Sommergewinn

**Sommergewinn** (laŭlitere *Venkinta Somero*) estas granda printempbonveniga festo en Germanujo; ĝi festatas en Eisenach antaŭ la kvara dimanĉo de karesmo. De decembro 2016 ĝi estas nemateria mondheredaĵo de Unesko.

## Historio 
Jam dum la antaŭkristanisma epoko oni konis la kutimon de publika vintro-forpelo kaj somero-malforpelo: eble tio referencas paganajn festojn de novjarkomenco, estantajn tre popularaj ekz. en slavaj landoj. Mezepoke jam oni rulis brulantajn pajlo-pupojn disde montoj tra la ankoraŭ kulturotaj agroj alvale. Tiam viroj provis kapti la fajron por uzi ĝin kuireje. Laŭlegende fantomoj tiumaniere el la kamentuboj foriru. Fine oni starigis sur la foirejo de Eisenach ornamitan abion. 

 
La unua mencio de nia festo estis en la 13-a jarcento kaj ĝuis regulan okazigon disde la 15-a jarcento (laŭdire). En 1704 unuafoje legeblas la germana nomo *Sommergewinn* en la urba kroniko de Johann Michael Koch (1704). Lulilo geografia estas la kvartalo *Georgenvorstadt* proksime de la envala padego *Ehrensteig*: sekve multaj poemoj konas vortojn tipajn por ĉi kvartalo. Post diligenta preparo, klubanoj de *Weststädtischer Bezirksverein* organizis en la 25.4.1897 la unuan procesion. Ĝi okazis sur la strato *Katharinenstraße* oriente de la urbokerno kun fina festo. Post eksplodo de la Unua Mondmilito ĉesis la festado por la daŭro de ne tute unu jardeko.

Dum la 1920-aj jaroj antaŭfestaj eventoj partopreneblis ekz. en la gastejo Stern. Teatraĵon kun la titolo *Sommers Wettstreit mit dem Winter* verkis la instruistino Auguste Möder (1830–1897). Post la premiero de *Miele* de Fritz Reinhardt (marto 1931) populariĝis la festaj figuroj *Henner* kaj *Frieder* (rolulis ilin la aktoroj Albert Fehr kaj Kurt Hesse. Post intencita ideologigo de ĉi festo fare de la nazioj, ĝi ne okazis dum la kaj post la Dua Mondmilito. Nur en 1950 la tuto rekomenciĝis; de 1954 pli kaj pli gravis teme ankaŭ historio kaj kulturo. Ekde 1967 oni festas sur la centra placo antaŭ Georgo-kirko; kulmino estas ĉiam la disputo inter s-ino Sunna kaj s-ro Winter. En 1974 oni komencis elpensi ĉiujare novan moton. 

En 1985 estis la inaŭguro de Sommergewinn-monumento kreita fare de Günther Laufer starante antaŭ la enirejo de la Municipa biblioteko. Pro (politikaj) kvereloj ne okazis *Sommergewinn* en 1990. En 2020 kaj 2021 la kronvirusa pandemio malebligis festadon. En 1992 estiĝis amikara societo *Sommergewinnszunft Eisenach* kies anoj ĉefrespondecis pri glata kaj gaja festofaro.

## Simbolaro
### Doma dekoracio 
Iam en la Georga Antaŭurbo ĉion dekoraciis verdaj abi-branĉoj kun  buntaj rubandoj. En la 1950-aj jaroj estiĝis krepaj paperdekoracioj laŭlonge de la stratoj *Frankfurter Straße*, *Ehrensteig* kaj *Katharinenstraße*. Tion ĉi de la 1990-aj jaroj kopiis ne nur aliloke loĝantaj eisenach-anoj sed eĉ anoj de aliaj urboj. 

### Suno kaj Vintro 
La ĉesanta vintro estas simboligita per *s-ro Winter* (fonto estas la mitologia Glacireĝo) kiun parole atakas *s-ro Sunna* (la Suno): ĉi lasta ja venkos post fina disputo okazanta sur la centra foirejo antaŭ Georgo-kirko. Post malvenko de Winter forbruligas pupegon el pajlo. 

### Koko, ovo kaj breco 
Kromaj simboloj estas koko (kiel anoncanto de la lumo kaj de la tagiĝo), kokina ovo kun junkoj (kiel bildo de fekundeco) kaj breco (kiel signo de porĉiama ŝanĝiĝeco de la sezonoj). La unua menco pri ovoj kun ornamaj junkoj datas de 1823. Tiukunteksto naskiĝis la frapfrazo de la Sommergewinn-gildanoj *Gut Ei und Kikeriki!* (bonajn ovojn kaj kokerikon). 

### Fajra rado 
Ne forgesendas la fajraj radoj: similon oni flegas eĉ hodiaŭ en Lügde.

## Originaluloj
El tiaj tradicioj naskiĝis serioj de originaluloj. La plej malnovaj estas *Henner*  kaj  *Frieder*, pro ke jam fine de la 19-a jarcento baloj pri ili popularis en la tuta urbo. La surloka karikaturisto Paul Hempe en 1928 desegnis ilin kaj en 1931 ili havis sian surscenejan premieron en la komedio *Miele*. Pli malnovaj personoj estas Mäxer (e 1964), onklino Friedda (1971) kaj Mike (1974; filo de Mäxer). Onklino Friedda ricevis en 1989 la amikinon Minchen. La plej novaj familianoj nomiĝas Schorsch kaj Hermine (de 2002), idoj de Friedda. 
## Literaturo 
* Scholz, Martin kaj Lorenz, Reinhard: *Kulturkonzeption der Stadt Eisenach 2003–2020*, stato en oktobro 2003, p. 176 ss.
* Küster, Jürgen: *Wörterbuch der Feste und Bräuche im Jahreslauf. Eine Einführung in den Festkalender,* 1985, p. 44
* Anne kaj Jochen Wiesigel: *Feste und Bräuche in Thüringen,* Verlagshaus Thüringen, Erfurto 1994, p. 30 ss., ISBN 3-86087-080-7

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo

## Notoj 
Kategorio:Printempo
Kategorio:Festoj en Turingio
Kategorio:Eisenach
Kategorio:Nemateria kultura heredaĵo de Unesko