open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albert Pike

**Albert PIKE** (naskita la  en Bostono, Masaĉuseco; mortinta la  en Vaŝingtono) estis usona advokato, brigada generalo, ĵurnalisto, aŭtoro kaj framasono. Pike estas la nura oficiro de la konfederacia armeo, kiun oni honoris per subĉiela statuo en Vaŝingtono (en *Judiciary Square*).eta|Albert PIKE
## Biografio 
Albert Pike, filo de Ben kaj Sarah (Andrews) Pike, pasigis sian infanaĝon en Byfield kaj Newburyport, Masaĉuseco. Unu el liaj prapatroj estis la koloniisto John Pike (1613–1688/1689), kiu fondis Woodbridge, Nov-Ĵerzejo. Li studis en lernejoj en Newburyport kaj Framingham, ĝis kiam li estis dekkvinjaraĝa. En aŭgusto 1825 li sukcesis pasigis alirekzamenojn de Harvarda Universitato, sed kiam la kolegio petis pagon de instrukotizoj dum la unuaj du jaroj, li elektis ne partopreni. Li komencis programon de memedukado, poste iĝante bazlerneja instruisto en Gloucester, Norda Bedford, Fairhaven kaj Newburyport.

En 1831, Pike forlasis Masaĉusecon por vojaĝi okcidenten, unue haltis en Sankta Luiso kaj poste pluiris al Independence, Misurio. Tie li aliĝis al ekspedicio al Taos, Nov-Meksiko, por ĉasado kaj komerco. Dum tiu ekskurso lia ĉevalo forkuris, kaj Pike devis piediri la restajn 500 mejlojn al Taos. Post tio li partoprenis en kaptantan ekspedicion al la Llano Estacado en Nov-Meksiko kaj Teksaso. Kaptado estis minimuma kaj, post vojaĝado proksimume de 1300 mejloj (650 sur piedo), li finfine alvenis ĉe Fort Smith, Arkansaso.

Ekloĝante en Arkansaso en 1833, li instruis en lernejo kaj skribis serion de artikoloj por la Malgranda Roko Arkansas Advocate sub la plumnomo de "casca." La artikoloj estis sufiĉe popularaj ke li estis petita aliĝi al la kunlaborantaro de la gazeto. Poste, post geedziĝo kun Mary Ann Hamilton, li aĉetis parton de la gazeto per la doto. Antaŭ 1835, li estis la sola posedanto de la rekomendanto. Sub la administracio de Ezoko la rekomendanto antaŭenigis la vidpunkton de la paruk-partio en saĝe pasema kaj dividita Arkansaso.

Li tiam komencis studi juron kaj estis allasita al la drinkado en 1837, vendante al la rekomendanto la saman jaron. Li estis la unua raportisto por la arkansasa supera tribunalo kaj ankaŭ verkis libron (publikigitan anonime), titolitan La Arkansas Formo Libron, kio estis gvidlibro por advokatoj. Plie, Pike skribis en pluraj laŭleĝaj temoj kaj daŭre produktis poezion, ŝatokupon kiujn li komencis en sia junaĝo en Masaĉuseco. Liaj poemoj estis altagrade rigarditaj en lia tago, sed estas nun plejparte forgesitaj. Pluraj volumoj de liaj verkoj estis mem-publikigitaj postmorte fare de lia filino. En 1859, li ricevis honoran PH. D. de Harvard.

Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Magadana provinco

**Magadana provinco** (ruse **Магаданская область**) estas provinco en orienta Siberio en Rusio. La provinco etendiĝas sur montara regiono havanta marbordon.
* Areo: km²
* Loĝantaro: 161,225 (en 2010)
* Sidejo: Magadan
* Horzono:
* Aŭtokodo:
* Popoloj:
** rusoj 80 %
** ukrainoj 10 %
** evenoj 1 %
** belorusoj 1 %
** tataroj 1 %
** kaj aliaj

## Historio 
La provinco en 1953 formiĝis. Pli frue la regiono havis fifamon pro gulagoj. Oni trovis oron, arĝenton, stanon, volframon, tial laŭ ordono de Stalin gulagoj formiĝis en la 1930-aj jaroj. Estas grave ankaŭ nun la minado. Ĉe la oceano oni fiŝkaptadas.

La plej gravaj urboj (en mil) estas: Magadan 99.6; Ola 6.4; Susuman 6.2; Sokol 5; Omsukĉan 4; Palatka 4.
Dendroica

eta|dekstra|La dendroikoj de Audubon
***Dendroica*** estas genro de birdoj de la familio de Paruliedoj (Parulidae). Ĝi enhavas 29 speciojn. Maskloj en reprodukta plumaro estas ofte pli koloraj; temas pri seksa duformismo. La parulioj de la genro *Dendroica* estas ankaŭ ekzemplo de adapta radiado kun diversaj specioj uzantaj diferencajn manĝoteknikojn kaj ofte manĝantaj en diferencaj partoj de la sama arbo.

## Listo de specioj 
* Ora parulio aŭ Mangleja parulio, *Dendroica petechia*
* Kaŝtanflanka parulio, *Dendroica pensylvanica*
* Magnolia parulio, *Dendroica magnolia*
* Tigroparulio, *Dendroica tigrina*
* Bludorsa parulio, *Dendroica caerulescens*
* Flavpuga parulio, *Dendroica coronata*
** Aŭdubona parulio, *Dendroica (coronata) auduboni*
** Mirta parulio, *Dendroica (coronata) coronata*
** Goldmana parulio, *Dendroica (coronata/auduboni) goldmani*
* Grizdorsa parulio, *Dendroica nigrescens*
* Orvanga parulio, *Dendroica chrysoparia*
* Flavvanga parulio, *Dendroica virens*
* Taŭnsenda parulio, *Dendroica townsendi*
* Okcidenta parulio, *Dendroica occidentalis*
* Oranĝgorĝa parulio, *Dendroica fusca*
* Flavgorĝa parulio, *Dendroica dominica*
* Olive-capped Warbler, *Dendroica pityophila*
* Gracparulio, *Dendroica graciae*
* Adelajda parulio, *Dendroica adelaidae*
* Barbuda parulio , *Dendroica subita*
* St. Lucia Warbler, *Dendroica delicata*
* Pinparulio, *Dendroica pinus*
* Kirtlanda parulio, *Dendroica kirtlandii*
* Prairie Warbler, *Dendroica discolor*
* Vitelina parulio, *Dendroica vitellina*
* Palmoparulio, *Dendroica palmarum*
* Kaŝtana parulio, *Dendroica castanea*
* Stria parulio, *Dendroica striata*
* Lazura parulio, *Dendroica cerulea*
* Plumboparulio, *Dendroica plumbea*
* Arrow-headed Warbler, *Dendroica pharetra*
* Elfin-woods Warbler, *Dendroica angelae*

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj, fotoj kaj sonoj de Dendroica ĉe Internet Bird Collection

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Fajra senveprigo

[eta|Fajra senveprigo en [Hokajdo]]
La **fajra senveprigo** estas agrikultura metodo praktikata de pratempo en la tuta mondo. Ĝi konsistas en bruligado de la kreskaĵoj por liberigi lokon por
terkultivado aŭ paŝtado kaj sterki la grundon per cindroj.

## Avantaĝoj kaj malavantaĝoj 
Tiu tekniko havas la avantaĝojn:
* Ĝi permesas forigi la veprojn kaj la sekajn plantajn restaĵojn kaj malfruigas la kreskon de la herbecaj plantoj.
* La cindroj havas sterkan efikon.
* Estas plej malmultekosta metodo por vastaj spacoj en malglata tereno.
* Ĝi permesas malgrandigi la kvanton da brulaĵo, kiu povus nutri incendiojn.
* Adekvate uzate, ĝi ne nocas al la grundo, la faŭno kaj la flaŭro. En iaj okazoj ĝi povas havi profitan efikon malfermi la vivmediojn kaj pligrandigi la biodiversecon.

Sed ĝi elmontras iujn danĝerojn:
* Senzorge farate, ĝi maloportunas al la protektadon de la bestaro, malbonigas la grundon kaj perturbas la ekologian ekvilibron.
* Ĝi povas estigi incendiojn.
* Ĝi estigas ellason de toksaj substancoj: dioksinoj, gudroj, kiujn oni povas trovi en la viando aŭ la lakto de bestoj paŝtitaj sur tiaj terenoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sklerofila vegetaĵaro

## Eksteraj ligiloj 
*  Fajra senveprigo, aŭ agrikultura fajro 
*  Brulado, tekniko tiel aĝa kiel ma mondo, sed...
*  Mastrumataj bruladoj 

Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Ekologio
Jürgen Kriz

**Jürgen Kriz** (naskiĝis la 5-an de decembro 1944 en Schneverdingen-Ehrhorn) estas germana psikologo. Ekde 1980 li estas profesoro pri psikoterapio kaj klinika psikologio en la universitato Osnabrück. Fine de la vintra semestro 2009/2010, do en februaro 2010, li pensiiĝis.[eta|220px|la 12-an de junio 2010 en la kongreso "40 jaroj [Gesellschaft für wissenschaftliche Gesprächspsychotherapie|GwG" en Majenco]]
## Vivo 
Jürgen Kriz studis psikologion, filozofion kaj pedagogion, astronomion kaj astrofizikon en la universitatoj Hamburgo kaj Vieno, kie li en 1969 doktoriĝis pri filozofio. Post asistista posteno en la *"Institute for Advanced Studies"* (Vieno), docenta posteno en la universitato Hamburgo kaj profesoreco pri statistiko de la universitato Bielefeld (fakultato pri sociaj sciencoj), li inter la jaroj 1974 kaj 1999 estis profesoro pri "empiria socia esploro, statistiko kaj scienca teorio" en la universitato Osnabrück. En 1980 li transiris al la fakultato pri psikologio, kie li ĝis 1999 estis profesoro pri psikologiaj metodoj, psikoterapio kaj klinika psikologio. Krome ĝis sia pensiiĝo li gvidis la institutan bibliotekon pri psikologio.

Ekde 1998 li estas docento en la *"European Graduate School"*, Saas Fee (Kantono Valezo, Svislando), kaj estis gasta docento kaj profesoro en pluraj universitatoj de Aŭstrio, Svislando kaj Usono - interalie en 2003 la "Paul-Lazarsfeld-gastprofesorecon" de la universitato Vieno.

Laboraj fokusoj krom statistiko kaj esploraj metodoj aparte estas personocentrigita sistema teorio, en kiu ligiĝas la interfaka sistema teorio kun psikoterapiaj procesoj.

En 2004 li estis honorigita per la premio Viktor Frankl de la urbo Vieno.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de Jürgen Kriz

Kategorio:Germanaj psikologoj
Kategorio:Psikoterapiistoj
Kelbaĝara distrikto

eta|300px|Lokigo de Kelbaĝaro ruĝe en la azera mapo kaj verda en Karabaĥo, ambaŭ politike okupataj nuntempe de la armenoj.
**Kelbaĝara distrikto** () estas unu el la 59 distriktoj per kiuj administre subdividiĝas Azerbajĝano. La ĉefurbo estas Karvaĉaro. Ĉi tiu distrikto posedas  kvadratajn kilometrojn, kie loĝas ĉirkaŭ  personoj.

La distrikto kreiĝis en la provinco Ŝahumjano, unu el la 8 provincoj de la memproklamita respubliko Montara Karabaĥo. La azeraj aŭtoritatoj malpermesis la loĝigadon de armenoj en tiu regiono kaj la provinco daŭre estas la malpli dense loĝata de Montara Karabaĥo, kun tuta loĝantaro de nur  loĝantoj. La urbo Karvaĉaro havas nur 500 personojn.

Kategorio:Distriktoj de Azerbajĝano
Kategorio:Montara Karabaĥo
Karvaĉaro

eta
**Karvaĉaro** (laŭ la armena ''* *Qarvachagh*, *Qarvachar* aŭ **Kelbaĝaro** laŭ la azera: *'' ) estas ĉefurbo de la Kelbaĝara distrikto de Azerbajĝano nuntempe sub militista okupado dum la milito en Montara Karabaĥo en aprilo 1993. Pro la milito la rajono estis okupita de la armenoj kaj la azeraj loĝantoj rifuĝiĝis en aliaj teritorioj de Azerbajĝano.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sed la nuntempe tuta loĝantaro ne atingas 500 personojn.

Kategorio:Urboj de Montara Karabaĥo
Kategorio:Urboj de Azerbajĝano
Armena Aerarmeo

La **Armena Aer-Armeo** (armene *Հայաստանի Ռազմաօդային Ուժեր*) estas malgranda branĉo de la armena armeo kreita en 1992 de Armenio post la disiĝo de Sovetunio. Ĝi estis ekipita, formita kaj organizita por plifortigi la aeran taktikon por la surtera armeo. Ĝi agis atakante elaere dum la milito en Montara Karabaĥo. Ĝi donis efikan helpon dum la bataloj de la milito de 1992 al 1994.

Nuntempe mankas aviadistoj kaj ĝia malamiko estas pli bone ekipita, sed ĝi estos helpata kaze de milito de la rusa armeo laŭ kunlabora militista traktato inter Rusio kaj Armenio. Ekde 2003, la armena prezidanto financis modernigadon kaj grandigadon de la militaviadilaro.

La traktato pri la konvenciaj fortoj de Eŭropo limigas al Armenio la posedon de 100 ĉasaviadiloj kaj 50 helikopteroj.

Aerarmeo
Aerarmeo
Kategorio:Aerarmeo
Amika pafo

Kiel **amika pafo** estas konata en la militista ĵargono la pafoj venantaj el sama flanko dum milito aŭ bataloj. Tiaj akcidentoj ĝenerale okazas pro eraroj, preskaŭ ĉiam homaj, kutime pro la misidentigo de la celata objekto . Ene de la ŝtatoj membroj de NATO tio kutime nomiĝas **bluo kontraŭ bluo** (ĉar tiu estas la koloro de la NATO-aliancitoj kaj oranĝo estis de la trupoj de la Varsovia Pakto). Ankaŭ estas uzata la vorto "fratmortigo" sed malĝuste, ĉar la fratmortigo estas volonta ago dume la amika pafo estas akcidentaĵo.

Ĝenerale tiaj okazintaĵoj okazas en la atakoj aero-tero, tero-aero ĉar la kunordigado de la aera spaco dum milito estas unu el la plej komplikaj aferoj. La alteco, la sunreflekto, spertomanko aŭ aliaj faktoroj okazigas la amikan pafon.

Kategorio:Milita terminologio
Sideroxylon mirmulano

***Sideroxylon mirmulano*** estas specio de planto el la familio de sapotacoj. Ĝi estas indiĝena en Kabo-Verdo, Madejro (Portugalujo), kaj Kanarioj (Hispanujo). Tiu afrotropisa kaj palearktisa specio estas minacata de habitatodetruo.

## Vidu ankaŭ 
* Verdakabaj sekaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
*  Bañares, A. *et al.* 1998. *Sideroxylon mirmulano*. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Konsultita la 23an de aŭgusto 2007.

Kategorio:Sapotacoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Endanĝeritaj specioj
Heiner Keupp

**Heiner Keupp** (naskiĝis la 16-an de junio 1943 en Kulmbach) estas germana socipsikologo kaj pensiiĝinta profesoro de la Ludwig-Maximilian-universitato Munkeno.

## Vivo 
Heiner Keupp kreskis kiel filo de pastro en Supra Frankonio, suda Germanio. Lia fratino Dorothea iĝis konata muziksciencistino. Post fino de la lernejaj jaroj li studis psikologion kaj sociajn sciencojn en la Johann Wolfgang von Goethe-universitato Frankfurto-ĉe-Majno, la universitatoj Erlangen kaj München. En Frankfurto-ĉe-Majno interalie Theodor W. Adorno kaj *Max Horkheimer* estis liaj profesoroj, en Munkeno li en 1971 doktoriĝis pri sociaj kialoj de psikaj malsanoj. En 1978 li iĝis profesoro pri socia kaj komunuma psikologio de la Ludwig-Maximilian-universitato Munkeno, kie li laboris ĝis sia pensiiĝo en 2008.

Heiner Keupp dum siaj profesoraj jaroj signife influis la socian psikologion en proksima kontakto al sociaj sciencoj. Li donis fortajn impulsojn pri la germania psikiatria reformo de 1975. Centra intereso de Heiner Keupp estas la influo de sociaj ŝanĝoj al la individuo.

En 2008 li honoriĝis per la bavara ŝtata medalo por sociaj atingaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de Heiner Keupp en la universitato LMU Munkeno 
* 

## Notoj 
Kategorio:Germanaj psikologoj
Avusy

**Avusy** estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
Avusy estas kampara komunumo en ĉefe urba Kantono Ĝenevo. Ĝi situas en la ekstrema sudokcidento de la kantono ĉe la landlimo kun Francio. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj Avusy-Village, Athenaz, Sézegnin kaj la vilaĝeto Champlong. La komunumo apartenas al la regiono *Ĝeneva Ĉampanio*. La sudan limon de la komunumo kaj landlimon formas la rivereto *La Laire*, alfluanto de Rodano.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Avusy limas en nordo al Avully, en nordnordoriento al Cartigny, en nordoriento al Laconnex, en oriento al Soral, en sudo al Viry (Francio), kaj en okcidento al Chancy.

## Trafiko 
La komunumo Avully estas konektita al la publika transportreto per loka buso de la urbo Ĝenevo. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Ĝenevo al Chancy.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Avusy datiĝas el la jaro 1260 kiel *Avussie*.

Dum mezepoko la alta jurisdikcio pri Avusy apartenis al la Grafoj de Ĝenevo, dum la malalta jurisdikcio estis konceditaj al la paroĥaro *Saint-Victor*.

En la jaro 1564 estis parte detruita la burgo de la Senjoroj de La Grave en Champlong fare de la vilaĝkameradoj de Cartigny kaj en la jaro 1590 la bernanoj ĝin detruis komplete. Postrestis ĝia ĉirkaŭanta muro, kiu viziteblas ankoraŭ hodiaŭ.

Per la kontraktoj de Parizo kaj Torino de la jaroj 1749 kaj 1754 Avusy estis atribuita al la reĝolando Sardinio. En la jaro 1816 per la kontrakto de Torino la Avusy finfine estis atribuita al Kantono Ĝenevo kaj fariĝis svisa. Ĝis 1847 ĝi estis parto de la komunumo Avusy-Laconnex-Soral, kiu tiam estis dividita al tri memstaraj komunumoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Avusy
* Avusy en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Tōgō Heihachirō

La **Markizo Tōgō Heihachirō** BMO 東郷 平八郎 n. en Kagoŝima, la 27-an de januaro 1848 – m. en Tokio, la 30-an de majo 1934, estis Ŝipar-Admiralo en la Japana Imperia Armeo kaj unu el la plej gravaj ŝipbatalaj herooj de Japanio. La okcidentaj kronikistoj nomis lin la “Admiralo Nelson de l'Oriento” pro lia decidiga partopreno en la Unua japana-ĉina milito kaj la Rusa-Japana Milito.eta|200ra|Oficiroj de *Kasuga*, en aŭgusto 1869. La oficiro en tria loko Tōgō blanke vestiĝas, en la dekstra supra parto.Dum la Rusa-Japana Milito (1904 – 1905), Tōgō venkis la rusan militŝiparon en Port Arthur, en 1904, kaj detruis la Rus-Baltian Militŝiparon en 1905, en la Batalo de Cuŝimo, surprizante la mondon pro la uzata strategio. Ĉi tiu batalo detruis la fortikan pozicion de Rusio en Orient-Azio kaj okazigis plurajn ribelojn ene de la Rusa Armeo (ribelo 1905 en Vladivostoko, ribelo en la kirasŝipo Potjomkin), kontribuante al la Rusa revolucio de 1905.

 

Kategorio:Japanaj admiraloj
Kategorio:Samurajoj
Brita Merit-Ordeno

[200px|eta|dekstra|Medalo de la Merit-Ordeno de [Dorothy Crowfoot Hodgkin, ekspoziciita en la Royal Society de Londono.]]
La **Merit-Ordeno** estas medalo de Britio kaj la "Commonwealth" atribuita de la brita monarko. Ĝi estis kreita en 1902 de la reĝo Eduardo la 7-a (imitante la prusian Ordenon Por la Merito) kiel rekompenso por eksterordinaraj servoj en la armeo, la scienco, la arto aŭ la literaturo. La rare atribuitaj al la militistoj distingiĝis de la medaloj atribuitaj al civiluloj ĉar ĝi havis paron da krucitaj glavoj dorse de la centra medalo. La atribuo de tiu ordeno estas ekskluzivaĵo de la monarko kaj li/ŝi ne bezonas konsulti la registaron. Ĝi temas pri agnoskaĵo kiu multe prestiĝigas la ricevantojn. Ĝi en si mem ne kunportas titolon kiel aliaj britaj ordenoj sed pli gravas ol la aliaj.

La ordeno estis limigita al la suverenulo kaj al 24 membroj, sed la eksterlandanoj ankaŭ eblas inkluziviĝi aparte kiel "honoraj membroj". Ekde ĝia kreado, la ordeno estis malfermita por virinoj, kaj estis Florence Nightingale la unua virino kiuj ricevis tiun distingaĵon, en 1907. La ordeno ne donas nobelan aŭ alian statuson al la membroj, sed ili rajtas skribi la literojn **OM** post la nomo. La bildo konsistas el ruĝa kruco kun orumita krono en la supro. La medalbendo estas ruĝa kaj blua.

Kategorio:Britaj ŝtataj honorigoj
Kategorio:Medaloj
Balkanlatinida lingvaro

La **Balkanlatinida lingvaro** estas latinida subfamilio de la hindeŭropa lingvaro kiu iĝis en sudorienta de eŭropo el la vulgara latino. Ĝi entenas la Rumanan, la Arumanan, la Istrorumanan kaj la Meglenorumanan.

## Historio 
Kelkaj centoj da jaroj post domino de la Romia imperio en la regiono, formo de la vulgara latino tie iĝis la Rumana pralingvo.

## Vidu ankaŭ 
* Orientlatinida lingvaro
Smolenska provinco

**Smolenska provinco** () estas provinco en okcidenta flanko de Rusio. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

* Sidejo: Smolensk
* Aŭtokodo: 67
* Etnoj:
** rusoj 980 (en mil)
** ukrainoj 17.4
** belorusoj 16
** armenoj 4
** ciganoj 3
** tataroj 2.4
** azeroj 2.4
** judoj 1.4
** germanoj 1
** kaj aliaj

## Historio 
La provinco en 1937 formiĝis. Ekde la 9-a jarcento slavoj vivadis tie. En la 12-a jarcento princlando Smolensk formiĝis. Post 2 jarcentoj ĝi apartenis al Litvanio, baldaŭe al poloj, fine ekde 1708 al Ruslando. Dum la 2-a mondmilito tie okazis gravaj bataloj, en Katin armeanoj de Sovetunio murdis multnombrajn polajn oficirojn.

Ekde 2006 en la provinco funkcias 350 municipoj (2 urbegaj municipoj, 25 distriktaj municipoj, 25 urbaj municipoj, 298 vilaĝaj municipoj).
La plej gravaj urboj (en mil) estas: Smolensk 318 (industria centro); Vjazma 56; Roslavl 56 (industria centro); Jarcevo 51 (metalurgio); Safonovo 46 (industrio).
eta|300ra|maldekstre|Stacidomo de Smolensk

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Planeda ringo

[eta|250px|Mozaika bildo de la
[ringoj de Saturno fotita de la kosmosondilo
Cassini-Huygens, julio 2004]]

**Planeda ringo** estas ringo da polveroj orbitantaj ĉirkaŭ planedo, formanta ebenan diskon. Plej spektindaj kaj konataj estas la ringoj de Saturno, sed ĉiuj gasgigantoj de nia sunsistemo (t.e. Jupitero (planedo), Saturno (planedo), Urano (planedo) kaj Neptuno (planedo)) havas sian sistemojn da ringoj.

En 2013 estis malkovrita sistemo da ringoj ĉirkaŭ la asteroido 10199 Kariklo.

Oni supozas ĉeeston de ringoj ĉirkaŭ la saturna satelito Reo, kaj la jupiteraj satelitoj Ganimedo (luno), Kalisto (luno) kaj Eŭropo (luno)

Hipotezaj ringoj ĉirkaŭus la nanoplanedon Plutonon.

En malproksima estonteco, eblas ke Fobo, luno de Marso, disiĝos kaj formos marsan ringon post 10 al 50 milionoj da jarojn pro ĝia malaltiĝanta orbito.

## Deveno 
La deveno de la planedaj ringoj ne estas bone konata: ili povus rezulti de kontinua polviĝo de materio, aŭ jam ĉeesti dum la formiĝo de la planedo. Oni ĝenerale opinias, ke ili estas nestabilaj, kaj dispeliĝas iom post iom en kelkaj dekoj aŭ centoj da milionoj da jaroj. La nunaj planedaj ringoj estas rigarditaj kiel (relative) freŝaj, verŝajne konsistantaj el fragmentoj de  kiuj diseriĝis
pro tajda forto post esti trapasinte la limon de Roche.
[eta|[Pandoro (luno)|Pandoro (ekstere) kaj Prometeo "kunpremas" la saturnan ringon F]]

## Konsistiĝo 
La eroj de la ringoj havas diversajn konsistigojn: estas jen silikatoj jen akva glacio, oni trovas ankaŭ pli grandajn rokojn.

Iuj ringoj havas paŝtist-satelitojn, malgrandajn lunojn kiuj orbitas apud la randoj de la ringoj, aŭ en ties malplenoj. Per gravitaj efikoj, ili ĉu elĵetas ĉu akrecias la erojn, kiuj forfuĝus el la ringo. Tiel la ringo gardas netan randon.

Pluraj el la internaj lunoj de Jupitero, kiel Metiso (luno) aŭ Adrasteo (luno) troviĝas ene de la jupiteraj ringoj , kaj eĉ estas ene de la limo de Roche de tiu planedo. Eblas, ke tiu ringa sistemo estus konsistitaj el materialo elŝirita el ambaŭ satelitoj pro tajda forto, helpata de alfrapo de meteoroidoj sur iliaj surfacoj.

La ringoj de Neptuno estas apartaj, ĉar ili aperas kiel nekompletaj arkoj. Bildoj senditaj de la kosmosondilo Voyageur 2 montris ke ili estas kompletaj ringoj sed kun gravaj varioj de dikeco. Tio verŝajne rezultas de la influo de la paŝtista luno Galateo kaj eble de aliaj ankoraŭ nekonataj lunoj.

Dosiero:Saturn (planet) large rotated.jpg|Saturno kaj ĝiaj ringoj
Dosiero:PIA01627 Ringe.jpg|La ringoj de Jupitero
Dosiero:Uranus rings and moons.jpg|Ringoj de Urano en infraruĝo
Dosiero:PIA02224-browse.jpg|Ringoj de Neptuno
Dosiero:Artist’s impression close-up of the rings around Chariklo (eso1410b).jpg|Kariklo kun ties ringoj (artista vido)

## Vidu ankaŭ 
* Ringoj de Jupitero
* Ringoj de Saturno
* Ringoj de Urano
* Ringoj de Neptuno
* 10199 Kariklo

## Noto kaj referencoj 

Kategorio:Ĉiela mekaniko
Tomska provinco

**Tomska provinco** () estas provinco en meza (iom suda) parto de Okcidenta Siberio, en Rusio.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

* Administra centro: Tomsko
* Horzono: UTC+6 (somere UTC+7)
* Aŭtokodo:
* Popoloj:
** rusoj 
** tataroj 
** ukrainoj 
** germanoj 
** ĉuvaŝoj 
** belorusoj 
** kaj aliaj

## Historio 
La provinco estis formita en 1944. Ĝi estas relative malgranda parto de la iama grandega Tomska Gubernio.

La plej gravaj urboj (en miloj de loĝantoj) estas: Tomsko 502; Seversk 107; Streĵevoj 45; Asino 27; Kolpaŝevo 25; Melnikovo 10; Kargasok 8.5.

eta|300ra|maldekstra|Administrejo de Tomska provinco
Pli malgranda lemno

eta|250 px|Akva surfaco surkreskinta de pli malgranda lemno
**Pli malgranda lemno**, **malgranda lemno** (*Lemna minor* L.) estas specio de unukotiledona planto el familio de arumacoj. Popole oni iam nomas ĝin *ranaĵo*.

## Priskribo 
Temas pri ekstreme reduktita akva planto, kiu estas libere flosanta sur surfaco, ĝi estas tamen unujara (almenaŭ en milda kaj malvarma zonoj), unuhejma kun unuseksaj floroj. La tuta talo estas eta, proks. 1,5-2 mm, pli rare ĝis 5 mm mezproksime, ovoforma aŭ elipsoforma. Folioj tute mankas, kelkaj aŭtoroj konsideras talon kiel folion.

## Referencoj 
Kategorio:Arumacoj
Penza provinco

**Penza provinco** () estas provinco en suda parto de Rusio en la Eŭropa parto, etendiĝanta sur montetoj.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro estas Penza. 

* Etnoj:
** rusoj 86.4 %
** tataroj 6 %
** mordvinoj 5 %
** ukrainoj 1 %
** ĉuvaŝoj 0.5 %
** kaj aliaj

## Historio 
La provinco en 1939 formiĝis.

La plej gravaj urboj (en mil) estas: Penza 507; Kuzneck 88; Zareĉnij 62; Kamenka 39; Serdobsk 35; Nikolsk 24; Niĵnij Lomov 23; Mokŝan 11.6; Zemetĉino 11; Bessonovka 10.*[kiam?]*

## Famuloj 
* Viktor Skumin naskiĝis en Penza provinco.
Insuloj Revillagigedoj

[eta|dekstra|250px|*Montículo Cinerítico* (antaŭe) kaj Bárcena (malantaŭe), vulkanaj montoj en [San Benedicto, unu el la Insuloj Revillagigedoj.Bárcena ekzistas nur ekde 1952.]]
eta|dekstra|250px|Socorro kaj Bárcena en San Benedicto estas indikataj en tiu mapo de meksikaj vulkano.

La **Insuloj Revillagigedoj** (, prononce [rebijaĥiĥEdo]) aŭ **Revillagigeda Insularo** estas grupo de kvar vulkanaj insuloj de la Pacifika Oceano, konataj pro sia unika ekosistemo. Ili estis parto de Manzanillo municipo de la meksika ŝtato de Colima ekde 1861, sed nun estas ĉiukaze sub meksika federa jurisdikcio, kaj je 386&nbsp;km sudokcidente de Kabo Sankta Luko, la plej suda pinto de Baja California, kaj inter 720 kaj 970 km okcidente de Manzanillo. Ili situas ĉirkaŭ .

La totala areo estas 157.81&nbsp;km², etende ĉirkaŭ 420 el oriento okcidenten. Estas ŝipa haveno sude de Sokora Insulo, kun populacio de 250 (stabanaro kaj familianoj). Ĉe Klarjon, estas malgranda ŝiparmea soldataro de 9 homoj. Krome la insuloj estas neloĝataj. La insularo ricevas sian nomon laŭ Don Juan Vicente de Güemes, Grafo de Revillagigedo, 53a vicreĝo de Nova Hispanio.

La tri orientaj insuloj estas nomataj la **internaj insuloj**. Ili situas en la tempozono UTC-7 (Montotempo), dum plej parto de Colima estas UTC-6 (Centra Tempozono). Clarión estas kompare for okcidenten, je pli da 200 km kompare kun la internaj insuloj, kaj en UTC-8 (Pacifika Tempozono). La Insuloj Revillagigedoj estas unu el tri meksikaj insularoj en la Pacifika Oceano kiuj ne estas en la kontinenta ŝildo; dum la aliaj estas Insulo Guadalupe kaj Rocas Alijos.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

Kategorio:Vulkanoj en Meksiko
Kategorio:Vulkanoj de Pacifiko
Kategorio:Insularoj
Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Giganta ĉina kano

La **giganta ĉina kano** (*Miscanthus ×giganteus*) estas natura krucado de la ĉina kano (*Miscanthus sinensis*) kaj la *Miscanthus sacchariflorus*. Ĝi devenas originale el Japanio. Oni importis ĝin en 1935 el Japanio tra Danio al Mez-Eŭropo.
La giganta ĉina kano uzas C4-tipan fotosintezon kaj tio estas tre produktema tipo de fotosintezo, inter certaj mediaj cirkonstancoj, kompare al C3-plantoj. Ĝi produktas en konvenaj klimataj kondiĉoj grandan kvanton da
biomaso. Ĝi povas kreski en kontinenta zono ĝis alto de kvar metroj kaj tiel oni povas uzi ĝin kiel rekreskantan materialon por energiaj kaj krudmaterialaj uzoj.

## Karakterizaĵoj 
La giganta ĉina kano estas triploida hibrido kun 57 kromosomoj, kiu estiĝis per hibridigo de tetraploida formo *Miscanthus sacchariflorus* kun 76 kaj la diploida formo de ĉina kano (*Miscanthus sinensis*) kun 36 kromosomoj. La planto unuigas en si la valorajn karakterizaĵojn de ambaŭ originalaj specioj.

Kiel ĉiuj *Miscanthus*-specioj, ĝi estas plurjara kaj formas ŝosoriĉan rizomon, el kiu kreskas la plantoj. La ŝoso atingas alton de 3-4 metroj, havas lancoformajn, vertikalan folisurfacon, tiel ĝi atingas optimuman lumutiligon.

## Utiligo 
En la originala loko, oni uzis la planton kiel krudmaterialo por matoj kaj plektaĵoj por sun- kaj ventoproduktado. Oni uzis ĝin en aliaj landoj kiel ornamplanto.

Oni ekesploris la eblecojn utiligi la planton por energio en la 1970-aj jaroj. La giganta ĉina kano produktas 15-25 tunojn da sekmaso je hektaro. Ĝi estas uzebla por plenumo de lokaj energiaj pretendoj, ĉar longvoja transportado tro kostas.

Oni daŭre plibonigas tipojn, por pli bonaj bruligaj, kreskaj proprecoj.

Kategorio:Panicoideoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Energiaj plantoj
Morala hazardo

**Morala hazardo** aŭ **morala risko** ekzistas, se okazas kontraŭdiro inter la interesoj de la kolektivo kaj la individuo. La esprimo estis uzata originala en la asekuro, hodiaŭ pli ĝenerale en la ekonomiko. Okaze de asekuro, la konduto de la asekurito ŝanĝiĝas kaj la asekurito ne plu tiel forte okupiĝas pri evito de la asekurita damaĝo. Por malpliigi tiun riskon, la asekuraj kompanioj ofte petas komunan respondecon, tio estas, la asekurito ĉiukaze devas iom kunpagi okaze de la damaĝo.

Ekzemplo estas, ke persono kun asekurita aŭtomobilo pli kuraĝa, aŭdaca stiras la veturilon, ĉar la asekuraĵo certigas kompenson de la eblaj damaĝoj. Sama okazas ĉe sanasekuro, pakaĵasekuro kaj similaj.

Okaze de ekonomiaj krizoj, la grandegaj landoj estas devigitaj helpi unuopajn landojn (Grekio 2010), aŭ gravajn industriajn branĉojn (General Motors 2008-09) por ne lasi ilin bankroti (Too Big to Fail). Oni donas al tiuj monon, por ke la bankroto ne difektu, lamigu la tutan ekonomian sektoron (Bail-out, Lender of last resort). Tiu konduto de la grandaj landoj kaj registaroj kondukas al tio, ke registaroj, egaj entreprenoj ne tro klopodas pri ŝparado, kostoraciigo, ĉar ili povas atendi helpon.

Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Asekuro
Kurgana provinco

**Kurgana provinco** () estas provinco en suda parto de Siberio, en Rusio etendiĝanta sur ebenaĵo.
eta|300px|Kurgana provinco en RusioLaŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 
* Sidejo: Kurgan
* Horzono: UTC+5 (somere UTC+6)
* Aŭtokodo:
* Popoloj:
** rusoj 
** tataroj 
** baŝkiroj 
** kazaĥoj 
** ukrainoj 
** kaj aliaj

## Historio 
La provinco en 1943 formiĝis.

La plej gravaj urboj (en mil) estas: Kurgan 323; Ŝadrinsk 75; Ŝumiĥa 18.6; Kurtamiŝ 18; Katajsk 14.4; Dalmatovo 14; Petuĥovo 11.4.

## Vidu ankaŭ 
* kurgano
Diino de demokratio

[eta|240px|Rekonstruo de la statuo de la diino de demokratio ĉe la [Universitato de Brita Kolumbio, Kanado]]
La ***diino de demokratio*** (ĉine: 民主女神, mínzhǔ nǚshén), ankaŭ konata kiel ***diino de libereco*** (自由女神, *zìyóu nǚshén*), estis 10 metrojn alta statuo, kiu stariĝis ĉe la protestoj sur la placo *Tian An Men* en Pekino (Ĉinujo) en 1989.

La statuo estis konstruita en nur kvar tagoj el paperaĵo kaj plasta ŝaŭmaĵo sur metala kerno. La konstruantoj decidis fari la statuon kiel eble plej granda por ke la registaro ne povu facile detrui aŭ malaperigi ĝin.

## Konstruado 
La statuo estis starigita de studentoj de la pekina arta akademio. La laboroj komenciĝis la 27-an de majo 1989 ĉe la universitato. Ĝi subtenu la protestojn, kiuj tiam iom malfortiĝis.
La granda statuo estis konstruita surbaze de ĉirkaŭ duonmetron alta argila skulpturo, de viro sin apoganta kontraŭ stango. Tiu estiĝis kadre de trejnado por ekzameni la efikojn de pezoekvilibro de verko. La malsupra parto de la stango estis forprenita, ĉe la supro estis aldonita flamo kaj la skulptaĵo estis rektigita.
Poste la vizaĝo de la viro estis transformita al tiu de virino kaj la proporcioj kaj mezuroj transmetitaj al la plasto, kiu finĉizite donos ĝian finan aspekton al la statuo.

Malgraŭ similecoj al la statuo de Libereco Tsao Tsing-yuan, unu el la konstruantoj de la *diino de demokratio*, konstatis, ke la studantoj vole decidiĝis *kontraŭ* kopio de la statuo de libereco, ĉar tiu estintus tro ne-originala kaj tro evidente pro-usona. Anstataŭe li subtenas la influon de la verkoj de la rusa skulptistino Vera Muĥina. Ŝia plej fama verko, Laboristo kaj Kolĥozanino, gravis ĉefe por la kapo kaj la vizaĝtrajtoj de la statuo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Rakonto de atestanto - La historio de la konstruado de la diino de demokratio

Kategorio:Statuoj
Kategorio:Personigoj
Kategorio:Protestoj sur placo Tian An Men
Kategorio:Verkoj de 1989
Nicholas Beriosoff

**Nicholas BERIOSOFF** (Nikolas Beriozoff, etne rusa),  n. en Kaŭno, Litovio, la 16-an de majo 1906 — m. la 18-an de februaro 1996 en Zuriko, Svislando, estis dancisto, koreografo kaj baletdirektoro. 

Beriosoff estis baletdirektoro de 1964 ĝis 1971 en la zurika operejo. Berisoff fondis ankaŭ teatran dancan lernejon en Zuriko.  

Beriosoff kreis baletajn surscenigojn ankaŭ kun irana nacia baleto kun kostumaro de Fraser.

Sia unua edzino frue mortiĝis en Novjorko. Ŝi havis filinon kun nomo Svetlana Beriosova; Svetlana estis fama dancistino en Londono, (vidu anglan vikipedion). La dua edzino estas hodiaŭ artista direktoro de danca lernejo en Zuriko.

## Eksteraj ligiloj 
*biografio
*pri la zurika baleto germane
*nova persa baleto en ekzilo de Nima Kiann angle
*parisa dancoj diaghilevangle, germane
*pri Esmeralda angle 
*nekrologo kun biografio, angle
*pri baletlernejo
*[pri Beriozoff 1957 -1960 en Stutgarto(https://eo.wikipedia.org/wiki/Stutgarto)]
*pri filino svetlana-beriosova, angle

Kategorio:Svisaj dancistoj
Kategorio:Svisaj koreografoj
Kategorio:Kaŭno
Kategorio:Danco
Kategorio:Baletaj koreografoj
Salavat Julajev

**Salavat JULAJEV** (naskiĝis la 16-an de junio 1754 — mortis la 8-an de oktobro 1800) estas baŝkira nacia heroo kaj poeto. Partoprenanto de la ribelo de Emeljan Pugaĉov (1773-1775) kaj ties gvidanto sur la tero de Baŝkirio. Li kolektis, formis kaj komandis pli ol dekmilan armeon. Pro batalo kontraŭ carismo li estis kondamnita al ĝisviva deportado. Literaturan kreadon li verkis ĉefe en la baŝkira lingvo.

La monumento omaĝe al Julajev, troviĝanta en la ĉefurbo Ufa, fariĝis la bazo por prilaboro de la nuntempa blazono de Baŝkirio. Laŭ lia nomo oni nomis la plej grandan Glacihokeejojn en Ufa.

Kategorio:Ribelestroj
Kategorio:Historiaj personoj de Rusio
Kategorio:Baŝkirlingvaj poetoj
GramTrans

eta|200px|Logobildo de la firmao Gramtrans

**GramTrans** estas plursistema maŝintradukada komputa kadro disvolvita en kunlaborado inter la dana *GrammarSoft ApS* kaj la Norvega *Kaldera SpråktekNelogi AS*. La traduka programo estas bazita sur interlingva transigado.

GramTrans proponas senpagan perretan tradukadon inter la skandinava lingvaro, angla kaj Esperanto, surbaze de universitata esplorado pri naturalingva procezado, tekstara lingvistiko, kaj leksikografio.

## WikiTrans 
GramTrans disponigas maŝinan tradukon de la tuta angla Vikipedio en Esperanton. La rezulto estas WikiTrans (scienca prezento).

Tiun maŝintradukon oni povas krome uzi (nepre polurante kaj kontrolante ĉion zorge) por krei novajn artikolojn por la Esperanta Vikipedio.

## Lingvoj 
La disponeblaj lingvoparoj (en marto 2012) por tradukado estas:

## DeepDict Lexifier 
GramTrans produktis specialan vortaron, **DeepDict Lexifier**, kiu montras por ĉiuj prezentataj vortoj la kuntekstajn vortojn inkluzive de gramatikaj rilatoj; publikiĝis detalaj sciencaj prezentoj de ĝi

## Fontoj 
## Vidu ankaŭ 
Maŝintradukado

(en) Comparison of machine translation applications

Tatoeba

Kamusi-projekto

Komputilizita tradukado

## Eksteraj ligiloj 
GramTrans (ĉefpaĝo)

GrammarSoft ApS (ĉefpaĝo)

Kaldera Språkteknologi AS (ĉefpaĝo) 

Kategorio:Maŝintradukado
Wikilingue

La projekto **Wikilingue** (Wikilingue.com Beta, 2010), simila al projekto WikiTrans, proponas kolekton da vikipediaj artikoloj aŭtomate tradukitaj de kelkaj iberiaj lingvoj kaj el la franca al la samaj kaj al Esperanto. La aŭtomata tradukado entenas multajn erarojn: vikisintaksaĵoj ne tradukitaj aŭ senutile tradukitaj, vortoj netradukitaj aŭ fuŝtradukitaj, ktp. La retejo provizas informojn nek pri celoj, nek pri aŭtoroj. Laŭ ĉefpaĝo estas troveblaj artikoloj en jenaj lingvoj :

Ŝajnas ke la projekto estas ligita kun wikilingua, projekto provizi "la plej ampleksan katalunlingvan enciklopedion en la mondo", per aŭtomata traduko al la kataluna el vikipediaj artikoloj en diversaj lingvoj.

## WikiLingua.net 
*esperantigita el wikilingua*

### Kio estas WikiLingua.net? 
* Ĝi estas la plej granda enciklopedio en la kataluna en la mondo
** Bazita sur la vikipedioj en diversaj lingvoj kaj sur propra teĥnologio ĝi interaktive adaptas la entenon plibonigante ĝin ĉiufoje. Ĝi proponas entenon en la kataluna, per tradukoj korektaj je 95%, garantiante tute kompreneblan kaj komfortan legon.
* Ĝi estas bona informfonto alikaze ne alirebla kaj pli bona ol la konvenciaj tradukiloj.
** Ĝi proponas informon ne trovebla per iu ajn serĉilo. Aliflanke ĝi estas bazita sur tre potenca tradukilo malfacile alirebla al la publiko, kaj bazita sur homa decido pri kio estas plej bona traduko kaj kio estas nekomprenebla teksto.
* Ĝi estas rapida
** Ne necesas atendi ke malrapidaj programoj faru la laboron en la momento, kaj tamen la aliro estas same tuja kiel al ajna alia retpaĝo.

### Kio **NE** estas WikiLingua.net? 
* Ĝi ne estas klono de Vikipedio
** La enteno kiun oni tie trovas estas bazita sur malsamaj vikipedioj, sed ĝi ne estas trovebla en la Vikipedio kaj ankaŭ ne en la kataluna
* Ĝi ne estas mallerta traduko
** La tradukita enteno havas altan trafnivelon, ĝi enkalkulas la apartecojn de la deir- kaj cel-lingvoj, kaj de ties parolantoj. La homa ago kaj lingvistika kono estas necesaj por vidi kiam traduko estas akurata aŭ ne
* Ĝi ne estas anstataŭanto de Vikipedio
** Loĝike Vikipedio en la kataluna devus eventuale enteni ĉiun korekte adaptitan entenon. WikiLingua.net simple proponas antaŭguston de kio povos iam fariĝi la vikipedio en la kataluna.
* Ĝi ne estas kontraŭleĝa
** Evidente la permesilo estas GPL same kiel postulas Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* Wikilingue

Kategorio:Komputila lingvistiko
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Maŝintradukado
Kategorio:Vikipedio
70 Virginis b

**70 Virginis b** estas ekstersunsistema planedo je proksimume 60 lumjarojn en la konstelacio Virgo. Anoncita dum 1996 de Geoffrey Marcy kaj R. Paul Butler, 70 Virginis estis unu el la unuaj steloj kiuj havis konfirmitan planedon. Kiam ĝi estis anoncita, astronomoj kredis ke 70 Virginis b estis en la enloĝebla zono de sia stelo, sed poste ili malkovris ke ĝi orbitas pli proksime al sia stelo.

## Fizikaj ecoj 
70 Virginis b estas varma Jupitero kun tre discentra orbito kun faras kompletan orbiton ĉirkaŭ sia stelo post 116 tagoj. Ĝ minimuma maso estas 7,5 Jupiter-masoj kaj ĝia surfaca gravito estas do, inter ses kaj ok eble pli granda ol tiu de Jupitero. Kiam ĝi estis malkovrita, astronomoj kredis ke la stelo troviĝis nur je 29 lumjarojn kaj do, laŭ la videbla magnitudo, ĝi ŝajnis pli luma. Pro tio, la astronomoj unue pensis ke la planedo troviĝis en la enloĝebla zono.

La satelito Hipparcos montris ke la stelo estas pli malproksime kaj tiel ĝi estas malpli luma kaj do, malpli varma. Pro tio nun ni scias ke la planedo ne troviĝas en la enloĝebla zono.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 51 Pegasi b
* Tau Boötis b
* 55 Cancri b
* 47 Ursae Majoris b
* Upsilon Andromedae b

## Eksteraj ligiloj 
* **SolStation**: 70 Virginis
* 70 Virginis b 

Kategorio:Gasgigantoj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 1996
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
MOA-2007-BLG-192L b

**MOA-2007-BLG-192Lb** estas ekstersunsistema planedo je proksimume 3000 lumjarojn en la konstelacio Sagitario. Ĉi tiu planedo orbitas ĉirkaŭ la bruna nano MOA-2007-BLG-192L. Kun proksimuma maso de 3,3 Termasoj, ĝi estas unu el la plej malgrandaj konataj ekstersunsistemaj planedoj. Ĝi estis malkovrita per gravita lensado la 24-an de majo 2007, dum la dua periodo de la projekto MOA () ĉe la observatorio *Mount John University* en Nov-Zelando. iom norde de la urbo South Bend en Indianio kaj nur 7 kilometrojn sude de la limo al Miĉigano.

## Referencoj 
Kategorio:Superteroj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2008
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per gravita lensado
Netstal

**Netstal** estis ĝis la 31-a de decembro 2010 politika komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 2858 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 Netstal integriĝis kadre de la glarusa komunumreformo al la nova komunumo Glaruso.

## Geografio 
Netstal situas ĉe la bordo de la rivero Linth, norde de la kantonĉefkomunumo Glaruso. En la sudo de la vilaĝo la rivero Löntsch, kiu elfluas el la Lago de Klöntal, alfluas al Linth.

## Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo 
La komunumo Netstal limis en okcidento kaj nordo al Näfels, en nordoriento al Mollis, en oriento al Ennenda, en sudo al Glaruso kaj Riedern, kiu situas inter Glaruso kaj Netstal.

## Trafiko 
Netstal disponas pri stacidomo de la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Rapperswil tra Uznach kaj Glaruso al Linthal.

Tra Netstal pasas la kantona ĉefvojo n-ro 17 kiu tra Klausen-Pasejo kondukas Pfäffikon tra Glaruso al Altdorf. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas norde en Niederurnen en distanco de 4 km.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Netstal datiĝas el la jaro 1289.

Post la reformacio en la 16-a jarcento la plimulto de la loĝantaro de Netstal restis katolika. Dum la religia divido de la lando Glaruso, en Netstal en *Erlen* 77 foje kunvenis la katolika landkomunumo.

Jam en la 17-a jarcento en Netstal setlis unuaj industriaj entreprenoj. En la jaro 1679 estis malfermita papera muelejo. En la jaro 1856 estis fondita la maŝinfabriko kaj gisejo, kiu poste fariĝis la *Netstal Maschinen AG*.

Kadre de la glarusa komunumreformo kun efiko de la 1-a de januaro 2011 la ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Ennenda, Netstal kaj Riedern estis integritaj al la komunumo Glaruso, kiu per tiu kuniĝo atingas urban grandecon.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Netstal (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Netstal
* Netstal en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Netstal gastejo Baeren 052.jpg|Gastejo Bären
Dosiero:Netstal vilagheniro 046.jpg|Vilaĝeniro venante de Näfels
Dosiero:Netstal katolika preghejo 051.jpg|Katolika preĝejo
Dosiero:Netstal protestanta preghejo 056.jpg|Protestanta preĝejo

Kategorio:Glaruso
55 Cancri c

**55 Cancri c** estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas ĉirkaŭ la Sun-simila stelo 55 Cancri A laŭ discentreca orbito, kun orbita periodo de 44,34 tagoj. Ĝi estas la tria plej interna planedo de la sistemo. 55 Cancri c estis malkovrita la 13-an de junio, 2002 kaj havas mason simila al tiu de Saturno.

## Malkovro 
Kiel la plejmulto el la ekstersunsistemaj planedoj, 55 Cancri c estis malkovrita per radiala rapido. Kiam ĝi estis malkovrita, jam estis konata alia planedo ĉirkaŭ 55 Cancri A (55 Cancri b); tamen restis anomalio en la mezuroj de la radiala rapido de la stelo.

Dum 2002, aldonaj observoj rivelis la ekziston de longperioda planedo je proksimume 5 AU al la stelo. Eĉ kalkulante je la du planedoj, ankoraŭ restis anomalio en la radiala rapido kun periodo de 43 tagoj. Tamen, ĉi tiu periodo estis simila al la rotacia periodo de Cancri A, kio povus signifi ke tiu anomalio ne ŝuldiĝus al aldona planedo sed al la propra stela rotacio.

La 11-jaraj fotometriaj mezuroj de la stelo ne montris aktivecon kun periodo simila al la variaĵoj kiujn 55 Cancri c kaŭzas en la radiala rapido de la stelo kaj do, tiu periodo estas tempe stabila. La amplitudo de la signalo sur la radiala rapido ne estas kohera kun stelaj variaĵoj de sia kromosfera aktiveco.

## Orbito kaj maso 
Laŭ la 5-planeda modelo de la sistemo 55 Cancri, la orbito de 55 Cancri c estas iomete discentra: je la apogeo la planedo estas 19% pli malproksime ol je la perigeo. Ĝi troviĝas pli proksime al 55 Cancri A ol Merkuro troviĝas al la Suno, kvankam ĝi havas pli grandan orbitan periodon ol la varmaj Jupiteroj.

Pro la limigoj de la metodo de radiala rapido, oni nur povas koni la suban limon de la maso de la planedo. Aldonaj astrometriaj observoj per la Kosmoteleskopo Hubble de la ekstera planedo 55 Cancri d, sugestas ke la planedo havas klinangulon de 53°. Supozante ke la sistemo estu samebena, la vera maso de 55 Cancri c estus 0,21 Jupiter-masoj aŭ proksimume du trionoj de la maso de Saturno.

## Ecoj 
Ĉar la planedo estis detektika per nerekta metodoj, ĝiaj ecoj kiel la radiuso, konsisto kaj temperaturo restas nekonataj. Kun maso simila al tiu de Saturno, 55 Cancri c ŝajnas esti gasgiganto sen solida surfaco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* **Extrasolar Visions**: 55 Cancri c 

Kategorio:Gasgigantoj
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2005
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
Bardonnex

**Bardonnex ** estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La komunumo situas en la sudo de la kantono ĉe la limo inter Svislando kaj Francio. La komunumo konsistas el la vilaĝoj kaj vilaĝetoj Bardonnex, Charrot, Croix-de-Rozon, Compesières, Landecy, La Mure kaj Cugny.

## Najbaraj komunumoj 
Bardonnex limas en nordo al Plan-les-Ouates, en nordoriento al Troinex, en oriento al Bossey (Francio), en sudoriento al Collonges-sous-Salève (Francio), en sudo al Archamps (Francio), en sudokcidento al Saint-Julien-en-Genevois (Francio), kaj en nordokcidento al Perly-Certoux.

## Trafiko 
Bardonnex estas konektita al la publika transportreto per la buso n-ro 44 de la urba reto de Ĝenevo.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Ĝenevo al Saint-Julien-en-Genevois en Francio. Norde de la komunumo situas la aŭtovojtriangulo Perly de la svisa aŭtovojo A1, kie ankaŭ troviĝas alveturejo al ĉi-lasta.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bardonnex datiĝas el la jaro 1153 kiel *Bardonacum*.

Dum mezepoko Bardonnex apartenis al la Grafoj de Ĝenevo. De 1536 ĝis 1567 ĝi estis okupita de Berno, kaj poste estis submetita al la regado de Savojo. Per la kontrakto de Torino de la jaro 1754 Avusy estis atribuita al la reĝolando Sardinio. Per la kontrakto de Torino de 1816 la Bardonnex estis atribuita al Kantono Ĝenevo kaj fariĝis svisa kiel parto de la komunumo Compesières, kiu en la jaro 1851 en la hodiaŭaj memstaraj komunumoj Bardonnex kaj Plan-les-Ouates.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bardonnex
* Bardonnex en la Historia Leksikono de Svislando
Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj

La **miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj** estas tersupraĵa ekoregiono el la kariba ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al mangrovarbaroj . Ĝi troviĝas je la marbordoj de Kariba Maro de Nikaragvo, Honduro, kaj Kostariko. Ankaŭ la mangrovoj de ofŝoraj insuloj kiel Maizaj Insuloj estas koncernataj. La komunumo ampleksas iom da mangrovaj specioj kiaj manglo (*Rhizophora mangle*), *Avicennia germinans*, *Laguncularia racemosa*,  *Conocarpus erectus*, kaj aliaj specioj kiaj *Rhizophora harrisonii* krom la malofta *Pelliciera rhizophorae*.

## Vidu ankaŭ
*Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
*Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj
* Ekoregiono NT1424 : Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj (WWF) 
* Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj (*WWF-Wildworld*)
* Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj mangrovoj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo 
* Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj  mangrovoj (*The Encyclopedia of Earth*)
* Miskit-nikaragvaj marbord-karibaj  mangrovoj (*Globalspecies*)

Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Mangrovaj ekoregionoj
Kategorio:Geografio de Honduro
Kategorio:Geografio de Kostariko
Kategorio:Geografio de Nikaragvo