open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Provinco Norda Kivuo

**Provinco Norda Kivuo** estas provinco de la Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa) orienta en la lando. Ĝi estas la provinco de Goma, granda urbego en la okcidento de la ŝtato. Laŭ la nova federacia konstitucio de 2006, Kongo Kinŝasa tenas tiun provincon fonditan je 1962. Laŭ oficiala takso el la jaro 2020 ĝi havis  loĝantojn.

## Geografio 
Nord-Kivuo bordas norde la Provincon Orientan de la Demokratia Respubliko Kongo, oriente la Okcidentan Regionon de Ugando, la Okcidentan Provincon de Ruando kaj la Lagon Kivuan, sude Sudan Kivuon, kaj okcidente Maniemon.

Teritorio Rutshuru estas teritorio en sudoriento de la Provinco Norda Kivuo.

## Historio 
Tiu regiono suferis gravajn militajn okazintaĵojn kaj teruraĵojn fine de la 20-a jarcento kaj komence de la 21-a jarcento. Al la politika problemaro de la lando oni aldonas tie la konfliktojn inter la kongaj tutsioj aŭ etnoj ligataj al ili kaj la ŝtata konga registaro aŭ la etnoj ne ligataj al ili (aŭ ligataj al hutuoj). Al tio aldoniĝis la supozata apogo de diversaj registaroj de Ruando aŭ la enmigrado de rifuĝintoj el tiuj lando kaj konflikto.

En februaro 2020 la Alta Komisarejo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Rifuĝintoj raportis ke dum la pasintaj du monatoj pli ol 100 000 civiluloj fuĝis el siaj loĝlokoj en tiu regiono pro atakoj de armitaj grupoj en la tiel nomata Vatalinga estrolando. Multaj el la fuĝintoj estis antaŭe translokigitaj. La atakojn plenumis la Aliancitaj Demokratiaj Fortoj aŭ ADF, uganda islamisma grupo.

## Vidu ankaŭ 
Beni

## Referencoj
Karabogaza golfo

eta|250px|Akvo fluas tra la mallarĝa akvokolo el Kaspia Maro (maldekstre) al Karabogazgol.
[eta|250px|Kaspia Maro vidita el [orbito. Karabogazgol videblas ĉe orienta bordo de la Maro (dekstre).]]
La **Karabogaza golfo**, en esperantaj tekstoj sen referenco ankaŭ foje nomata **Karabogazgolo** laŭ improvizita "esperantigo" de la turkmena nomo, en la turkmena **Garabogazköl** aŭ **Kara-Bogaz-Köl** (*nigra lagokolo*), estas neprofunda inundata depresio en la nordokcidenta angulo de Turkmenio. Ĝi formas salakvan lagunon ĉe la Kaspia Maro kun surfaca areo de ĉirkaŭ 18 000 km². La akvo profundas ĝis 4–7 m kaj montras grandan sal-entenon de ĝis 34 % (kompare al 3,5 % de la averaĝa marakva saleco). La golfo situas en la administra provinco Balkan.

Ĝi estas separata el la Kaspia Maro mem, kiu kuŝas tuj okcidente, per mallarĝa, rokeca kresteto kiu havas tre mallarĝan malfermejon en la roko tra kiu la akvo el la Kaspia Maro fluas, farante akvofaleton en Karabogazgolon (el kio devenas la nomo de la golfeto en la turkmena: "nigra lagokolo"). La akvovolumeno de la golfeto fluktuas laŭsezone kun la Kaspia Maro; fojfoje ĝi iĝas granda golfo de la Kaspia Maro, dum alitempe ĝia akvonivelo falas draste.

La urbo Karabogaz (iam *Bekdaş*) kuŝas ĉe la bordo, ĉirkaŭ 50 km norde de la kanalo inter la ĉefa Kaspia baseno kaj la laguno Karabogazgolo. La urbo havas ĉirkaŭ 10,000 loĝantojn.
eta|maldekstra|700px|Karabogazgolo (dekstre) videbla el ponto sur bariero separanta ĝin disde la Kaspia Maro (maldekstre).

## Eksteraj ligiloj 
* Google Maps montras la fluon ĉe la kolo
* http://www.caspianenvironment.org/

## Referencoj 
Kategorio:Kaspia maro
Kategorio:Geografio de Turkmenio
Kaspianoj

**Kaspianoj** (, en la aramea: *kspy*, {en klasika armena lingvo կասպք|կասպք, *kaspkʿ*, en irana کاسپی ها } estas adapta versio de greka etnonimo menciita dufoje de Herodoto inter satrapoj de Dario kaj aplikita de Strabono por la antikva popolo loĝanta laŭ la suda kaj sudokcidenta bordoj de la Kaspia Maro, en la regiono kiu estis nomita Kaspianio laŭ ili. La nomo ne estas registrita en pra-irana.

La Kaspianoj estis ĝenerale konsideritaj kiel pra-hindeŭropa popolo; ili estis identigitaj de Ernst Herzfeld kun la Kasitoj, kiu parolis lingvon sen identigita rilato kun iu ajn konata lingvo kaj kies originoj estis dumlonge celo de diskuto.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Irano
Kategorio:Kaspia maro
Aleksandraj Pordoj

[200px|eta|[Darial-trapasejo antaŭ 1906]]
La **Aleksandraj Pordoj** estis legenda bariero supozite konstruita de Aleksandro la Granda en Kaŭkazio por forteni la necivilizitajn barbarojn de la nordo (tipe asociajn kun Gog kaj Magog) el invadi la landon je la sudo. Tiuj pordoj estis populara temo en veturliteraturo de la Mezepoko, starte per la *Aleksandra Romanco* en versio el eble de la 6a jarcento. La muro estis ofte identigita kun la **Kaspiaj Pordoj** de Derbent, Rusio kaj kun la Darial-trapasejo aŭ Dariel.

Alternativa teorio ligas ĝin al la tiele nomita "Aleksandra Muro" (nome la Granda Muro de Gorgan) ĉe la sudorienta bordo de la Kaspia Maro, 180&nbsp;km el kio estas konservita ankoraŭ nuntempe, kvankam ĉe tre povra stato de riparado.

## Notoj 
## Referencoj 
* Miĥail Artamonov. "Ancient Derbent" (Древний Дербент). en: *Soviet Archaeology*, №8, 1946.
* Katarzyna Kleiber, 'Alexander's Caspian Wall – A Turning-Point in Parthian and Sasanian Military Architecture?', *Folia Orientalia*, vol. 42/43 (2006/07), pp.&nbsp;173–95

## Eksteraj ligiloj 
* Ĉapitro 29a el *Travels of Sir John Mandeville*, kiu inkludas la historion de la Aleksandraj Pordoj

Kategorio:Kaŭkazio
Kategorio:Aleksandro la Granda
Kategorio:Mezepokaj legendoj
12471 Larryscherr

'*12471 *Larryscherr'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Lawrence Scherr'', optikan inĝenieron kaj planiston de lensoj. Li planis la optikaĵojn por la Schmidt-Teleskopo Samuel Oschin. Li planis, konstruis, provis kaj analizis la  por prototipoj de medicinaj instrumentoj, , difuzometroj, teleskopoj por granda superrigardo, sistemoj de aŭtomata optika provo kaj lensoj por marsaj fotiloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Miklós Szapolyai

**Miklós SZAPOLYAI** [miklOŝ sapojai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szapolyai Miklós** estis hungara episkopo.  Lia frato estis Imre Szapolyai.
eta|190px|Blazono de Miklós Szapolyai
Pri Miklós Szapolyai datenoj pri la naskiĝo mankas. Li mortis en 1468.

## Biografio 
Matiaso la 1-a (Hungario) nomis Miklós Szapolyai-n episkopo de Transilvanio en 1461. En la sekva jaro Pio la 2-a aprobis ĝin.  En 1464 li partoprenis en kronada ceremonio de reĝo Matiaso, poste li restis en la kortego, kie li politikadis. Li ricevis diversajn permesojn de la papo, ekzemple li rajtis fari mesojn ĉe porteblaj altaroj.Pri la morto plene mankas informoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Miklos

Kategorio:Katolikaj episkopoj de Transilvanio
Kvarciklo

eta|historia kvarciklo de 1885
**Kvarciklo** aŭ **pedalaŭto** estas homa sen-motora, sur-grunda veturilo de kvar radoj. La nomo "kvarciklo" (="kvar-rada ilo") estas evidenta variaĵo de la vorto "biciklo" (="du-rada ilo") kaj kutimiĝis nur post vasta konatiĝo de la bicikloj, sed la unuaj "pedalaŭtoj" evoluis sendepende kaj paralele al la evoluo de la unuaj bicikloj.

Homforte movataj kvarcikloj estis uzata ekde la jaro 1853 kaj kreskis ĝis kelkaj familioj de veturiloj por diversaj celoj, inkluzive de luoj al turistoj, pedalaj taksioj, privata turismo, en-montara moviĝo kaj industria uzo.

eta|maldekstra|240px|knabo sur pedalaŭto, unua duono de la 20-a jarcento
eta|moderna por-ekskursa kvarciklo, de 2007
La hispana kineja filmo *El coche de pedales* de 2004, en kiu Esperanto estas temigata, montras, kiom forte en multaj jardekoj (en la filmo temas pri la jaro 1959) infanoj revis pri multekostegaj pedalaŭtoj, kiujn la familioj apenaŭ povis finance permesi al si.

## Vidu ankaŭ 
* Fluganta holandano (veturilo)

Kategorio:Veturiloj
Johann Mauritz Gröninger

**Johann Mauritz Gröninger** (naskiĝinta en 1652 je Paderborn; mortinta la 21-an de septembro 1707 en Monastero) estis germana skulptisto kaj pentristo.
[eta|Tombaltaro por elektoprinco Johann Hugo de Orsbeck en la [katedralo de Treviro de Johann Mauritz Gröninger]]

## Familio kaj edukado 
Johann Mauritz Gröninger devenis el la samnoma artistofamilio. Liaj patro Dietrich (1620–1667), avo Johann Gröninger kaj praavo Heinrich Gröninger estis skulptistoj. Ankaŭ lia fratino Gertrud Gröninger verkis kiel skulptisto, precipe por ekleziaj mendintoj.

Li geedziĝis en 1674 kun Anna Elisabeth Wilte kaj en 1695 kun Christina Elisabeth Baeck. Entute el la geedzecoj originis dek unu gefiloj, inter ili Johann Wilhelm Gröninger (1675–1733), kiu transprenis la metiejon de sia patro. Ankaŭ aliaj fratoj laboris kiel skulptistoj aŭ arĥitektoj.

Gröninger vizitadis la jezuitan gimnazion en Paderborn. Post la morto de la patro li fariĝis skulptisto. Eble li restadis por profesia edukiĝo en Flandrujo, eble pli precize en Antverpeno, ĉar ekzistas stila parenceco al flandraj kiel ankaŭ al francaj majstroj. Kiel unu el liaj instruistoj validas precipe la antverpena artisto Ludovicus Willemsen verkanta ekde 1655 en Paderborn.

## Verkaro 
Jam en 1674 li fariĝis kortega skulptisto ĉe la episkopo de Monastero kaj pli malfrue ankaŭ ĉe la ĉefepiskopo de Kolonjo. Li ne nur verkis en multaj urboj de Vestfalujo, sed ankaŭ en Treviro kaj Majenco. Gröninger transprenis en siajn verkojn kaj unuopajn motivojn kaj ankaŭ kompletajn komponaĵojn de eminentaj barokaj artistoj, kiujn li konis pro presgrafikaj modeloj: Peter Paul Rubens, Pietro da Cortona kaj francaj skulptistoj. Li fariĝis konata per grandaj muromonumentoj, kies arĥitekturan inventon oni malĝuste atribuas al li.

En Monastero li verkis la tombomonumenton por Kristoforo Bernhardo de Galen. La tombomonumento por Frederiko de Fürstenberg en Monaĥejo Wedinghausen, la tombo por Ferdinando de Fürstenberg en Paderborn kaj la monumento en la katedralo de Majenco por Henriko Ferdinando de Leyen je Nickenich devenas laŭ koncepto supozeble de Ambrozio de Oelde; jen Gröninger estis la realiganta artisto.

Aliaj verkoj troviĝas interalie en Kastelo Ahaus kaj en Kastelo Adolfsburg. Al liaj ĉefverkoj apartenas multaj religiaj skulptaĵoj, inter ili ses monumentaj ĥorejobarilojn por la katedralo Sankta Paŭlo en Monastero (1699/1706), kiuj nun estas ekspoziciataj en la katedrala trezorejo.

Lian verkaron destinas nederlanda malfrua baroko. La verkoj de Gröninger validas teĥnike kaj metie kiel kvalite. Iaj figuroj estas samtempe reprezentaj kaj de profunda esprimpovo. Teĥnike Gröninger estis majstro de sia fako, kiu ekzemple sukcesis bildigi robojn kaj ŝtofojn. Lia stilo evoluis de pli peza baroko al pli delikataj verkoj je samtempe grandanima monumenteco.

## Literaturo 
* Udo Grote: *Johann Mauritz Gröninger. Ein Beitrag zur Skulptur des Barock in Westfalen*. Rudolf Habelt, Bonn 1992, ISBN 3-7749-2461-9.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj skulptistoj
Kategorio:Germanaj pentristoj
Iama provinco Kasajo Okcidenta

La iama **provinco Kasaï-Occidental** respektive **provinco Kasajo Okcidenta** (kontraste al *provinco Kasaï-Oriental* respektive *provinco Kasajo Orienta*) estis unu el dek provincoj de Demokratia Respubliko Kongo, kiu kovris la centran-okcidentan parton de la lando ĝis la jaro 2015. Ĝi kaj la kompleta geografia regiono el orienta plus okcidenta provinco *Kasaï* havas sian nomon laŭ la rivero Kasaï, de kies akvo dependas la faŭno kaj flaŭro de la regiono. Laŭ oficiala takso el la jaro 2010 ĝi havis  loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estis  kvadrataj kilometroj, el tio rezultis loĝdenso de 35 homoj po  kvadrata kilometro. Administra centro estis la urbo Kananga. Aliaj urboj estis Tshikapa, Ilebo, kaj Mweka. Oficiala lingvo en la provinco estis la franca, nacia lingvo la luba.

Kategorio:Eksaj administraj unuoj de la Demokratia Respubliko Kongo
Gérard Collomb

**Gérard COLLOMB**, naskiĝinta la  en Chalon-sur-Saône kaj mortis la 25-an de novembro 2023, estis franca politikisto, membro de la Socialisma Partio, urbestro de Liono ekde 2001 kaj senatano ekde 1999. Li estis ankaŭ deputito de Rhône de 1981 ĝis 1988.

## Biographie 
### Origino, studoj kaj komenciĝo en politiko 
Gérard Collomb estas la filo de metalurgia laboristo kaj dompurigistino de la liona regiono.

### Urbestro de Liono kaj prezidanto de Granda Liono 
La 16-an de aprilo 2014, li estas facile reelektita prezidanto de Granda Liono kaj de la estonta Metropolo Liono ekde la unua vico, per 92 voĉoj, kontraŭ 58 por sia kontraŭulo UMP François-Noël Buffet.

## Politikaj mandatoj 
* Deputito de Rhône (1981-1988)
* Urba konsiliano de Liono (1977), urbestro de la 9-a arondismento (1995), urbestro de Liono (2001, reelektita en 2008 kaj en 2014)
* Membro de Ekonomia kaj Sociala Konsilio (1989-1994)
* Regiona konsiliano de Rodano-Alpoj (1992-1999)
* Vicprezidanto poste prezidanto (2001) de la urba komunumo Granda Liono
* Senatano de Rhône, elektita la , reelektita la 26-an de septembro 2004
Gérard Collomb aprobas la kumulon de siaj mandatoj, kaj kontraŭas la projekton por plia limigo de la kumulo de mandatoj sed sindetenis en baloto en la Senato.

## Bibliografio 
### Eldonoj pri Gérard Collomb 
* 
* 

### Eldonoj de Gérard Collomb 
* 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Listo de urbestroj de Liono
* Urbo Liono
* Urba komunumo Granda Liono
* Listo de deputitoj de Rhône
* Listo de senatanoj de Rhône
* Regiona Konsilio de Rodano-Alpoj
* Listo de regionaj konsilianoj de Rhône

### Eksteraj ligiloj 
* Biografia slipo sur la interretejo de la Senato
* Interretejo de Liono kun biografio kaj paroladoj de Gérard Collomb
* Blogo de Gérard Collomb kun kompleta biografio
* Interretejo de la Fonduso Jean Jaurès 

Kategorio:Naskiĝintoj en Chalon-sur-Saône
Kategorio:Agregaciuloj pri klasika literaturo
Kategorio:Deputitoj de la 7-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Deputitoj de la 8-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Urbestroj de Liono
Kategorio:Urbestroj de la franca socialista partio
Kategorio:Prezidantoj de urbeca komunumaro de Francio
Kategorio:Senatanoj de Rhône
Zsigmond Thurzó

**Zsigmond THURZÓ** , laŭ hungarlingve kutima nomordo **Thurzó Zsigmond**, estis hungara episkopo, preposto, kanoniko.

Zsigmond Thurzó http://lexikon.katolikus.hu/T/Thurz%C3%B3.html naskiĝis en 1465?. Li mortis la  1512.

## Biografio 
Zsigmond Thurzó frekventis lernejon en Italio, kie li konatiĝis ankaŭ kun la humanismo. Liaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:
* katolika dekano en 1496
* kanoniko en 1500 en Esztergom
* episkopo de Szerém en 1501, samtempe preposto en Székesfehérvár
* episkopo de Nyitra en 1503, samtempe departementestro kaj reĝa sekretario
* episkopo de Transilvanio (Gyulafehérvár) en 1504
* episkopo de Várad inter 1506-1512, li faris renesanca la katedralon.
Li plenumis ankaŭ politikajn kaj diplomatiajn taskojn.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla lastfoje)

Zsigmond
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Episkopoj de Nitro
Kategorio:Episkopoj de Oradea
Kategorio:Katolikaj episkopoj de Transilvanio
Provinco Orienta

La vortumo **Provinco Orienta** povas aludi al pluraj geografiaj objektoj.

Interalie povas temi pri la
* Provinco Orienta Kazaĥio,
* Provinco Orienta Flandrio de Belgio,
* Provinco Orienta de Demokratia Respubliko Kongo,
* Orienta Kablando (aŭ Orienta Kaboprovinco) en Sudafriko,
* Orienta provinco de Kenjo,
* Orienta provinco de Zambio,
* Orienta provinco de Sauda Arabio aŭ Emirlando Ŝarkija,
* Orienta Provinco (Srilanko),
* Provinco Razavi-Ĥorasano aŭ Orienta Provinco de Irano,
ktp.
Provinco Orientale

**Provinco Orientale** respektive **Provinco Orienta** (france *Province Orientale*) estis unu el dek provincoj de Demokratia Respubliko Kongo, kovranta la nordorientan parton de la lando. Laŭ oficiala takso el la jaro 2010 ĝi havis  loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estas  kvadrataj kilometroj, el tio rezultas loĝdenso de 16 homoj po kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Kisangani; aliaj gravaj urboj estas Isiro, Bunia kaj aliaj. Oficiala lingvo en la provinco estas la franca, naciaj lingvoj la svahila kaj lingala.

eta|maldekstra|300ra|bazarejo en Kisangani

Grava natura areo estas la Nacia Parko Garamba.

Kategorio:Eksaj administraj unuoj de la Demokratia Respubliko Kongo
Reichsführer SS

[eta|[Aŭto|Aŭta standardo de la *Reichsführer*]]
[eta|Heinrich Himmler en [uniformo kun insignoj de *Reichsführer*]]
**Reichsführer SS** (, ) estis la plej alta rango en SS, kies ekvivalento en Wehrmacht estis *Reichsmarschall*. La rango *Reichsführer SS* estis samtempe la plej alta polica rango en Nazia Germanio - la rangulo do estris ne nur la tutan SS, sed ankaŭ la tutan ŝtatan policon.

Komence, kiam SS estis subordigita al SA, kaj la *Reichsführer* ne posedis apartajn rangajn insignojn. La Nokto de la longaj tranĉiloj kaŭzis, ke SS liberiĝinta de supergardo de SA, ricevis estro-rangon dignan por la duonmilitista organizaĵo.

La rango estas konata kiel titolo de Heinrich Himmler. En la historio estis entute kvar personoj kun tiu rango, sed la tria, Himmler, uzis ĝin tiel longe kaj efike, ke en la ĝenerala opinio la titolo *Reichsführer* estis uzata interŝanĝe kun lia nomo. Cetere, Himmler estis la sola *Reichsführer*, kiu uzis insignojn de sia titolo.

## Listo de la titolitoj 
* *Joseph Berchtold* (1926–1927)
* *Erhard Heiden* (1927–1929)
* Heinrich Himmler (1929–1945)
* *Karl Hanke* (1945)

Kategorio:Naziismo
Kategorio:SS
Kategorio:Soldataj rangoj
Montaro Sopron

**Montaro Sopron,** hungare *Soproni-hegység,* germane *Ödenburger Gebirge* estas malgranda mezmontaro inter Hungario kaj Aŭstrio. Parto de la hungara parto estas protektata ekde 1977 apartenanta al Nacia parko.
eta|Situo de Montaro Sopron en Hungario, sed la montaro daŭriĝas ankaŭ en Aŭstrio

## Historio 
En la montaro oni longe minadis karbon. Tie funkciis la unua hungara karbominado inter 1759 kaj 1968. Ankaŭ minado de kalkoŝtono estis signifa. Post Traktato de Trianon la novaj landlimoj distranĉis la montaron. Dum la socialismo ankaŭ tie kreiĝis la fifaman feran kurtenon, tial la hungara parto preskaŭ ne estis vizitata.
eta|maldekstre|Montaro Sopron

## Geografio 
La montaro krociĝas tra Alpoj tra alia montaro, en Hungario sekvas ebenaĵo. La plej alta montopinto estas „Bren” (606 m) en Aŭstrio, sed en Hungario nur ’Magas-bérc’ (557 m). La averaĝa alteco estas 410 m. La montaro estas grandparte kovrita per arbaroj kverkoj, fagoj, karpenoj, kaŝtanoj kaj pinoj. En piedoj de la montaro ĉe Sopron situas vitoj.

## Fontoj 
* http://www.sopronihegyseg.hu/html/start_turisztikai_ajanlo.html  
* http://www.karpategyesulet.hu/doksik/Ismertetok/Soproni-hgs.html  
* http://tudasbazis.sulinet.hu/hu/termeszettudomanyok/termeszetismeret/ember-a-termeszetben-6-osztaly/az-alpokalja/koszegi-hegyseg-soproni-hegyseg  

Kategorio:Montaroj en Hungario
Kategorio:Montaroj en Aŭstrio
Kategorio:Sopron
Meniñ Qazaqstanım

**Mia Kazaĥio** (kazaĥe: *Менің Қазақстаным*, *Meniñ Qazaqstanım*) estas la nacia himno de Kazaĥio. Ĝi estis akceptita la . La himno baziĝas sur samnoma kanto verkita en 1956, kies melodion verkis Ŝamŝi Kaldajakov kaj la tekston Ĵumeken Naĵimedenov. La originalan tekston de Naĵimedenov modifis prezidanto de Kazaĥio Nursultan Nazarbajev antaŭ la akcepto de la himno.

## Teksto 
## Skandalo en 2012 
En marto 2012 okazis Internacia Ĉampionado de Pafado en Kuvajto, en kiu la oran medalon gajnis kazaĥa sportistino Maria Dmitrienko. Dum la medala ceremonio anstataŭ la vera himno de Kazaĥio estis prezentita la kanto-parodio *O Kazakhstan* el la filmo *Borat: Rigardado en usona kulturon laŭ mende por gloro al kazaĥia nacioj*. Pro plendo de la kazaĥa teamo la ceremonio estis ripetita; kiel poste evidentiĝis, la tuta incidento okazis pro tio, ke la organizantoj en la lasta momento mise elŝutis kanton de YouTube.

## Referencoj 
Kazaĥio
Kategorio:Naciaj simboloj de Kazaĥio
Provinco Suda Kivuo

**Provinco Suda Kivuo** respektive **Sud-Kivuo** (france *Sud-Kivu*, kontraste al la norde najbara *Norda Kivuo*) estas unu el dek provincoj de Demokratia Respubliko Kongo, kovranta la orientan landliman parton de la ŝtato. Laŭ oficiala takso el julio 2020 ĝi havis  loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estas  kvadrataj kilometroj, el tio rezultas loĝdenso de 71 homoj por kvadrata kilometro. La administra centro estas la urbo Bukavu. La oficiala lingvo en la provinco estas la franca, nacia lingvo la svahila.

## Geografio 
Provinco Suda Kivuo limas je la provincoj Nord-Kivuo norde, Maniemo okcidente kaj Tanganjiko sude. Oriente ĝi limas je la najbaraj landoj Ruando, Burundo kaj Tanzanio.

### Geografiaj elementoj 
* Itombwe Montoj

## Notoj
12496 Ekholm

'*12496 *Ekholm'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sveda planedosciencisto *Andreas G. Ekholm'' (1975–2001), kiu kontribuis en la kampoj de la procezoj de alfrapa kraterigo, la geofiziko de la glaciaj  kaj la fotometrio de la  kaj centaŭroj. Li ankaŭ estis aktiva en humanitaraj kaŭzoj antaŭ sia antaŭtempa morto pro trafikakcidento en sia denaska Svedio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
12479 Ohshimaosamu

'*12479 *Ohshimaosamu'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Osamu Ohshima'', instruanton en altlernejo kaj gvidan observanton de  en Japanio. Li estis ano de la estraro de la Astronomia Observatorio de Bisei kaj ludis gravan rolon por fondi la observatorion, uzante sian kapablojn en mekanisma kaj komputila teknikoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
12514 Schommer

'*12514 *Schommer'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona astronomo Robert Schommer (1946–2001), de la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo. Li estis estro de la usona oficejo por la projekto Gemini je la momento de sia morto. Lia scienco iris de la  de proksimaj galaksioj, al la *Supernova Cosmology Project* kaj la *High-Z supernovae search team''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Óbuda)

**Kirko Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en Budapeŝto en Óbuda.

## Historio 
La unua kirko konstruiĝis en tiu loko jam en la 11-a jarcento. En 1355 ĝi estis jam paroĥa kirko. Dum dominado de turkoj la preĝejo ruiniĝis, poste oni konstruis provizore kapelon en 1698. La nun videbla preĝejo estis konstruita en la 1740-aj jaroj. La preĝejo renoviĝis ekstere en 1986, interne en 1990.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en parko. Antaŭ la konstruaĵo estas videbla skulptaĵo pri Johano Nepomuko. En mezo de la fasado estas la ĉefenirejo kun 3 niĉoj. En la niĉoj troviĝas skulptaĵoj pri Sankta Rozalia, Sankta Sebastiano kaj Sankta Roĥo. Ĉe la tegmento estas videbla apostoloj Petro kaj Paŭlo. Pli supre la unusola kvadrata turo altiĝas. La sanktejo estas okangula. Interne la ĉefaltaro estis farita el marmoro en 1773, meze estas skulptaĵo de Jesuo. Apude situas skulptaĵoj pri Sanktaj Petro kaj Paŭlo. En la navo troviĝas ankoraŭ 3 flankaj altaroj, krome altaro portita el „Kiscell”.

Kermeso okazas en 29-an de junio, krome kermeso por la altaro en la 8-an de septembro.

[eta|Skulptaĵo fare de [Károly Bebo]]

## Fontoj 
* hungare
* http://lexikon.katolikus.hu/O/Óbudai%20Szent%20Péter%20és%20Pál%20főplébánia.html
* hungare kun multe da fotoj

Budapeŝto
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Petro
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Paŭlo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
12515 Suiseki

'*12515 *Suiseki'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch''.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la japana arto Suiseki (japane 水石 : akvoŝtono): arto de aprezi la formojn de ŝtonoj. Malgrandaj nature formitaj ŝtonoj estas kolektitaj kaj elmontritaj pro ties belecoj kaj povoj de elvoki naturajn scenojn aŭ objektojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Provinco Maniemo

**Provinco Maniemo** estas provinco de Demokratia Respubliko Kongo, kovranta la centran-orientan parton de la lando. Laŭ oficiala takso el la jaro 2020 ĝi havis  loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estas  kvadrataj kilometroj, el tio rezultas loĝdenso de 15 homoj po kvadrata kilometro. Administra centro estas la urbo Kindu kaj aliaj urboj estas Kasongo kaj Kalima. Oficiala lingvo en la provinco estas la franca, nacia lingvo la svahila.

## Notoj
Edmund Fetting

**Edmund Andrzej Fetting** (naskiĝis  en Varsovio, Pollando; mortis  samloke) estis pola aktoro kaj kantisto.

## Biografio 
En la jaroj 1947-48 li kunestablis kaj estris la ĵazan bandon *Marabut*. En 1949 li paŭzis la studadon en la varsovia Ŝtata Teatra Artlernejo kaj komencis aktori en teatro. La ekzamenojn li trapasis ekstere en 1951.

Li laboris kiel aktoro en Teatro de Opolio en Opole (1949-1952), Teatro W. Bogusławski en Kalisz (1952-1953), Teatro S. Jaracz en Lodzo (1953-1956) kaj Nova Teatro en Lodzo (1956-1957). Decida momento en lia kariero estis kontrakto kun la Teatro Wybrzeże en Gdansko (1957-1960), kie li laboris kun elstaraj reĝisoroj, interalie Zygmunt Hübner kaj Andrzej Wajda. Li ludis interalie la rolon de Rodion Romanoviĉ Raskolnikov en *Krimo kaj puno* laŭ Fjodor Dostojevskij kaj ŝekspiran Hamleton.

El Gdansko Edmund Fetting iris al la Dramteatro en Varsovio (1960-1966), kiu tiutempe estis la plej grava teatrejo en la ĉefurbo. Tie li kreis elstarajn personaĵojn en modernaj teatraĵoj (de Sławomir Mrożek, Friedrich Dürrenmatt, Arthur Miller). Kun Varsovio Fetting restis ligita ĝis la fino de la vivo, aktorante sekve en la Teatro Ateneum (1966-1974), Teatro Powszechny (1974-1982), Teatro Na Woli (1982-1986) kaj Teatro Nowy (1987-1988). Li ankaŭ gastludis en la Teatro Współczesny, Teatro Rozmaitości kaj Teatro Komedia. En tiu tempo li ludis la rolon de Peters en la dramo *Germanoj* (Niemcy) de Leon Kruczkowski, la rolon de Grafo en *Nie-Boska komedia* de Zygmunt Krasiński, la rolon de Ŝopeno en *Somero en Nohant* de Jarosław Iwaszkiewicz, kaj aliajn.

Edmund Fetting ludadis ankaŭ en spektakloj de televida teatro, kie li prezentis interalie elstaran rolon de Edgar Szyller en *Famo kaj gloro* de Jarosław Iwaszkiewicz aŭ la rolon de Kurt en *Play Strindberg* de Friedrich Dürrenmatt. Li ankaŭ ludis en la televida teatro de sensacio Kobra, elstare populara en la 60-aj kaj 70-aj jaroj.

Edmund Fetting aktoris en kelkdek filmoj. Unu el la plej gravaj aktoraj kreaĵoj de Fetting estas lia rolo de Józef Haller en la filmo *La morto de prezidanto* (Śmierć prezydenta) reĝisorita de Jerzy Kawalerowicz. Li ludis ankaŭ en la filmserioj *Granda amo de Balzac*, *Nigraj nuboj*, *Reĝino Bona* kaj aliaj. En la 1980-aj jaroj li limigis sian aktoran laboron pro kormalsano.

Edmund Fetting kantis popularajn film-kantojn, ekz. la *Baladon pri tankistoj* por la televida serio Czterej pancerni i pies.

En la 1960-aj jaroj la aktoro gvidis la elsendon *Radia Kantostudio*, volonte kantis baladojn de Bulat Okuĝava, kantojn de Charles Aznavour kaj Kurt Weill. La artisto havis varman, bonetosan voĉon. Li ravis la spektantojn kaj aŭskultantojn ne nur per sia talento, sed ankaŭ trankvilo, memregeco kaj kulturo.

Edmund Fetting estis entombigita en la tombejo Powązki en Varsovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Edmund Fetting en IMDb

Fetting Edmund
Fetting Edmund
Fetting Edmund
Fetting Edmund
Paratetiso

La **Paratetis-oceano**, **Paratetis-maro** aŭ simple **Paratetiso** estis granda neprofunda maro kiu etendis el la regiono norde de Alpoj super Centra Eŭropo al la Arala Maro en Centra Azio. Tiu maro estis formita dum la Oksfordiana epoko de la fina Ĵurasio kiel etendo de la valo kiu formis la centra parton de la Atlantika Oceano kaj estis izolita dum la epoko de la Oligoceno (post 34 milionoj da jaroj). Ĝi estis separata el Tetisa Oceano (poste Mediteraneo) sude de la formado de montaroj Alpoj, Karpatoj, Dinaroj, Taŭruso kaj Elborz. Dum ties longa ekzisto la Paratetiso estis foje rekonektita kun la Tetiso aŭ ties sukcedantoj, nome Mediteranea Maro aŭ Hinda Oceano. El la epoko de Plioceno antaŭen (post 5 milionoj da jaroj), la Paratetis iĝis pli kaj pli malprofunda. La aktualaj Nigra Maro, Kaspia Maro, kaj Arala Maro estas restaĵoj de la Paratetisa Maro.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Praoceanoj
Evaporito

[eta|Ŝtono kun [halito vaporinta el la Morta Maro, Israelo.]]

**Evaporito**, aŭ **salŝtono**, estas nomo por akvosolvebla minerala sedimento, kiu rezultas el koncentriĝo kaj kristaliĝo per vaporado el akveca solvaĵoj. Estas du tipoj de evaporitaj kuŝejoj: maraj, kiuj povas esti priskribitaj kiel oceanaj kuŝejoj, kaj ne-maraj, kiuj troviĝas en elstaraj akvejoj kiaj lagoj. Evaporitoj estas konsiderataj sedimentaj rokoj.

Gipso, anhidrito, halito, karnalito, silvino estas evaporitoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* California State University evaporita retejo 
* Gore, Rick. "The Mediterranean: Sea of Man's Fate." *National Geographic.* Dec. 1982: 694-737.
* Gueguen and Palciauskas (1984). *Introduction to the Physics of Rocks.* (Kompendio al rokfiziko)

Kategorio:Mineralogio
Kategorio:Sedimentaj rokoj
Mamutido Miĉjo

**Mamutido Miĉjo** estas originale verkita en Esperanto populara en Rusio legolibro por komencantoj de Mikaelo Bronŝtejn.

Ĝi konsistas el historio de mamutido Miĉjo, kiun oni trovis en Antarktio.
3 libroformaj eldonoj (2000, 2001, 2011) aperintaj ĉe eldonejo Impeto, enhavas Esperanto-rusan vortareton de la eltekstaj vortoj. La lasta eldono enhavas pentraĵojn de Anna Striganova.

En 2011 eldonejo Impeto aperigis daŭrigon de la historio pri Mamutido Miĉjo "Pri Dinjo, Diko kaj aliaj estaĵoj", kiun aŭtoras ankaŭ Mikaelo Bronŝtejn.

## Eksteraj ligiloj 
* La libro en retejo de eldonejo

Kategorio:Originala literaturo en Esperanto por infanoj
Kategorio:Fikciaj elefantoj
12482 Pajka

'*12482 *Pajka'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la slovakaj astronomoj Adrián Galád kaj Alexander Pravda elde la Observatorio de Modra en Slovakio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Paula Pravdová*, ununura filino de la dua malkovrinto. Ŝi heredis multajn el la interesoj de sia patro, (ludo de , biciklado, naĝado, plonĝado, kanto, ŝerco) kaj tial ŝi estis tre populara kiam ŝi vizitis la Observatorion de Modra. *Pajka'' estas ŝia familiara nomo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Adrián Galád
Kategorio:Malkovrita de Alexander Pravda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Iama provinco Kasajo Orienta

La iama **provinco Kasajo Orienta** respektive iama **provinco Kasaï-Oriental** estis unu el dek provincoj de Demokratia Respubliko Kongo, kovranta la centran-orientan parton de la lando ĝis la jaro 2015. Ĝi kaj la kompleta geografia regiono el orienta plus okcidenta provinco *Kasaï* havas sian nomon laŭ la rivero Kasaï (Kasajo), de kies akvo dependas la faŭno kaj flaŭro de la regiono. Laŭ oficiala takso el la jaro 2010 ĝi havis  loĝantojn. Konsiderante ke la provinca areo estis  kvadrataj kilometroj, el tio rezultis loĝdenso de 38 homoj po kvadrata kilometro. Administra centro estis la urbo Mbuji-Mayi. Oficiala lingvo en la provinco estis la franca, nacia lingvo la luba.

eta|260ra|maldekstre|diamanto de 1,3 centimetra diametro el la provinco

Kategorio:Eksaj administraj unuoj de la Demokratia Respubliko Kongo
(12486) 1997 GP6

**(12486) 1997 GP6** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* (LINEAR) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Géza Vastagh

eta|jobbra|300px|Kiu estas la bravulo en la drinkejo?
eta|jobbra|300px|Koko kun kokinoj
eta|jobbra|300px|Bovoj preparantaj por duelo
**Géza VASTAGH**, Alsótorjai [vaŝtag] hungara pentristo. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 4-an de oktobro 1886 kaj mortis la 5-an de novembro 1919 en Budapeŝto. Li estis la filo de pentristo György Vastagh kaj la frato de skulptisto György Vastagh, ankaŭ frato de notario Béla Vastagh.

## Kariero 
Géza Vastagh iris en 1885 en Munkenon por studi pentradon en la tiea akademio.

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Blokhaŭso

eta|Witkop-blokhaŭse en Suda Afriko. **Blokhaŭso** estas speco de trunkodomo por ekskluzive milita uzo.

## Eksteraj ligiloj 
* Pillbox studogrupo
* Reĝa inĝeniera muzeo. 
* Blokhaŭzoj dum la Dua Mondmilito.
* La studogrupo *Fortress*. 

Kategorio:Arkitekturaj stiloj
Kategorio:Domoj
Simão Rodrigues de Azevedo

**Simão Rodrigues de Azevedo (1510-1579)** (naskiĝis en Vouzela, 1510 - mortis en Lisbono, en la 15-a de julio 1579) estis portugala jezuito, kunfondinto de la Societo de Jesuo kaj konfesprenanto de la heredprinco Dom "Johano Manuel, Princo de Portugalio" (1537-1554).

Li estis kunorganizinto de la Societo de Jesuo, religia ordeno fondita en la 15-a de aŭgusto 1534 de studenta grupo el la Universitato de Parizo, agnoskita de papa buleo en la 27-a de septembro 1540. Nuntempe li estas konata de sia misia kaj eduka laboro.

## Biografio 
Li estis filo de Gil Gonçalves de Azevedo kaj faris promesojn pri malriĉeco kaj ĉasteco en la 15-a de aŭgusto 1534. Kune kun sia frato Sebastião Rodrigues, estonta ĉef-fizikisto de la Regno el Portugalio, kaj kiel ledaĵisto de la reĝo, ili komencis studi en la Universitato de Parizo, kie li konatiĝis kun Ignaco Lojola. En 1536, li ricevis la diplomon pri Majstreco en Artoj kaj poste li studis teologion. En la 24-a de junio 1537 li ordiniĝis sacerdoto.

Ĉar la reĝo Johano la 3-a bezonis je sacerdotoj por sendi al Hindio, en 1540, Simão Rodrigues kaj Francisko Ksaviero iras al Portugalio. Ĉi-lasta iras al la Oriento kaj Rodrigues restas en Portugalio por la organizado de la societo. En 1541, li fondis la Kolegion de Sankta Antono el Lisbono, kaj en 1542 la kolegion de Koimbro. En 1546, li fariĝis provincialo kaj tiele Portugalio iĝas la unua Provinco de la Societo,ĉar Romo ne estis konsiderata Provinco, sed ĝenerala kurio. Kiam la filo de Johano la 3-a estas 9-jara, la reĝo lin prenas kiel konfesanto de sia filo.

## Literaturo 
* spncultura.org
* geni.com
* wordpress.com
* Cartas do Brasil e mais escritos (opera omnia) - Manuel da Nóbrega, Serafim Leite
* Informações históricas sobre São Paulo no século de sua fundação - Edith Porchat
* A history of portugal
* Companhia de Jesus: 450 anos a serviço do povo brasileiro - Carlos Bresciani
* The Jesuit Order As a Synagogue of Jews: Jesuits of Jewish Ancestry and ... Robert A. Maryks

## Vidu ankaŭ 
* Ignaco Lojola (1491-1556)
* Peter Faber (1506-1546)
* Sankta Francisko Ksaviero (1506-1552)
* Diego Laínez (1512-1565)
* Alfonso Salmerón (1515-1585) 
* Nicolás Bobadilla (1511–1590) 
* Everard Mercurian (1514-1580)
* Inácio de Azevedo (1527-1570)
* Damião de Góis (1502-1574)

Kategorio:Jezuitoj
Kategorio:Teologoj

## Referencoj 
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1510
Kategorio:Mortintoj en 1579
Kategorio:Mortintoj la 15-an de julio
Kategorio:Mortintoj en Lisbono
Sampl (apartigilo)

**Sampl** estas la familia nomo de: 

* Josef Sampl (* 1948), aŭstra politikisto (ÖVP)
* Manfred Sampl (* 1973), aŭstra politikisto (ÖVP)
* Reini Sampl (* 1972), aŭstra monoskiisto
Alredo el Rievaulx

**Alredo el Rievaulx**, anglosakse nomata *Aelred, Ailred, Ælred, Elred, Æthelred, Ethelred* ktp, estis angla verkisto, monaĥo kaj kristana sanktulo de la katolika kaj de la anglikanisma eklezioj. Li naskiĝis en 1110 kaj mortis la 12-an de januaro 1167. De 1147 ĝis sia morto li estis abato de la abatejo de *Rievaulx* en la provinco *North Yorkshire* de norda Anglio. Teologie li konatiĝis interalie pro sia komento *Naskiĝo de Maria* en la brevier-legaĵoj pri sanktuloj.eta|supozebla portreto de li, el lia libro *De Speculo Caritatis*[eta|maldekstra|250px|La ruinoj de la abatejo *Rievaulx* borde de la rivero *Rye* en [North Yorkshire]]

Kategorio:Sanktuloj
Mell (apartigilo)

**Mell** estas la familia nomo de jenaj personoj: 

* Alexander Mell (1850–1931), aŭstra oficisto kaj blindulinstruisto
* Alfred Mell (1880–1962), aŭstra historiisto kaj muzeodirektoro
* Carsten Mell (* 1974), germana ilustristo kaj komiksdesegnisto
* Deb Mell (* 1968), usona politikistino
* Heiko Mell (* 1942), getrmana konsilisto pri kunlaborantoj
* Maria Josefa Mell (1885–1954), aŭstra aktorino
* Marisa Mell (1939–1992), aŭstra aktorino
* Max Mell (1882–1971), aŭstra poeto
* Peter Mell (* 1939), germana artisto
* Ulrich Mell (* 1956), germana evangelia teologo

## Vidu ankaŭ 
* MEL
Trunkodomo

[eta|Trunkodomo en [Altajo.]] **Trunkodomo** aŭ **trabodomo** estas simpla domo el prilaboritaj aŭ ne prilaboritaj arbotrunkoj. La nomo por similaj remparaj domoj/dometoj por ekskluzive milita uzo estas ***blokdomo***.

## Historio 
### Tutmonde 
La unuaj tiumanieraj domoj en Eŭropo troviĝis jam dum la bronza epoko, kie ili antaŭ ĉio en la senfinaj pingloarbaroj de la nordo longtempe restis la favora loĝtipo.

Krome ili ekgravis ankaŭ en la alpa regiono, ekz. en la Berna Oberlando, kie la trunkodomkonstruado verŝajne plej perfektiĝis.

Kiel ŝirm- kaj ĉasadkabanoj trunkodomoj ankoraŭ hodiaŭ konatas.

### Tipa domo por la Malnova Okcidento 
Renaskon havas tiu domspeco dum la evoluigo de la nordamerika kontinento: la uesten irantaj pioniroj ekde 1765 ŝatis trunkodomon kiel simple kaj rapide farebla loĝejon.

Adaptite al la Sovaĝa okcidento trunkodomo konstruitis nur per granda hakilo kaj ĉastranĉilo. La vandoj trafis unu la alian rektangule kaj konsistas el horizontalaj arbotrunkoj kiuj elklinis sin ĉe la anguloj kaj estis kalfatritaj per tero kaj musko.

La oblikvigita tegmento konsistis el ebenaj, krude prilaboritaj platoj el ligno. Normalas ununura pordo kun hinĝoj el ligno. La fenestroj ofte estis el papero pro manko de vitro kaj la fenestrokovriloj pendis ĉe hinĝoj el ligno. Kiel planko servis ofte la tero batpremita aŭ oni uzis la glatajn flankojn de la arbotrunkoj.

Trunkodomoj ofte komune konstruitis kaj ilies starigo estis publika evento. Oni rektangulen vicigis la domojn por pli facila defendo de ili.

En la 1638-aj jaroj svedaj koloniistoj de la Delavaro-valo enkondukis tiun en patruja Skandinavio konatan konstrustilon en Ameriko.

Post 1718 skotoj kaj irlandanoj konatigis trunkodoman konstruadon en la ankoraŭ neevoluigitaj arbaraj zonoj de Norda Ameriko. Dum la Usona Milito de Sendependeco trunkodomoj jam tute normalas en la Fora okcidento. Tiel restis la situacio ĝis la atingo de la senarbaraj prerioj.

Post la atingo de la arbaroza Roka Montaro la trunkodomo denove ludis grandan rolon. Pro relative granda materialkonsumo kaj malbona izolado de la varmo, la trunkodomo finfine ĉesis kaj venis novaj metodoj de konstruado de domoj el ligno.

## Fonto 
„Blockhaus." Microsoft® Encarta® 2007 [DVD].

## Literaturo 
* C. A. Weslager: *The log cabin in America; from pioneer days to the present*. Rutgers University Press, New Brunswick, N.J. 1969.
* Jan-Ove Jansson: *Blockhausbau. Traditionelle Techniken aus Schweden*. dt. Ausgabe: Verlag Th.Schäfer, Hannover, 2006, ISBN 3-87870-863-7
* Marc Wilhelm Lennartz: *Blockhäuser. Massive Holzhäuser zum Wohnen und Leben*. Callwey Verlag, München, 2010, ISBN 978-3-7667-1855-6

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de trunkodomoj sur retpaĝaro de entrepreno kiu ankoraŭ hodiaŭ konstruas tiajn domojn.

Kategorio:Arkitekturaj stiloj
Kategorio:Domoj
József Koppándi

**József KOPPÁNDI** [kopAndi] rumania hungara/aŭstria skulptisto, restarigisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 20-an de julio 1945. 

## Kariero
József Koppándi akiris diplomon en la Arta Altlernejo Ion Andrescu de Kluĵo en 1970. En 1979 li loksidiĝis en Aŭstrio. En 1970 li partoprenis en la Nacia Fotoarta Salono kaj li ricevis la unuan premion. En 2000 en Madonna di Campiglio (XII. Concorso Internazionale di Scultura su Legno) li prezentis la lignoskulptaĵon *La anĝelo de Brenta*.

## Solaj ekspozicioj
*1978 • G. Dacia, Braŝovo
*1980, 1981 • Kulturladen, Kufstein (A)
*1984 • Pfarkzentrum, Kufstein (A) • Rathaus, Kufstein (A).

## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Kategorio:Aŭstriaj skulptistoj
Halito

[eta|Ŝtono kun [halito evaporita el la Morta Maro, Israelo.]]
**Halito**, komune konata kiel **roka salo**, estas minerala formo de Natria klorido (NaCl). Halito formas kubajn kristalojn. La mineralo estas tipe senkolora aŭ blanka, sed povas esti ankaŭ helblua, malhelblua, purpura, rozkolora, ruĝa, oranĝkolora, flava aŭ griza depende el la kvanto kaj tipo de malpuraĵoj. Ĝi komune aperas kun aliaj mineralaj kuŝejoj el evaporito kiaj kelkaj el sulfato, halido kaj borato.

## Bibliografio 
* Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., John Wiley kaj Sons, New York ISBN 0-471-80580-7
* Anthony, John W; Bideaux, R.A.; Bladh, K.W.; Nicois, M.C., 1997, Handbook of Mineralogy: Halides, Hydroxides, Oxides, Mineral Data Publishing, Tucson ISBN 0-9622097-2-4

## Eksteraj ligiloj 
* Minerals.net
* Material Safety Data Sheet 
* Usona Dezerto
* Halitaj stalaktitoj

Kategorio:Mineralogio
Kategorio:Salo
Sándor Sarkadi

**Sándor SARKADI** [ŝarkadi] rumania hungara skulptisto, akvarelisto, redaktoro. Li naskiĝis en Dobra la 6-an de decembro 1887 kaj mortis en Satmaro la 22-an de junio 1959.   
## Kariero
Sándor Sarkadi en 1921 estis dizajnisto de la ceramikfabriko de Satmaro. De 1922 li instruis en la hungara sekcio de Liceo Mihai Eminescu, pli poste en la 30-aj jaroj en la Reformita Kolegio.
## Ekspozicioj
*1921 - Collegium Artificum Transsylvanicorum, grupa eks.
*1927 - Satmaro, sola eks.

## Fonto
*Biografiaj indikoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Brita Armeo

200ra|eta|flago de la Brita Armeo
**Brita Armeo**  [], ,  respektive , , ) estas la nomo de la ne-mara kaj ne-aera parto de la armeo de la Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Nord-Irlando, kutime mallongigata *Britio*.

Kontraste al la aliaj du partoj de la armeo de la Unuiĝinta Reĝlando, la brita aerarmeo *Royal Air Force* kaj la brita mararmeo *Royal Navy*, la Brita Armeo ne havas la nomeron „Royal“ ("reĝa"), kio korespondas al sia tradicio de parlamenta armeo. Formale ĝi tamen estas sub la supera ordono de la brita reĝo respektive reĝino.

En sia nuna formo la armeo ekestis en 1707. Ekde la jaro 1962 la Brita Armeo konsistas nur el libervolaj soldatoj. Pli grandaj agoterenoj en la lastaj jardekoj estis Nord-Irlando, la Falklandoj, Kosovo, Afganio kaj Irako.

## Fortoj
* *Special Air Service*

Kategorio:Armeo de Britio
Tektona levo

[eta|Kupe's Sail, [Nov-Zelando]]
**Tektona levo** estas la parto de la totala geologia levo de la ĉefa surfaco de la Tero kiu ne estas atribuebla simple al izostaza reago al ebeniĝo. En geologio, *levo* estas la altiĝo de la grundo en la tuto de regiono pro efiko de fortoj ĉu tektonaj aŭ izostaza. Sekvo estas falto kaj kreado de montaro (Orogenezo).

## Vidu ankaŭ 
* Grundofirmigo
* Subsidenco
* Tektoniko

## Eksteraj ligiloj
* Klarigo de tektonaj fortoj 

Kategorio:Geologio
12490 Leiden

'*12490 *Leiden''''' estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

Je la epoko de la , la granda duonakso de ĝia orbito estis 3,20175341  ; tio, kiu tiam metis ĝin ĉ. 262&nbsp;000&nbsp;km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la nederlanda urbo Leiden en Holando, ĉe la bordo de Rejno. Dum sia historio, la urbo estis intelekta kaj humanisma centro, venigante studantojn, sciencistojn kaj filozofojn el la tuta Eŭropo al sia fama universitato fondita en 1575.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
12491 Musschenbroek

'*12491 *Musschenbroek'''* estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la nederlanda eksperimenta sciencisto Pieter van Musschenbroek (1692–1761), memorinda pro lia invento de la botelo de Leiden, kondensilo kapabla kolekti elektrostatikajn ŝargojn. En 1792 li eldonis sian traktaĵon pri eksperimenta fiziko, * Physicae experimentales''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
12492 Tanais

'*12492 *Tanais'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

*Tanais* estas la antikva greka nomo de la rivero Don (greke *Τάναϊς''). Plej granda rusia rivero, Don fontas proksime de Tula kaj fluas ĝenerale al sud-oriento, turnante okcidenten apud Volgogrado proksime de sia plej proksima punkto kun Volgo. La rivero enfluas al Azova Maro.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997