open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miravan

[200px|dekstra|eta|*Miravan* (1772) fare de [Joseph Wright of Derby, 127x101.6&nbsp;cm, Muzeo kaj artgalerio de Derby]]
***Miravan romp-malfermanta la tombon de siaj prauloj*** (: *Miravan Breaking Open the Tomb of his Ancestors*) estas pentraĵo farita de Joseph Wright of Derby originale kompletigita en 1772 .

## Priskribo 
La rakonto de Miravan estis klarigita de Joseph Wright kaj venas el *Letters Concerning Taste* de John Gilbert Cooper kiuj estis publikigitaj en 1755. Tamen Cooper pretendas que la rakonto estas Persa sed la supozata origina fonto ne estas konata.

Joseph Wright estis konata pro siaj studoj sub nekutima lumado kaj liaj pentraĵoj kombinas tion kun stilo kiu estis nomita Nov-Gotika kion Wright ankaŭ uzis en sia pentraĵo de *Demokrito studanta anatomion*. Tiuj du pentraĵoj ankaŭ montras la konon pri homa anatomio de la artisto.

La pentraĵo estis titolita *Miravan romp-malfermanta la tombon de siaj prauloj* kaj ĝi montras nobelulon, Miravan, kiu malkovris unu el la tomboj de siaj prauloj. Pelata de avido li ordonas ke la tombo estu romp-marfermata post kiam li vidas ke surskribo sur la tombo pretendas ke "trezoro pli granda ol Krezo iam ajn posedis enestas". La pentraĵo montras la abomenon de Miravan kaj lian angoron kiam li ekkonscias ke li estis trompita. Lia praulo diras ke Miravan ne ĝuos eternan ripozon tial ke li perturbis unu el siaj pragepatroj.

## Historio 
La pentraĵo estis gravurita en 1772 fare de Valentine Green kaj kiel multaj el la pentraĵoj de Wright ĝiaj obskuraj kaj helaj areoj faris ĝin ideala por mezotinto. En tiu ĉi kazo la vidaĵo estas lumigita de unusola ole-lampo suplementita de lunlumo. La pentraĵo estis aĉetita dum vivtempo de Wright de s-ro Milne (kiu eble estis el Wakefield). La pentraĵo fariĝis posedaĵo de Muzeo kaj artgalerio de Derby en 1935 post kiam ĝi estis akirita el privata proprieto dank' al UK National funding.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby 

Kategorio:Pentraĵoj

Kategorio:Pentraĵoj de Joseph Wright of Derby
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
2598 Merlin

'*2598 *Merlin''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la legenda magiisto Merlin.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Artura literaturo
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Alajos Orthmayr

**ORTHMAYR Alajos** (pro. ortmair) estis hungara neŭrologo-psikiatro naskita en Facsád la 24-an de septembro 1917 kaj mortinta en Eger la 19-an de februaro 1971.

## Biografio 
Alajos Orthmayr diplomitiĝis en la Universitato de Koloĵvaro (1944). En 1940–45 li estis praktikanto, pli poste asistanto de la instituto pri patologio de la universitato. En 1946–47 li estis psikiatro de la Malsanulejo Szent János de Budapeŝto, poste inter 1947–54 adjunkto de kliniko pri neŭrologio kaj psikiatrio de universitato de Peĉo. De 1954 ĝis sia morto li estis ĉefkuracisto de la Tutlanda Instituto pri Neŭrologio kaj Psikiatrio. Li estis fondinto kaj redaktoro ĝis sia morto de la revuo *Alkohologia*.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Leopold Staff

**Leopold Henryk Staff** (naskiĝis la 14-an de novembro 1878 en Lvivo, Aŭstra imperio, mortis la 31-an de majo 1957 en Skarżysko-Kamienna, Pola Popola Respubliko) estis ĉeĥdevena pola poeto, tradukisto, dramaturgo kaj eseisto. La patro František Staff estis sukerbakisto kaj devenis el Bohemio, kaj lia patrino, denaske Leopoldina Fuhrherr, estis germanlingvanino el Prusia Silezio. Kreskiĝinte en la multetna etoso de la urbo Lvivo (ekde 1722 en la Aŭstra imperio nomata germane *Lemberg*, jide לעמבערג, *Lemberg*), li iĝis unu el la plej eminentaj kreintoj de la pola literaturo de la 20-a jarcento, konsiderata ĉefe kiel reprezentanto de la nuntempa klasikismo. Pioniro de la ĉiutaga poezio, li estas gvida membro de la literatura movado Juna Pollando. Liajn poeziaĵojn al Esperanto komencis traduki jam en la jaro 1909 Julian Tuwim.
eta|maldekstra|Poeto Leopold Staff, ĉ. 1910 jaro
[eta|maldekstra|La tombo de Leopold Staff en [Tombejo Powązki en Varsovio]]

## Traduklaboro 
Leopold Staff estis ankaŭ tradukisto de la franca, germana, greka, itala, latina kaj orienta literaturoj al la pola.
* *Latinaj Elegioj* de Jan Kochanowski,
* *Romaj Elegioj* kaj *La suferoj de la juna Werther* de Goethe,
* *Floretoj* de Sankta Francisko el Asizo,
* *Ora Legendo* de Jakobo de Voraĝino,
* *Johano-Kristoforo* de Romain Rolland,
* *Tristan* de Thomas Mann,
* *Fruktorikolto* de Rabindranath Tagore,
* *Ĉina Fluto*

Kategorio:Polaj poetoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Polaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥdevenaj poloj
Kategorio:Ora Legendo
Drienov

**Drienov** (hungare *Somos* [ŝomoŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Drienov situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtovojo Košice-Prešov. La lasta urbo troviĝas je 14 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1238, poste en la sekva jaro laŭ tiama hungara ortografio *"Sumus"*. Ekde 1284 la loko iĝis doganprena vilaĝo kaj okazis ankaŭ bazaradoj. En 1427 10 familioj pagis impostojn. En 1449 la husanoj venkis la hungarojn. En 1575 la turkoj okupis kaj tuj detruis la fortikaĵon, tamen la vilaĝo evoluis kaj iĝis kampurbo. En 1787 845 vilaĝanoj loĝis en 112 domoj, en 1828 1055 vilaĝanoj en 140 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Somos 1421 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lemešany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Drienov 2050 homoj, (2011 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo el la 14-a jarcento, post jarcento pligrandiĝis, en 1749 barokiĝis
* grekokatolika preĝejo de 1902
* malfrubaroka kastelo el la 1760-aj jaroj

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Nemcovce (distrikto Prešov)

eta|maldekstra|250px|Preĝejo en Nemcovce
**Nemcovce** (hungare *Kapinémetfalu* germane *Deutschendorf*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Nemcovce situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Vranov nad Topľou-Prešov. La lasta urbo troviĝas je 12 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1364 laŭ tiama hungara ortografio *"Nemethfalua"*. En 1427 19 familioj pagis impostojn. En 1787 288 vilaĝanoj loĝis en 39 domoj, en 1828 354 vilaĝanoj en 47 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kapinémetfalu 294 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Prešov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 pro partizanoj la faŝistoj mortpafis 6 vilaĝanojn. En 2001 vivis en Nemcovce 462 homoj, (460 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sanktaj Cirilo kaj Metodo de 1972
* luterana preĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Nikolao Merkator

**Nikolao MERKATOR** aŭ **Nikolao Mercator** (vernome: ***Nikolaus Kauffmann***; naskiĝis en 1620 en Eutin, Germanujo; mortis la 14-an de januaro 1687 en Versailles, Francujo) estis matematikisto, kiu famiĝis pro siaj verkoj pri logaritmoj.

Li studis en Rostock kaj Leiden kaj estis de 1642 ĝis 1648 konferencisto en Rostock, poste de 1648 ĝis 1654 en Kopenhago. De tie li iris al Parizo (1655-1657). En 1657 li translokiĝis al Britujo kaj vivis de 1658 ĝis 1682 en Londono, kie li konstruis pendolhorloĝon por pli bone kalkuli tempon kaj kalkuli longitudon sur ŝipoj. Tio anigis lin en 1666 al la Reĝa Societo de Londono. En la jaro 1682 li denove translokiĝis al Francujo. Li konstruis la fontanojn de Versajlo kaj mortis tie en la jaro 1687.

Merkator malkovris la potencvico por la natura logaritmo (en sia *Logarithmo technica* publikigita en 1668):

:\ln(1+x)=x-\tfrac{1}{2}x^2+\tfrac{1}{3}x^3-\tfrac{1}{4}x^4\pm\cdots

Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Germanaj muzikteoriistoj‎
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
RossoNoemi

***RossoNoemi*** estas muzikalbumo de la itala kantistino Noemi.

## Trakoj 
# *Up* - 4:07  (Noemi, Kaballà – Emanuele Fontana, Noemi, Corrado Rustici)
# *Fortunatamente* - 4:10 (Noemi, Luca Chiaravalli)
# *Vuoto a perdere* - 4:03 (Vasco Rossi – Gaetano Curreri))
# *Sospesa* - 4:27 (Noemi)
# *Dipendenza fisica* - 3:50 (Kaballà – Corrado Rustici)
# *Odio tutti i cantanti* - 4:35 (Diego Mancino, Matteo Buzzanca)
# *Poi inventi il modo* - 3:28 (Federico Zampaglione)
# *Musa* - 4:15 (Diego Mancino, Noemi – Diego Mancino)
# ''Le luci dell'alba* - 4:05 (Noemi, Pacifico – Emanuele Fontana)
# *Altrove (koncerte registrita)'' - 3:09 (plia trako) (Morgan)

## Notoj
Birendra de Nepalo

eta

**Birendra Bir Bikram Ŝah Dev** (nepale वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेव, naskiĝis la 28-an de decembro 1945, mortis la 1-an de junio 2001) estis reĝo de Nepalo ekde la 31-a de januaro 1972 ĝis la 1-a de junio 2001.

Li regis, dum la unuaj dekkelkaj jaroj - simile al la patro Mahendra de Nepalo - absolutisme. Li sukcesis teni sendependecon de la lando ekvilibrante influojn de Barato, Ĉinio kaj Sovetunio. Nur en 1990 li estis devigita de opozicio permesi agadon de politikaj partioj kaj akcepti konstitucion, kiu enkondukis demokration. En 1996 li estis celo de maoista ribelo strebanta likvidi monarkion.

La 1-an de junio 2001, Birendra estis mortpafita en la reĝa palaco, kune kun pluraj familianoj. Laŭsupoze la mortigisto estis lia filo, la kronprinco Dipendra de Nepalo, kvankam multaj nepalanoj pridubas tiun version de la evento. Dipendra post la morto de Birendra deklariĝis reĝo de Nepalo, sed ĉar li post la masakro estis senkonscia por pafaj vundiĝoj, kiujn li laŭsupoze mem kaŭzis al si, lia frato, princo Gjanendra, deklariĝis reganto. Post kiam Dipendra mortis post tri tagoj, Gjanendra de Nepalo oficiale deklariĝis sekva reĝo de Nepalo. Pri detaloj de la mortigo vidu la apartan artikolon Masakro de la nepala reĝfamilio.

Kategorio:Nepalaj reĝoj
Ejnula Fatulajev

**Ejnula Emin oglu Fatulajev** (azere Eynulla Emin oğlu Fətullayev, naskiĝis la 25-an de septembro 1976 en Bakuo) estas azeria ĵurnalisto kaj eldonisto de la sendependa ruslingva semajna gazeto *Реальный Азербайджан* (Reala Azerbajĝano) kaj de la azerbajĝanlingva taga gazeto *Gündəlik Azərbaycan*. Li estis enkarcerigita inter 2007 kaj 2011 en Azerbajĝano pro siaj komentoj pri la Masakro de Hoĝali. Kontraŭ lia malliberigo internacie protestis interalie la asocioj Raportistoj sen limoj, PEN-klubo internacia, la Komitato por Protekto de Ĵurnalistoj (angle *Committee to Protect Journalists*, Novjorko). Amnestio Internacia nomis lin "prizonulo prokonscienca" kaj "prioritata kazo de 2011". Kondamnita en 2007 je mallibereco de 8 jaroj, la 24-an de majo 2011 li estis liberigita post amasaj retpoŝtaĵoj laŭ iniciato de Amnestio Internacia senditaj el multaj partoj de la tero al la azerbajĝana prezidanto Ilham Alijev.

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva artikolo pri lia liberigo en majo 2011, en retejo de Amnestio Internacia Britio
* germanlingva artikolo de 2009 pri li, en retejo de Amnestio Internacia Germanio 

Kategorio:Azerbajĝanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Bakuo
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 21-a jarcento
Kantono Saint-Arnoult-en-Yvelines

La **kantono de Saint-Arnoult-en-Yvelines** (france *canton de Saint-Arnoult-en-Yvelines*) ĝis administra reformo de marto 2015 estis franca kantono situa en la departemento Yvelines kaj en la regiono Francilio.  Ĝia ĉefurbo estis Saint-Arnoult-en-Yvelines.
Ĝi estis kreita en 1966.

## Komunumoj 
Apartenis al la kantono la jenaj 17 francaj komunumoj :

*Ablis;
*Allainville ;
*Boinville-le-Gaillard;
*Bonnelles ;
*Bullion ;
*Clairefontaine-en-Yvelines ;
*La Celle-les-Bordes ;
*Longvilliers;
*Orsonville ;
*Paray-Douaville ;
*Ponthévrard ;
*Prunay-en-Yvelines ;
*Rochefort-en-Yvelines ;
*Saint-Arnoult-en-Yvelines ;
*Saint-Martin-de-Bréthencourt ;
*Sainte-Mesme ;
*Sonchamp.

eta|maldekstra|230ra|
## Esperanto vivo
Okaze de la kantonaj balotoj en 2011, *Jérémy Bizet*, vicprezidanto de EDE-France, kandidatiĝis por Ĝenerala Konsilisto kaj ricevis 18 voĉdonojn (0,27% de voĉoj).

## Notoj kaj referencoj 
Saint-Arnoult-en-Yvelines
Bruna kampo

**Bruna kampo** (angle Brownfields) estas urbaniza termino de loko, kiu en estinteco estis uzata plej ofte kiel fabrikejo. Ofte en tiuj ĉi lokoj estas senhejmuloj aŭ ŝtelistoj de metaloj. Alia problemo estas, ke oni ne povas facile iun novan komplekson ĉi tie tuj konstrui. Investanto devas solvi ankaŭ ekologiajn problemojn kaj se la restaĵoj de la konstruaĵo estis en estinteco iel unika (ekzemple desegno), investanto ne devus detrui restaĵojn de konstruaĵo, sed plani sian projekton kun la restaĵoj. Ĉar oni ne bezonas uzi liberan verdan kampon (angle *greenfields*), sukcesaj brunkampaj projektoj signifas efikan eluzadon de lokoj ĝis tiu momento ne interesaj, sed ofte proksime al urbocentroj (kutime oni dum tiu ĉi brunkampa projekto konstruas novajn domojn, parkojn aŭ novajn vendejarojn).

Kategorio:Urbaj studoj kaj planado
Kategorio:Industrio
Altaja falko

La **Altaja falko ** *(Falco cherrug altaicus)(?)* estas granda falko de disputebla taksonomia situacio. Ĝi estas ofte konsiderata subspecio de la Tartarfalko *(Falco cherrug)*.

Ĝi reproduktiĝas en relative malgranda areo en Centrazio tra la Altajoj kaj la Sajanoj. Tiu areo koincidas kun la multe pli granda reprodukta areo de la Tartarfalko *(Falco cherrug)*. Ŝajnas ke la Altaja falko estas ĉu naturaj hibridoj inter Tartarfalko kaj Ĉasfalko *(Falco rusticolus)*, ĉu posteuloj de raraj hibridoj reenirintaj en la granda populacio de Tartarfalkoj. Nunaj molekulaj genetikaj studoj ne kapablis ankoraŭ pruvi aŭ falsigi tiun hipotezon. La Ĉasfalko estas rara vintra vaganto en tiu areo. La altaltitudaj malvarmaj herbejoj de tiu regiono estas intermeza habitato inter la tipa habitato de la Tartarfalko (moderklimataj stepoj de malaltaj teroj) kaj la tipa habitato de Ĉasfalko (arkta tundro). Tiuj du specioj de falkoj estas ankaŭ facile hibrideblaj ĉe kaptivbredataj birdoj. 

Tiele la Altaja falko estas provizore konsiderata subspecio de la Tartarfalko *Falco cherrug altaicus*. Ili tendencas esti pli grandaj ol la tipaj Tartarfalkoj kaj havas ruĝecdorsajn, brunecajn kaj grizecajn variantojn. 

Ili havis bonegan reputacion inter centraziaj falkadistoj. Tio estas tialo ke kelkaj spekulacias ke la hungara mita turul povus esti fakte la Altaja falko.

## Literaturo 
* György Almásy 1903. Vándor-utam Ázsia szívébe. (My Travels to the Heart of Asia – *in Hungarian*) Budapest, Természettudományi Könyvkiadó-vállalat.
* Eastham CP, Nicholls MK, Fox NC 2002. Morphological variation of the saker (Falco cherrug) and the implications for conservation. *Biodiversity and Conservation,* **11,** 305-325.
* Ellis DH 1995. What is Falco altaicus Menzbier?  *Journal of Raptor Research,* **29,** 15-25.
*Menzbier MA 1891. (1888–1893). Ornithologie du Turkestan et des pays adjacents (Partie No. -O. de la Mongolie, steppes Kirghiz, contree Aralo-Caspienne, partie superieure du bassin d'Oxus, Pamir). Vol. 12. Publiee par l'Auteur, Moscow, Russia.
* Nittinger F, Gamauf A, Pinsker W, Wink M, Haring E 2007. Phylogeography and population structure of the saker falcon (Falco cherrug) and the influence of hybridization: mitochondrial and microsatellite data. *Molecular Ecology,* **16,** 1497–1517.
* Orta J 1994. 57. Saker Falcon. In: del Hoyo J, Elliott A,  Sargatal J (eds.): Handbook of Birds of the World, Volume 2: New World Vultures to Guineafowl: 273-274, plate 28. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-15-6
* Potapov E, Sale R 2005. The Gyrfalcon. Poyser Species Monographs. A & C Black Publishers, London.
* Sushkin PP 1938. Birds of the Soviet Altai and adjacent parts of north-western Mongolia. Vol. 1. [In Russian.] Academy of Science of USSR Press, Moscow, Russia.

## Eksteraj ligiloj al raraj fotoj 
* Altaja falko, Okcidenta Mongolio
* Altaja falko, Okcidenta Mongolio
* Altaja falko, Kazaĥio 

Kategorio:Falkoformaj
Kategorio:Falkedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Truŝtopisto sur riverbordoj de Derwent

[240ra|dekstra|eta|*Truŝtopisto sur riverbordoj de Derwent* (1773) fare de [Joseph Wright of Derby, 97x121&nbsp;cm, Muzeo kaj artgalerio de Derby]]
***Truŝtopisto sur riverbordoj de Derwent*** (: *Earthstopper on the Banks of the Derwent*) estas pentraĵo farita de Joseph Wright of Derby originale kompletigita en 1773.

## Priskribo 
La pentraĵo montras viron ŝtopanta vulpo-truojn tiel ke okazonta vulpo-ĉasado povu mortigi vulpojn sen ke la besto havu la oportunon kaŝi sin subteren. Tiu viro estas konata kiel *Truŝtopisto*.

Joseph Wright estis konata pro siaj studoj sub nekutima lumado sed ĉi tie ni vidas tion kombinita kun pejzaĝo. Wright kompletigis malmultajn notindajn pentraĵojn kiuj inkluzivis pejzaĝojn antaŭ ol li vojaĝis tra Italio, kie li kreis grandan nombron inkluzive tiujn kiuj montris la erupcion de Vezuvio. Benedict Nicholson kiu estis aŭtoritatulo pri Joseph Wright pensis ke tiu pentraĵo inspiris poeziajn versojn en poemaro nomita laŭ kaj helpe al la prezervado de Needwood Forest. La versoj estis verkitaj de Francis Noel Clarke Mundy, kiu poste komisiis ses portretojn al Wright, inkluzive de unu por si mem. Tiuj portretoj kun proporcio de tri per kvar estis tiuj de li mem kaj kvin el liaj amikoj en uniformo de la propra privata ĉaso de Mundy. Versoj de Mundy tekstis:

:Whilst as the silver moonbeams rise,
:Imagin'd temples strike my eyes
:With tottering spire, and mouldering wall,
:And high roof nodding to it's fall, -
:His lanterns gleaming down the glade,
:One, like a sexton with his spade,
:Comes from their caverns to exclude
:The midnight prowlers from the wood...

Estas juste ke Wright kiu bazis siajn proprajn pentraĵojn kiel Miravan sur literaturo, povu siavice inspiri poezion al la grupo kiu inkludis Erasmus Darwin kaj Anna Seward.

## Historio 
La pentraĵo estis ekspoziciita en 1773. Ĝi estis aĉetita de Philip Yorke kiu fariĝis ano de la Reĝa societo kaj estis la 2-a Grafo de Hardwicke. La pentraĵo restis en Earl familio ĝis kiam ĝi estis vendita de kvina Grafo Koincide Charles Yorke (la 5-a Grafo) estis konata pro sia malŝparemo kaj Disraeli nomumis lin, je la peto de la Princo de Kimrio, al la titolo de "Mastro de la *Buckhounds*" (malgrandaj Leporhundoj), kie li estis reprezentanto de Ŝia Moŝto ĉe Ascot. La pentraĵo estis fine aĉetita de Benedict Nicholson (biografo de Wright) kiu vendis ĝin pere de Artfund al la kolekto de Muzeo kaj artgalerio de Derby.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rivero Derwent (Derbyshire)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby 

Kategorio:Pentraĵoj

Kategorio:Pentraĵoj de Joseph Wright of Derby
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
2601 Bolonjo

**2601 Bolonjo** estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la itala urbo, elde kiu ĝi estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Bolonjo
Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Šlapanice

**Šlapanice** estas urbo en distrikto Brno-provinco en Sudmoravia regiono en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro
## Vidindaĵoj  
* Preĝejo de Ĉieliro de Maria
* Kastelo de jaro 1750
* Urbdomo
Proksime estas Slavkov u Brna, kie en jaro 1805 okazis batalo ĉe Slavkov.

## Transporto 
Tra Šlapanice gvidas grava elektrizita fervoja linio numero 340 de Uherské Hradiště al Brno. Krom tio estas ankaŭ trolebusa konekto al Brno per linio numero 31.

## Pluaj fotoj 

Šlapanice, cukrárna.jpg|Malnova paroĥo kaj eksa Stará fara a bývalá skolastikejo, hodiaŭ muzeo
Slapanice namesti.jpg|Placo Šlapanice - aviadila foto
Slapanice benzinka.jpg|Šlapanice - vido de benzinstacio
Pohled-g.JPG|Konstruaĵoj en strato Hřbitovní
Šlapanice, železniční stanice (3274b).jpg|Fervoja stacio Šlapanice
Šlapanice, Jungmannova, Šlapanice zastávka (3245b).jpg|Šlapanice haltejo, nova fervoja stacio el la jaro 2018

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Brno

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Urboj en distrikto Brno-provinco
Kategorio:Municipoj en distrikto Brno-provinco
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Dija-svratka valego
Wisen

**Wisen** estas komunumo en la distrikto Gösgen en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 414 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Wisen situas kiel ununura komunumo de la distrikto Gösgen norde de la kresto de la Soloturna Ĵuraso nordoriente de la Suba Hauenstein-Pasejo. En nordo la komunumon limas la monto Wisnerberg kaj en oriento leviĝas la impresa roko de Wisner Flue. La rivereto Wisnerbach, kiu fontas sude de la vilaĝo senakvigas la komunuman teritorion al la direkto de Zeglingen, kie la rojo alfluas al Eibach, kiu siavice en Sissach alfluas al Ergolz.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wisen limas en nordo al Häfelfingen (BL), en nordoriento al Zeglingen (BL), en sudoriento al Lostorf, en sudo al Tribmach, en sudokcidento al Hauenstein-Ifenthal, kaj en okcidento al Läufelfingen (BL).

## Trafiko 
Wisen situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas per mallarĝa flanka vojo, kiu disbranĉiĝas de la kantona ĉefvojo n-ro 2 norde de Suba Hauenstein-Pasejo kaj kondukas tra Wisen al Zeglingen, tiel ke Wisen de Kantono Soloturno atingeblas aŭtomobile nur tra bazelkampara teritorio. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per buslinioj al Ifenthal kaj al Olten.

## Historio 
La unua skriba mencio de Wisen datiĝas el la jaro 1226 el dokumento de la Monaĥejo Schöntal. Dum mezepoko la senjoroj de Wisen estis la Grafoj de Froburgo, kies praburgo situas nur kelkcentmetroj sude la la komunuma limo sur la teritorio de Trimbach. En la jaro 1307 la jurisdikcio pri Wisen transiris de la Froburgoj al la Grafoj de Nidau, en la jaro 1376 al la Grafoj de Thierstein kaj en 1418 al la Grafoj de Falkenstein. En la jaro 1458 Wisen estis kun la cetera voktejo Gösgen aĉetita de la urbo Soloturno.

## Bildaro 

Dosiero:Wisner Flue 150.JPG|Wisner Flue
Dosiero:Wisen preghejo 157.JPG|Preĝejo Sankta Josefo
Dosiero:Wisen preghejo 162.JPG|La preĝejo de interne
Dosiero:Wisen vojindikilo al Moskvo kaj Pekino 165.JPG|Vojindikilo al Moskvo kaj Pekino
Dosiero:Wisen gastejo Loewen 164.JPG|Gastejo Löwen [Leono]
Dosiero:Wisen restoracio Sonne 145.JPG|Restoracio Sonne [Suno]
Dosiero:Wisner Flue 152.JPG|Tombejo kaj malantaŭe Wisner Flue

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Wiesen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wisen
Sulfura poliporo

La **sulfura poliporo** *(Laetiporus sulphureus)* estas bazidia fungo el familio de poliporacoj, ordo de poliporaloj. Ĝi estas parazita (june) sulfur-flava fungo de vivantaj aŭ formortintaj laŭbaj arboj. Ĝi aperas ofte sur dikaj branĉoj, trunko de la ĉeriveraj arboj, ekz. sur saliko, poplo sed eĉ sur kverko, fruktoarboj.

Ĝia korpo havas varian formon, ĝi ĝenerale konsistas el diversformaj, plataj fungokorpoj (unu super la alia), kun diametro ĝis 30–50&nbsp;cm. La fungoj formas unu grandan kolonion el flavaj aŭ oranĝflavaj, diversgrandaj, ondorandaj fungoj. La kolonioj povas atingi alton de 1 metro kaj pezon de 10 kg. La fungokorpo estas poroza (multpora), la fungokarno estas blanka. La juna fungo havas flavan tuberformon.

Ĝi estas manĝebla fungo, kolektebla somere, kiam la junaj fungoj havas molan korpon.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Manĝeblaj fungoj
Religia segregacio

[eta|dekstra|280ra|Vojindikilo ĉe aŭtovojo al [Mekao: unu direkto estas "nur por islamanoj", la alia estas "deviga por ne-islamanoj". Religia polico staras post la vojkurbiĝo de la ĉefa vojo por malhelpi ne-islamanojn iri al Mekao.]]
**Religia segregacio** estas la segregacio aŭ apartigo de homoj laŭ ilia religio.
Oni uzis la terminon por kazoj de segregacio surbaze de religio kiel socia fenomeno, kaj ankaŭ por segregacio devena de leĝoj, aŭ eksplicitaj aŭ implicitaj.

Ankaŭ la simila termino **religia apartismo** estis uzata en situacioj, kiam homoj estis apartigitaj laŭ religio, inkluzive de sociologiaj fenomenoj.

## Bosnio kaj Hercegovino 
## Irano 
## Israelo 
## Saŭdarabio 
## Unuiĝinta Reĝlando 
## En la historio 
## Vidu ankaŭ 
* Kasto
* Dhimmi-leĝoj
* Geto
* Nurenbergaj leĝoj
* Rasa segregacio
* Religia persekutado

## Referencoj 
Kategorio:Apartismo
Kategorio:Religio kaj politiko
2599 Veselí

'*2599 *Veselí'''* estas malgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 29-an de septembro 1980 de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la ĉeĥa urbo Veselí nad Lužnicí.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 2642 Vésale.''

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Veselí nad Lužnicí
Kategorio:Malkovrita de Zdeňka Vávrová
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Sándor Oszter (muelisto)

**OSZTER Sándor** (pro. oster) estis hungara muelistmajstro naskita en Nadjvarado 2-an de junio 1902 kaj mortinta en Győr la 21-an de februaro 1976. Li estis la avo de aktoro Sándor Oszter (aktoro).

## Biografio
Sándor Oszter de 1920 estis ĉefmuelisto de muelilo Székely de Soltvadkert, de 1924 de muelilo Bóhn de Szolnok, de 1926 de Gyöngyösvidéki Gőzmalom Rt., de 1932 de muelilo Aranka de Bicske, de 1938 de  cilindrmuelilo de akcia societo Győr. Inter 1928 kaj 1932 li estis muelilprojektisto kaj ĉefmuelisto ĉe la firmaoa Bárdos-Brachfeld Malomépítő Rt. (Pozsony). De 1945 ĝis 1949 li luis la cilindrmuelilojn de Győr kaj Komárom. Inter 1949-1962 li laboris kiel ĉefteknologo de la entrepreno Gabonafelvásárló és Feldolgozó Vállalat de departemento Győr-Sopron. Inter 1935-1945 li estis vicprezidanto de Magyar Molnár Céh.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj metiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Bzenov

**Bzenov** (hungare *Berzenke*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Bzenov situas laŭ traira flankovojo. Prešov troviĝas je 10 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1423. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Berzenke 204 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Prešov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Bzenov 728 homoj, (649 slovakoj, 75 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo de 1999

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Doku Umarov

**Doku Umvarov** aŭ laŭ la rusa oficiala formo *Doku Ĥamatoviĉ Umarov*, ankaŭ *Dokka Umarov* aŭ *Doka Umarov*; ĉeĉene Умаран Хамади кант Докка [Umaran Ĥamadi kant Dokka], ruse cirile Доку Хаматович Умаров aŭ Докка Умаров respektive Дока Умаров; estas ĉeĉena gerila batalisto kaj teroristo. Li naskiĝis la 13-an de aprilo 1964 en *Ĥarsenoj* (ruse Харсеной, ĉeĉene Хьорсана [Ĥorsana]), distrikto *Ŝatoj* (ruse Шатой, ĉeĉene Шуьйта [Ŝu'jta]) de Ĉeĉenio.

Umarov estis prezidanto de la internacie ne agnoskita "Ĉeĉena Respubliko Iĉkerio" (ruse Чеченская Республика Ичкерия, ĉeĉene Нохчийн Республика Нохчийчоь), la kaŝa registaro de la ĉeĉenaj separatistoj, ĝis li la 31-an de oktobro 2007 deklaris sin "emiro de la Kaŭkaza Emirlando". Kiel vicprezidanto li post la morto de la antaŭa prezidanto *Abdul Halim Sadulajev* la 17-an de junio 2006 aŭtomate transprenis ties postenon. Umarov en la lastaj 10 aktive plubatalis kontraŭ la armeo de la Rusia Federacio kaj laŭ iuj informoj komandas plurcent ĉeĉenajn batalistojn.

La 24-an de majo 2011 la registaro de Usono deklarigis, ke informo pri li estos pagata je 5 milionoj da usonaj dolaroj. Internacie en bankoj stokata kapitalo de li kaj de la Kaŭkaza Emirlando devas esti frostigitaj.

Kategorio:Ĉeĉenaj politikistoj
Kategorio:Ĉeĉenaj teroristoj
Kategorio:Opozicia kaj separisma movado en Kaŭkazio
Tumblr

**Tumblr** (foje stiligita "tumblr.") estas mikrobloga platformo, kiu esprimas facilan uzadon. Uzantoj facile povas afiŝi tekstojn, bildojn, videojn, aŭdiaĵojn, citaĵojn. Uzantoj povas "sekvi" neproprajn blogojn. Sekve oni permesas la afiŝaĵojn de tiuj, kiuj sekvas esti montrita sur sia "instrumentpanelo" por ĝin foliumi. Specialaĵo de tumblr estas la kapablo aldoni malsamajn temojn al sia blogo. Iu povas estigi temon kaj submetigi ĝin por ke aliuloj povu uzi ĝin.

## Historio 
Tumblr estis fondita en 2007 de David Karp. 75 000 nunaj blogantoj ŝanĝiĝis al la platformo, kaj hodiaŭ la ejo havas preskaŭ 20 000 000 uzantojn. La ejo ankaŭ estas alirebla per iPhone kaj poŝterminaloj de BlackBerry. Venis momento, kiam en decembro 2010, tumblr estis nealirebla por 47 horoj. Pro tiaj oftaj eraroj en la retejo ofte la uzantoj koleras.

## Vidu ankaŭ 
Mikroblogo

Kategorio:Blogoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2007
Nigahiga

**Nigahiga** estas populara kanalo sur la filmetenhavanta retejo YouTube. Estas aktuale la plej grava abonkanalo en tiu retejo, kun pli ol 3.800.000 abonantoj. La kanalo estis komencita de amikoj Ryan Higa, Sean Fugiyoshi, Tim Enos, kaj Tarynn Nago. De la originaj kvar, sole Ryan Higa estas konstante rolulo en Nigahiga-aj videoj. Ofte aliaj YouTube steluloj (ekzemple Kevin Wu) estas prezentitaj.

## Enhavo 
La unuaj videoj sur Nigahiga estis de Ryan kaj Sean lipoakordigantajn popularajn kantojn. Rapide, ili komencis estigi aliajn specojn de videoj, kiuj inkluzivas parodiojn kaj originajn videojn. Hodiaŭ Nigahiga kreas originajn kantojn, mallongajn filmojn, kaj daŭras antaŭan serion, kiel Kara Ryan, la Kiel Esti... serio kaj Filmoj en Minutoj.

Kategorio:Interreto
Gyula Ostenburg

**OSTENBURG Gyula** (pro. ostenburg), Ostenburg-Moravek estis hungara oficiro naskita en Marosvásárhely en 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de januaro 1944.

## Biografio 
Gyula Ostenburg estis komandanto de unu fifama milita speciala taĉmento post la falo de hungara konsilantrespubliko. Li atingis la rangon de majoro. Lia speciala taĉmento mortigis interalie Béla Somogyi kaj Béla Bacsó. Okaze de la dua reĝpuĉo (20 – 23 de oktobro 1921) li staciis kun sia taĉmento en Sopron kaj li aliĝis al reĝo Karolo la 1-a (Aŭstrio), kiu nomumis lin kolonelo. Liaj taĉmentoj akompanis la reĝon al Budapeŝto kaj ili partoprenis en la lukto de Budaörs flanke de la reĝo. Post la malvenko de la puĉo li estis iom da tempo en kaptiteco, sed li ricevis amnestion.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj soldatoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Demjata

eta|maldekstra|250px|La ŝariŝa municipo Demjata
**Demjata** (hungare *Deméte*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Demjata situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Bardejov-Prešov. La lasta urbo troviĝas je 16 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1330. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa (=eminenta). En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Deméte 611 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Prešov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Demjata 1062 homoj, (1174 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* preĝejo
* kastelo el la 16-a jarcento, en 1724 renovigita
* nobeldomo, iam ĉirkaŭita per muro

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
2602 Moore

'*2602 *Moore'''* estas malgranda duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan  Sir Patrick Moore (1923-2012).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la  de B. D. Warner kaj R. D. Stephens per observoj de ĝiaj  elde la *Center for Solar System Studies'' (CS3) en Landers (Kalifornio, Usono), anoncita la 20-a de septembro 2019.

Tiu satelito havas taksitan diametron de 2,6&nbsp;km kaj orbitas kun duona grandakso de ĉirkaŭ 22&nbsp;km kaj orbita periodo de 27,455 horoj (1,14396 tago), aliaj ecoj de tiu satelito estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (2602) Moore; paĝo de Robert Johnston

Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Reynosa

**Reynosa** estas metropolo en Meksiko, en subŝtato Tamaulipas, en municipo same tiel nomata Reynosa.

## Bazaj informoj 
eta|dekstra|180ra|Loko de Reynosa en Meksiko
* Loĝantaro: 607.000 (en 2010)
* Supermara alteco: 33-40 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: +52 899
* Poŝtkodo: 88500
* Horzono: UTC - 6 (somere UTC - 5
* koordinatoj: 26°05′32″N 98°16′40″O

## Geografio 
Reynosa situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Rio Grande, laŭ vojo kaj fervojo Monterrey-orienta marbordo.

## Historio 
Hispanoj fondis la vilaĝon en 1749. En 1802 inundo okazis, tial la loĝantoj iomete translokiĝis. Inter 1846-1848 Usono okupis Reynosa-n. La vilaĝo urbiĝis en 1907.

## Ekonomio 
En la alia riverobordo jam Usono etendiĝas, tial Reynosa estas kontrabandista urbo. Ankaŭ tie la drogaĉo estas bona negoco, sed ankaŭ normalaj malgrandaj usonaj entreprenoj funkcias.

## Trafiko 
Reynosa havas internacian flughavenon kaj bonajn trajnan kaj vojan kontaktojn. 3 pontoj permesas kontaktojn kun Usono.

## Klimato 
En Reynosa la temperaturo inter aprilo-oktobro varias ĉirkaŭ 30 °C-ojn, en decembro kaj januaro tio falas ĝis 10°C. Jare pluvas nur po 74 mm, en ĉiuj monatoj pluvetas, tamen en septembro iom pli.

## Vidindaĵoj 
## Ĝemelurboj 
*  Uberaba, Brazilo

Kategorio:Urboj de Meksiko
Kategorio:Tamaulipas
Kategorio:Metropoloj
Demokratieca indekso

eta|upright=2.5|La demokratieca indekso de 2023

La **demokratieca indekso** () estas indekso kalkulata mende de la anglalingva ĵurnalo *The Economist*, kiu mezuras la gradon de demokratieco en 167 diversaj ŝtatoj de la tero. La indekso unuafoje publikiĝis en 2006.

Ene de la indekso uzatas la terminoj de du demokratio-tipoj kaj du reĝimo-tipoj: Plenaj demokratioj, neplenaj demokratioj, miksaj reĝimoj (miksaĵoj el aŭtokratio kaj demokratio) kaj aŭtokrataj reĝimoj.

Laŭ la demokratieca indekso el la jaro 2021, Norvegio estu la plej demokratieca ŝtato je sume 9,75 el 10 eblaj poentoj, dum Afeganujo nomatas aŭtoktata reĝimo, kiu je nur 0,32 el la 10 eblaj poentoj havas la plej malaltan lokon en la listo.

Kompareblan demokratiecan indekson publikigas la organizaĵo *Freedom House* ("domo de libero").

## Difinoj de la Rangoj 
La difino de la rangoj estas la jenaj:

**Plenaj demokratioj**: Landoj en kiuj ne nur bazaj politikaj kaj civilaj liberecoj estas respektataj, sed kiuj ankaŭ tendencas esti subtenataj de politika kulturo favora al la prospero de demokratio. La funkciado de la registaro estas kontentiga. Amaskomunikiloj estas sendependaj kaj diversaj. La juĝistaro estas sendependa kaj juĝaj decidoj estas devigitaj. Estas nur limigitaj problemoj en la funkciado de tiaj demokratioj.

**Ne plenaj demokratioj**: Tiuj landoj ankaŭ havas liberajn kaj justajn elektojn kaj, eĉ se ekzistas problemoj (kiel ekzemple malobservo de amaskomunikila libereco), bazaj civilaj liberecoj estas respektataj. Tamen, ekzistas signifaj malfortoj en aliaj aspektoj de demokratio, inkluzive problemoj en administrado, malbona politika kulturo kaj malaltaj niveloj de politika partopreno.

**Miksitaj Sistemoj**: Elektoj havas grandajn neregulaĵojn, kiuj ofte malhelpas ilin esti kaj liberaj kaj justaj. Registara premo sur opoziciaj partioj kaj kandidatoj povas esti ofta. Gravaj malfortoj estas pli ĝeneralaj ol en ne plenaj demokratioj: en politika kulturo, funkciado de registaro kaj politika partopreno. Koruptado tendencas esti ĝeneraligita kaj la juĝaj decidoj estas malfortaj. La civila socio estas malforta. Tipe, esnhtas ĉikano kaj premo kontraŭ ĵurnalistoj.

**Aŭtokrataj reĝimoj**: En ĉi tiuj ŝtatoj, politika plureco estas neekzistanta aŭ tre limigita. Multaj landoj en ĉi tiu kategorio estas diktatorecoj. Kelkaj formalaj institucioj de demokratio povas ekzisti, sed tiuj apenaŭ havas povon. Elektoj, se ili okazas, ne estas liberaj kaj justaj. Estas malrespekto de civilaj liberecoj. Amaskomunikiloj estas tipe ŝtataj aŭ kontrolitaj de grupoj ligitaj al la reganta registaro. Kritikoj al la registaro estas ne subpremataj, estas cenzuro. Ne ekzistas sendependa juĝistaro.

## Rangoj (2021) 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* demokratieca indekso 2006 en formato PDF (angle) (101 kB)
* demokratieca indekso 2008 en formato PDF (angle) (533 kB)
* demokratieca indekso 2010 en formato PDF (angle) (3078 kB)

Kategorio:Demokratio
Kategorio:Demografio
Ben Webster

**Ben WEBSTER** [vebster] (naskiĝis la 27-an de marto 1909 en Kansasurbo, Misurio; mortis la 20-an de septembro 1973 en Amsterdamo, Nederlando; kompleta nomo: *Benjamin Francis WEBSTER*) estis usono tenorsaksofonisto de la ĵazo, kiu foje ankaŭ ludis pianon kaj klarneton. Oni rigardas lin simile al Coleman Hawkins kaj Lester Young kiel unu el la grandaj tenorsaksofonistoj de la svingepoko. Lia ludmaniero oscilis ekde foje spirblovata sono en baladoj ĝis zum „gorĝe raŭa vibrado“ je li rapidaj tempoj. Li famiĝis ĉefe per siaj solooj en la Orkestro de Duke Ellington de 1940 ĝis 1943 kaj poste kiel majstra interpretanto de baladoj. kaj *Brute* (krudulo).

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazpianistoj
Sammy Price

260ra|dekstra|eta|Price (malantaŭe) kun Wilbur De Paris (maldekstre), Sidney De Paris, Eddie Barefield kaj Charlie Traeger, Jimmy Ryan's (klubejo), Novjorko, proks. julion de 1947. Foto: William P. Gottlieb..
**Samuel Blythe Price**, nomita Sam aŭ Sammy, (* 6-an de oktobro 1908 en Honey Grove en Teksaso; † 14-an de aprilo 1992 en Novjorko) estis usona pianisto de ĵazo (svingo), bluso kaj bugio.

Price studis pianon en Dallas kaj estis je la komenco de sia kariero ankaŭ kantisto kaj dancisto en la bando de Alphonse Trent (de 1927 ĝis 1930). Unuafoje li surdiskigis en 1929 („Sammy Price and his Four Quarters“). Li estis poste kelkajn jarojn en Kansasurbo kaj poste en Ĉikago kaj Detrojto. En 1938 li fariĝis dompianisto ĉe Decca en Novjorko, kie li akompanis i.a. la bluskantistinojn Sister Rosetta Tharpe kaj Trixie Smith. En la 1940-aj jaroj li direktis sian propran bandon „Texas Blusicians“ (i.a. kun Don Stovall kaj Emmett Berry), kiuj ankaŭ iam surdiskigis kun Lester Young. Krome li ludis regule en la klubejoj de la 52-a Strato kaj en muzikaloj. En 1948 li ludis sur la ĵazfestivalo en Nico kun Mezz Mezzrow. En 1951 li denove estis en Teksaso. En 1954 li estis en Novjorko kaj akompanis la kantistojn Mahalia Jackson kaj Jimmy Rushing. Li ludis ankaŭ kun ritmenblusaj bandoj. En 1955/6 li koncertvojaĝis kun propra bando tra Eŭropo. Post tio li estis ĝis 1967 kunmuzikisto de Red Allen. Poste li ludis en Roosevelt Hotelo en Novjorko kaj meze de la 1970-aj jaroj en restoracio kun muzika orientiĝo je novorleana ĵazo, la Crawdaddy Restaurant en Novjorko, kie li ankaŭ prezentis ekz. kun Benny Goodman kaj Buddy Rich. Price aktivis kiel muzikisto ĝis mallonge antaŭ sia morto.

## Diskografiaj indikoj 
* *Sam Price 1929-1941* (Classics) mit Lester Young, Billy Taylor, J. C. Heard, Harold Doc West
* *Barrelhouse and Blues* (Black Lion, 1969) kun Sandy Brown
* *European All Stars* (Koch, 1990) kun Oscar Klein

## Literaturo 
* Carlo Bohländer u.a. *Reclams Jazzführer*, Stuttgart, 1989

Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj ĵazpianistoj
Kategorio:Usonaj blusaj muzikistoj
Kategorio:Bugiopianistoj
György Osztrovszki

**OSZTROVSZKI György** (pro. ostrovski) estis hungara prikemia inĝeniero, ano de la MTA (kor. 1949, ord. 1976), ĝia ĉefsekretario (1953) naskita en Koloĵvaro 28-an de marto 1914 kaj mortinta en Budapeŝto la 15-an de oktobro 1988.

## Biografio 
György Osztrovszki diplomitiĝis en la teknikuniversitato Reĝo Karolo la 2-a Bukareŝto en 1940 kaj li doktoriĝis en Berlino. Inter 1940-1948 li laboris kiel inĝeniero ĉe karbominejoj de Tatabánya, poste kiel ministeria komisaro. En 1949 oni nomumis lin ĝeneraldirektoro de la Hungaraj Ŝtataj Karbominejoj kaj industria grupestro de Pezindustria Ministerio. Inter 1950-1953, resp. inter 1960-1963 li estis vicprezidanto de Landa Planofico, inter 1955-1959 de vicreprezentato de Konsilanto por Reciproka Ekonomia Helpo de Moskvo. De 1964 li estis vicprezidanto de la Landa Komitato por Teknika Evoluigo, poste inter 1967-1970 li estis vicsekretario de Konsilanto por Reciproka Ekonomia Helpo de Moskvo. Ĝis 1980 li estis vicprezidanto de la Landa Komitato pri Atomenergio. Lia ĉefa laborkampo estis la produktado kaj utiligado de la energiportiloj.

## Distingoj 
* Memormedalo 1-a grado Bugát Pál (1977).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kelemen Óváry

**ÓVÁRY Kelemen** (pro. ova:ri) estis hungara jurhistoriisto, universitata profesoro, ano korespondanta de MTA (1892) naskita en Pécs la 21-an de novembro 1844 kaj mortinta en Koloĵvaro la 17-an de decembro 1925.
 
## Biografio
Óváry Kelemen doktoriĝis en 1869 pri jur- kaj ŝtatscienco en Reĝa Universitato de Pest. Inter 1867 – 1872 li estis juĝisto, en 1871 li kvalifikiĝis al privatprofesoro en la Reĝa Universitato (jurhistorio), poste inter 1872 – 1916 li estis publika ordinara profesoro de la hungara jurhistorio de Scienca Universitato Ferenc József.

## Verkoj
**A magyar törvényhatóságok jogszabályainak gyűjteménye – Corpus statutorum…* (kun Sándor Kolosváry, I., II/1 – 2, III., IV/1 – 2, V/1 – 2, Bp , 1885 – 1904); 
**Magyar Törvénytár – Corpus Juris Hungarici* (Red. Dezső Márkus. Millenniumi emlékkiadás. Kun Sándor Kolosváry, 1001 – 1895); 
**Werbőczy István Hármaskönyve* (kune kun Sándor Kolosváry , Bp., 1897)j.

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon
*hungare
*hungare

Kategorio:Hungaraj jurhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj juĝistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Čelovce (distrikto Prešov)

**Čelovce,** hungare **Cselfalva** [ĉelfalva], germane **Koppernitz** aŭ **Schellendorf** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Čelovce situas laŭ flankovojoj. Prešov troviĝas je 18 km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1335. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Cselfalva 162 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Girált, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čelovce 281 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* Čelovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara kaj itala Vikipedioj

Kategorio:Municipoj en distrikto Prešov
Svaminarajan

**Svaminarajan** (guĝarate: સ્વામિનારાયણ, sanskrite en nagaria skribo: स्वामीनारायण, internacia transliterumo Svāmīnārāyaṇa, ĝuste angle **Ghanashyam Pande**) (naskiĝis la 2-an de aprilo 1781, mortis la 1-an de junio 1830) - hinduisma guruo, kreinto de la pensfluo kadre de viŝnuismo.

## Biografio 
Ghanashyam naskiĝis en Chhapia, 14 kilometrojn de Ajodhjo, en Utar-Pradeŝo en Barato. Lia naskiĝtago estis samtempe datrevena tago de la naskiĝo de la princo Rama. Lia patro Hariprasad Pande kaj patrino Premavati devenis de la prakasto de bramanoj. Ili mortis, kiam li estis 11-aĝa. Tiam li entreprenis sepjaran pilgrimadon kiel disĉiplo (brahmaćari) Nilkanth. Viŝnua Svami Ramananda (naskiĝinta en 1739) donis al li ĉirkaŭ 1800 inicon (dikŝo) kaj novan nomon Svami Sahaĝananda. Malgraŭ lia juna aĝo, li nomumis lin dum publika ceremonio en Ĝetpur (la suda Saurashtra) sia posteulo kaj nelonge poste mortis. Li komencis religian agadon en Guĝarato, Kathiawar kaj Katĉ. En 1814 subtenis britojn dum ilia subpremo de Sauraŝtro. Dum la lastaj dek jaroj de sia vivo li kunhelpis fondon de ses grandaj hinduismaj sanktejoj (mandir) en la urboj de la ŝtato Guĝarato: Ahmadabado, Buĝ, Vadtal, Ĝunagad, Dholera, Gadhada.

## Verkoj 
Svaminarajan postlasis precipe:
* Śikṣapātrī (212 versoj, 1826)
* Vācanāmritam (publikaj predikoj el la periodo ekde la 21-a de novembro 1819 ĝis la 25-an de julio 1829)
* Lekh (1827)

## Kanono de la instruado 
Hinduismaj tekstoj rekomendataj de Svami al siaj adeptoj:

1. Vedoj

2. Sutroj de Vedanto laŭ Vjasa

3. Bhagavatapurana

4. 1000 nomoj de Viŝnuo laŭ Mahabharato

5. Bhagavadgitao

6. Vidurniti

7. Sri Vasudev Mahatmya el Skandapurana

8. Ekstervedaj sanktaĵoj (smrti) de Jaĝnjavalkja

## Doktrino 
* instruo de ahimsa
* postulo manĝi senviandaĵojn kun malpermeso de ekscitiloj
* kontraŭbatalo de erotikaj tendencoj en tradicia kulto de Kriŝno
* pruvado pri ebleco plenumi oferceremonion (jaĝnja) sen bezono mortigi bestojn (eĉ sen ilia partopreno)

## Bibliografio 
Raymond Brady Williams, *An intoduction to Swaminarayan Hinduism*, Cambridge University Press 2001. ISBN 0-521-65422-X

Kategorio:Hinduistaj guruoj
Ribelo de laboristoj en Novoĉerkassk

**Ribelo de laboristoj en Novoĉerkassko** estis protesto de laboristoj en la urbo Novoĉerkassko (), okazinta de la 1-a ĝis la 2-a de junio 1962 kaj kaŭzita de drasta altigoj de manĝoprezoj.

La ribelon komencis laboristoj de la loka fervoja veturilaro. La respondo de sovetaj regantoj estis: *Se vi ne havas monon por viando, manĝu pasteĉetojn kun brasiko*. Post rifuzo ĉesi la proteston registaro ordonis al armeo uzi kontraŭ laboristoj maŝinpafilojn. Pereis ĉirkaŭ 100 personoj.

La masakron oni dum multaj jaroj kaŝis. Informoj pri ĝi aperis nur en la dua duono de la 1980-aj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Novoĉerkassk

Kategorio:Degela periodo (Sovetunio)
Kategorio:Konfliktoj en 1962
Kategorio:Novoĉerkassko
Novoĉerkassk
Saint-Arnoult-en-Yvelines

**Saint-Arnoult-en-Yvelines** estas franca komunumo situanta en departemento Yvelines en la regiono Île-de-France. Ĝi situas en la sudokcidenta ĉirkaŭurbo de Parizo kaj ĝia areo ampleksas 12,55 km². En 2008 ĝi kalkulis 5&nbsp;984 loĝantojn nomatajn "Arnolphiens".

## Geografio 
76% de la komunuma teritorio konsistas el arbaroj (arbaro de Ramboullet) kaj kulturaj terenoj. La komunumo enhavas industriaj zonoj kaj ĝi estas dormeja urbo.
eta|maldekstra|Vojimposta pagejo
Tie estas grava vojimposta pagejo ĉe la aŭtovojo A10.

## Historio 
Oni trovis tie gravajn spurojn el malfrua neolitiko.

Sankta Arnoult kiu estis episkopo de Tours murdita en Reims entombiĝis tie en 535.

En 1966 la komunumo iĝis ĉefurbo de la kantono de Saint-Arnoult-en-Yvelines.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|Preĝejo Sankta Nicolas
La preĝejo datiĝis ĉefe el 12-a kaj 15-a jarcento.

### Partneraj urboj 
* 
* 

## Famuloj 
* Karl-Wilhelm Naundorff malvera Ludoviko la 17-a.
* Louis Aragon kaj Elsa Triolet verkistoj.
* Paul-Loup Sulitzer verkisto.
* Bernard Campan aktoro.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉdonojn (0,11% de voĉoj) en 2004, kaj 2 voĉdonojn (0,10% de voĉoj) en 2009.

## Esteraj ligiloj 
* Historio 
* Preĝejo 

Kategorio:Komunumoj de Yvelines
Ĵazritmaro

La termino **ĵazritmaro** priskribas plivastasence la ritmajn ecojn specifajn por ĵazo kaj la muzikstiloj el ĝi eliĝantaj.

Origino de la ĵazritmaro estas la afrika ritma varieco, sed ĝi ne estas almetebla al ĉi tiu. Unu ero de la ĵazritmaro estas la supertavoligo de duumaj ritmoj aŭ ritmomodeloj (dupartaj, parnombraj subdividoj) per triumaj ritmoj (tripartaj modeloj, trioletoj). Ĉefe en modernaj ĵazstiloj eniras pli kaj pli afrikaj elementoj en la ritmaron (pli plurritmajn strukturojn). 

Kategorio:Ĵazo
Kategorio:Takto kaj ritmo
Grandprinclando

En kelkaj lingvoj (ekzemple la franca) oni uzas la saman titolon **grandduko** ankaŭ por **grandprinco** (ekz-e de Moskvo aŭ Litovio); en aliaj lingvoj (ekzemple germana, nederlanda kaj skandinaviaj lingvoj) oni distingas inter tiuj du titoloj. (Komparu :de:Großherzog kaj :de:Großfürst, :en:Grand duke kaj :en:Grand prince).

Regataj de **grandprincoj**:

* 1276-1547 Grandprinclando Moskvo – iĝis Rusa carlando
* 1203-1795 Grandprinclando Litovio – finiĝis per la Dispartigoj de Pollando-Litovio
* 1765-1918 Grandprinclando Transilvanio, parto de Aŭstrio-Hungario – iĝis parto de Rumanio
* 1809-1917 Grandprinclando Finnlando, aŭtonoma parto de Rusio – iĝis memstara respubliko
* Grandprinclando Serbio
* Grandprinclando Tver

## Vidu ankaŭ 
* Grandprinco
* Princlando
* Grandduklando