open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Budaörs

**Budaörs** [budaorŝ], germane **Wudersch** estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, (iam en subregiono *Budaörs*, kies centro ĝi estis), en Distrikto Budakeszi. La nomo signifas Buda-posteno.
eta|maldekstre|Budaörs en 1960

## Situo 
Budaörs situas ĉe montoj, kontaktiĝanta kun Budapeŝto. Ĝi havas fervojon al Vieno, krome aŭtoŝoseojn al Balatono (M7), Vieno (M1) kaj (M0), kiu ĉirkaŭas Budapeŝton. Iam interurba tramo trafikis el la ĉefurbo, nun nur ĉefurbaj aŭtobusoj. Ĝis 1950 tie estis la budapeŝta aerodromo. Nuntempe sportaj flugmaŝinoj uzas ĝin.
[eta|Apud Budaörs [vendejcentro troviĝas]]

## Historio 
En la 17-a kaj 18-a jarcentoj alvenis are ŝvaboj, apogantoj de la Habsburgoj. En 1921 okazis bataleto: eksreĝo Karlo la 4-a vagonare alvenis por fari puĉon. La kontraŭreĝaj fortoj estis malmultaj, kaj ili detruis la relojn. Komenciĝis pafado, sed Karlo diris: sufiĉas el la batalo kaj kapitulacis spite la fortosuperecon. En 1945 okazis longa kaj kruela sieĝo de la ĉirkaŭaĵo. Poste la ŝvaboj estis deportitaj al Germanio.

Dum la socialisma erao are konstruiĝis 10-etaĝaj domoj. Apud la urbo vendejcentro troviĝas. Oni planas metroon el Budapeŝto.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Johano Nepomuka (Budaörs)
* Luterana preĝejo (Budaörs)
* moderna urbodomo

## Famuloj 
* en Budaörs naskiĝis:
** pentristo László András Alföldi
** revizoro Imre Ritter
* en Budaörs mortis:
** Ede Horn (agronomo)
** György Ágoston (instruisto)
** dramisto Péter Siposhegyi
** inĝeniero Pál Michelberger
** László Ferenczy (muzeologo)

## Esperanto 
Estas delegito de UEA tie.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Nová Vieska, Slovakio
*  Bretzfeld, Germanio
*  Pirgos, Grekio
*  Kanjiĵa, Serbio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Urbodomo de Budaörs
eta|maldekstre|Luterana preĝejo de Budaörs
AI-5

eta|AI-5
**AI-5** aŭ la *Institucia Akto Numero Kvina*, estis la kvina akto el serio de dekretoj eldonkvantitaj de la milita reĝimo dum la sekvaj jaroj post la Milita puĉo de 1964 en Brazilo. Verkita de la prezidanto Arthur da Costa e Silva en 13-a decembro 1968, ĝi alvenis kiel respondo al epizodeto: dum parolado, la deputado **Márcio Moreira Alves** demandis al ĉiuj brazilanaj junulinoj por ne amindumi oficistoj de la militistaro. Tamen, dekreto ankaŭ estis kreita por suprenigi ambiciojn, agojn (aktojn) kaj deklaraciojn de tiuj kiuj estis kontraŭ la milita reĝimo, ĝi ĉefe estis kreita por la politikistoj (militistoj) ankaŭ konataj kiel *Dura Linio*. La Institucia Akto Numero Kvina, aŭ AI-5, estis la perilo kiu donis regpovon senliman al la reĝimo, kaj la plej grava konsekvenco estis la fermado de la Nacia Parlamentejo dum preskaŭ unu jaro.

## La menditaj ordenoj per AI-5 
Kiel la gazetaro disavizis, la reĝimo fermis la Nacian Parlamentejon kaj Asembleejon. Estis dekretita la organizado per *território* (teritorio), *estados* (statoj) kaj *município* (municipoj). La balotaj mandatoj estis kasaciigitaj, kaj ĉiuj, kiuj estis kontraŭ la **Milita Diktaturo** havis la politikajn rajtojn suspendita, ankaŭ la individualajn rajtojn.

La AI-5:

* Fermigis la parlamentejon dum nedifita tempo
* Kasaciigis mandatojn de la senatanoj, deputadoj, urbestroj kaj statrestoj
* Intermetis en la Jurisdikcia Povo, inkluzivi elirigante juĝistoj kiel la ministroj Evandro Lins e Silva, Hermes Lima kaj Victor Nunes Leal
* Iĝis laŭleĝa leĝigi per dekretoj
* Oni suspendis la eblecon de ia ajn renkontiĝo
* Antaŭa malaprobo por muzikoj, teatro kaj kinejo

Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:1968
Kategorio:Dokumentoj de la 20-a jarcento
Pilisvörösvár

**Pilisvörösvár** ([piliŝvoroŝvAr], ) estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Pilisvörösvár, kies centro ĝi estas. La loknomo signifas: senharara-ruĝa-fortikaĵo. La senharara temas pri Pilis (montaro), kie sur la montopintoj ne estis kreskaĵoj. 
eta|maldekstre|Aerfoto pri Pilisvörösvár
## Geografio 
Pilisvörösvár situas en montaro Pilis, laŭ la fervojo kaj ĉefvojo Budapeŝto-Dorog.

## Historio 
Pli frue romianoj fondis komunumon. Post la turkoj la vilaĝo senhomiĝis, en 1689 ŝvaboj refondis ĝin. Oni trovis karbonon kaj tre puran dolomiton, la vilaĝo iĝis grava minejo. En 1997 ĝi estis urbo.

## Vidindaĵoj 
* katolika Preĝejo Ĉieliro de Maria (Pilisvörösvár)
* kalvinana preĝejo (Pilisvörösvár)
* baroka urbodomo de Pilisvörösvár

## Famuloj 
* Sándor Bihari (1947), pentristo
* György Hidas-Herbst, korusestro
* Károly Manherz, germanisto
* Anna Moór, la unua hungara aktoro
* Eliza Sodró, aktoro
* József Wenczl, popoldancisto

## Ĝemelurboj 
* Wehrheim (Germanio) - 1985 
* Gröbenzell (Germanio) - 1989
* Gerstetten (Germanio) - 1996
* Borsec (Rumanio) - 2009

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|Baroka urbodomo de Pilisvörösvár

Kategorio:Pilisvörösvár
Székely Hírmondó

Székely Hírmondó se:kej hi:rmondo: (Sikula Novaĵdiranto) estas semajngazeto aperanta en Târgu Secuiesc de 15-a de marto 1996. 

## Radaktoro
Ĝia ĉefredaktoro estas Károly Kocsis, Ágnes Ambrus. 

## Historio
En 1849 estis jam kun la sama titolo gazeto, sed ĝi aperis nur en kvar numeroj. Post la politika turniĝo en Rumanio en 1989 jam estis gazeto kun titolo Székely Újság, sed ĝi en marto 1991 ĉesis. Ekde marto 2010 ĝi aperas ĉiutage.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de gazeto. 

Kategorio:Târgu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Sikullando
Udvarhelyi Híradó

**Udvarhelyi Híradó** udvarheji hirado (Novaĵdonanto de Udvarhely) estas semajngazeto en Odorheiu Secuiesc aperanta de 9-a de aŭgusto 1990.

## Eksteraj ligiloj 
Retejo de ĵurnalo.

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Sikullando
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Tuzlo (insulo)

**Tuzlo** (, , ) estas negranda ukrainia terlanga insulo situanta meze de la Kerĉa Markolo. Antaŭe la insulo estis parto de longa terlango, kiu komenciĝis de la Rusia bordo. En 1925, ĝi apartiĝis de la Tamanja duoninsulo pro forta ŝtormo kaj fariĝis insulo de tri kaj duono kvadrataj kilometroj. La Kerĉa Markolo ligas la Azovan Maron kaj la Nigran Maron. Administre, Tuzlo estas parto de la Kerĉa municipo situanta en la orienta parto de Krimeo.

## Infrastrukturo 
Oficiale, la insulo ne havas konstantan loĝantojn, sed ekzistis ukraina limtransirejo, malgranda fiŝkaptista vilaĝo kun kelkaj privataj ĝardenoj, kaj du feriejoj, "Albatroso" kaj "Du Maroj". La insulon funkciigis du dizelaj elektrocentraloj. Ankaŭ estis moleo kaj helikopterejo sur la insulo. La dua moleo, situanta proksime al la fiŝkaptista vilaĝo, estis en kritika stato kaj ne estis uzata. Du betonaj pavimitaj vojoj iras laŭlonge de la insulo. De majo ĝis oktobro, butiko funkciis ĉe la feriejo "Du Maroj".

La insulo estis uzata dum la konstruado de la Krimea ponto, kiu malfermiĝis en majo 2018, konektante Krimeon kun la Tamanja duoninsulo.

## Historio
La insulo formiĝis kiam la terlango, kiu estis la parto de Tamanja duoninsulo, suferis grandegan erozion dum grava ŝtormo en 1925.

## Limdisputo de 2003
En la jaro 2003 ĉirkaŭ la insulo eksplodis la teritoria konflikto inter Rusio kaj Ukrainio. La Rusia flanko komencis konstrui la digon inter la bordo kaj la insulo (laŭ la oficiala klarigo - por preventi la erodon de la rusiaj bordoj de la Kerĉa markolo). La Ukrainia flanko tamen ekvidis en tio la atencon kontraŭ la Ukrainia teritorio kaj la provon ŝanĝi la navig-regulojn en la markolo. La konstruado de la digo estis haltigita nur post la personaj traktoj inter la prezidentoj de Ukrainio kaj Rusio (tiumomente inter la digo kaj la insulo restis nur 102 metroj). Decembre 2003 Ukrainio kaj Rusio subskribis traktaton pri la kunlaboro rilate la uzadon de la Azova Maro kaj Kerĉa markolo, en la traktato la markolo estis rigardata kiel "komunaj internaj akvoj".

Post la rusa invado de Ukrainio en 2022, Rusio nuligis la traktaton 2023.

## Galerio 

Tuzla&Aq-Burun.jpg|Tuzlo (centre). Vido de Monto Mithridat-o (Kerĉo, Krimeo).
Kerch Strait, Ukraine, Russia, near natural colors satellite image, LandSat-5, 2011-08-30.jpg|Satelita bildo de la Kerĉa markolo el 2011
Kerch Strait Landsat.jpg|La Kerĉa markolo kaj la insulo Tuzlo (centre)
Остров Тузла, рыбацкий поселок, август 2007 г.jpg|Fiŝkaptista vilaĝo de 2007
Остров Тузла, защитные сооружения, август 2007 г.jpg|Strukturo konstruita por plifortigi la insulon (2007)
Остров Тузла, внутренние озера, август 2007 г.jpg|Internaj lagoj de Tuzlo (2007)
Часть карты Кубанской области (XIX век).jpg|Tuzlo kiel terlango sur 19-a-jarcenta mapo de Kubanja regio

## Vidu ankaŭ 
* Krimea ponto
* Rusa invado de Ukrainio
* Incidento en Kerĉa markolo
* Greka krimeo

## Referencoj
Kategorio: Rilatoj de Rusio kaj Ukrainio
Kategorio:Geografio de Krimeo
Kategorio:Azova maro
Kategorio:Nigra maro
Fiatal Fórum

Fiatal Fórum (Juna Forumo) estis porjunulara hungarlingva semajngazeto en Bukareŝto inter 30-a de decembro 1989 kaj 11-a de aprilo 1992.

## Fonto 
*Donitaĵoj de gazeto .

Kategorio:Bukareŝto
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Hídfő

**Hídfő** hidfoe: (Pontkapo) estis publikviva-kultura gazeto en hungara lingvo.

## Loko
* Odorheiu Secuiesc 

## Periodo
* Inter 19-a de januaro kaj 25-a de oktobro 1990.

## Redaktoro
* Ildikó Antal-Tövissi 

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Székely Útkereső

**Székely Útkereső** sekej utkereŝo (Sikula Vojserĉanto) estas monata publikviva kultura-literatura revuo de aprilo 1990 en Odorheiu Secuiesc en ĉefredaktado de Sándor Beke.

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Udvarhelyi Sporthét

**Udvarhelyi Sporthét udvarheji** ŝporthet (Sportsemajno de Udvarhely) estis sportgazeto en Odorheiu Secuiesc inter majo kaj 25-a de septembro 1990.

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Budakeszi

**Budakeszi** [budakesi], germane **Wudigeß** estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest (departemento), iam en subregiono de Budaörs, nun en Distrikto Budakeszi.
eta|maldekstre|Germanaj domoj en Budakeszi
eta|Budakeszi el la montoj de Budapeŝto

## Situo 
Budakeszi situas en malebenaĵo, kontaktiĝanta kun Budapeŝto. En la urbo trafikas ankaŭ la ĉefurbaj aŭtobusoj. Nuntempe estas malavantaĝo, la interligo kun Budapeŝto estas nur unusola vojo, krome estas arbaro.

## Historio 
Pli frue oni loĝis tie jam en la neolitiko kaj romiana erao. La turkoj havis la vilaĝon inter 1541-1686. Poste alvenis are germanoj. La katolika baroka preĝejo konstruiĝis en 1761, sed estas ankaŭ kalvinana preĝejo. La germanoj estis forpelitaj en 1946. Apud la urbo troviĝas bestoparko kaj centro de la Internacia Konsilantaro pri Ĉasado kaj Konservado de Sovaĝbestoj.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Budakeszi) kun ligna turo
* romkatolika pilgrimloka Preĝejo de Maria de la Neĝo (Budakeszi)‎

## Famuloj 
* en Budakeszi mortis:
** aktorinoj Ilona Mattyasovszky kaj Mária Mezey
** arthistoriisto László Éber
** pentristoj Aladár Körösfői-Kriesch, János Kléh, Miklós Somos, Lajos Vajda kaj Júlia Vajda
** Antal Forgács (produktoro)
** tradukisto László Kálnoky
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo en Budakeszi

## Ĝemelurboj 
*  Dijda, Ukrainio
*  Miercurea Ciuc, Rumanio
*  Delbrück-Westenholz, Germanio
*  Lich, Germanio
*  Neckarsulm, Germanio
*  Sankt Margarethen an Raab, Aŭstrio

## Komunumoj de "Keszi" en Hungara reĝlando 
Keszi estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

## Referencoj 
eta|center|540px|Roko en arbara parto de Budakeszi


Kategorio:Vinvilaĝoj
Ablak

**Ablak** (Fenestro) estis periodaĵo en Odorheiu Secuiesc en 1990 kun subtitolo *Nemzeti kisebbségek magyar nyelvű lapja* (Hungarlingva gazeto de nacimalplimultoj). Aperis nur du numeroj.

## Redakcio
Ĉefredaktis Sándor Majla. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de gazetoj en hungara lingvo en Rumanio

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Provinco Fianarantsoa

**Fianarantsoa** estas provinco de Madagaskaro kun 103.272 km² da areo. Ĝi havas 3.366.291 da geloĝantoj (julio, 2001. Ĝia ĉefurbo estas Fianarantsoa kaj unu el ĝiaj ĉefaj urboj ankaŭ estas Andohapatsakana. Ofta mallongigo de la provinco estas "Fianar".

