open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
11334 Rio de Ĵanejro

**11334 Rio de Ĵanejro** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Rio-de-Ĵanejro, fondita en 1565, fama pro la "Sukerpano" kaj iama ĉefurbo de Brazilo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Tehuelĉoj

[maldekstre|eta|250ra|Grupo de tehuelĉoj. Bildo de 1832 realigita dum la veturo de [Jules Dumont d'Urville.]]
eta|250ra|Proksimuma distribuado de lingvoj en la suda pinto de Sudameriko en tempo de la konkero fare de hispanoj; notu plej sudoriente la vorton *tehuelche*.
La **Tehuelĉoj** aŭ en hispana **tehuelches** (de la mapuĉa: *chewel che* "kuraĝa popolo", aŭ eble unu de la etnoj tehuelĉaj nome *teŭŝen* plus la mapuĉa vorto *ĉe*, "popolo") aŭ **patagonoj** estas la ĝeneralaj nomoj por aro de popoloj de indianoj de Patagonio kaj de Pampo en Sudameriko. Diversaj fakuloj, misiistoj kaj veturintoj realigis proponojn por grupigi ilin konsiderinte la similecon de ties kulturaj trajtoj, ties geografian proksimecon kaj ties lingvojn, kvankam inter ili oni parolis lingvojn kiuj ne ĉiam estis parencaj inter si, kaj ties geografia distribuado estis etenda.

Post la historia procezo de preskaŭ kompleta formortigo de tiuj popoloj la termino *tehuelche* ekreferencis la supervivintojn de la kontinenta suda branĉo de la grupo, situantaj ĉe la provincoj Santa Cruz kaj Ĉubutio en Argentino.

Ties situacio en Ĉilio estas de kompleta formortigo. En 1905 suferis epidemion de variolo pro kiu mortiĝis inter multaj la kaciko Mulato kaj aliaj de lia tribo loĝintaj en la valo de la rivero Zurdo, ĉe Punta Arenas. La survivintoj rifuĝiĝis en teritorio argentina, eble ĉe la rezervejo Camusu Aike. Grupoj de tehuelĉoj poste plu eniris en Ĉilio por ĉasi gvanakojn en la regiono Magelana, kie ili estis viditaj la lastan fojon ĉirkaŭ 1927 devenintaj de la areo de Killik Aike.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Araŭkanigo
* Tehuelĉa lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* La popolo *Tehuelche* 
* Asocio Guadalupe
* Teritorio Aonikenk 
* http://www.aonikenk.cl(http://www.aonikenk.cl/htm/tehuelches.htm) 
* kacikoj tehuelĉoj

Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Kategorio:Indianaj etnoj en Ĉilio
Kategorio:Historio de Argentino
Kategorio:Historio de Ĉilio
Blazono de Norvegio

La **blazono de la regno Norvegio** (norvege en la variaĵo *Bokmål* Norges riksvåpen; en la variaĵo *Nynorsk* Noregs riksvåpen) ekzistas en pli granda, reĝa versio kaj en pli simpla, ŝtata versioj. Ĝi formale estas la simbolo de Haraldo la 5-a, la nuna reĝo de Norvegio, kaj de lia dinastio.

La blazono - ora leono sur ruĝa blazonŝildo - estis adoptita en aŭ antaŭ la unuaj jardekoj de la 13-a jarcento. En la malfrua parto de la sama jarcento, arĝenta hakilo estis aldonita. En kontinua uzo ekde tiam, la blazono estas unu el la plej malnovaj ŝtataj blazonoj de la mondo. Laŭ ŝanĝiĝantaj historiaj epokoj, modoj kaj stiloj, la blazono aperis en pluraj iom malsamaj desegnoj.

Kategorio:Naciaj simboloj de Norvegio
Kategorio:Historio de Norvegio
Norvegio
Listo de francaj ministroj pri buĝeto

Tiu artikolo listigas la francajn **ministrojn aŭ subministrojn pri buĝeto**.

## 5-a Respubliko 
## Antaŭ la 5-a Respubliko 
*  -  : Georges Bonnet
*  -  : Maurice Palmade
*  -  : Louis Germain-Martin
*  -  : Maurice Palmade
*  -  : François Piétri
*  -  : Maurice Palmade
*  -  : Lucien Lamoureux
*  -  : Abel Gardey
*  -  : Paul Marchandeau
*  -  : Charles Spinasse
*  -  : Edgar Faure
*  -  : Pierre Courant
*  -  : Jean Moreau
*  -  : Henri Ulver
*  -  : Jean Filippi
*  -  : Jean Guyon

## Notoj kaj referencoj 
Buĝeto
*
Selknamoj

eta|Infanoj selknamaj; foto de 1898 de la libro *Genocidio selknam*.
eta|Vestoj de la selknamoj
La **selknamoj**, '''selk'namoj** aŭ **ŝelknamoj** —nomo kiun uzis la aonikenkoj— aŭ **onas''' (onaoj) —nomo kiu devenas el jagana lingvo— estis popolo de indianoj loĝanta en la nordo de la Granda Insulo de Fajrolando, en la suda pinto de la amerika kontinento. Origine, ili estis nomadaj, ĉasistoj-kolektistoj. Eble tiu etno estas reprezentata nur de descendaj mestizoj, kiuj post procezo de trakulturigo funkcianta dum pli ol unu jarcento, troviĝas senkulturigitaj komplete.

Selknama lingvo aŭ ona (literumita ankaŭ: shelk'nam, selknam, shilk'nam) estas aŭ estis lingvo de la sudo de la Ĉona lingvaro kiu estis parolata de la selknamoj aŭ *onas* en la Granda Insulo de Fajrolando.

## Eksteraj ligiloj 
* La manipulación de pinturas corporales como factor de división social en los pueblos selk'nam y yámana (Tierra del Fuego) Dánae Fiore
* SER INDÍGENA 
* Museo de Porvenir 
* ONA 
* Festival Audiovisual de Mitos Patagonia y Tierra del Fuego 
* Selk'nam en la Enciclopedia de Ciencias y Tecnologías en Argentina
* Promotora Española de Lingüística

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Indianoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Kategorio:Indianaj etnoj en Ĉilio
Pilagaoj

eta|Flago
eta|Kapvesto
La **Pilagaoj** aŭ en hispana **pilagás** (en sia lingvo: *pit´laxá*) estas popolo de indiĝenoj de la familio de guaikuruoj kiuj loĝas en la centro de la provinco argentina Formosa. Kelkaj grupoj loĝas ankaŭ en la provinco Ĉako.

Kun la abiponoj, la mokovioj kaj la tobaoj (kiuj estas la grupoj indiĝenaj kiuj loĝis ekde la 16a jarcento ĉe kio estas nun Asunción del Paraguay), estis nomitaj «guaycurúes» (gvajkuruoj) fare de la gvaranioj kaj «frentones» (fruntuloj) de la hispanoj (pro ties kutimo razi la antaŭan parton de la kapo).

Ili estas tre rilataj kun la tobaoj kaj ĉirkaŭ 2000 parolas sian propran lingvon, krom la hispanan.

Ili estas inter 5000 kaj 9800, dise en 19 komunumoj en la centro de la provinco Formosa. Tiuj komunumoj estas la jenaj:
* Ayo La Bomba
* Barrio Qompí Juan Sosa (en Pozo del Tigre).
* Bartolomé de las Casas (kun tobaoj).
* Cacique Coquero
* Campo del Cielo
* Colonia El Calaudillal.
* El Descanso
* El Simbolar
* Estanislao del Campo
* Juan Bautista Alberdi
* Kilómetro 14
* La Línea
* La Yolita aŭ Ceferino Namuncurá
* Laqtasatanyi
* Pozo de los Chanchos
* Pozo Molina
* Pozo Navagan
* San Martín 2
* Sánchez Ibarreta

Iam ili estis ĉasistoj-kolektistoj.

La ECPI (*Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas*) 2004-2005, komplementa enketo de la argentina censo ŝtata *Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2001*, montris rezulton, ke agnoskiĝas aŭ rekte descendas el popolo pilagao 3948 personoj en la provinco Formosa, el kiuj 3867 loĝas en komunumoj. En la tuta lando agnoskiĝis 4465 pilagaoj, el kiuj 3867 loĝas en komunumoj.

## Notoj 
Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Abanto

La nomo **Abanto** povas aludi al:

* Abanto, municipo de Provinco Zaragozo, Aragono, Hispanio
* Diversaj roluloj de la helena mitologio.
* 3480 Abanto, asteroido de la asteroida zono.
Tapieteoj

[eta|Virino kun infano en [jungilaro, Río Parapetí . Foto: Erland Nordenskiöld 1908]]
La **Tapieteoj** aŭ en hispana **tapietés** (de la gvarania: *veraj sklavoj*) estas branĉo de la popolo gvarania. Por memnomigo ili uzas la terminojn: *guaraní*, *ñanaiga* kaj *avá*. Oni konas ilin ankaŭ kiel ''tapy'y* kaj *tirumbaes*. En Paragvajo: *ñandevas*, *guasurangos* aŭ *guasurangues*. En Argentino kaj Bolivio: *guarayos*, *yanaiguas* aŭ *ñanaguas*.

Ili parolas dialekton konata kiel *guaraní-eté*, *ñanaika* aŭ *guayurangüe*. Ĉar ĝi diferenciĝas malmulte de la gvarania paragvaja, tiu estis adoptita de la majoritato de la tapieteoj kaj en 1970 restis en Paragvajo nur 33 personoj kiuj parolis ĝin en la rezervejo Laguna Negra (nigra lageto).

En Bolivio ili loĝas en la provinco Gran Chaco de la departemento Tariŝio (Tarija) en la limo kun Paragvajo, en la komunumoj Samuwate aŭ Samayhuate, Cutaiqui kaj Cercada kun totalo de 120 personoj proksimume (70 parolantoj).

En Paragvajo ili estas pli ol 2.000 kiuj loĝas en naŭ komunumoj.

La tapieteoj de Bolivio kaj Paragvajo ekmigris al la provinco Salta en Argentino ekde 1920 por labori en sukerejoj; post la Ĉaka milito akceliĝis la migradon al Argentino, lando al kiu ili aludas per *Baporenda*, kio signifas *loko kie estas laboro*.

En Argentino la tapieteoj loĝas en du malgrandaj komunumoj de Salta, unu el ili estas la kvartalo *Misión Los Tapietés* de la urbo Tartagal kaj la alia estas la komunumo Curvita. La *Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas* (ECPI), de 2004-2005, informis, ke estas 484 tapieteoj en la provinco Salta, 100 el kiuj parolas sian lingvon.

Antaŭ la Ĉaka milito (1932-1935) ili loĝis sudoriente de Bolivio, kie ili vivtenis sin kiel ĉasistoj-kolektistoj, practikante ankaŭ agrikultureton kaj fiŝkaptadon. Ili esris portitaj kiel prizonuloj de la paragvajaj militistoj kaj translokigitaj al Paragvajo, el kie post la milito kelkaj revenis hejmen, aliaj restis en Paragvajo kaj la resto elmigris al Argentino.

Ties deveno ne estis ankoraŭ determinita, ĉar por kelkaj ili estas gvaranioj separitaj el la komuna trunko kaj rilatigitaj kun la tobaoj kaj akiris kelkajn el ties kutimoj, dum por alia ili estas popolo negvarania kiu estis gvaranigita de la *ĉirigvanoj*, hipotezo malakceptita de la tapieteoj.

La *Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas* (ECPI) 2004-2005, komplementa enketo de la argentina ŝtata censo *Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2001'', montris kiel rezulto ke agnoskiĝas aŭ rekte descendas de la tapieteoj 484 personoj en la Provinco Salta. El kiuj 476 loĝas en komunumoj. En la tuta lando agnoskiĝas 524 tapieteoj, 478 loĝantaj en komunumoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bioetiko
* Asocio Guadalupe
* La Etnia Tapiete en su lucha contra todos para sobrevivir 

Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Kategorio:Indianaj etnoj en Bolivio
Kategorio:Indianaj etnoj en Paragvajo
Mokovioj

La **Mokovioj** aŭ en hispana **mocovíes** (aŭ *moqoit*) estas grupo etna disigita el aro nomita gvajkuruoj ("*guaykurú*" nomo insulta kiun la gvaranioj uzis por la etnoj pampanoj de la Granda Ĉako).

La Mokovioj ĉe la 16a jarcento okupis la terojn okcidente de la abiponoj kaj oriente de la luloj, tio estas, teritorioj korespondaj al la provinco argentina Ĉako kaj al parto de la provinco Santiago del Estero.

Antaŭ la alveno de la hispanoj ili estis fundamente ĉasistoj-kolektistoj. Ili estis popolo tre militema, kiu profitis el ĉevalo alportita de la eŭropanoj por ataki urbojn.

Kiel ĉe aliaj indiĝenaj popoloj de la argentina marbordo, la alveno de la jezuitoj ŝanĝis ties sociojn; ene de la indiĝenaj komunumoj organizitaj de tiuj elstaras la *Reducción de San Javier*, kiu malaperis pro la forpelo de la jezuitoj el la tuta hispana teritorio en la lasta kvarono de la 18a jarcento.

Poste ili estis pelitaj al sudo de la provinco Ĉako kaj nordo de la provinco Santa Fe, kaj ili defendis sin eĉ atakante la urbon Santa Fe foje. Ĉe tiu urbo instaliĝis rezervejo por anoj de tiu komunumo.

## Socio 
En las santafeaj urboj Rosario, Venado Tuerto, Recreo, Reconquista, Melincué, Firmat, Casilda kaj en aliaj pli malgrandaj lokoj, troviĝas komunumoj de mokovioj, sume 1.000 familioj en Colonia Dolores (en la Departemento San Justo) kie pli ol la 90% de la urba loĝantaro estas de mokovia deveno, distanta 52&nbsp;km de San Javier, kie oni konservas la parolajn transmitojn historiajn de "El Último Malón Mocoví".

La aktuala nombro de argentinoj kiuj konsideriĝas mokovioj diferencas laŭ la fonto inter 5.000 kaj 40.000 personoj, kaj ĉirkaŭ 4.500 estas parolantoj de la lingvo.

La *Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas* (ECPI) 2004-2005, komplementa enketo de la argentina ŝtata censo *Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2001*, montris kiel rezulto agnoskon aŭ rektan descendon el popolo mokovia de 12.145 personoj en la provincoj Ĉako kaj Santa Fe. El kiuj 6.613 loĝas en komunumoj. En la tuta lando agnoskiĝis 15.837 mokovioj, 6.619 loĝantaj en komunumoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mocobí
* Guerra, canibalismo y venganza colonial: los casos mocoví y guaraní

Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Provinco Santiago del Estero

eta|220ra|Situo de Provinco Santiago del Estero en Argentino (ruĝe).
**Santiago del Estero** estas provinco de Argentino situanta en la geografia regiono Argentina Nordokcidento, formante parton ankaŭ de la tiel nomita *Región del Norte Grande Argentino*. Ĝi limas nordoriente kun la Provinco Salta, norde kaj nordoriente kun la Provinco Ĉako, sudoriente kun la Provinco Santa Fe, sude kun Kordobo kaj okcidente kun Katamarko kaj Tukumano.

La provinco enhavas loĝantaron de 896.461 personoj, distribuita en areo de . Politike estas dividita en 27 Departementojn.

## Precipaj urboj 
# Santiago del Estero-La Banda ( loĝ.) ĉefa aglomeraĵo de la provinco. Santiago del Estero estas la provinca ĉefurbo kaj ties politika-administra centro. La Banda, satelito de la ĉefurbo, estas komerca kaj rezideja urbo.
# Termas de Río Hondo ( loĝ.) grava turisma centro por vintro, fama pro varma banloko.
# Frías ( loĝ.) sudoriente, ĉe la limo kun la provinco Katamarko.
# Añatuya ( loĝ.) centro de agrikultura regiono dediĉita al la sojo kaj la maizo.
# Fernández ( loĝ.) ĉe la ĉefurbo.

## Notoj 

Santiago del Estero
Apudmoskvaj vesperoj

**Apudmoskvaj vesperoj** (, Podmoskovnije veĉera) estas vaste publike konata ruslingva sovetia kanto. Ĝi estas verkita de Vasilij Solovjov-Sedoj (Василий Соловьёв-Седой, 1907-1979, melodio) kaj Miĥail Matusovskij (Михаил Матусовский, 1915-1990, teksto); en sia unua variaĵo estis nomata "Leningradaj vesperoj", . La kanto populariĝis dum la moskva Festivalo de junularo kaj studentaro en 1957.

## Teksto 
Originala variaĵo (ruse) kaj traduko al Esperanto (vidu du tradukojn):

## Video 
* 
* virtuoza piana prezenteto de du junaj azianoj de 2026 en la socia retejo *TikTok*

Kategorio:Kantoj pri Moskvo
Kategorio:Ruslingvaj kantoj
György Lippay

**Grafo György Lippay** [djordi lipai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lippay György** estis hungara pastro, kemiisto, primaso, ĉefepiskopo, episkopo, kanceliero. Lia nobela antaŭnomo estis *zombori*. Lia frato estis János Lippay.
eta|Blazono de György Lippay
György Lippay http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/065/pc006504.html#8 naskiĝis la  1600 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1666 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

## Biografio 
György Lippay lernis en Vieno, Graz kaj Romo. Komence li ricevis ekleziajn taskojn en Vieno, Li hejmenvenis en 1625 kaj lia unua posteno estis kanoniko en Esztergom. Post 2 jaroj li iĝis ĉefdekano, baldaŭe preposto. Li okupis la episkopajn seĝojn en 1631 en Veszprém (urbo), en 1633 en Pécs, en 1637 en Eger. Li wstis elektita kanceliero en 1635. Li fondis juran fakultaton en universitato en Nagyszombat, Li atingis la rangojn ĉefepiskopo kaj primaso en Esztergom en 1642. Li fondis porpastran tutlandan lernejon en 1649. Li firme apogis la Habsburgojn kaj la katolikismon, laŭeble li forigis la kalvinanajn kaj luteranajn pastrojn. Tamen depost 1664 pro fiaska politiko de la Habsburgoj li aliĝis al hungara komploto. Li okupiĝis ankaŭ pri kemio kaj ĝardenkulturo.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Theatrvm Philosophi. Qvod In Alma Vniversitate Graecense, pro Doctoratus in Philosophia gradu consequendo, Anno M.DC.XXI.* 1621)
* *S. Ladislaus Rex Vulgo Pius dictus In Antiquissima & Celeberrima Vniversitate Divus Tutelaris, Panegyrica Oratione Celebratus ...* (1653)
* *De dignitate et puritate sacerdotum* (1741-42)
* *Pázmány, Lippay és Eszterházy levelezése I. Rákóczy Györgygyel* (1881-82) - kolektitaj leteroj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj primasoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Esztergom
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj kancelieroj
Listo de francaj ministroj pri kulturo

Tiu artikolo listigas la francajn ministrojn kaj subministrojn pri kulturo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ministerio pri kulturo

Kulturo
*
11333 Forman

'*11333 *Forman''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥaj geastronomoj Lenka Kotková kaj Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov ; en Ondřejov, sud-oriente de Prago.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥoslovak-devenan usonan reĝisoron Miloš Forman.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Kastelo Gehren

eta|Ruinero, fone la preĝejo.
eta|Ĉefa enirejo al la kastelo, norda alo. eta|Ruinoj.
La **Kastelo Gehren** (germane: *Schloß Gehren*), hodiaŭ ruino, troviĝas meze de la urbo Gehren.

## Historio 
La historio de la kastelo komenciĝas en la 11-a aŭ la 12-a jc. Verŝajne kavaliroj de Berlstedt estis komisiitaj konstrui gvatturon kun la tasko protekti la preterpasantojn. Ĉirkaŭ la turo estiĝis la vilaĝo. La apudturajn konstruaĵojn pligrandigis la senjoroj de Schwarzburg al ĉasista kastelo por uzi ĝin krome kiel someran rezidejon.
Post la Unua mondmilito ekposedis la kastelon la nove fondita lando Turingio kaj oni uzis la konstruaĵojn kiel loĝejojn kaj instruejojn.

## Incendio 
En la 11-a de septembro 1933 brulego detruis la tutan komplekson ĝis la fundamentaj muroj. Oni supozas ke la teknikaj protektiloj ne sufiĉis kaj ke oni tro malgardeme uzas fajron. Intencita rekonstruo fiaskis pro la malriĉeco de la urbo kaj pro la malintereso de aliaj publikaj instancoj kaj sekve, je la komenco de la 1940-aj jaroj, necesis malkonstrui la restintajn ejojn. Post la Turniĝo komenciĝis novaj restaŭradlaboroj kaj oni faris la ruinon situantan antaŭ la linda urboparko libere alirebla.

La ŝaktigo ene de la ruinoamaso faritis mane kaj eblis savi la putan soklon kun kelkaj gisferaĵoj kaj kelkajn aliajn arkitekturajn elementojn. Oni volas kontinuigi la laborojn por igi kultura centro tiun areon. La ĝardeno kun la fortimpresa ruino estas ideala loko por fari multajn kulturajn aranĝojn: ekz. la printempan bazaron, kastelparkofestojn, bazarojn pri historia metiado, kristnaskajn bazarojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Detalaj informoj pri la kastelo kun multaj bildoj, ankaŭ de la interno. 

Gehren
(11388) 1998 VU4

**(11388) 1998 VU4** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov, ĉ. 35&nbsp;km sud-oriente de Prago.

Ĝi estas ano de la Hilda grupo, tie estas, ke ĝi estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero : ĝi trakuras trifoje sian orbiton ĉirkaŭ Suno dum Jupitero trakuras la sian dufoje.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
János Fekete (ĉambelano)

**Grafo János Fekete** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fekete János** estis hungara ĉambelano, poeto, tradukisto, oficiro, politikisto. Lia grafa nobela antaŭnomo estis *galántai*, lia patro estis György Fekete (reĝa juĝisto).

János Fekete http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/035/pc003555.html#3 naskiĝis la  1741 en Csabrendek. Li mortis la  1803 en Fót.

## Biografio 
János Fekete komence li lernis hejme, poste en 1754 li frekventis akademion en Vieno. Post lernado li ofte vizitis la kortumon. En 1765 li edziĝis baldaŭe havanta filon. Tiutempe lia leteramiko estis Voltaire, al kiu li sendis ne nur poemojn *Mes Rapsodies*, sed ankaŭ vinojn el Tokaj. Voltaire respondis, ke la vino estis pli bona. Li korespondadis ankaŭ kun ĉiuj tiutempaj literaturistoj. Li estis ankaŭ oficiro kaj kiel politikisto, li partoprenis en la parlamentaj kunsidoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Mes rapsodies ou recueil de differens essais de vers et de prose du comte de ***** (1781)
* ''À sa Majesté Leopold II. à l'occasion de son couronnement à Presbourg en Hongrie* (1790)
* *À son Altesse Imperiale Madame ľArchiduchesse Alexandra Pavlovna ľassemblage des peuples, qui habitent ľHongrie'' (1800)
* restis en manuskripto trivoluma poemlibro
* tradukaĵoj de Ovidio kaj Voltaire

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 6-a punkto)

Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
11337 Sandro

**11337 Sandro** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Giuseppe Forti elde la Observatorio de Montelupo Fiorentino en Toskanio (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Sandro Bartolini, plej aĝa filo de la unua malkovrintino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Giuseppe Forti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Tobaoj

[eta|400ra|Malgranda klano de tobaoj ĉe la [rivero Pilkomajo (en 1892).]]
La **Tobaoj** aŭ **kom** ([kóm]), **qom** ([kóm], neniam [kuóm]) aŭ **tobas** (el pejorativa an-nomo gvarania, *tová:* ‘vizaĝo, frunto’) estas etno de la grupo de la pampanoj kiu loĝas en el Centra Ĉako. Ĉirkaŭ la 16a jarcento ili ekloĝis en granda parto de la norda Argentina ĉe la teritorioj de la aktualaj provincoj Salta, Ĉako, Santiago del Estero kaj Formosa kaj en la provinco Granda Ĉako en la sudoriento de la aktuala bolivia Tariŝio. Nuntempe multaj, persekutitaj de malriĉeco en siaj ruraj prazonoj, venas al ĉeurboj, ekzemple Orán, Salta, Tartagal, Resistencia, Ĉarata, Formosa, Rosario ktp.

En 2007, la ĉefaj grupoj de tiu popolo troviĝas en la orienta Tariŝio (en Bolivio), en la okcidento de la provinco Formosa, la centro kaj oriento de la provinco Ĉako kaj la nordo de la provinco Santa Fe (en Argentino) kaj en la Norda Ĉako (en Paragvajo). En Argentino ili estas ĉirkaŭ 69&nbsp;462 (59&nbsp;800&nbsp; parolantoj de la lingvo), 146 en Bolivio kaj 700 en Paragvajo. En la okcidento de la provinco Formosa ili miksiĝis kun la pilagaoj, nome tobaoj-pilagaoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La resistencia del pueblo kom
* Blogo de la Tobaa Komunumo La Primavera

Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Kategorio:Indianaj etnoj en Bolivio
Kategorio:Indianaj etnoj en Paragvajo
Bierfarejo Schmitt (Singen)

La **Bierfarejo Schmitt** (germane: *Brauerei Schmitt*) estas tradiciriĉa entrepreno en Singen (Stadtilm). La funkcianta produktejo estas samtempe muzeo kaj ŝatata ekskursocelo por migrantoj kaj biciklistoj, sendube ankaŭ pro ĝia idilieca situo inter du lagetoj kaj ĉe roketoj.

## Historio 
En 1672 estiĝis ekspedista knajpo iomete ĉe la rando de la vilaĝo apud la malnova ŝoseo de Nürnberg al Erfurt. En 1712 la trinkejon ekposedis la komunumo vilaĝa (post aĉeto disde la dinastiuloj de Schwarzburg-Rudolstadt). Civitano de Singen en la jaro 1855 akiris ĝin. En 1867 la tuto kun la kompleta ekipaĵo venis en la manojn de la bierfaristo Ernst Heinrich Jacobi, kiu bedaŭrinde ne sukcesis konkurenci kun la bierfabrikoj en la najbareco. La familio Schmitt finfine ekposedis ĝin en 1855. Bierfarista majstro Richard Schmitt pligrandigis la fabrikon kaj modernigis ĝin.

En 1893 konstruitis keloj fermentada kaj deponeja, krome du keloj kun glacio. En 1904 ankaŭ vapormaŝino alvenis. Post la Unua mondmilito la Schmitt-oj akiris botellavilon kaj enboteligilon por kapabli liveri - kiel la aliaj konkurencantoj - botelbieron ĉien kaj al ĉiuj.

La entrepreno funkciis kiel eteta entrepreno kaj restis ankaŭ dum la GDR-tempo, do neniam iĝis popolproprieta firmao. Ĝis 1974 estris ĝin Oskar Schmitt, poste ekproprietuliĝis lia filino Edith kaj Fritz Oberfelder.

## Hodiaŭ 
La aktuala bierfarmajstro Uwe Obstfelder respondecas ekde 1990 pri la bierfarejo, kiu estas la plej malgranda produktanta en tuta Turingio hodiaŭ.  Pojare faritas laŭ malnova bierfarada tradicio ĉ. 800 hektolitroj da freŝiga singer-a biero; eĉ la etikedoj surgluitas mane! En la muzea bierfarejo eblas ĝui bieron kies farado en kvazaŭ neniu punkto diferencas de la produktado de antaŭ unu jarcento. Krome vizitablas la originalaj bierfariloj kaj la ekonomia vapormotoro. Ekde 1976 la bierfarejo estas monumentprotektita.

## Subnotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la entrepreno.
* Historiaj bieretikedoj.
* Fotoj de la muzeo.

Schmitt
Singen
Kategorio:Stadtilm
Singen
Imre Lósy

**Imre LOSY** [lOŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lósy Imre** estis hungara pastro, primaso, ĉefepiskopo, episkopo, abato. Lia familia nomo aperis ankaŭ en formoj *Loosy* kaj *Lósi*.

Imre Lósy http://lexikon.katolikus.hu/L/Lósi.html naskiĝis en la 1580-aj jaroj en Nagylós. Li mortis la  1642 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

## Biografio 
Imre Lósy devenis el kalvinana familio, sed li frue prenis la katolikan religion. Li komence lernis en Vieno, poste en Romo. En 1604 li pastriĝis kaj post 2 jaroj li hejmenvenis kaj li estis kanoniko aŭ ĉefdekano en diversaj urboj de Supra Hungarujo. Baldaŭe li ricevis la postenojn aŭ ekleziajn rangojn:
* vikario en 1622
* abato en Tapolca en 1623
* preposto en 1624
* episkopo en Várad en 1625
* vickanceliero en 1628
* episkopo en Eger en 1634
* ĉefepiskopo kaj primaso en Esztergom en 1637.
En 1642 li fondis novan lernejon por pastroj, krome li fondis monaĥejon. Li kun permeso vizitis tiujn regionojn, kiujn la Turka Imperio okupis de Hungara reĝlando.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero L kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj primasoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Esztergom
Kategorio:Episkopoj de Oradea
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
11332 Jameswatt

'*11332 *Jameswatt''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la skota inventisto James Watt (1736–1819), kiu sugestis, uzi separatan kondensilon en vapormaŝino, por malgrandigi la konsumon de vaporo kaj brulaĵo en varmomaŝinoj. Kun la invento de la maŝino kun duobla efiko, en kiu la piŝto estas jen puŝita jen tirita, la "Maŝino de Watt" estis preskaŭ kompleta.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Dua ministro de la franca registaro

La titolo **dua ministro de la franca registaro** ( "numéro deux du gouvernement français" aŭ "n° 2 du gouvernement") estas uzata por la persono, kiu venas laŭ protokola ordo post la ĉefministro, kelkfoje komisiita pri anstataŭado okaze de nepovaj periodoj. Laŭlonge de la 5-a Respubliko, la dua ministro de la registaro ĉiam okupis ministeran postenon gravan laŭ la registara programo kaj/aŭ pri fako rezervita al la ŝtato. La nuna titolulo estas la ministro pri eksterlandaj aferoj, Laurent Fabius.

## Rolo kaj funkciado 
Kvankam laŭ la konstitucio, ne temas pri oficiala ofico, la esprimo « numéro deux du Registaro » estas multe uzata en la politika sektoro kaj per la gazetaro (kiel estas, por ekzemplo, por la edzino de la prezidanto de la Respubliko, kiu estas kutime nomita « Unua damo de Francio »). En iuj landoj, la nomo « Vicĉefministro » estas uzata por nomi la duan ministron de la registaro. En Francio, tiu nomo ne ekzistas, sed ekzistas la titolo « ŝtatministro ».

En la historio de la kvina Respubliko, tri virinoj okupis tiun oficon.

## Listo de la duaj ministroj de la franca registaro de la kvina Respubliko 
## Ekvivalentaj oficoj en aliaj eŭropaj landoj 
* Vicĉefministro : Unuiĝinta Reĝlando, Belgio, Grekio, Portugalio
* Vickanceliero : Germanio, Aŭstrio
* Vicprezidanto de la registaro : Hispanio
* Vicprezidanto de la ministra Konsilio : Italio, Pollando

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ŝtatministro (Francio)
* Vicĉefministro
* Protokola ordo en Francio

Kategorio:Listoj de francaj ministroj
Norda Kvartalo de Essen

eta|300px|Universitato Duisburg-Essen
eta|150px|Iama preĝejo Sankta Petro, nun Katolika Lernejo por Flegoprofesioj je Essen
La **Norda Kvartalo** de la urbo Essen konsistigas kune kun la Okcidenta Kvartalo, la Suda Kvartalo, la Orienta Kvartalo, la Sudorienta Kvartalo kaj la urbocentro la *urbomezon*.

## Priskribo 
La Norda Kvartalo ampleksas proksimume la areon de la iama minejo Victoria Mathias same kiel tiun de la iama laboristokvartalo Segeroth, kiu nun ne plu estas aparta urboparto. Ĝuste ĉi tie estas la kampo de la Universitato Duisburg-Essen kun proksimume 20.000 studantoj. Aliaj lernejoj estas du bazaj lernejoj, unu dugrada elementlernejo kaj du specialaj lernejoj.

Alia parto de la Norda Kvartalo konsistas el loĝkonstruaĵoj. Elstarigenda estas la tiel nomata Elting-Kvartalo kun siaj historiismaj domoj el la lasta jardeko de la 19-a jarcento. La iama preĝejo Pankta Petro loĝigas ekde aprilo de 2008 la Katolikan Lernejon por Flegoprofesioj je Essen. Krom tio la kvartalo havas pli grandajn verdejojn per la Norda Parko kaj per la Segeroth-Parko. Ĉi-lasta evoluis el la malnova Tombejo Segeroth, kun kiu nordoriente limiĝas la plej granda juda tombejo de Essen, kiu estas monumentprotektata ekde 1985.

Elstaraj estas la du altkamenoj, kiuj apartenas al la filio de la elektroprodukta societo RWE. Sur ĉi tiu iam troviĝis la instalaĵoj de Karbominejo Victoria Mathias same kiel la unua tramgaraĝo de la „Essener Straßenbahnen“ (nun Essener Verkehrs-AG).

## Blazono 
eta|maldekstre|100px|Blazono de la urbomezo de Essen
Blazonigo: „En bluo oblikve maldekstra ora (flava) glava, akompanate supre kaj malsupre de po tri oraj (flavaj) buloj.“

La blazonon neniam havis oficialan karakteron. Fine de la 1980-aj jaroj blazonsciencisto Kurt Schweder kreis blazonojn por ĉiuj urbopartoj de Essen, kiujn la loĝantaro de Essen intertempe bonvole akceptis. La glavo kiel distingilo de la urbaj patronoj Kosmaso kaj Damiano starigas la rilaton al la urboblazono de Essen. La oraj buloj simbolas la ses urbopartojn Centro, Norda Kvartalo, Orienta Kvartalo, Sudorienta Kvartalo, Suda Kvartalo kaj Okcidenta Kvartalo.

## Referencoj 
Kategorio:Urbopartoj de Essen
Preĝejo Sankta Laŭrenco (Nagylózs)

**Kirko martiro Sankta Laŭrenco** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Nagylózs.

## Historio 
Unue en la 1250-aj jaroj oni konstruis kampanilom. En la 1440-aj jaroj oni konstruis apude ankaŭ preĝejon. Inter 1659-1663 renovigo okazis, samtempe la patrono iĝis Santa Laŭrenco. En 1713 ĝi plene barokiĝis. En 1769 la kirko bruldetruiĝis, en 1788 okazis la rekonstruo. En 1863 denove okazis incendio, la rekonstruo okazis post 2 jaroj. La unua orgeno alvenis en 1788, la dua en 1903, la tria en 1972. En 1993 kapelo aliĝis al la konstruaĵo.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola sed proksime situas loĝejo por pastroj. La plurfoje trakonstruita preĝejo havas po 1 turon kaj brikoforman navon. Plurlatera absido fermas la navon. Sakristio aliĝas al la sanktejo. La ĉefaltaro venis el Sopron en 1805, krome la bildo ŝanĝiĝis en 1900-aj jaroj. Ĝi prezentas Sanktan Laŭrencon, apude estas videblaj 2 skulptaĵoj. Sub la galerio troviĝas la alia altaro dediĉita al Sankta Maria. La predikejo estis farita el marmoro depost 1863.

## Fontoj 
* hungare
* hungare kun multe da fotoj

Nagylozs
Nagylozs
Protokola ordo en Francio

La **protokola ordo en Francio** estas simbola hierarkio, kiu difinas la rangon de la oficialuloj de la registaro okaze de protokolaj ceremonioj.

Kreita de Nopelono la Unua per dekreto de la 24-a de mesidoro en la 12-a jaro (), la ordo estas nun difinita per la dekreto n°89-655 de la  modifita (Dekretoj n° 95-811 de la , n° 95-1037 de la  kaj n° 2011-542 de la ).

## Nacia protokola ordo 
Por la ceremonioj en Parizo :
# La prezidanto de la Respubliko
# La ĉefministro
# La prezidanto de la Senato
# Le prezidanto de la nacia Asembleo
# La eksaj prezidantoj de la Respubliko laŭ ordo de la plej fruaj oficiĝoj
# La registaro laŭ protokola ordo decidita de la prezidanto de la Respubliko
# La eksaj ĉefministroj laŭ ordo de la plej fruaj oficiĝoj
# La prezidanto de la konstitucia Konsilio
# La vicprezidanto de la ŝtata Konsilio
# La prezidanto de la ekonomia, sociala kaj media konsilio
# La rajtoprotektanto
# La deputitoj
# La senatanoj
# La reprezentantoj en la Eŭropa Parlamento
# La justica povo reprezentata de la 1-a prezidanto de la kasacia Kortumo kaj la ĝenerala prokuroro ĉe tiu Kortumo
# La 1-a prezidanto de la aŭdita Kortumo kaj la ĝenerala prokuroro ĉe tiu kortumo
# La granda kanceliero de la Honora Legio, kanceliero de la nacia ordeno pri Merito, kaj la konsilianoj de tiuj ordenoj
# La kanceliero de la ordeno pri Liberiĝo kaj la konsilianoj de la ordeno je la 15-a de novembro 2012, la nacia delegito kaj la urbestro, kiuj kune prezidas la nacian Konsilion de la municipoj Kompano de la Liberiĝo
# La stabestro de la armeoj
# La prefekto de regiono Francilio, prefekto de Parizo
# La polica prefekto, prefekto de la defenda areo de Parizo
# La urbestro de Parizo, prezidanto de la pariza konsilio
# La prezidanto de la regiona Konsilio de Francilio
# La kanceliero de Instituto de Francio, la ĉiamaj sekretarioj de la franca Akademio, de la Akademio pri enskriboj kaj beletro, de la Akademio de sciencoj, de la Akademio pri belartoj kaj de la Akademio pri moralaj kaj politikaj sciencoj

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Antaŭadordo
* Ordenoj, premioj kaj medaloj de Francio

Francio
Kategorio:Francaj politikaj konceptoj
11348 Allegra

'*11348 *Allegra'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Ulisse Munari elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Italio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Allegra Noccioli*, filino de *Fabrizio Noccioli'', amatora astronomo de la Grupo de Montelupo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Ulisse Munari
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Bunkromuzeo Frauenwald

Interesa **Bunkromuzeo** () en eksa GDR-bunkro troviĝas en Frauenwald. Kaŝita konstruo estis samtempe kiel la kreo de Domo „Auf dem Sonnenberg“ (Frauenwald).

## Historio 
Sub la kaŝnomo *kostumfesto* konstruitis de 1973-75 bunkro sub la grundo de la arbara hotelo *Rennsteighöhe*. La 3600 m² granda, per plurajn metrojn dika tavolo el betono kaj tero kovrita bunkro aranĝitis sub plej eble granda sekretigo. Por nefuroro de la ŝarĝaŭtoj-kolonoj oni paralele starigis feriadan hejmon por la dungitoj ĉe akvoenergiaj entreprenoj. Pluse estis proksime granda konstruejo akvoenergia: la barigo de Schönbrunn.
La koncepto de *kamuflado kaj trompado* perfektiĝis. Per modernegaj sistemoj (ankaŭ de telekomunikado) kaj hermetika fermebleco de la bunkrejoj travivo por la daŭro de unu jaro eblus, en la kazo de atomatako por la daŭro de almenaŭ 6-8 tagoj.

## Post 1989 
Post la Turniĝo la bunkro komplete perdis sian funkcion. Partoj de ĝi kiel ankaŭ la milita sekurigtekniko ankoraŭ antaŭ la reunuiĝo malmuntitis. Estis planoj de *Bundesvermögensverwaltung* vendi la tuton, sed finfine pretiĝis la najbara hoteliestro investi kaj fari planojn por turisma ekspluato. Ek de tiam ĝi estas ŝatata ekskursocelo, ankaŭ por skikurantoj dumvintre pro la laŭlonge kondukanta idilieca skikulko sur eksa fervoja taluso.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la muzeo.

Frauenwald
Kategorio:Distrikto Ilm
Frauenwald
11338 Schiele

'*11338 *Schiele''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzoj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la aŭstra pentristo Egon Schiele (1890–1918), kiu estas konata pro la erotiko de siaj ekspresionismaj figuraj verkoj. Li vivis en Český Krumlov de 1907 ĝis 1917.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
(11340) 1996 VN5

**(11340) 1996 VN5** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la stacio de Ōhira de la Observatorio de Nihondaira, en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Ĉorotioj

La **Ĉorotioj**, aŭ en hispana **chorotes**, **chorotí**, **manjuy** aŭ memnomigitaj, **jofuaŝa** aŭ **jofŭaha**, estas popolo indiĝena de ambaŭ bordoj de la rivero Pilkomajo, en Argentino, Bolivio, Paragvajo.

En Argentino ili estas ĉirkaŭ 2.300 personoj, dise en ok komunumoj de la provinco Salta. En Bolivio loĝas en Tariŝio.

Kun la viĉioj kaj la ĉulupioj, ili apartenas a la etna familio matako-matagvaja. Ili estas de rasa deveno patagonia kun influo kaj anda kaj brazilida.

Ties lingvo *ĉorota* aŭ *coloti* estas parolata de malpli ol 10.000 personoj kaj konsistas el du dialektoj tiom diferencaj ke multaj fontoj konsideras ilin distingaj lingvoj. La *manhui*, *manjuy* aŭ *ĉorota ijovujva* (montaraoj), havas ĉirkaŭ 1.500 parolantojn en Argentino, paron de familioj (8 personoj) en Bolivio (fonto de 1982) kaj 500 en Paragvajo (fonto de 1991).

La ĉulupioj nomigas la alian dialekton *eklenhui* aŭ *eklenĥuj* kaj ĝi estas konata ankaŭ kiel *ĉorote ijojvaja* (riveranoj); tiu estas parolata nur de 800 personoj en Argentino. En tiu landa ambaŭ branĉoj unuiĝis grandmezure, faciligante la procezo la adoptadon de la hispana lingvo.

Kelkaj ĉorotaj argentinaj komunumoj: *Misión el Cruce* je 1 km de la urbo Tartagal (en tiu misio estas ankaŭ viĉioj kaj tapieteoj); *Misión km 6* je 4&nbsp;km de Tartagal; *Misión Lapacho I*; *Misión La Paz*; *La Gracia*; *La Bolsa*; *La Merced* kaj *La Curvita*.

Antikve ties ekonomio baziĝis sur la fiŝkaptado kaj la kolektado.

La enketo *Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas* (ECPI) 2004-2005, komplementa de la nacia argentina censo *Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2001*, montris kiel rezulto ke agnoskas sin aŭ descendas rekte el la ĉorotioj 2.147 personoj en la Provinco Salta. El kiuj 2.022 loĝas en komunumoj. En la tuta lando memagnoskiĝis 2.613 ĉorotioj, 2.028 loĝantaj en kcomunumoj.

## Komunumoj 
; En la Provinco Salta:
* Departemento General José de San Martín:
** Asocio etno ĉorota Ivoja Aga (en Tartagal)
** Komunumo Chorote I (en Tartagal)
** Komunumo Inet Madre Misión Chorote (en Tartagal)
** Komunumo Misión Chorote Jojoa (en Tartagal)
** Komunumo Misión Chorote Parcela 42 (en Tartagal)
** Komunumo Etnia Chorote (en Tartagal)
** Komunumo chorote Iyo´Awuwa (en Tartagal)
** Komunumo Lapacho 1 (en Tartagal)
** Komunumo Misión Chorote (en Tartagal)
** Komunumo chorote El Cruce (en General Mosconi)
* Departamento Rivadavia:
** Komunumo La Merced Nueva Fracción 6 Lote Fiscal 55 (en Santa Victoria Este)
** Komunumo La Merced Vieja (en Santa Victoria Este)
** Komunumo Madre Esperanza Fracción 2 Lote Fiscal 55 (en Santa Victoria Este)
** Komunumo Nueva Esperanza Lote Fiscal 55 (en Santa Victoria Este)
** Komunumo Pomis Jiwet (en Santa Victoria Este)
** Komunumo Roberto Romero (en Santa Victoria Este)
** Komunumo Misión La Gracia (en Santa Victoria Este) (ĉorotioj-viĉioj)
** Komunumo Misión San Luis (en Santa Victoria Este) (ĉorotioj-viĉioj)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Asociacio Guadalupe

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Bolivio
Kategorio:Indianaj etnoj en Paragvajo
Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Risortopesilo

eta|250ra|Risortopesilo
[eta|altdekstre=0.5|maldekstra|Risortopesilo mezurante en [gramoj]]

**Risortopesilo** estas simpla mezurilo por rapide mezuri la mason per mezuro de la pezoforto. Ĝi estas farita el risorto kaj skalo. Je unu ekstremaĵo de la risorto troviĝas ringo por pendigi la ilon, kaj je la alia hoko por pendigi la mezurendan korpon.

Risortopesiloj funkcias laŭ la Leĝo de Hooke kiu diras, ke la risorto plilongiĝas proporcie al la etendanta forto. Tial la markadoj sur la skalo estas same spacigitaj.

Risortopesilo povas esti laŭnormigita por la preciza mezurado de maso en la loko en kiu ĝi estas uzata, ĉar maso kaj pezoforto estas proporciaj en iu loko. Sed sur multaj risortopesiloj estas skribita la frazo *Ne laŭleĝa por komerco* aŭ frazo de simila signifo. Tio okazas, ne nur ĉar la gravitokonstanto kiu ligas la mason al la pezoforto varias de unu loko al alia, sed ankaŭ ĉar la risorto povas permanente streĉi pro la ripeta uzo.

Ekzistas risortopesiloj de diversaj grandecoj. La mezurkampo de la mezurilo dependas de la risortokonstanto de la enhavita risorto. La perecizeco de modernaj bonkvalitaj pesiloj estas sufiĉe alta kaj egalas al +- 0,3 %

La unua risortopesilo en Britio estis produktita ĉirkaŭ en la jaro 1770 fare de Richard Salter de Bilston. Li kaj liaj nevoj John & George fondis la firmaon de George Salter & Co., daŭre famaj produktantoj de pesiloj, kiu en 1838 patentis la risortopesilon.

Kategorio:Mezuriloj
11341 Babbage

'*11341 *Babbage''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la brita matematikisto Charles Babbage (1791–1871). Por aŭtomatigi malsimplajn aritmetikajn kalkuloj, li planis la , sistemo regita per trukartoj, entenanta "muelilon" por ekzekucii instrukciojn kaj memoron por stoki partajn rezultojn : la koncepta antaŭanto de la modernaj komputiloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
(11342) 1996 XJ19

**(11342) 1996 XJ19** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
11339 Orlík

'*11339 *Orlík''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥaj astronomoj Miloš Tichý kaj Zdeněk Moravec elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la gotika kastelo Orlík, konstruita sur duoninsulo en la rivero Vultavo en la 13-a jarcento kaj rekonstruita en novgotika stilo dum la 19-a jarcento fare de la familio Schwarzenberg. Dum la dua duono de la 20-a jarcento, tiu kastelo estis ĉirkaŭita de akvobaraĵo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
*
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Zdeněk Moravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Ĉiripaoj

**Ĉiripaoj** en Esperanto aŭ **chiripás** [ĉiriPA]s, **avá-guaraníes**, **avakatuetés**, *avá katú etés**, **avá chiripás**, **tsiripá** [ĉiriPA] aŭ **apytaré** memnomitaj **ñandevá*' (*la ni*) en Brazilo, estas indiĝena popolo el la grupo de la gvaranioj kiu loĝas ĉefe en Paragvajo en la zono limigita de la rivero Paranao kaj de la riveroj Acaray kaj Jejuí, dum en Brazilo ili kunvivas kun aliaj grupoj gvaraniaj en domaroj de la ŝtatoj Suda Mato-Groso (kie ili estas nomataj simple *gvaranioj*), Paranao kaj Sanpaŭlio. La termino *ñandevá* estas uzata en Paragvajo por aludi al la tapieteoj. En Argentino ili troviĝas nur en malgrandaj grupoj kiuj loĝas inter la mbjaoj en la provinco Misiones. Ili estas tre senkulturigitaj sed pluhavas siajn dialektojn kaj tradiciojn religiajn.

En Paragvajo ĉirkaŭ 2002, estis ĉirkaŭ 6.918 personoj de tiu etno (1.900 parolantoj de la lingvo). Loĝantoj en Brazilo (ĉirkaŭ 4.900) kaj en Argentino estas inkluditaj ĝenerale en la nombroj de la *paí tavyterá* (aŭ *kaiwá*), mbjaoj kaj aliaj gvaraniaj popoloj.

## Notoj
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Brazilo
Kategorio:Indianaj etnoj en Paragvajo
Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Milonga

La **milonga** (aŭ milongo) estas Muzika ĝenro folklora el la areo de la Rivero Plata, tipa de Argentino kaj Urugvajo, kaj malpli ankaŭ de Suda Rio-Grando en Brazilo. La ĝenro devenas el la gaŭĉa kulturo. Ĝi prezentiĝas en du manieroj, la kampa milongo, pampa aŭ suda (apartenanta al tiu nomita suda muziko), kiu estas la formo origina de la *milonga*; kaj la urba milongo, malfrua formo kreita en 1931 de Sebastián Piana pre sia verko nome "Milonga sentimental". La milongo havas elementojn devenajn el la afrikaj sklavoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Manco, Silvio. "Payadores", *Trabajos*, Congreso Quien es Gardel.

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Kulturo de Argentino
Christoph Amberger

**Christoph AMBERGER** (n. pli-malpli en 1490 en Nurenbergo, m. inter la 1-a de novembro 1561 ĝis la 19-a de oktobro 1562 en Aŭgsburgo) estis germana portreta pentristo kaj disĉiplo de Hans Holbein (1460-1524), la Maljuna, Hans Burgkmair (1473-1531) kaj de Leonhard Beck (1480-1542), kies filino, Barbara, li edziĝis en 1530. Li famiĝis ĉar li pentris la vivon de Josefo en 12 bildoj. Li faris portretojn de gravaj personoj en lia epoko, same kiel Karlo la 5-a, Sebastian Münster (1488-1552), Ludoviko la Bavaro kaj de la humanisto Konrad Peutinger.

## Biografio 
Tri urboj disputas lian naskiĝon: Nurenbergo, Amberg kaj Ulm kaj lia naskiĝjaro varias inter 1490 kaj 1510. Oni sugestas ke li mortis en Aŭgsburgo ĉar li tie vivis kaj plenumis sian artistan vivon. Inter la jaroj 1525 kaj 1527,  li laboris en la nordo de Italio kaj Venecio. Certaj stilaj similaĵoj indikas fortan influon parte de Hans Holbein, la Juna (1497-1543).

Unu el liaj plej gravaj verkoj estas la retablo de la plej granda altaro de la katedralo de Aŭgsburgo.

## Bibliografio 
* Allgemeine Deutsche Biographie
* Deutsche Biographie
* Zeno.org
* Personensuche

## Artgalerio 

File:Karl V. (HRR) Christoph Amberger 001.jpg|Karolo la 5-a
File:Christoph Amberger 002.jpg|Christoph Fugger(1520-1579)
File:Portrait of the Cosmographer Sebastien Munster WGA.jpg|Sebastian Münster (1488-1552)
File:Amberger Konrad Peutinger.jpg|Konrad Peutinger(1465-1547)
File:WP Georg von Frundsberg.jpg|Georg von Frundsberg (1473-1528)

## Vidu ankaŭ 
* Commons
* Konrad Peutinger
* Sebastian Münster

Kategorio:Germanaj pentristoj