open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruĝa listo de endanĝerigitaj hejmaj utilplantoj en Germanujo

La **ruĝa listo de endanĝerigitaj hejmaj utilplantoj en Germanujo** estas listo de hejmaj utilplantoj, kies ekzisto kaj transvivo estas endanĝerigitaj. La liston eldonas la germana Federacia Instituto por Agrikulturo kaj Nutrado germane (*Bundesanstalt für Landwirtschft und Ernährung*) ekde 2009. Ekde tiam la listo plurfoje estis prilaborita.

La diverseco de la kultivataj utilplantoj reduktiĝis tutmonde dum la 20a jarcento. Per tio kaj perdiĝis la genetika multeco kaj la kulturaj tradicioj en la regionoj. La diverseco de la plantaj nutraĵoj kaj la diverseco de rekreskanta krudmaterialo reduktiĝis. La listo servas kiel helpilo por atentigi al la perdo de multaj hejmaj plantoj inkluzive de ties varioj kaj tielmaniere subteni la savadon de la planta diverseco. 

## Eksteraj ligiloj 
* Rote Liste der gefährdeten einheimischen Nutzpflanzen in Deutschland  (PDF)
* Pflanzengenetische Ressourcen in Deutschland

## Referencoj 
Kategorio:Naturkonservado
Kategorio:Listoj
Kategorio:Utilplantoj
Orkestro (arkitekturo)

En PIV la du unuaj signifoj de la termino **orkestro** ne tiom rilatas al muziko, sed al arkitekturo, nome por parto de la helena teatro, kie staris la ĥoro kaj por la responda parto de moderna teatro, kie sidas la muzikistoj, akompanantaj la aktorojn.

Laŭ Francisko Azorín **orkestro** estas *Parto de la antikva greka teatro, inter la sceno k. la amfiteatro, kie la ĥoro kantis k. ludis ĉirkaŭ la arao de Dioniso. Parto de la moderna teatra ĉambrego, inter la aktorejo k. la publikejo, por la muzikistaro.* Li indikas etimologion el la greka *orĥestra*, el *orĥeistai* (danci) kaj de tie la latina *orchestra*.

## Vidu ankaŭ
* Orkestro
* Partero

## Notoj 
## Bibliografio
* *Histoire sommaire illustrée de la littérature grecque*, Paris, J. de Gigord, 1934, 176 p. 

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Teatrejoj
Kategorio:Teatro de Antikva Grekio
31203 Hersman

'*31203 *Hersman'''* estas tre malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Marc W. Buie elde la Stacio Anderson Mesa, proksime de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Chris Becker Hersman*, kosmonaŭtika sistema inĝeniero por la misio *New Horizons'' al Plutono kaj la Kujper-zono. En tiu rolo li faris fundamentan kontribuon al la esploro de la sunsistemo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Marc W. Buie
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(31210) 1998 BX7

**(31210) 1998 BX7** estas tre malgranda marsrenkonta amora asteroido malkovrita la  far'de la teamo de la astronomia kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT), elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).

Kvankam klasifikata kiel amora asteroido, ĝi restas nemaltrankviligante malproksima de Tero:
* La , ĝi pasis al 0,350459 AU (52,4279 miliono da km) de Tero.
* La , ĝi pasos al 0,344577 AU (51,5480 miliono da km) de nia planedo.

Ĝi pasas iom pli proksime de Marso: ĝia marsa MOID estas 0,13279 AU, tie estas 19,8651 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Marián Labuda

**Marián LABUDA** (naskiĝis la 28-an de oktobro 1944 en Hontianske Nemce, Ĉeĥoslovakio – mortis la 5-an de januaro 2018 en Bratislava) estis slovaka aktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Slovakaj aktoroj
Kategorio:Slovakaj voĉaktoroj
Panelo

**Panelo** povas esti:
* Panelo kiel ornamaĵo estas divido de muro aŭ meblo en fakoj limigitaj de strioj aŭ modluroj.
* Ĉiu el la tabuloj, ordinare modlure kadritaj, kiuj kovras tute aŭ parte la murojn de ĉambro, anst. tapeto.
* Plata kadrita surfaco de muro, plafono, pordo, meblo ks, ofte ornamita per pentraĵoj aŭ reliefoj. Laŭ Francisko Azorín **panelo** estas *Enkadrigita tabulo aŭ similaspekta spaco ĉe muro, plafono, pordo, k. c., foje ornamita per pentroj aŭ reliefoj.* Li indikas etimologion el la greka *klinike*, el *kline* (lito) kaj de tie la latina *clinicus*. Kaj li aldonas la terminon *polikliniko*.
* Antaŭfabrikita sept-elemento de konstruaĵo.
* Longa plato, troviĝanta antaŭ la kondukisto de aŭtomobilo, sub la ventŝirmilo, k entenanta la diversajn ciferplatojn, la ŝaltilojn k.a.
* Analoga plato, ofte el ebonito, sur kiu troviĝas la diversaj reguliloj de radioricevilo, telefona konektotabulo aŭ similaj aparatoj.
* Longa, iom larĝa peco de tolo, kadrita per lignaj stangetoj, sur kiu estas pentritaj reklamoj, sloganoj aŭ bildoj, k kiun oni fiksas antaŭ la publiko (sur fasado, aŭtomobilo ks).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ
* Poliptiko
* Tabulo
Ferenc Gassi

**Ferenc Gassi** [gaŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gassi Ferenc** estis hungara operkantisto, (tenoro). Lia origina familia nomo estis *Glatz* [glac] ĝis 1878.

Ferenc Glatz http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz08/90.html naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Gassi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1871. Li lernis ankaŭ komponadon de Mihály Mosonyi, en 1873 li komencis kantadi. Li lernis operkantadon en Parizo, eĉ li havis ĉefrolon en la Operejo en 1878. Mem Richard Wagner aprezis lin talenta. En 1878 li komencis kantadi en Nacia Teatro (Budapeŝto), en la sekva jaro li jam havis kontrakton. Post fondo de la Reĝa Operejo de Budapeŝto en 1884 li apartenis al la Operejo 2 jarojn. En 1884 li ricevis hispanan reĝan premion. En 1886 li kantis lastfoje, en 1891 li estis nomumita konsulo (diplomatio) de Peruo en Budapeŝto. Li havis edzinon.

## El lia repertuaro 
* Giuseppe Verdi:
** *Aida* – Radames (1878)
** *Il Trovatore* – Manrico, (1878)
* Richard Wagner:
** *Die Meistersinger von Nürnberg* — Walter Stolzing (unue en Hungario en 1883)
** *Siegfried* — titolrolo
** *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — titolrolo
** *Lohengrin* — titolrolo (1884)
* Charles Gounod: *Faust* – titolrolo
* Vincenzo Bellini: *Norma* - Pollione
* Gaetano Donizetti: *Lucia di Lammermoor* - Edgar
* Giacomo Meyerbeer: *Les Huguenots* - Raoul

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio 
* germanlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Harry Sacksioni

**Harry Sacksioni** (* 23-an de oktobro 1950 en Amsterdamo) estas nederlanda gitaristo kaj komponisto.

## Verkoj 
Sacksioni atingis la apogeon de sia sukceso en la 1970-aj jaroj. La plej konataj verkoj estas *Meta Sequoia* (metasekvojo), *Vensters* (fenestroj), *Elixer* (eliksiro) aŭ *Thee bij tante Josephine* (teo ĉe onklino Josefina). Li konatiĝis kiel akompanmuzikisto de Herman van Veen, kun kiu Sacksioni en la fruaj 1970-aj jaroj registris multnombrajn gramofondiskojn kaj ankaŭ akompanis sur la scenejo.

Sacksioni emfazas, ke sia muziko ne estas komerca; la verkoj aperis senescepte sur sendependenda-etiketo. Tiamaniere li protestas kontraŭ la altaj prezoj de la kompaktdiskoj.

Sacksioni uzas dum registradoj kaj sur la scenejo diversajn gitarojn. Speciale por li oni faris dutenilan gitaron (kunkonstruaĵo de akustika- kaj elektra gitaro).

## Diskaro 
### Albumoj 
* *Harry Sacksioni: gitaar* (1975)
* *Vensters* (1976)
* *Om de hoek* (1978)
* *Amsterdam* (1978)
* *Het dubbelleven van Holle Vijnman* (1980)
* *Das Doppelleben von Holle Feinmann* (1980)
* *Live in Amsterdam* (1980)
* *Strikt persoonlijk* (1981)
* *Ganz persönlich* (1981)
* *Gitaren* (1982)
* *Music for the Millions: Harry Sacksioni* (1983)
* *Nachtjournaal* (1984)
* *Spätnachrichten* (1984)
* *Amice* (1985)
* *Music for the Millions: Harry Sacksioni - Amice* (1985)
* *Optima Forma - live* (1987)
* *Harry Sacksioni* (1987)
* *Romantic Gala* (1988)
* *Intimate Strangers* (1990)
* ''Who's Pulling the Strings* (1993) Por tiu KD li ricevis Edisonon
* *The Collection* (1995)
* *Who's Pulling the Strings / Intimate Strangers* (1995, 2KD)
* *Optima Forma - live* (1996, reeldono)
* *Piste* (1998)
* *Oorsprong* (1998)
* *Oorsprong* (2001, reeldono)
* *3 Originals - Harry Sacksioni* (2001)
* *Helden - Live* (2001)
* *The Five Great Guitars - Live* (2003)
* *CITY! - Live in Concert* (2006)
* *Tijdgeest* - En skatolo kune kun la dvd "Heart Labour" kaj anekdotlibreto "Dat kunnen ze allemaal wel zeggen" (2009)
* *Adrenaline* (2010)
* *While my guitar gently weeps...* (2012)
* *Vijfenzestig* (2015)

### Unuopaĵoj 
* *Het dubbelleven van Holle Vijnman / Prikklok 07.45 uur* (1979)
* *Herman van Veen, Erik van der Wurff & Harry Sacksioni* (1981)
* *Suikerspin / Marco Polo* (1981)
* *Nachtjournaal / Escapade* (1984)
* *Je moet eerst vliegen / De telganger* (1985)
* *Paddentrek / Yeti* (1987)
* *Alter Ego / Bath Blues* (1990)
* *Fuerteventura / Arena* (1994)
* *The Killy Killy Song* (1994)
* *Jessica / Masai Mara* (1994)
* *Meta Sequoia / Axel F.: Toerist* (1998)
* *De paddentrek* (2008)
* *De Ierse Kust / Oorsprong * (1998)
* *Lenno-(live) / Helden '' (2001)

## Retejo 
* www.harrysacksioni.nl (nederlande)

Kategorio:Nederlandaj gitaristoj
Pierre-Yves Trémois

**Pierre-Yves TRÉMOIS**  (naskiĝis la  1921 en Parizo, mortis la 16-an de aŭgusto 2020) estis franca pentristo kaj ilustristo.

## Vivo 
Trémois studis en la Nacia Altlernejo de Belartoj en Parizo. Trémois estas konata pro surrealismaj verkoj kaj ekstravagancaj bildoj por libroj. De 1978 li estas posteulo de Paul Lemagny kiel membro de la Akademio de Belartoj.

## Premioj 
* 1942 *Granda Premio de Romo por Pentrarto*
* 1963 *Akademio de Desegnado de Florenco*
* 1971 *Nacia Komitato de la Nuntempa Libro*
* 1971 *Reĝa Flandra Akademio de Sciencoj*
* 1978 *Akademio de Belartoj*
* Oficiro de la Honora Legio
* Kavaliro de Artoj kaj Beletro
* Kavaliro de la Akademiaj Palmoj

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Pierre-Yves Trémois (en la franca)
* Paĝo de la Akademio de Belartoj

Kategorio:Naskiĝintoj en Parizo
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Francaj gravuristoj
Kategorio:Francaj akvafortistoj
Kategorio:Francaj desegnistoj
Kategorio:Francaj skulptistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Belartoj
Kategorio:Kavaliroj de la franca Palmordeno
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Agnes de Poitou

**Agnes de Poitou**  aŭ **imperiestrino Agnes** (naskiĝis ĉirkaŭ 1025; mortis la  en Romo) estis edzino de imperiestro Henriko la 3-a, kaj post lia morto, dum la ne-plenaĝeco de ilia filo Henriko la 4-a, de 1056 ĝis 1061 regentino de la Sankta Romia Imperio. En 1061, pro neintencita papa skismo, ŝi forlasis la regadon, sed plu sekurigis la tronsukcedon por sia filo.

Kategorio:Romgermanaj imperiestrinoj
⚭Agnes
Kategorio:Dukoj de Akvitanio
Kategorio:Dukoj de Bavario
Kategorio:Burgundaj reĝedzinoj
Kategorio:Germanaj reĝedzinoj
Kategorio:Italaj reĝedzinoj
Kategorio:Entombigitoj en Baziliko Sankta Petro
Manuel Peyrou

**Manuel PEYROU** (San Nicolás de los Arroyos, 23an de majo 1902 -Bonaero, 1a de januaro 1974) estis argentina verkisto.

Li komencis sian karieron kiel literatura ĵurnalisto en *La Prensa*. Li ekkonis Jorge Luis Borges en la 1920-aj jaroj. Li estis unu el liaj plej intimaj amikoj. Liaj unuaj libroj estis *La espada dormida*, krimrakontoj publikigitaj en 1944, kaj la romano *El estruendo de las rosas*, ankaŭ de krimfikcia temo, publikita en 1948. Estis Borges kiu ligis lin al la gazeto *Sur* kaj komisiis al li la fakon de kinkritiko en *Los Anales de Buenos Aires*, revuon kiun la aŭtoro de *El Aleph* redaktis kaj el kiu li diskonigis la unuajn verkojn de verkistoj kiuj poste estos gravaj figuroj de la literatura historio, kiel por ekzemplo Julio Cortázar. En la 1960-aj jaroj Peyrou ricevis multajn premiojn pro sia verkaro. Post atingi sukcesojn en la krimfikcio, li dediĉis jarojn al verkoj pri la socia psikologio kaj la politikaj problemoj de la lando.

## Bibliografio
* Antonio Requeni. 2002. Manuel Peyrou (1902-1974). Boletín de la Academia Argentina de Letras [Publicaciones periódicas]. Tomo LXVII, Nº 263-264, enero-junio.
* Oscar Peyrou.1997. El hermano secreto de Borges. Cuadernos Hispanoamericanos. Nº562, abril.

Kategorio:Argentinaj verkistoj
Kategorio:Argentinaj ĵurnalistoj
Kategorio:Jorge Luis Borges
Kategorio:Francdevenaj argentinanoj
31230 Tuyouyou

'*31230 *Tuyouyou'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la 18-an de januaro 1998 en la kadro de la astronomia kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la ĉina farmakologiistino Tu Youyou (ĉine: 屠呦呦, *Tú Yōuyōu''. Ŝi inventis la artemisininon, kontraŭ-malarian kuracilon, kiu savis milionojn da vivoj, precipe en la evolulandoj; ŝi gajnis multenombrajn prestiĝajn premiojn, inklude la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino 2015.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Katalin Gémes

**Katalin Gémes** [gEmeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gémes Katalin** estas hungara operkantisto, (mezosoprano).

Katalin Gémes http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz08/117.html naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Katalin Gémes frekventis muzikan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris 2 diplomojn en Muzikakademio de Budapeŝto en 1985 kaj 1988. Ŝia plej grava instruisto estis Margit László. En 1988 ŝi aliĝis al Budapeŝta Ŝtata Operejo. En la sekva jaro ŝi lernis en kurso de Vera Rózsa en Francio. En 1990 ŝi estis gastokantisto en Ateno. En la sekva jaro ŝi atingis la duan lokon en kantokonkurso de Schwetzingen. En la sekvaj jaroj ŝi havis turneojn en pluraj landoj.

## El ŝia repertuaro 
* Giuseppe Verdi:
** *Rigoletto* – Maddalena
** *La Traviata* – Flora Bervoix
** *La Forto de la Destino* – Preziosilla (1990)
* Georges Bizet: *Carmen* — Mercedes
* Richard Wagner:
** *Die Meistersinger von Nürnberg* — Magdalena
** *Parsifal* — paĝio
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus* – grafo Orlovsky
** *Der Zigeunerbaron* — Cipra
* Giacomo Puccini: *Madama Butterfly* — Suzuki
* Gioachino Rossini:
** *La barbiro de Sevilo* — Rosina
** *La Cenerentola* — Cindrulino
* Wolfgang Amadeus Mozart: *La geedziĝo de Figaro* – Cherubino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Andor Földes

**Andor Földes** [foldeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földes Andor** estis hungara-usona internacie fama pianisto. Lia nomo estis en Usono *Andor Foldes*.

Andor Földes http://lfze.hu/hu/nagy-elodok/-/asset_publisher/HVHn5fqOrfp7/content/foldes-andor/10192  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Herrliberg apud Zuriko (Svislando).

## Biografio 
Andor Földes estis mirinfano edukita de la patrino, kiu mem estis pianisto. Li mem debutis jam en 1921, en la sekva jaro li komencis lerni en Muzikakademio de Budapeŝto. Liaj plej gravaj instruistoj estis Arnold Székely, Leó Weiner, baldaŭ Ernő Dohnányi. Li finis majstrokurson en 1932, sed pli frue en 1929 li debutis eksterlande en Vieno. En la 1930-aj jaroj li ofte faris turneojn eksterlande. Komence de la 2-a mondmilito li vojaĝis al Usono, kie li faris komunajn koncertojn kun József Szigeti (violonisto) 3 jarojn. En 1948 Foldes akiris usonan ŝtatanecon, tiutempe li edziĝis. En 1953 li muzikadis en Sud-Ameriko, tiutempe li faris majstrokursojn en Parizo, Berlino, Tokio. Inter 1957 kaj 1965 li instruis (kiel katedrestro) en muzika altlernejo de Saarbrücken, ekde 1960 li estis ankaŭ dirigento. En 1957 li ricevis francan muzikan premion, en 1963 okcidentgermanan premion. En 1961 la geedza paro translokiĝis al Svislando.

## Liaj libroj 
* *Keys to the Keyboard: A Book for Pianists, with Explanatory Music*
* *Gibt es einen zeitgenössischen Beethoven-Stil?*
* *Erinnerungen*
* ''Seventy Years on Music's Magic Carpet*

## Liaj libroj hungare 
* *Zongoristák kézikönyve* (1970)
* *Emlékeim'' (1995) 

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto
* muzika konkurso: Földes Andor-Jürg Marquard ekde 1994

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Usonaj pianistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Lumplanto

(*Thymus vulgaris*).]]
**Sunplanto** aŭ **lumplanto** (aŭ science nomata:  **Heliofito**) estas planto kiu toleras fortan sunradiadon pro ilia konstruo kaj metabolo. Al la sunplantoj apartenas i.a. verbaskoj, erikoj, timianoj kaj arĝentokardo. Ofte tiaj plantoj estas trovitaj sur grandaj kampoj, sur rokoj, sur sekrazenoj kaj sur erikejoj.

La specifaj ecoj de tiuj plantoj estas malfajnaj, ledecaj folioj kun haroj kaj vaksa kovraĵo por protekti la planton kontraŭ tro granda perdo de akvo kaj tro da lumo. Ofte la folioj havas duoblan tavolon de palisara histo. Ankaŭ la kloroplastoj havas protektajn instalaĵojn kiel karotinoidoj kaj enzimoj, kiuj malebligas la akumuladon de reaktivaj oksigenkombinaĵoj, kiuj efikas venene. Ĉe sunplantoj troviĝas pli da stomoj por ebligi pli grandan gasinterŝanĝon. La fotosintezo plialtiĝas.

Male al la ombroplantoj la sunplantoj havas pli altan lumkompensan punkton, t.s., tiaj plantoj bezonas pli grandan lumintenson por efike fiksi karbondioksidon. Sunfolioj havas  tre grandan potencon de ĝis
 30\mu molCO_2/m^2s.
Sed ili ankaŭ havas pli grandan bazan konsumadon.

## Vidu ankaŭ
*Ombroplanto

Kategorio:Plantotipoj
Salono (muziko)

**Salono** en lingvaĵo de muziko aŭ **salona muziko** - angle ***Lounge*** aŭ ***Lounge music***  kaj en plej multaj aliaj lingvoj ankaŭ nomata laŭ nomo similsona kiel la angla *"lounge"* - estas tipo de muzika populara muziko en la 1950-aj jaroj kaj 1960-aj jaroj, aparte disvastiĝinta en Ameriko. Oni kutime per ĝi intencas elvoki en la aŭskultantoj la senton de esti en loko de trankvila etoso, kiel hejmeca salono eble ĉe kameno, insula paradizo aŭ alia natura loko kie ne aŭdeblas la bruo de la moderna civilizo, aŭ ekstera spaco. La gamo de salono ĉirkaŭprenas instrumentajn komponaĵojn angle foje nomataj *beautiful music* (do simple "bela muziko"), modernan elektronikon (aparte la subgenron *distran*, angle *chillout*, kun trankvilaj, malrapidaj ritmoj), restante teme enfokusigita sur kulturaj elementoj de la "spacepoko" de la 1950-aj jaroj kaj 1960-aj jaroj. La plej frua speco de salona muziko aperis dum la 1920-aj jaroj kaj 1930-aj jaroj, kaj estis angle konata kiel "light music" ("malpeza muziko"). En la 21-a jarcento, la termino "lounge music" ankaŭ povas esti uzata por priskribi la muzikajn muzikojn en hotelaj antaŭhaloj, en kazinoj kaj en iuj restoracioj kaj trankvilstilaj trinkejoj, kie foje tre mallaŭte kaj fone muzikas pianisto aŭ disaŭdiĝas trankvila muziko en speco de "salono".

## Vidu ankaŭ 
* Pink Martini

## Referencoj
Lola Gere

**Lola Gere,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gere Lola** estis hungara operkantisto, (mezosoprano). Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Gaizler Lola* [gejcler], ŝiaj edzoj estis laŭvice Antal Páger kaj Lajos Laurisin.

Lola Gere http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz08/124.html naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Novjorko.

## Biografio 
Lola Gere frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto en 1923. Ŝia plej grava instruisto estis Laura Hilgermann. Ŝi komencis sian kantistan karieron en Nacia Teatro (Miskolc). Baldaŭ ŝi kantadis en Nacia Teatro (Pécs), Oradea, ekde 1926 en Nacia Teatro (Szeged). En 1929 en Berlino ŝi plulernis, en la sekva jaro ŝi aliĝis al Reĝa Operejo de Budapeŝto, kie ŝi estis membro ĝis fino de la 2-a mondmilito. Antaŭ alveno de la Ruĝa Armeo ŝi rifuĝis al la Nazia Germanio, sed ŝi ne havis rolojn, ŝi private instruis estontajn kantistojn. En 1950 ŝi kun Lajos Laurisin translokiĝis al Usono. Gere iĝis vendisto, ŝi kantadis nur hejme. La geedza paro ligiĝis al la nazioj, tial ili ne ricevis rolojn.

## El ŝia repertuaro 
* Giuseppe Verdi:
** *Il Trovatore* – Azucena
** *Aida* – Amneris
** *Falstaff* – S-ino Quickly
** *Don Carlo* – Eboli
** *La Forto de la Destino* – Preziosilla
* Georges Bizet: *Carmen* — titolrolo; Frasquita
* Léo Delibes: *Lakmé* — Miss Rosa
* Charles Gounod: *Faust* – Marta
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* – Lola
* Johann Strauß (filo): *Der Zigeunerbaron* — Cipra
* Richard Wagner: *Die Walküre* — Waltraute
* Richard Strauss: *Der Rosenkavalier* — Octavian
* Eugen d'Albert: :de:Tiefland (Oper) — Antonia
* Jules Massenet: *Manon* — Rosette
* Ambroise Thomas: *Mignon* — titolrolo
* Ottorino Respighi: *La fiamma* — Agnese (unue en 1935)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en la 153-a paĝo)
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla en la 136-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Brazila Kolekto

**Brazila Kolekto - Tom Jobim en Esperanto** estas kompaktdisko registrita de la bazilaj muzikistoj Alejandro Cossavella kaj Flávio Fonseca en 2002. Ĝi prezentas la muzikon kaj lirikon de dek el la plej belaj bosanovaj kantoj de la brazila komponisto Tom Jobim en Esperanto. La disko entenas libreton kun la vortoj por ĉiu kanto en Esperanto.

## La kantoj 
# *Korkovado* (kantas Alejandro Cossavella)
# *Tristas* (kantas Flávio Fonseca)
# *Akvo Fluas* (kantas Alejandro Cossavella)
# *Sunvojo* (kantas Flávio Fonseca)
# *Unutona Sambo* (kantas Alejandro Cossavella)
# *Dindi* (kantas Silvana Albuquerque)
# *Mistonulo* (kantas Alejandro Cossavella)
# *Ondo* (kantas Flávio Fonseca)
# *Medito* (kantas Alejandro Cossavella)
# *Knabino el Ipanema* (kantas Flávio Fonseca kaj Alejandro Cossavella)

## Recenzo
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* prezento en la *retbutiko* de  Flandra Esperanto-Ligo
* *brazila kolekto* en la retejo *blogspot.de*  
* kaj en la retejo *Facebook*

Kategorio:Brazila muziko
Kategorio:Esperantlingvaj muzikalbumoj
Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 2002
Kategorio:Esperanto-movado en Brazilo
Nova sinagogo de Bonyhád

La **Nova (aŭ ortodoksa) sinagogo de Bonyhád** estas unu el la sinagogoj en urbo Bonyhád.

## Historio 
Datenoj pri judoj en Bonyhád aperis la plej frue en 1741. En la sekvaj jaroj ili uzis luitan domon aŭ provizoran domon por sinagogo. La provizora sinagogo estis konstruita en 1764, sed ĝi cindriĝis en 1794. En la sekva jaro la unua stabila sinagogo estis konstruita. La judoj disiĝis al ortodoksa kaj neologa branĉoj en 1868. La ortodoksuloj konstruis propran malgrandan sinagogon en 1883. La nun videbla, pli nova sinagogo estis konstruita en 1924. Dum la nazia erao la judoj (resume 1200) estis deportitaj al Aŭŝvico, en 1945 revenis nur 172 ortodoksuloj kaj 108 neologuloj. Post la Hungara revolucio de 1956 nur 4 judaj familioj restis en Bonyhád. La sinagogo iĝis staplo pri mebloj, depost fino de la socialisma epoko staplo pri uzitaj mebloj. En la 1990-aj jaroj la konstruaĵo ekstere renoviĝis. Interne la domo plene perdis la sakralajn ornamaĵojn, simbolojn, eĉ malaperis la galerio por la virinoj. Estonta sorto de tiu ĉi sinagogo estas nekonata.

eta|Nova sinagogo de Bonyhád, la surskribo ĉe la enirejo estas "staplo pri mebloj"
eta|Memortabulo pri la sinagogo

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo estas brikoforma kaj situas sola. La renoviĝoj forviŝis ĉion, pri kio la sinagogo estus rekonebla. La nuna ekstera aspekto estas simpla unuetaĝa domo. Same interne restis nur la muroj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto 
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Bonyhád
Kategorio:Bonyhád
Stanisław Janusz Sosabowski

**Stanisław Janusz Sosabowski**, pseŭdonomo *Stasinek* (naskiĝis la 6-an de januaro 1917 en Brno, (Aŭstrio-Hungario), mortis la 6-an de novembro 2000 en Wimborne Dorset en Britio) – filo de generalo Stanisław Sosabowski, kuracisto, membro de Kedyw (Gvidantaro de Flankatakoj) en Pola Enlanda Armeo en la rango de leŭtenanto. Dum bataloj en la ribelo de Varsovio pro vundoj perdis vidkapablon.

Ribela taĉmento de Kedyw, komandata de Stasinek la 1-an de aŭgusto 1944 liberigis gardatan de SS en magazenoj de Umschlagplatz (fervoja perono al ekstermejo Treblina) 50-personan grupon de judoj el Hungario kaj Grekio – malliberuloj de proksima koncentrejo Gęsiówka (parto de KL Warschau).

Distingita per Arĝenta Kruco de la Milita Ordeno *Virtuti Militari*, dufoje per Batal-Kruco, per medalo "Za udział w wojnie obronnej 1939" (Pro partopreno en la defenda milito 1939), per Ora Medalo memoriga de la Unua Aŭtonomeca Paraŝutista Brigado kaj per la medalo Justulo inter la popoloj.

## Eksteraj ligiloj
* Zdjęcia Stasinka ze strony internetowej rodziny Sosabowskich  Foto de Stasinek el la familia retpaĝo

Kategorio:Partoprenantoj de la Varsovia ribelo
Kategorio:Polaj justuloj inter la popoloj
Kategorio:Membroj de la Pola Enlanda Armeo
Kategorio:Polaj kuracistoj
Partero

**Partero** estas termino kiu povas referenci al:
* partero kiel parto de ĝardeno ornamita de plantoj, herboj kaj arbustaro, ĉefe por estetikaj kaj ornamaj celoj.
* partero en teatro kiel teretaĝo kaj loko por la orkestro.

* NPIV indikas ambaŭ eblojn, krom alian arkaikan:
** Teretaĝa parto de teatra ĉambrego.
** (ark.) Teretaĝo: la ruĝaj kurtenoj en la ĉambroj de la partero k la blankaj de la unua etaĝo.
** Ebena parto de parko, kie troviĝas flor- aŭ gazon-bedoj.

## Notoj 
Kategorio:Teatro
Kategorio:Ĝardenado
Partero (ĝardenoj)

[eta|250px|En la maldekstra flanko videblas partero tute simetria en Waddesdon Manor, [Buckinghamshire, Anglio.]]
**Partero** en ĝardenarto estas desegno de «formala ĝardeno», nome ĝardeno je teretaĝo aŭ nivelo de la surfaco de la tereno, kiu konsistas en la plantado de bedoj de floroj aŭ de herboj limigitaj de heĝoj de plurjaraj plantoj aŭ de iaj bariloj firme kunigitaj formante protekton de la internaj floraj kuŝejoj, kaj en promenejoj aŭ padoj el gruzo disponitaj per desegno ĝenerale simetria aŭ geometria. La parteroj ne nepre havas florojn, ĉar ili povas esti formataj nur de plantoj kaj plurjaraj arbustoj.

## Vidu ankaŭ 
* Partero (teatro)

Kategorio:Tipoj de ĝardenoj
Partero (teatro)

[dekstra|252x252px|eta|Italforma teatro de [Douai, la partero vidita el la pul-balkono.]]
**Partero** estas la teretaĝa parto de teatra ĉambrego,, tio estas la sidlokaro situa malantaŭ la sidlokoj de la orkestro en teatro aŭ alitipa spektaklejo.

Foje la partero ne havis faktajn sidlokojn kaj disponigis nur el la plej malmultekostaj lokoj ĉar la publiko, nur viroj, staris. La virinoj rajtis ĉeesti nur sur la loĝioj aŭ balkonoj pro siaj enormaj vestaĵoj kaj harfrizaĵoj, kaj por eviti seksajn kontaktojn.

Laŭ Francisko Azorín **partero** estas *Teretaĝo de teatra salonego.* Li indikas etimologion el la latina *per + terra* (sur tero).

## Vidu ankaŭ 
* Partero (ĝardenoj)

## Notoj 
Kategorio:Historio de teatro
Kategorio:Teatra terminologio
31231 Uthmann

'*31231 *Uthmann''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj amatoraj astronomoj Jens Kandler kaj Gerhard Lehmann elde la Publika Observatorio de Drebach (Saksio, Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Barbara Uthmann (1514–1575), kiu onidire enkondukis la arton de la punto en Ercmontaron. Post la morto de sia edzo en 1553, ŝi sukcese plu administris lian negocon kaj establis produkton de plektaĵoj, tiel helpante malriĉajn ministajn familiojn per nova rimedo por perlabori monon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Jens Kandler
Kategorio:Malkovrita de Gerhard Lehmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Paŝtelo

eta|250px|Paŝtelkrajonoj.
[eta|maldekstra|220px|[Ludoviko la 15-a (Francio)|Ludoviko la 15-a portretita paŝtele de Quentin de La Tour en 1748.]]
La arto de **paŝtelo** apartenas al la nomataj *sekaj teknikoj* de pentrarto, ĉar diference de la pentratro je oleo aŭ je akvarelo, ĝi ne uzas ajnan solvaĵon kaj oni aplikas rekte sur la laborsurfaco. Kiel pentrobazo oni uzas bonkvalitan paperon, de specifa dikeco, de koloro neŭtra ne blanka kaj de ioma rugeco. La kolora efekto de paŝteloj (vidu la artikolon pri la paŝtelaj koloroj) pli proksimas al la naturaj sekaj pigmentoj ol tiu de iu alia procezo.

La termino **paŝtelo** uzatas pri kaj la arto kaj la pentraĵo kaj la krajono mem farita el pulvorigita kolorilo kaj gumo.

Laŭ Francisko Azorín **paŝtelo** estas *Pentro farita per pulvorigitaj krajonoj.* Li indikas etimologion el la greka *paste* (paŝto) kaj de tie la latina *pasta, pastillus*. Kaj li aldonas la terminon *paŝtelkrajono*, por tipa speciala kolorilo por pentri paŝtele.

## Vidu ankaŭ
* Paŝtela (koloro)

## Notoj 
Kategorio:Pentristaj teknikoj
Kategorio:Vidaj artoj
Funes el memorioso

***Funes el memorioso*** (Funes la memorkapabla) estas rakonto de la argentina verkisto Jorge Luis Borges. Ĝi aperis en *Ficciones*, nome kolekto de rakontoj de la aŭtoro publikita en 1944. Laŭ Borges, tiu literatura peco estas «longa metaforo de la sendormo».

La protagonisto suferas pro hipermnezio, nome simptomo de la sciegula simptomaro kaj, se konsideri la dormon (en ĝia unua fazo) kiel purigilo de memoroj (restas en la menso nur tio grava aŭ plej impresa el tio kio okazis), ĉar oni ne dormas oni ne eliminas memorojn; tio estas, oni ne havas la kapablon forgesi multajn aferojn kun kiuj oni ne povus vivi se oni memoras ilin ĉiutage.

Multaj kritikistoj vidis en tiu rakonto referencon al la postuloj de la angla filozofo nome John Locke kaj, pli malrekte, al la verkaro de Friedrich Nietzsche. Por aliaj, en tiu rakonto estas «vualita agnosko kaj omaĝo al lia mentoro» kaj amiko, nome la verkisto meksika Alfonso Reyes Ochoa.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* El primo ruso de Funes el memorioso, José Gordon, Revista de la Universidad de México, Numero 18, aŭgusto 2005

Kategorio:Rakontoj de Jorge Luis Borges
Kategorio:Libroj aperintaj en 1944
31232 Slavonice

'*31232 *Slavonice''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzoj kaj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la historia urbo Slavonice, ĉe la Tri Anguloj (ĉeĥia-moravia-aŭstria landlimoj). Oni pova admiri riĉajn figurajn sgrafiajn fasadojn kaj . Post 1600 ne plu estis konstruado kaj do la renesanca stilo de Slavonice estis konservita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Slavonice
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Akteo

**Akteo** () estis liberigitino kaj (ekde la jaro 55ª p.K.) amdonantino de Nerono. La latinaj fontoj nomas ŝin , kio supozigas, ke ŝin eble liberigis Klaŭdio aŭ lia filino Oktavia. Nerono ŝin forlasis por sia dua edzino Poppea Sabina. Malgraŭ tio, post la morto de Nerono ŝi zorgis pri lia korpo:

## Literature 
Akteo estas grava romanpersono en «Quo vadis?» de Henryk Sienkiewicz (sub sia latinigita nomo). Kun la esperantigita nomo *Akteo* ŝi aperas en la Esperanta romano *Morto de Artisto* de Anna Löwenstein.
Kategorio:Romianoj de la 1-a jarcento
Kategorio:Romiaj sklavoj kaj liberigitoj
Kategorio:Nerono
Pedro Henríquez Ureña

**Pedro HENRÍQUEZ Ureña** (Santo Domingo, 29-a de junio 1884 - Bonaero, 11-a de majo 1946) estis intelektulo, filologo, kritikisto kaj verkisto el Domingo, kun elstara partopreno en Argentino.

Post studado en mezlernejo, li veturis al Usono kaj tiel komencis vivon kiu preskaŭ ĉiam apartigis lin el Domingo. Tiele li loĝis en Kubo, Meksiko, denove Usono, Hispanio, denove al Meksiko, kaj en 1925 al Argentino, kie li vivis la lastajn dudek jarojn de sia vivo. Tie li ligiĝis al la revuo *Sur*, de *Victoria Ocampo*, estis instruisto en la *Colegio Nacional de La Plata* kaj kunlaboranto en la Instituto de Filologio de la Universitato de Bonaero. Inter aliaj temoj, li dediĉis sin al studo kaj disvastigo de la verkaro de Jorge Luis Borges.

## Verkoj 
* *Ensayos críticos* (1905, La Habana)
* *Horas de estudio* (1910, Parizo)
* *Nacimiento de Dionisios* (1916)
* *En la orilla: mi España* (1922)
* *La utopía de América* (1925)
* *Apuntaciones sobre la novela en América * (1927)
* *Seis ensayos en busca de nuestra expresión* (1928)
* *La cultura y las letras coloniales en Santo Domingo* (1936)
* *Sobre el problema del andalucismo dialectal de América* (1937)
* *Plenitud de España* (1940)
* *Corrientes Literarias en la América Hispana* (1941)
* *El español en Santo Domingo* (1940)
* Las corrientes litearias en la América hispana (1945)
* *Historia de la Cultura en la América Hispana* (1949)
* *En la orilla. Gustos y colores* (2014)

## Kritikaj eldonoj 
* *Historia cultural y literaria de la América hispánica*. Eldono de Vicente Cervera. Verbum, Madrid, 2009
* *Obras Completas en 14 tomos*. Editora Nacional, Ministerio de Cultura de la República Dominicana, Santo Domingo, 2014-2015. Eldono de Miguel D. Mena.

## Bibliografio 
* El oro de los tigres, Jorge Luis Borges, (Art. «El sueño de Pedro Henríquez Ureña»), Emecé, 1972, p. 133
* Antes del Fin, Ernesto Sabato, Seix Barral, 1988
* Apologías y rechazos, Ernesto Sabato (Art. «Pedro Henríquez Ureña»), Seix Barral, 1977, pp. 53 al 77.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Pedro Henríquez Ureña en la projekto CIELONARANJA
* Portreto de Pedro Henríquez Ureña
* Pedro Henríquez Ureña
* La utopía de América (PDF)

Kategorio:Domingaj verkistoj
Kategorio:Domingaj eseistoj
Kategorio:Domingaj ĵurnalistoj
Kategorio:Domingaj literaturkritikistoj
Kategorio:Domingaj filologoj
Kategorio:Domingaj filozofoj
Kategorio:Domingaj judoj
31238 Kroměříž

'*31238 *Kroměříž''''' estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzoj kaj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la moravia urbo Kroměříž, ĉefe konata pro ties ĝardenoj kaj ĉefepiskopa kastelo, kaj kiu montras escepte kompletan kaj bone konservitan ekzemplon de eŭropa baroka princa restadejo. La ĝardenoj kaj la kastelo estis listitaj kiel mondaj heredaĵoj de Unesko de 1998.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kroměříž
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Oliverio Girondo

**Octavio José Oliverio GIRONDO**, plej bone konata kiel **Oliverio Girondo** (Bonaero, 17-a de aŭgusto 1891 - Samloke, 24-a de januaro 1967) estis argentina poeto, ligita al la bonaera avangardo de la 1920-aj jaroj. Li estis edzo de la verkistino Norah Lange.

## Biografio 
De riĉa familio, li studis en Anglio kaj Francio. Li amikiĝis kun poetoj kaj artistoj de Eŭropo, kaj li konis novajn estetikajn tendencojn, kiel superrealismo, kun kiu kontaktis tra la franc-urugvaja verkisto Jules Supervielle. Tiam li legis la francajn poetojn de la simbolismo, la eseojn de Remy de Gourmont, *Los raros* de Rubén Darío kaj la filozofion de Nietzsche. Poste li veturis tra Hispanio, Francio, Italio, Nordafriko kaj Brazilo. La esperto de tiuj vojaĝoj rezultis en lia unua poezilibro, *Veinte poemas para ser leídos en el tranvía* (Dudek poemoj legotaj tranvía), eldonita en 1922 en Francio kun ilustraĵoj de Girondo mem. La apero de tiu libro, unu jaron antaŭ *Fervor de Buenos Aires* de Jorge Luis Borges, markis ilin kiel reprezentantoj de la bonaera avangardo de tiuj jaroj, kiuj etosis ĉirkaŭ la revuojn *Proa* (1922) kaj *Martín Fierro* (1924 - 1927). En la grupo, krom Girondo kaj Borges, estis Evar Méndez, Samuel Glusberg, Jacobo Fijman, Xul Solar, Leopoldo Marechal, Raúl González Tuñón kaj Macedonio Fernández, plej parto el ili el la Grupo de Florida, karakterizita de sia elitisma kaj avangarda estetiko. Post nova vojaĝo tra Hispanio, kie li interkonatiĝis kun Ramón Gómez de la Serna, li publikigis sian duan poemaron, nome *Calcomanías*, en 1925. Dum tiu tempo li vizitis Ĉilion, Peruon, Kubon, Meksikon kaj Usonon kiel reprezentanto de diversaj avangardaj organismoj.

En 1926, en manĝokunsido organizita de la *Sociedad Rural* omaĝe al Ricardo Güiraldes, ekkonis la verkistinon Norah Lange, kun kiu li fianĉiĝis en 1934 kaj edziĝis en 1943.​

## Verkoj 
### Poezio 
* Veinte poemas para ser leídos en el tranvía (1922)
* Calcomanías (1925)
* Espantapájaros (1932)
* Persuasión de los días (1942)
* Campo nuestro (1946)
* En la masmédula (1953)

### Prozo 
* Interlunio (1937) - relato.
* Nuestra actitud ante el desastre (1940) - artikoloj.

## Notoj 
## Fontoj 
* *Apunte biobibliográfico* http://www.cervantesvirtual.com/portales/oliverio_girondo/autor_apunte/ Alirita la 6an de Januaro 2018.
* *Oliverio Girondo > Cronología* http://www.girondo-lange.com.ar/oliverio-girondo/cronologia/index.html Alirita la 6an de Januaro 2018.

Kategorio:Argentinaj poetoj
Kategorio:Argentinaj verkistoj
Kategorio:Avangardismo
Tino Insana

**Silvio Peter** "**Tino**" **Insana** (n. – 31a de majo 2017) estis populara usona komikulo, produktoro, verkisto, voĉartisto,  kaj aktoro. Li estas plej bone konata kiel la voĉo de Uncle Ted en ''Bobby's World*, de Bushroot en *Darkwing Duck*, kaj de Pig en *Barnyard* kaj en *Back at the Barnyard''. En 1971, Insana kun-fondis lokan komeditrupon konata kiel West Compass Trio, kun Steve Beshekas kaj John Belushi.

## Eksteraj ligiloj
* Tino Insana ĉe imdb.com

## Tradukfonto 
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj humuristoj‎
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
31239 Michaeljames

'*31239 *Michaeljames'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la brita astronomo Ian P. Griffin elde la observatorio de la *Astronaut Memorial Planetarium and Observatory* en Cocoa (Florido, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Michael James*, instruiston en altlernejo pri angla lingvo ĉe *Kenwood High School'' (Konteo Baltimore, Marilando). Dum sia kariero de instruisto li inspiris multenombrajn studentojn preni profundan intereson por la literaturo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ian P. Griffin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Renáta Göncz

**Renáta Göncz** [gonc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Göncz Renáta** estas hungara operkantisto, (soprano).
eta|Renáta Göncz
Renáta Göncz http://www.gonczrenata.hu/hu#bio  naskiĝis la  en Ajka.

## Biografio 
Renáta Göncz lernis pianludon en aĝo 7. Ŝi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, dum la lernojaroj ŝi atingis sukcesojn pri deklamadoj kaj pianludadoj. Ŝi aĝis 15, kiam oni aprezis ŝian kantadon talenta, tial ŝi forlasis la pianon kaj ŝi okupiĝis pri kantado. En 2008 amatore ŝi atingis la unuan lokon en kantokonkurso. Ŝi akiris diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 2013. Jam pli frue en 2011 ŝi estis fondinta membro de "Moltopera", kiu prezentas operojn por junulara gusto. Ŝi debutis en la sekva jaro. Kun la
Moltopera ŝi kantadis ekzemple en malgranda ĉambro de Budapeŝta Ŝtata Operejo (2014), Palaco de Artoj, Festivalo Sziget, Nacia Teatro (Pécs). Ŝi kantadas sola en koncertoj, eĉ eksterlande. Kelkfoje ŝi kantadis ĵazojn, ŝlagrojn, solajn rolojn en korusoj.

## El ŝia repertuaro 
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *Don Giovanni* – Zerlina (debuta rolo, 2012)
** *Die Zauberflöte* – Pamina
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* – Lola
* Giacomo Puccini: *Gianni Schicchi* — Lauretta
* Haydn: ''L'isola disabitata*
* Menotti: *A Telefon'' - Lucy

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Douglas Aircraft Company

La **Douglas Aircraft Company** estas aviadilfabrikanta kompanio de Usono, kiu ekzistis inter 1921 ĝis 1967. La Douglas estis rekonata por ellaboranto de komercaj aviadiloj kiel Douglas DC-3 kaj Douglas DC-8.

## Historio 
La Douglas estis fondita en 1921 de Donald Wills Douglas, Sr. (1892-1981). En 1923, Usona Armea Aera Servo (nuna Usona Aerarmeo) mendis por unua circunnavigata flugo en la mondo. Douglas proponis modifon de bombaviadilo, Douglas DT, kaj fabrikis Douglas World Carrier (DWC) en 1923. DWC sukcesis por plenumi la mendojn de Armeo, kaj kvar DWC estis mendita en 1924.

En 1934, Douglas fabrikis dumotoran transportaviadilon DC-2. Surbaze de DC-2, en 1936 la kompanio fabrikis pligrandigitan modelon, Douglas DC-3. La DC-3 ricevis grandan popularecon por sia rendimento, kaj dum la Dua mondmilito pli ol 10,000 aviadiloj estis produktita. Post la Dua mondmilito, Doulgas daŭrigis ellaboron de piŝtmotoraj komercaviadiloj kiel DC-4 kaj DC-6, DC-7.

En fino de 1950-aj jaroj, la pasaĝeraviadiloj kun jetmotoro aperis en merkato. Douglas prezentis DC-8, sed DC-8 estis malsupera ol konkurantaj aviadiloj kiel Boeing 707. La nova komercaviadilo, DC-10 necesis financan buĝeton por prilaboro. La malkresko de defenda buĝeto pro Vjetnama milito ankaŭ influis al malbonigo de financkondiĉoj de Douglas. Douglas decidis kunfandigon kun McDonnell Aircraft en 1967, fondis McDonnell Douglas. Post la kunfandiĝo de McDonnell Douglas kaj Boeing en 1997, Nuntempe historia parto de Douglas estas konsistita en Boeing. Nuntempe Boeing uzas cirkan logon kun aviadilo, kiu estis uzata por Douglas.

## Aviadiloj 
### Komercaviadiloj 
* **Douglas DC-3** / Douglas C-47 Skytrain
* Douglas DC-4 / Douglas C-54 Skymaster
* Douglas DC-8

## Vidu ankaŭ 
* McDonnell Douglas
* Boeing

Kategorio:Aviadilaj fabrikantoj
Kategorio:Aviadiloj de Douglas
31240 Katrianne

'*31240 *Katrianne'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germana amatora astronomo Gerhard Lehmann elde la Publika Observatorio de Drebach (Saksio, Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Katrin Susanne Lehmann'', edzino de la malkovrinto, engaĝiĝinta edukistino pri fiziko kaj astronomio, kaj patrino de du filoj. Ŝia amo kaj subteno ebligis la malkovron de multenombraj asteroidoj elde la Observatorio de Drebach.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Gerhard Lehmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Laura Hilgermann

**Laura Hilgermann,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hilgermann Laura** estis aŭstra-hungara operkantistino, (mezosoprano, aldo, soprano), altlerneja instruistino. Ŝia origina nomo estis *Laura Oberländer*, ŝia geedziĝa nomo estis *Radó Szigfridné*, ŝiaj nomvariantoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Radó-Hilgermann Laura* aŭ *Radó Laura*.
eta|Laura Hilgermann
Laura Hilgermann https://hu.wikipedia.org/wiki/Hilgermann_Laura naskiĝis la  en Vieno, ŝi mortis la  en Budapeŝto (la datenoj estas malsamaj en pluraj fontoj).

## Biografio 
Laura Hilgermann lernis kantadon, ankaŭ pianadon de Károly Thern, en 1885 ŝi debutis en germana teatro de Prago. Inter 1890 kaj 1900 ŝi apartenis al Reĝa Operejo de Budapeŝto, kie ŝi kantadis hungare. Ŝia sekva stacio estis la Viena Ŝtata Operejo, kie ŝi kantadis 2 jardekojn, poste ŝi retiriĝis. En 1914 ŝi ricevis la titolon "imperiestra kaj reĝa ĉambela kantisto". Inter 1920-1936 ŝi instruis en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto.

## El ŝia repertuaro 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* — Gertrudis
* Károly Goldmark: *Téli rege* – Hermione
* Giuseppe Verdi:
** *Il Trovatore* – Azucena (1885, debuto)
** *Aida* – Amneris
** *Un balo in Maschera* — Ulrica
* Georges Bizet: *Carmen* — titolrolo
* Ambroise Thomas: *Mignon* - titolrolo (1900)
* Richard Wagner:
** *Der Fliegende Holländer* — Mary
** *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — Venus
** *Lohengrin* — Ortrud
** *Tristan und Isolde* — Brangäne
** *Die Walküre* — Sieglinde; Fricka
** *Götterdämmerung* — Waltraute
* Gioachino Rossini: *Guillaume Tell* – Hedwig
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *La geedziĝo de Figaro* – grafino Almaviva; Cherubino
** *Così fan tutte* — Dorabella
* Richard Strauss:
** *Elektra* – Klytaimnestra
** *Der Rosenkavalier* – Annina
* Christoph Willibald von Gluck:
** *Orphee et Eurydice* — Orfeo
** *Iphigénie en Aulide* — Artemis; Klytaimnestra

## Ŝiaj elektitaj studentoj 
* Gitta Alpár
* Mária Ilosvay
* Pál Kalmár
* Margit Nagy
* Mária Németh (operkantisto)
* Enid Szánthó

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* anglalingva biografio kun foto

Kategorio:Aŭstraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Peribolo

eta|150px|Plano de la templo de Afaia en Egino kun la muro ĉirkaŭanta la peribolon.
En la antikveco, **peribolo** estis ia ĉirkaùbarita korto kun arboj kaj vitoj kiu estis ĉirkaŭ la temploj kaj estis en la antaŭkristana epoko konsekrita al la Dioj de la loko. La fruktoj apartenis al la pastroj. Inter kristanoj, komponiĝis la peribolo el portikoj kaj ĉeloj, malgrandaj ĝardenetoj aŭ hortoj kaj banlokoj kaj la tuta peribolo estis konsiderita en tempo de Teodozo kaj Valentiniano, sekura azilejo de krimuloj rifuĝintaj en ĝi.

Laŭ Francisko Azorín **peribolo** estis *Sanktigita tereno ĉirkaŭ templo. Unue templo estis nur arao k. ĉirkaŭ ĝi iu spaco estis rezervita, limigita, per kromleho, palisaro aŭ muro; poste la altaro stariĝis en templo ĉirkaŭita ankaŭ de tereno, kun boskoj, fontanoj, statuoj, k. a.* Li indikas etimologion el la greka *peribolo*, el *peri + ballein* (ĉirkaŭo ĵeti), kaj de tie la latina *peribolus*.

## Referencoj 
* *Diccionario castellano*, 1788

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Temploj
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
József Szigeti (violonisto)

**József Szigeti** [jOĵef sigeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szigeti József** estis mondfama hungara violonisto.

József Szigeti http://mek.oszk.hu/01900/01905/html/index723.html naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Luzern (Svislando).
eta|maldekstre|József Szigeti
eta|József Szigeti kun Jenő Hubay en 1910

## Biografio 
József Szigeti devenis el juda familio. Li akiris diplomon en Reĝa Muzikakademio de Budapeŝto. Lia plej grava instruisto estis Jenő Hubay. Szigeti debutis en koncerto en 1905 en Nagykanizsa, poste li muzikadis en Berlino kaj Dresdeno, en la sekva jaro en Londono. Li ankaŭ instruis en Londono kaj Berlino. En 1913 li ricevis tuberkulozon, tial li resaniĝis en Davos, kie li konatiĝis kun Béla Bartók. Ekde 1917 li instruis en konservatorio de Ĝenevo, post 2 jaroj li edziĝis, poste li koncertadis en Usono kaj Eŭropo (eĉ en 1924 en Soveta Rusio). Inter 1932-1939 li koncertadis ankaŭ en Hungario. En 1951 li ricevis usonan ŝtatanecon, tamen li vivis plu en Svislando. Depost 1960 li ne faris koncertojn, li okupiĝis pri instruado kaj verkado. Lastfoje li vizitis Hungarion en 1963.

## El lia repertuaro 
* Johann Sebastian Bach: *Chaconne*
* Heinrich Wilhelm Ernst: *fis-moll konĉerto
* Niccolò Paganini: *Boszorkánytánc*

## Elektitaj libroj 
* *With strings attached. Reminiscences and reflections* (1947, membiografio, hungare en 1965)
* *Beethovens Violinwerke* (?, hungare en 1968)
* *Joseph Szigeti on the violin'' (1969, hungare en 1974)

## Memorigiloj 
* internacia konkurso de violonistoj kaj aldviolonistoj omaĝe al József Szigeti

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Budapeŝtanoj