieno (1929) kaj tie debutis kiel raportisto. De 1930 li iĝis kunlaboranto de la *Temesvári Hírlap*. Li intervjuis plurajn el renomaj homoj kiel komponisto George Enescu, verkisto Endre Nagy kaj komponisto Béla Bartók. Dum la dua mondmilito kaj poste li sendis el Bukareŝto raportaĵojn al gazetoj *The New York Times* kaj *The Daily Herald*, tial en la 1950-aj jaroj li estis malliberigita, kaj oni honorigis lin nur en 1964. De 1971 li partoprenis la internaciajn pacmovadojn. 

## Libroj
* *D-terv*, raportaĵromano (1938), kune kun lia bopatro Viktor Déznai, Mikszáth-premio. 
**Az ember jó*, romano (Temesvár, 1946). 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Gardonyi, I.
Gardonyi, I.
Sociolekto

En lingvoscienca fako, **sociolekto** estas lingvo aŭ dialekto de socia grupo posedanta sian propran subkulturon. Ĝi estas gramatike kaj/aŭ vorttrezore malsama disde ties fontlingvo(j).
Ekzemple ĵargono aŭ slango estas sociolektoj.

## La "Sociolekta Triopo" de Manuel Halvelik 
Ĉar Esperanto estas relative juna lingvo, Manuel Halvelik eldonis tri sociolektojn por helpi tradukistojn rilate al arĥaismaj lingvaĵoj, dialektoj kaj slangoj. Tiuj sociolektoj estas respektive:
:* Arcaicam Esperantom (fikcia Praesperanto)
:* Popido (fikcia dialekto de Esperanto)
:* Gavaro (fikcia slango, kun multaj neologismoj el fremdaj lingvoj)

## Aliaj sociolektoj 
* Esperant'
*Sociolekta Triopo de Esperanto
*Normlingva Esperanto

Kategorio:Dialektoj
Kategorio:Esperanto
Kategorio:Esperantidoj
Jenő Gárdonyi

﻿**GÁRDONYI Jenő** (ga:rdonji) estis rumanuja hungara/hungara redaktoro, ĵurnalisto naskita en Arado la 6-an de septembro 1900 kaj mortinta en Budapeŝto la 4-an de majo 1981.

## Kariero
Jenő Gárdonyi debutis en Arado en 1916 kiel kunlaboranto de la *Aradi Közlöny*. Post sia abiturienta ekzameno li iĝis ĵurnalisto de la *Függetlenség*, *Arad és Vidéke*, dume por unu jaro de la tagĵurnalo *Újvidéki Hírlap*. En Budapeŝto li estis artikolisto de la teatraj gazetoj kaj de la spritaĵgazeto *Magyar Figaro*. Kiel raportisto el Transilvanio de la *Est-Lapok* li revenis en Aradon. Li estigis teatran semajngazeton kun titolo *Aradi Színpad*. Poste en Budapeŝto li gvidis la rubrikon de la ĉefurba gazeto *Magyarország*. Dum la dua mondmilito li estis en laborkampo. En 1946-1948 li estis respondecredaktoro de urbopolitika gazeto *Fővárosi Napló*. De 1950 li estis kunlaboranto de *Magyar Nemzet*, post sia pensiuliĝo en 1962 ĝia artikolisto. En la teatro Városi Színház de Arado oni prezentis liajn du operetojn (Tűzijáték; Fenség hadnagya). Li estis distingita per premio *Aranytoll* (1979).

## Libroj
**Budapesti Hivatali Útmutató* informfaklibro, eldonita kaj redaktita;
* *Sír a szívem* (poemoj, Arad, 1917).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Gardonyi, I.
Gardonyi, I.
Andor Garvay

﻿**GARVAY Andor** (garvai) estis hungara verkisto naskita en Máramarossziget la 13-an de aŭgusto 1875 kaj mortinta en Usono la 8-an de aprilo 1927.

## Kariero 
Andor Garvay translokiĝis Budapeŝton en 1898, de 1901 li estis kunlaboranto de la *Pesti Hírlap*, *Az Újság* kaj *Egyetértés*. De 1912 li vivis en Usono unue kiel ferlaboristo, poste kiel farmbienulo. Dum la hungara konsilantara respubliko en 1919 li respondis por la filmaferoj de Hungario, poste li elmigris en Vienon kaj denove en Usonon.

## Verkoj 
* *Pénz*, teatraĵo (1908);
* *Becstelen* (dramludaĵo, pr. Bp., 1910);
* *Bent az erdőben*, teatraĵo en (1918) estis filmigita kun titolo *Nőstényfarkas*;
* *Négy kis komédia* (Unuaktaĵoj, Gyoma, 1913).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mikaelo la 1-a (Rumanio)

**Mikaelo la 1-a de Rumanio**, *Mikaelo la 1-a von Hohenzollern-Sigmaringen* ( en Sinaia, Rumanio - ) estis dufoja reĝo de Rumanio: en la jaroj 1927–1930 kaj 1940–1947. En aŭgusto 1944 li renversis la diktatoradon de la marŝalo Ion Antonescu. En decembro 1947 Sovetunio trudis al Mikaelo la decidon abdiki kaj li elmigris al Svislando. En 1948 li edziĝis kun la princino Ana de Bourbon Parma. Mihai havas 5 filinojn: Margareta, Elena, Irina, Sofia kaj Maria.

## Vidu ankaŭ 
* Reĝlando de Rumanio

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Kategorio:Eŭropaj kristanoj
Kategorio:Hohencolernoj
Kategorio:Rumanaj reĝoj
Kategorio:Rumanoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Naskiĝintoj la 25-an de oktobro
Kategorio:Mortintoj la 5-an de decembro