Tiberio la 2-a Konstanteno

**Tiberio la 2-a Konstanteno** aŭ greke:**Τιβέριος ΚωνσταντῖνοςFlavius Tiberius Constantinus Augustus** estis orient-romia imperiestro ekde la 7-a de decembro 574 ĝis sia morto en la 14-a de aŭgusto 582. Tiberio ekregis en 574 kiam Justino la 2-a, dum periodo de severa mensmalsano, proklamis lin cezaro kaj adoptis lin kiel sian propran filon.

En 578, Justino la 2-a, en sia mortolito, donis al Tiberio la titolon de aŭgusto, tiel igante lin kunimperiestro. Tiberio fariĝis sola reganto malpli ol du semajnojn poste, alprenante la reĝan nomon "Konstanteno" sub kiu li regis ĝis sia morto. La regado de Tiberio estis markita de militado kontraŭ la Persoj, same kiel de avaraj invadoj en la imperion.

## Frua kariero
[eta|maldekstre|250px|[Trakio en la modernaj limoj de Bulgario, Grekio kaj Turkio.]]

eta|dekstre|300px|La limo inter la romiaj/bizancaj kaj sasanidaj persaj imperioj en la malfrua antikveco.

eta|maldekstre|300px|La regado de Tiberio estis markita per militado kontraŭ la Sasanidaj persoj.

eta|dekstre|300px|Romo kaj Persio baldaŭ havis konflikton pri disputataj teritoriaj postuloj, precipe en la Kaŭkaza regiono.

eta|maldekstre|300px|Avaraj Arkpafistoj kaj Rajdantoj.

[eta|maldekstre|300px|[:en:Classe, ancient port of Ravenna|Klase: Antikva haveno de Raveno.]]

[eta|maldekstre|300px|La Granda Palaco de Konstantinopolo, desegno de [:de:Albert Vogt (Byzantinist)|Albert Vogt (1874-1942).]]

Naskita en Trakio meze de la 6-a jarcento, el greka deveno, Tiberio estis nomumita al la posteno de "notario". Tie, iom post 552, li estis prezentita de la Patriarko Eŭtikio al la estonta imperiestro, Justino la 2-a, kun kiu li fariĝis firma amiko.

Sub la patroneco de Justino, Tiberio estis promociita al la posteno de "Comes excubitorum", kiun li tenis ekde proksimume 565 ĝis 574. Li ĉeestis dum la imperia surtronigo de Justino la 14-an de novembro 565 kaj ankaŭ ĉeestis lian enpostenigon kiel konsulo la 1-an de januaro 566.

Justino ĉesis pagi al la Avaroj, tion kion efektivigis lia antaŭulo, Justiniano la 1-a. En 569, li nomumis Tiberion al la posteno de "Magister utriusque militiae", kun instrukcioj trakti la Avarojn kaj iliajn postulojn.

Post serio da intertraktadoj, Tiberio konsentis permesi al la Avaroj ekloĝi sur romia teritorio en Balkanio, kontraŭ viraj ostaĝoj prenitaj el diversaj Avaraj ĉefoj. Justino, tamen, malakceptis la interkonsenton, insistante preni ostaĝojn de la familio de la Avara Ĥano mem. Tiu kondiĉo estis malakceptita de la Avaroj kaj tial Tiberio mobiliziĝis por milito.

## Avara Milito de 570
En 570, li venkis Avaran armeon en Trakio kaj revenis al Konstantinopolo. Provante daŭrigi tiun venkon fine de 570 aŭ komence de 571, Tiberio estis venkita en batalo en la Danubaj regionoj, en kiu li apenaŭ evitis la morton, ĉar lia armeo fuĝis de la batalkampo. Konsentante pri armistico, Tiberio provizis akompanon al la Avaraj senditoj por diskuti la kondiĉojn de traktato kun Justino. Reveninte, la Avaraj senditoj estis atakitaj kaj prirabitaj de lokaj tribestroj, kio instigis ilin peti helpon al Tiberio. Li spuris la respondeculon kaj redonis la ŝtelitajn havaĵojn.

## Altigo kiel cezaro (574–578)
En 574, Justino havis mensan kolapson, devigante imperiestrinon Sofian (530-601) turni sin al Tiberio por administri la imperion, kiu batalis kontraŭ la Persoj oriente kaj traktis la internan krizon de la pesto. Por atingi iom da spirpaŭzo, Tiberio kaj Sofia konsentis pri unu-jara armistico kun la Persoj, je la kosto de 45 mil solidoj.

La 7-an de decembro 574, Justino, en unu el liaj pli klaraj momentoj, proklamis Tiberion Cezaro kaj adoptis lin kiel sian propran filon. Tiberio aldonis la nomon Konstanteno al sia propra. Kvankam lia pozicio nun estis oficiala, li ankoraŭ estis subulo de Justino. Sofia estis decidita resti en la povo kaj tenis Tiberion strikte kontrolita ĝis Justino mortis, en 578.

La tagon post lia nomumo kiel Cezaro, la pesto malpliiĝis, donante al Tiberio pli da moviĝlibereco ol Justino povis atingi. Tiberio ankaŭ elektis tre malsaman vojon ol sia antaŭulo kaj elspezis la monon, kiun Justino ŝparis, por defendi la imperiajn limojn kaj gajni la popolon, kiu turnis sin kontraŭ li.

Laŭ Gregorio de Tours, kiu loĝis en Merovida Gaŭlio, Tiberio trovis du trezorojn: la trezoron de Narses (478-574) kaj mil fortresojn: 100 mil funtojn da oro aŭ 7 milionojn da solidoj ("nomismata"), sub slabo. La trezoroj estis donacitaj al la malriĉuloj, konsternante Sofian.

Johano de Efezo, tiutempa orient-romano, skribis, ke Tiberio malŝpareme donacis al "ĉiuj homoj" kaj poste, kiel imperiestro, donacis monon al la riĉuloj anstataŭ al la malriĉuloj. Dum lia tempo kiel cezaro, lian elspezadon kontraŭstaris Justino kaj Sofia, kiuj fiksis plafonon por liaj elspezoj kaj limigis lian aliron al la trezorejo.

Krom malavaraj donacoj, Tiberio ankaŭ reduktis ŝtatajn enspezojn forigante impostojn sur vino kaj pano starigitajn de Justiniano la 1-a kaj daŭrigis la malpermeson de Justino pri la vendo de ŝtataj guberniestrecoj. En 575, li malaltigis impostŝuldojn kaj reduktis impostojn je kvarono dum kvar jaroj.

Li ankaŭ negocis armisticon kun la Avaroj, pagante al ili 80 mil solidojn jare, por kiuj la Avaroj konsentis defendi la Danuban limon, tiel permesante al Tiberio translokigi trupojn orienten por planita renovigo de la konflikto kontraŭ la Persoj. En 575, Tiberio komencis movi la armeojn de Trakio kaj Ilirio al la orientaj provincoj.

Gajnante tempon por fari la necesajn preparojn, li konsentis pri plia armistico kun la Persoj dum tri jaroj, pagante 30 mil solidojn ĉiujare, kvankam la armistico ekskludis la militojn en Armenio. Ne kontenta pri farado de preparaĵoj, Tiberio ankaŭ uzis ĉi tiun periodon por sendi plifortikigojn al Italio sub la komando de Baduarjo kun ordonoj pri haltigo de la longobarda invado.

Li savis Romon de la longobardoj kaj aliancis la Imperion kun Ĉildeberto la 2-a, la reĝo de la Frankoj, por venki ilin. Bedaŭrinde, Baduarjo estis venkita kaj mortigita en 576, permesante ke eĉ pli da imperia teritorio en Italio forglitu. Tiberio ne povis respondi kiam la sasanida imperiestro Kosroes la 1-a atakis la armenajn provincojn de la imperio en 576, prirabante Meliteno kaj Sebastea. Turnante sian atenton orienten, Tiberio sendis sian generalon Justinianon (525-582) kun la orientaj armeoj por puŝi Kosroes kaj la Persojn reen trans la Eŭfraton.

La bizancanoj gvidataj de Justiniano avancis profunde en persan teritorion, kulminante per atako kontraŭ Atropateno. Tamen, en 577, Justiniano estis venkita en persa Armenio, devigante bizancan retiriĝon. Responde al tiu malvenko, Tiberio anstataŭigis Justinianon per la estonta imperiestro Maŭrico. Dum la armistico, kiun Tiberio finis kun Kosroes, li diligente plifortigis la armeon de la oriento ne nur per translokigoj de siaj okcidentaj armeoj, sed ankaŭ per barbaraj rekrutoj, kiujn li formis en novan foederati-unuon (aliancaj unuoj), kiu atingis ĉirkaŭ 15 mil soldatojn antaŭ la fino de sia regado.

