open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Vaughn

**Robert Francis Vaughn** (22-a de novembro 1932 New York – 11-a de novembro 2016 Danbury) estis usona aktoro, tenanto de Premio Emmy el la jaro 1978.

Li dediĉis sin al la filma kaj televida aktorado de komence de 1950-aj jaroj. Li apartenis inter usonaj holivudaj steluloj ekde la jaro 1959, kiam li estis nomumita por premio de Usona filma akademio Oscar por filmo *The Young Philadelphiians)*. Sian postenon li konfirmis en la sekvanta jaro 1960 per partopreno en la konata vakera filmo *The Magnificent Seven*.

Fine de la 1960-aj jaroj li aperis en kelkaj konataj holivudaj filmoj, kiel estis ekzemple *Ponto ĉe Remageno* (filmata ankaŭ en Ĉeĥoslovakio), aŭ kun Steve McQueen en filmo *Bullitt*.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
János Károly Kerekes

**János Károly Kerekes** [jAnoŝ kAroj kerekeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kerekes János Károly** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, abato, baz- mez- kaj altlerneja instruisto. Lia monaĥa nomo estis *Károly*, lia pseŭdonimo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Fráter Imre*.

 naskiĝis  en Kistálya, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en cisterciana gimnazio en 1937 en Budapeŝto, poste li aliĝis al la cistercianoj. Post la novicado li studis en monaĥa altlernejo en Zirc, poste en pedagogia altlernejo en Budapeŝto, eĉ en Scienca Universitato Péter Pázmány. Li monaĥiĝis kaj pastriĝis en 1944, jaron poste akiris pedagogian diplomon, post jaro li doktoriĝis. De 1945 ĝis ĉeso de la ekleziaj lernejoj en 1948 li instruis en Eger, poste en monaĥaj edukejoj en Zirc kaj Budapeŝto. En 1950 jam la monaĥa vivo estis malpermesita, tial li estis jaron helppastro, poste inter 1951-1957 li instruis en vilaĝaj bazlernejoj, inter 1957 kaj 1973 li estis pastro kaj katekisto en diocezo de Kalocsa, inter 1973-1983 li instruis en teologia altlernejo de Szeged, ĝis fino de la socialismo en teologia akademio en Budapeŝto. En 1988 li pensiuliĝis, tamen inter 1987-1999 li estis abato de Zirc. En tiu periodo li reorganizis la mezlernejan cistercianan edukadon. Frato Károly ricevis premiojn en 1996 kaj 2003. Lia tombo kuŝas en Abateja preĝejo de Zirc.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kultúra és civilizáció* (1943)
* *Hellász arca és ami mögötte van* (1944)
* *Daloljunk az Úrnak.* (kantaro, kuntradukisto, 1975)
* *Népdalzsoltárok.* (1982; 2-a eldono: 1985)
* *Személyes hitünk és az Egyházunk hite igehirdetésünkben* (1990)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio germane kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Peter Yarrow

**Peter YARROW** (naskiĝis la 31-an de majo 1938 - mortis la 7-an de januaro 2025) estis usona kantisto kaj membro de la folkmuzika grupo Peter, Paul and Mary, kiu estis aparte sukcesa en la 1960-aj jaroj. Yarrow kunaŭtoris la plej faman kanton de la grupo, " *Puff, the Magic Dragon"* (1962), kun Leonard Lipton. Li ankaŭ estis politike aktiva, ekzemple, kontraŭ la Vjetnama milito.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Peter Yarrow Interview ĉe la NAMM Oral History Collection (2017)
* 

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Brandon Sanderson

**Brandon SANDERSON** (naskita la 19-an de decembro 1975, en Lincoln, Nebrasko) estas usona vefrkisto de fantasto kaj sciencfikcio, aventurromanoj por junaj plenkreskuloj, preleganto pri kreiva verkado, kaj dufoja gajninto de la Premio Hugo. La plimulto de lia verkaro falas en la *subĝenron* de alta fantasto (d:Q326439). 

Li estas plej konata pro siaj libroj okazantaj en la Kosmere (*Cosmere*), kiu ampleksas signifan parton de lia verkaro, precipe la seriojn *Mistborn* kaj *Stormlight Archive*, kaj lian laboron pri la konkludo de la fantaziserio *Wheel of Time* de Robert Jordan.

Li estas konata pro sia produktiva verkado, verkinte 71 librojn ĝis 2023,  pluraj el kiuj pintis la furorlibroliston de la New York Times.

Multo de la fantazia verkaro de Sanderson estas konektita per komuna mondo, la kosmero, kiu enhavas serion da loĝataj planedoj inter kiuj vojaĝado eblas. Kelkaj roluloj aperas en pluraj serioj lokitaj sur malsamaj planedoj. En la fruaj verkaĵoj, ĉi tiuj ligoj estas malfortaj, sed ili akiras signifon laŭlonge de la tempo.

La verkaro de Brandon Sanderson karakteriziĝas per tre evoluintaj, ofte nekutimaj magiaj sistemoj. Evoluigante ĉi tiujn magiajn sistemojn, li sekvas regulojn, kiujn li mem nomas la Leĝoj de Magio *de Sanderson*. 

# La kapablo de aŭtoro solvi konflikton per magio estas rekte proporcia al kiom bone la leganto komprenas la menciitan magion.
# De Limigoj al Povoj
# Plivastigu tion, kion vi jam havas, antaŭ ol aldoni ion novan.

Bazante sin sur la Leĝoj de Robotiko de Isaac Asimov, Sanderson aldonis nulan leĝon al siaj tri leĝoj: 
 0. Kiam vi dubas, eraru flanke de la mirinda *(When in doubt, err on the side of awesome).*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Oficiala kompania retejo
* Brandon Sanderson ĉe la datumbazo MLCA
* 2020 prelegoj pri kreiva verkado ĉe  BYU

Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj
Kristanismo en Estonio

Kristanismo alvenis al Estonio el Germanio en la 13-a jarcento. Luteranismo alvenis en la 16-a jarcento. Ortodoksismon fortigis la rusa forto.

Estonio estas unu el la plej sekularaj landoj en la mondo.  Nur 14 % taksas religion kiel esenca parto de sia vivo. proksimume 60 % apartenas al neniu religia grupo. Kristanaj grupoj agas en Estonio proksimume 90. La plejo el la kristanoj de Estonio estas tamen luteranoj aŭ ortodoksuloj. Dum la unua sendependo de Estonio estis 80 % protestantoj, el kiuj la plej multaj luteranoj. Inter la jaroj 2001 kaj 2011 la nombro de estonaj ortodoksuloj superis la nombron de la estonaj luteranoj. En 2021 el la estonoj estis 7,7 % luteranoj kaj 16,3 % ortodoksuloj. Iomete ekzistas ankaŭ lestadianoj, adventistoj kaj pentekostuloj.

Kategorio:Kristanismo
Ina Boudier-Bakker

**Ina Boudier-Bakker** (nederlanda elparolo: *Klaziena ("Ina") Boudier-Bakker* ; naskiĝis la 15-an de aprilo 1875 - mortis la 20-an de decembro 1966) estis nederlanda verkistino, romanverkisto, kaj dramisto.

Boudier-Bakker aktivis en la nederlanda virina movado. Efektive, Ina Boudier-Bakker estis, konsiderante la kromnomon "Reĝino de la nederlanda virina romano",[ *citaĵo bezonata* ] majstro en ĉi tiu kampo.

Ŝia plej granda famo estis alportita per la romano *De klop op de deur* (1930,  Iu frapas la pordon), kiu pentras bildon de la spirita malriĉiĝo de la nederlanda burĝaro.

## Verkado 
Kvankam ŝiaj libroj estas vaste legataj, la aprezo de la publiko ne estis dividita de la kritikistoj. Samtempuloj klasifikis ŝiajn verkojn kiel "socian realismon" kaj "virinajn romanojn". Kiam ŝia vasta verkaro devis esti klasifikita, ĝi estis priskribita per la iom senrespekta etikedo "ĉambra realismo" aŭ "virina romano". Ĉi tiun lastan tipon enkondukis la kritikisto Menno ter Braak por libroj publikigitaj en la lastaj tagoj de naturalismo kaj kiujn kutime verkis virinaj aŭtoroj. En ĉi tiuj libroj, la plej okulfrapaj naturalismaj trajtoj estis tiel malfortaj, ke ili restis realismaj, facile legeblaj romanoj pri la sorto de familioj. Granda atento estis donita al ampleksaj detalaj priskriboj kaj psikologiaj devioj.

## Verkaro (elekto) 
La ĉefaj verkoj de la aŭtorino inkluzivas:

* Kolektoj de noveloj
** *"Fortoj"* (1902),
** *Infanoj* (1905)
** *"Paŭlo"* (1936).
* Romanoj
** *"Malriĉeco"* (1909),
** *"La Spegulo"* (1917)
** *"La Strato"* (1924)
** *"Frapu la Pordon"* (1930)
** *"Oro el Pajlero"* (1949)
** *"Finalo"* (1957).
* Teatraĵoj
** *La Promesita Lando* (1903)
** *"Pli Alta Juro"* (1906)
** *"La Tajdo"* (1926)
** *"Ester"* (1938).
* Kolekto de poemoj
** *"Atentu!"* (1946).

## En Esperanto aperis 
* La reveno de Berend Roos (1) ; 1924 ; Efka ; HE-3 nr. 1 (5 jan 1924)-1/2 ; R ; el 'la promesita lando'
* Surprizoj; ?/1936 ; Flink, Tekla ; A-208 ; R ; Aalen diras 'Flint, Tekla'

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Frederick Wiseman

**Frederick WISEMAN** (naskiĝis la 1-an de januaro 1930 en Bostono, Masaĉuseco; mortis la 16-an de februaro 2026 en Kembriĝo, Masaĉuseco) estis usona filmreĝisoro, dokumenta filmisto. Li estas trifoja gajninto de la Primetime Emmy Award. En 2014, li ricevis la Oran Leonon pro sia vivatingo ĉe la 71-a Internacia Filmfestivalo de Venecio. La 1-an de septembro 2016, oni anoncis, ke Wiseman ricevos honoran Oskaron pro sia elstara kontribuo al la tutmonda kino.

Li faris dokumentariojn dediĉitajn al la funkciado de diversaj institucioj en Usono (malliberejoj, psikiatriaj hospitaloj, bibliotekoj). Liaj plej famaj filmoj-dokumentarioj estis lia debuta filmo *Titicut Follies* (1967), *Hospital* (1970), *Welfare* (1975), kaj *In Jackson Heights* (2015). Liaj filmoj estis konataj pro sia kapablo posedi draman strukturon malgraŭ ŝajna evitado de rakontaj rimedoj, kune kun traktado de sociaj kaj ekonomiaj problemoj en Usono.

Lia filmo, *Titicut Follies*, studo pri mensmalsano, filmita en psikiatria kliniko, estis cenzurita de 1968 ĝis 1992 de la usona registaro pro prezentado de la misuzo de pacientoj fare de gardistoj ĉe psikiatria hospitalo en Bridgewater, Masaĉuseco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Zipporah Films oficiala distribuisto de la verko de Wiseman
* Frederick Wiseman on Reality and film – deklaro ĉe La clé des langues
* A Discussion with Frederick Wiseman and Robert Kramer – Documentary Box
* Interview with Frederick Wiseman for Slant Magazine by Budd Wilkins
* Interview with Wiseman ĉe Not Coming to a Theater Near You

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Jeromos Antal Supka

**Jeromos Antal Supka** [jeromoŝ ŝupka], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Supka Jeromos Antal** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, abato, instruisto. Lia monaĥa nomo estis *Jeromos*.

 naskiĝis  en Várpalota, li mortis  en Zirc.

## Biografio 
 frekventis gimnaziojn en Veszprém (urbo) kaj Pápa. Post eksplodo de la Hungara revolucio de 1848 li aliĝis al la hungara armeo. En 1852 li estis akceptita kiel novico en Zirc. Post studadoj en Heiligenkreuz kaj Pest (urbo) en 1855 li pastriĝis kaj monaĥiĝis. En la sama jaro li ekinstruis en Eger. De 1858 ĝis 1859 li studis en Universitato de Vieno, poste jardekon li instruis en la cisterciana mezlernejo de Székesfehérvár, poste li estis pastro en Előszállás. En 1879 li estis elektita abato de Zirc, kiun li tenis ĝismorte. En tiu periodo li faris financan stabilecon en la abatejo kaj en 1889 li translokigis la seminarion el Zirc al Budapeŝto sub nomo Bernardinum. Li ricevis reĝan premion en 1890.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Allocutio abbatis ad suos religiosos occasione installationis.* (1879)

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare kun bildo
* biografio germane kun bildo
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Ervěnice

:*Estas ankaŭ Rvenice (unu el historiaj nomoj).*

**Ervěnice** () estas pereinta urbo en distrikto Most. Ĝi troviĝis ok kilometrojn okcidente de la malnova urbo Most en supermara alteco 238 metroj. Ervěnice pereis en la jaroj 1959–1960 dum disvastigado de supraĵa minado de brunkarbo. La germana nomo Seestadtl komenciĝis aperi nur en la 16-a jarcento kaj ĝi koneksis kun proksimeco de Lago Komořany.

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1238.

## Loĝantaro 
## Naskiĝintoj 
* Friedrich Mayer (* 1919), politikisto
* George Saiko (1892–1962), verkisto kaj historiisto de arto
* Ludvík Mucha (1927–2012), ĉeĥa kartografisto, historiisto de kartografio

## Rilataj artikoloj
* Brunkarba minejo ČSA

## Pluaj fotoj 

Rvenice (v pozadí vrch Seeberk). Antonín Lewý, Čechy, díl X. Krušné hory a Poohří 1896.jpg|Ervěnice sur ilustraĵo de Antonín Lewý (1896)
Ervěnice důl Hedvika.jpg|Minejo Hedvika
Ervěničtí Čechové bez přístřeší, Kalendář českých menšin na rok 1913 01.jpg|Homoj sen hejmo (1913)
Ervěničtí Čechové bez přístřeší, Kalendář českých menšin na rok 1913 02.jpg|Homoj sen hejmo (1913)

Kategorio:Most
Kategorio:Katastraj teritorioj en Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Most
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Mosta baseno
Kategorio:Pereintaj urboj en Ĉeĥio
A.M. de Jong

**Adrianus Michiel de JONG**, ankaŭ konata kiel *Adriaan Michael de Jong*, kaj akronime A.M. de Jong (naskita la 29-an de marto 1888 en Nieuw-Vossemeer; mortis la 18-an de oktobro 1943 en Blaricum) estis nederlanda verkisto kaj ĵurnalisto. Filo de laborista familio kaj deklarita socialisto, li famiĝis ĉefe pro siaj aŭtobiografiaj romanoj pri *Merijntje Gijzen* - kaj pro sia murdo en la aĝo de 55 jaroj fare de la nederlanda SS.

maldekstre|eta|A.M. de Jong (1936)
De Jong estis tre produktiva kaj sidis ĉe sia skribotablo de mateno ĝis vespero. Li ankaŭ verkis infanlibrojn, radiodramojn kaj tradukojn, kaj aktivis kiel kabaredisto. Oficialaj, burĝaj literaturaj kritikistoj ne multe taksis lin, kiel rimarkas Margreet Schrevel. Li verkis en rekta kaj senornama stilo, en miksaĵo de realismo kaj romantismo. Li kontrastis la ĝenan fabrikon kun la naturo, kaj la seksan deziron kun amo kaj amikeco.

Muzeo dediĉita al li estis starigita en la naskiĝloko de De Jong Nieuw-Vossemeer (Nord-Brabanto)

## En Esperanto aperis 
* La perfido ; 1941 ; Kruit, W.F. ; A-245
* Lia unua longa pantalono ; 1937 ; Alings, H.W. ; SR-5 nr 4 (10 jun 1937)-60/62 kaj LM-8 nr 7 (jan 1938)-8/11 ; Aŭorn.: Van Waes.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Herman de Man

**Salomon Herman "Sal" HAMBURGER** (naskiĝis la 11-an de julio 1898 - mortis la 14-an de novembro 1946), konata sub sia pseŭdonimo **Herman de Man**, estis nederlanda romanverkisto.

En 1919, akuzita pri ŝtelo, li fuĝis al Belgio, kie li fariĝis ĵurnalisto. Dum la Dua Mondmilito, li provizore estis aligita kun Radio Oranje kaj poste estris la dissendadon en Kuraçao. Dum la ĉiam pli strikta cenzuro, kiu influis la nederlandan edukadon dum la okupado, ĉiuj liaj libroj estis metitaj sur la liston de malpermesitaj instrumaterialoj en septembro 1942 laŭ ordono de la Ministerio pri Edukado, Scienco kaj Kultura Protekto. Reveninte al Nederlando, li malkovris, ke lia edzino kaj kvin infanoj estis deportitaj kaj murditaj de la nazioj.

Pluraj el liaj romanoj estas lokigitaj en la lokoj kie li kreskis. Lia romano de 1925 *Het wassende water* (La Lavakvo), kies trideka eldono aperis en 1991, ankaŭ estas lokita en la regiono Lopikerwaard (d:Q2476722). La verko atingis vastan famon, parte ĉar la NCRV faris okpartan televidserion el ĝi en 1986 : ses milionoj da spektantoj spektis la serion tiun jaron. Ĝi estis ripetata plurfoje poste, plej laste en 2011.

## Verkaro 
* *De barre winter van negentig*  
* *Rijshout en rozen* 
* *Het wassende water* 
* *Van winter tot winter* 
* *Aardebanden*
* *Zonen van de Paardekop* 
* *Geiten* 
* *Heilig Pietje de Booy* 
* *Kapitein Aart Luteyn & Aart Luteyn de andere* 
* *De koets* 
* *Stoombootje in de mist & Scheepswerf de Kroonprinces* 

## En Esperanto aperis 
*Het Wassende Water*; La leviĝanta akvo; Makking G.F. ; MAN ; R ; En 1972 ĉe la tradukinto

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Hamburger, Salomon Herman (1898-1946) ĉe la Biografisch Woordenboek van Nederland
* Joods Historisch Museum - Biografio, Herman de Man
* Stichting Dodenakkers.nl - Biografio, Herman de Man 

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Phoenicircus

***Phoenicircus*** estas genro de birdoj el la familio de kotingedoj. Ĝi enhavas 2 speciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Cotingidae - kotingedoj
****Phoenicircus* Swainson, WJ, 1832
*****Phoenicircus carnifex* (Linnaeus, C, 1758) - sanga kotingo
*****Phoenicircus nigricollis* Swainson, WJ, 1832 - nigrakola kotingo

## Etimologio
La scienca genra nomo *Phoenicircus* estas kunmetaĵo de 2 antikvaj grekaj vortoj, *φοινίκεος* (*fojnikeos* = "skarlata") kaj *κέρκος* (*kerkos* = "vosto"), pro la distinga brile sangoruĝa vosto ĉe la maskloj de tiu genro.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Piet Paaltjens

**François HAVERSCHMIDT** (naskiĝis la 14-an de februaro 1835 en Leeuwarden – mortis la 19-an de januaro 1894 en Schiedam) estis nederlanda ministro kaj verkisto, kiu verkis prozon sub sia propra nomo sed restas plej konata pro la poezio publikigita sub la plumnomo **Piet Paaltjens**. Post la morto de sia edzino, li suferis pro depresio kaj sinmortigis.

Li estas plej konata pro kolekto de siaj studentaj poemoj, publikigitaj en 1867 sub la titolo "Snikken en grimlachjes, poëzie uit den studententijd van Piet Paaltjens" (8-a eldono - 1904), kaj kiel supozebla kandidato por la aŭtoro de la Oera Linda libro, la fama falsita frislingva manuskripto malkovrita en la 19-a jarcento. Kolekto de noveloj "Familie en kennissen" kaj ciklo de predikoj "Uit geest en gemoed" estis publikigitaj sub lia vera nomo. Lia biografio estis kompilita de Jan Brink en 1894.

## Galerio 

Dosiero:François_Haverschmidt.jpg|Francisko Haverschmidt
Dosiero:Immortelle_Paaltjens_Den_Haag_2019.jpg|Poemo de Paaltjens *Immortelle XLIX* en fenestro en Hago (2019)
Dosiero:Snikken_en_grimlachjes.jpg|Snikken en grimlachjes (poezio)

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj poetoj
Lucebert

[eta|La frazo de Lucebert *"  "* ("Ĉiuj valoraĵoj estas senhelpaj") supre de konstruaĵo en [Roterdamo]]
**Lucebert** (naskiĝis la 15-an de septembro 1924 en Amsterdamo; mortis la 10-an de majo 1994 en Alkmaar; reala nomo *Lubertus Jacobus Swaanswijk*) estis nederlanda pentristo, grafikisto, poeto kaj verkisto, kiu estis membro de la nederlanda literatura movado de la 1950-aj jaroj  kaj la eŭropa avangarda movado KOBRA (CoBrA).

La nomo Lucebert estas prononcata *lootsje-bert*, de la itala 'luce' (=lumo) kaj la ĝermana 'bert' (=klara, hela).

Li studis ĉe la Instituto de Artoj kaj Metioj kaj partoprenis la unuan ekspozicion de la grupo CoBrA ĉe la Muzeo Stedelijk en Amsterdamo en 1949. Li fariĝis konata kiel la poeto de ĉi tiu internacia bildarta grupo kaj ankaŭ fariĝis literatura fronta figuro por la modernistoj, kiuj konis la nomon *De Vijftigers*  (kune kun Hugo Claus, inter aliaj) post sia literatura debuto en 1951 kun la poemaro *Triangel in de jungel / de dieren der democratie*.

La plej multaj el liaj poemoj estas kolektitaj en *Gedichten 1948-1965* kaj iuj tradukitaj. En la 1960-aj jaroj, li pentris figurecajn - ekspresionismajn verkojn .

Unu el liaj famaj citaĵoj estas la verso *"Alles van waarde is weerloos"* el la poemo *De zeer oude zingt* (*La* *maljunulo kantas*), kiu proksimume tradukiĝas al "Ĉiuj valoraj aferoj estas senhelpaj/vundeblaj". La frazo estas instalita, per neonaj literoj, sur la tegmento de asekurkompania konstruaĵo en Roterdamo en la 1980-aj jaroj, same kiel sur la muroj de aliaj konstruaĵoj en la ĉirkaŭaĵo.

Lucebert estis rimarkinda kontraŭ-apartisma aktivulo.

## Poeziokolektoj (elekto) 
* 1951 – *Triangel in de jungle*
* 1953 – *Apocrief. De analphabetische Naam*
* 1952 – *De Amsterdamse school*
* 1955 – *Alfabel*
* 1957 – *Amulet*
* 1960 – *Lithologie*
* 1968 – *Poëzie is kinderspel*
* 1969 – *Koppen*
* 1971 – *Bühnescreens*
* 1972 – *V(ijf) V(ijf)*
* 1981 – *Oogsten in de dwaaltuin*
* 1981 – *Paradijs: vijf etsen en vijf gedichten*
* 1993 – *Van de roerloze woelgeest*
* 1994 – *Van de maltentige losbol*
* 2005 – *Er is leven na de dood*

## En Esperanto aperis 
* *Oogst* ; Rikolto ; 1965 ; Verloren van Themaat, W.A. ; NE-(dec 1965)-114
* *Visser van Ma Yuan *; fiŝisto de Ma Juan ; 1968 ; Verloren van Themaat, W.A. ; OE-(dec 1968)
* Mi provas en poezieca maniero ; 1987 ; Pilger, Wouter F. ; A2-105
* Fiŝisto de Ma Juan ; 1987 ; Verloren van Themaat, Willem ; A2-106

## Referencoj 
Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Nederlandaj poetoj
Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Gerrit Achterberg

**Gerrit ACHTERBERG** (naskiĝis la 20-an de majo 1905 en Nederlangbroek, Wijk bij Duurstede, Utrecht; mortis la 17-an de januaro 1962 en Leusden) estis nederlanda poeto.

Li kultivis striktan formon (rimo, strofo, soneto). La poeziaj motivoj de Achterberg estas romantikaj kaj ekzistadismaj (la deziro al plenumiĝo, timo, honto, kulpo), kaj lia poetiko evoluas de ekspresionismo al superrealismo.

Lia uzado de superreala lingvaĵo kaj bildoj influis generacion de poetoj post la Dua Mondmilito, konataj kiel eksperimentistoj (d:Q1384433). Kvankam lia verso, tradicia laŭ formo, estas karakterizita kiel romantika kaj metafizika, tamen li estis lingva noviganto, ofte kreante novajn vortojn bazitajn sur scienca kaj akademia terminologio. 

## Vivo 
Li naskiĝis en kalvinisma kamparana familio. De 1927 ĝis 1933, li laboris kiel instruisto. Li poste ŝanĝis laboron plurfoje pro mensaj malsanoj. De 1938 ĝis 1944, li estis submetita al deviga psikiatria traktado pro la efikoj de sia patologia agresemo. La kialo de lia traktado estis la murdo en 1937 de virino, de kiu li luis ĉambron. Li ankaŭ pafmortigis ŝian 16-jaran filinon, okazaĵo kun erotikaj nuancoj. Li estis kondamnita al 1,5 jaroj da malliberejo. Baldaŭ post la milito (1946), li edziĝis. Dum ĉi tiu periodo, li vivtenis sin nur per malfacile gajnita mendita laboro. Li restis sub kortuma superrigardo ĝis la fino de 1955. Malgraŭ tio, li ricevis registaran komision por verki poemaron. La drama sorto de la verkisto malrapide ŝanĝis la akcepton de liaj verkoj, samtempe provizante potencan impeton kaj inspiron por lia plia laboro.

Li apartenis al la grupo de protestantaj aŭtoroj, kiuj verkis por la revuo *Opwaartsche Wegen* ("Suprenirantaj Vojoj"). Li ankaŭ kontribuis al la revuo *Criterium*. Li publikigis plurajn volumojn de poemoj: *Afvaart* en 1931, *Osmosis* en 1941, *Radar* en 1946, kaj *Spel van de wilde jacht* en 1957.

En 1959 Achterberg ricevis la Premion Constantijn Huygens pro sia tuta literatura agado.

## Verkaro 
* 1925 — *De zangen van twee twintigers*
* 1931 — *Afvaart*
* 1939 — *Eiland der ziel*
* 1940 — *Dead end*
* 1941 — *Osmose*
* 1941 — *Thebe*
* 1944 — *Eurydice*
* 1944 — *Morendo*
* 1944 — *Sintels*
* 1946 — *Energie*
* 1946 — *Existentie*
* 1946 — *Limiet*
* 1946 — *Radar*
* 1946 — *Sphinx*
* 1946 — *Stof*
* 1947 — *Doornroosje*
* 1947 — ''En Jezus schreef in 't zand*
* 1949 — *Hoonte*
* 1949 — *Sneeuwwitje*
* 1950 — *Mascotte*
* 1953 — *Ballade van de gasfitter*
* 1953 — *Cenotaaph*
* 1953 — *Ode aan Den Haag*
* 1954 — *Autodroom*
* 1957 — *Spel van de wilde jacht*
* 1961 — *Vergeetboek*
* 1969 — *Blauwzuur*

## En Esperanto aperis 
La kantoj *Tombo*, *Ekzilo* kaj *Servistino'' el la Nederlanda Antologio (1987) 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nederlanda Reĝa Biblioteko - Detala Biografio kaj Bibliografio en la nederlanda lingvo
* Dosiero Gerrit Achterberg en la Cifereca Biblioteko de Nederlanda Literaturo (DBNL) (inkluzive de bibliografio, primaraj kaj sekundaraj tekstoj)

Kategorio:Nederlandaj poetoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Adriaan Roland Holst

**Adrianus (Adriaan) Roland HOLST** (naskiĝis la 23-an de majo 1888 en Amsterdamo - mortis la 5-an de aŭgusto 1976, Bergen, Nord-Holando) estis nederlanda poeto, romanisto kaj literatura akademiulo, kiu estis la unua ekde la fondinto de la nederlanda literaturo, Vondel, kiu estis nomita la "Princo de Poetoj". 
[dekstra|eta|279x279ra|La Nacia Monumento en [Amsterdamo|Amsterdamo. La gravurita poemo estas de Roland Holst.]]
Holst estis la nevo de la pentristo Richard Roland Holst kaj la verkistino Henriette Roland Holst.
Li estis la dua gajninto, en 1948, de la Premio Constantijn Huygens. Li estis nomumita por la Nobel-premio pri literaturo en 1961.

Lia vasta kreiva heredaĵo karakteriziĝas per originala, solena stilo, riĉa je bildigoj kaj simbolismo.

## Verkado 
Antaŭ la aĝo de dudek jaroj, Roland Holst jam publikigis poemojn en la literatura revuo "De XXste Eeuw" ("La Dudeka Jarcento"). En 1911, li debutis kiel poeto, per la poemaro "*Verzen*" ("Rimoj"). En siaj postaj kolektoj "*De belijdenis van de stilte*" ("Konfeso de Silento") kaj "*Voorbij de wegen*" ("Trans la Vojoj"), lia voĉo atingis maturecon. La poemoj malkaŝas romantikan sopiron, mitologion kaj subliman solecon. "*Deirdre en de zonen van Usnach*" ("Deirdre kaj la Filoj de Usnach"; 1920), kiu aperis en la serio Palladium, estas poezia rakonto lokita en la kelta mondo. La rakonto estas ankoraŭ vaste legata. Inter liaj poemaroj: "*Ex tenebris mundi*" ("El la Mallumo de la Mondo"; 1926) kaj "*Een winter aan zee*" ("Vintro apud la Maro"; 1937). Li ankaŭ tradukis verkojn de William Shakespeare kaj William Butler Yeats en la nederlandan.

En 1918, Roland Holst translokiĝis al Bergen en Nord-Holando, kie diversaj verkistoj kaj poetoj nuntempe loĝas en lia domo laŭvice.

## Verkaro (elekto) 
* *De Wilde Kim* (1925)
* *Een winter aan zee* (1937)
* *Omtrent de grens* (1960)
* *Onderhuids* (1963)

## En Esperanto aperis 
* *Deirdre en de zonen van Usnach* ; Dirdri kaj la filoj de Usnaĥ : romano ; 1920/1988 ; Declerck, Christian ; TU. Serio Stafeto
* La vagabondo ; 1976/1987 ; Makkink, G.F. ; A2-78
* La insulo de l' amatoj ; 1976/1987 ; Verloren van Themaat, Willem ; A2-78
* Pri infano I kaj II ; 1976/1987 ; Verloren van Themaat, Willem ; A2-79
* *Het onweer* ; La fulmotondro ; 1969 ; Verloren van Themaat, W.A. ; MAN ; P ; nepermiita konkursaĵo (belarta konk. UEA), sub pseŭd. Revulo; kaj 1970 ; Verloren van Themaat, W.A. ; NP-16 nr 1 (jun 1970)-55 ; P ; kun mall. biogr.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* A. Roland Holst en la Biografisch Woordenboek van Nederland

Kategorio:Nederlandaj poetoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Gerbrand Bredero

[eta|Memoraĵa monumento al Bredero, en [Amsterdamo]]
**Gerbrand Adriaenszoon BREDERO** (naskiĝis la 16-an de marto 1585 en Amsterdamo; mortis la 23-an de aŭgusto 1618 samloke) estis nederlanda poeto kaj dramisto, unu el la reprezentantoj de la Nederlanda Ora Epoko, trapenetrita de la spirito de la malfrua Renesanco kaj specialisto pri burleska kanto en populara lingvo.

Komence, Gerbrand Adriaensz Bredero studis pentradon, sed baldaŭ akiris popularecon en la literatura kampo per siaj kantoj (“Boertigh, amoreus en aendachtigh liedtboeck”, 1622), kaj, aparte, per siaj komedioj (“Moortje”, 1615; “Spaansche Brabander”, 1617; “Stomme redder”, 1618, ktp.), kiuj, per la vigleco de roluloj kaj scenoj prenitaj el la popola vivo, ofte memorigas pri la flandra skolo de pentrarto de la 17-a jarcento.

Bredero efike sorbis la dialekton de la malaltaj klasoj, kiun li diligente studis en publikejoj, placoj kaj tavernoj. Li estis malpli sukcesa en la serioza ĝenro kun kelkaj nun malĝueblaj tragikomedioj. Malgraŭ sia trofrua morto, Bredero ankoraŭ estas senrivala en la kampo de plezurteatraĵoj en Nederlando. Liaj kolektitaj verkoj estis publikigitaj, interalie, en 1885-1890, en 3 volumoj. Li ricevis sian biografion de Jan ten Brink en sia *G.A. Bredero, historisch-aesthetische studie* (1859; nova eldono 1888). Liaj kompletaj verkoj estis reeldonitaj en dek ses volumoj inter 1968 ĝis 1986.

Gerbrand Adriaenszoon Bredero estis unu el la unuaj kontraŭuloj de sklaveco, kiu tiam estis malpermesita en Nederlando sed praktikata en la portugala imperio kaj kondamnita de la Nederlanda Reformita Eklezio, kiun li kritikis en unu el siaj teatraĵoj *Moortje*, verkita en 1615, baldaŭ antaŭ sia morto.

## Teatraĵoj 
* ''Rodd'rick ende Alphonsus* (premierita en 1611)
* *Griane* (premierita en 1612)
* *Klucht van de Koe*
* *Klucht van de Molenaer*
* *Moortje* (premierita en 1615)
* *Lucelle* (premierita  ) 
* *Spaanschen Brabander* (unue farita en 1617) 

## En Esperanto aperis 
* Kanteto; 1618/1987; Pilger, Wouter F. ; A2-18

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* GA Bredero - ciferecaj versioj de grava parto de lia verkaro *(nederlande)*
* Tekstpaĝo de la kanto Bredero  – anglalingvaj tradukoj de pluraj kantoj de Bredero
* GA Bredero 1585–1618 – bildoj de Bredero
* Lastatempe malkovritaj poemoj de Bredero kaj Starter - ciferecaj versioj de la malkovritaj poemoj en 2004 *(nederlande)''

Kategorio:Nederlandaj poetoj
Kategorio:Nederlandaj dramistoj
M. Vasalis

eta|Poemo de Vasalis sur muro en Hago
**M. VASALIS** ( pseŭdonimo de **Margaretha Drooglever-Fortuyn-Leenmans**; naskiĝis la 13-an de februaro 1909 en Hago; mortis la 16-an de oktobro 1998 en Roden, Noordenveld, Drento, Nederlando) estis nederlanda psikiatro kaj verkisto.

Ŝi verkis tri poemarojn dum sia vivo, kiuj havis signifan influon sur la nederlandan poezion. Ŝiaj poemoj estas inkluditaj en ĉiuj poeziaj antologioj, kaj multaj estis muzikigitaj.

## Vivo 
Post lernado, ŝi studis medicinon kaj, post finado de siaj studoj, laboris kiel psikiatro. Poste, ŝi ankaŭ komencis verki, produktante ne nur poemojn sed ankaŭ novelojn prezentantajn ĉiutagan vivon en modernaj tempoj. En 1940, ŝia libro *Onweer* estis inter tiuj senpage donacitaj de librovendistoj dum la tiel nomata *Boekenweekgeschenk* (Librosemajna Donaco) . Ŝiaj plej konataj poemaroj inkluzivas *Parken en woestijnen*  (Parkado kaj Ŝtormoj, 1940),  *De vogel Phoenix* (La Feniksa Birdo, 1947), kaj  *Kunstenaar en verzet* (Artisto kaj Vortoj, 1958).

## Verkaro 
* 1940 : *Parken en woestijnen* (Parkoj kaj Dezertoj)
* 1947 : *De vogel Phoenix* (Feniksa Birdo)
* 1954 : *Vergezichten en gezichten* (Vidoj kaj vizaĝoj)
* 2002 : *De oude kustlijn* (La malnova ŝtono)

## En Esperanto aperis 
* La idioto en la bankuvo ; 1987 ; Makkink, G.F. ; A2-97
* Tempo ; 1987 ; Makkink, G.F. ; A2-98 kaj NP-15 nr 1 (1969)-51

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* CityPoem 'La Azeno' de Vasalis ĉe Erasmuspc, reto por urboj kaj kulturo ()
* Poemo 'Brass band': Traduko de ŝia poemo 'Fanfaro-korpuso' ()

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Premio Spinoza

La **Premio** **Spinoza** () estas ĉiujara premio de 1,5 milionoj da eŭroj, elspezota por nova esplorado donita de la Nederlanda Esplorkonsilio (NWO). La premio estas la plej alta scienca premio en Nederlando. Ĝi estas nomita laŭ la filozofo Baruĥ Spinozo.

La premio estas aljuĝata al esploristoj en Nederlando, kiuj apartenas al la plej bonaj en sia fako. Akademianoj povas nomumi unu la alian kaj internacia komisiono taksas la submetitajn verkojn. Ĝi foje estas nomata la Nederlanda Nobel-premio. 

Fremdaj esploristoj ankaŭ povas gajni la Spinoza Premion, kondiĉe ke ili havas permanentan postenon ĉe nederlanda esplorinstitucio. Tamen, eminenta nederlanda sciencisto kun profesoreco ĉe eksterlanda institucio ne rajtas ricevi la premion.

Ĝis kvar homoj ricevis la premion ĉiujare (du ekde 2023), ĉiu ricevante 2.5 milionojn da eŭroj (ĝis 2018) por esplorprojektoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
La Premio Stevin (d:Q55371285, , laŭnome de Simon Stevin) ankaŭ aljuĝata de la NWO, establita por rekoni kaj rekompenci elstarajn esploristojn, kies laboro havas signifan socian efikon

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Baruĥ Spinozo
Sinteno

**Sinteno** en psikologio estas tendenco de individuo reagi pritakse al socia grupo, objekto, situacio, aŭ ideo laŭ certa maniero, influata de spertoj, kaj esprimebla en kogna, afekcia, kaj konduta maniero. Ekzemploj de sintenoj estas antaŭjuĝoj, simpatio,  kaj memfido. La funkcio de sinteno estas taksi la valoron de objektoj aŭ atingi socian akcepton per emocia proksimigo kaj malproksimigo de individuoj.

**Sintenscienco** klarigas la rilaton inter sintenoj, kondutaj tendencoj, kaj unuopaj agoj. Ĝi demandas precipe, en kiaj kondiĉoj sintenoj ekestas, kiom ili daŭras, kaj en kiaj kondiĉoj ili aliiĝas.

## Ŝanĝado de sintenoj 
Sintenoj, kiuj ne enradikiĝis tre profunde, povas spontane aliiĝi, kiel videblas ekzemple ĉe la ŝato al politikistoj. Ekzistas diversaj metodoj intence aliigi la sintenojn de aliaj homoj. Ofte socia  aŭ la bezono aparteni al grupo kaŭzas la ŝanĝiĝon de sinteno (konformismo). Ĝenerale validas, ke la klopodo ŝanĝi sintenon havas plej grandan ŝancon, se oni atentas la originon de la sinteno. Sintenojn bazitajn sur afekcio oni ŝanĝas plej sukcese alparolante la afekciojn, t.e. per ekzemploj provante ligi certajn emociojn kun la objekto de la sinteno. Kognobazitajn sintenojn estas pli sukcese ŝanĝeblaj per fortaj argumentoj kaj kondutobazitajn per kondutaj rimedoj.

### Duprocezaj modeloj de persvado 
Iuj modeloj supozas, ke ekzistas du manieroj kogni informojn, kiuj ambaŭ povas estigi ŝanĝon de sinteno. Tiujn oni nomas duprocezaj modeloj. Ili supozas, ke krom la sistema au centra vojo de informokognado, kiel en la kognareaga modelo, estas ankaŭ malcentra vojo, ĉe kiu multaj mekanismoj kaŭzas ŝanĝon de sinteno, eĉ sen sistema engaĝiĝo kun la argumentoj.

## Referencoj
Kategorio:Socia psikologio
Juliusz Mieroszewski

**Juliusz MIEROSZEWSKI** (prononcata [ˈjuljuʂ mjɛrɔˈʂɛfskʲi] pseŭdonimoj: *J. Mier. JM Jul. Mier. Londyńczyk L. Lon. Julius Mieroszewski Julius Mieroszewski J. Mieroszewski "Londyńczyk"* (signifante Londonano); naskiĝis la 3-an de februaro 1906 en Krakovo - mortis la  21-an de junio 1976 en Londono) ĵurnalisto, publicisto, tradukisto, kaj aktivulo en la pola kontraŭkomunisma *elmigré* komunumo.

Dum la intermilita periodo, li kunlaboris kun *Ilustrowany Kurier Codzienny* (*La Ĉiutaga Ilustrita Kuriero*), kie li specialiĝis pri germanaj politikaj temoj.

Dum la Dua Mondmilito, li publikigis en la *Pola Armeo en la Okcidento* : *Ku Wolnej Polsce* (*Al Libera Pollando*), *Orzeł Biały* (*La Blanka Aglo*), *Parada* (*La Parado*).

Proksima kunulo de Jerzy Giedroyc. En 1974, kune kun li, li formulis la "Doktrinon Gedroyc" (foje nomata la "Doktrino Gedroyc-Mieroszewski"), fundamentan doktrinon por pola politika penso. Laŭ ĉi tiu doktrino, la ŝtata suvereneco kaj eŭropigo de Ukrainio, Litovio kaj Belorusio (nomata de li kiel ULB) estas faktoroj kontribuantaj al la sekureco de Pollando, dum la domineco de Sovetunio kaj Rusio en ĉi tiu "bufro" regiono pavimas la vojon por la perdo de sendependeco de Pollando.

Mieroszewski ankaŭ estis tradukisto - li tradukis la romanon " *1984* " de George Orwell, kaj ankaŭ verkojn de Bertrand Russell kaj Arnold Toynbee en la polan. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Dialoga Centro Juliusz Mieroszewski en Varsovio (d:Q24576942, antaŭe Centro por Pola-Rusa Dialogo kaj Kompreno)

Kategorio:Polaj ekzilitoj
Kategorio:Polaj publicistoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Polaj ĵurnalistoj
Fuĝou

**Fuĝou,** per simpligita ĉina skribo **抚州,** laŭ pinjino *Fǔzhōu* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Ĝjangŝjio en Ĉina Popola Respubliko. La urbo ankaŭ estas konata sub sia iama nomo Linĉuan.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
En 2024 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
eta|maldekstre|
La areo kovras sur ebenaĵo  km² kaj konsistas el 11 dividoj. La averaĝa alteco estas 45 m super la marnivelo.

## Historio 
La 23-an de junio 2000 Fuĝou estis oficiale establita kiel prefektujnivela urbo.

## Ekonomio 
La ĉefaj industriaj branĉoj estas nutraĵoj, tekstiloj, nutraĵprilaborado kaj malpezaj aŭtoj. En 2021 komenciĝis la konstruado de industria parko, kie oni produktos energiajn veturilojn kun kompleta produkta ĉeno, inkluzive de kompletaj veturiloj, partoj kaj baterioj.

## Edukado 
Fuĝou estas universitata urbo kun 2 universitatoj.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Fuĝou estas ligita per fervojaj kaj ĉefvojaj linioj, pri flughaveno informoj mankas.

## Klimato 
La prefektujnivela urbego havas humidan subtropikan klimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cfa influitan de la orientazia musono kun kvar distingitaj sezonoj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . La senfrosta periodo estas 248 tagoj jare. Averaĝe pluvas 1842 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte junie.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj, eĉ katedralo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Sanga kotingo

La **sanga kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en norda Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *carnifex* estas latina vorto signifanta "ekzekutisto" (el *cărō, carnis* (= "karno") kaj *făcĭō, făcĕre* (= "realigi")), pro la sanga koloro de la maskla plumaro de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La sanga kotingo troviĝas en plej eosta Venezuelo, Gujanoj kaj norda Ekvadoro kaj malkontinue en Peruo. Ĝi vivas en humidaj arbaroj, ĝis ĉirkaŭ 600 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Polikárp Ferenc Zakar

**Polikárp Ferenc Zakar,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Zakar Ferenc Polikárp** estis hungara pastro, cisterciana monaĥo, arkiabato, ĝenerala abato de la Cisterciana Ordeno, altlerneja instruisto. Lia monaĥa nomo estis Polikárp.

 naskiĝis  en Zmajevo (Jugoslavio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato en Jugoslavio. Post kiam Baĉka fariĝis parto de Hungario en 1941, li frekventis cistercianan mezlernejon en Baja. Post la maturiĝo en 1948 li aliĝis al la cistercianoj en Zirc, poste li studis samloke. 2 jarojn poste li disidis kaj studis plu en :de:Päpstliches Athenaeum Sant’Anselmo, ekde 1956 en Pontifika Gregoria Universitato. Intertempe en 1954 li monaĥiĝis, jaron poste pastriĝis en Svislando, krome akiris teologian diplomon en Romo en ambaŭ universitatoj. Ekde 1960 li instruis en la menciita Athenaeum Sant’Anselmo, dum en 1978 li estis levita fakultatestro, sed inter 1985-1995 li estis ĝenerala abato, tial li ne plu instruis. De 1996 ĝis 2000 li estis abato, poste arkiabato de Zirc ĝis 2010. Li ankaŭ instruis en la Katolika Universitato Péter Pázmány ekde 1996. Li ricevis premiojn inter 1995-2011.

## Elektitaj kontribuoj 
* ''Histoire de la stricte observance de l'Ordre Cistercien ...* (1966)
* *Commentarium pro Religiosis et Missionariis'' (1970)
* "Pli bone koni la Cistercianan Ordenon" (2001)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla en la 2-a alineo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj dum la socialismo
Aina

**Aina** estas unuavice virina persona nomo en vasta gamo de homaj lingvoj.

Ĝin portas inter alie 
*, japana voĉaktorino kaj kantistino
*Aina Bartmann (n. en 1959), norvega politikistino
*Aina Berg (1902-1992), sveda naĝistino
* Aina Cid (n. en 1994), hispana konkurenciva remistino
*Aina Erlander (1902–1990), sveda instruistino
*, japana kantistino kaj aktorino
*Aina Karlsone (1935–2012), latva artistino
*, japana aktorino kaj kantistino
*Aina Moll Marquès (1930–2019), hispana filologino kaj politikisto
*Aina More (n. en 1992), brita aktorino kaj kantistino
*Aina Muceniece (1924–2010), latva sciencistino
*Aina Onabolu (1882–1963), niĝeria artistino
*Aina Owoniyi (n. en 1955), niĝeria politikistino
*, japana voĉaktorino
*, japana glacihokeistino

## Kulturo 
En literaturo,
* Aina (libro) krome estas nafikcia nepala libro.

Kategorio:Personaj nomoj
Esperanto en Malajzio

Esperanto havas malgrandan ĉeeston en Malajzio kvankam neniuj formale registritaj Esperanto-asocioj aŭ kluboj ekzistas tie.

## Agado en la 2010-aj jaroj
Lerneja klubo funkciis ĉe la Ĉina Sendependa Lernejo San Min, kiu troviĝas en Teluk Intan, subŝtato Perako, sed estis nuligita en 2014.

La Asocio de Malnovaj Studentoj de Tsung Wah estis Tutmonda Skriba Testcentro de Esperanto laŭ CEFR 2012 en Kuala Kangsar, subŝtato Perako.

Junulara Ĉambro Internacia (JCI), filio Teluk Intan, okazigis elementan kurson en marto 2012.

La Ĉina bazlernejo Aik Keow en Teluk Air Tawar, 15 kilometrojn de Butterworth, subŝtato Penango okazigis 3-horan enkondukan kurson por 20 lernantoj dum la lernejaj ferioj en novembro 2012. La asocio de Ekslernantoj Aik Keow en la sama loko okazigis 4-horan enkondukan kurson por membroj kaj ankaŭ ne-membroj en decembro 2012.

## Kialoj de la manko de populareco
* Lokaj amaskomunikiloj malofte raportas pri rilataj agadoj. Raportado en ĉinlingvaj amaskomunikiloj okazas ĉefe en lokaj paĝoj.
* La retejo *Loyar Burok* estas la sola forta subtenanto de Esperantaj agadoj en Malajzio.

## 125-jara festo en 2012 
* Esperanto-Klubo de San Min en Teluk Intan eldonis 4 arojn da memorpoŝtmarkoj.
* Esperanto-Klubo de San Min, Junulara Ĉambro Internacia (JCI), filio Teluk Intan presis 1000 poŝtkartojn.
* La Malajzia Grupo pri Esperantaj Studoj (MESG) presis 4 000 poŝtkartojn.
* Kune kun sia 10-a datreveno, la Universitato Tunku Abdul Rahman (UTAR) aranĝis prelegon de sinjoro ENG Chui-Lai sur la ĉefa kampuso de Perako.

## Fonto 
La teksto baze estas traduko de koncerna vikipedia paĝo en la anglalingva vikipedio laŭ la stato meze de februaro 2026. La referencoj devus ebligi neŭtralan kontrolon de la asertoj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Malajzia Esperanto-Asocio, neformala interesogrupo ne aliĝinta al UEA kaj ne enlande registrita

Kategorio:Esperanto-movado en Malajzio
Kategorio:Lingvoj de Malajzio
Nigrakola kotingo

La **nigrakola kotingo** () estas unutipa birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi troviĝas en amazonia Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *nigricollis* estas kunmetaĵo de 2 latinaj vortoj, *nĭgĕr, nĭgra, nĭgrum* (= "nigra") kaj *collis* (= "kola), el *collum* (="kolo"), pro la nigra plumaro ĉe la kolo de la masklo de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La nigrakola kotingo troviĝas en eosta Ekvadoro, suda Kolombio, nordeosta Peruo, plej suda Venezuelo kaj norduesta Brazilo. Ĝi vivas en humidaj arbaroj, ĝis ĉirkaŭ 400 m.

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Nigra kolibro

La **Nigra kolibro** (*Florisuga fusca*) estas mezgranda kolibro kaj unu el nur du specioj en la genro *Florisuga*. Ĝi troviĝas en Argentino, Brazilo, Paragvajo, kaj Urugvajo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Nigra kolibro estis tradicie lokita en la monotipan genron *Melanotrochilus*, sed voĉo, anatomio kaj reprodukta konduto metas ĝin en *Florisuga* kun la Blanknuka kolibro. La specio estas monotipa. Ĝi estas ofta en Brazilo kaj troviĝas en multaj protektitaj areoj. "Preta okupado de homfaritaj vivejoj sugestas, ke habitatoperdo verŝajne ne estos problemo."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Eutoxeres

***Eutoxeres*** estas genro de kolibroj en la familio Trokiledoj. 

## Taksonomio
La genro enhavas la jenajn du speciojn: 
* Aglobeka ermitkolibro, *Eutoxeres aquila* (Bourcier, 1847) Kostariko, Panamo, Kolombio, Ekvadoro, kaj fora norda Peruo. LC, tipa specio
** *E. a. aquila*
** *E. a. salvini*
** *E. a. heterurus* 
* Rufavosta ermitkolibro, *Eutoxeres condamini* (Bourcier, 1851) suda Kolombio kaj norda Ekvadoro ĝis Peruo kaj Bolivio. LC
** *E. c. condamini* (Bourcier, 1851) – norda rufavosta ermitkolibro
** *E. c. gracilis* (Berlepsch & Stolzmann, 1902) – suda rufavosta ermitkolibro

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Aglobeka ermitkolibro

La **Aglobeka ermitkolibro** (*Eutoxeres aquila*) estas mezgranda kolibro kaj unu el nur du specioj en la genro *Florisuga*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Panamo, Peruo, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Aglobeka ermitkolibro kunhavas la genron *Eutoxeres* kun la Rufavosta ermitkolibro (*E. condamini*). Ĝi havas tri subspeciojn, nome la nomiga *E. a. aquila*, *E. a. salvini*, kaj *E. a. heterurus*.

## Distribuado kaj habitato
La plej norda subspecio de Aglobeka ermitkolibro, *E. a. salvini*, troviĝas en Kostariko, Panamo, kaj okcidenta Kolombio. *E. a. heterorus* troviĝas de la kolombia departemento Kaŭko suden tra okcidenta Ekvadoro, kaj ekzistas ankaŭ almenaŭ unu registro en Mérida de okcidenta Venezuelo. La nomiga *E. a. aquila* troviĝas de orienta Kolombio suden tra orienta Ekvadoro ĝis norda Peruo. La specio loĝas en la subvegetaĵaro de monta ĉiamverda arbaro. En Kostariko, ĝi varias inter 300 kaj 700 m de alteco ĉe la kariba flanko kaj 1 000 kaj 1 200 m ĉe la pacifika flanko. En okcidenta Kolombio, ĝi troviĝas de marnivelo ĝis 1 400 m kaj en la valo de la rivero Magdalena inter 1 600 kaj 2 100 m. En Peruo, ĝi troviĝas inter 750 kaj 2 000 m. Ĝi estas "arbar-loĝanta specio kiu dependas de floroj por nektaro, kaj tial povus esti minacata de arbarfragmentiĝo."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Restall, R., C. Rodner, & M. Lentino (2006). *Birds of Northern South America.* Christopher Helm, London.  (vol. 1),  (vol. 2).

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Bertalan Sándor Badalik

**Bertalan Sándor Badalik** [ŝAndor], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Badalik Bertalan Sándor** estis hungara pastro, dominikana monaĥo, episkopo.

 naskiĝis  en Hódmezővásárhely, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en premonstrata gimnazio en Szombathely en 1908, poste li aliĝis al la dominikanoj en Graz. Li studis en la sama urbo ĝis 1914, dum en 1909 li provizore monaĥiĝis, en 1914 pastriĝis. Li estis pastro en Budapeŝto (1915–1929), poste en Szombathely, kie li estis ankaŭ prioro (1929–1934), eĉ abato (1934–1949). Li estis nomita episkopo de Veszprém en 1949, sed depost la Hungara revolucio de 1956 li devis vivi en domo de maljunaj pastroj en  Hejce, poste libere en Budapeŝto. Dum sia vivo 2 jardekojn li predikis en la Hungara Radio, krome li faris solenajn predikojn. Li estis entombigita en Hódmezővásárhely, sed en 1991 li estis reentombigita en kripto de Baziliko de Veszprém.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Engesztelő szentségimádás a katolikus nagygyűlés alkalmával.* (1942)
* *Istennek Szent Anyja.* (1991)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)
* biografio hungare
* biografio angle
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj dominikanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gyula Werner

**Gyula Werner** [djula verner], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Werner Gyula** estis hungara verkisto, politikisto. Lia pseŭdonimo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) *Egri Gyula*.

 naskiĝis  en Ónod, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en Eger, poste li studis juron en Ĉefepiskopa Jura Akademio (Eger), pli poste en Scienca Universitato de Budapeŝto ŝi akiris ŝtatŝiencan diplomon en 1887. Post la diplomo li laboris en administracio de pluraj departementoj. Li estis ekzemple nobela juĝisto aŭ sekretario. Ekde 1896 li estis parlamenta deputito. Intertempe li verkis romanojn, novelojn, poemojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Julia szerelme. Sisiphus* (2 noveloj, sen eldonjaro)
* *Az Ő Regénye* (1884)
* *Andrásfalvy de Andrásfalva* (2 volumoj, premiita romano, 1894)
* *Forgách Simon* (romano, 1907)
* *A pipacsszínű dolmány* (romano, 1926)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* [biografio hungare (legebla en la 479-a paĝo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj verkistoj(https://eo.wikipedia.org/wiki/Kategorio:Hungaraj_verkistoj)
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj