open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ames Research Center

La **Ames Research Center** (ARC) (prononcu:[E:MS RIserĉ SENtr]) situas en Moffett Field, Kalifornio.

ARC estas fondita la 20-an de decembro 1939 kiel la dua laboratorio de la National Advisory Committee for Aeronautics (NACA), kaj poste transprenita de NASA en 1958.

La sidejo de Sunnyvale en *Moffett Field* estis elektita en oktobro 1939 de la Komitato 'Charles Lindbergh', kunigita de la registaro en aŭgusto 1939. La *Ames Aeronautical Laboratory* (nun la *Ames Research Center*) estis nomita laŭ Joseph Ames, la prezidanto de la Universitato Johns Hopkins.

La ARC kovras la jenajn aktivecojn: aeronaŭtika esplorado, vivoscienco, spacoscienco kaj teknologia esplorado, speciale informadika teknologio, inkludante maŝina lernado kaj artefarita inteligenteco.

La centro posedas la plej grandan en la mondo ventotunelon, tamen ĝi estis sentaskigita en 2003.

NASA suferis kelkajn budĝetajn tranĉojn de la registaro de Bush post la akcidento de la spaca navedo en 2003. Kaj tiuj buĝetaj malaltigoj trafis ankaŭ ARC-on.

En la 28-a de septembro 2005, la firmao Google kaj Ames Research Center komunikis la komencajn interkonsentojn pri longtempa partnereco. Cele al serĉado de enĝinieraj talentuloj, Google (Guglo) planas konstrui grandan sidejon en la ARC.

## Eksteraj ligiloj 
* Ames Research Center (angle) oficiala retpaĝo 
* http://learn.arc.nasa.gov 
* http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2005/05_50AR.html 
* http://uarc.arc.nasa.gov  

Kategorio:Kalifornio
Kategorio:NASA
Kosta Ĥetagurov

**Kosta** aŭ **Konstantin ĤETAGUROV** (osete *Хетæгкаты Къоста* [ĥetag**kat**i koŝ**ta**], ), ankaŭ '''Xetægkaty Leuany fyrt K'osta''' (naskiĝis en 1859 kaj mortis en 1906) estas klasika oseta poeto, verkinta ankaŭ en la rusa. Bona markilo de lia populareco estas, ke siatempe analfabetaj montaranoj transdonadis liajn poemojn parole unu al la alia, memoris po kelkaj parkere. Li studis por esti profesia pentristo kaj postlasis kelkajn pentraĵojn.

Nuntempe Kosta Ĥetagurov estas konsiderata stariginto de la literatura oseta lingvo. Kelkaj klerigejoj kaj muzeoj en Osetio portas lian nomon (Nord-Osetia Ŝtata Universitato, Sud-Osetia Drama Teatro ka.).

## Verkoj 
La plej fama verkaro de Kosta estas lia osetlingva kolekto "Oseta liro" (1899). La kolekton komencas tradukita al multaj lingvoj poemo "Testamento", tre bone respegulanta la ĉefan temon kaj la stilon de Ĥetagurov.

Liaj verkoj estis plurfoje reeldonitaj en la oseta, la rusa kaj aliaj lingvoj.

### "Testamento" 
:Pardonu, se mia kantado
:Similas al plora delir'
:Se iu ne scias tristadon,
:Do, kantu pli ĝoje la vir'.
::Se ŝuldus mi malpli popolen,
::Al ili pageblus la viv',
::Do tiam mi kantus frivole,
::Ne sonus plu kanta larmiv'.
*provtraduko de S. Ivanov, 2003*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de la "Oseta Liro" (os)

Kategorio:Osetaj poetoj
Kategorio:Osetaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj publicistoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Tariŝio

**Tariŝio** () estas departemento de Bolivio, en la sudo de la lando, ĉe la bordoj al Paragvajo kaj Argentino. Ĝi kovras areon de  kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2001, en la departemento sume vivis  homoj - laŭ takso de la jaro 2010 intertempe estu pli ol . Administra centro de la departemento estas la samnoma urbo.

eta|maldekstra|300ra|

## Regionoj 
# Aniceto Arce
# Burnet O'Connor
# Cercado
# Eustaquio Méndez
# Gran Chaco
# José María Avilés

## Historio 
* Afero Tarija

## Notoj 
Kategorio:Departementoj de Bolivio
Miklós Fehér (futbalisto)

Vidu ankaŭ FEHÉR Miklós, esperantisto

**Fehér Miklós** [Fehe’r Mikloŝ] (* 20-a de julio 1979 en Tatabánya; † 25-a de januaro 2004 en Guimarães) estis hungara futbalisto.

Fehér komencis sian karieron ĉe Rába ETO Győr. En 1998 li ŝanĝis al FC Porto. Post la kluboj SC Salgueiros kaj SC Braga fine li venis en 2001 al la portugala unua-liga SL Benfica. Lia unua ludo en la hungara nacia futbalteamo okazis la 10-an de oktobro de 1998 per 4:0-venko kontraŭ Azerbajĝano en la kvalifika raŭndo por la futbala exuropa ĉampioneco de 2000. Fehér ludis 18-foje en la nacia teamo kaj atingis 6 golojn.

La 25-an de januaro 2004, la sturmanto suferis korinfarkton en matĉo de la nacia ĉampioneco, Vitoria Guimarães – SL Benfica, mallonge antaŭ la ludfino. Li enludiĝis nur en la 60-a minuto. La revivigaj provoj sur la ludkampo restis sensukcesaj.

## Eksteraj ligiloj 
* hungara paĝo pri Miklós Fehér 
* portugala paĝo kun fotoj/kroniko 

Fehér Miklós
Kategorio:Naskiĝintoj en Hungario
La-Pazio

**La-Pazio** () estas departemento de Bolivio, en la sudokcidento de la lando, ĉe la bordoj al Brazilo. Ĝi kovras areon de  kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2001, en la departemento sume vivis  homoj - laŭ takso de la jaro 2011 intertempe estu pli ol 2,8 milionoj. Administra centro de la departemento estas la samnoma urbo La-Pazo (La Paz). Parto de la teritorio estas la signifa prainkaa ruina urbo Tiahuanaco

eta|maldekstra|300px|
eta|dekstra|300px|

## Geografiaj elementoj 
* Monto Larancagua

## Provincoj 
## Bildaro 

Dosiero:La Paz in Bolivia.svg
Dosiero:Bolivia_department_of_la_paz.png
Dosiero:Flag of La paz.svg

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bolivia.de/de/tourismus/lapaz.html 
* http://www.prefecturalpz.gov.bo/ 
* http://www.bolivia.com/especiales2002/carnaval/la_paz/ 
* http://www.desarrollo.gov.bo/turismo/Bolivia-Travel/Destinos/la%20paz%20tiwanacu%20copacabana.htm 
* http://www.ci-lapaz.gov.bo/ 
* http://www.bolivia.com/Especiales/2004/Efemerides/La_Paz/index.asp 
* http://www.ine.gov.bo/ 

Kategorio:Departementoj de Bolivio
Departementoj de Bolivio

eta|Mapo de la departementoj de Bolivio
Bolivio estas dividita en 9 departementojn:
* Beniio (Trinidad)
* Ĉukisakio (Sukro)
* Koĉapampio (Cochabamba)
* La-Pazio (La-Pazo)
* Pando (Cobija)
* Potosiio (Potosí)
* Santa-Kruzio (Santa Cruz de la Sierra)
* Tariŝio (Tarija)
* Uruio (Oruro)

La departementoj estas siavice dividitaj en provincoj (*provincias*).

