Romp-arko

eta|Koridoro kun akra arko.
**Romp-arko** aŭ **akra arko** estas arko konstruita el du cirkloj kun pinta akraĵo. En la arĥitekturo ĝi validas kiel centra kaj karakteriza elemento de la gotiko.

Laŭ Francisko Azorín **ogivo** estas *Arkaĵo konsistanta el du arkoj formante angulon.* Li indikas etimologion el la latina *augiva*, el *augere* (kreski, grandigi). Kaj li aldonas la tipoterminojn lancoforma, akuta, ekilatera.

## Konstruado kaj formoj 
Oni konstruas romparkon el du cirkloj resp ties segmentoj aŭ arkoj.
* Je la normala aŭ egallatera romp-arko la cirklocentroj troviĝas sur la abutmento-punktoj. La longo de la cirkloradiusoj egalas la spanon.
* Je la **premita romp-arko** la cirklocentroj troviĝas inter la abutmentaj punktoj. La cirkloradiusoj estas malpli longaj ol la spano. La zenito super la abutmentoj estas malpli alta ol je la normala romp-arko.
* Je la **troaltigita romp-arko** la cirklocentroj troviĝas ekster la abutmentaj punktoj. La cirkloradiusoj estas pli longaj ol la spano. La zenito super la abutmentoj estas pli alta ol je normala romp-arko. Tiu ĉi arkformo ankaŭ nomiĝas **lancetarko** pro la formo de lanco-pinto.

Laŭ pli vasta difino ankaŭ arkoj, kiuj konsistas el pli ol du cirklaj arkoj, apartenas al la romp-arkoj, ekzemple kurtenarko, kilo-arko kaj la tudor-arko.

## Romp-arkoj de la gotiko 
[eta|rekta| Gotika [ornamripofenestro kun romp-arko]]

### Ĝeneralaĵoj 
La romp-arko validas kiel ĉefa elemento de la gotika arĥitekturo. La termino **romp-arka stilo** troviĝas ankaŭ kiel pli malnova nomo por la gotika konstruarto kiel tia. La uzado de akraj arkoj havis kaj formalajn kaj ankaŭ konstruajn kaŭzojn. Kontraste la antaŭe superregan rondan arkon la romp-arko signifis alproksimiĝo al tiu arkoformo, kiu konvenas al la statika fortopaso, la parabolo.

Unuaj romp-arkoj jam troviĝis en la romaniko de la Reĝlando Burgonjo. Je la konstruado de la tria abatopreĝejo de Cluny komencata en 1088 oni uzis por arkaĵoj kaj volboj akrajn arkojn. Multaj postsekvaj konstruaĵoj de la 12-a jarcento en Burgonjo sekvis ĉi tiun ekzemplon. En la gotika eklezia arĥitekturo (Sankta Dionizio) oni uzis akrajn arkojn ekde la unua duono de la 12-a jarcento. Ekde Francujo ĉi tiu arkoformo disvastiĝis proksimume 1200 al Germanujo, estis uzata ĝis en la frua 16-a jarcento kaj denove jarcentojn pli malfrue reuzata kadre de la novgotiko. Tie oni uzis ĉi tiun fenestrotipon ofte grupe. Kiel ekzemploj estas prezentata unuopa lancetfenestro en Witney en la graflando Oxfordshire proksimume 1220, lanceta duopofenestro en Lincoln proksimume 1250 kaj ankaŭ lanceta triopofenestro en Salisbury proksimume 13-a jarcento. Je lanceta triopofenestro la meza fenestro superstaras la du aliajn. La elementon de lanceta triopofenestro reekprenis la historiismo.

Romp-arka friso estas frisornamaro el etaj romp-arkoj.

### Tudor-Arko 
eta|dekstra|120ra|Tudor-Arko
eta|maldekstre|120ra|Tudor-Arko
**Tudor-Arko** nomiĝas en la arĥitekturo tre plata romparko, kiu estas karakteriza por la Tudorstilo. Ĝi disvastiĝis precipe en Anglujo, pro kio ĝi ankaŭ nomiĝas *angla romparko* aŭ **normana arko**. Ĝi konsistas el kvar cirkloarkoj kunpo du malsamaj radiusoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ogivo
* Ogiva arko
* Tudoroj

## Referencoj 
Kategorio:Arko (arĥitekturo)
Kategorio:Gotika arkitekturo