open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Japana bombicilo

La **japana bombicilo** (*Bombycilla japonica*) estas meze granda paseroforma birdo el la familio bombiciledoj, kiu troveblas en nordorienta Azio. Ĝi manĝas precipe fruktojn kaj berojn, sed somere ankaŭ kelkajn insektojn. Sian neston la bombicilo konstruas sur arbobranĉoj. Ĝi estas korbeto el branĉetoj, kovrita per herbo kaj musko.

## Aspekto 
eta|maldekstra|La japanaj bombiciloj manĝantaj berojn
Tiu birdo estas ĉirkaŭ 18 cm longa kaj ties plumaro estas ĉefe rozbruna, pli bruna en kapo kaj griza en dorso. Ĝi havas **pintecan kreston, nigran gorĝon, nigran strizonon aŭ maskon traokulan** (kun du blankaj marketoj sub okulo kaj kiel mustaĉa strieto), palflavan centron en ventro kaj bluecan voston kun **ruĝa pinto** (anstataŭ flava kiel la aliaj du membroj de la genro kaj familio). La flugiloj havas bildon de nigro kaj blanko kiel strieco kaj blugriza en bordoj kun ruĝecbruna strio tra ĝi, sed ne tiom brila kiom ĉe la parencoj ser nur kiel nuanco. La alvoko estas altatona trilado sed ne estas vera kanto.

La Japana bombicilo ofte ĉeestas en miksitaj aroj kun la Eŭropa bombicilo kiuj, krom havo de brilruĝaj vaksecaj plumetojn, estas iom pli grandaj kun flava vostopinto kaj grizeca centro en ventro.

## Distribuado kaj habitato 
La Japana bombicilo reproduktiĝas en koniferaj arbaroj de Orienta Siberio kaj en la provinco Hejlongĝjango de nordorienta Ĉinio. Ĝi estas je iu risko iĝi minacata je formorto pro perdo kaj degradado de ties arbara habitato.

Ĝi vintras en Japanio, Koreio kaj orienta Ĉinio; la preciza distribuado estas neregula ĉar aroj moviĝas serĉe de beroj kaj tiuj birdoj povas esti komunaj en unu areo unu jaroj kaj malabundaj la venontan. En Japanio ĝi estas el novembro al aprilo; kelkaj birdoj vintras en Hokkaido, sed en sudokcidenta Japanio, ili superas laŭnombre la pli disvastigatan ĝenerale Eŭropan bombicilon. La vintra habitato estas malferma arbaro aŭ farmoj en malaltaj teroj aŭ malaltaj montoj kaj tiuj birdoj ofte vizitas berarbojn en parkoj kaj ĝardenoj.

Vagantaj birdoj aperas en Hongkongo, centra Ĉinio kaj Tajvano sed la vidaĵoj en Eŭropo plej verŝajne estas fuĝintoj el kaptiveco ol aŭtentaj naturaj birdoj.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 2872, Bombycilla japonica, 29a Novembro 2006. Preskaŭ minacata.
* Mark A. Brazil (1991) *The Birds of Japan*, Christopher Helm, London
* John MacKinnon & Karen Phillipps (2000) *A Field Guide to the Birds of China*, Oxford University Press, Oxford

## Eksteraj ligiloj 
* Birdokantoj en Japanio , Alvoko de Japana bombicilo
* Surfbirds , Fotoj de Japana bombicilo, inklude birdon de Nederlando
* Internet Bird Collection, Filmeto de Japana bombicilo

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Bombiciledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Colemak

**Colemak** estas klavarofasono lanĉita je la 1-an de januaro, 2006 de Shai Coleman. Ĝi estas la tria plej populara klavarafasono inter anglalingvanoj post Qwerty kaj dvorak. Ĝi optimigas por la angla lingvo laŭ la jenaj kriterioj:

* facile lernebla por qwerty-tajpistoj
* plej uzataj anglaj literoj ĉe la hejma vico
* distribuas saman kvanton da laboro al ambaŭ manoj
* facile malfarigi, tranĉi kaj glui ĉar literoj Z, X, C kaj V restas en la sama pozicio kiel qwerty

eta|400px|Klavarfasono de Colemak

## Avantaĝoj 
* Komforta: fingroj per Qwerty moviĝas 2,2-oble pli ol per Colemak. Qwerty havas 16-oble pli da vicsaltado per la sama mano ol Colemak. Cetere, estas 35-oble pli da vortoj kiujn oni povas tajpi ĉe la hejma vico ĉe Colemak.
* Facile lernebla: Ebligas facilan adaptiĝon el Qwerty. Nur 2 klavoj ŝanĝiĝas al la alia mano. Kelkaj kutimaj klavkombinoj (inkluzivante Ctrl+Z/X/C/V) restas same. Lecionoj por tajpi ekzistas.
* Rapida: La plej fortaj kaj rapidaj fingroj plej multe tajpas. Malofte la sama fingro tajpas du klavojn sinsekve.
* Multlingva: Permesas tajpi en pli ol 40 lingvoj kaj diversaj simboloj, kiel ekzemple "pâté", "mañana" kaj €.
* Libera kaj senpaga: Libera programaro sub permesilo de Creative Commons. Oni ne devas aĉeti novan klavaron, simple instali programon.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Colemak
* Retejo por lerni tajpi Colemak-n

Kategorio:Skribiloj
Zeiningen

**Zeiningen** estas komunumo en la distrikto Rheinfelden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 2199 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstre|150ra|Preĝejo de Zeiningen
Zeiningen situas ĉe la rivereto *Möhlinbach*, tie, kie la Möhlin-Valo transiras al la leŭso-ebenaĵo sude de Rejno, kiu nomiĝas *Möhliner Feld*, de kiu signifa parto apartenas al la teritorio de la komunumo.

La teritorio de la komunumo etnediĝas sur areo de 11,37&nbsp;km², de kiuj 5,02&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,35&nbsp;km² de setlejoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 599 m s.m. sur la altebenaĵo de la monto *Schönenberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 320 m s.m. borde de la rivereto *Möhlinbach*, ĉe la nordokcidenta komunumlimo al Möhlin.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Zeiningen limas en nordokcidento al Möhlin, en nordoriento al Wallbach, en oriento al Mumpf, en sudoriento al Zuzgen, en sudo al Buus (Kantono Bazelo Kampara), kaj en sudokcicdento al Maisprach (Kantono Bazelo Kampara).

## Trafiko 
La komunumo Zeiningen estas konektita al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio den Möhlin al Wegenstetten.

La viliaĝo mem situas flanke de la gravaj trafikvojoj, sed per la norde preterpasanta kantona ĉefvojo n-ro de Bazelo al Zuriko kaj la proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 en Rheinfelden, la komunumo tre bone atingeblas.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zeiningen datiĝas el la jaro 1222 kiel *Ceînigen*.

En mezepoko la Grafoj de Homberg-Thierstein kaj poste iliaj heredantoj la Habsburgoj, regis pri Zeiningen. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj, kiuj pluregis tie ĝis la jaro 1797, kiam la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Zeiningen estiĝis komunumo de la argovia distrikto Rheinfelden.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zeiningen
1160-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
La Aztekoj instaliĝis en la hodiaŭa Meksiko.

### Azio 
*

### Eŭropo 
*1162: Frederiko la 1-a "Barbarossa" konkeris Milanon kaj detruigis ĝin.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Frederiko la 1-a "Barbarossa" regis de 1152 ĝis 1190.

##### Anglio 
*Henriko la 2-a, regis de 1154 ĝis 1189.

##### Francio 
*Ludoviko la 7-a, regis de 1137 ĝis 1180.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Gujavo

**Gujavo** estas ĝenerala nomo de pluraj specioj de planto de la familio Myrtaceae kaj de la genro Psidio (latine: *Psidium*), kiuj kreskas nature ekde Meksiko ĝis Sudameriko. Tiu planto disvastiĝis al Afriko kaj ankaŭ al sudorienta Azio pere de la marfluoj. En la genro *Psidium* estas proksimume 400 specioj de gujavoj, kiujn oni malsamigas ĝenerale je du tipoj: gujavoj kaj arasaoj. Gujavujoj estas arbetoj kaj iliaj fruktoj estas pli grandaj ol la fruktoj de la arasaoj. La arasujoj estas ofte trovitaj kiel arbustoj kaj sia morfologio varias de specio al specio. Krome la fruktoj de la arasujoj varias en koloro (estas troveblaj verdaj, flavaj kaj ruĝaj fruktoj), dum la fruktoj de la gujavujoj estas normale flavaj. 
La en la mondo plej disvastigita specio de gujavo estas *Psidium gujava*, kies pulpo povas esti ruĝa, blanka, oranĝa aŭ viola. La gujavoj estis hejmigitaj de la homo kaj pro tio ili havas ĝenerale komercan valoron. Arasaoj estas arbustoj kaj estas ĝenerale naturaj. Iliaj fruktoj estas pli malgrandaj ol tiuj de la gujavoj kaj tipe ne havas komercan valoron, tamen ili tre bongustas. La atlantika arbaro kaj la amazona arbaro gardas centojn da specioj de gujavoj kaj arasaoj, kies fruktoj estas manĝaĵo al pluraj specioj de bestoj. 

## ILEI-konferenco 
La 21-an de Julio 2014 okaze de la 47-a ILEI-Konferenco 2014 en Montevideo, Urugvajo, la partoprenantoj plantis gujav-arbeton antaŭ la Parlamenta Palaco, kie okazis la malfermo de la Konferenco.

## Specioj 
* *Psidium acutangulum*
* *Psidium australe* Cambess
* *Psidium amplexicaule* Pers.
* *Psidium calyptranthoides* Alain
* *Psidium cattleianum* Sabine
** *Psidium cattleianum var. cattleianum* Sabine
* *Psidium cinereum* Mart.
* *Psidium friedrichsthalianum* (O. Berg) Niedenzu 
* *Psidium galapageium* 
* *Psidium guajava* L. - Goyavier
* *Psidium guineense* Sw.
* *Psidium incanescens* Mart.
* *Psidium longipes* (Berg) McVaugh
* *Psidium montanum* Sw.
* *Psidium sartorianum*
* *Psidium sintenisii* (Kiaersk.) Alain

## Literaturo 
* LORENZI, Harri; et alii. *Frutas Brasileiras e exóticas cultivadas* (Brazilaj kaj ekzotaj fruktoj kultivataj). Nova Odessa: Instituto Plantarum, 2006
* http://farmupibi.blogspot.mx/2015/04/liofilizacion-de-una-guayaba.html Pri liofilizado de gujavo kun tabelo de ties nutra enhavo ()

## Vidu ankaŭ
*Psidium guajava

eta|Specio de Arasao *Psidium littorale*

Kategorio:Mirtacoj
Kategorio:Arboj de Sudameriko
Kategorio:Atlantika arbaro
Attila Tompa

**TOMPA Attila** [pr. tompa] estis hungara aktoro naskiĝinta en Târgu Mureş la 22-an de decembro 1929 kaj mortinta en Satu Mare la 12-an de majo 1990.

## Kariero 
Attila Tompa estis ekde 1953 ano de la teatro de Baia Mare kaj poste dum tri jaroj de la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare.

## Roloj 
* Napóleon, Kutuzov (Tolstoj–Piscator: Háború és béke);
* Lenin (Pogogyin: Élő virágok);
* Pósalaky (Móricz Zs.: Légy jó mindhalálig);
* Vaddisznó bácsi (Fodor S.: Csipike és Tipetupa).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
László Tompa (aktoro)

**TOMPA László** [pr. tompa] estas hungara deklamisto kaj aktoro naskiĝinta en Covasna la 14-an de aprilo 1931. 

## Kariero
László Tompa pristudis komrnce juron en Kluĵo, poste li diplomitiĝis en 1955 la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Li estis ĝis 1964 li estis ano de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. De 1964 li vivas en Hungarujo. Liaj deklamrecitaloj konsistas el verkoj de Áron Tamási, Endre Ady, András Sütő, László Németh, Gyula Illyés kaj Dezső Szabó. 

## Lia reĝisoraĵo
*Zelk Z.: *Vidám példázatú szomorújáték*.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj deklamistoj
Ella Tompos

**TOMPOS Ella** [pr. tompa] estas hungara aktorino naskiĝinta en Kolozsvár la 19-an de septembro 1898 kaj mortinta ?.

## Kariero 
Ella Tompos debutis en 1922 en Arad, poste ĝis 1929 ŝi ludis en trupoj de Transsilvanujo: en Nagyvárad, Marosvásárhely, Nagyszeben, Szatmár, Temesvár. En 1929 ŝi aperis en la Teatro Blaha Lujza de Újpest. En 1935 ŝi elpŝis en la Teatro de Placo Bethlen.

## Roloj 
* Trilby (Potter);
* Alexandra (Molnár F.: A hattyú);
* Boraxné (Kästner–Neuner: Három ember a hóban).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Elek Tóth

**TÓTH Elek** [pr. to:t] estis hungara aktoro kaj reĝisoro naskiĝinta en Cegléd la 27-an de septembro 1873 kaj mortinta en Koloĵvaro la 1-an de januaro 1944. Li estis la patro de aktorino Ilona Tóth.

## Kariero 
Elek Tóth debutis en 1895 en Arad kaj post aperoj en Szabadka, Kecskemét, Debrecen, ekde 1902 li estiĝis aktoro kaj reĝisoro en Nagyvárad. Ekde 1927 ĝis sia morto li estis gvidanta aktoro de la teatro de Kluĵo, respektive de la trupo Kluĵo-Oradea.

## Roloj 
* Petur, Tiborc (Katona J.: Bánk bán);
* Má mandarin (Klabund: A krétakör);
* Üdő Márton (Nyírő J.: Jézusfaragó ember);
* Prospero (Shakespeare: A vihar);
* Lala Kalil (Herczeg F.: Bizánc);
* Clausen tanácsos (Hauptmann: Naplemente előtt);
* Márton gazda (Szigligeti E.–Móricz Zs.: Csikós).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
György Tóth (aktoro)

**TÓTH György** [pr. to:t] estis rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Kluĵo la 29-an de aŭgusto 1947.

## Kariero 
György Tóth inter 1977 kaj 1982 estis ano de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. En 1982 li loksidiĝis en Novjorko (Usono).

## Roloj 
* ifj. Nagy István (Bródy S.: A tanítónő);
* Házmester (Hubay M.–Ránki Gy.–Vas I.: Egy szerelem három éjszakája);
* Ádám (Madách I.: Az ember tragédiája);
* Bánk bán (Katona J.).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Ilona Tóth

**TÓTH Ilona** [pr. to:t] estis hungara aktorino naskiĝinta en Cegléd la 14-an de aŭgusto 1900 kaj mortinta en Kluĵo la 30-an de januaro 1992. Ŝi estis la filino de Elek Tóth

## Kariero
Ilona Tóth debutis en 1928 en Satu Mare kaj poste ŝi dungiĝis al Oradea, poste al Kluĵo, kie kun mallongaj interrompoj ŝi ludis ĝis  1962.

## Roloj
*Özvegy Árváné (Háy Gy.: Tiszazug); 
*Kondorné (Szigligeti E.: A cigány); 
*Klyteimnestra (Offenbach: Szép Heléna); 
*Prudencia (García Lorca: Bernarda Alba háza).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Pál Tolnay

**TOLNAY Pál** [pr. tolnai] estis la unua hungara inĝeniero pri teatra tekniko naskiĝinta en Gyulafehérvár la 28-an de decembro 1891 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de junio 1985. 
## Kariero
Pál Tolnay ekhavis diplomon de inĝeniero pri mekaniko en Budapeŝto 1913 kaj ekde 1924 li estis universitata asistanto. En 1921 li ekhavis diplomon de inĝeniero pri ekonomiko. En 1926 pere de konkurso li estiĝis ĉefinĝeniero de ŝtataj teatroj. Li akiris siajn konojn pri teatra tekniko en la *Staatsoper* de Dresdeno. Li estis ankaŭ profesoro de la aktorakademio. En 1948 oni pensiumis lin senatendite. Ekde tiam ĝis 1967 li laboris kiel projektisto pri teatra tekniko. Al lia nomo ligiĝas la rekonstruigo de 14 profesiaj teatroj kaj projektoj de 79 aliaj kulturaj konstruaĵoj. Li havis gravajn meritojn en establo de scenejo de la Aerliberaj Ludoj de Szeged kaj de aliaj.
## Lia libro
**Az ismeretlen Operaház* (kun M. Borsa, 1984).

## Memorigiloj 
* premio Tolnay Pál http://msztsz.hu/images/upload/file/Tolnay%20P%C3%A1l%20D%C3%ADj.pdf

## Fontoj
*Magyar Színházművészeti Lexikon
*http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=tolnayp 
*http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC15363/15804.htm 

 
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri ekonomio
Paroĥo orienta Baton Rouge

**Paroĥo orienta Baton Rouge** (, ) estas kantono en la usona subŝtato Luiziano. Ĝia sidejo estas en la urbo Baton Rouge (tiu de la najbara paroĥo okcidenta Baton Rouge ne estas tie, sed en Port Allen).

Kiel ĉiuj luizianaj kantonoj ĝi nomiĝas en la angla lingvo *parish* (= paroĥo).

East Baton Rouge statistike estas kalkulata al la metropola statistika areo *Baton Rouge* kaj al la kombinita statistika areo *Baton Rouge* / Pierre Part.

Orienta Baton Rouge
Éva Trenka

**TRENKA Éva** [pr. trenka] estas rumanuja hungara operkantistino (soprano) naskiĝinta en Kluĵo en 1922.
 
## Premioj, distingoj
*1964-Meritartisto.

## Kariero
Trenka estis inter 1945 kaj 1948 instruistino pri muziko en Kluĵo, poste inter 1948 kaj 1970 solistino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo. En 1974–75 ŝi estis kantmajstrino en Ankara (Turkujo).
  
## Roloj
*Gilda (Verdi: Rigoletto); 
*Violetta (Verdi: Traviata); 
*Melinda (Erkel F.: Bánk bán); 
*Gara Mária, Szilágyi Erzsébet (Erkel F.: Hunyadi László); 
*Liu (Puccini: Turandot);

## Reĝisoraĵoj
*Flotow: Márta;
*Strauss (filo): A denevér.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Kategorio: Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Miklós Török (kantisto)

**TÖRÖK Miklós** [pr. toeroek] estis hungara kantisto (baso) naskiĝinta en Nagyenyed en 1848 kaj mortinta en Nagyenyed 30-an de aŭgusto 1887. 

## Kariero
Miklós Török debutis en 1865 en trupo de János Follinusz. En 1869 li dungiĝis al Kolozsvár kaj tie ludis ĝis 1872. Poste li sekvis sian edzinon Róza Szakáll en vaganttrupoj. 

## Roloj
* Fernando (Verdi: A trubadúr); 
* Basilio (Rossini: A szevillai borbély).

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Schumann-domo

La **Schumann-Haus** estas la iama loĝodomo de Robert kaj Clara Schumann en Lepsiko, kiuj pasigis ĉi tie siajn unuajn kvar geedzajn jarojn. Ĝi troviĝas en Inselstraße 18, okcidente de la urbocentro. En ĝi troviĝas muzeo, malgranda koncertejo kaj baza lernejo *Clara Schumann*.

## Historio 
La Schumann-domo estis konstruita laŭ klasikisma stilo kaj estis tiam Inselstraße 5. Dum la dua mondmilito la domo restis plejparte maldifektita, tamen la domo kadukiĝis dum la epoko de GDR, kvankam ekde la 1970-aj jaroj monumentprotektata. En 1999 la grupo Rahn Dittrich aĉetis la domon kaj renovigis ĝin laŭ la reguloj de monumentprotekto.

## Nuna uzado 
En la iama loĝejo de la ge-Schumann-oj troviĝas la Schumann-muzeo, tenata de la asocio *Robert-und-Clara-Schumann-Verein Leipzig*. La asocio fondiĝis en 1995 kaj taskigis al si konservi la heredaĵon de la muzikista familio en Lepsiko.

La koncertejo, kiun iam frekventis personoj kiel Felix Mendelssohn Bartholdy, Franz Liszt kaj Hans Christian Andersen, disponatas por koncertoj, prezentlegadoj kaj diskutoj.

En la ceteraj ĉambroj troviĝas la baza lernejo *Clara Schumann*, ĝi havas artan-muzikan karakteron memore al la famaj loĝintoj de la domo.

## Vidu ankaŭ 
* Schumann-domo Bonn

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Schumann-Verein

Kategorio:Robert Schumann
Kategorio:Muzeoj en Lepsiko
Kategorio:Muzeoj pri muziko
Britaj transmaraj teritorioj

La **britaj transmaraj teritorioj** estas 14 teritorioj, kiuj ne estas parto politike konsiderate de la Unuiĝinta Reĝlando (Britio), sed troviĝas laŭ administrado sub ties suvereneco.

## Ĝeneralaĵoj 
Escepte de Ĝibraltaro, ili troviĝas ekster Eŭropo kaj sekve ne estas parto de Eŭropa Unio. Iam oni nomis ilin kolonioj aŭ kronkolonioj.

## Nunaj britaj transmaraj teritorioj 
maldekstra|735x735px

## Vidu ankaŭ 
* Komunumo de Nacioj

## Notoj
Mária Török

**TÖRÖK Mária** [pr. toeroek] *Mimi* estis hungara aktorino naskiĝinta en Kolozsvár la 5-an de januaro 1822 kaj mortinta en Budapeŝto 16-an de decembro 1895. Ŝia nepo estis Árpád Latabár (1878).

## Kariero 
Mária Török debutis en oktobro 1837 en sia naskiĝurbo. La 11-an de januaro 1841 ŝi edziniĝis al Endre Latabár (patro). Ŝiaj gefratoj estis la fratino Katica Török, edzino de Béni Kováts, favorita komikulino de provinco kaj de Koloĵvaro kaj ŝia frato aktoro István Török.

## Roloj 
* Annus (Weber: A bűvös vadász);
* Ritta (Hérold: Zampa);
* Gienetta (Donizetti: Szerelmi bájital);
* Abigail (Scribe: Egy pohár víz);
* Vilmos (!) (Benedix: A bácsi);
* Julcsa (Szigligeti E.: Szökött katona).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Török

**TÖRÖK József** [pr. toeroek]  estis hungara aktoro naskiĝinta en Sighetu Marmaţiei la 21-an de januaro 1922.
## Kariero
József Török ekde 1950 li estis ano de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo kaj ekde 1956 de la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare. 
## Roloj
*Kreon (Sofoklo: Antigoné); 
*Castel-Jaloŭ (Rostand: Cyrano de Bergerac); 
*Tyetyerev (Gorkij: Kispolgárok); 
*öreg Nagy (Bródy S.: A tanítónő). 
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon
Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
István Török (1826 - 1865)

**TÖRÖK István** [pr. toeroek] estis hungara aktoro naskiĝinta en Kolozsvár en 1826 kaj mortinta en Szeged en majo 1865. Li estis la filo de aktoro István Török kaj la fratino de aktorino Mária Török.

## Kariero
István Török ludis en 1846 en Debrecen, poste en Kolozsvár kaj Győr. Inter 1848 kaj 1850 li estis tenorulo de la ĥoro de la Nacia Teatro de Pest. En 1849–50 kaj en la jaroj de 1850-aj li vagadis en la trupo de sia bofrato, Endre Latabár en urboj Szeged, Kassa, Kolozsvár, Miskolc, Nagyvárad, Arad.  

## Roloj
*Bolzmann (Albini: Veszedelmes nagynéne); 
*Stutzli (Szigligeti E.: Két pisztoly); 
*Bengali (Beecher-Stowe–Dumanoir-D’Ennery: Tamás bátya kunyhója); 
*Kényházi (Eötvös J.–Szigeti J.: Viola); 
*Ruskó (Telepi Gy.: Borsszem Jankó).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
István Török (1789 - 1851)

**TÖRÖK István** [pr. toeroek] estis hungara aktoro naskiĝinta en ? en 1789 kaj mortinta en Kolozsvár la 17-an de junio 1851. Li estis la patro de aktoro István Török kaj de aktorino Mária Török.

## Kariero
István Török debutis en 1810 en Koloĵvaro kaj ekde 1821 li estis ano de la teatro de strato Farkas. Ekde la 1810-aj jaroj oni prezentis du el liajn tradukaĵojn: *Szebeni erdőt* (Caigniez–Weissenthurn) kaj Ziegler: *Magyar insurgensek*'.  

## Roloj
*Macduff (Shakespeare: Macbeth); 
*Laertes (Shakespeare–Schröder: Hamlet); 
*Cassio (Shakespeare: Otelo); 
*Mandolino (Henneberg–Schikaneder: Csörgősapka); 
*Pikkó (Hafner–Chudy J.: Pikkó herceg és Jutka-Perzsi); 
*Frigyesi Elek (Holbein).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Wegenstetten

**Wegenstetten** estas komunumo en la distrikto Rheinfelden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1094 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Wegenstetten situas meze en la Tavola Ĵuraso en la Möhlin-Valo, kiun trafluas la rivereto *Möhlinbach*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 712&nbsp;km², de kiuj 2,39&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,59&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 718 m s.m. sur la monteto *Ruebhalde*, dum la plej malalta punkto de la komunumo situas sur alteco de 425 m s.m. ĉe la bordo de Möhlinbach.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wegenstetten limas en nordokcidento al Hellikon, en nordoriento al Schupfart, en sudoriento al Wittnau, en sudokcidento al Rothenfluh (Kantono Bazelo Kampara), kaj en okcidento al Hemmiken.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per tri poŝtaŭtolinioj, kiuj komenciĝas respektive finas en ĝi kaj kiondukas al Gelterkinden, tra Zeiningen al Möhlin, kaj tra Mumpf al Möhlin.

Kvankam la komunumo situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj ĝi estas bone atingebla. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas nordoriente en Eiken en distanco de proksimume 5 kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wegenstetten datiĝas el la jaro 1246 kiel *Wegosteton*.

En mezepoko la Grafoj de Homberg-Thierstein kaj poste iliaj heredantoj la Habsburgoj, regis pri Wegenstetten. Post la Milito de Waldshut en la jaro 1468 la Habsburgoj pandigis la tutan Frick-Valon al Burgonjo, sed post la burgonja malvenko dum la Burgonjaj Militoj kontraŭ la Svisa Ĵurkomunumo, la regiono revenis sub la kontrolon de la Habsburgoj, kiuj pluregis tie ĝis la jaro 1797, kiam la francoj okupis la regionon. Ek de tiam la Frick-Valo formis francan protektoraĵon, kiu en la jaro 1802 estis integrita kiel Kantono Frick-Valo al la Helveta Respubliko kaj en la jaro 1803 fariĝis parto de Kantono Argovio, kaj Wegenstetten estiĝis komunumo de la argovia distrikto Rheinfelden.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wegenstetten
Béla Tóvölgyi

**TÓVÖLGYI Béla** [pr. tovoeldji] *Vitályos* estis hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Felsőcsernáton la 24-an de decembro 1850 kaj mortinta en Szeged la 29-an de majo 1923.

## Kariero 
Béla Tóvölgyi ludis en provinco, longtempe en trupo de Ignác Krecsányi. Li ankaŭ direktis teatron. Inter 1903 kaj 1905 , respektive en 1906–07 li estis ano de la teatro de Koloĵvaro. Li aperis en epizodrolojn.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Miklós Tóth-Páll

**TÓTH-PÁLL Miklós** [pr. to:t pa:l] estas rumanuja hungara aktoro kaj reĝisoro naskiĝinta en Marosvásárhely la 11-an de aprilo 1944.

## Kariero 
Miklós Tóth-Páll ekde 1967 ludis en la teatro de Satmaro. Ekde la okdekaj jaroj li ankaŭ reĝisoris.

## Roloj 
* Igazgató (Méhes Gy.: 33 névtelen levél);
* Krisztyán Tódor (Jókai M.: Az aranyember);
* Báró (Gorkij: Éjjeli menedékhely);
* Antonio (Shakespeare: A vihar.

## Reĝisoraĵoj 
* Köntös-Szabó Z.: Lakon háza;
* Fodor S.: Csipike, Csipike és Tipetupa.

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluaj http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=800

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Ilona Tóth Kovács

**TÓTH-KOVÁCS Ilona, Cs.** [pr. to:t kova:ĉ] estas rumanuja hungara aktorino, kantistino naskiĝinta en Oradea la 27-an de marto 1927. 

## Kariero
Tóth-Kovács debutis kiel amatorulino kaj en jaroj 1950–1952 ŝi kantis en ĥoro de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo kaj poste ĝis 1977 ŝi estis aktorino de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. 

## Roloj
*Mi (Lehár F.: A mosoly országa); 
*Stázi (Kálmán I.: A csárdáskirálynő); 
*Nagynéni (Sütő A.–József Szabó: Anyám könnyű álmot ígér); 
*Kamilla (Szigligeti E.: Liliomfi).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

## Eksteraj ligiloj
*Retejo de teatro 

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj kantistoj
Altdifina televido

**Altdifina televido** (mallongigita: *HD* aŭ *HDTV*, de la angla *high-definition television*) signifas videon kun rastrumerodenso multe pli alta ol tradiciaj televid-sistemoj (normdifina televido, *SDTV* aŭ *SD*). Altdifina televido havas unu aŭ du milionojn rastrumerojn po kadro, kio estas proksimume kvin fojojn pli ol normdifina televido. Frua altdifina elsendado uzis analogajn metodojn, sed hodiaŭ oni elsendas ciferece la HD, uzante vide-kunpremon.

Kategorio:Cifereca televido
Tamás Tóth

**TÓTH Tamás** [pr. to:t] estas rumanuja hungara aktoro, teatrestro naskiĝinta en Kluĵo la 26-an de februaro 1936. 
## Kariero
Tóth ekde 1958 ludis kaj estis direktoro iom da tempo en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. 
## Roloj
*Petur (József Katona: Bánk bán); 
*Pjotr (Tolstoj: A sötétség hatalma); 
*Petru Rareş (Lovinescu); 
*Gedeon (Sütő A.: Pompás Gedeon); 
*Versinyin (Ĉeĥov: Három nővér); 
*Klescs (Gorkij: Éjjeli menedékhely); 
*Zsellyei Balogh Ábel (Móricz Zs.: Úri muri); 
*Achiles (Székely J.: Vak Béla).1985 
## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=9160
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj aktoroj
Soma Tóth

**TÓTH Soma** [pr. to:t] estis hungara aktoro, dancisto, dancmajstro naskiĝinta en Megyaszó en 1830? kaj mortinta en Szilágysomlyó la 27-an de majo 1886. 
## Kariero
Soma Tóth inter 1843 kaj 1846 partoprenis en la turneoj de Veszter-speca dancgrupo. En la Nacia Teatro de Pest oni dungis lin kiel komikulo. En 1856 en Vieno li dancis la verbunkon de la opero *Hunyadi László* de Erkel, sed li revenis al Nemzeti Színház. Li komponis kvin partajn novan socidancon titolitan *Palotás*. En la sesdekaj-sepdekaj jaroj li laboris ĉefe kiel dancinstruisto en Arad, Miskolc, Kassa, Eger. Li gastrolis ankaŭ en ĉefurbo (Budai Népszínház, 1863; Nemzeti Színház, 1872).  

## Roloj
*Lucifer, a zöld ördög (Kilányi L.); Esmeralda (Campilli F.); 
*Bertram (Campilli: Robert és Bertram). 

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
László Tóth (pentristo)

**TÓTH László** [pr. to:t] estas hungara, pentristo kaj scenejdekoraciisto naskiĝinta en Satu Mare la 13-an de julio 1933 kaj mortinta en Werting, (Germanio) la 24-an de decembro 2009. 

## Kariero
László Tóth finis la artan altlernejon de Kluĵo en 1957. Ekde 1965 kaj 1971 li estis scenejdekoraciisto de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo. Ekde 1972 li estis helpanto en la altlernejo. En 1984 li elmigris kun sia edzino artistino Ilona Szűcs kaj loksidiĝis en Munkeno kaj estis dizajnisto ekde 1986 de la *Staatstheater am Gärtnerplatz*. 

## Scenejdekoracioj
*Miller: Bűnbeesés után; 
*Băieşu: Megbocsátás; 
*Shakespeare: Téli rege; 
*Popescu: A kerti törpe; 
*Sütő A.: Csillag a máglyán; 
*Csiky L.: Öreg ház.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio: Rumanujaj hungaraj scenejdekoraciistoj
Jenő Tóth

**TÓTH Jenő** [pr. to:t] *Szabados* estis hungara aktoro kaj teatrestro naskiĝinta en Satu Mare en 1854 kaj mortis en Marosvásárhely 21-an de majo 1900. 

## Kariero
Jenő Tóth en 1853 ludis en la trupo de Endre Latabár. Li provis estri teatron unue en 1870, poste ekde 1876 li laboris kune kun Károly Szuper, fine li memstariĝis. Kiel aktoro li laboris ĝis 1890. 

## Roloj
*Duval (Dumas: Gauthier Margit); 
*Flavigneul Henrik (Scribe: Női harc); 
*Turgy Maxim (Feuillet: Júlia).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Pazifaa grupo

eta|250px|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La pazifaa grupo estas videbla en centro-malalto.
eta|250px|Diagramo montranta la inklinaciojn de la anoj de la pazifaa grupo en funkcio de la grandaj duonaksoj. (la ruĝaj cirkloj montras la *diametrojn* de la lunoj)

La **pazifaa grupo** estas grupo da naturaj satelitoj de Jupitero kies
retrogradaj orbitoj estas similaj. Tiu grupo ricevis sian nomon
de Pazifao, plej granda satelito de la grupo, kiu entenas 87% el ties maso.

## Ecoj 
Malsame al la ananka kaj al la karmea grupoj, la pazifaa grupo
estas tre disa, rilate al la orbitaj inklinacioj (144,5° al 158,3°). Eble tio
signifas, ke la grupo estas tre malnova, kaj dispersiĝis dum la tempo;
efikoj de orbita resonanco povus esti perturbintaj la orbitojn. Laŭ iaj studoj,
Sinopo (luno) ne estus ano de la grupo, kaj estus sendepende kaptita.

La grupo eble formiĝis pro diseriĝo de kaptita asteroido. Tia kapto necesas
ke kaptota objekto perdu sian kinetan energion
.
Oni hipotezis, ke estinte la jupitera atmosfero multe pli vasta
ol hodiaŭ, bremsis, kaj eĉ diserigis preterpasantajn asteroidojn.

Malsamecoj de koloro inter objektoj (Pazifao estas griza, dum Kaliro kaj Megaklito estas pale ruĝaj) pensigas pri deveno pli malsimpla ol simpla diseriĝo pro alfrapo.

Ĉar Pazifao, ĉefa ano de la grupo, konservas almenaŭ 87% el la maso de la tuta grupo, kaj 99% se Sinopo ne estas grupano, oni povas taksi, ke la kaptita asteroido ne multe disireĝis.

### Orbitaj ecoj 
La pazifaa grupo anigas retrogradajn lunojn kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 22&nbsp;800&nbsp;000 kaj 24&nbsp;100&nbsp;000 km, klinecojn inter 144,5° kaj 158,8° rilate al la jupitera ekvatoro kaj discentrecojn inter 0,25 kaj 0,43.

La "kerno" de tiu grupo entenus: Pazifaon, Sinopon, Kaliron, Megakliton, Aŭtonon, Eŭridomo
kaj Spondeon. Laŭ iaj studoj, ĝi entenus nur Pazifaon kaj Megakliton.

S/2003 J 23, Hegemono, Cileno, S/2003 J 4, Aedo kaj Koreo eble estus aliaj anoj.

## Listo 
Ĉefaj orbitaj ecoj de la eblaj anoj de la pazifaa grupo. La orbitoj de tiaj satelitoj
estante perturbataj de aliaj satelitoj kaj planedoj, ĉi-tiuj valoroj estas por la
epoko de:
:la  koncernante Kaliron kaj Koreon;
:la  koncernante Pazifaon kaj Sinopon;
:kaj la  koncernante la ceterajn.

Kiel por ĉiuj retrogradaj lunoj, IAU rezervas (anglalingvajn) nomojn finiĝantajn per "e" por la pazifaaj grupanoj.

## Notoj kaj referencoj 
## eksteraj ligiloj 
*  Kolizia deveno de la grupoj da neregulaj satelitoj
*  Eksteraj jupiteraj satelitoj kaj trojanoj
*  La jupiteraj satelitoj
*  Nombra neregulaj satelitoj ĉirkaŭ Jupitero
*  La pazifaa grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Erdősmecske

**Erdősmecske** [erdOŝmeĉke], germane **Ratzmetschke** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. En la loknomo erdős signifas hungare: arbara.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo: 7723
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°10′40″N 18°30'40″E

## Situo 
Erdősmecske situas en montaro Mecsek, fine de sakovojo. Pécsvárad troviĝas 7&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Komence la vilaĝo apartenis al abatejo de Pécsvárad. La turkoj faris senhoma la komunumon post la mezepoko. Baldaŭe serboj, poste germanoj alvenis. Tiam la vilaĝo nomiĝis *Rácmecske* ĝis 1948. Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio. En 2001 la germanoj estis 22 %.

En Erdősmecske migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino de 1813
* romkatolika tombeja kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1856
* iama minejo pri granito

== Komunumoj pri *erdő* (=arbaro) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Ilona Szűcs

**SZŰCS Ilona** [pr. sy:ĉ] estis rumanuja hungara pentristino naskiĝinta en Mediaş la 12-an de septembro 1930 kaj mortinta en Munkeno la 31-an de oktobro 1990. Ŝi estis la edzino de scenejdekoraciisto László Tóth.

## Kariero
Szűcs studis en Bukareŝto (1951-52) kaj en Kluĵo (1952-57). En 1984 ŝi loksidiĝis kune kun sia edzo en Germana Federacia Respubliko kaj ŝi vivis en Munkeno. 

## Individuaj ekspozicioj
*1991 • Szentendre [kun László Tóth ].

## Fonto
*Artportalo.hu 

Kategorio: Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Transporter 3

***Transporter 3*** (esperante “La Transportisto 3”) estas agfilmo prezentita en 2008. Ĝi estas la tria epizodo de la serio “The Transporter”.

## Temo 
En la filmo estas la daǔrigo de la historio pri Frank Martin, profesie transportisto, kiu revenis en Francio por daǔrigi sian laboron. Ĉi-foje, li devos porti la filinon de ukraina senatano al Odesa, sed komence li pensos, ke li estas transportanta pakaĵon.

Komenconte la mision, Johnson (tiu kiu konfidis la mision al Frank) alligas brakrubandon al pojno de Frank kaj de Valentina (la filino de la senatano). Per ĉi tiu brakrubando, Frank kaj Valentina eksplodus, se ili malproksimiĝus de la aǔto pli ol 26 metroj.

Dum la vojaĝo, Frank klopodas forpreni la brakrubandon de sia amiko, sed li ne sukcesas ĉar alikaze eksplodus ĉio. Nur poste, Frank eltrovas, ke li ne devas transporti pakaĵon, sed Valentina-n.

Kiam ili alvenas al Odesa, Valentina estas kaptata de viroj de Johnson, kiuj volas ankaŭ mortigi Frank-on. Sed post longa batalado, Frank sukcesas meti la brakrubandon al Johnson, kiu eksplodas ĉar la aǔto malproksimas pli ol 26 metroj. Tiel, Frank sukcesas liberigi Valentina-n kaj li revenas en Francio kun ŝi.

## Vidu ankaŭ 
* The Transporter
* Transporter 2

Kategorio:Agfilmoj
Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Sándor Tóth (dancisto)

**TÓTH Sándor** [pr. to:t] estis hungara dancisto, koreografo, baletestro naskiĝinta en Bukareŝto la 29-an de aprilo 1938.

## Kariero 
Sándor Tóth en 1960 dungiĝis al la Pécsa Baleto. En 1968 li pluinstruis ŝin en Leningrado. Inter 1969 kaj 1991 li estis direktoro de la baletensemblo de Pécs.

## Premioj, distingoj 
* Liszt Ferenc-premiito (1964),
* Erkel Ferenc-premiito (1979),
* Meritartisto (1983).

## Roloj 
* Csukaszürke (Eck I.: Az iszonyat balladája);
* Don Juan (Eck I.);
* Férfi (Eck I.: Pókháló);
* Professzor (Eck I.: Pokoljárás);
* Fabáb (Eck I.: A fából faragott királyfi).

## Koreografaĵoj 
* *Sikoltások* (1974);
* *Öt etűd cimbalomra* (1977);
* *Médeia* (1982).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj baletistoj
Maskarono

[eta|eta|Maskarono en [Parizo.]]
**Maskarono** (el la franca: *mascaron*, *grimacvisaĝo*) aŭ **grimackapo** estas ornamaĵo sur interna aŭ ekstera muro aŭ pli malgranda sur mebloj, vazoj aŭ armiloj.
Maskarono prezentas timige aŭ groteske formitan homsimilan vizaĝon de fabelulo aŭ diaĵo. Maskarono havas nur ornaman funkcion.

## Vidu ankaŭ
* Gargojlo
* Ĥimero
* Ĥimero (arkitekturo)

## Eksteraj ligiloj 
* Granda artvortaro de P. W. Hartmann 

Kategorio:Ornamaĵoj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Veit Bach

**Veit Bach** (* ĉirkaŭ 1550; † 8-an de marto 1619 en Wechmar) estis la muzika praulo de la vaste disbranĉiĝinta germana familio Bach. Li naskiĝis verŝajne en aŭ ĉe Pressburg, estis muela submajstro kaj elmigris dumpase de la Schmalkalda milito al *Hungario*, kiu laŭ la tiama lingvouzo ankaŭ inkluzivis partojn de nuna Aŭstrio kaj Slovakio. De la kontraŭreformacio li fuĝis al Wechmar (Turingio), kie li laboris kiel muelisto kaj laŭ la registradoj de Johann Sebastian Bach (*Origino de la muzika-Bach-a familio*, 1735) distrade ludis iaspecan liuton.

Veit Bach havis fraton nome Caspar Bach (* ĉirkaŭ 1570, † 1642), kiu estis urbofajfisto en Gotha kaj Arnstadt, same kiel du filojn. La pli aĝa filo nome Johannes Bach (* ĉirkaŭ 1580, † 1626) estis muzikisto kaj tapiŝfaristo en Wechmar. La pli juna filo estis Philippus „Lips“ Bach (1590–1626).

## Vidu ankaŭ 
* Bach-muzeo (Wechmar)

Kategorio:Familio Bach
Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Johann Bach la 1-a

**Johannes Bach** (* ĉ. 1580 en Wechmar; † 1626 supozeble samloke) estis la plej juna filo de Veit Bach, prapatro de familio Bach. Li estis muzikisto kaj bakisto, kiu studis ĉe Matz Ziesecke . Johannes lernis la profesion de urbofajfisto en Gotha kaj restis tie ankoraŭ kelkan tempon kiel trumpetisto, antaŭ ol li ludis en la urbofajfistaroj de Arnstadt, Eisenach, Erfurt, Schmalkalden kaj Suhl. Li mortis supozeble dum la tridekjara milito.

Johannes Bach havis tri filojn, kiuj estas la unuaj Bach-oj, kies komponaĵojn oni konas:
* Johannes Bach
* Christoph Bach, avo de Johann Sebastian Bach
* Heinrich Bach

## Fontoj 
* http://www2.nau.edu/~tas3/familyhis.html
* *Diccionario Enciclopédico de la Música *Música Maestro'**, Editorial Rombo, 1996, ISBN 8482579323**
* *Musicalia, Enciclopedia y Guía de la Música Clásica*, Editorial Salvat, 1986, ISBN 84-7137-872-8
* *Larousse de la musique*, Librairie Larousse, 1957

Kategorio:Familio Bach
Kategorio:Urbofajfistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Dioika

[eta|[Ginkgo biloba|*Ginkgo biloba*, ekzemplo de vegetala dioiko.]]
**Dioika** aŭ **duplanta, unuseksa** estas tia planto, kiu portas sur la sama plantindividuo florojn nur de unu sekso: aŭ virseksajn, aŭ inseksajn. Do, la individua planto estas unuseksa. Tia fenomeno estas nomebla duplanteco, ĉar du divers-seksaj plantoj necesas por la reproduktiĝo. Ĝia malo estas la monoika (duseksa, unuplanteca) planto, sur kiu evoluas floroj de ambaŭ seksoj. 
 
Dioikaj estas ĉe la gimnospermoj ĉiuj cikasaloj (Cycadales), la  ginko kaj kelkaj gnetofitoj. La ses procentoj de la angiospermaj specioj estas dioikaj, tio estas pli ofta ĉe dukotiledonaj plantoj ol ĉe unukotiledonaj. Multaj dioikaj specioj estas en la familioj de Laŭracoj, Menispermaceae, Miristikacoj, Eŭforbiacoj, Morusacoj kaj Urtikacoj. La specioj de Salikacoj estas senescepte dioikaj.

Kategorio:Botaniko
Simeono la 2-a (Bulgario)

**Simeon Borisov SAKSKOBURGGOTSKI**,  (naskita kiel  la  en Sofio) estis inter 1943 kaj 1946 reĝo **Simeono la 2-a** de Bulgario, kvankam li fine de sia regtempo estis nur 9-jara. Inter 2001 kaj 2005 li estis ĉefministro de Bulgario, tiel li fariĝis unu el la du solaj monarkoj en la historio, kiuj estis elektitaj en demokratiaj elektoj por estri sian landon post perdi sian tronon. La alia gvidanto estas la eksa reĝo de Kamboĝo, Norodom Sihanouk.

Simeon estis filo de la bulgara reĝo Boriso la 3-a kaj lia edzino Giovanna de Savojo. Kiam lia patro mortis la , li reĝiĝis en la aĝo de nur ses jaroj; regis regenta konsilio gvidata de lia onklo Kirilo. La germana kanceliero Adolf Hitler, aliancano de Bulgario, proponis esti kuratoro de Simeon, sed ties patrino rifuĝis kun li en Sirio kaj tie restis ĝis la retiriĝo de germanaj trupoj (fine de la Dua Mondmilito).

Post kiam sovetuniaj trupoj eniris Bulgarion, komunistoj en februaro 1945 igis ekzekuti la regentan konsilion. Kiam en 1946 la bulgaroj plebiscitis kontraŭ la monarĥio, la reĝa familio en septembro foriris el Bulgario.

En 2001 Sakskoburggocki fondis la *Nacian Movadon Simeono la Dua* (Национално движение Симеон Втори = НДСВ/NDSV), kiu kandidatis en la parlamenta elekto. Je la  la parlamento elektis lin ĉefministro. En 2005 lia partio estis minoritata ano de koalicio kun la socialisma partio. En 2009 ĝi ricevis malpli ol 4 % de la voĉoj kaj do ne eniris la parlamenton.

Kategorio:Naskiĝintoj en Bulgario
Kategorio:Ĉefministroj de Bulgario
Kategorio:Eŭropaj kristanoj
Kategorio:Kavaliroj de la Ordeno de la Ora Ŝaffelo
Kategorio:Reĝoj de Bulgario
Kategorio:Saksio-Koburgo kaj Gotao
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
András Török

**TÖRÖK András** [pr. toeroek] estas hungara aktoro naskiĝinta en Huedin (Rumanujo) la 22-an de novembro 1949.

## Kariero 
András Török ekde 1978 ĝis 1987 li estis ano de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. En 1987 li fariĝis aktoro en Hungarujo de Nacia Teatro Kisfaludy. Li ludis en pluraj rumanaj filmoj.

## Roloj 
* II. Endre (Katona J.: Bánk bán);
* Csacsinszky Pál (Szép E.: Lila ákác);
* Jim Steward (Jacobi V.: Leányvásár).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=4969

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
8 Reĝlandoj

**8 Reĝlandoj** ( *8 Kingdoms*) estas libera elektronika strategiludo. Ĝi estas tradukita en la angla, ĉeĥa, franca, hispana, kaj la finna. Ĝi estas verkita en C++.

## Eksteraj ligiloj 
*La 8 Reĝlandoj retejo 

Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Liberaj elektronikaj ludoj
Hermann Weingärtner

[eta|Hermann Weingärtner dum [ringa gimnastiko en la Somera Olimpiko 1896.]]
**Hermann Otto Ludwig Weingärtner** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1864 en Frankfurto (Odro); mortis la 22-an de decembro 1919 samloke) estis germana gimnasto, kiu gajnis la unuan oran medalon en la unua moderna Olimpiko, la Somera Olimpiko 1896.

Li estis filo de sporta kaj naĝa instruisto, kiu kun sia edzino posedis subĉielan naĝejon sur insulo de la rivero Odro en Frankfurto. Hermann estis la tria el kvin filoj de la familio. En sia hejmurbo li iĝis komercisto kaj samtempe sportis en loka gimnastika klubo. Pro profesiaj kaŭzoj li translokiĝis al Berlino kaj aliĝis en la nacia gimnastika asocio. Unuan grandan sukceson li havis en la 8-a Germania Gimnastika Festo 1894 en Breslau (la hodiaŭa Vroclavo, la postan jaron li gajnis oran medalon en Gimnastika Festo de Romo.

En la unua moderna Olimpiko, la Somera Olimpiko 1896 en Ateno, li gajnis orajn medalojn pri individua reka gimnastiko kaj la teamajn disciplinojn pri reko kaj paralelaj stangoj. Arĝentajn medalojn li atingis pri la disciplinoj ringa gimnastiko kaj tenila "ĉevalo". Ĉe la paralelej stangoj li krome atingis individuan bronzan medalon. Atinginte do sume ses medalojn, li estis la plej sukcesa atleto de la olimpiko.

Reveninte al Germanio, li estis ekskludita el la nacia gimnastika asocio, kiu bojkotis la olimpikon. Sekve li revenis al Frankfurto ĉe Odro kaj ĝis sia morto gvidis la naĝejon de sia patro. En 1900 li edziĝis kaj poste havis tri infanojn, filinojn Ella kaj Klara, kaj filon Erich. En 1919 li mortis dum la provo savi la vivon de dronanto en la naĝejo.

45 jarojn post la forpaso de la sportisto, lia familio kadre de la la Somera Olimpiko de 1964 en Tokio transdonis la historian unuan olimpikan ormedalon al japana gimnasto *Yukio Endō*. La 14-an de marto 2010, oni sciigis ke el muzeo en Tokio estis ŝtelita la medalo.

Kategorio:Germanaj gimnastikistoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1896
Eŝtaol

eta|Eŝtaol-arbaro
eta|Eŝtaol-arbaro
**Eŝtaol** (hebree יער אשתאול, latinliterigite ''Ja'ar Eŝtaol'') estas arbaro en Israelo, situanta norde de Bejt Ŝemeŝ kaj proksime al Ta'oz kaj Neve Ŝalom. La arbaro de la martiroj kuŝas oriente. La arbaro estas populara distra areo kaj estas unu el la plej grandaj arbaroj de Israelo. La arbaron plantis la Juda Nacia Fondaĵo, kiu daŭre grandigas ĝin. La arbaro enhavas 12,000 dunamo (12 km²).

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informo pri la arbaro Eŝtaol en la retejo de Juda Nacia Fondaĵo.  ( kaj )

Kategorio:Arbaroj de Israelo
Johann Bach

**Johann Bach** (* 26-an de novembro 1604 en Wechmar; † 1673 en Erfurto, entombigo la 13-an de majo 1673) estis la plej maljuna reprezentanto de la familio Bach, atestita kiel komponisto. Li validas kiel fondinto de la linio de Erfurto de la familio kaj estis praonklo de Johann Sebastian Bach. Li estis la plej aĝa filo de Johannes Bach, frato de Christoph kaj de Heinrich Bach.

## Vivo 
Lian vivovojon ombrumis la teruraĵoj de la tridekjara milito. Evidente li lernis ĉe lia posta bopatro, urbofajfisto Johannes Christoph Hoffmann el Suhl, ĉe kiu li estis kvin jarojn lernoknabo kaj du jarojn submajstro. Johann Bach restis poste en variaj turingaj urboj, iomete pli longe en Arnstadt kaj ankaŭ en Schweinfurt, kie li ekde 1635 laboris kiel orgenisto. Post pretertempaj restadoj en sia hejmloko Wechmar li iris al Erfurto, kie li komence laboris kiel urbofajfisto, ekde 1634 orgenludis ĉe Sankta-Johano-preĝejo, en 1635 ricevis la postenon de direktoro de la urbkonsilantara muziko, en 1636 eklaboris kiel orgenisto ĉe la Predikanto-preĝejo kaj samtempe estis enprenita en la „Urbmuzikisto-Kompanion“.

En 1636 li geedziĝis kun la plej aĝa filino de sia instruanto el Suhl, Barbara Hoffmann. Sed ŝi jam mortis en la sekva jaro dum la naskiĝo de ilia filo. En la jaro 1637 li eniris duan geedzecon kun Hedwig Lämmerhirt, kiu devenis de familio el Erfurto. La idoj de Johann Bach senescepte fariĝis muzikistoj. Ili laboris kiel urbaj muzikistoj, tri el ili eĉ kiel ties direktoroj, kaj pluaj kiel kantoroj aŭ orgenistoj ĉe la Predikanto-, Komercisto-, Nudpiedo-, Regulanto-, Miĥaelo- kaj Tomaso-preĝejoj.

Por la familio Bach per tio Erfurto estis trans longega tempospaco „ĉefa kolektiĝejo“. Ankaŭ la gepatroj de Johann Sebastian Bach estis erfurtanoj kaj estis geedzigitaj la 8-an de aprilo 1668 en la Komercisto-preĝejo. Ĉi tie en Erfurto familio Bach dominis trans tuta jarcento la muzikan vivon tiamaniere, ke eĉ en 1793 ĉiuj urbofajfistoj estis nomataj „Bachoj“, kvankam delonge neniu de ĉi tiu nomo vivis inter ili. Nur en la parokaj registroj de la Komercisto-preĝejo estas registritaj pli ol 60 infanbaptoj, geedziĝoj kaj entombigoj de la erfurta muzikisto-familio Bach.

Nur malmultaj komponaĵoj el lia plumo konserviĝis. Ĉi tiujn kolektis Johann Sebastian Bach en la „prabacha arkivo“ retrovita nur antaŭ nelonge.

## Vidu ankaŭ 
* Familio Bach

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Diskografie der Werke Bachs und der Bach-Familie  mit vielen weiteren Informationen

Kategorio:Familio Bach
Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Urbofajfistoj
Renáta Udvary

**UDVARY Renáta** [pr. udvari] estas hungara dancistino, aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 15-an de majo 1936. 

## Kariero
Renáta Udvary post baletstudoj estis dancistino en la Rumana Operejo de Kluĵo, poste inter 1956–1958 ŝi estis anino de la ensemblo de la rumana militaro. En urbo Dej ŝi aperis en hungarlingvaj amatoraj spektakloj. En 1971 ŝi loksidiĝis en Israelo, kie ĝis 1980 ŝi ludis en hungarlingvaj teatraĵoj. 

## Roloj
*Liza (Lerner–Loewe: My Fair Lady); 
*Sybill (Jacobi V.); 
*Zulejka (Huszka J.: Gül Baba); 
*Mary (Jacobi V.: Leányvásár); 
*Phillis (Deval: Francia szobalány); 
*Vivie (Shaw: Warrenné mestersége).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj 
Kategorio:Israelaj aktoroj
Sándor Újfalusy

**ÚJFALUSY Sándor** [pr. ujfaluŝi], pli aĝa, estis hungara aktoro, teatrestro, tradukisto naskiĝinta en ? en 1798 kaj mortinta en Nagyvárad la 3-an de marto 1845.
 
## Kariero
Újfalusy debutis en 1814 en ensemblo de István Balog, en 1815 li aperis en trupo ludinta en Rondella. Poste li aliĝis al Dávid Kilényi. En 1820 li forfuĝigis el Kolozsvár la aktorinon Borbála Sáska kaj edziĝis al ŝi. En 1820 li estris trupojn, en 1825 lia trupo rolis en landkundevo de Pozono. En jaroj 1828–1831 li ludis en Hungara Teatro en Kassa, poste denove iĝis vagantaktoro kaj teatrestro. En 1843 ŝi retiriĝis kaj kune kun Károly Balla redaktis la informilon *Debreczen–Nagyváradi Értesítő*. Laŭ la dokumentoj li tradukis tri teatraĵojn el germana lingvo.

## Roloj
*Gróf Tüzes (Albini: Természet és műveltség); 
*Gróf Benyovszky (Kotzebue); 
*Batthyány Ádám (Birch–Pfeiffer: Szapáry Péter); 
*Alessandro Massaroni (Both); 
*Farkas (Hirschfeld: Tündérkastély Magyarországon).

## Aktoroj en teatra kompanio de Újfalusy 
* Ödön Egervári
 
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj