open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1360-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
### Eŭropo 
*10-jara armistico de la Centjara milito inter Anglio kaj Francio.
*La 2-a pestepedemio, la nigra morto turmentas Eŭropon.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
*Eduardo la 3-a estis reĝo de Anglio.
*Johano la 2-a estis reĝo de Francio ĝis sia morto 8-an de aprilo 1364. 
*Karlo la 5-a surtroniĝis en 1364 kiel reĝo de Francio.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*8-a de aprilo 1364: Johano la 2-a, reĝo de Francio

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Michael Bublé

**Michael Steven Bublé** - naskiĝis  en Burnaby, okcidente de Vankuvero en Brita Kolumbio, do nun estas -jara - estas kanada rokmuzika kantisto. Li ricevis plurajn premiojn, interalie dufoje la premion Grammy (en 2008 kaj 2010) kaj plurvoje la kanadan muzik-premion *Juno*. Lia debuta albumo de 2003, titolita laŭ lia nomo, estis inter la 10 plej sukcesaj muzikalbumoj en Britio kaj Kanado, kaj tutmonda komerca sukceso estis la albumo ''"It's Time"* ("estas tempo") de 2005. La albumo *"Call Me Irresponsible"* ("nomu min senrespondeca") de 2007 ankoraŭfoje pli sukcesis, atingante pintan pozicion en la listoj pri plej sukcesaj muzikalbumoj en Kanado, Usono (listo *"Billboard 200"*), Aŭstralio kaj Eŭropo. Ĝis junio 2008, li vendis pli ol 20 milionojn da muzikalbumoj tutmonde, kaj la koncertado kaj publikado de muzikaĵoj ja pludaŭriĝas.

La 28-an de februaro 2010, li estis inter la koncertantoj en la fina ceremonio de la Vintra Olimpiko 2010 en Vankuvero.

## Diskografio 
* 1996: *First Dance*
* 2001: *Babalu*
* 2003: *Michael Bublé*
* 2003: *Totally Buble*
* 2003: *Let It Snow!*
* 2004: *Come Fly with Me*
* 2005: *It's Time*
* 2005: *Caught in the Act*
* 2006: *With Love*
* 2007: *Call Me Irresponsible*
* 2009: *Michael Bublé Meets Madison Square Garden*
* 2009: *Crazy Love*

## Filmografio 
* 2000: *Duets*
* 2001: *Totally Blonde*
* 2003: *The Snow Walker*
* 2004: *Las Vegas - Catch of the Day*

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* biografio kaj diskografio en retejo de la eldonejo *Warner'' 

Kategorio:Kanadaj kantistoj
Kategorio:Ĵazaj kantistoj
Kategorio:Kanadaj popkantistoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Italdevenaj kanadanoj
Balilla

* Alnomo de Giovan Battista Perasso kiu la 5-an de decembro 1746 komencis la ĝenovan ribelon kontraŭ aŭstra okupo.

Laŭ tiu historia persono, eĉ menciita en la teksto de la itala nacia himno, oni poste nomis *Balilla*:

* Italan junularan faŝisman organizon Opera Nazionale Balilla.

* Aŭtomobilon de la produktanto FIAT
Lajos Olasz

**OLASZ Lajos** [pr. olas] estis hungara aktoro, scenejdekoraciisto naskiĝinta en Arad la ? kaj mortinta en ? la ?.
## Lia kariero
Lajos Olasz en 1920 estis dungita de Dezső Róna en la nove refondita teatro de Arad. Post unu jaro li aperis en rolo de Quasimodo (Hugo: A Notre-Dame-i toronyőr). En 1928 li dungiĝis por mallonga tempo al la trupo de Jenő Janovics. Li aperis ankaŭ en Oradea. Poste li denove revenis al Arad kiel aktoro kaj dekoraciisto.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Olasz, L.
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Rugbeo 15

eta|200ra|dekstra|Germanio v Belgio
[eta|dekstra|200ra|Rugbeo 15 en [Buenos Aires]]

**Rugbeo 15** (kelkfoje **dekkvinopa rugbeo**, **rugbio 15**, **rugby union**) estas nomo de iu piedpilka sporto, kiu naskiĝis en la angla lernejo Rugby School en la urbo Rugby. Ĝi estas tipo de rugbeo, kiu estas tre populara en multaj landoj. Rugbeo 15 estas la nacia sporto de Sud-Afriko, Nov-Zelando, Kimrio, kaj Irlando. Ĝi ankaŭ estas populara en Anglio, Skotlando, Francio, Italio, Aŭstralio, kaj Argentino.

## La Ĉampioneco de Ses Nacioj 
Ĉiujare printempe okazas en okcidenta Eŭropo, fama rugbea turniro inter ses nacioj (Anglio, Irlando, Skotlando, Kimrio, Francio kaj Italio): la **Ses-Nacia Rugbea Turniro** aŭ **Ĉampioneco de Ses Nacioj**.

Oni nomas "Grandan Ŝlemon" la fakto por iu nacio gajni ĉiujn siajn maĉojn. La nacio kiu perdas ĉiujn siajn maĉojn ricevas la mokan pseŭdan trofeon nomatan "ligna kulero".

## Vidu ankaŭ
* Monda Rugbea Organizaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.super14.com 
* http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/rugby_world_cup/default.stm 
* Google-Video - rugbeo XIII 

* International Rugby Board
* Planet Rugby
* GG Rugby


Kategorio:Sporto
Turo Sujumbiko

La **Turo Sujumbiko** (; ), ankaŭ konata kiel Moskeo de la Ĥano (tatare: Xan Mäçete), estas probable la plej konata simbolo de Kazano. Ĝi estas unu el la plej altaj strukturoj de la Kremlo de Kazano, kaj ĝi estas enlistigita inter la Klinataj turoj. Komence de la 20-a jarcento, la kliniĝo estis ĉirkaŭkalkulata je 194&nbsp;cm. En la 1930-aj jaroj kaj 1990-aj jaroj oni uzis plurajn metodojn por klopodi rektigi ĝin.

La celo de ĝia konstruado verŝajne estis la gardado de la rivero Volgo, kiu troviĝas je du 2&nbsp;km.

Kategorio:Turoj en Rusio
Kategorio:Kazano
Kategorio:Konstruaĵoj en Tatarstano
Alsómocsolád

**Alsómocsolád** [alŝOmoĉolAd], germane **Metschelad**, kroate **Močilag** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. Alsó signifas hungare suba, kiu faras diferencon pri alia vilaĝo Felsőmocsolád.
eta|300px|Fiŝkaptista lago de Alsómocsolád
eta|300px|Golgoto de Alsómocsolád

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 6&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 200–220 m
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 7345
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°18′48″N 18°14'39″E

## Situo 
Alsómocsolád situas sur tre mildaj deklivoj antaŭ montaro Mecsek, fervojo Dombóvár-Baja preteriras, fine de longa sakovojo, proksime de 2 lagoj. Pécs troviĝas 25, ripozejo Gunaras 20&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata jam dum la bronzepoko, baldaŭe romianoj alvenis. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1294 laŭ tiama ortografio *"Mocholai"*, tiam apartenanta al abatejo de Veszprém. Post la mezepoko la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis, unue serboj, poste germanoj kaj hungaroj alvenis. La fervojo atingis la komunumon en 1872. En 1930 vivis tie 746 hungaroj kaj 68 germanoj. La lastaj estis deportitaj al Germanio en 1947. En 1970 vivis tie 570 hungaroj kaj 43 germanoj. Vilaĝservoj estas kulturdomo kun interretejo kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al apostolo Sankta Andreo de 1836, la turo estas 38 m-ojn alta
* golgoto
* kastelo de Sztankovánszky [stankovAnski], nun gastejo
* kastela ĝardeno kun skulptaĵoj
* memorparko de 1996
* fiŝkaptista lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Dezső Róna

**RÓNA Dezső** [pr. ro:na] estis hungara kantisto (baso), reĝisoro, teatrestro naskiĝinta en Arad la ? kaj mortinta en Budapeŝto la ?.

## Lia kariero 
Dezső Róna en septembro de 1920 reorganizis en sia naskiĝurbo la teatron. En la unua teatra sezono li prezentis 17 operojn, 43 operetojn kaj 50 prozdramojn (el kiu 19 praprezentaĵoj). En la sekvaj jaroj la koncesion de la urbo gajnis Mihály Szendrey kaj Mihály Fekete. Li nur en jaroj 1934–1936 ricevis denove la koncesion. En 1943 li iris al Pécs kun sia edzino Mici Horváth, kaj 1947–48 li estis gvidanto de la opersekcio de la teatro. Post 1949 li aperis en la teatro Magyar Néphadsereg.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Opera Nazionale Balilla

[dekstra|eta|Lerneja dokumento de "balilla" - [1932 -]]

[dekstra|eta|Reprezentaro de "balilla" akceptata en [Berlino de la ministro de propagando Joseph Goebbels la 2an de aŭgusto de 1933.]]
Dum la faŝisma reĝimo en Italio la junularon prizorgis organizo nomata **Opera Nazionale Balilla** (ONB). Ĝi estis fondata en 1926, kaj en 1937 ĝi alfluis en alia organizo Gioventù Italiana del Littorio.

ONB organizis la junularon en kvazaŭ-militistaj unuoj, laŭ la diversaj aĝoj. La plej junaj anoj estis nomataj *Filoj de la lupino*, omaĝe al la mitaj ĝemeloj Romolus kaj Remus, kiujn kreskis lupino. Sekvis la Balilla, Balilla Moschettieri kaj la Avangardanoj.

Ĉe la knabinoj, troviĝis la *Filinoj de la Lupino*, la *Italinetoj* kaj la *Junaj italinoj*.
Kelkaj aspektoj de la balila organizo celis kopii skoltismon. Fakte Mussolini iel admiris Robert Baden-Powell kaj esperis ke li akceptu transiron de la itala skoltaro al la ONB. Tio ne okazis kaj la reĝimo malpermesis skoltismon en Italio.

## Vidu ankaŭ 
* Giovan Battista Perasso

Kategorio:Itala faŝismo
Kategorio:Junularaj organizaĵoj de politikaj partioj
Kaiserstuhl (Badeno)

[eta|dekstra|250px|Aera foto de [Vogtsburg]]
La **Kaiserstuhl** (prononco , laŭ sistemo IFA , laŭvorte "seĝo de la imperiestro") estas malgranda vulkana grupo de montetoj el plejmulte vulkana origino en la supera valo de la Rejno en sudokcidenta Germanio, nordokcidente de Frajburgo. Ĝi situas oriente de la rivero Rejno, kiu tie rekte fluas norden, kaj okcidente de la Nigra Arbaro. La grupo de montetoj kovras areon, kiu de nordo al sudo ampleksas 15 kilometrojn, de okcidenta al oriento 13 kilometrojn. La plej alta monteto estas la *Totenkopf* (skeletkapo) kun alto de 557 metroj. La Kaiserstuhl areo estas unu el la plej varmaj regionoj de Germanio, kaj la urbo Ihringen havas la plej altan averaĝan temperaturon de Germanio. Tio kaj la bona grundo faris ke ĝi estas bonega regiono por kultivi vitojn. La areo ankaŭ estas hejmo de multaj raraj specioj de plantoj kaj bestoj: la vario de orkideoj en Kaiserstuhl, ekzemple, estas unu el la plej granda en Eŭropo kun pli ol 30 registritaj specioj.

Kaiserstuhl ankaŭ estas distrikto en la vina regiono de Badenio, kaj havas terasformajn vitejojn sur la montetoj.

Koordinatoj: 

Uboj de la Kaiserstuhl regiono:
* Riegel
* Ihringen
* Endingen
* Gottenheim
* Vogtsburg

## Eksteraj ligiloj 
* Kaiserstuhl:Historio kaj bildoj  
* Kaiserstuhl:bildoj de la pejzaĝo, orkideoj, aliaj plantoj kaj bestoj  

Kategorio:Baden-Virtembergo
Kategorio:Vulkanoj en Germanio
Leuggern

**Leuggern** estas komunumo en la distrikto Zurzach de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2065 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Leuggern situas ĉe la okcidenta bordo de la Baraĵlago de Klingnau. Ĝia norda pinto akiras la bordon de la rivero Rejno, kaj en nordoriento de la komunumo ĉe la limo al Koblenco troviĝas la kunfluejo de Aro kaj Rejno. Fakte malgraŭ ke la akvokvanto kaj la longeco ek de la fonto de Aro ĉe la kunfluejo estas pli grandaj ol de la Rejno, la cetera rivero portas la nomon Rejno anstataŭ pli korekte Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝoj kaj setlejoj Leuggern, Gippingen, Hettenschwil, Etzwil, Felsenau, Hagenfirst, Fehrental kaj Schlatt.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 13,76 km², de kiuj 5,10 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,25 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 547 m s.m., dum la plej malalta punkto troviĝas sur alteco de 312 m s.m. ĉe la bordo de Rejno.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Leuggern limas en nordnordokcidento al Full-Reuenthal, en nordo al la germana urbo Waldshut-Tiengen, en nordoriento al Koblenco, en oriento al Klingnau, en sudoriento al Böttstein, en sudo al Mandach, en okcidento al Mettauertal, kaj en nordokcidento al Leibstadt.

## Trafiko 
La vilaĝo Felsenau disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Koblenco al Leibstadt. La ceteraj vilaĝopartoj estas konektitaj al la publika trafikreto per diversaj poŝtaŭtolinoj.

En la komunumo kruciĝas la kantonaj ĉefvojoj de Döttingen al Leibstadt kaj de Vinterturo al Bazelo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas proksimume 20 kilometrojn okcidente en Eiken.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Leuggern datiĝas el la jaro 1231 kiel *Lutgern*.

En mezepoko en Leuggern regis la Habsburgoj. La komunumo troviĝis sub la administrado de la Johanitoj, kiuj estis ricevis la komunumon en la jaro 1231 testamente de la *Baronoj de Bernau*. Ili unue atribuis la posedaĵon en Leuggern al la Johanita komandorejo Bubikon. En la jaro 1250 estis fondita la Johanita komandorejo Leuggern. Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 Leuggern estis la centro de samnoma paroĥo kaj voktejo de la Grafejo Baden, al kiu apartenis ankaŭ la hodiaŭaj komunumoj Böttstein, Full-Reuenthal kaj Leibstadt.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, la komunumo dum kvin jaroj apartenis al la tiama Kantono Baden, estiĝis tiam la komunumoj Böttstein kaj Leuggern.

