Tenebra turstrigo

La **Tenebra turstrigo** aŭ **Granda fulgostrigo** (*Tyto tenebricosa*) estas strigo de la familio titonedoj. Ĉi tiu estas unu el la du grupoj de strigoj, la alia estante *strigedoj*. Ĝi estas mezgranda aŭ granda strigo troviĝanta en sudorienta Aŭstralio, kaj pluvarbaroj de Nov-Gvineo kaj vidita ankaŭ en la insulo Flinders en la Markolo Bass. La Plurpunkta turstrigo aŭ *malgranda fulgostrigo* (*T. multipunctata*), estas foje konsiderata samspecia kun tiu specio, en kiu kazo ili estas kune referencataj kiel *fulgostrigoj*. Ĝi estas esence pli malgranda kaj vivas en la regiono de malsekaj tropikoj de Norda Kvinslando, Aŭstralio.

## Aspekto
Grandaj fulgostrigoj havas fajne blankmakulan kapon kun disaj blankaj punktoj sur la flugiloj. La inoj estas pli helkoloraj ol la maskloj. Ili ŝajnas esti la plej pezaj el la vivantaj specioj en la familio de turstrigoj, tamen la tasmania subspecio de la aŭstralia maskostrigo estas eĉ pli granda. La longo de la inoj estas 41 ĝis 50 cm kaj pezas 750 ĝis 1 200 g. La pli malgranda masklo havas longon de 37 ĝis 43 cm kaj pezas 500 ĝis 700 g. La flugillongo estas 30–40 cm. La grandaj malhelaj okuloj estas metitaj en ronda granda vizaĝdisko. La vizaĝdisko estas malhelgriz-arĝenta aŭ fulgonigra (ŝanĝiĝante kun aĝo) kaj havas dikan nigran randon. La supra parto de la strigo estas nigra ĝis malhelgriza kaj la suba parto estas pli hela. La vosto estas mallonga kaj la kruroj estas plumkovritaj. La piedoj kaj ungegoj estas grandaj. Ilia krio estas penetranta kriego kiu povas daŭri ĝis du sekundojn.

## Habitato
Grandaj fulgostrigoj estas noktemaj kaj ripozas en grandaj arbokavaĵoj, kavernoj kaj en densa foliaro dum taglumo. Malofte vidataj aŭ aŭdataj, ili troveblas en areoj kun profundaj ravenoj en humidaj arbaroj, kie ĉeestas glatŝelaj eŭkaliptoj, arbofilikoj kaj subvegetaĵoj de malseka arbaro. Ili povas ĉasi en pli sekaj areoj sed kutime ripozas kaj reproduktiĝas en la pli humidaj areoj.

## Kutimaro
Grandaj fulgostrigoj estas teritoriaj kaj supozeble restas en la sama areo dum sia tuta plenkreskula vivo. Fulgostrigoj havas distingan gamon da krioj, inkluzive de tipaj turstrigaj raspadoj kaj kriegoj, distinga krio de "falanta bombo" kaj insektosimila pepado uzata dum proksima kontakto kun aliaj fulgostrigoj.

### Manĝado
Mamuloj, game de grandaj arbaraj marsupiuloj kiel la granda glisilo, tra ringvostaj didelfoj kaj sukerglisiloj, ĝis perameloj, ronĝuloj kaj anteĥinoj konsistigas la plej oftajn erojn en la dieto de la granda fulgostrigo. Ili ankaŭ foje manĝas birdojn, vespertojn kaj insektojn.

Iliaj manĝokutimoj ŝanĝiĝis ekde la koloniigo, eble pro la redukto de surteraj bestospecioj, kaj ili manĝas pli da arbarajn bestojn.

### Reproduktado
La nesto estas en granda arbotruo aŭ kaverno. La ino ripozas en la nesto dum pluraj semajnoj antaŭ ol ŝi demetas unu aŭ du senbrile blankajn ovojn. Kutime nestado komenciĝas de januaro ĝis junio, sed povas okazi preskaŭ iam ajn dum la jaro depende de la loko kaj klimataj kondiĉoj. La kovotempo estas de 42 tagoj. La masklo alportas manĝaĵon al la ino, kiu malofte forlasas la neston. La idoj naskiĝas kun senbrile griza lanugo kaj povas flugi post tri monatoj. La idoj restas dependaj de la gepatroj dum plilongigita periodo post elnestiĝo. Ilia vivodaŭro estas nekonata. Ili estas teritoriaj kaj sidemaj dum la tuta jaro.

## Konservostatuso
### Internacie
Ilia statuso ne estas tutmonde minacata.

### Aŭstralio
La Tenebra turstrigo ne estas listigita kiel minacata en la Aŭstralia Leĝo pri Mediprotekto kaj Biodiverseco-Konservado de 1999 (*Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999*). Tamen, ilia konservostatuso varias de ŝtato al ŝtato ene de Aŭstralio. Ekzemple:
* La Tenebra turstrigo estas listigita kiel *minacata * en la Viktoria *Flora and Fauna Guarantee Act* (1988). Laŭ tiu leĝo (*Act*), oni preparis planon *Action Statement* por la rekupero kaj estonta administado de tiu specio.
* En la konsila listo de minacata vertebrula faŭno en Viktorio de 2007, la Tenebra turstrigo estas listigita kiel *vundebla*.
* En la Novsudkimria Leĝo pri Konservado de Minacataj Specioj (*New South Wales Threatened Species Conservation Act*, 1995), la Tenebra turstrigo estas klasifikita kiel *vundebla*.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Bruce, M. D. (1999). "Family Tytonidae (Barn-owls)". En del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J. (eld.). *Handbook of Birds of the World*, Volume 5: Barn-owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 84-87334-25-3.
* Shawyer, Colin (1994). *The Barn Owl*. Hamlyn. ISBN 0-600-57949-2.
* Svensson, Lars; Zetterström, Dan; Mullarney, Killian; Grant, Peter, J. (1999). *Collins Bird Guide*. Harper & Collins. ISBN 0-00-219728-6.
* Taylor, Iain (2004). *Barn Owls: Predator-prey Relationships and Conservation*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-54587-7.
* Witherby, H. F. (1943). *Handbook of British Birds*, Volume 2: Warblers to Owls. H. F. and G. Witherby.

## Eksteraj ligiloj
*The Owl Pages
*Internet Bird Collection
*Foto de Tenebra turstrigo en arbotruo
*HBW Specipaĝo
*Birdlife species factsheet

Kategorio:Strigoformaj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Oceanio