open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saint-Paul-sur-Ubaye

''''* (jen france, okcitane *Sant Pau d'Ubaia*) estas franca vilaĝo, situante en la departemento Alpes-de-Haute-Provence kaj la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura. Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Barcelonnette* kaj al la samnoma kantono *Barcelonnette''.

Kun 205,55 kvadrataj kilometroj, Saint-Paul-sur-Ubaye estas unu el la plej vastaj komunumoj de Francio.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Historio 
Saint-Paul-sur-Ubaye, kiu dependis, kiel la aliaj vilaĝoj de la Ubaye-valo de la grafo de Provence, donacis sin mem en 1383 al la grafo de Savojo, sen reago de la propra feŭdestro. En 1388 la aliaj vilaĝoj de la valo, sekvos Saint-Paul-sur-Ubaye. Pro tio la valo de Ubaye restos savoja ĝis la traktato de Utrecht en 1713.

Kategorio:Komunumoj de Alpes-de-Haute-Provence
Ubaye (valo)

La **valo Ubaye** (en la okcitana: *Ubaia*, en la provencala-alpina: *Valéia*) situas en la franca departemento Alpes-de-Haute-Provence kaj estas loĝloko por ĉirkaŭ 7700 personoj.
eta|250ra|maldekstre|Parto de la Ubaye-valo, vidita el Lans-en-Ubaye okcidenten
La ĉefa urbo de la valo estas la subprefekta urbo ville principale de la vallée est la sub-prefekteja urbo Barcelonnette.

Kategorio:Naturaj regionoj de Francio
Kategorio:Valoj en Francio
Tarare

**Tarare** estas franca urbeto, kiu situas en la departemento Rhône, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝi havis 10420 loĝantojn en 1999 kaj surfacon de  kvadrataj kilometroj.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Rhône
* Tarare (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Rhône
Belo Oriente

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Rio Doce* (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono *Ipatinga''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

En la municipo ekzistas konata fabriko de celulozo, CENIBRA.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Theodor Seuss Geisel

**Theodor Seuss GEISEL** (2-a de marto 1904 – 24-a de septembro 1991) estis fama usona verkisto kaj ilustristo plej konata pro sia infana literaturo verkita sub la pseŭdonimo **Dr. Seuss**  (aŭ esperante **D-ro Seuss**) inkluzivante *The Cat in the Hat* (esperante *La Ĉapelita Kato*), *Green Eggs and Ham* (esperante *Verdaj ovoj kaj ŝinko*), kaj *How the Grinch Stole Christmas!* (esperante *Kiel la Grinĉo ŝtelis Kristnaskon*). Lia verkaro iĝas legenda inter anglalingvaj infanoj kaj gepatroj. Lia aparta stilo estas konata pro distinga poetika metriko kaj bizaraj fantastiaj estaĵoj. Li ankaŭ verkis kun la pseŭdonimo "**Theo. LeSieg**". Li verkis kaj ilustris 48 infanajn librojn.

## Eksteraj ligiloj 
* *Seussville*: oficiala retejo de D-ro Seuss (angle)

Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj ilustristoj
Heinrich Lammasch

**Heinrich LAMMASCH** (21-an de majo 1853 en Seitenstetten; 6-an de januaro 1920 en Salzburg) estis aŭstra punjuristo kaj politikisto, plej lasta ĉefministro de Aŭstrio en la Aŭstra-Hungara Momarĥio.

Li finstudis en la Universitato de Vieno en 1876 kaj estis tie profesoro en 1882 punjuristo. Li poste instruis en Innsbruck, kvar jarojn poste denove en Vieno.

Li partoptrenis en 1899 kaj 1907 kiel konsilisto de la aŭstra-hungara delegacio en la Haaga packonferenco. Li estis en 1900 membro de la tiea Konstanta Internacia Juĝejo kaj oficis trifoje kiel ties prezidanto.

Li estis ankaŭ jura konsilisto de tronposteulo Francisko Ferdinando de Aŭstrio. De 1906 ĝis 1912, laboris li je plano de nova aŭstra punjuro, kiu do ne ekvalidis.

Dum la unua mondmilito, li luktis en la aŭstra parlamento fervore por la interkonsentita paco kun entento kaj agadis kun la t.n. Meinl-grupo ĉirkaŭ la diplomato kaj konzernĉefo Julius Meinl por la paco. En lia verko *Das Völkerrecht nach dem Kriege* (1917) postulis li ankaŭ internacian organizon. Li partoprenis en 1919 kiel afergvidanto de Germanlingva Aŭstrio en la intertraktado de la Traktato de Saint-Germain-en-Laye.

Lammasch apartenis al la plej gravaj porparolantoj de la politika neŭtraleco. Li estis nomumita ĉefministro la 27-an de oktobro 1918 fare de Karlo la 1-a. Ekde la 30-a de oktobro, transdonis li kaj liaj ministroj (post foriĝo de la ne-germanaj teritorioj) la potencon al la nova german-axustra ŝtata konsilio kaj la 11-an de novembro - kiam la imperiestro abdikis - ankaŭ li perdis sian oficon.

Lammasch
Lammasch
Lammasch
Joaquim Manuel de Macedo

eta|dekstra|Joaquim Manuel de Macedo
**Joaquim Manuel de MACEDO** (naskiĝis en 1820, mortis en 1882) estis verkisto de brazila romantika literaturo. Liaj libroj estas tre naivaj kaj tre agrablaj al leĝera legado. En sia tempo, li estas la preferata aŭtoro de adoleskantinoj. Li gravas en historio de brazila literaturo, ĉar li influis pli seriozajn verkistojn.

## Verkoj 
* *A Moreninha* (1844)
* *O Moço Loiro* (1845)
* *Os Dois Amores* (1848)
* *Rosa* (1849)
* *O Forasteiro* (1855)
* *Rio do Quarto* (1869)
* *A Luneta Mágica* (1869)
* *As Mulheres de Mantilha* (1870-1871).

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Patronoj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Brazila Beletristika Akademio
Augustin Fresnel

**Augustin Jean Fresnel** (*Frenel*) naskiĝis la 10-an de majo 1788 en Broglie Francio kaj mortis la 14-an de julio 1827 en Ville-d'Avray. Li estis fizikisto, fondinto de modernan optikon, li proponas eksplikon de ĉiuj optikaj fenomenoj per teorio de luma ondo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la 72 nomoj sur la Eiffel-Turo

Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Optikistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Cefeido

**Cefeido** estas stelo kies brilo varias regule, eble, sed ne probable, pro ŝanĝo de grando.

La daŭro de la ciklo estas rekte proporcia al la absoluta grando: sekve, cefeidoj estas utilaj mejloŝtonoj por kalkuli grandajn astronomiajn distancojn.

Ĝia nomo venas de la stelo Delta Cephei (δ de la konstelacio Cefeo), kiu varias kun periodo de 5,36634 tagoj. Alpha Ursae Minoris (la nuna polusa stelo) estas cefeido, kvankam iom nekutima : la amplitudo de ĝia variado malkreskis, kaj denove kreskis de 1994.

## Historio 
En la 1910-1920-aj jaroj, Henrietta Swan Leavitt, de la Universitato Harvard, klasifikis la cefeidojn de la Magelanaj Nuboj. Ŝi konstatis, ke iliaj periodoj estas rilataj al iliaj videblaj magnitudoj, do al iliaj absolutaj magnitudoj, ĉar ĉiuj steloj de unu el tiuj stelamasoj estas praktike je sama distanco de Tero.

Tiel sufiĉas, mezuri la distancon de unu cefeido, (ekzemple per paralakso), por trovi la absolutan magnitudon, do la distancon al iuj aliaj cefeidoj.

Tiun mezuron faris en 1916 Harlow Shapley, kiu kompletigis la malkovron de Henrietta Swan Leavitt. De tiam, la cefeidoj iĝis gravaj helpiloj por la mezuro de la kosmaj distancoj.

## Formulo 
La absoluta magnitudo *M* de cefeido estas ligata al ĝia periodo *P* mezurata en tagoj per la rilato:

: M = -2{,}81 \log(P) - (1{,}43 \pm 0{,}1) \, 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Steloj
Kategorio:Cefeidoj
Harlow Shapley

eta|Shapley en 1947
**Harlow SHAPLEY** (2-a de novembro 1885 – 20-a de oktobro 1972), estis usona astronomo kiu sugestis ke cefeido estas ne eklipsanta binaro (duobla stelo) sed pulsanta stelo.

Li estis ankaŭ la unua kiu deduktis la strukturon kaj grandecon de galaksio Lakta vojo, kaj la pozicion de la suno en ĝi.

Kategorio:Usonaj astronomoj
Alexandru Vaida-Voevod

**Alexandru Vaida-Voevod** [aleksandru vajda vojevod] (hungara formo **Vajda-Voevod Sándor**) (27-an de februaro 1872 - 19-an de marto 1950) estis rumana politikisto, ministro pri internaj aferoj (1928-30), ĉefministro kaj ministro pri internaj aferoj (junio-oktobro de 1932 kaj februaro-novembro de 1933). Li estis en 1932 eĉ ministro pri eksteraj aferoj.

Li estis membro de la hungara parlamento kaj aliĝis al malgranda rumana nacia grupo de la parlamento (1906), kaj forte agadis kontraŭ la hungariga registara politiko. En oktobro de 1918, li proponis rezolucion por la parlamento, kiu deklaris memregan rajton de Transilvanio. En decembro de 1918, oni nomumis lin prezidanto de la transilvania regkonsilio - post malvenko de la centraj potencoj -, kiu deklaris unuiĝon de Rumanio kaj Transilvanio. Li aliĝis pli poste al la rumana delegitaro al la Pariza packonferenco.

Post kiam lia partio, la Nacia Partio sukcesis en la balotoj de novembro de 1919, li iĝis prezidanto de la koalicia registaro. Pro lia radikala agroreformo, reĝo Ferdinando per dekreto disvolvis la registaron en marto de 1920.

Komence de 1935 - pro la ekigita movado *numerus valachicus* - la partia gvidantaro abdikigis lin el prezidanta pozicio de Nacia Kamparana Partio de Transilvanio kaj Banato.

Poste li proksimiĝis al la faŝisma ideologio.

Kategorio:Ĉefministroj de Rumanio
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj
Libro de Tobit

**Tobit** estas unu el la Dua-kanonaj libroj (de la Malnova Testamento) en la Biblio.

## Nomo 
[eta|*Tobit kaj la Anĝelo*, de [Filippino Lippi, 1472]]La libro nomiĝas
* en la hebrea:
* en la greka Septuaginto (LXX):
* en la latina Nova Vulgato:

## Enhavo 
Ĝenre saĝeco per fabelo, el popola rakontaro kvankam estas fikciaj historiaj (Asiriaj?) cirkonstancoj; eble en la 2-a jarcento a. K., el la hebrea diasporo. Pri ĝi en Qumran oni trovis hebreajn kaj arameajn skribaĵajn fragmentojn. La nuna tradukaĵo sekvas la greklingvan septuagintan tekston, de kiu ni posedas du versiojn malsamajn nur pro longeco. La Vulgato sekvas la malpli longan same kiel la nuna esperantigo, kvankam foje estas preferata la pli longa.

La popoleca origino de tiu rakonto videblas precipe en la diablo Asmodeo kiu enamiĝas al la junulino Sara, de kiu li mortigas sinsekve la sep svatiĝantojn sojle de la unuanokta lito. Tobias, la filo Tobit, lin forfuĝigas al Egiptujo pere de la fumodoro de bruligitaj koraj kaj hepataj eroj de la kaptita fiŝo. Sed la fantaziaj strangaĵoj ne malhelpas ke el tia fantaziaĵo eliru morala teologio: ĉie, eĉ en fremdaj landoj, la observo de la Moseaj leĝo kaj preceptoj fruktas prosperon fartan kaj havaĵan

## Strukturo 
Jen ebla strukturo: 
* Enkonduko (Tob 1,1-2)
* Defio kaj mizero de Tobit (1,3 - 3,17)
* Savado per Dio (Tob 4 - 12)
* Glorado de la savinta Dio kaj lastaj admonoj (Tob 13,1 - 14,11)
* Fino (Tob 14,12-15)

## Notoj 
Kategorio:Apokrifoj de la Malnova Testamento
Kategorio:Dua-kanonaj libroj
Arancón

**Arancón** [aranKON] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, en la provinco Sorio kaj en la komarko *Campo de Gómara* en la oriento de la provinco.

## Geografio 
[150px|eta|maldekstra|*[Campo de Gómara* en la oriento de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Arancón en la [provinco Sorio.]]
eta|240px|maldekstra|Preĝejo ĉe Arancón
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 77,76 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 84 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 200 loĝantojn el la 1950-aj jaroj.

Ĝi distas 23 km de Sorio, provinca ĉefurbo. La municipa teritorio enhavas loĝlokojn Arancón, Omeñaca, Tozalmoro, Cortos, Calderuela kaj Nieva. Ĝi limas kun Aldehuela de Periáñez, Narros, Suellacabras, Aldealpozo, Tajahuerce, Candilichera, Cabrejas del Campo kaj Almenar de Soria.

## Historio 
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

Meze de la 19-a jarcento la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Tozalmoro. En 1972 la municipa teritorio pliiĝis ĉar aligis Calderuela kaj Cortos. Calderuela inter la censoj de 1842 kaj de 1857 estis aliginta Nieva kaj La Omeñaca.

## Ekonomio 
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejoj, romia ŝoseo, mezepoka fontano, ruinoj de la ermitejo, tradicia arkitekturo kaj tiel plu.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Betim

**Betim** (oficiale ) estas urbego kaj municipo de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso apartenanta al la urbaro de Belo Horizonte. Ĉi tie estas la brazila fabriko de Fiat. 

La situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono *Belo Horizonte*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Geografio 
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
Betim situas en montaro. *Belo Horizonte* troviĝas en distanco de 30, Nova Iguaçu 320, São Gonçalo 338, **Rio-de-Ĵanejro** 342, Campinas 441, Guarulhos 457, San-Paŭlo (urbo) 468, Goiânia 647, **Braziljo** 608, Curitiba 796, Salvador de Bahio 986, Porto Alegre 1322, Maceió 1465, Recife 1662, Natalo (Brazilo) 1853, São Luís 1941, Belém 2111, Manaus en distanco de 2541 kilometroj. 
Betim estas ligita voje al la najbara Belo Horizonte.

