Mikaelo la 9-a (Bizancio)

**Mikaelo la 9-a Palajologo** aŭ greke:**Μιχαήλ Δούκας Ἄγγελος Κομνηνός Παλαιολόγος** estis bizanca kunimperiestro kun sia patro, Androniko la 2-a, ekde la 24-a de majo 1294. Malgraŭ siaj klopodoj por batali kontraŭ la turkoj kaj rezisti la invadojn de katalunaj dungosoldatoj, li ne sukcesis inversigi la malkreskon de la Bizanca Imperio (395–1453).

En 1303, Bizanco dungis la Grandan Katalunan Kompanion, gvidatan de Ruĝero da Fjore (1267-1305), kiel dungosoldatojn. Ĉi tiu kompanio baldaŭ komencis ataki kaj prirabi kaj bizancanojn kaj turkojn. Esperante seniĝi de ili, Mikaelo aranĝis la murdon kontraŭ Ruĝero da Fjore en la imperiestra palaco en aprilo 1305.

La katalunoj tiam ribelis kaj detruis la urbojn de Trakio dum pluraj jaroj antaŭ ol moviĝi al Tesalio. Dum sia longa regado kiel kunimperiestro, li ludis signifan rolon en la plej gravaj eventoj de la epoko. Malgraŭ lia konsiderinda kuraĝo, la militoj, kiujn li faris kontraŭ la otomanoj, katalunoj kaj bulgaroj, atingis neniun signifan sukceson. Li mortis la 12-an de oktobro 1320 en Tesaloniko, Grekio.

## Biografio
### Fruaj jaroj
Mikaelo la 9-a Palaeologo estis la plej aĝa filo de la imperiestro Androniko la 2-a kaj la hungara princino Anna de Hungario. Li naskiĝis la 17-an de aprilo 1277. Georgo Pakimero (1242-1310) skribas, ke la unuenaskita filo estis granda konsolo por la imperiestro Androniko la 2-a, malĝojigita pro la trofrua morto de lia edzino Anna.

[eta|maldekstre|250px|La [Balkana duoninsulo post la paco de 1307.]]

[eta|maldekstre|200px|Fresko prezentanta Androniko la 2-a Palajologo ([:fr:Métropole de Serrès et Nigriti|Monaĥejo de Sankta Johano la Antaŭulo, proksime de Sereso).]]

[eta|maldekstre|300px|La turkaj [:en:Beylik|bajliklandoj ĉe la fino de la regado de Androniko la 2-a.]]

eta|dekstre|300px|Bulgario komence de la 14-a jarcento.

eta|maldekstre|300px|Itinero de la kataluna kompanio en 1303 kaj 1304.

[eta|dekstre|300px|La Katedralo de Sankta [Demetrio de Tesaloniko.]]

[eta|maldekstre|300px|La Kataluna Kompanio gvidita fare de [Roger de Flor|Ruĝero da Fjore (1267-1305) enirante Konstantinopolon por helpi la bizancan imperiestron Andronikon la 2-an Palajologon, pentraĵo de José Moreno Carbonero (1888), Palaco de la Senato de Hispanio]]

[eta|dekstre|250px|Lokigo de la urbo [:en:Adramyttium|Adramitio, sude de Antandro.]]

[eta|maldekstre|300px|Mapo de la [:en:Second Bulgarian Empire|Bulgara Imperio, dum la jardeko 1280.]]

[eta|dekstre|300px|[Fasado de la Katedralo de Sankta Demetrio, en Tesaloniko.]]

[eta|maldekstre|300px|[Monaĥejo Iviron|Monaĥejo de Iviron, konstruita ĉirkaŭ la jaroj 980-983.]]

[eta|dekstre|300px|Monaĥejo de Hilandar kaj la Turo de [Sankta Sava, sur la Monto Atos, Grekio.]]

La sama aŭtoro deklaras, ke dum lia avo, Mikaelo la 8-a, ankoraŭ vivis, eble en 1281, Mikaelo la 9-a estis aklamita basileus ("imperiestro") kaj la dua kunimperiestro, dum lia patro, Androniko la 2-a, estis la unua kunimperiestro. Malgraŭ sia aklamo, Mikaelo ne estis kronita ĝis jarojn poste, la 21-an de majo 1295, en la preĝejo Hagia Sofia kaj je la festotago de Sankta Konstanteno, laŭ kutimo.

Lia kronado markas turnopunkton en la historio de la komuna monarkio en Bizanco, ĉar tiam la plej aĝa filo de Androniko la 2-a ankaŭ ricevis la rajton je la titolo de imperiestro, tiel fariĝante basileus aŭtokrato (reĝo-imperiestro) kaj alproksimiĝante al tiu de la unua imperiestro laŭ potenco kaj aŭtoritato.

## La geedziĝo de la juna imperiestro
Androniko la 2-a volis certigi novedzinon por sia filo kaj heredanto el glora domo, samtempe akirante politikajn kaj diplomatiajn avantaĝojn. Pro ĉi tiu kialo, planoj por la geedziĝo de la juna Mikaelo la 9-a komencis esti ellaboritaj tre frue en Konstantinopolo, kaj intertraktadoj komenciĝis en 1288, kiam li estis nur 11-jaraĝa.

Lia novedzino devis esti Katerina de Kurteneo (1274-1307), la titulara imperiestrino de la Latina Imperio de Konstantinopolo. Persona kuniĝo inter la du dinastioj povus tiel deturni la konstantan minacon de okcidenta atako celanta restarigi la Latinan Imperion. La intertraktadoj daŭris multajn jarojn kaj finfine finiĝis per fiasko, fakto kiu devigis Andronikon la 2-an serĉi alternativojn. Unu el ĉi tiuj estis Jolanda de Aragono kaj Sicilio, fratino de Frederiko la 2-a, reĝo de Sicilio.

La imperiestro, tamen, ne serĉis novedzinon por sia filo ekskluzive en la Okcidento. En 1294, li sendis ambasadon al la kortego de la reĝo de Kipro kaj poste ankaŭ al la kortego de la reĝo de Malgranda Armenio.

Ĉi tiu plano estis komence malsukcesigita de pirata atako, sed Androniko la 2-a ne senkuraĝiĝis kaj baldaŭ sendis novajn ambasadorojn, Johanon Glikas-on kaj Teodoron Metokiton (1270-1332), kiuj revenis al Konstantinopolo kun Rita de Armenio (1278-1333), la fratino de Hetumo la 2-a de Malgranda Armenio. La geedziĝo de Rita, kiu ricevis la nomon Maria en Bizanco, kaj Mikaelo la 9-a estis festita kun granda pompo kaj ceremonio la 16-an de januaro 1295. Ĉi tiu geedziĝo produktis du filojn, Androniko la 3-a (1297-1341) kaj Manuelo Palajologo (1291-1319), kaj du filinojn, Anna Komneno Dukas (1293-1321) kaj Theodora Palajologino (1295-1380).

## La militoj de Mikaelo la 9-a
La unuaj devoj de la juna imperiestro estis militaj kaj kondukis lin al la plej kritika fronto en Malgranda Azio, kie li devis alfronti la Otomanojn kaj defendi la bizancajn teritoriojn, kiujn li kontrolis. En aprilo 1302, Mikaelo la 9-a, kiu, laŭ Pakimero, neniam vidis batalon kaj volis la ŝancon distingi sin sur la batalkampo, foriris el Konstantinopolo kun grandaj esperoj.

Kun alanaj dungosoldatoj kaj indiĝenaj bizancaj trupoj, li marŝis al la rivero Hermus, Anatolio, kaj la fortikaĵo Magnezio. Tamen, la trupoj sub la komando de la juna imperiestro ne povis ataki la malamikon en malferma batalo, ĉar la Otomanoj ĉefe batalis per embuskoj kaj nur malofte iniciatis bataletojn.

Tamen, kiam alvenis novaĵoj, ke la Otomanoj preparis amasan atakon kontraŭ la bizancaj trupoj, Mikaelo la 9-a subite retiriĝis al Magnezio, kaj tiel la longe atendita konflikto kun la Otomanoj finiĝis senrezulte.

Post tio, la juna imperiestro fuĝis al Pergamo, kaj kiam la vintro alproksimiĝis, la terurita loĝantaro retiriĝis kune kun la imperiaj fortoj.

Mikaelo la 9-a ne revenis al la ĉefurbo en la vintro de 1302/1303, sed restis en Malgranda Azio. Tamen, la bizancanoj daŭre trovis malmultan sukceson en la Oriento komence de la sekva kampanjo. Post sia restado en Pergamono, la juna imperiestro pasigis iom da tempo en Adramitio. En la somero de 1303, li iris unue al Kiziko kaj poste al la fortikaĵo de Pegajo, kie li malsaniĝis.

La edzino de la imperiestro, Maria, rapidis al Pegajo, kaj post kiam li resaniĝis, Mikaelo revenis kun ŝi al Konstantinopolo en januaro 1304. Ĉi tiu malsukceso de Mikaelo la 9-a en lia unua misio damaĝis lian prestiĝon, sed eĉ poste, li ne atingis iujn ajn signifajn militajn sukcesojn.

Antaŭ ol la Imperio havus tempon por resaniĝi post la malsukcesa milito kontraŭ la Otomanoj, milito eksplodis kun la bulgaroj. En la fruaj monatoj de 1304, la nova bulgara imperiestro, Teodoro Svetoslav, konkeris kelkajn bizancajn fortikaĵojn sur la deklivoj de la Monto Hemuso.

En la somero de tiu sama jaro, la bulgara imperiestro lanĉis alian atakon, ĉi-foje aliĝante al la despoto Aldimir. Dume, bizanca provo malstabiligi ĉi tiun bulgaran aliancon ankaŭ malsukcesis. Poste, Androniko la 2-a decidis sendi Mikaelon la 9-an en kampanjon kontraŭ la bulgaroj, akompanata de generalo Mikaelo Glabas (1235-1308), kiu, malgraŭ sia vasta sperto, suferis pro grava malsano.

Por ekipi la nove rekrutitajn trupojn, Mikaelo la 9-a ofertis sian personajn oraĵojn kaj arĝentaĵojn al ĉi tiu armeo, kiu nombris nur kelkajn mil virojn. En aŭgusto 1304, ili ekiris al bulgara teritorio. La bulgaroj montriĝis danĝeraj malamikoj, sed Mikaelo la 9-a atingis kelkajn sukcesojn.

Komence, li reakiris kelkajn areojn, kaj post tempospaco inter imperiestro Teodoro Svetoslav kaj la despoto Aldimir, li sukcesis rekonkeri plurajn pliajn urbojn. En Bizanco, oni aparte emfazis ĉi tiujn sukcesojn: Patriarko Atanazio laŭdis la venkojn de Mikaelo la 9-a kontraŭ la bulgaroj, dum anonima aŭtoro entuziasme laŭdis la efikan agadon de la imperiestro en la milito kontraŭ siaj sudslavaj najbaroj.

## Restado en Eŭropo
Post la relative sukcesaj operacioj kontraŭ la bulgaroj, kiuj parte restarigis sian militistan prestiĝon, Mikaelo la 9-a establis sin por plilongigita periodo en kelkaj el la eŭropaj urboj de la Imperio.

Evidentaĵoj je diplomatiaj fontoj montras, ke Mikaelo la 9-a esence komandis la regionojn de Trakio kaj Makedonio, kun sia komenca sidejo en Adrianopolo kaj poste en Tesaloniko.

Novaj malfacilaĵoj por Bizanco kaj la juna imperiestro aperis kun la Granda Kataluna Kompanio de la Reĝlando Aragonio, kiu alvenis por plifortigi, kontraŭ pago, la bizancan armeon batalantan kontraŭ la otomanoj sur la fronto de Malgranda Azio. La katalunaj aragonanoj, plenuminte siajn komencajn devojn, turnis sian atenton al atakado de bizancaj terposedaĵoj kaj aliaj teritorioj en Eŭropo.

Mikaelo provis kontraŭstari la katalunan aragonan minacon kaj finfine planis la atencon kontraŭ ilia gvidanto, Ruĝero da Fjore, esperante demoralizi kaj venki ilin. Printempe de 1305, Ruĝero da Fjore vizitis Mikaelon la 9-an en Adrianopolo kaj estis asasinita en la palaco de la juna imperiestro, sed la plano malsukcesis.

La kataluna kronikisto Ramon Muntaner (1265-1336), kiu atestis ĉi tiujn eventojn, diris pri Mikaelo la 9-a, ke li estis "mirinda kavaliro, al kiu mankis nenio, krom honesteco." Ĉe la Batalo de Apros, en Trakio, fine de printempo de 1305, la multnombra kaj bone armita sed heterogena armeo de la juna imperiestro suferis hontigan malvenkon fare de la katalunajn aragonanoj.

Ŝajne, komence de la batalo, la Alanoj forlasis la bizancanojn, kaŭzante konfuzon. Sentante, ke la spaliroj de sia armeo disrompiĝas, Mikaelo la 9-a provis riski sian propran vivon por levi la klopodemecon de siaj senkuraĝigitaj soldatoj, sed li ne povis ŝanĝi la rezulton de la batalo.

La malforteco de la bizanca armeo denove evidentiĝis dum la periodo 1311–1313, kiam la Otomanoj prirabis Trakion. En la batalo kontraŭ Generalo Halilo Paŝao, la armeo de Mikaelo la 9-a, konsistanta ĉefe je kamparanoj, suferis gravan malvenkon en 1311. La tendo de la imperiestro kun ĉiuj siaj trezoroj falis en la manojn de la Otomanoj, dum Halilo metis la imperian kronon sur lian kapon kaj mokis Mikaelon la 9-an.

La timo pri la Otomanoj tenis la Bizancanojn enfermitaj en siaj urboj dum preskaŭ du jaroj, dum Androniko la 2-a kaj Mikaelo la 9-a ŝajne alfrontis la otomanan minacon kun iom da fatalismo.

Tre malmultaj informoj pri la pli posta kariero de imperiestro Mikaelo la 9-a Palaiologo ekzistas en parolaj fontoj. Oni scias, ke en 1319 Mikaelo kaj lia edzino Maria iris al Tesaloniko. Nikeforo Gregoro emfazas la fakton, ke, kiam Mikaelo la 9-a estis forironta, iu antaŭdiris, ke li baldaŭ mortos tie, sed la imperiestro ignoris la antaŭdiron.

La fontoj ne provizas signifajn informojn pri liaj agadoj en la dua plej grava urbo de la Imperio, sed oni scias, ke li tute renovigis la preĝejon de Sankta Demetrio, la patronsanktulo de la urbo. Malsana kaj funebranta pro la tragedioj de sia familio, perdinte du el siaj kvar infanoj en mallonga periodo (sian filon, la despoton Manuelon, kaj sian filinon Anna), li mortis la 12-an de oktobro 1320.

Dum sia longa regado kiel kunimperiestro (kiu daŭris pli ol 25 jarojn), Mikaelo la 9-a eldonis konsiderindan nombron da dokumentoj, kiuj ankaŭ atestas pri liaj ampleksaj povoj, nekonataj al bizancaj kunimperiestroj de pli fruaj tempoj.

Ĉefa ekzemplo estas la ora buleo al la monaĥejo de Iviron (aŭgusto 1310), same kiel la prostagmo al la monaĥejo de Hilandar, datita marton 1305 (aŭ 1320). Ĉi tiu prostagmo estas la unua dokumento de sia speco eldonita de kunimperiestro kaj subskribita per monogramo, deklaro de la monato kun klarigoj, kiel estis kutime ĉe la unua imperiestro.

## Geedzeco kaj idaro
Mikaelo la 9-a Palaeologo edziĝis al Rita de Armenio (renomita Maria, poste konata kiel Monaĥino Xena), filino de Reĝo Leono la 3-a de Armenio (1236-1289) kaj Reĝino Kerano de Armenio (1262-1285), la 16-an de januaro 1294. Mikaelo la 9-a havis kvar infanojn el ĉi tiu geedzeco:

* Androniko la 3-a Palajologo, kiu fariĝis imperiestro post detronigo de sia avo en 1328.

* Manuelo Palaeologo, despoto. Li estis mortigita de soldatoj de sia pli aĝa frato, kiu supozeble miskomprenis lin kiel rivalon svatantan knabinon deziratan de Androniko la 3-a.

* :en:Anna Palajologino (1293-1321), kiu edziniĝis al Tomaso la 1-a Komneno Dukas (1285-1318), kaj poste al Nikolao Orsini (1295-1323), Palatina Grafo de Kefalonio kaj Zakinto kaj Despoto de Epiro.

* Teodora Palajologino, kiu edziniĝis al Teodoro Svetoslav de Bulgario kaj poste al Mikaelo Aseno la 3-a de Bulgario.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj la 17-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 12-an de oktobro
Kategorio:Naskiĝintoj en 1277
Kategorio:Mortintoj en 1320
Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 14-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Mortintoj en Tesaloniko
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo