open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Colin Farrell

**Colin James FARRELL** (n. la 31-an de majo 1976 en Castleknock, Irlando) estas irlanda aktoro ĉefe en kino. Li interpretis protagonistajn rolojn kiel Aleksandro la Granda aŭ de Sony Crockett *Miami Vice* (2006). Grandas 1,78 m kaj estas unu el la plej "multekostaj" holivudaj aktoroj.

## Biografio 
Farrell kreskis en Castlecknok, Irlando. Filo kaj nevo de eksfutbalistoj. Eamon Farrell, lia patro inkulkis amon por la futbalo sed dum la adoleskeco li malkovris lian veran pasion: interpretado kaj dramarto.
Farrell geedziĝis en 2001 kun la aktorino Amalia Warner, kvankam lia edziĝo nur daŭris kvar monatojn. Oni atribuas al li diversajn amoradojn. Post la divorco li rilatiĝis kun Demi Moore kaj Britney Spears. Dum la filmado de "**Aleksandro la Granda**" havis mallongan amrilaton kun Angelina Jolie.

## Kariero 
Liaj unuaj aperoj en filmoj estis en *La malhela zono*, *Krimulo kaj piulo* kaj *Tigerland* de Joel Schumacher, unua usona filmo de Colin.
En julio 2001 li geedziĝis al la aktorino Amelia Warner, de kiu li divorciĝis post kelkaj monatoj. La modelulino Kim Bordenave estas la patrino de lia sola filo, James.

Aliaj filmoj, en kiuj aktoris Colin Farrell, estas ''Hart's War*, *The Recruit* kaj *Phone Booth*. En 2004 la aktoro rolis Aleksandron la Grandan en filmo reĝisorita de Oliver Stone.

Lia lasta filmo kun konata reĝisoro estas *La sonĝo de Casandra'' de Woody Allen, kie Farrell kaj Ewan McGregor rolas kiel du apartaj fratoj.

## Filmaro 
### Televido 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Irlandaj aktoroj
Kategorio:Televidaktoroj
Kategorio:Teatruloj‎
Kategorio:Naskiĝintoj en 1976
Kategorio:Naskiĝintoj en Irlando
Epidermolizo blaziga

maldekstre|eta|180px|Kvin-jaro-aĝa knabo kun denaska epidermolizo blaziga
eta|180px
eta|180px|"Ruĝa rubando" - simbolo de komunumo de malsanaj je *epidermolizo blaziga* kaj iliaj parencoj
La **epidermolizo blaziga** (**EB**) (latine: *Epidermolysis Bullosa*) estas genetika malofta malsano karakterizita per ekstreme rompiĝema haŭto kaj ofta formiĝo de blazoj rezulte de minimuma mekanika frotiĝo aŭ traŭmato.

## Eksteraj ligiloj 
* DebRA - the Dystrophic Epidermolysis Bullosa Research Association of America
* DebRA - UK site. There are similar sites in Canada, Australia, New Zealand and Ireland to find more local information and support.
* 
* Stanford EB Research Update  posted via the EB Medical Research Foundation

Kategorio:Heredaj malsanoj
Kategorio:Haŭtmalsanoj
Kategorio:Maloftaj malsanoj
Orawka

**Orawka**, hungare **Oravka** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. Inter 1899-1918 la oficiala hungara nomo estis *Kisárva*.
eta|220px|maldekstre|Orawka troviĝas en la ruĝa provinco
eta|Ligna preĝejo de Orawka

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj:

## Situo 
Orawka situas en Karpatoj, en valo, laŭ ĉefvojo Kraków-Slovakio. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 4 km-ojn for.

## Historio 
Polo Jerzy Wilga fondis tie vilaĝon en 1585. Paroĥo konstruiĝis en 1650. En 1910 loĝis tie 629 da homoj, plejparte poloj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.
eta|Fajrobrigadejo

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto de 1656, la muropentraĵoj pretiĝis en 1711
* iama doganejo

## Famuloj 
En la iama Oravka naskiĝis
* arkivisto Elek Dedinszky
* profesoro Román Brunkala.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Piekielnik

**Piekielnik**, hungare **Pekelnik** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski.
eta|maldekstre|Piekielnik troviĝas en la ruĝa provinco
eta|Panoramo de Piekielnik

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 2100
* Poŝtkodo: 34-472
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 28' N, 19° 46' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo, fine de montara vojo. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 7, Trstená 20 km-ojn for.

## Historio 
Grandbienulo Francisko Thurzó fondis la vilaĝon en la 16-a jarcento. En 1910 loĝis tie 1239 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 ĝi apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo
* malnovaj loĝdomoj

## Famuloj 
En la iama Pekelnik naskiĝis hungaria tradukisto János Tomcsányi.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Podwilk

**Podwilk**, slovake **Podvlk**, hungare **Podvilk** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski.
eta|maldekstra|Preĝejo en Podwilk
eta|dekstra|240px|Podwilk troviĝas en la ruĝa provinco

## Geografio 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 640 m
* Loĝantaro: 2200
* Poŝtkodo: 34-722
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 33' N, 19° 44' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, ĉe kunfluejo de 2 rojoj, laŭ ĉefvojo Kraków-Slovakio. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 9 km-ojn for.

## Historio 
Wilczk fondis la vilaĝon en 1585, donanta sian nomon por la nova vilaĝo. En la 17-a jarcento luterana preĝejo konstruiĝis, post jarcento malkonstruiĝis. En 1910 loĝis tie 1271 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1767, la ĉefbildo troviĝas en Slovakio

## Famuloj 
En la iama Podvilk nakiĝis hungara monaĥo Ármin Vendel Várszély.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Podsarnie

**Podsarnie**, hungare **Szárnya** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. La historia hungara nomo estis **Orawka Srednia**.
eta|dekstra|240px|Podsarnie troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 750
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 34' N, 19° 48' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo, fine de montara vojo, ĉefvojo Kraków-Slovakio troviĝas ne tro for. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 14 km-ojn for.

## Historio 
La unua juĝisto estis figuro *Sarna*, donanta sian nomon por la nova vilaĝo. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo estis limpasejo de Hungario, sekve tie doganejo funkciis. En 1910 loĝis tie 419 homoj, plejparte poloj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste ĝis 1923 provizore al Ĉeĥoslovakio, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 ĝi apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵo 
* ligna sonorilturo el la 18-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Béla Kelemen

**KELEMEN Béla** estis rumanuja hungara lingvisto naskita en Csíkkozmás la 28-an de oktobro 1913 kaj mortinta en Kluĵo la 8-an de decembro 1982.

## Biografio 
Béla Kelemen la mezlernejon finis en Târgu Secuiesc kaj li havigis diplomon de instruisto pri la rumana lingvo kaj literaturo, romanistiko kaj latina lingvo en la Universitato de Koloĵvaro en 1935. Ĝis 1945 li instruis en la romia katolika ĉefgimnazio de Kluĵo. Ekde 1945 ĝis 1950 li instruis en la Bolyai Tudományegyetem. Ekde 1950 li laboris en la *Instituto de Lingvistiko* de Kluĵo ĝis sia pensiuliĝo. Ĝis 1978 li estis ĉefsekciestro, la ĉefredaktoro de la vortaroj de rumana-hungara kaj hungara-rumana. Inter 1957 kaj 1968 li estis ankaŭ universitata profesoro en la katedro de la rumana lingvoscienco. Li estis ano de la redakcio *Cercetări de Lingvistică* kaj Nyelv- és Irodalomtudományi Közlemények, de la tiu de lasta ekde 1964 li estis vicĉefrespondecredaktoro. Lia ĉefa esplorkampo estis la leksikografio kaj leksikologio. Sub lia gvido aperis dum jardekoj la rumana-hungara kaj hungara-rumana vortaroj. Li partoprenis ankaŭ en la laborojn de la *Dicţionarul limbii române* kaj de la *Erdélyi Magyar Szótörténeti Tár*. Li priokupiĝis modernan lingvoteorion kaj statistikajn metodojn. Li tradukis hungaran lingvon el verkoj de Nicolae Bălcescu, Mihail Sadoveanu kaj Barbu Stefănescu Delavrancea.

## Verkoj ĉefaj 
* *Noţiuni generarlede gramatica română* (Bukarest, 1957);
* *Helyesírási tájékoztató* (kun Mózes Gálffy kaj Gyula Márton, Bukarest, 1969);
* *Magyar helyesírási szótár* (red., kun Dezső Balogh, Gálffy Mózes kaj Attila Szabó T., Bukarest, 1978).

## Literaturo 
* Balogh Edgár: A szótárszerkesztő öröksége (Utunk, 1982. 52. sz.);
* Köllő Károly: K. B. emlékezete (Igazság, 1982. dec. 26);
* Méhes György: Aki két életre való munkát végzett (A Hét, 1983. 2. sz.).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kelemen, B
kelemen, B.
Podszkle (Malgrandopolio)

**Podszkle**, hungare **Podskle** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sacz, en Distrikto Nowotarski.
eta|dekstra|240px|Podszkle troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro:
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, en valo de rojo, meze de sakovojo. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 12, Bukowina-Osiedle 4 km-ojn for.

## Historio 
Polaj rifuĝintoj fondis la vilaĝon en la 16-a jarcento. Antaŭ la 1-a mondmilito Bukowina-Osiedle aliĝis al tiu vilaĝo. Tiam la hungara nomo estis **Bukovinapodszkle**. Ĝis 1918 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste la ĉeĥoslovakia armeo okupis la departementon 2 jarojn. Ekde 1920 tiu zono apartenis al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Trybsz

**Trybsz**, hungare **Újterebes**, slovake **Tribš** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sacz, en Distrikto Nowotarski. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Tribs**.
eta|dekstra|240ra|Trybsz troviĝas en la ruĝa provinco
eta|dekstra|280ra|Malnova bildo de Trybsz
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 800
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 25' N, 20° 9' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Łapsze Niżne troviĝas 9, Nowy Targ 12, Jabłonka (Malgrandopolio) 40 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1439. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario de 1567

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Czarna Góra (Malgrandopolio)

**Czarna Góra**, hungare *Feketebérc*, slovake *Čierna Hora*, germane *Schwarzberg* estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sacz, en Distrikto Tatrzański. La vilaĝonomo en ĉiuj lingvoj signifas: Nigra-monto. La historia hungara nomo estis **Csarnagura**.
eta|dekstra|240px|Czarna Góra troviĝas en la ruĝa provinco
eta|dekstra|240px|Czarna Góra
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KTT
* koordinatoj: 49° 23' N, 20° 7' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, meze de sakovojo. Nowy Targ troviĝas 15 km-ojn for.

## Historio 
Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Heinrich Molenaar

**Heinrich Molenaar** (naskiĝis la 16-an de junio 1870 en Saarbrücken, mortis 1965). Li laboris kiel instruisto kaj dum sia tuta vivo okupiĝis pri la etika demando, kiel vivi en sia animo en konkordo kun dio. Li engaĝis sin kontraŭ vakcinado, faris prelegojn pri la positivismo de Auguste Comte kaj inventis la planlingvon Universal, en kiun li tradukis grandan parton de la Biblio, poemojn,  prozon kaj dramojn. Molenaar ankaŭ verkis kelkajn sonetarojn. La Franca-Germana Ligo, kiun li fondis, klopodis kontribui al konsento kun la Francio antaŭ la Unua Mondmilito.

Kategorio:Lingvokreintoj
Sándor Aranyosrákosi Székely

**ARANYOSRÁKOSI SZÉKELY Sándor**  estis hungara verkisto, unitariisma episkopo naskita la 13-an de septembro 1797 kaj mortinta en Marosszentkirály la 27-an de januaro 1854.

## Biografio 
En la jaro 1814 Aranyosrákosi Székely komencis pristudi teologion kaj juron en Kolozsvár. En 1816 li iĝis kunlaboranto de revuo Erdélyi Magyar Museum. Ekde 1820 li studis teologion en Vieno. Post du jaroj en 1822 li estis pastro kaj instruisto en Torda kaj en 1832 translokiĝis al unitariisma kolegio de Kolozsvár, kie li en 1836 fariĝis direktoro de la kolegio. Ekde 1838 li estis eklezidistrikta ĉefnotario kaj poste en 1843 vicepiskopo, ekde 1845 episkopo.

## Verkoj 
* *Unitárius énekeskönyv* (Kolozsvár, 1837);
* *Az unitária vallás történetei Erdélyben* (Kolozsvár, 1839);
* *Erdélyország történetei* (Kolozsvár, 1845);
* *A székelyek Erdélyben* (Régi magy. Kvtár I. Bp., 1897).

## Literaturo 
* Jakab Elek: A. Sz. S. (Figyelő, 1882). Kiss Ernő: A Zalán futása és A székelyek Erdélyben (Egyet. Phil. Közl. 1900).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj
Kategorio:Hungaraj unitariaj pastroj
Makemako (planedoido)

[eta|Kio estas nanaj planedoj? Video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]
**136472 Makemako** (oficiale: *Makemake*; simbolo: 16px|🝼) estas planedoido, nome kubevano, orbitanta Sunon ekster la orbito de la oka planedo Neptuno. Laŭ la decido de la Internacia Astronomia Unio en junio 2008 Makemako, pro ĝia absoluta magnitudo malpli ol 1, Makemako nomiĝis kiel ĝi estu nanoplanedo kaj do ankaŭ plutonoido, kaj en julio 2008 ricevis sian propran nomon. Antaŭe Makemako estis konata sub la provizora nomo *2005 FY9*. Ĝi estis malkovrita en 2005 de Mike Brown, Chad Trujillo kaj David L. Rabinowitz.

La absoluta magnitudo (lumeco) M de Makemako ŝanĝiĝis de 2005 ĝis 2008 de -0,3 ĝis -0,5, verŝajne pro kondensado de ĝia maldika atmosfero. La taksata diametro estas ĉirkaŭ tri kvaronoj de Plutono.

La nomo de Makemako venas de la nomo de la rapanuia diaĵo Makemake.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
## Eksteraj ligiloj 
* Makemake (Le système solaire à portée de votre souris – *La Sunsistemo musklake atingebla*) 

Kategorio:Sunsistemo
Kategorio:Nanoplanedoj
Kategorio:Malkovrita de Michael E. Brown
Kategorio:Malkovrita de Chad Trujillo
Kategorio:Malkovrita de David L. Rabinowitz
Rzepiska (Malgrandopolio)

**Rzepiska**, slovake **Repiská**, hungare **Répásfalu** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Tatrzański.
eta|dekstra|240ra|Rzepiska troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro:
* Poŝtkodo: 34-532
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KTT
* koordinatoj: 49° 22' N, 20° 9' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, la mapo ne indikas vojon. La plej proksima vojo estas 2 km-ojn for.

## Historio 
Ĝis 1918 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesófalu, ĝis kiam ĉeĥoslovakia armeo okupis. Ekde 1920 Rzepiska apartenas al Pollando, dume en 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio, poste denove al Pollando.

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Jurgów

eta|dekstra|240px|Jurgów troviĝas en la ruĝa provinco
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Jurgów
eta|dekstra|300px|Jurgów
**Jurgów**, slovake **Jurgov**, hungare **Szepesgyörke** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Tatrzański.

* Areo: 8 &nbsp;km²
* Supermara alteco: 760 m
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 34-532
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KTT
* koordinatoj: 49° 21' N, 20° 8' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ ĉefvojo Nowy Targ-Slovakio. Jurgów estas limotrapasejo, kvankvam la vilaĝo troviĝas iomete for de Slovakio. Zakopane kaj Nowy Targ troviĝas po 19, Kraków 100 km-ojn for.

## Historio 
Ĝis 1918 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesófalu, ĝis kiam ĉeĥoslovakia armeo okupis. Ankaŭ Pollando pretendis tiu ĉi vilaĝon. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio, poste al Pollando. Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas senĝene trairebla.

## Vidindaĵoj 
* katolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Sebastiano el la 1670-aj jaroj, en 1811 kaj en 1869 tute rekonstruiĝis, en 1881 turo el ŝtono alkonstruiĝis
* domo de vilaĝojuĝisto (*Zagroda Sołtysów*) de 1861, nun apartenas al muzeo
* segila akvomuelejo, ankaŭ nun funkcianta

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Akvofalo de Szklarka

eta|maldekstra|250px|**Akvofalo de Szklarka** vintre
**Akvofalo de Szklarka** () troviĝas en la norda parto de montaro Gigantmontaro, kaj estas dua akvofalo post la Akvofalo de Kamieńczyk (27 m alteco) laŭ alteco en ĉi montaro.

La akvofalo troviĝas je 520 m s.m. kaj havas altecon 13,3 m. La akvofalo kuŝas iomete alte ol enbuŝo de rojo Szklarka en Kamienna sur pitoreska loko ĉirkaŭita per miksita arbaro.

Ĝiaj akvoj falas tra larĝa kaskado, karakterize mallarĝiĝataj al subo kaj turniĝataj spirale, kie kreas erozia kaldrono. Ĉe akvofalo estas kabano Kochanówka, kiu estas nur unua konstruaĵo de ĉi tipo sur teritorio de Piechowice, proksime de limo kun Szklarska Poręba.
La akvofalo estas la plej admiranta akvofalo en polaj Gigantnontaroj pro tio, ke li troviĝas proksime ĉe aŭtovojo E65 preter Szklarska Poręba.

En XIX jarcento super la akvofalo estis konstruita per turista grupo Towarzystwo Karkonoskie (Riesengebirgsverein) kluzon, post kia malfermado aperis dum momento efekta falo de akvo.

## Aliro 
Al akvofalo iras de parkejo larĝa piedvojo, kiu finiĝas per rigarda plataĵo. Aliro je la tereno de parko estas pagita. La akvofalo estas ankaŭ por rolseĝuloj alirebla.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de polaj akvofaloj

## Eksteraj ligiloj 
Dokumenta filmo "Der Kochelfall im Riesengebirge" (germane)

Kategorio:Silezio
Kategorio:Akvofaloj en Gigantmontaro en Pollando
Dalmata lingvo

**Dalmata lingvo** estas la sola mortinta latinida lingvo. La dalmata estis iam parolata en la Balkana duoninsulo, kiel natura loka evoluo de latino. Ĝian gramatikon rekonstruis Bartoli fine de la 19-a jarcento elde la lastaj homoj, kiuj memoris paroli aŭ aŭskulti ĝin en sia junaĝo, kaj helpe de arkivaj dokumentoj, lingvaj interferoj en aliaj tekstoj kaj interferoj en la serbokroata kaj venecia lingvoj parolataj en la regiono. Mollà kaj Viana notas la jenajn etapojn en ĝia anstataŭo en diversaj lokoj: antaŭ la 7-a jarcento en la Istria duoninsulo, komence de la 11-a jarcento en insulo Cres/Chreso, fine de la 15-a en la regiono de Dubrovnik/Ragusa kaj, finfine, en la lastaj jaroj de la 19-a jc en insulo Krk/Veglia.

## Specimeno 
(Patro Nia)

Tuota nuester, che te sante intel sil,
Sait santificuot el naun To.
Vigna el raigno To.
Sait fuot la voluntuot Toa, coisa in sil, coisa in tiara.
Duote costa dai el pun nuester cotidiun.
E remetiaj le nuestre debete,
Coisa nojiltri remetiaime a i nuestri debetuar.
E naun ne menur in tentatiaun,
Miu deleberiajne dal mal.

Kategorio: Orientlatinida lingvaro
Kategorio: Mortintaj latinidaj lingvoj
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Leet

**Leet** (foje reproduktata l33t, aŭ l337) estas alfabeto, kiu estas uzata en la Interreto. Leet uzas Askion por anstataŭigi la latinan alfabeton. La nomo Leet venas el la angla vorto "elite" (Esperante "elita"). Dialektoj de Leet ekzistas en multaj retforumoj.

## Ortografio 
## Morfologio 
**La -xor sufikso**

*-xor* aŭ *-zor* (respektive prononcatas *sor* kaj *zor*) estas sinonimo por *-ulo*.

**La -age sufikso**

*-age* (prononcatas *aĝ*) estas sinonimo por *-iĝ*.

**La -ness sufikso**

*-ness* (prononcatas *nes*) estas sinonimo por *-ec*

**Verba sufikso**

Angle, la sufikso *-ed* iĝas ''-'d'' (ekzemple, "He pwned" iĝas "He pwn'd"). Esperante, la sufiksoj *-is*, *-it*, kaj *-int* respektive iĝas ''-'s*, *-'t*, kaj *-'nt*.

**La -& sufikso**

Angle, *-&* (prononcatas *and*) anstataŭigas *-and*, *-anned*, *-ant* (ekzemple, "sandbox" iĝas "s&box").

**La -zorz sufikso**

*-zorz* estas sinonimo por *-oj* kaj *-eg''.

## Ekzemploj 
Jen ekzemploj de Esperantaj vortoj skribitaj per la Leet-alfabeto:

* Esperanto → 35p324n70
* Lingvo Internacia → 11n9v0 1n732n4c14
* Saluton → 541u70n
* Kiel vi fartas? → k131 v1 f42745?
* Mi fartas bone → m1 f42745 80n3
* Bonvenon → 80nv3n0n
* Pardonu → p42d0nu
* Bonan matenon → 80n4n m473n0n
* Bonan vesperon → 80n4n v35p320n
* Bonan nokton → 80n4n n0k70n

## Vidu ankaŭ 
* Arto ASCII
* Japana miensimbolo, Miensimbolo
* Reta ĵargono anglalingva
* Binara kodo

Kategorio:Alfabeto
Dante's Peak (filmo)

'''''Dante's Peak'''* (*Pintmonto de Dante*), estas usona filmo de Roger Donaldson, aperinta en 1997.

## Temo 
Kvar jarojn post la morto de sia kunulino dum vulkana elŝpruco en Kolumbio, vulkanologo Harry Dalton estas dungita de usona servo de geologia vaĉo (USGS), ie en la nord-okcidento de Usono.

Iun tagon, post signoj de seisma aktiveco estis enregistritaj en *Pintmonto de Dante'', vulkano de Pelée-a tipo de la Ĉeno de Kaskadoj, en la ŝtato de Washington, la servo sendas lin por "rutina" vaĉ-misio, la vulkano estante konsiderata kiel estingita depost jarcentoj.

Doktoro Dalton alvenas en Dante's Peak, urbeto situanta ĉe la piedo de la vulkano, dum festo, en kiu Rachel Wando, urbestrino de la urbo, ricevas premion por "dua plej agrabla urbo de Usono", dum investantoj pretas lanĉi konstruajn programojn en la urbeto.

La alveno de vulkanologo kompreneble ne plaĉas al la urbestraro, kiu timas ke investantoj malkvietiĝos pri signoj de vulkana aktiveco. Post la malkovro de du gejunuloj brogitaj kaj asfiksiitaj dum banado en varma fonto proksime al la vulkano, La servo de geologia vaĉo tamen devas sendi tutan teamon por plenumi pli grandan vaĉon kaj fari serion da kompletaj mezuroj.

La akumulo de signoj montrantaj tujan vekiĝon de la vulkano kondukas la aŭtoritatojn plani, vole-nevole, kvietan evakuon de la urbeto. Tamen la starto de elŝpruco kaj la minaco de piroklasta elfluo rezultigas kolektivan sinsavan panikon...

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: ''Dante's Peak''
* Reĝisoro: Roger Donaldson
* Scenaro: Leslie Bohem
* Produktaj firmaoj: Pacific Western kaj Universal Pictures
* Produktoroj: Gale Anne Hurd kaj Joseph M. Singer
* Kunproduktoroj: Marliese Schneider
* Ekzekutiva produktoro: Ilona Herzberg
* Asocia produktoro: Geoff Murphy
* Asocia kunproduktoro: Staci A. Hunter
* Originala muziko: John Frizzel, laŭ temo de James Newton Howard
* Foto-direktoro: Andrzej Bartkowiak
* Muntado: Conrad Buff, Tina Hirsch kaj Howard E. Smith
* Dekoroj: J. Dennis Washington
* Kostumoj: Isis Mussenden
* Devenlando: Usono
* Daŭro: 112 minutoj
* Ĝenro: Katastrofa filmo
* Aperdato:  (Usono)

## Rolularo 
* Pierce Brosnan: Doktoro Harry Dalton
* Linda Hamilton: Rachel Wando, urbestrino de Dante's Peak
* Jamie Renée Smith: Lauren Wando, filino de Rachel
* Jeremy Foley: Graham Wando, filo de Rachel
* Elizabeth Hoffman: Ruth, bopatrino de Rachel
* Charles Hallahan: Doktoro Paul Dreyfus, responsulo de la teamo de USGS
* Grant Heslov: Greg, teĥnikisto de USGS
* Kirk Trutner: Terry, teĥnikisto de USGS
* Arabella Field: Nancy, teĥnikistino de USGS
* Tzi Ma: Stan, teĥnikisto de USGS

## Vidu ankaŭ 
* Vulkano

## Eksteraj ligiloj 
* Dante's Peak en IMDB
* Dante's Peak en IMDB

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1997
Pasiecznik (Malsupra Silezio)

**Pasiecznik** – [elparolu: *pasieĉnik*] estas vilaĝo en Pollando en Malsupra Silezio en Distrikto Lwówek Śląski en Komunumo Lubomierz en izera montetaro. Ĝis la jaro 1945 la vilaĝo nomiĝis *Spiller*.

En la vilaĝo troviĝas preĝejo patronata de „Arkianĝelo Mikaelo” el la 19-a jarcento. Ene oni povas ekvidi manieran lignan baptujon el la jaro 1602, barokan ĉefan altaron, malfrue gotikajn ŝtonajn skulptaĵojn de Sankta Anna kaj Sankta Johano, ŝtonajn portalojn kun duonronda arko kaj fenestrajn kradojn.

Image:POL Pasiecznik village.JPG|Vilaĝo Pasiecznik.
Image:Pasiecznik kościół1.jpg|Preĝejo patronata de “Arkianĝelo Mikaelo”.
Image:Pasiecznik kościół5.jpg|Ĉepreĝeja tombejo.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* http://www.lubomierz.pl/ (pole)
* Mapa turystyczna: *Góry i Pogórze Kaczawskie*. Vroclavo 1984 (pole)

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Lubomierz
Mitulo

eta|dekstra|235px|Vivante sur rokobordo
[eta|maldekstra|235px|Vivante kun [marglanoj sur rokbordo]]
235px|eta|dekstra|Mortintaj mituloj
eta|maldekstra|235px|Mituloj sur la strando
eta|dekstra|235px
eta|maldekstra|235px
eta|dekstra|235px
maldekstra|eta|300px|Kuiritaj mituloj
La **Mitulo**  (*Mytilus edulis*) estas duvalva molusko.

La specio foje ankaŭ nomiĝas 'ordinara' aŭ 'manĝebla mitulo'.

Mituloj estas kiel 'marfrukto' konata ingredienco kaj riĉa je mineraloj, fosforo, fero kaj vitaminoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Mituloj-frititaj terpomoj

## Eksteraj ligiloj 
*  SoortenBank.nl  priskribo kun bildoj
*  Animal Diversity Web: *Mytilus*

Kategorio:Moluskoj
Ça n'empêche pas les sentiments (filmo)

'''''Ça n'empêche pas les sentiments'''* (*Tio ne malhelpas sentimentojn'') estas franca filmo de Jean-Pierre Jackson aperinta en 1998.

## Temo 
La amikeco inter du viroj, fariĝintaj reprezentantoj de vin-faristo, estas perturbata de la alveno de ĉarma kaj bela junulino, kiu enamiĝas al unu el ili.

Depost du jaroj, Félix ne plu pagas pensionon al sia edzino, kiu sendas al li justic-asignanton. Siaflanke, Raoul forlasas Odette post dek jaroj da komuna vivo kaj senlaboreco. Ambaŭ viroj hazarde renkontiĝas kaj dungiĝas kiel reprezentantoj de la vin-keloj de «Gai Vendangeur» (Gaja vinberisto), en Bretonio. Entreprenemaj kaj humurplenaj, ambaŭ kunuloj tamen malsukcesas. Damberlot, ilia ĉefo, minacas maldungi ilin. Félix kaj Raoul renkontas belan junulinon nomitan Eliane. Ili provdungas ŝin kaj plezure konstatas ke la vendoj plimultiĝas dank'al la ĉarmo de la fraŭlino. Félix amindumas Eliane, kio malplaĉas al Raoul, kiu montras pli kaj pli grandan malbonhumoron…

## Teĥnikaĵoj 
*Titolo: ''Ça n'empêche pas les sentiments''
*Reĝisoro: Jean-Pierre Jackson
*Scenaro: Philippe Chevalier, Jean-Pierre Jackson, Régis Laspalès, Jean-Jacques Peroni
*Produktoro: Maurice Bernart
*Foto: Nara Keo Kosal
*Muntado: Amina Mazani
*Rol-disdono: Bruno Levy
*Kostumoj: Claire Gerard-Hime
*Formato: Kolora
*Ĝenro: Komedio
*Daŭro: 100 minutoj
*Devenlando: Francio
*Aperdato: 

## Rolularo 
*Philippe Chevallier: Félix
*Régis Laspalès: Raoul
*Cécile Bois: Eliane
*Luis Rego: Bernard, trinkejestro
*Jackie Berroyer: Asignisto
*Sylvie Joly: Hotelestrino
*Myriam Mézières: Samantha
*Jean-François Dérec: Reprezentanto
*Agnès Soral: Odette
*Jean-Marie Maddeddu: Damberlot
*Jean-François Gallotte: Direktoro de superbazaro
*Jean-Jacques Peroni: Trink-kelnero en hotelo
*Franck-Olivier Bonnet: Estro de Mistific
*Vanessa Kula: Virino en plaĝo
*Jules Peroni: Knabeto en bazaro
*Albert Algoud: Ĝendarmo
*Raymond Gil: Veterano
*Yves Belluardo: Fiŝmaristo 1
*Michel Vivier: Fiŝmaristo 2
*Seymour Brussel: Garaĝisto
*Laurent Lebras: Akceptisto
*Christiane Laborde: Funebra vidvino
*Charly Oleg: Li mem
*Renée Le Calm: Klientino en Mistific (ne kreditita)

## Komento 
*Félix kaj Raoul veturas per aŭto Panhard 17B L9 fabrikita en 1964 aŭ 1965. Ĝi estis produktita en 2998 ekzempleroj.

## Eksteraj ligiloj 
* Ça n'empêche pas les sentiments en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1998
Teraj akompanantoj

Tero havas nur unu :
* Luno
Sed Tero havas ankaŭ du aliajn naturajn akompanantojn:
* 3753 Cruithne,
* 2002 AA 29.
Tiuj ne estas veraj teraj satelitoj, ĉar ili rondiras Sunon, ne Teron, sed iliaj orbitoj estas influataj per la graviteco de Tero tiamaniere ke ili ne povas malproksimiĝi distante de la orbito de Tero - kaj ili ankaŭ ne povas kolizii kun Tero, kvankam iliaj orbitoj estas preskaŭ same al la orbito de Tero.

Krome Tero havas ankaŭ milojn da : el tiuj la Internacia Spaca Stacio (ISS) estas la plej granda.

## Vidu ankaŭ
* Terrenkonta asteroido

Kategorio:Tero
Kategorio:Sunsistemo
Gregorio Dózsa

**DÓZSA Gergely** (do:ĵa), frato kaj submiliestro de  Georgo Dózsa: ? – ĉirkaŭ 20-a de julio 1514.

## Biografio 
Li estis subestro de Georgo Dózsa en la hungara kamparanmilito en 1514. En la batalo de Temesvár li gvidis la dekstran flankon de armeo kaj li falis kaptito. Oni senkapigis lin antaŭ ol ekzekuti lian pli aĝan fraton.

## Literaturo 
*Gergely Sándor: Dózsa (romantrilogio, 1945–48, 1950).  
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Dozsa, G
Dozsa, G
Dozsa, G.
Mátyus

**Mátyus** [mAtjuŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Vásárosnamény.
eta|Bordo de Tiso ĉe Mátyus

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 4835
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, inter dekstra bordo de Tiso (sen trapasejo) kaj Ukrainio, laŭ traira flankovojo. Lónya troviĝas 6, Záhony 19, Vásárosnamény 21 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270. En la 16-a jarcento la tataroj, 1657 la poloj detruis kaj faris senhoma la vilaĝon. En 1881 laŭ la priskribo estis tie 48 domoj kun 305 loĝantoj. Depost Traktato de Trianon la vilaĝo trovis sin apud nova limo de la nova ŝtato Ĉeĥoslovakio.

Vilaĝservoj estas migra poŝto, klubo de gemaljunuloj.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la komenco de la 20-a jarcento
* iama riverbranĉo de Tiso
* arbaro kun riĉa faŭno

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Tiszavid

**Tiszavid** [tisavid] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en  Distrikto Vásárosnamény.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1956/22.2967
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 4832
* Telefonprefikso: 45

## Geografio 
Tiszavid situas sur ebenaĵo, inter dekstra bordo de Tiso (kun pramo al Aranyosapáti) kaj Ukrainio, laŭ flankovojoj. Vásárosnamény troviĝas 14, Záhony 30, Nyíregyháza 66, Budapeŝto 292 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1298 en formo *Vid*. En 1920 la vilaĝo trovis sin apud nova limo de nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. Tertremo okazis en 1983. Tiszavid apartenis al Tiszaszalka inter 1978 kaj 1990.

Vilaĝservoj estas kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1913
* monumento de falintoj dum la 2-a mondmilito de 1995

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
András Kocsis

**KOCSIS András**, nomata *Andor*, [koĉiŝ] estis hungara skulptisto naskita en Koloĵvaro la 31-an de julio 1905 kaj mortis en Budapeŝto la 26-an de oktobro 1976.

## Premioj, distingoj 
* Ano ekde 1939 de la *Képzőművészek Új Társasága*, de la *Új Művészek Egyesülete*kaj de la *Képzőművészeti Egyesület*;
* 1930: Laŭdo de *Szinyei Társaság*;
* 1939: Neuschloss-Knüssl-Kornél-bronzmedalo kaj Balló-Ede-premio (5000 pengő);
* 1953: Kossuth-premio; 1956: Munkácsy-premio;
* 1967: Premio de la Szakszervezetek Országos Tanácsa;
* 1972: meritartisto.

## Biografio 
András Kocsis inter 1924-1926 estis lernanto de Lajos Mátrai kaj János Pásztor en la fako de ornamskulptado en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo de Budapeŝto. En 1924-1928 li laboris en la skulptlaborejo de János Pásztor, ekde 1926 ĉe la majstro Zsigmond Kisfaludi Strobl. Inter 1928-1931 li estis la disĉiplo de Zsigmond Kisfaludi Strobl en la Belarta Altlernejo.

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungarujo http://www.hung-art.hu/index-en.html

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Goombay Dance Band

**Goombay Dance Band** estis germana muzika grupo fondita en la 70-aj jaroj de Oliver Bendt. La grupo estis nomita laŭ malgranda golfo sur kariba insulo Sankta Lucio. Ilia muziko havis distingeblajn sonojn, miksaĵojn de kariba soca-muziko aŭ kalipsa muziko kaj vesterna popmuziko. Ilia tre sukcesa kanto estis *Sun of Jamaica*.

Kategorio:Kariba muziko
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1979
Jánd

**Jánd** (jAnd) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Vásárosnamény.
300px|eta|dekstra|Preĝejo de Jánd

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1186/22.3844
* Loĝantaro: 850
* Poŝtkodo: 4841
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, inter dekstra bordo de Tiso kaj Ukrainio, laŭ traira flankovojo. Nyíregyháza troviĝas 67, Fehérgyarmat 23, Tarpa 17, Vásárosnamény 7, Tivadar 17 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1217. Posedantoj de la kampoj ofte ŝanĝiĝis, en la 19-a jarcento estis ĉirkaŭ 40 etbienuloj. En 1920 la vilaĝo trovis sin apud nova limo de nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. En 1944 la judoj estis deportitaj, poste hungaroj deportiĝis al Sovetunio. La vilaĝo longe apartenis al Vásárosnamény, en 1990 sendependiĝis. La vilaĝanoj famas pri pruno, el kio oni faras ankaŭ brandon.

Vilaĝservoj estas lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* monumento pri viktimoj
* monumento pri miljaro de 2000
* muzeo pri la vilaĝo
* fiŝkaptista lago, iam riverobranĉo

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Harkabuz

**Harkabuz**, hungare **Harkabúz** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. La historia nomo estis **Horna Orawka**.
eta|dekstra|240px|Harkabuz troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 34-721
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 33' N, 19° 51' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo Orawka, laŭ traira flankovojo. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 12, la ĉefvojo 5 km-ojn for.

## Historio 
Polaj rifuĝintoj fondis la vilaĝon. En 1910 loĝis tie 317 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵo 
* ligna sonorilstablo el la 18-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
John de Critz

[eta|maldekstra|200px|William Parker, 4-a barono de Monteagle. Atribuita al John de Critz, ĉ. [1615.]]
**John DE CRITZ**, aŭ **John DECRITZ** (naskiĝis en 1551/1552 en Antverpeno - entombigita la  en Londono) estis unu el kelkaj flandr- aŭ nederlanddevenaj pentristoj aktivaj en la angla reĝa kortego dum la regadoj de Jakobo la 1-a kaj Karlo la 1-a. Li estis nomumita kiel *serjeant painter* ĉe la reĝo ekde 1603, unue kune kun Leonard Fryer kaj ekde 1610 kune kun Robert Peake la pliaĝa.

La flandraj parencoj de De Critz kondukis la knabon al Anglio el Antverpeno, dum la habsburga persekutado de nederlandaj protestantoj. Li fariĝis lernoknabo ĉe la artisto kaj poeto Lucas de Heere.

Kategorio:Flandraj pentristoj
Kategorio:Britaj pentristoj
Himno de ciganoj

Kutime oni konsideras, ke ŝtatoj havas kaj uzas himnojn. Tamen ankaŭ ciganoj havas internacian himnon. Krome la hungaraj ciganoj havas propran himnon:

http://www.youtube.com/watch?v=FvT9hKpAo0k

## Teksto 
 Zöld az erdő, zöld a hegy is
 A szerencse jön is, megy is
 Gondok kése husunkba vág
 Képmutató lett a világ

 Egész világ ellenünk
 Űzött tolvajokként élünk
 Nem loptunk mi csak egy szöget
 Krisztus vérző tenyeréből

 Isten, könyörülj meg nékünk
 Ne szenvedjen tovább népünk
 Megátkoztál, meg is vertél
 Örök csavargóvá tettél

## Esperante 
 Verdas arbaro kaj monto,
 Venas, iras la bonŝanco.
 Zorgojn jam ni tranĉa sentas,
 Hipokrita mond' turmentas.

 Persekutas nin la mondo,
 Tiel vivas rifuĝanto,
 Elŝtelis ni najlon unu,
 El Dia man', do pardonu!

 Sanga man' de Kristo Sankta
 Ne lasu nin suferanta,
 Nin punitajn, malbenitajn,
 je vagado kondamnitajn!

Kategorio:Ciganoj
Kategorio:Kantoj
Gulács

**Gulács** [gulAĉ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Vásárosnamény.
eta|maldekstre|Vojo en Gulács

## Bazaj informoj
* Areo: 23 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0869/22.473
* Loĝantaro: 890
* Poŝtkodo: 4842
* Telefonprefikso: 45

## Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, inter dekstra bordo de Tiso (sen trapasejo) kaj Ukrainio, laŭ flankovojoj.

## Historio
La vilaĝo estis loĝata dum la pratempoj. La unua mencio devenis el 1327. La kampoj longe apartenis al familio Gulácsy (gulAĉi). En 1654 en nobeldomo de Gulácsy okazis kunsidoj departementaj. La rivero ofte inundis, aparte menciindaj en 1948 kaj en 2001.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, biblioteko, policano.

## Vidindaĵoj
* gotika kalvinana preĝejo (Gulács), en 1860 trakonstruita
* arbaro

## Famuloj
En Gulács naskiĝis skulptisto Lajos Imre Nagy.

## Famaj nomportantoj 
* Irén Gulácsy
* Mária Gulácsy
Kacwin

**Kacwin**, hungare **Szentmindszent** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski.
eta|dekstra|240px|Kacwin troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: 24 &nbsp;km²
* Supermara alteco: 530-980 m
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 34-441
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 22' N, 20° 17' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo, fine de sakovojo. Spišská Stará Ves troviĝas 5 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1320. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj el la 15-a jarcento, poste barokiĝis
* akvomuelejo
* akvofalo

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Tivadar

**Tivadar** estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat. La loknomo signifas: Teodoro.

* Areo: 5 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.0649/22.513
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 4921
* Telefonprefikso: 45

## Geografio 
Tivadar situas sur ebenaĵo, inter dekstra bordo de Tiso kaj Ukrainio, laŭ flankovojoj. Fehérgyarmat troviĝas 7 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1333. La kampoj longe apartenis al familio Gulácsy (gulAĉi). En 1566 la tataroj detruis la vilaĝon. En 1920 la vilaĝo trovis sin apud nova limo de nova ŝtato Ĉeĥoslovakio. Dum la historio, kaj ankaŭ nun tie estas grava trapasejo.

En Tivadar migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* baroka kalvinana preĝejo de 1797
* monumento de inundo

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
János Martinszky

**MARTINSZKY János** (martinski) estis hungara pentristo. LI naskiĝis en Ópécska la 8-an de aŭgusto 1909 kaj mortis en Mohács la 1-an de septembro 1949.

## Biografio 
Martinszky studis en aperta lernejo de István Szőnyi kaj en la *Belarta Altlernejo* de Budapeŝto kiel lernanto de István Bosznay kaj Gyula Rudnay. Li translokiĝis Budapeŝton en 1921. Ekde 1936 li estis desegninstruisto en Mohács. Inter 1947 kaj 1949 li instruis arthistorion en la loka gimnazio. Li prezentis siajn kreaĵojn en Mohács (1942), Pécs kaj en la unua hungara grupa ekspozicio de *Elvont művészet* (Abstrakta arto) (1946).

## Literaturo 
* VÁRKONYI György: *Martinszky János*, Pécs, Pro Pannonia, 1997.

## Fontoj 
* http://www.hung-art.hu/index-hu.html Arto en Hungario.
* http://www.kieselbach.hu/s&LANG=EN Kieselbach Galerio kaj Aukciejo (ankaŭ en angla lingvo)

Martinszky
Martinszky
Tiszaszalka

**Tiszaszalka** (tisasalka) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Vásárosnamény.

* Areo: 15 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 960
* Poŝtkodo: 4831
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, inter dekstra bordo de Tiso (sen trapasejo) kaj Ukrainio, laŭ flankovojoj. Vásárosnamény troviĝas 8 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1289 en formo *Zalka*. En 1567 la tataroj detruis la vilaĝon. En 1872 ĥolero okazis, post 6 jaroj la komunumo iĝis distriktejo. En 1920 la vilaĝo trovis sin apud la nova limo de nova ŝtato Ĉeĥoslovakio.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, klubo de gemaljunuloj, restoracio, 3 vendejoj.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 15-a jarcento
* katolika preĝejo de 1939
* monumentoj pri falintoj de mondomilitoj
* statuo pri poeto Mikaelo Váci

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kreskado

**Kreskado** estas sinsekvo de kvantaj ŝanĝiĝoj en vivuloj, rezulte de kiuj ŝanĝiĝas la maso de korpo kaj atingas la karakterizajn por la specio dimensiojn. La bazo por kresko estas la dividiĝo de ĉeloj aŭ ilia pligrandiĝo. Tiujn ĉi procezojn kontrolas la t.n. kreskaj materialoj (ekzemple en la plantoj la aŭksino, heteroaŭksino, kinetinoj, giberelinoj; en la bestoj (inter ili homo) la hipofizo aŭ ĝia kreska hormono, la somatotropino kaj aliaj). Ekzistas signifaj diferencoj en la kreskado de la plantoj kaj bestoj (inter ili homo). La plantoj kreskas praktike senfine, ĝis la morto. La plimulto da bestoj kreskas ĝis difinita grandeco aŭ poste kreskas sensignife. Tamen multaj fiŝoj ekzemple kreskas dum sia tuta vivo.

Kategorio:Fiziologio
János Mester

**MESTER János** (meŝter) estis hungara filozofo, pedagogo, universitata profesoro, papa prelato naskita en Magyarpécska la 15-an de septembro 1879 kaj mortinta en Solymár la 1-an de junio 1954.

## Biografio 
Mester havigis en Romo en la papa *Universitato Gregorio* diplomon de filozofio kaj teologio. En 1915 li doktoriĝis en Budapeŝto pri filozofio. Ekde 1930 li instruis filozofion en Szeged. En 1949 li pensiuliĝis kaj vivis en Solymár.

## Verkoj 
* *Kelet nagy gondolkodói* (Bp., 1927);
* *Pierre Janet és Freud lélektani eredményei* (Psychologiai tanulmányok, Bp., 1929);
* *Az olasz nevelés a XIX. és XX. században* (Bp., 1936);
* *Vico Ker. János az olasz pedagógiai gondolkozás úttörője* (Bp., 1939);
* *A tanulás lélektana* (Szeged, 1941).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj prelatoj
Ferenc Kajtor

**KAJTOR Ferenc** estis hungara kuracisto, neŭrologo, psikiatro. Li naskiĝis en Ágya la 15-an de novembro 1919 kaj mortis en Budapeŝto la 9-an de aŭgusto 1975.

## Biografio 
Ferenc Kajtor havigis la diplomon de kuracisto en Debrecen (1944). Ekde 1941 li laboris en la universitata neŭrokliniko de Debrecen. En 1948 li havigis fakkuracistan kvalifikon pri neŭromalsanoj kaj en 1951 pri cerbomalsanoj. Ekde 1951 li gvidis la elektrofiziologian laboratorion. Ekde 1955 li estis adjunkto kaj inter 1962 kaj 1972 docento, ĝis sia pensiuliĝo. Li aperigis 80 sciencajn publikaĵojn.

## Verkoj ĉefaj 
* *A fokális görcs tevékenység lokalizálása* (univ, notlibro, kunulaŭtoro, Bp., 1959);
* *Az EEG-diagnosztika jelentősége az epilepszia kutatásban és konzervatív kezelésében* (notlibro, kunulaŭtoro; Bp., 1959);
* *Az emberi test* (II., kunulaŭtoro; Bp., 1962);
* *A fejfájás természete és kezelése* (A gyakorló orvos könyvtára; Bp., 1968).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Animexx

**Animexx – Verein der Anime- und Mangafreunde e.V.** estas germana unuiĝo por japana kulturo, antaŭ ĉio mangao kaj animeo. Ĝi estis establita la 30-an de januaro 2000 en Munkeno. Laŭ stato de novembro 2019 la asocio havis ĉ. 870 membrojn.

La Interreto-komunumo de Animexx havis preskaŭ 130000 membroj laŭ la stato de julio 2008. 

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-paĝo de Animexx (germana)

*
Géza Kacziány

**KACZIÁNY Géza** (kacia:ni) estis hungara verkisto, tradukisto, publicisto en Arad en 1856 kaj mortinta en Budapeŝto en decembro 1939. Li estis la pli juna frato de pentristo Ödön Kacziány.

## Biografio 
Géza Kacziány pristudis juron en Budapeŝto, pli poste li havigis instruistan kvalifikon. Li estis kunlaboranto ekde 1879 de Pesti Hírlap, ekde 1881 de Budapesti Hírlap. Inter 1885–86 li estis kunlaboranto de Westungarischer Grenzbote en Pozsony. En 1887 li redaktis la revuon Arad és Vidéke. Sekve li estis instruisto en Budapeŝto. En 1903–1904 li studvojaĝis en Anglujo kaj Ameriko. Inter 1909–1912 li estis pastro inter amerikanaj hungaroj. Inter 1918–22 li estis la prezidanto de la *Landa Pedagogia Bib;ioteko*. Li publikis plurajn teatraĵojn, rakontvolumojn. Li tradukis el angla, franca kaj germana lingvoj verkojn hungaren, hungarajn verkojn germanen (inter alie 130 Petőfi-poemojn).

## Verkoj 
* *Szegedi igazságszolgáltatás*, jura studo, Vác, 1877;
* *Híres Magyar párbajok*, 1889;
* *Petőfi* (Bp., 1899);
* *Swift Jonathan és kora* (Bp., 1901);
* *A magyar memoireirodalom 1848-tól 1914-ig* (Bp., 1917);
* *Görgei* (Bp., 1915);
* *Az utolsó koronás Habsburg* (1924) (oni konfiskis ĝin).

## Fonto 
* Magyar életrajzi lexikon

Kacziany, G
Henry Frederick Stuart

eta|dekstra|200px|Henry Frederick Stuart
**Henry Frederick STUART**, princo de Kimrio, (n. la 19-an de februaro 1594 - m. la 6-an de novembro 1612) estis la plej aĝa filo de Jakobo la 1-a de Anglio kaj de Anna de Danio. Lia nomo devenas de liaj avoj Henry Stuart, Lord Darnley, kaj de Frederiko la 2-a de Danio.

Kvankam li onidire estis promesplena junulo, la princo Henry mortis antaŭ sia patro, je la frua aĝo 18. La heredrajto por la angla kaj skota tronoj pasis al lia frato Karlo.

Henry Frederick
Kategorio:Anglaj nobeloj
Kategorio:Princoj de Kimrio
Coatzacoalcos

200px|eta|dekstra|Situo
**Coatzacoalcos**  estas havenurbo en la meksika provinco (subŝtato) Veracruz, ĉe la elfluejo de la Río Coatzacoalcos. Coatzacoalcos havis 234 174 loĝantojn (censo 2005) kaj estas la ĉefurbo de la komunumo Coatzacoalcos.
100px|eta|Blazono
La nomo Coatzacoalcos venas el la navatla lingvo kaj signifas "loko kie la serpento kaŝas sin". Coatzacoalcos estis por la unua fojo loĝata de la Olmekoj. Laŭ onidiro Topiltzin Ce Acatl Quetzalcoatl trairis ĝin dum sia vojaĝo al la sudo. En 1522 Ĝi estis submetita de Gonzalo de Sandoval. De 1910 ĝis 1936 la urbo estis konata sub la nomo Puerto México.

Coatzacoalcos estas la naskiĝurbo de aktorino Salma Hayek.

Kategorio:Meksiko
Kategorio:Urboj de Meksiko
Kategorio:Marhavenaj urboj
Aladár Bodor

**BODOR Aladár** estis hungara verkisto, ĵurnalisto, poeto naskita en Alvinco la 29-an de januaro 1880 kaj mortinta en Budapest la 19-an de aprilo 1952.

## Biografio 
La universitaton Aladár Bodor finis en Koloĵvaro. Ekde 1901 li instruis en provincaj urboj, inter 1918 kaj 1938 li estis gimnazia instruisto en Budapeŝto. Li luktis memvole en la unua mondmilito. En 1901 li redaktis la *Szászváros*, en 1913 la *Fehértemplom és Vídéke*. Li estis interna kunlaboranto ekde 1919 Nemzeti Újság, ekde 1921 de Magyarság, ekde 1938 de Magyar Nemzet. En 1924-25 li estis respondecredaktoro de Képes Családi Lap. Li estis membro de la Societo Petőfi.

## Verkoj 
* *Az ember tragédiája, mint az egyén tragédiája* (Bp., 1905);
* *Versek* (Bp., 1906);
* *Útilevelek Erdélyországból* (Losonc, 1906);
* *A szocializmus nevelési eszméi* (Losonc, 1907);
* *Zátonyon* (Novaj poempoj, Bp., 1910);
* *Töredelem* (Pli novaj poemoj, Szeghalom, 1925);
* *A vámpír* (romano, Pozsony, 1925);
* *Virrasztó* (poemoj, Bp., 1941).

## Literaturo 
* Aladár Komlós: Új magyar líra (Bp., 1928);
* Aladár Komlós: Elfelejtett arcok (Élet és Irod. 1963. 10. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj