open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
András Korpos

**KORPOS András** [pr. korpoŝ] estas rumanuja aktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 31-an de oktobro 1973.
 
## Kariero
Korpos estas ekde 2005 aktoro de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş.

## Eksteraj ligiloj
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3689

## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Sándor Winterfeld

**WINTERFELD Sándor** [pr. vinterfeld] estas hungara scenejdekoraciisto, scenejpentristo naskiĝinta en Kluĵo en 1933. 
## Kariero
Winterfeld studis en mezlernejo kaj en la arta altlernejo en Bukareŝto. Li dizajnis kiel gasto por spektakloj de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro kaj de la Ŝtata Teatro Germana de Temeŝvaro. 
## Dizajnoj
*Gorkij: Éjjeli menedékhely; 
*Kiss L.: Kutyavásár; 
*Csiki L.: A nagypapa látni akar benneteket; 
*Sütő A.: Vidám sirató egy bolyongó porszemért.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Kategorio:Rumanujaj hungaraj scenejdekoraciistoj
Katalin Wohl

**WOHL Katalin** [pr. wol] estas hungara aktorino naskiĝinta en Satmaro la 12-an de januaro 1930. 

## Kariero
Katalin Wohl inter 1953–1956 ludis en Baia Mare. Ekde 1957 ŝi vivas en Israelo, kie ŝi ludis en hebrea lingvo sub nomo *Bat Shavá Noám*. Por la Teatro Habima ŝi dramatis la libron de Mária Földes titolitan *Séta* (Promeno). Ŝi havis memstarajn recitalojn en hungara lingvo, ekzemple en 1977 sia Ady-programo.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Israelaj aktoroj
Lenke Zsögön

**ZSÖGÖN Lenke** [pr. ĵoegoen] estis hungara kantistino (soprano) naskiĝinta en Koloĵvaro la 11-an de februaro 1906 kaj mortinta la 17-an de aprilo 1995 en Budapeŝto. Ŝi estis la edzino de operkantisto István Laczó, la patrino de operkantistino Ildikó Laczó.  

## Kariero
Lenke Zsögön studis en la muzikakademio de Budapeŝto kaj jam ekde 1924 ŝi regule aperis en operetroloj. Ŝi debutis en Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1929 en la rolo Myrtale (Massenet: Thaïs). En 1929–30 ŝi estis stipendiulino de la Operejo. En 1930 ŝi dungiĝis al Városi Színház. Ŝi havis sukcesojn ĉefe en Wagner-muzikdramoj kaj en Richard Strauss-operoj. En 1941–42 ŝi estis anino de la Nacia Teatro de Koloĵvaro.

## Roloj
*Tosca (Puccini); 
*Aida (Verdi); 
*Turandot (Puccini).

## Memorigiloj 
* memortabulo en Újbuda http://caruso.blog.hu/2015/09/29/otven_eve_hunyt_el_laczo_istvan

## Fontoj
*Biografio
*Magyar Színházművészeti Lexikon
*Biografiaj indikoj 

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Árpád Zsoldos

**ZSOLDOS Árpád** [pr. ĵoldos] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la 21-an de aŭgusto 1933 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe 17-an de decembro 2001.

## Kariero 
Zsoldos ekde 1955 ludis en Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo poste en la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare kaj fine en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe.

## Roloj 
* Tristan (Lope de Vega: A kertész kutyája);
* Zeusz (Eftimiu: Prométheusz);
* Apu (Kányádi S.: Ünnepek háza);
* Bábjátékos (Illyés Gy.: Dupla vagy semmi);
* Martinovics (Kocsis I.: A nagy játékos);
* Ill (Dürrenmatt: Az öreg hölgy látogatása);
* Szervét (Sütő A.: Csillag a máglyán).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=8686

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Karola Zala

**ZALA Karola** estis hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad en 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de januaro 1970. 

## Kariero
Karola Zala ekde 1907 ĝis 1932 ludis en la *Magyar Színház*, poste en la teatroj Kamara, Fővárosi Operettszínház, Royal, fine ekde 1945 ĝis 1949 en la *Nemzeti Színház* de Budapeŝto. Ŝi ludis ankaŭ en filmoj. 

## Roloj
*Lina (Molnár F.: Olympia); 
*Gertrud (Shakespeare: Hamlet); 
*Kelemenné (Boross E.: Forgószél); 
*Veronika (Erdélyi M.: Becskereki menyecske).]

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tōdai-ji

**Tōdaiji** (東大寺, Orienta Granda Templo) estas bikŝuejo en Nara, Japanio. La halo de la granda budho (大仏殿 *Daibutsuden*) estas la plej granda ligna konstruaĵo en la mondo. En la halo estas granda statuo de la budho Vajroĉano (毘盧遮那仏, *Birushanabutsu*).

Kategorio:Bikŝuejo en Japanio
Kategorio:Nara-epoko
Kategorio:Budhismo en Japanio
Kaisten

**Kaisten** havas plurajn signifojn:

* **Kaisten AG** estas komunumo de la distrikto Laufenburg en Kantono Argovio en Svislando
* **Kaisten** estas vilaĝo de la komunumo Wasserlosen en la distrikto Schweinfurt de la federacia lando Bavario en Germanio.
Počátky

:*Tiu ĉi artikolo temas pri urbo en regiono de Pelhřimov. Pluaj signifoj estas indikitaj en artikolo Počátky (apartigilo).*

**Počátky** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Vysočina, distrikto Pelhřimov. En  ĝi havis .

## Historio 
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el fino de la 13-a jarcento.

La historia urbocentro estas proklamita kiel urba monumentzono.

## Famuloj 
eta|maldekstra|250px|Naskiĝdomo de Otokar Březina
La urbo estas konata kiel naskiĝloko de la elstara ĉeĥa poeto Otokar Březina.

En la urbo naskiĝis ankaŭ la astronomo Miloš Tichý, malkovrinto de multaj asteroidoj.

## Loĝantaro 

Kategorio:Urboj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Municipoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Urboj en dislimejo de Bohemio kaj Moravio
Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník
Bukkyō Dendō Kyōkai

**Bukkyō Dendō Kyōkai** (仏教伝道協会, Budhisma Misia Asocio) estas asocio por disvastigi Budhismon. Ĝi estis fondita en 1965 kaj eldonis esperantan version de "La instruoj de Budho (仏教聖典)" en 1983.

Kategorio:Organizaĵoj en Japanio
Kategorio:Budhismo en Japanio
Kategorio:Esperanto-movado en Japanio
Sendilo Bisammonto

**Sendilo Bisammonto** (germane: *Sender Bisamberg*) estis sendostacio por mezondo sur la Bisammonto je la landlimo inter Vieno kaj Malsupra Aŭstrio. Ĝi situis sur alteco de 308 m super la maro.
La 1-a sendostacio estis konstruita 1933 por RAVAG, sed je la fino de la Dua Mondmilito, retirintaj germanaj trupoj detruis ĝin.
La 2-a sendostacio estis novkonstruita 1959 kaj funkciis ĝis 1995. Inter 1997 kaj 2008 estis la sendostacio ankoraŭ, sed nur parte uzita de diversaj programoj, inter ili de Radio Austria Internacia, ankaŭ por la Esperanto-programo. La nomo de la radio-stacio estis "Radio 1476", kiu samtempe estis la frekvenco 1476 kHz.
La nordsendomasto kun sia alteco de 265 m, estis la plej alta konstruaĵo de Austrio kaj urbo Vieno. La sudsendomasto estis 120 m alta, tio validis ĝis la 24-an de februaro, kiam oni per eksplodigo forigis la 2 sendomastojn. La sendostacio sen sendomastoj restas kiel muzeo.

Dosiero:Bisammonto kun 2 sendiloj.JPG|Bisammonto kun 2 sendomastoj en nebulo
Dosiero:Sender Bisamberg Suedmast 02.jpg|Sendilo Bisammonto sudmasto
Dosiero:Bisammonto_kun_nur_1_sendilo.JPG|Post la eksplodigo de la sudsendomasto
Dosiero:Sender Bisamberg Nordmast.jpg|Sendilo Bisammonto nordmasto
Dosiero:Bisamberg.jpg|Eksplodigo de la nordmasto
Dosiero:Nordmast sprengung.jpg|Nordmasto post la eksplodigo
Dosiero:Mastfuss nordmast.jpg|Resto de la mastopiedo de la nordmasto
Dosiero:Bisammonto sen sendiloj.JPG|Bisammonto sen sendomastoj

Kategorio:Aŭstriaj radiostacioj
Kategorio:Malsupra Aŭstrio
Kategorio:Floridsdorf
Kategorio:Langenzersdorf
György Wellmann

**WELLMANN György** [pr. velman] estas hungara aktoro naskiĝinta en Oradea la 15-an de aprilo 1946.

## Kariero 
Wellmann ludis ekde 1971 en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. En 1982 li translokiĝis en Hungarujon kaj iĝis aktoro de la teatro *Csokonai* de Debreceno, ekde 1986 de la teatro *Hevesi Sándor* de Zalaegerszeg. Li havis plurajn deklamrecitalojn.

## Roloj 
* Osvald (Ibsen: Kísértetek);
* Bizonyos nagyságos úr (Szép E.: Lila ákác);
* Kézdi (Spiró Gy.: Kőszegők);
* Frank Strang (Shaffer: Equus);
* Leonato (Shakespeare: Sok hűhó semmiért).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=526

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Nová Říše

**Nová Říše** estas moravia kampurbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Regiono Vysočina, distrikto Jihlava, 30&nbsp;km sude de la urbo Jihlava, surborde de la rivereto Vápovka, en kiu en pasinteco estis placerata oro. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri ĝi kiel pri urbeto devenas el la jaro 1354.

Kvankam ĝi estas tipa agrikultura vilaĝo, ĝi estas menciata ankaŭ en arthistorio.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
La ĉefa vidindaĵo estas elstara premonstrata monaĥejo, fondita en 1211 kaj laste rekonstruita en 1821. La monaĥejo estas per koridoro ligita kun baroka preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo, konstruita en 1677 - 1707 surloke de pli malnova preĝejo el 1504. La konstruaĵo elstaras pro valora arta ornamo. La preĝeja kapelo de Virgulino Maria la Dolora estis loko de meditadoj de poeto kaj tiea instruisto Otokar Březina.
La monaĥeja biblioteko entenas 20 mil volumojn, el kiu tri kvinonoj estis eldonitaj antaŭ la jaro 1800.

Nadvori klaster Nova Rise.jpg|Korto de la monaĥejo
Klasterni Knihovna Nova Rise.jpg|Monaĥeja biblioteko

Nova Rise St Peter and Paul church.jpg|Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo
Nova Rise 3.JPG|Interno de la preĝejo

## Famaj personoj 
En la vilaĝo naskiĝis
* muzikkomponistoj Pavel Vranický (1756-1808) kaj Antonín Vranický (1861-1820)
* muzikkomponisto Jan Novák (1921-1984), disĉiplo de Bohuslav Martinů

En 1888-1901 en la loka lernejo instruis la ĉeĥa poeto Otokar Březina.

## Literaturo 
* DUŠEK, Milan: *Nová Říše*. Nová Říše: Novoříšský kulturní spolek, 2007. 286 p. ISBN 978-80-239-8946-5

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la monaĥejo  *ĉeĥe, germane, angle*

Kategorio:Kampurboj en Moravio
Kategorio:Kampurboj en distrikto Jihlava
Kategorio:Municipoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Johann Sebastian Bach (pentristo)

miniatur|dekstra|350px|*Banantaj paŝtistoj en arbaro*
**Johann Sebastian Bach** (* 26-an de septembro 1748 en Berlino; † 11-an de septembro 1778 en Romo) estis germana desegnisto kaj pentristo.

Li estis filo de Carl Philipp Emanuel Bach kaj per tio nepo de la samnoma komponisto kaj Thomas-kantoro. Bach studis i.a. ĉe Adam Friedrich Oeser en Lepsiko. En majo 1773 li transloĝiĝis al Dresdeno, kaj en februaro 1776 li transloĝiĝis al Hamburgo, kie lia patro estis urba muzikdirektoro. En septembro 1776 li ekvojaĝis por studoj al Romo, kie li baldaŭ post sia alveno grave malsaniĝis. Pro la sekvoj de ĉi tiu malsano, pri kiu nenio ekzakta estas konata, li mortis.

Bach ĉefe faris penikajn desegnaĵojn de idiliaj pejzaĝoj, plejparte vivigitaj per homoj. Liaj verkoj ekkonigas la influon de Salomon Gessner. Je la fino de sia vivo li sin turnis al la prezentado de homo kaj formis historiajn kaj mitologiajn scenaranĝojn. Li ankaŭ kreis vinjetojn kaj ilustraĵojn pri verkoj de Gottlieb Wilhelm Rabener kaj Christian Felix Weiße. Siatempe li estis nepre renoma artisto, i.a. Lessing enmetis siajn fortojn por li.

Pli grandaj kolektoj de liaj verkoj troviĝas en Coburg, Dresden, Hamburgo, Lepsiko kaj Vieno.

## Vidu ankaŭ 
* Familio Bach

## Literaturo 
* Anke Fröhlich: *Zwischen Empfindsamkeit und Klassizismus, Der Zeichner und Landschaftsmaler Johann Sebastian Bach der Jüngere (1748–1778)*, Leipzig : Evang. Verlagsanst., 2007, ISBN 978-3-374-02464-3

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Familio Bach
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kaisten AG

**Kaisten** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2518 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Kaisten situas sude de la rivero Rejno, kiu formas ĝian nordan limon al Germanio. La vilaĝocentro situas proksimume 2 kilometrojn sude de la rivero en transa valo de la Tavola Ĵuraso. Sude de la vilaĝo Kaisten etendiĝas mallarĝa proksimume 3 kilometrojn longa valo, je kies komenco situas la vilaĝo Ittenthal, kiu ĝis la 31-a de decembro 2009 estis aŭtonoma komunumo, sed nun estas parto de la komunumo Kaisten. En orienta flankvalo oriente de la ĉefvilaĝo Kaisten situas Oberkaisten, kies setlejozono intertempe jam komplete kunkreskis kun la setlejoj de la ĉefvilaĝo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,11 km². Ĝi estas laŭ teritorio la 5-a plej granda komunumo de la kantono. De la teritorio 8,07 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,52 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 722 m s.m. sur la kulmino de *Schinberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 290 m s.m. ĉe la bordo de Rejno.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Kaisten limas en nordo al la germanaj komunumoj Murg kaj Laufenburg (Badeno), en oriento al Laufenburg, en sudo al Hornussen kaj Frick, en sudokcidento al Oeschgen, kaj en okcidento al Eiken kaj Sisseln.

## Trafiko 
Kasten estas konektita al la publika transportreto per la tri poŝtaŭtolinioj de Laufenburg al Araŭo, de Laufenburg al Ittenthal kaj de Laufenburg al Stein-Säckingen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Kaisten datiĝas el la jaro 1282 kiel *Keiston*.

Dum romia epoko la Rejno formis la nordan limon de la Romia Imperio, kaj ĉe la riverbordo ekzistis romia gardoturo. Proksimume en la jaro 400 la romianoj abandonis la teritorion kaj retiriĝis Italio.

En mezepoko la plej granda bienposedanto en Kaisten estis la Monaĥejo Säkingen. La landaj regantoj estis la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg kaj poste la ĉeflinio de la Habsburgoj. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono en 1477 revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj.

En la jaro 1797 la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Hornussen estiĝis komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

La 1-a de januaro 2010 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Ittenthal estis integrita al Kaisten.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Kaisten

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kaisten
* Kaisten en la Historia Leksikono de Svislando
Ofelio (luno)

**Ofelio** estas la dua plej interna satelito de Urano.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Richard J. Terrile sur kliŝaĵoj farita la  de la kosmosondilo Voyager 2 kaj, oka satelito de Urano malkovrita en 1986, ricevis la maldaŭran nomon ** S/1986 U 8**.

Oni ne plu revidis ĝin ĝis 2003, kiam la kosmoteleskopo Hubble permesis retrovi ĝin.

## Nomo 
Laŭ tradicio kiu volas, ke la uranaj lunoj ricevu nomojn de roluloj de William Shakespeare aŭ de Alexander Pope, **Ofelio** ricevis en 1988 la nomon (angle: *Ophelia*) de la filino de *Polonius* kaj fianĉino de Hamleto, de William Shakespeare.

## Orbito 
Ofelio estas ekstera paŝtist-satelito de la urana ringo epsilono.

Ĝia orbito estas pli malalta ol la sinkrona orbito: kun orbita periodo de 0,376 tagoj kiam la rotacia periodo de Urano estas 0,71833 tagoj; ĝia turno ĉirkaŭ Urano estas pli rapida ol urana rotacio. Tia orbito estas nestabila, kaj la tajda forto malrapide bremsas Ofelion, ĝis faligi ĝin sur Uranon, aŭ pli verŝajne, diserigi ĝin en novan ringon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Ofelio, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Ofelio (angla versio)
*  Ofelio, el "*Solar System Exploration*" 
*  Ophelia ("Le système solaire à portée de votre souris")
*  Malgrandaj lunoj de Urano 
*  Ofelio el la paĝaro de Jean-Michel
*  Kordelio kaj Ofelio (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
Johano Georgo la 1-a (Saksio-Eisenach)

**Johano Georgo la 1-a de Saksio-Eisenach** (* 12-an de julio 1634 en Vajmaro; † 19-an de septembro 1686 en ĉasdomo *Prunftau* ĉe Kastelo Wilhelmsthal dum ĉasado) estis duko de Saksio-Eisenach kaj devenis el la ernestana linio de la nobelfamilio Wettin.

*Johano Vilhelmo* naskiĝis kiel pli juna filo de duko Vilhelmo la 4-a de Saksio-Vajmaro kaj ties edzino, Eleonore Dorothea, naskiĝinta princino de Anhalt-Dessau.

Post la morto de lia patro en 1662 komence lia pli aĝa frato Johano Ernesto la 2-a heredis la tronon de la duklando Saksio-Vajmaro, plua frato Adolfo Vilhelmo ricevis Saksion-Eisenach. Johano Georgo la 1-a ricevis en la nova duklando Saksio-Eisenach la enspezojn el serio da oficoj kaj ekrezidis en Marksuhl.

En 1668 Adolfo Vilhelmo mortis, lia filo Vilhelmo Aŭgusto dukiĝis, ĉar ĉi tiu tamen ankoraŭ estis infaneto, Johano Georgo la 1-a anstataŭe transprenis por li la regentecon kaj ankaŭ fariĝis kuratoro de la nova duko. Vilhelmo Aŭgusto mortis en 1671 kiel trijarulo, de nun la duklando iris al Johano Georgo la 1-a, kiu per tio fariĝis fondinto de la pli juna linio de la dukoj de Saksio-Eisenach, kiu ekzistis ĝis 1741.

Li laborigis la poeton Kaspar Stieler kiel ĉambra, feŭda kaj juĝa sekretario.

Johano Georgo la 1-a geedziĝis kun Johaneta de Sayn-Wittgenstein (1626–1701). Kun ŝi li havis jenajn gefilojn, kiuj atingis la plenkreskulan aĝon:
* Eleonore Erdmuthe Luise (1662–1696), geedziĝis unue kun 1681 markgrafo Johann Friedrich de Brandenburgo-Ansbach, poste 1692 elektoprincon Johano Georgo la 4-a de Saksio
* Friedrich August (* 1668; militmortis la 19-an de septembro 1684 ĉe Pressburg)
* Johano Georgo la 2-a (1665–1698), duko de Saksio-Eisenach
* Johano Vilhelmo (1666–1729), duko de Saksio-Eisenach
* Friderika Elizabeta (1669–1739), geedziĝis en 1698 kun duko Johano Georgo de Saksio-Weißenfels

*Vidu ankaŭ*: Ernestaj duklandoj

Kategorio:Dukoj de Saksio
Kategorio:Dinastio Wettin
Gyula Zalányi

**ZALÁNYI Gyula** estas hungara aktoro naskiĝinta en Săbed (Rumanujo) la 9-an de decembro 1950.

## Kariero 
Zalányi inter 1973 kaj 1977 estis ano de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea, poste de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. En aŭtuno de 1988 li translokiĝis Hungarujo kie li dungiĝis al teatro Hevesi Sándor de Zalaegerszeg.

## Roloj 
* Catavencu (Caragiale: Az elveszett levél);
* Edgar Wibeau (Plenzdorf: Az ifjú W. újabb szenvedései);
* Liliomfi (Szigligeti E.);
* Rodolpho (Miller: Pillantás a hídról);
* Posa márki (Schiller: Don Carlos);
* Pavel Oboljanyikov (Bulgakov: A divatszalon titka).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=527

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Gyula Zilahy

**ZILAHY Gyula** estis hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Zilah la 15-an de januaro 1859 kaj mortinta la 16-an de majo 1938. Lia edzino estis Vilma Singhoffer.

## Kariero 
Gyula Zilahy komencis sian karieron en 1876 en provincaj urboj: Vác, Szabadka, Zombor, Újvidék, Szeged. Inter 1880 kaj 1884 li ludis en Koloĵvaro, poste en Debreceno (1885–1887), Szeged (1888), en la Nacia Teatro (Budapeŝto) (1889–1902). En jaroj 1901–1906 en Arad (urbo) kaj inter 1905–1913 li estis direktoro en Debrecen. Inter 1918–1925 li estis ano de la Teatro Belvárosi. Li estis unu el la plej popularaj aktoroj de la Nacia Teatro. Lia edzino naskis filon.

## Premio 
* 1890- Farkas–Ratkó-premio.

## Roloj 
* Mádi Simi (Gergely Csiky: Cifra nyomorúság);
* Kopjai Imre (Tóth K.: A király házasodik);
* Bilitzky-Maróth (Ferenc Herczeg: A dolovai nábob lánya);
* Göre Gábor (Géza Gárdonyi: A bor);
* Postamester (Ernő Szép: Patika);
* Pap (Török S.: Bankett a Kék Szarvasban.

## Trupanoj de Zilahy (elekto) 
* Frigyes Ferenczi
* János Németh (operkantisto)

## Lia libro 
* *Ötven év. Ifjúságom és életem*. (1931).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Münchwilen AG

## Pri la komunumo 
**Münchwilen** estas komunumo en la distrikto Laufenburg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 716 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Münchwilen situas proksimume unu kilometron sude de Rejno sur altigita teraso norde de la Tavola Ĵuraso.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,47 km², de kiuj 0,78 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,70 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 504 m s.m. sur la altebenaĵo de la monto *Eickerberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 300 m s.m. sur la ebenaĵo *Sisslerfeld*.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Münchwilen limas en nordo al Sisseln, en oriento al Eiken, en sudo al Schupfart, en sudokcidento al Obermumpf, kaj en okcidento al Stein.

## Trafiko 
Münchwilen estas konektita al la publika transportreto per poŝtaŭtolinio de Frick al la stacidomo Stein-Säckingen.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 3 de Bazelo al Zuriko. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas oriente en Eiken en distanco de proksimume 2 kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Münchwilen datiĝas el la jaro 1306 kiel *Munchwille*.

En mezepoko en Münchwilen laŭdire ekzistis emeritejo de monaĥejoj de la proksima Monaĥejo Säkingen. La landaj regantoj estis la Grafoj de Habsburgo-Laufenburg kaj poste la ĉeflinio de la Habsburgoj. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono en 1477 revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj.

En la jaro 1797 la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Münchwilen estiĝis komunumo de la argovia distrikto Laufenburg.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Münchwilen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Münchwilen 
* Münchwilen en la Historia Leksikono de Svislando
Secret Service

**Secret Service** - estis sveda muzika grupo ludanta pop-rokmuzikon, tre populara en la 1980-aj jaroj. Ili kantis angle.

## Ilia historio 
En la jaro 1979 Ola Håkansson (konata ankaŭ kiel **Oson**), estinta kantisto de Ola & the Janglers, tre populara muzika grupo en Svedio en la 60-aj jaroj, ankaŭ kun komponisto Tim Norell kaj klavarinstrumentisto Ulf Wahlberg kreis kelkajn kantojn, kiujn ili sendis al Melodifestivalen - sveda elimino en eŭropan konkurson de kantoj Eurovisio. Ili ne forportis sukceson, sed ili kontinuigis kunlaboron, ŝanĝante la nomon de la projekto el Ola+3 je **Secret Service**. Komencita estis ankaŭ kunlaborado kun aŭtoro de tekstoj - Björn Håkanson.

Ili kunlaboris ankaŭ kun Agnetha Fältskog, kantistino de ABBA kaj kantis kanton "The Way You Are", kiu fariĝis ora singlo en Svedio.

## Membroj 
* Ola Håkansson - kantado
* Ulf Wahlberg - klavarinstrumento
* Tonny Lindberg - gitaroj
* Leif Paulsén - basgitaro
* Leif Johansson - drumo

## Diskografio 
**Albumoj**

* Oh Susie, 1979
* Ye Si Ca, 1981
* Cutting Corners, 1982
* Jupiter Sign, 1984
* When the Night Closes In, 1985
* Aux deux Magots, 1987
* Top Secret - Greatest Hits, 2000

## Aŭskultebla 
* *The Way You Are* kun Agnetha Fältskog
* ''Ten O'clock Postman'' de Secret Service

Kategorio:Diskotekaj grupoj
Kategorio:Svedaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1979
József Zoltán

**ZOLTÁN József** [pr.zolta:n], *Gráf*, *Graef* estis hungara aktoro, kantisto naskiĝinta en Misztótfalu la 17-an de decembro 1842 kaj mortinta en Kassa la 18-an de novembro 1884. 

## Kariero
József Zoltán debutis la 2-an de januaro 1862 kaj baldaŭ leviĝis al inter la plej bonaj aktoroj. Liaj ambaŭ edzinoj estis aktorinoj (Liszka Sprencz kaj Katalin Vida (1854–?) kaj liaj filinoj same  nome Z. Olga (edzino de Vilmos Árkossy) kaj Z. Ilona (edzino de pli juna Németh János).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Johann Gottfried Bernhard Bach

**Johann Gottfried Bernhard Bach** (* 11-an de majo 1715 en Vajmaro; † 27-an de majo 1739 en Jena) estis germana orgenisto. Li estis la tria filo de Johann Sebastian Bach kaj Maria Barbara Bach kaj la pli juna frato de Wilhelm Friedemann kaj Carl Philipp Emanuel Bach.

Johann Gottfried Bernhard Bach vizitis la Thomas-lernejon je Lepsiko. La muzikan edukadon li ricevis de sia patro. En 1735/36 li laboris kiel orgenisto ĉe la Maria-preĝejo en Mühlhausen kaj en 1737/38 en sama pozicio ĉe la Jakob-preĝejo en Sangerhausen. De tie li fuĝis postlasante ŝuldojn. La senkonsila magistrato de la urbo demandigis la patron, ĉu li konas la restadejon de la filo. En du leteroj al la loĝejmastro de Bernhard, la urbestro de Sangerhausen Klemm, samkiel al ties edzino de majo 1738 la konsternita kaj seniluziigita patro sin esprimis kaj atentigis pri tio, ke li jam unu fojon kvitigis la ŝuldojn de sia filo (kiuj supozeble ankaŭ kaŭzis ties adiaŭo de la orgenista posteno en Mühlhausen) kaj apelaciis al ties konscienco:
:*Kiajn dolorojn kaj tristecon tamen postulas ĉi tiu respondo, Via Moŝto mem kiel amoplena kaj bonintenca patro de tiaj geedzecaj garantiuloj povas prijuĝi. Mian (bedaŭrinde fuŝitan) filon mi ne plu vidis antaŭ la jaro […]. Via Moŝto ankaŭ ne malscias, ke tiam […] ne nur la tablon, sed ankaŭ la traton de Mühlhausen (kiu supozeble kaŭzis tiam lian forloĝiĝon) li vere pagis, sed ankaŭ postlasis kelkajn dukatojn por repago de kelkaj ŝuldoj, opiniante alpreni ekde nun alian *genus vitae*. Mi devas tamen kun treega konsterniĝo denove ekscii, ke li jen kaj jen pruntas, ke li ŝanĝis sian vivmanieron eĉ ne minimume, sed male forestigas sin kaj ĝis nun ne minimume volas sciigi min pri sia restadejo. Kion mi plu diru aŭ faru? Ĉar neniu admono, eĉ neniu amoplena antaŭzorgo kaj asistado volas sufiĉi, do mi devas porti mian krucumilon …*

Johann Gottfried Bernhard Bach iris sekvajare al Jena, kie li sin enlistigis kiel studento de la juroj en la universitato kaj ekkontaktis sian onklon Johann Nikolaus Bach. Tie li mortis 24-jare pro „akuta febro“. *De li eĉ neniu noto estas transdonita al la posteularo.* (Gärtner 1989, p. 35)

## Referencoj 
## Literaturo 
*Hier und da erwähnt wird Johann Gottfried Bernhard Bach in:*
* Gärtner, Heinz: Johann Christian Bach. Mozarts Freund und Lehrmeister. München 1989.
* Wolff, Christoph: Johann Sebastian Bach. Frankfurt am Main 2000.

## Vidu ankaŭ 
* Familio Bach

Kategorio:Familio Bach
Kategorio:Germanaj orgenistoj
Kategorio:Germanaj muzikistoj
István Zongor

**ZONGOR István** [pr. zongor] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Marosvásárhely la 13-an de aŭgusto 1943. 
## Kariero
István Zongor debutis en 1969 en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. 
## Roloj
*Fridolin (Méhes Gy.: Noé bárkája); 
*Cecil Graham (Wilde: Lady Windermere legyezője); 
*Török úr (Móricz Zs.: Légy jó mindhalálig); 
*Ted Ragg (Brecht: Állítsátok meg Arturo Uit!).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Szebény

eta|centre|555ra|Larĝa panoramo de Szebény
**Szebény** [sebEnj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács.
eta|160ra|maldekstre|Blazono de Szebény
eta|Preĝejo de Szebény

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 6&nbsp;km²
* Plej alta punkto super marnivelo: 257 m
* Loĝantaro: 460
* Poŝtkodo: 7725
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°07′53″N 18°35'11″E

## Situo 
Szebény situas sur mildaj deklivoj, fine de sakovojo, aŭtovojo **M6** Budapeŝto-Bóly preteriras. Pécs aere troviĝas 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. Antaŭ la hungaroj, romianoj kaj avaroj vivis tie. La unua skriba mencio pri Szebény devenis dum regado de Stefano la 1-a (Hungario). Szebény situis en arbaro, tial ĝi restis viva dum la turkoj. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis ambaŭ vilaĝojn. En 2008 en telefonlibro de Budapeŝto troviĝis 38 personoj havantaj familiajn nomojn Szebényi.

En Szebény migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo kun paroĥo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1775
* romkatolika kapelo omaĝe al Neĝa Dipatrino de 1827 apud la tombejo
* fiŝkaptista lago
* kverko supozeble 600 jara
* serio da vinkeloj 

## Famuloj 
En Szebény naskiĝis oficisto, esperantisto Erzsébet Mária Eszes.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Anna Zöldhelyi

**ZÖLDHELYI Anna** [pr. zoeldheji] *Grünhut* estis hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad la 4-an de februaro 1902 kaj mortinta en Budapeŝto ?.

## Kariero 
Anna Zöldhelyi finis en 1918 la aktorlernejon de Szidi Rákosi kaj ŝi ludis en urboj Arado, Pozsony, Oradea, Kluĵo, Bukareŝto, Braŝovo. Post la dua mondmilito interrompis ŝia kariero. Ŝi aperis de tempo al tempo en la teatro Városligeti Liliputi Színház en Budapeŝto.

## Roloj 
* Iluska (Kacsoh P.: János vitéz);
* Sylvia (Kálmán I.: A csárdáskirálynő);
* Marica grófnő (Kálmán I.).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Gizella Zombori Árvai

**ZOMBORI ÁRVAI Gizella** [pr. zombori a:rvai] estis hungara kantisto de popoldramo naskiĝinta en Marosvásárhely 1856 kaj mortinta ?.

## Kariero
Gizella Zombori Árvai estis la dua edzino de Gyula Aranyossy. Ŝi debutis en 1872, sed tiu estas dokumentita nur ekde 1874. Ŝi estis plurfoje dungita al Népszínház, sed en la ĉefurbo ŝi ne povis atingi grandan sukceson. En la fino de la 1880-aj jaroj ŝi eksedziniĝis kaj ludis poste en nomo Ilona Zombori. Ŝi pensiuliĝis en 1917.

## Roloj
*Zenobia (Millöcker: Gasparone); 
*Vargáné (Berczik: A vén kupec); 
*Csaplárné (Vahot: Huszárcsíny).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj kantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mária Ercsey-Ravasz

**ERCSEY-RAVASZ Mária** [pr. erĉei-ravas] estas rumanuja hungara fizikistino naskiĝinta en Sângeorgiu de Pădure la 11-an de septembro 1980.

## Kariero
Ercsei-Ravasz diplomitiĝis en 2003 pri fiziko en BBTE de Kluĵo kaj instruas en la sama universitato. Ŝi estas doktoriĝontino. 

## Libroĉapitroj
**Fázisátalakulás egy optimális klaszterezési feladatban*. in: Nagy, L. (szerk.): Korszerű kísérleti és elméleti fizikatanulmányok. Scientia Kiadó, Sapientia könyvek 20., Természettudományi sorozat, Kolozsvár, 2003.
**Anizotróp felületen száradó szemcsés anyagok töredezései*. in: Nagy, L. (szerk.): Korszerű kísérleti és elméleti fizikatanulmányok. Scientia Kiadó, Sapientia könyvek 20., Természettudományi sorozat, Kolozsvár, 2003.

## Fonto
*Adatbank.transindex.rohttp://adatbank.transindex.ro/belso.php?k=14

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Levente Molnár (kantisto)

**Levente MOLNÁR** [pr. molna:r] estas rumanuja hungara operkantisto (baritono) naskiĝinta en Remetea (Harghita) (Rumanio) la 5-an de aprilo 1983.

## Kariero
Levente Molnár la mezlernejon finis en la *Liceo de Muziko kaj Arto Nagy István* de Miercurea Ciuc en 2001 kaj poste li studis en la fako pri kanto en Oradea. Li debutis en 2001 en Arado. En 2003 en la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo li kantis la titolrolojn de la operoj *Dido kaj Eneaso* de Purcell, *Orfeo* de Monteverdi, kaj de la opereto *Orfeo en Hadeso* de Offenbach. Ekde aŭtuno de 2004 li estas ano de la Opera Stúdió Budapeŝto, de 2009 de la Bavaria Ŝtata Operejo de Munkeno. 

## Fonto
* Retejo de sia naskiĝvilaĝo . 
* Operejo Hungara 

## Eksteraj ligiloj
*Persona retejo
*Spektakloj
*Cardiff singer
*Figaro en Londono
*opera.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Aŭstria Societo por Interpopola Kompreniĝo

eta|Diplomo en la arkivo de Urbokomunumo Klostronovburgo

**Aŭstria Societo por Interpopola Kompreniĝo** -  - fondiĝis la 19-an de marto 1990 en Klostronovburgo, nur kelkajn monatojn poste, kiam la Internacia Societo por Interpopola Kompreniĝo[?] transdonis al la urbokomunumo Klostronovburgo la 21-an de oktobro 1989 la titolon **Urbo de interpopola kompreniĝo**. Ekde la fondiĝo la Societo komune kun Paneŭropa Unio okazigis proksimume 70 prelegojn de pinteminentuloj el politiko, societo, ekonomio, religiaj komunumoj, arto kaj kulturo. La inaŭguran prelegon, la 19-an de marto 1990, parolis la tiama Ministro por Eksterlandoj Aferoj d-ro Alois Mock pri la temo "La Aŭstria kontribuo al la interpopola kompreniĝo". Inter la parolantoj estis ne malpli ol 4 ŝtatestroj, 2 registaraj estroj, 25 registaraj membroj, 4 EU-komisionanoj, 2 kardinaloj, 3 episkopoj kaj pluraj plej altaj altranguloj de aliaj religiaj komunumoj, landestroj, prezidantoj de altjuĝejoj kaj kontrolinstancoj, sed ankaŭ multaj ambasadoroj, pintanstataŭantoj de en- kaj eksterlandaj politikaj kaj ekonomiaj instancoj krome art- kaj kulturkreantoj.

Eksterordinara aranĝo okazis la 18-an de januaro 2011 en kiu parolis pri la temo "Interpopola Kompreniĝo en Aŭstrio" la 4 tiutempaj ambasadoroj:

s-ro Hans-Henning Blomeyer-Bartenstein (en vikidatumoj), Germanio, s-ro Alejandro Díaz y Pérez Duarte, Meksiko (en vikidatumoj), s-ro d-ro Jan Koukal (en vikidatumoj), eksurbestro de Prago, Ĉeĥio kaj s-ro SHI Mingde (en vikidatumoj), Ĉinio.

Ambasadoro Jan Koukal menciis ke Esperanto estas ankaŭ rimedo por la interpopola kompreniĝo. La diskuton gvidis la prezidanto de la Societo s-ro d-ro Josef Höchtl (en vikidatumoj).

## Premio de Interpopola Kompreniĝo 
En la jaro 2014 estis por la unua fojo aljuĝita la "Premio de Interpopola Kompreniĝo".

En Kadro de aranĝo de Aŭstria Societo de Interpopola Kompreniĝo — la 11-an de februaro 2014 — en Raika-salono de la urbo de Interpopola Kompreniĝo Klostronovburgo (Malsupra Aŭstrio), estis transdonita la "Premio de Interpopola Kompreniĝo" al la jezuito patro Georg Sporschill (en vikidatumoj), pro lia helpo al senhejmaj infanoj en Orienteŭropo.

Dosiero:Societo.JPG|Afiŝo de Aŭstria Societo por Interpopola Kompreniĝo
Dosiero:4 ambasadoroj kun prezidanto.JPG|Shi, Koukal, Höchtl, Bartenstein, Duarte (de maldekstre)
|Ambasadoroj SHI Mingde kaj Jan Koukal
Dosiero:Prezidanto_manpremas.JPG|Prezidanto prof. d-ro Josef Höchtl manpremas je la fino de la aranĝo
Dosiero:Georg Sporschill 1.jpg|Georg Sporschill (2008)
Dosiero: 

Kategorio:Aŭstrio
Kategorio:Asocioj
Kategorio:Klosterneuburg
Bianko (luno)

**Bianko** estas interna satelito de Urano.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Bradford A. Smith sur kliŝaĵoj farita la  de la kosmosondilo Voyager 2 kaj, naŭa urana satelito malkovrita en 1986, ricevis la maldaŭran nomon ** S/1986 U 9**.

## Nomo 
Tradicio volas, ke la uranaj lunoj ricevu nomojn de roluloj, prefere feoj aŭ elfoj, de William Shakespeare aŭ de Alexander Pope. Oni proponis *Peaseblossom* : feino en Somermeznokta sonĝo de Shakespeare, sed okazis kontraŭdiskuto kun Sovetunio, kie iuj preferus doni al satelitoj nomojn de mortintaj kosmonaŭtoj kaj oni rezignis nomi la lunon. Pli malfrue, IAU diskrete elektis la nomon *Bianko* (aŭ angle *Bianca*), fratino de Katerina en "La dresado de la megero" de William Shakespeare.

## Ecoj 
Ĝia orbito, pli malalta ol la sinkrona orbito estas nestabila (kiel tiu de Kordelio) : la tajda forto malrapide bremsas Biankon kiu ĉu falos sur Uranon, ĉu diseriĝos en nova ringo.

La koloraj ecoj de Bianko kaj ĝiaj orbitaj parametroj proksimigas Biankon de ok aliaj lunoj: Kresido, Dezdemono, Julieto, Porcio, Rozalindo, Kupido, Belindo kaj Perdito; kiujn oni grupigas en la *porcia grupo*.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Bianko, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*" 
*  Bianko (angla versio) 
*  Bianko, el "*Solar System Exploration*" 
*  Bianca, (Le système solaire à portée de votre souris - *La Sunsistemo musklake atingebla*)
*  Malgrandaj lunoj de Urano 
*  Bianko, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La lunoj de la Porcia Grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
Wilhelm Friedrich Ernst Bach

**Wilhelm Friedrich Ernst Bach** (* 24-an de majo 1759 en Bückeburg; † 25-an de decembro 1845 en Berlino) estis germana komponisto el la familio Bach.

La plej aĝa filo de la *„Bückeburg-a Bach“* Johann Christoph Friedrich Bach estis instruita de sia patro kaj ekde 1778 de sia onklo Johann Christian Bach en Londono, kie li renomiĝis kiel solisto kaj pianinstruisto. Post la morto de la onklo 1782 li vojaĝis al Parizo kaj al Nederlando kaj finfine fariĝis muzikdirektoro en Minden. En 1789 reĝo Frederiko Vilhelmo la 2-a vokis lin al Berlino, kie li fariĝis klavicenisto de la reĝino Friderika de Heslando-Darmstadt. Post ties morto en 1805 li estis klavicenisto kaj kortega kapelmajstro de reĝino Luiza de Meklenburgo-Strelitz kaj muzikinstruisto de la prusaj princoj. Post la morto de reĝino Luiza en 1811 li retiriĝis el ĉiuj postenoj. Princo Henriko, frato de Frederiko Vilhelmo la 3-a de Prusio, koncedis dumvivan pension de 300 imperiaj taleroj por la nepo de J. S. Bach.

De Bach konserviĝis pianomuziko (tri pianokonĉertoj, unu konĉerto por du pianoj, unu pianopeco por ses manoj k. a.), du simfonioj kaj du orkestrosuitoj same kiel lidoj kaj kantatoj.

Wilhelm Friedrich Ernst Bach estis entombigita sur la *2-a Sofia-Tombejo* en Berlino.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Klasikaj komponistoj
Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Klavicenistoj
Kategorio:Germanaj muzikistoj
Kategorio:Familio Bach
Adour

[300ra|eta|dekstra|La rivero Adour ĉe [Bajono.]]
**Adour** ([aduʁ]; ) estas ĝismara rivero situanta en sudokcidenta Francio. Ĝia longo estas 309,2 km kaj ĝia fonto situas en Alta-Bigorre. Ĝi marenfluas en la Atlantikon post Bajono inter la komunumoj Anglet (Pyrénées-Atlantiques) kaj Tarnos (Landes).

Kategorio:Riveroj en Eŭskio
Kategorio:Riveroj en Francio
Heinrich Bach

**Heinrich Bach** (* 16-an de septembro 1615 en Wechmar; † 10-an de julio 1692 en Arnstadt) estis germana orgenisto el la familio Bach.

Heinrich estas prapatro de la tiel nomata linio de Arnstadt. Post la frua morto de la patro lia pli aĝa frato Johann transprenis la pluan edukadon kaj instruis al li la orgenludadon. Kun li li transloĝiĝis al Suhl (urbofajfisto Hoffmann) kaj Schweinfurt.
En 1635 li eniris la konsilantarmuzika kompanio de Erfurt, kiun direktis Johann, kaj estis ekde 1635 ĝis 1641 konsilantara muzikisto en Erfurt.

En la jaro 1641 li ricevis la postenon de orgenisto ĉe la Liebfrauen- und Supra preĝejo de Arnstadt, kiun li tenis ĝis sia morto.
En 1642 li geedziĝis kun la pli juna filino de urbofajfisto Hoffmann el Suhl.

Krome orgenisto Heinrich Bach ankaŭ estis komponisto. De li tamen konserviĝis nur malmultaj komponaĵoj. Krom kelkaj ĥoraloj por orgeno la ununura verko, kiu restis de Heinrich Bach, konserviĝis la kantato *Ich danke dir, Gott*, kies teksto baziĝas sur psalmo 139 verso 14. La kantato krome distingiĝas per ensemblo tipa por la 17-a jarcento: kvinvoĉa arĉinstrumenta ĥoro (kun du vjoloj) kaj kvin kantistoj (du sopranoj).

Tri el liaj filoj estis muzikistoj:

* Johann Christoph Bach la 1-a
* Johann Michael Bach
* Johann Günther Bach

## Konserviĝintaj verkoj 
* *Ich danke dir, Gott*
* *Kyrie*
* *Zwei Sonaten à 5*
* *Da Christus an dem Kreuze stund*
* *Erbarm dich mein, o Herre Gott*

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj orgenistoj
Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Barokaj komponistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Johann Sebastian Bach
Kategorio:Urbofajfistoj
Kategorio:Familio Bach
Petras Lapienė

**Petras LAPIENĖ** (naskiĝis la  en Kviriškis, distrikto Biržai, mortis la  en Kaunas) estis pedagogo, folkloristo, esperantisto el Litovio.

## Vivo
En fakultato de Sociaj Sciencoj de Kaŭna Universitato de Vytautas la Granda P. Lapienė studis litovistikon, germanistikon kaj pedagogikon. La studojn finis en 1929 kaj komencis labori kiel gimnazia instruisto de litova lingvo en Linkuva (distrikto Pakruojis). Ekde 1932 P. Lapienė laboris en gimnazio de Utena. Ekde 1934 li eklaboris en gimnazioj de Kaunas. En periodaĵoj li publikigis artikolojn pri Vincas Krėvė, M. K. Čiurlionis k.a.

Krom la litova kaj Esperanto P. Lapienė flue parolis angle, germane, france kaj ruse.

## Folklorista agado
Folkloraj tradicioj estis profundaj en familio de P. Lapienė. Lia avo Martynas Lapienė (1827-1910) estis kanklisto, la patro (ankaŭ Petras Lapienė (1865-1962)) ludis per *kankloj*, *skuduĉej*, blovadis blovtubon, kantis popolkantojn *sutartines*.
Petras Lapienė ankaŭ ne flankeniĝis de la folkloro. Li komencis kolektadi folkloraĵojn jam en la gimnazio. Estante gimnaziano de la 2a gimnazio de Biržai li surskribis unuajn du rakontitajn fabelojn. Poste  P. Lapienė ekkolektis ankaŭ popolajn kantojn. Laborante kiel instruisto, li instigadis lernantojn kolekti folkloraĵojn. P. Lapienė iĝis konstanta kunlaboranto kaj korespondanto de Litova Folklora Arkivo. P. Lapienė prezentis al la arkivo 5 grandajn kolektojn, entute preskaŭ 3000 diversajn folkloraĵojn. En 1935 li alsendis la lastan kolekton de 52 popolkantoj *sutartines*
## Esperantista agado
P. Lapienė esperantiĝis en 1924 en gimnazio de Biržai. Jam tiam li verkis artikolojn al gimnazia gazeteto *Tagiĝo*.  P. Lapienė tradukis en Esperanton litovajn popolajn kantojn kaj poezion de litovaj poetoj. Esperantigita de li versaĵo *Floroj el fojno* ("Gėlės iš šieno") de litova poeto Kazys Binkis (1993-1942) estis premiita en la 13a konkurso Internaciaj Floraj Ludoj (Soller, 1927).  P. Lapienė esperantigis el la litova verkojn de litovaj verkistoj, popolkantojn, eldonis 2 kolektojn: *El litova poezio* (1938) kaj *Litovaj popolkantoj* (1939).P. Lapienė estis unu el kunpreparintoj de *Plena litova-Esperanta vortaro*, tamen la manuskripto dum la Dua mondmilito perdiĝis de Litova Esperanto-Asocio, dum 1939-1940 estis estrarano de LEA. 
## Verkoj
**El litova poezio* / trad. kaj kolektis P. Lapienė, 1938 
**Litovaj popolkantoj* / trad. kaj kolektis P. Lapienė, 1939
### Recenzoj
Pri *El litova poezio*

## Notoj, referencoj kaj fontoj 
Kategorio:Litovaj esperantistoj
Grizkrona lanio

La **Grizkrona lanio** (*Lanius collurioides*)  estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi troviĝas en Sudorienta Azio nome en Bangladeŝo, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Laoso, Birmo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj.

Foje oni konsideris ĝin kiel formanta superspecion kun la Bejdorsa lanio, *L. vittatus*, kaj separus ilin geografie la rivero Bramaputro. Oni agnoskas du subspeciojn, nome: *collurioides*, 1831 – reproduktiĝas en Birmo (suda al centra Tenasserim), suda Ĉinio (okcidenta kaj centra Junano orienten al suda Guizhou kaj sudokcidenta Guangdong), nordokcidenta kaj okcidenta Tajlando, Laoso, orienta Kamboĝo kaj norda Vjetnamio, kaj *nigricapillus* Delacour, 1926 – sudcentra kaj suda Vjetnamio (suden el ebenaĵo Da Lat). 

Ĝi estas malgranda lanio tre grandkapa kun tre **grizaj krono kaj nuko**. Kial aliaj lanioj, ankaŭ tiu havas larĝan nigran traokulan maskon. La **dorso estas tre bruna** kaj kontrasta inter la griza krono kaj la nigrecaj flugiloj kaj vosto. Siavice la nigra masko ege kontrastas kun tre blankaj subvango kaj gorĝo. La subaj partoj estas blankecaj kun nuanco bruneca ĉefe en flankoj kio iĝas pli forta en suba ventro. La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Lanius collurioides.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Emina lanio

La **Emina lanio** (*Lanius gubernator*)  estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi estas troviĝanta en Afriko el suda Malio (Rivero Niĝero) kaj Eburbordo norden kaj orienten al suda Sudano, nordorienta DRKongo kaj norda Ugando, kaj pli precize en la landoj Kameruno, Centrafrika Respubliko, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ganao, Gvineo-Bisaŭa, Malio, Niĝerio, Sudano kaj Ugando. Ties natura habitato estas seka savano.

Tiu specio povus formi superspecion kun la Soŭza lanio, *L. souzae*. Ĝi estas monotipa, tio estas ne havas agnoskitajn subspeciojn.  

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Lanius gubernator.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Soŭza lanio

La **Soŭza lanio** (*Lanius souzae*)  estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. 

Ĝi estas troviĝanta en Angolo, Bocvano, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Gabono, Malavio, Mozambiko, Namibio, Ruando, Tanzanio kaj Zambio.

Ties natura habitato estas seka savano.

Ĝi povus formi superspecion kun la Emina lanio, *L. gubernator*. Oni agnoskas tri subspeciojn, kiuj estus la jenaj: *souzae* Bocage, 1878 - suda RKongo, sudokcidenta DRKongo kaj Angolo (eksklude okcidenton kaj sudon), *burigi* Chapin, 1950 - Ruando, Burundo kaj okcidenta Tanzanio, kaj *tacitus* Clancey, 1970 - sudorienta Angolo (Cuando Cubango) orienten al sudorienta DRKongo (Katango), Zambio, Malavio, okcidenta Mozambiko, malproksima norda Zimbabvo kaj nordorienta Namibio, probable ankaŭ en norda Namibio (Okavango) kaj norda Bocvano (rivero Ĉobe). 

Ĝi estas malgranda lanio kun granda kapo, griza krono kaj **malhelgrizaj ŝultroj kun hela vertikala rimarkinda strio**. La flugiloj estas brunaj kun iom da strieco aŭ skvameco. La subaj partoj estas blankecaj. La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Lanius souzae.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Bejdorsa lanio

La **Bejdorsa lanio**, (*Lanius vittatus*), estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi estas loĝanta en Suda Azio.

## Aspekto 
[maldekstra|eta|270px|*L. vittatus* ĉe [Nacia Parko Sultanpur en Gurgaon, Distrikto de Harjano, Barato.]]
Ĝi estas malgrandeca lanio 17 cm, **bejbruna supre kun pala pugo** kaj longa nigra vosto kun blankaj bordoj. La subaj partoj estas blankaj, sed kun sablokoloraj al ruĝecaj flankoj.
La krono kaj nuko estas grizaj, kun tipa lania masko traokula. Estas malgranda sed rimarkinda blanka flugilmakulo, kiu dumfluge estas strio kaj la beko kaj kruroj estas malhelgrizaj. La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj.

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas eluzitaj versioj de plenkreskulo.

## Kutimaro kaj habitato 
La Bejdorsa lanio havas karakteran rektan sintenon tipa inter lanio ripoze sur arbusto, el kiu ĝi eksaltas al lacertoj, grandaj insektoj, malgrandaj birdoj kaj ronĝuloj.

Predoj povas esti palisumitaj ĉe akra pinto, kiel dorno. Tio sekurigas la disŝiron per la forta hokoforma beko, sed ties piedoj ne taŭgas por ŝirado.

Ĝi estas disvastigata loĝanta reproduktanto en Afganio, Pakistano kaj Barato, kaj oni ĵus trovis en Srilanko. Ĝi nestumas en arbustoj en areoj de arbustaro kaj kultivado; la ino demetas 3-5 ovojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* IUCN2008, BirdLife International, 2009, 146420, Lanius vittatus, 2a Junio 2009. Malplej zorgiga.

## Bildaro 

File:Bay-backed Shrike (Lanius vittatus) in Hyderabad W IMG 7081.jpg|en Hajderabado.
Image:Bay-backed Shrike (Lanius vittatus) in Anantgiri, AP W IMG 8872.jpg|en Montetoj Ananthagirioj, en Distrikto Rangaredi de Andra Pradeŝo, Barato.
Image:Bay-backed Shrike (Lanius vittatus) at Sultanpur I Picture 047.jpg|ĉe Nacia Parko Sultanpur en Gurgaon, distrikto de Harjano, Barato.
Image:Bay backed Shrike- Hodal I4 IMG 8862.jpg|ĉe Hodal en Faridabado, distrikto de Harjano, Barato.
Image:Bay backed Shrike- Hodal I IMG 8858.jpg| ĉe Hodal en Faridabado, distrikto de Harjano, Barato.
Image:Bay backed Shrike- Hodal I2 IMG 8864.jpg|ĉe Hodal en Faridabado, distrikto de Harjano, Barato.
Image:Bay-backed_Shrike_(Lanius_vittatus)_in_Kolkata_W_IMG_4551.jpg| en Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Bay-backed_Shrike_(Lanius_vittatus)_in_Kolkata_W_IMG_4546.jpg| en Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Image:Bay backed Shrike.jpg|ĉe Nacia Parko Sariska

Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Azio