3-a jarmilo a.K.

La **3-a jarmilo antaŭ Kristo** aŭ **antaŭ nia erao** formale komenciĝis la 1-an de januaro 3000 kaj finiĝis la 31-an de decembro de la jaro 2001 antaŭ nia erao. Ĝi ampleksas la 30-an ĝis 21-an jarcentojn antaŭ nia erao (internajn ligilojn vidu en la navigilo supre).

En Mezeŭropo ĉirkaŭ 2200 a.K. komencis la bronzepoko (ĝis 800 a.K.).

## Epokoj 
* Mezeŭropo: fina ŝtonepoko kun la arkeologiaj kulturoj de ŝnurceramiko, kulturo de sonorilformaj pokaloj, kulturo de Schönfeld
* 2800-2200 a.K.: kulturo de Cikladoj
* Fino de la Liangzhu-kulturo en Ĉinio (komenco ĉirkaŭ 3300 a.K.), sekvis la Longshan-kulturo (ĉ. 3000–2000 a.K.)
* ĉirkaŭ 2070 a.K.: komenco de la dinastio Xia en Ĉinio (fino ĉirkaŭ 1600 a.K.)
* ĉirkaŭ 2640–2160 a.K.: malnova imperio en Egiptio (3.–6. dinastio)
* ĉirkaŭ 2040 a.K.: komenco de la meza imperio de Egiptio per imperia unuigo de Mentuhotep la 1-a
* 2900-2330 a.K.: frusumeraj dinastioj
* ĉirkaŭ 2400 a.K.: dinastio de Avan en reĝlando Elamo
* 2800-1800 a.K.: Induso-civilizacio

## Eventoj 
* Fondado de la urbo Caral en Peruo kiel plej antikva urbo de Ameriko (27-a jarcento a.K.).
* Starigo de la 40 m alta Silbury Hill en Wiltshire, Anglio, la plej alta monteto starigita antaŭ la industriepoko en Eŭropo (26-a jarcento a.K.).
* Fino de la Dawenkou-kulturo en nordorienta Ĉinio.
* Reĝlando Elamo en Irako.
* Dinastio de Lagaŝ en Sumero.
* Florepoko de Ur en Mezopotamio (2474–2398 a.K.).
* Unua dinastio de Babilono, ricevis pli grandan gravecon tamen nur en 2000 a.K..
* 3-a dinastio (ĉ. 2640–2575 a.K.) kaj 4-a dinastio (ĉ. 2575–2465 a.K.) en Egiptio, komenco de la malnova imperio (3-a ĝis 6-a dinastioj), piramidepoko.
* 2500 a.K.: unua setlado de Gronlando.
* Meze de la jarmilo pramalajoj loĝatigis, venintaj el la sudĉina regiono, la malajan duoninsulon kaj Borneon (nunaj posteuloj estas i.a. la Dajakoj kaj Mokenoj).
* Fondado de la urbo Mari (Sirio) (24-a jarcento a.K.).
* Hindogermanoj loĝatigis Grekion (23-a jarcento a.K.).
* Konkostaka kulturo de la Ajnuoj en Japanio.
* Kulturo de sonorilformaj pokaloj en Hispanio.
* Unuaj ŝipvojaĝoj de egiptoj.
* Laŭ kalkuloj de la irlanda teologo James Ussher en 2501 a.K. okazis la tutmonda diluvo.

## Gravaj personoj 
* Ur-nina, legenda reĝo de Lagaŝ (29-a jarcento a.K.)
* Gilgameŝ estis reĝo de Uruk
* Meskalamdug estis ĉirkaŭ 2600 a.K. reĝo de Ur
* Urukagina estis ĉirkaŭ 2350 a.K. reĝo de Lagaŝ, elstara reformisto, kreis la unuajn leĝotabulojn. (24-a jarcento a.K.)
* Lugalzagisi, reĝo de Uruk kaj Umma. Konkeris Lagaŝ (2371–2347 a.K.)
* Sargon de Akado, fondinto de la imperioj de Akado kaj Sumero (2371–2316 a.K.)
* Ur-Nammu, fondinto de la 3-a dinastio de Ur (2112–2095 a.K.)
* Supozata vivtempo de Budho Dipamkara
* Gudea de Lagaŝ, plej grava reganto de la 2-a dinastio de Lagaŝ en Sumero
* Faraono Ĝoser, (ŝtupopiramido de Sakkara), unuafoja formado de reĝotombo kiel piramido fare de konstruestro Imhotep
* Faraono Ĥufu
* Faraono Raĥef, Ĥefren
* Faraono Mikerino
* Faraono Mentuhotep la 2-a (2061-2010 a.K., datigo malcerta, eble li nur regis en la 2-a jarmilo), fondinto de la meza imperio, nova faraona rezidejo en Tebo kun ĉeftemplo en Karnak

## Inventaĵoj kaj eltrovaĵoj 
* Metrologiaj tabeloj kaj kalkultabeloj en Mezopotamio
* Hejmigado de ĉevalo
* Konstruado de la granda piramido de Gizo (26-a jarcento a.K.)
* Konstruado de la sfinkso far faraono Ĥefren
* Unuaj Ziguratoj en Sumero
* En Ĉinio ĉirkaŭ 2800 a.K. la Dawenkou-kulturo evoluis skribsimbolojn sur keramikaĵoj.
* Veninte el Ĉinio la akvuma kultivado de rizo disvastiĝis en Sud-Orienta Azio