Jamajka lateralo

La **Jamajka lateralo** (laŭ la scienca nomo *Laterallus jamaicensis*, aŭ *Jamajka ralo* kaj ankaŭ *Nigra ralo*) estas akvobirdo de la rala familio, *Rallidae* kaj ties genro Lateralo *Laterallus*. Ĝi troviĝas en Norda kaj suda Ameriko.

## Taksonomio
La nigra ralo estis formale priskribita en 1789 fare de la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en sia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Linnaeus nome *Systema Naturae*. Li metis ĝin kun ĉiuj el la raloj en la genron *Rallus* kaj stampis la dunoman nomon *Rallus jamaicensis*. Gmelin bazis sian priskribon sur "Least water hen" (malgranda galinolo) kiu estis priskribita kaj bildigita en 1760 fare de la angla natursciencisto George Edwards en sia *Gleanings of Natural History*. Edwards estis akirinta konservitan specimenon kiun oni alportis al Londono el Jamajko fare de la kuracisto kaj botanikisto [Patrick Browne. Browne estis skize menciinta tiun ralon en sia libro "The Civil and Natural History of Jamaica". La Jamajka ralo estas nun metita kun aliaj 12 malgrandaj raloj en la genron *Laterallus* kiu estis enkondukita en 1855 fare de George Robert Gray. La genronomo estas kunfandaĵo de *Rallus lateralis*, tiama sinonimo de la duvorta nomo por la Nigrabrila lateralo. La specia epiteto *jamaicensis* evidente devenas el "Jamaiko", la tipa loko.

Estas kvin agnoskitaj subspecioj:   
* Orienta nigra ralo, *L. j. jamaicensis*  – trovebla in orienta Nordameriko, Karibio kaj Centrameriko. Kromnomita "plum-muso", la subspecio estas parte migranta, ĉar la populacio kiu reproduktiĝas en nord-centra kaj nordorienta Usono vintra pli suden. La Fiŝkapta kaj Natura Servo de Usono deklaris *L. j. jamaicensis* minacata specio pere de la *Endangered Species Act* en Oktobro 2020.
* *L. j. murivagans*  –  trovebla en marborda Peruo. Tiu subspecio estas ĝenerale pli pala, kun blankaj strioj en la subvostaj kovriloj, kio distingas ĝin el aliaj subspecioj. Estas malmulta informaro disponebla en tiu subspecio. Tamen, iliaj voĉoj estas tre distingaj el la voĉoj de la nigraj raloj de Nordameriko. Ĵusa pruvaro sugestas ankaŭ, ke la Galapaga lateralo, alia membro de la specikomplekso de la nigra ralo, havas voĉon kiu similas al tiu de la sudamerikaj nigraj raloj.

## Priskribo
[thumb|maldekstre|Orienta nigra ralo (*L. j. jamaicensis*) kaptita por scienca [Birdoringado|projekto en Cameron Parish, Luiziano, Usono.]]
La Jamajka lateralo estas malgranda nigra birdo kun mallonga beko. Nigraj raloj kutime pezas 29-39 g, estas 10-15 cm longaj kaj havas flugildistancon de 22-28 cm. La korpo estas malhela, kun blankaj makuletoj laŭlonge de la dorso kaj flugiloj. Kaj la beko kaj kruroj estas malhelaj. Plenkreskuloj havas ruĝan okulon kiu aperas post ĉirkaŭ tri monatoj. La pinto de la voĉado okazas dum la unuaj du semajnoj de majo, kiam ankaŭ reproduktado kaj amindumado estas ĉe sia pinto. La sudamerikaj subspecioj havas sufiĉe diferencan voĉon. Ĝi estas formortinta aŭ minacata en multaj lokoj pro habitatoperdo. La plej grandaj populacioj en Nordameriko estas en Florido kaj Kalifornio.

## Referencoj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Kategorio:Faŭno de Centra Ameriko
Kategorio:Faŭno de Nordameriko