open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sudafrika tadorno

[eta| *Tadorna cana* - [MHNT]]

La **Sudafrika tadorno**, *Tadorna cana*, estas specio de tadorno, grupo de grandaj anserecaj birdoj kiuj estas parto de la birda familio de Anasedoj, kiu enhavas ankaŭ la cignojn, la anserojn kaj la anasojn.

Tiu estas 64&nbsp;cm longa birdo kiu reproduktiĝas en suda Afriko, ĉefe en Namibio kaj en Sudafriko. En la sudhemisfera vintro, multaj birdoj moviĝas nordorienten el la reproduktaj teritorioj al la preferataj areoj por plumoŝanĝado, kie okazas grandaj koncentroj.

Tiu specio estas ĉefe asocia kun lagoj kaj riveroj en preskaŭ malferma kamparo, kaj reproduktiĝas en neuzataj mamultruoj, kutime en tiuj de la orikteropo.

Plenkreskulo de Sudafrika tadorno havas rustecan korpon similkoloran al tiu de la Rusta tadorno, fakte nur tiuj du samgenranoj kunhavas tiun koloron, dum aliaj estas pli malhelaj aŭ blankaj. Ili havas ankaŭ flugilojn rimarkinde markatajn de blanka, nigra kaj verda koloroj, nome blanka en flugilkovriloj, nigra ĉe flugoplumoj kaj malhelverda ĉe la speguleto, kiel ĉe aliaj samgenranoj. Krome la masklo dum reprodukta plumaro havas grizan kapon, dum la ino havas blankan vizaĝon (nome sama areo kiel la Rusta tadorno, tio estas bridareo kaj ĉirkaŭokule) kaj malhelbrunajn al nigrecajn kronon, nukon kaj kolflankojn. Do temas pri specio kun nur iomete da seksa duformismo. Samkolore estas ambaŭseksaj vostoj, dum la beko estas pli nigra.

La Sudafrika tadorno estas specio al kiu aplikiĝas la *Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds* (AEWA).

La genra nomo *Tadorna* devenas el keltaj radikoj kaj signifas "makuleca akvobirdo", simile al la angla "shelduck".

## Referencoj 
## Literaturo 
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga
* Ian Sinclair, Phil Hockey kaj Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* Madge kaj Burn, *Wildfowl* ISBN 0-7470-2201-1

Kategorio:Tadornenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj
4390 Madreteresa

'*4390 *Madreteresa'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio Félix Aguilar en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la albana katolika monaĥino Patrino Teresa (sub la hispana formo de ŝia nomo: "*Madre Teresa''").

## Ecoj 
Ĝia luma kurbo lasas suspekti, ke ĝi povus esti duopa asteroido.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Félix Aguilar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Hearst Communications

eta|maldekstra|La unua numero de la ĵurnalo *Houston Chronicle*, de la 14a de oktobro 1901 de Hearst Corporation.
**Hearst Communications**, antaŭe *Hearst Corporation*, do korporacio Hearst - estas privata entreprena korporacio, kies fako estas la amaskomunikiloj, kun sidejo en la turdomo Hearst de la arkitekto Norman Foster en Novjorko, Usono. Fondita en 1887 de William Randolph Hearst kiel propretulo de diversaj ĵurnaloj, la kompanio partoprenas en vasta gamo da amaskomunikiloj. La familio Hearst regas kaj administras la entreprenon.

Hearst Corporation estas unu el la kompanioj de amaskomunikiloj plej diversaj de la mondo. Ĝi partoprenas en 15 tagĵurnaloj kaj 38 semajnĵurnaloj — kiel *Houston Chronicle* kaj *San Francisco Chronicle* —, ĉirkaŭ 300 revuoj en la tuta mondo, inkluzive de ''Harper's Bazaar, Cosmopolitan, Esquire kaj ELLE''; 29 televidkanaloj tra Hearst Television Inc. kiujn atingas 18% de la usonanoj; partopreno en pluraj perkablaj televidkanaloj, inkluzive de A&E Television Networks kaj ESPN, eldonejoj, Interreto, produktado de televidaĵoj kaj nemoveblaĵaj negocoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Hearst Communications ()

Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj de Nov-Jorkio
Kategorio:Amaskomunikiloj en Usono
Aŭstralia tadorno

La **Aŭstralia tadorno**, *Tadorna tadornoides*, estas tadorno, tio estas membro de grupo de grandaj anserecaj birdoj kiuj estas parto de la birda familio de Anasedoj, kiu enhavas ankaŭ la cignojn, la anserojn kaj la anasojn.

## Disvastiĝo 
Tiu estas birdo kiu reproduktiĝas en suda Aŭstralio (sed ne en la plej arida centro) kaj Tasmanio. Dum la sudhemisfera vintro, multaj birdoj moviĝas norden de la reprodukta teritorio. Kiel ĉe aliaj tadornoj, ankaŭ tiu specio havas preferatajn ejojn por plumoŝanĝado, kiaj la Lago George, Novsudkimrio, kie okazas grandaj koncentroj.

Tiu specio estas ĉefe asocia al lagoj en malferma kamparo, kaj reproduktiĝas en arbotruoj, bordotruoj aŭ simile.

## Aspekto 
eta|maldekstra|Ino
eta|maldekstra|Malino
La masklo estas tre nigreca, kun helbruna brusto (oranĝeca kiel ĝenerala koloro de Rusta tadorno), blanka kolumo kaj malhelverda kapo (nigreca de malproksime). Flankoj kaj subaj partoj estas malhelbrunaj. La dorso estas rustecbruna. La ino estas simila, sed havas blankajn ringojn kaj ĉirkaŭokule kaj ĉirkaŭ bekobazo ege kontrastaj kun la malhela kapo kaj kun la nigra beko. Temas pri specio kun malgranda seksa duformismo. Ambaŭ seksoj, kiel plej tadornoj, montras grandajn blankajn flugilmakulojn (flugilkovriloj) ege videblaj dumfluge, sed ankaŭ kiel malgranda marko ripoze. La beko estas nigra. La speguleto estas malhelverda, ankaŭ videbla ripoze aŭ dumnaĝe.

## Specio 
Tiu specio estas protektita laŭ la *National Parks and Wildlife Act, 1974*.

La genra nomo *Tadorna* devenas el keltaj radikoj kaj signifas "makuleca akvobirdo", simile al la angla "shelduck".

## Referencoj 
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga

Kategorio:Tadornenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Usona Sekretario de la Trezorejo

[eta|Steven Mnuchin, Usona Sekretario de la Trezorejo (ekde la 20-a de januaro 2017) en la kabineto de 45-a [Prezidento de Usono Donald Trump]]

La **Usona Sekretario de la Trezorejo** ( **United States Secretary of the Treasury**) estas la estro de la Usona Departmento de la Trezorejo. Tiu ofico estis unu el la originaj sekretarioj de la usona registaro ekde la efektiviĝo de la Konstitucio, ekzistanta ekde la 11-a de septembro, 1789. La unua Sekretario de la Trezorejo estis Alexander Hamilton, nomumita de la unua usona prezidanto, George Washington; Hamilton servis tiel de 1789 ĝis 1795.

## Vidu ankaŭ 
* Usona Departmento de la Trezorejo

Kategorio:Membroj de la kabineto de Usono
Departmento de la Trezorejo
Navalcán

[eta|250px|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|250px|Situo de Navalcán en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Navalcán** estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimio 
La termino "Navalcán" ŝajne estas koruptaĵo de *Nava del Can*. *Nava* estas ebenaĵo inter montetoj aŭ supermonteta kaj *can*, kun plej verŝajna hipotezo kiel derivaĵo el latina CANEM, 'hundo', kvankam ankaŭ povus deveni de la bazo antaŭhindeŭropa **can* aŭ **cant*, 'ŝtono, roko'. La toponimo povus aludi al brutobreda vojo proksima al la vilaĝo kun la paŝteja kulturo de la zono, kie la figuro de la hundo estas intime ligata kun tiu,

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Navalqueño*. La censita populacio en 2011 estis de 2.405 loĝantoj kaj la denseco estas de 40,08 loĝ/km².

## Situo 
Navalcán estas situanta en la nordokcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campana de Oropesa en la plej nordokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 394 m; je 115 km el Toledo, provinca ĉefurbo, je 145 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo kaj je 30 km el Talavera de la Reina, plej proksima urbo. La areo de ties teritorio estas de 60 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°4′5″ N 5°5′34″ Ok.

## Geografía 
La municipo troviĝas situanta «sur ebenaĵo ĉirkaŭata de nealtaj altaĵoj». Ĝi apartenas al la komarko de la Campana de Oropesa kaj limas kun la municipaj teritorioj de Arenas de San Pedro norde en la provinco de Ávila, Parrillas oriente kaj Oropesa sude kaj okcidente en la provinco de Toledo.

Sude troviĝas la akvorezervejo de Navalcán kie enfluas kaj elfluas la rivero Guadyerbas al la rivero Tiétar. Enfluas ankaŭ en tiu akvorezervejo la rojo de Casas kies fina ero troviĝas en la municipa teritorio. Ĝi enhavas parton de la montoj de Oropesa kiuj etendas de oriento al okcidento.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.

## Historio 
Navalcán estis dekomence paŝtista vilaĝo. La proksima brutobreda vojo nome *Cañada Real Leonesa Occidental* ludis gravan rolon iame ĉar utilis kiel bazo por la migrobredado kaj antaŭe al romia atendo. La reloĝigo de la teritorio post islama epoko estis farata de urbanoj de Ávila. Henriko la 2-a, en 1366, donis al García Álvarez de Toledo la senjorlandon de Oropesa kaj ties teron, kie estis Navalcán. En 1594 estis en ties teritori minejo de arĝento. En 1653, Navalcán iĝis vilaĝo reĝa kaj fora de la hegemonio de la feŭda senjoro.

Meze de la 19a jarcento estis 300 domoj.

Meze de la 20a jarcento oni atingis la 4,558 loĝantojn, sed poste pro elmigrado la populacio preskaŭ duoniĝis al 2,452 en la 1980-aj jaroj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Toledo
Kategorio:Provinco Toledo
Afrika Metodisma Episkopa Eklezio

**Afrika Metodisma Episkopa Eklezio** (angle, *African Methodist Episcopal Church*, mlg *A.M.E.*) estas metodisma konfesia organizaĵo en Usono. Ĝi havas ĉirkaŭ 3 milionojn da membroj organizitajn en ĉirkaŭ 7 000 lokaj preĝejoj. Ĝi fondiĝis en 1816 kiam pluraj metodismaj preĝejoj kun afrikdevena (nigrula) membraro serĉis rimedon por sendependiĝi de la regado de la tiama nur-blankula episkoparo de usona metodismo. Ĝia unua episkopo estis Richard Allen.

Kategorio:Metodismo
Kategorio:Kristanismo en Usono
Nuño Gómez

[eta|250px|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|250px|Situo de Nuño Gómez en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Nuño Gómez** estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimio 
La termino "Nuño Gómez" komponas de persona nomo sekve de familinomo. La etimologio de la homa nomo *Nuño* estas sensolva. Olivart proponas diversajn eblojn: nome varianto de la latina *Nonnius* 'monaĥo' aŭ *Nonius* 'naŭa', de la ĝermana *Nunno*, aŭ, plej probabla, de la eŭska *Muño* 'monteto'.

Pri *Gómez*, estas patronomo de ĝermana deveno el termino *guma* 'homa estaĵo', 'homo'.

La vilaĝa nomo fundamentus sur tiu de la posedanto aŭ unua loĝanto de la loko. Aliaj fontoj ondikas ke ĝi korespondus al nomo de konkerinto kastilia de deveno de visigotoj kiu probable akompanis en la reconquista al reĝo Alfonso la 6-a.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Nuñogometero*. La censita populacio en 2011 estis de 181 loĝantoj kaj la denseco estas de 10,65 loĝ/km².

## Situo 
Nuño Gómez estas situa en la nordokcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montaro de San Vicente en la nordokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 469 m; je 78 km el Toledo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 17 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°6′49″ N 4°37′16″ Ok.

## Geografio 
eta|290px|Hidrografio.
La municipo troviĝas situanta «sur tereno sufiĉe ebena ĉe monto kiu formas montaron norde.» Ĝi apartenas al la komarko de la Sierra de San Vicente kaj limas kun la municipaj teritorioj de Garciotum norde, sude kaj okcidente, Pelahustán norde kaj oriente, ambaŭ de la provinco de Toledo.

Tra la teritorio fluas de nordo suden kaj formante limon kun la teritorio de Pelahustán la rojo de San Benito, antikve Fresnedoso, kiu kuniĝas siajn akvojn kun tiu de la rojo Soto ĉe la limo de la municipa teritorio kun tiu de Garciotum.

## Ekonomio 
Agrikulturo (cerealij) kaj brutobredado (bovoj, ŝafoj, porkoj) tradicie. Pri industrio aŭ komerco estis nur muelejo de faruno, situanta ĉe la rojo.

Aktuale, kvankam ĉefa enspezofonto pluestas agrikulturo, tio reprezentas nur 25,0 % de la totalo de laboristoj, dum 63,9 % estas de servoj. Tre poste estas industrio kun 8,3 % kaj konstruado kun 2,8 %.

## Historio 
En la 14a jarcento ĝi apartenis al jurisdikcio de la vilaĝo de Castillo de Bayuela. En 1655 akiris la titolon de vilaĝo.

Meze de la 19a jarcento ĝi havis 60 domojn.

Meze de la 20a jarcento ĝi havis preskaŭ 700 loĝantojn, sed poste pro elmigrado preskaŭ kvaroniĝis al 177 en 1981.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Municipoj de Toledo
4398 Chiara

'*4398 *Chiara'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la itala astronomo Walter Ferreri elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Chiara Maria Faletti'', edzino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Walter Ferreri
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Isaac Stevens

**Isaac Ingalls STEVENS** (n. la 25-an de marto 1818 - m. la 1-an de septembro 1862) estis usona militisto kaj demokrata politikisto. Li naskiĝis en North Andover (Masaĉuseco), Usono, kaj gajnis diplomon de la usona armea altlernejo West Point pinte de sia jarklaso en 1839, kaj servis dum pluraj jaroj en la armea Inĝeniera Korpuso, kies Adjutanto li estis dum la usona milito kontraŭ Meksiko, dum kio oni kapitanigis kaj poste majorigis lin. Li partoprenis plurajn batalojn, kaj grave vundiĝis dum la batalo ĉe Meksikurbo.eta|Isaac Stevens dum la Usona enlanda milito

En 1852 li estis tre aktiva en la kampanjo por elektigi prezidenton Franklin Pierce, kiu danke nomumis lin kiel estron de la ĵus kreita Vaŝingtonia teritorio. Li servis en tiu posteno de 1853 ĝis 1857, grave rolante en la subjugigado de la indiĝenaj popoloj de la teritorio, kaj persvade kaj perforte. Interalie li estris la traktatajn diskutojn kie en 1854 ĉefo Seattle laŭdire prezentis sian faman (sed ne historie dokumenteblan) paroladon pri la sankteco de la tuta lando. En 1857 li elektiĝis kiel la tria delegito de la teritorio al la usona Domo de Reprezentantoj, kie li servis ĝis 1861.

Kiam komenciĝis la Usona enlanda milito, li reaktivigis sin en la armeo, kun rango de brigada generalo.

Li mortis pro kuglovundo al la tempio ĉe la batalo de Chantilly.

Kategorio:Teritoriestroj de Vaŝingtonio
Kategorio:Usonaj generaloj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Diplomitoj de la Usona Milita Akademio
Kategorio:Vaŝingtoniaj delegitoj al la Usona Domo de Reprezentantoj
Kategorio:Meksika-Usona Milito
Kategorio:Generaloj de la Usona Enlanda Milito
Kategorio:Usona traktado pri indiĝenaj popoloj
Kategorio:Vaŝingtonio
Interkomunumo Rennes Métropole

La komunumo de aglomeraĵo **Rennes Métropole** estas franca interkomunumo, situanta en la departemento Ille-et-Vilaine kaj en la regiono Bretonio.

## Historio 
### Rennes District : la unua interkomunuma strukturo 
Unua fazo de la interkomunumo de la lando de Rennes, la *urba distrikto de la renna aglomeraĵo* aŭ **Rennes District** estis kreita en 1970 kaj aliformiĝis en 2000 en aglomeraĵa interkomunumo.

En 1989, la distrikto konsistis el 28 komunumoj, kie loĝis pli ol unu triono de la loĝantaro de la departemento Ille-et-Vilaine. 

En 1993, la distrikto disdonis 26-paĝan dokumenton titolitan *Projekto por la renna aglomeraĵo* eldonita je . Ĝi tiam konsistas el 31 komunumoj kaj ties administra konsilio konsistas el 84 delegitoj. 

### La transformado en komunumo de aglomeraĵo 
Ekde 2000, la komunumo de aglomeraĵo Rennes Métropole sukcedis al la urba distrikto de la renna aglomeraĵo « Rennes District », kreita en 1970.
* 2000: Kreado de « Rennes Métropole » ligita al la modifo de la statuto de "Rennes District" en komunumo de aglomeraĵo. Samtempe, ĝi alprenis novajn kompetentecojn : sportaj kaj kulturaj instalaĵoj, vojoj kaj parkadejoj je komunuma intereso sed perdis sian kompetentecon pri sukurado kaj incendioj, kiu iris al la departementa nivelo. Tri novaj komunumoj eniris la interkomunumon : Corps-Nuds, Orgères kaj Saint-Armel
* 2001: Rennes Métropole ekrespondecas pri la kolekto de la domruboj, la apartiga kolekto kaj la rubejoj
* 15-an de Marto 2002: inaŭguro de la Metroo de Rennes
* 2004: eniro de la komunumoj Bourgbarré kaj Nouvoitou en la interkomunumo
* 2005: la komunumo Noyal-sur-Vilaine eliras el la interkomunumo, kontraŭ la opinio de Rennes Métropole.
* 2006: kreado de la transportkarto KorriGo, Marte: inaŭguro de Champs Libres
* 2007: inaŭguro de la interkomunuma palaco.
* 2007: plano farita por la linio **b** de la metroo traironta Rennes de sudokcidente nordorienten kaj du stacioj komunaj kun la linio **a**:  kaj  (Stacidomoj).

## La interkomunuma teritorio 
### Konsisto 
La interkomunumo Rennes Métropole arigas 37 komunumojn :

# Acigné
# Betton
# Bourgbarré (ekde 2004)
# Brécé
# Bruz
# Cesson-Sévigné
# Chantepie
# La Chapelle-des-Fougeretz
# La Chapelle-Thouarault
# Chartres-de-Bretagne
# Chavagne
# Chevaigné
# Cintré
# Clayes
# Corps-Nuds
# Gévezé
# L'Hermitage
# Montgermont
# Mordelles
# Noyal-Châtillon-sur-Seiche
# Nouvoitou (ekde 2004)
# Orgères
# Pacé
# Parthenay-de-Bretagne
# Pont-Péan
# **Rennes**
# Le Rheu
# Saint-Armel
# Saint-Erblon
# Saint-Gilles
# Saint-Grégoire
# Saint-Jacques-de-la-Lande
# Saint-Sulpice-la-Forêt
# Thorigné-Fouillard
# Le Verger
# Vern-sur-Seiche
# Vezin-le-Coquet
# *Laillé (ekde la 1-a de Julio 2012)*
# *Bécherel (ekde 2013)*
# *Langan (ekde 2013)*
# *La Chapelle-Chaussée (ekde 2013)*
# *Miniac-sous-Bécherel (ekde 2013)*
# *Romillé (ekde 2013)*

## Aldonaĵoj 
### Vidu ankaŭ 
* Komunumaroj en Ille-et-Vilaine
* Metroo de Rennes

### Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝejo de Rennes Métropole 
* Retpaĝejo de STAR (busoj kaj metroo) 

### Bibliografio 
### Fontoj, notoj kaj referencoj 
Kategorio:Rennes
*
Kategorio:Interkomunumaĵoj en Bretonio
Muzeo de Moderna Arto de Novjorko

La **Muzeo de Moderna Arto de Novjorko** (ankaŭ mallongigite nomata ***MoMA***, sigloj en ) estas art-muzeo situanta en Manhatano en la numero 11 West ĉe la strato 53 de Novjorko (Usono). La muzeo malfermiĝis al la publiko la 7-an de novembro 1929, kaj estis fondita de la usonaj bonfarantoj Lillie P. Bliss, Mary Quinn Sullivan kaj Abby Aldrich Rockefeller por "helpi al la homoj kompreni, uzi kaj ĝui la vid-artojn de nia epoko". Ĝi estas konsiderata kiel unu el la plej bonaj muzeoj de moderna arto.

eta|maldekstre
eta|272x272ra|Logoo de la Museum of Modern Art
La Muzeo fondiĝis kiel privata fonduso, ricevante multnombrajn donacojn de ĝiaj anoj kaj entreprenoj, iĝante ekzemplo por aliaj samspecaj muzeoj, ampleksigante la limojn de la arto al aferoj ne akceptataj en artgalerioj.

Ĝi estas konsiderata kiel grava ejo de moderna kaj nuntempa arto de la mondo, kun unu el la plej bonaj kolektoj de majstraj verkoj. Ĝi gastigas verkojn kiel *Stela nokto* de Van Gogh, *Broadway Boogie Wogie* de Piet Mondrian, ''Les Demoiselles d'Avignon* (1906) de Pablo Picasso, *La persisto de la memoro'' de Salvador Dalí kaj verkoj de unuarangaj usonaj artistoj kiel Jackson Pollock, Andy Warhol kaj Edward Hopper. MoMA ankaŭ posedas gravajn kolektojn de grafika fasonado, industria fasonado, fotografio, arkitekturo, kino kaj presaĵoj.

MoMA konservas la unuajn avangardajn verkojn de la 20-a jarcento. Ili estas verkoj de Pablo Picasso, Marc Chagall, Vasilij Kandinskij, Piet Mondriaan, Henri Matisse, ktp. Ĝi havas Ĝardenon de Skulptaĵoj kun verkoj de Auguste Rodin, Alexander Calder, Louise Nevelson, Pablo Serrano kaj Aristide Maillol, krom kinhalo.

Post kvar jaroj da reformoj, en 2004 estis inaŭgurita la nova MoMA, kun preskaŭ la duobla spaco. La muzeo havas du restoraciojn kaj kafejon.

## Vidu ankaŭ 
* Abner Graboff
* Adam Pendleton

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Muzeoj en Novjorko
Kategorio:Muzeoj de la moderna arto
Kategorio:Muzeoj de nuntempa arto
Aŭtovojo de Ekstremaduro

eta|dekstra|La Aŭtovojo de Ekstremaduro (A-5) ĝis portugala landlimo.
[eta|maldekstra|La Aŭtovojo de Ekstremaduro (A-5) ĉe [Navalcarnero.]]
La **Aŭtovojo de Ekstremaduro**, **Sudokcidenta Aŭtovojo**, **Aŭtoŝoseo de Ekstremaduro** aŭ **Sudokcidenta Aŭtoŝoseo**, aŭ hispane origine *Autovía del Suroeste* (**A-5** aŭ *Autovía de Extremadura*), estas unu de la ses radiaj aŭtoŝoseoj de Hispanio, pasas tra tri aŭtonomaj komunumoj hispanaj: nome Madrida Regiono, Kastilio-Manĉo (provinco de Toledo) kaj Ekstremaduro (provincoj de Cáceres kaj Badajoz). Temas pri fundamenta ŝoseo ĉar formas parton de la vojo kiu ligas Madridon kun Lisbono, ĉefurbo de Portugalio.

Ĉar temas pri radia ŝoseo, la komenco de la A-5 estas ĉe la Kilometro Nulo de la Sunpordo de Madrido. La aŭtoŝoseo kiel tio vere komencas subtere je la trapaso de la M-30. Ĝi iras sudokcidenten ĝis Navalmoral de la Mata, en la provinco de Cáceres. El tio iom turniĝas suden ĝis Mérida. Poste al la portugala landlimo ĉe Badajoz direktas sin okcidenten.

Ĝi havas ligojn aŭ pasas ĉe la jenaj urboj: Alcorcón, Móstoles, Navalcarnero, Valmojado, Santa Cruz de Retamar, Talavera de la Reina, Navalmoral de la Mata, Trujillo, Miajadas, Mérida kaj Badajoz, kie ligiĝas ĉe la landlimo kun la portugala A-6.

Estas aŭtovojo konstruita inter la 1980-aj jaroj kaj 90-aj, laŭ la plano de konverto en aŭtovojoj de la antikvaj radiaj naciaj ŝoseoj.

Kategorio:Geografio de Hispanio
Kategorio:Ŝoseoj en Eŭropo
Michael McGinn

eta|McGinn ĉe komunuma kunveno en novembro, 2011
**Mike McGINN** (elp. MAJK maGIN) - plenanome **Michael Patrick McGinn**, n. la 17-an de decembro, 1959) estas la urbestro de Seatlo. Li estas advokato, surloka aktivulo, kaj antaŭa subŝtata estro de la mediprotekta organizaĵo Sierra Club.

## Eksteraj ligiloj 
(ĉiuj en la angla)
* Oficiala urbestra retpaĝo: Mike McGinn
* Biciklado al la laborejo kun seatla urbestro Mike McGinn  - Video de Streetfilms.org
* Profilo ĉe CityMayors.com

Kategorio:Urbestroj de Seatlo
Kategorio:Mediprotektado
Duwamish (rivero)

eta|la industria parto de la Duŭamŝa rivero en Seatlo

La **Duŭamŝa rivero** (angle *Duwamish River*, elp. duŭAmiŝ) estas la nomo de la plej malsupraj 12 mejloj (19 km) de la Verda rivero de Vaŝingtonio, Usono, de la enfluejo de la Nigra rivero ĝis Golfeto Elliott, parto de Puĝeta Fjordo, ĉe la artefarita Havena insulo. Ĝi estas la sola granda rivero de la havenurbo Seatlo, kaj ĝia elfluejo estas la centro de mara transportado kaj industrio en tiu urbo. La nomo de la rivero venas de la loka indiĝena popolo.

## Historio 
eta|maldekstra|200px|Ĝis 1906
Ĝis 1906 la Verda rivero enfluis la Blankan riveron ĉe Auburn, kaj la Nigra rivero poste enfluis la Blankan, kaj post tiu punkto oni nomis ĝin Duŭamŝa, sed en 1906 la postefikoj de granda inundo ŝanĝis la fluejon de la Blanka rivero tiel ke ĝi ne atingis la verdan, sed fluis suden al la Pujalpa rivero. Jena malnova mapo montras la iaman formon de la riversistemo.

Kategorio:Seatlo
Kategorio:Riveroj en Usono
Kategorio:Puĝeta Fjordo
Kategorio:Kantono King (Vaŝingtonio)
Kategorio:Riveroj en Vaŝingtonio
Varia tadorno

La **Varia tadorno** (*Tadorna variegata*) estas granda ansereca anaso endemia de Novzelando. Ili estas konataj de la Maorioj kiel **Putangitangi** sed plej komune menciataj kiel "Paradiza tadorno", kaj estas aprezataj ĉasbirdoj.

## Aspekto 
Kaj la masklo kaj la ino havas rimarkindan plumaron, kun tre markata seksa duformismo, laŭ kiu la masklo havas nigran kapon kaj striecan nigran korpon, dum la ino havas tre blankan kapon kun bruna korpo. Ili havas longan reproduktan sezonon, kio daŭras el aŭgusto al decembro.

La Variaj tadornoj estis nekomunaj antaŭ la alveno de la eŭropanoj, tamen la ŝanĝoj de habitatoj kaŭzis la konverton de arbaroj en paŝtejoj, kaj la intenca havigo de lagetoj fare de ĉasgrupoj, kondukis al granda pliigo en la nombroj de tiuj anasoj.

## La nomo 
La genra nomo *Tadorna* devenas el keltaj radikoj kaj signifas "makuleca akvobirdo", simile al la angla "shelduck".

## Bildaro 

Dosiero:Tadorna variegata -Opunake Beach -NZ-8.jpg|Ino kun ses idoj en strando Opunake, Novzelando
Dosiero:Paradise Shelduck RWD1.jpg|Naĝe ĉe Akvobirda Parko Sylvan Heights 
Dosiero:Tadorna variegata -Picton, Marlborough, New Zealand -female-8.jpg|Ino ĉe Picton, Marlborough, Novzelando
Dosiero:Paradise-Shelduck-Tadorna-variegata-male.jpg|Masklo, Naturrezervejo Karori 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Paradise shelducks – pūtangitangi  *Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand*
* Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga.

Kategorio:Tadornenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Anastacia

**Anastacia** (naskiĝis la  en Ĉikago) estas usona kantistino, kant-verkistino kaj mod-dezajnistino.

## Diskaro 
### Albumoj 
* 1999 - *Not That Kind*
* 2001 - *Freak of Nature*
* 2004 - *Anastacia*
* 2005 - *Pieces of a Dream* (Best of)
* 2008 - *Heavy Rotation*
* 2012 - ''It's a Man's World*
* 2014 - *Resurrection*
* 2015 - *Ultimate Collection* (Best of)
* 2017 - *Evolution''

### Unuopaĵoj 
* 1993: One More Chance
* 1993: Forever Luv (dueto kun David Morales)
* 1998: Mi Negra, Tu Bombón (dueto kun Omar Sosa)
* 1998: Not That Kind
* 1999: Tienes Un Solo (dueto kun Omar Sosa)
* 1999: I'm Outta Love
* 2000: Saturday Night's Alright for Fighting (dueto kun Elton John)
* 2001: Let It Be (dueto kun Paul McCartney, Anastacia kaj aliaj artistoj)
* 2001: I Ask of You (dueto kun Luciano Pavarotti)
* 2001: What More Can I Give (dueto kun Michael Jackson kaj aliaj artistoj)
* 2001: Love Is Alive (dueto kun Vonda Shepard)
* 2001: 911 (dueto kun Wyclef Jean)
* 2001: Cowboys And Kisses
* 2001: Made For Lovin' You
* 2001: Paid My Dues
* 2002: One Day in Your Life
* 2002: Boom
* 2002: Why'd You Lie To Me
* 2002: You'll Never Be Alone
* 2002: I Thought I Told You That (dueto kun Faith Evans)
* 2002: You Shook Me All Night Long (dueto kun Celine Dion)
* 2002: Bad Girls (dueto kun Jamiroquai)
* 2003: Love Is a Crime
* 2003: We Are the Champions, We Will Rock You, Amandla (dueto kun Queen, Beyoncé, Bono, Cast kaj David A. Stewart)
* 2004: Left Outside Alone
* 2004: Sick And Tired
* 2004: Welcome To My Truth
* 2004: Heavy On My Heart
* 2004: I Do (dueto kun Sonny Sandoval)
* 2005: Everything Burns (dueto kun Ben Moody)
* 2005: Pieces Of A Dream
* 2006: I Belong To You (dueto kun Eros Ramazzotti)
* 2007: Sing (dueto kun Annie Lennox kaj aliaj artistoj)
* 2008: I Can Feel You
* 2008: Absolutely Positively
* 2009: Holding Back the Years (dueto kun Simply Red)
* 2009: Defeated
* 2009: Stalemate (dueto kun Ben's Brothers)
* 2010: Safety (dueto kun Dima Bilan)
* 2010: Burning Star (dueto kun Natalia Druyts)
* 2011: What Can We Do (A Deeper Love) (dueto kun Tiësto)
* 2012: If I Was Your Boyfriend (dueto kun Tony Moran)
* 2012: Dream on
* 2012: Best Of You
* 2014: Stupid Little Things
* 2014: Staring at the Sun
* 2014: Lifeline
* 2015: Take This Chance
* 2015: Army of Me
* 2017: Caught in the Middle

### DVD 
* 2002: *One Day in Your Life*
* 2002: *The Video Collection*
* 2006: *Anastacia: Live at Last*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Anastacia
* Anastacia en Allmusic
* Anastacia en *Billboard*
* Anastacia en Twitter
* Anastacia en YouTube
* Anastacia en IMDb

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj popkantistoj
Kategorio:Dezajnistoj
Ákos Kertész

**Ákos KERTÉSZ** [Akoŝ kertEs], hungare **Kertész Ákos** estis hungara verkisto.

Ákos Kertész naskiĝis la 18-an de julio 1932 en Budapeŝto kaj mortis la 7-an de decembro 2022.

## Biografio 
Ákos Kertész frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste li laboris en fabriko 12 jarojn. Baldaŭe li finlernis universitaton kaj li havis postenon en produktejo de filmoj. Tie li verkadis (ankaŭ scenarlibrojn por filmoj). Li ricevis premion Kossuth en 2008 kaj pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. En 2011 lia eseo aperinta en hungarlingva ĵurnalo en Usono kaŭzis skandalon.

## Verkoj (elekto) 
* *Hétköznapok szerelme* (Amo de la banalaĵoj), 1962
* ***Makra*** ("Makra"), romano, 1971; tradukita al 12 lingvoj
* *Witwen : Schauspiel* (germane), 1976
* *Vdovy : hra* (ĉeĥe), 1976
* *Jmeniny : příliš hořká komedie o dvou částech* (ĉeĥe), 1978
* *Kasparek* ("Kasparek"), 1979
* *Huszonegy* (Dudek unu), 1984
* *Zakariás* ("Zakariás"), romano, 1990
* *Akár hiszed, akár nem* (Ĉu vi kredas, ĉu vi ne kredas), elektita prozo, 1994
* *Prófétát a lelátókra!* (Profeton al la tribunoj!), eseoj, 2002
* *A romazsaru* (La ciganopolicano), krimromano, 2009
* diversaj scenarlibroj
* *Özvegyek* (Vidvoj), teatraĵo

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
The Giver

***The Giver*** (esperante *La Donanto*) estas romano de Lois Lowry. Estas sciencfikcia libro, publikigita dum 1993. Pli ol 5 milionoj da ekzempleroj estas venditaj. En 1994 la libro gajnis la *Newbery Medal* pri infana literaturo.

Multaj opiniis, ke estas maljuste, ke *The Giver* gajnis la *Newbery Medal*, pro eventoj en la libro, kiuj estas malofte legataj de infanoj. La libro estis ofte cenzurita, precipe en lernejoj.

*The Giver* estas la unua libro en kvarteto. La dua estas *Gathering Blue (Kolektanti Bluon),* la tria estas *Messenger (Mesaĝisto) ,* kaj la kvara estas *Son (Filo)*. Tiuj libroj estas kolektive nomitaj la Donanto-Kvarteto.

Oni faris kinadapton en La Donanto (2014).

## Tradukoj 
* Franca : Le Passeur
* Hebrea : המעניק
* Germana : Hüter der Erinnerung
* Hispana : *El Dador*
* Hungara : *Az emlékek őre*
* Japana : ザ・ギバー 記憶を伝える者
* Korea : 기억전달자
* Nederlanda : *Den utvalgte*
* Pola : *Dawca*
* Sveda: *Den utvalde*
* Turka : *Seçilmiş kişi*
* Mandarena (ĉina) : 授者
* Rusa : Дающий

Kategorio:Anglalingvaj romanoj
Kategorio:Sciencfikciaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Anglalingva literaturo por infanoj
Kategorio:Romanoj pri infanoj
Viacom

**Viacom Inc.** (NYSE: **VIAB **), kies nomo estas mallongigo de ***Vi**deo & **A**udio **Com**munications*, estas amaskomunikila korporacio en Usono kun tutmondaj interesoj precipe pri, sed ne limigite, la filmproduktado (Paramount Pictures kaj DreamWorks), perkabla televido kaj satelita (MTV Networks, BET, kaj Nickelodeon) kaj Interreto (Neopets). Ekde 2010, ĝi estas la kvara amaskomunikila korporacio plej granda en la mondo, post The Walt Disney Company, Time Warner, kaj News Corporation. En la nuntempo, Viacom estas propraĵo de National Amusements, privata teatra kompanio kun sidejo en Dedham, Masaĉuseco. Ĝia prezidento estas Philippe Dauman (nomumita la 6-an de septembro 2006 post la surpriza rezigno de Tom Freston).

La 4an de decembro 2019, la kompanio kunfandiĝis kun CBS Corporation por formi ViacomCBS.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Amaskomunikilaj firmaoj
Usona Departemento de la Trezorejo

La ***Usona Departemento de la Trezorejo*** (Angle: *Department of the Treasury*) estas unu el la kvar dekomencaj departementoj de la usona registaro. Ĝi havas respondecon pri la financaj kaj monaj aferoj de la registaro de Usono kaj estas unu el la naciaj ministerioj. Ĝis 2003 ĝi respondecis ankaŭ pri iuj sekurecaj aferoj. Ĝin estras la *Usona Sekretario de la Trezorejo*, la ministro pri financoj, kiun nomumas la prezidento kondiĉe de konfirmo fare de la usona Senato.

## Vidu ankaŭ 
* *Usona Sekretario de la Trezorejo*, la usona ministro pri financoj

Kategorio:Usona Departmento de la Trezorejo
Eszter Láng

**LÁNG Eszter** la:ng, estas hungara pentristino, grafikistino, poetino naskita en Corund (Harghita) la 3-a de januaro 1948.

## Kariero
Láng Eszter diplomiĝis en la universitato de Debreceno pri filologio en 1972. Ŝi pristudis pentradon kaj grafikon de Sándor Torok. Ŝi ekspozicias de 1997. 

## Fonto
*artportal.hu 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Mihály Kornis

**Mihály KORNIS** [mihAj korniŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kornis Mihály** estas hungara verkisto, dramisto, reĝisoro kaj profesoro. Mihály Kornis naskiĝis, kiel **Kertész Mihály** la 10-an de majo 1949 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Kornis devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en Budapeŝto, poste ankaŭ altlernejon pri reĝisoro. Li komencis sian laboron en teatro de Kaposvár en 1972. Baldaŭe li finis la reĝisoradon pro politikaj kaŭzoj kaj li aliĝis al rondo de opozicio (kontraŭantoj de komunismo). Li laboris en Hungara Radio, kie la politiko denove interrompis la karieron. Poste li laboris en teatroj kaj en produktejo de filmoj. Post fino de la socialismo li edukas en universitato kaj havas postenojn en teatroj. Li ricevis diversajn premiojn ankaŭ dum la socialismo.

## Verkoj (elekto) 
* *Köszönöm, Lujzácska* (Dankon, Lujza), eldonaĵo, 1970
* *Végre élsz* (Fine do vi vivas), noveloj, 1980
* *Halleluja* ("Halleluja"), dramo, 1980
* *KI VAGY TE* (KIU VI ESTAS), dramo, 1986
* *A félelem dicsérete* (Laŭdado de timo), eseoj, 1989
* *Sóhajok hídja* (Ponto de ĝemoj), eseoj, 1997
* diversaj antologioj
* *A Kádár házaspár* (Geedzoj Kádár), teatraĵo, 2000
* scenarlibroj

### En Esperanto aperis 
* *Petskribo*, *Beletra Almanako*, nº 19, februaro 2014, Novjorko, Mondial. ISBN 9781595692771, ISSN 1937-3325. El la hungara tradukis István Ertl, pp.&nbsp;40. Ĝi republikiĝis en *El proza Hoverlo-parnaso*, Lvivo 2022, ISBN 9789663225531. pp. 34-37.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Baleto de Novjorko

La **Baleto de Novjorko** (angle: **New York City Ballet**) estas baletkompanio fondita en 1948 de la koreografoj George Balanchine kaj Lincoln Kirstein. La kompanio naskiĝis el baleta trupo nomata Ballet Society. La nomo ŝanĝiĝis por iĝi nova kompanio kun sidejo en Novjorka Centro por Muziko kaj Dramo. Ĝi konvertiĝis en la unua baletkompanio en Usono kun konstantaj kontraktoj en du lokoj: unu en New York State Theater de Lincoln Center kaj alia en Saratoga Performing Arts Center, en Saratoga Springs, Novjorko.

maldekstre|eta|New York State Theater
La *City Ballet*, kiel ĝi estas konata, sub la gvido de Balanchine konvertiĝis en usona baletkompanio je mondskala famo kaj ankoraŭ havas la plej ampleksan repertuaron inter ĉiuj usonaj baletkompanioj.

## Steluloj 
* Jerome Robbins

## Eksteraj ligiloj 
* New York City Ballet

Kategorio:Baletkompanioj
Kategorio:Danco en Usono
Kategorio:Kulturo de Novjorko
Operdomo de Novjorko

La **Operdomo de Novjorko** (angle **New York City Opera**) en el **New York State Theater** situanta en la Lincoln Center de Novjorko.

Ĝi estas la sidejo de la Baleto de Novjorko, la kompanio kreita de George Balanchine, kaj la **NYCO**, la dua kompanio de la urbo dediĉata al la liriko situante angule de la Metropola Opero en Lincoln Center.

La halo David H. Koch Theater havas sidilojn por 2,755 personoj kaj estis dizajnita de la arkitektoj Philip Johnson kaj John Burgee, estis inaŭgurita la 23-an de aprilo 1964.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Operoj en Usono 
Kategorio:Kulturo de Novjorko
Kategorio:Konstruaĵoj en Novjorko
Guichen

**Guichen** estas franca komunumo, situanta en la departemento Ille-et-Vilaine kaj en la regiono Bretonio.

## Geografio 
Situanta je proksimume dudek kilometroj sude de Rennes en departemento Ille-et-Vilaine, la urbo etendiĝas sur vasta areo de , limigita per la rivero Vilaine oriente kaj norde, de la rivero Canut sude kaj de la rivero Seiche, nord-okcidente.

La bordoj de la rivero Vilaine etendiĝas laŭ 12 km de la ponto de Pont-Réan ĝis la alfluejo de la rivero Canut, en Saint-Senoux.

La najbaraj komunumoj estas : Saint-Senoux, Bourg-des-Comptes, Goven, Guignen, Lassy, Laillé kaj Bruz.

La urbo estas konstruita ĉirkaŭ konservita historia centro kaj etendiĝas al novaj laborareoj kaj setlejoj. La proksimeco de Rennes instigas multajn butikistojn kaj entreprenistojn instaliĝi tie.

Kelkfoje rigardata kiel aparta komunumo pro ĝia nuna grandeco, la aglomeraĵo de Pont-Réan estas fakte nur vilaĝo partigita inter la komunumoj Guichen kaj Bruz, la rivero Vilaine estanta la geografia apartigilo. La pli granda parto de la aglomeraĵo de Pont-Réan estas sur la komunumo Guichen - preĝejo, tombejo, lernejoj, sportĉambroj, kanuta-kajaka bazo.

## Personoj ligitaj al la komunumo 
* Luc Urbain de Bouexic, grafo de Guichen, 1712-1790
* Hervé Bougault, avistiristo, naskiĝinta la 2-an de Februaro 1917 en Rennes(35) mortinta la 17-an de Majo 1940 en loko nomata * Le Grand Pré * en Floyon (departemento Nord). Mortinta sur batalkampo por Francio, lia avio, la LeO 451 n° 61 de la 2-a skadrono de bombadgrupo I/31, estis faligita en flamoj de Messerschmitt 109 de la 2-a germana ĉas-skadrono (2.JG/2) revene de bombado de la 7-a Panzero sur la vojo de Chimay al Trélon.

## Ĝemeliĝoj 
Per la komitato de la internaciaj rilatoj de la kantono de Guichen, la komunumo estas ĝemela urbo de:
* 
* , vidi ankaŭ  Milevsko 
* 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Ille-et-Vilaine
* Laillé (stacidomo) (fervoja stacio)
* Guichen - Bourg-des-Comptes (stacidomo) (fervoja stacio)

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝejo de la komunumo
* Guichen sur la retpaĝejo de la nacia geografia Instituto


Kategorio:Komunumoj de Ille-et-Vilaine
American Broadcasting Company

La **American Broadcasting Company** (**ABC**) estas unu el la plej grandaj komercaj televidkanaloj en Usono. Fondita en 1943 ekde la antaŭa reto NBC Blue Network, ABC nun estas propraĵo de The Walt Disney Company kaj estas parto de Disney-ABC Television Group. La unua elsendo de tiu ĉi kanalo estis en 1948. Kiel unu el la "Big Three Television Networks" (*Tri Grandaj Televidkanaloj*), ĝi kontribuis al la populara kulturo de usono per la programaro.

250px|eta|maldekstra|
La korporacia sidejo de ABC troviĝas en la kvartalo [*Upper West Side* de Manhatano en Novjorko (bildo de ĝi videblas en la informkesto), filmstudia konstruaĵo de ABC ĉe la placo *Times Square* kaj la novaĵagentejoj de la kompanio ankaŭ situas en Manhatano, dum la oficejoj por la amuzprogrameroj troviĝas en Burbank, Kalifornio, apude al *Walt Disney Studios* kaj la korporacia sidejo de *The Walt Disney Company*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de ABC ()

Kategorio:Televidkanaloj en Usono
Kategorio:Entreprenoj en Usono
Lola Réz Kosáryné

**Lola RÉZ KOSÁRYNÉ** [koŝArinE], hungare **Kosáryné Réz Lola** estis hungara verkistino kaj tradukisto. Ŝia origina nomo hungarsisteme estis *Réz Lola*, post la edziniĝo aldoniĝis *Kosáryné*. Ŝia patro estis Géza Réz, ŝia filo estis Domokos Kosáry.

Lola Réz Kosáryné naskiĝis la 7-an de decembro 1892 en *Selmecbánya* (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Ŝi mortis la 27-an de decembro 1984 en Budapeŝto

## Biografio 
Lola Réz Kosáryné frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo. Ŝi komencis sian karieron kun kontraŭmilitaj poemoj, kiuj aperis en diversaj revuoj. Ŝi edziniĝis kaj baldaŭe naskis filon. En 1920 ŝi atingis la unuan lokon en literatura konkurso. Inter 1921-1944 ŝi verkadis 38 porjunularajn romanojn. Ŝi tradukis el la angla, franca kaj germana lingvoj kaj redaktis diversajn revuojn. Ankaŭ nuntempe ŝiaj verkoj estas reeldonitaj.

## Verkoj (elekto) 
### Romanoj 
* *Filomena* ("Filomena"), unua loko en konkurso, 1920
* *Ulrik inas* (Servisto Ulriko), aparte laŭdita en Nyugat, 1921
* *Péter* (Petro), 1928
* *Koldusok* (Almozpetantoj), 1931
* *Aranykapu* (Oro-pordo), 1942
* *Vaskalitka* (Ferokaĝo), 1946
* *Por és hamu* (Polvo kaj cindro), 1947

### Ceteraj verkoj 
* tradukaĵoj de Agatha Christie, Pearl Buck, Margaret Mitchell
* *Lelkek és arcok* (Animoj kaj vizaĝoj), noveloj, 1935

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kosáryné
Kosáryné
Havena insulo (Seatlo)

eta|mapo de Seatlo montranta Havenan insulon
[eta|Havena insulo rigardata de nord-oriente, fotite el [Columbia Center]]

**Havena insulo** estas granda artefarita insulo ĉe la elfluejo de Duŭamŝa rivero en Seatlo (Vaŝingtonio), Usono. De kiam ĝin konstruis Puget Sound Bridge and Dredging Company en 1909, la insulo ampleksanta areon de 1,4&nbsp;km² estis la plej granda artefarita insulo en la mondo. Ĝi perdis tiun rekordecon en 1938, sed regajnis ĝin por nelonge en 1967, kiam ĝia areo atingis 1,61&nbsp;km². En 2000 la konstanta loĝantaro de la insulo nombris 3 homojn, kaj la areo estis 1,65 km².

La insulo havas diversajn stokejojn, fabrikojn ktp. Interalie la firmao Vigor Shipyards (antaŭe Todd Pacific Shipyards), kiu konstruas kaj riparas ŝipojn, havas sian ĉefsidejon tie.

Kategorio:Artefaritaj insuloj
Kategorio:Seatlo
Kategorio:Insuloj en Usono
Grek-katolika katedralo (Hajdúdorog)

La **grekokatolika katedralo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo Hajdúdorog.

## Historio 
En 1312 en tiu loko jam estis kirko. En 1616 ortodoksaj hajdukoj alvenis, kiuj 2 lignajn preĝejojn konstruis. En la unua oni mesis rumane, en la alia slave. En 1640 ili konstruis brikan turon, kiu estas fundamenta parto de la nuna katedralo. Baldaŭe unu el la preĝejoj cindriĝis, tial oni konstruis brikan barokan konstruaĵon en la 18-a jarcento. En 1868 oni pligrandigis la preĝejon. En 1912 la papo nomumis la preĝejon katedralo kaj samtempe permesis la hungarlingvajn mesojn. Dum la historio la katedralo kelkfoje estis renovigita, lastfoje en 2006.

## Konstruaĵo 
La katedralo havas 3 navojn kaj unu altan turon. Interne la ikona muro havas 54 bildojn kaj ĝi estas 11 metrojn alta, 7 metrojn larĝa (la plej granda en Hungario). Interne estas ankaŭ 3 galerioj kaj diversaj flankaj altaroj. En la norda parto sakristio funkcias. En la ĝardeno estas 3 krucoj, restaĵo de defenda muro kun 30 diversaj memorarboj.

Dosiero:Holy Icon of Mariapocs in Hajdudorog.jpg|Provizore sankta bildo en la katedralo
Dosiero:Cathedral of Hajdudorog Winter.jpg|Parto de la katedralo
Dosiero:Hajdúdorogtemplom.jpg|La katedralo kun la ĝardeno
Dosiero:Parochia Hajdudorog.jpg|La paroĥo
Dosiero:17th century wall in Hajdudorog.jpg|La defenda muro
Dosiero:Interior of Cathedral of Hajdudorog with Organ.jpg|La orgeno kun la galerio
Dosiero:Northern Nave of Cathedral of Hajdudorog.jpg|Unu el la flankaltaroj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Katedraloj en Hungario
Hajdúdorog
Hajdudorog
Sfakso

**,** aŭ **Sfax,** aŭ **Safakis,** arabe **صفاقس** (*Ṣfāqs*/*Ṣafāqus*) estas grandurbo kaj administra centro de gubernio en Tunizio. Ĝi estas la dua plej granda urbo de la lando, krome grava havenurbo.

Fine de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|dekstra|210ra|Mapo pri Tunizio, kie en la meza parto de la marbordo montriĝas Sfax
eta|dekstra|260ra|Placo en
eta|dekstra|260ra|Strato en
eta|dekstra|260ra|Hotelo en

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 56 km2
* Loĝantaro: 265.131 en 2004
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC + 1, somere UTC + 2
* Poŝtkodo: 3000

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo laŭ Mediteranea Maro. Tunizo troviĝas 270 km.

## Historio 
La urbo estis fondita en -849. Proksime de fino de la 10-a jarcento  fariĝis sendependa urboŝtato. Sicilio havis ĝin inter 1148-1156, poste hispanoj konkeris la urbon. Ĝi estis longe nesto de piratoj. En la 19-a jarcento francoj koloniadis la tutan regionon. Nuntempe la loĝantoj okupiĝas precipe pri prilaborado de fosfatoj kaj olivoj, fine ankaŭ la fiŝkaptado gravas.

## Klimato 
En  la temperaturo varias inter 7 kaj 32&nbsp;°C. Jare pluvas po 203&nbsp;mm.

## Trafiko 
 havas internacian flughavenon. En la haveno oni eksportas fosfatojn. La samon faras la fervojo. Aŭtovojo funkcias al la ĉefurbo.

## Vidindaĵoj 
* universitato
* muzeo

## Ĝemelurboj 
*  Grenoble, Francio, 1998
*  Marburg, Germanio, 1971
*  Dakaro, Senegalo
*  Casablanca, Maroko
*  Oran Alĝerio
*  Maĥaĉkala, Rusio

## Fontoj 
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Tunizio
Kategorio:Marhavenaj urboj
4400 Bagryana

'*4400 *Bagryana'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio Roĵen, norde de Smoljan (Bulgario).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la bulgara poetino Elisaveta Bagrjana (cirile: *Елисавета Багряна'', 1893–1991).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Violeta G. Ivanova
Kategorio:Malkovrita de Vladimir Georgiev Ŝkodrov
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Józef Kremer

**Józef Kremer** (naskiĝis la 22-an de februaro 1806 en Krakovo, mortis la 2-an de junio 1875 samloke) – pola filozofo, estetikisto, historiisto pri arto, pioniro de psikologio.

## Vivo 
Filo de tajloro Joseph Kremer (1769-1848) el Opava kaj Maria Anna Erb (1769-1828) devenanta de riĉa nobela familio el Karlsbad. Frekventis gimnazion al Sankta Anna en Krakovo, de 1823 studis filozofion kaj juron ĉe Jagelona Universitato. Post magistriĝo edukiĝis en Berlino, Heidelberg kaj Parizo (1828-1830). En Berlino aŭdis lekciojn de Hegelo, Schleiermacher, Ritter, Gans kaj von Savigny, en Heidelberg - i.a. de Thibaut. Dum plua studado en Parizo frekventis lekciojn de Say, Guizot kaj Villemain. Partoprenis novembran ribelon (vundita en venka batalo de Grochów). De 1847 lekciis filozofion ĉe JU, kaj de 1853 estetikon kaj historion pri arto en krakova Akademio de Belartoj. En la jaroj 1865-1866 oficis kiel dekano de Filozofia Fakultato, kaj en la jaroj 1870-1871 rektoro de JU. Membris al belartaj kaj sciencaj asocioj en Krakovo, Vilno, Varsovio kaj Poznań. En 1872 kunkreis Akademion de Scipovoj (Akademia Umiejętności), kie estis direktoro de Historia-Filozofia Fakultato, prezidanto de Filozofia Komisiono, membro de Komisiono pri Historio de Arto kaj Arkeologia Komisiono.

## Kreemo 
Laboraĵojn de Kremer kolektis kaj eldonis en 12 volumoj Henryk Struve (Warszawa 1877-1880). Kremer estas pioniro de scienca okupiĝado pri psikologio en Pollando: faris sisteman dividon de psikologiaj aperaĵoj je konsciaj kaj nekonsciaj kaj antropologion komprenis kiel sciencon pri ilia reciproka rilatado.

## Eksteraj ligiloj 
* Józef Kremer - bibliografio rete

Kategorio:Polaj filozofoj
4399 Ashizuri

'*4399 *Ashizuri'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la kabo *Ashizuri'', turisma loko en la sud-okcidento de la insulo Ŝikoku.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Ksawery Tartakower

**Ksawery Tartakower** (Savielly, Xavier Tartacover, naskiĝis la 22-an de februaro 1887 en Rostov-na-Donu — mortis la 4-an de februaro 1956 en Parizo) estis eminenta ŝakisto de Pollando kaj Francio en la unua duono de la 20-a jarcento.

Tartakower estis vigla persono. Li ŝatis agreseman, riskan kaj inventeman ludon. Gajnis neniun de la plej altaj ŝakaj premioj, sed fine de la 20-a jc havus ŝancon batali pri mondĉampioneco. Ŝakon traktis pli kiel arton kaj intelektan ludon ol kampo de konkurado. Li estis societema kaj ŝatata pro humuro kaj akraj spritaĵoj. Aŭtoro de multaj aforismoj pri ŝako, originale nomataj "tartakoverismoj".

## Fontoj
* Władysław Litmanowicz, Jerzy Giżycki, *Szachy od A do Z* (Pri ŝako de A ĝis Z), volumo 2-a, Warszawa 1987, p. 1221-1225

## Eksteraj ligiloj
* http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=10247 - elektitaj ŝakludoj
* TARTAKOVER Savielly Grigorievich 

Kategorio:Rusiaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Ŝakaj teoriistoj
Kategorio:Ŝakverkistoj
Kategorio:Polaj ŝakistoj
Kategorio:Francaj ŝakistoj
Kategorio:Francaj judoj
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rostova provinco
Kategorio:Ruslingvaj poetoj
Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la rusa lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la rusa lingvo
Centro Lincoln

La **Centro Lincoln** (, plennome ) estas komplekso de konstruaĵoj el  m² en la urbo Novjorko. Ĝi estas unu el la plej grandaj centroj de la scenaj artoj en la tuta mondo. 

maldekstre|eta|La placo de la centro je krepusko
maldekstre|eta|New York State Theater, Lincoln Center.
Ĝi gastigas la jenajn artajn organizojn:

* Metropola Opero
* Baleto de Novjorko
* Operdomo de Novjorko
* Novjorka Filharmonio
* Muzikĉambra Societo de Lincoln Center,
* Kina Societo de Lincoln Center
* Ĵazo ĉe Lincoln Center
* Lernejo Juilliard
* Teatro de Lincoln Center
* Novjorka Publika Biblioteko de Artoj
* Teatro de Usona Baleto
* Lincoln Center for the Performing Arts, Inc.

Ĝi estis konstruita sub la programo de Robert Moses por urba renovigado en la 1960-aj jaroj pere de konsorcio gvidata de John D. Rockefeller III.

Estis la unua fojo kiam oni centralizis grandajn kulturajn instituciojn en urbo de Usono. Ĝi troviĝas inter la avenuoj Columbus kaj Amsterdam ĉirkaŭata de West 62nd kaj 66th, en Manhatano, en parto konata kiel Upper West Side.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo 

Kategorio:Kulturo de Novjorko
Kategorio:Kulturcentroj (domoj)