Penda betulo

La **penda betulo**  (*Betula pendula*) estas en Eŭropo larĝe disvastiĝata betulo, kvankam en Suda Eŭropo ĝi nur troviĝas ĉe altaj altitudoj. La arealo de tiu ĉi palearktisa specio etendiĝas en sudokcidenta Azio en la montaroj de norda Turkujo kaj Kaŭkazio. La tre parencaj orientazia betulo (*Betula platyphylla*) kaj centrazia betulo (*Betula szechuanica*) ankaŭ estas konsiderataj kiel varioj de penda betulo far iuj botanikistoj kiuj nomas ilin respektive *B. pendula* var. *platyphylla* kaj *B. pendula* var. *szechuanica* .

## Priskribo 
eta|maldekstra|220px|Folio.
eta|maldekstra|220px|Arboŝelo.
Ĝi estas mezgranda decidua arbo, tipe atingante altecon de 15–25 m (escepte ĝis 39 m ), kun svelta trunko. Kutime la diametro estas malpli ol 40&nbsp;cm, escepte ĝis 1 m. La arbokrono konsistas el kurbitaj branĉoj kaj pendiĝemaj branĉetoj. La arboŝelo estas blanka, ofte kun nigraj rombaj signoj aŭ pli grandaj makuloj, speciale je la bazo. La ŝosoj estas malglataj kun veruketoj, senharaj, kaj la folietoj longas 3–7&nbsp;cm, estas triangulaj kun larĝa bazo kaj akra pinto, kaj kun krude duoble segildentaj randoj. La floroj estas vente-polenigitaj amentoj, aperintaj antaŭ la folioj fru-printempe, la etaj (1–2&nbsp;mm) flugilitaj semoj maturiĝantaj malfru-somere je pendiĝemaj, cilindraj amentoj kiuj longas 2–4&nbsp;cm kaj larĝas 7&nbsp;mm .

Ĝi diferencas de la parenca lanuga betulo (*B. pubescens*), la alia komuna eŭropa betulo, pri havante senharajn, verukecajn ŝosojn (harkovritajn kaj senverukajn ĉe lanuga betulo), pli triangulajn foliojn kun duobla segildenteco je la foliorandoj ( pli ovalajn kaj kun simpla segildenteco ĉe lanuga betulo ), kaj pli blankan arboŝelon ofte kun dissemitaj nigraj sulkoj (pli grizan, malpli sulkigitan ĉe lanuga betulo). Ĝi ankaŭ citologie diferencas, la penda betulo estante diploida (kun du aroj de kromosomoj), dum la lanuga betulo estas tetraploida (kun kvar aroj de kromozomoj). Hibridoj inter la du specioj estas registritaj, sed estas tre maloftaj, kaj estante triploidaj, estas malfertilaj .
Betulaj faskoj estas uzataj por obstakla vetkuro, kaj la sevo estas transformebla en "vinon". Historie, la ŝelo estis uzata por tanado .

Sukcesa betulo-kultivado postulas klimaton kiu estas sufiĉe malvarmeta por minimume okaza vintra neĝado. Tial ili havas neprofundan radiksistemon, eble ili bezonas akvosuplementon dum trosekecoj. Ili optimume vegetas en profundaj, bone drenitaj grundoj .

### Kulturvarioj 
* 'Carelica' estas nomata "krispa betulo" en Suomujo; "krispa" referencas al lignoteksturo.
* 'Laciniata' ( komune misidentigita kiel 'Darlecarlica' ) havas profunde entranĉitajn foliojn kaj pendiĝemajn branĉojn.
* 'Purpurea' havas malhele purpurajn foliojn.
* 'Tristis' havas rektan trunkon kun pendiĝemaj branĉetoj.
* 'Youngii' havas densan, branĉet-pendiĝema kreskaĵon sen centra ŝoso, bezonante greftado sur tigo de ordinara penda betulo.

## Kemio 
La ekstera parto de la arboŝelo entenas ĝis 20% da betulino. La ĉefaj komponantoj en la volatila oleo de la burĝonoj estas α-kopaeneo (~10%), germakreneo D (~15%) kaj δ-kadineneo (~13%) .

Akacetino aŭ **C16H12O5** estas kemia kombinaĵo apartenanta al la familio de la flavonoidoj nature okazantaj en plantoj tiaj kiaj *Betula pendula*.

## Sinonimoj 
Sinonimoj inkluzivas *Betula pendula* var. *carelica* (Merckl.) Hämet-Ahti, *B. pendula* var. *laciniata* (Wahlenb.) Tidestr., *B. pendula* var. *lapponica* (Lindq.) Hämet-Ahti, *B. aetnensis* Raf., *B. montana* V.N.Vassil, *B. talassica* Poljakov, *B. verrucosa* Ehrh., *B. verrucosa* var. *lapponica* Lindq., kaj *B. fontqueri* Rothm . La nuligita nomo *Betula alba* L. ankaŭ parte aplikis al *B. pendula*, kvankam ankaŭ al *B. pubescens* .

## Kultura signifo 
La penda betulo estas la nacia arbo de Suomujo. Okaze oni uzas foliajn, aromajn branĉetojn de la penda betulo por afable frapiĝi en saŭno. La branĉetoj estas nomataj *vihta* aŭ *vasta*. Tiu havas rilaksiganta efiko por la muskoloj.

*Lando de la Arĝenta Betulo* estas tradicia kanada popolkanto, kvankam la koncerna betulo estas fakte diferenca specio, la papero-betulo (*Betula papyrifera*).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Keltaj foliarbaroj
* Mediteraneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj
* Miksaj atlantikaj arbaroj
* Sarmataj miksaj arbaroj
* Skandinavaj marbordaj koniferaroj
* Listo de foliarboj de la modera klimatzono

Kategorio:Betulacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Ornamaj plantoj