open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fat Man

[280px|eta|La [fungonubo de la bombo *Fat Man* rezultinta el la atomeksplodo super Nagasako staris 18 km en la ĉielo el la hipocentro.]]

**"Fat Man"** (dikulo) estis la kodonomo por la atombombo kiu estis eksplodigita super la japana urbo Nagasako fare de Usono la 9an de aŭgusto 1945. Ĝi estis la dua de nur du atombomboj uzitaj en milito, el kiuj la unua estis *Little Boy*, kaj ĝia eksplodo markis la trian atombomban eksplodon en la historio. Ĝi estis konstruita de sciencistoj kaj inĝenieroj en la Nacia Laboratorio Los Alamos uzante plutonion el Hanford, kaj ĝi estis faligita el la *Boeing B-29 Superfortress* *Bockscar* pilotita de la Majoro Charles Sweeney.

La nomo *Fat Man* (dikulo) referencas al la frua dezajno de la bombo ĉar ĝi havis ampleksan, rondan formon; ĝi estis konata ankaŭ kiel *Mark III*. *Fat Man* estis atombombo de imploda tipo kun solida kerno el plutonio. La unua el tiu tipo kiu estis eksplodigita estis *Gadget* en la Trinity-testo malpli ol unu monaton pli frue la 16an de julio en Alamogordo, Nov-Meksiko. Du pliaj estis eksplodigitaj dum la atomeksperimento Operaco *Crossroads* en la Bikini Atolo en 1946, kaj ĉirkaŭ 120 estis produktitaj inter 1947 kaj 1949. La *Fat Man* estis retirita en 1950.

## Bibliografio 
* Baker, Richard D.; Hecker, Siegfried S.; Harbur, Delbert R. (1983). Plutonium: A Wartime Nightmare but a Metallurgist's Dream (PDF). Los Alamos Science. pp. 142–151.
* Campbell, Richard H. (2005). The Silverplate Bombers: A History and Registry of the Enola Gay and Other B-29s Configured to Carry Atomic Bombs. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company. ISBN 978-0-7864-2139-8. OCLC 58554961.
* Coster-Mullen, John (2012). Atom Bombs: The Top Secret Inside Story of Little Boy and Fat Man. Waukesha, Wisconsin: J. Coster-Mullen. OCLC 298514167.
* Craven, Wesley; Cate, James, eld. (1953). The Pacific: Matterhorn to Nagasaki. The Army Air Forces in World War II. Chicago: The University of Chicago Press. OCLC 256469807.
* Hansen, Chuck (1995). Volume V: US Nuclear Weapons Histories. Swords of Armageddon: US Nuclear Weapons Development since 1945. Sunnyvale, California: Chukelea Publications. ISBN 978-0-9791915-0-3. OCLC 231585284.

Kategorio:Atombombado de Hiroŝimo kaj Nagasako
Kategorio:Nuklea armilo
Kategorio:Plutonio
Kategorio:Kodnomoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Kategorio:Usona armeo
Kategorio:Anglaj vortoj kaj esprimoj
(52689) 1998 FF2

**(52689) 1998 FF2** estas terrenkonta kaj marsrenkonta amora asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito krucas tiujn de Marso, sed restas ekstere de tiu de la Tero. Ĝia marsa MOID estas 0,0103834 AU (1,553 miliono da km) kaj ĝia tera MOID 0,211431 AU (31,630 milionoj da km)

* La  ĝi pasis al 0,2099 AU (31,401 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,2125 AU (31,792 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

Ĝi pasas multe pli proksime de Marso:
* La  ĝi pasis al 0,05483 AU (8,202 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,04130 AU (6,178 milionoj da kilometroj) de tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Sándor Falvai

**Sándor Falvai** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Falvai Sándor** estis hungara pianisto, altlerneja instruisto.

Sándor Falvai  naskiĝis la  en Ózd.

## Biografio 
Sándor Falvai aĝis 4, kiam hejme li komencis pianludi. Li studis en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt (1967-1972) kaj konservatorio de Moskvo (1972–1973). Lia ĉefinstruisto estis en Budapeŝto Mihály Bächer. Hejmenveninta li ekinstruis en la Muzikarta Altlernejo, krome li koncertis en la tuta mondo. Ekde 1987 kelkfoje li estis katedrestro, inter 1997-2004 li estis rektoro. Li estis gastoprofesoro en Usono, Suomio kaj Japanio. Li ricevis plurajn eksterlandajn kaj enlandajn premiojn. 

Li edziĝis en 1972, en 1976 kaj 1984 filinoj naskiĝis.

## Elektitaj koncertoj 
* Germanio (kun orkestro de Hungara Radio) (1972-73)
* Novjorko (1978)
* Koreio (2011)

## Elektitaj disĉiploj 
* Zoltán Benkő
* Balázs Havasi
* Alex Szilasi
* Dénes Várjon

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Árpád Fasang (pli juna)

**Árpád Fasang** [faŝang], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fasang Árpád** estis hungara pianisto, kultura diplomato. Lia patro estis Árpád Fasang (pli aĝa).
eta|Memortabulo pri Árpád Fasang
Árpád Fasang  naskiĝis la  en Orosháza, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Árpád Fasang frekventis muzikan mezlernejon en Budapeŝto ekde 1957, poste li akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1969. Post siaj studoj li akiris muzikan postenon en Hungara Radio, samtempe li kontribuis en muzikaj gazetoj, ekde 1974 li estis redaktoro de muzika revuo. Inter 1974-1977 li instruis en konservatorio en Finnlando. Hejmenveninta li koncertis, inter 1991 - 1994 li havis postenon en hungara frakcio de UNESCO, inter 2000 - 2004 li estis hungara ĉefdiplomato de UNESCO. Baldaŭ li havis postenojn en kulturaj societoj. Tiutempe li kontribuis ankaŭ france. Li ricevis 2 francajn ordenojn.

## Memorigiloj 
* memortabulo en preĝejo de Mátraszentimre-Galyatető

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Konstantaj reprezentantoj de Hungario en Unesko
Melinda Kistétényi

**Melinda Kistétényi** [kistEtEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kistétényi Melinda** estis hungara komponisto, orgenisto, korusestro, altlerneja instruisto. Ŝia origina familia nomo estis *Kaindl*.

Melinda Kaindl  naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Melinda Kistétényi akiris diplomon en la Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1949. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Lajos Bárdos, János Viski kaj János Ferencsik. Post siaj studoj ŝi estis vicdirigento de koruso, post kelkaj jaroj ŝi havis posteneton en la Muzikarta Altlernejo. Inter 1955 kaj 1989 ŝi instruis en la akademio, poste ŝi emeritiĝis. Krom la instruado ŝi faris orgenkoncertojn ĉefe en Budapeŝto kaj Prago. Ŝi prezentis ĉiujn orgenmuzikaĵojn de Johann Sebastian Bach, eĉ ŝi kantis dum orgenado. Ŝi komponis kantojn por poemoj de Sándor Petőfi, Endre Ady, Gyula Juhász, Árpád Tóth, János Arany, Attila József, Sándor Weöres, William Shakespeare.

## Elektitaj komponaĵoj 
* Oboaszvit (1957)
* Orgonaszvit (1957)
* Orgonaverseny (1962)
* Adj már csendességet! (1971)
* A vízrenéző (1972-73)
* Járkálj csak, halálraítélt (1978)

## Elektitaj disĉiploj 
* Kálmán Dráfi
* Iván Fischer
* Zoltán Gyöngyössy
* Veronika Kincses
* Zoltán Kocsis
* Dezső Ránki
* Sylvia Sass
* András Schiff
* Armand Tóth
* Xavér Varnus

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj orgenistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Nitro-anizolo

**Nitro-anizolo** aŭ **C7H7NO3** estas organika aromata komponaĵo, verda aŭ bruna solidaĵo apartenanta al la familio de la nitro-kombinaĵoj (-NO2) kaj anizolo, uzata en kemiaj sintezoj. Sennombraj nitroanizolaj derivaĵoj estas gravaj kiel reakciaĵoj, antaŭaĵoj de vasta gamo da substancoj uzataj en industrio, farmacio kaj agrikulturo.

Biologie, nitroanizoloj estas senmetiligitaj al nitrofenoloj de la homhepata mikrosomoj. Krom tio, nitroanizoloj fotokemie reakcias kun nukleofilaj aromataĵoj interŝanĝe de hidroksidaj jonoj por formi metoksofenolojn kaj p-nitrofenolojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de *p-kloro-nitro-benzeno* kaj natria metoksido:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de nitrita acido sur anizolo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de nitrila klorido kaj anizolo:

### Sintezo 4 
* Preparado per traktado de nitrila fluorido kaj anizolo:

### Sintezo 5 
* Preparado per reakcio de anizila bromido kun kalia nitrato:

### Sintezo 6 
* Preparado per reakcio de anizila bromido kun kalia nitrato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de anizidino en ĉeesto de amonia formiato kaj zinko:

### Reakcio 2 
* Reakcio kun nitrita acido produktas *2,4-dunitroanizolon:Dunitroanizolo estas flava solidaĵo solvebla en etanolo kaj duetila etero. 

### Reakcio 3 
* Hidrolizo de la *nitro-anizolo*:

### Reakcio 4 
* Etiligo de la *nitro-anizolo*:

### Reakcio 5 
* Preparado de la *kloro-nitro-anizolo* (CAS-numero 4920-79-0):

### Reakcio 6 
* Preparado de la *metila nitro-anizolo* (CAS-numero 50741-92-9):

### Reakcio 7 
* Preparado de la *fenila nitro-anizolo'' (CAS-numero 15854-75-8):

## Literaturo 
* Proceedings of the Fourth International Symposium on Cyclodextrins
* Annual Review of Biochemistry
* Aromatic Nitration
* Diazo Chemistry - Synthesis and Reactions
* Photochemistry
* Organic Reaction Mechanisms

## Referencoj 
Kategorio:Eteroj
(52702) 1998 FR71

**(52702) 1998 FR71** estas asteroido de la ekstera asteroida zono ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Boris Sobelman

**Boris Sobelman** (1909 - 1971) estis juddevena rusa-usona televida verkisto dum la 1960-aj jaroj.

Li verkis la scenaron por "The Return of the Archons", epizodo de la originala serio de Star Trek, bazita en historio de Gene Roddenberry. Li ankaŭ verkis scenarojn por aliaj televidserioj kiel "The Alfred Hitchcock Hour" (1964); "The Girl from U.N.C.L.E." (1966/1967) kaj "The Man from U.N.C.L.E." (1967).

Li estis kandidatigita al premio Writers Guild of America Award en 1966 por epizodo "Maybe Love Will Save My Apartment House" de televidserio Dr. Kildare kaj en 1968 pro The Return of the Archons.  .

## Referencoj 
Kategorio:Reĝisoroj kaj scenaristoj de Star Trek
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Höflein (Malsupra Aŭstrio)

**Höflein** estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj al la distrikto Bruck an der Leitha (aŭ mallonge *distrikto Bruck*). Krome ĝi apartenas al la historia regiono *Industrieviertel*  (industria regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Bruck
Občina Slovenska Bistrica

eta|280x280ra|Občina Slovenska Bistrica
**Obĉina Slovenska Bistrica** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Podravska. La municipo konsistas el 79 komunumoj kovrante areon de 260,1 km². Komence de 2018 tie loĝis 25524 homoj. Administra centro de la municipo estas la urbo Slovenska Bistrica.
## Loko, priskribo 
Municipo situas sur la suda deklivo de Pohorje Montoj. De la nordo ĝis la sudo fluas la Bistrica rivereto, kiu fluas en la riveron Ložnica sub la urbo Slovenska Bistrica. Pro ĉi tio, la alteco de la areo estas proksimume 240 m en la sudo ĝis preskaŭ 1520 m en la nordokcidento.

La aŭtovojo Al1 / E57 kuras de Ljubljana al Maribor. Ĉe la orienta rando de la regiono en la vilaĝo de Pragersko ekzistas fervoja kuntaro.

La apudaj municipoj estas:

Občina Ruše norde, Občina Hoče-Slivnica al la nordoriento, Občina Rače-Fram, Občina Kidričevo kaj Občina Majšperk en la oriento, Občina Makole en la sudoriento, Občina Poljčane en la sudo, Občina Slovenske Konjice en la sudokcidento, Občina Oplotnica kaj Občina Zreče en la okcidento kaj Občina Lovrenc na Pohorju en la nordokcidento.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 79 vilaĝoj:

Bojtina, Brezje pri Slovenski Bistrici, Bukovec, Cezlak, Cigonca, Devina, Dolgi Vrh, Drumlažno, Črešnjevec, Farovec, Fošt, Frajhajm, Gabernik, Gaj, Gladomes, Hošnica, Ješovec, Jurišna vas, Kalše, Kebelj, Klopce, Kočno ob Ložnici, Kočno pri Polskavi, Korplje, Kostanjevec, Kot na Pohorju, Kovača vas, Križni Vrh, Laporje, Leskovec, Levič, Lokanja vas, Lukanja, Malo Tinje, Modrič, Nadgrad, Nova Gora nad Slovensko Bistrico, Ogljenšak, Ošelj, Planina pod Šumikom, Podgrad na Pohorju, Pokoše, Pragersko, Preloge, Prepuž, Pretrež, Razgor pri Žabljeku, Rep, Ritoznoj, Sele pri Polskavi, Sevec, **Slovenska Bistrica**, Smrečno, Spodnja Ložnica, Spodnja Nova vas, Spodnja Polskava, Spodnje Prebukovje, Stari Log, Šentovec, Tinjska Gora, Trnovec pri Slovenski Bistrici, Turiška vas na Pohorju, Urh, Veliko Tinje, Videž, Vinarje, Visole, Vrhloga, Vrhole pri Laporju, Vrhole pri Slovenskih Konjicah, Zgornja Bistrica, Zgornja Brežnica, Zgornja Ložnica, Zgornja Nova vas, Zgornja Polskava, Zgornje Prebukovje, Šmartno na Pohorju, Žabljek.
## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:113_x539583_y140523.5_s12_b4 

Slovenska Bistrica
Slovenska Bistrica
(52722) 1998 GK

**(52722) 1998 GK** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Kvankam tre klinata, ĝia orbito ekstere tanĝas tiun de Marso kaj proksimiĝas ĝin ĉe sia malsuprenira nodo (rilate al la orbita ebeno de Marso); ĝia marsa MOID estas 0,0707616 AU, tie estas 10,586 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(52730) 1998 HN4

**(52730) 1998 HN4** estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas la orbiton de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,213142 astronomia unuo, tie estas 31,886 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(52747) 1998 HM151

**(52747) 1998 HM151** estas granda transneptuna objekto de la klaso de la kubevanoj, tie estas, objektoj, kiuj ne estas en orbita resonanco kun Neptuno.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la  elde la Observatorioj de Mauna Kea en Hawaii (Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *Minor Planet Center*

Kategorio:Kubevanoj
Kategorio:Malkovrita de Observatorioj de Mauna Kea
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Orokola lingvo

**Orokolo** estas Trans–Novgvinea lingvo parolata en Papuo-Nov-Gvineo de proksimume 50 000 personoj (2010). La familio Eleman havas areon en marborda regiono de la sudoriento de la insulo Nov-Gvineo en nordoriento de la Golfo Papuo.

Materialoj en Orokola lingvo estas en malferma aliro al la kolekto de Arthur Capell (AC1) kaj de Tom Dutton (TD1) en retejo Paradisec.

Kategorio:Lingvoj de Papuo-Nov-Gvineo
Acetilacetono

**Acetilacetono** aŭ **C5H8O2** estas organika kombinaĵo, apartenanta al la familio de la duketonoj, senkolora aŭ verde flava, brulema likvaĵo kun agrabla odoro, kiu ekzistas en taŭtomera ekvilibro. La taŭtomeroj plej ofte interkonvertiĝas tiel rapide ke ili agas kiel unika komponaĵo en la plejmulto el la aplikoj. Ĝi estas antaŭaĵo de la acetilacetonata jono kaj konstrubloko por konstruado de sennombraj heterociklaj kombinaĵoj.

## Taŭtomerio 
390ra
La ketona kaj enolaj taŭtomeroj de la acetilacetono kunekzistas en solvaĵo, signifante ke la hidrogenatomo estas dividata inter la du oksigenatomoj. La ekvilibra konstanto en la gasfazo estas 11,7, kun iom da devio al la enola formo. La taŭtomeraj formoj estas distingitaj pere de *Spektroskopio per nukleomagneta resonanco* kaj infraruĝa spektroskopio, krom aliaj metodoj.

La ekvilibra konstanto laŭŝajne montriĝas pli forta en nepolaraj solvantoj, la ketona formo estas pli favora en polaraj solvantoj, hidrogen-ligadaj solvantoj, tia kia la akvo. La enola formo estas vinil-simila analogaĵo de iu karboksilata acido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de acetono kaj acetata anhidrido en ĉeesto de *bora trifluorido*: 

### Sintezo 2 
* Preparado per molekula rearanĝo de la *izopropenila acetato*:

### Sintezo 3 
* Preparado per interagado de natria etoksido kun acetono, etila acetato kaj klorida acido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de fenilacetono: 

### Reakcio 2 
* Reakcio kun natria hidroksido: 

### Reakcio 3 
* Preparado de *fera (III) triacetilacetonato*:

### Reakcio 4 
* Preparado de *dumetil pirazolo* [(CAS-numero 67-51-6):

### Reakcio 5 
* Preparado de pirimidino:

### Reakcio 6 
* Enzima degradigo de la acetilacetono far la bakterio konata kiel *Acinetobacter calcoaceticus*: 

## Literaturo 
* Toxnet
* CNKI 
* VWR
* Handbook of sol-gel science and technology
* The Radiochemistry of Beryllium
* Organic Reagents in Metal Analysis
* Essentials of Organic Chemistry: For Students of Pharmacy, Medicinal Chemistry and Biological Chemistry
* Reag.paperplane 

## Referencoj 
Kategorio:Ketonoj
Kategorio:Acetono
Pestokolono en Vieno

eta|250px|Pestokolono en Vieno
**Pestokolono en Vieno** sur strato Graben en Vieno (Aŭstrio) aperis kiel plenumo de promeso farita de la imperiestro de la Sankta Romia Imperio Leopoldo la 1-a en 1679.

Li promesis starigi pestokolonon, se lian regnon preteriros la Granda Plago. La imperiestro mem fuĝis el sia ĉefurbo kaj pro tio saviĝis malkiel almenaŭ 76 mil vienanoj, kies vivojn forportis la nigra morto. Post reveni li ordonis starigi la kolonon.

La konstruado daŭris ĝis 1693 kaj ĝin partoprenis multaj skulptistoj. Finfine aperis bufa vertikalo, memoriganta laŭ ies rimarko, tortokremon. Sanktan Triunion sur la kolono akompanas naŭ anĝeloj kaj tri latinaj skribaĵoj. Unu el ili enhavas kronogramon, ĉar sumo de latinaj literoj en ties lastaj alinejoj donas la daton 1679.

## Vidu ankaŭ 
* *O du lieber Augustin*

## Referencoj 
Vieno
Kategorio:Monumentoj en Vieno
Kategorio:Konstruaĵoj en Interna urbo (Vieno)
Kategorio:Barokaj skulptaĵoj
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1690-1699
Kategorio:Vizitindaĵoj en Vieno
Kategorio:Aperis en 1693
Léon-Gontran Damas

**Léon-Gontran DAMAS** (28-a de marto 1912, en Kajeno, Franca Gujano; 22-a de januaro 1978 en Vaŝingtono) estis franc-kariba verkisto kaj poeto.

## Vivo kaj laboro 
Damas vivis ekde 1929 en Parizo kaj post la Dua mondmilito, li fariĝis Deputito en Franca Gujano. En 1970 Damas famiĝis en Usono. Li fariĝis kune kun Aimé Césaire kaj Léopold Senghor unu el la fondintoj de la tielnomata *Négritude*.

En Parizo li studis juron kaj ĉe la Lernejo de Orientaj Lingvoj la baŭlean, la japanan kaj la rusan.

Ĉefaj temoj en la verkaro de Damas estis la kolonia ekspluatado, la honto de asimilado, la mizero en Karibio, samkiel la subprema vivo en Eŭropo kiun li perceptis kiel ekzilo.

Li ankaŭ estis unu el la redaktantoj de la Afrika Ĉeesto, grava revuo de nigraj studoj, kaj delegito ĉe Unesko por la Afrika Societo de Kulturo.

## Verkaro (elekto) 
; Kantotekstoj

* *Pigments (Pigmentoj),* Ulo Lévis Mano, Parizo, 1937.
* *Graffiti (Grafitaĵoj),* Pierre Seghers, Parizo, 1952.
* *Black Label* *(Nigra Etikedo),* Parizo, 1956.

; Rakontoj, Eseoj, Antologioj

* *Retour de Guyane*. 1938.
* *Veillées noires*. 1943.

## Vidu ankaŭ 
* Koloniismo

## Eksteraj ligiloj 
(germana) Literaturo de kaj super Damas en la katalogo de la UB Frankfurt

(germana) 

## Notoj kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas traduko de la samtitola artikolo en la germana vikipedio je la 18-a de februaro 2019.

Kategorio:Francaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Verkistoj de Franca Gujano
Kategorio:Esploristoj de Afriko
Kategorio:Deputitoj de Franca Gujano
Kategorio:Deputitoj de la 1-a parlamenta periodo de la kvara Franca Respubliko
(52750) 1998 KK17

**(52750) 1998 KK17** estas tre malgranda, treege hela venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta apolona asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia tre discentra orbito krucas tiujn de Venuso, la Tero kaj Marso.
* Ĝia venusa MOID estas 0,01755 AU (2,625 miliono da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,16189 AU (24,218 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,114919 AU (17,192 miliono da km).
* La  ĝi pasis al 0,1675 AU (25,055 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasas al 0,1627 AU (24,337 milionoj da kilometroj) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,1690 AU (25,279 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

Ĝi pasas multe pli proksime de Venuso:
* La  ĝi pasis al 0,02169 AU (3,245 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,01606 AU (2,402 milionoj da kilometroj) de tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Oranjebitter

[eta|Eks-urbestro [Cees van der Knaap |Van der Knaap de la komunumo Ede tostis per *oranjebitter* je la ĵus dekoraciitaj civitanoj.]]
***Oranjebitter*** (bitero) kaj ***oranjelikeur*** (likvoro) estas alkoholaĵoj preparitaj el distilitaj bigaradoŝeloj, amara oranĝo kaj brando. Origine *oranjelikeur* enhavas sukeron kaj *oranjebitter* ne. *Oranjebitter* oni trinkas dum festoj pro la nederlanda reĝa familio.

## Origino
*Oranjelikeur* estis disvolvita post 1620 honore al diversaj venkintaj bataloj fare de princo Frederik Hendrik. Ĝis ĉirkaŭ 1800 la trinkaĵo estis sufiĉe nekonata. Post la enviciĝo de la unua reĝo Vilhelmo la 1-a en 1814 la produkto estis renovigite enmerkatigita. Ĉi-foje sen sukero. Tial la nomo *oranjebitter*. Nuntempe oni ne tre ŝatas biterojn kaj estas aldonata iom da sukero.

Kategorio:Alkoholaĵoj 
Kategorio:Likvoroj
*Oranjebitter
Artur Ávila

**Artur Ávila** (Rio-de-Ĵanejro, 29-a de junio 1979) estas brazila-franca matematikisto.

En 2014, Ávila estis unu el la gajnintoj de la Medalo Fields (konsiderita la Nobel-premion en matematiko) por sia laboro pri la teorio de dinamikaj sistemoj, fariĝante la unua latinamerika homo kiu atingis tiun premion.

## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj matematikistoj
Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Medalo Fields
Kategorio:Federala Universitato de Rio-de-Ĵanejro
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Analitikistoj
Kategorio:Brazildevenaj francoj
Občina Lenart

**Obĉina Lenart** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Podravska. La municipo konsistas el 22 komunumoj kovrante areon de 62,1 km². Komence de 2018 tie loĝis 8287  homoj. Administra centro de la municipo estas la urbo **Lenart v Slovenskih goricah**.

## Loko, priskribo 
eta|280x280ra|Občina Lenart
La apudaj municipoj estas:

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 22 vilaĝoj:  Črmljenšak, Dolge Njive, Gradenšak, Hrastovec v Slovenskih goricah, **Lenart v Slovenskih goricah**, Lormanje, Močna, Nadbišec, Radehova, Rogoznica, Selce, Spodnja Voličina, Spodnje Partinje, Spodnji Porčič, Spodnji Žerjavci, Straže, Šetarova, Vinička vas, Zamarkova, Zavrh, Zgornja Voličina, Zgornji Žerjavci.

## Tradukfonto 
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:58_x562448.6875_y157016.6015_s12_b4 

Lenart
Lenart
Acetilbifenilo

**Acetilbifenilo** aŭ **C14H12O** estas aromata kemia komponaĵo, apartenanta al la familio de la ketonoj, prezentanta du apudaj fenilajn ringojn kaj metila grupo ligitaj al karbonila grupo. Ĝi estas blanka aŭ flaveca, kontraŭinflama solidaĵo

### Sintezo 5 
* Preparado per interagado de *fenilborata acido* kaj *p-kloro-acetofenono*:

## Vidu ankaŭ 
* Ketonoj

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Chemicalland21 
* Alfa Aesar
* Acros Organics 
* Synthesis of Biaryls
* Pharmaceutical Manufacturing Encyclopedia
* Advances in Friedel-Crafts Acylation Reactions

## Referencoj 
Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Kategorio:Ketonoj
Mathias Kauage

**Mathias Kauage** O. B. E. (1944 en Miugu, Chimbu Provinco, Papuo-Nov-Gvineo – Majo 2003) estis Papua-Nov-Gvinea artisto.

En 1998, Kauage ricevis la premion de la Ordeno de la Brita Imperio de Reĝino Elizabeth II pro servoj al la artoj.

La Nacia Galerio de Aŭstralio priskribis lin kiel "la plej konata nuntempa artisto de Papuo-Nov-Gvineo".

Li ankoraŭ partoprenis regule al ekspozicioj en Aŭstralio, Eŭropo kaj Afriko.

Li estas senrilata al la artisto Chris Kauage, kvankam ambaŭ estis amikoj.

## Bibliografio 
*Mathias Kauage*, Ekspozicia katalogo, *Haus der Kulturen der Welt* (Domo de la kulturoj de la mondo), Berlino.

(angla) *Mathias Kauage - Inventing his own tradition* (inventinte sian propran tradicion), p.&nbsp;80, en : Beier (2005), *Decolonizing the mind - the impact of the university on culture and identity in Papua New Guinea, 1971-74*, Pandanus Online Publications, ISBN 1 74076 137 5 (libere legebla reta versio, pdf)

## Referencoj 

Kategorio:Pentristoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Papuaj pentristoj
Frederik Hendrik

**Frederik Hendrik** (Delft, 29-an de januaro 1584 – Hago, 14-an de marto 1647), princo de Oranĝo kaj grafo de Duklando Nassau, estis vic-reĝo, kapitanogeneralo kaj admiralogeneralo de la Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Nederlandoj. Pro liaj sukcesplenaj sieĝoj li ricevis la kromnomon *stedendwinger* (urbobridanto).

En 1625 li postsekvis sian mortintan duonfraton Maŭrico de Oranĝo kiel vic-reĝo (guberniestro,  ) de la suverenaj provincoj Holando, Zelando, Utreĥto, Gelderlando kaj Overiselo kaj kiel komandanto de la ŝtata armeo. La vicreĝecon de Drento kaj Groningo li akiris en 1640. La Respubliko estis dum lia tuta vivo implikata en la Okdekjara milito kontraŭ la hispana armeo de Flandrio.

Kategorio:Guberniestroj en la Nederlanda Respubliko
Kategorio:Oranje-Nassau
Kategorio:Nederlandaj militistoj
Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Homoj de la Okdekjara milito
Kategorio:Ordeno de la Ĝartero
Kapelo Vizito de Maria (Szolnok)

La **kapelo Vizito de Maria** estas eklezia historia monumento kun pilgrimloko en Hungario, en urbo Szolnok. Ĝi estas la plej malnova restanta konstruaĵo de la urbo.
 
## Historio 
Laŭ la onidiro en tiu loko post dominado de turkoj oni faris holmon kaj ties supro ventomuelejon por mueli konsistaĵojn de nigra pulvo. Tiutempe la muelejo estis for de la urbo pro la eblaj eksplodoj. Supozeble tio laboro finiĝis, germano konstruis kapelon en loko de la muelejo en 1717. Ĝi estis renovigita fare de la urbo en 1799. Dum okupado de Szolnok en 1849 la kapelo estis strategia loko, tial en 1869 la kapelo renoviĝis. En 1856 oni metis lignan krucon antaŭ la enirejon, ĝi estis ŝanĝita al ŝtona kruco en 1929. Ankaŭ en 1929, 1940 kaj 1948 la kapelo denove estis renovigita, sed poste dum la socialismo la kapelo preskaŭ forgesiĝis. Intertempe la urbaj domoj atingis la kapelon. Depost la socialismo la grekokatolikoj ricevis la kapelon, poste ili renovigis ĝin.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola sur holmo. La fasado estas simetria, meze la enirejo troviĝas, plej supre malgranda turo situas. Super la enirejo ŝirmilo kontraŭ pluvo estis metita. Kaj interne kaj ekstere la muroj estas blankaj. Interne la origina altara bildo perdiĝis, la nun videbla estis pentrita en 1955.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj 
* http://www.bucsujaras.hu/tanulmany/kosa/partos.htm
eta|maldekstre|Interno de la kapelo
Szolnok
Szolnok
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Szolnok
Museum der Weltkulturen

eta|La tri konstruaĵoj de la muzeo.
La **Muzeo de Mondo-Kulturoj** () estas etnologia muzeo en Frankfurto, Germanio. Ĝis 2001 ĝi estis nomata la Muzeo de Etnologio (''*). Nuntempe oni ankaŭ disvastigas la muzeon sub la marko *.

La muzeo estis vastigita ekde 1973 kaj nun okupas tri apudajn konstruaĵojn sur la Schaumainkai n-roj 29 (la ĉefa konstruaĵo), 35 (la origina vilaĝo), kaj 37 ("Galerio 37"), kiuj estis akiritaj kaj/aŭ rekonstruitaj en la 1980-aj jaroj. La kolektoj konsistas el pli ol 65 000 objektoj de Oceanio, Aŭstralio, Sudorienta Azio, la Amerikoj, Afriko kaj Eŭropo. Galerio 37 gastigas ekspoziciojn de nuntempaj artverkoj de barataj, afrikaj, oceaniaj kaj indoneziaj artistoj.
 La Muzeo de Mondkulturoj tial validas kiel unu el la plej fruaj muzeoj sur kio nun estas la Museumsufer.

## Vidu ankaŭ 
* La *Nationaal Museum van Wereldculturen* (Nacia Muzeo de Mondaj Kulturoj, kiu estas kombinaĵo de kvar muzeoj) en Nederlando.
* La *Världskulturmuseet* (Muzeo de Mondaj Kulturoj) en Gotenburgo, Svedio
* La *Weltmuseum Wien* (Monda Muzeo Vieno) en Aŭstrio

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de la muzeo

*Journal Etnologio*, la muzeo E-zine 

## Referencoj 

Kategorio:Kultura antropologio
Weltkulturen
Weltkulturen
Kategorio:Muzeoj en Frankfurto ĉe Majno
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1904‎
Kategorio:Muzeoj fonditaj en la 20-a jarcento
(52761) 1998 MN14

**(52761) 1998 MN14** estas terrenkonta, kaj marsrenkonta amora asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de la Tero kaj krucas tiujn de Marso, sed ĝia granda orbita klinangulo tenas ĝin malproksima de ĉi tiu planedo:
* Ĝia tera MOID estas 0,19365 AU (28,970 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,260525 AU (38,974 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,194492 AU (29,0957 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,194498 AU (29,0964 milionoj da kilometroj) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kyūjō okazaĵo

eta|Majoro Kenji Hatanaka, estro de la ribelo.
La **Kyūjō okazaĵo** (宮城事件 Kyūjō Jiken) estis klopodita puĉo fare de militistoj en la Japana Imperio je la fino de la Dua Mondmilito. Ĝi okazis en la nokto de la 14a–15a de aŭgusto 1945, ĝuste antaŭ la anonco de la Kapitulaco de Japanio al la Aliancanoj. La puĉo estis entreprenita de la Stabanaro de la Ministerio de Milito de Japanio kaj de multaj membroj de la Imperia Gvardio por haltigi la movon al kapitulaco.

La oficiroj mortigis la Leŭtenant-Generalon Takeŝi Mori de la Unua Imperia Gvardia Divizio kaj klopodis interrompi ordonojn por la efiko de la okupo de la Tokia Imperia Palaco (Kyūjō). Ili klopodis metis la imperiestron sub hejma aresto, uzante la 2an Brigadon de la Imperia Gvardia Infanterio. Ili malsukcesis konvinki la Armeon de la Orienta Distrikto kaj la altan komandon de la Imperijapana Armeo sekvi la agadon. Pro sia malsukceso konvinki la ceteron de la armeo en la Imperia Hejmo de Japanio, ili finfine memmortigis sin. Kiel rezulto, la komunikaĵo pri la intenco de Japana kapitulaco pluis kiel planite.

## Bibliografio
* Butow, Robert J. C. (1954). Japan's Decision to Surrender. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-0460-1.
* Frank, Richard B. (1999). Downfall: the End of the Imperial Japanese Empire. New York: Penguin. ISBN 978-0-14-100146-3.
* Hasegawa, Tsuyoshi (2005). Racing the Enemy: Stalin, Truman, and the Surrender of Japan. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01693-4.
* Hoyt, Edwin P. (1986). Japan's War: The Great Pacific Conflict, 1853–1952. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-030612-7.
* The Pacific War Research Society (1968) [1965]. Japan's Longest Day (English language ed.). Palo Alto, California: Kodansha International.
* Toland, John (1970). The Rising Sun: The Decline and Fall of the Japanese Empire 1936–1945. New York: Random House. ISBN 978-0-394-44311-9.
* Wainstock, Dennis (1996). The Decision to Drop the Atomic Bomb. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-95475-8.

Kategorio:Konfliktoj en 1945
Kategorio:Japanio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Puĉoj
Kategorio:Ribeloj en Japanio
Cecil Harcourt

Admiralo Siro **Cecil Halliday Jepson Harcourt** OBI (en ĉina tradukita nomo: 夏慤; 11a de aprilo 1892 – 19a de decembro 1959), estis brita mararmea oficiro. El septembro 1945 al junio 1946, Harcourt estis *de facto* guberniestro de Hongkongo kiel ĉef-komandanto kaj estro de militista administrado. Li estis nomita pere de ĉina nomo "Ha Kok", nome reference al ĉina nobelo de la 4a jarcento Ĉung Kok.

## Referencoj
Kategorio:Britaj admiraloj
Kategorio:Guberniestroj de Hongkongo
Kategorio:Honkongaj militistoj
Kategorio:Honkonganoj de la Dua Mondmilito
Tago de la Venko super Japanio

[eta|altdekstre=1.35|Japana [Ministro pri eksteraj aferoj|Ministro pri Eksteraj Aferoj Mamoru Ŝigemicu subskribas la Japanan Dokumenton de Kapitulaco sur la usona ŝipo *Missouri* dum la Generalo Richard K. Sutherland rigardas, 2a de septembro, 1945.]]
La **Tago de la Venko super Japanio** (konata ankaŭ kiel **V-J Tago**, **Tago de la Venko en Pacifiko**, aŭ **V-P Tago**) estas la tago en kiu Imperia Japanio kapitulacis en la Dua Mondmilito, fakte komplete finigante la militon. La termino estis aplikita al ambaŭ tagoj en kiuj oni faris la dekomencan anoncon de la Kapitulaco de Japanio – nome la vespero de la 15a de aŭgusto, 1945, en Japanio, kaj pro la horzonaj diferencoj, kaj la 14a de aŭgusto, 1945 (kiam ĝi estis anoncita en Usono kaj en la cetero de Ameriko kaj en la insuloj de Orienta Pacifiko) – same kiel por la 2-a de septembro, 1945, kiam okazis la subskribo de la Japana Dokumento de Kapitulaco, oficiale finigante la militon.

La 15a de aŭgusto estis la oficiala *V-J Tago* por Unuiĝinta Reĝlando, sed la oficiala usona rememoro estas la 2-a de septembro. La nomo, *V-J Tago*, estis elektita de la Aliancanoj post ili nomis *V-E Tago* por la venko en Eŭropo.

La 2an de septembro, 1945, formala kapitulaca ceremonio estis plenumita en la Golfo de Tokio, Japanio, sur la ferdeko de la usona batalŝipo *Missouri*. En Japanio, la 15a de aŭgusto kutime estas konata kiel "memortago por la fino de la milito" (終戦記念日 Shūsen-kinenbi); la oficiala nomo por la tago, tamen, estas "tago por priploro pro militmortintoj kaj preĝo por paco" (戦没者を追悼し平和を祈念する日 Senbotsusha o tsuitōshi heiwa o kinensuru hi). Tiu oficiala nomo estis adoptita en 1982 pere de dekreto fare de la Japana registaro.

## Notoj 
Japanio
Kategorio:Sekvoj de la Dua Mondmilito en Japanio
Kategorio:Sekvoj de la Dua Mondmilito en Usono
Kategorio:Rilatoj de Japanio kaj Usono
Kategorio:1945
Kategorio:Aŭgusto
Kategorio:Septembro
Hipocentro

eta|dekstra|lang=eo
**Hipocentro** ( – *sub*, *κέντρον* – *centro*) laŭ PIV “estas loko en la interno de Tero, kie estiĝas tertremo; fokuso de tertremo”. La hipocentro estas la loko, kie streĉaj fortoj inter tertavoloj kaŭzas ties abruptan disŝoviĝon (faŭlto). Oni ankaŭ povas nomi tiun lokon la fokuso aŭ simple la centro de la tertremo. Ĝi normale situas je ekde kelkaj ĝis 700 kilometroj sub la tera surfaco. Oni povas ankaŭ la lokon de subtera atomeksplodo nomi ties hipocentro.

La lokon de la tersurfaco, kiu situas vertikale super la hipocentro, oni nomas epicentro. En pli-malpli horizontalaj pejzaĝoj tio estas la surfaca loko plej proksima al la hipocentro.

## Referencoj 
Kategorio:Tertremoscienco
Kategorio:Geometriaj centroj
Louise Labé

**Louise Labé** (naskita ĉirkaŭ 1524 en Lyon , mortis en la jaro  en Parcieux-en-Dombes kie ŝi estis entombigita ) estas franca poetino kromnomata "La Belle Cordière". Ŝi estis unu el la poetoj aktivaj en Lyon dum la Renesanco.

## Vivo kaj verkaro 
Je la morto de sia edzino, Pierre Charly, alias Pierre Labé, denove geedziĝis. Estis el ĉi tiu geedzeco ke naskiĝis Louise Labé kiu ankaŭ alprenos la pseŭdonimon de sia patro kaj estos kromnomata *La Belle Cordière* pro la komerco de sia patro, poste de sia edzo . Ŝi estintus edzino de Ennemond Perrin, riĉa ŝnurkomercisto ), kaj de tri *Elektoj* kaj de dudek kvar sonetoj, kiuj esprimas la inajn tormentojn de pasio.

## Eldonado de la verkaro 
La nura verko tradukita en Esperanto estas la *24 Sonetoj* en traduko de Wilhelm Theodor Oeste sub la titolo "La dudek kvar sonetoj", eldonejo Plejado (Lina Gabrielli), Ascoli Piceno,1975.

## Bibliografio 
* Recenzo de Kris Long aperis en "Beletra Almanako". n-ro 7; anonco, en "Revuo Esperanto",1975-11, p. 16.
* (franca) Irene Omelianenko, "*Une vie, une oeuvre - Louise Labé (1524-1566), une artiste de Yunnan ?"* (vivo, verkaro, ĉu artistino de Yunnan?), (Aŭdio) sur France Culture.
* (franca) François Pédron, ''Louise Labé : La femme d'amour*, Fayard, 1984.
* (itala) Enzo Giudici , *Louise Labé e l'École lyonnaise, studi e ricerche con documenti inediti'', antaŭparolo de Jean Tricou, Napolo, Liguori Editore, 1964.

## Referencoj 
Kategorio:Homoj de Liono
Kategorio:Renesancaj verkistoj
Kategorio:Francaj verkistoj de la 16-a jarcento
Kategorio:Francaj poetoj
Atomkerna eksplodo

[eta|Fungonubo post eksplodo de la [Atombombo|nuklea bombo de Nagasako, Japanio, la 9-an de aŭgusto 1945.]]

**Atomkerna eksplodo** aŭ **nuklea eksplodo** (aŭ komune erare nomata **atomeksplodo**) estas eksplodo, kiu okazas kiel rezulto de rapida liberigo de energio el rapidega nuklea ĉena reakcio. La okaziga reakcio povas esti nuklea fisio, nuklea fuzio aŭ mult-stadia kaskada kombino de ambaŭ, kvankam ĉiuj ĝisnune disponeblaj fuzi-bazitaj armiloj uzas ankaŭ fisian aparaton por komenci fuzion, kaj pure fuzia armilo restas hipoteza aparato.

Atmosferaj atomkernaj eksplodoj estas asociaj kun fungonuboj, kvankam fungonuboj ankaŭ povas okazi pro grandaj kemiaj eksplodoj.  Atomkernaj eksplodoj produktas radiadon kaj radioaktivan rubon.

## Historio 
La plej fruan nuklean eksplodon oni okazigis 1945-06-16 post trijara intensa esplora kaj produkta laboro. Tiam Usono posedis 3 bombojn, nome du plutoniajn (implodajn) kaj unu uranian (kunpafan). Oni decidis komenci per prova eksplodigo de unu el la du plutoniaj bomboj, kiuj estis pli komplikaj kaj pri kies taŭgeco oni malpli certis. La eksplodo okazis je tempopunkto 05:50 en dezerto, ĉe loko "Trinity Test Site" en subŝtato "New Mexico". La rezulto kongruis bone kun antaŭatendoj kaj kontentigis la respondeculojn. Estiĝis decido utiligi la du restantajn bombojn kontraŭ Japanlando, kiu daŭrigis la Duan Mondmiliton kontraŭ Usono malgraŭ fino de milito en Eŭropo kaj senespera situacio por Japanlando. La urania bombo nomita "Little Boy" eksplodis supre de urbo Hiroŝimo "Hiroshima" 1945-08-06, aŭ 50 tagoj post la prova eksplodo. Japanlando, ne sciante kiom da bomboj Usono havis, obstinis kaj rifuzis kapitulaci. Do Usono eksplodigis la plutonian bombon nomita "Fat Man" supre de urbo Nagasako "Nagasaki" je nur 3 tagoj poste.

Kategorio:Nuklea fiziko
Kategorio:Nuklea kemio
Kategorio:Nuklea armilo
László Fassang

**László Fassang** [lAslO faŝang], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fassang László** estis hungara orgenisto, improvizisto.

László Fassang  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Fassang komencis orgenludi en la aĝo de 13 helpe de István Baróti. Li maturiĝis en kalvinana gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo en 1998. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ferenc Gergely kaj Ilona Prunyi. Inter 1998-2004 li studis en konservatorio de Parizo de Olivier Latry, Thierry Escaich, Jean-François Zygel kaj Philippe Lefebvre, ankaŭ tie li akiris diplomojn pri orgenludo kaj improvizado. Li faris paŭzon en la lernado en 2000, tiam li estis orgenisto de koncerthalo de Sapporo, krome li gvidis kursojn kaj faris koncertojn. Ekde 2002 li prezentis koncertojn en Eŭropo kaj Ameriko. De 2004 ĝis 2008 li instruis improvizadon en San Sebastián, poste en Muzikarta Universitato Franz Liszt. Li respondecis pri la orgenkonstruado kaj estis nomumita arta konsultisto de la organkoncertoj en Palaco de Artoj. Li ricevis konkursajn kaj ŝtatajn premiojn inter 1993-2012. Li havas edzinon.

## Elektitaj koncertoj 
* Luterana alea preĝejo (Budapeŝto-Erzsébetváros) (2017)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* https://www.evangelikus.hu/c%C3%ADmk%C3%A9k/fassang-l%C3%A1szl%C3%B3 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj orgenistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Xavér Varnus

**Xavér Varnus,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Varnus Xavér** estas hungara-kanada orgenisto, altlerneja instruisto.

Xavér Varnus  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Xavér Varnus frekventis muziklernejon en sia naskiĝurbo, poste li studis en Muzikarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Melinda Kistétényi kaj Gábor Lehotka. Li daŭris la orgenlernadon en Parizo de Pierre Cochereau kaj en Lejpcigo de Lorenz Stolzenbach. Inter 1977 kaj 1982 li estis orgenisto de Preĝejo Sankta Ladislao (Kőbánya) kaj Preĝejo de Tereza el Avila (Terézváros). Ekde 1977 li koncertas tutmonde, ĝis 2017 li havis 3000 da koncertoj. En 1983 li disidis al Toronto, kie li estis preĝeja orgenisto. En la sekva jaro li ricevis kanadan ŝtatanecon. En la 1990-aj jaroj li estis direktoro de orgenfestivalo en Zalaegerszeg. De 1992 ĝis 2009 li redaktis muzikprogramojn pri orgeno en radio kaj televido en Hungario. De 2006 ĝis 2009 li estis la unua orgenisto de Palaco de Artoj. En 2015 li translokiĝis al Berlino, ŝajnas, li eterne forlasis Hungarion. Li edziĝis trifoje, li havas 2 filojn. Li ricevis hungarajn ŝtatajn premiojn. Li estas ambaŭseksemulo.

## Elektitaj libroj 
* *Isten majd megbocsájt: az a mestersége* (1996, 1997, 1998, 1999)
* *Folytatás* (1998, 1999)
* *Képek és gondolatok* (1999)
* *„Mert álom az ébredés, és ébredés a halál” – apa és fia sétái a Nemzeti Panteonban* (2002)
* *Átváltozások* (2005)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun fotoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj orgenistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Renate Franz

**Renate Franz**, naskita 18 novembro 1954 en Solingen, estas germana ĵurnalisto kaj aŭtoro specialigita pri sporta historio.

## Listo de verkoj 
* *Der vergessene Weltmeister. Das rätselhafte Schicksal des Radrennfahrers Albert Richter*. 1998 (Emons Verlag) und 2007 (Covadonga Verlag), ISBN 978-3-936973-34-1
* *Fredy Budzinski. Radsport-Journalist, Sammler und Chronist*. Sportverlag Strauß, Köln 2007, ISBN 978-3-939390-43-5
* Deutsche Übersetzung von: Peter Zheutlin: *Mit dem Fahrrad um die Welt. Die außergewöhnliche Reise der Annie Londonderry anno 1895*. Maxime Verlag, Leipzig, 2014, ISBN 978-3-931965-07-5
* *The ‚Black Sunday‘ of Berlin, or Death on the Cycle Track*. In: *Cycle History 19. Proceedings of the 19th International Cycling History Conference*, hrsg. vom Musée d’Art et d’Industrie de Saint Etienne und der Fédération Française de Cyclotourisme, Cheltenham 2010
* *Verbot – ja oder nein? Das Ende der Sechstagerennen im Dritten Reich* (in Zusammenarbeit mit Jan Eric Schwarzer). In: *Der Knochenschüttler. Zeitschrift für Liebhaber historischer Fahrräder*, Heft 46, 2/2009, S.&nbsp;4–9. Der Beitrag in englisch: *Did the Nazis Prohibit Six-Day Races in 1934?* In: Gary Sanderson (Hrsg.): *Cycle History 20. Proceedings of the 20th International Cycling History Conference*. Cheltenham 2010, S.&nbsp;108–115
* *Nick Kaufmann – Meisterfahrer der Welt* (mit Michael Mertins). In: *Der Knochenschüttler. Zeitschrift für Liebhaber historischer Fahrräder*, Heft 50, 3/2010, S.&nbsp;4–11
* *Die Weltmeisterschaften in Köln*. In: *Sport für Köln – gestern, heute, morgen*, Köln 2009, S.&nbsp;117–131.
* *Gregers Nissen – Der Prophet des Radwanderns*. In: Michael Bollschweiler, Michael Mertins, Gerhard Renda (Hrsg.): *Rückenwind. Ein Streifzug durch die Fahrradgeschichte*. Bielefeld 2011, S. 64–69
* *Biographie des Rennradfahrers Max Hahn*. In: *Der Knochenschüttler. Zeitschrift für Liebhaber historischer Fahrräder*, Heft 52, 2/2011, S. 4–10 (mit Michael Mertins)
* *Der schrullige Herr von Zois – Ein Pionier des österreichischen Radsports.* In: *Der Knochenschüttler. Zeitschrift für Liebhaber Historischer Fahrräder*. Heft 55. 1/2013. S. 15–18

Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sportaj ĵurnalistoj
Borgercompagnie

**Borgercompagnie** (groninge: *Börkomnij*) estas karakteriza torfejkolonia vilaĝo kun ŝoseranda domarvico en la provinco Groningen en Nederlando. La vilaĝo Borgercompagnie situas en du komunumoj: Midden-Groningen kaj Veendam.

Borgercompagnie ekestis en la 17-a jarcento kiam civitanoj el la urbo Groningen fondis tie torfejokolonion. En 1647 oni fosis la kanalon (groninge: daip). La meza parto estis en la 1970-aj jaroj plenŝutita.
En 1655 estis la torfeja burgo "Welgelegen" (Bonsituanta) konstruita.

eta|maldekstra|250px|Fronto de la burgo
eta|maldekstra|250px|Postaĵo kun ĝardeno

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Robert Hamner

**Robert Hamner ** (1928-1996) estis usona verkisto kaj televida produktisto en Los Angeles (Kalifornio).

Li verkis scenarojn al 

* 1960 : *13 Fighting Men* (kino)
* 1961 : *The Long Rope* (kino)
*1967: Star Trek epizodo A Taste of Armageddon
* 1968 : *Hawaii Five-O* (televidserio)
* 1971 : *Cannon* (televidserio)
* 1973 : *Barnaby Jones* (televidserio)
* 1974 : *S.W.A.T* (televidserio)
* 1975 : *You Lie So Deep, My Love* (televidfilmo)
* 1978 : *The Other Side of Hell* (televidfilmo)
* 1979 : *Dallas Cowboys Cheerleaders* (televidfilmo)
* 1979 : *When Hell Was in Session* (televidfilmo)
* 1981 : *The Million Dollar Face* (televidfilmo)
* 1989 : *The Contest* (televidfilmo)

Li laboris kiel produktisto en 

* 1961 : *The Long Rope* (kino)
* 1965 : *A Man Called Shenandoah* (televidserio)
* 1965 : *Run for Your Life*) (televidserio)
* 1979 : *Dallas Cowboys Cheerleaders* (televidfilmo)
* 1979 : *When Hell Was in Session* (televidfilmo)
* 1980 : *Dallas Cowboys Cheerleaders II* (televidfilmo)
* 1980 : *Fugitive Family* (televidfilmo)
* 1981 : *The Million Dollar Face* (televidfilmo)
* 1981 : *Margin for Murder* (televidfilmo)
* 1982 : *Portrait of a Showgirl* (televidfilmo)
* 1983 : *Malibu* (televidfilmo)
* 1984 : *Anatomy of an Illness* (televidfilmo)
* 1988 : *Blue Skies* (televidserio)
* 1989 : *The Contest* (televidfilmo)

Kategorio: Reĝisoroj kaj scenaristoj de Star Trek
Kategorio:Usonaj scenaristoj