Ekzotismo

**Ekzotiko,** ankaŭ **Ekzoto**, (greka ina adjektivo εξωτική, *ekzotikí*, "eksterlandaĵo", "fremdaĵo", "ekzotaĵo", trans latina *exoticus*, "eksterlandano") estas mekanismo de estetika valora atribuo. En ĉiutaga lingvo 'ekzotika' priskribas ion, kio apartenas al fremda kaj fora lando kaj estas interesa aŭ bela pro sia fremdeco, sed origine la koncepto *ekzotismo* temis pri filozofia, historia kaj reprezenta afero. Ekzotismo traktas la percepton kaj priskribon de la "alia".

Objekto konsiderata rutina en sia origina kulturo sed fariĝas ekzotika kiam ĝi devias de sia kultura kadro kaj transsituiĝas al alia kultura spaco. Por esti konsiderata ekzota, la devio de la originala kultura kunteksto devas esti perceptata kiel ne minaca. La objekto estas movita de sia fremda loko al konata kaj kontrolita medio, kiu neŭtraligas la timon kaj minacon de fremdiĝo kaj alieco.

**Ekzotulo** parte estas nomigo por eksterordinaraj aŭ fremdaj homoj. Troan emfazigon de ekzotaj aspektoj de fremdaj homoj oni nomas *ekzotismo*.

**Ekzotuloj** krome estas maloftaj, importitaj dombestoj aŭ kulturplantoj, kiuj origine devenas el aliaj mondopartoj.

**Ekzotaĵoj** estas fruktoj, kiuj devenas el aliaj mondopartoj.

En la geologio korpojn oni nomas **ekzotaj**, kiuj fremdas en sia ĉirkaŭaĵo. Ekzemploj estas ŝtonoj, kiujn transportis glaciaroj el norda Eŭropo en mezan Eŭropon dum la glaciepoko.

## La kristaliĝo de la koncepto 
### Komence 
La termino ekzotika estis kreita fine de la 16a jarcento, en tempo, kiam eŭropa koloniismo prosperis, sed ekuziĝis nur en la 19a jarcento. Dum ĉi tiu jarcento, multaj komencis inspiriĝi al ideoj nun nomataj "ekzotaj", kaj ĉi tiuj ideoj estis esprimitaj en diversaj kampoj, kiel pentrarto, literaturo, arkitekturo, vestaĵoj kaj pli, kiam multaj artistoj prezentis fikcian bildigon de malproksimaj kulturoj, inspiritaj de la malmulto, kiu estis al ili konata de ĉi tiujn fremdaj kulturoj.

La diskurso ĉirkaŭ la koncepto de ekzotismo en la 19-a jarcento, kiu estis formita sur la fono de eŭropa imperiismo, havis plurajn karakterizojn.

* Modo - Japana strata modo , afrika vestaĵa modo .
* Kinejo - la filmo *The Best Exotic Marigold Hotel* (2011).
* Beleco - Modeloj de neokcidenta deveno, ekzemple, malhelhaŭtaj modeloj, kiel altirantoj de fokuso de intereso kaj atento .
### Turismo 
La turisma industrio ofte uzas la esprimon ekzotika, ĉar la turisto serĉas "ekzotan" sperton, kiu estos nova por li. Multfoje la turismaj allogaĵoj en la malproksimaj lokoj, kiujn la turisto venos por ensorĉi novan ekzotikan kulturon, fakte estas de tute okcidenta karaktero, en kiu la ekzotaj elementoj estas prezentitaj en maniero ne minaca. Ekzemple, en multaj landoj distraj spektakloj de originala folkloro okazas specife por turistoj
.

Diversaj esploristoj substrekas ke eĉ turistoj, kiuj intence provas eviti allogaĵoj de turisto, provante malkovri la aŭtentikaj lokaj kulturo, ankaŭ persekutas la okcidenta mito pri la ekzotaj lokoj, kiuj supozeble restas pura kaj senŝanĝa. Laŭ ĉi tiu aliro, okcidentaj turistoj venas al fora kulturo kun okcidenta kulturo, nutrita dum multaj jaroj per konceptoj, kiuj difinas la alian de okcidenta perspektivo, do ili efektive ne kapablas sperti aliajn kulturojn en maniero "pura" de okcidentaj bildigoj.

### La homa korpo 
La beleco kaj estetiko de la alia, kaj la allogo al la ekzotismo, kiun ĝi reprezentas, kontrastas al la konata fenomeno de aversio kaj eĉ malallogo al alia aŭ fremda aspekto. Eĉ se temas pri la percepto de beleco, fizika videbleco de anoj de malsamaj kulturoj estas akceptita kiel legitima, kaj eĉ bela, nur tiam kiam ĝi adaptiĝas al la okcidenta beleco-skalo, kiu esprimas implicite la nocion de supereco de la estetikaj valoroj de la fizika beleco de la okcidenta kulturo. En aliaj kazoj, la ekzotaj perceptoj de la Okcidento pri foraj kulturoj efektive influis la Okcidenton mem. Ekzemple, literaturo ekzotika kreis bildon aperantan foje en Okcidento, laŭ kiu kulturoj kiuj estas konsiderataj kiel primitivaj estas idealigitaj kiel kulturoj de "libereco, feliĉo kaj organiko", kiu povus krei inter okcidentaj homoj sopirantaj iujn elementojn en la kulturo de malproksima, kvankam ĝi fakte estas mito.

En aliaj kazoj, kultura identeco ankaŭ povas formiĝi kiel respondo de malakcepto al kulturaj fenomenoj demoniĝigitaj, tiel ke la emerĝanta nova kulturo difinas sin antaŭ ĉio laŭ tio, kio ĝi ne estas. Jen alia maniero per kiu ekzotisma literaturo povas influi la formadon de kultura identeco. Ekzemple, furorlibroj bazitaj sur aŭtobiografiaj kaj semi- biografiaj vivrakontoj, verkitaj en medio de neokcidentaj kulturoj por okcidenta publiko, estas analizitaj per okcidentaj postkoloniaj teorioj, kiuj provas kompreni la koncepton de kultura alieco. Ĉi tiu procezo ilustras la ekzotan praktikon - ĝi eksproprietigas la tekstojn de ilia originala kultura kunteksto, al la okcidenta teoria kunteksto, kaj rekompencas siajn legantojn per la imagita sperto koni aliajn.

## Referencoj 
* Ĉi tiu artikolo estas traduko de la samtema artikolo en la hebrea vikipedio.

## Literaturo 
* Oshinsky, Sara J. “Exoticism in the Decorative Arts.” *In Heilbrunn Timeline of Art History*. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000
* Kuehn, Julia. Exoticism in 19th-century literature . In: *Discovering Literature: Romantics & Victorians*. London, The British Library, 2014
* Sheppard, W. Anthony. "Exoticism". *Oxford Bibliographies*, 2016

## Vidu ankaŭ 
* Orientalismo

Kategorio:Estetiko
Kategorio:Artaj movadoj
Kategorio:Sociologiaj teorioj
Kategorio:Postkoloniismo
Kategorio:Kultursciencoj
Kategorio:Percepto