open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luková

Municipo **Luková** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, 4&nbsp;km sude de urbo Lanškroun en milde ondiĝinta pejzaĝo apud Lukovský potok. Sur okcidenta flanko Luková ligas al vilaĝo Damníkov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unuaj skribaj mencioj pri Luková kaj pri Květná, kiu origine nomiĝis Kozinoha *(Kapra gambo)*, datiĝas en la jaro 1304 en akto de la reĝo Venceslao la 2-a, per kiu li donacis la tutan regionon de Lanškroun al monaĥejo en Zbraslav. Tiam okazadis la unua ondo de germana koloniigo kaj Luková estis daŭre germanigita. En tempo de la dua mondmilito estis ambaŭ vilaĝoj almembrigitaj al t.n. Sudetoj kaj Germanio.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* Luková
* Květná

## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
En tombejo apud ŝoseo al Lanškroun troviĝas preĝejo de Sankta Margareta, novgotika el la jaro 1885, sur loko, kie staris la origina ligna preĝejo, rememorata en la jaro 1677.

La ekipaĵo estas el la 19-a jarcento kaj pli nova. Sur la ĉefaltaro estas bildo de Sankta Margareta el la jaro 1884 de pentristo Neugebauer en valora akanta kadro. Sur dekstra flanka altaro estas bildo de la sama pentristo el la jaro 1885. Sur ĥoreja parapeto troviĝas statuoj de Sankta Venceslao kaj de Sankta Jozefo el la unua duono de 18-a jarcento.

### Kapelo 
En alligita vilaĝo Květná troviĝas sur milda monteto kapelo de Sankta Laŭrenco. Ĝi estis konstruita en la jaro 1863, ununava sur kvadrata plano, volbita per plataĵo sur zonoj.

La ĉefaltaro estas el la duono de 19-a jarcento kun bildo de Sankta Laŭrenco, lignoskulptitaj kandelingoj devenas el tempo ĉirkaŭ la jaro 1830, kaj de la sama tempo estas benkoj kun lignoskulptitaj flankaĵoj.

### Statuoj 
* Sur vilaĝplaco estas krucifikso sur stablo ornamita per reliefoj, datita 1793,
* proksime de la preĝejo situas stablo de Sankta Johano Nepomuka sur voluta statuo ornamita per figura reliefo; ĝi estas datita 1810,
* apud la vojo al Žichlínek troviĝas statuaro de Sankta Triunuo el la jaro 1812,
* apud la kapelo en **Květná** estas ŝtona kruco el la jaro 1771 sur stablo ornamita per reliefo.

## Literaturo 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
Matiaška

eta|250px|maldekstra|Malnova preĝejo de Matiaška
eta|250px|maldekstra|Nova preĝejo de Matiaška
eta|maldekstra|250px|Skulptaĵo de partizano en Matiaška
**Matiaška** (hungare *Mátyáska* [mAtjAŝka], rutene *Матяшка* [matjaŝka]) estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Matiaška situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Hanušovce nad Topľou troviĝas je 6&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1373 laŭ tiama hungara nomo *"Mateugasa"* (=senarbarejo de Mateo). En la 18-a jarcento rutenoj alvenis. En 1787 348 vilaĝanoj loĝis en 42 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Mátyáska 153 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Stropkov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Dum la Slovaka Nacia Ribelo ankaŭ tie la partizanoj agadis, tial la faŝistoj bruldetruis la vilaĝon. En 2001 vivis en Matiaška 271 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Demetrio de 1773
* nova preĝejo
* skulptaĵo pri partizano
* minerala fonto havanta sulfuron

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
C (apartigilo)

**C** aŭ **c** havas plurajn signifojn:

## Litero 
* C, c estas la tria litero de la latina alfabeto
* cirila litero C

## Naturscienco kaj mezurado 
* en biokemio, C estas la simbolo por cisteino kaj citosino
* en fiziko:
** c estas la rapideco de lumo do konstanto
** C estas kulombo, la SI-unuo de elektra ŝargo
*en kemio, C estas la simbolo de karbono
* en la sistemo SI, c estas prefikso signifanta centono
* en sistemo populara en multaj landoj,&nbsp; estas unuo de temperaturo, laŭ celsio

## Cetere 
* en basbalo, C estas la mallongigo por la pozicio de la kaptisto.
* en komputiko, C estas nomo de programlingvo (kun pluraj derivitaĵoj: C++, Objective-C, Java, C#).
* en muzikaj terminoj, C estas nomo de muziknoto duonduto super b kaj plenduto sub d.
* en romiaj ciferoj, C estas 100.
* c en cirklo, ©, estas simbolo de kopirajto.
* Komitatano C, komitato de UEA
* *c* estas kardinalo de kontinuumo en matematiko.
Veľká Domaša

eta|maldekstra|250ra|Naĝantoj kaj ripozantoj ĉe la lago
**Veľká Domaša** estas akvorezervujo (kaj iam vilaĝo) en nordorienta Slovakio.

## Situo 
La surfaco estas 14 km longa, 1-4 km vasta. La profundo varias inter 18-33 m. Supermara alteco estas 156 m. Simila akvorezervujo konstruiĝis sude kaj najbare, kiu nomiĝas Malá Domaša.

## Historio 
Digo kontraŭ Ondava konstruiĝis inter 1962-1967, kiu formis akvorezervujon. La plej grava celo estis eviti la kutimajn inundojn. Tial vilaĝoj Dobrá nad Ondavou, Trepec, Kelča, Valkov, kaj Petejovce trovis sin sub la akvo. Somere oni naĝadas en la artefarita lago. Ankaŭ fiŝkaptistoj kaj turistoj profitas la akvon.

## Galerio 

Image:Bzany.jpg|Fora panoramo de la akvorezervujo
Dosiero:Kelča kostol.jpg|Restinta neuzita preĝejo ĉe la lagobordo en Nová Kelča
Dosiero:Vodná nádrž Velká Domaša.jpg
Dosiero:P1000492.JPG

500ra|centre|eta|Veľká Domaša

Kategorio:Akvaj rezervujoj en Slovakio
Kategorio:Distrikto Stropkov
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Prešov
Jablonec

Nomon **Jablonec** havas pli da sidejoj: 

; en Ĉeĥio
* Jablonec nad Nisou – urbo en distrikto Jablonec nad Nisou
* Jablonec nad Jizerou – urbo en distrikto Semily, popole nomata **Jabloneček**, germane **Jablonetz**
* Jablonec (Libčeves) – parto de municipo Libčeves en distrikto Louny
* Jablonec (armea spaco Boletice) (germane **Ogfolderhaid** aŭ ankaŭ **Apfelhaid**) – pereinta vilaĝo sur teritorio de la nuna armea spaco Boletice en distrikto Český Krumlov 
* Jablonec (Ralsko) (germane **Gablonz**), nomata ankaŭ **Jabloneček** – pereinta vilaĝo sur teritorio de la nuna urbo Ralsko, antaŭe samnomata armea spaco
; en Slovakio
* Gemerský Jablonec – municipo en distrikto Rimavská Sobota en Slovakio 
* Jablonec (distrikto Pezinok) – municipo en distrikto Pezinok en Slovakio (antaŭe distrikto Bratislava-vidiek)
Medzianky

**Medzianky** (hungare *Tapolymeggyes* [tapojmedjeŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Medzianky situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Hanušovce nad Topľou-Prešov. La lasta urbo troviĝas je 20&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1212. Pli frue iom norde oni konstruis gardoturon por kontroli la polan landlimon. La skriba formo aperis en 1312 laŭ tiama hungara mallonga nomo kaj ortografio *"Medies"*. Apude fortikaĵo konstruiĝis, kiu menciiĝis unuafoje en 1313. La fortikaĵo detruiĝis post jardekoj. En 1600 oni komputis tie 7 impostintojn, nobeldomon, preĝejon kaj paroĥon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Tapolymeggyes 185 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Giraltovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Medzianky 324 homoj, (322 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 14-a jarcento, en 1748 barokiĝis, post 1945 renoviĝis
* luterana preĝejo de 1961
* ruinoj de la fortikaĵo

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Duontubo

[eta|duontubo por sportado per [rultabulo en Roterdamo]]
**Duontubo**, angle *half-pipe*, en sportado per rultabulo, neĝtabulo aŭ vicradaj sketiloj estas sportejo en formo de granda duonigita tubo, konstruata el betono, ligno, metalo aŭ neĝo. Ĝi servas kiel loko por artismaj manovroj. En sportado per neĝtabulo artisma prezento per duontubo en la Vintra Olimpiko de 2014 unuafoje estos olimpika sporta fako. Ekzistas ankaŭ "duonaj duontuboj", kiuj nur ligas unu horizontalan kaj unu vertikalan ebenaĵon kaj konsekvence nomatas "kvarontubo", angle *"quarterpipe"*.

[eta|maldekstra|duontubo por sportado per [neĝtabulo en Leysin, Svislando]]

Kategorio:Vintra sporto
Kategorio:Sportejoj
Kategorio:Ekstremaj sportoj
Kategorio:Liberstila skiado
Testamento de papo Johano Paŭlo la 2-a

**Testamento de papo Johano Paŭlo la 2-a** − dokumento verkita de la papo Johano Paŭlo la 2-a kaj stampita de la papa sigelo.

La testamento estis similigata al tiu de papo Paŭlo la 6-a. La unua enskribo komenciĝas la 6-an de marto 1979, kaj la lasta la 17-an de marto 2000. Unuopaj enskriboj estis farataj dum papaj religiaj ekzercoj. La dokumento estas verkita pole kaj enhavas interalie rekomendojn pri enterigo, sen sarkofago, kaj pri bruligo de privataj notetoj. La unua estis plenumita - la papo ekripozis en la subterejoj de la Baziliko de Sankta Petro de Romo en la tero, sen sarkofago.

Plenuminto de la lasta volo de la papo Johano Paŭlo la 2-a devas esti lia plurjara persona sekretario - kardinalo Stanisław Dziwisz.

La testamenton legis antaŭ kolegio de kardinaloj post morto de la papo Johano Paŭlo la 2-a Eduardo Martínez Somalo kaj Joseph Ratzinger, posta papo. Ĝi estis publikigita pole kaj itale la 7-an de aprilo 2005. 

## Deponantoj
* Maria (patrino de Jesuo)
* Kolegio de Kardinaloj
* Poloj
* Ĉefepiskopo de Krakova Provinco
* Ĉefa Konsilantaro de Pola Episkopujo
* Pastro Stanisław Dziwisz

## Bibliografio
* Jan Paweł II: *Testament*. Warszawa: EDIPRESSE Polska, 2005. ISBN 83-60160-04-X. 

## Eksteraj ligiloj
* La testamento de papo Johano Paŭlo la 2-a (pollingve)
* La teksto en la angla

Kategorio:Johano Paŭlo la 2-a
Kategorio:Historiaj dokumentoj
Johano Paŭlo la 2-a
Barquisimeto

**Barquisimeto** [barkisimEto] estas metropolo kaj universitata urbo en Venezuelo, kiu estas ĉefurbo de subŝtato Lara kaj oni konas la urbon kiel muzika ĉefurbo de Venezuelo.
eta|Mapo pri pli signifaj urboj de Venezuelo, Barquisimeto troviĝas en nordokcidenta landoparto

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro:  (en 2001)
* Supermara alteco: 
* Areo: km²
* Telefonkodo: 0251
* Poŝtkodo: 3001, 3002
* Horzono: UTC - 4:30 (ankaŭ somere)
* 

## Geografio 
Barquisimeto situas laŭ rivero sur altebenaĵo, en centra parto de la lando. Karakaso troviĝas je 363 km-oj.

Cabudare estas urbego kiu apartenas al urbaro de Barquisimeto.

## Historio 
Barquisimeto fondiĝis en 1552, tiam nomata "Nueva Segovia de Barquisimeto". La laboristaro okupiĝas pri nutraĵa industrio, plastoj, teksaĵoj, papero, kaj aŭtoj.

## Klimato 
Barquisimeto havas subtropikan klimaton. Jare pluvas po 544&nbsp;mm. La averaĝa temperaturo estas tage , dumnokte .

## Vidindaĵoj 
* obelisko 75 m-ojn alta de 1952 por 400-jariĝo
* moderna katedralo de 1959
* impona kulturdomo de 1986
* teatro Juárez
* muzeoj pri historio kaj arĥeologio

## Trafiko 
Barquisimeto havas flughavenon. Fervojo trafikas al la marbordo. En la urbo tramoj, trolebusoj, aŭtobusoj kaj aŭtobusetoj liveras la pasaĝerojn.

## Ĝemelurboj 
*  Goiânia, Brazilo

## Vidu ankaŭ 
* Cecosesola, solidara asocio de kooperativoj bazita en la urbo, kiu en septembro 2022 honoriĝis per la premio de ĝusta vivmaniero (neformale nomata la "alternativa Nobel-premio")

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Venezuelo
Kategorio:Metropoloj
Novohradka

**Novohradka**, nomata ankaŭ Olšinka, estas rivereto en Ĉeĥio, en Regiono Pardubice. Ĝi fontas 3&nbsp;km sudoriente de vilaĝo Proseč en arbaro Posekanec. Komence ĝi direktas al sudo, post du kilometroj fluas trans natura rezervejo Maštale kaj apud vilaĝo Nové Hrady turniĝas sian ĉefdirekton al okcidento, sub urbo Luže denove al sudo kaj de Chroustovice ĝis enfluejo al okcidento. En Dvakačovice el ĝi dekstren deflankiĝas malnova kanalo Zmínka, kiu gvidas proksimume 200 l/s al rivero Loučná en distanco ĉirkaŭ 12&nbsp;km. Novohradka enfluas de dekstra flanko en riveron Chrudimka apud Úhřetická Lhota.

En fonta regiono la akvo devenas plejparte el profundaj mezozoikaj tavoloj kaj pro tio ĝis Jenišovice ĝi estas dum tuta jaro relative malvarma. Ĝis urbo Luže la rivero fluas en bela trankvila pejzaĝo, en mallarĝa ebena herbeja valo kun krutaj deklivoj. La fluejo estas 2 – 5 m larĝa en natura stato. En parto ĝis Chroustovice larĝeco estas 4 – 7 m kaj de tie proksimume 10 m. La rivero estas navigebla dum plejparto de jaro, aparte de enfluejo de Žejbro. Super ĝi por navigado necesas plialtiĝinta akvonivelo. Tuta navigebla longeco estas 31&nbsp;km.

Novohradka fluas trans vilaĝoj Jarošov, Nové Hrady, Hluboká, Rabouň, urbo Luže, vilaĝoj Lozice, Jenišovice, Chroustovice, Lhota u Chroustovic, Chroustovice, Holešovice, Blížňovice, Skalice, Hrochův Týnec, Dvakačovice, Vejvanovice, Úhřetice kaj Úhřetická Lhota.

## Proksimaj turismaj celoj
* vilaĝo Proseč
* natura rezervejo Maštale
* kastelo Nové Hrady
* urbo Luže
* ruinoj de burgo Košumberk

## Bibliografio
* Stanislav Štefáček:Encyklopedie vodních toků Čech, Moravy a Slezska, Nakladatelství Miloš Uhlíř - Baset, 2008

## Eksteraj ligiloj
* Raportprofiloj de inundservo 
* Ĥarakteristikoj de riveroj kaj basenoj de ĈR  
* Mapo de fonta regiono apud Proseč
* Mapo de enfluejo apud Úhřetická Lhota

Kategorio:Riveroj en distrikto Chrudim
Kategorio:Riveroj en distrikto Pardubice
Kategorio:Akvokolekta areo de Elbo
János Kovács (instruisto)

**KOVÁCS János**  estis hungara instruisto, pripedagogia verkisto naskiĝinta en Mezőbánd la 10-an de decembro 1856 kaj mortinta en 1942.

## Biografio 
János Kovács akiris diplomon de instruisto pri fiziko-matematiko en la Universitato de Koloĵvaro. De 1881 ĝis 1919 li instruis en Buda. Li estis sekretario de la 2-a landa kaj universala kongreso pri instruado. De 1906 li estis referenckonsilanto de *Országos Közoktatásügyi Tanács*. Li redaktis la revuon *Magyar Pedagógia* (1900–07). Li verkis plurajn lernolibrojn.

## Verkoj 
**A felső nép- és polgári iskolai oktatás* (Bp., 1896);
**A polgári iskola reformja* (Bp., 1901).

## Fonto 
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Karlštejn (distrikto Beroun)

Kampurbo **Karlštejn** troviĝas en Ĉeĥio, Mezbohemia regiono, distrikto Beroun. En  ĉi tie vivis . La kampurbo troviĝas en centra parto de PPR Bohemia karsto ambaŭflanke de rivero Berounka. La kampurbo estas nomita laŭ burgo Karlštejn. Ĝi okupas du katastrajn teritoriojn kun nomoj de devenaj vilaĝoj: Budňany sur la maldekstra bordo de Berounka, kien apartenas ankaŭ la burgo, kaj Poučník sur la dekstra bordo de Berounka, kie troviĝas ankaŭ stacidomo Karlštejn.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo en subburgejo de la burgo Karlštejn devenas el la jaro 1348.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ
* Ameriko - kalkoŝtonaj minejoj en ĉirkaŭaĵo

## Fotoj 

Karlštejn-obec s hradem.jpg|Ĉefa turista avenuo de Karštejna, zono por piedirantoj en Budňany laŭlonge laŭ Budňanský potok
Karlštejn 094 (most).jpg|Ŝtalponto trans Berounka
Karlštejn-kostel.jpg|La suba parto de Budňany kun preĝejo de sankta Palmacio
Karlstejn 115 - socha sv Sebestiana.jpg|Statuo de sankta Sebastiano


Kategorio:Kampurboj en distrikto Beroun
Kategorio:Kampurboj en Bohemio
Kategorio:Municipoj en distrikto Beroun
Kategorio:Setlejoj en Hořovica montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Berounka
Kategorio:Vinkultivada subregiono Mělník
Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia karsto
Lajos Kovács (politikisto)

**KOVÁCS Lajos** (pro. kova:ĉ) estis hungara politikisto, publicisto naskita en Sándorhomok la 25-an de februaro 1812 kaj mortinta en Satmaro la 19-an de decembro 1890.

## Biografio 
Lajos Kovács studis juron en Pozsony, poste minadon en Selmecbánya. En Koloĵvaro li apartenis al rondo de Miklós Wesselényi. De 1842 li estis kune kun Zsigmond Kemény ĉefartikolisto de la opozicia gazeto *Erdélyi Híradó*. Li estis sendito de departemento Szatmár en landkunveno, kiam li paŝis rilaton kun István Széchenyi kaj li kunmetis grandparte trafikprojekton de Széchenyi. En 1848 li estis sekretario pri publiktrafiko. En 1849 kiel unu el gvidantoj de Békepárt en Debreceno li atakis la radikalan maldekstron en gazeto *Esti Lapok* kaj ties forumon la gazeton *Március Tizenötödike*. Post la falo de la Hungara revolucio de 1848 li retiriĝis al sia bieno en Dabas.

## Verkoj 
* *A békepárt a magyar forradalomban* (Bp., 1883);
* *Gróf Széchenyi István közéletének három utolsó éve, 1846–48* (I–II., Bp., 1889).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Dean Acheson

eta|hochkant=0.8|Dean Acheson kiel usona ministro pri eksterlandaj rilatoj

**Dean Gooderham Acheson** (n. la 11-an de aprilo 1893 en Middletown, Connecticut; m. la 12-an de oktobro 1971 en Sandy Spring, Marilando estis usona politikisto kaj ekde 1949 ĝis 1953 Usona ministro pri eksterlandaj aferoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe la ministerio pri eksterlandaj rilatoj ()

Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj
Kategorio:Usonaj juristoj
Jesús de Monasterio

**Jesús de Monasterio y Agüeros** estis violonisto kaj komponisto hispana, naskiĝinta en Potes (Kantabrio) en 1836 kaj mortinta en Casar de Periedo (Kantabrio), en 1903. Laŭ lia nomo nomiĝis unu de la du konservatorioj de Santandero, Kantabrio (dum la alia nomiĝas laŭ Ataúlfo Argenta).

## Biografio 
Kun Pablo Sarasate li estis la plej grava reprezentanto de la violona hispana skolo, kie li elstaris kiel klasikista. Post unuaj studoj li translokiĝis al Bruselo kie li studis ĉe Charles-Auguste de Bériot. Poste li komencis brilan karieron kiel koncerta violonludisto tra la tuta Eŭropo antaŭ reveni en Hispanio por esti la plej eminenta profesoro pri violono. En Madrido li estis direktoro de la Konservatorio, muzikisto de la Reĝa Kapelo kaj akademiano fondinto de la Muzika Fako en la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando.

## Ĉefaj komponaĵoj 
* *Fantasía original española* (1853), por violono kaj orkestro.
* *Adiós a la Alhambra* (1855), por violono kaj piano, ene de la movado "pintoresquismo".
* *Grande Fantaisie Nationale* (1855), por violono kaj orkestro.
* *Concierto en Si menor para violín y orquesta* (1859; 2a versio de 1880), kun strukturo simila al tiu de la *Konĉerto por Violono* de Mendelssohn kaj ununura konĉerto por violono verkita en Hispanio tiuepoke, eĉ en la tuta jarcento.
* *Marcha fúnebre y triunfal* (1864).
* *Scherzo fantástico*, komponita en Madrido novembre de 1865, kaj premierita la 15-a de marto de 1868 ĉe la *Sociedad de Conciertos de Madrid* laŭ dirigento Francisco Asenjo Barbieri.
* *Melodía para orquesta* (1872).
* *Melodía para violín o violonchelo y piano* (1874), dediĉita al lia amiko Víctor Mirecki Larramat.
* *Estudio de concierto en si bemol* (1875), por harpo, hobojo, klarneto, korno kaj kordorkestro.
* *Sierra Morena* (1877), por violono kaj orkestro.
* *Veinte estudios artísticos de concierto*, Arĝenta Medalo la 21-a de oktobro de 1878 en la Universala Ekspozicio de Parizo.
* *Andantino expresivo* (1881), por kordorkestro.
* *Andante religioso*, por kordorkestro.

## Eksteraj ligiloj 
Konservatorio Jesús de Monasterio

Kategorio:Hispanaj dirigentoj
Kategorio:Hispanaj komponistoj
Kategorio:Hispanaj violonistoj
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Antonín Mrkos

**Antonín Mrkos** (27-a de januaro 1918 en Střemchoví - 29-an de majo 1996 en Prago) estis ĉeĥa astronomo. Li naskiĝis en Střemchoví, vilaĝo de la municipo Dolní Loučky en la distrikto Brno-provinco.

Li eniris en la Universitato de Brno en 1938 sed la Dua Mondmilito interrompis lian lernadon. En 1945 li aniĝis al la teamo de la Observatorio Skalnaté Pleso. Li tie malkovris plurajn neordinarajn kometojn, plej fama estis la kometo C/1957 P1. Inter 1950 kaj 1961 li laboris en la observatorio de Lomnický štít.

Li partoprenis al du sovetaj polusaj ekspedicioj en Antarkto en 1957 - 1959 kaj 1961 - 1963, por, interalie, studi la sudajn brilojn ; li estis la unua ĉeĥo, kiu atingis la sudan poluson de neatingebleco. Li estis invitita partopreni al tria ekspedicio, sed ne povis partopreni ĉar li estis suferinta akcidenton aŭ verŝajne provo de murdo : iu metis koncentritan lesivon en lia botelon da mineralakvo. Depost tiam li povis manĝi nur likvajn manĝaĵojn dum la cetero de sia vivo.

Inter 1966 kaj 1991 li estis direktoro de la Observatorio Kleť, de 1968 li faris fotajn observojn elde tiu observatorio kaj, en 1977, turni sian intereson al la malgrandaj planedoj. Li estis dum pluraj jaroj plej regula kontribuanto al la Minor Planet Center.

Li malkovris, kunmalkovris aŭ remalkovris 13 kometojn kaj 269 asteroidojn.
La asteroido 1832 Mrkos estis tiel nomita en lia honoro.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos

## Eksteraj ligiloj 
 Biografio

Kategorio:Ĉeĥaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
2185 Gŭangdongo

**2185 Gŭangdongo** estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉinaj astronomoj de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la marborda provinco Gŭangdongo en sudo de Ĉinio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Gŭangdongo
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1965
Punktokoturno

La **Punktokoturno**, *Odontophorus guttatus*, estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj. 

Oni ne konas subspeciojn.

## Disvastiĝo 
Tiu ĉi estas malgranda surgrunde vivanta specio de loĝantaj birdoj de la montoj de Centrameriko el suda Meksiko (el centro de la subŝtato de Veracruz kaj Jukatano) kaj Belizo suden tra norda Gvatemalo kaj okcidenta kaj centra Honduro al lima Nikaragvo; estas du pliaj malgrandaj populacioj, unu en norda Kostariko, kaj alia en suda Kosta-Riko kaj apuda sudokcidenta Panamo.

Ili loĝas en altaj teroj de 1000 m aŭ pli alte al la arbolimo, kutime en densa subkreskaĵara makiso aŭ bambuejo. La nesto, kiel ĉe aliaj odontoforoj restas nepriskribata, sed oni scias ke la ovoj estas kremoblankecaj kun brunaj punktoj.

## Aspekto 
La Punktokoturno estas 25-30 cm longa kaj pezas 300 g. Ili havas oranĝecan kreston kiu leviĝas kaze de ekscito kaj tio estas la plej rimarkinda karaktero. La supraj partoj estas malhelbrunaj kun nigra kaj ruĝeca makuleteco. La subaj partoj estas kutime olivecbrunaj, sed estas kolormorfo kun ruĝecaj subaj partoj. Ambaŭkaze la subaj partoj estas tre punktecaj je pura blanko, kio nomigas la specion. La frunto estas malhelbruna kaj la vango kaj la gorĝo estas nigraj striecaj je fajna blanko.

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la masklo averaĝe estas iom pli granda kaj la ino havas pli senkoloran kreston. Nematuruloj havas pli malgrandan kaj pli sablokoloran punktecon kaj la gorĝo estas malhela pli ol nigra. Ne estas subspecioj. 

La avertalvoko de la Punktokoturno, fakte dueto, estas klara fajfado *kuuŭit KOŬuit kuuŭit KOO*, kaj la kontaktalvokoj estas klara ĉirpado kaj pepado.

## Kutimaro 
La **Punktokoturno** troviĝas en grupoj de 4-10; ili manĝas surgrunde, skrapinte la grundon serĉe de semoj, falitaj fruktoj kaj insektoj. Tiu estas timida kaj timema specio, kiu kutime fuĝas perpiede, sed se ili ekflugas, okazas eksplodo en mallonga kaj rapida flugo al kovro. Oni povas vidi tiun specion nur frumatene kiam ili manĝas ĉe ŝoseflankoj aŭ ĉe arbarpado.

Tiu specio estas surloke komuna en taŭga habitato de Kostariko kaj Panamo, sed ili suferis en multe de sia teritorio pro pliiĝanta senarbarigo kaj pro fragmentado.

## Referencoj 
* Peterson, Roger Tory, kaj Edward L. Chalif. 2008. *Aves de México*. Guía de campo. Editorial Diana, México.
* [*Odontophorus guttatus*, Ruĝa Listo de IUCN(https://eo.wikipedia.org/wiki/Ru%C4%9Da_Listo_de_IUCN), konsultita la 26-a de januaro de 2009, BirdLife International, en angla]
*  Malplej Zorgiga.
* Madge kaj McGowan,*Pheasants, Partridges and Grouse* ISBN 0-7136-3966-0
* Stiles kaj Skutch,  *A guide to the birds of Costa Rica*  ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kostariko
Launy Grøndahl

**Launy Grøndahl** (1886–1960) estis dana komponisto kaj dirigento. Grøndahl lernis violonon ekde sia oka jaro. Li jam laboris profesie kiel violonisto de la Orkestro de la Kasion-Teatrejo en Kopenhago, kiam li ĵus aĝis dek tri.

## Verkoj 
Inter liaj komponaĵoj estas simfonio, verkoj por malgrandaj ensembloj kaj violonkonĉerto. Plej konata tamen estas lia trombonkonĉerto, verkita en 1924 dum la epoko de Grøndahl en Italujo. Onidire li komponis ĝin por la trombonsekcio de sia kopenhaga orkestro (kies membro estis Grøndahl), kies ludnivelo estis tre alta. Krome li verkis la muzikon por la muta filmo *Häxan* de Benjamin Christensen.

Kiel dirigento li ankaŭ renomiĝis pro sia pionira sonregistraĵo de la simfonioj de sia dana kolego Carl Nielsen.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio (hispanlingva)

Kategorio:Danaj komponistoj
Kategorio:Danaj dirigentoj
2186 Keldysh

'*2186 *Keldysh'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 27-an de septembro 1973 de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sovetan akademianon kaj matematikiston Mstislav Vsevolodoviĉ Keldiŝ (cirile *Мстислав Всеволодович Келдыш'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Stelkoturno

La **Stelkoturno** (***Odontophorus stellatus***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Ekvadoro kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Sed ankaŭ ĉe inundeblaj teroj kaj arbaraj zonoj intermezaj je altitudoj sub 1050 m. Ĝia kutima habitato situas je pli malalta altitudo (400 m en Ekvadoro). Ĝi estas disvastigata en la tropikaj arbaroj de okcidenta Amazonio. Ili loĝas fakte en sudorienta Ekvadoro, pleja nordokcidenta Peruo, en Brazilo norde de Amazonio kaj oriente de la Rivero Madeira krom la najbara parto de Bolivio.

## Aspekto 
Tiu specio estas malgranda koturno 24 al 28&nbsp;cm longa kaj ĉirkaŭ 315 gr peza. Tiu specio havas plumojn relative longajn krone kiuj formas evidentan kreston malantaŭkape. La fortika beko estas nigreca ĉe la plenkreskulo, ruĝecflava ĉe junulo. La iriso estas malhelbruna, la nuda ĉirkaŭokula haŭtaĵo flavecoranĝa, sed tiu karaktero ne estas tre evidenta. La kruroj estas grizaj. Ambaŭ seksoj estas identaj.

Ĉe maskla plenkreskulo la kresto estas ruĝecbruna kaj la frunto malhelbruna. Plej parto de la kapo, de la gorĝo, de la kolo kaj de la dorso estas griza. La resto de la subaj partoj havas ruĝecbrunan nuancon kun nigreca strieco ĉe pugo kaj fajna strieco blanka ĉe flankoj. La dorso estas fajne ornamata de olivecbruna strieco, pli hela kaj pli uniforma ĉe pugo kaj flugiloj. La plenkreska ino estas sufiĉe identa al sia partnero, sed la krono estas nigrecbruna kaj ne ruĝecbruna.

## Kutimaro 
Temas pri timida kaj diskreta specio, kiu detekteblas nur pro siaj ripetataj alvokoj ĉe la krepusko. Ili vivas en malgrandaj aroj de 5 al 8 individuoj surgrunde de arbaroj kie ili priserĉas la mortintan foliaron serĉe de insektoj kaj falintaj fruktoj. Ili kaŝiĝas en ŝirmejoj kutime inter densa vegetaĵaro kaj tiele ili estas videblaj nur kiam ili trapasas padojn aŭ malfermajn areojn piedire laŭ linioj. Ege timeme, kaŝiĝas post minimuma averto de danĝero.

## Referencoj 
* Oiseaux En la franca
* BirdLife International 2004.  Odontophorus stellatus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Don Lusher

**Don LUSHER** (nask. la 6-an de novembro 1923 mort. la 5-an de julio 2006) estis brita ĵaztrombonisto kaj ludis trombonon en la ĵazbandego de Ted Heath. Dum sia pli ol sesdekjara kariero li ludis en kelkaj ĵazorkestroj kaj bandoj kaj du fojojn li estis prezidanto de la Brita Trombono Societo.

## Vivo kaj kariero 
Lusher naskiĝis en Peterborough en Anglujo kaj komencis ludi trombonon en la aĝo de ses jaroj en la loka bando de la Savarmeo kiel triageneraciulo de sia familio, kiu faris la saman. Post la soldatservo dum la Dua Mondmilito li fariĝis profesia muzikisto, ludanta en la bandoj de Joe Daniels, Lou Preager, Maurice Winnick, The Squadronaires, Jack Parnell kaj finfine en la ĵazbandego de Ted Heath. Lusher estis ĉeftrombonisto en la orkestro de Ted Heath kaj koncertvojaĝis tra Usono kelkajn fojojn. Post la morto de Heath 1969 li transprenis la direktadon de la bandego. Li ankaŭ gvidis la trombonsekcion je multaj koncertvojaĝo de Frank Sinatra tra Eŭropo.

Lusher formis sian propran ensemblon, *The Don Lusher Big Band*. He ankaŭ koncertis kun la bandego *Manhattan Sound Big Band*, kun Alexis Korner kaj variaj aliaj muzikistoj interalie en la rokkunfanda bandego *CCS*, kaj ekde la 1970-aj jaroj li estis grupano de *Best of British Jazz*.

Li laboris kelkajn jarojn kiel profesoro ĉe la Reĝa Muzik-Altlernejo (ĵazbandego), antaŭ ol li fariĝis profesoro pri trombono ĉe la muziklernejo de la Reĝa Mararmeo je Portsmouth en 1997. de ĉi tiu posteno li retiriĝis en 2004.

En 2001 Don sonregistris diskon ĉe diskeldonejo *Decca Records*, kiu prezentis Kenny Ball, Acker Bilk, John Chilton and the Feetwarmers, John Dankworth, Humphrey Lyttelton kaj George Melly kaj titolis ĝin *British Jazz Legends Together*.

Kategorio:Britaj ĵaztrombonistoj
Kategorio:Britaj bandestroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1924
2187 La Silla

'*2187 *La Silla'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Richard Martin West elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita per la kromnomo de la monto, sur kies supro troviĝas la "Observatorio La Silla". De sia vera nomo "Chinchado", la monto estis renomita "*La Silla''" pro sia formo: "Silla" signifas seĝo aŭ selo en hispana lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Richard Martin West
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Cyrtonyx

***Cyrtonyx*** estas genro de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj.

Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Montezuma koturno, (*Cyrtonyx montezumae*) 
* Okulmakula koturno (*Cyrtonyx ocellatus*)

Ambaŭ estas specioj tre markataj per strioj kaj makuleteco kun rimarkindaj **blankanigraj kapomarkoj**.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
2188 Orlenok

'*2188 *Orlenok'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo (tiam dependa de Sovetunio).

## Nomo 
Ĝia nomo celebras la 20-jaran jubileon de la sovetia porinfana feria centro Orljonok (cirile *Орлёнок*) apud Tuapse ĉe la bordo de la Nigra maro.

La oficiala nomo estas "*Orlenok*" anstataŭ "*Orlyonok''" pro la konfuzo inter la cirilaj literoj **ё** (jo) kaj **е** (je).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Amstel

eta|situo de la rivereto Amstel
La rivereto **Amstel** (*Aeme-stelle*, malnovnederlanda vorto por akveca teritorio) estas kanaligita rivero de 31 kilometroj en la sudo de la nederlanda provinco Nord-Holando. La teritorio ĉe ambaŭ bordoj de la rivero nomatas "Amstelland".

eta|maldekstra|La rivereto Amstel en Amsterdamo, fone la ponto *Magere Brug*
eta|maldekstra|palaco *Oostermeer* borde de la rivereto Amstel

## Historio 
Dum la mezepoko la marĉa areo (nederlande *veen*) ĉirkaŭ la rivereto estis pli kaj pli sekigita. La gajnita teritorio estis agrikulture uzata, pli poste oni ankaŭ forprenis torfon por bruligado. Komence de la 13-a jarcento okcidente de la vilaĝo *Ouderkerk aan de Amstel* ekestis la marĉlaborista loĝloko Amstelveen.

Per konstruo de digo en la 13-a jarcento ĉe la norda parto de la rivero ekestis la fiŝista vilaĝo Amsterdamo, kiu unuafoje skribe menciiĝis en 1275 kaj ricevis urbajn rajtojn en 1300. Pro sia favora situo ĉe la golfo Zuiderzee, kiu faciligis ŝipan komercon kun nordokcidenta Germanio kaj plu kun Skandinavio, kaj la bona rivera konekto al Dordrecht kaj Antverpeno, la vilaĝo iĝis urbeto kaj prospera komerca centro.

## Rivera vojo 
Origine la rivereto Amster ekestis per konfluo de la riveretoj *Drecht* kaj *Kromme Mijdrecht* sude de Uithoorn. Pro la kanaligo kaj la konstruo de kanalo *Amstel-Drecht*, la malnova rivervojo ne plu bone rekoneblas. Parto de la origina rivereto Amstel nun estas parto de la kanalo *Amstel-Drecht*. La rivereto havas plurajn nacie konatajn pontojn, aparte en la urbo Amsterdamo.

## Konstruaĵoj 
En la 17-a kaj 18-a jarcentoj borde de ĝi ekestis pluraj luksaj vilaoj de riĉaj civitanoj, interalie la palaco *Oostermeer* bildigita maldekstre.

La Amstelhof estas iama maljunulejo kaj nuntempe hejmo de la muzeo Hermitage Amsterdam. Ĝi estis konstruita ĉe la rivero Amstel en 1682.

Kategorio:Riveroj en Nederlando
Kategorio:Geografio de Amsterdamo
Santandera koturno

La rara **Santandera koturno** aŭ **Blankagorĝa koturno**, ***Odontophorus strophium***, estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj. Ĝi estas malgranda surgrundoloĝanta birdo. Tiu eta membro de la grupo de la Amerikaj koturnoj troviĝas en la plej grandaj restaĵoj de kverkarbaroj de orienta Oriental Montaro (Yariguies kaj Corredor Nordandino) de Kolombio.

## Habitato 
Ties natura habitato estas humidaj subtropikaj kaj moderklimataj arbaroj kiuj enhavas ĉefe kverkojn kaj laŭrojn. Tiu birdo estis vidata nur inter altitudoj de 1,750-2,050 m, sed oni supozas, ke tiu fajna koturneto povus havi altitudajn teritoriojn de 1,500-2,500 m. Ĝi probable dependas el unuarangaj praarbaroj por parto de sia vivociklo, kvankam ĝi estis vidata ankaŭ en degraditaj habitatoj kaj duarangaj arbaroj.

Ĝi estis iam klasita kiel Draste Endanĝerita fare de la IUCN. Sed nova priserĉado montris, ke ĝi ne estas tiom rara kiom supozite. Sekve ĝi estis subenlistita al statuso de Endanĝerita en 2008. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj degradado, havas malpliiĝantan populacion (el 250 al 999)  kaj kvankam ĝi iam estis observata ankaŭ en Kundinamarko, ĝi ĵuse estis observata nur en la departamento de Santander (Kolombio),

La okcidenta deklivaro de Andoj ĝis 2000 m estis el kolonia epoko ege degradita kaj konvertita al la agrikulturo, per instalado de paŝtejoj kaj iom pli malalte de plantejoj ĉu de kafo, de bananoj aŭ de sukerkano. Per akcelo de tiu proceso dum la 1960-aj jaroj, la teritorioj de la koturnoj ege malpliiĝis.

## Aspekto 
Ĝi estas averaĝe 25 cm longa. La masklo havas malgrandan kreston kaj la malantaŭan orelareon malhelbrunajn al nigrecajn; la vizaĝo havas blankajn kaj nigrajn punktojn. Ĝi montras blankajn longan superokulan strion, ĉirkaŭokulan ringon kaj subbekon; la gorĝo kaj kolflankoj estas nigraj, kun **interna blanka kolumo**; tiu karaktero facile distingeblas la specion (ĉar estas la ununura specio de la genro kun ĝi) kaj estas tialo por la alternativa komuna nomo. La resto de la subaj partoj estas ruĝecbruna kun blankaj punktoj en brusto kaj la dorso estas kontraste tre malhelbruna kun nigraj punktoj kaj sablokoloraj strietoj. Ĉe la ino la gorĝo estas blanka kun strio de nigraj punktoj tra la centro.

Ili manĝas fruktojn, semojn kaj artropodojn.

## Reproduktado 
La reprodukta sezono ŝajne koincidas kun pintoj de la ĉiujara pluvsezono en marto–majo kaj septembro–novembro. La ino ovodemetas en surgrundaj nestoj, konstruataj ĝenerale kovrinte per vegetala materialo ian trueton.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Oiseaux En la franca
* 
*  (2008): [2008 IUCN Redlist status changes&#93;. Konsultita 2008-MAJO-23.

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet.  Priskribo
*BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
ISO 3166-2:EG

**ISO 3166-2:EG** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Egiption. La kodojn havas 27 provincoj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas EG, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Egiptio. La dua parto estas unu, du aŭ tri literoj.

La provincoj 6-a de Oktobro (havis la kodon EG-SU) kaj Helŭan (havis la kodon EG-HU), kiuj estis aldonitaj en la ISO 3166-2 bulteno N II-2 de , en 2011 estis denove aligitaj al la provincoj Gizo kaj Kairo respektive.

## Kodoj por Egiptio 
## Kodoj por najbaraj landoj 
* Israelo — ISO 3166-2:IL (oriente),
* Palestinon — ISO 3166-2:PS (oriente),
* Sudano — ISO 3166-2:SD (sude),
* Libio — ISO 3166-2:LY (okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* .eg

## Referencoj 
EG
Kategorio:Administraj unuoj de Egiptio
2181 Fogelin

'*2181 *Fogelin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Eric S. Fogelin'', asistanto en la Minor Planet Center en 1979 kaj 1980.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
Al Ĝaŭf (Libio)

**Al Ĝaŭf** (arabe الجوف, latinliterigo laŭ DMG al-Ǧauf) estas urbo de 17 320 loĝantoj (laŭ la censo de 1984) en la sudokcidento de Libio. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto Al Kufra. La urbo estas oazo en la dezerto Saharo kaj apartenas al la historia regionego Cirenio. La urbo preskaŭ ne ricevas pluvon, nur 2,5 milimetrojn po jaro, kaj somere la tagaj temperaturo ofte superas 38 celsiusajn gradojn.

Dum la libia revolucio de 2011, la urbo rapide aliĝis al la opoziciantoj kaj ne plu estis regita fare de la ŝtata armeo de Muamar Kadafi.

Kategorio:Urboj de Libio
Kategorio:Oazoj en Libio
Egga

**Egga** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Egga (Betten)** estas vilaĝo de la komunumo Betten de la Distrikto Orienta Rarono en Kantono Valezo en Svislando.
* **Egga (Bister)** estas vilaĝo de la komunumo Bister de la Distrikto Orienta Rarono en Kantono Valezo en Svislando.
* **Egga (Grächen)** estas vilaĝo de la komunumo Grächen de la Distrikto Vispo en Kantono Valezo en Svislando.
* **Egga (Obersaxen)** estas vilaĝo de la komunumo Obersaxen de la Distrikto Surselva en Kantono Grizono en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* **Egg**
Platta

* **Platta (Medel)** estas vilaĝo de la komunumo Medel (Lukomagno) de la komunumaro Cadi/Disentis en la distrikto Surselva, Kantono Grizono, Svislando.

* **Platta (Obersaxen)** estas vilaĝo de la komunumo Obersaxen de la komunumaro Ruis en la distrikto Surselva, Kantono Grizono, Svislando.
2189 Zaragoza

'*2189 *Zaragoza'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la astronomoj de la Observatorio Félix Aguilar, (tiam konata kiel "*Stacio El Leoncito de la Observatorio Félix Aguilar*") en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Aldo Zaragoza'' (1924–1979), kalkulisto de orbitoj en la Observatorio Félix Aguilar.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Félix Aguilar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Tschappina

**Tschappina** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Tschappina GR** estas komunumo de la komunumaro Thusis de la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono en Svislando.

* **Tschappina (Obersaxen)** estas setlejo de la komunumo Obersaxen de la komunumaro Ruis de la distrikto Surselva en Kantono Grizono en Svislando.

* **Obertschappina** estas frakcio Tschappina de la komunumaro Thusis de la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono en Svislando.

* **Untertschappina** estas frakcio Tschappina de la komunumaro Thusis de la distrikto Malantaŭa Rejno en Kantono Grizono en Svislando.
Andiast

## Pri la komunumo 
**Andiast** (en germana lingvo *Andest*) estas komunumo de la komunumaro Ruis kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 228 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Andiast situas sur teraso teraso ĉe la norda flanko de la valo de Antaŭa Rejno. En nordo la komunuma teritorio etendiĝas ĝis al la kresto de la Glaursaj Alpoj, kie sur Hausstock situas sur alteco de 3158 m s.m. la plej alta punkto de la komunumo, ĉe la trilima punkto inter Andiast, Pigniu kaj Glaruso Sudo. Sudokcidente de Hausstock situas sur la komunuma teritorio la du glaĉeroj Gavriolas-Glaĉero kaj Fluaz-Glaĉero. Ĉe la orienta limo de la komunumo situas baraĵlago Lago de Pigniu. Al la komunumo krom la vilaĝo Andiast mem apartenas la setlejoj Curnengia, Ladinas, Cuolms d'Andiast, Ladral kaj la Alpopaŝtejoj Alp d'Andiast kaj Alp Dadens.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Andiast limas en nordo al Glaruso Sudo (GL), en oriento al Pigniu, en sudoriento al Rueun, kaj en sudo kaj okcidento al Waltensburg/Vuorz.

## Trafiko 
Andiast situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Mallarĝa kaj kurba veturebla vojo ĝin konektas kun Waltensburg/Vuorz. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al Ilanz.

## Lingvoj 
Oficiala lingvo, kiun parolas la plimulto de la loĝantaro (laŭ la popolnombrado de 1990 89%), estas la romanĉa.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Andiast datiĝas el la jaro 765 kiel *Andeste*.

Ĝis 1526 Andiast apartenis al la paroĥo de Waltensburg/Vuorz. Kiam dum la reformacio Waltensburg/Vuorz alprenis la novan kredon, Andias restis katolika kaj fariĝis aparta paroĥo.

La 8-an kaj 9-an de oktobro 1799 rusaj trupoj sub la gvido de generalo Aleksandr Suvorov fuĝis de la armeo de Napoleono trans Paniksopasejo al Grizono kaj pasante tra Andiast rabis la vilaĝon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Andiast
Leysin

**Leysin** estas komunumo en la Distrikto Aigle de Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Leysin situas sur alteco de 1253 m s.m. sur suna teraso alte super la valo de la rivero Grande Eau, norda alfluanto de Rodano. Leysin estas konata vintrosportloko. Plej alta punkto de la komunumo estas kun 2331 m s.m. la montopinto de ''Tour d'Aï*, kiu kune kun la aliaj du rimarkindaj kalkorokoj *Tour de Mayen* (2326 m s.m.) kaj *Tour de Famelon* (2138 m s.m.) formas impresan panoramon kaj naturan rekonilon de la komunumo. Sude de tiuj montoj troviĝas la montaraj lagetoj *Lago de Aï*, *Lago de Mayen* kaj *Lago de Segray*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,53 km², de kiuj 37% estas kovritaj de arbaro, 33% servas por agrikulturo kaj 7% setlado; 23% estas dezertaj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Leysin limas en nordoriento kaj oriento al Ormont-Dessous, en sudo al Aigle, en sudokcidento al Yvorne, kaj en nordokcidento al Corbeyrier.

## Trafiko 
Leysin situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per flanka sakvojo, kiu deiras de la kantona ĉefvojo de Aigle al Col des Mosses. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per dentoradofervojo de Aigle al Leysin. Diversaj aertelferoj kaj skiliftoj kondukas de Leysin al la ĉirkaŭaj montoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Leysin datiĝas el la jaro 1231 kiel *Leissins''. Dum mezepoko Leysin apartenis kiel parto de la senjorlando Aigle al la duklando Savojo. En la jaro 1476 la senjorujo Aigle estis konkerita de Berno kaj fariĝis berna voktejo. Post la Helveta Revolucio de 1798 Leysin apartenis al la helveta Kantono Lemano, kiu en la la jaro 1803 estis integrita al la tiam fondita Kantono Vaŭdo. 

## Esperanto-Movado 
La 31-an de marto 1920 en Leysin forpasis Hector Hodler, kunfondinto de Universala Esperanto-Asocio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Leysin-Feydey (stacidomo)
* Leysin-Grand-Hôtel (stacidomo)
* Leysin-Village (stacidomo)
* La Roulaz (stacidomo)
* Rennaz (Leysin) (stacidomo)
* Versmont (stacidomo)
* Tramvojo Aigle CFF-Aigle Grand Hôtel

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Leysin
Francisco Tárrega

**Francisco de Asís Tárrega Eixea** (Vilarreal, Castellón, 21-a de novembro de 1852 – Barcelono, 15-a de decembro de 1909) estis komponisto kaj gitaristo hispana.

## Biografio 
Li suferis akcidenton infanaĝe kaj la patro decidis ke oni instruu al li muzikon kiel ebla unika vivrimedo. Junaĝe li ekstudis en la Konservatorio de Madrido en 1874, kie li studis komponarton ĉe Emilio Arrieta. Fine de 1870 li jam instruis gitaron (gitarludon kaj estis liaj disĉiploj ekzemple Emilio Pujol kaj Miguel Llobet); krome li jam koncertis regule. En 1880 koncertis en Parizo kaj Londono. Kaj de tiam li veturkoncertis en multaj lokoj ĉefe de Francio kaj Hispanio. Vidvino el Valencio protektis lin kaj lian familion kaj danke al ŝi li povis komponi el sia hejmo de Barcelono. En Granado kaj Sevilo li enmetis al sia muziko araban influon.

## Verkaro 
Krom tiuj arabecaj verkoj li adaptis verkojn de Ludwig van Beethoven, Frédéric Chopin kaj Felix Mendelssohn. Kiel aliaj tiuepokaj muzikistoj hispanaj, ankaŭ li kombinis tendencojn romantismajn kun klasikismo kaj elementoj popolaj hispanaj.

Li popularigis la uzadon de la gitaro kiel serioza kaj konĉerta instrumento.

## Kuriozaĵoj 
La muziko plej ofte ludata kaj aŭdata tutmonde estas la *Melodio Nokia* (*Nokia Tune*) ĉar estas alvokilo kiun ludas pli da 850 milionoj de poŝtelefonoj de tiu komerca marko, el muzikero de Tárrega nome *Gran vals* (taktoj 14 al 16).  Menciindas ankaŭ ke kelkaj artistoj realigis versiojn de liaj muzikeroj: kiaj Mike Oldfield kiu inkludis version kaj propran kaj orkestran de *Recuerdos de la Alhambra* en la akustika trako de la filmo *The Killing Fields* (1984): temas pri *Étude*.

Por la filmo *El amor en los tiempos del cólera*, baze sur la samnoma romano de la kolombia verkisto Gabriel García Márquez, oni uzis kiel temo centra la kanton *Hay amores* komponita de Shakira. La instrumentaro de tiu kanto baziĝis tute sur la *Capricho árabe* de Tárrega.

Silvio Rodríguez inspiriĝis kaj uzis melodion de *Lágrima* por la temo *Alguien* de sia albumo *Mariposas* (Papilioj, 1999).

## Album 
* Duo Imbesi Zangarà, *Tocando en Dos  works by Julian Arcas, Francisco Tarrega, Dionisio Aguado*, performed by Carmelo Imbesi e Carmen Zangarà, Classical Music 3.0, 2022

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La verkaro de Francisco Tárrega en formato midi (permesilo GNU) 
* Partituroj
* Biografio de Tárrega 
* Ludado de la *Recuerdos de la Alhambra*
* Partituroj de Francisco Tárrega  (http://www.freestave.com)
* Partituroj de Francisco Tárrega

Kategorio:Hispanaj muzikistoj
Kategorio:Hispanaj komponistoj
Kategorio:Romantikaj komponistoj
Kategorio:Blindaj muzikistoj
Aviadiko

**Aviadiko** aŭ **avioniko** estas vortokunfandoj da "aviado" kaj "elektroniko". Ĝi konsistas el elektronikaj sistemoj por flugmaŝinoj, artefaritaj satelitoj kaj kosmoveturiloj, konsistante el komunikado, navigado, administrado kaj la ekrano de multoblaj sistemoj. Ĝi ankaŭ ampleksas la centojn de sistemoj kiujn oni adaptas al flugmaŝinoj por specifaj roloj — tiel simpla kiel serĉolumo por polica helikoptero aŭ kiel malsimpla kiel la taktika radarplatformo por aera fruaverto kaj rego.

## Historio 
La termino "aviadiko" ne uziĝis ĝenerale ĝis komenco de la 1970-aj jaroj. Ĝis tiu punkto instrumentoj, radioj, radaro, benzinsistemoj, motorkontroloj kaj radiaj navigacio-helpoj formis individuajn (kaj ofte mekanikajn) sistemojn.

Oni aljuĝas ke la ĵurnalisto Philip J. Klass devizis la terminon "avioniko". Militistaj uzoj, ne civila aviado, puŝis la fruan evoluadon de aviadiko. Militaviadiloj fariĝis flugaj sentilplatformoj, kaj la kunlaborigo de multoblaj elektronikaj ekipaĵoj fariĝis la nova defio. Hodiaŭ, aviadiko preskaŭ ĉiam formas la plej grandan parton de la evolubuĝeto al iu nova militaviadilo.

## Referencoj 

Kategorio:Aviada terminologio
Kategorio:Aviadinstrumentoj