Literofteco

**Literofteco** estas la ofteco de la diversaj literoj de la alfabeto en teksto. Tia ofteco ege varias — unue de litero al litero ene de la apliko de specifa alfabeto por specifa lingvo, due la literoftecoj range malsamas de lingvo al lingvo. Ekzemple en Esperantaj tekstoj la plej ofta litero estas A. Tre malofta estas aliflanke la litero Ĥ. Kontraste, en Anglaj kaj Francaj tekstoj la plej ofta litero estas E. Do oni devas pritrakti literoftecon por ĉiu lingvo aparte.

## Graveco 
300px|dekstra|eta|Parto de la ĉifraĵo en *La dancantoj*
Koni la literoftecon de lingvo estas utile, se oni volas malĉifri tre simplan litersubstituan ĉifron. La angla aŭtoro Arthur Conan Doyle lasas sian protagoniston Sherlock Holmes en la rakonto *La aventuro de la dancantoj* fari ĝuste tion.

La saman malĉifradan metodon oni povas apliki por solvi la proverboĉifrojn, kiuj iam kaj iam aperas en kelkaj E-gazetoj, ekz. Monato, La Gazeto. Tie kaŝiĝas konata proverbo malantaŭ simpla litersubstitua kodo. Jen ekzemplo:
`Ω▼♀☺♣€₤ €→ †☼♂₤ #₤♫→§@☼Ø♣± €→ ∩ #♣Ω₤`

[dekstra|eta|150px|[Morsa kodo]]
Aldone estas menciinde, ke la Morsa kodo baziĝas sur la Anglaj literoftecoj. Pro tio la plej mallongdaŭra kodero — unusola punkto — estas uzata por la ege ofta litero E. Post tio venas — unusola streko — por T.

Literofteco rolis ankaŭ en la presado. En la epoko de pure meĥanika relieftipa presado la fakoj de la kompostkesto por la oftaj literoj devis enteni pli da tipoj por ĉiam povi komposti tutan paĝon. Do ĉiu tiama kompostisto tre konsciis pri literofteco.

Plie, literofteco rolas en la stenografio kaj, pli moderne, ĝi rolas — aŭ almenaŭ devus roli — en la aranĝo de klavaro por tajpi. Klavoj por oftaj literoj prefere troviĝu ie meze. La Dvoraka klavaro kaj kelkaj tiel nomataj ergonomiaj klavaroj strebas ĉi-direkte. Ili klopodas, interalie, per pli konvena klavarfasono helpi eviti la trouzan manartikan malsanon, je kiu multskribantoj ofte suferas.

Komputile, ankaŭ programetoj celantaj kunpremi tekstdosierojn atentas pri literofteco – aŭ ĉi-kaze, eble pli trafe – pri signo-ofteco.

150px|dekstra|eta|Ludo *Pendigisto*
Ankaŭ lude literofteco havas sian lokon. Kiel fabrikanto de la ludo Skrablo oni elektu la nombron da tegetoj laŭ ofteco kaj simile la nombron da poentoj por litertegeto laŭ malofteco. Lastvice, tiu, kiu ludas Pendigiston kaj parkere scias la oftecrangon de la literoj, povos ĉiam senpene pendigi sian tutan amikaron, mem divenante ĉiun prezentitan vorton.

Por kalkuli la oftecon de ĉiu litero, oni evidente devas nombri la ĉeestojn de ĉiu litero de la alfabeto en tre longa teksto — fakte, prefere en granda aro de tekstoj. Tiuj konsistigas la tekstkorpuson — do la specimenon esplorotan. Hodiaŭ oni faras tion ne plu permane, sed per komputilo.

## Esperanto 
### Literofteco 
Grafikaĵo montranta oftecon de literoj en Esperanto laŭ studoj de Pejno Simono, Ottó Haszpra kaj David G. Simpson, kaj averaĝan oftecon kalkulitan laŭ tiuj tri studoj.

eta|Literofteco de la esplorata tekstkorpuso de Pejno Simono.

La sondaĵo de Pejno Simono efektiviĝis baze de la Esperanta enhavo en liaj tiamaj retejo kaj laborkomputilo ĉirkaŭ la jaro 2000. Jen dekstre troviĝas la ofteco en elcentoj en specimeno de 355&nbsp;381 literoj. Ĝi entenis ĉefe artikolojn kaj rakontojn por la revuo Monato kaj por la . Pro tio aperis ankaŭ ne-Esperantaj literoj en la specimeno.

Por la matematikistoj inter la legantoj, jen la konfidintervaloj por kelkaj oftecoj.

eta|maldekstra|Konfidintervaloj je 95% por kelkaj diversaj niveloj de verŝajneco.

La interpreto de la maldekstra tabelo pri la konfidintervaloj malsekretas, ke la valoroj por R, S, L kaj T estas tiel proksimaj, ke oni ne povas fidi pri la ekzakta vicordo de la kvar.

Apenaŭ diverĝanta statistiko troviĝas en Informadika Aspekto de Interlingvisto , plume de LIU Haitao baze de specimeno kun 496&nbsp;196 literoj. La aŭtoro prezentas la sekvan tabelon pruntitan de Ottó Haszpra :

La plej grandan specimenon — kun ĉirkaŭ 21&nbsp;647&nbsp;000 literoj — esploris David G. Simpson en la jaro 2007 baze de granda tekstaro en la retejo de Bertilo Wennergren (Bertilo). La rezultoj kunmontriĝas en la diagramo komence de tiu ĉi artikolo. Ĝi liveris similajn valorojn.

Oni konstatu, ke depende de la specimenoj la precizaj valoroj varias de aŭtoro al aŭtoro.

### Vortkomenca literofteco 
La literofteco de la vortkomencaj literoj normalokaze konsiderinde diverĝas de la ĝenerala literofteco. Por Esperanto en 2012 ĉi-tema statistikaĵo ne estis Interrete trovebla. Oni povas supozi tamen, ke la maloftaj literoj *Ĉ* kaj *Ĝ* pli ofte ĉeestas ol ĝenerale pro la ofteco de la vortoj *ĉu*, *ĉiu*, *ĉi* kaj *ĝi*. Jen rapida esploro de duone malnoveca beletra kaj duone revua tekstkorpuso.

### Vortfina literofteco 
La literofteco de la vortfinaj literoj normalokaze konsiderinde diverĝas de la ĝenerala literofteco. Por Esperanto en 2012 ĉi-tema statistikaĵo ne estis Interrete trovebla. Oni povas supozi tamen, ke la literoj *A*, *E*, *I*, *J*, *L*, *M*, *N*, *O*, *S*, *U*, kaj *Ŭ* estas plej oftaj. Ekzistas apenaŭ vortoj en teksto, kiuj ne tiel finiĝas. Jen rapida esploro En tiu sufiĉe ampleksa libro la plej ofta litero estas *I* kaj ne la *A*, kiun la plej multaj esplorantoj jam trovis baze de aliaj aŭ pli grandaj korpusoj. Unuavide tio estas pro tio, ke la pronomoj *mi*, *li*, *ni* kaj *ili* ege abundas ĉi-romane. Evidente, romano kun multe da dialogo — do tre oftaj frazoj kiel *li diris* — devas liveri aliajn rezultojn ol ekzemple scienca studo, kie la vorto *mi* tute ne okazas.

Surprize estas, ke la facile atingeblaj longegaj tekstoj tiugrade statistike diverĝas, ke tio influas eĉ la ĝeneralan literoftecon.

## Aliaj Latinalfabetaj lingvoj 
### Literoftecoj 
Jen grafikaĵo kaj ordigebla tabelo de la oftecoj de pluraj lingvoj.

La grafikaĵo montras la oftecon en 12 lingvoj de literoj laŭ la suba tabelo ordigitaj laŭ plej oftaj literoj entute. En unua linio aperas la 26 bazaj latinaj literoj. En dua linio aliaj literoj kun kromsignoj. En la pola literoj kun kromsignoj estas kalkulitaj kun la responda baza litero (ekzemple ł kun l )

Pliaj lingvoj estas troveblaj ĉe la Retejo de *Stefan Trost Media*. Tiuj baziĝas sur esploroj de korpusoj por testi Unikodon.

### Literrangoj 
Jen la literranga vicordo de la unuaj dek plej oftaj literoj en kelkaj lingvoj. Por ordigi alklaku la respektivan titolon de la kolumno.

Notinda estas la diverĝo inter la vortkomenca literofteco kaj la ĝenerala literofteco.

### Vortfinaj literoftecoj 
#### La Angla lingvo 
Denove, nur por la Angla kaj nur proksimume.

Vortfina literofteco en Angla vorto.

La tabelo eldiras, ke ekzemple la litero *E* 17-oble pli oftas ol ekzemple la litero *A* en la fina pozicio de vorto. La literoj sur la ŝtupo 0 praktike neniam finvorte ĉeestas.

Notinda estas la diverĝo inter la vortfina literofteco kaj la ĝenerala literofteco.

### Vortlongoj 
La mezumaj vortlongoj de diversaj lingvoj estas troveblaj tie ĉi: .

La aŭtoro donas la valoron 5.10 por la Angla kaj, inter multaj aliaj lingvoj, la valoron 5.23 por Esperanto. Bedaŭrinde ne estas klare, kiel nomiĝas la aŭtoro kaj same ne estas klare, kiel grandaj estis la analizitaj tekstkorpusoj — laŭŝajne temas pri tiamaj testtekstoj por provi Unikodon.

Temas pri tre interesa komparo inter ĉirkaŭ 300 lingvoj, pluraj kun nelatinbazaj alfabetoj.

## Ne-Latinalfabetaj lingvoj 
### Literoftecoj 
#### La Rusa lingvo 
La tabelo sube eniĝis danke al Stefan Trost. La listo kreiĝis per Unikoda Nombrilo, funkcio integrigita en *"WordCreator"*. La esploro baziĝis sur korpuso kun 1.351.370 signoj, (210.844 vortoj), el kiuj 1.086.255 literoj nombriĝis por la tabelo. Baze de aliaj korpusoj evidente la valoroj povos iomete varii.

La tabelo maldekstra ordiĝas laŭ la alfabeto, la tabelo dekstra laŭ la ofteco de la literoj. Do, la literoj O, E kaj A estas la plej oftaj literoj en la Rusa lingvo.

Laŭ alfabeto&nbsp;Laŭ ofto

LiteroOfto
А7,50%
Б2,01%
В4,33%
Г1,72%
Д3,09%
Е8,50%
Ё0,20%
Ж1,01%
З1,48%
И7,09%
Й1,21%
К3,30%
Л4,96%
М3,10%
Н6,70%
О11,07%
П2,47%
Р4,33%
С4,97%
Т5,97%
У2,22%
Ф0,21%
Х0,95%
Ц0,39%
Ч1,40%
Ш0,72%
Щ0,30%
Ъ0,02%
Ы2,36%
Ь1,84%
Э0,36%
Ю0,47%
Я1,96%

&nbsp;

LiteroOfto
О11,07%
Е8,50%
А7,50%
И7,09%
Н6,70%
Т5,97%
С4,97%
Л4,96%
В4,33%
Р4,33%
К3,30%
М3,10%
Д3,09%
П2,47%
Ы2,36%
У2,22%
Б2,01%
Я1,96%
Ь1,84%
Г1,72%
З1,48%
Ч1,40%
Й1,21%
Ж1,01%
Х0,95%
Ш0,72%
Ю0,47%
Ц0,39%
Э0,36%
Щ0,30%
Ф0,21%
Ё0,20%
Ъ0,02%

#### La Greka lingvo 
La tabelo sube eniĝis danke al Stefan Trost. La listo kreiĝis per Unikoda Nombrilo, funkcio integrigita en *"WordCreator"*. La esploro baziĝis sur korpuso kun 1.442.382 signoj (235.614 vortoj), el kiuj 1.161.745 literoj nombriĝis por la tabelo. Baze de aliaj korpusoj evidente la valoroj povos iomete varii.

La tabelo maldekstra ordiĝas laŭ la alfabeto, la tabelo dekstra laŭ la ofteco de la literoj. Do, la literoj A, O kaj E estas la plej oftaj literoj en la Greka lingvo.

Laŭ alfabeto&nbsp;Laŭ ofto

LiteroOfto
Α12,98%
Β0,74%
Γ1,62%
Δ1,55%
Ε9,48%
Ζ0,31%
Η4,78%
Θ1,16%
Ι9,18%
Κ3,66%
Λ2,54%
Μ3,55%
Ν6,17%
Ξ0,42%
Ο9,48%
Π3,95%
Ρ4,12%
Σ6,67%
Τ7,89%
Υ3,96%
Φ0,72%
Χ1,26%
Ψ0,15%
Ω1,71%

&nbsp;

LiteroOfto
Α12,95%
Ο9,48%
Ε9,48%
Ι9,18%
Τ7,89%
Σ6,67%
Ν6,17%
Η4,78%
Ρ4,12%
Υ3,96%
Π3,95%
Κ3,66%
Μ3,55%
Λ2,54%
Ω1,71%
Γ1,62%
Δ1,55%
Χ1,26%
Θ1,16%
Β0,74%
Φ0,72%
Ξ0,42%
Ζ0,31%
Ψ0,15%

#### La Hebrea lingvo 
La tabelo sube eniĝis danke al Stefan Trost. La listo kreiĝis per Unikoda Nombrilo, funkcio integrigita en *"WordCreator"*. La esploro baziĝis sur korpuso kun 1.230.923 signoj (279.679 vortoj), el kiuj 937.426 literoj nombriĝis por la tabelo. Baze de aliaj korpusoj evidente la valoroj povos iomete varii.

La tabelo maldekstra ordiĝas laŭ la alfabeto, la tabelo dekstra laŭ la ofteco de la literoj. Do, la literoj י ה kaj ו estas la plej oftaj literoj en la Hebrea lingvo.

Laŭ alfabeto&nbsp;Laŭ ofto

LiteroOfto
א6,11%
ב4,57%
ג1,26%
ד2,49%
ה10,48%
ו10,01%
ז1,28%
ח2,39%
ט1,19%
י10,67%
ך0,78%
כ2,60%
ל7,12%
ם2,92%
מ4,43%
ן1,06%
נ2,76%
ס1,43%
ע3,11%
ף0,26%
פ1,63%
ץ0,12%
צ1,20%
ק2,06%
ר5,40%
ש4,25%
ת4,84%

&nbsp;

LiteroOfto
י11,03%
ה10,84%
ו10,35%
ל7,36%
א6,32%
ר5,59%
ת5,00%
ב4,73%
מ4,58%
ש4,39%
ע3,22%
ם3,02%
נ2,85%
כ2,69%
ד2,58%
ח2,47%
ק2,13%
פ1,68%
ס1,48%
ז1,32%
ג1,30%
צ1,24%
ט1,23%
ן1,09%
ך0,81%
ף0,27%
ץ0,12%

#### La Hindia lingvo 
La tabelo sube eniĝis danke al Stefan Trost. La listo kreiĝis per Unikoda Nombrilo, funkcio integrigita en *"WordCreator"*. La esploro baziĝis sur korpuso kun 978.430 signoj (238.604 vortoj), el kiuj 736.216 literoj nombriĝis por la tabelo. Baze de aliaj korpusoj evidente la valoroj povos iomete varii.

La tabelo maldekstra ordiĝas laŭ la alfabeto, la tabelo dekstra laŭ la ofteco de la literoj. Do, la literoj ा, क and े estas la plej oftaj literoj en la Hindia lingvo.

Laŭ alfabeto&nbsp;Laŭ ofto

LiteroOfto
ँ0,30%
ं3,44%
ः0,01%
अ1,01%
आ0,66%
इ0,31%
ई0,20%
उ0,78%
ऊ0,05%
ऋ0,00%
ए1,34%
ऐ0,03%
ऑ0,03%
ओ0,10%
औ0,94%
क7,14%
ख0,70%
ग1,31%
घ0,20%
च1,16%
छ0,45%
ज1,39%
झ0,19%
ञ0,01%
ट0,57%
ठ0,17%
ड0,75%
ढ0,09%
ण0,13%
त2,89%
थ1,15%
द1,68%
ध0,36%
न3,48%
प2,66%
फ0,35%
ब1,78%
भ0,67%
म3,28%
य2,20%
र5,91%
ल2,45%
व1,62%
श0,76%
ष0,27%
स3,78%
ह4,82%
़0,67%
ा8,22%
ि3,20%
ी3,47%
ु1,45%
ू0,81%
ृ0,10%
ॅ0,00%
े6,85%
ै1,96%
ॉ0,10%
ो2,21%
ौ0,15%
्3,02%

&nbsp;

LiteroOfto
ा8,22%
क7,14%
े6,85%
र5,91%
ह4,82%
स3,78%
न3,48%
ी3,47%
ं3,44%
म3,28%
ि3,20%
्3,02%
त2,89%
प2,66%
ल2,45%
ो2,21%
य2,20%
ै1,96%
ब1,78%
द1,68%
व1,62%
ु1,45%
ज1,39%
ए1,34%
ग1,31%
च1,16%
थ1,15%
अ1,01%
औ0,94%
ू0,81%
उ0,78%
श0,76%
ड0,75%
ख0,70%
़0,67%
भ0,67%
आ0,66%
ट0,57%
छ0,45%
ध0,36%
फ0,35%
इ0,31%
ँ0,30%
ष0,27%
घ0,20%
ई0,20%
झ0,19%
ठ0,17%
ौ0,15%
ण0,13%
ृ0,10%
ओ0,10%
ॉ0,10%
ढ0,09%
ऊ0,05%
ऐ0,03%
ऑ0,03%
ञ0,01%
ः0,01%
ऋ0,00%
ॅ0,00%

### Vortlongoj 
La mezumaj vortlongoj ankaŭ de diversaj ne-Latinalfabetaj lingvoj estas troveblaj tie ĉi: .

Bedaŭrinde ne estas klare, kiel nomiĝas la aŭtoro kaj same ne estas klare, kiel grandaj estis la analizitaj tekstkorpusoj — laŭŝajne temas pri tiamaj testtekstoj por provi Unikodon.. Laŭ ĝi la plej ofta vorto aperas duoble pli ofte ol la duarange plej ofta vorto.

En specifa korpuso el beletraĵoj montriĝis la sekva distribuo.

la 9864, kaj 4195, mi 3934, de 2819, li 2543, esti 2395, al 1969, ... ktp.

La Leĝo de Zipf diras, ke, se oni ordigas la elementojn de ensemblo — ekzemple la vortojn de teksto — laŭ iliaj oftecoj kaj laŭe enrangigas ilin, la probablo de ĉeesto de specifa elemento *p(n)* rilatas proksimume al la inverso de ties rangonumero *n*. Jen la laŭa matematika formulado.

: p(n) \sim \frac{1}{n}

Do el la rangoj 1, 2, 3, 4, 5 ... iĝas 1, 1/2, 1/3, 1/4, 1/5 ... Do tiel — laŭ Zipf — rilatu la trovitaj porangaj nombroj aŭ porangaj probabloj inter si. La citita vortofteca listo sufiĉe bone obeas al tio.

#### Esperanto 
Malmulte surprizas, ke okaze de Esperanto *la* estas la plej ofta vorto, sekvata eble de *kaj*. Tamen aliaj fontoj donas iomete aliajn vicordojn. Iam *de* dualokiĝas ankoraŭ antaŭ *kaj*.

Jen la 30 plej oftaj vortoj laŭ Christopher Gledhill.

Jen la unuarangaĵoj, do la probabloj de la plej oftaj vortoj, de vortofteca analizo baze de la tekstokorpuso jam enkondukita. La ankoraŭ prezentota programo jam ĉi-teme esploris.

#### La Angla lingvo 
Jen simila listo por la Angla. Notu, ke la vortoj estas la praformoj, do la formoj, kiuj enlistiĝas kapvorte en Angla vortaro. Tiel *be* entenas ankaŭ *is*, *was*, *are*, *were*, ktp. Aliflanke, *I* kaj *me* estas apartaj, kio de Esperanta vidpunkto ŝajnas esti iomete nekonsekvenca.

Montriĝas nur rangoj, ne probabloj.

Jen troviĝas tre simpla nur rudimenta Aŭka programo

Verdire, por ekkoni tion ne necesas esti profesia statistikisto aŭ komisii ampleksan sciencan esploron.

#### La leĝo de Benford 
Tamen pli malmulte evidenta ekzemplo troviĝas en multaj kontoj de ĝenerala komerca kontado rilate la komencan ciferon de la enkontaĵoj. Ekzemple, tie ne estas tiel, ke ĉiuj ciferoj aperas same ofte en la plej maldekstra ciferloko de numero — normalokaze ili sekvas la tielnomatan Leĝon de Benford. Laŭ ĝi la cifero 1 aperas 30% ofte sed la cifero 9 nur malpli ol 5% ofte. Do koni la ĝustan atendatan distribuon de la unualokaj ciferoj kaj sekve ekkoni iujn strangajn diverĝojn helpas al revizoroj malkovri falsadon kaj fraŭdadon.

Numere la unualokaj ciferoj distribuiĝas laŭ la Leĝo de Benford kiel montrataj en la suba diagramo. Tie *d* estas la unualoka cifero kaj *P*(*d*) estas ties probablo.

Bonvolu noti, ke la Leĝo de Benford utildone aplikeblas nur, se la ensemblo de numeroj pritraktota estas sufiĉe granda, transpontas kelkajn grandordojn — do potencigojn de 10 — kaj prefere — sed ne senescepte — devenas de iu realviva praktika uzado.

Malantaŭ tiu ĉi distribuo de komencaj ciferoj de numeroj skribitaj laŭ dekuma numersistemo staras logaritmoj je la bazo 10. Jen la laŭa formulo.

: P(d)=\log_{10}(d+1)-\log_{10}(d)=\log_{10} \left(1+\frac{1}{d}\right)

Alivorte, tute ĝenerale, nombroj, kaj ties rilataj numeroj, distribuiĝas trans la tuta ebla skalo de numeraj valoroj, do la numerspaco, ne lineare, sed logaritme. El tio sekvas tiu ĉi iomete surpriza distribuo de numerkomencaj ciferoj.

Simila distribuo estas observebla por la kombino de la unuaj du ciferoj de la numeroj en granda ensemblo. Tamen, ju pli dekstre cifero staras ene de numero, des pli ĝia distribuo foras de Benford-aĵo kaj alproksimiĝas al plene lineara distribuo kun probablo de po 10% por ĉiu cifervaloro.

Tamen, defie al ĉiuj matematikistoj, ne en via loka superbazaro. Tie dekstre egege naŭas!

## Aldonaĵo 
### AWK-programo — Oftecoj 
#### Priskribo 
Jen Aŭka programo por mezuri ĉiujn la diskutitajn literajn kaj vortajn oftecojn en Esperanta tekstdosiero kodita laŭ la X-sistemo. Ĝi eligas sinsekvajn tabelojn kun histogramoj laŭnecese en la formatoj Askia, HTML-a kaj Vikitabela. por ĉiuj literaj kaj vortaj statistikaĵoj diskutitaj tie ĉi.

Jen:

* ĝenerala literofteco
* vortkomenca literofteco
* vortfina literofteco
* vortlonga distribuo kun averaĝa vortlongo
* vortofteco

En la sekcio BEGIN oni povas laŭplaĉe ŝalti kaj malŝalti la produktotajn statistikaĵojn kaj elekti, kiuj formatoj estu eligotaj. Normalokaze la liternombraj funkcioj de la programo bezonas nur kelkajn deksekundojn por analizi grandan tekstkorpuson. Tamen depende de la rapido de la komputilo kaj la grando de la tekstkorpuso la funkcio vortofteco povos bezoni kelkajn dekminutojn por finiĝi. Por unua testo oni eble lasu ĝin malŝaltita.

Rilate la vortoftecan funkcion, la difinitaj vortklasoj estas O-vortoj, A-vortoj, E-vortoj, verboj (sen participoj), ĉio alia.

Alivorte, pluraloj kaj akuzativoj kondukas al la baza O-a, A-a aŭ E-a formo. Simile pri vortoj kiel *vin* kaj *tiujn*, kiuj iĝas *vi* kaj *tiu*. La verbaj finaĵoj *-as*, *-is*, *-os*, *-us* kaj *-u* kondukas al *-i*. Verbaj participoj iĝas O-, A- aŭ E-vorto, do *amantojn* iĝas *amanto* kaj ne *ami*.

Por uzi, kopiu la programon per tiraĵo de la muso ene de la rulfenestro kaj tiam — enpoŝigi kaj elpoŝigi rekte de via krozilo en tekstdosieron — ekz *oftecoj.awk* — kaj eklanĉu per:

```
awk -f oftecoj.awk teksto.cx >rezultoj.cx
```

aŭ simile. Evidente, por tio necesas havi Aŭkon jam instalitan sur sia komputilo. Linuksaj kaj Uniksaj sistemoj havas jam Aŭkon ferdeke. Same (supozeble) pri Makintoŝo. Por Vindozaj sistemoj oni povas elŝuti la programon de la Gnu-a retejo. Aŭko estas rultempa interpretilo — alivorte ĝi digestas rekte fontaĵojn.

Notu, ke por konverti tekstojn el ekz. Unikodo al X-sistemo aplikeblas UniRed.

Tiel ĉiu povos kunmeti kaj esplori propran tekstkorpuson kaj produkti analizon de la vortkomenca literofteco, la vortfina literofteco, la ĝenerala literofteo, la distribuiĝo de vortlongoj kun mezuma vortlongo, kaj la vortofteco ene de la programo prezentita tekstkorpuso.

#### Programo 
{{Rulfenestro|koloro=b|1=

```awk
BEGIN {
# modifu lau neceso tie chi sube:

# dezirataj funkcioj - metu au 1 por jes au 0 por ne

LITEROFTECO  = 1
KOMENCLITERA_OFTECO = 1
FINLITERA_OFTECO = 1
VORTLONGECO  = 1
VORTOFTECO  = 1 # dauros eble longe

# dezirataj eligaj formatoj - metu au 1 por jes au 0 por ne

FORMATO_ASCII = 1
FORMATO_HTML = 1
FORMATO_WIKI = 1

# esceptaj vortoj

NE_VERBO = "^(tiu|kiu|neniu|unu|c[x]u|c[x]iu)$"
NE_AEO_VORTO = "^(kaj|tuj|nun|kun|sen|ajn|plej|malplej|tamen|amen|kvin)$"
NE_ROMIA = "^(mil|((c|ci|cim|ĉ|div|divid|il|l|lic|lim|m|v|vic|vid|viv)i))$"

# eblus askau lili, livi kaj vili. Se vere ne tre probablaj.

start_time=systime(); # Forigu, se la funkcio systime() en via sistemo ne trovighas

# ==================================================================================
versio="Versio: 2012-01-18 17:00 Pejno Simono";

FS="[ \n\t\",.;:!?()]"; # ne tushu!
}

{
gsub(/[-]/,"");
for(i=1; i1) # nur se vera sen-iksa longo > 1
{
longo[n]++; # vortlongoj
sum+=n;
vortoj++;

if(VORTOFTECO==1)
{
s=tolower($i); # chiuj vortoj
j=length(s);
if(j>2)
{
if(s!~NE_VERBO)
n=sub(/(as|is|os|us|u)$/,"i",s);
if(n==0 && s!~NE_AEO_VORTO)
sub(/(jn|j|n)$/,"",s);
}
vorto[s]++;
}

}
}
}
}

END {
UNUAJ=1;
LASTAJ=2;
CHIUJ=3;
LONGOJ=4;
VORTOJ=5;

ASCII=1;
HTML=2;
WIKI=3

asciiwidth=50; # steloj
htmlwidth=400; # pixel
wikiwidth=400; # pixel

if(LITEROFTECO>0)
{
if (FORMATO_ASCII>0) printout(CHIUJ,ASCII);
if (FORMATO_HTML>0) printout(CHIUJ,HTML);
if (FORMATO_WIKI>0) printout(CHIUJ,WIKI);
}
if(KOMENCLITERA_OFTECO>0)
{
if (FORMATO_ASCII>0) printout(UNUAJ,ASCII);
if (FORMATO_HTML>0) printout(UNUAJ,HTML);
if (FORMATO_WIKI>0) printout(UNUAJ,WIKI);
}
if(FINLITERA_OFTECO>0)
{
if (FORMATO_ASCII>0) printout(LASTAJ,ASCII);
if (FORMATO_HTML>0) printout(LASTAJ,HTML);
if (FORMATO_WIKI>0) printout(LASTAJ,WIKI);
}
if(VORTLONGECO>0)
{
if (FORMATO_ASCII>0) printout(LONGOJ,ASCII);
if (FORMATO_HTML>0) printout(LONGOJ,HTML);
if (FORMATO_WIKI>0) printout(LONGOJ,WIKI);
}
if(VORTOFTECO>0)
{
if(FORMATO_ASCII>0) printout(VORTOJ,ASCII);
if(FORMATO_HTML>0) printout(VORTOJ,HTML);
if(FORMATO_WIKI>0) printout(VORTOJ,WIKI);
}

if(start_time>0) print time_needed();
print versio;
}

function printout(mode,format)
{
if(mode==UNUAJ)
return printout2(mode,format,unua);
if(mode==LASTAJ)
return printout2(mode,format,lasta);
if(mode==CHIUJ)
return printout2(mode,format,litero);
if(mode==LONGOJ)
return printout2(mode,format,longo);
if(mode==VORTOJ)
return printout2(mode,format,vorto);
}

function printout2(mode,format,A)
{
setup(mode);
if(format==ASCII)
return printoutASCII(mode,A);
if(format==HTML)
return printoutHTML(mode,A);
if(format=WIKI)
return printoutWIKI(mode,A);
}

function setup(mode)
{
_col=2;
_asc=0;
_colhdr="litero";
_colalign="center";
_counted="vortoj";
_count=vortoj;
_mez=", mezuma vortlongo";
_mez2="literoj";

if(vortoj>0)
_av=sum/vortoj; # mezuma vortlongo
if(mode==UNUAJ)
{
_title="Vortkomencaj literoj";
return;
}
if(mode==LASTAJ)
{
_title="Vortfinaj literoj";
return;
}
if(mode==CHIUJ)
{
_title="Chiuj literoj";
_counted="literoj";
_count=literoj;
return;
}
if(mode==LONGOJ)
{
_title="Vortlongoj";
_col=1;
_asc=1;
_colhdr="longo";
return;
}
if(mode==VORTOJ)
{
_title="Vortofteco";
_colhdr="vorto";
_colalign="left";
}
}

function printoutASCII(mode,A, i,j,B,w,s,fmt)
{
if(_count";
printf("=== %s ===\n\n",_title);
if(mode==VORTOJ)
fmt="%-20s\t%8s %s\n";
else
fmt="%-6s\t%8s %s\n";
printf(fmt,_colhdr,"nombro","probablo\n")
if(mode==VORTOJ)
fmt="%-20s\t%s %6.2f%% %s\n";
else
fmt="%-6s\t%s %6.2f%% %s\n";
for(j=1; j\n\n";
}

function hist(w, s)
{
w-=0.5;
while(w-- > 0)
s=s "*";
return s;
}

function printoutHTML(mode,A, i,j,B,w,s)
{
if(_count\n");
printf("%s\n",_title);
printf("%snombro", _colalign, _colhdr);
printf("probablo\n");
for(j=1; j%s", _colalign, s);
printf("%s", thou(B[j,2]),0);
printf("%0.2f%%", 100.0*B[j,2]/_count);
printf("&#160;\n");
}
printf("El %s %s", thou(_count,0), _counted);
if(mode==LONGOJ)
printf("%s %0.2f %s", _mez, _av, _mez2);
printf("\n");
printf("\n\n");
}

function printoutWIKI(mode,A, i,j,B,w,s)
{
if(_countj)
j=A[i];
}
return j;
}

function sillysort(A,B,col,asc, i,j,n,t)
{
for(j in A)
{
i++;
B[i,1]=j;
B[i,2]=A[j];
n=i;
if (asc==0) # desc
{
while(n>1 && B[n,col]+0>B[n-1,col]+0)
{
t=B[n-1,1]; B[n-1,1]=B[n,1]; B[n,1]=t;
t=B[n-1,2]; B[n-1,2]=B[n,2]; B[n,2]=t;
n--;
}
}
else # asc
{
while(n>1 && B[n,col]+00; i--)
{
t=substr(s,i,1) t;
if(++j%3==0)
t="," t;
}
while(length(t)
}}

## Vidu ankaŭ 
## Notoj 
## Referencoj 

Kategorio:Komputila lingvistiko
Kategorio:Statistiko