open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eksperimenta kinarto

**Eksperimenta kinarto**, aŭ pli simple **eksperimenta kino**, estas tiu kiu ampleksigas aŭ movas la limojn de la konvencia esprimmaniero de la kinarto kaj ĉefe de la rakonta kino tradicie strukturita ĉirkaŭ historia intriga rakonto, respektante eble nur la skeleton de scenaro, uzante novajn rimedojn por esprimi kaj sentigi emociojn, espertojn, sentojn, mondorigardojn, kritikojn al la propra kinarto ktp. En multaj filmoj, la rakonto permesas vojon al eksperimentoj de tipo forma, kaj oftas la uzado de plastikaj aŭ ritmaj rimedoj, ligite al la traktado aŭ manipulado de la figuro aŭ la sono.

La eksperimenta kino difiniĝas laŭ sia etoso de aplikado kaj ricevo, ĉar ĝi ne kutimas esti ligita al la kultura industrio, nek direktas sin al ampleksa publiko, sed male ĝi estas tre specifa kaj minoritata, kaj kunhavas intereson por produktoj pritakseblaj kiel marĝenaj, ankaŭ nomataj "de kulto".

Superrealismo estas unu el la movadoj de avangardo kiu plej multe influis en la apero de la eksperimenta kino. Nuntempe ĝi estas nepra stilo se temas pri montrado de koŝmaroj.

Kelkaj famaj reĝisoroj kiuj almenaŭ foje dediĉis sin al la eksperimenta kino estas la jenaj: Lars von Trier, Alejandro Jodorowsky, Jean-Luc Godard, Steven Soderbergh, Curtis Harrington, Andy Warhol, Peter Greenaway, Jean Cocteau, David Lynch, Gus Van Sant, Pier Paolo Pasolini kaj Luis Buñuel, kvankam la grado laŭ kiu ties filmoj iras aŭ ne al la ĉefa komerca estetiko ege diferencas.

## Listo de filmoj 
* *Un chien andalou* (La andaluza hundo) de Luis Buñuel
* *La Cravate* (la kravato), ankaŭ nomita *Les têtes interverties* (la interŝanĝitaj kapoj) kaj *El Topo* de Alejandro Jodorowsky
* *Sex, Lies, and Videotape* de Steven Soderbergh

## Bibliografio 
* André Parente, “A forma Cinema: Variaçoes e Rupturas”; Río de Janeiro, 2009: 23.
* José Antonio González, La historia del cine experimental. Tesis profesional; México, 2005.

Kategorio:Kina terminologio
Kategorio:Moderna arto
Kategorio:Filmĝenroj
Kino
Kategorio:Kinarto
28631 Jacktakahashi

'*28631 *Jacktakahashi'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  dum la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Jack Ryan Takahashi*, finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri medicino kaj sano. Li estis lernanto ĉe la *Lynbrook High School*, Kings Park* en San Jose (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ruth Beckermann

**Ruth Beckermann** (n. 1952, Vieno) estas aŭstria kinfaristo kaj verkisto.[eta|Ruth Beckermann ĉe la Premiero de *Those Who Go Those Who Stay* ([Viennale 2013).]]Beckermann loĝas kaj laboras kiel sendependa aŭtoro kaj filmofaristo en Vieno kaj Parizo. Ŝiaj filmoj estis montritaj ĉe prestiĝaj festivaloj (plej el ili premiere ĉe la Berlina Internacia Kinfestivalo aŭ ĉe la festivalo *Cinéma du Réel* en Parizo). Ŝiaj filmoj *Die papierene Brücke* kaj *Jenseits des Krieges* ricevis gravajn premiojn.

## Filmaro 
**Video-/Kurtoj:**
* 1977: *Arena besetzt* (kun Josef Aichholzer kaj Franz Grafl; 75 min)
* 1978: *Auf amol a Streik* (kun Josef Aichholzer; 24 min)
* 1981: *Der Hammer steht auf der Wiese da draußen* (kun Josef Aichholzer, Michael Stejskal; 40 min)
* 1985: *Der Igel* (kun Studentoj de la Historia Ateliero Salcburgo; 37 min) kun Leni Egger, Resi Pesendorfer, Maria Plieseis
* 2003: *europamemoria* (Videoinstalaĵo kaj DVD)
* 2006: *Mozart Enigma* (ĉe Wiener Mozartjahr; 1 min)

**Kin- kaj dokumentar-filmoj:**
* 1983: *Wien retour* (kun Josef Aichholzer; Dokumentar-filmo, 91 min)
* 1987: *Die papierene Brücke* (Dokumentar-filmo, 91 min)
* 1990: *Nach Jerusalem* (Dokumentar-filmo, 84 min)
* 1996: *Jenseits des Krieges* (Dokumentar-filmo, 112 min)
* 1999: *Ein flüchtiger Zug nach dem Orient* (kun Josef Aichholzer; Dokumentar-filmo, 82 min)
* 2001: *Homemad(e)* (*Spielfilm*, 85 min)
* 2006: *Zorros Bar Mizwa* (Dokumentar-filmo, 90 min)
* 2011: *American Passages* (Dokumentar-filmo, 121min)
* 2013: *Those Who Go Those Who Stay* (Dokumentar-filmo)
* 2016: *Die Geträumten*, eksperimenta filmo/ Dokumentar-filmo, 89 min)

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj artistoj
Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Aŭstraj judoj
Kategorio:Vienanoj
Adja-gbe (lingvo)

La **Adja-gbe **estas Niĝer-konga lingvo kiu estas ĉefe parolata de la Adja popolo. La lingvo estas interalie proksime najbara al la evea lingvo.

## Komparo 
### Artikolo 1 de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj 
#### Adja 
Agbetɔwo pleŋu vanɔ gbɛmɛ ko vovoɖeka gbeswɛgbeswɛ, sɔto amɛnyinyi ko acɛwo gomɛ; wed xɔnɔ susunywin ko jimɛnywi do esexwe. Wed ɖo a situas nɔvi ɖaɖa wowo nɔnɔwo gbɔ.

#### Esperanto 
Ĉiuj homoj naskiĝas liberaj kaj egalaj en digno kaj rajtoj. Ili estas dotitaj kun racio kaj konscienco kaj devus interkonduti en spirito de frateco.

Kategorio:Lingvoj de Benino
Kategorio:Lingvoj de Ganao
Kategorio:Lingvoj de Togolando
Kategorio:Gbea lingvaro
Brunelo

**Brunelo** () estas genro de plantoj el familio Lamiacoj. Temas pri plurjaraj herboj, plejofte malaltaj, kies floroj estas aranĝitaj en densaj infloreskoj, kun brakteoj malsimilaj al la folioj. Tiu genro enhavas kvinon da specioj en mezvarmaj regionoj. Unu specio - la ordinara brunelo - estas pli-malpli kosmopolita, tio estas de tutmonda disvastiĝo.

## Taksonomio 
Kelkaj specioj:
* *Prunella grandiflora* (L.) Scholler - grandflora brunelo 
* *Prunella hispida* Bentham - hirta brunelo 
* *Prunella laciniata* (L.) L. - flaveta brunelo 
* *Prunella orientalis* Bornm. - orienta brunelo 
* *Prunella vulgaris* L. - ordinara brunelo 


Kategorio:Lamiacoj
Kategorio:Ĉina tradicia medicino
Kategorio:Kuracplantoj
Ornitogalo

**Ornitogalo** - latine *Ornithogalum* - estas genro de plantoj unukotiledonaj el la familio asparagacoj. Ili estas plurjaraj plantoj pro sia bulbo. La floroj estas stelformaj, blankaj aŭ verdecaj kun ses tepaloj (tri petaloj kaj tri sepaloj) kaj ses stamenoj. La frukto estas kapsulo triloba. Iuj specioj entenas toksaĵon, aliaj estas manĝeblaj.
La genro entenas ĉirkaŭ 200 speciojn.
[eta|maldekstra|[Pirenea ornitogalo *Ornithogalum_pyrenaicum*]]
eta|maldekstra|*Ornithogalum dubium*
eta|upright=0.85|Umbelforma ornitogalo, *Ornithogalum umbellatum*
maldekstra|eta|*Ornithogalum narbonense*
* *Ornithogalum amphibolum*
* *Ornithogalum angustifolium*
* *Ornithogalum arabicum* — Araba ornitogalo
* *Ornithogalum armeniacum* — Armena ornitogalo
* *Ornithogalum atticum*
* *Ornithogalum boucheanum*
* *Ornithogalum caudatum Ait.*
* *Ornithogalum comosum*
* *Ornithogalum concinnum*
* *Ornithogalum costatum*
* *Ornithogalum creticum*
* *Ornithogalum dubium* (vidu la apudan foton)
* *Ornithogalum exaratum*
* *Ornithogalum exscapum*
* *Ornithogalum fimbriatum*
* *Ornithogalum fischeranum*
* *Ornithogalum gussonei*
* *Ornithogalum montanum*
* *Ornithogalum monticola*
* *Ornithogalum narbonense* (vidu la apudan foton)
* *Ornithogalum nutans L.*
* *Ornithogalum oligophyllum*
* *Ornithogalum oreoides*
* *Ornithogalum orthophyllum*
* *Ornithogalum ponticum*
* *Ornithogalum prasinantherum*
* *Ornithogalum pyramidale*
* *Ornithogalum pyrenaicum L*. — Pirenea ornitogalo (vidu la supran foton)
* *Ornithogalum refractum*
* *Ornithogalum reverconii*
* *Ornithogalum sibthorpii*
* *Ornithogalum sphaerocarpum*
* *Ornitogalum thyrsoides* (vidu la supran foton)
* *Ornithogalum umbellatum L.* — Umbelforma ornitogalo (vidu la supran foton)
Józef Stós

**Józef Stanisław Stós** (naskiĝis la 15-an de marto 1921 en Okocim, apud Brzesko, mortis la 14-an de junio 2016 en Krakovo) – pola arkitekto, socia aganto, malliberulo de koncentrejoj.

## Vivo 
Dum la intermilita periodo estis skolto kaj dum la germana invado en Pollandon septembre 1939 servis kiel volontulo en Armea Helpo-Servo. Prenita al soveta mallibero sukcesis fuĝi. Post reveno al sia gepatrujo la 3-an de majo 1940 estis arestita de germanoj kaj malliberigita en malliberejo de Tarnów kiel potenciala soveta spiono. La 14-an de junio 1940 deportita en la unua amasa transporto de politikaj malliberuloj al koncentrejo Aŭŝvico (koncentreja numero 752). Li ankaŭ estis malliberulo de koncentrejoj Sachsenhausen kaj Buchenwald. Dum evakuo de malliberuloj gvidis fuĝon de ĉ. 50 personoj. Post la dua mondmilito kiel arkitekto laboris en diversaj oficejoj pri projekt-administrado. Kunkreinto de Kristana Asocio de Oświęcim-Familioj kaj de Polska Unia Seniorów. Forpasis dum la Nacia Memor-Tago pri Viktimoj de Germanaj Naziaj Koncentrejoj kaj Ekstermejoj. Antaŭ la morto estis unu el la lastaj 7 malliberuloj de la unua transporto de 728 poloj al Aŭŝvico, kiuj surloke eksciis, ke ili venis ne al sanatorio, sed al la koncentrejo, de kie oni foriras pere de kamentubo, ke judoj vivos ĉi tie ne pli longe ol du semajnojn, pastroj unu monaton, kaj la resto - tri monatojn (travivis ĉ. 200). Ili estis atestantoj de industria murdo - genocido, organizita de la germana ŝtato en okupata Pollando.

## Distingoj 
Komandora kruco de la Ordeno Polonia Restituta (2000)

## Vidu ankaŭ 
* Majdanek
* Treblinka
* Sobibor
* Ekstermejo Bełżec

## Eksteraj ligiloj 
* Zmarł w rocznicę pierwszego transportu Polaków do Auschwitz Mortis dum datreveno de la unua amasa forveturigo de poloj al Aŭŝvivo

Kategorio:Polaj arkitektoj
Kategorio:Poloj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Postvivintoj en la koncentrejo Aŭŝvico
Kategorio:Postvivintoj en la koncentrejo Buchenwald
Kategorio:Postvivintoj en la koncentrejo Sachsenhausen
Khao Lak

**Khao Lak** ( (prononco) estas turisma strandloko en la provinco Phang Nga en Tajlando. Ĝi situas proksimume 60 kilometroj norde de la insulo Phuket.
eta|250px|Khukkhak strando Khao Lak
eta|250px|Khao Lak je la 5-a de decembro 2004, tri semajnoj antaŭ la cunamo

Khao Lak estis unu el la regionoj kiuj estis plej grave trafita de la cunamoj kiuj ekestis pro la submara tertremo apud Sumatro en decembro 2004. Granda nombro da eksterlandaj turistoj estis tiam viktimo. Proksimume  tajoj, laboristoj el Mjanmaro kaj eksterlandaj turistoj perdis tiam la vivon.

Princino Ubol Ratana kaj sia filo Bhumi Jensen restadis en la ege trafita Sofitel-hotelo. Bhumi Jensen, 21-jaraĝa, ludis sur la strando kune kun du policanoj kiam la unua ondo venis; li mortis. La princino mem troviĝis en la hotelo kaj povis apenaŭ eskapi de la morto.

Geografia pozicio:
()

eta|meza|250px|Situo de Khao Lak

Kategorio:Plaĝoj en Tajlando
Anja Salomonowitz

**Anja Salomonowitz** (naskiĝinta la 12-a de novembro 1976 en Vieno) estas aŭstria filma reĝisorino kaj scenaristino. Ŝi estas konata pro siaj dokumentaj kaj fikciaj verkoj, kiuj miksas realon kaj artan interpreton kaj ofte traktas politikajn aŭ sociajn temojn.

## Vivo kaj kariero 
Salomonowitz kreskis en juda familio kaj estis ano de la socialisma-cionisma junulara movado Haŝomer Hacair. Ŝi studis kinon en Vieno kaj Berlino kaj laboris kiel asistanto de la reĝisoro Ulrich Seidl.

Ŝia stilo kombinas dokumenton, fikcion kaj esean esprimon. En ŝiaj filmoj realaj spertoj estas artistike transformitaj, kaj koloroj ludas centran konceptan rolon. Ŝia laboro estas montrita ĉe multaj internaciaj festivaloj, inkluzive la Berlinale kaj Diagonale en Graco.

## Filmaro 
### Dokumentaj filmoj 
* 2003 – *Das wirst du nie verstehen* (52 min.)
* 2006 – *Kurz davor ist es passiert* (72 min.)
* 2013 – *Die 727 Tage ohne Karamo* (80 min.)
* 2016 – *Der Junge wird beschnitten* (75 min.)
* 2019 – *Dieser Film ist ein Geschenk* (72 min.)

### Fikciaj filmoj 
* 2012 – *Spanien* (102 min.)
* 2024 – *Mit einem Tiger schlafen* (100 min.)

### Mallongaj filmoj 
* 2000 – *Carmen* (23 min., video)
* 2001 – *Get to Attack* (5 min.)
* 2002 – *Projektionen eines Filmvorführers in einem Pornokino* (14 min., video)
* 2005 – *Ein Monument für die Niederlage* (videoinstalaĵo)
* 2006 – *Codename Figaro – Mozart 2006* (1 min., video)

## Premioj 
* 2007 – Premio Caligari ĉe la Berlinale  
* 2010 – Outstanding Artist Award de la Aŭstria Ministerio pri Kulturo  
* 2013 – Silver Eye Award (Internacia Dokumenta Festivalo Jihlava)  
* 2021 – Premio Franz Grabner ĉe la festivalo Diagonale  
* 2024 – Thomas-Pluch-premio por scenaro, Diagonale  
* 2024 – Premio por reĝisorado ĉe la Bolzano Film Festival  

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* 

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj reĝisorinoj
Kategorio:Aŭstraj scenaristinoj
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1976
Kategorio:Juda aŭstra kulturo
Lina Nikó

**Lina Nikó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nikó Lina** estis hungara aktoro, operetkantisto (aldo).

Lina Nikó http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz16/225.html naskiĝis la  en Kunszentmiklós, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Lina Nikó frekventis katolikan lernejon kaj ŝi kantadis en koruso de Baziliko-katedralo de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo En 1868 ŝi forlasis la lernadon kaj aliĝis al trupo de Pécs, post kelkaj jaroj ŝi havis rolojn en Szabadka. Inter 1873 kaj 1877 ŝi iĝis sukcesa aktoro-kantisto de Nacia Teatro (Szeged), poste ŝi apartenis jam en Budapeŝto al *Népszínház*. En la sekva jaro ŝi denove estis en provinco, ĉar en la ĉefurbo ŝi ne havis sukcesojn. Ekde 1880 ŝi elektis komikajn rolojn, tial ŝi iĝis tuj sukcesa aktoro. En 1895 ŝi estis fondinta membro de Gaja Teatro, kie ŝi ludis ĝismorte.

## Elektitaj teatraj roloj 
* László Beöthy (teatrestro): *Béni bácsi* - Sára
* Ferenc Molnár: *A doktor úr* – S-ino Marosi
* Georges Feydeau: *La Dame de chez Maxim* - Gabriella

## Ŝia sola filmrolo 
* *A tánc* (1901)

## Memorigiloj 
* busto en Gaja Teatro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nikolaus Geyrhalter

**Nikolaus GEYRHALTER** (n. 1972) estas aŭstra kinfaristo. Li estis reĝisoro, produktoro, verkisto, kaj kinisto por nombraj dokumentaj filmoj. Li ricevis premiojn pro *Das Jahr nach Dayton* (1997), *Pripyat* (1999), *Elsewhere* (2001), kaj *Our Daily Bread* (2005).

Geyrhalter naskiĝis en Vieno, Aŭstrio, en 1972. Li formis sian propran produktoran kompanion ankoraŭ 22-jaraĝa. Lia unua dokumenta filmo estis la filmo de 1994 nome *Washed Ashore* (en germana: *Angeschwemmt*), pri la vivo ĉe Danubo. Li ankaŭ filmis *Pripyat* (1999), blankanigra rigardo al la loĝantoj kiuj loĝas ĉe la Ekskluda Zono de Ĉernobilo en Ukrainio. *Elsewhere* (2001) estis vetura diskurso pri dekduo da diversaj lokoj ĉirkaŭ la mondo, kaj *Our Daily Bread* (2005) esploris la mekanikan nutrindustrion. *7915 Km* (2008) rigardas al la Ralio Parizo-Dakaro kaj la vivoj de kuristoj kaj lokanoj.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Vienanoj
Diego de Almagro la Juna

**Diego de Almagro la Juna** () (naskiĝis en 1522 en Panamo , mortis  en Kusko) estis perua aventuristo.

## Biografio 
Filo de Diego de Almagro kaj de indianino de Panamo, li aliĝis al sia patro iom post la konkero de la Inkaa imperio en 1535. Post la ekzekuto de lia patro en 1538, li fariĝis lia sola heredanto. Tamen, la Pizarroj malhelpis al li ĝui pri siaj titoloj, kaj tenis lin sub gvatado en Limo.

Malgraŭ tio, kelkaj iamaj subtenantoj de Almagro federiĝis ĉirkaŭ li. En 1541, sub la gvidado de Juan de Rada, ili murdis Franciscon Pizarro. Diego de Almagro la Juna tiam rapide fariĝis agnoskata kiel guberniestro de la plimulto de urboj de Peruo.

Tamen, li devis disbati la reziston de Kusko. Dume, la nova guberniestro enoficigita de la reĝo, nome Cristóbal Vaca de Castro, alvenis al Peruo, kaj arigis ĉirkaŭ si grandan soldataron. Post malsukceso de intertraktadoj, la batalo inter la subtenantoj de Almagro kaj la subtenantoj de la reĝo kondukis al malvenko de la unuaj. Almagro tiam fuĝis al Kusko, sed estis arestita, juĝita, kaj senkapigita baldaŭ poste laŭ ordono de sia venkanto.

## Vidu ankaŭ 
* Diego de Almagro
* Gonzalo Pizarro

## Tradukfonto 
Kategorio:Hispanaj konkistadoroj
Kategorio:Historio de Peruo
Ila Lóth

**Ila Lóth** [lOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lóth Ila** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo (hungare) estis *Rónai Margit*, ŝia filino estis Judit Rohonczy.

Margit Rónai (Ila Lóth) http://www.imdb.com/name/nm0530419/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ila Lóth frekventis lernejon pri baleto ekde 1910 en sia naskiĝurbo, post 4 jaroj ŝi lernis en privata aktorlernejo de Kálmán Rózsahegyi. En 1916 ŝi debutis en muta filmo kiel figuranto, sed en la sekva jaro ŝi estis jam ĉefrolanto. Ŝi havis rolojn en 30 hungaraj filmoj, sed ŝi havis rolojn ankaŭ en germanaj filmoj. En 1923 ŝi edziniĝis, tial ŝi malaperis el filmoj. Inter 1948 kaj 1973 ŝi denove estis videbla en 16 filmoj, inter 1950 - 1965 ŝi apartenis al Teatro Madách. 

## Elektitaj filmaj roloj 
* *János vitéz* (1916) – dancanta feino (debuta rolo)
* *For Love and Crown* (1922)
* Subplando da tero (1948)
* *Liliomfi* (1954)
* *Szegény gazdagok* (1959)
* *A Tenkes kapitánya* (1963; televizia serio) - Csöméné
* Patro (filmo) (1966) 
* *Tüzoltó utca 25.* (1973) 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Robert Dornhelm

**Robert DORNHELM** (n. 17a de Decembro 1947, Timişoara, Rumanio) estas aŭstra kina kaj televida reĝisoro de rumana praularo. Li laboris ĉe nombraj televidaj programoj kaj ankaŭ elsendis filmojn kiel *Echo Park*, *The Venice Project*, *Der Unfisch*, kaj *A Further Gesture*. En 1998 *Der Unfisch* ricevis la premion de Civitana Elekto ĉe la Internacia Fantazikina Festivalo Puĉon.

Li reĝisoris en 1977 dokumentan filmon *The Children of Theatre Street*, kiu estis nomumita por Oskar-premio.

Dornhelm reĝisoris la televidan miniserion *Anne Frank: The Whole Story* (2001), pro kiu li estis nomumita por Premio Emmy. Li reĝisoris ankaŭ la nova adapton al televido *Spartacus* (2004) kaj la filmon de 2011 nome *The Amanda Knox Story*.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Timișoara
28632 Christraver

'*28632 *Christraver'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Chris Traver*, finalisto en 2013 de la *Intel Science Talent Search*, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Li estis lernanto ĉe la *Croton-Harmon High School'' en Croton-on-Hudson (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Imre Roboz

**Imre Roboz,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Roboz Imre** estis hungara teatrestro, redaktoro. Oni aprezas lin, kiel la unua filma scenaristo. Lia origina familia nomo supozeble estis *Roth*.

Imre Roboz http://www.imdb.com/name/nm3523653/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis en januaro de 1945 en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Roboz devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li havis posteneton en filmproduktejo kaj li redaktis filman periodaĵon. En 1912 kaj post 2 jaroj li verkis po unu scenarlibrojn. En 1914 li estis kinejestro kun familia apogo, la kinejon li trakonstruis kabaredo, kie estis aktoro Endre Nagy (verkisto). Iom poste li soldatiĝis, en 1917 li vundiĝis. Lia edzino estis Ica Lenkeffy inter 1918 - 1923. En 1921 li estis financa direktoro de Gaja Teatro inter 1926-1939 li estis ankaŭ luanto de la teatro. En tiu periodo la privata teatro estis finance firma. En 1939 pro la kontraŭjudaj leĝoj li ne plu estis teatrestro. Dum la nazia erao spite la permeson li ne forlasis la landon, fine li estis mortpafita surstrate.

## Liaj scenarlibroj 
* *Ma és holnap* (1912)
* *Az éjszaka rabja* (1914)

## Memorigiloj 
* fondaĵo fondita en 1991

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Histerezo

**Histerezo** estas fenomeno konsistanta en tio, ke, kun ŝanĝo de la cirkonstancoj, nova ekvilibro estiĝas malrapide . La valoro, kiun iu grando dependanta de aliaj grandoj alprenas, estas determinita ne nur de la valoro de ĉilastaj sed ankaŭ de la antaŭa evoluo de tiuj valoroj. La termino, derivita de la greka ὑστέρησις (hystéresis, "malfruo"), estis enkondukita en la moderna senco de James Alfred Ewing en 1890, kaj estas ĝenerale uzata en la teorio de dinamikaj sistemoj, ne nur en fiziko sed ankaŭ en biologio kaj ekonomiko.
eta|250px|Histereza ciklokurbo
Se oni prezentas la konduton de sistemo kun histerezo en grafikaĵo rezultas karakteriza ciklokurbo (histereza ciklokurbo). En sistemo sen histerezo la kurbo estas ununura linio. Se ekzistas histerezo, la kurbo duobliĝas. Sekve la valoro, kiun la dependa grando alprenas dependas de la direkto de la ŝanĝiĝo de la nedependa grando.

## Magneta histerezo 
La magneta histerezo estas la nelineara ne unuvalora rilato inter la magnetado respektive la magneta fluksdenso ***B*** kaj la magneta kampintenso ***H***, kiun oni observas en feromagnetaj materialoj. Kiam la valoro de la kampintenso kreskas la valoroj de la fluksdenso estas pli malgrandaj rilate al tiuj kiujn oni havas kiam la kampintenso malkreskas.

La histereza ciklokurbo de feromagnetoj similas al tiu de la bildo, kie la valoro sur la x-akso estas ***H*** kaj la valoro sur la y-akso estas ***B***.

## Referencoj
Mi, Daniel Blake

**Mi, Daniel Blake** (2016, ) estas drama filmo de brita reĝisoro Ken Loach. La filmo gajnis en 2016 la Oran Palmon en la Festivalo de Cannes, la premion BAFTA por plej bona brita filmo, kaj la César-premion de la franca Akademio de Artoj kaj Teĥnikoj de Kino por la plej bona eksterlanda filmo. La filmo montris ne nur vivojn de la brita laborista klaso, sed ankaŭ kritikis politikon de la brita Konservativa Partio, kiu reduktis la buĝeton de la Nacia Prisana Servo de Britio.

## Intrigo 
En la Unuiĝinta Reĝlando de la 2010-aj jaroj, Daniel Blake (Dave Johns) estas 59-jaraĝa vidvo, lignaĵisto kiu loĝas en Newcastle. Suferinte korinfarkton dum sia laboro, por la unua fojo li petas medicinan subtenon, sed tio estas malakceptita, ĉar li supozeble povas labori. Kvankam lia kuracisto malpermesis lin labori, privata firmo, kiun estis subkontraktanta la registaro, asertas, ke li taŭgas por laboro — «persekuto, kiu aspektas kiel krucmilito, kies furiozo regule atakas senkulpajn homojn».

Dum senfrukta vizito al laboroficejo, li kunvenas kun Katie (Hayley Squires), fraŭla patrino de du infanoj, kiu estas veninta el londona azilo por senhejmuloj; ŝi mem estis mistraktata de la agentejo pri sociaj servoj. Daniel provas trovi laboron por ricevi medicinan helpon kaj helpi Katie, sed li alfrontas plurajn obstaklojn pro la strikta sistemo. Li devas apelacii la kruelan decidon de la agentejo, sed la procedo estos longa. Oni konsilas lin intertempe registriĝi por ŝtata subvencio pri sendungado. «Daniel kaj Katie estas kaptita de bagatela administrejo, kiu multigas la humiliĝojn: senutilaj telefonvokejoj, la elĉerpiĝo de lia forto pro interrete plenigendaj formularoj, neniam plenplenaj — kafkaeska kaj burokratisma labirinto, kiu malrapide sed firme ilin pistas».

## Referencoj 
Kategorio:Britaj dramaj filmoj
Kategorio:Francaj dramaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Premio Ora Palmo
Kategorio:Premio BAFTA
Kategorio:César-premiitoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2016
Pirenea ornitogalo

**Pirenea ornitogalo** (*Ornithogalum pyrenaicum*) estas plurjara herbo, el genro ornitogalo, el la familio Asparagacoj.

## Priskribo 
Estas bulba planto kun liniaj folioj kiuj emas malaperi tuj post la florado, lasante flortigon sufiĉe grandan (inter 30 kaj 60 cm), pinte de kiu, komence, kvindeko da floraj butonoj estas organizitaj en spiko. Laŭmezure de la elvolviĝo, kiu komenciĝas per la bazo, ĉiu floro disvolvas petiolon kiu evoluigas tiun spikon en malgrandan grapolon. Ĉiu floro estas verdeta-blanka kun ses tepaloj kaj ses stamenoj.

## Kreskejo 
Ĝi troviĝas en herbejoj, deklivoj kaj malfermitaj arbaroj, ĝis 1200 m super la marnivelo, en granda parto de la suda parto de Eŭropo.

## Uzoj 
Junaj ŝosoj kaj infloreskoj, kuiritaj, estas manĝeblaj kiel asparagoj, de tie venas la nomoj "ligna asparago" aŭ "asparageto" donitaj al tiu planto en iuj areoj.
La floroj, sukeritaj, iom akraj, estas aldoneblaj al salatoj.
Atentigo : Ne ĉiuj ornitogaloj estas manĝeblaj, iuj eĉ estas toksaj.

pirenea
Kategorio:Venenaj plantoj
Blakstonio

**Blakstonio** - latine *Blackstonia* - estas genro de ĉiujaraj herbecaj plantoj, el familio Gencianacoj.
La genro inkludas nur 4 speciojn.

## Listo de specioj 
* *Blackstonia acuminata*
* *Blackstonia grandiflora*
* *Blackstonia imperfoliata*
* *Blackstonia perfoliata* - Tratruita blakstonio

Kategorio:Gencianacoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Plantoj de Libano
Eŭpatoria agrimonio

**Eŭpatoria agrimonio** (*Agrimonia eupatoria* L.) estas specio el la botanika genro Agrimonio el la familio Rozacoj. Ĝi estas herba, plurjara planto nitrogenema kun eta rizomo kaj kreskas en herbejaj lokoj sekaj, ofte kalkaj. Ĝi oftas en Eŭropo.

## Priskribo 
Ĝia harplena tigo, de 30 ĝis 80 cm alta, malmulte disbranĉiĝas kaj posedas senpedunklajn rufkolorajn glandojn. Ĝia tigo estis uzata kiel kolorigilo (flavo).

Ĝiaj bazaj kunmetitaj neparaj folioj, kun malregulaj folieroj, estas plumformaj kaj harplenaj, blanketaj sube kaj verdaj supre.

Ĝiaj flavaj kvinpetalaj floroj kuniĝas en longa spiko.

Ĝiaj fruktoj estas akenoj kun kroĉaj haregoj supre, kiuj facile malligiĝas el la tigo, kio faciligas ilian dissemigadon far bestoj aŭ homoj.

## Karakterizoj 
* **Reproduktaj organoj:**
* Infloresko: spiko.
* Fruktoj: akenoj.
* Sekso: hermafrodita.

* Florperiodo: ekde junio ĝis septembro.
* Kreskejo: sekaj herbejoj, ofte kalkaj

* **Medicina uzo:**
* Parto uzebla: floro.
* Rikoltado: la floroj estas rikoltataj je plena matureco, ekde julio ĝis aŭgusto.
* Interna uzo: kontraŭ malgravaj laksoj, kaze de malfacila digestado, kaze de malbona vejna cirkulado kaj kontraŭ hemoroidaj krizoj.

## Bildaro 

Agrimonia_eupatoria3.jpg|Folioj
Agrimonia eupatoria.jpg|Folioj
Agrimonia eupatoria - Keila.jpg|Floro
Agrimonia eupatoria01.jpg|Floroj
Agrimonia eupatoria02.jpg|Fruktoj
Agrimonia eupatoria MHNT.BOT.2004.0.jpg|Maturaj fruktoj - MHNT

Kategorio:Rozacoj
Kategorio:Sorĉaferoj
Kategorio:Herboj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Palearktisa flaŭro
István Reszler

**István Reszler** [iŝtvAn resler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Reszler István** estis hungara operkantisto (tenoro), teatrestro. Lia familia nomvarianto estis *Ressler*.

István Reszler http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz22/155.html naskiĝis en 1831 en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Reszler debutis en Nacia Teatro (Pest) en 1846, tiutempe li lernis kantadon. Post iom da tempo li lernadis en Italio. En la teatra jaro 1850 li havis kontrakton en teatro de Olmütz, sed kiel gasto, li kantadis ankaŭ en la menciita Nacia Teatro. Ekde la sekva teatra jaro li aliĝis al trupo de József Szabó (teatrestro) en Arad, poste en pluraj urboj li havis rolojn. En 1860 li estis nomumita teatrestro en Pécs, en la sekva jaro en Debrecen. En la lasta urbo liaj operspektakloj estis famaj tutlande, en 1865 li zorgis jam pri la nova teatrejo, tamen li bankrotiĝis. Lia trupo unuiĝis kun alia trupo, ili aranĝis spektaklojn en diversaj urboj, ekzemple en Buda.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Gaetano Donizetti:
** ''L'elisir d'amore* - Nemorino
* *Lucia di Lammermoor* - Edgar
* Friedrich von Flotow: *Martha oder Der Markt von Richmond'' - Lyonel

## Elektitaj trupanoj 
* Vilmos Foltényi
* Vince Horváth
* Róza Szakáll
* József Szeles

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gusztáv Hubay

**Gusztáv Hubay** [gustAv hubai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hubay Gusztáv** estis hungara aktoro, teatrestro, oficiro. Lia origina familia nomo estis *Klinger*, lia familia nomvarianto estis *Hubai*.

Gusztáv Hubay http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz10/344.html naskiĝis la  en Cegléd, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gusztáv Hubay post bazlernejo estis ŝuisto. En 1839 li vidis migrantan trupon en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al la trupo. En la sekvaj jaroj li estis membro de pluraj migrantaj trupoj (ekzemple trupo de József Szabó (teatrestro)). Dum la hungara revolucio de 1848 li batalis por la revolucio kiel oficiro, post la falo li estis kondamnita je prizono. Liberiĝinta li daŭris la aktoradon ekzemple denove apud la menciita József Szabó. En 1857 li establis memstaran migrantan trupon kaj li aranĝis spektaklojn en pluraj urboj, eĉ en 1866 en Nacia Teatro de Pest. En 1872 kun Andor Sztupa li establis teatrejon en Nyíregyháza, poste li denove daŭris la migradan aktoradon. En 1889 li pensiuliĝis. Li edziĝis trifoje.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Reĝo Lear - Edgar
* József Katona: *Bánk bán*
* Ede Szigligeti: *Cigány* - Zsiga

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Árpád Szathmáry

**Árpád Szathmáry** [satmAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szathmáry Árpád** estis hungara aktoro, reĝisoro, operetkantisto. Lia nobela antaŭnomo estis *jobbateleki*, lia edzino estis Margit Hunyady.

Árpád Szathmáry http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/146.html naskiĝis en 1847 en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Árpád Szathmáry post la bazlernejo laboris en vendejo. En 1862 li komencis kantadi en teatra koruso de Endre Latabár (patro). Post jaroj li ricevis diversajn rolojn kaj li estis membro de diversaj trupoj (ekzemple de Andor Sztupa (1871, 1874), de Ignác Krecsányi (1894-1896)). Ekde la malfruaj 1870-aj jaroj li estis ankaŭ reĝisoro de operetoj. Ekde 1896 li apartenis al Gaja Teatro. Li edziĝis dufoje, lia samnoma filo estis same aktoro.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Zuboly
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - Miller (en 1880 en Nacia Teatro (Budapeŝto))
* Ede Szigligeti:
** *A mama* - Tivadar Szegfű
** *Cigány* - Zsiga
* Gergely Csiky: *Cecil házassága* - Gábry

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
28633 Ratripathi

'*28633 *Ratripathi'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Raghav Tripathi*, finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biokemio. Li estis lernanto ĉe la *Westview High School'' en Portlando (Oregono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Coral Herrera

**Coral Herrera Gómez** (naskiĝis en 1977 en Madrido) estas hispana feminista verkistino kaj ĵurnalistino bazita en Kostariko, konata pro sia kritiko de la mito de romantika amo kaj siaj kontribuoj al *kviraj* studoj.

## Biografio 
Coral Herrera havas licencion pri Homa scienco kaj Aŭdovida Komunikado de la Universitato Karlo la 3-a de Madrido. Ŝi doktoriĝis pri Homa scienco kaj Komunikado de la sama universitato per tezo pri la romantika amo en Okcidenta civilizo kaj ĝia rilato al kapitalismo, patriarkeco kaj demokratio.

Post kompletigo de sia doktorado kaj pro la ekonomia krizo en Hispanio, ŝi ekloĝis en Kostariko post restado en Parizo. Ŝi publikigis artikolojn en diversaj amaskomunikiloj Pikara Magazine, El País, eldiario.es aŭ El Ciudadano (Ĉilio) kaj kunlaboris en programoj kiel "La Tuerka".

La ĉefa temo de sia verko estas kritiko de romantika amo en la perspektivo de genro kaj *kviro*. Ŝi argumentas ke romantikismo estas produkto de patriarkeco kaj tio ludas fundamentan rolon en duumisma konstruado kaj hierarkio de genra malegaleco. En sia verko ŝi montras ke ekzistas malsamaj manieroj kompreni kaj sperti amon pli liberigaj kaj kontentigaj, ol la tradiciaj.

## Verkoj 
* *Más allá de las etiquetas: hombres, mujeres y trans* (2010).
* *La construcción sociocultural del amor romántico* (2011).
* *Bodas Diversas y Amores Queer* (2013). 
* *Bodas reales, bodas patriarcales: análisis queer de la boda de los príncipes de Asturias* (2014).

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj feministoj
Kategorio:Feminismo en Kostariko
Kategorio:GLAT-aktivuloj
Akuljiko

eta|Surstrata vendado de kokao por akuljiko en La-Pazo, Bolivio
**Akuljiko**, , **chacchado** **akulliku**, **acuyico** (el la keĉua *akullikuy*), **acusi**, **pijcho** aŭ **mascada** estas socia, rita, medicina praktiko, en kiu malgranda buleto da folioj de kokao estas metita en la buŝon inter vango kaj makzelo, tiu ĉi estas maĉata en partoj de Sudameriko nordo de Argentino, nordo de Ĉilio, okcidento de Bolivio, Peruo, Ekvadoro, Kolombio, por eviti aŭ malpliigi la efikojn de altomalsano kaŭzita de manko de oksigeno en la atmosfero je granda alteco, malpliigi la efikojn de laceco, malsato kaj dispepsio. La kutimo maĉi buleton da folioj de kokao estas kutime nomata *acullicar*, *chacchar* , *pijchaer*, *coquear*, kaj *coqueros* koncerne personojn kiuj praktikas ĝin.

## Bibliografio 
* *Diccionario Folclórico Argentino* de Félix Coluccio. Tomo I.

## Vidu ankaŭ 
* Kokao (planto)
* Mateo (teo)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Las dos mejillas del acullico
* La Coca. Acullico de Salud. 

## Tradukfonto 
Kategorio:Montogrimpado
Kategorio:Kokao (planto)
Kategorio:Kulturo de Bolivio
Kategorio:Kulturo de Argentino
Kategorio:Kulturo de Peruo
Kategorio:Kulturo de Ekvadoro
Tratruita blakstonio

**Tratruita blakstonio** (latine *Blackstonia perfoliata*) estas unujara herbo el la familio Gencianacoj.

## Priskribo 
Ĝi estas stara planto, pale grizverda, kun preskaŭ triangulaj folioj. La tigaj folioj estas paraj kaj iliaj bazoj kuniĝas, de tie venas la termino *tratruita* (la tigo donas la impreson tratrui foliojn).

La flavaj floroj havas 6 ĝis 10 petalojn, ili estas aranĝitaj en cumoj.

## Specifoj 
**Reproduktaj organoj :**

- Tipo de infloresko : Cumo duflanka

- Seksa distribuo : hermafrodita

- Tipo de polenado : mem-polenado

- Floranta tempo : majo ĝis septembro

**Semo**

- Fruktotipo : kapsulo

- Disvastiga sistemo: laŭ gravito

**Distribua areo**

Mediteranea-Atlantika

**Subspecioj**

Estas kelkaj subspecioj, unu en atlantikaj marbordaj areoj kaj alia en marĉaj humidejoj de orienta-centra kaj sudorienta Francio.

Kategorio:Gencianacoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Plantoj de Libano
Örs vezér tere (metrostacio)

La **Örs vezér tere** [orŝ] estas tersurfaca metrostacio (finstacio) en Budapeŝto. La nomo venis de la apuda placo (Örs estis nebula historia figuro). Komence nomo de la metrostacio estis **Fehér út** (=strato Fehér), sed poste la menciita placo iĝis unu el la plej grandaj trafikaj centroj de Budapeŝto, tial la pli nova nomdonanto estis Örs vezér.
eta|maldekstre|Unu el la nuntempaj elirejoj

## Historio 
Oni komencis konstrui la duan metrolinion en 1950, sed laŭ la iama plano la finhaltejo estintus Népstadion, en Örs vezér tere daŭre trafikis la interurba tramo. En fino de la 1960-aj jaroj oni komencis konstrui tiun ĉi etapon. La unua itinero estis inaŭgurita en 1970, sed la finhaltejo jam estis Fehér út, ĉar intertempe grandaj loĝkvartaloj estis konstruitaj ĉe la placo. Por ŝpari monon, la finhaltejo estis tersurfaca, ja sufiĉa loko estis ĉe la placo. En 2007 plenaj renovigaj laboroj okazis, eĉ la stacidomo ricevis novan vizaĝon. Ĝis 2012 la vagonoj devenis el Sovetunio, poste pli modernaj vagonoj trafikas de Alstom.

## Stacidomo 
La stacidomo situas sola laŭ la menciita placo, la pasaĝeroj trovas subirejon antaŭ la stacio, kiu faras kontaktojn kun la interurbaj tramoj kaj aliaj trafikiloj. La stacio havas 2 en/elirejojn al la sama direkto. La konstruaĵo estas tre simpla, meze estas la insula perono, apude po unu trakoj. Komence estis jam tria trako por kontakto al la tersurfaca remizo, sed depost 2007 ĝi akceptas ankaŭ trafikantajn vagonojn. En la perono komence estas malgranda domo por la kasoj, poste malgranda bakejo kaj niĉo por gazetoj.

## Kontaktoj 
La placo faras kontaktojn kun 2 interurbaj tramoj, ordinaraj tramoj, aŭtobusoj kaj troleoj. En la placo funkcias 3 vendejegoj kaj kuracejo.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto
* BHÉV

## Fontoj 
* http://www.metros.hu/vonal/jellemzok_m2.html 
* http://www.metros.hu/vonal/felujitas_m2.html 

Budapest, metró 2, Örs vezér tere, 3.jpg|La metrostacio nun
Örs vezér tere, Budapest metro2.JPG|La perono

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1970
Kategorio:1970 en Hungario
Sirikit

**Sirikit Kitiyakara** (naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1932 en Bankoko, mortis samloke la 24-an de oktobro 2025) estis la edzino de reĝo Bhumibol Adulyadej ĝis lia morto en 2016.

Sirikit estas la filino de nobelo *Nakkhatra Mang Kala Kitiyakara* kaj *Bua Sanitvongse* kaj ano de la reĝa familio. Ŝi edukiĝis en Tajlando, kie ŝi vivis dum la Dua Mondmilito; unue ŝi vizitis la Rajini lernejon kaj poste la Saint Francis Xavier Convent lernejon. Post 1946 ŝi vivis kun la gepatroj interalie en, Anglio, Francio kaj Danio. Ŝi studis muzikon en Parizo, kie ŝi renkontis Bhumibol kiu studis en Svislando. Ili geedziĝis je la 28-a de aprilo 1950 kaj revenis al Tajlando en 1952.

Ilia plej aĝa infano estas la filino Ubol Ratana, la dua infano kaj plej aĝa filo estas Maha Vajiralongkorn, la postsekva reĝo.

Kategorio:Reĝedzinoj kaj reĝinedzoj
Kategorio:Tajlandanoj
Maha Vajiralongkorn

**Maha Vajiralongkorn Bodindradebayavarangkun** (; ) aŭ **Rama la 10-a** (naskiĝis  en Bankoko) estas ekde 2016 la reĝo de Tajlando.

Li estas la dua infano (unua filo) de reĝo Bhumibol Adulyadej *(Rama la 9-a)* kaj reĝino Sirikit Kitiyakara. Ekde 1972 ĝis 2016 li estis kronprinco.
maldekstre|eta|La Koronado de Reĝo Rama la 10-a B.E. 2562 (A.D. 2019)

Kategorio:Reĝoj de Tajlando
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Kategorio:Kontraŭkomunistoj
Magneta fluksdenso

En magnetismo la **magneta fluksdenso**, foje nomata simple **magneta kampo** estas fizika grando de elektro-dinamiko. Ĝi estas la area denso de la magneta flukso kiu trafluas orte difinitan elementon de surfaco. 

La magneta fluksdenso \vec{B} – same kiel la *elektra* indukdenso \vec{D} – estas direktita grando, do vektoro. 

## Difino kaj kalkulo 
eta|Forto de Lorentz en magneta kampo B sur *pozitive* ŝargita partiklo q moviĝanta kun rapido v (maldekstre) kaj sur konduktanto kun longo s trafluata per kurento I (dekstre).
La magneta fluksdenso \vec B historie estis difinita unue nerekte, baze de ilia eksperimente mezurebla forto \vec F sur *moviĝantaj *elektraj ŝargoj kaj sekve sur konduktantoj trafluataj de kurento. Tiu forto estas la magneta komponanto de la forto de Lorentz kaj en vektora notacio oni skribas: 

: {\vec F_B} = q \cdot {\vec v}\times {\vec B} \Leftrightarrow {\vec F_B} = I \cdot {\vec s}\times {\vec B}
* {\vec F_B} – forto sur la elektra ŝargo q, moviĝanta en la magneta kampo
* q\, – elektra ŝargo, aŭ I\, – kurentintenso
* {\vec v} – rapido de la moviĝanta ŝargo, aŭ {\vec s} – longo de la pado de la elektra kurento I tra la konduktanto (La orientiĝo de \vec s dependas de la teknika kurentdirekto )
* {\vec B} – magneta fluksdenso
La unua de la du ekvacioj montritaj supre estas uzata plejparte por moveblaj ŝargoj ekz. elektronoj ene de Braun tubo, la dua estas por ŝargoj moviĝantaj ene de elektraj konduktantoj, ekz. dratoj kaj kabloj. Ambaŭ ekvacioj estas ekvivalentaj.

En la supraj formuloj  \vec B estas vektoro direktita laŭ la direkto de la kampolinioj de la magneta kampo.

Se oni rezignas pri la determino de la direkto de la forto el la vektora produkto, eblas kalkuli ĝian valoron kiel skalara grando helpe de la sekva ekvacio

: F_B=|q\cdot v| \cdot B\sin \alpha \, \Leftrightarrow F_B=|I\cdot s| \cdot B\sin \alpha \,
kun: 
* q\, – elektra ŝargo, aŭ I\, – kurentintenso
* v\, – rapido de la moviĝanta ŝargo, aŭ s\, – longo de la pado de la kurento en la konduktanto
* B\, – valoro de la magneta fluksdenso
* \alpha\, – angulo inter la movdirekto de la ŝargo kaj la direkto de la magneta flukso, aŭ inter la direkto de la kurento I kaj la direkto de la magneta flukso. 
Se la elektra ŝargo q moviĝas kun la rapido  v orte al la direkto de la magneta flukso kaj/aŭ la ekzamenita konduktanto estas orta al la direkto de la magneta flukso la valoro de \textstyle B povas esti kalkulata rekte el la valoro de la forto \textstyle F_B helpe de la ekvacio:

:
{B=\frac{F_B}} \Leftrightarrow {B=\frac{F_B}}

La rilato kun la magneta kampintenso \vec{H} estas:
:\vec{B} = \mu \cdot \vec{H} 
kie \mu estas la magneta permeablo.

## Mezurunuo 
La SI-unuo de magneta fluksdenso estas la Tesla kun la simbolo T:
:\left[ B \right] = 1\,{\mathrm{kg} \over \mathrm{As^2}} = 1\,{\mathrm{N} \over \mathrm{Am}} = 1\,{\mathrm{Nm} \over \mathrm{Am^2}} = 1\,{\mathrm{J} \over \mathrm{Am^2}} = 1\,{\mathrm{Ws} \over \mathrm{Am^2}} = 1\,{\mathrm{Vs} \over \mathrm{m^2}} = 1\,\mathrm{T}

Alia malnova unuo por magneta fluksdenso estas la Gaŭso kun la simbolo G, kiu en tekniko estas daŭre uzata. 1 T = 10000 G.

Kategorio:Magnetismo
27675 Paulmaley

'*27675 *Paulmaley'''* estas malgranda hela duopa asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la slovaka astronomo Ladislav Brožek elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, en tiama Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la amatora astronomo *Paul D. Maley'', fakulo pri metodoj de kaŝado por difini la formon kaj grandon de asteroidoj Li registris preskaŭ 300 disigitajn eventojn de asteroidaj kaŝadoj dum pli ol kvar jardekoj. Li montris dumvivan pasion por promocii la malkovron de asteroidaj lunoj per kaŝadoj.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita en 2017 de D. Pray, P. Pravec, H. Kucakova, K. Hornoch, P. Kušnirák, J. Vrastil, A. Carbognani, A. Aznar, V. Benishek, W. R. Cooney, J. Gross, D. Terrell, R. Montaigut, kaj A. Leroy per observoj de , anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1&nbsp;km,  de 5,004 ± 0,02 tagoj (120,1 ± 0,48 horoj) kaj orbitan  de 32&nbsp;km

Ĝiaj rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  27675 Paulmaley; paĝo de Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Ladislav Brožek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Lucila Gamero de Medina

**Lucila Gamero Moncada** (naskiĝis  en Danlí, Honduro, mortis  en Tegucigalpo) estis unu el la unuaj honduraj verkistinoj kiuj sukcesis produkti solidan kaj avangardan literaturan verkon, por la socio kaj virinoj de sia epoko, en la ĝenro de romano.

La recenzisto kaj verkisto Luis Mariñas Otero nomis ŝin «la granda damo de hondura beletro».

## Ĉefaj verkoj 
Lucila Gamero de Medina verkis, inter aliaj, la sekvajn romanojn:

* Amelia Montiel (1892)
* Adriana y Margarita (1893)
* Páginas del Corazón (1897)
* Blanca Olmedo (1908)
* Betina (1941)
* Aída, novela regional (1948)
* Amor Exótico (1954)
* La Secretaria (1954)
* El Dolor de Amar (1955)

## Morto 
ŝi mortis  en San Pedro Sula, ŝi estas entombigita en privata tombejo en la urbo Danlí, El Paraíso, Honduro, Centra Ameriko.

## Vidu ankaŭ 
* Feminismo

## Tradukfonto 
Kategorio:Honduraj verkistoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kornélia Mindszenty

**Kornélia Mindszenty** [mindsenti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mindszenty Kornélia** estis hungara operkantisto (koloratursoprano). Ŝia edzo estis Ferenc Halmi.

Kornélia Mindszenty http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz15/404.html  naskiĝis en 1841, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Kornélia Mindszenty havis sukcesojn unue en Debrecen en trupo de István Reszler en 1862. En la sekvaj jaroj ŝi ricevis rolojn ekzemple en trupoj de József Szabó (teatrestro) (1863–1872) kaj de Endre Latabár (patro) (1872–1874). En 1875 ŝi edziĝis, baldaŭ ŝi naskis filinon. En la teatra jaro de 1875 ŝi apartenis al trupo de  Andor Sztupa, en la sekva jaro ŝi kantadis en Buda. En 1878 ŝi kantadis en trupo de Károly Mosonyi, poste ŝi retiriĝis.

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Giuseppe Verdi: Nabucco - Fenena
* Gaetano Donizetti: *Belisario* - Irene
* Vincenzo Bellini: La sonnambula - Liza
* Jacques Offenbach: *Avo Dunan* - Leocadia
* Franz von Suppé: *Die schöne Galathee* - titolrolo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Antal Tóth

**Antal Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Antal** estis hungara aktoro, operkantisto.

Antal Tóth http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/31/31791.htm naskiĝis en 1838 en Pest (urbo), li mortis la  en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio).

## Biografio 
Antal Tóth komence estis bakisto, li komencis sian aktoran karieron en Szabadka en 1858. En la sekvaj jaroj li apartenis ekzemple al migrantaj trupoj de József Szabó (teatrestro) (1861–1863), de Endre Latabár (patro) (1865–1868, 1870-1872), de Károly Mosonyi (1873–74), de Andor Sztupa (1876–77), de Ignác Krecsányi (1881–82), de Zsigmond Feld (1896). En tiuj trupoj li estis unu el la ĉefaj aktoroj, li estis ankaŭ gastokantisto en 1869 en Nacia Teatro (Pest). Ekde 1898 ĝis sia morto li ludis en Szabadka.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - titolrolo
** *Koriolano* - titolrolo
* József Katona: *Bánk bán* - Petur, Tiborc
* Ferenc Erkel: *Brankovics György (opero)* - titolrolo (1869 en Nacia Teatro) 
* Friedrich Schiller: Wilhelm Tell - Gessler

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
28642 Zbarsky

'*28642 *Zbarsky'''* estas tre malgranda sed eksterordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Samuel Zbarsky*, finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri matematiko. Li estis lernanto ĉe la *Montgomery Blair High School'' en Silver Spring (Marilando).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Antonina Hoffmann

**Antonina Hoffmann** (naskiĝis la 16-an de junio 1842 en Trzebinia, mortis la 16-an de junio 1897 en Krakovo) – pola teatra aktorino.

## Vivo 
Antonina Hoffmann debutis en Varsovio en 1859 en Teatr Rozmaitości (Varietea Teatro). En 1860 translokiĝis al Krakovo. Gaste prezentis sin en Lvovo, Poznań, Prago kaj Varsovio.

Ŝi estis kunlaborantino kaj plurjara vivkunulino de Stanisław Koźmian. Konkurencis pri pozicio de la unua aktorino en teatra skipo de Krakovo kun Helena Modrzejewska.

Sume ŝi rolis en preskaŭ 400 teatraj roloj. Interalie en spektakloj de William Shakespeare (*La dresado de la megero*) aŭ Aleksander Fredro. Ŝi enkonukis en la krakovan scenon dramojn de Juliusz Słowacki (*Mazepa*).

La aktorino mortis la tagon de sia 55-a naskiĝdatreveno. Entombigita sur Rakowicki-tombejo (segmento T). Ŝian tombon ornamas skulptaĵo-busto farita de Michał Korpal kaj epitafo kun informo, ke al la Krakova scenejo dediĉis 37 jarojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Teatr w Polsce Teatro en Pollando, en e-teatr.pl
* Biografia aktorki  Biografio de la aktorino

Kategorio:Polaj aktoroj