open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kreditkarto

[eta|jen du kreditkartoj de la plej grandaj markoj *[Visacard* kaj *Mastercard*]]
**Kreditkarta sistemo** estas speco de podetala spezigado kaj kredita sistemo, nomita laŭ la malgranda plasta karto eldonata al la uzantoj de la sistemo. Kreditkarto malsamas de debetkarto per tio, ke la eldoninto de kreditkarto pruntedonas al la konsumanto monon anstataŭ depreni la monon de konto. Ĝi estas ankaŭ malsama de pagigkarto () (tamen ĉi tiu nomo estas ofte uzata por priparoli kreditkartojn fare de la publiko) per tio, ke pagigkartoj ne etendigas la krediton de sia uzanto – la mono devas esti komplete elpagita ĉiumonate. Kontraste, kreditkarto permesas ke la konsumanto "reuzu" sian kontostaton, je la kosto de la devo pagi interezon. Plej multaj kreditkartoj estas de sama formo kaj grandeco, kiujn specifas la normo ISO 7810.

Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Pagsistemoj
Recesio

**Recesio** estas latindevena vorto, kiu originale signifas retiriĝon. En la nuntempa ekonomia senco, ĝi signifas la retiriĝon de la ekonomia vivo. 

Recesio estas la malfortiĝo, modesta malpliiĝo de la ekonomia aktivado por ioma tempo. Dum recesio aperas vendaj malfacilaĵoj de la produktado kaj disponeblaj servoj. En tiu tempo, la entreprenoj klopodas ŝpari monon kaj ofte maldungas laboristojn, provas malpliigi la aliajn elspezojn (luprezojn, prokrasto de investoj ktp.). 

## Vidu ankaŭ 
* Depresio (ekonomiko)
* Konjunkturo

Kategorio:Ekonomiko
Francisco Glicério

**FRANCISCO GLICÉRIO de Cerqueira Leite** (Campinas, la 15-an de aŭgusto 1846 — Rio de Janeiro, la 12-an de aprilo 1916) estis brazila politikisto, kiu aktive propagandis la respublikismajn ideojn en la 19-a jarcento. Ekde 1878 li estis la gvidanto de Respublikana Partio en la tiama provinco San-Paŭlio. En 1889, dum provizora respublika registaro de Brazilo, li okupis la postenon de ministro de Agrikulturo.

Kategorio:Brazilaj politikistoj
Kategorio:Brazilaj framasonoj
LSG

**LSG** havas plurajn signifojn:

***lsg** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Ligo de Seksemdiversaj Geesperantistoj** (antaŭe: **Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj**)
Drakoj kaj Galerioj

**Drakoj kaj Galerioj** aŭ **Danĝerejoj kaj Drakoj** (, foje ankaŭ “Drakoj kaj Danĝerejoj”) estas surtabla rolludo, aperinta unuafoje en 1974 jaro. En la rolludo ĉiu ludanto rolas specifan rolulon. Tiuj roluloj trairas imagitajn aventurojn en fantazia mondo. Unu ludestro servas kiel gvidanto kaj rakontanto, dume li aranĝas la tablan scenejon, kie la aventuroj okazas kaj rolas la loĝantojn. La roluloj formas grupon kiu interagas kun la loĝantoj de la sceno. Kune ili solvas dilemojn, engaĝiĝas en bataloj kaj akiras trezorojn kaj scion. Tiamaniere la roluloj akiras spertpoentojn kaj iĝas pli kaj pli fortaj.

## Strukturo de la ludo 
Dum la ludo ĉiu partoprenanto difinas agojn por sia rolulo, kaj rezultojn de agoj anoncas ludestro kongrue kun la reguloj. Hazardaj okazaĵoj estas kreataj per ĵetoj de pluredroj. Foje decidoj de ludestro povas ne kongrui kun la reguloj. Tio estas la Ora Regulo de la ludo: "La Mastro ĉiam pravas", tiel nomata "Ludestra Arbitro".

Tradicie leĝaro inkluzivas tri librojn: «Manlibro de Ludanto» (), «Gvidilo de Danĝereja Mastro» () kaj «Monstrolibro» (). Krome ekzistas pluraj aldonoj, kiujn ludestro povas uzi laŭ sia plaĉo.
eta|260x260ra|Ĵetpluredro|Ĵetpluredroj
Foje por ludo estas uzataj mapoj por vidigi situaciojn en ludo, krome oni povas uzi figuretojn de roluloj kaj iliaj malamikoj. Sed ĉefa, iam eĉ sola postulo por ludi estas haveblo de folioj de roluloj kaj komplekto de ĵetpluredroj kun certa kvanto da edroj (de maldekstre d4, d6, d8, d12, d20, du d10).

Ĵetpluredroj estas uzataj por decidi, ĉu elektita de ludanto ago estis sukcesa aŭ ne. La vorto estas plikurtigita per «d» (ĵetpluredro ), ĝin sekvas kvanto da edroj.

## Nomo 
La anglan vorton '''' en ĉi tiu kunteksto oni povas traduki kiel "galerioj" (subteraj koridoroj aŭ trairejoj), "loĝejturoj", "subterejoj" aŭ "subteraĵoj". Temas pri subteraj labirintoj, en kiuj oni batalas monstrojn kaj serĉas trezorojn. Ne temas pri ĉefturoj aŭ karceroj.

## Aŭtoroj kaj eldonantoj 
La ludo estas origine kreita de Gary Gygax kaj Dave Arneson, kaj unue publikigita en 1974 de la firmao Tactical Studies Rules (TSR). Nuntempe Drakoj kaj Galerioj estas eldonata de la firmao Wizards of the Coast kiu aĉetis TSR en 1997. Drakoj kaj Galerioj nun ekzistas en la kvina versio. En la tria versio unufoje la permesilkondiĉoj estis malstreĉitaj kiuj estis antaŭe tre striktaj. La bazregullibro estas atingebla per la Libera Ludpermesilo (Open Game Licence). Tio ebligis al multaj produktantoj krei diversajn pliajn eldonojn.

## Vidu ankaŭ 
* Pensmaniero (Drakoj kaj Galerioj)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Reguloj de la ludo en Esperanto
* La sistemo de magio por magiistoj en tiu ĉi rolludo (pli precize tradukita kiel "Ublietoj kaj Drakoj"), devenis (laŭ la akgnosko de Gygax kaj Arneson) surbaze de novela serio nomata La Mortanta Tero aŭtorita de Jack Vance, parto el kio tradukiĝis en Esperanto kaj haveblas senpage kiel bitlibroj.
Mararmea ribelo

**Mararmea ribelo** (portugallingve *Revolta da Armada*), komenciĝis en la 6-a de septembro 1893 en Brazilo. Je la 4-a de tiu monato, prezidanto Floriano Peixoto, uzante sian povon de ŝtatestro, nuligis dekreton, jam aprobitan de la Nacia Parlamento, pri okazigo de popola voĉdonado por elekti prezidenton de la respubliko. Je tia sinteno de la ŝtatestro, la popolo de Rio-de-Ĵanejro (tiama ĉefurbo de Brazilo) respondis per ribelo, kaj la 6-an ribelis la militŝiparo, sub komandado de admiralo Custódio José de Melo. La prezidento, ekagante feramane, baldaŭ sukcesis ĉesigi la surstratajn tulmultojn, sed la disponataj de li nur-surteraj militaj fortoj estis tute senpovaj kontraŭ la ribelinta mararmeo. Ĉi-lasta, siavice, estis senpotenca pri decida agado surtere (kvankam unuatempe al ĉiuj ŝajnis, ke la ribelintoj estis tuj venkontaj). Kiam la ribelestroj fine konvinkiĝis post vana bombardado de la ĉefurbo, ke plupersistado estas senutila, ili kapitulacis.

Kategorio:Historio de Brazilo
Bistorto

**Bistorto** aŭ **ordinara bistorto** (*Persicaria bistorta*) estas (30-)80-100 cm alta plurjara herbo sur kies tigo sidas longecaj korformaj, eliptaj folioj, malsupre petiolaj, supre senpetiolaj. La floroj estas helruĝaj, rozkoloraj, longaj je 10 cm kaj sidas sur la kava tigofino. Ili havas kvazaŭradikon, el kiu oni ricevas adstringaĵojn (histokuntiraĵojn). Kvankam oni nun plejofte klasigas ĝin inter la persikarioj, iuj ankoraŭ metas ĝin inter la poligonoj (kiel *Plygonum bistorta*).

Ĝi ne ŝatas la kalkan grundon, nur la mineralriĉan human argilgrundojn. Ĝi kreskas - krom la malvarmaj nordaj kaj la mediteraneaj regionoj - en grandparto de Eŭropo, Kaŭkazo kaj eĉ en la Himalajo.

Ĝi estas grava furaĝplanto, kuracplanto de la humidaj herbejoj kaj grava planto por mielabeloj.
Por la homoj ĝi estas interesa ankaŭ, ĉar la folio manĝeblas kiel spinaco, en salato aŭ en supo.

En Hungario la bistorto estas protektita planto.

* vikispecioj

Kategorio:Poligonacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Jagnoba lingvo

La **jagnoba lingvo** (memnomo: *jagnobi zivok*) estas hindeŭropa lingvo de irana grupo (nord-orienta subgrupo, en kiu la sola alia vivanta vivo estas la oseta), parolata de malgranda etna grupo de jagnoboj en Taĝikio. La jagnoba lingvo estas la sola lingva formo, kiu restis post la nun mortinta sogda lingvo, iam tre influa en la regiono.

La jagnoban nun parolas ĉ. 2 mil personoj (laŭ aliaj fontoj 13500), ĉefe en alta montaro laŭ rivero Jagnob.

Jagnoboj longe ne havis sian skribsistemon, ekde 1990-aj komenciĝis eldonado en tiu lingvo, ĉefe per klopodoj de Sajfiddin Mirzozoda. Preskaŭ ĉiuj jagnoboj parolas samtempe la taĝikan kaj iom la rusan, kelkaj ankaŭ la uzbekan.

## Referencoj 
## Literaturo 
* М. С. Андреев, Материалы по этнографии Ягноба (записи 1927—1928 гг.), Duŝanbo 1970
* М. С. Андреев, Е. М. Пещерева, Ягнобские тексты с приложением ягнобско-русского словаря, Moskvo — Leningrado 1957
* М. Н. Боголюбов, Ягнобский (новосогдийский) язык. Исследование и материалы. Автореферат на соискание ученой степени доктора филологических наук, Leningrado 1956
* С. И. Климчицкий, Ягнобы и их язык. — Труды Таджикистанской базы АН СССР. Т. IХ, Moskvo — Leningrado 1940
* С. И. Климчицкий, Секретный язык у ягнобцев и язгулемцев. -- Труды Таджикистанской базы АН СССР. Т. IХ, Moskvo — Leningrado 1940
* Н. Г. Маллицкий, Ягнобцы. — Известия Туркестанского отдела Русского географического общества ХVIII, Taŝkento 1973
* А. Л. Хромов, Ягнобский язык, Moskvo 1972

Kategorio:Irana lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Taĝikio
Traktato de Petrópolis

**Traktato de Petrópolis** estis subskribita de Brazilo kaj Bolivio en 1903 en urbo Petrópolis. Laŭ tiu interregna kontrakto, Bolivio cedis al Brazilo la teritorion Acre (hodiaŭ brazila subŝtato), kies enloĝantaro konsistis ĉefe de brazilanoj kaj senĉese protestis kontraŭ la antaŭe okazinta koncerna anekso fare de Bolivio. Ĉi tiu lando ricevis, siavice, kiel kompensaĵojn, aliajn teritoriojn kaj la sumo de 2 milionoj da Brita pundo

Kategorio:Historio de Brazilo
Petrópolis
Kategorio:Politiko en 1903
Chupacabras

eta|Desegnaĵo de la Kaprosuĉanto.
**Chupacabras** (, Esperante **kaprosuĉanto**) estas monstro de latinamerika folkloro, precipe de Porto-Riko kaj Meksiko. Laŭ la legendo, li atakas kortbestojn, kiel kokojn, anasojn aŭ kaprojn, por suĉi ilian sangon. Laŭ la rilatoj, ĝi similas al senvosta dupeda dinosaŭro. Ĝia kapo estas ovforma kun longa mentono kaj ĝiaj okuloj estas kutime ruĝaj kaj grandaj, ĝi havas malgrandan nazon kaj malgrandan buŝon kun akraj dentoj. Onidire, ĝi havas longajn harojn sur la korpo, kiuj povas ŝanĝi la koloron. Aliaj versioj priskribas ĝian dorson kiel skvaman kaj kun dorna kresto.

Ekster Latinameriko, oni pensis ke ĝi estas kosmodevena besto, aŭ scienca eksperimento, ktp. Ĝi iĝis famulo de scienc-fikciaj rakontoj kaj urba legendo.

Kategorio:Usonaj legendaj estaĵoj
Kategorio:Latinamerikaj legendaj estaĵoj
Kategorio:Spiritualismaj legendoj
Bojaro

eta|180px|rusaj bojaro dum la 16-a ĝis 17-a jarcento**Bojaro** (verŝajne el la malnovturka *bai* kaj *är*) estas nomata tiu malnovrusa nobelo, kiu havis la rangon sub la princoj. La Grandprinco aranĝis *bojaran kunvenon*, por ricevi konsilojn.eta|180px|La bojara rango estiĝis en la 11-a jc. el la druĵinoj, la korpogardistoj de la rusaj princoj.

La caro Ivano la terura ordonis murdi kaj deporti multajn bojarojn en la 16-a jarcento. Petro la Granda ĉesigis la bojaran rangon komence de la 18-a jc..

Krom Rusio oni uzis la titolon ankaŭ en Bulgario, Moldavio, Serbio kaj Rumanio (tie oni formis ekde la 13./14. jarcentoj ĝis 1945 la regantan tavolon de la grandbienuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Vojevodo
* Dumao


Kategorio:Nobelaj titoloj
*
*
*
Haluŝkoj

**Haluŝkoj** estas nacia slovaka manĝaĵo, farita el terpoma pasto. La pasto estas dispecigata je malgrandaj neregule globformaj pecetoj, kiuj estas poste kuirataj en akvo.

La plej tipa slovaka haluŝka manĝaĵo estas haluŝkoj kun brindzo, al kiuj oni tipe aldonas lardopecojn kaj trinkas acidan lakton. Tamen oni povas manĝi ilin ankaŭ kun brasiko, aŭ kiel dolĉan pladon kun papavo aŭ/kaj marmelado.

La senneologisma (sed malpreciza) esprimo, per kiu oni povas priskribi haluŝkojn, estas nokoj.

Slange la vorto *haluŝkoj* (slovake: *halušky*) povas esti uzata en la signifo *halucinaĵoj*, aŭ pli ĝenerale *neklaraj, konfuzaj aŭ ne veraj asertoj aŭ aferoj*.

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Slovaka kuirarto
Liano

[eta|[hedero]]
**Liano** estas speco de grimpoplantoj havantaj radikojn en la tero, speciale de tiaj lignecaj en tropikaj arbaroj.

Ili ne estas parazitaj plantoj.

Multaj specioj de klematido, hedero estas lianoj en Eŭropo.

## Vidu ankaŭ 
* Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio
* Nordokcident-kongaj malaltaĵaj arbaroj
* Orient-kongaj marĉarbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* http://basetechnology.com/liana.htm  

Dosiero:LianaIndia.jpg|
Dosiero:Illustration Solanum dulcamara0.jpg|
Dosiero:Cynanchum aphyllum.JPG|

Kategorio:Botaniko
Mitrajlo

eta|Brita mitrajlo, 1914
**Mitrajlo** estas amaso da fer- aŭ gisrompitaĵoj, per kiu oni plenigis iam la pafilegojn. Nuntempe uzas ĝin nur teroristoj ekz. en bomb-aŭtoj aŭ okaze de memeksplodigo.

Ĝi celas la amasan vundigon, mortigon de pensitaj malamikoj.

## Vidu ankaŭ 
* obuso, kugletaĵo, mitralo

## Aliaj signifoj 
Mitrajlo en kemio estas tiu substanco, kies eroj estas tre fajnaj (ĉ. 2 mm)

Kategorio:Armiloj
Gargamelo

eta
En la mondo de la smurfoj **Gargamelo** (*Gargamel*) estas malbona sorĉisto. Li estas la malamiko de la smurfoj kaj li kutime provas kapti ilin por manĝi aŭ por krei magian eliksiron, kiu povas konverti materialon al oro.

Li havas katon nomatan **Azraelo** (*Azrael*), ankaŭ ĝi estas malamiko de la smurfoj.

## Vidu ankaŭ 
* Smurfoj

Kategorio:Animaciaj roluloj
Kategorio:Smurfoj
Kategorio:Maliculoj
Kategorio:Fikciaj sorĉistoj
Jean-Pierre Léaud

**Jean-Pierre LÉAUD** (naskiĝis en 1944) estas franca aktoro. Li aperis en la jenaj filmoj:

* 1959: *Les quatre cents coups*
* 1966: *Masculin feminin*
* 1968: *Baisers volés*
* 1970: *Domicile conjugal*
* 1972: *Ultimo tango a Parigi*
* 1973: *La nuit américaine*
* 1979: ''L'amour en fuite*
* 1987: *Les Keufs*
* 1990: *I Hired a Contract Killer*
* 1995: *Les cent et une nuits de Simon Cinéma'' 

Kategorio:Francaj aktoroj
.ai

**.ai** estas interreta nacia domajno de la alta nivelo de Angvilo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/ai.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Angvilo
Václav Šašek

**Václav ŠAŠEK z Bířkova** (15-a jarcento) estis ĉeĥa paĝio, kiu en servo de sinjoro Lev de Rožmitál, bofrato de la reĝo Jiří z Poděbrad, partoprenis vojaĝon el Bohemio okcidenten en la jaroj 1465 - 1467.

La vojaĝon li priskribis tre realisme, precipe la aventuran kaj religian vivon de kavaliroj en okcidenteŭropaj landoj.

La verko ne konserviĝis en la ĉeĥa originalo, sed nur en latina traduko de episkopo de Olomouc, Stanislav Pavlovský, kiu eldonis ĝin en 1577 sub la titolo **Commentarius brevis et incundus itineris atque peregrinationis** (Konciza kaj plezura priskribo de vojaĝo kaj migrado).

Verkisto Alois Jirásek (1851-1930) priskribis la vojaĝon en porinfana libro **El Bohemio ĝis la mondofino**.

Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortojaro nekonata
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Latinlingva literaturo
.au

**.au** estas interreta nacia domajno de la alta nivelo de Aŭstralio.

## Subdomajnoj de la dua nivelo 
* **.com.au** - komercaj organizaĵoj
* **.net.au** - komercaj organizaĵoj
* **.asn.au** - por asocioj kaj nekomercaj organizaĵoj
* **.org.au** - por asocioj kaj nekomercaj organizaĵoj
* **.id.au** - por personoj
* **.gov.au** - por registaroj kaj iliaj fakoj
* **.csiro.au** - por CSIRO
* **.edu.au** - por lernaj organizaĵoj

## Historiaj jam ne uzataj por nova registrado subdomajnoj de la dua nivelo 
* **.archie.au**
* **.conf.au**
* **.info.au**
* **.oz.au**
* **.telememo.au**

## Domajnoj de la alta nivelo de teritorioj de Aŭstralio 
* .cc
* .cx
* .hm
* .nf

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/au.htm  - IANA *whois* - .au
* auDA
* AusRegistry 
* http://www.ausregistry.com.au/registrars.htm 

Kategorio:Aŭstralio
Golreĝo

**Golreĝo** estas tiu pilkoludisto, kiu dum tempoperiodo - plej ofte en la kuranta sezono, ene de la konkurso - atingas la plej multon da goloj.

La nocio estas uzata en futbalo, manpilko.

## Famaj golreĝoj
* Ferenc Puskás, hungara futbalisto
* Sándor Kocsis, hungara futbalisto
* Gyula Zsengellér, hungara futbalisto

## Vidu ankaŭ 
* Plej bona ludisto

Kategorio:Sporto
Kategorio:Futbalo
.bg

**.bg** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo de Bulgario.

## Eksteraj ligiloj 
* Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno 
* Register.bg

Kategorio:Bulgario
.bu

**.bu** estas forigita interreta nacia domajno de la alta nivelo de Birmo.
**.bu** nun plu ne estas uzata pro renomigo de la lando en 1989, la nova domajno estas **.mm**.

Kategorio:Birmo
.eg

**.eg** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo de Egiptio.

Je noktomezo (22:00 UT) de la  2009 en Egiptio komenciĝis la registriĝo por adresoj kun ". مصر" (prononce: *.masr*;  *".Egiptio"*). Tio estis la unua Interreta domajno, skribita en la araba lingvo kaj entute — en nelatina alfabeto. Formala anonco estis farita antaŭtage. Elpaŝante ĉe la komenco de la Forumo pri Direktado de Interreto ( *IGF*) en Ŝarm el-Ŝejĥ, la egipta ministro pri komunikadoj *Tarek Kamel* diris, ke la nova domajno "proponos novan vojon por novaj aferoj, investo kaj kresko de la arabaparolanta mondo". Egiptio tiutempe havis 15 milionojn da retumantoj el totala loĝantaro de 80 milionoj.

## Eksteraj ligiloj 
* [Informo de servo *whois(https://eo.wikipedia.org/wiki/whois)* de IANA pri la domajno] 

## Referencoj 
Kategorio:Egiptio
.ky

**.ky** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Kajmana Insularo.

Ĝis 15 de septembro 2015 registrado estas limigita al rezidantoj kaj lokaj kompanioj de Kajmaninsuloj, kaj registranto devas havi lokan adreson. Ekde 15 de septembro 2015 la domajna sufikso .ky estos disponebla por iu ajn en la mondo.

## Subdomajnoj 
Registradoj okazas duanivele, kaj ankaŭ trianivele en jenaj subdomajnoj:
* com.ky,
* edu.ky (limigita al edukaj institucioj),
* gov.ky (limigita al registaraj instancoj),
* net.ky,
* org.ky.

## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .KY  (informo de servo *whois* de IANA pri la domajno)

Kategorio:Kajmaninsuloj
.mc

**.mc** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Monako. Estis enkondukita la 20-an de januaro 1995.

## Strukturo 
Ĝenerale registrataj estas trianivelelaj domajnoj en la jenaj zonoj:
* **.tm.mc** — por varmarkoj registritaj en Monako aŭ mondskale (tra MOIP);
* **.asso.mc** — asocioj (devas esti fonditaj en Monako).

Registrado de duanivelaj domajnaj nomoj eblas nur por kompanioj registritaj en Monako.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .MC 
* Oficiala retejo

Kategorio:Monako
.mh

**.mh** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Marŝala Insularo.

La retejo de ĝia registrejo ne estis renovigata ekde 1997. Plej multaj homoj el Marŝala Insularo havantaj retejon uzas por ĝi domajnon en zono .com, .net aŭ .org.

## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .MH  (informo de servo *whois* de IANA pri la domajno)

Kategorio:Marŝala Insularo
.mp

**.mp** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Nord-Marianoj. En ĉi domajno estas kelkaj retejoj rilataj al Nord-Marianoj (tiaj kiel registaraj retejoj kun nomoj en .gov.mp kaj kelkaj retejoj en .org.mp kaj .co.mp). La retejo get.mp ebligas al uzantoj registri kaj administri .mp-domajnojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .MP  (informo de servo *whois* de IANA pri la domajno)

Kategorio:Nord-Marianoj
.mq

**.mq** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Martiniko. Disponeblas registrado de duanivelaj nomoj. Domajnojn povas ekposedi naturaj kaj juraj personoj (nur rezidantoj de Francio), kaj ankaŭ internaciaj organizaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .MQ  (informo de servo *whois* de IANA pri la domajno)
* Mediaserv

Kategorio:Martiniko
.ms

**.ms** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Moncerato, brita transmara teritorio.

## Uzado 
Microsoft uzis ĝin kiel mallongigon en projektoj kiel ch9.ms aŭ 1drv.ms por ties OneDrive. Ankaŭ retejoj troviĝantaj en aŭ havantaj rilaton al Misisipio uzas la domajnon .ms ĉar MS estas oficiala usona poŝtkodo por tiu usona ŝtato. Iuj kompanioj kaj organizaĵoj en la germana urbo Münster uzas tiun domajnon ĉar MS estas oficiala veturila numerplata kodo por la urbo. The New York Times uzas .ms kiel domajnan nomon de plej alta nivelo por mallongigitaj URL-oj referencantaj al ties adresoj.

## Duanivelaj subdomajnoj 
* com.ms
* edu.ms
* gov.ms
* net.ms
* org.ms

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .MS  (informo de servo *whois* de IANA pri la domajno)
* .MS Network Information Center
* Portal Home - MNI Networks Ltd. (nevalida sekureca certigilo)

Kategorio:Moncerato
.mt

**.mt** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Malto.

## Subdomajnoj 
Registrado okazas trianivele en la jenaj subdomajnoj:
* .com.mt: komercaj aĵoj,
* .org.mt: neprofitcelaj aĵoj,
* .net.mt: provizantoj de interretaj servoj,
* .edu.mt: edukaj institucioj,
* .gov.mt: maltaj registaraj instancoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .MT  (informo de servo *whois* de IANA pri la domajno)
* Network Information Centre Malta

Kategorio:Malto
.mv

**.mv** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Maldivoj.

## Subdomajnoj de la dua nivelo 
* **.aero.mv** - aviado
* **.biz.mv** - negoco
* **.com.mv** - komercaj organizaĵoj
* **.coop.mv** - kooperativoj
* **.edu.mv** - lernaj organizaĵoj
* **.gov.mv** - registaro
* **.info.mv** - informo
* **.int.mv** - internaciaj organizaĵoj
* **.mil.mv** - militaj organizaĵoj
* **.museum.mv** - muzeoj
* **.name.mv** - personoj
* **.net.mv** - retoj
* **.org.mv** - organizaĵoj
* **.pro.mv** - profesiuloj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/mv.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Maldivoj
.mx

**.mx** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Meksiko.

## Subdomajnoj de la dua nivelo 
* **.com.mx** – komercaj organizaĵoj
* **.net.mx** – interretaj organizaĵoj
* **.org.mx** – nekomercaj organizaĵoj
* **.edu.mx** – lernaj organizaĵoj
* **.gob.mx** – registaro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/mx.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Meksiko
.my

**.my** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Malajzio.

## Subdomajnoj de la dua nivelo 
* **.com.my**
* **.net.my**
* **.org.my**
* **.gov.my**
* **.edu.my**
* **.mil.my**
* **.name.my** - por personoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/my.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Malajzio
.mz

**.mz** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Mozambiko.

Registradoj okazas trianivele en subdomajnoj **ac.mz**, **adv.mz**, **co.mz**, **edu.mz**, **gov.mz** kaj **org.mz**.

## Eksteraj ligiloj 
* Delegation Record for .MZ  — Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno
* Application to establish a sub-domain within the MZ namespace of the Internet  — Registrilo por .mz
* Pesquisar domínios — Retejo por registrado

Kategorio:Mozambiko
.ne

**.ne** estas interreta nacia domajno de la alta nivelo de Niĝero.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/ne.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Niĝero
.sh

**.sh** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/sh.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Ekonomio de Sankta Heleno
.su

**.su** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Sovetunio.

Oni komencis uzi la domajnon en 1990. En 1994, post lanĉo de la domajno .ru, oni ĉesis registradon en .su, ĉar Sovetunio ne ekzistis plu. Tamen, en 2002 la registrado iĝis permesita denove kaj restas ebla nuntempe. Serĉo de site:su en Google donas 13,100,000 rezultojn. https://www.google.com/search?hl=eo&q=site%3Asu&btnG=Google-Ser%C4%89o&lr=

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/su.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno
* Raporto 
* Statistics 

Kategorio:Komunikado en Sovetunio
Kategorio:Rusa lingvo en interreto
.tl

**.tl** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Orienta Timoro.
Domajno **.tl** estis inventita anstataŭ domajno **.tp**. Ĉiuj nomoj en **.tp** aŭtomate iĝis la samaj nomoj en **.tl**.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/tl.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Orienta Timoro
.tv

**.tv** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Tuvalo, kiu ankaŭ estas uzata por retpaĝaroj pri televido.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/tv.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Tuvalo
Kategorio:Televido
.um

**.um** estis interreta nacia domajno de la alta nivelo de Usonaj malgrandaj insuloj. En 2007 ICANN decidis forigi la domajnon. Ekde aprilo 2008 la domajno ne plu funkcias.

## Referencoj
.tf

**.tf** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/tf.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno
* Adamsnames

Kategorio:Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj
.tm

**.tm** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Turkmenio.

Ĉar la domajno .tm koincidas kun la angla mallongigo  (registrita marko), pluraj el domajnoj sub ĉi tiu zono ne havas rilaton al Turkmenio. Pro tio en la domajno .tm neokupitaj simplaj nomoj ne ĉiam estas facile troveblaj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/tm.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Turkmenio
.ru

**.ru** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Rusio.

Ankaŭ eblas registri en domajno **.su** de antaŭa Sovetunio.

Oni komencis uzi la domajnon la 7-an de aprilo 1994. Nuntempe ĝi enhavas pli ol 4 milionoj da retejoj. Pli ol 96% da registrintoj estas civitanoj de Rusio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/ru.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Interreto en Rusio
.tj

**.tj** estas interreta nacia domajno de la alta nivelo de Taĝikio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/tj.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno
* Listo de registrantoj 

Kategorio:Taĝikio
.yu

**.yu** estis interreta adres-sufikso por la nacia retregiono (domajno de pinta nivelo) de Jugoslavio. Post kiam la lasta tiunoma ŝtato ŝanĝis sian nomon al Ŝtata Unio de Serbujo kaj Montenegro, ĝi plu uzis la retan sufikson *.yu*. En 2007, kiam Serbujo kaj Montnegro jam estis sendependaj, komenciĝis du-jara transira periodo, dum kiu la sufikso *.yu* estis anstataŭigata per la sufiksoj **.sr** por Serbujo kaj **.me** por Montenegro. La transiro daŭris ĝis la fino de septembro 2009. Ekde oktobro 2009 la sufikso ne plu estas valida.

## Vidu ankaŭ 
* .cs

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/yu.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Serbio kaj Montenegro
Elektroforezo

[eta|200px|dekstra|Elektroforeza ĝelo post migrigo de [DNA havigita pere de PĈR (migrotrako 2 kaj 3). En la migrotrako 1 estis migrigita la molekula pezmarkilo.]]

**Elektroforezo** estas apliko de elektra kurento ĉe ĝelo kiu enhavas DNA-fragmentojn por ilin migrigi. Tiuj DNA-fragmentoj povas disiĝi laŭ sia longeco en agara aŭ akrilamida ĝelo. La miksaĵo kiu enhavas la DNA-n tranĉitan de restrikt-enzimo au ne estas deponita preter la ĝel-bordo, en putojn, kaj estas poste submetata al elektra kampo.

La DNA-molekuloj (negative ŝarĝitaj) migras en la elektran kampon al anodo laŭ la trako kongrua kun la puto en kiun ĝi estis deponita. Trapasante agarajn aŭ akrilamidajn maŝojn, ili disiĝas laŭ sia longeco: la pli longaj molekuloj havas avantaĝon esti pli retenataj kaj bremsataj ol pli etaj kaj migras malpli rapide kaj konsekvence malpli foren de la start-migr-punkto. Akrilamido havas pli gravan disigan povon ol agaro. Tamen, akrilamida ĝel-farado malpli facilas kaj krome la produktaĵo mem toksas.

Por videbligi la DNA-fragmentojn post elektroforezo, oni trempas la ĝelon en solvaĵon enhavanta broman etidiomon (mi ne trovis esperantan nomon). Tiu molekulo ŝoviĝas inter nukleajn bazojn kaj havas la trajton elradii ruĝ-oranĝan fluoreskon kiam ĝi ekscitiĝas pro ultravioleta lumo. La ĝelo tiam observeblas sub UV-lampo kaj DNA-molekuloj kompleksitaj kun BE videbliĝas. Ĉar la migra distanco proporcias je la nukleotid-nombro-logaritmo, estas eble determini la havigitajn tranĉitajn fragmentoj-longecojn komparante ties eletroforezan moviĝ-kapablon kun tiuj de la referencaj DNA-fragmentoj kies longecojn oni konas (molekula pezmarkilo). Ankaŭ ekzistas markiloj kiuj ebligas taksi por ĉiu fragmento la dufadenan DNA-kvanton.

Iukaze, la disigendaj molekuloj estas unue markitaj per enkorpigo de radioaktiva izotopo. Tio ebligas facilan detekton per memradiografio: la energi-plenaj partikloj, elradiataj de radioizotopoj impresas fotografian filmon lokita ĉe la ĝelo. Necesas poste nur riveli la filmon kiel ordinaran fotografian filmeton por vidi la aperon de nigraj signaloj (bendoj) kiuj korespondas al pozicioj de radioaktivaj molekuloj.

Elektroforezo de la gliadinoj uzatas interalie por determini la variecojn de tritiko.

Kategorio:Molekula biologio
NLP

NLP povas esti mallongigo por:

*Natur-lingva prilaborado - tereno de lingvistika komputiko okupiĝinta pri la procesado de nature okazanta (homa) lingvo far komputiloj.

*Natura lingvo-programado - tereno de komputika programado kiu okupiĝas por atingi programojn esprimitajn en homaj lingvoj.

*Neŭro-lingvistika programado - kampo de homa celado okupiĝanta pri empirie studi kaj modeligi la homan elfaron kaj plejbonecon, kun la celo krei translokigajn kapablarojn, fondita de Richard Bandler kaj John Grinder kaj aliaj en la 1970-aj jaroj.

*Nelineara programado - speco de matematika programado kiu provas optimumigi nelinearan celan funkcion.

*Nova Laborista Partio - unu el kelkaj politikaj partioj tutmonde.

*Natura Leĝa Partio - internacia politika partio kiu estas ligita al la Transcenda Medita Movado.
Analoga komputilo

**Analoga komputilo** estas tipo de komputilo kiu uzas kontinue ŝanĝeblajn aspektojn de fizikaj fenomenoj kiel elektraj, mekanikaj aŭ hidraŭlikaj kvantoj por modeli la problemon solvotan. Kontraste, ciferecaj komputiloj reprezentas variajn kvantojn simbole kaj per diskretaj valoroj kaj de tempo kaj de amplekseco.

**Pneŭmata komputilo** estas komputilo, kiu uzas por komputado de logikaj taskoj fluon de aero laŭ tubetoj (pneŭmatiko). En 1960-aj jaroj tia komputilo estis konstruata por eviti postsekvojn de nukleaj eksplodoj al elektronikaĵoj. Estis atingita ia sukceso.

Kategorio:Komputilo
.zr

**.zr** estas forigita interreta nacia domajno de la alta nivelo de Zairo.
La domajno **.zr** estis forigita pro renomigo de la lando al la formo Demokratia Respubliko Kongo en 1997, la nova domajno estas .cd. En 2001 **.zr** ĉesis funkcii.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/zr.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Demokratia Respubliko Kongo
Kleanto

**Kleanto** (331 a. K. - 232 a.K.), Stoika filozofo, naskiĝis ĉe Assos, urbo en Troado. Li originale estis boksisto.

Kun nur kvar draĥmoj en lia posedo li venis al Ateno, kie li aŭskultis al la prelegojn de Krates la Cinikulo, kaj poste al tiuj de Zeno, la Stoikisto. Li subtenis sin laborante nokte kiel akvo-portanto por ĝardenisto. Lia pacienca eltenado, aŭ eble lia malrapideco, gajnis por li la titolo "la Azeno"; sed ĉe la morto de Zeno en 263, li iĝis la estro de la lernejo. Li daŭris, tamen, subteni sin per la propra man-laborado.

Inter la studentoj de Kleanto estis lia sukcedanto, Krizipo, kaj Antigonus Monophthalmus. La maniero de lia morto estis tipa de li. Danĝera ulcero devigis lin fasti dum iu tempo. Poste, li daŭris la faston, dirante ke, ĉar le jam estis irinte duonvoje al la morto, li ne ĝenus sin reveni.

Kleanto produktis malmulte kiu estis originala, kvankam li skribis ĉirkaŭ 50 verkojn, el kiuj ni havas fragmentojn. La plej grava estas granda parto de la Himno al Zeŭso. Li kredis ke la suno estis la loĝejo de Dio. Virteco, li instruis, estas vivo en akordo kun naturo, sed plezuro ne estas en akordo kun naturo. Li faris novan teorion pri la individuan ekzistaĵon de la homa animo: le kredis ke la grado de vitaleco post la morto dependas de la grado de ĝia vitaleco en ĉi tiu vivo.

Kategorio:Helenaj filozofoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento a.K.
Draĥmo

**Draĥmo** povas esti:

* Antikva monero uzata en multaj antikvaj grekaj ŝtatoj
* Moderna greka valuto uzata ekde 1833 ĝis 2002
Folengo

**Folengo** estas fikcia modifita formo de latina lingvo aperita en 16-a jarcento en la verko de Teofilo Folengo (1491-1544). Ĝi estas arta miksaĵo de la itala kaj latino. La lingvo adoptas la gramatikon de la latina kaj dialektan italan vortprovizon por esprimi bezonon de libereco kaj rifuzon al skemaj literaturaĵoj.

Ekzemplo:

*Vado per hunc boschum solus chiamando Zaninam, ut chiamat vitulum vacca smarrita suum*

Traduko: Mi iras sole tra tiu arbareto alvokante Zaninon, kiel perdita bovino alvokas sian bovidon.

Kategorio:Modifita latina
Malliberejo

[eta|400x400px|Monda mapo de la takso de [malliberuloj per 100,000 da civitanoj laŭ lando en 2015]]
**Malliberejo** aŭ **prizono** estas loko, kie homoj loĝas enŝlosite. Kutime ili perdis parton de siaj personaj liberecoj ĉar ili krimis. Ilia socio enŝlosas ilin en malliberejo, ĉar ĝi provas unuflanke certigi ke la koncerna krimulo ne povu denove krimi, kaj aliflanke ĝi provas malkuraĝigi aliajn homojn krimi.

Kutime malliberejo estas konstruaĵo kun alta muro ĉirkaŭ ĝi, kaj kun multaj ĉeloj interne, en kiuj la malliberuloj loĝas.

## Mallibereja loĝantaro en la mondo 
Pli ol naŭ milionoj da homoj estas malliberigitaj tutmonde. La prizonularo kreskis signife en la 1990-aj jaroj en procezo de privateco de tiu ĉi servo.

La lando kun la plej granda nombro da malliberuloj estas Usono - pli ol 2,5 milionoj da malliberuloj. Kvankam la usona loĝantaro konsistigas nur 5% de la monda loĝantaro, la usona jura sistemo respondecas pri malliberigo de 25% de la mondaj malliberigitoj. Usono okupas la duan post Ruando en la procento de la loĝantaro malpermesita en malliberejoj - en Usono 701 el 100.000 homoj. En Ruando, en 2002, pli ol 100.000 homoj estis arestitaj pro suspekto de partopreno en genocido de 1994.

Rusio kaj Ĉinio havis malliberejan loĝantaron de pli ol miliono da homoj en 2002. Estas neniuj informoj pri ĉi tiu afero pri Nord-Koreio. [3]

Britio havis 73 000 malliberuloj en 2003, dum Francio kaj Germanio havas similajn nombrojn.

## Tipoj 
* Militprizono
* Prizonkolonio

## Bildaro

Dosiero:Haftzelle II der Polizeiinspektion 11 München (Altstadt) 2006.jpg|Prizono en policejo de Munkeno.
Dosiero:Mount-gilead-ohio-jail.jpg|Prizono en *Morrow County* (Ohio).
Dosiero:Wiezienie Wroclaw od strony Reymonta.jpg|Ĉefa prizono en Vroclavo.
Dosiero:Abu Ghraib cell block.jpg|Malliberejo de Abu Ghraib.

## Vidu ankaŭ 
* Enprizonigo
* Michel Foucault
* Karcero
* *Midnight Express*

## Bibliografio 
*  César Barros Leal. Enprizonigo: krepusko de erao. Fortaleza, 2002. 151 p. — ISBN 8575290843

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri la libro «Enprizonigo: krepusko de erao»)*
* 


Kategorio:Punoj
Kategorio:Perforto
Kategorio:Juro
Kategorio:Konstruaĵoj
La Nigra Flago

La **Nigra Flago** estas rok-muzika grupo kiu kantas en esperanto, sen ankaŭ en la franca, kataluna, okcitana kaj arpitana lingvoj. Tute sen politika pretendemeco, la Nigra Flago esperas nek revolucii la geopolitikan ĉirkaŭon, nek altigi en Esperantio la nigran flagon de la Anarkiismo.

## Historio 
La **Nigra Flago** estis kreita la 11-a de aprilo 2005, dum vojaĝo en muzeo apud Frankfurto-ĉe-Majno, precize en germana milita *submarŝipo U9*, kaj poste en difektita sovjetika *Antonov AN-22*. Tial estis la unua formado, kiu tute ne daŭris. Post longa provtempo kaj malsukceso, la Nigra Flago finfine sukcesis ekfari muzikon.

La Nigra Flago fondis la 25an de Januaro 2007 la asocion '''Laŭtmotiv'''', kies celo estas disvastigi muzikon.

## Muzikistoj
*Alekĉjo: Gitaro kaj Basgitaro
*Karbono: Gitaro kaj kant.
*Florego: Kanto kaj gitaro
*Ĵo Silento: Drumo

## Albumoj
Alvenas baldaŭ Demo-albumo kaj Kompilo de la grupoj de Laŭtmotiv'.

## Koncertoj
### En Esperantujo 
* La Nigra Flago ludis FESTO 2007 en Aŭgusto 2007, post la repa grupo la **Pafklik**.

### Alie 
* La Nigra Flago partoprenos en granda koncerto en Liono je la 20-a de Oktobro 2007, kun multaj aliaj grupoj de Laŭtmotiv'.

### Eksteraj ligiloj 
* http://nigra.flago.free.fr/

Nigra Flago
Nigra Flago
Interkonsento pri teksaĵoj kaj vinoj

**Interkonsento pri teksaĵoj kaj vinoj** aŭ *Methuen-traktato* estis akordigo inter Portugalio kaj Britio komence de la 18-a jarcento. Ambaŭ landoj, Anglio kaj Portugalio, produktis kaj vinon kaj teksaĵojn, sed pro klimato kaj infrastrukturo en Portugalio vin-produktado havis avantaĝojn super teksaĵ-produktado, en Anglio inverse. Do, portugala vino havis komparan avantaĝon al portugalaj teksaĵoj, kvankam ne nepre al brita vino (aŭ franca vino importita).

Tial la brita ambasadoro John Methuen proponis, ke ambaŭ landoj koncentriĝu al la pli avantaĝa varo kaj aĉetu la alian de la partnero, sen dogano. Tiusenca traktato estis subskribita je la 27-a de decembro 1703. Pro ĝi ja profitis la vin-produktado de Portugalio, sed ĝia industriigo estis severe bremsita.

Kategorio:Traktatoj de la 18-a jarcento
Kategorio:1703
Formala parolmaniero

**Formala kaj neformala parolmanieroj** rilatas al kiel unu homo parolas aŭ alparolas al alia en certaj situacioj. Ĉi tiuj parolmanieroj povas montri diversajn gradojn de sociala malproksimeco aŭ sociala intimeco. Tio estas determinita per diversaj faktoroj kiel ekzemple profesio, aĝo, travivaĵo aŭ eĉ psikologia stato. En kelkaj lingvoj oni alparolas sian ĉefon aliamaniere ol ekzemple amikon aŭ infanon. Multaj lingvoj havas specialajn vortojn por formala kaj neformala parolmanieroj. Tamen en multaj lingvoj la limo inter formala kaj neformala parolmaniero ĉiam iĝas pli neklara.

En la angla lingvo, kies vortaro malhavas formon por ĝentila alparolo, oni ofte bezonas la duoblan tempon por esprimi sin ĉar necesas paroli en hezitanta, nedecidema kaj subula maniero por ne ŝajni postulema. Kontraŭe, la japana lingvo havas tre kompleksan sistemon de ĝentila kaj honoriga parolmanieroj. Samtempe la japana kulturo havas la reputacion esti tre tradicia kaj respektema. En aliaj lingvoj la uzo de la ĝentila alparolo estas ŝanĝanta. Ekzemple en la germana la formala alparolo “Sie” estas malpli kaj malpli uzata en certaj situacioj. Antaŭ jaroj, ankoraŭ estis kutimo ĉiam uzi la “Sie”-formon kiam oni parolis al laborkolegoj aŭ nekonataj homoj, sed nun oni jam kutimas uzi la neformalan formon “Du” en firmaoj aŭ kiam oni renkontas nekonatajn personojn, precipe inter junuloj. Male en Esperanto, la neformala pronomo „ci“ estas malpli uzata ol „vi“.

## Vidu ankaŭ 
* Pigmaliono

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Lingvo
.yt

**.yt** estas interreta nacia domajno de plej alta nivelo por Majoto.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/yt.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno
* Oficiala retpaĝaro de .yt 

Kategorio:Majoto
.zm

**.zm** estas interreta nacia domajno de la alta nivelo de Zambio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/zm.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Zambio
Skylab

|-
!colspan="3" cellspacing="0" cellpadding="2" bgcolor="#FFDEAD"|Priskribo
|-
|**Ŝipanaro:**|| 3
|-
|**Lanĉo:**|| 14-a de majo de 1973
|-
|**Lanĉejo:**|| Kennedy Space Center
|-
|**Reeniro:**|| 11-a de julio de 1979
|-
|**Maso:**|| 77 088 kg
|-
|**Orbita alto:** || 434-442 km
|-
|**Orbita inklinacio:** || 50º
|-
|**Orbita periodo:** || 93,4 min
|-
|**Orbitoj en tago:**|| 15,4
|-
|} 
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri kosmostacioj]]
**Skylab** [skaj lab] estis la unua usona kosmostacio. Ĝi orbitis la teron ekde 1973 ĝis 1979, kaj ĝin vizitis 3 homskipoj en 1973 kaj 1974. Ĝi pezis 75 tunojn. La nomo *Skylab* estas angla mallongigo de *Sky Laboratory*, aŭ "ĉiela laboratorio".

## Historio 
Skylab estis lanĉita la  je 17:30:00 UTC, de 2-ŝtupa versio de la Saturn-5 puŝilo-raketo (misio SL-1). Dum la lanĉo, ĝi grave difektiĝis: ĝi perdis ĝian kontraŭ-mikrometeoroidan ŝirmon, ĝian sunŝirmon, kaj unu el ĝiaj ĉefaj sunpovaj paneloj. Rubo el la perdita ŝirmo plue malhelpis la etendon de la restanta sunpova panelo, tiele kaŭzante grandan mankon de povo. La unua homskipo, kiu estis lanĉita la  (misio SL-2), vaste riparis la kosmostacion dum kosmopromenado. Du pluaj misioj okazis la  (SL-3), kaj la  (SL-4}. La homskipoj restis surborde de la kosmostacio, respektive, 28 tagojn (SL-2), 59 tagojn (SL-3), kaj 84 tagojn (SL-4). La lasta homskipo de Skylab revenis al la tero je la .

## Konstruo 
Skylab estis reekipita S-4B dua ŝtupo de Saturn-1B puŝilo-raketo, restaĵo el Projekto Apollo, komence intencita por unu el la nuligitaj terorbitaj misioj de Apollo.

eta|maldekstra|200ra|Skylab orbitante Teron, fotita de SL-4

## Uzo de Skylab 
Skylab orbitis la teron 2476 fojojn dum la 171 tagoj kaj 3 horoj kiam ĝi estis okupita de la tri homportantaj misioj. Kosmonaŭtoj faris dek kosmopromenadojn, totaligante 42 horojn kaj 16 minutojn. Oni faris ĉirkaŭ 2000 horojn da sciencaj kaj medicinaj eksperimentoj, inkluzive de ok sunaj eksperimentoj. Oni malkovris sunajn korontruojn. Multaj eksperimentoj esploris la reagojn de la kosmonaŭtoj al longaj periodoj de senpezeco. Ĉiu misio de Skylab atingis novan rekordon de la daŭro pasita en kosmo de kosmonaŭtoj.

## Falo de Skylab 
Post la lasta misio, SL-4, Skylab estis forlasita en orbito kiu supozeble daŭrus 8 jarojn almenaŭ. Oni planis, ke la kosmopramo plialtigu ĝin al pli sekura alto en 1979, tamen la pramoj ne estis pretaj ĝis 1981. Multaj konsideris Skylab-on kosma rubo. Pligrandiĝanta suna agado, kiu varmigis la eksterajn tavolojn de la tera atmosfero, tiele pligrandigante ties trenon sur Skylab, kaŭzis ĝian fruan reeniron en la atmosferon je proksimume 16:37 UTC, la .

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Kosmostacio
* NASA
* Mir
* Saljut

Kategorio:Kosmostacioj
Neŭro-lingvistika programado

**Neŭrolingvistika programado** (laŭvorta traduko el la anglalingva nomo *neuro-linguistic programming*, ofte mallongigita **NLP**) estas aro da modeloj, principoj kaj kredoj, kiuj celas priskribi la rilatojn de la homaj menso kaj lingvo. Antaŭ ĉio ĝi tamen estas aro da teknikoj, kiuj, laŭ la adeptoj de la praktiko, kapablas ŝanĝi la  kaj solvi mensajn kaj korpajn problemojn kaj tiel evoluigi la personecon. Ĝi estis kaj estas uzata en tiel diversaj kampoj kiel komunikado, psikoterapio, edukado, psikologia konsilado, trejnado, sporto, vendado, komerca administrado kaj sociaj rilatoj.

La komencaj evoluigantoj de NLP ĉirkaŭ la jaro 1973 estis Richard Bandler, studento, kaj John Grinder, profesoro de lingvoscienco, kune kun Gregory Bateson, socisciencisto. La naskiĝon de NLP evidente influis ĝeneralaj ideoj de la Nova Epoko kaj kredo pri senlima latenta evolupovo de la homo. La nomo "neŭrolingvistika programado" estis kunmetita por komprenigi kombinon de esploroj pri la menso kaj nervoj (*neŭro-*), la lingvo (*lingvistika*) kaj la sistema organizado de homaj perceptado kaj pensado (*programado*), celante ŝanĝi la subjektivan komprenon pri la reala mondo kaj la homan konduton. -- Hipnota terapio estas proksima al NLP.

Ekzemple, en ekzercoj de NLP, oni povas ŝanĝi la distancon, koloron, grandon kaj nuancojn de objekto. Personon timigan (ekzemple la estron de la trejnato) oni povas imagi eta, pala kaj forpelita al anguleto. NLP pretendas, ke ripetante ĉi tiajn imago-ekzercojn eblas ŝanĝi la mensajn bildojn tiel, ke ŝanĝiĝos ankaŭ la efektivaj konduto kaj rilatado okaze de reala renkonto.

## Rilatoj al Esperanto 
Neŭro-lingvistikan programadon en sia profesia laboro interalie uzas la esperantistoj Remi Rudaitytė (psikologino) kaj Thomas Pusch (kuracista psikoterapiisto), sed probable ankaŭ pliaj.

## Vidu ankaŭ 
* Empiriismo
* Sciteorio
* Ĝenerala semantiko
* Lingvistiko
* Psikologio

## Eksteraj ligiloj 
* du-paĝa recenzo pri "Scienco kaj Sano" de Alfred Korzybski () 
* Oftaj demandoj kaj respondoj pri NLP ()

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Hipnoto
Usona Senato

[eta|200ra|la Usona Senato kunvenas en la [Kapitolo de Usono Vaŝingtone]]
La **Usona Senato** estas la supera ĉambro de la Usona Kongreso kaj konsistas de la estiĝo el 100 anoj de la 50 usonaj federaciaj ŝtatoj. Ĉiun federacian ŝtaton reprezentas 2 senatanoj elektitaj je 6 jaroj.

La senatanoj estas elektitaj direkte ekde 1913 je ses jaroj. Ĉiun duan jaron oni novelektas la trionon de la senatanoj per simpla plimulta baloto. Oni neniam elektas samtempe la samŝtatajn senatanojn.

Laŭ la originala konstitucio de Usono, la senatanojn elektis la federaci-ŝtataj parlamentoj.

La elektota senatano devas esti minimume 30-aĝa kaj usonano pli ol 9 jarojn kaj loĝanto de la reprezentota ŝtato.

La elektantoj estas ĉiu ŝtatanoj de Usono, kiuj aĝas pli ol 18 kaj loĝas en iu el la 50 federaciaj ŝtatoj. Ĉar Washington D.C., Puerto Rico ktp. ne estas federacia ŝtato, ili ne havas rajton elekti.

La Senato devas ĉiun leĝon aprobi per simpla plimulto. Se la aprobitan leĝon ne subskribas la prezidento, oni povas akceptigi tion per 2/3-a aprobo. La vicprezidento de Usono estas samtempe ankaŭ prezidanto de la Senato, sed li ne havas voĉdon-rajton, nur se temas pri egala voĉdonado.

Nur la Senato rajtas ratifiki internaciajn traktatojn, per 2/3-a aprobo, sed tion devas akcepti ankaŭ la unuopaj federaciaj ŝtatoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Senato
Kinezologio

**Kinezologio** (aŭ **Kineziologio**) estas la studo de homa movado.

La teorio de kinezologio ampleksas la esploron de la biologiaj eroj de homa movado interalie la anatomia, fiziologia, neŭrologia, biokemia, kaj biomekanika. Ankaŭ studita estas la interrilato inter la kvalito de homa movado kaj la entuta sano de la homa organismo.

Teoria kono pri kinezologio estas aplikita en multaj kampoj interalie fizika terapio, okupada terapio, kiropraktiko, ostopatio, ekzerca fiziologio, masaĝa terapio kaj ergonomio. La alproksimiĝo de ĉi tiuj aplikoj povas esti terapia, preventa, aŭ superefika. La aplikoj de kinezologio ankaŭ povas inkluzivi scio pri aliaj disciplinoj kiel psikologio, sociologio, kulturaj studoj, ekologio, evolua biologio kaj antropologio. Rilataj interdisciplinaj kampoj en motoraj kapabloj, kapablaj esploroj, estas la grafologio, i.e., la esploro de skribkaraktera movada regado kaj la esploro de motora regado en parolado.

Kinezologio ankaŭ povas inkluzivi la esploron de la kampoj de aplikado (parenca al kuraca studo – vidu sportan medicinon). Ekzemple, kiropraktiko povus esti studita laŭ ĉi tiu vidpunkto farante eksperimenton por mezuri ĝian efikecon ĉe la reduktado de kronika doloro. Aliaj eksperimentoj povus mezuri malpli subjektivajn kvalitojn, kiuj similas tiujn de specifa fiziologia efiko (kiel sangopremo).

Kinezologio estas malsama al aplikata kinezologio, kiu estas formo de diagnoza kinezologio. Iuj konsideras aplikitan kinezologion kiel pseŭdoscienco.

Kategorio:Ergonomio
Kategorio:Aplikataj sciencoj
Kategorio:Homa fiziologio
Kategorio:Ekzerca fiziologio