open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metrodoro de Ĥio

**Metrodoro de Ĥio** estis greka filozofo, matematikisto, gramatikisto kaj atomismisto, kiu formulis la unuan teorion pri la origino de la Universo krom fari sennombrajn kontribuaĵojn al astronomio kaj kosmologio. Li apartenis al la Skolo de Demokrito kaj estis ankaŭ disĉiplo de Neso de Ĥio (405 a. K. - 337 a. K.), grava antaŭulo de Epikuro kaj majstro de Diogeno de Smirno (360 a. K. - 305 a. K.) kiu siavice estis majstro de Anaksarĥo. Tiel kiel Demokrito, li kredis je la teorio pri la infiniteco de la mondoj kaj li kreis la principon pri la sufiĉa racio: "Estas absurde, ke unu sola tigo de maizo aperu en granda kampo aŭ unuopa mondo en la senfina malpleno."

Li kompilis kelkajn matematikajn enigmojn kaj humurajn deklarojn kiuj aperas en pli posta laboro nomita la "Greka Antologio". Unu el tiuj enigmoj estas konata kiel la enigmo de Diofanto. En filozofio, li bonorde resumis la plurismajn instruojn de Epikuro jene:

Konsideri la Teron kiel la solan loĝatan mondon en la senfina spaco estas same absurde, kiel aserti, ke en tuta kampo de milio kreskos nur unu planto.

## Vidu ankaŭ
* Demokrito (460 a. K. - 371 a. K.)
* Diogeno de Smirno (360 a. K. - 305 a. K.)
* Neso de Ĥio (405 a. K. - 337 a. K.)
* Anaksarko (380 a. K. - 320 a. K.)
* Teofrasto (372 a. K. - 287 a. K.)
* Pirono de Eliso (360 a. K. - 270 a. K.)
* Epikuro (341 a. K. - 270 a. K.)
* Teokrito de Sirakuzo (310 a. K. - 260 a. K.)
* Teokrito de Ĥio (270  a. K. - 215 a. K.) disciplo de Metrodoro
* Teokrito de Bizanco (450-07.518) greka politikisto
* Cicerono (106 a. K. - 43 a. K.)
* Apolonio de Tiano (15-98)
* Seksto Empiriko (160-210)
* Ateneo (170-223)
* Otto von Guericke (1602-1686)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en -380
Kategorio:Mortintoj en -325
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.

Kategorio:Greklingvaj verkistoj
Kategorio:Grekaj filozofoj
Kategorio:Grekaj matematikistoj
Kategorio:Grekaj gramatikistoj
Kategorio:Grekaj astronomoj
Ege Granda Teleskopo

La **Ege Granda Teleskopo** (akronime **EGT**; ; aŭ mallonge ELT), antaŭe  (E-ELT ), estas venontgeneracia optika teleskopo konstruata por la Eŭropa Suda Observatorio (ESO) . Ĝi havos primaran spegulon kun diametro de 39.3 metroj kaj malĉefa spegulo kun diametro de 4.2 metroj, kiuj estos kunmetita de 798 sesangulaj spegulelementoj. Tio igos ĝin la plej granda optika teleskopo de la mondo en la videbla kaj infraruĝa gamo.

Krome, tiu teleskopo estos ekipita per adapta optika sistemo, ok gvidaj laseraj radioj, kaj kelkaj grandaj sciencaj instrumentoj 13 el la ekzistantaj optikaj teleskopoj ekde 2017 . La teleskopo estas atendita havigi fotojn 16 fojojn pli akrajn ol tiuj de la Kosmoteleskopo Hubble .

La EGT estas atendita signife antaŭenigi astrofizikan esploradon, precipe en la kampo de planedoj ekster la sunsistemo, la unuaj galaksioj en la universo, supermasivaj nigraj truoj, malluma materio kaj malluma energio, kaj la eltrovo de akvo kaj organikaj molekuloj en praplanedaj diskoj .

## Galerio 

Dosiero:Extremely_large_astronomy.jpg|Konstruejo en oktobro 2018
Dosiero:Construction_of_the_ELT_dome_foundations_begins.jpg|… kaj en septembro 2019 …
Dosiero:ELT_construction_2020_-_Ann20031c.jpg|… en jaro 2020 …
Dosiero:ELT_-_2021_-_HMC_3279.jpg|En 2021, la vizito de ĉilia ministro Andrés Couve okazis.
Dosiero:ELT_-_Potw2205a.jpg|La fundamento en 2022
Dosiero:A_view_from_the_inside_of_the_ELT_dome_(elt-hudepohl-aug2023-inside-dome).jpg|Vido ene de la ELT-kupolo, aŭgusto 2023
Dosiero:Coming_soon,_the_ELT_dome_(dji-0652).jpg|La kupolo de ELT, oktobro 2023

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tre Granda Teleskopo
* Eŭropa suda observatorio

## Eksteraj ligiloj 
* ESO Ekstreme Granda Teleskopo
* ESO La Ekstreme Granda Teleskopo ("E-ELTa") Projekto
* Fina stadio por teleskopa desegno
* Verda lumo por ELT
* Tera Teleskopo al Ekstra Grandeco
* MICADO
* METIS
* HARMONI
* Rekorda spegulo por Eŭra teleskopo BBC Enreta aŭgusto 7 2006
Kategorio:Astronomiaj projektoj
Kategorio:Observatorioj en Ĉilio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Liliana Cavani

**Liliana CAVANI** (Carpi, Provinco Modena, Italio, 12a de januaro 1933) estas itala kina scenaristo kaj reĝisoro kiu studis literaturon kaj diplomiĝis en Kineksperimenta Centro. Ŝiaj plej famaj filmoj estas *Il portiere di notte*, pri naziismo, kaj *Al di là del bene e del male*, pri la vivo de Friedrich Nietzsche.

Li realigis du verkojn pri la vivo de Francisko el Asizo: nome serieto ''Francesco d'Assisi* (1966), kaj la filmo *Francesco* (1989), protagonistigita de Mickey Rourke, kaj ankaŭ filmo pri Galileo Galilei.

Ŝi dediĉis sin ankaŭ al reĝisorado de operoj, kun elstaraj prezentoj de *La Traviata*, de Giuseppe Verdi, reĝisorita de Riccardo Muti en La Scala; *Cavalleria Rusticana*, de Pietro Mascagni, kaj *Manon Lescaut'', de Giacomo Puccini, inter aliaj.

## Filmoj 
* L'ordine del tempo (2023)
* Clarisse (2012) - kurto
* Einstein (2008)
* De Gasperi, l'uomo della speranza (2005)
* Ripley's Game (2002)
* Dove siete? Io sono qui (1993)
* Francesco (1989)
* Berlin Affair (1985)
* Oltre la porta (1982)
* La pelle (1981)
* Al di là del bene e del male (1977)
* Milarepa (1974)
* Il portiere di notte (1974)
* L'ospite (1971)
* I Cannibali (1970)
* Galileo (1969)
* Francesco d'Assisi (1966)

## Eksteraj ligiloj 
* en imdb

Kategorio:Italaj reĝisoroj
Akademio Sibelius

eta|maldekstra|260ra|
La **Akademio Sibelius** (, ) en Helsinko kaj Kuopio estis la nura muzika altlernejo de Finnlando kaj, kiel la plej granda muzika kolegio en la nordiaj landoj, estis unu el la gvidaj institutoj en Eŭropo. Ĝi estis fondita en 1882 de Martin Wegelius kiel la *Helsingfors musikinstitut* (svede, do "Helsinka muzikinstituto") kaj nomita laŭ la fama finna komponisto kaj patro de finna muziko Jean Sibelius en 1939. Sibelius mem instruis tie de 1890 ĝis 1892.

Komence de 2013, la Akademio Sibelius estis unuigita kun la Arta Akademio Helsinko kaj la Teatra Akademio Helsinko por formi la Universitaton de la Artoj Helsinko.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sibelius, komponisto
* Sibelius (programaro)
* Universitato de Helsinko

## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj )

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Kulturo de Finnlando
Helsinko
Kategorio:Helsinko
Universitato Christopher Newport

La **Universitato Christopher Newport** (, akronime **CNU**) estas privata, kristana universitato en Newport News en la subŝtato Virginio, Usono. Ĝi estis establita en 1960 . La gamo da subjektoj inkluzivas ekonomiajn kaj administrajn studojn, IT-subjektojn kaj diversajn aliajn altgradajn studojn.

La universitato estis fondita en 1961 kiel dujara lernejo de la Kolegio de Vilhelmo kaj Maria. Ĝi iĝis kvarjara kolegio en 1971 kaj universitato en 1992. La universitato ricevis sian nomon en honoro de Christopher Newport, brita maristo kaj gvidanto de la ekspedicio kiu venigis la unuajn anglajn setlantojn al Jamestown. Ekde 1996, la prezidanto de la universitato estis iama senatano Paul Trible.

En la fruaj 2000-aj jaroj, pli ol 400 milionoj USD estis elspezitaj por konstruado de nova kampuso. 

Aktuale en 2010, preskaŭ 90% de la instruistaro de la universitato tenis la plej altajn sciencajn gradojn en sia kampo.

En la universitato, ekzistis 4,793 studentoj kaj 334 akademia kunlaborantaro en 2006, kaj en la sama jaro instrukotizoj estis USUS$ 9,106 por studentoj registritaj en la ŝtato. La nombro de studentoj altiĝis al 4 884 studentoj en la aŭtuna semestro 2008. La studoj estas ofertitaj ĝis magistra nivelo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Martin Wegelius

**Martin WEGELIUS** (n. la 10-an de novembro 1846 en Helsinko; m. la 22-an de marto 1906 samurbe) estis finna komponisto de klasika muziko kaj muzikinstruisto.

## Vivo 
Wegelius ekstudis en Helsinko, sed poste daŭrigis sian trejnadon en Vieno en 1870, kaj baldaŭ poste (1871–73) iris al Leipzig, kie li estis instruita fare de Carl Reinecke kaj aliaj kaj kompletigis siajn studojn en 1878 en Munkeno sub Josef Rheinberger.

Wegelius tiam laboris kiel kapelmajstro ĉe la Finna Opero (fako de la Finna Nacia Teatro, 1878/79), kiel pianisto, akompananto kaj ankaŭ kiel muzikrecenzisto. En 1882 li fondis la Helsinkian Muzikan Instituton, la hodiaŭan Akademion Sibelius, kie la poste renoma komponisto Jean Sibelius komencis studi tri jarojn poste (Martin Wegelius estis lia unua instruisto pri komponado) kaj mem iĝis instruisto en la akademio inter 1890 kaj 1992. Inter la studentoj de Martin Wegelius - li instruis muzikteorion kaj komponadon – ankaŭ estis Armas Järnefelt, Erkki Melartin, Toivo Kuula kaj Selim Palmgren.

Li verkis plurajn lernolibrojn inkluzive de la libro *Historio de Okcidenta Muziko*, kiuj travivis multajn eldonojn kaj gravegis por muzikedukado en Finnlando ĝis la Dua Mondmilito. Martin Wegelius, kiu estis admiranto de Rikardo Wagner kaj fondis Wagner-Societon en 1889, ankaŭ komponis interalie iujn korusajn kaj orkestrajn verkaĵojn, ĉefe en romantike lirika stilo.

## Eksteraj ligiloj 
* portreto ()

Kategorio:Finnaj komponistoj
Gianfrancesco Boccardo

**Giovanni Francesco Boccardo** estis itala filologo, latina poeto, helenisto kaj humanisto, li kutime nomis sin "Pilade Bresciano" ("Pilado la Breŝano"), verkis Latinan Gramatikon, kaj aliajn pri gramatiko, vortareto en versoj kun klarigoj en prozo, genealogion de la dioj, komentojn pri Plaŭto, verkojn de Makrobio, tradukis el la greka la "Vivoj" de Plutarko, verkis epigramojn en la greka kaj en la latina kaj estis instruisto en Salò kaj Breŝo.

## Verkaro 
* Regula grammaticarum institutionum, Picinellus Dossus, Giovanni Britannico, 1495
* Vocabularium, 1498
* Carmen scholasticum, 1498
* Vocabularium Pyladae, 1498
* Genealogia deorum ("Genealogio de la dioj"), 1498
* Vitae Plutarchi adhibita solerti diligentia ..., 1499
* Macrobius Opera, Taberii ac Pyladae cura magnoque labore edit, Brescia, 1501
* Macrobius Opera, Taberii ac Pyladae cura magnoque labore edit, Breŝo, Angelo Britannico, 1501
* Lector optime scito has comoedias uiginti plautinas, Plaŭto, 1506
* Pyladæ in Alexandrum de Villa dei Annotationes, 1508
* Grammatica Pyladis, 1508
* Pyladae Genealogiae, 1508
* Genealogia, 1510
* Comoedeae, Titus Maccius Plautus, Gianfrancesco Boccardo, Taddeo Ugoleto, Francesco Mario Grapaldo, 1510
* Opera, Quae Quidem extant, omnia Graecè, Hesiodus, Gianfrancesco Boccardo, Johann Ramus, 1544

## Vidu ankaŭ 
* Giovanni Boccaccio (1313-1375)
* Angelo Maria Querini (1680-1755) itala kardinalo
* Friedrich Gotthilf Freitag (02.11.1687-09.07.1761) germana verkisto
* Girolamo Tiraboschi (1731-1794) itala historiisto pri literaturo
* Louis-Gabriel Michaud (1773-1858) franca presisto kaj libristo

## Referencoj 
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj gramatikistoj
Kategorio:Italaj filologoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj humanistoj
Kategorio:Italaj latinistoj
Kategorio:Italaj helenistoj
Al di là del bene e del male

***Al di là del bene e del male*** (Trans bono kaj malbono) estas itala filmo de 1977 reĝisorita de Liliana Cavani, bazita libere en la libro Trans bono kaj malbono pri la vivo kaj tumulta rilato inter Friedrich Nietzsche, Paul Rée kaj Lou Andreas-Salomé, kaj protagonistigita de Dominique Sanda, Erland Josephson, Robert Powell, Virna Lisi kaj Phillipe Leroy.

Virna Lisi ricevis la ''Nastro d'argento'' (arĝenta bendo) pro sia ludado kiel Elisabeth Förster-Nietzsche.

La sonbendo uzas muzikon de Charles Gounod, Gustav Mahler, Wolfgang Amadeus Mozart, Robert Schumann kaj Richard Strauss. 

## Intrigo
Libere inspirita per realaj okazaĵoj en la vivo de Nietzsche, Paul Rée renkontas la libereman Lou von Salomé; post kiam ambaŭ renkontiĝas, la viro decidas geedziĝi kun ŝi sed Lou estas virino kiu sentus sin malliberigita en rilato. Amtriangulo tiam komenciĝas inter la tri junuloj; la situacio, aliflanke, estas plimalbonigita fare de la fratino de Friedrich, Elizabeto, kiu, nove enamiĝinta je sia frato, faras ĉion por certigi ke li restas for de kaj Paul kaj Lou, ĉar ambaŭ estas judoj kaj tial "koruptaj".

Sed Friedrich ne aŭskultas Elizabeton aŭ ŝian patrinon, kaj forlasas la domon por iri kaj loĝi kun Lou kaj Paul: kunvivi tute ne estas facila, ĉar Lou unue flirtas kun Friedrich kaj poste kun Paul sed, ĉar ambaŭ kverelas, ŝi ŝajnigas havi seksan rilaton kun alia viro por resanigi la rilaton. La virino, ekkomprenante ke la situacio iĝas pli kaj pli malbona, elektas iri al Berlino kun Paul, lasante Friedrich sola. La viro sole renkontas la "demonon": post tiu renkontiĝo li decidas iri kaj resanigi rilatojn kun la aliaj du junuloj, sed ankaŭ ĉi-foje la rezulto estas negativa.

La rilato inter Paul kaj Lou ne estas bona ĉar ĝi estas "malferma" speco de rilato kaj Lou havas plurajn amantojn. Unun nokton, Karl, unu el la amantoj de Lou, provas fari memmortigon ĉar la virino ne volas geedziĝi kun li. Lou tiam sentiĝas devigita fari tion, ekigante la koleron kaj doloron de siaj eksamantoj. Paul iĝas kuracisto, sed post iom da tempo li estas celita ĉar li estas juda, kaj malaperas post kiam grupo de krimuloj trenas lin en arbuston, aŭgurante malbonan finon. Friedrich, aliflanke, iĝas freneza post kiam li ekscias ke Lou geedziĝis. Lou tiam iras por vidi Nietzsche kaj memoras ĉiujn bonajn tempojn kiujn ili pasigis kune.

## Geaktoraro kaj roluloj
* Dominique Sanda - Lou Salome
* Erland Josephson – Friedrich Nietzsche
* Robert Powell – Paul Rée
* Virna Lisi – Elisabeth Nietzsche
* Philippe Leroy – Peter Gast
* Elisa Cegani - Franziska Nietzsche
* Umberto Orsini - Bernhard Förster
* Michael Degen - Carl Andreas
* Amedeo Amodio – Doctor Dulcamara
* Carmen Scarpitta - Malvida
* Clara Algranti – Ma

## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1977
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Italaj dramaj filmoj
Kategorio:Italalingvaj filmoj
Arta Akademio Helsinko

La **Arta Akademio** aŭ plej fidele tradukite **Akademio de Vidaj Artoj** aŭ **Akademio de Bildartoj** (; ) en Helsinko, Finnlando disponigas la plej altan universitatnivelan teorian kaj praktikan trejnadon pri la fakoj de belartoj aŭ vidigaj artoj en Finnlando. Ekde 2013 ĝi estas parto de la Universitato de la Artoj Helsinko.

## Akademio
La Akademio estis fondita en 1848 fare de privata fondaĵo nomita La Arta Societo de Finnlando (). Tiutempe la akademio estis nomita Desegno-lernejo. En 1939 ĝi iĝis La Artakademia Lernejo de Finnlando (). En 1985 ĝi iĝis la Arta Akademio aŭ Akademio de Vidaj Artoj. En la komenco de 1993 la statuso de la Akademio estis altigita al universitata nivelo. Sep duonjaroj da plentempa studado kondukas al la grado de bakalaŭro de Belartoj, kaj atingi la gradon de magistro daŭras du jarojn pli longe.

La Akademio de Vidaj Artoj troviĝas en la helsinka kvartalo *Sörnäinen*. En la akademia jaro 2012-2013 la nombro da studentoj estis proksimume 280. Komence de 2013, la Arta Akademio Helsinko estis unuigita kun la Akademio Sibelius kaj la Teatra Akademio Helsinko por formi la Universitaton de la Artoj Helsinko.

|eta|maldekstra|240ra|
## Iamaj studentoj
* Elin Danielson-Gambogi, pentristo
* Hilda Flodin, pentristo, skulptisto
* Henry Grahn Hermunen, nuntempa artisto
* Sini Manninen, pentristo
* Ebba Masalin, pentristo, kiu estis studento tie de 1892 ĝis 1898
* Eva Ryynänen (1915—2001), skulptisto
* Eliel Saarinen, arkitekto
* Tove Jansson, artisto, ilustristo, kaj kreinto de la mumintroloj, kiu estis studento tie de 1933 ĝis 1937, de la 18-a ĝis 23-a vivjaro

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj )

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Kulturo de Finnlando
Helsinko
Kategorio:Helsinko
Universitato de la Artoj Helsinko

La **Universitato de la Artoj Helsinko** (jen la nomigo en plej multaj eŭropaj lingvoj ekster Finnlando) aŭ pli mallonge **Arta Universitato** (, ), ankaŭ konata kiel **Uniarts Helsinki**, estas finna arta universitato kiu estis lanĉita en la komenco de 2013. Krom kelkaj esceptoj, ĝi estas la nura universitato en Finnlando kiu disponigas edukadon en la kampoj kiujn ĝi reprezentas.

La Universitato de la Arto Helsinko situas ĉefe en Helsinko, sed ĝi ankaŭ havas branĉojn en Kuopio (sekcio de eklezia muziko) kaj Seinäjoki (sekcio de populara kaj popolmuziko).

La universitato konsistas el tri akademioj kiuj antaŭe estis sendependaj universitatoj: la Akademio Sibelius (ĉefe pri muzikaj fakoj), la Arta Akademio Helsinko kaj la Teatra Akademio Helsinko.. La suma nombro de studentoj en 2019 estis 1946.

Laŭ la universitato, la celo de la fuzio estas plifortigi la edukadon, esploradon kaj artan agadon ene de la kampo de artoj en la universitata sektoro je nacia kaj internacia skalo. Alia celo estas disponigi pli da ŝancoj influi socion per arto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj )

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Kulturo de Finnlando
Helsinko
Kategorio:Helsinko
Puchverk

**Puchverk** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Hlavňovice en distrikto Klatovy. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . Puchverk estas ankaŭ mallonga valo kun domaro sur rivereto Pstružná.

Puchverk situas en katastra teritorio **Suchá u Hlavňovic** kun areo 1,44&nbsp;km².

La nomo *Puchverk* estas sendube de germana deveno, devene ĝi markis teknikan ekipaĵon sur rivereto. La valo kunigas municipon Hrádek ĉe Sušice kun municipo Kolinec. En la valo troviĝas segejo por prilaborado de ligno. Somere sur herbejoj en la ĉirkaŭaĵo en loĝigejaj konstruaĵoj oni araĝas infanaj tendaroj.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Puchverk 02.jpg|Puchverk

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Hlavňovice
Kategorio:Setlejoj en Šumava cismontaro
Lajos Gyenes (geografo)

**Lajos Gyenes** [lajoŝ djeneŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gyenes Lajos,** estis hungara geografo, altlerneja instruisto.

Lajos Gyenes naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Szeged.
 
## Biografio 
Lajos Gyenes akiris pedagogian diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József en 1946, post 2 jaroj li doktoriĝis. Inter 1948–1950 li estis asistanto, inter 1950–1954 lektoro, inter 1954–1963 docento en Ekonomia Universitato de Budapeŝto. En la lernojaro 1963 li estis docento kaj katedrestro en Scienca Universitato de Szeged. Intertempe li kandidatiĝis en 1959 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia ĉefa tasko estis la ekonomia geografio, krome li provis enkonduki  subtropikajn plantojn en Hungario. Lia edzino naskis filinon. Li ricevis 2 premiojn en 1953 kaj 1970.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Vasúti nyomtávolságok. – Mértékek.* (1947)
* *Földrajzi mérések és vetületek a gazdasági földrajz szolgálatában.* (disertaĵo, 1948)
* *Új szubtrópusi növényeink.* (1953)
* *A komplex termőtájkutatás elméleti és gyakorlati kérdései.* (disertaĵo, 1959)
* *Magyarország gazdasági földrajza.* (studenta lernolibro, kunaŭtoro, 1963)
* *A földrajztudományok és a tudomány tervezése. A „tudományok tudománya” közötti kapcsolatokról.* (1966)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tramtransporto en Dubrovnik

La **Tramtransporto en Dubrovnik** () funkciis de 1910 ĝis 1970. Ĝi veturis sur la itinero Pile - Gruž (kiu ne estis integrita parto de Dubrovnik kiam la tramo estis lanĉita) kaj Pile - Lapad , kiu estis poste konstruita en 1928.

centra|400ra|eta|Mapo

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Dubrovnik
* Listo de urboj kun tramtransporto

Kategorio:Dubrovnik
Dubrovnik
Dubrovnik
Dubrovnik
Tramtransporto en Osijek

La **Tramtransporto en Osijek** () estas la plej malnova tramo en Kroatio kaj, kune kun la Zagreba tramo, la nura restanta tramo en la lando. La fervojo malfermiĝis en 1884 kiel ĉevaltira tramo kaj estis elektrizita en 1926. La metroŝpura reto funkciigata de GPP Osijek longas 12&nbsp;kilometrojn kaj estas servata per du linioj. La floto konsistas ĉefe el modernigitaj Tatra T3 kaj Duewag ses-aksaj veturiloj.

centra|400ra|eta|Diagramo

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Osijek
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* UrbanRail.Net

Kategorio:Osijek
Osijek
Osijek
Osijek
Blažim (Neveklov)

**Blažim** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Neveklov en distrikto Benešov. Ĝi troviĝas 6 km okcidente de Neveklov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/114. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

Blažim situas en katastra teritorio **Blažim nad Vltavou** kun areo 5,32&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1000.

Dum la dua mondmilito la vilaĝo fariĝis konsisto de soldata ekzercejo de Armiloj SS Benešov kaj ĝiaj loĝantoj devis la 31-an de decembro 1943 forloĝiĝi.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Blažim (Neveklov), dům.jpg|Blažim
Blažim (Neveklov), dům s vraty.jpg|Blažim

Kategorio:Neveklov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Benešov
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Bohemiaj kaj moraviaj municipoj forloĝigitaj en la jaroj 1940-1945
Teatra Akademio Helsinko

La **Teatra Akademio Helsinko** aŭ plej fidele tradukite **Teatra Altlernejo** (finna: *Teatterikorkeakoulu*; sveda: *Teaterhögskolan*) estas la nura altlernejo de prezentaj artoj en Finnlando. La Teatra Akademio estis kreita en 1979 tra fuzio inter *Suomen Teatterikoulu*, la antaŭa finnlingva Teatra Lernejo, kaj *Svenska Teaterskolan*, la antaŭa svedlingva Teatra Lernejo, kiuj ambaŭ ĉiam agis en Helsinko.

Komence de 2013, la Teatra Akademio Helsinko estis unuigita kun la Arta Akademio Helsinko kaj la Akademio Sibelius por formi la Universitaton de la Artoj Helsinko.

## Gradigaj programoj 
La Teatra Akademio ofertas la plej bonan instruadon en Finnlando en la kampoj de danco kaj teatro kaj ankaŭ aktivas en esplorado en tiuj fakoj. En la teatra akademio eblas kompletigi bakalaŭron kaj magistron kaj doktoriĝo pri aktorado en la finna kaj la sveda, kaj ankaŭ pri dramaturgio, danca arto (danco kaj koregrafio), scenteknologio kaj same ankaŭ en danca kaj teatra pedagogio. Nun ofertatas dek unu gradigaj programoj kaj plurkaj daŭraj edukaj kursoj. Proksimume 400 studentoj studas en la teatra akademio. Diplomiĝinto de la Teatro-Akademio havas la titolon aŭ "magistro de teatra arto" aŭ "magistro de danca arto".

La teatra akademio estas altlernejo por aktorado ekde ĝi estis fondita en 1979, por danco ekde 1983, por lum- kaj sondezajno ekde 1986 kaj ankaŭ por prezentado de arto ekde 2001. Nuntempe servas kiel rektoro la dancistino kaj koreografo Paula Tuovinen (filozofia majstro) kaj, kiel vicrektoro, la svedlingva profesoro pri dramo Erik Söderblom. La teatra akademio eldonas la revuon *Teatterikorkea-lehti* ("Teatrokolegia folio", atentu ke nomi bultenon "folio" oftas en Finnlando, plia ekzemplo estas ekzemple la bulteno de la landa asocio de UEA, kiu nomiĝas *Esperantolehti*).

La teatra akademio enscenigas proksimume 40 premierojn ĉiun jaron. La prezentadoj estas publikaj - pli detalaj informoj troveblas en la retejo de la Teatra Akademio.

## Loko 
La tereno de la teatra akademio troviĝas ĉe la adresoj *Haapaniemenkatu 6* (centraj konstruaĵoj) kaj ĉe *Lintulahdenkatu 3* (scena tekniko, lumigado kaj akustiko) en la norda urbodistrikto *Sörnäinen*. La konstruaĵoj en Haapaniemenkatu ekfunkciis en 2000, kaj la kampuso en Lintulahdenkatu estas en uzo ekde 2007. La ĉefkonstruaĵoj inkludas grandan teatrohalon por prezentoj kaj grandan bibliotekon specialiĝantan pri prezentaj artoj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (,  kaj )

Kategorio:Organizaĵoj
Kategorio:Kulturo de Finnlando
Helsinko
Kategorio:Helsinko
János Gyenis (ekonomikisto)

**János Gyenis** [jAnoŝ djeniŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Gyenis János,** estis hungara ekonomikisto, redaktoro, altlerneja instruisto.

János Gyenis naskiĝis  en Pécs, li mortis  (laŭ alia informo la mortotago estas la 30-a) en Érd.
 
## Biografio 
János Gyenis maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1952, poste li akiris ekonomian diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx. Post la diplomo li estis asistanto jaron en la universitato, poste same jaron li estis oficisto en Pécs. Inter 1958–1969 li estis ĵurnalisto, respektive redaktoro, inter 1969–1977 li laboris en instituto, poste li denove instruis en politika altlernejo (1977-1985; escepte la unuan jaron li estis docento), fine li havis postenon en esplora instituto (1985–1993). Intertempe li kandidatiĝis en 1979 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia ĉeftemo estis agrara ekonomio kaj kolĥozoj. Li edziĝis en 1957, filino naskiĝis en 1965.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A mezőgazdasági árutermelésről és a felvásárlásról.* (1965)
* *Közgazdasági kislexikon.* (kunredaktoro, 1968; 4-a eldono: 1987)
* *A Magyar Szocialista Munkáspárt agrárpolitikájának néhány főbb jellemzője az 1957–1961 közötti időszakban.* (disertaĵo, 1976)
* *A marxizmus-leninizmus és a szövetkezeti kérdés.* (1979)
* *A szövetkezeti vagyon oszthatóságának és oszthatatlanságának dilemmái.* (1989)
* *A magyarországi szövetkezeti mozgalmak története. 1945–1990.* (1994)
* *Cserépdarabok.* (poemoj, 2003)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Despair

***Despair*** (Malespero) estas anglalingva germana filmo de 1978 reĝisorita de Rainer Werner Fassbinder en kiu stelulas Dirk Bogarde, bazita sur samnoma romano de 1934 nome Otĉajanie de Vladimir Nabokov. Ĝi estis la unua anglalingva filmo de Fassbinder kaj ĝi estis prezentita en 1978 en la Kinfestivalo de Cannes.

Simile al la romano, la tono de la filmo estas ironia. Ankaŭ la intrigo estas ĉefe simila al tiu de la romano, kvankam unu el la ŝlosilaj roluloj estas tre ŝanĝita en la adaptaĵo. 

## Intrigo
Hermann Hermann loĝas en Berlino dum la Vajmara Respubliko. Rifuĝinto de Sovetrusio, kun balta germana patro kaj riĉa juda patrino, li heredis ĉokoladnegocon. Lia juda edzino Lidia, volupta sed ne inteligenta, havas tro proksiman rilaton kun sia fraŭla kuzo, pentristo nomita Ardalion. Ĉar la Granda Depresio akras kaj naziaj brutuloj komencas celi judajn entreprenojn, inter kiuj lia firmao iĝas malpli enspeziga kaj Germanio malpli gastama, Hermann komencas sonĝi pri fuĝo. Li jam havas momentojn de forlasado de sia korpo, ekzemple por rigardi sin amori al sia edzino, kaj konsultas viron kiun li kredas viena psikiatro, sed estas fakte vivasekura vendisto, kiu vendas al Hermann polison.

Post spektado de filmo kiu havas duoblulon (*doppelgänger*), li vidas senlaboran vagulon nomitan Felix, kiun li supozas sia duoblulo. Felix, konfuzita ĉar ekzistas neniu simileco inter ili, iras kune kun la ideo ke Hermann promesas al li postenon. La laboro konsistas en funkciado kiel la duoblo de Hermann kontraŭ granda pago.

Hermann nun povas fini sian planon, kio devas forigi ĉiujn spurojn de lia nebonvena ekzisto. Post ricevado de letero de Ardalion postulanta monon por forlasi Lidion kaj iri pentri en Svislando, li montras la leteron al la asekurvendisto kiel indicon ke li estas ĉantaĝita. Tiam li rakontas al Lidio ke li havas ĝenatan ĝemelfraton kiu pripensas memmortigon. Li ŝanĝos vestojn kun sia frato, por ke la kadavro estu prenita kiel lia, dum li restu en Svisio. Kiam al Lidio estis pagita la asekurmono, ŝi devas aligi lin tie.

Loginte Felix en izolita loko en la arbaro, Hermann vestas Felix en siaj propraj vestaĵoj, razas lian vizaĝhararon, adaptas sian hararanĝon kaj fortondas siajn ungojn. Hermann tiam pafas lin ĝismorte. Vestita kiel Felix kaj kun la pasporto de Felix, li iras al svisa hotelo, kie li lernas de gazetoj ke Berlina polico serĉas la murdinton kaj suspektas ke ĝi estas li. Moviĝante en kreskanta malespero de vilaĝo al vilaĝo, finfine li estas ekvidita fare de Ardalion kaj armita polico proksime. Li klarigas ke li estas aktoro faranta filmon kaj ili devas stari flankene por lasi lin daŭrigi.

## Geaktoraro kaj roluloj
* Dirk Bogarde – Hermann Hermann
* Andréa Ferréol – Lydia Hermann
* Klaus Löwitsch – Felix Weber
* Volker Spengler – Ardalion
* Peter Kern – Müller
* Alexander Allerson – Mayer
* Gottfried John – Perebrodov
* Hark Bohm – Doctor
* Bernhard Wicki – Orlovius
* Adrian Hoven – Inspector Schelling
* Roger Fritz – Inspector Braun

## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1978
Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Emilie von Gleichen-Rußwurm

**Emilie Friederike Henriette von GLEICHEN-RUSSWURM** (naskiĝinta la  en Jena, mortinta la  en Hammelburg-Bonnland) estis filino de Friedrich kaj Charlotte von Schiller kaj biografiistino.

## Vivo
Emilie jam post kelkaj monatoj estis duonorfino pasigonta la junulajn jarojn ĉe la patrino je Vajmaro. Inter 1827 kaj 1828 vivis ŝi en Berlino, kelke da tempo kun la familio de Wilhelm von Humboldt. En 1828 edzigis ŝi la pli malfruan bavaran ĉambelano Adalbert von Gleichen-Rußwurm (1803–1887) vivonte kun li sur Kastelo Greifenstein en Malsupra Frankonio. La lastajn vivojarojn li estis duone blinda. Filo lia Ludwig famiĝis kiel impresionisma pejzaĝisto kaj estis patro de la verkisto Alexander von Gleichen-Rußwurm.

## Verkoj
Emilie von Gleichen-Rußwurm gravis publikigante serion da kontribuaĵoj altvaloraj kaj multon senvualigantaj pri la vivo de la gepatroj Friedrich kaj Charlotte. 

* *Der Briefwechsel von Schiller und Lotte 1788–1789.* (Stuttgart 1856)
* *Schillers Beziehungen zu Eltern, Geschwistern und der Familie von Wolzogen.* (1859)
* *Charlotte von Schiller und ihre Freunde.* (1860–1865, trivolumoj)
* *Schillers Kalender.* Ein Stück Tagebuch. (1865)
* *Schillers dramatische Entwürfe.* (1867)
* *Schillers Briefwechsel mit seiner Schwester Christophine und seinem Schwager Reinwald.* (letera korespondado de Schiller kun fratino Christophine kaj bofrato Reinwald; postmorte finis la eldonon Wendelin von Maltzahn, Leipzig 1875).

## Literaturo 
*biografio pri la edzo ĉe NDB
* Oellers, Norbert: "Schiller, Johann Christoph Friedrich" - ĉe: *Neue Deutsche Biographie* 22 (2005), p. 759-763 

## Eksteraj ligiloj
* 
* ligiloj ĉe DDB

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Jena
Kategorio:Friedrich Schiller
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Grafoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1804
Kategorio:Mortintoj en 1872
Alexander von Gleichen-Rußwurm

eta|blazono familia sur Kastelo Greifenstein
**Alexander von GLEICHEN-RUSSWURM** (naskiĝinta la  en Hammelburg-Bonnland, mortinta la  en Baden-Baden) estis germana verkisto, kulturfilozofo, eldonisto kaj tradukisto. Lia avino Emilie estis filino de Ŝilero. De la praavo Ŝilero li ĉiam strebis inspiriĝi.

Gleichen-Rußwurm frekventis lernejon en kaselo kaj la armean altlernejon en Metz; li fariĝis leŭtenanto. Inter 1883 kaj 1895 estis li adjutanto de la grandduko de Darmstadt. La patro Ludwig Heinrich estis pejzaĝisto. En 1880 aĵojn avinajn estis transdonita al la Goeto-Ŝilero-Arkivo.

Verkis Alexander von Gleichen-Rußwurm darmojn, romanojn, poemojn kaj novalojn. Nek kulturhistoriaĵoj ne ŝiler-biografiaĵoj mankis. Proponis li ankaŭ komentojn pri verkoj ŝileraj. Vojaĝoj ebligis kreo de vojaĝliteraturo. Edziĝis li en 1895. Kastelo Greifenstein estis senproprietigita fare de la nazioj por povi krei najbare armean spacon.
## Eksteraj ligiloj
*Vikifontaro
*etbiografio ĉe Art-Directory
*ligiloj ĉe DDB
Mlékovice

Nomon **Mlékovice** havas du setlejoj:

* Mlékovice (Neveklov), parto de urbo Neveklov en distrikto Benešov (k. t. Mlékovice u Neveklova)
* Mlékovice (Toušice), parto de municipo Toušice en distrikto Kolín (k. t. Mlékovice)
Tramtransporto en Opatija

La **Tramtransporto en Opatija** () estas tramsistemo, kiu ekzistis en la urbo Opatija de 1908 ĝis 1933. La traklarĝo estis 1000 milimetroj.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Opatija
* Listo de urboj kun tramtransporto

Kategorio:Opatija
Opatija
Opatija
Opatija
Tramtransporto en Pula

La **Tramtransporto en Pula** () estas fermita tramsistemo en la itala (nun kroata) urbo Pula, funkciinta en la jaroj 1904–1934.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Pula
* Listo de urboj kun tramtransporto

Kategorio:Pula
Pula
Pula
Pula
Mlékovice (Toušice)

**Mlékovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Toušice, en distrikto Kolín. Ĝi troviĝas 1 km sudoriente de Toušice. Tra la vilaĝo trafluas rivereto Bečvárka, kiu estas dekstraflanka alfluanto de rivero Výrovka. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Mlékovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,34&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1287.

## Loĝantaro
## Pluaj fotografioj 

 File:Toušice, Mlékovice, restaurant.jpg| Gastejo U Novotných
 File:Toušice, Mlékovice.jpg| Suba parto de la vilaĝo ĉe revereto Bečvárka
 File:Toušice, Mlékovice, middle part 2.jpg| Meza parto de la vilaĝo

Kategorio:Toušice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kolín
Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Preĝejo Stefano la 1-a (Recsk)

La **paroĥa preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas sakrala konstruaĵo en grandvilaĝo Recsk (Hungario).

## Historio 
Eklezia dokumento el la 1330-aj jaroj jam mencias paroĥon en la tiama vilaĝo *Rech.* Dum dominado de turkoj ĝi neniiĝis. Ŝajnas, en la 1600-aj jaroj nova didomo konstruiĝis, poste plurfoje estis trakonstruita. La paroĥo estis refondita en 1724. La kirko videbla nun estis konstruita en 1891, ties orgeno en 1894 kaj trakonstruita en 1974. La sonoriloj estis kreitaj en 1895, respektive 1926.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo staras sola ĉe stratangulo sur iomete pli alta loko. La fasado estas preskaŭ simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas piramida. La enirejo funkcias tra la turo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* leksikono

Recsk
Recsk
The Servant

***The Servant*** (La servisto) estas brita drama filmo de 1963 reĝisorita de Joseph Losey. Ĝi estis verkita de Harold Pinter, kiu adaptis verkon de Robin Maugham de 1948. Stelulas Dirk Bogarde, Sarah Miles, Wendy Craig kaj James Fox.

Ĝi estis la unua el kvar filmoj en kiu Pinter kunlaboris kun Losey; temas pri filmo pri la psikologiaj rilatoj inter la kvar centraj roluloj kaj ankaŭ esploras rilatojn al sociaj klasoj.

## Intrigo
Tony (James Fox), riĉa londonano ĵus aĉetis domon en Londono kaj dungas Hugo Barret (Dirk Bogarde) kiel ĉefservisto. Barret ĝuas sian novan postenon, bone rilatas al Tony kaj ambaŭ retenas sian respektivan socian statuson. Sed tio ŝanĝiĝas kiam Susan (Wendy Craig), fianĉino de Tony, ekkonas Barret. Ŝi suspektas pri la ĉefservisto pro sia ĉieeco kaj petas al Tony lian elpostenigon, sed ŝi malsukcesas.

Barret konvinkas Tony pri la neceso dungi servistinon por purigi la domon; li prezentas Vera (Sarah Miles), supozeble sian fratinon, kaj li kuraĝigas ŝin seksallogi Tony. Unn nokton, Tony kaj Susan revenas tro frue kaj neatendite el feritempo en kamparo kaj trovas ilin ambaŭ en la lito de Tony. Kredante, ke ili estas fratoj, Tony koleriĝas kontraŭ Barret, kiu konfesas, ke ili estas vere gefianĉoj. Barret kaj Vera krome konfesas la amaferon de Tony (kun Vera), kio kolerigas Susan. Tony maldungas ilin kaj Susan foriras silente.

Ĉar Tony tute dependis de Barret y Vera, iĝas ebriulo. Post iom da tempo, li renkontiĝas kun Barret en trinkejo kaj tiu rakontas, ke fakte Vera trompis ambaŭ. Li petas al Tony redungon kaj li sukcesas atingi tion. Iom post iom la roloj renversiĝas, Barret kontrolas kaj Tony iĝas pli infaneca. Ambaŭ startigas malican komplotludon de manipulado, kiu transformas iliajn rolojn subtile kaj maltrankvilige. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Dirk Bogarde – Hugo Barrett
* Sarah Miles – Vera
* Wendy Craig – Susan
* James Fox – Tony
* Catherine Lacey – Lady Mounset
* Richard Vernon – Lord Mounset
* Ann Firbank – Damo
* Doris Knox : Maljunulino
* Patrick Magee – Episkopo
* Jill Melford – Juna damo
* Alun Owen – Vikario
* Harold Pinter – Altklasulo

## Eksteraj ligiloj
* en imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1963
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Britaj nigrablankaj filmoj
Metrodoro de Lampzako

**Metrodoro de Lampzako la Maljuna** estis greka antaŭsokrata filozofo, fizikisto kaj poeto, kiu, laŭ Diogeno Laertio estis samtempulo kaj amiko de Anaksagoro de Klazomeno. Li estis unu el la plej solidaj komentistoj pri Homero kiu faris uzon el la alegoria interpretado. En liaj komentoj, li priskribis la olimpiajn diaĵojn kaj la homerajn heroojn kiel parto de ia "organismo" en kiu Aĥilo reprezentis la sunon kaj Dionizo reprezentis la lienon. Metrodoro estis menciita en la dialogo de Platono, "Iono".

## Vidu ankaŭ
* Anaksagoro de Klazomeno (500 a. K. - 428 a. K.)
* Homero (898 a. K. - 828 a. K.)
* Filodemo de Gadara (110 a. K. - 35 a. K.)
* Taciano (120-172)
* Hezikio de Mileto (505-575) greka kronikisto kaj biografo

## Referencoj 
517 a. K.
464 a. K.
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento a.K.

Kategorio:Greklingvaj verkistoj
Kategorio:Grekaj filozofoj
Kategorio:Grekaj fizikistoj
Kategorio:Grekaj poetoj
Rabeno Akiva

**Akiba Ben Josef** (naskiĝis ĉirkaŭ 50/55; mortis 135 p.K., , ankaŭ transskribita kiel *Akiva* aŭ *Aqiba), kutime nomita rabeno Akiba*, estis juda teologo, instruisto de la leĝo de la Miŝnah epoko, unu el la signifaj Tanaoj kaj unu de la fondintoj de rabena judismo kaj la sistemigo de la Buŝa Torao, li estis nomita la "patro de la Mishnah" . Rezulte de la Bar-Koĥba-ribelo, li estas unu el la *Dek Martiroj* (), kiuj estis mortigitaj sub imperiestro Hadriano.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Rabeno Akiva kaj la Evoluado de la Miŝnah Thinktorah.org de Rabeno Menachem Levine
* "Kronoj: Moseo vizitas la Beit-Midraŝon de Rabeno Akiva ": animacio rakontanta la rakonton en Menachot 29b
* "Rachel, Edzino de Akiva: Virinoj en Antikva Israelo," Videa Lekcio de d-ro. Henry Abramson (angle)

Kategorio:Mortintoj en 135
Kategorio:Naskiĝintoj en 50
Kategorio:Rabenoj
Kategorio:Martiroj
Alexandra Furnea

**Alexandra FURNEA** (naskiĝinta la ) estas rumana verkistino, ĵurnalistino kaj sociala aktivulino.Ŝi frekventis la fakultaton pri literaturo de la altlernejo *Petru Maior* je Târgu Mureș kaj magistriĝis pri uson-anglaj studoj ĉe la Bukareŝta universitato. Inter 2011 kaj 2020 estis ŝi redaktoro de la muzikrevuo *Maximum Rock Magazin*. Verkas ŝi poeziaĵojn, prozaĵojn kaj artikolojn pri subgrundaj medioj, ekz. je blogo sia.

Ŝi mem postvivis, serioze vundita, incendion en la nokta kaj muzika klubejo *Clubul Colectiv* en la rumana ĉefurbo, en oktobro 2015. Pri tio verkis ŝi furorlibron *Jurnalul lui 66. Noaptea în care am ars*. Traduko germanlingva *Das Tagebuch der 66* prezentiĝis en la 19.10.2024 ĉe la Frankfurta librofoiro fare de la tradukisto Peter Groth mem. Doru Căstăian, profesoro bukareŝta, rimarkis ke ĝis tiam li literature ne renkontis iun pli konvinkan priskribon de fizika kaj morala inferoj. Kaj ke temas eĉ pri historia dokumento legota de ĉiuj rumanoj, samkvalita al verkoj de Jevgenija Ginzburg aŭ Primo Levi.

Tiu katastrofo provokis i.a. la abdikon de la kabineto de Victor Ponta en novembro 2015.

## Eksteraj ligiloj
*Keno Verseck: "Staatsanwaltschaft ermittelt wegen vorsätzlicher Tötung" - ĉe: *Der Spiegel*, 31.10.2015 (pri la fajro-katastrofo en aŭtuno 2015)
*Furnea apud *Instagram*
*blogo de Furnea 
*"Alexandra Furnea’s diary" - taglibro interreta de Furnea 
*Mărturia dureroasă a unei supraviețuitoare din Colectiv: 4 ani, dar noi continuăm să ardem" (Furnea en fejsbuka komento kvar jarojn post la katastrofo) - ĉe: *mediafax.ro*, 30.10.2019 

## Notoj
Dirk Bogarde

Sir **Dirk Bogarde** (denaske Derek Jules Gaspard Ulric Niven van den Bogaerde; 28a de Marto 1921 – 8a de Majo 1999) estis angla aktoro, verkisto kaj scenaristo.

Li verkis sep volumojn de memoroj, ses novelojn, kaj volumon de kolektita ĵurnalismaj tekstoj, ĉefe el artikoloj en *The Daily Telegraph*. Bogarde aktive militis dum la Dua Mondmilito kaj en kvin jaroj li atingis la rangon de maĵoro kaj ricevis sep medalojn. Lia poezio estis publikigita en militantologioj, kaj desegno el griza inko, "Tents in Orchard. 1944", estas en la kolekto de la Brita Muzeo. 

Li elstariĝis en filmoj kiel *The Blue Lamp* kaj komence de la 1950-aj jaroj Bogarde stelulis en la sukcesa filmoserio *Doctor* (1954–1963). Li dufoje ricevis la premion BAFTA al la Plej Bona Aktoro en Ĉefa Rolo, pro *The Servant* (1963) kaj *Darling* (1965). Aliaj elstaraj filmoroloj estis *Victim* (1961), *Accident* (1967), *The Damned* (1969), Morto en Venecio (1971), *Il portiere di notte* (1974), *A Bridge Too Far* (1977) kaj *Despair* (1978). 

## Filmoj
* 1948 	Esther Waters 	
** Quartet 	
* 1949 	Once a Jolly Swagman 	
** Dear Mr. Prohack 	
** Boys in Brown 	
* 1950 	The Blue Lamp 	
** So Long at the Fair 	
** The Woman in Question 	
* 1951 	Blackmailed 	
* 1952 	Hunted 		
** Penny Princess 	
** The Gentle Gunman 	
* 1953 	Appointment in London 	
** Desperate Moment 	
* 1954 	They Who Dare 	
** Doctor in the House 	
** The Sleeping Tiger 	
** For Better, for Worse 	
** The Sea Shall Not Have Them 	
* 1955 	Simba 	
** Doctor at Sea 	
** Cast a Dark Shadow 	
* 1956 	The Spanish Gardener 	
* 1957 	Ill Met by Moonlight 	
** Doctor at Large 	
** Campbell's Kingdom 	
* 1958 	A Tale of Two Cities 	
** The Wind Cannot Read 	
** The Doctor's Dilemma 	
* 1959 	Libel 	
* 1960 	The Angel Wore Red 	
** Song Without End, Franz Liszt 	
* 1961 	The Singer Not the Song 	
** Victim 	
* 1962 	H.M.S. Defiant 	
** We Joined the Navy 	
** The Password Is Courage 	
* 1963 	The Mind Benders 	
** I Could Go On Singing 	
** Doctor in Distress 	
** The Servant 	
* 1964 	Hot Enough for June 	
** King and Country 	
** The High Bright Sun 	
** Little Moon of Alban 	
* 1965 	Darling 	
* 1966 	Modesty Blaise 	
** Blithe Spirit 	
* 1967 	Accident 	
** Our Mother's House 	
* 1968 	Sebastian 		
** The Fixer 		
* 1969 	Oh! What a Lovely War 	
** Justine 	
** The Damned 	
* 1970 	Upon This Rock
* 1971 Morto en Venecio 
* 1973 Night Flight from Moscow 
* 1974 *Il portiere di notte*
* 1975 	Permission to Kill 	
* 1977 	Providence
** *A Bridge Too Far*
* 1978 *Despair* 
* 1981 	The Patricia Neal Story, 	Roald Dahl 	
* 1986 	May We Borrow Your Husband? 	
* 1988 	The Vision 	
* 1990 	Daddy Nostalgie

## Referencoj
Kategorio:Anglaj aktoroj
Timeo

La esperanta persona Timeo nomo povas kompreniĝi kiel mallongiga formo de Timoteo, 

sed **kutime** kompreniĝas kiel esperanta formo de pluraj antikvaj grekoj, kiuj havis la grekan nomon ***Timaios*** (Τίμαιος) aŭ latinigite ***Timaeus***.

Aparte povas temi pri 

* Timeo de Locri, malnovgreke *Τίμαιος ὁ Λοκρός*, Tímaios ho Lokrós; latine *Timaeus Locrus*, Pitagora filozofo el la 5-a jarcento a.K., aperanta en la sekva dialogo de Platono
* "Timeo", fama Socrata dialogo verkita de Platono ĉirkaŭ la jaro -360, kiu temigas la supran figuron - eble nur fikcian.
* Timeo, Timaios (ĉ. 345 a.K.-ĉ. 250 a.K.), greka historiisto de Ταυρομένιον (Tauroménion), latinigite Tauromenium (nuntempe Taormina) en Sicilio
* Timeo la Sofisto, greka filozofo kiu vivis iam inter la 1-a kaj 4-a jarcentoj, supozata verkisto de leksikono de platonaj vortoj
* Timeo, menciita en Marko 10:46 kiel la patro de la blinda junulo Bartimeo
* Timaeus, jen en formo latina, luna kratero nomita laŭ la filozofo
* Timaeus, unu el la Tri Legendaj Drakoj de la japana animea serio *Yu-Gi-Oh!*
* Timaios aŭ Tutimaios, faraono de Egiptio menciita fare de Jozefo Flavio en lia verko *Contra Apionem*
Anima frateco

**Anima frateco** estas profunda ligo inter du homoj, kiuj sentas apartan kongruon inter siaj karakteroj kaj pensoj. Oni parolas en tiaj kazoj pri **anima frato** aŭ **anima fratino**.

Signoj de anima frateco povas esti:

* havi samajn konvinkojn, etikajn valorojn kaj mondbildojn
* havi profundan reciprokan fidon
* admiri unu la alian 
* ne havi sekretojn inter si
* havi samajn celojn en la vivo
* senti misteran, naturan allogon
* senti jen samecon, jen perfektan kompletigon, kvazaŭ du partoj en puzlo
* senti proksimecon malgraŭ distanco
* senti komprenon ankaŭ sen multaj vortoj

Eblas senti animan fratecon ankaŭ kun mortinta homo. En tia kazo, la koncernaj sentoj povas esti nur unudirektaj.

## La valoro de anima frateco 
Havi animan fraton aŭ fratinon povas havi tre pozitivan efikon sur la psikon de homo, pro la sento ne esti sola aŭ forlasita. Tio aparte gravas en kvereloj aŭ konfliktoj kun aliaj homoj.

Aliflanke, idealigita rilato al ŝajna anima frato aŭ fratino povas kaŭzi profundan seniliziiĝon, se montriĝas, ke la ligo ne vere estas tia.

## Pri la termino "anima frateco" 
La koncepto pri frateco aperas en la franca lingvo, kie tamen *âme sœur* estas uzata sendepende de la sekso de la koncerna homo; la vira ekvivalento *âme frère* estas apenaŭ uzata. 

Pro influo de la itala, hispana kaj portugala, oni parolas en Esperanto ankaŭ pri **animaj ĝemeloj** (itale *anime gemelle*). Tiu esprimo emfazas la unikecon de la anima frato aŭ fratino.

Pro influo de la germana, oni parolas pri **animaj parencoj** (laŭ la germana *Seelenverwandte*), tiel ankaŭ en la Granda Vortaro Germana-Esperanto de Erich-Dieter Krause de 2007.

Kontraŭe, angla termino *soulmate* (anima kunulo) apenaŭ trovis resonon en Esperanto.

## Anima frateco kaj Esperanto 
Multaj esperantistoj sentas animan fratecon kun Zamenhof, sed ankaŭ kun aliaj - vivantaj aŭ mortintaj - esperantistoj, precipe pro komunaj vizioj kaj idealoj.

La israela esperantisto Doron Modan enkondukis artikolon pri Petr Ginz per la sekvaj vortoj:
:"Kiel komenci artikolon pri anima frato, mortinta 16-jara, kiun mi ne konis, sed kies historio skuegis mian animon?"

### En esperanta poezio 
La koncepto de anima fratino aperas en la poemo "Sur vojo de l’vivo" de Edmond Privat, pri renkontiĝo kun "fratino" kun "komuna animo":

:Tagon mi renkontis voje
:La rigardon de princino,
:Tuŝis mian manon foje
:Dolĉa mano de fratino. 

:[...]

:Ni revon mirindan komencis sen limo
:Pri lando eterna de paco kaj ĝojo;
:Kaj kanton de nia komuna animo
:Plej pure ŝi ritmis laŭlonge la vojo.

### En esperanta muziko 
La koncepto de anima frato aperas en la kanto *JES (sed verdire ne)* de Kimera (Hyera Kim) kun la sekvaj versoj:

:Ni renkontiĝis antaŭ ne tro longe
:Sed mi vin konas kvazaŭ de naskiĝ'
:Ne havas mi amikon el bebaĝo
:Se tamen jes, samus la sent' kiel nun

:[...]

:Ĉar mi de ĉiam amas vin
:Ni ligiĝas pli kaj pli
:Ne am-pasi'
:Sed alia amo-spec'

## Vidu ankaŭ 
* Platona amo

## Referencoj 
Kategorio:Sociaj konceptoj
Euclid (teleskopo)

**Eŭklido** () estas kosmoteleskopo de la Eŭropa Kosma Agentejo kiu estis lanĉita en la ekstertero en 2023. Ĝi estas aktiva en la videbla kaj proksima infraruĝa spektro. La projekto estas parto de la programo " Kosma Vizio " (Cosmic Vision 2015-2025) de la Eŭropa Agentejo.

La teleskopo estas nomita laŭ la greka matematikisto Eŭklido de Aleksandrio (~300 a.K.) kiu estas konsiderita la patro-fondinto de geometrio. La teleskopo estas dizajnita por studi malluman materion kaj malluman energion per pli precize mezuri la akcelon de la ekspansio de la universo, kaj por produkti tridimensian mapon de la universo. Por fari tion, du sciencaj instrumentoj mezuras videblan lumon kaj infraruĝan radiadon en la ondolongo de 550 ĝis 2000 nm. La datumoj akiritaj celas doni komprenojn pri ŝajna malluma energio kaj malluma materio . 

La kosmoŝipo estas desegnita por funkcii dum almenaŭ ses jaroj kaj esploros pli ol trionon de la tuta ĉielo . Ĝi estis establita internacia teamo kun  profesiuloj el 18 landoj por utiligi la ricevitajn informojn. La kosmoteleskopo estis lanĉita la 1-an de julio 2023 de la kosma servoprovizanto SpaceX per raketo Falcon 9  kaj atingis sian celon, la duan punkton de Lagrange ( mallonge *L2* ) en la sistemo Tero-Suno, la 28-an de julio 2023.  La unuaj fotoj estis ricevitaj la 7an de novembro 2023 kaj publikigitaj la 31-an de julio 2023 .

## Galerio 

Dosiero:Euclid’s_view_of_the_Horsehead_Nebula_ESA25170866.tiff|alternative=Euclid's view of the Horsehead Nebula.|Trarigardo de Euclid de la Nebulozo Ĉevalkapo.
Dosiero:Euclid’s_view_of_the_Perseus_cluster_of_galaxies_ESA25170535.jpg|alternative=Euclid's view of the Perseus cluster of galaxies.|Trarigardo de Euclid de la Perseo areto de galaksioj.
Dosiero:Euclid’s_new_image_of_galaxy_cluster_Abell_2390_ESA497230.jpg|alternative=Euclid's view of galaxy cluster Abell 2390.|Trarigardo de Euclid de galaksia amaso Abell 2390.
Dosiero:Euclid’s_new_image_of_spiral_galaxy_NGC_6744_ESA497254.jpg|alternative=Euclid's view of spiral galaxy NGC 6744.|Trarigardo de Euclid de spirala galaksio NGC 6744.
Dosiero:Euclid’s_new_view_of_galaxy_cluster_Abell_2764_ESA497269.jpg|alternative=Euclid's view of galaxy cluster Abell 2764.|Trarigardo de Euclid de galaksia amaso Abell 2764.
Dosiero:Euclid’s_new_image_of_star-forming_region_Messier_78_ESA497237.jpg|alternative=Euclid's view of star-forming region Messier 78.|Trarigardo de Euclid de stelforma regiono Messier 78.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo
* artikolo sur eoPortal de ESA
Kategorio:Kosmaj observatorioj