open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fanĉikovo

**Fanĉikovo** (ukraine kaj ruse ''*, , ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 124 m
* Loĝantaro: 2050
* Poŝtkodo: 90352
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Fanĉikovo situas sur ebenaĵo, Tiso preterfluas, ĉefvojo Nyíregyháza-Vinohradiv preteriras, laŭ fervojo Ĉop-Vinohradiv. La lasta troviĝas 8&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1356 en formo *Fanchika''. La lernejo ekfunkciis en 1785. En 1910 loĝis en Fancsika 924 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Fancsika apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la ĉeĥa erao alvenis ukrainoj kaj rutenoj. Fancsika rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Fanĉikovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Fanĉikovo 2059 da homoj, plejparte ukrainoj kaj rutenoj, fine 770 hungaroj.

## Vidindaĵoj 
* baroka kalvinana preĝejo de 1755, turo alkonstruiĝis en 1914
* grekokatolika preĝejo de 1693

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Arsenal FC

**Arsenal FC** (konata ankaŭ kiel **Arsenal**, **The Arsenal** aŭ **The Gunners**) estas angla futbalklubo kies sidejo troviĝas en la urboparto *Holloway* de Norda Londono en Britio, en la urbodistrikto () Islington de la regiono Granda Londono. La unua vira teamo de la klubo ludas en la unua anglia ligo de futbalo (*Premier League*) kaj estas unu el la plej sukcesaj britaj futbalteamoj, ĉar ĝi venkis jam 13 fojojn la ligon kaj 10 fojojn la anglan pokalon kaj posedas la rekordon de plej longa seninterrompa periodo en la pinto de angla futballudado.

Arsenal estis fondita en 1886 kaj estis la unua sudangla futbalteamo kiu eniris en la Nacia Ligo, en 1893. Ili estis plej sukcesaj en la 1930-aj jaroj, kiam venkis kvinfoje la ligon kaj dufoje la pokalon. Post pli malsukcesa periodo post la Dua Mondmilito ili iĝis la dua teamo de la 20-a jarcento kiu venkis kaj la ligon kaj la pokalon en 1970-71, kaj dum la pasintaj 20 jaroj ricevis diversajn sukcesojn – ekzemple iĝis la unua londona teamo kiu venkis en la Ligo de Ĉampionoj de UEFA.

La koloroj de la teamo estis tradicie ruĝa kaj blanka, kvankam tio evoluis tra la historio. Simile, la teamo ŝanĝis sidejon dum la tempo; la teamo estis dekomence fondita en Woolwich, en sudorienta Londono, sed en 1913 ili translokiĝis norden tra la urbo al *Arsenal Stadium*, Highbury. En 2006 ili faris malpli drastan translokiĝon al la nuna sidejo ĉe *Emirates Stadium* en apuda Holloway.

eta|maldekstra|160px|Versio de la blazono de Arsenal uzata el 1949 al 2002.

## Futbalistoj 
* Henriĥ Mĥitarjan (2018-2019)
* David Raya (ekde 2023)
* Mikel Merino (ekde 2024)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Anglaj futbalteamoj
Ĉornotisiv

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
**Ĉornotisiv** (, ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 129 m
* Loĝantaro: 2230
* Poŝtkodo: 90363
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Ĉornotisiv situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, ĉefvojo kaj fervojo Satu Mare-Ĥust preteriras. Vinohradiv troviĝas 13 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1319 en formo *Ordo*. La komunumo ricevis reĝajn privilegiojn en 1355. En 1910 loĝis en Feketeardó 1662 da homoj, hungaroj en majoritato, rutenoj en minoritato. Ĝis 1920 Feketeardó apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio. Feketeardó rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Ĉornotisiv apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Ĉornotisiv 2232 da homoj, plejparte rutenoj kaj ukrainoj, 25% hungaroj.

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika preĝejo el la 13-a jarcento, post 2 jarcentoj gotikiĝis kaj pligrandiĝis, en 1913 renoviĝis
* kalvinana preĝejo de 1877, turo alkonstruiĝis en 1893

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Kompozita materialo

eta|260px|Komponigita materialo kun pluraj tavoloj.
**Kompozitaj materialoj** aŭ pli mallonge **kompozitoj** estas kombinaĵoj el du aŭ pli da malsimilaj materialoj, kiuj plenumas jenajn kondiĉojn:

* estas kombino de du aŭ pli da komponantoj fizike distingeblaj kaj mekanike apartigeblaj;
* prezentas diversajn malsimilajn kemiajn fazojn, tute nesolveblajn inter si.
* ĝiaj mekanikaj ecoj estas pli bonaj ol la simpla kunigo de la ecoj de ĝiaj komponantoj (sinergio).

Temas pri kombino de materialoj laŭ makroskopa skalo, desegnitaj por atingi specifajn ecojn. Pro tio ne ĉiuj el la kombinoj de malsimilaj materialoj estigas kompozitajn materialojn. Ekzemple, la alojoj ne estas kompozitaj materialoj ĉar, por praktikaj celoj, ili estas homogenaj materialoj.

La kompozitaj materialoj havas longan historion pri uzado. Ĝia preciza komenco estas nekonata, sed ja ekzistas multaj historioj, kiuj rilatas iumaniere al ilia uzado. Ekzemple, antikvaj Izraelidoj uzis pajlon por plifortikigi la brikojn. La mezepokaj glavoj kaj aliaj armiloj estis faritaj el tavoloj de malsimilaj metaloj. Ĉi tiuj estas ekzemploj de primitivaj kompozitoj. La modernaj kompozitoj nuntempe vaste uzataj en industrio kaj inĝenierado estas multe pli kompleksaj kaj prilaboritaj.

## Strukturo 
Spite ekzistas granda diverseco de kompozitaj materialoj, en preskaŭ ĉiuj el ili oni povas trovi la sekvajn partojn:
* **Plifortikigoj**: estas disa fazo, kies strukturo estas esenca por difini la mekanikajn ecojn de la kompozita materialo. Povas estis partikloj, fibroj, ktp.

* **Matrico**: estas kontinua fazo kaj estas esenca por difini la kemiajn kaj fizikajn ecojn de la kompozita materialo.

## Klasado 
Kvar ĝenerale akceptitaj tipoj de kompozitaj materialoj estas:

* **Partiklaj kompozitoj**: konsistas el partikloj ene de matrico.
* **Fibraj kompozitoj**: konsistas el fibroj ene de matrico.
* **Lamenaj kompozitoj**: konsistas el tavoloj de diferencaj materialoj.
* **Kombino el du aŭ ĉiuj el la supraj tipoj**: temas pri kombino de du aŭ ĉiuj el la aliaj tipoj por atingi la plej bonajn ecojn. En ĉi tiu grupo troviĝas la plej uzataj nuntempaj kompozitoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Difino de kompozito far KonstruForumo
* Composite material key concepts  

*
Kategorio:Materialoj
Velika Kopanja

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
**Velika Kopanja** (,  (velikaja kopanja), ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ankoraŭ unu setlejo apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 59 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 146 m
* Loĝantaro: 3400
* Poŝtkodo: 90330
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Velika Kopanja situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Ĥust-Vinohradiv. La lasta troviĝas 9 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1430. En 1910 loĝis en la vilaĝo 1922 da homoj, rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato. Ĝis 1920 ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. La regiono rehungariĝis inter 1938-1945 laŭ la unua Viena Arbitracio. Ekde 1945 Velika Kopanja apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Nuntempe loĝas en Velika Kopanja 3400 da rutenoj kaj ukrainoj.

## Vidindaĵo 
* protektata kampo kun maloftaj kreskaĵoj

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Internacia tago de instruistoj

eta|
**Internacia tago de instruistoj** (, ĉine 世界教师日, , , ) estas la internacia tago, kies celo estas omaĝi la instruistojn kaj eduk-organizojn tutmonde. Ĝi estis unuafoje proklamita en 1994 fare de UNESKO kaj estas festata la 5-an de oktobro. Internacia tago de instruistoj apartenas al la sistemo de tutmondaj kaj internaciaj tagoj de UNo.

La dato por festi tiun ĉi tagon estis elektita pro la fakto, ke samtage en la jaro 1966 la konferenco, kunvokita de UNESKO kaj Internacia Organizo de Laboro akceptis la Rekomendon "Pri la stato de la instruistoj" — ĝi estis la unua internacia dokumento, kiu difinis la laborkondiĉojn de la instruistoj.

La celoj de la tago estas altiri ĉies atenton al la stato de la instruistoj en la socio, ilia rolo en edukado kaj evoluigo. La tago estas festata de pli ol 100 ŝtatoj de la mondo.

## Naciaj festoj 
Krom tiu ĉi Internacia tago de instruistoj en diversaj landoj oni festas (ofte pli pompe, ol tiun ĉi) diversdatajn naciajn tagojn de instruistoj. Pli detale legu en la artikolo Tago de instruisto.

## Eksteraj ligiloj 
* La teksto de la rekomendo pri la stato de la instruistoj (angle)
* Paĝo de la organizo "Education International" pri la Internacia tago de la instruistoj 

Kategorio:Internaciaj tagoj
Kategorio:Edukado
Kategorio:Instruado
Lüsslingen

**Lüsslingen** estis politika komunumo kaj ekde la 1-a de januaro 2013 parto de la nova en la nova komunumo Lüsslingen-Nennigkofen de la Distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno en Svislando. Ĝi havis 516 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Lüsslingen situas je alteco de 439 m super marnivelo, 3 km sudokcidente de la kantona ĉefurbo Soloturno (germane Solothurn). La vilaĝo troviĝas je la suda rando de la ebena valo de la rivero Aro kiu formas la sudan komunumlimon, piede la la monto "Bucheggberg". La teritorio de la iama komunumo etendiĝas sur areo de 3,19 km², de kiuj 26,65% estas kovritaj de arbaro, 55,17% servas por agrikulturo kaj 12,54% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La iama komunumo limis en nordo al Bellach, en oriento al Biberist, en sudo al Lohn-Ammannsegg kaj Lüterkofen-Ichertswil, kaj en okcidento al Nennigkofen kaj Selzach.

## Loĝantaro 
Lüsslingen en 2007 havis 507 loĝantojn kaj apartenis al la malgrandaj komunumoj de la kantono Soloturno. 94,4 % de la loĝantoj estas german-lingvaj, 1,6 % alban-lingvaj kaj 1,1 % arab-lingvaj (stato 2000).

## Trafiko 
La 4-an de decembro 1876 estis inaŭgurita la fervojlinio de Soloturno al Lyss, kiu posedis stacidomon en Lüsslingen. Intertempe la fervojlinio ne plu funkcias por la personotrafiko kaj la trajnlinio estis anstataŭigita per poŝtaŭtolinio.

La iama komunumo disponas pri aliro al la nacia aŭtoŝoseo A5 de Bielo al Soloturno, kiu pasas tra ĝia teritorio.

## Historio 
La unua skriba mencio de la vilaĝo datiĝas de 1251 je la nomo *Luslingen*. Poste troveblas la nom-formoj *Livslingen* (1275), *Lüsselingen* (1343) kaj *Lüsslingen* (1555). La nomo devenas de la malnov-germana persona nomo *Liuzilo* kaj signifas en kombino kun la sufikso *-ingen* "ĉe la homoj aŭ anoj de Liuzilo". De la mezepoko Lüsslingen apartenis al Buchegg, kiu estis parto de la landgrafa teritorio "Kleinburgund". Malsame kiel la aliaj vilaĝoj de Buchegg Lüsslingen en 1391 restis ĉe Berno kaj nur en 1539 post la reformacio transiris al Soloturno.

Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 okazis kuniĝo de la komunumo Lüsslingen kun la najbara komunumo Nennigkofen. La nova komunumo nomiĝas Lüsslingen-Nennigkofen.

## Vidindaĵoj 
La preĝejo Sankta Mikaelo laŭ elfosaĵoj estis fondita en la frua mezepoko. La hodiaŭan konstruaĵon oni starigis en pluraj etapoj inter 1652 kaj 1722.

## Esperanto kaj Ido en Lüsslingen 
Inter Idistoj, sed ankaŭ Esperantistoj Lüsslingen estas konata, ĉar tie ĉi laboris kiel pastro Friedrich Schneeberger (1875-1926, en Lüsslingen de 1907 ĝis sia devigita demisio en 1925), Esperanto-pioniro, kiu en 1908 transiris al Ido kaj funkciigis la "Ido-kontoron" en la pastra domo. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lüsslingen (en la germana)

Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Arasarioj

La **arasarioj** (foje **arakarioj**) estas mezgrandaj tukanoj de la genro ***Pteroglossus***. Ili estas, kiel aliaj tukanoj, tre briplumaj kaj havas enormajn kolorajn bekojn.

Ĉiu specio estas ĉefe de fruktomanĝuloj, sed ili manĝas ankaŭ insektojn kaj aliajn etajn predojn. Ili estas arboremaj kaj nestumas en arbotruoj, kie la ino demetas 2 al 4 blankajn ovojn. Ili estas loĝantaj reproduktuloj kaj ne migras.

La arasarioj estas nekutimaj inter tukanoj pro tio, ke ili ripozas socie tra la tuta jaro, laŭ grupoj de ĝis ses plenkreskuloj kaj zorgas la idaron kune dormante en la sama arbotruo kun la vostoj super la dorsoj.

La iskonocera aŭ porbirda Laŭso *Austrophilopterus cancellosus* oni supozas, ke parazitas ĉiun specion de *Pteroglossus*. Ties ekzisto estis konfirmita en ĉiu specio escepte la Verda arasario, *Pteroglossus viridis*.(Price & Weckstein 2005)

Unu specio, la distinga Safrantukano, estis iam lokita en la unutipa genro *Baillonius*, sed Kimura *et al.* (2004) pruvis, ke ĝi apartenas al la genro *Pteroglossus*.

## Specilisto 
* Skribarasario, *Pteroglossus inscriptus*
* Verda arasario, *Pteroglossus viridis*
* Ruĝkola arasario, *Pteroglossus bitorquatus*
* Eburbeka arasario, *Pteroglossus azara*
* Brunmakzela arasario, *Pteroglossus mariae*
* Brunorela arasario, *Pteroglossus castanotis*
* Nigrokola arasario, *Pteroglossus aracari*
* Kolumarasario, *Pteroglossus torquatus*
* Fajrbeka arasario, *Pteroglossus frantzii*
* Stribeka arasario, *Pteroglossus sanguineus*
* Helbeka arasario, *Pteroglossus erythropygius*
* Dustria arasario, *Pteroglossus pluricinctus*
* Krispa arasario, *Pteroglossus beauharnaesii*
* Safrantukano, *Pteroglossus bailloni*

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. *Pteroglossus bailloni*. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
* **Price**, Roger D. & **Weckstein**, Jason D. (2005): The genus *Austrophilopterus* Ewing (Phthiraptera: Philopteridae) from toucans, toucanets, and araçaris (Piciformes: Ramphastidae). *Zootaxa* **918**: 1-18. PDF plena teksto

## Eksteraj ligiloj 
* Bildaro 
* Listo de Tukanoj 
* Filmoj  ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Skribarasario

La **Skribarasario** (***Pteroglossus inscriptus***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko. 
## Aspekto
Ĝi estas unu el la plej etaj tukanoj, kaj pezas 130 g kaj estas 29 ĝis 33 cm longa. La nomo devenas el la **bildo de la beko** (granda kiel ĉe ĉiu tukano), ĉar la supra makzelo estas flava kaj la malsupra nigra, sed tiu nigra koloro supreniras al la supra hela makzelo kiel fadenoj kiuj similas skribado. Ankaŭ la bazobeko estas flava markita de nigro. Ankaŭ la ĝenerala koloro estas **nigroflava**, tio estas nigraj dorso kaj vosto kaj flavaj brusto kaj ventro. La pugo estas ruĝa. La kapo estas bruna kun rimarkindaj ĉirkaŭokulaj koloroj, tio estas blua larĝa supraokula strio kun eta ruĝa punkto malantaŭ la nigra okulo. Ĝi estas simila al la Verda arasario,  *Pteroglossus viridis*, el kiu diferenciĝas pro la beka bildo. La voĉo estas laŭta "ta-rát" kaj "ra-ák" "kakaka", kvazaŭ averto de granda alciono. 
## Distribuo
Ĝi troviĝas en du populacioj: nome unu en nordokcidenta Brazilo, Kolombio kaj Ekvadoro  el Amazono kaj Rio Negro al Andoj kaj dua populacio en pli suda, sed okcidenta Brazilo al Bolivio kaj Peruo el Amazono kaj Maranjono kaj al Andoj kaj Mato Grosso kaj supra Rivero Tocantins. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj kaj tre degraditaj arbaroj.

## Subspecioj 
* *Pteroglossus inscriptus humboldti* Wagler, 1827 
* *Pteroglossus inscriptus inscriptus* Swainson, 1822
## Fonto
* BirdLife International 2004.  Pteroglossus inscriptus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.  27a Julio 2007.
Ove Erik Eriksson

**Ove Erik ERIKSON** (O.E. Erikss.) estas svedia fungisto de la ekologia sekcio de la universitato de Umeå  (SE-901 87 Umeå, Svedio).

Kategorio:Svedaj botanikistoj
Kategorio:Fungosciencistoj
Reĝa Societo de Edinburgo

La **Reĝa Societo de Edinburgo** () estas la scienca kaj beletra nacia akademio de Skotlando. Ĝi konsistas el pli ol 1&nbsp;400 membroj, elektitaj de la antaŭaj akademianoj. La membroj de la Societo rajtas aldoni "FRSE" al siaj nomoj ().

[maldekstre|eta|La kovrilo de volumo (1788) de la ĵurnalo *Transactions of the Royal Society of Edinburgh (Transakcioj de la Reĝa Societo de Edinburgo)* . Ĉi tiu estas la eldono kie [James Hutton publikigis sian *Teorio de la Tero* (en)]]
La Societo disdonacas pli ol 1,7 miliono da pundoj ĉiujare. Ĝi cetere organizas konferencojn kaj klopodas por reklamacii sciencon en skotaj lernejoj. Male de plejmultaj sciencaj akademioj de la mondo, la Reĝa Societo de Edinburgo ankaŭ disponas sekcion pri literaturo kaj historio.

## Vidu ankaŭ 
* James Watt

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo 


Kategorio:Edinburgo
Kategorio:Skotlando
Kategorio:Naciaj akademioj
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Britio
Ruĝkola arasario

La **Ruĝkola arasario** aŭ Dukoluma arasario (***Pteroglossus bitorquatus***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp.
## Aspekto
La specio ricevas tiun nomon pro la larĝa **ruĝa bendo** kiu markas fakte ne la kolon sed la bruston. La ventro estas flava kaj kelkaj montras ankaŭ mallarĝan flavan supran bendon inter la brusto kaj la nigra kapo. Ankaŭ estas **duobla kolumo** tie ĉar inter la nigra kapo kaj la nigra dorso estas sufiĉe granda ruĝa nuka areo. La beko (granda kiel ĉe ĉiu tukano) montras helan supran makzelon kaj nigrecan malsupran makzelon.
## Distribuo
Ĝi troviĝas en Bolivio kaj Brazilo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj tre degraditaj arbaroj. La **Ruĝkola arasario** troviĝas en la sudorienta Amazona baseno kaj orienten al la atlantika marbordo de insulo Marajó kaj la ŝtato de Maranjo, Brazilo. La teritorio iras suden de la Amazono nur norde kaj sudoriente de la Rivero Madeira okcidente.

## Listo de subspecioj 
* *Pteroglossus bitorquatus bitorquatus* Vigors, 1826
* *Pteroglossus bitorquatus reichenowi* E. Snethlage, 1907
* *Pteroglossus bitorquatus sturmii* Natterer, 1842
## Fonto
* BirdLife International 2004.  Pteroglossus bitorquatus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Fotaro  VIREO Foto-Alta Rez 
*Foto; Artikolo
Tago de instruisto

**Tago de instruisto** estas la festo, festata en diversaj landoj kun la celo altiri ĉies atenton al la profesio de instruisto kaj al edukado entute. Ofte dum la festo okazas omaĝoj al instruistoj; depende de la kutimoj de diversaj landoj (aŭ eĉ – de apartaj lernejoj) en tiu tago la lecionoj povas okazi kiel kutime, okazi laŭ mallongigita programo aŭ eĉ tute ne okazi. Ne malofte tiu ĉi festo estas festata pli pompe kaj solene, ol la Internacia tago de instruistoj (kiu laŭ la sistemo de la internaciaj tagoj de UNo estas festata la 5-an de oktobro).

## Tago de instruisto en diversaj landoj 
## En aliaj landoj 
En multaj arabaj landoj (ekz., Omano, Sirio, Egiptio, Kataro ktp.) la Tago de instruisto estas festata la 28-an de februaro.

## Vidu ankaŭ 
* Internacia tago de instruistoj de UNESKO

----

Instruistoj
Kategorio:Edukado
Instruistoj
Velika Paladj

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
**Velika Paladj,** ukraine **Велика Паладь,** hungare **Nagypalád** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Velika kaj nagy signifas: granda.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 123 m
* Loĝantaro: 1820
* Poŝtkodo: 90370
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Velika Paladj situas sur ebenaĵo, laŭ rojo nomata Túr, ĉe landlimoj de Rumanio kaj Hungario, fine de sakovojo. Vinohradiv troviĝas 30, Vilok 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 en formo *Palad*. En 1910 loĝis en Nagypalád 1525 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Nagypalád apartenis al Hungara reĝlando, al Szatmár, al distrikto de Szatmárnémeti, poste al Ĉeĥoslovakio. Nagypalád rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Velika Paladj apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Velika Paladj 1824 da homoj, (1773 hungaroj).

Vilaĝservoj estas hungara lernejo, muziklernejo, kulturdomo, uzino pri kudrado.

## Trilanda punkto Garbolc-Velika Paladj-Bercu Nou 
Ĝi naskiĝis post Traktato de Trianon, kiu neniiĝis pro Arbitracioj de Vieno inter 1938-1945. En la hungara parto monumento signas la lokon.

## Vidindaĵo 
* fundamente gotika mezepoka kalvinana preĝejo, en la 18-a jarcento renoviĝis, en 1913 tute rekonstruiĝis, en 1983 renoviĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Eburbeka arasario

La **Eburbeka arasario** aŭ Flavbeka arasario (***Pteroglossus azara***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp.
## Distribuo
Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.
## Aspekto
Kiel plej multaj de tukanoj tiu ĉi specio havas nigran dorson. La kapo, kiel ĉe aliaj arasarioj, estas malhelbruna kun grenatkoloraj nuancoj kaj ĉefe malhelruĝaj nuancoj malantaŭ la okuloj kaj en la nuko. La **brusto estas ruĝa** kaj la **ventro unue nigra kaj sube flava** kun iom da ruĝa limo. La pugo estas ruĝa kaj la beko montras suban makzelon helbrunan kun pli flava bazo kaj pinto kaj **supran makzelon vere eburkoloran** de kie venas la nomo. La supra makzelo montras **dentarecan bordon** kun aspekto de segilo.
## Listo de subspecioj 
* *Pteroglossus azara azara* (Vieillot, 1819)
* *Pteroglossus azara flavirostris* Fraser, 1841
* *Pteroglossus azara mariae* Gould, 1854
## Fonto
* BirdLife International 2004.  Pteroglossus azara.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Mincataj Specioj. 27a Julio 2007.
Silbermann-Sorge-temperado

La **Silbermann-Sorge-temperado** estas meztona agordo. Ĝi nomiĝas laŭ la orgenkonstruisto Gottfried Silbermann (1683-1753) kaj la muzikteoriisto Georg Andreas Sorge (1703-1778). Ĝi plimalgrandigas 11 kvintojn je sesono de la pitagora komo (ĉ. 4 Cendoj). La kvinto G#-Eb estas pliampleksigita je kvin sesonoj (ĉ. 20 Cendoj).

Atente pri tio, ke pura kvinto egalas 702 Cendojn, tio signifas en la vicordo de la kvintocirklo:

Laŭ ĉi tiuj proporcioj oni agordis la orgenon el la metiejo Gottfried Silbermann en Tiefenau (inaŭgurita ĉirkaŭ 1728), kun minimumaj diferencoj ankaŭ tiun en Helbigsdorf, inaŭgurita same en 1728, (Eb: 305.5 Cendojn, G#: 784.5 Cendojn, B: 1090.5 Cendojn) kaj tiu de la kastelkapelo Burgk (Eb: 302 Cendojn, F: 500 Cendojn, Bb: 1000 Cendojn), inaŭgurita en 1743.

## Literaturo 
* Frank-Harald Gress: *Die Orgeln Gottfried Silbermanns*. (Dresden: Michel Sandstein Verl. 2000). ISBN 3-930382-34-2
* Wilhelm Dupont: *Geschichte der musikalischen Temperatur*. (Orgelbau-Fachverlag Rensch, Lauffen/Neckar, Nachdruck 1986 (Erstdruck 1935)). ISBN 3-921848-14-8

Kategorio:Muzika teorio
Kategorio:Agordoj (muziko)
Brunmakzela arasario

La **Brunmakzela arasario** (***Pteroglossus mariae***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. Temas pri specio ege simila al la Eburbeka arasario kaj ofte estis konsiderata kiel subspecio de tiu.
## Aspekto
Kiel plej multaj de tukanoj tiu ĉi specio havas nigran dorson. La kapo, kiel ĉe aliaj arasarioj, estas malhelbruna, sed kun pli **nigra krono** ol la Eburbeka arasario, kaj tie estas eble la plej ĉefa diferencilo. La brusto estas ruĝa kaj la ventro unue nigra kaj sube flava kun iom da ruĝa limo. La pugo estas ruĝa kaj la beko montras suban makzelon helbrunan kun pli flava bazo kaj pinto kaj supran makzelon helflavkoloran. La supra makzelo montras dentarecan bordon kun aspekto de segilo.
## Distribuo
Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo kaj Peruo, kaj pli preciza sude de la Amazono en orienta Peruo kaj okcidenta Brazilo ĝis la Rivero Madeira kaj sude ĝis najbara Bolivio. Estas arborema specio.
## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Pteroglossus mariae.   2006 IUCN Ruĥa Listo de Mincataj Specioj. 27a Julio 2007.

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ferteŝolmaŝ

**Ferteŝolmaŝ,** ukraine **Фертешолмаш,** hungare **Fertősalmás** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv, en municipo de Velika Paladj. Pli frue la ukraina nomo estis **Заболоття** (zabolottja).
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|300px|Pomo, kies nomo troviĝas en nomo de Ferteŝolmaŝ

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 121 m
* Loĝantaro: 1070
* Poŝtkodo: 90371
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Ferteŝolmaŝ situas sur ebenaĵo, laŭ rojo nomata Túr, ĉe limoj de Rumanio kaj Hungario. Vinohradiv troviĝas 36, Vilok 17 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1319 en formo *Almas* (hungare pomoarbarejo). En 1910 loĝis en Fertősalmás 827 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Fertősalmás apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio. Fertősalmás rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Zabolottja apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Ferteŝolmaŝ 1070 da homoj, (989 hungaroj).

Vilaĝservoj estas hungara lernejo, kulturdomo.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1812, turo alkonstruiĝis en 1868
* grekokatolika preĝdomo

== Komunumoj pri *almás* (= poma aŭ pomarbaro) en Hungara reĝlando ==
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin en Bălan (Sălaj)!

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
John Murray

* **John Murray (esploristo)** (ĉ. 1775 - ĉirkaŭ 1807), maristo kaj esploristo de Aŭstralio.
* **John Murray (guberniestro)**, guberniestro de Nov-Jorkio en 1770-1771.
* **John Murray (fotisto)** (1809-1892)
* **John Murray (oceanografo)** (1841-1914)
* **John Murray (esperantisto)** (?-1906)
* **John Murray (teologo)** (1741-1815)
* **John Murray (teologo)** (1898-1975)
* **John Murray (verkisto)**
* **John Murray (eldonisto)**
* **John Murray (4-a grafo de Dunmore)**
Matijovo

**Matijovo,** ukraine **Матійово,** ruse **Матиево,** (matijevo) hungare **Mátyfalva** [matjfalva] estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv, en municipo de Pidvinogradiv.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 121 m
* Loĝantaro: 1070
* Poŝtkodo: 90326
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Matijovo situas sur ebenaĵo. Vinohradiv troviĝas 8 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1326 en formo *Magfolua*. En 1910 loĝis en Mátyfalva 567 da homoj, plejparte hungaroj. Ĝis 1920 Mátyfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. Baldaŭe la regiono rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Matijevo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Matijovo 1079 da homoj, (715 hungaroj).

Vilaĝservoj estas ukrainlingva lernejo, infanĝardeno.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 15-a jarcento, en 1792 kaj en 1890 trakonstruiĝis, turo alkonstruiĝis en 1935
* greko-katolika preĝejo

## Famuloj 
* en la iama Mátyfalva naskiĝis hungara pianisto Imre Székely

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Nevetlenfolu

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio

**Nevetlenfolu,** ukraine **Неветленфолу,** hungare **Nevetlenfalu,** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. La historia hungara nomo estis *Gyakfalva*, la ukraina *Djakovo*. Ankoraŭ 4 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 124 m
* Loĝantaro: 1630
* Poŝtkodo: 90365
* Telefonprefikso: 3146
* Aŭtokodo:

## Situo 
Nevetlenfolu situas sur ebenaĵo, laŭ la rumana landolimo (kun grava voja kaj fervoja trapasejo; kontraŭe troviĝas Halmi), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉop-Satu Mare. Vinohradiv troviĝas 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1380 en formo *Gyakhaza*. En 1900 loĝis en Nevetlenfalu 503 da homoj, (499 hungaroj). Ĝis 1920 Nevetlenfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio. Tiam la vilaĝo trovis sin laŭ rumana-ĉeĥa limo. Nevetlenfalu rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis hungarojn al la gulago. Ekde 1945 Djakovo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 1999 loĝis en Nevetlenfolu 1620 da homoj, plejparte hungaroj.

Vilaĝservoj estas hungara baz- kaj mezlernejo, kulturdomo.

## Vidindaĵoj 
* katolika mezepoka preĝejo
* kalvinana preĝejo de 1910
* monumento pri viktimoj de 1992

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Nigrokola arasario

La **Nigrokola arasario** (***Pteroglossus aracari***) estas mezgranda kaj kolora birdo el la familio de la Ramfastedoj kaj ordo de Pegoformaj de Sudameriko, kiu enhavas la tukanojn, tukanetojn, arasariojn, ktp. Temas pri specio simila al la Brunorela arasario sed tiu ĉi estas pli nigra.

## Aspekto 
eta|maldekstra|250px|Montrante la korpajn kolorojn
Estas tukano kun tre granda beko kiel ĉe la aliaj tukanoj. La okulo estas nigra kaj ĉirkaŭ la okulo ne estas nuda haŭtaĵo kiel ĉe aliaj arasarioj. La **kapo, gorĝo kaj dorso estas tre nigraj** sen markoj. Estas bruno ankaŭ en plumoj kovrantaj la supraj kruroj. La pugo estas ruĝa kiel ĉe aliaj arasarioj. La brusto kaj la ventro estas flavaj, sed separitaj de iom **larĝa ruĝa bendo** pli larĝa ambaŭflanke. Krome en la centro de la brusto estas iom da ruĝeca nuanco. La beko estas nigra en suba makzelo kaj blanka en la supra makzelo. Kaj finfine kvankam la segila bordo inter ambaŭ makzeloj montras segilecajn “dentojn”.

## Distribuo 
Ĝi troviĝas en du populacioj: nome unua en norda Brazilo el Baia al la Gujanoj, Franca Gujano, Gujano, Surinamo kaj okcidenta Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika humida arbaro de malaltaj teroj kaj tre degraditaj arbaroj.

## Listo de subspecioj 
* *Pteroglossus aracari aracari* (Linnaeus, 1758)
* *Pteroglossus aracari atricollis* (Statius Muller, 1776)
* *Pteroglossus aracari vergens* Griscom & Greenway, 1937

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Pteroglossus aracari. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Mincataj Specioj. 27a Julio 2007.

Kategorio:Pegoformaj
Kategorio:Tukanoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Verda Kojno

**Verda Kojno** () estis historia ukraina nomo de la suda teritorio en la Fora Oriento de la Rusia Imperio (nun Amura provinco, Transbajkala regiono, Ĉemara regiono, Saĥalena provinco kaj Ĥabarovska regiono). *Kojno* estis la vorto, kiun ukrainoj uzis por nomi kolonizitan teron en la regionoj, kien ili amasa transloĝiĝis: estis ankaŭ konata, ekzemple, Griza Kojno (en Okcidenta Siberio kaj Norda Kazaĥio).

Laŭ diversaj pritaksoj, komence de la 20-a jarcento inter la novaj loĝantoj de la Ĉemara provinco (nunaj Kamĉatko, Ĥabarovska kaj Ĉemara regionoj) estis 70-80% da ukrainoj.

La 24-an de junio 1917 en Nikolsk-Ussurijskij okazis la Unua Tutukraina Kunveno de Fora Oriento, kiu i. a. formulis bezonon de ukrainlingva edukado en la regiono kaj postulis de la Portempa Registaro de Rusio aŭtonomion.

En la daŭro de la interna milito, ĝis starigo de la soveta potenco en la tuta azia parto de Rusio, en Fora Oriento ekzistis (inter la aliaj) la ukraina ŝtato *Verda Kojno*.

## Eksteraj ligiloj 
* Мамай А. С., к.и.н. За Сибирью, где солнце всходит, или почему не состоялась в Зеленом Клине вторая Украина
* Ефименко А., к.ф.н. Сибирская Украина: несостоявшийся альянс Дальневосточные «самостийники» и колчаковская контрразведка. // журнал «Родина», 2006, № 7
* Курас Л. В. Украинская этническая группировка в Харбине 
* Черномаз В. А. Украинцы Приморья: прошлое и настоящее
* Украинцы на Дальнем Востоке http://referat-bank.ru/subject54/article41.html 
* Украинское национальное движение на Дальнем Востоке. канд.диссертация. Москва, 2005 г. http://planetadisser.com/see/dis_86902.html 

### Historiaj dokumentoj 
* Telegramo al Moskvo kun informo pri aresto de la Ĉeamura ukraina parlamento. 25-a de decembro 1922 

Kategorio:Landoj devenantaj de la Rusia Imperio
Kategorio:Historio de Siberio
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Ukrainoj en Rusio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1917
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1922
Nicolas Flamel

**Nicolas FLAMEL**, literumita foje ankaŭ *Nicholas Flamel* (naskiĝis verŝajne dum 1330 en Pontoise, Francio; mortis ĉirkaŭ la jaro 1413, laŭtradicia mortojaro 1418, aŭ - vidu sube - tute ne, en Parizo) estis sukcesa franca verkisto, komercisto de manuskriptoj kaj eble nemoveblaĵoj, kiu postmorte famiĝis kiel alkemiisto. Laŭlegende li trovis la ŝtonon de la saĝuloj kaj pere de ĝi iĝis senmorta.
[eta|250px|Nicolas Flamel (genuanta dekstre) kaj lia edzino Pernelle (maldekstre), laŭ pentraĵo en la [volbo de la tombejo *Cimetière des Innocents* en Parizo, fine de la 15-a jarcento]]

## Vivo kaj verko 
eta|180px|maldekstra|*Auberge Nicolas Flamel, Rue de Montmorency 51* - la eksa loĝdomo de Nicolas Flamel el la jaro 1407
Flamel devenis el malriĉa juda familio, kies anoj perforte estis devigitaj iĝi adeptoj de katolikismo. Ĉe sia patro li lernis la metion kopii manuskriptojn, kaj edukiĝis ĉe benediktanaj monaĥoj. Krom la hebrea kaj franca lingvoj li ankaŭ regis la latinan. Ekde la jaro 1355 li estis edziniĝinta al la vidvino Perronelle (Pernelle). En Parizo li laboris unue kiel skribisto, kaj kun sia edzino havis malgrandan manuskripto-vendejon apud la preĝejo *Saint-Jacques-de-la-Boucherie*. En la proksimeco li krome instalis metiejon kaj tie produktis valorajn manuskriptojn. Iom post iom li atingis signifan riĉon, per kiu li financis multnombrajn fondaĵojn por preĝejoj, malsanulejoj kaj manĝejoj por malriĉuloj.

La eksa loĝdomo de Nicolas Flamel el la jaro 1407 en la strato *Rue de Montmorency 51* nuntempe estas inter la plej malnovaj konservitaj domoj de Parizo.

 

## En populara kulturo 
Kiel literatura figuro li aperas en pluraj verkoj de fikcio, ekz-e en *Hari Poter kaj la Ŝtono de la Saĝuloj*.

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Alkemio
Kategorio:Magio
Kategorio:Literaturaj roluloj
Kategorio:Fikciaj senmortuloj
Kategorio:Roluloj en verkoj pri Harry Potter
SCIB

**SCIB** aŭ **SCiB** (el la angla *Super Charge Ion Battery*) estas rapid-ŝargebla akumulatoro, planita por reŝargo al 90% ene de 10 minutoj. LA prototipo estis prezentita jam en marto de 2005, sed la evoluigo ĝis seria produktado daŭris ĝis marto de 2008.

La novan akumulatoron evoluigis la entrepreno Toshiba kaj tiu akumulatoro povas elteni 5-6.000 reŝargan ciklon kaj estas pli rapide reŝargebla ol klasika litia-jona baterio.

La SCiB-pilo havas la povuman denson (W/kg) de 67&nbsp;Wh/kg, kiu situas inter povumo de tradicia Ni-MH- kaj Litia-jonaj akumulatoroj. Ĉe  SCiB okazas nur eta kapacita perdo ĉe malalta temperaturo. Dum la kapacito de kutimaj Li-jonaj kaj Ni-MH-akumulatoroj rapide falas sub 0&nbsp;°C kaj sub  −20&nbsp;°C havas la povumon de 30 %, SCiB rezervas kapaciton sub −30&nbsp;°C en ĉ. 85 %.

La standarda SCiB-pilo havas la nomtension de 2,4&nbsp;V kaj kapaciton de 4,2&nbsp;Ah. Per iu materialo (nun komerca sekreto) Toshiba atingis kontrolon de temperaturo kaj tensio en ĉiu ĉelo kaj ili eltenas kurentoforton de ĝis 50 amperoj. 

La diametro de la pilo estas ĉ. 62×95×13&nbsp;mm³ kaj pezas ĉ. 150&nbsp;gramojn. La el tio muntita standarda SCiB-akumulatoro kun nomtensio de 24&nbsp;V grandas 100×300×45&nbsp;mm³ kaj pezas 2&nbsp;kg. 

Oni volas uzi la akumulatoron en industrio.

SCiB estis publike prezentita komence de oktobro 2008.

## Vidu ankaŭ 
*litia-polimera akumulatoro

Kategorio:Elektra energio
Pidvinogradiv

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160px|Distrikto Vinohradiv en Transkarpata provinco
**Pidvinogradiv** (,  (podvinogradov), rutene **Ардовиць/Ардув** (ardovic / Arduv),, ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ankoraŭ 3 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 130 m
* Loĝantaro: 4380
* Poŝtkodo: 90325
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Pidvinogradiv situas sur ebenaĵo. Vinohradiv troviĝas 5 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1295 en formo *Ordov*. En 1910 loĝis en Szőlősvégardó 1141 da homoj, (hungaroj en majoritato, rutenoj en minoritato). Ĝis 1920 Szőlősvégardó apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Nagyszőlős, poste al Ĉeĥoslovakio. Baldaŭ Szőlősvégardó rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 1945 Podvinogradov apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Skota Oceanografia Laboratorio

La **Skota Oceanografia Laboratorio** (angle *Scottish Oceanographical Laboratory*) estis fondita en 1906 de la skota esploristo kaj oceanografo William Speirs Bruce, kiu plurfoje vojaĝis tra antarktaj kaj arktaj regionoj kaj estris la Skotan Nacian Antarktan Ekspedicion (SNAE, 1902-04). Bruce origine intencis studadi medicinon en la universitato de Edinburgo, sed poste dediĉis sin al naturaj sciencoj, tiel fariĝante renomita polusa sciencisto. La laboratorio, establita en Edinburgo en konstruaĵo de la strato Nicolson, estis taŭga loko por grupigi la variajn botanikajn, biologiajn, zoologiajn kaj geologiajn specimenojn kolektitajn de Bruce. Tie cetere preparis Bruce sian raporton pri la sciencaj rezultoj de la SNAE.

Bruce unue ambiciis aliformi la laboratorion en Skotan Nacian Oceanografian Instituton. Okazis kunveniĝo en majo 1914 pri tiu projekto, kaj la propono estis subtenita de sufiĉe multaj skotaj sciencistoj. Organizkomitato estis establita, sed la afero estis forgesita pro la komenco de la Unua mondmilito. En 1919, pro manko de mono kaj ekdifektiĝanta sano, Bruce devis fermi la laboratorion. La variaj specimenoj, libroj kaj aliaĵoj estis disdonitaj interalie al la universitato de Edinburgo kaj al la Reĝa Skota Geografia Societo.

## Fontoj 
*Speak, Peter: *William Speirs Bruce, Polar Explorer and Scottish Nationalist* National Museums of Scotland, Edinburgh 2003 ISBN 1-901663-71-X

Kategorio:Oceanografio
Kategorio:Laboratorioj
Kensington Gardens

dekstra|eta|250px|Panoramo el la lageto *Long Water* ĝis la palaco Kensington.
eta|dekstra|300px|Albert Memorial
**Kensington Gardens** (esperante "Ĝardenoj Kensington"), malnovtempe la privataj ĝardenoj de la palaco Kensington, estas ĝardena parko de Londono. Ĝi situas tuj okcidente de Hyde Park. La plej granda parto de Kensington Gardens situas en la kvartalo Westminster, sed eta okcidenta fragmento situas en la kvartalo Kensington kaj Chelsea. Ĝi etendiĝas sur proksimume 1,1 km².

La surfacoj de Kensington Gardens, Hyde Park, Green Park kaj St. James's Park kunkune formas preskaŭ seninterrompan verdan promenejon kore de Londono, inter Kensington kaj Westminster.

En Kensington Gardens situas la Albert Memorial, komisiita de Reĝino Viktorino memore de sia edzo Princo Albert de Saxe-Coburg-Gotha kaj la Galerio Serpentine.

Kategorio:Parkoj aŭ ĝardenoj de Londono
Kategorio:Westminster
Balenŝipo

[eta|200px|dekstra|Vapormotora balenŝipo el [Sept-Îles (Kebekio), ĉirkaŭ la jaro 1900.]]
**Balenŝipo** estas ĝenro de ŝipo, specife ekipita por balenkaptado, kaj preparado de la kaptitaj balenoj. La unuaj ŝipoj ekskluzive dediĉitaj al la serĉado kaj kapto de balenoj aperis en la 16-a jarcento.

Malnovtempe, balenkaptistoj transportis la kaptitajn balenojn al surtera balenstacio aŭ manufakturo. Poste, danke al teknologia progreso, ili ekis alporti balenojn rekte al manufakturŝipoj meze de la oceanoj.

Kategorio:Ŝipspecoj
Rudolf Fischer (apartigilo)

# Rudolf Fischer (1908-2001) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista, patro de Heinz Fischer, aŭstra prezidento ekde 2004.
# Rudolf-Josef Fischer (n. en 1944), esperantisto, informadikisto kaj lingvisto,  estis inter 2007 kaj 2013 prezidanto de Germana Esperanto-Asocio. Li estas edzo de esperantista edzino kaj kreskigis tri denaskajn esperantistojn.
Troon

**Troon** (), estas urbo lokita en Skotlando, pli precize en South Ayrshire. Ĝi situas ĉe la Firth of Clyde kaj ĉe la okcidenta marbordo de Skotlando, proksimume dek kilometrojn norde de Ayr kaj kvin kilometrojn nordokcidente de la internacia flughaveno Glasgow Prestwick. El Troon videblas la insulo Arran. La urbo cetere estas aktiva haveno, kun kargoŝipoj kaj pasaĝerŝipoj (al Larne kaj Campbeltown).

Laŭ la stato de  en la urbo vivis . Laŭ la censo de 2001, la loĝantaro de Troon (neinkluzive de la proksima vilaĝo Loans, sed inkluzive de la kvartalo Barassie) estis ĉirkaŭ 14&nbsp;766 homoj. Troon famas pri sia granda golfejo, la Royal Troon, kiu gastigas gravan ĉiujaran ĉampionadon.

## Eksteraj ligiloj 
*  www.welcometotroon.uk.com

Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Urboj de Skotlando
Arci Esperanto

**Arci Esperanto** kreiĝis en 2006 kiel nova rondo de la itala asocio ARCI kaj nova asocio kiu okupiĝas pri Esperanto kaj ĝia disvastigo, valorigo kaj enprofundiĝo ene de la kulturo kiu estas kulturo de Arci.

Ĝi estas organizanto de la 82-a kongreso de Sennacieca Asocio Tutmonda okazinta inter la 18-a kaj 25-a de julio 2009 en Milano.

## Celo 
Arci Esperanto volas konigi la lingvon Esperanto kiel lingvon de paco kaj ekzalti ĉiujn kapablojn egalecajn de ĝi. Pro tio ĝi konstituiĝis en Arci Rondo kaj volonte aliĝas al ĉiuj tiaj iniciatoj kaj movadoj kiuj povos kontribui al la kresko homa, kultura kaj solidara.

Arci Esperanto sin mem priskribas tiel:
*Oni ne povas difini kulturan planon de Arci-rondo sen diri kio estas hodiaŭ Arci: asocio por aktiva solidareco inter siaj membroj kaj ne nur. La mutualismo de la frua dudeka jarcento trovas en Arci la spacon por esprimiĝi, por ebligi al la personoj farti bone, kune kreski kaj ludi, kune serĉi la plej taŭgajn rimedojn por malkovri novajn padojn kaj stratojn. Ĉion ĉi ni havas en nia menso kiam ni kunvenas kun tutmondaj gekompanoj parolantaj Esperante: ankoraŭfoje, post 120 jaroj, ni volas porti tiun ĉi homan historion en la plurfacetan mondon de Arci kaj de Italio.*

*Ĉu ni sukcesos plenumi nian taskon? Ĉu ni povos respondi jese nur se iam ĉiuj parolos Esperanton kiel duan lingvon? Ni opinias ke ne – eĉ se, kiel Esperantistoj, ni certe ne povus tion rifuzi. Ĉiukaze ni volas ĉeesti, ni volas kontribui al bela asocia historio kaj en ĝia kadro ree proponi tiun ĉi lingvon, vigle vivantan, ebligantan al ĉiuj homoj – vere al ĉiuj ! – egalrajtan komunikadon.*

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de ARCI Esperanto, arkivigita en oktobro 2008 ()
* artikolo pri la SAT-kongreso de 2009 ()

## Fonto 
La Itala socialismo kaj Esperanto, 2008, eldonita de Eldona Fako Kooperativa de SAT kunlabore kun Arci Esperanto, p73-74.

Kategorio:Politikaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Italaj Esperanto-asocioj
Preĝo de Sereneco

[eta|250ra|"AA" - emblemo de [Alkoholuloj Anonimaj]]

**Preĝo de Sereneco** estas vulgara nomo por originale sennoma preĝo. La preĝo estas alprenita de Alkoholuloj Anonimaj kaj aliaj dek-du-paŝaj programoj. Ĝi konsistas en la komenca parto de preĝo, kies aŭtoreco estas atribuata al Reinhold Niebuhr.

## Teksto 
### Esperante 

Dio mia,
Donu al mi la serenon
Akcepti
Kion mi ne povas ŝanĝi,
La kuraĝon
Ŝanĝi kion mi povas ŝanĝi,
Kaj la saĝecon
Koni la diferencon.

### France 

Mon Dieu,
Donnez-moi la sérénité
D'accepter
Les choses que je ne puis changer,
Le courage
De changer les choses que je peux,
Et la sagesse
D'en connaître la différence.

### Angle 
Originala versio de R. Niebuhr

God,
Grant me the serenity
To accept
The things I cannot change,
The courage
To change the things I can,
And the wisdom
To know the difference.

### Latine 
"Deus, dona mihi serenitatem accipere res quae non possum, fortitudinem mutare res quae possum, atque sapientiam differentiam cognoscere"

### Hispane 

Dios,
concédeme la serenidad
para aceptar
las cosas que no puedo cambiar,
el coraje
para cambiar las que puedo cambiar,
y la sabiduría
para distinguir unas de otras.

Kategorio:Preĝoj
Novoselicja (Vinohradiv)

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio

**Novoselicja,** ukraine **Новоселиця,** ruse **Новоселица** (novoselica), hungare **Sósfalu,** rumane **Dumbrava** estas iama minvilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv. Ĝis 1899 la oficiala nomo estis *Sós-Ujfalu*.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 313 m
* Loĝantaro: 1430
* Poŝtkodo: 90341
* Telefonprefikso: 3143
* Aŭtokodo:

## Situo 
Novoselicja situas en valo de rojo. Vinohradiv troviĝas 17, Koropevo 8 km-ojn.

## Historio 
Nova setlejo - tiam nomata *Csarnatőújfalu* - fondiĝis apud tiama vilaĝo *Csarnatő* en 1372. Oni longe minis tie salon. En 1910 loĝis en Sósfalu 558 da homoj, rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato. Ĝis 1920 Sósfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Ugocsa, al distrikto de Halmi, poste al Ĉeĥoslovakio. Ekde 1945 Novoselica apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en Novoselicja 2170 da homoj, (1770 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* greko-katolika preĝejo el la 17-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Regiono Cacheu

**Cacheu** estas administra regiono en la okcidenta parto de Gvineo Bisaŭa. La ĉefurbo nomiĝas Cacheu. Norde ĝi havas limon kun Senegalio, okcidente estas la Atlantiko, sude la regiono Biombo) kaj oriente la regiono Oio. La surfaco estas proksimume 5175 kvadratkilometroj kaj laŭ la stato de la jaro 2004 en la regiono vivis ĉ. 165 000 loĝantoj.

Historie temas pri la regiono kie unue la portugaloj kontaktis kun la lokanoj cele al plibonigo de komercaj rilatoj. Poste venis la setligo por akiri krudajn materialojn kaj ĉefe sklavojn, kaj ankoraŭ pli poste la konsidero de kolonio ene de la Portugala Imperio.

La regiono Cacheu dividiĝas al 6 sektoroj:
* Bigene
* Bula
* Cacheu
* Caio
* Canghungo
* Sao Domingos

Kategorio:Regionoj de Gvineo Bisaŭa