open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Újezd u Přelouče

Municipo **Újezd u Přelouče** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo de la rivero Elbo, 12&nbsp;km norde de la urbo Přelouč. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
eta|maldekstra|Preĝejo de Sankta Egidio en Újezd
eta|maldekstra|Sonorilejo en Újezd
### Preĝejo 
En la vilaĝo estas sur pli malnovaj fundamentoj baroka preĝejo de Sankta Egidio, konstruita en la jaro 1703 kaj rearanĝita fine de la 18-a jarcento. Ĝi estas ununava kun trilatere fermita presbiterejo, sakristio sur norda flanko kaj antaŭĉambro sur okcidenta flanko. La fasado estas kronita per trieĝa voluta frontono, fenestroj estas volbitaj duoncirkle. La presbiterejo estas plafonita per kruca volbo, sakristio per barela volbo kaj navo per plata plafono sur fabionoj, la ĥorejo estas ligna.

Ekipaĵo estas baroka el la jaroj 1703 - 1707, la ĉefaltaro estas portala kun statuoj kaj bildo de Sankta Egidio, unu flankan altaron ornamas bildo de Kalvario kaj la duan bildo de Maria Magdalena.

### Kampanilo 
Kampanilo apud la preĝejo estas baroka, ligna, prisma, tegmentita per ŝinda piramido.

### Kapeleto 
Kapeleto en la vilaĝo sur vojkruciĝo estas el la fino de 18-a jarcento, niĉa kun dekora frontono kaj pilastroj.

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Yas Marina Circuit

230ra

**Yas Marina Circuit** estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

**Longeco**: 5,554 km

**Kurbiĝoj**: 21

**Plej rapida giro**: 1:40:279 de Sebastian Vettel (2009)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
99 Diko

**99 Diko** estas mezgranda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Alphonse Louis Nicolas Borrelly en la observatorio de Marsejlo (Francio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Diko (greke *Δίκη*), helena diino de la moralo kaj justeco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Alphonse Louis Nicolas Borrelly
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1868
Újezd u Sezemic

Municipo **Újezd u Sezemic** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo de la rivero Elbo, 12&nbsp;km norde de la urbo Pardubice, 6&nbsp;km norde de la urbo Sezemice. Vivas ĉi tie  ().

## Historio
Vilaĝoj Újezd u Sezemic kaj Bohumileč estis verŝajne fonditaj de monaĥejo de Opatovice samtempe kun fondo de ĉi tiea fiŝlago. En Újezd estis la unua domo tiu de fiŝgardisto. La domo staras sur deklivo tuj apud la fiŝlago kaj havas nombron 1.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Újezd u Sezemic**
* Zástava

## Interesaĵo 
Sur altaĵo "Ĉe muelejo" estis iam konstruita ligna ventmuelejo kaj loĝdomo n-ro 26. La muelejo estis pli malfrue vendita en Černilov, malkonstruita kaj forveturigita.

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.

## Pluaj fotoj 

Újezd u Sezemic (03).JPG|Vilaĝplaco
Újezdský_rybník_J._Z_hráze.jpg|Fiŝlago Újezdský rybník


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Juĝa neŭropatologio

**Juĝa neŭropatologio** estas nova interfaka scienca metodo pri neŭropatologio kaj juĝa medicino. La juĝa medicino estas nur scienca metodo pri direkta helpo por la enketo kaj la juĝejo. 

*Oni anstataŭas la iaman psikoĥirurgion (leŭkotomio) de 1930 ĝis ĉirkaŭ 1971 per psikofarmaciaj kuracilo (farmacio, psikofarmacio). 
*Lobotomion, ofte sinonima kun leŭkotomio, estas neŭroĥirurga operacio; oni volas transformi la psikon kaj la karakteron de paciento. Oni frue detruis cerbajn arealojn (cerbo). Ofte oni operaciis la deprimajn kaj psikozajn pacientojn (Deprimo, Psikozo). On faris leŭkotomion kun dubinda sukceso.

*La "modernaj" operacioj estas  stereotaktikaj operacioj "talamotomio" kaj "zingulotomio". Eble la operacio en cerbo ne estas bona scienca metodo por sanigi aŭ transformi la humanan psikon. (Vidu "kritikon" sube en eksteraj ligiloj.)    

## Vidu ankaŭ serĉajn vortojn 
*Trepanado, estas malnova metodo por malfermi la kranion.
*Charles Jacobson kaj John Fulton en jaro 1930 en Yale University faris operaciajn provojn ĉe ĉimpanzoj, la provoj estis similaj al tiuj de leukotomio.
*John Fulton en Londona Kongreso 1935 montras la provorezultojn.
*La nobelpremiito 1949 António Egas Moniz, neŭrologo, Lisbono (n. 29a novembro 1874, en Avança, Portugalio, m. 13a decembro 1955, Lisbono, Portugalio) kaj la neŭroĥirurgisto Almeida Limna faris leŭkotomian operacion en jaro 1935 ĉe la ĉefa kontrolo de Moniz.  

*Lobotomio, ofte sinonima kun leŭkotomio, estas neŭroĥirurga operacio; Walter Freeman donis la alternativan nomon "lobotomio" anstataŭ "leukotomion". Walter Freeman (m. 1972) faris multajn lobotomi-operaciojn ekde 1936 en Usono. La neŭroĥirurgo James Watt faris la unuan operacion por Walter Freeman.   
  
## Fonto
detala gazeto-artikolo NZZ 9a junio 2010 paĝo 54

## Libroj
*Moniz, ***Como cheguei a realizar a leucotomia pré-frontal** (How I came to perform leucotomy), Lisbon*, 1948. (Kiel mi sukcesis realigi la leŭkotomion antaŭfruntan)
*Moniz, ***Die präfrontale Leukotomie** (Prefrontal leucotomy), Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten*, 1949. (La antaŭfrunta leŭkotomio), Arĥivejo por psikiatrio kaj nervaj malsanoj, 1948, (en reto)

## Vidu ankaŭ en Vikipedio 
Cerbo; Frunta lobo, cerba kortekso, antaŭfrunta cerba kortekso, 

## Eksteraj ligiloj 
*"jurmedicino"
*kritiko 
*Moniz Nobel-premio 1949, biografio en angle
*pri Arĥivejo por psikiatrio kaj nervaj malsanoj, 1948; hodiaŭ en reto ekde "jaro 1868"
*"Arĥivejo".. hodiaŭ nova printa kaj reta-gazeto de  Springer eldonejo, en angle :*European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience*

Kategorio: Jurmedicino
Kategorio: Neŭrologio
Umbaltörl

La **Umbaltörl** (*Törl*: supragermana diminutivo de "pordego"; plurale *Umbaltörls*) estas la nomo de du surireblaj, parte glaĉerigitaj montpasejoj inter Sud-Tirolo (Italio) kaj orienta Tirolo (orienta eksklavo de la aŭstra subŝtato Tirolo) en la montaro *Hohe Tauern*, konektantaj la komunumojn de Prettau (valo *Ahrntal*) kun Prägraten (valo *Umbaltal*).

