open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Curteni

**Curteni** [kurtenj], hungare: **Udvarfalva** estas vilaĝo en Rumanio norde de Târgu Mureș. Administre Curteni apartenas al Sântana de Mureş.

## Loĝantaro 
En 1910 Udvarfalva havis 645 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 881 (rumanoj, 98% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, al departemento Torda-Aranyos.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

== Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando ==

## Renomaj personoj 
* Gyula Domahidi (*19-a de februaro 1930): ĵurnalisto, redaktoro, pentristo.
* Ferenc Székely (*26-a de julio 1932): dramaturgiisto, direktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Chinari

**Chinari** [kinarj] ( va:rhedj) estas komunumo en Rumanio norde de Târgu Mureș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 576 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj) kaj en 1992 567 (rumanoj, 43% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda *).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Bărdești

**Bărdești** [bərdeŝtj] (hungare: **Marosbárdos** [maroŝbardoŝ]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Sântana de Mureș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 415 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 311 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1567. En mezepoko ĝi estis sikula vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Artmetio

**Artmetio** estas mana produktado de ornam- aŭ uzaĵoj. Necesas ne nur metia kapableco, sed ankaŭ arta kreivo.

La nomo troveblas ekde la ekindustrialigo en la 19-a jarcento. Artmetiistoj ekzistas en ĉiuj metiaj branĉoj kaj prilaboras iujn ajn materialojn.

Artmetiado povas esti profesia okupo, sed ankaŭ ŝatokupo.

## Eksteraj ligiloj 
* Germana artmetiista ttt-ejo

## Vidu ankaŭ 
* Metiartoj

Kategorio:Arto
Kategorio:Ŝatokupoj
Menopaŭzo

La **menopaŭzo** estas la fino de la menstruo ĉe la virino, kaj tiel indikas la finon de la reprodukta periodo. Kaŭzas la menopaŭzon la iom post iom malpligrandiĝanta funkcio de la ovujoj. La menopaŭzo povas alveni nature aŭ antaŭtempe aŭ esti enkondukita.

Kutime oni diagnozas ĝin nur poste, kiam menstruo ne okazis dum unu jaro. Menopaŭzon oni nomas ankaŭ la daŭron de la hormona ŝanĝo, de kelkaj jaroj antaŭ ĝis kelkaj jaroj post tiu momento.

Natura menopaŭzo okazas kutime inter la 45-a kaj la 55-a vivojaro, averaĝe inter la 50-a ĝis 51-a jaro. Frua menopaŭzo okazas pro malfunkciado de la ovujoj antaŭ la 40-a vivojaro.

## Eksteraj ligiloj 
* La menopaŭzo  en la germana - Gesundheitsinformation.de

Kategorio:Sano
Kategorio:Menstruo
Konsilia prezidanto (Francio)

En Francio, dum la Tria kaj Kvara Respublikoj, la registarestron oni nomis *président du Conseil* (konsilia prezidanto).

Tiuj reĝimoj estis parlamentaj: la povoj estis en la manoj de la duĉambra parlamento, kaj la konsilia prezidanto tenis la esencon de tiu povo. Tamen majoritatoj estis ege malfacilaj kaj malstabilaj, kaj registaroj estis oftege renversitaj -- iuj daŭris eĉ nur semajnojn.

## Listo de la konsiliaj prezidantoj (1870-1958) 
*(kun mencio de la respublikaj prezidantoj, sub kiuj ili oficis)*

## Vidu ankaŭ 
* Ĉefministro (Francio)
* Prezidento de la Respubliko (Francio)

## Eksteraj ligiloj 
* Kronologio de la prezidentoj de la Respubliko kaj de la registarestroj de 1870 à 1996 
* Estroj de la registaro depost la 3-a Respubliko  
*Ambaŭ sur la retejo de la franca ĉefministro, franclingve.*

Kategorio:Francaj politikistoj
Ago-Semajno

La **Ago-Semajno** (AS) estis ĝis 2009 internacia junulara novjara Esperanto-renkontiĝo organizata de Pola Esperanto Junularo kaj klubo Varsovia Vento. Dum la jarŝanĝo 2009/2010 la Junulara E-Semajno anstataŭigis la AS-n kiel ties kuniĝon kun la Internacia Seminario.

Ĝis la jarŝanĝo 2005/2006, Ago-Semajno okazadis en la montara urbeto Zakopane, kie jam okazis junularaj jarfinaj kunvenoj en la 1990-aj jaroj. Ekde jarŝanĝo 2006/2007 ĝi ĉiam okazadis en alia loko. La Ago-Semajno 2006/2007 okazis en Nowy Sącz kaj spertis altan plinombriĝon de la partoprenantaro, kiu atingis pli ol 180 (antaŭe estis kutime ĉiam inter 50 kaj 80 partoprenantoj). En 2007/2008 Ago-Semajno okazis en Malbork / Malborko kun 228 aliĝintoj (tio estis la plej alta nombro, dum AS ekzistis).
−
La lasta, 7-a Ago-Semajno, okazis dum la jarŝanĝo 2008/2009 – unuafoje ekster Pollando, nome en Liptovský Mikuláš (Slovakio) (kun 200 aliĝintoj) kunlabore kun Slovaka Esperanto-Junularo kaj Liptova Esperanto-Klubo. Malgraŭ la antaŭaranĝa anonco, ke per tio la Ago-Semajno "komencis mirindan vojaĝon ĉirkaŭ landoj de la Meza Eŭropo", oni dum ĝi oni anoncis la ekeston de la Junulara E-Semajno, pro kiu tiu Ago-Semajno fariĝis la lasta.

## Oficialaj filmoj 
* AS 2007: Reklamilo , Raporto en partoj 1 , 2 
* AS 2006: Raporto en partoj 1 , 2 , 3 , 4

## Fontindikoj 
## Eksteraj ligiloj 
eta|dekstra|300px|Emblemo de Ago-Semajno 2006
* Oficiala retpaĝaro  (nuntempe pri Ago-Semajno 2008)
* Ago-Semajno 2007
* Ago-Semajno 2006 
* Ago-Semajno 2005 
* Ago-Semajno 2004 
* Raporto pri Ago-Semajno 2002 

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2000-2009
Kategorio:Aranĝoj de PEJ
Shannon Hamm

**Shannon HAMM** estas mortmetal-gitaristo. Li ludis kun Death de 1996 ĝis la rompiĝo de la grupo en la jaro 1999. Poste li aliĝis al dua bando, Control Denied, de Chuck Schuldiner, kiu ĉesis ludi pro la morto de Shuldiner en 2001.

Kategorio:Gitaristoj
Natasha St-Pier

**Natasha ST-PIER** [nataŝa sanpjer] (naskiĝis  en Bathurst, Nov-Brunsviko, Kanado, do nun -aĝa), estas kanada kantistino.

## Biografio 
**Natasha ST-PIER** (ankaŭ skribata SAINT-PIER), realnome *Natasha SAINT-PIERRE*, komencis 14-jaraĝa sian internacian karieron, ludante rolon de Fleur-de-Lys en muzikalo Notre Dame de Paris. Ŝi tiam estis subskribinta kontrakton kun artist-peranto *Guy Cloutier*.

Ŝia elekto por reprezenti Francion en Eŭrovido-Kantokonkurso 2001 kaj ĉefe ŝia sukceso (4-a el 23) antaŭen-puŝis ŝin al la unuaj rangoj de franclingvaj muzik-ĉartoj, kie ŝi daŭre restas hodiaŭ.

Ŝia kunlaboro kun Pascal Obispo krome favoras ŝian karieron en Eŭropo.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 2000: *A chacun son histoire*
* 2001: ''Je n'ai que mon âme*
* 2002: *De l'amour le mieux*
* 2003: *L'instant d'après*
* 2006: *Longueur d'ondes*
* 2008: *Natasha St Pier*
* 2009: *Tu trouveras... 10 ans de succès (Best of)*
* 2012: *Bonne nouvelle*
* 2013: *Thérèse, Vivre d'Amour*

### Unuopaĵoj 
* 2001: *Je n'ai que mon âme*
* 2002: *Tu trouveras*
* 2002: *Nos rendez-vous*
* 2002: *Alors on se raccroche*
* 2003: *Tant que c'est toi...*
* 2004: *Mourir demain* (duope kun Pascal Obispo)
* 2006: *Un ange frappe à ma porte*
* 2006: *Ce silence*
* 2006: *Tant que j'existerai*
* 2006: *J'oublie*
* 2007: *Longueur d'ondes*
* 2007: *De nous*
* 2008: *Embrasse-moi*
* 2008: *1,2,3*
* 2009: *L'instant T*
* 2012: *Bonne Nouvelle*
* 2012: *Juste comme ça* (duopo kun Mickaël Miro)
* 2013: *Vivre d'Amour'' (duopo kun Anggun)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.natasha-stpier.com , ŝia blogo.

Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Akadianoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2001
Kategorio:Naskiĝintoj en Kanado
Geoterma energio

[eta|dekstre|200px|Hidroterma elektroproduktado: la vaporo ĉerpita rekte el la subtera rezervejo (flava zono sur la bildo) per la sondo pelas [turbinon kaj generatoron, kondensiĝas en malvarmiga(j) turo(j) kaj revenas subteren kiel likva akvo, kie ĝi denove vaporiĝas.]]
La **geoterma energio** estas energio ĉerpita el la tera interno. La geotermaj energifontoj troviĝas ofte proksime de aktivaj vulkanoj.

Por ĉerpo de la geoterma energio estas plej facile uzeblaj la termofontoj, gejseroj, bolantaj marĉo-lagetoj, fumaroloj aŭ gaskrateroj.

La geoterman energion uzis unuafoje la antikvaj romianoj por hejtado de domoj kaj banejoj. Oni uzas tiun ĉi metodon ankaŭ hodiaŭ en Islando, Turkio, Japanio, sed plej ofte oni produktas per la geoterma energio elektran kurenton. La unua tia elektra centralo ekfunkciis en la itala Larderello, en 1904.

La plej bone uzeblaj fontoj estas la 80– varma akvo en la subteraj rezervejoj. Oni povas plej facile produkti la elektran energion el varma akvo pli varma ol . Oni rapide vaporigas la varmegan akvon kaj/aŭ movas turbinon per la vaporo.

Alia metodo estas la uzo de la energio de la subteraj pli varmaj grundoj. Tiam oni alkondukas likvaĵon kaj poste forkondukas la varmiĝintan likvaĵon kaj gajnas el ĝi la energion. (legu varmopumpilo)

## Vidu ankaŭ 
* Geoterma centralo
* Marovarma centralo
* Renoviĝanta energio

## Eksteraj ligiloj 
* La unua geoterma centralo


Kategorio:Renovigeblaj resursoj
Versailles

**Versajlo** ( ) estas franca komunumo, prefektejo de la departemento Yvelines, en la regiono Francilio. Fine de  en la komunumo vivis , en 2009 estis .

Versailles estas mondfama urbo, konata precipe pro sia kastelo, konstruigita de Ludoviko la 14-a.

eta|maldekstra|
eta|maldekstra|

## Geografio 
### Situo 
Versailles troviĝas proksimume  sudokcidente de la centro de Parizo. La najbaraj komunumoj estas:
* Le Chesnay norde,
* Vaucresson, Marnes-la-Coquette kaj Ville-d'Avray nordoriente,
* Viroflay oriente,
* Vélizy-Villacoublay kaj Jouy-en-Josas sudoriente,
* Buc sude,
* Guyancourt sudokcidente,
* Saint-Cyr-l'École okcidente,
* Bailly kaj Rocquencourt nordokcidente.

### Kvartaloj 
Versajlo konsistas el diversaj kvartaloj:
* Notre-Dame
* Saint-Louis
* Montreuil
* Porchefontaine
* Clagny-Glatigny
* Chantiers
* Jussieu-Petit bois-Picardie
* Satory

## Kulturo 
eta|320ra|

### Monumentoj 
* Kastelo de Versajlo; la Malgranda Trianon estas apuda.
* Katedralo Sankta Ludoviko (Versajlo)
* Preĝejo Nia Sinjorino (Versajlo)
* Stacidomo ''*
* Palmoludejo

### Muzeoj 
* Muzeo *Lambinet*
* Muzeo de la kaleŝoj
* Muzeo de la parlamento
* La *Osmothèque*

## Transporto 
### Stacidomoj 
*   
*   
*   
*   
*      
*  (fermita al vojaĝantoj)
*  (fermita)

### Projektoj 
*   
*   
*   
*   

## Famuloj 
* Charles Antoine Houdar de La Motte, kolonelo infanteria
* Edmond Frémy
* József Orosz, hungara redaktoro

## Ĝemela urbo 
* Puŝkin, apud Sankt-Peterburgo, Rusio

## Edukado 
* Lycée Hoche
* Lycée privé Sainte-Geneviève
* Universitato de Versailles kaj Observatorio de Versailles

## Versajlo en Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome *Poemo de Utnoa* okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo *anoŭdo*. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Poste aperas la japana pentristo Hokusajo kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el Azio. Kaj poste venas la vico de Fidiaso, kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra Eŭropo kaj la venonta ĉiĉerono estas Maria Sklodovska, kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta Eŭropo. Jen kiel ŝi prezentas Parizon kun kvar grandaj vidindaĵoj el kiuj nur aludoj al Luvro kaj al Versajlo, dum pli atentaj priskriboj al la Ejfelturo kaj al la Triumfa Arko:

## Esperantaj eventoj en Versajlo 
Versajlo estis la loko de la 5-a Internacia Junulara Kongreso en 1949.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yvelines
* Traktato de Versajlo
* Palaco de Branicki en Bjalistoko, malfrubaroka konstruaĵo kiu ankaŭ kromnomata *Podlaĥia Versajlo*, *Versajlo de la Nordo* aŭ *Pola Versajlo''.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
Germana Eklezia Foiro

La **Germana Eklezia Foiro** ("Deutscher Kirchentag", oficiale "Deutscher Evangelischer Kirchentag", t.e. Germana Evangelia Eklezia Foiro) estas kunveno de (ĉefe protestantaj) kristanoj, kiu okazas ĉiun duan jaron en iu germana urbo.

En la pasintaj jardekoj ĝi fariĝis amasa aranĝo kun ĉ. 100 000 partoprenantoj, el kiuj pli ol la duono estas junuloj. Dum ĉ. 5 tagoj okazas abundo da prelegoj, diskutoj, preĝadoj kaj Diservoj. Kutime 800 ĝis 1 000 kristanaj, politikaj aŭ socialaj iniciatoj prezentas sin per informstando. Inter la prelegantoj estas kutime ankaŭ la plej altrangaj germanaj politikistoj.

La Germana Eklezia Foiro nomas sin "libera movado de homoj, kiujn kunigas la kristana kredo kaj la engaĝiĝo por la estonto de la eklezio kaj la mondo".

La unua Germana Eklezia Foiro okazis en 1949 en Hanovro. La aranĝo okazis unue ĉiujare kaj poste - ekde la mezo de la 50-aj jaroj - ĉiun duan jaron, kutime alterne kun ĝia katolika ekvivalento, la Germana Katolika Foiro, aŭ la Ekumena Foiro kiel komuna aranĝo de katolikoj kaj protestantoj.

## Esperanto kaj la Eklezia Foiro 
Ekde 1992 esperantistoj ĉiam kontribuas al la oficiala programo de la Germanaj Ekleziaj, Katolikaj kaj Ekumenaj Foiroj per informstando, ofte ankaŭ per Diservo. La informstandon - kiun organizas la la germana sekcio de Kristana Esperantista Ligo Internacia (KELI) kunlabore kun Germana Esperanto-Junularo (GEJ) aŭ Germana Esperanto-Asocio (GEA) - vizitas kutime kelkdekmil homoj. Unua informstando en la Germana Eklezia Foiro estis organizita per la tiutempa Germana Esperanto-Centro de GEJ en Bonn kadre de la amaskunveno de 1993 en Munkeno.

En la 33-a Evangelia Eklezia Foiro en Dresdeno en 2011 okazis tri apartaj informstandoj de KELI, GEJ kaj la esperantista partio UNU MONDO, same ankaŭ en la 34-a Evangelia Eklezia Foiro en Hamburgo en 2013.

## Pasintaj kaj estontaj Ekleziaj Foiroj 
* 31-a Germana Eklezia Foiro: 6-a – 10-a de junio 2007 en Kolonjo
* 32-a Germana Eklezia Foiro: 20-a – 24-a de majo 2009 en Bremen
* 2-a Ekumena Foiro: 12-a – 16-a de majo 2010 en Munkeno
* 33-a Germana Eklezia Foiro: 1-a – 5-a de junio 2011 en Dresden
* 34-a Germana Eklezia Foiro: 1-a – 5-a de majo 2013 en Hamburgo
* 35-a Germana Eklezia Foiro: 2015 en Stuttgart
* 36-a Germana Eklezia Foiro: 2017 en Berlin
* 37-a Germana Eklezia Foiro: 2019 en Dortmund
* 3-a Ekumena Foiro: 2021 en Frankfurt *(okazis ĉefe virtuale)*
* 38-a Germana Eklezia Foiro: 2023 en Nürnberg
* 39-a Germana Eklezia Foiro: 2025 en Hanovro
* 40-a Germana Eklezia Foiro: 2027 en Düsseldorf

### Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la Germana Eklezia Foiro

Kategorio:Eklezio
Kategorio:Germanio
Răstoliţa

**Răstolița** [rəstolica] (hungare: **Ratosnya** [ratoŝnja]) estas komunumo en Rumanio, en la distrikto Mureș, nordoriente de Reghin. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Andreneasa, Borzia, Gălăoaia kaj Iod.

## Situo 
Răstolița situas sur la dekstra bordo de rivero Mureș. Ĝi havas fervojan stacio ĉe la linio inter Gheorgheni kaj Târgu Mureș; la stacio situas aliflanke de la rivero en la vilaĝo Iod, sed nomiĝas Răstolița. Tra Răstolița pasas ankaŭ la nacia vojo DN15, kiu samtempe estas la eŭropa vojo E578.

## Loĝantaro 
En 1910 Ratosnya havis 907 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 2 325 (rumanoj, 19&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1850. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Endre Antalffy (1877–1953), lingvisto, literaturhistoriisto, tradukisto.
* Károly Balla (1913–1959), ĵurnalisto, verkisto.
* Zoltán Dézsi (n. 1943) pedagogo, politikisto, poeto.
* József Kántor (n. 1949): grafikisto, tekstilisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Rastolita jud Mures.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Hodod

**Hodod** (hungare: **Hadad**, germane: **Kriegsdorf**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Giurtelecu Hododului, Nadișu Hododului, Lelei.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 249 loĝantojn (hungaroj, germanoj, rumanoj), en 1992 1 026 (rumanoj, 84&nbsp;% da hungaroj).

En la censo de 2002 la 912 loĝantoj de la vilaĝo Hodod deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1334. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szilágy*).

## Renomaj personoj 
* Mariska Ady (26-a de februaro 1889 – Budapeŝto, 4-a de februaro 1977): poetino, verkistino, kuzino de Endre Ady.
* István Bántó (1929): redaktoro.
* Ferenc Cseterki (1953): operkantisto.
* Kati Méhes (n. 3-a de aŭgusto 1950): aktorino.
* Gizella Somlyói Eller (n. en 1903 – m. en 1944) verkistino, ĵurnalistino

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Dosiero: Hodod jud Satu Mare.svg|Situo en la distrikto
Dosiero: Biserica_de_lemn_din_Lelei.jpg|Preĝejo en Lelei

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Beica de Jos

**Beica de Jos** [bejka de ĵos] (hungare: **Alsóbölkény** [alŝobeolke:n]j, germane: **Ungarisch-Belken** aŭ **Ungarisch Birk**) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Reghin. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Beica de Sus, Căcuciu, Nadășa, Sânmihai de Pădure kaj Șerbeni.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 047 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 967 (rumanoj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1453. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
*Lajos Szabó (21-a de septembro 1912 – Târgu Mureș, 13-a de aŭgusto 1983): aktorpedagogo, altlerneja rektoro, dramverkisto.
*Zsigmond Ádám (15-a de junio 1913 – ): lingvisto, verkisto, tradukisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Beica de Jos jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Biserica_de_lemn_Beica_de_Jos02.jpg|Ligna preĝejo en Beica

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Ekumena Foiro

La **Ekumena Foiro** ("Ökumenischer Kirchentag") estas kunveno de germanaj kristanoj, precipe de protestantoj kaj katolikoj. Ĝin organizas la protestanta asocio *Germana Evangelia Eklezia Foiro* kaj la *Centra Komitato de la Germanaj Katolikoj*.

* La 1-a Germana Ekumena Foiro okazis en 2003 en Berlino kun ĉ. 200 000 partoprenantoj.
* La 2-a Germana Ekumena Foiro okazis de la 12-a ĝis 16-a de majo 2010 en Munkeno kun ĉ. 125 000 partoprenantoj.
* La 3-a Germana Ekumena Foiro okazis de la 13-a ĝis la 16-a de majo 2021 en Frankfurt (tamen ĉefe virtuale).

## Vidu ankaŭ 
* Germana Eklezia Foiro
* Germana Katolika Foiro
* Ekumenismo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala hejmpaĝo de la Ekumena Foiro

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Protestantismo
Kategorio:Germanio
SIN

**SIN** havas plurajn signifojn:
***sin** estas simbolo de trigonometria funkcio sinuso je matematiko.
***Sin** estas pronomo "si" kun akuzativo.
***sin** estas kodo de sinhala lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*'''Kawamura Sin'itirô**
***sin** estas litero de la araba alfabeto.
***sin''' estas litero de la hebrea alfabeto.
František Xaver Šalda

**František Xaver Šalda** (naskiĝis la 22-an de decembro 1867 en Liberec - mortis la 4-an de aprilo 1937 en Praha) estis la plej granda ĉeĥa literatura kritikisto, kvankam liaj propraj beletraĵoj ne estis tre sukcesaj.

Filo de poŝtisto, studis juron ĉe Universitato de Karolo en Prago, sed la studadon li ne finis kaj fariĝis libera literatura kritikisto. En 1907 li doktoriĝis pri filozofio kaj ekde 1918 li prelegis kiel profesoro de latinidaj literaturoj ĉe la Karola Universitato. En 1899 li grave malsaniĝis kaj suferis ĝis sia morto.

En la jaroj 1894-1908 li kunlaboris kun la redaktoroj de la granda enciklopedia vortaro de Jan Otta, por kiu li verkis artikolojn pri literaturistoj kaj pentristoj francaj, anglaj, germanaj kaj ĉeĥaj. Dum kvindeko da jaroj li kontribuis al multaj gazetoj per kritikoj, eseoj, rakontoj, kelkajn gazetojn li kunredaktis, nome *Kmen* (Trunko), *Kritika* (Kritiko) kaj *Tvorba* (Kreado).

Inter la jaroj 1928-1937 li eldonis propran kritikan gazeton *Zápisník* (Notkajero), kiun li mem plenigis per siaj artikoloj. Li redaktis ankaŭ libroseriojn *Národní knihovna* (Nacia biblioteko), *Melantrichova knižnice* (Libroserio Melantrich) kaj *Almanach Kmene* (Almanako de Kmen).

Šalda komprenis kritikon kiel memstaran beletran ĝenron (dum por Václav Černý ĝi estis scienco), kiu samtempe respondecas pri la kultura nivelo de la nacio.

Li verkis ankaŭ rakontojn kaj dramojn.

## Dramoj 
* **Zástupové** (Homamasoj, 1921)
* **Dítě** (Infano, 1923)
* **Tažení proti smrti** (Ekspedicio kontraŭ morto, 1926)

## Rakontoj 
* **Život ironický a jiné povídky** (Vivo ironia kaj aliaj rakontoj, 1912)
* **Loutky i dělníci boží** (Pupoj kaj laboristoj diaj, 1917, romano)
* **Dřevoryty staré i nové** (Lignogravuroj malnovaj kaj novaj, 1935)

## Poemoj 
* **Strom bolesti** (Arbo de doloro, 1920)

## Kritikoj 
* **Boje o zítřek** (Bataloj pri la morgaŭo, 1905)
* **Moderní literatura česká** (Moderna literaturo ĉeĥa, 1909)
* **Duše a dílo** (Animo kaj verko, 1913)
* **Umění a náboženství** (Arto kaj religio, 1914)
* **Génius Shakesperův a jeho tvorba** (Genio de Ŝekspiro kaj lia verkado, 1916)
* **In memoriam R. Svobodové** (Rememore pri Růžena Svobodová, 1920)
* **Básnická osobnost Dantova** (Poeta persono de Danto, 1921)
* **Antonín Sova** (Antonín Sova, 1924)
* **Těm, kdož neumějí čísti** (Al tiuj, kiuj ne scias legi, 1926)
* **O tzv. nesmrtelnosti díla básnického** (Pri la t.n. senmorteco de verko poezia, 1928)
* **O nejmladší poezii české** (Pri la plej juna poezio ĉeĥa, 1928)
* **J. A. Rimbaud, božský rošťák** (J. A. Rimbaud, dia friponeto, 1930)
* **Mácha snivec i buřič** (Mácha revulo kaj ribelanto, 1936)

Kaj multaj aliaj, kiuj aperis en pluraj librokolektoj.

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj literaturkritikistoj
Saint-Germain-en-Laye

**Saint-Germain-en-Laye** [sɛ̃ ʒɛʁmɛ̃ ɑ̃ lɛ] estas franca komunumo kaj unu el la okcidentaj ĉirkaŭurboj de Parizo, 19 kilometrojn okcidente de la ĉefurbo. Saint-Germain-en-Laye estas ankaŭ subprefektejo de la departemento Yvelines.

Fourqueux estis kunfandita kun Saint-Germain-en-Laye la  por formi novan komunumon.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Historio 
Saint-Germain-en-Laye estis fondita en 1020, kiam la reĝo Roberto la Pia (996-1031) starigis monaĥinejon tie, kie la eklezio nun troviĝas. Antaŭ la Franca revolucio de 1789, tiu urbo estis oficiala domejo de multaj francaj reĝoj.

La kastelo de Saint-Germain-en-Laye estis konstruita en 1348 de Karlo la 5-a, super la ruinoj de pli malnova kastelo datiĝinta de Ludoviko la 9-a. La kastelo estis renovita kaj plivastigita de Francisko la 1-a dum la 16-a jarcento. (Traktato de Saint-Germain-en-Laye)

La glora reĝo Ludoviko la 14-a naskiĝis en Saint-Germain-en-Laye (tial la blazono de la urbo enhavas infanliton) kaj loĝis ĉi tie ekde 1661 ĝis 1681, kiam li pruntedonis la kastelon al la ekzilita angla reĝo Jakobo la 2-a.

Pli poste, Napoleono la 3-a establis la *Muzeon de la Naciaj Antikvaĵoj* (*Musée des Antiquités Nationales*) en tiu ĉi kastelo.

## Servoj 
* Lycée International de Saint-Germain-en-Laye, nome lernejo por plurlingvaj lernantoj.

## Naskiĝintoj en Saint-Germain-en-Laye 
* Henriko la 2-a (1519-1559), reĝo de Francio
* Karlo la 9-a (1550-1574), reĝo de Francio
*Margareto de Valezio, dukino de Valezio
* Ludoviko la 14-a (1638-1715), reĝo de Francio
* Filipo de Francio (1640-1701), el dinastio Burbonoj
* Louis-Auguste de Bourbon (1670-1736), el dinastio Burbonoj
* François Noël (1756-1841), politikisto
* Claude Debussy (1862-1918), komponisto
* Bernard Lagrange (1955-), mediprotektulo
* Albert Dupontel (1964-), aktoro, reĝisoro
* Amélie Mauresmo (1979-), tenisistino
* Marion Maréchal (1989-), politikistino

## Bildgalerio 

Église Saint-Germain 120401.jpg|Preĝejo
Bunker-St-germain-en-laye-009.jpg|Bunkro el 1942
Château d'Hennemont.JPG|Lycée International de Saint-Germain-en-Laye
Alfred Sisley - The Terrace at Saint-Germain, Spring - Google Art Project.jpg|Alfred Sisley: *Teraso de Saint-Germain en printempo*, 1875. Walters Art Museum
Ancien hôpital Maintenon 05961.jpg|«Prieuré» muzeo dediĉita al Maurice Denis kaj 

## Vidu ankaŭ 
* Saint-Germain (apartigilo)
* Arbaro de Saint-Germain-en-Laye
* Achères - Grand-Cormier (stacidomo)
* Saint-Germain-en-Laye (stacidomo)
* Saint-Germain-en-Laye-Bel-Air - Fourqueux (stacidomo)
* Saint-Germain-en-Laye-Grande-Ceinture (stacidomo)
* Achères - Chêne feuillu (Tramtrajno en Francilio)
* Camp des Loges (Tramtrajno en Francilio)
* Fourqueux - Bel-Air (Tramtrajno en Francilio)
* Lisière Pereire (Tramtrajno en Francilio)
* Saint-Germain-en-Laye (Tramtrajno en Francilio)
* Traktato de Saint-Germain (1679)
* Traktato de Saint-Germain-en-Laye (1919)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Saint-Germain-en-Laye


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Yvelines
Albert Marmenout

**Albert Marmenout** (naskiĝis la  en Blankenberge kaj mortis la  en Knokke-Heist) estis instruisto pri la nederlanda lingvo en mezlernejo en Blankenberge inter 1943 kaj 1976 kaj loka Esperanto-aktivulo. Li estis dum 40 jaroj delegito de UEA por Blankenberge, poste por Knokke-Heist. Li estis vicprezidanto de la Esperanto-grupo *La Verda Stelo* en Blankenberge ĝis 1986 kaj ties prezidanto ĝis 1996.

Albert Marmenout estis en 1960 la fondinto kune kun Norman Smith de la Markolaj Kongresoj. La jaron poste la unua Markola Kongreso estis organizita en Dover. Li krome organizis en Ostendo la duoblan kongreson *4-a Markola Kongreso/47-a Kongreso de Belga Esperanto-Federacio* je Pentekosto 1965, kiel prezidanto de LKK kaj kiel programprizorganto.

Marmenout, Albert
Jules Mazarin

**Jules MAZARIN**, aŭ itallingve **Giulio Raimondo MAZZARINO** (naskiĝis la 14-an de julio 1602 - mortis la 9-an de marto 1661) estis italdevena politikisto, kardinalo kaj diplomato kiu fariĝis ĉefministro de Francio ekde 1642 ĝis sia morto. Li estis la posteulo de sia granda mentoro, la kardinalo Richelieu.

Giulio Mazzarino naskiĝis en Pescina (nuntempa en la itala regiono Abruzo), tiam parto de la reĝlando de Napolo. Kvankam li devenis de modesta familio, li povis studi ĉe la Jezuitoj en Romo, kaj tiel fariĝis jura profesoro. Okaze de diversaj kvereloj inter la Hispanoj kaj la Francoj antaŭ la papo, li plurfoje elmontris sian francfavorajn opiniojn. Tio rekomendis lin al la kardinalo Richelieu : kiam Mazarin fariĝis vic-legato de la papo en Avignon (1632), li ekagis kiel aŭtentika agento de Richelieu, kaj estis finfine eksigita en 1636 de papo Urbano la 8-a pro habsburga demando. Tiam Mazarin tuj iris al Parizon kaj proponis sin al Richelieu. Li estis nacianigita kiel franca civitano en aprilo, kaj poste fariĝis kardinalo pro demando de Richelieu al la papo.

Poste la mortoj de Richelieu (1642) kaj de Ludoviko la 13-a (1643), la juna Ludoviko la 14-a estis nur kvinjara infano. Ĝis sia morto, Mazarin agadis do kiel vera estro de Francio, kvankam la oficiala regentino estis fakte Anna de Aŭstrio, patrino de la estonta reĝo. La modesta personeco de Mazarin kontrastis kun tiu de Richelieu, kaj Anna estimis lin tiel, ke ekzistis multaj murmuroj pri sekreta edziĝo aŭ pri la reala patro de Ludoviko la 14-a. Mazarin mortis en 1661, kaj la nova reĝo proprigis al si la potencon de la mortinto por fariĝi glora reĝo.

Kategorio:Ĉefministroj de Francio
Kategorio:Francaj kardinaloj
Kreso

**Kreso** povas signifi la manĝeblajn foliojn de kelkaj legomoj el la familio *Brassicaceae*:

*akvokreso (nasturcio)
**Barbarea verna*
*ĝardenkreso
**Arabis*
**Barbarea*
Lokoj:

* Kreso, insulo de Kroatio

Kategorio:Spicoj
Ĝardenkreso

eta|Ĝardenkreso kreskas preskaŭ ĉie.
La **ĝardenkreso** *(Lepidium sativum)* estas herbo el la familio de brasikacoj, havanta milde akrajn foliojn uzatajn kiel salaton, spicon kaj garnaĵon.

Nur iom parencas la akvokreso aŭ nasturcio (*Rorippa nasturtium-aquaticum*).

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Nia erao

**Nia erao (n.e.)** estas religie neŭtrala alternativa nomo por la temporeferenco *Anno Domini* (A.D.) aŭ post Kristo (p.K.). 

**Antaŭ nia erao** (**a.n.e.**) estas la alternativo por antaŭ Kristo (a.K.).

Praktike en esperantlingvaj tekstoj pli oftas la vortumo "de **nia erao**" kaj "antaŭ nia erao" kaj kelkfoje "**nova erao**" kaj "antaŭ nova erao" (ne nur por jaroj, sed ankaŭ por jardekoj, jarcentoj, jarmiloj) - tiuj vortumoj celas la samon, kaj ili aperas en la sama mallongigita formo (**n.e.** kaj **a.n.e.**).

La supre menciitaj kristanaj kaj religie neŭtralaj terminoj estas ekvivalentaj. Tial la nombro de iu ajn specifita jaro do restas senŝanĝa, kaj la temporeferencado restas bazita sur la gregoria (aŭ, se necesas, la arĥaika julia) kalendaro de la kristana erao.

Dum la termino "nia erao" estas religie neŭtrala, tamen kristanoj ja povas pensi *Kristana Erao* kaj *antaŭ la Kristana Erao*, kiam ili vidas la mallongigojn **K.E.** kaj **a.K.E**. Tiel ĉiuj estu kontentaj. Tia "du-pensebleco" fakte okazas en la angla lingvo.

Rimarkendas, ke "nia" (aŭ "komuna") erao samkiel la pli historia nomigo *Anno Domini* ne inkluzivas jaron nulan, do la vico de jaroj estas:
... 3 a.n.e., 2 a.n.e., 1 a.n.e., 1 n.e., 2 n.e., 3 n.e. ...
Tio kontrastas al la astronomia jarnombrado, kiu uzas jaron nulan kaj negativajn jarojn, do ĝia responda jarvico estas:
... -2,-1, 0, 1, 2, 3 ... Jaro nulo gravas tiam, kiam oni deziras facile, kaj senerare, matematike kalkuli la daŭron de tempo-intervaloj, kiuj etendiĝas trans la komenco de la jaro 1, kio ne eblas per kutima kalendaro, en kiu, ekzemple, la distanco inter la 1-a de Januaro de la jaro 5 a.n.e. kaj la 1-a de Januaro de la jaro 5 de nia erao pasis naŭ jaroj, sed ne dek, kiel ŝajnus laŭ la naiva aritmetika kalkulo: 5 - (-5) = 10.

La vortoj 西暦紀元 (okcidenta kalendaro) en la japana kaj 公元 (publika erao; oficiala erao) aŭ 西元 (okcidenta erao, ĉefe uzata en Tajvano) en la ĉina lingvo signifas la samon kiel Nia Erao.

## Vidu ankaŭ 
* *Anno Domini*

Kategorio:Simboloj
Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Mezuro
Ĉifalo

eta|J. M. Schleyer, la unua ĉifalo
**Ĉifalo** (volapuke : ***Cifal*** [ĉi**fal**]: *cif* (el la angla *chief* [ĉif']), estro + *al*, moŝto) estas la plej alta estro de volapuka movado. Johann Martin Schleyer estis la unua ĉifalo. En 1889, li eksigis bloke la Internacian Akademion de Volapuko, kaj la Akademio eksigis la ĉifalon Schleyer; tiam la volapuka movado disiĝis. Parto sekvis la ĉifalon, kaj parto sekvis la Akademion. Schleyer, kiu krom ĉifalo ankoraŭ havis la titolon datuvalo (volapuke : *datuval*, la eltrovanta moŝto), vivis ĝis 1912, sed antaŭ sia morto li heredigis la titolon al Albert Sleumer. La devoj kaj rajtoj de ĉifalo estis fiksitaj en 1934 de la tiama ĉifalo Albert Sleumer.

La nazioj persekutis la lastajn volapukistojn dum la Dua mondmilito, sed la volapuka movado daŭris ĉefe inter esperantistoj, kiuj volis konservi Volapukon kiel memoraĵon. (La posteuloj de de Jong ne plu proponis Volapukon kiel internacian komunikilon, sed kiel konservindan kulturaĵon.)

La titolo ĉifalo pludoniĝis en senbreĉa posteularo de Schleyer ĝis la nuna ĉifalo Hermann Philipps‎:

# Johann Martin Schleyer 1879 – 1912
# Albert Sleumer 1912 – 1948
# Jakob Sprenger 1948 – 1950
# Johann Schmidt 1950 – 1977
# Johann Krüger 1977 – 1983
# Brian R. Bishop 1984 ĝis 2014
# Hermann Philipps‎ 2014 ĝis nun

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Cifals Volapükas (en Volapuko kaj la angla)
* Oficialaj aktoj de la estraroj

Kategorio:Volapuko
REA

**REA** havas plurajn signifojn:
* **Rea** estas uzata aparte kiel adjektivo prefikso "re".
* **Rea** ankaŭ estas la mallongigo de la libro Readmono de la juda Torao respektive de la kristana Malnova Testamento.
* **REA** estas mallongigo de radio-elektronika aparato *aŭ* aparataro.
* **REA** estas mallongigo de Ruslanda Esperanto-Asocio
***Rea** estas komunumo de Italio.
***rea** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Rea** estas unu el la titaninoj laŭ la helena mitologio.
***Reao** estas neflugkapabla birdo, kiu kutime troveblas en Sudameriko.
Akvokreso

eta|maldekstra|Akvokreso.

La **akvokreso** aŭ **nasturcio** (*Rorippa nasturtium-aquaticum*) estas herbo el la familio de kruciferacoj, havanta milde akrajn foliojn uzatajn kiel salaton, spicon kaj garnaĵon. Nur iom parencas la ĝardenkreso (*Lepidium sativum*).

La akvokreso estas plurjara, moltiga planto, kreskanta en Eŭropo kaj Mez-Azio. Ĝi vivas apud fluakvoj, kiuj ne frostas eĉ vintre. Ĝi kreskas je 20–30&nbsp;cm, havas etajn blankajn florojn. Ĝi havas radikojn eĉ sur la tigoj, tiel oni povas generi ĝin per tiuj kiel stikaĵon.

En Francio, oni kultivas akvokreson ekde la la 14-a jarcento. Oni uzis ĝin diserigitan kiel ternigaĵon. Tradiciriĉa kultivejo en Germanlando estas *Kresoparko* en Erfurto.

## Eksteraj ligiloj 
* (en)Rorippa nasturtium-aquaticum (ITIS)
* (en)www.watercressfestival.org - The Alresford Watercress Festival
* (en)www.watercress.co.uk
* (en)www.watercress.com
* (en)www.watercressline.co.uk - The Watercress Line/Mid-Hants Railway
* (en)Chalke Valley Watercress
* (en)Alresford's Chamber of Commerce site

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Ramones

**Ramones** estas punka muzikgrupo de Usono. 

## Historio 
## Anaro 
* Joey Ramone (1974 - 1995) - kantisto
* Johnny Ramone (1974 – 1995) - gitaristo
* Dee Dee Ramone (1974 - 1989) - basisto
* CJ Ramone (1989 – 1995) - basisto
* Tommy Ramone (1974 - 1978) - frapinstrumentisto
* Marky Ramone (1978 – 1995) - frapinstrumentisto

## Diskaro 
* 1976 - *Ramones*
* 1977 - *Leave Home*
* 1977 - *Rocket to Russia*
* 1978 - *Road to Ruin*
* 1979 - *End Of The Century*
* 1979 - ''It's Alive*
* 1981 - *Pleasant Dreams*
* 1983 - *Subterranean Jungle*
* 1984 - *Too Tough to Die*
* 1986 - *Animal Boy*
* 1987 - *Halfway to Sanity*
* 1989 - *Brain Drain*
* 1991 - *Loco Live*
* 1992 - *Mondo Bizarro*
* 1992 - *Loco Live*
* 1993 - *Acid Eaters*
* 1995 - *Adios Amigos!*
* 1996 - *Greatest Hits Live*
* 1997 - *We're Outta Here''

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Dua oficiala retejo 


Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1974
Vlaha

**Vlaha** (hungare: **Magyarfenes** madjarfeneŝ) estas vilaĝo en Rumanio sude de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al la komunumo Săvădisla.

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1285. En 1876 oni establis la virĥoron *Magyarfenesi Férfi Dalárda*.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 271 loĝantojn (hungaroj), en 1992 973 (hungaroj). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Péter Balázs (28-a de majo 1919- Cluj-Napoca 17-a de februaro 2003): pentristo, grafika redaktoro.
* Mária Bárdos (*4-a de februaro 1965): radioredaktorino.
* Péter Bárdos verkisto, publicisto.
* Ernő Bartha (n. Kluĵo, 1958): skulptisto
* Zsigmond Bazsó (*15-a de septembro 1938): verkisto, ĵurnalisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Nigra pipro

eta|Nigra pipro|220px
eta|Nigra piprujo|220px
**Nigra pipro** (*Piper nigrum*) estas pipro-specio el la familio de piprujacoj, origine de suda Hindio kaj Srilanko. Ĝi kreskas kiel ligneca liano ĝis 15m alta, kun glataj, globaj beroj unue verdaj, poste ruĝaj, fine nigraj. De tiuj oni faras la kuirejan nigran pipron.

**Nigra pipro** estas la sekigita frukto de la nigra pipero, havanta sian nigran ŝelon. Ĝi havas pikan guston kaj estas uzata kiel spicaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Magnoliedoj
* Varmono

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Piperacoj
Kategorio:Spicoj
Liteni

**Liteni** [litenj] - jen rumane, germane *Leiten*, hungare *Magyarléta* - estas urbeto en la plej norda parto de Rumanio. Ĝi situas en la distrikto Suceava kaj en la historia regiono Bukovino. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ekde la fino de la Dua Mondmilito, la limo al unue Ukraina SSR, ekde 1991 la Respubliko Ukrainio, situas en distanco de 70 kilometroj norde. En tiu direkto, en distanco de 110 kilometroj, nun en Ukrainio, ankaŭ situas la urbo Ĉernivco (rumane Cernăuţi, germane Czernowitz aŭ Tschernowitz, hungare Csernyivci, hebree צ'רנוביץ, Cernobic kaj jide טשערנאוויץ, Tŝernovic), la tradicia ĉefurbo de la regiono Bukovino.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de distrikto Suceava
Kategorio:Urboj de Rumanio
Lita

*Ĝenerale "Lita" estas adjektivo de la substantivo "lito".*

Lita (hungare: **Oláhléta**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Săvădisla.

En 1910 ĝi havis 673 loĝantojn (rumanoj), en 1992 333 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas en 1760. Ĝis 1919 ĝi ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). 

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Tarcea

**Tarcea** [tarĉa] (hungare: **Értarcsa** [e:rtarĉa]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Marghita. Apartenas al ĝi Adoni, Galoșpetreu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 100 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 001 (rumanoj, 63 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1163. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Értarcsa apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Zoltán Hacki (1885 – ?), pentristo
* Ernő Számadó (Budapeŝto, 11-a de decembro 1907 – 30-a de marto 1983), poeto
* Kinga Szűcs, hungara aktoro

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Hășdate (Săvădisla)

**Hășdate** [hǝŝdate] (hungare: **Hasadát**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 1 317 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 653 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1278. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye).

Hășdate situas ĉe samnoma rivero. Administre la vilaĝo apartenas al la komunumo Săvădisla.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Adoni

eta
**Adoni** (hungare: **Éradony** pro. e:radonj) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Marghita. Administre ĝi apartenas al Tarcea.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 961 loĝantojn (hungaroj); en 1992 855 (rumanoj, 92 % da hungaroj). 
## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1238. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
*László Fényes (Éradony, 10-a de aŭgusto 1871 – New York, 30-a de januaro 1944), ĵurnalisto.
* Mária Adonyi Nagy (n. 1951), poetino.
## Fonto
*Magyar Nagylexikon.
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Verda saŭco

eta|Verda saŭco

La **verda saŭco** estas malvarma herba saŭco, kiun oni ofte manĝas kun kuirita viando aŭ fiŝo, malmole boligitaj ovoj kaj kuiritaj terpomoj. Krom herboj ĝi plej ofte entenas ankaŭ oleon kaj ovojn respektive majonezon. Variaĵoj de la saŭco ekzistas en diversaj landoj: en Germanio precipe en Frankfurto ĉe Majno, kie oni aparte fieras pri ĝi, en Italio kiel "Salsa verde", en Francio kiel "Sauce verte".

## Historio 
Variaĵojn de la verda saŭco oni konas en Eŭropo jam ekde 2000 jaroj. La romianoj alportis ĝin el Okcidenta Azio. La germana variaĵo en skriba formo unuafoje menciiĝas en la jaro 1860, en kuirlibro de Wilhelmine Rührig eldonita en Frankfurto ĉe Majno.

### Frankfurta verda saŭco 
eta|Frankfurta verda saŭco
Al la frankfurta verda saŭco (dialekte "Grie Soß", prononcu "gri zos") tradicie apartenas almenaŭ sep herboj: borago, cerefolio, kreso, petroselo, pimpinelo, okzalo kaj ŝenoprazo.
Ofte ankoraŭ aldonatas levistiko, aneto, meliso, bazilio kaj drakunkolo.

Jen recepto (iom netradicia, ĉar kun ajlo):

Bezonatas 5 malmole boligitaj ovoj, kvaron-taso da oliva oleo, 1 te-kulero da drakunkola mustardo, okon-litro da jogurto, okon-litro da laktokremo, la suko de duona citrono, unu bulbero da ajlo, malgrandigata, eta kukumo marinita en vinagro, malgrandigata, po 1 te-kulero da ĉiuj 12 specoj el la supre menciataj herboj, fajne malgrandigataj, unu te-kulero da sukero, iom da salo kaj blanka pipro.
Oni boligu la ovojn dum 10 minutoj, senŝeligu kaj duonigu ilin. La ovoblankon endas malgrandigi. El la citrona suko, jogurto, la ovoflavo, oleo kaj mustardo fariĝu saŭco. La ovoblankon, la malgrandigitajn herbojn kaj cepon, ajlon kaj marinitan kukumon aldonu. Kontrolu la guston, kiam vi aldonas sukeron, salon kaj blankan pipron. Fine aldoniĝas la laktokremo.

### Itala "Salsa verde" 
En la itala kuirarto estas multaj malvarmaj herbosaŭcoj, el kiuj la plej konata estas la "Pesto". La saŭco nomata 'verda', nome *Salsa verde* el norda Italio, kiun oni servas tradicie kun "Bollito misto", tre similas al la Frankfurta variaĵo, eĉ se oni uzas aliajn herbojn, interalie majoranon kaj aldonas kaporojn. Kompareblas la saŭco *Bagnetto verde*, kiu plisolidiĝas per kuirita ovoflavo kaj paneroj, el herboj tamen plej ofte nur entenas petroselon.

### Franca "Sauce verte" 
La franca *Sauce verte* estas tia majonezo, kiu miksatas kun malgrandigataj herboj kiel petroselo, drakunkolo, cerefolio, kreso, pimpinelo kaj ŝenoprazo. Ĝi ofte entenas ankaŭ ajlon.

## Vidu ankaŭ 
* Kokbeko
* Ruĝa saŭco

Kategorio:Saŭcoj
Finișel

**Finișel** [finiŝel] (hungare: **Kisfenes**) estas vilaĝo en Rumanio 20 km sudokcidente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi havis 1 074 loĝantojn (rumanoj), en 1992 849 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas el 1456. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye).

Administre Finișel apartenas al la komunumo Săvădisla, al kiu ĝin ligas la distrikta vojo DJ107J. Tri kilometrojn nordokcidente preterpasas la aŭtovojo A3.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Cireșoaia

**Cireșoaia** [ĉireŝŭaja] (hungare **Magyardécse** [madjarde:ĉe]) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Beclean. Administre ĝi apartenas al Braniștea.

Male al la aliaj partoj de la komunumo (Braniștea kaj Măluț) ĝi situas iom for de la rivero Someșul Mare (ĉ. 4 km); ĝi estas voje atingebla nur tra Braniștea.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 666 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 767 (hungaroj).
En la censo de 2002 el la 1 570 loĝantoj 1 553 deklaris sin etnaj hungaroj, 17 rumanoj.

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1269. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al departemento Szolnok-Doboka.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Ĝemelkomunumo
*  Ruzsa, Hungario

## Renomaj personecoj 
*Tamás Balla (n. 14-a de majo 1951): popolfabel-kolektanto.
*Piroska Horváth, (n. 28-a de februaro 1936): instruistino, pentristino, verkistinohttp://blog.erdely.ma/horvathpiroska/ 
*János Botond Kiss (n. 3-a de aŭgusto 1941): biologo, scienca esploristo, fakverkisto.
*András Lakatos: popolmuzikestro
*Ilona Lászlóffy, *Márton* (n. 22-a de decembro 1927): psikologino, adjunktino.
*Ráchel Szőcs (28-a de januaro 1928) tradukistino, redaktorino

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Câțcău

**Câțcău** [kıckəŭ] (hungare: **Kackó** [kacko:]) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Dej. Administre apartenas al ĝi Muncel kaj Sălișca.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 576 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 547 (rumanoj, 4 % da hungaroj).
En la censo de 2002 la 1 622 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

3,6 % ne indikis precipan lingvon.

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1348. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
*Amália D. Berde (1886–1976), pentristo, arta kaj etnografia verkisto.
* Mária Berde, edzino de *Róth Jenő* (5-a de februaro 1889 – Cluj, 20-a de februaro 1949), poetino, verkistino, publicistino, tradukistino.
*József Fülöp poeto, redaktoro
*Pál Székely (Kackó, 9-a de majo 1891 – Budapest, 9-a de aŭgusto 1974): inĝeniero pri minejoj, juristo. 
*Sándor Ujfalvy (Kackó, ? 1792 – Kolozsvár, 16-a de julio 1866): memuaristo, ĵurnalisto, mecenato.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj

Dosiero: Catcau jud Cluj.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Tirso Castrillón

dekstra|Tirso CASTRILL&#211;N
**Tirso Catrillón** (Tirso Andrés Castrillón Vélez) estis verkisto de eseoj kaj rakontoj, esperantisto kaj bonkvalita ŝakludisto kolombia. Li naskiĝis en la urbo Urrao de Antjokio la 11an de februaro de 1927. Li loĝis en la urbo Medell&#237;n kaj laboris en la Eldonejo Bedout (grava eldonejo en Kolombio fondita en 1914 sed jam malaperinta).
  
En la jaro 1963 li estis unu el la premiitoj *"CIPA"* (hispanlingvaj komencliteroj de "Rondo de Ĵurnalistoj de Antjokio") en lokaj sportlududoj de Antjokio nomataj *"Olimpiko de ĵurnalismo kaj radio"*.
 
Inter liaj verkoj tiu plej konata estas eta libro kiu vere estis du libroj en unusola bindaĵo *"Esperanto / Ajedrez Pr&#225;ctico"* (gramatiko de La Internacia Lingvo por hispanparolantoj kaj lernolibreto pri ŝakludo), tiun ĉi duteman libron li publikigis en 1973 en Eldonejo Bedout.
  
Tirso Catrillón mortis la 18an de septembro de 1999. Kiel esperantisto li ne estis vanta pri siaj konoj, preferis vivi iom aparte de la publika scenejo, kvankam en la kolombiaj ŝakludaj rondoj estis konata kiel unu el niaj elstaraj ludantoj kaj konantoj pri ŝako. Omaĝe al lia memoro ekzistas ŝak-turniro kiu portas lian nomon, organizata far la Antjokia Ligo de Ŝakludo.

Castrillon, Tirso
Castrillon, Tirso
Castrillon, Tirso
Milito de la ligo de Augsburg

La **milito de la ligo de Augsburg**, ankaŭ konata kiel la **Naŭjara milito** aŭ la **milito de la Granda Alianco** aŭ la **milito de palatinata sukcedo**, estis grava milito inter Francio kaj la ligo de Augsburg - tiam nomata «Granda Alianco». La milito komenciĝis por kontraŭstari francan ekspansion ĉe Rejno, sed ankaŭ, koncerne Anglion, por protekti la Gloran Revolucion kontraŭ ebla rereĝigo de Jakobo la 2-a, ekzilita en Francio. Tiu milito kreis ankaŭ fronton en Nordameriko, kie ĝi estis konata de la anglaj kolonianoj kiel la **milito de Reĝo Vilhelmo**.

La ligo de Augsburg estis kreita en 1686 inter la Sankta Romia Imperio kaj pluraj germanaj princlandoj (ekzemple Palatinato, Bavario kaj Brandenburgio) por rezisti al franca invado de Germanio. Al tiu alianco plie aliĝis Portugalio, Hispanio, Svedio kaj Nederlando. Ankaŭ Anglio partoprenis la konflikton ekde 1689.

La milito, kiu estis relativa sukceso por Francio, finiĝis per la traktato de Rijswijk (oktobro 1697). Ludoviko la 14-a definitive ricevis Strasburgon kaj la plej grandan parton de Alzaco.

## Vidu ankaŭ 
* Ligo de Augsburg
* Ludoviko la 14-a (Francio)
* Franca-Nederlanda milito
* Milito de hispana sukcedo

Kategorio:Militoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Historio de Germanio
Kategorio:Militoj de Francio
Kategorio:Palatinato
Kategorio:Aŭgsburgo
Kategorio:Militoj de Anglio
Kategorio:Militoj de Nederlando
Kategorio:17-a jarcento en Francio
Kategorio:Konfliktoj en 1680-1689
Kategorio:Konfliktoj en 1690-1699