Akcia kompanio

**Akcia kompanio** (**AK**) (mallongigite germane AG, hungare RT, japane KK, Ltd., Corp., Inc.) estas tia entrepreno, kiu fondiĝas per difinita nombro kaj valoro de akcioj (fundamenta kapitalo/akcia kapitalo). Krom la Klr kaj Komandita societo je akcioj apartenas ĝi al la t.n. kapitalaj societoj aŭ limigitaj kompanioj. La fondintoj riskas nur siajn akciojn kaj respondecas nur ĝis ties valoro.

La akciuloj havas voĉdonrajtojn nur ĝis proporcio de siaj akcioj en la jara ĉefkunveno. La (ĝenerale jara) ĉefkunveno elektas la gvidantajn organojn de la Akcia Kompanio (la direkcian konsilion kaj la kontrolkonsilion), decidas pri la ĉefaj demandoj rilatante al la kompanio (produktado, disdono de profito (dividendo), altigo de la gundkapitalo, formo de rezervofonduso, ŝanĝo de statuto ktp.).

La akciaj kompanioj laŭ la teorioj de marksismo disvastiĝis dum la monopolkapitalismo, kiam necesis granda koncentrigo de la kapitalo. Tiam la vendo de la akcioj helpis altiri la ŝparitajn malgrandajn sumojn. Tiu kapitalista grupo, kiu disponas pri tiel nomata "kontrolpakedo", havas influon je pli granda kapitalo ol sia akcia valoro. Ĉiu ajn rajtas aĉeti akcion tiel iĝi akciulo, sed la veran influon reprezentas la posedantoj de la kontrolpakedo.

La fondo, malfondo kaj funkcio de la Akciaj Kompanioj estas leĝe reguligita en la diversaj landoj (ekzemple en Germanio por fondi akcian kompanion necesas baza kapitalo de almenaŭ  eŭroj, en Svislando  CHF).

La kompanio povas per emisio de novaj akcioj altigi la kompanian kapitalon. Tio tamen malgrandigas la valoron de ekzistantaj akcioj.

La unua akcia kompanio de la mondo estis la "Nederlanda Kompanio de Orientaj Indioj" ("*Vereenigde Oostindische Compagnie*") en Amsterdamo.

## Eŭropa Akcia Kompanio / „societas europaea” 
Por unuecigi la eŭropajn leĝojn oni kreis novan entreprenan formon nomatan Eŭropa Akcia Kompanio (latine *societas europaea*, "SE").

## En diversaj landoj
Ĝi estas ekvivalenta en laŭvorta signifo kaj funkcio al:
*  en la albana lingvo
* ,  (Sharikah musāhamah dīḿātāh, laŭvorta traduko: Publika akcia kompanio kun limigita respondeco) en la araba lingvo
*  (d.d.) en la kroata kaj bosnia lingvoj
* ,  (АД) en la bulgara lingvo
* ,  (АД) en la makedona lingvo
*  (a.s.) en la ĉeĥa
*  (A/S) en la dana
*  (S.A.E.) aŭ  (latinliterigite Ŝerka mosahama Maṣ, laŭvorte Egipta akcia kompanio, mallongigita ) en Egiptio
*  (Oy) en la finna
*  (AS) en la estona
*  (AG) en la germana 
*  (K.K. pro historiaj kaŭzoj) en la japana, latinliterigo Kabuŝiki-gaiŝa aŭ angle/Hepburn-e *Kabushiki-gaisha*

### Anonima societo 
Ĝi estas ekvivalenta en funkcio al la koncepto de anonima societo:
*  en la galega kaj eŭropa portugala (uzata en Portugalio, Timor Leste, Makao, kaj portugallingva Afriko)
**  en la brazila portugala (uzita en Brazilo)
** Ekvivalento de  en la ĉina por Makao
*  en la asturia kaj leona lingvoj
*  en la kataluna lingvo
*  (SA) en la franca lingvo (kiel uzata en franclingvaj landoj kiel ekzemple Francio (inkluzive de Franca Polinezio, Nov-Kaledonio) kaj Monako; ankaŭ en parte franclingvaj landoj kaj/aŭ nacioj kun la franca kiel unu el siaj oficialaj lingvoj kiel Belgio (kie ĝi estas ekvivalenta al * naamloze vennootschap*), Luksemburgio (ankaŭ identigebla en la luksemburga kiel ), Haitio, Svislando ( kie ĝi estas ekvivalenta al  aŭ ), same kiel Libano, Egiptio, Tunizio, Maroko, Maŭritanio, Senegalo, Ebura Bordo, Alĝerio kaj aliaj afrikaj landoj)
**  en la kanada franca
*  en la svislanda itala (en Italio anstataŭigita per , S.p.A., ekde 1942)
*  aŭ  en la hispana lingvo
** Meksika leĝo ankaŭ enkalkulas la ŝanĝeblecon de la kompania akcio, rezultigante plej multajn S.A. iĝante  (S.A. de C.V.), aŭ  (S.A.B. de C.V.) por publike komercantaj kompanioj.
** Meksiko ankaŭ havas , kiu estas analoga al la societo kun limigita respondeco.
*  en la pola
*  en la Rumana
* La Greka termino  (, A.E.) estas kutime tradukita per anonima societo.
*  (N.V.) en la nederlanda de Nederlando kaj Belgio
*  (P.T. Tbk.) en Indonezio
*  (Bhd.) en Malajzio
*  (A.Ş.) aŭ *Anonim Ortaklık* (A.O.) en la turka lingvo
*  (C.A.) en Ekvadoro kaj Venezuelo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* anonima societo, preskaŭ samspeca modelo, ĉefe nomata tiel en la romanidaj lingvoj (vidu supre)
* Kompanio kun limigita respondeco

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Tipoj de entreprenoj