La **Vorderes Umbaltörl** situas je 2.925 metroj super marnivelo, meze de la ŝrumpintaj glaĉeroj *Virglkees* kaj *Wetlizkees*, inter la krestoj de la montoj *Ahrner Kopf* kaj *Virgl Kopf*.

La **Hinteres Umbaltörl** situas je 2.844 metroj, 2 km norde de la ĉi-supra, antaŭsituanta al la *Althauskees*-glaĉero, nordflanke de la *Ahrner Kopf*. Ĝi estas grava transpasejo de montgrimpantoj por atingi la turisme gravan monton *Dreiherren-Spitze* (3.499 m).

La montpasejoj estis unuafoje dekovritaj fare de paŝtistoj el Prettau jam en 1774. La unuaj turismaj ascendoj okazis en 1871 kaj 1867 resp. Ambaŭ necesigas facilan grimpadon (UIAA I/I+). Ili utilis iam por kontrabando kaj paŝtado, nun ili havas nur gravecon por montgrimpantoj.

Kategorio:Montpasejoj de Aŭstrio
Kategorio:Montpasejoj de Italio
Kategorio:Alpoj
Kategorio:Hohe Tauern
Klabo numero 3 - La malplena domo (Bin-jip)

**Klabo numero 3 - La malplena domo** estas korea filmo, kies originala titolo estas 빈 집 (per latina alfabeto: *Bin-jip*, t.e. Malplena domo) direktita fare de la reĝisoro Kim Ki-duk. Tiu filmo partoprenis en la 61an Filma Festivalo de Venecio kiel surpriza konkursanto, kaj ĝia titolo rivelita nur dum la festivalo.

La nomo "klabo (numero) 3" estas en la tradukitaj titoloj ĉar tiel volis la reĝisoro, kaj rilatas al la golfoklabo kiun la ĉefaktoro uzas dum la filmo, kiu estas la "numero 3", unu el la plej malmulte uzataj golfoklaboj.

Dum 2005 ĝi venkis la premion kiel "pli bona filmo de la jaro" en la tria fojo de la Italaj interretaj filmaj premioj (*Italian Online Movie Awards*).

## Rakonto 
La filmo rakontas pri Tae-Suk, knabo kiu emas eniri en domoj kies posedantoj ne estas kaj tie vivas dum kelkaj tagoj, kiel se li estus la posedanto: li lavas malpurajn vestaĵojn, kaj eĉ riparas rompitajn ilojn.

En unu el domoj li estas vidata de Sun-Hwa, juna virino, kiu estas edzino de violentulo. Kiam la edzo revenas en domon, vidas Tae-Suk en la ĝardeno. Tae-Suk ĵetas al la edzo pilketojn per sia golfoklabo, kiel puno pro la konduto de la viro kun sia edzino. Do, ambaŭ Tae-Suk kaj la virino forkuras, eĉ se ili ne interparolis. La junuloj loĝas en malplenaj domoj ĝis kiam ili ekloĝas en domo de maljunulo, kiun ili trovis morta, kaj afable enterigis en la ĝardenon. Sed kiam la filo kaj lia edzino alvenas kaj ne trovas la maljunulon, ili telefonas al polico, kaj Tae-Suk estas arestita ĉar akuzata pri murdo je la maljunulo, forrabo je la virino, kaj ŝtelado.
Sed kiam li estos libera, li reiros en la domon de la virino kaj ŝia edzo, vivos kaŝita kun ili, kaj igas sin videbla nur tiam, kiam la virino estas sama.

## Ĉefrolantoj 
* Seung-yeon Lee: Sun-Hwa
* Hee Ja: Tae-Suk
* Hyuk-Ho Kwon: Myn-Kyu
* Jin-Mo Joo: Detektivo Cho
* Jeong-Ho Choi: provoso
* Joo-Suk Lee: Filo de la maljunulo
* Mi-Sook Lee: Bofilino de la maljunulo
* Sung-Hyuk Moon: Sung-Hyuk
* Jee-Ah Park: Jee-Ah
* Jae-Yong Jang: Hyun-Soo
* Dah-Hae Lee: Ji-Eun
* Han Kim: Viro en la studoĉambro
* Se-Jin Park: Virino en la studoĉambro
* Dong-Jin Park: Oficiro Lee
* Jong Sub Lee: Viro reveninta de familvojaĝo
* Ui-Soo Lee: Virino reveninta de familvojaĝo

## Premioj 
* 61a Filma Festivalo de Venecio:
** Arĝenta leono
* Italaj interretaj filmaj premioj (*Italian Online Movie Awards*):
** Pli bona Filmo

## Eksteraj ligiloj 
* IMDB pri la filmo

Kategorio:Sud-Koreaj filmoj
Kategorio:Korealingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2004
Kategorio:Superrealismaj filmoj
103 Hera

'*103 *Hera''''' estas granda kaj meze hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la  la usona astronomo James Craig Watson el la observejo de Ann Arbor (Miĉigano, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis nomon de Hera, fratino kaj edzino de Zeŭso en la helena mitologio.

## Ecoj 
Ĝia spektra klaso "S" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James Craig Watson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1868
104 Klymene

'*104 *Klymene'''* estas granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la 13-an de septembro 1868 la usona astronomo James Craig Watson el la observejo de Ann Arbor (Miĉigano, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis nomon de Klimena, kiu estis tiu de pluraj virinoj aŭ nimfoj de la helena mitologio.

## Ecoj 
104 *Klymene'' estas ano de la Temisa familio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James Craig Watson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1868
102 Miriam

'*102 *Miriam''''' estas mezgranda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters en la observatorio de Clinton (Nov-Jorkio, Usono), la .

## Nomo 
Ĝi ricevis nomon de Mirjam, fratino de Moseo en la Malnova testamento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Christian Heinrich Friedrich Peters
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1868
Pasika

**Pasika,** ukraine **Пасіка,** hungare **Kishídvég** [kiŝhIdvEg] estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava, en municipo de Suskovo.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160px|Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 238 m
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 89323
* Telefonprefikso: 3133

## Situo 
Pasika situas en valo de Latorica laŭ fervojo.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Kishídvég (pli frue *Paszika*) apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Pasika/Kishídvég. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Rehetobel

## Pri la komunumo 
** Rehetobel ** estas komunumo en Kantono Apencelo Ekstera, Svislando. Ĝi havis 1670 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Rehetobel situas sur suna teraso en la Apencela Vorderland kun bela rigardo al Bodenlago. La plej malalta punkto de la komunumo estas la muelejo *Achmüli* sura alteco de 610 m s.m., dum la plej alta punkto situas sur la monto *Kaienspitz* sur alteco de 1120 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rehetobel limas en nordo al Grub, en oriento al Heiden, en sudo al Wald, en sudokcidento al Trogen, en okcidento al Speicher, kaj en nordokcidento al Eggersriet (Kantono Sankt-Galo).

## Trafiko 
Rehetobel estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinioj de Trogen kaj de Sankt-Galo al Heiden.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rehetobel datiĝas el la jaro 1463 kiel *Rechtobel*.

Jam en la jaro 1300 la bienoj *Neuschwendi* kaj *Klingenbuech* sur la teritorio de la hodiaŭa komunumo Rehetobel estis menciitaj kiel interezojn ŝuldantaj bienoj de la episkopejo Konstanco. Post la Apencelaj Militoj de la jaro 1401 ĝis 1429 la regiono de Rehetobel fariĝis parto de la tiel nomita Rodo Trogen. En la jaro 1525 Rehetobel akceptis la reformacion. Malgraŭ la rezisto de la ĉefkomunumo Trogen, Rehetobel akiris en 1669 aŭtonomiecon kaj konstruis propran preĝejon.

En la jaroj 1796 kaj 1890 inscendioj detruis grandan parton de la domoj en la vilaĝo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Rehetobel
* Rehetobel en la Historia Leksikono de Svislando
Adelaide Street Circuit

230ra

Adelaide Street Circuit estis kurejo por konkursoj de Formulo 1 en Adelajdo (Aŭstralio).

**Longeco**: 3,780 km

**Kurbiĝoj**: 16

**Plej rapida giro**: 1:13:371 de Ayrton Senna (1993)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Rodnikova Huta

**Rodnikova Huta,** ukraine **Родникова Гута,** slovake **Izvorská Huta,** hungare **Forráshuta** [forAŝhuta] estas malgranda, ne memestara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava, en municipo de Rodnikivka.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160ra|Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 12&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 467 m
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 89310
* Telefonprefikso: 3133

## Situo 
## Historio 
La hungara historia loknomo estis *Izvorhuta*, sed pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungaran nomon. Ĝis Traktato de Trianon Forráshuta apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Rodnikova Huta/Forráshuta. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Melbourne Grand Prix Circuit

eta

**Melbourne Grand Prix Circuit** estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Melburno (Aŭstralio).

**Longeco**: 5,303 km

**Kurbiĝoj**: 16

**Plej rapida giro**: 1:23:919 de Sebastian Vettel (2010)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Charles Bourseul

**Charles BOURSEUL** (naskiĝis la 28-an de aprilo 1829 en Bruselo, mortis la 23-an de novembro 1912 en Saint-Céré) estis iniciatinto de telefono.

Kiel filo de legaciano, li komence vivis en Bruselo, baldaŭe en Douai. Baldaŭe li okupiĝis pri telegrafoj. La 26-an de aŭgusto 1854 en gazeto L'Illustration (Parizo) li publikis fakartikolon pri telefonado: "Transmission électrique de la parole" [elektra dissendo de parolado]. Tio estis skizo de membrano, per kio li sugestis la telefonadon. Li hazarde divenis, ke fera lameno tuj apud bobeno muzikadas, kaze de alterna kurento cirkuladas en cirkvito de la bobeno. En 1882 en elektroteknika kongreso Alexander Graham Bell kaj Edison omaĝis al Bourseul pro la ideo de telefono. La francoj estimas lin inventisto de telefono.

Kategorio:Francaj inventistoj
105 Artemiso

**105 Artemiso** estas granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la usona astronomo James Craig Watson, la 16-an de septembro 1868 el la observejo de Ann Arbor (Miĉigano, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis nomon de Artemiso, greka diino de la arbaroj kaj ĉasado, fratino de Apolono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  105 Artemis: Nova enigmo ĉe la asteroidoj

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James Craig Watson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1868
Tertremo de Piĉilemo (2010)

eta|Post la tertremo en Piĉilemo en 2010
La **tertremo de Piĉilemo (2010)** estis tertremo, kiu atingis forton de 6,9&nbsp;Mw la 11-an de marto 2010. 
La epicentro situis ĉirkaŭ 40&nbsp;km sudokcidente de Piĉilemo en la regiono Libertador General Bernardo O'Higgins, Ĉilio. 
Kvankam la epicentro situis en la maro, ne okazis ĝenerala averto de la *Pacific Tsunami Warning Center*, kvankam ĝi ja indikis, ke loke cunamoj povus okazi inter La Serena kaj Koncepciono.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tertremo en Ĉilio en 2010

Piĉilena 2010
Kategorio:Katastrofoj en 2010
Kategorio:2010 en Ĉilio
Kategorio:Tertremoj en la 21-a jarcento
106 Dione

'*106 *Dione'''* estas granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la , en la observejo de Ann Arbor (Usono) far de la usona astronomo James Craig Watson.

## Nomo 
Ĝi ricevis nomon de Diona aŭ Dione (greke *Διώνη''), unua edzino de Zeŭso kaj patrino de Afrodito en la helena mitologio. La saturna satelito Diono jam ricevis tiun nomon en 1847.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James Craig Watson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1868
Homo de Kro Magnon

eta|Kranio de homo de Kro Magnon
eta|Ilo de Homo de Kro Magnon
La **homo de Kro Magnon** (ankaŭ **Kromanjono**) estis reprezentanto de la moderna homo (*Homo sapiens*) , kiu vivis dum la lasta glaciepoko en Eŭropo. La plej malnovaj trovaĵoj de modernaj homoj datiĝas de antaŭ ĉirkaŭ 40.000 jaroj.

## Fosilioj 
[300px|eta|maldekstra|Ruĝe: la pozicio de la homo de Cro-Magnon en la [genealogia arbo de la genro *homo*]]
La du plej malnovaj fosilioj de la homo de Cro Magnon (en la senco de la eŭropa *Homo sapiens*) devenas de la kavo de ostoj (Rumanujo).
La malsupra makzelo *Oase 1* estis radiokarbone datita je ĉirkaŭ 36&nbsp;000 ĝis 34&nbsp;000 antaŭ nun, kio korespondas al ĉirkaŭ 40&nbsp;500 kalendaraj jaroj), la kranio *Oase 2+3* same je ĉirkaŭ 35&nbsp;000 jaroj antaŭ nun.

Ankaŭ la alordigo de la tombejo malkovrita en 1909 de Combe Capelle certe rilatas al la malnova aurignacia epoko, kvankam oni diskutas ankaŭ pri ordigo de la aldonoj al la Ĉatelperonio.
Aĝo de pli ol 32&nbsp;000 antaŭ nun de tiu plej aĝa iam ajn trovita tombejo de homo de Cro-Magnon ŝajnas akceptebla.

## Bibliografio 
* Friedemann Schrenk: *Die Frühzeit des Menschen. Der Weg zum Homo sapiens.* CH Beck, 1997, S. 114, ISBN 3-406-41059-6
* H. V. Vallois: *La Découverte des hommes de Cro-Magnon, son importance anthropologique.* In: Gabriel Camps, Georges Olivier (Hrsg.): ''L'homme de Cro-Magnon. Anthropologie et archaéologie 1868–1968.'' Paris 1970.

## Referencoj 
Kategorio:Homoj
Kategorio:Homa evoluo
Innocenzo Manzetti

**Innocenzo Vincenzo Bartolomeo Luigi Carlo MANZETTI** (naskiĝis la 17-an de marto 1826 en Aosto, mortis la 17-an de marto 1877 en Aosta) estis itala inventisto.

Jam kiel junulo li interesiĝis pro fiziko. Li diplomiĝis en Torino je geodezio, poste revenis en sian naskiĝurbon. En 1844 Manzetti la unua parolis pri "parola telegrafo". En 1849 li konstruis flutantan aŭtomaton. Ĝi estis figuro vivgranda, sidanta sur seĝo. La aŭtomato estis funkciigita per horloĝmekanismo kaj povis prezenti 12 malsamajn ariojn.

En 1855 li inventis hidraŭlikan maŝinon malplenigi akvon de la puto.

Jam en 1864 Manzetti konstruis vaporfunkcian aŭton. En la sama jaro li geedziĝis, krome okupiĝis pri telefono. Post unu jaro li prezentis aparaton, kiu laŭ la ĵurnalistoj elektre sendis voĉojn, sed li ne faris patenton.

Aliaj maŝinoj inventitaj fare de Manzetti:
* geodeziaj instrumentoj
* biciklo
* piano
* speciala pantografo
* brakhorloĝo funkcianta aŭtomate unu jaron

Kategorio:Historio de telefono
Kategorio:Italaj inventistoj
La paskala veto

**La paskala veto** asertas, ke pro tio, ke la ekzisto de Dio estas nesciebla, estas pli konsilinde veti por la ekzisto de Dio ol veti kontraŭ tio. Laŭ la veto se ekzistas Dio, oni profitos pro sia kredo. Same se ne ekzistas Dio, oni ne malprofitos pro sia kredo.

La veto unue aperis  post la morto de Blaise Pascal en la libro Pensées en 1669, parto de liaj laboroj kiel kristanisma apologiisto.

La veto havas plurajn problemojn inkluzive de partieco al kristanismo kaj la erara kerna aserto, ke oni povas elekti sian kredon. La veto asertas, ke se oni vivas kvazaŭ Dio ekzistas, tiu atingos tian kredon. Eĉ samtempuloj de Pascal asertis, ke alireligianoj (la plej ofta ekzemplo estis islamanoj) povus sammaniere rezoni favore al siaj dioj kaj ke la veto estas infaneca. Kompreneble aliaj religioj ja havas similajn asertojn.

Cetere tiu veto estis jam refutita de Cyrano de Bergerac en lia libro *"Histoire comique des états et empires de la Lune"* (Komika historio de la ŝtatoj kaj imperioj de la Luno) eldonita en 1656.

Veto
Kategorio:Pensaj eksperimentoj
Kategorio:Kristana filozofio
Kategorio:Dio
Kazimierz Pułaski

[eta|maldekstra|Pola generalo [Kazimierz Pułaski dum la batalo ĉe Częstochowa, dum la Bara Konfederacio,la oleopentraĵo de Józef Chełmoński]]
[eta|maldekstra|Pola generalo [Kazimierz Pułaski en la pola fortikaĵo de Bar en Podolio dum la Bara Konfederacio, la oleopentraĵo de Korneli Szlegel]]
[eta|240px|maldekstra|Pola generalo [Kazimierz Pułaski dum la batalo ĉe Częstochowa, dum la Bara Konfederacio,akvarelo de Juliusz Kossak]]
eta|240px|dekstra|Pola kaj usona generalo Kazimierz Pułaski

[eta|maldekstra|Pola kaj usona generalo Kazimierz Pułaski mortvundita dum la sieĝo de [Savannah (Usono)]]

**Kazimierz Michał Władysław Wiktor Pułaski**, blazono Ślepowron (naskiĝis la 6-an de marto 1745 en Varsovio — mortis pro vundoj dum la sieĝo de Savannah (Usono) la 11-an de oktobro 1779) – unu el komandantoj kaj marŝalo de la Bara Konfederacio, generalo kaj heroo de la Usona Milito de Sendependeco. Nomata *patro de usona kavalerio*. En 2009 Usona Kongreso atribuis al li honoran civitanecon de Usono.

## Bibliografio 
* Władysław Konopczyński, *Kazimierz Pułaski; życiorys* (Kazimierz Pułaski. Biografio), Polska Akademja Umiejętności, Kraków 1931, p. 420. OCLC 908373
* Janusz Roszko, *Ostatni rycerz Europy* (La lasta kavaliro de Eŭropo), Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1983, p. 465, ISBN 9788321603520. OCLC 11677063
* Antoni Lenkiewicz, *Kazimierz Pułaski (1745-1779)*, Wydawnictwo Biuro Tłumaczeń, Wrocław 2004, p. 147, ISBN 83-88826-26-3. OCLC 44863790
* *40 lat Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce. Bohater, historia i perspektywy rozwoju. Materiały z polsko-amerykańskiego sympozjum w Warce-Winiarach, 13-16 października 2007* = Forty years of the Casimir Pulaski Museum in Warka. The hero, history and perspectives for development. Papers from the Polish-American symposium in Warka-Winiary, October, 13-16, 2007 / redaktis Iwona Stefaniak, Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego, Warka 2007, p. 347. ISBN 9788392555155. OCLC 212815661
* KANCELARIA SENATU BIURO ANALIZ I DOKUMENTACJI Dział Analiz i Opracowań Tematycznych: *Kazimierz Pułaski (1745–1779) bohater „dwóch Narodów” w 230. rocznicę śmierci* Kazimierz Pułaski (1745-1779) heroo de "du Nacioj" en la 230-a datreveno de la morto; en: OPRACOWANIA TEMATYCZNE, Senat Rzeczypospolitej Polskiej, (Senato de Pollando), oktobro 2009

## Eksteraj ligiloj 
* Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce Muzeo je la nomo de Kazimierz Pułaski en Warka

Kategorio:Usona Revolucio
Kategorio:Polaj generaloj
Kategorio:Polaj nobeloj
Kategorio:Poldevenaj usonanoj
Elodeo

**Elodeo** () aŭ **akvopesto** estas genro el la Hidrokaritacoj (*Hydrocharitaceae*) kiuj konsistas el akvoplantoj el nesala akvo. La plantoj ŝvebas en la akvo. La karbondioksido estas prenata el la akvo en la formo de karbonato. Ili estas rapidkeskantaj plantoj. La mezaj kaj supraj folioj formas florkonojn de tri, kvar aŭ ses. La folioj estas ovalaj ĝis lancetformaj kaj havas tre fajne dentitan folirandon.

La plej konata specio estas la Kanada elodeo.

eta|maldekstra|260px|Akvopesto kun ranido

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  http://www.ecy.wa.gov/programs/wq/plants/weeds/egeria.html
*  http://www.wetwebmedia.com/PlantedTksSubWebIndex/elodea.htm
*  http://users.compaqnet.be/cn007675/elodea.htm 

Kategorio:Hidrokaritacoj
Magnificat (Bach)

eta|dekstra|200px|Juna J.S. Bach, komponisto de Magnificat

La komponaĵo pri **Magnificat** de Johann Sebastian Bach devenas el la jaro 1723. Unuafoje prezentata ĝi estis supozeble la 2-an de julio 1723 kaj estas listigita kiel numero 243 en Bach-Werke-Verzeichnis.

## Ekesto 
Bach komponis la unuan version de la verko en E♭-maĵoro en la jaro 1723. Ĝi estis denove prezentata okaze de la kristnaskfesto la 25-an de decembro 1723 en Lepsiko, pliriĉigite per kvar kristnaskaj enmetmovimentoj: la kvara enmetmovimento ekzistas tamen nur fragmenta, sed ĉar ĝi en kantato BWV 110 „Unser Mund sei voll Lachens“ estas parodiita, oni povis rekonstrui ĝin. Ĉ. sep jarojn poste Bach ellasis ĉi tiujn movimentojn kaj transponis la verkon al D-maĵoro, je kio li ŝanĝis la instrumentensemblon kaj malakrigis la harmonie pli aŭdacan version el 1723 multdetale.

## Ensemblo 
Kantvoĉoj: sopranoj 1/2, aldo, tenoro, baso

Instrumentoj: trumpetoj 1-3, timbaloj, transversaj flutoj 1/2, hobojo resp. hobojo de amoro 1/2, arĉinstrumentoj, kontinua baso

## Strukturo 
Laŭ la kutimoj de la malfrua baroko la verko havas la formon de kantato, la teksto do estas disdonita sur pluraj malsame instrumentitaj movimentoj. En la ĉisekva la enmetmovimentoj de la fruversio estas prezentataj alineitaj.

# ĥoro „Magnificat“
# ario (soprano 1) „Et exsultavit spiritus meus“
# : A. ĥoralmoteto „Vom Himmel hoch“
# ario (soprano 2) „Quia respexit humilitatem“
# ĥoro „Omnes generationes“
# ario (baso) „Quia fecit mihi magna“
# : B. ĥoro „Freut euch und jubiliert“
# dueto (aldo, tenoro) „Et misericordia“
# ĥoro „Fecit potentiam“
# : C. ĥoro „Gloria in excelsis Deo“
# ario (tenoro) „Deposuit potentes“
# ario (aldo) „Esurientes implevit bonis“
# : D. dueto (soprano, baso) „Virga Jesse floruit“
# terceto (soprano 1/2, aldo) „Suscepit Israel“
# ĥoro „Sicut locutus est“
# ĥoro „Gloria Patri“

## Graveco 
Kiel unusola magnificat-komponaĵo la verko estas unikaĵo en la verkaro de Bach. La unuopaj movimentoj estas malkutime mallongaj. Rimarkinde estas ankaŭ, ke Bach nur malofte postulas kvinvoĉan kantensemblon; la Magnificat do estas ne nur pro sia latina lingvo, sed ankaŭ laŭ ensemblo pli proksima al b-minora meso ol aliaj verkoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Text und Kurzinformationen zum Werk (Bach-Kantorei Appenzeller Mittelland) 
* 
* Gesamtpartitur und Klavierauszug (auf CPDL.org)
* Digitalisiertes Autograph
* Magnificat: MIDI/MP3-Format, mit Übungsdateien für Choristen

## Referencoj 
Kategorio:Verkoj de Johann Sebastian Bach
Kategorio:Sakralaj ĥorkomponaĵoj
Speciprotektado

[eta|300ra|Preskaŭ triono de ĉiuj specioj de [Amfibioj estas minacataj de formorto]]
**Speciprotektado** signifas la protektadon kaj la prizorgadon fare de homoj de iuj specioj, pro suferata minaco, kiel protektindaj taksataj naturvivantaj besto- kaj plantospecioj en ilia natura kaj historie kreskanta multeco (biodiverseco).

Ekde 1966 estiĝis ruĝaj listoj de minacataj specioj, per kiuj oni provas taksi la gradon de endanĝeriĝo de la specioj.
Speciprotektaj programoj celas la protekton de kutime specifa endanĝerita aŭ de formorto minacata specio.

Speciprotektado estas do parto de naturprotektado, kiu zorgas unuflanke pri la protektado de unuopaj specioj, sed ankaŭ pri la protektado de tutaj vivejoj, kiel biotopoj kaj ekotopoj. Tiel speciprotektado estas kutime ankaŭ ekotopprotektado, ĉar la protektota specio estas nemalhavenda parto de la ekotopo. Aliflanke tio validas, ĉar al la detruo de la vivejo ja sekvos la malapero de la specio.

## Motivoj 
En pasintaj epokoj, la grandan rolon por speciprotektado ludis estetikaj kaj moralaj aspektoj. Tio limigis speciprotektadon al allogaj besto- kaj plantospecioj. Nuntempe speciprotektado celu ĉefe la konservon de la biologiaj funkcioj de la medio, kiel ekzemple:
* biologiaj filtrofunkcioj, malvenenigo
* nutraĵproduktado
* ekosistema stabileco
* biologia lukto kontraŭ damaĝbestoj
* polenado (ankaŭ por agrikulturaj plantoj)
* bioindikiloj
* kreado de humo
* malaltiĝo de karbona dioksido

Krome la konservo de la biodiverseco estas ekde la 1990-aj jaroj grandiĝanta argumento por la speciprotektado. Ankaŭ ripozo kaj hejmlandprotekto estas motivo por speciprotektado.

## Bibliografio 
* Rachel Carson, „Der stumme Frühling (La muta printempo)“ (1962)

## Vidu ankaŭ 
* Biodiverseco
* Naturprotekto
* Ekosistemo

## Eksteraj ligiloj 
* Datenbanko de la monda naturprotekta uniiĝo IUCN pri la ruĝa listo de minacataj bestospecioj 
* wisia Datenbanko de la germana oficejo por naturprotekto rilate al internacia speciprotektado 
* Artenschutz-Online, germana oficejo por naturprotektado kaj dogano 
* Aktionsgemeinschaft Artenschutz e.V. 
* Stiftung Artenschutz – komuna projekto de 45 zoologiaj ĝardenoj, bestoparkoj kaj naturprotektaj organizaĵoj 

Kategorio:Biodiverseco
Kategorio:Ekologio
Paul kaj Prosper Henry

Paul-Pierre Henry (**Paul Henry**) kaj lia frato Prosper-Mathieu Henry (**Prosper Henry**) estis francaj optikistoj kaj astronomoj.

Ili fabrikis lornojn kaj instrumentojn por la observatorioj, malkovris dekkvar
asteroidojn kaj partoprenis je la projekto de « Carte du Ciel » (« *Ĉiela Mapo* »).

La Minor Planet Center kreditas alterne ĉiun fraton de la malkovro de po sep asteroidoj,
sub la nomoj de "P. P. Henry" kaj "P. M. Henry"

## Eksteraj ligiloj 
*  Opticiens et astronomes : les frères Henry (*Optikistoj kaj astronomoj : la fratoj Henry*) de Jean Fort

Henry
Prosper-Mathieu Henry

.
Kun lia frato Paul-Pierre Henry, li fabrikis lornojn kaj instrumentojn por la observatorioj, ili malkovris asteroidojn kaj partoprenis je la projekto de « Carte du Ciel » (« *Ĉiela Mapo* »).

Ambaŭ fratoj Henry malkovris 14 asteroidojn en la observatorio de Parizo. La Minor Planet Center kreditas Prosper-Mathieu Henry, sub la nomo "P. M. Henry", de la malkovro de sep asteroidoj.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Prosper-Mathieu Henry

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologia notico
* Nekrologia notico

Kategorio:Optikistoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Reute AR

## Pri la komunumo 
** Reute ** estas komunumo en Kantono Apencelo Ekstera, Svislando. Ĝi havis 678 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Reute situas en la regiono kaj iama distrikto Vorderland (*Antaŭa Lando*). Ĝi estas preskaŭ eksklavo limante nur en nordo al la kantona teritorio, tranĉante la eksklavon Oberegg de Kantono Apencelo Interna en du partojn. La komunumo konsistas el la partoj Mohren, Reute mem kaj Schachen.

## Najbaraj komunumoj 
Reute limas en nordo al Heiden, en oriento al Oberegg (AI), en sudoriento al Balgach (SG), en sudo al Rebstein (SG), en sudokcidento al Marbach (SG), kaj en okcidento denove al Oberegg (AI).

## Trafiko 
Reute situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Heiden al Heerbrugg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Reute datiĝas el la jaro 1595 kiel *Reütti*.

De post la Apencelaj Militoj de 1401 ĝis 1409 la tuta regiono Vorderland kun Supra Hirschberg, al kiu Reute apartenas, apartenis al Trogen. Kiam en la jaro 1655 en Oberegg estis konstruita katolika preĝejo kiel reago en Reute (tiam Reütti) estis konstruita reformita preĝejo, kiu fariĝis la centro de la hodiaŭa komunumo. En la jaro 1869 kaj 1870 okazis korekto kaj interkonsento de la limoj inter Apencelo Interna kaj Apencelo Ekstera en la regiono Supra Hirschberg, kaj ek de tiam Reute dividas la komunumon kaj distrikto Oberegg en du partojn.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Reute.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Reute
* Reute en la Historia Leksikono de Svislando
Pál Ányos

**ÁNYOS Pál István** [anjoŝ pal iŝtvan] (Esztergár, la 28-an de decembro 1756 – Veszprém (urbo), la 5-an de septembro 1784) estis paŭlana monaĥo, instruisto, gravulo de la hungara sentimentala poezio.

## Biografio 
Li naskiĝis en nobela familio, lernis en Győr, Veszprém, Pápa. Li aliĝis en 1772 al la paŭlana monaĥejo en Márianosztra, kie li alprenis al si la nomon Paŭlo. Li ekstudis en 1774 en la Reĝa Universitato de Nagyszombat, kie lin instruis András Dugonics kaj István Katona (historiisto); li konatiĝis ankaŭ kun Ábrahám Barcsay. Li iĝis filologia doktoro en 1776, en 1777 la universitato translokiĝis al Buda, pro tio li daŭrigis tie la teologiajn studojn. Tiam Ányos estis jam renoma poeto kaj konatiĝis eĉ kun György Bessenyei kaj kun rondo de la "gardistaj poetoj". La organiziĝanta Hungara Scienca Akademio elektis lin al ties sekretario.

Oni konsekris lin al pastro en 1780, kvankam la peŝta literatura kaj socia vivo, kaŝita amo fremdigis lin al la pastra vivo. Oni lokigis lin en 1781 en monaĥejon de Felsőelefánt, post la povjaro, li devis ekinstrui la unuan klason de gimnazio en Székesfehérvár, en oktobro de 1782. Laŭ liaj leteroj tiu periodo estis plej tristaj jaroj de lia vivo. Li malsaniĝis kaj en julio de 1784, li liverigis sin al Veszprém, kie mortis la 5-an de septembro – en aĝo de 28 jaroj. Li estas entombigita en la kripto de la romkatolika franciskana Kirko Stefano la 1-a (Veszprém).

## Verkoj 
Liaj verkoj, poemoj apenaŭ aperis en sia vivo. Plej konata estas lia mokpoemo „La ĉapel(it)a reĝo” (hungare „Kalapos király”) pri la aŭstra imperiestro Jozefo la 2-a. La imperiestro aperas ne kiel reganto sed kiel „perforta senjoro”. Aperas en tiu poemo la zorgo de monaĥo kontraŭ la religia libereco. La poemo tre populariĝis inter la nobela opozicio.

**Pluaj poemoj**
* *Egy boldogtalannak panasszai a halavány holdnál*
* *Gróf Zrinyi Miklósról* (1782)

La unua eldono de liaj poemoj okazis en 1798 en Vieno, en aranĝo de János Batsányi.

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj paŭlanaj monaĥoj
107 Camilla

'*107 *Camilla*** estas triopa asteroido, unu el plej grandaj asteroidoj de la asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la brita astronomo Norman Robert Pogson en la observatorio de Madraso (nun, en Ĉenajo, Barato).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Camilla, princino de la Volskoj kaj militanta virino, en la romia mitologio; sed tiu nomo povas ankaŭ esti homaĝo al Camille Flammarion.

## Ecoj 
Ĝi estas tre malhela C-tipa asteroido.

## Satelitoj 
La , unua satelito de Camilla estis malkovrita de A. Storrs, F. Vilas, R. Landis, E. Wells, C. Woods, B. Zellner kaj M. Gaffey uzinte observojn per la kosmoteleskopo Hubble, anoncita la , ĝi ricevis la provizoran nomon **S/2001 (107) 1*'. Ĝia orbito estis precizita per la *Very Large Telescope* de la observatorio de Cerro Paranal.

Ĝia dua satelito, **S/2016 (107) 1** , estis malkovrita la  de M. Marsset, B. Carry, B. Yang, F. Marchis, P. Vernazza, C. Dumas, J. Berthier kaj F. Vachier uzinte observojn per la *Very Large Telescope* de la ESO, anoncita la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Camilla kaj S/2001 (107) 1, paĝo de Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Norman Robert Pogson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1868
Geografio de Serbio

eta|dekstra|250px
**Serbio** estas ŝtato sur la interno de la Balkana duoninsulo en Sudorienta Eŭropo.

## Limoj 
La lando havas norde limon al Hungario (la limo trairas la Panonan ebenaĵon), nordoriente al Rumanio (parte la Danubo), en sudoriento al Bulgario (parte tra Balkana montaro). Sude limas la lando (parte tra Šar Planina) al Makedonio, en sudokcidento (ĉefe tra la montaro Prokletije) al Albanio kaj Montenegro. Okcidente limas Serbio (ĉefe la Drina) al Bosnio kaj Hercegovino. En nordokcidento de Serbio limas ĉefe la Danubo al Kroatio.

Ĉe limo al Rumanio, la Danubo formas la 253&nbsp;km² grandan Djerdap-lagon. 163&nbsp;km² el la akvosurfaco apartenas al Serbio.

## Topografio 
La nordon de Serbio dominas la larĝa kaj produktema Panona ebenaĵo, kiun trafluas la Tiso kaj la Danubo. La ebenaĵon limas sude la rivero Savo. La sola montaro, kiu trairas la platan Vojvodinon, estas Fruška Gora (511&nbsp;m) en Sirmio, inter la Danubo kaj Save. En oriento troviĝas la plej alta punkto ĉe la ebenaĵo, la 641 m alta *Gudurički vrh*, etendiĝo de la Karpatoj.

Sude de la Danuba-Save-linio, komenciĝas la mezserbia montetaro Šumadija. En suda meza Serbio komenciĝas mezmontaroj. En la tre sudokcidenta parto (Prokletije kaj Šar Planina) same en oriento (Balkana montaro) de la lando superas la montopintoj la alton de 2000&nbsp;m (parte eĉ 2.500&nbsp;m). La plej alta pinto de Serbio estas la 2656&nbsp;m alta Djeravica, situante en la trilanda regiono de Serbio-Montenegro-Albanio. La plej malalta punkto kun 28 m super la marnivelo situas ĉe alfluo de Timok en la Danubon (trilanda kruciĝo de Serbio-Bulgario-Rumanio).

## Hidrografio 
La riveroj de Serbio estas apartigeblaj al tri akvokolektaj areoj, al tiu de la Nigra maro, Adriatiko kaj la Egea maro. Do, pli ol 90 % de la fluakvoj apartenas al akvokolekta areo de la Danubo. Nur en sudoriento alfluas Pčinja al Egea maro kaj en sudokcidento la rivero Beli Drim al la Adria maro.
Sur la montara etendiĝo de Crnoljeva troviĝas hidrografia limo inter la tri menciitaj akvokolektaj areoj. El plej alta punkto de Drmanska glava (1367 m) fluas la riveroj tra la Blanka Drim en la Adriatikon, tra Sitnica kaj Ibar en Nigran maron kaj tra alfluoj de Lepenac al Vardar en la Egean maron.
Hidrografia specifaĵo estas, ke Nerodimka defluas en akvokolekta areo de Sitnica en Kosovo per riverdividiĝo eĉ al du maroj.

La ebenaĵo de Vojvodino prezentas la plej grandan hidrografian nodon en Eŭropo. Tie kunfluas riveroj el la Alpoj, Mez-Eŭropo, Dinara Montaro kaj la Karpatoj.

### Riveroj 
Gravaj riveroj:

### Lagoj 
La plimulto de la grandaj lagoj estiĝis danke al akvobaraĵoj, la naturaj lagoj estas etaj (ekz. . Palić (5&nbsp;km²) kaj Ludaš en norda Serbio). La plej granda lago (kiel baraĵlago) estas la Djerdap-lago (253&nbsp;km²) ĉe limoj al Rumanio. Pluaj baraĵlagoj estas Vlasina-lago (16km²) en sudoriento, la Gazivode-lago (11,9 km²) ĉe Ibar en sudokcidento, la Zlatar-lago (7,25 km²) en Sanĝako, la Perućac-lago (12,4 km²) kaj la Zvornik-lago (8,1 km²), ambaŭ ĉe la Drina (je limoj al Bosnio kaj Hercegovino).
Balkana montaro

La **Balkana montaro** (bulgare kaj serbe *Стара планина* „Olda montaro”) estas la plilongiĝo de Karpatoj en la suda flanko de Danubo, sur la Balkana duoninsulo.

La montaro etendiĝas en 560 km de orienta parto de Serbio en orienta direkto tra meza parto de Bulgario al la nigra-mara Emine-kabo. La montaro larĝas 10-50 km.

La plej alta pinto de la montaro estas en Bulgario, la  metrojn alta Botev-pinto, situanta en la Mezbalkana nacia parko (establita en 1991). En ties proksimo troviĝas la Ŝipka Montopasejo, kie okazis kvar gravaj bataloj de la rusa-turka milito de 1877–1878.

Interese, la plej alta pinto de la Balkana duoninsulo troveblas en la Rila-montaro, la  metrojn alta Musala, en proksimo de Sofio.

## Vidu ankaŭ 
* Monto Hemo

Kategorio:Montaroj en Bulgario
Kategorio:Montaroj en Serbio
Kategorio:Balkana duoninsulo
Siberia marmoto

La **siberia marmoto** (*Marmota sibirica*) aŭ **tarbagano** estas specio de marmoto el familio sciuredoj, ordo ronĝuloj. Ĝi vivas en sudokcidenta Siberio, Tuvio, en Transbajkala regiono, norda kaj okcidenta Mongolio, en Heilongjiang kaj Interna Mongolio. En la mongola Altaj-montaro, kie ĝia disvastiĝa areo limas al tiu de la altaja marmoto kaj ambaŭ specioj aperas samtempe: ĝi loĝas en la produktemaj valoj, dum la griza marmoto nur sur la montopintoj. La IUCN en 2008 listigis la specion kiel endanĝerigitan.

## Subspecioj 
Oni dividas du subspeciojn: 
* *M. s. sibirica* 
* *M. s. caliginosus*

## Referencoj 
Kategorio:Sciuredoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Faŭno de Rusio
Kategorio:Faŭno de Mongolio
Saksaulo

**Saksaulo** (*Haloxylon ammodendron*) estas plantospecio el familio de  amarantacoj (*Amaranthaceae*). Saksaulo estas arbusto de la aridaj (sekaj) stepoj kaj salaj dezertoj de Centra Azio. Oni trovas ĝin de la Kaspia maro ĝis la  Gobi-dezerto en Mongolio. Tie ĝi formas t.n. „saksaul-arbarojn“.

Sinonimo de la taksono estas *Anabasis ammodendron* C. A. Mey.

La nomo saksaulo estas uzata por *Haloxylon persicum* (aŭ blanka saksaulo) kaj *Haloxylon aphyllum* (aŭ nigra saksaulo).

## Priskribo 
Saksaulo estas 2-4 metrojn alta arbusto, malalta arbeto. La folioj estas tiel malgrandaj, ke la arbo ŝajnas esti senfolia. La ligno estas dura kaj peza; la arboŝelo estas spongeca kaj rezervas akvon. Ĝi havas etajn flavajn florojn.

## Disvastiĝo kaj kreskejo 
Saksaulo kreskas en larĝaj areoj de Azio, de la Uralo, Irano kaj Kazaĥstano oriente ĝis Mongolio, ĝis ĉinaj provincoj kiel okcidenta Gansu, Interna Mongolio, nordokcidenta Ninĝia, norda Qinghai kaj Ŝinĝango.

Saksaulaj arbetoj kreskas sur migraj dunoj, en rokaj valoj kaj montetaj deklivoj. 

## Ekologio 
Saksaulo ofte aperas tiel amase, ke oni parolas pri „saksaul-arbaroj“. Ĝi kovras nur en suda Mongolio 45.000 kvadratajn kilometrojn. Tiu habitato ofertas hejmon por diversaj bestospecioj kiel ekz. por Saksaula pasero aŭ Nigraverta pasero (*Passer ammodendri*).

## Uzkonsumo 
La akvorezerva arboŝelo ofertas por la nomadoj eblecon por akvoprizorgo kaj samtempe donas la lignon por hejtado, kuirado. La troa uzo por forbrulado danĝerigas la specion, tio fortiĝis en 2008 pro la aldona premo de la energia krizo en centra Azio. 

Oni uzas la planton en la tuta centra Azio por grundoligo, por bari la daŭrantan dezertiĝon.

Sur la radikoj de la planto povas vivi parazita planto, nome Cistanche deserticola, kiu estas uzata en la ĉina medicino kiel 'ginsengo de la dezerto'.

Kategorio:Amarantacoj
Linko (foliumilo)

**Lynx** (aŭ **Linko**) estas tekstreĝima foliumilo ĉe Linukso. Oficiale la foliumilo nur haveblas en fontoteksta formo, sed formoj plenumeblaj estas inkluzivitaj kun la plejparto el linuksaj distribuaĵoj kaj estas haveblaj por operaciumoj kiel Vindozo kaj Makintoŝo. Protokoloj komprenataj estas Gopher, HTTP, FTP, WAIS, NNTP kaj SSL.

## Teksta fasado 
La teksta fasado certigas, ke paĝoj rapide ŝargiĝas, ke ĝi restas alirebla al blinduloj ktp. Oni povas redakti Vikipedion per ĝi, sed Vikipedio malrekomendas tion. Oni uzas la klavaron por legi paĝojn: *g* por nova retadreso, la sagoklavoj por rulumado, sekvado de ligiloj kaj irado reen, la deklivo por la fontoteksto ktp.

## Sekureco 
Lynx ne povas rekte legi bildojn, plurmediaĵojn, Javaskripton ktp (tamen oni povas uzi perajn legilojn por tiaj), kaj oni ne povas enmeti kromprogramojn. Tiuj certigas, ke Lynx estas rapida kaj sekura. Ĝi komprenas kuketojn, sed apriore Lynx forviŝas ilin dum ĉesigo.

## Internaciigo 
### Esperantlingva prezento 
Lynx ankoraŭ ne havas esperantlingvan prezenton.

### Elmontrado de supersignoj 
Supersignoj aperos se oni uzas unikodajn bibliotekojn dum muntado. Aliokaze ĝi nur forigos la kromsignojn de la literoj.

### Tajpado de Esperanto 
Same se oni uzas unikodan muntaĵon, tiu povos tajpi literojn kun supersignoj. Pro tio, ke la specialaj esperantlingvaj signoj postulas du bajtojn, tajpado de tiaj signoj kaŭzos kursoran malkongruecon.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Liberaj TTT-legiloj
Kategorio:Linuksa programaro
Uklin

**Uklin,** ukraine kaj ruse **Уклин,** hungare **Aklos** [akloŝ] estas malgranda, ne memestara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava, en municipo de Poljana.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160ra|Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.7&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 337 m
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 89313
* Telefonprefikso: 3133

## Situo 
Uklin situas laŭ rojo.

## Historio 
La historia hungara loknomo estis **Uklina**, kiu pro la hungariga politiko ŝanĝiĝis al Aklos. Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Uklin/Aklos. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo el la 18-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Egino (insulo)

eta|Egino sur mapo
[eta|Templo de [Afaia sur la insulo Egino.]]
**Egina** ( [*Aígina*],  [*Éyina*]) estas insulo en Grekio kiu troviĝas meze de la Sarona Golfo, inter la insuloj Salamino (norde), Angistrio (Okcidente) kaj Poroso (sude), je la distanco de dek kilometroj for de la nordorienta marbordo de la duoninsulo Metano, en la Peloponezo kaj dudek kilometrojn for de la haveno Pireo.

En ĝi troviĝas la fama templo de Afeo, kiu formas la *sakralan triangulon*, kune kun la Partenono kaj la templo de Suniono. Egino estis dum multaj jarcentoj konkuranto de la proksima Ateno, tial kial ĝi estis unu el la ĉefaj komercaj havenoj dum la Antikva Epoko. En Egino troviĝis la unua ŝiparo de Grekio, kaj en ĝi oni stampis monerojn unuafoje en la lando. Tiu konkurenco daŭris ĝin la 19-a jarcento, kiam Egino iĝis ĉefurbo de Grekio dum la milito por la sendependeco de la lando (1828-1829).
eta|Bildo de Egino el la spaco

Nuntempe, ĝi estas la ĉefa produktisto kaj eksportisto de pistako laŭ internacia skalo.

Ĝia nomo devenas de nimfo de la helena mitologio, Egino, patrino de Eako, la unua reĝo de la insulo.

## Vidu ankaŭ 
* Arkeologia Muzeo de Egino
* Egina kaŝtrezoro

Kategorio:Egino
Kategorio:Insuloj en Grekio
Brands Hatch

230ra
eta|dekstre|Aŭtokurejo ĉe Brands Hatch.
Brands Hatch estis kurejo por konkursoj de Formulo 1 en Britio.

**Longeco**: 4,207 km

**Kurbiĝoj**: 9

**Plej rapida giro**: 1:09:593 de Nigel Mansell (1986)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Bionectriaceae

**Bionectriaceae** estas familio de la ordo *Hypocreales*. Iliaj peritecioj estas ofte karnaj kaj blankaj, brunaj aŭ oranĝkoloraj.

## Genroj 
**Battarrina*
**Bionectria* (ekz. *Bionectria ochroleuca* kaj *Bionectria epichloë*)
**Bryocentria*
**Bryonectria*
**Clibanites*
**Dimerosporiella*
**Globonectria*
**Halonectria*
**Heleococcum*
**Hydropisphaera*
**Ijuhya*
**Kallichroma*
**Lasionectria*
**Mycoarachis*
**Mycocitrus*
**Nectriella*
**Nectriopsis*
**Ochronectria*
**Paranectria*
**Pronectria*
**Protocreopsis*
**Roumegueriella*
**Selinia*
**Stephanonectria*
**Stilbocrea*
**Trichonectria*
**Valsonectria*

Kategorio:Sordariomycetes