open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trilanda punkto

[dekstra|eta|altdekstre=0.6|[Vaalserberg: Trilanda punkto (DE-NL-BE) Kvarlanda punkto de 1830 ĝis 1919]]
eta|Treriksröset: FI-NO-SE
[eta|[Monto Forno: IT-SI-AT]]
eta|Trilanda punkto BR-GY-VE
**Trilanda punkto**, aŭ parollingve **trilandlimo**, estas geografia punkto, kie renkontiĝas tri limoj inter samrangaj teritorioj (regnoj, landoj, ŝtatoj, subŝtatoj ktp.).

Kelkaj el tiuj punktoj estas tre konataj, precipe se tie kunvenas tri malsamaj kulturoj aŭ etnaroj. Foje tian punkton markas monumento aŭ la flagoj de la koncernaj teritorioj.

Nun sur Tero ekzistas 157 trilandaj punktoj inter suverenaj regnoj; pli ol triono estas en Afriko (55). El la 195 regnoj 134 havas almenaŭ unu. Ĉar ĉiu trilanda punkto ja apartenas al tri landoj, ekzistas 3×157 = 471 limecoj al tiaj punktoj, do multaj landoj havas pli ol du aŭ eĉ tri.

La ŝanco, ke iu lando havas trilandan limpunkton, dependas precipe de la nombro de najbaraj landoj, sed ankaŭ de la ekzisto de marborda limo. Evidente enklavo, kiu havas nur unu najbaron, ne povas havi trilandan punkton. Ankaŭ insulaj regnoj, ekz. Japanio, ne povas havi. Eĉ du-najbara lando ne nepre havas, ekz. Usono, kies du ter-limaj najbaroj, Kanado kaj Meksiko, estas disigitaj per maroj.

Pro la proksimeco de maroj en Centra Ameriko estas nur du trilandaj punktoj:
* Norde de Gvatemalo, kun Belizo kaj Meksiko
* Sude de Gvatemalo, kun Honduro kaj Salvadoro

La regno kun plej da trilandaj punktoj estas Ĉinio; ĝi havas 15. Aŭstrio, malgranda, sed kun multaj najbaroj, havas dek, unu pli ol Rusio.

## Kelkaj ekzemploj 
* Kremenec (monto)
* Nevado del Quindío
* Triple Frontera
* Vaalserberg
* Monto Forno
* Hrčava
* Trilanda punkto de Ĉeĥio, Pollando kaj Slovakio

## Vidu ankaŭ 
* Kvarlanda punkto
* Amikejo
* Tripunkto

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de trilandaj punktoj 

Kategorio:Politiko
Kategorio:Geografio
Gonzen

**Gonzen** estas monto en Sarganslando en Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝia pinto havas altecon de 1830 m s.m.. Ĝi situas kvazaŭ kiel rokkojno inter la Seez-Valo kaj la Rejn-Valo. De la pinto oni havas mirindan rondvidon al la tuta Sarganslando kaj la najbaraj montoĉenoj.

## Ferominejo 
En cetera Svislando apenaŭ ekzistas grandaj ferercrezervoj, kial la plej multaj svisaj minejoj funkciis nur mallongan tempon. Kontraŭe al tio ĉe la monto Gonzen la unua dokumenta mencio kiel minejo por ferekspluatado datiĝas el la jaro 1396. Ĝis la fermo de la ferminejo en la jaro 1966 oni ekspluatis proksimume 2,7 milionojn tunojn da fererco. En la monto nuntempe ekzistas tuneloj kaj galerioj kun kompleta longeco de 90 km. La alteco de la ekspluatejoj varis de 350 m ĝis 1400 m s.m..

Origine oni ekspluatis la ercon de supre, do oni unue devis supreniri la monton, kaj poste denove malsupreniri en la monto. La erco tiam estis transportita kun sledoj sur deklivaj vojoj al la valo. En la jaro 1920 oni funkciigis aerteleferon kun longeco de 1800 m de la minsetlejo je 1000 m s.m. al la vala stacio Malerva. La erco estis ŝarĝita en kabinojn kaj sendita al la vala haltejo de Malerva en Sargans. Tie oni dispecigis kaj lavis ĝin kaj transŝarĝis al vagonaroj. Je la fino de 1951 oni inaŭguris la bazan tunelon je alteco de 492 m s.m. Tio superfluigis la ercekspluatadon tra Naus. En la sama jaro oni senfunkciigis la aerteleferon. Hodiaŭ ekzistas nur la vala haltejo Malerva. En la jaro 1966 oni malfunkciigis la ferminejon de Gonzen.

Kun la malfunkciigo de la ferercekspluatado en la jaro 1966 oni vendis ankaŭ la maŝinojn, inter kiuj la akvopumpiloj, kiuj necesis por senakvigi la tunelojn kaj galeriojn. Tial hodiaŭ la subaj galerioj ne plu viziteblas. Ekde la jaro 1983 la Asocio Pro Minejo Gonezen [Verein Pro Gonzenbergwerk] organizas vizitadojn tra parto de la iama minejo kaj funkciigas restoracion kaj muzeon en la monto.

La 11-an de oktobro 2007 la svisa firmao „Espros Photonics“ anoncis, ke ĝi intencas konstrui fabrikon por duonkonduktaĵoj interne en la monto, ĉar laŭ ili la kondiĉoj por tiaj laboroj interne en la monto estas favoraj.

## Eksteraj Ligiloj 
* www.bergwerk-gonzen.ch – Retejo de la Asocio Pro Minejo Gonezn en germana lingvo
* www.gonzen.raize.ch – Geologio kaj 3-D-strukturo de la ercrezervejo en Gonzen (en germana lingvo)

Kategorio:Montoj en Svislando
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kategorio:Minejoj
Graflando Sargans

eta|Blazono de la Graflando Sargans ĝis 1798
eta|Kastelo Sargans
[eta|La blazono de Graflando Sargans en la kroniko de Johannes Stumpf [1548]]
eta|Mapo de orienta Svislando antaŭ 1798

**Graflando Sargans** estis ĝis 1798 historia teritorio en la hodiaŭa Kantono Sankt-Galo en orienta Svislando. Centro de la graflando estis la urbeto kaj Kastelo Sargans. Inter 1460 kaj 1798 la Graflando Sargans estis Kamparvoktejo komunan regejon de la malnova Svisa Ĵurkomunumo. Ĝis la jaro 1798 la nomo Sarganslando estis unzita sinonime kun la nomo Graflando Sargans, kaj estas ekde la 15-a jarcento simbolo de la forta propra identeco de la antaŭalpa regiono, kiu ĝis hodiaŭ konservigĥis ke politika, ekonomia kaj kultura tavolo.

## Historio 
La grafoj de Werdenberg-Sargans pandigis en la jaro 1396 Sarganson al la habsburgaj dukoj de Austrio, kiuj iliaflanke pluvendis la pandon al Grafo Friedrich la 7-a de Togenburgo. Post la morto de la lasta Togenburgano la Grafoj de Werdenberg-Sargans reaĉetis la pandon pri la regejo Sargans denove. Valenurbo kaj Quarten restis kiel voktejoj sub habsburga regado. La loĝantoj de la lando tamen rifuzis rekoni la Grafojn de Werdenberg-Sargans kiel siaj sinjoroj kaj sigelis en la jaro 1436 civitanan aliancon kun la urbo Zuriko. En la sin anoncanta interna konflikto de la Svisa Ĵurkomunumo inter la urbo Zuriko kaj la kamparaj lokoj Glaruso kaj Ŝvico la Grafo de Werdenberg-Sargans nun alianciĝis kun la kontraŭuloj de Zuriko. Ŝvico kaj Glaruso nun konkeris Sarganslandon kaj devigis la popolon ĵuri al la Grafo de Sargans fidelecon. Dum la Malnova Zurika Milito la grafo tamen luktis je la flanko de la habsburganoj.

En la jaro 1458 la Grafoj de Werdenberg-Sargans renovigis sian landrajton kun Ŝvico kaj Glaruso. Tamen la ĵurkomunumanoj gardis Valenurbon kaj aliajn lokojn, kiujn ili konkeris de la habsburganoj. En la jaroj 1482 kaj 1483 la lasta grafo vendis la regadon pri Sarganslando al la sep orientaj lokoj de la malnova Svisa Ĵurkomunumo.

Tiel el la Graflando nun fariĝis la Kamparvoktejo Sargans. En la jaro 1798 la regantaj lokoj donis al la Graflando Sargans la liberecon kaj ili formis la sendependan Kantonon Sarganson. Per la deviga akcepto de la helveta konstitucio tiu-ĉi libereco finiĝis jam post malmultaj monatoj. Dum la epoko de la Helveta Respubliko parto de la Kantono Linth. Post 1803 la iama Graflando Sargans integriĝis al la nove fondita Kantono Sankt-Galo.

## Fonto 
La artikolo baziĝas sur tradukoj el la teksto Graflando Sargans de la germanlingva vikipedio.

## Vidu ankaŭ 
* Elektodistrikto Sarganslando
* Sargans

Kategorio:Historio de Svislando
Kategorio:Kantono Sankt-Galo
Gams

**Gams** estas komunumo en la elektodistrikto Werdenberg, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 3017 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006, kies nombro kreskis al 3080 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Gams situas ĉe la okcidenta fino de la Wildhaus-Pasejvojo en la Rejnvalo, piede de la montmasivo Alpstein, kie situas la plej alta punkto de la komunumo, nome la kulmino de la monto *Mutschen* sur alteco de 2121 m s.m. Tra la komunumo fluas la rivereto *Simmi*, kiu fontas ĉe la Wildhaus-Pasejo. Ĝian okcidentan limon formas la Rejna Enlanda Kanalo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gams limas en nordo kaj nordoriento al Sennwald, en sudoriento Buchs, en sudo al Grabs, kaj en okcidento al Wildhaus-Malnov-Sankt-Johano.

## Trafiko 
Gams estas atingebla per poŝtaŭtobusoj de Buchs SG kaj de Togenburgo tra la Wildhaus-Pasejo. En okcidento la komunumo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A13, kiu pasas okcidente de ĝi.

## Historio 
La unua skriba mencio de Gams datiĝas el donacdokumento el la jaro 835 post Kristo kiel *Campesias*. Per ĉi-tiu dokumento Berengar kaj lia edzino Imma testamentis sian posedaĵon al la Monaĥejo Sankt-Galo.

El la 10-a jarcento ekzistas poseddokumentoj de la Monaĥejo Einsiedeln kaj de la Abatejo Disentis. Poste la komunumo fariĝis posedaĵo de la Libersinjoroj de Hohensax. Ilia posedaĵo transiris en la 14-a jarcento al la Habsburgoj kaj poste al la zurikaj sinjoroj de Bonstetten.

Dum la Malnova Zurika Milito en Gams okazis batalo inter apencelanoj kaj togenburganoj unuflanke kaj aŭstroj aliflanke, kiu finiĝis per aŭstra venko. En la jaro 1497 la gamsanoj aĉetis sian liberecon kaj submetiĝis sub regado de la Svisa Ĵurkomunumo per la lokoj Glaruso kaj Ŝvico. Gams fariĝis parto de la voktejo Gaster.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gams
Sinuso (matematiko)

[eta|dekstra|280ra|Difino de sinuso de angulo per la [unuocirklo.]]
[eta|280ra|[Grafikaĵo de sinuso.]]
En orta triangulo, la **sinuso** de unu el la du enaj anguloj apudaj al la hipotenuzo estas la rilatumo inter la kateto kontraŭa al la konsiderita angulo kaj la hipotenuzo.

Pliĝenerale, la sinuso de angulo &alpha;, igita en gradoj aŭ radianoj, estas kvanto, dependanta nur de &alpha;, konstruita per trigonometria cirklo.

Difinante kiel sin(*x*) la sinuson de la angulo *x*, oni trovas la sinusan funkcion, trigonometria funkcio tre grava por analitiko.

Ĝi estas perioda : \,\sin \left (2\pi + x \right )  \ = \sin x \ 
kaj malpara funkcio: \sin \left (- x \right )  \ = - \sin x \ .

En orta triangulo, la **kosinuso** de unu el la du enaj anguloj apudaj al la hipotenuzo estas la rilatumo inter la kateto apuda al la angulo kaj la hipotenuzo.

La kosinuso egalas al la sinuso de la komplementa angulo: \,\sin \left (\pi / 2 - x \right )  \ = \  \cos x \  .

## Derivaĵo kaj integralo 
La derivaĵo de sinuso estas kosinuso:
:: \ \frac{\mathrm{d} (\sin x)}{\mathrm{d} x} = \cos x \  \, \ .
La malderivaĵo de sinuso estas - kosinuso:
:\int_{x_0}^x\sin t~\cdot{\rm d}t=-\cos x+K \ \ ,
kie K=\cos x_0 estas la konstanto de integrado.

## Inversa funkcio 
**Sinusarko** (simbolo: *arcsin x*) estas la funkcio inversa al sinuso; ĝi do permesas koni la valoron *x* de angulo (aŭ arko) ekde ĝia sinuso.

## Vidu ankaŭ 
* Formulo de Eŭlero
* Formuloj de prostaferezo
* Sinusoido

Kategorio:Trigonometrio
Villacher Alpe

eta|dekstra|250ra|La okcidenta flanko de la pinto Dobratsch.
**Villacher Alpe** (Filaĥa Alpe)
**Villach-a Alpo** aŭ **Dobraĉo** estas la lasta altaĵo de la Gailtal-Alpoj, kiuj inter la valoj de la riveroj Drau kaj Gail leviĝas de la Lienzer-aj Dolomitoj ĝis Termofonto-Kuracbanejo Villach (germane *Warmbad Villach*). La pinto Dobratsch (Dobratŝ) 2 167 metrojn alta, ebligas al la migrantoj kompletan rondrigardon sur la montĉenon de la *Karawanken* (Karavanken), *Karnische* (Karniŝe)-, *Julische Alpen* (Juliŝe Alpoj), *Hohe Tauern* (Taŭern) kaj al la karintiaj lagoj.

La tuta montomasivo malaltiĝas ŝtupoforme orienten al la Villach-a rondvalo. El la fundo de tiu ĉi giganta monto fontas de post jarmiloj la termoj de Termofonto-Kurachbanejo Villach. La 18an de januaro 1348 okazis naturkatastrofo kaŭze de grava tertremo. Parto de la monto, la suda vando, disrompiĝis kaj valenglitante detruis parton de la urbo Villach; kelkaj vilaĝoj, kasteloj kaj preĝejoj pereis en rubaĵo kaj cindro.

Kategorio:Montoj en Aŭstrio
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Termofonto-Kuracbanejo Villach

eta|dekstra|250ra|La "Maibachl", en Villach.
**Termofonto-Kuracbanejo Villach** (Filaĥ) (germane *Warmbad Villach*)

La termofontoj de Termofonto-Kuracbanejo Villach elteriĝas en kvar diversaj fontobasenoj kun komuna elverŝokvanto de 120 ĝis 300 litroj/sekundo el la fundo de Villacher Alpe. Ili havas karakteron de Akrato-termo, en kiu abunde leviĝas liberaj fontogasoj; tiuj konsistas en nitrogeno kaj noblaj gasoj kaj kaŭzas radiumo-emanacion (radono kun proksimume 2,0.10.-9 c/ltr.) Tial ili estas indikitaj kiel radonenhavaj respektive radioaktivaj. Ili kaŭzas kromajn stimulojn, kiuj subtenas la termikan efikon de la kuracakvo al la sangocirkulado. Krom tio la termoj havas specialajn biologiajn ecojn, kiuj rezultigas fortan bremsadon de la koloid-kemikaj maljuniĝ-procedoj kaj bonefikas ĉe malsanaj kaj elĉerpitaj homoj. Sekve estas kompreneble, ke la kuracfortoj de Termo-Kuracbanejo Villach de post antikvaj tempoj validas kiel regenerigo- kaj plijunigo-fontoj. En la nuntempa rapida vivopasado ili fakte ebligas la specifan bankuracigon kontraŭ statoj, kiujn oni signifas per la kolektiva nomo "Malsano de Manaĝeroj".

Villach
Norman Spinrad

eta|Norman Spinrad
**Norman Richard SPINRAD** (naskiĝis la 15-an de septembro 1940) estas usona verkisto de sciencfikcio.

Interalie, li verkis la epizodon "The Doomsday Machine" (La Maŝino de lasta juĝo) al originala televidserio Star Trek.

## Ĉefaj verkoj 
* *Jack Barron* (*Bug Jack Barron*, 1969)
* *La fera revo* (*The Iron Dream*, 1972)

Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Reĝisoroj kaj scenaristoj de Star Trek
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Vicente Blasco Ibáñez

**Vicente BLASCO Ibáñez** (la 29-an de januaro, 1867 – la 28-an de januaro, 1928) estis hispana realisma romanisto, verkisto de kinaj skriptoj kaj fojfoja filmreĝisoro.

Liaj plej konataj romanoj, precipe ekster Hispanujo, estas *Sangre y arena* (*Sango kaj areno*; tradukita kaj eldonita en esperanto kiel *Sango kaj sablo*) kaj *Los cuatro jinetes del apocalipsis* (*La kvar rajdistoj de apokalipso*). Kontraste, fakuloj pri literaturo preferas liajn privalenciajn romanojn kiel *La barraca* (La kamparkabano) kaj *Cañas y barro* (Kanoj kaj koto, materialo por kamparkabano).

Ĉar kelkaj el liaj romanoj, kiel *La kvar rajdistoj de apokalipso*, estis adaptitaj al holivuda kino, li estiĝis famulo, krom la popolareco de siaj romanoj. Pro tio li iĝis unu el la malmultaj verkistoj kiuj iĝis riĉulo inter literaturistoj en Hispanio siatempe. Li posedis feridomegon en la Lazura Marbordo de Francio. Krome li iĝis aktivulo en la politikaj etosoj de la respublikanismo hispania.

## Vidu ankaŭ 
* Blasco Ibáñez (metroo de Madrido)


Kategorio:Hispanaj reĝisoroj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Valencianoj
Kategorio:Romanistoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Louis Kahn

**Louis Isadore Kahn** (naskiĝite **Itze-Leib Schmuilowsky**) (la 20an de februaro 1901 aŭ 1902 – la 17an de marto 1974) estis mondfama arĥitekto kun laborbazo en Filadelfio, Pensilvanio, Usono. Laborinte diversrole por pluraj firmaoj en Filadelfio, li fondis sian propran firmaon en 1935. Daŭrigante sian privatan aktivadon, li laboris ankaŭ kiel dezajna kritikisto kaj profesoro pri arĥitekturo en la Yale School of Architecture de 1947 ĝis 1957. De 1957 ĝis sia morto li estis profesoro pri arĥitekturo en la *School of Design* (Dezajna Lernejo) de la Universitato de Pensilvanio. Influite de antikvaj ruinoj, la stilo de Kahn emas al monumentaj kaj monolitecaj, pezaj konstruaĵoj, kaŝantaj nek sian pezon, nek siajn materialojn, nek la manieron en kiu ili kunmetiĝis.

Lia ĉefverko estas la parlamentejo de Bangladeŝo, en Dako.

## Persona vivo 
Kahn havis tri malsamajn familiojn kun tri malsamaj virinoj: lia edzino, Esther, je kiu li edziĝis en 1930; Anne Tyng, kiu komencis kunlaboran kaj personan rilaton kun Kahn en 1945; kaj Harriet Pattison. Lia nekrologo en la ĵurnalo *New York Times*, skribita de Paul Goldberger, menciis nur Esther kaj lian filinon kun ŝi kiel postvivantojn. Sed en 2003, la filo de Kahn kun Pattison, Nathaniel Kahn, reĝisoris biografian dokumentan filmon pri sia patro, kun la titolo ''My Architect: A Son's Journey* (*Mia arĥitekto: la vojo de filo*), kiu, krom prezenti lian arĥitekturon, parolas kun la homoj kiuj konis lin: familio, amikoj kaj kolegoj. Ĝi enhavas intervjuojn kun famaj samtempaj arĥitektoj kiel B. V. Doshi, Frank Gehry, Ed Bacon, Philip Johnson, I. M. Pei kaj Robert A. M. Stern, sed ankaŭ deinternan bildon de la nekutimaj familiaj aranĝoj de Kahn. En la filmo oni uzas lian nekutiman morton kiel deirpunkton kaj kiel metaforon de la "nomada" vivo de Kahn.

## Morto 
Li mortis pro kor-atako en vira neprejo de la staci-domo *Pennsylvania Station* en Novjorko. Dum tri tagoj ne eblis identigi lin, ĉar li forstrekis la hejman adreson sur la pasporto. Tiutage li revenis de vojaĝo al Barato kaj, malgraŭ sia longa kariero, li mortis havante amason da ŝuldoj.

## Bildaro 

Salk Institute1.jpg|Salk Institute, La Jolla, Kalifornio
JesseOslerHouseElkinsParkPA.jpg|Domo de Jesse Oser, Elkins Park, Pensilvanio (1940)
Jatiyo Sangshad Bhaban (Roehl).jpg|Konstruaĵo de la Nacia Asembleo (*Jatiyo Sangshad Bhaban'') de Bangladeŝo
Kimbell Art Museum.jpg|Arta muzeo Kimbell, Fort Worth (1966)
Exeter library interior.jpg|Eno de Akademia Biblioteko Phillips Exeter, Exeter, Nov-Hampŝiro (1965)
Yale University Art Gallery entrance.jpg|Arta Galerio de Universitato Yale, New Haven, Konektikuto (1951-1953)
Iima panorama complex.jpgHinda Instituto de Regado, Ahmadabado, Barato (1962).
Louis Kahn Memorial Park.jpg|

Kategorio:Usonaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de moderno
Monstroj (filmo)

***Monstroj*** () estas horor-filmo de 1932 pri aktoroj en cirkaj kromspektakloj, reĝisorita kaj produktorita de Tod Browning.

La filmo baziĝis sur rakonto (angle titolita *Spurs*) de Tod Robbins. La reĝisoro Tod Browning alprenis la esceptan decidon aktorigi realajn homojn kun misformaĵoj kiel la filmtitolajn "monstrojn", anstataŭ uzi kostumojn kaj ŝminkadon, kio okazisgis longdaŭran polemikon pro supozite maldeca utiligado de kripligitaj homoj. En antaŭa periodo de sia vivo, Browning membris en vojaĝanta cirko, tiel ke granda parto de la filmo venis de liaj personaj spertoj. Li intencis prezenti la klasikan moralon, laŭ kiu ekstera beleco ne nepre egalas al interna beleco.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1932
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Hororaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Tod Browning

**Tod BROWNING** (naskiĝis la , mortis la ) estis usona kina aktoro, skriptisto kaj reĝisoro.

Liaj plej konataj filmoj estas filmo pri Dracula, de 1931, kaj, ĉefe, *Monstroj* (angle *Freaks*), de 1932. Ĉi lastan oni rigardas majstroverko, kulta filmo.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1880
Kategorio:Mortintoj en 1962
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Viroj
Listo de raketoj

Ĉi tie estas listigitaj la konata kiel "kosmaj raketoj", tio estas, tiuj kiuj atingas la orbiton. Estas listigitaj tiuj kiuj jam funkcias aŭ funkciis kaj tiuj disvolviĝataj. Ili estas listigitaj laŭ nacio, ankaŭ la komercaj raketoj. Ne estas listigitaj ĉi tie ĉiu ajn armilo.

## Eks-sovetaj landoj 
eta|100px|Raketo Proton
eta|100px|Raketo Soyuz

### / 
* **Angara** estas familio de raketoj
** **Angara (raketo)**
** **Bajkal (raketo)**
* **Ciklon**
* **Energia**
* **Jamal**
* **Kosmos** familio de raketoj
** **Kosmos-1M**
** **Kosmos-2**
** **Kosmos-3**
** **Kosmos-3M**
* **Luna**
* **Molnija** - estas familio de raketoj
** **Molnija**
** **Molnija-M**
* **N1**
* **Proton** estas familio de raketoj
** **Proton**
** **Proton-K**
** **Proton-M**
* **Rokot**
* '''Shtil'**
* **Sojuz** - familio de raketoj
** **Sojuz-1**
** **Sojuz-2**
** **Sojus-2-3**
** **Sojuz-FG**
** **Sojuz-L**
** **Sojuz-M**
** **Sojuz-U**
** **Sojuz-U2**
* **Sputnik** estas familio de raketoj
* **Start-1**
* **Strela**
* **Volna**
* **Voskhod**
* **Vostok** estas familio de raketoj
** **Vostok**
** **Vostok-2**
** **Vostok-2A**
** **Vostok-2M**

###  
* **Dnepr**
* **Tsyklon
* **Zenit**

## Ameriko 
###  
eta|Komparo inter la raketoj de la programos Ares kun la raketo Saturn kaj la kosmopramo
* **Ares**
::Ares I – *disvolviĝita*
::Ares V – *disvolviĝita*
* **Athena**
* **Atlas**
eta|Familio de raketoj Atlas
::Atlas II
::Atlas IIAS
::Atlas III
::Atlas V
* **Delta**
eta|Familio de raketo Delta
::Delta II
::Delta III
::Delta IV
* **Falcon**
::Falcon 1
::Falcon 5
::Falcon 9

* **Jupiter**
::Juno II
::Juno III
::Juno IV
::Juno V
* **Little Joe**
::Little Joe
::Little Joe II
* **Pegasus**
* **Redstone**
::Jupiter-C
::Juno I
::Mercury Redstone
::Redstone Sparta
* **Saturn**
::Saturn I
::Saturn IB
::Saturn V

* Starship

* **Scout**
eta|Familio de raketoj Titan
* **Kosmopramo**
::SRB
* **Titan**
::Titan I
::Titan 23B
::Titan III
::Titan IV
* **Vanguard**

###  
* **VLS**
:VLS-1 - *disvolviĝita*

## Eŭropo 
### 20px ESA 
eta|150px|Ariane 5
* **Ariane**
::Ariane 1
::Ariane 2
::Ariane 3
::Ariane 4
::Ariane 5
::Ariane 6
::Ariane Next
* **Europa**
* **Vega** - *disvolviĝita*

###  
* **Blue Streak**
* **Black Arrow**

###  
* **Diamant**

## Azio 
eta|70px|Raketo Longa Marŝo

###  
* **Fengbao**
* **Kaituozhe**
::Kaituozhe-1
* **Longa Marŝo (Chang Zheng)**
::Longa Marŝo 1
::Longa Marŝo 2 (A, C, D, E, F)
::Longa Marŝo 3 (A, B, C)
::Longa Marŝo 4 (A, B, C)
::Longa Marŝo 5 - *disvolviĝita*

###  
* **Satellite Launch Vehicle (SLV)**
* **Augmented Satellite Launch Vehicle (ASLV)**
* **Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV)**
::PSLV-CA
::PSLV-XL
* **Geosynchronous Satellite Launch Vehicle (GSLV)**
::GSLV 1
::GSLV 3 - *disvolviĝita*

###  
* **Shavit**
eta|250px|Raketo H-II

###  
* **Lambda**
* **H-I**
* **H-II**
::H-II
::H-IIA
::H-IIB - *disvolviĝita*
* **Mu**
::M-5

###  
* **KSLV**

## Vidu ankaŭ 
* Sonda raketo

Kategorio:Kosmoesploro
Werdenberg

**Werdenberg** estas historia urbeto kaj municipo de la komunumo Grabs en la elektodistrikto Werdenberg, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 90 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007 kaj fieris diri pri si esti la **plej malgranda urbo de Svislando**.

## Geografio 
Situas en la Rejnvalo ĉe la bordo de la **Lago de Werdenberg**, limante al la urbo Buchs SG.

## Trafiko 
Werdenberg atingeblas per poŝtaŭtobusoj de Grabs kaj Buchs SG.

## Historio 
La kastelurbeto, kiu posedis la relative malofte ricevitan merkatrajton, estis la unuan fojon skribe menciita en dokumento el la jaro 1289.

En mezepoko Werdenberg estis la sidejo de la **Grafoj de Werdenberg-Heiligenberg**, kiuj estis la regantoj de la **Grafejo Werdenberg**. La nobela familio de la Grafoj de Werdenberg dividiĝis en la jaro 1277 en diversajn flankajn liniojn, la **Grafejo Werdenberg** mem restis posedaĵo de la linio de la Grafoj de Werdenberg-Heiligenberg.

En la jaro 1402 la Grafoj de Werdenberg-Heiligenberg pandigis la Grafejon Werdenberg an la Grafoj de Montfort-Tettnang, de kiuj la Grafejo transiris en la jaro 1483 al la Grafoj de Sax-Misox. En la jaro 1485 la urbo Lucerno aĉetis la Grafejon kaj transdonis ĝin 1493 al la Libersinjoroj de Kastelwart. Per civitanrajto en Lucerno la Grafejo tamen restis ligita kun la Svisa Ĵurkomunumo ankaŭ post nova posedantŝanĝo al la Libersinjoroj de Hewen. Tiel en la Ŝvaba Milito Werdenberg luktis por la Svisa Ĵurkomunumo. En la jaro 1517 la Libersinjoroj de Hewen vendis Werdenberg por 21500 guldenoj al la Kantono Glaruso, kies tiranaj voktoj administris la Grafejon ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Werdenberg tiam fariĝis por 5 jaroj partoj de la helveta Kantono Linth, kaj poste en la jaro 1803 estis aligita al la komunumo Grabs.

## Vidu ankaŭ 
* Elektodistrikto Werdenberg
* Grabs

## Eksteraj ligiloj 
* Regiono Werdenberg - Informoj pri la regiono, ekonomio kaj la vivo en Werdenberg

Kategorio:Urboj de Svislando
Kusacu (urbeto)

**Kusacu-urbeto** (草津町 [kusacu-maĉi]; Hepburn-Transskribo: Kusatsu-machi) estas urbo en Agacuma-distrikto en la prefektujo Gunma. Ĝi estas fama je Kusacu-Onsen.

Kategorio:Gunma (prefektujo)
Kontraŭmemadjunkta matrico

En lineara algebro, **kontraŭ-memadjunkta matrico** aŭ **deklivo-memadjunkta matrico** estas kvadrata matrico *A* konjugita transpono de kiu *A** estas egala al ĝia negativo:

: *A* = - A*

aŭ en komponanto formo, se *A = (ai,j)*, ĉiu elemento estas egala al negativo de kompleksa konjugito de elemento en situo simetria respektive al la ĉefdiagonalo:
:a_{i,j} = -\overline{a_{j,i}}
por ĉiuj *i* kaj *j*.

## Ekzemploj 
Ekzemple, jena matrico estas kontraŭmemadjunkta:
:\begin{pmatrix}i & 2 + i \\ -2 + i & 3i \end{pmatrix}

## Propraĵoj 
* Ĉiuj ejgenoj de kontraŭmemadjunkta matrico estas pure imaginaraj. Kontraŭmemadjunkta matrico estas normala. De ĉi tie kontraŭmemadjunkta matrico estas diagonaligebla kaj ĝiaj ejgenvektoroj por malsamaj ejgenoj devas esti perpendikulara.
* Ĉiuj elementoj sur ĉefdiagonalo de kontraŭmemadjunkta matrico estas pure imaginaraj.
* Se *A* estas kontraŭmemadjunkta, tiam *iA* estas memadjunkta matrico.
* Se *A, B* estas kontraŭmemadjunktaj, tiam *aA + bB* estas kontraŭmemadjunkta por ĉiuj reelaj nombroj *a, b*.
* Se *A* estas kontraŭmemadjunkta, tiam *A**2k* estas Hermita por ĉiuj pozitivaj entjeroj *k*.
* Se *A* estas kontraŭmemadjunkta, tiam ĝia potenco *An* kun nepara *n* estas kontraŭmemadjunkta.
* Se *A* estas kontraŭmemadjunkta, tiam ĝia eksponento *eA* estas unita matrico.
* Por ĉiu kvadrata matrico *C*, la diferenco de ĝi kaj ĝia konjugita transpono *C - C** estas kontraŭmemadjunkta.
* Ĉiu kvadrata matrico *C* povas esti skribita kiel sumo de memadjunkta matrico *A* kaj kontraŭmemadjunkta matrico *B*:
:C = A+B \quad\mbox{ kie }\quad A = \frac{1}{2}(C + C^*) \quad\mbox{ kaj }\quad B = \frac{1}{2}(C - C^*).

## Vidu ankaŭ 
* Simetria matrico
* Kontraŭsimetria matrico
* Memadjunkta matrico
* Normala matrico

Kategorio:Matricoj
Nagypirit

**Nagypirit** [nadjpirit] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Devecser. La loknomo signifas hungare: granda pirito, tamen estas neniu interrilato kun la erco.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Koordinatoj: 47°12′06″N 17°13'35″E
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 8496
* Telefonprefikso: 88

## Geografio 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Marcal troviĝas en la proksimeco. Kispirit preskaŭ kontaktiĝas kun Nagypirit. Pápa troviĝas je 20, Ajka je 62, Veszprém (urbo) je 62, Budapeŝto je 169 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1372 en formo *Pered*. Tiutempe loĝis tie malriĉaj nobeloj. Estis tempo, kiam Nagypirit kaj Kispirit estis kune nur unu vilaĝo.

En Nagypirit migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* baroka romkalvinana preĝejo de 1796, en 1802 turo aldoniĝis, renovigita en 1896
* fiŝkaptista lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kispirit

**Kispirit** (kiŝpirit) estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Devecser. La loknomo signifas laŭvorte: malgranda pirito, tamen estas neniu interrilato kun la erco.
eta|Blazono de Kispirit

## Bazaj informoj 
* Areo: 5&nbsp;km²
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 8496
* Telefonprefikso: 88

## Geografio 
Kispirit situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Marcal troviĝas en la proksimeco. Kispirit preskaŭ kontaktiĝas kun Nagypirit. Devecser troviĝas je 22, Ajka 36, Veszprém (urbo) 60, Budapeŝto je 168 km-oj http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4288&i2=32276 .

## Historio 
La unua mencio devenis el 1532 en formo *Pirit*. Tiutempe loĝis tie servutuloj kaj malriĉaj nobeloj.

En Kispirit migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1739
* sonorilostablo de 1737
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Belga Esperanto Fervojista Asocio

**Belga Esperanto Fervojista Asocio (BEFA), landa asocio de IFEF**

Unua mencio de 2 belgaj anoj en la internacia fervojista movado estas registrita en 1929, unu el ili pri la landa reprezentanto Gustaaf BEIRENS. 

En 1951 BEFA ekĝermis pro vizito de suomaj kolegoj en Bruselo. El tio evoluis kursoj, kaj la 4an de septembro 1952 okazis la fondkunveno en la suda stacio de Bruselo. 29 membroj aliĝis al IFEF.

BEFA organizis la IFEF-kongresojn de 1964 (en Bruselo kaj 1983 (en Ostendo).

Ĝi eldonis ekde 1959 la revueton *TAMEN* (ankaŭ nomita *Belga Fervojisto*).

Konataj aktivuloj de BEFA estas Leo De Bruyne (1924-1994), Raimond Steenhout (1925-2018), Yolande Steyaert (1944-2016) kaj Lucien De Sutter (1924-2021).

## BAFE 
BEFA ĉesis funkcii la 31.12.2016. En 2019 fondiĝis BAFE kiu estis akceptita de IFEF en 2020. BAFE (Belga Amikaro de Fervojistoj Esperantistaj) estas do la posteulo de BEFA. BEFA mortis kaj en 2019 naskiĝis nova organizo por ke amikoj de fervojoj en Belgio povu membriĝi en la internacia organizo IFEF (Internacia Fervojista Esperanto-Federacio). En la printempo de 2020 BAFE estis akceptita de IFEF kiel la landa asocio de Belgio. En 2023 BAFE intencas organizi IFEF-kongreson en Loveno.

## Referencoj 
Fervojistoj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj
Bulgara Fervojista Sekcio

**Fervojista Sekcio de Bulgara Esperantista Asocio (FSBEA), landa asocio de IFEF**

Konata kiel plej frua fervojista esperantisto en Bulgario estis D. KOLEV, lerninta la lingvon 1901 en la tiama roto militista. Li kaj kelkaj kolegoj disvastigis la lingvon en pluraj stacioj. En 1922 Kolev kaj kolego S. VASILIEV eĉ estis nomumitaj de la ministerio instruistoj por la lingvo. En la internaciaj organoj aperis en 1911 la nomo Z. MANOLOV kaj en 1929 kiel bulgara asesoro (delegito) I. NIKOLOV. Kelkaj kolegoj tiam estis politike persekutataj pri siaj progresemaj ideoj.

Istruistoj
Bulgario
Ĉeĥa Fervojista Sekcio

**Fervojista Sekcio de Ĉeĥa Esperanto-Asocio (FSĈEA), landa asocio de IFEF**

Evidente la fervojistoj en la nuna ŝtata tereno de Ĉeĥio dekomence vigle agadis en la faka Esperanto-movado. 

"Fervoja Esperantisto" jam en 1911 anoncas 29 membrojn de IAEF (Internacia Asocio de la Esperantistoj Fervojistoj)  en Bohemio kaj Moravio, inter ili Josef BLAZEK. Sed laŭ aliaj fontoj jam pli frue unuopuloj aktivis, precipe en Olomouc.

La sekcio finis sian agadon la 24-an de oktobro 2009, kiam ĝi transformiĝis en memstaran organizon Ĉeĥa Fervojista Esperanto-Asocio.

Kategorio:Ĉeĥaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-movado en Ĉeĥio
Hoĥota Fervoja Administracia Esperanto-Asocio

En 1984 fondiĝis la **Hoĥota Fervoja Administracia Esperanto-Asocio** kiel branĉo de Interna Mongolia Esperanto-Ligo, sekcio de Ĉina Esperanto-Ligo. Prezidanto estis dipl. inĝ. LI Sen. Ĉina Radio Internacia (ĈRI) disaŭdigis, Internacia Fervojisto (IF)  publikigis la fakton, la IFEF-Prezidanto gratulis.

Kategorio:Ĉinaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj
Kisszőlős

**Kisszőlős** [kiŝsOlOŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Devecser. La loknomo signifas: malgranda vitejo.
eta|Kapelo en Kisszőlős
* Areo: 7&nbsp;km²
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 8483
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
Kisszőlős situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, vulkana monto Ság troviĝas en la proksimeco. Devecser troviĝas 15, Pápa 20, Celldömölk 23, Ajka 29, Veszprém (urbo) 52, la ĉefurbo 165 kilometrojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la kuprepoko, antaŭ la hungaroj romianoj alvenis. La unua mencio devenis el 1266 en formo *Villa Scevleus*. La kampoj longe apartenis al la katolika eklezio. En 1566 la turkoj okupis kaj detruis la vilaĝon. Ekde 1698 lernejo funkciis. Kiel la vilaĝonomo montras, la vinkulturo estis grave. La vilaĝo ekhavis kurenton ekde 1932, akvodukton ekde 1995, gasodukton ekde 2001. Kolĥozo pri Honesto formiĝis en 1959.

Vilaĝservoj estas kulturdomo, sportejo, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1881
* baroka ronda kapelo de 1732
* ŝtonokrucoj
** de 1882
** de 1914
** el la 19-a jarcento
* skulptaĵo pri Dipatrino
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1995

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Dana Esperantista Fervojista Asocio

**Dana Esperantista Fervojista Asocio (DEFA)**,  **landa asocio de IFEF**

Jam en la fondkunveno de la Internacia Asocio de la Esperantistaj Fervojistoj (IAEF) en septembro 1909 en Barcelono ĉeestis dana fervojisto. Kaj "Fervoja Esperantisto" de junio 1911 prezentas adresojn de 8 danoj. En la jaro 1929 la tiama internacia revuo monciis danan asesoron (delegiton) M. PALSBERG. Minimume en Aarhus funkciis klubo de 1932 ĝis 1938.

Fervojistoj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj
Magyarpolány

**Magyarpolány** (madjarpolAnj) estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en departemento Veszprém, en subregiono de Ajka. Magyar signifas hungaro, la slavdevena vorto *polány* signifas agrikulturistoj.
eta|dekstra|300px|Golgoto en Magyarpolány
* Areo: 27&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1180
* Poŝtkodo: 8449
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
Magyarpolány situas en montaro Bakony, fine de sakovojo.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko kaj bronzepoko. La unua mencio devenis el 1171, tiam apartenanta al abatejo de Bakonybél. En 1588 la loĝantaro rifuĝis pro la turkoj. En 1752 germanoj, poste ankaŭ slovakoj kaj kroatoj faris pli granda la komunumon. Estis tempo, kiam 2 vilaĝoj formiĝis: por hungaroj kaj por germanoj. En 1948 la germanoj estis deportitaj al Germanio. Dum la socialismo multe laboris en Ajka.

La vilaĝo estas "Nacia Heredaĵo" pro la malnovaj koridoraj loĝdomoj. Ili ricevis premion *Europa Nostra* en 1993. Ekde tiam oni aranĝas spektaklon pri golgoto.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1661

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Franca Fervojista Esperanto-Asocio

dekstra|150x150ra
**Franca Fervojista Esperanto-Asocio** (FFEA) - france *Association Française des Cheminots pour l’Espéranto* (AFCE) - estas la landa asocio de Internacia Fervojista Esperanto-Federacio (IFEF) por Francio.

Jam 1905 kaj 1909 en la kadro de la 1-a kaj 5-a Universalaj Kongresoj la franca fervojisto Armand Berlande organizis apartajn kunvenojn por fervojistoj. En 1910 kaj 1911 li estis prezidanto de la tiama Internacia Asocio de la Esperantistaj Fervojistoj. En ties adresaro por 1911 troveblas la adresoj de 57 francaj kolegoj. Samjare la fervoja kompanio "Paris (Parizo) - Orleans" eldonis gvidlibron en Esperanto.

La landa asocio mem tamen nur kreiĝis en 1949.

## La kongresoj de FFEA ekde 1999 
* 1999 Parizo
* 2000 Saint-Mandrier-sur-Mer
* 2001 Volkrange, vilaĝo de la urbo Thionville
* 2002 Port-Vendres
* 2003 Collonges-la-Rouge
* 2004 Quiberon
* 2005 Bulonjo 2005
* 2006 Portbail
* 2007 Parizo
* 2008 Aspet
* 2009 Plounéour-Ménez
* 2010 Nantes
* 2011 Seto
* 2012 Angers
* 2015 Angers
* 2018 Liono
* 2019 ĝenerala kunveno en Parizo
* en 2020 kaj 2021 okazis neniuj kunvenoj pro la kronvirusa pandemio de 2019-2022
* 2022 ĝenerala kunveno en Choisy-le-Roi

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de FFEA

## Referencoj 
Kategorio:Francaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj
Germana Esperanta Fervojista Asocio

**Germana Esperanta Fervojista Asocio (GEFA), landa asocio de IFEF**

La disponebla materialo estas tiom abunda, ke GEFA preferas telegramstilan prezentadon: 

1907 Unuaj germanaj fervojistoj esperantistoj konstateblaj. 

1908 jam diverslokaj kursoj, ekzemple Oldenburg, Nordhausen.

1910  Grupoj en ekzemple Kattowitz, Leipzig, Dresden - 2-an de oktobro fondiĝo de **Germana Esperanta Fervojista Asocio (GEFA)** en Elberfeld, prezidanto O. Glade - en "Fervoja Esperantisto" listo kun 20 membroj de Internacia Asocio de la Esperantistoj Fervojistoj (IAEF), inter ili Alfred Petzold kaj Josef Engst (en 1911 sekretario respektive kasisto de IAEF).

Kategorio:Germanaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj
Zsófia Koós

**KOÓS Zsófia** (ko:ŝ) estis rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Sztána la 6-an de aprilo 1916 kaj mortinta en Kluĵo la 16-an de septembro 1990. Ŝi estis la edzino de pentristo pentristo Zoltán Kovács, filino de Károly Kós (arkitekto, verkisto), fratino de Balázs Kós, András Kós, Károly Kós (etnografo).

## Biografio 
Zsófia Koós debutis en 1936 (*A csáki bíró lánya*) kaj ŝi kontraktis pli poste en Kolozsvári Magyar Színház kaj Satu Mare. Ekde 1948 ĝis sia pensiuliĝo ŝi iĝis denove la aktorino de la Kolozsvári Állami Magyar Színház. Ŝi ankaŭ deklamis kaj instruis parolteknikon en Magyar Művészeti Intézet.

## Roloj ĉefaj 
* *Bese Anna* (Kós K.: Budai Nagy Antal);
* *Komisszárnő* (Visnyevszkij: Optimista tragédia);
* *Bolkonszkaja hercegnő* (Tolstoj–Piscator: Háború és béke);
* *Claire Zachanassian* (Dürrenmatt: Az öreg hölgy látogatása);
* *Capuletné (Sh.: Rómeó és Júlia);
* *Alice Postic''(Thomas: A papagáj és a zsaru).

## Fonto 
* Magyar színházművészeti lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Noszlop

**Noszlop** [noslop] estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Devecser.

## Bazaj informoj 
* Areo: 34&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 8456
* Telefonprefikso: 88
* Koordinatoj: 47°10′57″N 17°27′31″E﻿

## Geografio 
Noszlop situas ĉe piedoj de montaro Bakony, laŭ flankovojoj. Devecser troviĝas je 10, Ajka je 15, Veszprém (urbo) je 40, Budapeŝto je 146 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1086 en formo *Nuztupe*. Pro la tatara kaj turka atakoj la vilaĝo senhomiĝis.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo. 

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Noszlop) kun mezepoka origino
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Sepdolora) Dipatrino de 1804

## Fontoj 
* oficiala paĝo hungare


Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Hildegart Rodríguez Carballeira

**Hildegart Rodríguez Carballeira**, konata ofte simple kiel **Hildegart**, (Madrido, la 9-an de decembro, 1914 - Madrido, la 9-an de junio, 1933) estis hispana mirinfano, koncipita de sia patrino kiel modelo de la estonta virino. Jam tri-jara ŝi eksciis skribi, kaj okjara parolis ses lingvojn. Ŝi finis la studojn de juro 17-jara kaj estis tre aktiva membro unue de PSOE kaj poste de *Partido Federal* (*Federa Partio*). Kiam Hildegart komencis iĝi internacie konata, kaj ĉe ŝia provo distanciĝi de la vivprojekto rezervita al ŝi de la patrino, tiu ĉi pafis ŝin kvarfoje dum ŝi dormis kaj mortigis ŝin.

La jura procezo estis tre fama kaj populara en la jaroj de la Dua Hispana Respubliko kaj motivigis kaj librojn kaj filmon.

La tuta kazo kuntekstis en la fono de la popolareco de la eŭgeniko dum la tri unuaj jardekoj de la 20-a jarcento, per kio gepatroj (ĉi-kaze patrino) aranĝas plej akuratan grundon por la kresko de la ido.

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Murditoj
Kategorio:Hispanaj socialistoj
Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la hispana lingvo
Kategorio:Eŭgeniko
Kategorio:Seksaj edukistoj
Kategorio:Socialistaj feministoj
Szőc

**Szőc** [sOc] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Ajka. La slavdevena loknomo signifas: vilaĝeto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 8452
* Telefonprefikso: 88

## Geografio 
Szőc situas en montaro Bakony, laŭ traira flankovojo. Ajka troviĝas je 12, Veszprém (urbo) je 40, Budapeŝto je 147 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1272 en formo *Zelch*. Dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En 1750 la tiama posedanto familio Esterházy venigis germanojn. Dum la socialismo oni minis baŭksitojn. En Szőc migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* baroka katolika Preĝejo Sankta Floriano (Szőc) trakonstruita en 1770
* kapelo omaĝe al Sankta Georgo
* kapelo omaĝe al Maria
* restaĵoj de romanika preĝejo nomata Dabaspuszta
* ŝtonminejoj

## Fontoj 
* oficiala paĝo
Mortinto (filmo)

**Mortinto** (angle ***Dead Man***) estas filmo de 1995 verkita kaj reĝisorita de Jim Jarmusch. En ĝi aktoras Johnny Depp, Gary Farmer, Billy Bob Thornton, Iggy Pop, Crispin Glover, John Hurt, Michael Wincott, Lance Henriksen kaj Robert Mitchum (en sia lasta rolo). La filmo estas ia moderna vesterno, nomata "psikedela vesterno" de Jarmusch mem, kun torditaj elementoj de la vesterna ĝenro. La filmo estas plene nigrablanka. Elstara ĝi interalie estas pro la filma muziko de Neil Young.

La filmo komenciĝas per citaĵo el Henri Michaux kiel moto: “It is preferable not to travel with a dead man”(Prefere oni ne vojaĝu kun mortinto).

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1995
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Vesternaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Grabs

## Pri la komunumo 
**Grabs** estas komunumo en la elektodistrikto Werdenberg, Kantono Sankt-Galo, Svislando. Ĝi havis 6415 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006.

## Geografio 
Grabs situas en la Rejnvalo norde de la urbo Buchs. La komunumo Grabs etendiĝas okcidenten ĝis preskaŭ al la alteco de la Wildhaus-Pasejo, limante al la komunumo Wildhaus. Sur ĝis areo ankaŭ troviĝas la lago Voralpsee. Al Grabs apartenas la municipoj **Grabs** kaj **Studen**, diversaj disigitaj setlejoj kaj la historia urbeto Werdenberg, kiu kun 34 loĝantoj estas la plej malgranda urbo de Svislando, se ne de la mondo. La plej malalta punkto de Grabs estas en la ebenaĵo de la Rejnvalo je 443 m s.m., dum ĝia plej alta punkto situas en la Alpstein-Masivo je alteco de 2384 m s.m.

## Trafiko 
Gams estas atingebla per poŝtaŭtobusoj de Buchs SG kaj de Togenburgo tra la Wildhaus-Pasejo.

## Historio 
La unuaj dokumentaj mencioj de Grabs datiĝas el la jaroj 841 kaj 979 kiel *Quaravedes* kaj el la jaro 1235 kiel *Grabdis*.

En la 12-a jarcento la regiono, kiu ĝis en la 13-a jarcento estis romanĉlingva, fariĝis posedaĵo de la Grafoj de Montfort. Proksimume meze de la 13-a jarcento la regiono fariĝis posedaĵo de la Grafoj de Werdenberg-Heiligenberg, kies urbeto Werdenberg fariĝis la regejo de la grafejo. En la jaro 1499 Grabs dum la Ŝvaba Milito estis detruita de la imperiestraj trupoj. En la jaro 1517 ĝi fariĝis posedaĵo de la Svisa Ĵurkomunumo sub la regado de Glaruso, kontraŭ kio la loĝantoj vane ribelis.

Dum la periodo de la Helveta Respubliko Grabs apartenis al Kantono Linth. En la jaro 1803 la municipoj Grabs, Studen kaj Werdenberg estis kunigitaj al la hodiaŭa komunumo Grabs kaj integritaj al la nove fondita Kantono Sankt-Galo.

## Gravuloj 
* Pipilotti Rist

## Vidu ankaŭ 
* Werdenberg

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Grabs
Huskvarna

eta|Vidu sur Huskvarna de sur monto Månberget; fone Jönköping
eta|maldekstra|120px|Blazono de Huskvarna
**Huskvarna** estas kvartalo de la sveda urbo Jönköping. Ĝi situas en ties oriento. En 2004 ĝi havis 21.243 loĝantojn.

De 1911 al 1970 Huskvarna estis memstara urbo. La komunuma reformo de 1970 aligis ĝin al najbara Jönköping, al kiu ĝia rando pli kaj pli proksimiĝis.

En Huskvarna estas la sidejo de la entrepreno Husqvarna, kiu en sia nomo konservis malnovan skribformon kun "q". Ĝi ekestis el iama reĝa produktejo de fusiloj, fondita en 1680 kaj privatigita en 1757. Pro ĝi la blazono, kiun Huskvarna uzis ĝis 1971, montras du blankajn fusilojn (sur blua fono).

Kategorio:Urboj de Svedio
Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008

La fina parto de la **13-a Eŭropa Futbal-Ĉampionado** (oficiala nomo "UEFA EURO" 2008) okazis inter la 7-a kaj la 29-a de junio 2008 – duafoje (post premiero en 2000) en du landoj samtempe, nome en la alpaj ŝtatoj Aŭstrio kaj Svislando.

La konkurso havis du fazojn: unue la teamoj de 16 landoj konkursis en 4 grupoj de po kvar teamoj, kaj en ĉiu grupo restis la du plej bonaj, do entute 8 teamoj. Poste en la **"finala fazo"** unue ludis po du teamoj el tiuj 8, parigitaj laŭ antaŭe difinita sistemo (la **kvaron-finalo**), el tio restis 4 gajnantoj, el kiuj po du interludis en la **duon-finalo**, kaj – post kiam la malgajnintoj el tio elbatalis la trian lokon – la gajnintoj el la duon-finalo komparis siajn fortojn en la **finalo**, kiu okazis je la 29-a de junio 2008 en Vieno.

Por la 31 matĉoj en sume 8 stadionoj estis venditaj entute pli ol miliono da enirbiletoj. Krome pluraj milionoj da futbalemuloj vojaĝis al la matĉaj urboj, kie ili sur ekranegoj povas spekti la interluktadojn de la sportaj teamoj.

La ok urboj, kiuj gastigis la matĉojn, estis
en Aŭstrio
* Innsbruck (stadiono *Tivoli-Neu*)
* Klagenfurt (stadiono * Hypo Group Arena*)
* Vieno (stadiono *Ernst Happel*)
* Salzburg (stadiono en la antaŭurba komunumo *Wals-Siezenheim*)
eta|140px|stadiono *St. Jakob-Park* en Bazelo
kaj en Svislando
* Bazelo (stadiono *St. Jakob-Park*)
* Berno (stadiono *Stade de Suisse* en la urboparto *Wankdorf*)
* Ĝenevo (stadiono *Stade de Genève* en la antaŭurba komunumo *Lancy*)
* Zuriko (stadiono *Letzigrund*)

Kiel partoprenantoj de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado aliĝis ĉiuj landaj sekcioj de UEFA en Eŭropo. Unuafoje partoprenis la nacia teamo de Kazaĥio, kiu dum la jaro 2002 ŝanĝis sian membrecon de la Azia Futbala Federacio al la eŭropa federacio UEFA. La teamo de Serbio anstataŭis la antaŭan teamon de Serbio kaj Montenegro. Ĉar la montenegra nacia futbal-teamo nur la 26-an de januaro 2007 akceptiĝis kiel membroasocio de la federacio UEFA, jam tro malfruis por aliĝo. En la kvalifikiga fazo de la ĉampionado, inter la 16-a de aŭgusto 2006 kaj la 24-a de novembro 2007, krom la aŭtomate partoprenantaj naciaj teamoj el Aŭstrio kaj Svislando kvalifikiĝis la sube listigitaj pliaj dek kvar teamoj. Ili grupiĝis en kvar grupojn, en kiuj estis fiksitaj la teamoj de Aŭstrio kaj Svislando (la gastigantaj nacioj), la nuna eŭropa ĉampiono Grekio kaj la teamo de Nederlando, kiu en la kvalifikiga fazo atingis la plej bonan matematikan rezulton el ĉiuj teamoj.

eta|stadiono * Ernst Happel* en Vieno
La lotumo rezultigis la sekvan apartenon al la kvar grupoj:

## Grupaj matĉoj 
(inter krampoj la goloj post la unua duono de la matĉo)

### Grupo A 
### Grupo B 
### Grupo C 
### Grupo D 
### Finala rondo 
#### Kvaronfinalo 
#### Duonfinalo 
#### Finalo 
## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la organizaĵo UEFA 
* regularo de UEFA pri la ĉampionado 2008 (en formato PDF, ĉi-tie en la germana lingvo)

Kategorio:Eŭropa Futbal-Ĉampionado
Kategorio:Futbalo en Aŭstrio
Kategorio:Futbalo en Svislando
Kategorio:Futbalo en 2008
Rodo

eta|altdekstre|Moderna rodo (Singapore)
**Rodo** estas ankrejo antaŭ haveno, interne de ĝiaj moleoj aŭ antaŭ la enfluejo de akvovojo.

Ŝipoj atendas ĉi tie antaŭ ol eniri en havenon, kanalon aŭ riveron. Aliajn ŝipojn oni transŝarĝas ĉi tie. En antaŭaj tempoj la rodoj kelkfoje estis mararmee sekurigitaj.

Laŭ la marĵura konvencio de la Unuiĝintaj Nacioj, artikolo 12, rodoj, kiuj situas ekster la suverena mara teritorio, povas esti inkluzivitaj al tiu.

## Ekzemploj de rodo 
* rodo de Brest

## Vidu ankaŭ 
* Digo
* Ĝeto
* Kajo
* Moleo
* Piero
* Varfo

Kategorio:Havenoj
Jim Jarmusch

eta|180px|Jim Jarmusch en huligana klubo CBGB en Novjorko en 30-a de novembro de 2003
eta|180px|Jim Jarmusch, 2005
[eta|180px|Jim Jarmusch (maldekstre) kaj [Isaach de Bankolé (dekstre) en la internacia filma festivalo San Sebastian en septembro de 2009]]

**Jim JARMUSCH** [Ĝim Ĝarmuŝ] (Akron, Ohio, la 22-a de januaro, 1953) estas usona filmo-reĝisoro. Inter liaj plej konataj filmoj troviĝas *Dead Man* (*Mortinto*), kun Johnny Depp, aŭ *Ghost Dog: The Way of the Samurai* (*Fantoma Hundo: La vojo de la samurajo*), kun Forest Whitaker.

## Filmoj kiel reĝisoro 
* *Permanent Vacation* (1980)
* *Stranger Than Paradise* (*Pli stranga ol paradizo*) (1984) - Reĝisoro/scenaristo
* *Coffee and Cigarettes* (*Kafo kaj cigaredoj*) (1986) - Reĝisoro/scenaristo
* *Down by Law* (1986) - Reĝisoro/scenaristo
* *Coffee and Cigarettes: Memphis Version* (1989) - Reĝisoro/scenaristo
* *Mystery Train* (1989) - Reĝisoro/scenaristo
* *Night on Earth* (1991) - Reĝisoro/scenaristo/produktoro
* *Coffee and Cigarettes: Somewhere in California* (1993) - Reĝisoro/scenaristo
* *Dead Man* (*Mortinto*) (1995) - Reĝisoro/scenaristo
* *Year of the Horse* (1997) - Reĝisoro
* *Ghost Dog: The Way of the Samurai* (*Fantoma Hundo: La vojo de la samurajo*) (1999) - Reĝisoro/scenaristo/produktoro
* *Ten Minutes Older: The Trumpet* (2002) - Reĝisoro/scenaristo
* *Coffee and Cigarettes* (2003) - Reĝisoro/scenaristo
* *Broken Flowers* (*Rompitaj floroj*) (2005) - Reĝisoro/scenaristo
* *The Limits of Control* (en preparo) - Reĝisoro/scenaristo

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Itala Fervojista Esperanto-Asocio

**Itala Fervojista Esperanto-Asocio (IFEA), landa asocio de IFEF**

El la jaroj antaŭ la Unua Mondmilito IFEA menciu la unuajn fervojistajn esperantistojn en Italujo, inter ili fervojistojn FILIPPI (1906) kaj NANNI (1909). Post tiu milito la 1an de marto 1922 far fervojistoj OTTAVIO, La MURA kaj Giuseppe QUARONE stariĝis en Torino **Itala Fervojista Esperanto-Asocio**, kiu ricevis helpon flanke de ministerio kaj de la Fervojo. En 1926 la libertempa porfervojista organizo "Dopolavoro Ferroviaro" akceptis la Esperanto-grupojn en sia sino. Tiam ankaŭ estis eldonita frazaro por pasaĝeroj.
## Eksteraj ligiloj 
* Itala fervojista Esperanto asocio 
* Itala Fervojisto en Bitarkivo.org 
Kategorio:Italaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Fervojistaj Esperanto-asocioj