La bonaj anĝeloj de nia naturo

***La bonaj anĝeloj de nia naturo, kial perforto estas malpliiĝita*** () estas teoria eseo de la kogna psikologo Steven Pinker, publikigita en 2011. La libro prezentas multajn datumojn de centoj da studoj, kiuj indikas malpliiĝon de la nivelo de perforto inter homoj, kaj en la longa tempodaŭro en antaŭhistorio kaj en la historio, kaj en la mallonga tempodaŭro de la lastaj jardekoj antaŭ la publikigo, kaj tiuj kondukas al la konkludo ke la komenco de la 21-a jarcento estas la plej pacema periodo en la historio de la homaro. La malkresko de perforto manifestiĝas ankaŭ en malkresko de la niveloj de perforta krimo, kiel manifestiĝas en la indico de murdoj, kaj ankaŭ en la starigo de pacaj rilatoj ĉefe inter demokratiaj reĝimoj (vidu Teorio de demokratia paco), kaj en la preskaŭ kompleta malapero de militoj inter ŝtatoj. Samtempe, la aŭtoro provas klarigi kiel ĉi tiu malkresko povas esti klarigita per historiaj, sociologiaj, biologiaj kaj psikologiaj faktoroj, komprenante de la radikoj de perforto en la homa naturo. La libro estis tre laŭdata.

## Nomo kaj strukturo 
Pinker pruntis la frazon "la bonaj anĝeloj de nia naturo" de (el la unua inaŭgura parolado de Abraham Lincoln en 1861, en kiu Lincoln parolis pri la espero de konservado de la alianco kaj malhelpo de la Usona Enlanda Milito spite al la minacoj de la secesio fare de la sudaj ŝtatoj.  La angla frazo "la bonaj anĝeloj" datas de antaŭ Lincoln, kaj almenaŭ ekde la fino de la 16-a jarcento ĝi estas uzata por poezie reprezenti kiel metaforo la moralajn kaj sublimajn elementojn de la homa animo, ofte kontraŭstarante ilin al la "malbonaj anĝeloj" aŭ " demonoj ", kiuj reprezentas la malbonajn elementojn . Pinker utiligas tiun bildigon ĉie en sia libro, kiam li nomas la procezojn kiujn li kredas reduktas perforton en la homaro per la esprimo "anĝeloj", kaj la procezojn kiuj instigas al perforto per la esprimo "demonoj".

La libro en sia angla eldono inkluzivas pli ol 830 paĝojn, el kiuj pli ol cent paĝoj estas dediĉitaj al piednotoj kaj detaloj de fontoj por libroj, sciencaj artikoloj kaj statistikaj raportoj publikigitaj fare de diversaj institucioj. La libro ankaŭ inkluzivas pli ol cent ilustraĵojn, la granda plimulto de kiuj estas grafikaĵoj montrantaj datumojn pri okazado de diversaj specoj de perforto tra la jaroj, kaj datumoj pri la evoluo de aliaj variabloj kiuj povas influi perforton. Ankaŭ ĉi tiuj grafikaĵoj indikas la fontojn de la montritaj datumoj. Multaj recenzoj de la libro, kaj pozitivaj kaj negativaj, notis ĝian amplekson kaj ĝisfundecon en esplorado de diversaj aspektoj de perforto.

## Enhavo 
### Antaŭparolo 
Pinker malfermas la libron kun deklaro pri la temo de la libro kaj ĝia graveco: perforto malpliiĝas tra la historio, kaj plej verŝajne, hodiaŭ ni vivas en la plej paca epoko en la homa historio. La malkresko ne estas glata, ĝi ne reduktis la nivelon de perforto al nulo, kaj ne estas garantio, ke ĝi daŭrigos en la estonteco. La malkresko de perforto efikas sur ĉiuj aspektoj de la moderna vivo: kiuj estus tre malsama se homoj devus konstante timi murdon, seksperforton aŭ rabon de sia posedaĵo. Pinker scias ke la plej multaj el liaj legantoj trovos malfacila kredi je la malkresko de perforto, kaj deklaras sian intencon establi lian aserton jam en la unua parto de la libro. En la daŭrigo de la enkonduko, Pinker resumas la ĉeftezon de la libro.
[eta|485x485ra| Pinker uzas bildojn kiel ĉi tiu (fontita de populara libro de la malfrua 15-a jarcento) por ilustri la abundon de perforto en la Mezepoko. Malsupre, farmisto tranĉas malferman ventron de ĉevalo, dum porko flaras lian nudan malantaŭon. Maldekstre, viro kaj virino estas en [Korpa puno|stego. Supre, viro estas kondukata al pendumilo, de kiu homa korpo jam estas pendumita. Supre maldekstre, homa kadavro rompita sur tortura rado kaj estas manĝita fare de korvoj.]]
Pinker organizas la libron ĉirkaŭ ses historiaj tendencoj de malkresko en perforto. Li identigas en la homa naturo kvin faktorojn kiuj instigas perforton, tiel nomataj la "demonojn ene de ni", kaj kontraŭ ili kvar faktorojn kiuj malhelpas perforton, la "bonaj anĝeloj":

#### La ses tendencoj 
# **La procezo de establado de paco** : la forlaso de la anarkio de tribaj socioj en favoro de centra registaro kaj urba kulturo, procezo kiu komenciĝis kun la Neolitika revolucio antaŭ proksimume kvin mil jaroj, kaj reduktis la nivelon de mortiga perforto proksimume kvinoble (Ĉapitro 2).
# **La civiliziĝa procezo** : Antaŭ proksimume kvincent jaroj, okcidentaj socioj komencis adopti striktajn regulojn de memregado, kiuj starigis baron inter homo kaj liaj emoj ĝenerale, kaj perfortaj emoj aparte. Ĉi tiuj reguloj estis asimilitaj en la socion kaj la animon ĝis ili fariĝis dua naturo (Ĉapitro 3).
# **La humanitara revolucio** : denuncante multajn malsamajn formojn de instituciigita perforto en la Klerismo, en la 18-a jarcento en Eŭropo, kaj malpermesante ilin de la leĝo kaj publikaj normoj (Ĉapitro 4).
# **La longdaŭra paco** : senprecedenca malpliiĝo de militoj inter landoj en la tuta mondo, kaj precipe inter superpotencoj kaj inter evoluintaj landoj, ĉefe ekde la Dua Mondmilito (Ĉapitro 5).
# **La nova paco** : la redukto de civitaj militoj kaj agoj de genocido en la mondo post la disfalo de Sovetunio en la 1980-aj jaroj (Ĉapitro 6).
# **La dekstraj revolucioj** : intensiga procezo de donado de rajtoj kiuj antaŭe estis la posedaĵo de la reganta elito al ĉiam kreskantaj partoj de la loĝantaro (Ĉapitro 7).

#### La kvar anĝeloj 
Kun ĉi tiu kromnomo, Pinker priskribas denaskajn motivojn, kiuj ekzistas en ĉiuj kulturoj, kaj tial aperas en la listo de homaj universalaĵoj. La esprimo de ĉi tiuj motivoj retenas perforton:

# Empatio estas la natura kapablo de homo senti tion, kion sentas alia homo. Pinker identigas intensigan procezon de vastigado de la cirklo de empatio kun la paso de generacioj, ĉar homoj empatas kun homoj kiuj estas pli kaj pli malproksimaj de ili. Li klarigas tiun vastiĝon kiel kombinaĵon de pluraj motivoj kaj procezoj.
# Memregado estas la natura kapablo de homo konkeri pasiojn kaj dezirojn el longtempa perspektivo.
# Natura sento de moralo, kiu decidas kio estas deca kaj kio estas maldeca. Ĝi komenciĝas en la kontado de evolua psikologio kaj ĝi evoluas multe preter tio en la procezo de sociigo.
# La racio estas la kapablo de homo pensi kaj ekzameni sian vivon, kutimojn kaj dezirojn, kaj eltiri racie bazitajn konkludojn el tio, kiel kompreni la principoj de de venĝaj rondoj.

#### La kvin diabloj 
Ĉe la kontraŭa poluso estas denaskaj motivoj, kiuj instigas perforton:

# "Instrumenta" perforto por forigi ajnan malhelpon, kiu staras inter homo kaj la objekto de liaj deziroj.
# Perforto por establi statuson, kiu estas karakterizaĵo de homoj kaj sociaj bestoj laŭ evolua psikologio.
# Venĝo, la finfina mekanismo kiu promesas perforton por perforto.
# Sadismo, la facileco kaj rapideco kun kiu persono elmontrita al la misuzo de aliaj lernas akiri plezuron de ĝi.
# Ideologio, la deziro subigi aliajn al subjektiva ideo pri tio, kio estas taŭga, ĝusta kaj justa. La esprimo estas uzita fare de Pinker larĝe preter sia kutima signifo, kaj priskribas io ajn kiu ŝajnas al persono esti vera kaj pravigita ĝis la mezuro ke li strebos disvastigi ĝin al aliaj kaj trovos konvene provi trudi ĝin perforte.

### Ĉapitro Unua: Fremda lando 
[eta|[Ötzi|Otzi la Glaciulo, natura mumio de antaŭ ĉirkaŭ kvin mil jaroj kiu estis konservita en la Alpoj. Otzi mortis pro sagpinto en sia dorso, kaj sangomakuloj de kvar aliaj homoj ankaŭ estis trovitaj sur liaj armiloj kaj korpo.]]
En ĉi tiu ĉapitro, Pinker prezentas kolekton de ekzemploj, kiujn demonstras ke homa historio kaj kulturo estis pli perfortaj ol plej multaj homoj en la 21-a jarcento emas imagi. Li prezentas tiujn ekzemplojn kiel "prudentan kontrolon" - dubante la pensprocezon por certigi, ke ĝi ne estas malĝusta de la komenco ĝis la fino - celante ilustri kiel la centra tezo de la libro, laŭ kiu ni vivas nuntempe en la malplej perforta tempo en la historio, ne estas senbaza kaj meritas ĝisfundan ekzamenon.

* **Homa Antaŭhistorio** : En ĉi tiu sekcio, Pinker prezentas la signojn de murdo, perforto kaj militvundoj en multaj el la restaĵoj de prahistoriaj homoj, kiel ekzemple Otzi la Glaciulo kaj la Homo de Kennewick. 
* **Homera Grekio** : Pinker citas el Iliado la vortojn de Agamemno pri la Troja milito : ”Ni lasos neniun vivanta, eĉ ne bebojn en ventro... Neniu pluvivos por funebri la mortintojn.” Li citas eseon de Jonathan Gotschel kiu klarigas ke tiuj ne estis malplenaj vortoj, sed fidela priskribo de la realeco de la danĝeroj de vivo en Homera Grekio:

* La **Biblio** : Pinker recenzas la rakontojn de la Biblio kiel ekzemple Sodomo kaj Gomoro, la masakro de la homoj de Nablus, la genocido de la Midjanidoj kaj Kanaanidoj, mortopunoj por pekoj kiel ekzemple amorado kun viro, adulto, malrespekto por gepatroj kaj profanado de la Ŝabato, kaj kripligaj punoj kiel eligi okulojn kaj fortranĉante manplatojn . Li atentigas, ke jam en la Antikva epoko, la Nova Testamento kaj la Talmudo interpretis la Biblion en malpli perforta maniero, kio indikas tendencon al ŝanĝo kaj mildigo.

[eta|250x250ra| Pentraĵo de la frua 19-a jarcento montras homojn en la strato spektante Punch and Judy popularan [Pupteatro. En tipa teatraĵo "Murdisto" Punch antecas kontraŭ aliajn rolulojn, inkluzive de sia edzino Judy kaj ilia komuna bebo.]]

* **La Romia Imperio kaj Kristanismo** : Pinker recenzas la gladiatorbatalojn en la Koloseo, kaj priskribas la ekzekuton per krucumo kiel oftan en la antikva mondo. En frua kristanismo mem, la krucumo de Jesuo kaj la torturo de multaj el la kristanaj sanktuloj ne kondukis al la malpermeso de ekzekuto per torturo, sed estis viditaj kiel vojo al savo kaj punpago por la pekoj de la homaro. Protestantaj kristanoj, kiuj estis multaj viktimoj de la torturoj de la Katolika Inkvizicio, mem bruligis multajn virinojn ĉe la brulŝtiparo en la ĉasado de sorĉistinoj en la 15-a kaj 18-a jarcentoj. La popola kulturo de nia tempo kutime prezentas tiun ĉi perfortan historion en milda, romantika kaj eĉ humura maniero.
* **Kavalireco en la Mezepoko** : Pinker pruvas kiom reala kavalireco estis multe pli perforta ol la romantika bildo akceptita hodiaŭ en literaturo kaj popola kulturo. La originaj rakontoj de la Kavaliroj de la Ronda Tablo estas plenaj de priskriboj de mortigo, fitraktado kaj seksperforto.

[dekstra|eta|250x250ra| La blazono de la ŝtato [Masaĉuseco estas citita de Pinker kiel ekzemplo de militisma dezajno kiu ne estus akceptebla en la 21-a jarcento. La simbolo montras distranĉitan manon svingantan glavon kaj indianon armitan per arko kaj sago, kun moto deklaranta en la latina "Per la glavo ni serĉas pacon, sed sub libereco".]]

* **Frua Moderna Eŭropo** : Pinker priskribas la nivelon de perforto en la tragedioj de Ŝekspiro. En la teatraĵo Titus Andronicus du viroj mortigas alian viron, seksperfortas lian edzinon, kaj fortranĉis ŝian langon kaj manplatojn. La patro de la virino mortigas ilin en venĝo, bakas ilin en kukon kaj nutras ĝin al ilia patrino, tiam mortigas la patrinon, kaj fine mortigas sian propran filinon ĉar lia honoro estis profanita. Do li mortigis sin, kaj la homo, kiu mortigis lin, estis ankaŭ mortigita. Alta nivelo de perforto ankaŭ povas esti trovita en la eŭropa infankulturo de tiu tempo, kiel ekzemple la rakontoj de la Fratoj Grimm, rakontoj de Patrino Ansero kaj pupteatro de Punch kaj Judy. Pinker finas tiun sekcion citante la indicon de prezento de perfortagoj kiel mezurite per esplorado en diversaj specoj de infana distro. En moderna televido oni mezuras frekvencon de 4,8 perfortaj agoj je horo, dum en malnovaj lulkantoj oni mezuras frekvencon de 52,2. 
* **La koncepto de honoro en Eŭropo kaj Usono** : reen en la 18-a kaj 19-a jarcentoj, kleruloj kiel ekzemple Aleksandro Hamilton, Aleksandr Puŝkin kaj Everiste Galois partoprenis kaj estis mortigitaj en dueloj, praktiko en kiu la nura maniero konservi honoron estis: batali ĝis la morto, kontraŭ alia viro.
* **La 20-a jarcento** : En tiu sekcio, Pinker serĉas ilustri kiel, eĉ dum la relative mallonga tempoperiodo de nur unu jarcento, perceptoj kaj normoj koncerne perforton ŝanĝiĝis ĝis tia mezuro ke akceptitaj agmanieroj je la komenco de la 20-a jarcento nun estas viditaj kiel apartenanta al fremda kulturo: la urboj de Eŭropo kaj la orienta marbordo de Usono estis plenaj en statuoj de militkomandantoj surĉevalaj, kaj fervojaj stacidomoj kaj centraj placoj estis nomitaj laŭ grandaj bataloj. Ŝtataj simboloj estas karakterizitaj per militarisma ikonografio montranta armilojn kaj predado de rabobestojn. En la 1950-aj jaroj, formuliĝo kiu estas malfacile priskribi hodiaŭ estis ankoraŭ ofta, ekzemple la bikino ricevis sian nomon ĉar ĝia dezajnisto komparis la sperton de spektado de ĝi kun la atombombo-testo en la Pacifiko. Pinker prezentas du reklamvideojn de la 1950-aj jaroj kiuj humure montras perfortan atakon sur la strando kaj viron punantan sian edzinon vangofrapante ŝin malantaŭe, kiel ekzemplojn de anoncoj kiuj ne estus akceptitaj en la 21-a jarcenta Usono. Korpa puno kaj batado de infanoj, kiu estis ofta komence de la 20-a jarcento, estas nuntempe malpermesita en multaj landoj.

Pinker finas la unuan ĉapitron en persona noto, kun imaga priskribo de diplomiĝa parolado ĉe kolegio en 1976, la jaro en kiu li mem kompletigis sian bakalaŭro en la universitato. La hipoteza oratoro invitas la diplomiĝintojn priskribi sian estontecon kaj la estontecon de la homaro, kaj antaŭdiras la finon de la Malvarma Milito, la dissolvon de Sovet-Unio, la falon de la Berlina muro, la pacinterkonsenton inter Israelo kaj Egiptio kaj Jordanio, la falo de la diktatoraj reĝimoj kiel en Hispanio, Portugalio kaj Grekio, la dissolvo de la Apartismo en Sud-Afriko kaj la preskaŭ malapero de militoj inter suverenaj ŝtatoj. Pinker opinias, ke la aŭskultantoj krevintus mokan ridon kaj esprimintus suspekton, ke la parolanto ankoraŭ estis sub la influo de la drogoj de la Woodstock-festivalo, sed tiu optimisma "antaŭdiro" fakte efektiviĝis.

### Ĉapitro Dua: La konstruado de paco 
[eta| La kovrilo de la libro [Leviathan priskribas la reganton kiel giganton konsistigitan de multaj korpoj de homoj kiuj jesis establi aliancon inter ili. La suvereno tenas la glavon, kiu simbolas perforton, kaj la sceptron, kiu simbolas la eklezion.]]
Ĉi tiu ĉapitro recenzas la radikojn de homa perforto per la okuloj de du pensuloj: la biologo Charles Darwin kaj la filozofo Thomas Hobbes. Pinker substrekas ke la nomoj de tiuj pensuloj fariĝis adjektivoj ("darvinistaj" kaj "hobbesianaj") kiuj kutime havas negativan signifon, sed laŭ lia opinio la komprenoj de tiuj du pensuloj estas pli profundaj, pli kompleksaj kaj pli rafinitaj ol la adjektivoj sugestas, kaj ke tiu aserto estas esenca por malfermi ajnan diskuton pri perforto.

* **La logiko de perforto** : en sia klasika libro "Leviathan" Hobbes prezentis tri specojn de kialoj de perforto, kiujn Pinker klarigas uzante la darvinan teorion de natura selektado en ĝia moderna formuliĝo helpe de ludoteorio : "konkurado" estas strategio en kiu "racia ludanto" atakas kiam li kredas ke li povas venki alian ludanton kaj akiri iun materialan gajnon. "Timo" estas strategio en kiu racia ludanto, kiu kredas, ke li estas en danĝero de atako, unue atakas en preventa striko (aŭ plie en preventa milito). "Famo" estas malkuraĝiga strategio en kiu racia agento ne iniciatas perforton, sed akumulas potencon kaj respondas per perforto, tiel kreante reputacion por venĝemo por igi ajnan atakon kontraŭ li vana. La strategioj de preventa striko kaj malkuraĝigo estas problemaj, kaj Hobbes argumentis ke la efika maniero limigi perforton en homaj socioj estas "Leviathan" - potenca suvereno kiu regas socian ordon kaj punas ajnan agresemulon. Hobbes ankaŭ proponis tion, kion Pinker nomas "testebla scienca hipotezo": en sovaĝaj kaj anarkiaj homaj socioj, perforto verŝajne estis pli ofta ol en socioj organizitaj en ŝtatoj kie regantoj kaj registaro kontrolas ordon. Kontraŭ Hobbes, la filozofo Jean-Jacques Rousseau argumentis, ke la homo en sia natura stato estas nobla sovaĝulo, kiu vivis en harmonio kun la naturo kaj aliaj homoj, kaj la fonto de perforto estas ĝuste en la korupta kulturo. Pinker asertas ke scienco hodiaŭ povas por la unua fojo testi la kontraŭajn hipotezojn de Hobbes kaj de Rousseau uzante kvantajn empiriajn datumojn, kaj dediĉas la ceterajn sekciojn de la ĉapitro al tia zorgema ekzameno.
* **Perforto en antaŭuloj de la homo**: Pinker priskribas agreson en la ĉimpanzo, la plej proksima homsimio al homo, kiel studite en natura medio fare de Jane Goodall kaj aliaj primatologoj. En la ordinara ĉimpanzospecio, grupoj batalas kontraŭ najbaraj grupoj por kontrolo de teritorioj kaj inoj, foje ĝis morto kaj detruo de la pli malforta grupo. Pinker emfazas ke ĉimpanzo-perforto estas strategia en naturo: la mortigaj atakoj kutime ne okazas en bataloj, sed en "maljustaj" atakoj kaj embuskoj, iniciatitaj fare de partio kiu utiligas momentan nombran avantaĝon por minimumigi la riskojn al si mem. Ne estas pruvo, ke la komuna praulo de ĉimpanzoj kaj homo efektive kondutis kiel la ordinara ĉimpanzo, kaj ne kiel la malpli agresema eta ĉimpanzo (bonobo), kiu estas same proksima al la homo. Sed eĉ se perforto evoluis ĉe ĉimpanzoj kaj homoj sendepende, la similecoj estas pensigaj. Fosilioj de homininspecioj de la evoluo de homo estas ĝenerale tro maloftaj por konkludi sian nivelon de perforto, sed Pinker substrekas ke la avantaĝo de maskloj super inoj en korpograndeco estis almenaŭ same multe kiel tiu de modernaj homoj, sugestante gradon da perforta konkurado inter maskloj.

[eta|307x307ra| Ĉasisto armita per arko kaj sagoj de la tribo [Yanomami en la Amazona arbaro. Militoj kaj murdo estas oftaj inter Yanomami, kaj antropologiaj studoj trovis ke 20% ĝis 40% de viroj estas mortigitaj kiel rezulto de perforto.]]

* **Tipoj de homaj socioj** : Laŭ onia scio, la moderna inteligenta homo aperis antaŭ ĉirkaŭ 200 mil jaroj, kaj komencis organiziĝi en agrikulturajn sociojn antaŭ ĉirkaŭ 10 mil jaroj. Sed Pinker opinias, ke por testi la Hobbesianan hipotezon, la koncerna divido estas inter homaj socioj organizitaj en ŝtatoj kaj tiuj kiuj ne estas organizitaj en ŝtatoj, kiel tribaj socioj kaj Tribestrolandoj. En okcidenta kulturo estis kutime prezenti tribajn societojn kiel "barbarojn" kaj "sovaĝulojn" , kaj laŭ Pinker, antropologiaj esploroj en la 20-a jarcento tendencis al la alia ekstremo kaj estis influita ĉefe de la "antropologoj de paco" tiaj, kiel Franz Boaz, Ruth Benedict kaj Margaret Mead, kiuj Ili pentris la tribajn sociojn kiuj esploris pacifistan bildon de "noblaj sovaĝuloj". Pinker bazas siajn datumojn sur esploristoj de la lastaj jaroj, inter ili la prahistoria arkeologo Lawrence Keely en sia libro "War Before Civilization" (Milito antaŭ civilizacio). Tiuj esploristoj trovis ke la plej multaj el la mortigoj en tribaj militoj, kiel en ordinaraj ĉimpanzoj, ne okazas en bataloj, sed en "maljustaj" atakoj kiuj profitas la surprizefikon. Pinker citas ĉeestintojn pri subitaj atakoj kontraŭ la vilaĝoj de la kontraŭa flanko kaj la masakro de virinoj kaj infanoj fare de la tribo Yanomami en Sudameriko, de aŭstraliaj indiĝenoj kaj de la inuitoj en Alasko. Signoj de kanibalismo en milito ekzistas kaj de modernaj triboj kaj de arkeologiaj restaĵoj de antaŭ 800 mil jaroj. Homoj en tribaj socioj batalas pro ĉiuj tri Hobbesaj kialoj: por akiri profiton kiel ekzemple teritorio aŭ virinoj, kiel preventa milito, aŭ kiel venĝo kontraŭ la vundo fare de la malamiko al siaj parencoj.
* **Indicoj de perforto en ŝtataj kaj neŝtataj socioj** : En tiu sekcio, Pinker kolektas kvantajn datumojn de antropologiaj kaj arkeologiaj studoj, kun la celo de testado de la Hobbesiana hipotezo kaj determinado ĉu ŝtatregado malaltigas aŭ pliigas indicojn de perforto. En absolutaj nombroj, la ciferoj de viktimoj en la malgrandaj tribaj socioj estas minusklo kompare kun tiuj de grandaj bataloj inter popolriĉaj nacioj. Kvankam **la absoluta nombro da viktimoj** reprezentas la ĝeneralan kvanton de sufero kaŭzita de perforto, **la procento de viktimoj el la tuta loĝantaro** estas tiu, kiu reprezentas la gradon de risko por ĉiu el ĝiaj membroj, kaj do la nivelon de perforto. Dividante la nombron da mortoj pro perforto per la nombro da ĝeneralaj mortoj, la kontraŭa bildo aperas: en tribaj socioj de ĉasistoj-kolektistoj kaj ĉasistoj-farmistoj (prahistoriaj, historiaj, kaj tiuj kiuj ekzistas hodiaŭ) la meza procento de mortoj taksita estis 14 % ĝis 25 % de ĉiuj mortoj, dum por ŝtataj urboj kaj imperioj en antaŭkolumba Meksiko oni taksis averaĝan procenton de 5 %, en Eŭropo de la 17-a jarcento nur 2 %, kaj en Eŭropo en la unua duono de la 20-a jarcento (kiel estis dum la Unua kaj Dua Mondmilitoj) ĉirkaŭ 3%. En la 21-a jarcento en Usono, la totala nombro de mortoj pro perforta krimo, milito kaj ĉiuj nerektaj faktoroj akompanantaj ilin kontribuas malpli ol 1% de la tuta nombro de mortoj.

[eta|350x350ra| Grafikaĵo de la libro de [Lawrence Keeley "War Before Civilization" montras la procenton de viroj mortigitaj en milito en ok tribaj socioj kompare kun Eŭropo kaj Usono en la 20-a jarcento (malsupra kolumno).]]

: Alia ofta maniero mezuri relativajn perdojn de perforto estas **la nombro da mortoj jare po 100,000 homoj** en la populacio (ĉi-poste referita kiel la "jara perdoprocento" aŭ **JPP**). En okcidenteŭropaj landoj hodiaŭ la JPP estas proksimume 1; en Usono en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, estis proksimume 10; en urboj kun la plej alta krimfrekvenco en Usono kiel ekzemple Detrojto proksimume 45; en Francio en la 19-a jarcento ĉirkaŭ 70 kaj en Germanio en la unua duono de la 20-a jarcento (inkluzive de la perdoj de du mondmilitoj) ĉirkaŭ 140 . En 2005, la JPP en la tuta mondo (inkluzive de krimo, militoj, masakroj kaj eĉ malsato kiel rezulto de militoj) estis proksimume 60. Kontraste, en studoj de milito en 27 tribaj kaj neŝtataj socioj, la meza JPP estis 524.  Pinker tial finas ke la nivelo de perforto en tribaj socioj estas proksimume unu grandordo pli granda ol en ŝtataj socioj, kaj du grandordoj pli granda ol en okcidentaj landoj hodiaŭ. Verdire, Kvankam la diferenco inter tribaj socioj estas granda, kaj en kelkaj tribaj socioj konsiderataj de antropologoj kiel "pacifismaj", kiel la sameoj en la Malaja Duoninsulo, la inuitoj en norda Kanado kaj Alasko, kaj la boŝmanoj en la Kalaharo-dezerto, militoj estas preskaŭ nekonataj. Sed eĉ en tiuj socioj, kromaj antropologiaj studoj alportis supren agojn de murdo kaj perforto kiuj sumiĝas al JPP signife pli granda ol tiu de ŝtataj socioj. La transpreno fare de modernaj subŝtataj registaroj de la loĝlokoj de tribaj socioj, kvankam foje akompanita per sia propra perforto, daŭre ĝenerale malaltigas la totalan nivelon de perforto, laŭ la antaŭdiro de la Hobbesiana hipotezo. Pinker citas membron de tribo en Nov-Gvineo ke ekde la enkonduko de la aŭstralia registaro tie ""Vivo estas pli bona ĉar homo povas manĝi sen rigardi super sia ŝultro, kaj povas forlasi sian domon matene por pisi sen esti pafmortigita."

* **Civilizo kaj ĝiaj seniluziiĝoj** : moderna esplorado tial konfirmas la aserton de Hobbes ke "kiam homoj vivis sen centra potenco kiu trudas ĝian ŝarĝon al ili, ili vivis en militstato" kaj en "konstanta timo kaj danĝero de perforta morto". Sed la studo ankaŭ refutas la aliajn asertojn de Hobbes: membroj de tribaj socioj ne okupiĝas pri perforto plejofte, ili vaste kunlaboras kun siaj parencoj kaj aliancanoj, iliaj vivoj estas malproksimaj de esti "solecaj", kaj ili estas "severa, kruelaj kaj malriĉa" nur dum epizodoj. Fakte, la esploro malkaŝis, ke la neolitika revolucio kaj la unuaj urboŝtatoj plimalbonigis, kaj ne plibonigis, la vivnivelon kaj la mezan vivkvaliton, pro la peniga laboro postulata en agrikulturo kaj konstruado de konstantaj setlejoj por grandaj loĝantaroj. Administracioj kaj regantoj, kvankam ili reduktis la ĝeneralan nivelon de perforto, anstataŭigis ĝin per sia propra tiraneco. Studoj trovis ke antikvaj ŝtataj socioj faris multe da buĉado de virinoj (kontraste al forkaptado de ili), posedado de sklavoj kaj ofertado de homaj oferoj, pli ol tribaj socioj. Do, la unuaj "Leviathanoj" tiel solvis unu problemon koste de kreado de novaj problemoj. Pinker citas la romian historiiston Tacito : "Antaŭ ni suferis de krimo, kaj hodiaŭ ni suferas de la leĝo".

### Ĉapitro tria: La civiliziĝa procezo 
[dekstra|eta|300x300ra| La nombro da murdoj por 100.000 homoj en la loĝantaro jare (kah) en la urbo [Stokholmo, de la komenco de la 15-a jarcento ĝis la fino de la 20-a jarcento, montras malpliiĝon je pli ol grandordo kiu estas tipa por Eŭropaj urboj en la lastaj jarcentoj .]]
Pinker malfermas la ĉapitron en persona noto, kaj koncedas ke ekde infanaĝo li havis malfacilecon kompreni la logikon malantaŭ la tablomanieroj de uzado de tranĉilo, ĝis li legis la libron de Norbert Elias *Pri procezo de civiliziĝo*. Pinker nomas Elias "la plej grava pensulo kiun vi neniam legis." Elias estis sociologo kiu fuĝis de Germanio al Britio de la teruro de la naziismo. Lia libro estis tradukita en la anglan nur fine de 1960-aj jaroj, kaj nur en la 1980-aj jaroj ĝi eliris el obskureco kiam, laŭ Pinker, montriĝis, ke ĝi prezentis la solan teorion kapablan klarigi la malkovron ke okzis malpliiĝo de la indico de murdoj en Eŭropo je proksimume du grandordoj de la Mezepoko ĝis nia tempoperiodo. Ĉi tiu malkovro, laŭ Pinker, miregigis multajn esploristojn kaj instigis lin verki la libron.

* **La malkresko de murdoj en Eŭropo** : ekde 1980-aj jaroj komencis esti publikigitaj historiaj studoj pri dokumentoj el tribunaloj, kiuj ebligis kvantigi la murdajn indicojn en diversaj urboj kaj landoj de Eŭropo en la lastaj jarcentoj, foje ekde la 13-a jarcento . Simila malkresko estis trovita en ĉiuj el ili, de 10 ĝis 100 JPP en la Mezepoko ĝis ĉirkaŭ 1 kaj eĉ malpli nuntempe .(epizodo 2).
* **Klarigoj por la malkresko de murdoprocentoj en Eŭropo** : Elias ne elpensis la teorion de la civiliziĝa procezo por klarigi la malpliiĝon de murdo (ĉar tiuj datumoj ankoraŭ ne estis konataj tiam kiam li verkis sian libron) sed por klarigi la ŝanĝon, kiun li dokumentis en la ĉiutaga vivo en Eŭropo dum la pasintaj kelkcent jaroj. En la Mezepoko, la kavaliroj funkciis kiel gvidantoj de krimaj bandoj kaj centra registaro ne ekzistis. La reĝo estis nur la plej alta inter la nobeluloj, kaj li subkontraktis la lokan administracion al nobeluloj kaj kavaliroj (feŭdismo), kiuj kolektis kultivaĵojn kaj rekrutis al militservo inter siaj servutuloj. La nobeluloj kutimis ofte ataki la senjorlandoj de la najbaraj nobeluloj kaj iliaj servutuloj. Pinker citas la historiiston Barbara Tuchman en ŝia libro " Malproksima spegulo":

eta|326x326ra| Ilustraĵo de libro publikigita je la fino de la 15-a jarcento prezentas la rabadon de urbo kaj la murdon de ĝiaj loĝantoj. Detalo de tiu ilustraĵo estas montrita en la libro de Pinker.

: Perforto ankaŭ estis akceptita inter la pleboj. Ekzemple, en popularaj sportludoj, ludantoj kun siaj manoj ligitaj malantaŭ siaj dorsoj devis mortigi najlitan katon per kapbatojn, riskante gratojn al siaj vizaĝoj, aŭ postkuri porkon por mortigi ĝin per klaboj. Ofta praktiko, kiu estigis plurajn proverbojn en la angla lingvo, estis tranĉi la nazojn de homoj por honti aŭ puni ilin. Pinker citas el la libro de Elias:

: Elias dokumentis la historian ŝanĝon en la konduto de homoj tra manlibroj por edukado kaj maniero, kiel ekzemple la etikedmanlibro (1530) de Erasmus de Roterdamo, kiu fariĝis furorlibro en Eŭropo dum du jarcentoj. La instrukcioj en ĉi tiuj manlibroj malkaŝas la komunajn kutimojn de la homoj: ne feku en koridoroj, ŝtuparoj kaj ŝrankoj; Ne tuŝu vian modestecon publike; Ne frotu vian nazon en la tablotukon; Kiam vi kraĉas, atentu ne vundi aliajn homojn; Ne manĝu per viaj fingroj; Ne ofertu al aliaj manĝaĵojn, kiujn vi jam mordis; Ne kraĉu ostojn, grajnojn kaj ovoŝelojn en vian manon aŭ sur la plankon. Tiaspecaj instrukcioj hodiaŭ ŝajnas kiel donus gepatro al sia trijara infano, kaj ne filozofo konata de sia klera legantaro. Elias atentigis, ke moroj, kiuj ŝajnas al ni duanaturaj hodiaŭ, devis esti konscie instruitaj. Multaj el la moroj koncernis la konduton kun tranĉiloj, kiun la plej multaj homoj en la Mezepoko portis regule: ne uzu tranĉilon por montri al iu; Tenu la tranĉilon per viaj fingroj kaj ne per via pugno; Transdonu tranĉilon al alia persono kiam ili staras unue. La forko estis metita en uzo en Eŭropo dum tiu periodo kiel anstataŭaĵo por manĝado per tranĉilo. Elias montris al procezo de ŝanĝo kiun li kredis estis kaj socia kaj psikologia, en kiu homoj en Eŭropo iom post iom lernis kontroli siajn impulsojn kaj moderigi sian publikan konduton. Elias kredis, ke rekta kaŭzo de la civiliziĝa procezo estis la plifortigo de la "Leviathanoj": reĝoj, centraj administracioj kaj juraj sistemoj en Eŭropo. Murdo aparte iĝis krimo kontraŭ la socio kaj la centra registaro. Murdprocesoj jam ne estis nomitaj "Anonimulo1 kontraŭ anonimulo2" sed prefere "La Krono kontraŭ Anonimulo" kaj finfine en Usono "La popolo kontraŭ Anonimulo" kaj "La Ŝtato kontraŭ Anonimulo". La dua kialo, kiun Elias proponis por la civiliziĝa procezo, estis la evoluo de teknologio kaj komerco en Eŭropo: por sukcesi en siaj komercaj kaj publikaj agadoj, homoj estis ĉiam pli postulataj kunlabori kun aliaj homoj el diversaj regionoj kaj sociaj rondoj, kaj preni en konsideron iliajn opiniojn kaj komforton.

[eta|300x300ra| Sceno de la [opero Romeo kaj Julieto prezentas stratbatalon inter nobelaj domoj. En paralela sceno en moderna versio de la teatraĵo, The Story of the Suburbs, la kontraŭaj flankoj estas junulbandoj de la malsupera klaso.]]

* **Perforto kaj klaso** : kie ajn la procezo de malpliigado de murdoprocentoj en Eŭropo estis dokumentita, ĝi estis gvidita fare de la superaj klasoj. En la Mezepoko, membroj de la superaj klasoj estis same perfortaj kiel la pleboj, se ne pli. Noblaj viroj zonis glavojn en la ĉiutaga vivo kaj ne hezitis uzi ilin responde al insultoj. Ĉeno de perfortaj reagoj foje eksplodigis stratbatalojn inter grupoj de nobeluloj. Historiistoj dokumentis akran malkreskon en la nivelo de perforto de la superaj klasoj ekde la fino de la Mezepoko, kaj en la 21-a jarcento preskaŭ ĉiuj murdoj en okcidentaj landoj estas faritaj ĉe la randoj de pli malaltaj sociekonomikaj klasoj. Laŭ Pinker tio estas ĉar la establitaj klasoj povas fidi la juran sistemon por provizi ilin per protekto kaj justeco. Pinker citas faman artikolon  de la usona sociologo Donald Black (laŭ kiu la plej granda parto de tio, kion oni nomas "krimo" estas, el la vidpunkto de la krimulo, "fari justecon". Laŭ statistikoj konataj de krimologoj, nur ĉirkaŭ 10% de murdoj estas antaŭplanitaj kiel rimedo por akiri iun praktikan gajnon, kaj la granda plimulto de ili estas efektivigitaj pro kialoj, kiuj ŝajnas al la murdinto moralaj: venĝo, repago aŭ la antaŭzorgo de ia maljusteco, ofte neplanita kiel rezulto de kverelo kiu pligrandiĝis, foje inter konatuloj kaj eĉ inter familianoj (vidu ankaŭ en ĉapitro 8, "La praviga breĉo kaj la mito de pura malbono"). Homoj ĉe la rando de la malsupera klaso malfacilas turni sin al la leĝo por helpo ĉar la leĝo estas malpli efika en traktado de ili, kaj ĉar ili mem ofte malobeas la leĝon, kaj laŭ sia opinio ili estas devigitaj "justigi por si mem". La civiliziĝa procezo do ne tute malhelpis perforton, sed marĝenigis kaj puŝis ĝin al la randoj de la socio.
* **Perforto tra la mondo** : Historie, en okcident-eŭropaj landoj pli kaj pli gvidis la tendencon de malpliigo de murdoprocentoj, kaj la plej multaj el la landoj de la mondo sekvis tiun ĉi ekzemplon, sed ili daŭre estas gvidantoj en la 21-a jarcento. Krome, ene de ĉiu lando memstare ekzistas geografia distribuado de hommortigprocentoj, kun malproksimaj, tiel nomataj periferiaj, regionoj kutime postrestis malantaŭ la urbaj centroj en malkresko. Tribaj militoj karakterizis ekzemple la altebenaĵojn ĝis la 18-a jarcento, kaj Sardio, Sicilio kaj Montenegro ĝis la 20-a jarcento. La meza JPP en la landoj de la tuta mondo komence de la 21-a jarcento laŭ raportoj de UN estas 6 ĝis 9, signife pli granda ol tiu de Eŭropo hodiaŭ (ĉirkaŭ 1) sed multe pli malalta ol tiu de Eŭropo en la Mezepoko. La landoj kiuj nuntempe estas plej inklinaj al perfortkrimoj estas Rusio, subsaharaj afrikaj landoj kaj iuj sudamerikaj landoj, la plej multaj el ili suferantaj pro civitaj militoj kaj korupta kaj neefika centra registaro. En la plej multaj el la landoj de la mondo ekster Eŭropo, neniu fidinda historia rekordo de la murdoprocentoj en la lastaj jarcentoj estis prezentita, kaj tial ankoraŭ ne eblas montri, kiel Pinker suspektas, ke en Ĉinio kaj aliaj kulturaj centroj ekstere de Eŭropo, sendependa civiliziĝa procezo okazis paralele de la eŭropa procezo.
* **Perforto en Usono** : La historio de hommortigoprocentoj en Nordameriko estas komplika pro la diverseco de malsamaj regionoj kaj malsamaj grupoj de enmigrintoj kiuj alvenis la landon en malsamaj tempoj. Usono ankaŭ trapasis la procezon de civilizacio - malpliigo de ĉirkaŭ 100 en la 17-a jarcento al malpli ol 10 en la 21-a jarcento. Tamen, Usono hodiaŭ estas nekutima en sia nivelo de perforto inter okcidentaj demokratiaj landoj - ĝiaj murdoprocentoj. estas alte signifaj ol tiu de Okcidenta Eŭropo kaj proksimaj al tiuj de la tutmonda mediano. Fakte, en la ŝtatoj de Nov-Anglio kaj mallarĝa strio en la Norda Usono, la hommortigoprocento estas proksima al la okcidenteŭropa indico, dum en la Sudaj ŝtatoj de Usono hommortigoprocentoj estas similaj al tiuj de la Tria mondo kaj specife por Afrik-usonanoj tiuj estis similaj niveloj al tiuj de la mezo de la 19-a jarcento, sed ekde tiam ili malpliiĝis en la unua kaj pliiĝis en la dua. La murdoprocentoj en la "Sovaĝa okcidento" estis grandordo pli altaj ol tiuj en la Oriento de Usono. Pinker analizas ĉiun el ĉi tiuj procezoj kaj klarigas ĝin en la lumo de la hipotezo de la procezo de civilizacio - afrik-usonanoj kaj la homoj de la sudo kaj tiuj de la okcidento estas malpli verŝajne, ĉiu publiko pro siaj propraj kialoj, akcepti la regadon de la centra kontrolo de leĝo kaj publika ordo.

* **Kultura retiriĝo en la 1960-aj jaroj** : En multaj el la landoj de Okcidenteŭropo, en Kanado kaj precipe en Usono, hommortigoprocentoj duobliĝis aŭ pli ekde la 1960-aj jaroj dum pluraj jardekoj, malgraŭ ekonomia kresko kaj la pliiĝo en dungado kaj la vivnivelo. Pinker ekzamenas kaj malakceptas demografiajn klarigojn por la fenomeno kiel rezulto de la bebhaŭso post la Dua Mondmilito. Anstataŭe, li opinias, ke la pliiĝo estis kromprodukto de la popola kulturo en la okcidentaj landoj en la 1960-aj jaroj, kiu estis suspektema kaj ribelema kontraŭ la centraj registaroj, la superaj klasoj, sociaj institucioj kaj publikaj normoj, kaj kontraste kuraĝigis individuismon, la forigon de ŝarĝoj kaj la kontentigo de deziroj. Laŭ Elias, elstara esprimo de la civiliziĝa procezo ekde la Mezepoko estis la dueca naturo de publika maniero, persona higieno kaj memregado - la sama esprimo kontraŭ kiu la hipiokulturo ribelis .
* **Re-civilizacio en la 1990-aj jaroj** : Ekde la komenco de 1990-aj jaroj, murdo kaj aliaj krimfrekvencoj en Usono falis reen al la malaltaj niveloj kiuj karakterizis la 1950-aj jaroj, kaj simila malkresko okazas en Kanado kaj okcidenteŭropaj landoj. Ĉi tiu malkresko estas kontraŭa al la tendenco antaŭvidita tiutempe de konataj krimologoj, kaj ne troviĝas en korelacio kun diversaj ekonomiaj indikiloj. Pinker malakceptas la popularan klarigon proponitan de la aŭtoroj de Freakonomics kiel rezulto de la leĝigo de aborto en Usono ekde la 1970-aj jaroj, kaj sugestas kombinaĵon de pli efika politiko kun kulturo de homaj rajtoj, kiu instigas individuan esprimon tiel longe kiel ĝi ne damaĝas la rajtojn kaj sekurecon de aliaj homoj (vidu ankaŭ Ĉapitro 7).

### Ĉapitro kvara: La Humanitara Revolucio 
[dekstra|eta|299x299ra| Komentistoj kaj bibliaj fakuloj konsideras la historion de la [Ofero de Isaako kiel deklaron kontraŭ homa ofero. La fama ofera pentraĵo de Rembrandt estis elektita por ornami la kovrilon de la angla eldono de la libro.]]
[dekstra|eta|285x285ra| Specoj de torturo, ekzekutoj kaj kripligaj punoj, [Ksilografio de leĝolibro publikigita en Augsburg en 1510.]]
En mezepoka kaj frua moderna kristana Eŭropo estis kulturo de brutaleco. Torturo estis starigita sub la aŭspicioj de la centraj kaj lokaj registaroj, kaj estis fiksita perleĝe, kiu malpermesis okulkavon, markadon per varma fero, amputon de manoj, nazoj kaj langoj, kaj aliajn formojn de kripligo por negravaj krimoj. Publikaj ekzekutoj plilongigis la agonion de morto per sadismaj metodoj kiel ekzemple forbruligo kaj pendigo, trenado kaj distranĉo. Torturo estis ĉesigita kaj aranĝita fare de la Katolika Eklezio mem dum la tempoj de la Inkvizicio, kaj religiaj militoj kaj **Ĉasado de sorĉistinoj** estis oftaj. En ĉapitro 4, Pinker traktas la historian ŝanĝon kiu okazis en ĉi tiu kulturo. La "humanitara revolucio" en okcidenta kulturo okazis ene de relative mallonga tempodaŭro en la 18-a kaj 19-a jarcentoj.

* **Mortigo baziĝas sur superstiĉoj** : la ofero de homoj al la dioj estas jam forte kondamnita en la Hebrea Biblio, same kiel en antikva Grekio kaj Romio, kaj malgraŭ tio ĝi estas menciita en ĉiuj grandaj antikvaj kulturoj, ekzemple en la rakontoj de Jiftaĥo kaj tiu de Ifigenio. La Azteka Imperio militis kontraŭ siaj najbaroj kun la celo oferti homajn oferojn al la dioj. En Sumero, en antikva Egiptio, en antikva Ĉinio kaj antikva Japanio, homoj de alta statuso foje estis entombigitaj kune kun siaj vivantaj sklavoj, servistoj aŭ konkubinoj, kaj en Hindio ekzistis vidvinoj kiuj estis bruligitaj sur la funebraj piroj de siaj edzoj, kutimo kiu estis malpermesite de la britaj aŭtoritatoj nur en la 19-a jarcento. Sed Pinker atentigas, ke en la plej multaj kulturoj la kutimoj de homa ofero estis aboliciitaj pro iniciato de la lokaj loĝantoj kaj regantoj. En 2 a.K., la frato de la Imperiestro de Japanio estis entombigita, kaj kiel estas kutimo, lia akompanantaro estis entombigita vivanta kun li. Iliaj krioj kaj krioj, kiuj estis aŭditaj dum kelkaj tagoj, teruris la imperiestron, kaj kelkajn jarojn poste kiam li entombigis sian edzinon, li ordonis ŝanĝi la kutimon kaj meti argilstatuojn en la tombon anstataŭ vivantajn homojn. En la Eŭropo de la Renesanco kaj la Klerismo, pensuloj kiel Erasmo de Roterdamo, Michel de Montaigne kaj Thomas Hobbes mem atentigis la Paralogismon de uzado de torturo por ĉerpi konfesojn de "sorĉistinoj". Pinker citas priskribon de libro pri la historio de torturo de la usona verkisto Daniel Mannix :

* **Mortigo bazita sur superstiĉoj: perforto kontraŭ blasfemuloj kaj malfideluloj** : En ĉi tiu sekcio, Pinker skizas la historion de religiaj militoj en Eŭropo ekde la Mezepoko. Inter 1095 kaj 1208 la krucmilitistoj buĉis ĉirkaŭ milionon da judoj kaj islamanoj. Ĉar la tuta homa loĝantaro en tiuj jaroj nombris proksimume 400 milionojn, proksimume sesonon de la populacio komence de la 20-a jarcento, tiu nombro estas relative egala al la ses milionoj da judoj kiuj estis mortigitaj en la holokaŭsto. En la 13-a jarcento, proksimume 200 mil kataroj estis buĉitaj en la sudo de Francio en la Albigensian Krucmilito ĉar la Romkatolika Eklezio vidis ilin kiel herezuloj kaj specioj, kaj la nombro da viktimoj de la Hispana Inkvizicio sole de la 15-a ĝis la 18-a jarcento estas taksita. je 350 mil. Historiistoj inkludas en la Eŭropaj Religiaj Militoj en la 16-a kaj 17-a jarcentoj la Hugenotaj Militoj en Francio (1562-1594), la Nederlandaj Sendependecmilitoj (1568-1648), la Tridekjara Milito (1618-1648), la Angla enlanda milito. Milito (1642-1648), militoj Elizabeto la 1 -a en Irlando, Skotlando kaj Hispanio (1586-1603), kaj la militoj de Karlo la 5 -a en Meksiko, Peruo, Francio kaj la Otomana Imperio (1521-1552). Kvankam ĉiuj tiuj militoj ankaŭ havis gravajn politikajn kaj teritoriajn motivojn, la malsamaj religioj de la militantaj partioj estis ĉefa motivo por la konflikto. Nur en la 30-jara Milito, la nombro de viktimoj estas taksita je 5,75 milionoj, kio kiel procento de la loĝantaro de Eŭropo tiutempe egalas al la nombro de viktimoj en Eŭropo en la Dua Mondmilito . Pinker diskutas la demandon kial la religiaj militoj en Eŭropo ĉesis preskaŭ tute post la 17-a jarcento. Laŭ lia opinio, la ideologioj de la klerismo sanktigis ĉiam malpli la supervivon de la animo kaj pli kaj pli da homa vivo. Raciistoj kiel Mikaelo Serveto, Baruĥ Spinozo, John Locke kaj Francis Bacon asertis ke neniu religio aŭ fluo povas pruvi ke ili estas pli veraj ol aliaj, kaj predikis religian liberecon. Juda emancipiĝo kaj emancipiĝo por aliaj religiemaj malplimultoj estis lanĉita en la plej multaj eŭropaj landoj komencante kun la Franca Revolucio.

[eta|310x310ra| Kilografiaĵo sur la kovrilo de la libro " [Dei delitti e delle pene|Pri krimoj kaj punoj " el 1766 montras la figuron de justeco naŭzita pro distranĉita kapo.]]

* **Kruelaj kaj nekutimaj punoj** : Diversaj formoj de torturo kaj kripligo estis utiligitaj kiel puno ne nur por malfideluloj kaj sorĉistinoj, sed ankaŭ por malobservo de sekularaj leĝoj. Tiaj punoj havis praktikan avantaĝon al la reĝimoj kiuj trudis ilin, ĉar la publika torturo de unu persono povis malinstigi multajn spektantojn de farado de krimoj kaj igi ilin pli submetiĝemaj subjektoj. Sed publikaj spektakloj de krueleco kaj agonio estis popularaj eĉ sen ia praktika utilo, ĉar la spektantoj ĝuis ilin. En Parizo en la 16-a jarcento, katobrulado estis ofta formo de populara distro, ĝuita fare de reĝoj kaj nobeluloj egale. Aliaj popularaj formoj de distro estis hundobatalo (Kokluktado, taŭrokuroj, ursbataloj kaj publikaj "ekzekutoj" de "krimaj" bestoj . Pinker notas ke eĉ homoj kiuj ne ĝuis spekti torturon montris timigan indiferentecon. En la fama taglibro de Samuel Pepys estas skribite:

: Fine de la 16-a jarcento, malliberigo en malliberejo komencis anstataŭigi torturon kaj kripligon kiel puno por negravaj krimoj, sed la 18-a jarcento estis la turnopunkto en la historio de instituciigita krueleco en okcidenta kulturo. En Anglio, reformistoj kritikis la "kruelecon kaj barbarecon" en la malliberejoj de la lando, kaj ŝokaj grafikaj priskriboj de ekzekutoj estis publikigitaj kiuj tre influis publikon. Voltaire kaj Montesquieu estis inter la ĉefaj kritikistoj en Francio, kaj en Usono la kuracisto kaj fondpatro Benjamin Rush. La furorlibro de 1764 " Pri Krimoj kaj Punoj " de la itala ekonomiisto Cesare Beccaria havis la plej vastan influon, inter aliaj sur Voltaire, Denis Diderot, Thomas Jefferson, John Adams kaj Jeremy Bentham. Beccaria unuafoje establis, ke la legitima celo de puno ne estas venĝo, sed nur malinstigi homojn kaŭzi eĉ pli grandan damaĝon ol la puno al aliaj homoj. Ene de kelkaj jardekoj, torturo estis malpermesita kiel puno en ĉiuj okcidentaj landoj, inkluzive de Usono, kie la Oka Amendo al la Konstitucio malpermesis "kruelaj kaj nekutimaj punoj". Ĉe la fino de la 18-a jarcento kaj la komenco de la 19-a jarcento, la unuaj leĝoj estis promultitaj kiuj malpermesis la fitraktadon de bestoj, plejparte sub la influo de Bentham.
[eta|Foto de dorso cikatrigita de la vipado metita al fuĝanta sklavo rekaptita. La foto estis distribuita fare de la [Aboliciismo|movado por abolicii sklavecon en Usono ekde 1863. Tiu estis unu el la unuaj uzoj de Fotografio por veki publikan opinion]]
* **Mortpuno** : Dum la plej granda parto de la historio, la mortopuno estis akceptita eĉ por krimoj kiuj hodiaŭ estas konsiderataj negravaj. Dum la jaro 1822, 222 britoj estis ankoraŭ mortkondamnitaj, interalie pro poŝoŝtelo, falsaĵo, rabado de kunikloplumo kaj dehakado de arbo, en rapidprocesoj kiuj daŭris averaĝe po ok minutoj kaj duono . Sed malpli ol kvardek jarojn poste, dum la jaro 1861, nur 4 britoj estis kondamnitaj al morto. Ekde la 19-a jarcento, homoj estis kondamnitaj al morto preskaŭ ekskluzive pro la krimoj de murdo kaj ŝtatperfido, kaj la plej multaj eŭropaj landoj finfine aboliciis la mortopunon tute. Usono estas unu el la malmultaj en la okcidenta mondo kie la mortopuno ankoraŭ ekzistas, sed ankaŭ 17 el la ŝtatoj de Usono aboliciis ĝin [18], kaj en tiuj landoj, kie ĝi ankoraŭ ekzistas oficiale, ĝia uzo estas tre. malofta eĉ kiel puno por murdo.
* **Sklaveco** : Sklaveco estis laŭleĝa kaj akceptita en multaj kulturoj dum la plej granda parto de historio, inkluzive en bibliaj tempoj, en antikva Grekio kaj Romo. Eĉ en antikva Ateno, la pioniro de demokrata registaro, 35% de la loĝantaro estis sklavoj. Inter la 16-a kaj 19-a jarcentoj, proksimume unu kaj duono miliono da afrikanoj mortis sur sklavŝipoj en la Transatlantika triangula sklavkomerco. Multaj pli mortis kiam ili estis transportitaj al marhavenoj en Afriko aŭ Mezoriento, kaj la totala nombro de viktimoj estas taksita esti almenaŭ 17 milionoj, sed ĝi povas esti same alta kiel 65 milionoj . Pinker diskutas la kialojn kiuj igis ĉiujn okcidentajn landojn abolicii sklavecon en la 19-a jarcento. La ekonomikisto Adam Smith argumentis ke sklaveco estas pli multekosta ol la laboro de liberaj homoj, sed la sklavposedantoj mem ne konsentis kun tiu aserto, kaj estis kutime necese devigi ilin liberigi siajn sklavojn. Britio, mem unu el la ĉefaj partoprenantoj en la atlantika sklavkomerco, malpermesis sklavecon en 1807, aboliciis ĝin ĉie en sia imperio en 1833, kaj ekde 1840 eĉ postulis ke aliaj landoj aboliciu sklavecon, foje uzante ekonomiajn sankciojn kaj armeajn operaciojn de Mararmeo. En Usono, necesis la plej granda milito en la historio de la amerika kontinento, la Usona Enlanda Milito, por devigi la sudajn ŝtatojn abolicii sklavecon. La plej multaj historiistoj konsentas ke la ĉefkialo de la forigo de sklaveco estis humanitara, ne ekonomia. Skribita indico kiel ekzemple la rakonto de fuĝanta sklavo Frederick Douglass (Rakonto de la Vivo de Frederick Douglass) kaj literaturaj verkoj kiel ekzemple Oncle La Kabano de Onklo Tom de Harriet Beecher Stowe estis de granda graveco en mobilizado de publika opinio. Kvankam diversaj kontraŭleĝaj formoj de sklaveco daŭre ekzistas en la mondo eĉ en la 21-a jarcento, ili estas malpermesitaj per leĝo senescepte en ĉiuj landoj, kaj gravaj ekonomioj ne plu baziĝas sur sklava laboro.
* **Tiraneco kaj politika perforto** : centraj regantoj kaj registaroj dum historio, referitaj fare de Thomas Hobbes kiel "Leviathanoj" (vidu Ĉapitro 2), ofte arogis al si la ekskluzivan rajton uzi laŭleĝan perforton. Sed ili uzis ĝin ne nur por malhelpi eĉ pli seriozan perforton inter siaj regatoj, kiel Hobbes esperis, sed ankaŭ por sia propra profito. Tiranoj ofte ekzercis sian potencon uzi perforton por damaĝi, mortigi kaj torturi politikajn kontraŭulojn, kaj en aliaj kazoj eĉ sen iu ajn logika kialo, sed nur pro momentaj kapricoj aŭ frenezo. Tial, Pinker asertas ke post kiam la centraj registaroj sukcesis komence malaltigi la nivelon de perforto karakteriza por tribaj socioj, plia malaltiĝo de la nivelo de perforto kutime postulis kontrolon kaj inspektadon de la perforto de la centra administracio mem. La pensuloj de la Klerismo desegnis demokratiajn regadmetodojn kaj principojn, kiel la ideo de Montesquieu pri Disigo de povoj, esperante bremsi la potencon de gvidantoj kaj igi ilin de admirantoj de perforto en oficistojn kaj defendantojn de la paco. La unuaj demokratiaj registaroj starigitaj en la 18-a kaj 19-a jarcentoj ankoraŭ suferis de gravaj problemoj kaj kontraŭdiroj. Ekzemple, la Usona Deklaro de Sendependeco deklaris la bazan principon laŭ kiu ĉiuj homoj naskiĝas egalaj, kaj tamen ĝi devis toleri la ekziston de sklaveco en la sudaj ŝtatoj. Sed 87 jarojn poste, la principo estis finfine aplikita al liberigo de la sklavoj ankaŭ.

Dosiero:Fridericus Spee SJ.jpg|Friedrich Schaff
Dosiero:Cesare Beccaria.jpg|Cezaro Baccaria
Dosiero:Beecher-Stowe 3.jpg|Harriet Beecher Stowe
Dosiero:Frederick Douglass (circa 1879).jpg|Frederick Douglass

* **Granda milito** : Laŭ Pinker, la plej multaj konkerintoj kaj generaloj tra la historio ne opiniis, ke ekzistas io maldeca en sukcesa milito, kaj tial ne sentis la bezonon pravigi militi, kiel en la fama diro de Julio Cezaro : ”Mi venis, mi vidis, mi venkis” . Nur kelkaj pacifistaj fontoj en la antikveco kaj la mezepoko traktis militon kiel esence malbonan aferon, ekzemple la vizion de Jesaja en la Biblio aŭ la teorion de la ĉina filozofo Mozio kiu vidis militon kiel la sumon de multaj murdagoj. Dum la Klerismo en Eŭropo, pacifistaj pozicioj estis fortigitaj, kaj multaj pensuloj uzis satiron por ilustri la absurdon de milito kaj la morton, suferon kaj damaĝon kaŭzitan al la plej multaj el tiuj implikitaj en ĝi sur ambaŭ flankoj. La vido de milito kiel esence negativa estas pli kaj pli ofta inter la publiko, kaj la gvidantoj estis devigitaj pravigi iri al milito, kutime kulpigante la kontraŭan flankon. En sia libro *Al Eterna Paco* de 1795, la germana filozofo Immanuel Kant prezentis la tri necesajn kondiĉojn laŭ sia opinio por reala kaj konstanta paco en la mondo: demokratia regado en ĉiuj landoj de la mondo; Internacia juro, kiu estas bazita sur federacio de liberaj ŝtatoj, kaj tutmonda civitaneco, kiu permesos al iu ajn homo vivi en iu ajn lando sen timo de persekuto.

dekstra|eta|300x300ra| La nombro da libroj publikigitaj en la angla lingvo, en ĉiu jardeko de la fino de la 15-a jarcento ĝis la fino de la 18-a jarcento.

* **De kie venis la humanitara revolucio?** En nur ĉirkaŭ cent jaroj en la 18-a kaj 19-a jarcentoj, multaj kruelaj kaj perfortaj kutimoj, kiuj regis dum miloj da jaroj, estis abolitaj en la okcidentaj landoj, kaj aliaj, kiuj ne tute malaperis, estis almenaŭ malpermesitaj. Pinker nomas tiun dramecan ŝanĝon la "humanitara revolucio", kaj diskutas plurajn eblajn hipotezojn kiuj estis proponitaj por ĝiaj kialoj. Unu hipotezo estas, ke tio estas la rezulto de la akultura procezo (Ĉapitro 3). La kruta malkresko en murdo kaj aliaj perfortkrimoj en Eŭropo eble malpliigis la postulon je severaj punoj, kaj la malemo ke homoj evoluigis al malpuraĵo kaj malcivileco ankaŭ eble kaŭzis moralan abomenon kontraŭ kruelaj agmanieroj. Sed Pinker komentas ke la civiliziĝa procezo antaŭis la humanitaran revolucion je centoj da jaroj. Alia hipotezo sugestas, ke la plibonigo de vivdaŭro kaj vivnivelo en Eŭropo igis homojn pli valorigi sian propran vivon kaj bonfarton, same kiel tiun de aliaj homoj. La riĉaj landoj en Eŭropo dum tiu ĉi periodo, kiel Anglio kaj Nederlando, estis ja ankaŭ humanitaraj pioniroj, sed la plej drama historia plibonigo de la riĉeco de homoj kaj landoj en Eŭropo estis registrita nur fine de la 19-a jarcento kaj en la 20-a jarcento, kiel rezulto de la industria revolucio. Tamen, teknologia ŝanĝo en Eŭropo kiu antaŭis la industrian revolucion estis la apero de presarto kaj la vastiĝo de Legoscio. Historiaj studoj indikas salton en la cirkulado de libroj en la 18-a jarcento, kaj por la unua fojo pli ol duono de la populacio lernis legi kaj skribi.
* **La pliiĝo de empatio kaj la graveco de la homa vivo** : Filozofo Peter Singer opinias, ke laŭlonge de la historio homoj vastigis la socian rondon al kiu ili sentas empation, de familianoj kaj proksimaj amikoj ĝis najbaroj, fremduloj kaj eĉ bestoj. Homo, kiu kutimis imagi la mondon el la perspektivo de fremduloj, malfacilas atesti ilian suferon. En tiu sekcio, Pinker sugestas ke grava faktoro en la vastiĝo de la cirklo de empatio estis la disvastiĝo de legopovo. Legado permesas al homoj sperti la mondon el la vidpunkto de aliulo-fremdulo, kaj tial pli kaj pli identiĝi kun li. Fikcio precipe tentas la leganton sperti realecon de la perspektivo de literaturaj roluloj kiuj povas esti tre malsamaj de li. La 18-a kaj 19-a jarcentoj en Eŭropo, en la mezo de la humanitara revolucio, ankaŭ estis turnopunkto en la evoluo de la romanĝenro, kiu atingis novajn altnivelojn de populareco. Kontraste al mitologio, religiaj skribaĵoj kaj epopeo, kiuj estis la popularaj formoj de literaturo ĝis tiam, la romano traktas la vivojn de ordinaraj homoj de ĝia tempoperiodo. Krom *La Kabano de Onklo Tom*, romanoj kiuj havis rektan humanitaran efikon estis *Oliver Twist* kaj *Nicholas Nickleby*, kiuj malfermis la okulojn de legantoj al fitraktado en orfejoj kaj la kondiĉoj de infanlaboro, kaj *Du jarojn antaŭ la masto* kaj *Blanka Jako*, kiuj kontribuis al la forigo de vipado por maristoj.

* **La Respubliko de Leteroj kaj la Humanismo de la Klerismo** : En ĉi tiu sekcio, Pinker priskribas la manieron en kiu la kleraj homoj de la Klerismo estis ligitaj unu kun la alia, per eldonado de libroj kaj korespondado, same kiel per vizaĝ-al-vizaĝaj renkontiĝoj en la centroj de kosmopolitaj urboj kiel Londono, Parizo kaj Amsterdamo, kiuj multe kreskis en la sama periodo. Pinker konfesas, ke ne eblas certe konstati, ke tia krucfekundigo de ideoj devis konduki al humanitara revolucio, anstataŭ inverse, sed li mem opinias, ke ĝi estis neevitebla rezulto. Laŭ lia opinio, kiam "raciaj agentoj"  libere diskutas inter si la optimumajn solvojn, estas neeviteble, ke tiuj solvoj estos humanismaj solvoj bazitaj sur pli profunda kaj pli vasta kunlaboro. Malgraŭ supraĵaj diferencoj inter malsamaj vidoj kaj instruoj, la ĝenerala interkonsento inter pensistoj de la klerismo pri la universalaj metodoj de racia pensado, skeptiko kaj scienco devis konduki, laŭ la opinio de Pinker, al similaj konkludoj kun moralaj implicoj: ke ekzistas komuna naturo al ĉiuj homoj, ke ĉi tiu naturo ne estas perfekta sed ĝi povas esti plibonigita per pensado kaj edukado, kaj ke pli bonaj solvoj por la komuna bono estos atingitaj per racia diskuto. Pinker identigas tiujn konkludojn en la moralaj ideoj de la granduloj de la klerismo: la etiko de Spinoza, la kategoria imperativo de Kant, la socia kontrakto de Hobbes kaj Rousseau, kaj la aserto de Locke kaj Jefferson ke ĉiuj homoj estas naskitaj egalaj.
* **Civilizo kaj Klerismo** : La Klerismon sekvis la Franca Revolucio, kiu post tre mallonga periodo de demokratio degeneris al la terura regado kaj la Napoleonaj Militoj. Pinker ne kredas ke la Klerismo devus esti riproĉita por la rezultoj de la Franca Revolucio, sed diskutas la kritikon de la konservativa filozofo Edmund Burke. Burke asertis ke nur provitaj kaj elprovitaj sociaj agmanieroj kiuj pruvis sin dum centoj kaj miloj da jaroj, kiel ekzemple aristokrataro, religiaj tradicioj kaj familiaj valoroj, povas konservi homan socion de plimalboniĝo en perforta Hobbesiana anarkio. Kontraste, revolucioj kiel tiuj proponitaj de la pensuloj de la klerismo neniam estis provitaj, kaj malgraŭ siaj bonaj intencoj, ili povas kaŭzi multe pli da malbono ol bono. Pinker konsentas ke sufiĉa progreso de la civiliziĝa procezo en socio povas esti antaŭkondiĉo por la sukceso de humanitara revolucio, kaj ke establitaj normoj en ĉiutaga vivo estas de esenca graveco. En la Usona Deklaro de Sendependeco, kies revolucio estis pli sukcesa ol la Franca Revolucio, estis deklarite ke ""Prudento diktas, ke malnovaj registaraj metodoj ne estos ŝanĝitaj pro provizoraj kaj malpezaj kialoj."
* **Sango kaj grundo** : En ĉi tiu sekcio, Pinker recenzas kelkajn historiajn kontraŭajn movadojn al la klerismo, kiuj kontestis ĝian racian kaj kosmopolitan bazon: la romantikismo kaj militarismo de la 19-a jarcento vidis perforton kiel nobla kaj heroa elemento en homa naturo. Naciismo vidis la nacion kaj la ŝtaton kiel sanktajn valorojn, por kiuj estas bone batali, la naziismo sanktigis la rason kaj la marksisma socialismo la laboristan klason. Pinker vidas tiujn ideologiojn kiel la kialoj de la provizora plifortigo de tiraneco kaj milito komence de la 20-a jarcento.

### Ĉapitro kvina: La Longdaŭra Paco 
En 1950-aj jaroj, post la fino de la Dua Mondmilito, du britaj akademiuloj prezentis kontraŭajn antaŭdirojn por la estonteco de militoj: Arnold J. Toynbee, unu el la plej gravaj historiistoj de la 20-a jarcento, vidis la Duan Mondmiliton kiel momentan pinto en kontinua eskalada procezo, kiu kondukus al milito pli granda kaj eĉ pli mortiga en la proksima estonteco, kaj multaj kunhavis ĉi tiun pesimisman prognozon. Aliflanke, la matematikisto kaj fizikisto Louis Fry Richardson fakte kalkulis statistikan tendencon de historia malkresko de la eksplodo de militoj, kaj tial antaŭdiris longan periodon sen tria mondmilito. En ĉi tiu ĉapitro, Pinker ekzamenas la kialojn de la sukceso de la optimisma prognozo de Richardson.

* **Statistiko** kaj rakontoj: Pinker konsideras malsamajn statistikajn modelojn kaj rakontojn por la historio de militoj. Li proponas modelon de la sumo de kvar malsamaj komponentoj: alta nivelo de hazardo, la manko de ajna historia ciklo, eskalado de la detruemo de militoj, kiu renversis sian direkton en la lastaj jardekoj, kaj longdaŭra malkresko en ĉiuj. aliaj dimensioj de militoj. Li klarigas sian proponon en la sekvaj sekcioj de la ĉapitro.
* **Ĉu la 20-a jarcento vere estis la plej malbona el ĉiuj?** Ĉi tiu aserto estas tre ofta en la publiko, sed dum la unua duono de la jarcento ja inkluzivis du mondmilitojn, la dua duono estis inter la malplej perfortaj en la historio. Krome - la rekorda nombro da viktimoj en la unua duono estis plejparte pro la fakto ke la monda loĝantaro en tiu tempo estis multoble pli granda ol en ajna antaŭa jarcento en la historio. Ekzistas aliaj militoj, masakroj kaj genocidoj en la historio, en kiuj la relativa nombro da viktimoj, kiel procento de la monda loĝantaro en tiu tempo, estis taksita kiel simila aŭ eĉ pli granda ol tiu de 2-a Mondmilito, inkluzive de la konkeroj de Ĝingis-Ĥano. kaj liaj posteuloj, la konkeroj de Timur Lang, la transatlantika triangula sklavkomerco, la detruo la amerikaj indianoj, la falo de la Dinastio Ming, falo de la Okcidenta Romia Imperio, la Tajpinga ribelo, kal la Anluŝana ribelo [23]. Alia problemo de la aserto estas "historia miopeco", nome la malfacileco rekoni kaj dokumenti pli malnovajn eventojn, kaj rezulte ankaŭ tendenco subtaksi ilian gravecon. Tiu ĉi problemo estas aparte grava rilate al malgrandaj kaj mezgrandaj militoj de antaŭ 300 jaroj aŭ pli, el kiuj multaj malaperis el la paĝoj de la historio, aŭ eble eĉ neniam aperis sur ili, tamen eblas, ke konsiderinda procento de ĉiuj; la spacoj falis en tiaj militoj.

[eta|242x242ra| Pentraĵo prezentas la [Anarkiismo|anarkiiston Gavrilo Princip murdanta la aŭstro-hungaran heredanton, Franz Ferdinand de Aŭstrio-Este, kaj lian edzinon la 28-an de junio 1914. Pinker atribuas pli da graveco al hazardo ol multaj historiistoj: laŭ lia opinio, se Principe maltrafis la celon, Unua Mondmilito eble ne ekis, la Traktato de Versajlo eble ne estis subskribita, kaj la Dua Mondmilito eble estus evitita.]]

* **La statistiko de mortigaj konfliktoj, parto unua: la tempigo de militoj** : Richardson kolektis datumojn pri militoj de la komenco de la 19-a jarcento ĝis 2-a Mondmilito, kaj lia statistika analizo rivelis ke la datoj de la eksplodo kaj fino de militoj estas nedistingeblaj de Poisson hazarda procezo : en ĉiu momento estas certa probablo eksplodi militon, sen ŝajna dependeco de antaŭaj militoj. Tiu ĉi rezulto dubas pri komunaj rakontoj en la studo de historio, laŭ kiuj militoj estas la rezulto de neeviteblaj historiaj procezoj. Krome, Richardson kalkulis ke la probableco de milito ekapero ne pliiĝis dum tiu tempoperiodo, kaj eble eĉ malpliiĝis. Aliflanke, Richardson trovis kreskantan tendencon en la nombro da spacoj kiuj faligis ĉiun militon, tendenco kiu atingis sian pinton en 2-a Mondmilito.
* **La statistiko de mortigaj konfliktoj, parto dua: la intenseco de militoj** : Richardson ankaŭ trovis, ke la distribuado de militoj laŭ la nombro da spacoj kondutas laŭ potencoleĝo, simila al la Leĝo de Zipf kaj multaj aliaj reguloj en la kampoj de sociologio kaj psikologio.. Ĉi tio estas precipe dikvosta distribuo, kaj el tio sekvas, ke tre mortigaj militoj, eĉ je la ordo de 100 milionoj aŭ miliardoj da spacoj, ne estas maleblaj kvankam ilia probableco estas pli malalta ol pli malgrandaj militoj. Krome, li trovis ke en pli longaj militoj viktimoj falis en eĉ pli grandaj nombroj ol oni povus atendi pro ŝirmejo. Mekanismo, kiu povas klarigi ĉi tiujn fenomenojn, estas eluziĝomilitoj, en kiuj ĉiu flanko pretas daŭre sorbi pli kaj pli da pliaj viktimoj por ke la antaŭaj viktimoj "ne mortu vane". Ĉi tio estas paradokso de dolaraŭkcio tipa tipa de ludoteorio: ŝajne racia konduto de ĉiu flanko eskaladas al grandega perdo por ambaŭ flankoj. Richardson ankaŭ ekzamenis la distribuadon de viktimoj ĉe ĉiu intenseco de milito, kaj surprize trovis ke plej de la tempo, la plej multaj viktimoj estas mortigitaj en "ordinaraj" murdoj (kiuj laŭ la logaritma skalo de Richardson estis difinitaj kiel "mortiga konfrontiĝo de intenseco 0") kaj ne en amasmilitoj . Tamen, la plej mortigaj militoj (kun intenseco de unu miliono da martiroj aŭ pli), kvankam ili estas ankaŭ la plej maloftaj, entute faligas multajn martirojn eĉ pli ol murdagoj. Fakte, la distribuo de viktimoj en militoj (sen murdo) estas eĉ pli ekstrema ol en la fama formuliĝo de la Principo de Pareto : 80 % de la mortintoj ne estas mortigitaj en la 20 % de la plej grandaj militoj, sed en la 2 % de la plej grandaj militoj. Ĉi tiu rezulto emfazas la bezonon malhelpi la eksplodon de militoj inter superpotencoj, kaj ĉesigi militojn kiuj jam erupciis de eskalado en militon de eluziĝo. Ankaŭ, laŭ la opinio de Pinker, oni devas zorgi pri eltiri vastajn konkludojn bazitajn nur sur la Unua kaj Dua Mondmilitoj - du ekstremaj eventoj, kies probableco de okazo estis unuavice malalta.

dekstra|eta|250x250ra| La procento de temposuperpotencoj batalis unu la alian dum la lastaj 500 jaroj. Grafikaĵo de la retejo de The World in Data.

* **La trajektorio de la superpotencaj militoj** : la militdatumoj de Richardson de la komenco de la 19-a jarcento ĝis la mezo de la 20-a jarcento etendiĝas sur tro mallonga periodo por ĉerpi longperspektivajn tendencojn de ili, kaj precipe por decidi ĉu militoj iĝas pli maloftaj aŭ pli. komuna. Politika sciencisto Jack Levy kolektis datumojn pri militoj ekde la 15-a jarcento, temigante militojn kun la partopreno de grandaj potencoj, kies rekordo estas pli kompleta kaj fidinda. Dum ĉi tiu periodo, superpotencoj estis implikitaj en, averaĝe, pli kaj pli mortigaj militoj ol nepotencoj. Dum la 16-a kaj 17-a jarcentoj preskaŭ ĉiumomente estis batalita almenaŭ unu milito inter grandaj potencoj, sed en la 18-a ĝis 20-a jarcentoj tiaj militoj estis batalitaj nur parte de la tempo, kaj en la 21-a jarcento ili tute malaperis . Militoj, en kiuj estis implikita almenaŭ unu potenco , montras similan malpliiĝon de ilia ofteco kaj daŭro, kaj krome videblas, ke ilia letaleco iom post iom pliiĝis ĝis la pinto de la Dua Mondmilito, kaj ekde tiam ĝi forte malpliiĝas..
* **La trajektorio de eŭropaj militoj** : En ĉi tiu sekcio, Pinker analizas novan kaj ekstreme riĉan datumbazon dokumentantan milojn da militoj en Eŭropo ekde la 15-a jarcento, inkluzive de relative malgrandaj konfliktoj de malpli ol 100 mortoj. Tiuj ĉi datumoj konfirmas la antaŭajn rezultojn, kaj ankaŭ ebligas taksi la jaran nombron da mortoj po 100 000 homoj (la jara viktimoprocento aŭ JPP) kiel rezulto de militoj en Eŭropo. La takso montras malpliiĝon de ĉirkaŭ 20 JPP en la 15-a. kaj 16-a jarcentoj ĝis preskaŭ Nulo fine de la 20-a jarcento, kun tri akraj pintoj intere en la religiaj militoj de la 17-a jarcento (ĉ. 180), la Napoleonaj Militoj (80) kaj la mondmilitoj (250).

* **La Hobbesiana fono kaj la epoko de dinastioj kaj religioj** : En ĉi tiu sekcio, Pinker komencas prezentante la evoluon de militoj en Eŭropo en modernaj tempoj laŭ la libro de la brita politika sciencisto Owen Loard "Milito en Nacia Socio". Leward proponis dividon en kvin "epokojn" kiuj estas fakte sociaj procezoj kiuj foje interkovras en tempo. Li difinas la unuan kiel **la epokon de dinastioj** de 1400 ĝis 1590. En ĉi tiu epoko, nobelaj domoj batalis inter si por potenco en eŭropaj landoj, kaj multaj militoj estis luktoj inter parencoj por la trono. La dua epoko estas **la epoko de religioj** de 1590 ĝis la Vestfalia Paco en 1648, kaj estis karakterizita per batalado inter religiaj koalicioj. La grandaj religiaj militoj kiel ekzemple la Tridekjara Milito kaj la Okdekjara Milito estis pli longaj kaj pli mortigaj ĉar diplomatiaj provoj akordigi la partiojn ofte estis viditaj kiel religia herezo.
* **Tri fluoj en la epoko de la suverena ŝtato** : Leward difinis la periodon de la Vestfalia Paco en 1648 ĝis 1789 kiel **la epokon de suvereneco**. La unuiĝo de centoj da malgrandaj duklandoj kaj baronlandoj en Eŭropo en regnojn kaj imperiojn estis la ĉefa kialo de la du klaraj tendencoj en la statistikaj analizoj de tiu ĉi periodo: la redukto de la nombro da militoj, kaj la eskalado en la averaĝa letaleco de milito. Armeoj iĝis pli malgrandaj, pli grandaj kaj pli organizitaj, kaj faris uzon de teknologiaj, industriaj kaj sciencaj progresoj. Tamen, la plej granda parto de la 18-a jarcento, de 1713 ĝis 1789, estis lia relativa aĝo de religio, tendenco kiun Pinker vidas kiel la influo de la Humanisma Revolucio kaj la Klerismo (Ĉapitro 4).
* **Ideologioj kontraŭ la klerismo kaj la epoko de naciismo** : Leward malfermas la **epokon de naciismo** en Eŭropo en la Franca Revolucio en 1789. En ĉi tiu epoko, la sendependecmilitoj de multaj naciaj ŝtatoj en Eŭropo okazis. Pinker opinias, ke la ideoj de la nacio kaj la rajto je memdeterminado respondecas en ĉi tiuj tempoj pri militoj, kiuj mortigis centojn da milionoj da viktimoj, ĉar la landlimoj neniam povis egali la fraktalan distribuadon de la popoloj, kiuj vivis. en ili, kaj ili ĉiam lasas " minoritatojn ene de malplimultoj ene de malplimultoj". En la nomo de memdeterminado, tiranoj ricevas rekonon de la internacia komunumo, kaj la rajton malsati, malliberigi kaj murdi siajn civitanojn. Pinker citas kelkajn Intelektulojn kiuj esprimis la romantikan vidon oftan en tiu periodo de la milito kiel saniga, vira kaj nobla, savante la nacion de degenero kaj dekadenco, malforto kaj stagno (vidu citaĵojn maldekstre).
* **Humanismo kaj totalismo en la epoko de ideologioj** : Fine de la unua mondmilito en 1917, Leward vidas la finon de la epoko de naciismo kaj la komencon **de la epoko de ideologioj**, kiam demokratio kaj komunismo batalis kontraŭ naziismo en la Dua Mondmilito., kaj kontraŭ unu la alian en la Malvarma Milito. Tamen, Pinker substrekas ke la epoko de naciismo kaj la epoko de ideologioj ankaŭ atestis la daŭrigon de la kosmopolita kaj kontraŭmilita klerismo movado, kiun li identigas en intelektuloj kiel ekzemple William Lloyd Garrison, John Stuart Mill, Lev Tolstoj, Victor Hugo, Mark Twain kaj Bertrand Russell, same kiel en la filmoj Kino ekzemple En okcidento nenio nova, La Granda Diktatoro kaj Anasa sopo. Pinker mencias precipe la britan ĵurnaliston Norman Angell en sia eseo " La Granda Iluzio ", kiu montris ke la moderna milito malhavas de ekonomia vivebleco. Estas vere, ke en antikvaj socioj la militakiro en formo de materialaj rimedoj kiel bienoj, oro kaj diversaj produktoj povus esti ricevitaj kiel profito el venko en milito, sed en la moderna socio plejparto de la riĉaĵo ekzistas en formo de komerco, kredito kaj labordivido, kiun oni ne povas akiri je pli malalta prezo per konkeroj. Kvankam la kontraŭmilitaj pensuloj estis viditaj tiutempe kiel delira manpleno da idealistoj, iliaj ideoj akiris resonon post la mondmilitoj, kun la malkresko de la romantik-militista entuziasmo por milito.
* **La longdaŭra paco: Kelkaj Nombroj** : En ĉi tiu sekcio, Pinker prezentas la plej interesan statistikan rezulton, laŭ lia opinio, ekde la fino de la Dua Mondmilito: Nulo estas:
** la nombro da fojoj kiam nukleaj armiloj estis uzataj en milito;
** la nombro da fojoj la du superpotencoj batalis unu la alian sur la batalkampo;
** la nombro da fojoj iuj potencoj batalis unu la alian;
** la nombro da fojoj iuj landoj batalis unu la alian en Okcidenta Eŭropo;
** La nombro da fojoj evoluintaj landoj  batalis unu la alian en la tuta mondo;
** la nombro da fojoj evoluinta lando konkeris alian landon;
** La nombro da fojoj, ke lando agnoskita de la internacia komunumo ĉesis ekzisti pro okupado .

