open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vrbice (distrikto Břeclav)

Municipo **Vrbice** troviĝas proksimume 12&nbsp;km de Hustopeče, en distrikto Břeclav, regiono Sudmoravia, Ĉeĥio. En  ĉi tie vivis .

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1222. Vrbice estiĝis dum germana koloniigo ĉirkaŭ la jaro 1220 kaj ĝi estis nomita Michelsdorf (tiun ĉi nomon la germanoj uzis ankoraŭ en la 18-a jarcento). Loĝis en ĝi liberaj homoj kun devo de gardista kaj soldata deĵoroj. Sur monteto, kiun oni de ĉiam nomis "Stráž", ekflamis fajroj, kiuj avertis la ĉirkaŭajn vilaĝojn ĉiufoje, kiam malamiko transpaŝis la landajn limojn. Oni poste kaŝis sin en subterajn kaŝejojn nomitaj "lochy". La nomo Vrbice estas derivita de granda kvanto de salikoj.

La municipo estis devene alparoĥigita al Čejkovice. En la jaro 1343 estis decidite, ke dekonaĵo el la municipo devas aparteni al preĝejo en Čejkovice, sed preĝejo en Kobylí rajtas uzi dekonaĵon el ses mezaj kampoj el ĉiuj 20, kiuj Michelsdorf tiam en la jaro 1269 nombris. Ekde la jaro 1749 la municipo apartenas al paroĥo en Kobylí. Surer la municipo elstaras preĝejeto de sankta Egidio, konstruita de frataro de sankta Egidio en la jaro 1913 ĝis 1920 en pseŭdoromanika stilo kun turo alta 36 metroj. Tombejo proksime de la preĝejo estis fondita en la jaro 1790. Vilaĝplacon ornamas statuo de sankta Aloiso kaj ligna sonorilturo el la jaro 1698.

En Vrbice estas ankaŭ uzta municipa sigelilo, nome ekde la jaro 1749, sur kiu estas saaliko kaj skribaĵo: WRBICZE DIEDINA.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* kolekto de vinkeloj
* Preĝejo de sankta Egidio
* Dia torturo
* Statuo de sankta Aloiso
* Monumento de Ruĝa Armeo

## Pluaj fotoj 

Vrbice Břeclav District General 274.jpg|Suma vido
Kostel sv. Jiljí, Vrbice, okr. Břeclav.jpg|Preĝejo de sankta Egidio
Vrbice Břeclav District Red Army Obelisc 80277.JPG|Monumento de Ruĝa Armeo
Vrbice Břeclav District Cellars Windmill 80278.JPG|Vinkeloj kaj ventomuelejo
View of Vrbice from Kobylí observation tower 2020 02.jpg|Vido al la municipo el Ĉevalina monteto

Kategorio:Municipoj en distrikto Břeclav
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Břeclav
Kategorio:Vinkultivada subregiono Velké Pavlovice
Kategorio:Setlejoj en Kyjova montetaro
Kategorio:Setlejoj en Arbaro Ždánice
Lišov

:*Tiu ĉi artikolo temas pri ĉeĥa urbo. Pri slovaka vilaĝo temas artikolo Lišov (distrikto Krupina).*

**Lišov** estas urbo en Distrikto České Budějovice, Sudbohemia regiono de Ĉeĥio. En urbo loĝas  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la urbo devenas el la jaro 1334.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
Urbo Lišov konsistas el dek tri partoj sur dek du katastraj teritorioj:
* Červený Újezdec (ankaŭ nomo de k. t.)
* Dolní Miletín (ankaŭ nomo de k. t.)
* Dolní Slověnice (ankaŭ nomo de k. t.)
* Horní Miletín (ankaŭ nomo de k. t.)
* Horní Slověnice (ankaŭ nomo de k. t.)
* Hrutov (ĝi situas en k. t. *Hůrky u Lišova*)
* Hůrky (k. t. *Hůrky u Lišova*)
* Kolný (ankaŭ nomo de k. t.)
* Levín (k. t. *Levín u Lišova*)
* Lhotice (k. t. *Lhotice u Českých Budějovic*)
* **Lišov** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Velechvín (ankaŭ nomo de k. t.)
* Vlkovice (ankaŭ nomo de k. t.) – ĝi situas sur apartigita teritorio kaj kreas tiel eksklavon de la urbo

## Esperanto 
En Lišov naskiĝis Jindřich Ježek, kaj en la vilaĝo Dolní Slověnice Tomáš Pumpr.

## Pluaj fotoj 

Lišovská fara při kostele svatého Václava.JPG|Paroĥestrejo apud preĝejo de sankta Venceslao
Sv Jan v Lisove.jpg|Statuo de sankta Johano Nepomuka
Lišov-náměstí-Míru-socha-svaté-Anny-Samotřetí2013.jpg|Statuo de sankta Anna
Bývalý pivovar v Lišově.JPG|Eksa bierfarejo
Knizeci spital Lisov.jpg|Konstruaĵo de eksa fursta hospitalo, hodiaŭ Urba muzeo de F. M. Čapek
Hráz rybníku Dolní u Lišova.jpg|Digo de fiŝlago Dolní ĉe&nbsp;Lišov


Kategorio:Municipoj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Urboj en distrikto České Budějovice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Baseno Třeboň
Ted Haggard

**Ted HAGGARD** (1956-) estas usona kristano, ĝis novembro de 2006 prezidanto de la Nacia Organizo de la Evangeliaj Kristanoj. Li abdikis pro senvualiĝo de sia konduto rilate al vira samseksemo.

Ted Haggard batalis kontraŭ la geedziĝo de samseksemuloj kaj deklaris en intervjuoj, ke *mi neniam havis aferon kun samseksemulo. Mi estas fidela al mia edzino.* CNN intervjuis tiam iun Mike Jones el Denver, kiu asertis, ke li havis samseksaman rilaton kun Haggard dum tri jaroj kaj li eĉ pagis por tio. Li indigniĝis pro lia rifuzo de la samseksamaj geedziĝoj. 

Haggard komence neis la rilaton, sed poste rekonis, ke li pagis por la masaĝo kaj aĉetis eĉ narkotaĵon, sed li plu neis la seksan rilaton kaj konsumon de la narkotaĵo.

Li havas kvin infanojn.
Espoo

**Espoo** [espo:] svede *Esbo* [esbo], estas urbo en suda Finnlando en la provinco Uusimaa (Novlando), en la eksa gubernio Suda Finnlando. Espoo situas okcidente de Helsinki kaj estas parto de la metropola regiono de Helsinki. Espoo estas la dua plej granda urbo en Finnlando: Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan akvan limon kun .

Origine Espoo estis svedlingva kampara regiono, sed pro la situo apud Helsinko ĝi komencis fariĝi urbo. Espoo komencis rapide kreski post ĝia urbiĝo en 1963. La finnlingvanoj fariĝis plimulto en la 1940-aj jaroj kaj en la 1950-aj jaroj la kvanto de svedlingvaj loĝantoj malkreskis de 43,1 % (en 1950) al 23,5 % (en 1960). En la jaro 2005, 194&nbsp;656 loĝantoj (85,6 %) parolis la finnan kaj 20&nbsp;067 (8,8 %) la svedan kiel gepatran lingvon.

Lagoj en Espoo estas ekzemple Bodominjärvi kaj Nuuksion Pitkäjärvi, kaj inter la urbopartoj propran esperantan artikolon havas Haukilahti kaj Tapiola.

## Evoluo de la loĝantaro 
eta|altdekstre|Nuboskrapulo en Kivenlahti, Espoo.

## Esperanto en Espoo 
D-ro Vilho Setälä, membro de la Akademio de Esperanto, loĝis longe en Espoo en la urboparto Iirislahti. Nuntempe la strato, ĉe kiu troviĝis lia domo, estas nomita *Esperantotie*. Ĝi estas la sola Esperanto-rilata stratnomo en Finnlando.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala urba paĝaro


Kategorio:Komunumoj de Uusimaa
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Suda Finnlando
Kategorio:Urboj de Uusimaa
Kategorio:Urboj de Finnlando
Becos Traders

**Becos Traders Ltd.** estis grupiĝo de 28 britaj financaj kaj industriaj firmaoj en la frua epoko de la 20-a jarcento, kiu en 1923 iniciatis komercon unuafoje el Britio kun Sovetio. Komisiono de la grupiĝo vizitis Moskvon en aŭgusto 1923 kaj venis al la konkluzo ke estus tre grandaj eblojpor birtaj firmaoj en Sovetunio post interparoloj interalie kun Leonid Krasin. Ĝia prezidanto estis tiam *A. G. Marshall*.

## Bibliografio 
Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Britio
1221 Amoro

**1221 Amoro** estas tre malgranda marsrenkonta asteroido, kiu donas sian nomon al la klaso de la Amoraj asteroidoj.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la romia dio de la amo, Amoro.

## Orbito 
1221 Amoro krucas la orbiton de Marso, sed pro sia orbita kliniteco, ne tre proksimiĝas al tiu planedo. Ĝi proksimiĝas al la teran orbiton, sed ne krucas ĝin.

* La  ĝi estis plej proksime al Tero: 0,105278 AU (15,749 milionoj da km).
* La  ĝi pasos al 0,108299 AU (16,201 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi tamen estas en orbita resonanco 8:3 kun Tero tio, kio malhelpas ĝin tro proksimi Teron.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1932
Robert Hodgson

**Robert HODGSON** (naskiĝis en 1798 en Charlottetown, mortis la 15-an de septembro 1880 en Charlottetown) estis kanada juristo, politikisto, juĝisto kaj guberniestra leŭtenanto de Insulo de Princo Eduardo (1874-79)

Li naskiĝis de Robert Hodgson kaj Rebecca Robinson, studis juron en Halifakso kaj iĝis advokato de Nov-Skotio kaj Insulo de Princo Eduardo en 1819. Li edziĝis kun Fanny McDonell en 1827 kaj ili havis du filojn kaj unu filinon. Ŝi mortis en 1832, sed li ne reedziĝis.

Li agadis en Charlottetown. 

## Eksteraj ligiloj 
*Biografio ĉe *Dictionary of Canadian Biography Online* 
* Biografio
Vortokunfando

**Vortokunfando** (aŭ, se kunteksto subtenas tion, simple **kunfando**), **kofrovorto** aŭ **valizvorto** estas neologismo el almenaŭ du vortoj, kiuj kunfandiĝas kaj kreas enhave novan vorton. Dum la kunfandiĝo unuopaj vorteroj povas disfali.

Ekzemplo por kofrovorto en Esperanto estas “alies”, kunfandita el “alia” kaj “ies”.

En Esperanto maloftas origine esperantaj kofrovortoj. Tamen iuj kofrovortoj el aliaj lingvoj migras ankaŭ al Esperanto. Ekzemploj estas
* margrafo el *Mark + Graf* = “markio-grafo”
* bito el *binary digit* = “duuma cifero”
* smogo el *smoke + fog* = “fumo + nebulo”
* motelo el “motoro + hotelo”
* modemo el “modulatoro + demodulatoro”
* Algolo el "algoritma lingvo"
* bioniko el biologio kaj tekniko
* aŭ la psikologia teorio socioniko el socio kaj tekniko.

En iuj naciaj lingvoj kofrovortoj pli oftas. Ekzemploj estas
* la animaciaj figuroj *Pokemono* el la anglaj vortoj *pocket* (poŝo) kaj *monster* (monstro), do “poŝaj monstroj” aŭ “monstretoj”, respektive
* la germana vorto *Teuro* por *teuer* (multekosta) kaj la eŭropunia valuto Eŭro, kiu vortigas la impreson, ke multaj varoj post la enkonduko de la nova valuto draste multekostiĝis.
* *Merkozy* kiel komuna nomo por la politikista duopo Angela Merkel kaj Nicolas Sarkozy

En la angla lingvo, la fenomeno nomiĝas “portmanteau”, francdevena vorto por du-faka valizo moda dum la 19-a jarcento (sed la franca vorto estas “mot-valise”, laŭvorte: “valizovorto”). La lingvistika uzo de la vorto ŝuldiĝas al la romano *Trans la spegulo* de la anglalingva aŭtoro Lewis Carroll, kie romana figuro diras, ke tiel fantazie kunmetita vorto similas al dufaka kofro, kien oni enmetas du aferojn, fermas la ujon kaj la rezulto estas iu nova aĵo. Proksimume 70 jarojn post Lewis Carroll la same anglalingva aŭtoro James Joyce en sia romano *Finnegans Wake* kreis milojn da kofrovortoj.

En Esperanto, tiuj ĉi kunmetaĵoj estas aparte problemaj, ĉar plejparte ili kontraŭas esencan regulon de la Esperanta vortfarado: kunmetaĵoj estas kreitaj per alpreno de **neŝanĝeblaj vorteroj (radikoj, plejparte).** Pro tio, kiam la kunmetaĵo estas vere taŭga kaj bezonata, ekzemple bito, ĝi envenas la lingvon kiel nova radiko, neanalizebla, ne kiel ajna kunmetaĵo, kaj en plej multaj okazoj, ekzemple retinario, la ĝusta Esperanta sistema kunmetaĵo nepre estu retseminario.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* pri vortokunfandoj en PMEG


Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Morfologio
Kategorio:Neologismoj
Arthur Ponsonby

**Arthur Ponsonby** (n. 16-an de februaro 1871, m. 23-an de marto 1946) estis brita ŝtata oficisto, politikisto, verkisto kaj pacifisto.

Li estis membro de la Liberala Partio, poste la Laborista Partio (Labour Party) (kiun li forlasis en 1940 denove). Li estis ano de la malsupra ĉambro ekde 1922, inter 1930 - 1935 - poste la nobeliĝo - membro de la supra ĉambro.

Li fondis en 1914 kun aliaj la "Union of Democratic Control". Celo de la grupo estis la propagando por senmaskigi la britan registaron.

Li estis intertempe prezidanto ekde 1921 en Bilthoven en War Resisters' International.

## Verko 
* *Falsehood in Wartime: Propaganda Lies of the First World War*, 1928

Kategorio:Britaj politikistoj
Leslie Urquhart

**John Leslie URQUHART** (n. en Aidin proksima al Smirna, la 11-an de aprilo 1874 – 1933) estis skotdevena inventisto, koncesianto en frua epoko de la Sovetunio.

Li lernis en *English Commercial School* de Smyrna, studis en Edinburgh University pri naftokemio. Li parolis multajn lingvojn.

Urquhart komencis la laboron kun *Orient Trading Company* en la Kaŭkazo, poste laboris en Bakuo, Uralo, Siberio.

Li forlasis Rusion post sensukcesa murdatako, revolucio de 1905. La bolŝevikoj ŝtatigis liajn posedaĵojn, sed li poste kelkaj jaroj realevnis por akiri koncesiojn.

Li havis interesojn ĉie en la mondo, ĉefa minejo estis en *Mount Isa*.

* K.H Kennedy: Mining Tsar, the life and time of Leslie Urquhart, (1986)
* letero de Lenin pro koncesio de Urquhart

vidua ankaŭ: Thomas Urquhart

Kategorio:Skotoj
Kategorio:Inventistoj
Hlohovec (distrikto Břeclav)

**Hlohovec** estas municipo en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Břeclav. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La vilaĝo, situanta proksime de Valtice, estas en skribfontoj unuafoje menciata nur en la jaro 1414, sed ĝi jam estiĝis en la 13-a jarcento kiel koloniiga vilaĝo, fondita de pasova episkopejo. De tiu loko ni derivas ankaŭ ties germanan nomon - Bischofswarth, t.e episkopa gardantaro, ĉar tra ties katastro kondukis devena moravia-aŭstria limo. Tiun hodiaŭ rememorigas klasicisma Lima kastelo, konstruita en la jaro 1826, en kies fronto ni povas legi surskribon "Zwischen Österreich und Mähren" kaj tra ties akso tiu ĉi limo ĝis la jaro 1920 kondukis. Post ampleksa rekonstruo, finita en la jaro 1996, estas lokigita en ĝi agrabla restoracio, el kies teraso estas videbla fiŝlago de Hlohovec, plena de protektata akvobirdaro. La fiŝlago estas parto de nacia naturrezervejo Lednické rybníky (*Lednicaj fiŝlagoj*), proklamita jam en la jaro 1953.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Bartolomeo
* Dia torturo
* Statuo de sankta Floriano
* Lima kastelo, konstruita inter 1816 ĝis 1827

## Pluaj fotoj 

Hlohovec (BV), náves (2).jpg| Placo
Hlohovec (okres Břeclav) - kostel svatého Bartoloměje obr01.jpg|Preĝejo de sankta Bartolomeo
Hlohovec (BV), svatý Florián.jpg| Statuo de sankta Floriano
Hlohovec (BV), OÚ.jpg|Municipa ofico


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Břeclav
Kategorio:Municipoj en distrikto Břeclav
Kategorio:Valticio
Kategorio:Vinkultivada subregiono Mikulov
Kategorio:Areo de Lednice-Valtice
Kategorio:Setlejoj en Malsupramoravia valego
Aŭtonoma Industria Kolonio de Kuzbass

**Aŭtonoma Industria Kolonio de Kuzbaso** estis komunumo de idealistaj ministoj el Usono, kiuj klopodis helpi al Sovetia Rusio pri evoluigo de minado en Siberio. La kolonio konsideratas la ĝermo de la nuna urbo Kemerovo.

Post venko de la Oktobra revolucio, ministoj signis kunlaboremon por mini karbon en la Kuznecka Baseno (*Kuzbass*). Lenin ebligis minadon en suda-centra Siberio. Tiel fondiĝis la Autonomous Industrial Colony "Kuzbass" en 1921.

La planon proponis Sebald Rutgers, germana komunisto, William "Big Bill" Haywood, usona gvidanto de *Industrial Workers of the World* (IWW), kaj Herbert Calvert, inĝeniero kaj iam intendanto de fabriko *Ford automobile* en Detroit.

Ili formis agentejon *Organization Group of American Workers*, kiu havis "Kuzbass Bureau" en Novjorko, por rekruti volontulojn. La unuaj koloniistoj alvenis aŭtune kaj somere de 1922. Plej multe ili estis ĉ. 400 laboristoj, sed restis en 1926 nur plenmano da koloniistoj, kies gvidanto iĝis Rutgers. La projekto finiĝis en 1927.

## Eksteraj ligiloj 
* The Autonomous Industrial Colony "Kuzbass"
* Documents and Photographs from the "Kuzbass" Autonomous Industrial Society
* Kemerovo : A colony of Americans mined coal in Siberia in the 1920s av Paula Garb. USSR/USA (IC#15), Winter 1987, Page 47 

## Literaturo 
Morray, J.P., Project Kuzbas: American Workers in Siberia. (New York: International Publishers, 1983).

Kategorio:Kemerova provinco
Kategorio:Ekonomio de Sovetunio
Kategorio:Administraj unuoj de Sovetunio
Kategorio:Utopiaj komunumoj
Kategorio:Sindikatismo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1922
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1926
Komisiono de Danubo

La **Komisiono de Danubo** aŭ (Internacia) Danuba Komisiono estas eŭropa organizo pri navigado, transporto laŭ Danubo.eta
## Historio 
La organizo estis fondita en 1921 por administrado pri ŝipebla parto de Danubo kaj ties alfluantoj, deklaritaj pli frue internacia ŝipvojo. En la komisiono sidis - krom Germanio - 2-2 reprezentantoj de la bordaj ŝtatoj kaj 1-1 reprezentanto de Britio, Francio, Italio (pli fruaj membroj de la Eŭropa Danuba Komisiono). En 1939 - sen atento pri interkonsento de 1921 - membrigis Germanion tri ŝtatoj el la 12 subskribaj ŝtatoj (Anglio, Francio kaj Rumanio). Germanio influis inter 1941-1945 la internacian administradon de Danubo.

Post la dua mondmilito, la belgrada konferenco verkis la Belgradan interkonsenton (18-an de aŭgusto 1948) kaj fondis la novan Danuban Komisionon (*Commission du Danube*). En tiu partoprenis nur la bordaj ŝtatoj: Bulgario, Ĉeĥoslovakio, Hungario, Rumanio, Ukrainio, Sovetunio kaj Jugoslavio. Aŭstrio aliĝis en 1960, Germanio ekde 1957 partoprenas kun fakspertuloj.

La belgrada interkonsento donis la administradon al la bordaj ŝtatoj, sed deklaris, ke militŝipoj de la ne-danubaj lando ne rajtas veturi sur Danubo.

La Komisiono okupiĝas pri ŝipado, riverreguligo, konsilado, dogan- kaj aliaj aferoj.

La Komisiono havas ĉefsidejon en Budapeŝto, ekde 1953.

## Eksteraj ligiloj 
* Le site de la Commission du Danube
* leĝo hungare pri fondo 

Kategorio:Danubo
Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Diĥotomio

eta|250px|Ekzemplo de diĥotomio

**Diĥotomio** aŭ esperante **Dupartigo** (greke *dĭchŏtŏmos* „distranĉita“ el *dicha* „disigita en du partojn“ und *tome* „tranĉo“) signifas la dispartigon de substanco en du partojn, aŭ la klasifikadon de esplorataj eroj en du klasojn.

1. En biologio kaj homa anatomio foje temas pri simetria disbranĉiĝo, ekzemple de la traĥeo al du samgrandaj ĉefaj bronkoj. Tamen oni ĝenerale celas iom alia difinon:

2. En matematiko, filozofio, logiko kaj lingvistiko konkrete difiniĝas, ke temas pri divido en du reciproke ekskluzivajn subgrupojn, t.e. ĉiu unuopaĵo nepre apartenas al precize unu el la du subgrupoj kaj do ne povas aparteni al ambaŭ aŭ neniu el ili.

## Ekzemploj
* la disdivido de la nombroj en racionalajn kaj neracionalajn nombrojn
* la filozofia divido inter *vera* kaj *malvera* en senco de nesuperebla malo,
* la statistika divido de *homa sekso* inter *vira* kaj *ina*.

Diĥotomia divido signifas, ke du malaj subgrupoj komplete kovras la tutan grupon. Nekompleta aŭ duobla subgrupigo neeblas. La kunigo de ambaŭ subgrupoj rezultigas la originan grupon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Triĥotomio (Tripartigo)


Kategorio:Anatomio
Kategorio:Matematiko
Kategorio:Logiko
Kategorio:Filozofio
Fred Bramley

**Fred BRAMLEY** (1874 - 1925) estis la dua ĝenerala sekretario de la brita Trade Union Congress (TUC).

Li naskiĝis en Pool proksime al Otley en *West Riding of Yorkshire*. Bramley laboris kiel lignaĵisto kaj membriĝis en Independent Labour Party. Li ankaŭ agadis en la Clarion-movado, iĝis oficisto de unio National Amalgamated Furnishing Trade, kaj kiel TUC-asistanta sekretario en 1917 kaj ĝenerala sekretario en 1923. Li partoprenis en la delegacio al la Sovetunio en 1924.

## Fontoj 
* TUC History Online
Marugame

**Marugame** (丸亀市 [marugame-ŝi], la nomo signifas "ronda testudo") estas urbo en Gubernio Kagaŭa, Japanio.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Marugame

## Industrio 
* Uĉiŭa

## Vidu ankaŭ 
* Tajheja Megalopolo

Kategorio:Urboj de Gubernio Kagaŭa
Pankhurst

**Pankhurst** estas familinomo de: 

* Adela Pankhurst
* Christabel Pankhurst
* Emmeline Pankhurst
* Henry Pankhurst
* Richard Pankhurst
* Sylvia Pankhurst

Kategorio:Familiaj nomoj
Bronko

eta|200px|dekstra|traĥeo, bronkoj kaj bronketoj laŭ la klasika anatomia atlaso *Gray*
**Bronko** laŭ PIV estas ĉiu el la du branĉoj de la traĥeo, kondukantaj aeron en la pulmojn.

## Anatomio 
La traĥeo dividiĝas en du ĉefajn bronkojn, la dekstra kaj la maldekstra, sub la supra rando de la sternumo. La dekstra ĉefa bronko estas iom pli larĝa kaj pli mallonga ol la maldekstra. La maldekstra ĉefa bronko dividiĝas al du, la dekstra ĉefa bronko al tri duarangaj bronkoj, kiuj mem pludividiĝas al triarangaj bronkoj. Ĉiu el tiuj triarangaj bronkoj gvidas aeron al, kaj forportas el, difinita *bronkopulma segmento* - specifa parto de la pulmo, dividita de la resto de la pulmo per membrano el liga histo. Tiu eco ebligas ĥirurgie forigi bronkopulman segmenton sen damaĝi aliajn parton de la pulmo. La triarangaj, segmentaj bronkoj dividiĝas al multaj unuarangaj bronketoj, ĉiu el tiuj al duarangaj bronketoj kaj ĉiu el tiuj al alveolaj tubetoj. En la pulmaj alveoloj interŝanĝiĝas oksigeno kaj karbondioksido inter la homa sango kaj la enspirita aero.

Kategorio:Homa anatomio
Ștefănești (Trei Sate)

**Ștefănești** [ŝtefəneŝtj] (hungare: **Székelyszentistván** [sekejsentiŝtvan]) estis vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sovata. Ĝi nun estas parto de Trei Sate.

## Loĝantaro
En 1910 Ștefănești havis 508 loĝantojn (hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, departemento Maros-Torda. En 1956 ĝi unuiĝis kun Cioc kaj Hotești sub la nomo Trei Sate (= tri vilaĝoj).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Komunumoj pri Stefano la 1-a en la Hungara reĝlando
Hungaraj loknomoj kun "szentistván" aŭ "szentkirály" (sankta Stefano / sankta reĝo) rilatas al Stefano la 1-a de Hungario.
Tiuj lokoj manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja. La unua parto de la nomo *Székelyszentistván* rilatas al la sikuloj.

## Gravaj personoj 
*Dénes Faluvégi (17-a de decembro 1888 – Buchenwald, aprilo 1945): rumania hungara pedagogo kaj redaktoro.
*István Nemes (kuracisto): kuracisto
*János Sándor (n. 9-a de aŭgusto 1941), instruisto, amatora lignoskulptisto vivanta en Székelyszentistván.http://m.erdely.ma/multidezo.php?id=156718 
*József Somai (n. 31-a de aŭgusto 1931): ekonomisto, fakpublicisto, vicurbestro de Cluj-Napoca.
*László Szoboszlai (1898–1992, popolpoeto

## Eksteraj ligiloj
* Administracia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Ștefănești (Darova)

**Ștefănești** [ŝtefəneŝtj] (hungare: **Istvánfalva**) estis vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 435 loĝantojn (germanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1887. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye).

Ștefănești estis anigita al la komunumo Darova kaj ne plu ekzistas kiel memstara vilaĝo. La censo de 2002 ne plu mencias ĝin.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Remeți

**Remeți** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Remeți (Bulz) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Remeți (Maramureș) estas komunumo en distrikto Maramureș.
Kosmaj Vagantoj

**Kosmaj Vagantoj** () estas populara videoludo, ellaborita de rusia firmao Elemental Games en 2002. La dua parto de la ludo (aperis en 2004), kvankam nenion esence novan aldonis al la koncepto de la ludo, eĉ pli popularigis la "Kosmajn Vagantojn". Krom la devenlando, la ludon oni aprezis en kelkaj najbaraj landoj de Azio kaj Orienta Eŭropo.

La ludanto en la mondo de "Kosmaj Vagantoj" estas memstara volontulo, kiu mem decidas, ĉu li okupiĝados pri komerco, ĉu li iĝos pirato aŭ ĉu tamen li aliĝos al la volontulaj trupoj, kiuj kontraŭstaras invadon de la galaksio fare de misteraj senkompataj *klisanoj* (en la dua versio — *dominatoroj*).

La luda mapo estas ĉiufoje generata hazarde.

En marto 2013 aperis en Steam la nova versio de la ludo sub la internacia nomo *Space Rangers HD: A War Apart*. En tiu versio ludanto povas aliĝi al piratoj kaj ludi kiel pirato, nur ĉe la fino farante sian lastan elekton, ĉu helpi la koalicion (per neniigo de la piratoj) aŭ resti fidela al la pirata flanko. Tiu ludo estas daŭre subtenata, la lasta renovigo aplikiĝis en 2022.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la ludo

Kategorio:Videoludoj
Iași (Recea)

**Iași** [jaŝj] (hungare: **Jás**, germane: **Jasch**) estas vilaĝo en la distrikto Brașov de Rumanio sude de la urbo Făgăraș. En 1910 ĝi havis 621 loĝantojn (rumanoj), en 1992 345. Ĝia unua skriba mencio estas el 1534. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Recea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Dujail

**Dujail** (arabe: الدجيل ad-Dudschail) estas vilaĝo en Irako, situanta ĉirkaŭ 60 kilometrojn norde de Bagdado. Ĝi triste famiĝis pro la tiel nomata *amasbuĉado de Dujail*, dum kiu post misa atenco kontraŭ Saddam Hussein la 8-an de julio 1982 148 vilaĝanoj estis fortrenitaj kaj verŝajne mortigitaj.

## La amasbuĉado de Dujail
Saddam Hussein, post vizito de moskeo, veturis al vilaĝcentro, kiam estis atakita la veturilaro de la diktatoro. La korpgardistoj ekpafis al la atakintoj mortigante du infanojn. La sekvan tagon, pli ol 600 vilaĝanoj estis arestitaj de la estraj trupoj kaj forportitaj al la malliberejo de la sekreta polico en Bagdado. 148 el ili oni neniam revidis. Iliaj kadavroj ne estas trovitaj ĝis hodiaŭ. Bienoj kaj fruktoĝardenoj estis detruitaj aŭ malproprigitaj. La postvivantoj estis devigitaj forlasi la vilaĝon dum 4 jaroj.

La amasbuĉado estas la unua de dekdu akuzoj kontraŭ la iama diktatoro kaj sep aliaj kulpigitoj. La 5-an de novembro 2006 Saddam Hussein estis pro tio kondamnita al morto per pendumo.

Kategorio:Vilaĝoj de Irako
Kategorio:Gubernio Saladino
Iosășel

**Iosăşel** [josəŝel] (hungare: **Jószáshely**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad. En 1910 ĝi havis 633 loĝantojn (rumanoj, hungaroj). Ĝia unua mencio estas en 1574. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Administre ĝi apartenas al Gurahonţ.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Meebo

**Meebo** estis senkosta tujmesaĝila kliento utiligebla en kroziloj per kiu eblis konekti al Jabber, MSN, Gtalk kaj Aim samtempe. Ĝi estis tradukita esperanten en la komenco de novembro 2006.

La firmao estis kreita en Septembro 2005 fare de Sandy Jen, Seth Sternberg, kaj Elaine Wherry, en Mountain View, California, kaj ofertis retan tujmesaĝilan servon, poste plivastigis ĝian oferton pli ĝenerale al reta babilado kaj sociaj retoj.

Ĉar la servo rulis en krozilo, ekzemple Mozilla Firefox aŭ Opera, ĝi ne bezonis tiom da sistempovoj, kaj povis funkcii en eĉ tre malrapidaj komputiloj.

En Aŭgusto de 2006, Meebo lanĉis la Flash-an "Meebo Me" babilfenestreton por personaj retpaĝoj, kiuj automate aldonis vizitantojn al la kontakt-listo de la posedanto de la retpaĝo, tiel permesante  starti tujan babiladon kun la vizitanto.

En Februaro de 2009, Meebo aldonis na Facebook Messenger al siaj perataj tujmesaĝiloj.

Kun la alveno de la novaj 'inteligentaj' poŝtelefonoj Meebo kreis la apojn por la plej gravaj sistemoj: Android, iOS kaj BlackBerry.

En Junio de 2012, Meebo ĉesis ekzisti: Google aĉetis Meebo-n por fandi ĝian programistojn  kun la Google+-a programista teamo.

## Vidu ankaŭ 
* tujmesaĝilo
* interreta programaro

## Eksteraj ligiloj 
* Meebo.com (esperanta) 
* Meebo.com sekura (esperanta) 

Kategorio:Tujmesaĝiloj
Ghiolț

**Ghiolț** [gjolc] (hungare: **Göc**) estas vilaĝparto en Rumanio sudoriente de Dej. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 569 loĝantojn (495 rumanojn, 53 hungarojn, 16 germanojn, 5 aliajn). 
## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1319. De 1332 ĝi estis ekleziejo kun hungara loĝantaro. Ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka). En 1964 oni aligis ĝin al Țaga.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Igor Smirnov

**Igor SMIRNOV** (; naskiĝis la 3-an de oktobro 1941 en Petropavlovsk-Kamĉatskij) ekde 1991 estas prezidento de memdeklarita ŝtato Ĉednestria Moldava Respubliko.

En moldava urbo Tiraspolo Smirnov loĝas ekde 1987. En 1987-1990 li estris la uzinon "Elektromaŝ". Ekde aŭgusto de la jaro 1989 li aktivis en sovetunia politiko, elektiĝis kiel deputito al la soveto de la Moldava Soveta Socialisma Respubliko.

En marto de 1991 li organizis en Ĉednestrio malpermesitan en la resto de la Moldava Respubliko Referendumon pri konservado de Sovetunio (en la tuto de Sovetunio, inter la voĉdonintaj regionoj, 77,85% partoprenintoj subtenis Sovetunion, laŭ la publikitaj rezultoj).

En 1992, dum la ĉednestria milito, Smirnov estris la armitajn fortojn de la memproklamita respubliko.

Li elektiĝis kiel prezidento de Ĉednestrio kvarfoje (tion la loka leĝaro permesis) — en 1991 (65,4% de la voĉoj, laŭ la publikitaj rezultoj), 1996 (71,9%), 2001 (82%) kaj 2006 (82,4%). Li ankaŭ kandidatis por la kvina periodo en 2011, sed ricevis nur 24,6% de la voĉoj rezignante transiri al la dua voĉdono.

Kategorio:Prezidantoj de Ĉednestrio
Ionești (Hălmagiu)

**Ionești** [ioneŝtj] (hungare: **Körösivánd**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad. Administre ĝi apartenas al Hălmagiu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 375 loĝantojn (rumanoj), en 1992 242.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1441. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, de 1744 Arad).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Dumbrava (Săsciori)

**Dumbrava (Săsciori)** (hungare: **Sebeskákova**, germane: **Krebsdorf**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Sebeş (Alba). En 1910 ĝi havis 337 loĝantojn (rumanoj), en 1992 116. Ĝia unua mencio estas en 1446. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye). Administre ĝi apartenas al Săsciori.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Remeți (Bulz)

**Remeți** () estas vilaĝo en Rumanio apartenanta al Bulz.

En la vilaĝo estas ligna preĝejo dediĉita al la arĥianĝeloj Mikaelo kaj Gabrielo. Ĝi estis konstruita en 1877 kaj en 1879 ricevis pentrajn ornamaĵojn de *Dionisie Iuga*.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Vad (Copalnic-Mănăștur)

**Vad** (hungare: **Révkápolnok**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 495 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 389 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1424. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Copalnic-Mănăștur.

Vad situas ĉe rivero Lăpuș; eble de tio venas la hungara nomparto *rév* (haveno).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Tiraspolo

**Tiraspolo** (de la grekaj vortoj *Tiras* "Dnestro" kaj *polis* "urbo") estas la ĉefurbo de la memproklamita neagnoskita ŝtato Ĉednestrio (Ĉednestria Moldava Respubliko). La internacia komunumo oficiale konsideras ĝin urbo en orienta Moldavio.

## Loĝantaro 
En la urbo loĝas 137.016 personoj (laŭ la datumoj de 2018 jaro). El ili:

* rusoj — 61.215
* ukrainoj — 42.760
* moldavoj — 23.424
* belorusoj — 1275
* gagauzoj — 3275
* bulgaroj — 2519
* germanoj — 529
* poloj — 176
* aliaj etnoj — 1903

## Historio 
La urbo situas ĉe la rivero Dnestro. Ĝi estis fondita ĉe la fortikaĵo *Sredinnaja*, ekkonstruita laŭ speciala ordono de Aleksandr Suvorov en 1792 post akiro de la teritorio rezulte de rusa-turka milito.

Statuso de la urbo ekde 1795.

eta|300ra|maldekstra|Arkitekturo en Tiraspolo
eta|maldekstra|300ra|Ortodoksa preĝejo en Tiraspolo
En la jaroj 1929-1940 Tiraspolo estis la ĉefurbo de la *Moldava Aŭtonoma Soveta Socialista Respubliko* (en konsisto de sovetia Ukrainio). En la daŭro de la Dua mondmilito la urbo estis okupita de rumanaj trupoj (la 7-an de aŭgusto 1941), kaj tiam ĝi iĝis la ĉefurbo de la satelita rumana teritorio Transnistrio. Ĉirkaŭ 4 mil homoj estis mortigitaj en la urbo dum la okupado, inter ili 1,5 mil hebreoj. La 12-an de aprilo 1944 la urbon konkeris sovetia armeo, ekde tiam ĝi apartenas al la Moldava Soveta Socialisma Respubliko.

Post la milito la urbo multe industriiĝis kaj kreskis, iĝinte la dua plej granda urbo de Moldavio post Kiŝinevo.

La 2-an de septembro 1990, en la urbo estis proklamita Ĉednestria Moldava Respubliko, kiu restas ĝis nun neagnoskita de la internaciaj institucioj.

## Urbaj esperantistoj 
* Boris Kolker

## Servoj 
* Stacidomo de Tiraspolo
* Trolebusa transporto en Tiraspolo

## Eksteraj ligiloj 
* (angle) Tiraspol Times & Weekly Review 
* (angle) Visit PMR
* (ruse) Tiraspol.info

## Referencoj 

Kategorio:Urboj de Ĉednestrio
Kategorio:Urboj de Moldavio
Mara (Desești)

**Mara** (hungare: **Krácsfalva**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 1448 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 1117 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1415. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Máramaros vármegye). Ĝi estas etnografia centro. Administre ĝi apartenas al la komunumo Desești.

Mara situas ĉe samnoma rivero kaj ĉe la nacia vojo DN18. Ĝi estas la plej granda parto de la komunumo.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Kvintona gamo

La **kvintona (pentatona) gamo** estas muzika gamo kun kvin notoj po oktavo, kontraste al la septoneco (heptatona), kiu havas sep notojn po oktavo (kiel la majora kaj minora gamo).

Tiu gamo verŝajne estas la plej antikva gamo; Ĝi estis disvolvitaj sendepende de multaj antikvaj civilizacioj kaj estis disvastigata ĉe la Keltoj, en Ĉinio, Hindio, Norda kaj Suda Ameriko, Afriko kaj en antikva Grekio, kaj ankoraŭ estas uzataj en diversaj muzikaj stiloj ĝis hodiaŭ. 

Estas du specoj de pentatonaj skvamoj: tiuj kun duontonoj (hemitonaj) kaj tiuj sen (anhemitonaj).

Ĝi estas kvingrada kaj enhavas tri plentonaj kaj unu minortercia paŝoj. Oni povas formi ĝin laŭ tri manieroj (ĉiuj ekzemploj baziĝas sur la tonalo de C-maĵoro):

1. C-D-E-G-A

2. C-D-F-G-A

3. D-E-G-A-B

Tonsilabe, se la tonciklo restas oktavo, kvintona gamo estas [do re mi so la].
Maĵora pentatona gamo:

 \relative c'  {\override Score.BarLine.stencil = ##f \override Score.TimeSignature.stencil = ##f c2 d e g a c}

Kategorio:Gamoj
Listo de fikciuloj

**Listo de fikciuloj** estas listo pri fikciuloj aperantaj en romanoj, bildliteraturoj, filmoj ktp.

Tiu ĉi listo inkludas ankaŭ personformitajn bestojn, fikciajn robotojn, fikciajn komputilojn, fikciajn demonojn, fikciajn eksterterajn vivojn, fikculajn diojn ktp.

## A 
* Alico
* Arturo la justema fantomo
* Asteriks

## B 
* Babelfiŝo
* Barbara (katolikismo)
* Bartje
* Bilbo
* Blake kaj Mortimer

## C 
* Caganer
* Jára Cimerman
* Corto Maltese
* Lara Croft

## Ĉ 
## D 
* Don Juan
* Don Quijote de la Mancha (Don Kiĥoto el Manĉo kaj Sanĉo)
* Drakulo

## E 
* Faŭsto
* Frodo Baginzo

## F 
* Ferda Formiko
* Frankenŝtejno
* Frodo

## G 
* Gandalfo (Gandalf)
* Gilgameŝo kaj Enkidu
* Gulivero

## Ĝ 
## H 
* Sherlock Holmes

## I 
* Inoue Orihime
* Ishida Uryū

## J 
* Joda

## Ĵ 
## K 
* Kingkongo
* Kuchiki Rukia
* Kurosaki Ichigo

## L 
* Arsène Lupin

## M 
* Maigret
* Mickey Mouse
* Miss Marple
* Mowgli
* Mr. Bean
* Münchhausen

## N 
## O 
* Odiseo

## P 
* Pif la hundo
* Pinokjo
* Placid kaj Muzo
* Pinokjo
* Pipi Ŝtrumpolonga
* Hercule Poirot
* Harry Potter

## Q 
## R 
* Reĝo Arturo
* Robin Hood
* Robinsono Kruso kaj Vendredo

## S 
* Sado Yasutora
* Sandokan
* Santa Claus
* Sanĉo Panzo
* Sanĉopanzo
* Scheilla
* Sherlock Holmes
* Solid Snake
* Spock
* Spongabobo
* Superman

## T 
* Tarzano

## U 
## V 
* Vendredo (fikciulo)

## W 
* Winnie-la-Pu

## X 
## Y 
## Z 
*
Crăciunești (Bocicoiu Mare)

**Crăciunești** [krəĉuneŝtj] (hungare: **Tiszakarácsonyfalva**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sighetu Marmației. Administre ĝi apartenas al la komunumo Bocicoiu Mare.

Crăciunești situas sur la maldekstra bordo de Tiso, kiu tie formas la landlimon al Ukrainio. La vilaĝo havas haltejon ĉe la fervoja linio inter Sighetu Marmației kaj Valea Vișeului.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 212 loĝantojn (germanoj, rusinoj, hungaroj), en 1992 1 525 loĝantojn (ukrainoj, rumanoj, 21&nbsp;% da hungaroj).

En la censo de 2002, 1 259 el la 1 492 loĝantoj deklaris sin etnaj ukrainoj.

## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1385. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Tiszakarácsonyfalva apartenis al Hungario (Máramaros).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Gerlachovský štít

**Gerlachovský štít** (Montpinto de Gerlachov) mallonge **Gerlach** (slovake) estas la plej alta montpinto de Altaj Tatroj, de Slovakio kaj entute de Karpatoj. Nomo de montpinto estas derivata de nomo de vilaĝo Gerlachov, sur kies teritorio ĝi troviĝas. Longe ĝi ne estis konsiderita, kiel la plej alta montopinto de Tatroj. Oni konsideris Kriváň aŭ Lomnický štít.

## Historio de nomo 
La monto havas ofte ŝanĝitan nomon, entute okfoje. La plej malnova nomo estis **Kotol** (Kaldrono) - pro ĝia kaldrono sur suda flanko.
Ĉi nomo estis uzita ĝis 1889 poste ĝi estis nomita je la honoro de imperiestro Francisko Jozefo la 1-a kiel **Montpinto de Francisko Jozefo** kaj hungaraj patriotoj elportis memortabulon, kiu rememoras 1.000 jarojn de veno de hungaroj en karpata valkaldrono.

Post la falo de monarĥio iuj politikistoj de Pollando volas kunigi Tatrojn al Pollando kaj la montpinto ricevis la nomon **Monto de Pollando** (PL: Sczyt Polski).

Post la solvo de limoj ili nomis ĝin **Gerlachovský štít**. Sed en 1925 ĝi ricevis nomon **Monto de legianoj** kaj tiam estis suprenstreĉita metala masto kun leda ĉeĥoslovaka flago.

Novan nomon ĝi ricevis de Jozef Tiso kiu „trabaptis“ ĝin je **Slovaka montopinto**. Post dua mondmilito por momento ĝi esti denove **Gerlachovský štít** sed ne por longa tempo. En komenco de kvindekaj jaroj ĝi ricevis novan nomon - **Montopinto de Stalin**. Kaj post la fino de personkulto, oni redonis al ĝi, ĝian hodiaŭan nomon - **Gerlachovský štít**.

Kategorio:Montoj en Regiono Prešov
Kategorio:Montoj kun alteco inter 2000 kaj 2999 m
Kategorio:Montoj en Altaj Tatroj
Kategorio:Distrikto Poprad
Büyükada

**Büyükada** (Granda insulo, *Πρίγκιπος* greke; Prinkipos) estas la plej granda el la naŭ insuloj konsistantaj la Princajn insulojn en la Marmora maro, proksime al Istanbulo.
Ĝi estas grava turisma allogaĵo de Istanbulo.

Büyükada-propono okazis la 22-an de januaro 1919, soveta respondo okazis la 4-an de februaro. La invito je traktadoj ne okazis inter aliancanoj kaj soveta Rusio, ĉar aliancanoj atendis baldaŭan kolapson de la bolŝevikaj fortoj http://stalinwerke.de/verschw/verschw-05.html .

* http://www.worldwideschool.org/library/books/hst/russian/Russiain1919/chap6.html 
* pri Büyükada-propono 

Kategorio:Insuloj en Turkio
Gugloplekso

**Gugloplekso** () aŭ **guglego** estas la nombro: 10^{10^{100}}

Oni ankaŭ povas skribi ĝin kiel: {10}^{\rm guglo}
aŭ
:10^{\scriptscriptstyle10\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000\,000}
aŭ kiel la cifero 1 sekvata de guglo (10100) da nuloj. En jaro 1920 Edward Kasner kaj lia nevo Milton Sirotta inventis la vorton "googol" (esperante "guglo"). Milton proponis la terminon "googolplex" (esperante "gugloplekso") kiel "la cifero unu sekvata de skribitaj nuloj ĝis via laciĝo". Kasner decidis adopti pli formalan difinon "ĉar diversaj homoj ne laciĝos post la sama tempodaŭro".

## Kiom granda estas gugloplekso? 
Jam unu guglo estas pli granda ol la nombro de subatomaj partikloj en la konata universo, kiun diversaj sciencistoj taksis je 1072 ĝis 1087. Gugloplekso estas *unu sekvata de guglo da nuloj*, tial ne eblas skribi aŭ konservi gugloplekson kiel dekuman nombron, eĉ se la tuta materio de la universo estus transformita al papero kaj inko.

## Referencoj 
Kategorio:Numeralo
Kategorio:Naturaj nombroj kun propraj nomoj
Kategorio:Grandaj nombroj
Gasgiganto

eta|dekstra|La 4 gasgigantoj de la sunsistemo, laŭ grando komparita kun suno
**Gasgiganto** – ankaŭ nomata **jupitersimila planedo**, **gasogiganto**, aŭ **gasplanedo** – estas astronomia termino por grandaj planedoj, kiuj konsistas plejparte el la malpezaj gasoj hidrogeno kaj heliumo. Ili enhavas nur etajn porciojn de pezaj materialoj kaj rotacias rapide.

Gasgigantoj ne havas malmolan surfacon, sed ilia denso kreskas gradiente enen. Tamen ili povas havi kompaktan kernon – kiu estas eble necesa por ilia formado – sed kiu konsistigas nur etan parton de ilia maso.

La malo de la gasgigantoj estas la tersimilaj planedoj, kiuj havas grandan denson, malmolan kruston kaj pli malrapidan rotacion.

Nia sunsistemo enhavas kvar gasgigantojn, ĉiuj el la eksteraj planedoj: Jupitero, Saturno, Urano kaj Neptuno. Krom per ilia ĥemia konsisto, ili diferencas de la tersimilaj planedoj per iliaj ringoj kaj granda nombro de satelitoj.

Kategorio:Tipoj de planedoj
Kooperativa pogranda societo

La Kooperativa pogrand(komerc)a societo (angle **Co-operative Wholesale Society** aŭ CWS) estas formo de Kooperativa federacio (ĉiu membro kunlaboras), membro de Konsumaj kooperativoj. Ĝia celo estas - laŭ Charles Gide- ampleksigo de aĉetoj per pograndaj prezoj kaj ebla organizado de produktado.

En 1919, nur tiuj kooperativoj komercis kun soveta Rusio (tra Rostov).

Kategorio:Kooperativoj
Fejø

**Fejø** (eo. *fejo*) estas insulo en la maro norde de Lolland en Danio.
La insulo kovras 16&nbsp;km² kaj enhavas 489 loĝantojn. Sur la insulo kuŝas du urboj *Østerby* (orienta vilaĝo) kaj *Vesterby* (okcidenta vilajĝo). Vesterby estas la plej larĝa kun 247 loĝantoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* H. Ranch: Fejø - Malgranda insulo en Danio, 2006
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo *fejoe.dk* 
* Henrik Ranch: neoficiala retejo *fejo.dk*, en Esperanto kaj 16 aliaj lingvoj, esperantlingve aktiva ĝis 2007 (portalo jen germane kun lingvoelektilo), arkivigita sen grafika aranĝo laŭ la stato de septembro 2007

Kategorio:Insuloj en Danio
Kategorio:Regiono Sjælland
Kategorio:Insuloj en la Balta maro
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Ĝentlemano

eta|Ĝentlemanoj de la 19-a jarcento
***Ĝentlemano*** (el la angla *gentleman* - ĝentila viro) signifas viron kiu apartenas al la nobelaro kaj kies sinteno respektas la bonajn morojn (t.e. ĝentileco, afableco, digno). Kvankam oni emas uzi tiun vorton por traduki la anglan *gentleman*, ĝi ne entenas la saman difinon. Efektive, en la angla, oni uzas la vorton por ĝentile nomi ĉiun: *ladies and gentlemen* kies esperanta traduko kompreneble estus tiukaze *geĝentlemanoj*.

## En kulturo kaj verkaro 
eta|*La Angla Ĝentlemano*, ilustraĵo de angla libro de 1630 detaliganta la trajtojn de la Ĝentlemano.
La figuro de la ĝentlemano estis establita kiel literatura arketipo en 20-a-jarcenta kulturo plejparte dank'al kulturaj verkoj kiuj traktis elstarajn ecojn de la karaktero kaj ĝian rilaton kun ĝia medio. Ekzemple, en preskaŭ ĉiuj libroj pri adoleskeco de Charles Dickens, la ĝentlemano troveblas kiel la objekto de envio de malriĉa junulo, kiu volas mem fariĝi sinjoro, kaj fariĝi ĝentlemano finfine estas la kulmino de la romano (ekz-e, Oliver Twist, David Copperfield, Pip en "High Hopes"), la The Pickwick Papers de Dickens enhavas la prototipojn de ĝentlemano kaj la Ĝentlemana Klubo. Ankaŭ en aliaj libroj de Dickens estas kutime la karaktero de la deca, riĉa viro, kiu emas esti bonkora kaj agas trankvile kaj sen peti rekompencon favore al la malfeliĉa ĉefrolulo.

Oscar Wilde diskutas kun ironio la tutan sistemon de leĝoj kaj reguloj, kiuj ligas viktorianan socion, kiam la ĝentlemano-figuro estas en ĝia centro. Tiel en *The importance of being earnest* ("La graveco de seriozeco") la junuloj konkurencas inter si, kiu estas pli ĝentlemano kaj en la *Fano de Lady Windermere* kaj Lord Darlington kaj Lord Windermere estas perfektaj ĝentlemanoj.

Jane Austen kaj Charlotte Brontë prezentas la sinjoron kiel serĉatan fraŭlon kaj la aspiron edziĝi al ĝentlemano kiel la aspiro de ĉiu knabino kiel elirejo de malalta socia statuso aŭ ekonomia malfacilo. Rochester en Jane Eyre de Brontë, Mr. Knightley en Emma, ​​Mr. Darcy kaj Mr. Bingley en Fiero kaj Antaŭjuĝemo, Henry Crawford en Mansfield Park kaj ĉiuj viraj roluloj de Austen preskaŭ saĝe kaj senteme reprezentas sinjorajn stereotipojn, kaj eĉ donas grandan gravecon al ĝi en la intrigo. Ekzemple, ĝentlemano Darcy tute ŝanĝas sian konduton publike post kiam la protagonisto de la romano Elizabeto akuzas lin, ke li ne agas kiel sinjoro. La libro de William Makepeace Thackeray, *The Vanity Fair*, ankaŭ ironie diskutas la samajn aferojn.

Emily Brontë en Wuthering Heights prezentas la malhelan karakteron de Heathcliff kiel kontraŭĝentlemanon: pasia, senatenta pri konvencioj, kolera kaj venĝema. Li estas prezentita kiel avidita de Catherine, kontraŭe al la reganta konvencio, ke ŝi devas voli geedziĝi kun deca sinjoro.

Jules Verne priskribas en "Ĉirkaŭ la mondo en okdek tagoj" la stereotipan rolon de la ĝentlemano Philias Fogg. En Usono, dekoj da gvidlibroj estis publikigitaj sub titoloj kiel: "Kiel Esti Sinjoro", "Gvidilo al Moderna Sinjoro" kaj simile, kiuj diskutas pri etiketo, kavalireca traktado de virinoj kaj maskla modo.

## Vidu ankaŭ 
* Kavalireco
* Dando

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Britio
Sherwood

**Sherwood** ([ˈʃɝwʊd], Esperantigite **Ŝervudo**) estas nomo de multaj lokoj kaj personoj:

* La origina estas Arbaro Sherwood kie loĝis Robin Hood en Anglio.

**Lokoj en Usono**
* Sherwood (Arkansaso)
* Sherwood (Iovao)
* Sherwood (Marilando)
* Sherwood (Miĉigano)
* Sherwood (Norda Dakoto)
* Sherwood (Ohio)
* Sherwood (Oregono)
* Sherwood (Teksaso)
* Sherwood (Viskonsino)
* Sherwood Township (Miĉigano)

**pliaj lokoj kun nomo Sherwood**
* Sherwood Forest (Maryland)
* Sherwood Forest, Nottinghamshire, Anglio (kie loĝis Robin Hood)
* Sherwood Manor, Konektikuto

**Personoj kun nomo Sherwood**:
* Anthony Sherwood, aktoro
* Gordon Sherwood, usona komponisto
* Henry Sherwood, kanada politikisto
* Henry F. Sherwood, usona komputila pioniro
* Holly Sherwood, usona kantistino
* Robert E. Sherwood (1896-1955), usona scenaristo
* William of Sherwood (filozofo kaj logikisto) (ankaŭ: William Shyreswood)

**Aliaj**:
* Sherwood Electronics
* Sherwood-numero en termodinamiko.
Kelly

**Kelly** estas unuafoje familia nomo de
* Brian Kelly (1931-2005)
* David Kelly,
* Edward Ned Kelly,
* Ellsworth Kelly (1923-2015)
* Gene Kelly,
* George A. Kelly (1905-1967),
* Grace Kelly,
* James McNeal Kelly
* Jean Louisa Kelly
* Mark Edward Kelly
* Richard Kelly
* Scott Joseph Kelly
* R. Kelly (*Robert Sylvester Kelly*),
* Paul Kelly,
* Paul Kelly (Janus),
* Petra Kelly

## Ceteraj 
* Kelly Clarkson, persona nomo (usona kantistino)
* Kelly (Louisiana) loko
* The Kelly Family bando
* Kelly GmbH, aŭstra entrepreno

Kategorio:Familiaj nomoj