open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acered

**Acered** [azeRED] estas municipo de Hispanio, en la nordokcidento de la komarko Daroka Kamparo kies ĉefurbo estas Daroko mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

## Geografio 
eta|maldekstre|350px|Panoramo.
Acered estas municipa teritorio en la nordokcidento de la komarko Daroka Kamparo. Ĝi estas alirebla el la provinca ĉefurbo laŭ la ŝoseo N-II kaj eliro de 25 km sudoriente de Calatayud laŭ ŝoseo N-234, kaj nova devojiĝo en Morata de Jiloca al loka ŝoseo, inter montaroj Pardos kaj Atea.

La loĝloko Acered mem estas je 107 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 835 msm. Ĝi estas tute inter Atea oriente, Alarba norde kaj Cubel sude.

## Historio 
eta|maldekstre|250px|Preĝejo.
eta|maldekstre|250px|Ermitejo.
La araba pasinteco de la loko estas atestita de la loknomo *Acered* devena de la araba السراط (al-sirāṭ) «la vojo»,​ termino siavice devena de la latina *stratum*.​ Pro fonetika evoluo eble la lokanoj prononcis aṣṣirēṭ, de kie devenas la aktuala nomo. La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Acered kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 140 loĝantoj. Evidente elmigrado foriris al industriaj areoj kiel Zaragozo, Daroko kaj Karinjeno.

## Aktualo 
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), forstado kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Montriĝas grapoloj en la municipaj blazono kaj flago. Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo, ermitejo kaj naturaj lokoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
Imre Rajczy

**Imre Rajczy** [rajci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rajczy Imre** estis hungara skermisto (sabristo), olimpiano, olimpika ĉampiono, trejnisto, ministeria oficisto. Lia origina familia nomo estis *Rasztovich* [rastoviĉ] ĝis 1935.

Imre Rajczy naskiĝis la  en Szombathely, li mortis la  en Bonaero.

## Biografio 
Imre Rajczy maturiĝis en premonstrata gimnazio en sia naskiĝurbo en 1929, li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1935. Post la diplomo li laboris en ministerio. En 1945 li migris al Argentino, ĉar la proksimiĝanta socialismo forigis la tiuspecajn postenulojn. En Bonaero inter 1956-1966 li havis altan postenon en firmao.

Li edziĝis en 1937, lia edzino naskis 2 gefilojn. Li ricevis hungarajn premiojn inter 1935-1943, po unu germanan kaj bulgaran premiojn en 1944.

## Sporta kariero 
En sia aĝo 15 li komencis skermi. Inter 1933-1939 li estis membro de la hungara nacia teamo, en 1937 li estis hungara ĉampiono individue. Li estis olimpiano en la Somera Olimpiko 1936 kun ora medalo teame. En Bonaero li estis trejnisto jardekon.  

## Memorigiloj 
memortabulo en Szombathely (2001)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hungario en la Somera Olimpiko 1936

Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Argentinaj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungardevenaj argentinanoj
Jaraba

**Jaraba** [ĥaRAba] estas municipo de Hispanio, en la sudo de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

## Geografio 
Jaraba estas municipa teritorio en la sudo de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas inter Calmarza kaj Ibdes. La municipa teritorio limas ankaŭ kun Cetina kaj Campillo de Aragón. Ĝi estas borde de la rivero Mesa, kiu ricevas grandan parton de sia akvokvanto el nombraj fontoj kiuj venas al la rivero. La medio de Jaraba estas karakteriza pro la granda kanjono kiun la rivero Mesa ĉizas al Calmarza, kreante serion de imponaj ruĝaj muregoj de kalkoŝtono. Same karakteraj estas pinaroj kaj ĉeriveraj arbaroj en malsekaj zonoj, kaj stepoj kun anzinoj, juniperoj, kaj odorplantoj en sekaj zonoj.

La loĝloko Jaraba mem estas je 131 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 767 msm en la Iberia Sistemo, en la baseno de la rivero Piedra, proksime al la limo kun la provinco Gvadalaĥaro. Ĝi estas inter Ibdes nordoriente kaj Calmarza sudokcidente jam sur la limo kun la provinco Gvadalaĥaro.

## Historio 
La loko jam ekzistis en araba epoko, kiel pruvas la araba etimologio de la loknomo *Jaraba* el شرابة, ŠARÃBA, ŠARÃB (sama deveno en hispanlingva *jarabe* (siropo), sed kun signifo trinkaĵo), reference al abundo de termaj kaj kuracaj akvoj. La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a, kiu lasis la areon al la templanoj.

Historie la loko vivtenis sin aparte kiel banloko.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Campillo de Jaraba kie oni malaltiĝis el 846 loĝantoj en 1950 ĝis nunaj 282 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

## Aktualo 
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), forstado kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo. Aparta loka enspezo venas de la tri banlokoj, kaj du akvofabrikoj.

Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo kaj rokpentraĵoj; viro, virino kaj du cervoj. Estas interesaj naturaj lokoj ĉefe en la montaroj kaj ĉe la riveroj. Proksime estas la Monaĥejo de Piedra.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
Kalvinana preĝejo (Orosháza)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Orosháza (Hungario).

## Historio 
La sporade alvenintaj kalvinanoj komence aliĝis al la luterana eklezio en Orosháza, sed iom poste ili apartenis al kalvinana grupo de Békéssámson. La kalvinana grupo de Orosháza estis fondita en 1859, post 2 jaroj ili konstruis preĝdomon, la nun videblan kirkon inter 1914-1917. En la 1930-aj jaroj kripto konstruiĝis sub la kirkon. La orgeno estis forvendita depost la 2-a mondmilito.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola laŭ placo. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo reliefas, sed apude po unu turetoj (por ŝtuparejo) staras. La enirejo troviĝas tra la turo. La navo havas krucnavon. La navoj finiĝas en oklateraj absidoj.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto
* hungare kun foto 

Orosháza
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Orosháza

Orosháza, templom a levegőből.jpg|Aerfoto
Reformierte Kirche, SW, 2021 Orosháza.jpg|Navo
Tibor Pézsa

**Tibor Pézsa** [pEĵa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pézsa Tibor** estis hungara skermisto (sabristo), trifoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto, oficiro.
eta|

Tibor Pézsa naskiĝis la  en Esztergom.

## Biografio 
Tibor Pézsa maturiĝis en gimnazio loke, kie nur en la lasta jaro li konatiĝis kun la skermado. En Budapeŝto li jam skermis en sportklubo, dum en 1959 li akiris trejnistan diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto kaj en 1964 li levis al majstra nivelo. Tiutempe en universiadoj li estis la unua kvinfoje teame aŭ individue (1957-1963) kaj hungara ĉampiono sesfoje inter 1959-1970. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1964, Somera Olimpiko 1968 kaj Somera Olimpiko 1972 kun 1 ora kaj tri bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje (1966, 1970). En 1973 li forlasis la aktivan sporton kaj li estis trejnisto (inter 1985-1989 en Germanio). Li edziĝis en 1976 kaj vidviĝis en 2020. Li ricevis kelkajn premiojn.

## Memorigiloj 
* sporthalo en Esztergom prenis la nomon "Pézsa Tibor"

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Plumba (II) hidroksido

**Plumba (II) hidroksido** aŭ **duhidroksido de plumbo** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el hidratagado de la **plumba (II) oksido** aŭ hidrolizo de **plumbaj (II) saloj**. Plumba (II) hidroksido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Plumba (II) hidroksido prezentas du hidroksilajn grupojn ligitajn al plumbatomo. Ĝi konsistas je 1 plumbatomo, 2 hidrogenatomo, 2 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **plumba (II) hidroksido** per traktado de **plumba (II) oksido** kun **akvo**:

 
### Reakcio 2
* Preparado de **plumba (II) hidroksido** per traktado de **plumba (II) nitrato** kun **natria hidroksido**:

### Reakcio 3
* Preparado de **plumba (II) hidroksido** per hidrolizo de la **plumban (II) kloridon**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **plumba (II) oksido** per senhidratigado de **plumba (II) hidroksido**:

 
### Reakcio 5
* Reakcio de **plumba (II) hidroksido** kun **klorida acido** donante **plumba (II) klorido**

 
## Vidu ankaŭ
* Hidroksidoj
 
## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Pfaffbad

**Pfaffbad** estis komunutila duŝa kaj kuva banejo en Kaiserslautern, germana industria urbo en la suda parto de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, por la laboristoj de la firmao *Pfaff*,  kiu konstruis ĉefe kudrajn maŝinojn. Konstruite en 1924 ĝi malkonstruiĝis en la 1975-a jaro malgraŭ multaj protestoj. Arĥitekto estis la municipa ĉefkonstruisto *Ernst Spies*; ĝi troviĝis sur la placo Pfaffplatz.

## Historio
Laŭ iniciato de la infanoj de la firmaa fondinto *Georg Michael Pfaff* estiĝis en 1899 fondaĵo nome ''Pfaff'sches Brausebad*. Kiel aliloke estu ankaŭ en Kaiserslautern moderna sinpurigejo por laboristoj. Pro la Unua mondmilito la jam en 1913 ekigitaj laboroj plurfoje interrompoĝis. Inaŭguro sukcesis ne antaŭ la 24-a de majo 1924. Post la Dua mondmilito - la banada institucio milite apenaŭ damaĝiĝis - la tuto evoluis je nobla kuracbanejo kun saŭnoj kaj fizioterapio-ofertoj. Tiu ĉi moderniĝo startis en 1955.

Pro ke pli kaj pli privataj loĝejoj disponis pri propraj banejoj la nombro de la uzantoj tamen pli kaj pli malkreskis kaj lukra tenado ne plu eblis. Restaŭradoj necesaj sekve neglektiĝis kaj planoj je alia uzado forĵetiĝis. Tial en 1970 oni fermis la banejon kaj komplete detruis la imponan konstruaĵon en secesia stilo.  

Ekde 1976 troviĝas surgrunde modernaj loĝejaj domaroj kaj komerca centro.

## Eksteraj ligiloj
* "Das Pfaffbad war eine gemeinnützige Badeanstalt" en la gazeto *Rheinpfalz'' la 28-an de aprilo 2016.
Sisamón

**Sisamón** [sisaMON] estas municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

## Geografio 
eta|240ra|maldekstre|Panoramo.
Sisamón estas municipa teritorio en la sudokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas inter Calmarza kaj Cabolafuente, sude de Cetina. Ĝi estas norde de la valo de la rivero Mesa.

La loĝloko Sisamón mem estas je 132 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 1 051 msm en la Iberia Sistemo, proksime de la baseno de la rivero Mesa, tute ĉe la limo kun la provinco Gvadalaĥaro. La altitudo rezultas en malvarma klimato. Ĝi estas inter Cabolafuente nordoriente kaj Villel de Mesa sude jam en la provinco Gvadalaĥaro.

## Historio 
eta|maldekstre|240ra|Turo de la kastelo de Sisamón.
Ŝajne la loknomo *Sisamón* devenas el "Segisamon", kiu fakte estis nomo de diversaj lokoj en epoko de romianoj. Tiuj instalis fortikaĵon en Sisamón rilate al defendlinio de "Bilbilis" (Calatayud).

La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a, kiu lasis areon al la templanoj. En 1357 la kastilia reĝo Petro la 1-a estris tri ofensivojn kontraŭ Aragono: nome tra Daroca, Cubel kaj Sisamón. En Sisamón okazis bataleto kaj la kastilianoj, avancis ĝis Bordalba kaj Embid, poste reeniris. Tamen estante la reĝo en Sisamón, multaj kastilianoj preferis foriri suden por batali kontraŭ araboj en 1362. Ekde tiam la kastelo ekperdis gravon kaj ekdekadencis. Ĉiuokaze la kastelo ludis gravan rolon en la Milito de la du Petroj. La reĝo Petro la 4-a donis al Juan Fernández de Heredia, la senjorlando de Sisamón kiu estis forta en la 16-a kaj 17-a jarcentoj, ĉefe post geedzeca kunigo kun la rivala familio Liñan, kaj pluis ĝis la 19-a jarcento.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en la tre aparta Sisamón kie oni malaltiĝis el 718 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj 33 loĝantoj en 2021. Ĝi estis unu el la plej rimarkindaj homperdoj en la regiono. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

## Aktualo 
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la plurstila preĝejo de Sankta Marteno kaj la restaĵoj de la kastelo, kaj naturaj lokoj ĉefe en la montaroj kaj ĉe la riveroj.

## Bildoj 

EscudodeSisamon.JPG|Mezepoka versio de la blazono de la familio Heredia, nune de Sisamón.
MurallaSisamon.JPG|Restaĵoj de romia murego antaŭ la kastelo.
Iglesia de San Martín Sisamón.jpg|Preĝejo de Sankta Marteno.
Ermita de Sisamón.jpg|Ermitejo.
Nevada Sisamón 2020.jpg|Sisamón dum neĝofalo de Januaro 2020.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
La falko (novelo)

**La Falko** () estas novelo fare de Giovanni Boccaccio, publikigita en la Dekamerono en 1353. La rakonto temas pri Federigo, nobelo kiu perdas siajn posedaĵojn kaj pri lia amo por Giovanna. 

Ĉi tiu rakonto estas konsiderata unu el la plej klasikaj rakontoj de ĉi tiu periodo kaj ĉiuj karakterizaĵoj de la novelo povas esti identigitaj en ĝi.

## Intriga resumo 
La intrigo de la rakonto okazas en Florenco en la Mezepoko kaj estas rakontita fare de ĉioscia rakontanto. La juna nobelo Federigo, filo de Filippo Albirigo, enamiĝas al la junulino Giovanna, la plej bela el la knabinoj de Florenco, kiu ne respondas al liaj svatoj. Federigo provas imponi Giovanna per paradoj kaj festadoj, ĝis li elspezas sian tutan monon kaj restas kun nenio sed eta kabano en la urbo Campi kaj sia fidela falko. Post la morto de la edzo de Giovanna, ŝi translokiĝas kiel kutime somere al domego en la vilaĝo de Federigo, kie ŝia juna filo amikigas lin kaj enamiĝas al lia falko.

Post kiam ili revenas al Florenco, la sopiro de la filo de Giovanna al la falko pliiĝas, li malsaniĝas kaj petas al ŝi preni la falkon de Federigo. Giovanna kiu konstatas la malbonan sankondiĉon de sia filo alproksimiĝas al Federigo kiu preparas festenon por ŝi. Tamen, al Federigo restas nenio de lia iama vivo, li fariĝis preskaŭ senhava, kaj do li decidas oferi sian fidelan falkon por la ĉefplado de la festeno. Ĉe la festeno, Giovanna petas vidi la falkon, nesciante ke en tiu ĉi momento ŝi fakte estas manĝanta ĝin. Post kiam Federigo klarigas al Giovanna kio okazis, Giovanna revenas al ŝia hejmo frustrita kaj post ne multaj tagoj ŝia filo mortas pro sia malsano. Post la morto de ŝia filo, la fratoj de Giovanna estas konsternitaj dirante, ke ŝi estis vidvino jam en ŝia junaĝo sed ŝi respondas ke ŝi nur jesos geedziĝi kun Federigo, kvankam li estas malriĉa. Finfine, Federigo kaj Giovanna geedziĝas unu kun la alia kaj kune vivas feliĉe dum multaj pliaj jaroj.

## Analizo 
Unu el la ĉefmotivoj en la rakonto estas la motivo de la falko kiu simbolas nobelecon kaj la nuran aĵon forlasitan de la antaŭa vivo de Federigo. Alia motivo estas la motivo de ofero, kiu fakte estas la ĉefa ideo de la rakonto, speco de "komuna sorto" - Federigo kaj Giovanna en la rakonto estas devigitaj oferi la plej proksiman al ili por ke ili povu vivi kune. La plej okulfrapa afero, kiu ripetiĝas en la rakonto, estas la tragika ironio en la sorto de la falko – Giovanna petas la falkon de Federigo kaj ja ricevas ĝin, sed ne laŭ la maniero, kiun ŝi petis.

Kategorio:Rakontoj
Kategorio:Roluloj de la Dekamerono
Oxford Classical Texts

eta|Unu el la libroj de la serio
**Oxford Classical Texts** (mallongigita: OCTs; plena kaj oficiala nomo **Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis**)  estas libroserio  publikigitaj fare de Oxford University Press. Ĝi enhavas klasikaĵojn el antikva greka kaj latina literaturo, ekzemple *Odiseado* de Homero kaj *Eneado* de Vergilio, en ilia originala lingvo kun science kritika aparato (https://en.wikipedia.org/wiki/Critical_apparatus). La serio kutime ne inkludas verkaĵojn de natursciencoj aŭ matematiko kiel ekzemple *Elementoj de Eŭklido*.

Ĉar la libroj estas ĉefe destinitaj por studentoj de klasikaj studoj, la enkonduko kaj notoj estas tradicie verkitaj en la latina (tiel ke la libroj estas skribitaj en la klasikaj lingvoj ekde la titolo ĝis la indekso) kaj ne estas traduko aŭ klarigo en moderna lingvo. Kelkaj el la pli lastatempaj volumoj, komenciĝante kun la eldono (1990) de Sofoklo redaktita fare de Hugh Lloyd-Jones Wilson, rompis kun tiu tradicio kaj inkludas enkondukon skribitan en la angla lingvo (kvankam la scienca komentaĵo daŭre restas en la latina).

**Oxoniensis** estas mallongigo uzata por indiki ĉefe ununuran volumon en serio (plennome: *editio Oxoniensis*), kaj kutime ne rilatas al la tuta serio, Teubneriana rilatas al la Bibliotheca Teubneriana, serio simila al OCTs. Interesantoj pri helpo legi la klasikajn fontojn povas uzi la Loeb Klasika Biblioteko, kiu inkluzivas anglan tradukon, aŭ la Budé Collection, kiu inkluzivas francan tradukon.

## Vidu ankaŭ 
* *Bibliotheca Teubneriana*
* Collection Budé
* Loeb Classical Library
* Scrittori greci e latini
* Oxford Medieval Texts
* Melissa (gazeto)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oxford Classical Texts ĉe OUP

Kategorio:Libroj de Oxford University Press
Kategorio:Libroserioj
József Sákovics

**József Sákovics** [jOĵef ŝAkoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sákovics József** estis hungara skermisto (rapiristo, spadisto), olimpiano, mondĉampiono, trejnisto. Lia familia nomvarianto estis *Szecsődi* [seĉOdi], lia edzino estis Lídia Sákovicsné Dömölky.

József Sákovics naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
József Sákovics maturiĝis en gimnazio en 1945, dum li jam skermis 3 jarojn. Li estis hungara ĉampiono dekfoje inter 1947-1960. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1952 kaj Somera Olimpiko 1956 kun 6 arĝenta kaj bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje (1953, 1959). Li akiris ĵurnalistan licencon en 1962, trejnistan diplomon en 1965 en la Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Li estis trejnisto ankaŭ en Hispanio, sed civile li laboris en gimnastika instituto ekde 1972. Li ricevis premiojn inter 1949-1996.

## Lia libro 
* *A budapesti vívó-világbajnokság* (1976)
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Kobalta (III) klorido

**Kobalta (III) klorido** aŭ **triklorido de kobalto** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la klorida acido kaj **kobalta (III) hidroksido**. Kobalta (III) klorido estas klarblua solidaĵo, solvebla en akvo, alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Kobalta (III) klorido prezentas kobaltatomon ligitan al 2 kloridatomoj per jonaj ligaĵoj. Ĝi konsistas je 2 kloratomoj, 1 kobaltatomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **kobalta (III) klorido** per traktado de **kobalta (III) hidroksido** kun **klorida acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **kobalta (III) klorido** per traktado de **kloro** kun **kobalta (III) hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **kobalta (III) klorido** per tratado de **kobalta (III) oksido**, **karbono** kaj **kloro**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **kobalta (III) klorido** per interagado de **kobalta (III) oksido** kun **karbona tetraklorido**;

### Reakcio 5 
* Reakcio de **kobalta (III) hidroksido** kun **klorida acido** donante **kobaltan (III) kloridon**:

### Reakcio 6 
* Reakcio de **kobalta klorido** kun **amoniako** donante **heksamino-kobaltan hidroksidon**:

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj
* Kobalta (II) klorido

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
Plumba (IV) hidroksido

**Plumba (IV) hidroksido** aŭ **kvarhidroksido de plumbo** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el hidratagado de la **plumba (IV) oksido** aŭ hidrolizo de **plumbaj (IV) saloj**. Plumba (IV) hidroksido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo kaj ekzistanta nur en solida formo (aŭ eksterakva medio). Plumba (IV) hidroksido prezentas kvar hidroksilajn grupojn ligitajn al plumbatomo per jonaj ligaĵoj. Ĝi konsistas je 1 plumbatomo, 4 hidrogenatomoj kaj 4 oksigenatomoj. 

Plumba hidroksido (ankaŭ konata kiel orto-plumbata acido aŭ H4PbO4) trovatas en kombinaĵoj tiaj kiaj kalcia (Ca2PbO4) kaj natria (Na4PbO4) ortoplumbatoj. Malgraŭ la ekzisto de multaj saloj de plumbo (IV) kaj ortoplumbata acido [H4PbO4], la specioj Pb4+, Pb(OH)4(aq) kaj [PbO4]4- ne estis izolitaj en akva stato, kvankam la hidroksokomplekso [Pb(OH)6]-2 estas relative stabila.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **plumba (IV) hidroksido** per traktado de **plumba (IV) oksido** kun **akvo**:

### Reakcio 2
* Preparado de **plumba (IV) hidroksido** per traktado de **plumba (IV) klorido** kun **natria hidroksido**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **plumba (IV) hidroksido** per hidrolizo de la **plumban (IV) kloridon**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **plumba (IV) oksido** per senhidratigado de **plumba (IV) hidroksido**:

 
### Reakcio 5
* Reakcio de **plumba (IV) hidroksido** kun **klorida acido** donante **plumba (IV) klorido**:

 
### Reakcio 7
## Vidu ankaŭ
* Hidroksidoj
 
## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Noël Lecomte

**Noël LECOMTE** (mortis meze de majo 2019 en Tuluzo) estis franca esperantisto, tradukisto kaj blogisto, konata precipe pro siaj tradukoj de francaj aŭtoroj en Esperanton. Li uzis ankaŭ la kromnomon **Noĉjo Lagrafo** kaj aktivis en la franca Esperanto-movado, interalie en la regiona asocio Espéranto France-Est.

Eble lia ĉefverko estas la traduko de *Dek noveloj de Guy de Maupassant* (2011, Eldonejo Impeto, 136 paĝoj, ilustrita de Tatjana Ĥomjakova). La libro enhavas rakontojn kiel *La pluvombrelo* kaj aliajn, kaj ricevis pozitivajn recenzojn pro la bona, fluega traduko. La profitoj de la vendoj iris al helpo por porinfanaj lernolibroj. Ĝi estas unu el la pli freŝaj Esperantaj eldonoj de Maupassant.

Li publikigis tradukojn kaj tekstojn en sia Esperanto-blogo (lanĉita en aŭgusto 2008, ĉesigita en 2016), kie aperis ekzemple tradukoj de Alphonse Daudet (*Tartarin de Taraskono*) kaj aliaj humuraj aŭ klasikaj francaj verkoj.

Li kontribuis ankaŭ per aliaj tradukoj de francaj noveloj kaj rakontoj, kiuj cirkulis en Esperantaj retejoj kaj revuoj. Lia stilo estis aprezata pro fideleco al la originalo kaj legebleco.

### Rete legeblas 
* Rozalia Prudent
* La ermito

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Ale (Svedio)

''''* estas komunumo (svede *kommun*) kaj urbo de Svedio. Ĝi situas en la moderna provinco *Västra Götalands län* kaj en la historia provinco Vestrogotio   de mezokcidenta Svedio, kaj apartenas al la regiono *Götaland* (proksima elparolado *Jetaland''), la suda landotriono de Svedio. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Komunumoj de Svedio
Kategorio:Vestrogotio
Kategorio:Komunumoj de la provinco Västra Götalands län
Galiuma hidroksido

**Galiuma (III) hidroksido** aŭ **trihidroksido de galiumo** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el hidratigado de la **galiuma oksido** aŭ hidrolizo el **galiuma salo**. Galiuma hidroksido estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo, posedas amfoteran karakteron en akva medio, precipitiĝas elde galiumaj solvaĵoj per alkalaj hidroksidoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj. Galiuma hidroksido prezentas tri hidroksilajn grupojn ligitajn al galiumatomo. Ĝi konsistas je 1 galiumatomo, 3 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj, ĉiuj ligitaj per jonaj ligaĵoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **galiuma hidroksido** per hidrolizo de la **galiuma oksido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **galiuma hidroksido** per traktado de **galiuma nitrato** kun **natria hidroksido**

### Reakcio 3 
* Preparado de **galiuma hidroksido** per hidrolizo de la **galiuma sulfato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **galiuma oksido** per senhidratigado de **galiuma hidroksido**:

### Reakcio 5 
* Reakcio de **galiuma hidroksido** kun **klorida acido** donante **galiuman trikloridon**

## Vidu ankaŭ 
* Hidroksidoj

## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Hidrarga hidroksido

**Hidrarga (II) hidroksido** aŭ **hidroksido de hidrargo** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el traktado de **hidrarga (II) salo aŭ estero** kun natria hidroksido, kiu verdire rezultas en produktado de hidrarga (II) oksido kaj akvo. Hidrarga (II) oksido estas flava solidaĵo, nesolvebla en akvo kaj uzata en kemiaj sintezoj. Hidrarga (II) hidroksido prezentas du hidroksilajn grupojn ligitan al hidrargatomo. Ĝi konsistas je 1 hidrargatomo, 2 hidrogenatomoj kaj 2 oksigenatomoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **hidrarga (II) hidroksido** per traktado de **hidrarga (II) oksido** kun **akvo**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **hidrarga hidroksido** per traktado de **hidrarga nitrato** kun **natria hidroksido**

### Reakcio 3 
* Preparado de **hidrarga (II) hidroksido** per hidrolizo de la **Hidrargan (II) kloridon**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **hidrarga (II) oksido** per senhidratigado de **hidrarga (II) hidroksido**:

### Reakcio 5 
* Reakcio de **hidrarga (II) hidroksido** kun **klorida acido** donante **Hidrarga (II) klorido**

## Vidu ankaŭ 
* Hidroksidoj

## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Monreal de Ariza

**Monreal de Ariza** [monreAL deaRIza] estas municipo de Hispanio, en la okcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La municipa teritorio enhavas submunicipon Granja de San Pedro (Bieno de Sankta Petro), je ĉirkaŭ 4 km de Monreal.

## Geografio 
Monreal de Ariza estas municipa teritorio en la okcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas okcidente de Ariza.

La loĝloko Monreal de Ariza mem estas je 131 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 771 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la limo kun la provinco Sorio. Ĝi estas norde de Torrehermosa kaj inter Ariza oriente kaj Santa María de Huerta sudokcidente laŭ la aŭtoŝoseo A-2 laŭ la fluejo de la rivero Jalón. Monreal estas la unua loĝloko de Aragono ĉe la aŭtoŝoseo A-2 kiu venas el Madrido.

## Historio 
eta|maldekstre|250px|Panoramo.
Ĉefa restaĵo de keltiber-romia epoko estas la ruinoj kaj arkeologia kuŝejo de Arkobriga, sur la dekstra bordo de la rivero Jalón je ĉirkaŭ 2 km okcidente de la municipo, nome ĉe Cerro Villar. Oni konservas muregon en parto ĝis 3 m dikan, tri terasojn, straton nord-sude, tri domblokojn, kaj publikajn konstruaĵojn kiel termoj, cisternoj, pretorejo kaj templo.

La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a. Ĝia kastelo estis fondita de tiu reĝo en 1128, kaj en la mezepoka dokumentaro ĝi aperas kiel «Mont Real aldea Farizie». La fondo de tiu setlejo rilatis al la neceso krei defendejon kiu bremsu la avancon de Alfonso la 7-a de Kastilio. Tial ekde sia reloĝado Monreal de Ariza estis la plej okcidenta punkto kiun dominis Alfonso la 1-a en la baseno de Jalón. Oni komisiis ĝin al Gastono la 4-a de Bearne el Majo ĝis Decembro 1128, kaj al Lope Garcés de Urid en Januaro 1135.

eta|maldekstre|250px|La kastelo.
Dum la Milito de la du Petroj, ĝi estis portempe okupita de kastilianoj en 1362, kaj en 1381 estis vendita de Petro la 4-a al Guillén de Palafox, kun Ariza kaj ĝiaj domaroj. En 1429 la loko estis denove kaptita de kastilianoj, kiuj okupis ĝin ĝis 1436. Post ties rekupero ĝi revenis al la familio Palafox, kiu havis ĝin ĝis la 17-a jarcento.​

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Monreal de Ariza kie oni malaltiĝis el 996 loĝantoj en 1940 ĝis nunaj 193 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

## Aktualo 
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la romanika preĝejo Asunción (nun ne funkcianta), la kastelo, kaj naturaj lokoj ĉefe en la montaroj kaj ĉe la rivero.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo
* Monreal de Ariza (stacidomo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
Torrehermosa

**Torrehermosa** [torerMOsa] estas municipo de Hispanio, en la sudokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud* kies ĉefurbo estas Calatayud mem, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono). La loknomo *Torrehermosa* estas etimologie komprenebla kiel *Belega Turo* kaj tiukadre aperas turo en la municipa blazono.

## Geografio 
eta|maldekstre|220ra|Vinkeloj sur la deklivo de la kastelmonto.
Torrehermosa estas municipa teritorio en la sudokcidento de la komarko *Comunidad de Calatayud*, kie ĝi estas sude de Monreal de Ariza kaj norde de Alconchel de Ariza. La pejzaĝo estas tre seka.

La loĝloko Torrehermosa mem estas je 138 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 839 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la limo kun la provinco Sorio. Ĝi estas inter Monreal de Ariza norde kaj Alconchel de Ariza sude laŭ ŝoseo CV-937 paralela al la limo kun la provinco Sorio.

## Historio 
eta|maldekstre|220ra|Islamepoka turo.
Jam estis kastelo en la epoko de islamanoj, unue kiel defendolinio kontraŭ kristanoj; poste kontraŭ kastilianoj. La areo estis konkerita el islamanoj en la 12-a jarcento fare de Alfonso la 1-a, kiu lasis la areon al la templanoj.

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Torrehermosa kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 63 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, Daroko, Calatayud kaj Karinjeno.

## Aktualo 
eta|maldekstre|220ra|Vinkeloj.
Bazo de ekonomio nun estas agrikulturo (cerealoj, olivarboj kaj vitejoj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Inter nunaj vidindaĵoj menciindas la preĝejo, krucmonumentoj, vinkeloj, la restaĵoj de la kastelo kaj naturaj lokoj ĉefe en la montaroj kaj ĉe la riveroj.

## Bildoj 

Torrehermosa, Zaragoza, España, 2015-12-28, DD 05.JPG|Panoramo.
Iglesia de Nuestra Señora de la Blanca, Torrehermosa, Zaragoza, España, 2018-04-06, DD 32.jpg|Preĝejo de Torrehermosa.
Peirón de San Pascual Bailón, Torrehermosa, Zaragoza, España, 2018-04-06, DD 24.jpg|Krucmonumento.
Peirón de San Pascual Bailón del Puente, Torrehermosa, Zaragoza, España, 2018-04-06, DD 26.jpg|Krucmonumento.
Pilar de los Vallejos, Torrehermosa, Zaragoza, España, 2018-04-06, DD 33.jpg|Piliero Vallejos.
Bodega, Torrehermosa, Zaragoza, España, 2018-04-06, DD 29.jpg|Vinkelo ĉe la kastelo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
Kobalta (III) hidroksido

**Kobalta (III) hidroksido** aŭ **trihidroksido de kobalto** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el hidratagado de la **kobalta oksido** aŭ hidrolizo de **kobaltaj saloj**. Kobalta (III) hidroksido estas malhelverda aŭ bruna solidaĵo, nesolvebla en akvo. Kobalta (III) hidroksido prezentas tri hidroksilajn grupojn ligitajn al kobaltatomo. Ĝi konsistas je 1 kobaltatomo, 3 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj uzatas en kemiaj sintezoj.  Ekzistas 4 kondiĉoj por la kobaltaj hidroksidoj, nome, du kobaltaj (II) hidroksidoj estas rozkoloraj kaj bluaj, kaj du kobaltaj (III) hidroksidoj estas verdaj aŭ brun-koloraj.

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **kobalta (III) hidroksido** per traktado de **kobalta (III) oksido** kun **akvo**:

 
### Reakcio 2
* Reakcio de **kobalta (III) sulfato** kun **baria hidroksido** donante **kobaltan (III) hidroksidon**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **kobalta (III) hidroksido** per hidrolizo de la **kobalta (II) klorido**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **kobalta (III) oksido** per senhidratigado de **kobalta (III) hidroksido**:

 
### Reakcio 5
* Reakcio de **kobalta (III) hidroksido** kun **klorida acido** donante **kobaltan (III) kloridon**:

 
## Vidu ankaŭ
* Hidroksidoj
* Kobalta (II) hidroksido

## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Kokonumado

La **kokunumado** () estas neologismo por la pli klasika vortumo de konduto "hejmema aŭ malsociema". La termino estis inventita en 1987 de Faith Popcorn, memproklamita konsilistino en merkatiko por antaŭdiri la tendencojn de la alvenonta jardeko, por indiki la sintenon ke oni sentas sin tiel bone hejme ke oni ne plu multe emas eliri la domon, escepte por la vivogravaj bezonoj. La ideo estas sufiĉe proksima al tio kiun oni antaŭe pli klasike esprimis kiel "**hejmema konduto**", foje komparata al la fenomeno *Hikikomori* aŭ la konduto de minacata erinaco ("*erinacumado*").

## Etimologio 
Deveninta de kokono kies anglalingva termino estas *cocoon* kaj ĝia derivaĵo *cocooning*. Iom rilataj terminoj estas en la germana: *Gemütlichkeit*, nederlanda: *gezellighied*, dana: *hygge*)

### Antaŭsigno 
La unua aŭtoro kiu antaŭvidis sintenon ĝeneraligitan de kokunumado ŝajnas esti la brita verkisto Edward Morgan Forster (*A Passage to India)*, *Two cheers for democracy*) en sia sciencfikcia novelo "*The Machine Stops*" *(La maŝino haltiĝas)*. Li imagas tie homaron de kiu ĉiu individuo vivas en sia loĝejo, malmulte dezirema fari rektajn homajn kontaktojn aŭ vojaĝojn, kaj kiu komunikas nur pere de elektronikaj aparatoj. Forster priskribas homaron kiu iras al sakvojo, ĉar la sistemoj funkcias pli kaj pli malbone kaj tiuj kiuj perdas la emon agadi, alrigardas tiun ĉi difektadon kun fatalismo, inkluzive de indiferenteco.

### Moderna epoko 
La 20-a jarcento ŝajnis malpravigi Forster, ĉar la vojaĝoj ne ĉesis. Inverse ili multobliĝis. Aliflanke, komence de la 21-a jarcento, la elektronikaj aparatoj kiujn li priskribas (reta kunsido, Interreto, diversaj plurmediaj aparatoj). Paralele al tiu fenomeno oni vidas malkreski la emon vojaĝi pro la kreskanta timo pri terorismaj atakoj aŭ pro financaj malfacilaĵoj sekve de la altiĝo de la kostoj por energio aŭ pro antaŭzorga konsilo al memizolado fare de oficialaj instancoj pro la kronvirusa malsano de 2019.

Tial ekestis ankaŭ ioma tendenco al kokonumado (*cocooning*).

#### Konsumanta identeco 
Ankaŭ estas analogio kun konsumanta identeco, tiel ke persono kiu aĉetas materialojn por beligi la dominternon praktikas la kokonumadon.

#### Kokonumado pro memisolado post virusa malsano 
[alternative=Hikikomori estas ekstrema speco de kokunumado kiu ĉefe oftas en Japanio.|eta|*[Hikikomorio* estas ekstrema speco de kokonumado kiu ĉefe oftas en Japanio.]]
Kokonumado estas nun ankaŭ rilatigita al la kronvirusa malsano pro la antaŭzorga memizolado por vundeblaj grupoj en la socio.

#### Reta kokonumado 
La fenomeno rilatas ankaŭ al homoj kiuj preskaŭ ne plu forlasas la domon pro uzado de interreto.

## Referencoj 
### Vidu ankaŭ 
* Hikikomorio
* Agorafobio
* Feliĉo
* Klano

Kategorio:Konsumanta konduto
Kategorio:Sociologio
Hannele Pokka

**Hannele POKKA** (naskiĝinta 25-a de majo 1952 en Ruovesi) estas finna politikisto kaj verkisto de nefikcio. Ŝia partio estas Finnlanda Centro. Ŝi apartenis al la parlamento en 1979–1994. En 1991–1994 Pokka estis ministro pri justico kaj en 1994–2008 guberniestro de Laponio. Ŝi estis la unua virina guberniestro de Finnlando.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Finnaj verkistoj
Ildikó Rejtő

**Ildikó Rejtő,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rejtő Ildikó** estis hungara skermisto (rapiristo), kvinfoja olimpiano, dufoja olimpika ĉampiono, monda ĉampiono, trejnisto, membro de la Sportisto de la nacio. Ŝiaj geedziĝaj nomoj estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Ujlaky Jenőné* kaj *Sági Györgyné*.

Ildikó Rejtő naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ildikó Rejtő devenis el juda familio. Ŝi naskiĝis preskaŭ surda. Pro skoliozo ŝi komencis skermi, ekde 1951 jam en sportkluboj. Inter 1961 kaj 1980 ŝi estis hungara ĉampiono 16-foje. Ŝi estis olimpiano daŭre inter Somera Olimpiko 1960 kaj Somera Olimpiko 1976 kun 2 oraj, 3 arĝentaj kaj 2 bronzaj medaloj, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua kvinfoje. Ŝi akiris trejnistan diplomon en 1975 en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Ŝi edziĝis dufoje. Ŝi ricevis premiojn inter 1960-2021.

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Fervoja akcidento

**Fervoja akcidento** - aŭ pli formale "incidento en trajnotransporto" - estas akcidento kiu estas kaŭzita rilate al la funkciado de fervojo kaj rezultigas personan vundo(j)n aŭ morto(j)n, aŭ signifan materian damaĝon. La svisa sekureca esplorkomisiono (germane *Schweizerische Sicherheitsuntersuchungsstelle* SUST, france *Service suisse d’enquête de sécurité* SESE, itale *Servizio d’inchiesta svizzero sulla sicurezza* SISI) difinas akcidentojn por ĝia areo kiel "okazaĵojn kiuj rezultigas mortigan aŭ gravan vundon al persono, materian damaĝon de pli ol 100 000 svisaj frankoj aŭ la liberigon de signifaj kvantoj de danĝeraj substancoj" en la medion.

Akcidentoj estas konataj ekde la fruaj tagoj de la fervojo. La plej malnova noto pri tio venas de brita minejo en la 17-a jarcento. En tiu tempo, la veturiloj estis movitaj kun muskolforto sur lignajn relojn. Tamen, la dokumentaj fontoj el la fruaj tagoj de la fervojo estas tre nekompletaj. Nur en Britio, kie ŝtata fervojista inspektoro estis establita jam en 1840, fervojaj akcidentoj jam ekde tiam estis sisteme dokumentitaj.

Kun la ekuzo de vapormaŝinoj por generi energion por fervojoj, do kun la invento de la vaporlokomotivo, ekaperis akcidentoj kiuj estis specife rilataj al vapormaŝinoj, kiel ekzemple krevoj de vaporkaldronoj aŭ fajroj, aliflanke tiuj rilataj al la granda maso, la rapideco kaj la malalta frotado de la rado-rela sistemo kaj la relative longaj bremsaj distancoj de trajno. Tria fonto de akcidentoj estas nefervojaj intervenoj en fervoja trafiko, ĉefe tra trafikakcidentoj kun aliaj veturiloj, homoj kaj eventuale grandaj bestoj ĉe traknivelaj pasejoj, memmortigoj kaj murdistoj.


Kategorio:Fervojo
Kategorio:Transportaj akcidentoj laŭ tipoj
Jawaher bint Hamad Al Thani

Ŝejĥino **Jawaher bint Hamad Al Thani** [Ĝaŭaher bint Hamad Al Thani], plennome **Jawaher bint Hamad bin Suhaim Al Thani** () de Kataro (naskiĝis en 1984), apartenas al dinastio Al Thani per naskiĝo kaj geedziĝo. La , ŝia onklo, la emiro Hamad bin Ĥalifa Al Thani, sciigis antaŭ membroj de la reĝa familio kaj elstaraj personoj en la katara socio, sian volon abdiki favore al ŝia edzo kaj prakuzo Tamim.

## Biografio 
Jawaher bint Hamad Al Thani, naskita en Doho, Kataro, estas la filino de ŝejĥo Hamad bin Suhaim Al Thani (kiu estis senpostena ministro) kaj lia unua edzino, ŝejĥino Hessa bint Ahmad Al Thani, filino siavice de ŝejĥo Ahmad bin Saif Al Thani.

Ŝia nomo, Jawaher [Ĝaŭaher], aŭ Jawahir, tradukiĝas kiel "Juvelo".

Ŝi edziniĝis kun sia prakuzo, ŝejĥo Tamim bin Hamad Al Thani (tiam Kronemiro de Kataro), en Palaco Al-Wajbah, Doho, la .

Ili estas gepatroj de kvar infanoj:
# Al Mayassa bint Tamim Al Thani (naskiĝis )
# Hamad ben Tamim Al Thani (naskiĝis )
# Aisha bint Tamim Al Thani (naskiĝis )
# Jassim ben Tamim Al Thani (naskiĝis )

## Sponsorado 
* Ĉefa sponsoro de la Fondaĵo Hima.
* Sponsoro de la Projekto "La Birdo de Mia Lando".

## Referencoj 
⚭
Kategorio:Reĝedzinoj kaj reĝinedzoj
Frakaso

**Frakaso** laŭ esperantaj vortaroj kiel la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV) estas unue perforta kaj tre brua disrompo kaj dispecigo, kaj due en pli vasta sence tute detrui, komplete neniigi ion aŭ iun.

Aparte la vorto povas aludi al
* aviadila frakaso aŭ aviadila kraŝo, ekstrema formo de aviadila akcidento, en kiu aviadilo el granda alteco subenfalas kaj dispeciĝas sur la grundo, kaj 
* ŝipfrakaso, en kiu ŝipo dramece disrompiĝas, subakviĝas kaj dronas.

Ĉe fervojaj akcidentoj, kiuj povas estis simile dramaj katastrofo, la vorto frakaso malpli ofte uzatas, probable ĉar trajnoj principe tiom robustas, ke dispeciĝo al multegaj partoj malpli facile imageblas. Tamen, se fervojo ekzemple per akcidento elreliĝas en alta montaro kaj falegas en abismon, tiam certe uzo de la vorto frakaso estus adekvata. Sed io tia ne tiom ofte okazas.

## Vidu ankaŭ 
* katastrofo
* malsukceso
* aviadila akcidento
* fervoja akcidento
* trafikakcidento

## Referencoj 
Kategorio:Katastrofoj
Kategorio:Transportaj akcidentoj
Aviadila kraŝo

en Nikaraguo 1959]]
**Aviadila kraŝo**, **aviadila frakaso** aŭ **aviadila katastrofo** rilatas al malsamaj specoj de aviadilaj akcidentoj, depende de la uzokutimo. Kontraste al flugakcidento, la esprimo ne estas oficiale difinita. En oficialaj publikaĵoj, ekzemple de germanaj ŝtataj oficejoj pri aviadila trafiko, kraŝoj rilatas al flugakcidentoj en kiuj la maŝino perdas sian kapablon flugi kaj ne plu povas esti surterigita en kontrolita maniero. Perdi kontrolon dum la aviadillo ankoraŭ kapablas flugi ankaŭ povas kaŭzi kraŝon, ekzemple per operaciaj eraroj flanke de la pilotoj kiel en la kazo de la flugo Air France 447.

Male al tio, kion aviadilaj pasaĝeroj ofte timas, la paneo de ĉiuj motoroj, ekzemple pro manko de fuelo, ne nepre kondukas al kraŝo. Aviadiloj estas ĝenerale flugtaŭgaj eĉ sen la puŝo de la motoroj, sed tiam la piloto devas redukti altecon en glita flugo por konservi rapidecon de la aviadilo. Iuj grandaj aviadiloj havas specialan, faldeblan ventoradon por krizprovizo de la teknikaj sistemoj, kiu estas movita de la relativa vento.

## Vidu ankaŭ 
* atencoj de la 11-a de septembro 2001
* kraŝo de la pola prezidenta aviadilo en 2010
* aviadila kraŝo en Jaroslavl 2011 

** Kaj pli ĝenerale **
* katastrofo
* malsukceso
* aviadila akcidento
* fervoja akcidento
* ŝipfrakaso
* trafikakcidento

Kategorio:Aviado
Ŝipfrakaso

280ra|eta|
**Ŝipfrakaso** (**ŝiprompo** aŭ **ŝipa subakvigo**) estas akcidento implikanta ŝipon sur akvo kiu kaŭzas ke la ŝipo estas grave damaĝita, eventuale komplete disrompiĝas, ĉiukaze sekve subakviĝas, kaj ne plu donas protekton al la vivaĵoj sur ĝi, homoj kaj eventualaj bestoj. Ĉiukaze ŝipfrakaso rezultas en averio kaj la restaĵo de la eksa ŝipo nomiĝas vrako - "ruino de ŝipo".
eta|maldekstra|210ra|
La kaŭzoj povas esti tre malsamaj: povas temi pri kolizio kun alia ŝipo aŭ kun roko, sed ankaŭ atakoj de malamikoj per kanonoj aŭ rakedoj, aŭ sabotaj eksplodoj, kaj kompreneble same tute neintencitaj, akcidentaj fajroj aŭ eksplodoj sur ŝipoj povas kaŭzi ties frakason.

## Vidu ankaŭ 
* grundado
* averio
* vrako

Kategorio:Transportaj akcidentoj
Zooboomafoo

**Zoboomafoo** estas realbatala/vigla porinfana televidserio kiu origine aerumis sur PBS de la 25-an de januaro 1999, ĝis junio 7, 2001. Ĝi antaŭe estis montrita en publika televido (depende de la areo) kaj estis regule montrita sur Sprout ĝis 2013. Totalo de 65 epizodoj estis elsenditaj. Kreado de la Kratt Fratoj (Chris kaj Martin), ĝi havas parolantan lemuron (la sifaka de Coquerel) nomitan Zoboomafoo, faritan fare de kanada pupisto Gord Robertson (kiu ankaŭ pupis sur Fraggle Rock de Jim Henson), kaj plejparte portretita per lemuro nomita. Joviano, kune kun kolekto de revenintaj bestaj gastoj. Ĉiu epizodo komenciĝas kun la fratoj Kratt en Animal Junction, stranga loko en kiu la reguloj de naturo ŝanĝiĝas kaj sovaĝaj bestoj venas por viziti kaj ludi. La 10-an de novembro **2014**, Jovian mortis en sia hejmo ĉe la Duke Lemur Center en Durham, Norda Karolino en la aĝo de 20 pro rena malfunkcio.

Kategorio:Televidaj serioj
Bence Szabó

**Bence Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Bence** estis hungara skermisto (sabristo), trifoja olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono, trejnisto.

Bence Szabó naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Bence Szabó skermis en sportklubo en Újpest inter 1974-1996. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono naŭfoje teame aŭ individue. En universiadoj li estis la unua trifoje. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1988, Somera Olimpiko 1992 kaj Somera Olimpiko 1996 kun po 2 oraj kaj arĝentaj medaloj, krome en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje kaj la dua same dufoje. En la Olimpiko de 1996 li estis la la hungara flagportinto. En 1988 li akiris diplomon. Depost 1996 li havis postenojn en la sporta vivo, aŭ li estis trejnisto. Li ricevis premiojn inter 1988-2022. 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* http://olimpia.hu/champdata/details/id/25676/m/238

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Fame (filmo, 1980)

**Famo** () estas muzika filmo el 1980, kreita kaj produktita de David de Silva, reĝisorita de Alan Parker, kaj verkita de Christopher Gore.

La filmo gajnis la oskar-premion por plej bona muziko, kaj la tema kanto de ĝi, same nomata " Famo", gajnis la oskar-premion por plej bona Kanto. La kanto estis kantita de Irene Cara, kiu ankaŭ aktoris en la filmo.

Sekve la sukceson de la filmo, ekzistis ankaŭ sukcesa televidserio de la sama nomo, muzikalo kiu estis prezentata en la West End de Londono dum dek jaroj, same kiel refilmigo en 2009.

## Intriga resumo 
La filmo sekvas la studperiodon de grupo de junaj studentoj ĉe mezlernejo de la artoj en Novjorko, ekde iliaj aliĝaj ekzamenoj al  la institucio, ĝis diplomiĝo. La ambicioj de la studentoj ĉe la lernejo de prezentartoj estas grandegaj - ĉiuj volas esti famaj kaj akiri famon. Kvankam multaj adoleskantoj provas trapasi la ekzamenojn nur kelkaj estas elektitaj. Samtempe de la studado, kun specialiĝo pri la artaj kampoj kaj pritraktantaj devigajn studojn kaj malfacilajn postulojn, la studentoj trapasas procezon de persona maturiĝo, lernas koni sin, kunlaboras en teamo kaj kreas personajn ligojn de amikeco kaj amo. Post kvar jaroj da streĉa trejnado, nur kelkaj el la studentoj sukcesas akiri famon.

## Vidu ankaŭ 
* Fame (televida serio, 1982)

## Eksteraj ligiloj 
 
Kategorio:Muzikaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Metro-Goldwyn-Mayer
Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:BAFTA premiitaj filmoj
Kategorio:GLAT-filmoj
Kategorio:Novjorko en filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1980
42-a jarcento a.K.

eta|
Por la jarcentoj antaŭ la 40-a jarcento antaŭ nia erao (aŭ antaŭ Kristo, a.K.) en la Vikipedio en Esperanto ankoraŭ ne kreiĝis apartaj artikolaj superrigardoj de unuopaj jarcentoj.

 Bonvolu orientiĝi laŭ la artikolo **5-a jarmilo a.K.**.

## Vidu ankaŭ 
* -5000

Kategorio:5-a jarmilo a.K.