open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Komitato de UEA 2004-2007

Dum la oficperiodo 2004-2007 en la komitato de Universala Esperanto-Asocio membris la sube listigitaj personoj.

En elektoj de komitatanoj B en 2004 la plej multajn voĉojn (882) ricevis István Ertl, la malplej multajn por esti elektita (546) — Slavik Ivanov. La nesukcesintaj kandidatoj ricevis voĉojn jene: Yves Bellefeuille 535, Chuck Smith 534, Wu Guojiang 525, Hokan Lundberg 480, Jose Antonio Vergara 450, Philippe Chavignon 422, Choi Yunhuy (Hortensio) 419, Ivo Osibov 359, Diccon Masterman 347 kaj Francisko Simonnet 233. Estis entute 1485 validaj kaj 6 malvalidaj balotiloj.

Noto: La aliaj listoj pri komitatanoj estas alfabete ordigitaj laŭ familiaj nomoj - tiu ĉi ĝis nun ŝajnas entute ne ordigita, kaj mankas literoj pri kategorioj laŭ komitatanoj A, B kaj C, plus plej multaj landoj. Tiujn mankojn bonus ripari.

* Marcelo Antonio Casartelli, Argentino
* Sandor Horvath, Aŭstralio
* Flory Witdoeckt, Belgio
* Marcel Delforge, Belgio
* Paulo A.N. Branco, Portugalio/Belgio, C
* François Hounsounou, Benino, A
* Samir Ribić, Bosnio kaj Hercegovino, A
* James Rezende Piton, Brazilo, A
* Helen Fantom, Britio, A
* Mariana Petrova Evlogieva, Bulgario, A
* Petr Chrdle, Ĉeĥio, A 
* José Antonio Vergara, Ĉilio, A por ISAE
* Tan Xiuzhu, Ĉinio, A 
* Yu Tao, Ĉinio, A 
* Ileana Schrøder, Danio, A 
* Ahto Kaljusaar, Estonio, A 
* Anna Ritamäki, Finnlando, A 
* Jukka Pietiläinen, Finnlando, B
* François Bartsch Francio, A
* Claude Nourmont, Luksemburgo, A por Francio
* Bertrand Hugon
* Philippe Chavignon, Francio, C? (estos C-komitatano dum 2007-2010)
* Ulrich Lins, Germanio, C
* Jürgen Wulff, Germanio, A
* Alicja Lewanderska-Quednau
* Maria Pontika
* A. Giridhar Rao
* Jesús Miguel Garcia Iturrioz
* Josep Franquesa Solé
* György Nanovfszky
* István Gulyás
* Imre Ferenczy
* M. Reza Torabi
* Josef Ŝemer, Israelo, A
* Amri Wandel, B
* Ranieri Clerici
* Gianfranco Polerani
* Edvige Tantin Ackermann, Italio, A (vikidatuma kodo d:Q126128412)
* Renato Corsetti
* Elda Doerfler
* Syôzi Keiko
* Tahira Masako
* Yves Bellefeuille
* Lee Young-Koo
* Lee Chong-Yeong, Suda Koreio, B
* Spomenka Štimec, Kroatio
* Marija Belošević, B
* Maritza Gutiérrez González
* Julián Hernández Angulo, C
* Bīruta Rozenfelde
* Povilas Jegorovas
* Brian R. Moon
* István Ertl, B
* Ans J. Bakker-ten Hagen
* Atilio Orellana Rojas, Nederlando
* Robert Moerbeek
* Loes Demmendaal
* Prince Henry Ozoemena C Ogúinye
* Torstein Kvakland
* Jawaid Eahsan
* Stanisław Mandrak
* Miguel Faria de Bastos
* Aurora Bute
* Georgij V. Kokolija
* Slavik (Vjaĉeslav) Ivanov, B
* Andrej Grigorjevskij
* Radojica Petrović
* Juraj Gondžúr
* Janez Jug
* Sjoerd G. Bosga,
* Sonja Petrović-Lundberg
* Ulla Luin
* Mireille Grosjean
* Gbeglo Koffi
* Eŭheno Kovtonjuk
* Lucille C Harmon
* Hoang Ngoc Boi

## Observantoj 
* Seán Ó Riain
* Aimé Ntoto Zola
* Hilmar Jón Bragason
* John Vella-Bondin
* Luis Ignacio Raudón Uribe
* Mukunda Raj Pathik Wagle
* Bradley McDonald
* Lida Elbakjan, Armenio
* Colin S. Beckford

## Fontoj 
Kategorio:Aperis en 2004
Kategorio:Malaperis en 2007
Kategorio:Esperanto en 2004
Mos Teutonicus

**Mos Teutonicus** [mos teŭtonikus] estas kadavrotrakta praktiko, uzata ĉefe dum la dua krucmilito kaj poste. Oni bolis en vinagro aŭ akvo la korpon de la mortinto ĝis la karno disiĝis de la ostoj. La vorto "Mos Teutonicus" venas el la latina vorto signifanta "germana moro" aŭ "germana kutimo". 

Tiu praktikado elformiĝis, ĉar oni ne povis hejmentransporti la kadavrojn de la mortintoj dum la krucmilitoj. Tiel oni forigis la karnon kaj hejmenliveris nur la ostojn, kiuj ofte servis kiel relikvoj. 

Spite al la plej ofte harstariga traktado de la kadavro, ĝi estis rekonita en la katolika eklezio, eĉ ĝi havis malgrandan dokumentadon. En la 1300-aj jaroj papo Bonifaco la 8-a eldonis papan buleon *De Sepulturis*, kiu malpermesis la praktikadon. http://www.newadvent.org/cathen/01457e.htm

## Referencoj 
* Brown, Elizabeth A. R. 1981. Death and the human body in the later Middle Ages: The legislation of Boniface VIII on the division of the corpse. *Viator.* 12:221-270.
* Brown, Elizabeth A. R. 1990. Authority, the Family, and the Dead in Late Medieval France. *French Historical Studies.* 16:803-832.
* Mafart B, Pelletier J-P and Fixot M. 2004. Post-mortem ablation of the heart: a medieval funerary practice. A case observed at the cemetery of Ganagobie Priory in the French Department of Alpes de Haute Provence. *International Journal of Osteoarchaeology.* 14:67-73.

Kategorio:Krucmilito
Kategorio:Morto
Jenifer

**JENIFER** [ĝenifer], realnome **Jenifer DADOUCHE** aŭ **Jenifer YAËL DADOUCHE-BARTOLI** (naskiĝis  en Nice) estas franca kantistino, gajninto de "Star Academy&nbsp;1".

## Biografio 
**Jenifer** venas el modesta medio. Ŝia patro estas Franco el Nord-Afriko kaj ŝia patrino estis naskita en Parizo de korsika patrino kaj belga patro.

En 1997, ŝi partoprenas televid-elsendon "Graines de star" (sub la nomo "Jenifer Bartoli"), sed tio montriĝas malsukceso. Ŝi tiam decidas iri al Parizo kaj prezentiĝas en 2001 al la selektado de nova televid-elsendo "Star Academy": ŝi estas akceptita kaj fariĝas la unua gajninto. Ŝia vivo draste ŝanĝiĝas. Post sekva turneo kun la partoprenintoj, ŝi denove turneas sola de oktobro 2002 ĝis januaro 2003 kaj kantas en renoma varietea teatro "Olympia".

Al ŝia unua albumo "Jenifer", kiu vendiĝis en 900,000 ekzempleroj, kunlaboris interalie Marc Lavoine (*Nos points communs*). Poste ŝi estis nomumita en "Victoires de la musique 2003" kaj Johnny Hallyday invitis ŝin dum sia datrevena turneo en 2003 por interpreti duope *Je te promets* ĉiuvespere en stadionoj. Ŝi vivas kun Maxim Nucci, verkisto-komponisto, de kiu ŝi naskis la  infanon nomitan Aaron.

Ŝia dua albumo "Le passage", estas pli melankolia sed ankaŭ pli pop-roka. Kunlaboris Calogero, bando Kyo kaj Marc Levy. Tiu albumo ankaŭ fariĝas granda sukceso: ĝi estas disko de platino ĉar ĝi vendiĝas en ĉ. 600,000 ekzempleroj. Poste Jenifer daŭrigas per turneo de pli ol 90 datoj, el kiuj kvar plenplenaj "Zénith" kaj du plenplenaj "Olympia" en Parizo.

En oktobro 2005, la kantistino aperigas sian unuan *live*-albumon: "Jenifer fait son live", kiu fariĝas disko de oro post malpli ol unu jaro.

Ŝi partoprenas ĉiujare ekde la jaro 2003 la popularan spektaklon "Les Enfoirés" profite al la bonfara organizaĵo Restoracioj de l' koro.

## Diskaro 
eta|Jenifer, 2005.

### Albumoj 
* 2002: *Jenifer*
* 2004: *Le Passage*
* 2007: *Lunatique*
* 2010: *Appelle-moi Jen*
* 2012: ''L'amour et moi*
* 2013: *Ma déclaration*
* 2016: *Paradis secret*
* 2018: *Nouvelle Page*
* 2022: *N°9*

### Unuopaĵoj 
* 2002: *J'attends l'amour*
* 2002: *Au soleil*
* 2002: *Des mots qui résonnent !*
* 2003: *Donne-moi le temps*
* 2004: *Ma révolution*
* 2004: *Le Souvenir de ce jour*
* 2005: *C'est de l'or*
* 2005: *Serre-moi*
* 2007: *Tourner ma page*
* 2008: *Comme un hic*
* 2008: *Si c'est une île*
* 2010: *Je danse*
* 2011: *L'Envers du Paradis*
* 2011: *L'amour fou*
* 2012: *Sur le fil*
* 2012: *L'amour & moi''

## Videografio 
* 2005: "Jenifer Fait Son Live" (DVD)

## Vidu ankaŭ 
* Olivia Ruiz, partopreninto al "Star Academy 1"

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Jenifer 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Alexandre Rousset

**Alexandre Rousset** estas franca esperantisto.

Lerninte Esperanton 24-jaraĝe en 1985, li tuj fondis firmaeton *Interland,* kiu ekde 1988 celis akceptigi Esperanton ĉe la francaj firmaoj, ĉefe kiel interna komunikilo por ili kaj iliaj nefranclingvaj filioj. La plena fiasko de tiu entrepreno kaj malhavo de sufiĉa kapitalo por aliaj agadoj iom perdigis ĉe li esperantistan fidon.

Lia firmaeto transformiĝis en asocion (interland.eu) en 1996, kiu pluas sen kapitalo kaj kun pli modesta ambicio: provizi la latinidajn popolojn per lingvo preskaŭ tute komprenebla sen antaŭa lernado, iel plibonigita interlingvao, baptita "Moderna Latino" (la dua), nun konkrete aplikata.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de interland.eu

Kategorio:Francaj esperantistoj
Skolopedoj

La **Skolopedoj** estas grandega familio de vadbirdoj de la ordo de Ĥaradrioformaj, kiuj enhavas multajn genrojn -ĉirkaŭ 15- kaj speciojn.

La plej granda parto el specioj manĝas etajn senvertebrulojn plukitajn el koto aŭ grundo. Diferencaj longecoj de bekoj permesas diferencajn speciojn manĝi en la sama medio, ĉefe ĉe marbordo, sen rekte konkurenci pro la sama manĝaĵo.

Tiu grandega familio estas ofte plie subdividita laŭ grupoj de similaj birdoj. Tiuj grupoj ne nepre konsistas el ununura genro, sed kiel indikite sube kuniĝas tiuj kiuj montras similan evoluon (Thomas *et al*, 2004). 

## Taksonomio
La familio *Scolopacidae* estis enkondukita (kiel *Scolopacea*) fare de la franca polimato Constantine Samuel Rafinesque en 1815. La familio enhavas 98 vivantajn aŭ ĵus formortintajn speciojn dividitaj en 15 genroj. 

La jena genro-nivela kladogramo de *Scolopacidae* estas bazita sur studo fare de David Černý kaj Rossy Natale kiu estis publikigita en 2022.

### Genroj kaj specioj 
## Iamaj grupoj 
* Kurloj aŭ Numenioj (8, genro *Numenius*)
* Longvosta tringo (1, genro *Bartramia*)
* Limozoj (4, genro *Limosa*)
* Galinaga tringo (3, genro *Limnodromus*)
* Galinagoj kaj Skolopoj (ĉirkaŭ 25, genroj *Coenocorypha*, *Lymnocryptes*, *Gallinago* kaj *Scolopax*)
* Falaropoj (3, genro *Phalaropus*)
* Tringoj (16, genroj *Xenus*, *Actitis* kaj *Tringa* kiu nun inkludas *Catoptrophus* kaj *Heteroscelus*)
* Polinezia tringo (1 nuntempa, 3-5 formortintaj, genro *Prosobonia*)
* Kalidroj kaj ŝtonturnuloj (ĉirkaŭ 25, ĉefe ĉe *Calidris* kiu povas esti disigita en diversaj genroj. Aliaj genroj kutime akceptitaj estas *Aphriza*, *Eurynorhynchus*, *Limicola*, *Tryngites* kaj *Philomachus*, krom la 2 *Arenaria* ŝtonturnuloj).

## Kuriozaĵoj 
Studo de 2015 montris ke en Islando la vulkana polvo helpas la fekundecon de Skolopedoj ĉar ĝi pliigas la organikan enhavon kaj ŝtopas la pH de la grundo. La studo temis pri 729 lokoj kaj konstatis trifoje plian fekundecon, pli en humidejoj ol en plugebla tero ĉar tie oni uzas sterkon kiu ŝanĝas la kondiĉojn. Inter la specioj kiuj profitas el vulkana polvo estas la Ruĝkrura tringo, *Tringa totanus*, la Malgranda kurlo, *Numenius phaeopus*, la Bunta kalidro, *"Calidris" alpina* kaj la Nigravosta limozo, *Limosa limosa*.

## Bildaro 

Red-necked Phalarope (Phalaropus lobatus) (10714472944).jpg|Ruĝkola falaropo
Purple Sandpiper winter.jpg|Markalidro
Eurynorhynchus pygmeus 2 - Pak Thale.jpg|*Eurynorhynchus pygmeus*
Limosa limosa 4.jpg|Nigravosta limozo
Scolopax minor American Woodcock.jpg|Amerika skolopo
Far Eastern Curlew cairns RWD2.jpg|Orienta kurlo
Wiki-erimakisigi.jpg|Duelbirdo
Catoptrophorus-semipalmatus-001.jpg|*Catoptrophorus semipalmatus*

## Referencoj 
* **Thomas**, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *BMC Evol. Biol.* **4**: 28.  PDF fulltext  Supplementary Material

## Eksteraj ligiloj 
* filmoj pri Skolopedoj ĉe Interreta Birdo Kolekto

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kurlo

**Kurlo** estas komuna nomo por la birdoj el la genro *Numenius*, grupo de ok specioj de vadbirdoj de la familio de Skolopedoj, karakterizitaj de longa fajna subenkurba beko kaj ĉefe bruna plumaro kun malmulta laŭsezona ŝanĝo. Ili estas unu el la plej antikvaj grupoj de vadbirdoj Skolopedoj, kune kun limozoj kiuj aspektas similaj sed havas rektajn bekojn (Thomas, 2004). En Eŭropo "Kurlo" kutime uzeblas por unu el la specioj, nome Granda kurlo *Numenius arquata*.