Dum 577 kaj en 578, Tiberio evitis ĉiujn aliajn implikiĝojn, kiuj malatentigus lin de la alproksimiĝanta persa konflikto. Li trankviligis, sufiĉe sukcesa, kaj kalcedonajn kaj monofizitajn kristanojn per strategiaj nomumoj kaj malpliigo de persekutoj. Li pagis al la longobardaj tribaj ĉefoj ĉirkaŭ 200 mil nomismatojn por provi teni ilin dividitaj kaj malhelpi la elekton de reĝo.

Kiam la slavoj invadis Ilirion, li transportis avarajn armeojn por ataki ilin kaj devigi ilian retiriĝon. Sekve, kiam Kosroes invadis la romian Mezopotamion en 578, lia generalo, Maŭrico, sukcesis invadi la persan Arzanenon kaj Mezopotamion, prirabante kelkajn ŝlosilajn urbojn kaj devigante la persojn forlasi sian antaŭeniron kaj defendi sian propran teritorion. Estis dum tiu periodo, ke la malsana imperiestro, Justino, fine mortis la 5-an de oktobro 578.

## Regado kiel Aŭgusto (578–582)
La 26-an de septembro 578, Tiberio fariĝis Aŭgusto fare de Justino, kiu rapide malkreskis. Li uzis tiun okazon por fordoni 7 mil funtojn da oro, praktikon, kiun li daŭrigis ĉiujare dum la kvar jaroj de sia regado.

Sofia, vidvino de Justino, provis konservi sian potencon kaj influon edziniĝante al la nova imperiestro, sed li rifuzis ŝian proponon, ĉar li jam estis edziĝinta al Ino. Kiam Tiberio unue estis levita al la rango de Cezaro, Sofia rifuzis la peton, ke Elja Anastazja kaj ŝiaj infanoj translokiĝu al la imperiestra palaco kun ŝia edzo, devigante ilin loĝi en malgranda proksima loĝejo kaj malpermesante al ili eniri la palacon.

Tamen, kiam Tiberio estis levita al la rango de Aŭgusto, li translokigis sian familion al la palaco kaj renomis ŝin Ino al Anastazia, kio multe indignigis Sofian. Tial Sofia serĉis venĝon, kaj sekreta pakto estis farita inter la vidvina imperiestrino kaj generalo Justiniano, kiun Tiberio anstataŭigis la antaŭan jaron. Ili konspiris por faligi la imperiestron kaj sidigi Justinianon en lia loko. La konspiro tamen malsukcesis, kaj Sofio estis reduktita al modesta pensio. Justiniano estis pardonita de Tiberio.

La daŭra sukceso kontraŭ la Persoj en la Oriento denove permesis al Tiberio turni sian rigardon okcidenten. En 579, li denove etendis siajn militajn agadojn al la restaĵoj de la Okcidenta Romia Imperio. Li sendis monon kaj trupojn al Italio por plifortigi Ravenon kaj repreni la havenon Klase. Li formis aliancon kun unu el la visigotaj princoj en Hispanio, kiu incitis ribelon, kaj lia generalo Genadio (578-600) venkis la ribelemajn berberojn sub ilia reĝo Garmulo en Nordafriko.

Li ankaŭ intervenis en frankaj aferoj en la antaŭa provinco Gaŭlio, kiu estis plejparte libera de imperiaj kontaktoj dum preskaŭ jarcento. Sekve, li eble estis la bazo por la fikcia imperiestro Lucio Tiberio de la Artura legendo, kiu sendis mesaĝistojn al iamaj romiaj provincoj post longa periodo da imperia malesto.

Oni argumentas, ke la imperio estis grave troetendita. En 579, kun Tiberio okupita aliloke, la Avaroj decidis profiti la mankon de trupoj en Balkanio sieĝante Sirmium. Samtempe, ĝis 100 mil slavoj komencis enmigri en Trakion, Makedonion kaj sudan Grekion, kion Tiberio ne povis haltigi, ĉar la Persoj rifuzis konsenti pri paco en la oriento, kio restis la ĉefa prioritato de la imperiestro. Krome, la armeo de la Oriento komencis maltrankviliĝi, ĉar ĝi ne estis pagita, kaj ĝi minacis ribeliĝi.

En 580, generalo Maŭrico lanĉis novan ofensivon, atakante multe preter la Tigriso. La sekvan jaron, li denove invadis persan Armenion kaj preskaŭ sukcesis atingi la persan ĉefurbon, Ktesifono, antaŭ ol persa kontraŭinvado de bizanca Mezopotamio devigis lin retiriĝi por trakti tiun minacon.

En 582, sen ŝajna fino de la persa milito okazonta, Tiberio estis devigita interkonsenti kun la Avaroj, kaj li akordis rekomenci la pagojn, inkluzive de malfruaj pagoj pro la sieĝo, kaj transdoni la gravan urbon Sirmium, kiun la Avaroj poste prirabis.

La migrado de la slavoj daŭrigis, kun iliaj invadoj atingantaj ĝis Ateno. Kvankam nova persa invado estis haltigita per signifa malvenko ĉe :en:Konstantina en junio 582, kaj Tiberio jam estis mortonta, ŝajne ĉar li manĝis iom da malbone preparita manĝaĵo.

En ĉi tiu stato, Tiberio komence nomis du heredantojn, ĉiu el kiuj edziĝis kun unu el liaj filinoj. Maŭrico estis fianĉigita al Konstantena (550-607), kaj Germano, parenco de imperiestro Justiniano, edziĝis al Ĥaritona (558-585).

Kelkaj historiistoj kredas, ke lia plano estis dividi la imperion en du, kie Maŭrico ricevus la orientajn provincojn kaj Germano la okcidentajn. Ĉi tiu plano neniam estis efektivigita. La 11-an de aŭgusto 582, nur Maŭrico estas registrita kiel Cezaro en la subskribo de leĝo de Tiberio, kaj la 13-an de aŭgusto 582, Tiberio levis Maŭricon al la rango de Aŭgusto.

Tiberio mortis la sekvan tagon, la 14-an de aŭgusto 582.

## Heredaĵo
Denaske el latinlingva parto de Trakio, Tiberio laŭdire estis alta kaj bela, kun reĝa sinteno. Li estis milda kaj humana, kaj kiel viro kaj kiel reganto, kaj oni diras ke li estis reputacie malavara. Male al sia antaŭulo, li plejparte sindetenis de persekutado de siaj monofizitaj subuloj, sed liaj arianaj subuloj en la okcidento ne havis la saman sorton. Li ankaŭ elspezis multe da mono pri konstruprojektoj, plej precipe la daŭra vastigo de la "Granda Palaco de Konstantinopolo".

En la 18-a jarcento, Edward Gibbon taksis Tiberion la 2-a kiel modelan imperiestron, kiu bonvole distribuis riĉecon al la loĝantaro.

Tiun opinion ne dividis John Bagnall Bury (1861-1927), kiu kritikis Tiberion kiel fiske nerespondecan. Warren Treadgold sugestas, ke kvankam Tiberio lasis la imperion iom pli forta, liaj troaj elspezoj plimalbonigis la financan situacion de la imperio, kaj pro la malplena trezorejo, lia posteulo Maŭrico devis esti pli ŝparema, kio kondukis al la efektivigo de nepopularaj salajroreduktoj kaj politikoj por provi ŝpari monon.

## Familio
Origine fianĉigita kiel junulo al la filino de Ino, Tiberio fine edziĝis al Ino post la morto de ŝia filino kaj edzo. Ŝi prenis la nomon Anastazian en 578 post lia surtronigo.

Ili havis tri infanojn kune, unu el kiuj mortis antaŭ ol Tiberio estis kreita Cezaro en 574. El liaj aliaj du, ambaŭ filinoj, Konstantina estis edziniĝinta al la posteulo de Tiberio, Maŭrico, kaj Ĥaritona estis edziniĝinta al Germano. Lia edzino kaj du filinoj ĉiuj postvivis lin.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 520
Kategorio:Mortintoj en 582
Kategorio:Naskiĝintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Mortintoj la 14-an de aŭgusto
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Romo
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo