open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amazing Grace

[eta|dekstra|[John Newton, verkisto de “Amazing Grace”]]
**“Amazing Grace”** (esperante: “Mirinda Graco”) estas unu el la plej konataj Protestantaj himnoj, eble la plej konata himno en la angla lingvo. In 1772, brito John Newton, anglikana kleriko kaj eksa sklavoŝipestro, verkis la tekston de la kanto, kies originala titolo estis ''Faith's Review and Expectation*.

La melodion, laŭ kiu oni nun ĝenerale kantas la himnon, himnologoj nomas *New Britain''. Ĝi estas anonima ario, kredeble irlanddevena.

“Amazing Grace” estis inter la himnoj kantitaj dum la enterigo de usona prezidento, Ronald Reagan.

“Amazing Grace” estis inter la himnoj kantitaj dum la enpostenigo de usona prezidento, Joe Biden, la 20-an de januaro 2021.

## Filmoj 
* Amazing Grace (filmo de 1974)
* Amazing Grace (filmo de 1992)
* Amazing Grace (filmo de 2006)
* The Amazing Grace

## Eksteraj ligiloj
* Teksto de esperanta versio de la kanto

Kategorio:Anglalingvaj kantoj
Kategorio:Kristanaj kantoj
Kategorio:Arto de la 18-a jarcento
Filipo la 6-a (Francio)

**Filipo la 6-a de Francio** (n. en 1293 - m. la 22-an de aŭgusto 1350 en Nogent-le-Roi), alinomita **Filipo de Valois** (franclingve *Philippe VI de Valois*) estis la reĝo de Francio ekde 1328 ĝis 1350. Li estis la unua franca reĝo, kiu devenis de la Valois-branĉo de la kapetida dinastio.

Filipo estis la plej aĝa filo de Karlo de Valois, la duenaskita frato de Filipo la 4-a la Bela. Li estis do la kuzo de la tri filoj de Filipo la 4-a (Ludoviko la 10-a, Filipo la 5-a kaj Karlo la 4-a), kiuj sinsekve reĝis Francion inter 1314 kaj 1328.

Kiam mortis sen heredanto Karlo la 4-a en 1328, la heredado estis rifuzita al Eduardo la 3-a de Anglio pro la salfranka leĝo, kiu malpermesis la heredadon de franca reĝeco per virino. La trono anstataŭe iris al Filipo la 6-a. Tiu kontestita heredado estis la ĉefa kaŭzo de la Centjara milito, kiu ekis dum la reĝado de Filipo.

La fino de la reĝado de Filipo estis plie markita en 1349 de la komenco de la "nigra morto", tio estas vasta eŭropa epidemio de pesto.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Dinastio de Valois
Kategorio:Francaj reĝoj
Naŭjara milito (Irlando)

La **9-jara milito**, 1594 ĝis 1603, estis la plej decida milito en la historio de Irlando. La nordaj ĉefoj de la irlandanoj, Aodh Mór Ó Néill kaj Aodh Rua Ó Dónaill, luktis kontraŭ Anglio por liberigi Irlandon. Dum la 800-jara koloniado de Irlando fare de Anglio, estis la periodo kiam Anglio fakte perdis Irlandon, kaj bezonis sendi 100,000 soldatojn al Irlando por rekonkeri ĝin. Dum tiu milito okazis la batalo de **Béal an Átha Buí**, angle The Battle of the Yellow Ford, la 14-an de aŭgusto 1598, kiam Ó Néill venkis kontraŭ angla armeo de 4,000 soldatoj, la plej granda malvenko de la angloj en Irlando. 

Hispanio sendis helpon de 4,000 soldatoj al la irlandanoj, sub Don Juan del Aguila, sed ili venis tro malmulte kaj tro malfrue. En la decida batalo de **Cionn tSáile**, angle Kinsale, la angloj venkis kontraŭ la irlandanoj antaŭ ol la hispanoj povus helpi. En 1607, la antikva gaela nobelaro forlasis Irlandon kaj iris al Romo, la tiel nomata **Imeacht na nIarlaí**, angle *Flight of the Earls*, la Fuĝo de la Grafoj.

Kategorio:Militoj de la 16-a jarcento
Kategorio:Militoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Historio de Irlando
Aodh Rua Ó Dónaill

eta|dekstra|Aodh Rua Ó Dónaill
**Aodh Rua Ó Dónaill** (angle '''Red Hugh O'Donnell**; 1572 – ) estis unu el la plej kolorplenaj figuroj de la historio de Irlando. Kun sia aliancano, Aodh Mór Ó Néill, li estris la naŭjaran militon por la libereco de Irlando de Anglio en 1594 ĝis 1603.

Kiel 14-jara junulo li estis kaptita de la angloj, kaj tenata dum kvin jaroj en la malliberejo de la Kastelo de Dublino,ĝis li eskapis kaj fariĝis ĉefo de sia klano en Tír Chonaill, angle Donegal, la nord-okcidenta parto de Irlando. Lia ankaŭ havis la anglan titolon **Earl of Tyrconnell'''. Ekzistas anglalingva filmo pri lia vivo, "The Fighting Prince of Donegal", la batalanta princo de Donegal.

Post la malvenko de la irlandanoj li iris al Hispanio peti helpon de la hispana reĝo, sed baldaŭ mortis en Madrido je la aĝo de 29. Neniam estis pruvo pri tio, sed multaj suspektis ke angla sekreta agento venenigis lin, kaj fakte agento nomita Blake iris al Madrido en tiu tempo, kun la intenco "mortigi O'Donnell".

## Bibliografio 
* Pádraig de Barra/Tomás Ó Fiaich, Imeacht na nIarlaí,(Dublino, FNT, 1972).
* Richard Berleth, The Twilight Lords. (New York, Barnes and Noble, 1978).
* The Life of Hugh Roe O'Donnell, Prince of Tyrconnell (Beatha Aodh Rua O Domhnaill) by Lughaidh O'Cleirigh. Edited by Paul Walsh and Colm Ó Lochlainn. Irish Texts Society, vol. 42. Dublin: Educational Company of Ireland, 1948 (original Gaelic manuscript in the Royal Irish Academy in Dublin).
* Annals of the Kingdom of Ireland (Annála Ríoghachta Éireann) by the Four Masters, from the earliest period to the year 1616, compiled during the period 1632-1636 by Brother Michael O’Clery, translated and edited by John O'Donovan in 1856, and re-published in 1998 by De Burca, Dublin.
* A View of the Legal Institutions, Honorary Hereditary Offices, and Feudal Baronies established in Ireland, by William Lynch, Fellow of the Society of Antiquaries, published by Longman, Rees, Orme, Brown, and Green, Paternoster Row, London, 1830 (O’Donnell: page 190, remainder to Earl’s patent).
* Vicissitudes of Families, by Sir Bernard Burke, Ulster King of Arms, published by Longman, Green, Longman and Roberts, Paternoster Row, London, 1861. (Chapter on O’Donnells, pages 125-148).
* The Fate and Fortunes of the Earls of Tyrone (Hugh O’Neill) and Tyrconnel (Rory O’Donel), their flight from Ireland and death in exile, by the Rev. C. P. Meehan, M.R.I.A., 2nd edition, James Duffy, London, 1870.
* Elizabeth's Irish Wars, by Cyril Falls, London, 1950.
* Erin’s Blood Royal – The Gaelic Noble Dynasties of Ireland, by Peter Berresford Ellis, Constable, London, 1999, (pages 251-258 on the O’Donel, Prince of Tirconnell).

Kategorio:Historio de Irlando
Stans

**Stans** estas la ĉefkomunumo de la svisa Kantono Nidvaldo. Kun  loĝantoj je la 31-a de decembro 2007 ĝi estas la plej granda komunumo de la eta montara duonkantono. La 31-an de decembro 2008 la loĝantaro jam nombris  personojn.

## Geografio 
Stans situas sur la flotebenaĵo de la rivero Engelberger Aa norde de la monto Bürgenstock kaj sude de Stanserhorn. La setlejoj de Stans estas komplete ligitaj kun tiuj de la najbaraj komunumoj Stansstad kaj Oberdorf, kun kiuj ĝi formas aglomeraĵon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,08&nbsp;km², de kiuj 36,5% estas kovritaj de arbaro, 43,7% servas por agrikulturo kaj 17,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Stans limas en nordo al Stansstad, en nordoriento al Ennetbürgen, en oriento al Oberdorf, en sudo al Dallenwil, kaj en okcidento al Ennetmoos.

## Historio 
Stans estis menciita en dokumento la unuan fojon en la jaro 1172. Kiam en la jaro 1798 la napoleona armeo atakis la vilaĝon, Johann Heinrich Pestalozzi akceptis la militorfojn en sia lernejo, kiun li en tiu tempo gvidis en Stans.

La hodiaŭa politika komunumo Stans estis formita kiel distrikta komunumo per la nova kantona konstitucio de la jaro 1850. Konstitucio, kiun la kantono devis alpreni post la akcepto de la nova federacia konstitucio de Svislando, kiun Nidvaldo fakte forte kontraŭstaris.

## Ekonomio 
La regiono de Stans ĉefe vivas de la turismo. De Stans kondukas funikularo sur la monto Stanserhorn, de kie oni havas mirindan panoramon sur la Kvarkantonan Lagon. Krom la turismo ekzistas ankaŭ grava industrio en Stans, ĉar tie estas la sidejo de la mondkonata aviadilfabriko Pilatus Aircraft. La Brünig-Fervojo kiu ligas Lucernon kun Interlaken konektas la komunumon Stans al la svisa fervojreto.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la mallarĝŝpura fervojo de Lucerno al Engelberg. La komunumo ankaŭ estas servata de diversaj poŝtaŭtolinioj, kiuj ĝin konektas kun la ĉirkaŭaj komunumoj.

La komunumo disponas pri tri alveturejoj al la grava svisa aŭtovojo A2 de Bazelo al Gotardo.

## Vidu ankaŭ 
* Stans (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Stans

Stans
Stans
Stans
Kategorio:Kantono Nidvaldo
Prados (Minas-Ĝerajso)

**Prados** (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj en la mikroregiono *São João Del Rei*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

eta|maldekstra|260ra|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Pratápolis

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Passos''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

La biomo de Pratápolis estas karakterizita per la atlantikaj arbaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Brazila Unio de Studentoj

300ra|eta|dekstra|Studentoj kun flago de UNE dum la 50a nacia kongreso de la Unuiĝo Nacia de Studentoj, en ĉefurbo Brasília.
**União Nacional dos Estudantes** (**UNE**) (Unio Nacia de Studentoj) estas la ĉefa studenta organizo en Brazilo. Ĝi reprezentas universitatajn studentojn kaj ĝia sidejo troviĝas en Rio de Janeiro. Ĝi ankaŭ havas sub-sidejojn en São Paulo kaj Goiás. UNE estis kaj ankoraŭ estas loko plena je politika agado kaj pensado, ĉiam favore al nacia soberaneco, demokratio, popola aktiveco dum registaraj decidoj, demokratiigo de universitato, kvalito en la instruado kaj publika financiado al ĉiuj universitatoj.

Kategorio:Studentaj organizaĵoj
Kategorio:Junularaj organizaĵoj en Brazilo
Internacia Avenuo (Kalgario)

dekstra|200px|eta|Internacia Avenuo de supre
**Internacia Avenuo** () estas Komerc-Reviviga Zono (KRZ) en Kalgario (Alberto). La distrikto centriĝas je 17-a Avenuo SOr en la kvartalo Forest Lawn en la orienta parto de la urbo. Oni kreis la distrikton en 1993 por celebri la riĉan kulturan diversecon trovebla en orient-centra Kalgario. De post tiam la distrikto fariĝis populara loko por etnaj restoraciojn kaj butikumado.

maldekstra|eta|Ŝildo kaj diversnaciaj flagoj laŭlonge de Internacia Avenuo
Oni ankaŭ kreis la KRS-on por helpi revivigis la iam sendependan urbon Forest Lawn, kiun la urbo aneksis en 1961. La kvartalo (eble nejuste) havas la famon esti rifuĝejo por krimuloj kaj droguloj. Lastatempe la distrikto tamen gajnas aprobon pro sia multkultureco, kio igas ĝin celloko kaj por kalgarianoj kaj por turistoj. La urbo Kalgario kaj la KRZ nuntempe evoluigas novan urboplanon kaj iniciatojn por evoluigo de la distrikto.

Depost 2003 Internacia Avenuo gastigas la grandan multkulturan feston GlobalFest. GlobalFest kunigas feston de diverseco sub la nomo Unu-Monda Festivalo () kaj Internacian Piroteknika Konkurso () ĉe Parko Elliston. La evento okazas ĉiujare dum malfrua aŭgusto.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de KRA Internacia Avenuo

Kategorio:Kalgariaj kvartaloj
Komsomolskoje (Ĉuvaŝio)

**Komsomolskoje** estas vilaĝo en Ĉuvaŝio, administra centro de la samnoma distrikto. Loĝantaro estas 4,8 mil homoj. La plimulto de la loĝantoj estas ĉuvaŝoj, sed signifan parton konsistigas ankaŭ rusoj kaj tataroj.

La vilaĝo situas ĉe la rivereto Kubnja je 30 km sude de la rubo Kanaŝ.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo pri Komsomolskoje en la rusa lingvo

Kategorio:Vilaĝoj de Ĉuvaŝio
Chico Caruso

**Francisco Caruso** *(Karuzo)*, ankaŭ konata kiel **Chico Caruso** *(Ŝiko Karuzo)* aŭ eĉ **Chico** mem, naskiĝis en urbo (São Paulo, Brazilo, en 1949). Caruso estas komika desegnisto (cartunista), satira desegnisto (chargista), karikaturisto, muzikisto kaj humuristo.

Estas la frato de Paulo Caruso, ankaŭ komika desegnisto. Ambaŭ havas similan desegn-manieron.

Li komencis publikigi siajn desegnojn en la fino de la 1960a jardeko, en la posttagmeza ĵurnalo *Folha da Tarde*. Li laboris ankaŭ en la ĵurnaloj *Opinião* ("Opinio"), *Movimento* ("Movado"), *Gazeta Mercantil* (Ekonomia Revuo), *IstoÉ*, *Veja*, *Jornal do Brasil* (Ĵurnalo Brazil) kaj *O Globo* (La Globo), tiu lasta ekde 1984, kie li laboras ĝis hodiaŭ.

Kontraŭe al tiu kiu ĉiuj pensas, Chico kaj sia frato ne estas el la sama familio de la brazila aktoro Marcos Caruso.

Kategorio:Brazilaj humor-desegnisto
Kategorio:Brazilaj humoristoj
Kategorio:Brazilaj muzikistoj
Bjelovar-Križevci

**Belovár-Kőrös** (belovAr-kOroŝ) estis historia reĝa departemento en la sud-okcidenta parto de la Hungara Reĝlando, pli precize en la norda parto de **Kroatio-Slavonio**, kroate: **Bjelovar-Križevci**, germane **Belovár-Kreutz**.
eta|300px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Belovár-Kőrös

* Departementejo: Bjelovar/Belovár
* Areo: 5&nbsp;048 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 332&nbsp;592 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1910
* 253&nbsp;687 (76,3%) kroatoj
* 44&nbsp;533 (13,4%) serboj
* 14&nbsp;224 (4,3%) hungaroj
* 4&nbsp;235 (1,3%) germanoj
* 15&nbsp;913 (4,7%) ceteraj

## Administracio 
Estis 8 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Bjelovar, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Csázma
* Szentgyörgy
* Kapronca, samtempe konsilantrajta urbo
* Kőrös, samtempe konsilantrajta urbo
* Kutina
* Garešnica
* Grubišno Polje

La departemento estis parte ebenaĵa, parte montara. Grava rivero Dravo limis ĝin norde.

La departemento fondiĝis en la 12-a j.c. Post la mezepoko ĝi estis fronto de kontraŭturkaj bataloj. Parte ĝi estis limgarda zono. Post 1918 ĝi apartenis al SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando), poste al Jugoslavio. Dume dum la Dua Mondmilito ĝi apartenis al Kroatio. Ekde 1991 ĝi apartenas al Kroatio.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara Reĝlando

Bjelovar-Križevci departemento
Stužica

**Stužica** estas nacia naturrezervejo, origina karpata praarbaro, kiu kuŝas en la fino de profunda valo de rojo  Stužická rieka sur la limdisiĝo de Slovakio, Pollando kaj  Ukraino en montaro Bukovské vrchy en Nacia parko Poloniny – malproksime de la plej orienta vilaĝo de Slovakio Nová Sedlica al kies teritorio apartenas la teritorio de rezervejo.
 
La naturrezervejo troviĝas en la ĉirkaŭaĵo de monto Kremenec kaj estis deklarita en la jaro  1965 kaj etendita en la jaroj  1974 kaj  1993 ĝis 761 ha. Ĝi protektas komplekson de naturaj fagaj kaj abiet-fagaj kreskaĵaroj kun praarba karaktero kaj strukturo de arbaro, kiu konsistigas ĉiujn stadiojn de evoluo de arbaro. Apartaj kreskaĵoj precipe estas abioj, sed ankaŭ fagoj kaj sikomora acero. En praarbaro vivas multaj karpataj originaj kaj ankaŭ endemiaj specioj de kreskaĵoj fungoj kaj animaloj. Stužica apartenas al la plej gravaj protektitaj areoj en Slovakio. La teritorio havas ankaŭ internacian signifon.

Je la 28-a de junio 2007 Konferenco de Komitato por Monda Heretaĵo de UNESKO dum sia kunsido en novzelanda Christchurch decidis pri la enskribo de praarbaro Stužica kun aliaj tri slovakaj  praarbaroj:  Havešová kaj Rožok en Poloninoj kaj  Vihorlat en montaro Vihorlat kaj 6 ukrainaj praarbaroj en la listo de monda natura heredaĵo sub la komuna nomo **Karpataj Fagaj praarbaroj** *(en:Primeval Beech Forests of the Carpathians)*.

Kategorio:Nacia parko Poloniny
Kategorio:Distrikto Snina
Kategorio:Naciaj naturrezervejoj en Slovakio
Kategorio:Lokoj de Monda heredaĵo en Slovakio
Kategorio:Praarbaroj de Slovakio
Kategorio:Geografio de Regiono Prešov
Listo de tanzaniaj esperantistoj

**Listo de tanzaniaj esperantistoj**

en Bunda distrikto:
* Mramba Simba, prezidanto de Tanzania Esperanto-Asocio **TEA** (1992-1996)
* Barnabas Magesse
* Charles Hiza
* Jayrous Eliakimu

en Daresalamo:
* Donathila Mwaituka ("f-ino Mganga")
* Ramadhani S.K. Tuli ("s-ro Ramadhani Tuli")
* Christopher M. Msuku (s-ro Christopher Msuku)
* s-ro Sao (persona nomo ne menciita) - prezidanto de TEA (19xx-19xx), lernis Esperanton danke al Tibor Sekelj
* Constantine Mashauri
* Denis Temba
* Matabaro Minani

en Kigwa:
* Kabeya Mulunda
* Miya Muganga
kaj grupo "Maendeleo"

**Ekstertanzaniaj amikoj kaj subtenantoj de tanzania Esperanto-movado**:
* Renato Corsetti (Italio)
* Nino Vessella (Italujo)
* Ian Tarrant (Britio)
* Gerrit Berveling (Nederlando)
* Jan Knappert (Nederlando), verkinto de vortaro *svahila-esperanta*
* Hans Bakker (Nederlando)
* Tibor Sekelj (Jugoslavio)
* Anita Dagmarsdotter (Göteborg, Svedio)
* Kikusima Kazuko 'Krizantemo' (Tokio, Japanio)
* Yoichi Wazaki (Japanio), verkinto de vortaro *svahila-japana*
* Horst Gruner, germana esperantista diplomato, kiu en la 1990-aj jaroj dum tri jaroj laboris en la germania ambasadejo en Tanzanio kaj aktive labore subtenis la landan Esperanto-movadon

## Komentoj kaj fontoj 
Kategorio:Tanzaniaj esperantistoj
Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco
Kategorio:Esperanto-movado en Tanzanio
Betinho

**Herbert José de Sousa**, konata kiel **Betinho** *(Beĉinjo)*, naskiĝis je la 3-a de novembro, 1935 kaj mortis je la 9-a de aŭgusto, 1997. Betinho estis brazila sociologo kiu luktis favore al la homaj rajtoj en Brazilo. Li kreis kaj sindediĉis al projekto *Ação da Cidadania contra a Miséria e Pela Vida* (Civiteca Agado kontraŭ Malriĉeco kaj por la Vivo”

Hebert José de Souza

## Biografio 
Betinho naskiĝis norde de la subŝtato Minas Gerais. Kiel liaj fratoj Henfil kaj Chico Mário, li heredis (?herdou) el sia patrino hemofilion, kiu, ekde sia infaneco, kaŭzis malsanecojn kiel tuberkulozo. *Mi naskiĝis por la katastrofo, sed plene je bonŝanco* – li kutime diris.

Li kreskis en strangaj lokoj: malliberejo kaj funebrejo, kien lia patro laboris. Sed tiuj kiuj vere influis sian pensmanieron estis la pastroj dominikaj, kiuj li konis dum la 1950-aj jaroj. Li partoprenis de JEC (Juventude Estudantil Católica) *(Junularo Studenta Katolika)*, JUC (Juventude Universitária Católica) *(Junularo Universitata Katolika)* kaj, en 1962, li fondis AP-n (Agado Popola), kaj estis ĝia unua kunordiganto (?coordenador).

Diplomiĝis pri Sociologio en la jaro 1962). Dum la registaro de la prezidento João Goulart, donis helpon profesian al MEC *(Ministerio pri Edukado)* kaj defendis la "bazajn reformojn", speciale la agran reformon.

Kategorio:Sociologoj
Kategorio:Brazilaj politikaj aktivuloj
Somera Olimpiko 1928

## Sportoj 
* *akvosportoj*
* *atletiko*
* *boksado*
* *biciklado*
* *halterlevo*
* *futbalo*
* *gimnastiko*
* *hokeo*
* *lukto*
* moderna pentatlono
* *rajdado*
* *remado*
* *skermo*
* *velado*

## Partoprenantoj 
eta|240ra|Partoprenantoj
240ra|dekstra

* 
* 
* 
*  
* 
*  Britio 
* 
*  
*  
* 
* '**
* 
* **' 
* 
* 
* 
* 
* '**
*  
* 
* **'
* 
* 
* '** 
*  
* **' 
* 
* 
* '**
* **'
* 
* '**
* 
* 
*  
* **'
* 
* 
* '**
* **'
* 
* 
* 
* '**
* **' 
* 

## Medala klasifiko 
### Rilatoj al Esperanto 
Antaŭ la Olimpika Stadiono de Amsterdam en 1928 okaze de la somera olimpiko okazis vendado de esperantlingva serio de poŝtmarkoj sur aparta folio.

## Referencoj 
----
----

----

Kategorio:1928 en Nederlando
Kategorio:Eventoj en Amsterdamo
Zagrebo (historia departemento)

**Zágráb** (zAgrAb) estis historia reĝa departemento en la sud-okcidenta parto de la Hungara Reĝlando, pli precize en meza parto de **Kroatio-Slavonio**, kroate: **Zagrebačka županija**. Tie estas la ĉefurbo, kiu havas la saman nomon.
eta|300ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Zágráb
eta|300ra|dekstra|Zagrebo, dekstre monumento de banuso Jelacic
eta|300ra|dekstra|Fondinto de Zagrebo: Ladislao la 1-a
eta|dekstra|300ra|Rivero Una.
* Departementejo: Zagrebo
* Areo: 7&nbsp;210 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 594&nbsp;052 en 1910

## Demografio 
Laŭ la censo de 1910
* 445&nbsp;870 (75,1%) kroatoj
* 122&nbsp;558 (20,6%) serboj
* 6&nbsp;068 (1,0%) hungaroj
* 6&nbsp;016 (1,0%) germanoj
* 13&nbsp;540 (2,3%) ceteraj.

La ceteraj estas plimulte slovenoj.

## Administracio 
Estis 15 distriktoj, ties nomoj kaj departementejoj samas:

* Dugo Selo
* Dvor
* Glina
* Jaska
* Karlovac, samtempe konsilantrajta urbo
* Hrvatska Kostajnica
* Velika Gorica
* Petrinja, samtempe konsilantrajta urbo
* Pisarovina
* Samobor
* Donja Stubica
* Szentivánzelina
* Sisak, samtempe konsilantrajta urbo
* Topusko
* Zagrebo samtempe departementejo kaj municipa urbo

La departemento estis ĉenero inter apudmara regiono kaj Sava-Dravo regiono, ĝi estis precipe montara. Gravaj riveroj estis Sava, Kupa kaj Una, la lasta estas ankaŭ limorivero.

En 1091 Ladislao la 1-a iĝis ne nur hungara, sed ankaŭ kroata reĝo. Li fondis episkopejon en Zagrebo en 1094. Poste formiĝis ankaŭ la departemento. La ĉiama hungara reĝo respondecis ankaŭ pri Kroatio, kies ĉefurbo iĝis Zagrebo. En 1526 la hungara armeo malvenkis de la turkoj en Mohács. Sekve grandajn partojn de ambaŭ landoj la turkoj okupis. La restaĵo pluvivis sub dinastio de Habsburgoj. Regiono de Zagrebo iĝis fronto de aŭstra-turka militado. La aŭstroj are venigis serbojn en la militan zonon. Ili ne pagis imposton, sed ili devis defendi la landon.

Post 1918 la departemento apartenis al SHS (Serba-Kroata-Slovena Reĝlando), poste al Jugoslavio. Dume dum la Dua Mondmilito ĝi apartenis al Kroatio. Ekde 1991 ĝi denove apartenas al Kroatio.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Zagreba departemento
Tageventoj de 2007

**Kroniko de la eventoj en la jaro 2007**

## Oktobro
***16-a de oktobro**:
**Mortas la aktorino Deborah Kerr

## Novembro
***29-a de novembro**: La argentina poeto Juan Gelman ricevas la Premion Cervantes 2007.
***27-a de novembro**: Internacia packongreso en Annapolis (Marilando), Usono.
***26-a de novembro**: Parlamentaj elektoj en Kroatio, elektoj en Rumanio por Eŭropa Parlamento.

## Decembro
***19-a de decembro**: Lee Myung-bak elektiĝis la venonta ĉefministro de Sud-Koreio.
***18-a de decembro**: La ukraina parlamento konfirmis la kandidatecon de Julija Timoŝenko kiel ĉefministro.
***21-a de decembro**:
** Tony Blair konvertiĝis oficiale al la katolikismo.
** Landoj Ĉeĥio, Estonio, Hungario, Latvio, Litovio, Malto, Pollando, Slovakio kaj  Slovenio estis aldonitaj al la Ŝengena kontrakto - nun ili estas en spaco sen lima kontrolo en Eŭropa Unio.

Kategorio:2007
Cy Young

eta|dekstra|Cy Young
**Cy YOUNG**, kies vera nomo estis **Denton True Young** (naskiĝis la 29-an de marto 1867; mortis la 4-an de novembro 1955) estis basbalĵetisto, kiu famiĝis inter 1890 kaj 1911.

## Kariero 
Young estas unu el plej daŭraj ĵetistoj de la profesia basbalhistorio. Li registris 511 venkojn, 316 malvenkojn, 815 matĉkomencojn kaj 7256 matĉerojn ĵetitajn. Ĉiuj ĉi rekordoj daŭre staras ekde 1911.

## Kluboj 
* 1890–1898 Cleveland Spiders
* 1899-1900 St. Louis Cardinals
* 1901–1902 Boston Americans
* 1903-1906 Boston Pilgrims
* 1907-1908 Boston Red Sox
* 1909–1911 Cleveland Naps
* 1911 Boston Rustlers

## Eksteraj ligiloj 
* Cy Young au Baseball Hall of Fame 
* Baseball-Reference.com

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Usonaj basbalistoj
Charles Villiers Stanford

eta|dekstra|Charles Villiers Stanford - karikaturo de Leslie Ward

**Charles Villiers STANFORD** (la 30-a de septembro 1852 - la 29-a de marto 1924) estis brita komponisto.

## Vivo 
Li naskiĝis en Dublino, Irlando kaj estis la filo de ŝtat-oficisto. Ambaŭ liaj gepatroj estis amatoraj muzikistoj.

