open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buchberg SH

**Buchberg** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 812 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Buchberg formas kune kun la komunumo Rüdlingen eksklavon de Kantono Ŝafhaŭzo, kiu estas komplete ĉirkaŭigita de Baden-Virtembergo (Germanio) kaj Zuriko. Buchberg situas ĉe la norda bordo de la rivero Rejno inter Eglisau kaj Neuhausen ĉe Rejn-Akvofalo. La komunumo disponas pri eksklavo kun la arbaro *Jumpfernholz* en la komunumo Rüdlingen, do kvazaŭ enklavo en eksklavo. Tradicie Buchberg estas vinkultura vilaĝo.

## Najbaraj komunumoj 
La najbaraj komunumoj de Buchber estas en sudokcidento Eglisau, en sudo Freienstein-Teufen, en oriento en unu pinto Berg ĉe Irchel en oriento kaj nordo Rüdlingen kaj en okcidento Wil ZH kaj Rafz.

## Komunuma partnereco 
Buchberg havas partnerecon kun la komunumo Schnaittenbach en Bavario en Germanio.

## Trafiko 
Buchberg atingeblas per poŝtaŭto ek de Eglisau kaj de Vinterturo. Per rapidstrato la Flughaveno Zuriko rapide atingeblas, kial multaj loĝantoj laboras por la flughaveno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Buchberg datiĝas el la jaro 1111 sub la nomo *Bochberg*. Leuthold de Weissenburg donacis en la jaro 1123 la vilaĝojn Rüdlingen kaj Buchberg al la Monaĥejo Rejnaŭo. La regado pri Buchberg kaj Rüdlingen transiris en la jaro 1520 al la urbo Ŝafhaŭzo kiel lasta servuto de la Monaĥejo Rejnaŭo. Ek de mezepoko Buchberg kaj Rüdlingen formis komunan komunumon ĝis disiĝo al du memstaraj politikaj komunumoj en la jaro 1839.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Buchberg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Buchberg
* Buchberg en la Historia Leksikono de Svislando
Berbera (apartigilo)

**Berbera** povas esti:
* unu el la lingvoj de la berbera lingvaro en Nord-Afriko; vidu: Norma maroka tamaziĥta lingvo
* urbo de nordokcidenta Somalio, nome Berbera.
Spagetoj

eta|Industriaj spagetoj
[eta|Spagetomanĝantoj, ĝenrisma foto el [Napolo, antaŭ 1886]]
200ra|eta|kun aldono de tomatosaŭco kaj raspita fromaĝo
200ra|eta|industriaj spagetoj

**Spagetoj** estas nudeloj el durum-tritiko kiuj havas rondan transversan sekcon, diametron de ĉirkaŭ 2mm kaj longon de ĉirkaŭ 30cm.

La nomo spagetoj (ital. *spaghetti*: de *spago* = ŝnuro, malgrandiga formo *spaghetto*, pluralo *spaghetti*) kaj la manĝaĵo mem devenas de Italio.

Ne disrompu spagetojn antaŭ la kuirado. En Italio oni kutime miksas la spagetojn kun la saŭco jam antaŭ surtabligi ilin, plej ofte en la pato en kiu oni ankaŭ preparis la saŭcon.

La kutima maniero manĝi spagetojn estas survolvi ilin sur forkon ĉe la interna rando de la telero, sed estas ankaŭ eble helpe uzi kuleron, kvankam iuj italoj ne estimas tion. Distranĉi la spagetojn per tranĉilo ne estas rigardate kiel bona ĉetabla konduto, krom se oni faras tion por la infanoj.

## Historio 
Atestoj pri pastaĵoj abundas jam en la romia aĝo. La plej antikva atesto de pastaĵoj tre similaj al nuntempaj spagetoj venas de araba vojaĝanto, Idrisi, kiu en 1154 estis en Sicilio kaj vidis en la vilaĝo de Trabia apud Palermo "manĝaĵon el faruno kun la formo de fadenoj".

Estas tamen atestoj de manĝaĵoj similaj al spagetoj ankaŭ en Azio, ekzemple *riŝta* aŭ *raŝta* en la 13-a jarcento, kvankam la preparo havas etajn diferencojn.

## Vidu ankaŭ 
* Nudelo
* Fluganta Spagetmonstro
* Naporitan, japanaj spagetoj (ナポリタン)

## Referencoj kaj notoj 
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Tipoj de pasto
Veterano (apartigilo)

**Veterano** (latine: *vetus* = maljuna) povas rilati al:

* veterano (ekssoldato)
* ĝenerale: maljunulo
* aparte: longjara esperantisto
* Veterano? - verko de brazila aŭtoro Ismail Braga Gomes
* Veterano - ano de la vetero
Rüdlingen

**Rüdlingen** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 655 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Rüdlingen kune kun la komunumo Buchberg formas eksklavon de Kantono Ŝafhaŭzo, kiu estas komplete ĉirkaŭigita de teritorio de Kantono Zuriko kaj Baden-Virtembergo (Germanio). Rüdlingen situas ĉe la norda bordo de Rejno. En nordokcidento de Rüdlingen situas arbara enklavo de la komunumo Buchberg SH.

## Najbaraj komunumoj 
Rüdlingen limas en okcidento al Eglisau, en sudo al Buchberg kaj Berg ĉe Irchel, en oriento al Flaach kaj Marthalen, en nordo al Lottstetten (Baden-Virtembergo, Germanio) kaj en okcidento al Rafz.

## Trafiko 
Rüdlingen per poŝtaŭto estas ligita kun Eglisau kaj Vinterturo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rüdlingen datiĝas el la jaro 827. Laŭ kroniko el la jaro 1123 Leuthold de Weissenburg donacis la vilaĝojn Rüdlingen kaj Buchberg al la Monaĥejo Rejnaŭo. La regado pri Buchberg kaj Rüdlingen transiris en la jaro 1520 al la urbo Ŝafhaŭzo kiel lasta servuto de la Monaĥejo Rejnaŭo. Ek de mezepoko Buchberg kaj Rüdlingen formis komunan komunumon ĝis disiĝo al du memstaraj politikaj komunumoj en la jaro 1839.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rüdlingen
Afero Sokal

La **Afero Sokal** estis trompo pretigita de la fizikisto Alan Sokal, kiu prezentis artikolon por publikigo en la revuo pri postmodernaj kulturaj studoj *Social Text* (eldonita de la Universitato Duke) en 1996. La pseŭdoscienca artikolo uzis grandan kvanton de fak-ĵargono, samtempe simila al fiziko, kaj samtempe laŭ la postulatoj de postmodernismo, sed havis neniun sencon. Tamen, la revuo akceptis kaj publikigis ĝin, supozante ke ĝi estis origina kaj altnivela.

Laŭ Alan Sokal, li faris tion kadre de eksperimento celanta *"publikigi artikolon libere gustigita de ne-sencaĵoj, kiu (a) sonas bone kaj (b) flatas la ideologiajn antaŭkonceptojn de la eldonistoj"* por vidi, ĉu la eldonistoj akceptos la proponitan artikolon.

La artikolo titolita *"Transiri limojn: al transformativa hermenotiko de la kvantuma gravito"*, estis publikigita meze de 1996 en la numero *Science Wars* de *Social Text*, sen antaŭa ekzameno de sciencistoj aŭ eksteraj kritikistoj. En la tago de la publikigo  Sokal anoncis en la revuo *Lingua Franca*, ke la artikolo estis ŝerca trompo. Li mem priskribis ĝin kiel *"pastiĉo de ĉifrita diskurso de la maldekstruloj, de laŭdaj referencoj, de grandiozaj citaĵoj kaj de nura ne-sencaĵo, strukturita ĉirkaŭ citaĵoj kiel eble plej stultaj de universitataj fakuloj pri sociaj sciencoj, rilataj al matematiko kaj fiziko"*.

## Enhavo de la artikolo
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de Alan Sokal pri la Afero 
* Originala artikolo

Kategorio:Scienca teorio
Kategorio:Sociologio de scienco
Kategorio:Trompoj
Festa Renkonto Internacia de Geknaboj

'''*F*esta *R*enkonto *In*ternacia de *G*eknab*oj*** (**FRInGoJ''') estas ĉiujara esperanto-renkontiĝo kiu okazas en la Kastelo Grezijono. Ĝi estas celata por geknaboj kaj junuloj ĝis 17 jaroj.

Tiu renkontiĝo estis kreita en 2006 de Elisabeth Barbay.

Celo de la kongreso estas temas ĉefe pri kontribuado al plialtigo de la lingva nivelo, sed ankaŭ ambicias evoluigon de la partoprenantoj al pli da komunikemo, aktivemo, kreemo kaj memfido en ĝoja internacia etoso.

FRInGoJ kutime rezultiĝas el spektaklo en Esperanto kiun la geknaboj kreis kaj kiun ili montradas en diversaj lokoj dum la lastaj tagoj de la kongreso.

Kutimaj dumkongresaj aktivadoj, krome de la spektaklopreparado, temas pri muzikado, kantado, dancado, teatrado, desegnado, manfaradado, ludado...

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Francio
Kategorio:Aperis en 2006
Kategorio:Esperanto en 2006
Beniajan

eta|260px|Strato Mayor, Beniaján
Situo: 37º 59'  N, 01º 04' O

**Beniajan** ( [beniaĥAn]) estas urbo kaj submunicipo en la sudoriento de Hispanio,  en la Murcia Regiono kaj apartenas al municipo Murcio. Ĝi okupas 13,924 km² kaj havas loĝantaron de  (jaro 2018). Ĝi situas en la montoĉeno sude de la valo de la rivero Segura.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Web de Beniaján 

Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Murcia Regiono
Colossal Cave Adventure

**Colossal Cave Adventure** (esperante ***Kolosa Kavaventuro***) estas la unua videoluda tekstaventuro. Ĝi estas ankaŭ konata kiel **ADVENT** aŭ **Adventure**. Aperinta en 1976, la ludo estis disvolvita de Will Crowther por la komputilo PDP-10 per la programlingvo Fortrano. La vorto "Xyzzy", ŝorco en la ludo, restis tre fama en videoluda kulturo.

Kategorio:Aventuraj videoludoj
Kategorio:Videoludoj aperintaj en 1976
Tlacotepec de Mejía

**Tlacotepec de Mejía** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlacotepec de Mejía. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 179. 

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3529  loĝantojn. El tiuj estis 1723 viroj kaj 1806 virinoj. La komunumo havas surfacon de 90.5 kvadratkilometroj.  La komunumo situas je 19 gradoj kaj 12 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 27 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 900 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 2906 personoj. En la jaro 2000 temis pri 3624, do temis pri kresko / malkresko je 4.51 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 3187 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 17 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0,5% de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30179a.htm

Kategorio: Komunumoj de Meksiko
Kategorio: Komunumoj de Veracruz
Pola landvojo n-ro 23

La **pola landvojo n-ro 23** (**DK23**) estas landvojo en nordorienta parto de Pollando je longeco ĉirkaŭ 33&nbsp;km. Ĝi estas kunigilo de landvojo n-ro 3  kaj de landlima trairejo kun Germanio en Kostrzyn ĉe Odro.

## Pli gravaj urboj laŭ DK23 
* Myślibórz ()
* Dębno
* Cychry
* Sarbinowo ()
Ĉimpanza genro

[eta|300ra|[Ĉimpanzodevenanta el la Suda Provinco de Kameruno]]
La **ĉimpanza genro** (latine *Pan*) estas afrotropisa besta genro el la familio de homedoj. La genro dividiĝas al du specioj, la ĉimpanzoj (latine *Pan troglodytes*) kaj la bonoboj aŭ "etaj ĉimpanzoj" (latine *Pan paniscus*). La genro apartenas al la ordo de primatoj. La ĉimpanzojn kaj bonobojn oni konsideras la plej proksimaj kuzoj al homo inter la bestoj (vidu la artikolon pri homedoj).

Por plej baza diferencigo vidu la du sekvajn fotojn:

Kategorio:Primatoj
Kategorio:Homedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Eksperimento de Griffith

eta|300px|dekstra|La eksperimento de Griffith
**La eksperimento de Griffith** estis disvolvita en 1928 de Frederick Griffith. Ĝi estis unu el la unuaj eksperimentoj, kiuj sugestis ke bakterioj kapablis transigi genetikan informon.

Griffith uzis la bakterion *streptococcus pneumoniae*, kiu estigas pneŭmonion ĉe musoj. Tiu bakterio ekzistas en du formoj, la tiel nomata S-formo (de la angla *smooth*, glata) kaj la R-formo (de la angla *rough*, malglata).

Kategorio:Mikrobiologio
Kategorio:Genetikaj eksperimentoj
Lúčky (distrikto Michalovce)

eta|dekstra|330px|Lúčky situas en la plej griza distrikto

**Lúčky** (lUĉki), hungare **Vámoslucska** (vAmoŝluĉka) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis la pli mallonga **Lucska**.

* Areo: 8&nbsp;km²
* Supermara alteco: 125 m
* Loĝantaro: 520
* Poŝtkodo: 072 34
* Aŭtokodo: MI
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Lúčky situas sur ebenaĵo, laŭ suda bordo de Zemplínska šírava, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 6&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1336. En 1910 loĝis en Vámoslucska 506 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Vámoslucska apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Szobránc, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Lúčky 512 da homoj, (469 slovakoj, 32 ciganoj, po 1 hungaro kaj ukraino).

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Kasaljo

eta|Anís Jover (Museu Valencià d'Etnologia)
**Kasaljo** estas tipa valencia alkoholaĵo devenanta de la anizo-distilado. Oni povus diri, ke  ĝi estas duonseka anizo. Oni trinkas ĝin precipe en la regionetoj de La Safor kaj La Ribera Baixa.

La nomo devenas de la andaluzia vilaĝo Cazalla de la Sierra.

Kategorio:Trinkaĵoj
Kategorio:Valencia kuirarto
Ajlo-kaj-papriko

[eta|*All i pebre* de [angilo.]]
**Ajlo-kaj-papriko** (*all-i-pebre* en la valencia lingvo) estas tipa valencia saŭco uzata por kuiri fiŝon. La plej fama varianto de tiu ĉi kuiraĵo uzas angilojn.

La origino de tiu ĉi recepto estas en la marbordo de la lago Albufero, dek kilometrojn sude de Valencio, kie iam angiloj multe abundis.

## Vidu ankaŭ 
* Ajlolea saŭco
* Ajlosaŭco

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Valencia kuirarto
Vermiĉelaĵo

eta|*fideuà*
eta|Fideuà (Vinarós)
eta|Fideuà (Benissanet).
**Vermiĉelaĵo** (en la kataluna lingvo *fideuada*) estas tipa valencia kuiraĵo, devenanta de la urbo Gandio, en la regioneto de La Safor. Vermiĉelaĵo estas farita el fiŝo-saŭco kun marbestoj kaj specifaj vermiĉeloj pli dikaj ol la kutimaj kaj kurbo-formaj.

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Valencia kuirarto
Kaluža

eta|dekstra|330px|Kaluža situas en la plej griza distrikto
eta|dekstra|300px|Panoramo de Kaluža

**Kaluža** (kaluĵa), hungare **Ungtavas** (ungtavaŝ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Kalusa**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Supermara alteco: 120 m
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 072 36
* Aŭtokodo: MI
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Kaluža situas inter monto kaj norda bordo de Zemplínska šírava, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 10&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1336. En 1910 loĝis en Ungtavas 347 da homoj, (344 slovakoj, 2 germanoj, 1 hungaro). Ĝis Traktato de Trianon Ungtavas apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Szobránc, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1965 la akvorezervujo pretiĝis, sekve parto de kampoj subakviĝis. En 2001 loĝis en Kaluža 385 da homoj, (373 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* greko-katolika preĝejo omaĝe al Sankta Tomaso
* kampadejo kun banejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Vinné (distrikto Michalovce)

250ra|eta|maldekstra|Lago en Vinné
250ra|eta|maldekstra|Ruinoj de burgo Vinné

**Vinné** (hungare *Vinna*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Vinna-Banka**.

## Situo 
Vinné situas inter monto, lago (same tiel nomata Vinné) kaj laŭ norda bordo de Zemplínska šírava, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 7 km.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko. Templo funkciis tie dum la Grandmoravia Regno. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis de 1249. Fortikaĵo ne konstruiĝis, sed burgo estis konstruita en la 13-a jarcento, kiu ne malkonstruiĝis, sed estis damaĝita en 1594. En 1910 loĝis en Vinna 1472 da homoj, (1307 slovakoj, 97 hungaroj, 37 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Vinna apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Sobrance, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj estis deportitaj, post 2 jaroj la germana armeo bruldetruis la vilaĝon. En 2001 loĝis en Vinné 1608 da homoj, (1587 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna el la 13-a jarcento
* ruinoj ne de fortikaĵo, sed de burgo sur monto 325 m alta
* banejo kun kampadejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Ciperlakto

eta|272x272ra|Glaso da ciperlakto apud *fartons*, valenciaj bakaĵoj
**Ciperlakto** (ankaŭ *ciperaĵo*, *ciper-suko* aŭ eĉ *termigdala lakto*) estas tradicia kaj refreŝiga trinkaĵo, farita el diversaj vegetaĵoj, ĉefe el manĝebla cipero (*Cyperus esculentus*), sed ankaŭ el hordeo, migdalo aŭ rizo. Manĝeblaj ciperoj (aŭ termigdaloj) estas etaj avelformaj tuberoj, kiuj kreskas en la radikoj de la herbo.

En la Hispania regiono Valencilando, kie ĝi estas tipa trinkaĵo, la plej populara formo estas lakto el manĝebla cipero nome *orxata de xufa*. La unua recepto trovita uzante la valencian nomon *orxata* estis el migdaloj kaj datiĝas de la jaro 1748. La unua mencio de ciperlakto (pli akirebla kaj populara ol tiu de migdalo) datiĝas de 1762, en traktato de Joseph Quer *"Historia de las plantas que se crían en España*" (Historio de plantoj kultivataj en Hispanio).

Ekzistas eĉ reguliga konsilio pri ciperlakto.

## Etimologio 
Ĝi ankaŭ ricevas la nomon *horĉato*. Tiu nomo devenas el la valencia *orxata* kaj ĝia hispanlingva varianto *horchata*, probable el la latina *hordeāta* (hordeo) (latine *hordeāta* < *hordeum*). Ekzistas en la angla kaj en la franca la nomo *orgeat*, en la itala *orzata*, kaj en la surinama nederlanda *orgeade* kun la sama origino, sed en tiu kazo la trinkaĵoj estas malsamaj, ĉefe farataj el migdaloj.

Laŭ legendo, la nomo devenas el la frazo kiun diris Jakobo la 1-a kiam servistino donis al li ciperlakton: "*Això no es llet. Això es or, xata*" signifante "*Ĉi tio ne estas lakto. Ĉi tio estas oro, knabineto*".

## Preparado 
eta|Vendo de ciperlakto antaŭ la norda stacidomo en Valencio|250x250ra

Ŝatata en tuta Hispanio, ĉi tiu trinkaĵo laŭdire havas sian originon en la vilaĝo Alboraia. Tie la termigdalo estas kultivata granddimensie. La tuberoj estas lavataj kaj elpremataj. Poste oni aldonas sukeron kaj akvon kaj ricevas laktecan fluidaĵon, kiu estas riĉa je vitaminoj kaj mineraloj, inter aliaj je fosforo, kalio, vitamino C kaj vitamino E.

En kelkaj laktejoj la trinkaĵo estas freŝe farata kaj malvarme surtabligita. En kelkaj lokoj oni manĝas ĝin kun bakaĵoj por manĝeti.

## Eksteraj ligiloj 
* Reguliga Konsilio *Consejo regulador de la D.O. Chufa de Valencia* informaro en hispana, angla kaj kataluna (valencia) pri *Horchata de Chufa* en Valencilando.
* en Koch-Wiki
* Hochata de Chufa - Historio, Enhavo, Recepto 

## Referencoj 
Kategorio:Trinkaĵoj
Kategorio:Valencia kuirarto
Literumita tabulo

thumb|220px|Hispanlingva literumita tabulo.
La **literumita tabulo**, ankaŭ konata kiel **Ouija-tabulo** (), estas luda tabulo kun literoj de la latina alfabeto, ciferoj de 0 ĝis 9, kaj ofte la vortoj *jes*, *ne* kaj *adiaŭ*. Ĝi estas uzata por supozata komunikado kun spiritoj aŭ la mortintoj. La partoprenantoj metas siajn fingrojn sur moveblan indikilon, nomatan planĉeto, kiu laŭ la kredo moviĝas sub la influo de nevideblaj fortoj por formi vortojn kaj mesaĝojn.

Ekzistas diversaj teorioj pri la fenomeno. Kelkaj interpretas ĝin kiel spiritan aŭ supernaturan manifestiĝon, dum aliaj klarigas la movojn per la tiel nomata ideomotora efiko, laŭ kiu nekonsciaj muskolaĵoj de la partoprenantoj kaŭzas la moviĝon de la planĉeto. La origino de la tabulo ne estas precize konata, sed ĝenerale oni opinias, ke ĝi aperis fine de la 19-a jarcento, dum la periodo kiam spiritismo estis populara en okcidenta Eŭropo kaj Nordameriko. La moderna komerca formo de la Ouija-tabulo estis registrita en Usono en 1891.

La tabulo estas ankoraŭ hodiaŭ vaste uzata. Iuj konsideras ĝin serioza ilo por spiritaj praktikoj, dum aliaj rigardas ĝin kiel amuzaĵon aŭ partian ludilon. Ĝi fariĝis kultura simbolo, ofte montrata en filmoj, literaturo kaj aliaj verkoj pri la supernatura temo. La nomo *Ouija* estas registrita varmarko kaj intelekta propraĵo de la usona ludilfirmao Hasbro, kiu heredis la rajtojn de Parker Brothers, la antaŭa fabrikanto de la tabulo.

Pri la nomo, longe cirkulis la klarigo ke “Ouija” estas kunmetaĵo de *oui* kaj *ja*, kiuj signifas “jes” en la francaj kaj germanaj lingvoj respektive. Tiu etimologio fariĝis vaste konata sed ne estas lingve ĝusta. Pli verŝajne la nomo estis hazarde elektita dum frua seanco fare de la inventintoj, kiuj asertis ke ĝi signifas “bonŝanco” en la antikva egipta lingvo – klarigo ankaŭ sen bazo. La vera deveno de la nomo restas neklara, kvankam la formo “Ouija” eble estis elektita pro sia mistera sono kaj alloga karaktero. Malgraŭ tio, la populara interpreto “jes-jes” restas vaste rekonata.

## Vidu ankaŭ 
* Psikografio
* Taroko
* Aŭgurado 
* Nekromancio
* Kokkuri – la japana ekvivalento de la literumita tabelo.

Kategorio:Folkloro
Zalužice

**Zalužice** (zaluĵice), (hungare *Zalacska* (zalaĉka)) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.
  
## Situo 
Zalužice situas sur ebenaĵo, laŭ suda bordo de Zemplínska šírava, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 4 km.
  
## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1249. En la 15-a jarcento 2 apartaj vilaĝoj formiĝis: Nagy (slovake Veľké, Esperante granda) kaj Kis (slovake Malé, Esperante malgranda) Zalacska/Zalužice. En 1910 loĝis en Nagyzalacska 784, en Kiszalacska 893 da homoj, (en ambaŭ slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Zalacska apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Sobrance, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en la unuiĝinta Zalužice 1135 da homoj, (1113 slovakoj kaj aliaj)
 
## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo el la 18-a jarcento en vilaĝparto Veľké Zalužice
* greko-katolika preĝejo de 1910 en vilaĝparto Malé Zalužice

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Jacqueline Kennedy Onassis

**Jacqueline Lee Bouvier KENNEDY ONASSIS** (naskiĝis la 28-an de julio 1929 en Southampton, Nov-Jorkio, kiel *Jacqueline Lee BOUVIER*; mortis la 19-an de majo 1994 en Novjorko).

Ŝia franca nomo devenas de praŭlo kiu vivis en Pont-Saint-Esprit.

Ŝi estis usona ĵurnalistino kaj edzino de la 35-a prezidanto de Usono, John F. Kennedy kaj do unua damo de Usono de la 20-a de januaro 1961 ĝis la 22-a de novembro 1963.

Dum sia dua edzeco kun la greka ŝipposedanto Aristoteles Onassis, la amaskomunikiloj donis al ŝi la kromnomon *Jackie O*. Li famiĝis pro tiu edziĝo al Jacqueline Kennedy en 1968 post granda kritiko de la publika opinio, kiu konsideris ne tre taŭga la forgeson de la politikaj idealoj de la eksedzo antaŭ la riĉo de la nova edzo.

## Rilataj temoj 
* Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy
eta|center|180px|Arlington National Cemetery

Kategorio:Unuaj damoj de Usono
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1929
Kategorio:Mortintoj en 1994
Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de julio
Kategorio:Mortintoj la 19-an de majo
Fallas

eta|250px|Detaloj de Brulmonumento de 2006; bruligota, sed ne bruligita, ĉar savis sian vivon
eta|200px|dekstra|Bruligata brulmonumento
eta|dekstra|300px|Virinoj de Valencio en tipaj kostumoj ĉe la Urbodomo.
La **Fallas** en hispana, **Falles** en valencia, **Brulmonumentoj** aŭ **Torĉoj** estas la semajnfesto de la urbo Valencio, kiam oni starigas kaj bruligas la *fallas* aŭ torĉojn, tio estas grandaj monumentoj faritaj el kartono kun ligna strukturo. Tiu celebro rilatas al la festo de Sankta Jozefo, laŭ la katolikismo patrono de la ĉarpentistoj, kiuj supozeble konstruas la bruligotajn monumentojn. La plej bela ĉiujare estas "pardonita" kaj savas sian vivon.

Tiu festo estas ege akompanata de piroteknikaĵoj, ege ŝatata en la tuta regiono de Valencio.

En mezepoka kataluna lingvo, la vorto "falla" estis uzata por nomi la torĉojn lokitajn ĉe la gardoturoj. Devenas el la latina *facula*, torĉo.

En la Llibre dels Fets, oni citas ke la trupoj de la reĝo Jakobo la 1-a portis *falles* por lumigi al si.

Kategorio:Valencilando
Kategorio:Festoj en Hispanio
Kombed

**Kombed** aŭ **Komitato de Malriĉaj Kamparanoj** () estis organizo bazita je sociklasa alproksimiĝo al la komunista ideologio. Ĝi estis komence organizo de la mem-registaro de la malriĉaj kamparanoj. Ĝi estis kreita per dekreto de la Tutrusia Centra Afergvida Komitato de la Tutrusia Kongreso de la Sovetoj, la 11-an de junio 1918. Ĝi agadis en la eŭropaj partoj de Rusio kaj Belorusio (ekde la dua duono de 1918) kaj en Ukrainio (ekde 1919).

Konforme al principo de la bolŝevikoj, la kamparanoj estis grupigitaj laŭ tri ĉefaj klasoj: malriĉaj, mezriĉaj kaj riĉaj kamparanoj (*kulakoj*). Kombed estis la organizo por batalo kontraŭ la riĉaj kamparanoj. Ili estis fakte la bazo de la sovetaj fortoj en la provincoj. Ili helpis kaj organizis dividon de agrikulturaj maŝinoj, rekrutadon por la Ruĝa Armeo kaj konfiskadojn.

En la unua duono de 1919, kombedoj estis enigitaj al lokaj sovetoj.

## Vidu ankaŭ 
* Senkulakigo

Kategorio:Sovetia terminologio
Kategorio:Rusia enlanda milito
Kategorio:Agrikulturo en Sovetunio
Kategorio:Rusaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1918
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1919
Lemingo

La **lemingo**j (*Lemmini*) apartenas al la ronĝuloj kaj estas holarktisa biologia tribo de la fosmusoj (*Arvicolinae*) kun tri genroj kiel veraj lemingoj (*Lemmus*), marĉaj lemingoj (*Synaptomys*) kaj arbaraj lemingoj (*Myopus*), kiuj entenas 6 speciojn. Ili vivas en la malvarma parto de la norda hemisfero. Ili grandas 7–15&nbsp;cm. Ili travintrumas subtere, sed ili ne havas vintran dormon.

