open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
István Medveczky

**István MEDVECZKY** , M. Medveczky [medvecki] estis rumania hungara poeto, ĵurnalisto. Li naskiĝis en Máramarossziget la 15-an de aŭgusto 1905 kaj mortis la 16-an de aŭgusto 1953 samloke. 

## Kariero
István Medveczky estis teknikdesegnisto ĉe la Entrepreno Ilie Pintilie. En 1952 pro nekonataj akuzoj oni arestis lin kaj oni neniigis liajn manuskriptojn. Laŭ la kuraca atestokribaĵo li mortis pro hemoragio cerba.

## Libro
**Az én anyám*, poemoj, kun ksilografaĵo de verkisto sur titolpaĝo (Máramarossziget 1926).

## Fonto
*RMIL  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikaj malliberuloj
Ignác Horváth

**Ignác Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Ignác** estis hungara inĝeniero pri maŝinoj, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1874).

Ignác Horváth http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/06527 naskiĝis la  1843 en Pest (urbo). Li mortis la  1881 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ignác Horváth frekventis teknikan universitaton en urbo Pest inter 1861-1865, poste helpe de la urbestraro li plulernis en Zuriko kaj Parizo. En Francio li longe studis centralojn. Li ekinstruis en universitato de Pest en 1867, post 2 jaroj li profesoriĝis. Baldaŭe li grave malsaniĝis, tial li mortis sin.

## Verkaro (elekto) 
* *A budapesti m. k. műegyetem erőműszaki munkatermének műszerei és készülékei* (1873)
* *Dynamometer für Arbeitsmaschinen* (1873)
* *Mechanika. I. rész* (Mekaniko. 1-a parto), (1874)
* *Közlemények a magyar kir. József-műegyetem műszaki mechanikai laboratoriuma részéről* (1878)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

 
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jenő Horváth (oficiro)

**Jenő Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Jenő** estis hungara oficiro, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1910).

Jenő Horváth http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/06553.htm naskiĝis la  1852 en Drégelypalánk. Li mortis la  1915 en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Horváth frekventis soldatan akademion kaj li estis leŭtenanto en 1876, poste li plulernis en Vieno. Inter 1885-1891 li instruis en akademio de Budapeŝto. En 1897 li atingis la rangon kolonelo, generalo en 1903. Li fondis milithistorian bibliotekon kaj fakrevuon.

## Verkaro (elekto) 
* *Harcászat* (1884) - lernolibro por soldatoj
* *Az egyetemes hadtörténelem vázlata* (1885)
* *Gróf Zrinyi Miklós hadtudományi munkái* (Militverkoj de grafo Miklós Zrínyi) (1891)
* *Magyar Hadi Krónika* (1896)

## Fontoj 
* biografio hungare
* (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(8495) 1990 QV1

**(8495) 1990 QV1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Benito Jerónimo Feijoo

La monaĥo **Benito Jerónimo Feijoo** y Montenegro [fejĥOo] (Orense, 1676 - Oviedo, 1764), estis hispana verkisto kiu posedis aristotelan edukon, kun tute moderna pensmaniero por la epoko. Liaj verkoj atingis nombrajn eldonojn kaj starigis multajn polemikojn, tiom, ke la reĝo Fernando la 6-a, per ago propra de klera despotismo, devis defendi lin nomumante lin honora konsilisto kaj malpermesante atakojn kontraŭ liaj verkoj aŭ persono.

Lia konaro prezentiĝis en multaj eseoj kiujn li grupigis en la ok volumenoj de la *Teatro crítico universal* (1726-1739) kaj en la kvin de *Cartas eruditas y curiosas* (1742-1760). Feijoo vidis necesa verki por elpreni Hispanion el malprogreso; tiucele faris verkon kun didaktikan, edukan karakteron, klare katolika, sed kun la intenco ke la novaj empiriaj kaj porraciaj tendencoj enradikiĝu, almenaŭ en la kleraj klasoj. Li ege kritikis superstiĉojn kaj "falsajn" miraklojn.

Feijoo kontribuis al la konsolido de la hispana kiel klera lingvo per defendo de ties uzado kontraŭ tiu de la latina, kiu estis ankoraŭ uzata en diversaj etosoj kiaj ĉefe la universitatoj. Li akceptis ankaŭ la enkondukon de novaj vortoj, se ili estas necesaj, sen rigardo al ties deveno. Lia esea produktqro enhavas kampojn ege diversajn, kiaj ekonomio, politiko, astronomio, matematiko, fiziko, historio, religio, ktp. Lia stilo karakteris pro malfacilo, natureco kaj klareco. Por multaj kritikistoj, la hispana prozo moderniĝis danke al Feijoo.

## Notoj 
Kategorio:Literaturo de Hispanio
József Alfréd Mazalik

**József Alfréd MAZALIK** estas rumania hungara redaktoro. Li naskiĝis en Baia Sprie la 8-an de novembro 1927. 
## Kariero
József Alfréd Mazalik diplomitiĝis en Universitato Bolyai pri historio (1952). Li instruis en Sighetu Marmației. Li estis la ĉefredaktoro de gazeto *Viaţa Liberă* (1952-56), vicĉefredaktoro de gazeto *Bányavidéki Fáklya*, redaktoro de  *Máramarosszigeti Napló* (1990), *Bányavidéki Új Szó*. Li skribis en siaj artikoloj interalie pri rilatoj de pentristoj Simon Hollósy kaj Pál Badzey kun Sighetu Marmației. Li estis deputito de RMDSZ (1992). 

## Fonto
*RMIL  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Choloma

**Choloma** [ĉolOma] estas grandurbo kaj municipo en Honduro.   
eta|Panoramo en Choloma
## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 182&nbsp;km²
* Loĝantaro: 152.172 (en 2010) - urbo; 281.175 (en 2013) - municipo 
* Supermara alteco: 40 m
* Horzono: UTC-6 h
* Poŝtkodoj:  
* Telefonkodoj: 

## Geografio 
Choloma situas en la norda parto de Honduro. San Pedro Sula troviĝas 16, Puerto Cortes 30, Tegucigalpa 186 km.

## Historio 
En la nuna Choloma komence indianoj (indiĝenaj popoloj) vivis. Hispanoj menciis ĝin en 1524. La vilaĝo estis translokita iomete pro la rivero. Baldaŭe la urbeto estis prirabita multfoje fare de piratoj, tial la urbeto serĉis pli danĝeron lokon. Urbo fondiĝis en 1894, sed post 39 jaroj ĝi prenis la nomon Choloma. En la 19-a jarcento disvolvis industrio pri bananoj kaj en la sekva jarcento oni komencis kultivi sukerkanojn. Baldaŭe oni okupiĝis pri brutoj, citrusoj kaj grenoj. Fine multe da fabrikoj ekfunkciis en Choloma pro la malmultekostaj laboroj.

## Klimato 
Choloma situas en humida tropika klimato. En la urbego la averaĝa temperaturo varias inter 17-34 °C. Estas varma, seka sezono de januaro ĝis junio kaj pli malvarma pluva sezono de julio ĝis septembro. La vento venas de la nordo aŭ nordoriento.

## Trafiko 
El Choloma ĉefvojoj kuras al San Pedro Sula kaj Puerto Cortes.

## Fontoj 
* Anglalingva Vikipedio helpe de WikiTrans, hispana kaj nederlanda Vikipedioj helpe de Guglo

Kategorio:Urboj de Honduro
8500 Hori

'*8500 *Hori'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana ĉielmekanikisto *Gen-Ichiro Hori'', emerita profesoro en la Universitato de Tokio. Li disvolvis la faman teorion pri perturboj bazita sur la transformoj de Lie kiuj estis adoptita de multaj scienculoj por solvi aro da diferencialaj ekvacioj per la metodo de perturboj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Géza Horváth

**Géza Horváth** [horvAt] (malofte *Géza Bugarin-Horváth*) laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Géza** estis hungara kuracisto, zoologo, entomologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1894).

Géza Horváth http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1847 en Hungara reĝlando, en Csécs (nuntempa Čečejovce en Slovakio). Li mortis la  1937 en Budapeŝto.

## Biografio 
Géza Horváth frekventis universitaton en fako kirurgio en Vieno, poste li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo en 1873. En 1875 li estis kuracisto en Abaúj-Torna. En 1880 li establis instituton por defendi la vitojn kontraŭ malsanoj, tial li dufoje studvojaĝis en Francio, krome en aliaj landoj. En 1893 li laboris en Kaŭkazo por defendi la vitojn, poste li revenis al Nacia Muzeo, kie li ricevis altan postenon. En 1925 li emeritiĝis. Li ricevis rumanan premion en 1886, serban premion en 1891.

## Verkaro (elekto) 
* *Neue Beiträge zur Kenntniss der Wirbelthiere Ober-Ungarns* (1867)
* *A magyar fauna paizsos félröpűi* (1873)
* *Uj szőlőbetegség hazánkban* (Nova malsano de vitoj en nia patrujo), (1882)
* *Védekezés a kártékony rovarok ellen* (1893)

## Fontoj 
* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj entomologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
8526 Takeuchiyukou

'*8526 *Takeuchiyukou'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomo *Yukou Takeuchi''. Li inventis sistemon de kvaropa fotilo kun turnanta obturatoro por mezuri la rapidon de la meteoroj, sistemo kiun li poste aŭtomatigis. En 1990 li komencis observadojn per brila amplifikilo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Denfert-Rochereau (pariza metrostacio)

**Denfert-Rochereau** [dɑ̃fɛʁ ʁɔʃʁo] estas stacio de la linioj 4 kaj 6 de la Metroo de Parizo. Ĝi troviĝas en la 14-a arondismento de Parizo. Eblas transtrajniĝi al RER B en la supertera Denfert-Rochereau. La stacio de la linio 4 situas sub Avenuo du Général-Leclerc kaj havas aldonan nomon *Colonel Rol-Tanguy*. La stacio de la linio 6 situas sub Bulvardo Saint-Jacques.

La stacio estis ekfunkciigita la  kun la malfermo de la linio&nbsp;2 (hodiaŭ linio 6). Tiu veturis tiam sur la linia parto -. La  la parto de la linio 2 estis transprenita de la linio 5. La  la stacio de la linio 4 estis malfermita. La  la linia kondukado de la linioj 5 kaj 6 estis ŝanĝita, tiel ke ekde tiam la linio 6 haltas ĉe ĉi tiu stacio.

## Interkonektoj 
*  ''''
*  RATP 38 59 64 68 88 216  OpenTour
*  CEAT 10.20 10.21
*  N14 N21 N122

## Literaturo 
; El la germana vikipedio
* 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 4 de la metroo de Parizo
* Linio 6 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 4 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 6 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 14-a arondismento de Parizo
Nieulle-sur-Seudre

**Nieulle-sur-Seudre** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
eta|maldekstra|Satelita bildo de Seudre
Nieulle-sur-Seudre situas en la okcidento de la departemento Charente-Maritime, ĉe la dekstra bordo de la rivero Seudre,  sudoriente de Marennes kaj  sude de Rochefort. Ĝi najbaras kun Saint-Just-Luzac, Saint-Sornin, Le Gua kaj, trans la rivero, Chaillevette, Étaules kaj Arvert.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
8501 Wachholz

'*8501 *Wachholz'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Burkhard Wachholz'' (1940–2000), amiko de la dua malkovrinto. Li estis longtempe altranga maŝinista estro kaj fakestro ĉe la Instituto pri Fiziko de la Universitato de Hajdelbergo. Lia riĉeco de ideoj, lia bonega metiebleco kaj lia diligento por helpi, estis nemalhaveblaj por sennombraj projektoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Kastelo Goldrano

La **Kastelo Goldrano** (germane: ***Schloss Goldrain***, itale: ***Castel Coldrano***) estas mezepoka kastelo en Goldrano, frakcio de la komunumo de Latsch en Sudtirolo (Italio). Ĝi situas en altitudo de 700 m kaj estas ĉirkaŭata de pomarbaroj kaj vinejoj.

## Historio 
eta|maldekstra|Kastelo Goldrano
Proksimume en la jaro 1330 la nobela familio Scheck komencis konstruadon de la kastelo kaj ĉirkaŭ 100 jarojn poste transdonis ĝin al alia nobela familio Hendl deveninta el Engadino.

Dum al 17a jarcento la familio Hendl, fariĝinta prestiĝa kaj sufiĉe riĉa, elkonstruis la kastelon kaj transformis ĝin en sinjora loĝejo.

En la jaro 1863 la heredantoj de la familio Hendl vendis la kastelon al la komunumo, kiu uzis ĝin parte kiel lernejo kaj parte kiel loĝejo. Dum la sekvaj jardekoj la kastelo dekadencis kaj preskaŭ tuta la meblaro perdiĝis.

Dum la jaroj 1987-1997 ĝi estis restaŭrita.

Interesa objekto kiu troviĝas en la kelo de la kastelo estas malnova vinpremilo el la jaro 1701.

## Strukturo de la kastelo 
eta|maldekstra|Kastelo Goldrano
La ĉefa strukturo de la kastelo estas ĉirkaŭata de muro, kiu entute longas 260 metrojn. En la anguloj troviĝas kvar cilindraj turoj.

Ene de la muro troviĝas konstruaĵo el kvar kunigitaj loĝejoj kaj malgranda kapelo.

La ĉefa pordego estas dekorita kun marmo el Laas.

## La kastelo nuntempe 
Nuntempe la kastelo funkcias kiel bone ekipita, moderna kulturcentro. Okazas kursoj, ekspozicioj kaj kongresoj.

## Aliro al kastelo 
La kastelo estas alirebla. Ĉiu ĵaŭdo okazas gvidataj vizitoj.

## Ligiloj 
Bildoj kaj videoj pri la kastelo

Retejo de la Kastelo

Goldrano
8503 Masakatsu

'*8503 *Masakatsu'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Masakatsu Fujimoto, (japane : 藤本 眞克 , *Fujimoto Masa-Katsu''), fakulo pri la . Li ludis gravan rolon en la konstruo de la lasera interferometra detektilo de gravitaj ondoj TAMA 300 kiu estas la ununura detektilo de tipo interferometra operacianta por la gravitaj ondoj elsenditaj de duopaj  aŭ de supernovaoj en najbaraj galaksioj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Poursay-Garnaud

**Poursay-Garnaud** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 302 loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Poursay-Garnaud estas vilaĝo en la oriento de Charente-Maritime,  oriente de Saint-Jean-d'Angély. Ĝi najbaras kun Vervant, Les Églises-d'Argenteuil, Varaize, Saint-Julien-de-l'Escap kaj Courcelles.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
8502 Bauhaus

'*8502 *Bauhaus'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la *Bauhaus*, skolo de dezajno fondita en 1919 de la germana arkitekto Walter Gropius (1883–1969) en Vajmaro. La filozofio de tiu skolo emfazis la unuecon de fajna arto kaj de la komerco kiel bazo de la arta laboro. La *Bauhaus* estis fermita de la nazioj pro ĝia asertita "dekadenco" en 1932. Multaj majstroj de *Bauhaus* elmigris al Usono. En 1937, la *New Bauhaus'' estis fondita de László Moholy-Nagy (1895–1946) en Ĉikago.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Sándor Mészáros

**Sándor MÉSZÁROS** [me:sa:roŝ] estis rumania hungara poeto. Li naskiĝis en Börzönce la 17-an de septembro 1915 kaj mortis la 27-an de majo 1983 en Temeŝvaro.

## Kariero 
Sándor Mészáros finis Superan Komencan Lernejon kaj li laboris kiel oficisto ĉe industriaj entreprenoj. Per lia apogo fondiĝis la Hungara Popolteatro de Temeŝvaro kaj konstruiĝis la liberaera scenejo. Liaj poemoj kaj tradukaĵoj aperis en *Szabad Szó* kaj en Bánsági Magyar Írók Antológiája (Tv. 1946).

## Volumo 
* *Az én hazám* (Tv. 1945).

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
(8507) 1991 CB1

**(8507) 1991 CB1** estas tre malgranda apolona asteroido; marsrenkonta terrenkonta kaj venusrenkonta asteroido, malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Arizono, Usono), en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

Ĝia diametro, inter 1 kaj 2,3&nbsp;km, estis krude taksata, laŭ hipoteza albedo inter 0,2 kaj 0,04.

Ĝia klinita orbito krucas tiuj de Venuso, de Tero kaj de Marso; sed ĝi restas sufiĉe malproksima de ĉi-tiuj du lastaj planedoj pro sia orbita klinangulo.

* La , ĝi pasis al 0,2225 AU (33,281 milionoj da km) de Tero.
* La , ĝi pasos al 0,2254 AU (33,716 milionoj da km) de nia planedo.

Ĝi pasas multe pli proksime de Venuso:
* La , ĝi pasis al 0,04419 AU (6,610 milionoj da km) de Venuso.
* La , ĝi pasos al 0,04364 AU (6,528 milionoj da km) de tiu-ĉi planedo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
DSM-5

La ***DSM-5*** (antaŭa mallongigo ***DSM-V***) estas la kvina eldono de la Diagnoza kaj Statistika Manlibro de mensaj malordoj (angle *Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders*, mallonge **DSM**), eldonata de la Usona Asocio pri Psikiatrio. La manlibro provizas komunan lingvaĵon kaj normajn kriteriojn por la klasifikado de mensaj malordoj, kaj oficiale ekvalidis la 18-an de majo 2013, kiel sekvaĵo de la antaŭa eldono DSM-IV, kiu estis publikigita en 1994. En Usono la DSM servas kiel universala aŭtoritato por la diagnozado de psikiatriaj malsanoj. Terapiaj rekomendoj samkiel pagado de prisanaj provizantoj (servoj en interalie kuracistaj praktikejoj kaj malsanulejoj) estas ofte difinita per DSM-klasifikoj, do la apero de nova versio havas signifan praktikan gravecon.

La disvolviĝo de la nova eldono, kiu fine eldoniĝis la 18-an de majo 2013, komenciĝis per konferenco en 1999, kaj praktike ekpaŝis per la formado de plenuma komisiono en 2007, kiu disvolvis kaj testis varion de novaj klasifikoj. En plej multaj aspektoj DSM-5 ne estas ege ŝanĝita de la antaŭa eldono DSM-IV. Notindaj novigoj estas interalie forigo de la diagnozo Asperger-sindromo kiel distingita klasifika unuo, forigo de subtipaj klasifikoj por variaj formoj de skizofrenio, reviziita traktado de psikaj malordoj de seksa identeco, kaj difino de nova malordo de hazardludada dependeco.

La kvina eldono estis kritikita de iuj fakuloj antaŭ ol ĝi estis formale publikigita. La ĉefa kritikero estis ke ŝanĝoj en la DSM ne observis la aktualajn progresojn en scienca kompreno de psikiatriaj misfunkcioj. Alia kritikero estis ke la disvolviĝo de la DSM-5 estis troe influita per interesoj de la farmacia industrio. Kelkaj sciencistoj oponis, ke la DSM devigas kuracistojn fari diagnozajn distingojn, kiuj ne estas pruvataj per scienca evidenteco, distingoj kiuj forte influas la individuan terapion, inkluzive de preskribo aŭ nepreskribo de medikamentoj, kaj respondo al demandoj ĉu terapio estas pagata per la medicina asekuro aŭ ne. Ĝenerala kritiko de la manlibro DSM-5 finfine rezultigis peticion subskribitan de 13 000 homoj, kaj patronitan de multaj organizaĵoj pri mensa sano, kiu alvokis deeksteran revizion de la dokumento.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo pri la 5-a eldono de la manlibro DSM

Kategorio:Medicina klasifiko
Kategorio:Psikiatrio
Kategorio:Psikopatologio
Kategorio:Sanscienco
Kategorio:Psikaj malsanoj
Kategorio:Klinika psikologio
Usona Asocio pri Psikiatrio

La **Usona Asocio pri Psikiatrio** (, mallonge **APA**) estas la ĉefa profesia organizaĵo de nunaj kaj de edukiĝantaj, do estontaj psikiatroj en Usono, kaj estas la tutmonde plej granda organizo pri psikiatrio. La proksimume 36 000 membroj estas precipe, sed ne nur, usonanoj - ankaŭ alilandaj kuracistoj pri psikiatrio povas membriĝi. La asocio eldonas diversajn revuojn kaj broŝurojn: aparte konata publikaĵo estas la *Diagnoza kaj Statistika Manlibro de Mensaj Malordoj* (DSM). La DSM kodigas psikiatriajn kondiĉojn de pacientoj kaj estas tutmonde uzata tutmonde kiel ŝlosila gvidilo por diagnozado de tiaj malordoj - paralele kaj konkurence al la ĉapitro pri psikaj perturboj (ĉapitro F) de la Klasifiko Internacia de Malsanoj (KIM, angla mallongigo ICD) de la Monda Organizaĵo pri Sano.

La Usona Asocio pri Psikiatrio havas sian sidejon en distrikto *Arlington*, Virginio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Usona Asocio pri Psikologio

Kategorio:Usonaj asocioj
Kategorio:Psikiatrio
Kategorio:Klinika psikologio
Kategorio:Kuracistaj asocioj
(8508) 1991 CU1

**(8508) 1991 CU1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Thierry Salomon

**Thierry Salomon** (naskiĝis  en Strasburgo) estas franca esperantisto kaj inĝeniero pri komputado, kiu aparte konatiĝis pro esperantlingvaj informoj pri la sindromo de Asperger, unu el pluraj perturboj de la aŭtisma spektro (PAS). Li vivas en Budapeŝto. Li kunfondis Esperantan klubon de INSA (Nacia Instituto pri Aplikataj Sciencoj) en 1993. Li estis vicprezidanto de la Junulara Esperantista Franca Organizo en 1996.

## Listo de verkoj 
* *La planedo de la senfelaj simioj* (2005)

## Eksteraj ligiloj 
* ipernity-paĝo de Thierry Salomon
* Informoj en Esperanto pri la sindromo de Asperger (arkiva kopio de retpaĝaro de Thierry Salomon el 2011)
* Ĉu vi parolas Asperanton? (artikolo de Thierry Salomon en ipernity, la 28-an de oktobro 2008)
* Biografio en Esperanto

Kategorio:Francaj esperantistoj
Lumturo Chassiron

La **lumturo Chassiron** [] staras sur klifo de la norda pinto de Oléron, franca insulo en Atlantika Oceano. Ĝi estis konstruita por plifaciligi aliron al Rochefort tra la markolo Antioche, kies rokoj ofte pereigis ŝipojn. Ĝi estas la dua plej malnova ankoraŭ uzata lumturo en Francio, post la lumturo Cordouan.

## Priskribo 
eta|maldekstra|La ĝardeno ĉirkaŭ la turo
La lumturo estas  alta kaj oni povas atingi la supron per la 224 ŝtupoj de ĝia helika ŝtuparo. De tie klare videblas la norda parto de Oléron, la insulo Ré kaj La Rochelle.

La bazo de la lumturo gastigas muzeon pri tradicia fiŝkaptado. La turo staras en la mezo de ĝardeno, kiu havas formon de kompasa rozo.

## Historio 
eta|maldekstra|La lampo de la lumturo
Inter 1679 kaj 1682 estis konstruita unua lumturo laŭ ordono de Jean-Baptiste Colbert. Ĝi estis 27-metra cilindra turo el ŝtono. Ĝi estis detruita kaj anstataŭigita per la nuna lumturo, konstruita de 1834 ĝis 1836. Ĝi estis unue tute blanka, sed en 1926 oni aldonis tri nigrajn striojn por pli bone distingi ĝin de la lumturo de Balenoj en Ré. La lampo unue funkciis per oleo kaj, post 1895, per gaso; ĝi estis elektrigita en 1930.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de lumturoj en Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la lumturo
* Prezento de la lumturo 

Kategorio:Historiaj monumentoj en Charente-Maritime
Chassiron
Chassiron
Kategorio:Oléron
Belém do Brejo do Cruz

**Belém do Brejo do Cruz** estas municipo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 7.143 loĝantojn en 2010 . 

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Paraibo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Paraibo
Barna Horváth

**Barna Horváth** [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Barna** estis hungara juristo, profesoro, politikisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1945).

Barna Horváth http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1896 en Budapeŝto. Li mortis la  1973 en Novjorko.

## Biografio 
Barna Horváth ricevis diplomon pri juro en 1920 en Universitato Pázmány Péter en Budapeŝto. Li habilitiĝis en 1925 en Szeged, poste samloke li ekinstruis. En 1927 li plulernis en Vieno, poste en Budapeŝto li daŭris la instruadon, fine li studvojaĝis en Parizo kaj Londono. Inter 1940-1944 li instruis en Universitato Kolozsvár. Ekde 1945 li aktive politikadis en Budapeŝto kontraŭ la komunistoj, tial en 1948 li forlasis la landon kaj li vivis kaj instruis en Usono. Li estis gastoprofesoro en Zuriko en 1948 kaj 1964, en Vieno kaj Okcidenta Berlino en 1962, en Freiburg en 1964, en Kopenhago en 1966.

## Verkaro (elekto) 
* *Az erkölcsi norma természete* (1926)
* *Bevezetés a jogtudományba* (Enkonduko al la jurscienco), (1932)
* *Rechtssoziologie* (1934)
* *Angol jogelmélet* (Angla juroteorio), (1943)
* *A magyar közjog kis tükre* (1953)
* *Probleme der Rechtssoziologie* (1971)

## Fontoj 
* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Cirill József Horváth

**Cirill József HORVÁTH** [jOĵef horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth Cyrill József** estis hungara filozofo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, verkisto, pastro, cisterciana monaĥo, membro de Hungara Scienca Akademio ( korespondanta en 1834, ordinara en 1836, honora en 1868). Foje laŭ la ordena ortografio Cirill estis skribita: *Cyrill*. Lia frato estis Döme Horváth.

Cirill József Horváth http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/06511.htm naskiĝis la  1804 en Kecskemét. Li mortis la  1884 en Budapeŝto.

## Biografio 
Cirill József Horváth frekventis mezlernejojn en diversaj lokoj, kie li lernis ankaŭ germanan kaj slovakan lingvojn. En 1820 li aliĝis al cistercianoj. En 1822 li ekinstruis, en 1828 li pastriĝis. Inter 1830-1844 li instruis en Szeged, poste li estis direktoro en gimnazio. En 1848 li translokiĝis al Pest (urbo), kie li estris gimnazion, poste li instruis en la universitato.

## Verkaro (elekto) 
* *Tyrus* (1834) - tragedio
* *Jolánta* (1839) - teatraĵo
* *Vetélytársak* (Rivaloj) (1850)
* *A filozófiai módszerek jelen állapotjáról* (Pri nuna stato de filozofiaj manieroj), (1867)
* *Horváth Cirill összegyűjtött szépirodalmi munkái* (1896)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj cistercianaj monaĥoj
János Horváth (teologo)

**János Horváth** [jAnoŝ horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Horváth János** estis hungara teologo, episkopo, membro honora de Hungara Scienca Akademio (1832).

János Horváth http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  1769 en *Csicsó* (nuntempa Balatoncsicsó). Li mortis la  1835 en Pozsony (tiam en Hungara reĝlando, nun en Slovakio kiel Bratislavo).

## Biografio 
János Horváth frekventis gimnaziojn en Pápa kaj Veszprém (urbo), akademion en Pozsony [poĵonj]. Li pastriĝis en 1792, poste li laboris en diversaj paroĥoj. En 1808 li iĝis abato, krome li gvidis porpastran lernejon. En 1826 li akiris diplomon pri teologio kaj li iĝis episkopo.

## Verkaro (elekto) 
* *Miképpen kell embernek tartoztatnia, viselnie, könnyebbitenie a kereszteket tiszti hivataljában?* (1811)
* *A régi magyaroknak vallásbéli s erköltsi állapottyokról* (1817)
* *Szent István első apostoli király a magyar nemzetnek tökélletes emberségre vezető bölcs kalauza* (1825)

## Fontoj 
* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero H kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Tachybaptus

***Tachybaptus*** estas genro de malgrandaj birdoj membroj de la familio de greboj. La genro havas reprezentantojn ĉe multe de la mondo, inklude la tropikojn.

Tiuj greboj reproduktiĝas en malgrandaj kolonioj en tre dense vegetalaj areoj de nesalakvaj lagoj. Ili povas moviĝi al pli malfermaj aŭ marbordaj akvoj for de la reprodukta sezono, kaj la birdoj de tiuj areoj kie la akvo frostas povas migri.

Kiel ĉiuj greboj, ili nestumas ĉe la akvobordoj, ĉar iliaj kruroj estas tre malantaŭaj kaj ili ne povas bone piediri. La striecaj junuloj estas foje postataj surdorse fare de la plenkreskuloj.

Tiuj malgrandaj greboj estas elstaraj naĝantoj kaj plonĝantoj, kaj persekutas siajn predojn nome fiŝojn subakve. Ja la nomo *Tachybaptus* laŭvorte signifas "rapidaj plonĝantoj" (el la greka por "rapida" kaj "plonĝi").

Ambaŭ seksoj estas similaj, diketaj kaj mallongbekaj kun malantaŭa parto ŝveba kiel kvasto de pudrilo. Plenkreskuloj havas distingajn reproduktan plumaron kaj laŭtajn reproduktajn alvokojn. Vintre, ili estas grizaj kaj blankaj.

La kvar malnovmondaj specioj estas tre proksime rilataj unu al alia kaj almenaŭ tri interreproduktiĝis. Male al tiuj, la Malgrandeta grebo ne havas ruĝecbrunan koloron en kolo, kaj estis iam lokita en almenaŭ tri aliaj genroj.

## Specioj 
* Genro *Tachybaptus*
** Malgranda grebo, *Tachybaptus ruficollis*
** Aŭstralazia grebo *Tachybaptus novaehollandiae*
** Madagaskara grebo, *Tachybaptus pelzelnii *
** Ruĝa grebo, *Tachybaptus rufolavatus *, laste vidita en 1985, deklarita formortinta en 2010)
** Malgrandeta grebo, *Tachybaptus dominicus *

## Referencoj 
## Literaturo 
* Olgilvie kaj Rose, *Grebes of the World* ISBN 1-872842-03-8
* Harrison, Peter *Seabirds: An Identification Guide* ISBN 0-7470-1410-8

Kategorio:Podicipedoj
Kategorio:Podicipoj
Kategorio:Podicipoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Cadalso (apartigilo)

**Cadalso** [kadAlso] estas hispanlingva vorto kiu signifas eŝafodo kaj povas aperi en:
* Cadalso, municipo de la provinco Cáceres, regiono Ekstremaduro, Hispanio. 
* Cadalso de los Vidrios, municipo de la provinco Madrido, regiono Madrido, Hispanio. 
* José Cadalso, verkisto de la Hispana literaturo de la Klerismo
(8511) 1991 PY10

**(8511) 1991 PY10** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Thích Quảng Ðức

**Thích Quảng Ðức** (elparolo: /tʰic wɐːŋ dɨk/), ĝuste **Lâm Văn Tức** (naskiĝis en 1897, mortis la 11-an de junio 1963 en Sajgono) - budhisma monaĥo de mahajano-skolo, kiu sinbruliĝis en la protesto kontraŭ diktaturo kaj reprezalioj de budhismo en Suda Vjetnamio flanke de katolika prezidento Ngô Đình Diệm.

## Sinmortigo 
Thích Quảng Ðức loĝis en budhisma monaĥejo en Huế. Por plenumi planitan de si membruliĝon, alveturis al Sajgono. Sian aŭtomobilon parkis, elprenis de bagaĝejo ĵeri-kanistron kun benzino, eksidis meze de strato, surverŝis ĝin kaj bruligis. La tutan okazintaĵon vidis dekojn de homoj, i.a. David Halberstram, ĵurnalisto de The New York Times, kiu ĝin priskribis.

La monaĥo pereis surloke; lia korpo estis kremaciita. Mirige, lia koro restis ne tuŝita eĉ post la kremacio kaj estas ĝis hodiaŭ gardata kiel relikvo. Ĝis hodiaŭ postrestis ankaŭ lia aŭtomobilo, per kiu li venis al Sajgono - blua Austin A95 de 1956, gardata kiel memoraĵo en la monaĥejo en Huế.

## Reago 
Lin postsekvis multe de aliaj budhanaj monaĥoj, kiuj ankaŭ preferis sinbruligon kiel formon de protesto kontraŭ persekutoj en Suda Vjetnamio. Regopovoj de la ŝtato tute neglektis tion; edzino de Ngô Ðình Nhu, la frato de Ngô Ðình Diệm, estis dironta la frazon: *mi manfrapus, kiam mi vidus alian brulantan monaĥon*.

La foto de bruliĝanta Thích Quảng Ðức, fartia de Malcolm W. Browne, estis distingita per World Press Photo por la jaro 1963.

En 1992 usona rok-muzika grupo Rage Against the Machine metis la foton de bruliĝanta Thích Quảng Ðức sur kovrilo de sia debuta muzikalbumo. La foto jam pli frue, en 1989 estis metita sur kovrilon de albumo *Faces, Forums & Illusions* de kanada grupo Delerium.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.quangduc.com  – Official Buddhist monastery dedicated to Thích Quảng Đức

Kategorio:Vjetnamaj bikŝuoj
Kategorio:Vjetnamaj monaĥoj
Kategorio:Budhismaj martiroj
Kategorio:Vjetnama respubliko
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Sinbruligintoj
Juan Meléndez Valdés

**Juan MELÉNDEZ VALDÉS** (naskiĝis en Ribera del Fresno, Provinco Badajoz en 1754, mortis en Montpeliero, Francio en 1814) estas konsiderata unu de la ĉefaj poetoj de la 18a jarcento. Li estis profesoro en Salamanko, kie li amikiĝis kun Cadalso kaj Jovellanos. Li profesiis kiel juristo, okupante postenojn en Zaragozo, Valadolido kaj fine en Madrido, kie li enposteniĝis kiel Ĉefakuzisto. Post kiam li protektinto, Jovellanos, elposteniĝis antaŭ Godoy, oni ordonis sian ekzilon al Medina del Campo, kaj poste al Zamoro kaj, laste, al Salamanko. Li estis *franciĝinto* dum la Hispana Milito de Sendependigo, preskaŭ estis mortpafita en Oviedo, sed devis ekziliĝi post la malvenko de la franca armeo.

Oni povas diferencigi du epokojn en la liriko de Meléndez Valdés:
* En la unua li estis allogita junaĝe de la rokoka poezio hegemonia kaj pro la influo de José Cadalso. Li komponis poemojn anakreonecajn kaj paŝtistecajn kun amo kiel hegemonia temo. De tiu unua etapo elstaras la eklogo *Batilo*.
* Post la morto de Cadalso, kaj laŭ konsiloj de Jovellanos, pensis, ke la paŝtisteca liriko estas nepropra de juristo, kaj ekkomponis alian tipon de poezio pli kongruan kun sia metio. Kiel Jovellanos, li interesiĝas pri socia malegaleco, defendas la neceson iniciati reformojn kiuj plibonigu la vivnivelon de la popolo, kritikas la kortegan kutimaron kaj lia poezio iĝas filozofia, sentiva kaj meditema.

Lia stilo, komence, estis artefarita kaj konvencia, sed poste li iĝis tre zorga kaj preciza.

## Verkoj 
* *Poesías*, Madrid: Imprenta Real, 1820, 4 vol.

## Bibliografio 
* **Astorgano Abajo, Antonio**. *Juan Meléndez Valdés, humanista *. Publicaciones de la Diputación de Badajoz. (PDF)
* **Astorgano Abajo, Antonio**. *Biografía de D. Juan Meléndez Valdés*. Diputación Provincial. Badajoz, 1996.
* **Colford, W.E.** *Juan Meléndez Valdés*. Nueva York, 1942.
* **Demerson, Georges**. *Don Juan Meléndez Valdés y su tiempo,1754-1817*. Editorial Taurus. Madrid, 1971.

Kategorio:Hispanaj poetoj
Kategorio:Klerismo
Kategorio:Rokoko
Kategorio:Hispanaj juristoj
Lumturo de La Coubre

La **lumturo de La Coubre** [] estas lumturo en la atlantika bordo de Francio. Ĝi sekurigas eniron al la estuaro Ĝirondo.

## Situo 
[eta|maldekstra|La [golfo Bonne Anse vidata de la lumturo]]
La lumturo de La Coubre staras en la okcidento de la duoninsulo de Arvert, ĉe la limo inter Les Mathes kaj La Tremblade, proksimume  nordokcidente de Royan.

De la supro de la lumturo bone videblas la golfo Bonne Anse, la arbaro de La Coubre, Ĝirondo kaj la insulo Oléron.

## Historio 
eta|maldekstra|La malnova lumturo detruita en 1907
Pluraj turoj estis starigitaj en la 19-a jarcento, sed ili ĉiuj estis detruitaj de la oceano. En 1895, oni konstruis ŝtonan lumturon, sed ankaŭ ĝi disfalis en 1907. La nuna lumturo estis ekkonstruita en 1904 kaj ekfunkciis en 1905.

## Bildoj 

Dosiero:Entrée la coubre.jpg|La enirejo de la lumturo
Dosiero:Phare de la Coubre, lanterne.JPG|La lanterno de la lumturo
Dosiero:Phare de la Coubre, escalier.JPG|La ŝtuparo de la lumturo
Dosiero:Pointe de la Coubre.JPG|La lumturo vidata de strando
Dosiero:Phares Cordouan & la Coubre.JPG|La lumturo Cordouan (maldekstre) kaj tiu de La Coubre vidataj nokte de Soulac-sur-Mer

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Duoninsulo de Arvert
* Listo de lumturoj en Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Prezento de la lumturo  (turisma retejo de Royan)
* Prezento de la lumturo (turisma retejo de Charente-Maritime)

Coubre
Coubre
Kategorio:Historiaj monumentoj en Charente-Maritime
József Mészely

**József MÉSZELY** [me:sej] estas rumania hungara instruisto, ĵurnalisto, lernolibroverkisto, poeto. Li naskiĝis en Valea Crișului la 1-an de marto 1956. De 2001 li vivas en Mosonmagyaróvár, (Hungario).

## Kariero 
József Mészely akiris diplomon de bazlerneja instruisto en Aiud (1977). Li debutis en rubriko *Alfa* de *Brassói Lapok* (1976). Li instruis en Sfântu Gheorghe. Liaj poemoj aperis en Művelődés, Igaz Szó, Ifjúmunkás kaj liaj artikoloj en Új Élet kaj Falvak Dolgozó Népe, post 1990 en *Jelenlét*, Látó, Háromszék, Európai Idő, Brassói Lapok, A Hét, Székely Útkereső. Li tradukis el rumana lingvo poemojn.

## Fonto 
* RMIL 
* Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Franciĝinto

eta|200px|José I de España.
La hispanlingva termino «*afrancesado*» aŭ en Esperanto **franciĝinto**, estis uzata ekde la 18a jarcento en Hispanio de kun pejorativa intenco por aludi la sekvanto de la francaj modoj, ĉu per banalaj aferoj (kiaj la vesta modo) aŭ por pli gravaj (kiaj la naturaj aŭ sociaj sciencoj). Fakte unu el la celoj de la kreo de la Real Academia de la Lengua esti *purigi* la hispanan el la invado de francismoj kio intensiĝis pro la alveno de la Burbonoj al la trono de Hispanio (1700, kun Filipo la 5-a). Tiu kontraŭstaro iĝis pli politika pro la disvastigo en Hispanio de la Klerismo ĉefe dum la dua duono de la 18a jarcento kaj iĝis pli polemika pro precizaj aferoj kiaj tiu de *La Enciklopedio* (1751) kaj ties intelekta etoso.

La Franca Revolucio (1789) kaj la Rusiljona Milito (1793-95) pliakrigis la kontraŭfrancajn sentojn ĉe la hispana popolo, ĉefe pro interveno aktiva de la religiuloj kaj la Inkvizicio. La posta alianco kun Napoleono fare de Godoy ne ŝanĝis lo popularajn sentojn nek ties profiton fare de la kontraŭklerismaj elitoj. La forta malvenko hispan-franca en la batalo apud Trafalgar (1805) kaj la strangaj konsekvencoj de la traktato de Fontainebleau de 1807 (nome amasa eniro de francaj trupoj kiuj teorie estis nur survoje al Portugalio) rezultis en la Tumulto de Aranjuez kaj la insurekcio de la 2-a de majo de 1808 kiu estis komenco de la Milito de Hispana Sendependiĝo.

Kiam majoritato de la hispanaj funkciuloj kaj la aristokrataro ĵuris fidelon al la nova reĝo Jozefo la 1-a Bonaparte, frato de Napoleono kaj instaŭrita de li mem post la malakceptoj al trono fare kaj de la princo Fernando la 7-a kaj de la abdikinta reĝo Karlo la 4-a, la termino *afrancesado* ekaplikiĝis etende, kaj kun la signifo de *perfidulo* (aŭ, kiel dirote en aliaj kazoj de eksterlanda okupado: *kunlaboristo* aŭ *kolaboratoristo*), al ĉiuj hispanoj kiuj, dum la franca okupado, kunlaboraris kun ĝi aŭ kun la administrado de la reĝo Jozefo, ĉu pro personaj interesoj ĉu pro kredo ke la ŝanĝo de dinastio rezultos en modernigo de Hispanio. La antikvaj *admirantoj de ĉio franca* kiu kliniĝis al la flanko nome *patriota* (ĉefe personaj amikoj de la *afrancesados*, kaj kun ideoj tre similaj) formis la grupon de la liberaloj de la Kortumo de Kadizo, kiu ne estis pro sia iama francemo tiom maltraktita de la hispana popolo aŭ de la naciisma ĵus naskiĝinta sento.

La majoritato de la *afrancesados* eliris de Hispanio kun la malvenkita franca armeo en 1814, formante la unuan de la grupoj de hispanaj ekzilitoj kio ripetiĝos sekve laŭlonge de la 19a jarcento pro la politikaj ŝanĝoj, kaj kio okazos denove en 1939 post la Hispana Enlanda Milito.

Post la Milito de Sendependiĝo, por paroli pri la partiano de Francio aŭ de *ĉio franca* (ekzemple, dum la Unua Mondmilito) oni uzis en Hispanio ĉefe la terminon *francófilo* (francemulo), senigita de la iamaj negativaj konotacioj de la termino *afrancesado* kiujn ankoraŭ havas ĝi.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Milito de Hispana Sendependiĝo
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:18-a jarcento
Kategorio:19-a jarcento
Kategorio:Unua Franca Imperio
Sándor Mezei

**Sándor MEZEI** estas rumania hungara agronomo. Li naskiĝis en Tatrang la 17-an de januaro 1919 kaj mortis en Aiud la 27-an de aŭgusto 1995.

## Kariero 
Sándor Mezei diplomitiĝis en la agronomia altlernejo de Kluĵo (1944). De 1949 li estis direktoro por tridek kaj duono da jaroj de agrikultura mezlernejo de Ciumbrud (1983).

## Volumoj 
* *Szőlőtermesztés* (Csávossy György, Horváth Ödön és Szász József tanártársaival, 1957); 
* *Borászat* (Csávossyval és László Gyulával, 1963); 
* *Szőlészeti és borászati kézikönyv* (Csávossyval és Kovács Adorjánnal, 1974).

## Fonto 
* RMIL  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj agronomoj
Károly Mihály

**Károly MIHÁLY** [miha:j] estis rumania hungara pastro, poeto. Li naskiĝis en Teremiújfalu la 21-an de aprilo 1910 kaj mortis la 12-an de novembro 1975 en Kluĵo. 

## Kariero
Károly Mihály akiris diplomon de pastro en Reformita teologio de Kluĵo (1933). Li estis pastro en Huedin, Sic (Cluj), Cuzăplac, Someșeni (1932-73). 

## Volumo
**Néma harangok* poemoj (Torda 1928). 

## Fonto
*RMIL  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pastroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Lynch

**Lynch** estas familia nomo de irlanda kaj angla origino.

## famaj nomportantoj 
### A 
* Andrea Lynch (* 1952), brita atletino

### B 
* Benito Lynch (1885–1951), argentina aŭtoro
* Benny Lynch (1913–1946), skota boksisto
* Bobby Lynch (1935–1982), irlanda muzikisto, ano de la folkbando „The Dubliners“ (1964–1965)
* Brendan Lynch, irlanda politikisto
* Brian Lynch

### C 
* Charles Lynch
* Cedric Lynch (* 1955), brita industriisto kaj inventisto

### D 
* Damian Lynch (* 1979), irlanda futbalisto
* David Lynch (* 1946), usona reĝisoro
* David Lynch (dekstrulo) (1970–2011), usona dekstra radikalulo
* Denis Lynch (* 1976), irlanda saltrajdisto
* Doug Lynch (* 1983), kanada glacihokeisto

### E 
* Edmund C. Lynch (1885–1938), usona bankisto
* Eugene F. Lynch (* 1931), usona juristo
* Evanna Lynch (* 1991), irlanda aktorinoin

### F 
* Fionán Lynch (irlande: Fionán Ó Loingsigh; 1889–1966), irlanda juĝisto kaj politikisto de Sinn Féin, Cumann na nGaedhael kaj Fine Gael
* Frank Lynch-Staunton (1905–1990), kanada politikisto

### G 
* George Lynch (* 1954), usonar gitaristo
* George Lynch (aŭtopiloto) (1918-1997), usona aŭtopiloto
* Gerard E. Lynch (* 1951), usona juristo

### J 
* Jack Lynch (1917–1999), irlanda politikisto
* James Francis Lynch (1942–1998), usona zoologo kaj naturprotektanto
* Jane Lynch (* 1960), usona aktorino
* Jane Denvil Lynch (* 1941; *Jane Gaskell*), brita Fantazi-aŭtorino
* Jeffrey Lynch, usona desegnisto kaj grafikisto
* Jennifer Chambers Lynch (* 1968), usona reĝisorino kaj scenaja aŭtorino
* Jessica Lynch (* 1983), usona soldatino
* Joel Lynch (* 1987), angla futbalisto
* John Lynch

### K 
* Kelly Lynch (* 1959), usona aktorino
* Kevin Lynch

### L 
* Liam Lynch

### M 
* Mark Lynch (* 1981), angla futbalisto
* Marta Lynch (1925–1985), argentina aŭtorino
* Marshawn Lynch (* 1986), usona futbalisto
* Michael Lynch (* 1951), usona biologo

### N 
* Nancy Lynch (*1948), usona informadikistino
* Noel Lynch (* 1955), irlanda arkpafisto

### P 
* Patrick Kevin Lynch SSCC (* 1947), helpepiskopo de Southwark
* Patricio Lynch (1829-1886), ĉilia admiralo
* Paul Lynch (* 1946), brita-kanada reĝisoro
* Peter Lynch (* 1944), usona fondusmanaĝisto

### R 
* Ray Lynch (* 1943), usona muzikisto
* Richard Lynch (1936–2012), usonar aktorino
* Ross Lynch ( * 1995), usona kontistino kaj aktorinor

### S 
* Sandra Lynch (* 1946), usona juristino
* Scott Lynch (* 1978), usona fantazi-aŭtoro
* Shane Lynch (* 1976), irlanda kantistino
* Stan Lynch (* 1955), usona muzikistino kaj producento
* Stephen Lynch
* Steve Lynch (* 1955), usona gitaristo
* Susan Lynch (* 1971), brita aktorino

### T 
* Thomas Lynch
* Tomas Lynch (* 1949), argentina tenisisto

### W 
* Walter A. Lynch (1894–1957), usona politikisto
* William Joseph Lynch (1908–1976), usona juristo kaj politikisto

Kategorio:Familiaj nomoj
(8514) 1991 PK15

**(8514) 1991 PK15** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Nuklea centralo Emsland

La **nuklea centralo Emsland** () estas nuklea centralo en Germanio. Ĝi situas en la federacia lando Malsupra Saksio, 6 kilometrojn sude de la urbocentro de Lingen, ene de la urba teritorio. La instalaĵo teknike disponas pri premakva reaktoro kaj prenas akvon el la rivero Emso. Reage al la havario de la japania nuklea centralo Fukuŝima 1 post la tertremo de Sendajo en 2011, la registaro de Germanio decidis planon pri malŝalto de la nukleaj centraloj de la lando ĝis la jaro 2022: laŭ tiu plano la nuklea centralo Emsland funkciu ĝis la lasta momento kaj do malŝaltiĝu fine de decembro 2022. Laŭ la stato de aprilo 2013, du jarojn post la decido pri estonta malŝalto de la germaniaj nukleaj centraloj, Germanio ankoraŭ estas tutmonde gvida produktanto de nukleenergie produktita elektro, kaj la centralo Emsland per kapacito de 1,363 megavatoj signife kontribuas al tio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭatomenergia movado

## Eksteraj ligiloj 
* reta paĝo de firmao RWE pri la nuklea centralo (germane) 

Kategorio:Nukleaj centraloj en Germanio
Kategorio:Distrikto Emsland
Insurekcio de la 2-a de majo

[300px|eta|dekstre|[La atako de mamlukoj de Goya]]
[eta|200px|Monumento al la falintoj pro Hispanio (Madrido) nome *Héroes del Dos de Mayo*, inaŭgurita en Madrido en [1840.]]
La **Insurekcio de la 2-a de majo**, okazinta en 1808, estas la nomo per kiu oni konas la okazintaĵojn de Madrido (Hispanio) tiutage, pro la popola protesto kontraŭ la situacio de politika malcerto generita post la Tumulto de Aranjuez. Subpremita la protesto fare de la napoleonaj trupoj estaj en la urbo, etendiĝis tra la tuta lando tajdo de proklamoj de indigno kaj publikaj alvokoj al armita insurekcio kio rezultos en la Milito de Hispana Sendependiĝo.

## Antaŭaĵoj 
## Surstrata luktado 
## La hispanaj militistoj Daoíz kaj Velarde 
## La subpremado 
## Nuna festo 
## Vidu ankaŭ 
* Manuela Malasaña

## Bibliografio 
* *El 19 de Marzo y el 2 de Mayo*, de Benito Pérez Galdós
* *Un día de cólera*, de Arturo Pérez-Reverte. ISBN 978-84-204-7280-5
* *La Guerra de la Independencia*, de Gérard Dufour. ISBN 84-7679-144-5

## Eksteraj ligiloj 
* Kompleta kroniko de la Insurekcio de la 2-a de majo
* Rakonto ĉe *Amigos del Foro Cultural de Madrid* 

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Milito de Hispana Sendependiĝo
Kategorio:Ribeloj en la 19-a jarcento
Kategorio:Historio de Madrido
Kategorio:Konfliktoj en 1808
Kategorio:2-a de majo
Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Heréd)

**Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Heréd.

## Historio 
La unua kirko estis konstruita antaŭ ol 1697. La nun videbla preĝejo konstruiĝis en 1780, sed la turo estis konstruita en 1816. La orgeno estas aŭdebla ekde 1908. La freskoj estis pentritaj en la 20-a jarcento. En 1960 la konstruaĵo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
Antaŭ la preĝejo skulptaĵo pri Sankta Triunuo kaj kruco situas. Mem la preĝejo situas sola en korto. En mezo de la fasado troviĝas la enirejo, pli supre la turo altiĝas, kies pinto estas bulba kupolo. La absido estas duonronda. Teretaĝa sakristio aliĝas al la sanktejo en la okcidenta flanko.

Kermeso okazas pli frue en la 1-an de novembro, nuntempe en dimanĉo post 14-a de septembro 14.

## Fontoj 
* kun bildoj hungare
* hungare
* hungare
eta|maldekstre|Fasado de la preĝejo
eta|dekstre|Turo kun skulptaĵo en Heréd

Hered
Hered