## Historio 
La loka muzeo gardas tre malnovajn ilojn trovitajn ĉi tie. Esploristoj alvenis en la malfrua 17-a jarcento. En 1711 Jozefo Rodrigues Betim (la samnomulo de la urbo) konstruis kapelon. En 1938 Betim urbiĝis. Granda ekonomia akcelo okazis en la 1960-aj jaroj kun instaladoj de naftorafinejo kaj aŭtofabriko.

## Ekonomio 
En Betim oni okupiĝas pri naftorafinado kaj produktado de aŭtoj, krome iomete pri agrikultura prilaboro.

## Klimato 
En Betim pluvas jare ĉ. 1500 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter novembro-januaro pli ofte kaj pli forte. La averaĝa jara temperaturo varias inter 18-24 °C. Neniam frostas.

## Vidindaĵoj 
* Urba ĝardeno kaj gimnazio *Poliesportivo Dia Braga*
* Domo de Kulturo
* Kultura Arta Centro
* diversaj historiaj katolikaj kirkoj kaj kapeloj
* muzeoj

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Novaĵoj  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kategorio:Urboj de Brazilo
Bias Fortes

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Juiz de Fora''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1938. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Karoteno

[eta|dekstra|280ra|**Karoteno** respondecas por la oranĝa koloro de [karotoj kaj multaj aliaj fruktoj kaj legomoj]]
**Karoteno** estas oranĝa kolorigilo, kiu abundas en multaj legomoj, kiel karoto kaj dolĉa terpomo. En tomato estas likopeno, kiu apartenas al la karotenoj . Ankaŭ en folioj troviĝas karoteno, kiu tamen nur videblas dum la aŭtuno kiam la klorofilo, kiu donas al la folio sian verdan koloron, malkomponiĝas. Karoteno estas grava por la fotosintezo, kiu okazas en la folio sub influo de lumo. Karoteno transdonas la kaptitan energion al la klorofilo.

Karoteno estas antioksidanto kaj apartenas al la terpenoj.

Estas du diversaj formoj, kiuj nur diferencas je la fino de la strukturformulo:
* alfa-karoteno
* beta-karoteno

Ruĝa palmoleo estas nerafinita kaj havas altan titron da karoteno.

## Uzado 
Beta-karoteno estas prekursoro por vitamino A (retinolo) kaj tial ankaŭ kelkfoje nomiĝas provitamino A. Ĝi povas esti stokata en la hepato el kiu, kiam necesa, ĝi disponeblas por la farado de vitamino A. Troa vitamino A estas malutila, kontraŭe al troa karoteno.

Karoteno estas uzata kiel kolorigilo en nutraĵoj kaj en vitaminepreparaĵoj kaj havas numeron E 160.
Kelkfoje oni aldonas karotenon al la nutraĵo por kokinoj por doni al la ovoflavaĵo pli malhelan koloron.

Ankaŭ kelkaj brunigiloj enhavas karotenon.

eta|400px|center|alfa-karoteno
eta|400px|center|gama-karoteno
eta|400px|center|delta-karoteno

## Vidu ankaŭ 
* karotenoido
* luteino

## Eksteraj ligiloj 
* Chivo.nl - Betakaroteno  (nederlande)
* Berkeley Wellness Guide to Dietary Supplements 
* "Schützt Carotin vor Lungenkrebs?" auf swr.de  

Kategorio:Pigmentoj
Kategorio:Karotenoidoj
Universitato Janos Selye

eta|240ra|La universitata konstruaĵo en Komárno
**Universitato Janos Selye** (, slovake *Univerzita Jana Selyeho*) estas hungarlingva universitato en la slovaka urbo Komárno. Ĝi estis fondita en 2003.

La regiono ĉirkaŭ Komárno ĝis la unua mondmilito estis hungara, sed per decido de la usona prezidento Woodrow Wilson la parto norde de Danubo iĝis slovakia. Komárno estis kultura centro de la hungar-etna minoritato de Slovakio, kaj post la fino de la malvarma milito en 1989 la slovakiaj hungaroj pensis krei hungarlingvan universitaton. En 1990 ili formulis tiucelan proponon, kiu estis prezentita al la ĉehoslovaka parlamento. Sed necesis pli ol dek jaroj, ĝis kiam la (nun jam nur slovaka) ŝtato aprobis en 2003 la fondon de universitato, kiu ricevis la nomon de la hungar-etna sciencisto Selye Janos. Estis konstruita nova universitata konstruaĵo en Komárno, ĉe la okcidenta rando de la urbo. Apude staras studenta loĝejo, kiu funkcias ankaŭ kiel hotelo (nomata "Čajka" = *mevo*). Ĝiajn servojn en 2004 kaj 2006 uzis la partoprenantoj de la stud-konferencoj SUS 27 kaj SUS 29 de AIS; okazis tie ankaŭ kursoj de tiuj konferencoj.

La universitato ofertas tri studdirektojn: ekonomikon, pedagogion kaj reformitan teologion. En 2004 ĝi havis ĉ. 330 studentojn.

## Elektitaj instruistoj 
* Ferenc Alabán
* Imre Peres
* Attila Simon (historiisto)
* Géza Xeravits

## Elektitaj studentoj 
* Zoltán Bóna (politikisto)
* István Fazekas (poeto)

## Eksteraj ligiloj 
* La universitata retejo (hu, sk)

Selye Janos
Kategorio:Hungara diasporo
Kategorio:Komárno
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2003
Kategorio:Konstruaĵoj en Regiono Nitra
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 2000-2009
Kálmán Imre

eta|Monumento pri Kálmán en Siofok
**Imre KÁLMÁN**, jen hungare, ofte laŭ la tradicia vortordo de hungaraj personaj nomoj *KÁLMÁN Imre*, germane *Emmerich KÁLMÁN*, laŭpasporte *Imre KOPPSTEIN*, naskita la  en Siófok, mortinta la  en Parizo, tombigita en Vieno, estis hungara komponisto, kiu verkis famajn operetojn.

Kálmán studis en Budapeŝto, unue jurisprudencon, poste muzikon (ĉe Hans Koessler). Li intencis iĝi fortepianisto, sed artrito de lia dekstra mano malhelpis tion. Pro tio li iĝis muzika kritikisto kaj komponisto. Inter liaj grandaj sukcesoj estis la operetoj *Tatárjárás* (1908), *Die Csárdásfürstin* (1915), *Gräfin Mariza* (1924) kaj *Die Zirkusprinzessin* (1926).

Li dumtempe vivis en Vieno, sed en 1938 pro naziismo devis foriri el Aŭstrio; li iris al Zuriko kaj Parizo kaj en 1940 elmigris al Kalifornio. Post la Dua Mondmilito li ekloĝis en Parizo. Li dumtempe reiris al Aŭstrio; tie, en la centra tombejo de Vieno, estas ankaŭ lia tombo.

La verkaro de Kálmán estas konsiderata esenca parto de la "arĝenta epoko" de la viena opereto (inter la mondmilitoj).

Kalman
Super Nintendo Entertainment System

eta|250ra|maldekstra|Nordamerika SNES (ĉirkaŭ 1991).eta|250ra|maldekstra|Japana Super Famicom.

**Super Nintendo Entertainment System**, ankaŭ konata kiel **Super Nintendo**, **Super NES** aŭ **SNES**, estas 16-bita videoludilo lanĉita de la firmao Nintendo en Nord-Ameriko, Brazilo, Eŭropo kaj Aŭstralio. En Japanio kaj Sud-Orienta Azio, la respektivaĵo estas konata kiel **Super Family Computer** (スーパーファミリーコンピューター - *Sūpā Famirī Konpyūtā*) aŭ **Super Famicom** (スーパーファミコン - *Sūpā Famikon*). En Sud-Koreio, ĝi estas konata kiel **Super Comboy** (슈퍼 패미컴) kaj estas disdonata per la firmao Hyundai Electronics. Ĝi estas la dua hejma videoludilo de Nintendo (post Nintendo Entertainment System), kaj unu el la plej disvastigataj en la mondo dum la unua duono de la 1990-aj jaroj. La videoludilo uzis progresan teknikon pri sonoj kaj grafikaĵoj kvankam la CPU estis relative malrapida kompare kun aliaj konsoloj de la sama tempo.

Kategorio:Videoludiloj
Kategorio:Nintendo
Minora gamo

**Minora** (laŭ la latina vorto *minor*, malgranda, en pluraj ĝermanaj kaj aliaj eŭropaj lingvoj "moll" laŭ la latina vorto *mollis* „mola“) en la teorio pri muziko estas la modalo, do la familio de ĉiuj tonaloj kaj koncernaj akordoj, en la "sistemo maĵora kaj minora", kiuj havas tri duontonojn inter la unua kaj la tria tono de la gamo, aŭ laŭ pli faka lingvaĵo karakteriziĝas per eta trito (foje nomata "minora trito"). La kontraŭa termino de "minora" do estas "maĵora", kiu karakteriziĝas per granda trito.

[eta|400ra|center|Natura minora gamo ([bazotono "a") ]]

Laŭ la okcidenta muzika kulturo homoj ofte perceptas maĵorajn tonalojn "ĝojaj" kaj minorajn "tristaj". Tamen fakte la modalo de la muziko ne nepre difinas la karakteron de la muzikaĵoj. 

## Vidu ankaŭ 
* Tonalo
* Gamo
* Kvintociklo
* Kadenco

Kategorio:Akordoj
Kategorio:Gamoj
Kategorio:Tonaloj
Mikroonda armilo

eta|200px|Grafiko pri veturil-muntita prototipa sistemo

La mikroonda armilo (angle *Active Denial System*' (ADS)) estas nemortiga, direkt-energia armila sistemo sub evoluado ĉe la usonaj armeaj fontoj. Ĝi elradias milimetro-longajn ondojn kaj oni celaas uzi ĝin kontraŭ protestantoj.

La ADS laboras per direktigo de elektromagneta radiado je frekvenco de 95 GHz al la celobjektoj. La ondoj varmegigas la epidermon (haŭton) je ĉ. 55 C, kaŭzante neelteneblan brulsensadon. Ĝi varmigas nur ĝis profundo de 0,4 mm kaj varmegigas la akvomolekulojn de la epidermo.

Kritiko pri la sistemo estas, ke dum la elprovoj oni ne povis surhavi okulvitrojn, kontaktlensojn, metalajn objektojn ks.

## Silent Guardian 
La armea kunlaboranta firmao, Raytheon, evoluigis pli malgrandan version de ADS, nomata Silent Guardian. Ĝi efikas je 550 m.

Kategorio:Armiloj
Oscar Niemeyer

**Oscar NIEMEYER** (Rio de Janeiro, 15-a de decembro 1907 - Rio de Janeiro, 5-a de decembro 2012) estis fama brazila arkitekto. Lia verkaro estas unuagraveca por moderna arkitektarto, kaj enskribiĝas en la tianomita "internacia stilo" de arkitekturarto, kaj uzo de betono cele al vastaj kurboj.

Li disegnis la plejn famajn konstruaĵojn de Brasilia.

Li estis politike maldekstrula, marksista, kaj kredis, ke moderna arĥitekturo povus kontribui al emancipiĝo de la homoj.

Kvankam preskaŭ centjara, li komence de la 21-a jarmilo plu laboris (kaj memdire ĉiutage amoris!), kaj en januaro 2007 ekplanis konstrui monumenton honore al Simon Bolivar konstruota en Karakaso.
[eta|Teatrejo en [Duque de Caxias, RJ, Brazilo]]

## Verkoj 
* Artmuzeo de Pampulha
* Catetinho
* Palácio do Planalto
* Palaco Itamaraty
* Preĝejo de Sankta Francisko el Asizo

## Notoj 

Kategorio:Brazilaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de moderno
Kategorio:Gajnintoj de la Pritzker-premio
Kategorio:Brazilaj centjaruloj
Kategorio:Brazilaj komunistoj
Gabriel Narutowicz

**Gabriel NARUTOWICZ**  (naskiĝis la 17-an de marto 1865 en Telsiai (Litovio); mortis la 16-an de decembro 1922 en Varsovio) estis la unua elektita prezidanto de la Dua Pola Respubliko.

Narutowicz plenumis plurajn jarojn en svisa ekzilo, kie li akiris reputacion kiel profesoro kaj inĝeniero pri konstruo de akvobaraĵoj. Post la novestablo de sendependeco de Pollando, li estis ministro pri publika laboro (1920-1921) kaj ministro pri defendaj aferoj (1922). Je propono de Piłsudski - kun voĉdonoj de maldekstruloj kaj kamparana partio - li estis elektita al unua laŭkonstitucia prezidento, la 9-an de decembro 1922. Lia antaŭulo Józef Piłsudski havis la titolon de ŝtatestro. Narutowicz estis celtabulo de nacia kurĉaso (*..li estas Prezidanto elektita de judoj*) kaj murdis lin kelkajn tagojn post la elekto en varsovia artgalerio Zachęta artpentristo Eligiusz Niewiadomski.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de prezidentoj de Pollando

Kategorio:Prezidantoj de Pollando
Kategorio:Ministroj pri defendo
Kategorio:Ministroj pri laboro
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Atencitoj
Lucjan Żeligowski

**Lucjan ŻELIGOWSKI** (17-an de oktobro 1865 en Njazviŝ, Belorusio, 9-an de julio 1947 en Londono) estis pola generalo, partoprenanto de la unua, dua mondmilitoj, pola-bolŝevika milito. Li estas konata kiel ŝtatestro de la efemera Respubliko de Centra Litovio.eta|dekstra|250px|Lucjan Żeligowski

## Vivo 
Post la sukcesa oficira lernejo, Żeligowski eksoldatis en 1885 en la rusa armeo kaj servis en la rusa-japana milito de 1904/05.

Post la februara revolucio de 1917, li agadis ĉefe je konstruo de pola armeo en Rusio. Poste li batalis kontraŭ la bolŝevikoj kun Denikin. En oktobro de 1918, li estis nomumita ĉefkomandanto pri ĉiu en Rusio batalantaj poloj. Post malvenko de Denikin kaj eko de la pola-boolŝevika milito, li retirirĝis al Besarabio. Tie li partoprenis en defendo de la rumanaj limoj. En aprilo de 1919, lia divizio retiriĝis al Pollando kie iĝis paro de la pola armeo.

Kiel persona amiko de Józef Piłsudski, Żeligowski baldaŭ iĝis generalo.

### En Litovio 
En oktobro de 1920, Żeligowski okupis la 12-an de oktobro 1920 la urbon Vilno en Litovio. Sekvatage proklamis li la sendependan Respublikon de Centra Litovio kun ĉefurbo de Vilno. Li agadis kiel militara diktatoro, sed transdonis la potencon al elektita parlamento, kiu decidis tuj aliĝi al Pollando.

### 1921-1947 
En tiu periodo, li oficiris en la pola armeo, iĝis tristela generalo, ekde ministro pri defendo (1925-26).

Li publikigis siajn memoraĵojn pri la pola-bolŝevika milito (*Wojna w roku 1920. Wspomnienia i rozważania* aperis en 1930), konstibuis per artikoloj al polaj gazetoj. Inter 1935 kaj 1939, li estis parlamentano.

Post malvenko de Pollando en 1939, li fuĝis al Francio, sed en 1940 plu en Londonon, de kie li hejmenvenis nur liaj restaĵoj.

Kategorio:Generaloj
Kategorio:Poloj
Kategorio:Polaj soldatoj
Kategorio:Ministroj pri defendo
Biologia armilo

**Biologia armilo** estas militara uzo de damaĝantoj - kiel virusoj bakterioj - kontraŭ homoj, bestoj, plantoj.

## Historio 
### Ĝis la unua mondmilito 
Dum la atako al la Krimea *Caffa* (hodiaŭ Feodosija, Ukrainio), la mongoloj katapultis (1347) kadavrojn de mortintoj je pesto. La defendantoj (ĝenovanoj) kunportis la bakteriojn en Eŭropon kaj tiel ekis la epidemion.

Dum sieĝo de Karlstein en la 15-a jc., oni katapultis kadavrojn kaj fekaĵojn en bareloj.

Dum defendo de fortikaĵo Fort Pitt, brita komandanto sendis kiel donacon, kovriltukon de variolaj malsanuloj al la indianoj.

### ekde la unua mondmilito 
Dum la unua mondmilito, la germanoj infektis per morvo ĉevalojn de la rumana kavaliero kaj de Usono (liverotaj al la aliancanoj).

La aplikon de biologiaj armiloj malpermesis la Ĝeneva Interkonsento de 1925 en ataka militado. Oni rajtis evoluigi, produkti, rezervi la biologiaj armilojn kaj eĉ uzi ĝin en protekto de la lando, se la malamiko uzas same biologian militadon.

La japana imperiestra armeo okupis en 1932 Manĉurion. Oni tie lokigis la Unuon 731, gvidata de Ishii Shiro kaj celante evoluigon, eksperimentadon kun biologiaj armiloj. Tiu unuo mortigis ĉ. 10.000 homojn pro esploraj kaj produktaj kaŭzoj. Ishii ricevis permeson en 1939 por masa uzo de biologiaj armiloj. Liaj kunlaborantoj infektis la putojn kaj la nutraĵojn per ĥolero, disdonis tifajn bulkojn al la malsatanta loĝantaro, aviadiloj disŝprucis bakteriojn, ĵetis strangajn porcelanbombojn sur la ĉinajn urbojn. El tiuj bomboj liberiĝis puloj, infektitaj je pesto.

La Unuo 100, gvidata de veterinaro Vakamacu, produktis kaj disvastigis plantajn kaj bestajn malsanojn, por detruis la agrikulturon de Ĉinio.

La nazioj - pro persona timo de Hiler je ĉiuspeca infektado kaj malamo de la bakterioj - ne eksperimentis kun biologiaj armiloj nur fine de la dua mondmilito. La nazioj ne uzis biologian armiladon.

Pro la imagita nazia biologia minacado, Britio ellaboris la N-bomban projekton, kiu celis disŝpruci antrakson per bomboj. La bombo estis elprovita sur Insulo Gruinard‎, kiu iĝis neloĝebla por jardekoj. Alia plano estis infektado de la germanaj bovoj per antrakso, per infektitaj keksoj, subĵetitaj sur paŝtejojn.

Same okupiĝis Kanado (sur Grosse Isle), Usono (en Fort Detrick) pri biologia armilado. La soveta programo komenciĝis en la 1930-aj jaroj, sed pro persekuto de la mikrobiologaj profesoroj, baldaŭ haltis. Poste eksperimentado okazis en prizonoj, gulagoj de la Soloveckij-insuloj, Leningrado, Ulanbatoro. Post la dua mondmilito, la Sovetunio eksperimentis en la Novnasko-insilo en la Aral-lago. Okazis multaj akcidentoj, ekz. en 1988 mortis 0,5 milionoj da sajga-antilopoj (*Saiga tatarica*). Pri la biologiaj eksperimentoj sciigis Kanatjan Alibekov, kiu sukcese fuĝis en Usonon en 1992.

En 1972, Konvencio pri Biologiaj Armiloj subskribis pli ol 70 landoj interkonsenton pri malpermeso de produkto, antaŭpreparo, evoluigo, uzado de biologiaj armiloj.

## Vidu ankaŭ 
* Armilo de amasa detruo
* Sverdlovska akcidento
FC Vaduz

La **Fussball Club Vaduz** estas la futbalteamo de la urbo Vaduz, la ĉefurbo de Liĥtenŝtejno. La koloroj de la teamo estas ruĝa kaj blanka. La teamo de FC Vaduz nun ludas en la svisa Challenge Leage.

La asocio fondiĝis en la jaro 1931, post kiam la urba administracio de Vaduz decidis konstrui futbalkampon en la urbo. Unu jaron poste la klubo aliĝis al la Schweizerischen Fussballverband, la svisa futbalasocio.

Kategorio:Liĥtenŝtejnaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1932
Burano (Venecio)

eta|Kolorigitaj domoj en Burano
**Burano** estas insulo en la Laguno de Venecio. Ĝi apartenas al la municipo Venecio kaj havas ĉ.&nbsp;  loĝantojn. Ponto ĝin ligas al la insulo Mazzorbo.

Kategorio:Insuloj en Italio
Kategorio:Venecio
Egallatera triangulo

**Egallatera triangulo** estas triangulo, kiu havas ĉiujn tri laterojn egale longajn.

Dosiero:Egallatera triangulo.jpg

## Ecoj 
Krom ecoj de triangulo komunaj por ĉiu triangulo la egallatera triangulo havas plie tiujn ĉi ecojn:

* Egallatera triangulo estas akse simetriaj kun tri aksoj de simetrio, kiuj kondukas ĉiam tra vertico kaj tra centro de la kontraŭa latero.
* Ĉiuj internaj anguloj estas kongruaj kaj ilia grandeco estas 60°.

Dosiero:Ecoj de egallatera triangulo.jpg

## Perimetro 
**Perimetron** de egallatera triangulo *o* oni kalkulas laŭ formulo:

:*o* = 3 . *a* , kie *a* estas latero de egallatera triangulo

## Areo 
* Se la triangulo estas egallatera, la areo estas egala al unu kvarono de la kvadrato de unu latero por la kvadrata radiko de 3:
:A=\frac{\sqrt{3}\cdot a^2}{4}

:kie *a* estas unu latero de la triangulo.

## Bazaj rilatoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pluredro
* Triangulo
* Simetria triangulo

Kategorio:Pluredroj
Joseph Noulens

**Joseph Noulens** (29-an de marto 1864 Bordeaux - 9-an de septembro 1944, Sosbets (Gers)) estis franca politikisto, deputito de Gers de 1902 ĝis 1919 kaj senatoro de Gers de 1920 ĝis 1924.

Joseph Noulens estis ambasadoro, ministro pri militaj aferoj Guerre, kaj ministro pri agrikulturo.

Kategorio:Francaj politikistoj
Lumturo

[eta|Lumturo ĉe [Hoek van Holland, nun muzeo]]
eta|Fotomuntaĵo
**Lumturo** estas turo, kiu staras ĉe bordo, foje ankaŭ en la maro je eta distanco antaŭ la bordo, kaj nokte per forta lumo helpas la navigadon de preterpasantaj ŝipoj.

La lampo de lumturo estas provizita per lensoj, kies nombro, grando kaj koloro varias. La lensoj direktas la lumradiojn en certajn direktojn; ili rotacias ĉirkaŭ la lampo, tiel ke ankaŭ la radioj rotacias. De sur ŝipo oni vidas lumsignalojn en certa ritmo. Tiu ritmo, foje ankaŭ la koloro de la lumo, ebligas identigi certan lumturon kaj tiel trovi la pozicion de ŝipo laŭ jena maniero:
* La direkto al la lumturo indikas rekton, sur kiu troviĝas la propra pozicio;
* La distanco al la lumturo indikas punkton sur tiu rekto. Tiu distanco ne estas precize mezurebla, sed sciante la alton de la turo oni povas kalkuli la maksimuman distancon de videblo, do oni scias sian distancon en la momento, kiam ĉe bona vetero la lumo de la turo aperas ĉe la horizonto.

La teoria distanco de videblo, kiu konsideras nur la alton de la turo (kaj de la observanto), sed ne la lumforton kaj la atmosferajn kondiĉojn, kreskas laŭ la kvadrata radiko de la tura alto. Turo 50 metrojn super marnivelo estas videbla por observanto 10 metrojn super marnivelo el distanco ĝis 40 km. Se la altoj estas 15 kaj 2 metroj, la viddistanco estas nur 20 km. Pro tio oni ofte konstruis lumturojn sur montetoj.

La tutmonda loktrova sistemo GPS reduktis la signifon de la lumtura navigado. Pro tio oni malinstalis kelkajn lumŝipojn, kiuj iam plenumis la funkcion de lumturo en lokoj surmaraj, kie ne eblis konstrui lumturon.

## Galerio 

Image:Faro Les Éclaireurs, Ushuaia 11.JPG|Lumturo ĉe la fino de la mondo en Ushuaia, Argentino
Image:PhareHague.jpg|Lumturo de la Hague (Cotentin, Francio)
Image:Phare_Chassiron.JPG|Lumturo Chassiron je la norda bordo de la insulo Oléron
Image:PhareDeLaMartre.jpg|Lumturo de la Marteso en Gaspésie (Kebekio, Kanado)
Image:Vuurtoren-Egmond-aan-Zee.jpg|Lumturo “Jan van Speijk” en Egmond aan Zee en Nederlando
Image:cordouan.jpg|Lumturo Cordouan en la enfluejo de Ĝirondo
Image:coubre.jpg|Lumturo de La Coubre en Charente-Maritime, Francio
Dosiero:Brandaris.JPG|Brandaris sur la insulo Terschelling en Nederlando
Image:Lighthouse_Lindesnes.jpg|Lumturo “Lindesnes fyr” en Norvegio

## Vidu ankaŭ 
* Lumturo de Aleksandrio
Game Boy

eta|Unua versio de Game Boy

**Game Boy** estas portebla videoludilo planita kaj kreita de Nintendo, lanĉita en 1989. Ĝi estis la unua sukcesa portebla videoludilo kaj la antaŭaĵo de ĉiuj aliaj pecoj de la linio de Game Boy. Origine oni vendis ĝin kune kun Game-Boy-taŭga versio de tetriso.

Kategorio:Porteblaj videoludiloj
Kategorio:Nintendo
Portebla videoludilo

eta|Portebla videoludilo
**Portebla videoludilo** estas malpeza, facile portebla elektronika maŝino por videoludado. Malsimile al kutimaj hejmaj videoludiloj, la bazaj elementoj kiel ekrano, regiloj kaj energifonto estas ĉiuj partoj de la sama peco.
Lignoŝuo

eta|230px|Lignaj ŝuoj el salika ligno
230px|eta|Lignaj ŝuoj
[eta|230px|La plej granda ligna ŝuo en la mondo el unu peco da ligno en [Enter Nederlando]]
**Lignoŝuoj** estas ligna piedvestaĵo kiu jam ekde antikvaj tempoj ekzistas kaj dum la Mezepoko estis portataj en grandaj partoj de Eŭropo antaŭ ĉio de laboristoj kaj terkultivistoj.

Piedirado sur lignaj ŝuoj postulas specialan teknikon, tial iu kiu neniam antaŭe iris sur lignaj ŝuoj havas multan penon per tio kaj rapide perdas siajn lignajn ŝuojn.

Lignaj ŝuoj plejofte estas farataj el popla ligno aŭ salika ligno.

## Vidu ankaŭ 
* Lignoplanduma ŝuo
* Sabotado
* Platforma ŝuo

## Eksteraj ligiloj 
* [(granda muzeo en Eelde Nederlando(https://eo.wikipedia.org/wiki/Nederlando)) ] (apud Groningen)
* [(malgranda muzeo en Enter Nederlando(https://eo.wikipedia.org/wiki/Nederlando))]  (Kom. Wierden apud Almelo)
eta|maldekstra|Kineja ĵurnalo el 1925 pri la farado de lignoŝuoj
eta|maldekstra|300px|Tipe nederlandaj lignoŝuoj

Kategorio:Folkloro
Kategorio:Piedvesto
Maurice Lemoigne

**Maurice LEMOIGNE** ( – 1967) estis franca kemiisto kaj bakteriologo, kiu malkovris en 1923 simplan PHB, homopoliesteron, la unuan alifatan poliesteron. Tio estis lia doktoriga disertacio.

Lemoigne laboris en la *Instituto Pasteur*, en la urboj de Saigon, Lille kaj Parizo.

Lemoigne
Lemoigne
Lemoigne
Konstanty Skirmunt

eta|dekstra|Konstanty Skirmunt
**Konstanty SKIRMUNT** (1866-1949) estis grafo, pola diplomato, politikisto, membro de la 4-a rusa dumao. Li aliĝis dum la unua mondmilito al la pola nacia komisiono en Parizo (1917-18) kaj iĝis ties reprezentanto en Romo. Li estis nomumita je samloke al ambasadoro (1919). Li iĝis ministro pri eksteraj aferoj en la registaro de Vitos (192122). Pro lia ĉeĥ-amika politiko estis ofte atakita en la sejmo, fare de la opozicio. Li iĝis ambasadoro en Londono (1922-29).

Skirmunt
Skirmantas

eta|dekstra|flago de la Grandprinco de Litovio
**Skirmantas** (12-a ĝis 13-a jarcento) estis grandprinco de la Grandprinclando Litovio, princo de Navahradak 1192 – antaŭ 1239, Kernavė, Berestia, Mielnik, Grodno, Pinsk, Turów, Mozyr, Ĉernihivo, Starodub kaj Karaczow.

Dum la jaro 1241 Skirmantas venkis la tatarajn trupojn de la "caro" Balaklaj kaj murdis lin persone.

## Patro 
: Mingajla (mortis en 1192), princo de Połock, de Navahradak post 1185 ĝis 1192, kaj de Grodno

## Fratoj 
: Mindaugas 

## Filoj 
: Giliginas, 
: Treniota, 
: Lubortas, 
: Pisimontas kaj 
: Trabus.

Kategorio:Historio de Litovio
Tronchetto

dekstra|eta|240ra|Situo de Tronchetto okcidente de Venecio
eta|pramŝipo Tronchetto / plaĝo "Lido di Venezia"
**Tronchetto**  estas insulo de ĉirkaŭ 0,18&nbsp;km² en la Laguno de Venecio. Ĝi situas okcidente de Venecio; ponto ligas ĝin al la kernaj urbopartoj.

Ĉar Tronchetto situas proksime al la "Ponto de la Libero" (*Ponte della Libertà*), kiu ligas Venecion al la firma tero, ĝi servas kiel parkejo por aŭtoj, kiuj ja ne povas eniri Venecion. Ankaŭ turismaj aŭtobusoj ofte tie parkas. De Tronchetto eblas piede atingi la urbon, sed estas tie ankaŭ haltejo de publikaj boatoj.

Sur insulo Tronchetto troviĝas la pogranda fiŝ-bazaro de Venecio.

La eta markolo, kiu disigas Venecion disde Tronchetto, nomiĝas *Canale Colombuola*.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo 

Kategorio:Insuloj en Italio
Kategorio:Metropola urbo Venecio
Wojciech Korfanty

eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|
eta|maldekstra|180ra|
**Wojciech KORFANTY**, naskiĝis kiel **Adalbert Korfanty** la 20-an de aprilo 1873 en *Siemianowitz*, prusa Silezio, mortis la 17-an de aŭgusto 1939 en Varsovio, estis ĵurnalisto, membro de la germana imperia parlamento *Reichstag*, pola ĉefministro, ligita al kristana demokratio. Li gvidis la kontraŭgermanajn batalojn de la poloj en Supra Silezio.

Korfanty en 1903 elektiĝis al la germana parlamento kiel reprezentanto de Supra Silezio, poste de 1904 ĝis 1918 estis membro de la prusa imperia asembleo. Post la unua mondmilito, li trudis voĉdonadon pri Supra Silezio, kiu okazis en marto 1921. Kvankam plimulto de la silezianoj deklaris volon resti en la Germana Regno kaj en Prusio, post kampanjo de Korfanty formiĝis porpollanda plimulto en la industria, plej sudorienta parto de prusa Supra Silezio. Korfanty komencis armilan ribelon (ekde 1919 ĝis majo de 1921, do ĝis post la plebicito), poste altrudis sian opinion pri la limlinio al la aliancanoj.

Li estis membro de Konstituciodona Asembleo (1919–22), poste gvidanto de la nacia bloko (1922–30). Li kontraŭis diktatorajn metodojn de Józef Piłsudski, pro kio li estis juĝita je prizono en 1930, sed baldaŭ liberiĝis kaj iĝis membro de la pola Senato. Li vivis ekde 1935 en Ĉeĥoslovakio, kaj revenis en Pollandon la 29-an de aprilo 1939, oni arestis lin, kaj baldaŭ post la denova liberiĝo li mortis.

## Honorigoj 
Wojciech Korfanty estas kavaliro de la Ordeno de la Blanka Aglo, la plej alta ŝtata honorigo de la Pola Respubliko.

En la jaro 1945 oni ŝanĝis la nomon de la urbo *Friedland in Oberschlesien* en suda Opolio al Korfantów omaĝe al li.

## Vidu ankaŭ 
* Roman Dmowski
* Ignacy Jan Paderewski
* Józef Lompa
* Wawrzyniec Hajda
* Sileziaj Ribeloj

## Bibliografio 
* Szmatolch Barbara, *Losy [wojenne i powojenne] rodziny Wojciecha Korfantego* (Sortoj [militaj kaj postmilitaj] de la familio de Wojciech Korfanty), „Śląsk”, 2009, n-ro 9, p. 10-14.
* Kozłowska Halżka A., *Wspomnienie Halżki Rupp-Kozłowskiej o swoim ojcu Wojciechu Korfantym* (Rememoro de Halżka Rupp-Kozłowska pri sia patro Wojciech Korfanty), „Śląsk”, 2009, n-r 9, p. 15.

## Eksteraj ligiloj 
* Manifesto de Wojciech Korfanty pri la tria silezia ribelo 
* Celebrado de la Jaro de Wojciech Korfanty 

eta|centre|320ra|

Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj senatanoj
Édouard Glissant

**Édouard GLISSANT** (n.  en Sainte-Marie, Martiniko m.  en Parizo) estis franca poeto, eseisto, kaj literatura kritikisto. Li estas vaste konsiderata kiel unu el la plej influaj verkistoj de karibea pensado kaj kulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* biografio kaj foto

Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Francaj eseistoj
Kategorio:Francaj literaturkritikistoj
Kategorio:Francaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Francaj verkistoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Martinikaj verkistoj
Kategorio:Premiitoj per premio Renaudot
Franca Komunista Partio

**Franca Komunista Partio** ( aŭ PCF) estas Franca komunisma partio. Ĉefa organizo en la Maldekstra fronto, ĝi depostulas en 2012 138000 membroj, kaj inter ili almenaŭ 70000 pagis tiujare iliajn kotizojn.

La oficiala gazeto estis dumlonge la taggazeto ''L'Humanité* (*La homaro*), kiu nun estas sendependa, eĉ se ili restas ege proksimaj. Aliaj revuoj tamen ankoraŭ estas oficiale ligitaj al la partio, kiel ** (*La revuo de la projekto*), ** (*Progresemaj*) aŭ ** (*Ekonomio kaj politiko*). Ekzistas ankaŭ esploraj centroj ligitaj al la partio (kiel "", "Spacoj Marx" kaj la "", "Fondaĵo Gabriel-Péri") kiu publikigas ** (*La penso*), ** (*La kajeroj de historio*) aŭ ** ( *Transformu!*).

La partio estas fondita en decembro 1920 en la kongreso de Tours de la Franca Sekcio de la Laborista Internacio (SFIO, **). Tiu kongreso decidis ĉu la SFIO eniru en la Trian internacion, fondita en 1919 de Lenino, aŭ ne. Plimulto voĉdonis jese kaj kreis la Francan Sekcion de la Komunista Internacio (SFIC, *Section française de l'internationale communiste*), kiu frue alinomiĝis, en 1921, kaj adoptis la nunan nomon. Malplimulto voĉdonis nee kaj restis interalie kun Léon Blum en la SFIO, kiu en 1969 fariĝis la Socialista Partio, kiu nun regas la landon.

Plej grava Franca partio post la Dua Mondmilito, la tiama Stalinisma partio estis ankaŭ la plej forta reprezentanto de maldekstro. Poste, iom post iom, la graveco de la partio malpligrandiĝis, ĝis kiam, en la elektoj de 1978 kaj 1981 (la elekto de la socialista François Mitterrand kiel prezidento) ĝia maldekstra rivalo, la Socialista Partio, superpaŝis ĝin. En la lastaj jaroj, ĝi partoprenas diversajn aliancojn, kiel la Maldekstra fronto kun aliaj kontraŭliberalaj partioj kiel la Partio de Maldekstro de Jean-Luc Mélenchon, kiu kandidatiĝis en la prezidenta baloto de 2012 nome de la fronto, kaj ricevis 11,10% el la voĉoj.

Ĝia nuna estro estas Fabien Roussel.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro : http://www.pcf.fr(http://www.pcf.fr)
* *L'Humanité'' : http://www.humanite.fr/(http://www.humanite.fr/)

## Referencoj 
Komunisma Partio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1920
Kategorio:Franca komunista partio
Laura Dern

eta|200px|Laura Dern
**Laura Elizabeth DERN** (10-an de februaro 1967 en Los Angeles, Kalifornio) estas usona aktorino. Ŝi estas dua filino de geaktora paro Bruce Dern kaj Diane Ladd.

## Filmaro 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de februaro
Joos van Cleve

eta|200px|Portreto de Eleanora de Aŭstrio, Reĝino de Francio, ĉirkaŭ 1530, de Joos van Cleve.
**Joos van CLEVE** (naskiĝinta en Kleve en 1464, mortinta en 1540 aŭ 1541, aktiva ĉirkaŭ 1515-1530 ĉefe en Antverpeno) estis nederlanda pentristo.

Li estas konata precipe pro siaj religia kaj portreta pentrado. Inter liaj plej bone konataj verkoj estas portretoj de Francisko la 1-a kaj Eleanora de Aŭstrio, Gereĝoj de Francio. Li kunlaboris kun Joachim Patinir pri iuj verkoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Galerio de liaj Artaĵoj (en la angla)

Kategorio:Nederlandaj pentristoj
Listo de danaj reĝoj

Jen kronologia listo de la **reĝoj de Danio**.

Tiu ĉi listo estas tre nekompleta. Kompleta listo de danaj regantoj streĉiĝas pli ol 1000 jarojn, de la vikinga tempo ĝis hodiaŭ, kaj estas trovebla, ekzemple, en la koresponda paĝo de la dana Vikipedio.

## Antaŭ 935 
*(...kompletigenda...)*

## Dinastio de Jelling 
## De 1157 ĝis 1448 
*(...kompletigenda...)*

interalie:
* &nbsp;1131-1182 Valdemaro la 1-a (Danio)
* &nbsp;1170-1241 Valdemaro la 2-a (Danio)
* &nbsp;1314-1364 Valdemaro la 3-a (Danio)
* ĉ.1320-1375 Valdemaro la 4-a (Danio) *Atterdag*

## Listo de regantoj de la Kalmara unio 
## Oldenburga dinastio 
## Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, branĉo de la Oldenburga dinastio 

Danio
Reĝoj, danaj
Kategorio:Dana monarkio
Lernejo Gresham

[eta|maldekstra|[lokusto, la lerneja emblemo]]
eta|250px|Lernejo Gresham en 1838
**Lernejo Gresham** (angle ''Gresham's School*) estas fama lernejo (angle *public school'') de Anglio. Ĝi funkcias en Holt, Norfolk kaj fondis ĝin sir John Gresham en 1555, por antaŭprepari lernejojn por Universitatoj.

La lernejon vizitas 740 junuloj en aĝo inter 8-18. La plej multaj el ili vivas en internulejo de la lernejo. La vizito de la lernejo estas pagdeva, la jara kotizo estas 22 000 britaj pundoj. Eĉ la stipendiitaj devas pagi mem duonon de la lerneja mono.

La lernejanoj vivas en 7 domoj po 70 junuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Lernejo Gresham (angle)

eta|centra|300px|unu el la lernejaj konstruaĵoj nun

Kategorio:Lernejoj en Anglio
Kategorio:Norfolk
Libro de Malaĥi

**Malaĥi** estas libro (de la Malnova Testamento) en la Biblio. Ĝi estas la lasta parto de la Libro de la 12 Profetoj, la t. n. *Malgrandaj Profetoj*.
## Nomo 
La libro nomiĝas
* en la hebrea: מלאכי
* en la greka Septuaginto (LXX): ΜΑΛΑΧΙΑΣ
* en la latina Nova Vulgato: *Prophetia Malachiæ*

Ĝi nomiĝas tia, ĉar ĝi entenas vortojn de la profeto Malaĥi.

## Enhavo kaj strukturo 
La libro enhavas ses profetajn paroladojn kaj pli postan aldonon.

Jen ebla strukturo: 
* Titolo (Mal 1,1)
* Juĝo kontraŭ Edom, savo por Izrael (Mal 1,2-5)
* Ĝustaj oferoj (Mal 1,6-14)
* Minacaj vortoj kontraŭ la pastroj (Mal 2,1-9)
* Kontraŭ miksitaj geedziĝoj, kontraŭ divorcoj (Mal 2,10-16)
* La veno de Dio por juĝi (Mal 2,17 - 3,12)
* La tago de la Dia justeco (Mal 3,13-22 = Mal 3,13-18; 4,1-4)
* La voj-preparanto (Mal 3,23-24 = Mal 4,5-6)

## Notoj 
Malaĥi
Malaĥi
Distrikto Ammerland

La **distrikto Ammerland**  (germane *Landkreis Ammerland*) situas en la federacia lando Malsupra Saksio, en la nordokcidento de Germanio, tuj okcidente de la urbo Oldenburg. Administra centro estas la urbo Westerstede. Historie la teritorio apartenas al la regiono Oldenburgio.

La distrikto havas areon de 728 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. En 2005 ĝi estis fondomembro de la metropola regiono Bremeno-Oldenburgo. Centre de la distrikta teritorio situas la lago de Zwischenahn, la tria plej granda lago de Malsupra Saksio.

## Etimologio 
La vorto devenas de la indogermanaj vortradikoj *ameri + land*, kiuj signifas "marĉa lando".

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la distrikto, germanlingva

eta|maldekstra|300ra|skema mapo de la distriktaj komunumoj


Kategorio:Oldenburgio
Kategorio:Distriktoj de Malsupra Saksio
Zeĥarja (libro)

**Zeĥarja** estas libro (de la Malnova Testamento) en la Biblio. Ĝi estas parto de la Libro de la 12 Profetoj, la t. n. *Malgrandaj Profetoj*.
eta|La Profeto Zeĥarja

## Nomo 
La libro nomiĝas
* en la hebrea: זכריה
* en la greka Septuaginto (LXX): ΖΑΧΑΡΙΑΣ
* en la latina Nova Vulgato: *Prophetia Zachariæ*

Ĝi nomiĝas tia, ĉar ĝia unua parto entenas vortojn de la profeto Zeĥarja.

## Enhavo kaj strukturo 
La libro havas du partojn:
* el la tempo de la profeto mem (Zeĥ 1 - 8)
* el pli malfrua tempo (Zeĥ 9 - 14)

## Notoj 
Kategorio:Libroj de la Tanaĥo
Kategorio:Libroj de la Malnova Testamento