A viúva

***A viúva*** (La vidvino) estas romano de la portugala verkisto José Saramago publikigita en 1947 laŭ la titolo "Terra do pecado" (Peklando), kiun lia tiama eldonisto trudis komerc-cele. Poste la verko iom forgesiĝis ĝis la famiĝo de la aŭtoro en la 1990-aj jaroj. Ekde tiam estis diversaj eldonoj en diversaj lingvoj, rekuperantaj la originala titolo, ekzemple en 2022, centjariĝo de la verkisto.

## Intrigo
Post frua subita morto de sia edzo, Maria Leonor, juna patrino de du gefiloj, frontas malfacilaĵojn administri sian bienon, kaj la premon de sia medio. Dum ses monatoj ŝi suferas gravan deprimon, kio rezultas en stagnado de la bieno, ĝis iam Maria Leonor rekuperiĝas kaj stariĝas kiel nova terposedanto. Sed, ŝia koro da­ŭre suferas pro sekreto: spite la funebron, ŝi ankoraŭ deziras amon, kvankam ŝi ne konfesas tion klare al si mem. Ŝi spekulativas pri spirita amo kaj seksa amo, dum sendormaj noktoj, aŭdante la amrilatojn de siaj servistinoj kaj suferante solecon. Sed iam du tre diferencaj viroj eniras en ŝian vivon kaj tiu ŝanĝiĝas.
* II.- Funebra bedaŭro hejme. Procesio de la ĉerko sub pluvego. Dum la entombigo en la tombejo Maria Leonor montriĝas senkonsola.
* III.- ML malsaniĝas, zorgas ŝin la bofrato António kaj Benedita. Vizitas ŝin doktoro Viegas.
* IV.- Incendio en pajlejo. ML pliboniĝas.
* V.- Distrado de la gefratetoj ĉe rivero.
* VI.- La rekuperado de ML malrapidas, dum Benedita instigas ŝin ekregi la bienon kaj finfine ML rekuperiĝas.
* VII.- Dum rekuperado kaj ekkontrolo de la bieno ML filozofiumas kun Benedita kaj doktoro Viegas.
* VIII.- Por Kristnasko ML ordonas festan vespermanĝon kontraŭ la sento de la geservistoj. Finfine okazas la vespermanĝo kun invititoj doktoro Viegas kaj pastro Cristiano.
* IX.- Maltrankviliĝo de ML kaj kolero de servistinoj ĉar Joaquina diris, ke kio okazas al ML estas ke mankas al ŝi viro. Benedita cerbumas kaj same maltrankviliĝas. ML maljuste grumblas kaj batas siajn gefilojn kio rezultas en granda bedaŭro de Benedita kiu finfine dubas ĉu Joaquina vere pravis.
* X.- Vintro, printempo. Mateno de la sukcesa ekzameno de la knabo Dionisio.
* XI.- Dum nokta maldormo ML vidas amparon kiu sekreteme iras amori al la pajlejo; temas pri servistino Teresa; tio revekas deziron de ML.
* XII.- Alvenas al la bieno la bofrato António.
* XIII.- Unua matenmanĝo de António. ML atentas lin, dum Benedita malaprobas tion kaj aprobas la demarŝojn de Teresa por malplaĉi al ML. Feliĉega galopado de António; la kuracisto forestas, kaj li anstataŭe vizitas la pastron Cristiano kaj la tombon de la mortinta frato.
* XIV.- Viegas alportas respondon, ke Dionisio povas esti dum studado gastigata en Lisbono, ĉe lia frato. António demandas kial ne en Porto, kaj la respondo de ML ĝenas lin. Poste António kisas ŝin, arde ili interkisas; Benedita interrompas ilin kaj grumblas ŝin. ML vangofrapas ŝin kaj ekestas maltrankvilego de ML. Sekvamatene António foriras kaj Beneditas distrumpetas, ke estis kverelo ke António postulis bienduonon.
* XV.- Ĉiuj lokanoj jam scias pri la kverelo kun António. Trinkejestro rakontas tion al doktoro Viegas.
* XVI.- Viegas ne kredis tion kaj ira al ML por koni la veron. Li trankviligas ŝin sed pluas la konfrontoj inter ŝi kaj Benedita.
* XVII.- Pluas la maltrankvilo de ML, dum Benedita plue defias.
* XVIII.- Vizito de pastro Cristiano. ML plue eltenas la mensogon, ke António deziris la duonon de la heredaĵo. La pastro proponis, ke Dionisio invitu la nevon de doktoro Viegas, kun kiu li gastos en Lisbono.
* XIX.- ML babilas kun Viegas; fine li proponas geedziĝon.
* XX.- Hontega, Viegas iras ĉe ML por anonci alvenon de la nevo João. Dionisio ne kontentas kaj kiam ML grumblas, denove Benedita intervenas.
* XXI.- Ĉiuj iras al la stacio akcepti João. Estas ŝtormo kaj pluvego. Tuj la infanoj amikiĝas hejme. ML halucinas: la domo estas monstro.
* XXII.- Dum la infanoj vizitas la bienon, ML kaj Viegas filozofiumas, aparte pri Benedita kaj pri ebla geedziĝo.
* XXIII.- La infanoj iras fiŝkapti. Poste manĝas ĉe Viegas kaj ĉiuj iras ĉe la pastro. Kontrasto inter religia eduko de la gefiloj de ML kaj la nereligia de João. Viegas konfesas, ke ili geedziĝos.
* XXIV.- Dum la infanoj estas kun Benedita en la fruktoĝardeno, Viegas kaj ML komentas la nuptoplanon; ili (ŝajne) amoras eble kontraŭ ŝia volo, aŭ ne.
* XXV.- Benedita urĝe revenas el la fruktoĝardeno kaj trovas ML postamorinta. Ŝi grumblas kaj petas klarigon kaj pro la amoro kaj pro la nuptoplano. Kiam ML ege konfuziĝas pri kion fari, alvenas la novaĵo de la akcidenta morto de Viegas.

## Analizo
* Kiel romano de juneco de la aŭtoro, ĝi enhavas multe da priskribo, kompare kun la romanoj de matureco. En ili la priskribo rilatas al la agado, same kiel en romantisma literaturo, sed  ne ĉiam.
* Kiel ĉe romanoj de la fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a jarcento, la intrigo rilatas al la psikologiaj evoluo kaj portreto de la ĉefrolulino, Maria Leonor, Dume oni ne profundiĝas en la psikologio de la tri ĉefaj viroj: António, Viegas kaj Cristiano.
* Kvankam dekomence, povis ŝajni, ke la konflikto ekestos inter la vidvino kaj du eblaj pretendantoj,
* La romano lantas per konstantaj priskriboj, aludoj al la ĉiutaga vivo de la bieno, la geservistoj, la infanoj, ktp. Tamen subite okazas tri surprizaj rompoj de la ritmo, nome la amatako fare de António kaj poste de Viegas (ambaŭ iel konsentita de ML) kaj trie kaj fine la morto de António.  

## Referencoj
Kategorio:Libroj de José Saramago
Kategorio:Libroj aperintaj en 1947
Kategorio:Libroj aperintaj en 2022
Kategorio:Portugalaj romanoj
Kategorio:Portugallingvaj romanoj