open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klervi

Klervi naskiĝis en la 5-a jarcento en Armoriko, laŭ Dom Gui-Alexis Lobineau , en la plou de Fragan, la nuntempa Ploufragan. Laŭ tiu aŭtoro, ŝi nomiĝis *Creirvie*.

## La familio de Klervi 
Ŝiaj gepatroj nomiĝis Fragan kaj Gwenn. Ili elmigris el Kornvalo kaj alvenis en Armorikon en 465.

Ŝiaj malpli junaj fratoj nomiĝis Guetheneuc kaj Jacut. Ili estis ĝemeloj kaj naskiĝis en Kornvalo. La pli juna frato Gŭenoleo naskiĝis en Armoriko kaj Klervi pli ol dek jarojn poste.

## Problemoj pri la traduko de "Brahecus" 
La monaĥo Gurdestin rakontas, ke iu *"vir illustris"* (latine, fama viro) albordiĝis ĉe la haveno de Brahec (*"delatus in portum qui Brahecus dicitur"*). Tiu vorto *Brahecus* estis tradukita laŭ malsamaj manieroj. Laŭ Lobineau kaj Legrand, famaj hagiografoj, , la haveno de "Brahecus" estis la insulo Bréhat. Tamen alia haveneto de Brahec situas ankaŭ je la fondo de la golfeto de Yffiniac apud la rivereto Russe-Brehat.

## Enlokiĝo de la familio en Plouguin 
Laŭ Alfredo la Granda, la princo Conan Meriadec, reĝo de Armoriko, donis al Fragan la regadon de la regionoj de Leon kaj Kornvalo. Tie, la familio konstruigis la kastelon Lesguen en la paroĥo de Plouguin apud Ploudalmezeau.

## La legendo 
[maldekstra|180px|eta|[Gvenoleo resanigas sian fratinon Klervi (ĉe la fonto de Keravezan en Saint Frégant).]]
Laŭ Albert Legrand, Klervi estis forpelanta sovaĝajn anserojn for de la korto de la kastelo. Subite, iu el ili eksaltis al la vizaĝo de la junulino. Ĝi elŝiris unu okulon, kaj englutis ĝin. Gŭenoleo, ŝia juna frato estis preĝanta en sia monaĥejo, kiam li aŭdis anĝelon rakonti al li la aferon. Tuj li foriris kaj hastis al la kastelo. En la korto li serĉis la anseron, trovis ĝin, malfermis la ventron de la besto, trovis la okulon kaj remetis ĝin en la okulglobon de Klervi. Poste, li faris krucosignon, kaj tuj la vidpovo denove funkciis.

Laŭ Lobineau, tio okazis, kiam Klervi estis nur infano, kaj li estis dudek jara.

## Gŭenoleo en Landevennec 
Laŭ Joel Cornette , monaĥejo estis konstruata en Landévennec je la fino de la 5-a jarcento. Tion montras arkeologiaj elfosadoj.

## Referencoj 
Kategorio:Kornvalo
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Britoj
Martello-turoj

eta|dekstra|Martello-turo
**Martello-turoj** estas malgrandaj rondaj fortikaĵoj situantaj marborde.

En Britio la turoj konstruiĝis ekde 1804 por defendi la marbordon kontraŭ la francoj. Plejparte ili datiĝas de 1804 al 1814. Ili nomiĝis laŭ simila turo en Iberio atakata de la britoj en 1794 ĉe loko nomita angle *Mortella Point*: la britoj mismemoris la nomon.

Estis multegaj turoj en Anglio, aparte ĉe la suda kaj sudorienta marbordoj. En Skotlando estis nur tri; en Irlando, ĉirkaŭ 50; kaj aliaj en Ĵersejo kaj Guernsey. Pluaj turoj konstruiĝis alilande, ekzemple en la Bermudoj, Kanado, Indonezio kaj Usono. Verŝajne la lasta turo de la brita imperio konstruiĝis dum la 1850-a jardeko ĉe Sydney (Aŭstralio) kiel defendaĵo kontraŭ la rusoj dum la krimea milito, kvankam la konstruado finiĝis nur post la fino de tiu milito.

Post kiam Napoléon Bonaparte fine malvenkis, britaj doganistoj uzis iujn turojn por helpi kontraŭi kontrabandistojn; aliaj detruiĝis de la maro. Pluraj servis dum la dua mondmilito kiel lokoj por kontraŭaviadilaj kanonoj.

## Vidu ankaŭ 
* turo de la Ĝenovanoj
* sarazena turo
* listo de la Martello-turoj sur Menorko

Kategorio:Fortikaĵoj
Kategorio:Turoj
Kategorio:Milito
Kategorio:Historio de Britio
Alfréd Deésy

**DEÉSY Alfréd** [de'ĵi], estis hungara aktoro kaj filmreĝisoro. Li naskiĝis en 22-an de septembro 1877 en Deĵo kaj mortis la 19-an de julio 1961 en Budapeŝto.

## Biografio 
Alfréd Deésy en la fino de la 1890-aj jaroj estis aktoro en Koloĵvaro, Nagyvárad kaj Debrecen, poste en Budapeŝto en la Teatro Városligeti kaj Budai Színkör. En 1909 oni prezentis en Nagyvárad lian muzikteatraĵon. En 1911 li malfermis en Debrecen filmteatron sub nomo *Apollo*, kies li estis gvidanto longdaŭre. Ekde 1912 li ludis filmrolojn. En 1916 kune kun aliaj fondis la filmfabrikon *Star*, kies li iĝis ĉefreĝisoro. En 1920 li estigis memstaran entreprenon, sed fiaskis. Mallongtempe li reĝisoris en filmfabriko *Orion*, poste li trairis Vienon, kie li reĝisoris interalie la filmon pri la procezo de Sacco kaj Vanzetti (1927), kies projekciadon oni ne permesis en Hungarujo. Ekde 1931 li denove laboris en Budapeŝto. Post 1945 li ludis kiel aktoro en epizodroloj. Li reĝisoris proksimume 90 da filmoj, el kiu de pluraj li verkis ankaŭ la scenarlibrojn.

## Scenarlibroj kaj reĝisoraĵoj ĉefaj 
* *Raszkolnyikov* (1916);
* *Éjjeli menedékhely* (1917);
* *Éva* (1919);
* *Petőfi* (1922);
* *Nem élhetek muzsikaszó nélkül* (1935);
* *Futóhomok* (1943).

## Filmroloj 
* *Mágnás Miska* (1948);
* *Úri muri* (1949);
* *Semmelweis* (1952);
* *Gábor diák* (1955);
* *Szegény gazdagok* (1959);
* *Légy jó mindhalálig* (1960).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* Magyar Szinházművészeti Lexikonhttp://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz05/79.html

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Moshultamåla

eta|Statuo de Vilhelm Moberg antaŭ Moshultamåla malnova lernejo.
**Moshultamåla** estas vilaĝo de la paroĥo de Algutsboda, en Komunumo Emmaboda, provinco Kalmar, en la sud-orienta parto de Svedio.

La vilaĝo estas konata kiel naskiĝloko de la verkisto Vilhelm Moberg. Li komencis sian karieron de verkisto sub la pseŭdonomo "Ville i Momåla".

Kategorio:Vilaĝoj de Svedio
Eastbourne

240px|eta|dekstra|La piero de Eastbourne
**Eastbourne** estas granda urbo de East Sussex, Anglio. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
En la ĉirkaŭaĵoj arkeologoj elfosis ŝtonepokajn restaĵojn. Ene de la urbo eltroviĝis pluraj romiaj restaĵoj, inter kiu estas vilao kaj banejo. Anglosaksa ĉarto de ĉ. 963 menciis alteriĝejon.

Dum la mezepoko Henriko la 1-a (Anglio) kaj Eduardo la 2-a (Anglio) vizitis la urbon.

En 1780 la filoj de Georgo la 3-a (Britio) somerferiis ĉe Eastbourne por marbanadi. Poste Eastbourne iĝis laŭmoda feriejo. La urbo multe pligrandiĝis post la alveno de fervojo al Londono en 1849. La loĝantaro kreskis de 4 mil en 1851 al preskaŭ 35 mil en 1891. Piero konstruiĝis dum la dua duono de la 19-a jarcento.

En 1793 infanterio kaj artilerio lokiĝis ĉe Eastbourne por defendi la apudan golfon kontraŭ la francoj. Konstruiĝis Martello-turoj, kaj, de 1805 al 1807, kanonejo kun apuda kazerno.

En 1935 Georgo la 5-a (Britio) kaj lia edzino vizitis Eastbourne.

Frue dum la dua mondmilito infanoj evakuiĝis al Eastbourne sed post la germana konkero de Francio en 1940 oni timis ke la germanoj invadus la urbon - kaj fakte estis planoj por tiea alterigo de germanaj batalistoj. Pro tio multaj loĝantoj portempe translokiĝis alien, kaj plejparte hoteloj kaj privataj lernejoj fermiĝis. La forlasitajn konstruaĵojn oni uzis por loĝigi batalistojn, inter kiuj miloj de kanadanoj de julio 1941 al la 1944-a invado de Normandio. La mararmeo estigis instruejon pri submaraj armiloj, kaj apude la flugarmeo havis radarstaciojn. Aparte inter majo 1942 kaj junio 1942 la urbo ege suferis pro bomboj.

## Geografio 
Eastbourne apudas la Manikon kaj estas ĉirkaŭata de la South Downs, montetoj kiu etendas de Kent al Hampshire.

Apud Eastbourne estas Beachy Head, kretklifa promontoro kiu fifamas ekde la 16-a jarcento pro memmortigoj.

## Ekonomio 
Turismo daŭre estas la ĉefa industrio, kvankam Eastbourne malpli laŭmodas ol antaŭ la dua mondmilito. Pro tio la urbo malpli prosperas kaj estas multe da dumvintra senlaboreco.

Eastbourne estas konferencejo, kie okazas de tempo al tempo jarkunvenoj de politikaj partioj.

## Lokanoj 
* Freeman Freeman-Thomas, liberala politikisto kaj administraciisto kiu servis kiel Ĝenerala Guberniestro de Kanado kaj kiel Vicreĝo kaj Ĝenerala Guberniestro de Hindio
* Tivadar Zichy, hungara-brita aristokrato
* Inter tiuj kiuj loĝis en Eastbourne estis
** John Bodkin Adams, seria murdisto
** Henry Allingham kiu, kiam li mortis en 2009, estis verŝajne la plej aĝa viro de la mondo, havante 113 jarojn

Kategorio:Urboj de East Sussex
Poti

alternative=נמל פותי|eta|771x771ra|La marhaveno

350px|eta|dekstra|Poti, bazarejo
**Poti** () estas urbo de la provinco Samegrelo okcidente en Kartvelio. Ĝi troviĝas en la orienta bordo de la Nigra Maro kaj ĝi funkcias kiel unu el la tri kartvelaj havenoj en tiu maro.
Proksime de la urbo la plej granda rivero en la okcidento de la lando, Rioni, enfluas en la Nigran Maron. Poti havis 41&nbsp;465 loĝantojn laŭ censo de la jaro 2014.

Poti estis fondita kiel greka kolonio en la 7-a jarcento a.K. sub la nomo *Fasis*. La greka legendo pri la Ora Ŝafofelo okazas en la vilaĝo Fasis, ĉe la Nigra Maro kaj la rivero Rioni, en la lando Kolĥido (nuna Kartvelio).

La Traktato de Poti estis provizora interkonsento inter la Germana Imperio kaj la Kartvela Demokratia Respubliko en kiu ĉi-lasta akceptis germanan protekton kaj agnoskon. La interkonsento estis subskribita, la 28-an de majo 1918, de generalo Otto von Lossow reprezente de Germanio kaj de ĉefministro Noe Ramiŝvili kaj ministro pri eksterlandaj aferoj Akaki Ĉĥenkeli por Kartvelio ĉe la kartvela nigramara havenurbo Poti.

Kategorio:Urboj de Kartvelio
Henry Allingham

**Henry ALLINGHAM** (n. la 6-an de junio 1896, m. la 18-an de julio 2009) estis eble la plej aĝa viro de la mondo kiam li mortis havante 113 jarojn.

## Naskiĝo 
Li naskiĝis en Hackney, Londono, Anglio. Lia patro mortis pro ftizo kiam Henry havis 14 monatojn.

## Unua mondmilito 
Tuj post la komenco de la unua mondmilito li deziris aliĝi al la brita armeo sed lia patrino malpersvadis lin pro sia mortmalsano. Post ŝia morto en 1915, Henry aliĝis al la marflugarmeo, en kiu li iĝis meĥanikisto. Post surmara militado, septembron 1917 li iris al Francio. La 1-an de aprilo 1918 li aliĝis al la Royal Air Force tuj post ties fondo per la kombino de britaj flugarmeoj.

## Civila kariero 
La plejparto de sia profesia vivo Henry Allingham laboris kiel aŭtoinĝeniero.

## Dua Mondmilito 
Dum la Dua Mondmilito Henry Allingham helpis esplori rimedojn por kontraŭi germanajn magnetajn minojn.

## Posta vivo 
Li emeritiĝis en 1960, kiam li kaj lia edzino translokiĝis al Eastbourne.

En 2001, timante ke li post nelonge mortus, oni persvadis lin rakonti sian vivon por ke pli junaj homoj ne forgesus. Poste li ĉeestis plurajn gravajn eventojn, kaj en Anglio kaj en Francio, por remememori la unuan mondmiliton.

Demandite kiel li tiom longe vivis, li respondis, "Helpe de cigaredoj, viskio kaj malbonegaj virinoj - kaj granda senso de humuro."

Lia funebro okazis ĉe Brajtono (kie li mortis), kun militaj ritoj, ĉeeste de ano de la brita reĝa familio, politikistoj kaj superaj oficiroj de la mar- kaj flug- armeoj.

Kategorio:Anglaj centjaruloj
Kategorio:Homoj de la unua mondmilito
Kategorio:Angloj
Kategorio:Britaj militistoj
Arctic Monkeys

eta|dekstra|250px|La grupo
***Arctic Monkeys*** (Arktaj Makakoj) estas angla muzikgrupo de sendependa roko, kiu venas de Sheffield kaj formiĝis en 2002.

## Membroj de la bando 
* Alex Turner (kantado, gitaro)
* Jamie Cook (gitaro)
* Nick O'Malley (basgitaro)
* Matt Helders (tamburoj)

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2002
Apogkonstruaĵo

**Apogkonstruaĵo** nomiĝas konstrukorpo, plej ofte el betono, kiu estas konstruita antaŭ taluso por doni al ĝi aldonan stabilecon kontraŭ deglito.

Kategorio:Konstruado
Kategorio:Konstrumaniero
Künten

**Künten** estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1613 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
eta|maldekstra|150px|Sulz
Künten situas ĉe la nordorienta bordo de la rivero Reuss en la rivera ebenaĵo ĉe la vojo inter Bremgarten kaj Baden. Al la komunumo Künten apartenas krom la vilaĝo Künten mem ankaŭ la vilaĝo Sulz, kiu estis ĝis 1973 memstara komunumo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 489&nbsp;km², de kiuj 1,32&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,62&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 530 m s.m. ĉe la limo al Bellikon, dum ĝis plej malalta punkto situas ĉe la bordo de la rivero Reuss je 354 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Künten limas en nordo al Remetschwil, en oriento al Bellikon, en sudo al Eggenwil, en sudokcidento aliflanke de la rivero Reuss al Fischbach-Göslikon, en okcidento ankaŭ aliflanke de la rivero al Niederwil, ken en nordokcidento al Stetten.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150px|Informtabulo apud la poŝtaŭtohaltejo
Künten situas ĉe la kantona ĉefvojo de Bremgarten al Argovio, sur kiu cirkulas poŝtaŭtolinio en duonhora kadenco.

Dum la someraj monatoj de Sulz al Fischbach-Göslikon trans la rivero Reuss cirkulas pramŝipo por migrantoj kaj biciklistoj.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas proksimume 9 kilometrojn norde en Dättwil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Künten kaj Sulz datiĝas el la *Acta Murensia* kiel *Chünten* kaj *Sulzo* el ja jaro 1160.

En mezepoko en Künten kaj Sulz regis la Habsburgoj. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris la regionon, kaj la du vilaĝoj fariĝis parto de la voktejo Rohrdorf en la Grafejo Baden.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la du vilaĝoj apartenis dum kvin jaroj al la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la hodiaŭa Kantono Argovio, Künten kaj Sulz fariĝis politikaj komunumoj de la argovia distrikto Baden.

En la jaro 1973 Künten kaj Sulz estis kunigitaj al unu sola politika komunumo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Künten
* Künten en la Historia Leksikono de Svislando
Aarberg (distrikto)

La **distrikto Aarberg** (en Esperanto ankaŭ **distrikto Arbergo** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 34229 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estas la samnoma komunumo Aarberg. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 ĝi estis integrita al la nova administra distrikto Seeland.

## Geografio 
La distrikto Aarberg etendiĝas nordokcidente de la federacia urbo Berno en la oriento de la tiel nomita Selando en la Svisa Mezlando, en kies suda parto fluas la rivero Aro.

## Ekonomio 
La regiono Aarberg unuflanke estas tre frukta kaj grava kultivejo por legomoj, aliflanke en la regiono setlas diversaj gravaj industrientreprenoj.

## Trafiko 
Trapasas la distrikton la trajnlinio de Berno al Bielo kaj de Büren ĉe Aro al Kerzers, krome la svisa aŭtovojo A6.

## Historio 
La hodiaŭa distrikto Aarberg en la 13-a jarcento ĝis la jaro 1358 estis nobela senjorujo. De 1376 ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Aarberg estis berna kamparvoktejo. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 la iama voktejo Aarberg formis parton de la helveta distrikto Zollikofen. Ek de 1803 ĝis 1831 ĝi estis berna ĉefdistrikto kaj al ĝi aliĝis ankaŭ la komunumoj Meikirch, Rapperswil, Schüpfen kaj Seedorf kaj ek de 1831 ĝi estas distrikto de Kantono Berno. La distrikto apartenas ekde la 1997 al la administra regiono Ĵuraso-Selando kun terenregistro en Büren ĉe Aro.

## Komunumoj de la distrikto Aarberg 
La distrikto Arberg konsistas (stato en 2009) el 12 komunumoj, el kiuj Lyss estas la plej granda. Lyss kaj Aarberg estas urboj, Lyss pro ĝia grandeco kaj Aarberg pro ĝia historia urborajto. Jen la listo:

## Eksteraj ligiloj 
* La distrikto Aarberg en la Historia Leksikono de Svislando
* Retpaĝo de la prefektejo Aarberg

!
Mühletal

**Mühletal** signifas en la germana lingvo *mueleja valo*. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj loko:

* **Mühletal (Aarberg)** estas setlejo de la komunumo Aarberg en Kantono Berno en Svislando.

* **Mühletal (Mühlehorn)** estas setlejo de la komunumo Mühlehorn en Kantono Glaruso en Svislando.

* **Mühletal (Obstalden)** estas setlejo de la komunumo Mühlehorn en Kantono Glaruso en Svislando.
Aarberg

**Aarberg** (en Esperanto ankaŭ **Arbergo**) estas historia urbo, komunumo kaj ĝis la 31-a de decembro 2009 ĉefloko de la iama samnoma distrikto en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 3963 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Ekde la 1-a de januaro 2010 Aarberg apartenas al la nova administra distrikto Seeland kaj estas ties ĉefloko.

## Geografio 
La urbeto Aarberg situas supre de la malnova fluejo de la rivero Aro, kiu formas ĝian sudokcidentan limon, sur alteco de 455 m s.m.. Nordokcidente de la urbo pasas la Hageneck-Kanalo, tra kiu post la ĵurasa akvejokorekto fluas la plej granda parto de la akvo de Aro. Al la urbo apartenas krom la urbeto Aarberg mem la vilaĝoj kaj setlejoj Spins, Mühletal kaj Grafenmoos.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,91 km², de kiuj 29,6% estas kovritaj de arbaro, 44,4% servas por agrikulturo kaj 23,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Kappelen kaj Lyss, en oriento al Seedorf, en sudo al Radelfingen, kaj en okcidento al Bargen.

## Trafiko 
Tra Aarberg pasas la kantona ĉefvojo de Soloturno al Morato. En nordo la komunumo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A6. Aarberg situas ĉe la fervojlinio de Büren ĉe Aro al Kerzers kaj la stacidomo estas elirpunkto de diversaj bus- kaj poŝtaŭtolinioj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Aarberg datiĝas el la jaro 1236 kiel *Arberc*. La urbo estis fondita inter la jaroj 1220 kaj 1225 de *Ulriko la 3-a de Neŭŝatelo*. Ulriko la 4-a konfirmis la urborajton de Aarberg en la jaro 1271. Pro financaj problemoj la lasta Grafo de Aarberg devis en la jaro 1358 pandigi ĉiujn siajn privilegiojn pri la urbo kaj senjorujo al la urbo Berno, kiu konfirmis la urborajton. Tiel Aarberg fariĝis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 centro de berna kamparvoktejo.
Post 1803 Aarberg fariĝis distriktĉefloko de la ĉefdistrikto kaj ek de 1831 distrikto Aarberg. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 la distrikto Aarberg estis integrita al la nove fondita administra distrikto Seeland kaj Aarberg fariĝis ties ĉefurbo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Distrikto Aarberg
* Aarberg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Aarberg
* Aarberg en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 170.JPG|Malnova urbocentro de Aarberg
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 156.JPG|Urba preĝejo
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 160.JPG|La pentritaj vitroj de la urba preĝejo
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 165.JPG|Ligna ponto trans malnova Aro
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 173.JPG|Urbeniro sur la ponto trans Hagneck-Kanalo

Kategorio:Urboj de Svislando
Indigo (farbo)

[eta|200ra|Kemia strukturo de [Indigo]]
**Indigo** estas grava kaj valora farbaĵo (kies koloro estas indiga), produktita ĝis ĉ. 1900 nur el specioj de indigoarbusto (*Indigofera*) kaj genro *Isatis*.

Indigo estis jam konata en la antikva Azio, Egiptio, Grekio, Romio, Britio kaj Peruo. Oni uzas ĝin nuntempe por farbi la tolaĵon de la laboristaj vestoj. Oni dum longtempe farbis je malhela la lanon.

La antaŭmaterialo de la indigo estas la *indikano*. Tiu estas senkolora, akvosolvebla kemiaĵo, kiu facile hidrolizas al glukozo kaj indoksilolo. Tiu lasta oksidiĝas al indigo.

La kemian strukturon de la indigo publikigis en 1883 Adolf von Baeyer. Oni produktis fine de la 1890-aj jaroj jam per konkuraj metodoj la indigon. La metodo - uzata ankaŭ hodiaŭ - baziĝas sur tio, ke oni produktas la indoksilolon el miksaĵo de natria hidroksido kaj natrio-amido (natrio-fenil-glicinato).

La indigo estas transformebla al pluraj pli simplaj kombinaĵoj, sed el praktika vidpunkto gravas nur redukto de indigo al solvebla, flava leŭkoindigo. Oni farbas per tio tekstilfadenojn kaj poste oksidas denove al indigo.

Simil(struktur)a farbaĵo estis en la antikvo la tirusa purpuro - ĉe la Mediteraneo - el sekreciaĵo de la mara heliko (*Murex brandaris*)

Indigo ankaŭ estas uzata por tinkturi la haŭton en Egiptujo, Kurdistano, kaj Okcidenta Afriko.

## Tekstiloj 
En la mondo, Indigon estas grava farbo por tekstiloj. La ĉefa uzo de indigo estas kiel tinkturo por kotono, ĉefe uzata en la produktado de ĝinzoŝtofo taŭga por bluaj ĝinzoj; averaĝe, paro da bluaj ĝinzoj postulas 3–12 gramojn (0.11–0.42 uncojn) da tinkturo. Pli malgrandaj kvantoj estas uzataj en la tinkturado de lano kaj silko.
Kategorio:Substancoj
Kategorio:Koloroj
Kisdér

**Kisdér,** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. La loknomo signifas hungare: malgranda prujno.
eta|Kampanilo de Kisdér

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 7814
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Kisdér situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Harkány troviĝas 16, Szentlőrinc 19, Siklós 20, Pécs 22 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1314. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Kisdér migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* lerneja kapelo
* kampanilo (1930)
* 7 protektataj kverkoj, unu el ili havas pli ol 400 jarojn

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Zsigmond Deézsi

**DEÉZSI Zsigmond** [de'ĵi] *Kádár* estis hungara aktoro naskita en 1809, en Dés kaj mortinta la 24-an de februaro 1874 en Győr.

## Biografio
Zsigmond Deézsi forlasis la jurkarieron en 1832, li iĝis baldaŭ bonega aktoro de la provincaj trupoj. Li ricevis invitojn plurfoje al Nacia Teatro de Peŝto. Li estis dramheroo, karakter- kaj patroaktoro. Li studis atenteme siajn rolojn.
 
## Roloj pli gravaj
* Zsigmond (Börnstein: A siklósi leányok); 
* Bánk bán, Biberach, Tiborc (Katona J.); 
* Lear király (Shakespeare); 
* D’Auray marquis (Dumas pli aĝa: Paul Jones); 
* Brankovics György (Obernyik K.).

## Fontoj
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
György Demeter (kuracisto)

**DEMETER György** estis hungara kuracisto, universitata profesoro naskita en 1875, ? kaj mortinta la 20-an de januaro 1925 en Segedo.

## Biografio
György Demeter havigis diplomon pri medicino en Universitato Koloĵvaro en 1902 kaj iĝis asistanto, adjunkto kaj direktoro de instituto pri medicino. En 1912 li havigis privatprofesoran kvalifikon. En 1919 li iĝis pensiita ordinara universitata profesoro. Liaj studoj aperis en hungaraj fakrevuoj.

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Siklósbodony

**Siklósbodony** [ŝiklOŝbodonj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 7814
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Siklósbodony situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Harkány troviĝas 14, Siklós 19, Szentlőrinc 21, Pécs kaj Sellye po 26&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungara erao jam terfortikaĵo konstruiĝis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1295 en formo *"Bodun"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tiam la vilaĝanoj loĝis en Babarcszőlős. En 1910 vivis en Siklósbodony 272 homoj, (268 hungaroj). Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Siklósbodony migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1754

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Natan la Saĝulo (libro)

***Natan la Saĝulo***  estas 208-paĝa traduko de la germanlingva romano Nathan der Weise de Gotthold Ephraim Lessing verkita en 1779. Ĝi estas tradukita de Karl Minor kaj aperis en 1923 ĉe la Esperanto-eldonejo Ellersiek & Borel en Berlino kaj Dresdeno. Ĉi tiu libro konstituas numeron 9 en la serio "Nova Esperanto-Biblioteko". Karl Minor ankaŭ verkis por la libro antaŭparolon kaj artikolon pri Gotthold Ephraim Lessing kaj lia dramo *Natan la Saĝulo*.

## Recenzoj
## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Skanaĵo de la libro (pdf) ĉe Vikimedia Komunejo
* *Enciklopedio de Esperanto*/N en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Judoj kaj judismo en populara kulturo
Kategorio:Libroj de Karl Minor
Kategorio:Libroj de Nova Esperanto-Biblioteko
Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Esperantlingvaj romanoj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
BAFTA

**BAFTA** (, ***Brita akademio de filmaj kaj televidaj artoj***) estas brita organizaĵo, kiu disdonas premiojn ĉiujare dum speciala ceremonio, por filmo, televido, porinfanaj filmo kaj televido, kaj amasmedioj, nome Kinpremioj BAFTA.

BAFTA estis kreita en 1947 kiel **The British Film Academy**. En 1958, la Akademio kuniĝis kun **The Guild of Television Producers and Directors** kaj ili kune formis **The Society of Film and Television**, kiu poste fariĝis "The British Academy of Film and Television Arts" en 1976.

La ĉefoficejo de BAFTA troviĝas en Piccadilly en Londono, kaj ĝi ankaŭ havas malpli grandajn oficejojn en Norda Anglio, Skotlando, Kimrio, Novjorko kaj Los-Anĝeleso (Kalifornio).

La Akademiaj premioj havas la formon de teatra masko dezajnita de usona skulptisto Mitzi Cunliffe, kiu estis mendita de "The Guild of Television Producers and Directors" en 1955.

## Eksteraj ligiloj 
* BAFTA oficiala retejo
* BAFTA/LA Britannia Awards site
* BAFTA kimra retejo 
* BAFTA Skotlanda retejo 
* Museum of Broadcast Communications: BAFTA 
* IMDB: BAFTA 
* The most-honored films nominated for BAFTA Best Film
* Up to date news and reviews of BAFTA Films 

Kategorio:Kino-premioj
Kategorio:Premio BAFTA
Kategorio:Brita kino
Antal Flórián

**FLÓRIÁN Antal** [flo:ria:n] estas rumanuja hungara aktoro. Li naskiĝis la 24-an de oktobro 1939 en Gherla. 

## Biografio
En 1965 Antal Flórián studis en la Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet kaj li iĝis ano de la Kolozsvári Állami Magyar Színház. Li ludis inter 1971–1974 en Hungarujo en Jókai Színház, ekde 1974 ĝis 1978 en Kaposvár (Csiky-Gergely-Teatro), poste en Kecskemét (Katona József Színház). Ekde 1983 li estis aktoro de la Szegedi Nemzeti Színház. Li havis rolojn ankaŭ en filmoj.

## Roloj ĉefaj
*Jemeljanov (Katajev: A kör négyszögesítése); 
*Florindo (Goldoni: A hazug = *Il bugiardo*); 
*Tartaglia (Gozzi: A szarvaskirály = *Re cervo*); 
*Rinaldo (Modugno: Rinaldo harcba megy);
*Bubnov (Gorkij: Éjjeli menedékhely = *На дне*); 
*Karenin (Tolstoj–Sándor J.: Anna Karenina); 
*Toni (Goldoni: Csetepaté Chioggiában = *Le baruffe Chiozzotte*).

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Eva Moberg

**Eva Moberg** (naskiĝis en 1932 en Stokholmo - 22-a de majo 2011) estis sveda verkistino, dramverkistino kaj debatistino.

Eva Moberg estis la filino de Vilhelm Moberg kaj Margaret (naskita Törnqvist). Ŝi edziniĝis en 1964 kun Hans Hederberg kun kiu ŝi havis filinon en 1966. La geedziĝo daŭris ĝis 1976. Ŝi vivis kun Gottfried Grafström.

Moberg ricevis licencion pri filozofio en 1963 per disertacio pri "**Kärlek och kön, en studie i Colettes diktning**" (Amo kaj sekso, studo pri la poezio de Colette) kaj estis i.a. ĉefredaktorino de la gazeto "**Hertha**" de la Asocio Fredrika-Bremer (Fredrika Bremer-förbundets). Ŝi estris la kulturan servon en la gazeto "**Dagens Nyheter**" (Hodiaŭaj novaĵoj). Ŝi verkis pri sociaj problemoj, politikaj kaj etikaj demandoj. Inter 1968 kaj 1970, ŝi laboris kiel televida scenaristino.

Eva Moberg estas konsiderata kiel iniciatinto pri moderna debato pri seksegaleco en Svedio pro sia eseo "**Kvinnans villkorliga frigivning**" (pri la virina kondiĉo) (en antologio "**Unga Liberaler**" 1961 — Junaj liberaluloj) kaj pri komercaj demandoj en "**Kvinnor och människor**" — Virinoj kaj viroj — (1962). Ŝi ricevis la Premion de la Granda Nios (De Nios stora pris) en 1975, la Pacpremion Hiroŝimo en 1990 kaj, en 1994, la premion Årets väckarklocka.

Ekde 1961 Eva Moberg pritraktis temojn, inter kiuj la nuklea regpovo, la militorigino, la viro laŭdire natura, maskloj kaj femaloj, animaleco kaj infaneco, kuraĝo, homa emancipiĝo, Eŭropo, ktp.

## Elektita bibliografio 
* "**Pengar eller livet? Exemplet kärnkraften**". (La mono aŭ la vivo ? La ekzemplo pri nuklea energio). 1979.
* "**Vad tar vi oss för? Tankar samlade i en sanslös tid**". 1979.
* "**Evas lilla gula**". 1988.
* "**Prima materia**". 2003.

## Porinfanaj libroj 
* "**Barnen Bolinder**". 1973.
* "**Martina drömmer**". 1985.
* "**Urban, Raider och Martina**". 1986.
* "**Fabian och färgerna**". 1991.

## Komediaj scenoj 
* "**Prylar**". 1987.
* "**Svindlande skönhet**". 1990.
* "**Hög svansföring**". 1994.
* "**Himladjuren**". 1996.
* "**Eroterapi**". 2001.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Eva Moberg Oficiala svedlingva retejo.

Kategorio:Svedaj feministoj
Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de Svedio
Kategorio:Stokholmanoj
Ŝnapso

La alkoholaĵo **ŝnapso** estas sufiĉe konata speco de brando distilita el fruktoj aŭ beroj. La termino originas de la germana vorto *Schnaps*, kiu rilatas al brando trinkata rapide el malgranda glaso.

Ĝenerale ŝnapso enhavas 30-40% da alkoholo, sed la alkoholenhavo dependas de la speco. Ŝnapso restas vera se oni produktas ĝin per dufoja distilado kaj ĝi ne devas enteni sukeron kaj iun ajn artefaritajn aldonaĵojn. Ŝnapso guste iom similas al vodko sed konservas etan guston de la fonta frukto aŭ bero.

Ŝnapso estis inventita verŝajne en Germanio kaj estas produktata tie ek de 16-a jarcento vaste uzata por finuzi diversajn fruktojn, kiuj restas post rikoltado. Estas konataj pli ol 30 diversaj specoj de ŝnapso. Vaste konataj, popularaj en Germanio:
* elĉeriza *Kirschwasser*;
* elpira *Birnenschnaps*;
* elpoma *Apfelschnaps*.

Ŝnapso el pomaj kaj piraj alkoholoj *(Obstler)* havas forton je 40%. Abundas ŝnapsoj ankaŭ el frambo, rubuso, prunuso, mirabelo, merizo, persiko.

## Rigardu ankaŭ 
* Brando
* Anizobrando
* Slivovico
* Likvoro

## Piednotoj 
Kategorio:Alkoholaĵoj
Joseph Mercieca

**Joseph MERCIECA**, malte nomita **Ġużeppi MERCIECA** (naskiĝis la  en Victoria, antaŭa nomo de Rabat, sur insulo Gozo, Malto; mortis la  en Żejtun), estis malta pastro, arĥiepiskopo de Malto ekde 1976 ĝis 2006.

## Biografio 
Joseph Mercieca pastriĝis la .

### Okupoj 
Konsekrita vic-arĥiepiskopo de MS-ro Michel Gonzi la , post nur 4 jaroj li fariĝis lia posteulo, la .

Li restis ĉe la regado de la arĥiepiskopejo dum 30 jaroj, post kiam li devis ĝin forlasi, atinginte aĝ-limon la . Lia posteulo estas MS-ro Paul Cremona, Dominikana monaĥo.

## Moto 
« Ofero, eŭkaristio, apostoleco »

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la arĥiepiskopejo de Malto 

Kategorio:Maltaj ĉefepiskopoj
Kategorio:Kavalira Ordeno de la Sankta Tombo en Jerusalemo
Miklós Ferenczi

**FERENCZI Miklós** [ferenci] estis hungara bibliotekisto, bibliografo, vortarredaktisto, historiisto naskita la 1-an de aŭgusto 1886 en Deĵo kaj mortinta la 30-an de decembro 1933 en Koloĵvaro.  Li estis nevo de literaturhistoriisto Zoltán Ferenczi. 

## Biografio
Miklós Ferenczi finis siajn studojn ekde 1904 en la fakultato pri filologio en la Universitato Koloĵvaro. Ekde 1923 li iĝis ĉefbibliotekisto de la Universitata Biblioteko de Kluĵo.

## Pli gravaj verkoj
**Hadadi br. Wesselényi István élete és naplója* (Kolozsvár, 1910); 
**Román–magyar és Magyar–román szótár* (kun Victor Cheresteşiu kaj Antal Valentiny, Cluj-Kolozsvár, 1925); 
**Az erdélyi magyar irodalom bibliográfiája*, 1926–1933 (8 füz. Cluj-Kolozsvár, 1928–1934; la lastan kajeron plikomplitis Valentiny).

## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj bibliografoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj bibliografoj
Mihály Fekete Nagy

**FEKETE NAGY Mihály** [nadj] estis rumanuja hungara ĵurnalisto, redaktoro naskita la 3-an de julio 1894 en Deĵo kaj mortinta la 3-an de julio 1954 en Braŝovo.
## Biografio
Inter 1936 kaj 1939 Mihály Fekete Nagy eldonis en Bukareŝto kun titolo *Carpatpress* hungarlingvan ŝtonpresan presinformigilon, kiu ĉiusemajne servis kun novaĵoj, statistikaj kaj demografiaj indikoj al la gazetoj kaj al la institucioj. Kiel direktoro de sekcio braŝova de Magyar Népközösség li luktis por la realigo de la spirito de Vásárhelyi Találkozó. Post 1944 li estis kunlaboranto de Népi Egység. Li memmortigis kune kun sia edzino en nekonataj cirkonstancoj.

## Fontoj
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Idées noires

**Idées noires** (Nigraj ideoj en la franca) estas serio de bildstrioj farita nigre kaj blanke. Ĝi estis kreita en 1977.

* Scenejaro : Yvan Delporte, Luce Degotte, André Franquin, Marcel Gotlieb, Jean Roba
* Desegno : André Franquin

## Eksteraj ligiloj 
* http://ideesnoires.free.fr/

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Bildstrioj
Dašice

:*Eble vi serĉas Dačice.*

250ra|eta|maldekstra|Fontano sur urboplaco en Dašice
250ra|eta|maldekstra|Preĝejo de Naskiĝo de Virgulino Maria
**Dašice** estas urbo situanta en Ĉeĥio, en regiono Pardubice, 10 kilometroj oriente de urbo Pardubice. Vivas ĉi tie  ().

## Partoj de urbo 
* **Dašice**
* Malolánské
* Pod Dubem
* Prachovice
* Velkolánské
* Zminný

## Loĝantaro 
## Turismaj interesaĵoj 
### Placo de Tomáš Garigue Masaryk 
oblonga, iom trapezforma, relative granda. Ĝi estas bordita per burĝaj domoj el fino de la 18-a kaj komenco de la 19-a jarcentoj kun malfrurokokaj kaj empiraj fasadoj. Sur la placo situas kelkaj statuoj.

### Preĝejo de Naskiĝo de Virgulino Maria 
konstruita en la jaroj 1677 ĝis 1707, frubaroka bazilikeca trinavo kun duopo de turoj en okcidenta antaŭo. La kapflanko kulminas per voluta ŝildo. Sur ĉefa altaro estas statuoj de Sankta Josefo kaj Sankta Johano Nepomuka de la skulptisto I. Rohrbach, kreita proksimume en la jaro
1740, kaj bildo el la jaro 1854 de J. Papáček. Rokokan flankan altaron al Sankta Johano Nepomuka el la jaro 1758 ornamas skulptaĵoj de J. Procházka. Flanka altaro kun statuoj de Sankta Johano Baptisto kaj Johano Evangeliisto estas el la jaro 1785 de J. Teplý el Pardubice. De tiu skulptisto estas ankaŭ reliefoj sur rokoka predikejo.

### Tombeja kapelo de Sepdolora Virgulino Maria 
Ligna, parte masonita negranda konstruaĵo, ununava kun kvinlatera fermo, post kiu estas sonorilturo. Ala altaro devenas el la dua duono de 18-a jarcento.

### Paroĥejo 
La paroĥejo devenas el la jaroj 1748 - 1758

### Rikolttenejo 
La rikolttenejo en areo de bierfarejo estas datita en la jaro 1616.

### Statuoj 
* **Sankta Johano Nepomuka** sur piedestalo kun figuraj reliefoj situas sur la urba placo kaj estas datita 1739, skulptisto I. Rohrbach.
* Plua statuo de **Sankta Johano Nepomuka** situas antaŭ la muelejo kaj estas datita 1746.
* **Sanktaj Venceslao, Barbaro kaj Norberto** staras antaŭ la domo n-ro 43 sur la urboplaco kaj devenas de J.A. Devoty el ĉirkaŭ la jaro 1740.
* **Krucifikso** kun reliefo kaj piedestalo sur urboplaco estas datita j. 1782 kaj estis renovigita en la jaro 1882.

## Literaturo 
* Muchka I.. - Petříček V.- *Neubert L.: Východní Čechy*. Eldonis Panorama eldonejo en Prago en j. 1990.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol.- *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.


Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Urboj en distrikto Pardubice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Dénes Balázsi

**BALÁZSI Dénes** [bala:ĵi], (plumnomo *Egyed Balázs*) estas rumania hungara etnografo, lokhistoriisto, aŭtobiografiisto. Li naskiĝis la 12-an de decembro 1936 en la vilaĝo Rareș. 

## Biografio
Dénes Balázsi havigis al si diplomon de bazlerneja instruisto en Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc en 1954. En 1960 li akiris diplomon de pastro en la unitariisma teologio de Kluĵo kaj en 1966 diplomon de ĝenerallerneja instruisto pri la rumana kaj hungara lingvoj en Porinstruista Altlernejo de Târgu Mureș. Li instruis en 1954-1955 en Pálfalvatanya (apartenanta al komunumo Lupeni), en 1955-1956 en Bădeni. En 1960-1962 li estis helppastro, respektive pastro en Mihăileni, en 1962 laboristo en brikfabriko de Sighișoara. Li estis instruisto en 1963-1964 en Șapartoc kaj en 1964-1966 en Vânători. Ekde 1966 li instruis la rumanan kaj hungaran lingvojn kaj literaturojn en Bisericani. En tiu vilaĝo li estigis lokhistorian-etnografian muzeon en 1977. Li publikis etnografitemajn artikolojn en *Hargita Kalendárium* (1980), en Művelődés (1981), en *Népismereti Dolgozatok* (1983), en volumo *A Duna menti népek hagymányos műveltsége* aperinta en Budapeŝto en 1991. Fragmentoj el lia aŭtobiografia verko aperis en la periodaĵo *Átalvető*http://www.erdelyikor.hu/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=30  en Győr en 2008 kaj 2009. Li estas ano de Kriza János Néprajzi Társaság, de EMKE, EME kaj aliaj.

## Pli gravaj verkoj
**Székelyszentlélek 670 éve* (vilaĝmonografio pri Bisericani) 2-a volumo.2003.
**Ne nézze senki csak a maga hasznát* - Kooperativa movado en Valea Homorodului, 1995;[
**Nyikómenti hármaskönyv*, 2006;http://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/kulhoni_magyarsag/2010/ro/csiki_2009_regeszet/pages/004_Balazsi_Denes.htm.
*Bálint Dezső – Kovács Piroska – Balázsi Dénes: *Lámpások voltunk...*, Red.: Imola Ozsváth, (Vivkariero de 3 instruistoj vilaĝaj), 2009.
**Ácsok, kőművesek, országépítők*, Székelyudvarhely, 2012.

## Libroj redaktitaj
**Székelyszentlélek 670 éve* (vilaĝmonografio pri Bisericani). Red. Balázsi Dénes. Verkis: 1-a volumo: D-o P. Fidél Benedek; 2-a volumo: Dénes Balázsi. 
**A keresztet...elvállalom* - Dr. P. Benedek Fidél születésének 100. évfordulójára (Por 100-jara datreveno de Fidél P. Benedek), 2007.

## Fonto
*Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.

## Eksteraj ligiloj
*SZÖVETKEZETEK A FEHÉR-NYIKÓ MENTÉN A 20. SZÁZAD ELSŐ FELÉBEN hungare

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj instruistoj
Béla Egyed

**EGYED Béla** [edjed] estis hungara kuracisto, kirurgo naskita la 10-an de junio 1911 en Deĵo kaj mortinta la 14-an de junio 1990 en Budapeŝto.

## Biografio 
La mezlernejon Béla Egyed finis en Deĵo kaj Besztercebánya. Li havigis diplomon en la Universitato Kluĵo en 1937. Unue li estis praktikanto en la kliniko pri kirurgio en Kluĵo, poste ekde 1939 adjunkto en la Ŝtata Malsanulejo de Târgu Mureş. Ekde 1945 li vivis en Budapeŝto. Li estis helpkuracisto en la kirurgiejo pri akcidentoj de *Malsanulejo Koltói Anna* en Budapeŝto. Inter 1952-56 li estis ĉefkuracisto de la Instituto pri Postkuracado pro Akcidentoj. En 1964 li estis fakkonsilanto pri kirurgio en Vietnamio. Ekde 1949 li ankaŭ instruis en universitato. Li estis ĉefsekretario de Hungara Kirurgia Konsilantaro. Liaj libroj aperis en angla, franca, kaj germana lingvoj. Oni distingis lin kun *Memorplakedo Semmelweis* (1976).

## Pli gravaj verkoj 
* *A korszerű égéskezelés* (Bp., 1952);
* *A sajkacsonttörések* (Bp., 1957);
* *A baleseti sérültek munkarehabilitációjának újabb szempontjai* (Bp., 1962);
* *A traumatológiai rehabilitáció elvi és szervezési kérdései* (kun Gyula Peer, Bp., 1963);
* *Traumatológia* 2-3. partoj (Bp., 1963);
* *Mozgásszervi sérültek rehabilitációja* (Bp., 1983).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kapuas (rivero)

La rivero **Kapuas** (Indonezie: *Sungai Kapuas*) situas en Okcidenta Kalimantano. La rivero longas ĉirkaŭ 1 143 kilometrojn. Tial ĝi estas la plej longa rivero de Indonezio, kaj la plej grava rivero en la okcidenta parto de Borneo. Krome ĝi estas la plej longa rivero kiu fluas tra insulo.

La rivero fontas en la montaro de Kapuas Hulu apud la limo kun Sarawak, Malajzio, kaj fluas okcidenten. Ĝi enfluas en la Sudĉinan Maron ĉirkaŭ 20 km sude de la urbo Pontinak, Indonezio. La rivero drejnigas la vastan areon de la Lago Sentarum, vastan naturrezervejon de malsekejoj, dolĉakvaj lagoj, kaj portempe inunditaj arbaroj.

Navigebla tra plejmulto de ĝia longo, la rivero estas esenca transportad-koridoro en Okcidenta Kalimantano. Ĝi estas uzata por transporto de konstruligno ekde la landinterno, kaj por eniro al kontoroj laŭlonge de la rivero. Tiu ĉi havas unu ponton transe, apud Sanggau proksimume kvar cent kilometrojn ekde la enfluejo.

## Vidu ankaŭ 
* Sunda Lando

Kategorio:Riveroj en Indonezio
Frances Barber

**Frances BARBER** (naskiĝis la  en Wolverhampton, West Midlands, Anglio), estas angla teatra, televida kaj kina aktorino.

## Parta filmaro 
* 1985: *A Zed & Two Noughts* de Peter Greenaway
* 1986: *Castaway*
* 1987: *Sammy and Rosie Get Laid* de Stephen Frears
* 1987: *Prick Up Your Ears* de Stephen Frears
* 1989: *Behaving Badly* (TV)
* 1989: *Red Dwarf* - "Polymorph" (TV)
* 1990: *Young Soul Rebels* de Isaac Julien
* 1992: *The Leaving of Liverpool*
* 1992: *Secret Friends* de Denis Potter
* 1994: *Giorgino* de Laurent Boutonnat
* 1995: *Space Precinct* (TV)
* 1996: *A Royal Scandal* (TV)
* 1997: *Forever* de Nick Willing
* 1998: *Murder Most Horrid*
* 1998: *Still Crazy*
* 1999: *Mauvaise passe*
* 1999: *Bremner, Bird and Fortune* (TV)
* 2002: *Manchild* (TV)
* 2003: *Monkey Dust* (TV) (voĉo)
* 2003: *Boudica*
* 2004: *Evilenko*
* 2005: *Funland* (TV)
* 2005: *The IT Crowd* - "Aunt Irma Visits" (TV)
* 2008: *King Lear*
* 2009: *The Royal*

## Eksteraj ligiloj 
* Frances Barber en IMDb

Kategorio:Anglaj aktoroj
Interlaken (distrikto)

La **distrikto Interlaken** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 38386 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estis la samnoma urbo Interlaken. Kun efiko de la 1-a de januaro 2010 ĝi estis integrita al la nova administra distrikto Interlaken-Oberhasli.

## Geografio 
La distrikto Interlaken situas en la kerno de Berna Oberlando. Ĝi konsistas el la komunumoj ĉirkaŭ la Lago de Brienz kaj la orienta Lago de Thun. Al la distrikto apartenas la fama regiono de Jungfrau, kiu estas monda heredaĵo de UNESKO.

## Trafiko 
La distrikto atingeblas flanke de Berno per la linio de la kompanio Berno-Lötschberg-Sempiono-fervojo kaj de Lucerno per la mallarĝŝpura Brünig-Fervojo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. Ek de Interlaken mallarĝŝpura fervojo kondukas tra Grindelwald al la fama jugo de la monto Jungfrau.

## Ekonomio 
La ĉefa enspezfonto en la distrikto Interlaken estas la turismo. Multnombraj montarfervojoj kaj aertelferoj ofertas al la turistaro la plej diversajn ekskurseblecojn.

## Historio 
Post la reformacio en la jaro 1532 el la posedaĵoj de la antaŭa monaĥejo Interlaken la urbo Berno kreis la kamparvoktejon Interlaken. La iama voktejo estis dissolvita en la jaro 1798 post la Helveta Revolucio. En la jaro 1803 la iama voktejo fariĝis la ĉefdistrikto Interlaken kaj en 1831 la distrikto Interlaken.

## Komunumoj de la distrikto Interlaken 
La distrikto Interlaken konsistas (stato en 2009) el 23 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Interlaken estas la plej granda. Jen la listo:

## Eksteraj ligiloj 
* La distrikto kaj Monaĥejo Interlaken en la Historia Leksikono de Svislando

!
-
Kastelo Pevensey

dekstra|eta|250px|Pordego de Kastelo Pevensey
**Kastelo Pevensey** estas ruina mezepoka kastelo situanta ĉe Pevensey, Sussex, Anglio. La kastelo viziteblas.

## Romia epoko 
Ĉirkaŭ 290 konstruiĝis romia fortikaĵo, latine nomita **Anderitum**, por protekti la marbordon kontraŭ disraboj de saksoj kaj jutoj. La loko tiam estis duoninsulo. Verŝajne estis haveno proksime al Anderitum. En 400 generalo Stiliko riparis la fortikaĵon.

## Anglosaksa epoko 
En 491 Aelle, la unua anglosaksa reĝo de Sussex, kaptis la kastelon kaj masakris la keltajn defendintojn. La fortikaĵo estis poste neloĝata ĝis 1042, kiam la estonta Harold la 2-a (Anglio) plifortigis ĝin kaj loĝigis tie batalistojn, kiu restis tie ĝis 1066 kiam ili marŝis norden por kontraŭi la invadon de Harald la 3-a (Norvegio).

## Normanda kaj malfrua mezepoka epokoj 
La saman jaron, tuj post sia alteriĝo, Vilhelmo la konkerinto okupis la fortikaĵon. Vilhelmo donis Pevensey al sia duonfrato Roberto (grafo de Mortain). Post la morto de Vilhelmo, Roberto partoprenis ribelon kontraŭ ties sekvanto, Vilhelmo la 2-a, kiu sukcese sieĝis la kastelon. Ĉirkaŭ 1100 Roberto konstruis pli fortan ŝtonan kastelon.

Pluaj sieĝoj okazis dum la longa enlanda milito de la regado de Stefano, kaj en 1264, kiam subtenantoj de Henriko la 3-a rifuĝis tie post kiam Simon de Montfort (6-a grafo de Leicester) venkis ilin ĉe Lewes.

## Posta historio 
Elizabeto la 1-a ordonis la malkonstruon de la kastelo, sed tio ne okazis. Fakte aldoniĝis nestoj por kanonoj. Ankaŭ Oliver Cromwell deziris ĝian malkonstruon sed nur malmultaj ŝtonoj elpreniĝis. Tamen poste la kastelo kadukiĝis.

eta|dekstra|Duamondmilita pafilejo en ruina muro de Kastelo Pevensey
Dum la dua mondmilito la ruina kastelo iĝis bazo de enlandaj gardistoj kaj de kontraŭaviadilaj batalistoj. En la ruinajn murojn enmetiĝis pafilejoj kiuj estis tre bone kaŝataj: ili ankoraŭ videblas.

Kategorio:Kasteloj en Britio
Aarwangen (distrikto)

La **distrikto Aarwangen** (prononcu: *arvangn*; en Esperanto ankaŭ **distrikto Arvango**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 41839 loĝantojn la 31-an de decembro 2008. Ĝia ĉefurbo estis la samnoma komunumo Aarwangen. Ekde la 1-a de januaro 2010 la iama distrikto Aarwangen estas parto de la administra distrikto Supra Argovio en la administra regiono Emme-Valo-Supra Argovio.

## Geografio 
La distrikto Aarwangen situas en nordoriento de Kantono Berno kaj ĝin norde limigas la rivero Aro kaj oriente la rivero Rot. La plej granda urbo kaj ekonomia centro de la distrikto estas Langenthal, kie dum jardekoj ankaŭ troviĝis la ĉefsidejo de Svisa Esperanto-Societo.

## Trafiko 
La distrikto Aarwangen estas bonege konektita al la privata kaj publika svisaj trafikretoj.

Tra la distrikto pasas la plej grava linio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de okcidento al oriento de Ĝenevo tra Berno kaj Zuriko al Sankt-Galo. La urbo Langenthal estas regiona fervoja nodo, kie ankaŭ haltas rapidtrajonoj al Berno, Olten, Araŭo kaj Zuriko. Mallarĝŝpura trama fervojo de Niederbipp, tra Aarwangen kaj Langenthal krucas la orient-okcidentan ĉeflinion de la nacia fervojkompanio.

Laŭlonge de la norda limo de la distrikto pasas la grava svisa aŭtovojo A1.

## Historio 
En mezepoko en Aarwangen ekzistis nobela senjorujo sub la regado de la Habsburgoj. La senjorujo estiĝis ĉirkaŭ la samnoma kastelo kaj vilaĝo en la lasta triono de la 13-a kaj la komenca parto de la 14-a jarcento. Post la morto de la lasta Senjoro de Arvango la senjorujo fariĝis posedaĵo de la senjoroj de Grünenberg, kiuj vendis ĝis en la jaro 1432 al la urbo Berno, kiu en tiu epoko kune kun la Svisa Ĵurkomunumo fariĝis loka grandpotenco. Sub la regado de Berno Aarwangen fariĝis kamparvoktejo, al kiu Berno aldonis diversajn pliajn teritoriojn kaj lokojn. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 el la voktejo Aarwangen fariĝis la distrikto Langenthal, kiu post 1803 fariĝis la ĉefdistrikto Aarwangen kaj en 1831 la distrikto Aarwangen. Ek de 1997 la distrikto Aarwangen estas parto de la administra regiono Emme-Valo-Supra Argovio.

## Komunumoj de la distrikto Aarwangen 
La distrikto Aarwangen konsistis je ĝia dissolvo en la jaro 2009 el 24 komunumoj, el inter kiuj la urbo Langenthal estis la plej granda. Jen la listo:

## Eksteraj ligiloj 
* La distrikto Aarwangen en la Historia Leksikono de Svislando