open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flavkrona kakariko

**Flavkrona kakariko** (*Cyanoramphus auriceps*), nomata ankaŭ **Orkrona kakariko**, **Ruĝkrona papageto** aŭ **Orkrona papageto**, estas specio de papago el la genro de kakarikoj. Ĝi estas endemia de insuloj de Novzelando. La specio troviĝas tra la tri ĉefaj insuloj de Novzelando, nome Norda Insulo, Suda Insulo kaj Rakiura, same kiel ĉe la ĉeantarktaj Aŭklandoj. Ĝi malpliiĝis pro predado fare de invadantaj specioj kiel ermenoj, kvankam malkiel la Ruĝkrona kakariko, ĝi ne estis formortigita el la ĉeftero de Novzelando. Ilia maoria nomo estas *kākāriki*.

## Historio 
La flavkrona papago iam estis vaste distribuita tra la tuta Nov-Zelando, kaj en la ĉefaj insuloj kaj en la ĉirkaŭaj. Tamen, pro kaj la jam menciitaj enkondukitaj mamuloj kaj la homa detruo de vivejo, ĉi tiuj papagoj fariĝis multe pli maloftaj en la lastaj jardekoj. Kvankam maloftaj, ili ankoraŭ estas la plej oftaj papagoj en Nov-Zelando.

## Taksonomio
Tiu specio estis por unua fojo priskribita de Heinrich Kuhl en 1820 kaj origine nomita *Psittacus auriceps*.

## Aspekto 
Flavkronaj papagoj estas 23 cm longaj kaj ĉefe helverdaj. Ili havas ruĝan bendon antaŭ sia nomiga ora krono. Iliaj flugiloj, kiam etenditaj dumfluge, estas bluetviolkoloraj. Iliaj okuloj estas aŭ oranĝaj aŭ ruĝaj kaj ilia beko estas griza.

La maskloj de ĉi tiu specio estas pli grandaj ol la femaloj. La femaloj ankaŭ distingeblas de maskloj ĉar iliaj bekoj estas malproporcie pli malgrandaj.

## Teritorio kaj habitato
Flavkronaj papagoj preferas la suprajn kanopeojn de altaj, nerompitaj arbaroj, kvankam ili estis observitaj ĉe alt-altitudaj herbejoj kun tufoj kaj sur kelkaj el la ĉeantarktaj insuloj. Rimarkinde preferata vivejo estas miksita arbaro de podokarpoj kaj notofagoj.

Ĉi tiuj papagoj estas endemiaj de Nov-Zelando kaj troviĝas tra la ĉefaj insuloj, same kiel sur la insulo Ewing en la Aŭklandoj. Ĉi tiu estas la plej suda observita loko de *Cyanoramphus* en la mondo, kaj la dua plej suda loko de vivantaj papagoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
BanComunidad

***BanComunidad*** estas bolivia banko. Ĝi forte celas pruntedoni malgrandajn entreprenojn kaj entreprenistojn.

## Historio
La origino de BanComunidad datiĝas de 1996 kiam li komencis labori kiel Fondo de la Comunidad S.A. kaj en 2014 ĝi ekfunkciis kiel Banco Pyme de la Comunidad S.A., poste adoptante la markon "BANCOMUNIDAD".
Ĝi estas la sola banko en Bolivio kun ĉefsidejo en Koĉabambo. Ĝiaj ĉefaj akciuloj estas la Multaktiva Kooperativo "COBOCE" R.L., unu el la plej gravaj industriaj kooperativoj en la regiono, kaj OIKOCREDIT, tutmonda kooperativo kaj socia-efika investanto bazita en Nederlando.

## Referencoj 
Kategorio:Bankoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1996
Kategorio:Registaro de Bolivio
Kategorio:Ekonomio de Bolivio
Daniel Gravius

**Daniel GRAVIUS** ​​​​(ankaŭ: **Daniel van de Graaff, Daniel van de Graef, Daniel Grauw**; n. 1616 en Dordrecht, Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj ; m. 1681 en Middelburg) estis nederlanda misiisto kaj lingvisto konata pro sia misio al la insulo Formoso kaj sia studo de la lingvo Siraja, aŭstronezia lingvo parolata de la popolo Siraja de tajvanaj aborigenoj. Li tradukis la Biblion kaj aliajn kristanajn tekstojn en tiun lingvon, sed post kverelo kun la nederlanda guberniestro de Formoso, Nicolas Verburg, li estis akuzita pri kalumnio kaj cenzurita. Li poste estis tute ekzilita de la insulo, kaj revenis al sia patrujo kun sia reputacio sendifekta.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Nederlandaj lingvistoj
Kategorio:Misiistoj
Yūto Kawai

**Yūto KAWAI** aŭ en la japane kutima vortordo **Kawai Yūto** - , en rondaj kanaoj かわい ゆうと, prononco  - estas japana infana aktoro kaj precipe elstara kantisto. Li naskiĝis la 11-an de decembro 2011 en Sajama, gubernio Saitama. Sian karieron li komencis kiel infanaktoro en la tria klaso de elementa lernejo, kaj ekde la sama jaro 2020, do ekde la 8-a vivjaro, li ankaŭ profesie kantiste prezentiĝas. Internacian renomon li akiris, kiam li en marto 2025 venkis la talentokonkurson *"Reĝo de Nunaj Kantistoj"* en Japanio - ekde tiam en sociaj retejoj ankaŭ ekster Azio amplekse cirkulas filmaj prezentoj de japanlingvaj kanzonoj kante interpretataj de li. En 2025 li, 13-jarulo, havis delikatan korpon kaj impresis esti 3 jarojn pli juna: la efiko estas tiom forta ke vikidatumaro aparte notis ke li en 2025 altis ekzakte 148 centimetrojn kaj malpezajn 30 kilogramojn. Kompreneble knabo de tia korpo ankoraŭ ne eniris la voĉoŝanĝiĝon - sed lia soprana voĉo estas tiom klara kaj brila, ke antaŭvideblas ke ankaŭ post la voĉoŝanĝiĝo ĝi estos escepta. Tiun juĝon konfirmas la honkonga eldono de la usona magazino ''Harper's Bazaar* kiu priskribis lian voĉon kiel "kristalklara" kaj "ĉiela", kaj raportis, ke lia elstara voĉa tekniko tuj kaptis la publikon kaj juĝistojn, gajnante al li unuaniman laŭdon.

Kelkaj uzantoj de sociaj retoj en Honkongo ankaŭ komentis, ke li aspektis kiel la Honkonga kantisto Cheung King Hsin (張 敬軒) kiam li unue debutis.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Meguru kisetsu*, titola kanzono el la kineja animacia filmo *Majo no takkyūbin'' ("Eksprespoŝto per sorĉistino") de la komponisto Joe Hisaishi en la interpreto de Yūto aparte popularigis la junulon en 2025 (en la retejo Jutubo)
* ankaŭ en tuta pura kantado, sen ia orkestro aŭ fona koruso, lia interpreto de 2025 konvinkas
A. C. Bradley

**Andrew Cecil BRADLEY** (naskita la 26-an de marto 1851; mortis la 2-an de septembro 1935) estis angla ŝekspira akademiulo, eseisto, instruisto kaj profesoro ĉe la Universitato de Oksfordo (1901-1906). 

Bradley estis kritikita pro verkado pri la roluloj de Shakespeare kvazaŭ ili estus realaj homoj, sed liaj verkoj nun estas agnoskitaj kiel literatur-kritikaj klasikaĵoj.

## Verkado 
*Ŝekspira Tragedio* estis represita pli ol duodek fojojn kaj estas mem temo de literaturaj studoj. La enkonduko al la libro de John Russell Brown estas utila studhelpo. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* pura poezio

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj literaturkritikistoj
Ĝermolisto de angolaj esperantistoj

## D 
### Michel Dialundama 
Pri **Michel DIALUNDAMA** ĝis nun konatas tute nenio, krom ke li estas (aŭ eble estis) esperantisto en Angolo. Helpo pri pliaj informoj ruĝe bonvenas.

### Ferdinand Kinkani 
Ankaŭ pri **Ferdinand  KINKANI** ĝis nun konatas tre malmulte, krom ke li estas esperantisto en Angolo, ke li mortis en marto 2017 kaj ankoraŭ la subaj konstatoj. Helpo pri pliaj informoj urĝe bonvenas.

Laŭ aserto de la retejo de UEA laŭ la stato januaro 2025 lo estu kunordiganto de la loka Angola Esperanto-Asocio, kvankam li laŭ la bulteno *Esperanto en Afriko* jam mortis en marto 2017, kaj jam antaŭe ekde septembro 2010 ne plu vivis en Angolo, sed en Francio.

#### Referencoj 
## M 
### Amilcar Barca Martins da Cruz 
* Pri **Amilcar Barca MARTINS DA CRUZ** (mortis en 1959) vidu apartan ĝerman artikolon.

## N 
### Samuel Ngangu Nduantoni 
Same pri **Samuel NGANGU NDUANTONI** ĝis nun konatas tute nenio, krom ke li estas esperantisto en Angolo. Helpo pri pliaj informoj ruĝe bonvenas.

### Andre Sebastiao Ngangu 
Kaj ankaŭ pri **Andre Sebastiao NGANGU** ĝis nun konatas tute nenio, krom ke li estas esperantisto en Angolo. Helpo pri pliaj informoj ruĝe bonvenas.

## T 
### Lutumba Tima 
**Lutumba TIMA** estas angola esperantisto, kiu en la internacia movado precipe konatiĝas per tio ke li tradukis volumon da poemoj de Agostinho Neto, kiu estis kaj la unua prezidanto de Angolo de 1975 ĝis 1979 kaj ankaŭ estis poeto.

#### En Esperanto aperis 
* Agostinho Neto: *Brulo kaj ritmo,* poemoj tradukitaj de Lutumba Tima. Zagrebo: Internacia Kultura Servo, 1987. 116 paĝoj. ISBN 90-70074-34-6.

### Joao Tukifimpa Nsoko 
**Joao Claudio TUKIFIMPA NSOKO** estas angola esperantisto el Luando, pri kiu ĝis nun nur konatas la nomo, urbo kaj persona Facebook-paĝo.

#### Referencoj 
#### Eksteraj ligiloj 
* persona paĝo en la retejo *Facebook*

Angolaj

Angolaj
J. Dover Wilson

**John Dover WILSON** (n. la 13-an de julio 1881 - m. la 15-an de januaro 1969) estis brita ŝekspira akademiulo.

La vivoverko de Wilson estas ligita al du sciencaj klopodoj. Li kunredaktis, kun Arthur Quiller-Couch, la serion *New Shakespeare* de la Cambridge University Press. Lia aparta fokuso estis sur la Hamleto de Shakespeare. Lia libro de 1935*, What Happens in Hamlet (Kio Okazas en Hamleto*), estas unu el la plej influaj verkoj pri ĉi tiu dramo en la 20-a jarcento. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj literaturkritikistoj
Arthur Quiller-Couch

Siro **Arthur Thomas QUILLER-COUCH** /ˌkwɪlərˈkuːtʃ/ (n. la 21-an de novembro 1863 en Bodmin, Kornvalo; m. la 12-an de majo 1944 en Fowey) estis brita verkisto kaj kritikisto.

En siaj verkoj pri William Shakespeare, Charles Dickens, kaj Geoffrey Chaucer, li kritike esploris anglan literaturhistorion. Sir Arthur ankaŭ ludis ŝlosilan rolon en la redaktado de diversaj antologioj, el kiuj kelkaj ankoraŭ estas uzataj hodiaŭ - precipe la *Oxford Book of English Verse* - same kiel en la publikigo de abunde ilustritaj kolektoj de fabeloj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj literaturkritikistoj
Edmund Kerchever Chambers

Siro **Edmund Kerchever** **CHAMBERS** (naskita la 16-an de marto 1866 en West Ilsley ; mortis la 21-an de januaro 1954 en Beer ) estis angla literatura kritikisto kaj ŝekspira akademiulo.

Lia kvar-voluma historio de la elizabeta teatro, publikigita en 1923, restas norma rimedo por akademiuloj de la drama periodo. *William Shakespeare : Research and Facts* poste funkciis kiel fonto por la verko de S. Schoenbaum, *William Shakespeare: A Life in Documents*.

Chambers estis ŝatanto de mezepoka kaj elizabeta teatro, kies historion li traktis en *The medieval stage* (1903), *The Tudor revels* (1906) kaj *The Elizabethan stage* (1923). Chambers ankaŭ publikigis eldonon de Shakespeare kaj eldonon de pli malnovaj anglaj poetoj. 

## Verkaro 
*  (1891)
* *Poems of John Donne* (1896, editoro)
* *The Tragedy of Coriolanus* (1898, editoro)
* *The Mediaeval Stage* (2 volumes, 1903);  
* *Early English Lyrics* (1907, editoro)
* *Carmina Argentea* (1918, poemoj)
* *The Elizabethan Stage* (4 volumoj, 1923);    
*  (1925)
* *Arthur of Britain* (1927)
* *William Shakespeare: A Study of Facts and Problems* (2 volumes; 1930)
** Vol. I
* *The Oxford Book of Sixteenth Century Verse* (1932, editoro)
* *The English Folk-play* (1933)
* *Sir Henry Lee* (1936)
* *Eynsham Under the Monks* (1936)
* *Sir Thomas Wyatt and Some Collected Studies* (1937)
* *Samuel Taylor Coleridge: a biographical study* (1938)
* *Shakespearean Gleanings* (1941)
* *English Literature at the Close of the Middle Ages* (1945)
* *Matthew Arnold* (1947).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglaj literaturkritikistoj
Edward Dowden

**Edward DOWDEN** /ˈdaʊdən/ (la 3-an de majo 1843 en Cork – m. la 4-an de aprilo 1913 en Dublino) estis irlanda literaturkritikisto, poeto kaj profesoro pri angla literaturo ĉe Kolegio Triunuo, kaj ŝekspira akademiulo.

Aŭtoro de poemoj, literaturaj studoj kaj kritikaj verkoj pri la verkoj de Shakespeare kaj la romantikaj poetoj. El liaj poeziaj verkoj, la plej famaj estas "Poemoj" (2a eld. 1876). 

Li famiĝis kiel lerta kaj atenta kritikisto. Lia verko *Shakspere: A Critical Study of His Mind and Art* (1875; 5a eldono 1880) estis konsiderata unu el la plej bonaj kontribuoj al la ŝekspira scienca literaturo de la dua duono de la 19a jarcento. Li publikigis *Shekespeare's Sonnets* (1881; 2a eldono 1882), " Hamlet " (1899), " Romeo and Juliet " (1900), kaj " Cymbeline " (1903), kaj verkis * *Enkondukon al Ŝekspiro** (1893).

## Verkaro (elektita) 
* «Shakespeare, his mind and art» (1872)
* «Studies in litterature» (2a eld. 1882)
* «Southey» (1879),
* «The life of Percy Bysshe Schelley» (1886)
* «Introduction to Shakespeare» (1893)
* «French Revolution and English Literature» (1897)
* «History of French Literature» (1897)
* «Puritan and Anglican» (1900)
* «Robert Browning» (1904)
* «Michel de Montaigne» (1905)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
** *In Defense of Harriet Shelley* – comments on Dowden's *Life of Shelley* by Mark Twain

Kategorio:Irlandaj poetoj
Kategorio:Literaturkritikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1843
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj
Kakariko de Malherbe

**Kakariko de Malherbe** (*Cyanoramphus malherbi*), nomata ankaŭ **Antipod-insula papageto**, **Oranĝfrunta papageto** aŭ **Unukolora papageto**, estas rara specio de papago el la genro de kakarikoj. Ĝi estas endemia de Antipodaj Insuloj, Nov-Zelando. Limigita al kelkaj valoj en la Suda Insulo kaj kvar proksimaj insuloj, ĝia populacio malpliiĝis al ĉirkaŭ 200 en la 1990-aj jaroj, kaj estas konsiderata draste endanĝerita fare de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo.

## Taksonomio
La genro *Cyanoramphus* estas endemio de Novzelando kaj ĉirkaŭaj insuloj kaj oni proponis, ke la prauloj de *Cyanoramphus* disiĝis el Nov-Kaledonio ĝis Nov-Zelando tra Norfolk-insulo antaŭ 500 000 jaroj.

Diskuto ĉirkaŭis la klasifikon de ĉi tiu birdo; ĉu ĝi estas sia propra specio aŭ kolora morfo de la simila flavkrona papago (*C. auriceps*)? Dum la fino de la 1800-aj jaroj, ornitologoj konsideris ĝin aparta specio, sed dum la dua duono de la 20-a jarcento, ĝi ofte estis konsiderata kolora morfo; tiel lastatempe kiel 1990, la Ornitologia Societo de Nov-Zelando listigis ĝin kiel formon de *C. auriceps*.

## Aspekto 
La papago de Malherbe estas mezgranda papago, ĉirkaŭ 20 cm longa. Ĝia korpo estas ĉefe brile bluverda, kun lazurbluaj ĉefa dorso kaj unuarangaj plumoj sur ĝiaj flugiloj.

Ĝi havas distingan (kaj diagnozan) oranĝan fruntan bendon sur sia flava krono, sed tio forestas ĉe junaj birdoj, kiuj havas tute verdajn kapojn. La oranĝa frunta bendo komencas disvolviĝi kiam la birdo estas 2-5 semajnojn aĝa.

En la Suda Insulo, la papago troviĝas ĉefe en arbaroj de fagoj *Nothofagus*/*Fuscospora* kaj estas kelkaj informoj el alpaj kaj ĉealpaj arbustaroj kaj malfermaj arbustaroj de *Discaria toumatou*.

En la insulo Maud, unu studo trovis, ke tiu papageto preferas areojn kun pli granda kanopea kovro kaj malalta subkreskaĵaro kaj grundokovro. La specio ne estas limigita al tiu tipo de arbaro, tamen, kaj dum ĝia populacidenseco pliiĝas, ĝi eble faras pli grandan uzon de aliaj habitatoj.

## Kutimaro 
Tiu papago plej ofte estas observata manĝoserĉe, plumaranĝante sin, kaj ripozante. Ĝi preferas la supran tavolon de arbaroj, sed ankaŭ vizitadas pli malaltajn tavolojn pli ofte ol *C. auriceps*.

### Reproduktado 
La papagoj de Malherbe estas monogamaj kaj kapablaj nesti la tutan jaron, sed la pinta reproduktado okazas inter decembro kaj aprilo. Ili ĉefe nestas en naturaj kavaĵoj aŭ truoj de maturaj fagoj,

La ovodemetado estas ĉirkaŭ sep ovoj kun kovada periodo de 21–26 tagoj. La ​​ino kovas ekskluzive kaj la masklo nutras ŝin. La idoj elnestiĝas inter 43 kaj 71 tagoj, sed restas dependaj dum 2–4 semajnoj.

Ilia reproduktado ankaŭ estas ligita al la produktado de fagsemoj dum la plej multaj jaroj. Dum semepoko, kaj aliaj periodoj kie manĝaĵo abundas, ili kapablas produkti duarangajn ovodemetojn, kaj kelkaj paroj laŭdire reproduktiĝas ĝis kvar fojojn sinsekve.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* Orange-fronted parakeet discussed on RadioNZ's *Critter of the Week*, 24a de Februaro 2017
* Films of the Malherbe's Parakeet at the Cornell Lab of Ornithology

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Utaho-Vala Universitato

**Universitato Utaho-Valo** (, ankaŭ nomata **UVU**) estas publika universitato en Orem, Utaho, kun proksimume 46 000 studentoj aliĝintaj en 2024.

Ĝi estas la plej granda publika universitato en la subŝtato Utaho,  kaj unu el la plej grandaj en la Rokmontara regiono de Usono. 

UVU ofertas programojn por magistro, bakalaŭra studado, postbakalaŭra studado kaj atestadprogramoj.  La universitato, antaŭe konata kiel Utah Valley State College, atingis universitatan statuson en julio 2008. La kolegio estis fondita en 1941 por trejni inĝenierojn kaj kvalifikitajn laboristojn por la militindustrio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Utaha Valo Atletika retejo

## Referencoj 
Kategorio:Universitatoj en Utaho
Kategorio:Mormonsciencoj
Charlie Kirk

**Charlie James KIRK** (naskiĝinta la  je Arlington Heights, mortinta la  je Orem en Utaho) estis usona verkisto kaj politika debatisto. Konata ege estis lia podkasta paroliga serio *The Charlie Kirk Show* kie li esprimadis konservativajn vidpunktojn.

En la 2012-a jaro li fondis kun aliaj la klubon *Turning Point USA* krom kiu estiĝis postaj la laŭbezonaj filioj *Turning Point Action*, *Students for Trump*, *Turning Point Academy*, *Turning Point Faith* kaj *Turning Point Endowment*. Krome, Kirk estis membro de la komitato *Council for National Policy* kun multaj retoj al la Respublikana Partio. Donald Trump estis fano de li kaj inverse. Sur la altlerneja kampuso de *Utah Valley University* Kirk estis mortigita atence kiam debate temis pri morpafilaj amokoj en usonaj lernejoj.

## Eksteraj ligiloj
*la podkastaro  *The Charlie Kirk Show* (sur lia hejmpaĝo)

## Notoj
Nepomuk János Raffay

**Nepomuk János Raffay** [jAnos rafai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Raffay Nepomuk János** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Verebély (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Vráble en Slovakio), li mortis  en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio).

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en 1816. Post la novicado li instruis en Kalocsa en la lernojaro 1819, poste 2 jarojn li studis filozofion en Vác. Li pastriĝis en 1822, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Inter 1820-1823 li studis filozofion kaj teologion en Vác, Nitro kaj Szentgyörgy, poste li instruis en pluraj lernejoj en Vác (1824), Pest (urbo) (1825–1828 kaj 1831–42), Léva (1829), Temeŝvaro (1830), Podolin (1843-1844), Veszprém (urbo) (1848). Li estis levita lernejestro kaj monaĥejestro en Kalocsa en 1849, poste en urbo Pest, Szeged kaj Kolozsvár li havis postenojn aŭ instruis. Li ricevis reĝajn premiojn en 1855 kaj 1872.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kérdezősködve vezető.* (1844)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Joseph Avenol

**Joseph Louis Anne AVENOL** (n. la 9-an de junio 1879 en Melle, Francio ; m. la 2-an de septembro 1952 en Duillier, Svislando) estis franca politikisto kaj diplomato. Li funkciis kiel Ĝenerala Sekretario de la Ligo de Nacioj de 1933 ĝis 1940. Avenol ofte estis submetita al forta kritiko pro siaj politikoj, kiuj parte celis servi la perceptitajn interesojn de lia denaska Francio prefere ol tiujn de la Ligo en Ĝenevo. Li ankaŭ estis akuzita pri esti tro proksima al la Aksoŝtatoj kaj la Vichy-reĝimo. 

Avenol transprenis la Ligon de Nacioj baldaŭ post kiam Japanio forlasis ĝin. Poste Germanio ankaŭ forlasis la Ligon. Post ĉi tiuj eventoj, Avenol prenis diversajn rimedojn por malhelpi kritikon de ĉi tiuj landoj por "logi" ilin reen en la Ligon. Kiam Italio invadis Etiopion en 1935 , la ĉefa zorgo de Avenol estis konservi Italion en la organizo, ne protekti Etiopion.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Historio de lia administro
* Mallonga biografio (angle)

Kategorio:Mortintoj en 1952
Kategorio:Francaj diplomatoj
Kategorio:Ligo de Nacioj
Zurika Arta Universitato

La **Zurika Arta Universitato** - ,  - estas altlerneja eduka institucio por arto en la urbo Zuriko, Svislando. Temas pri unu el la plej grandaj artuniversitatoj en Eŭropo kun pli ol 2000 studentoj. Ĝi estis formita en 2007 per la kunfandiĝo de la Zurika Dezajna kaj Arta Universitato ( kaj la Zurika Muzika kaj Teatra Universitato (). Ekde septembro 2014, la ZHdK troviĝas en la kvartalo *Toni-Areal* en  okcidenta Zuriko. La bakalaŭra programo pri teatro ankoraŭ troviĝas ĉe la aleo *Gessnerallee*. La ZHdK estas ŝtata universitato kun propra jura personeco kaj estas institucie akreditita.

La Zurika Arta Universitato (ZHdK) ofertas bakalaŭrajn kaj magistrajn programojn same kiel daŭrigajn edukadojn kaj plenkreskulajn edukajn kursojn en la kampoj de arto, dezajno, muziko, edukado, teatro, filmo, danco kaj transdisciplineco. Ĝi ankaŭ aktivas en esplorado, ĉefe farante artan kaj dezajnan esploradon.

Filiigita al ZHdK estas la "Muzeo pri Dezajno Zuriko", la "Teatro de Arto", la muzikklubo "*Mehrspur*" ("plur-trake"), la kinejo "Toni", kaj la amaskomunikila kaj informa centro "MIZ".

## Vidu ankaŭ 
* Lernejo pri Dezajno en Zuriko
* Artodomo Zuriko
* Johannes Itten

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Zuriko, Lernejo pri Dezajno
Kategorio:Edukado en Zuriko
Kategorio:Lernejoj en Svislando
Lernejo pri Dezajno Zuriko

La **Lernejo pri Dezajno Zuriko** -  - estas altlerneja eduka institucio por dezajnaj metilernadoj kaj daŭra edukado en la urbo Zuriko, Svislando.

La lernejo estis fondita en 1878 en Zuriko kiel *Fachschule für Gestaltung* ("Faklernejo por Dezajno"). En 1883, ĝi estis renomita *Kunstgewerbeschule* ("Lernejo pri Aplikataj Artoj"), En 1984/85, ĝi estis renomita *Lernejo pri Dezajno Zuriko* (SfGZ). El tio ankaŭ aperis la nuna Zurika Arta Universitato (ZHdK), kiu kuniĝis kun la *Zurika Universitato de Muziko kaj Teatro* por iĝi la Kantona Universitato de Arto kaj Dezajno (HGKZ) en 2007.

## Ekzemplaj studentoj 
* Yaacov Agam (1928-, studento 1949-1951)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Zurika Arta Universitato (ZHdK)
* Artodomo Zuriko
* Johannes Itten

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* oficiala paĝaro en la retejo *Facebook* ()

Zuriko, Lernejo pri Dezajno
Kategorio:Edukado en Zuriko
Kategorio:Lernejoj en Svislando
Televido de Unuiĝintaj Nacioj

**Televido de Unuiĝintaj Nacioj**, ankaŭ konata kiel **UN Web TV** aŭ akronime **UNTV**, estas la publika televidkanalo de Unuiĝintaj Nacioj , kiu elsendas antaŭregistritajn (do ne realtempaj) programojn kaj dokumentariojn kaj rektajn kunvenojn de la diversaj agentejoj de Unuiĝintaj Nacioj kaj ĝiaj branĉoj tra la mondo, inkluzive de la Ĝeneralaj Asembleoj de la Konsilio de Sekureco de UN.

Ĉi tiu televidkanalo estas nuntempe alirebla interrete kiel retelsendo de Unuiĝintaj Nacioj (elsendita tute en la angla), sed la retejo de Unuiĝintaj Nacioj ankaŭ havas multmedian arkivon (kun filmetoj) haveblan en pluraj lingvoj.

La jenaj programoj estas produktitaj sur la UNTV-kanalo aŭ la Rekta Reta Elsendo:

* *Global Connection* (*Tutmonda Konekto*)
* *21st Century* (*21-a jarcento*)
* *UN in Action* (*UN en Ago*)
* *Year in Review* (*Jaro en Revizio*)

## Vidu ankaŭ 
* UN-Radio

## Eksteraj ligiloj 
* UN reta televido
* UN Multimedia
Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Televido
Koli

**Koli** estas monteto en Lieksa, Norda Karelio, Finnlando sur strando de Pielinen. Ĝia plej alta loko estas la pinto de *Ukko-Koli*. Aliaj partoj de Koli estas ekzemple *Akka-Koli* kaj *Paha-Koli*. Koli estas grava vojaĝa vidindaĵo kaj unu el la naciaj pejzaĝoj de Finnlando. Vintre sur Koli agas skicentro. En la areo situas ankaŭ Nacia Parko Koli. Sur Koli la plej granda alteco el la marnivelo estas 347 m.
[eta|maldekstre|[Poŝtmarko de 1947 montrante la pejzaĝon el Koli.]]

Kategorio:Terformoj en Finnlando
Anoncisto

[dekstra|eta|Anoncisto Maryposa Deidenang gastigas radioprezento ĉe [Nauro|naurua radia stacio.]]
[dekstra|eta|La anoncisto Mauricio Lomonte ĉe la novaĵa elsendanta ĉe stacio [Radio Reloj.]]**Anoncisto** (latine *dictor* - "parolanto", derivita de la latina *dicere* - "paroli") estas persono, kiu esprimas informojn al aŭdantaro rekte aŭ por registrado.

* En televido (novaĵanoncisto) kaj radio (radioanoncisto), anoncisto prezentas studiajn kaj eksterkameraajn programojn de ĉiuj tipoj kaj ĝenroj, agas kiel prezentisto en programoj kiuj ne postulas aktoradon aŭ specialan scion, kaj esprime legas antaŭkameraajn kaj eksterkameraajn tekstojn de programoj kiuj estas elsenditaj rekte aŭ registritaj per video.
* Ĉe sportaj konkursoj, anoncas al spektantoj la rezultojn de atletoj, en teamaj sportoj - la poentintojn de goloj, anstataŭigojn kaj la ordon de forlaso de la tribunoj.
* Ĉe fervojaj stacioj kaj flughavenoj, li laŭtlegas informmesaĝojn kaj funkciigas telemekanikajn indikilojn pri forirtempoj por busoj, trajnoj, aviadiloj kaj ŝipoj.
* Ĉe entreprenoj, ĝi elsendas specialajn programojn kaj funkciajn informojn per la serva radio-elsenda reto, elsendas administradajn ordonojn kaj diversajn anoncojn.

Por transdoni informojn al aŭskultantoj kun aŭdproblemoj, ekzistas (vidaj) signolingvaj interpretistoj.

Ĉe amuzparkoj, merkatoj, festivaloj kaj similaj, la anoncisto povas surmerkatigi diversajn allogaĵojn aŭ produktojn.

Ĉe teatraĵoj kaj en cirkoj, oni anstataŭe parolas pri ceremoniestro aŭ gastiganto. Ĉe bingoludoj, oni parolas pri bingoanoncisto.

## Stadiona anoncisto 
La **stadiona anoncisto** estas la persono respondeca pri la enhavo de la laŭtparolilaj anoncoj ĉe sporteventoj. Ili prezentas la programon antaŭ, dum kaj post la matĉo, kaj ankaŭ dum paŭzoj. Ekzemple, ili anoncas la plej gravajn eventojn sur la ludejo (en futbalo, ekzemple, goloj aŭ anstataŭigoj). En futbalo, FIFA- regularoj malpermesas al stadionaj anoncistoj komenti pri la matĉo. Tamen, ili ankaŭ respondecas pri ĝeneralaj anoncoj, kiel ekzemple kontraŭleĝe parkita aŭto aŭ serĉado de homoj. La anoncojn de la stadiona anoncisto ofte subtenas poenttabuloj aŭ grandaj ekranoj.

La stadiona anoncisto preparas la spektantojn por la ludo. Signifaj elementoj de la interagado inter la stadiona anoncisto kaj la publiko inkluzivas la legadon de la teamvicigo, dum kiu la familiaj nomoj de la hejma teamo estas vokataj de la publiko. La anoncisto tiel kontribuas signife al la konstruado de la etoso en la stadiono. Iafoje la anoncisto ankaŭ provas malhelpi maltrankvilon per malpliigo de anoncoj. Ekzemple, la anoncisto estas instrukciita fari tion de la arbitraciisto per la kapitano de la hejma teamo dum la ekbruligo de piroteknikaj aparatoj .

## Vidu ankaŭ 
* voĉa aktoro
* sporta komentisto

Kategorio:Radiaj kaj televidaj prezentistoj
Kategorio:Komunikilaj profesioj
Eric Drummond

**James Eric DRUMMOND**, **7-a Grafo de Perto** (n. la 17-an de aŭgusto 1876 - m. la 15-an de decembro 1951) estis brita politikisto kaj diplomato; li estis la unua Ĝenerala Sekretario de la Ligo de Nacioj de 1919 ĝis 1933, kaj membro de la Reprezentantĉambro por Skotlando. 

## Kariero 
[eta|Organiza mapo de la Internacia Sekretariejo de la [Ligo de Nacioj|Ligo (1930), kiel establita de Drummond.]]
Post kompletigo de sia edukado ĉe Eton College en 1900, Drummond eniris la servon de la Brita Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj kaj Komunumo de Nacioj. Inter aliaj roloj, li laboris kiel persona sekretario de la Vicministro pri Eksterlandaj Aferoj Edward Grey kaj, post 1916, de la Ministro pri Eksterlandaj Aferoj, Arthur Balfour. En ĉi tiu posteno, li ankaŭ partoprenis la Parizan Packonferencon, en kiu li helpis kun la verkado de la fonda ĉarto de la Ligo. 

Pro neoficiala interkonsento inter Britio kaj Francio, oni konsentis, ke la unua Ĝenerala Sekretario de la Ligo estus brita kaj lia posteulo estus franca.

Post la kreado de la Ligo, li estis nomumita de Prezidanto Wilson por servi kiel ĝia unua Ĝenerala Sekretario.

Dum siaj dek tri jaroj en ofico, Drummond klopodis certigi, ke la Sekretariejo de la Ligo konsistigus veran korpon de teknikaj fakuloj, celitaj konsili pri aferoj de internacia juro dum la delegitoj alprenus la rolon de diskutado de polemikaj temoj. Alia zorgo estis antaŭenigi malarmadon tutmonde kaj serĉi la postbaldaŭan akcepton de Germanio en la Ligon de Nacioj.

En 1933, li demisiis kaj estis sendita kiel brita ambasadoro al Italio, postenon kiun li tenis ĝis la eksplodo de la Dua Mondmilito.

En 1937, post la morto de sia duonfrato, Eric heredis la titolon Grafo de Perto kaj eniris la Ĉambron de Lordoj. En 1939, Drummond revenis al Anglio kaj funkciis kiel konsilisto al la Ministerio pri Informo dum la milito. De 1946 ĝis sia morto, li funkciis kiel Vicgvidanto de la Liberala Partio en la Ĉambro de Lordoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.nationalarchives.gov.uk/theartofwar/inf3.htm

Kategorio:Britaj diplomatoj
Noah Hawley

**Noah HAWLEY** (naskita en 1967 en Novjorko) estas usona film- kaj televidproduktanto, scenaristo kaj aŭtoro, gajninto de Premio Emmy kaj Premio de la Verkista Gildo de Ameriko. 

Li estas plej konata kiel la kreinto kaj produktanto de la furoraj televidserioj "Fargo" kaj "Legion" en la reto FX.

Li estas la aŭtoro de kvin publikigitaj libroj kaj la scenaro por la plenlonga filmo Alibi. De 2005 ĝis 2008, li estis verkisto kaj produktanto por la unuaj tri sezonoj de *Bones*. Ambaŭ ABC- serioj de Hawley, *The Unusual Detective* (2009) kaj *My Generation* (2010), ĉiu daŭris unu sezonon. 

## Verkaro 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Premiitoj de Ora Globo
Kategorio:Usonaj televidproduktoroj
Kategorio:Usonaj televidaj verkistoj
Kategorio:Usonaj komponistoj de televida muziko
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kakariko de Reischek

**Kakariko de Reischek** (*Cyanoramphus hochstetteri*), nomata ankaŭ **Papageto de Hochstetter**, estas rara specio de papago el la genro de kakarikoj. Ĝi estas endemia de Antipoda Insulo, unu el ĉeantarktaj insuloj de Nov-Zelando, kie ĝi kunvivas kun samgenrano, la pli granda Antipoda kakariko.

Temas pri ĝenerale helverda papago kun flavecaj nuancoj en malsupraj partoj, ruĝaj frunto kaj malantaŭokula strio, kaj helbluecaj flugilplumoj.

## Taksonomio
La ordinara nomo memorigas pri la pionira natursciencisto kaj kolektisto Andreas Reischek, kiu kolektis specimenojn de tiu papago en 1888 kaj kiu nomis ĝin *Platycercus hochstetteri* laŭ filo de lia amiko, aŭstria geologo Ferdinand von Hochstetter, kiu faris geologian esploron de Nov-Zelando.

La kakariko de Reischek antaŭe estis konsiderata subspecio de la Ruĝkrona kakariko (*C. novaezelandiae*), kiun ĝi similas laŭ aspekto, sed poste estis kunigita kun la Makvor-insula kakariko de Makvora Insulo en artikolo de 2001 fare de Wee Ming Boon kaj aliaj post ekzameno de la molekula sistematiko de la genro, kiu trovis, ke multaj el la subspecioj de la ruĝkrona kakariko devus esti levitaj al plena specio. Tamen, poste la deveno de la supozebla Makvor-insula materialo de Boon *et al.* montriĝis erara, originita anstataŭe de la Antipodaj Insuloj.

## Kutimaro
### Manĝado
La Kakariko de Reischek manĝas poajn florojn, foliojn, semojn kaj berojn same kiel senvertebrulojn kiel larvojn de muŝoj en la guano de pingvenaj kolonioj. Ili ankaŭ kadavromanĝas en putriĝintaj petreloj kaj albatrosoj.

## Konservado
Kvankam la populacio de la papago de Reischek estas bonfarta, ĝia limigita distribuo igas ĝin eble vundebla al okazoj kiel la hazarda enkonduko de ronĝuloj al ĝia insulo. En la klasifiko de Nov-Zelando pri Minacataj Specioj ĝi estas listigita kiel "areolimigita" (RR).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
La Sfero

La **Granda Sfera Kariatido NY** WVZ Sk 416, ankaŭ konata kiel *La Sfero*, *Sfero de Koenig* kaj *Sfero por Placa Fontano*) estas monumenta grandskala skulptaĵo kaj grava verko de la internacie fama germana skulptisto Fritz Koenig (1924–2017). 

## Priskribo 
La verkaĵo celis simboli la mondpacon, kiu venus per tutmonda komerco, kaj estis metita en la centron de fontano inter la du ĝemelaj turoj.

La ĝi estas farita el 52 bronzaj pecoj starantaj sur ŝtala bazo, kaj pezas 22,5 tunojn. Ĝi origine estis 7,62 metrojn alta kaj 4,6 metrojn en diametro.

König laboris pri la verko en sia studio en Bavario, kaj finis ĝin en 1967 - longe antaŭ ol la konstruado de la novjorkaj turoj komenciĝis. La artisto nomis la verkon **Große Kugelkaryatide** (Granda Kariatida Sfero), sed la verkaĵo rapide fariĝis konata kiel "La Sfero".

## Historio 
Iam konsiderata la plej granda bronza skulptaĵo de la moderna epoko en la mondo, ĝi staris inter la ĝemelturoj antaŭ la Monda Komerca Centro en Novjorko de 1972 ĝis la teroristaj atakoj la 11-an de septembro 2001. Pezante pli ol 20 tunojn, la skulptaĵo estis la sola pluviva artaĵo savita el la rubo de la kolapsintaj Ĝemelturoj, difektita sed plejparte sendifekta. De tiam, la skulptaĵo estas rigardata kiel grava simbola monumento al la 11-a de septembro. Per sia transformiĝo de artaĵo al monumento, la bronza sfero de Koenig akiris vastigitan historian signifon, kiu havas esceptan valoron preter sia rolo en la arthistorio de la 20-a jarcento. 

Post kiam la preskaŭ nerestaŭrita bronza skulptaĵo trovis provizoran lokon en Battery Park de Novjorko inter 2002 kaj 2017, ĝi estis movita reen al sia originala loko laŭ instigo de la Havena Aŭtoritato de Novjorko sekve de iniciato de la familioj de la viktimoj de la atakon. La 29-an de novembro 2017, la *Granda Sfera Kariatido de Novjorko* estis finfine redediĉita kiel parto de la 9/11 Memorial en Liberty Park, apud la nove konstruita Monda Komerca Centro. 

## Galerio 

dosiero:The_Sphere_-_WTC.jpg|La Sfero en 1998
dosiero:Austin_Tobin_Plaza_1WTC_Sphere_(cropped).jpg|La Sfero en ĝia originala loko inter la WTC-konstruaĵoj
dosiero:FEMA_-_4060_-_Photograph_by_Michael_Rieger_taken_on_09-21-2001_in_New_York.jpg| *"Sfero"* kontraŭ la fono de la rubo de la Monda Komerca Centro 
dosiero:Battery_Park_-_The_Sphere_(4506818334).jpg|En Battery Park, 2010
dosiero:The_Sphere_in_Liberty_Park_2_vc.jpg|En Libery Parko, 2017

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* ploparto

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Holger. Klein: ''From Ganslberg to Manhattan Fritz Koenig's Great Caryatid Sphere N.Y. (1967–1972)''
* Fritz Koenigs Kugel – Der Bildhauer und der 11. Septembro
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Skulptaĵoj
Kategorio:Monumentoj
Kategorio:Novjorko
Ferenc Sebes

**Ferenc Sebes** [ŝebeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Sebes Ferenc** estis hungara piarista monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, politikisto. Lia origina familia nomo estis *Streiter* aŭ *Streitter*.

 naskiĝis  en Vác, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 frekventis gimnaziojn en sia naskiĝurbo kaj Kecskemét, poste en 1900 li aliĝis al la piaristoj. La novicado okazis en Vác, poste li akiris teologian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1906, en la sama jaro li pastriĝis, supozeble tiutempe li monaĥiĝis. Post la diplomo li instruis en piaristaj gimnazioj en Szeged, Kecskemét, Kolozsvár kaj Budapeŝto, en la lastaj 2 urboj ankaŭ en piaristaj altlernejoj. Ekde 1928 li ricevis piaristajn postenojn, inter 1928 kaj 1940 li estis estro de la hungaraj piaristoj (samtempe li estis ankaŭ membro de supera ĉambro), poste ĝis sia morto monaĥejestro en Budapeŝto.

## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* biografio hungare kun foto
* [chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://mtda.hu/ADATBANK/MAGYAR%20POLITIKAI%20LEXIKON/MPL_1_S.pdf biografio hungare kun foto (legebla en la 377-a paĝo)]
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hennessy

**Hennessy** estas franca konjaka distilejo bazita en Cognac, Francio. Jas Hennessy & Co. vendas ĉirkaŭ 50 milionojn da boteloj jare tutmonde, igante ĝin la plej granda produktanto de konjako, liverante pli ol 40% de la monda konjako, variaĵo de brando. La kompanio estas posedata de Moët Hennessy, kiu siavice estas posedata de LVMH (66%) kaj Diageo (34%).

## Merkatado 
Lastatempe, Hennessy provis plilarĝigi la allogon de la trinkaĵo preter sia tradicia pli maljuna konsumantaro per enkonduko de novaj produktoj kiel "Pure White", "Hennessy Black" kaj "Fine de Cognac" kaj merkatigado de ili laŭe.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Luksaj varomarkoj
Kategorio:Francaj varomarkoj
Ukraina Nacia Akademio de Sciencoj

La **Nacia Akademio de Sciencoj de Ukrainio** () estas ukrainia akademia scienca institucio fondita en 1918. Ĝi estas unu el la ses ukrainaj ŝtataj akademioj kaj estas la plej granda publika scienca esplorinstitucio en Ukrainio.

Ĝi kunigas ukrainajn sciencistojn, kiuj povas havi membran aŭ korespondan statuson, same kiel eksterlandajn esploristojn, kaj havas 14 esplorsekciojn en la kampoj de matematiko, fiziko, biologio, ekonomio, kaj homaj sciencoj. Je la 1-a de januaro 2008, la akademio havis 43 349 membrojn, inkluzive de 19 024 sciencistoj.

Ĝia ĉefsidejo situas en la urbo Kievo, ĉe numero 57 Volodimir-strato, kontraŭ la historia konstruaĵo de la Pedagogia Muzeo.

## Eksteraj Ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Naciaj akademioj de sciencoj
Kategorio:Kievo
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Ukrainio
Ferdinand von Hochstetter

**Christian Gottlieb Ferdinand Ritter von HOCHSTETTER** (30a de Aprilo 1829 – 18a de Julio 1884) estis german-aŭstria geologo. En 1857 li estis nomumita geologo en la aŭstria Novara ekspedicio al Novzelando, kaj li kolektis naturhistoriajn specimenojn kaj produktis la unuan geologian mapo de Novzelando. 

## Kariero
La ŝipo Novara alvenis en Nov-Zelando la 22an de decembro 1858. Preskaŭ tuj li renkontis la germanan scienciston Julius von Haast, kiu ankaŭ ĵus alvenis en Nov-Zelandon, kun kiu li formis dumvivan amikecon. La polimato Arthur Purchas konvinkis von Hochstetter resti en Nov-Zelando, kie li pasigis la sekvajn naŭ monatojn de sia vivo. En 1859, Ferdinand estis dungita de la registaro de Nov-Zelando por fari unuan geologian esploron de la insuloj. Lia esploro de la malnova Lago Rotomahana kaj la Rozblankaj Terasoj provizas la solan primaran pruvon pri la lokoj de la Terasoj hodiaŭ kiam ili estas delonge kaŝitaj pro vulkana erupcio.

Reveninte, li estis nomumita en 1860 profesoro pri mineralogio kaj geologio ĉe la Imperia-Reĝa Politeknika Instituto en Vieno; de 1874 ĝis 1875, li estis la rektoro tie.

Lia analizo pri la cunamo generita de la tertremo en Arica (Peruo) en 1868 estas bone konata pro sia kontribuo al la kompreno de cunama disvastiĝo. La rezulta cunamo kaŭzis damaĝajn ondojn en kelkaj regionoj de la Pacifika regiono, inkluzive de mortoj sur la Ĉathamaj Insuloj. Von Hochstetter mapis la trajektorion de la evento tra la Pacifiko. Tio ankaŭ ebligis kalkuli takson de la profundo de la Pacifika Oceano.

En pli postaj jaroj li esploris partojn de Turkio kaj orienta Rusio, kaj li publikigis artikolojn pri diversaj geologiaj, paleontologiaj kaj mineralogiaj temoj.

La Takaheo aŭ Sudinsula Takaheo, *Porphyrio hochstetteri*, portas lian nomon en la latinlingva scienca nomo.

## Verkoj
* *Karlsbad, seine geognostischen Verhältnisse und seine Quellen* (1858)
* *Neu-Seeland* (1863)
* *Geological and Topographical Atlas of New Zealand* (1864)
* *The geology of New Zealand: in explanation of the geographical and topographical atlas of New Zealand* (1864) http://www.enzb.auckland.ac.nz/document/1864_-_von_Hochstetter%2C_Ferdinand._The_Geology_of_New_Zealand
* *Über das Erdbeben in Peru am 13. August 1868 und die dadurch veranlassten Fluthwellen im Pacifischen Ocean, namentlich an den Küsten von Chili und von Neu-Seeland (1868).
* *Leitfaden der Mineralogie and Geologie'' (kun A Bisching) (1876, eld. 8, 1890).

Kategorio:Geologoj
Kategorio:Aŭstraj sciencistoj
Andreas Reischek

**Andreas REISCHEK** (15a de Septembro 1845 – 3a de Aprilo 1902) estis aŭstria remburisto, natursciencisto, ornitologo kaj tomboŝtelisto fama pro sia vastaj naturhistoriaj kolektekspedicioj tra tuta Nov-Zelando kaj pro fifama agado de tomborabado tie. 

En 1877 Reischek estis elektita de Ferdinand von Hochstetter por vojaĝi al Nov-Zelando dum du jaroj por helpi starigi ekspoziciojn ĉe la Muzeo Canterbury en Christchurch, tiam sub la direktoreco de Julius von Haast.

Li faris plurajn plilongigitajn kolektekspediciojn ekde la 1880-aj jaroj, kovrante la plej grandan parton de Nov-Zelando kaj ĝiajn ĉeantarktajn insulojn, kolektante biologiajn kaj etnografiajn specimenojn, inkluzive de maoriaj kranioj kaj mumiigitaj kadavroj prirabitaj de tombolokoj.

Reischek kolektis ne nur por muzeoj kaj privataj kolektantoj, sed ĉefe por si mem. Lia ornitologia kolektado estis poste kritikita pro tiaj malzorgemaj agoj kiel pafi 150 specimenojn de la rara notiomisto *Notiomystis cincta* sur la insulo Insulo Malgranda Bariero en tempo kiam ĝi formortis ĉie alie.

## Bibliografio
* King, Michael. (1981). *The Collector. A biography of Andreas Reischek*. Hodder & Stoughton: Auckland.
* Reischek, A. (1930). *Yesterdays in Maoriland: New Zealand in the ‘Eighties*. Wilson & Horton: Auckland.

Kategorio:Aŭstriaj ornitologoj
Kategorio:Novzelandaj ornitologoj
Makvor-insula kakariko

**Makvor-insula kakariko** (*Cyanoramphus erythrotis* kaj ankaŭ *Cyanoramphus novaezelandiae erythrotis*), nomata ankaŭ **Makvor-insula papageto**, estis jam formortinta specio de papago el la genro de kakarikoj. Ĝi estis endemia de Makvora Insulo, unu el foraj insuloj de Tasmanio, Aŭstralio, en la Suda Oceano.

## Taksonomio
La Makvora papago estas konsiderata subspecio de la Ruĝkrona kakariko, *C. novaezelandiae*, kiun ĝi similis laŭ aspekto. En la pasinteco ĝi estis kunigita kun la Kakariko de Reischek el la Antipodaj Insuloj en artikolo de 2001 de Wee Ming Boon kaj aliaj post ekzameno de la molekula sistematiko de la genro, kiu trovis, ke multaj el la subspecioj de la Ruĝkrona kakariko devus esti levitaj al plena specio. Tamen, poste la deveno de la supozebla Makvor-insula materialo de Boon *et al.* montriĝis erara, origina anstataŭe el la Antipodaj Insuloj.

## Historio
Kiam Makvora Insulo estis malkovrita en 1810, la papagoj estis vaste disvastiĝintaj en herbejoj kun tufoj kaj abundaj ĉe la marbordo, manĝante senvertebrulojn en strand-lavitaj algoj. Malgraŭ la enkonduko de hundoj kaj katoj al la insulo antaŭ 1820, kaj ankaŭ esti ĉasitaj por manĝaĵo fare de fokĉasistoj, la papagoj restis oftaj tie ĝis ĉirkaŭ 1880.

La transiro de abundo al formorto daŭris iom pli ol jardekon. La kritikaj okazaĵoj kondukantaj al la formorto de la papago estis la enkondukoj de kaj vekaraloj kaj eŭropaj kunikloj al la insulo en la 1870-aj jaroj kaj ilia posta disvastiĝo dum la 1880-aj jaroj. Ĝis tiam vintro, kun la laŭsezona foresto de tunel-nestaj petreloj kaj reproduktantaj pingvenoj, estis periodo de manĝaĵa malabundo por surteraj predantoj, kio helpis teni ilian nombron malalta. La ĉeesto de kunikloj provizis jarrondan manĝaĵprovizon por katoj kaj vekaoj kaj permesis al ilia nombro pligrandiĝi, kondukante al pliigita predado sur la papago, kies lasta ekvido estis en 1891.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Alfred Malherbe

**Alfred MALHERBE** (14a de Julio 1804 – 14a de Aŭgusto 1865) estis franca magistratatano kaj amatora natursciencisto naskiĝinta en Maŭricio al Pierre Marie François Malherbe kaj Rosalie Le Meusnier Molineuf. La familio origine devenis el Metz. Alfred iĝis administranto de la Muzeo de Metz (kaj ĝia direktoro ĝis 1863).

Li dediĉis sin al botaniko kaj zoologio (speciale al ornitologio). Li estris studojn de birdoj de Alĝerio (kaj priskribis nombrajn speciojn) kaj de Sicilio.

Malherbe estis la aŭtoro de *Monographie des picidées* (1859–62, 4 vols.), unua ĝenerala esploro de Picedoj. Li priskribis kaj nomis la Vaijantan pegon, laŭ la franca ornitologo François Le Vaillant. Krom la *Monographie des picidées*, li estis la aŭtoro de kelkaj aliaj ornitologiaj verkoj:
* ''Faune ornithologique de la Sicile: avec des observations sur l'habitat ou l'apparition des oiseaux de cette île*, etc. (1843) - Ornitologia faŭno de Sicilio.
* *Description de dix espéces nouvelles du genre Picus, Linné.*, (1845) - Priskribo de dek novaj specioj el la genro *Picus*.
* *Faune ornithologique de l'Algérie* (1855) - Ornitologia faŭno de Alĝerio.

Partoj de liaj kolektoj de birdoj el Alĝerio kaj Eŭropo estis donacitaj al la Azia Societo de Bengalio en Kalkato. La ĉefajn kolektojn akiris Hercules Turati kaj poste ili estis donacitaj al la Naturhistoria Muzeo en Milano.

## Vidu ankaŭ 
* *Aloinopsis malherbei'', aizoaco nomita liahonore
* Kakariko de Malherbe, novzelanda papago nomita liahonore

## Referencoj 
Kategorio:Francaj natursciencistoj
Sanmin

**Sanmin,** per simpligita ĉina skribo **三明,** per pinjino *Sānmíng,* ankaŭ konata kiel Minĝon (simpligita ĉine:闽中; tradicia ĉine:閩中) estas prefektura (triaranga) milionurbo en provinco Fuĝjano, en Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2018 la prefektura loĝantaro estis  homoj. La elmigrado de loĝantaro estas konstanta, eĉ kuraĝigita de registara politiko ekde la 1960-aj jaroj.

## Geografio 
La urbego situas en altebenaĵo laŭ rivero sur areo  km². Sanmin konsistas el du urbaj distriktoj, naŭ distriktoj, kaj unu distrikta urbo. Nanping troviĝas 71, Putjen kaj la maro 166, Ŝanghajo 667, ĉefurbo Pekino 1519 km laŭ https://www.thedistancenow.com/hu/

## Historio 
En 1940 distrikto estis establita en tiu areo. En 1956 ĝi estis kunigita en alia distrikto, poste en 1960 ĝi estis anstataŭigita per Sanmin.

## Ekonomio 
La prefektura ekonomio konsistas el agrikulturo (29%), industrio (48%) kaj servoj (23%).
eta|maldekstre|

## Trafiko 
Estas fervoja kaj voja ligoj al Sanmin, ankaŭ flughaveno funkcias. Pluraj pontoj helpas la trafikon.

## Eduko 
Sola universitato funkcias en la prefekta urbo.

## Klimato 
La prefektujo situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1686 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter februaro-septembro.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* kvar bone konservitaj kaj protektitaj naciaj parkoj (Sanmin estas la plej "verda" urbo de la provinco)

## Ĝemelurboj 
*  Lansingo, Usono, Miĉigano

## Fontoj 
* WikiTrans

泰宁古城尚书巷 - panoramio (3).jpg|Strato inter malnovaj domoj
Meilie Christian Church 2022-07-19.jpg|Kirko
三明市第九中学 - Sanming No.9 Middle School - 2016.08 - panoramio.jpg|Lernejo

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Kategorio:Milionurboj
Kakariko de Lordo Howe

**Kakariko de Lordo Howe** (*Cyanoramphus subflavescens*), nomata ankaŭ **Ruĝfrunta papageto**, estis jam formortinta specio de papago el la genro de kakarikoj. Ĝi estis endemia de Insulo Lord Howe, unu el foraj insuloj de Novsudkimrio en Tasmana maro, Aŭstralio.

Ĝi estis priskribita kiel specio fare de Tommaso Salvadori en 1891, sed poste ĝi estis konsiderata subspecio de la Ruĝkrona kakariko. En 2012, la IOC Tutmonda Birdolisto agnoskis ĝin kiel specio.

## Taksonomio
Atendante molekulan analizon, Christidis kaj Boles (2008) sugestis pro biogeografiaj kialoj, ke la taksono verŝajne estas plej proksime parenca al la Norfolka kakariko (*Cyanoramphus cookii*), aŭ kiel subspecio de tio, kion ili prove nomis la Tasmania papago (*Cyanoramphus cookii subflavescens*), aŭ eble plena specio (*Cyanoramphus subflavescens*).

## Aspekto
La papago de Lord Howe estis mezgranda verda papago kun karmezinaj ĉapo kaj okulstrio. Mezuroj de specimenoj indikas, ke ĝi estis iomete pli granda ol la nomiga subspecio, kaj ankaŭ havis pli flavan plumaron kaj malpli ampleksajn ruĝajn markojn sur la kapo.

## Formorto
La papago antaŭe estis abunda sur la insulo, sed estis persekutita de la fruaj setlantoj tie pro ĝiaj rabadoj kontraŭ iliaj rikoltoj kaj ĝardenoj. Ĝi estis laste registrita en 1869.

Nur du specimenoj de la papago de Lord Howe ekzistas. Ili devenas de la kolekto de John Gould, prenita de John MacGillivray en septembro 1853 dum la vojaĝo de HMS Herald, kaj estas konservataj en la Muzeo pri Natura Historio de Londono.

## Referencoj 
*Walters, Michael P.  & Hume, Julian P.: *Extinct Birds*, Poyser Monographes A & C Black, 2012.  p 171

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio