James Ussher

**James USSHER** (foje *Usher*, latine: *Usserius* ; n. la 4-an de januaro 1581 en Dublino – m. la 21-an de marto 1656, en Reigate) estis irlanda anglikana ĉefepiskopo de Armagh kaj primaso de Irlando (Q10353800) de 1625 ĝis sia morto, teologo, biblia historiisto kaj kolektanto de historiaj dokumentoj, unu el la fondintoj de biblia kronologio (d:Q2448627). 

Siatempe, li estis konsiderata la plej grava akademiulo ĉe *Trinity College*, Dublino. Li estas precipe konata pro sia kronologio, la kronologio de Ussher, en kiu li datigas la kreon de la mondo al sabato posttagmeze je la 6a horo vespere la 22an de oktobro, 4004 a.K. 

## Kronologio 
En 1650, Ussher verkis la libron *"The Annals of the World"* por subteni la ideon, ke la vera eklezio de Dio estis la Nacia Eklezio de Anglio (nun la Anglikana Eklezio) rilate al ĝia apartigo de la Eklezio de Romo. Bazite sur la Biblio, li faris takson pri la nombro da generacioj kaj la averaĝa daŭro de homa vivo, por aserti, ke Henriko la 8-a (Reĝo de Anglio dum la apartigo de la Eklezio de Romo) estis posteulo de Adamo per la rekta linio de primogenituro de Set, kaj tiel havi pli bonan argumenton kontraŭ la Eklezio de Romo, kiu asertis esti la vera eklezio asertante, ke ĝi devenis laŭ tradicio de Petro; tiam, se Romo devenis de Petro, la Eklezio de Anglio devenis de Adamo per rekta linio de Set. Por fari tion, li uzis la ĉefajn bibliajn figurojn inter Adamo kaj Eva kaj la naskiĝo de Jesuo Kristo kaj plurajn historiajn faktojn. Rezulte de sia studo, li deduktis "precizajn" datojn por certaj eventoj:eta|Titolpaĝo de liaj *Kronikoj de la Mondo*
Ussher estis unu el la unuaj, kiuj aplikis la metodojn de scienca kronologio al biblia historio, komparante bibliajn datumojn kun datumoj el aliaj fontoj. Uzante ĉi tiujn metodojn, Ussher kalkulis la datojn de ĉiuj eventoj menciitaj en la Biblio, ĝis kaj inkluzive de la kreado de la mondo. Kie la bibliaj datumoj estis historiaj laŭ naturo, la datoj de Ussher ĝenerale korespondas al aŭ estas proksimaj al tiuj nuntempe akceptitaj en scienco (ekzemple, la dato de la fondo de la Templo de Jerusalemo — 1012 a.K. — estas nur 50 jarojn pli malnova ol la nuntempe akceptita); sed kie Ussher fidas je datumoj enhavitaj nur en la Biblio, multaj ne prenas ilin serioze. Tio ankaŭ veras pri la fama dato de kreado — sabato, la 22-an de oktobro, 4004 a.K. — kiu poste funkciis kiel neelĉerpebla fonto de ironio por kritikistoj, kvankam Ussher fidis je sufiĉe rigora metodaro por kalkuli ĝin. Krome, Ussher tute ĝuste atentigis pri la eraro de Dionysius Exiguus kalkulante la naskiĝon de Kristo kaj atribuis ĉi tiun eventon al la jaro 4 a.K. — la lasta jaro de la regado de Herodo — opinio dividita de moderna scienca esplorado. La datigoj de Ussher akiris grandan popularecon, kaj la angla Biblio estis publikigita dum longa tempo kun notoj bazitaj sur liaj datigoj; la verkoj de Ussher daŭre estas represitaj nuntempe.

Lia kronologio estas laŭvortan interpreton de la kronikoj en la Malnova Testamento, kaj precipe Genezo, en kiu li kalkulis la aĝon de la Tero surbaze de la prapatraj homaj genealogioj registritaj tie, kaj ekde tiu tempo, la tiu demando fariĝis grava temo de diskuto. Laŭ lia kalkulo, li trovis, ke la mondo estis kreita en 4004 a.K., kaj li atingis tian altan nivelon de precizeco, ke li memfide determinis, ke la kreado okazis la 22-an de oktobro je la 6-a horo vespere. La kalkulo estis konsiderita respektinda scienca kalkulo tiutempe, sed dum la sekvaj kvindek jaroj ĝia valoro malpliiĝis kaj la scienca komunumo ĉesis preni ĝin serioze.

La efiko de verŝajneco generita de ĝia ŝajna precizeco donis al ĝi grandan kredindecon inter ĝiaj samtempuloj, kune kun la fakto, ke ĉi tiu kronologio estis skribita ĉe la fino de la anglaj eldonoj de la Biblio.

Laŭ ordono de Oliver Cromwell, la cindroj de Ussher estis enterigitaj en Abatejo Westminster.  En Trinity College (Dublino), unu el la universitataj bibliotekoj estas nomita laŭ Ussher, kie oni konservas librojn pri historio, lingvistiko kaj filozofio.

## Verkaro 
* 1650: *Annales veteris testamenti, a prima mundi origine deducti* ("Analoj de la "Malnova Testamento", kiuj deduktas la unuajn originojn de la mondo").
* 1654: *Annalium pars postierior* (sekva parto de la analoj), daŭrigo de la antaŭa.
* *De graeca septuaginta interpretum versione*.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Anno Mundi

## Eksteraj ligiloj 
* Bibliografio kaj listo de duarangaj fontoj
* Armagh Observatorio 

Kategorio:Irlanda klerikaro