open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Griza krinifero

**Griza krinifero** (*Crinifer concolor*) estas ofta granda membro de la familio de turakoj, grupo de grandaj arbaraj preskaŭ-paserinaj birdoj limigitaj al Afriko, tiu ĉi de Suda Afriko. Ili troviĝas en aridaj ĝis malsekaj, malfermaj arbaroj kaj dornarbaraj savanoj, speciale apud akvo. Ili regule formas grupojn kaj arojn, kiuj manĝoserĉas en arbopintoj, aŭ polvobanas sur la tero. Precipe kiam ĝenataj, ili montras sian ĉeeston per siaj karakterize laŭtaj kaj nazaj "kŭeh" aŭ "goŭej" krioj, en kiuj la lasta silabo tipe descendas. Ene de ilia teritorio, ilia unika aspekto kaj kutimoj malhelpas konfuzon kun aliaj birdospecioj.

## Taksonomio
La Grizan kriniferon formale priskribis en 1833 la skota zoologo Andrew Smith el specimenoj kolektitaj interne el Port Natal (nuna Durbano) en Sudafriko. Li stampis la duvortan nomon *Corythaix concolor*. La specia epiteto *concolor* estas Latina kun la signifo "unuforma", "similkolora" aŭ "senmarka". 

eta|maldekstre|200ra|Okcidenta raso, *C. c. pallidiceps*, en Okonjima, Namibio
eta|maldekstre|200ra|Orienta raso, *C. c. concolor*, en Sudafriko
La Griza krinifero estas nun metita en la genron *Crinifer*, kiun enkondukis la pola zoologo Feliks Paweł Jarocki en 1821.

Oni agnoskis kvar subspeciojn, nome la jenaj: kaj pezas ĉirkaŭ 200 ĝis 300 g. Ili havas preskaŭ unuforman fumgrizan plumaron kun longaj vostoj kaj (simile al Kolioformaj birdoj) maldensan, malantaŭen balaatan kreston de ĉirkaŭ 6 ĝis 7 cm longa. Ĝi ankaŭ ofte troviĝas sur bienoj kaj en antaŭurbaj ĝardenoj kaj parkoj. Ili bezonas akvon, kaj disiĝas laŭlonge de alfluantoj de dezertaj riveroj kiam akvo fluas. La plenkreskuloj dividas ĉiujn gepatrajn taskojn, kaj la idoj komencas grimpi antaŭ ol ili povas flugi. La idoj estas kovritaj per densa bruneta lanugo, kaj estas nutrataj per vomita manĝaĵo fare de la gepatroj. La reprodukta sezono estas julio ĝis aŭgusto en Angolo, aprilo ĝis novembro en Malavio, aŭgusto ĝis septembro en Zambio, septembro kaj decembro ĝis aprilo en Namibio, kaj ĉiuj monatoj en Zimbabvo kaj Sud-Afriko.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 

* https://xeno-canto.org/explore?query=Crinifer%20concolor, xeno-canto
* Griza krinifero - Speciteksto en *The Atlas of Southern African Birds*

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Vuĝou

**Vuĝou,** per simpligita ĉina skribo **梧州,** per pinjino *Wúzhōu* estas prefektujnivela milionurbo en la oriento de provinco Gvanŝio en suda parto de Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La kuntirita urbego kuŝas ĉe kunfluejo de 2 riveroj sur areo  km² kaj administras 7 dividojn. La Tropiko de Kankro trairas la urbon bisekcante ĝin. Foŝan troviĝas 192, Ljuĝou 217, Gujlin 225, provinca sidejo Naningo 316, Beihai 318, Ŝanhajo 1319, ĉefurbo Pekino 1883 km laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/wuzhou_china/shanghai_china.

## Ekonomio 
Vuĝou fariĝis centro de komerco de la sintezaj gemoj, precipe specialiĝante pri korundo, spinelo kaj zirkonio.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
La prefektuja urbo estas atingebla fervoje, ĉefvoje, krome per enlanda flughaveno kaj per rivera haveno. Pontoj tra ĉiuj riveroj helpas la trafikon.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cfa) kun influo de musono. La vintroj estas mallongaj kaj mildaj, la someroj tre varmaj kaj humidaj, la printempoj nubecaj kaj ofte pluvaj, fine la aŭtunoj sunaj kaj sekaj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1483 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo estas pli inter marto-septembro.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* muzeo
* memordomo pri Sun Jatsen

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Gallirex

***Gallirex*** estas genro de birdoj en la familio Musofagedoj. Ili estas limigitaj al Afriko. 

## Specioj
Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Purpurkresta turako, *Gallirex porphyreolophus* (Vigors, 1831) Burundo, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Ruando, Sudafriko, Svazilando, Tanzanio, Ugando, Zambio, kaj Zimbabvo. LC 
* Ruvenzora turako, *Gallirex johnstoni* (Sharpe, 1901) Albert-riftaj montarbaroj. LC

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Blankventra krinifero

**Blankventra krinifero** (*Crinifer leucogaster*) estas ofta granda membro de la familio de turakoj, grupo de grandaj arbaraj preskaŭ-paserinaj birdoj limigitaj al Afriko, tiu ĉi de Orienta Afriko.

## Taksonomio 
Germana natursciencisto Eduard Rüppell priskribis tiun specion en 1842.

La Blankventra krinifero estas metita en la birda familio *Musophagidae* ("banan-manĝuloj"), kiu inkludas plantomanĝulojn kaj aliajn turakojn. Kvankam tradicie, tiu grupo estis metita kun la kukoloj en la ordo *Cuculiformes*, ĵusa genetika analizo ege forte subtenis apartan lokigon en plena ordo de *Musophagiformes*.

Ili estas duon-zigodaktilaj en la signifo, ke la kvara (ekstera) fingro povas esti ŝanĝita tien kaj reen. *Musophagidae* ofte havas elstarajn krestojn kaj longajn vostojn. 

Ekzistas daŭra diskuto pri ĝenerala klasifiko: *C. leucogaster* ofte estis metita en la genro *Corythaixoides* aŭ *Criniferoides*. Plej multaj pli fruaj taksonomiaj traktadoj metis ĝin ene de *Corythaixoide*, tamen multaj konkludis, ke ĝi postulas la genron *Crinifer*.

## Aspekto 
Ĉi tiu specio averaĝe longas 51 cm. Ĝia longa, pinta griza kaj nigra vosto kun blanka meza bendo estas karakteriza por la specio. Ĝi havas blankan subflugilan areon, videblan dumfluge. La plenkreskulo havas grizan kapon, kiu kondukas al malhelgriza ĝis nigreca pinta kresto kun proksimuma longo de 6 cm. La ventro kaj subvostaj kovriloj estas blankaj, kio donas al la birdo la unuan parton de sia nomo "blankventra".

La beko estas nigra ĉe masklo, pizverda ĉe ino (flaviĝanta dum la reprodukta sezono). Ĝia konserva statuso estas deklarita kiel "malplej zorgiga". Tio estas ĉar la populacio supozeble ne estas sub 10 000 maturaj individuoj kaj la birdo havas larĝan distribuon de pli ol 3 milionoj da km², kio signifas, ke ĝi ne plenumas la kriteriojn de vundebleco. Krome, la populacio ŝajnas stabila kaj ne malpliiĝanta.

## Bildaro

File:Corythaixoides leucogaster -Buffalo Springs National Park, Kenya-8.jpg|Masklo en Kenjo
File:Corythaixoides leucogaster -Kambi ya Tembo, Tanzania-8.jpg|Ino
File:Corythaixoides leucogaster -Ethiopia -male-8.jpg|Masklo
White-bellied go-away-bird Corythaixoides leucogaster 20160710.webm|(filmeto) en kaptiteco

## Referencoj
* Dale A. Zimmerman, *Birds of Kenya and Northern Tanzania*, Princeton University Press, 1999

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Orienta Afriko
Michel Sogny

**Michel SOGNY** (naskiĝis la 21-an de novembro 1947 en Pau, Francio) estas franca pianisto, komponisto kaj verkisto de hungara deveno. Li evoluis novan aliron al la instruado de piano. Lia metodo ebligis al multaj lernantoj de ĉiuj aĝoj ĝui la praktikigon de ĉi tiu instrumento, ĉar pianludado estas ĝenerale konsiderata neatingebla se ne instruata dum infaneco.

## Biografio
Michel Sogny ĉeestis la Normalan Muzikan Lernejon de Parizo, kie li studis pianon sub la gvido de Jules Gentil kaj Yvonne Desportes. Li havas magistran gradon en psikologio, bakalaŭran gradon en literaturo kaj doktoran gradon en filozofio, kiun li kompletigis ĉe la Sorbono en 1974 sub la gvido de Vladimir Jankélévitch. Michel Sogny estas la fondinto de la Fondaĵo SOS Talents.

Kune kun Valéry Giscard d'Estaing kaj la posteulino de Franz Liszt, Blandine Ollivier de Prévaux, Sogny estis unu el la fondintaj membroj de la Franca Asocio Franz Liszt.

## La pianmetodo de Michel Sogny
La metodologio de Sogny estas instruata en liaj lernejoj en Parizo kaj Ĝenevo. Ekde 1974, pli ol 20,000 lernantoj majstras pianon laŭ la metodo de Sogny.

La metodo konsistas el du ĉefaj komponantoj: didaktikaj verkoj – Prolegomenoj, kiuj reprezentas etajn ekzercojn. La Prolegomenoj disvolvas la percepton de muzika simfonio kaj sono. La dua direkto konsistas el la ciklo de etudoj, kie la koncentriĝo estas sur la disvolvigo de teknikaj kapabloj, kiel mangestoj kaj pozicioj.

Unu el la lernantoj de Sogny, kiu komencis pianpraktikon jam kiel plenkreskulo, estis la franclingva profesoro Michel Paris. Post la kompletigo de la 4-jara metodologia kurso de Sogny, en la aĝo de 30 jaroj ŝi prezentis solan koncerton en la Teatro des Champs-Élysées sub la patroneco de la Ministerio de Kulturo.

Alia sukcesa lernanto de Michel Sogny estis Claudine Zévaco, kiu prezentis en la Teatro des Champs-Élysées en 1983 kaj 1984.

En 1981, la Senato formale turniĝis al la Ministro de Kulturo, Jack Lang, por diskuti la enkondukон de la metodologio de Michel Sogny tra la tuta Francio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Michel Sogny Official Website
* Michel Sogny, l’art de la résilience Le Figaro
* Michel Sogny Academy 
* Michel Sogny Personal Website
* SOS Talents Foundation
* Works at Artchipel
* laflutedepan.com

Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Francaj pianistoj
Matt Ridley

**Matt (Matthew) White RIDLEY, 5-a vicgrafo Ridley** (naskita la 7-an de februaro 1958 en Newcastle upon Tyne) estas brita nobelo, politikisto (Konservativa Partio), entreprenisto, zoologo kaj aŭtoro de popularsciencaj libroj.  Li estas plej konata pro sia laboro pri scienco, medio kaj ekonomiko.

## Kariero 
Li doktoriĝis pri zoologio de la Universitato de Oksfordo antaŭ ol komenci sian karieron kiel scienca ĵurnalisto. Li laboris kiel scienca korespondanto por *The Economist* kaj *The Daily Telegraph.*

Li verkis plurajn akademiajn librojn, inkluzive de *The Red Queen : Sex and the Evolution of Human Nature* (1994), *The Genome* (1999), *The Rational Optimist: How Prosperity Evolves* (2010), *The Evolution* *of Everything : How Ideas Become* (2015), *How Innovation Works: And Why It Flourishes in Freedom* (2020) kaj ''Birds, Sex and Beauty: The Extraordinary Implications of Charles Darwin's Strangest Idea* (2025). Li blogas kaj estas regula kontribuanto al la gazeto *The Times''.

Ridley estas libertariano  kaj fervora subtenanto de Brexit.  Li sukcedis al la vicgrafeco en februaro 2012 kaj estis konservativa hereda nobelo ekde februaro 2013, kun elektita sidloko en la Lordĉambro,  ĝis sia eksiĝo en decembro 2021. 

De 2004 ĝis 2007, li estis prezidanto de la brita banko Northern Rock. Dum ĉi tiu periodo, la banko spertis la unuan bankan panikon de Britio en 130 jaroj. Ridley demisiis, kaj la banko estis savita de la brita registaro, kio kondukis al ĝia ŝtatigo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Persona retejo
* blogo de Matt Ridley 
* Viscount Ridley ĉe parlamento.uk
* Ridley intervjuita por Massive Change Radio en januaro 2004 

Kategorio:Teoriistoj de homa evoluo
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Britaj sciencaj verkistoj
Kategorio:Britaj libertarianoj
Kategorio:Britaj ateistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Israelaj ŝtataj arkivoj

La **Ŝtataj Arkivoj de Israelo** () estas la nacia arkivo de Israelo, situantaj en Jerusalemo. La arkivo enhavas proksimume 400 milionojn da dokumentoj, mapoj, poŝtmarkoj, sonbendoj, filmetoj, fotoj kaj specialaj publikaĵoj.

La arkivon oni establis en 1949 kiel hejmo de historiaj dokumentoj de la registaraj administracioj el otomana epoko ĝis la fino de la Brita Mandato kaj dokumenti la ĵus establitan ŝtaton Israelo. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Kulturo de Israelo
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Arkivoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Jerusalemo
Ilan Pappé

**Ilan PAPPÉ** [iˈlan paˈpe] (; naskita la 7-an de novembro 1954 en Ĥajfo, Israelo) estas israel-brita historiisto, aŭtoro kaj politika aktivulo. Li studis la aperon de palestinaj rifuĝintoj en 1948. Li estas profesoro ĉe la Universitato de Exeter.

Pappe estas konsiderata unu el la Novaj Israelaj Historiistoj.  Li estas konsiderata subtenanto de unu-ŝtata solvo al la israel-palestina konflikto.

avas bakalaŭron de la Hebrea Universitato de Jerusalemo kaj doktorecon de la Universitato de Oksfordo en Anglio. Li estas konata kiel unu el la novaj historiistoj de Israelo, kaj estas ankaŭ kontraŭcionisma aktivulo kaj reprezentanto por palestinaj rajtoj.

Pappe estas konata pro sia opinio, ke la plej granda parto de la palestinaj rifuĝintoj estis perforte forpelitaj el Palestino fare de la israela armeo dum la milito de 1948. Laŭ li, la juda registaro havis speciale ellaboritan planon, citanta Planon Dalet kiel skizo, por la etna purigado de la teritorioj konkeritaj dum la milito.

Oficiala israela historiografio asertas, ke la plej multaj el la rifuĝintoj estis la rezulto de libervola forlaso de siaj hejmoj. Tamen, en la 1980-aj jaroj, israelaj arkivoj estis malfermitaj por esplorado. Dum sia esplorado, Pappe konkludis, ke la registaro havis konscian planon por etna purigado per deportado. Aliaj historiistoj, kiuj ekzamenis la arkivon, malkonsentis, kvankam ili agnoskis, ke ekzistis multaj kazoj de deviga deportado de la loĝantaro. 

Pappe estas subtenanto de la kreado de ununura dunacia ŝtato de judoj kaj araboj en Palestino.

Lia plej konata libro estas **A History of Modern Palestine: One Land, Two Peoples* (Historio de Moderna Palestino: Unu Lando, Du Popoloj)*, en kiu li provas superi kaj israelan kaj araban ortodoksecon rilate al la historio de Israelo/ Palestino. Li ankaŭ verkis *The Making of the Arab-Israela Conflict, 1947-1951 (La Kreado de la Araba-Israela Konflikto, 1947-1951)* kaj *The Israel/Palestine Question (La Demando pri Israelo/Palestino)*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelaj socialistoj
Kategorio:Judaj socialistoj
Kategorio:Israelaj aktivuloj
Kategorio:Israelaj historiistoj
Kategorio:Historiistoj de Mezoriento
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Novaj historiistoj
Avi Shlaim

**Avraham "Avi"** **ŜLAJM** (, ; naskita la 31-an de oktobro 1945 en Bagdado, Irako) estas brit-israela historiisto kaj emerita profesoro pri internaciaj rilatoj de jud-iraka origino.

Li estas unu el la "Novaj historiistoj" de Israelo, grupo de israelaj akademiuloj, kiuj prezentas kritikajn interpretojn de la historio de Cionismo kaj Israelo.

## Kariero 
De 1966 ĝis 1969, Shlaim studis historion ĉe Jesus College, Universitato de Kembriĝo (grado: Bakalaŭro pri Artoj), kaj en 1969/70 akiris M.Sc. pri Internaciaj Rilatoj de la Londona Lernejo de Ekonomiko. Post kompletigo de sia doktoreco ĉe la Universitato de Reading, li instruis politikan sciencon tie de 1970 ĝis 1987, specialiĝante pri la Eŭropa Unio.  En 1987, li translokiĝis al St. Antony's College, Universitato de Oksfordo, kie li laboris kiel profesoro pri internaciaj rilatoj ĝis sia emeritiĝo en 2006. En 2006, li estis elektita Ulo (*Fellow*) de la Brita Akademio. 

Lia ĉefa esplorintereso komence fokusiĝis al la eŭropa integriĝoprocezo. Lia intereso pri la lastatempa historio de Israelo estis precipe ekfunkciigita de la disertaĵo de Ilan Pappe, kiun li estis invitita revizii ĉe la Universitato de Oksfordo.

Li fine famiĝis al pli vasta publiko per siaj akademiaj kaj ĵurnalistaj tekstoj pri la israela-araba konflikto, publikigitaj en Britio - inter 2000 ĝis 2005. Li estas plej konata pro sia libro de 2001 *"La Fera Muro: Israelo kaj la Araba Mondo",* en kiu li ekzamenas la rilatojn de Israelo kun la araba mondo ĝenerale kaj la palestinanoj aparte, konkludante ke la lando serĉis konflikton anstataŭ kunlaboron. Li ankaŭ estas severa kritikisto de la traktado de la palestinanoj fare de la israelaj aŭtoritatoj, kaj pledis por ekonomiaj sankcioj kontraŭ Israelo. Ĉi tiu estis lia unua libro publikigita en Israelo en hebrea traduko en 2005. 

Li publikigas en diversaj revuoj, plej rimarkinde en la brita gazeto *The Guardian,* kie li publikigis malferman leteron en januaro 2009 kondamnante la rolon de Israelo en la milito en Gazao.  En unu el siaj artikoloj por la *Spectator*, li nomis Benjamin Netanjahu "subtenanto de la doktrino de permanenta konflikto"; li priskribis liajn politikojn kiel provon ekskludi pacan solvon al la konflikto. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oxford hejmpaĝo

Kategorio:Judaj verkistoj
Kategorio:Israelaj verkistoj
Kategorio:Historiistoj de Mezoriento
Kategorio:Israelaj historiistoj
Kategorio:Britaj historiistoj
Kategorio:Irakaj judoj
Kategorio:Novaj historiistoj
Joss Whedon

**Joseph Hill "Joss" WHEDON** /ˈwiːdən/ *WEE-dən* (naskita la 23-an de junio 1964) estas usona reĝisoro, scenaristo, aktoro, produktanto kaj aŭtoro de bildstrioj. Li estas plej konata kiel la kreinto de la televida serio *Buffy the Vampire Slayer*. Liaj aliaj rimarkindaj verkoj inkluzivas la televidajn seriojn Angel, Firefly, Dollhouse, Agents of S.H.I.E.L.D., kaj la filmojn Serenity (2005), The Avengers (2012), kaj Avengers: Age of Ultron (2015).

Kiel verkisto de komiksoj, ĉefe en la ĝenroj fantasto, fantazio kaj sciencfikcio, Whedon estas konata pro la serioj *Fray*, *Astonishing X-Men*, *Buffy the Vampire Slayer*, *Serenity*, *Angel: After the Fall*, kaj *Runaways*, ĉi-lastaj tri lokitaj en komuna fikcia universo konata kiel la " Buffyverso", kiu krom homoj inkluzivas vampirojn 2003, demonojn, fantomojn kaj vampirĉasistojn. 

Joss Whedon ricevis multajn premiojn en filmo, televido kaj bildstrioj, inkluzive de la premioj Hugo (Nebula)  Emmy, Saturn kaj Annie. En 1996, li estis nomumita por Akademia Premio pro sia scenaro por la animacia filmo Toy Story.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Ekzistadistoj
Kategorio:Usonaj televidaj verkistoj
Kategorio:Usonaj sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonaj humanistoj
Kategorio:Usonaj feminismaj verkistoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj produktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Akiva Eldar

**Akiva ELDAR** (hebree: עקיבא אלדר, naskita la 27-an de novembro 1945) estas israela verkisto kaj ĵurnalisto, kolumnisto por la novaĵretejo *Al-Monitor*, kaj iama ĉefa kolumnisto kaj ĉefartikola verkisto por la gazeto Haaretz, kiun iuj fontoj klasifikas kiel apartenanta al la maldekstra flanko de la spektro en israela ĵurnalismo.,

Liaj kolumnoj ankaŭ aperas regule en la internacia publikaĵo *International Herald Tribune*  kaj en la japana ĉiutaga gazeto *Mainichi Shimbun*. Li prelegis ĉe la Lernejo de Ĵurnalismo ĉe la Universitato de Tel-Avivo kaj estas konsultisto por *CBS News*.

## Verkaro (elekto) 
* ''Lords of the Land: The War Over Israel's Settlements in the Occupied Territories, 1967-2007'', kun Idith Zertal, New York, Nation Books, 2007, 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nelonga bio en la retejo de la Centro por Paco

Kategorio:Israelaj ĵurnalistoj
Kategorio:Israelaj malfikciaj verkistoj
Shlomo Ben-Ami

**Ŝlomo Ben Ami** (; naskita la 17-an de julio 1943 en Tanĝero, Maroko) estas israela historiisto, diplomato kaj politikisto, kaj membro de la Kneset de 1996 ĝis 2001. Li funkciis kiel Ministro pri Eksterlandaj Aferoj kaj Ministro pri Publika Sekureco.

Kiel historiisto, li komence specialiĝis pri hispana historio, sed poste koncentriĝis pli pri israela kaj cionisma historio. Inter 1987 kaj 1991, li estis israela ambasadoro en Hispanio.

Kiel historiisto, Ben-Ami plejparte subtenis la novajn historiistojn. Li estis laŭdata pro tio, interalie, de Norman Finkelstein, kiu, malgraŭ malkonsentoj pri la politikaj kaj moralaj fundamentoj de Israelo kaj Cionismo, laŭdas Ben-Ami pro tio, ke li plejparte ne kaŝas historiajn faktojn.  Lia plej nova libro estas *Cikatroj de Milito, Vundoj de Paco: La Israela-Araba Tragedio*. Ben-Ami ankaŭ estas vicprezidanto de la hispana homrajta organizaĵo Toledo International Centre for Peace.

## Verkaro 
* *Spain between Dictatorship and Democracy: 1937-1977* (Am Oved, 1977) (in Hebrew)
* *The Origins of the Second Republic in Spain* (Oxford University Press, 1978).
* Historia del Estado de Israel -junto a Zvi Medin- (Ediciones Rialp, 1981).
* *Fascism from Above: Dictatorship of Primo de Rivera in Spain, 1923–1930* (Oxford University Press, 1983)
* *Italy between Liberalism and Fascism* (1986)
* Anatomia de una Transición [Anatomy of a Transition] (1990) (hispane)
* *Quel avenir pour Israël?* [Which Future for Israel?], (Presses Universitaires de France, 2001) (Hachette Littérature 2002), . 
* *A Front Without a Homefront: A Voyage to the Boundaries of the Peace Process* (Yedioth Ahatonoth, Tel-Aviv, 2004).
* *Scars of War, Wounds of Peace: The Israeli**–**Arab Tragedy* (Oxford University Press 2006), .
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kolumnaj arkivoj ĉe Projekta Sindikato
* La Altiĝo kaj Falo de la Oslo Procezo, Universitato de Utaha lekcio, 2 marto 2004
* Debato kun Norman Finkelstein, *Demokratio Nun*, 14 februaro 2006
* Toledo Internacia Centro por Paco – TICpax

Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Israelo
Kategorio:Israelaj historiistoj
Kategorio:Israelaj diplomatoj
Kategorio:Israelaj politikistoj
Simha Flapan

**Symcha Aria FLAPAN** (, naskiĝis la 27-an de januaro 1911 en Tomaszów Mazowiecki, mortis la 13-an de aprilo 1987 en Israelo) estis israela historiisto, ĵurnalisto, publicisto, verkisto, israela politika aktivulo, ĝenerala sekretario de repaciĝo de la juda partio.

Li estas eble plej konata pro sia libro *La Naskiĝo de Israelo: Mitoj kaj Realecoj*, publikigita en la jaro de lia morto. 

Li estis la nacia sekretario de la maldekstra cionisma partio Mapam kaj la direktoro de ĝia Departemento pri Arabaj Aferoj de 1959 ĝis la mezo de la 1970-aj jaroj. Li ankaŭ estis la redaktoro de *Nova Perspektivo* — ĉiumonata senpolitika revuo, kiu antaŭenigis proksimiĝon inter araboj kaj judoj. 

Li ankaŭ estis aktivulo ĉe la Juda-Araba Instituto kaj la Israela Instituto por Pacstudoj. Li estis preleganto ĉe la Centro por Internaciaj Studoj ĉe la Universitato Harvard, poste adjunkta profesoro ĉe la Centro por Proksima Orientaj Studoj ĉe la sama universitato kaj ĉe la Reĝa Instituto de Internaciaj Studoj en Londono.

## Liaj opinioj pri Cionismo 
Flapan estis unu el la Novaj Historiistoj, termino elpensita de Benny Morris en la 1980aj jaroj.  En la antaŭparolo al la libro *"Cionismo kaj la Palestinanoj"* (1979) Flapan skribis:Por forigi ĉian miskomprenon, mi volas klarigi, ke mia kredo je la morala pravigo kaj historia neceso de Cionismo ne estas influita de mia kritika retakso de la cionisma gvidantaro. La historio de Cionismo montras la amplekson, ĝis kiu la bezono krei novan socion, enkarnigante la universalajn valorojn de demokratio kaj socia justeco, estis eneca en la cionisma movado kaj respondeca pri ĝia progreso sub malfavoraj kondiĉoj. La problemo en Israelo hodiaŭ kuŝas en la disfalo de ĉi tiuj valoroj, grandparte pro la ebrieco pro milita sukceso kaj la kredo, ke milita supereco estas anstataŭaĵo por paco. Krom se la liberalaj kaj progresemaj valoroj de Cionismo estos restarigitaj kaj la palestina rajto al memdetermino estos agnoskita ene de kadro de paca kunekzistado, la serĉado de Israelo por paco estas destinita al fiasko. Mi firme kredas, ke ĉi tiuj tendencoj finfine fariĝos la decida forto en Israelo. 

## Verkaro 
* 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelaj historiistoj
Kategorio:Novaj historiistoj
Madalyn Murray O'Hair

'''Madalyn MURRAY O'HAIR** (naskita **Mays'*; la 13-an de aprilo 1919 - m. la 29-an de septembro 1995) estis usona aktivulino kiu subtenis ateismon kaj apartigon de eklezio kaj ŝtato.

En 1963, ŝi fondis American Atheists kaj funkciis kiel ĝia prezidanto ĝis 1986, kiam ŝia filo, John Garth Murray, sukcedis ŝin. Ŝi kreis la unuajn numerojn de *American Atheist'' Magazine.

O'Hair estas plej konata pro *Murray kontraŭ Curlett*, proceso defianta la politikon de deviga preĝo kaj Bibliolegado en la publikaj lernejoj de Baltimoro, en kiu ŝi nomis sian unuan filon, William J. Murray, kiel akuzanton. Kune kun *Abington School District kontraŭ Schempp* (1963), ĝi estis aŭdita de la Supera Kortumo de Usono, kiu regis, ke oficiale aprobita deviga Bibliolegado en usonaj publikaj lernejoj estis kontraŭkonstitucia. La Supera Kortumo malpermesis oficiale sponsoritan preĝon en lernejoj en *Engel kontraŭ Vitale* (1962) pro similaj kialoj. Tra American Atheists, O'Hair enmetis multajn aliajn procesojn pri temoj de apartigo de eklezio kaj ŝtato.

Pro ŝiaj kontraŭreligiaj vidpunktoj, ŝi estis konsiderata *la plej malamata virino en Usono* , almenaŭ laŭ la revuo " Life ". 

En 1995, O'Hair, ŝia dua filo, John Garth Murray (konata kiel "Garth"), kaj ŝia nepino kaj adoptita filino, Robin Murray O'Hair (la filino de la unua filo de O'Hair, William J. Murray, kaj la mezlerneja amikino de Murray, Susan), malaperis el Aŭstino, Teksaso. Garth Murray elprenis centojn da miloj da dolaroj el fondusoj de American Atheist, kaj oni supozis, ke la triopo kaŝiĝis. David Roland Waters, kondamnita krimulo kaj iama dungito de American Atheist, estis finfine kondamnita pro la murdoj de O'Hair, John Garth Murray, kaj Robin Murray O'Hair. La korpoj ne estis trovitaj ĝis Waters kondukis la aŭtoritatojn al ilia tomboloko post sia kondamno.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 1968 debato inter baptista ministro Walter Martin kaj O'Hara  – Mp3 dosiero
* Biografio de O'Haro ĉe Rotten.com
* 
* Renkontante Satano en ŝi mem: vespero kun Madalyn Murray O'Haro: la 14-an de septembro 1977 
* La Murdo de Madalyn Murray O'Haro: Usona plej malamita virino Krimo Revuo
* Intervjuo kun Madalyn Murray O'Haro ĉe Teksasa Arkivo de la Movanta Bildo

Kategorio:Verkistoj pri religio kaj scienco
Kategorio:Ateismaj feministoj
Kategorio:Anarki-feministoj
Kategorio:Usonaj fondintoj
Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj
Kategorio:Skotaj usonanoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Usonaj feminismaj verkistoj
Kategorio:Usonaj socialistoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Kritikistoj de ateismo
Kategorio:Kontraŭkulturo de la 1960-aj jaroj
Kategorio:Usonaj anarkiistoj
Menachem Ussishkin

**Avraham Menaĥem Mendel USIŜKIN** (, ; la 6-an (18) de aŭgusto 1863, Dubroŭna (d:Q954505), gubernio Mogilev (d:Q586369), Rusia Imperio – m. la 2-an de oktobro 1941, Jerusalemo, Mandata Palestino) estis juda cionisma aktivulo. Li estis ideologo de la juda setlejo de Palestino, *Jiŝuv*, unu el la gvidantoj de la movado Hovevei Cion, membro (ekde 1935, prezidanto) de la Plenuma Komitato de la Monda Cionista Organizaĵo, membro de la Vaad Leumi, kaj prezidanto de la Juda Nacia Fondaĵo de 1923 ĝis sia morto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Menachem Ussishkin Juda Agentejo por Israelo
* La personaj paperoj de Menachem Ussishkin estas tenita ĉe la Centraj Cionistaj Arkivoj en Jerusalemo. La signaro de la registra grupo estas **A24**.

Kategorio:Belorusaj judoj
Kategorio:Jerusalemanoj
Kategorio:Juda Agentejo por Israelo
Nahum Sokolow

**Naĥum ben Josef Samuel SOKOLOV** (ankaŭ *Nahum* kaj *Sokolof*, , ; naskita la 10-an de januaro 1859 en Wyszogród apud Płock, Rusia Imperio ; mortis la 17-an de majo 1936 en Londono) juda verkisto kaj tradukisto, pioniro de hebrelingva ĵurnalismo kaj gvidanto de la cionisma movado. En la jaroj 1931–1935 li estis la kvina prezidanto de la Monda Cionisma Organizaĵo. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La Malnova Nova Lando
* Balfura Deklaracio

## Eksteraj ligiloj 
* La personaj paperoj de Nahum Sokolow estas tenita en la Centraj Cionistaj Arkivoj en Jerusalemo
* Sokolow, Nahum b. Joseph Samuelen la Juda Enciklopedio
* la memora adreso de Sokolow je la 25a datreveno de la morto de Herzl

Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Tradukistoj al la hebrea lingvo
Kategorio:Britaj tradukistoj
Kategorio:Polaj tradukistoj
Kategorio:Hebrelingvaj verkistoj
Kategorio:Juda Agentejo por Israelo
Esplorbazo Ĉengduo pri bredado de grandaj pandoj

La *Esplorbazo Ĉengduo pri bredado de grandaj pandoj* - , pinjine *Chéngdū Dàxióngmāo Fányù Yánjiū Jīdì* - estas neprofitcela breda kaj esplora instalaĵo por grandaj pandoj, ruĝaj aŭ malgrandaj pandoj kaj aliaj endanĝerigitaj zoologiaj specioj. La instalaĵo situas en Ĉengduo, Siĉŭana provinco, en la Ĉina Popola Respubliko.

La instalaĵo estis fondita en 1987 kun ses grandaj pandoj savitaj el la sovaĝejo. La breda centro havas la plej grandan populacion de artefarite breditaj grandaj pandoj, kun 115 bestoj en 2015.

## Eksteraj ligiloj 
*  ( simpligite kaj tradicie,  kaj )
* Stanislavo Belov: artikolo "Mi vidis pandojn!" de majo 2015 pri la bazo, arkivigita en aprilo 2018 ()

Kategorio:Ĉengduo
Kategorio:Bestoĝardenoj en Ĉinio
Kategorio:Esploraj institutoj pri biologio
Mizraĥi Tutmonda Movado

La **Mizraĥi** (mizˈʀaχi], hebrea המזרח"י *ha- **M** i **S R** a* ***Ĥ"I***, akronimo – rekonebla per la signo Gerschajim ‹"› (citilo) inter la antaŭlasta kaj lasta litero – de **M** erka**z** **R** ū **ĥ** an **ī** (, signifante 'Spirita Centro') aŭ Mizraĥ ("Oriento", tiutempe kontraste al la sekulara Okcidento)) estas ortodoksa juda religia cionisma movado. Ĝi estis fondita la 5-an de marto 1902 en Vilno fare de Rabeno Isaac Jacob Reines (1839–1915). Ĝia moto estas "la Lando de Israelo por la popolo de Israelo surbaze de la Torao de Israelo". 

La akronimo *ha-MiSRaCh"I* ( [hamizˈʀaχi] ) estas, krom la silabakcento, simila al la adjektivo *ha-Misrachi* ( [hamizʀaˈχi],הַמִּזְרָחִי 'la Orientano/Orientulo'), sed ne konfuzu ĝin kun ĉi tiu termino, kiu ankaŭ priskribas membron de la Mizraĥoj, la etno de orientaj judoj. 

## Establo 
Naciaj Mizrachi-organizoj en germanlingvaj landoj ekzistas en Munkeno, Vieno, kaj Zuriko. *Mizrachi Vieno* havas sian ĉefsidejon en la Mizrachi-Domo sur Judenplatz. Bnei Akiva, fondita en Jerusalemo en 1929, estas la junulara organizo de Mizrachi. En Israelo, la Mizrachi-movado de la lando nomiĝas .

Antaŭ la establo de la Ŝtato de Israelo en 1948, la partio ludis gravan rolon en la establado de reto de religiaj lernejoj, kiuj ankoraŭ ekzistas nuntempe. La partio kandidatiĝis por la Unua Knesset kiel parto de la Unuiĝinta Religia Fronto. En la elektoj de 1951, la partio kandidatiĝis sendepende.

## Priskribo 
Religia cionismo, kontraste al politika cionismo de Herzel, klopodas ne nur revenigi la popolon de Izraelo al ilia lando sed ankaŭ al ilia Torao. Pli specife, *TutMonda Mizrachi* kredas, ke la Torao devas esti en la centro de Cionismo kaj ankaŭ vidas judan naciismon kiel rimedon al religiaj celoj. La Mizrachi Partio estis la unua oficiala religia cionisma politika partio, kaj fondis la Ministerion pri Religiaj Aferoj de Israelo, kaj trudis leĝojn, kiuj devigas la observadon de Kuŝrut kaj Ŝabato en ĉiuj laborejoj.

Inter ĝiaj gvidantoj tra la jaroj estis rabenoj Meir Bar-Ilan, Yehuda Leib Maimon, kaj Yosef Dov Soloveitchik .

## Politiko 
Post la fondo de la Ŝtato Israelo, la du Mizrahi-partioj eniris koalicion kun la sekulara kaj maldekstra-cionisma Mapai de David Ben-Gurion kaj, interalie, antaŭenigis la establon de Ministerio pri Religiaj Aferoj. La partioj, HaPo'el haMizrahi kaj HaMizrahi, kunfandiĝis en 1956 por formi la nacian religian partion Mafdal. La posteulo de Mafdal, HaBajit haYehudi, kunfandiĝis en Mafdal - HaTzionut HaDatit en 2023.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Tutmonda Mizrachi Movado
* Mizrachi Vieno- Aŭstrio
* Historia Rigardo pri religia cionismo de Profesoro. Dan Michman
* , B249,  cifereca germanlingva periodaĵo eldonita de Mizrachi, ĉe la Leo Baeck Instituto, Nov-Jorko

Kategorio:Cionismaj politikaj partioj
Joseph Burg

**Jozef BURG** (; n. la 31-a de januaro 1909  en Dresdeno - m. la 15-an de oktobro 1999 en Jerusalemo) estis israela politikisto kaj ŝtatisto, rabeno. 

Membro de la Knesset en 1949–1969 kaj 1974–1988, plurfoje ministro.  Unu el la fondintoj de la Nacia Religia Partio.

Burg estas la persono kiu plej longe servis kiel ministro en israelaj registaroj (en diversaj ministerioj) – preskaŭ seninterrompe de 1951 ĝis 1986. Specife, li estis la 8-a, 10-a kaj 12-a Ministro pri Internaj Aferoj de Israelo, la Ministro pri Sano de Israelo, la Ministro pri Komunikado de Israelo, kaj la Ministro pri Religiaj Aferoj de Israelo.

## Politika kariero 
Frue en lia politika kariero Burg aliĝis al la religi-cionisma partio Hapoel Hamizrachi. En 1956, HaPoel HaMizrachi kuniĝis kun siaj ideologiaj ĝemeloj de la Mizrachi Partio por formi la Naci-Religian Partion (Mafdal). La Mafdal Partio estis regula membro de ĉiu registaro ĝis 1992.

En 1977 li fariĝis prezidanto de la Mizraĥi Tutmonda Movado.

Jozef Burg estas la patro de Avraham Burg, kiu estis parolanto de la Dekkvina Kneset.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelaj ministroj
Kategorio:Israelaj politikistoj
Ruvenzora turako

**Ruvenzora turako** (*Gallirex johnstoni*) estas specio de birdo de la klado Turako kun nesolvita filogenetika lokigo. Ĝi estas indiĝena de la Albert-riftaj montarbaroj. La Ruvenzori-montaro estas malgranda, sed spektabla montara ĉeno en Meza Afriko, ĉe limoj inter Ugando kaj Demokratia Respubliko Kongo.

La Ruvenzora turako estas herbomanĝulo: ĉirkaŭ 92% de ilia dieto konsistas el frukto kaj 6.3% de folioj.

Tiu ĉi birdo havas malhelverdajn kapon, kolon, dorson kaj malsuprajn partojn, ruĝan duonringon sub la okuloj, kaj nigrajn bekon kaj gorĝon. En la brusto estas oranĝeca areo. La flugiloj kaj vosto estas malhelbluaj, kun ruĝaj unuarangaj flugilplumoj. 

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Menelikornis

***Menelikornis*** estas genro de birdoj en la familio Musofagedoj. Ili estas limigitaj al Orienta Afriko, ĉefe en Etiopio, sed almenaŭ la Blankvanga turako ankaŭ en apudaj landoj.

## Specioj
Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Blankvanga turako, *Menelikornis leucotis* (Rüppell 1835) Sudano, Eritreo, Etiopio. LC 
* Ruspolia turako, *Menelikornis ruspolii* (Salvadori 1896) Etiopio. NT

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Michael J. Stanhope

''''* estas usona (kaj eventuale laŭ deveno brita) botanikisto kaj evoluisma biologo. En 1998 li kun grupo de kolegoj vortumis novan superordon aŭ kladon de vertebruloj, kiun la grupo nomis latine, do per scienca nomo, *Afrotheria''.  Tiam li laboris kaj esploris ĉe la biologia fako de la Reĝina Universitato de Belfast.

## Referencoj 

Kategorio:Usonaj zoologoj
Purpurkresta turako

**Purpurkresta turako** (*Gallirex porphyreolophus*) estas specio de birdo de la klado Turako kun nesolvita filogenetika lokigo. Komencaj analizoj lokigis la purpurkrestan turakon en la familion *Musophagidae*, sed studoj indikis, ke ĉi tiuj birdoj ne apartenas al ĉi tiu familio kaj estis metitaj en la kladon de Turakoj kun nesolvita filogenezo. Post fruktokonsumo, ili elvomas la semojn sendifektaj, kie ili povas ĝermi proksime.

Purpurkrestaj turakoj estas ĉefe fruktomanĝuloj kaj disigas semojn, kiuj ĝermas kompareble al tiuj de mane senpulpigitaj semoj. Turakoj estas gravaj por semdisigo kaj ĝermado, sed la digestado de enpenetraj plantoj fare de la purpurkrestaj turakoj ankoraŭ permesas altajn ĝermadrapidecojn kaj malaltan semretenon.

## Bildaro

File:Purple-crested turaco, Tauraco porphyreolophus, at uMkhuze Game Reserve, kwaZulu-Natal, South Africa (15413446536).jpg|
File:Purple-crested turaco, Tauraco porphyreolophus, at uMkhuze Game Reserve, kwaZulu-Natal, South Africa (15433321841).jpg|
Image:Tauraco porphyreolophus 1838.jpg|Bildo de Andrew Smith, montranta karmezinajn unuarangajn flugilplumojn

## Referencoj
* National Aviary. Purple-Crested Turaco.
* International Turaco Society ITS Magazine 1993-2012 (Swazi References - Spring 2012 Clive Humphreys)

## Eksteraj ligiloj
* 
* Purpurkresta turako - Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds.
*Purpurkresta turako Specioj en suda Africa

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Laurasiatheria

***Laurasiatheria*** estas klado kaj superordo de mamuloj. La termino estas novlatina, biologie scienca vorto, kiu signifas "bestoj de Laŭrazio" - de la norda el la du kontinentegoj (krom la suda parto Gondvano), kiuj estiĝis en la Mezozoiko el la prakontinento Pangeo. La partoj de Laŭrazio estis Nord-Ameriko kaj Eŭrazio, kiuj disiĝis laŭ diversaj teorioj antaŭ ĉirkaŭ 135-200 milionoj da jaroj.

La nuntempe vivantaj membroj de la klado kaj superordo apartenas al unu el la sep jenaj grupoj:
* Ĥiropteroj *Chiroptera*
* Insektovoruloj *Insectivora*
* Cetacoj *Cetacea*
* Parhufuloj *Artiodactyla*
* Neparhufuloj *Perissodactyla*
* Manisuloj *Pholidota*
* Karnomanĝuloj *Carnivora*

Ĉiuj grupoj apartenas al la subklaso placentuloj.

Kategorio:Vertebrulaj taksonoj
Kategorio:Mamuloj
Afrotheria

***Afrotheria***  estas klado kaj superordo de mamuloj, kies nuntempe vivantaj membroj apartenas al unu el la ses jenaj grupoj:
* Afrosoricedoj *Afrosoricida*
* Makrosceliduloj *Macroscelidea*
* Tubetodentuloj *Tubulidentata*
* Prokaviuloj *Hyracoidea*
* Rostruloj *Proboscidea*
* Sirenoj *Sirenia*

Ĉiuj grupoj apartenas al la subklaso placentuloj. Ili konsistas el ĉirkaŭ 90 specioj. Ĉi tiu ŝajne sufiĉe heterogena grupo havas siajn filogenetikajn originojn en Afriko. Krom la azia elefanto, specio de klifmelo, kaj la manatoj, ĉi tiu kontinento estas ankoraŭ ilia vivejo hodiaŭ.

En la malfrua kretaceo, la *Afrotheria* en Afriko disiĝis de sia fratina grupo, la *Exafroplacentalia*.

## Referencoj 

Kategorio:Vertebrulaj taksonoj
Kategorio:Mamuloj
Wilfried de Jong

''''* estas nederlanda biokemiisto, mamalogo kaj zoologo. Li naskiĝis en 1942 en Sneek kaj mortis la 11-an de aprilo 2016. En 1998 li kun grupo de kolegoj vortumis novan superordon aŭ kladon de vertebruloj, kiun la grupo nomis latine, do per scienca nomo, *Afrotheria''. Tiam li laboris kaj esploris ĉe la biokemiafako de la universitato de Nijmegen kaj la instituto por sistematiko kaj populacia biologio de la universitato de Amsterdamo.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj zoologoj
Universitato de Kalifornio en Merced

La **Universitato de Kalifornio en Merced** (; en ĝiaj inicialoj : **UCM**) estas publika esploruniversitato en Kalifornio. La nomo jam indikas ke temas pri  unu el la dek kampusoj de Universitato de Kalifornio. Ĝi situas en la kantono Merced, en la okcidenta parto de Kalifornio.

La universitato fondiĝis en . Laŭ la stato de  ĝi havis  studentojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Universitato de Kalifornio
Kategorio:Asocio de Usonaj Universitatoj
István Sárospataky

**István Sárospataky** [iŝtvAn ŝAroŝpataki], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sárospataky István** estas hungara dramisto.

 naskiĝis  en Kolozsvár (Hungara reĝlando, nuntempa Cluj en Rumanio).

## Biografio 
 ekde 1945 vivis sub dominado de Rumanio. Li maturiĝis en gimnazio en Óbuda en 1959, poste li akiris dentkuracistan diplomon en Medicinscienca Universitato de Budapeŝto en 1966. Jam en 1958 li ricevis rolon en filmo, ekde la 1970-aj jaroj li okupiĝis ankaŭ pri literaturo.

## Elektitaj prezentitaj teatraĵoj 
* Zóra - 1974
* Kőmíves Kelemenné - 1978
* Salome - 1980; televida filmo post 2 jaroj
* Szemfényvesztők - 1983
* Mese a halhatatlanságról - 1986

## Ceteraj kontribuoj 
* Condra – 1973
* Lóének – 1977
* Agria – 1978
* *Országút a mennyországba* (dramo, 2010, 2016)
* *Drámák* (2 volumoj, 2016)

## Fontoj 
* biografieto hungare kun foto
* datenoj
* usona filma datenaro

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Idith Zertal

**Idith ZERTAL** (naskita la 12-an de novembro 1945 en la kibuco Ein Shemer, en la mandato de la Ligo de Nacioj por Palestino (Mandata Palestino)) estas israela historiisto. Ŝi estas konsiderata unu el la Novaj israelaj historiistoj.

## Kariero 
Idith Zertal studis ĉe la Hebrea Universitato de Jerusalemo. Ŝi laboris kiel ĵurnalistino. Zertal fariĝis profesorino pri historio ĉe la Hebrea Universitato de Jerusalemo. Ŝi havis vizitantajn profesorecojn ĉe la Universitato de Bazelo, la Universitato de Ĉikago, kaj la École des Hautes Études en Sciences Sociales en Parizo.

Idith Zertal publikigis hebreajn tradukojn de la filozofiaj taglibroj de Hannah Arendt. Ŝi kritikas la instrumentigon de la Holokaŭsto en politiko de Israelo.

## Verkaro 
* *From Catastrophe to Power: The Holocaust Survivors and the Emergence of Israel*, Berkeley, University of California Press, 1998, 
* ''Israel's Holocaust and the Politics of Nationhood*, Cambridge, Cambridge University Press, 2005, 
* *Lords of the Land: The War Over Israel's Settlements in the Occupied Territories, 1967-2007'', kun Akiva Eldar, New York, Nation Books, 2007, 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelaj ĵurnalistoj
Kategorio:Israelaj verkistoj
Kategorio:Israelaj historiistoj
Kategorio:Novaj historiistoj
Emil Schnirch

'*** [ŝnirh], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Schnirch Emil*' estis hungara kuracisto, psikiatro.
eta|

 naskiĝis  en Budao (urbo), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 post la medicina diplomo specialiĝis pri psikiatrio. En la 1850-aj jaroj li estis ĉefkuracisto de Borsod en Miskolc. Inter 1863-1868 li gvidis la ĵus malfermitan frenezulejon (komprenu: psikiatriejon) en Nagyszeben, poste similan ĵus malfermitan instituton en sia naskiĝurbo, kiun li gvidis ĝis sia morto. Ŝajnas, lia edzino neniam naskis.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Wasilla

**Wasilla** (Dena'ina: *Benteh*) estas urbo situanta en la distrikto Matanuska-Susitna (d:Q512925), Alasko, Usono. 

Wasilla estis fondita en 1917 kun la konstruado de la Alaska Fervoja Kompanio (Q1235460). La nomo devenas de *Ĉefo Wasilla*, tribestro de la Dena'ina Athabaskan tribo. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Wasilla fariĝis urbo en 1974.

La urbo situas 70 km norde de Anchorage en la valo Matanuska - Susitna, inter *Knik Arm*, golfeto de Cook Inlet, sude, kaj la Talkeetna Montoj norde. Kelkajn kilometrojn oriente, la aŭtovojo George Parks disbranĉiĝas de la aŭtovojo Glenn kaj trapasas Wasilla. 

Wasilla havas moderan klimaton. Signifa pluvokvanto okazas tutjare, eĉ dum la plej sekaj monatoj.

La hundraso *Alaskan Klee* Kai estis evoluigita en Wasilla.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sarah Palin, eksa urbestrino kaj kandidato por Vicprezidanto de Usono

## Eksteraj ligiloj 
* Urba retejo

Kategorio:Urboj de Alasko
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Hans von Boetticher

**Hans von BOETTICHER** (30a de Aŭgusto 1886 – 20a de Januaro 1958) estis germana zoologo kiu laboris en ornitologio kaj entomologio. Boetticher estis dungita en la naturhistoria muzeo de Coburg.

Pluraj el liaj verkoj traktas la pli altnivelan taksonomion de birdogrupoj bazitaj sur morfologio, filogenetiko kaj biogeografio. Kelkaj el liaj aliaj verkoj inkluzivas tiujn pri fokuloj. Lia speciala intereskampo inkluzivis anasojn kaj anserojn, turakojn, papagojn, kolombojn kaj marbirdojn. La sudamerikaj anasgenroj *Amazonetta* kaj *Speculanas* estis nomumitaj de li. Kelkaj el la aliaj birdoklasoj, kiujn li nomis, kiel ekzemple *Galapagornis*, jam ne validas.

Li verkis kelkajn librojn pri birdofamilioj. Inter kiuj menciindas *Gänse- und Entenvögel aus aller Welt* (1952), *Albatrosse und andere Sturmvögel* (1955), *Lärmvögel, Turakos und Pisangfresser* (1955), *Fasanen, Pfauen, Perlhühner und andere Zierhühner* (1956) kaj *Pelikane, Kormorane und andere Ruderfüßler* (1957). 

## Kelkaj publikaĵoj
* Von Boetticher, H., 1964. Papageien. Ziemsen, Wittenberg
* Boetticher, H. von 1954. Die Taubengattung Columba L. Zoologischer Anzeiger, 153:49-64. 
* von Boetticher, H. 1934. Beitrag zu einem phylogenetisch begründeten, natürlichen System der Steißhühner (Tinami) auf Grund einiger taxonomisch verwertbarer Charaktere. Jenaische Zeitschr. Naturw. 69: 169–192.
* von Boetticher, 1931, Vogel ferner Lander, vol. 5
* von Boetticher, H. 1943. Gedanken über die systematic Stellung einiger Papagaien. Zool. Anz. 143:191–200.
* von Boetticher, H. 1959. Papagaien. Wittenberg Lutherstadt, A. Ziemsen.
* von Boetticher, H. 1935. Der Gaimardische Buntkormoran. Vogel ferner Ender 1935: 81-83
* von Boetticher, H. 1934. Die geographische Verbreitung der Robben, Zeitschr. für Saugetierkunde. 9:359-368.
* von Boetticher, H. 1940. Verzeichnis der Typen in der Vogelsammlung der Museum der Zoologisches Institut der Universität Halle an der Saale. Zeitschr. Naturwiss. 94: 205–214.
*Boetticher, Hans von. 1955. Albatrosse und andere Sturmvögel. Wittenberg. 96 pp.&nbsp;33 ills. Soft cover. (Neue Brehm-Bücherei 163).
*Boetticher, Hans von. 1957. Pelikane, Kormorane und andere Ruderfüssler. Wittenberg. 94,(2) pp.&nbsp;48 ills. Soft cover. (Neue Brehm-Bücherei 188).
* Boetticher H. von 1955. Der Blaufuß-Tölpel "Camanay", *Sula nebouxii* Milne-Edwards. Anzeiger der Ornithologischen Gesellschaft in Bayern 4: 375.
* von Boetticher, H. 1951. La systématique des guêpiers. Oiseau. Rev. Fr. Ornithol. 5: 194–199.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*Aŭtoroj de Birdonomoj
*Jahrbuch der Coburger Landesstiftung
*Books at Amazon.de
*Brazilian bird authors
*Taksonoj nomitaj de Boetticher

Kategorio:Germanaj zoologoj
Kategorio:Germanaj ornitologoj
Bethel (Alasko)

**Bethel** (ˈbeθəl, jupike (centra jup'ik, d:Q21117) *Mamterilleq*) estas urbo situanta apud la okcidenta marbordo de Alasko, Usono, 550 km okcidente de Anchorage. Alirebla nur per aviadilo aŭ boato de la rivero Kuskokvimo, Bethel estas la ĉefa haveno de tiu ĉi rivero, kaj la administra kaj transporta centro por 56 vilaĝoj en la riverdelto Jukonio-Kuskokvimo.

Bethel estas la plej granda urbo en okcidenta Alasko kaj la naŭa plej granda urbo en Alasko. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Bethel havas subarktan klimaton (laŭ la klimata klasifiko de Köppen) kun longaj, foje neĝaj kaj tre malvarmaj vintroj kaj mallongaj, mildaj someroj. 

Radiostacio KYUK estis establita en Bethel en 1971 kaj estis la unua radiostacio en Usono 100% posedata de indiĝenaj amerikanoj. 

La urbon servas aktiva taksia industrio kun 93 taksiistoj. Bethel havas pli da taksiistoj pokape ol iu ajn alia urbo en Usono.

Tradiciaj dancistoj el la tuta Alasko partoprenas la Cama-i Dancfestivalon ĉiun marton. Centoj da dancistoj, kantistoj kaj tamburistoj prezentas tradiciajn jupikajn dancojn dum la festivalo. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Alasko
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Palmer (Alasko)

**Palmer** estas urbo Alasko, Usono. Ĝi estas la kantona sidejo de la distrikto Matanuska-Susitna (d:Q512925).

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La urbo situas ĉe la rivero Matanuska, ĉirkaŭ 60 kilometrojn nordoriente de Anchorage. Ĝi situas laŭlonge de la Glenn Highway, kaj estas konektita al la Alaska Fervojo. La urbo ankaŭ havas flughavenon.

La urbo estas nomita laŭ entreprenisto George W. Palmer, kiu konstruis komercstacion ĉe la rivero Matanuska proksime de Palmer meze de la 1880-aj jaroj. La ĉiujara Alasko Ŝtata Foiro okazas en Palmer. La urbo ankaŭ havas la centron por averto pri cunamo por la okcidenta marbordo de Nordameriko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Alasko
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kodiak (Alasko)

**Kodiak** (Alutiiq (d:Q27992): ''Sun'aq*, ruse: Кадьяк, antaŭe *Saint Paul Harbor* aŭ *Saint Paul's*) estas urbo en Usono, situanta en la suda parto de la subŝtato Alasko sur la insulo Kodiak, proksimume 90 km de la marbordo de Alasko, Ĝi estas la distrikta sidejo kaj plej granda urbo de la distrikto Kodiak Island (d:Q514093).

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La klimato estas modera mara, karakterizita per relative varmaj vintroj kaj malvarmetaj someroj

## Historio 
Kodiak estis establita kiel komercejo fare de Aleksandr Baranov en 1792.  La urbo fariĝis la administra centro de la rusa kolonio sur Kodiak, kaj estis nomita *Kikhtak*, kaj poste *Kadiak'', signifante "insulo" en la inuitlingvo. 

Dum la Dua Mondmilito, armeaj kaj ŝiparmeaj bazoj estis konstruitaj sur la insulo, kaj la loĝantaro kreskis al pli ol 25 000 por iom da tempo. Post la milito, la mararmea bazo estis konvertita al bazo de la Marborda Gvardio.  Cunamo rezultinta el la tertremo de Sankta Vendredo en 1964 detruis la komercan distrikton kaj marbordajn regionojn. Antaŭ 1968, la urbo estis rekonstruita. Kodiak ricevis sian propran urban registaron la 11-an de septembro 1940.

La ekonomio de Kodiak baziĝas ĉefe sur fiŝkaptado, prilaborado de marmanĝaĵoj, kaj registaraj servoj. 

Ĉiuj transportaj kaj komercaj vojoj inter la insulo kaj la ekstera mondo pasas tra la urbo, ĉu per pramo ĉu per aviado. La urbo havas lokan flughavenon, situantan en la urbo mem, kaj regionan flughavenon ĉirkaŭ sep kilometrojn sude de la urbo. Vojreto laŭlonge de la nordorienta marbordo ligas la urbon al aliaj vilaĝoj en la areo, kaj ekzistas pramaj konektoj al Homer sur la kontinento, Port Lions, kaj Ouzinkie sur Spruce Island. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kodiaka Insularo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Alasko
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj