open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Šebastovce

**Šebastovce** (hungare *Zsebes* [ĵebeŝ], germane *Schebesch* [ŝebeŝ]) estas iama vilaĝo, nun malgranda urboparto de Košice en Slovakio, en Regiono Košice. Ĝis 1927 la oficiala slovaka loknomo estis *Žebeš*.

## Situo 
Šebastovce situas en suda rando de distrikto Košice 4. La urbocentro troviĝas je 7 km.
  
## Historio 
En tiu loko avaroj vivis en la 7-a jarcento. La unua mencio okazis en la jaro 1248 laŭ tiama hungara ortografio *"Zebus"*. En 1427 oni komputis tie 39 familiojn. En 1910 loĝis en Zsebes 311 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Zsebes rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno kune kun Kassa. Šebastovce iĝis urboparto de Košice en 1976.

Kategorio:Distrikto Košice 4
Matzendorf

**Matzendorf** estas komunumo en la distrikto Thal en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Matzendorf situas en la valo de la rivero Dünnern proksimume 5 kilometrojn okcidente de la distriktĉefloko Balsthal, ĉe la suda flanko de la montoĉeno *Brunnersberg*, kiu apartenas al la Soloturna Ĵuraso. Krom la ĉevilaĝo Matzendorf norde de la rivero al la komunumo ankaŭ apartenas la vilaĝeto Müli ĉe la suda flanko de la rivero Dünnern kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,29 km², de kiuj 52% estas kovritaj de arbaro, 41% servas por agrikulturo kaj 7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Matzendorf limas en nordo al Mümliswil-Ramiswil, en oriento al Laupersdorf, en sudoriento al Wolfisberg (BE), en sudokcidento al Rumisberg (BE), kaj en okcidento al Aedermannsdorf.

## Trafiko 
Matzendorf situas ĉe la kantona ĉefvojo n-ro 30 de Balsthal al Moutier. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Gänsbrunnen al Balsthal. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 8 kilometrojn oriente en Oensingen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Matzendorf datiĝas el la jaro 968 kiel *Mazendorf*.

La senjora bieno Mazendorf, kiu konsistis el 11 izoligaj bienoj, transiris en la jaro 1030 el la posedaĵo de la Abatejo Moutier-Grandval al la havaĵo de la Abatejo Sankt Ursen en Soloturno. En la jaro 1449 ĝin aĉetis la urbo Soloturno. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 ĝi tiam apartenis al la soloturna voktejo Falkenstein kaj estis la sidejo de la tribunalo kaj paroĥo Matzendorf, kiu estis kreita en la jaro 1536. Ĝis 1843 al la paroĥo Matzendorf apartenis ankaŭ Herbetswil kaj eĉ ĝis 1967 Aedermansdorf.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Matzendorf

## Bildoj 

Dosiero:Matzendorf vilagha puto 036.JPG|Vilaĝa puto
Dosiero:Matzendorf lernejo 034.JPG|Lernejo
Dosiero:Matzendorf gastejo Sternen 045.JPG|Gastejo Sternen
Dosiero:Matzendorf vilagha kapelo 042.JPG|Vilaĝa kapelo interne
János Kabai

**KABAI János** (pr. ja:noŝ) estis hungara kemiisto, doktoro pri kemiaj sciencoj (1973) naskita en Bukareŝto la 1-an de aŭgusto 1927 kaj mortinta en Budapeŝto la 15-an de oktobro 1988. 

## Biografio
János Kabai vivis ĝis 1941 en Nagyenyed, respektive en Nagyvárad, poste li translokiĝis Budapeŝton. Li finis siajn studojn en ELTE (Eötvös Loránd Tudományegyetem) inter 1949-1953. Li komencis sian sciencan karieron en la katedro pri koloidkemio, ĉe Aladár Buzágh. Dum jaroj 1956-57 li laboris en la Instituto pri Tabakesplorado, poste li revenis al universitato. Inter 1966-69 li prelegis pri biokemio en la fakultato pri farmacio en la universitato SOTE (Semmelweis Orvostudományi Egyetem). De 1969 li laboris en la instituto Országos Munka-és Üzemegészségügyi Intézet, de 1973 li gvidis la Kemian Sekcion. 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kabai, J.
1756 Giacobini

'*1756 *Giacobini''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo André Patry elde la Observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan astronomon Michel Giacobini.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de André Patry
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1937
Stjepan Šulek

**Stjepan Šulek** (Stjepan Sulek) (* 5-an de aŭgusto 1914 en Zagrebo; † 16-an de januaro 1986 samloke) estis jugoslava komponisto kaj dirigento.

## Vivo 
Li jam frue komencis studi muzikon (piano, violono kaj kompozicion). En 1936 li akiris siajn diplomojn de la Muzikakademio je Zagrebo (konzertekzameno por violono kiel studento de Prof. Huml). Ĝis 1952 li prezentis kiel soloisto kaj en solokoncertoj; samtempe li laboris altnivele sur la kampo de la ĉambromuziko (1936-1938 li direktis la Zagreban Kvarteton, 1939-1945 li estis membro de Trio Macek-Sulek-Janigro). Ĉe la Konservatorio je Zagrebo li instruis violonon ekde 1939, poste ankaŭ kompozicion (ekde 1948) kaj instrumentadon (ekde 1953). Liaj verkoj estis ludataj land- kaj mondvaste ekde 1945 (Eŭropo, Usono kaj Sudameriko). Ekde 1948 li fariĝis koresponda membro de la Kroata Akademio de Artoj kaj Sciencoj kaj en 1954 oficiala membro kaj sekretario de la sekcio muziko de la akademio. Ekde 1958 ĝis 1964 li estas ĉefdirigento de la ĉambra kaj simfonia orkestroj de la zagreba radio kaj televido kaj entreprenis multajn koncertvojaĝojn kun ĉi tiuj ensembloj. Kiel gastdirigento li periode direktis la simfoniorkestrojn de Zagrebo, Belgrado kaj Slovenujo. Por sia laboro li ricevis de la plej altaj institucioj de sia lando plurajn honoradojn kaj dekoraciojn. Stjepan Sulek mortis la 16-an de januaro 1986 en sia naskiĝurbo Zagrebo kaj estis entombigita sur la tiea Mirogoj-tombejo.

## Verkoj 
* Unua simfonio (1944)
* Dua simfonio (1946)
* Tria simfonio (1948)
* Kvara simfonio (1954)
* Kvina simfonio (1964)
* Sesa simfonio (1966)
* Sepa simfonio (1979)
* Oka simfonio (1981)
* Epitafo (1971)

**4 «klasikan konĉerton» por orkestro**
* Unua klasika konĉerto (1944)
* Dua klasika konĉerto (arĉorkestro) (1952)
* Tria klasika konĉerto (1957)
* Kvara klasika konĉerto (1983)

**3 pianokonĉertoj**
* Unua pianokonĉerto (1949)
* Dua pianokonĉerto (1952)
* Tria pianokonĉerto (1970)
* Violonĉelkonĉerto (1950)
* Violonkonĉerto (1951)
* Fagotkonĉerto (1958)
* Konĉerto por vjolo (1959)
* Kornkonĉerto (1972)
* Seksteto (1975)
* Orgenkonĉerto «Memento» (1974)
* Klarnetkonĉerto (1970)

**3 pianosonatoj**
* Unua pianosonato (1947)
* Dua pianosonato (1978)
* Tria pianosonato (1980)
* Sonato por trombono kaj piano «Vox Gabrieli» (1973)
* Sonato por violonĉelo kaj piano (1974)

**Operoj**
* Koriolan (1957)
* Oluja (Sturm) (1969)

**Baletoj** De veritate (1977)
* Ĥorverkoj:
* Bascanska ploca (1980)

**Kantato**
* Zadnji Adam (1964)

**Lidocikloj** Pjesma mrtvog pjesnika (Kanto de morta poeto) (1970)
* Strah (timo) (1975)

Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Operkomponistoj
Kategorio:Kroataj dirigentoj
Kategorio:Kroataj komponistoj
1757 Porvoo

**1757 Porvoo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la Finlanda urbo Porvoo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yrjö Väisälä
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1939
Nafta pinto

eta|

**Nafta pinto** (laŭ traduko de la angla termino *peak oil* kiu pli ĝuste estu *peak of oil*, aŭ laŭ traduko de aliaj lingvoj, ekzemple hispane *pico petrolero*) estas la tempopunkto en la historio de nafto-elpumpado, kiam estas atingita la maksimuma fluo de nafto iam ajn sume en la mondo.

Post ĉi tiu punkto, malpli da nafto estos elterigita. Sekve homoj devos uzi malpli, ĉar ĝi kostos pli da mono. Multaj sciencistoj kaj registaroj havas zorgojn, kio okazos post nafta pinto.

## Kiam pinto de nafto okazos? 
Plej fruaj timoj pri malabundo de nafto estis eldiritaj en jaroj 1920-aj. La plej fama, kiu proponis ĉi tiun ideon, estis *M. King Hubbert* dum la 1950-aj jaroj. Li montris grafikaĵon pri produktado de nafto simile al sonorila kurbo, kiu nun estas nomata kurbo de Hubbert.

Laŭ tiu kurbo, Hubbert prediktis, ke Usono atingus sian pintan nafton (nomita Pinto de Hubbert) frue en la 1970-aj jaroj – kio fakte tiel okazis. Usona ĉiujara mezproduktado atingis en 1970 je 9,6 milionoj da bareloj tage.

La jaro por la monda pinta nafto estas pridisputata, kvankam multaj sciencistoj konsentas, ke ĝi estis atingita frue en la 2000-aj jaroj aŭ estos atingita antaŭ 2020. Ekzemple, la Internacia Energia Agentejo (IEA) diris, ke tiu nafta pinto verŝajne jam okazis en 2006.

La pinto de "konvencia nafto" estis jam sendube atingita inter jaroj 2000 kaj 2010. Tamen, forte kreskiĝinta "nekonvencia nafto" elpumpata de grundo de profunda maro, trovebla sub malaperinta glacio de Arkto aŭ Antarkto, apartigita de naftosablo, aŭ liberigita per hidraŭlika fendado ("fracking") ebligis daŭrigon de naftodependo . Usona elpreno atingis 9.2 milionoj da bareloj tage en frua 2015 . Dum jaro 2023 atingis la usona elpreno de nafto ca 22 milionoj bareloj tage, kaj la tutmonda pli ol 100 milionoj bareloj tage .

## Legi pli 
* (eo) La originoj de la nova petrola krizo Artikolo de Nicolas SARKIS en Le Monde diplomatique, esperanta eldono, 1a julio 2004
* Pinta nafto, kaj kiam ni atingos ĝin? Artikolo de Riĉard Delamor en Novaĵletero de Federacio de Aŭstraliaj Esperantistoj, esperanta eldono (numero 74), la 16-an de septembro 2012.
* (en) *The end of Suburbia*, pensprovoka dokumenta filmo pri pintnafta krizo kiu riskas okazi en la suburboj (ne nur) de Usono. Ĝi komplete repensigos la konsumisman vivstilon en multegaj landoj de la mondo.

## Referencoj 
Kategorio:Nafto
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Futurologio
Kategorio:Daŭripovo
Kategorio:Fosiliaj brulaĵoj
Kategorio:Ekonomiaj katastrofoj
1759 Kienle

'*1759 *Kienle''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astrofizikiston Hans Kienle.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
Jean-Michel Defaye

**Jean-Michel DEFAYE** (naskiĝis la  en Saint-Mandé, Francujo - mortis la 1-an de januaro 2025) estas franca filmkomponisto.

## Verkoj (elekto) 
* Suite Marine
* Morceau de Concours I (SG 1-2)
* Morceau de Concours II (SG 3-4)
* Morceau de Concours III (hoch, 5 Min., SG 5)
* Deux danses pour trombone et piano (1950)
* Pouic-Pouic (1963) (Louis de Funès)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj komponistoj
Kategorio:Francaj komponistoj de filmomuziko
1760 Sandra

'*1760 *Sandra'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Ernest Leonard Johnson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Sandra''", tiu de la avino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ernest Leonard Johnson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1950
Derek Bourgeois

**Derek BOURGEOIS** (* 1941 en Kingston upon Thames) estas nuntempa angla komponisto.

Li studis ĉe la universitato de Kembriĝo, Britujo kun grandioza ekzameno. Poste li studis ĉe Reĝa Kolegio de Muziko ĉe Herbert Howells kompozicion kaj ĉe Adrian Boult direktadon.

Li publikigis pli ol 40 simfoniojn, dek kvar konĉertojn, diversajn aliajn grandajn orkestrokomponaĵojn, 7 komponaĵojn por ĥoro kaj orkestro, 2 operojn, kaj unu muzikalon. Li ankaŭ sindediĉis laŭ la senco de Paul Hindemith al la amatora muzikkulturo kaj komponis 12 grandajn verkojn por latunblova orkestro kaj ses simfoniojn por blovorkestro.

Ekde 1970 ĝis 1984 li instruis ĉe *Bristol University*. En 1984 li fariĝis muzika direktisto de *National Youth Orchestra of Great Britain*. li direktis krome la *Sun Life Brass-Band* ekde 1980 ĝis 1983. En la jaro 1988 li fondis la *National Youth Chamber Orchestra of Great Britain*. En 1990 oni vokis lin kiel arta direktisto de *Bristol Philharmonic Orchestra*. En 1993 li fariĝis muzika direktisto de ''St Paul's Girls' School'' en Londono. En julio de 2002 li translokiĝis al Artà sur Majorko kaj laboris tie kelktempon kiel komponisto, nun li loĝas en Poughkeepsie, Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* Internetauftritt von Derek Bourgeois
* Kurzbiografie und Liste seiner Werke auf sibeliusmusic.com

## Referencoj 
Kategorio:Anglaj komponistoj
Bertold Hummel

**Bertold HUMMEL** (* 27-an de novembro 1925 en Hüfingen; † 9-an de aŭgusto 2002 en Würzburg) estis germana komponisto de Nova Muziko.

## Vivo 
Hummel studis ekde 1947 ĝis 1954 ĉe la muzikaltlernejo en Freiburg im Breisgau kompozicion ĉe Harald Genzmer kaj violonĉelon ĉe Atis Teichmanis. Ekde 1954 ĝis 1956 sekvis koncertvojaĝoj kiel komponisto kaj violonĉelisto, en 1955 li edzinigis violoniston Inken Steffen, kiu naskis al li 6 filojn. Ekde 1956 ĝis 1963 Bertold Hummel estis kantoro en Freiburg kaj libera kunlaboranto de la radiostacio *Südwestfunk Baden-Baden* kaj estis vokita en 1963 kiel kompozicio-instruisto al la tiama Ŝtata Konservatorio en Würzburg. Ekde 1963 ĝis 1988 li direktis kiel posteulo de Lotte Kliebert la *Studion por Nova Muziko Würzburg*, en 1974 li profesoriĝis. Ekde 1979 ĝis 1987 li estis prezidanto de la Altlernejo por Muziko je Würzburg (ekde 1988 li honorprezidentas tie) kaj ekde 1982 li estis membro de la Bavara Akademio de Belartoj. Li gastprelegis kaj vojaĝis por la prezentado de siaj verkoj tra Eŭropo, Usono, Sudameriko, Kanado, Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, Japanujo, Australio, Egiptujo kaj Sud-Afriko. Bertold Hummel mortis en 2002 en Würzburg.

## Ĉefverkoj 
* Der Schrein der Märtyrer, Oratorium op.100 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_90.html
* Des Kaisers neue Kleider, Kammeroper op.10 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_10.html
* Tri baletoj:
** Episoden op.23 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_23B.html
** Die letzte Blume op.55 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_55A.html
** Faustszenen op.72 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_72A.html
* Tri simfonioj
** Sinfonie für Streicher op.20 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_20.html
** Reverenza op.30 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_30.html
** Jeremias op.100 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_100.html
* Visionen nach der Apokalypse des Hl. Johannes für großes Orchester op.73 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_73.html
* Sinfonietta für großes Blasorchester op.39 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_39.html
* Konĉertoj por soloinstrumentoj kaj orkestro (Schlagzeugkonzert op.70) http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_70.html
* Acht Fragmente aus Briefen von Vincent van Gogh op.84 http://www.bertoldhummel.de/werkbeschreibungen/opus_84.html
* Mesoj, kantatoj, motetoj, lidcikloj, ĉambromuziko, orgenkomponaĵoj, filmmuzikoj, elektronikaj komponaĵoj kaj muziko por infanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Verklisto de Bertold Hummel
* Retpaĝo pri Bertold Hummel 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Lars-Erik Larsson

**Lars-Erik LARSSON** (* 15-an de majo 1908 en Åkarp, komunumo Burlöv, Svedujo; † 27-an de decembro 1986 en Helsingborg) estis sveda komponisto, dirigento kaj muzikinstruisto.

## Vivo 
Lars-Erik Larsson studis muzikon ĉe Reĝa Muziko-Altlernejo je Stokholmo ekde 1925 ĝis 1929. Li daŭrigis siajn studojn ĉe Alban Berg en Vieno. Ekde 1937 ĝis 1954 li daŭre laboris kiel dirigento, komponisto kaj produktisto ĉe la sveda radio. Li estis kompozicio-profesoro ĉe la Stokholma muziko-altlernejo ekde 1947 ĝis 1959. Kiel dirigento ĉe Universitato de Upsalo li laboris ekde 1961 ĝis 1965.

## Verkoj (elekto) 
* *12 Concertini* por soloinstrumento kaj arĉorkestro (1953-1957)
* *Förklädd Gud*, lirika suito op. 24 (1940)
* *Missa brevis* (1954)
* Muziko por orkestro (1949)
* Pastoralsuito op. 19 (1938)
* Saksofonkonĉerto (1934)
* Violonkonĉerto op. 42 (1952)
* *Sinfonietta* (1932, prezentata en 1934 ĉe ISCM Festivalo en Florenco)
* Lirika fantazio op. 54 (1967)

## Eksteraj ligiloj 
* Tezo de Anders Lundegård: "Background and Emergence of the Swedish Saxophone Concerto Lars-Erik Larsson Op. 14"

Kategorio:Svedaj komponistoj
Kategorio:Svedaj komponistoj de filmomuziko
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
1762 Russell

'*1762 *Russell''''' estas malgranda asteroido de la asteroida zono, ano de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj, elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Henry Norris Russell.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (1762) Russell, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1953
Jan Sandström

**Jan Sandström** (* 25-an de januaro 1954 en Vilhelmina) estas sveda muzikisto, komponisto kaj muzikinstruisto.

## Vivo 
Alkreskinte en Stokholmo li studis ekde 1974 ĝis 1976 kontrapunkton kaj muzikinstruadon ĉe Valdemar Söderblom en Piteå. Ĉe la Reĝa Muziko-Altlernejo Stoholmo li studis ekde 1978 ĝis 1982 muzikteorion kaj ekde 1980 ĝis 1984 kompozicion ĉe Gunnar Bucht, Brian Ferneyhough kaj Pär Lindgren. Ekde 1982 Jan Sandström instruas ĉe la muziko-altlernejo en Piteå (fakultato de la Teknika Universitato de Luleå) kompozicion kaj muzikteorion; 1985-1989 li laboris kiel muzikinstruisto kaj komponisto, ekde 1989 li estas profesoro pri kompozicio.

## Verkoj (elekto) 
* *Acintyas* (1986), arĉorkestro
* *Det är en ros utsprungen* (1987), ĥoro
* *Trombone Concerto No 1* (Motorbike Concerto)(1988-89)
* *Bombi Bitt* (1991-92), opero
* *Trombone Concerto No 2* (Don Quichote)(1994)
* *My Assam Dragon (Saxophone Concerto)*(1994)
* *Te Deum* (1996), ĥoro kaj orkestro
* *MacBeth2* (1997-99), opero
* *K. Beschreibung eines Kampfes* (2005), opero
* *Sång till Lotta* , Trombono kaj piano

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo
* Muziko-Altlernejo Piteå 
* Reĝa Muziko-Altlernejo Stokholmo

Kategorio:Svedaj komponistoj
István György Kádár

**KADÁR István György** (pr. ka:da:r iŝtva:n djoerdj) estis rumanuja hungara poeto, teatraĵverkisto naskita en Crasna la 5-an de aprilo 1920 kaj mortinta en Jugoslavio la 15-an de oktobro 1988. 
## Biografio
István György Kádár la mezlernejon finis en Zalău (1940), la universitaron en Kluĵo, poste li doktoriĝis pri psikologio en Budapeŝto (1944). Li instruis en liceoj de Șimleu Silvaniei, Crasna kaj Carei (1945-52), pli poste li estis pastro en Baia Mare, Tormac kaj Hunedoara. Li perdis sian vivon kune kun sia edzino pro akcidento okaze de ekskurso en Jugoslavio. Li tradukis el verkoj de rumanaj poetoj – Eminescu, Şt. O. Iosif, Arghezi. Liaj verkoj aperis en gazetoj Ifjú Erdély, Szilágyság, Világosság, Előre, Művelődés, A Hét, Új Élet, Szabad Szó.
## Verkoj
**Cronica* (poemoj, Kraszna, 1938); 
**Napsugár* (poemoj, tradukaĵoj, Szilágysomlyó, 1945); 
**Virradat* (muzikteatraĵo, Nagykároly, 1952).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kadar, I. Gy.
Kategorio:Personoj de Crasna (Sălaj)
Sankt Peter-Pagig

## Pri la komunumo 
**Sankt Peter-Pagig** estas kaj komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 231 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009. Sankt Peter-Pagig estas la ĉefloko de la komunumaro Schanfigg, kie ĉiun kvaran jaron okazas la landkomunumo, kie elektiĝas la aŭtoritatoj de la komunumaro kaj la delegitoj al la kantona parlamento.

## Geografio 
Sankt Peter-Pagig situas en la valo de Schanfigg norde de la rivero Plessur, kiu formas la sudan limon de la komuna teritorio. En nordo la komunumo etendiĝas ĝis la kresto de la montĉateno '*Hochwang*, kie sur la kulmino de la monto Tüfelsch Chopf, la ĉefpinto de Hochwang, troviĝas sur alteco de 2533 m s.m. la plej alta punkto de la komunuma teritorio. La komunumo Sankt Peter-Pagig konsistas el la du frakcioj Sankt Peter kaj Pagig, kiuj ĝis la 31-a de decembro 2007 estis sendependaj komunumoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sankt Peter-Pagig limas en nordo al Furna, en oriento al Peist, en sudo al Peist, en okcidento al Lüen, en nordokcidento al Castiel, kaj en nordnorokcidento al Trimmis.

## Trafiko 
Tra Castiel pasas la kantona vojo de Koiro al Arosa. Per la poŝtaŭtolinio de Koiro al Peist la komunumo estas konektita al la publika transportreto. Ĉe la fervojlinio de Retia Fervojo, kiu proksime de la riverbordo de Plessur ankaŭ pasas tra komunuma tertitorio, troviĝas krome la stacidomo , kiun Sankt Peter dividas kun la najbara komunumoj Molinis. De la stacidomo dekliva vojo kondukas al Sankt Peter kaj Pagig.

## Historio 
La komunumo estis fondita kun efiko de la 1-a de januaro 2008 per kunigo de la ĝis tiam aŭtonomaj komunumo Sankt Peter kaj Pagig.

La unua dokumenta mencio de Sankt Peter datiĝas el la jaro 1137 kiel *sancto Petro* kaj Pagig en la jaro 1160 kiel *de Puigo*. La vala preĝejo de Sankt Peter, kiu la unua fojon estis menciita en la jaro 831, estis la religia kaj politika centro de la valo Schanfigg. La preĝejo dum mezepoko apartenis al la Monaĥejo Pfäfers, kiu ankaŭ enkasigis la interezojn. Sankt Peter dum malfrua mezepoko estis tribunalkomunumo de la koira episkopejo kaj sidejo de la episkopa vokto. Ĝi konsistis el la vilaĝoj Sankt Peter, Pagig, Peist, Molinis, Pagig, Castiel, Lüen, Calfreisen kaj Maladers. Ĝis 1338 la Senjoroj de Vaz estis la mastroj de la regiono. Poste la Grafoj de Werdenberg kaj ek de 1363 la Grafoj de Togenburgo. En la jaro 1436 la tribunalkomunumo Sankt Peter aliĝis al la Dektribunala Federacio. Ek de 1479 la landa suvereneco apartenis al Aŭstrio. En la jaro 1652 la civitanoj de la tribunalkomunumo sin liberaĉetis de Austrio kaj en la jaro 1657 ankaŭ de la episkopejo de Koiro.
 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* St. Peter-Molinis (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sankt Peter-Pagig
Nad jazerom

**Nad jazerom** estas urboparto de Košice en Slovakio, en Regiono Košice. 

## Situo 
Nad jazerom situas en sud-orienta parto de distrikto Košice 4.
  
## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la loko apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, eĉ al urbo Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno kune kun Kassa. La loĝloko formiĝis en 1969 kaj iĝis urboparto en 1990.

Kategorio:Košice
Kategorio:Distrikto Košice 4
Muhamad al-Badr

**Muhamad al-Badr** (arabe محمد البدر, latinliterigo laŭ la normo de DMG Muḥammad al-Badr; naskiĝis en 1926; mortis 1996 en Londono) estis la lasta reĝo el la dinastio de zaididoj en Norda Jemeno (1962).

maldekstre|eta|240px|Muhamad al-Badr, meze de la 1960-aj jarojLa patro de Muhamad al-Badr, reĝo Ahmad ibn Jahja (1948-1962) jam dum sia vivado nomumis la filon lia posteulo pri la reĝa posteno. Sed rapide ekestis tensioj inter patro kaj filo, kiam la filo celis plirapidigi la tre hezitan patran politikon pri modernigo de la lando. Ekzemple la filo dum kuracripoza restado de la patro eksterlande invitis konsilistojn el Sovetunio kaj Popola Respubliko Ĉinio, por instali iujn reformojn. Ahmad je sia reveno al Jemeno forte subpremis tiujn iniciatojn. Kadre de atenco en marto 1962 la patro tamen estis grave vundita kaj transdonis la regadon de la lando al sia filo, kiu post la morto de Ahmad la 19-an de septembro 1962 ankaŭ formale iĝis reĝo de Norda Jemeno.

Sed jam la 26-an de septembro 1962 efektiviĝis puĉo de respublikemaj oficiroj en la jemena ĉefurbo Sanao. Muhamad al-Badr sukcesis fuĝi. Dum la puĉistoj deklaris Jemenon respubliko, Muhamad alianciĝis kun la montaraj triboj en norda Jemeno. En la sekva interna milito inter la jaroj 1962 kaj 1969) la respublikanoj estis subtenitaj fare de la registaro kaj armeo de Egiptio, kaj la monarkianoj de la registaro kaj armeo de Sauda Arabio. Nur kiam la egiptia armeo post la sestaga milito de 1962 retiriĝis el Jemeno kaj la monarkiistoj malsukcesis en provo konkeri la ĉefurbon Sanao, ekestis pactraktadoj inter la du flankoj de la enlanda milito. Post packontrakto, kiu signifis respublikigon de la lando, sed garantiis al la monarkiistoj nepersekuton, Muhamad al-Badr la 8-an de marto 1969 forlasis Jemenon. Li mortis en 1996 ekzile en Londono.

Kategorio:Reĝoj de Jemeno
Gordon Jacob

**Gordon** Percival Septimus **JACOB** (* 5-an de julio 1895 en Norwood ĉe Londono; † 8-an de junio 1984) estis angla klasika komponisto, dirigento, aranĝisto kaj muzikinstruisto.

Li estis unu el 60 postvivantoj de bataliono nombra 800 virojn dum la Unua Mondmilito. Ekde 1919 ĝis 1923 li studis ĉe Reĝa Kolegio de Muziko en Londono je Charles Villiers Stanford, Adrian Boult und Ralph Vaughan Williams (kun ĉi-lasta li flegis leteramikecon). Ekde 1924 li instruis mem ĉe *Royal College*.

## Verkselekto 
Gordon Jacob postlasis proksimume 700 komponaĵojn, inter ili

* 1942 klarnetkvarteto g-minora
* 1956 seksteto por piano kaj blovkvinteto B♭-maĵora
* 1973 *Saxophonquartett No.1*
* 1975 Duo por klarneto kaj fagoto
* 1978 flutkvareto *Four Fancies*

Jacob validis kiel la granda majstro de instrumentado en Anglujo. Tion oni vidas je la ekzemplo buŝharmoniko:

* 1957 Divertimento for Harmonica and String Quartet – dediĉita al Larry Adler
* 1957 Five Pieces for Harmonica and Orchestra (or piano) – dediĉita al Tommy Reilly

Krome li verkis komponaĵojn por pluaj kutime neglektataj instrumentoj kaj eksterordinaraj ensembloj:

* Konĉerton por bastrombono
* Konĉerton por akordiono
* Kvar pecojn por tubjokvarteto
* Konĉerton por timbalo
* Pecojn por fluto, trumpeto, tamburego kaj piano

Lia instrumentado-arto alportis al li la taskon verki la orkestro-aranĝaĵon de la brita nacia himno por la kronadfesto de Elizabeta la 2-a.

## Literaturo 
* Eric Wetherell: *Gordon Jacob, a centenary biography.*

## Eksteraj ligiloj 
* gordonjacob.org
* Verkregistro en Internet Archive

Kategorio:Anglaj komponistoj
Kategorio:Britaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Britaj militkaptitoj‎
Kategorio:Aranĝistoj
Hannie Schaft

[eta|250px|Bronza statuo de Hannie Schaft en la [Kenaupark en Haarlem, skulptita de ŝia amikino Truus Menger-Oversteegen ]]
**Jannetje Johanna (Hannie) SCHAFT** (Haarlem, 16-an de septembro 1920 – Bloemendaal, 17-an de aprilo 1945) estis nederlanda komunistino kaj rezista batalantino dum la Dua Mondmilito.

## Juneco kaj edukado 
Schaft naskiĝis kiel filino de Pieter Schaft, instruisto je la *rijkskweekschool* (instruista seminario), kaj Aafje Talea Vrijer. Ŝia patrino estis menona kaj ŝia patro sentis afinecon por la Socialdemokrata Laborista Partio. Ŝi trapasis la altlernejon hbs kaj en 1938 ŝi ekstudis juron je la komunuma Universitato de Amsterdamo. Schaft amikiĝis kun la judaj kunstudentinoj Philine Polak kaj Sonja Frenk (kiuj ambaŭ pliposte, dum la milito, sin kaŝis ĉe la gepatroj de Hannie). Pro tio ŝi sentis sin persone tuŝita pro la persekutado de la judoj kiam la Dua Mondmilito komenciĝis.

## Rezistada laboro 
Post kiam ŝi kiel studentino rifuzis subskribi deklaron de lojaleco, ŝi denove ekloĝis ĉe siaj gepatroj. Pli kaj pli ŝi aktivis en la rezistada movado kaj helpis sinkaŝantojn per ŝtelitaj kuponkartoj kaj identigiloj. Ŝia kaŝnomo fariĝis Hannie kaj ŝia kromnomo ***la knabino kun la rufa hararo***. Finfine ŝi aliĝis al la "Raad van Verzet" (Konsilantaro de Rezistado), organizo kun intensaj ligoj kun la Komunista Partio de Nederlando tre malfidata de aliaj rezistadaj movadoj. Kune kun Freddie kaj Truus Oversteegen ŝi atencis germanojn, kunlaborantojn kaj ŝtatperfidulojn.

## Aresto kaj ekzekuto 
La germanaj okupantoj malamis ŝin, ĉar ŝi je la fino de la milito ankoraŭ faris, laŭ ilia opinio, sensencajn atencojn. Ŝi estis arestita la 21-an de marto 1945 ĉe vojbaro je la Jan Gijzenkade (ĉe la Mauermuro) kiam montriĝis ke ŝi kunportis rezistadajn gazetojn kaj armilon. En la policejo de Haarlem la germanoj malkovris ŝian identecon.

Kvankam je la fino de la milito ekzistis interkonsento inter la okupantoj kaj la "Binnenlandse Strijdkrachten" (Enlanda Batalantaro) por ne mortigi virinojn, Hannie estis mortpafita tri semajnojn antaŭ la fino de la milito (je la 7-a de aprilo 1945) laŭ ordono de Willy Lages.

## Eksteraj ligiloj 
  Biografio

Kategorio:Nederlandaj komunistoj
Kategorio:Nederlandaj rezistantoj
Kategorio:Ekzekutitaj nederlandanoj
1768 Apencelo

**1768 Apencelo** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas ĝian nomon al la svisa regiono Apencelo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1965
1769 Carlostorres

'*1769 *Carlostorres'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉilia astronomo Zenon Pereyra elde Kordobo (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Carlostorres''", estas komponita por honori kaj la argentinan astronomon Carlos G. Torres, kaj la ĉilian astronomon Carlos Torres.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1966
Sankt Peter

**Sankt Peter**, prononco , ofte mallongigata *St. Peter*, estas la germanlingva formo de la kristana sanktulo Sankta Petro, kiu en tekstoj kutime germanlingve nomatas *"Heiliger Peter"* aŭ mallongigite *"Hl. Peter"*. La nomo *Sankt Peter* estas parto de la sekvantaj loknomoj:

##  
* Aspangberg-Sankt Peter, distrikto Neunkirchen en Malsupra Aŭstrio
* Sankt Peter am Hart, distrikto Braunau en Supra Aŭstrio
* Sankt Peter am Kammersberg, distrikto Murau en Stirio
* Sankt Peter am Ottersbach, distrikto Sudorienta Stirio en Stirio
* Sankt Peter am Wimberg, distrikto Rohrbach en Supra Aŭstrio
* Sankt Peter-Freienstein, distrikto Leoben en Stirio
* Sankt Peter im Sulmtal, distrikto Deutschlandsberg en Stirio
* Sankt Peter in der Au, distrikto Amstetten en Malsupra Aŭstrio
* Sankt Peter ob Judenburg, distrikto Murtal en Stirio

##  
* Saint-Pierre (historie Sankt Peter) en Alzaco

##  
* Sankt Peter im Hochschwarzwald, distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno de la federacia lando Baden-Virtembergo
* Sankt Peter-Ording, distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio

##  
* komunumo Sankt Peter-Pagig en la komunumaro Schanfigg kaj distrikto Plessur, parto de la kantono Grizono
* Sankt-Peterzell, elektodistrikto Togenburgo en Kantono Sankt-Galo

##  
* Sankt-Peterburgo (), kiu de la caro Petro la Granda ricevis eksplicite germanan nomon, kaj nur de 1914 ĝis 1924 vere slave estis nomata **Petrogrado** (kaj pro politikaj motivoj de 1924 ĝis 1991 **Leningrado**, *urbo de Lenino*)
** lige al tio la palaco Peterhof

##  
* Sankt-Peterburgo (Florido)

## Vidu ankaŭ 
Por alilingvaj loknomoj:
* Saint-Pierre, la franca variaĵo de la nomo
* San Pietro, la itala variaĵo
* San Pedro, la hispana variaĵo
Por kristanaj institucioj je la nomo Sankta Petro:
* la apartigan liston Preĝejo Sankta Petro
1767 Lampland

'*1767 *Lampland''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj, elde la Observatorio Goethe Link apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Carl Lampland.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1962
Vlčkov

Municipo **Vlčkov** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, 7&nbsp;km norde de urbo Litomyšl. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La vilaĝo ekestis en la dua duono de 13-a jarcento en kunteksto kun koloniiga agado de familiaro el Drnholec. Oni ne ekskludas, ke ĉi tie jam estis pli malnova setlejo. Unue Vlčkov estas sub nuntempa nomo menciata en la jaro 1292, kiam la ĉeĥa reĝo Venceslao la 2-a donacis ĝin al cisterciana klostro en Zbraslav.

Pri deveno de la vilaĝa nomo ekzistas kelkaj versioj. Laŭ unu el ili ĝi estas derivita de persona nomo Vlček, kies portanto povis ĉi tie esti ĉeĥa lokigisto aŭ la plej granda koloniisto. Laŭ la alia versio estas la nomo derivita de lupokaptaj kavoj, kiujn oni ĉi tie fosis.

Pli granda parto de la vilaĝo de ĝia ekesto apartenis al la sinjorejo Lanšperk-Lanškroun kaj la malpli granda parto pli malfrue fariĝis parto de la sinjorejoj Litomyšl kaj Brandýs nad Orlicí.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de Sankta Maria Helpantino de kristanoj, konstruita en la jaro 1904
* Monumento de Tomáš Garrigue Masaryk sur vilaĝplaco, kreita el la jaro 1922 de skulptisto Šaloun
* Vilaĝkabanoj, n-roj 2 kaj 41, popolarĥitekturaĵoj
* Kroniko el la jaro 1798

Najbare de la bieno n-ro 28 en areo nomata "Na baště" *(Sur Bastiono)* laŭ la loka tradicio troviĝis fortikaĵeto. Sed nek skribaj, nek arĥeologiaj pruvoj pri ĝia ekzisto estas.

## Kulturo 
Konata en la vasta ĉirkaŭaĵo Vlčkov fariĝis per tradiciaj muzikaj solenaĵoj nomataj "Pilgrimado al fontejoj", kiu en la vilaĝo okazas ĉiam lastan sabaton en majo jam de la jaro 1983. Komponisto Bohuslav Martinů verkis en la jaro 1955 kantaton je teksto de Miloslav Bureš "Malfermado de fontejoj". La temo estas purigado de fontejoj en Bohemia-Moravia montetaro. Ĉiujare, post aŭdo de la kantato pilgrimas dekoj da homoj en romantikan arbaran valon de Vlčkovský rivereto ĝis arbaraj fontejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Pluaj fotoj 

Vlčkov, spring.jpg| Reguligita fontejo
Vlčkov, church.jpg| Preĝejeto en deklivo
Vlčkov, statue.jpg| Statuo de Masaryk
Vlčkov, middle part.jpg|Meza parto
Vlčkov, common.jpg|Vlčkov

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Vranová Lhota

Municipo **Vranová Lhota** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en subregiono Malá Haná, en valo de rivero Třebůvka, 15&nbsp;km oriente de urbo Moravská Třebová kaj 16&nbsp;km nordoriente de urbo Jevíčko, en centro de naturparko "Bohdalov-Hartínkov". Vivas ĉi tie  (). Kreas ĝin du katastraj teritorioj, *Vranová Lhota* kaj *Vranová*. Ankaŭ apartenas al la municipo domaro Hraničky.

## Historio 
Vilaĝo Vranová Lhota () estas unue rememorata en akto de la reĝo Přemysl Otakar la 2-a. Ĝi estis fondita ĉe grava landa vojo liganta Olomouc kun Moravská Třebová.

En la vilaĝo konstruigis Hugo Salm altfornon kaj en 17 ŝaktoj en ĉirkaŭaĵo oni minis ferercon por ĝi. Post neniiĝo de ferfandejo pro granda distanco de fervojo, estis sur ĝia loko konstruita teksa fabriko. Plie ĉi tie estis bierfarejo, maltejo, destilejo, muelejo kaj multaj metiejoj. Ĉe la vilaĝo estis ankaŭ lupolkampo.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Ruinoj de burgo 
Super la vilaĝo estas ruinoj de la burgo "Vraní hora" el la 13-a jarcento, kiu gardis sekurecon de menciita vojo.

### Fortikaĵeto 
En vilaĝo Vranová Lhota estis fortikaĵeto, konstruita en la 14-a jarcento. Ĝi estis en la jaro 1698 rekonstruita en renesancan kasteleton.

### Preĝejo 
Paroĥa preĝejo de Sankta Katarino de Aleksandrio estas ekipita per rara valora altaro.

### Statuo 
En la vilaĝo troviĝas statuo de Sankta Johano Nepomuka.

### Kruco 
Ĉe la ŝoseo estas t.n. cirilometoda kruco.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Moravská Třebová kaj Jevíčko 
* Monumento al viktimoj de la mondmilitoj
* Monumento al la viktimoj de la mondmilitoj

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Kategorio:Setlejoj en Ĉeĥio kun nomo Lhota
Pannes (Meurthe-et-Moselle)

**Pannes** [elparolu : Pan] estas franca komunumo en la departemento Meurthe-et-Moselle kiu troviĝas en la regiono Loreno.

## Historio
La unua skriba mencio de la urbo datiĝas de 745.

Kategorio:Komunumoj de Meurthe-et-Moselle
Teorio de impeto

**Teorio de impeto** aŭ “impetus” estas mezepoka teorio, el kiu sekve evoluiĝis la moderna fizika principo de inerteco. Tiu teorio instruis ke kurigi sagon ĵetitan de la arko ne estas movata de nevidebla aera vortico kumuliĝanta malantaŭ la sago kiel diris Aristotelo. La aristotela fiziko tiun epokon regulis kaj ligis spertojn de esploristo. La teorio de impeto subtenas ke la kaŭzo de la movo de la sago estas la forto (*impetus*) originita el la pafosendo mem.

Se la teorio estis unue proponita de kristana scienculo rektoro de la Skolo de Aleksandrio, Johano Filopono de la 6-a jarcento kaj iuaspekte tuŝetita de islama Aviceno, laŭ kiuj ne videblas la efiko de aera vortico malantaŭ la sago, la teorio preciziĝis iniciate de Buridano (komence de la 14-a jarcento), laŭ kiu la movo de la sago estas la impeto mem liverita de la arko kaj la sago daŭrus ĉiam kun la sama kvanto de movo se neobstaklata de la ĉirkaua medio.

Laŭ filozofoj de la Scienco (Stanley Jaki, ekzemple), Buridano en tiu intuicio estis helpata de sia biblia doktrino pri la kreado kaj, do, pri kompleta separado de la mondo el Dio kreinta: la mondo, do, ne estas animata de iu ajn estaĵo kiel okazas en doktrinoj panteismemaj kaj animismemaj. Fakte, Buridano definitive ekskludis ke la ĉielaj astroj estas movataj de “inteligentoj” anĝelaj, kiel inokulitaj de la aristotela filozofio kaj akceptite de skolastikuloj.

## Bibliografio 
* Marcello Landi, ''Un contributo allo studio della scienza nel Medio Evo. Il trattato Il cielo e il mondo di Giovanni Buridano e un confronto con alcune posizioni di Tommaso d'Aquino*, in *Divus Thomas* 110/2 (2007) 151-185.
* Pierre Duhem, *Le système du Monde*
* (en) R. Sorabji (dir.), Philoponus and the Rejection of Aristotelian Science, Londres, Cornell University Press, 1987.
* (en) R. Sorabji, "Matter, Space, and Motion", London: Duckworth, pp.&nbsp;227–48, 1988.
* René Taton, *La science antique et médiévale, des origines à 1450*, Quadrige/PUF, 1994.
Stanley L. Jaki, *Jesus, Islam, Science.'' ISBN 978-88-6409-013-9.

## Vidu ankaŭ 
* Buridano
* Nikolao de Oresme

Kategorio:Klasika mekaniko
Kategorio:Eksvalidiĝintaj sciencaj teorioj
Kategorio:Historio de fiziko
Vyšné Opátske

**Vyšné Opátske** (hungare *Szilvásapáti* [silvAŝapAti]) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Košice en Slovakio, en Regiono Košice.

## Situo 
Vyšné Opátske situas laŭ maldekstra bordo de Hornád. La urbocentro troviĝas je 4 km.
  
## Historio 
La unua mencio okazis pri la loko en la jaro 1344. La kampoj apartenis al la proksima abatejo de Krásna. Supozeble tiam vilaĝo ne formiĝis, urbanoj de Kassa kulturis la kampojn. Konstanta loĝantaro menciiĝis nur en 1746 kaj en 1776 aperis hungare la loknomo *"Szilvás Apáthi"* (=pruna abata). En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon unuaklasa. En 1910 loĝis en Szilvásapáti 311 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Szilvásapáti rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno kune kun Kassa. Vyšné Opátske iĝis urboparto de Košice en 1968.

Kategorio:Distrikto Košice 4
Peist

## Pri la komunumo 
**Peist** estas komunumo de la komunumaro Schanfigg kaj la distrikto Plessur en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 206 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Peist situas en la supra parto de la valo Schanfigg. La komunuma teritorio etendiĝas ambaŭflanke de la rivero Plessur. La setlejoj loĝataj kun escepto de la alpopaŝtejo Prätsch tamen ĉiuj situas norde de la rivero. Krom la kerna vilaĝo Peist al la komunumo apartenas la setlejoj Barguns, Chegelboden kaj Tarnatel.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Peist limas en nordo al Jenaz, en nordnordoriento al Fideris, en oriento al Langwies, en sudo al Arosa, en sudokcidento al Molinis, en nordokcidento al Sankt Peter-Pagig, kaj en nordnordokcidento al Furna.

## Trafiko 
Tra Peist pasas la kantona vojo de Koiro al Arosa, kiu ankaŭ nomiĝas Schanfigg-Vojo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro al Arosa. Peist estas ankaŭ la finhaltejo de poŝtaŭtolinio al Koiro, kiu servas la vilaĝojn sur la sunaj terasoj de Schanfigg, ne servataj de la trajnlinio en la valfundo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Peist datiĝas el la jaro 1084 kiel *de Paiste*. En la jaro 1149 estis menciita bieno de la Monaĥejo Sankt Luzi en Koiro. La katedrala kapitulo de Koiro ricevis en la 12-a jarcento el Peist interezon en formo de ŝafoj, vino, kaj hordeo. (Ke eblis en la 12-a jarcento kultivi vinon en la malantaŭa valo de Schanfigg estas indiko, ke la klimato tiutempe estis konsidereble pli varma ol nuntempe.) La Senjoroj de Peist, kiuj estis menciitaj en dokumento el la jaro 1262 residencis supozeble en la samnoma burgo. Ĝis 1338 la Senjoroj de Vaz estis la mastroj de la regiono. Poste la Grafoj de Werdenberg kaj ek de 1363 la Grafoj de Togenburgo. En la jaro 1436 Peist aliĝis kune kun la tribunalkomunumo Sankt Peter al la Dektribunala Federacio. Ek de 1479 la landa suvereneco apartenis al Aŭstrio. En la jaro 1530 la komunumo aliĝis al la reformacio.
En la jaro 1652 la civitanoj de Peist sin liberaĉetis de Austrio kaj en la jaro 1657 ankaŭ de la episkopejo de Koiro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Peist (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Peist
Čakanovce (distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo)

**Čakanovce,** hungare **Ósvacsákány** [OŝvaĉAkAnj] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Čakanovce situas en la plej griza parto

## Geografio 
Čakanovce situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas je 18&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1276 laŭ tiama hungara ortografio *"Chakan"* (=pioĉo). En 1427 oni komputis tie 20 familiojn. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon unuaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Ósvacsákány 362 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Füzér, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čakanovce 534 homoj, (505 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Čakanovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
1771 Makover

'*1771 *Makover''''' estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan astronomon Samuel Gdaleviĉ Makover (Самуель Гдалевич Маковер).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968
1770 Schlesinger

'*1770 *Schlesinger''''' estas malgranda, hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de du astronomoj: la argentina Carlos Ulrrico Cesco kaj la usona Arnold Richard Klemola elde la Observatorio Félix Aguilar, en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Frank Schlesinger (1871–1943).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita en 2016 per observoj de , anoncita en decembro 2016.

Tiu satelito havas orbitan  de ĉirkaŭ 42&nbsp;km kaj orbitan periodon de 57,456 horoj (2,394 tago); la aliaj ecoj de tiu sateleito estas ankoraŭ nekonataj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (1770) Schlesinger; paĝo de Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carlos Ulrrico Cesco
Kategorio:Malkovrita de Arnold Richard Klemola
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1967
Farkas Kamuthi

**KAMUTHI Farkas**  estis hungara nobelo, bienulo, diplomato en Transilvanio naskita en ? la ? kaj mortinta en ? junio 1626.

## Biografio
Farkas Kamuthi estis en 1599 sendito de reganto Andreo Báthori en Prago, kie Rudolfo la 2-a internis lin por iom da tempo. Li estis adepto de vojvodo Mikaelo de Valaĥio, poste de Moseo Székely, en 1603 li iris Turkion. En 1604 li luktis en armeo de Stefano Bocskai. En 1606 pro suspekto de komploto kun vojvodo de Valaĥio li estis kaptito dum pluraj monatoj en Szamosújvár. Li estis konsilanto de reganto Gabrielo Báthori, de 1608 ĝis 1610 bano de Lugos kaj Karánsebes, en 1610 ĉefprefekto de departemento Torda. En 1611–12 li estis plurfoje sendito de Báthori ĉe la palatino kaj la reĝo. Dum regado de Gabrielo Bethlen li estis konsilanto. En 1618 li estis ĉefsendito en la turka kortego, en 1619 ĉefkapitano de Udvarhelyszék kaj generalo de sikuloj. En 1623 li estis ĉefkomisaro de Bethlen en la konferenco de Besztercebánya, en 1624 sendito ĉe la imperiestro (kun propono pri alianco kaj geedzo), poste ĉe la paŝao de Buda. En 1625 li estis unu el komisaroj de la reganto ĉe la pactraktato kun turkoj en Gyarmat. Pro liaj servoj li ricevis bienegojn de Báthori kaj Bethlen.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Dětřichov

Nocio **Dětřichov** estas neunusignifa kaj ĝi povas havi la jenajn signifojn:

Nomo de municipo:
* Dětřichov (distrikto Liberec), municipo en distrikto Liberec
* Dětřichov (distrikto Svitavy), municipo en  distrikto Svitavy

Nomon de parto de municipo:
* Dětřichov (Jeseník) – parto de urbo Jeseník en la samnomata distrikto
* Dětřichov (Uničov) – parto de urbo Uničov en Olomouc

Ĝi povas aperi ankaŭ en nomo de municipo:
* Dětřichov nad Bystřicí – municipo en distrikto Bruntál
* Dětřichov u Moravské Třebové – municipo en distrikto Svitavy
Latisa KKD

**Latica KKD** estas versio de la teorio Kvantuma kolordinamiko per latiso. Fizikistoj ofte studas ĝin per Montekarla metodo.

Z = \int DU e^{S_B} \det M

Kategorio:Fiziko
László Kán

**KÁN László** (pr. ka:n la:slo:) estis hungara vojevodo en Transilvanio (1297–1315) naskiĝinta en ? la ? kaj mortinta en ? ĉirkaŭ 1318.
## Biografio
László Kán estis eble jam antaŭ 1297 vojevodo. Li estis adepto de Andreo la 3-a (Hungario), poste de Venceslao la 3-a. Li volis krei sendependan potencon lokan en Transilvanio.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kan, L.
Blovmuziko

eta|Simfonia blovorkestro
eta|Latuna orkestro de BOKU Vieno
[eta|Muzikbando en [Ottrott ]]
**Blovmuziko** en pli vasta senco ampleksas ĉiujn muzikĝenrojn resp. stilojn, je kiuj oni nure aŭ plejparte uzas blovinstrumentojn. Per tio al blovmuziko apartenas ankaŭ muziko de ĉaskorno-ensembloj, kornkvaretoj aŭ latunblovaj kvintentoj, la klasika lignoblovaj kvintetoj, harmoniorkestroj, blovorkestroj/blovbandoj, janiĉaraj muzikbandoj kaj aliaj.

Pli malvastasence blovmuziko estas nur muziko, kiun ludas blovorkestroj, je kio la diferencoj kaj laŭ okupantaro kaj laŭ ludata literaturo estas tre grandaj. Ankaŭ la nomoj por *blovorkestro* estas variaj. En la germanlingvaj landoj kaj regionoj oni diras *Blaskapellen* (blovbandoj), en Svisujo ankaŭ *Harmonieorchester*, nocio, kiu same kiel ''Orchestre d'Harmonie* en Francujo aŭ *Harmonieorkest* en Nederlando signifas same *harmoniorkestro*. En anglalingvaj landoj la orkestroj nomiĝas inter alie *Wind Ensemble* (ventensemblo), *Concert Band* (koncertbando) aŭ *Military Band* (armebando).

En la lastaj jaroj multaj orkestroj ankaŭ nomiĝas *simfoniaj blovorkestroj*. Je tio ofte temas pri armeo- aŭ profesiulo-orkestroj, sed ankaŭ pri bandoj konsistigitaj de engaĝiĝemaj malprofesiuloj aŭ selektorkestroj, kiuj sin dediĉas al originalkomponaĵoj aŭ la altkvalitaj aranĝaĵoj de klasikaj verkoj aŭ de pop-muziko. Distingilo de la *„simfoniaj blovorkestroj“'' estas, ke ĉiuj voĉoj de la respektive ludataj pecoj estas plene okupitaj per muzikistoj (kio ne ĉiam estas muzikbandoj).

## Evoluo de la nuntempa blovorkestro 
## Disvastiĝo 
## Blovmuziko nuntempe 
## Instrumentadoj 
## Komponistoj de blovmuziko 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retigoj al 187 unuiĝoj en germanlingvaj regionoj 
* Aŭstra Blovmuzika Ligo
* Svisa Blovmuzika Ligo
* Ligo de Sudtirolaj Muzikbandoj
* WASBE – Germana sekcio

Kategorio:Muzikaj ĝenroj

Kategorio:Popola muziko