open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ahasvero

----
[eta|180px|"la migranta judo Ahasvero", fare de [Gustave Doré]]
**Ahasvero** estas unu el la nomoj atribuitaj al "la Eterna Judo", legenda persono, kiu estus senmorta judo kondamnita al ĉiama vagado, ĉar li malhelpis Jesuon ripozi dum la portado de la kruco.

Li simbolas la judan diasporon.
Dum jarcentoj, pluraj homoj asertis esti la "Eterna Judo".

La nomo estas la sama, kiel tiu de kristanbiblia persa reĝo Aĥaŝveroŝ.

## La legendo 
Laŭ tradicio, kiun ne subtenas la kanonaj evangelioj, Jesuo Kristo dum sia iro al la krucumejo en Jerusalemo volis ripozi ĉe la domo de ŝuisto *Ahasvero*, kiu tamen forpelis lin per ŝuformilo. Jesuo malbenis lin per la vortoj "mi ripozos, sed vi iradu ĝis mia reveno!" Per tio Ahasvero perdis la mortecon kaj nun senripoze marŝadas tra la mondo. La eterna judo ja maljuniĝas, sed en ĉiu centa jaro lin kaptas malsano, per kiu li rejuniĝas.

Laŭ alia tradicio la kulpulo estis **Kartafilo**, pordisto de Poncio Pilato. Li pugnobate forpelis Jesuon, kaj lia puno estas eterna migrado. Tiuokaze oni atribuas al Jesuo la iom modifitan diron "Mi foriros, sed vi atendos ĝis mia reveno!"

Iuj subtenas la legendon per diro el la evangelio laŭ Sankta Mateo (16, 28): "Vere mi diras al vi: Inter la ĉi tie starantaj estas iuj, kiuj neniel gustumos morton, antaŭ ol ili vidos la Filon de homo venantan en sia regno."

La legendo estas spurebla en la 13-an jarcenton, kiam la angla benediktano *Mateo Pariza* () menciis ĝin en kroniko. Li pretendis esti aŭdinta ĝin en 1228 de armena ĉefepiskopo, kiu vizitis la monaĥejon de St Albans. Laŭ la raporto de Mateo tiu episkopo rakontis, ke li ne nur manĝis kun la eterna judo, sed ankaŭ vidis la arkeon de Noao kaj aliajn mirigaĵojn.

Dum la sekvaj jarcentoj pluraj homoj asertis, ke ili renkontis la eternan judon kaj esploris pri lia vivo. En 1602 en Leiden aperis "La popola libro pri la Eterna Judo" en la germana lingvo kaj estis tradukita al la franca, latina kaj nederlanda. De tiu tempo multiĝis la renkontoj kun la Eterna Judo. Kelkaj lokoj posedas paron de liaj ŝuoj.

## Vidu ankaŭ
* La migranta judo (romano)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.english.upenn.edu/~jlynch/Frank/Contexts/wander.html  
* http://www.pantheon.org/articles/w/wandering_jew.html  
* https://web.archive.org/web/20091022114915/http://geocities.com/Athens/Oracle/1720/wj.htm 
* http://www.isfdb.org/twj.html  

Kategorio:Folkloro
Kategorio:Legendoj
Kategorio:Mitaj roluloj
Kategorio:Kontraŭjudismo
Kategorio:Fikciaj judoj
Kategorio:Fikciaj senhejmuloj
Kategorio:Fikciaj senmortuloj
Kvado

**Kvado** ( *quad*) estas la latina prefikso por kvar (tetra estas la greka ekvivalento)

La kvado povas signifi diversajn aĵojn aŭ aludas en vortoj por la nombro kvar: 

*kvad- estas latina prefikso por kvar  (kvadrato)
*kvado (motorciklo) estas kvarrada motociklo
*ludon de Samuel Beckett: kvado (ludo) 

## Vidu ankaŭ 
* kvadoj, historia popolo
* Kvar

Kategorio:Historio
Kategorio:Ludoj
Fusilo

**Fusilo** estas mana, pulva aŭ pneŭmata armilo kun longa tubo. Se ĝi uzas pulvon, ĝi nomiĝas pafilo. 

La Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV) klarigas ke temas pri portebla pafilo aŭ armilo, "konsistanta el ligna afusteto kaj ŝtala tubo, pli longa ol tiu de karabeno".

Pafilisto estas speco de soldato en malpezaj infanteriaj unuoj nomataj pafilistoj (angle *Riflemen*). Ĉi tiu speco de unuo komencis aperi en diversaj formoj en eŭropaj armeoj dum la 18-a jarcento kun la disvolviĝo de la fusilo, kiu havis pli grandan precizecon kaj atingon, postulis pli grandan lertecon por funkciigi kaj ĝia reŝarga tempo estis pli longa ol tiu de la muskedo. 

## Specoj de fusiloj 
* Fusilo Dreyse, uzita en la prusa armeo
* ekzakta aŭ ĉasa fusilo estas fusilo por ĉaso.
* dutuba fusilo estas fusilo, kiu havas du tubojn. Iam ili servis por havi du pafojn sen reŝargo; alia celo estas havi du malsamajn pafaĵojn, ekzemple kuglojn kaj plumban grajnaĵon.
* kanelita fusilo estas fusilo, kiu havas kanelojn en la tubo por rotaciigi la kuglon kaj tiel stabiligi ĝian flugon.
* glata fusilo estas fusilo, kiu ne havas kanelojn en sia tubo.
* pneŭmata fusilo estas fusilo, kiu ĵetas kuglojn per gaso (ĉefe per karbona dioksido aŭ aero).
* aŭtomata fusilo reŝargas sin post la pafo kaj eble (tut-aŭtomata pafilo) eĉ aŭtomate ellasas pliajn pafojn (maŝinpafilo).
* sturmofusilo
* rapidpafa fusilo
* kontraŭtanka fusilo
* karabeno estas malpli longa ol fusilo.

## Bildoj 

Dosiero:Springfield 1903 rifle.jpeg|fusilo Springfield 1903
Dosiero:SMLE No4 Mk1.jpg|fusilo Lee-Enfield de 1944, kun bajoneto
Dosiero:Garand.jpg|M1 Garand, multuzata dum la Dua Mondmilito
Dosiero:Sturmgewehr 44.jpg|malpeza aŭtomata fusilo Sturmgewehr-44
Dosiero:Stgw 90.jpg|*SIG 550*, alinome *F ass 90*, sturmfusilo de la Svisa armeo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pafilo
* Armilo

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva retejo ''Nazarian's Gun's Recognition Guide on Bolt Action Rifles*, grupo 3, arkivigita en februaro 2006
* anglalingva retejo *Nazarian's Gun's Recognition Guide on Bolt Action Rifles'', grupo 5, same arkivigita en februaro 2006
Debito

**Debito** estas:
* Facila podetala aŭ pogranda vendado de varo.
* Produktad-kvanto, ekzemple taga kvanto da pumpita oleo de oleokampo.
* (Nerekomendende) Kvanto da fluidaĵo en tubo (aŭ akvo en rivero), kiu pasas punkton en tempounuo. Vidu artikolojn pri akvofluo kaj debitsensiloj.

Kategorio:Fizika kvanto
Kategorio:Terscienco
Kategorio:Meĥaniko de fluidoj
Ĉopero

300ra|eta|Frua *Harley-Davidson* kun *Springer*-forko
**Ĉopero** (el la angla vorto chopper) estas nomo uzita ekde 1948 en Kalifornio por motorcikloj (ofte kiel tipo de Harley-Davidson), desur kiuj oni muntis ĉion, kiujn oni pensis superflua. Tiel oni reduktis la mason, plibonigis la motorpovumon.

Tiuj motorcikloj donis nur tre malaltnivelan komforton, ĉar la Harley-tipoj antaŭ 1958 ne havis postajn risortecon. Alia malkomforta ago estis la demunto de la granda risortita sideja selo kaj anstataŭigita per kelkcentimetra polstero.

Pli poste oni nomis ĉopero – laŭ filmo Easy Rider de 1969 – tiujn motorciklojn, kiuj havis modifitan plilongigitan antaŭan radforkon kaj altan *cervokornaran* stirilon (*Apehanger*).

La firmao Harley-Davidson malakceptis tiujn radikajn trakonstruojn, sed jarojn poste ili provis kelkajn proprecojn de ĉoperoj alkonstrui. Ekde 1984 aperis la molaj variantoj de ĉopero kun posta risorteco kaj ekde 1988 per "Springer-forko".

Kategorio:Kalifornio
Kategorio:Motorcikloj
Alkiono

**Alkiono** en la greka mitologio estis filino de Eolo. Dronigis sin pro ĉagreno kaj ŝanĝiĝis en la birdon alciono.[eta|*Alkiono* de [James Draper (1915)]]

Tamen en tiu tiom ampleksa greka mitologio, **Alkiono** (en greka Ἀλκυόνη) estis vere ne malkutima nomo kiu rilatas al kelkaj personuloj:

## Alkiono, edzino de Ceico 
eta|Morfeo prenas la formon de Ceico antaŭ Alkiono

**Alkiono** estis la edzino de Keikso, filo de Eosforo kaj reĝo de Trakinio en Tesalio. Ŝi estis konsiderata de unua filino de Eolo, la dio de la ventoj, kaj de Enareto aŭ Egiale; kaj de aliaj filino de la samnoma filo de Heleno. Ambaŭ estis tre feliĉaj kaj estis gepatroj de Hipaso kaj Hilas.

Ekzistas du diversaj versioj de la legendo de Alkiono kaj Ceico:
# Ceico eliris al Klaros (Ionio) por konsulti orakolon, sed lia ŝipo vrakis dum la ŝipveturado kaj li droniĝis. Kiam ŝi ekkonis la morton de sia edzo el Morfeo, Alkiono ĵetis sin al la maro. Kompatintaj, la diaro transformis la paron en alcionoj. Oni rakontas, ke kiam tiuj birdoj konstruis siajn nestojn ĉe la plaĝo, la ondoj minacis detrui ilin. Eolo retenis siajn ventojn kaj devigis la ondojn trankviliĝi dum la sep tagoj antaŭaj al la plej mallonga tago de la jaro (kaj dum kelkaj postaj), por ke la birdoj demetu siajn ovojn. Tiuj tagoj eknomiĝis «tagoj de la alciono», kaj dum ili neniam okazis ŝtormoj, kaj pro tio tiu birdo iĝis simbolo de trankvileco.
# Laŭ la dua versio, tro memfieraj, la paro kuraĝis kompari sin kun Zeŭso kaj Hera. Pro tiu sakrilegio, Alkiono estis transformita en alciono (ἀλκυών) kaj Keikso en sulo (κήϋξ).

## Alkiono, la plejado 
Alia **Alkiono** estis unu el la sep plejadoj, filinoj de la titano Atlaso kaj de la mara nimfo Plejoneo.

De tiu geunuiĝo kun Posejdono naskiĝis Etuzo, Hirieo kaj Hiperenoro, al kiuj Pausanias aldonas Hiperes kaj Antas, fondintoj de Treceno.

## Aliaj samnomaj personuloj 
* La filino de Estenelo, filo de Perseo kaj Andromedo, kaj Nicipeo, filino de Pelopeo. La centaŭro Homado klopodis perforti ŝin. (Apolodoro 2.4.5; Diodoro Siculo 4.12.7.)
* La edzino de Ĥalkodono, reĝo de Eŭbeo, kaj patrino de Elefenoro. (Apolodoro, *Epítome* 3.11.)
* Kromnomo de Kleopatro, edzino de Meleagro, kiu mortiĝis pro ĉagreno kiam Apolono mortigis ŝian edzon. (Higinio, *Fabeloj* 174.)
* La pastrino de Argos tri generacioj antaŭ la Troja milito.
* La nomo de lago aŭ marĉo proksima al Lerna kie estis pordo tra kiu Dionizo sobiris al Inframondo.

## Fontoj 
* Apolodoro, *Biblioteko* i.7.3–4, iii.10.1
* Higinio, *Fabeloj* 65
* Ovidio, *Metamorfozoj* xi. 410 kaj sekvaj; *Fastoj* iv.173
* Paŭzanio, *Priskribo de Grekio* ii.30.8

## Bibliografio 
* 

Kategorio:Lokoj de la helena mitologio
Kategorio:Plejadoj
Kategorio:Punitoj fare de Zeŭso
Kategorio:Punitoj fare de Hero
Kategorio:Metamorfozoj en la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de Metamorfozoj de Ovidio
Kategorio:Eolidoj
Kategorio:Reĝedzoj en la helena mitologio
Kategorio:Partneroj de Posejdono
Kategorio:Perseidoj
Kategorio:Viktimoj de seksperforto en la helena mitologio
Kategorio:Sacerdotoj en la helena mitologio
Kategorio:Lokoj de la greka transmondo
Kategorio:Lagoj en Grekio
Kategorio:Dronintoj en la helena mitologio
Tabaré Vázquez

**Tabaré Ramón Vázquez Rosas** (naskiĝis la  1940 en Montevideo, mortis la  2020 en Montevideo) estas politikisto kaj kuracisto en Urugvajo kaj prezidento de la lando.

Li estis kandidato de la Frente Amplio (*Larĝa Fronto*) (koalicio de maldekstraj partioj) en la prezidentaj elektoj en 1994 kaj 1999. En la jaro 1999 ricevis li 48% de la voĉoj.

Li denove kandidatiĝis en 2004 kaj venkis oktobre kun 50,45% jam en la unua elekta rondo kontraŭ la kandidatoj de la tradiciaj partioj kiel Jorge Larrañaga (Partido Nacional) kun 34,30% kaj Guillermo Stirling (Partido Colorado) kun 10,36%. Li venko rompis la 180-jaran konservativan regadon.

Vázquez volas socialan ŝtaton kaj li havas bonajn kontaktojn kun Merkosudo.

Kategorio:Urugvajaj politikistoj
Kategorio:Urugvajaj kuracistoj
Kategorio:Prezidantoj de Urugvajo
Kategorio:Mortintoj en 2020
Kvado (motorciklo)

eta|180px|dekstra|Kvado
eta|dekstra|Kvadoj traveturantaj rojon
**Kvado** ( aŭ '''''') estas veturilo kun 4 radoj, ofte kun dikaj radringoj kiel terena veturilo. Oni povas taksi ĝin kiel motorciklo aŭ mopedo kun 4 radoj. Kvadoj estas uzataj kiel etaj traktoroj en agrokulturo kaj armeoj, sed ĉefe por amuziĝo, sporto.

## Origino 
Ĝi venis el Honda kiel trirada ATC (ĉiuterena motorciklo). Ĝi disvastiĝis unuafoje en Usono, sed la triradaj variantoj restis poste nur veturiloj de la fanatikuloj, kiuj uzis tiujn en la Sud-Kalifornia dezerto.

## Tekniko kaj pluevoluo 
La motoro kaj la maso kuŝis sur la posta akso. La antaŭa rado estas apenaŭ ŝarĝita, tiel la kontrolitaj direktoŝanĝoj estis tre malfacilaj, pro kio okazis gravaj akcidentoj en Usono. La konsum-defendantoj akiris malpermeson pri komerco de la triradoj.

Ĉar la merkato promesis grandajn enspezojn, la firmao Suzuki transformis la veturilojn per aldona 4-a rado, tiel kreante la unuan kvadon, la Suzuki LT 125.

Oni dum paso de la tempo plibonigis konstruon, risortojn, motoron. Ili estis unuafoje uzataj de la kamparanoj kiel transportilo sur herbejo kaj poste en sporto.

La motoroj de la veturilo estas inter 50 cm³ kaj 700 cm³, sed oni povas trovi ekstremajn ĝis 1150 cm³.

La veturilo muntitas (kiel ĉe jetskio) per dikfingra gasdonilo (anstataŭ la kutima manturna gasdonilo ĉe motorcikloj).

## Kaskodevo 
En kelkaj landoj, kiel Germanio aŭ Aŭstrio, ekzistas kaskodevo. En aliaj landoj Ĉar la veturilo jure apartenas (ne du-rada veturilo) al la aŭtoj, kaj pro tio ĝi ne ekzistas. Porti kaskon ĉiukaze estas rekomendita.

## Produktantoj 
* Aeon
* Barossa
* Bombardier
* Cannondale
* E-Ton
* GasGas
* EATV
* Arctic Cat
* Suzuki
* Kawasaki
* Honda
* MZ
* Polaris
* Reinmech
* Kymco
* Sachs
* SMC
* Unilli
* Yamaha

## Vidu ankaŭ 
* Motorciklo

Kategorio:Veturiloj
Jacobo Arbenz

**Jacobo ARBENZ Guzmán**, svisdevena, nask. je la 14-a de septembro 1913, mort. je la 27-a de januaro 1971, estis Prezidanto demokratie elektita de Gvatemalo de 1951 ĝis 1954, kiam li estis forpelita de ŝtatrenverso aranĝita de la usonaj Sekretaj Servoj, kaj estis anstataŭigita per militista diktatoro Carlos Castillo Armas.

Estinte elektita la 15-an de marto 1951, la Arbenz-a registaro efektivigis agran reformon cele dispartigi la neuzitan agron.
La *United Fruit Company* (UFC), usona firmao, estis la plej granda terposedanto de la lando. La registaro eksproprietigis parton de la tero, kaj donis al la kompanio kompenson de 600.000 dolaroj, kiun la UFC konsideris nesufiĉa.

En 1952 estis leĝigita la Komunista partio de Gvatemalo, kiu havis rimarkindan influon en la kamparanaj organizoj. La UFC sukcesis konvinki la usonan registaron pri la supozata komunismemo de la registaro, kaj tiu ordonis al la spionagentejo CIA, ke ĝi pretigu ŝtatrenverson por forigi la registaron.

Arbenz demisiis la 27-an de junio de 1954 kaj ekziliĝis, unue al Kubo kaj poste al Prago. Li forpasis en Meksiko en 1971.

Kategorio:Prezidantoj de Gvatemalo
Kategorio:Gvatemalaj politikistoj
Ramadano

[eta|Krescento de Ramadano en [Jordanio.]]

**Ramadano** () estas la naŭa monato de la islama kalendaro. Ĝi estas monato de fasto. La finiĝo de la fastado estas markita per la festo Eid ul-Fitr.

Tiu fasto, arabe ṣaŭm صَوْم. (vorto kiu signifas sin deteni, ne fari) havas la sencon rezigni pro pio je ĉio, kio rigardatas kiel rompo de la fasto, t.&nbsp;e. manĝi, trinki, amori, incitiĝi aŭ malbone konduti, kaj tio ekde tagiĝo ĝis sunsubiro.
Tiu tempo (malnokto) estas difinita per tio,
ke eblas okule distingi blankan fadenon de nigra. (Tiu metodo estas iom nepreciza, sed la tempo de matena ekfasto, nomita "Imsak", estas aparte signita en la kalendaroj de preĝo, kiuj kutime estas havebla en la moskeoj).

## El la Korano 
La Korano diras pri fastado en la dua surao:

**184.** ... Al vi estas ordonite fasti, kiel estis ordonite al tiuj,
kiuj estis antaŭ vi, por ke vi evitu la malbonon.

**185.** Tio validas por fiksita nombro da tagoj;
sed kiu el vi estas malsana aŭ en vojaĝo,
tiu fastu poste por la sama nombro da tagoj;
kaj por tiuj, kiuj ne kapablas fari tion krom
[escepte] per grava ofero, estos eble alie plenumi ilian devon,
nome nutri malriĉulon.
Kaj por tiu, kiu faros bonon,
pli ol estas devo, de pli bone estos por li;
kaj fasti estas bone por vi,
se nur vi komprenas tion.

**186.**
Estas la monato Ramadân,
en kiu estis sendita al vi la Korano kiel gvidilo por la homaro
kaj kiel evidenta signo kaj ekkonigilo.
Kiu el vi estos hejme en tiu monato, tiu fastu.
Kiu tamen estas malsana aŭ en vojaĝo,
tiu fastu poste por la sama nombro da tagoj...

(El *La Nobla Korano*, tradukita de Italo Chiussi,
Kopenhago 1970.)

## Eroj 
La Nokto de la Destino (arabe Laylatu l-Qadr لیلۃ القدر), estas la celebrado de du gravaj festoj en Islamo dum la sankta kaj fasta monato Ramadano.

Kategorio:Islama terminologio
Kategorio:Islama kalendaro
Jerez

Jerez estas nomo de urboj kaj teritorioj en Hispanio kaj Meksiko:

* Jerez de la Frontera, urbo kaj municipo en aŭtonoma komunumo Andaluzio.
* Jerez de los Caballeros, urbo kaj municipo en aŭtonoma komunumo Ekstremaduro.
* Jerez del Marquesado, aŭ Jeres del Marquesado, urbo kaj municipo en Andaluzio.
* Jerez de García Salinas, ĉefurbo de la komunumo Jerez en meksika subŝtato Zacatecas.

Jerez estas ankaŭ nomo de rivero en Serbio.

Jerez-Xèrés-Sherry estas oficialaj nomoj de vino ŝereo, produktata ĉe ĉirkaŭaĵoj de Jerez de la Frontera.
Eid ul-Fitr

[alternative=Eid-festado en familio en Taĝikio.|eta|Eid-festado en familio en [Taĝikio.]]
La islama festo ***Eid ul-Fitr***
(arabe: عيد الفطر "Finfasta Festo")
markas la finon de la fastmonato Ramadano.
Ĝi estas unu el la du festoj de la islama jaro (la alia estas *Eid ul-Adha*). La unua Eid ul-Fitr estis festita en 624 de nia erao, du jarojn post la heĝiro, de la profeto Mohamedo post la batalo de Ĝang-e-Badar.

Eid ul-Fitr okazas en la unua tago de la monato de Ŝaŭŭal, la deka monato de la islama kalendaro. Same kiel ĉe ĉiuj monatoj de la islama kalendaro, ĝi komenciĝas kiam oni vidas la novan lunon.

Dum tiu ĉi festo islamanoj ĝuas unuan tagmanĝon post 29 aŭ 30 tagoj da tuttaga fastado. Ili do festas ne nur la finiĝon de la fastado, sed ankaŭ dankas Alahon por doni al ili la forton praktiki la sinregadon. Dum la festo, krom la bona manĝaĵo, oni ankaŭ vestas sin en novaj vestaĵoj kaj interŝanĝas donacojn kun parencoj kaj familianoj. Eid ul-Fitr ankaŭ estas tradicie tago de pardon(pet)ado kaj finigo de kvereloj, aparte inter familianoj.

Antaŭ la matena, festa preĝo en la moskeo ĉiu islamano devas pagi almozon -- la Zakat ul-Fitr. Ĝi estas 2 kilogramoj da iu kutima nutraĵo (tritiko, hordeo, sekvinberoj, ktp) aŭ la mona ekvivalento. Antaŭ la preĝo la almozo estas disdonata al la malriĉuloj.

En Turkio la festo estas nomata ankaŭ *sukerfesto* (turke: *Şeker Bayramı* [ŝeker bajrami]).

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la retejo *islamonline.net* ()

Kategorio:Islamo
Kategorio:Festoj
Kategorio:Arabaj vortoj
Szózat

La **Szózat** (pron. *Soozat*, Esperanta traduko: *Proklamo*) estas la dua plej signifa nacia verkaĵo de Hungario. Ĝi estis verkita en 1836, de Mihály Vörösmarty, kaj la orkestra komponaĵo estis verkita al ĝi en 1840, fare de Béni Egressy.

Oni ĝenerale kantas la unua du strofojn. Ĉe naciaj festoj oni ofte kantas la Hungara nacia himnon ĉe la komenco, kaj tiun ĉi verkaĵon ĉe la fino.

## Teksto 
## Eksteraj ligiloj 
* MP3 aŭdo-dosiero 

Kategorio:Politiko de Hungario
Kategorio:Kulturo de Hungario
Ipswich

dekstra|eta|180px|Situo en Anglio
**Ipswich** (elparolu /ˈɪpswɪtʃ/, /ipsŭiĉ/, esperantigitta **Ipsŭiĉ** ) estas la ĉefurbo de graflando Suffolk en orienta Anglio.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Famuloj 
* William Ames, filozofo, teologo, reformisto, polemikisto, predikanto, kalvinisto, pietisto, puritanisto, longe vivis en Nederlando kaj famiĝis pro sia envolvado en polemikoj inter la kalvinistoj kaj la arminianoj.
* Ralph Fiennes, usona aktoro

## Esperanto 
Wilfrid Walwyn Padfield fondis tie Esperanto-societon en 1905.

### Esperantistoj 
* Geoffrey King

## Ĝemelaj urboj 
Nuntempe Ipswich estas ĝemelurbo al Arras

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Suffolk
Ventimiglia

La urbo **Ventimiglia** estas la plej okcidenta urbo ĉe la itala marbordo ĉe la Tirena Maro.  Ĝi apartenas al la administra regiono Ligurio kaj al la provinco Imperio, kaj situas rekte ĉe la limo al Francio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sankta Sekondo *(Secundus de Victimulum)*, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaraj komunumoj estas Airole, Camporosso, Castellar (FR-06), Dolceacqua, Mentone (*Menton*) (FR-06) kaj Olivetta San Michele.

La nomo de la urbo en la itala signifas "*dudek mejloj*". Tial sur italaj vojŝildoj oni ofte indikas ĝin per romiaj ciferoj kiel "*XX Miglia*".

## Vidu ankaŭ 
* Ventimiglia (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Ligurio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Imperia
Bexleyheath

**Bexleyhaeath** estas urbo en Suda Londono en Bexley.

## Esperanto 
Laŭ la Enciklopedio de Esperanto Bexleyheath estas loko kie rifuĝintoj kaj skotoj fondis Esperanto-grupon en 1914 sub gvido de Alexander William Thomson.

Kategorio:Britio
Nippon Esperanto-Societo

**Nippon Esperanto-Societo** (日本エスペラント協会, NES) estas la unua Esperanto-Societo en Japanio, fondita de Kato Misao la 20-an de majo 1906 en Jokosuko.  Tiu 'Nippon' signifas Japanion en la japana.  Tuj poste, en la 12-a de junio en 1906 fondiĝis Japana Esperantista Asocio (JEA) en Tokio, kaj Kato Misao konsentis, ke NES estos la filio de JEA en Jokosuko.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Japanio (ĝis 1934)

Kategorio:Japanaj Esperanto-asocioj
Hammersmith

**Hammersmith** estas metropola distrikto de Londono laŭ rivero Tamizo.

## Notindaj loĝantoj 
* laŭ Enciklopedio de Esperanto estas naskiĝloko de Alexander William Thomson.

eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.carlinglive.com/venue_content/way_there/carling_hammersmith_apolo.html
* http://www.lyric.co.uk
* http://www.riversidestudios.co.uk
* http://www.thelondonark.co.uk 

Kategorio:Distriktoj de Londono
OMO

La termino **Omo** povas signifi la jenajn:

***Omo** (Ω) estas mezurunuo de elektra rezistanco nomata pro la fizikisto Georg Ohm.
***Georg Ohm** estas la germana fizikisto kiu studis elektron.
***Leĝo de Omo** estas fizika leĝo eltrovita de Georg Ohm.
***Omo** estas planlingvo.
***omo** estas kodo laŭ normo ISO 639-3 de lingvo parolata en Nov-Gvineo (Osum aŭ Utarmbung).
***Omo** estas rivero en Etiopio.
***OMo** estas kutima prononco de literkombino **OM**.
Anĵiko

La **anĵiko** aŭ **anadenantero** () estas neotropisa genro kun du ĝis kvar specioj de arboj el familio fabacoj. Oni trovas ilin ofte en la brazila nordoriento kaj centro. Ili kreskas ĝis 20-25 m. Iliaj ŝeloj estas riĉaj je tanino.

## Specioj 
* Blanka anĵiko (*Anadenanthera colubrina*)
* Ruĝa anĵiko (*Anadenanthera colubrina* var. *cebil* sin. *Piptadenia macrocarpa*)
* Anadenanthera peregrina (sin. *Piptadenia peregrina*)
(eble ankaŭ: Lista anĵiko (*Parapiptadenia rigida*))

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.plot55.com/usage/anadenanthera.html  
* http://www.plot55.com/growing/a.colubrina.html  

## Referencoj 
Kategorio:Arboj
Kategorio:Fabacoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Alpes-de-Haute-Provence

La franca departemento **Alpes-de-Haute-Provence** [] ("**Alpoj de Alta Provenco**", ) estis nomita tiel sekve de la reformo de 1970 kiu ŝanĝis la pranomon Basses-Alpes (malaltaj Alpoj) al la nuna.

Tiu pranomo klarigas la situon de tiu departemento: sude de la Alpoj entenante la plej malaltaj partoj de tiu montaro nomata Alpoj. Ĝi entenas ankaŭ la plej norda parto de la praprovinco Provenco. Ĝi aspektas jene: montaroj oriente, altebenaĵoj centre kaj montetoj okcidente. La ĉefa rivero nomiĝas *Durance* (DüRÃC). La teritorio enhavas ĉirkaŭ 126 000 loĝantojn. La prefektejo nomiĝas Digne-les-Bains (DiNJ (kun resaniga banloko) kun ĉirkaŭ 16 000 loĝantoj. Sed la plej grava urbo nomiĝas Manosque (MaNOSK) kun ĉirkaŭ 20 000 loĝantoj.

Estas tri subprefektejoj : Forcalquier (ForkalkIE) okcidente; Barcelonnette (BarselonET) norde; Castellane (KasteLAN) sude.
La ĉefa ekonomia aktiveco estas ŝafbredado. Poste alvenas turisma aktiveco ligita al libertempo sub la suno. La plej grava industrio estas transformo de mara salo al ĝiaj ĥemiaj elementoj en la urbo Château-Arnoux-Saint-Auban (ŜaTO-ArNU Sankta-ObÃ).

Ekzistas unu esplora centro: pri astronomio en ''Saint-Michel-l'Observatoire* (Observatorio Sankta Mikaelo).

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvar arondismentoj:
* arondismento Barcelonnette
* arondismento Castellane
* arondismento Digne-les-Bains
* arondismento Forcalquier

## Vidu ankaŭ 
* Francaj departementoj
* Komunumoj de Alpes-de-Haute-Provence

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.alpes-de-haute-provence.pref.gouv.fr
* "mia departemento 04"
* http://uk.alpes-haute-provence.com 
* http://splaf.free.fr/dep.php?depnum=04

 
**
**
**
***
''**
**


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Benjamen

**Benjamen** (hebree בִּנְיָמִין - *filo de mia dekstra mano, filo de ĝojo*) estas persono el la Biblio, la plej juna filo de Jakobo kaj Raĥel.

Benjamen estas prapatro de unu el la 12 triboj de izraelidoj, en kiu genezis la unua reĝo de Izraelo - Ŝaul.

## Vidu ankaŭ 
* Esperantaj personaj nomoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ynet.co.il/articles/1,7340,L-2954541,00.html 
* http://www.jewishencyclopedia.com 

## Referencoj 
Kategorio:Filoj de Jakobo
Arkadio

**Arkadio** () estas historia pejzaĝo de Grekio. Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Arkadio krome ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas Νομός, do "nomos"). Ĉefa loĝloko estas la urbo Tripolo, inter pliaj komunumoj aparte menciindas Megalopoli, kiu kiam ĝi kreiĝis en 371 a.K. estis la unua granda urbigo en la antikva pejzaĝo Arkadio. La teritorio estas montara kaj situas centre de la duoninsulo Peloponezo. Ĝi apartenas al la samnoma administra regiono ("periferio") Peloponezo kaj nun oficiale nomiĝas "regiona unuo".

## Mito Arkadio 
eta|maldekstra|
La loĝantoj de Arkadio dum la antikva epoko konsideriĝis popolo de simplaj paŝtistoj ne aparte atentaj pri ĝentileco aŭ eleganta konduto. Tiu karakterizo parte klariĝis pro la izolita geografia situo de la pejzaĝo. Sed jam dum la epoko de la Helenismo Arkadio idealiĝis al mito, kiun la Esperanto-vortaro PIV koncize nomas "ideala paŝtista paradizo". Laŭ tiu mito la fora regiono estu ora loko, kie la homoj sen premo de malfacila profesia laboro kaj de neceso pri socia adaptiĝo povus vivi en idilia naturo, estante kontentaj kaj feliĉaj paŝtistoj, sanaj kaj dorlotitaj de agrabla, frusomera sunbrilo. La regiono tiel iĝis simbolo de paca beleco kaj de kampara paradizo. Sekve ĝi estis plej ŝatata temo ekzemple de la idealismaj paŝtistaj poemoj de la romia verkisto Vergilio, sed ankaŭ de la literaturo de la renesanco kaj baroko kaj de sennombraj pentraĵoj de la 16-a ĝis la 18-a jarcentoj.

En la antikva literaturo latinlingva la regiono, origine klare situanta en Grekio, estas foje "translokita" al Sicilio.

## La "revo pri Arkadio" en la frua moderna epoko 
El la mito Arkadio en la frua moderna epoko iĝis la koncepto, ke eblas vivo trans ĉiaj sociaj devigoj. El reva poezio iĝis politika fantazio, kiu flegatis aparte de la alta nobelaro, kiu dum la epoko de fortiĝantaj burĝaro, intelektularo kaj industrio alfrontis signifan premon de legitimiĝo kaj de kritiko. Sub la surfaco de tiu aristokrata "eskapismo" naskiĝas la ideo de "individua libereco", kiu unue celas nur la individuan liberon de la aristokratoj, sed jam de la 17-a jarcento en Nederlando, kaj dum la 18-a jarcento ankaŭ en Francio kaj Germanio, transpreniĝas de la ne-aristokratoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco 

## Vidu ankaŭ 
* Ano Doliana
* 1020 Arkadio


Kategorio:Provincoj de Grekio
Kategorio:Peloponezo
Kategorio:Lokoj de la helena mitologio
Bojsiningo

eta|250ra
eta|Crotalus durissus distribution
**Bojsiningo** aŭ **brazila krotalo** (latine, *Crotalus durissus*) estas sudamerika serpento (speco de krotaloj) kiu vivas en kampoj. Ĝi estas flavbruna kaj kreskas ĝis 1 m, havas sonorileton kaj estas tre venena.
eta|maldekstra|180ra

## Vidu ankaŭ 
* Arida Ĉako

Kategorio:Serpentoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Sonorilkotingo

**Sonorilkotingoj** (*Procnias*) estas genro de birdoj el la familio de kotingedoj. Ĝi enhavas 4 speciojn troviĝantajn en neotropisaj pluvarbaroj, plejparte de malaltaj montoj aŭ montetoj. Tri el la kvar konataj specioj de la genro troveblas en Sudameriko, kaj la lasta, la trikarunkla sonorilkotingo, estas endemia en suda Centrameriko.

Ĉiuj sonorilkotingoj havas fortan . Iĉoj de ĉiuj specioj estas almenaŭ parte blankaj kun longaj pendantaj vizaĝaj karunkloj kaj/aŭ partoj de nuda haŭto sur la vizaĝo. Inoj ne havas karunklojn nek nudajn haŭtparojn, kaj ilia plumaro estas bruneca aŭ olivkolora, iom pli flaveca ĉe malsupraj partoj.
Iam la krio de la iĉo estas tiom laŭta, ke ĝi kapablas forpuŝi inon de la branĉo per sona premo.

## Taksonomio
La genron *Procnias* enkondukis en 1811 la germana zoologo Johann Karl Wilhelm Illiger.
La nomo *Procnias* venas el la antikva greka nomo *Πρόκνη* (*Prokne* = Prokno), kiu estas rolulino de Helena mitologio: Atena princino, kiu metamorfoziĝis je hirundo (aŭ, laŭ aliaj fontoj, je najtingalo) kiel puno por murdo de sia sola filo.

Ĝia tipa specio, asignita de George Robert Gray en 1840, estas la barba sonorilkotingo (*P. averano*).

Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Brauno

**Brauno** (Melanoxylum brauna) estas brazila arbo el familio legumenacoj (Leguminosae- Caesalpinoideae), kreskas 15–25 m. Ĝia portugala nomo estas *baraúna* aŭ *braúna*, vorto kiu devenas de tupia *ibirauna*, t.e., "nigra ligno".

## Eksteraj ligiloj 
* foto
* Brauno en Vikispecioj

Kategorio:Arboj
Boreo

*Por la vento Boreo, vidu la paĝon Boreo (vento).*

**Boreo** (*boré* aŭ *inúbia*) estas ligna blovinstrumento de tupiaj indiĝenoj en Brazilo. Ĝi estis uzata kiel la klarino, por gvidi batalantojn dum milito. Ĝi havas nur unu truon ĉar tupia muziko konis nur du tonojn.

Vere, oni ne bone konas ĝin, ĉar estas nur desegnoj kaj priskriboj
pri ĝi. Ĝi gravas por literatura uzo de la vorto en romantika periodo de brazila literaturo.

Kategorio:Brazilaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Lignaj blovinstrumentoj
Efraim

**Efraim** estis biblia monta regiono en Israelo, kie dum jarmilo vivis la juda tribo de Efraim, ĝis kiam en la jaro 135 komenciĝis la Juda diasporo. Ĝi ampleksis de Bet-El al la ebenaĵo de Jizreel. Inter la montoj estis la urbo Timnat-Ĥeres.

Kategorio:Montoj en Israelo
Kategorio:Biblio
Eolo

**Eolo** ( , ) en la greka mitologio estis dio de la vento. Dum la vagadoj de Odiseo li helpis al li foje, havigante al li sakon, en kiun estis enigitaj ĉiuj ventoj, krom tiu kiu gvidu Odiseon hejmen. Sed dum dormadis Odiseo, liaj kamaradoj, kiuj supozis ke li tenas siajn trezorojn nur por si mem, malligis la sakon. Rezultis uragano neniel kontrolebla, kaj ili ree estis pelataj dumlonge trans la marojn.

Laŭ Palaifato, Eolo ne kapablas regi ventojn enfermante ilin en felsakoj tiel, kiel li donis ilin al Odiseo. Verŝajne, Eolo estis astronomo kaj al Odiseo, li antaŭdiris la veteron kaj la direkto al kie ventoj blovos.
Ankaŭ la verkisto aldonas, ke oni diris ke lia urbo estas ĉirkaŭita per bronza muro, sed laŭ li, li preferus hoplitojn por protekti lin.

En scienco kaj tekniko, eola signifas: movata aŭ kaŭzata de vento ; ekzemple, eola erozio (en dezerto), eola harpa (vibranta je blovo de vento) (PIV2).

## Vidu ankaŭ 
* Anemoj
* Eolharpo
* Eolo (praulo)
* Eolaj Insuloj
* *Odiseado*
* Eolio

## Notoj 
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Dioj pri vento
Kategorio:Eolidoj
Operkulo

eta|dekstra|180px|*Turbo radiatus*
eta|dekstra|180px|*Turbo petholatus*

**Operkulo** (el la latina *operculum* - kovrilo, plurale en la latina: *opercula*) estas tegilo, kovrilo, kiu servas por fermilo de aperturoj ĉe bestoj kaj plantoj:

* ĉe helikoj, konkokovrilo
* ĉe fiŝoj brankokovrilo (operkulo (fiŝo))
* ĉe plej diversaj organismoj ia kovrilaĵo, ekz. fantominsektoj, *Serpulidae* (kalktubaj vermoj) aŭ saracenio
* ĉe operkulo (cerbo), kortekso de grandcerbo, kiu kovras la insulan kortekson
* ĉe askofungoj, la kovrilo de la asko (ekz. ĉe Pezizomycetes)
* ĉe eŭkaliptoj, la kapsulo de la flora burĝono (*Kalyptra*)
* ĉe poleneroj, kiel kovrilo de aperturo
* ĉe *Bryophytina*, kovrilo de sporangio
* ĉe kapsul-fruktoj, kovrilo de kovra kapsulo (*Pyxidium*), vidu piksidio (kovrilkapsulo)
* ĉe abelĉelo, vaksa fermilo de la abelĉeloj plenaj de larvoj aŭ de mielo.

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Biologio
En-Gedi

eta|maldekstra|150px|Naĥal Arugot**En-Gedi** (elparolata kiel *ejn gedí*, hebre עין גדי "Fonto de kapridoj") estas akvoriĉa oazo en la norda parto de israela dezerto Negev. Ĝi situas ĉe okcidenta bordo de la Morta Maro, nur kelkajn kilometrojn sude al okcident-jordanlanda limo. Hodiaŭ troviĝas tie kibuco kaj ampleksa naturprotekta areo. Ĝi estas citita ankaŭ en la Biblio.

[eta|dekstra|150px|[akvofalo]]

## Historio 
La oazo de En Gedi estis loĝata jam ekde la 4-a jarmilo a.K.; el tiu tempo troveblas ankoraŭ hodiaŭ restaĵoj de temploj. Oni mencias la lokon en la Biblio plurfoje, inter aliaj la posta Reĝo David kaŝis sin for de Saul en la kavernoj de la regiono.

Sur la setleja monteto "Tel Goren"- proksime al la kibuco -, oni pruvis ekziston de setlejaj tavoloj el la 7-a a.K ĝis 5-a p.K. jarcentoj. Unu elfositan setlejon la romianoj detruis en 68 p.K. en la juda milito kaj la loĝantojn mortigis. La fuĝintaj zelotoj batalis en la proksima Masada kontraŭ la romianoj. Kelkajn jardekojn pli poste, fuĝis la sekvantoj de Bar-Koĥba en la kavernojn de En Gedis, kie ili finfine estis murditaj.

Laŭ kelkaj sciencaj informoj, oni trovis tie fragmentojn el Torao, skribita sur bova ledo. Tiujn skribaĵojn vendis bedueno en 2005 al israela sciencisto.

## Kibuco En-Gedi 
En-Gebi restis post la 5-a jc ĝis 1949 neloĝata, kiam la israela armeo ekipis tie militistan apogpunkton. El tiu evoluis en 1953 la kibuco, kiu estas nur – ĉe bordo de la Morta Maro – grava turisma celo. La varmega klimato ebligas eĉ produkton de tropikaj produktoj.

## Naturprotekta areo En Gedi 
Dum la ĉirkaŭa dezerta regiono estas preskaŭ senplanta, la oazo montras – danke al la akvorezervo – abundan flaŭron kaj multajn bestospeciojn. La centra areo estas la valoj "Naĥal (hebree *rivereto*) Arugot" kaj "Naĥal David", en kiuj la akvo de la ĉirkaŭa areo venas al tersurfaco. Turistoj vizitas plej ofte la plurajn metrojn alta Ŝulamit-akvofalon en Naĥal David.

Kategorio:Oazoj
Kategorio:Geografio de Israelo
Filtro

[eta|maldekstra|Naŭzo ([Adriaen Brouwer|Brouwer ~1640)]]

**Filtro** (greke: *Philtron*, latine: *philtrum*) estas trinkaĵo, per kiu oni supozis naski en la trinkonto amon al la persono, kiu preparis ĝin.

Ĝenerale, filtroj estas preparitaj kun abomenaĵoj kaj estas eĉ maleble fari ke iu trinku ĝin.

En Brazilo, ĝenerale oni uzas okulojn de bestoj por prepari filtrojn, ĉefe de dolĉakva ruĝa-delfeno, en mezepoko oni uzis embriojn de ĉevalo aŭ fekaĵon de azeno, ekzemple. Oni ofte uzas ankaŭ menstruan sangon, harojn, salivon kaj urinon de la viktimo aŭ de la faranto de la filtro.

En Brazilo, kafo estas preskaŭ esenca parto de ĉiuj filtroj.

La ideo de magia trinkaĵo, aparte amtrinkaĵo fascinis multegajn verkistojn, eble plej konate la Ŝekspira *Somermeznokta Sonĝo*.

## Vidu ankaŭ 
• eliksiro
• alkemio
• ŝtono de la saĝuloj
• afrodiziigaĵo (amtrinkaĵo) • tinkturo

Kategorio:Folkloro
Kategorio:Alkemio
Kategorio:Fantasto
Kotingedoj

La **kotingedoj** (latine Cotingidae) estas familio el la ordo de paseroformaj birdoj. Ĝi enhavas 65 speciojn en 24 genroj. La tipa genro de tiu familio estas *Cotinga*, esperantigita "kotingo", sed komunlingve plej multaj kotingedoj estas nomataj "**kotingoj**", jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu familio, kaj ties Esperantaj nomoj.

## Bildaro

Image:Cotinga cayana-20090124.jpg|Kajena kotingo (*Cotinga cayana*)
Image:Pipreola intermedia.jpg|Strivosta kotingo (*Pipreola intermedia*)
Image:Andean cock-of-the-rock (Rupicola peruvianus sanguinolentus) male Antioquia.jpg|Anda rokokoko (*Rupicola peruvianus*)
Image:Pipreola arcuata 247218977.jpg|Stria kotingo (*Pipreola arcuata*)
Image:Scaled fruiteater (Ampelioides tschudii) La Tangaras.jpg|Skvama kotingo (*Ampelioides tschudii*)
Image:Phoenicircus carnifex - Guianan red cotinga (male) 01.JPG|Sanga kotingo (*Phoenicircus carnifex*)
Image:Phibalura flavirostris - Swallow-tailed Cotinga (male); Campos do Jordão, São Paulo, Brazil.jpg|Forkvosta kotingo (*Phibalura flavirostris*)
Image:Ampelion rufaxilla - Chestnut-crested Cotinga (5741252596).jpg|Kaŝtankresta kotingo (*Ampelion rufaxilla*)
Image:Cephalopterus glabricollis.jpg|Nudkola ombrelkotingo (*Cephalopterus glabricollis*)
Image:Capuchinbird - Perissocephalus tricolor.jpg|Kapucena kotingo (*Perissocephalus tricolor*)
Image:Plum throated cotinga.jpg|Prungorĝa kotingo (*Cotinga maynana*)
Image:Crejoá macho - Cotinga maculata - Banded cotinga.jpg|Makula kotingo (*Cotinga maculata*)
Image:Cotinga cotinga Purple-breasted Cotinga (male); Amazonia National Park, Itaituba, Pará, Brazil (cropped).jpg|Purpurbrusta kotingo (*Cotinga cotinga*)
Image:Gymnoderus foetidus Bare-necked Fruitcrow.jpg|Nudkola kotingo (*Gymnoderus foetidus*)
Image:Perched Pompadour Cotinga.jpg|Purpura kotingo (*Xipholena punicea*)

## Referencoj
Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Danaidinoj

**Danaidinoj** en la greka mitologio estis 20 virinoj, filinoj de Danao, kondamnitaj al eterna ĉerpado de akvo per truitaj bareloj, por mudo al siaj fianĉoj dum la nuptonokto. Aŭtodiko estis unu el la danaidinoj.
[eta|Ornamputo pri [Danaidinoj en Budapeŝto, 1933 fare de Ferenc Sidló]]


Kategorio:Princinoj en la helena mitologio
Kategorio:Kondamnitoj en Tartaro
Gvanabaro

**Gvanabaro** aŭ **guanobaro** povas signifi:

* **Gvanabara golfo** estas golfo en Brazilo, subŝtato Rio-de-Ĵanejro, ĉe kies rando situas la urbo Rio-de-Ĵanejro.
* **Gvanabaro** ankaŭ estis brazila subŝtato de 1960 ĝis 1975, kiam ĝi estis aneksita al la tiama subŝtato Rio-de-Ĵanejro, kiu ĝi iĝis en sia nuntempa formo.

Kategorio:Geografio de Brazilo
Iŝmael

**Iŝmael** ( ''* ;  *Islma'il'' ), laŭ Biblio (Genezo) estis filo de Hagar, sklavino de Sara kaj Abraham. Laŭ tradicie li estas prapatro de la araboj. Islamanoj vidas lin kiel unu el profetoj. Laŭ Biblio, li vivis 137 jarojn. Sankta Paŭlo citas lin en Gal 4:21-31.
[eta|maldekstre|230px|Pilgrimantoj prenantaj akvon el [Puto Zamzam en la Masĝid al-Haram.]]
[maldekstre|eta|190px|Forpelo de [Hagar, patrino de Iŝmael, kaj li mem.]]

En Islamo, oni kredas, ke Puto Zamzam estas akvofonto generita mirakle fare de Dio, kiu aperis spontane antaŭ jarmiloj kiam, laŭ islama tradicio, la Puto Zamzam estis revelaciita al Hagar, patrino de Iŝmael, ĉar ŝi iris serĉi akvon malespere por sia juna filo. Ŝi ne trovis akvon ĝis li malkovris la Zamzam, kiu kontentigis la soifon de la knabo. Mekko estas sur seka varma valo kun malmultaj akvofontoj, kaj laŭ la tradicio, la akvo de Zamzam estas benita de Dio. Oni kredas, ke la akvo de Zamzam havas specialajn proprecojn, kiuj finigas la malsaton kaj kuracas malsanojn. Estas malmultaj la pilgrimantoj kiuj revenas de sia pilgrimado sen botelo kun akvo de Zamzam. Estas la akvo kiun oni servas al la publiko pere de fridujoj en la Masĝid al-Haram en Mekko kaj en la moskeo Masĝid al-Nabaŭi en Medino. Ĉiuj pilgrimantoj klopodas trinki tiun akvon dum sia pilgrimado kaj kelkaj malsekigas siajn vestojn de la "ihram" en tiu, tiel ke la tolo estu uzebla por sia propra entombigo, kiel mortotuko kiam ili mortos.

Kategorio:Bibliaj personoj
Kategorio:Judismo
Kategorio:Roluloj de la Korano
Kategorio:Abrahamo
Kategorio:Islama terminaro
Jehoŝafat

**Jehoŝafat** (hebree יהושׁפט, "Javeo estas la juĝisto") laŭ la Biblio estis filo kaj sekvanto de Asa, la tria reĝo de Judio. Li regis inter la jaroj 870 kaj 848 antaŭ nia erao. Jehoŝafat havis plurajn infanojn, inter ili lia posteulo Joram. La nomo de la reĝo ne interrilatas al "la valo de Jehoŝafat", kie laŭ Joel 3:1,12 Javeo kunvenigos ĉiujn popolojn por la lasta juĝado.

## Vidu ankaŭ 
* 2-a libro de la Kroniko

Kategorio:Bibliaj personoj
Judit

***Judit** laŭ la Biblio, Libro de Judit estas virino kiu mortigis armeestron Holoferneson por savi sian hejmurbon Betuljaon.
***Judit (libro)** ankaŭ estas titolo de dua-kanona libro.
***Judit (nomo)** estas innomo ofta en Eŭropo kaj Ameriko laŭ nacilingvaj variaĵoj.

Kategorio:Bibliaj personoj
Kategorio:Biblio
Ĥam

**Ĥam** estas, laŭ la Biblio, unu el la tri filoj de Noa kiu postvivis Diluvon. Post Diluvo, Noa komencis terkultivan laboron kaj plantis vinberojn. De ili, Noa faris vinon kaj trinkis. Ebriiĝinta, li nudiĝis en sia tendo, kaj Ĥam vidis la nudecon de sia patro kaj li diris tion al siaj du fratoj, anstataŭ vestigi lin. Pro tio, Noa malbenis lin kaj lian fraton Kanaan.

La malbenita filo de Noa, estus prapatro de ĥamidaj popoloj loĝantaj en Afriko, sed oni povas vidi dum la legado ke tio ne rilatas al nigruloj, kiel multaj rasismaj interpretistoj diras, sed al Egiptanoj, tradiciaj malamikoj de hebreoj kaj al Aziaj Kanaananoj ankaŭ malamikoj de hebrea popolo.

Kategorio:Bibliaj personoj
Jakobo

**Jakobo** / **Jaakov** (hebree: יַעֲקֹב, norma hebrea: Jaʿaqov , tiberia hebrea: Jaʿăqōḇ) estas Biblia patriarko, prapatro de izraelidoj, kies filoj estis prapatroj de la 12 izraelaj triboj. Lia bopatro devigis lin servi dum multaj jaroj, antaŭ ol doni al li siajn filinojn Lean kaj Raĥelan kiel edzinojn. Post la naskiĝo de la unuaj dek unu filoj laŭ la biblio, li ricevis la nomon "Izrael" (*Genezo 35:10* "Kaj Dio diris al li: Via nomo estas Jakob; tamen ne plue estu nomata Jakob, sed Izrael estu via nomo. Kaj Li donis al li la nomon Izrael.").

Izrael aŭ Jakobo havis sume 12 filojn:

# Ruben (filo de Lea, Genezo 29:32)
# Simeon (filo de Lea, Genezo 29:33)
# Levi (filo de Lea, Genezo 29:34)
# Jehuda (filo de Lea, Genezo 29:35)
# Dan (filo de la sklavino Bilha, Genezo 30:4-6)
# Naftali (filo de la sklavino Bilha, Genezo 30:7-8)
# Gad (filo de la sklavino Zilpa, Genezo 30:9-11)
# Aŝer (filo de la sklavino Zilpa, Genezo 30:12-13)
# Isaĥar (filo de Lea, Genezo 30:16-18)
# Zebulun (filo de Lea, Genezo 30:19-20)
# Jozef (filo de Raĥel, Genezo 30:22-24)
# Benjamen (filo de Raĥel, Genezo 35:16-20)

La 12 filoj estas la prapatroj de la 12 triboj de la Izraelidoj. La Levidoj, la tribo de Levi, donis la pastrojn kaj la tribo de Jehuda donis multajn reĝojn (ekzemple, David kaj Salomono) kaj, laŭ la profetoj, donos la Kriston. Jesuo Kristo mem estis el la tribo Jehuda, sed la
Makabeoj estis Levidoj.

Krom en judismo kaj kristanismo, Jakobo ankaŭ estas grava persono en la Islamo kaj konsideriĝas unu el ties profetoj, en la Korano li menciiĝas je la nomo .

[eta|maldekstra|180px|Jakobo luktanta kun la [anĝelo – Gustave Doré, 1855]]
[eta|maldekstra|180px|Jakobo baraktas kontraŭ la anĝelo - [Rembranto, 1659]]

## Vidu ankaŭ 
* Tanaĥo
* la artikolojn pri la apostoloj Jakobo la pli aĝa kaj Jakobo la pli juna de Jesuo


Kategorio:Ĝemeloj
Georg Ohm

**Georg Simon OHM** (naskita je la 16-a de marto 1789 en Erlangen, mortinta je la 6-a de julio 1854 en Munkeno) estis germana natursciencisto.

## Kariero 
Li instruis matematikon kaj fizikon en la politekniko de Nurenbergo; dum siaj lastaj vivojaroj li estis profesoro
pri eksperimenta fiziko en Munkeno.

En 1821 li eltrovis, ke la kurento en elektra konduktilo estas proporcia al la almetita tensio. La proporcieca konstanto estas la elektra rezistanco de la konduktilo. Tiun leĝon oni nomis laŭ li, same la SI-unuon de rezistanco, la omon.

Ohm laboris ankaŭ pri akustiko kaj evoluigis la teorion de puraj sinusecaj kaj kunmetitaj tonoj.

La faka altlernejo de Nurenbergo alprenis la nomon de Ohm.

Dosiero:Georg-simon-ohm 1.jpg|
Dosiero:Georg-simon-ohm2.jpg|
Dosiero:Ohm2.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Listo de fizikistoj
* Elektra rezistanco
* Leĝo de Omo
* Omo (Ω)
* 24750 Ohm

## Eksteraj ligiloj 
* http://kitap.hakikatkitabevi.com/cgi-bin/cgi.exe/rehber/query=!28vold+!7C+volt!29+/doc/{@68383  
* http://gallica.bnf.fr/scripts/ConsultationTout.exe?E=0&O=N095177 
* http://www.apfelweibla.de/ohm_biographie.htm 
* Georg-Simon-Ohm-Fachhochschule Nürnberg (faka altlernejo de Nurenbergo)

Kategorio:Germanaj fizikistoj
Homo floresiensis

***Homo floresiensis*** ("Homo de Flores") estas nove priskribita specio de la genro *Homo*, rimarkinda pro siaj malgrandaj korpo kaj cerbo, kaj pro sia ĵusa (ĝis antaŭnelonga) ekzisto.

En septembro 2003, grupo de arkeologoj malkovris sep skeletojn kun iliaj ŝtonaj iloj en kavo en la indonezia insulo Floreso. Sciencistoj supozas, ke la specio ekzistis samtempe kun modernaj homoj (*Homo sapiens*). La datumado de la restantaj skeletoj montras aĝon de ĉirkaŭ  jaroj .

Laŭ la lastaj esploroj, la *Homo floresiensis* vivis en la insulo inter  kaj  jaroj. La alteco estas de ĉirkaŭ 1 m kaj la pezo de 16 ĝis 28 kilogramoj. Ankaŭ rimarkinda estas la malgrandeco de la cerbo, kies volumeno estas ĉirkaŭ 400 cm3.

Oni supozas ke la *homo de Floreso* estas praido de la *Homo erectus*. Tiu ĉi eble alvenis navigante antaŭ 800.000 jaroj en la insulon. Ne trovinte naturajn malamikojn, ili reduktis sian grandecon, laŭ fenomeno konata ankaŭ en aliaj specioj.

La insulo Floreso havas aliajn specialaĵojn koncerne la grandon de la bestoj tie troviĝantaj aŭ ĝis antaŭ nelonge ekzistintaj: nanaj elefantoj, aŭ drakoj de Komodo.

## Referencoj 
### Eksteraj ligiloj 
* http://www.une.edu.au/news/archives/000098.html  
* http://www.nature.com/news/specials/flores/index.html 
* http://news.nationalgeographic.com/news/2004/10/1027_041027_homo_floresiensis.html 

* revuo *Nature*

Dosiero:Flores map.png|

Kategorio:Homedoj
Kvartalo Niŝi-ku (Jokohamo)

**Kvartalo Niŝi-ku** aŭ **Kvartalo Niŝi** (西区 [niŝi-ku], Hepburn: *Nishi-ku*, Kunrej: *Nisi-ku*) estas kvartalo situanta en centra parto de Jokohamo. "Niŝi" signifas vorton "Okcidento/Okcidenta".

## Geografio 
Rivero: Rivero Katabira (Katabira-gaŭa)

## Historio 
* 1-a de aprilo 1944: parto de la kvartalo Naka-ku iĝis apartan kvartalon, kiun oni nomiĝis Niŝi-ku.

## Vizitindaĵoj 
* Bestejo Nogejama
* Minato-Miraj 21

Kategorio:Municipoj de Japanio
Niszi-ku
Niszi-ku (Jokohamo)
Elemento de grupo 9

**Elemento de grupo 9** estas elemento en la grupo 9 de la perioda tabelo laŭ la IUPAC-sistemo, kiu estas:

Ĉiuj elementoj en ĉi tiu grupo estas transiraj metaloj. Mejtnerion oni nur povas sintezi en la laboratorio, kaj ĝi ne estas trovita nature.

Grupo 9 estas parto de la fera-platena grupo, kiu krome ampleksas la grupojn 8 kaj 10.

Kategorio:Kemiaj elementoj
Elemento de grupo 10

**Elemento de grupo 10** estas elemento en grupo 10 de la perioda tabelo laŭ la IUPAC-sistemo. Tiu ĉi grupo konsistas el:

Ĉiuj elementoj en ĉi tiu grupo estas transiraj metaloj. Darmŝtation povas sintezi oni nur en laboratorio; ĝi ne estas trovata nature.

Kategorio:Kemiaj elementoj