open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Batalo de Azincourt

eta
***Azincourt*** [azinkur'] france aŭ ***Agincourt*** angle, estas vilaĝo en Nord-Francio.

Okazis en Azincourt granda batalo inter la Francoj kaj la Angloj dum la Centjara milito (25-a de oktobro, 1415). Oponis sin franca armeo (entenante inter 25 000 kaj 45 000 virojn) kaj la angla (forta el nur 12 000 militistoj). Tiu batalo estis totala malvenko al la franca flanko; ties peze kirasita kavalerianoj, estis sagmortigitaj de la anglaj pafarkistoj (fakte pleje inter ili el Kimrio), kiuj estis ekipitaj per longaj taksusalignaj pafarkoj ("*long bow*"), kapablaj transpiki la kirasojn, kio estis novaĵo. Multege da kavaliroj estis mortigitaj aŭ malliberigitaj (kaj do reliberigendaj kontraŭ ostaĝmono, laŭ la mezepokaj kutimoj); oni povas diri ke grandparte de franca nobelaro estis falĉita. En la vilaĝo Azincourt, kie nun diversaj aranĝoj prezentas la evento al la historiamantaj turistoj oni povas legi tutan liston de la mortigitoj kaj de la kaptitoj.

Per la traktato de *Bretigny* (8-a de majo de 1360), Francio perdis vastan parton de sia teritorio, kiu estis poste reprenita de la franca reĝo Karolo la 5-a (*Charles V*). Je 1415 la reĝo Henriko la 5-a de Anglio (*Henry V*) volis repreni la teritoriojn perditajn de sia patro en Francio. Tiu batalo ankaŭ ludis gravan rolon en la intercivitana milito inter la Armanjakoj (Armagnacs) kaj la Burgonjanoj (Bourguignons). Fakte, tiu batalo malplifortiĝis la Armanjakoj, kiuj suferis multajn pereojn, kaj permesis al la burgonja duko Johano sen Timo (*Jean sans Peur*), aliancita kun la Angloj, ekregi Parizon je 1418.

Azincourt, kun tiuj de Poitiers kaj Crécy estas tre konata en la historio de la rilatoj inter la Francoj kaj la Angloj, kaj nun ĝi estas por la vilaĝo turista allogaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* William Shakespeare, *Henriko la 5-a*
* Laurence Olivier
* Listo de bataloj

## Eksteraj ligiloj 
* Ligo al turismofico de la vilaĝo  (france)
* http://www.crowddynamics.com/Battlefield%20Detectives/Agincourt.htm 
* http://www.timesonline.co.uk/printFriendly/0,,1-523-1632547,00.html  
* https://web.archive.org/web/20091027132428/http://geocities.com/beckster05/Agincourt/AgMain.html

Azincourt
Azincourt
Kategorio:1415
Azincourt
Thomas A. Goldman

**Thomas A. GOLDMAN ** (naskiĝis 1918 - mortis la 7-an de januaro 2000 en Bethesda, Marilando, Usono) estis usona esperantisto.

Eklerninte Esperanton kiel 14-jarulo, li poste instruis ĝin dum kvardeko da jaroj, unue al kunstudentoj ĉe Universitato Harvard.  Li estis multjara prezidanto de la Vaŝingtona klubo kaj li prezidis ankaŭ la usonan landan asocion ELNA (1983–1984) kaj servis aktive en la Komitato de UEA (1983–86, 1992–95).

Goldman fondis, plejparte sola verkis kaj tre kompetente redaktis la monatan *Ekonomia Bulteno pri Usono* (1980–94), kontribue al la ekonomika apliko kaj terminologia evoluo de Esperanto.  

Tiel li metis en praktikon sian movadan filozofion: "La venko ne estas unu grandioza evento, sed senfina sinsekvo de malgrandaj venkoj …. procezo, ne okazo". 
"Ni ne fantaziu plu pri la fina venko, sed eniru la vojon de senĉesa venkado!" 
"Ĉiu esperantisto estas ja potenciala aplikisto."

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-USA
Kategorio:Mortintoj en Usono
Werner Plate

**Werner PLATE** (naskiĝis la , mortis la ) estis honora membro de Germana Esperanto-Asocio.

## Lia Esperantista vivo 
### 1920-aj 1930-aj jaroj 
Jam en 1928 Werner lernis Esperanton ĉe Rudi Graetz. En 1932 li gvidis kurson en la urboj Rostock, Doberan kaj Schwaan.

### Post 1965 
Aktiva jam kiel junulo en Germana Laborista Esperanto-Asocio, post 1965 li kunkonstruis la re-permesitan movadon en Germana Demokratia Respubliko kaj ekde 1977 ĝis la unuiĝo estis membro de la Centra Estraro de ties Esperanto-asocio (GDREA). De 1968 ĝis 1996 li estis redaktoro de BALTA MARO INFORMILO. De 1978 ĝis 1987 li estis estro de la distrikta estraro Rostock.

En 1983 Werner Plate partoprenis la 68-an UK en la bulgara urbo Varna kaj en 1984 li partoprenis la 22-an tutpolan esperanto-kongreson en Ŝtetino.

### Post 1990 
En 1991 li ricevis la honoran estrecon de LAMA kaj en 1994 li fariĝis honora membro de GEA, dum la 72-a Germana Esperanto-kongreso, en Kiel.

## Referenco 
## Fonto
* *Esperanto* oktobro 2001
* , paĝoj 111, 257-258

Plate, Werner
Johannes Punt

**Johannes Philippus PUNT**,  **Johannes PUNT** (naskiĝis 1906, mortis la 22-an de septembro 2001 en Oosterbeek, Nederlando) estis nederlanda socialdemokrato, esperantisto, iama delegito de Universala Esperanto-Asocio pri Amnestio Internacia kaj mecenato. Smit prezentis socialistan, esperantistan radio-programon dum 16-jaroj.

## Biografio 
Punt estis kiel kolono de la postmilita Esperanto-movado en Nederlando. Li prizorgis esperantlingvan radio-programon Socialistaj Novaĵoj en Esperanto (1950-1966), estis redakciano (1952-58) de la prestiĝa revuo *La Progresanto* de la Federacio de Laboristaj Esperantistoj kaj membris en la landa ekzamena komitato.

Smit aparte aktivis, ankaŭ verke kaj redakte, ĉe fervojistoj, blinduloj kaj ĉe la esperantistoj de Utreĥto, kies revueton li redaktis inter 1977 kaj 1986.

## Refencoj 
## Literaturo 
* *Esperanto* (decembro 2001).
* *Het Parool* (29 septembro 1966).

PUNT
P
Georges Cau

**Georges CAU** ( - ) estis franca esperantisto iama delegito en Aix-en-Provence, prezidinto de la loka klubo kaj de Provenca Esperanto-Federacio.

Li estis kunlaboranto de la vortaro *Grand Dictionnaire Français-Espéranto* (1992) kaj tradukis (1992) la dramon *La troja milito ne okazos* de J. Giraudoux.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Listo de argentinaj esperantistoj

**Listo de argentinaj esperantistoj**

* Georgo Abraham 
* Felicindo Abbruzzese
* Juan F. Alchera
* Jorge Pablo BONDONE
* Augusto García Breque
* Angel CORRAL
* Pilar P. DE GARCÍA
* Enio Hugo Garrote
* Modesto Giuliani
*Marcos ZLÓV ZLOTOVICH 
* Jorge Hess
* Clara de Hess
* Adán Hrynkiewicz
* Margarita Johnston de Böndel
* Herminia Kirkerup de Fernandez
* Enrique Kohei
* Alfredo Kohn Loncarica
* Pablo Leon
* Hugo Antonio Lingua
* Anastasio López Luna
* Franz Luettig
* Luis Martinez Ungria
* Curt J. Milkuschutz 
* Héctor Palacios
* Daniel Quarello
* Julia V. de Rocafull
* Carlos H. Otheguy
* Atilio Orellana Rojas
* Armín Schneider
* Jaime Scolnik
* Rosa Scolnik
* Ernesto Sonnenfeld
* Alberto Vigliani
* Floreal Villar 
* Adrián Alejandro

!
Argentinaj
Praskandinava lingvo

La **praskandinava** aŭ **pranordlanda lingvo** estas la plej antikva skribita lingvo de Skandinavio. Ĝi troviĝas kiel ĉirkaŭ 200 mallongaj, runaj ĉizaĵoj dise tra Suda Skandinavio, sur menhiroj kaj tomboŝtonoj. La unuopajn vortojn kaj frazetojn (skribitaj per la plej antikva run-sistemo, la 24-litera *fuþark*) oni plejparte sukcesis deĉifri, sed ili estas tro malmultaj por riveli koheran gramatikon. Tamen, per la kompara metodo la sciencistoj konstruis teorian modelon de la lingvo.

La Praskandinava estas rekta ido de la senatesta Praĝermana lingvo, kaj tre proksima kuzo de la Gota. Ĝermanoj supoze ekloĝis la areon ĉirkaŭ jaro 0, kaj ĉirkaŭ 200 jarojn poste ekaperis la unuaj praskandinavilingvaj run-skribaĵoj. Inter ĉirkaŭ 500 kaj 700 (la tielnomita sinkopa epoko) la lingvo evoluegiĝis, disiĝanta al Pranorvega (kiu esence identas kun Praislanda, la fama lingvo de la sagaoj), Pradana kaj Prasveda.

La Praskandinava tiom antikvas ke kelkaj Germanaj sciencistoj opiniis ke la fama skribaĵo de la "Oraj Kornoj" (vidu sube) samegale povus esti antikvec-germana. Ĉar la Kornoj datiĝas de ĉirkaŭ 400, nur ducent jaroj post la disiĝo de la Ĝermana, kelkaj trajtoj kun tiu komuna lingvo evidente pluvivis. Malnovgermana lingvo kutime estas taksata posta al 700, do posta al la sinkopa epoko.

## Strukturo 
La plej fama frazo de la Praskandinava estas skribaĵo sur unu el la hodiaŭ perditaj "Oraj Kornoj" (*Guldhornene*) el antikva Jutlando. Ĝi legatas:

:ek hlewagastiR holtijaR horna tawido

:"Mi HlewagastiR Arbarano  (la) kornon faris."

(La majuskla *R* reprezentas sonon ie meze inter *z* kaj *r*, eble simila al la Ĉeĥa ř. En la postaj Norena kaj orientnordiaj lingvoj ĝi kunfandiĝis kun *r*.)

En la Norena ĉi frazo estus "Ek Hlégestr hyltir táða horn", kvankam *"táða" ne estis praktike uzata.

Pere de tio oni povas doni etan priskribon:

*Male al sia pli konata ido Praislanda, la vortoj de la Praskandinava, ankoraŭ ne reduktitaj, aspektas tre *longaj*. Kp. la postan version de la nomo: Hlegestr.
*La substantivoj havas sufiksojn kiuj montras kazon, sekson ktp. Por masklaj vortoj unu\nombraj, tiu estas *R*.
*La vokalsistemo estas preskaŭ kiel la Esperanta, sed oni distingas inter longaj kaj mallongaj.
*Preteriton de multaj verboj markas dentala sufikso, simile al en aliaj ĝermanidaj lingvoj: *tawi-do* "faris".
*Artikoloj malestas.
*La baza vortordo estas SOV.
## Vidu ankaŭ 
* Herr Mannelig
* Norena lingvo

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Nordĝermana lingvaro
Kategorio:Pralingvoj
Ŝamano

eta|Tipa portreto de ŝamano.Centra rolulo en ŝamanismo, kun funkcioj similaj al tiuj de pastro aŭ religia magiisto. La plej grava eco de ŝamano estas lia supozata kapablo interkomunikadi kun spiritoj, kaj esti peranto inter la materia mondo kaj mondo spirita.

En la plej multaj ŝamanismaj kulturoj ŝamanoj estas viroj, en kelkaj ankaŭ virinoj, ofte ili estas en aparta genro, viraj transgenruloj vestantaj kiel virinoj. En la pranordiaj kulturo kaj religio, ŝamanismo (sejdo) estis virina monopolo, kaj esti ŝamano estis por viro hontindaĵo.
Nina Simone

**Eunice Kathleen WAYMAN**, pli bone konata kiel **Nina SIMONE** (21-a de februaro, 1933 – 21-a de aprilo, 2003) estis usona kantistino, komponistino kaj pianistino.

Oni ĝenerale opinias ke ŝi estis ĵazmuzikisto sed ne plaĉis al ŝi tia klasifikado. Oni diras ke ŝia muziko inkluzivis la blusojn, ritmenbluson kaj soulon.

Simone naskiĝis en Tryon, Nord-Karolino, Usono, unu el familio de 8 infanoj.
Kiel aliaj afrik-usonaj kantistoj ŝi estis inspirita dum infanaĝo de Marian Anderson kaj ŝi komencis kanti ĉe sia loka preĝejo. Ŝi ankaŭ montris grandan talenton kiel pianisto.

Ŝi debutis kiel pianisto je la aĝo de 10 jaroj. Oni devigis ŝiajn gepatrojn, kiuj sidis en la antaŭa vico, cedi la lokojn al blankuloj. Oni opiniis ke tiu okazaĵo estis la semo, kiu poste disvolviĝis al envolvado en la afrikusona civilrajta movado de Martin Luther King.

Kiam ŝi havis 17 jarojn ŝi translokiĝis al Philadelphia, Pensilvanio por instrui la pianon kaj akompani kantistojn.

Ŝi studis la pianon ĉe la prestiĝa *Julliard School of Music* en Novjorko dank’ al la patronado de bonfarantoj, sed manko de mono rezultis ke ŝi ne povis realigi sian sonĝon fariĝi la unua afrik-usona koncert-pianisto.

Poste oni intervjuis ŝin ĉe la *Curtis Institute* sed ne akceptis ŝin (oni opiniis ke tio estis ĉar ŝi estis nigrulino).

Anstataŭe, Simone ŝanĝis al bluzoj kaj ĵazo kaj elektis la nomon Simone en 1954.

Dum la 1960-aj jaroj ŝi laboris en la movado por civilrajtoj kaj registris kelkajn politikajn kantojn.

Inter ŝiaj plej bonkonataj kantoj estas :– *I Loves You Porgy; My Baby Just Cares for Me; To be Young, Gifted and Black; Mississippi Goddam; House of the Rising Sun; I Put a Spell on You*.

En 1971 Simone forlasis Usonon post malkonsentoj kun agentoj kaj la impostinstanco, citante rasismon kiel la kialo.

Ŝi revenis en 1978 kaj oni arestis ŝin pro impostevitado - ŝi rifuzis pagi laŭenspezan imposton dum kelkaj jaroj kiel protesto kontraŭ la vjetnama milito.

Ŝi vivis en diversaj landoj en la Antiloj, Afriko kaj Eŭropo kaj kantis regule ĝis post la aĝo de 60.

En 1993 ŝi setlis apud Aix-en-Provence, Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* Nina Simone oficialaj paĝoj 

Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Ĵazmuzikistoj
Kategorio:Artistnomoj
Rassemblement Pour la République

La ***Rassemblement Pour la République*** ("Kunigado Por la Respubliko"; mallongigo: **RPR**) estis franca konservativa Gaŭlista (vidu Charles de Gaulle) politika partio fondita de Jacques Chirac en 1976.

Ĝi iĝis parto de la nove fondita konservativa partio UMP en aprilo 2002, okaze de la prezidenta baloto.

Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1976
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2002
Kategorio:Konservativaj partioj
Union pour la Démocratie Française

La ***Union pour la Démocratie Française*** (jen ,  Unuiĝo por la Franca Demokratio aŭ UDF) estis franca dekstra partio fondita de Valéry Giscard d'Estaing en 1973. François Bayrou estris ĝin ĝis 2007, kiam ĝin anstataŭis la partio Demokrata Movado (MoDem).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (france) 

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Unuiĝo por la Franca Demokratio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1978
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2007
Harry Holmes

**Harry William HOLMES** (1896 – 8-an de novembro 1986 en Londono, Britio) la lasta honora prezidanto de UEA. S-ro Holmes elektiĝis kiel vicprezidanto de UEA en 1956, kaj plenumis tiun postenon ĝis 1964. Dufoje dum tiuj jaroj li fariĝis la aganta prezidanto de la Asocio: unue post la morto de prezidanto prof. Canuto en 1960, ĝis la elekto de nova estraro en 1962; poste, kiam prezidanto prof-ro Hideo Yagi mortis en majo 1964. Dum la tiujara 49-a Universala Kongreso, la Komitato de UEA unuanime elektis lin Honora Prezidanto *pro liaj longaj laboroj kaj grandaj meritoj por la Asocio*, kaj li restis en ĉi tiu posteno dum dek jaroj. Pro la ŝanĝiĝoj en la Estraro 1974 li rezignis pri la Honora Prezidanteco.

Profesie, Holmes deĵoris dum pluraj jardekoj kiel brita ŝtatoficisto, kaj agnoske al liaj servoj al la brita ŝtato li ricevis en 1955 la altan honoron de Ordeno de la Brita imperio. Saman sindediĉon kaj fidindecon li montris per siaj dudek jaroj kiel prezidanto de Londona Esperanto-Klubo (1933 – 1952). En ĉi tiu posteno, same kiel en la redaktado de *Komuna kantlibro* (1937), lin subtenis kunlaborante lia edzino Nora, tiel ke ili ofte parolis pri *nia* prezidanteco.

La lasta verko de Harry Holmes, *Londono vokas* (1981), kiel 75-jara historio de la Klubo – de kiu li estis la honora prezidanto –restos ankaŭ taŭga memorigaĵo pri la homo mem: dumviva dediĉita esperantisto.

## Verkoj
*„Komuna Kantlibro“, redaktila de H. W. kaj N. Holmes, 1937. 64 paĝa.

## Bildaro

Dosiero:1961 Holmes 1.jpeg|Letereto al Grégoire Maertens, 1961 
Dosiero:1961 Holmes 2.jpeg

## Referencoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de UEA
Kategorio:Estraranoj de UEA
Tetuna lingvo

La **tetuna lingvo** (*tetun* en la tetuna; *tétum* en la portugala) estas la plej parolata nacia lingvo de Orienta Timoro kaj kunoficialas kun la portugala. La granda influo de la malaja lingvo kaj la portugala similigas ĝin al kreolaj lingvoj.

La lingvo havas ĉirkaŭ  denaskajn parolantojn (2009).

## Historio 
Ĝi aperis kiel kontakta lingvo en 16-a jarcento post koloniigo de Timoro fare de la portugala imperio. Estas pluraj dialektoj, sed tiu de ĉefurbo Dilo, forte influita de la portugala, havas pli da ŝancoj al diskonigo.

La portugaloj kaj ties regatoj uzis ĝin kiel komunan lingvon. Malmultaj timoranoj ŝancis akiri plenan klerecon en la oficiala portugala. Dum la indonezia okupado, la regantoj preferis ĝin al la kolonia, celante, ke timoranoj elektos la indonezian. Tamen la katolika eklezio de 1981 uzis la tetunan en mesoj.

[eta|ekzempla frazo en la [portugala maldekstre kaj tetuna dekstre]]

## Specimeno 
Patro nia en tetuna:

Ami Aman, iha lalehan,
Tulun ema atu hahí Ita Naran;
Halo Ita Nia reinu to’o mai ami;
Haraik tulun ba ema atu tuir Ita Nia hakarak
Iha rai nu’udar iha lalehan.
Ohin Ne’e,
Haraik ai-han lor-loron nian mai ami;
Haraik perdua mai ami salan
Nu’udar ami perdua ba ema halo aat ami;
Labele husik ami monu ba tentasão,
Maibé hasai ami hosi buat aat.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Tetum and Other Languages of East Timor, from Dr. Geoffrey Hull  angle
* Gramatiko  angle
* *Ethnologue*
** TETUN: a language of Indonesia (Nusa Tenggara)
** TETUM PRASA: a language of Timor Lorosae
* Imprensa Timor Leste. Novaĵoj tetune.

Kategorio:Centr-malajopolinezia lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Orienta Timoro
Kategorio:Lingvoj de Indonezio
Erik Carlén

**Erik CARLÉN** (naskiĝis en 1906; mortis la 27-an de novembro en 1986). Li lernis esperanton en 1923 kaj tuj fariĝis aktivulo, kiu spirite, organize kaj materie forte kontribuis al la movado. Li kunorganizis la famajn preleg- kaj kursvizitojn, kiujn al Svedio faris Lakshmiswar Sinha, Andreo Cseh kaj Tiberio Morariu. Ankaŭ li mem estis aktiva kursgvidanto, kaj li aŭtoris gvidilon pri la gramatiko de esperanto por svedoj (1962). 

Carlén pioniris ankaŭ kiel radiopreleganto: jam en la unua jaro de sia esperantisteco la juna gimnaziano parolis, unua en Svedio, pri esperanto per provstacio en Örebro. Se la aŭdebleco de tiu stacio atingis nur dudekon da kilometroj, 50 jarojn poste jam temis pri la tuta mondo, kiam por kelkaj jaroj li sukcesis enkonduki esperanton en la internacian religian radion IBRA.

Aparte proksima al Carlén estis la kristana esperanto-movado. Li kunfondis la svedan sekcion de KELI en 1934. Prezidanto de KELI, same kiel redaktoro de *Dia Regno*, li estis 1948 – 1955. En multaj esperantistaj aranĝoj Carlén populariĝis kiel ŝatata predikanto en diservoj. Estas li ankaŭ, kiu esperantigis la verkon *Kredo al Dio en la atomepoko* de G. Lundberg (1965).

Profesie industriisto, Carlén estis unu el la iniciatintoj de la Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, (EKI), fondita en 1963. Por la plej grava atingo de EKI, *Internacia komerca-ekonomika vortaro* (1974), Carlén preparis la svedlingvan parton.

De 1929 ĝis 1970 Carlén funkciis kiel delegito de UEA kaj laste kiel fakdelegito pri komerco kaj industrio. Pro sia organiza talento, kiu bele kuniĝis kun la nobleco de lia karaktero, li estis elektita por respondecaj taskoj ankaŭ en UEA, kies dumviva membro li estis de 1950. La funkcion de vicprezidanto de UEA li plenumis de 1964 ĝis 1974.  La plej bela rezulto de lia laboro en UEA estas la *Semajno de Internacia Amikeco*, festata ĉiujare ekde 1969 dum la lasta plena semajno de februaro. En la devizo de la Semajno, „Amikeco trans limoj”, kristaliĝas la idealoj de Erik Carlén.

## Verkoj
**Laŭmodaj ideoj aŭ Sankta Spirito* (1972)
**Svensk Esperanto-grammatik* (1962)

;Tradukoj
*Hedegard, David: *Vorto viva* trad. Erik Carlén. Eld. Sveda Sekcio de Kristana Esperantista Ligo Internacia, Kumla, 1937.
*Lundberg, Gustav: *Kredo al Dio en la atomepoko* (Esperantigis Erik Carlén, 1965)

### Recenzoj
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Friedrich Rückert

**Friedrich RÜCKERT** [fridriĥ riket] (naskiĝis la 16-an de majo 1788, mortis la 31-an de januaro 1866) estis germana poeto, tradukisto kaj orientalisto.

Li naskiĝis en Schweinfurt, filo de advokato. Ekde 1805 li studis juron, sed tri jarojn poste li forlasis tiun ĉi fakon por dediĉi sin al la studado de lingvoj. En la jaro 1810 li doktoriĝis en Jena. En 1815 li fariĝis redaktoro en Stutgarto kaj en 1818 li konatiĝis kun la orientalisto Joseph von Hammer-Purgstall, kiu vekis lian intereson pri la orientala literaturo. Ekde 1826 Rückert agis kiel profesoro pri orientalismo en Erlangen kaj ekde 1841 li okupis similan postenon en Berlino. En la jaro 1848 li ekloĝis en la bieno de sia edzino apud Coburg. Ekde la jaro 1810 li estis membro de la framasona loĝio en Hildburghausen.

Rückert mortis en Neuses apud Koburgo en 1866.

La verkaro de Friedrich konsistas ĉefe el liriko, sed ankaŭ el dramoj, unu verseposo kaj fabeloj. Uzante la pseŭdonimon **Freimund Raimar** li verkis sian kontraŭ-Napoleonan poemaron *Geharnischte Sonette*. Kortuŝaj estas liaj *Kindertotenlieder*: kantoj, kiuj respegulas la doloron de la poeto pri la frua morto de du el liaj idoj. Renomon li gajnis ankaŭ per tradukaĵoj el i.a. el la araba kaj la persa; ĉinajn verkojn li pere de la latina nur germanigis. Li majstris entute tridek lingvojn.

## Listo de verkoj (elekto) 
* *Deutsche Gedichte von Freimund Raimar* (enhavanta: *Geharnischte Sonette*, poemoj, 1814)
* *Östliche Rosen* (poemoj tradukitaj, 1822)
* *Amaryllis* (poemoj, 1825)
* *Hebräische Poeten, übersetzt und erläutert* (tradukoj, 1831)
* *Die Weisheit des Brahmanen* (6 volumoj, 1836-1839)
* *Leben Jesu* (verseposo, 1839)
* *Saul und David* (dramo, 1843)
* *Herodes der Große* (dramo, 1844)
* *Heinrich IV.* (dramo, 1844)
* *Liebesfrühling* (poemoj, 1844)
* *Kindertotenlieder* (kantoj verkitaj 1833/34, eld. 1872 kun muziko de Gustav Mahler)
* Friedrich Rückert: Firdosi's Königsbuch (Schahname) Sage I-XIII. Aus dem Nachlaß herausgegeben von E. A. Bayer. 1890. Nachdruck: epubli GmbH, Berlin, 2010 ISBN 978-3-86931-356-6
* Friedrich Rückert: ''Firdosi's Königsbuch (Schahname) Sage XX-XXVI.* Aus dem Nachlaß herausgegeben von E. A. Bayer. Nachdruck der Erstausgabe. epubli Berlin, 2010, ISBN 978-3-86931-555-3. (Details)

## Eksteraj ligiloj 
* ligiloj ĉe DDB
* hejmpaĝo de *Rückert-Gesellschaft''
* etbiografio kaj verkoj - ĉe Zeno.org

## Referencoj 
Kategorio:Germanlingvaj poetoj
Kategorio:Germanaj poetoj
Georges Kersaudy

**Georges KERSAUDY** (naskiĝis en 1921; mortis la 18-an de junio 2015) estis franca esperantisto.

Tre juna li eklernis plurajn latinidajn kaj ĝermanajn lingvojn kaj ekkonis en 1936 ke la scio de Esperanto malfermas privilegian aliron al la centr- kaj orient-eŭropaj lingvoj. De 1941 ĝis 1946, li diplomitiĝis en la Sorbono pri germana lingvo, usona literaturo kaj civilizo, skandinavaj lingvoj kaj literaturoj kaj rumana filologio. Samepoke li diplomitiĝis ĉe ''École Nationale des Langues Orientales Vivantes (Langues Zo')* pri rusa rumana hungara finna kaj akiris bonan konon de multaj aliaj lingvoj.

Eklaborinte ĉe la Franca Prieksterlanda Ministerio, li poste fariĝis tradukisto ĉe Unuiĝintaj Nacioj, kaj ĉe la Konsilio de la Eŭropa Unio li plenumis oficojn en diversaj ĉefurboj sur kvar kontinentoj, dume partoprenante misiojn en la tuta mondo kaj agante kiel oficiala faka tradukisto ĉe la Apelacia Tribunalo de Parizo. Li tiamaniere verkis oficialajn tradukojn el kvindeko da lingvoj.

En junio 2004, li partoprenis por la Eŭropaj elektoj, kiel unua de la listo de la Pariza regiono de Eŭropo - Demokratio - Esperanto, Francilio. La listo ricevis 5789 voĉojn (0,21% de la voĉdonoj).

## Verkoj 
* *Langues sans frontières. À la découverte des langues de l'Europe*, (Lingvoj senlime. Malkovrante la lingvojn de Eŭropo), *Éditions Autrement*, Sept. 2001, *Collection Frontières*, ISBN 2-7467-0125-1, 383 paĝoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo kun Georges Kersaudy el *Le monde de l'espéranto*
* *Langues sans frontières*  sur la TTT-ejo de SAT-Amikaro
* Pri *Langues sans frontières'' sur la Forumo franc-germana
* Kersaudy ĉe Forumo de la lingvoj de la mondo (, Tuluzo)

Kategorio:Francaj esperantistoj
Mendado

**Mendado** (alia uzata termino **postulado**) estas kvanto da iu varo, kiun individuo (**individua mendado**) aŭ ĉiuj individuoj kiuj interesiĝas pri tiu varo (**merkata mendado**) deziras aĉeti ĉe difinita prezo. La mendado estas pagkapabla intenco *ex ante*.

La teorio pri mendado kaj ofertado montras kiel kvantoj kaj prezoj estas determinitaj de la merkato.

Kategorio:Ekonomiko
Ofertado

**Ofertado** (alia uzata termino **proponado**) en ekonomiko estas la maksimuma kvanto da iu varo, kiun individuo (**individua ofertado**) aŭ individuaro (**merkata ofertado**) deziras vendi, konsiderante ke la prezo estas fiksita. La ofertado estas intenco *ex ante*.

La teorio de mendado kaj ofertado montras, kiel kvantoj kaj prezoj estas determinataj de la merkato.

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko
Merkato

[eta|La [Granda Bazaro en Istanbulo, unu el la plej malnovaj kontinue funkciigaj merkatkonstruaĵoj en ekzisto; ĝi enhavas ĉirkaŭ 3600 podetalbutikojn]]
**Merkato** estas stato de aĉetkapablo kaj aĉetemo pri iu komercaĵo aŭ borsa valoro. Temas pri virtuala "ejo" (neniam reala ejo, vidu bazaron), kie mendado kaj ofertado renkontiĝas, determinante la prezon, plej ofte danke al la meĥanismo de mendado kaj ofertado. La merkato estas centra koncepto por la ekonomika teorio.

La mona merkato koncernas la kostojn (interezojn) por kreditoj. La borso estas la merkato pri akcioj, opcioj kaj similaj valorpaperoj.

Socialismo kaj komunismo proponas ekonomion sen la merkataj principoj, en kiu prezoj ne ekzistas aŭ determiniĝas nur de la produktadkostoj de varoj.

En multaj lingvoj la vorto por "merkato" egalas al aŭ deriviĝas de la vorto por "bazaro", ejo, kie historie evoluis la merkataj konceptoj.

## Specoj de merkato 
### Aĉetant-merkato 
Aĉetant-merkato estas formo kie vendantoj konkure aspiras al la favoroj de aĉetantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Labormerkato
* Libera merkato
* Nigra merkato
* Komuna merkato
* Urboplaco
Varo

[eta|dekstre|250ra|[Kafo estas varo kiu iam ludis gravan rolon en la historio de ekonomio kaj komerco, kaj ankoraŭ estas tutmonde konsumita varo.]]
**Varo**, aŭ **komercaĵo**, estas aĉetebla havaĵo (produkto) aŭ servo. Ekzistas pluraj tipoj da varoj en la ekonomika teorio:
* Varoj konsumataj de la individuoj, plejofte aĉetitaj je la merkato.
* Varoj uzataj de la firmaoj dum produktado.

Laŭ PIV varo estas "Objekto, fabrikita por vendado; artiklo de komerco", kiel unua signifo, kaj "Iu ajn materia aŭ nemateria aĵo, kiun oni povas uzi por kontentigi bezonojn", kaj tiusence preskaŭ sinonima al havaĵo.

En ekonomiko, varo estas ekonomia havaĵo, kutime resurso, kiu havas plenan aŭ substancan konsumiĝeblon: tio estas, la merkato traktas instancojn de varo kiel ekvivalentaj aŭ preskaŭ sen rilato al tiuj kiu produktis ilin, ekzemple ekzempleroj de gazeto kiu kostas po unu dolaro, aŭ bazaj manĝaĵoj kiuj superbazaro vendas subkoste por altiri klientojn.

La prezo de varo estas tipe determinita kiel funkcio de sia merkato kiel tuto: bone establitaj fizikaj varoj havas aktivajn komercejojn kaj derivatajn merkatojn. La ampleksa disponeblo de varoj tipe kondukas al pli malgrandaj profitkvantoj kaj malpliigas la gravon de faktoroj (kiel varmarko) krom de la prezo. Plej varoj estas krudaj materialoj, bazaj resursoj, agrikulturaj, aŭ minproduktoj, kiel fererco, sukero, aŭ grenoj kiel rizo kaj tritiko. Varoj povas esti ankaŭ amasproduktitaj specializitaj produktoj kiel kemiaĵoj kaj memoriloj por komputiloj.

## Notoj 
Kategorio:Ekonomiko
Norwich

**Norwich** (pron. /ˈnɒɹɪʧ/) estas urbo en okcidenta Anglio, ĉefurbo de la angla provinco Norfolk; ĝi situas je proksimume 30&nbsp;km for de la Norda Maro. Ĝia loĝantaro nombris je 177.636 en 2005. Ĝi enhavas la universitaton University of East Anglia (*universitaton de orienta Anglio*), kiu fondiĝis en 1963, kaj ankaŭ malnovajn kastelon kaj katedralon.

## Nomo 
Ĝi estas foje nomata *Norviĉo* en Esperanto. En la angla, la urbonomo prononciĝas *Noriĉ* (*w* silentas), aŭ laŭ loka prononcmaniero foje *Narĉ*. Ĝian nomon kopiis ankaŭ diversaj urboj en Usono.

## Famuloj 
* John Kaye

## Bildaro 

Dosiero:Norwich - Norfolk dot.png|
Dosiero:NorfolkNorwich.png|
Dosiero:Norwich millennium library.jpg|

### Eksteraj ligiloj 
* Futbalklubo
* Urba konsilo
* Flughaveno
* Universitato
* Katedralo

Kategorio:Urboj de Norfolk
Universitato de Orienta Anglio

La **Universitato de Orienta Anglio** (, akronime **UEA**), troviĝas en Norwich, Norfolk, Anglio.

Ĝia nomo signifas proksimume *universitato de orienta Anglio*, sed pli precize *East Anglia* estas regiono kiu konsistas nur el kelkaj anglaj provincoj: Norfolk, Suffolk, Cambridgeshire, kaj parto de Essex.

Ĝi fondiĝis en 1963, ĉe la okcidenta flanko de la urbo.

La universitato havas internacian reputacion pri studado, kaj precipe la departamento de Naturmediaj Sciencoj famas pro
siaj fruaj kaj nuntempaj studoj pri klimataj ŝanĝoj.

La studentaro nombriĝas je 13000 studentoj, el kiuj proksimume 1000 devenas de ekster la Eŭropa Unio (j. 2003).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* studentaraj paĝoj 

East Anglia
Walter Sisulu

**Walter Max Ulyate SISULU** (naskiĝis la 18-a de majo, 1912, mortis la 5-a de majo, 2003) estis sud-afrika aktivulo kontraŭ ras-apartigo kaj elstara ano de la Afrika Nacia Kongreso (ANC).

## Biografio 
Sisulu naskiĝis en Engcobo, Transkei kaj estis edukita ĉe misiista lernejo. Li forlasis la lernejon en 1926 por komenci laboron. Li translokiĝis al Johannesburg en 1928 kaj laboris en diversaj industrioj.

Li aniĝis al la ANC en 1940 kaj kun Nelson Mandela kaj Oliver Tambo fondis la ANC Junular-Ligon en 1943. Je la komenco li estis la kasisto sed li ankaŭ havis gravan rolon en la planado de la militema Umkhonto we Sizwe (Lanco de Afriko). Forpuŝante la pli pasivajn estrojn li fariĝis ĝenerala sekretario de la ANC en 1949 kaj restis en tiu posteno ĝis 1954.

Kiel planisto por la *Defiance Campaign* ("Defi-Kampanjo") li estis arestita en 1952 kaj ricevis prokrastitan juĝon. En 1953 li vojaĝis al Eŭropo, la Sovetunio kaj Ĉinio kiel reprezentanto de la ANC. Oni malliberigis lin 7-foje dum la venontaj 10 jaroj.

Ĉe jurproceso pro ŝtatperfido oni kondamnis lin al 6 jaroj de mallibereco. Li malaperis kaj vivis kaŝe sed estis kaptita la 11-an de julio, 1963. Ĉi-foje oni kondamnis lin al dumviva mallibereco. Kun aliaj gravaj gvidantoj de la ANC li estis enkarcerigita ĉe la insulo Robben.

Oni liberigis lin en oktobro de 1989 post 26 jaroj de mallibereco kaj li estis elektita vic-prezidanto de la ANC dum la unua nacia konferenco post la repermeso de la organizaĵo.

En 1992 Sisulu ricevis *Isitwalandwe Seaparankoe*, la plej alta honoro de la ANC pro lia kontribuo al la liberiga batalo en Sud-Afriko.

Li geedziĝis kun Nontsikelelo Albertina en 1944 kaj ili havis 9 infanojn - 4 estis adoptitaj. La edzino kaj la infanoj ankaŭ estis aktivaj en la batalo kontraŭ ras-apartismo.

## Vidu ankaŭ
* Universitato Walter Sisulu

Sisulu, Walter
Kategorio:Apartismo
Néhou

**Néhou** estas urbeto de la departemento Manche, en la franca regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Néhouais*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Famuloj 
* Naskiĝo: Eŭgeno Lanti, 19-a de julio 1879.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Manche

Kategorio:Komunumoj de Manche
Saint-Lô

**Saint-Lô** estas prefektejo de la franca departemento Manche en la regiono Normandio. Ĝi estas ĉirkaŭita de remparoj.

Pro usonaj kaj anglaj bombardoj ĝi estis preskaŭ tute detruita la 6-an kaj 7-an de junio 1944, dum la Dua Mondmilito, tiel ke ĝi estas nomita "la ĉefurbo de la ruinoj".

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Famuloj 
[dekstra|dekstra|eta|[Urbain Le Verrier]]
* Urbain Le Verrier
* Samuel Beckett

## Vidu ankaŭ 
* Arondismento Saint-Lô
* Saint-Lô (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Saint-Lô ĉe Saint-Lô Agglo 


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Manche
Manche

***Manche*** [mɑ̃ːʃ], en Esperanto **Maniko**, situanta borde de la france samnoma Manika Markolo, estas franca departemento de la regiono Normandio. Ĝia prefekta urbo estas Saint-Lô. Tie troviĝas Monto Sankta Mikaelo.

La departemento enhavas 602 komunumojn.

## Geografio 
Manche estas parto de la regiono Normandio. Ĝi estas lima de la departementoj Calvados nordoriente, Orne oriente, Mayenne sudoriente kaj Ille-et-Vilaine sudokcidente. La norda parto nomiĝas *Cotentin*. Ĉirkaŭ la departemento, okcidente, norde kaj nordoriente, estas la maro *La Manche* (pli konata per la nomo Manika Markolo) je bordolongo de 350&nbsp;km.

Rilate al geologio la departemento apartenas al la Armorika Montaro.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
* arondismento Avranches
* arondismento Cherbourg
* arondismento Coutances
* arondismento Saint-Lô

## Historio 
La departemento estis kreita dum la Franca Revolucio, je la 4-a de marto 1790, per apliko de la leĝo de la 22a de decembro 1789, el parto de la provinco de Normandio. Ĝia ĉefurbo estis komence Coutances, sed estas Saint-Lô ekde 1796. Post la Dua Mondmilito, Coutances fariĝis la centro de la departemento (prefektejo), ĉar Saint-Lô estis preskaŭ komplete detruita. Sed tio ŝanĝiĝis, kiam Saint-Lô estis rekonstruita.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Manche

## Eksteraj ligiloj 
* Prefektejo
* Departementa Konsilio 
* Splaf
* WikiManche

eta|maldekstra|180ra|Alia formo de la blazono


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Dictionnaire Français-Espéranto

***Dictionnaire Français-Espéranto*** (Franca Esperanto vortaro) **Léger-Albault**, verkita de Roger Léger kaj André Albault aperis en 1961 (16x13&nbsp;cm 672, LVI, [2]&nbsp;p.). Ĝi enhavas suplementon de sciencaj kaj teknikaj terminoj kaj geografiaj kaj propraj nomoj. Post la Franca-Esperanto vortaro de Grosjean-Maupin (ses eldonoj 1912-1947) ĝi estis la gvida konsultverko ĝiaspeca ĝis apero de la *Grand Dictionnaire Français-Espéranto* (1992).

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-franca vortaro

## Eksteraj ligiloj
* Teksto pri la vortaro. .
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Libroj de André Albault
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Calvados

**Calvados** (franca elparolo: []) estas departemento de la franca regiono Normandio. Ĝi etendiĝas sur  kaj havis  loĝantojn en 2013.

Ĝia plej granda urbo estas Caen. Aliaj urboj estas Bayeux, Lisieux, Vire Normandie, Falaise, Hérouville-Saint-Clair. La departemento havas 621 komunumojn.

## Geografio 
**Calvados** estas parto de la regiono Normandio. Ĝi estas lima de la departementoj Eure oriente, Orne sude kaj Manche okcidente. Norde estas la Manika Markolo.

La Pointe du Hoc (franca prononco: [pwɛ̃t dy ɔk]) estas promontoro kun 30 m alta klifo superrigarde al la Manika Markolo sur la nordokcidenta marbordo de Normandio.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
* arondismento Bayeux
* arondismento Caen
* arondismento Lisieux
* arondismento Vire Normandie

## Historio 
La departemento estis kreita dum la Franca Revolucio, je la 4-a de marto 1790, per uzado de la leĝo de la 22-a de decembro 1789, el parto de la provinco de Normandio. Oni pensis nomi ĝin *Malsupra Orne* (*Orne-Inférieure*), antaŭ ol elekti la nunan nomon.

Legendo rakontas ke la vorto *Calvados* referas al la nomo de rokoj norde de Arromanches, pro kiuj dronis la ŝipo *Salvador* (nomo kiu iĝus Calvados per kelkaj lingvaj modifoj). La ŝipo Salvador estis unu el la *Hispana Ŝiparo*. Sed ŝajnas, pli simple, ke tiu nomo elvenas el la du *dorsoj* (*dorsa* en latino signifas kreskejo) kiuj estis kiel limŝtonoj al la ŝipistoj, kaj kiuj ŝajnas *senharaj* (*calva* en la latina) rilate al iliaj maldensaj vegetaĵaroj.

Je la 6-a de junio 1944, dum la Dua Mondmilito, alvenis tra la plaĝoj de Calvados anglaj, usonaj, kanadaj, polaj kaj francaj militistoj. Dum la sekvaj monatoj, ili liberigis la nordan parton de Francio.

## Turismo 
* Kanalo de Caen al Maro
* Flughaveno Caen - Carpiquet
* Flughaveno Deauville-Normandie

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Departementa konsilio de Calvados
* Komunumoj de Calvados
* Turismo en Calvados
* Bus Verts du Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Prefektejo de Calvados
* Departementa konsilio de Calvados 
* Turismo en Calvados


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Mendado kaj ofertado

En la ekonomika teorio, la teorio pri mendado kaj ofertado montras, kiel la prezo kaj la kvanto de varoj estas determinataj de la merkato.

En ĉiu merkato, kiam mendado superas ofertadon, la prezoj emas kreski. Male, kiam ofertado superas mendadon, la prezoj emas malkreski. Tiel la merkato ekvilibriĝas: mendado egalas ofertadon. Prezo estas vidata kiel funkcio de la kurboj de ofertado kaj mendado.

## Historio 
Ĝin unuafoje priskribis Ksenofono (angle ĉe 4.6.), jene:

"... Kresko de nombro de kupraĵ-metiistoj kondukas al prezofalo de la kupraĵoj kaj la metiisto retiriĝas de tiu agado. Same okazas ĉe la forĝistoj. Same, se greno kaj vino estas abunda kaj tiel tiuj estas malkaraj, la profito malaperas kaj multaj ĉesas kultivi la agron kaj ekagadas kiel komercistoj, vendistoj aŭ uzuristoj..."

## Kurboj de ofertado kaj mendado 
Dosiero:Mendado-ofertado.svg

En la grafikaĵo oni konsideru la prezon (vertikale montratan) kiel , el kiu rezultas certaj mendo kaj oferto, ambaŭ mezurataj per siaj kvantoj, montrataj horizontale. Tre malalta prezo rezultigus grandan mendon, sed nulan oferton, ĉar ne valoras produkti la varon aŭ doni la servon. Inverse, tre alta prezo rezultigus altan oferton, sed malgrandan mendon. Ambaŭ statoj ne estus stabilaj.

Oni vidas en la bildo, ke ekvilibriĝas la merkato, kiam mendado egalas ofertadon, je la prezo P* kaj kvanto K*. Kiam ofertado estas pli granda ol mendado, la aĉetantoj povas trudi malpli grandan prezon. Kiam mendado estas pli granda ol ofertado, la vendantoj povas postuli pli altan prezon.

Se la influo de prezo al mendado funkcias bone, la mendado estas elasta rilate al prezo. Se plialtigo aŭ malplialtigo de prezo ne ŝanĝas aĉetadon, mendado estas *malelasta* rilate al prezo.

Inverse ankaŭ la ofertado dependas de la prezo (krom ĉe neplimultigeblaj objektoj kiel antikvaĵoj aŭ grundo). Ju pli alta la prezo, des pli altajn kvantojn la vendantoj emas produkti.

Problemo ne estas nur en priskribado de fenomenoj koncerne de terminoj "ofertado" kaj "mendado".

## Lingvo-uzo 
La formo "Mendado kaj ofertado" estas populara esprimo. En ekonomikaj faktekstoj oni plej ofte parolas pri "Proponado kaj postulado" 

## Vidu ankaŭ 
* Mikroekonomiko
* Ekstera efiko
* Nevidebla mano
* Protektismo
* Dumpingo
* Profito
* Spezo
* Spezokonto
* Negoco
* Laborista benefico
* *La Riĉo de Nacioj*
* Prezmekanismo
* Kapitalismo

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.esperanto.be/fel/mon/007184.html  (Nehaltigeblaj prezaltiĝoj)
* https://www.esperanto.be/fel/mon/006648.html  (Monda energikonsumo malkreskas)
* http://www.mikrooekonomie.de/gl/gl.htm  
* http://www.greekshares.com/supdem.asp  
* http://gutenberg.net/1/0/6/1/10612/10612-h/10612-h.htm  
* http://www.gutenberg.net/etext/3300 
* http://www.mysap-pp.com  SAP Demand Planning

## Referencoj 
Kategorio:Ekonomiko
Kimra Nacia Eisteddfod

La **Kimra Nacia Eisteddfod** (kimre, *Eisteddfod Genedlaethol Cymru*) estas la plej grava kultura evento en Kimrio, festo de kimra poezio kaj kulturo kiu okazas ĉiuaŭguste (dujare en Norda Kimrio kaj dujare en Suda Kimrio).

maldekstre|eta|Kimra Nacia Eisteddfod 2007
|maldekstre|eta|Anonco por la Granda Nacia Eisteddfod ĉe Caernarvon, 1877
*Eisteddfod* estas Kimra vorto por kulturfesto, devene de la kimra vorto *eistedd* = sidi, ĉar ĉiuj kune sidiĝas.

kimrolingva poeto Ben Bowen, kiu naskiĝis en 1878, eklaboris en la loka karbomino kiam li estis nur dekdujara. Jam nur dekokjara, li gajnis la bardan tronon ĉe la Nacia Ejstedvodo, kaj li atingis la universitaton, sed neniam finis la studadon, pro tuberkulozo, kiu mortigis lin en lia dudekkvara vivojaro.

Sur ĝia ideo baziĝas la Internacia Eisteddfod.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo (kimre, angle)

Kategorio:Kimrio
Sejdo

**Sejdo** (pranorvege/praislande *seidhr*) estas la nomo de la nordĝermana ŝamanismo, praktikita precipe dum antaŭkristana tempo. Malsame al multaj aliaj ŝamanismaj kulturoj, en la nordia sejdo estis rigardata kiel por viroj hontiga, do la plej multaj praktikantoj estis (almenaŭ oficiale) sejdistinoj (*seidhkona*); tamen ekzistis virsejdistoj (*seidhmadhr*).

Samtempe en la mitologio, la ĉefdio Odino estis rigardata kiel la plej sperta sejdisto, por kio li estis mallaŭdata de Lokio en la poemo Lokasenna en la poezia Eddo.

Laŭ la sama mitologio, Odinon (ĉefo de la azoj, unu el la klasoj de pranordiaj dioj) iniciatis en sejdon Freja, am(or)diino kaj membro de la vanioj, la alia klaso.

Eventuala influo inter ŝamanistoj ĝermanaj kaj laponaj (nojdoj) estas disputata.
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hrafnar.org/hrafnar.html 
* http://www.seidhfeuer.de/index.htm 
* http://www.northvegr.org/lore/heim/001_02.php  
* http://69.72.226.186/~alaric/phd.php  

Kategorio:Ŝamanismo
Jiří Voskovec

eta|Jiří "George" Voskovec
**Jiří VOSKOVEC** (la 19-a de junio 1905 - la 1-a de julio 1981) (propranome **Jiří WACHSMAN**) (en Usono konata kiel ***George Voskovec***) estis ĉeĥa aktoro, kiu kun Jan Werich kreis klaŭnan duopon, similan al Stan Laurel kaj Oliver Hardy (Werich dikulo, Voskovec sveltulo). Inter la du mondmilitoj ili kreis en Prago la t.n. Liberigitan Teatron, en kiu ili ludis politike engaĝitajn komediojn, kiujn kutime ili mem ankaŭ verkis kaj kiuj nun estas konsiderataj klasikaĵo de la ĉeĥa literaturo. Kelkaj el la komedioj estis filmigitaj kaj ĝis nun prezentataj en la ĉeĥa televido kiel klasikaĵoj. En ilia ensemblo rolis ankaŭ aliaj eminentaj ĉeĥaj aktoroj, ekz. Vladimír Šmeral, Bohuš Záhorský, František Filipovský k.a. La muzikon por iliaj kantoj komponis duonblinda esperantisto Jaroslav Ježek.

Ĉar iliaj komedioj estis kontraŭfaŝismaj, ili devis post la okupacio en 1939 fuĝi al Usono, de kie revenis nur Jan Werich. Jiří Voskovec restis en Usono kaj rolis en pluraj usonaj filmoj sub la nomo Georgo Voskovec (ekz. *La dek du koleraj viroj* kun Henry Fonda).

## Dramoj de Werich kaj Voskovec 
* **Osel a stín** (Azeno kaj ombro)
* **Kat a blázen** (Ekzekutisto kaj frenezulo)
* **Balada z hadrů** (Balado el ĉifonoj)
* **Těžká Barbora** (Peza Barbora)
* **Pěst na oko aneb Caesarovo finále** (Pugno kontraŭ okulon aŭ la finalo de Cezaro)
* **Vest Pocket Revue** (Vest Pocket Revue)
* **Robin Zbojník** (Robin la Rabisto)
* **Caesar** (Cezaro)
* **Svět za mřížemi** (La mondo post la kradoj)
* **Rub a líc** (Reverso kaj averso)
* **Fata morgána** (Fatamorgano)
* **Ostrov Dynamit** (Insulo Dinamito)
* **Don Juan & comp.** (Donjuano & komp.)
* **Golem** (Golemo)
* **Nebe na zemi** (Ĉielo sur la tero)

## Filmoj de Werich kaj Voskovec 
* **Pudr a benzín** (Pudro kaj benzino, 1931)
* **Peníze nebo život** (Monon aŭ la vivon, 1932)
* **Hej rup!** (Ho ruk!, 1934)
* **Svět patří nám** (La mondo apartenas al ni, 1937)

## Filmoj de Voskovec en Usono 
* **Dekdu koleraj viroj** (ĉefrolis Henry Fonda)
* **La murdisto de Boston** (ĉefrolis Tony Curtis)

## Libro de Voskovec 
* **Klobouk v křoví** (Ĉapelo en vepro)

Post la morto li estis transportita al Prago kaj entombigita komune kun Werich.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Unuarespublikaj aktoroj de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj dramistoj
Kategorio:Ĉeĥaj humuristoj
Kategorio:Ĉeĥaj komikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj publicistoj
Kategorio:Ĉeĥaj reĝisoroj
Kategorio:Ĉeĥaj scenaristoj
Kategorio:Ĉeĥaj kantistoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la ĉeĥa lingvo
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Mortintoj en Kalifornio
Listo de israelaj esperantistoj

* Robertt Alberg
* Jaakov Beĥar
* Jeĥiel Ben-Alter
* Oskar Berman
* Solomon Iljiĉ Cins
* Josef Kohen-Cedek
* Grigor G. Choutoff
* Ben Cion Danon
* Naĥum Drezner
* Itamar Even-Zohar
* Aviv Faklieru
* Jeraĥmiel Giladi
* Ota Ginz
* Marie Ginzová
* Ĥananja Haroun
* Julius Hecht
* Natan Ben-Cion Ĥavkin 
* Ĵak Isakov
* Israel Israeli
* Nisim Israeli
* Aleks Kerbel
* Henrik MAŜLER
* Ezra Melamed
* Isĥak Muĉnik
* Josef Murĵan
* Josifa Rabino
* Moŝe Savir
* Bernhard Swarsensky
* Andreo Ŝalamon
* Josef ŜEMER
* Dvora Ŝor
* David Tachauer
* Amri Wandel
* Josef WOHLBERG
* Dora Wunderbaum


Israelaj
Listo de turkaj esperantistoj

Jen **listo de turkaj esperantistoj**:

## Hayrettin Dural 
**Hayrettin DURAL** (naskiĝis en 1921; mortis la  en Ankara) estis turka esperantisto kaj kolonelo, fakdelegito pri lingvoj en Istanbul (1996-2003).
## Mehmet Hulusi
Profesoro **Mehmet Hulusi** estis turka esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. 

Verko

***Esperanto Dili**. Aydin, 1931, 12 pĝ.

## Hasan Kocaman 
**Hasan KOCAMAN** (naskiĝis 1907; mortis la 23-an de aprilo 1975) estis turka esperantisto. Li lernis esperanton en 1930 kaj estis delegito de UEA en Istanbulo dum 25 jaroj.
## Stjepan Miŝak
**Stjepan Miŝak** estis esperantisto en Adana, Turkujo en la unua duono de 20-a jarcento. Redaktoro de „Informoj de E.-Domo en Adana“ veŝtpoŝformata bulteno.

Verkoj:

***Esperanto en Turkujo, kaj mia ago**. Eld. la aŭtoro, Adana, 1935(?)

***Edzeca vivo**. Eld. la aŭtoro, Adana, 1935(?)

***La Mistera Oriento — Miaj Memoraĵoj.** Eld. la aŭtoro, Adana, 1935(?), 82 pĝ.

## Referencoj

Turkaj
Listo de jugoslavaj esperantistoj

* Ivan Andrejeviĉ
* Otmar Avsec
* Ferenc Baĉa
* Don Bogomir Babic
* Julija Beltram
* Dragutin Buha
* Vilim BUK
* Stjepan Ĉaklec
* F. DOBRAVC
* Ivan FLANJAK
* Ante Gropuzzo
* Vasile Ĝorĝieski
* Priska Haas
* Ivan JARC
* Antun-Tonĉi Jorgovanić
* Ljudovit Koser
* Kolomano Kovaĉ
* Leo Kun
* Ivo Lapenna
* Petar LEVAR
* N. LISAC
* Viktorino Lichtenwallner
* Ante Marinović
* Juraj Mautner
* Simo Milojeviĉ
* Tomislav MITROVIĈ
* Franjo Modrijan
* Leopold Moker
* Jovan Neŝiĉ
* Bogiĉ Noveljiĉ
* Jovan OŜAP
* Ilija PUHALO
* Branko Rajšić
* Ljubica RAJŠIĆ
* Rudolf Rakuša
* Godicl Rudi
* Cila Bahorić-Rukavina
* Tibor Sekelj
* Paja Staniĉiĉ
* Slavko Šimunić
* Marijan Tavĉar
* Bozidar Vanĉik
* Mile Veličković
* József Vécsey
* Mladen Vrtunski
* Petar Vukomanović
* Zlata Zacho
* Stevan S. Živanović
* Mirko ZLATKOVIĆ
 

Jugoslavaj
Otmar Avsec

**Otmar AVSEC** (naskiĝis en 1907; mortis la 20-an de aŭgusto 1975 en Ljubljana) estis slovena esperantisto kaj vortaristo.

Avsec lernis Esperanton en 1925 kaj tuj fariĝis aktivulo. Li estis ĝenerala sekretario de Jugoslavia Esperanto-Federacio.

En 1955 aperis lia Esperanto-slovena vortaro ĉe la Slovenia Ŝtata Eldonejo en Ljubljano (200&nbsp;p.). Ĝi fariĝis la bazo de lia ĉefa verko, dudirekta vortaro slovena-Esperanto kaj Esperanto-slovena, aperita de la sama eldonejo en 1958 (303&nbsp;p.) kaj dua kompletigita eldono tie en 1972 (303&nbsp;p.). Jen kelkaj linioj el litero K, kiu donas ideon pri la strukturo, detaleco kaj profundeco de la vortaro slovena-esperanta:

**krucifer-oj** (bo) križarka

**krucifiks-o** razpelo

**kruĉ-o** vrč

**krud-a** surov, neotesan, **-aĵo** surovina (material)

**kruel-a** oktruten

**krup-o** davica

**krupier-o** krupjé, pomočnik v igralnici

## Eksteraj ligiloj 
[Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=otmar+avsec&vid=ONB&fn=search) de Otmar Avsec en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Avsec, Otmar
Avsec, Otmar
Avsec, Otmar
Priska Haas

**Priska HAAS** (naskiĝis la ? en 1888 jaro; mortis la 20-an de julio en 1975 jaro, en Maribor, tiam Jugoslavio). Ŝi lernis esperanton jam en 1911 kaj partoprenis la 9-an UK en 1913. Ŝia aktiveco plektiĝis kun tiu de d-ro Henriko Haas (ŝia edzo), fondinto de la loka E-grupo (1910) kaj unu el la pioniroj de la jugoslava movado. Ŝi kunorganizis landajn kongresojn, gvidis multajn kursojn kaj longtempe estis delegito kaj fakdelegito de UEA.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo de Priska Haas, Esperanto : revuo internacia : oficiala organo de Universala Esperanto Asocio. Jaro 68, n. 838 (1975)

H
H
John Masefield

**John MASEFIELD** (naskiĝis la 1-an de junio 1878 en Ledbury, Herefordshire; mortis la 12-an de majo 1967 en Abingdon, Berkshire) estis angla verkisto.

La filo de advokato frue perdis siajn gepatrojn. En la aĝo de 13 jaroj li fariĝis maristo, kaj post trijara restado en Usono li en la jaro 1897 revenis al Britio, kie li vivtenis sin kiel ĵurnalisto kaj verkisto. Ekde 1930 li okupis la postenon de *poet laureate* (= kortega poeto).

La verkaro de John Masefield konsistas el poemoj, romanoj (kiuj ĉefe respegulas la aventuran vivon sur la maro), krome versdramoj kaj verseposoj, eseoj kaj traktatoj.

## Listo de verkoj 
* *Salt Water Ballads* (poemoj, 1902)
* *The Tragedy of Nan* (versdramo, 1908)
* *Martin Hyde* (romano, 1910)
* *The Everlasting Mercy* (verseposo, 1911)
* *The Widow in the Bye Street* (verseposo, 1912)
* *The Dauber* (verseposo, 1913)
* *Reynard the Fox* (verseposo, 1919)
* *Sard Harker* (romano, 1924)
* *The Bird of Dawning* (romano, 1933)
* *So long to Learn* (membiografio, 1952)

## En Esperanto aperis 
*Antaŭkastela rakonto* ; *Apud kastela ruino* ; *Haveno de sennombraj ŝipoj* ; *Lanky Ijob* / John Masefield. - En: Angla antologio ; p.361 - 369, vol. 2

Kategorio:Anglaj verkistoj