Per la mediacia akto en la jaro 1803 la Kantono Baden estis dissolvita kaj integrita al la nova Kantono Argovio. Oberleibstadt, Böttstein kaj Leuggern formis nun unu komunumon de la distrikto Zurzach. En la jaro 1816 la kantona parlamento decidis la disigon de Oberleibstadt, Böttstein kaj Leuggern en tri komunumojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Leuggern
* Leuggern en la Historia Leksikono de Svislando
S/2003 J 10

**S/2003 J 10** estas la maldaŭra nomo de neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de Scott S. Sheppard de la Universitato de Havajo, kaj lia teamo, post observoj inter la  kaj la , dato de la anonco de la malkovro.

Ĉar ĝia orbito estas ankoraŭ malpreciza, ĝi havas nur la maldaŭran nomon indikantan, ke ĝi estas la deka satelito de Jupitero malkovrata en 2003.

## Orbito 
La orbitaj elementoj de S/2003 J 10 ŝajnus proksimigi ĝin de la karmea grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 900 000 kaj 24 100 000 km, kaj klinecojn inter 164,9° kaj 165,5° rilate al la Jupitera ekvatoro, kaj discentrecojn inter 0,23 et 0,27. Sed tiu aneco estas necerta pro malprecizeco de la orbito.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La karmea grupo estas videbla apud la centro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Carme CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la karmea grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  S/2003 J 10, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  S/2003 J 10 (angla versio)
*  La novaj jupiteraj satelitoj malkovritaj en 2003, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La karmea grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Paziteo (luno)

**Paziteo** estas neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝin malkovris Scott S. Sheppard, David C. Jewitt de la Universitato de Havajo, kaj Jan Kleyna de la Universitato de Kembriĝo, post observoj inter la  kaj la .

Ili anoncis la  la malkovron de dekunu lunoj , inter kiuj **Paziteo**, kiu tiam ricevis nur la maldaŭran nomon **S/2001 J 6**: sesa jupitera luno malkovrita en 2001

## Nomo 
La , ĝi ricevis, aprobite de IAU , la nomon de **Paziteo** (greke: Πασιθέα, *Pasithea*), diino de la halucinoj kaj halucinogenoj en la helena mitologio, edzino de Hipno. Ŝi estus unu el la Gracioj (aŭ Karitoj), laŭ Homero.

## Orbito 
Paziteo estas ano de la karmea grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 900 000 kaj 24 100 000 km, klinecojn inter 164,9° kaj 165,5° rilate al la ekvatoro de Jupitero, kaj discentrecojn inter 0,23 et 0,27.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La karmea grupo estas videbla apud la centro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Carme CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la karmea grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Paziteo, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Paziteo (angla versio)
*  Dekunu jupiteraj satelitoj S/2001 J1...S/2001 J 11, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La karmea grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Magda Páll

**Magda E. PÁLL** [pr. pa:l] estis rumania hungara aktorino naskiĝinta en Világos la 19-an de marto 1913 kaj mortinta en Kluĵo la 21-an de decembro 1992.
 
## Ŝia kariero
Magda Páll en 1934 ludis en la trupo de Mihály Fekete, poste en la Teatro Thália de Oradea. Inter 1944 kaj 1949 ŝi estis anoncistino de la hungarlingva elsendo de la rumana radio de Bukareŝto. Poste ĝis sia pensiuliĝo en 1967 ŝi estis membro de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.

## El ŝiaj roloj
* Bese Anna (Kós K.: Budai Nagy Antal); 
* Dajka (Shakespeare: Romeo kaj Julieto); 
* Sostrata (Machiavelli: Mandragora).

## Fonto
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kobe-bovo

eta|karno
**Kobe-bovo** aŭ **japana nigra bovo** (en japana 神戸牛) estas la plej multekosta kaj ekskluziva hejma bovo de la mondo, bredata en la japana prefektujo Hyōgo. La raso apartenas al la japanaj bovoj (和牛 *Wa-gyū*) kaj japane oni nomas ĝin *Tajima-Uŝi* (japana nigra bovo; 但馬牛, laŭvorte *Tajima-bovo*).

La karno de la bovoraso havas tre maldikan grasan supraĵon, samtempe la viando estas "marmoreca" ekstreme fajne kaj egalmezure. La viando de la Kobe-bovo havas la plej malgrandan proporcion je saturitaj grasacidoj, el ĉiuj bovorasoj.

Kategorio:Bovorasoj
Kategorio:Japana kuirarto
Kategorio:Kobeo
László Pálóczy

**PÁLÓCZY László** [pr. pa:lo:ci], *Papolczy* estis hungara aktoro naskiĝinta en Nagyvárad la 26-an de julio 1907 kaj mortinta ?.

## Lia kariero 
László Pálóczy studis en Parizo poste en 1931 li finis ankaŭ la aktorakademion. En 1931–1932 li dungiĝis al la Teatro de Andrássy Vojo. Poste li ludis en la Gaja Teatro, Magyar Játékszín Kamaraszínház, Teatro Magyar, en Nacia Teatro (Szeged), en la teatroj Belvárosi, Művész, Dunaparti Színpad, Magyar, Andrássy, Új Magyar, Gaja Teatro. En 1945 li elpaŝis en la teatroj Béke kaj Művész. En 1948 li elmigris en Brazilon. Inter 1937 kaj 1944 li ludis en pluraj filmoj.

## El liaj teatraj roloj 
* Prokesch (Rostand: A sasfiók),
* Timár Ferenc (Bókay J.: Szakíts helyettem);
* Tibor (Bókay J.: Ragaszkodom a szerelemhez);
* László (Vaszary G.: A meztelen lány);
* Browning Róbert (Besier: Ahol tilos a szerelem).

## El liaj filmaj roloj 
* *Vihar után* (1945) - Ferenc
* *Egy szív megáll* (1942) - bonvivanto
* *Nincsenek véletlenek* (1939) - komponisto

## Fontoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungare kun foto
* http://www.imdb.com/name/nm0701668/

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
Frigyes Palóczy

**PALÓCZY Frigyes** [pr. palo:ci] estis hungara aktoro naskiĝinta en Temeŝvaro la 2-an de marto 1932, mortis la 12-a de majo 2021.

## Lia kariero 
Frigyes Palóczy ekde 1955 ludis en la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo, ekde 1958 en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. En Hungarujo li ludis inter 1977 kaj 1988 en Miskolc, poste ĝis 1992 en Zalaegerszeg.

## El liaj roloj 
* Don Carlos (Schiller);
* Teodoro (Vega: A kertész kutyája);
* Haimón (Sofoklo: Antigoné);
* Harrison (Jacobi V.: Leányvásár);
* Kelemen igazgató (Eisemann M.: Én és a kisöcsém).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Honortombo

[eta|250px|Grupo da honortomboj sur centra tombejo de [Vieno]]

**Honortombo** estas esprimo de honorigo de mortintoj far urboj aŭ komunumoj por civitanoj, kiuj dumvive akiris apartajn meritojn. Disdonado kaj konservado de tiaj tomboj kutime estas tasko de la publika sektoro. Depende de la disdonopraktiko honortombo povas havi karakteron de publika dekoracio por elstara unuopulo aŭ de monumento pro certa persongrupo. Se ne ekzistas idoj de la mortintoj aŭ institucioj, kiuj flegas la tombojn de ĉi tiuj personoj, la komunumoj aŭ urboj krome transprenas la respondecon por la tomboj kaj financas la tomboflegadon. Unuflanke tiel estas gardata la memoro pri la honorigitoj, aliaflanke tiel ofte estas konservataj (laŭsence de monumentflegado) atestiloj de la kulturhistorio, ekzemple se tombejoj devas esti malfermataj kaj pro elspezigaj transtombigoj artoplenaj tomboj povas esti konservataj nur per publikaj rimedoj.

[eta|maldekstra|upright|en [Berlino]]

## Disvastiĝo 
Honortomboj ekzistas tutmonde, je kio por la disdonado, financado kaj flegado de ĉi tiuj instalaĵoj depende de la landoj ekzistas diferencaj reguligoj (Ekz. foje soldatotombejoj aŭ tombejoj de viktimoj de propolitika persekutado far antaŭaj reĝimoj estas traktataj kiel honortomboj).

## Eksteraj ligiloj 
* Abfrage der Ehrengrabstätten  bei der Senatsverwaltung für Stadtentwicklung Berlin
* Friedhofgesetz Berlin (Abrufbare PDF-Datei)
* Ehrengräbergruppen auf dem Wiener Zentralfriedhof
* Ehrengrabliste von Salzburg
* Ehrengrabliste von Hannover und Verordnung 

Kategorio:Tombejoj en Svislando
Kategorio:Tombejoj en Germanio
Kategorio:Tombejoj en Aŭstrio
Vilma Palucz M.

**PALUCZ M. Vilma** [pr. paluc] estis rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad la 29-an de septembro 1904 kaj mortinta en Oradea la 3-an de oktobro 1969. 

## Ŝia kariero
Vilma Palucz M. studis en la aktorlernejo de Elemér Hetényi en 1922. Ĝis 1941 ŝi ludis en vaganttrupoj. Ĝis sia pensiuliĝo en 1965 ŝi estis membrino de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. 

## El ŝiaj libroj
*Gautier Margit (Dumas (filo): A kaméliás hölgy); 
*Millerné (Schiller: Ármány és szerelem); 
*Weberné (Schubert–Berté: Három a kislány); 
*Kincsesné (Sütő A.: Tékozló szerelem).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Erzsi Palotai

**PALOTAI Erzsi** estis hungara deklamistino, verkistino, tradukistino naskiĝinta en Nagyvárad la 24-an de septembro 1907 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de aŭgusto 1988. Ŝi estis pli juna fratino de Boris Palotai, ŝia edzo estis Aladár Komlós.

## Ŝia kariero
Erzsi Palotai frekventis universitaton en Prago. Ŝi translokiĝis al Budapeŝto en 1928 kaj ŝi debutis kiel kanzonkantistino en la Terézkörúti Színpad. Post 1945 ŝi estis membro de la kabaredo Pódium, inter 1947-1948 de la Gaja Teatro. Post 1956 ŝi havis nur memstarajn deklamrecitalojn. Ŝi tradukis el ĉeĥa lingvo. En 1966 ŝi ricevis premion.

## El ŝiaj libroj
**Szerelem, fájdalom* (romano, 1958);
**Igen* (romano, 1971);
**Költők, versek, találkozások* (rememoraĵoj, 1974);
**Karambol* (rakontoj, 1978);
**Arcok fényben és homályban* (1987).

## Ŝiaj filmaj roloj 
* *Ítél a Balaton* (1932)
* *Mindent a nőért!* (1933-34) – nova direktoro
* *Nem szoktam hazudni* (1966)

## Fontoj
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* hungara biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj kanzonistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ok polonezoj

**Acht Polonaisen op. III für Klavier zu 4 Händen** (*Ok polonezoj op. 3 por piano je kvar manoj*) estas malfrue trovita pianoverko de Robert Schumann, kies ekesto datiĝas je 1828. Ĝi apartenas al la juneca verkaro de la majstro.

Karl Geiringer, tiam konservisto de la kolektoj de la Viena Societo de Muzikŝatantoj (*Gesellschaft der Musikfreunde*), malkovris la manskribaĵon de Schumann en 1933. Ĝi entenis laŭ sia subskribo „Ok polonezojn“ por piano je kvar manoj. Oni scias de Schumann, ke li havis grandan plezuron de kvarmana pianludo, tamen li verkis nur tre limigitan nombron de pianokomponaĵoj je kvar manoj, kio do konsistigas la apartan gravecon de la trovaĵo. Ĝi estis unuafoje prezentata en la jaro de la trovado kun parolata enkonduko de la eldoninto en la radiostacio *Deutschlandsender*.

La polonezoj sekvas la modelon de Franz Schubert, sed superas ĝin „rilate harmonia aŭdaco kaj sona rafineco“. Ankaŭ en ĉi tiu verko ekkoneblas la komponisto survoje al propra stilo. Schumann aĝis dum la komponado dek ok jarojn.

## Referencoj 
Kategorio:Verkoj de Robert Schumann
Kategorio:Pianomuziko
Kinderszenen

**Kinderszenen, Op.15** (*Infanaĝaj scenoj*) estas ciklo kiu konsistas el dek tri mallongaj pianopecoj de Robert Schumann.

## Detaloj 
Aparte de la domina virtuozeco de la 19-a jarcento la komponisto, krome estanta poeto, kreis etajn karakterpecojn, kiaj simile troviĝas en ĉiuj kreoperiodoj. Al Schumann ne plu sufiĉis la vortoj, per kiuj la klasikaj poetoj kreis siajn verkojn; helpe de muziko eblis komuniki sentojn, por kiuj vortoj mankas. Kiel romantisto Schumann lasis la mondo post si kaj sin dediĉis al la arto de la nedirebla.

Schumann komponis la pianaĵojn ne laŭ programaj konceptoj, sed titolis ilin nur poste. Ili estas komprenendaj ne kiel ĉarmaj, sed kiel profunde seriozaj. Kaj la sente akcentata, lirika karaktero de la muziko kaj ankaŭ la individua kaj tuja travivado de la unuopaĵo validas kiel tipe romantismaj.

El origine 30 pecoj Schumann elektis printempe 1838 jenajn 13:

*Kinderszenen* (Op.15) de Schumann havis eksternorman historian gravecon, ĉar ili influis la romantisman programminiaturon por piano kiel neniu alia antaŭe verkita ciklo. La plej fama peco el ĉi tiu ciklo estas „*Träumerei*“ (revado). La miniaturaro *Kinderszenen* konsistas el pecoj komponitaj ne *por* infanoj, sed kiel "respegulado de pliaĝulo por pliaĝuloj" (R.Schumann), male al Albumo por la junularo (Op.68). La lasta peco „*Der Dichter spricht*“ (parolas la poeto) klarigas en malmultaj taktoj romantisman mondkomprenon, kia preskaŭ neniel pli koncentrite estas trovebla.

## Vidu ankaŭ 
* Karakterpeco

## Sonregistraĵo 
## Eksteraj ligiloj 
* Gemeinfreie Aufnahmen
* 

## Referencoj 
Kategorio:Pianomuziko
Kategorio:Verkoj de Robert Schumann
Persona defendo

La **persona defendo** aŭ **memdefendo** estas disciplino kiu grupigas kolekton de principoj aplikataj por deteni agadon ofensivan realigatan kontraŭ iu persono.

La teknikoj de persona defendo estis prenitaj en komenco de la luktoartoj tradiciaj kaj perfektigitaj kaj puriĝataj kun la celo plibonigi ĝian efikon kaj adapti ĝin al la hipotezo de konflikto en la kondiĉoj aktualaj de vivo.

En persona defendo oni uzas teknikojn malkomplikajn kaj oni klopodas eviti la movojn malsimplajn.

Principe oni uzas blokadojn, retenojn kaj levilojn por neŭtraligi la kontraŭulon laŭ modo plej rapida ebla kaj mallongiganta la tempojn de lukto por eviti riskojn kaj lasi en dua plano diferencojn fizikajn.

La defendo per manplato sen armiloj, povas komplementiĝi per armiloj propraj aŭ nepropraj, aŭ tranĉiloj aŭ pafa armilo aŭ ia elemento kiun oni povas atingi en la momento de la konflikto.

## Fako civila 
En la fako civila oni povas neŭtraligi la kontraŭulon laŭ modo sekura kaj sen provoki supermezurajn vundojn donantajn la civilan respondencon de la defenda agado kiam oni ekscesas la limigojn de la legitima defendo. La persona defendo apogiĝas sur la fundamentoj de kelkaj sportoj aŭ luktoartoj kiel la ĵudo, la aikido aŭ la karateo. La ĉefa karaktero de la persona defendo estas la evito de la forto, tiam kiam, ĝenerale, la kontraŭuloj povas esti individuoj de dimensioj pli vastaj aŭ kun muskolaj fortoj pli granda ol la nia. Estas por tiu ĉi kialo, ke teknikoj bazaj kiel la batoj unikaj (tiuj kiujn oni realigas kontraŭ la kontraŭulo per zono specifa de nia korpo) kiel la uzo de la manplato, la fingraj artikoj kaj la fingroj en zonojn delikatajn aŭ genubatoj, pasante krom tio ĉi per teknikoj pli profesiaj kiel diversaj tipoj de piedbatoj, kaj ankaŭ pli plirangigataj kiel senigoj de ekvilibro aŭ nemovebligoj (oni alkutimigas uzi ĝin en persona defendo de polico aŭ en sportoj kiel la karateo) estas la aplikoj en tiuj kiuj konas la personan defendon.

## Fako militista 
En la fako militista oni uzas teknikojn kun pli granda povo ofenda kaj mortiga valida inkluzive de armiloj.

## Bildaro 

Image:Itnpr.jpg|Teknikoj de persona defendo priskribata en lernolibro de la ŝiparo milita
Image:punch_tigre2.jpg|Defendo per la manplato kontraŭ klopodo de kapto
Image:moine_baton0.jpg|Defendo per branĉo de arbo kontraŭ klopodo de kapto

Kategorio:Luktoarto
Kategorio:Persona defendo
Karolina Botos Pályné

**PÁLYNÉ BOTOS Karolina** [pr. pa:line: botoŝ] estis hungara kantistino-aktorino naskiĝinta en 1811 kaj mortinta en Kolozsvár la 3-an de decembro 1843. 

## Ŝia kariero
Karolina Pályné Botos studis en la muziklernejo de  Koloĵvaro. En 1824 ŝi aliĝis al trupo, kie ludis Déryné. Ekde 1828 ŝi estis la edzino de Elek Pály kaj iris kun li al Kassa, Buda, poste ŝi revenis al Koloĵvaro, kie post longa malsano ŝi mortis. 

## El ŝiaj libroj
*Mária királyné (Ruzitska J.: Béla futása); 
*Néma lány (Dalayrac: Két szó).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
George Barger

**George BARGER** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1878 en Manchester, mortis la 5-an de januaro 1939 en Aeschi SO) estis angla kemiisto kaj fungosciencisto.

Li malkovris histaminon kaj tiraminon en skleroto de ergota fungo.

En 1907, li apartigis, kun Carr, de ergota fungo ergotoksinon sed ĝi estas ne unu alkaloido sed miksado de aj alkaloidoj (ergocristine, ergokryptine kaj ergocornine) simile al hidroergotinino apartigita de Kraft al la sama epoko.

Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1938.

## Vivo 
Sia patrino estis nederlanda kaj sia patro estis angla. Li studis en Hago kaj poste Cambridge. Li laboris kun Henry Dale.

## Verkoj 
* *Chemistry of Thyroxine - Constitution and Synthesis of Thyroxine* 1927
* *Ergot and Ergotism * 1931

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Anglaj fungosciencistoj
Elek Pály

**PÁLY Elek** [pr. pa:li], *Lukics* estis hungara kantisto-aktoro, teatrestro, tradukisto naskiĝinta en Pápa la 20-an de januaro 1797 kaj mortinta en Kolozsvár la 4-an de marto 1846. Li estis la edzo de Karolina Pályné Botos.

## Lia kariero
Elek Pály estis instruisto en sia naskiĝurbo en 1819, kiam li aliĝis al trupo de Dávid Kilényi. Dum unu kaj duono da jardeko li estis la plej bona tenoristo de la vagantaktorarto. En 1822 li estis fondintano de operensemblo de Koloĵvaro. En 1823–24 dum naŭ jaroj li studis kanton en la operejo de Vieno. Ekde 1827 li dungiĝis al Kassa. En jaroj 1833–1835 li estis ĥorestro kaj kasisto de la Teatro de Várszínház de Buda. Li elpaŝis ankaŭ en la saksaj urboj de Transsilvanujo kaj en 1842 ankaŭ en Bukareŝto. Li tradukis 22 operscenarlibrojn kaj dramojn, inter ili la scenarlibrojn de operoj de Mozart kaj Rossini, la dramatigon de la romano de Victor Hugo el germana lingvo (La turgardisto de Notre Dame).

## El liaj libroj
*Almaviva (Rossini: La sevila barbiro); 
*Don Ottavio (Mozart: Don Juan); 
*Zampa (Hérold); 
*Fra Diavolo (Auber); 
*Masaniello (Auber: A portici néma); 
*Víg Bence (Bäuerle: Ál-Catalani).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Anna Pánti

**PÁNTI Anna** [pr. pa:nti] estis hungara kantistino (koloratursoprano) naskiĝinta en Beiuş la 13-an de septembro 1960. 

## Ŝia kariero
Anna Pánti estis ekde 1989–90 stipendiulino de la Operejo de Budapeŝto kaj ekde 1990 ĝia solistino.
## Premioj, distingoj
*1990 - Erkel-ekstrapremio en la Internacia Kantkonkurso Erkel–Kodály. 

## El ŝiaj libroj
*Mária királyné (Ruzitska J.: Béla futása); 
*Néma lány (Dalayrac: Két szó).

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=2965

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Éva Papp

**PAPP Éva** [pr. pap] estas rumanuja hungara aktorino, aktorpedagogino naskiĝinta en Baia Mare la 25-an de marto 1958. 

## Ŝia kariero
Éva Papp en 1981 aliĝis al la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare. Ekde 1991 ŝi estas movlimigita kaj tial ŝi instruas parolteknikon en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş.

## El ŝiaj libroj
*Arabella (Sütő A.: Káin és Ábel); 
*Olga (Heltai J.: A tündérlaki lányok).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Giganta ondo

[eta|upright=1.5|Giganta ondo en la franca [Biskajo, ĉe marprofundo de 200 metroj.]]
La **Giganta ondo** (ankaŭ **monstra ondo**, **monstroondo** aŭ **monstra marondo**, angle **Freakwave**) estas nekutime alta, unuopa oceana akvoondo. Ĝi povas superi la alton de 25 metroj, tiel ĝi duoble alta ol kutimaj altaj surmaraj ondoj. Pro la abrupta alveno kaj granda alteco, tiu giganta marondo povas danĝerigi eĉ grandajn ŝipojn. La kutima maronda maksimuma alto estas 15 m, tiel oni planas kaj konstruas ŝipojn je ondoj de 16,5&nbsp;m.

Longtempe oni taksis la gigantajn marondojn marista klaĉaĵo, ĝis la teknika evoluo (satelitaj mezuroj kaj aliaj mezuriloj) helpis identigi tiujn. Oni esploras la fenomenon intense ekde 1995.

La unua mezurado de giganta ondo okazis en la novjara nokto de 1995, kiam la aŭtomata ondomezurilo de la norvega naftobora platformo Draupner-E notis unuopan ondon kun alto de 26 m. Dek monatojn poste (la 11-an de septembro 1995), la britan luksan ŝipon Queen Elizabeth 2 trafis giganta ondo.

Oni distingas tri tipojn de gigantaj ondoj:
# grandan, relative rapida ondo, kiu ne sekvas la direkton de la normala marondado;
# la *tri fratinoj*; (plej ofte) tri rapide alvenantaj (unu post la alia) grandaj ondoj, kiuj povas sinkigi ŝipojn
# la *blanka muro*, tre kruta ondo

Gigantaj ondoj povas estiĝi ĉe fortaj marcirkuloj, pro abrupta ŝanĝiĝo de la oceana grundo (profundiĝo, altiĝo). Oni supozas ankaŭ, ke ondorompiĝo kaŭzas estiĝon de giganta ondo.

La radaraj mezuradoj sur la Norda maro pruvis ekziston de la monstroondoj. La eŭropa satelitoj ERS-1 kaj -2 mezurkaptis ene de tri semajnoj dek ondoj, kiuj superis la alton de 25 m. Tiel oni pruvis, ke la gigantaj ondoj pli ofte estiĝas, kiel oni pensis pli antaŭe. Kelkaj sciencistoj pensas, ke la 200 grandaj ŝipoj kun longo de pli ol 200 m, sinkintaj en la lastaj 20 jaroj, sinkis rekte aŭ nerekte danke al la monstroondoj.

Kategorio:Oceanografia terminologio
Ruya Lazarova

**Ruya LAZAROVA** (en bulgara lingvo, **Ружа Лазарова**; Sofio, 1968) estas bulgara verkistino en franca lingvo.

Ŝi studis en la malnova *lycée français* de Sofio kaj ŝi gradigis poste en filozofio en la Universitato de Sofio.

## Premioj 
* Joven Prosa, 1990

## Festivaloj de teatro 
* “Festival de la Correspondencia”, Grignan.

## Verkaro 
* *Sur le bout de la langue* (00h00, 1998),
* *Cœurs croisés* (Flammarion, 2000)
* *Frein* (Balland, 2004).
* *Mausolée* (Flammarion, 2009)

## Eksteraj ligiloj 
* www.roujalazarova.com

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Fantazipecoj op. 12

La ok **Fantasiestücke** (fantazipecoj) op. 12 formas ciklon de pianoverkoj de Robert Schumann. Schumann komponis la pecojn printempe 1837. La titolo estas inspirita de la kolekto de E. T. A. Hoffmann, *Fantasiestücke in Callots Manier*, kaj per tio ankaŭ de la fantazionocio de Novalis. Schumann dediĉis la ciklon al Anna Robena Laidlaw (1819–1901), skota pianistino kaj lerninto de Henri Herz kaj Ludwig Berger. Kun ŝi li mallonge tenis interligon, pri kio informas lia leterkomunikado kun ŝi kaj Clara Wieck same kiel taglibronotoj de Schumann.

## Movimentaj nomoj 
La fantazipecoj op. 12 estas la unua verkciklo por piano de Schumann kaj ĝiaj movimentoj portas seninterrompe poeziajn, programecajn titolojn. Plurfoje Schumann atentigis pri tio, ke li tiaspecajn titolojn ĉiam nur aldonis post finado de la komponaĵo. Temas do ne pri programmuziko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Freie Noten bei Kreusch Sheet Music

Kategorio:Pianomuziko
Kategorio:Verkoj de Robert Schumann
Islay

eta|Port Ellen
**Islay** [] estas la plej suda kaj plej kultivebla insulo de la Internaj Hebridoj en Britio.

## Geografio 
La insulo havas la grandon de , longas ĉ.  kaj havas la maksimuman larĝon de . La plej granda altaĵo estas 491 metrojn alta.

La sudo de la insulo nomiĝas *The Oa* kaj estas roka regiono. Okcidente de tio etendiĝas marbranĉo (*Loch Indaal*), profunden en la internon de la insulo. La terlango, kiu etendiĝas sudokcidente en la maron, estas nomata *Rhinns of Islay*.

Sur Islay vivas  loĝantoj (stato: 2001). Ĉefa komunumo estas Bowmore kun 860 loĝantoj (kalkulo en 2004). Pliaj gravaj komunumoj estas Port Ellen, Port Askaig kaj Port Charlotte.

La klimato - danke al la golfa fluo - estas milda.

## Historio 
La insulo estis jam ekloĝata en la mezolitiko. La insulo estis en la 5-a jarcento parto de la Reĝlando Dalriada.

De la 14-a ĝis la 16-a jarcento regis la *Insulaj Lordoj*, ili subskribis en 1408 la gael-lingvan *Islay Charter*. En 1726, Islay iĝis posedaĵo de Daniel Campbell, en 1853 akiris ĝin James Morrison.

La loĝantara nombro sinkis ekde la 1830-aj jaroj, ĉefe pro la la Highland Clearances, pro kio multaj loĝantoj estis devigitaj elmigri.

Britio konstruis dum la dua mondmilito sur la insulo militistan flughavenon, kiu estis uzata pli poste por civilaj celoj.

Komence de la 2000-aj jaroj, tie malfermiĝis branĉo de la gaelparola College *Sabhal Mòr Ostaig*.

## Vidindaĵoj 
* Clyde tomb de Cragabus
* ŝtonrondo de Cultoon
* Kapelo de Sankta Ciarano
* Menhiro de Ballinaby
* Broch Dun Nosbridge
* Kelta kruco de Kildalton kaj Kilnave (tiu lasta el la 5-a jarcento)
* Distilejo Laphroaig

### Maronda centralo 
Sur Islay troviĝas la unua maronda centralo de la mondo, ekita en 2001.

### Agrikulturo 
Sur Islay estas bredataj ĉ. 30.000 ŝafoj.


Kategorio:Insuloj en Skotlando
Kategorio:Insuloj en la Atlantiko
Magda Papp

**PAPP Magda** [pap] (naskita la  en Kluĵo; mortinta la  en Budapeŝto) estis rumanuja hungara aktorino kaj kantistino. 

## Kariero 
Magda Papp inter 1948 kaj 1951 estis kunfondinto de la Ŝtata Hungara Operejo Kluĵo. Ekde 1951 ĝis 1973 ŝi estis primadono de la teatro *Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat* de Oradea. En 1991 ŝi translokiĝis en Hungarujon.  

## Roloj 
*Szaffi (Strauss (filo): A cigánybáró); 
*Médi (Schubert–Berté: Három a kislány); 
*Silvia (Kálmán I.: A csárdáskirálynő); 
*Melitta (Hubay M.–Vas I.–Ránki Gy.: Egy szerelem három éjszakája).
## Fontoj
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Tania Boteva-Malo

**Tania BOTEVA-MALO** (Bulgara lingvo, **Ружа Лазарова**; Sofio, 1950) estas Bulgara verkistino en Franca lingvo.

Ŝi studis Franclingva literaturon en la Universitato de Sofio.

## Verkaro
**Jeunes filles sur la route*, 2009
## Filmaro
**Trois hommes et un chien*,
**Night Angels*, 1995

## Eksteraj ligiloj
*IMDb

Kategorio:Bulgaraj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
János Papp (aktoro)

**PAPP János** [pr. pap] estis hungara aktoro naskiĝinta en Kolozsvár la 29-an de septembro 1879 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de januaro 1944. 

## Lia kariero
János Papp debutis en provinco (Szeged, Pozono), poste li estis kafeja kantisto en Parizo kaj Vieno. Reveninte Papp al Pest en 1907 unue estis ano de la *Teatro Intim*, poste de la *Modern Színpad Kabaré* de Endre Nagy. Li estis la unua, kiu en la muzikigo de Béla Reinitz prezentis la poemojn de Endre Ady. En kabaredoj (Royal Sörkabaré, Bonbonnière) li kantis la kanzonojn de Béla Zerkovitz, Oszkár Dienzl, Mihály Nádor, Dénes Buday.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Papp, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Vilma Papp

**PAPP Vilma** [pr. pap] estas rumanuja hungara kantistino (soprano) naskiĝinta en Arad en 1953. 
## Ŝia kariero
Vilma Papp debutis en ĥoroj de la filharmoniaj orkestroj de Arad kaj poste de Kluĵo. Ekde 1980 ŝi fariĝis solistino de la operejo de la Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo.
## El ŝiaj roloj
*Fiordiligi (Mozart: Così fan tutte); 
*Micaela (Bizet: Carmen); 
*Mimi (Puccini: Bohémélet).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Papp, V.
Nusi Papp

**PAPP Nusi** [pr. pap], *Anna* estis rumana hungara aktorino naskiĝinta en Kolozsvár la 6-an de decembro 1908 kaj mortinta en Kluĵo la 21-an de decembro 1985. 
## Ŝia kariero
Nusi Papp transdungiĝis de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo en 1951 al la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. Ŝi aperis ankaŭ en roloj de kantisto kaj dancisto.
## El ŝiaj roloj
*ohanna (Heijermans: Remény); 
*Kincsesné (Sütő A.: Tékozló szerelem); 
*Mina néni (Móricz Zs.: Nem élhetek muzsikaszó nélkül); 
*Pearce-né (Shaw: Pygmalion); 
*Eufrosina (Lovinescu: Boga nővérek); 
*Anya (Eftimiu: Rokonunk, a csavargó).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Papp, N.
Ana Cecilia Blum

**Ana Cecilia BLUM** (Guayaquil, 17-a de marto 1972) estas ekvadora verkistino.

Ŝi studis socian sciencon en la Universitato Laica Vicente Rocafuerte de Guayaquil.

## Verkaro 
* *Descanso sobre mi sombra*
* *Donde duerme el sueño*
* *I am opposed*
* *En estas tierras*

## Eksteraj ligiloj
*www.artepoetica.net ()

Kategorio:Ekvadoraj verkistoj
Kategorio:Ekvadoraj ĵurnalistoj
Barbara Blackburn

**Barbara Blackburn** estas dvoraka klavaristo, kiu rekordis sur Gvines-libro per klavado de 212 vortoj en minuto.
Ŝi mortis en 2008.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Klavaro Dvorak

## Eksteraj ligiloj 
* Barbara Blackburn, the World's Fastest Typist 
* Catalisando 

Kategorio:Rekordoj
Kategorio:Klavaristoj
Radio 105 Network

**Radio 105 Network** estas itala radio kun sidejoj en Milano kaj Miamo.

Ĝi naskiĝis la 16-an de februaro 1976 de Edoardo Hazan kaj Alberto Hazan en Milano. Origine la nomo de la radio estis *Radio Studio 105*. En 1982 la radio alinomiĝis al *Rete 105* kaj iĝis la unua nacia privata dissendostacio en Italio. Malgraŭ la nomo, ĝia ĉefa frekvenco estas ĉirkaŭ 99 MHz. Pro tio, ĝiaj aŭskultantoj estas ofte nomataj "naŭdeknaŭanoj".

La radio estas fama pro la programo Lo Zoo di 105 kun Marco Mazzoli, Alan Caligiuri, Pippo Palmieri, Gibba, Maccio Capatonda, Herbert Ballerina, Ivo Avido kaj Igor Cautero, kiu estas la plej aŭskultata radia programo en Italio. 

La nunaj programoj de la radio estas:
* Tutto Esaurito
* 105 Friends
* 105 All’una
* Lo Zoo di 105
* 105 Music & Cars
* 105 Non Stop
* 105 Night Express
* Zac-Attack
* 105 Miami (el Miamo)
* 105 InDaKlubb
* 105 Stars
* 105 Club Nation
* 105 On the Beach (nur dum la somera sezono)
* 105 In Alta Quota (nur dum la vintra sezono)
* 105 Loves Music
* 105 Sport
* 105 Happy Together
* Top Radio

Nunaj gediskĵokeoj estas:
* Alan Caligiuri
* Alessandra Zacchino (aŭ Zac)
* Alessandro Cattelan
* Alvin
* Daniele Battaglia
* Dario Spada
* DĴ Giuseppe
* DĴ Pizza
* Fabiana
* Fabio Caressa
* Fabiola
* Gibba
* Herbert Ballerina
* Igor Cautero
* Ivo Avido
* Kris Groove
* Kris Reichert
* Leone di Lernia
* Maccio Capatonda
* Marco Galli
* Marco Mazzoli
* Max Brigante
* Mitch & Squalo
* Pippo Palmieri
* Rosario Pellecchia
* Tony Severo
* Vicky
* Ylenia Baccaro

## Aŭskulto
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo

Kategorio:Italaj radiostacioj
Kategorio:Milano
Boris Palotai

**PALOTAI Boris** estis hungara verkistino naskiĝinta la 23-an de majo 1904 en Nagyvárad kaj mortinta la 13-an de septembro 1983 en Budapest. Ŝi estis la patrino de filmreĝisoro Péter Bacsó kaj la pli aĝa fratino de deklamistino kaj verkistino Erzsi Palotai.

## Ŝia kariero 
Ekde 1919 ĝis 1940 Palotai vivis en Kassa. Tie ŝi redaktis en 1932 la junularan revuon *Én Lapom*. En 1946 ŝi redaktis la revuon *Asszonyok*. Inter 1947-1953 ŝi estis la rubrikgvidantino de la literatura rubriko de la ĵurnalo *Népszava*. El ŝiaj ses romanoj kaj rakontoj oni faris filmojn. Por filmoj *Kiskrajcár*, *Ünnepi vacsora*, *Nappali sötétség* la juĝistaro en la filmfestivalo de Locarno donis ekstrapremiojn.

## Premioj, distingoj 
* Premioj de literaturaj konkursoj de revuoj *Athenaeum* kaj *Nyugat*.
* József Attila-premio (1950, 1967)

## El ŝiaj verkoj 
* Tavaszi áradás (1926)
* Valaminek a végén (1929)
* Az úszóbajnoknő (1933)
* Péter, egy szegény kisdiák regénye (1934)
* Csillag és kenyér (1936)
* Isten ölében (1936)
* Julika (1937)
* Julika és az ötödik osztály (1939)
* Kassai diákok (1940)
* A Mókus utcai titok (1941)
* Hátsó lépcső (1941)
* Semetke úr éjszakája (1942)
* Botrány a szállodában (1943)
* Kegyetlen ifjúság (1943)
* Anyák (1947)
* Julika tizenhat éves (1948)
* Tűzhely (1949)
* Puskásné (1950)
* Kakasszó (1951)
* Új emberek a Dunai Vasműnél (1951)
* Sztálinvárosi gyerekek (1953)
* Ünnepi vacsora (1955)
* Varázsige (1955)
* Keserű mandula (1958)
* Válogatott tévedéseim (1959)
* Viharos mennyország (1960)
* Aprópénz (1961)
* A madarak elhallgattak (1962)
* Vidám vasárnap (1963)
* A férfi (1964)
* A színésznő és az oroszlán (1966)
* Örök harag (1966)
* Zöld dió (1968)
* Szerelmespár (1973)
* Hetedik év (1978)
* A másik (1981)
* Bejöhetsz hozzám panaszkodni (1982)
* Ki ismer engem? (1985)

## Televidfilmoj 
* *Nő a barakkban*, red. Éva Zsurzs premio Ora Nimfo en televidfestivalo de Monte Carlo.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kaldeno (luno)

**Kaldeno** estas neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝin malkovris Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández kaj Eugene A. Magnier, post observoj inter la 23-a kaj la .

Ili anoncis la  la malkovron de dek jupiteraj lunoj (nomata J/2000 J 2 al J 11). Inter kiuj Kaldeno, kiu tiam ricevis nur la maldaŭran nomon **S/2000 J 10**: deka jupitera satelito malkovrita en 2000.

Ĝiajn grandon kaj mason (3,8 km kaj 7,5 × 1013 kg) oni estimis, hipotezante ke ĝiaj denso kaj albedo estus 2,6 × 103 kg/m3 kaj 0,04.

## Nomo 
La , IAU aprobis por ĝi la nomon **Kaldeno**, (greke; Χαλδήνη: Ĥaldene), unu amatino de Zeŭso en helena mitologio, kaj patrino de *Solimoso*.

## Orbito 
Kaldeno estas ano de la karmea grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22 900 000 kaj 24 100 000 km, klinecojn inter 164,9° kaj 165,5° rilate al la Jupitera ekvatoro, kaj discentrecojn inter 0,23 et 0,27.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La karmea grupo estas videbla apud la centro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Carme CORE.svg|Diagramo montranta la orbitajn inklinaciojn de la lunoj de la karmea grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kaldeno, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Kaldeno, (angla versio) 
*  Dekunu novaj jupiteraj satelitoj S/2000 J1...S/2000 J 11, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La karmea grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
1340-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
* La laosa princo Fa Ngum, ekziligita al Angkor, konkeris kun helpo de kmera armo inter 1340 kaj 1350 vastajn teritoriojn.

### Eŭropo 
*Inter Anglio kaj Francio la Centjara milito eniris sian duan jardekon.
*La 1-a pestepedemio, la nigra morto turmentas Eŭropon ek de 1347, la homoj kredas, ke tio estas signo pri la alveno de la fino de la mondo.
*En 1449 komenciĝis pogromoj kontraŭ la judoj, kiujn oni kulpigis esti respondecaj por la nigra morto.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
*Go-Murakami estis imperiestro de Japanio.

#### Eŭropo 
*Eduardo la 3-a estis reĝo de Anglio.
*Filipo la 6-a estis reĝo de Francio.

### Aliaj eminentuloj 
*Francesco Petrarca, kronita en Romo kiel poeto en 1341, naskiĝis la 20-an de julio 1304, mortis la 18-an de julio 1374.

## Mortintoj 
## Malkovroj 
## Bildoj 

1349 burning of Jews-European chronicle on Black Death.jpg|Ilustraĵo pri pogromo kontraŭ la judoj en 1449

## Notoj kaj referencoj
Savoveŝto

eta|dekstra|250ra|Viro en savveŝto kaj savkasko
**Savoveŝto** – veŝto kiu ebligas homojn naĝi sur akvo dum ia tempo (depende de ĝenro de flosemeco). Ĝi estas plenita per materialo kiu estas pli malpeza ol akvo. Plej ofte ĝi estas je alvokaj koloroj kiuj permesas pli facilan rimarkon kaj savon.

Kategorio:Ŝirmaj helpiloj
Kategorio:Vestoj
Kreisleriana

**Kreisleriana** (op.16) estas pianoverko de Robert Schumann kaj validas kiel ŝlosila verko de la romantisma pianoliteraturo ("Kreisleriana" estas la pluralvorto de "Kreislerianum" = Kreisler-aĵo; la titolo do signifas kolekto da kreisleraĵoj).

La titolo de la verko komponita en 1838 rilatas al la figuro de la kapelmajstro Kreisler el la nefinita romano "Lebensansichten des Katers Murr" de E.T.A. Hoffmann, kiujn Schumann rigardis kiel prototipo de romantisma artisteco.

La ĉ. duonhora verko konsistas el ok unuopaj pecoj de forte kontrastaj karakteroj.

## Movimentoj 
# Äußerst bewegt, d-minora
# Sehr innig und nicht zu rasch, B♭-maĵora
# Sehr aufgeregt, g-minora
# Sehr langsam, B♭-maĵora - d-minora
# Sehr lebhaft, g-minora
# Sehr langsam, B♭-maĵora
# Sehr rasch, c-minora - E♭-maĵora
# Schnell und spielend, g-minora

## Eksteraj ligiloj 
* 
* E.T.A. Hoffmanns Kreisleriana 
* Music of Desire Kreisleriana > Clara! Sei rein!

Kategorio:Pianomuziko
Kategorio:Verkoj de Robert Schumann