open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Libera komerco

**Libera komerco** (aŭ ankaŭ *libera interŝanĝado*) estas politiko en internaciaj merkatoj en kiuj registaroj ne limigas importadon aŭ eksportadon. Libera komerco estas ekzempligita fare de la Eŭropa Unio / Eŭropa Ekonomia Areo kaj la NAFTA, kiuj establis malfermajn merkatojn. La plej multaj landoj hodiaŭ estas membroj de la Monda Organizaĵo pri Komerco (WTO) por plurflankaj komercaj interkonsentoj. Tamen, la plej multaj registaroj daŭre trudas kelkajn protektismajn politikojn kiuj klopodas apogi lokan dungadon, kiel ekzemple aplikado de komercaj impostoj al importado aŭ subvencioj al eksportaĵoj. Registaroj ankaŭ povas limigi liberan komercon por limigi eksportadojn de . Aliaj barieroj kiuj povas malhelpi komercon inkludas importajn kvotojn, taksajn impostojn, kaj ne-komercajn impostajn barierojn, kiel ekzemple reguliga leĝaro.

## Vidu ankaŭ
* Komuna merkato

## Bibliografio
* Bhagwati, Jagdish. Free Trade Today. Princeton: Princeton University Press (2002). ISBN 0-691-09156-0
* Blinder, Alan S. (2008). "Free Trade". In David R. Henderson (ed.). Concise Encyclopedia of Economics (2nd ed.). Indianapolis: Library of Economics and Liberty. ISBN 978-0865976658. OCLC 237794267. http://www.econlib.org/library/Enc/FreeTrade.html
* Chang, Ha-Joon. Kicking Away The Ladder: Development Strategy in Historical Perspective. London: Anthem Press 2003. ISBN 978-1-84331-027-3.
* Dickerson, Oliver M. The Navigation Acts and the American Revolution. New York : Barnes (1963). ISBN 978-0374921620 OCLC 490386016
* Pugel, Thomas A. International Economics, 13th edition. New York: McGraw-Hill Irwin (2007). ISBN 978-0-07-352302-6
* Ricardo, David. *On the Principles of Political Economy and Taxation*, Library of Economics and Liberty (1999)
* Smith, Adam. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, Digireads Publishing (2009), ISBN 1-4209-3206-3
* Tyler, John W. Smugglers & Patriots: Boston Merchants and the Advent of the American Revolution. Boston: Northeastern University Press (1986). ISBN 0-930350-76-6
Plasmodo

[eta|Plasmodo de *[Brefeldia maxima*]]
***Plasmodo*** estas maso el migranta ĉelplasmo, senforma, sensepta, multanuklea, precipe ĉe miksomikotoj sed ankaŭ ĉe iuj algoj.

## Literaturo 
* PIV 2005

Kategorio:Ĉelbiologio
Kategorio:Mikologio
Kojo

**Koio** (helene **Κοῖος**, latine *Coeus* - komprenema) estis laŭ la pelasga mito pri kreado de la mondo filo de Eŭrinomo kaj Ofiono, Titano, al kiu estis kune kun Titanino Mnemozino disponigita planedo Merkuro.

Laŭ Olimpia mito pri kreado de la mondo estis Koio unu el originaj Titanoj, filo de Urano kaj diino de la Tero Gaja. Supoze li estis Titano „de prudento“.

Gaia fariĝis edzino de Urano, kiam li ekposedis mondon kaj kune naskigis dekdu posteulojn, Titanojn nomataj Okeano, Koio, Krio, Hiperiono, Japeto kaj Krono kaj Titaninojn nomataj Tejo, Reo, Mnemozino, Foiba, Temiso kaj Tetiso.

Kun sia edzino kaj fratino Foiba Koio havis filinon Leto, kiu naskis al la plej alta dio Zeŭso ĝemelojn Apolonon kaj Artemison. Apolono fariĝis dio de la suno kaj lumo, Artemiso diino de ĉaso.

Koio partoprenis titanan ribelon kontraŭ Zeŭso kaj post Zeŭsa venko estis ĵetita en eternan mallumon de Tartaro.

## Tradukfonto 
Kategorio:Titanoj
Urba muzeo de Camburg

eta|Urbomuzeo de Camburg
La **Urba muzeo de Camburg** () troviĝas en Camburg, Germanujo, Amtshof 1.

## Priskribo 
Sur la plej malnova areo setla de Camburg estiĝis de post la detruo de la burgo en 1451 la t.n. *Oficejo*, sidejo de la administracio grafa. Tie ĉi ekde 1949 gastas la muzeo, kies radikoj datumas de 1910.

## Kolektoj 
En la salono por praa kaj frua historio montratas elfositaĵoj el la neolitiko, de la pugnokojno ĝis la hakilo el ŝtono. Urnoj ornamitaj, manmueliloj, iloj kaj armiloj de diversaj kulturaj grupoj atestas bone la grandan denson de setlado de tiu ĉi regiono.

En la salono pri urba historio videblas objektoj el Camburg kaj la ĉirkaŭantaj vilaĝoj disde la malfrua Mezepoko ĝis la mezo de la 19-a jarcento. Prezentatas ankaŭ la koloraj reproduktaĵoj de la *Beschreibung des fürstlich-sächsischen Ambts vom Jahre 1674*, la verŝajne plej malnovaj bildoj de la urbo kiel ankaŭ leĝaro por burĝoj kaj urbanoj el 1585.

Batarmiloj kaj pulvopafiloj el la Napoleonaj Militoj kaj la prusa milita kasokesto de 1806 ankaŭ admirindas. La muzeistoj memorigas onin ankaŭ al la tradicio de la metioj en la plej granda salono. Produktoj el ligno kaj metalo ornamas la ĉambron kiel ankaŭ la korporaciaj kestoj de diversaj metiistoj. Inventaroj el stano, latuno kaj kupro grandnombre ĉeestas same kiel la malnova kaj la nova turingia ceramikaĵaro de la najbaraj potfaristaj centroj, presitaĵoj bluaj kaj kamparaj mebloj.

Kiel gapatelieroj prezentatas librobindejo, ŝuflikistejo kaj multaj iloj de ĉarfaristoj. La plurajn jarcentojn daŭrinta graveco de flosigado por Camburg same ne neglektatas. Gastejo kun verŝtabloj de ĉ. la jaro 1890 kun muzikhorloĝo estas signo por la longa tradicio de bierfarado en Camburg. Je la fino de la ekspozicio estas prizona ĉelo, kies lasta uzo estis ankoraŭ en la jaro 1953-a.

## Literaturo 
Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-6, p. 37-38

## Eksteraj ligiloj 
Pri la muzeo sur porturisma retpaĝaro.

Camburg
Camburg
Kategorio:Camburg
Progresema Konservativa Partio de Kanado

**Progresema Konservativa Partio de Kanado** (en la angla *Progressive Conservative Party of Canada* kaj en franca *Parti progressiste-conservateur du Canada*, mallongigite: *PC*) (1942–2003) estis kanada federala politika partio kun centro-dekstra sinteno pri ekonomiaj aferoj kaj, post la 1970-aj jaroj, centrisma sinteno pri sociaj aferoj.

La partio startis kiel Konservativa Partio de Kanado) (1867–1942), kaj iĝis la unua reganta partio en Kanado sub regado de Sir John A. Macdonald, kaj dum jaroj ĝi estis ĉu la reganta partio aŭ la plej granda opozicia partio. La partio ŝanĝis sian nomon al Progresema Konservativa Partio de Kanado fine de la jaro 1942. En 2003, la partia membraro voĉdonis por dissolvi la partion kaj aliĝi al la nova Konservativa Partio de Kanado formita de membroj de Kanada Alianco.

Unu membro de la Senato de Kanado kiu kontraŭis tiun merĝon poste sidis kiel "Sendependa Progresema Konservativulo". La konservativaj partioj en plej kanadaj provincoj ankoraŭ uzas la nomon de Progresema Konservativa. Kelkaj iamaj membroj formis la novan organizaĵon Progresema Kanada Partio, kiu allogis nur marĝenan subtenon.

## Bibliografio 
* Perlin, George C. *The Tory Syndrome: Leadership Politics in the Progressive Conservative Party*. Montréal, Qué.: McGill-Queen's University Press, 1980. ISBN 0-7735-0350-1

Kategorio:Kanadaj politikistoj
Kategorio:Politikaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1942
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2003
(12946) 1290 T-1

**(12946) 1290 T-1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" ().

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Chytridiomycota

***Kitridiomikotoj***, , estas filumo de fungoj.

## Priskribo 
Ili havas senseksajn sporojn kun unu flagelo.

## Vidu ankaŭ
* Ĥitridjomikozo

## Fontoj 
* Hibbett kaj al: A higher-level phylogenetic classification of the Fungi. In: Mycological research 111 509-547 , 2007

Kategorio:Fungoj
Ĉina kulturo

[eta|dekstre|Ludo de [Ĉina opero (*Pekina opero*) en Pekino]]
[eta|Materialo por [ĉina kaligrafio]]

**Ĉina kulturo** estas unu el plej malnovaj kulturoj de la mondo. La areo, en kiu tiu kulturo estas hegemonia, kovras grandan geografian regionon en orienta Azio kun kutimoj kaj tradicioj ege variaj inter provincoj, grandurboj kaj eĉ simplaj urboj. Gravaj komponaĵoj de Ĉina kulturo estas literaturo, muziko, vidigaj artoj, luktoarto, kuirarto, religio, ktp.

## Specoj
La **ĉina tekulturo** (ĉine simpligite 中国茶文化, tradicie 中國茶文化, pinjine zhōngguó chá wénhuà) estas grava parto de ĉina kulturo kaj la plej malnova de sia speco en la mondo, La japana tekulturo havas siajn radikojn en Ĉinio, sed disvolviĝis sendepende dum la tempo. La Ĉina Imperio ankaŭ havas sian propran teceremonion, kiu estas tradukita kiel "tearto" (ĉine simpligite 茶艺, tradicie 茶藝, pinjine cháyì).

## Bildaro 

Dosiero:Incense taiwan temple fu dog.jpg|Ĉinaj drakoj, gardistaj leonoj kaj incenso estas tri simboloj ene de la tradicia ĉina kulturo.
Dosiero:Renxiong wan04s.jpg|*No. 4 el Dekmil Scenoj* (十萬圖之四). Pentraĵo de Ren Xiong, pioniro de la Ŝanghaja Skolo de Ĉina arto, ĉirkaŭ 1850.
Dosiero:HappygoldfishAstorCourt.jpg|Koi-fiŝlagetoj estas bildo ofta ĉe ĉina pentrarto.
Dosiero:WLA brooklynmuseum Arita Ware Large Plate in Wan Li Style.jpg|Blublanka porcelano, ĉirkaŭ 1680.
Dosiero:Pine, Plum and Cranes.jpg|*Pino, Prunarbo kaj Gruoj*, 1759, pentraĵo de Ŝen Kŭan (1682–1760). Palaca Muzeo, Pekino.
Dosiero:Jichang Yuan.jpg|Jiĉanga Ĝardeno en Vuŝio (1506-1521), konstruita dum la dinastio Ming, estas modela ekzemplo de la ĉina ĝardenada arto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉinologio
* Konfuceismo
* Kultura Revolucio
* *I Ching*

## Eksteraj ligiloj 
* Aspect of Chinese culture , Chang Zonglin. Li Xukui, ISBN 9787302126324, Tsinghua University Press
* Exploring Ancient World Cultures - Ancient China , University of Evansville
Notre-Dame-d'Oé

''''* [] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Indre-et-Loire*, prononco [], en la regiono Centro-Valo de Luaro, , prononco []. Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Tours*, al la kantono ** kaj al la komunumaro *Tours Métropole Val de Loire''.

## Geografio 
eta|maldekstra|300px|Mapo de Notre-Dame-d'Oé
La areo de la komunumo estas granda je 7,73 km² kaj ĝia alteco varias inter 85 kaj 109 msm.
### Ĉirkaŭaj ligiloj 
Jen estas la samlimaj komunumoj de Notre-Dame-d'Oé :

## Blazono 
eta|centra|100px|Blazono de Notre-Dame-d'Oé

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Indre-et-Loire
* Notre-Dame-d'Oé (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo


Kategorio:Komunumoj de Indre-et-Loire
Lucy Aikin

**Lucy Aikin (1781-1864)** (n. en Warrington, , en la 6-a de novembro 1781 - m. en Hampstead, , en la 29-a de januaro 1864) estis angla poetino, novelistino kaj historiistino.

## Vidu ankaŭ 
* John Aikin (Unitaristo) (1713-1780)
* Joseph Priestley (1733-1804)
* Anna Laetitia Barbauld (1743-1825)
* John Aikin (1747-1822)
* Arthur Aikin (1773-1854)
* Charles Rochemont Aikin (1775-1847)

## Referencoj 
A
A
A
Charles Rochemont Aikin

**Charles Rochemont Aikin (1775-1847)** (n. en , 1775 - m. en Bloomsbury Square, , en la 20-a de marto 1847) estis angla kuracisto kaj kemiisto, kiu de fruaj jaroj sin dediĉis al scienco helpante sian fraton pli maljunan. Same kiel lia frato, li publikigis verkojn kaj publikajn lekciojn, kaj samtempe li sin dediĉis al medicinaj taskoj.

## Vidu ankaŭ 
* John Aikin (Unitaristo) (1713-1780)
* Joseph Priestley (1733-1804)
* Anna Laetitia Barbauld (1743-1825)
* John Aikin (1747-1822)
* Arthur Aikin (1773-1854)
* Lucy Aikin (1781-1864)

## Referencoj 
Kategorio:Kuracistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Anglaj kuracistoj
Kategorio:Anglaj kemiistoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Anna Laetitia Barbauld
William Babington

**William Babington (1756-1833)** (n. en Portglenone, proksima de Coleraine, , en la 21-a de majo 1756 - m. en , en la 29-a de aprilo 1833) estis angla kuracisto kaj mineralogo.

## Elektita verkaro 
* A New System of Mineralogy. London 1799
* Outlines of a course of lectures on the practice of medicine, as delivered in the medical school of Guy’s Hospital, by William Babington and James Curry. London, M’Creery, 1811

## Vidu ankaŭ 
* Arthur Aikin (1773-1854)
* Benjamin Guy Babington (1794-1866)

## Referencoj 
Kategorio:Kuracistoj de la 18-a jarcento
B
B
B
George Bellas Greenough

**George Bellas Greenough (1778-1855)** (n. en Napolo, , en la 18-a de januaro 1778 - m. en Napolo, , en la 2-a de aprilo 1855) estis angla geologo.