: Laŭ Pinker, ĉi tiuj rezultoj montras ŝanĝon en la percepto de la milito en la publiko, kaj ĝian transformon en kontraŭleĝecon. Kvankam militoj ne tute malaperis, la probablo de milito estas tre malgranda. Ekde la 1980-aj jaroj, fakuloj kaj militaj historiistoj atentigis, ke tia longa kaj paca periodo estas senprecedenca en la historio de militoj.

* **La longdaŭra paco: sintenoj kaj eventoj** : Multaj signoj indikas, ke la longdaŭra paco ne estas statistika okazaĵo, sed reflektas fundamentan ŝanĝon. En la landoj de la mondo, la averaĝa daŭro de deviga militservo kaj la grandeco de la armetrupoj iom post iom malpliiĝas ekde la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Forta ŝanĝo de ŝtatlimoj renkontas pli kaj pli da internacia kontraŭstaro: ekde 1951, nur 10 armeaj invadoj kaŭzis gravan ŝanĝon en internaciaj limoj, kaj ĉiuj el ili okazis antaŭ 1975 . Por komparo, dum la centoj da jaroj antaŭ tio, proksimume 70% ĝis 90% de la militoj kaŭzis signifajn limŝanĝojn. En multaj landoj, konkeri alian landon fariĝis tabuo, kaj politikisto kiu proponas ĝin estos renkontita kun embaraso kaj mokado. Landoj kaj gvidantoj ofte flankenmetas sian dignon kaj retiriĝas de akcipitraj pozicioj por eviti senkaŝan militon. En la malmultaj militoj kiuj ankoraŭ okazas, multaj armeoj klopodas por redukti civilajn viktimojn.

[dekstra|eta|250x250ra| Usona aerforta helikoptero ŝvebas super sovetia
 submarŝipo dum la [Kariba krizo|Kuba Misila Krizo. Pinker analizas la krizon kiel ekzemplon de konflikto en kiu la gvidantoj ambaŭflanke, John F. Kennedy kaj Nikita Ĥruŝĉov, kunlaboris kaj oferis sian honoron por eviti militon.]]

* **Ĉu la longdaŭra paco estas nuklea paco?** Pinker ekzamenas la komunan aserton ke la longdaŭra paco estas la rezulto de nuklea malkuraĝigo. Dum la historio, novigaj kaj mortigaj armilteknologioj por sia tempo kiel ekzemple dinamito, senfuma pulvo, aŭtomataj armiloj kaj venena gaso ne malhelpis gvidantojn kaj armeojn iri al milito. Ŝtatoj sen nukleaj armiloj ne hezitis iri kontraŭ nukleaj ŝtatoj . Internacia tabuo ja iom post iom kreiĝis kontraŭ la uzo de nukleaj armiloj, simila al la tabuo kreita jam post la unua mondmilito kontraŭ kemiaj armiloj, kaj ambaŭ eĉ interplektiĝis sub la titolo de amasdetruaj armiloj. Sed Pinker finas ke ĝi ne estas la tabuo kiu kaŭzis la malkreskon de konvenciaj militoj.
* **Ĉu la longdaŭra paco estas demokratia paco?** Demokratio solvas disputojn inter civitanoj per elektitaj leĝoj, kaj tial povas instigi similan solvon al disputoj inter ŝtatoj ankaŭ. Gvidantoj de demokrataj landoj estas respondecaj al siaj balotantoj kaj tial estas malpli fervoraj okupiĝi pri militoj kiuj endanĝerigas iliajn vivojn kaj posedaĵojn. Ĉi tiuj komunaj trajtoj povas helpi konstrui fidon inter demokrataj landoj. Demokratiaj administracioj estas pli kaj pli oftaj en la mondo en la lastaj jardekoj, fakto kiu subtenas la teorion de demokratio kiel la kialo de la longdaŭra paco. Laŭ komuna hipotezo, demokrataj landoj neniam batalis unu la alian, sed kelkaj esceptoj estis prezentitaj al tiu ĉi aserto. Eblas pravigi ĉiujn el ili dirante, ke almenaŭ unu el la du militemuloj ne estis demokrata en la plena senco akceptita en la 21-a jarcento, sed tia malvasta difino forte limigas la nombron de demokratioj kaj sekve la potencon de la argumento: ĝi ne povas klarigi, ekzemple, kial Usono kaj Sovetunio ne batalis unu la alian . Detala kvanta studo de politikaj sciencistoj Bruce Rust kaj John O'Neill uzanta plurdimensian loĝistikan regresan metodon  montris ke demokrata registaro ambaŭflanke reduktas la ŝancon de konflikto je duono , kompare kun la meza ŝanco por iu ajn. du landoj, kaj eĉ demokratia registaro nur unuflanke reduktas iom la ŝancon de konflikto.
* **Ĉu la longdaŭra paco estas liberala paco?** Liberalismo en sia klasika signifo signifas politikan kaj ekonomian liberecon kiu instigas tutmondan internacian komercon el kiu ĉiuj profitas. Amerika ĵurnalisto Thomas Friedman, subtenanto de tutmondiĝo, prezentis argumenton laŭ kiu landoj kie McDonald's- filioj estis malfermitaj neniam batalis unu la alian . Laŭlonge de la historio, la internacia komerco ne ĉiam kondukis al paco: la komercistoj foje ankaŭ okupiĝis pri rabado kaj konkeroj kiam la kondiĉoj estis favoraj . En ilia esplorado, Rust kaj O'Neill ankaŭ testis la teorion de liberala paco, kaj trovis ke landoj kun pli granda procento de internacia komerco havis pli malaltan ŝancon eniĝi en konfliktoj, eĉ post enkalkulado de aliaj eblaj faktoroj kiel ekzemple demokrata administrado, potenco-rilatoj kaj ekonomia kresko. De la 1970-aj jaroj ĝis la 21-a jarcento, la indico de internacia komerco en la mondo saltis 10 fojojn aŭ pli, relative al la enlanda MEP. Aliaj statistikaj studoj eĉ prezentas teorion de " kapitalisma paco", tio estas, internacia komerco kapablas klarigi la maloftecon de militoj eĉ sen ajna kontribuo de demokratio. Pinker opinias, ke ĉi tiu punkto estas ankoraŭ statistike diskutebla, sed la kontribuo de internacia komerco ne povas esti rifuzita.
* **Ĉu la longdaŭra paco estas kantiana paco?** La esploroj de Rust kaj O'Neill sugestas, krom demokratiaj administracioj kaj internacia komerco, trian faktoron por paco inter landoj: membreco en internaciaj organizaĵoj, kiel la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo, kiu estis la bazo de la komuna eŭropa merkato, kiu eventuale. iĝis Eŭropa Unio. La grado de membreco en tiaj organizoj iom post iom pliiĝis je rapideco de proksimume 10 fojojn dum la lasta jarcento. Pinker vidas internaciajn organizojn kiel pli moderan kaj realisman version de la ideo de monda registaro, kiun multaj intelektuloj subtenis kiel maniero malhelpi trian mondmiliton. Sekvante Rost kaj O'Neill, Pinker prezentas la teorion de la tri faktoroj kiel la realigon de la vizio de eterna paco de Immanuel Kant.

### Ĉapitro sesa: La Nova Paco 
En la lastaj jaroj, novaĵoj en la amaskomunikiloj ofte kreas la impreson, ke perforto kaj militoj en la mondo multe pliiĝas. Pinker ekzamenas tiun ĉi pesimisman impreson, kaj montras ke, laŭ la plej precizaj taksoj, la nivelo de mortoj pro militoj ekde la fino de la Malvarma Milito estas la plej malalta en la historio, kaj en la unua jardeko de la 21-a jarcento ĝi falis al 1 aŭ. malpli, nivelo pli malalta ol la nivelo de mortoj pro murdoj dum tiu periodo en la plej multaj okcidentaj landoj. Pinker nomas tiun periodon "la nova paco", por distingi ĝin de la "longdaŭra paco" kiu kutime rilatas al la periodo de la ekvilibro de teruro en la Malvarma Milito.

* **La kurso de militoj en la resto de la mondo** : dum la nova pacperiodo, militoj inter landoj iĝis maloftaj, mallongaj kaj relative neletalaj, kaj preskaŭ ĉiuj militoj kiuj ankoraŭ restas estas civilaj militoj en kiuj almenaŭ unu el la partioj estas. ne suverena ŝtato . Tiuj militoj plejparte okazas en la kontinua zono de Sudorienta kaj Mezazio tra Mezoriento ĝis Afriko. La landoj, kie okazas enlandaj militoj, estas preskaŭ ĉiam malriĉaj, dividitaj en multaj sektoroj kaj etnaj minoritatoj, kaj suferas pro malstabilaj kaj maldemokratiaj reĝimoj, kvankam ne estas klare, kiagrade tiuj trajtoj estas la kaŭzoj aŭ rezultoj de la militoj. Laŭ ofta aserto en la amaskomunikilaro, la plej multaj el la mortaj kaj vunditaj en tiuj militoj estas civiluloj kiuj mortis pro rilataj kialoj kiel ekzemple malsato, malkovro kaj malsano, kaj estas tial ne registritaj en la multe pli malalta oficiala viktimtaksado. Sed Pinker montras studojn kaj datumojn, laŭ kiuj la procento de civitanoj, kiuj mortas pro rilataj faktoroj, estis granda dum la historio, kaj ne pliiĝis en la lastaj jaroj. Laŭ liaj datumoj, la Monda Organizaĵo pri Sano kaj aliaj internaciaj helporganizoj eĉ sukcesas malpliigi tiun ĉi procenton .

[dekstra|eta|249x249ra| Usonaj soldatoj marŝantaj germanajn civitanojn en [Sudetio preter la korpoj de judaj virinoj murditaj fare de la SS en mortmarŝo, majo 1945.]]

* **La trajektorio de genocido** : La plej multaj historiistoj konsentas ke en la 20-a jarcento, la nombro da viktimoj kiel rezulto de genocido estis almenaŭ same granda kiel la nombro da viktimoj kiel rezulto de militoj, kaj plej verŝajne pli granda ol tio. La nombroj da spacoj en la jarcentoj antaŭ la 20-a jarcento estas nekonataj pro la manko de historia dokumentaro. Sed Pinker opinias, ke moderna industria organizo, kiel ekzemple la uzo de trajnoj kaj gaso en la holokaŭsto, ne estas necesa por grandskala genocido: en la antikveco kaj la Mezepoko, primitiva sed mortiga metodo de amasbuĉado estis la senigo de akvo kaj manĝaĵo, kiel en sieĝmilitado, kaj maĉettranĉiloj estis uzitaj kiel rimedo La ĉefa en la masakro de pli ol duonmiliono da membroj de la tucia tribo en nur ĉirkaŭ cent tagoj en 1994. Pinker diskutas la psikologiajn trajtojn kiuj ebligas genocidon - la klasifiko de tutaj komunumoj kaj grupoj en esencajn kategoriojn, ĉefe laŭ ideologioj, kiuj strebas al ia utopia solvo. Tiuj ĉi kvalitoj estas, laŭ lia opinio, bazaj homaj kvalitoj, kaj tial amasaj masakroj tra la historio ne devus esti apartigitaj de la genocido en la 20-a jarcento. Laŭ la opinio de Pinker, la modernaj fenomenoj de holokaŭsta memorado (kaj eĉ holokaŭsto-negado) indikas ŝanĝon al pli bona morala stato, ĉar en antaŭaj jarcentoj la detruantoj kutimis esti fieraj pri siaj agoj, dum la pluvivantoj kutimis kaŝi tion, kion ili vidis kiel honto. Ĝis la 20-a jarcento, plej multaj homoj ne konsideris genocidon esence malbona afero, krom se ili mem estis inter la viktimoj. Pinker bazigas siajn konkludojn sur la verkoj de historiistoj Rudolf Rummel kaj Barbara Harf, kiuj studis malsamajn specojn de genocido en la 20-a jarcento. La distribuo de viktimoj en agoj de genocido estas nesimetria, simila al la distribuado de militoj (vidu ĉapitron 5): 80% de viktimoj estis mortigitaj en nur 4% de la plej mortigaj agoj. Genocidfaktoroj kiuj estis izolitaj en studoj ankaŭ estas similaj al la faktoroj de milito: demokrataj registaroj buĉis malpli ol 2% de la viktimoj, dum totalismaj registaroj buĉis proksimume 82%. Landoj kun pli evoluinta internacia komerco estis malpli supozeble fari agojn de genocido. Simile al viktimoj de milito, ekzistas kruta malkresko en la nombro da viktimoj de genocido ekde la JPP-pinto de preskaŭ 400 en la 1940-aj jaroj (de la nazioj, la japanoj kaj la sovetianoj) ĝis proksimume 150 en la 1950-aj jaroj (en la komunisto. transpreno de Orienta Eŭropo kaj la ĉinia Saltego Antaŭen), proksimume 50 en la 1970-aj jaroj (en Orienta Pakistano kaj Kamboĝo), proksimume 17 en la 1990-aj jaroj (en Ruanda genocido), kaj malpli ol 5 ekde tiam.

[dekstra|eta|230x230ra| Kontraŭ- [Terorismo|terorismaj iniciatoj povas kaŭzi pli da viktimoj ol ili malhelpas. Pinker citas kalkulon, laŭ kiu dum la jaro post la Atencoj de la 11-a de septembro 2001, ĉirkaŭ 1 500 usonanoj estis mortigitaj en trafikakcidentoj ĉar ili elektis vojaĝi per aŭto al malproksimaj cellokoj anstataŭ flugi al ili, kio estis proksimume sesoble la nombro da pasaĝeroj mortigitaj en flugoj kiuj mortis en la atako mem. La kalkulita mortorisko en flugo de Boston al Los-Anĝeleso estas proksimume egala al la risko de morto en aŭtoveturado de 20 km.]]

* **La trajektorio de terorismo** : la nombroj de viktimoj rezulte de terorismo estas ordoj de grandeco pli malgrandaj ol la nombroj de viktimoj tipaj de militoj, genocidoj kaj krimaj murdoj , kaj tial la politika potenco de terorismo kuŝas en la paniko, kiun ĝi. incitas. Tamen, la granda plimulto de teroristaj organizoj en la mondo ne sukcesas atingi siajn strategiajn celojn, eĉ post taktikaj sukcesoj , kaj krom la talibano en Afganio, neniu terorisma organizo en la lastaj jardekoj povis transpreni tutan landon. . datumoj pri tutmondaj perdoj kiel rezulto de terorismo ĝis 2008 montras ke la unua jardeko de la 21-a jarcento, konsiderata de multaj kiel la "epoko de terorismo", fakte reprezentis malpliiĝon de viktimoj relative al la terorista ondo de la 1980-aj jaroj kaj fruaj 1990-aj jaroj, en kiu la plej multaj el la perdoj estis kaŭzitaj de teroristoj en latin-amerikaj landoj kiel Salvadoro, Nikaragvo, Peruo kaj Kolombio, kaj en pli malgranda mezuro de la tamilaj tigroj en Srilanko kaj aliaj organizoj en Barato, Filipinoj kaj Mozambiko . Tamen, ekzistis pliiĝo en islama terorismo, plejparte kiel rezulto de sinmortiga atako. Pinker diskutas la faktorojn kaj psikologiajn trajtojn kiuj instigas al perforta sinmortigo, kaj notas ke la tamilaj sinmortigoj montris ke ekzistas neniu neceso por religia promeso de eterna rekompenco en la venonta mondo, kvankam ĝi sendube helpas. Laŭ la studo de la rekrutmetodoj de suicidbombistoj fare de terorismaj organizoj, la plej grava motivo estas la famo kaj respekto, kiujn la suicidbombisto scias, ke li akiros en la okuloj de kunbatalantoj. Sed Pinker taksas, ke ĉi tiu gloro verŝajne malaperos kiam evidentiĝos, ke la lukto ne atingas siajn celojn. Sukcesaj suicidatakoj de islamaj teroristaj organizoj kiel ekzemple Al-Kaida pliigas malamon kaj opozicion kontraŭ ili en la trafitaj landoj, inkluzive en la islamaj landoj mem, kie la plej multaj el la atakoj okazas. Laŭ Pinker, terorismo ne estas ideologio aŭ reĝimo, sed taktiko, tial ankaŭ ne eblas gajni la " militon kontraŭ teruro ", sed longtempe ĉi tiu taktiko venkas sin.
* **La loko kie anĝeloj timas paŝi** : Laŭ Pinker, la nova paco ankoraŭ ne estas malnova kaj establita socia fenomeno kiel la procezo de civilizacio kaj la humanitara revolucio, kaj tial ĝia restado en la proksima estonteco ne estas garantiita. Pinker diskutas kvar specojn de eblaj minacoj al la nova paco: kolizio de civilizoj kun Islamo, nuklea terorismo, nuklea Irano, kaj politikaj sekvoj de klimata varmiĝo. Pinker vidas ĉiun el ĉi tiuj minacoj kiel realan riskon por paco, sed ankaŭ taksas, ke la ŝancoj de ilia ne-realigo estas same bonaj. Ekzemple, Pinker taksas ke eĉ se kaj kiam armereĝimoj kiel tiuj en Irano kaj Nord-Koreio evoluigas nukleajn balistikajn misilojn, la historio de la Malvarma Milito montras ke ili plej verŝajne ne uzos ilin en milito, ĉar tia uzo ne povas profitigi ĉi tiujn reĝimojn. iel ajn, kaj aliflanke oni atendas ke ĝi trenu Militan respondon, kiu kondukos al ilia detruo .

### Ĉapitro sepa: La revolucioj de rajtoj 
En ĉi tiu ĉapitro, Pinker sekvas la procezojn de la lukto por rajtoj por diversaj sektoroj en la lastaj jardekoj: civitanrajtoj, virinaj rajtoj, infanaj rajtoj, GLATaj rajtoj kaj bestaj rajtoj. Same kiel homoj, kiuj partoprenis en la civiliziĝa procezo (vidu ĉapitron tri) sciis, ke ili lernas morojn, sed ne imagis, ke ili reduktas murdoprocentojn, Pinker opinias, ke la plej multaj rajtoj-aktivuloj ne konscias pri la sukceso de sia lukto por redukti. perforto. Kiel en la procezo de civilizacio kaj la humana revolucio, revoluciaj ideoj, kiuj estas akceptitaj en la socio, iĝas memevidentaj en nur kelkaj jardekoj, kaj tial homoj malfacile ekkomprenas la grandegan progreson kiu okazis, kaj eĉ emas kredi, ke la nuna situacio estas pli malbona ol iam ajn.
[dekstra|eta|250x250ra| Komence de la 20-a jarcento, [Linĉado|linĉadoj de afrik-usonanoj daŭre estis oftaj en Usono. La murdintoj fotis kun siaj viktimoj kaj disdonis ĉi tiun bildon kiel poŝtkarto.]]

* **Homaj rajtoj kaj la malkresko de linĉadoj kaj pogromoj** : Pinker sekvas la malkreskon tra la jaroj en linĉadoj, pogromoj kaj malamaj krimoj kontraŭ malplimultoj, en la mondo kaj precipe kontraŭ afrik-usonanoj en Usono. Fine de la 19-a jarcento, pli ol 150 linĉadoj estis registritaj ĉiujare, ne nur en la suda Usono sed tra ĝia teritorio, sed ekde tiam ili sisteme malpliiĝis al kelkaj kazoj jare en la 1960-aj jaroj, en la tempo de Martin. La fama parolado de Luther King. En la lastaj jardekoj, ĉiuj specoj de malamaj krimoj kaj rasismo kontraŭ afrik-usonanoj en Usono konstante malpliiĝis. Tutmonde, en 1950, 44% de la landoj havis oficialan politikon de diskriminacio kontraŭ , sed en malpli ol 20% en la 2000-aj jaroj. Samtempe, la procento de landoj kiuj funkciigas iun formon de favora agado por malplimultoj altiĝis al pli ol 25%.
* **Virinaj rajtoj kaj la malkresko de seksperfortadoj kaj batado de virinoj** : Pinker sekvas la sukceson de feminismo en Usono en la lastaj jardekoj. La meza usona viro en la 1990-aj jaroj esprimis pli feminismajn opiniojn ol la meza usona virino en la 1970-aj jaroj . Laŭ Pinker, la sukceso de la virinrajta revolucio estas la ĉefa kialo de la malpliiĝo de seksperfortoj. La indico de seksperforto en Usono malpliiĝis en la lastaj jardekoj eĉ pli ol atendite de la malkresko de la indico de murdo kaj aliaj perfortkrimoj: antaŭ 2008, la indico de murdo malpliiĝis al 57% de sia indico en 1973, dum la indico de seksperforto en la sama periodo malpliiĝis al 20% . Tiutempe ankaŭ estis sistema malkresko de perforto fare de viroj kontraŭ iliaj edzinoj, perforto kiu en la frua 20-a jarcento daŭre estis ofte konsiderita laŭleĝa puno por "nedeca konduto".
* **La rajtoj de la infano kaj la malkresko de infanmurdo, mistraktado de infanoj kaj ĉikanado** : forlaso kaj murdo de beboj, precipe knabinoj, fare de iliaj gepatroj kaj aliaj familianoj, estis oftaj tra la historio . Ĝis la 21-a jarcento, estis malpliiĝo de kelkaj grandordoj en infanmurdo, ĉefe danke al la plibonigo de teknologio kiu malhelpas nedeziratajn gravedecojn, kaj la kresko de enspezo kiu ebligis kreskigi la naskitajn bebojn. Sed Pinker opinias, ke la malkresko ankaŭ estas rezulto de la valoro de la sankteco de vivo, kiun socio ĉiam pli aplikis ankaŭ al nedezirataj infanoj. Pinker diskutas la demandon ĉu infanmurdo ĵus estis anstataŭigita per la teknologio de artefarita aborto, kaj montras ke la abortofteco ankaŭ malpliiĝis en la lastaj jardekoj en la plej granda parto de la mondo. Subteno al korpa puno de infanoj, fare de gepatroj aŭ lernejoj, malpliiĝis je dekoj da procentoj en la lastaj jaroj, kaj en kelkaj landoj ili eĉ estis malpermesitaj.
* **Gejrajtoj, la malkresko de homofobio, kaj la forigo de la krima difino de samseksemo**. En multaj kulturoj tra la historio, samseksemo estis konsiderita krimo, kaj la puno por ĝi en la Biblio, ekzemple, estis morto. Jam en la 1950-aj jaroj, la brita matematikisto Alan Turing faris memmortigon post esti juĝita pro samseksemo kaj devigita suferi kemian kastradon. Sed en preskaŭ 120 landoj en la mondo, la difino de la krimo por samseksemo estis abolita, ĉefe en la lastaj jardekoj. Ĉiuj usonaj ŝtatoj ankaŭ abolis ĉi tiun difinon ekde la 1960-aj jaroj. Ekde la 1970-aj jaroj usonanoj esprimis malpli kaj malpli samfobiajn opiniojn, kvankam la dokumentado de malamaj krimoj kontraŭ samseksemuloj komenciĝis tie nur ekde 1996, kaj ankoraŭ ne eblas konstati malpliiĝon de tiuj krimoj.
* **Bestaj rajtoj kaj la malkresko de besta fitraktado** : Pinker priskribas la progreson de leĝaro kontraŭ besta fitraktado, kaj la kreskantan publikan popularecon de vegetarismo. Li diskutas la demandon, kiomgrade la moralaj argumentoj kaj la historia sukceso de la homarajtaj revolucioj povas esti ĝeneraligitaj ankaŭ al la rajtoj de bestoj.

Dosiero:Thomas Hobbes (portrait).jpg|Thomas Hobbes
Dosiero:Portrait Gandhi.jpg|Mohandas Karamchand Gandhi
Dosiero:Martin Luther King, Jr..jpg|Martin Luther King
Dosiero:Norman Angell 01.jpg|Norman Angell

* **De kie venis la dekstraj revolucioj** ? Pinker ekzamenas eblajn kialojn de la sukceso de la dekstraj revolucioj en la 20-a jarcento, kaj precipe emfazas la abundon de informoj kaj edukado al kiuj homoj estis eksponitaj en la epoko de gazetoj, radio, televido kaj la Interreto. Inter 1960 kaj 2000, la ĉiujara nombro da libroj publikigitaj en Usono kvinobliĝis. Pinker pruvas la gravecon de tiu kosmopolita edukado en la kazo de Martin Luther King, kiu evoluigis la retorikon kaj strategion de la lukto por civitanrajtoj en Usono post ĝisfunde legado de la skribaĵoj de Aristotelo, Rousseau, Hobbes, Bentham, Locke, Nietzsche kaj Marx, kaj precipe adoptis la metodojn de neperforta lukto el legado de la libroj de Mohandas Gandhi. Pinker komentas ke, ĝenerale, la dekstraj luktoj ekde la mezo de la 20-a jarcento estis karakterizitaj per tre malalta nivelo de perforto, precipe se komparite kun antaŭaj historiaj revolucioj.
* **De historio ĝis psikologio** : Pinker resumas ses libroĉapitrojn kiuj spuris la historion de la malkresko en la nivelo de perforto, kaj deklaras siajn intencojn kompreni tiun malkreskon science en la ceteraj ĉapitroj de la libro.

### Ĉapitro oka: La demonoj en ni 
[dekstra|eta|200x200ra| Maldekstra duono de homa cerbo, kun la fruntlobo markita en ruĝa, kaj griza cilindro indikas la lokon kie ferstango pasis tra la cerbo de [Phineas Gage, trafante la fruntkortekson kaj rezultigante la kapablon malhelpi perfortajn impulsojn.]]

* **La malluma flanko** : Pinker prezentas la indicon por la ekzisto de hereda kapablo por perforto en homoj. En intervjuoj kun psikologoj, la plej multaj el la viraj temoj kaj signifa procento de la virinoj atestis ke ili iam sopiris mortigi iun. La juĝo kaj taksado de riskoj, en kiuj la plej multaj homoj sindetenas de realigado de tiaj perfortaj impulsoj, estas kongruaj kun la opinio de Pinker de la hereda klarigo, ĉar la kapablo fari tian kleran takson havus evoluan selektavantaĝon. En specialaj situacioj kie la risko al la atakantoj estas malalta, ili povas kolekti en grupo por la celo de damaĝi la viktimojn kiuj estas en nombra aŭ alia malavantaĝo . Simile, ordinaraj ĉimpanzmaskloj povas trudeniri kune por surprizi ununuran masklon de alia grupo kaj bati lin al morto.
* **La praviga breĉo kaj la mito de pura malbono** : eksperimentoj en psikologio kaj sociologio montras, ke kaj la agresanto kaj la viktimo elstaras pro sia kapablo konstante pravigi siajn agojn kaj kondamni la alian flankon, kreante al si tre malsamajn memorojn pri la sama evento mem. - diferenco kiun Pinker nomas la "praviga breĉo". La praviga breĉo ekzistas eĉ en la penso de ununura homo - eksperimentoj montras, ke homoj kapablas subkonscie memori detalojn, kiujn ili preterlasas el la rakonto, kiun ili kutime rakontas al si kaj al aliaj homoj. Tiurilate Pinker vidas la romantikan koncepton de "pura malbono", kiu estas tre ofta akuzi la antagonistojn pri perfortaj literaturaj aŭ historiaj eventoj, kiel misgvida: eĉ la krimuloj kaj perfortaj tiranoj en la historio pravigis siajn agojn en maniero kiel kiu ŝajnis al. ili estu moralaj.
* **Organoj de perforto** : Pinker ekzamenas la cerbcentrojn implikitajn en perforta konduto, precipe la amigdalo, la talamo, la hipotalamo, la insulon kaj la trofofronta kortekso. Tiuj centroj troviĝas en la cerboj de ĉiuj mamuloj, kaj homoj ĝenerale, kaj funkcias en simila maniero. En ĉiuj mamuloj ekzistas pluraj malsamaj cerbaj mekanismoj kiuj povas konduki, pro malsamaj kialoj, al malsamaj formoj de perforta konduto. Pinker dediĉas apartan sekcion al ĉiu tia mekanismo inter la sekvaj sekcioj.
* **Predado** : Pinker identigas la predadkonduton en bestoj kaj homoj kun "instrumenta perforto" kiu utiligas la viktimon kiel ilon por akiri materialan gajnon (ekzemple manĝaĵon en preda konduto) estante indiferenta al liaj sentoj. Ĉaskonduto en karnomanĝuloj estas tre malsama de aliaj formoj de agreso, kaj estas gvidita per plezuraj sentoj de defio kaj malsatkontento, kontraste al kolerego aŭ malamo. Homaj ĉasistoj kaj fiŝkaptistoj estas kutime indiferentaj pri la sufero de la viktimo, kaj foje eĉ sentas respekton al li kaj identiĝas kun li. Instrumenta perforto kontraŭ homoj estas farita por atingi iun materian gajnon, kutime de socipatoj aŭ de homoj kiuj lernis bloki iel siajn sentojn de empatio kun la viktimo. Veraj sociopatoj konsistigas nur ĉirkaŭ 1% ĝis 3% de la ĝenerala loĝantaro, sed inter perfortaj krimuloj ilia indico altiĝas al 20% ĝis 30%, kaj ili faras proksimume duonon de la gravaj krimoj. Cerbcentroj kiuj kontrolas perfortajn emociojn, empation kaj socian respondecon, kiel ekzemple la amigdalo kaj la trofofronta kortekso, ofte estas reduktitaj en socipatiaj cerboj, sed ili ne kutime suferas de aliaj patologioj. Laŭ Pinker, la manko de empatio karakteriza por ofta instrumenta perforto manifestiĝas en sindromo de troa memfido kaj malestimo por la kontraŭulo, kiu kondukis gvidantojn kaj armeajn komandantojn al multaj el la malvenkoj kaj mortigaj eluziĝomilitoj en historio.

* **Dominado** : En ĉi tiu mekanismo, Pinker inkluzivas perforton, kiu ne celas atingi tujan materialan gajnon, sed respekton kaj reputacion por forto kaj malkuraĝigo. En bestoj kaj homoj, tia perforto estas karakteriza por luktoj por statuso en la socia hierarkio, kaj ene de familioj kaj sociaj grupoj ĝi ofte estas karakterizita per ritoj, ludo kaj repaciĝoj kiuj permesas al kontraŭuloj vivi kune kaj kunlabori post kiam la statusaj rilatoj inter ili estis determinita. Ĉe la plej multaj mamuloj kaj ankaŭ ĉe homoj, domineco estas multe pli ofta kaj perforta ĉe maskloj ol ĉe inoj, kaj pli dominaj maskloj ofte gajnas pli da inoj kaj produktas pli da idoj. Ekzemple, en la imperioj de antikveco, la imperiestro havis milojn da edzinoj kaj kromvirinoj, nobelo dekduoj kaj etburĝa viro 3 ĝis 4, tiel ke viroj de la malsuperaj klasoj ofte havis neniujn edzinojn. La hormono testosterono preparas masklojn por dominado-luktoj, ekzemple la nivelo de testosterono altiĝas en la sango de atletoj antaŭ konkurso, atingas pinton dum la konkurso mem, kaj post la konkurso restas alta nur ĉe la venkintoj. Viroj kun pli alta nivelo de testosterono en sia sango pli verŝajne kondutas agreseme, kaj interpretas la konduton de aliaj viroj kiel pli agreseman. La nivelo de testosterono en la sango de viroj pliiĝas kun pubereco, tendencas iomete malpliiĝi ĉe edziĝintaj viroj kaj patroj de infanoj, kaj malpliiĝas eĉ pli kun maljuniĝo. Kvankam la testosteronniveloj de tiranoj kiuj tra la historio sendis siajn subjektojn al militoj kaj amasbuĉadoj ne estis mezuritaj, psikologiaj studoj de personecklasifiko ofte klasifikas ilin kiel havante narcisman personecmalsanon karakterizitan per grandiozeco, bezono de admiro kaj manko de empatio..

: Homoj ankaŭ ĝeneraligas la mekanismon de regado al tutaj socioj: homa socio ofte rekomendas rakontojn kiuj promesas al ĝi superan statuson super aliaj socioj, kaj la nerealigo de la promeso povas kaŭzi senton de insulto kaj senigo (france: rankoro (kiu mobilizas. la mekanismo de regado por batali por statuso. Historiistoj atribuis la kialon de multaj militoj al rankoro inter etnoj, nacioj kaj religioj al kiuj, laŭ ilia opinio, estis neitaj la statuso kiun ili meritis .

* **Venĝo** : La bezono venĝi vundon estas forta kaj ofta psikologia bezono en homoj, movita per intensaj sentoj de senigo kaj kolerego, kaj en cerbaj bildigaj eksperimentoj ĝi estis trovita esti aktivigita per neŭrala vojo kiun Pinker nomas la "furioza cirkvito" de la mezcerbo kaj hipotalamo, ĝis la amigdalo kaj insulo. Partoprenantoj en psikologiaj eksperimentoj ofte pretas pagi ŝajne neracian prezon por venĝi kontraŭ aliaj eksperimentaj partoprenantoj, kiujn ili kredas, ke ili maljustigis ilin. Venĝo estas ankaŭ tre ofta socia kaj kultura bezono en ĉiuj homaj socioj, kondukas la intrigon de popularaj literaturaj verkoj kaj filmoj, kaj estas uzata por pravigi perfortajn konfliktojn kaj militojn, kiuj ofte iĝas longaj ĉenoj de venĝo kaj reciproka venĝo. Ekzemple, kaj la Atencoj de la 11-a de septembro 2001 kaj la posta Milito en Afganio (2001-2021) estis pravigitaj fare de iliaj krimintoj kiel venĝo.

: En evolucio, venĝo estas bone klarigita per la prizonula Dilemo, ofta modelo en ludoteorio por la realeco en kiu elekto devas esti farita inter kunlabori kun aliaj homoj kaj damaĝi ilin. La plej sukcesaj strategioj en ripetitaj dilemaj ludoj de kaptito estas tiuj, kiuj tuj reprezalias kiam vundite, sed ankaŭ elstaras je kunlaboro kaj foje respondas per pardono. Tial, Pinker kredas ke la homa kapablo akordigi kaj pardoni estas la alia flanko de la bezono de venĝo. Pinker recenzas kazojn de repaciĝo kaj rompado de la ciklo de venĝo en militoj inter landoj, kiel la pacinterkonsento inter Israelo kaj Egiptio, kaj en civitaj militoj, kiel la forigo de la rasapartisma reĝimo en Sudafriko. Kredebla repaciga iniciato ofte postulas riskon, kiel en la vizito de egipta prezidento Sadat al Israelo, aŭ oficialan deklaron pri pardonpeto kaj forigo de pasintaj kontoj, kiel en la Vero kaj Repaciĝo-Komisiono en Sudafriko. Politika sciencisto Graham Dodds dokumentis formalajn pardonpetojn de politikaj kaj religiestroj dum historio  kaj trovis grandan salton en ilia nombro ekde la 1980-aj jaroj.

[eta|254x254ra|La [Milgram-eksperimento : la esploristo (**H**) konvinkas la subjekton (**N**) doni  al alia subjekto (**S**), kiu fakte estas ŝajniga agento. Multaj temoj daŭre "elektris" la agenton malgraŭ liaj krioj kaj pledoj.]]

* **Sadismo** : Pinker atentigas, ke por ricevi sadisman plezuron el la sufero de aliaj, necesas ne nur motivo, sed ankaŭ la liberigo de ĉiu sindeteno, kiu normale malhelpas homon agi laŭ tiu ĉi motivo. En homa naturo estas motivoj por sadisma plezuro:
** Homoj scivolas kaj fascinas rigardante suferon. Infanoj povas deŝiri krurojn de insektoj, kaj eĉ normalaj plenkreskuloj spektas filmojn kun multe da sango kaj sufero, kaj malrapidiĝas survoje por observi mortigan akcidenton kaj ĝiajn sekvojn.
** La bezono de kontrolo kaj la deziro de aŭtoritato kondukas al plezuro de ĝojo, kiu estas rigardata kiel pravigita al malamaj homoj, kaj cerbaj skanadoj montris, ke tia situacio stimulas la striatzonon de la cerbo.
** Plezuro de kontrolo, regado kaj venĝo ankaŭ povas peli sadismon. Psikologiaj eksperimentoj montris, ke la emocia rekompenco de venĝo estas plej forta kiam la venĝobjekto scias, ke la sufero kaŭzita al li estas venĝo pro liaj agoj, kaj la plej certa maniero por kontroli tion estas kaŭzi la venĝan objekton suferi kaj atesti ilin.
** Agreso estas rilata al sekseco en la limba sistemo kaj ambaŭ respondas al testosterono, do viroj pli ol virinoj povas lerni akiri seksan plezuron de humiligado kaj kaŭzado de sufero al alia persono .

: Malgraŭ la amaso da motivoj, torturi aliajn por plezuro estas malofta por la plej multaj homoj, ĉar empatio, simpatio kaj sento de kulpo ĉesigas la plimalboniĝon en sadismon. Mizero kaŭzita de atestado de la sufero de aliaj estas antikva fenomeno kiu ne estas unika por homoj, kaj estis trovita ĉe aliaj mamuloj, de ratoj ĝis simioj . Socia tabuo, plifortigita de la procezo de civilizacio, povas malhelpi agojn de sadismo, kaj eĉ veki honton en homo, kiu nur imagas sadismajn agojn. Tamen, homoj kiuj respondas por praktika celo povas kun la tempo perdi siajn naturajn inhibiciojn.

: Torturo povas esti uzata por teruradi aŭ ĉerpi informojn de katenoj, kaj apliki "moderan fizikan premon" estas konsiderata laŭleĝa eĉ hodiaŭ en certaj demokrataj landoj en la scenaro de bombo. Agoj de fitraktado kaj pogromoj tra la historio ofte estis faritaj fare de soldatoj, polico aŭ ribelantoj kiel ellasejo por ilia timo de la malamiko. Rigardi la doloron aŭ suferon de aliaj estis utiligita kiel distro por la masoj, kiel en gladiatorbataloj, kaj Barbara Tuchman notis ke pordegoj en Francio en la Mezepoko foje aĉetus de unu la alian krimulojn kondamnitajn al morto por distri siajn loĝantojn en publika ekzekuto.. En progresintaj landoj hodiaŭ, ekstrema patologia sadismo estas konata ĉefe en seriaj murdistoj, sed tio estas malofta fenomeno kiu ankaŭ forvelkas: en Usono, estis proksimume 200 konataj seriaj murdistoj en la 1980-aj jaroj, 141 en la 1990-aj jaroj, kaj nur 61. en la unua jardeko de la 21-a jarcento. Sadismo povas esti rezulto de psikopatio, sed fakte nur malgranda malplimulto de psikopatoj estas sadistoj. La disvolviĝo de sadisma patologio kutime postulas tempon kaj venkadon de empatio kaj honto. Sociaj normoj aŭ sociaj kondiĉoj, kiuj instigas la sadismon, kiel tiuj ĝeneralaj en Eŭropo en la Mezepoko, povas akceli tiun procezon, kaj aliflanke, Pinker esperas ke la kontraŭaj normoj kaj kondiĉoj povas malrapidigi ĝin kaj eĉ haltigi ĝin.

[dekstra|eta|300x300ra| Germana [Ŝipfarejo|ŝipkonstruejo laboristo August Landmesser (markita en cirklo) rifuzas saluti en foto (1936) de Nazia Germanio.]]

* **Ideologio** : Sub ĉi tiu rubriko, Pinker inkluzivas religiajn kaj ideologiajn asociojn kiuj kaŭzis amasan perforton en grandega nombro, ĉefe en agoj de genocido kaj militoj, kiel ekzemple Kristanismo en la Krucmilitoj kaj la eŭropaj religiaj militoj de la 17-a jarcento, Naziismo en la Holokaŭsto kaj la Ruĝaj Kmeroj en la genocido en Kamboĝo. Multaj eksperimentoj en socia psikologio, kiel ekzemple la Milgram-eksperimento kaj la Stanforda malliberejo-eksperimento, montris kiel konformeco kun la opinioj de aliaj povas instigi homojn uzi perforton kiun ili ne uzus memstare. Konformeco estas precipe forta en totalismaj reĝimoj, kaj Pinker citas la ateston de Aleksandr Solĵenicin pri parolado de Josif Stalin post kiu la publiko aplaŭdis dum 11 minutoj ĉar neniu el ili kuraĝis esti la unua kiu haltas. En tia reĝimo, iu ajn el la membroj povas partopreni kaj eĉ iniciati perfortan punon de la nekonformistoj nur ĉar li timas esti suspektata kiel nekonformisto mem. Tiaj reĝimoj uzas diversajn mekanismojn por mobilizi la breĉon de pravigo por pravigi perforton, ekzemple eŭfemismo kiel en la uzo de la frazo "la fina solvo de juda demando" por la ekstermado de la juda popolo, kaj malklarigado de persona respondeco kiel en la aserto de Adolf Eichmann. ke li nur obeis ordonojn. En la Milgram-eksperimento, la esploristoj povis konvinki la subjektojn uzi ekstreman perforton ĉefe "prenante respondecon" pri la rezultoj.

: Pinker ne kredas ke ideologio povas esti "resanigita", ĉar ĝi estas baza homa tendenco, sed sugestas ke malferma socio estas pli imuna kontraŭ ideologiaj mekanismoj kiuj instigas perforton, kaj trovas pruvojn de tio en la malofteco de agoj de genocido kaj ideologiaj. civitaj militoj en modernaj demokrataj socioj.

* **Pure Evil, Inner Demons, and the Decline in Violence** : La mito de pura malico implicas ke malkresko en perforto povas nur okazi kiel rezulto de la venkoj de la "bona" super la "malbona" en konfliktoj. Kontraŭe al tio, Pinker opinias, ke plej multe de la perforto estas kaŭzita de "la demonoj en ni" - motivoj trovitaj en ĉiu ordinara homo. Tial li konkludas, ke la malkresko de perforto okazas ĉefe pro tio, ke homoj agas malpli kaj malpli el tiuj motivoj. Laŭ lia opinio, la kreskanta populareco de la psikologia scienco igas pli kaj pli da homoj ekzameni la konfliktojn, kiujn ili partoprenas, ankaŭ el pli objektiva kaj konscia vidpunkto, kio malkaŝas la iluziojn kaj fiaskojn.

### Ĉapitro naŭa: La Bonaj Anĝeloj 
En ĉi tiu ĉapitro, Pinker listigas la "bonajn anĝelojn" - kvalitojn de homnaturo kiuj malhelpas aŭ reduktas perforton, kaj povas klarigi la tendencon al la malkresko de perforto. Pinker konsentas ke empatio estas unu el la anĝeloj, sed kredas ke ŝi ne estas la ununura, kaj li ankaŭ kredas ke "empatio" fariĝis furorvorto en la lastaj jaroj kiuj ricevis troan diskonigon.
dekstra|eta|267x267ra| Knabeto ĉirkaŭbrakas sian fratinon post kiam ŝi estis trafita de beno. Laŭ la opinio de Pinker, estas ne evidente ke la knabo imagas kiel la knabino sentas, kaj estas eble ke li nur sentas emocian aflikton en respondo al ŝia montrado de doloro.

* **Empatio** : Pinker diskutas malsamajn interpretojn de la koncepto de empatio:
** Projekcio estas sento, kiu ne nepre dependas de la sentoj de la alia persono, ekzemple rigardi nubskrapulon, kiu elvokas en la rigardanto senton de grandeco kaj potenco.
** Perspektivo-preno estas la kapablo imagi kiel objektoj aspektas el la vidpunkto de la alia persono, kapablo kiun svisa psikologo Jean Piaget montris disvolviĝas ĉe infanoj ĉirkaŭ la aĝo de 6 jaroj.
** Teorio de menso estas la kapablo atribui intencojn kaj sentojn al aliaj, sed ne nepre kompreni aŭ senti ilin. Homoj ofte sentas sin afliktitaj antaŭ la sufero de aliaj homoj, sed ne nepre pro empatio al li.
** Emocioj povas esti "kontaĝaj", kiel ekzemple reagoj de ridado aŭ aplaŭdo de la spektantaro.

: Pinker opinias, ke ĉio ĉi estas malsamaj aspektoj, kvankam proksimaj, kiuj ne samas kiel empatio en la malvasta senco, kompreneble li nomas per la vorto "simpatio" - zorgo pri la bonfarto de la alia per kompreno de sia feliĉo kaj doloro..

: Popularaj teorioj de empatio estis influitaj per la scienca eltrovo (1992) de spegulaj neŭronoj en simia cerbo, sed laŭ Pinker, spegulaj neŭronoj ne rilatas al empatio. Cerbaj bildigaj eksperimentoj montras, ke ne ekzistas specifaj cerbaj centroj por empatio, kaj ĝi rilatas al multaj faktoroj kaj cerbaj regionoj. Ekzemple, la hormono oksitocino, kiu estis evoluigita por kontroli patrinan konduton, ankaŭ estis rekrutita dum evolucio por kontroli seksan kaj romantikan konduton, kaj en psikologiaj eksperimentoj oni trovis, ke ŝprucigi ĝin en la nazon pliigas fidon kaj justan distribuon en testsubjektoj ludantaj la ultimatum-ludo. Sekve, Frans de Waal, Peter Singer kaj aliaj proponis ke empatio origine formiĝis ĉe mamuloj por la celo de patrina prizorgo de idoj, kaj tiam la "cirklo de empatio" estis etendita al ne-idoj ankaŭ. "Bebo" kaj "belaj" trajtoj, ekzemple de katidoj kaj hundoj, elvokas empation en homoj.

: Psikologiaj eksperimentoj faritaj ĉefe de la usona psikologo Daniel Bateson de Universitato Princeton pruvis, ke subjektoj helpas pli da homoj kun kiuj ili identiĝas pli; ke subjektoj kunlaboras pli bone en la Prizonula Dilemo de la kaptito kun homoj kun kiuj ili identiĝas pli; ke subjektoj, al kiuj la esploristoj petis imagi la malfacilaĵojn kaj suferojn de la alia persono, pli emis helpi lin, kaj ankaŭ esprimi subtenon al aliaj homoj el la sama sektoro, eĉ kiam tiu ĉi sektoro estis tre nepopulara (homoj juĝitaj pro murdo en unu de la eksperimentoj); Kaj ankaŭ ke bone verkita kaj bone ludata "atestaĵo" helpis la subjektojn empatigi kun tuta sektoro, eĉ kiam ili sciis, ke tiu ĉi atesto ne estas reala. En ĉi tiu lasta rezulto, Pinker vidas subtenon por la hipotezo ke la evoluo de fikcio kaj la nova ĝenro en la 18-a kaj 19-a jarcentoj estis inter la kialoj de la humanitara revolucio (ĉapitro 4).

* **Memregado** : inspirite de la teorio de Elias pri la civiliziĝa procezo (Ĉapitro 3), Pinker opinias, ke centra faktoro en la malkresko de perforto estis plibonigo de la emo de homoj konkeri iliajn instigojn kaj eviti perfortan konduton antaŭ materialo. tento, provoko aŭ okazo por venĝo.

: Psikologiaj studoj montras korelacion inter la kapablo prokrasti kontentigon kaj IQ kaj sukceson en diversaj areoj de vivo. Planado por la estonteco estas kontrolita en la cerbo ĉefe en la konsciaj areoj de la fruntlobo, kiel la alveola kortekso, damaĝo al kiu kaŭzis sindromon de perforto, manko de memregado kaj manko de socia konsidero en la fama kazo de Phineas Gage. En serio da eksperimentoj, la usona socia psikologo Roy Baumeister pruvis, ke la volforto de homoj kondutas kiel limigita rimedo, eĉ kiel " muskolo " - taskoj, kiuj postulas memregadon, "malplenigas" la volforton de la subjekto kaj "lacigas" la gradon de mem- kontrolon li kapablas mobilizi por pliaj taskoj, eĉ kiam ili tre malsamaj en karaktero. La emo de homoj riski perforton povas malpliiĝi ĉar ilia medio estas malpli danĝera kaj garantias al ili pli longan vivdaŭron, kiel implicas la korelacio malkovrita inter mortoprocentaĵoj (de neperfortaj kialoj) kaj perfortkrimprocentoj en malsamaj loĝkvartaloj. Eblas ankaŭ, ke plibonigo de nutrado kaj ĝenerala sano plibonigas konekteblecon kaj funkcion en la fronta lobo, kaj danke al tio la kapablon memregado: Baumeister malkovris, ke taskoj, kiuj damaĝas la volforton de homoj, malaltigas la nivelon de glukozo en ilia sango, kaj ke ili kapablas restarigi iom da sia volforto trinkante suker-dolĉigitan trinkaĵon (sed ne en aspartamo). Aliaj eksperimentoj sugestis, ke la perforto de malliberuloj povas esti reduktita en malliberejo per provizo de nutraĵoj. Baumeister ankaŭ montris ke volontuloj kiuj trejnis dum pluraj semajnoj en diversaj formoj de memdisciplino, kiel ekzemple dieto, fizika trejnado aŭ tranĉado de televidaj spekthoroj, povis plibonigi sian memregadon en aliaj taskoj en la laboratorio.

: Pinker interpretas tiujn rezultojn kiel apogado de la ebleco de historia plibonigo en memregado en homoj vivantaj en pli riĉaj, pli sekuraj, kaj pli reguligitaj komunumoj. La plibonigo de memregado povas, siavice, plu plibonigi sekurecon, vivdaŭron kaj ĝeneralan sukceson en la komunumo, en mem-plifortiga pozitiva reagoprocezo. La interezoprocento estis proponita kiel mezuro de memregado en la komunumo – ju pli malalta ĝi estas, des pli certa estas la estonteco. La ekonomia historiisto Gregory Clark trovis ke efikaj interezoprocentoj en Anglio falis de proksimume 10% en la 13-a jarcento al nur proksimume 2% en la 21-a jarcento, la sama tempoperiodo dum kiu hommortigoprocentoj malpliiĝis je pli ol grandordo (Ĉapitro 3).). Pinker sugestas ke la distingo inter komunumoj kun malforta kaj forta memregado egalas "dioniziajn" kaj "apollonianajn" komunumojn en la analizo de antropologo Ruth Benedict laŭ la konceptoj de Nietzsche. En studo, kiu enketis la opiniojn de homoj en pli ol cent landoj, oni trovis, ke gravaj trajtoj de komunumo - la grado de sindeteno kaj la grado de planado por la malproksima estonteco - estas korelaciitaj unu kun la alia kaj kun pli malaltaj murdoj..

[dekstra|eta|250x250ra| Vulpo el la projekto de malsovaĝigo de vulpo en Siberio. [Selekta bredado|Artefarita selektado reduktis la agreson kaj timon de ĉi tiuj vulpoj ene de kelkaj jardekoj, kaj ebligis kreskigi ilin kiel dorlotbestojn.]]

* **Lastatempa biologia evoluo** : En ĉi tiu sekcio, Pinker ekzamenas la eblecon ke la malkresko de perforto dum la pasintaj miloj da jaroj estas la rezulto de genetika ŝanĝo en homaj populacioj kiel rezulto de natura selektado de malpli perfortaj homoj.

: Pluraj ekzemploj de biologia evoluo kiu lastatempe okazis en homaj populacioj estas konataj al scienco, kiel ekzemple la mutacioj por Netolereco de laktozo en plenkreskuloj kiuj dum la pasintaj miloj da jaroj transprenis la plej grandan parton de la populacio en homaj socioj kiuj manĝas laktaĵojn. Trovoj el diversaj kampoj montras ke, principe, perforto estas submetata al evolua ŝanĝo: artefarita elekta eksperimentoj povis pliigi kaj malpliigi la agreson de laboratoriaj musoj ene de pluraj generacioj, kaj malsovaĝaj eksperimentoj malfortigis agresemajn tendencojn ĉe hejmaj bestoj, hundoj, kaj lastatempe ankaŭ. ĉe malsovaĝigitaj vulpoj. Ĉe homoj, studoj de ĝemeloj kaj adoptitaj infanoj montras ke tendenco al perforto kaj krimo estas la rezulto de iuj heredaj faktoroj aldone al mediaj influoj, kaj tial estas principe alirebla al evolua ŝanĝo.

: Tamen, en praktiko neniu fidinda scienca indico ankoraŭ estis trovita ke evolua procezo de malkresko de perforto okazas en homaj populacioj. Kelkaj el la dokumentitaj historiaj ŝanĝoj en perforto okazis tro rapide por esti heredaj ŝanĝoj, ekzemple en la 1990-aj jaroj en Usono, la indico de murdoj estis duonigita en malpli ol generacio (Ĉapitro 3). Pinker tial finas ke hipotezo de biologia evoluo ne estas necesa por klarigi la malkreskon de perforto.

* **Moraleco kaj tabuoj** : laŭ Pinker, la moralo de homoj havas kontraŭajn efikojn al ilia perforto: unuflanke, multaj moralaj metodoj estas uzataj por pravigi perforton amasskale kontraŭ tutaj loĝantaroj, kiel "malfideluloj", "sorĉistinoj", ". malamikoj de la reĝimo" kaj la "malamikoj de la ŝtato", kaj pro tio Pinker klasifikis ilin kiel unu el la "demonoj en ni" (vidu la sekcion "Ideologio" en ĉapitro 8). Sed aliflanke, moralaj metodoj ankaŭ subestas la humanitaran revolucion (ĉapitro 4) kaj la rajtojn revoluciojn (ĉapitro 7) kiuj moderigas kaj malhelpas perforton. En ĉi tiu sekcio, Pinker serĉas kompreni kiam moralo estas "demono" kaj kiam ĝi estas "anĝelo", kaj kiuj estas la kialoj de la historia tendenco moviĝi de la unua tipo al la dua tipo.

: Pinker fidas je lastatempa psikologia esplorado de moraleco en malsamaj homaj kulturoj, plejparte de sociaj psikologoj kaj antropologoj kiel ekzemple Jonathan Haidt, Richard Schweder, kaj Alan Piske . Ĉi tiuj esploristoj klasifikis moralan konduton kaj moralajn valorojn en multaj malsamaj homaj socioj en malgrandan nombron da "rilataj modeloj", kiel komunuma kundivido, ekzemple inter membroj de triboj aŭ inter multaj geedzoj en moderna okcidenta socio, hierarkio de aŭtoritato (Aŭtoritato-rango, kiel en gepatro-infano, dunganto-dungito aŭ kuracisto-paciento rilatoj), pureco/sankteco, aŭtonomio, egaleco-kongruo, kiel en donado de favoro por favoro kaj okulo por okulo) kaj merkatprezoj (merkata prezo, kiel en determini salajron aŭ la justan prezon de uzita aŭto) .

: La studo de la historio de moralaj metodoj montras, ke en la lastaj jarcentoj estas tutmonda tendenco transiri de modeloj de kunlaboro, aŭtoritato kaj sankteco al modeloj de sendependeco, egala rekompenco kaj merkata prezo. Tiu ĉi tendenco estas plej verŝajne la rezulto de la rapida teknologia evoluo de transportado kaj komunikado, kaj kiel rezulto fizika movebleco kaj socia moviĝeblo pliiĝas. La kreskanta malkonekto de homoj per multaj malsamaj moralaj metodoj tendencas malfortigi la lokan potencon de malgrandaj kunlaboraj komunumoj kiel familioj kaj triboj, de aŭtoritatuloj kiel gepatroj kaj instruistoj, kaj de lokaj valoroj de sankteco kaj lojaleco kiel religiaj observoj kaj nacia patriotismo. Aliflanke, la statuso de tiuj modeloj, kiuj kapablas komuniki kaj kompromisi inter homoj de malsamaj socioj kaj sektoroj, emas plifortiĝi.

Dosiero:Lewis Fry Richardson.png|Louis Fry Richardson
Dosiero:RJRummel.jpg|Rudolf Rummel
Dosiero:Peter Singer MIT Veritas.jpg|Peter Singer
Dosiero:Jim Flynn Political Studies University of Otago.jpg|James Flynn

* **Kialo** : La pensuloj de la klerismo donis plej grandan gravecon al la racieco de la homo, kaj al ĝia kapablo superregi nescion kaj perforton, sed ekde tiam diversaj tendencoj plifortiĝis en la publiko, en filozofio kaj en scienco por dubi la gravecon de racio.

: Uzado de racio povas ebligi pli kaj pli efikajn solvojn por redukti perforton, sed estas malfacile racie pruvi, ke racia homo dezirus tion unue: li povas anstataŭe uzi sian raciecon por gajni perfortan lukton kontraŭ aliaj homoj por sia propra. bonfarto, aŭ la bonfarto de la grupo al kiu li apartenas. Tamen, Pinker opinias, ke raciaj homoj pli verŝajne rekonas, ke aliaj homoj ankaŭ kapablas raciecon, kaj konkludas, ke longperspektivaj solvoj devus certigi universalan bonfarton kaj protekton kontraŭ perforto por pli kaj pli da homoj (vidu ankaŭ Ĉapitro). 4, sekcio "La Respubliko de Leteroj kaj la Humanismo de la Klerismo"). Ekzemple, en la Prizonula Dilemo de la kaptito, raciaj agantoj, kiuj havas la eblecon komuniki kaj diskuti inter si (kontraŭe al la origina formuliĝo de la dilemo) povas interkonsenti inter si, ke nur reciproka kunlaboro certigos longdaŭran profiton por ĉiu el ili, kaj tial ili devus plani kaj efektivigi kune mekanismon kiu instigas kunlaboron tia. Kiel la filozofo Peter Singer, Pinker konkludas, ke la plibonigo en edukado, inteligenteco, scienco kaj teknologio inklinas vastigi la "rondon de kunlaboro" kaj redukti la ĝeneralan nivelon de perforto.

: Pinker diskutas la Flynn-efekton - la trovo, ke la averaĝa IQ kaj kogna agado de la loĝantaro, precipe en la areo de abstrakta pensado, signife altiĝis dum la pasintaj jardekoj, en ĉiu lando, kie IQ-datumoj de antaŭaj generacioj povas esti kontrolitaj . Ankoraŭ ne estas klare, kiaj estas la kialoj de la Flynn-efiko, kaj en kia senco ĝi reprezentas realan plibonigon de la inteligenteco de la loĝantaro kaj ne nur statistikan rezulton, sed Pinker subtenas la propran interpreton de James Flynn, laŭ kiu scienca maniero. de pensado fariĝas pli kaj pli forta en la ĝenerala publiko, almenaŭ dum la lastaj jardekoj kaj eble pli Antaŭe. Pinker sugestas la eblecon de "morala Flynn-efiko" per kio perforto malpliiĝas kiel rezulto de la kapablo de homoj pensi pri la konfliktoj en kiuj ili estas implikitaj pli racie, abstrakte kaj objektive.

### Ĉapitro deka: Sur la flugiloj de anĝeloj 
En la lasta ĉapitro de la libro, Pinker sindetenas de farado de prognozoj por la estonteco, aŭ konsilado de ŝtatistoj kaj juristoj pri kiel redukti militon kaj perforton. Li kvalifikas sian optimismon - estas tendencoj kiuj fortiĝas dum jardekoj kaj jarcentoj, kaj tial oni povas supozi, ekzemple, ke homa ofero, fizika torturo sub la protekto de la leĝo aŭ militoj inter demokrataj landoj ne revenos en la proksima estonteco, sed ne eblas antaŭdiri la nivelojn de krimo, internaj militoj kaj terorismo. Kiel sciencisto, Pinker ne kredas je iu mistika forto aŭ kosma destino kiu diktas malpliigon de perforto, nek li atendas ke la progreso de scienco nepre kondukos al la formuliĝo de " unuigita teorio " de perforto.

* **Grava sed malkonsekvenca** : En ĉi tiu sekcio, Pinker diskutas plurajn faktorojn kiuj ofte estas prezentitaj kiel havantaj gravan efikon al perforto, sed Pinker mem ne trovas konsekvencan ligon inter ili kaj la historia kurso de la malkresko:
** **Armiloj kaj ĝia limigo** : Militistoj kaj pacifistoj egale emas doni grandan gravecon al armiloj, kaj koncentriĝi pri sia teknologio aŭ ilia malpermeso. Tamen, Pinker ne trovas klaran korelacion tra la historio inter la letaleco de novaj armilteknologioj kaj la nivelo de perforto. La procento de viktimoj en tribaj komunumoj kiuj batalas per lancoj, bastonoj, pafarko kaj sago estas pli alta ol en modernaj socioj kiuj disvolvas aŭtomatajn kemiajn armilojn kaj nukleajn armilojn (vidu ĉapitron 2).
** **Rimedoj kaj potenco** : Multaj teorioj sugestas ke specifaj militoj aŭ perforto inter klasoj en socio estas luktoj super limigitaj rimedoj, ekzemple petrolo aŭ kapitalo. Tamen, Pinker ne trovas klaran ligon inter la havebleco de resursoj kaj la distribuado de potenco kaj la malkresko de perforto. La rimedoj povas esti distribuitaj kaj perforte kaj pace.
** **Abundo** : Dum la historio, la riĉeco en la manoj de homaj socioj multe pligrandiĝis, dum samtempe la nivelo de perforto malpliiĝis. Tamen ne estas klare, kiel la riĉeco tuj efikas sur la nivelo de perforto, kaj dum la historio pliiĝoj de la vivnivelo foje okazis ĝuste kiam la nivelo de perforto provizore pliiĝis. En la 21-a jarcento, niveloj de perfortkrimo kaj civita milito tendencas esti pli altaj en malriĉaj landoj, sed estas neklare ĝis kia grado malriĉeco kaŭzas perforton aŭ inverse.
** **Religio** : Pinker malakceptas ĝeneralan aserton ke religio moderigas perforton, esprimitan plejparte fare de religiemaj pensuloj kaj religiemaj homoj, kaj aliflanke la aserton ke religio instigas perforton, esprimitan plejparte fare de sekularaj pensuloj kaj ateistoj. Dum la historio, malsamaj religioj, kaj eĉ malsamaj frakcioj kaj klerikoj de la sama religio, foje instigis malsamajn specojn de perforto, kaj foje agis kontraŭ aliaj specoj.
* La **dilemo de la pacifisto** : Pinker montras la probleman naturon de reduktado de perforto reformulante la dilemon de la Prizonula Dilemo de la pacifisto". Unuflanka pacifismo povas rezultigi la detruon aŭ subpremon de la pacifistoj:

: En la sekvaj sekcioj, Pinker resumas kvin longperspektivajn historiajn evoluojn kiujn li kredas kontribuis al la malkresko de perforto, kaj kiel ĉiu el ili influas la dilemon de la pacisto:

* **Leviathan** : Laŭ la hipotezo de Hobbes, kiun la moderna scienco parte konfirmas (Ĉapitro 2), centraj registaroj traktas la dilemon de la pacisto devigante la pacan solvon de konfliktoj al ĉiuj siaj subjektoj, tra juraj institucioj, la polico kaj la militistaro kiuj tenas monopolon. pri jura perforto. La Leviathan agas kiel tria partio en la konflikto, pagigante monpunon al la agresantoj, kaj tial reduktas la profiton el elekto de perforta strategio, foje ĝis igi ĝin neprofita. Sed la efikeco de la Leviathan kiel solvo de la dilemo dependas de ĝia kapablo uzi nur la gradon de perforto necesa por puni la agresantojn, kaj nur ilin, alie ĝi povas kaŭzi pli da perforto ol ĝi malhelpas. Tial demokratia registaro estas pli efika ol aliaj tipoj de registaro (Ĉapitro 4).
* **Milda komerco**  : Komerco instigas labordivido en kiu ĉiu flanko en la dilemo de la pacisto povas specialiĝi pri aliaj varoj  kaj servoj, tiel pliigante la eblan profiton el ilia interŝanĝo. Komercado tial pliigas la rekompencon por reciproka pacifismo, kaj en ludteorioperspektivoj igas la ludon pli "pozitiva sumo". Norbert Elias prezentis la hipotezon en sia libro ke la kaŭzoj de la civiliziĝa procezo estis la fortigo de Leviathanoj kaj komerco (Ĉapitro 3). Kvantaj studoj montras, ke la longdaŭra paco kaj la nova paco estas kaŭzitaj almenaŭ parte de pli ol ordo de granda kresko de la internacia komerco (Ĉapitro 6).
* **Feminigo** : En ĉiuj homaj socioj, virinoj estas averaĝe multe malpli perfortaj ol viroj. En socioj kiuj spertas procezon de feminigo (plifortigo de virinaj rajtoj kaj engaĝiĝo kaj plifortigo de virinaj formoj de pensado kaj konduto - perforto emas forvelki pli rapide, kvankam inaj politikistoj ne estas nepre pli pacifistaj ol siaj viraj ekvivalentoj. Pinker sugestas ke feminigo funkciigas sur la dilemo de la pacisto reduktante la gajnon de venko kaj pliigante la koston de malvenko. Laŭ lia propono, tiuj variabloj povas esti mezuritaj ne nur en materiaj terminoj, sed ankaŭ en emociaj esprimoj, kaj la emocia plifortigo de la ago mem de perforto tendencas esti pli malalta por ina agento en la dilemo de la pacisto ol por vira agento. "Virineco" tiusence eblas ankaŭ ĉe biologie vira agento: ekzemple, sango-testosterona nivelo tendencas malpliiĝi ĉe viroj kiam ili geedziĝas kaj fariĝas patroj (Ĉapitro 8).
* La **disvastiĝanta rondo** : en ĉi tiu procezo, homoj vastigas la socian rondon al kiu ili sentas empatio, de parencoj kaj konatoj ĝis kompletaj fremduloj kaj eĉ ĝis komunumoj tre malsamaj ol la propraj. Moderna kosmopolita kulturo, kun la helpo de amaskomunikiloj kaj malmultekosta kaj rapida transportado, igas la teron en tutmondan vilaĝon, kaj allogas homojn sperti realecon per la okuloj de fremdaj homoj per fikcio (Ĉapitroj 4 kaj 9). En la dilemo de la pacifisto, empatio signifas ke la gajno aŭ perdo de unu ludanto parte iĝas la emocia gajno aŭ perdo de la alia ludanto ankaŭ.
* **La rulŝtuparo de racio** : Laŭ Pinker, la efiko de racio al la dilemo de la pacisto tre similas al la efiko de empatio (ĉapitro 9), kaj en multaj kazoj ili funkcias kune kaj estas malfacile apartigi ilin. La diferenco estas ke dum uzado de racio, ĉiu ludanto en la dilemo de la pacifisto adoptas objektivan perspektivon "super" la konflikton, prefere ol la perspektivon de la alia ludanto kiel en empatio. Pinker kredas ke la efiko de racio al la malkresko de perforto povas esti pli signifa kaj ampleksa, ĉar kompare kun empatio, racio estas malpli ligita al la emocioj kaj sentoj de la ludantoj.
* **Reflektadoj** : Ĉi tiu lasta sekcio estas speco de konkludo al la tuta libro. Grava kompreno kiun Pinker trovas en la historia malkresko de perforto estas la percepto de moderneco kiel plejparte pozitiva procezo de progreso, kontraste al oftaj pesimismaj perceptoj kiuj vidas modernan okcidentan kulturon kiel perforta kaj korupta, kaj sentas nostalgion por romantika sed malĝusta bildo. de "paca" kaj "natura" pasinteco. Eĉ fakuloj, kiuj konscias pri la malkresko de perforto, ankoraŭ emas senti, ke ĝi estas tiel surpriza, ke ĝi bezonas esti klarigita per providenco aŭ ia mistera sorto. Pinker vidas la redukton de perforto kiel kaj scienca kaj morala defio. En sia libro li prenas intelektan aliron ĉar laŭ lia opinio la studo de perforto tendencis al "tro da memjusteco kaj tro malmulte da kompreno", sed li konscias pri la terura sufero reprezentita per la sekaj nombroj, kaj flegas la fortojn de kulturo kaj klerismo, kiuj sukcesis redukti tiun ĉi suferon.

## Militoj kaj perforto ekde la publikigo de la libro 
eta|350x350ra| JPP (kvanto de viktimoj po 100,000 homoj jare) en malsamaj specoj de militoj en la mondo, de 1946 ĝis 2016, laŭ la retejo de The World in Data.
La libro estis publikigita en 2011, kaj la plej multaj el la datumoj kiujn ĝi montras estas aktuala ĝis pli fruaj jaroj . En la jaroj post la publikigo de la libro, ekzistis pliiĝo en la nombro da perfortaj konfliktoj en la mondo al la nivelo kiu karakterizis la fruajn 1990-aj jarojn, sed kun pli malalta totala mortnombro. Militoj inter suverenaj ŝtatoj preskaŭ neniam eksplodis , ĝis Invado de Rusio en Ukrainian (2022) . La plej mortigaj militoj registritaj estis la Siria enlanda milito (kiu mortigis preskaŭ duonon de la mondmilitviktimoj dum sia tempo), Irako kaj Afganio. En 2014, la Instituto Instituto por la esplorado de paco en Oslo registris (mortojn en militoj, kio estas ĉiujara viktimoprocento (viktima indico por 100,000 homoj) de 1,5, pliiĝo de la tutmonda viktimoprocento de malpli ol 1 kiu karakterizis la plej grandan parton de la unua jardeko de la jarcento la 21-a. Tamen, la instituto raportis konsekvencan malkreskon en la nombro da mortoj en la sekvaj jaroj, ĝis 119,000 en 2015, ĝis 102,000 en 2016, ĝis 90,000 en 2017  , ĝis 76,000 en 2018 [68,600 in 2018  kaj al 7. 2019 , kaj iomete altiĝis ĝis 80 100 en 2020 . Ĉi tiuj nombroj estas pli malaltaj ol la taksoj ofte publikigitaj en la amaskomunikilaro ĉar ili nur inkluzivas registritajn mortojn en malamikecoj, esenca limigo por fidinda komparo kun historio. Malgraŭ la pliiĝo, la tutmonda mortnombro en militoj ekde la publikigo de la libro estas ankoraŭ pli malalta ol tiu de iu ajn jardeko antaŭ la 1990-aj jaroj [71].

Ekde 2011, estas raportita aparte forta kresko de la nombro da homoj mortigitaj en tutmonda terorismo, kiu laŭ la Tutmonda Terorisma Datumaro atingis pinton de preskaŭ 45 000 en 2014, kaj iomete malpliiĝis en 2015 kaj 2016. Almenaŭ kelkaj el tiuj mortoj estas inkluditaj en la mortnombro de militoj, precipe la civitaj militoj en Irako, Niĝerio, Sirio kaj Afganio [72]. Malgraŭ la kresko, rilate al la monda loĝantaro, kiu jam superis 7 miliardojn, eĉ la rekordo de 2014 ankoraŭ reprezentas JPP signife pli malgrandan ol 1.
eta|350x350ra| JPP kiel rezulto de murdo en la mondo, de 1990 ĝis 2017, laŭ la aĝo de la murditoj kaj por ĉiuj aĝoj, laŭ la retejo de The World in Data.
La murdoprocento en la tuta mondo daŭre malpliiĝas konstante ekde la publikigo de la libro, de 5,87 en 2011 al 5,37 en 2019 . La komparo de la supraj nombroj montras, ke malgraŭ la pliiĝo de militoj kaj terorismo, la nombro de homoj mortigitaj en militoj kaj terorismo en la mondo estas ankoraŭ proksimume trioble pli malgranda ol la nombro da homoj mortigitaj en perfortagoj.Krima murdo (vidu ĉapitron 5).

La hommortigoprocento en Usono, kiu estis 5,53 en 2011, plurfoje altiĝis kaj malpliiĝis ekde tiam, ĝis indico de 5,40 en 2019, sed ĉiam estas pli malalta ol tiu, kiu karakterizis ĉiujn antaŭajn jardekojn en Usono ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ, en la jaroj 2011 ĝis 2019 oni registris en Britio malpliiĝon de la murdoprocento rezulte de murdo de 0,61 ĝis 0,51, en Ĉinio malpliiĝon de 1,28 ĝis 0,84, en Barato malpliiĝo de 3,37 al 2,94, en Rusio malpliiĝo de 19,82 al 15,19, en Meksiko pliiĝo de 20,08 al 24,55, en Israelo malpliiĝo de 2,44 ĝis 1,98, kaj en Sud-Afriko malpliiĝo de 39,63 al 34,40 

## Recenzo 
Ĝenerale, la libro estis bone akceptita kaj alte laŭdata. Ĝi eniris la liston de "libroj de la jaro" de la New York Times [75], kiu ankaŭ dediĉis plurajn recenzojn al ĝi. Inter la laŭdantoj de la libro estas Bill Gates  kaj Peter Singer . Tamen, ekzistas ankaŭ aliaj voĉoj, precipe de kritikistoj identigitaj kun postmodernisma pensado. Ekzistas kritikistoj kiuj akceptas, pro la abundo de indico, la malkreskon de perforto sed malaprobas la interpreton de Pinker, dum aliaj malaprobis la libron kiel ĝenerala malakcepto, inkluzive de la korpo de esplorado kiun Pinker uzis por bazigi sian aserton sur la malkresko de perforto.  . Ne estas problemo pri tio, ĉar la debatoj de Pinker kun tiu ĉi pensoskolo daŭris pli ol jardekon, kaj lia libro The Smooth Board: On the Denial of Innate Nature in Our Times rondiras plejparte ĉirkaŭ tiu ĉi debato.

La liban -usona verkisto kaj ekonomikisto Nassim Taleb verkis kelkajn severajn recenzojn pri la libro , inkluzive de statistika artikolo kune kun la matematikisto kiu okupiĝas pri riska takso Pascal Kirillou . Taleb asertis, ke la "longdaŭra paco" estas statistika iluzio, ke tria mondmilito estus neantaŭvidebla " nigra cigno ", kaj ke oni ne povas konkludi, ke la ŝanco de eksplodo de tia milito efektive malpliiĝis nur ĉar ĝi ne havas. eksplodis en la jardekoj kiuj pasis ekde la Dua Mondmilito. Pinker publikigis respondon al la kritiko de Taleb , en kiu li asertis ke la aliro de la libro al la ŝancoj de milito estas fakte plejparte bazita sur la nigra cigna aliro de Taleb. La "longdaŭra paco" baziĝas laŭ la opinio de Pinker sur la malkresko de la ofteco de militoj de ĉiuj grandecoj, kaj krome sur la malkresko de multaj aliaj faktoroj kaj karakterizaĵoj de milito kaj perforto. Ekzemple, Pinker retorike demandis al Taleb, ĉu li vere kredas, ke la ŝanco de eksplodo de milito inter Francio kaj Germanio komence de la 21-a jarcento restas la sama kiel la ŝanco de eksplodo de tia milito komence de la 20-a jarcento.

Esploristoj de Florida State University kritikis la aserton de Pinker ke la procento de la populacio mortigita en milito estas multe pli granda en ne-ŝtataj socioj, kiel ekzemple ĉasistoj-kolektisttriboj kaj farmistoj, kompare kun modernaj landoj kiel ekzemple la landoj kiuj partoprenis en la Unua kaj Dua. Mondmilitoj. Kvankam ĉi tiuj kritikistoj ne neas, ke ĉi tiu diferenco en la procento de viktimoj ekzistas en la datumoj, ili kredas ke ĝi estas fakte kromprodukto de skalaj leĝoj laŭ kiuj socioj kun malgrandaj populacioj estas pli vundeblaj al perforto, sendepende de sia speco de socia organizo., dum socioj kun grandaj populacioj estas pli imunaj. En sia studo, la esploristoj provis montri malpliiĝantan tendencon en la procento de mortoj depende de la grandeco de la populacio, trans landoj kiuj partoprenis en 2-a Mondmilito, 1-a Mondmilito, ĉasistoj-kolektistoj triboj kaj simplaj farmistoj, kaj eĉ aroj de ordinaraj ĉimpanzoj . Antropologoj de la Universitato de Notre Dame ankaŭ kontraŭstaris la aserton de Pinker kaj proponis similan mekanismon, en kiu pli granda loĝantaro de homa socio malpliigas la procenton de homoj el ĝi kiuj povas partopreni en milito, kaj sekve la procenton de viktimoj . La malfacilaĵo de tia diskuto estas, ke tribaj socioj estas preskaŭ ĉiam tre malgrandaj, kun kelkaj centoj aŭ miloj da homoj, dum modernaj landoj preskaŭ ĉiam havas grandan loĝantaron de almenaŭ centoj da miloj da homoj, do estas malfacile determini ĉu la diferenco en la procento de viktimoj estas la rezulto de la diferenco en populaciograndeco aŭ la diferenco en la registarsistemo kaj en kulturo. La dua studo formulis indekson por "demografia investo en milito" (Demography Conflict Investment) kiu devus esti sendependa de la grandeco de la populacio. Ĉi tiu indekso montras malpliiĝon de la fino de la 1940-aj jaroj ĝis 2014 inter la potencoj kiuj estas membroj de la Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj, inter membroŝtatoj de NATO, sed ne en Irano, Irako, Nord-Koreio kaj Barato .

## Efikoj 
En la ĝenerala publiko, la diro ke "ni vivas en la plej paca epoko en la historio" estas ĉefe rilata al la eksprezidanto de Usono Barack Obama. Dum sia dua oficperiodo, Obama emfazis en siaj paroladoj ke "la mondo hodiaŭ estas malpli perforta ol ĝi iam estis" kaj ke "jardekoj pasis ekde la lasta milito inter superpotencoj" . Subtenantoj kaj kritikistoj same komentis la grandan similecon inter la lingvo de la deklaroj de Obama kaj la lingvo de la libro de Pinker, kiu estis publikigita plurajn jarojn antaŭe, kvankam ili ne citis la eksplicitan dependecon de la unua je la dua, kaj asertis ke la optimisma politiko de Barack Obama baziĝis sur la rekono de la malkresko de perforto . En sia libro, Pinker mem eksplicite sindetenas de esprimado de subteno por iu ekstera kaj sekureca politiko.

La israela historiisto kaj verkisto Yuval Noah Harari plurfoje emfazis ankaŭ la preskaŭ kompletan malaperon de militoj inter suverenaj ŝtatoj, kaj precipe militoj inter superpotencoj, en la lastaj jardekoj, ekzemple en artikolo de 2012 kaj en la komenca ĉapitro de sia libro The History of Tomorrow eldonita en 2015, kie li apogis sin sur la libro de Pinker kaj pravigis la malaperojn per similaj kialoj al tiuj proponitaj de Pinker .

Dosiero:Norbert Elias (1987).jpg|Norbert Elias (dekstre, en la aĝo de 90, ricevante medalon de la Edukministerio de Nederlando)
Dosiero:102111 Pinker 344.jpg|Steven Pinker
Dosiero:Taleb's picture 001.png|Nassim Taleb
Dosiero:Yuval Noah Harari cropped.jpg|Yuval Noah Harari

La libro de Pinker ne estis la unua se temas pri proponi la malkreskon de perforto dum historio, sed ĝi estas nekutima en la amplekso de la diversaj fenomenoj kaj areoj de perforto en kiuj li traktis. Inter la antaŭaj esploristoj, kiuj proponis malkreskon en certaj areoj, sur kiuj Pinker fidas, estis la sociologo Norbert Elias en sia libro " The Civilization Process " (ĉapitro 3), la usona armea historiisto John Gaddis kiu kreis la frazon " la longdaŭra paco" en sia libro el 1987 , la prahistoria arkeologo Lawrence Keely en sia libro "War Before Civilization" (1996) (ĉapitro 2), kaj la israela armea historiisto Ezer Gat en sia 2006 libro "Milito en Homa Socio" (ĉapitro 2). Samtempe kun la publikigo de la libro de Pinker en 2011, alia libro estis publikigita sendepende, multe reduktita en amplekso, nomita "Winning the War Against the War" de la amerika verkinto Joshua Goldstein . Laŭ la esploristoj de la Projekto por Homa Sekureco en Universitato Simon Fraser  ekzistas scienca konsento en la komunumo de konflikt-esploristoj pri la malkresko de militoj inter ŝtatoj en la lastaj jardekoj almenaŭ ekde la libro de 1990  de la Usona politika sciencisto John Mueller, kvankam interkonsento Tio ankoraŭ foje vekas reagojn de surprizo kaj skeptiko de nefakuloj, kaj ne ekzistas vera scienca disputo pri la fakto de la malkresko de murdoprocentoj en la lastaj kelkcent jaroj, almenaŭ en la okcidenta mondo. Pinker kaj aliaj esploristoj kiuj asertas ĝeneralan malkreskon en perforto estas foje referitaj lastatempe en akademiaj kaj popularaj diskutoj per la neformala ombreltermino "declinists" (angle: declinists).

Multaj el la temoj de la libro estis evoluigitaj fare de Pinker en sekvalibro: ***Enlightenment Now: The Case for Reason, Science, Humanism, and Progress*** publikigita en februaro 2018. En ĉi tiu libro, Pinker argumentas por tutmonda suprena tendenco ne nur en paco kaj senperforto, sed ankaŭ en sano, ekonomia prospero, sekureco kaj feliĉo, kaj klarigas la kialojn de ĉi tiu tendenco en ĉiam pli disvastigita adopto de la valoroj de la klerismo: racieco, scienco kaj humanismo.

En aprilo 2019, la akademia serĉilo Google Scholar nombris pli ol 4,400 citaĵojn de la libro en konsultlibroj kaj sciencaj artikoloj [94].

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Recenzo de la libro de Peter Singer en la retejo de New York Times, la 6-an de oktobro 2011. 
* La TED-parolado de Steven Pinker pri la malkresko de perforto. (en la angla kun plurlingvaj subtekstoj).
* Gifford-prelego de Stephen Pinker pri la malkresko de perforto ĉe la Universitato de Edinburgo ()
* La historio de hommortigoprocentoj en malsamaj landoj : grafikaĵoj kaj mapoj en la retejo Our World in Data de Max Roeser, kelkaj el la libro. 
* La historio de militoj en la mondo : grafikaĵoj kaj mapoj en la retejo Our World in Data de Max Roser, kelkaj el la ilustraĵoj estas el la libro. 
* Etnografiaj kaj arkeologiaj signoj de perforta morto : grafikaĵoj en la retejo Our World in Data de Max Roser, kelkaj el la ilustraĵoj estas el la libro. 
* Manuel Eisner, Lecionoj el mil jaroj da perforto, artikolo en la retejo Alexon, la 24-an de oktobro 2016.
* Publika prelego pri la efiko Flynn, James Flynn en la retejo de TED (en la angla; plurlingvaj subtekstoj haveblas).
* La malkresko de tutmonda perforto: evidenteco, klarigoj kaj polemikoj. Artikolo pri la libro kaj ĝia kritiko, en la projekto pri homa sekureca raporto ĉe Universitato Simon Fraser, 2013. 

Kategorio:Perforto
Kategorio:Usonaj malfikciaj libroj
Kategorio:Anglalingvaj libroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 2011