Fianarantsoa havas limon kun la jenaj provincoj:
* Toamasina - norde
* Antananarivo - nordokcidente
* Toliara - okcidente

La provinca prezidanto estas Fidy Mpanjato Rakotonarivo.

Kategorio:Provincoj de Madagaskaro
Provinco Mahajanga

**Mahajanga** estas provinco de Madagaskaro kun 150.023 km² da areo. Ĝi havas 1.733.917 da geloĝantoj (julio, 2001). Ĝia ĉefurbo estas Mahajanga.

Escepte de Fianarantsoa, la provinco Mahajanga havas limon kun ĉiuj aliaj provincoj de Madagaskaro:
* Antsiranana - norde
* Toamasina - oriente
* Antananarivo - sudoriente
* Toliara - sudokcidente

## Administrativa divido 
maldekstra|252ra

Kategorio:Provincoj de Madagaskaro
Latgalio

[eta|dekstra|300px|mapo de la [regionoj de Latvio kaj la historiaj kulturgrupoj]]
**Latgalio** () estas unu el la kvin historiaj regionoj de Latvio. Ĝi situas en la sudorienta parto de Latvio. Latgale estas bordita sude de la rivero Daugava, kiu apartigas ĝin el Zemgalio, kaj ĝi havas nordan landlimon kun la regiono Vidzeme. La ĉefaj urboj estas Daugavpils kaj Rezekne. Granda parto de la loĝantaro estas rusparolanta aŭ parolas la latgalan lingvon.

Parto de Latgale hodiaŭ troviĝas en Rusio, en la distrikto Abrene.

## Vidu ankaŭ 
* Regionoj de Latvio

Kategorio:Regionoj de Latvio
Kategorio:Geografio de Latvio
Provinco Toamasina

**Toamasina** estas provinco de Madagaskaro kun 71.911 km² da areo. Ĝi havas 2.593.063 da geloĝantoj (julio, 2001). Ĝia ĉefurbo estas Toamasina, la plej grava marhaveno de tiu lando.

## Limoj 
Escepte de Toliara, la provinco Toamasina havas limon kun preskaŭ ĉiuj aliaj provincoj de Madagaskaro:
* Antsiranana - norde
* Mahajanga - nordokcidente
* Antananarivo - sudokcidente
* Fianarantsoa - sude

## Administrativa divido 
maldekstra|160ra
* 1. Ambatondrazaka
* 2. Amparafaravola
* 3. Andilamena
* 4. Anosibean'ala
* 5. Antanambao-Manampotsy
* 6. Fenoarivo-Atsinanana
* 7. Mahanoro
* 8. Mananara Avaratra
* 9. Maroantsetra
* 10. Marolambo
* 11. Moramanga
* 12. Nosy-Boraha (Île Sainte-Marie)
* 13. Soanierana-Ivongo
* 14. Toamasina Rural
* 15. Toamasina Urban
* 16. Vatomandry
* 17. Vavatenina
* 18. Vohibinany

## Vidu ankaŭ 
* Lago Alaotra

Kategorio:Provincoj de Madagaskaro
Provinco Toliara

**Toliara**, ankaŭ **Toliary** aŭ **Tuléar**, estas provinco de Madagaskaro kun 161.405 km² da areo. Ĝi havas 2.229.550 da geloĝantoj (julio, 2001). Ĝia ĉefurbo estas Toliara.

La provinco Toliara havas limon kun la jenaj madagaskaraj provincoj:
* Mahajanga - norde
* Antananarivo - nordoriente
* Fianarantsoa - oriente

## Administrativa divido 
maldekstra|250ra

* 1. Amboasary
* 2. Ambovombe-Androy
* 3. Ampanihy
* 4. Ankazoabo
* 5. Bekily
* 6. Beloha
* 7. Belon'i Tsiribihina
* 8. Benenitra
* 9. Beroroha
* 10. Betioky
* 11. Betroka
* 12. Mahabo
* 13. Manja
* 14. Miandrivazo
* 15. Morombe
* 16. Morondava
* 17. Sakaraha
* 18. Tolanaro
* 19. Toliara Rural
* 20. Toliara Urban
* 21. Tsiombe

## Vidu ankaŭ 
* Madagaskaraj veprejoj

Kategorio:Provincoj de Madagaskaro
Universitato de Latvio

[dekstra|300ra|eta|La ĉefa konstruaĵo de la universitato de Latvio. Malnova poŝtkarto el la frua [20-a jarcento.]]
La **Universitato de Latvio** (LU), (latve *Latvijas Universitāte*) estas la plej malnova publika universitato de Latvio. Ĝi situas en la ĉefurbo Rigo. Ĝi entenas averaĝe proksimume 28 000 studentojn.

## Historio 
La universitato estis fondita 28-an de septembro en 1919. Multaj popularaj politikistoj de Latvio diplomiĝis tie, inkluzive de ĉefministroj, de la doktoro pri fiziko Ivars Godmanis, de Einars Repše, kaj de la parlamentano kaj ministro Ina Druviete.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro 

Latvio
Kategorio:Rigo
Emílie Burianová-Kristlová

**Emílie Marie Burianová-Kristlová** naskiĝinta la 8-an de aprilo 1912, mortinta la 25-an de majo 1996 en Prago estis unusola filino de Vlasta Burian. Ŝi naskiĝis kiel eksteredzeca filino de Vlasta Burian (1891 - 1962) kun dancistino Marie Pírková (1892 - 1944). Ŝi naskiĝis unu tagon antaŭ la dudekunua naskiĝtago de Vlasta Burian. La malgrandan Emilnjon edukis de malgrandaĝo la gepatroj de Burian. Emilnjo preskaŭ ne interrilatis kun la patrino. Burian vivis kun la filino ekde ŝia oka jaro. Li tre amis ŝin kaj zorgis pri ŝi, li rakontis al ŝi fabelojn kaj en pli posta aĝo, kiam Burian estis jam pli fama kaj pli riĉa, li kunprenis la filinon fremdlanden.

Foje la dudekjara Emilnjo prezentiĝis flanke de la patro en radiodisaŭdiga programo. Sed laŭ ŝiaj vortoj tio estis katastrofo. Ŝi mem volis fariĝi aktorino, sed la patro fine disparolis tion al ŝi. Kiam ŝi estis plenkreska, ŝi loĝis proksime de la patro en Dejvice kaj ofte ŝi vizitis la patron. Dum la milito ŝi edziniĝis kun sinjoro Kristl kaj en la jaro naskiĝis al ŝi filo - Vlastimil Kristl, la unusola nepo de Burian.

En la 50-aj jaroj ŝi estis okupita kiel oficistino en kelke da okupoj. En la jaroj 1953 - 1984 (ĝis emeritiĝo) ŝi laboris en sekcio de laboro kaj salajro en Armea filmo. Krom kelke da geamikoj neniu sciis pri tio, ke ŝi estas filino de "Reĝo de komikuloj".

Post la jaro 1989 ŝi aperis ankaŭ en publika vivo, kiam ŝi estis gasto de vico da rememoraj programoj, interparoloj kaj pluaj, kaj kie ŝi rememoris sian patron. Sed la plej grandan ĝojon ŝi havis pro postrevolucia "renesanco" de la granda populareco de la patro. Kaj ankoraŭ potencigita en la jaro 1991 per lia centa datreveno de lia naskiĝo. Kaj ankaŭ pro fina juĝeja rehabilito de Burian en la jaro 1994. Emílie Burianová-Kristlová mortis la 25-an de majo 1996 en Prago en aĝo okdek kvar jaroj. Ŝi mortis kun varmiga sento de kontento, kiun ricevis ŝia patro en la 90-aj jaroj. Tra ŝia nepo la familio de Burian daŭrigas al liaj gepranepoj Monika Kristlová kaj Vlastimil Kristl (kiu kiel knabo por momentoj dediĉis sin al paroligado de filmoj kaj teatra laboro sur lignotabuloj de Nacia Teatro), kiuj studis produkton en FAMU.

## Referencoj 
Kategorio:Vlasta Burian
Flago de Madagaskaro

La **flago de Madagaskaro** estas unu el la oficialaj simboloj de Madagaskaro. Ĝi estis akceptita la , du jarojn antaŭ la landa sendependiĝo, kiam Madagaskaro prepariĝis por balotado pri sia stato en la Franca Komunumo.

Ĝiaj koloroj reprezentas la historion de Madagaskaro, ĝian sendependecon kaj tradiciajn klasojn. Ruĝa kaj blanka estis koloroj de la regno Merina, kiu falis pro Francio en 1896. Tiuj koloroj estis uzataj sur la flago de la lasta reĝino de Merina, Ranavalona la 3-a. Ili povas indiki la etnan originon de la malagasoj en Sudorienta Azio kaj ankaŭ estas sur la flago de Indonezio. Verda estis koloro de Hova, la plebana klaso, kiu ludis gravan rolon en la kontraŭfranca agado kaj la movado por sendependeco.

## Vidu ankaŭ 
* blazono de Madagaskaro

Kategorio:Naciaj simboloj de Madagaskaro
M*A*S*H (filmo)

***MASH*** (anglalingva mallongigo de "*Mobile Army Surgical Hospital*", Movebla Armea Ĥirurgiejo) estas 1970-a satirema malluma-komedia filmo de direktoro Robert Altman. Ĝi estas bazita sur romano de Richard Hooker pri tri armeaj ĥirurgiistoj dum la Korea Milito. La filmo tre populariĝis, kaj poste longdaŭra populara televida serio *M*A*S*H* estis produktata, kiu kontinuis la rakontojn de la roluloj.

Aperas en la filmo steluloj Donald Sutherland, Elliott Gould, Robert Duvall, Sally Kellerman, Tom Skerritt, Roger Bowen, Gary Burghoff, Rene Auberjonois, David Arkin, Fred Williamson, kaj aliaj.

## Premioj 
La filmo gajnis la Oran Palmon de la 1970 Festivalo de Cannes. Ĝi estis nomumata por kvin Akademiaj Premioj kaj gajnis unu por plej bona adaptita scenaro.

En 1996, *MASH* estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Militaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1970
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Usono en la Korea milito
Liestal

**Liestal** estas la ĉefurbo de la Kantono Bazelo Kampara. Ĝi estas kun 13417 loĝantoj (je la 31-a de marto 2008) fakte laŭ grandeco post Reinach, Allschwil, Muttenz, Pratteln kaj Binningen nur la sesa komunumo de la kantono.

## Trafiko 
Liestal havas haltejon je la trajnlinio de Bazelo tra Olten, Sankt-Gotardo al Tiĉino kaj de Bazelo tra Aarau al Zuriko. Ek Liestal la mallarĝŝpura Waldenburg-Fervojo kondukas tra Frenkendorf al Waldenburg.

## Historio 
La urbo prenis la rolon de kantona ĉefkomunumo ek de 1833, kiam okazis la disiĝo de la tiama Kantono Bazelo al la du duonkantonoj Kantono Bazelo Kampara
kaj Kantono Bazelo Urba.

## Ekonomio kaj kulturo 
Ekonomie la urbo vivas unuflanke de industrio kaj aliflanke de servoperado. Agrikulturo ludas nur ankoraŭ marĝenan rolon. La urbo havas por tiom eta komunumo riĉan kulturan vivon kaj estas aparte konata pro sia vigla karnavalo.

## Famuloj
* Adolf Spitteler
* Carl Spitteler
* Charles Herman Senn, fakverkisto de kuirlibroj

## Esperanto-movado 
En 1909 en Listal prelegis Jakob Schmid. En 1910 en la urbeto estis fondita la Esperanto-Grupo Liestal. 

## Vidu ankaŭ 
* Liestal (stacidomo)
* Liestal Gräubern (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Oficiala retpaĝo de la liestala karnavalo ()

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Kategorio:Kantono Bazelo Kampara
Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Székelység

**Székelység** (sekejŝeg = Sikularo) povas signifi
# Revuo inter 1931 kaj 1943 redaktita de János Bányai.
# Eldonaĵo en Odorheiu Secuiesc de julio 1990 sub eldonado de Muzeo Haáz Rezső.

Kategorio:Odorheiu Secuiesc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Provinco Antsiranana

**Antsiranana** estas provinco de Madagaskaro kun 43.406 km² da areo. Ĝi havas 1.188.425 da geloĝantoj (julio, 2001). Ĝia ĉefurbo estas Antsiranana.

Krom la Hinda oceano, la provinco Antsiranana havas limo kun la jenaj madagaskaraj provincoj:
* Toamasina - sudoriente
* Mahajanga - sudokcidente

## Administrativa divido 
120ra|maldekstra

* 1. Ambanja
* 2. Ambilobe
* 3. Andapa
* 4. Antalaha
* 5. Antsiranana Rural
* 6. Antsiranana Urban
* 7. Nosy-Be
* 8. Sambava
* 9. Iharana

Kategorio:Provincoj de Madagaskaro
Nina Červenková-Burianová

260px|dekstra|eta|Tombo de Vlasta Burian kaj Nina
**Františka Červenková-Burianová** naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1893 en Prago kaj ŝi estis vivkunulino de ĉeĥa aktoro Vlasta Burian. En la jaro 1919 ŝi edziniĝis kun Vlasta Burian (1891 - 1962). Pri tio, kiel ili interkonatiĝis, oni rakontis kelke da okazintaĵoj. Sed certa estas tio, ke en la geedziĝtago jam Nina estis graveda, sed fine ŝi abortis kaj ŝi jam ne plu povis havi infanojn. Unusola ido de Burian tiel estis lia eksteredzeca filino Emílie Burianová-Kristlová (1912 - 1996), kiun li havis kun dancistino Marie Pírková (1892 - 1944).

Interese estas, ke ŝi devene nomiĝis Františka, sed Burian ĉie alparolis ŝin **Nina** kaj tiu ĉi nomo jam restis al ŝi. Ilia geedzeco estis nekredeble firma. Nina amegis Vlaston kaj ŝi ne povis vivi sen li. Ŝi estis kvazaŭ lia "obeema hundeto". Ŝi akompanis lin ĉie kaj ŝi estis lia fidela kunulino, konsilanto kaj amikino. Ŝi ankaŭ ĉeestis dum filmado de ĉiuj filmoj de Burian kaj liaj teatraj prezentiĝoj. Ŝi estis tia lia talismano por feliĉo. Hodiaŭ jam estas konata la afero, ke Nina devis esti en ĉiuj prezentiĝoj de Burian. Alie Burian ne ludus. Nina estis tre eleganta kaj ŝia naskita eleganteco eltenis al ŝi ĝis fino de ŝia vivo.

Post la milito Nina restis unusola apogo kaj kunulino de Burian. Ŝi donis al li forton elteni kaj supervivi. Kiam en la 50-aj jaroj la grave malsana Burian vojaĝis tra estradoj tra la tuta respubliko, lia edzino ĉiam estis en lia proksimeco kaj ŝi akompanis lin en ĉiuj prezentiĝoj.

Pruvo de ŝia amo estas ankaŭ ŝia morto. Kiam Burian la 31-an de januaro 1962 mortis, Nina perdis unusolan sencon de la vivo. Ŝi malsaniĝis kaj fine ŝi mortis la 10-an de aprilo 1962 en Prago en aĝo sesdek naŭ jaroj - tri monatoj post la morto de Burian kaj unu tago post liaj neĝisvivintaj sepdek unuaj naskiĝtagoj. Laŭ memorantoj ŝi mortis rekte sur tombo de Burian... Hodiaŭ estas jam certe, ke Burian ne estus pli bone en tio sen Nina kaj li ne fariĝis tiel populara.

## Eksteraj ligiloj 
* www.vlastaburian.webz.cz/nina.html

Červenková-Burianová, Nina
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de aŭgusto
Dědictví aneb Kurvahošigutntag

**Dědictví aneb Kurvahošigutntag** (en traduko *Heredaĵo aŭ Kurvaknabojgutntag*; ankaŭ eblus *Heredaĵo aŭ Damneknabojbonantagon*) estas ĉeĥa filmo filmita en la jaro 1993.

## Okazintaĵo
Bohuš estas tipa vilaĝa bonulo, kiu vivas mem en disfalanta dometo. Li laboras kiel arbohakisto, sed plimulton da tempo li pasigas kun siaj kunuloj per drinkado de prunbrando kaj mallaborema kuŝetado en herbo. Lia trankvila vivo ŝanĝiĝos en la momento, kiam aperas eleganta advokato Ulrich, kiu anoncas al la surprizita Bohuš, ke li heredis grandegan posedaĵon.

## Rolantoj
*Bolek Polívka
*Miroslav Donutil
*Jozef Kroner
*Dagmar Veškrnová
*Břetislav Rychlík
*Ján Sedal
*Arnošt Goldflam
*Martin Dohnal
*Jiří Pecha
*Leoš Suchařípa
*Jaromír Dulava
*Ivana Chýlková
*Karel Gott
*Cyril Drozda
*Alena Ambrová
*Zdeněk Junák

## Reĝisoro
*Věra Chytilová

Kategorio:Ĉeĥaj filmaj komedioj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1993
Kategorio:Ĉeĥlingvaj filmoj
Roswell-incidento

eta|Hipoteza rekonstruo de la Roswell-incidento
La **Roswell-incidento** atingis je la 8-a de julio 1947 la ĵurnalajn frontpaĝojn en Usono. Temis pri la postsavado de kraŝaĵoj apud Roswell, Nov-Meksiko, en julio 1947. Ĉi tiuj kraŝaĵoj devenis de grandalta (stratosfera) spiona balono, kiaj celis detekti unuan atombomban eksplodigon de la rusoj. Por kaŝi tion, la usona armeo disvastigis la Nifo-legendon. Laŭ la nifo-kredantoj eĉ hodiaŭ, temas pri kraŝo de neidentigita fluganta objekto (nifo), kiu estis paffaligita de la aerarmeo.

## Mistera kraŝo 
En julio 1947, en la dezerto apud Roswell, okazis incidento, ĉe kiu la nokta kraŝo de nekonata objekto kaŭzis mondnovaĵon. La usona aerarmeo nome deklaris en oficiala gazetara komunikaĵo, ke oni postsavis kraŝintan nifon (*Usona aerarmeo kaptis Nifon* legeblis en diversaj usonaj gazetoj). Unu tagon poste venis nova komunikaĵo, en kiu oni parolis pri kraŝinta veterbalono. Post tio oni dum tridek jaroj silentis.

Nur en 1978 la Roswell-incidento refariĝis novaĵo, kiam la konata kanada nifo-esploranto Stanton T. Friedman kontaktis eksmajoron Jesse Marcel. Marcel en 1947 kunhelpis dum la postsavado de la restaĵoj de la (laŭ la aerarmeo) veterbalono. Kiel eksmajoro, Marcel deklaris en 1978 al Friedman, ke ĝi ne estis veterbalono, sed tamen ekstertera kosmoŝipo. Friedman trovis en Roswell ankoraŭ dekojn da aliaj ĉeestantoj, inter kiuj eĉ generalo, kiuj konfirmis la interpreton de Marcel. Friedman verkis libron, post kio ankoraŭ pli da ĉeestantoj anoncis sin kaj ankoraŭ dekoj da libroj aperis.

## Novaj deklaroj de la usona aerarmeo 
La diskuto pri la Roswell-incidento, kiu ankoraŭ daŭras, kondukis al demandoj en la usona kongreso kaj nova deklaro de la usona aerarmeo. En 1998 la usona aerarmeo prezentis la novan eksplikon en gazetara konferenco, kiu eĉ en Eŭropo rekte videblis. En tiu ekspliko la aerarmeo venis kun la rakonto pri "Project Mogull" (Projekto Mogolo). La kraŝo ne estis tiu de veterbalono, sed de multe pli granda spionada balono, per kiu la usonanoj klopodis observi la rusajn progresojn en la nuklea kampo.

Intertempe la aerarmeo prezentis trian deklaron pri la Roswell-incidento. Laŭ tiu lasta interpreto okazis kraŝo de kajut-imitaĵo kun manekenpupoj. La nova deklaro kaj antaŭ ĉio la daŭra ŝanĝo de la ekspliko fare de aŭtoritatuloj ankoraŭ pli konvinkis la adeptojn de la nifo-teorio, ke en Roswell okazis pli, ol la aerarmeo volas ŝajnigi.

Okulfrapa detalo estas, ke dum la 1940-aj jaroj en Roswell la ununuraj nukleaj bomboj en la mondo estis deponitaj. Roswell ankaŭ estis la bazo de la aviadiloj, kiuj faligis la nukleajn bombojn sur Hiroŝimo kaj Nagasako en aŭgusto 1945.

## Vidu ankaŭ 
* Roswell (televidserio)

Kategorio:1947
Kategorio:Misteroj
Kategorio:Nifologio
Elastomero

**Elastomero** estas iu grupo de polimeraj materialoj kiuj regajnos siajn originajn formojn post depreni tir-tension de ili.

Kategorio:Materialoj
Montarkolombo

La **Montarkolombo** (*Columba rupestris*, kun signifo Rokarkolombo) estas membro de la familio de birdoj kolomboj nome Kolombedoj, kiu loĝas en Azio en montaraj ŝtonaj regionoj.

Pli precize tiu ĉi specio troviĝas en Ĉinio, Barato, Kazaĥio, Norda Koreio, Suda Koreio, Mongolio, Nepalo, Pakistano, Rusio, Taĝikio kaj Turkmenio.

eta|maldekstre|250ra|
La Montarkolombo aspektas tre simile al la rokkolombo. 

Preskaŭ la tuta korpo estas blugriza ĝenerale; la kolo kaj la brusto montras belajn nuancojn violajn ĉefe supre kaj verdajn ĉefe malsupre. La okulringo estas ĝenerale oranĝa; super la beko estas granda rimarkinda blanka vaksaĵo. La kruroj kaj piedoj estas ruĝaj, la ungoj nigraj. La dorso estas pli helgriza ol la cetero de la korpo kaj tie kontrastas du nigraj flankaj strioj. La longa vosto havas nigran finan strion tre kontrastan kun la antaŭa helgriza parto. 

Ĝi estas forta kaj rapida dumfluge, sed foje ŝvebas kaj lasas siajn flugilojn en formo de litero vo.

## Fontoj 
* BirdLife International 2004. Columba rupestris. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

## Referencoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Columba
Kategorio:Birdoj de Azio
Tu ten kámen aneb Kterak láskou možno v mžiku vzplanout třeba k nebožtíku

**Tu ten kámen aneb Kterak láskou možno v mžiku vzplanout třeba k nebožtíku** (en libera traduko: *Tuta kameno aŭ Kiel per amo eblas ekflami en momento eĉ al mortinto*, laŭvorta traduko: *Jen la ŝtono aŭ Kiel per amo eblas ekflami en momento eĉ al mortinto*) estas ĉeĥa filmo kun Vlasta Burian el la jaro 1923.

## Okazintaĵo
*Aenny* (Anny Ondráková) estas enamiĝinta en *Miloš* (Rolf Passer), tiu kun maljuna egiptologo *Rapapides Bulva* (Ferenc Futurista) serĉas "*Tutan kamenon*" (Tutanĥamonon) (Noto de la tradukinto: Ĉi tie aperas ĉeĥa ludo kun vortoj - *kámen* estas ĉeĥe *ŝtono* - ĉeĥe do rimas: *Tu ten kámena* - *Tutanĥámona*). Ili vere trovos ĝin. Miloš telegrafos al Aenny en Zelená Lhota, ke ili alveturos eĉ kun mumio kaj ke li edziĝos kun ŝi. Tio kolerigos amindumanton de Aenny (Vlasta Burian). Kiam du nenionfarantoj (Eman Fiala kaj Mukke Hellmann), ekscios, ke la mumio alveturos, ili decidiĝos, ke por akiri la riĉecon kaj gloron ili ŝtelos la mumion *Tu ten kámenon*. Helpe de Fridolín, kiu volas venĝi sin, ili ŝanĝigos la kestegon kun la mumio je kestego kun fiodorantaj fromaĝoj. Kaj la vagabondojn kun la mumio atendas en Zelená Lhota reĝa bonvenigado. La ĝustan egiptologon, kiu alveturigis la treege fiodorantajn fromaĝojn ili batos kiel trompanton...

**Noto:** Vlasta Burian en sia unua muta filmo kaj ankaŭ en la unu en sia kariero, sed kiu bedaŭrinde ne konserviĝis.

## Eksteraj ligiloj 
* Filmo en ČSFD 
* Filmo en IMDb 

Kategorio:Ĉeĥaj filmoj
Kategorio:Vlasta Burian
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1923
Evolua psikologio

**Evolua** aŭ **evolucia psikologio** estas psikologia alirmetodo, kiu eksplikas la fakojn de psikologio (ekz. socia, personeca...) pere de adaptadaj kaj evoluaj signifoj.

La evolucia psikologio esploras klasikajn psikologiajn faktojn kaj datenojn, sed provas klarigi ilin per la evolu-historio de la homo, ekzemple la homa situacio en ĉasistaj-kolektistaj socioj. Tiaj socioj formis kadron por homa vivo dum jarmiloj, dum kiuj la evolucio favoris individuojn, kiuj laŭ sia psiko plej bone integriĝis en tian socion.
Blankkola kolombo

La **Blankkola kolombo** (aŭ *Blankakola kolombo*, *Columba albitorques*) estas membro de la familio de birdoj kolombaj nome Kolombedoj, kiu loĝas kaj reproduktiĝas en malgranda parto de Afriko kaj ĉefe estas endemio de Eritreo kaj Etiopio.
## Aspekto 
eta|maldekstre|220ra|
eta|maldekstre|220ra|En Etiopio.
Estas kolombo tre malhela kaj aspektas tute malhelblugriza escepte blanka vaksaĵo kaj blanka kola strio pli larĝa kaj rimarkinda ĉe la nuko kaj flanke. Ankaŭ la okuloj estas malhelaj.

## Referenco 
* BirdLife International 2004. Columba albitorques. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24an de Julio 2007.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Columba
Kategorio:Birdoj de Afriko
Paldorsa kolombo

La **Paldorsa kolombo** aŭ *Flavokula kolombo* (*Columba eversmanni*) estas membro de la familio de birdoj kolombaj nome Kolombedoj, kiu loĝas kaj reproduktiĝas en malgranda parto de Azio, kaj pli precize reproduktiĝas en suda Kazaĥio, Uzbekio, Turkmenio, Taĝikio, Kirgizio, Afganio, nordorienta Irano kaj plej nordokcidenta Ĉinio. Temas pri parte migranta specio kiu eliras el plej nordaj regionoj por vintri ĉe nordorienta Pakistano kaj ĝis la maro kaj nordokcidenta Barato.

Ĝi estas negranda kolombo ĉirkaŭ 26&nbsp;cm longa, ĝenerale griza kaj videblas malhelaj strioj dorse. Rimarkindas flava okulringo ene de blanka pli granda okulringa ringo.

Ĝi reproduktiĝas kolonie en arbotruoj aŭ en riverravinoj. Ĝi manĝas grejnojn surgrunde kaj berojn.

La dunomo scienca rememorigas la biologon kaj eksploriston Eduard Friedrich Eversmann.

## Referenco 
* BirdLife Datumaro 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Columba
Kategorio:Birdoj de Azio
Ŝvico (komunumo)

**Ŝvico** (germane kaj alemane **Schwyz** [],  [],  [svito], romanĉe **Sviz** [svits]) estas la ĉefurbo de la samnoma distrikto kaj svisa kantono. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Ŝvico situas je 516 metroj super la marnivelo inter la Lago de Laŭerco kaj la Kvarkantona Lago je la suda deklivo de la roka montmasivo *Mythen* (Mitoj). La komunumo Ŝvic konsistas el la komunumopartoj Ŝvico, Rickenbach, Ibach kaj Seewen. En sudokcidento de la komunumo situas la Lago de Laŭerco, en la sudo de la komunumo trafluas ĝian teritorion la rivero Muota, kiu en la najbara vilaĝo Brunnen alfluas al la Kvarkantona Lago.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ŝvico limas en nordo al Sattel, en nordnordoriento al Rothenthurm, en nordoriento al Alpthal, en oriento al Oberiberg, en sudoriento al Illgau, en sudsudoriento al Muotathal, en sudo al Morschach, en sudokcidento al Ingenbohl, en okcidento al Laŭerco, kaj en nordokcidento al Steinen.

## Nomo 
La nomo Ŝvico nek devenas de la malnova alemana, nek de la latino. Oni do supozas, ke ĝi devenas de antaŭromia tempo, tamen la fonto de la vorto perdiĝas en la nebulo de la historio. Ŝvico fariĝis la nomo de la komunumo, distrikto kaj kantono kaj finfine eĉ de tuta Svislando (germane: Schweiz [ŝvajc] / alamane: Schwyz [ŝvic]).

## Blazono 
La blazono de Ŝvico estas blanka kruceto en la dekstra supra angulo de ruĝa fono. En antaŭa tempo la flago de ŝvicanoj estis simple ruĝa, kio simbolis la sangon, kiun perdis la kamparanoj de Ŝvico en la batalo pri sia libereco. La blanka kruco venis sur la flagon, kiam la germana imperiestro akirinte la venkon en batalo danke al la helpo de ŝvica bataliono deprenis de ĉirkaŭ sia kolo sian ĉenon kun arĝenta kruco kaj ornamis per ĝi la flagon de la ŝvicaj legianoj.

## Vidu ankaŭ 
* Schwyz (stacidomo)
* Tramtransporto en Ŝvico

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ŝvic en germana lingvo

## Bildoj 

Dosiero:Schwyz.jpg|Ŝvico vidita de la monto Granda Mito
Dosiero:Herrenhaus_"Mittleres_Feldli"_in_Schwyz_(2022).jpg|Grandbieno *Mittleres Feldli* kaj Mitoj

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Lentuga kolombo

La **Lentuga kolombo** (*Columba guinea*) estas membro de la familio de birdoj kolomboj nome Kolombedoj, kiu loĝas kaj reproduktiĝas en granda parto de Afriko sude de Saharo. Ĝi estas komuna kaj disvastigata specio en malfermaj medioj en granda parto de sia teritorio, kvankam estas ankaŭ grandaj malplenoj en ĝi.

Tiu ĉi specio konstruas grandan neston el bastonetoj en arbo kie la ino demetas du blankajn ovojn. La flugo estas rapida kaj per regulaj flugilfrapoj kaj eventuala vipado kio estas karakteriza de kolomboj ĝenerale.

## Aspekto 
Temas pri granda kolombo 41&nbsp;cm longa. Dorso kaj flugiloj estas brunruĝecaj kaj tre markitaj de blankaj lentugoformaj makuletoj, de kie venas la nomo de la specio. La cetero de supraj kaj subaj partoj estas blugrizaj, kiel la kapo, kiu montras rimarkindajn ruĝajn makulojn ĉirkaŭ la okuloj kaj ĝis la malhela beko kun blanka vaksaĵo. La ventro estas pli senmarka, sed ankaŭ la kolo estas ruĝeca kun strioj; la kruroj estas ruĝaj. La voĉo estas laŭta *du-du-du*.

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed nematuruloj estas pli brunaj ol plenkreskuloj.

La Lentuga kolombo estas ofte vidata ĉe homaj loĝejoj kaj terkulturejoj. Plej granda parto de ties dieto estas vegetala, kaj la specio ariĝas en grandaj grupoj kie oni povas trovi grejnojn aŭ nuksetojn.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Columba
Kategorio:Birdoj de Afriko
Universitato de Toronto Scarborough

La **Universitato de Toronto Scarborough** (**UTSC**) () estas kampuso de la Universitato de Toronto ekde 1964, kiam ĝi nomiĝis "Scarborough College". Ĝi troviĝas en Scarborough (Ontario), antaŭa municipo, nun parto de Toronto.

## Kampuso 
eta|maldekstra|"Science Wing" - domparto por sciencaj kursoj

En la kampuso estas 300 akroj de arbaro, promenadvojoj kaj kampoj, ĉirkaŭ la rivereto Highland Creek.

La tri originala lernejaj domoj estas la homa scienca domo, la scienca domo, kaj Bladen-a domo. La ĉefa domo estis konstruita en 1964 per la arkitekto John Andrews.

Kategorio:Toronto
Toronto
Scarborough (Ontario)

**Scarborough** (esperantige: **Skarboro**) estas antaŭa municipo en Ontario (dum 200 jaroj), sed ekde 1998 ĝi estas parto de Toronto. La loĝantaro de la regiono, kiu antaŭ estis urbo, estas 607 876 homoj.

## Lernejoj 
### Altlernejoj 
* Jarcenta Kolegio (*Centennial College*)
* Universitato de Toronto Scarborough

### Mezlernejoj 
* Agincourt Collegiate Institute
* Albert Campbell Collegiate Institute
* Birchmount Park Collegiate Institute
* Blessed Mother Teresa Catholic Secondary School
* Cardinal Newman Catholic Secondary School
* Cedarbrae Collegiate Institute
* Dr Norman Bethune Collegiate Institute
* David and Mary Thomson Collegiate Institute
* Francis Libermann Catholic High School
* Jean Vanier Catholic Secondary School
* L'Amoreaŭ Collegiate Institute
* Lester B. Pearson Collegiate Institute
* Mary Ward Catholic Secondary School
* Neil McNeil Catholic Secondary School
* R.H. King Academy
* Satec at W.A.Porter Collegiate
* Senator O'Connor College School
* Sir John A. Macdonald Collegiate Institute
* Sir Robert L. Borden B.T.I
* Sir Oliver Mowat Collegiate Institute
* Sir Wilfrid Laurier Collegiate Institute
* Stephen Leacock Collegiate Institute
* Pope John Paul II Catholic Secondary School
* West Hill Collegiate Institute
* Wexford Collegiate Institute
* Winston Churchill Collegiate Institute
* Whitefield Christian Collegiate Institute (ankaŭ konata kiel *Whitefield Christian Academy*)
* Woburn Collegiate Institute

Kategorio:Toronto
Frauenfeld

**Frauenfeld** (prononcu *Fraŭenfelt)* estas la ĉefurbo de la svisa Kantono Turgovio kaj de la Distrikto Frauenfeld. Kun  loĝantoj je la 31-a de decembro 2007 ĝi estas la plej granda urbo de la kantono. Ĝis la 31-a de decembro 2011 la loĝantaro kreskis al  personoj. La ĉefe parolata lingvo en Frauenfeld estas la alemana en orientsvisa dialektvariaĵo.

## Geografio 
Frauenfeld situas borde de la Turo. Ĝi apartenas al la orienta ekstremo de la Zurika metropola regiono kaj estas do kvazaŭ la ligilo inter Zuriko kaj la Oriento de Svislando.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Frauenfeld limas en nordo aliflanke de la rivero Turo al Warth-Weiningen, en nordoriento al Felben-Wellhausen, en oriento al Thundorf, en sudoriento al Matzingen, en sudo al Aadorf, en sudokcidento al Hagenbuch (ZH), en okcidento al Gachnang, en okcidentonordokcidento al Bertschikon, en nordokcidento al Ellikon ĉe Turo, kaj en nordnordokcidento al Uesslingen-Buch.

## Nomo 
La nomo Frauenfeld signifas en la germana lingvo **"kampo de Sinjorino"**. La nocio Sinjorino rilatas al Dipatrino. Do temas pri sankta kampo dediĉita al la Dipatrino, kie estis konstruita la urbo. La urbo estis unuan fojon menciita en dokumento la 24-an de aŭgusto 1246. Alia nomoklarigo diras, ke la nomo rilatas al la rajdisto Vrowin, do **"kampo de Vrowin"**.

## Ekonomio 
Frauenfeld estas la sidejo de multnombraj signifaj entreprenoj. Tutmondan signifon havas la entreprenoj SIA Abrasives, Baumer, Müller Martini kaj la eŭropa sidejo de Great Lakes Chemical. En Frauenfeld troviĝas ankaŭ multnombraj etaj kaj mezgrandaj entreprenoj (EME) el ĉiuj sektoroj. La sukerfabriko en la okcidento de Frauenfeld estas signifa por la agrikulturo de la regiono.

## Trafiko 
Frauenfeld situas sur la fervoja ICN-linio de Zuriko tra la Flughaveno Zuriko al Konstanco kaj havas ankaŭ rektan konekton al la urbtrajnreto de Zuriko. Kaj estas krome ligita kun Vinterturo kaj Zuriko per rekta aŭtoŝoseo. Oni do atingas trajne aŭ aŭtomobile de Frauenfeld en 15 minutoj la zurikan flughavenon kaj en 35 minutoj la centron de la urbo Zuriko. Tio estas kune kun malaltaj impostoj idealaj kondiĉoj por allogi internaciajn entreprenojn.

La urbo Frauenfeld situas inter la svisa aŭtovojo A1 en sudo al kiu ĝi havas alverturejojn en Matzingen kaj *Frauenfeld-Sudo*, kaj la svisa aŭtovojo A7 en nordo al kiu ĝi disponas pri la alveturejoj *Frauenfeld-Okcidento* kaj *Frauenfeld-Oriento*.

## Vidu ankaŭ 
* Frauenfeld (stacidomo)
* Frauenfeld Marktplatz (stacidomo)
* Lüdem (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Frauenfeld
* Frauenfeld en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Kategorio:Kantono Turgovio
Pomáz

**Pomáz** [pomAz] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szentendre.
eta|maldekstre|Aerfoto pri kastelo de Pomáz

## Geografio 
Pomáz situas sur ebenaĵo, preskaŭ en dekstra bordo de Danubo, laŭ interurba tramo kaj vojo inter Budapeŝto-Szentendre.

## Historio 
Dum la reĝlando la komunumo estis distriktejo. Simile al la najbara Szentendre, ankaŭ tie serboj setlis. La urbo estas pordo de la montaro Pilis, ŝatata ekskursejo kaj feriejo.

## Famuloj 
* András Alföldi, historiisto kaj arkeologo (1895-1981).
* Aladár Mattyók, arkitekto
* Tihamér Vujicsics, komponisto (1929-1975)
* Ferenc Kulin, kritikisto
* Éva Ditrói Csiby, ĵurnalistino, verkistino (n. 1945)
* Gyula Glykais, skermisto
* Gyula Jankovits, skulptisto
* Sándor Lázár (aktoro) (1955-2005)
* Géza Egyházi, muzikalkantisto

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Pomáz
* Kirko Stefano la 1-a (Pomáz)
* Kalvinana preĝejo (Pomáz)
* Ortodoksa preĝejo Sankta Georgo (Pomáz)

## Esperanto 
Estas delegito de UEA tie.

## Ĝemelurboj 
*  Apaj, Hungario
*  Krzywiń, Pollando
*  Oberhausen-Rheinhausen, Germanio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Katolika kirko en Pomáz
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo en Pomáz

Kategorio:Pomáz
Arbalesto

[eta|Arbalesto en la muzeo de kastelo [Morges (Svislando)]]
**Arbalesto** estas pafilo, kiu konsistas el risorteca arko, kordo kaj sulko por gvidi la vergoforman pafaĵon. La vorto devenas de la latina *arcoballista* (= arko-ĵetilo).

Same kiel ĉe pafarko la vergo estas ĵetata per la forto de la kordo, kiun tiras la kurbigita arko. La esencaj diferenco inter pafarko kaj arbalesto estas:
* Ĉe arbalesto la pafatan vergon gvidas rekta sulko, kiu donas al ĝia flugo klaran direkton kaj faciligas la celumadon.
* Pro la sulko la vergo povas esti mallonga kaj malpeza; la sagoj de pafarko devas esti almenaŭ tiom longaj kiom la distanco inter la kordo kaj la arko. Arbalestisto do povas porti multe da vergoj, kaj la vergoj atingas tre altan rapidon. Krome eblas uzi fortojn, kiuj rompus longajn sagojn.
* La kordo de arbalesto povas esti fiksita en streĉita pozicio, do eblas porti la batalilon streĉitan, pafpretan.
* La kordon de arbalesto oni ofte streĉas per kranko, do eblas konstrui fortajn arbalestojn, kiujn oni ne povus streĉi per la brakoj. Aliflanke la streĉado daŭras pli longe ol ĉe pafarko.

Grandaj arbalestoj, tro pezaj por teni per la manoj, kutime staras sur tripiedoj.

La Dua Laterana Koncilio en 1139 malpermesis la uzon de arbalestoj inter kristanoj, ĉar kvazaŭ ne ekzistis defendo kontraŭ taŭge uzata arbalesto. La malpermeso tamen ne vere efikis.

Laŭ la dramo de Friedrich Schiller la svisa nacia heroo Wilhelm Tell pafis per arbalesto pafaĵon en pomon sur la kapo de sia filo je ordono de la tirano Gessner kaj poste mortpafis ankaŭ tiun ĉi. Hodiaŭ pro tio simbolo de eta arbalesto estas la protektita marksimbolo por produktoj faritaj en Svislando. En Vajmaro kie Schiller laboris, ekzistis ĝis 1945 la Arbalesta societo vajmara.

## Nuntempo 
La arbalestado estas sportbranĉo. Tius sportistoj estas arbalestistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Balisto

Kategorio:Armiloj
Pallas Kulturális Egyesület

**Pallas Kulturális Egyesület** (Asocio Kulturala Pallas) estas asocio fondita en Kluĵo en marto 1992. Ĝia plej ĉefa celo estas la priatento kaj priskribo de naturaj trezoroj kaj konstruaĵ-artmonumentoj de Rumanio. Ĝia prezidanto Levente Szabó. En 1996 ĝi havis 55 anojn. En ĝia eldono aperas la revuo Erdélyi Gyopár.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Partiumi és Bánsági Műemlékvédő és Emlékhely Bizottság

Partiumi és Bánsági Műemlékvédő és Emlékhely Bizottság (Komitato Artmonumentdefenda kaj Memorloko de Partium kaj Bánság estas fondita en 1993 por esplorado, konservado kaj popularigado de lokhistoriaj tradicioj kaj historiaj memoraĵoj kaj por edukado hejmlandkona de publiko. Prezidanto: Géza Dukrét, sekretario Gábor Gyarmati, regionaj vicprezidantoj  Péter I. Zoltán (Bihar), Kovách Géza (Arad), Bántó Bálint (Szatmár), Major Miklós (Szilágyság), Véső Ágoston (Máramaros) Pálkovács István (Temes megye). De 1995 ĝi eldonas la serion Partiumi Füzetek en kiu aperis la verkoj de Benedek Zoltán, Bessenyei István, Borbély Gábor, Csernák Béla, Dánielisz Endre, Dukrét Géza, Jancsó Árpád, Major Miklós. Kiel aldonaĵo de Partiumi Közlöny ĝi eldonas la hejmlandkoniga gazeton Partium.
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Nagymaros

**Nagymaros** [nadjmaroŝ] estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szob. Nagy signifas hungare: granda.
eta|maldekstre|Vido al Nagymaros el Visegrád

## Geografio 
Nagymaros situas en maldekstra bordo de Danubo, sub piedoj de montaro Börzsöny, laŭ fervojo kaj vojo Budapeŝto-Szob. Kontraŭe estas Visegrád, inter ambaŭ urboj pramo faras kontakton. Sur la Danubo ekskursoŝipoj trafikas.
eta|dekstra|Katolika preĝejo en Nagymaros
eta|dekstra|La Danubo ĉe Nagymaros

## Historio 
Ambaŭ komunumoj iĝis ĝemelurboj, kiel Buda kaj Pest. Rangoj de Visegrád estis valida ankaŭ por Nagymaros. La tataroj kaj poste la turkoj faris senhoma la komunumon, sed la loĝantaro trovis rifuĝejon en la arbaro de Börzsöny. Poste germanoj alvenis, iliaj posteuloj estis forpelitaj en 1946. La domojn okupis hungaraj forpelitoj el Slovakio.

Fine de la 20-a jarcento la komunumo iĝis politika atako. Oni planis tie akvocentralon, kiun la tiam naskiĝintaj demokrataj fortoj rifuzis. Oni komencis la konstruadon, sed fine rezignis pri tio.

La urbo estas ŝatata ekskursejo kaj feriejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Nagymaros) el la 14-a jarcento
* Kalvinana preĝejo (Nagymaros) konstruita en 1798

## Famuloj 
* En Nagymaros naskiĝis grafikisto Károly Raszler.
* En Nagymaros mortis komponisto-pianisto György Szabados, pentristo Celesztin Pállya, biokemiisto Tibor Gánti kaj kuracisto Lajos György Arányi.
eta|maldekstre|Vinkeloj en Nagymaros


Kategorio:Urboj ĉe Danubo