## Verko 
* A critical examination of the first principles of geology, 1819

## Vidu ankaŭ 
* Arthur Aikin (1773-1854)

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj geologoj
Edmund Aikin

**Edmund Aikin (1780-1820)** (n. en Warrington, , en la 2-a de oktobro 1780 - m. en Stoke Newington, , en la 11-a de marto 1820) estis angla arkitekto kaj teoriisto pri arkitekturo.

## Elektita verkaro
* Journal of a Tour through North Wales and Part of Shropshire with Observations in Mineralogy and Other Branches of Natural History (Londono, 1797)
* A Manual of Mineralogy (1814 kaj 1815)
* A Dictionary of Chemistry and Mineralogy (kun lia frato C. R. Aikin), 2 volumoj. (Londono, 1807, 1814).

## Vidu ankaŭ
* John Aikin (Unitaristo) (1713-1780)
* Anna Laetitia Barbauld (1743-1825)
* John Aikin (1747-1822)
* Arthur Aikin (1773-1854)
* Charles Rochemont Aikin (1775-1847)
* Lucy Aikin (1781-1864)

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj arkitektoj
(12945) 9534 P-L

**(12945) 9534 P-L** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la *Palomar–Leiden survey*.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Schiller-domo (Bauerbach)

eta|La literatura muzeo en Bauerbach. 
eta|Apuda gastejo kun alia ekspozicio pri la geniulo. 
La **Schiller-domo** () troviĝas en Bauerbach (Turingio), Hauptstraße nr 3.

## Priskribo 
La 7-an de decembro 1782 vespere alvenis Friedrich Schiller en Bauerbach post vojaĝo tra neĝo kaj malvarmo el Meiningen. Li nomis sin *D-ro Ritter* kaj prisilentis sian domicilon fuĝante. La duko Karl Eugen de Virtembergo estis postulinta de Schiller, post la surscenejigo de La Rabistoj en Mannheim, ĉesigi la verkadon kaj koncentriĝi pri la profesio kuracista.

Tiam iĝis klare por la juna aŭtoro ke tio amputus al si la unikan vojon furori. Helpon donis Henriette von Wolzogen, patrino de la iama samklasano kaj poste bofrato Wilhelm. Ŝi ofertis al Schiller ekzilon sur sia bieno en Bauerbach, kio ne estis frekventata sed nur de tempo al tempo vizitata de ŝia familio. Tie Schiller izolite vivis ĝis la somero de 1783 verkante novan version de *Fiesko* kaj skizante la intrigon kaj la unuajn scenojn de *Don Karlos* (kies premiero estis en la Imperiestra salonego (Erfurt).

Sed la ĉefa okupiĝo en Bauerbach estis la skribado de *Luise Millerin - Kabale und Liebe*. Kun la finfarita manuskripto Schiller revojaĝis en la 24-a de julio 1783 al Mannheim, kie oni ofertis al li la postenon de oficiala Teatra poeto.

## Kolektoj 
Al tiuj okazoj de inter 1780-83, kiuj ege influis la vivon de Schiller, dediĉas sin eta ekspozicio (malfermita en 2005, remalfermita en 2009). Jam frue la vilaĝano estis konsciaj pri la graveco de la okazoj. En 1837 menciitis la unua aranĝo omaĝe al Schiller ene de la biena domo. En 1935 estis aĉetita la bieneto, ŝanĝita en muzeeton kaj plurfoje restaŭrita la sekvantajn jardekojn.

Ĝis la jaro 1905 reiras la tradicio ludigi dramojn ŝilerajn surloke. Tio estas dokumentita ekde 1991 en la ekspozicio *Schillerort Bauerbach* en la proksima gastejo *Zum braunen Roß*, kie Schiller ofte manĝis. La fasadon ornamas mokantaj versoj el ŝilera poemo.

## Literaturo 
* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-6, p.&nbsp;33
* Richard Elsner: *Idylle in Bauerbach. Eine Schiller-Novelle*, E. Sicker Verlagsbuchhandlung, Berlin, 1940

## Eksteraj ligiloj 
Pri la literatura muzeo sur la retpaĝoj de la fondaĵo *Klassik Stiftung*.

Bauerbach
Bauerbach
Bauerbach
Bauerbach
Luther-domo (Eisenach)

eta|La Luther-domo en Eisenach. La **Luther-domo** (germane: *Lutherhaus mit Pfarrhausarchiv*) troviĝas en Eisenach, Lutherplatz nr 8. Ĝis la fino de la restaŭradlaboroj en 2015 la kolektoj grandparte troviĝas en la ne malproksima domo *Creutznacher Haus*.

## Priskribo 
La Luther-domo estas unu el la plej malnovaj burĝaj domoj de la urbo. Laŭdire enloĝis ĝin Marteno Lutero, estante lernanto (1498-1501), ĉe la familio Cotta. En 1561 aĉetis ĝin la urba ĉefarkitekto Hans Leonhard kaj farigis la ĝis hodiaŭ konservitan lindan nordan fasadon. La nunan aspekton la domo akiris nur post la Tridekjara milito. Je la fino de la 19-a jarcento malfermitis la gastejo *Lutherkeller*; la gastejestro montris al interesiĝantaj klientoj la du ĉambroj kie eble loĝis la reformanto kiel adoleskanto.

Post la Dua mondmilito aĉetis ĝin la Eklezio kaj inaŭgurigis en 1956 luteran memoriglokon kun ekspozicio de la Arkivo pri paroĥestraj domoj.

## Kolektoj 
En la daŭra ekspozicio de 1996 kun la titolo *Remalkovri Martenon Luteron - Martin Luther neu entdecken* (kiu nuntempe profunde prilaboratas) la vizitantoj ricevas gravajn informojn pri la vivo kaj la agado de Lutero, krome pri eblaj kaŭzoj kaj sinpasado de la Reformacio en Germanlando kaj aliloke.

Alia daŭra ekspozicio pri la evangeliaj paroĥestraj domoj *(Zeitreise durch die Geschichte des evangelischen Pfarrhauses)* substrekas ties ne troigeblan influon sur la kulturo kaj sciencoj de Germanio. Post 2015 estiĝos kroma elmontrado pri la Biblio.

## Literaturo 
Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-6, p. 46

## Eksteraj ligiloj 
Hejmpaĝo de la muzeo.

Kategorio:Muzeoj en Eisenach
Eisenach
Muzeo de Bleicherode

eta|La ĉefa strato de Bleicherode, kie troviĝas kontraŭe al la kirko ankaŭ la regionhistoria muzeo. 
eta|Memorigtabulo pri Adalbert Merx; la teologo naskiĝis en la domo kie estas hodiaŭ la muzeo. 
La **Muzeo de Bleicherode** () troviĝas en Bleicherode, Hauptstraße nr 55.

## Priskribo 
La regionhistoria muzeo estas apud la porturista informagentejo kaj kontraŭe al la evangelia kirko sur grundo, kie en 1734/34 konstruitis domo de burĝo agroposedanta. Ĝi estas ankaŭ la naskiĝdomo de la protestanta teologo Adalbert Merx. En 1821 ekposedis ĝin la kamparana familio Billich. Anna Billich (1854-1934) estis instruistino kaj poetino. En 1968 aĉetis ĝin la urbo. La kompleta domo tiam ali- kaj rekonstruitis laŭ normoj monumentprotektadaj.

## Kolektoj 
La muzeo havas ĉ. 20000 unuopajn objektojn. Fokusoj estas pri la regionaj produktoj kaj produktiloj el la pasinteco kaj estanteco de Bleicherode. Meze de la kronologia prezentado pri la urba historio estas la ekonomia, sociala kaj kultura evoluoj de la burĝaro de Bleicherode.

## Literaturo 
Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-6, p. 34

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la muzeo sur la retpaĝoj de tutturingia muzearo. 

Bleicherode
Bleicherode
Bleicherode
Sámuel Bodola

**Sámuel Bodola** [ŝAmuel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bodola Sámuel** estis hungara pastro, kalvinana episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis *zágoni*.
eta|Sámuel Bodola

Sámuel Bodola http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/b/b02086.htm naskiĝis la  1790 en Transilvanio en Székelyudvarhely (nuntempa Odorheiu Secuiesc en Rumanio). Li mortis la  1866 en Kolozsvár (nun Cluj en Rumanio).

## Biografio 
Sámuel Bodola lernis ĝis 1803 en sia naskiĝurbo. poste en Nagyenyed helpe de onklo János Bodola, fine en Göttingen. Hejmenveninta en 1816 li estis kalvinana pastro en diversaj komunumoj de Transilvanio. En 1822 li komencis instrui en sia naskiĝurbo. En 1836 li iĝis eklezia ĉefnotario, sed li daŭre instruis. Li estis elektita vicepiskopo en 1852, episkopo en 1861.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Gr. Teleki Sámuel felett oráczió’’ (1822)
* ’’Kik az igaz keresztények?’’ (1831)
* ’’Keresztyén anya sz. egyház négy oszlopai’’ (1845)
* ’’Papok fölszentelése alkalmával mondott beszéd’’ (1855)
* ’’A közzsinatot megnyitó beszéd’’ (1863)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Sikuloj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj episkopoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
János Bodola

**János Bodola** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bodola János** estis hungara pastro, kalvinana episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis *zágoni*.

János Bodola http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/b/b02084.htm naskiĝis la  1754 en Transilvanio en Felsődoboly (nun en Rumanio). Li mortis la  1836 en Nagyenyed (nun Aiud en Rumanio).

## Biografio 
János Bodola lernis laŭvice en Kézdivásárhely, Nagyenyed kaj Leiden. Hejmenveninta en 1784 li estis kalvinana pastro en Nagyenyed, kie li instruis teologion post 3 jaroj. En 1806 li iĝis eklezia ĉefnotario. Li estis elektita episkopo en 1815.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Ifjakhoz intéztetett, de mindeneket valóságos böltsességretanitó Bölts Regula* (1787)
* ’’Halotti prédikáció Kovács József nagyenyedi professzor felett 1795’’ (1797)
* ’’Szent tanítás a Szentlélek élő templomának tiszta fejérségéről’’ (1809)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj episkopoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Benjamin Guy Babington

**Benjamin Guy Babington (1794−1866)** (n. en Londono, , en la 5-a de marto 1794 - m. en Londono, , en la 8-a de aprilo 1866) estis angla kuracisto, epidemiologo kaj lingvisto.

## Publikaĵoj 
* The Black Death, and The Dancing Mania - Projekto Gutenberg
* Kvar dokumentoj pri la Epidemio en la Mezepoko far Justus Hecker (1795-1850).
* Principles of Medical Psychology, far la barono Ernst von Feuchtersleben (1806-1849).

## Literaturo 
* WhoNamedIt 
* International Journal of Epidemiology
* The Journal of Laryngology & Otology
* NCBI Resources
* Wiley Online Library
* The Epidemics of the middle ages: from the German. ... Translated by B. G ..., Justus Friedrich Carl Hecker, Benjamin Guy Babington, Robert Humphrey Cooke.
* House of Names

## Vidu ankaŭ 
* William Babington (1756-1833)
* Anthony Babington (1561-1586)

## Referencoj 
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Anglaj lingvistoj
Kategorio:Anglaj kuracistoj
Kategorio:Homoj de la Brita Orienthinda Kompanio
Kategorio:Babington-familio
Elemér Bakó

**Elemér BAKÓ** [bakOj] hungara lingvisto, bibliotekisto, redaktoro. Li naskiĝis en Hencida la 18-an de novembro 1915 kaj mortis en Silver Spring la 5-an de oktobro 2000.

## Kariero 
Elemér Bakó doktoriĝis en 1936 en fakultato pri filologio en Debreceno, de 1938 ĝis 1944 li estis universitata instruisto. Li studis en 1936 en Lepsiko, inter 1938–39 en Helsinki. De 1945 li vivis en Munkeno, kie inter 1947–51 li instruis finnugran lingvistikon. Inter 1950 kaj 1956 li estis redaktoro de revuo *Új Magyar Út* (Nova Hungara Vojo). De 1952 li vivis en Vaŝingtono kaj estis ĝis sia pensiuliĝo kunlaboranto de Kongresa Biblioteko.

## Verkoj 
* Magyarok és Európa (v. München 1947);
* A Műhely és a légió (samloke 1949);
* Magyarország története (kun Aladár Kovách, samloke 1951);
* The Hungarian Revolution of October 1956 (bibl. New York 1958);
* Hungarian Abbreviations, A Selective List (Washington 1961);
* Goals and Methods of Hungarian Dialectology in America (New Brunswick NJ 1962);
* American–Hungarian Dialect Notes (kun Ágoston Molnár, samloke 1962);
* Hungarian Secondary School Reader (red. Cleveland 1962);
* Hungarians in Rumania and Transylvania (kun Vilmos Sólyom-Fekete, bibl. Washington 1966);
* Guide to Hungarian Studies (Stanford 1973);
* Louis Kossuth, 1802–1894 (Washington 1976).

## Fontoj 
* Borbándi Gyula* *Nyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia'', HITEL, Budapest 1992
* Literatura Muzeo Petőfi

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Ciriako de Ankono

**Ciriako de Ankono (1391-1455)** (n. en Ankono, , 31-a de julio 1391 - m. en Kremono, , en 1455) estis itala humanisto, antikvaĵisto, arkeologo kaj fondinto de la epigrafiko.

## Vidu ankaŭ 
* Teodoro Gaza (1398-1475)

## Por plia legado 
* Edward W. Bodnar and Clive Foss **Cyriac of Ancona: Later Travels**, Cambridge, Mass. Harvard University Press, 2003
* Phyllis Williams Lehmann, Cyriacus of Ancona's Egyptian visit and its reflections in Gentile Bellini and Hieronymus Bosch, Locust Valley, N.Y. : J. J. Augustin, pref. 1977
* Edward William Bodnar, **Cyriacus of Ancona and Athens** Bruxelles, Latomus 1960

## Referencoj 
Kategorio:Humanistoj
Kategorio:Antikvaĵistoj
Kategorio:Italaj humanistoj
Kategorio:Italaj antikvaĵistoj
Thomas Newcomen

[eta|Animacio de skema Newcomen-motoro. – Vaporo montriĝas rozkolora kaj akvo estas blua. - [Valvo (tubsistemo)|Valvoj moviĝas de malfermita (verda) al fermita (ruĝa)]]
**Thomas NEWCOMEN** (n. en Londono, , en la 26-a de februaro 1664 - m. en Londono, , en la 5-a de aŭgusto 1729) estis angla metallaboristo kaj inventinto, kiu unue kreis praktikan vapormekanismon por akvopumpado.  Li estas konsiderata de iuj kiel la "patro de la Industria Revolucio" kaj ĝia unua entreprenisto.

En 1712, Newcoman kaj lia komercpartnero Thomas Savory konstruis la tielnomata "atmosferan vapormaŝinon" por pumpado de akvo de stan- kaj karbominejoj en la sudokcidenta Anglio - la naskiĝloko de Newcomer - kaj precipe ĉe Kornvalo.

La motoro de Newcoman unue estis lanĉita en la karbofabrikoj de Conygree Proksime de Dudley en la West Midlands en 1712. Kopio de la motoro estis konstruita ĉe la Black Country Living Museum situanta tie.

En ĉi tiu motoro, vaporo estas uzata kiel rimedo de kreado de malpli da premo, kaj ne nepre premo per la vaporpremo mem. La malpliigo de premo estas kreita ene de cilindro kies supra flanko estas lasita malfermita por igi la atmosferan premon puŝi la piŝton malsupren, tial la nomo "atmosfera motoro".

Pliaj motoroj estis instalitaj fare de Newcoman mem en minoj en la Midlands, Kimrio kaj Kumbrio, kaj pli ol 100 el ili estis konstruitaj antaŭ ol la patento eksvalidiĝis en 1733. La motoro poste estis plu ellaborita kaj evoluita fare de James Watt.

En 1920, scienca societo estis fondita en Londono por kultivi kaj instigi la studon de la historio de scienco, inĝenieristiko kaj teknologio, kaj ĝi estis nomita la Newcomen Society laŭ Thomas Newcomen.

## Vidu ankaŭ 
* James Watt (1736-1819)

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj baptistoj
Kategorio:Britaj maŝininĝenieroj‎
Kategorio:Anglaj inĝenieroj
Kategorio:Anglaj fizikistoj
Kategorio:Anglaj inventistoj
Kategorio:Historio de minado
Kategorio:Homoj de la Industria revolucio
Gusztáv Bölcskei

**Gusztáv Bölcskei** [gustAv bolĉkei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bölcskei Gusztáv** estas hungara pastro, kalvinana episkopo, teologo, profesoro.

Gusztáv Bölcskei http://www.u-szeged.hu/szabadegyetem-szeged/viii-szemeszter/2011-oktober-05-szerda/tudomanyos-oneletrajz?objectParentFolderId=16287 naskiĝis la  1952 en Szamoskér.

## Biografio 
Gusztáv Bölcskei abiturientis en 1970 en Debrecen, poste li estis edukisto en orfejo de Nyírmártonfalva. Inter 1971 kaj 1976 li lernis teologion en Debrecen, poste helpe de stipendio li plulernis en Tübingen. Li pastriĝis en 1978, poste li estis pastro en Téglás kaj Hajdúhadház. Li ankaŭ ekinstruis en 1979 en Debrecen en la Teológia Akadémio, kie li iĝis katedrestro en 1990. Post 4 jaroj li doktoriĝis en Budapeŝto.

En 1997 li estis elektita episkopo. En 2003 li ricevis memormedalon.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’A kezdetektől a váradi iskola beolvadásáig…’’ (1988)
* ’’Aufklärung und Säkularisation als Herausforderung für die Kirchen in Ungarn’’ (1991(
* ’’A magyarországi református teológiai munka fél évszázada…’’ (1999)
* ’’A hatalom alá vetett ember szabadsága…’’ (2006)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj episkopoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
R.B. Bennett

**Richard Bedford BENNETT, 1a Vicgrafo Bennett**, membro de la Reĝina Privata Konsilantaro por Kanado, Reĝa Konsilanto, kaj membro de la FRSA (3a de julio 1870 - 26a de junio 1947) estis kanada advokato, negocisto, politikisto, kaj filantropo. Li estis la 11a ĉefministro de Kanado el la 7a de aŭgusto 1930 al la 23a de oktobro 1935, dum la plej malfacilaj jaroj de la Granda Depresio. Sekve de sia malvenko kiel ĉefministro, Bennett translokiĝis al Anglujo, kaj estis altigita al nobeleco kiel Vicgrafo Bennett.

## Bibliografio 
* John Boyko; *Bennett: The Rebel Who Challenged And Changed A Nation*, Toronto, Key Porter Books, 2010, ISBN 1-55470-248-8.
* Christopher McCreery and Arthur Milnes (editors): *The Authentic Voice of Canada*, Kingston, Ontario, McGill - Queen's University Press, Centre for the Study of Democracy, 2009, ISBN 978-1-55339-275-0.
* Peter Busby Waite; *Loner: Three Sketches of the Personal Life and Ideas of R.B. Bennett, 1870-1947*, 1992.
* James Henry Grey; *R. B. Bennett: The Calgary Years*, University of Toronto Press, Toronto and Buffalo, 1991.
* J. R. H. Wilbur; *The Bennett New Deal: Fraud or Portent*, 1968
* Ernest Watkins; *R. B. Bennett: A Biography*, 1963.
* Andrew D. Maclean; *R. B. Bennett, Prime Minister of Canada*, Toronto, Excelsior Publishing Co., 1935.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe *Dictionary of Canadian Biography Online*
* Silver and Gold: Bennett and the Great Depression
* R.B. Bennett ĉe Find A Grave tombo

Kategorio:Kanadaj politikistoj
Kategorio:Britaj nobeloj
Giovanni Aurispa

**Giovanni Aurispa (1376-1459)** (n. en Noto, Sicilio,  - m. en Ferrara, , en majo 1459) estis itala humanisto, helenisto, poeto kaj historiisto.

## Elektita verkaro 
* Epistolario, enhavanta 132 leterojn
* Tradukaĵoj de Luciano de Samozato, Dialogo de la mortintoj
* Tradukaĵoj de Plutarko, Hipokrato kaj Arkimedo
* Vita de Homero, far Herodoto

## Vidu ankaŭ 
* Teodoro Gaza (1398-1475)

## Referencoj 
eta|maldekstre|500px|Noto, urbo kie Aŭrispa naskiĝis.

Kategorio:Oficiuloj de la Roma kurio
Kategorio:Italaj humanistoj
Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj historiistoj
Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Italio
Kategorio:Italaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la greka lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la latina lingvo
Kategorio:Italaj helenistoj
Kategorio:Italaj latinistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 30-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 25-an de majo
Jacques Masson

**Jakobo Latomo** (1475–1544) (n. en Cambron,  - m. en Loveno, , en la 29-a de majo 1544) estis flandra teologo, pedagogo kaj inkvizitoro.

## Elektita verkaro 
* *De trium linguarum et studii theologici ratione dialogus.* (Antverpeno, 1519)
* *Articulorum doctrinae fratris M. Lutheri per theologos Lovanienses damnatorum ratio ex sacris literis et veteribus tractatoribus.* (Antverpeno, 1521)
* *De primatus pontificis adversus Lutherum.* (1525)
* *De confessione secreta.* (Antverpeno, 1525)
* *Confutationum adversus Guililmum Tindalum.* (1542)
* *Duae epistolae, una in libellum de ecclesia, Philippo Melanchthoni adscripta; altera contra orationem factiosorum in comitiis Ratisbonensibus habitam.* (Antverpeno, 1544)
* *Opera omnia.* (Loveno, 1550)

## Vidu ankaŭ 
* Jean-Jacques Boissard (1528-1602)
* Erasmo de Roterdamo (1466-1536)
* Marteno Lutero (1483-1546)

## Referencoj 
Kategorio:Flandraj romkatolikaj teologoj
Kategorio:Flandraj pedagogoj
Kategorio:Flandraj inkvizitoroj
Johann Dryander

**Johann Dryander (1500-1560)** (n. en Wetter (Hesio), , 27-a de junio 1500 - m. en Marburgo, , en la 20-a de decembro 1560) estis germana anatomo, kuracisto, matematikisto kaj astronomo.

## Elektita verkaro 
* Mondino de Liuzzi: *Anatomia Mundini*, Christian Egenolff, Marburgo 1541
* Anatomia capitis humani, (1536)
* Anatomiae, hoc est, corporis humani dissectionis pars prior: in qua singula quae ad caput spectant recensentur membra, atque singulae partes deliniantur (1537)
* Annulorum trium diversi generis instrumentorum astronomicorum componendi ratio, usus ...
* Astrolabii canones breuissimi, in usum studiosorum astronomiae ex optimis quibusque autoribus decerpti per Io. Dryandrum medicum Marpurgensem, (1538)
* Cosmographicae aliquot descriptiones Jo. Stoefleri Justing ... De sphaera cosmographica ... de duplici terrae proiectione in planum ... Omnia recens data per Jo. Dryandrum ..., Johannes Stöffler (1537)
* *Cylindri usus et canones.* Marburgo (1543)
* Das Nocturnal Oder Die Nachtvhr Christian Egenolff, (1535)
* De chyromantia libri III (1538) Antiochus Tibertus (1538 - 1541)
* De origine rituum Hebraeorum, 1735
* New Artznei und Practicierbüchlin, zu allen Leibsgebrechen und Kranckheyten, Euricius Cordus (1557)
* Noui annuli astronomici, (1536)
* *Practicierbüchlin Außerlesener Artzeneystück. Wie alle leibliche Gebrechen vnnd Kranckheiten deß Menschen durch natürliche Mittel curiert vnd geheilt werden mögen ...* Frankfurt am Main: Verlag Christian Egenolphs Erben 1589. (Faksimiledruck Antiqua-Verlag Lindau 1979)
* Quadrantis usus et explicatio brevis (1542)
* *Sonnawern allerhandt künstlich zu machen.* Marburgo (1543)
* Spherae materialis siue globi coelestis. (Das ist) des hymels Lauff gründtliche Außlegung, so vil zur Anleytung der Astronomie dienet, (1539)
* *Vom Eymsser Bade. Was natur es in jm hab. Wie man sich darin halten soll. Auch was zu kranckheit es gebraucht sol werden.* Straßburg: M. Jacob CammerLander, (1541)
* Von dem ytzigen Sterben oder Pestilentz ... Marteno Lutero, Jodocus Willichius (1554)

## Vidu ankaŭ 
* Jean-Jacques Boissard (1528-1602)
* Euricius Cordus (1486-1535)

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Kategorio:Germanaj astronomoj
Kategorio:Germanaj anatomoj
Kategorio:Germanaj matematikistoj
Negocisto

**Negocisto** estas persono, kiu okupiĝas pri establado de novaj negocoj, kaj aĉetado kaj vendado de ekzistantaj negocoj, ĉu ili estas siaj propraj aŭ tiuj de aliaj.

Por tiu ĉi agado, la negocisto investas sian propran monon (aŭ krediton, kiun li garantias por ĝia repago), sole aŭ kune kun grupo de investantoj. Tio distingas negociston de salajrata manaĝero, kiu okupiĝas pri simila agado, sed ne investas sian propran monon en ĝin, sed agas nome de sia laborejo. Iafoje negocisto ne okupiĝas pri la daŭra administrado de negoco, kiun li posedas (tiu rolo estas rezervita por la ĉefoficisto de la negoco), kaj kontentas pri membreco en la estraro de la negoco. Alifoje li okupiĝas pri tio por mallonga tempo, ĝis kiam oni trovas permanentan manaĝeron. En aliaj kazoj, negocisto ankaŭ funkcias kiel la manaĝero de sia ĉefa negoco, en kiu kazo li estas ne nur negocisto, sed ankaŭ industriisto, konstruentreprenisto, bankisto kaj similaj, depende de la naturo de la negoco. Negocisto funkcias per kompanio sub sia kontrolo, de kiu li ricevas dividendojn, administradajn kotizojn aŭ salajron . Iafoje negocisto funkcias sendepende, sed tiu ĉi formo de funkciigo pliigas la komercan riskon, kaj tial estas malpli taŭga. La aĉetaj agoj de negocisto foje estas farataj mallongtempe, kun la intenco igi la negocon alloga, kaj poste vendi aŭ eldoni ĝin al la publiko, kaj foje longtempe, dum kiu la negocisto profitas de la profitoj de la negoco.

Iafoje la negocisto koncentriĝas nur pri iuj el la agadoj tipaj por ĉi tiu profesio, kaj sekve li estas nomata:

* **Entreprenisto** : Kiam li koncentriĝas pri iniciatado de la establado de nova negoco.
* **Financisto** : Kiam ĝi fokusiĝas al mallongdaŭra aĉetado kaj vendado, fokusiĝante al la financaj aspektoj de ĉi tiu agado.

Negocistoj uzas la servojn de:

* Advokato, kiu traktas la formuladon de la kontrakto implikita en la transakcio (ĉiu transakcio postulas unikan kontrakton), same kiel impostajn kaj reguligajn aferojn implikitajn en la transakcio.
* Ekonomiisto, kiu okupiĝas pri formulado de komercplano por negoco establada aŭ akirita.
* Kontisto, kiu traktas la taksadon de la negoco, same kiel impostajn aferojn implikitajn en la transakcio
* Bankisto, kiu provizas la financadon necesan por la transakcio
* Investanto - persono, kiu provizas financojn por la celo funkciigi negocon, kutime kiel prunto aŭ kontraŭ akcioj.
* Komerca konsilisto, kiu konsilas la negociston pri la ekonomiaj kaj komercaj movoj, kiujn li devus fari.

La akademia studfako, kiu traktas la trejnadon de persono por agi kiel negocisto, estas komercadministrado, kvankam ne ekzistas deviga normo pri edukado aplikebla al tiuj, kiuj okupiĝas pri la fako, kaj multaj el tiuj, kiuj okupiĝas pri ĝi, ne havas ĉi tiun akademian trejnadon (kaj iuj ankaŭ mankas ian ajn akademian edukadon). En la plej multaj landoj, ekzistas organizoj, kiuj kunigas entreprenistojn por la celo de agado pri komunaj aferoj, sed ĉi tiuj, male al aliaj profesiaj asocioj, kutime kunigas membrojn konsiderante la kriteriojn de la temoj de ilia komerca agado kaj sendepende de la formala trejnado de la membroj.
Kategorio:Negoco
Kategorio:Komerco
Kategorio:Entreprenemo
Sankta Filiberto

eta|Sankta Filiberto, okcidenta fasado
La abato-preĝejo **Sankta Filiberto** en Tournus apartenas al la plej gravaj fruromanikaj preĝejoj de Francujo. Ĝi estis konstruata ekde 1000 kaj konsekrata en 1019. Patrona sanktulo de la preĝejo estas Filiberto, kies relikvoj estis tien portata en sekurecon dum la epoko de la surprizatakoj de la Normanoj el la abatejo Noirmoutier, kie li estis mortinta. Antaŭe ili interstaciis en Dipatrino de Cunault ĉe la rivero Loire, kie ĉe faskokolono de la meza navo sur kapitelo je duona alteco estas prezentitaj scenoj el la vivo de Sankta Filiberto.

La nuna urbo Tournus evoluis – same kiel ankaŭ multaj aliaj – el kolonio, kiu estis formiĝinta ĉirkaŭ la benediktana abatejo de Tournus. La malgranda loko ankaŭ nuntempe impresas mezepoka. La preĝejo situanta proksime de la rivero Saône arthistorie alte gravas kaj plurrilate pioniras decidajn arĥitekturajn evoluojn. La baziliko konsistas el tri navoj de po kvin naveroj, havas transversan navon, ĥorĉirkaŭirejo kun absidokapelaro kaj en la okcidenta alkonstruaĵo ankaŭ trinavan antaŭhalon kaj sur tiu supran preĝejon.

## Eksteraj ligiloj 
* Abatopreĝejo Sankta Filiberto de Tournus ĉe www.jedecouvrelafrance.com
* Sankta Filiberto de Tournus ĉe www.art-roman.net 

Kategorio:Karolida arkitekturo
Kategorio:Historiaj monumentoj en Francio
Kategorio:Romanikaj preĝejoj en Francio
Antonio Carafa

**Antonio Carafa (1538-1591)** (n. en Napolo, , 25-a de marto 1538 - m. en Romo, , en la 13-a de januaro 1591) estis itala kardinalo, bibliotekisto kaj klerulo.

## Literaturo 
* [Enciclopedia Italiana](http://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-carafa_res-ede527c8-87e9-11dc-8e9d-0016357eee51_(Dizionario-Biografico)/)
* The Cardinals of the Holy Roman Church-Biographical Dictionary 

## Vidu ankaŭ 
* Paŭlo la 4-a (1476-1559)
* Jean-Jacques Boissard (1528-1602)
* Alfonso Carafa (1540-1565)
* Antonio Carafa (marŝalo) (1642-1693)

## Referencoj 
C
C
C
C
C
Dispneo

**Dispneo** (*latine,* dyspnœa; *greke,* δύσπνοια (dýspnoia)), **spirmanko**, **senspiro** aŭ **aermalsato**, estas la subjektiva simptomo de *anheleco*.

La klinika difino de dispneo estas malkomforta konscio pri ies fortostreĉo spiri. Ĉi tiu normala simptomo de trostreĉo iĝas patologia se ĝi neatendite okazas. — ekzemple, anksieco kaj panika perturbo. La speco de terapio tipe dependas de la subesta celo.

## Vidu ankaŭ
* Kora misritmo

## Referencoj
Kategorio:Animala fiziologio‎
Kategorio:Sindromoj en urĝeca medicino
Kategorio:Pneŭmonologio
Guilielmus Xylander

**Vilhelmo Ksilandro (1532-1576)** (natus *Wilhelm Holzman* en Augsburg 26-a de decembro 1532 - m. en Heidelberg en la 10-a de februaro 1576) estis germana humanisto kaj erudiciulo.

## Vivo kaj agado 
Ksilandro studis en Tübingen kaj Bazelo iĝonte en 1558 en la posteulecon de Micyllus profesoro pri la greka lingvo en Heidelberg. En 1562 li respondecis altlerneje ankaŭ pri logiko *(publicus organi Aristotelici interpres)*. En 1564/65 li rektoris Hajdelberge.

Li estis verkinto kaj eldonisto de multaj gravaj verkoj kaj tradukoj de aĵoj antikvaj. Li mem tradukis verkojn de Kasio Diono, Plutarko la geografian libron de Strabono kaj plurajn matematikajn skribaĵojn el la greka latinen. Krome li eldonis la geografian leksikonon de Stefano de Bizanco. La Vojaĝoj de Paŭzanio estis kompletigita de Friedrich Sylburg post la morto de Xylander kaj estis publikigitaj en 1583.

## Elektita Verkaro 
* Marcus Aurelius, *De seipso, seu vita sua, libri 12* ed. and trans. by Xylander. Zurich: Andreas Gessner, 1558
* Q. Horatii Flacci Ars poetica illustrata commentariis... Guilielmi Xylandri,... Adjectus est, in totum Horatium, qui superiore anno cum commentariis et castigationibus ejusdem Xylandri in lucem prodiit, index rerum et verborum copiosus, 1576
* Opuscula mathematica ... Guilielmi Xylandri Augustani, 1577
* Pausaniou Tēs Ellados periēgēsis: hoc est, 1613, Pausanias, Guilielmus Xylander, Romolo Amaseo, Friedrich Sylburg
* Moralia ... id est varii libri ... de graeca in latinam linguam ..., Volume 3, 1619, Plutarchus, Guilielmus Xylander
* Vitae parallelae, seu comparatae, Guilielmi Xylandri ..., Volumes 2-3, 1630, Plutarchus, Guilielmus Xylander
* De se ipso et ad seipsum libri XII. Guilielmus Xylander ... primus ed. (etc.), 1643 Kaiser Mark Aurel Römisches Reich
* Pausaniou Tēs Hellados periēgēsis: hoc est, 1696, Pausanias, Romolo Amaseo, Guilielmus Xylander, Friedrich Sylburg, Joachim Kühn
* Antonini Liberalis Transformationum congeries, 1774, Antoninus (Liberalis), Guilielmus Xylander, Thomas Munckerus, Jan Hendrik Verheijk

## Literaturo 
* Encyclopaedia Britannica

## Vidu ankaŭ 
* Plutarko (45-125)
* Thomas Erastus (1524-1583)
* Jean-Jacques Boissard (1528-1602)
* Friedrich Sylburg (1536-1596)

## Referencoj 
X
X
X
X
Rudolf Goclenius la Maljuna

**Rudolf Goclenius, la Maljuna** (n. en Korbach, Germanio, la 1-an de marto 1547; m. en Marburgo, Germanio, la 8-an de junio 1638) estis profesoro pri filozofio, logiko, metafiziko kaj etiko en la Universitato de Marburg.

## Elektita verkaro 
### Originalaĵoj 
* *Psychologia: hoc est, De hominis perfectione, animo et in primis ortu hujus, commentationes ac disputationes quorundam theologorum & philosophorum nostrae aetatis*. Marburg 1590
* *Oratio de natura sagarum in purgatione et examinatione per Frigidam aquis innatantium*. Marburg 1590 Diĝita versio de Universitato de Halle 
* *Problematum logicorum*. 1590
* *Partitio dialectica*. Frankfurt 1595
* *Isagoge in peripateticorum et scholasticorum primam philosopiam, quae dici consuevit metaphysica*. 1598 Diĝita versio de Universitato de Halle 
* *Institutionum logicarum de inventione liber unus*. Marburg 1598
* *Isagoge in Organum Aristotelis*. 1598
* *Physicae completae speculum*. Frankfurt 1604
* *Dilucidationes canonum philosophicorum*. Lich 1604
* *Controversia logicae et philosophiae, ad praxin logicam directae, quibus praemissa sunt theoremata seu praecepta logica*. Marburg 1604
* *Solennis Actus Promotionis XX. Candidatorvm Philosophici Magisterii*. Kezelius, Marburg 1608, Diĝita versio
* *Conciliator philosophicus*. 1609
* *Lexicon philosophicum quo tanquam clave philosophiae fores aperiuntur*. M. Becker, Frankfurt 1613; Nachdruck Georg Olms, Hildesheim 1964.
* *Lexicon philosophicum Graecum*. Hutwelcker, Marburg 1615, online

### Tradukaĵoj 
* *Isagoge. Einführung in die Metaphysik*. tradukis Hans Günter Zekl. Königshausen & Neumann, Würzburg 2005.
* *Disputationen zur Natur-Wissenschaft (1592).* tradukis Hans Günter Zekl. Königshausen & Neumann, Würzburg 2007, ISBN 978-3-8260-3660-6.
* *Übungen zur Ethik. Exercitationes Ethicae (Marburg 1592).* Tradukis Hans Günter Zekl. Königshausen & Neumann, Würzburg 2010.
* *Von Hexen und Weisen und sieben Künsten. Drei akademische Festreden gehalten an der Universität zu Marburg zwischen 1583 und 1598.* Tradukisto Hans Günter Zekl. Königshausen & Neumann, Würzburg 2012.

## Vidu ankaŭ 
* Jean-Jacques Boissard (1528-1602)
* Konrado Gokleno (1485-1539)
* Rudolphus Goclenius la Juna (1572-1621)

## Literaturo 
* Allgemeine Deutsche Biographie

## Referencoj 
Kategorio:Protestantaj teologoj
Kategorio:Germanaj latinistoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj filozofoj de la 16-a jarcento
Kategorio:Germanaj filozofoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 16-a jarcento
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Germanaj leksikografoj‎
Sălciua Nouă

**Sălciua Nouă** [səlĉiŭa noŭə],  **Újszolcsva**, estas vilaĝo en distrikto Timiș (Rumanio). ĉ. 12 km norde de Recaș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Pișchia, 12 km okcidente.

Sălciua Nouă situas iom izolite kaj estas ligita per komunumaj vojoj al Remetea Mică kaj al Recaș; tra Remetea Mică kaj Mașloc atingeblas la komunuma centro en Pișchia. La plej proksima fervoja haltejo estas en Remetea Mică.

Sălciua Nouă estis fondita ĉirkaŭ 1925 de rumanaj koloniistoj el Transilvanio. Pro sia izoliteco ĝi estas ŝatata de kelkaj gravuloj kiel retiriĝejo.

## La nomo 
La nomo de la vilaĝo deriviĝas de la precipa devenloko de la koloniintoj, Sălciua en distrikto Alba. Laŭ la sama maniero oni derivis hungaran nomon (la hungara nomo de Sălciua estas *Szolcsva*), kvankam Sălciua Nouă ankoraŭ ne ekzistis en la tempo, kiam Banato apartenis al Hungario.

## Notoj 
Kategorio:Komunumoj de distrikto Timiș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Timiș
Kategorio:Distrikto Timiș
Pessines

**Pessines** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 777 loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
eta|maldekstra|Preĝejo en Pessines
Pessines situas en la centro de Charente-Maritime, okcidente de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Kopreo

**Kopreo** (helene **Κοπρεύς**, latine * Copreus *) estis en la helena mitologio heroldo de mikena reĝo Eŭristeo.

Kopreo transdonis ordonojn de la reĝo Eŭristeo al Heraklo. Sed el tio oni ne povas juĝi pri lia kuraĝo. Estas vero, ke heroldo aŭ mesaĝisto estas ĉiam netuŝebla, sed reĝo ne.

La reĝo Eŭristeo tiom timis grandan heroon Heraklon, ke li ne aŭdacis antaŭenpaŝi lin, des pli persone ordigi al li  taskojn, kiujn la fortulo devis plenumi pro volo de dioj kaj intrigoj de diino Hera.

La taskoj estis dek du, ĉiuj danĝeraj kaj preskaŭ neplenumeblaj. Heraklo ĉiujn plenumis kaj tio daŭris kelkaj jaroj..

Dek du taskoj por Heraklo:
# mortigi la Nemean leonon
# mortigi la Lernean Hidron
# mortigi la gruojn de Stimfalo
# kapti la cervinon de Cerinio
# kapti la apron de Erimanto
# purigi la bovejon de Aŭgio
# kapti la taŭron de Kreto
# malsovaĝigi la hommanĝemajn ĉevalinojn de Diomedo
# rabi la bovaron de la giganto Geriono
# venigi la zonon de la amazona reĝino Hipolito
# rikolti la orajn pomojn de la Hesperidinoj
# venigi hundon Cerberon el la infero

Tuj post kiam Heraklo mortigis la Nemean leonon kaj ĝian kadavron alportis en Mikenon, Eŭristeo malpermesis lian eniron en urbajn pordegojn. Li pretigis al si grandan vazon el flava kupro, enterigis ĝin, kaj ĉiam antaŭ veno de Heraklo li kaŝis sin en ĝi..

Kiam Heraklo plenumis la lastan, dekduan taskon, venigis el infero hundon Cerberon, la reĝo pro teruro ĵetiĝis surgenuen kaj petis Heraklon, ke li la monstron rapide revenos.

## Reflekto en arto
Kopreo parolanta kun Heraklo kaj transdonanta al li ordonojn de sia mastro, aperis en klasikista literaturo. Li korpigis simbolon de devota lakeo de la reĝoj kaj princoj.

## Tradukfonto 
## Referenco
La dek du laboroj de Heraklo

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Konstitucio de Serbio

eta|250п|Kovrilpaĝo de la Konstitucio de Serbio de 1835
La serba revolucio komence kondukis al proklamo nur de pra-konstitucio en 1811; la finlaborita Konstitucio de Serbio malmultajn jardekojn poste sekvis, nome en 1835. Ĝi estis la unua serbia konstitucio.

## Bibliografio
* Сретењски устав, 1835.
* Љубомирка Кркљуш: *Правна историја српског народа*, Novi Sad 2002.
* Младен Тишма: Правни трансплатанти и Први српски устав из 1835. године, Правни факултет Универзитета у Београду 

## Eksteraj ligiloj 
* Данијел Спасојевић, Историјски архив Ниш: „Сто седамдесет година од доношења првог српског устава“ 
* Сретењски устав – Устав Књажества Сербије 

Serbio
Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:1835