Minsko

[eta|300ra|[Placo de Sendependeco (Minsko)|Placo de Sendependeco]]

**Minsko** (, ) estas la ĉefurbo de Belorusio ekde la jaro 1919. Ĝi estas la centro de la minska regiono kaj de distrikto. Tra la urbo pasas gravaj aŭtoŝoseoj kaj fervojoj, ekzistas du flughavenoj. La urbo situas borde de la rivero Svislaĉ.

## Nomo 
La antikva belorusa nomo estas *Менск* aŭ *Менеск* (prononcu: Mjensk, Mjenjesk). La nomo devenas aŭ de legenda heroo Menesko, kiu loĝis tie ĉi kaj defendis la urbon, aŭ de vorto '** (ŝanĝo) - pro interkruciĝo de vojoj tie ĉi estis foiroj, merkatoj, aŭ de rivero **' (Mjenka).

Kiam Belorusio (tiutempe: Granda Duklando Litova) unuiĝis kun Pola reĝlando, oficiala kaj pli prestiĝa lingvo de la komuna ŝtato iĝis la pola. Tiam oni ŝanĝis la nomon de la urbo al pli kutima por poloj formo ''* (Minsk). Jam ekzistis pola urbo *Mińsk Mazowiecki'', do Minsko nomiĝis pole: '** aŭ **' ("minsko litva" aŭ "minsko belorusa"). Poste kiam la teritorio iĝis parto de la Rusia imperio, la nomo restis sama en la rusa lingvo: ''* (Minsk). En 1917 rezulte de la rusia revolucio Belorusio ekhavis sendependecon kaj revenigis la nomon *Менск*. Tamen en 1939 bolŝevika registaro ŝanĝis la nomon je pli simila al la rusa varianto: **, kiu estas oficiala ĝis nun.

## Historio 
* 1067: unua mencio pri la urbo - Batalo ĉe Nemiga.
* 12-a de januaro 1591: la urbo ricevis blazonon.
* 21-a de novembro 1910: Preĝejo al Sankta Simono Zeloto kaj Sankta Helena de Konstantinopolo estis konsekrita — tiutempe en la kvara plej granda urbo de la rusa aneksaĵo (post Varsovio, Lodzo kaj Vilno).
* 3-a de julio 1944: liberiĝo de faŝistoj en la 2-a mondmilito.
* 26-a de julio 1984: ekfunkciis minska metroo.

### Dua Mondmilito 
Batalo de Minsko estis parto de la dua fazo de la *Belorusia Strategia Ofensivo* de la Ruĝa Armeo en somero de 1944 dum la Dua Mondmilito, komune konata kiel Operaco Bagration.

## Administracia divido 
La urbo konsistas el 9 distriktoj:
* Заводскі (zavodski)
* Кастрычніцкі (kastriĉnicki)
* Ленінскі (leninski)
* Маскоўскі (maskoŭski)
* Партызанскі (partizanski)
* Першамайскі (perŝamajski)
* Савецкі (savecki)
* Фрунзенскі (frunzenski)
* Цэнтральны (centralni)

## Vidindaĵoj 
* Nacia Arta Muzeo de Belorusio
* Nacia Muzeo de Kulturo kaj Historio de Belorusio
* Placo de Sendependeco

## Servoj 
* Belorusia Ŝtata Universitato
* Nacia Akademio de Sciencoj de Belorusio
* Minska Ŝtata Lingvistika Universitato

## Transporto 
Minsko estas granda trafikcentro. Por transportado de pasaĝeroj servas 8 tramaj itineroj, ĉirkaŭ 70 trolebusaj, pli ol 100 aŭtobusaj, du linioj de metroo kaj multegaj taksioj. La urbo havas kelkajn aŭtobusajn kaj fervojajn staciojn por ligi kun suburboj kaj aliaj enlandaj kaj eksterlandaj urboj, du flughavenoj el kiuj unu estas la Nacia flughaveno Minsko.

## Sporto 
En 2017 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 *Pokalo Billie Jean King''), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Minsko.

## Famuloj 
En Minsko naskiĝis:
* Boris Engelson (1881-1908), revoluciulo
* Maksim Bahdanoviĉ (1891-1917), verkisto
* Jerzy Giedroyc (1906-2000), ĵurnalisto 
* Stanislaŭ Ŝuŝkeviĉ (1934-2022), politikisto
* Andrej Sanikovo (n. en 1954), socia aktivisto
* Veronika Ĉerkasova (1959-2004), ĵurnalisto 
* Boris Gelfand (n. en 1968), ŝakisto
* Pavel Ŝaramet (1971-2016), ĵurnalisto
* Pavel Latuŝka (n. en 1973), politikisto kaj diplomato 
* Dzmitrij Kaldun (n. en 1985), kantisto
* Aleksander Ribak (n. en 1986), kantisto 
* Viktoria Azarenka (n. en 1989), tenisistino
* Arina Sabalenka (n. en 1998), tenisistino

## Partneraj rilatoj 
La urbo havas amikajn rilatojn interalie kun
* 20px Teherano en Irano
* 20px Karakaso en Venezuelo
* 20px Eindhoven en Nederlando
* 20px Bengaluro en Barato
* 20px Lodzo en Pollando
* 20px Ĉangĉuno en Ĉinio
* 20px Bonno en Germanio
* 20px la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino same en Germanio

Krome la urbodistriktoj Partizan kaj Oktjabr havas partnerajn rilatojn interalie kun
* 20px la urbodistrikto Marzahn-Hellersdorf de Berlino

## Esperanto en Minsko 
En Minsko Adam Jodko propagandis Esperanton.

## Vidu ankaŭ 
* Minsk-Pasaĵirski (stacidomo)
* Metroo de Minsko
* Tramtransporto en Minsk
* Trolebusa transporto en Minsko
* 3012 Minsko

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Minsko  ĉe la Projekto por Malferma Katalogo
* О Минске  Минский городской исполнительный комитет


Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Urboj de Belorusio
Kategorio:Ĉefurboj de Eŭropo