Sejano

**Lucius Aelius Sejanus** (naskita ĉirkaŭ 20 a.K. en Volsinioj, Etrurio, mortis la 18-an de oktobro, 31 p.K. en Romo), ankaŭ konata kiel Sejano, estis Pretora Prefekto en la Romia Imperio kaj dum kelka tempo la plej influa civitano de Romo.

## Vivo
## Originoj
Sejano estis la filo de iu "Eques" ("romia kavaliero") kaj Pretora Prefekto Lucio Sejo Strabono (46 a. K. - 16 p. K.). Li estis adoptita de Aelio Galo, parenco de sia avino el la familio Elia genlinio. Laŭ la romia nomkonvencio, lia naskiĝnomo, Sejo, fariĝis la alnomo Sejano. Li estis edziĝinta al Apikata (m. la 26-an de oktobro 31 p. K.), eble filino de Marcus Gavius ​​Apicius (25 a.K. - 42 p. K.)

## Politika Ascendo
Laŭ la historiisto Tacito, Sejano estis amiko de la nepo de Aŭgusto, Kajo Cezaro (20 a. K. - 21 p. K.), en sia junaĝo kaj estis favorita de Tiberio post la morto de Cezaro. Post la surtroniĝo de imperiestro Tiberio en 14 p.K., li estis nomumita Pretora Prefekto kune kun sia biologia patro.

Ĉar lia patro fariĝis Praefectus Aegypti (guberniestro de Egiptujo) en la sama jaro, Sejano estis la sola komandanto de la Pretora Gvardio, kiun li nun uzis kiel bazon por pliigi sian potencon, parte plifirmigante ĝin en la Castra Praetoria, ununura tendaro sur la Viminal-monteto ekster Romo. Dum la sekvaj jaroj, li fariĝis grava konsilisto de la imperiestro, kiu superŝutis lin per honoroj kaj, interalie, aranĝis la fianĉigon de la filo de Klaŭdio, Klaŭdio Druzo (9 p. K. - 27 p. K.), al la kvarjara filino de Sejano en 20 p.K.

Klaŭdio Druzo mortis iom poste. Pluraj parencoj de Sejano, kiel lia onklo Junio Blezo kaj lia frato Lucio Sejo Tubero (41-19), ankaŭ profitis de la pozicio de Sejano ĉe la imperiestro. Lia adoptita fratino, Elia Petina (8-48), eĉ edziniĝis al membro de la imperia familio en 28 p.K.

Pli posta tradicio atribuis al Sejano planojn uzurpi la potencon por si mem. Oni ankaŭ supozas, ke li delogis Livilla-n, la edzinon de la filo de Tiberio, Druso la Juna (14 a. K. - 23 p. K.), pro pura sopiro al potenco, kaj poste divorciĝis el sia edzino. Oni diras, ke li estis la patro de la filoj de Livilla (13 a. K. - 31 p. K.), Tiberio Ĝemelo (19-38) kaj Germanicus Gemellus (19–23 AD), ambaŭ naskitaj en 19 p.K.

Forigante tiujn, kiujn li malŝatis, inkluzive de la tronheredanto Druzo en 23 p.K., kiun Sejano supozeble venenis post kverelo (kun la helpo de Livilla), li laŭdire plifirmigis sian potencon sur la Senato. En 25 p.K., li provis edziĝi al la vidvino de Druso, Livilla, kio igus lin membro de la imperia familio, sed Tiberio avertis lin ne transpaŝi siajn limojn.
[eta|maldekstre|400px|Sejano, prefekto sub imperiestro [Tiberio, estas mistraktita kaj strangolita, 31 a.K. Jan Luyken, 1698.]]

eta|maldekstre|400px|Sejano estas alportita al la konsilio fare de soldatoj kaj kondamnita al morto, Jan Camar Philips, Laŭ Hubert Franque Surroris Simule, 1736-1775.

eta|dekstre|400px|Tiberio en la kavo Spelunca estas savita de Lucius Aelius Sejanus.

eta|dekstre|400px|Sejano savas Tiberion dum falado de la kaverno.

Laŭ Tacito, Sejano, agante nome de Tiberio, reĝisoris la falon de la familio de Germanicus, familio tre populara ĉe la popolo. La celo estis malhelpi Agripinan uzi la Senaton por alporti siajn filojn, la biologiajn posteulojn de Aŭgusto, al la povo.

Post malsukceso akiri kontakton kun Agripina, Sejano akuzis kaj kondamnis ŝian amikinon kaj kuzinon, Klaŭdia Pulkra, pro ŝtatperfido kaj amorado en 26 p.K. Samtempe, li nutris la malfidon de Agripina al la imperiestro. Tiberio malpermesis al ŝi reedziniĝi kaj forlasi la domon.

Sejano supozeble estis instrumenta en la retiriĝo de Tiberio el Romo en 26 p.K. kaj lia fina setlejo sur la insulo Kapri la sekvan jaron. Li enstampis timon en la imperiestron pri Agripina komploto kaj plifortigis lian delongan deziron retiriĝi. La fido de Tiberio al Sejano plu fortiĝis kiam Sejano ĵetis sin protekte super lin dum la kolapso de kaverno.

Sejano supozeble estis instrumenta en la retiriĝo de Tiberio el Romo en 26 p.K. kaj lia posta setlejo sur la insulo Capri la sekvan jaron. La foresto de la imperiestro igis Sejanon, kiel sian anstataŭanton, la plej potencan homon en Romo. Li sole determinis kion la imperiestro ricevis de Romo. Li deklaris sian propran naskiĝtagon romia festotago, produktis monerojn kun sia nomo sur la dorso (kaj la portreto kaj nomo de Tiberio sur la averso), kaj publike honoris sin per starigado de statuoj de sia bildo. Farante tion, li egaligis la kulton ĉirkaŭ li kun tiu de la imperiestro. En 28 p.K., li sukcesis plifortigi siajn ligojn al la imperia familio edzigante sian adoptitan fratinon, Elia Petina, al Tiberio.

La morto de la patrino de la imperiestro, |Livia Druzila, en 29 p.K. donis al li kompletan liberecon. Li disvastigis onidirojn pri Agripina kaj spionis ŝiajn filojn, Nerono Cezaro (6-31) kaj Druzo Cezaro (8-33), ĝis li fine trovis bazon por akuzo, kiu kondukis al la ekzilo de Agripina kaj ŝiaj du plej aĝaj filoj en 29 kaj 30 p.K. Li denove uzis Livian, kies filino, Julia Livia, estis edziniĝinta al Nerono Cezaro, kiel ilon por tio. Laŭ Kasio Diono, li poste fianĉiĝis al la juna vidvino.

## Falo
La eventoj, kiuj kondukis al la subita falo de Sejano, ne estas kontentige klarigitaj. En 31 p.K., Sejano fariĝis konsulo kaj poste ricevis prokonsulan imperion, kio igis lian pozicion ŝajni neatakebla.
xxx
Samtempe kun li kaj lia plej aĝa filo Strabono, la lasta pluvivanta filo de Germaniko, Gajo Kaligulo, ankaŭ ricevis sacerdotecon. Dume, Sejano estis fianĉigita al Livila kaj tiel li estis baldaŭ edziĝota al membro de la imperia familio.

Multaj modernaj historiistoj sekvas la raporton de la antikvaj fontoj kaj supozas, ke Sejano provis preni la potencon per intrigo, sed li estis malhelpita. Sejano supozeble intencis elimini la junan Kaligulon por certigi la sinsekvon de Livila (kaj lia 12-jaraĝa filo), Tiberio Ĝemelo, kaj regi anstataŭ li. Tamen, Tiberio estis informita pri la plano fare de la patrino de Livila, Antonia, la vidvino de lia frato Druso Germaniko (38 a. K. - 9 a. K.).

Sed nediskutebla estas, ke Tiberio arestigis Sejanon fare de Nevio Sutorio Makro (21 a. K. - 38 p. K.), la prefekto de la Vigiles Urbani ("gardistoj de la urbo"), al kiu li donis specialajn povojn ĉar li ne estis certa pri la lojaleco de la Pretora Gvardio.

Sejano estis kondamnita al morto de la Senato kaj ekzekutita kune kun siaj gefiloj en la Palaco Tullianum la 18-an de oktobro, 31 p.K. Iliaj korpoj estis montrataj sur la Gemonia Ŝtuparo en la Forumo. Lia filo Strabono estis strangolita la 24-an de oktobro. Lia filino, ankoraŭ virgulino, estis seksperfortita antaŭe, ĉar ekzekuti virgulinojn estis konsiderata sakrilegio. Makro sukcedis lin kiel komandanto de la Pretora Gvardio.

Sejano estis submetita al damnatio memoriae. Liaj statuoj estis detruitaj. Lia adoptita fratino estis divorcita de Klaŭdio. Lia eksa edzino, Apikata, konfesis dum la proceso, kiel venĝo kontraŭ Livila, sian kunkulpecon en la murdo de Druzo fare de Sejano kaj Livila.

Ŝi poste sinmortigis la 26-an de oktobro. Livila kaj aliaj supozeblaj komplicoj estis ekzekutitaj. En la sekvaj jaroj, multaj senatanoj kaj kavaliroj suspektataj je subtenado de la intrigoj de Sejano estis ekzekutitaj aŭ devigitaj sinmortigi.

Sejano estis kondamnita al morto de la Senato kaj ekzekutita en la Tullianum la 18-an de oktobro, 31 p.K.

## Historia Takso
Suetonio en sia biografio pri Tiberio kaj Tacito en siaj "Analoj" raportas pri la vivo kaj falo de Sejano kun ekstreme negativa vidpunkto. Ambaŭ verkis plurajn jardekojn aparte. Kontraste, la samtempulo Velleius Paterculus pentris pli pozitivan bildon de Sejano, kvankam lia kompilaĵo estis verkita kiam Sejano estis ĉe la pinto de sia potenco.

Kiel menciita, la okazaĵoj ĉirkaŭ Sejano estas malfacile takseblaj ĉar ĉiuj fontoj estas ekstreme kontrastaj. La ideo, ke li aspiris al la imperia trono por si mem, povas esti konsiderata sufiĉe neverŝajna - malgraŭ siaj oficoj kaj honoroj, li restis nur romia kavaliro ĝis iom antaŭ sia morto. Estus necesaj pliaj 200 jaroj antaŭ ol ne-senatanoj sukcesus fariĝi imperiestro.

Sub Tiberio, tio estis, laŭ multaj akademiuloj, ankoraŭ nepensebla: la purpuro estis, kompreneble, rezervita nur por membroj de la romia nobelaro. Aliflanke, Aŭgusto mem origine estis romia kavaliro; Post kiam Sejano estis akceptita en la Senato, li eble efektive povus estinti taŭga kandidato al la princa posteno.

Tamen, lia falo rivelis, ke la potenco de Sejano estis fakte limigita; mankante sufiĉa propra aŭtoritateco, li estis sendefenda kiam Tiberio reprenis al si la pruntitan potencon. Ekzistas iuj pruvoj, kiuj sugestas, ke Sejano servis al Tiberio kiel ilo por seniĝi de la nedezirata konkurenco pri la sinsekvo de siaj propraj posteuloj el la familio de Germaniko.

Kelkaj akademiuloj, tamen, konsideras la implikiĝon de Sejano en la vage difinitaj akuzoj kontraŭ la familio de Germaniko kiel minimuma en la plej bona kazo. Ili sugestas, ke Sejano eble nur konsideris puĉon nur en la fino, kiam fariĝis klare, ke la imperiestro forlasus lin. Sed definitiva klareco pri ĉi tiu afero verŝajne neniam estos atingita.

## Akceptado
Juvenalo traktis la falon de Sejano en sia deka satiraĵo. La angla dramisto Ben Jonson verkis tragediaĵon en 1603 titolitan "Sejanus, His Fall" ("Sejano, Lia Falo"), kiu traktas la renversigon de Sejano. En la televida serio de BBC de 1976, "I, Claudius, Emperor and God", Sejano estis rolita de Patrick Stewart.

Kategorio:Romianoj de la 1-a jarcento
Kategorio:Romiaj konsuloj
Kategorio:Favoratoj de reĝoj
Kategorio:Ekzekutitaj personoj de Romio