1992

eta|1992 Events Collage V1
**1992** estis superjaro komenciĝanta je merkredo (vidu ĉi tie kalendaron).

En la jaro **1992** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Esperantujo 
* 77-a Universala Kongreso de Esperanto en Vieno.
* La oficiala programo de la Germanaj Katolikaj kaj Ekumenaj Foiroj ek enhavis ankaŭ esperantajn programerojn.
* Fabio Alonso Ruiz Ortega eklernas Esperanton.

### Mondo 
* Aŭstrio: Thomas Klestil elektatas prezidento.
* Fina disiĝo de Jugoslavia Socialisma Federacia Respubliko. Eliras Kroatio, Bosnio kaj Hercegovino. Serbio kaj Montenegro kreas novan Jugoslavion.
* Kreita Ehmay ghee chah.
* UNO: Boutros Boutros Ghali anstataŭigas Javier Pérez De Cuellar kiel ĝenerala sekretario. Bosnio aniĝas, kaj Eŭropa Unio kaj Usono rekonas ĝian sendependecon. Krome aniĝas: Armenio, Azerbajĝano, Kartvelio, Kazaĥstano, Kirgizio, Kroatio, Moldavio, San-Marino, Slovenio, Taĝikio, Turkmenio kaj Uzbekio.
* Estonio: Lennart Meri elektatas prezidento.
* Rumanio: Dua el du unuaj demokratiaj elektoj.
* Kroatian sendependecon agnoskas Usono.
* Israelo: Yitzhak Rabin elektatas ĉefministro. Granda venko de la maldekstruloj post multaj jaroj.
* Maŭricio: Cassam Uteem elektatas prezidento.
* Kartvelio: Demokratie elektita prezidento Zviad Gamsaĥurdia renversiĝas.
* Afganion unuigas la Norda Alianco.
* Kameruno, Kongolo Brazavila, Malio: Unuaj multpartiaj elektoj.
* Hispanio, Internacia ekspozicio de Sevilo (1992)

## Kronologio
* 15-a de aprilo: Vjetnamo akiras sian konstitucion.
* Aŭgusto: la ŝtatestroj de la Sud-Afrika Disvolviĝ-Kunordiga Konferenco kunvenis en Windhoek, Namibio, kaj subskribis deklaracion kaj traktaton establigante la novan organizaĵon, la Sud-Afrika Disvolviĝa Komunumo.
* 31-a de oktrobro: Frumatene komenciĝis armita konflikto inter Inguŝio kaj Nord-Osetio, kaŭkazaj respublikoj de Rusio. Kvankam la milita fazo daŭris nur 6 tagojn, la streĉo de rilatoj daŭras ĝis nun.
* 1-a de decembro: UN-rezolucio kondamnas la serbojn kiel ĉefagresantojn, en Bosnio. El ia militregiono multiĝas raportoj pri sistemaj perfortoj de virinoj kaj pri koncentrejoj.
* 2-a de decembro: Germana parlamento ratifas la traktaton de Mastriĥto.
* 3-a de decembro: Eksa GDR-ĉefo Honecker en proceso neas ĉian kulpon pri politikaj viktimoj.
* 3-a de decembro: Nova leĝo permesas israelajn kontaktojn kun PLO-reprezentantoj.
* 6-a de decembro: Hinduoj detruas moskeon en Ayodhya kaj kaŭzas tumultojn en Hindio, Pakistano kaj Bangladeŝo.
* 6-a de decembro: La svisa popolo voĉdonas kontraŭ ia aliĝo al Eŭropa Ekonomia Areo (EEA)
* 7-a de decembro: Prezidanto Kuĉan kaj liberaldemokratoj venkas en Slovenio.
* 8-a de decembro: Rusia prezidanto Boris Jelcin nomumas la liberalan ekonomikiston Jegor Gajdar ĉefministro de Rusio.
* 9-a de decembro Armitaj UN-trupoj invadas Somalion por helpi ai la malsatanta popolo (laŭ oficiala versio).
* 10-a de decembro: Portugala parlamento ratifas la traktaton de Mastriĥto.
* 10-a de decembro: Rigorberta Menchu, defendantino de la indiĝenaj rajtoj en Gvatemalo, ricevas - la Nobelpacpremion.
* 10-a de decembro: La germana registaro ekmalpermesas novnaziajn grupiĝojn reage al iliaj atakoj kontraŭ eksterlandanoj.
* 11-a de decembro: Sukcesa konferenco de Eŭropa Komunumo en Edinburgo.
* 13-a de decembro: La liĥtenŝtejna popolo voĉdonas por la aliĝo ai Eŭropa Ekonomia Sfero (EES).
* 15-a de decembro: Post solvo de la parlamenta krizo, la nova rusia ĉefministro Viktor Ĉernomirdin promesas daŭrigi reformojn kun modifoj.
* 17-a de decembro: Reage al murdo de israela soldato fare de organizaĵo Hamas, la jerusalema registaro deportas 400 palestinanojn al Libano.
* 19-a de decembro: La nova prezidanto de Sud-Koreio nomiĝas Kim Jung Sam. Opoziciulo Kim Dae-Jung fiaskas.
* 20-a de decembro: Prezidanto de Serbio Slobodan Miloŝeviĉ reelektita. Opozicia kandidato Panid postulas nuligon de la, laŭ lia opinio, manipulutaj elektoj.
* 20-a de decembro: Unuafoje pluraj kandidatoj - prezentas sin en komunumaj elektoj en Kubo.
* 30-a de decembro: Brazila prezidanto Fernando Collor de Mello demisias sub premo de koruptada suspekto.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 16-a de februaro: Jânio Quadros, prezidento de Brazilo (n. 1917)
* 6-a de aprilo: Isaac Asimov, usona sciencfikcia verkisto (n. 1920)
* 23-a de aprilo: Satyajit Ray, barata filmreĝisoro (n. 1921)
* 28-a de aprilo: Francis Bacon, irlanda pentristo (n. 1909)
* 6-a de majo: Marlene Dietrich, germana aktorino kaj kantistino (n. 1901)
* 8-a de aprilo: Daniel Bovet, nobelpremiita denaska esperantisto (n. 1907)
* 21-a de junio: Joan Fuster, katalunlingva valencia verkisto (n. 1922)
* 22-a de junio: Constantin Virgil Gheorghiu, rumana verkisto (n. 1916)
* 24-a de aŭgusto: André Donner, nederlanda juristo, prezidanto de la Kortumo de la Eŭropaj Komunumoj (n. 1918)
* 1-a de septembro: Árni Böðvarsson, islanda esperantisto (n. 1922)
* 4-a de septembro: João Masiero, brazila esperantisto (n. nekonata)
* 8-a de oktobro: Willy Brandt, kanceliero de Germanio 1969–74 (n. 1913)
* 7-a de novembro: Alexander Dubček, prezidanto de Ĉeĥoslovakio (n. 1921)
* Albertino dos Santos Matias, portugala esperantisto (n. 1910)