open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Voortrekker Monument

La **Voortrekker-Monumento** (, Monumento por Pioniroj) estas monumenta konstruaĵo kun elementoj de Artdekora stilo, situanta proksime al Pretorio, Sud-Afriko. La masiva granitkonstruaĵo estis konstruita honore al la *Voortrekkeroj*, milojn da homoj  kiuj forlasis la Kabkolonion inter 1835 kaj 1854 por setli en aliaj areoj, pli oriente kaj enlande, de la nuna Sud-Afriko. Ĝian dezajnon faris la arkitekto Gerard Moerdijk. La *Völkerschlachtdenkmal* en Leipzig laŭdire servis kiel modelo por la dezajno.   

Ĝi videblas de preskaŭ ie ajn en la urbo, ĉar ĝi situas sur montetopinto. 

## Priskribo 
La monumento staras elstare sur monteto ses kilometrojn ekster Pretorio. Ĝi estas 41 metrojn alta kaj ripozas sur piedestalo 40 × 40-metra. Tri el la kvar anguloj de la piedestalo estas okupitaj de granitaj figuroj de la Voortrekker-gvidantoj Andries Pretorius, Hendrik Potgieter kaj Piet Retief, kaj la kvara de simbola, sennoma Voortrekker-gvidanto.

Ĉe la bazo de la Voortrekker-Monumento estas bronza skulptaĵo de Anton van Wouw. Ĝi estas 4,1 metrojn alta kaj pezas 2,5 tunojn. Ĉi tiu bronza statuo, honorante la rolon de Voortrekker-virinoj en la Granda Migrado, estis la lasta mendo de van Wouw.

La 25 x 25-metra Halo de Herooj estas atingebla per ekstera ŝtuparo kaj estas kronita de alta kupolo. Interne de la halo, la rakonto pri la Granda Migrado estas prezentita sur friso de marmoraj reliefoj. La planko estas kovrita per geometrie tranĉitaj marmoraj slaboj, kiuj radias de cirkla malfermaĵo en la centro de la halo. Ĉi tiu malfermaĵo provizas vidon de la 34,5 x 34,5-metra Cenotafa Halo sube, kiu enhavas simbolan sarkofagon. Je la ĉiujara datreveno de la Batalo de Sanga Rivero, je precize la 12a tagmezo, la suno brilas tra malfermaĵo en la kupolo de la Halo de Herooj sur la surskribon sur la sarkofago: "Ons vir jou Suid-Afrika" ( afrikane "Ni por vi, Sud-Afriko").

La monumenton ĉirkaŭas muro prezentanta 64 bovoĉarojn. Ĉi tiuj simbolas ĉarfortikaĵon konstruitan de la Voortrekkeroj per siaj ĉaroj por defendo.

## Reliefoj 

Dosiero:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_01_anagoria.JPG|ligilo=קובץ:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_01_anagoria.JPG
Dosiero:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_06_anagoria.JPG|ligilo=קובץ:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_06_anagoria.JPG
Dosiero:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_04_anagoria.JPG|ligilo=קובץ:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_04_anagoria.JPG
Dosiero:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_02_anagoria.JPG|ligilo=קובץ:2014-11-19_Marmorrelief_Voortrekker_Monument_Pretoria_02_anagoria.JPG

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Granda Migrado
* *Völkerschlachtdenkmal*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Voortrekker Monumento
* Sanga rivero Vota Komitato (en la afrikansa) – Oficiala retejo
* 360 grado Virtuala Travojaĝo  
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1949
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kronpapago

La **Kronpapago** (*Pionopsitta pileata*), konata ankaŭ kiel *Ruĝkrona papago*, estas specio de papago de la genro *Pionopsitta* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en nordorienta Argentino, sudorienta Brazilo, kaj suda Paragvajo. Ĝi estis iam konata kiel *Ruĝkrona papago*, kio kondukis al konfuzo kun la aŭstralia *Purpureicephalus spurius* kiu kunhavas la ordinaran nomon.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Kronpapago estas la sola membro de la genro *Pionopsitta* kaj ne havas subspeciojn.

## Aspekto
La Kronpapago estas 20 ĝis 22 cm longa kaj pezas 98 ĝis 120 g. Plenkreskuloj havas preskaŭ tute verdan korpon, kun flaveca ventro. Iliaj unuarangaj flugilplumoj, unuarangaj kovriloj, kaj la randoj kaj pintoj de iliaj vostoplumoj estas obtuze bluaj. Maskloj havas ruĝajn frunton, kronon, lorumojn (bridojn) kaj suprajn orelkovrilojn. Inoj ne havas ruĝon, sed havas malfortan bluan nuancon sur la frunto kaj brusto. Nematuraj maskloj havas malpli da ruĝo sur la kapo ol plenkreskuloj, kaj inoj havas malpli da bluo sur la flugiloj.

## Distribuado kaj habitato
La Kronpapago troviĝas en sudorienta Brazilo ekde Bahio suden kaj ĝis orienta Paragvajo kaj la Provinco Misiones de Argentino. Ĝi plejparte loĝas en humidaj arbaroj, sed ankaŭ troviĝas en iom pli malfermaj kaj pli sekaj arbaroj dominitaj de *Araucaria* kaj parte senarbarigitaj pejzaĝoj. En alteco ĝi troviĝas de marnivelo ĝis 1 500 m.

## Kutimaro
### Movoj
La Kronpapago faras kelkajn movojn inter enlandaj kaj pli marbordaj areoj. Ĝi estas "frape nomada" ĉe la Ŝtata Parko Intervales en la ŝtato San-Paŭlio de Brazilo.

### Manĝado
Malmulto estas konata pri la manĝokonduto aŭ dieto de la Kronpapago. Oni scias, ke ĝi manĝas fruktojn kaj semojn de pluraj familioj de plantoj, kaj ankaŭ eŭkalipto-ŝelon.

### Reproduktado
La nesta sezono de la Kronpapago ne estas plene difinita, sed ŝajne inkluzivas novembron. Ĝi nestas en truoj en arboj. En naturo, la ovodemetado ŝajnas esti de du ovoj. En kaptiteco, ovodemetoj de tri ĝis kvar estas tipaj. En kaptiteco, la ino sola kovas, dum ĉirkaŭ 24 tagoj, kaj elnestiĝo okazas 52 ĝis 54 tagojn post eloviĝo.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Paragvajo
Kategorio:Birdoj de Argentino
Preĝejo Sankta Kruco (Frankfurto ĉe Odro)

La **preĝejo Sankta Kruco** (germane: *Heilig-Kreuz-Kirche*) estas romkatolika kirko en Frankfurto ĉe Odro, Germanujo, en la urboparto *Halbe Stadt,* okcidente de la Lenné-parko. 

Post la Reformacio, fine de la 18a jarcento denove ekestis katolika komunumo en Frankfurto. En 1776 la komunumo ricevis permeson aĉeti la eksan balejon en la strato *Grapengießergasse*, por aranĝi ĝin por diservoj kaj lernejo. La inaŭguro okazis la 17-an de julio 1786.

Pro la kresko de la komunumo – de 800 membroj en 1776 al pli ol 6.000 en 1905 – la malnova preĝejo fariĝis tro malvasta. Preposto Theodor Warnatsch aĉetis en 1863 terpecon por nova preĝejo. Post kontraŭstaro de la evangelia eklezio kaj de urbaj administrantoj, kaj post la transpreno de la paroĥo fare de pastro Julius Winkler, kiu kolektis monon, lia posteulo Linus Schramm fariĝis la konstrua respondeculo. La konstrupermeso estis donita la 21-an de septembro 1896.

La konstruado laŭ planoj de la arkitekto Engelbert Seibertz komenciĝis en marto/aprilo 1897. La konsekro sub patroneco de la Sankta Kruco kaj de la Reĝino de la Rozario okazis la 3-an de majo 1899.  Cetere estis la preĝejo la unua publika frankfurta konstruaĵo kun plena elektra lumigado. Ĝi origine enhavis kvin altarojn kaj 27 krucojn. La ĉefaltaro kaj du flankaltaroj devenis de Carl Buhl el Vroclavo, dum la Maria kaj Jozefa altaroj havis reliefojn de Hermann Hidding.

En 1937 la preĝejo estis amplekse renovigita; la turo ricevis novan tegmenton kaj ekstere lumigadon, la orgeno estis purigita kaj la interno repentrita. Varmaera hejtado kaj nova lumiga sistemo estis instalitaj. 

En 1967 okazis pluaj rekonstruoj sub arkitekto Artur Becker konsideranta la novajn liturgi-principojn de la Dua Vatikana koncilio. La ĉefaltaro estis anstataŭigita per nova altartablo en la kruco, super kiu pendis kruco el karbiĝintaj traboj, rememorigante pri la urbaj brulegoj de 1945. La nova ambono estas movebla, kaj sep novaj bronzaj kandelabroj estis instalitaj. La duonreliefo de la Jozefo-altaro rompiĝis dum la malkonstruo, la de la Maria-altaro estis enigita en la flankan muron. Malnovaj ornamaj eroj estis forigitaj por plilumigi la internon. La nova via crucis estis dizajnita de Katharina Volbers.

La 22-an de decembro 1975 la paroĥĝardeno kaj la malnova komunuma domo estis venditaj kaj la konstruado de nova paroĥa domo *(Kolbehaus)* komenciĝis. Ĝi estis inaŭgurita la 17-an de septembro 1972.

La preĝejo estas trinave hala preĝejo el briko en gotika stilo kun transepto kaj plurlatera ĥorejo. La turo altas 78,3 metrojn ĝis la pinto. La sonorilaro konsistas el kvar gisŝtalaj sonoriloj, produktitaj en 1898. La kirko posedas du orgenojn. La ĉefa orgeno konstruiĝis de Wilhelm Sauer kaj estis unuafoje ludata en decembro 1901. Ĝi havas 46 registrojn. Ĝis 1977 kantoris tie ĉi Peter E. Rompf.
## Literaturo 
* *Hundertjahrfeier der kathol. Pfarrgemeinde zu Frankfurt a. O.,* (=Die Welt. Beilage zum Bistumsblatt der Erzdiözese Breslau, 16), p. 315 ss. 
* *100 Jahre Kirche zum Heiligen Kreuz Frankfurt (Oder). Festschrift 1999* (festolibro)
## Eksteraj ligiloj
hejmpaĝo
Urugvaja kuirarto

alternative=kradrosta viando|eta|kradrosta viando
**Urugvaja kuirarto** estas miksaĵo de kuirartoj el pluraj eŭropaj landoj, precipe el mediteraneaj manĝaĵoj de Hispanio, Italio, Portugalio kaj Francio. Aliaj influoj sur la kuirarto rezultis el enmigrado el landoj, kiel Germanio kaj Skotlando. 

La gastronomio de Urugvajo estas la rezulto de la enmigrado pli vere ol de la indiana kuirarto pro la amasa enmigrado, kiu okazis inter la malfrua 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, plejparte de italoj.

Hispanaj influoj estas abundaj: desertoj kiel *churros* (cilindraj bakaĵoj, kutime frititaj, foje plenigitaj per *dulce de leche*), flaŭno, *ensaimadas yoo* (Kataluna dolĉa pano) kaj *alfajores*-oj estis ĉiuj alportitaj el Hispanio. Ekzistas ankaŭ diversaj specoj de stufaĵoj konata kiel *guisos*-oj aŭ *estofados*-oj, *arroces*-oj (rizaj pladoj kiel paelo) kaj *fabada* (asturidevena faba stufaĵo). Ĉiuj *guisos*-oj kaj tradiciaj *pucheros*-oj (stufaĵoj) estas de hispana deveno. Urugvajaj preparoj de fiŝo, kiel sekigita sala gado (*bacalao* hispane), *calamari* (plado el kalmaro), kaj polpo, devenas de Baskaj kaj Galegaj regionoj, kaj ankaŭ de Portugalio. 

Pro ties forta itala tradicio, ĉiuj famaj italaj pastaj pladoj estas preparataj en Urugvajo, inkluzivante raviolon, lasanjon, *tortellini*-on (farĉita pastaĵo), *fettuccine*-on (speco de pastaĵo), kaj la tradician nokon. Kvankam la pastaĵo povas esti servita kun multaj saŭcoj, ekzistas unu speciala saŭco, kiu estis kreita de urugvajanoj. Caruso-a saŭco estas pasta saŭco farita el duobla kremo, viando, cepoj, ŝinko kaj agarikoj. Ĝi estas tre populara preparata kun *sorrentinos* kaj *agnolotti*. 

Cetere, estas ankaŭ germana influo sur la kuirarto de Urugvajo, precipe sur dolĉaj pladoj. La bakaĵoj konataj kiel *bizcochos* estas germana en deveno: kornaj bulkoj, konataj kiel *medialunas*, estas la plej populara el ĉi tiuj kaj povas esti trovita per du variaĵoj: butere kaj porkograse bazitaj. Ankaŭ germana en deveno estas la *Berlinese* konata kiel *bolas de fraile* (bakaĵoj el dolĉa fermentita pasto), kaj kukoj nomataj piononoj. La *Biscochos* estis renomita per lokaj nomoj pro la malfacila germana fonologio, kaj kutime ricevas la aldonon de laktokaramela ŝtopiĝo por kongrui kun la loka kuirarto. Eĉ pladoj kiel *chucrut* (saŭrkraŭto) ankaŭ populariĝis.

Kategorio:Latinamerika kuirarto
Kategorio:Sudamerika kuirarto
Kategorio:Kulturo de Urugvajo
Androglossini

***Androglossini*** estas tribo de birdoj apartenantaj al la familio *Psittacidae*, kies membroj vivas en Novtropiko. Ĝi estas unu el la du triboj de la subfamilio *Arinae*, el kiuj la alia estas *Arini*.

## Sistematiko
## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Bluventra papago

La **Bluventra papago** (*Triclaria malachitacea*, laŭ kio konata ankaŭ kiel *Malakita triklario*), estas specio de papago kaj ununura en la genro *Triclaria* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas ĝenerale konsiderata endemia de malsekaj Atlantikaj arbaroj de sudorienta Brazilo, sed estas ankaŭ du nekonfirmitaj registroj el Provinco Misiones en Argentino. Ili vivas tiom alte kiom ĝis 1000&nbsp;m. super marnivelo.

Ĝi estas relative longvosta papago kun totala longo de ĉirkaŭ 28 cm. Ĝi estas ĝenerale verda kaj la beko estas blankeca. Nur la masklo havas la bluviolkoloran makulon sur la ventro, laŭ kiu ĉi tiu specio estas nomita. Ĝi havas fajfan krion kaj paroj kantas duete, sed ĝi estas tipe sufiĉe silentema kaj tial facile preteratentata.

Ĝi estis registrita manĝanta semojn, fruktojn, florburĝonojn, nektaron kaj kelkajn insektojn. La nesto estas lokita en la kavaĵo de granda arbo aŭ palmo. Ĝi nestas inter septembro (oktobro en Rio Grande do Sul) kaj januaro. La paro estas tre teritoriema dum la reprodukta sezono.

Multo de la originala arbarkovro en ĝia teritorio estis forigita favore al kultivaĵoj kiel tabako kaj bananoj. Nun plejparte limigita al restantaj arbarstrioj sur deklivoj kaj krestoj, kiuj kovras multe malpli ol 10% de la originala teritorio. Antaŭe, oni kredis, ke 5 000 – 10 000 birdoj postvivis, sed lastatempaj pruvoj sugestas, ke ĉirkaŭ 10 000 postvivas nur en la ŝtato Rio Grande do Sul. Gravaj populacioj ekzistas ankaŭ en la ŝtatoj Rio-de-Ĵanejrio kaj San-Paŭlio, sed populaciaj taksoj por ĉi tiuj ne estas haveblaj. Tamen, la nombroj malkreskas tra ĝia teritorio pro pliaj vivejaj ŝanĝoj. La komerco de kaĝbirdoj ne estas konsiderata grava minaco nuntempe, ĉar nur malgranda nombro estas kaptita por la loka merkato, sed tamen sufiĉe da nombroj atingis Nederlandon en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Ĝi troviĝas en 14 protektitaj areoj.

## Referencoj 
* Hoppe, D., 2007: Ribeiropapagei – ein neuer Name für die Gelbbauchamazone. Gefiederte Welt, Vol. 131, pp.&nbsp;173–176 + 210–213.

## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Iván Reök

'*** [reok], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kun origina plena nomo **Reök Lajos János István Dénes*' estis hungara hidrologo, politikisto, terposedanto. Lia nobela antaŭnomo estis *greifenbergi*, lia patro estis István Reök.

 naskiĝis  en Gádoros, li mortis  en Horgoš (Regno Jugoslavio, nuntempe en Serbio).

## Biografio 
 post lernado en gimnazio en Békéscsaba li akiris hidrologian diplomon en Reĝa Universitato palatino József en 1875, post 2 jaroj similan diplomon en Zuriko. Post siaj studoj li estis ŝtata inĝeniero ĉe Danubo, ekde 1879 ĉe Tiso. En 1881 li estis levita hidrologia ĉefinĝeniero en Szeged. En 1896 li ricevis la titolon reĝa inĝeniero, inter 1910-1918 li estis parlamenta deputito. Li estas konata ankaŭ nun kiel la unua posedanto de Palaco Reök. Li edziĝis en 1881, lia edzino naskis 7 grefilojn.

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla en la 399-a paĝo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj hidrologoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj terposedantoj
Péter Hoppál

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hoppál Péter** estas hungara politikisto, ĥorusestro, subministro, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Pápa, dum li frekventis ankaŭ muziklernejon. Li akiris pedagogian-ĥorusestran diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1997, lia ĉefinstruisto estis Aurél Tillai. En 2005 li akiris plian diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto kaj en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt li akiris sciencan gradon DLA en 2006, fine en Universitato de Pécs akiris plian diplomon en 2009, dum li ekzamenis el Esperanto. Jam inter 1995-2010 li instruis en gimnazio en Pécs, sed li estis ankaŭ gimnaziestro kaj ĥorusestro, eĉ li instruis en la universitato. Inter 2006–2014 li politikadis en la urbestraro de Pécs, ekde 2009 li estis parlamenta deputito. Li estis subministro inter 2014-2018 kaj 2022–2023. Lia edzino naskis trifoje. Li ricevis plurajn premiojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A pécsi graduáltanfolyam tanulságai* (1997)
* *Egyházi ének / Kerettantervi ajánlás a református általános iskolák és középiskolák számára.* (kunaŭtoro, 2007)
* *A gregorián passió magyar református hagyománya.* (2010)
* *Népzenetörténetünk réteglenyomatai Székelyföld dallamkincsében.* (2020)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj korusestroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gábor Kendrey

**Gábor Kendrey** [kendrei], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kendrey Gábor** estis hungara patologo, gastroenterologo.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Komárom, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1953. Post la diplomo li estis polica oficiro du jarojn, inter 1955-1970 li estis asistanto, respektive lektoro en universitata patologia instituto (1981–1988), poste li estis hospitala patologia ĉefkuracisto ĝis 1985, pli poste institutestro jardekon en patologia instituto. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1966, li doktoriĝis en 1978 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia esplora tereno estis malsanoj de hepato. Li ricevis premiojn inter 1975-2002.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A pancreas fibrocysticus betegsége*. (kunaŭtoro, 1955)
* *Virushepatitis szerepe az elsődleges májrák keletkezésében*. (1957)
* *Elsődleges májdaganatok időszerű kérdései (humánpathológiai és experimentális vizsgálatok)*. (disertaĵo, 1966)
* *A cadmium toxicitása emberben és kísérleti állatokban*. (kunaŭtoro, 1970)
* *Gyógyszeres májkárosodás morphológiai spectruma. Fény- és elektronmikroszkópos tanulmány*. (kunaŭtoro, 1975)
* *Az emberi máj morphológiai reakciói károsító behatásokra*. (disertaĵo, 1978)
* *Heveny májkárosodás Antaethyl-lel végzett alkohol-elvonó kezelés során*. (kunaŭtoro, 1984)
* *Gyógyszerek által okozott hepatológiai szindrómák szövettani megjelenése*. (1998)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* intervjuo kaj biografio hungare kun fotoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj gastroenterologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Wenger

[eta|Wengera [Svisa tranĉilo|svisa armea tranĉilo]]**Wenger** estas svisa fabrikanto de poŝtranĉiloj kaj tranĉiloj fondita en 1893, internacie konata kiel unu el la du originalaj fabrikantoj de la Svisa Armea-Tranĉilo. 

En 2005, ĝi estis akirita de sia sola konkuranto, Victorinox. La du markoj funkcias plejparte aparte.  Ekde 2013, *Wenger* estas la markonomo de linio de brakhorloĝoj por viroj kaj virinoj, same kiel linio de valizo kaj akcesoraĵoj, ene de la produkta gamo de Victorinox.  Kelkaj el ĉi tiuj aĵoj estas fabrikitaj de triaj partioj laŭ licencaj kontraktoj uzante la markojn Wenger kaj Swissgear. 

Wenger estas unu el du kompanioj, kiuj fabrikas svisajn armeajn tranĉilojn. Ĝia ĉefsidejo kaj fabriko situas en Delémont, Kantono Ĵuraso, Svislando .

## Galerio 

Dosiero:Ranger_73.JPG|Ranger 73
Dosiero:Ranger_Grip_75.JPG| RangerGrip 75
Dosiero:Bayonet_SG550.JPG|Stgw 90 bajoneto
Dosiero:Wenger_Highlander.jpg|Wenger Highlander
Dosiero:Wenger-Evogrip-16.jpg|Wenger Evogrip 16
Dosiero:Wenger-Pocketgrip.jpg|Wenger Poŝtenilo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala tutmonda firmao retejo
* Oficiala Usona firmao retejo
* Wenger Tornistroj 

Kategorio:Svisaj firmaoj
Flavvizaĝa papago

La **Flavvizaĝa papago** (*Alipiopsitta xanthops*), konata iam kiel *Flavvizaĝa amazono*, estas specio de papago kaj ununura en la genro *Graydidascalus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estis klasita en la genron *Amazona* dum multaj jaroj. Ĝi estas birdo ĉefe kun verda kaj flava plumaro kaj flava kapo. Ĝi estas duonnomada specio trovebla en la regiono Cerado de Brazilo kaj en tute apuda Bolivio. Dum multaj jaroj, ĝi estis lokita ene de la genro *Amazona*, kvankam Alípio de Miranda Ribeiro proponis la novan genron *Salvatoria* en 1920 pro diferencoj en la beko kaj plumaro. Studo de 1995 montris ĝian genetikan distingecon, sekvata de pliaj datumoj, kiuj montris, ke ĝi estas multe pli proksime parenca al la mallongvosta papago (*Graydidascalus brachyurus*) kaj al la membroj de la genro *Pionus*. Post ĉi tiu malkovro, ĝi estis nelonge lokita en la genron *Salvatoria* denove, ĝis oni trovis, ke ĉi tiu nomo estas okupita de grupo de poliketaj vermoj el la superfamilio *Nereidoidea*, tiel kondukante al la translokigo de la flavvizaĝa papago al la nova genro *Alipiopsitta*.

## Aspekto
Estante ĉirkaŭ 27 cm longe, la flavvizaĝa papago havas fortikan korpon kaj mallongan voston. Ĝi estas ĉefe verda kaj flava birdo, kiu ĉe plenkreskuloj havas flavajn kronon, lorumojn (bridojn), vangojn kaj orelareojn. La cetero de la kapo, supraj partoj kaj brusto estas verdaj kun iom da flavecverda skvameco. La flankoj de la ventro ofte estas makule oranĝackoloraj kaj flavaj, kaj la ventro ofte estas flava. Tamen, ekzistas signifaj varioj en la kvanto de flavo en la malsupraj partoj, kaj kelkaj montras preskaŭ neniun. La flugiloj estas ĉefe verdaj, foje kun kelkaj flavaj makuloj. Nematuruloj havas malpli da flavo sur la kapo.

## Kutimaro
La flavvizaĝa papago manĝas la fruktojn kaj semojn de arboj kiel *Anacardium*-specioj, *Salacia crassifolia* kaj *Astronium fraxinifolium*. Ankaŭ oni registris grupojn prirabantajn rikoltojn de mango kaj nematuraj gujavo-arboj.

## Referencoj 
* Hoppe, D., 2007: Ribeiropapagei – ein neuer Name für die Gelbbauchamazone. Gefiederte Welt, Vol. 131, pp.&nbsp;173–176 + 210–213.

## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Vultura pirilio

La **Vultura pirilio** (*Pyrilia vulturina*), konata ankaŭ kiel *Vultura papago* kaj *Vulturpirilio*, estas specio de papago de la genro *Pyrilia* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Brazilo, kiel endemio sude de Amazono. 

## Taksonomio kaj sistematiko
Ĝis ĉirkaŭ 1970 la vultura papago estis traktata kiel la sola membro de la genro *Gypopsitta* antaŭ ol esti movita al *Pionositta* kun la Kronpapago (*P. pileata*) kaj ses aliaj papagaj specioj. Ĉiuj krom la Kronpapago estis movitaj al la genro *Pyrilia* komence de la 21-a jarcento.

En 2002, oni konstatis, ke tio, kion oni antaŭe opiniis nematura plumaro de la vulturpapago, estas aparta specio, nome la Oranĝkapa pirilio (*Pyrilia aurantiocephala*).

La Vultura pirilio estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La vultura papago troviĝas en Brazilo sude de la riveroj Amazono, kaj de la rivero Madejro orienten ĝis proksime de la atlantika marbordo en Maranjo. Ĝi loĝas kaj en sufiĉe sekaj "terra firme" kaj en laŭsezone inunditaj "varzea"-arbaroj.

## Kutimaro
### Movoj
La movoj de la vultura papago, se ekzistas, ne estas konataj.

### Manĝado
Malmulto estas konata pri la manĝokonduto aŭ dieto de la vultura papago, sed oni suspektas, ke la nuda kapo estas adaptiĝo por eviti plumkuntiriĝon ĉe grandaj gluecaj fruktoj.

### Reproduktado
Nenio estas konata pri la reprodukta biologio de la vultura papago.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Arko de Fileni

La **Arko de la Filenianoj** (;  signifante "Altaroj de la Filenianoj"; , signifante "la arko") staris en la nuna Libio super la marborda vojo *Via Balbia* kaj estis triumfa arko konstruita de la itala kolonia potenco ĉe la antikva limo inter Tripolitanio kaj Cirenaiko. Ĝi situis inter la nunaj urboj Ras Lanuf kaj El Agheila. La monumento, konstruita laŭ peto de Italo Balbo, guberniestro de la itala Libio de 1934 ĝis 1940, estis desegnita de la arkitekto Florestano Di Fausto kaj malfermita la 16-an de marto 1937.

## Historia fono 
La nomo celis memorigi la *Philaenes* (greke: Φιλαίνοι), du legendajn kartagajn fratojn, kiuj, laŭ la verko *De bello Iugurthino de* Salustio, estis entombigitaj vivantaj ĉe ĉi tiu loko. Laŭ Salustio, la Philaenes sin dediĉis al vetkuro kontraŭ la grekoj de Kireno por determini la limon inter la du sferoj de potenco.

Laŭ interkonsento inter Kartago kaj Cireno, du loĝantoj de ĉiu urbo devis iri al la alia, por ke la loko kie la du paroj renkontiĝas estu difinita kiel la nova limo. Tamen, kiam la Filenianoj renkontis la Cirenanojn, disputo eksplodis. La Filenianoj estis akuzitaj pri tro frua ekvojaĝo. Por pruvi sian honoron, ili estis pretaj esti entombigitaj vivaj rekte sur la nova limo. Kaj tiel okazis. Laŭ legendo, la ofero de la Filenianoj estis memorigita per du arkoj kaj altaroj ( *arae* ), laŭ kio la loko estis nomita *Arae Philaenorum* (Arephilenorum). Tamen, ĉi tiuj ne ekzistis (aŭ jam ne plu) dum la vivo de Strabono.

Certe estas, ke dum jarcentoj la loko formis la limon inter la povosferoj de Kartago kaj Cireno. Post kiam la romianoj konkeris Kartagon, la *Arae Philaenorum* markis la orientan limon de la provinco *Afriko*. Post la divido de la Romia Imperio en 395 p.K., Arephilenorum tiel formis la limon inter la Okcidenta kaj Orienta Romia Imperioj en Nordafriko.

## Priskribo 
La arko en la dezerto prezentis la bronzajn kolosojn reprezentantajn la Filaenojn enterigitajn vivantajn. Surskribo laŭdanta la grandecon de Romo, bazita sur la verko *Carmen saeculare 9* de Horacio, estis gravurita sur la arko: ALME SOL POSSIS – NIHIL VRBE ROMA – VISERE MAIVS ("Ho nutranta suno, mi petu, ke vi vidu nenion pli grandan ol la urbo Romo!"). Reĝo Idris poste gravurigis ĉi tiun surskribon ankaŭ en la araba lingvo.

La konstruaĵo estis detruita en 1973 fare de la libia revolucia registaro de  kiel simbolo de itala koloniismo. La statuoj de la du fratoj nun troviĝas en malgranda muzeo en Sirto, kie ankaŭ kelkaj neglektitaj reliefoj estas konservataj subĉiele.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Il Duce en Libia* itala propaganda filmo pri vizito de Mussolini (1937) al Libio. La inaŭguro de la Arko de la Philaeni estas montrita inter 26:45 kaj 28:18. , 1938.
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1937
Kategorio:Triumfarkoj
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Historio de Libio
Kategorio:Itala faŝismo
Teknika Muzeo Sinsheim

La **Teknikmuzeo Sinsheim** (origine nomita , antaŭe ) estas muzeo en Sinsheim, Baden-Virtembergo, malfermita en 1981 kaj estas konsiderata la plej granda privata muzeo en Eŭropo. Aldone al la ĉefaj allogaĵoj, la du supersonaj aviadiloj Concorde kaj Tupolev Tu-144, estas ankaŭ granda kolekto de klasikaj aŭtoj kaj aliaj aŭtomobiloj. La iniciatinto kaj fondinto estis la entreprenisto Eberhard Layher. 

## Priskribo 
La muzeo prezentas pli ol 3.000 ekspoziciaĵojn sur areo de pli ol 50.000 m² (haloj kaj subĉiela ekspozicio, inkluzive de 30.000 m² da endoma spaco). Ĝi altiras pli ol milionon da vizitantoj jare kaj estas malfermita 365 tagojn jare. La muzeo estas ligita al la Speyer Teknologia Muzeo, kiu estas proksimume 30-minutan veturon for. Manĝejoj haveblas surloke: la memserva restoracio "Concorde" kaj kafejo.

Krome, la muzeotereno inkluzivas grandan ludejon, veturajn/aventurajn simulilojn, saltboatan instalaĵon kaj ampleksan ludejon kun vetureblaj mini-aŭtoj kaj diversaj veturiloj, inkluzive de la miniatura onda fervojo Butterfly, kaj ankaŭ plurajn glitŝtuparojn faritajn el veraj aviadiloj.

La muzeon funkciigas la neprofitcela organizaĵo *Auto + Technik Museum Sinsheim e. V.* Ĝi estas financata nur per enirpagoj, donacoj kaj membrokotizoj. 

### Enirigeblaj aviadiloj 
* Aerospatiale-BAC Concorde
* Tupolev Tu-144
* Junkers Ju 52
* Canadair CL-215
* Ilyushin Il-18
* Douglas DC-3
* Tupolev Tu-134

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Teknikaj muzeoj en Germanio
Kategorio:Distrikto Rhein-Neckar
Kategorio:Muzeoj en Baden-Virtembergo
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Arkeologia Muzeo de Gaziantep

La **Arkeologia Muzeo de Gaziantep** () estas unu el la plej grandaj muzeoj en Turkio. Ĝi situas en la urbo Gaziantep, en la samnoma provinco.

Dum kelkaj jaroj, ĝi gastigis kolekton de mozaikoj, el kiuj la plej multaj estis elfositaj el la loko de la antikva romia urbo Zeugma. Nova muzeo, la Zeugma Mozaika Muzeo, nun gastigas ilin. Post revizio de la ekspozicioj, la muzeo nuntempe montras bonan kolekton de trovaĵoj el la regiono, bone organizitaj kaj klarigitaj. Ekspoziciaĵoj inkluzivas kolekton de paleolitikaj artefaktoj; erojn el bronzepoka nekropolo; hititajn, urartajn, romiajn, helenismajn kaj komagenajn verkojn kaj vitrovarojn ; otomanajn kaj islamajn monerojn kaj medaljonojn; kaj la skeleton de mamuto. Alkroĉita al la muzeo estas ĝardeno enhavanta lapidarion, inkluzive de paganaj tomboŝtonoj el Zeugma, kristanaj tomboŝtonoj kaj hititaj statuoj kaj steleoj.

## Galerio 

Dosiero:Gaziantep_Archaeological_Museum_0380.jpg|Hitita steleo de la Arkeologia Muzeo de Gaziantep
Dosiero:Gaziantep_Archaeological_Museum_0382.jpg|Gaziantep Arkeologia Muzeo Aramea bankedo
Dosiero:Gaziantep_Archaeological_Museum_6914.jpg|Kopio de la tombo de la Arkeologia Muzeo de Gaziantep
Dosiero:Gaziantep_Archaeological_Museum_0258.jpg|alternative=Gaziantep Archaeological Museum Palmyra type grave figure
Dosiero:Gaziantep_Archaeological_Museum_0257.jpg|alternative=Gaziantep Archaeological Museum Palmyra type grave figure
Dosiero:Gaziantep_Archaeological_Museum_0256.jpg|alternative=Gaziantep Archaeological Museum Palmyra type grave figure

Dosiero:Antep_1250534.jpg|Bronza statuo de la dio Marso
Dosiero:ZeugmaMuseum5.jpg|Freskoj
Dosiero:Achilles_at_Skyros,_mosaic_from_Zeugma.jpg|Mozaiko de Aĥilo
Dosiero:AntiochosAntepMuseum.jpg|Kapo de Antioĥo la 1-a Teo, Reĝo de Komneno
Dosiero:ZeugmaMuseum13.jpg|La interno de la Mozaikaj Flugilo
Dosiero:ZeugmaMuseum2.jpg|Reliefo de Antioĥo la 1-a kaj la dio Apolono de la loko apud Üçgöz, Besni Dosiero:The_Oceanus_and_Tethys_Mosaic.jpg|Mozaiko de Okeano kaj Tetiso
Dosiero:ZeugmaMuseum14.jpg|Mozaiko el la "Domo de Pozidono", Perseo kaj Andromeda

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la arkeologia muzeo 
* Muzeaj Fotoj

Kategorio:Arkeologiaj muzeoj en Turkio
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Gaziantep
Teknika Muzeo Speyer

La **Teknika muzeo Speyer** () situas proksime de la urbocentro de Speyer ĉe la flughaveno de Speyer.

Ekde la fruaj 1990-aj jaroj, ĝi prezentis grandan nombron da, foje nekutimaj, teknikaj konstruoj el la aŭtomobila kaj aviadila industrioj en endoma areo de 25 000 kvadrataj metroj kaj subĉiela areo de 100 000 kvadrataj metroj. La muzeo ankaŭ havas la *Mararmean Domon*, *modelmuzeon*, kaj IMAX- kinejon kun 24-metra diametro kupolforma ekrano kun projekcia areo de proksimume 1 000 kvadrataj metroj. En la muzea forumo, vizitantoj povas lerni senpagajn informojn pri la transporto de kelkaj pli grandaj ekspoziciaĵoj al la Teknika Muzeo Speyer kaj la Teknika Muzeo Sinsheim.

La sponsoro estas la neprofitcela asocio *Auto & Technik Museum,* kun pli ol 2 000 membroj. La direktoro kaj ĉefa mova forto malantaŭ la rapida kresko de la muzeo estas la entreprenisto Hermann Layher, filo de la fondinto, Eberhard Layher.

La muzeo estas konektita al la Centra Stacio de Speyer per la buslinioj 564 kaj 565. 

## Eksteraj ligiloj 
* Astrotalkuk.org Intervjuo de Technik Muzeo Speyer la 23-an de decembro 2013 
* Technik Muzeo Speyer (angle)
* Technik Muzeo Speyer (germane)

Kategorio:Teknikaj muzeoj en Germanio
Kategorio:Muzeoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Victorinox

**Victorinox** /vɪkˈtɒriˌnɒks/ estas svisa kompanio, kiu produktas svisajn armeajn tranĉilojn, horloĝojn kaj manĝilaron. Ĝia ĉefsidejo situas en Ubach, kantono Ŝvico. 

Ĝi estas ĉefe konata kiel unu el du provizantoj de kombinitaj faldtranĉiloj (" svisaj armeotranĉiloj ") al la Svisa Armeo. En 2005, la kompanio akiris sian plej grandan konkuranton, Wenger, kiu ankaŭ fabrikis multajn svisajn armeajn tranĉilojn. 

La produktsortimento de Victorinox ankaŭ inkluzivas kuirejajn tranĉilojn, brakhorloĝojn, vojaĝvalizojn kaj akcesoraĵojn, kaj parfumon. La kompanionomo estas miksvorto de Viktorio, la antaŭnomo de la patrino de la fondinto, kaj la rustorezista ŝtalo Inox.

La firmao estis fondita en 1884 de Karl Elsener, laborigas ĉirkaŭ 2 100 homojn tutmonde, inkluzive de ĉirkaŭ 950 en la kantono Ŝvico, kaj generis vendon de 480 milionoj da svisaj frankoj en 2019.  La jara produktado estas ĉirkaŭ 26 milionoj da unuoj, el kiuj 6 milionoj estas svisaj tranĉiloj, 7 milionoj estas aliaj poŝaj iloj, kaj 13 milionoj estas hejmaj kaj profesiaj tranĉiloj. La firmaon administras Carl Elsener la pli juna, la pranepo de la fondinto. 

## Galerio 

Dosiero:Victorinox_SwissChamp_Closed.JPG|"Victorinox SwissChamp", kun pluralo da iloj
Dosiero:Bayonet_SG550.JPG|Bajoneto por la Sturmgewehr 90, kiel eldonite de la Svisa Armeo
Dosiero:Victorinox_Multitool.jpg|Victorinox SwissTool mult-ilo
Dosiero:Victorinox_pokrowiec.JPG|Victorinox-tranĉilujo
Dosiero:Victorinox_kitchen_cutlery.jpg|Kuirejaj ilaroj de Victorinox
Dosiero:Victorinox-Climber.jpg|Victorinox Climber
Dosiero:Victorinox-Electrician-Alox.jpg|Victorinox Electrician
Dosiero:Victorinox-Money-Clip.jpg|Victorinox Money-Clip
Dosiero:Victorinox-Weekender.jpg|Victorinox Weekender
Dosiero:Victorinox-Spirit.jpg|Victorinox Spirit
Dosiero:Victorinox-111mm.jpg|Victorinox One-Hand Master RT
Dosiero:Victorinox-Craftsman.jpg|Victorinox Craftsman
Dosiero:Victorinox-Broker.jpg|Victorinox Broker
Dosiero:Victorinox-Pioneer.jpg|Victorinox Pioneer

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* SAKWiki

Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Svisaj firmaoj
Choluteca

**Choluteca** [ĉoluTEka], oficiale nomita *Ciudad de Choluteca* estas urbego kaj municipo, ankaŭ ĉefurbo de la samnoma departemento Choluteca en Honduro. La loknomo signifas tribonomon de lokaj indianoj.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2022 municipo Choluteca havis loĝantaron de , dum la urbego .

## Geografio 
La urbego situas 54 metrojn super la marnivelo sur ebenaĵo laŭ la maldekstra bordo de samnoma rivero Choluteca 35 kilometrojn de marbora feriejo Cedeño kaj 133 kilometrojn sude de la ĉefurbo Tegucigalpo. Honduro kaj Salvadoro estas ne tro for.

## Historio 
Choluteca apartenas al la malnovaj urboj de la lando. Hispanoj fondis la komunumon en 1535 sub nomo Jerez de la Frontera Choluteca. Ĝi ricevis urbostatuson en 1845. Inundoj dum la Uragano Mitch en 1998 kaŭzis signifajn damaĝojn en la urbo.

## Ekonomio 
Tiu urbo estas unu el la ekonomie evoluintaj regionoj de Honduro. La agrikulturo produktas sukerojn, melonojn, akvomelonojn, gombojn, batatojn, kotonojn, kafojn, sezamojn, maizojn bovaĵojn kaj fiŝaĵojn. La malgranda industrio konsistas el ledo-, saliko- kaj ligno-prilaboroj. Choluteca estas grava transitpunkto sur la Tut-Amerika Ŝoseo kiel la sola grava hondura urbo, eĉ ĝi iĝis regiona centro de suda Honduro.

## Trafiko 
Motoro de la trafiko estas la menciita Tut-Amerika Ŝoseo, krome gravas vojo al la oceano kaj ekzistas ankaŭ aliaj vojoj al la lando. Nehazarde signifa busstacidomo funkcias en la urbego, krome flughaveno, kiu, ekde 2022 ne havas komercajn servojn. Arka pendoponto konstruita en la 1930-aj jaroj transiras la riveron.
eta|maldekstre|

## Klimato 
Choluteca havas varman duonaridan klimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen (BSh), tendencante al tropika savana klimato (Aw) kun varmaj tagaj temperaturoj tutjare. Jare pluvas averaĝe po 772 mm, inter  majo-oktobro pli ofte pluvas, inter januaro-marto praktike ne pluvas. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter .

## Vidindaĵoj 
Multaj konstruaĵoj konserviĝis en la urbego ekde la kolonia periodo, ne nur la preĝejoj.

## Famuloj 
:en:José Cecilio del Valle naskiĝis en Choluteca.

## Fontoj 
* WikiTrans

Banco Central de Honduras.jpg|Banko
Choluteca City.png|Konstruaĵo "Chorotega"

Kategorio:Urboj de Honduro
Israela Nacia Akvedukto

eta|Nacia Akva Portanto de Israelo
La **Nacia Akvoportilo** ( (laŭvorte "Nacia Akvodukto" ) estas israela kanalo- kaj duktosistemo, kiu provizas grandajn partojn de la suda parto de la lando per trinkakvo el la pli akvoriĉa nordo de Israelo.  La akvo estas transportata de la Maro de Galileo al la Negeva Dezerto, kie ĝia konstruado ebligis intensan agrikulturon. Krome, ĝi multe pliigis la efikecon de akvouzado en la lando.

La konstruado de la akvodukto estis kompleksa teknika tasko, ĉar ĝi devis trairi areojn kun heterogena grundo kaj malebena tereno.

La 130 km longa sistemo estis kompletigita en 1964 kaj estis parte vastigita kaj etendita de tiam.  Ĝis 72 000 kubaj metroj povas flui tra la sistemo ĉiuhore. La geografiaj malfacilaĵoj estis superitaj per grandaj pumpstacioj, malfermaj kanaloj, tuboj, tuneloj kaj rezervujoj. La konstruanto kaj funkciigisto estas la ŝtata akvokompanio Mekorot. 

Tiu ĉi "akva aŭtovojo", kiel oficistoj de la nacia akvokompanio Mekorot nomas ĝin , estas la spino kiu garantias akvoprovizon al la tuta lando kaj estas uzata por balanci la nivelon de rezervoj kie akvo estas grave malabunda dum difinita sezono.

## Historio 
Terlaboro komenciĝis en 1953, dum la oficperiodo de ĉefministro David Ben-Gurion, kaj finiĝis la 11-an de junio 1964, dum la oficperiodo de ĉefministro Levi Eŝkol.

Dum tiu periodo, okazis konfliktoj kun ĝiaj arabaj najbaroj, kio devigis la konstrulaborojn esti plurfoje suspenditaj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Fosiliakvaj Rezervoj - Israelo - de du cent miliardoj (109) al "pluraj cent miliardoj" cubic metroj de akvo

Kategorio:Scienco kaj teknologio en Israelo
Kategorio:Akveduktoj
Deutsche Kinemathek

La **Germana Kinematografio – Muzeo por Filmo kaj Televido** (, aŭ simple **Filmmuzeo Berlino**) estas germana filmarkivo bazita en Berlino, kiu faras signifan kontribuon al la konservado kaj disvastigo de germana kaj internacia filmheredaĵo. Ekde 2006, la Kinematografio ankaŭ publike alireblas germanan televidon per sia "Televida Kolekto". 

Ĝi estis fondita la 1-an de februaro 1963 el du privataj kolektoj aĉetitaj de la Berlina Senato, pli granda kolekto de la reĝisoro Gerhard Lamprecht kaj pli malgranda de Albert Fidelius. En 1971, la Deutsche Kinemathek alprenis la formon de fondaĵo. 

La Filmmuzeo Berlino estis fondita en 2000 kiel fako ene de la Deutsche Kinemathek.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (germane)

Kategorio:Muzeoj en Berlino
Jiří Sumín

**Jiří SUMÍN**, reala nomo **Amálie VRBOVÁ** (n. la 9-an de oktobro 1863, Uhřičice – m. la 11-an de novembro 1936, Přerov) estis morava verkisto, dramisto, kaj publicisto.

## Verkado 
Ŝi komencis sian literaturan karieron per poemoj sub la pseŭdonimo **Serafína Svitavská** (ankaŭ mallongigita kiel **Fina Svitavská** ) en la almanako *Zora*. Ŝi tiam daŭre skribis artikolojn por *Národní listy*, kie ŝi uzis la pseŭdonimon **Jiří Sumín** prenitan el la romano *Podivíni* de Kraszewski. Ŝi verkis ankaŭ por la revuoj *Niva* kaj *Domácí hospodyně* sub la pseŭdonimo **Jar. Svitavská**, kiuj estis kritike akceptitaj (ekzemple ŝi estis laŭdita de Svatopluk Čech). En 1886, ŝi bone koncertis en la Brno-Teatro kun la teko *Tajný sňatek*.

Ekde 1895 ŝi komencis verki romanojn kiel matura verkistino, ĉefe el la kamparo de Haná. Ŝi provis verki objektive, kelkfoje kun iom da ironio, ne neis sian simpation por tiuj, kiuj suferis, kaj ankaŭ reagis al la disiĝo de la geedzeco de siaj gepatroj (ĉirkaŭ 1873). Kelkaj el ŝiaj rakontoj montras feminismajn trajtojn, elementojn de hororo, fantazio kaj popola superstiĉo, kaj tial ŝi estas konsiderata unu el la pioniroj de la ĉeĥa sciencfikcia literaturo. Ŝi evitis lirikajn bildigojn de morava naturo, sed realisme priskribis la periodon de malkresko de malnovaj nobelaj familioj, la malriĉecon de la kamparo kaj naturajn katastrofojn.

## En Esperanto aperis 
* *Du Noveloj*. tradukis Moraviaj Esperanto-Pioniroj, MEP, 1933, 81 paĝoj

La libro enhavas du novelojn: *Genutrantoj* (Jiří Sumín) kaj *Mariĉka Danculino / Maryčka Danculino* (Růžena Svobodová).

## Recenzoj 
Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Virinoj
Skvamkapa papago

La **Skvamkapa papago** (*Pionus maximiliani*, laŭ kio *papago de Maksimiliano*) konata ankaŭ kiel *Skvameckapa papago*, estas unu el ok specioj de papagoj en la genro *Pionus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Brazilo, Bolivio, Argentino, kaj Paragvajo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Skvamkapa papago havas jenajn kvar subspeciojn: La specia epiteto estas referenco al la princo Maximilian zu Wied-Neuwied, nobelo kaj natursciencisto kiu esploris la internon de sudorienta Brazilo komence de la 19a jarcento.

En Brazilo, la Skvamkapa papago estas nomata *cocotas* aŭ *maritacas* (el mbaé'taka, tupia por "bruema birdo").

## Aspekto
La skvamkapa papago estas 25 ĝis 29 cm longa kaj pezas 233 ĝis 293 g. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio *P. m. maximiliani* havas nigrecbrunajn frunton kaj mezan kronon. La cetero de ilia kapo, ilia nuko kaj ilia supra dorso estas malhelverdece bronzkoloraj; la plumoj havas pli malhelajn randojn, kiuj donas nomon per skvameca efiko. Iliaj okuloj havas arkojn de nuda blanka haŭto supre kaj malsupre. Iliaj malsupra dorso kaj flugiloj estas obtuze verdaj kun pli helaj skvamoj. Ilia gorĝo kaj supra brusto estas obtuze bluaj, kiuj fariĝas flavecverdaj sur la ventro. Iliaj subvostaj kovriloj kaj bazo de la vosto estas ruĝaj. La internaj vostoplumoj estas verdaj kaj la eksteraj bluaj. Nematuraj birdoj havas pli palan verdan kapon kaj malpli bluan sur la brusto ol plenkreskuloj.

Subspecio *P. m. melanoblepharus* estas pli granda ol la nomiga; ĝiaj verdaj areoj kaj la blua brusto estas pli malhelaj kaj la haŭto ĉirkaŭ la okulo estas malhela. *P. m. siy* estas ankaŭ pli malhela ol la nomiga, kun ruĝecviolaj mentono kaj gorĝo. *P. m. lacerus* estas simila al *siy*, sed pli granda kaj havas pli, kaj pli intensan, bluon sur la brusto.

Naturiĝintaj skvamkapaj papagoj estas observitaj reproduktiĝantaj ekde 2017 en la parkoj de Malago, Hispanio. En unu hispana kazo, ina skvamkapa papago estis observita sukcese zorganta hibridajn idojn kun maskla oranĝflugila amazono (*Amazona amazonica*).

## Kutimaro
### Movoj
La Skvamkapa papago estas tutjara loĝanto tra sia teritorio.

### Manĝado
La Skvamkapa papago manĝas semojn, florojn, kaj fruktojn de ampleksa vario de plantoj.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la skvamkapa papago ŝajne varias geografie, sed ne estas plene difinita. Ĝi nestas en truoj en arboj. En kaptiteco la ovodemetado estas de kvar aŭ kvin ovoj kaj la tempo de eloviĝo ĝis elnestiĝo estas de naŭ semajnoj.

## Referencoj 
* Hoppe, D., 2007: Ribeiropapagei – ein neuer Name für die Gelbbauchamazone. Gefiederte Welt, Vol. 131, pp.&nbsp;173–176 + 210–213.

## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
*Scaly-headed parrot photo gallery VIREO

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Paragvajo
Kategorio:Birdoj de Argentino
Blukapa papago

La **Blukapa papago** (*Pionus menstruus*, laŭ kio konata ankaŭ kiel *Malakita triklario*), estas unu el ok specioj de papagoj en la genro *Pionus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas mezgranda papago ĉirkaŭ 27 cm longa. La korpo estas ĉefe verda kun bluaj kapo kaj kolo, kaj ruĝa subvosto. Kompare kun aliaj papagospecioj (kiel amazonoj) ili estas tre trankvilaj. Ili estas amemaj, sed ne konataj pro sia parolkapablo.

## Taksonomio
La Blukapa papago estis formale priskribita en 1766 fare de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en la 12a eldono de sia verko *Systema Naturae*. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj papagoj en la genron *Psittacus* kaj stampis la duvortan nomon *Psittacus menstruus*. Linnaeus bazis sain priskribon sur pli fruaj rakontoj de Mathurin Jacques Brisson kaj George Edwards. En 1760 Brisson estis publikiginta priskribon de "Le perroquet a teste bleue de la Guiane" el konservita specimeno kiu estis kolektita en Franca Gujano. En 1764 Edwards estis inkludinta priskribon kaj mankoloritan skizon de vivanta birdo en la tria volumo de sia *Gleanings of Natural History*. 

La Blukapa papago estas nun unu el ok papagoj metitaj en la genron *Pionus* kiun enkondukis en 1832 la germana natursciencisto Johann Georg Wagler. La genronomo devenas el antikva greka *piōn*, *pionos* kun la signifo "dika". La specia epiteto *menstruus* estas Latina kun la signifo "menstrua" alude al la ruĝvostaj kovriloj.

Oni agnoskis la jenajn tri subspeciojn:

## Aspekto
La blukapa papago estas ĉirkaŭ 28 cm kaj semojn, kaj foje grenon.

### Reproduktado
La blukapa papago nestas en arbaj kavaĵoj. La ovoj estas blankaj kaj kutime estas tri ĝis kvin en ĉiu ovodemetado. La ino kovas la ovojn dum ĉirkaŭ 26 tagoj kaj la idoj forlasas la neston ĉirkaŭ 70 tagojn post eloviĝo.

## Bildaro

Image:Pionus menstruus.jpg|Ripoze
Image:Blue-headed Pionus (Pionus menstruus) -on branch2.jpg|Ripoze
Image:Pionusmenstruus.JPG|Dorlotbesto
Image:Pionus menstruus 1.JPG|Dorso

## Referencoj 
* Hoppe, D., 2007: Ribeiropapagei – ein neuer Name für die Gelbbauchamazone. Gefiederte Welt, Vol. 131, pp.&nbsp;173–176 + 210–213.

## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
*World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia - Species Profile
*Blue-headed parrot videos en Internet Bird Collection
*Fotaro de Blukapa papago  VIREO--(kun argilejo) Photo-High Res
*Photo-High Res; Article www1.nhl.nl—"Suriname Birds"--Photo-2

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko