open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
491

En la jaro **491** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Munĵamjong Ŭang (, per angla latinliterigo *Munjamyong Wang*) iĝis reĝo de Kogurjo, historia regno en nuna Manĉurio kaj norda Koreio (li mortos en 519)
* Atanazio la 1-a (, ) iĝis orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* Ĵangsu Ŭang (, per angla latinliterigo *Jangsu Wang*, laŭ la pli malnova Transskribo de McCune-Reischauer *Changsu Wang*), reĝo de Kogurjo, naskiĝinte en 394 li atingis aĝon de 97 jaroj kaj regis rekordan tempon de 413 ĝis 491, plenajn 78 jarojn
* Zeno la 1-a (, Zénōn, ), orient-romia imperiestro
461

En la jaro **461** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Libio Severo iĝis okcident-romia imperiestro
* Hilario iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* (ĉirkaŭ) 17-a de marto: Sankta Patriko
* 10-a de novembro: Papo Leono la 1-a (n. 400)
* Majoriano, okcident-romia imperiestro
267

En la jaro **267** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Romia Imperio 
* Unua gota invado: La gotoj, devene el Skandinavio, kun la sarmatoj (el la moderna Irano), invadas Balkanion kaj Grekion. Ili ruinigas la romiajn provincojn *Moesia Inferior* kaj *Thracia*.
* La heruloj invadas la marbordon de la Nigra Maro; ili malsukcese atakas Bizancon kaj la urbon Κύζικος, Kizikos. La romia mararmeo venkas la herulan floton (500 ŝipoj) sed permesas al ili eskapi en la Egean Maron, kie ili trudeniras la insulojn Lemnos kaj Σκύρος, Skiros, la plej sudan insulon de la nordaj sporadoj.
* La gotoj prirabas plurajn urbojn de suda Grekio inkluzive de Ateno, Korinto, Argoso kaj Sparto. Post la prirabo de Ateno, atena milica trupo de 2 000 viroj, sub la historiisto Δέξιππος, Deksippos, puŝas la invadantojn norden kie ili estas kaptitaj de la romia armeo sub imperiestro Galieno. Li gajnas gravan venkon apud la rivero Nestos, ĉe la limo inter la nunaj grekaj geografiaj areoj orienta Makedonio kaj Trakio, kiuj kune konsistigas administran regionon de la nuna Grekio.

### Okcidenta Azio 
* Reĝo *Septimius Odaenathus* (en la palmira aramea , ʾŌdainaṯ; ; ĉ. 220–267) de Palmira faras planojn por kampanjo en Kapadokio kontraŭ la gotoj. Li estas murdita, kune kun sia plej aĝa filo, plej verŝajne fare de lia nevo pro antaŭa kverelo inter li kaj Odaenathus. Lia edzino Zenobia sukcedas lin, kaj regas la Palmiran Imperion kun ŝia juna filo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* *Septimius Odaenathus* (en la palmira aramea , ʾŌdainaṯ; ; ĉ. 220–267) de Palmira (vidu supre)

Nestos or Mesta River - Greece-Bulgaria.jpg|
Limestone portrait of a leading Palmyrene, c. 230-250 AD, Ny Carlsberg Glyptotek, Copenhagen.jpg|

## Referencoj
Pesilo (konstelacio)

**Pesilo** (latine *Libra*) estas konstelacio de la zodiako de tera ĉielo.

Ĝiaj kvar plej brilaj steloj formas proksimuman paralelogramon:
* *α Librae*, *Zuben-el-ĝenubi* (arabe "suda pinĉilo"), duopa stelo;
* *β Librae*, Zuben-eŝ-ŝamali ("norda pinĉilo");
* *γ Librae*, Zuben-el-akrab ("skorpia pinĉilo");
* *δ Librae*, kvaropa, varia stelo.

Stelo *σ Librae* fakte estas pli hela ol δ, sed ĝi iam estis parto de Skorpio kaj portis la nomon *γ Scorpii*.

## Astrologio 
maldekstra|eta|60px|Zodiaka signo de Pesilo
Laŭ Okcidenta astrologio, Pesilo estas zodiaka signo por naskitoj inter la 23-a de septembro kaj la 22-a de oktobro. Fakte, la Suno troviĝas en ĉi tiu konstelacio inter la 31-a de oktobro kaj la 22-a de novembro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pesilo (mezurilo)


Kategorio:Konstelacioj
Kategorio:Zodiako
Baisers volés

***Baisers volés*** (*Ŝtelitaj kisoj*) estas filmo realigita de François Truffaut en 1968.

## Resumo 
*Antoine Doinel* (aktoro: Jean-Pierre Léaud) estas eksigita el arme-servo pro nestabila karaktero. Li enamiĝas al *Christine Darbon* (Claude Jade).

Kiam li, nokta pordisto en hotelo, kontraŭvole helpas la malkovron de adultantoj fare de privata detektivo, li perdas sian postenon kaj dungiĝas en la detektivejo. Dum la komisio observi la edzinon de posedanto de ŝu-vendejo li freneze enamiĝas al la edzino – kaj perdas ankaŭ tiun postenon. Li iĝas riparisto de televidiloj. Kaj *Christine* difektas sian televidilon kaj vokas ripariston, kompreneble *Antoine*, kiu proponas al ŝi geedziĝon. Ĝuste tiam alia viro proponas al *Christine* forlasi la provizoraĵojn kaj kuniĝi kun iu, kiu definitive amas ŝin…

## Geaktoroj 
* Jean-Pierre Léaud: Antoine Doinel
* Claude Jade: Christine Darbon
* Daniel Ceccaldi: Lucien Darbon
* Delphine Seyrig: Fabienne Tabard
* Michael Lonsdale: Georges Tabard
* Claire Duhamel: S-ino Darbon
* Serge Rousseau: Nekonato
* Harry Max: S-ro Henri
* André Falcon: S-ro Blady
* Catherine Lutz: Catherine
* Paul Pavel: Julien
* Martine Ferrière: S-ino Turgan
* Marie-France Pisier: Colette Tazzi
* Jean-François Adam: Albert Tazzi
* François Darbon: Adjudanto Picard

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com/title/tt0062695 
* http://www.celtoslavica.de/chiaroscuro/films/baisers/baisers11.jpg 
* http://www.criterionco.com/asp/release.asp?id=186&eid=288&section=essay  

Kategorio:Francaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1968
Cecil Sharp

eta|dekstra|Cecil Sharp

**Cecil SHARP** ( – ) estis anglo, kiu priservis anglajn tradiciajn dancojn en la epoko, kiam ili estis finmalaperantaj, ĉefe la *country dances* ("kamparaj dancoj")- kies unua libroforma apero datiĝas de la fama "English dancing Master" de John Playford en 1651, kiujn li revivigis. De tiam asocioj aranĝas kaj en Anglio kaj aliaj landoj balojn, staĝojn kie oni plu dancas kaj aprezas ilin.

## Eksteraj ligiloj 
* *Cecil Sharp Excerpts * (*angle*)

Kategorio:Britoj
Pierre Curie

**Pierre CURIE** (esperantigite **Petro KURIO**) (naskiĝis la 15-an de majo 1859, mortis la 19-an de aprilo 1906) estis pioniro en la studo de radiaktiveco. Kun sia poldevena edzino Marie Curie kaj franca fizikisto Henri Becquerel, li ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 1903. Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono ankaŭ en 1903.

Curie naskiĝis kiel filo de protestanta kuracisto. Li vizitadis nek lernejon nek gimnazion, lernigate hejme. Tamen brile sukcesis sian licencion pri fiziko en aĝo de 18 jaroj.

Curie mortis transveturite de kaleŝo en aprilo 1906.

## Esperantigita nomformo 
Laŭ la PIV-oj la esperantigita nomformo estas *Kurio*; ĝi aperas en la PIV-aj derivaĵoj *kuriterapio*, kuria punkto kaj en la nomo de la ĥemia elemento kuriumo.

## Vidu ankaŭ 
* Pierre et Marie Curie (pariza metrostacio)
* 7000 Curie

Kategorio:Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Kategorio:Radioaktiveco
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Nukleaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Malkovrintoj de kemiaj elementoj
Kategorio:Rifuzintoj la Honoran Legion
Kategorio:Marie Curie
Kategorio:Curie-familio
Topaz

**Topaz** estas usona filmo reĝisorita de Alfred Hitchcock en 1969. La gvidlibro estis de Samuel Taylor.

## Historio 
eta|Sceno el la filmo

KGB-oficiro Boris Kusenov (Per-Axel Arosenius), dizertas al Usono kun la edzino kaj la filino. La dizertulo havas informon pri traktato inter Sovetunio kaj Kubo; kaj pri la ekzisto de "talpo" ene de la franca spionaro (reto *Topaz*). La agento Nordstrom (John Forsythe) de la CIA petas helpon de sia amiko, la franca agento André Devereaux (Frederick Stafford) kiu akompanas sian filinon Michèle (Claude Jade) en ŝia mielmonato kun François Picard (Michel Subor).

Post ricevi pruvojn de la kuba oficiro Rico Parra (John Vernon), Devereaux flugas al Kubo kie li renkontiĝas kun sia amantino Juanita de Cordoba (Karin Dor), kontraŭkastrisma spionino rilata al Parra. Parra malkovras tion kaj mortigas ŝin. Ĉio ĉi okazas dum la Karibia krizo kaj la ĉefa spiona celo estas la sovetiaj nukleaj misiloj en Kubo.

Devereaux revenas al Parizo, dum lia edzino Nicole (Dany Robin) perfidas kaj kokras lin kun la estro de "Topaz", Jacques Granville (Michel Piccoli). François daŭrigas enketadon kaj intervjuas la oficiron de la NATO Henri Jarre (Philippe Noiret), kiu baldaŭ pereas. Malmulte poste François montras al Michele kaj ties gepatroj desegnon de Jarre. Nicole konfesas, ke ŝi konas lin kaj ke Grantville estas la estro de Topaz.

## Rolularo 
* Frederick Stafford
* Dany Robin
* Claude Jade
* Michel Piccoli
* Philippe Noiret
* Michel Subor
* Karin Dor

## Komentarioj 
La historio enradikiĝas en la epoko kaj kunteksto de la Malvarma Milito kaj kompreneble en filmo produktita inter britoj, usonanoj kaj francoj, la bonuloj estas la kontraŭsovetaj kaj la malboneguloj estas la sovetoj kaj ties amikoj (perfiduloj).

La filmo estas bazita sur la romano de Leon Uris.

Kiel en aliaj liaj filmoj, Hitchcock aperas kiel preterpasanto, en tiu ĉi filmo en la flughaveno kun virino kiu transportas lin en rulseĝo. Hitchcock vidas konatulon kaj staras por saluti lin.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri la filmo)*
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1969
Kategorio:Trileraj filmoj
Kategorio:Kubo en filmoj
Kategorio:Malvarma milito en filmoj
Kategorio:Detektivaj filmoj
Kategorio:Kariba krizo
Kategorio:Usonaj spionadaj filmoj‎
Kategorio:Filmoj de Universal Pictures
Kategorio:Filmoj de Alfred Hitchcock
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Claude Jade

**Claude JADE** [Klod Ĵad] (naskiĝis la 8-an de oktobro 1948 en Diĵono, mortis la 1-an de decembro 2006 en Parizo) estis franca aktorino.

Reĝisoro François Truffaut malkovris ŝin por la kino. Internacian famon ŝi gajnis ĉefe pro la filmciklo *Doinel* (*Baisers volés*, *Domicile conjugal*, ''L'amour en fuite*). Grandan popularecon Claude Jade akiris per rolo *Véronique d'Hergemont* en la televidserio *L'île aux trente cercueils'' ("La insulo kun tridek ĉerkoj"). En 1998 Honora Legio, en 2001 ŝi gajnis "New Wave Award" pro sia rolo en la historio de filmo.

## Filmaro 
* Ŝtelitaj kisoj (1968)
* Topaz (1969)
* Mon oncle Benjamin (1969)
* Domicile conjugal (1970)
* Prêtres interdits (1973)
* Le malin plaisir (1975)
* Kita no misaki (1975)
* Una spirale di nebbia (1977)
* L'amour en fuite (1979)
* Teheran 43 (1981)
* Lenin in Paris (1981)
* Bonsoir (1993)
* Le Radeau de la Méduse (1998)
* Vénus beauté (institut) (filmo) (1998)
* A San Remo (2003)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri la filmo, kie ŝi ludis)*

Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Virinoj
Damascius

**Damascius** (*[damaskius]* naskiĝis ĉ. 480) estis unu el la plej lastaj helenaj filozofoj, estro de la nov-platona skolo en Ateno en 529, kiam edikto de imperiestro Justiniano malpermesis ĉian nekristanisman instruadon.

Lia majstra kaj malfacila verko estis *ἀπορίαι καὶ λύσεις περὶ τῶν πρώτων ἀρχῶν* ("Malfacilaĵoj kaj solvoj de praaj principoj"). Kiel novplatonisma lasta filozofo oni povas ankaŭ diri, ke li alvenis ĝis la limoj de la penseblo kaj de la direblo, kaj kunpuŝiĝis al la fundamentaj malfacilecoj de platonismo. Ekzemple (por simplige diri, ĉar lia penso estas tre "teknika" kaj malfacila), se nia plej alta pensaĵo estas la Tutaĵo, tiu ĉi nepre ekskludas nenion, kaj tial enteniĝas plue kaj plue iun ajn elementon; sed tio rezultigas nesupereblajn problemojn, ĉar ni ne povas entenigi la Praprincipon en la Tutaĵo mem, ĉar ĝi ne tiam povus rezultigi ĝin.

Tiaj problemoj, ne estas nur cerbumadoj interesaj al la historiistoj de Platonismo. Ĉar la senesperiga strebo de Damascius alfrontigi la penson kaj la parolon al eksteraĵo nepre nedirebla, al radikala silento, ecas io kaj eterna, kaj tre moderna.

Kategorio:Helenaj filozofoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 480
Kategorio:Mortintoj en 544
415

En la jaro **415** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sigeriko, kaj tuj post Valio iĝis reĝoj de visigotoj en Iberio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 12-an de marto: Hipatia, greka filozofino kaj matematikistino (naskiĝis ĉirkaŭ 370)
* Ataulfo, germana reĝo de la visigotoj inter 410 kaj 415. (n. 372)
Greklingva literaturo

Literaturo > Greklingva literaturo < Greka lingvo
----

Klasika literaturo

## Greklingvaj verkistoj 
### A 
* Aristofano
* Aristotelo
* Artemidoro
### E 
* Odysseas Elytis
* Esĥilo
* Eŭripido
* Eŭzebio
### H 
* Herodoto
* Heziodo
* Homero
### I 
* Ireneo
### J 
* Johano Ĥrizostomo
### K 
* Konstantino Kavafis
* Nikos Kazantzakis
* Klemento Aleksandria
* Klemento de Romo
* Dimitris P. Kraniotis
* Ksenofono

### L 
* Longos
### O 
* Origeno
### P 
* Paŭlo (Sankta Paŭlo)
* Pindaro
* Platono
* Plutarĥo
### S 
* Sapfoa
* Giorgos Seferis
* Sofoklo

Kategorio:Literaturo de Grekio
Konstantinos Kavafis

**Konstantinos Kavafis**, ankaŭ konata kiel **Konstantinos Petrou Kavafis** (naskiĝis 29-a de aprilo 1863, mortis 29-a de aprilo 1933) estis greklingva poeto de Egiptio.

Kavafis naskiĝis en Aleksandrio, Egiptio, kie komence de la dudeka jarcento loĝadis ankoraŭ multege da grekoj. Lia patro estis riĉa komercisto pri importo kaj eksporto. Kiam la patro mortis en 1870, Kavafis kaj sia familio devis transloĝiĝi al Liverpool, Anglio. Li retranslokiĝis al Egiptio en 1882. Pro perfortoj tie en 1885 la familio devis denove translokiĝi, ĉi-foje al Istanbulo. En 1885 Kavafis revenis al Aleksandrio, kie li loĝis dum la restantaj jaroj de sia vivo. Tie li unue laboris kiel ĵurnalisto, poste kiel ŝtatoficisto de la egipta registaro. Li samtempe kreis poezian verkaron de tre propraj stilo kaj temoj.

## El liaj verkoj
*REĜO DEMETRIO*

*Post kiam la Makedonanoj forlasis lin, evidentigante, ke ili preferis Pirrhuson, reĝo Demetrio ( li estis altanima! ) tute ne kondutis, kiel oni tiam diris, kiel reĝo. Li iris demeti siajn orajn vestaĵojn, li ĵetis for siajn ŝuojn elpurpurkoloritajn ; li surmetis tre simplan vestaron, kaj fuĝis. Tiel farinte kiel aktoro, kiu fininte la prezentadon ŝanĝas la kostumon, kaj foriras.

## Eksteraj ligiloj 
*Poemoj de Kavafis (*angle'')

### rete legeblaj en Esperanto 
*Tradukoj de Renato Korseti
*Depost la naŭa vespere
*La trojanoj
*Reĝo Demetrio
*Ambasadoroj el Aleksandrio
*La urbo

**kaj far Gerrit Berveling:**
*Duonhoro 
*La prokrasto de Nerono 
*Venos la barbaroj

Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Egiptaj poetoj
Kategorio:Greklingvaj verkistoj
426

En la jaro **426** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Fino de reĝperiodo de Yax (Maja).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Maja Reĝo Yax
425

En la jaro **425** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Vandaloj invadis Minorkon.
* La Romioj eliris Britanion.
* Valentiniano la 3-a iĝis okcident-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
* Zeno la 1-a orient-romia imperiestro

## Mortoj 
* okcident-romia imperiestro Petronio Maksimo
427

En la jaro **427** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Pjongjango iĝis ĉefurbo de la reĝlando Kogurjo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
455

En la jaro **455** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Vandaloj disrabis Romon
* Avito iĝis okcident-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Valentiniano la 3-a okcident-romia imperiestro
405

En la jaro **405** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Templo de Artemisa detruita.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Richu Imperiestro de Japanio
407

En la jaro **407** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ribelo en Britanio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Johano Krizostomo, sanktulo, episkopo, kaj diskursisto
408

En la jaro **408** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Teodozo la 2-a orient-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Arkadio (imperiestro)
* 22-a de aŭgusto: Stiliko, romia generalo (n. ĉirkaŭ 359)
David Ben-Gurion

**David BEN-GURION**,  (naskiĝis *Dawid Józef Grün* en 1886, mortis 1973) estis israela politikisto kaj la unua Ĉefministro de Israelo.

Li establiĝis en Palestinon en 1906. Dum la Unua Mondmilito li starigis la Judan Legion. Li fondis kaj estris la israelan laborpartion (Mapai), kaj en majo 1942 en Novjorko estris la Biltmore-konferencon kaj en majo 1948 legis la Deklaron de sendependo de Israelo.

Ben-Gurion estis la unua ĉefministro de Israelo (1948-1953). En 1955 li fariĝis ministro pri defendo en la registaro de Moŝe Ŝaret kaj poste en la sama jaro duafoje ĉefministro. Li demisiis en 1963 sed tuj reiĝis ĉefo de la registaro.

## Listo de verkoj 
* *Rebirth And Destiny Of Israel* (*Renasko kaj destino de Israelo*)
* *The Jews In Their Land* (*La judoj en sia sando*)
* *My Talks With The Arabs* (*Miaj diskutoj kun la araboj*)

Kategorio:Israelaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Israelo
Kategorio:Israelaj ministroj pri defendo
Kategorio:Socialdemokratoj
315

En la jaro **315** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Unua antisemita leĝo en la romia Imperio: juda religia propagando estas malpermesita (de Konstantino) je puno de morto per ŝtuparumado.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
361

En la jaro **361** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Juliano la Apostato iĝis romia imperiestro kaj re-establas paganismo kiel oficiala religio de Romia imperio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* romia imperiestro Konstancio
Novplatonismo

**Novplatonismo** estas greka filozofia skolo el la malfrua antikva epoko (3-a ĝis 6-a jarcento). Ĝi instruas, ke la mondo estiĝis el praa unuaĵo (greke *hén*), kiu elfluigas - laŭ malaltiĝantaj ŝtupoj - ĉiujn formojn de ekzisto, ekde la monda animo ĝis la materio.

La novplatonismo havis gravan influon al la kristana kaj islama teologioj kaj la tuta okcidenta pensado.

La ĉefaj novplatonismaj filozofoj estis, laŭ kronologia vico:
* Ammonius Saccas
* Plotino
* Porfirio
* Jambliko
* Proklo
* Damascius

## Aliaj novplatonistoj 
* David Anhaght

## Vidu ankaŭ 
* Aviceno
* Emanatismo
* Platona Akademio (Florenco)
* Platono
And did those feet in ancient time

***And did those feet in ancient time*** ("Kaj ĉu tiuj piedoj en antikva tempo") estas poemo de la angla poeto William Blake kiu aperis en la prefaco de lia verko *Milton* (1804). Hodiaŭ ĝi estas plej konata kiel la himno ***Jerusalem***, kies muzikon komponis *Charles H. H. Parry* en 1916.

Ĝi estas konsiderata unu la la plej popularaj patriotismaj kantoj de Anglio. Ĝi estis inspirita de la legendo ke Jesuo en sia junaĝo akompanis Jozefon de Arimateo al Glastonbury tra la apuda romia haveno. Laŭ biografiistoj de Blake, li kredis je tiu legendo. Tamen la himno estas temo de filozofia debato - ĝi bazas sur romantika legendo, do respondo al kvar demandoj en la teksto devas esti *ne*. Krome oni opinias ke ***Jerusalem*** ne povas esti opiniata kiel *la dua himno*, ĉar voko pri ĉefurbo de alia ŝtato en brita kanto povas erarigi alilandanojn.

En 1916 oni publicis la poemon en antologio por morale subteni nacion malgraŭ multaj viktimoj dum 1-a mondmilito. Por pluraj homoj ĝi difinis celojn al kiuj strebis Britio. 

La himno estas opiniata kiel tre naciisma, kristana sed ankaŭ socialisma samtempe. En 1945 Brita Laborista Partio uzis ĝin en sia balota kampanjo - Clement Attlee anoncis tiam, ke *Angloj konstruos la duan Jerusalemon*.
## Teksto 
## Eksteraj ligiloj 
* koruso prezento de majo 2023 el la katolika katedralo de sankta Andreo en Grand Rapids, Miĉigano, en la retejo Jutubo, nur por havi impreson pri la muziko 
* plia korusa sondosiero kun orgeno, sed ĉi tie kun muzikaj notoj kaj la angla teksto, por sekvi ambaŭ dum aŭdado, same en la retejo Jutubo
* Tri tradukoj paralele (de Auld, Dinwoodie kaj Harlow), arkivigitaj en marto 2016 
* Kun la muziko de Parry, la tradukoj  kaj 

Kategorio:Angla literaturo
Kategorio:Himnoj
475

En la jaro **475** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Julio Nepo fordonas al Eŭriko, reĝo de la Visigotoj, leĝan posedon de la de li konkeritaj landoj.
* Orestes, estro de la Romia armeo, kaj iama sekretario de la huna reĝo Atilo pelas la okcidentan romian imperiestron Julio Nepo ekster Italion kaj surtronigas sian filon Romulon Aŭgustulon.
* Basilisko iĝis orient-romia kontraŭ-imperiestro
* Bodidarmo migras al Ĉinio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

RomulusAugustus.jpg|
BodhidharmaYoshitoshi1887.jpg|
485

En la jaro **485** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kenso  (顕宗天皇, Kenzō-tennō) la 1-an de februaro iĝis imperiestro de Japanio. Li regos nur 2 jarojn kaj 4 monatojn.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* la novplatonisma greka filozofo Proklo (antikve greke Πρόκλος ὁ Διάδοχος, *Próklos ho Diádoĥos*)

|
|
492

En la jaro **492** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Gelasio la 1-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Felikso la 3-a

Pope Gelasius I.jpg|
Felix3.jpg|
493

En la jaro **493** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
La ostrogotan regnon de Italio establis Teodoriko la Granda. Meze de marto Teodoriko perfide mortigis sian kontraŭulon Odoakron kaj tutan kortegon de li dum bankedo kiu devus sankcii la pacon inter la du reĝoj. La elimino de rivalo Odoakro, kiu siavice estus insidanta la vivon de Teodoriko, signis la komencon de la regado de ostrogotoj en Italio, regado kiu alestigu longan pacan kaj stabilecan periodon.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Odoakro, vidu supre

Gesta Theodorici - Theodoric the Great (455-526).jpg| 
|
494

En la jaro **494** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Papo Gelasio la 1-a establis rilatojn inter la kristana eklezio kaj la romia imperio.
* Same li sanktigas Georgon de Kapadokio, kiu do iĝas sankta Georgo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

St. Georg, Donatello, 1416-17, Bargello Florenz-03.jpg| 
|
412

En la jaro **412** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ataulfo edziĝis al Galla Placidia fratino de imperiestro Honorio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Alariko la 1-a, reĝo de la Visigotoj (proksima dato) (naskiĝis ĉirkaŭ 370)
* Teofilo de Aleksandrio, patriarko de Aleksandrio (n. nekonata)
498

En la jaro **498** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Buretsu (武烈天皇, Buretsu-tennō) en aĝo de nur 9 jaroj iĝis imperiestro de Japanio
* Simako iĝis papo
* Laŭrenco () iĝis kontraŭpapo. Li estis fama arkipresbitero de Romo kaj amiko de Konstantinopolo. Post multaj diskutoj, Teodoriko la 1-a, reĝo de Ostrogotoj kaj de Italio konfirmis Simakon kiel papon 506.

## Mortoj 
* Ninken, imperiestro de Japanio
* Anastazio la 2-a, papo, la 17-an de novembro 

Simmaco - mosaico Santa Agnese fuori le mura.jpg| 
|
413

En la jaro **413** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Changsu Wang iĝis reĝo de Kogurjo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Kwanggaet'o Wang reĝo de Kogurjo
417

En la jaro **417** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Zosimo iĝis papo

## Naskiĝoj 
* Briego, bretona monaĥo kaj sanktulo (m. 502)

## Mortoj 
* 12-a de marto: Papo Inocento la 1-a (n. nekonata)
418

En la jaro **418** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Bonifaco la 1-a iĝis papo;
* Eŭlalio iĝis kontraŭpapo;
* Teodoriko iĝis la reĝo de visigotoj en Iberio;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Zozimo
423

En la jaro **423** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
Pretonio Maksimo iĝis okcident-romia imperiestro

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 15-a de aŭgusto - Flavio Honorio, Romia Imperiestro de la Okcidento (n. 384)
Sigurdo la 1-a (Norvegio)

**Sigurdo la 1-a de Norvegio**, **Sigurd Magnusson**, (ĉ. 1090 – 26-a de marto 1130) estis reĝo de Norvegio de 1103 ĝis sia morto. Li ankaŭ havis la nomon ***Sigurður Jorsalafari*** en la norena (pra-nordia) lingvo, t.e. "Sigurdo Jerusalemo-vojaĝanto". Li reĝis komence kune kun siaj (duon-)fratoj Eysteinn kaj Olaf, post ties mortoj sola.

Sigurður troviĝis en Palestino kiel krucmilitisto en 1110; tie li partoprenis en la sieĝo de Sidono fare de reĝo Baldueno la 1-a.

La epokon ekde lia reiro al Skandinavio ĝis lia morto en 1130 la sagaoj nomas "La bona tempo".

## Vidu ankaŭ 
* Norvega krucmilito
* Indiafari

Kategorio:Naskiĝintoj en 1090
Kategorio:Mortintoj en 1130
Kategorio:Norvegaj reĝoj
432

En la jaro **432** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Siksto la 3-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Celesteno la 1-a
424

En la jaro **424** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
[eta|240px|[Solidus stampita okaze de la geedziĝfesto de Valentiniano la 3-a kaj Licinia Eudoxia, filino de la orient-romia imperiestro Teodozo la 2-a. Sur la malantaŭa flanko, ili estas prezentitaj triope en nuptaj vestaĵoj.]]
* La 22-an de oktobro: Valentiniano la 3-a, 5-jara filo de Galla Placidia, estis nomumita imperiestro de la Okcident-Romia Imperio en ekzilo en Konstantinopolo kontraŭ la uzurpinto Johano.
* Wen de Liu Song iĝis imperiestro de Ĉinio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
438

En la jaro **438** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Jazdegerd la 2-a iĝis reĝo de Persio.
* Rekvila iĝis reĝo de svedoj en Iberio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
443

En la jaro **443** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Attila destruis Naissus.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
449

En la jaro **449** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 2-a Koncilio de Efezo.

## Naskiĝoj 
Kavadh la 1-a de Persio

## Mortoj
Arlette Laguiller

**Arlette LAGUILLER** [Arlet' Lagije] (naskiĝis la 18-an de marto 1940) estas franca trockiisma politikistino. Inter 1973 kaj 2008 ŝi estis la parolisto de la partio Laborista Lukto ( "Lutte Ouvrière").

Arlette Laguiller naskiĝis en Parizo, kiel filino de laborista familio. Ŝi iĝis fama okaze de la por Prezidento de la Respubliko balotado de la jaro 1974. Ŝia juna kaj arda voĉo, ŝia fajra oratorado, kaj ŝia fervora kaj senkompromisa propagando akirigis al ŝi kuriozemon kaj simpation - eĉ ĉe tiuj, kiuj tute ne aprobis ŝiajn politikajn ideojn. Ĉar tamen, pro la radikaleco de ŝia programo nur 1% elcentoj de la balotantoj voĉdonis por ŝi. Depost oni retrovis kaj reaŭdis ŝin, okaze de ĉiuj sekvantaj porprezidentaj balotadoj en Francio (1981, 1988, 1995, 2002); Okaze de la du lastaj balotoj, ŝia voĉkvoto draste kreskis: dufoje ĝi duobliĝis kompare kun la antaŭa. Dum la lasta kampanjo la opiniesploroj eĉ iam "donis" al ŝi 10%, sed ŝi ricevis "nur" 6%, ĉar alia trockiista kandidato fariĝis ankaŭ populara (la du ja sumiĝis je 10%).

## Eventoj kun datoj 
* 1960, Partio socialista unuiĝinta (PSU).
* 1962, membro de la sindikata alianco *Confédération Générale du Travail* (CGT), kio en Esperanto signifas Konfederacio Ĝenerala de la Laboro.
* 1965, forigita el la CGT ĉar trockiista.
* 1968, Kreado de Laborista Lukto (**L**utte **O**uvrière), ĉi-tiun ŝi membriĝis.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Francaj komunistoj
Kategorio:Homoj de la franca Unuigita Socialisma Partio
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1999-2004
Kategorio:Kandidatoj de franca prezidanta baloto
Kategorio:Naskiĝintoj en departemento Seine
Kategorio:Regionaj konsilianoj de Francilio
Kategorio:Francaj politikistoj
453

En la jaro **453** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Anko iĝis Imperiestro de Japanio.
* Teodoriko la 2-a iĝis reĝo de visigotoj en Hispanio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Mortis Atilo, la reĝo de la hunoj. La morto okazis dum sia nuptonokto kun la burgunda princino Ildiko pro nazosangado.
* Ingyo Imperiestro de Japanio
454

En la jaro **454** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Vandaloj disrabis Romon;
* Hunoj venkintaj de Gepidoj estis diseritaj post Batalo de Nedao malaperis kiel popolo;

## Naskiĝoj 
* Teodoriko, reĝo de Ostrogotoj

## Mortoj 
* Aecio
* Dioskoro
456

En la jaro **456** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Orientromia imperiestro Marciano ĉesigas malpacon ĉe armenia landlimo.
* Capua estas detruita de vandaloj.
* Ricimero venkas vandalojn ĉe marbatalo proksime je Korsiko.
* Ricimero venkas imperiestron Avito kaj fakte iĝas estro de Okcidenta Romia Imperio;
* Marciano iĝis okcident-romia imperiestro;
* Yuryaku iĝis Imperiestro de Japanio;
* La svedoj en Hispanio disigis al du ĉefoj: Fratano kaj Agiulfo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Eutiĥo, teologiisto
* Avito okcident-romia imperiestro
* Anko Imperiestro de Japanio
457

En la jaro **457** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Majoriano iĝis okcident-romia imperiestro.
* Leo la 1-a iĝis orient-romia imperiestro.
* Maldras iĝis reĝo de svedoj en Hispanio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Marciano okcident-romia imperiestro kaj orient-romia imperiestro
459

En la jaro **459** post Kristo okazis, interalie:

tsĝaĵhayziaa9zhdcuewmedlnboe,d;spw,d;hlge;;;;sfvrfrfoqedflrlflsslqoeq

## Naskiĝoj 
## Mortoj
462

En la jaro **462** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Vandaloj kaj Bizanca imperio faris packontrakton, kiu tamen ne longe daŭris.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
463

En la jaro **463** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* En Konstantinoplo, laŭdire, infano subiris al ĉielo kaj revenis antaŭ multaj personoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
452

En la jaro **452** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Atilo la Huno invadis la Italion.
* Dato de la lasta skribaĵo en Egipta lingvo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
468

En la jaro **468** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Simplicio iĝis Papo
* Hunoj invadis Dacion sed estis forigitaj de bizanca imperio
* Vandaloj venkis bizancan mararmeon kaj invadis Sicilion.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Hilario
Jorge Luis Gutiérrez

**Jorge Luis GUTIÉRREZ**, estas meksika esperantisto kiu naskiĝis la 24-an de julio 1953, en Meksikurbo.

Li lernis esperanton en 1968 kaj tuj poste aliĝis al Meksika Esperanta Junularo, kie li aktivis ĝis 1971, kiam la organizaĵo perdis la sidejon kiu estis pruntedonita de registara instanco.

En 1978 li eldonis hispanlingvan tradukon de *Bazaj faktoj pri la lingvo internacia*, de Ivo Lapenna kaj ankaŭ partoprenis la Unuan Seminarion por Instruistoj, organizita de MEJ en la urbo Oastepeko.

En 1981 li ĉeestis la Internacian Junularan Kongreson, organizita de MEJ ankaŭ en Oastepeko.

En 1983, li partoprenis la preparajn kunsidojn de la Meksika Asocio por la Progresado de Internacia Lingvo (MAPIL), en kiu, tamen, li ne partoprenis. Tiun jaron li komencis eldoni la bultenon *Ni ĉiuj*, kiu poste fariĝis la oficiala organo de Meksika Esperanto-Federacio (MEF).

En 1985 li prezentis diploman tezon, *La lingva baro kaj kiel ĝin salti* en kiu, post analizi la historian kaj politikan fonon en kiu aperis esperanto kaj priskribi ties historion, li pledas por la ĝenerala instruado de esperanto en la elementaj lernejoj. Danke al tiu tezo li ricevis diplomon kiel ĵurnalisto.

En tiu sama jaro, li eklaboris ĉe unu el la ĉefaj ĵurnaloj de Meksiko, *Excélsior*, kaj malproksimiĝis de la esperanto-movado.

En 1996 li denove aktivis en la movado: reeldonis la bultenon *Ni ĉiuj*, partoprenis en la fondkunveno de MEF kaj estis elektita ĝenerala sekretario. En novembro, la iniciatis la interretan paĝaron de MEF, ĉe www.esperantomex.org.

Por la sesa nacia kongreso, en 1998, li eldonis la antologion de meksika poezio '''Flor' kaj kanto**, kies enhavon li tradukis kune kun Juan Jacobo Schmitter.

Li editoris la libron **Tra l'okuloj de l' venkitoj''', de D-ro Miguel León Portilla, en esperanta traduko de SCHMITTER. La eldono, fare de MEF, estis prezentita dum la Kvina Tut-Amerika Kongreso de Esperanto, okazigita en Meksikurbo, 15-21 de aprilo, 2001.

Post la kongreso, li estis elektita prezidanto de MEF, postenon kiun li rezignis komence de 2003.

Nuntempe li loĝas en Kuernavako, 70 km sude de Meksikurbo.

Kategorio:Meksikaj esperantistoj
495

En la jaro **495** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
La imperiestro Ŝiao Ŭen (ĉine *魏孝文帝*, pinjine *xiàowén*, angla latinliterigo ankaŭ Shiao Wen) de la regno kaj diastio *Norda Ŭei* en Ĉinio konvertiĝis al budhismo kaj konstruis la unuan ŝaolinan templon, 80 kilometrojn sudoriente de Ĝengĝoŭo (ĉine 鄭州市 / 郑州市, pinjine *Zhèngzhōu Shì*) en la provinco Henano.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

Emperor Xiaowen of Northern Wei.jpg| 
Shaolin Temple (10200955683).jpg|
John Playford

**John PLAYFORD** estas angla eldonisto, kiu publikigis en 1651 manlibron priskribantan la tiam ege popularaj *"country dancing"*, Anglaj kampardancoj , dancitaj fakte ĝis en la kortego de la angla reĝo. La populareco de tiu danco-stilo daŭris almenaŭ unu jarcenton plu, kaj aliaj eldonoj sinsekvis, entenante pli kaj pli da malsamaj novaj dancoj. Tiuj dancoj estante figur-dancoj, gravis, ke la dancontoj antaŭe lernu la sinsekvon de la paŝoj kaj figuroj de ĉiu individua konata danco antaŭ ol riski sin ekdanci ĝin. El ili devenis en la 19-a jarcento la *"quadrilles"*, kaj en Usono la *"square dance"*.

Tiuj dancoj iom post iom malfuroriĝis kaj malaperis. Sed komence de la dudeka jarcento Cecil Sharp kolektis kaj revivigis ilin. De tiam en Anglio kaj egale alilande asocioj aranĝas staĝojn por lerni, kaj balojn por danci ilin, kaj malampleksa sed fervora ŝatantaro plu flegas tiun genron da danco, kies ĉarmon ili aprezas.

## Eksteraj ligiloj 
* *The English Dancing Master* La angladanca gvidilo (anglalingve)

Kategorio:Anglaj komponistoj
472

En la jaro **472** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Vezuvio eruptis.
* Olibrio iĝis okcident-romia imperiestro en julio sed jam en oktobro mortis pro pesto. Leono la 1-a la Traco, la orient-romia imperiestro, neniam rekonis lian regadon.

## Mortoj 
* Antemio, imperiestro de Okcidento.

|
|
473

En la jaro **473** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Glicerio iĝis okcident-romia imperiestro.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sankta Aŭksentio de Bitinio (, Aŭksentios Bi*θ*inias)

|
|
466

En la jaro **466** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eŭriko iĝis reĝo kaj kreis la unuajn skribitajn leĝojn de Visigotoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
Revolucia Institucia Partio

**Revolucia Institucia Partio** (*Partido Revolucionario Institucional*, *PRI*) estis fondita en 1929 de eksprezidanto Plutarco Elías Calles (prez. 1924-1928), kun la celo kunligi ĉiujn ĉefojn kiuj partoprenis en la armita etapo de la meksika revolucio (1910-1917). Tiel li celis pacigi la interbatalantajn ĉefojn kaj definitive ĉesigi la armitajn ribelojn kontraŭ la konstitucia registaro. La unua prezidanto de la partio estis Manuel Pérez Treviño.

La origina nomo estis **Nacia Revolucia Partio**, sed en 1938, ĝi ŝanĝiĝis al **Partio de la Meksika Revolucio**. En 1946, la nomo denove estis ŝanĝita al Partio Revolucia Institucia, ĝia nuna formo.

La unua balotado kiun partoprenis la partio estis en 1929, post kiam Álvaro Obregón, elektita prezidanto en 1928, estis mortigita de religia fanatikulo. En tiu balotado estis elektita Pascual Ortíz Rubio, kiu tiel fariĝis la unua meksika prezidanto de tiu ĉi partio.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Meksiko

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la partio (paĝoj hispanlingvaj)
* Oficiala retejo de la partio - Edomex (paĝoj hispanlingvaj) 
* "La perfekta diktaturo" (artikolo anglalingva) 
* "La PRI perdis la balotojn de 1988", diras la eksprezidento Miguel de la Madrid (artikolo hispanlingva)

Kategorio:Socialismaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1929
Ni ĉiuj

maldekstra
***Ni ĉiuj*** estas bulteno, kiu ekaperis en 1983 kiel "sendependa informilo pri esperanto", kaj en 1984 fariĝis la oficiala bulteno de Meksika Esperanto-Federacio.
Ĝi ĉesis aperi en 1985 kaj en 1996 denove aperis en sia dua etapo.

Tie estis publikigitaj i.a. diversaj poeziaĵoj tradukitaj el meksikaj aŭtoroj kaj la primovada satiro *Senremorsaj rememoroj de Onjo Asunta*.
Nuntempe ĝi ne plu aperas en papera eldono, nur en reta versio.

Ĝia redaktoro estis Jorge Luis Gutiérrez.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.esperanto-mexico.org 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
482

En la jaro **482** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Justiniano la 1-a, estonta orient-romia imperiestro

## Mortoj 

|
|
483

En la jaro **483** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Felikso la 3-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* papo Simplicio

Felix3.jpg|
Pope Simplicius.jpg|
474

En la jaro **474** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Julio Nepo fariĝis okcident-romia imperiestro;
* Leo la 2-a fariĝis orient-romia imperiestro;
* Zeno la 1-a fariĝis orient-romia imperiestro;

## Mortoj 
* Okcident-romia imperiestro Glicerio;
* Orient-romia imperiestro Leono la 1-a;
* Orient-romia imperiestro Leono la 2-a;

|
|
Francisco Azorín Izquierdo

**Francisco AZORÍN IZQUIERDO** [fransisko azorín iskjerdo] (naskiĝis la 12-an de septembro 1885 en Monforte de Moyuela (Hispanio), mortis la 21-an de decembro 1975 en Meksiko) estis progresema hispana arkitekto el Kordovo, iama parlamenta deputito, kiu en kongreso de sia socialdemokrata partio akceptigis proponon favoran al Esperanto.

Kiel socialisto, Azorín estis urbkonsilisto en Kordovo kaj deputito en la hispana Parlamento en la komenco de la Dua Hispana Respubliko. Li akceptigis en kongreso de la social-demokrata partio proponon favoran al Esperanto. Li reprezentis tiun partion en la SAT-kongresoj en Göteborg kaj Stuttgart.

Kiel arĥitekto, Azorín konstruis la sidejon de la Hispana Socialista Partio en Madrido. Li verkis en Esperanto la vortaron *Universala Terminologio de la Arkitekturo*, kun tradukoj de la vortoj en pluraj aliaj lingvoj (1933).

Kiel membro de Sennacieca Asocio Tutmonda, Azorín ankaŭ aktivis en la neŭtrala kaj laborista hispana Esperanto-movado dum la 20aj kaj 30aj jaroj.

Dum la hispana intercivitana milito Azorín reprezentis la Respublikon kiel konsulo en Tuluzo. Post la fino de la milito li estis ekzilita en Meksikon, kie li aktivis en la Esperanta agado. Tie li laboris kun Lanti, de kiu li fariĝis testamenta administranto. Azorín estis ĉefa aŭtoro de *Ilustrita Vortaro de Esperanto* (Meksikurbo, 1955), de kiu tamen aperis nur la unua volumo (literoj A-K). La dua parto restis nepresita. La Akademio de Esperanto deklaris malaprobon pri la aperinta parto de la vortaro kaj konkludis: "tiu vortaro povus nur semi konfuzon kaj malordon en la uzado kaj tiel grave malutili al la unueco de la lingvo" .

Azorín estis patro de Francisco Azorín Poch, matematikisto kaj ankaŭ esperantisto.

## Verkoj 
* *Adamo kaj Eva* (dramo en tri aktoj, 1954)
* *La lengua auxiliar internacional Esperanto: curso completo en 10 lecciones* (1924)
* *Terminologia universal de la arquitectura*
* *Universala Terminologio de la Arkitekturo* (oklingva, ilustrita per 2000 desegnoj, la klariga lingvo estas Esperanto, 1932)
* *Ilustrita vortaro de esperanto* (1955)
### Recenzoj
Pri *Ilustrita vortaro de esperanto* 

----
Pri *Adamo kaj Eva*

## Literaturo 
García Verdugo (2005), *Francisco Azorín Izquierdo. Arquitectura, urbanismo y política en Córdoba (1914-1936).*

## Eksteraj ligiloj 
* Ekzile en Meksiko. Militrakonto, 05/01/2020

## Referencoj 
Kategorio:Hispanaj deputitoj
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Membroj de SAT
488

En la jaro **488** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ninken (仁賢天皇, Ninken-tennō) iĝis imperiestro de Japanio la 4-an de februaro, ok monatojn post kiam lia pli juna frato, la antaŭa imperiestro Kenzo, mortis. Ninken regos dum iom pli ol 10 jaroj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
|
489

En la jaro **489** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
La unua templo de Konfuceo estas starigita en Cjujfu.

曲阜孔廟大成殿2.jpg|
|
400

En la jaro **400** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Richu iĝis Imperiestro de Japanio
* Sankta Hieronimo tradukis la Biblion al latino.

## Naskiĝoj 
* Papo Leono la 1-a (m. 461)

## Mortoj
486

En la jaro **486** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klodvigo la 1-a fondis la ĝermanan Frankan imperion.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 

|
|
395

En la jaro **395** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Flavio Honorio iĝis okcident-romia imperiestro;
* Arkadio iĝis orient-romia imperiestro;
* Kartvelio iĝis parto de Bizanca imperio;
* Alariko iĝis reĝo de visigotoj en Iberio;

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 17-a de januaro: Teodozo la 1-a, imperiestro de la Romia Imperio (n. 347)
393

En la jaro **393** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 19-a de januaro: Flavio Honorio deklarita leĝa heredanto de Romia imperio

## Naskiĝoj 
## Mortoj
390

En la jaro **390** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ĉinio: unua kirurgio por ripari lipan fisuron.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Sankta Gregorio la Teologo
* Sankta Makario
* Sextus Aurelius Victor Afer
391

En la jaro **391** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kwanggaet'o Wang reĝo de Kogurjo.
* La imperiestro Teodozo ordonis detruadon de Biblioteko de Aleksandrio kaj aliaj nekristanaj konstruaĵoj.
* Aŭgusteno iĝis pastro.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Kogugyang Wang reĝo de Kogurjo.
* Sankta Almakio.
* Sankta Pedro de Sebasto.
399

En la jaro **399** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Atanazio la 1-a iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Nintoku Imperiestro de Japanio
* Siricio papo
302

En la jaro **302** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Gregorio la Iluminanto ricevas la ordinon kiel Katolikoso de Armenio de Leontius de Cezareo.
* Hormizd la 2-a sekvas Narseh kiel reĝo de la Sasanida Imperio

## Naskiĝoj 
## Mortoj
303

En la jaro **303** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 24-a de februaro - Imperiestro Diokleciano edikte malpermesas praktiki kristanismon.
* La Katedralo de Eĉmiadzin estas unue konstruata.

## Naskiĝoj 
Чотеошщщш цоктетн

## Mortoj 
* 23-a de aprilo - Sankta Georgo, martiro
* Kosmaso kaj Damiano, martiroj
* Sankta Vito, martiro
* Aleksandro de Bergamo, martiro (proksimuma jaro)
* Sankta Nazario, martiro (proksimuma jaro)
304

En la jaro **304** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Aperis vorto Papo por nomi la Episkopon de Romo.
* Festo en Romo por la 20-a datreveno de la Tetrarkio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Lucia el Sirakuzo, martirino
* Marceleno, papo
* Sankta Floriano, martiro (proksimuma jaro)
* Sankta Hermagoro, martiro (proksimuma jaro)
* Sankta Kasiano, martiro (proksimuma jaro)
* Sankta Leokadio, martirino (proksimuma jaro)
* Saturnino de Cagliari, martiro (proksimuma jaro)
* Vincento de Zaragozo, martiro (proksimuma jaro)
305

En la jaro **305** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 1-a de majo - Romiaj imperiestroj Diokleciano kaj Maksimiano abdikas. Cesaroj Konstancio Ĥloro kaj Kajo Galerio estas kondamnitaj novaj imperiestroj. Severo kaj Maksimino Daia nomita cesaroj.

## Naskiĝoj 
* Damaso la 1-a, papo (proksima jaro)

## Mortoj 
* Porfirio, filozofo (proksima jaro)
* Sankta Januaro, episkopo de Benevento (proksima jaro)
484

En la jaro **484** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La 14-an de januaro plena suna eklipso videblis en Iberio.

## Naskiĝoj 
* Alariko la 2-a, estonta reĝo de la Visigota Regno

## Mortoj 
* Eŭriko, reĝo de la Visigota Regno
* Seinei, imperiestro de Japanio

Anneau sigillaire Alaric II.jpg|
Eurico, rey de los Visigodos (Museo del Prado).jpg|
Xavier Villaurrutia

**Xavier VILLAURRUTIA** (*ĤabJER Bijaurrutja*) (1903-1950) estas unu el la plej elstaraj meksikaj poetoj de la 20-a jarcento. Lia poezio sukcesas bridi la emocion pere de la intelekta rezonado kaj, ne malofte, oni trovas en ĝi surprizajn vortludojn kiuj defias racion.

Li ne nur apartenis al grupo de la *Samtempuloj* (*Contemporáneos*), sed estis ankaŭ unu el ĝiaj ĉefaj reprezentantoj. Tiu ĉi grupo, kiu aktivis en la tria kaj kvara jardekoj, reprezentis reakcion al la popolismaj tendencoj estigitaj de la Meksika revolucio (1910-1917). Ni povas konsideri ke la Samtempuloj definitive rompis la tradiciojn de la “modernistoj”, kies lasta reprezentanto en la lando estis Ramón López Velarde.

Villaurrutia
Aziyadé

***Aziyadé*** estas romano verkita de Pierre Loti en 1879. Tiu kortuŝa "romano" fakte estas aŭtobiografiaĵo, apenaŭ "aranĝita", aŭ cenzurita, ĉe kelkaj detaloj. La vera amato de Pierre Loti nomiĝis Hatiĝe, tiu amo efektis lian tutan vivon, ne nur stampante la senton pri la tragikeco de l'homa vivo, kaj ankaŭ tutviva favoro al Turkio kaj turkoj, sed ekzemple li finfine venigis en sia propra domo la tombŝtonon de Hatiĝe/Aziyadé.

## Rete legebla en Esperanto 
*kelkaj eltiraĵoj el la libro

Kategorio:Romanoj
Pikarda franca dialekto

La **Pikarda dialekto de la franca lingvo** (kelkfoje nun nomata "chtimi") estis parolata (kaj nun iomete plu restas kiel nuraj spuroj) en la regiono Pikardio, la departementoj Nord, Pas-de-Calais, Somme, parto de Oise kaj Aisne kaj eĉ parteto de Seine-Maritime kaj ankaŭ malgranda parto de Belgio ĉirkaŭ Tournai.Dum la mezepoko, la pikarda posedis, kiel aliaj francaj dialektoj, literaturon uzitan ĉefe de Adam de la Halle kaj Conon de Béthune .

Dum la 19-a jarcento kelkaj aŭtoroj provis revivigi la dialekton, kiu estis nura popola idiomo, kiel beletran lingvon, pere de kanzonoj, poemoj, rakontoj, teatraĵetoj. Tiu ĉi emo ne tute malaperis en la 20-a jarcento, sed iĝas malpli kaj malpli, ĝenerale reduktita al komikaĵoj, dum la efektiva ĉiutaga uzo de la dialekto malaperadas. Homoj parolantaj centprocente ĝin estas nun ege raraj, pli ofte oni aŭdas homojn en kies normfranca lingvaĵo intermiksiĝas **spuroj** de la pikarda.

## Listo de pikardlingvaj aŭtoroj 
* Alain Dawson, esperantisto
* Camille Desrousseaux
* Henri Georges

eta|dekstra|350px|

## Ekzemplo de Pikarda dialekto 
### PIKARDA 
Nou patois, ch'est l'manière qu'in dit nou contes
Ch'est de l'fachon-là qu'in parlot tout l'mont'.
Ch'est l'langache ed'nou vieux, ed'nou z'aïeux
Et croïez-meu, y a pas d'quoi n'n'ête honteux!
........
Nou patois i cante comme el'vint d'ichi,
Et chà ne s'comprind qu'avec des amis.
In l'parlot déjà à l'récréation
Pou faire bisquer ch'clerc et ses punitions.

(aŭtoro: Guy Dubois)

### Prononchelpo 
nu patŭa, ŝe l'manjer' k'i~ di nu ko~t'
ŝe de lfaŝo~ la ki~ parlo tu l'mo~t.
E kroje mÖ, j'a pa dkŭa n'n'et' o~tö! 
....
nu patŭa i ka~t' kom el vi~ d'iŝi,
e ŝa nÖ skompri~ k'avek de zami
I~ l'parlot deĵa à l'rekreasio~
Pu fer biske ŝkler e se punisio~.)

NB: ~ montras nazan vokalon

### Franclingva traduko 
Notre patois, c'est la manière dont nous disons ce qu'on a à dire
C'est de cette façon-là qu'on parlait nous tous.
C'est la langue de nos vieux, de nos aïeux
Et croyez-moi, il n'y a pas de quoi en être honteux!
......
Notre patois il chante comme le vent d'ici,
Et ça ne se comprend qu'avec des amis.
On le parlait déjà à la récréation
Pour faire bisquer le maître et ses punitions.

### Esperantlingva traduko 
Nia loklingvo, jen la maniero per kio ni diras niajn aferojn.
Tiel parolis ni ĉiuj.
Jen la lingvaĵo de niaj maljunuloj, de niaj prauloj,
Kaj kredu min, ne indas honti pri tio!
..........
Nia loklingvo kantas tiel kiel la ĉi-loka vento,
Kaj tio kompreniĝas nur kun amikoj.
Ni parolis ĝin jam dum la lernejpaŭzo
Por spiti la instruiston kaj liajn punojn.

## Eksteraj ligiloj 
* pcd.wikipedia - Vikipedio en la pikarda
* TTT-ejo "ŝ'lanŝron"  (enkonduko Esperantlingve)
* *Dictionnaire picard*: "Pikarda vortaro", hejmpaĝo pri la pikarda lingvo.
* 

### Sonekzemploj 
::http://ches.diseux.free.fr/sons/d85.mp3 (ne trovebla)
::
::''Centre de Ressources pour la Description de l'Oral'' (CRDO) ( http://www.language-archives.org/language/pcd  )

Kategorio:Pikardio
Kategorio:Franca lingvo
Kategorio:Lingvoj de Francio
Kategorio:Lingvoj de Belgio
Ĉampanjo

**Ĉampanjo** (*Champagne* ) estas regiono de Francio plej fama pro la produktado de Ĉampana vino.

Ĉampanjo estas unu el la malnovaj provincoj de Francio, ĝi nun estas parto de la administra regiono Grand Est.

Naturkondiĉarilate ĝi entenas plurajn regionojn:
* "Pulja Ĉampanjo", teritorio seka (kiel en itala regiono Apulio, itale Puglia), pro kalkŝtona subgrundo.
* "Malseka Ĉampanjo", teritorio argilgrunda, abunda je lagoj.
* La kresdeklivaĵoj, kie produktiĝas la Ĉampana vino

## Rimarkindaj lokoj en Ĉampanjo 
**Urboj kaj monumentoj**
* Katedralo en Reims (Monda Kulturheredaĵo de UNESKO)

**Naturaĵoj**
* lago Der (*lac du Der*), en la parto konita kiel "Malseka Ĉampanjo"

## Eksteraj ligiloj 
* fotoj de malseka ĉampanjo


Kategorio:Malnovaj provincoj de Francio‎
Kategorio:Naturaj regionoj de Francio
309

En la jaro **309** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eŭsebio iĝis papo

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Papo Marcelo la 1-a
310

En la jaro **310** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Konstruado de ponto trans Rejno apud Kolonjo, kiu malkonstruiĝis en la jaro 953.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Ojin Imperiestro de Japanio;
* Papo Eŭsebio;
* Romia kunimperiestro Maksimiano;
320

En la jaro **320** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komencas la Gupta dinastio en Hindio;
* San Pakomio fundis la unuan kristana monaĥejon;
* La 25-a de decembro estis difinita kiel kristnasko;
* Hunoj atakas Persion;

## Naskiĝoj 
* Sextus Aurelius Victor Afer
## Mortoj
330

En la jaro **330** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 11-a de majo : Konstantinopolo (kiu ĝis tiam estis konita kiel Bizanco) estis farita kiel la ĉefurbo de Romia imperio.

## Naskiĝoj 
* Sankta Bazilo, frua kristana teologo (m. 379)

## Mortoj 
* Sankta Gregorio la Iluminanto, sankta patrono de la Armena Apostola Eklezio (n. 257)
340

En la jaro **340** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Konstanto iĝis romia imperiestro

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Konstantino la 2-a, romia imperiestro