Kurloj manĝas ĉe koto aŭ tre milda grundo, serĉante vermojn kaj aliajn senvertebrulojn per siaj longaj bekoj. Ili predas ankaŭ krabojn kaj similajn predojn.

## Specioj laŭ taksonomia ordo 
* Malgranda kurlo, *Numenius phaeopus*,
* Maldikbeka kurlo, *Numenius tenuirostris*, (endanĝerita specio, eble formortinta),
* Granda kurlo aŭ Eŭrazia kurlo, *Numenius arquata*,
* Longbeka kurlo, *Numenius americanus*,
* Orienta kurlo, *Numenius madagascariensis*,
* Nana kurlo, *Numenius minutus*,
* Eskimokurlo, *Numenius borealis*, (endanĝerita specio, eble formortinta),
* Pacifika kurlo, *Numenius tahitiensis*.

Malfrua Eocena fosilia *Limosa gypsorum* el Francio estis dekomence lokita ene de genro *Numenius* kaj ja povas fakte aparteni al tiu (Olson, 1985).

La Longvosta tringo (*Bartramia longicauda*) estas rara birdo plej proksima parenco de kurloj (Thomas, 2004). Ĝi diferencas el tiuj pro ties flavaj kruroj, longa vosto kaj pli mallonga kaj malpli kurva beko.

La ŝtonturnuloj ne estas veraj kurloj de la familio Skolopedoj, sed membroj de la familio Burinedoj, kiu estas en la sama ordo de ĥaradrioformaj, sed iom malproksime.

## Bildaro 

Numenius arquata (no).jpg
Curlew (Numenius arquata) (19).jpg
Numenius phaeopus - Yas.jpg
Bristle-thighed Curlew.jpg
Wiki Eastern Curlew Oyster Pt Cleveland 112 edit 2 comp.jpg

## Referencoj 
* **Hayman**, Peter; Marchant, John & Prater, Tony (1986): *Shorebirds: an identification guide to the waders of the world*. Houghton Mifflin, Boston. ISBN 0-395-60237-8

* **Olson**, Storrs L. (1985): Section X.D.2.b. Scolopacidae. *In:* Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eds.): *Avian Biology* **8**: 174-175. Academic Press, New York.

* **Thomas**, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *BMC Evol. Biol.* **4**: 28.  PDF fulltext  Supplementary Material

Kategorio:Skolopedoj
Hyrynsalmi

**Hyrynsalmi** estas komunumo en la provinco Kainuu en la norda parto de Finnlando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu. Hyrynsalmi situas ĉ. 70 kilometrojn norde de provinca ĉefurbo Kajaani.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la komunumo Hyrynsalmi
* mapo de Hyrynsalmi  (PDF)

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Kainuu
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
Sako (Krimeo)

**Sako** (, , ) estas urbo en Krimeo / Ukrainio, fama ripoz- kaj kurac-loko.
La urbo estas centro de la Saka distrikto de Krimeo, sed mem ne apartenas al ĝi, formante propran urban municipon. La urbo situas ĉe la okcidenta bordo de Krimea duoninsulo, 45&nbsp;km
for de Simferopolo. En la urbo loĝas iom pli ol 26 mil homoj.

## Historio 
Oni ĝis nun ne scias ĝuste, kiam aperis la unua loĝloko sur la loko de la nuna urbo. Dum mezepoko ĉi tie jam ekzistis malgranda vilaĝo, kiu estis parto de la
Krimea Ĥanlando. En la jaro 1827 en Sako estis fondita la unua en Rusio ŝlim-kuracejo / fango-kuracejo.
Dum la Krimea (Orienta) milito la urbo estis preskaŭ tute detruita; post la milito la pli granda parto
de la loĝantaro (krime-tataroj) forlasis la urbon. Post la milito la urbo renaskiĝis tre
malrapide.

Dum la sovetia tempo Sako evoluis kiel grava ripoz- kaj kurac-loko. En la jaro
1979 la loĝloko iĝis urbo de provinca subiĝo; en la jaro 1997 la urbo ricevis
statuson de urbo-kuracloko de Ukrainio.

## Klimato 
Laŭ la klimataj kaj naturaj kondiĉoj Sako estas sufiĉe simila al Eŭpatorio. La
klimato ĉi tie estas ĉemara-stepa, sufiĉe seka, modere milda, kun varma vintro. La averaĝa jar-temperaturo
estas +11,2&nbsp;°C.; la averaĝa somera aer-temperaturo estas +22&nbsp;°C, la vintra - ĉirkaŭ nulo.
La jara daŭro de la sub-brilo - 2500 horoj (iom pli, ol en Jalto).

## Ekonomio 
La ĉefa ekonomia sektoro estas la ripoz- kaj kurac-industrio (vd. sube). Krome, en
la urbo estas unu el la plej grandaj en Krimeo kemi-uzinoj,
kiu produktas kalian permanganaton, salojn de bromo kaj nutran kalian kloridon. Surbaze
de mineral-akvaj fontoj en la urbo funkcias mineral-akva uzino. En la urbo
estas ankaŭ kelkaj negrandaj nutro-fabrikoj kaj vin-produktejoj.

### Kuraca sektoro 
Sako estas unika klimata, mara kaj akvo-ŝlima kurac-loko de tutukrainia graveco, kun multaj ripozejoj kaj sanatorioj. Krome, kelkaj kuracejoj
de la urbo aparte specialiĝas pri kuracado de malsanuloj kun diversaj traŭmatoj de mjelo. Ĉe la urbo estas kelkaj
sal-akvaj lagoj, kies ŝlimoj (fangoj) havas fortajn kuracajn efikojn; en la urbo mem estas
kelkaj fontoj de kuracaj mineral-akvoj.

### Transporto 
La urbo havas fervojan stacidomon (la urbo situas sur la fervoj-linio Simferopolo-Eŭpatorio)
kaj aŭtobusan stacidomon, kiu ligas ĝin kun ĉiuj urboj de Krimeo.

## Socia sfero 
En la urbo estas 6 bazaj lernejoj, unu teknika lernejo, muzika lernejo, kinejo,
kelkaj bibliotekoj, multaj kuracejoj kaj kulturaj kolektivoj.

## Vidindaĵoj 
La urbo ne havas multajn vidindaĵojn. La ĉefa vizitindaĵo estas la urba parko, kiu havas
la areon de 30 hektaroj kaj havas ĉirkaŭ 80 speciojn de arboj kaj arbedoj.

## Vidu ankaŭ 
* Saki (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro pri la urbo (ruse)


Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Saka municipo (Krimeo)
Kategorio:Saka distrikto (Krimeo)
Panĝabo

**Panĝabo** aŭ Panĝabio povas aludi al:
* Panĝabio aŭ Panĝabo, historia kaj kultura areo, devenareo de la sikoj.
* Panĝabo (Barato), subŝtato de Barato.
* Panĝabo (Pakistano), provinco de Pakistano.

## Vidu ankaŭ 
* Panĝaba lingvo
* Panĝabo (Brita Hindio)
Puolanka

**Puolanka** estas komunumo en la provinco Kainuu en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu. Puolanka situas ĉ. 100&nbsp;km norde de la provinca ĉefurbo Kajaani. En Puolanka situas lago Puolankajärvi. Administra centro de la komunumo Puolanka estas sur ĝia norda strando. En Puolanka situas ankaŭ la plej alta akvofalo de Finnlando, **Hepoköngäs**.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la komunumo Puolanka

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Kainuu
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
Paltamo

**Paltamo** (en sveda *Paldamo*) estas komunumo en la provinco Kainuu en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu. Paltamo situas 37 km norde de la provinca ĉefurbo Kajaani. La vorto paltamo signifas en la loka dialekto de finna lingvo boaton por transporto de gudro (tri tiaj boatoj aperas en la blazono de la komunumo). En la pasinteco Paltamo estis multe pli vasta ol nun. Ĝi inkludis proksimume la tutan nunan provincon Kainuu. Paltamo situas sur strandoj de Oulujärvi, la kvina plej granda lago en Finnlando. Lago Kivesjärvi estas grava geografia elemento.

Melalahti estas vilaĝo en Paltamo.

La plej ordinara familinomo en Paltamo estas Leinonen.

## Konataj personoj el Paltamo 
* Daniel Cajanus
* Keijo Korhonen
* Eino Leino
* Talas-Eera

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Kainuu
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
Savonio

**Savonio** (, ) estas historia provinco kaj regiono en Finnlando. La historia Savonio formas nuntempe du provincoj Norda Savonio kaj Suda Savonio.

Kategorio:Historiaj provincoj de Finnlando
Kategorio:Norda Savonio
Kategorio:Suda Savonio
Per Brahe (la juna)

[eta|400px|Statuo de Per Brahe kaj la preĝejo de [Raahe.]]
Grafo **Per Brahe (la juna)** (n. 18-an de februaro 1602 – m. 2-an de septembro 1680) estis svedia administranto kaj militestro, kiu evoluigis Finnlandon en la 17-a jarcento per siaj reformoj. Li estis guberniestro de Finnlando 1637–1640 kaj 1648–1654. Li fondis dek urbojn (i.a. Raahe kaj Ristiina), movis la urbon Helsinki al pli bona loko por martrafiko kaj malfermis la Akademion de Turku, la unuan universitaton de Finnlando (hodiaŭ Universitato de Helsinko).

Li nomatas "la juna" por distingi lin de lia avo, Per Brahe (la aĝa).

## Vidu ankaŭ 
* Brahe, nobela familio
* 1680 Per Brahe, asteroido

Kategorio:Svedaj nobeloj
Per
Kategorio:Urbofondintoj
Kategorio:Guberniestroj
Grafikisto

**Grafikisto** estas artisto en grafikaj artoj; persono, kiu profesie okupiĝas pri tiaj grafikoj.

Jen parta **listo de grafikistoj**.

## I 
* Marian Iwańciów (1906-1971), pola pentristo, grafikisto kaj pedagogo
Vuolijoki

**Vuolijoki** estas eksa komunumo en la provinco Kainuu en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu. Vuolijoki estas ligita al urbo Kajaani, la provinca ĉefurbo, komence de jaro 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de komunumo Vuolijoki  (plejparte nur ligiloj al Kajaani).

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Kategorio:Kainuu
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
Ylitornio

**Ylitornio** estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Ylitornio situas ĉe la sveda landlimo, apud la rivero Tornio. La nomo signifas *Supra Tornio* (Alatornio, "Malsupra Tornio", estas ligita al urbo Tornio). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la ĉirkaŭaj komunumoj . En la alia flanko de rivero en Svedio la najbara komunumo nomiĝas ankaŭ Supra Tornio (svede: Övertorneå). En Ylitornio situas konata monteto Aavasaksa.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Tervola

**Tervola** estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Tervola situas inter urboj Kemi kaj Rovaniemi, 45 km de Kemi kaj 70 km de Rovaniemi. Tra la komunumo fluas Kemi-rivero.

## Gefiloj 
* Matthias Alexander Castrén, filologo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Åbo Akademi

**Åbo Akademi** estas svedlingva universitato en Finnlando. Ĝi estas la sola svedlingva universitato ekster Svedio. Ĝi estas fondita en 1918. Åbo Akademi havas sep fakultatojn, el kiuj kvin funkcias en Turku kaj du en Vaasa. La nomo signifas *akademio de Åbo* (Åbo estas svedlingva nomo de Turku). La institucio apartenas al la Koimbra Grupo, internacia asocio de 41 universitatoj en Eŭropo.
maldekstre|eta|Sigelo de Åbo akademis.

## Konataj studintoj 
* Ulla-Lena Lundberg
* Sandra Bergqvist

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Åbo Akademi
* Retejo de Åbo Akademi Universitato en Vaasa 

## Vidu ankaŭ 
* Universitato de Turku

Kategorio:Universitatoj en Finnlando
Kategorio:Turku
Vinohradiv

eta|dekstra|160ra|Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco
eta|dekstra|300ra|Vido al Vinohradiv
**Vinohradiv** ( (vinohradjiv),  (vinogradov), , (nadjsOlOŝ), , rutene **Сивлюш** (Sevljuŝ)) estas urbo en okcidenta Ukrainio, en Transkarpata provinco, en la distrikto *Vinohradiv*, kies distriktejo estas. La nomo en ĉiuj lingvoj signifas vinberejo.

## Geografio 
Vinohradiv situas sur ebenaĵo, okcidente de monto, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉop-Ĥust. Berehove troviĝas 35 km-ojn.

## Historio 
En 895 hungaraj triboj okupis la Karpatan basenon kaj setlis. La unua mencio devenis pri la loko el 1262. Ŝajnas, tie loĝis vinkulturistoj por la reĝo. La komunumo dum la historio apartenis al Ugocsa, en 1262 la loko ricevis reĝajn privilegiojn, en 1329 ĝi iĝis departementejo kune kun komercaj kaj industriaj rajtoj. Princo de Transilvanio Johano Kemény (kemEnj) en batalo malvenkis kaj mortis en 1662 de la turkoj, kiun apogis aspiranto *Abafi*. La tataroj en 1717 faris ruina la regionon.

En 1910 loĝis 7811 da urbanoj, el tio 5943 da hungaroj, 1266 da rutenoj kaj 540 da germanoj. Inter 1920-1938 la urbo apartenis al Ĉeĥoslovakio, poste ĝis 1944 denove hungariĝis. La Ruĝa Armeo okupis la urbon en 1944 kaj ili tuj forpelis 5000 da hungaroj por trudlaboro, plejparte ili mortis. En
2004 vivis 24 275 da homoj, 3400 da hungaroj (15%).

## Vidindaĵoj 
* sur groto-teraso de monto staras ruinaĵoj de bastiono Ugocsa konstruita en la 13-a jarcento. Sude de la ruinaĵo staras kapelo el la 14-a jarcento
* baroka kastelo de Perényi (perEnji)
* baroka preĝejo kaj abatejo el 1744
* romkatolika romanika preĝejo omaĝe al Dipatrino el la 13-a jarcento, baldaŭe ĝi gotikiĝis, en 1593 rekonstruiĝis, dum la socialismo ĝi ne uziĝis
* kalvinana klasikisma preĝejo el 1828
* skulptaĵo pri Zsigmond Perényi

## Famuloj 
En la tiama Nagyszőlős naskiĝis:
* hungara diplomato Zoltán Baranyai
* hungaraj kuracistoj József Csorba kaj Pál Gegesi Kiss
* hungara kemiisto-agronomo Ernő Obermayer
* hungara kanoniko Imre Perényi (kanoniko)
* hungara ministro István Szurdi
* hungara piaristo János Károly Széky
* hungara psikologo Erzsébet Baranyai.
En la tiama Vinogradov naskiĝis:
* hungara muzeologo Ilona Dobos
* hungara episkopo Ábel Szocska.
En la tiama Nagyszőlős mortis:
* hungara instruisto Samu Czabán.
En la tiama Veľká Sevľuš (Ĉeĥoslovakio) mortis:
* Ákos Ráthonyi (aktoro).
En la tiama Vinogradov mortis:
* Imre Révész (pentristo).

## Ĝemelkomunumo 
* 20ra| Fehérgyarmat, Hungario

## Vidu ankaŭ 
* Vinohradiv-Malij (stacidomo)
* Vinohradiv-Zakarpatskij (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.karpataljaturizmus.net/melleklet120.html
* http://www.karpataljaturizmus.net/muemlek-var25.html 


Kategorio:Urboj en Transkarpata provinco
Keminmaa

**Keminmaa**, nomo antaŭ la jaro 1979 **Kampara komunumo de Kemi** (finne **Kemin maalaiskunta**) estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Keminmaa situas tuj ekster la urbo Kemi, ĉe Kemi-rivero.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Sodankylä

**Sodankylä** (antaŭe *Soudankylä*, samee *Soađegilli*) estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Sodankylä estas la dua komunumo de Finnlando laŭ areo, sed havas malgrandan loĝantaron (denseco nur 0,8 loĝantoj /km²). En norda parto de Sodankylä loĝas ĉirkaŭ 130 sameoj. Ekde 1986 en Sodankylä okazas ĉiujare filmofestivalo: Filmofestivalo de Meznokta suno.

Baraĵlago Lokka kaj Baraĵlago de Porttipahta estas baraĵlagoj en komunumo Sodankylä. Kanalo de Vuotso kontaktas ilin.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Savukoski

**Savukoski** estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Savukoski estas la plej maldense loĝata komunumo en Finnlando (denseco nur 0,2 loĝantoj/km²). Boacbredado estas grava vivmaniero kaj Savukoski havas dekoble pli da boacoj ol homoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Salla

**Salla** estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Salla situas en orienta Laponio ĉe la Rusia landlimo. Pro la milito Salla perdis en 1940 preskaŭ duonon el sia areo al Rusio. Tamen la rekonstruo progresis kaj en 1966 Salla havis pli ol 11 000 loĝantojn. Poste la loĝantaro malkreskis forte. Konata strangnoma loko en Salla estas la insulo Saaranpaskantamasaari.

## Vidu ankaŭ 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Carry Nation

**Carry Amelia NATION** (naskiĝis kiel MOORE la , Garrard, Kentucky, mortis la , Leavenworth, Kansas) estis usona kontraŭalkoholulo. Ŝi estis ĉefe konata pro tio, ke ŝi detruis drinkejojn per hakilo. Nation apenaŭ ricevis apogon de la naciaj kaj internaciaj kontraŭalkoholaj movadoj, sed ŝia agado verŝajne helpis la enkondukon de la usonan alkoholkonsuman prohibicio en 1919.

Ŝi altis ĉirkaŭ 180 cm kaj pezis ĉirkaŭ 80 kg, kiu vestis sin per puritanaj nigraj kaj blankaj vestoj.

Ŝi edukiĝis instruistino, en 1867 geedziĝis kun la juna kuracisto Charles Gloyd, kiun ŝi forlasis post kelkaj monatoj pro ties drinkemo. Ŝi denove geedziĝis en 1877 kun David Nation, juristo, ĵurnalisto kaj pastoro. Lia dua edzo divorcis en 1901, post kiam ŝi forlasis ankaŭ lin.

Kiam la usona Suverena Kortumo mildigis la alkoholkonsumadon, komercadon en Kansaso (1890), Nation aliĝis al la kontraŭalkohola movado. Ŝi sola aŭ kun kantantaj – religiajn homnojn – virinoj marŝis en la drinkejon kaj tie komencis kanti, preĝi, riproĉi kaj detrui ekipaĵojn per hakilo. Ŝi ofte estis punita je prizono, sed ŝi elaĉetis sin el la puno per enspezoj de prelegaj rundvojaĝoj kaj vendo de suveniraj hakiloj.

Ŝi kondukis agadojn kontraŭ institutoj, eksterlandaj nutraĵoj, tabako, taliumo, mallongaj jupoj kaj pornografiaj bildoj. Li estis porparolanto de la virina balotrajto.

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Kontraŭalkoholuloj
Kemi (rivero)

[eta|Kemi-rivero ĉe Muurola, 30 km el [Rovaniemi]]
**Kemi** (finne "Kemijoki", svede "Kemi älv") estas la plej longa rivero de Finnlando. Ĝia longo estas 550 km. Ĝi fluas el Kemijärvi (lago) tra urboj Kemijärvi kaj Rovaniemi kaj atingas la Botnian golfon ĉe Kemi.

La unua elektrejo estis konstruita en Kemi-rivero en 1946, kaj nuntempe ekzistas 15 akvoelektrejoj. Ili produktis en jaro 2003 entute 4,3 TWh, kio estas ĉ. 34.5% el tuta akvoenergia produktado de Finnlando.

Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Varmoizolado

[eta|180ra|Komunaj izoladaj aplikoj en [konstruaĵo en Ontario, Kanado]]

[eta|180ra|Varmoizolado sur la [Sondilo Huygens]]
[eta|180ra|[Minerala lano Rockwool izolado, skanado kun 1600 rastrumeroj por colo, kontraŭ la grajno]]
[eta|180ra|[Minerala lano Rockwool izolado, skanado kun 1600 rastrumeroj por colo, kun la grajno]]
[eta|180ra|Minerala lano por varmoizolado ene de malpezkonstrua muro en [Kanado]]

**Varmoizolado** estas tiu tekniko, kiu helpas grave malpliigi la varmoradiadon de iu konstruaĵo aŭ ekipaĵo. Por tio oni uzas izolaĵojn.

La varmoizolado graviĝis post apero de la ŝtalbetonaj konstruaĵoj kun grandaj fenestroj, kiuj grave elradias la varmon sen izolado. (Antaŭ la konstruaĵoj el naturaj elementoj mem havis bonan izolkapablon (adobo).

La izolado okazas per alfiksado de izolaĵoj (plej ofte malbone kondukaj plastaĵoj).

## Vidu ankaŭ 
* Asbesto
* Vitrofibro
* Aeroĝelo
* Pasiva domo
* Konstrumaterialo
* Vakua varmoizolado

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.akrofire.com/fire-protection-thermal-management/high-temperature-metallic-blankets/
* https://www.thermalengineering.co.uk/our-products/insulation-systems/

Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado
Kategorio:Termodinamiko
Kategorio:Tekniko
Vaala

**Vaala** estas komunumo en la provinco Kainuu en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio Oulu. Hyrynsalmi situas ĉ. 70 kilometrojn norde de provinca ĉefurbo Kajaani. Vaala situas okcidente de la lago Oulu kaj ĉe la komenco de samnoma rivero Oulu. Pli frue la komunumo nomiĝis Säräisniemi.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la komunumo Vaala

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Kainuu
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
Grégory Lemarchal

**Grégory LEMARCHAL** (naskiĝis  en La Tronche (Isère) - mortis  en Suresnes (Hauts-de-Seine)) estis franca kantisto, gajninto de "Star Academy 4".

## Biografio 
**Grégory** suferis mukoviskozecon.

En 1995 li fariĝis ĉampiono de akrobata rok-danco.

En 1998 li partoprenis televid-elsendon "Graines de star", sensukcese.

En 2004 li estis akceptita en televid-elsendo "Star Academy", kaj gajnis en la finalo.

Post kiam li gajnis, li ekregistris sian albumon "Je deviens moi" kun Yvan Cassar kiel realizanto. Fininte la albumon, li turneis dum tri monatoj en 2005 kun la partoprenintoj de Star Academy.

De la  ĝis la , li denove turneis tra Francio, Belgio kaj Svislando.

Grégory frue mortis 23-jara la  pro mukoviskozeco. Funebra ceremonio okazis la  en Chambéry. Li poste estis enterigita en Sonnaz (Savoie).

## Diskaro 
### Albumoj 
* apr. 2005: *Je deviens moi*
* okt. 2006: *Olympia 2006*
* jun. 2007: ''La voix d'un ange*
* nov. 2009: *Rêves*
* nov. 2012: *Grégory Lemarchal - Cinq ans*

### Unuopaĵoj 
* mar. 2005: *Écris l'histoire*
* jul. 2005: *Je suis en vie*
* maj. 2006: *Même si (What You're Made Of)*, duope kun Lucie Silvas
* jun. 2007: *De temps en temps*
* sep. 2007: *Le lien*
* apr. 2008: *Restons amis*
* Nov. 2009: *Je rêve*

## Videografio (DVD) 
* nov. 2006: *Olympia 2006*
* 2007: *Les pas d'un ange*
* nov. 2012: *Grégory Lemarchal - Cinq ans*

## Vidu ankaŭ 
* Yvan Cassar

## Eksteraj ligiloj 
* Grégory Lemarchal Universal Music 
* Oficiala retejo de Grégory Lemarchal 
* Asocio Grégory Lemarchal pri mukoviskozeco
* Facebook Grégory Lemarchal oficiala
* Facebook Asocio Grégory Lemarchal oficiala

## Muzikvideoj 
* *Même si (What You're Made Of)''

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Nila perko

La **nila perko** estas fiŝo nesalakva, vivkapabla ankaŭ en modere sala akvo. Ĝia viando havas altan nutran valoron. Ĝi atingas longon de preskaŭ du metroj kaj pezon de 70&nbsp;kg aŭ pli.

Nila perko havas blu-arĝentan koloron; ĝiaj okuloj estas nigraj kun hela flava ringo. Ĝi estas predulo kaj nutras sin per aliaj fiŝoj kaj krustaco; en juna aĝo ankaŭ per zooplanktono.

## Enmeto en Viktorian Lagon 
La nila perko originas el Etiopio kaj Egiptio, sed plej konatiĝis per tio, ke en la 1950-aj jaroj oni plane enmetis ĝin en Viktorian Lagon. Ĝi tie bone evoluis kiel invada specio, sed je la kosto de aliaj specioj: En 1977 ĝia korpomaso estis ankoraŭ 1 procento de ĉiuj fiŝoj en la lago, sed en 1983 jam 68 procentoj. Nila perko nun estas la plej grava eksportaĵo de Tanzanio (al Eŭropa Unio); la flughaveno de Muvanzo ĉiutage transportas 500 tunojn da frostigita nilperka fileo.

Kredeble pro la enkonduko de nila perko en Viktoria Lago pluraj centoj da specioj ekstermiĝis. Ĉar la lokanoj kutimas konservi fiŝon per fajra sekigado kaj nila perko estas tre grasa, ankaŭ la bezono je fajra ligno en la regiono kreskis kaj pliigis grundan erozion.

Oni esploris la eblon vivigi nilajn perkojn en Kvinslando en Aŭstralio, sed rezignis pro la malbonaj efikoj en Afriko.

Hubert Sauper en sia filmo La koŝmaro de Darwin prezentas la historion de la hejmigo de nilaj perkoj en Viktoria Lago.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Parko Sumbuo
* Papiruscipero

Kategorio:Manĝeblaj fiŝoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Panĝabo (Barato)

**Panĝabo** (en gurmukhi: ਪੰਜਾਬ, en shahmukhi: پنجاب, , ) aŭ **Panĝabio** estas eta, prospera, federacia ŝtato en la nordo de Barato, kiu limas kun Pakistano en la okcidento, kun Kaŝmiro en la nordo, kaj Himaĉal-Pradeŝo en la oriento, Harjano en la sudo kaj sudoriento kaj Raĝastano en la sudo.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Ĉandigaro.
eta|maldekstre|

## Teritoria Organizado 
La ŝtato dividiĝas en tri regionoj, kiuj nomiĝas kiel Malwa, Doaba kaj Majha. Laŭ la Barata Popolnombrado de 2001, estas 14 urboj kaj 157 urbetoj en la ŝtato.

Por administraj celoj, la ŝtato plie dividiĝas en 22 distriktoj:

# Amritsar
# Bathinda
# Barnala
# Faridkot
# Fatehgarh Sahib
# Ferozpur
# Gurdaspur
# Hoshiarpur
# Jalandhar
# Kapurthala
# Ludhiana
# Mansa
# Moga
# Muktsar
# Mohali
# Nawanshahr
# Patiala
# Rup Nagar
# Tarn Taran
# Sangrur
# Pathankot
# Fazilka

eta|Ludiana
## Pli grandaj urboj 
eta|

## Ekonomio 
Panĝabo okupas orientan parton de la regiono Panĝabio. La regiono estas unu el la plej fekundaj en la tuta mondo. La ĉefa okupo de la loĝantoj de la ŝtato estas terkultivado kaj plejparte (62.51%), la panĝabanoj loĝas en vilaĝoj. Ankaŭ troviĝas islamanoj en la ŝtato kaj islamo estas la ĉefa religio en la urbo Malerkotla.

## Inform-fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo de la Registaro de Panĝabo


Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Mali

**Mali** aŭ **Malio** povas signifi:

* **Malio**, respubliko en okcidenta Afriko
* Imperio Mali, mezepoka afrika imperio
* Federacio Mali, iama lando en okcidenta Afriko 
* Mali (urbo), en Gvineo
* Prefektujo Mali, en Gvineo
* Rivero Mali, en Mianmaro
* Mali Lošinj estas urbo sur la kroata insuloLošinj.
* *Mali Uromastyx* lacerto el Malio

La nomon Mali povas porti 
* Antara Mali, barata aktorino 
* *Christian Mali (1832–1906), artisto kaj profesoro en Munkeno*
* *la Braith-Mali-Museum en Biberach an der Riß*

Mali estas titolo de duparta televida filmo.
Ranua

**Ranua** estas komunumo en la Laponia provinco de Finnlando, mallonge en finna Laponio. Ĝi situas en suda Laponio. En Ranua situas bestoĝardeno, kiu prezentas sovaĝajn bestojn de Norda Eŭropo.

En sia regiono la komunumo estas escepte sukcesanta. Tion peras grandparte tio, ke el la loĝantoj apartenas do granda parto al konservativa lestadianismo, kies membroj estas tipe diligentaj.

La komunumo estis fondita en 1917. Antaŭe la areo apartenis al Pudasjärvi, Simo kaj Rovaniemi, kies nomo estis ŝanĝita al Kampara komunumo de Rovaniemi, kiam estis fondita la kampurbo Rovaniemi. En 1926 parto el Ranua estis ligita al Posio.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de finna Laponio
Gipsisolo

**Gipsisolo** estas unu el la 30 grundotipoj laŭ la FAOsistemo de grundklasifikado. Gipsisoloj estas  kakterizitaj per tavolo de gipso sub la surfaco kaj troviĝas nur en la plej aridaj areoj de la mondo, kiel ekzemple en Nord-Afriko kaj Proksima oriento.

Kategorio:Grundoscienco
Kategorio:Grundotipo
Umbrisolo

eta|280ra|Distribuo de Umbrisolo

**Umbrisolo** estas unu el la 30 grundotipoj laŭ la FAOsistemo de grundklasifikado. Umbrisoloj estas kakterizitaj per riĉa enhavo de organika materialo en la plej supera tavolo. Tiu ĉi tipo de grundo superregas en nordokcidenta Hispanio, en partoj de nordokcidenta Usono kaj partoj de la Andoj. Ekzistas proksimume 1,000,000km^2 da umbrisola grundo en la mondo, kiu do estas la 24-a en la vico laŭ ofteco inter la 30 grundospecoj kiujn FAO en 1998 klasifikis per la World Reference Base for Soil Resources (Tutmonda komparobazo por grundresursoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Data and definition from the FAO

Kategorio:Grundoscienco
Kultiva koriandro

La **kultiva koriandro** (*Coriandrum sativum*) estas specio de koriandro, cimodora, kun fruktoj (duakenoj) globaj aŭ ovoidaj, ne disiĝantaj ĉe maturiĝo; kultivata pro enhavo de esenco uzata kiel spicaĵo, por faraciaĵoj, likvoroj, parfumoj, k.a.

En la kuirarto uzatas la semoj kaj la folioj de la planto. La semoj de la koriandro fajnigas ĉefe viandaĵojn, fiŝaĵojn kaj kukojn. La freŝaj folioj taŭgas por spici legomsupojn, salatojn kaj saŭcojn.

## Piednotoj 
Kategorio:Apiacoj
Kategorio:Spicoj
Viking Eggeling

eta|maldekstre|*Diagonala Simfonio* (1924)
**Viking EGGELING** (21-a de oktobro, 1880 - 19-a de majo, 1925) estis sveda, dadaista artisto kaj filmisto.

Lia verko estas signifoplena en la areo de eksperimenta filmo, kaj estas priskribita kiel *absoluta filmo* kaj *videbla muziko*.

En 1918, li kaj Hans Richter prezentiĝis unu al la alia fare de Tristan Tzara. Richter skribis, ke, "La kontrasto inter ni, kiu estis tiu inter metodo kaj spontaneco, nur servis plifortigi nian reciprokan atrakcion (...) dum tri jaroj ni marŝis flank-al-flanke, kvankam ni batalis sur apartaj frontoj" (Richter, "Dada: Arto kaj Malarto"). En 1920 ili ekeksperimentis kun filmo. Eggeling faris filmon, kiu nomiĝis *Diagonala Simfonio*, kaj kompletiĝis en 1924, ĵus antaŭ sia morto.

Kategorio:Dadaistoj
Kategorio:Svedaj artistoj
Oficina kumino

La **oficina kumino** (*Cuminum cyminum*) estas specio de kumino kultivata en la mediteraneaj kaj subtropikaj regionoj por tre aromaj fruktoj uzataj, same kiel karvio, por farmaciaĵoj kaj por aromigi fromaĝojn, panon, brandon, ktp.

En la kuirarto uzatas la semoj (fakte, malgrandaj fruktoj) de la planto. Kumino fajnigas ĉefe grasajn viandaĵojn, supojn, panojn, keksojn, brasikon, ruĝan beton, fromaĝon kaj likvorojn.

Kuminosemoj (maĉataj aŭ en tizano) subtenas la digeston, freŝigas la spiron kaj efikas kontraŭ flatulenco.

## Vidu ankaŭ 
Kultivata nigeloeta|maldekstra|Oficina kumino (maldekstre tutaj semoj, dekstre muelita)

## Piednotoj 
Kategorio:Apiacoj
Lavaur (Tarn)

eta|maldekstra|150px|Katedralo Saint-Alain
**Lavaur** estas urbeto de la departemento Tarn kie loĝas ĉirkaŭ 10 800 homoj.
Ĝi lokiĝas ĉe la maldekstra bordo de rivero Agout, 25&nbsp;km okcidente de Castres.
Ĝia ĉefa vidindaĵo estas la katedralo Saint -Alain.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Tarn
* Lavaur (stacidomo)
* Les Cauquillous (stacidomo)

Kategorio:Lavaur (Tarn)
Oprah Winfrey

**Oprah Gail WINFREY** (naskiĝis la 29-an de januaro 1954) estas usona televida intervjuistino de *The Oprah Winfrey Show*, la plej populara intervjua serio de televida historio. Ŝi ankaŭ estas influa libro-kritikistino, Oskar-nomumita aktorino, kaj filantropo. Laŭ revuo *Forbes* ŝi estas la plej riĉa afrika-usonano de la 20-a jarcento, kaj la sola nigrula miliardulo por tri sinsekvaj jaroj. Revuo *Life* nomis ŝin kiel la plej influan virinon de ŝia generacio.

## Frua vivo 
Oprah Winfrey estis naskita en Kosciusko (Misisipio) al baptisma familio. Ŝiaj gepatroj estis needzaj geadoleskuloj. Ŝia denaska nomo estis Orpa Gail Winfrey, nomata laŭ Orpah, bofilino de Naomi en la Libro de Rut en Biblio. Winfrey diris, ke pro problemoj de prononcado kaj literumado de "Orpah", la "r" kaj la "p" estis interŝanĝitaj. Ŝia patrino, Vernita Lee, estis ĉambristino, kaj ŝia patro estis karbonministo, kaj poste barbiro kaj urba magistratano.

Kiam ŝi estis junaĝa, ŝi loĝis kun sia avino, kiu instruis ŝin kiel legi 3-jaraĝan. 6-jaraĝa, Winfrey transloĝis al la geto de Milvokio (Viskonsino) por loĝi kun sia patrino. Ŝi diris, ke ŝi estis sekse mistraktita ekde sia 9-a jaro de kaj ŝia kuzo, kaj onklo, kaj familia amiko.

Malgraŭ sia malbona hejma vivo Winfrey estis bonega studento, preterpaŝante du nivelŝtupojn en bazlernejo. Kiam ŝi estis 18-jaraĝa, ŝi gajnis beleco-konkurson por nigruloj en Tenesio. Ŝi ankaŭ gajnis orator-konkurson, kiu permesis ŝin ĉeesti Tennessee State University senpage, por studi komunikadon. En Tenesio ŝi estis ĉefa novaĵlegisto ĉe pluraj televidaj elsendejoj.

## Kariero 
### Televido 
En 1983 Winfrey transloĝiĝis al Ĉikago por estri intervjuo-televidserion, *AM Chicago*. Post nur kelkaj monatoj ĝi populariĝis kiel la plej populara intervjuo-televidserio en Ĉikago. Ĝi estis renomita *The Oprah Winfrey Show*, kiu ekelsendis trausone je . Ŝia televidserio rapide populariĝis kiel la plej populara tia televidserio en Usono.

Apud ŝiaj televidaj aperoj, Winfrey kunfondis la virinan televidan reton *Oxygen*. Ŝi ankaŭ estas la prezidanto de produkto-studio *Harpo Productions* ("Oprah" legita de malantaŭe antaŭen).

### Filmoj 
* 1985: *The Color Purple* de Steven Spielberg
* 1986: *Native Son* de Jerrold Freedman
* 1987: *Throw Momma from the Train* de Danny DeVito
* 1998: *Beloved* de Jonathan Demme
* 2006: ''Charlotte's Web'' de Gary Winick

Kategorio:Usonaj filantropoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Oskaro
Kategorio:Usonaj miliarduloj
Kategorio:Homoj el Milvokio
Élodie Frégé

**Élodie FRÉGÉ** [elodi freĵe] (naskiĝis  en Cosne-Cours-sur-Loire (Nièvre)) estas franca kantistino, gajninto de "Star Academy 3".

## Biografio 
**Élodie** (ankaŭ skribebla **Elodie**) ekdancas kiam ŝi estas 5-jara kaj eniras danc-lernejon de Guy Tel kiam ŝi estas 12-jara. Kelkajn jarojn poste ŝi akiras gitar-diplomon. Kiam ŝia danc-profesoro unuafoje aŭdas ŝin kanti, li dungas ŝin por kanti en la jara son-luma spektaklo de la urbo: *Nuits du Vieux Château* (*Noktoj de la Malnova Kastelo*). Ŝi sukcese akiras bakalaŭran diplomon en 2000 kaj vizitas fakultaton pri angla lingvo la sekvantan jaron sed rapide elektas ion alian: scenejon.

La , ŝi fariĝas gajnanto de la tria franca "Star Academy" kaj partigas sian monpremion kun Michal, malgajninto de la finalo. La , Ŝi gajnas la "World Best" (internacia Star Academy) en Cannes. Ŝi ankaŭ estas laŭreato 2005 de la Trofeo "Les Ailes de l'Expérience" ("Flugiloj de Sperto") atribuita de Akademio de Mâcon.

Ŝia unua albumo aperas dum printempo 2004. Kvankam ĝi rekte iras al la kvara rango de vendoj de albumoj, ĝi restas for de la vendoj de antaŭaj laŭreatoj de "Star Academy" (ĉefe Nolwenn Leroy). Same, ŝia unua unuopa disko ''De l'eau* ne distingiĝas disde aliaj unuopaj diskoj de malgajnintoj de ŝia sesio (ekzemple, *A l'anglaise* de Patxi aŭ *Roxanne* de Sofia Essaïdi). Dum somero, ŝia duopo kun Michal, *Viens jusqu'à moi*, ĝuas pli grandan sukceson (TOP 8 dum pluraj semajnoj). Titolo tamen estas eltirita, *Je te dis non'', kies muzikvideo estas realizita de Catherine Breillat, sen influi ties vendojn.

La albumo vendiĝos en pli ol 250,000 ekzempleroj, kio estas for de la fiasko anoncita de la tiamaj amaskomunikiloj kaj finfine vendiĝos pli multe ol tiuj de la du postaj gajnantoj de sesioj 4 kaj 5.

Dum somero 2006, Élodie Frégé denove aŭdiĝas per radio, dank'al *La ceinture*, verkita kaj komponita de Benjamin Biolay. Li ankaŭ estas verkisto-komponisto (kune kun Élodie) de albumo kiu aperos en septembro, *Le jeu des sept erreurs*, kiu aliflanke inkluzivas rekanton de Serge Gainsbourg kaj tekston de Jacques Lanzmann.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 2004: "Elodie Frégé"
* 2006: "Le Jeu Des 7 Erreurs"
* 2010: "La Fille de l'après-midi"

### Unuopaĵoj 
#### El: "Elodie Frégé" 
:* De l'eau
:* Viens Jusqu'à Moi (duope kun Michał Kwiatkowski)
:* Je Te Dis Non

#### El: "Le Jeu Des 7 Erreurs" 
:* La Ceinture

## Vidu ankaŭ 
* Michal, malgajninto de "Star Academy 3"

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Élodie Frégé 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Focenedoj

**Focenedoj** () estas biologia familio de malgrandaj, maraj kaj riveraj dentocetacoj (balenoj), el la ordo cetacoj, subordo dentocetacoj. Focenedoj vivas en ĉiuj maroj. 

Ili parencas al delfenoj, sed diferencas laŭ pluraj anatomiaĵoj: plej videblas la diferencoj inter la kapaj formoj kaj inter la dentoj. 

En la familio ekzistas ses specioj, el kiuj kvar ekskluzive vivas en la maroj de la norda hemisfero. 
La komuna genro de tiu familio estas **focenoj** (*Phocoena*), aŭ populare **marporkoj**. En Eŭropo dominas la specio "komuna foceno" *(Phocoena phocoena)*, kiu vivas en la Norda kaj Balta maroj, ofte ankaŭ en fjordoj, kaj atingas longon je 1,5 aŭ 2 metroj.  **Vakito**, aŭ en hispana lingvo *vaquita* [baKIta], estas la rara specio *Phocoena sinus*, kiu vivas en la Kalifornia golfo.

## Piednotoj 
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Alvar Aalto

**Alvar Aalto** (naskiĝis la 3-an de februaro 1898, mortis la 11-an de majo 1976) estis mondfama finnlanda arkitekto. Aalto konatiĝis ankaŭ kiel urboplanisto, kaj kiel desegnisto de modernaj mebloj.

Inter liaj konstruaĵoj elstaras interalie la Teknologia Universitato de Helsinko aŭ la Aalto-Teatro en Essen (Germanio).

Li multe amis Italion, en kiu li kutimis pasigi ĉiujare multajn monatojn, precipe en Toskanio, kiun li trairadis desegnante ĝiajn antikvajn konstruaĵojn.

En Italio li konstruis preĝejon en Riola di vergato (Emilio, Italio), verko, kiu atestas pri ĉi tiu eksterordinara artisto.

La preĝejo difinita "aŭtentika teknologia veto" estas konkreta kaj sugestia, per siaj senprecedencaj arkaĵoj kaj velformaj strukturoj. Ĝi prezentas la efektiviĝon de io, kiu ŝajnis nerealigebla, ĉar neniam, ĝis tiam, oni faris en tiaj proporcioj antaŭfabrikitan verkon, laŭ, por tiu tempo, tiel avangarda konceptado, ke oni devis porokaze krei la fabrikinstrumentojn. La projekto estas de 1967, kaj la konstruado komenciĝis dek jarojn poste.

## Verkoj
* Naĝejo AaltoAlvari

## Eksteraj ligiloj 
* Alvar Aalto at The Internet Name Database
Vasa

eta|dekstra|120ra|la reĝa ŝipo *Vasa*
La nomo **Vasa** aŭ **Wasa**  havas plurajn signifojn, el kiuj la plej multaj rilatas al la unua:

eta|dekstra|150ra|Blazono de la dinastio Vasa
* **Vasa (dinastio)** estas reĝa dinastio, devenanta de Gustavo Vasa, kiu reĝis en Svedio inter 1523 kaj 1654, kaj en la Respubliko de Ambaŭ Nacioj (Pollando-Litovio) inter 1587 kaj 1668.
:vidu: Listo de svedaj reĝoj
:vidu: Listo de regantoj de Litovio
:vidu: Listo de reĝoj de Pollando

* **Vasa** estas la sveda nomo de la finnlanda urbo Vaasa

eta|150ra|pakaĵo da *Wasa*-krakpano
* **Vasa (ŝipo)** estas ŝipo (*Regalskeppet Vasa*) en Stokholmo, kiu sinkis dum sia ekveturo en la stokholma haveno, estis retrovita kaj relevita 300 jarojn poste, kaj nun estas turisma allogaĵo kun propra muzeo (*Vasamuseum*) en centra Stokholmo
* la **Vasa-kuro**, ĉiu-jara 90&nbsp;km longa ski-konkuro en provinco Dalekarlio.
* **Wasa** estas sveda kompanio kaj varmarko por krakpano

Kategorio:Historio de Svedio
*Vasa
*Vasa
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Dinastioj
Anould

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Vosges* (Vogezoj), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Saint-Dié-des-Vosges kaj al la kantono **.

La teritorio havas komunan limon kun . Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *aulnois*.

## Geografio 
Anould lokiĝas en la valo de la rivero Meurthe.

## historio 
Ĝia nomo devenas de la latina vorto *Anoldium''.
La kirko, la urbodomo kaj la lernejo estis detruitaj de la germana armeo en 1944.

## Loĝantoj 
## Ĝemelurboj 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Vosges
* Anould (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Vosges