Post muzikaj studoj en London li gajnis stipendion ĉe Queen's College, Universitato de Kembriĝo. En 1873 li iĝis orgenisto ĉe Trinity College en la sama universitato. Dume li studis po kelkaj monatoj jare en Germanio. Li unue famiĝis pro operoj kaj muziko por dramoj. Li komponis simfoniojn, konĉertojn, madrigalojn, kantojn, ĉambran muzikon kaj ĥorajn verkojn.

Kiel instruisto de la komponado, li ege influis la sekvantan generacion de komponistoj, inkl. Gustav Holst kaj Ralph Vaughan Williams.

Kategorio:Britaj komponistoj
Hubert Parry

**(Charles) Hubert (Hastings) PARRY**, brita komponisto (la 27-a de februaro 1848 - la 7-a de oktobro 1918).

Li naskiĝis ĉe Bournemouth, Hampshire, Anglio, en riĉa familio. Li studis ĉe Eton College, fama privata lernejo.

Lia muzika stilo estis influata de Johann Sebastian Bach kaj de Johannes Brahms. Inter liaj verkoj estas kvar simfoniojn kaj ĥoraj komponaĵoj, inkl. fama muziko por poemo, *Jerusalem*, de William Blake.

Ekde 1894 li estis ĉef-direcktoro de la Reĝa Kolegio de Muziko, Londono. Kiel instruisto, li ege influis pli junajn komponistojn, inkl. Ralph Vaughan Williams.

Parry, Hubert
Max Bruch

**Max BRUCH** (6-a de januaro 1838 en Kolonjo - 2-a de oktobro 1920 en Berlino) estis germana komponisto.

Li plej famas pro la unua konĉerto por violono. Li ankaŭ verkis tri simfoniojn kaj du pluajn konĉertojn por la violono, kaj *Kol Nidre* por violonĉelo kaj orkestro.

Kategorio:Germanaj komponistoj
Vladimír Špidla

eta|Vladimír Špidla (2007)
**Vladimír ŠPIDLA** (naskiĝis la  en Prago) estas ĉeĥa politikisto. Li interalie inter la jaroj 2002 kaj 2004 estis ĉefministro de Ĉeĥio kaj ekde novembro 2004 estis komisionano en la Eŭropa Komisiono Barroso 1, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li regis la fakojn *laboro, socialaj aferoj kaj egalaj eblecoj*. Vladimir Špidla estas membro de la socialdemokrata partio Česká strana sociálně demokratická de Ĉeĥio.

Kategorio:Ĉeĥaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Ĉeĥio
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Ĝakartaj tumultoj en majo de 1998

**Ĝakartaj tumultoj en majo de 1998** estis tumultoj, kiuj okazis en Indonezio (Ĝakarto, Surakarta kaj aliaj partoj de ŝtato) en majo de 1998. Kaŭzo de tumultoj estis kreskataj prezoj de nutraĵo kaj granda senlaboreco dum regado de Suharto.

La tumultoj komencis, kiam 4 studentoj de Triskati Universitato estis pafmortigitaj 12-an de majo 1998 dum la manifestacio kontraŭ prezidento Suharto.

La tumultoj disvastiĝis 14-an de majo kaj rapide ŝanĝiĝis en pogromojn kontraŭ etnaj ĉinoj. Proprumaĵoj de ĉinoj (ĉefe butikoj) estis rabitaj kaj bruligitaj. Multaj virinoj kaj knabinoj de ĉina deveno estis seksatencitaj. Pli ol 1000 homoj estis mortigitaj. Multaj ĉinoj foriris Indonezion kaj iris al Singapuro aŭ Aŭstralio.

## Eksteraj ligiloj 
* BBC - Etnaj Ĉinoj rakontas de amasa seksperfortoj (angla)
* Bildoj de majo 1998 (perforta bildoj)

Kategorio:Historio de Indonezio
Tumultoj
Kategorio:Ĉinoj
Kategorio:Tumultoj
Kategorio:1998
Karlo la 6-a (Francio)

**Karlo la 6-a de Francio** (naskiĝis la 3-an de decembro 1368 en Parizo, mortis la 21-an de oktobro 1422), kromnomita **Karlo la Plejamata** kaj sekve **Karlo la Freneza** (franclingve *Charles VI le Bien-Aimé* aŭ *le Fol*) estis la reĝo de Francio ekde 1380 ĝis 1422. Li estis la filo de la reĝo Karlo la 5-a la Saĝa kaj de Johana de Burbono.

Karlo estis la kvara reĝo de la Valois-branĉo de la kapetida dinastio. Lia reĝado situas kore de la Centjara milito kontraŭ Anglio. Li restis fama pro sia kreskinta frenezeco, kiu signife malhelpis Francion dum la milito.

## Vidu ankaŭ 
* Centjara milito
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Dinastio de Valois
Kategorio:Entombigitoj en baziliko de Saint-Denis
Danuta Hübner

**Danuta Maria HÜBNER**, fraŭline *Młynarska* (naskiĝis la 8-an de aprilo 1948 en Nisko) estas pola politikistino. Ekde 2004 ŝi estas membro de la Eŭropa Parlamento en la frakcio de la Eŭropa Popola Partio (en junio 2009 ŝi reelektiĝis por dua periodo) kaj inter majo 2004 kaj julio 2009 krome estis la unua pola membro de la Eŭropa Komisiono.

Ekde la 22-a de novembro 2004 ĝis julio 2009 ŝi membris en la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidas la Eŭropan Union ekde tiu dato. En la Eŭropa Komisiono ŝi prezidis la fakon *regiona politiko*. Jam dum la ofico de la antaŭa Eŭropa Komisiono Prodi, ŝi estis membro ekde la 1-a de majo 2004, kiam Pollando iĝis membroŝtato de la Unio, kaj kune kun alia komisionano el la "malnovaj" membroŝtatoj prezidis la fakon *komerco*. En julio 2009 ŝian postenon en la Komisiono transprenis la samlandano Paweł Samecki.

Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Prodi
Peter Mandelson

250px|eta|Peter Mandelson
**Peter Mandelson**, naskiĝinta la 21-an de oktobro 1953, estas brita politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakon *komerco*. Peter Mandelson estas membro de la socialisma Brita Laborista Partio. Peter Mandelson estis maldungita de Starmer la 11-an de septembro 2025, post la publikigo en la gazeto The Sun de subtenaj retpoŝtoj, kiujn li sendis al Jeffrey Epstein post sia aresto en 2008.

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:GLAT-politikistoj
Viviane Reding

**Viviane REDING**, naskiĝinta la 27-an de aprilo 1951 en Esch-sur-Alzette, estas luksemburga politikisto. Ŝi interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakojn *informsocio kaj amaskomunikiloj*. Jam dum la ofico de la antaŭa Eŭropa Komisiono Prodi, ŝi respondecis pri la fakoj *instruado kaj kulturo*. Viviane Reding estas membro de la konservativa partio CSV de Luksemburgo.

Ŝi promociis la superecon de la angla lingvo en Eŭropa Unio.

## Vidu ankaŭ 
* ĉapitro "Esperanto" de la artikolo "Lingvoj de la Eŭropa Unio"

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Luksemburgaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Meglena Kuneva

250px|eta|Meglena Kuneva
**Meglena Ŝtiljanova KUNEVA** (aŭ originale per cirilaj literoj *Меглена Щилянова Кунева*), naskiĝinta la 22-an de junio 1957 en Sofio, estas bulgara politikistino. Ŝi interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Barroso 1, ekde kiam Bulgario iĝis membroŝtato de la Eŭropa Unio en 2007. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakon *defendo de la konsumantoj*. Meglena Kuneva estas membro de la liberala partio NDSV de Bulgario.

Kuneva estas edzino de financisto Andrej Pramov, filo de Ivan Pramov, sekretario de Bulgara Komunista Partio en la jaroj 1962—1978; alia filino de Ivan Pramov, Ulana Pramova, estras nun la Bulgaran Nacian Televidon (BNT).

## Ligiloj 
* Meglena Kuneva ĉe Facebook

Kategorio:Bulgaraj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Neelie Kroes

**Neelie KROES**, naskiĝinta la 19-an de julio 1941 en Roterdamo, estas nederlanda politikisto. Ŝi interalie estis membro de a Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, ŝi prezidis la fakon *konkurenco*. Neelie Kroes estas membro de la liberala partio VVD de Nederlando.

eta|Neelie Smit-Kroes (1971)

Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Markos Kiprianu

**Markos KIPRIANU** (aŭ laŭ franca latinliterigo *Markos Kyprianou*, en la greka lingvo *Μάρκος Κυπριανού*), naskiĝis la 22-an de januaro 1960 en Limasolo, estas kipra politikisto, kiu interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union ekde la 22-a de novembro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakon *sano*. Li oficis en la Komisiono ekde la 1-a de majo 2004, kiam la Respubliko Kipro iĝis membroŝtato de la Unio. En la Eŭropa Komisiono, li kune kun alia komisionano el la "malnovaj" membroŝtatoj prezidis la fakon *buĝeto*. Markos Kiprianu estas membro de la liberala partio Dimokratikon Komma de Kipro.

Kategorio:Kipraj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
László Kovács

**László Kovács**

* László Kovács (dirigento)
* László Kovács (fotisto)
* László Kovács (kajakisto)
* László Kovács (kameraisto)
* László Kovács (kuracisto)
* László Kovács (pentristo)
* László Kovács (politikisto)
* László Kovács (verkisto)
* László Kovács (violonisto)
László Kovács (politikisto)

200px|eta|László Kovács en 2014
**László Kovács**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács László**  estas hungara politikisto, ministro.

László Kovács naskiĝis la  en Budapeŝto,.

## Biografio 
László Kovács maturiĝis en mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1957, poste li laboris en fabrikoj. Li membriĝis en Hungara Socialista Laborista Partio en 1963. Post 3 jaroj li ricevis partian postenon en la junulara sekcio. Li akiris diplomon en Ekonomia Universitato Károly Marx en 1968 laŭ vespera instruado. Ekde 1975 li havis postenon en la ministerio pri eksterlandaj aferoj. En 1980 li finis partian altlernejon kun plia diplomo. Post 6 jaroj li estis nomumita subministro. En 1990 li ricevis mandaton en la parlamento, li havis ĝin ĝis 2004. Li estis prezidanto de Hungara Socialista Partio inter 1998-2004, ministro inter 1994-1998 kaj 2002-2004. Interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Barroso, kiu gvidis la Eŭropan Union inter 2004 kaj 2009. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *fiskeco kaj doganunuiĝo*. László Kovács estas membro de la Hungara Socialista Partio dekomence.

Li edziĝis en 1968, pro vidviniĝo denove en 2015, la unua edzino naskis filon.

## Fontoj 
* hungara biografio kun foto
* hungara biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Jacques Clément

[eta|220px|**Jacques Clément** murdante [Henriko la 3-a (Francio)|Henrikon la 3-an de Francio]]
**Jacques Clément** (naskiĝis en 1567 en Serbonnes en la franca departemento Yonne; mortis la  en Saint-Cloud) estis dominikana monaĥo.

Li murdis la francan reĝon Henrikon la 3-an.

Clément estis ano de la Katolika Ligo, kiu helpis pri liaj planoj murdi Henrikon, kiun li konsideris herezulon. La  li vojaĝis de Parizo al Saint-Cloud, tiam la ĉefa rezidejo de la reĝo.

Pretekstante transdonon de konfidenca letero li atingis aliron al la reĝo. Dum Henriko la 3-a legis la transdonitan leteron, sidanta sur sia neceseja seĝo, Jacques Clément ponardis la reĝon. La reĝo sukcesis frapi la monaĥon kaj laŭte krii *"Malbonulo! Vi mortigis min!"*, kio alkurigis liajn gardistojn, la famajn *Kvardek kvin*, kiuj tuj mortigis lin kaj ĵetis lin el la fenestro.

La reĝo mortis pro siaj vundoj sekvamatene, sed nur post kiam li anoncis sian posteulon: Henriko de Navaro.

La kadavro de Clément estis kvaronita kaj bruligita.

La papo Siksto la 5-a konsideris la monaĥon kiel martiron kaj pripensis sanktuligi lin.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1567
Kategorio:Mortintoj en 1589
Poço Fundo

**Poço Fundo** estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Alfenas*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

280px|eta|maldekstra|plia urba panoramo
280px|eta|maldekstra|nokte
280px|eta|maldekstra|akvobaraĵo
280px|eta|maldekstra|loka akvofalo

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Siksto la 5-a

**Sisto V**, naskita kiel **Felice Peretti** en Grottammare la , mortinta en Romo la , estis papo de la katolika eklezio de 1585 ĝis sia morto.

Li naskiĝis en Markio kaj pasigis sian infanaĝon en malriĉeco. Je la aĝo de 12 jaroj li eniris minoritanan monaĥejon en Montalto delle Marche, devenloko de sia familio, al kiu li restis ligita dum sia tuta vivo. Li baldaŭ pruviĝis ege lerta predikanto kaj dialektikulo. Ĉirkaŭ 1552 lin rimarkis kardinalo Rodolfo Pio di Carpi, protektanto de lia ordeno, de Michele Ghislieri (estonta papo Pio la 5-a) kaj de Giovan Pietro Carafa (estonta papo Paŭlo la 4-a). De tiu momento komenciĝis lia kariero. Li estis invitita al Venecio kiel ĝenerala inkviziciisto, sed estis tiom severa, ke la urba registaro en 1560 petis lian forigon. Post mallonga periodo kiel prokuroro de sia ordeno la eklezio lin aligas al la hispania senditaro gvidata de Ugo Buoncampagni (estonta papo Gregorio la 13-a) sendita por esplori akuzon de herezo kontraŭ arĥepiskopo Carranza de Toledo. La forta malsimpatio, kiun li evoluigis pri Buoncampagni, signife influis liajn sekvajn agojn. Li rapidis reveni al Romo por la ekoficado de Pio la 5-a, kiu nomumis lin apostola vikario de lia ordeno.

La  li estis nomumita episkopo de Sant'Agata de' Goti ĉe Benevento. La  Pio la 5-a nomumis lin kardinalo. En 1571 li iĝis episkopo de Fermo.

Dum la papeco de Gregorio la 13-a kardinalo *Montalto*, kiel oni ĝenerale nomis lin, vivis retiriĝinte en vilao starigita de Domenico Fontana sur monteto Eskvilino. Post sia papiĝo li povis igi detrui kelkajn konstruaĵojn por konstrui kvar novajn stratojn (1585–1586]), per kio li tamen kaŭzis la koleron de la eksproprietigitaj romanoj.

Krome kardinalo Montalto okupiĝis pri studoj, el kiuj rezultis interalie eldono de la verkoj de Sankta Ambrozio; li okupiĝis ankaŭ pri la propraj negocoj, sed zorge evitis kaŭzi protestindaĵojn. Je la  li estis elektita papo; la historio, ke en la konklavo li ŝajnigis sin kaduka por ricevi voĉojn, estas inventaĵo. Male lia korpa forteco, kiu ŝajnis promesi longan papecon, kontribuis al lia elektiĝo.

Kategorio:Papoj
Kategorio:Apostolaj vikarioj
Kategorio:Minoritanoj
Ĉeĉena lingvo

La **ĉeĉena lingvo** () apartenas al la orient-kaŭkazaj aŭ *naĥ-dagestanaj* lingvoj.

La ĉeĉena lingvo estas parolata en Ĉeĉenio kaj en la Ĥasavjurta distrikto de Dagestano. Laŭ la censo 2002, la nombro de parolantoj de la ĉeĉena en Rusio estis 1360 mil homoj.

## Skribsistemo 
La unua skribsistemo uzata por la ĉeĉena lingvo estis la kartvela. Kun veno de la islamo aperis ankaŭ la araba. En la soveta tempo la ĉeĉenoj ekuzas la rusan alfabeton

En 1992 Parlamento de Ĉeĉena Respubliko oficiale legitimis novan ĉeĉenan alfabeton surbaze de la latina alfabeto, kiu ne estis akceptita de la popolo. Post la fino de la reĝimo de Aslan Masĥadov la latina forma de la ĉeĉena ne plu estas uzata.
La cirila ĉeĉena alfabeto:

## Dialektoj 
Ĉefaj dialektoj: la ebena, kiu estis la bazo por la literatura lingvo, akkina, ĉeberloja, melĥina, itumalina, galaĉoĵa, kistina.

## Vidu ankaŭ
* Ĉeĉena Vikipedio
* Latinliterigo en Sovetunio


Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Oktobro de 2007

Listo de aktualaĵoj aperintaj en **oktobro 2007**:

## Merkredo, 31-a de oktobro 2007 
* Publikigita verdikto pro la teroristaj atakoj el la 11-a de marto 2004 en Madrido. Estis kondamnitaj 21 homoj, inter kiuj du al po pli ol 40.000 jaroj de prizono.
* Junulo konfesas kulpon pri brulego en Kalifornio, kiu detruis ĉirkaŭ 153 km². Li ludis kun alumetoj, kiam la brulego komenciĝis. La junulo estis liberigita sub gardo de siaj gepatroj. Liaj nomo kaj aĝo ne estis malkaŝitaj.

## Mardo, 30-a de oktobro 2007 
* FIFA anoncas, ke Germanujo gastigos la Futbalan Mondĉampionadon de Virinoj en 2011 kaj Brazilo la Viran Futbalan Mondpokalon de 2014.

## Dimanĉo, 28-a de oktobro 2007 
Argentinanoj elektas kiel prezidantinon Cristina Fernández de Kirchner. Ŝi estas la unua virino, kiu prezidos la landon. Duan lokon en la elekto okupis Elisa Carrió.

## Sabato ,27-a de oktobro 2007 
* 100-jara datreveno de la Ĉernova tragedio, slovaka parlamento akceptas memorleĝon pri tio.

## Lundo, 22-a de oktobro 2007 
* Post elektoj al la parlamento (*sejmo* kaj *senato*) en Pollando venkis la Platforma Obywatelska (Civitana Platformo) kun la gvido de Donald Tusk. Post ili plej multe da voĉoj ricevis Prawo i Sprawiedliwość, Lewica i Demokraci kaj Polskie Stronnictwo Ludowe. La frekvenco estis 53,8%.

## Dimanĉo, 21-a de oktobro 2007 
* En kaverno apud Moskvo grupo de amatoraj speleologoj, en profundeco de ĉirkaŭ 30 metroj, aranĝis diskotekon. Tamen la benzina elektrogenerilo, kiun ili kunhavis, ekbrulis. Ĉiuj 70 partoprenintoj de la subtera festo estas savitaj, dek el ili estas en malsanulejo, venenigitaj de brulproduktoj.

## Vendredo, 19-a de oktobro 2007 
* Yahoo!, Google kaj Live Search estas blokitaj en Ĉinio. Anstataŭ tiuj interretaj servoj ĉe iliaj adresoj aperas ĉina serĉa servo Baidu.

## Merkredo, 17-a de oktobro 2007 
* Oni atribuas al Tenzin Gjaco, la 14-a Dalai-lamao, la usonkongresan ormedalon.

## Mardo, 16-a de oktobro 2007 
* Mortas la aktorino Deborah Kerr

## Mardo, 9-a de oktobro 2007 
* Irakaj aŭtoritatoj petas Usonon pri fino de ĉiuj kontraktoj kun la firmao de sekureco *Blackwater* por operacioj en Irako, kies agentoj estas akuzitaj pro murdo de pluraj civitanoj en Bagdado en septembro http://web.ifrance.com/actu/monde/146676.

10
Kategorio:Oktobro laŭ jaroj
Recreio

**Recreio** (oficiale ) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono *Cataguases* (esperante: *Katagŭazjs*) kaj al la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Sandra Kalniete

**Sandra KALNIETE** (naskiĝis la 22-an de decembro 1952) estas latva politikistino, kiu interalie estis komisionano en la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. Ŝi oficis en la komisiono ekde la 1-a de majo 2004, kiam Latvio iĝis membroŝtato de la Unio. En la Eŭropa Komisiono, ŝi kune kun dua komisionano el la "malnovaj" membroŝtatoj prezidis la fakojn *agrikulturo, kampara progresigo kaj fiŝado*. Sandra Kalniete estas membro de la socialisma partio LTF de Latvio.

## Vivo 
Sandra Kalniete naskiĝis en *Togur* en la Tomska regiono, Rusio, kien ŝia familio estis deportita de Latvio post kiam la lando konkeriĝis fare de Sovetunio. Inter la jaroj 1977 kaj 1981 ŝi studis en la Latvia Akademio pri Asro kaj poste laboris kiel historiisto pri arto, interalie publikiginte la libron "Latvia teksaĵa arto" dum 1989. Dum 1988 ŝi aliĝis al la movado por sendependiĝo de Latvio, kaj iĝis vicprezidantino de la Latvia Popola Fronto (LTF), la ĉefa por-sendependeca politika organizaĵo.

[250ra|eta|maldekstra|Sandra Kalniete dum malfermo de la "semajno de Latvio", organizita de la [Eŭropa Unio inter la 24-a kaj 28a de majo 2004 en Bruselo]]
Post kiam Latvio deklaris sian sendependecon de Sovetunio, Sandra Kalniete laboris en la latvia ministrejo pri eksteraj rilatoj kaj iĝis ambasadoro de Latvio ĉe la Unuiĝintaj Nacioj (de 1993 ĝis 1997), en Francio (de 1997 ĝis 2000) kaj ĉe Unesko (de 2000 ĝis 2002). Dum novembro 2002 ŝi iĝis latvia ministrino pri eksteraj rilatoj kaj havis tiun pozicion ĝis kiam ŝi iĝis komisaro de la Eŭropa Komisiono dum majo 2004.

Multaj latvoj estis ŝokitaj kiam ŝi ne estis re-nomumita komisaro de la Eŭropa Unio dum novembro 2004, kiam ekoficis la Eŭropa Komisiono Barroso - fakte Latvio entute ne reprezentiĝis en tiu komisiono. Ŝi malakceptis la malplialtrangajn poziciojn, kiujn la latva ministrejo pri eksteraj rilatoj sekve ofertis al ŝi, kaj dum iom pli ol jaro ne aktivis politike. Komence de la jaro 2006, ŝi aliĝis al la latvia *Partio de Nova Erao*, kaj dum oktobro 2006 elektiĝis latvia parlamentano. Ŝi estis la kandidato de la Partio de Nova Erao por la posteno de la prezidento de Latvio, antaŭ ol ŝi retiris sian kandidatiĝon favore al Aivars Endziņš la 24-an de majo 2007.

Sandra Kalniete verkis la sekvajn librojn:
* *Latviešu tekstilmāksla* (Latvia teksaĵa arto), 1989.
* *Es lauzu, tu lauzi, mēs lauzām. Viņi lūza* (Mi rompis, vi rompis, ni rompis. Ili disrompiĝis), pri la movado pri sendependiĝo de Latvio, publikigita dum 2000.
* *Ar balles kurpēm Sibīrijas sniegos* (Kun baledaj ŝuetoj en la neĝo de Siberio), pri la deportiĝo de ŝia familio al Siberio dum la stalina epoko, publikigita dum 2001. La lasta libro ankaŭ publikiĝis en la franca lingvo sub la nomo *En escarpins dans les neiges de Sibérie* kaj estis nomumita "dokumenta libro de la monato" fare de la legantoj de la magazino *ELLE*. Krome ĝi tradukiĝis al la angla, ĉeĥa, finna, germana, hispana, nederlanda, itala, rusa kaj sveda.

Kategorio:Latvaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Michel Barnier

**Michel BARNIER**  (naskita  en La Tronche, Isère) estas franca politikisto. Li estas membro de la konservativa partio Les Républicains. Li estis la oficanta ĉefministro de Francio inter la  kaj la .

Li interalie estis franca ministro pri medio inter la jaroj 1993 kaj 1995, franca ŝtata sekretario pri eŭropaj aferoj inter 1995 kaj 1997, kaj poste membro de la Eŭropa Komisiono Prodi. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakon *regiona politiko*, sed dum la oficperiodo transdonis sian taskon al la samlandano kaj sampartiano Jacques Barrot. De 2010 li estis Komisionano pri Interna Merkato kaj Servoj en la Komisiono Barroso (2009–2014). De la 1-a de oktobro 2016, li estis la estra intertraktisto de la Eŭropa Unio por la intertaktadoj rilataj al la Briteliro. Fine de 2021 li kandidatiĝis por la kandidateco de sia partio kadre de la Prezidanta baloto de 2022 en Francio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Francio
Kategorio:Ĉefministroj de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Ministroj pri eksterlandaj aferoj de Francio
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Komisiono Barroso 2
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2009-2014
Philippe Busquin

**Philippe BUSQUIN** [] (naskiĝis la 6-an de januaro 1941 en Feluy) estas belga franclingva politikisto. Li interalie estis membro de la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakon *esplorado*, sed dum la oficperiodo transdonis sian taskon al la samlandano Louis Michel. Philippe Busquin estas membro de la socialisma partio de Belgio, de la socialisma frakcio de la Eŭropa Parlamento kaj ŝtatministro.

Kategorio:Belgaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Frits Bolkestein

**Frits Bolkestein** (naskiĝis la  en Amsterdamo; mortis la 17-an de februaro 2025) estis nederlanda politikisto.250px|eta|Frits Bolkestein Li interalie membris en la Eŭropa Komisiono Prodi, kiu gvidis la Eŭropan Union de la 16-a de septembro 1999 (post la demisio de la antaŭa Komisiono Santer) ĝis la 31-a de oktobro 2004. En la Eŭropa Komisiono, li prezidis la fakojn *interna merkato, fiskeco kaj doganunuiĝo*. Frits Bolkestein estis membro de la liberala partio VVD de Nederlando.

Kategorio:Nederlandaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Prodi
Acadia

**Acadia** estas kvartalo en la sudoriento de Kalgario (Alberto). La okcidentan limon de la distrikto konsistigas Ŝoseo Macleod, la orientan limon rivero Bow, la nordan limon Heritage Drive, kaj la sudan limon Southland Drive.

La terenon aneksis la urbo Kalgario en 1956, kaj oni fondis la distrikton Acadia en 1960.

La ĉefa strato de la kvartalo estas Fairmount Drive, kaj multaj entreprenoj de la distrikto situas laŭlonge de tiu strato. En tiu ĉi distrikto ankaŭ estas Mezlernejo Lordo Beaverbrook, la plej granda mezlernejo de la urbo.

## Demografio
En 2004 la kvartalo havis 10.515 loĝantojn. Loĝantoj de ĉi tiu komunumo havis meza pofamilian enspezon de CA$46.089 en 2000, kaj 19.2% de ili estis malalt-enspezaj. En 2000, 19.4% de la loĝantoj estis enmigrintoj. 38,8% de la konstruaĵoj en Acadia estis aŭ kundomaroj aŭ apartamentaroj, kaj 38,9% de la loĝspaco estis luita.

## Edukado
[maldekstra|200px|eta|[Mezlernejo Lordo Beaverbrook]]
La sekvaj lernejoj situas en Acadia:
*publikaj lernejoj:
**Bazlernejo Acadia
**Bazlernejo Alice M. Curtis - publika
**Dulingva Bazlernejo Andrew Davison - publika
**Submezlernejo David Thompson - publika
**Ecole de la Source - franclingva
**Bazlernejo Fred Parker
**Mezlernejo Lordo Beaverbrook
**Foundations for the Future 
*katolikaj lernejoj
**Dulingva Bazlernejo S-ta Cecilia
**Bazlernejo kaj Submezlernejo S-ta Matthew

## Vidu ankaŭ
*Listo de Kalgariaj Kvartaloj

## Referencoj

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Acadia Community Association 

Kategorio:Kalgariaj kvartaloj