open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Viktor Zabila

**Zabila Viktor** ukraine **Віктор Забіла** (1808-1869) - ukraina poeto. Naskiĝis en familio de et-bienulo. Lernis en Gimnazio de altaj sciencoj en Niĵino. 1825-1834 - servis en armeo. Estis amiko de Taras Ŝevĉenko, kiu pentris lian portreton. Multaj poemoj de la poeto fariĝis popolaj kantoj. Plenan verkaron de la poeto eldonis Ivan Franko en 1906.

Por Ukraina antologio poemon "''Forte bruas vent' en kampo''" esperantigis Denteto.

Zabila,Viktor
Carlos Saavedra Lamas

**Carlos SAAVEDRA LAMAS** (Bonaero, 1-a de novembro 1878 - 5-a de majo 1959) estis argentina politikisto, diplomato kaj juristo. Li ricevis la Nobel-Premion pri Paco en 1936.

Li studis Juron en la Universitato de Bonaero. Li estis deputito kaj poste Ministro de Justico kaj Publika Instruo (1915) kaj de Eksteraj Rilatoj (1932 - 1938), dum la prezidenta periodo de Agustín P. Justo.

Kiel Ministro li prezidis la Konferencon de Paco de Ĉako, en kiu partoprenis la registaroj de Brazilo, Ĉilio, Peruo, Urugvajo kaj Usono, dum kiu subskribiĝis armistico, kiu finis la Ĉakan Militon (1932 - 1935).

Li inspiris la t.n. *Kontraŭmilitan Pakton Saavedra Lamas*, subskribitan de 21 landoj, kaj kiu fariĝis internacia jura ilo kontraŭ la milito.

Pro tiuj ĉi agadoj li ricevis la Nobelpremion pri Paco en 1936.

Li poste dediĉis sin al la universitata kaj akademia vivo.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco
Kategorio:Argentinaj politikistoj
Kategorio:Argentinaj diplomatoj
Kategorio:Bonaeranoj
Markijan Ŝaŝkeviĉ

[eta|150px|La tombo de [Markijan Ŝaŝkeviĉ, la Liĉakiva tombejo, Lvivo / Lvovo]]
**Markijan ŜAŜKEVIĈ**,  (1811-1843) estis la plej granda poeto de la antaŭ-ŝevĉenka periodo. Li naskiĝis apud Lvivo en la familio de pastro. Lernis en seminario, frekventante samtempe klasojn en Lviva Universitato. Li pastris en kelkaj vilaĝoj. Mortis pro ftizo.

Kun la samseminarianoj Jakiv Holovackij kaj Ivan Vahileviĉ (oni nomis ilin Rutena triopo) li fondis la rondeton de progresema junularo, kiu celis plialtigi ukrainan kulturon en Galicio, fari primokatan kaj tiam senrajtan ukrainan popolan lingvon la lingvo literatura. En 1837 en Budapeŝto aperis kreita de la triopo almanako Dnistra Niksino, kien eniris multaj verkoj de Ŝaŝkeviĉ.

La poeto la unua en Galicio deklaris la ideon de unueco de la tuta ukraina popolo, prikantis ĝian heroan pasintecon, batalon kontraŭ socia kaj nacia subpremo.

Laŭ esprimo de Ivan Franko, "nova estis la spirito de la poezio de Ŝaŝkeviĉ, freŝa kaj originala; nova estis ĝia individua, subjektiva karaktero, kiu ebligas al ni en ĉiu verko, en ĉiu verso vidi la personecon de la poeto, lian simpatian naturon kaj sinceran koron. El la versaĵoj de Ŝaŝkeviĉ ĉe ni unuafoje ekblovis la poezispirito de la XIX jarcento".

Poemojn de la poeto por la Ukraina antologio esperantigis Hnat Jakimĉuk kaj Volodimir Pacjurko.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Ernea

**Ernea** [ernja] (, ) estas vilaĝo en Rumanio norde de Dumbrăveni. En 1910 ĝi havis 847 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 480 (rumanoj, 7% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1339. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Kis-Küküllő vármegye*). Administre ĝi apartenas al Dumbrăveni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Geraldo Alckmin

eta|Geraldo Alckmin en 2011

**Geraldo José RODRIGUES ALCKMIN Filho** (naskiĝinta la 7-an de novembro 1952) estas brazila kuracisto kaj politikisto. Li estis ŝtatestro de San-Paŭlio inter 2001 kaj 2006, kaj ree inter 2011 kaj 2018.

En 2006, li estis kandidato por prezidanteco de Brazilo, per la Partio por la Brazila Social-Demokratio (sama partio de Fernando Henrique Cardoso, kiu prezidis Brazilon inter 1995 kaj 2002). Li ricevis 39.968.369 balotojn (41,64% de la validaj balotoj) en la unua balotado kaj 37.543.178 (39,17% de la validaj balotoj) en la dua (kontraŭ Luiz Inácio Lula da Silva).

En neformalaj interparoloj, multaj maldekstruloj nomas lin *picolé de chuchu* ("ĉajota stang-glaciaĵo"), tio estas, aĵo sengusta, nek agrabla nek malagrabla, io, kion oni apenaŭ rimarkas. Tamen, la politikaj planoj de Alckmin estas ja malagrablaj al maldekstro. En la portugallingva Vikipedio, la artikolo kun tiu titolo direktas al la artikolo pri li.

Dum 2006, okaze de la balotado por prezidanteco, Alckmin fariĝis tre malbonfama inter vegetaranoj kaj veganoj pro tio, ke antaŭ la oficiala kandidatiĝo, en foiro pri brutbredado, li vestis ĉemizon de la kampanjo Coma Carne ("manĝu viandon") de la Instituto Procarne kaj deklaris sian apogon al la klaso de brutbredistoj.

## Notoj 

https://www.youtube.com/watch?v=rHKYs8Gfr4Q

https://www.youtube.com/watch?v=rHKYs8Gfr4Q

Kategorio:Brazilaj politikistoj
François Béranger

**François BERANGER** (naskiĝis la 28-an de aŭgusto 1937 en Amilly, Loiret; mortis la 14-an de oktobro 2003 en Sauve, Gard) estis franca kantisto, kiu famiĝis en la 1970-aj jaroj. Li mortis pro kancero en sia hejmo 66-jara.

François Béranger, poste trairi Alĝerion okaze de la Milito de Alĝerio, kiu ne aŭdacis diri ĝian nomon, estis laboristo en uzinoj de Renault en Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine) antaŭe komenci en kanzona kariero. Li famiĝis je la komenco de la 1970-a jaroj dum la renaskiĝo de la franca kanzono, influita de *folk*-muziko, instigita de malkonfirmadaj temoj, interalie flanke de Dick Annegarn, Catherine Ribeiro, Joan-Pau Verdier.
Kanzonoj kiel ''L'alternative*, *Rachel*, *Participe présent*, *Tranche de vie'' farigis lin kiel unu el la plej batalemaj voĉoj dum tiu epoko. Li partoprenis en la kreado de la muziko de la filmo de Gébé kaj Jacques Doillon, L'An 01.

Laste, Sanseverino registris kaj muzikis unu el liaj famaĵoj, ''Le tango de l'ennui*.

