open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl von Ossietzky

**Carl von OSSIETZKY**  (naskiĝis la 3-an de oktobro 1889 en Hamburgo, mortis la 4-an de majo 1938 en Berlino) estis germana pacisto, kontraŭnaziulo kaj verkisto.

Jam ekde 1911 li verkis pacismajn gazetartikolojn, kaj lia servo dum la unua mondmilito eĉ fortigis lian sintenon kontraŭ militarismo kaj naciismo. Pro artikolo malkaŝanta la sekretan armadon de la germana *Reichswehr*, oni arestis lin en 1931, sed amnestio liberigis lin unu jaron poste. Inter la manifestacie ĝisprizonporden kunmarŝantoj estis ankaŭ la aŭstra verkisto kaj eksa oficiro Alexander Roda Roda.

Post kiam en 1933 la nazioj akiris potencon, li denove estis arestita kaj portita al faŝisma koncentrejo. La Premion Nobel de Paco, kiun li gajnis en la jaro 1935, li ne rajtis akcepti: Adolf Hitler malpermesis al li kaj al ĉiu germana ŝtatano la akcepton de tiu ĉi premio.

Post fortaj protestoj el la tuta mondo Carl von Ossietzky povis forlasi la koncentrejon en la jaro 1936. Du jarojn poste li mortis pro la sekvoj de la aresto.

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografieto ĉe la retejo de Nobel-premio
*  Parolado ĉe la prezentado de la Nobel-premio de 1935

Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco
Kategorio:Germanaj luteranoj
Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Luteranaj pacistoj
Kategorio:Hamburganoj
Zodiako

eta|La dekduopo de la signoj de la zodiako.
La **zodiako** estas la zono de ĉielo, kiun la Suno trapasas, vidita el la Tero. La linio tra kiu la Suno sin movas estas nomata ekliptiko; la zodiako estas la zono, 8 gradojn norden kaj ok gradojn suden, en kiu ankaŭ la Luno kaj la planedoj sin movas (ĉiam viditaj el la Tero). Nur Plutono iafoje vagas eksteren.

Konfuzoj ofte okazas inter la zodiakaj signoj kaj la konstelacioj, laŭ kiuj ili nomiĝas. El la 88 konstelacioj, en kiujn ni laŭtradicie dividas la stelĉielon, la Suno trapasas 13 tiajn. La signoj de la zodiako kontraŭe estas nuraj partoj de la ekliptiko: Oni dividas la vojon de la Suno (vidata el la Tero) en 12 partojn po 30 gradoj. Ili ricevis la nomojn de la konstelacioj, en kiuj ili pli-malpli situis antaŭ 2000 jaroj. Intertempe, pro la precesio, ili forŝovis unu de la alia je proksimume 30 gradoj. Do kiam la Suno pasas la konstelacion nomitan Pesilo, ĝi estas en la signo nomita Skorpio.

Tradicie, laŭ astrologio, estas 12 signoj de la zodiako (la datoj estas proksimume kiam la Suno estas en ĉiu signo laŭ Okcidenta astrologio):

## Signoj 
Laŭ astronomio, estas dek tri konstelacioj de la zodiako (kun la proksimumaj datoj kiam la Suno estas en ĉiu konstelacio kaj la daŭro):

## Zodiako en Esperanto 
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas unu el du poemetoj de ties 17a ĉapitro nome "Fabeloj el Turkujo" al mencioj pri la konstelacioj de Zodiako; tiele ŝi aludas al Ŝafo, Taŭro, Ĝemeloj, Kankro, Leono, Virgo, Pesilo, Skorpio, Sagitario, Kaprikorno, Amforo, Fiŝoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Astronomio
Kategorio:Astrologio
Sava

**Sava** povas rilati al:

* Sava, la plej longa rivero en Kroatio.
* Sava, komunumo en Italio.
* Sava, regiono de Madagaskaro.
* Sava, vilaĝo de Rumanio.
Mateo (teo)

center|775px
eta|Mateo
**Mateo** (gvaranie *ka’ay*, ) estas speco de infuzata trinkaĵo farita el matea herbo, kutime konsumata varma, speciale populara en Sud-Ameriko. Mateo enhavas stimulajn substancojn, i. a. kafeinon kaj kelkajn aliajn. Mateo estas agnoskata kiel pli milda stimula trinkaĵo ol kafo aŭ teo, sed seriozaj esploroj pri la temo ankoraŭ ne estas faritaj.

Tradicia konsumado de varmega mateo grandigas riskon de kancero, kvankam, laŭ aliaj esploroj, mateo enhavas kontraŭkancerajn substancojn.

Dosiero:Ilex paraguariensis - Yerba mate - desc-leaves.jpg|
Dosiero:Mate mit Stängeln.jpg|
Dosiero:Bombilla.jpg|
Dosiero:Escultura_alusiva_al_Yerba_Mate_(XXVI_Festa_Nacional_do_Imigrante,_Oberá,_Misiones,_Argentina).jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Paragvaja ilekso
* Terereo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.erowid.org/plants/yerba_mate/yerba_mate_chemistry1.shtml 
* http://www.pr.gov.br/seec/ervamate/erva01.html  
* http://www.cnpf.embrapa.br/pesquisa/erva_mate/ervamate.htm  

Kategorio:Herboteoj
Kategorio:Siria kuirarto
Kategorio:Latinamerika kuirarto
Kategorio:Indiana kuirarto
Vicki Baum

**Vicki BAUM** [viki baŭm], aŭ plennome: **Hedwig BAUM** (24-a de januaro 1888 - 29-a de aŭgusto 1960) estis juda germanlingva verkistino.

Naskiĝinte en Vieno, ŝi laboris unue kiel harpistino kaj poste kiel ĵurnalistino en Berlino, Kijlo, Hanovro kaj Mannheim. Ekde 1914 ŝi dediĉis sin ankaŭ al la verkado de romanoj. Internacian famon ŝi gajnis per sia romano *Menschen im Hotel* (= Homoj en la hotelo), kiu unuafoje publikiĝis en la jaro 1929 kaj unu jaron poste jam furoris kiel teatraĵo en pluraj eŭropaj landoj kaj en Usono.

En la jaro 1931 Vicki Baum okaze de la filmigo de *Menschen im Hotel* vojaĝis al Novjorko kaj Hollywood. Ankaŭ tiu ĉi projekto (titolita *Grand Hotel*, ekz. kun Greta Garbo en grava rolo) fariĝis sukceso: Ĝi eĉ gajnis Oskaron en la kategorio *plej bona filmo*. En 1932 la verkistino definitive ekloĝis en Kalifornio kaj - post kiam hejme la nazia reĝimo malpermesis ŝiajn librojn - ŝi en la jaro 1938 fariĝis usona civitanino kaj komencis verki ankaŭ en la angla lingvo. Ankaŭ la kineja filmo *La Belle que voilà* ("Jen la belulino") de 1950 estis inspirita de romano fare de ŝi.

Vicki Baum mortis je la 29-a de aŭgusto 1960 en Losanĝeleso (Kalifornio). Postmorte (en 1962) aperis ŝia membiografio *Es war alles ganz anders*.

## Listo de verkoj 
* *Frühe Schatten* (romano, 1919)
* *Ulle, der Zwerg (romano, 1924)
* *Menschen im Hotel* (romano, 1929)
* *Stud. Chem. Helene Willfüer* (romano, 1929)
* *Zwischenfall in Lohwinkel* (romano, 1930)
* *Leben ohne Geheimnis* (romano, 1932)
* *Das große Einmaleins* (romano, 1935)
* *Die Karriere der Doris Hart* (romano, 1936)
* *Liebe und Tod auf Bali* (romano, 1937)
* *Hotel Shanghai* (romano, 1939)
* *The Ship and the Shore* (romano, 1941)
* *Cahuchu* (romano, 1944)
* *Es war alles ganz anders* (membiografio, eld. 1962)

### Tio aperis en Esperanto 
*Amo kaj morto en Balio* / El la germana lingvo trad. P.H. Mooij. Reviziis Karl Beckmann kaj Akiko Woessink-Nagata. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio 1986, 420 p. ISBN 92-9017-033-6
Originalo: *Liebe und Tod in Bali''

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj judoj
Heinrich Spoerl

La germana verkisto **Heinrich SPOERL** [hajnriĥ ŝperl] naskiĝis je la 8-a de februaro 1887 en Düsseldorf kaj mortis je la 25-a de aŭgusto 1955 en Rottach-Egern. Li studis juron en Marburg, Berlino, Bonn kaj Munkeno. De 1919 ĝis 1937 li laboris kiel advokato en sia naskiĝurbo, poste li plene dediĉis sin al la verkado, vivis en Berlino kaj en Rottach-Egern apud la lago Tegernsee.eta|Memorplato pri Heinrich kaj Alexander SpoerlLa verkaro de Heinrich Spoerl konsistas el humuraj kaj socikritikaj romanoj kaj rakontoj. Plej fama estas lia – ankaŭ tre sukcese filmigita – romano *Die Feuerzangenbowle*. Ĝi temas pri maljuniĝanta verkisto, kiu bedaŭras ke li en sia junaĝo nur havis privatan instruon kaj neniam devis frekventi lernejon. Ŝanĝante do iomete sian eksteraĵon li fariĝas lernanto de vilaĝa gimnazio, kie li per amuzaj friponaĵoj turmentas siajn instruistojn. Almenaŭ en Germanio la verko kaj la filmo ankoraŭ nuntempe estas tre popularaj.

## Famaj verkoj 
* Die Feuerzangenbowle (romano, 1933)
* Der Maulkorb (romano, 1936)
* Wenn wir alle Engel wären (romano, 1936)
* Man kann ruhig darüber sprechen (rakonto, 1937)
* Der Gasmann (romano, 1940)
* Die Hochzeitsreise (rakonto, 1946)

Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
DBD

**DBD** havas plurajn signifojn:

***dbd** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***DBD** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **$0DBD**, **dbd16**, **DBD16**, **0xdbd**, **0xDBD**, **0dbdh**, **0DBDh**) egalas al dekuma nombro 3517.
* Defective by Design (Intence difektigita, Laŭcele fuŝfarita) 
***DVD**
Baroka pentrarto

**Baroko** estas kultura movado inter 16-a kaj 18-a jarcentoj, kiu en historio pri arto sekvas Renesancon.
Pli precize, baroko situas inter manierismo kaj rokoko, kiam Kontraŭreformacio de katolikismo reagis al la novaj kulturaj movadoj, kiuj produktis Reformacion kaj novan sciencon.

La termino *baroko*, el la itala lingvo, origine signifis "stranga, ekstravaganca", kaj verŝajne devenas de la portugala vorto *barroco*, kiu signifis "neperfekta perlo".

Tenebrismo (itale:  *Il tenebrismo*, de la itala *tenebroso*  - malgaja, malhela) estas termino el pentrarto, derivita de la itala aŭ hispana **tenebroso**, "malbonaŭgura, malhela". Ĝi rilatas al forta, aparte kontrasta formo de klaroskuro, en kiu figuroj kaj/aŭ objektoj elstaras *pli hele* kontraŭ tre malhela aŭ nigra fono. La ĉefaj koloroj uzataj estas nigra, kun brunaj, grizaj kaj olivverdaj tonoj en la ombroj, kiuj nuligas la naturajn kolorojn, dum la naturaj koloroj estas enigitaj en la helajn partojn de la pentraĵo. Specialaj lumefektoj, kiel ekzemple la flamo de brulanta kandelo, ankaŭ ofte estas prezentitaj.

Krom pro sia arkitekturo, muziko kaj literaturo, la epoko aparte konatas pro sia stilo de skulptado kaj de baroka pentrarto.

**Iuj famaj reprezentantoj de baroka pentrado, prezentataj en vikipediaj artikoloj, estas:**

:Adam Elsheimer - Agostino Carracci - Alonso Cano - Annibale Carracci - Antoon van Dyck - Bartolomé Esteban Murillo - Caravaggio - Charles Le Brun - David Teniers - Diego Velázquez - Francisco de Zurbarán - Frans Hals - Frans Snyders - Georges de La Tour - Gerrit van Honthorst - Govaert Flinck - Jacob Jordaens - Jan Vermeer - John Michael Wright - Josefa de Óbidos - Nicolas Poussin - Pierre Mignard - Rembrandt Harmenszoon van Rijn - Samuel Cooper - Vincenzo Carducci

**Jen elekto de kvin diversaŭtoraj ekzemplaj pentraĵoj, priskribataj en apartaj vikipediaj artikoloj:**

Dosiero:Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|Amoro venkas ĉion (1603) de Caravaggio
Dosiero:Velázquez - El Triunfo de Baco o Los Borrachos (Museo del Prado, 1628-29).jpg|La Ebriuloj (1629) de Diego Velázquez
Dosiero:Johannes Vermeer (1632-1675) - The Girl With The Pearl Earring (1665).jpg|Junulino kun orelringo (1665) de Jan Vermeer
Dosiero:The Three Graces, by Peter Paul Rubens, from Prado in Google Earth.jpg|La tri Gracioj (1639) de Petro Paŭlo Rubens
Dosiero:The Nightwatch by Rembrandt - Rijksmuseum.jpg|La noktaj gardistoj (1642) de Rembranto

## Vidu ankaŭ 
* Baroka muziko
* Nederlanda pentrarta orepoko

Kategorio:Pentrado
Kategorio:Baroko
Memoraĵoj

La **Memoraĵoj** estas la rakonto kiun faras homo de sia vivo aŭ de iu periodo de ĝi, li rakontas kio estis grava en sia vivo aŭ almenaŭ kion li kredas plej grava. Kiam tiuj memoraĵoj en romana stilo estas publikigataj libroforme, temas pri kategorio aŭ ĝenro de nefikcia literaturo, fakte pri subkategorio de aŭtobiografio.

## Kelkaj famaj memoraĵoj 
* *Memoroj el la tombo*, Chateaubriand por legi Esperantigitan paĝon el ĝi alian
* *La ferio de la vivo*, José Juan Tablada
* *Ulises Kreola*, José Vasconcelos
* *Vivi por rakonti ĝin*, Gabriel García Márquez
* *Historio de mia vivo*, Giacomo Casanova
* *La lasta homo sur la luno*, Eugene Cernan
* *Popism: La Warhol Sixties,* Andy Warhol
* *Ĉu ĉi tio estas homo?*, Primo Levi
* *The Worst Journey in the World* (la plej malbona veturado en la mondo), Apsley Cherry-Garrard
* Horace Walpole

## Vidu ankaŭ 
* Memuaro

## Eksteraj ligiloj 
* Memoraĵoj 

Kategorio:Literaturo
Realisma pentrarto

[eta|400ra|*[La ateliero de la pentristo*, de Courbet, pentraĵo de 1855 kiu okazigis la difinon de la movado.]]
**Realismo** estas la nomo de pentrarta stilo aŭ movado okazinta en Francio meze de la 19a jarcento, kies ĉefa reprezentanto estis Gustave Courbet. La propra pentristo stampis la terminon kiam nomigis la pavilonon kiun li konstruigis por provoka ekspozicio de 1855, alternativa al Pentrosalono de Parizo, per la titolo "Realismo". Tie li ekspoziciis sian verkon *La ateliero de la pentristo*, konsiderata manifesto de la stilo, kiu provokis skandalon en la artaj etosoj pro sia kontraŭ-akademiismo kaj malmildeco. Poste oni identigis kun la movado ĉefe pentristojn kiaj Honoré Daumier, Jean-François Millet kaj Jules Breton, kaj aliajn (Jean-Louis-Ernest Meissonier, Henri Fantin-Latour, Thomas Couture, Jean-Léon Gérôme, ktp.) La priarta kritikisto Jules Champfleury difinis teorie la stetikon de la movado.

## Famaj reprezentantoj 
:Anton Mauve - António Carvalho de Silva Porto - Carlos Reis - Henrique Pousão - José Júlio Sousa Pinto -Jules Breton -

## Vidu ankaŭ 
* Realismo (arto)

## Notoj
Post-impresionismo

**Post-impresionismo** aŭ **Post-Impresionisma Pentrado** estas la nomo donita al la tendencaro kaj individuaj stiloj kiuj, sekvante la renovigan vojon malfermitan de la impresionismo, konstituis la firmigon en la franca arto de la lasta kvarono de la 19-a jarcento --kun larĝa internacia graveco-- pri novaj ideoj de pentra moderneco.

La diversaj tendencoj koincidas doni plian gravecon al la koloro.

La nomo inkludas la stilojn sintezismo kaj nabismo.

## Famaj reprezentantoj 
* Émile Bernard
* Paul Cézanne
* Robert Delaunay
* Roger Fry
* Paul Gauguin
* Vincent van Gogh
* Henri Martin
* Maurice Prendergast
* Henri Rousseau
* Émile Schuffenecker
* Georges Seurat
* Henri de Toulouse-Lautrec
* Jan Verkade
* Édouard Vuillard

## Galerio 

File:Eugenio Da Venezia Autoritratto 1917.jpg|Eugenio Da Venezia:*Memportreto*, 1917
File:Henri de Toulouse-Lautrec 050.jpg|Henri de Toulouse-Lautrec:*Napoleono*, 1896
File:Georges Seurat 031.jpg|Georges Seurat:*Somera dimanĉo sur insulo Grande Jatte*, 1884-1886
File:Moreyra Aromas de México.jpg|Moreyra:*Aromas de México*, 1982

## Vidu ankaŭ 
* Nov-impresionismo

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Artaj movadoj
Erykah Badu

**Erykah BADU** [e'rika badu'] (naskiĝis la  kiel **Erica WRIGHT** (ŝia "sklava nomo")), estas usona soula kantistino. Ŝia stilo estas parte hiphopa kaj parte ĵaza kaj ŝi estis komparita iafoje al Billie Holiday.

## Diskaro 
* 1997: *Baduizm* ("Baduizmo")
* 2000: ''Mama's Gun* ("Pafilo de panjo")
* 2000: *Live* ("Vivi")
* 2003: *Worldwide Underground* ("Monda Tera")
* 2008: *New Amerykah Part One*
* 2010: *New Amerykah Part Two''

Kategorio:Usonaj kantistoj
Punktismo

eta|Georges Seurat - *La Parado* (1889) - detalo montranta teĥnikon de punktismo
**Punktismo** estas arta tekniko kiu konsistas en pentrado de verko pere de la uzado de malgrandaj punktetoj. Aperas por la unua fojo en 1869, estrite de la novimpresionisma pentristo Georges Seurat, al kiu sekvis artistoj kiel Henri-Edmond Cross kaj Vlaho Bukovac. Tiu proceduro konsistas en pentrado de punktoj de puraj koloroj anstataŭ penikaĵoj sur la tolo. Tiu estis la rezulto de la prikoloraj studoj faritaj de Georges Seurat (1859-1891), franca pentristo, kiu en 1884 alvenis al la divido de kolornuancoj per la pozicio de koloreroj kiuj, viditaj el ia distanco, kreas en la retino la deziratajn kombinojn.

## Famaj reprezentantoj 
* Anna Boch
* Henri-Edmond Cross
* Maximilien Luce
* Theo van Rysselberghe
* Georges Seurat
* Paul Signac

## Vidu ankaŭ 
* Dividismo
* Nov-impresionismo

Kategorio:Pentrado
Kategorio:Artaj movadoj
Faŭvismo

**Faŭvismo** (de la franca: *Les Fauves*, sovaĝaj bestoj) estas mallongdaŭra artmovado de fruaj modernaj artistoj. Faŭvistoj simpligis liniojn kaj utiligis brilajn sed arbitrajn kolorojn. Ili ankaŭ emfazis freŝecon kaj spontanecon anstataŭ fineco.

## Famaj reprezentantoj 
* Georges Braque
* Charles Camoin
* André Derain
* Kees van Dongen
* Auguste Herbin
* Albert Marquet
* Henri Matisse
* Paula Modersohn-Becker
* Georges Rouault
* Maurice de Vlaminck

## Vidu ankaŭ 
* Avangardo

Kategorio:Artaj movadoj
Kategorio:Ismoj

Kategorio:Post-impresionismo
Eugene Cernan

eta|dekstra|Eugene Cernan
**Eugene Andrew CERNAN** [juĝin andru sernan] (naskiĝis la  — mortis la ) estis Usona kosmonaŭto, kun ĉeĥa kaj slovaka deveno, kiu flugis ene de la kosmoesploraj programoj *Gemini* kaj *Apollo*. Li estis unu el la tri homoj, kiuj vojaĝis al la Luno en du malsamaj okazoj (la aliaj estas Jim Lovell kaj John Young), kaj unu el la dek du homoj kiuj piediris sur la Luno. Cernan ĉirkaŭis la Lunon en Apollo 10, kaj surluniĝis en Apollo 17. Li ankaŭ flugis en Gemini 9.

Eugene Cernan verkis La lasta homo sur la luno, liaj memoroj pri la programo Apollo.

## Vidu ankaŭ
* Borovany, la municipo en Ĉeĥio, de kie devenis liaj antaŭuloj.

Kategorio:Usonaj kosmonaŭtoj
Kategorio:Programo Apollo
Nabis (artistoj)

[eta|240px|[Paul Sérusier, *La talismano*, 1888]]
La **Nabis** (france: *Les Nabis*; la Nabi-oj; el la hebrea vorto signifanta *profeton*) estis fonditaj en la jaroj 1888 / 1889 kiel ribelema grupo de junaj artstudentoj de la Académie Julian en Parizo de Paul Sérusier. La grupo de post-impresionismaj artistoj kaj ilustristoj havis grandan influon al bildaj artoj inter 1891 kaj 1899.

La Nabi-oj komprenis sin laŭ la tradicio de Paul Gauguin, forte influis ilin la japana kolora ksilografio kaj ili vidis bildon, kiel areon kovritan de farboj kunigitaj laŭ ia ordo.

Nabis-artistoj famiĝas pro la multaj medioj, en kiuj ili laboras. Aldone al pentrado kaj skulptado ili uzis presadon, afiŝdezajnon, ilustraĵojn, teksaĵojn, meblojn kaj scenejojn.

Kune kun la same evoluanta Secesio la Nabis substrekis la graveco de dezajno. Ambaŭ movadoj estas ligita al simbolismo.

## Gravaj anoj de *Les Nabis* 
* Aristide Maillol – (1861–1944), skulptisto
* Félix Vallotton – (1865–1925), pentristo
* Pierre Bonnard – (1867–1947), pentristo
* Ker-Xavier Roussel – (1867–1944), pentristo
* Édouard Vuillard – (1868–1940), pentristo
* Maurice Denis – (1870–1943), pentristo
* Georges Lacombe – (1868–1916), skulptisto
* Paul Ranson – (1864–1909), pentristo
* Paul Sérusier – (1864–1927), pentristo

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Artistaj kolektivoj
Kategorio:Post-impresionismo
Montkabana renkontiĝo

La **Montkabana renkontiĝo** (mallongigo: **MKR**) estas esperant-renkontiĝo por montmigruloj. Origine ĝi estis la renkontiĝo de aŭstraj esperanto-junuloj /1990-1999/, sed intertempe ĝi estis transprenita de montmigremuloj el Kroatio. Dum la lastaj jaroj ĝi estis organizita en Slovenio kaj Kroatio.

En 2019 okazis jam la 30-a renkontiĝo.

## Ligiloj 
* https://www.angelfire.com/va2/Vanja/rethistorio.html Historio inter 2000 kaj 2005
* https://mkresperanto.wordpress.com/mkr-historio/ pli nova historio

Kategorio:Esperanto-movado
Heksapla

[eta|350x350ra|La interrelatigo rimarkita inter gravaj  diversaj antikvaj versioj de la [Malnova Testamento (iuj identigitaj per propraj sigloj; ĉi-kaze *LXX* rimarkas la originan Septuaginton.]]
eta|Originoj kaj liaj disĉiploj, gravuraĵo de Jan Lauken de ĉirkaŭ 1700.
**Heksapla** (greke, *Hexapla*, "sesobla")
estis la multlingva eldono de la Malnova testamento de la 3-a jarcento de Origeno.  

La Heksapla prezentis ses versiojn de la Biblio en ses kolumnoj. ĉiu paĝo en la Heksapla havis ses kolumnojn, en la sekva sinsekvo:

# la originala hebrea teksto (verŝajne la Masora Biblio)
# Transskribo en la grekaj literoj de la hebrea teksto
# la greka traduko de Aquila el Sinopo
# la greka traduko de Symmachus
# la greka traduko de la Septuaginto, kiel reviziita de Origeno
# la greka traduko de Teodociono

En la tempo de Origeno, la Septuaginto estis la ĉefa versio inter la kristanoj kaj la Masora Biblio inter la judoj. La Heksapla montras la rilaton inter la du versioj.

La Septuaginto ne estas traduko de la Masora Biblio, sed de
alia, antikva hebrea teksto, kiu ne jam ekzistas. Estis gravaj
diferencoj inter tiu teksto kaj la Masora. Tio instigis Origenon ellabori la Heksaplan.

La transliterumo de la hebrea en la grekan alfabeton, kiu aperas en la dua kolumno, gravegas por scii la prononcon de la hebrea en la tria jarcento.

**Aquila**, kiu estis kristano, tradukis la
Masoran Biblion laŭvorte. **Symmachus**, kiu estis de Ebionito, poluris kaj elegantigis la tradukon de Aquila. La traduko de **Theodotion** ŝajne estis revizio de la Septuaginto por pliproksimigis ĝin al la Masora.

En iuj partoj de la Biblio, estas aliaj kolumnoj por du aŭ tri aliaj grekaj tradukoj.

Sankta Hieronimo utilis la Heksaplan, inter aliajn tekstojn, por ellabori sian latinan tradukon de la Biblio, la Vulgaton. Ĝenerale, li favoris la tradukon de Symmachus. La Heksapla ankaŭ estis disponebla al Eŭsebio de Cezareo kaj Epifanio.

La Heksapla ŝajne malaperis en la 7-a jarcento post la araba venko super Bizantio en Palestino, kie la manuskripto(j) ekzistis.

El la Heksapla, ni nur havas iujn psalmojn kaj la citaĵoj de antikvuloj.

Ortodoksismo agnoskas la Septuaginton kiel la pli ĝusta teksto de la Malnova testamento, katolikismo la Vulgaton, kaj protestantismo kaj moderna judismo la Masoran Biblion.

Kategorio:Kristanismo
Vulgato

eta|maldekstraLa **Vulgato** (latine, *Vulgata editio* de la Biblio) estas la ĉefa traduko de la Biblio en la latinan lingvon. De 400 ĝis 1500, la Vulgato estis la ĉefa versio de la Biblio
en la Okcidento. La plej antikvaj manuskriptoj de la tuta kristana Biblio estas la Vulgato. Ĝi ankaŭ estas la unua libro presita de Gutenberg.[dekstra|eta|300ra|La [Evangelio laŭ Johano el eldono de la Vulgato, 1922.]]Ĉirkaŭ 383-405, Sankta Hieronimo tradukis la Biblion en la latinan kun la helpo de:
# La Septuaginto
# La Heksapla de Origeno
# La hebrea Masora Biblio
# La greka Nova testamento
# La Malnova Romia Biblio – la tiama populara latina traduko
# La originala hebrea teksto de la evangelio de Mateo
# kelkaj rabenoj

Kaj ankaŭ aliaj tekstoj. Kontraste, modernaj tradukoj (almenaŭ en anglalingvaj landoj) nur utilas #3 kaj #4.

La Vulgato ne estis la unua latina traduko: antaŭ Hieronimo estis la Malnova Romia Biblio, kiu estis latina traduko de la Septuaginto kaj la greka Nova testamento.

La latina de la Vulgato estas vulgara latina – la latina de la strato, ne la eleganta sed tiama antikva kaj malfacila klasika latina de Cicerono.

La Malnova testamento estas plejparte tradukita de Hieronimo el la Masora Biblio, kun la kontrolo de la Septuaginto kaj Heksapla. Por la Nova testamento, li plejparte redaktis kaj korektis la tradician latinan tradukon. Li estis komisiita de la tiama papo, Damaso la 1-a.

En la Vulgato estas tri versioj de la Psalmaro:
* **La Romia Psalmaro** – milde revizio de la tradicia latina traduko de la Septuaginto. Kantita en la katolika meso ĝis la 16-a jarcento.
* **La Hebrea Psalmaro** – tute nova versio tradukita el la hebrea teksto de la Masora Biblio.
* **La Galia Psalmaro** – kompromiso inter #1 and #2.

Ĉar la popolo kantis la psalmojn ĉiusemajne en preĝejo laŭ la tradicia latina traduko de la Septuaginto, la Hebrea kaj Galia Psalmaro neniam estis populara.

En 1546 la 1-a Koncilio de Trento dekretis ĝin kiel la oficiala versio de la Biblio por la Katolika Eklezio. Sed la Vulgato nune agnoskita
de la eklezio ne estas la originala teksto de Hieronimo: la
teksto estis redaktita dufoje: unuafoje en 1592 (la
Klementina Eldono) kaj denove en 1979 (la Nova Vulgato). La versio de Hieronimo ankoraŭ estas havebla, la Stutgarta Vulgato, sed estas rekonstruo el manuskriptoj, do ne estas precize la teksto de Hieronimo.

## Eksteraj ligiloj 
* Nova Vulgata (latine).
* *Vulgate.org* Latina teksto de la Vulgato kun angla traduko.

Kategorio:Biblio
Therese Giehse

**Therese GIEHSE** [tereze gize] (naskiĝis la 6-an de marto, 1898, mortis la 3-an de marto, 1975) estis germana aktorino.

Therese Giehse naskiĝis en Munkeno. De 1925 ĝis 1933 kaj ŝi laboris por la *Münchner Kammerspiele*. En la jaro 1933 ŝi kune kun Erika Mann fondis la kabaredon *Die Pfeffermühle*, kiu tamen mallonge poste pro la politika situacio en Germanio nur eksterlande povis turnei.

Post la Dua mondmilito Therese Gift laboris kun Bertolt Brecht en Zuriko kaj Berlino. Krom en teatraĵoj de Brecht (i.a. kiel *Mutter Courage*) ŝi brilis en dramoj verkitaj de Gerhart Hauptmann, Henrik Ibsen, Friedrich Dürrenmatt kaj Maksim Gorkij.

En filmoj ŝi malofte aperis, sed menciindaj estas *Mädchen in Uniform* (Germanio, 1958) kaj *Lacombe Lucien* (Germanio/Francio/Italio, 1973). Ŝi mortis en Munkeno.

Kategorio:Germanaj aktoroj
Christo kaj Jeanne-Claude

**Christo**  (aŭ plennome en franca ortografio de la origine bulgara nomo: *Christo Vladimiroff JAVACHEFF*, denaske , do *Ĥristo Vladimirov Javaŝev*) estas bulgardevena artisto, kiu je la 13-a de junio 1935 naskiĝis en la bulgara urbo Gabrovo kaj mortis la  en Novjorko. En Sofio li studis Pentradon, Skulptadon kaj Arkitekturon. En la jaro 1956 li uzis vojaĝon al Prago por fuĝi al Vieno, kaj post restado tie kaj en Ĝenevo li en 1958 ekloĝis en Parizo, kie li vivtenis sin ĉefe per la pentrado de portretoj.

**Jeanne-Claude**  (aŭ plennome: Jeanne-Claude Marie ANDERSON) naskiĝis je la 13-a de junio 1935 (je la sama tago kiel Christo!) en Casablanca, Maroko kaj mortis la  en Novjorko. Ŝi studis en Tunizio, poste venis al Francio kaj konatiĝis kun Christo, kiam li pentris portreton de ŝia patrino. Ekde la jaro 1959 ili vivas kune kaj laboras en multaj komunaj projektoj; ekde 1964 la paro vivas ĉefe en Novjorko.

Famon ili gajnis per la agado, kovri ĉiutagajn objektojn (ekz. seĝojn, skatolojn kaj botelojn) per ne-travideblaj plastaj materialoj. La objektoj de ilia arto baldaŭ tamen fariĝis pli kaj pli grandaj: En la jaro 1962 ili en la Pariza *Rue Visconti* starigis 4,30 m altan muron el bareloj, kiun ili nomis *Wall of Barrels – the iron kurtain* (= *Muro de bareloj – la fera kurteno*). Tiu ĉi kreaĵo, kiu plene okupis la 176 metrojn longan straton, estis ilia reago al la konstruo de la Berlina Muro unu jaron antaŭe.

Aliaj sensaciaj agoj estis i.a. la kovrado de roka marbordo en Aŭstralio en la jaro 1969; en 1985 la Pariza ponto *Pont Neuf* kaj en 1995 la Berlina *Reichstag* akiris dumtempan pakumon. La projektoj de Christo kaj Jeanne-Claude ofte estas tiel gigantaj, ke inter la ideo kaj la fina realigo ofte plurjara komunikado, konvinkado kaj preparado necesas. Ambaŭ ĝenerale perceptiĝas kiel ano de koncepta arto.

## Eksteraj ligiloj 
* La oficiala TTT-paĝo de Christo kaj Jeanne Claude

Kategorio:Naskiĝintoj en 1935
Kategorio:Landartistoj
93

En la jaro **93** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kelkaj gnostikaj pastroj konstruis kirkon al Sankta Maria en Monto Karmelo.
* Domiciano persekutis la kristanojn, kiuj ne volis adorkliniĝi al li.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Gnaeus Julius Agricola, Romia generalo (naskiĝis ĉirkaŭ 40)

Busto di Domiziano - Napoli museo Archeologico.jpg|
MountCarmel1.JPG|
Wole Soyinka

**Wole SOYINKA** (en la angla **Akinwande Oluwole Wole Soyinka**, en la joruba **Akinwándé Oluwo̩lé Babátúndé S̩óyinká**; naskiĝis je la 13-a de julio 1934 en Abeokuta) estas niĝeria verkisto.

Plurajn jarojn de sia vivo Wole Soyinka pasigis eksterlande: parte libervole por studi kaj labori (ekz. en Britio), sed parte ankaŭ, ĉar la regantoj en lia patrujo persekutis la politike ege aktivan kaj kritikeman verkiston, kiu pro siaj konvinkoj ankaŭ plurajn jarojn (1965 kaj 1967-1969) pasigis en malliberejo. Gajninte en la jaro 1986 la Premion Nobel de Literaturo (kiel unua afrikano), li intertempe apartenas al la plej famaj reprezentantoj de la afrika literaturo kaj postkolonia literaturo

Famaj verkoj
* *A dance of the forests* (teatraĵo, 1963)
* *The lion and the jewel* (komedio, 1963)
* *The interpreters* (romano, 1965)
* *Idanre, and other poems* (poemoj, 1967)
* *Madmen and specialists* (tragedio, 1971)
* *A shuttle in the crypt* (poemoj, 1972)
* *Season of anomy* (romano, 1973)
* ''Death and the King's horseman* (dramo, 1976)
* *Aké, the years of childhood'' (membiografio, 1981)

## Bildoj 

Soyinka, Wole (1934).jpg|Soyinka en 2008
Soyinka Festivaletteratura 2019.jpg|Soyinka en Mantuo, en la Festivaletteratura, 2019

## Vidu ankaŭ 
* http://www.wolesoyinka.blogspot.com
* [http://groups.yahoo.com/group/WoleSoyinkaSociety/ ] 
* [http://www.gadomski.republika.pl/ ] 

SOYINKA, Wole
SOYINKA, Wole
S
Pearl S. Buck

**Pearl S(ydenstricker) BUCK** (ĉina nomo en la ĉina 赛珍珠, pinjino *Sài Zhēnzhū;* naskiĝis la 26-an de junio 1892 en Hillsboro, Okcidenta Virginio, mortis la 6-an de marto 1973 en Danby, Vermonto) estis usona verkistino kaj tradukisto.

La filino de misiisto pasigis parton de sia infanaĝo en Ĉinio; ŝi studis en Usono, sed poste laboris kiel profesorino pri angla literaturo en la ĉina urbo Nanking. La konfronto al la okcidenta kaj la azia kulturoj havis grandan influon al la verkaro de Pearl S. Buck, kiu varbis por etna egaleco kaj interkompreniĝo. Krom romanojn, rakontojn kaj eseojn ŝi verkis ankaŭ biografiojn, dramojn kaj poemojn, krome ŝi tradukis verkojn el la ĉina al la angla lingvo.

En la jaro 1932 ŝi gajnis la Premion Pulitzer pro sia plej bone konata romano "La bona tero". Post la eldono de du biografitemaj verkoj pri sia gepatroj, "The Exile" (la ekzilo) kaj "The fighting angel" (La luktanta anĝelo) en 1938 ŝi gajnis la Premion Nobel de Literaturo.

Buck verkis pli ol 100 verkojn - romanojn, novelojn, prozon kaj porinfanan literaturon. Ŝia vivspertoj grave influis la enhavon de siaj verkoj.

Ŝi agnoskis ke ŝi volis pruvi al siaj legantoj, ke la la homaro povas vivteni ĝin en universaleco kaj harmonio, se volo nur ekzistus. Ŝi verkis pri virinoj, emocioj, azio kaj azianoj, enmigrado kaj adopto.

Ŝi estis patrino de ses adopitataj infanoj kaj en 1949 ŝi fondis adoptejon por prizorgi miksrasaj infanojn.

## Listo de verkoj 
* *East Wind, West Wind* (romano, 1930)
* *The Good Earth* (La bona tero) (romano, 1931)
* *The Mother* (romano, 1934)
* *The Exile* (biografio, 1936)
* *Fighting Angel* (biografio, 1936)
* *Pavilion of Women* (romano, 1946)
* *Far and Near* (rakontoj, 1948)
* *The Townsman* (romano, 1952)
* *The Lovers and Other Stories* (rakontoj, eld. 1977)

Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj aŭtobiografoj
Kategorio:Gajnintoj de Premio Pulitzer
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Nobel-premiitinoj
Haute-Loire

**Haute Loire** [ot lŭar] (esperante tio signifas "*supra Lŭaro*"), estas unu el la departementoj de la franca regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj, situanta meze de Francio. Ĝi ampleksas  kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo de tiu departemento estas la malgranda urbo Le Puy-en-Velay. La departemento sume enhavas 258 komunumojn.

La departemento, situanta sur la altaj ebenaĵoj de la Centra Montaro (france: *Massif Central*), estas plejparte rura kaj maldense loĝata. La plej alta punkto de la Haute-Loire estas la monto Mézenc, 1753 metrojn alta.

Agrikulturo, precipe bredado, okupas grandan parton de la ekonomia vivo. Sed tiu sektoro perdas rapide sian signifon, kaj la arbaroj kiuj kovras la teritorion plivastiĝas, anstataŭigante la kampojn.

Industrio ne rolas gravan rolon, kaj estas ĉefe reprezentata de malgrandaj fabrikoj (fabrikado de mebloj, nutraĵoj, teksaĵoj).

Kiel en multaj aliaj ruraj regionoj de Francio, turismo disvolviĝas, interalie "verda turismo": naturaj parkoj, montaro, lagoj (interalie la lago Bouchet), sportaktivadoj, skiado. La departemento havas ankaŭ kelkajn belajn ekzemplojn de sia riĉa historio: monaĥejoj, kasteloj, mezepokaj vilaĝetoj.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Brioude
* arondismento Le Puy-en-Velay
* arondismento Yssingeaux

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Loire

eta|centra|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.haute-loire.pref.gouv.fr  
* http://www.cg43.fr  
* http://www.zoom43.fr  
* http://www.bestofhauteloire.com  


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Landes

**Landes** [] (okcitane *Lanas* [lanos]; esperante *Erikejoj*) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. La departemento Landes estas la dua plej granda de Francio (), sed havas malmultajn loĝantojn (), ĉar ĝia teritorio estas plejparte kovrita de granda arbaro (60 %). Tiu ĉi arbaro estas ankaŭ la plej ampleksa el la tuta okcidenta Eŭropo. La ĉefurbo de tiu departemento estas Mont-de-Marsan. La departemento entute havas 331 komunumojn.

La departemento Landes havas longan kaj rektlinian fasadon al la Atlantika Oceano (pli ol ), kelkajn lagojn kaj estas plejparte ebena. Nur en la sudorienta parto de la teritorio troviĝas kelkaj montetoj.

Pro la vastega arbaro, la agrikulturo resp. kultivado ludas malgrandan rolon en la ekonomia vivo de Landes. Industrio prezentiĝas per aeronaŭtiko, elektroniko kaj fabrikado de plastaj materioj.

Turismo nun disvolviĝas, precipe danke al multnombraj ban-urboj (unua franca ban-departemento): Dax, Eugénie-les-Bains, Tercis-les-Bains, Saubusse ktp. La turisma vivo ankaŭ viglas somere laŭ la longa marbordo kun siaj agrablaj banlokoj (*Côte d’Argent*: Arĝenta Bordo).

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al du arondismentoj:
* arondismento Dax
* arondismento Mont-de-Marsan

## Notoj kaj fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Landes
* Arbaro de Landes

## Eksteraj ligiloj 
* Departementa konsilio de Landes 
* Prefektejo de Landes 


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Karolo Piĉ

eta|Tombo de Karolo Piĉ sur la Litomiŝla tombejo
__NOTOC__
**Karel PÍČ** (naskiĝis la 6-an de decembro 1920 en Litomyšl, mortis la 15-an de aŭgusto 1995), kromnome **Karolo PIĈ**, estis ĉeĥa esperantisto, oficisto, membro de Akademio de Esperanto, rekonata poeto, verkisto kaj tradukisto. Esperantistiĝis en 1926. Li verkis multajn originalajn poemojn. Lia lingvaĵo estas eksperimentece nekutima, eĉ propra (nefundamenta) varianto de Esperanto, ia Piĉido.

Post sia morto, Karolo Piĉ estis entombigita en la litomiŝla tombejo (), kiun li antaŭe mem famigis inter esperantistoj per sia romano *La Litomiŝla Tombejo*. Lia tombo tie portas la numeron 137/IV.

Du jarojn post lia morto, t.e. en 1997, estis eldonita lia romano *Ordeno de verkistoj*.

## Verkoj 
* *La Litomiŝla Tombejo* (romano)
* *La Bermuda triangulo* (rakontaro)
* *La mortsonorilo de Chamblay*
* *Klaĉejo* (romano)
* *Angoro* (poemaro)
* *Obsedo*
* *Ordeno de verkistoj* (romano)
* *La interna vivo de Esperanto* (eseoj)
* *Naturalismo kaj skemismo*
* *Urbi et orbi*
* *Perspektivoj de la Ilustralo*
* *Kritiko kaj recenzistiko en Esperanto*

Laŭ informoj el la 1950-aj jaroj, la poeto posedis manuskriptajn poemarojn
* *Ekkrioj de Georgino*
* *Fabeloj el Transe*
* *La Davida Harpo*
* *Aboco*
* *Demandoj kaj problemoj*
* *La granda Superstiĉo*
* *Ĝardeno de Alaho*
* *Mistero de Tri Unuoj*

## Informo pri la manuskriptoj de K. Piĉ estas trovebla en 
* Vlastimil Novobilský: **Skizo pri la Esperanta literaturo**, p. 57, eldonis Esperanto-junularo ĉe Domo de Kulturo en Opava (1956)
* S. Kamarýt: **Historio de La Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio**, p. 111, ĈEA 1982
* Alfonso Pechan: **Gvidlibro por supera ekzameno**, p. 155, Budapest 1966

## Aliaj aŭtoroj pri li 
* *"Prefere karoli piĉe ol paroli kiĉe"*, Jorge Camacho
* 
* Pri *La Litomiŝla tombejo* vidu Sten Johansson, *Bohemia amoro: Karolo Piĉ kaj Eli Urbanová* [2005] en *Pri homoj kaj verkoj. Eseoj pri la Esperanto-kulturo*. UEA. Rotterdam. 2012. 143 paĝoj. Paĝoj 95-112.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri Piĉ kun recenzoj de pluraj liaj verkoj
* Recenzo de *La Litomiŝla Tombejo* de Don Harlow
* [Verkoj de kaj pri Karolo Piĉ](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=karolo+pic&vid=ONB&fn=search) en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Libroj de Karolo Piĉ ĉe UEA en Roterdamo
* [Verkoj de Karolo Piĉ en Aŭstria Nacia Biblioteko en Vieno](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&vl(1UI0)=contains&frbg=&scp.scps=scope%3A%28ONB_aleph_esperanto%29&tab=onb_sondersammlungen&dstmp=1321535973264&srt=rank&ct=search&mode=Basic&dum=true&tb=t&indx=1&vl(freeText0)=Karolo+Pi%C4%8D&vid=ONB&fn=search) 
* Verkoj de Karolo Piĉ en Germana Nacia Biblioteko en Leipzig 
* Karolo Piĉ en la retejo de esperantistaj verkistoj
* Retejo pri Karel Píč
* Josip Pleadin: **Ordeno de Verda Plumo** (Leksikono de 450 esperantlingvaj aŭtoroj,, K. Píč sur p. 185)

Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Dordogne (departemento)

**Dordogne** [], okcitane *Dordonha* [], en Esperanto **Dordonjo**, estas unu el la departementoj de la sudokcidenta franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi respondas al la malnovfranca provinco kaj natura regiono *Périgord*. Ĝi estas  granda kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas la bela historia urbo Périgueux. Aliaj gravaj urboj : Bergerac, Nontron kaj Sarlat-la-Canéda. La departemento nun kovras la historian teritorion de Périgord, kaj entute havas 545 komunumojn.

## Geografio 
La pejzaĝoj de Dordogne prezentiĝas kiel serio da valoj kaj montetoj, kaj ankaŭ la kalkŝtonaj altebenaĵoj de la centra Périgord.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
* arondismento Bergerac
* arondismento Nontron
* arondismento Périgueux
* arondismento Sarlat-la-Canéda

## Historio 
Agrikulturo ludas gravan rolon en tiu departemento, kie industrio malmulte disvolviĝis kaj prosperis. La Dordogne aparte famas pro sia riĉa gastronomio: anasoj, anseroj, vinoj, tritiko, maizo, ktp.

## Kulturo 
La kultura kaj historia patrimonio de Dordogne apartenas al la plej riĉaj de tuta Francio: prahistoriaj grotoj (Montignac-Lascaux, Grand-Roc, Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil, Rouffignac) - pli ol 1500 mezepokaj kasteloj (Castelnaud, Beynac, Bourdeilles, Fages, Hautefort, Montbazillac, Puyguilhem, ktp…), mezepokaj urboj kaj vilaĝoj (ekzemple Périgueux aŭ Montpazier), pli ol 400 romanikaj preĝejoj, kaj la kvieteco de la kamparo faras el tiu departemento unu el la ĉefaj turismaj destinoj de Francio.

Tie naskiĝis Théophile Cart, Michel de Montaigne.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Dordogne

250px|maldekstra|eta|Mapo de Dordogne


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Meryl Streep

dekstra|200px|Meryl Streep
**Meryl STREEP** [meril strijp], plennome: Mary Louise STREEP (naskiĝis je la 22-a de junio 1949 en Summit, Nov-Ĵerzejo) estas usona aktorino.

Post studado en la Yale Drama School ŝi komencis teatran karieron, kaj ekde la 1970-aj jaroj ŝi ankaŭ videblas en filmoj. Dufoje ŝi gajnis Oskaron: Unuafoje en 1979 pro sia epizoda rolo en la filmo *Kramer vs. Kramer* kaj duan fojon en 1982 pro la ĉefrolo en ''Sophie's choice''.

En 2023, ŝi ricevis Premioj Princino de Asturio.

## Listo de filmoj 
### Televido 
### Teatro 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.merylstreeponline.net 
* http://www.imdb.com/name/nm0000658 
* http://www.mtsu.edu/~socwork/frost/crazy/streep.htm 
* http://www.meryl-streep.de  
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Oskaro
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 22-an de junio
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj televidproduktoroj
Split

**Split** (/ˈsplɪt/; aŭ *Spljet*; ) estas la dua plej granda urbo de Kroatio, la plej granda urbo kaj la ĉefurbo de Dalmatio, kaj la plej granda urbo kaj la ĉefurbo de Regiono Split-Dalmatio ().

* Koordinatoj: 

Ĝi havas 175.140 loĝantojn laŭ la nombrado en 2001. Granda ŝiphaveno al la maro Adriatiko, kunliganta Italion, Albanion, Grekion kaj aliajn landojn kun Kroatio.

Ĝi estas industria, trafika, kultura kaj universitata centro.

## Vidindaĵoj
La centro de la urbo estas la restaĵoj de palaco de romia imperiestro Diokleciano, konstruita en la 4-a jarcento. La restaĵoj de la palaco estas heredaĵo de UNESKO. Dum la barbaraj migradoj, la palaco estis uzata kiel ŝirmita loĝejo. Dum jarcentoj, homoj loĝis tie, adaptante ĉambrojn kvazaŭ domoj kaj koridorojn kvazaŭ stratoj.

## Servoj
* Universitato de Split

## Sporto
La urba futbalteamo estas Hajduk Split.

## Ĝemelurboj 
*  Kokburno, Aŭstralio
*  Antofagasta, Ĉilio
*  Iquique, Ĉilio
*  Punta Arenas, Ĉilio
*  Beit Shemesh, Israelo
*  Ankono, Italio
*  Cagli, Italio
*  Peskaro, Italio
*  Charlottenburg-Wilmersdorf, Germanio
*  Dovro, Anglio, Unuiĝinta Reĝlando
*  Gladsaxe, Danio
*  Krakovo, Pollando
*  Rzeszów, Pollando
*  Los-Anĝeleso, Usono
*  Mostar, Bosnio kaj Hercegovino
*  Odeso, Ukrainio
*  Ostrava, Ĉeĥio
*  Sarandë, Albanio
*  Štip, Nord-Makedonio
*  Trondheim, Norvegio
*  Velenje, Slovenio
*  Bejruto, Libano
*  Bandar Lampung, Indonezio
*  Cetinjo, Montenegro
*  İzmiro, Turkio
*  Kermanŝaho, Irano
*  Patraso, Grekio
*  Rosario, Argentino

## Famuloj 
* Adolfo Mussafia
* Franz von Suppè, komponisto
* Severina Vučković

## Esperantistoj el Split 
En Split estis naskita Ivo Lapenna kaj mortis Aleksandar Hrstić.

## Galerio 

Dosiero:Split.jpg|
Dosiero:Split2.JPG|
Dosiero:Cathedral of st dominius Split.JPG|

Kategorio:Dalmatio
Kategorio:Urboj de Kroatio
Bjelovar-Bilogora

La provinco **Bjelovar-Bilogora** - kroate plennome *Bjelovarsko-bilogorska županija* - estas unu el la provincoj de Kroatio. En 2011 ĝi havis 119 764 loĝantojn.

Surfaco: 2652 kvadrataj kilometroj.

La provinca ĉefurbo Bjelovar en 2011 havis 40 276 loĝantojn.

Aliaj urboj: Daruvar (11,6 mil), Garešnica/Gareŝnica (10,4 mil), Grubišno Polje/Grubiŝno Polje (6,4 mil), Čazma/Ĉazma (8,0 mil).

La provinco situas en la orienta parto de centra Kroatio. Ĝi konsistas de kvar partoj: monteta parto de monto Bilogora (norde kaj nordoriente), randaj teritorioj de montoj Papuk kaj Ravna gora (oriente), monto Moslavačka gora/Moslavaĉka gora (okcidente kaj sude) kaj la valoj de riveroj Česma/Ĉesma kaj Ilova (okcidente kaj sude).

Kategorio:Provincoj de Kroatio
Dubrovnik-Neretva

La kroatia provinco **Dubrovnik-Neretva** (*Dubravačko-Neretvanska županija*) laŭ la stato de  havis  loĝantojn.

Surfaco: 8 172&nbsp;km²

La ĉefurbo estas Dubrovnik (55 mil).

Aliaj urboj: Korĉula, Metkoviĉ, Opuzen kaj Ploĉe.

La distrikto estas la plej suda kroata distrikto, etendiĝas de la valo de rivero Neretva (NOk) ĝis la Prevlaka (SOr). Ĝia marbordo estas rompita per 4-kilometra parto, kiu apartenas al la teritorio de Federacio Bosnio kaj Hercegovino. Tiu teritorio estas restaĵo de tempo de Turka imperio, per kiu Turkoj defendis sin de atakoj de l' nordaj malamikoj.

La tuta regiono plenas je malnovaj urbaj kernoj: Dubrovnik, Korĉula,sur samnoma insulo Korčula, Ston, kiu situas sur la duoninsulo Pelješac, kaj aliaj.
La urba kerno de Dubrovnik estas enskribita en registro de Monda Kulturheredaĵo de UNESKO.

En distrikto ankaŭ estas Nacia parko Mljet, kiu estas parto de la insulo Mljet.

eta|maldekstra|350ra|

Kategorio:Provincoj de Kroatio
Deux-Sèvres

**Deux-Sèvres** [] estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi estas  granda kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Niort. Ĝia administracia numero kaj aŭtomobilkodo estas 79.

La departemento tute enhavas 297 komunumojn.

## Geografio 
“Deux Sèvres” signifas “du Sèvre”: la departemento ŝuldas tiun nomon al la du samnomaj riveroj (Sèvre nantaise kaj Sèvre niortaise), kiuj trafluas ĝian teritorion, kiu grandparte konsistas el ebenaĵoj.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Bressuire
* arondismento Niort
* arondismento Parthenay

## Ekonomio 
Terkultivado okupas pli-malpli 25 % de la laborantaro (bredado de bovedoj, kultivado de tritiko, maizo kaj sunfloroj). Industrioj malmultas. La ĉefurbo Niort estas aparte fama en Francio kiel sidejo de multaj asekur-agentejoj.

## Vidindaĵoj 
Heredaĵo: multaj romanikaj preĝejoj kovras la teritorion de Deux-Sèvres, ĉar ĝi estis mezepoke sur la vojo al Santiago de Compostela en Hispanio (fama pilgrimloko), ankaŭ vizitindas la natura parko de la Puatuaj marĉoj kaj lagoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Deux-Sèvres
* Francaj departementoj


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Lot-et-Garonne

**Lot-et-Garonne** [lot e garon] (aŭ okcitanlingve *Òlt e Garona* [olt e garuno]) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi estas  granda kaj laŭ la stato de  havis loĝantaron de  personoj. La ĉefurbo de tiu departemento estas Agen [aĵen]. La departemento ŝuldas sian nomon al la du riveroj (Lot kaj Garonne), kiuj trafluas sian teritorion.

La departemento sume enhavas 319 komunumojn.

## Geografio 
Lot-et-Garonne havas limojn kun la departementoj Lot, Tarn-et-Garonne, Gers, Landes, Gironde kaj Dordogne.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
* arondismento Agen
* arondismento Marmande
* arondismento Villeneuve-sur-Lot
* arondismento Nérac

## Ekonomio 
Lot-et-Garonne karakteriziĝas per du malsimilaj tipoj da pejzaĝoj: kalkŝtonaj ebenaĵoj okcidente, kaj montetoj kaj valoj oriente. Ĝi estas precipe rura departemento, kie agrikulturo ludas la ĉefan rolon en la ekonomia vivo (produktado de legomoj, fruktoj, tomatoj, tritiko, maizo, kaj ankaŭ bredado de bovedoj).

## Kulturo 
La historia patrimonio de la departemento estas riĉa: multaj mezepokaj vilaĝoj kovras la teritorion, multaj preĝejoj kaj kapeloj diversstilaj vizitindas. Ferioj en naturo ankaŭ eblas, dank'al la nombraj lagetoj kiuj situas en Lot-et-Garonne.

## Ĉefkomunumoj 
### Ĉefurboj 
* Agen
* Villeneuve-sur-Lot
* Marmande
* Tonneins
* Nérac
* Fumel

### Interesaj vilaĝoj 
* Beauville
* Cocummont, kaj en la sama kantono:
** Montpouillan
** Guérin
** Samazan
* Montpezat

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Lot-et-Garonne

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la Ĉambro de Komerco kaj Industrio ()
* Prefektejo  ()


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Corrèze

**Corrèze** (franca elparolo: [],  [kurezo]) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. Ĝi estas  granda kaj havis  loĝantojn en 2013 (la loĝantaro daŭre malkreskas pro izoliteco kaj malriĉeco de la teritorio). La ĉefurbo estas la malgranda urbeto Tulle, aliaj urbetoj estas Brive-la-Gaillarde kaj Ussel. La departemento tute enhavas 285 komunumojn.

Situanta sur altebenaĵoj (*Plateau de Millevaches* : 978 metrojn alta), la pejzaĝoj de Corrèze karakteriziĝas per arbaroj, multaj riveroj (aparte la rivero Corrèze, kies nomo estis elektita por la departemento) , profundaj valoj.

Bredado ludas grandan rolon, kaj kompreneble la produktado de viando. Kultivadon de tritiko, maizo, fruktoj, legomoj, tabako oni ankaŭ trovas en la malpli altaj partoj de la departemento, kie la klimato tion ebligas.

Iamaj prezidentoj Jacques Chirac kaj François Hollande ambaŭ estis elektitoj de Corrèze.

La naturo kaj loka gastronomio estas la ĉefaj allogaĵoj de la Corrèze por la turistoj.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
* arondismento Brive-la-Gaillarde
* arondismento Tulle
* arondismento Ussel

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Corrèze

## Eksteraj ligiloj 
* Prefektejo de Corrèze
* Departementa konsilio de Corrèze


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Haute-Vienne

**Haute Vienne** [ot vjen] (Supra Vienio) estas unu el la departementoj de la franca regiono Nova Akvitanio. La teritorio estas  granda kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Limoges [limoĵ] (Limoĝo). Haute Vienne estas ĉefe rura departemento, sed 38% de la loĝantaro koncentriĝas en la ĉefurbo.

La departemento sume enhavas 200 komunumojn. Ili dividiĝas al tri arondismentoj: arondismento Bellac, arondismento Limoĝo kaj arondismento Rochechouart.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Bellac
* arondismento Limoge (Limoĝo)
* arondismento Rochechouart

## Geografio 
La departemento konsistas el altebenaĵoj kaj profundaj valoj ofte kovritaj de arbaroj.

## Ekonomio 
Ekonomio: agrikulturo (bredado, produkto de viando) - industrio (disvolviĝo de novaj teknologioj en Limoges).

## Vidindaĵoj 
Natura kaj kultura patrimonio: arbaroj, lagoj kaj riveroj allogas multajn turistojn, kiuj volas ĝui la naturon kaj praktiki sportojn en natura kaj protektita medio. Tiuj, kiuj interesiĝas pri tradiciaj industrioj, vizitu la malnovajn fabrikejojn de porcelanaĵoj en Limoges.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Vienne

Carteroute87.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.haute-vienne.pref.gouv.fr 
* http://www.cg87.fr 
* http://www.asso-arcenciel.net 


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio