open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alconchel

dekstra|eta|290px|Alconchel, Ekstremaduro

**Alconchel** [alkonĉEl] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *Alconcheleros*. La censita populacio en 2007 estis de 1.970 loĝantoj.

## Situo 
Alconchel estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 296 m; je 45 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 294,9 km². Ĝi situas sudokcidente de la provinco de Badajoz, limigita norde kun Olivenza,sude kun Villanueva del Fresno, oriente kun la najbara Táliga kaj Higuera de Vargas, okcidente kun Cheles kaj kun Portugalio, el kiu separas nur la rivero Gvadiano. Sur la monteto de Miraflores estas la Kastelo de Alconchel. Alconchel estas en la distrikto Llanos de Olivenza.

## Ekonomio 
Brutobredado estas la ĉefa agado. Oni profitas arbarojn de anzinoj kaj korkokverkoj por bredi duonliberajn porkojn.

## Historio 
La vilaĝo de Alconchel naskiĝis en la araba periodo kaj estis reloĝata en la dua duono de la 12a jarcento de kristanoj fare de la reĝo Afonso la 1-a de Portugalio (Alfonso Enriquez, aŭ Alfonso I de Burgonjo). En 1264, dum la reĝado de Alfonso la 10-a, Alconchel ekestis de Kastilio kaj de la Templanoj. Dum la historio estis ĉu portugala ĉu hispana. Kiel okazis en la tuta distrikto landlima, oni suferis la konstantajn militojn inter ambaŭ regnoj. Pro la escepta situo en tiu distrikto estis speciala juro rilate la posedaĵoj de la geedzoj ekde la 13a jarcento ĝis la aktualo.

### La konkero de Ameriko 
Laŭ la libro “La epopeya de la raza extremeña en Indias” de la pastro Vicente Navarro del Cstillo, 25 alkonĉelanoj iris al Ameriko. Unu el ili, Pedro de Alconchel, estis je la servo de Francisco Pizarro, iris al Peruo kaj kiel trumpetisto de la ekspedicio utile servis, ĉefe en la okazaĵoj de Cajamarca kaj en la konkero de Cuzco.

## Vidu ankaŭ 
* Alconchel de Ariza

## Bibliografio 
* “Llanos de Olivenza” Kelkaj aŭtoroj.
* ”Memorial de la Provincia de San Gabriel”. Fray Juan Baptista Moles. Presejo Pedro de Madrigal, Madrido, 1592.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Pola landvojo n-ro 56

La **pola landvojo n-ro 56** (**DK56**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 20 km. Ĝi kunigas la landvojojn nr-o  kaj nr-o .

## Pli gravaj urboj laŭ DK56 
* Koronowo ()
* Kotomierz
* Trzeciewiec ()
Pola landvojo n-ro 57

La **pola landvojo n-ro 57** (**DK57**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 192 km. Ĝi kunigas la urbojn Bartoszyce (tra ) kaj Pułtusk (tra )

## Pli gravaj urboj laŭ DK57 
* Bartoszyce, Plęsy ()
* Bisztynek
* Biskupiec ()
* Dźwierzuty
* Szczytno (, )
* Wielbark
* Chorzele
* Rembielin
* Przasnysz
* Maków Mazowiecki ()
Pola landvojo n-ro 58

La **pola landvojo n-ro 58** (**DK58**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 149 km. Ĝi kunigas la urbojn Olsztynek kaj Szczuczyn.

## Pli gravaj urboj laŭ DK58 
* Olsztynek (, )
* Zgniłocha
* Jedwabno
* Szczytno (, )
* Babięta
* Stare Kiełbonki ()
* Zgon
* Ruciane-Nida
* Pisz ()
* Biała Piska
* Szczuczyn ()
Somoskőújfalu

eta|540ra|centre|Panoramo de Somoskőújfalu
**Somoskőújfalu** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Salgótarján.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2290
* Poŝtkodo: 3121
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Somoskőújfalu situas sur malebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Hatvan-Fiľakovo. Salgótarján troviĝas apude, Szécsény kaj Pásztó po 26 km.

## Historio 
La unua mencio pri la setlejo devenis el 1455 en formo *"Ujfalu"* (=nova vilaĝo) apud fortikaĵo de Somoskő. En la 16-a jarcento la komunumo apartenis al la Osmana Imperio kaj restis plu loĝata. En 1833 incendio okazis. Post Traktato de Trianon Somoskőújfalu trovis sin apud la nova landlimo en Ĉeĥoslovakio, sed en 1924 la vilaĝo redoniĝis al Hungario. Ekde tiam Somoskőújfalu iĝis limpasejo voje kaj fervoje. Inter 1977-2006 la vilaĝo estis nur ekstera parto de Salgótarján. Ekde 2008 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo el la 18-a jarcento, en 1898 renovigita

## Famuloj 
* en Somoskőújfalu naskiĝis pentristo Péter Földi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Vic-la-Gardiole

''''* (jen france, ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Hérault*, en la nuna administra regiono Okcitanio ( [ɔksitaˈni],  [utsiˈtanjɔ],  [uksiˈtanjə]) kaj en la historia regiono Langvedoko-Rusiljono (). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montpeliero kaj al la kantono **. La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝantoj france nomiĝas *Vicois*. Etimologie la nomo devenas de la latina termino *Vicum* (vilaĝo, romia administra nivelo sen propraj rajtoj).

[eta|200ra|maldekstra|Preĝejo Sankta [Leokadio (*Sainte-Léocadie*)]]

La 9-an de junio 1885 la vilaĝo ***Vic*** elektis la franclingvan nomon ***Vic-les-étangs*** pro la multaj ĉirkaŭaj lagoj (france *étang*). La aktuala nomo estas de la 12-a de marto 1914. La nomo *Gardiole / Gardiòla* rilatas al proksima montaro. Historie Vic estis vilaĝo de fiŝkaptistoj.

La vitejoj kontribuas al la produktado de muskatela vino "Muscat de Frontignan"

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo *Sainte-Léocadie de Vic* el la 12-a jarcento.
: Estas fortikigita romanika preĝejo kaj funkciis kiel rifuĝejo de la loĝantaro. En la preĝejo estas cisterno kiu ebligis havi provizon da akvo. La konstruaĵo estas difinita per la uzebla konstrumaterialo: La muroj konsistas el miksaĵo de ŝtonoj kaj konkoŝeloj. Menciindas la manko de fundamento.

* La urbocentro akiris novan vizaĝon post renovigaj laboroj kaj la instalo de piediranta zono, limigitaj eblecoj por lasi aŭtomobilon kaj redukto de la strato al unu trako.

La nombro de loĝantoj kreskis de 500 en la 1960-aj jaroj al pli ol 2.500 en la 21-a jarcento pro la favora pozicio inter Montpellier kaj Sète. Dum la somera tempo la loĝantaro kreskas al pli ol 10.000.

La suda parto de la vilaĝa teritorio konsistas el lagoj kaj malsekaj regionoj, dum la norda parto, la montomasivo *Gardiole / Gardiòla'' prezentas grandan diversecon de plantoj kaj bestoj.

## Aliro 
* Fervojo per SNCF al stacidomo '**. Diversaj trajnoj tage kun ligo al TGV al Parizo al stacidomo **' (sankta Roĥo).
* Busa linio 102: Montpellier (tie haltejo Tramway SABINES kun ligo al linio 2 al la centro) - Sète.
* Aŭtomobile: Nacia strato 122 kaj departementa strato 60 de Montpellier aŭ Sète.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hérault
* Vic - Mireval (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Hérault
Somoskő

[300ra|eta|dekstra|Fortikaĵo de Somoskő el la [aero]]**Somoskő** estas iama vilaĝo, nun ekstera parto de Salgótarján en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád.

## Bazaj informoj 
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1678/19.8552
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Somoskő situas sur malebenaĵo, laŭ la slovaka landlimo, ĉefvojo kaj fervojo Hatvan-Fiľakovo preteriras. Salgótarján troviĝas apude.

## Historio 
En la 13-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis sur iama vulkano 526 m-ojn alta. Inter 1566-1593 la fortikaĵo apartenis al la Osmana Imperio. En 1910 loĝis en Somoskő 499 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Post Traktato de Trianon Somoskő trovis sin apud la nova landlimo en Ĉeĥoslovakio, sed en 1924 la vilaĝo redoniĝis al Hungario, sed la fortikaĵo restis en Ĉeĥoslovakio. En 1977 Somoskő aliĝis al Salgótarján. Ekde 2008 ankaŭ Slovakio apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas trairebla principe senkontrole.

## Famuloj 
* en la fortikaĵo loĝadis Anna Losonczy, kiun ofte vizitis poeto Bálint Balassi, liaj poemoj pri Julia temas fakte pri Anna

## Vidindaĵo 
* fortikaĵo, parte ruina

Kategorio:Hungario
Pola landvojo n-ro 55

La **pola landvojo n-ro 55** (**DK55**) estas landvojo je longeco ĉ.125 km. Ĝi kunigas la landvojojn nr-o  (en Nowy Dwór Gdański) kaj nr-o  en Stolno.

## Pli gravaj urboj laŭ DK55 
* Nowy Dwór Gdański ()
* Malbork ()
* Sztum
* Kwidzyn ()
* Grudziądz ()
* Stolno ()
Rio dos Sinos

[eta|dekstra|250ra|Pentraĵo de [pejzaĝisto Herrmann Rudolf Wendroth "La rivero Sinos en 1852"]]
**Rio dos Sinos** estas rivero en Brazilo 190-kmn longa.

Nuntempe ĝi tre suferas pro ekologiaj problemoj, kiel malpuraj alfluoj, troa fiŝkaptado, kaj industria poluo. Ĝiaj akvoj ne estas trinkeblaj.

Ĝi trairas, inter aliaj, la urbon Canoas.

Kategorio:Riveroj en Brazilo
Jobbágyi

**Jobbágyi** [jobAdji] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó. Jobbágy signifas: servutulo.

## Bazaj informoj
* Areo: 18 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8333/19.6763
* Loĝantaro: 2400
* Poŝtkodo: 3063
* Telefonprefikso: 32

## Situo
La vilaĝo situas en valo, laŭ Zagyva, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Hatvan-Salgótarján. Pásztó troviĝas 12, Hatvan 22 km-ojn.

## Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1229. En 1856 granda incendio okazis. Ĝis 1979 ŝtonominejo funkciis flanke de la monto 509 m-ojn alta.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, sportejo. 

## Vidindaĵoj
* romkatolika romanika-gotika-baroka preĝejo Sankta Georgo (Jobbágyi) ĉirkaŭita per defenda muro, en 1796 trakonstruita
* paroĥo de 1818

## Famuloj 
* pentristo Géza Mészöly longe vivis, fine tie mortis en 1887
* en Jobbágyi mortis botanikisto Imre Frivaldszky
Burlesko

**Burlesko** (de itala *burlesco* ŝerca, de *burla*, *ŝerco*, *malseriozaĵo*, *komikaĵo*) estas teatra aŭ literatura ĝenro de burleskaj verkoj. Burleskaĵo estas kruta komedio en teatro aŭ literaturo. En muziko ĝi estas gaja instrumenta muzikaĵo.

## Teatro kaj literaturo 
Sur la scenejo kaj en literaraj verkoj (poemoj, rakontoj, komedioj) burleskaĵo estas ekstravagance komika, primoka verko kontrastiganta la noblecon de la temo kun la trivialeco de la stilo, aŭ male. Ofte burleskaĵo estas improvizita kaj havas kritikajn trajtojn. Kune kun farso kaj arlekenaĵo burleskaĵo apartenas al la literatura ĝenro de dramo. Ofte burleskaĵoj estas ludataj en popola kaj laikula teatro.

Tipaj burleskaĵoj estas la komedioj de Aristofano, Carlo Gozzi, Carlo Goldoni en la tradicio de la Commedia dell'Arte.

En la germana literaturo Sebastian Brant estas rigardata la fondinto de la burlesko pro sia verko La stultula ŝipo (*Das Narrenschiff*, 1494), burleska satiro kritikanta la tiutempan socion.

Aliaj konataj burleskaĵoj:
* *Biedermann und die Brandstifter*. Burleskaĵo de Max Frisch, unua prezentado en 1958
* *Die schlimmen Buben in der Schule* (burleskaĵo kun kantado) de Johann Nestroy, unua prezentado en 1847

## Muziko 
En muziko, burleskaĵo estas la nomo de gaja kaj petola instrumenta muzikaĵo. La nocio estas transprenita el literaturo kaj teatro de la 18-a jarcento.

Konataj burleskaĵoj:
* Kiel unuopa frazo (movimento)
** Burlesca, en Partita No. 3 en a-Moll por piano (BWV 827) de Johann Sebastian Bach
** Gustav Mahler - Rondo-Burleskaĵo: 3-a movimento de la 9-a simfonio
* Kiel memstara komponaĵo
** Burleskaĵo por piano kaj orkestro de Richard Strauss
** Ses Burleskaĵoj op. 58 por piano kvarmana de Max Reger
** Tri Burleskaĵoj Op. 8c por piano de Béla Bartók
** Petruŝko - Burleskaĵo en 4 bildoj de Igor Stravinski kaj Aleksandre Benois
** Burleskaĵo por blovinstrumenta kvinteto op. 76b de Bertold Hummel

## Literaturo 
* D. Werner: *Das Burleske. Versuch einer literaturwissenschaftlichen Begriffsbestimmung*. Diss., FU-Berlin, 1968.
* K. F. Flögel: *Geschichte des Burlesken*. Leipzig 1794.

## Vidu ankaŭ 
* parodio, groteskaĵo
* kabaredo, varieteo
* humoro, ŝerco, ironio
* humoraĵo
* Claudia Letizia
* *La Rabo de la Buklo*

Kategorio:Teatro
Kategorio:Muziko
Talpa monteto

eta|180ra|talpa monteto kun talpo
**Talpa monteto** estas montetoj videblaj en ĝardenoj kaj herbejoj, kiujn produktis talpoj dum la fosado de siaj subteraj kavoj kaj pasejoj.

La teron, kiu troas dum la subtera fosado, la talpo suprenŝovas per sia kapo respektive nazo, laŭ konsisto de la grundo ĉiujn 50 ĝis 100 centimetrojn, tiel ke ekestas tipaj, ĉirkaŭ 25 centimetrojn altaj termontetoj. La montetoj ĝenerale ne situas rekte super la subteraj kavoj kaj pasejoj de la talpo, sed iom flanke, ĉar la besto kutimas iom flanken suprenŝovi la teron. Se iu pli peza besto (ekzemple bovo, ĉevalo ... aŭ homo) paŝas sur tian monteton kaj kunpremas ĝin, sekve do por la talpoj pli malaltas la risko ke kunpremiĝu talpa kavo aŭ pasejo.

La montetoj kun sia malpremita tera strukturo krome servas al la vivnecesa aerumo de la subteraj pasejoj. Ĉar la talpo subtere forte laboras, do havas tre aktivan metabolismon kaj nutras sin ekskluzive de besta manĝaĵo, ĝi produktas multe da karbondioksido, kiun necesas forkonduki pere de la monteta aerumo, por ke la besto ne sufokiĝu en sia subtera regno. Tial la paŝado de homoj sur talpajn montetojn kaj la sekva detruo de la aerumiloj nur estas signalo por la talpo, rapide krei novajn montetojn.

eta|pluraj talpaj montetoj

Multaj talpaj montetoj en ĝardeno aŭ herbejo estas indikilo por sana strukturo de la grundo, kaj la talpa aktiveco mem kontribuas al la saneco de la grundo: ne nur, ke la talpoj formanĝas bestetojn damaĝajn por la proksimaj plantoj, sed pere de la intensa subtera fosado ĝi tre kontribuas al malkoncentriĝo, aerumo kaj sekve ankaŭ akvumo de la teritorio. Sekve aparte la talpaj montetoj estas bona kreskobazo por novaj plantoj. Aparte en sovaĝaj kaj paŝtejaj herbejoj, dense kovrataj per plantoj, sur talpaj montetoj povas ekkreski novaj plantoj, kiuj ne havus kreskoŝancon en la dense plantoplenaj ceteraj partoj de la areo.

Vintre povas okazi, ke la talpo kreas "talpan fortikaĵon" - aparte grandan monteton, ĉirkaŭitan de ringoforma aeruma sistemo, sub kiu ĝi fosas sian subteran neston.

Laŭ mezeŭropa farmista superstiĉo estas asertate, ke se la talpaj montetoj dum aŭtunoj estus aparte grandaj, la sekvaj vintroj estu aparte frostaj.

## Literaturo 
* Jim Parkhurst: *trakti damaĝojn de sovagaj bestoj: **talpoj** (anglalingva teksto, 1999) *

Kategorio:Ĝardenaferoj
Christ's College

'''Christ's College''' - nomo de pluraj edukejoj, inkl.
* Christ's College (Aberdeen)
* Christ's College (Kembriĝo)
Christ's College (Kembriĝo)

128px|dekstra|La heraldika ŝildo de la kolegio

'''''Christ's College'''''  estas kolegio de la Universitato de Kembriĝo.

Komence ĝi nomiĝis "God's House" (la Domo de Dio), kaj situis sur tereno nun okupata de la kapelo de King's College (Kembriĝo). God's House fondiĝis en 1437 kaj ricevis reĝan licencon en 1448. En 1448 ĝi translokiĝis al la nuna situo kaj ricevis duan reĝan licencon. Ĝia nomo ŝanĝis al Christ's College en 1505, kiam ĝi ricevis novan ĉarton kaj donacon de Damo Margaret Beaufort, la patrino de la reĝo Henriko la 7-a (Anglio). Dum la sekvaj jarcentoj aldoniĝis pluaj konstruaĵoj. La halo (desegnita de George Gilbert Scott la pli juna) konstruiĝis de 1875 al 1879.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la kolegio ()

Kategorio:Universitato de Kembriĝo
George Gilbert Scott la pli juna

**George Gilbert SCOTT la pli juna** (n. la 8-an de oktobro 1839, m. la 6-a de majo 1897), angla arkitekto, filo de la arkitekto Kavaliro George Gilbert Scott kaj patro de la arkitekto Kavaliro Giles Gilbert Scott.

Li desegnis
* la preĝejon de Santa Johano la Baptisto en Norwich, kiu iĝis romkatolika katedralo en 1976
* plurajn konstruaĵojn de kolegioj de la Universitato de Kembriĝo
* la ĉefajn konstruaĵojn de Dulwich College
* la pregexejojn All Hallows, Southwark kaj Sankta Agnes, Kennington - detruataj de bomboj dum la dua mondmilito.

Li estis alkoholulo kaj suferis pro mensa malsano. En 1884 oni formale deklaris ke li estis mense malsana, sed, post translokiĝo al Francio, oni deklaris lin mense sana. Li loĝis en Rouen, kie li denove laboris kiel arkitekto. Li mortis pro cirozo en litĉambro de la Midland Grand Hotel (desegnata de sia patro) apud la Londona finstacio Sankta Pancras.

Kategorio:Anglaj arkitektoj
George Gilbert Scott

eta|dekstra|La finstacio Sankta Pancras
eta|dekstra|240px|Albert Memorial
**Kavaliro George Gilbert SCOTT** (n. la 13-an de julio 1811 - m. la 27-an de marto 1878) estis brita angla arkitekto.

Komence li desegnis paŭperejojn, sed li famis pro la desegno kaj restaŭro de preĝejoj, katedraloj ktp. en la gotika stilo. Li estis inspirata de Augustus Pugin. Li ludis kernan rolon en la 19a-jarcenta gotika reviviĝo de Anglio. Li ankaŭ desegnis la finstacion Sankta Pancras (1865) kaj la Albert Memorial, komisiitan de Reĝino Viktoria memore de sia edzo Princo Albert de Saxe-Coburg-Gotha kaj konstruita de 1864 al 1876.

Li naskiĝis en Gawcott, Buckinghamshire kaj estis filo de pastro. Li entombiĝis en Abatejo Westminster. Li fondis dinastion de arkitektoj: liaj filoj George Gilbert Scott la pli juna kaj John Oldrid Scott kaj lia nepo Kavaliro Giles Gilbert Scott laboris kiel arkitektoj.

Kategorio:Anglaj arkitektoj
Eterne rima

**Eterne Rima** estas unupersona Esperanta hiphopo-projekto. Naskiĝinta en Pollando, loĝanta en Japanio, Eterne Rima estas esperantisto ekde la jaro 2000. La unua demo-albumo de Eterne Rima estis *Por miaj gefratoj* produktita en la jaro 2000. En la fino de 2008 Eterne Rima komencis komponi en moderna nova stilo de hiphopo. Rezulte de tio kreiĝis nova riĉa muzika materialo.

En la jaro 2009 Eterne Rima kontribuis per du kantoj al Hiphopa kompilo, vol. 1 (la unua kompilo kun hiphopa muziko farata nur en Esperanto). En decembro 2009 Eterne Rima eldonis promocian 4-titolan albumeton ''Por la rep'*, kiu anoncas la alvenon de plena oficiala KD-albumo *Samideano'' eldonota en la jaro 2010 en fama Esperanta muzikeldonejo Vinilkosmo. Eterne Rima repas en Esperanto. Li mem entute komponas sian muzikon kaj verkas ĉiujn tekstojn estante ankaŭ samtempe repulo kaj kantisto.

En la jaro 2012 li publikigis novan albumon "Taglibro de brutulo". En ĝi estas komuna kanto kun regekantisto Jonny M. Same, li havis gastan kanton en la albumo "Regestilo" de Jonny M.

## Muzika stilo 
En decembro 2008 Eterne Rima malfermis siajn retejojn en MySpace kaj Ipernity, poste en 2009 ankaŭ en Facebook kaj YouTube (vidu ligojn). La unuaj 3 muzikaĵoj el la fino de 2008 kaj komenco de 2009 estis "Venas novaj tempoj", "Batas la kalkan'" kaj "Vera senc'". Ekde la produkto de "Mia loko" Eterne Rima elektis konkretan stilon oscilantan inter Dirty South kaj R&B. La muziko de Eterne Rima kutime kombinas melodiajn motivojn kun fluaj repoj. Tiu ĉi aktuala stilo de hiphopo estas klare aŭdebla en la albumeto ''Por la rep'* kaj en la baldaŭa KD-albumo.

## Diskaro 
* 2000 - *Por miaj gefratoj*
* 2009 - *Por La Rep'*
* 2010 - *Samideano*
* 2012 - *Taglibro De Brutulo''

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala konto ĉe Myspace
* Oficiala konto ĉe Ipernitio
* Oficiala konto ĉe YouTube
* Oficiala konto ĉe Facebook


Kategorio:Esperantaj muzikaj grupoj
Szurdokpüspöki

**Szurdokpüspöki** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó. Szurdok signifas: kanjono, püspök: episkopo.
eta|Preĝejo en Szurdokpüspöki

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8576/19.6951
* Loĝantaro: 1940
* Poŝtkodo: 3064
* Telefonprefikso: 32

## Situo 
Szurdokpüspöki situas sur en strikta valo, laŭ Zagyva, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Hatvan-Salgótarján. Pásztó troviĝas 9, Bátonyterenye 22, Hatvan 26 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1004. Tiam Stefano la 1-a (Hungario) donacis la komunumon al episkopo de Eger. Baldaŭe la kampoj apartenis al diversaj nobelaj familioj. Dum la turkoj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1926 memstara apuda vilaĝo Zagyvaszentjakab unuiĝis kun Szurdokpüspöki. Apude ŝtonominejo longe funkciis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, kuracejo, poŝto, hotelo, 2 kluboj por gemaljunuloj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1769, la turo estas 22 m-ojn alta
* romkatolika preĝejo omaĝe al apostolo Sankta Jakobo de 1906
* serio da vinkeloj 
* monumento de mil jaroj de 1996

## Famuloj 
* en Szurdokpüspöki naskiĝis:
** operkantisto György Radnai
** pentristo Kata Kalivoda

== Komunumoj pri *püspök* (=episkopo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Mátraverebély

eta|dekstra|300px|baziliko de Mátraverebély-Szentkút
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Mátraverebély
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Mátraverebély

**Mátraverebély** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Nógrád, en subregiono de Bátonyterenye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9762/19.7776
* Loĝantaro: 2250
* Poŝtkodo: 3077
* Telefonprefikso: 32

## Geografio 
Mátraverebély situas en valo, laŭ Zagyva, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Hatvan-Salgótarján. Bátonyterenye troviĝas 5, Pásztó 11, Salgótarján 17 km-ojn.

## Historio 
La preĝejo menciiĝis en 1210. Familio Verebi longe havis la kampojn. Iam la komunumo ricevis rajton pri bazarado. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Grafoj Almássy (almAŝi) akiris la kampojn ekde 1756.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika paroĥa Preĝejo Ĉieliro de Maria (Mátraverebély)
* Franciskana Baziliko omaĝe al Ĉieliro de Maria en Mátraverebély
[eta|maldekstra|265px|Baziliko kun la franciskana [monaĥejo en Mátraverebély-Szentkút]]

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Hynek Karel Bouška

**Hynek Karel BOUŠKA** (naskiĝis la 2-an de marto 1884 en Prago - mortis la 13-an de januaro 1962 en Prago) estis ĉeĥa esperantisto, aktivulo, tradukanto, aŭtoro de la politika verko "Slovakoj kaj Magiaroj" (1908). 

Laŭ profesio komunuma oficisto en Praha. 

Esperantisto ekde 1901. Esperantlingva aŭtoritato inter ĉeĥoj.
Li estis kunfondinto de la Esperantista Klubo en Prago (1902), iniciatinto kaj komitatano de Bohema Asocio Esperantista (1908) kaj redaktis la revuojn Bohema Esperantisto, Ĉeĥoslovaka Gazeto kaj Nova Eŭropo. 
Kunlaboranto de la La Progreso. Artikoloj en diversaj ĉeĥaj gazetoj pri Esperanto kaj pri la Delegacio. 

## Verkoj
***Granda instruisto de la nacioj;  La vivo kaj laboro de Jan Amos Komenský** (Comenius) 
***Slovakaj kaj magiaroj: kelkaj vortoj pri slovaka suferado en Hungario** (1908)

***Jazykové vyklady k mluvnici Esperanta: dle "Lingvaj respondoj"** (1927)

## Tradukoj en gazetoj
*Karel Horký: **Hundo** (1909, Český esperantista)
*František Krejčí: **Evoluo de Tolstoj** (1911)
*T. G. Masaryk: **Idealo de la humaneco** (1920)
*Karel Čapek: **Malgrandaj nacioj** (1927, La Progreso)     
*Karel Čapek: **Interparoloj kun TGM** (1930, La Progreso)
*Karel Čapek: **Pri la infanaĝo kaj eduko** (1930, La Progreso)
*Hašek Jaroslav: **Pri bela sinjorino kaj urso el la valo Začaljanka**  (1931, La Progreso)

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Carl von Rokitansky

eta|Karl Freiherr von Rokitansky, litografio de Joseph Kriehuber, 1839
eta|Karl Freiherr von Rokitansky, foto ĉ. 1870
**Carl Freiherr von ROKITANSKY** (ĉeĥe: **Karel ROKITANSKÝ**) (naskiĝis la 19-an de februaro 1804 en Königgrätz, Bohemio [hodiaŭ Hradec Králové, Ĉeĥio] - mortis la 23-an de julio 1878 en Vieno) estis sciencisto, okupita pli ol 40 jarojn kiel profesoro de patologio en Vieno, fondinto de la moderna anatomio, politikisto kaj filozofo.

## Vivo 
En Königgrätz li vizitadis kvinjaran gimnazion. Filozofion kaj medicinon li studis en Prago. Tie lin rimarkinde influis Jan Evangelista Purkyně, tiama profesoro de anatomio.

Rokitanský finstudis medicinon en Vieno en 1828. Li ne estis kontenta kun la stato de tiama kuracista scienco kaj decidis daŭrigi la laboron de Morgagni, Andral, Laennec kaj Baillie. Tiun laboron li genie finis. Bonan konon de patologio li rigardis kiel necesa kondiĉo por sukcesa klinika laboro.

Surbaze de multnombra sekca materialo (preskaŭ 60 000 kadavroj) li esploris kaj priskribis plurajn malsanojn de diversaj organoj, verkis kelkdekojn da sciencaj traktaĵoj.

Lia „Lernolibro de la patologia anatomio“, eldonita germane en 1841-1846, turnis la atenton de la tuta sciencistaro al lia sekco-tablo. La lernolibro disvastiĝis tra la tuta mondo.

La scienca verko de Rokitanský fariĝis naturscienca bazo de la moderna medicino. Kune kun alia ĉeĥo, Josef Škoda, li fondis la t. n. duan Vienan aŭ Vien-Pragan skolon. Anoj de ĉi-tiu skolo estis pluaj eminentaj ĉeĥaj sciencistoj kaj klinikistoj.

La scienca agado de Rokitanský estis taksita per honora membreco de multaj sciencaj societoj en eksterlando, ekzemple en Parizo, Peterburgo, Bostono, Londono, Strasburgo kaj alie.

Rokitanský estas la spirita patro de la eksperimenta patologio kaj medicina ĥemio. Li havas meriton pri la evoluo de histologio kaj juĝa medicino. Grandegajn meritojn li akiris kiel organizanto en la Akademio de Sciencoj, en medicinistaj societoj kaj ankaŭ en reformo de la medicina studo.

Li okupis sin ankaŭ pri filozofio kaj eminentiĝis kiel pioniro de la materialisma metodo de la scienca esploro.

Lia naskiĝurbo Königgrätz / Hradec Králové aranĝis en 1879 brilan solenon kaj inaŭguris memortabulon de sia granda filo en kunlaboro kun la Asocio de bohemaj kuracistoj. La reliefo de la tabulo estas farita de la skulptisto Josef Václav Myslbek.

Kategorio:Ĉeĥaj sciencistoj
Kategorio:Ĉeĥaj kuracistoj
Harald la 1-a (Danio)

**Harald la 1-a Bludenta**, (dane **Harald Blåtand**, *Harald Bludenta*), (n. proksimume 939) – m. proksimume 986 en **Jomsborg** / nun Wolin (Pollando, entombigita en la Katedralo de Roskilde en Danio) estis ekde la jaro 945 la dana reĝo kaj ekde 970 ankaŭ la norvega reĝo. En la jaro 960 li akceptis kristanismon kaj li igis sin bapti. Li disvastigis la teritorion de Danio. Estis nomita laŭ li teknologio Bluetooth.
[eta|maldekstra|La memorŝtono pri [Harald la 1-a (Danio) en la loko de lia morto en la iama **Jomsborg**, nun Wolin en Pollando]]
[eta|maldekstra|La tombo de [Harald la 1-a (Danio) / **Harald la 1-a Bludenta** en la Katedralo de Roskilde en (Danio)]]

Kategorio:Danaj reĝoj
Kategorio:Norvegaj reĝoj
Kategorio:Vikingoj
Lando de Dol

La **lando de Dol** (; ) estis unu el la naŭ malnovaj diocezoj de Bretonio, kies ĉefurbo estis Dol-de-Bretagne. 

Ĝi kovris areon de 637 km² en la nordoriento de la departemento de Ille-et-Vilaine, entenis 43 komunumojn kaj  loĝantojn.

Kategorio:Bretonio
Dol
Giles Gilbert Scott

eta|250px|dekstra|La anglikana katedralo de Liverpool
eta|dekstra|250px|K2|Telefonbudoj konstruataj laŭ la desegno de Scott
**Kavaliro Giles Gilbert SCOTT** (n. la 9-an de novembro 1880 - m. la 8-an de februaro 1960) estis brita angla arkitekto.

Li estis ano de dinastio de arkitektoj. Lia patro estis George Gilbert Scott la pli juna, lia onklo John Oldrid Scott, kaj lia avo Kavaliro George Gilbert Scott: ĉiuj laboris kiel arkitektoj.

Li miksis modernismon kun la tradicio de la angla gotika reviviĝo. Li desegnis plurajn preĝejojn, kaj famis aparte pro la desegno de la anglikana katedralo de Liverpool, por kiu li venkis en konkurso en 1903. Li desegnis ankaŭ la tradician anglan ruĝan telefonbudon. Post ĝia detruo de bomboj en 1941, li desegnis novan ĉambron por la angla Ĉambro de Deputitoj.

Kategorio:Anglaj arkitektoj
Internacia Telekomunika Unio

[300px|dekstra|Monumento de Internacia Telekomunika Unio en [Berno]]
**Internacia Telekomunika Unio** (**ITU**; ); ) estas suborganizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj. Ĝia sidejo troviĝas en Ĝenevo. Ĝi estas la institucio, kiu okupiĝas mondskale pri la teknikaj aspektoj de la telekomunikado.

## Historio 
ITU devenas de la **Internacia Telegrafa Unio** / Union télégraphique internationale / International Telegraph Union, kiu estis fondita la 17-an de majo 1865 kaj estas tiel unu el la plej malnovaj internaciaj organizaĵoj. Nuntempe ĝi estas suborganizaĵo de Unuiĝintaj Nacioj kun 191 membrolandoj. Ĝia fondotago ĉiujare estas festita kiel monda komunika tago. De 1897 ĝis 1921 ĝia direktoro estis la antaŭa membro de la Federacia Konsilio de Svislando, Emil Frey, kiu multe favoris Esperanton kaj sub kies influo Esperanto estis agnoskita kiel unu el la sep rekonitaj lingvoj por internacia telegrafiado.

## ITU nuntempe 
La aktualaj celoj de ITU estas la interagordo kaj progresigo de la internacia kunlaboro en la komunikado laŭ jenaj punktoj:
* Internacia distribuo kaj registrado de sendo kaj ricevfrekvencoj
* Kunordigo de penadoj por la prilaboro de disturboj en la radiotrafiko
* Kunordigo de la evoluigo de radioinstalaĵoj
* Interkonsentoj de plenumiggarantioj kaj kotizoj

En la kadro de ITU naciaj registaroj, entreprenoj privataj, kaj regionaj kaj naciaj organizaĵoj kunlaboras. Bazo de ITU estas la internacia telekomunika kontrakto konkludita en Najrobio en 1982 en kiu estas fiksitaj la taksoj, rajtoj kaj devoj de la organoj de ITU.

La oficialaj laborlingvoj de ITU estas la angla, araba, ĉina, franca, hispana kaj rusa kaj rilate al tiu la Internacia Telekomunika Unio ankaŭ posedas ses oficialajn nomojn en la ses lingvoj, en kiuj ĝiaj dokumentoj estas publikigitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Internacia Telekomunika Unio

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Organizaĵoj de Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Telekomunikado
Kategorio:Normigaj organizoj
Vilanova i la Geltrú

eta|Vilanova i la Geltrú
eta|Strand-aleo
**Vilanova i la Geltrú** estas urbo de Katalunio, ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto (*comarca*) Garraf.

## Bazaj faktoj 
La urbo situas meze de la ĉefaj metropolaj urboj Barcelona (40 km norde), kaj Tarragona (45 km sude), kaj kovras totalan surfacon de 33,5 km2. Ĝi havas 54.309 loĝantojn laŭ la oficiala censo en 2001. Ĝiajn riĉajn historiajn datojn subtenas multaj jarcentoj; en 1274 estis aljuĝita la Carta Pobla (Urba Ĉarto) far Reĝo Jaume la Unua.

## Ekonomio 
Kiel urbo, ĝi kaptas la atenton de granda areo eĉ preter siajn limojn, kaj ĉiam havis viglan ekonomion, originale bazita sur sia agrikulturo kaj vina mara komerco (en la 18-a kaj 19-a jarcentoj), kaj poste sur ĝia teksaĵa industrio. En la lastaj jaroj la industrio diversiĝas laŭ metalaj, kemiaj kaj teksaj fabrikoj (ekde la unua duono de la 20-a jarcento). La urbo ankoraŭ daŭrigas kun iom da agrikultura komerco kaj unu el la  plej gravaj fiŝkaptaj ŝiparoj en Katalunio. Ankaŭ gravas la disvolviĝo en la turisma sektoro kaj libertempaj instalaĵoj.

## Kulturo 
Vilanova i la Geltrú havas komplekson por akvosportoj interne de la haveno, plaĝojn, strandan promenadon, golfejon. Tie estas larĝa kultura agado, inkluzive de tutland-gravaj muzeoj kiel ekzemple pri romantika kataluna arto, teknologio kaj fervojo. Ankaŭ estas ĉiujara programo de teatro, muziko kaj kino, muzikaj festoj kiel FIMPT (Internacia Populara kaj Tradicia Muzika Festo).

Vilanova i la Geltrú havas unu el la plej intensaj kalendaroj pri tradiciaj festoj en Katalunio, precipe Els Tres Tombs (la festo de la bestoj, agrikulturaj, urbaj kaj hejmaj), Karnavalo kaj Festa Major (Ĉefa Urba Festo kun tradiciaĵoj, ktp.).

En urbo kun tia tradicio pri agrikulturo kaj fiŝkaptado, la gastronomio bazita sur siaj freŝaj produktoj ankaŭ estas tre grava kaj vaste agnoskita.

## Vidu ankaŭ 
* Vilanova i la Geltrú (stacidomo)
* Biblioteca-Museu Balaguer
* Listo de urboj de Katalunio

## Eksteraj ligiloj 
* Libertempaj instalaĵoj 
* Malferma parolado de la "Festa Major"-1994 
* Victor Balaguer (Muzeo-Biblioteko 19 kaj 20 jarcenta)


Kategorio: Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Katalunio
Ŝackaj lagoj

La naturprotekta areo Ŝackaj lagoj (, *Ŝatski ozera*) situas en la nordokcidento de Ukrainio, en la Volina provinco. La areo en ekologia vidpunkto estas la plej pitoreska kaj plej pura parto de Ukrainio. La laga akvo eksterordinare puras kaj kompareblas kun tiu de la lago Bajkalo en Sibirio.

La plej granda lago de la lagaro kaj samtempe la la plej profunda lago de Ukrainio nomiĝas Svitjazjo (): la plej profunda punkto de la lago estas 58,4 metrojn sub la akvosurfaco. Averaĝe ĝi profundas 6,3 metrojn. Ĝi larĝas 7,8 oble 4,1 kilometrojn, kaj havas areon de sume ĉirkaŭ 27 kvadrataj kilometroj.

Kategorio:Lagoj en Ukrainio
Kategorio:Geografio de Volina provinco
Kategorio:Akvokolekta areo de Vistulo
Emil Frey

**Emil FREY** (naskiĝis la 24-an de oktobro 1838 en Arlesheim kaj mortis la 24-an de decembro 1922 samloke) estis svisa ĵurnalisto, oficiro, ambasadoro kaj politikisto. De la 1-a de januaro 1891 ĝis la 31-a de marto 1897 li estis membro de la Federacia Konsilio de Svislando kaj en la jaro 1895 li oficiis kiel federacia prezidanto.

## Vivo kaj kariero 
Sen profesia diplomo li elmigris en la jaro 1860 al Usono kaj aliĝis je la komenco de la Usona Enlanda Milito kiel volontulo al la armeo de la nordŝtatoj. Post la batalo apud Gettysburg li estis militkaptito de la Konfederaciitaj ŝtatoj de Ameriko dum unu kaj duona jaroj.

En la jaro 1865 li revenis kiel militheroo al Svislando kaj komencis sian karieron kiel politikisto. De 1866 ĝis 1872 li estis membro de la registara konsilio de Kantono Bazelo Kampara.

Emil Frey estis de 1872 ĝis 1882 kaj de 1889 ĝis 1890 membro de la Nacia Konsilio. Inter 1882 kaj 1889 li estis svisa ambasadoro en Vaŝingtono. Kiel reprezentanto de la Radikal-Demokrata Partio de Svislando li elektiĝis la 11-an de decembro 1890 kiel membro de la Federacia Konsilio, al kio oficio li 1879 kaj 1881 jam dufoje vane kandidatis. En 1895 li prezidis la konfederacion. Post kiam lia projekto de armereformo en 1896 malsukcesis en publika baloto, li demisiis en marto 1897. Post lia emeritiĝo li estis ĝis 1921 direktoro de la Internacia Telekomunika Unio (ITU).

## Esperanto 
Emil Frey estis alta protektanto de la 9-a Universsala Kongreso de Esperanto en Berno. En la ĉeesto de Ludoviko Lazaro Zamenhof li salutis la kongreson memorigante pri la meritoj de Ernest Naville pri Esperanto kaj esprimante sian admiron pri Zamenhof.

Frey estis honora prezidanto de la *Asocio por la kreo de mondlingva oficejo*, asocio, kiu fakte troviĝis sub la kontrolo de idistoj. Malgraŭ tio Frey tre favore pledis por Esperanto.

## Fontoj 
* Enciklopedio de Andreas Künzli "Universalaj Lingvoj en Svislando (p. 319-320).
* Historia Leksikono de Svislando

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Emil Frey en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Svisaj politikistoj
Kategorio:Kamparbazelanoj
Kategorio:Federaciaj konsilantoj de Svislando
Kategorio:Svisaj oficiroj
Margaret Beaufort

eta|dekstra|Damo Margaret Beaufort dum preĝado
**Damo Margaret (Margareta) BEAUFORT** (n. la 31-an de majo 1443, m. la 29-an de junio 1509) estis patrino de Henriko la 7-a.

Ŝi naskiĝis ĉe la kastelo Beltsoe, Bedfordshire kaj estis pra-nepino de Johano de Gaunt kaj lia tria edzino Katerina Swynford. La infanoj de Johano de Gaunt kaj Katerina estis legitimataj kondiĉe ke ili, kaj iliaj posteuloj, neniam pretendus la anglan tronon Ŝia patro estis Johano Beaufort, 1-a Duko de Somerset, kiu mortis kiam ŝi havis nur du jarojn. Henriko la 6-a (Anglio) elektis kiel ŝia edzo sian duon-fraton Edmundo Tudor, 1-a Grafo de Richmond. Margaret edziĝis al Edmundo la 1-an de novembro 1455, sed Edmundo mortis la sekvantan novembron. Margaret gravedis, kvankam ŝi havis nur dek-tri jarojn. Post la komenco de la enlandaj militoj "La Militoj de la Rozoj" (angle, Wars of the Roses) ŝi kaj ŝia filo Henriko translokiĝis al Pembroke, kie ŝi restis ĝis la Jorkista triumfo de 1461. Kiam Henriko la 6-a regajnis la tronon en 1470, ŝi revenis al sia kortego sed ŝia filo fuĝis al Bretonio kun sia onklo Jasper Tudor.

Post la morto de Edmundo Tudor, Margaret edziĝis al
* Kavaliro Henriko Stafford (m. la 4an de oktobro 1471), filo de Humphrey Stafford, 1-a Duko de Buckingham kaj poste al
* Tomaso Stanley, 1-a Grafo de Derby
sed ne naskis pluajn infanojn, eble rezulte de gravedo dum ŝi ankoraŭ tre junis.

Ŝi partoprenis komplotojn kontraŭ Reĝo Rikardo la 3-a, kaj, post la batalo apud Bosworth estis ŝia tria edzo Tomaso Stanley kiu metis la kronon sur la kapon de ŝia filo Henriko.

En 1502 ŝi kreis postenon Profesoro de Teologio ĉe la Universitato de Kembriĝo ("Lady Margaret's Professorship of Divinity"). En 1505 ŝi faris grandan donacon por refondi la Kembriĝan kolegion God's House kun la nomo Christ's College. Ŝi mortis la 29an de junio 1509 en la domo de la dekano de Abatejo Westminster, kaj entombiĝis en la kapelo de Henriko la 7-a en tiu abatejo.

La unua virina kolegio de la Universitato de Oksfordo, Lady Margaret Hall, nomiĝis laŭ Margaret Beaufort.

Kategorio:Anglaj nobeloj
Hauptwil-Gottshaus

## Pri la komunumo 
**Hauptwil-Gottshaus** estas komunumo de la distrikto Weinfelden (ĝis la 31-a de decembro 2010 de la distrikto Bischofszell) en Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 1802 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Hauptwil-Gottshaus situas ĉe la suda bordo de la rivero Sitter nordokcidente de Sankt-Galo. La komunumo konsistas el tuta aro da izolitaj setlejoj kaj la municipoj Hauptwil, Gottshaus kaj St. Pelagiberg.

## Najbaraj komunumoj 
Hauptwil-Gottshaus limas en nordo al Zihlschlacht-Sitterdorf kaj Muolen (Kantono Sankt-Galo), en oriento al Häggenschwil (Kantono Sankt-Galo), en sudo al Waldkirch (Kantono Sankt-Galo), kaj en okcidento al Bischofszell.

## Trafiko 
La municipo Hauptwil disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Sankt-Galo al Weinfelden.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gottshaus datas jam el la 2-a duono de la 13-a jarcento, tiu de Hauptwil kiel *Hoptwill* el la jaro 1413.

La hodiaŭa komunumo Hauptwil-Gottshaus estiĝis en la jaro 1996 per la kunigo de la tiama komunumo Hauptwil kaj ties municipoj kun la komunumo Gottshaus.

## Vidu ankaŭ 
* Hauptwil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hauptwil-Gottshaus
* Hauptwil-Gottshaus en la Historia Leksikono de Svislando
* Hauptwil en la Historia Leksikono de Svislando
* Gottshaus en la Historia Leksikono de Svislando
Santa Marta (Badaĥozo)

**Santa Marta** aŭ **Santa Marta de los Barros** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

## Situo 
Ĝi situas geografie privilegie ĉar la provincaj ĉefaj urboj troviĝas proksime (Badajoz 45&nbsp;km., Mérida 55&nbsp;km., Almendralejo 25&nbsp;km., Zafra 30&nbsp;km., ktp.) krom favoro ke ĝi estas ĉe la ŝoseoj N 432 (Badajoz – Granada) kaj povas aliri al la regionaj aŭtoŝoseoj (E – 90 *Vía de la Plata* kaj A – 5 Madrido – Lisbono) post malpli da 25 minutoj.

Ĝi situas inter 38º 36’ de latitudo kaj 6º 37’ de longitudo. Ĝi apartenas al la distrikto de Tierra de Barros. Ĝi estas je 332 m de alteco super marnivelo. La etendo estas de 119,12 km2.

## Geografio 
Pro sia situo en Tierra de Barros la teritorio elstaras pro siaj ebenaĵoj. Tamen sude estas la montetoĉeno *sierra de Calera*, kies pintoj estas Calera (548m.) kaj Valdelagrana (511m.).

Estas la jenaj rojoj: Prado, Piletas, Garandina, Valdelasierpe, Bo, Valdivia, Gitano, Escalabra, Hondonado, Giles, Huertas kaj Navafría.

La klimato estas mediteranea subtropika. Situa en unu de la zonoj de la regiono kun malpli da pluvo. La mezaveraĝa jara temperaturo estas de 16,4&nbsp;°C. Vintre 8,6&nbsp;°C., kun minimumoj de -3º. Someroj estas sekaj kaj varmaj kun mezaveraĝa temperaturo sezona de 24,4&nbsp;°C. La mezaveraĝa pluvo estas de 468,4&nbsp;mm. La flaŭro estas mediteranea reprezentata de la anzino, kun makisaj specioj kiel cisto, ulekso, ruĝa lavendo, ktp.

## Populacio 
La populacio de Santa Marta de los Barros suferis malregulan kreskon ĝis meze de la 20a jarcento kiam atingis sian pinton. Post 1950 la elmigrado atakis tiun municipon kiu perdis, ĝis 1981, preskaŭ triono de la ĝistiama populacio.

## Historio 
Estas romiaj restaĵoj, kiel tiu de "La Atalaya", de kie oni prenis mozaiko de Orfeo inter animaloj. Estas ankaŭ arabaj restaĵoj de la loko nomita Argamasa.

Pri mezepoka precedenco estis vilaĝeto “La Pontecilla” fine de la 13a aŭ komenco de la 14a jarcento proksime de la aktuala Santa Marta de los Barros. La dukoj de Feria aperis en la zono fine de la 14a jarcento kaj hegemonios en la areo en la 15a kaj venontaj jarcentoj. La iama setliĝo malaperis kaj restis tiu de Santa Marta.

En julio de 1646 la vilaĝo estis detruita de portugaloj pro tiama milito, kaj rekonstruita poste pere de pli regulaj stratoj, ampleksaj kaj rektaj, kaj same pri placoj.

Meze de la 19a jarcento oni aldonis al Santa Marta la najbaran vilaĝeton de Corte de Peleas, kiu dum mallonge estis dependa, ĝis kiam tiu denove sendependiĝis.

## La nomo 
Marta estis la fratino de Maria Magdalena kaj la resurekcionta Lazaro. Ŝi ĉeestis la morton de Kristo. Laŭ la legendoj Sankta Marta estis persekutata de judoj kaj elterigata kun la gefratoj per ŝipo sen direktiloj. Sankta Marta kaj la gefratoj alvenis al la haveno de Marsejlo, kie predikis, kaj liberigis el drako al la vilaĝoj de Taraskono kaj aliaj.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de la municipo de Santa Marta de los Barros.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Ideogramo

[eta|Signo en Hispanio por"Hundoj ne permesataj!" . Tiu ilustraĵo estas [piktogramo. La ruĝa cirklo kaj baro estas **Ideogramo** reprezentanta la ideon de "neniu" aŭ "ne permesata".]]
**Ideogramo** estas grafika simbolo kiu reprezentas ideon aŭ koncepton. Kelkaj ideogramoj povas esti komprenataj ĉar ili similas bildon; ili estas konataj kiel piktogramoj. Aliaj dependas de konvencio por esti komprenebla.

## Vidu ankaŭ 
* Logogramo (vorterosigno)

* Ĉina skribo
* Piktogramo

## Noto kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la artikolo Ideogram en la versio *Simple English*, listo de aŭtoroj.

Kategorio:Senparola komunikado
Kategorio:Grafikaj artoj
Nagyoroszi

**Nagyoroszi** [nadjorosi] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Rétság. La loknomo signifas: granda rusa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 40 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0061/19.0936
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 2645
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
Nagyoroszi situas laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Krupina, fervojo Vác-Balassagyarmat preteriras. Rétság troviĝas 11 km-ojn.

## Historio 
Reĝo Kolomano (Hungario) invitis tien rusojn, kiuj iĝis ĉe la kortumo servistoj. Dekomence la komunumo estis kvazaŭ kampurbo. En 1544 la turkoj okupis en la urbeton. La fervojo ekfunkciis en 1909. Inter 1950–2004 batala formacio pri flugmaŝinoj funkciis, en 1955 bombaviadilo kraŝis.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1768, interne la altaro estas klasikisma
* golgoto
* klasikisma statuo pri Sankta Triunuo de 1844
* kastelo de Stahrenberg-Berchtold
* ĉasdomo de Berchtold de 1905

## Famuloj 
En Nagyoroszi naskiĝis:
* Ilona Varga (historiisto)
* matematikisto József Mogyoródi.

## Fontoj 
* oficiala paĝo 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
eta|maldekstre|Armea teritorio apud Nagyoroszi
Borsosberény

**Borsosberény** [borŝoŝberEnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Rétság.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.9751/19.1171
* Loĝantaro: 1040
* Poŝtkodo: 2644
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
Borsosberény situas laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Krupina, fervojo Vác-Balassagyarmat preteriras. Rétság troviĝas 7, Slovakio 15, Balassagyarmat 18, Vác 27, Budapeŝto 65 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1393, sed najbare jam en 1274 menciiĝis vilaĝo Szomolya [somoja], nun apartenaĵo de Borsosberény. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tiam la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. La fervojo ekfunkciis en 1909.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika paroĥa Preĝejo Marteno de Tours (Borsosberény) de 1730, pligrandigita en 1790, la turo estas 27 metrojn alta
* klasikisma nobeldomo de Tihanyi-Mocsáry [tihanji-moĉAri] de 1826, pligrandigita en 1888, nun infanĝardeno
Galgaguta

**Galgaguta** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Balassagyarmat.
eta|maldekstre|Aerfoto de Galgaguta
eta|Blazono de Galgaguta

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.8467/19.3912
* Loĝantaro: 720
* Poŝtkodo: 2686
* Telefonprefikso: 35

## Situo 
Galgaguta situas sur malebenaĵo, en valo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Aszód-Balassagyarmat. Vác troviĝas 25, Rétság 26, Balassagyarmat kaj Pásztó po 30 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la kuprepoko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1460, tiam la kampoj apartenis al episkopejo de Vác. Post la mezepoko la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1720 slovakoj refondis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dia Mizerikordo, la turo estas 11 m-ojn alta
* muzeeto

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
San Miguel Amatlán

** San Miguel Amatlán** estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaxaca. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *San Miguel Amatlán*. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 262.

## Geografio 
**San Miguel Amatlán** apartenas al la distrikto Ixtlán de Juárez al kiuj apartenas entute 26 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Norda montaro de Oaĥako (regiono *Sierra Norte*), kiu apartenas al la nordorienta parto de la subŝtato Oaxaca (vd. la mapon). La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1012 loĝantojn. El tiuj estis 496 viroj kaj 516 virinoj. La komunumo havas surfacon de 15,31 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 2000 metroj super la marnivelo.
maldekstra|eta|300ra|Situo de la koncerna distrikto kaj regiono interne de la subŝtato Oaxaca.

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 90 indiĝenoj. El tiuj 75 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 75 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* San Miguel Amatlán  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Oaxaca
Kategorio:Norda montaro de Oaĥako
Talavera la Real

**Talavera la Real** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *talaveranos*. La censita populacio en 2007 estis de 5.146 loĝantoj.

## Situo 
Talavera la Real estas situa en la okcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 188 m; je nur 20 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 50 km de Mérida, la regiona ĉefurbo kaj je 390 de Madrido. La surfaco de ties teritorio estas de 61,5 km². 

Temas pri vilaĝo de ebenaĵo situa en la valo de la rivero Gvadiano, ege proksima al urbo Badajoz, ĉe la ŝoseo A5. Ĝi estas en la okcidenta parto de la distrikto Vegas Bajas.

## Ekonomio 
Tradicie estis preskaŭ nur agrikulturo, sed aktuale oni disvolvigis la sektorojn industrian (transformado de agrikulturaj produktoj) kaj servoj, ĉefe pro la proksimeco al la plej granda urbo de la regiono, kio estas Badajoz. En agrikulturo elstaras la kultivoj de maizo, tomato kaj la brutbredado.

## Monumentoj 
La plej signifa estas la preĝejo de Ntra. Sra. de Gracia, ĉe la rivereto de Limonetes. Ĝi estas de la 15a jarcento, sed poste rekonstruita. Estas turo de 1807 kaj retablo de la renesanco de la 16a jarcento, de la artistoj Antonio de Aunión kaj Vasco Martín, kun origado kaj pentraĵoj de Alonso González. Kontribuis ankaŭ en la 17a jarcento Sebastián Salguero. Estas ankaŭ murpentraĵoj de la sakristio atribuitaj al Alonso de Gata.

En la centro de la vilaĝo estas la monaĥinejo de la senŝuaj karmelitaninoj, fondita en 1618. Proksime al la preĝejo estas la ermitejo de San José, malgranda kaj populara.

Estas ankaŭ blazonaj domoj kaj mezepokaj pontoj en la teritorio.

## Kuriozaĵoj 
La talaveranoj famas pro specifa prononcmaniero, kiu transformas la sonon de la literoj "c" kaj "z" en "s", probable pro antikva influo de la portugala.

Estas en la teritorio milita flughaveno, uzebla ankaŭ, sed ne regule, por civilaj flugoj naciaj.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo