open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emilio Herrera

**Emilio HERRERA LINARES** (Granado, 13-a de februaro de 1879, Ĝenevo, 1967) estis hispana militisto, aviadisto, sciencisto kaj politikisto.

Herrera estis unu el la pioniroj de la aviado en Hispanio, partoprenis diversajn internaciajn konkursojn kaj estis unu el la unuaj homoj superflugantaj la ĝibraltaran markolon en 1914.

Poste, li dediĉis grandan parton de sia peno al la aviada esplorado, kaj estis la ĉefa instiganto de la fondado de la unua altlernejo por aeronavigada inĝenierado en sia lando. Interalie, li kunlaboris kun Leonardo Torres Quevedo en la plibonigo de la balonoj, kaj kun Juan de la Cierva en la perfektigo de la aŭtoĝiro. Li estis ano de la Hispana Akademio de Sciencoj.

Herrera estis esperantisto, kaj partoprenis en la Internacia Konferenco por Aplikado de Esperanto en la Scienco, kiu okazis en Parizo en 1925. Li ankaŭ kunlaboris en la fondado de faka asocio pri aviado kaj en la redaktado de aviada terminaro.

En 1936, ĉe la komenco de la intercivitana milito, li restis lojala al la respublikana flanko, eĉ se li mem estis ideologie konservativa. Li okupis altajn teĥnikajn postenojn en la lojala aviado, kaj estis nomumita generalo en 1937.

Post la fino de la milito li devis ekziliĝi kaj loĝis en Parizo. Li estis plurfoje ministro en la ekzila respublikana registaro, kaj dum du jaroj eĉ ĉefo de tiu registaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Detala biografio de Emilio Herrera (en Esperanto)
* Fondumo Emilio Herrera  (en la hispana, kun kelkaj dokumentoj en Esperanto)

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Aviado
Herezulo (gazeto)

***Herezulo*** estis trimonata sendependa gazeto eldonata de Eŭgeno Lanti inter januaro 1935 kaj decembro 1936, kun la celo kritiki ĉiujn dogmojn, kaj aparte la situacion en Sovetunio, eĉ pli akre ol tion faris la tiama *Sennaciulo*. Ĝi rolis kiel organo de la Sennaciista Frakcio de Sennacieca Asocio Tutmonda.

## Vidu ankaŭ 
**Herezulo* (1936), artikolo de Eŭgeno Lanti
*sennaciismo

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Eldonaĵoj de SAT
Ĉu socialismo konstruiĝas en Sovetio?

**Ĉu socialismo konstruiĝas en Sovetio** estas pamfleto verkita de Eŭgeno Lanti, laŭ dokumentoj rekte kolektitaj en Sovetunio de Robert Guiheneuf. Ĝi unuafoje estis eldonita en 1935 kiel unua broŝuro de la biblioteko de **Herezulo**, kaj aperis en hispanlingva versio en 1936.

Tiu broŝuro, kiu prezentiĝas sub la formo de diskuto inter tri malsamopiniantaj homoj (inspiritaj de tiamaj SAT-anoj), senrezerve kondamnas la sovetan reĝimon, kiun ĝi nomas "ruĝa faŝismo".
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* Teksto de la libro en Vikifontaro
* Skanaĵo de la libro en Vikimedia Komunejo
* Recenzo en *Sennaciulo*, , p. 24
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (hispanlingva versio)
*Katalogo de Libraro Ludovika

Kategorio:Socialismo
Kategorio:Verkoj pri stalinismo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Maĥaĉkalao

**Maĥaĉkalao** (), estas granda urbo en Rusio, ĉefurbo de Dagestano kaj troviĝas 2166 kilometrojn for de Moskvo.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 82401.

La urbo estis fondita en jaro 1844 kiel fortikaĵo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1857.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Petrovskoje (Петровское) en 1844 ... 1857;
* Petrovsk-Port (Петровск-Порт) en 1857 ... 1921.

La interurba telefona kodo estas 8722, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas okcidenta bordo de Kaspia Maro, sur mallarĝa tereno inter la maro kaj Kaŭkaza montaro, ĉe la bazo de la monto Tarkitaŭ.

En la urbo estas fervoja stacio (ekde 1894 ... 1896) kaj flughaveno.

Dum la jaro 1959 la urbo havis 119 mil loĝantojn, kaj ĝis la jaro 2002 la loĝantaro kreskis al 462,4 mil. Plimulto de la kulture malunueca loĝantaro religie apartenas al la sunaisma islamo, kaj en la urbo troviĝas la plej granda moskeo de Norda Kaŭkazio.

## Historio 
La urbo estis fondita en 1844 kiel rusia militista fortikaĵo Petrovskoje, inter montaranoj estis pli vaste konata kiel *Anĝi-Kala* ("faruna fortikaĵo"). En 1857 la fortikaĵo ricevis statuson de urbo kaj estis renomita al Petrovsk-Port; tiu nomo estas ligita kun la legendo, laŭ kiu rusia imperiestro Petro la Granda estis en tiu ĉi loko dum militiro al Persio en 1722. En la dua duono de la 19a jarcento en la urbo estis konstruita haveno kaj ĝi estis ligita per fervojo kun Vladikavkaz kaj Rostov-Don.

Post firmiĝo de la soveta potenco la urbo estis renomita al Maĥaĉkala ("urbo de Maĥaĉ"), rememore al Maĥaĉ Daĥadajev (Magomed-Ali DAĤADAJEV), unu el la plej aktivaj batalintoj por la soveta potenco en la regiono.

La urbo estis grande damaĝita pro sismo je la 14-a de majo de 1970.

## Partnera urbo 
20px Maĥaĉkalao havas partnerajn rilatojn kun la urbo Oldenburg en Germanio.

## Movade 
Dagestano kaj ĝia ĉefurbo historie estas regiono kun la plej aktiva Esperanto-movado en Norda Kaŭkazio. En unu el superaj lernejoj de Maĥaĉkalao Esperanto estas instruata kiel nepra studobjekto al estontaj fakuloj pri religio kaj kulturo.

Danke al agado de la loka ĵurnalisto kaj defendanto de homaj rajtoj Abduraĥman Junusov, Esperanto ofte estas menciata en la loka gazetaro.

### Esperantistoj 
Abduraĥman Junusov

## Vidu ankaŭ 
* Dagestano
* Trolebusa transporto en Maĥaĉkalao

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.dag.dax.ru 
* http://www.makhachkala.org 


Kategorio:Urboj de Dagestano
Gorey

**Gorey** (irlandlingve: *Guaire*) estas urbeto en Graflando Wexford, Irlando. Ĝi lokas ĉe . Laŭ la popolnombrado de 2006, la urbo havas 7 193 loĝantojn.

## Notindaj loĝantoj 
dekstra
En Gorey naskiĝis George Gordon (1857-1946), fondinto de Esperanto-Asocio de Melbourne, Aŭstralio.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Irlando
Kumikoj

eta|maldekstra|
**Kumikoj** (memnomo *къумукълар* [kumuklar]; de kio ankaŭ alia ebla esperantigo **Kumukoj**) estas indiĝena etno en Dagestano. Temas pri unu el la plej signifaj etnaj grupoj de Dagestano (267,5 mil; ĉirkaŭ 13% de la loĝantaro). Kumikoj parolas en la kumika lingvo, kiu supozeble estis interlingvo de la orienta parto de Norda Kaŭkazio antaŭ ekuzo de la rusa en tiu rolo.

## Vidu ankaŭ 
* Agaĉkumuzo

Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Tjurklingvaj etnoj
Lakoj

eta|Loka knabino, 1883
**Lakoj** (alia nomo *kazikumuĥoj*), indiĝena etno en Dagestano. Unu el la plej signifaj etnaj grupoj de Dagestano (pli ol 100 mil personoj, ĉirkaŭ 5% de la loĝantaro).

* **Memnomo:** lak.
* **Lingvo:** laka de la naĥa-dagestana lingva familio.

## Eminentaj lakoj 
Abduraĥman Junusov: dagestana ĵurnalisto kaj defendanto de homaj rajtoj, aŭtoro de ruslingva lernolibro de Esperanto, prezidanto de Rusia Esperantista Unio (1997–2000)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.lakia.net
* http://dhis.dgu.ru/lak.htm 

Kategorio:Naĥ-dagestanaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Etnoj en Kaŭkazo
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kristkirko

eta|maldekstra|250ra|Christchurch vidata el Port Hills
eta|maldekstra|250ra|Christchurch Scuare en Kristkirko, kun la katedralo en la fono kaj kun metala statuo de 18 metroj alta, memorigante la novan jarmilon, en la antaŭa plano
eta|maldekstra|250px|Tramo kaj buso en Kristkirko
maldekstra|eta|250px|Akva fontano en Botanika ĝardeno en Kristkirko
**Kristkirko** (; , laŭvorte "Kristo-preĝejo") estas la plej granda urbo sur la Suda Insulo de Nov-Zelando, ĉefurbo de la regiono Kanterburio kaj la dua plej granda landa urbareo. Ĝi lokiĝas tri seponoj suben laŭ la orienta marbordo de la Suda Insulo, iomete pli norden ol Banks Peninsula kiu mem, ekde 2006, kuŝas ene de la formalaj limoj de Kristkirko.

## Nomo 
La Asocio de Canterbury nomis la urbon kiam ili setlis la ĉirkaŭan provincon de Canterbury. La nomo estis akordita je la unua kunsido de la Asocio 27-an de marto 1848. John Robert Godley proponis la nomon pro lia kolegeo en Oxford, Britio. Kelkaj el la plej fruaj skribantoj aludis la urbon kiel "*Christ Church*", sed la nomo registris kiel "*Christchurch*" en la protokoloj de la Asocio. Per reĝa ĉarto je la 32 Julio 1856, Kristkirko iĝis oficiale la plej maljuna urbo en Nov-Zelando.

La maoria nomo por la Kristkirka regiono estas Ōtautahi, kiu signifas "la loko de Tautahi". Tiu ĉi unue nomis la lokon de la Avon ĉe la angulo de nuntempa Kilmore Strato kaj la Kristkirka centra fajrostacio. La loko estis la sezona loĝejo de la Ngāi Tahu-a ĉefulo, Te Potiki Tautahi, kies ĉefhejmo estis Haveno Levy ĉe la bordoj de Banks Peninsula. La Ōtautahi-a nomo estis adopita dum la 1930-aj jaroj. Antaŭdate la Ngāi Tahu-aj popoloj kutime nomis la Kristkirka areo Karaitiana-n, kiu estis skribimitado de la angla nomo.

## Geografio 
La rivero kiu fluas tra la centro de la urbo nomiĝis la Avon pro la peto de la fratoj Deans, kiuj bezonis honori la Skotan Avon. La bordoj de la rivero plejparte kreas urbparkon.

## Historio 
eta|maldekstre|250ra|moskeo *Al Nur*

La atenco en Christchurch estis atenco de blankulaj superecistoj kaj islamofobio ĉe du moskeoj, (Al Noor Moskeo kaj Linwood Islamic Centre) en Christchurch. Ĝi okazis la 15-an de marto 2019. Almenaŭ 50 homoj mortis kaj 50 aliuloj estis vunditaj. Tri suspektitoj estis arestitaj, kies la aŭstraliano Brenton Tarrant, kiu estis filminta sin dum la mortigado.

## Servoj 
* Universitato de Canterbury

## Vizitindaĵoj 
* Kanterburia Muzeo (Novzelando)

## Esperantistoj 
* George Gordon (1857-1946)

## Aliaj konataj urbanoj 
* Christopher Luxon, ĉefministro ekde novembro 2023

## Referencoj 

Kategorio:Urboj de Nov-Zelando
Lezgoj

alternative=Lezgian flag.svg|eta|Lezgia flago
dekstra|250px|eta|Lezgo
eta|250x250ra|Lezgoj revenantaj de atako, 1870-aj jaroj
**Lezgoj** estas indiĝena etno en Dagestano. Unu el la plej signifaj etnaj grupoj de Dagestano (ĉ. 12% de la loĝantaro). Signifa grupo de lezgoj loĝas en nordo de Azerbajĝano. La ceteraj loĝas en diversaj landoj en Kaŭkazo, Orienta Eŭropo, kaj estas disvastigo de lezgoj ankaŭ en Mezoriento kaj Usono.

Lezgoj estas la plej granda etno de la lezga subgrupo de la dagestana lingva grupo. En la sama subgrupo estas krom ili tabasaranoj, aguloj, rutuloj, caĥuroj kaj malpli grandaj etnoj de norda Azerbajĝano: udinoj, budugoj, kruzoj kaj ĥinaguloj.

La religio de la Lezgins estas Islamo. Plej multaj estas sunaistoj kaj minoritato estas ŝijaistoj.

Laŭ raportoj de homrajtaj organizaĵoj en Azerbajĝano, la lezgoj de la lando suferas pro ekonomia kaj eduka diskriminacio.

## Historio 
Kelkaj dokumentas la historion de lezgoj ekde la tagoj de la Kaŭkaza Regno de Albanio. En 331 a.K., la lezgoj sub la persa imperia armeo batalis kontraŭ la armeo de Aleksandro la Granda ĉe la Batalo de Gaŭgamelo. En 55 a.K. la romia generalo Pompejo batalis kontraŭ "albanoj" inkluzive de lezgoj kaj aliaj etnoj. Dum la 19-a jarcento, "lezgoj " estis ĉiuj membroj de etnoj parolantaj Nordorient-Kaŭkazajn lingvojn, inkluzive de la Avaroj, la Lakoj, kaj multaj aliaj.

## Kvanto en regionoj de Rusia Federacio 
En Rusio loĝas 475 000 lezginoj, el kiuj 374 584 en Dagestano. 

Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Azerbajĝano
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Naĥ-dagestanaj etnoj
Ilja Jefimoviĉ Repin

**Ilja Jefimoviĉ REPIN** (, ); naskiĝis la , mortis la ) estis fama rusia pentristo de ukraina deveno.

Li naskiĝis en la vilaĝo Ĉuhujivo, Ĥarkova provinco, Rusia Imperio en familio de milita loĝigito.
Li lernis pentri en Ĉuhujiva lernejo de militaj topografoj dum 1854–1857.
Poste Ĉuhujiva ikonisto I.M.Bunakov instruis lin.
En 1863 li transveturis en Peterburgon kaj lernis en pentra lernejo.

Repin estis membro de grupo Peredviĵniki, kiuj kreis kolegaron de junaj pentristoj kiuj ŝiris rilatojn kun akademiaj kanonoj kaj estiĝis adeptoj de realismo en la rusa pentrarto.
Peredviĵnikoj strebante per siaj kreaĵoj servi al la popolo, estis aranĝantaj de cirkulantaj pentraĵaj ekspozicioj.
Dum la 1880-aj jaroj Repin pentris pri temo la revolucia movado en Rusio, vidante en revoluciistoj luktantojn pro popola feliĉo.

Repin iĝis tre fama pro portretoj de samtempuloj. Li kreis portretojn de Vladimir Stasov (1873), Modest Musorgskij (1881), Lev Tolstoj (1887) k.a.
Pli malfrue Ilja Repin komencis labori pri historia temo.

Ilja Jefimoviĉ posedis la senton de bona pentrarta stilo, estis bonega koloruzanto, sed samtempuloj estis impresitaj unuavice pro akreco de la temaro. Li admiris la pentraĵojn de Jan Matejko kaj mem provis krei la historiajn bildojn inspirante per ili. Tiuj influoj estas videblaj ekzemple en "Kozakoj de Zaporiĵo respondas al sultano Mehmed la 4-a".

## Galerio

Dosiero:Ilia Efimovich Repin (1844-1930) - Volga Boatmen (1870-1873).jpg|Burlakoj ĉe Volgo (1873)
Dosiero:REPIN Ivan Terrible&Ivan.jpg|Ivan Groznij kaj lia filo Ivan la 16-an de novembro 1581 (1885)
Dosiero:Ilja Jefimowitsch Repin - Reply of the Zaporozhian Cossacks - Yorck.jpg|Kozakoj de Zaporiĵo respondas al sultano Mehmed la 4-a (1891)
Dosiero:Repin state council.jpg|Solena sesio de la Ŝtata konsilo la 7-an de majo 1901 (1903)
Dosiero:Pushkin derzhavin.jpg|Aleksandr Puŝkin deklamas sian poemon antaŭ Gavriil Derĵavin dum ekzameno en la liceo de Carskoje Selo la 8an de Januaro 1815. Pentraĵo de Ilja Repin (1911).

La pentristo mortis en sia bieno *Kuokkala* (nun *Repino*) situanta apud Sankt Peterburgo, kie lin oni sepultis.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.abcgallery.com/R/repin/repin.html  
* http://www.letart.com/xfds/0109/lb.htm  
* http://www.kunstmarkt.com/pagesmag/kunst/_id87604-/ausstellungen_berichtdetail.html 
* http://lib.ru/LITRA/REPIN 


Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Socialisma realismo
München

**München** estas 
## geografia nomo por
* Munkeno, ĉefurbo de Bavario  
* vilaĝo en norda Ĉeĥio (ĉeĥe: *Mnichov u Lučního Chvojna* 
* forlasita loko *Mnichov* ĉe Zahrádky u České Lípy 
* München-Gladbach, historia urbo (ĝis 1960) kiu nun partas ĉe Mönchengladbach
* kvartalo de Bad Berka en Turingio 
## familia nomo de
* Dominik Konstantin München (1763–1818), germana teologo kaj historiisto
* Johann Jakob München (1768–1858), germana teologo
* Nikolaus München (1794–1881), kolonja katedralpreposto 
* Philipp Karl München (1777–1858), germana juristo 
* Carl München (1813–1882), luksemburga juristo kaj politikisto
Ŝtata Universitato de Piaŭio

eta|Tradicional logomarca da instituição.
La **Ŝtata Universitato de Piaŭio** () estas publika senpaga universitato, kiu funkcias en la brazila subŝtato Piaŭio kaj ofertas 32 kursojn. Ĝia sidejo estas en Teresina, sed ĝi havas kampusojn ankaŭ en multaj aliaj urboj: Parnaíba, Esperantina, Piracuruca, Barras, Piripiri, União, Pedro II, José de Freitas, Campo Maior, Altos, Catelo do Piauí, Água Branca, Palmeirais, Elesbão Veloso, Amarante, Valença, Floriano, Pio IX, Picos, Oeiras, Fronteiras, Alegrete, Uruçuí, Jaicós, Simões, Simplício Mendes, Canto do Buriti, Paulistana, Colônia do Gurguéia, São João do Piauí, Santa Filomena, São Raimundo Nonato, Bom Jesus, Anísio de Abreu, Rendenção do Gurguéia, Gilbués, Parnaguá, Curimatá, Avelino Lopes kaj Correntes.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo
Kategorio:Edukado en Piaŭio
Kozakoj

[eta|280px|[Zaporogoj respondas al sultano Mehmedo la 4-a de Turkio. Pentraĵo de Ilja Repin, 1880-1891]]
**Kozakoj** (foje ankaŭ **kazakoj**) estas origine militistareroj en ĉestepaj regionoj de Rzeczpospolita.

Poste per ĝia vorto eknomigi etnogrupo en konsisto de rusa kaj aliaj popoloj de slava lingva familio, plejmulto loĝas en sudaj partoj de Rusio. Grupoj de kozakoj loĝas ankaŭ en Ukrainio, Kazaĥio kaj aliloke.

## Etnogrupo 
* **Memnomo:** казаки (kaza'ki).
* **Totala kvanto**: ne ekzakte konata, kredeble pli ol 2 milionoj.
* **Lingvoj:** la ukraina, la rusa. Estas disvastigita bilingvismo kaj lokaj dialektoj.
* **Kredantoj:** precipe estas ortodoksaj kristanoj, sed estas ankaŭ reprezentantoj de aliaj kristanaj konfesioj.

Antaŭ la jaro 1917 kozakoj estis speciala klaso de rusia socio, kies reprezentantoj ĝuis multajn liberojn kaj rajtojn pro la konstanta militservo (poste ankaŭ polica servo) al la caro.

Dum la post-revolucia interna milito multaj kozakoj batalis por la Blanka Armeo (kontraŭ bolŝevismo), tial ili signife perdis sian influon en soveta socio, multaj estis reprezaliitaj aŭ devigitaj forlasi la landon.

En Norda Kaŭkazio miloj de kazakoj dum 1920-aj jaroj estis forpelitaj el siaj hejmoj por transdoni iliajn kampojn kaj bruton al la malriĉaj montaranoj, ĉefe inguŝoj, kiuj siavice estis deportitaj de tie en 1944 kaj devige anstataŭigitaj de osetoj. Poste, jam en 1980-1990-aj jaroj, tiu tereno iĝis kaŭzo de armitaj disputoj inter etnaj regionoj Osetio kaj Inguŝio.

Ekde Perestrojko en Rusio okazas renaskiĝo de kazakaj kulturo kaj tradicioj. Ŝtataj strukturoj subtenas tiun procezon.

## Vidu ankaŭ 
* Himno de Ukrainio


Kategorio:Historio de Rusio
Kategorio:Historio de Ukrainio
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Etnoj en Ukrainio
Kategorio:Etnoj en Kazaĥio
Esperantina

Malgraŭ la aspekto, la nomo **Esperantina** kutime ne rilatas al Esperanto, sed estas la nomo de du urboj en Brazilo:

*Esperantina (Piaŭio)
*Esperantina (Tokantinso)

Tamen ankaŭ iuj denaskaj parolantinoj de Esperanto ricevis tiun nomon de siaj movade fervoraj gepatroj, ekzemple 
* Esperantina Grażyna Mirska el Pollando.
Esperantinópolis

**Esperantinópolis** estas urbo kaj municipo en subŝtato Maranjo de Brazilo. Kvankam kelkaj Esperantistoj inkluzivas ĝin je la ZEOj, ĝia nomo NE RILATAS AL ESPERANTO. Nomita '*** ("centro de bovo"), ŝanĝis ĝia nomo al ***' (Bona Espero) en 1920 kaj al Esperantinópolis (urbo de homoj kiuj havas esperon) en 1954.

Kategorio:Urboj de Brazilo
Esperanto-Asocio de Estonio

**Esperanto-Asocio de Estonio** (EAE) estas landa organizo de estonaj esperantistoj, fondita je 6-a de aprilo 1922 en Tartu kadre de la Unua Kongreso de Estonaj Esperantistoj.

La fondintoj reprezentis 409 esperantistojn el 6 lokoj. Dum la 1920-aj kaj komence de la 1930-aj jaroj EAE disvolvis vastan agadon de eldonado kaj instruado. 

[eta|maldekstra|360ra|11-a jarkunveno de Esperanto-Asocio de Estonio en [Viljandi, la 16-an kaj 17-an de aprilo 1933]]

En 1940 la tutan agadon finis okupacio de Sovetunio. Je la 22-a de oktobro 1988 la 4-a (neregula) konferenco de EFASE partoprenita de 56 Estonaj esperantistoj el 11 lokoj, decidis reorganizi la filion memstara EAE kun sia propra statuto, per tio fakte daŭriganta la agadon de la antaŭmilita EAE. La 20-an de januaro 1996 ĝenerala kunveno de tiu EAE deklaris denove funkcianta EAE fondita en 1922.

La organo de EAE estas Informoj de Esperanto-Asocio de Estonio. Ekde sia ekesto, ĉiun trian jaron EAE organizas internacian aranĝon - la Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET) laŭvice okazas en Latvio, Estonio kaj Litovio. Lastfoje la evento en Latvio gastis de la 10-a ĝis la 14-a de julio 2024 en Tartu - la sekva invito do antaŭvidatas por 2027.

## Literaturo
* **2000**: Ojalo, Jaan (kompil.). Enciklopedio pri la Estona Esperanto-movado.  Tallinn: Esperanto-Asocio de Estonio 2000, 86 p. ISBN 9985-9130-4-3

## Vidu ankaŭ
* Esperanto-movado de Estonio


Kategorio:Estonaj Esperanto-asocioj
Esperanto
Kategorio:Esperanto-movado en Estonio
Hue

**Hue** (  ) estas urbo de centra Vjetnamio (Annam).

Ĝia citadelo estas Monda Kulturheredaĵo de UNESKO (1993).

## Enloĝintoj 
Hue estas naskiĝloko de Huyng Ba Duong.

## Bildaro 

Dosiero:Ngomon2.jpg| Citadelo de Hue
Dosiero:Hue Porte Citadelle.jpg| Pordo de la citadelo
Dosiero:Pagode Thien Mu.jpg|Pagodo Thien Mu

## Eksteraj ligiloj 
* http://whc.unesco.org/en/list/678

Kategorio:Urboj de Vjetnamio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Vjetnamio
My, biełarusy

**My, biełarusy** (beloruse: Мы, беларусы; My, Biełarusy; ruse: Мы, белорусы; "Ni, belorusoj") estas la nacia himno de Belorusio kun la oficiala nomo **la Ŝtata himno de la Respubliko Belorusio** (beloruse: Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь, ruse: Государственный гимн Республики Беларусь)

Originale ĝi estis uzata de la 24-a de septembro 1955 kiel oficiala himno de BSSR, kun melodio komponita de Nescer Sakaloŭski kaj teksto verkita de Miĥas Klimkoviĉ. Post la disfalo de Sovetunio en Belorusio estis ludata nur melodio, sen vortoj. Poste estis aranĝita konkurso pri nova teksto kaj muziko, kaj fine, je la 2-a de julio de 2002 la prezidanto de Belorusio Aleksandro Lukaŝenko per sia ukazo N350 oficialigis la saman melodion kun teksto modifita fare de Klimkoviĉ kaj Uladzimir Karizna. El la teksto estis forigitaj i.a. vortoj pri komunismo, Rusio kaj Lenino.

## Beloruslingva teksto 
:Мы, беларусы — мірныя людзі,
:Сэрцам адданыя роднай зямлі,
:Шчыра сябруем, сілы гартуем
:Мы ў працавітай, вольнай сям'і.

Refreno:
::Слаўся, зямлі нашай сьветлае імя,
::Слаўся, народаў братэрскі саюз!
::Наша любімая маці-Радзіма,
::Вечна жыві і квітней, Беларусь!

:Разам з братамі мужна вякамі
:Мы баранілі родны парог,
:У бітвах за волю, бітвах за долю
:Свой здабывалі сьцяг перамог!

Refreno.

:Дружба народаў — сіла народаў —

:Наш запаветны, сонечны шлях.
:Горда ж узьвіся ў ясныя высі,
:Сьцяг пераможны — радасці сьцяг!

Refreno.

## Esperantigo 
:Ni, belorusoj estas pacemuloj,
:Tutkore sindonaj al la patri',
:Sincere amikas kaj forton hardas
:Ni en laborema, libera famili'.

Refreno:
::Gloru, bela nomo de nia tero,
::Gloru, frata unio de popoloj!
::Nia amata patrino-Patrolando,
::Eterne vivu kaj prosperu, Belorusio!

:Kune kun fratoj ni brave defendis
:Dum jarcentoj nian hejmon,
:En bataloj por libero, en bataloj por prospero
:Ni akiradis flagon de venkantoj!

Refreno.

:Amikeco de popoloj kaj ilia forteco —
:Estas nia ĉiama, suna vojo.
:Fiere ŝvebu en hela alteco,
:Flago de venko — flago de ĝojo!

Refreno.

## Aliaj himnoj 
En pli fruaj tempoj belorusoj krom tiu ĉi, nun oficiala himno, uzis ankaŭ aliajn kantojn kiel himnon. Kelkaj el ili estas uzataj ankaŭ nun, ekzemple de elmigrantoj kaj en diasporo.

## Referencoj 
Belorusio
Kategorio:Kulturo de Belorusio
Kategorio:Naciaj simboloj de Belorusio
Kolbaso

250px|eta|dekstra|Salamo: seka kolbaso.

**Kolbaso** estas manĝaĵo farata el hakita viando kun aliaj partoj de besto, spicoj kaj aliaj enhavaĵoj. Ĉi-tiuj enhavaĵoj estas pakataj en manĝebla tegaĵo – tradicie, la intesto de besto.

Freŝa kolbaso estas ĉiam kuirita. Seka kolbaso estas nur sekigita aŭ fumaĵita.
La kolbaso estas konservata kontraŭ putriĝo iel (fumaĵado, sekigado, kuirado, fritado kaj poste konservado en graso, aŭ simple en fridujo). Pecoj de kolbaso (sen tegaĵo) estas populara enhavaĵo en pico en multaj landoj.

## Historio 
La vorto devenas el la rusa vorto  kaj similas al la pola vorto . Ĝi estas subtenata de la hungara *kolbász*, laŭ prononco *kolbAs*, kiu mem venas el slavaj vortoj. Laŭ Jurij Vinniĉuk kolbason "inventis" ukrainoj, eĉ nun kolbaso apartenas al la plej famaj specoj de la ukraina kuirarto. Kiel pruvo - en la urbeto Mundare (Alberto, Kanado) estis starigita monumento al la ukraina kolbaso.

## Specoj de kolbaso 
300px|eta|Fumaĵigitaj ĉorizoj tipaj de Hispanio

* Ĉaba kolbaso
* Ĉorizo
* Fumaĵita kolbaso
* Karekolbaso
* Kolbasobulko (ankaŭ nomita *hotdogo*)
* Lukaniko
* Mergezo
* Nigra kolbaso
* Salamo
* Sangokolbaso
* Seka kolbaso
* Somera kolbaso

250px|eta|Fumaĵota kolbaso

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Thüringer Rostbratwurst
Landek

**Landek ĉe Petřkovice** estas arbarkovrita plilongiĝinta monteto situanta en silezia parto de la statuta urbo Ostrava en katastra teritorio de urboparto Petřkovice super kunfluejo de riveroj Odra kaj Ostravice. Ties areo estas 85,53&nbsp;ha. Temas pri la plej orienta loko de Ĉeĥa masivo, laŭ kiu ĝi ricevis ankaŭ sian nomon - Landek estas ĉeĥigita germana esprimo por  (angulo de lando). Tio estas eŭrope kaj monde konata areo precipe el vidpunkto de geologio, arkeologio, historio, naturscienco kaj minadaferoj. Ties signifo estas komparata kun pli konataj montetoj (ekz. kun Říp, Blaník, Oreb aŭ Burkovák).

maldekstre|eta|Statuo de mamuto
Landek estas ankaŭ unu el malmultaj lokoj en Eŭropo, kie estis trovita statuo de paleolitika Venuso – ĝi estas svelta kaj eltranĉita el eroziiĝinta hematito. Pli malfrue estis en la monteto slava burgejo kaj mezepoka burgo.

## Landekaj mitoj 
Precipe inter loĝantoj de Koblov iam estis rakontataj pri Landek timigplenaj mitoj. Inter la plej oftaj apartenas mitoj pri landeka trezoro, kiun gardas sinjorino en nigraj vestoj sur nigra ĉevalo, malobeema filino de landeka sinjoro ŝanĝita en apron aŭ blankan hundon kun ŝlosilo en buŝego. Al la trezoro eblis ankaŭ descendi tra truo en la tero, kiu malfermiĝis plimulte dum iu signifa eklezia festotago. Pluaj el la mitoj rilatas al niksoj, eventuale al nimfoj.

## Vidu ankaŭ 
* Minista muzeo
* Minejo Anselm

Kategorio:Petřkovice
Kategorio:Montoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Naciaj naturmemorindaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Naturmemorindaĵoj en Ostrava
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Thomas Tallis

**Thomas TALLIS** (naskiĝis ĉirkaŭ 1505, mortis la 23-a de novembro, 1585) estis Britia komponisto. Li nomumiĝis orgenisto de *Waltham* Abatejo ĉirkaŭ 1536, ĝis la abetejo disvolviĝis en 1540. Li iĝis ĝentilhomo de la Kapelo Reĝa en 1542, komponanta and ludanta por Henriko la 8-a, Edward la 6-a, Reĝino Mary, kaj Reĝino Elizabeth. Le restis konfesanta katoliko lia tuta vivo.

Ĉe la Kapelo Reĝa li tenis la honoran titolon de orgenisto, kio li fine partoprenis kun lia distingita lernanto William Byrd. En 1575 la du komponistoj akiris licencon el regina *Elizabeth* (la unua) presi muzikon kaj muzikan paperon. Le ankaŭ doniĝis landojn kun valoro de 30 pundoj sterlingoj per jaro de *Elizabeth*, kaj antaŭ variajn dekonaĵojn. Li entombiĝis en ''St Alfege's* kirko, en Greenwich, London.

Lia fekunda muzika eligo inkluzivas multajn masojn kaj motetojn, kaj ankaŭ aliajn muzikon por la kirko. Lia plejbona konata komponaĵo estas probable *Spem In Alium*, grandioza moteto por 40 sendependaj voĉoj; ĉi tio miriga polifonia demonstro de lerteco estas preskaŭ sen paralelo en la tuta literaturo (40 voĉa moteto de la Florenca komponisto Alessandro Striggio, el proksimume la sama tempo, eble inspiriĝis ĝin). La politika signifo de la moteto estas ankaŭ tre evidenta: se *Elizabeth* estis aŭdiĝis ĉi tio verko lucata, ŝi estis notinta la instruado "respekti nian humilecon", spiris disde kiel ominous averto de duona de la ĥoro.

Aliaj notindaj verkoj inkluzivas lian du arojn de Vekriedoj (de *Jeremiah'' la Profeto). Partituranta por kvin parta ĥoro, ili montras malnaivan uzadon de imitadon, kaj noteĝas por ilia esprimivo. La fiksaĵoj de la unua du lecionoj por Sankta ĵaŭdo. TALLIS ankaŭ starigas la anoncadojn ('Incipit Lamentatio...', and 'De Lamentatione...') la hebrajn leterojn ke estris ĉiun version (*Aleph*, *Beth* por la unua aro, *Gimel*, *Daleth*, *Heth* por la dua) kaj la konkludanta refreno *Ierusalem, Ierusalem...* (Jerusalemo, Jerusalemo, turnu denove al la Eternulo via Dio) — tiel emfazas la malĝojajn kaj melankoliajn efektojn de la verkoj.

Kiam TALLIS verŝajne preferis komponi en polifona manierio, li ofte bezoniĝis verki pli homofone kaj simple por la nove establita Eklezio de Anglio, speciale sub la protestanta *Edward* la sesa. Unu de lia plej famaj komponaĵoj en tia manierio estas la kvar parta moteto "If Ye Love Me" (Se vi amas min). Unu de naŭ melodioj kio Tallis komponis en 1567 kiel parto de la Psalmaro de Ĉefepiskopo PARKER (la *Tra Moda Melodio*) inspiranta de komponado de *Fantasio sur Temo de Thomas TALLIS* de Ralph Vaughan Williams en 1910.

## Eksteraj ligiloj 
* Senpaga muziko (midi kaj muziknotoj) en *Choral Public Domain Library*
* Senpaga muziko (midi, mp3 kaj muziknotoj) en *Werner Icking Music Archive*

### Sondosieroj 
* Kanto *If ye love me*
* Moteto por 40 voĉoj *Spem in alium*

Tallis, Thomas
Tallis, Thomas
Kavernoj en Javoříčko

**Kavernoj en Javoříčko** troviĝas en norda Moravio, en distrikto Olomouc, 1&nbsp;km de vilaĝo Javoříčko, proksimume 12&nbsp;km sude de urbo Mohelnice.

Kavernoj en Javoříčko estas pro kvanto, grandegeco kaj bunteco de karsta ornamado la plej ornamaj kavernoj en Ĉeĥio, kaj ankaŭ ties subteraj katedraloj apartenas al la plej grandaj en Ĉeĥio. Ili kondukas tra kalkŝtona tavolaĵo de la tn. koniko-mladeca devonio, geologia unuo de moravia-silezia paleozoiko. Kalkŝtonaj montoj ĉi tie kreas la tn. Karston en Javoříčko.

La ampleksan, duetaĝan kavernan sistemon, kun suma longeco de koridoroj ĉirkaŭ 4&nbsp;km, kreis subtera rivereto nomata Špránek, kies aktivaj subteraj riverfluejoj hodiaŭ situas profunde sub la esplorserĉitaj kavernoj kaj ili ne estis ĝis nun malkovritaj. La ekkonitaj kaj el granda parto alirebligitaj spacoj estas malnovaj, alte situantaj etaĝoj kaj kreas ilin grandegaj katedraloj kaj longaj koridoroj kun river-aluvioj kaj kun la tutaj generacioj de eksterordinare riĉa karsta ornamaĵaro.

Vizitrondo tra la kavernoj kondukas el enirejkonstruaĵo tra **Gotika kaverno** en la unuan grandegan spacon – **Deglitaĵkatedralon** kun riĉa, precipe stalaktita, ornamaĵaro. De ĉi tie la vojo kondukas preter **Lupa truo** (37 m profunda abismo) ĝis la plej profunda spaco de la kavernoj – 56 m longa, 34 m larĝa kaj 18 m alta **Katedralo de Gigantoj**. Ĝi estas laŭvorte troplenigita per fantastaj formoj de stalaktitoj, stalagmitoj kaj stalagnatoj de mamutaj dimensioj, lagetoj kun perloj, kurtenoj, sintraj akvofaloj de neĝblankaj kaj ruĝaj koloroj. Precipe eminentas grandiozaj stalagmitaj pagodoj kaj giganta bunta sintra akvofalo Niagaro. Sekvantaj koridoroj havas jam multe pli modestajn dimensiojn. Sed ili estas ankaŭ troplenigitaj per gutŝtonoj, ĉifoje precipe per blankecaj stalaktitoj.

La kavernoj estis malkovritaj en la jaro 1937, en 1938 estis malkovrita **Fabela kaverno**. Esploroj de la kavernoj daŭrigis eĉ post ties elektrigo kaj post la alirebligo tra nova, la hodiaŭa enirejo el la 1953. En la jaro 1998 estis renovigitaj konstrua kaj teknika ekipaĵaro de la kavernoj. Pojare trairas tra la kavernoj pli ol 50 000 vizitantoj.

En la ĉirkaŭaĵo eblas viziti rokformon Ŝtoniĝintan kastelon (rokpordego kaj kaverno), vilaĝon Javoříčko (monumento al viktimoj de faŝismo) aŭ burgon Bouzov.

## Rilataj artikoloj
* Špraněk - nacia naturrezervejo, en kiu la kavernoj troviĝas

## Pluaj fotoj

Nově zrekonstruovaný vstup do jeskyní, Javoříčko, Luká, okres Olomouc.jpg|Nove rekonstruita enirejo en la kavernoj
Javoříčko caves - panoramio.jpg|Kavernoj en Javoříčko
Javoříčské jeskyně (1).jpg|Kavernoj en Javoříčko
Skalní most poblíž stupu do jeskyní, Javoříčko, Luká, okres Olomouc.jpg|Rokponto proksime de la kavernoj en Javoříčko

Kategorio:Geografio de distrikto Olomouc
Kategorio:Karstaj kavernoj
Javoříčko
Javoříčko
Kategorio:Luká
Michael Scherm

**Michael SCHERM-Markow** [MIĥael ŜERM-Markov], naskiĝinta la 18-an de julio 1945 en Karlshuld, estis germana instruisto kaj estas esperantisto.
Li vivas en urbeto Erbach-Donaurieden en sud-orienta Baden-Virtembergo.

Li aktivas en SAT, organizis la SAT-kongreson en Ilertiseno en 1989 kaj dum 2000 kaj 2001 estis redaktisto de *Sennacieca Revuo*.

De julio en 1990 ĝis junio 2006 Scherm estis prezidanto de la Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj (AGEI, germana sekcio de ILEI). De 1988 li apartenas al la Internacia Sciencista Kolegio de AIS. En 2012 aperis de li kiel traduko germanlingva "Die Zamenhofstraße" de Roman Dobrzyński ("La Zamenhofstrato").

Ekde 1983 li gvidas la esperanto-grupon "Germana-Internacia-Societo Ulm/Neu-Ulm".

Li verkis lernejo-librojn pri filozofio kaj etiko.

Kategorio:AIS
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
Fajro kuracas

***Fajro Kuracas*** estas la titolo de poemaro de Eŭgeno Miĥalski, publikigita de EKRELO en 1932. La titolpoemo aperis unuafoje en *Sennacieca Revuo* en 1923, kaj estis verkata en oktobro 1917. La 9-an de novembro 1934 oni malpermesis en Hungario distribuadon de tiu libro. L'Omnibuso reeldonis la verkon en 1984.

## Enhavo 
Ĝi enhavas precipe poemojn kun socipolitika enhavo, inter kiuj kelkaj klare laŭdas la stalinan reĝimon.
## Recenzoj
Al dua eldono:

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
## Referencoj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1984
Kategorio:Eldonaĵoj de L'Omnibuso
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Pierre Boulogne

**Pierre BOULOGNE** (naskiĝis en 1890, mortis la 2-an de januaro 1974 en Aix-en-Provence, Francio) estis franca esperantisto. Li estis unu el la pioniroj de la Esperanto-movado, lerninta la Internacian Lingvon en la jaro 1907. 

Dum multaj jaroj li estis prezidanto de la loka grupo, gvidis amason da kursoj kaj organizis regionan kongreson en Aix-en-Provence. Ĝis sia morto li funkciis kiel vicdelegito en la urbo.
BOULOGNE, Pierre
Kategorio:Mortintoj en 1974
Kategorio:Francaj esperantistoj
Georg Podlinski

**Georg PODLINSKI** (naskiĝis 1892 - mortis la 4-an de januaro 1974, en Gronau, Germanio) estis dum pluraj jardekoj aktiva membro kaj delegito de UEA kaj aktivulo de GEA, kies meritmedalon li ricevis okaze de sia 80 jariĝo. S-ro Podlinski ĉiam aparte interesiĝis pri la aktiveco de la esperantista junularo, kiu per lia morto perdas entuziasman apoganton.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Fred Parker

**Fred PARKER** (naskiĝis 1886 - mortis la 19-an de marto 1974) estis fervora multjara aktivulo je la loka (Lancashire, Anglio), nacia kaj internacia niveloj de la Movado.
Interalie, li en la Movado plenumis la funkciojn de la vicprezidanto de Brita Esperantista Asocio kaj de la komitatano de UEA. En sia loĝloko Burnley, li funkciis dum jaxdekoj kiel delegito kaj fakdelegito de UEA.
Karlo Ŝtajner

**Karlo ŠTAJNER** (naskiĝinta kiel *Karl Steiner* la  en Vieno, mortinta la  en Zagrebo) estis jugoslavia komunisto de aŭstra origino kaj viktimo de la sovetia diktatoro Stalino.

## Vivo 
Estante juna libropresad-lernoknabo Štajner aliĝis en 1919 al la komunisma movado (li iĝis membro de la Komunisma junularo aŭstria kaj poste membro de la centra komitato de tiu ĉi organizaĵo); du jarojn poste li iris al Jugoslavio por kunlabori kontraŭleĝe en la Ligo de Komunistoj de Jugoslavio sendite tien fare de la  aŭstraj kamaradoj kiel teknika helpisto. Persekutita far la policanoj, li devis en 1931 fuĝi el Jugoslavio kiu estis iĝinta lia dua patrujo.

Sekvis restadoj en Parizo (iri en la francan ĉefurbon estis estinta ideo de Anton Mavrak, la tiama organizsekretario de la Komunisma partio jugoslavia), Vieno  (tie li volis krei kaŝan presejon por prepari propagandmaterialon por la balkanaj regionoj) kaj Berlino (tien li venis helpe de Georgij Dimitrov kaj evitis tiel la transdoniĝon al la jugoslavaj aŭtoritatoj). Sed pro sia nebridebla revolucia agademo li ĉie ajn ekkonfliktis kun la polico. En 1932 li finfine ekziliĝis al Sovetunio, en landon kie li volis obstini ekkoni la plenumon perfektan de ĉiuj siaj idealoj. La Komunista Internacio komisiis al li la gvidadon de granda presa kaj eldona entrepreno en Moskvo. Tie li ankaŭ konatiĝis kun sia edzino Sonja kiun li baldaŭ poste edzinigis kaj kiu dum longaj jaroj da malliberiĝo restis fidela al li.

Kiam en 1936 la Granda Teroro de Stalino ekis kaptitis la 4an de novembro nokte ankaŭ Štajner. Unue lia prizono estis la fifamega Lubjanka en la rusa ĉefurbo antaŭ ol esti transportita tra la Solovecaj insuloj en la Blanka maro al Norilsk de malantaŭ la Polusa cirklo; tie li restis dekon da jaroj apenaŭ postvivonte. De tie li venis en la internigejon Tajŝet en eostan Siberion. Post la liberiĝo post 17 jaroj li ekziligitis je vilaĝo ĉe la malsupran fluejon de Jenisejo kie li laboris kiel masonisto. Nur en 1956 li rehabilititis kaj povis reveni Jugoslavion danke al la helpo de la jugoslavia ambasadejo en Moskvo. Oferton de 1949 rompi kun la politiko de Tito kontraŭ privilegioj li rifuzis. Dumkaptitece li laboris i.a. ankaŭ ĉe fervojlinioj.

Tuj post la reveno patrujen li verkis la furorlibron *7000 tagoj en Siberio*.

## Verkoj 
* *7000 tagoj en Siberio* (traduko en Esperanton) SAT, Parizo 1983
* "*7000 dana u Sibiru*", Globus, Zagrebo (1971)
* "*Povratak iz Gulaga*", Naprijed, Zagrebo (1981)
* "*Ruka iz groba*", Globus, Zagreboo (1985)

Kategorio:Eŭropaj komunistoj
Kategorio:Jugoslavaj verkistoj
Kategorio:Politikaj verkistoj

Kategorio:Jugoslavaj komunistoj
Sipke Stuit

**Sipke STUIT** (naskiĝis la  en Huizum, Leeuwarderadeel, mortis la  en Arras, Francio) estis nederlanda esperantisto, kiu loĝis en Arras depost 1934, kie li en 1935 edzinigis francan esperantistinon Simone Decaudin (1909–1975). Ili havis kvin infanojn, ĉiuj denaskaj esperantistoj: Margarita Marie Stuit (naskita la 20-an de aprio 1936), Marc Stuit (la 16-an de aŭgusto 1938), Magdalena Stuit (en 1942), Eric Marie Daniel Stuit (la 18-an de novembro 1945) kaj Mary Ann Stuit (en 1947).

Stuit lernis Esperanton en sia junaĝo, li multe vojaĝis, prelegis, gvidis kursojn, ktp. Stuit ankaŭ eldonis proprakoste en 1946 la libreton de Petro Stojan *Vindiania*.

## Verkoj
Li verkis artikolojn kaj poemojn. Al liaj iniciatoj oni dankas ankaŭ la aperon de du tradukoj el la frisa lingvo: *Dorse al la muro* kaj *Frisaj rakontoj* (1964) en Esperanto. Stuit aŭtoris ankaŭ la poemon "La tutan mondon volus mi trairi" en 1967.
### Recenzoj
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de frisaj esperantistoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Lia foto en esperanto.net
*  Foto kaj iom da informoj pri *Frisaj rakontoj*
*    [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=sipke+stuit&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Sipke Stuit en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Dobrošov (artileria fuortaro)

**La artileria fuortaro Dobrošov** (), situanta en distrikto Náchod (Ĉeĥio), en norda parto de vilaĝo Dobrošov, estas unu el malmulte konservitaj kaj por publiko alirebligitaj fortikaĵkonstruaĵoj, kiuj estis konsisto de tiama linio de ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj. La fuortaro estas estiminda laboraĵo, konstruita en monteto super urbo Náchod dum la jaroj 1937 kaj 1938. La fuortaro estis neniam konstrue finita kaj ĝi estas pluekzistanta en stato, en kia laboristoj forlasis ĝin post eventoj en Munkeno en la jaro 1938, kun escepto de nove instalitaj sekurec elementoj. En la tempo de Protektorato Bohemio kaj Moravio la fuortaro estis fermita, post la jaro 1945 forlasita, sed nur en 1968 armeo desekretigis ĝin kaj ĝi liberigis ĝin por celoj de muzeo, kiu alirebligis ĝin  por publiko jam en 1969.

El devene projektitaj 7 fuortaraj objektoj tiam estis dum unu jaro finitaj 3 objektoj kaj hakitaj ĉiuj subteraj koridoroj kaj ĉambrego je longeco preskaŭ 2&nbsp;km en profundeco preskaŭ 40 m sub surfaco, la subteraj koridoroj, parte betonigitaj, kunigas ŝaktoj de fuortaraj objektoj.

Vizitvojo kondukas tra subterejo de la fuortaro inter artileriaj fuortoj N-D-S 75 "Zelený" kaj N-D-S 72 Můstek. Supreniro sur 262 ŝtupoj finiĝas sur plafono de fuorto Můstek. Dum ŝtatfestoj estadas eksterordinare alirebligita ankaŭ 1&nbsp;km malproksima la tria fuorto de la fuortaro Dobrošov – Gruo (Jeřáb), en kiu konserviĝis sur muroj de loĝigejoj devenaj pentraĵoj post hom-ekipo de la fuorto.

## Unuopaj objektoj de la fuortaro 
## Rilataj artikoloj
* Pionirara grupa komandantejo V Náchod

## Vidu ankaŭ 
*N-S 82 Březinka
*Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj
*Fuortaro Bouda
*Fuortaro Hanička
*Fuortaro Smolkov
*Muzeo de fortikaĵoj

## Pluaj fotoj 

tvrz-dobrosov-3.jpg|Ligna maketo de 10cm haŭbizo mod. 38 (armilo Y)
tvrz-dobrosov-4.jpg|Ŝtuparejo
tvrz-dobrosov-5.jpg|Kuniga koridoro
tvrz-dobrosov-6.jpg|Stalaktitoj
tvrz-dobrosov-7.jpg|Plano de la subterejo
tvrz-dobrosov-8.jpg|Sekurigo en alirejo de la enir-objekto
tvrz-dobrosov-9.jpg|Neenbetonigita kuniga koriforo por bezonoj de la muzeo sekurigita fare de ministoj el Svatoňovice
tvrz-dobrosov-10.jpg|Flegejo
tvrz-dobrosov-11.jpg|Interno de fuorto Můstek
N-S 72.JPG|Infanteria fuorto N-D-S 72
N-S 73.JPG|Infanteria fuorto N-D-S 73
N-S 75.JPG|Artileria fuorto N-D-S 75
Rohling N-S 72.JPG|Pafaĵo Röchling enprofundigita en la infanterian fuorton N-S 72 de fuortaro Dobrošov

Kategorio:Konstruaĵoj en Náchod
Dobrošov
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Hradec Králové
Kategorio:Muzeoj de ĉeĥoslovakaj fortikaĵoj
Kategorio:Suborlica montetaro
Kategorio:PGK V Náchod
Henryk Witkowski

**Henryk WITKOWSKI** (naskiĝis 1921 - mortis la 15-an de marto 1974 en Toruń) estis pola esperantisto, kiu dum 30 jaroj aktivis en la Movado kaj interalie prezidis la lokan filion de PEA. Post la Dua mondmilito, li helpis en sia urbo revivigi la movadon, gvidis kursojn, estis fakdelegito de UEA, lekciis pri la Internacia Lingvo en la Universitato de Toruń.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Senato

**Senato** estas Supera ĉambro kaj konsilio de diversaj specoj:
* Romia Senato: ŝtat-gvida konsilio, origine patricia, de Romio
* speco de urbestraro en kelkaj urboj
* ĉambro de (precipe duĉambra) parlamento, ekzemple
** la Aŭstralia Senato
** la Belga Senato
** la Bolivia Senato
** la Brazila Senato
** la Ĉilia Senato
** la Senato de Finnlando (ĝis 1919)
** la Filipina Senato
** la Senato de Francio
** la Hispana Senato
** la Irlanda Senato
** la Itala Senato
** la Kanada Senato
** la Kolombia Senato
** la Senato de Meksiko
** la Senato de Pola Respubliko
** la Senato de Respubliko Pollando
** la Usona Senato
* foje: konstruaĵo, en kiu iam kunvenis konsilio
** la Senato en la moskva Kremlo

La vorto devenas de la latina *senex* = "maljunulo", kio dokumentas, ke origine ĝi estis konsilio de homoj, kiuj per alta aĝo akiris iom da sperto kaj eble da objektiveco.

Membro de la senato estas nomata senatano.

## Eksteraj ligiloj 
* http://en.wikipedia.org/wiki/Congress_of_the_Confederate_States 
* http://www.senado.es 
* http://www.senado.gov.co/ ← Kolombia Senato

Kategorio:Politiko
Kategorio:Parlamento
-aĉ-

La esperantlingva sufikso "-aĉ-" malbonigas la signifon de iu vorto. La afiksoj "-aĉ-" kaj "fi-" uzatas iom similcence: Oficiale, "-aĉ-" estas uzata por esprimi pri malbona kvalito aŭ uzebleco de la koncerna objekto. Aliflanke, la antaŭafikso (prefikso) "fi-" estas uzata por esprimi ion nemoralan aŭ laŭsocie nefarindan. La deveno de '-aĉ-' estas de la itala lingvo. Similaj afiksoj en aliaj lingvoj estas: en la franca la afikso *-âtre* (marâtre *bopatrinaĉo* (malbona bopatrino), *duonpatrinaĉo* (malbona duonpatrino), *patrinaĉo* (malbona patrino)) kaj en la itala la afikso *-acci-* (scarpa *ŝuo* — scarpaccia *ŝuaĉo*). La afikso -aĉ- estis oficialigita en 1909 en la Unua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro de Esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -aĉ-

## Vidu ankaŭ 
* pejorativo
* pejorativa afikso
* ofendo
* insulto

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
-ebl-

La sufikso -ebl- en Esperanto estas uzata por montri, ke io *povas esti* farata. Similaj formoj kompareblaj al "-ebl-" en aliaj lingvoj estas: -bar (norvega), -bar (germana), -baar (nederlanda), -bil-; -evol- (itala).
**Vorterklaso:** sufikso
**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.
**Deveno:** el latinidaj lingvoj kaj el la angla
**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** en la hispana (kiel ekzemplo de latinida lingvo) *-ibl-*: *leer* (legi) - "legible" aŭ "leíble" (legebla); en la angla *-able-* (prononco ): *[to] read* (legi) - *readable* (legebla)

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -ebl-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
-eg-

La vortero **-eg-** estas sufikso en la lingvo Esperanto, kiu grandigas aŭ pliintensigas la signifon de iu vortradiko, al kiu ĝi estas aldonata. Gramatike ĝi plenumas la signifon de **aŭgmentativo**. La vortero estas oficiala sufikso, antaŭvidita en la Fundamento de Esperanto. Pri la etimologia deveno de ĝi ne estas unueca klarigo.

**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** kjempe- (norvega); -ã- (portugala lingvo); -an-, -on- (portugala kaj hispana); -on- (itala: libro 'libro' — librone 'librego')

## Ekzemploj 
bel'eg'a
grand'eg'ulo
paf'il'eg'o *(arĥaika)* = kanono
rid'eg'i
river'eg'o
tre'eg'e
vent'eg'o

## Vid ankaŭ 
* la artikolon pri -et-, la koresponda esperantlingva sufikso pri diminutivo

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -eg-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
-et-

La vortero **-et-** estas sufikso en la lingvo Esperanto, kiu malgrandigas aŭ malpliigas la signifon de iu vortradiko, al kiu ĝi estas aldonata. Gramatike ĝi plenumas la signifon de **diminutivo**. La vortero estas oficiala sufikso, antaŭvidita en la Fundamento de Esperanto. Etimologie ĝi devenas de la sufikso -ett- de la itala lingvo (ekz.. *libretto* ‘libreto’).

**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** italaj -ett- (vidu supre), -in- (letto ‘lito’ - lettino ‘liteto’), hispana -et- (sol ‘suno’ - soleto ‘suneto’), germana -chen (Schwein ‘porko’ - Schweinchen ‘porketo’) kaj -lein (Mann ‘viro’ - Männlein ‘vireto’), nederlanda -je (beet ‘peco’ - beetje ‘peceto’), rumanaj -el (cântec ‘kanto’ - cântecel ‘kanteto’), -iţ- (fată ‘knabino’ - fetiţă ‘knabineto’).

## Ekzemploj 
dik'et'a
dom'et'o
dorm'et'i
plor'et'i
pord'et'o

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri -eg-, la koresponda esperantlingva sufikso pri aŭgmentativo

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -et-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
Fundamenta teoremo de kalkulo

La **fundamenta teoremo de kalkulo**, nomita ankaŭ **teoremo de Torricelli-Barrow**, estas gravega teoremo de analitiko. Ĝi estas aserto, ke la du plej gravaj operacioj de kalkulo, diferencialo kaj integralo, estas inversaj. Do, se funkcio estus unue integrigita kaj poste diferenciita, la originala funkcio reaperus. Grava sekvo de ĉi tiu teoremo, kelkfoje nomata la dua fundamenta teoremo de kalkulo, estas ke oni povas uzi la malderivaĵon de funkcio por kalkuli ĝian integralon.

Teoremo de Stokes estas ĝeneraligo de fundamenta teoremo de kalkulo al plurdimensia okazo en vektora kalkulo. Gradienta teoremo estas specifa okazo de teoremo de Stokes sed tamen ĝeneraligo de fundamenta teoremo de kalkulo.

## Unua fundamenta teoremo de kalkulo 
# Estu f funkcio integralebla je la intervalo [a,b].
# Nu, estu F funkcio, kia F(x) = \int_a^x\!f(t)\, dt kaj x apartenas de [a,b].
# **Sekve**:
## f estas kontinua je [a,b]
## f estas derivebla je (a,b)
## F'(x) = f(x) kaj x apartenas de [a,b].

Формула Ньютона-Лейбница (анимация)

## Vidu ankaŭ 
* James Gregory (matematikisto)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.uam.es/personal_pdi/ciencias/barcelo/histmatem/calculo/calculo.html 

Kategorio:Kalkulo
Lajos Dér

**DÉR Lajos** (naskiĝis 1910 - mortis la 20-an de marto 1974 en Budapeŝto) estis komitatano de UEA, estrarano de HEA kaj de la hungara sekcio de IFEF.

Inĝ. Lajos Dér estis aparte aktiva en la fakaj fervojistaj rondoj kaj kunlaboris en la redaktado de fervojistaj terminaroj en la Internacia kaj pluraj  naciaj lingvoj. Inĝ. Dér estis prezidanto de la Centra Fervojista Esperanto-Fakgrupo kaj unu el la fondintoj de la Fervojista Esperanto-Klubo "Julio Baghy" en Budapeŝto, kies prezidanto li estis ĝis sia morto, veninta kiel sekvo de mallonga grava malsano.

## Vidu ankaŭ 
* Hungara Fervojista Esperanto-Asocio

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1910
Kategorio:Mortintoj en 1974