La lemingoj estas konataj pro siaj regule ripetiĝantaj amasaj plimultiĝoj kaj migradoj. Ili povas eĉ tranaĝi akvajn baraĵojn.

## Legendo pri amasa sinmortigo 
Tiun malveraĵon disvastigis la filmo de „White Wilderness“ de Walt Disney el 1958.

## Bildaro 

Metsäsopuli (cropped).jpg
Lagurus lagurus.jpg
Synaptomys cooperi.jpg
Somnitelnaya 4 2014-08-19.jpg

## Vidu ankaŭ 
*Arkta marborda tundro
*Skandinavaj montaraj betularoj kaj herbejoj

Kategorio:Arvikolenoj
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Tundro
Kanada arkta insularo

upright=1.5|frameless|dekstra
La **kanada arkta insularo** estas la norda insula mondo de Kanado. Ĝi situas en nordo de Kanado kaj limas al Gronlando. Ĝi estas grandparte neloĝata.

La Insuloj de Reĝino Elizabeto havas la surfacon de pli ol 400.000&nbsp;km² kaj tiel ĝi estas la plej granda insularo de la Kanada arkta insularo. Pluaj grandaj insuloj estas ekz. la Baffin-insulo, la Victoria-insulo kaj la Banks-insulo.

La Insuloj de la Astronomia Societo situas sudoriente de la Duoninsulo Boothia en la Golfo de Boothia ĉe la enirejo de Lord Mayor Bay, en la nordorienta parto de la lando, 2 900 km norde de la ĉefurbo, Otavo. Ili apartenas al Nunavuto, pli precize al la Censodivizio Kitikmeot.

La **Kanalo Parry** aŭ **Markolo Parry** kaj en angla *Parry Channel* estas natura akvovojo tra la centro de la Kanada arkta insularo.

*&nbsp;NT = Nordokcidentaj Teritorioj, NU = Nunavuto

## Vidu ankaŭ 
* Lomonosova Kresto

Arkta insularo
Kategorio:Insularoj
Pola landvojo n-ro 24

La **pola landvojo n-ro 24** (**DK24**) estas pollanda landvojo, kiu kunigas Rudnica al Pniewy. Ĝi havas longecon de ĉirkaŭ 73 km. La parto de la vojo inter Ociosna kaj la trafikcirklo en Skwierzyna estas sama kiel . Ĝi transiris tra du provincojn Lubuŝa Provinco, Grandpollanda Provinco. Kune kun  kaj  kunigas ĉefurboj de ĉi tiu provincoj kun landlima trairejo en Kostrzyn super Odra

## Pli gravaj urboj laŭ DK24 
* Rudnica ()
* Skwierzyna ()
* Przytoczna
* Kwilcz
* Lubosz
* Pniewy () – pretervojo
Listo de la plej aĝaj homoj

Ĉi tie listiĝas la **10 plej aĝaj homoj en monda historio**, kies aĝo estas konfirmita. La plej aĝa tia homo, pri kiu ni havas konfirmon de naskiĝ- kaj mortodato, estis la francino Jeanne Calment, kiu mortis en aĝo de 122 jaroj kaj 164 tagoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Centjarulo
* Longviveco

## Eksteraj ligiloj 
* Louis Epstein: *The Oldest Human Beings* 
* Internacia datumbenko pri longviveco 

Kategorio:Demografio
Homa aĝo
!
Kategorio:Aĝo
Usona marinfanteria korpuso

eta|*Aglo, globo kaj ankro* Blazono de United States Marine Corps. EGA - Eagle, Globe and Anchor
eta|Ikona foto de soldato de la usona marinfanteria korpuso, en Da Nang, la 3-an de aŭgusto 1965.
La **Usona marinfanteria korpuso** ( **United States Marine Corps (USMC)**) estas marista infanterio de la Usona armeo. Laŭ indiko el la jaro 2005 ĝi konsistiĝas el 172 000 enservaj soldatoj kaj 40 000 rezervistoj.

Ne nur infanterio por elŝipiĝa operaco, sed kiel ĉefa batalservo de usonaj militfortoj, la USMC havas unu el la plej fortaj militservo en la mondo. USMC partoprenis en Dua Mondmilito, Korea Milito, Vjetnama milito, Golfa Milito, Afgana milito kaj Iraka Milito.

## Unuoj 
* Regimento de marsoldataj rabatakantoj

## Vidu ankaŭ 
* Usona armeo
* Usona mararmeo (USN)

Kategorio:Usona marinfanteria korpuso
Vicprezidanto de Usono

eta|Blazono
La **Vicprezidanto de Usono** estas la dua plej supera reprezentanto de Usono post Prezidento de Usono, kaj heredos la oficon de prezidanto en la kazo de la morto, rezigno, aŭ forigo de prezidanto. Laŭ Konstitucio de Usono li estas prezidanto de Senato de Usono, rajton baloti li havas sole okaze de egaleco de voĉoj.

## Devigoj de la ofico 
La Dek-dua Amendo de la Usona Konstitucio diras ke "neniu persono konstitucie nevalida al ofico de prezidanto estos valida al tiu de vicprezidento de Usono." Tial, por servi kiel Vicprezidento, individuo devas:
* esti usona civitano ekde naskiĝo,
* ne esti pli juna ol 35-jaraĝa, kaj
* esti loĝinta en Usono almenaŭ 14 jarojn.

Laŭ la 22-a Amendo, la prezidanto de Usono ne povas esti elektita por pli ol du elektoj. Politikaj sciencistoj disputas ĉu iama prezidanto barita de elekto al prezidanteco ankaŭ estas barita esti vicprezidanto, kiel sugestita de la Dekdua Amendo. Tamen, estas nenia simila limo tiel kiom da fojoj oni povas esti elektita vicprezidanto.

## Esperantistoj 
Charles H. Matchett estis la kandidato de la Socialista Laborista Partio de Usono por Vicprezidanto de Usono en 1892 (kaj por Prezidanto de Usono en 1896). Li poste esperantistiĝis kaj oficiale partoprenis la 1-a UK.


Kategorio:Blanka Domo
Kategorio:Registaro de Usono
Tlachichilco

**Tlachichilco** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlachichilco. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 180. 

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 10729  loĝantojn. El tiuj estis 5175 viroj kaj 5554 virinoj. La komunumo havas surfacon de 291.2 kvadratkilometroj.  La komunumo situas je 20 gradoj kaj 37 minutoj norda latitudo kaj 98 gradoj kaj 6 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 820 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 10602 personoj. En la jaro 2000 temis pri 11067, do temis pri kresko / malkresko je 0.86 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 9519 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 5432 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al  % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30180a.htm

Kategorio: Komunumoj de Meksiko
Kategorio: Komunumoj de Veracruz
Stetten SH

**Stetten** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 1087 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Stetten situas sur monteto nordoriente de la urbo Ŝafhaŭzo. Ek de la vilaĝo oni havas belan vidon al la urbo Ŝafhaŭzo kaj al la montarĉeno Randen.

## Najbaraj komunumoj 
Stetten limas en sudo kaj sudokcidento al la urbo Ŝafhaŭzo en nordokcidento al Büttenhardt, en nordoriento al Lohn kaj en okcidento al Thayngen.

## Vidindaĵo 
Sur la teritorio de Stetten situas la Kastelo Herblingen. Kiam kaj kial la kastelo estis konstruita ne estas konata. Laŭ pli junaj fontoj en la jaro 1052 estis konsekrita kastela kapelo en Herblingen, kio pruvas, ke la kastelo tiam jam ekzistis.

## Trafiko 
Stetten atingeblas per linia buso de Verkehrsbetriebe Schaffhausen ek de Ŝafhaŭzo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Stetten datiĝas el la jaro 1080. En mezepoko la bienoj de Stetten apartenis al la Monaĥejo Sankt-Agnes en Ŝafhaŭzo kaj al la Monaĥejo Sankt-Katharinental en Diessenhofen. En 1529 respektive 1534 tiuj bienoj transiris al la urbo Ŝafhaŭzo kaj Stetten tiel fariĝis ŝafhaŭza posedaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Stetten

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Stetten
Pola landvojo n-ro 25

**Pola landvojo n-ro 25** (**DK25**) estas landvojo longa ĉirkaŭ 440 km. Ĝi estas preskaŭ paralela kun .

## Iom gravaj urboj laŭ DK25 
* Bobolice ()
* Biały Bór ()
* Człuchów ()
* Kamień Krajeński
* Sępólno Krajeńskie
* Koronowo () - pretervojo
* Bydgoszcz (, ) - parte kun ekspresa vojo 
* Brzoza (, )
* Złotniki Kujawskie
* Inowrocław () - pretervojo planata
* Strzelno (, )
* Ślesin - pretervojo
* Konin () - parta pretervojo (Trasa Bursztynowa) kun nova ponto (Most Europejski) malfermita je 2007-12-15. 2-a etapo de pretervojo estas planata en la jaro 2013.
* Modła ()
* Rychwał - pretervojo
* Stawiszyn - pretervojo
* Kalisz () - pretervojo
* Nowe Skalmierzyce - pretervojo
* Ostrów Wielkopolski (, ) - pretervojo (kune )
* Antonin ()
* Międzybórz
* Oleśnica ()
Insuloj de Reĝino Elizabeto

La **Insuloj de Reĝino Elizabeto** () formas la nordan parton de la Kanada arkta insularo. Politike, ili apartenas al teritorio Nunavuto kaj etparte al la Nordokcidentaj teritorioj. Ili havas surfacon de 400&nbsp;000&nbsp;km² kaj estas grandparte neloĝataj.

## Historio 
La insulojn malkovris - post la indiĝenoj - William Baffin, kiu penetris la insulan regionon en 1615–1616. William Edward Parry 200 jarojn poste (1819-1820) atingis la insulojn, serĉante la nordokcidentan pasejon. Oni nomumis post li la insulojn al **insuloj Parry** ĝis 1954, kiam oni ŝanĝis la nomon je estimo de reĝino Elizabeto. La mapado de la areo okazis ĉefe en la 19-a jarcento per ekspedicioj (John Franklin, Otto Sverdrup). Ekde la 1960-aj jaroj, oni boris multloke sur la insulo por nafto.

## Geografio 
La **Kanalo Parry** aŭ **Markolo Parry** kaj en angla *Parry Channel* estas natura akvovojo tra la centra Kanada arkta insularo. Ties orientaj du trionoj kuŝas ĉe la teritorio de Nunavuto, dum ties okcidenta triono (okcidente de la meridiano 110a Okcidente) kuŝas en la Nordokcidentaj Teritorioj. Ĝi itineras oriente okcidenten, konektante la akvojn de la Bafina Golfo en la oriento kun tiuj de la Beaufort-maro okcidente. Ties orienta pinto estas la nura praktika enirejo al la Nordokcidenta pasejo. Ties okcidenta pinto estus natura elirejo el la arkipelago ne fermita per glacio. La kanalo separas la Insulojn de Reĝino Elizabeto norde el la resto de Nunavuto.

## Divido de la insulgrupo 
Al la insularo apartenas 22 pli grandaj kaj ĉ. 2.000 pli malgrandaj insuloj, kiuj - krom la insulo Ellesmere - estas grupigeblaj en du partojn:

eta|Insuloj Cornwallis, Bathurst, Devon
* insulo Ellesmere
* Parry-insuloj (suda subgrupo)
** Bathurst-insulo
** Borden-insulo
** Brock-insulo
** insulo Byam-Martin
** Cameron-insulo
** Coburg-insulo
** Cornwallis-insulo
** insulo Devon
** Eglinton-insulo
** Emerald-insulo
** Lougheed-insulo
** insulo Mackenzie-King
** Melville-insulo
** insulo Prinz-Patrick
* Sverdrup-insulo (norda subgrupo)
** insulo Amund-Ringnes
** insulo Axel-Heiberg
** Cornwall-insulo
** insulo Ellef-Ringnes
** Graham-insulo
** insulo Reĝino Kristiano
** Meighen-insulo

## Notoj 
Kategorio:Insuloj en Kanado
Kategorio:Insularoj
Gruben

**Gruben** havas diversajn signifojn:
* **Gruben (Ŝafhaŭzo) estas kvartalo de la urbo Ŝafhaŭzo en la samnoma kantono en Svislando.
* **Gruben (Saanen)'* estas vilaĝo, tiel nomita *Bäuerte'', en la komunumo Saanen en distrikto Saanen de Kantono Berno en Svislando.
* **Gruben (Krinau)** estas setlejo de la komunumo Krinau de la elektodistrikto Togenburgo en Kantono Sankt-Galo en Svislando.
* **Gruben VS** estas vilaĝo de la komunumo Turtmann-Unterems de la Distrikto Leuk en Kantono Valezo en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* Grub
Trhovište

eta|dekstra|330ra|Trhovište situas en la plej griza distrikto

**Trhovište,** hungare **Vásárhely** (vAŝArhej) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 130 m
* Loĝantaro: 1810
* Poŝtkodo: 072 04
* Aŭtokodo: MI
* Telefonprefikso:

## Situo 
Trhovište situas laŭ maldekstra bordo de Ondava, laŭ ĉefvojo Sečovce-Michalovce. La lasta troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1220 en formo *"Vasarhel"*. En 1910 loĝis en Vásárhely 1200 da homoj, (1050 slovakoj, 92 hungaroj, 24 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Vásárhely apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Nagymihályi, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Trhovište 1703 da homoj, (1659 slovakoj, 17 ciganoj, 10 ĉeĥoj, 6 ukrainoj, 2 hungaroj, 1 polo). Vilaĝservoj estas gimnazio, biblioteko, benzinejo, asekurejo.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* katolika preĝejo
* greko-katolika preĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Breite

**Breite** en la germana lingvo signifas *larĝeco*. 

En germanlignvaj regionoj Breite estas geografia nomo:

* **Breite (Affeltrangen)** estas municipo de la komunumo Affeltrangen de la distrikto Münchwilen en Kantono Turgovio en Svislando.

* **Breite (Hildisrieden)** estas vilaĝo de la komunumo Hildisrieden de la distrikto Sursee en Kantono Lucerno en Svislando.

* **Breite (Lohnstorf)** estas setlejo de la komunumo Lohnstorf de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.

* **Breite (Mattstetten)** estas kvartalo de la komunumo Mattstetten de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.

* **Breite (Nürensdorf)** estas vilaĝo de la komunumo Nürensdorf de la distrikto Bülach en Kantono Zuriko en Svislando.

* **Breite Ŝafhaŭzo** estas municipo respektive kvartalo de la urbo Ŝafhaŭzo en Kantono Ŝafhaŭzo en Svislando.
Algera

La **Algera** estas varianto de la kataluna lingvo parolata en la urbo L'Alguer, en la insulo de Sardio. Ĝi estis agnoskita kiel minoritata lingvo de la Itala Respubliko kaj de la Komunumo de Sardio.

La **algera** apartenas al la grupo de orientaj katalunaj dialektoj kaj ĝi havas influon de la itala, la sarda kaj la hispana.

Kategorio:Kataluna lingvo
Ŝĉolkino (Krimeo)

**Ŝĉolkino** (, , ) estas urbo en la Lenina distrikto de Krimeo (la distrikto sur la mapo estas montrita densblue). La urbo situas en la orienta parto
de la Krimea duoninsulo proksimume 75&nbsp;km okcidente de Kerĉo, ĉe la
Azova maro ĉe la kabo Kazantipo.

La urbo estis fondita oktobre 1978 kiel loĝ-loko por la konstruantoj de la
Krimea Atomcentralo. En la jaro 1989 sub premo de la publika opinio la konstruado de
la centralo estis haltigita (en la stato de 80-procenta preteco). La manko de iu
serioza industrio kaŭzis kolapson de la urbo (la loĝloko ricevis la statuson
de urbo la 18-an de decembro 1992); dum iom da tempo komence
de la 1990-aj jaroj la urbo preskaŭ mortis. Tamen meze de la 1990-aj jaroj
proksime al la urbo oni komencis aranĝi popularajn porjunularajn danc-tendarojn,
dank’ al kiuj la urbo lastatempe evoluas kiel ĉemara ripoz-loko.

La urbo estis nomita omaĝe al *Kirill Ivanoviĉ ŜĈOLKIN* — sovetia
fizikisto, membro-korespondanto de la Akademio de Sciencoj de USSR.

Kategorio:Lenina distrikto (Krimeo)
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urboj de Krimeo
Formulo de de Moivre

En matematiko, **formulo de de Moivre**, nomita post Abraham de Moivre, statas ke por ĉiu kompleksa nombro *x* kaj ĉiu entjero *n*

: *(cos x+i sin x)n = cos(nx)+i sin(nx)*

## Pruvo 
Kvankam historie formulo de de Moivre estas pruvis pli frue kal alimaniere, la pli facila ĝia pruvo estas per la eŭlera formulo

: *eix = cos x + i sin x*

kaj la propraĵo de eksponenta funkcio

: \left( e^{ix} \right)^n = e^{inx}

Tiam

: *(cos x+i sin x)n = (eix)n = einx*

kaj

: *cos(nx) + i sin(nx) = ei(nx) = einx*

kaj tial egalas al la sama valoro.

## Ĝeneraligo 
La formulo estas reale vera en pli ĝenerala okazo: se *z* kaj *w* estas kompleksaj nombroj, tiam

: *(cos z + i sin z)w*

estas multvalora funkcio kaj

: *cos (wz) + i sin (wz)*

ne estas multvalora. Pro tio

: *cos (wz) + i sin (wz)* estas unu valoro de *(cos z + i sin z)w*.

[eta|Grafika prezento de la kubaj radikoj de 1 sur la [kompleksa ebeno.]]

## Aplikoj 
Ĉi tiu formulo povas esti uzata por trovi la *n*-ajn radikojn de kompleksa nombro *z* (la radikoj estas la kompleksaj nombroj kies *n*-aj pontencoj egalas al *z*). Se *z* estas skribita en trigonometria prezento kiel

: *z=r (cos x+i sin x)*

tiam ĉiuj ties *n*-ajn radikojn povas esti malkovrataj tiel:

: (s(\cos y + i\sin y))^n= r(\cos x + i\sin x)
:\iff s^n(\cos ny + i\sin ny)= r(\cos x + i\sin x)
:\iff s^n=r\text{ kaj } ny=x+2k\pi

por iu entjero *k*. Do ĉiu radiko estas

r^{\frac{1}{n}} \left[ \cos \left( \frac{x+2k\pi}{n} \right) + i\sin \left( \frac{x+2k\pi}{n} \right) \right] 

kie *k* estas entjero. Se *z≠0*, fari *k=0, 1, ... n-1* trovigos la *n* malsamajn radikojn de *z*.

Alia apliko estas, per elvolvado de la maldekstra flanko kaj posta komparo de reela kaj imaginara partoj, ricevi utilajn esprimojn por *cos(nx)* kaj *sin(nx)* per *cos(x)* kaj *sin(x)*.

## Vidu ankaŭ 
* Eŭlera formulo
* Radiko de unu

## Eksteraj ligiloj 
* Teoremo de de Moivre

Kategorio:Kompleksa analitiko
Kategorio:Matematikaj teoremoj
Bukonedoj

La **gonflobirdoj**, **monaĥinbirdoj** kaj siaj parencoj estas birdoj de la preskaŭpaserina familio de **Bukonedoj**, tio estas tropika birdoj de la ordo de Pegoformaj kiuj reproduktiĝas el Sudameriko ĝis Meksiko.

Ili estas rilataj al la jakamaraoj aŭ Galbuledoj, sed ili ne havas la irizajn kolorojn de tiu familio. Ili estas ĉefe **brunaj, ruĝecaj aŭ grizaj**, kun grandaj kapoj kaj ebenaj bekoj kiuj finas per hokaj pintoj. La abunda plumaro kaj mallongaj vostoj ŝajnigas ilin fortikaj kaj gonflecaj, kio nomigas populare la familion. Ili manĝas insektojn kaj etajn vertebrulojn prenitajn per gvata tekniko.

Kiel plej parto de siaj parencoj, tiu grupo estas tunelonestumantoj, kaj la ino demetas 2-3 brilajn blankajn ovojn en truo engrunde aŭ en termitejo.

## Specioj 
;FAMILIO: BUKONEDOJ
* '*Genro: *Notharchus'''*
** Gujana gonflobirdo, *Notharchus macrorhynchos*
** Blankkola gonflobirdo, *Notharchus hyperrynchus*
** Nigrabrusta gonflobirdo, *Notharchus pectoralis*
** Brunstria gonflobirdo, *Notharchus ordii*
** gonflobirdo, *Notharchus tectus*
** Sablaventra gonflobirdo, *Notharchus sawinsoni*
* *'Genro: *Bucco*'*
** Makrodaktila gonflobirdo, *Bucco macrodactylus*
** Punktita gonflobirdo, *Bucco tamatia*
** Monaĥa gonflobirdo, *Bucco noanamae*
** Koluma gonflobirdo, *Bucco capensis*
* *'Genro: *Nystalus*'*
** Radia gonflobirdo, *Nystalus radiatus*
** Ĉakurua gonflobirdo, *Nystalus chacuru*
** Strieca gonflobirdo, *Nystalus striolatus*
** Makuldorsa gonflobirdo, *Nystalus maculatus*
* *'Genro: *Hypnelus*'*
** Ruĝgorĝa gonflobirdo, *Hypnelus ruficollis*
* *'Genro: *Malacoptila*'*
** Blankbrusta gonflobirdo, *Malacoptila fusca*
** Duonkoluma gonflobirdo, *Malacoptila semicincta*
** Stribrusta gonflobirdo, *Malacoptila striata*
** Flavgorĝa gonflobirdo, *Malacoptila fulvogularis*
** Ruĝkola gonflobirdo, *Malacoptila rufa*
** Panama gonflobirdo, *Malacoptila panamensis*
** Liphara gonflobirdo, *Malacoptila mystacalis*
* *'Genro: *Micromonacha*'*
** Monaĥineto, *Micromonacha lanceolata*
* *'Genro: *Nonnula*'* - la monaĥinoj
** Flavmentona monaĥino, *Nonnula sclateri*
** Ruĝbrusta monaĥino, *Nonnula rubecula*
** Bruna monaĥino, *Nonnula brunnea* 
** Grizvanga monaĥino, *Nonnula frontalis*
** Ruĝkrona monaĥino, *Nonnula ruficapilla*
** Brunkapa monaĥino, *Nonnula amaurocephala*
* *'Genro: *Hapaloptila*'*
** monaĥino, *Hapaloptila castanea*
* *'Genro: *Monasa*'* - la monaĥinoj
** Nigra monaĥino, *Monasa atra*
** Nigrafrunta monaĥino, *Monasa nigrifrons*
** Blankafrunta monaĥino, *Monasa morphoeus*
** Flavbeka monaĥino, *Monasa flavirostris*
* *'Genro: *Chelidoptera*'*
** Funebra monaĥino, *Chelidoptera tenebrosa*

## Referencoj 
* Hilty, * Birds of Venezuela*, ISBN 0-7136-6418-5
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica'' ISBN 0-8014-9600-4

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de Gonflobirdoj  ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Cirkla sektoro

eta|300px|Cirkla sektoro (verda)
En geometrio, **cirkla sektoro** estas parto de disko (ebena figuro limigita per cirklo) inter du ĝiaj radiusaj rektaj strekoj kaj ĝia arko.

Estu *θ* la centra angulo de sektoro en radianoj, kaj estu *r* la radiuso. La areo *A* de la sektoro povas esti ricevita per multipliko de areo de la tuta cirklo per la rilatumo de la angulo *θ* al angulo de plena cirklo *2π*, ĉar la areo de la sektoro estas proporcia al la angulo. Kun tio ke areo de la tuta cirklo estas *πr2* rezultiĝas:

:A = \pi r^2 \cdot \frac{\theta}{2 \pi} = \frac{1}{2} r^2 \theta 

Ankaŭ, se *θg* estas la centra angulo en gradoj, do

:A = \pi r^2 \cdot \frac{\theta_g}{360}

La longo de arko *L* de sektoro estas donita per formulo

: L = r \theta =\frac{r \pi \theta_g}{180}

La longo de perimetro de sektoro konsistas el longoj de la arko kaj de la du radiusaj strekoj kaj egalas al

: r (2 + \theta) = r (2 + \frac{\pi \theta_g}{180})

Specifaj okazoj de sektoro estas duono de disko, kvadranto (kvarono de disko), oktanto (okono de disko).

## Vidu ankaŭ 
* Cirkla segmento - parto de cirklo fortranĉita per rekto
* Arko (geometrio)
* Cirklo
* Disko (matematiko)
* Ĥordo (geometrio)
* Luno (geometrio)

## Eksteraj ligiloj 
* Difino kaj propraĵoj de cirkla sektoro Kun interaga animacio
* Cirkla sektoro je MathWorld

Kategorio:Geometriaj formoj
Cirkla segmento

eta|dekstra|300ra|Cirkla segmento (flava)
En geometrio, **cirkla segmento** aŭ iam simple **segmento** estas parto de disko (ebena figuro limigita per cirklo) limigita per ĝiaj ĥordo kaj arko. Ĝi povas esti ricevita per fortranĉo de la cetera parto de la disko per sekcanta rekto.

Estu *R* radiuso de la cirklo,
: *θ* la centra angulo de segmento en radianoj,
: *c* longo de la ĥordo,
: *s* longo de la arko,
: *h* alto de la segmento - distanco inter mezpunkto de la arko kaj la ĥordo.

Tiam:

* La arka longo estas *s = Rθ*
* La areo de la segmento estas A = \frac{R^2(\theta-\sin\theta)}{2}
* La ĥorda longo estas c = 2R\sin\frac{\theta}{2} = R\sqrt{2-2\cos\theta}
* La alto estas h = R(1-\cos\frac{\theta}{2})

## Pruvo de formulo por areo 
Estu cirkla sektoro kun la sama arko kiel la konsiderata segmento. Tiam ili havas la samajn radiuson kaj la saman centran angulon.

Areo de la cirkla sektoro estas  A_1 = \frac{1}{2} R^2 \theta

Konsideru komence okazon ke *θ1* de la sektoro minus areo *A2* de triangulo, formita per la radiusaj strekoj de la sektoro kaj ĥordo de la segmento. Oni dusekcu la angulon *θ*, kaj tiel ankaŭ la triangulon, rezultiĝas du trianguloj, ĉiu havanta areon

: A_3 = \frac{1}{2} R\sin \frac{\theta}{2} R\cos \frac{\theta}{2} = \frac{1}{2} R^2 \sin \frac{\theta}{2} \cos \frac{\theta}{2}

Pro tio ke *sin x cos x = (sin (2x))/2*

: A_3 = \frac{1}{4} R^2 \sin \theta 

Tiam areo de la fonta triangulo estas duoble pli granda:

 A_2 = 2A_3 = \frac{1}{2} R^2 \sin \theta 

Tiel

A = A_1 - A_2 = \frac{1}{2} R^2 (\theta - \sin \theta)

Se *θ>π* tiam areo *A* de segmento estas areo *A1* de la sektoro plus areo *A2* de la triangulo. Sed la supre donita formulo por *A2* tiam ŝanĝas la signon, ĉar *sin θ* estas negativa por *θ>π*, kaj do la rezultanta formulo restas vera.

Se *θ=π* tiam la triangulo degeneriĝas kaj la segmento havas la saman areon kiel la sektoro. Sed laŭ la supre donita formulo *A2=0* ĉar *sin θ=0* por *θ=π*, kaj do la rezultanta formulo restas vera.

## Vidu ankaŭ 
* Cirkla sektoro
* Luno (geometrio) estas simila figuro sed barita ne per rekta segmento kaj cirkla arko sed per du cirklaj arkoj.
* Arko (geometrio)
* Ĥordo (geometrio)
* Disko (matematiko)
* Cirklo
* Rekta segmento

## Eksteraj ligiloj 
* Cirkla segmento je MathWorld
* Difino de segmento kun interaga animacio
* Formuloj por areo de segmento kun interaga animacio

Kategorio:Geometrio