Ernesto Nathan

**Ernesto NATHAN** (naskiĝis la 5-an de oktobro 1845 en Londono ; mortis la 9-an de aprilo 1921 en Romo) estis itala politikisto kaj urbestro de Romo de novembro 1907 ĝis decembro 1913. Judo naskita en Anglio, kosmopolito, respublikano, subtenanto de Giuseppe Mazzini, kaj sekulara-antiklerikala framasono (ekde 1887), Ernesto Nathan estis la unua urbestro de Romo, kiu ne apartenis al la elita klaso de (nobelaj aŭ nenobelaj) terposedantoj, kiuj regis la urbon eĉ post la Unuigo de Italio ĝis 1907.

De 1896 ĝis 1904 kaj de 1917 ĝis 1919 li estis Grandmajstro de la Framasonoj - Granda Loĝio (d:Q1378781) Granda Oriento de Italio.

## Politika kariero 
En 1888, li ricevis la italan civitanecon de Pesaro, la naskiĝloko de sia patrino, kie li servis kiel membro de la provinca parlamento de 1889 ĝis 1895.
En aprilo 1898, Nathan estis elektita al la Urba Konsilio de Roma kaj baldaŭ poste nomumita konsiliano pri ekonomiaj aferoj kaj kultura heredaĵo — grava posteno en la urba administrado, ĉar la ĉefurbo spertis gravan nemoveblaĵan ekprosperon kaj rapidan loĝantarkreskon. Kiam la Savoja Domo ekregis en 1871, Romo havis loĝantaron de nur 226 000, nombro kiu duobliĝis antaŭ 1900. En la febra konstruagado (publikaj konstruaĵoj, la evoluigo de vojoj kaj la kreado de novaj loĝkvartaloj), multe tro malmulte da atento estis donita al la fakto, ke ĉiu elfosado de fundamentoj por novaj konstruaĵoj kaj novaj vojoj difektis la restaĵojn de la vasta arkeologia heredaĵo de la urbo.

En tiu ĉi klimato, kiun la inĝeniero kaj arkeologo Rodolfo Lanciani vivece priskribis, Nathan estis elektita urbestro en 1907 kiel la estro de la *Blocco popolare (popola bloko).*

### Urbestro de Romo (1907–1913) 
La oficperiodo de Nathan, kiu daŭris ĝis 1913, estis trapenetrita de la spirito de etiko de la komuna bono, eksplicite alvokante la verkojn de Giuseppe Mazzini kaj Aurelio Saffi , al kiuj Nathan faris memorparolon en Forlì en 1892 je la dua datreveno de la morto de Saffi. Liaj politikoj havis esence du ĉefajn fokusojn: la klopodon kontroli la senbridan spekuladon pri nemoveblaĵoj, kiu komenciĝis post la translokigo de la ĉefurbo al Romo, kaj ambician programon por lerneja kaj metia trejnado elpensitan sur strikte sekulara bazo.

Tiel, en 1909 la unua evoluiga plano de la urbo estis adoptita, kiu difinis la areojn evoluigotajn ekster la urbomuroj kaj konsideris la fakton, ke 55% de la konstruebla tereno estis posedata de nur ok grandaj terposedantoj.

Krome, programo de publikaj laboroj estis lanĉita. La retejo de la Urbo Romo deklaras: "Por marki la 50-an datrevenon de la unuigo de Italio en 1911, grava urba renoviga programo estis adoptita en Romo. La tiama urbestro, Ernesto Nathan, utiligis ĉiujn disponeblajn financojn por konstruprojektoj, kiuj fariĝis ikonecaj famaĵoj de Romo kiel la ĉefurbo de la Regno. La konstruado komenciĝis tiun jaron ĉe la Vittoriano [la Nacia Monumento al Viktorio Emanuelo la 2-a ], la Justica Palaco (baldaŭ konata kiel la 'Palazzaccio' fare de la Romanoj) , la Passeggiata archeologica (granda verda spaco de pli ol 40 000 kvadrataj metroj inter la montetoj Aventino kaj Celio), kaj la Stadio Nazionale, nun la Stadio Flaminio, la unua moderna sportstadiono." Aldone, publika transportreto (ATAC) estis kreita en 1911, same kiel urba energikompanio (ACEA), en 1912.

Dum la oficperiodo de Nathan, oni ankaŭ establis ĉirkaŭ 150 municipajn infanĝardenojn, kie la infanoj ricevis manĝojn. Ĉi tiu nombro estas pli ol rimarkinda, konsiderante ke Romo nuntempe havas ne pli ol 288 municipajn infanĝardenojn.

La 40-a datreveno de la *Kapto de Porta Pia* en 1910 pliigis streĉitecon inter la antiklerikala administrado de Nathan kaj la Sankta Seĝo.

Fama anekdoto rakontas kiel la nove elektita urbestro ricevis la urban buĝeton por lia subskribo. Nathan zorge studis la dokumenton kaj petis klarigon de la oficisto, kiu prezentis ĝin, kiam li trovis la buĝetan artikolon "Buĉruboj por Katoj". La oficisto respondis, ke ĝi rilatas al la financoj por la bontenado de kolonio de katoj por protekti la dokumentojn konservitajn en la oficejoj kaj arkivoj de la Kapitolo kontraŭ musoj. Tiam Nathan prenis sian plumon, forstrekis la buĝetan artikolon, kaj klarigis al la konsternita viro, ke la katoj de la Kapitolo de nun devos nutri sin per la ronĝuloj, kiujn ili devis kapti, kaj se ili ne plu povus trovi musojn, ilia ĉeesto fariĝus nenecesa. Ĉi tiu epizodo fariĝis la origino de la romia diraĵo " ''Nun c'è trippa pe' gatti"'' (Neniu tripo por katoj).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aurelio Saffi (d:Q775698)

## Eksteraj ligiloj 
* David B. Green, "Ĉi tiu Tago en Juda Historio 1907: Judo kiu ĝenus la Vatikanon fariĝas Urbestro de Romo" (), Haaretz, la 25-an de novembro 2015

Kategorio:Italaj framasonoj
Kategorio:Italaj judoj
Kategorio:Britaj judoj
Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj ateistoj