François Béranger tuj registris albumon teme de la kanzonaro de la kebekia Félix Leclerc. Li muzikis lastfoje en Parizo en septembro 2002 en la kabareto *Limonaire*. Lia lasta aperigo dum koncerto okazis por la invito de Sanseverino pro la kanzono *Le tango de l'ennui*.

## Kelkaj diskoj 
* Vinilo-diskoj (reeldonitaj kd-forma de Futur Acoustic):
** *Tranche de vie* 1970
** *Ça doit être bien* 1971
** *François Béranger*, (avec *Rachel*, *Le tango de l'ennui''...) 1973, l'Escargot
** *Le monde bouge* 1974, l'Escargot
** ''L'alternative'' 1975, l'Escargot
** *En public* 1977, l'Escargot
** *Participe présent*1978, l'Escargot
** *Joue pas avec mes nerfs* 1979, l'Escargot
** *Article sans suite* 1980, l'Escargot
** *Da Capo* 1982
** ''Tout le monde s'aime* 1984

* KD-oj:
** *Bravo à François Béranger*, 1989, CBS
** *Dure - mère* 1989, Justine
** *Exterminator* 1992
** *En avant !* 1997, Futur Acoustic
** *En public 98* 1999, Futur Acoustic
** *Profiter du temps* 2002, Futur Acoustic
** *Béranger chante Félix Leclerc* 2003, Futur Acoustic
** *Le vrai changement'' 3 cd + 1 dvd 2004, Futur Acoustic

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo « kanzono ribela » 
* Atesto
* Saluton al François Béranger 
* Futur acoustic  lia eldonisto.
* Diskaro detala  kaj komentita

Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Francaj kantistoj
Fofeldea

**Fofeldea** [fofeldja] (hungare: **Hóföld**, germane: **Hochfeld**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sibiu.

En 1910 ĝi havis 1 011 loĝantojn (rumanoj); en 1992 340 (66% rumanoj, 34% ciganoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Szeben vármegye*). Administre ĝi apartenas al Nocrich.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj 
*August Treboniu Laurian (17-a de julio 1810 - Bucureşti, 25-a de februaro 1881): filologo, historiisto, publicisto, politikisto. 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Galeș

**Galeș** [galeŝ] (hungare: **Szebengálos**, germane: **Gallusdorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Sibiu. Administre ĝi apartenas al Săliște (Sibiu).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 617 loĝantojn (rumanoj); en 1992 346 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas en 1383. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Gherdeal

**Gherdeal** [gerdjal] (hungare: **Gerdály**, germane: **Gürteln**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 353 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 59 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1532. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Bruiu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Ivano-Frankivsko

**Ivano-Frankivsko** () estas grava urbo en Ukrainio – centro de Ivano-Frankivska provinco. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

## Historio 
La loĝloko en la 2-a jarmilo grandparte estis parto de la Grandduklando Litovio, poste de Pollando-Litovio, kie ĝi ekhavis urborajtojn en 1662, ekde 1772 de la Aŭstria imperio (havante germanan urbonomon *Stanislau*) kaj ekde 1919 de Pollando (havante polan nomon *Stanyslawiw* ekde 1919, *Stanisławów* ekde 1921). Kiel multaj urboj de la regiono, ĝis komenco de la 1940-aj jaroj la urbo estis je granda parto juda kaj jidlingva, ĝia nomo estis סטניבסל (Stanislaŭ aŭ Stanislav, la lasta sono en la Internacia Fonetika Alfabeto estas β). En la ukraina lingvo la urbo neoficiale nomiĝis **Stanislav** (), ekde 1919 ĝis 1962 **Stanislaviv** (), ekde 1944 kadre de la Ukraina SSR tute oficiale. Ĝi ricevis sian novan ukrainan nomon en 1962 memore al la verkisto Ivan Franko, por plifortigi la ukrainan identecon de la urbo.

### Nazia okupado 
En oktobro 1941 pli ol 12 000 judoj en la urbo estis pafmortigitaj, la aliaj estis deportitaj al la nazia ekstermejo Bełżec/Belzec en 1942 kaj preskaŭ ĉiuj estis mortigitaj tie, ĝis la koncentrejo malinstaliĝis en januaro/februaro 1943. En la urbo, virino de juda origino kaj ŝiaj 2 filinoj estiĝis Atestantoj de Jehovo. Ili vivis en juda geto. Atestantoj de Jehovo eksciis, ke la nazioj planis ekzekuti ĉiujn judojn en la urbo, kaj ili organizis eskapon por la 3 virinoj. Riskante siajn proprajn vivojn, la Atestantoj kaŝadis tiujn judajn fratinojn dum la tuta tempo de la milito. La Soveta armeo okupis la urbon en 1944.

## Famuloj 
* Svjatlana Aljeksijeviĉ
* Feliks Falk

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de  estas
*  Panevėžys, Litovio
*  Rzeszów, Pollando

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ivano-Frankivsk (stacidomo)
* Internacia flughaveno Ivano-Frankivsk
* Trolebusa transporto en Ivano-Frankivsko


Kategorio:Urboj en Ivano-Frankivska provinco
Ghijasa de Sus

**Ghijasa de Sus** [giĵasa de sus] (hungare: **Felsőgezés**, germane: *Obergesäß*) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudokcidente de Mediaș. En 1910 ĝi havis 828 loĝantojn (rumanoj); en 1992 288 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas en 1636. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Alțâna.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Černá Voda (apartigilo)

**Černá Voda** estas nomo por pluraj lokoj de ĉeĥio.

*Černá Voda - municipo situanta en distrikto Jeseník
*Černá Voda (Orlické Záhoří) - domaro, parto de Orlické Záhoří situanta en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Glâmboaca

**Glâmboaca** [glımbŭaka[ (hungare: **Glimboka**, germane: **Hühnerbach**) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 475 loĝantojn (rumanoj); en 1992 266 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1322. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Szeben vármegye). Administre ĝi apartenas al Avrig.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Somera Mezeŭropa Renkontiĝo

La **SOmera MEzeŭropa REnkontiĝo** (**SOMERE**) estis Esperanto-renkontiĝo por la tuta familio.

Ĝi okazis ĉiusomere, pli frue dum du semajnoj, dum la lastaj jaroj nur dum unu. Partatempa ĉeesto eblis. Eblis loĝi en la domo aŭ en propra tendo, partopreni ĉe la manĝoj aŭ mem prepari ilin. Pro diversaj kaŭzoj ĝi ne plu okazoas ekde 2014.

## Lokoj 
* 11a SOMERE 2013 Dahlem-Baasem
* 10a SOMERE 2012 Jünkerath
* 9a SOMERE 2011 Kirchähr (oriente de Koblenz)
* 8a SOMERE 2010 Jünkerath
* 7a SOMERE 2009 Jünkerath
* 6a SOMERE 2008 (1a ĝis 17-a de aŭgusto) Kall-Krekel
* 5a SOMERE 2007 Jünkerath
* 4a SOMERE 2006 Jünkerath
* 3a SOMERE 2005 Wissen 
* 2a SOMERE 2004 Kall-Krekel
* 1a SOMERE 2003 Essen (Oldenburg)

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Somere

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
RAM

**RAM** havas plurajn signifojn:

***ram** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Ram Panjwani**
***RAM** estas parto de memorsistemo kaj memorilsistemo de komputilo. Ofte **RAM** estas sinonimo de **Ĉefmemoro**.
Șaroș pe Târnave

eta|Fortreso-preĝejo en Șaroș
**Șaroș pe Târnave** [ŝaroŝ pe tırnave] (, ) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Dumbrăveni. Administre ĝi apartenas al Dumbrăveni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj); en 1992  (rumanoj, 5 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas en 1283. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő vármegye). En la unua duono de la 14-a jarcento la vilaĝanoj konstruis tri-navan gotikan preĝejon, kiu en la 15-a jarcento estis detruita, kiel la tuta vilaĝo, de turkoj. Nova preĝejo, fortikigita kaj unu-nava, en formo de kruco, estis finkonstruita en 1422.

## Famuloj 
Ĉi tie naskiĝis Sándor Kiss (skulptisto).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Fulmomemoro

eta|dekstra|300px|USB-a fulm-memora flankaparato

**Fulmomemoro** – speco de memoro (RAM), kiu konservas datumojn ankaŭ sen elektro kaj, diference de memordiskoj uzas icojn kaj ne havas moviĝantajn partojn. Pro la lasta kvalito fulmomemoro estas unu el plej fidindaj specoj de memoro.

## Historia skizo 
La terminon "fulmmemoro" (angle *flash memory*) inventis en junio 1984 Shoji Arizumi, laboranto de la firmao Toshiba. Tio okazis post kiam lia estro, doktoro Fujio Masuoka, sendis al konferenco IEDEM, okazanta en San-Francisko, anoncon pri nova speco de energi-nedependa memoro. Inventinto de la memoro priskribis du arkitekturojn de la memoro: NOR kaj NAND. Sed amas-produktadon de fulmmemoro lanĉis la firmao Intel en 1988.

Tamen unuaj icoj de energi-nedependa memoro aperis pli frue ol estis inventita la termino fulmomemoro. En 1956 laboranto de la firmao American Bosch Arma Wen Chow unuafoje patentis programeblan memoron OTPROM. Tiam ankoraŭ ne ekzistis icoj, kaj bloko de OTPROM konsistis el matrico kun fandeblaj kondukiloj. Dum la programado la kondukiloj estis detruataj per uzo de alta tensio.

La sekva etapo de evoluigo de energi-nedependa memoro komenciĝis en 1967, kiam estis prezentita specimeno de EPROM – multfoje programebla memoro. La specon de memoro prezentis Bell Labs. En 1971 (samtempe kun la unua procesoro) la firmao Intel inventis unuan komercan specimenon de EPROM: la icojn *1701* kaj *170*, kiuj estis reprogrameblaj per ultraviola radiado tra speciala fenestreto. La speco de EPROM ricevis la nomon UV-EPROM. Similaj icoj de fulmomemoro estis produktataj ĝis mezo de 90-jaroj.

En 1974 la firmao Intel lanĉis la produktadon de la ico EEPROM **2816**. La esplorojn pri perelektre reprogramebla memoro gvidis Ĝorĝ Prelegos kaj ĝuste tiuj ĉi icoj estis rektaj prauloj de la nunaj specoj de fulmomemoro. Bazo de EPROM kaj EEPROM estas transistoro kun glitanta direktilo, kiun inventis ĉe Intel Don Froĥman. Kaj en postaj jaroj, malgraŭ evoluo de teknologioj, principoj de funkciado de fulmmemoro ne ŝanĝiĝis.

Kategorio:Komputila memoro
Ghijasa de Jos

**Ghijasa de Jos** [giĵasa de ĵos] (hungare: **Alsógezés**, germane: **Untergasess**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sibiu.

En 1910 ĝi havis 719 loĝantojn (rumanoj); en 1956 736 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1319. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Nagy-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Nocrich.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Țichindeal

**Țichindeal** [cikindjal] aŭ **Cichindeal** [ĉikindjal] (hungare: **Cikendal**, germane: **Ziegenthal**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sibiu. En 1910 ĝi havis 588 loĝantojn (rumanoj, ciganoj); en 1992 152. Ĝia unua mencio skriba estas el 1350. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Nocrich.

## Etimologio 
La germana nomo, de kiu fonetike deriviĝas la rumana kaj hungara, laŭvorte signifas "kapra valo"; sed probable la parto "Ziegen-" devenas de la vorto "sikulo", ĉar sikuloj iam tie gardis la landlimon. En la latina la vilaĝo estis nomata *Valle Siculorum* (valo de la sikuloj).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Dosiero:Viehbrandzeichen 10-03 Zikenthal.jpg|Historia brulmarko por brutoj de Țichindeal
Dosiero:TichindealSB_(119).jpg|Preĝejo en Țichindeal
Dosiero:RO_SB_Tichindeal_2011.1.jpg|Enirejo al la vilaĝo

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sibiu
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Distrikto Rimavská Sobota

**Distrikto Rimavská Sobota** estas sudorienta distrikto en regiono Banská Bystrica.
Ĉefa urbo de distrikto estas Rimavská Sobota. Distrikto najbaras kun distrikto Lučenec kaj distrikto Poltár (okcidente); kun Hungario (sude); kun distrikto Brezno (norde) kaj oriente kun distrikto Revúca. 

En historio ĝi apartenas  al Gömör kaj Kis-Hont kaj Nógrád (reĝa departemento). 


Rimavská Sobota
Rimavská Sobota
Ploské

**Ploské** aŭ *Ploske* povas esti:

*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo vidu Ploské (distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo),
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Revúca vidu Ploské (distrikto Revúca).
Distrikto Revúca

**Distrikto Revúca** [revuca] estas orienta distrikto en regiono Banská Bystrica.
Ĉefa urbo de distrikto estas Revúca. Distrikto najbaras kun distrikto Rimavská Sobota (okcidente); kun Hungario (sude); distrikto Brezno (norde) kaj oriente kun distrikto Rožňava (regiono Košice).

En historio ĝi apartenas al Gemer.


Revúca
Revúca
H.E.A.R.

**H.E.A.R.** estas organizaĵo sen profita celo dediĉita al preventado de la perdo de aŭdipovo, precipe pro laŭta rokmuziko. La siglo estas konsistas el la komencliteroj de la anglaj vortoj "Hearing Education and Awareness for Rockers" (*Edukado kaj Konscienco pri Aŭdipovo por Rokmuzikistoj*).  H.E.A.R. estas fondita en 1988 de la rokmuzikisto Kathy Peck kaj kuracisto Flash Gordon, M.D. (tiel!) post kiam Kathy eksuferis tiniton kaj aŭdoperdon post muzikado kun la muzikgrupo The Contractions.  Kathy ofte portas orelŝtopilojn en sia monujo, kaj klopodas distribui ilin ĉe rok-koncertoj.

La komenca mono por formi la organizaĵon venis de gitaristo/lirikisto Pete Townshend (ano de The Who), kiu suferas tiniton rezulte de laŭtaj sonvolumenoj ĉe koncertoj de sia grupo, kaj pro aparta incidento dum viva prezentado de My Generation, kiam la tamburisto Keith Moon ekbruligis eksplodaĵojn ene de sia tamburaro proksimege de Townshend.

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo (anglalingva)

Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Walter Mehring

eta|Walter Mehring
**Walter MEHRING** (naskiĝis la 29-an de aprilo 1896, mortis la 3-an de oktobro 1981) estis germana verkisto. Li estas rigardata unu el la plej gravaj satiristoj de la Vajmara Respubliko.

## Vivo 
Kiel filo de kantistino kaj la publicisto Sigmar Mehring li naskiĝis en Berlino. De 1914 ĝis 1915 li studis arthistorion en Berlino kaj Munkeno, ekde 1915 li publikigis unuajn verkojn en la ekspresionisma ĵurnalo *Der Sturm*.

De 1916 ĝis 1918 li soldatservis en la Unua Mondmilito. Poste li aniĝis al la Berlina dadaisma movado, kaj ekde 1920 li laboris por diversaj politikaj kabaredoj.

De 1921 ĝis 1928 Walter Mehring laboris kiel korespondanto de germanaj gazetoj en Parizo, poste li revenis al Berlino. Ĉefe per satiraj poemoj kaj kanzonoj li atakis la politikon siatempan, kio lin famigis, sed ankaŭ elvokis akran kritikon. Lia dramo *Der Kaufmann von Berlin* (= La komercisto de Berlino) el la jaro 1929, kiu primokis la gajnantojn de la tiutempa inflacio, eĉ kaŭzis skandalon.

Walter Mehring frue avertis pri la danĝero de la naziismo, kaj la nazioj reagis malpermesante liajn verkojn. En 1933 Mehring elmigris, unue al Francio, poste al Usono. En 1953 li revenis al Eŭropo, vivis interalie en Munkeno, kaj en Zuriko, kie li en 1981 mortis.

## Verkaro 
Lia plej fama verko estas la prozaĵo *The Lost Library* (= La perdita biblioteko), kiu en 1951 aperis anglalingve kaj en 1952 (*Die verlorene Bibliothek*) unuafoje en la germana lingvo. Li dediĉis la verkon al la biblioteko de sia patro, kiu dum la fuĝo de la nazioj perdiĝis kaj tiel respegulis la senefikon de literaturo kaj kulturo dum la nazia regado.

### Pliaj verkoj 
* *Das politische Cabaret* (1920)
* *Das Ketzerbrevier* (1921)
* *Europäische Nächte* (1924)
* *In Menschenhaut, aus Menschenhaut, um Menschenhaut herum* (1924)
* *Neubestelltes abenteuerliches Tierhaus* (1925)
* *Westnordviertelwest oder über die Technik des Seereisens* (1925)
* *Algier* (1927)
* *Paris in Brand* (1927)
* *Der Kaufmann von Berlin* (1929)
* *Arche Noah S.O.S.* (1931)
* *Und euch zum Trotz* (1934)
* *Müller : Chronik einer Sippe von Tacitus bis Hitler* (1935)
* *Die Nacht des Tyrannen* (1937)
* *Verrufene Malerei* (1958)
* *Morgenlied eines Gepäckträgers* (1959)
* *Berlin - Dada* (1959)
* *Kleines Lumpenbrevier* (1965)
* *Briefe aus der Mitternacht 1937-1941* (1971)
* *Chronik der Lustbarkeiten. Gedichte, Lieder und Chansons 1918-1933* (1981)

Mehring, Walter
Banujo

**Banujo** aŭ **bankuvo** estas, ofte ovala ujo, en kiu povas bani sin homo (eblas ankaŭ bani en ĝi dombeston).
'
La naturaj banujoj, kiuj troviĝas en la naturo kiel lagetoj ĉe varmegaj akvofontoj, estis uzataj jam ekde la praepoko far homoj. La romianoj kaj aliaj popoloj inventis la banokulturon kaj konstruis banejojn kun basenoj (pelvoj) el ŝtono.

Banujoj ekzistas el la plej diversaj materialoj. Unuaj banujoj estis el ligno. Longtempe estis uzitaj banujoj el zinkita lado, kiuj troviĝis ĉefe en kuirejo aŭ en lavejo. Poste, dum la 18-a jarcento vendiĝis emajlitaj banujoj, unue el gisfero, kaj ekde la komenco de la 1970-aj jaroj el ŝtala lado. Nuntempe oni fabrikas banujojn el sintezaj, artefaritaj materialoj kiel plasto (akrilo) kaj kompozitoj. Pro altaj fabrikadokostoj kupraj kaj marmoraj banujoj estas maloftaj.

## Banujoj en artoj 
[eta|dekstra|200px|*[La morto de Marat*, de Jacques-Louis David]]
* La pentristo Jacques-Louis David bildigis Jean-Paul Marat, la popolan heroon de la franca revolucio, mortigitan en lia banujo en 1793, en sia pentraĵo *La morto de Marat*.
* La popartisto Tom Wesselmann titolis en 1963 unu el siaj grandformataj araĵoj *"Bathtub No.3"* (banujo numero 3, Museum Ludwig, Kolonjo).
* La humuristo kaj desegnisto Loriot elektis banujon scenejo de absurda komunikado en la desegnofilmo: *"La anaso restos ekstere!"*

## Vidu ankaŭ 
* Arkimedo
* banejo
* banĉambro
* banado
* banŝaŭmo
* bideo
* lavujo
* pelvo
* saŭno
* tino

Dosiero:Badewanne (fcm).jpg|Banujo en banĉambro
Dosiero:Bath (washtub).jpg|Bankuvo, Banujo
Dosiero:Clawfoot bathtub.jpg|Bankuvo kun piedoj
Dosiero:Ella's Deluxe Walk In Bath Tub.jpg| Banujo kun flanka pordo
Dosiero:Bath by David Levine.jpg|Virino en bankuvo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Filmeto pri la historio kaj fabrikado de banujo  
* Fabrikado de banujo plasta, bildita rakonto ĉe *Sendung mit der Maus* 
* http://www.wdrmaus.de/sachgeschichten/badewanne 
* http://www.oldhouseweb.com/how-to-advice/5-points-to-ponder-when-choosing-a-clawfoot-tub.shtml Kiel elekti banujon kun piedetoj 

Kategorio:Mebloj
Kategorio:Ujoj
Tinito

**Tinito** () estas la aŭdado de ĝena bruo (ofte fajfado), ne reale produktita de iu ajn sona fonto, nek interne nek ekstere de la korpo. Taksoj varias ke pro ĝi suferas inter 10 kaj 15 procentoj de homoj, kies plejmulto fine rezignacias kaj sufiĉe bone lernas toleri ĝin. Nur por 1 aŭ 2 procentoj de homoj ĝi fariĝas signife grava problemo, kaŭzante tre ĝenan malbonigon de ilia vivkvalito. Ĝi povas okazi pro diversaj korpaj kaj mensaj kaŭzoj. Ofte ĝi rezultas el vundo al la orela internaĵo pro laŭtegaj sonoj.

Preskaŭ ĉiam tinito estas subjektiva fenomeno kaj tial oni ne povas mezuri ĝin objektive. Ofte specifa situacio estas klinike taksata per simpla skalo el "malgrava" al "katastrofa" depende de ĝiaj influoj , ekzemple sur dormo kaj sur ĉiutagaj kutimaj agoj.

Ĉar temas pri malbonfarto ankoraŭ ne sufiĉe esplorita, bedaŭrinde ne ekzistas finofara kuracado. Ankaŭ inter la kuracistoj, eĉ inter la specialistoj mem, regnas granda nescio pri tinito kaj ili ofte nur preskribas pororelajn medikamentojn, aŭ ekzamenojn por kontroli anomaliojn en la aŭdodukto kaj finfine konsilas simple atendi esperante, ke la bruo ĉesiĝos, aŭ forsalutas la pacienton per "nenio estas farebla, vi devas lerni kunvivi kiel eble plej bone kun la problemo!".

Por serioze analizi la aferon kaj taŭge prezenti la simptomojn kaj la propran klinikan historion al kuracisto, oni devus raporti pri  la atakoj de tinito laŭ kvar parametroj: loko, ofteco kaj daŭro, kaj tipologio. Rilate la lokon, oni povas aŭdi la bruon en unu orelo, en ambaŭ aŭ en la kapo. Rilate oftecon kaj daŭron, tinito povas aperi nur de tempo al tempo aŭ senĉese. Laŭ ĝia tipologio, oni povas malkovri, ke la bruo estas sinkronigita kun la korpulsado aŭ la spirado. Kelkaj kuracistoj klopodas analizi tiniton laŭ la biologiaj ritmoj kaj aparte la "ĉirkaŭtaga" ritmo, tio estas laŭ karakteriza periodo de 24 horoj.

Do, oni povas sin dediĉi al analizo de propra tinito kiel al hobio kaj tiel pasigi iom da tempo. Sed strikte ligita al tiu ĝena malbonfarto fripone floras, aparte helpe de interreto, vera industrio de senefikaj terapioj.

Ĉiuokaze, por via persona avantaĝo aŭ por atentigi viajn konatulojn, indas ekscii pri la friponaĵoj ligitaj al nereala "kuracado de tinito". En la plej bonŝanca kazo, sufiĉe multekosta rimedo povus verŝajne havi nur etan psikologian "placeboefikon".

Jen ne kompleta listo de friponaj "kuraciloj por tinito": lasero, vazodilataj medikamentoj, vitaminoj, kuracado de nukartrozo, dentkuracistaj terapioj kaj eĉ la fama "terapio de retrejnado por tinito", kiu tre malofte havas iun hazardan efiketon.

## Eksteraj ligiloj 
Esperanta Retradio: *Tinito - kio estas tio?,* la 4an de septembro 2024.

Kategorio:Orelo
Kategorio:Malsanoj
J2000.0

**J2000.0** estas la aktuale norma astronomia epoko. Ĝi egalas precize al la juliana dato 2451545.0 laŭ Tera Tempo (TT), aŭ la 1-a de januaro 2000, je tagmezo TT. Tio estas ekvivalenta al la 1-a de januaro 2000, je 11:59:27.816 laŭ Tempo Atoma Internacia (TAI), aŭ la 1-a de januaro, 2000, je 11:58:55.816 laŭ Universala Tempo Kunordigita (UTK).
Caĥuroj

**Caĥuroj** (memnomo *jiĥbi*) estas orient-kaŭkazia etno, loĝanta en la sudo de Dagestano kaj en la nordo de Azerbajĝano. La komunuza nomo de la etno venas de Caĥur — nomo de granda caĥura vilaĝo en Dagestano.

Caĥuroj parolas en la caĥura lingvo, parenca al la lezga. Plejmulto de ili parolas ankaŭ la rusan, la azerbajĝanan aŭ la lezgan.

Kredantoj estas muslimoj.

## Eksteraj ligiloj 
* www.narodru.ru: Цахуры 
* Цахуры

Kategorio:Naĥ-dagestanaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Etnoj en Azerbajĝano
Gusu

Gusu (hungare: **Kisludas**, germane: **Giesshübel**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sibiu. En 1910 ĝi havis  949 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 350 (rumanoj, 20% germanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1296. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Ludoş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Sako

**Sako** estas mola ujo el tolo, ledo, papero aŭ cetera materialo kun malfermaĵo ĉe la supro, por enteni iajn aĵojn.

La vorto sako povas havi rekte la sencon de monujo.

La grandeco de sakoj povas esti tre variaj, monujo estas malgranda sako, hejmaj rubosakoj povas esti 100 aŭ 120 litrojn grandaj, industriaj sakoj eĉ pli grandaj.

## Sakostrato (senelirejo) 
Strato ne havanta elirejon (la enirejo estas ankaŭ elirejo). Analoge estas sakovojo.

## Vidu ankaŭ 
* dormosako
* dorsosako
* mansako

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (20) proverboj pri sako en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Ujoj
Hașag

**Hașag** [haŝag] (hungare: **Hásság** [ha:ŝŝa:g], germane: **Haschagen**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Mediaș. Administre ĝi apartenas al Loamneș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1.087 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 592 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas en 1263. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Aron Cotruș (2-a de januaro 1891 – Usono, 1963): poeto, publicisto.
* Veturia Dimoftache-Dordea (*20-a de novembro 1939): muzikologino, instruistino.
* János Teofil Fabini, fondinto de la hungara okulkuracado

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Fântânele (Săliște)

**Fântânele** [fıntınele] (hungare: **Szebenkákova**, germane: *Krebsbach*) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Sibiu. Administre ĝi apartenas al Săliște.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 896 loĝantojn (rumanoj); en 1992 321 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas en 1366. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Szeben).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Sibiu
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sibiu
Boris Becker

.

Li gajnis en Wimbledon por la unua fojo en 1985, kiam li aĝis 17 jarojn.

La  li atingis la plej altan rangon en la Asocio de Tenisaj Profesiuloj.

Boris Becker loĝas en Montekarlo, Monako.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Montekarlanoj
Kimi Räikkönen

**Kimi-Matias RÄIKKÖNEN** (IPA ['kimi 'ræik:ønen], Esperanta prononco proksimuma **ki**mi **raj**konen), naskita la  en Espoo, Finnlando, estas finna aŭtosportisto, la monda ĉampiono en la klaso Formulo Unu en 2007.

Räikkönen komencis sian karieron veturigante *kart*-aŭtojn. En 1999 li transiris al la brita klaso *Formula Renault*, kie li estis tiom sukcesa, ke post testoj pri kapablo en Formulo Unu li akiris kontrakton kun la svisa teamo Sauber kaj unuafoje stiris F1-aŭton en la konkursa sezono 2001. La jarojn 2002–2006 li estis teamano de McLaren, kaj per ties Mercedes-oj atingis la duan lokon en la mondĉampionadoj de 2003 kaj 2005. Ekde 2007 li ŝoforas por Ferrari, kaj jam en sia unua jaro kiel Ferrari-ano li atingis la mondpinton. En la mondĉampionado de 2008 li estis la tria. En 2009 li estis la sesa. Ekde 2010 li kuras en ralioĉampionado kun la teamo Citroën.

En novembro de 2011 Räikkönen faris 2-jaran kontrakton kun la teamo Lotus Renault, kio signifas ke li revenos al la klaso Formulo Unu en 2012.

Kategorio:Finnoj
Kategorio:Pilotoj de F1
Kategorio:Naskiĝintoj en Finnlando
Landvojo

**Landvojo** estas vojo, plej ofte ŝoseo, kiun zorgas la lando aŭ regno, en kiu ĝi situas.

Kutime landvojoj trairas plurajn partojn (regionojn, provincojn) de la lando, tiel ke estus malkonvene lasi al tiuj partoj la zorgadon. La zorgado fare de la lando certigas unuecan staton de la vojoj kaj ebligas planadon el la vidpunkto de longdistancaj vojaĝoj aŭ transportoj. Krome landvoja sistemo ebligas plibonigi la trafikajn kondiĉojn al kaj tra malriĉaj regionoj, kiuj ne kapablus mem financi la konstruadon de altkvalitaj vojoj.

En kelkaj landoj la landvoja sistemo ampleksas ĉiujn aŭtovojojn kaj aldone pliajn, ne nur-aŭtajn vojojn. Iuj mondregionoj kreis superlandajn vojsistemojn, ekzemple Ameriko (Tut-Amerika Ŝoseo) kaj Eŭropo (eŭropaj ŝoseoj).

## Ekzemploj
* Argentino: Nacia vojo (*ruta nacional*)
* Italio: Ŝtata vojo (*strada statale*)
* Pollando: Pola landvojo (*Droga krajowa*)

Kategorio:Vojoj
Biblioteko de Babelo

La **Biblioteko de Babelo** (hispane "La biblioteca de Babel") estas internacie konata fikcia rakonto fare de la argentina verkisto Jorge Luis Borges. La romano priskribas bibliotekon, en kiu troviĝas ĉiuj penseblaj libroj kaj ĉiuj tiuj libroj estas de sama formato kaj grandeco. La libroj estas ordigitaj hazarde, aŭ sen ordo, kaj la biblioteko per si mem antaŭas la homaron kaj estas senfina.

## Precizaj parametroj 
Ĉiu libro havas 410 paĝojn, sur ĉiu paĝo estas 40 linioj kaj en ĉiu linio troviĝas 80 signoj. La teksto estas skribita sole per 22 diversaj literoj, al kiuj aldoniĝas ankoraŭ la punkto, la komo kaj la spaceto, tiel ke la nombro de diversaj signoj uzataj en la libroj estas sume 25.

## Fono 
la rakonto ripetas la temon de la eseo de Borges en 1939 "La Totala Biblioteko" ("La Biblioteca Totala"), kiu siavice agnoskas la pli fruan evoluon de tiu ĉi temo de Kurd Lasswitz en lia rakonto de 1901 "La Universala Biblioteko" ("*Die Universalbibliothek*" ) kaj de lia alia verkaĵo *Traumkristalle* ("sonĝaj kristaloj").

## Vidu ankaŭ 
* Babelo

## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta teksto de *La biblioteca de Babel* (hispane)
* traduko en Esperanto en la eksa retejo *yksi.org*, arkivigita en junio 2006)

Kategorio:Hispanlingva literaturo
Kategorio:Fikciaj universoj
Kategorio:Fikciaj konstruaĵoj
Viktor Coj

eta|200ra|Poŝtmarko de Rusio, Viktor Coj, 1999, 2 rub. (Michel 762, Scott 6548)|alternative=|maldekstra
**Viktor Coj** (;  — ) estas koredevena ruslingva poeto, roka kantisto kaj kinoaktoro. Li estis ekstreme populara en la 1980-aj, sed ankaŭ nun liaj kantoj restas ŝatataj kaj aŭskultataj. Ĉirkaŭ lia persono formiĝis vera kulto, kiu 30 jarojn post lia tragika morto plu ekzistas en ĉiuj rusparolantaj landoj.

Ekzistas provoj traduki la kantojn de Coj en Esperanton, ekzemple tiuj de moskva denaskulo Dmitrij Ŝevĉenko ("Saluton, la lasta hero'" kaj aliaj).

Kino () estis bando de sovetunia rok-muziko formita en Leningrado en 1982. La bandon kunfondis kaj estris Viktor Coj, kiu verkis la muzikon kaj vortumojn por preskaŭ ĉiuj el la kantoj de la bando.

## Biografio 
* 21-a de junio 1962 — Viktor Coj naskiĝis en Leningrado en la familio de instruisto de gimnastiko Valentina Ivanovna Coj kaj inĝeniero Robert Maksimoviĉ Coj. Viktor estis la sola infano en la familio.
* 1969 — Komencis studi en la mezlernejo, kie laboris lia patrino.
* 1974-77 — Studas en arta lernejo, kie aperas bando «Ĉambro numero ses»ru gvide de Maksim Paŝkov.
* 1977 — Finis okjaran nepran studon en mezlernejo kaj ekzameniĝis por ekstudi en la Arta lernejo Serov.
* 1978 — Estis eksigita el la lernejo "pro malbona studado". Eklaboras en fabriko kaj studas en vespera lernejo.
* Somero de 1981 — Kun Aleksej Ribin kaj Oleg Valinskij fondas bandon "Garin kaj hiperboloidoj"ru.
...
* 19-a de aŭgusto 1990 — Viktor Coj estis subterigita en la tombejo Bogoslovskoj en Sankt-Peterburgo.

## Post la morto de Coj 
La  je 12:28 Viktor Coj pereis en aŭta kolizio apud Riga. Restis nefinita lia vica albumo, kiun la sambandanoj Kasparjan kaj Tiĥomirov decidis finfari. En decembro de la sama jaro "La Nigra Albumo" estis prezentita al publiko en leningrada rok-klubo. Bando Kino okupis la unuajn lokojn en sukcesolistoj de la tuta Sovetunio, ĉie aperis (ĝis nun facile troveblaj en ajna urbo) grafitioj *KINO*, *Coj, vi vivas!*, *Coj, ni estas kun vi* ks. Tamen kun la morto de Viktor Coj fakte finiĝis historio de la rokbando, kiun li gvidis.

La rusa vikipedio, malgraŭ kelkaj protestoj, pri la morto de Coj daŭre citas la ofendan rimŝercon *Coj podavilsja macoj* (Coj misglutis macon), kiu onidire estis iam populara en malvastaj interretaj rondoj.

## Filmografio 
# 1986 — Йа-хха ("Ja-ĥĥa", dokumenta video)
# 1986 — Рок ("Roko", dokumenta video)
# 1986 — Конец каникул ("Fino de ferioj")
# 1988 — Асса ("Assa")
# 1988 — Игла ("Nadlo")
# 1989 — Оно ("Ĝi")
# 1989 — Последний герой ("La lasta heroo")
# 1990 — Город ("Urbo")

## Eksteraj ligiloj 
* Kinoman.net: paĝaro de ŝatantoj de V. Coj kaj de la rokbando "Kino"  (rekta ligo al la paĝo kun mp3-dosieroj)
* 

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Rokkantistoj
Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Sovetiaj aktoroj
Kategorio:Sovetiaj kantistoj
Kategorio:Sovetiaj gitaristoj
Kategorio:Sovetiaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
50000 Kvavaro

**50000 Kvavaro** (Quaoar) estas tre granda transneptuna objekto, nome kubevano, "klasika" objekto de la Kujper-zono, la regiono de la astroj glaciaj.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la 4-an de junio 2002 la astronomoj Chad Trujillo kaj Mike Brown ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio en Pasadena, Usono.

## Nomo 
Antaŭ ricevi la nomon Kvavaro, ĝi nomiĝis provizore *2002 LM60*.

La nomo Kvavaro (angla literumo *Kwawar*, hispana *Quaoar*) venas el la mito pri kreado de la Tongvaoj, nordamerikaj indianoj, kiuj vivas proksime de Los-Anĝeleso.

## Ecoj 
Kvavaro verŝajne plenumas la kriteriojn de la klaso preskaŭplanedoj, kiun la IAU enoficigis la ; por Michael E. Brown, ĝi havas dimensiojn de 1920×1540×990 km, taksita per , maso kaj radiometria mezuro, kaj estas preskaŭ certe nanplanedo.

La diametro estis mezurita de la Hubble-teleskopo je 1250 ± 50&nbsp;km. Ĝi estas pli malgranda ol Eriso, Plutono, kaj Sedno, sed pli granda ol Iksiono. Ĝi estas klasika kujperzona objekto, kun orbita periodo de proksimume 286 jaroj.

## Satelito 
Oni scias ke ĝi havas almenaŭ unu lunon: Vejvoto.

Tiu satelito estas malkovrita la  de Michael E. Brown kaj T.-A. Suer uzinte observojn per la kosmoteleskopo Hubble, anoncita la . Ĝi havas diametron 81 ± 11&nbsp;km, orbitan  de 13 800 ± 1000&nbsp;km kaj  de 12,26 ± 0,58 tagoj.

## Ringo 
eta|Kvavaro, ĝia ringo kaj Vejvoto (maldekstre), artista vido
eta|Orbita diagramo de la Kvavara sistemo

**50000 Kvavaro** estas la tria malgranda korpo ĉirkaŭ kiu estis malkovrita kaj konfirmita planeda ringo, post Kariklo kaj Haŭmeo.

En februaro 2023, astronomoj malkovris malproksiman ringon per observoj de kaŝadoj inter from 2018 kaj 2021. La ringo orbitas je distanco de 4,148,4 ± 7,4 km, pli ol sepoble la radiuso de Kvavaro kaj duoble ol la Limo de Roche.

La ringo ne estas unuforma, ĝia radiusa larĝo varias inter 5 kaj 300 km, ĝi estas pli opaka (kaj densa) tie, kie ĝi estas mallarĝa, kaj forte neregula laŭ ĝia cirkonferenco. Ĝi similas la ringo F de Saturno, tio, kiu implicas la ĉeeston de malgrandaj lunoj ene de la ringo, kiuj perturbas ĝin.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  (50000) Quaoar kaj Weywot; paĝo de Wm. Robert Johnston
*  Listo de Konataj Transneptunaj Objektoj (kaj aliaj eksteraj sunsistemaj objektoj); el ''Johnston's Archive'
*  Glacimondo rande de la sunsistemo artikolo ĉe Astronews.com
*  Raporto en naturo super akvoglacio
*  Grando, formo, albedo kaj atmosfera limo de la TNO (50000) Quaoar per plurŝnuraj stelaj kaŝadoj, F. Braga-Ribas kaj aliaj, el *The Astrophysical Journal*, Volumo 773, Num. 1; 22-a de julio 2013
*  Kaŝado far'de (50000) Quaoar (28-a de majo 2019) el *Lucky Star project*
*  50000 Kvavaro el "Sunsistemo atingebla per musklalo"

Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Kubevanoj
Kategorio:Nanoplanedoj
Kategorio:Planedaj ringoj
Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo
Kategorio:Malkovrita de Michael E. Brown
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de la Monto Palomar
Pičín

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en regiono de Příbram. Pri parto de municipo Jankov en regiono de Votice temas artikolo Pičín (Jankov).*

**Pičín** () estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Příbram, troviĝanta 7&nbsp;km de urbo Příbram. Vivas ĉi tie  (). Somere ties nombro plikreskas je posedantoj de granda nombro de refreŝigejaj objektoj.

La vilaĝo estiĝis en la 13-a jarcento. En malprofunda valkaldrono, kiu donis al ĝi nomon - Pěčina. El la malnovĉeĥa lingvo pase la nomo ŝanĝiĝis en Pičína kaj fine en la jaro 1750 en Pičín. Plua klarigo de la nomo estas derivigo de latina *Piscina*, tio estas fiŝlago, da kiuj estas en la ĉirkaŭaĵo granda kvanto.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el tempoj de Přemysl Otakar la 2-a. Tiu ĉi reganto mencias pri Pičín kiel pri sia eminenta bieno. El 1289 estas la unua skriba informo pri dominaĵo de Pičín, kultura kaj historia memorigaĵo, pri preĝejo de Naskiĝo de Virgulino Mario. Sed ekzistas ankaŭ ankoraŭ unu skribmencio kaj tiu estas pergamena dokumento farita en Prago la 20-an de novembro 1289, kiu mencias paroĥon. Pičín estas do logike pli malnova, se ĉi tie jam en 1289 ekzistis paroĥo.

En 1320 la paroĥo kaj la preĝejo fariĝas posedaĵo de Ordeno de maltezaj kavaliroj. Tiutempe estis konstruita ŝoseo el Strakonice - Pičín tra Blatná, Březnice kaj Příbram.

Longjaran tradicion havas en Pičín lernejaferoj. Enskribaĵoj tuŝas ĝis la jaro 1680.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj

Pičín - fara.JPG|Paroĥestrejo
Pičín - nádrž.jpg|Rezervujo
Pičín - pohádková země.jpg|Fabela mondo

Kategorio:Municipoj en distrikto Příbram
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Příbram
Kategorio:Setlejoj en Brda montetaro
Fujimura Shinichi

**FUJIMURA Shinichi** (藤村 新一, naskiĝis la 4-an de majo 1950) estas japana amatora arkeologo, kiu falsis elfoŝaĵojn, trovitaĵejojn, ĝis kiam oni senvualigis lin en 2000.

Fujimura ekstudis 1972 arkeologion kaj antaŭhistorian epokon. Tiutempe li laboris en metia kompanio. Li famiĝis en 1981 kiam li trovis onidirajn restaĵojn aĝajn je 40 000 jaroj.

Dum la jaroj li fosis en 180 arkeologiaj lokoj de Japanio kaj iĝis pli kaj pli fama kaj rekonata. Li akiris pozicion ĉe *Paleolitika Instituto de Tohoku*.

La 23-an de oktobro 2000, Fujimura kaj lia teamo anoncis sensacian trovon de arkeologiejo, aĝa je 570 000 jaroj (en Kamitakamori proksime al Tsukidate, Prefektejo Mijagi).

Post ĉ. du semajnoj (5-an de novembro) la gazeto Mainichi Shimbun aperigis bildojn pri Fujimura, kie li estis enfosanta la trovotaĵojn. Sekvatage li rekonis la falsadon en gazetara konferenco. Li volis trovi la plej malnovajn trovitaĵojn el la ŝtonepoko, en Japanio.

Kategorio:Japanaj sciencistoj
Listo de ĉinaj pentristoj

Jen **listo de ĉinaj pentristoj**:
* Tang
** Guanxiu 貫休 (贯休)

* Song
** Sòng Huī Zōng 宋徽宗

* Yuan (Jŭan)
** Fang Congyi (Fang Congji) 方从义

* Ming
** Zhū Dā (Ĝu Da) 朱耷
** Chóu Yīng 仇英
** Táng Bó Hǔ 唐伯虎
** Zhou Chen (Ĝoŭ Ĉen) 周臣

* Qing
** Méi Qīng 梅清

* Nuntempaj:
** Qi Baishi 齐白石
** Feng Zi-Kai
** Xú Bēi Hóng 徐悲鸿
** Zhāng Dà Qiān 张大千
** Yú Fēi Àn 于非闇
** Fù Bào Dàn 傅抱石
** Lí Xióngcái (黎雄才)
** Lu Yanshao (陆俨少)
** Wang Shiyan 王时焰
** Wáng Jiǔjiāng 王久江
** Cai Jin 蔡锦

Ĉinaj pentristoj
Commodore 64

La **Commodore 64** [Komodor 64] (aŭ CBM64) estas la plej konata porhejma komputilo de la usona firmao Commodore International. Ĝi datiĝas de la komenco de la porhejmaj kaj porhobiaj komputiloj.

Pri la temo estas Portalo:Komputilo

eta|300ra|Commodore 64-komputilo

## Ecoj 
La aparaton oni surmerkatigis en la jaro 1983. La komputilujo estis speco de dika klavaro. La komputilo mem troviĝis sub la klavoj. Monitoro por bildo kaj sono estis televidilo. La komputilo laŭ la Guinness-libro de rekordoj estas la plej ofte vendata komputilo iam ajn.

La numero 64 indikas la kvanton de labormemoro.

## Eblecoj 
La sistemo baziĝas je la procesoro MOS 6510, varianto de la MOS 6502-procesoro kaj estis ekipita kun la VICII (*video-interfaca ico*) kaj SID6581 (*soninterfaca ico*), danke al kiuj la aparato havis sufiĉe bone evoluigitajn grafikajn kaj sonajn eblojn.

Tiaj ebloj ĉe la IBM-kongruaj komputiloj kaj klonoj nur multajn jarojn poste aperis. Kun Commodore-65, komputilo unuafoje ekhavis malbazajn soneblecojn. La SID-ico estis kompleta sonsintezilo, kiu estis perprograme stirita. Ĝis hodiaŭ tiu ĉi ico estas tre ŝatata, ĝi estas konsiderata kiel unu el la plej gravaj icoj iam ajn. Ankaŭ la VICII-ico estis tre malbaza por la komenco de la 1980-aj jaroj.

eta|220ra|1541 disketujo

## Storo 
Por povi registri programojn kaj datumojn, oni uzis kasedon. La komputilo uzis altajn sonojn por registri ciferecajn datumojn. Tio ĉi estis tre malrapida procezo; daŭris ofte ĝis 10 minutojn, ĝis kiam programo estis ŝargita. Per helpprogrametoj kia "Fast" eblis tion plirapidigi, sed tiam la procezo iĝis malpli fidinda.

Poste eblis ligi diskedujon. La plej konata diskedujo estas la 1541. Tiu ĉi funkciis pri disketo de 5¼". Je ĝi eblis konservi ĝis 170 kb da datumoj.

## Programaro 
Programoj por la CBM64 estis tre multaj: tre seriozaj porlaboraj programoj, sed precipe ludoj konatigis la komputilon. Nederlandaj kaj germanaj komputilaj revuoj publikigis kodon, kiun oni povis kopi-tajpi kaj kontrol-kompili per checksum.

Tekstredaktilo de la CBM64 nomiĝis Easy Write.

## Bankroto 
Commodore 64 estis siatempe tre moderna sistemo, sed bedaŭrinde la firmao Commodore bankrotis. Tulip Computers fine de la 1980-aj jaroj provis revivigi la CBM-grupon, sed ne sukcesis en tio.

Post Commodore 64 venis Commodore 128 kaj Amiga.

## Nostalgio 
Pere de imitilo, per kiu oni imitas la CBM64 ene de moderna operaciumo, ludoj kiaj Pacman, Choplifter kaj Frogger estis revivigitaj. Konataj imitiloj estas CCS64, Frodo kaj Denise, kiu estas tradukita al esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
* C64.COM: Anglalingva retejo pri malnovaj ludoj por la Commodore 64 (C64).

Kategorio:Aparataro de Commodore
Miĥajlo Petrenko

**Miĥajlo PETRENKO**, ukraine **Михайло Петренко** (naskiĝis en 1817 en Slovjansko, nun Donecka provinco, mortis samloke en 1862) estis ukraina romantika poeto. Li lernis en la Ĥarkiva Universitato. Lin vizitis Taras Ŝevĉenko en 1859. Liaj du poemoj *Ĉielo* (Rigardas mi ĉielon) kaj *Prenus mi banduron* (ambaŭ esperantigis Volodimir Pacjurko) delonge fariĝis popolaj kantoj.

## Literaturo 
* Михайло Петренко: Життя і творчість. - К., 2013. - 218 с.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Peter Kühnel

**Peter KÜHNEL** (naskiĝis la 5-an de junio 1947 en Hamburgo) estas germana inĝeniero, kiu ekde 1968 komence studis, poste laboris kaj nun loĝas en Berlino kiel fakulo pri urba trafiko kaj urboplanado. Li denaske parolas Esperanton, same kiel lia fratino Elke Kern-Kühnel. Inter la fino de 1969 kaj la fino de 1970 li unu jaron oficis kiel prezidanto de Germana Esperanto-Junularo (GEJ). Li de multaj jaroj instruas Esperanton en la Teknologia Universitato de Berlino. Krome, li regule zorgas pri okazigo de Somera festo en Michendorf, kiu okazas en malgranda vilaĝo Michendorf inter Berlino kaj Potsdamo, kie situas unu Esperanto-domo: Rilate al la Esperanto-Domo Michendorf, li estas la prezidanto de la asocio, kiu administris la domon de 1992 ĝis 2011, antaŭ ol la domo transiris al la esperanta entrepreno *EsperantoLand*.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de GEJ
Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto en Berlino
1234-regulo

**1234-regulo** – kvazaŭregulo priskribata uzon de klingo-serviloj. La regulo sonas jene: kompare kun tradiciaj serviloj, kun komparebla kalkulpovo, klingo-serviloj okupas duoble plimalmulte da loko, uzas trioble plimalmulte da energio kaj kvaroble plimalmultekostas. Tielmaniere produktantoj de serviloj esprimas preferojn de uzo de nova servila arkitekturo.

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Interreto
Kategorio:Komputilo
Kategorio:Komunikado
Kategorio:Aparataro