## Vidu ankaŭ 
* ISO 3166-2:BO, la kodoj ISO por la departementoj de Bolivio.

Kategorio:Bolivio
Subskribo

[eta|Subskribo de [Karl Marx]]

**Subskribo** estas permana mem-notado de ies nomo, ĝi estas ĉefa formo de aŭtentigilo en moderna mondo. Oni subskribas dokumentojn kaj aliajn aĵojn celante rekoneblon kaj neimiteblon.

En multaj kulturoj, personan nomon oni ofte stumpas al komenca litero, kaj familian nomon oni konservas tuta, en aliaj, oni mallongigas la mezajn nomojn, kaj, fine, en aliaj oni ne mallongigas ofte.

En Usono, *John Hancock* aŭ simple *Hancock* (derivita de John Hancock, unu el la Usonaj Fondaj Patroj) fariĝis sinonimo de "subskribo" en la nordamerika lando.

Aŭtentigo nome de iu institucio okazas ne per la nomo de la institucio, sed per persona subskribo kaj ordinar-skriba mencio de funkcio.

En Romia antikvo, estis du elementoj de autentigo: sigelo kaj subskribo. Poste, dum klasika erao, subskribo restis malofta kaj fine, dum mezepoko ĝi preskaŭ tute malaperis. Ekde Renesanco (ĉ. 15-a jarcento) Eŭropaj registaroj trudis la uzon de familia nomo kaj de persona subskribo.

Longtempe nekleraj homoj subskribis per nura kruco aŭ nur kapablis desegni siajn nomojn sen vera not-kapablo. Reĝoj de Portugalio subskribis per kruco dum multaj jarcentoj, eĉ tiuj kiuj scias legi. Laŭ Brazilaj leĝoj, nur hodiaŭ, tiuj kiuj povas subskribi, eĉ sen not-kapablo, estas rigardataj kiel legosciantaj, sekve malgraŭ ke 90% estas legkapablaj (scias desegni sian signaturon), vere nur 25% kapablas legi simplan frazon.

Iulandaj leĝoj permesas nelegeblan subskribon, alilandaj ne.

## Vidu ankaŭ 
* Atestilo
* Cifereca subskribo
* Stampo
* Traktato

Kategorio:Skribo
Kategorio:Juro
Kategorio:Kaligrafio
Viktória Balogh

**BALOGH Viktória** [balog vikto'ria] (naskiĝis la 30-an de novembro 1928 kaj mortis la 4-an de julio 1993 en Eger) estis iama hungara pedagogia docentino, profesorino de matematika katedro en la Pedagogia Altlernejo Eszterházy Károly [karoj esterhazi] de Eger, respondeculino pri instruado de Esperanto en Departementa Komitato Heves, esperanta klubgvidantino de Departementa Kulturdomo Eger. Oni nomis ŝin kareseme Onjo Viki. Ŝi vivis sola sen familio.

Ŝi eklernis la lingvon en la 1970-aj jaroj, kiun ŝi poste eĉ instruis ne nur en la Altlernejo, sed en mezlernejoj, kursoj, someraj lernejoj.

Ŝi estis prezidantino de la departementa asocia ekzamenkomisiono de Esperanto kaj ankoraŭ ŝi plenumis aliajn komisiojn de HEA.

Ŝi verkadis Esperantajn matematikajn studojn kaj aperigis ilin en eksterlandaj Esperanto-gazetoj.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Ambrus Tóth

**Ambrus TÓTH** (3-an de oktobro 1899 – julio de 1993) estis hungara esperantisto. Li naskiĝis en malriĉa familio de vinberkulturisto. Lia patrino mortis en 1916. Ĉar li estis la plejaĝa filo, li devic perlabori por la tuta familio. Li estis taglaboristo ĝis jaro 1918, poste li sukcesis dungiĝi ĉe Vagonriparejo de Hungaraj Ŝtataj Fervojoj, ĉe kiu li laboris ĝis sia pensiiĝo en 1957. 

Li eklernis esperanton en oktobro de 1929 en la kurso de d-ro Kálmán Nagy, gvidata en la  Vagonriparejo de Debrecen. Li finis la kurson la 9-an de majo 1930. 

Li estis kunfondinto de la loka Esperanta grupo „Paco kaj amikeco” - post la oktobra revolucio en Hungario (1956)- kaj kies unua sekretario iĝis li dum jardekoj.

Li estis kunfondinto de ĝemelurbaj kontaktoj de bulgara urbo Ŝumen kaj Debrecen. Li estis membro de kompartio, sindikato, popolfonto, ruĝakruca movado, urba konsilantaro, sovetia-hungara amikeco-societo, korespondanto de Radio Moskvo. Li estis posedanto de 66 diversaj diplomoj donacitaj de diversaj organizaĵoj.

En la jaro 1959 sub lia sekretarieco oni aranĝis en Debrecen Orient-Hungarlandan Esperantistan Renkonton, en 1966 la antaŭkongreson de la 51-a UK. Li fariĝis la unua sekretario de 1a 12-a Teritoria Komitato de HEA (por du najbaraj departementoj).
Li estis modela esperantisto por ĉiuj. 

De la lastaj dek jaroj li vivis en Socia Hejmo, en la Granda Arbaro de Debrecen. 

Laŭ Debrecena Bulteno 1993/oktobro.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Károly Benkő

**BENKŐ Károly** (1910 - 10-an de julio 1992) estis unu el la elstaruloj de la Esperanto-movado en Debrecen kaj ĝia regiono.

En la jaro 1910 li naskiĝis en Arad (nun en Rumanio). La studentoj de la hungara gimnazio devis trapasi ekzameron en la rumanlingva liceo "Moise NICCARA". En la jaro 1927 – en la cetere vigla E-vivo de la urbo - okazis eĉ lingvokurso Esperanta. Tie li finis kurson en 1927. Lia kursgvidanto estis Jozefo LANG. Precipe hungaroj, judoj kaj germanoj aliĝis al la movado, ne sentante tie nacian diskriminacion en la tiama reĝa Rumanio (kun d-ro FERENCZI (ferenci), la prezidanto de la loka grupo; s-anino Böske BUCZI (beŝke buci), juna laboristino eminente parolanta nian lingvon; s-ro Imre SALAMON (ŝalamon), unu el la plej fervoraj esperantistoj).

En 1930 li iĝis universitata studento en Debrecen, li aliĝis al la socialdemokrata partio kaj jam komence de la 30-aj jaroj li ekvizitis laboristhejmon. Li havis bonan rilaton kun Dezső VÉGH (deĵe veg), loka gvidanto de la partio. El inter la esperantistoj li kontaktiĝis kun pluraj burĝaj kaj laboristmovadaj aktivuloj. Interalie, li estis en bona rilato kun la prezidanto de la burĝa grupo, s-ro Géza Berki, tribunala kontorgvidanto kaj multe li parolis kun la entuziasma József B0CZÁN (joĵef bocan), li plurfoje paroladis esperantlingve kun Sándor Tóthfalusi (ŝandor totfaluŝi) en la debrecena malliberejo. Post la landliberiĝo (1945) li laboris kiel sendependigita partia funkciulo dum pluraj jaroj en Debrecen, Szolnok (solnok) kaj Budapeŝto, en la partia centro. Li partoprenis la ideologian antaŭpreparon por unuigi la du laboristajn partiojn, poste li gvidis partian altlernejon en Debrecen. Post multe da nervostreĉa laborado li grave malsaniĝis kaj nur en la sesdekaj jaroj li reokupiĝis pri Esperanto.

Kiel respondeculo pri ŝtata instruado de Esperanto en la tiama 12-a Teritoria Komitato de HEA li multe kontribuis al la bela sukceso: 15 A-, 10 B- kaj 10 C-diplomitoj en la departemento Hajdú-Bihar. En 1966 li aktive partoprenis en la 51-a Universala Kongreso en Budapeŝto. Li mem instruis en bazaj, mezaj kaj alta lernejoj kaj universitato. Ekde 1971/72 li sisteme instruis Esperanton en la Pedagogia Altlernejo en Debrecen.

Malgraŭ tiu ĉi nekrologa rememoro mi devas mencii, ke oĉjo Karlo - certe pro sia nervomalsano - plurfoje spektaklece retiriĝis el la loka E-movado, sed mi rekonu, ke li ĉiam reaperis preta por daŭrigi la laboron.
 
En 1974 li komencis gvidi literaturan kaj konversacian rondon en Debrecen. Tie mi ekkonis lin. Per analizado de elstaraj literaturaj verkoj kaj ilia E-versio li elformis vere altan nivelon por tiu literatura rondo. Li poste aktivis kiel respondeculo pri la ŝtata instruado de Esperanto en la Debrecena Komitato. En 1981 oni instruis la internacian lingvon en dek diversgradaj lernejoj de Debrecen.

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Sikuloj

La **sikuloj** aŭ **sekeloj**.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hungaroj
* István Tiboldi

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Sikullando
Imre Égerházi

**Imre ÉGERHÁZI** (e'geha'zi) (1925) en Hajdúhadház (HAJdu'hadhaz') - 2001) hungara pentristo.

Hajdúhadház estis urbo de la hajdukoj kaj Debreceno determinis lian debuton, ja siajn studojn li faris en tiuj ĉi du loĝlokoj, inter tiuj homoj, kiuj per siaj ĉiutagaj laboroj estas partoprenantoj en
la vivo de la homaro. Krom sia ĉiutaga laborado, li faris la komencajn paŝojn, por disvolvi ekde sia juneco siajn streĉitajn emon kaj pretecon verki kaj krei, en la libera lernejo belarta de Debreceno, kie li progresis sur vojo elektita de si mem sub direktado kaj vojmontro de la pentro- kaj grafik-artisto József MENYHÁRT (joĵef MENJhart').

Pere de siaj talento kaj eksterordinara diligenteco, celdirekteco kaj pretendemo kontraŭ si mem, li levis sin inter tiujn, kiuj riĉigas per sia art-laboro la belartan vivon de Debreceno. Per sia art-organiza agado samtempe li ligas ĝin al la sangocirkulado de la enlanda arto-vivo. Oni povas diri sen troigo ankaŭ, tiu ĉi art-organiza agado kelkpunkte kunligas la agadon de artistoj de Hajdukio ankaŭ al la arto de proksimaj kaj pli foraj regionoj de Eŭropo. Tiuj ĉi agadoj nature fontas el la puritanaj naturo kaj edukiteco de Imre ÉGERHÁZI. Liaj puritanaj naturo kaj edukiteco portas kun si mem - krom fa pretendo disvolviĝi - ankaŭ Ia pretendon strebi por la komunumo.

La agadon belartan de Imre ÉGERHÁZI karakterizas eble fa varieco de la temo-elektado. Tiujn karakterizajn motivojn ni trovas en liaj temoj, kiuj fariĝas dominantaj pere de tio, ke li reliefigas ilin el ilia ĉiutageco, kreante el ili mondon konatan tiel de ĉiuj. Per la karakterizaj motivoj tiel reliefigitaj li elformis por si proprajn stilon kaj koloraron. La temo, la stilo kaj la koloroj bone alojiĝas en ĉiuj liaj verkoj, estigante specialan artistan mondon. Ankaŭ li kolor-spektro akomodiĝas al tiu ĉi speciala artista mondo. Per moderitaj, vido-trankviligaj koloroj li kreas sian artistan mondon. Lia stilo estas simpligita, sed Ii evitas arbitrajn taŭzaĵojn. La reliefigo de la karakteraĵoj ĉiam servas densigi la artistan travivaĵon, kapti la esencon...Imre ÉGERHÁZI pentras kaj desegnas, gravuras linoleumon kaj pretigas linotipaĵojn.
Liaj formoj en ĉiuj teknikoj estas maldekstremaj, en stilizado, en abstraktigo li antaŭeniras ade nur dum tio ne malutilas al ia temo, al la diraĵo. En liaj verkoj tial konserviĝas la speciala karaktero de la objekto, regiono, homo. En formoj, koloroj, strukturoj li efektivigas per speciala sento-ŝargiteco la ritmo-ordon, tiel elformiĝas lia Mara, pura, sinkarakteriza esprimlingvaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
paĝo hungare

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Konvencio

[eta|dekstra|225px|Tiu rigardo de la [planedo estas konsiderata kontraŭkonvencia en plej parto de socioj]]
**Konvencio** estas tio, kio estas starigita per esprimita aŭ neesprimita konsento inter la homoj, ekz. interakceptitaj fiktivaĵoj, sociaj konvencioj (deco), teatraj konvencioj, sensencaj konvencioj. Konvencia valoro de la papermono, konvencia alfabeto, ĵargono kondiĉa.

Konvencio povas signifi ankaŭ interregnan, internacian kontrakton ekz-e la poŝta konvencio de Bern, konvencia klaŭzo. (traktato, interkonsento), aŭ Konvencio pri la statuso de la rifuĝintoj kaj senpatrujuloj.

Konvencio povas signifi ankaŭ nacian eksterordinaran asembleon ekz. la Franca konvencio (1792–1795).

## Vidu ankaŭ 
* Konvencio de Berno
* Kutimjuro
* Nacia Konvencio
* Normo


Kategorio:Juraj terminoj
Kategorio:Oficialaj dokumentoj
IEA

IEA estas mallongigo por diversaj institucioj.

* Internacia Energia Agentejo

Rilate al Esperanto, 
* unuagrade temas pri mallongigo de Irlanda Esperanto-Asocio.
* duagrade temas pri mallongigo de Internacia Esperanto-Arkivo
* triagrade temas pri mallongigo de Itala Esperantista Asocio, fondita en Ĝenevo kaj aktiva inter 1911 kaj 1914 de Alfredo Stromboli kaj konkurenca al la Itala Esperantista Federacio (IEF) fondita en 1910, kiu inter 1911-1912 ankaŭ havis sian sidejon en Ĝenovo. Dum IEA ĉesis sian agadon kiam la unua mondmilito erupciis, IEF pretervivis ĝis la nuntempo.

## Referencoj
Thomas Couture

eta|maldekstra|
**Thomas COUTURE** (naskiĝinta en Senlis la 21-an de decembro 1815 - mortinta en Villiers-le-Bel la 30-an de marto 1879) estis franca pentristo emblema de la akadema stilo. Nuntempe, li estas precipe fama pro sia majstroverko titolita *La Romanoj de la dekadenco* (franclingve *Les Romains de la décadence*), kaj ankaŭ ĉar li estis dum ses jaroj la majstro de juna Édouard Manet.

## Kelkaj ekzemplaj verkaĵoj 

P1260867 Paris Ier St-Eustache chapelle vierge fresque rwk.jpg|maldekstre: *La Vierge étoile des marins* - ""La Virga Stelo de la Maristoj"
P1260866 Paris Ier St-Eustache chapelle vierge fresque centrale rwk.jpg|centre: *La Vierge triomphante adorée par les Anges* - "La triumfa Virgulino adorata de la Anĝeloj"
P1260868 Paris Ier St-Eustache chapelle vierge fresque rwk.jpg|dekstre: *La Vierge consolatrice des affligés* - "La Konsola Virgulino de la Afliktitaj"

Augustins - La soif de l'or, 1844 - Thomas Couture 2004 1 98.jpg|"la soifo pri oro", ''La Soif de l'or* (1844), musée des Augustins de Toulouse.
THOMAS COUTURE - Los Romanos de la Decadencia (Museo de Orsay, 1847. Óleo sobre lienzo, 472 x 772 cm).jpg|"La romianoj de dekadenco", *Les Romains de la décadence'' (1847), Parizo, musée d'Orsay.
L enrolement des volontaires.jpg|"La rekrutado de (revoluciaj) volontuloj de 1792", ''L'Enrôlement des volontaires de 1792'' (1848), Beauvais, MUDO - Musée de l'Oise.
Thomas Couture, The Thorny Path (1873).jpg|"La dorna vojo", *Le Chemin épineux* (1873), Filadelfio, Filadelfia Artomuzeo.

Couture, Thomas
Glenn Research Center

La **Glenn Research Center** (prononcu:[GLEN RIserĉ SENtr]) situas en Cleveland, Ohio.

La sidejo ekestis en 1942 kiel parto de la National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) kaj estis poste transprenita de la *National Aeronautics and Space Administration* (NASA). Ĝi estas laboratorio por esplorado pri aviadila propulsado.

Origine ĝia nomo estis *Aircraft Engine Research Laboratory* post la fondo en junio 1940.
En 1948 ĝia nomo ŝanĝiĝis al *Lewis Flight Propulsion Laboratory*.

Kaj la 1-an de marto 1999, oni oficiale ŝanĝis ĝian nomon al la **NASA John H. Glenn Research Center at Lewis Field** honore al John Glenn (Usona ĉasaviadila piloto, astronaŭto kaj politikisto) kaj George W. Lewis (estro de NACA ekde 1919 ĝis 1947).

## Eksteraj ligiloj 
* Glenn Research Center (angle) 
* http://history.nasa.gov/SP-4306/sp4306.htm 

Kategorio:Aeronaŭtiko
Dryden Flight Research Center

La **Dryden Flight Research Center** (DFRC) (prononcu:[DRAJdn flajt RIserĉ SENtr]) situas ene de la **Aerforta Bazo Edwards**. La centro apartenas al NASA kaj ricevis sian nomon la 26-an de marto 1976 honore al Hugh L. Dryden, unu el la plej kompetentaj usonaj aeronaŭtikaj inĝenieroj.

Antaŭaj nomoj de la centro estis: *High-Speed Flight Research Station* (1949) kaj *High-Speed Flight Station* (1954) kaj poste *Muroc Flight Test Unit*.

## Eksteraj ligiloj 
* NASA Dryden Flight Research Center web site (angle) 

Kategorio:Usona Aerarmeo
Kategorio:Esploraj institutoj
Oruro

**Oruro** estas departemento de Bolivio, en la okcidento de la lando, ĉe la bordo al Ĉilio (okcidente). Ĝi kovras areon de  kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2001, en la departemento sume vivis  homoj - laŭ takso de la jaro 2010 intertempe temu pri pli ol . Administra centro de la departemento estas la samnoma urbo. Tradicie la teritorio estas la centro de minado en Bolivio.

## Provincoj 
eta|maldekstra|180px|

* Atahuallpa
* Carangas
* Cercado
* Eduardo Avaroa
* Ladislao Cabrera
* Litoral
* Nor Carangas
* Pantaleón Dalence
* Poopó
* Mejillones
* Sajama
* San Pedro de Totora
* Saucarí
* Sebastian Pagador
* Sud Carangas
* Tomas Barrón

## Geografio 
* Lago Uru Uru
* Monto Patilla Pata
* Vulkano Pomerape

Kategorio:Departementoj de Bolivio
Islama filozofio

**Islama filozofio** estas la aro de doktrinoj rilataj al la vivo, la universo, la etiko, la socio kaj aliaj fundamentaj demandoj ligitaj al la islama mondo.

[eta|250px|maldekstre|Reprezento de [Sokrato en araba manuskripto ilustrita de la 13-a jarcento.]]
La islama tradicio kombinas kelkajn pensojn de la novplatonismo kaj de la aristotelismo kun aliaj konceptoj kiuj estis aligitaj pere de la disvolvigo de Islamo. Kelkaj gravaj filozofoj kiel la araba Al-Kindi kaj la persaj Al-Farabi kaj Aviceno, same kiel Ibn Tufajl kaj Ibn Ruŝd, devenaj el Iberio, precizigis kelkajn interpretojn de Aristotelo kiuj poste estis absorbitaj de la judaj kaj kristanaj saĝuloj. La historio de la islama filozofio enhavas gravajn ekzemplojn de aliaj filozofoj kiuj frontos grandan nombron de demandoj kiuj finfine influis la mezepokan skolastikismon de Eŭropo, inter kiuj troviĝis Algazelo kaj Mulla Sadra.

Same kiel okazas en aliaj filozofiaj sistemoj, ankaŭ en la Islama filozofio estas diversaj skoloj, inter kiuj menciindas la peripatetika aŭ promenema skolo (*maŝŝa*) inspirita en Aristotelo kaj reprezentata de Aviceno, la skolo Iŝrak, bazita sur la pensaro de Ŝahab al-Din Suhraŭardi (1154-1191), konata ankaŭ per la nomo de Ŝeiĥ al-Iŝrak, la skolo de la Transcenda Filozofio, disvolvigita de la persa filozofo Mulla Sadra kaj la raciisma skolo de Ibn Ĥaldun.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de islamaj filozofoj

## Bibliografio 
* Nasr, Seyyed Hosein (2006). Islamic Philosophy from its Origin to the Present: Philosophy in the Land of Prophecy.  State University of New York Press. ISBN 0-7914-6799-6.
* Razavi, Mehdi (1997) Amin Suhrawardi and the School of Illumination. Londono: eldonejo *Routledge*, ISBN=0700704124
* De Lacy O'Leary, D.D. (1949) How Greek Science Passed to the Arabs. Chapter XIII: "The Arab Philosophers". Routledge & Kegan Paul Ltd.

Kategorio:Islamo
Islama filozofio
Pando (Bolivio)

**Pando** estas departemento de Bolivio, en la nordokcidento de la lando, ĉe la bordoj al Brazilo (norde) kaj Peruo (okcidente). Ĝi kovras areon de  kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2001, en la departemento sume vivis  homoj - laŭ takso de la jaro 2010 intertempe temu pri pli ol . Administra centro de la departemento estas la urbo Cobija.

## Provincoj 
* Abuna
* Federico Román
* Madre de Dios
* Manuripi
* Nicolás Suarez

Kategorio:Departementoj de Bolivio
Ĉukisakio

**Ĉukisakio** () estas departemento de Bolivio, en la suda centro de la lando, kun nur mallarĝa orienta bordo al Paragvajo. Ĝi kovras areon de  kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2001, en la departemento sume vivis  homoj - laŭ takso de la jaro 2010 intertempe temu pri pli ol . Administra centro de la departemento estas la urbo Sukro (Sucre).

## Servoj 
* Universitato Sankta Francisko Ksavero

eta|maldekstra|300ra|

### Provincoj 
* Oropeza
* Azurduy
* Zudañes
* Tomina
* Hernando Siles
* Yamparaez
* Nor Cinti
* Sur Cinti
* Boeto Belisario Boeto
* Luis Calvo

Kategorio:Departementoj de Bolivio
Potosiio

**Potosiio** () estas departemento de Bolivio, en la sudokcidento de la lando, ĉe la bordoj al Ĉilio kaj Argentino. Ĝi kovras areon de  kvadrataj kilometroj. Laŭ stato de la jaro 2001, en la departemento sume vivis  homoj - laŭ takso de la jaro 2010 intertempe estu pli ol . Administra centro de la departemento estas la samnoma urbo Potosí.

La teritorio estas plejparte montara, roka kaj nefekunda. Parto de ĝi estas la lago Salar de Uyuni, la tutmonde plej granda salakva lago.

## Provincoj
*Alonzo de Ibáñez
*Antonio Quijarro
*Bernardino Bilbao
*Charcas
*Chayanta
*Cornelio Saavedra
*Daniel Saavedra
*Enrique Baldivieso
*José María Linares
*Modesto Omiste
*Nor Chichas
*Nor Lípez
*Rafael Bustillo
*Sud Chichas
*Sud Lipez
*Tomás Frías

## Geografiaj elementoj
* Monto Pacuni

Kategorio:Departementoj de Bolivio
Pongrácz Papp

**Pongrácz PAPP** (naskiĝis 1918 en Budapeŝto, mortis la 30-an de decembro en la jaro 1992) estis hungara esperantista aktivulo.

Relative malfrue, en 1979 li eklernis Esperanton en la Fervojista Esperanto-Grupo de Debrecen kaj poste tre fervore agadis por ĝi. 

Li iniciatis la kreon de la hungarlingva esperanta dumonata eldonaĵo Hírharsona ("Novaĵ-Trumpeto") en Debrecen).

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
PAPP, Pongrácz
PAPP, Pongrácz
Władysław Gomułka

**Władysław GOMUŁKA** (naskiĝis la 6-an de februaro 1905, mortis la 1-an de septembro 1982) estis pola komunisma politikisto. 

Lia profesio estis origine seruristo. Ekde 1926 li estis ano de la ne-leĝa Komunisma Partio de Pollando, ekde 1942 tiu de la posteula partio, la Pola Laborista Partio. Li estis ano en la Centra Komitato (1942-1948) kaj la Politika Komitato (1944-1948). Li estis la unua viculo de la ĉefministro (1944-1949) poste ĉef-sekretario de la Centra Komitato (1945-48). Ĉar li ne obeis centprocente al Stalin, oni forigis lin en 1948 el la komunista gvidantaro pro "dekstra, nacia dekliniĝo". Somere de 1951 li estis forigita el la partio kaj arestita  en kuracloko Krynica fare de komunistaj funkciuloj sub gvido de kolonelo Józef Światło. Li liberiĝis nur post morto de Stalin en decembro de 1954. Li reaniĝis en la Laborista Partio en aŭgusto de 1956 kaj en oktobro samjare, oni elektis lin kiel la ĉefulon de la kompartio (1956-70). En 1970 li ordonis pafi al la senarmilaj homoj en Gdansk (multaj mortis) kaj pro tio li estis denove forigita el la posteno kaj oni pensiigis lin.

## Interesaĵoj
Dum la 8-a pinta kunveno de Pola Unuiĝinta Laborista Partio neatendite alvenis al Varsovio soveta delegitaro kun Nikita Ĥruŝĉov, kaj rezidantaj en Pola Popola Respubliko trupoj de la Soveta Armeo kun tankoj komencis alproksimiĝi al la ĉefurbo. En tiuj cirkonstancoj la 19-an de oktobro 1956 Władysław Gomułka iĝis ĝenerala sekretario.

## Vidu ankaŭ
* Pola ribelo de Decembro 1970

Kategorio:Polaj komunistoj
Kategorio:Polaj ateistoj
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Kontraŭintelektismo
Kategorio:Personoj de la Malvarma milito
Kategorio:Antisemitismo en Pollando
Kategorio:Kontraŭkatolikismo en Pollando
Kategorio:Seruristoj
Jitish Kallat

**Jitish KALLAT** [ĝitiŝ kalat] (n. en 1974 en Mumbajo, Barato) estas barata pentristo.

## Biografio 
Kallat naskiĝis en Bombay, nuntempe Mumbajo, en 1974, kie li loĝas ankoraŭ. Li licenciiĝis ĉe la *Sir J. J. School of Art* en Mumbajo en 1996. Li ekspoziciis internacie, en Britio, Germanio kaj Usono. Lia edzino, Reena Saina Kallat [rina saina kalat] ankaŭ estas artisto.

## Verkaro 
La pentraĵoj de Kallat ofte estas monumentaj en amplekso, lia plej granda pentraĵo mezuriĝas 2,5 x 7 m. Liaj temoj ofte estas memrilataj, bildigante lin, lian edzinon, kaj aliajn familianojn. Li ege uzas fotografion en siaj verkoj, kiu donas al siaj pentraĵoj aspekton kiu similas al popularaj reklamafiŝoj. Li konstruas siajn pentraĵojn pere de tavoloj de farbo, kiujn, post sekiĝo, li parte senŝeligas, kaj ĉirkaŭĉizis, donante al ili senton kaj aspekton de Mumbaja muro.

Kategorio:Barataj pentristoj
Transliterumo

eta|Ekzemplo de transliterumo
**Transliterumo**, **transliterigo** aŭ **transliterado** estas reskribado de teksto per aliaj literspecoj ol la originalaj. Dum transskribado celas prezenti la elparolon de fremdaj vortoj, transliterumo prezentas skribitan tekston en alia skribsistemo laŭeble fidele, do tiamaniere, ke el la transliteraĵo oni povos rekonstrui la originalan skribaĵon.

## Uzo 
Transliterado utilas, kiam oni ne disponas taŭgan tiparon por iu skribsistemo. Ĝi utilas ankaŭ al legantoj, kiuj parole ekkonis fremdan lingvon sed ne kompetentas pri ĝia kutima skribo. Tiel ekzemple homoj ne kapablaj legi la korean alfabeton, sed jes scipovantaj la korean lingvon, povas legi korean tekston ekzemple pere de la latina aŭ cirila alfabetoj.

## Malsameco kun transskribado 
## Fideleco 
Ideala transliterada sistemo prezentas unusolan apartan celliteron por ĉiu aparta fontlitero. Tiun principon rompas diversaj cirkonstancoj.

### Nesufiĉa transliterado 
Povas esti, ke la celskribo ne disponas tiom vastan literprovizon kiel la fontskribo. Ankaŭ povas esti, ke oni volas ne tro arbitre uzi la literojn de la celskribo, ekzemple ne signi iun vokalon per *x*, ĉar *x* kutime sonas kiel ,  aŭ similaj.

En tiaj okazoj aŭ oni akceptas ian gradon de malklareco en la sistemo, aŭ oni modifas la literprovizon de la celskribo. Tion oni faras:

* uzante kromsignojn aŭ
* uzante litergrupojn, se ili ne kaŭzas konfuzon kun la litersekvo (*ch* bonas por prezenti *ĉ* en sensupersigna sistemo, kondiĉe ke en ĝi neniam aperas la sekvo *c + h*).

### Troa transliterado 
Inverse okazas, ke la fontskribo estas tiom ambigua, ke oni volas kompletigi ĝin. Ekzemple al lernantoj de arabskriba lingvo helpas transliterado kun indiko de vokaloj, kiujn la araba skribo ne aŭ ne precize notas. En ĉi tia okazo la sistemo iĝas mikso de transskribo kaj transliterumo.

## Vidu ankaŭ 
* Transliterumo de Esperanto
* Esperantigo
* Transliterumaj sistemoj


Kategorio:Transliteruma sistemo
Kategorio:Lingvoscienco
Berthe Morisot

**Berthe MORISOT** (naskiĝinta la  kaj mortinta la ) estis franca pentristino. Prapranevino de la franca pentristo Jean-Honoré Fragonard, ŝi estis ligita kun la impresionista movado, kaj edziniĝis kun Eugène, la frato de Édouard Manet.

Asteroido 6935 Morisot estis nomita en memoro de Berthe Morisot.

Kategorio:Francaj pentristoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Francaj impresionismaj pentristoj
Krejcero

eta|Berna krejcero el 1776
La **krejcero**, germane *Kreuzer* , estas monero, kiu estis uzata en la sudgermana areo, en la Aŭstra Imperio kaj en Svislando.

La krejcera origino reiras al la groŝomoneroj, kiuj estis presitaj ekde 1271 en Merano en Provinco Bolzano. Pro la duobla kruco sur la antaŭa flanko, la monero baldaŭ ricevas la nomon krejcero (el la germana vorto „Kreuzer”). Ĝi disvastiĝis en la 16-a jarcento en la tuta suda germanparola regiono. La imperia monera leĝo de 1551 igis ĝin unuo por la eta arĝenta mono. 72 krejceroj egalis al unu ora guldeno, 237 krejceroj al kolonja marko. Konvene al tio, krejcero estis presita en alojo arĝenta-kupra, ekde la 17-a jarcento nur en kupro.
[eta|30 krejceroj, [Aŭstra imperio, imperiestro Francisko la 1-a, 1807. Kupro]]

En la plimulto de la valuta sistemo de la sudgermana regiono, egalis 8 heleroj = 4 pfenigoj = 1 krejcero kaj 4 krejceroj = 1 bacoj. En la sudgermanaj ŝtatoj kun guldena valuto, ĝis 1872 unu guldeno egalis 60 krejcerojn. Male al tio, la groŝo estis la kutima monero en norda Germanio.

En Germanio ĝi estis uzata ĝis la enkonduko de la marko 1873. En Svislando ĝi ekzistis ĝis la enkonduko de franko 1850. En kelkaj regionoj oni jam provis pli frue enkonduki alian moneron nome centimon, sed la popolo ne akceptis la iniciaton. En Aŭstrio oni ŝanĝis la moneran sistemon en 1857, sed la krejcero ekzistis ankoraŭ plu ĝis 1892 kiel centono de guldeno.

Oni povas traduki la iamajn brazilajn monunuojn kiel („Cruzeiro kaj Cruzado”) "krejcero".

Kategorio:Moneroj
Kategorio:Aŭstrio
Kategorio:Historio de Svislando
Helero

[eta|maldekstra|180px|helero de la urbo [Berno el la 15-a jarcento]]
**Helero** () estas iama germana kupra monero en valoro de duona pfenigo. Ĝi estas nomata post la urbo „Hall” en Ŝvabio (hodiaŭ: Schwäbisch Hall; Haller ~ Hall-a), kie oni pregis ekde la jaro 1228 arĝentajn pfenigojn (la Hall-a pfenigo). Oni diferencigis blankan, ruĝan kaj nigran heleron; unu imperia talero egalis al 576 heleroj.

En la regiono Kurhessen, la nordo de Hesio, unu arĝenta groŝo valoris 12 helerojn, tiel la helero egalvaloris al prusa pfenigo. La triheleroj estis kupraj 1 1/2-pfenigopecoj, kiuj estis pregitaj en Sachsen-Gotha.

La ĉeĥoj nomas la moneron *haléř* (pluralo *haléře*), kaj ĉiutage uzas ĝin, ĉar ĝi estas centono de la nacia valuto ĉeĥa krono. La slovakoj same uzis la vorton por centono de la slovaka krono, kaj la hungaroj historie nomis la moneron filero.

Kategorio:Moneroj
Baco

La **baco** estas monero, kiu estis pregita ekde la 15-a jarcento ĝis mezo de la 19-a jarcento en Bern. La nomo venas del la blazona besto de la kantono, de la urso (germane Bär , "Bätz")

La bacoj estis originale arĝentaj, sed ekde la 17-a jarcento biljonaj (kun malmulta enteno da arĝento). La valoro de la baco dependis de la prega loko.

Oni provis dekumigi la bacon en la 19-a jarcento kaj dividis ĝin je 10 rapenoj kaj 10 rapenoj valoris unu frankon. En 1850 finiĝis la epoko de baco per enkonduko de franko kiel svislanda monunuo. Tiutempe 1 malnova franko ne egalis la novan frankon. Oni ŝanĝis en 1850 sep bacojn al unu nova franko. Spite al ĉio, la nocio "baco" restis ankoraŭ populara por la 10-rapenaj moneroj de la nova monunuo.
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.pierre-marteau.com/currency/coins/germ-01.html 

Kategorio:Moneroj
Kategorio:Ursoj en populara kulturo
Lány

**Lány** estas nomo por pluraj municipoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.

*Lány (distrikto Havlíčkův Brod) - municipo situanta en distrikto Havlíčkův Brod
*Lány (distrikto Chrudim) - municipo situanta en distrikto Chrudim
*Lány (distrikto Kladno) - municipo situanta en distrikto Kladno
* Lány u Dašic – municipo en distrikto Pardubice
* Lány (Lázně Bělohrad) – parto de municipo Lázně Bělohrad en distrikto Jičín
* Lány (Červené Janovice) – parto de municipo Červené Janovice en distrikto Kutná Hora
* Lány (Kostomlaty nad Labem) – parto de municipo Kostomlaty nad Labem en distrikto Nymburk
* Lány (Litomyšl) – parto de urbo Litomyšl en distrikto Svitavy
* Lány (Svitavy) – parto de urbo Svitavy en distrikto Svitavy
* Lány na Důlku – parto de urbo Pardubice en distrikto Pardubice
* Nové Lány – parto de municipo Malšice en distrikto Tábor
* Staré Lány – parto de municipo Malšice en distrikto Tábor
Adélaïde Labille-Guiard

[200px|eta|Memportreto ([1758), kun du lernantinoj, Marie Capet kaj Carreaux de Rosemond]]
**Adélaïde LABILLE-GUIARD** [adelaID laBIL GIar] (n. la , m. la ) estis franca pentristino de portretoj kaj historio.

## Biografio 
Adélaïde Labille naskiĝis en Parizo, Francio, filino de mercero. Ŝi studis miniaturo-pentradon kun François-Elie Vincent, kaj oleo-pentradon kun lia filo François-André. Ŝiajn fruajn verkojn ŝi ekspoziciis ĉe la Akademio *Saint-Luc*, kaj post ĝia fermiĝo en 1776, ĉe la *Salon de Correspondance*.

En 1769 ŝi edziĝis kun Louis-Nicolas GUIARD, sed ili apartiĝis en 1777, post kiam ŝi gajnis ŝian vivtenon instruante pentradon.

Je la  Labille-Guiard aniĝis la francan "Reĝan Akademion pri Pentrado kaj Skulpturo" (*Académie Royale de Peinture et de Sculpture*), samtempe kiel tri aliaj pentristinoj, inkluzive de Élisabeth Vigée Le Brun kies "Memportreto kun pajla ĉapelo" ege influis ŝian fruan majstroverkon "Memportreto kun du lernantinoj" (bildigata dekstren).

Pro la aŭspicio de Adélaïde, onklino de la reĝo Ludoviko la 16-a, Labille-Guiard gajnis registaran pension de mil *livres* (pundoj), kaj mendojn pentri portretojn de Adélaïde kaj aliaj parencoj de la reĝo. Pro tiuj reĝaj ligoj, Labille-Guiard iĝis politike malfidinda post la Franca Revolucio de 1789, kaj en 1793, oni ordonis al ŝi detruigi iujn el ŝiaj reĝismaj verkoj. Tamen ŝi ne estis vere konservativa: dum la fruaj 1790-oj ŝi kampanjis por la malfermo de la Akademio al virinoj. Ĉe la *Salon* de 1791 ŝi ekspoziciis portretojn de anoj de la revolucia Nacia Asembleo, inkluzive de Maximilien de Robespierre.

En 1793 ŝi kaj sia edzo eksedziĝis. En 1795 ŝi akiris loĝejon ĉe la Luvro (*Louvre*) kaj pension de 2.000 *livres*. En 1800 ŝi edziĝis kun sia instruisto François-André Vincent. Ŝi mortis la .

## Eksteraj ligiloj 
* Société Internationale pour l'Étude des Femmes de l'Ancien Régime
* Biografio de Adélaïde Labille-Guiard  el la TTT-ejo de la ''Société Internationale pour l'Étude des Femmes de l'Ancien Régime''

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento
Záblatí

**Záblatí** estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio.

*Záblatí (distrikto Jindřichův Hradec) - municipo situanta en distrikto Jindřichův Hradec
*Záblatí (distrikto Prachatice) - municipo situanta en distrikto Prachatice
*Záblatí (distrikto Žďár nad Sázavou) - municipo situanta en distrikto Žďár nad Sázavou

* Záblatí (Bohumín) - parto de urbo Bohumín en distrikto Karviná
* Záblatí (Dříteň), parto de municipo Dříteň en distrikto České Budějovice
Henri Fantin-Latour

**Ignace Henri Jean Théodore Fantin-Latour**, aŭ **Henri Fantin-Latour** (naskiĝis la 14-an de januaro 1836 en Grenoble - mortis la 25-an de aŭgusto 1904 en Buré) estis franca realista pentristo.

Li estis precipe influata de Gustave Courbet kaj Édouard Manet.

eta|maldekstra|180px|*Floroj kaj fruktoj*, 1865

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Eŭropa kaligrafio

## Historio 
Ĉe la mediteranea maro aperis la greka
skribsistemo ĉirkaŭ -800. Ĝi nerekte naskis la
latinan skribon ĉirkaŭ -600, kaj la
cirilan skribon ĉirkaŭ 800. Tiuj
sistemoj antikve vastiĝis precipe al nordo, tio estas al
Eŭropo kaj Nordazio. Ili forme intersimilas, kaj ilia
stilhistorio grandparte paralelas.

En la kulturoj, kiuj uzis la latinan kaj parencajn skribojn,
belskribado malofte estis rigardata kiel memstara arto.
Tamen ŝtataj kaj provincaj kancelarioj kreis prestiĝajn
stilojn hodiaŭ pene legeblajn por ordinarulo. Por
monumentaj tekstoj kaj afiŝoj oni ŝatis la geometriajn
formojn, kiuj iĝis la bazo de modernaj grandaj literoj
(majuskloj).

En frua mezepoko (700 – 1100) kopiadon de libroj faris precipe monaĥoj. Per skribo kaj per miniatura ornamo
tre impresaj libroj aperis en kopiejoj de Irlando.
Ĉefverkoj de tiu librarto estas la evangeliaro de Lindisfarne, la libro de Durrow, la libro de Kells. La iom
posta karolida stilo estis patronata de la
samnoma imperio, kiu vastigis ĝin en okcidenta Eŭropo.
Poste – ekde la renesanco ĝis nun
– ĝi iĝis bazo por ordinaraj tipografiaj stiloj.

En malfrua mezepoko (1100 – 1400) profesiaj
skribistoj pli multis kaj kreis por la kreska bezono de
libroj la dense nigrajn gotikajn stilojn. La populara
bildo de monaĥo skribanta per gotikaj literoj do estas
grandparte konfuzo de du epokoj.

Tipografia presarto ekde 1500 tute
anstataŭis manskribon por produktado de libroj.
Administrajn kaj privatajn dokumentojn tamen plu mane faris
pli kaj pli multaj oficistoj per kurbaj, virtuozaj stiloj.
Tiuj arabeske ornamitaj stiloj postulis pintan skribilon,
kontraste al la larĝa beko de antaŭaj epokoj. Famaj
kaligrafoj de klasika eŭropo publikigis instrulibrojn. La
plej malfrua el tiuj post-renesancaj stiloj maturiĝis en
la oficejoj de la 1700aj kaj 1800aj jaroj. Ĝi estas konata
kiel angla stilo aŭ kuprogravura stilo, ĉar multaj modeloj
de ĝi estis gravuritaj sur kupraj platoj por presado.

## Moderna situacio 
En la 20-a jarcento skribmaŝinoj kaj printiloj repuŝis
manskribon en la sferon de privataj notoj. Lernejoj
ekinstruis legeblan manskribon sen estetika konsidero.
Kaligrafion revigligis kelkaj artistoj, unue en Anglio kaj
en Germanio. Belskribo iĝis duaranga belarto, unuflanke
hobio de amatoroj, aliflanke inspira fonto de profesiuloj de
literfasono kaj grafikarto.

## Materialo 
Gravuristoj kaj literpentristoj havas proprajn ilojn, kiaj
ĉiziloj kaj plataj penikoj.

Antikve skribistoj laboris precipe per papiruso, kalamo
kaj nigra inko el fulgo. Papiruson kaj kalamon iom post iom
anstataŭis pergameno kaj birda plumo (precipe la grandaj
flugil-pintaj plumoj de anseroj). En nekonata epoko, oni
ekfaris nigran inkon per fersulfato. Papero uziĝis iom
vaste en Eŭropo nur ekde la 1100-aj jaroj. Ekde la 1830-aj jaroj moderna metalindustrio provizis metalajn plumojn, tiel
nomatajn ĉar ili funkciis anstataŭ la birdaj plumoj. Tiujn malgrandajn plumojn oni alfiksis al tenilo nomata
plumingo.

Metalaj plumoj kaj papero restas la klasikaj iloj de
latinskribaj kaligrafoj. Ili okaze uzas ankaŭ diversajn
specialajn feltkrajonojn, penikojn kaj strekilojn.

Kategorio:Kaligrafio
Castelló

eta|maldekstra
**Castelló** aŭ **Castelló de la Plana** en kataluna (valencia) lingvo, **Castellón de la Plana** en la hispana, estas urbo en la Valencia Regiono de Hispanio. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco, kaj de la distrikto (*comarca*) de Plana Alta.
* Koordinatoj: 
Ĝi situas ĉe la Mediteraneo, en la t.n. *Costa del Azahar* (*Oranĝoflora Marbordo*) (40°N 0°W). La loĝantaro estas ĉirkaŭ 160.000.

## Provinco 
Castelló estas ankaŭ la nomo de provinco, laŭ la administra divido de Hispanio.

Ĉefaj urboj:
* Albocàsser
* Almassora
* Benicarló
* Benicàssim
* Betxí
* Burriana
* Borriol
* Onda
* La Vall d'Uixó
* Morella
* Vila-real
* Vinaròs

## Vidu ankaŭ 
* Castelló de la Plana (stacidomo)
* TRAM de Castelló


Kategorio:Urboj de Valencilando
Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj
Kategorio:Municipoj de provinco Castellón
Dijarbakiro

eta|300ra|maldekstre|la romiaj urbomuroj de Diyarbakır
**Dijarbakiro**, en la turka lingvo *Diyarbakır* respektive en la kurda *Amêd*, estas la plej granda urbo en la parto de Kurdio kiu situas en Turkio, do en norda Kurdio. Ĝi estas antikva urbo kaj situas en la sud-orienta parto de Turkio, borde de la rivero Tigris. La urbo estas la administra centro de la samnoma provinco Diyarbakır kaj en la jaro 2005 havis 1 244 273 loĝantojn.

## Vidindaĵoj 
* Armena Preĝejo Surb Giragos

## Famuloj 
* Aecio de Amedo

## Vidu ankaŭ 
* Supra Mezopotamio


Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Kurdio
Efrîn

**Efrîn** (; ) estas urbo kaj sidejo de la de tie administrata distrikto Efrîn en la Gubernio Halepo en la nordokcidento de Sirio, kiu plejparte estas loĝata de Kurdoj. Ekde marto 2018 la urbo estas okupata de turkaj Armitaj Fortoj, kaj plejparto de la origina loĝantaro fuĝis.

Kategorio:Sirio
Pfenigo

**Pfenigo** (mallongigo Pf., signo ₰) estas monera valoro. La deveno de la vorto estas necerta. Ĝi eble havas la saman devenon kiel la angla penco kaj ambaŭ baziĝas sur la latina nocio *pondus* = pezo.

## Mezepoko 
Karolo la Granda deklaris en la t.n. *Karolida monpiedo*, ke oni devas pregi el unu pundo da arĝento 240 monerojn, kiuj devas estis nomataj pfenigo aŭ denaro. Tiu ĉi klarigas la malnovan mallongigon "d", kiu estis uzata ĝis 1971 en Britio por la "malnova" penco. La pfenigo havis ĉ. 1,3g ĝis 2g purenhavon. Ĝis komenco de la 13-a jarcento, pfenigo havas grandan aĉetpovon, pro tiu oni nomis tiun epokon kiel "pfenig-tempo"n.

## Novepoko 
La germana imperio enkondukis en 1873 la monunuon ormarko kaj unu el tio estis dividita je 100 pfenigoj.

La lasta kaj plej eta germana pfenigo havis kuprokoloron, unuflanke kun nombro 1, aliflanke kun kverka foliaro. Ĝi konsistis el ŝtalo kaj estis kovrita per kupro.

Kategorio:Moneroj
Serdeşt

**Sardasht** (Esperante **Serdeŝt**; perse سردشت, azerbajĝane *Sərdəşt*) estas urbo de Irano lime al Irako. Ĝi apartenas al la provinco Okcidenta Azerbajĝano kaj estas la centro de samnoma distrikto. Serdeŝt havas pli ol 40 000 loĝantojn, kiuj estas ĉefe Azeroj- laŭ la censo de septembro 2016 estis ekzakte 46 412.

Kategorio:Urboj de Irano
Marivan

**Marivan** aŭ **Meriwan**  (en kurda lingvo: **Merîwan**, en , *Marivan*) estas urbego en la provinco Kurdistano en okcidenta Irano. Ĝi estas ankaŭ distrikta ĉefurbo kaj havis proksime 111.031 loĝantojn en 2005. La urbanoj estas plejparte kurdoj.
eta|maldekstre|Vintra panoramo en Marivan
eta|dekstra|Vojo en Marivan
eta|dekstra|Lago Zarivar

## Bazaj informoj 
* 
* Supermara alteco: 1,310 m
* Loĝantaro: 136,654 en 2016
* Horzono: UTC+3:30; somere UTC + 4:30
* Telefonkodo: (+98) 875

## Geografio 
Marivan situas proksime de la bordo de Irano al Irako. Teherano troviĝas 476 km https://www.distancefromto.net/distance-from-bursa-to-inegol-tr. Lago Zarivar kun longeco 5&nbsp;km kaj larĝeco de 1.6&nbsp;km situas okcidente de Meriwan. La akvo de la lago estas freŝega kaj havas profundecon de 50 metroj.

## Historio 
Marivan estis fondita je la komenco de la 20-a jarcento. La fondinto ordonis konstrui palacon en la areo de moderna Merivan. En la fruaj 1950-aj jaroj Merivan estis nur malgranda vilaĝo kun malpuraj vojoj kaj pluraj butikoj. En 1955 baz- kaj mezlernejoj ekfunkciis kaj en 1957 jam la urbodomo estis konstruita. En 1960 la urbo komencis produkti artezan akvon por la bezonoj de la loka loĝantaro.

## Klimato 
La klimato de Marivan estas difinita de la alta loko (1289 m) kaj ankaŭ de la influo de la kontinenta mediteranea klimato. Estas malvarmaj neĝaj vintroj kaj varmaj sekaj someroj. Dum la jaro granda kvanto de precipitaĵoj falas (500-900 mm), kio kontribuas al la abunda vegetaĵaro en la regiono.

## Trafiko 
Marivan havas pli bonan ĉefvojon al Sanandaĝo kaj malpli bonan al Sakezo.

## Vidindaĵoj 
* ponto ekster la urbo
* fortikaĵo en la apudaĵo, supozeble konstruita en 1535
* merkato

## Fontoj 
* interalie WikiTrans

Marivan - panoramio (10).jpg|Parko
Marivan, Kurdistan Province, Iran - panoramio (2).jpg|Monumento
Newroz Hotel - panoramio.jpg|Hotelo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Kurdio
Kategorio:Urboj de Irano
Bane

**Bane,** perse kaj kurde **بانه‎‎** estas urbego en provinco Kurdistano de nordokcidenta Irano. Ĝi estas ankaŭ ĉefurbo de la samnoma distrikto. Plimulto de la loĝantoj estas kurdoj iam kun juda malplimulto, sed la judoj foriris al Israelo post la sendependiĝo. La loknomo kurde signifas "tegmento" pro la ĉirkaŭaj altaj montoj. 

eta|maldekstre|center|Komerca kvartalo de Bane
## Bazaj informoj 
* Areo: 1584,5&nbsp;km²
* Supermara alteco: 1502 m
* Loĝantaro: 110,218 en 2016
* Horzono: UTC + 3:30; somere UTC + 4:30
* Telefonkodo: (+98) 875

## Geografio 
Bane situas en altebenaĵo en la koro de la Zagros-montaro ĉe la landlimo de Irako en la nordokcidenta landoparto de Irano. Proksimaj urboj estas Sakezo, Marivan kaj Serdeşt.

## Historio 
Antaŭ la Islamo jam estis tie urbo. Baldaŭ okazis tribaj kaj naciaj konfliktoj, tial la urbo ofte estis detruita.

## Ekonomio 
Bane estas granda nabo por komerco en Irano. Pro la landlima komerco prosperis, la varprezoj falis. La urbego altiras vizitantojn ĉiun jaron (pli ol 2 milionoj da turistoj), kiuj aĉetas kaj vizitas la ĉirkaŭajn montojn.

## Klimato 
En Bane pluvas/neĝas jare po 921 mm. La temperaturo ŝanĝiĝas inter 36 kaj -20 °C.

## Fontoj 
* interalie WikiTrans
 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|666px|center|Larĝa panoramo de Bane  

Kategorio:Urboj de Irano
Divandere

**Diwandere** (perse دیواندره, kurde دیوانده‌ره‌) estas urbo en la provinco Kurdistano de okcidenta Irano. La loĝantoj de la urbo estas ĉefe kurdoj. En 2006 la urbo havis 22 842 loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Irano
Ratiboř

**Ratiboř** estas nomo por pluraj municipoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio. Rilate al la sama prononcado tio estas ankaŭ urbo en Pollando, sed skribmaniero estas laŭ la pola gramatiko.

*Ratiboř (distrikto Jindřichův Hradec) - municipo situanta en distrikto Jindřichův Hradec
*Ratiboř (distrikto Vsetín) - municipo situanta en distrikto Vsetín

…aŭ partoj de municipoj:
* Ratiboř (Chyšky) – parto de municipo Chyšky en&nbsp;distrikto Písek
* Ratiboř (Petrovice) – katastra teritorio Ratiboř I. en municipo Petrovice en distrikto Příbram en najbareco de municipo Chyšky estis ekde la 1-a de aprilo 2008 alinomita al la nomo *Porešín*.
* Ratiboř (Žlutice) – parto de urbo Žlutice en distrikto Karlovy Vary

## Simila nomo 
* Ratboř - municipo en distrikto Kolín en Ĉeĥio
* Racibórz (germane Ratibor, ĉeĥe Ratiboř) - urbo ekde la jaro 1945 situanta en Pollando
Dehgolan

**Dehgolan** estas urbeto en provinco Kurdistano en okcidenta Irano. Dehgolan havas la koordinatojn .

Kategorio:Kurdio
Kategorio:Urboj de Irano
Van

[dekstra|eta|300ra|Situo de La provinco **Van** en [Turkio.]]
**Van** (; ), estas urbo en la orienta parto de Turkio ĉe la samnoma lago. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis , plejparte kurdoj, sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro:  (2005)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Urboj de Turkio
Kategorio:Provinco Van
Kategorio:Kurdio