open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brita regado en Egiptio

Post kiam la britaj trupoj okupis Egiption kaj disbatis la Urabi-movadon, Britio transprenis la kontrolon super la lando sen formala depreno de la Osmana Imperio. La Khedive (subreĝo) de Egipto restis formale vasalo de la Osmanoj.

La brita regado okazis per ĝenerala konsulo, kiu fakte regis en la lando kiel konsilanto de la Khedive. Ekde 1883 ĝis 1907 praktikis tiun funkcion Lordo Cromer. Dum lia regado, Egiptio estis ekonomie alkroĉita al la Brita imperio kaj submetita al ties interesoj. Tiel oni trastrukturis la agrikulturon por produktado de kotono. Tiel baldaŭ la kotono donis 92 % de la egipta eksporto. Tio kaŭzis – krom grandiĝoj, multiĝoj de la grandbienoj -, ke Egipto kiel tradicia eksportanto de grenoj nun devis tiujn importi, por ke la loĝantaro povu sin nutri.

Egiptio perdis samtempe kun la brita okupo ankaŭ la regadon super Sudano pro la Mahdi-ribelo (1882). Sed kiam tiu ribelo estis venkata 1899, Egipto ne povis reakiri sian regadon, sed devis kunregi kun la britoj (kondominiumo).

En 1915 Egiptio iĝis brita protektorato, tiel perdante la lastajn formalajn ligojn al la osmana imperio. Krom tio la britoj realigis militan ekonomion, kio kondukis al larĝa malriĉiĝo de la loĝantaro, ĉar la aĉetpovo de la britaj trupoj altigis la prezojn de la nutraĵoj, sed aliflanke la kotonaj prezoj malaltiĝis pro brita intervencio.

Kiam la britoj obstaklis en 1919 partoprenon de egipta delegacio gvidata far Sad Zaglul (Wafd-Partio) en la Pariza Pac-konferenco, okazis gravaj tumultoj, strikoj kaj bojkoto de britaj produktoj. Je tiu premo, Britio (Allenby) certigis la sendependecon de Egiptio, sed por konservi la britajn interesojn.

Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Historio de Eŭropo
Marília

'''''' (oficiale ) estas municipo kaj urbego lokita en la centra okcidento de la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Marília kaj en la samnoma mikroregiono Marília. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj,  el kiuj 42&nbsp;km2 estas en urba zono kaj 1.152&nbsp;km2 estas en kampara zono., kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Marília estas for de la subŝtata ĉefurbo (San-Paŭlo) 443 kilometroj per aŭtovojo; 529 kilometroj per fervojo kaj 376 kilometroj per rekta linio.

La municipo de Marilja estas kunmetita el la distriktoj Amadeu Amaral, Avencas, Dirceu, Lácio, Padre Nóbrega, Rosália kaj la ĉefa distrikto.

## Geografio 
### Klimato 
La urba klimato de Marilja estas tropika kun la sekvaj karakterizaĵoj: La averaĝa jara temperaturo estas . La plej varma monato estas januaro kun averaĝo de , la plej malvarma monato junio kun averaĝo de . La absoluta maksimumo ĝis nun estis , kaj la absoluta minimumo .

### Hidrografio 
Peixe-rivero

Aguapeí-rivero

## Esperanto en Marilja 
En 1978 okazis en urbo Marilja la Unua Latinamerika Kongreso de Esperanto, kun 420 partoprenantoj el 11 landoj. En tiu kongreso, la prezidantoj de la tiam tri brazilaj Esperanto-organizoj, Sylla Chaves por BEL, Braz Cosenza por KKE kaj Francisco Almada por Brazila Konsilantaro de Esperanto, kunsubskribis peton al UEA, ke kunlaboro okazu inter ili kaj finis skismon en nacia movado.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Protektorato

**Protektorato** estas parte suverena ŝtata teritorio, kies administrado, eksterlanda reprezentiĝo kaj landa defendo subordigatas al alia ŝtato. Ĝi havas pli grandan aŭtonomecon ol kolonio, sed neniel estas aŭtonoma teritorio. Ĝi parencas al dependa ŝtato.

La nocio deriviĝas de la latina participo *protectum* = protektata, ofte eŭfemisme uzata.

La nocion revivigis Britio post 1815, por jure apogi, validigi sian  *de facto* okupadon de Korfuo kaj la sep Ioniaj insuloj dum la lastaj tagoj de la Napoleona hegemonio. La insuloj aperis en la Pariza traktato de 1815 kiel la sendependaj  'Unuiĝintaj ŝtatoj de la Ioniaj insuloj' sub brita protektorato. Tiun protektoraton sekvis multaj aliaj.

En 1894 la registaro de ĉefministro William Gladstone oficiale deklaris la protektoratigon de Ugando al Britio, ĉar tie la bataloj inter islamanoj kaj kristanoj allogas pli grandan internacian prizorgon. La brita registaro atente elektis  lokajn reĝojn kaj kreis britio-regatan civilan servon.

La lasta brita protektorato estis Salomona insularo, kiu sendependiĝis en 1978.

## Ligo de Nacioj 
La Ligo de Nacioj kreis  protektoratojn por "responsaj" Eŭropaj potencoj en ekster-eŭropaj regionoj.

## Protektorato je ŝtatoj kaj organizaĵoj 
### Dana protektorato  
Gronlando estas hodiaŭ dana protektorato.

### Francaj protektoratoj 
Tunizio kaj Maroko iam estis protektoratoj de Francio en Magrebo. Franca Hindoĉinio enhavis plurajn protektoratojn.

### Britaj protektoratoj 
* Njasalando

### Germanaj protektoratoj  
Germanaj protektoratoj estis komence de la 20-a jarcento:
*Germana Sudokcidenta Afriko (hodiaŭ: Namibio)
*Germana Orienta Afriko (hodiaŭ: Tanzanio, Ruando, Burundo);

Estas disputate, ĉu tiuj teritorioj estis veraj kolonioj de la Germana Imperio aŭ nur protektoratoj.

Post faligo de la Munkena interkonsento de 1938, Ĉeĥoslovakio (escepte de la areo de t.n Sudetoj) iĝis Protektorato Bohemio kaj Moravio.

### Usona protektorato  
La 16-an de septembro de 1915, Haitio iĝis protektorato de Usono je masiva armea premo. Usono kaj Haitio subskribis traktaton, kiu ebligis tutan usonan regadon super la administrado kaj financoj de Haitio. Tio daŭris ĝis 1934.

### Protektorato de NATO 
Kosovo estas t.n. "NATO-protektorato" ekde 1999.

Kategorio:Politika geografio
Kategorio:Internacia juro
Kvartalo Curumi (Jokohamo)

**Kvartalo Curumi** aŭ **Curumi-ku** (鶴見区 [curumi-ku]; Hepburn: *Tsurumi-ku*; Kunrej: *Turumi-ku*)
estas kvartalo, situanta en orienta parto de Jokohamo.

Kategorio:Municipoj de Japanio
Curumi
Curumi
Periodo de la perioda tabelo

En la perioda tabelo de la kemiaj elementoj, **periodo** estas vico de la tabelo.

La nombro da elektronaj ŝeloj havita de atomo determinas ĝian periodon. Ĉiu ŝelo estas dividita je iuj subŝeloj. Kiel atomnumero plinumeriĝas, la subŝeloj plenigas. Ĉi sube estas priskribitaj la 8-aj unuaj periodoj:

 1s
 2s          2p
 3s          3p
 4s       3d 4p
 5s       4d 4p
 6s    4f 5d 6p
 7s    5f 6d 7p
 8s 5g 6f 7d 8p

Tiamaniere, la strukturo de la perioda tabelo estas. Ĉar la plej eksteraj elektronoj determinas la fizikajn trajtojn, trajtoj emas simili inter grupoj de la perioda tabelo.

Apudaj elementoj interne de grupo havas similajn trajtojn, malgraŭ signifa malsamo de maso. Apudaj elementoj interne de periodo havas similan mason, sed malsimilajn trajtojn.

En decembro 2018, neniu elemento de la periodo 8 ne estas ankoraŭ eltrovita.

## Vidu ankaŭ 
* Elemento de periodo 1
* Elemento de periodo 2
* Elemento de periodo 3
* Elemento de periodo 4
* Elemento de periodo 5
* Elemento de periodo 6
* Elemento de periodo 7

Kategorio:Perioda tabelo
Kategorio:Vicoj
Maybe You Should Drive

**Maybe You Should Drive** estis la dua tutafigura albumo de Barenaked Ladies. Estis eldonita en 1994 kaj iĝis duobla platena albumo en Kanado.

La konataj eroj de ĉi tiu albumo inkluzivas "Jane", "Alternative Girlfriend" kaj la malpli konatan "Great Provider." "Great Provider" estis b-flanka de sur ĉiuj kantoj de Maybe You Should Drive, sed neniam estis "unu" en si mem.

Eroj estis registritaj por ĉi tiu albumo sed fina surdiskigo ne okazis: frua versio de "Break Your Heart" (kiu poste aperis sur *Born on a Pirate Ship*, escepte de la kantoteksto estis tralaborita), "Trust Me" (poste denove surdiskigita en *Born on a Pirate Ship*, sed ĝi ankaŭ ne aperis sur tio; ĝi aperis sur la "Shoe Box" EP) kaj eble frua versio de "Same Thing" (kiu estis poste surigita ĉe *Born on a Pirate Ship* kun reskribita kantoteksto).

Klavisto/Perkutisto? Andy Creeggan lasis post ĉi tiu albumo la grupon kaj eniris superan lernejon. Li ekde tiam eldonis jam kvar albumojn kun lia frato Jim (kiu estas ankaŭ basisto por Barenaked Ladies) sub nomo The Brothers Creeggan.

Keyboardist/percussionist Andy Creeggan left after this album was released to enter college. He has since recorded four albums with his brother Jim (who is also bassist for Barenaked Ladies) under the name The Brothers Creeggan.

## Kanto Listero 
# "Jane" (Duffy, Page) - 4:04
# "Intermittently" (Page) - 3:05
# "These Apples" (Robertson) - 3:10
# "You Will Be Waiting" (Page) - 3:45
# "A" (Page) - 4:20
# "Everything Old Is New Again" (Duffy, Page) - 4:13
# "Alternative Girlfriend" (Duffy, Page) - 4:23
# "Am I the Only One?" (Robertson) - 4:49
# "Little Tiny Song" (Creeggan) - 1:02
# "Life, in a Nutshell" (Page, Robertson) - 3:14
# "The Wrong Man Was Convicted" (Duffy, Page) - 5:06
# "Great Provider" (Creeggan, Page, Robertson) - 4:35

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.allmusic.com/album/r203118 

Kategorio:Rokmuzikaj albumoj
Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1994
Elemento de grupo 4

**Elemento de grupo 4** estas elemento en grupo 4 de la perioda tabelo laŭ la IUPAC-sistemo. Tiu ĉi grupo konsistas el:

Ĉiuj elementoj en ĉi tiu grupo estas transiraj metaloj. Ruterfordion nur povas sintezi oni en la laboratorio, kaj ĝi ne estas trovita nature.

Oni ne konfuzu la novan IUPAC-nomon "Grupo 4" kaj la malnovan "grupon IVA" (malnova eŭropa sistemo) aŭ "grupon IVB" (malnova usona sistemo), kiu signifas la nunan grupon 14.

Kategorio:Kemiaj elementoj
Duoniĝa tempo

[eta|Tipa [eksponenta disfalo de duoniĝa tempo]]
En ĉiu procezo de eksponenciala malkresko la **duoniĝa tempo** aŭ **duoniĝa daŭro** aŭ **duonvivo** estas la tempo, en kiu duono de la koncernata kvanto foriĝas aŭ transformiĝas. Kutime la eksponenta disfalo estas subkomprenata.

Speciale en fiziko, la **duoniĝa tempo** de iu materio estas la tempo, en kiu duono de donita kvanto konsumiĝas per transformiĝo al alia speco de materio. Ekzemplo estas la disfalo de radioaktivaj elementoj kaj la disfalo de subatomaj partikloj, kiel ekzemple la neŭtrono, kies duoniĝa tempo estas proksimume 10 minutoj.

Ekzistas la pli konciza termino *duonvivo*, kiu estu komprenata kiel "vivo de la duono", ĉar duono de la substanco post tiu tempo ne vivas. Ĝi ne estu komprenata kiel "duono de la vivo"; teorie la vivo de eksponenciale malkreskanta substanco estas eterna.

Se &lambda; estas la disfala konstanto de la eksponenta funkcio rilate al la konsiderata substanco:
:N(t_{1/2})= N_0 \cdot \frac{1}{2} = N_0 \cdot e^{-\lambda t_{1/2}} \, ,
sekvas ke la duoniĝa tempo estas:
: t_{1/2} = \frac{\ln 2}{\lambda} \, .

En la Interreto, oni mezuris, ke la duoniĝtempo de ligiloj estas proksimume 4,25 jaroj (51 monatoj). Tio signifas, ke post unu jaro ĉirkaŭ 18 % el ĉiuj (neaktualigitaj) retligoj malaktualiĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Radionuklido
* Partikla radiado
* Radioaktiveco
* Radiobiologio

Kategorio:Biokemio
Kategorio:Fizika kemio
Elemento de grupo 7

**Elemento de grupo 7** estas elemento en la perioda tabelo, grupo 7 laŭ la IUPAC-sistemo, kiu estas:

Ĉiuj elementoj en ĉi tiu grupo estas transiraj metaloj. Teknecion kaj borion povas sintezi oni nur en la laboratorio, kaj ili ne estas trovitaj nature.

Oni ne konfuzu la novan IUPAC-nomon "Grupo 7" kaj la malnovan "grupon VIIA" (malnova eŭropa sistemo) aŭ "grupon VIIB" (malnova usona sistemo), kiuj signifas la nunan grupon 17.

Kategorio:Kemiaj elementoj
Verda Partio (Usono)

La **Verda Partio** de Usono (angle GPUS = *Green Party of the United States*) estas malgranda partio, kiu ekaktivis en la 1980-aj jaroj kaj iĝis konata per la kandidateco de Ralph Nader por la Usona prezidanteco en 1996, 2000 kaj 2004.

## Vidu ankaŭ 
* Verdaj partioj

## Prezidantaj kandidatoj 
* Ralph Nader (1996 kaj 2000)
* David Cobb (2004)
* Cynthia McKinney (2008)
* Jill Stein (2012 kaj 2016)
* Howie Hawkins (2020)

Kategorio:Politikaj partioj de Usono
Kategorio:Liberalaj partioj
Johanesburgo

[eta|300ra|Mapo de [Sud-Afriko vidigas Johanesburgo (en provinco Ĥaŭtengo)]]
**Johanesburgo** (isiZulu: **iGoli**, *orej*) estas urbo kaj distrikto en Sud-Afriko. Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Ĥaŭtengo. Antaŭurboj de Johanesburgo estas la getourbo Soweto kaj Sophiatown.

## Geografio 
* Kontinento: Afriko
* Regiono: Suda Afriko
* Lando: Sud-Afriko
* Provinco: Ĥaŭtengo
* Distrikto: Johanesburgo
* Urbo: Johanesburgo

## Loĝantaro 
eta|300ra|Urbocentro

Laŭ distrikta censo de 2001 la loĝantaro estas 3 225 811 (laŭ aliaj 3.225.608; kun antaŭurboj preskaŭ 8 milionoj).

## Klimato 
Johanesburgo havas subtropikan klimaton. En januaro la temperaturo estas averaĝe , en junio . En ĉirkaŭ junio estas vintro, tiam malofte frostas kaj neĝas. Jare pluvas po 713&nbsp;mm, precipe somere pluvas.

## Famuloj 
En Johanesburgo mortis:
** hungardevena iama akvopilkisto György Bródy
** hungara ekonomikisto Emil Katona
** hungardevena skulptisto Zoltán Borbereki Kovács.

## Aliaj datenoj 
* Angla nomo: *Johannesburg* [ĝo-enes-beg]
* Afrikansa nomo: *Johannesburg [jo-hanes-berĥ]
* Zulua nomo: *eGoli* (= ora loko)
* Karesnomo: *Joburg*, ankaŭ en la urba sigelo
* Fondo: je la 4-a de oktobro 1886
* Koordinatoj: 28,04° E, 26,20° S
* Alteco: 1 600 m super marnivelo

## Servoj 
* *ActionAid*
* Futbalurba Stadiono
* gazeto *Mail & Guardian*
* *Industrial and Mining Water Research Unit''
* Internacia Flughaveno O.R. Tambo
* Universitato de Johanesburgo

## Bildgalerio 
## Eksteraj ligiloj 
* registara retpaĝejo 


Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Kategorio:Milionurboj
Reza Ŝaho Pahlavi

**Reza Pahlavi** (perse , naskiĝis la 16-an de marto 1877, mortis la 26-an de julio 1944), nomita postmorte **Reza Ŝaho, la Granda**, estis ŝaho de Persio (pli poste Irano) ekde la 15-a de decembro 1925 ĝis la 16-a de septembro 1941.

En februaro de 1921, **Reza Khan Mirpanj** (رضا خان میرپنج) - kiel tiam li nomumiĝis kaj rangis - organizis puĉon kun Sejjed Zia'eddin Tabatabaee, kiu iĝis la ĉefministro.

Sub la 16-jara regado de Reza ŝaho konstruiĝis la Trans-Irana fervojo, oni enkondukis modernan edukadon, fondiĝis la Teherana universitato, kaj oni sisteme sendis iranajn studentojn al Eŭropo. Komenciĝis la industriiĝo de la lando.

Ĉar la naftoriĉa lando alproksimiĝis al la nazia Germanio dum la dua mondmilito, Britio kaj Sovetunio okupis Iranon kaj abdikigis lin je favore al lia filo. (La pli grava afero por la okupo estis la komenciĝinta varotransporto al Sovetunio laŭ lend-lease-kontrakto. La liverado okazis parte tra Irano.)

Li iris al ekzilo komence al Maŭricio, poste al Johannesburg (Sudafriko), kie li mortis en 1944.

Lia filo estis Mohammad Reza Pahlavi.

## Vidu ankaŭ 
* Pavotrono
* 1878
* Sud-Afriko

Dosiero:Rezashah.jpg|komence de la regado

Kategorio:Ŝahoj
Reza Ŝaho
Signe Korstvedt

**Signe KORSTVEDT** (naskiĝis en 1911, mortis en 2003 en Oslo) estis norvega esperantistino, honora membro de Norvega Esperantista Ligo (de 2001), kunfondinto de Esperanto-klubo en Horten, kasisto en la Esperanto-klubo en Oslo, sekretario de Norvega Esperantista Ligo kaj estrarano/anstataŭanto (1979-85).

KORSTVEDT, Signe
Listo de gajnintoj de 250 cc

* Listo de gajnintoj de 500cc kaj MotoGP
* Listo de gajnintoj de 350cc
* Listo de gajnintoj de 125cc
* Listo de gajnintoj de 50 kaj 80cc
eta|maldekstra|180px

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.motogp.com 

Kategorio:Listoj
Raúl Castro

**Raúl CASTRO RUZ** (naskita la 3-an de junio de 1931) estas la dua prezidento de Kubo. Li estas frato de Fidel Castro kaj eksa vicprezidanto de la Ŝtata Konsilio kaj ministro de la armitaj fortoj de 1959.

Raúl partoprenis la revoluciajn eventojn dekomence kun sia frato. Interalie, li estis enprizonigito pro la atako al la fortejo Moncada kaj en 1956 li estis unu el la navigantoj en la ŝipo Granma, kiu portis la unuan grupon de revoluciuloj en la insulon. Li partoprenis la kampanjon de Sierra Maestra kaj gvidis unu el la grupoj, kiuj venkis la reĝimon de Batista en 1959.

Li estis konsiderata la *numero 2* de Kubo, kaj la reprezentanto de ĝiaj plej *duraj* defendantoj. Je la 24-a de februaro 2008 la Ŝtata Konsilio elektis lin kiel posteulon de Fidel Castro.

Kategorio:Kubaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kubo
Cifereca fotilo

eta|280x280px|Kompakta bitfotilo

**Cifereca fotilo** aŭ **bitfotilo** estas fotilo, ĉe kiu la kaptaĵo (filmo) estas anstataŭita de elektronika bildotransformilo (sensoro) kaj bita savilo.

## Funkcia maniero 
La fotita bildo estiĝas en la bitfotilo laŭ jenaj paŝoj:
# *optika projekcio* per la objektivo;
# *optika filtrado* per infraruĝa kaj RGB-filtriloj;
# *bildotransformado* en elektronikajn signalojn;
# *bitigo* de la signaloj per analog-bita transformado;
## *Diskretigo*; (signifas erigon de la bildo al diskretaj unuoj)
## *Kvantumigo*;
# eventuale *kolora interpolado*;
# *Bildo-prilaboro* de la bildodatenoj;
# *Densigo* de la bildodatenoj; JPEG, TIFF
# *Savo* de la bildodatenoj.

Ĉe tiuj fotiloj, kiuj laboras per RGB-sistemo kaj devas savi je pikselo tri kolorajn valorojn, okazas kolora interpolado. Tio signifas, ke la fotilo analizas la najbarajn ĉelojn kaj tiel aldonas (interpolas) koloron por ĉeloj kiuj ne havas la aliajn du kolorajn valorojn.

La bitfoto estas alŝutebla al komputilo, tie libere kopiebla, korektebla, printebla.

La bitfotiloj ofte enhavas krom la integra *optika* zomo ankaŭ *bitzomon*. Tiuokaze temas pri interpolado, kio montras la bildon pli granda, sed fakte kun malplia diseriĝo. La bitzomo estas simpla reklama (pr) afero sen fotografa valoro.

En 2004 la fotiloj sub 2 megapikseloj valoras nur kiel ĉe ludiloj kaj poŝtelefonoj. En la merkato gravas nur la fotiloj super 3 megapikseloj, kiuj valoras por fari la kutimajn paperbildojn (10x15). Ili estas facile uzeblaj, relative malmultekostaj.

La pli bonaj, profesiaj fotiloj havas diseriĝon de 4-5 megapikseloj (meza kategorio), la pintaj aparatoj (stato: 2004) inter 8 kaj 16 megapikseloj (ebligas bildon 20x30 cm). (La tradicia analoga fotografado egalas al 20-30 megapikseloj.)

gravas ĉe la profesia kategorio:
* kvalito de la objektivo
* bildotransformado
* alĝustigaj eblecoj
* rapido de la fotado

La ĝenerala akumulatoro de la fotilo liveras energion por fotado de ĉirkaŭ 200 bildoj.

## Datenaj aranĝoj 
dekstra|270px
Unu foto kun diseriĝo de du megapikseloj kaj 3 koloroj je pikseloj estus 6 megabajtoj (nedensigita datumgrando).

densigaj manieroj:
* JPEG-formato (perdiĝas kelkaj detaloj)
* TIFF, senperda aranĝo, pli precize kadro uzebla de pluraj aranĝoj
* Kruda datuma formato (angle *mlgg RAW*) ĉe pintaj fotiloj (tio estas kiel negativa filmo ĉe la analoga, kemie bazita, fotado); la datenaro korektebla
* Plej novaj fotiloj ebligas kapti mallongajn videojn, kiuj plej ofte saviĝas en aranĝo Motion JPEG - aŭ Apple Quicktime.

## Datenujoj 
* SmartMedia
* CompactFlash
* Secure Digital
* Microdrive
* xD-Picture Card
* Multimedia Card
* Poŝmemoro

Malnovaj fotiloj uzas ankaŭ moldiskojn aŭ PCMCIA-/PC-Card-kartojn.

## Internaj ligiloj 
* Canon Ixus
* Canon PowerShot G

Kategorio:Fotado
Nacia Esperanto-Komisiono

**Nacia Esperanto-Komisiono** estis komisiono formita de prezidantoj de Kultura Kooperativo de Esperantistoj, Brazila Esperanto-Ligo kaj Brazila Konsilantaro de Esperanto de 1981 ĝis 1985 cele finigo de skismo en Brazila Esperanto-movado.

Kategorio:Esperanto-movado en Brazilo
NEK

La vorto **Nek** aŭ **NEK** havas plurajn signifojn:

***nek** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Nacia Esperanto-Komisiono**
***nek** estas konjunkcio en Esperanto.
***Nek** estas kantisto itala.

## Vidu ankaŭ 
* NEC
Nelson Pereira de Souza

**Nelson PEREIRA de SOUZA** /'nεłsõ pe'rejrə dj'soŭzə/ (naskiĝis 1925 - mortis la 12-an de novembro 1986 en Rio-de-Ĵanejro) estis unu el la gvidaj personecoj de la brazila Esperanto-movado. 

Elstara preleganto pri Esperanto, kursgvidanto k.s., li ankaŭ tradukis aŭ kompilis plurajn librojn. Dum multaj jaroj li kontribuis al la evoluigo de Esperantista Asocio de Rio-de-Ĵanejro, Kultura Kooperativo de Esperantistoj, Esperanto-Asocio de Brasilia, Brazila Konsilantaro de Esperanto k.a. Estante prezidanto de tiu lasta, BKE, li estis elektita samtempa prezidanto de Brazila Esperanto-Ligo (fine de 1985) por tiel faciligi la kunfandiĝon de la du tutlandaj organizaĵoj. La konkretiĝo de la revo de brazilaj esperantistoj havi unu solan nacian asocion tiel ŝuldiĝas grandparte al liaj laboroj.

Li iĝis prezidanto de BEL en 1981, kiam ĝia sidejo iris de Rio-de-Ĵanejro al Brazilio. Lia Spirito ĉeestis en 87-a UK en Fortalezo kaj komunikis dum Spiritisma seanco tiame.

Ekzistas strato en urbo Araucária, Paranao kun lia nomo kaj la biblioteko de Disvastiga Esperanto-Grupo de Belo Horizonte ankaŭ havas lian nomon.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Symilde Schenk Ledon

**Symilde SCHENK LEDON** (naskiĝis en 1926 en Porto Alegro, mortis la 3-an de marto 2003) estis brazila esperantistino.

Esperantistiĝis en 1946. Ekde 1983 ŝi zorgis pri la revuo La Lampiro kaj redaktis ĝin. Ŝi iĝis sekretariino de Esperanto-Asocio de San-Paŭlo en 1984 kaj 1992, ĝia vicprezidantino en 1986 kaj prezidantino en 1988.

Reprezentanto de Brazilo por Amerika Agado de UEA ekde 1993 kaj unu el la kontribuintoj por ĝia renaskiĝo. Komitatano A de UEA por Brazilo, sekretariino de 29-a Brazila Kongreso de Esperanto en 1993. Ŝi estis prezidanto de Brazila Esperanto-Ligo (BEL) en 1995, multjara ĉefdelegitino en Brazilo de Universala Esperanto-Asocio (UEA) kaj ano de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT).

Ŝi mortis  kune kun sia edzo, esperantista aktivulo kaj verkisto Gilbert Ledon, en aŭtomobila akcidento. Lilia Ledon da Silva estas ilia filino.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Pato Branco

**Pato Branco** /'patŭ 'brãkŭ/ (nomo kiu signifas *Blanka Anaso* portugallingve) estas urbo kaj municipo en la brazila subŝtato Paranao, kun 539,415 km² kaj 72.373 loĝantoj en 2010 .

eta|dekstra|200px|Blazono

## Esperanto en Pato Branco 
Tie okazis la 58-a Internacia Junulara Kongreso en 2002. Jaroj poste, la Esperanto-movado montriĝas pli malvigla.

### Esperantistoj en Pato Branco 
eta|dekstra|400px|Subŝtate

* Eliane Gauzer
* Cláudio Petrycoski
* Walter Trajan

## Eksteraj ligiloj 
*  Urbestrejo
*  Asocio de Municipoj de Paranao

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Paranao

Kategorio:Municipoj de Paranao
Kvartalo Kanagavo

La **kvartalo Kanagavo** (, Hepburn/Kunrej: *Kanagawa-ku*) estas kvartalo de Jokohamo (Japanio).
[eta|maldekstra|180px|Biblioteko de [Universitato de Jokohamo en la kvartalo Kanagavo]]

Kategorio:Municipoj de Japanio
Kanagavo
Saint-Imier

**Sant-Imiero** (franclingve **Saint-Imier**) estas komunumo en la distrikto Courtelary la franclingva parto de la Kantono Berno en Svislando. Ĝi havis  loĝantojn la 31-an de decembro 2007.

## Geografio 
**Sant-Imiero** situas en la samnoma valo, kiun trafluas la rivero La Suze inter la urboj Ĉaŭdefono kaj Bielo en la Ĵuraso. La komunumo konsistas el la vilaĝo Saint-Imier kaj la setlejo Sur le Pont sude de la rivero kaj diversaj izolitaj bienoj sur la altaĵoj de Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 20,89&nbsp;km², de kiuj 30,4% estas kovritaj de arbaro, 59,3% servas por agrikulturo kaj 9,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sant-Imiero limas en nordo al Les Bois (Kantono Ĵuraso), Le Noirmont (Kantono Neŭŝatelo) kaj Muriaux (Kantono Ĵuraso), en oriento al Villeret, en sudo al Val-de-Ruz (Kantono Neŭŝatelo) (respektive antau la komunuma kuniĝo al Villiers kaj Le Pâquier), kaj en okcidento al Sonvilier.

## Trafiko 
**Saint-Imier** disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bielo al La Chaux-de-Fonds. Tra la komunumo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 30 de Bielo al La Chaux-de-Fonds kaj la pasejovojo n-r 1328 al Val-de-Ruz. En nordo sur la ĵurasa altebenaĵo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 248.3 de La Chaux-de-Fonds al Les Breuleux. Sur la teritorio de la komunumo konekta vojo ekzistas inter la vojo n-ro 30 kaj kaj la vojo n-ro 248.3. De Saint-Imier funikularo kondukas al la monto Mont-Soleil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Val-de-Ruz datiĝas el la jaro 884 kiel *cella de sancti Himerii*. Dum mezepoko Saint-Imier apartenis al la Abatejo Moutier-Grandval, kiun kiu ĝi en la jaro 999 surbaze de donaco de la burgonja reĝo Rudolfo la 3-a havaĵo de la princepiskopo de Bazelo. Post la franca revolucio Saint-Imier de 1798 ĝis 1813 apartenis al la franca Departemento Mont-Terrible kaj post Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi estis de la Viena Kongreso atribuita al Kantono Berno kaj fariĝis tiel parto de Svislando.

En **Sant-Imiero** restadis dumtempe Miĥail Bakunin kiu vivgligis la anarkiistan Ĵurasan Federacion. Li provis organizi la tieajn horloĝfaristojn laŭ sia anarĥiista teorio.
Pro la individueca sinteno de la laboristoj li sukcesis pograde per sia propagando.
Miĥailo Bakunin ankaŭ forpasis en svisio tre fore de sia patrujo, nuntempe en svisio ankoraŭ troveblas nukleoj de anarĥiismo:
dadaismo, sporadaj tumultoj ekzemple en Zuriko 1980, kaj foje strikoj , aŭtonomaj grupoj ktp.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* St-Imier (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la komunumo Sant-Imiero

Kategorio:Kantono Berno
Kategorio:Komunumoj de Svislando
Egipta Reĝlando

La 19-an de aprilo de 1922 Egiptujo akiris la sendependecon kaj foriĝis de Britio. Fuad la 1-a - filo de ĥedivo (subreĝo) Ismail Paŝao - iĝis la reĝo.

Sed en la lando garnizonis plu britaj trupoj. Krom tio ricevis Britio en Egiptujo kaj en Sudano larĝajn intervenciajn rajtojn, kiuj limigis la eksterpolitikan sendependecon de la lando. Malgraŭ tio sukcesis la britoj trankviligi la egiptan patrujan movadon kaj la landon.

Kiam Fuad la 1-a 1936 mortis, sekvis lin lia 16-jara filo Faruk la 1-a.

Laŭ la alianca kontrakto de 26-a de aŭgusto de 1936, Britio rezignis pri kapitulaco en Egiptujo kaj retiris la trupojn ĝis al la zono de la Sueza Kanalo, sed sekuriginte la atakan rajton al la egipta transport- kaj komunikacia sistemo dum milito. Tiel estis denove okupita Egiptujo en la dua mondmilito kaj iĝis grava almarŝa areo dum la batalo kontraŭ la itala-germana trupoj en Libio.

En 1937 Egiptujo aniĝis en la Ligo de Nacioj.

En 1942 la britoj devigis la reĝon Faruk por forigi la registaron, kiu esprimis simpation al la aksa aliancano Italio kaj Germanio. Nur post 1946 forlasis la lastaj trupoj Egiptujon.

Egiptujo iĝis la 22-an de marto de 1945 kunfondanto de la Araba Ligo.

En la unua araba-israela milito en 1948, la egiptaj trupoj enmarŝis Israelon. Spite al la milita kaj financa helpo el Sauda Arabio kaj aliaj arabaj landoj, ili devis retiriĝi en 1949 kun gravaj perdoj.

En 1951 alprenis Faruk la 1-a la titolon "Reĝo de Egiptujo kaj Sudano". Pro la kreskanta koruptado kaj fimastrumado, Faruk estis forigita per puĉo gvidata de Nagib kaj Nasser la 23-an de julio 1952.

## Regantoj 
* 1922–1936 Fuad la 1-a, reĝo de Egiptio
* 1936–1952 Faruk la 1-a, lia filo, reĝo de Egiptio, ekde 1951 reĝo de Egiptujo kaj Sudano

Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Egipta Reĝlando
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1922
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1953
Ampero

[eta|dekstra|200px|[André-Marie Ampère, honore al kiu la mezurunuo ampero ricevis sian nomon.]]
La **ampero** (simbolo *A*) estas la oficiala mezurunuo de elektra kurento, kaj unu el la sep bazaj unuoj en la Internacia sistemo de unuoj. Ĝia nomo devenas de la franca fizikisto André Marie Ampère.

## Historio kaj difinoj 
eta|200px|Ilustraĵo pri iama difino de ampero.

La komenca difino baziĝis sur la kvanto da arĝento, kiu pro elektrolizo apartiĝas pro trapasado de la kurento de 1 ampero dum difinita tempo.

La plej konata tradicia sed ne plu valida difino estis:

Ĝi dependis inter aliaj de elektromagnetismo.

La aktuala difino ekde jaro 2019 estas:

:\rm 1\ A=1\,\text{C/s}.

Ĝi dependas de la konstanto elementa elektra ŝargo kaj unuo sekundo.

## Dekoblaj kaj dekonaj unuoj 
Kiel ĉiuj mezurunuoj en la Internacia Sistemo, ankaŭ la ampero havas dekoblajn kaj dekonajn unuojn, kies nomojn oni formas per la kutimaj prefiksoj de SI.

Ĝenerale, la plej uzataj dekonaj mezurunuoj estas miliamperoj kaj mikroamperoj; la pli malgrandaj unuoj priskribas elektran kurenton tiom malgrandan, ke ili nur uzatas en tre faka medio.

## Vidu ankaŭ 
* Ampermetro
* Leĝo de Omo
* Elektra rezistanco

## Eksteraj ligiloj 
* "Mallonga historio de la SI-unuoj je elektreco"  

Kategorio:Bazaj unuoj de SI
Molo (kemio)

[eta|dekstra|220px|Pri [gasoj konsideratas la molvolumeno, pri ne gasaj substancoj konsideratas la molmaso]]
**Molo** (aŭ evitinde **molumo**, simbolo: mol) en kemio estas mezurunuo de kvanto da substanco en la internacia sistemo de unuoj. Molo estas difinata fiksante la nombran valoron de konstanto de Avogadro egali ekzakte 6,02214076·1023, kiam ĝin esprimas en mol−1.

Kiam oni uzas la molon, oni specifu ankaŭ la strukturajn elementojn, kiuj povas esti atomoj, molekuloj, jonoj, elektronoj aŭ aliaj partikloj aŭ difinitaj grupoj de tiaj partikloj. (La nombro estas la konstanto de Avogadro).

Antaŭe molo estis difinita kiel sistemo, kiu enhavas tiom da strukturaj elementoj, kiom da atomoj estas en 0,012 kilogramoj da karbono-12.

La molmaso (false ankaŭ nomata: "molekula maso" ) de substanco estas tiu maso, kiu egalas precize al 1 molo de la substanco. Oni ofte donas ĝin kiel **molmaso** en (g/mol) anstataŭ (kg/mol).

1 molo (grammolekulo) de substanco estas tiu materialkvanto, kiu entenas samnombran korpusklon kiom entenas 12 g da karbon-izotopoj 12C.
Tio estas 6,022x1023 korpuskloj.

En fiziko, oni uzas anstataŭ tio la konstanton 6,022x1026 por ricevi unuojn je kg, ekz.:
* 6,022x1023 12C-atomoj pezas 12 g.
* 6,022x1026 12C-atomoj pezas 12&nbsp;kg.
:
\begin{matrix}M &=& {m \over n} \   &=& N_A \cdot m_N\end{matrix}

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Atomomaso
* Daltono
* Molekula maso
* Molmaso
* Molvolumeno
* Fizika konstanto
* Listo de partikloj

## Eksteraj ligiloj 
* Molmasa kalkulo

Kategorio:Mezurunuoj
Kategorio:Bazaj unuoj de SI
Kategorio:Kemia nomenklaturo
Koalicio

**Koalicio** estas ĝenerale alianciĝo de ŝtatoj, organizaĵoj, politikaj partioj aŭ personoj por realigi komunajn celojn.

**Ekzemploj:**
*sindikato kaj labordonanto
*kunregado de politikaj partioj

## Vidu ankaŭ
*Frakcio estas parto de partio aŭ grupo en parlamento
*Granda koalicio
*Ruĝa-verda koalicio
*Nigra-flava koalicio
*Socialliberala koalicio

Kategorio:Politiko
Branko

La **branko** estas besta spirorgano, kiu ebligas la spiradon en la akvo kaj alkondukas la en akvo solvitan oksigenon al la sango.

Ĝi estas tre maldika haŭtokovrita organo, kiu ebligas la sangocirkuladon en ties specifaj vejnoj aŭ en interspacoj, alportante la sangon tre proksime al la akvo. La brankoj troviĝas ofte libere, sed ili estas retireblaj al subhaŭto en specifajn kavojn. La brankoj estas tre disbranĉiĝantaj, tiel ebligante la plej grandan surfacon por la akvo. Ĝi havas la formojn de kombilo, folio, arbusto, arbo. La brankojn en la brankokavo kovras, ŝirmas la t.n. operkulo.

La brankoj troviĝas ĉe multaj bestoj vivantaj en akvo aŭ en humida vivomedio ekz. heliko (escepte de: pulmohelikoj), moluskoj kaj "vermoj", krustuloj katp.; ĝi estas la sola organo ĉe fiŝoj kaj larvoj (kaj kelkaj plenkreskuloj) de amfibioj.

La per traĥeoj spirantaj insektoj havas nur escepte brankojn, ĉefe ties larvoj vivantaj en la akvo havas tiun. (libeloj, efemeroj, plekopteroj, ŝiminsektoj kaj kelkaj duflugila.

La brankaj bestoj sufokas en la aero pro la sekiĝo de la brankaj platetoj sed ankaŭ en la akvo pro manko de la oksigeno. Kelkaj fiŝoj kaj krustuloj kapablas vivi iomete ekster la akvo.

Brankuloj (*Branchiata*) estas subklado de artikuloj, ampleksante trilobulojn kaj krustulojn.

La lamenbrankuloj (*Lamellibranchiata*) estas klaso de moluskoj kun duvalva konko kaj lamenformaj brankoj. Multaj specioj estas manĝeblaj kaj produktas perlojn. (mitulo, ostro)

Dosiero:Smooth Newt larva (aka).jpg|
Dosiero:Tuna Gills in Situ 01.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Pulmo
* Nudbrankuloj

Kategorio:Spira sistemo
Kategorio:Besta anatomio
Karbona monooksido

**Karbona monooksido** (kemia formulo: **CO**) estas (en normalaj kondiĉoj) senkolora, senodora gaso. Ĝi estas iomete pli malpeza ol la aero, sed ĝi havas la saman molekulan pezon kiel nitrogeno. Ĝi likviĝas je
 (81 K) sub atmosfera premo kaj solidiĝas je  (68 K), kaj en akvo apenaŭ solviĝas.

Ekbrulante, ĝi brulas per blueta flamo al karbona dioksido.

:\mathrm{2\ CO\ +\ O_2\longrightarrow\ 2\ CO_2}

Ĝi estas bona reduktilo, uzata en la metalurgio, por malpliigi kaj kontroli la proporcion de karbono en ŝtalo laŭ la ties deziritaj kvalitoj. En organometala kemio karbona monooksido funkcias kiel ligento, ekzemple al metaloj kiel rodio, tungsteno kaj multaj aliaj.

## Toksado 
Por homoj kaj bestoj karbona monooksido estas danĝera veneno, ĉar ĝi ligiĝas al hemoglobino multe pli forte ol la dezirata oksigeno, kaj tiel blokas la transporton de oksigeno en la korpo.

Se enspirita, eĉ en moderaj kvantoj, karbona monooksido povas kaŭzi morton per veneniĝo ene de minutoj (ekz. 30 minutoj da eksponiĝo al nur 0,32% CO en la aero kaŭzas morton), ĉar ĝi anstataŭigas oksigenon en la hemoglobino (Hb) en la sango. Ĝi havas afinecon por la hemo-grupo 250 fojojn pli grandan ol oksigeno.

La rezultanta karboksihemoglobino (HbCO) ne povas transporti oksigenon; krome, la ĉeesto de ĉi tiu kombinaĵo malhelpas la disiĝon de oksigeno de la restanta oksihemoglobino (HbO2), tiel malhelpante la translokigon de oksigeno al la histoj.

Post kiam sufiĉe granda kvanto da karbona monooksido estas enspirita (kiam 75% de hemoglobino estas karbona monooksido), la sola maniero pluvivi estas spiri puran oksigenon. 

Ĉiujare, granda nombro da homoj mortas hazarde pro karbonmonoksida veneniĝo. Gravedaj virinoj kaj iliaj fetoj, junaj infanoj, maljunuloj kaj tiuj, kiuj suferas pro anemio,

Tiu ĉi estas danĝere kiam temas pri fornoj malbone konservitaj, ĉar nekompleta brulado de la fuelo povas formi karbona monooksidon. La nazioj murdis judojn per ĝi antaŭ ol uzi hidrogenan cianidon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Trovilo de karbona monooksido


Kategorio:Venenoj
Kategorio:Reduktiloj
Kategorio:Oksikarbonoj
Kategorio:Fumnebulo
Kategorio:Industriaj gasoj
Hungaroj

alternative=I. (Szent) István • Hunyadi Mátyás • Bethlen Gábor • Bartók Béla • Hugonnai Vilma • Csontváry Kosztka Tivadar • Bolyai János • Orczy Emma • Eötvös József • Eötvös Loránd • Kodály Zoltán • Arany János • Széchenyi István • II. Rákóczi Ferenc• Laborfalvi Róza|eta|I. (Szent) István • Hunyadi Mátyás • Bethlen Gábor • Bartók Béla • Hugonnai Vilma • Csontváry Kosztka Tivadar • Bolyai János • Orczy Emma • Eötvös József • Eötvös Loránd • Kodály Zoltán • Arany János • Széchenyi István • II. Rákóczi Ferenc• Laborfalvi Róza
**Hungaroj** (ankaŭ nomataj **madjaroj** por la nekristanaj praaj hungaroj) estas la nomo de nacio loĝanta precipe en **Hungario**.

La hungara popolo apartenas ne al la indoeŭropa lingvofamilio, kiel plejmulto de la najbaroj, sed kiel la finnoj, sameoj kaj estonoj al la finno-ugra lingvofamilio.

## Disvastiĝo 
La hungaroj nombras dismonde ĉirkaŭ 15 milionojn, el kiuj 10 milionoj vivas en Hungario kaj grava nombro kiel malplimulto en la najbaraj landoj (Rumanio, Slovakio, Serbio, Ukrainio) — ĉirkaŭ 3 milionoj.

La sikuloj (*Székely* hungare) estas hungara popolo kun specifaj vestaĵoj kaj vivantaj en la montara parto de Transilvanio (Rumanio).

## Historio 
**legu aparte prahistorio de la hungaroj**
La madjaroj vivis originale ĉe la sud-orienta rando de la Urala montaro. Poste (-500) ili migris al la stepo de suda Ukrainio (hungare Levedia poste *Etelköz*, neprecize konata areo inter du riveroj), kie ili estis sub kazara regado. La hungaroj devis fuĝi pro atakoj de peĉenegoj kaj ili ekokupis la Karpat-basenon (ĉefe la ebenaĵojn) en 896, kie ili setlis. (Plia detala historio ĉe Historio de Hungario)

Kiam la turkoj okupis parton de lando, la ĉiamaj bataloj inter la turkoj kaj hungaroj senloĝantarigis grandajn sudajn areojn de la iama Hungario. Post malvenko de la osmanoj, Hungario venis tute sub Aŭstran regadon kiuj setligis tiujn senhomajn areojn (la 3 ĉefa setligo okazis en 1690, 1711 kaj 1745) per slovakoj, germanoj kaj aliaj.

## Nomo 
### Magyar kiel propra nomigo de la hungaroj 
La vorto *magyar* (pli frue *magyeri*) estas hodiaŭ memnomumigo de la hungaroj. Ĝi aperas jam en la 9-a kaj 10-a jc en mohamedanaj verkoj. Ĝi venas verŝajne el la *magy* (
Dosiero:VilágmagyarÓpuszta.JPG|Hungara loĝantara grafo super reliefa mondmapo
Dosiero:Hungarians in Romania.png|
Dosiero:MagyarsOutsideHungary.png|Hungaroj (21-a jarcento)
Dosiero:Szeklers-in-hungary.PNG|
Dosiero:Hungarian migration.jpg|Migrado
Dosiero:Hungarians in Hungary (1890).png
Dosiero:Magyars in Austro-Hungarian Empire 1911.gif|Aŭstri-Hungara imperio

Dosiero:Szent_Istv%C3%A1n_k%C3%B6r%C3%BAt_a_Falk_Miksa_(N%C3%A9phadsereg)_utca_fel%C5%91l_a_Honv%C3%A9d_utca_fel%C3%A9_n%C3%A9zve._A_szovjet_csapatok_ideiglenes_kivonul%C3%A1sa_1956._okt%C3%B3ber_31-%C3%A9n._Fortepan_24787.jpg|Soveta represio de la hungara revolucio de 1956 per T-54-tankoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://mek.oszk.hu/01900/01993/html/index1.html 
* http://hungarianhistory.freeservers.com/Magyars.html 
* http://arpad.org/pages.php?menuid=6&pageid=3  
* http://www.stat.si/popis2002/si/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=7  

Kategorio:Etnoj
Karbonata acido

**Karbonata acido** aŭ **karbonoksida acido** estas malforta acido H2CO3, troviĝanta en la naturaj akvoj. Kelkaj fontoakvoj enhavas multajn karbonatajn acidojn, kiuj larĝigas la haŭtajn kapilarojn tiel helpante la sangocirkuladon kaj la koran laboron.

Ties saloj nomiĝas karbonatoj.

## Sintezoj
### Sintezo 1
* Preparado per interado de *akvo* kaj karbona duoksido:

### Sintezo 2
* Preparado per traktado de sulfata acido kaj *natria karbonato*:

### Sintezo 3
* Preparado per agado de acetila klorido kaj kalia karbonato:

### Sintezo 4
* Preparado hidrolizo de etila karbonato:

### Sintezo 5
* Preparado per traktado de kalcia karbonato kaj klorida acido:

### Sintezo 6
* Preparado per hidratigo de ureo sekvata per malkomponado de la amonia karbonato:

### Sintezo 7
* Preparado per malkomponado de oksalata acido:

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Konvertado al kalia karbonato:

### Reakcio 2
* Konvertado al metila karbonato:

### Reakcio 3
* Konvertado al ureo:

### Reakcio 4
* Konvertado al HCl:

### Reakcio 5
* Konvertado al tiokarbonata acido:

### Reakcio 6
* Konvertado al peroksokarbonata acido:

### Reakcio 7
* Konvertado al ortokarbonata acido:

## Referencoj 
Kategorio:Neorganikaj karbonaj kombinaĵoj
Kategorio:Neorganikaj acidoj
Karbonido

**Karbonido** estas la komuna nomo de diversaj kombinaĵoj de la karbono kaj diversaj metaloj (kiel silicio, boro, kaj aliaj). La karbonido estas salosimila, en kiu la eroj ligiĝas jone. Tiu malkombiniĝas en akvo, acido aŭ malacido.

eta|maldekstra|180px|

## Intersticaj karbidoj 
La karbidoj de la transiraj metaloj de grupoj 4, 5 kaj 6 (escepte de kromo) ofte estas priskribitaj kiel intersticaj kombinaĵoj. Ĉi tiuj karbidoj havas metalajn ecojn kaj estas obstinaj. Kelkaj montras gamon da stoiĥiometrioj, estante ne-stoiĥiometriaj miksaĵo de diversaj karbidoj, kiuj rezultas el kristalaj difektoj. Kelkaj el ili, inkluzive de titana karbido kaj volframa karbido, estas gravaj industrie kaj estas uzataj por kovri metalojn en tranĉiloj

La delonga vidpunkto estas, ke la karbonatomoj konvenas en oktahedrajn interspacojn en dense pakita metala krado kiam la radiuso de la metala atomo estas pli granda ol proksimume 135 pm:

Kiam la metalaj atomoj estas seslateraj dense pakitaj (hcp), ĉar la oktahedraj interspacoj kuŝas rekte kontraŭ unu la alian ambaŭflanke de la tavolo de metalaj atomoj, plenigi nur unu el ĉi tiuj per karbono atingas 2:1 stoiĥiometrion kun la CdI2-strukturo. En ĉi tiuj karbidoj, karbonatomoj estas kovalente ligitaj al silicio- kaj boratomoj, formante atomkristalojn. Silicia karbido havas du similajn kristalajn formojn, kiuj ambaŭ rilatas al la diamanta strukturo. Ambaŭ materialoj estas gravaj industrie. Boro ankaŭ formas aliajn kovalentajn karbidojn, kiel ekzemple B25C.

## Jonaj karbidoj 
Inter jonaj karbidoj, kalcia karbido estas la plej utila, ĉefe kiel kruda materialo por acetileno. 

## Referencoj 
Kategorio:Saloj
Kategorio:Neorganikaj karbonaj kombinaĵoj
Amido

**Amidoj** estas nitrogenaj derivaĵoj el la karboksilataj acidoj tie kie unu hidroksila grupo (OH) estas anstataŭata de amina grupo (NH2). Amidoj el la karrboksilataj acidoj nomataj **karboksilamidoj**. Ili estas solidaj escepte de la formiamido, kiu estas likva. Amidoj ne konduktas elektron, havas altajn bolpunktojn kaj kiam likvaj ili estas bonaj solvantoj. Ne ekzistas praktikaj naturaj fontoj de simplaj kovalentaj amidoj, sed la peptidoj kaj proteinoj en vivantaj sistemoj estas longaj ĉenoj (polimeroj) kun peptidaj ligoj kiuj estas amidaj ligoj. Ureo estas amido kun du aminogrupoj. Komerce gravaj kovalentaj amidoj inkluzivas plurajn uzatajn kiel solvantojn; aliaj estas la sulfaj drogoj kaj nilono. La dua klaso, jonaj (salsimilaj) amidoj estas faritaj per traktado de kovalenta amido, amino aŭ amoniako kun reaktiva metalo (ekz:natrio) kaj estas forte alkalaj. Sulfanilamido estis la unua el la sulfaj drogoj vaste uzataj; ĝi povas esti konsiderita la unua substanco el kiu la ceteraj medikamentoj estas derivataj per strukturaj modifoj.

Kelkaj amidoj de neorganika acido estas konataj kiel **nitramido** (aŭ NH2.NO2 el la nitrata acido), kaj **sulfamata acido** (NH2.SO3H el sulfata acido), sed la granda plimulto devenas el organikaj acidoj. El tiuj lastaj kunmetaĵoj, la amidoj de la tipo R-CO-NH2, kiuj estas derivitaj de la karboksilataj acidoj, ili estas la plej gravaj, la grupo -CO-NH2 estante nomata la karboksamida grupo. Ili povas esti preparataj per seka distilado de la amoniaj saloj de la acidoj, per la parta hidrolizo de nitriloj, per la agado de amoniako aŭ amonia karbonato sur acidaj kloridoj aŭ anhidridoj, aŭ per varmigado de la esteroj kun amoniako. Ili estas solidaj kristalaj kunmetaĵoj (escepte de formiamido). La malsupra membro de la serio estas solvebla en akvo, la solvebleco, aliflanke, malpliiĝas kiam la karbonenhavo de la molekuloj pliiĝas. Ili estas facile hidrolizitaj, disiĝante en organikajn acidojn kaj amoniakon kiam ili estas boligitaj kun acidoj aŭ alkaloj. Nitroza acido ilin malkomponas, kun elimino de nitrogeno kaj formado de la kunresponda acido. Ekzemple:

Kiam distilita kun **fosfora anhidrido** ili donas nitrilojn. Per agado de natria hidroksido kaj aŭ bromo aŭ kloro la amidoj, ili estas konvertitaj en amidojn enhavantajn unu karbonatomon malpli ol la origina amido:

La amidoj de la sulfonataj acidoj estas nur iomete malpli gravaj ol tiuj de la karboksilataj acidoj antaŭe diskutitaj. Ili povas esti preparataj per la ago de amoniako sur la ekvivalentaj sulfonilaj kloridoj. Ekzemple: Benzenosulfonila klorida reakcias kun amoniako por doni benzenosulfonamidon kaj amonian kloridon:

## Listo de amidoj 
## Bildaro 

Dosiero:Amide.svg
Dosiero:Secondary amine.png
Dosiero:Amide react.png
Dosiero:Méthylacétamide.png

## Vidu ankaŭ 
* Amino

## Eksteraj ligiloj 
* The IUPAC Compendium of Chemical Terminology (the "Gold Book")


Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj
Mohamed Reza Pahlavi

**Mohamed Reza Pahlavi** (naskiĝis 26-an de oktobro 1919 en Teherano; mortis je 27-a de julio 1980 en Kairo) estis ŝaho de Persio (Irano) kaj lasta reganto sur la pava trono. Li estis filo de Reza Ŝaho Pahlavi. Unua edzino de Mohamed Reza Pahlavi estis la egiptia princino Faŭzia Ŝirin, dua edzino ekde la 12-a de februaro 1951 Soraja Esfandijari Baĥtijari. Sed ĉar post Faŭzia ankaŭ la imperiestrino Soraja dum sep jaroj ne naskis knabon, kiu kiel princo povus heredi la imperiestran postenon, la geedzeco el politikaj kialoj estis nuligita la 6-an de aprilo 1958. Tria edzino, kiu ja naskis filon, nomiĝis Farah Diba.

Kategorio:Mortintoj pro kancero
Mohamed Reza
Kategorio:Irananoj
Kategorio:Ŝahoj
Kategorio:Ŝijaistoj
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Persaj reĝoj
Llucmajor

**Llucmajor** (*Lluchmajor* en antikva ortografio, elp. ''[Ljukmaĵo']'') estas loko sur insulo Majorko, en Balearoj, Hispanio.

Loĝantaro: ĉ. 30.000, el kiuj pli ol sesono nehispanoj.

En ĝi naskiĝis la Esperanto-pioniro Bartolomé Font Cantallops.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.llucmajor.org 
* http://www.caib.es/ibae/fitxes/llucmajor.htm  
* http://www.mallorcaweb.com/stadten/llucmajor 
Urbestraro de Llucmajor 

eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Municipoj de Majorko
Kordovo

La vorto **Kordovo** povas aludi al

## Argentino 
* Kordobo (Argentino), foje ankaŭ *Kordovo*, hispanlingve same *Córdoba*, urbo de Argentino
* Provinco Kordobo (Argentino), foje ankaŭ *Kordovo*
* Córdoba (H) (metroo de Bonaero) stacio sur linio H de la Metroo de Bonaero

## Hispanio 
* Kordovo (Hispanio), hispanlingve *Córdoba*, urbo de Hispanio, en la suda regiono de Andaluzio
** Córdoba (stacidomo), fervoja stacio en Kordovo (Hispanio)
* Kordovo (provinco) (Hispanio)

## Kolombio 
* Departemento Kordovo en Kolombio

## Meksiko 
* Heroica Córdoba, urbo en la provinco Verakruco de Meksiko

## Nikaragvo 
* Kordovo (Nikaragva monunuo)

## Aliaj 
* Kordova ledo, france *Cuir de Cordoue*, speco de historia leda tapeto

Kaj historie:
* Emirlando de Kordovo
* Kaliflando de Kordovo

La vorto Kordovo estas la plej ofta esperantigo de la hispanlingva *Córdoba*; notu tamen ke ankaŭ **Kordobo** estas ofte uzata, precipe por la argentina urbo.
Ouro Preto

''''* [*oŭru pretu''] /'owrw 'pretw/ (portugallingva signifo: *Nigra Oro*) estas urbo kaj municipo en Ŝtato Minas-Ĝerajso en Brazilo kun . Ĝis 1823 **Ouro Preto** estis nomata "**Vila Rica**".

La nomo de la urbo venas de la fakto, ke oro tie minata ofte aperis nigra, pro aldono de fera oksido. Post la elĉerpiĝo de oro en la apudaj minejoj, la urbo konservis belan barokan urbocentron, kiu igas ĝi alloga por turistoj. En 1980 UNESKO deklaris la urbocentron Monda Kulturheredaĵo.

La blazono de '** montras la latinan devizon **' (valorega nigra oro). Tiu nova devizo, el 2005, anstataŭigis la antaŭan, '** (valorega kvankam nigra).

Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Krom la urbo **''' mem apartenas al ties teritorio la vilaĝoj  (entute proksimume 10 000 loĝantoj en vilaĝoj).

## Famuloj 
* Silva Alvarenga

## Esperanto en  
De la 21-a ĝis la 24-a de julio 1983 okazis la 16-a Brazila Seminario de Esperanto, en .

## Referencoj 
eta|350px|maldekstra|Unu el la diversaj katolikaj preĝejoj kaj muzeoj

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Brazilo
Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Listo de urboj de Kolombio

eta|Mapo pri Kolombio
Tiu estas listo de signifaj urboj en Kolombio. La listo estas ordigita laŭ alfabeta ordo kaj ne rilatas al nombro de loĝantoj. La listo estas la jena:

* Apartadó
* Arauca
* Armenia (Kindio)
* Barankilo
* Barrancabermeja
* Barranquilla
* Bello (Kolombio)
* **Bogoto** (ĉefurbo)
* Buenaventura (Kolombio)
* Bukaramango
* Cartago (Kolombio)
* Cúcuta
* Dosquebradas
* Envigado
* Facatativá
* Florencia (Kaketao)
* Floridablanca
* Honda (Tolimo)
* Ibagué
* Itagüí
* Jamundí
* Kartageno
* Kordovo
* Leticia
* Manizales
* Medellín
* Mocoa
* Santa Cruz de Mompox
* Monteria
* Neiva
* Palmira (Kolombio)
* Pereira
* Pitalito
* Popayán
* Riohacha
* Quibdó
* Riohacha
* San Juan de Girón
* San Juan de Pasto
* San Vicente de Caguán
* Sankta Marta
* Santiago de Cali
* Sincelejo
* Soacha
* Soledad (Atlantiko)
* Tuluá
* Tunja
* Turbaco
* Valledupar
* Villavicencio
* Yopal

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.dane.gov.co 
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Colombia_d.html 


URBOJ
KOLOMBIO