Martin Heinrich Klaproth

**Marteno Henriko Klaproth (1743-1817)** (n. en Wernigerode, , en la 1-a de decembro 1743 - m. en Berlino, , en la 1-a de januaro 1817) estis germana kemiisto kiu malkovris la uranion (1789), zirkonion, kaj cerion, studis kaj rekonis la Titanion, la Stroncion kaj la Teluron. En 1810, li okupis la unuan katedron de Kemio en la Universitato de Berlino. Lia filo, Julius Heinrich Klaproth (1783–1835) estis fama orientalisto kaj lingvisto.

## Biografio 
Dum granda parto de sia vivo, li aktivis kiel apotekisto. Post sinsekve ofici kiel asista farmaciisto en Kedlinburgo, Hanovro, Berlino kaj Dancigo li venis al Berlino, en 1771, okaze de la morto de Valentin Rose la Maljuna (1736-1771). En 1787, li nomumiĝis profesoro pri kemio de la Prusa Reĝa Artilerio, kaj okaze de la universitatofondo, en 1810, li elektiĝis profesoro pri kemio. Li mortis en Berlino, dum la novjara tago, en 1817. Klaproth estis elstara siaepoka kemiisto en Germanio.

Zorgema kaj konscia laboranto, li multon faris por plibonigi kaj sistemigi la procezojn pri analiza kemio kaj mineralogio, kaj lia estimo por la kvantizaj metodoj faris lin unu el la plej konvinkaj adeptoj de la Lavxuaziera doktrino ekster Francio. Klaproth trovis la elementon titanion en la erco rutilo, en 1791, kredinte ke temis pri nova eltrovo, tamen, William Justin Gregor (1761-1817) jam estis malkovrinta ĝin, trovinte la metalon en alia malsimila erco, la **ilmenito**, antaŭe al la studo de Klaproth, kvankam en la sama jaro. Li unue malkovris la uranion dum li analizis la mineralon peĉblendon, ankaŭ konata kiel uraninito. Krom tio, studante la zirkonoliton, li malkovris la zirkonion (1789), kaj difinis la uranion kaj la zirkonion kiel malsamaj elementoj, kvankam li ne sukcesis akiri ilin en la pura metalstato. Li ankaŭ klarigis la komponiĝon de sennombraj substancoj kiu ĝis tiam estis tute nekonitaj, inkludante kombinaĵojn de la ĵus agnoskitaj elementoj, kiel Teluro, Stroncio, Cerio kaj Kromio.

Liaj dokumentoj, pli ol ducent entute, estis kunigitaj en liaj du verkoj Beiträge zur chemischen Kenntnis der Mineralkörper (5 volumoj, 1795–1810) kaj Chemische Abhandlungen gemischten Inhalts (1815). Li ankaŭ publikigis Chemisches Wörterbuch (1807–1810), kaj alia reviziita eldono de Handbuch der Chemie (1806) far Friedrich Albrecht Carl Gren (1760-1798). Gren estis la plej granda defendanto de la ekzisto pri la flogistona teorio.

En 1795, li elektiĝis Membro kaj protektanto de la Reĝa Societo kaj eksterlanda membro de la Reĝa Akademio de Sciencoj en Svedio. La lunkratero Klaproth estis nomita liaomaĝe.

## Elektita verkaro 
* Observations relative to the mineralogical and chemical history of the ... - 1747
* Beiträge zur chemischen Kenntniss der Mineral-Körper (6 volumoj, 1793-1810)
* Chemische Untersuchung des Hippoliths - 1801
* Systematisches Handbuch der gesammten Chemie - 1806
* Chemisches Wörterbuch (Kemia vortaro, 4 volumoj, 1807-10, 1815-19)
* Beiträge zur chemischen Kenntniss der Mineralkörper.  - 1810
* Chemische Abhandlungen gemischten Inhalts - 1815
* Chemische Untersuchung des Marekanits - 1816

## Literaturo 
* Encyclopaedia Britannica
* NNDB
* Encyclopedia of Earth 
* Biography 
* It's elemental 
* Chemistry about 
* TodayInScience
* Find a grave
* Enciclopedia Italiana

## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Perioda tabelo
* Valentin Rose, la Maljuna (1736-1771)
* Franz-Joseph Müller von Reichenstein (1740-1825)
* William Justin Gregor (1761-1817)
* Wilhelm Hisinger (1766-1852)
* Berzelius (1779-1848)
* Julius Heinrich Klaproth (1783–1835) 
* Eugène-Melchior Péligot (1811-1890)

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj kemiistoj
Kategorio:Teknologia Universitato Berlino