open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrajos

eta
***Andrajos*** (*ĉifonoj*) estas tipa plado de la provincoj Ĥaeno, Albaceto, Granado kaj Murcio, Hispanio.

Ĝi konsistas el stufaĵo kun tomatoj, cepo, ajlo, ruĝa pipro kaj kuniklo, densigita per faruno. Temas pri plado de kamparanoj kaj kutime konsumata vintre. Variantoj de la plado devenas de la speco de viando uzata. Leporo kaj moruo ofte estas uzataj anstataŭ kuniklo.

Kategorio:Stufaĵoj
Kategorio:Hispana kuirarto
Mizitra-fromaĝo

eta
**Mizitra fromaĝo** (greke: μυζήθρα [miˈziθra]) estas freŝa fromaĝo farita el lakto kaj selakto de ŝafoj aŭ kaproj, aŭ ambaŭ. La proporcio de lakto al selakto estas kutime de 7 ĝis 3. Produktado similas al tiu de itala rikoto. Plue, Mizitra povas esti salita-sekigita por produkti maturan saletan fromaĝon.

Ĝi estas ĉefe produktita sur la insulo Kreto, sed ĝi disvastiĝas tra tuta Grekio. En Kipro simila fromaĝo estas konata kiel "Anari" (Αναρή en la greka, Nek en la Kipra-turka, Lor en la turka).

Kategorio:Fromaĝoj
Kategorio:Greka kuirarto
Buterila klorido

**Buterila klorido** aŭ **C4H7ClO** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la halogenidoj de la buterata acido kaj kloro. Buterila klorido estas senkolora likvaĵo kun penetranta odoro, uzata kiel kemia reakciaĵo kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Buterila klorido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Buterila klorido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de buterata acido kaj fosfora triklorido:

### Sintezo 2 
* Preparado kun *buterata anhidrido* kaj fosfora triklorido:

### Sintezo 3 
* Preparado per interagado de buterata acido kaj sulfurila klorido:

### Sintezo 4 
* Preparado per reakcio inter tionila klorido kaj buterata acido:

### Sintezo 5 
* Preparado per reakcio inter buterata acido kaj fosforila klorido:

### Sintezo 6 
* Preparado per reakcio inter buterata acido kaj *okzalila klorido*:

### Sintezo 7 
* Preparado per reakcio inter *kalcia buterato* kaj sulfurila klorido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Reakcio kun natria hidroksido:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun *akvo*:

### Reakcio 3 
* Reakcio kun fenolo:

### Reakcio 4 
* Reakcio kun natria metoksido:

### Reakcio 5 
* Reakcio kun etanolo:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun *arĝenta nitrito*:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 8 
* Reakcio kun etilamino:

## Literaturo 
* Stenutz
* Parchem
* Toxic substances control act
* Qualitative Organic Microanalysis: Cognition and Recognition of Carbon Compounds
* Advances in Heterocyclic Chemistry
* The Dictionary of Substances and Their Effects
* Principles of Medicinal Chemistry
* Organic Chemistry: Aliphatic Compounds

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Kloridoj
60186 Las Cruces

'*60186 *Las Cruces''''' estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono en orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj amatoraj geastronomoj Janet Stevens kaj David S. Dixon elde la Observatorio de Jornada en Las Cruces (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Las Cruces, kiu, fondita en 1848 ĉe la rivero Rio Grande, kreskis el malgranda setlejo de ĉirkaŭ 120 loĝantoj ĝis grandurbo hejmo de agrikulturo, industrio kaj de la Ŝtata Universitato de Nov-Meksiko. La klara, seka klimato kaj la alteco altiris multenombrajn observatoriojn en tiun areon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de David S. Dixon
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Bandarabaso

**Bandarabaso,** aŭ *Haveno Abaso,* origine  estas metropolo, marhaveno, universitata urbego en Irano en Provinco Hormozgano (ĝi estas ties ĉefurbo). La historiaj nomoj estis *Cambarão* kaj *Porto Comorão* portugale, *Gombroon* kaj *Cameron* angle, *Gamrun aŭ Gumrun* nederlande, *Jaroon* arabe.

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 9 m
* Loĝantaro: 526,648 en 2016
* Horzono: UTC + 3:30; somere UTC + 4:30
* Poŝtkodo: 79177
* Telefonkodo: (+98) 076

## Situo 
Bandar Abaso situas laŭ la Persa Golfo havanta strategian pozicion ĉe la Hormuza Markolo. Teherano troviĝas 1050&nbsp;km. https://www.distancefromto.net/

## Historio 
eta|maldekstre|Universitato en Bandar Abasoo
eta|maldekstre|Moskeo en Bandar Abasoo
Pro la strategia loko estis tie jam komunumo dum regado de Dario la 1-a. Dum dominado de Aleksandro la Granda la havenloko estis nomita *Hormirzad*. En 1565 eŭropa navigisto nomis ĝin Bamdel Gombruc. La apuda insulo estis konkerita fare de la portugaloj en 1514 kaj ili establis havenon *Hormuz*. En 1622 Abaso la 1-a (Persio) venkis la portugalojn kun helpoj de la britoj. En la sekva jaro li fondis la nunan urbon anstataŭ Hormuz sub la nomo "Haveno de Abaso". En la 17-a jarcento ĝi estis la ĉefa haveno de Persio, sed ĝi perdis tiun statuson en la sekva jarcento al la rivalo. Inter 1794 kaj 1868 Bandar Abasoo estis sub kontrolo de la Sultanlando Omano kaj Zanzibaro. En 1823 la persoj sensukcese provis forigi la omananojn. Tamen la persoj reakiris la urbon en 1854, sed pro la angla-persa milito en 1856 estis miksa posedaĵo persa-brita-omana. Sismo en 1902 difektis partojn de la urbo. Tiutempe la haveno estis nur simpla fiŝista haveno, en 1955 kun proksimume 17,000 homoj. Dum periodo de Reza Ŝaho Pahlavi la haveno iĝis strategia, okazis gravaj investoj. Nun ĝi estas ĝi estas bazo de la Irana Mararmeo.

## Ekonomio 
Estas agrikulturaj produktoj (daktiloj, tabakoj, kotonoj), ŝipkonstruado, fiŝkaptado, komercado, turismo, fine estas rafinejoj por petroloj kaj gasoj. En la metropolo 3 universitatoj funkcias.

## Klimato 
Bandar Abaso troviĝas en varma dezertoklimato. La pluvokvanto estas nur jare po 171&nbsp;mm. Inter junio-aŭgusto ĝenerale ne pluvas. La jara avereĝa temperaturo estas . Neniam frostas, inter majo-septembro averaĝe estas preskaŭ .

## Trafiko 
Bandar Abaso havas internacian flughavenon konvenan al surterigado de grandaj transportaviadiloj. La metropolo estas nodo de aŭtovojoj. Ekde 1993 tie estas la suda finstacio de fervojo el Teherano. La haveno estas malprofunda kaj malbone ŝirmita. Ofte ŝipoj devas halti 6&nbsp;km for.
eta|Strando ĉe Bandar Abasoo

## Vidindaĵoj 
* moskeoj
* strandoj

## Fontoj 
* interalie WikiTrans
* informoj en la retejo de la anglalingva enciklopedio *Encyclopædia Britannica*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Urboj de Irano
Kategorio:Marhavenaj urboj
La lunĉo

eta
***La Lunĉo*** estas tre frua pentraĵo de hispana artisto Diego Velázquez, finita ĉ. 1617. La verko, oleo-pentraĵo sur kanvaso, troviĝas en la Muzeo Ermitejo de Sankt-Peterburgo.

La pentraĵo portretas tablon kovrita de ĉifita tuko, sur kiu kuŝas du granatoj kaj pecon de pano. Homoj partoprenantaj la lunĉon inkludas maljunan viron maldekstre kaj junulon dekstre, dum, en la fono, ŝajne prifajfanta knabo verŝas vinon en kruĉon.

Ĉe la fono sur la muro pendas blanka kolo-bendo, leda sako kaj dekstre glavo.

*La lunĉo *estas preskaŭ identa al alia pentraĵo de Velázquez, *La lunĉo de kamparanoj* (1618).

Kategorio:Pentraĵoj de la Muzeo Ermitejo

Kategorio:Verkoj de 1617
Kategorio:Famaj pentraĵoj
Recino

[eta|Botelo da recino de la produktanto [Kourtaki]]
**Recino ** (greke: Ρετσίνα) estas greka blanka (aŭ ruĝa) rezina vino, kiu estis farita dum almenaŭ 2.000 jaroj. Ĝia unika gusto laŭdire originis de la praktiko de sigelado de vinaj vazoj, precipe amforoj, kun halepa pin-rezino en antikvaj tempoj. Antaŭ la invento de glataj boteloj, la oksigeno kaŭzis multajn vinojn dum la jaro. Pina rezino helpis teni aeron eksteren, infuzante la vinon kun rezina aromo. La romanoj komencis uzi barelojn en la 3-a jarcento, forigante ajnan enologian neceson por rezino, sed la gusto mem estis tiel populara, ke la stilo hodiaŭ ankoraŭ estas disvastigita.

## Vidu ankaŭ 
* 2303 Retsina

Kategorio:Grekaj vinoj
Kategorio:Antikvaj vinoj
Kategorio:Helena kuirarto
Kategorio:Bizanca kuirarto
György Filip

**György Filip** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Filip György** estas hungara muzikisto (komponisto, gitaristo, ŝlagrokantisto, buŝharmonikisto, tekstopoeto) kaj sportisto (futbalisto, longdistanca kuristo).

György Filip  naskiĝis la  en Dorog.

## Biografio 
György Filip inter 1977-1985 estis futbalisto en la loka taĉmento, krome li iĝis aŭtomuntisto. Li estis soldato inter 1985-1987, poste li denove estis sportisto (ankaŭ longdistanca kuristo). En 1997 en Francio li ricevis traŭmaton, tial li forlasis la futbalon. Krom la sportoj li ŝatis la ŝlagromuzikon, jam en la 1980-aj jaroj li aliĝis al ŝlagrorkestro, kie li kantadis kaj buŝharmnonikadis. En 1991 li fondis propran orkestron, kie li ankaŭ gitarludis. En 2001 kaj 2008 li rearanĝis la orkestron. Li aranĝas ankaŭ renkontiĝojn por motorciklistoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva video-intervjuo
* http://csillagmagvak.blogspot.com/2008/02/hl-vi-filip-gyuri.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ŝlagrogitaristoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj buŝharmonikistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj longdistancaj kuristoj
Parodontologo

**Parodontologo** estas dentisto specialigita en la parodontologio.

Tio estas t.n. horizontala specialigo post la mastrostudado en la Parodontologio. 

Ĝi estas postuniversitata studado kun daŭro de 3 jaroj.
Árpád Fasang (pli aĝa)

**Árpád Fasang** [faŝang], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fasang Árpád** estis hungara komponisto, korusestro, muziklerneja kaj altlerneja instruisto. Lia filo estis Árpád Fasang (pli juna).

Árpád Fasang  naskiĝis la  en Krakovo (Aŭstrio-Hungario, nuntempe en Pollando), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Árpád Fasang akiris pedagogian kaj dirigentan diplomojn en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1939. Liaj plej gravaj instruistoj estis Albert Siklós kaj Jenő Ádám. Jam dum la studjaroj inter 1931 kaj 1941 li instruis en bazlernejo en Orosháza, poste pli ol jardekon en pedagogiaj institutoj en Szarvas, respektive en Sopron. En la lasta urbo li fondis koruson en 1948. En la jaroj 1953 kaj 1954 li estis muziklernejestro de Győr, poste li havis postenon en la eduka ministerio 4 jarojn. Inter 1958-1972 li estis muziklernejestro en Budapeŝto, sed inter  1959 kaj 1963 li prelegis ankaŭ en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Li estis korusestro en Orosháza (1934–1938) kaj Csepel (1958–1969). Li estis iniciatoro de popolkanta movado "Röpülj, páva". Li ricevis premiojn inter 1953 – 1985. 
 
## Elektitaj libroj 
* *Jegyzet az ELTE népművelési szak "Zenei kultúra" tárgyához* (studenta lernolibro, 1965)
* *Ének-zene* (lernolibro, 1971)
* *Esztétika. Zeneművészeti ismeretek* (1979)
* *Bartók Béla Békés megyei gyűjtései. 260 népdal* (1981)

## Elektitaj komponaĵoj 
* muzikaĵoj por korusoj
* muzikaĵoj por orgenoj
* ĉambraj muzikoj

## Memorigiloj 
* en Csepel (distrikto) muziklernejo portis la nomon Fasang Árpád en 2002, samtempe memortabulo estis metita

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(60187) 1999 VL23

**(60187) 1999 VL23** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la usona amatora astronomo Charles W. Juels elde la Observatorio de Fountain Hills (Arizono, Usono).

Ĝia tre klinata discentra orbito krucas tiun de Marso, sed ĝia granda orbita klinangulo tenas ĝin malproksima de tiu planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,242542 astronomia unuo, tie estas 36,284 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Charles W. Juels
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
István Fekete Győr

**István Fekete Győr** [iŝtvAn djOr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete Győr István** estis hungara komponisto, instruisto.

István Fekete Győr  naskiĝis la  en Kisgyőr kaj mortis la 20-an de majo 2024.

## Biografio 
István Fekete Győr akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1965. Lia ĉefinstruisto estis Endre Szervánszky. Inter 1966 kaj 1972 li instruis en muzikarta mezlernejo en Győr, poste en simila lernejo en Budapeŝto. Krom la instruado li ankaŭ komponadas. Li ricevis ŝtatan premion en 2014.

## Elektitaj komponaĵoj 
* 4 kantoj por poemoj de László Nagy
* Kék hegyek hidege (kantoserio por poemoj de László Nagy)
* Tri duopoj (por transversa fluto kaj piano)
* Sonato por violono kaj piano
* kvinteto por blovaj instrumentoj

## Elektitaj disĉiploj 
* Zsolt Hamar
* Árpád Kákonyi
* Miklós Spányi
* László Tihanyi

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Privata sektoro

La **privata sektoro** estas parto de la ekonomio, foje referencata kiel **civitana sektoro**, kiu estas regata de privataj individuoj aŭ grupoj, kutime kiel rimedo de entrepreno por enspezo, kaj ne estas kontrolata de la ŝtato. La privata sektoro dungas plej el la laborforto en kelkaj landoj. En la privata sektoro, aktiveco estas gvidita de la tialo enspezi monon. En landoj de libera merkato, kiel en Usono, la privata sektoro estas pli larĝa proporcie, kaj la entreprenoj suferas malpli da limigoj. Male, en landoj kun pli da registara aŭtoritato, kiel en Ĉinio, la publika sektoro formas plej parton el la ekonomio.

## Notoj
Araba kuirarto

eta|350px|dekstra|La arablingvaj landoj verdkolore.
**Araba kuirarto** (arabe: مطبخ عربي) estas kuirarto de la araboj, difinita kiel la diversaj regionaj kuirartoj en la araba mondo, el Magrebo al la Fekunda duonluno, kaj la Araba Duoninsulo. La kuirartoj ofte estas jarcentaj kaj reflektas la kulturon de granda interŝanĝo de spicoj, herboj kaj manĝaĵoj. La tri ĉefaj regionoj, ankaŭ konataj kiel Magrebo, la Fekunda duonluno, kaj Arabio havas multajn similecojn, sed ankaŭ multajn unikajn tradiciojn. Ĉi tiuj kuirartoj estis influitaj de la klimato, kultivado laŭ eblecoj, kaj ankaŭ komercaj ebloj. La kuirartoj de Magrebo kaj Levantenio estas relative junaj, kiuj disvolviĝis dum la pasintaj jarcentoj. La kuirarto de la regiono de la araba golfo estas tre malnova. La kuirartoj povas esti dividitaj en urbajn kaj kamparajn kuirartojn.

## En Esperanto aperis 
* "Mil kaj unu ingrediencoj: la riĉa heredaĵo de mezepoka araba kuirarto" Unesko-Kuriero, n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin", pĝ. 30-31, esperantigis Luigia Oberrauch Madella (Italio).

## Bildaro 

File:Sfiha2.jpg|Sfiho لحم بعجين / Sfiho صفيحة
File:Za'atar bread.jpg|Manakiŝo مناقيش
File:Kabsa.jpg|Kabso كبسة
File:Kebbeh.JPG|Kibeo كبة-كبيبة
File:Matboha.jpg|Matbuĉo مطبوخة
File:Baba Ghanoush.jpg|Babaganuŝo بابا غانوج
File:Hummus from The Nile.jpg|Humuso حمصية
File:Armeniadoma.jpg|Dolmo ورق عنب - ملفوف
File:Labneh01.jpg|Labneo لبنة
File:Arabkaak.jpg|Kaako كعك - كحك
File:Turkish coffee in Abu Ghosh.jpg|kafo قهوة
File:Driedhibiscus.jpg|Hibiscus teo كركديه - عنآب
File:PistHalva.jpg|Halvo حلاوة
File:Ataef.jpg|Qatayef القطائف
File:Shish taouk.jpg|Shish taouk شيش طاوك
File:Toum.jpg| Toum تومية
File:Falafels 2.jpg| Falafelo فلافل - طعمية
File:Kleicha.jpg|Klejĉo الكليجة - كعب الغزال
File:Warbat.jpg|Warbat وربات
File:Ghribia.jpg|Ghoriba غريبة
File:حلاوة الجبن.jpg|Halawet el Jibn حلاوة الجبن
File:Awame.jpg|Awameh عوامة / Zalabieh زلابية
File:Sfoufs (8280943024) (cropped).jpg|Sfouf
File:Mint lemonade.jpg|Limonano ليمون نعناع
File:Al fanar harees (7797136886).jpg|Harees هريس
File:Hummus salad.jpg|Hummus salad سلطة حمص

## Vidu ankaŭ 
* Alĝeria kuirarto
* Egipta kuirarto
* Iraka kuirarto
* Irana kuirarto
* Kuirarto de Afriko
* Levantena kuirarto
* Libana kuirarto
* Libia kuirarto
* Magreba kuirarto
* Maroka kuirarto
* Mezorienta kuirarto
* Palestina kuirarto
* Tunizia kuirarto


Kategorio:Mediteranea kuirarto
Kategorio:Magreba kuirarto
Kategorio:Levantena kuirarto
Harasta

**Harasta** (en araba: حرستا Ḥarastā), konata ankaŭ kiel Harasta al-Basal aŭ Hirista, estas urbo kaj nordorienta antaŭurbo de Damasko, Rif Dimaŝk, Sirio. Harasta havas altitudon de 702 metroj. Ĝi havis 34,184 loĝantojn en 2007, kio faras ĝin la 43a plej granda urbo de Sirio laŭ la geografia ento.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Sirio
Palestina kuirarto

[dekstra|eta|[Falafelo.]]
[dekstra|eta|Baklavo el [Nablus]]
**Palestina kuirarto** konsistas el manĝaĵoj de aŭ komune manĝitaj de palestinanoj - kiuj inkluzivas tiujn, kiuj vivas en Palestino, Jordanio, rifuĝejoj en proksimaj landoj same kiel de la palestina diasporo. La kuirarto estas disvastigo de la kulturoj de civilizoj kiuj loĝis en la regiono de Palestino, precipe dum kaj post la islama epoko komenciĝante per la araba konkero de umajadoj, poste la eventualaj persaj influoj de la abasidoj kaj finiĝantaj per la fortaj influoj de turka kuirarto, pro de la alveno de la otomanaj turkoj. Ĝi similas al aliaj orientaj kuirartoj, inkluzive de libana, siria kaj jordana kuirartoj.

Kuiradaj stiloj varias laŭ regiono kaj ĉiu speco de kuirstilo kaj la ingrediencoj uzataj estas ĝenerale bazitaj sur la klimato kaj loko de la aparta regiono kaj pri tradicioj. Rizo kaj variaĵoj de kibeoj estas oftaj en Galileo. Cisjordanio devigas sin ĉefe al pli pezaj manĝoj, kiuj uzas la tabunon, rizon kaj viandon kaj marbordaj loĝantoj ofte fiŝojn, aliajn mariskojn kaj lentojn. La Gazaa kuirarto estas variaĵo de la Levantena kuirarto, sed estas pli diversspeca en marmanĝaĵoj kaj spicoj. La loĝantoj de Gazao ege konsumas kapsikojn. Manĝoj estas kutime manĝataj en la hejmo sed manĝado elstaras precipe dum festoj, en kiuj oni uzas malpezajn manĝojn kiel salatojn, trempitajn panojn kaj viandopecojn sur stangaj bastonetoj.

La areo ankaŭ gastigas multajn desertojn, kiuj iras el tiuj faritaj regule kaj tiuj kiuj ofte estas rezervitaj por la ferioj. La plej multaj palestinaj dolĉaĵoj estas pasteĉoj plenaj de dolĉigitaj fromaĝoj, daktiloj aŭ diversaj nuksoj kiel migdaloj, juglandoj aŭ pistakoj. Trinkaĵoj ankaŭ povus dependi de ferioj kiel ekzemple Ramadano, kiam karoba, tamarinda kaj abrikota sukoj konsumiĝas ĉe sunsubiro. Kafo estas konsumita dum la tuta tago kaj likvoro ne estas tre ofta inter la loĝantaro, tamen kelkaj alkoholaj trinkaĵoj kiel arako aŭ biero estas konsumitaj de kristanoj kaj de malpli konservativaj islamanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Araba kuirarto

Kategorio:Araba kuirarto
Kategorio:Mediteranea kuirarto
Kategorio:Levantena kuirarto
Al-Tall (Sirio)

**Al-Tall** (en araba: التل), konata ankaŭ kiel At-Tall, estas urbo kaj norda antaŭurbo de Damasko, Rif Dimaŝk, suda Sirio.

Al-Tall, situa meze de la montaro Anti-Lebanono, havas altitudon de ĉirkaŭ 1,000 metroj super marnivelo. Ĝi havis 3,500 loĝantojn komence de la 1960-aj jaroj. Ĝi havas grandan moskeon, ĉirkaŭita de irnamaj arkitekturaj elementoj.

Kategorio:Urboj de Sirio
Daraja

**Daraja**, **Darajja** aŭ **Daraija** (en araba: داريا), estas urbo kaj sudokcidenta antaŭurbo de Damasko, Rif Dimaŝk, Sirio. Daraja havas altitudon de 689 metroj. La centro de Daraja kuŝas je 8 km sudokcidente de la centro de Damasko.

Ĝi havis 78,763 loĝantojn en 2005, kio faras ĝin la 19a plej granda urbo de Sirio laŭ la geografia ento.

Ĝi estas unu el la plej antikvaj urboj en Sirio, onidire la loko kie Sankta Paŭlo konvertiĝis (en la jaro 30), sur la "Damaska Vojo".

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Sirio
Ĝaramana

**Ĝaramana** (en araba: جرمانا), konata ankaŭ kiel Jaramana, estas urbo kaj sudorienta antaŭurbo de Damasko, Rif Dimaŝk, Sirio, en la ebenaĵo Ghuta. Ĝaramana havas altitudon de 670 metroj. Ĝi kuŝas nur je 3 kilometroj sudoriente de Damasko, kio faras ĝin grava dormurbo por la metropola areo de granda Damasko, kun ĉefe loĝantaro de kristanoj kaj druzoj.

Ĝi havis 114,363 loĝantojn en 2004, multaj el kiuj venis el Irako pro la tiea malstabileco.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Sirio
(60257) 1999 WB25

**(60257) 1999 WB25** estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Sahnaja

**Sahnaja** (en araba: صحنايا), konata ankaŭ kiel Sihnaja aŭ Sehnaja, estas urbo kaj sudokcidenta antaŭurbo de Damasko, Rif Dimaŝk, suda Sirio, en la okcidento de la ebenaĵo Ghuta. Ĝaramana havas altitudon de 670 metroj. Ĝi kuŝas sudokcidente proksime de Damasko, kio faras ĝin grava dormurbo por la metropola areo de granda Damasko, kun ĉefe loĝantaro de druzoj, kune kun aliaj urboj Ĝaramana, Aŝrafijat Sahnaja kaj Deir Ali.

Ĝi havis 13,993 loĝantojn en 2004.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Sirio
Kategorio:Damasko
Fenacila klorido

**Fenacila klorido** aŭ **C8H7ClO** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la halogenidoj de la acetofenono kaj kloro. Fenacila klorido estas blanka larmiga solidaĵo kun irita odoro, uzata kiel kemia reakciaĵo kaj en la fabrikado de sennombraj derivaĵoj. Fenacila klorido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Fenacila klorido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de acetofenono kaj kloro:

### Sintezo 2 
* Preparado per interagado de la benzeno kaj *kloroacetila klorido*:

### Sintezo 3 
* Preparado per interagado de la klorobenzeno kaj *acetila klorido*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Restarigo de la acetofenono per traktado de la *fenacila klorido* kun sodamido:

### Reakcio 2 
* Preparado de la *fenacila formiato*:

### Reakcio 3 
* Rearanĝo de Favorskij: Preparado de la fenilacetata acido en ĉeesto de natria hidroksido:

### Reakcio 4 
* Preparado de la *fenacila acetato*:

### Reakcio 5 
* Preparado de la *p-amino-acetofenono*:

### Reakcio 6 
* Preparado de la *fenilcinamata acido*:

### Reakcio 7 
* Preparado de la *fenacila bromido*:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Literaturo 
* PrepChem
* Organic Syntheses
* International Nuclear Information System
* Organic Chemistry: Made Simple
* Organic Compounds of Sulphur, Selenium, and Tellurium
* Reviews of Environmental Contamination and Toxicology
* Catalysis of Organic Reactions: Twenty-first Conference
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations

## Referencoj 
Kategorio:Organikaj kloridoj
Kloridoj
Mariamita Katedralo de Damasko

eta|Katedrala sonorilturo.
La **Mariamita Katedralo de Damasko** (en araba: الكنيسة المريمية) estas unu el la plej antikvaj preĝejoj de la Greka Ortodoksa Eklezio en Damasko, Sirio, kaj estas sidejo de la Antioĥia Ortodoksa Eklezio. La eklezia komplekso estas ĉe la Damaska Rekta Strato. La preĝejo estis detruita kaj rekonstruita kelkajn fojojn en la lastaj jaroj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Patriarkato de Antioĥio

Kategorio:Katedraloj en Damasko
Kategorio:Konstruaĵoj aperintaj en 1863
Sirikatolika Katedralo

[eta|Sirikatolika Katedralo en [Damasko, Sirio.]]
La **Sirikatolika Katedralo** aŭ **Siriaka Katolika Katedralo** estas la katedralo de la Siria katolika eklezio; ĝi estas en Damasko, Sirio. Ĝi estas unu el la katedraloj de Orientaj katolikaj eklezioj en Damasko. La ses arkoj de la fasado memorigas la bizancan stilon kiu kombinas blankajn kaj malhelajn sinsekvajn striojn.

Kategorio:Katedraloj de la Siria katolika eklezio
Kategorio:Katedraloj en Damasko
Katedralo de la Dormiĝo de Nia Sinjorino (Damasko)

La **Katedralo de la Dormiĝo de Nia Sinjorino** (en araba: كاتدرائية سيدة النياح للروم الملكيين في دمشق), nomita ankaŭ kiel la **Grek-Melkita Patriarka Katedralo de la Dormiĝo de Nia Sinjorino**, estas la katedralo de la Katolika Grek-Melkita Eklezio en la urbo Damasko, Sirio. Ĝi estas la sidejo de la Grek-Melkita Arĥeparĥio de Damasko (en Latino: *Archieparchia Damascena Graecorum Melkitarum*) dependa el la Melkita Katolika Patriarĥio de Antioĥio, kiu inkludas ĉirkaŭ 150,000 baptitajn aligitojn kaj dudek paroĥoj kun kvindek pastroj. Ties eklezio, atribuita el la 18a jarcento al la Apostola Seĝo en Romo, uzas la araban lingvon kaj la Bizancan riton.

La katedralo estas dediĉita al la Endormiĝo de la Dipatrino, nome paralelaĵo de la romkatolika kredo de la Ĉielenpreno de Maria.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* www.gcatholic.org

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Damasko
Kategorio:Katedraloj de la Katolika Grek-Melkita eklezio
Kategorio:Katedraloj en Damasko
(60318) 1999 XB235

**(60318) 1999 XB235** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kapelo de Sankta Paŭlo

eta|Kapelo de Sankta Paŭlo en Bab Kisan.
La **Kapelo de Sankta Paŭlo** (en araba: كنيسة مار بولس, Kanīsat Mar Baŭlus) estas preĝejo en Damasko, Sirio, situa laŭlonge de la strato Tarafa bin al-Abd ĉe la iama Bab Kisan (Kisan Pordego).

La kapelo, religiigita en 1939, inkludas parton el la pordego Bab Kisan, kiu estis konsiderita la loko tra kiu Sankta Paŭlo fuĝis el Damasko metita en kesto.

## Notoj 
Kategorio:Preĝejoj de la Katolika Grek-Melkita eklezio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Damasko
(60216) 1999 VG82

**(60216) 1999 VG82** estas marsrenkonta asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia tre discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,272432 AU, tie estas 40,755 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(60322) 1999 XB257

**(60322) 1999 XB257** estas troja asteroido de Jupitero, ano de la tiel nomata « Greka Tendaro », tie estas de la grupo da korpoj kiuj orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(60232) 1999 VL148

**(60232) 1999 VL148** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Izobuterila klorido

**Izobutila klorido** aŭ **C4H7ClO** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la halogenidoj de la izobuterata acido kaj kloro. Izobutila klorido estas senkolora, koroda, toksa likvaĵo, uzata kiel kemia reakciaĵo kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Izobutila klorido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Izobutila klorido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de izobuterata acido kaj klorida acido kaj metala zinko:

### Sintezo 2 
* Preparado kun izobuterata acido kaj kloro:

### Sintezo 3 
* Preparado per interagado de izobuterata acido kaj sulfurila klorido:

### Sintezo 4 
* Preparado per reakcio inter tionila klorido kaj izobuterata acido:

### Sintezo 5 
* Preparado per reakcio inter izobuterata acido kaj fosfora triklorido:

### Sintezo 6 
* Preparado per reakcio inter izobuterata acido kaj fosfora kvinklorido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Reakcio kun natria etoksido:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun etileno:

### Reakcio 3 
* Sapigo de la *izobuterila klorido*:

### Reakcio 4 
* Reakcio kun fenolo:

### Reakcio 5 
* Reakcio kun zinko kaj klorida acido:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun *arĝenta nitrito*:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 8 
* Reakcio kun natria hidrogena sulfido:

## Literaturo 
* Recent Advances in the Science and Technology of Zeolites and Related Materials
* Nanoporous Materials: Proceedings of the 5th International Symposium
* Molecular Sieves: From Basic Research to Industrial Applications
* Canadian Journal of Chemistry
* Journal of the Indian Chemical Society
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Acyclic Hydrocarbons: Advances in Research and Application
* Organic Chemistry: Aliphatic Compounds

## Referencoj 
Kloridoj
Kategorio:Organikaj kloridoj
Hirotaka Masaaki

**HIROTAKA Masaaki** (, Hirotaka Masaaki) estas japana esperantisto, kiu naskiĝis en 1952, do ĉi-jare estas -aĝa. Li uzas kromnomon **Vastalto**. Li estas verkisto, poeto kaj fakulo pri hajkoj, kaj krome ankaŭ aktivas kiel vortaristo. Ekde 2019 li aldone estas membro de la Akademio de Esperanto.

## Verkoj
* *Kiel verki hajkon en Esperanto*, Toyonaka, Japana Esperanta Librokooperativo, 2012
* *Hajkoj kun alia gusto*, pri *Cent hajkoj* (de Andreas Kück). Beletra Almanako (25), numero 25, februaro 2016, paĝoj 161-163.
* Praktika Esperanto-Japana Vortareto, reta versio versio 1.8, stabila ekde oktobro 2010

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Japanaj poetoj
Kategorio:Japanaj verkistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Moskeo Takija

eta|Moskeo Takija.
La **Moskeo Takija** aŭ *Moskeo de la Sultano Sulejmano* (en araba: التكية السليمانية *at-Takiyya s-Sulaymāniyya*, en turka: Süleymaniye Külliyesi) estas komplekso de moskeo en Damasko, Sirio, sur la bordo de la Barada rivero. La komplekso estas komponita de granda moskeo en la sudokcidenta flanko de korto, flankigita de unusola linio de arkadaj ĉeloj, kaj kuirejo tra la korto nordokcidente, flankigita de gastejaj konstruaĵoj. La moskeo havas du minaretojn kaj muregojn kiu alternas helajn kaj malhelajn striojn.

Ĝi estas unu el la plej gravaj verkoj de la otomana arkitekto Mimar Sinan, fakte de sia lasta etapo, nome de matura epoko.

## Bildaro 

Takiyya as-Süleimaniyya Mosque 02.jpg|La *minaretoj* de la moskeo el ekstere
Sulaymaniyya Takiyya 5.jpg|Takija Moskeo en 1870

## Notoj 
## Bibliografio 
* Dumper, Michael; Stanley, Bruce E.; Abu-Lughod, Janet L. (2007). Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 9781576079195.

## Eksteraj ligiloj 
* Takiyya al-Sulaymaniyya , Archnet

Kategorio:Moskeoj en Damasko
Kategorio:Otomana arkitekturo en Sirio
Kategorio:Maŭzoleoj
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1550-1559
Kategorio:Aperis en 1559
Carl Filtsch

**Carl Filtsch** [karl filĉ] estis transilvania saksa komponisto, pianisto.
eta|Carl Filtsch (1843)
Carl Filtsch  naskiĝis la  en Mühlbach (Transilvanio, Habsburga Imperio, nuntempe Sebeș (Alba) en Rumanio), li mortis la  en Venecio (Habsburga Imperio, nuntempe en Italio).

## Biografio 
Carl Filtsch komencis pianludi en aĝo 3. Lia patro estis lia unua pianinstruisto. En 1837 helpe de grafa familio li iris al la imperia kortego de Vieno por prezenti sin. Li estis kunulo en muziko edukado de la estonta imperiestro Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio), tiam en sama aĝo. Filtsch debutis en Vieno en 1841 kun granda sukceso, poste li hejmenvenis, sed en Buda li ripetis la koncerton. En la sekva jaro li ricevis lecionojn en Parizo de Frédéric Chopin (kelkfoje de Ferenc Liszt). Li ankaŭ komponadis. Bedaŭrinde la komenciĝanta malsano interrompis siajn eŭropajn turnirojn. Iom poste li mortis pro tuberkulozo.

## Elektitaj koncertoj 
* Vieno, Buda, Mühlbach (1841)
* Londono (1843, antaŭ Viktoria (Britio))

## Elektitaj komponaĵoj 
* Andante Opus 1 (1838-1839)
* Ĥoralo (1839)
* Barkarolo
* Mazurko
* Uverturo (1840/1841)

## Memorigiloj 
* ekde 1995 pianista kaj komponista konkurso en Sebeș

## Fontoj 
* rumanlingva biografio kun bildo
* anglalingva biografio kun bildo 
* lia aŭdebla muziko

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Germanaj pianistoj
Kategorio:Transilvaniaj saksoj
Antal Fleischer (dirigento)

**Antal Fleischer** [flejŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fleischer Antal** estis hungara dirigento, komponisto, helpekzercisto, instruisto.

Antal Fleischer  naskiĝis la  en Makó, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Fleischer akiris diplomon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzikakademio. Liaj plej gravaj instruistoj estis Viktor Herzfeld, Hans Koessler kaj Zoltán Kodály. Inter 1912 kaj 1915 li estis helpekzercisto, poste dirigento de Népopera, poste li laboris same en Budapeŝta Ŝtata Operejo ĝismorte. Li ankaŭ instruis en muziklernejo en Budapeŝto inter 1919–1935. Li havis edzinon.

## Elektitaj komponaĵoj 
* A rózsa és a csalogány (drama simfonio)
* Éjféli ballada
* Yvonne (opero)
* ĉambraj muzikoj
* kantoj

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto (1970)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj helpekzercistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Feodosija Morozova

**Feodosija Prokоpjevna Morozova** () (naskiĝis  en Moskvo - mortis  en Borovsk) estis unu el la plej famaj subtenantoj de la malnovritanoj aŭ *raskolniki*.

Ŝi naskiĝis  en la familio de *okolniĉij* Prokofij Fjodoroviĉ Sokovnin. En la aĝo de 17 jaroj, ŝi edziniĝis kun la bojaro Gleb Morozov, frato de la prizorganto de la caro, Boris Morozov. Post la frua morto de ŝia edzo en 1662, ŝi konservis elstaran postenon en la Rusa Kortego.

[eta|maldekstra|Tombo de Morozova en [Borovsk, ĉ. 2002]]

Dum la Reformo de Nikon, Feodosija, estante pentofarantino de la Protopopo Avvakum, aliĝis al la movado de la malnovritanoj kaj sekrete alprenis religian voton sub la nomo de Teodora. Ŝi ludis gravan rolon konvinkante sian fratinon, Princinon Evdokija Urusova, aliĝi al la malnovritanoj.

Post multaj persekutoj, la fratinoj estis malliberigitaj en subteran kelon de la Monaĥejo de Pafnutij en Borovsk, kie Feodosija mortis pro malsato . Multaj komunumoj de malnovritanoj honoras ŝin kiel martiron.

## Feodosija Morozova en arto 
[eta|maldekstra|[Vasilij Surikov*Bojarino Morozova* (1887)Tretjakova galerio, Moskvo]]
Vasilij Surikov pentris *Bojarino Morozova* en 1887: ĝi ilustras la areston de Feodosija Morozova, kiu defie levas du fingrojn rilate al la disputo inter la malnovritanoj kaj la subtenantoj de la patriarko Nikono pri la taŭga maniero fari krucosignon, unu el la reformoj de Nikono estas fari krucosignon per tri fingroj (Patro, Filo kaj Sankta Spirito, ĉi lasta ebliganta savi la animon per dia amo) anstataŭ du fingroj antaŭe (simbolante la duoblan naturon dian kaj homan de Kristo, savo venanta nur *de* kaj *per* fido kaj preĝo).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Borovsk
* Borovska monaĥejo
* Malnovritanoj
* Nikono
* Pafnutij de Borovsk
* Raskol
* Vasilij Surikov

## Eksteraj ligiloj 
* ANTHROPOLOGY - Федор и Федора. Религия в жизни московского общества XVII века ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Malnovritanaj sanktuloj
Kategorio:Mortintoj pro malsato
Kategorio:Rusiaj nobeloj
Kategorio:Malnovritanoj
(60375) 2000 AY146

**(60375) 2000 AY146** estas marsrenkonta asteroido de la interna asteroida zono, ankaŭ rigardita kiel asteroido de la hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia marsa MOID estas 0,309331 AU, tie estas 46,275 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Damaska Borso

La **Damaska Borso** () estas borso en Damasko, Sirio. Fondita en 2009, ĝi estas la nura borso en Sirio. Ties nuna sidejo estas en la Barzeha distrikto, ene de la financaj merkatoj kaj sekureckomisionoj de Sirio. Ties fina hejmo estas la merkata negoca distrikto Ĝaafur. La Damaska Borso estas membro de la Federacio de Eŭrop-Aziaj Borsoj.

## Notoj 
Kategorio:Ekonomio de Sirio
Kategorio:Konstruaĵoj en Damasko
Kategorio:Borsoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2009
Robert Darwin

**Robert Waring DARWIN** RS (30a de majo 1766 – 13a de novembro 1848) estis angla kuracisto, kiu nuntempe estas plej bone konata kiel la patro de la naturalisto Charles Darwin. Li estis membro de la influpova familio Darwin-Wedgwood.

En 1783 Darwin ekstudis medicinon en la Universitato de Edinburgo, kie ŝajne li loĝis kun la prikemia profesoro Joseph Black. Lia patro, Erasmus Darwin, poste sendis lin al la Universitato de Leiden en Nederlando dum kelkaj monatoj, kaj li akiris sian gradon MD tie la 26an de februaro 1785. Lia disertacio en Leyden estis impresa kaj estis publikigita en *Philosophical Transactions*, sed eble lia patro helpis lin en tio. En Edinburgo Robert Darwin studis kun kelkaj gravaj fakuloj, kiel John Walker. Li estis elektita membro de la Reĝa Societo de Londono la 21an de februaro 1788.

Robert Darwin havigis la unuajn empiriajn pruvojn ke la malgrandaj okulmovoj estas farataj eĉ kiam la persono klopodas teni ilin fikse.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Browne, E. Janet (1995), Charles Darwin: vol. 1 Voyaging, London: Jonathan Cape, ISBN 978-1-84413-314-7
* Phillips, W. (1974), "A Biographical Sketch of Charles Darwin's Father", in Barrett, P. H. (eld.), Early writings of Charles Darwin, London: Wildwood House, pp.&nbsp;477–479
* Darwin, Charles (1887), Darwin, Francis (eld.), The life and letters of Charles Darwin, including an autobiographical chapter, London: John Murray, Alirita la 23an de majo 2019
* Desmond, Adrian; Moore, James (1991), Darwin, London: Michael Joseph, Penguin Group, ISBN 978-0-7181-3430-3

## Eksteraj ligiloj 
* http://darwin.baruch.cuny.edu/biography/shrewsbury/rdarwin.html

Kategorio:Anglaj kuracistoj
Kategorio:Charles Darwin
Kategorio:Familio Darwin–Wedgwood
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Samuel Tertius Galton

**Samuel Tertius GALTON** (23a de marto 1783 – 23a de oktobro 1844) estis negocisto kaj sciencisto, en familio de negocistoj kaj sciencistoj.

Galton heredis el sia patro konsiderindajn negocinteresojn kaj tuj faris ŝanĝojn — nome li interrompis la familian negocon pri armiloj en 1815. Kvankam fakulo pri ekonomiko (li verkis artikolojn prie) Samuel preferis ne enmikisiĝi en la praktiko de negocado pli ol lia patro kaj pasigis sian tempon vivante el sia riĉo.

Li estis onklo de Charles Darwin kaj klarigis al li la funkciadon de barometro.

## Notoj 
Kategorio:Charles Darwin
Kategorio:Anglaj sciencistoj
Kategorio:Anglaj anglikanoj
Kategorio:Anglaj entreprenistoj
Kategorio:Familio Darwin–Wedgwood
Formiila klorido

**Formiila klorido** aŭ **CHClO** estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la halogenidoj de la formiata acido kaj kloro. Formiila klorido estas senkolora, toksa, malstabila gaso kun penetranta odoro, uzata kiel kemia reakciaĵo kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Formiila klorido estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Formiila klorido reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de formiata acido kaj klorida acido kaj metala zinko:

### Sintezo 2 
* Preparado kun klorida acido kaj karbona unuoksido: 

### Sintezo 3 
* Preparado per interagado de formiata acido kaj sulfurila klorido:

### Sintezo 4 
* Preparado per reakcio inter tionila klorido kaj formiata acido:

### Sintezo 5 
* Preparado per traktado de natria formiato kaj benzoila klorido:

### Sintezo 6 
* Preparado per reakcio inter formiata acido kaj fosfora triklorido:

### Sintezo 7 
* Preparado per reakcio inter formiata acido kaj fosfora kvinklorido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Reakcio kun natria etoksido:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun etileno:

### Reakcio 3 
* Sapigo de la *formiila klorido*:

### Reakcio 4 
* Hisdrolizo de la *formiila klorido*:

### Reakcio 5 
* Reakcio kun zinko kaj klorida acido:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun natria hidrogena sulfido:

### Reakcio 8 
* Malkomponado de la *formiila klorido*:

## Literaturo 
* Molbase
* NIST National Institute of Standards and Technology
* ACS Publications
* Selected Works in Organic Chemistry
* Introduction to Strategies for Organic Synthesis
* Principles of Organic Synthesis
* Organic Chemistry: Aliphatic Compounds
* The Pathobiology of Neoplasia

## Referencoj 
Kategorio:Organikaj kloridoj
Kloridoj
Kalvinana preĝejo (Kótaj)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Kótaj.

## Historio 
Oni konjektas, ke la kirko havas mezepokan devenon, ĉar arkitektoj trovis gotikajn partojn. En la iama *Keresztút* (nur ekde 1800 Kótaj) la loĝantoj proksimume en 1550 prenis la kalvinanan religion, eĉ ili akiris ankaŭ la kirkon. En la 18-a jarcento ĝi estis trakonstruita kaj pligrandigita laŭ baroko. La turo estis konstruita en la dua duono de la 19-a jarcento.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. La eniro povas okazi tra la turo. La turopinto estas kvarlatera piramido. En mezo de la navo estas videbla enmurita pordo el la historiaj tempoj. En fino de la navo estas apogpiliero. La navo finiĝas en oklatera, malpli larĝa absido. 

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto 

Kotaj
Kategorio:Kótaj
Francis Viner

**Francis Viner,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj origina nomo **Fürtös Ferenc** [furtoŝ] estas hungardevena komponisto.

Francis Viner  naskiĝis la  en Szolnok.
 
## Biografio 
Pri vivo de Francis Viner eĉ la oficiala paĝo ne donas akcepteblajn informojn. Estas sciata nur tio, ke li komencis sian amatoran karieron en mezo de 1997 (tio estas fino de la bazlernejo en Hungario). En 2001 li havis sian unuan profesian muzikan programon. Li pensas, ke esprimi ĝustan senton estas tre grava en la muziko. Li ĉiam provas lerni novaĵojn de siaj kunuloj. Li ŝatas simple marŝi, rigardi la mondon ĉirkaŭ li. La alia lia preferata stilo estas la tekno-muziko, ĉar li pensas, ke ĉi tiu speco igas homojn senti sin liberaj. En la pasinteco liaj komponaĵoj estis aŭditaj en diversaj interretaj radioj. Ekde 2008 li aliĝis al pluraj muzikeldonejoj por eldoni muzikaĵojn. En 2011 li ricevis proponon fari radioprogramon. 

## Elektitaj komponaĵoj 
* Solution 
* Embedded Frequency
* Richie River Vs Nightech 

## Fontoj 
* https://www.mixcloud.com/francisviner/
* http://www.francisviner.hu/
* https://www.facebook.com/francis.viner.official.site/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
(60388) 2000 AY217

**(60388) 2000 AY217** estas troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas ĉe la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro ».

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Sajjidah Rukajja Moskeo

La **Sajjidah Rukajja Moskeo** () estas en Damasko, Sirio, kaj enhavas la tombon de Sukajna bint Husajn, konata ankaŭ kiel Rukajjah, nome juna filino de Al-Husajn ibn ‘Alī.

## Historio
Laŭ la rakontoj de islama Ŝijaismo kiu estas celebrataj ĉiujare okaze de la Aŝuro, kiel memorigilo de la Batalo de Kerbala kaj la pena veturado al Damasko kiu okazis poste, Sukajnah mortis kvarjaraĝa en la prizono de Jazid la 1-a, kie ŝia korpo estis origine enterigita. Jarojn poste, tamen, pro inundoj, ŝia tombo estis remalfermita kaj la korpo estis translokigita al la loko kie estas nun la moskeo.

La moskeo estis konstruita ĉirkaŭ la maŭzoleo en 1985 kaj montras modernan version de Irana arkitekturo, kun multaj speguloj kaj oraj artaĵoj. Estas malgranda moskea areo apude al la sanktejo, kun malgranda korto antaŭe. Tiu moskeo troviĝas proksime de la Moskeo de la Umajadoj kaj de la Al-Hamidijah Soŭko en centra Damasko.

## Bildaro

Image:Sayyidah Ruqayya Mosque 05.jpg|Vido de la korto
Image:Sayyidah Ruqayya Mosque 03.jpg|Preĝejo
Image:Sayyidah Ruqayya Mosque 02.jpg|Tombo de Sajjidah Rukajjah
Image:Sayyidah Ruqayya Mosque - Chandelier 02.jpg|Lustro en la moskeo
Image:Zarih of Ruqayya bint Husayn.jpg|*Zarih*

## Referencoj
## Literaturo
* Dumper, Michael; Stanley, Bruce E.; Abu-Lughod, Janet L. (2007). Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 9781576079195.

Kategorio:Moskeoj en Damasko
Kategorio:Dekduimamismo
Kategorio:Maŭzoleoj en Sirio
Kategorio:Konstruaĵoj aperintaj en 1985
Kategorio:Sanktaj lokoj en islamo
*
Robert Edmond Grant

**Robert Edmond GRANT** MD RS RSE ZS GS (11a de novembro 1793 – 23a de aŭgusto 1874) estis brita anatomiisto kaj zoologo.

Grant forlasis la medicinan praktikon favore al la mara biologio kaj al la zoologio de senvertebruloj, vivtenante el patra heredo. Kiel materiisto kaj liberpensulo, kaj politike radikala, li estis malferma al ideoj en biologio kiu estis konsiderataj renvers(em)aj en la etoso de idearo hegemonia en Britio post la Napoleonaj Militoj.

Li iĝis unu el la plej elstaraj naturalistoj de la komenco de la 19a jarcento en Edinburgo kaj tiele la unua Profesoro de Kompara Anatomio en la University College London. Li famis pro sia influo sur la juna Charles Darwin kaj sia adopto de la idearo de Geoffroy pri evoluismo.

Grant ege veturis, vizitante universitatojn en Francio, Germanio, Italio kaj Svisio. Li estis en kontakto kun la franca zoologo Étienne Geoffroy Saint-Hilaire kiu publikigis rigardon al evoluo similan al tiu de Jean-Baptiste Lamarck.

Grant studis marvivulojn ĉirkaŭ Firth of Forth, kaj kolektis specimenojn ĉe la strandoj proksime de domo kiun li ekhavis en Prestonpans same kiel el fiŝkaptistoj, kaj iĝis fakulo pri biologio de spongoj kaj mar-limakoj. Li konsideris, ke la samaj vivoleĝoj tuŝis ĉiujn organismojn, el *monado* al homo (en tiu kunteksto "monado" signifas hipotezan pra-vivulo aŭ unuo aŭ organika vivo). Sekvante Geoffroy, Grant aranĝis vivon en ĉeno aŭ ŝtupo, kiu supreniras el la apero de spontanee aperintaj monadoj en ties bazo.

Grant estis grava membro de la Plinia Societo por studentaj naturalistoj, al kiu Charles Darwin aliĝis en la aŭtuno de 1826 startante sian duan jaron de medicinaj studoj en la Edinburga Universitato. Darwin iĝis la plej lerta studento de Grant kaj helpis lin en la kolekto de specimenoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Desmond A. Huxley: vol 1 The Devil's disciple, vol 2 Evolution's high priest. Joseph, London 1994-7.
* Desmond A. kaj Moore J. Darwin. London 1991. ISBN 0-7181-3430-3
* Grant R. E. Tabular View of the Primary Divisions of the Animal Kingdom. London 1861.
* Desmond, Adrian J. (1989). The Politics of Evolution: morphology, medicine, and reform in radical London. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-14374-3.
* Quick, T. 'A Capital Scot: Microscopes and Museums in Robert E. Grant's Zoology', British Journal for the History of Science 49 (2) (2016), pp. 173–204. https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-for-the-history-of-science/article/capital-scot-microscopes-and-museums-in-robert-e-grants-zoology-18151840/4F3FC0CB1572D38ABA309AAD840D3049

Kategorio:Skotaj kuracistoj
Kategorio:Skotaj zoologoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono