open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Limo de Roche

eta|Korpo disŝiriĝas pro tajdaj fortoj
La **limo de Roche** estas la surfaco de spaco ĉirkaŭ astro, ekstere de kiu alia korpo (satelito) povas kunteniĝi nur per la propra gravita forto. Kontraŭe, interne de la limo la dua korpo devas kunteni sin per aliaj fortoj aŭ estas, se ekzemple ĝi estas likva, disŝirata de la tajda forto. Por globforma astro la limo de Roche estas sfera; oni tiam uzas la esprimon ankaŭ por la radiuso de la sfero.

La limo de Roche estas nomita laŭ la franca astronomo Édouard Roche, kiu evoluigis la koncepton kaj faris la unuajn kalkulojn pri ĝi en 1848.

La limo de Roche dependas de la radiuso de la astro kaj de la densoj de ĝi kaj de la alia korpo. Se la du korpoj havas egalajn densojn, la radiuso de Roche estas ĉirkaŭ la 1,26-oblo de la astra radiuso, se la korpo havas rigidan strukturon, kaj la 2,43-oblo, se ĝi estas flua. Por ajnaj korpoj ĝi estas inter ĉi tiuj du valoroj.

Korpoj, kiuj proksimiĝas al granda astro aŭ orbitas ĉirkaŭ ĝi, kondutas malsame interne kaj ekstere de la limo de Roche:
* Ekstere de la limo ili kunteniĝas per sia propra gravito. Se ili estas sufiĉe formeblaj, ili alprenas proksimume la formon de globo. Ĉi tiu globo estas des pli elipseca, ju pli proksima al la Roche-limo la korpo estas, kaj tute proksime de ĝi alprenas la formon de pendanta akvoguto. Ekster la Roche-limo, korpoj orbitantaj sur proksimaj orbitoj povas kuniĝi pro sia gravito.
* Interne de la limo la korpoj estas disŝirataj, se ili ne povas rezisti al la tajda forto. Malgranda metala satelito estas facile kuntenata de sia meĥanika strukturo, sed korpo konsistanta el polvo aŭ likvaĵo estas disŝirata. Ĉar la ŝirpecoj havas iom malsamajn orbitajn radiusojn kaj do malsamajn orbitajn rapidojn, ili disiĝas laŭlonge de siaj orbitoj kaj formas ringon.

eta|120px|Ringoj de Saturno
Preskaŭ ĉiuj planedaj ringoj en nia sunsistemo troviĝas interne de la limo de Roche de sia planedo. Do eblas, ke ili formiĝis el pra-planeda materialo, kiu ne povis kuniĝi por formi lunon, aŭ ke luno estis dispecigita de la tajda forto. Esceptoj estas la E-Ringo kaj la Feba Ringo de Saturno. Pri la E-Ringo estas sciate, ke ĝia materialo devenas el vulkanoj sur la luno Encelado; tiu de la Feba Ringo supozeble devenas de polvo elbatita el Febo de meteorŝtonoj.

## Ekzemploj 
Jen kelkaj ekzemploj de korpo-paroj en nia sunsistemo. "Radiusa rilatumo" indikas, la kiom-oblo de la astra radiuso estas la limo de Roche.

Videblas ekzemple, ke peza planedo kia la Tero ne povas tiom proksimiĝi al la Suno, ke ĝi disŝiriĝas, ĉar la limo de Roche estas la 0,8-oblo de la suna radiuso, do situas interne de la Suno. Simile estas pri la gaseca planedo Jupitero kaj ĝiaj rokecaj lunoj. Sed kometo, malpli densa ol roka planedo, ja povas disŝiriĝi, kaj tio okazas. En julio 1992 la kometo Shoemaker-Levy 9 trairis la Roche-limon de Jupitero kaj estis detruita.

Kategorio:Astronomio
Heinz-Georg Macioszek

**Heinz-Georg Macioszek** estas germana doktoriĝinta sociologo kaj entreprena konsilisto, vivanta en Hamburgo. La -jarulo ekde la jaro 1980 tre sukcese laboras kiel "fantoma negocisto": li konsilas al komercistoj pri taktikoj kaj strategioj en aparte malfacilaj negocoj. Baza ideo estas ne nur prezenti raciajn argumentojn, kiuj povas konvinki juĝiston en jura proceso, en serĉo de la vero, sed sole ne konvinkos "kontraŭulan" komerciston en negoco, kiu ne serĉas la veron sed celas profiton, plej bone kun alta socia rekono. Tial laŭ la entreprena konsilisto en negocoj bonas lerte konduki la negocan "kontraŭulon" al dezirata direkto, tute permesatas ŝajnigi sin pli malsukcesa ol oni vere estas aŭ ŝajnigi sin aparte memcerta, kaj bonas surprizi per nekutimaj manieroj esprimiĝi, kiel faris ekzemple Nikita Ĥruŝĉov, kiu en fama parolado antaŭ UN en 1960 ŝajnigis perdi la memregon, demetis sian ŝuon, kaj frapis per ĝi sur la katedro. Tiu "perdo de memrego" tamen estis tute planita. Li estis eĉ kunportinta trian ŝuon por sia mistifiko. La mesaĝo estis "Se mi tiel facile perdas la memregon, atentu! Mi eble perdos same facile la memregon kaj puŝos la ruĝan butonon de la nukleaj armiloj". La plej atentata libro de Heinz-Georg Macioszek, germanlingve titolita ”Chruschtschows dritter Schuh” ("la tria ŝuo de Ĥruŝĉov", eldonita en 1995), titole aludas al tiu mistifiko, kaj enhave donas praktikajn konsilojn kiel ŝanĝi la direkton de ekonomia negoco, citante konkretajn ekzemplojn. Esperantlingva versio de la libro en 1996 aperis sub la titolo „La tria ŝuo de Ĥruŝĉov“, en traduko de Peter Weide.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* persona retejo 
* germanlingva prezenteto de la profesio de "fantoma negocisto", kun iom da biografiaj informoj pri Heinz-Georg Macioszek 

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj sociologoj
Kategorio:Germanaj ekonomikistoj
Kategorio:Hamburganoj
Banu Maĥzum

**Banu Maĥzum** aŭ **Banū Makhzūm** (en araba بنو مخزوم) estis unu el riĉaj klanoj de Kurajŝoj, nome la araba tribo de la islama profeto Muhammad. Ili estas konsiderataj kiel unu el la tri plej povegaj kaj influaj triboj en Mekko antaŭ la enpovigo de Islamo, dum la aliaj du estis Banu Haŝim kaj Banu Umajja Membroj de tiu klano ankoraŭ vivas en nuntempa Sauda Arabio.

## Notoj 
Maĥzum
Kategorio:Kurajŝoj
Kategorio:Sauda Arabio
Victor Tausk

**Victor TAUSK** [viktor taŭsk] (ankaŭ Viktor) estis aŭstra neŭrologo, psikiatro, studento kaj kolego de Sigmund Freud.

Victor Tausk https://hu.wikipedia.org/wiki/Victor_Tausk naskiĝis la  1879 en Hungara reĝlando en Zsolna (nuntempa Žilina en Slovakio). Li mortis la  1919 en Vieno.

## Biografio 
Victor Tausk devenis el juda familio. Li abiturientis en Kroatio en Varaždin, poste en 1897 li komencis frekventi universitaton en Vieno. En 1900 li edziĝis (ankaŭ li ŝanĝis la religion al katolikismo), post 2 jaroj li akiris advokatan diplomon. En 1904 li translokiĝis al Mostar kaj li havis advokatajn laborojn. En 1908 le eksedziĝis, sed poste li leterumis kun la eksedzino kun du filoj. En la sama jaro li translokiĝis al Vieno, kie li konatiĝis kun Sigmund Freud, fine Tausk plulernis en la universitato helpe de Freud. En 1915 li iĝis psikiatro en la armeo. En 1919 post kiam li paŝis eksteren de la ombro de Freud, Tausk publikigis signifan artikolon pri iluzio kaj skizofrenio. En la sama jaro li sinmortis.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Psikoanalizistoj
Kategorio:Kuracistoj de la 20-a jarcento
Anglish

***Anglish*** aŭ ***Engla lingvo*** estas tipo de lingva purismo aplikata al la angla lingvo, en kiu la vortoj devenaj de la greka, la latina, kaj la latinidaj lingvoj estis anstataŭigitaj per ĝermandevenaj vortoj (vidu etimologion). En tiuj okazoj, temas pri uzado de sinonimoj kaj aliokaze neologismoj.

## Historio 
En 1966, Paul Jennings verkis plurajn artikolojn en la revuo *Punch* en la anglish, por rememori la 900-an datrevenon de la Normana konkero de Anglio, inter ili ekzemplon de kiel Shakespeare skribus se Vilhelmo la 1-a neniam venkis:
: *To be, or not to be: that is the ask-thing:*
: ''is't higher-thinking in the brain to bear*
: *the slings and arrows of outrageous dooming*
: *or to take weapons 'gainst a sea of bothers *
: *and by againstwork end them?...*

La aŭstralia komponisto Percy Grainger adoptis similan idiomon, kiun li nomis *blue-eyed English*, en siaj leteroj kaj siaj muzikaj manuskriptoj.

## Rilata termino 
La termino **Andersaksa** estas uzita en la angla en teknikaj aŭ sciencaj verkoj kaj estis inventita en 1992 de Douglas R. Hofstadter kiel vortludo rilata al la anglosaksa lingvo kaj kun referenco al la aŭtoro de sciencfikcio Poul Anderson. Anderson enmetis la terminon en sia artikolo "Uncleftish Beholding", traktado pri la atomteorio verkita en la Andersaksa (kurioze, la vorto "ander" signifas "alia" en la nederlanda kaj la germana). Ĉi-sube estas citaĵo el la teksto:
: *The firststuffs have their being as motes called unclefts. These are mighty small: one seedweight of waterstuff holds a tale of them like unto two followed by twenty-two naughts. Most unclefts link together to make what are called bulkbits. Thus, the waterstuff bulkbit bestands of two waterstuff unclefts, the sourstuff  bulkbit of two sourstuff unclefts, and so on. (Some kinds, such as sunstuff, keep alone; others, such as iron, cling together in chills when in the fast standing; and there are yet more yokeways.) When unlike unclefts link in a bulkbit, they make bindings. Thus, water is a binding of two waterstuff unclefts with one sourstuff uncleft, while a bulkbit of one of the forestuffs making up flesh may have a thousand or more unclefts of these two firststuffs together with coalstuff and chokestuff.*

## Procedo por ĝia kreado 
La uzitaj teknikoj inkluzivas la jenon:
* Inventado de novaj vortoj ("firststuff" por "element" [elemento]);
* Anstataŭigoj ("motes" por "particles" [partikloj]);
* Paŭsoj el la origina lingvo ("uncleft" por "atom" [atomo])
* Paŭsoj el aliaj ĝermanaj lingvoj ("waterstuff" kaj "sourstuff" laŭ la Germana *Wasserstoff*/Nederlanda *waterstof* kaj la Germana *Sauerstoff*/Nederlanda *zuurstof*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* George Orwell

## Eksteraj ligiloj 
* Anglish.
* Vikio *Anglish Moot''
* Elias Molee, "Pure Saxon English, or Americans to the Front", Rand, McNally & Company, Publishers, Chicago and New York, 1890. http://www.iapsop.com/ssoc/1890__molee___pure_saxon_english.pdf

Kategorio:Variaĵo de la angla lingvo
Acarigua (urbo)

**Acarigua** [akarigva] estas urbego, diocezo kaj universitata urbo en subŝtato Portuguesa en Venezuelo.

## Bazaj informoj 
eta|Muzeo en Acarigua
* Loĝantaro: 203.358 (en 2012)
* Supermara alteco: 195 m
* Areo: 175 km²
* Telefonkodo: 0255
* Poŝtkodo: 3301
* Horzono: UTC -4:30 (ankaŭ somere)
* 

## Geografio 
eta|maldekstre|Statuo en Acarigua
Acarigua situas sur montetaro en nordokcidenta Venezuelo. La samnoma rivero Acarigua fluas iomete norde. Barquisimeto troviĝas 59, Valencio (Venezuelo) 148, Barcelono (Venezuelo) 146, Marakajo 192, Turmero 203, Coro (Venezuelo) 212, **Karakaso** 271, Marakajbo 292, Guarenas 301, San Cristóbal (Venezuelo) 388, Barcelono (Venezuelo) 497, Cumaná 561, Bolívar (urbo) 641, Maturín 661, Guayana (urbo) 732 km. 

## Historio 
Acarigua estis oficiale fondita sub la nomo de Sankta Mikaelo de Acarigua fare de hispana guberniestro. La loknomo venis de la tribonomo, kiu vivis en la areo. Ĝi estis subŝtata ĉefurbo ĝis la frua 20-a jarcento.
eta|Uzino pri prilaborado de rizo en Acarigua

## Ekonomio 
Acarigua estas la grava komerca centro. Motoro de la ekonomio estas la agrikulturo. Oni prilaboras rizojn, maizojn, sorgojn, sezamojn, kotonojn, sukerkanojn, brutojn.

## Trafiko 
Acarigua situas laŭvoje inter urboj Guanare (urbo) kaj Valencia. Apud la urbego  flughaveno funkcias, krome oni planas fervojan trafikon.
eta|Monumento en Acarigua

## Klimato 
En Acarigua falas po 1491 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed ĝi kulminas en junio kaj malkulminas en januaro. La averaĝa temperaturo varias inter 22-32 °C.

## Vidindaĵoj 
* monumentoj, statuoj
* 2 muzeoj
* katedralo

## Famuloj 
* Luís Herrera Campíns, iama prezidanto

## Fontoj 
* mapo, distancoj
* http://www.britannica.com/place/Acarigua 

Kategorio:Urboj de Venezuelo
Portuguesa

**Portuguesa** [portuGEsa] (portugala) en Esperanto **Portugeso**, estas okcidenta subŝtato de Venezuelo, en la regiono *Región Centro Occidental* de Los Llanos (Centrokcidenta Regiono de la Ebenaĵoj). Ĝia metropolo estas la urbo Guanare. Aliaj gravaj urboj estas Acarigua kaj Araure.

Ĝi limiĝas ĉe la nordo kun la subŝtato Lara, ĉe la oriento kun la subŝtato Cojedes, ĉe la sudo kun Apure, kaj ĉe la okcidento kun Trujillo kaj Barinas. Ĝia loĝantaro estas  homoj en 2015 kaj ĝia surfaco . Administre ĝi estas dividita en 14 municipojn kaj 28 *Parroquias*.

Nun ĝia ekonomio baziĝas sur agrokulturo, industrio kaj minado (nafto). Turismo lastatempe ekgraviĝis.

La nomo "Portugesa" devenas el indiĝena rakonto kiun diras ke dum hispana kolonia epoko portugala virino trairis la "Granda Rivero" (nuna "Rio Portuguesa", hispane) surŝipe, do per granda kaj terura vento ŝipeto rompiĝis kaj bedaŭrinde portugala virino mortis. Tiam tiu rivero estus konata kiel portugesa rivero, kaj multaj jaroj poste ĝi estas nomo de la nuntempa subŝtato.

Portugeso havas 14 municipojn: Paezo (Paez), Araŭre (Araure), Blanka Akvo (Agua Blanca), Esteĝer (Esteller), Tureno (Turen), Sankta Rosalio (Santa Rosalia), Sankta Rafaelo (San Rafael), Gvanare (Guanare), Undo (Unda), Biskukuj (Biscucuy), Papelono (Papelon), Gvanarito (Guanarito), Ospino (Ospino) kaj Sankta Genaro (San Genaro).

## Gazetoj 
* Última Hora (Acarigua) 
* El Regional (Araure)
* El Periódico de Occidente (Guanare)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Subŝtatoj de Venezuelo
Gustav Schwab

**Gustav Benjamin SCHWAB** (naskiĝinta la 19-a de junio 1792 en Stuttgart, mortinta la 4-a de novembro 1850 samloke) estis germana verkisto. Li antaŭ ĉio estis lirikisto, publicisto kaj eldonisto. Kune kun la amikoj Ludwig Uhland kaj Justinus Kerner li estis, kiel membro de la rondo *Schwäbischer Dichterkreis*, unu el la plej gravaj reprezentantoj de la tiea romantikularo.eta|Gustav Schwab en 1850

## Vivo 
Post studoj de teologio, filozofio kaj filologio en Tübingen Schwab laboris ĝis 1817 kiel gimnazia instruisto en Stuttgart. Per poemoj en du antologioj de la ŝvaba romantiko (*Poetischer Almanach für das Jahr 1812* kaj *Deutscher Dichterwald*) Schwab unuafoje publike aperis. Li verkis aparte volonte romancaĵojn, baladojn kaj popolkantozajn poemojn (*Neues deutsches allgemeines Kommers- und Liederbuch*, 1815) sed ankaŭ romantikozajn skribaĵojn pri regionhistoriaĵoj (*Die Neckarseite der schwäbischen Alb*, 1823). Krome li aktivegis kiel eldonisto, redaktisto kaj recenzisto. Li responsis recenze de 1827-37 por la literaturpaĝoj de *Morgenblatt für gebildete Stände* de Johann Friedrich Cotta. Ekde 1827 Schwab kundeldonis verkistojn helenajn kaj romiajn en la Eldonejo Metzler kaj eldonis inter 1833-38 kune kun Adelbert von Chamisso la gazeton *Deutscher Musenalmanach*.

Ekster tio Schwab subtenis kaj spronis junajn artistojn, i.a. August von Platen-Hallermünde, Eduard Mörike aŭ Ferdinand Freiligrath. Post la jaro 1837-a li vivis kiel pastoro en Gomaringen proksime de Tübingen. Li vojaĝis en Svislandon, Svedujon kaj Danion. En 1841 li iĝis superintendanto en Stuttgart, poste Ĉefa konsistoriano. Li ankaŭ ricevis la titolon *Oberstudienrat*.

## Graveco 
Multaj samtempuloj ŝatis lian perantan funkcion. Hodiaŭ oni ne plu konas lian diversecon artistan. Tamen li ne tute malaperis, ĉar ĝis nuntempe legatas kun granda intereso lia antologio de klasikaj legendoj *Schönsten Sagen des klassisĉen Altertums* (3 vol., 1838-1840) kaj *Deutsche Volksbücher* (2 vol., 1836/37).

## Fonto 
Pollok, Gerhard: "Lenau, Nikolaus", en: *Microsoft Encarta 2007 Enzyklopädie*, Microsoft Corporation, 2006 (DVD)

## Ligiloj 
* Verkoj surrete
* 
* Vikifontaro

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Migrado al Abisenio

La **Migrado al Abisenio ** (en araba الهجرة إلى الحبشة *al-hijraʾilā al-hābsḥa*), konata ankaŭ kiel **Unua Heĝiro** (en araba هِجْرَة *hijrah*, aŭ *hijrat*), estis epizodo en la komenca historio de Islamo kiam, totale 83 personoj kaj viroj kaj virinoj, el la unuaj sekvantoj de la profeto Mohamedo (la *Sahaboj*) fuĝis el la persekutado de la regantaj Kurajŝa tribo de Mekko.

Ili serĉis rifuĝon en la Aksuma Reĝlando, nuntempa Etiopio (iam aludita kiel Abisenio, nomo derivita el la araba *Al-Habash* nome praulejo de Habeŝaoj), dum preskaŭ 15 jaroj, el 7 IK (615 KE) al AH 7 (628/629). La tiama aksuma monarko, konata en araba kiel Aŝama ibn Abjar, kiun historiistoj ĝenerale asociigas kun la historia kaj tiutempa monarko Armah, nome kristano kiu estis konsiderata "bone konata ĉar estis justa kaj ditimanta homo".

## Notoj 
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Mohamedo
Fatimah bint al-Ĥattab

**Fatimah bint al-Ĥattab** estis la fratino de la sunaisma dua Kalifo Umar ibn al-Ĥattab kun Zajd ibn al-Ĥattab kaj unu el la plej fruaj virinoj kiuj iĝis sekvantoj de la islama profeto, Mohamedo. Ŝi estis la plej juna filino de Ĥattab ibn Nufajl, kiu edziĝis al lia nevo, *hanif* Said bin Zajd. Fatima kun sia edzo konvertiĝis al Islamo kune samtempe.

## Vidu ankaŭ 
* Fatima
* Sahabo

## Notoj 
Kategorio:Historio de Islamo
Ta-Ha

**Surao Ta-Ha** (ˈ|t|ɑː|ˈ|h|ɑː; en araba سورة طه, *Sūratu Ṭā-Hā*) estas la 20a surao (ĉapitro) de Korano kun 135 *ajat* (versoj). Ĝi nomiĝas "Ta-Ha" ĉar la surao ekas per la arabaj literoj طه. Ĝi estas mekka surao, el la dua Mekka periodo. La ĉefa temo de la surao estas ĉirkaŭ la ekzisto de Dio. Ĝi pritraktas tiun temon tra historioj pri Moseo kaj Adamo. Surao 20a montras kelkajn temajn kaj stilajn modelojn priskribitaj de Angelika Neuwirth en la verko de Jane McAuliffe nome "The Cambridge Companion to the Qur'an." Tiuj inkludas la eskatologiajn profeciojn de la Korano, signaloj de la ekzisto de Dio, kaj debato. Aldone, surao 20a uzas tion kio estis terminigita kiel "ringa strukturo" por plifortigi sian centran temon.

Inter pritraktitaj temoj estas en tiu surao la alvoko fare de Dio al Moseo (Korano 20:10), la Eliro de la judoj el Egipto kaj la trapaso de la Ruĝa Maro (20:77), la adorado de la Ora bovido (20:88) kaj la Falo de la homo (20:120).

Tiu estas la Surao kiu konvinkis Umar por konvertiĝis al Islamo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Surah Ta-Ha (Kompleta teksto en araba kun angla kaj franca tradukoj)
* Quran – Ta-Ha kun traduko

Kategorio:Korano
Ibn Ishak

**Ibn Ishak** (laŭ kelkaj fontoj, ibn Ĥabbār, aŭ Kūmān, aŭ Kūtān,  aŭ simple *ibn Isḥaq*, ابن إسحاق, signife "la filo de Isaako"; mortis en 767 aŭ 761) estis araba islama historiisto kaj hagiografiisto. Ibn Ishak kolektis parolajn tradiciojn kiuj formis la bazon de grava biografio de la islama profeto Mohamedo.

Li devenis el kristana familio de suda Irako, estis kaptita de islamanoj kaj alportita kiel sklavo al Medino, kie li konvertiĝis al Islamo kaj malsklaviĝis.

## Bibliografio 
### Unuarangaj fontoj 
* Alfred Guillaume , ''The Life of Muhammad. A translation of Isḥaq's "Sirat Rasul Allah"'', with introduction [xiii-xliii] and notes (Oxford University 1955), xlvii + 815 pages. The Arabic text used by Guillaume was the Cairo edition of 1355/1937 by Mustafa al-Saqqa, Ibrahim al-Abyari and Abdul-Hafiz Shalabi, as well as another, that of F. Wustenfeld (Göttingen 1858–1860). Ibn Hasham's "Notes" are given at pages 691–798.
* Gustav Weil, *Das Leben Mohammeds nach Mohammed ibn Ishak, bearbeitet von Abd Malik ibn Hischam* (Stuttgart: J. B. Metzler'schen Buchh. 1864), 2 volumes. La *Sirah Rasul Allah* tradukita al germana kun notoj. Volume 1
* Ibn Isḥaq, *The Life of Muhammad. Apostle of Allah* (London: The Folio Society 1964), 177 pages. El traduko de Edward Rehatsek (Hungario 1819 – Mumbajo [Bombay] 1891).
* 
* 

### Tradiciaj biografioj 
* Ibn Sayyid al-Nās, *ʿUyūn al-athar fī funūn al-maghāzī wa al-shamāʾil wa al-siyar*.
* Al-Khaṭīb al-Baghdādī, *Tārīkh Baghdād*.
* Al-Dhahabī, *Mīzān al-iʿtidāl fī naqd al-rijāl*.
* Yāqūt al-Ḥamawī, *Irshād al-arīb fī mʿrefat al-adīb*.

### Duarangaj fontoj 
* 
* Robinson, Chase, *Islamic Historiography*, Cambridge University Press, 2003, ISBN 0-521-58813-8
* Wansbrough, John, *Quranic Studies*, 1977, represita en 2004, ISBN 0-19-713588-9
* Wansbrough, John, *The Sectarian Milieu*, 1978, represita en 2005. ISBN 0-19-713596-X.
* 

## Vidu ankaŭ 
* Siro (islamo)

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Mohamedo
Kategorio:Arabaj historiistoj
Muhammad al-Buĥari

eta|300px|maldekstra|Vojaĝoj de Buĥari serĉe kaj stude haditon.

**Abū ‘Abd Allāh Muḥammad ibn Ismā‘īl ibn Ibrāhīm ibn al-Mughīrah ibn Bardizbah al-Ju‘fī al-Bukhārī** (en arabaأبو عبد الله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن المغيرة بن بردزبه الجعفي البخاري&lrm;; 19a de julio 810&nbsp;– septembro 870), aŭ **Bukhārī** (en farsi بخاری), ofte aludata kiel **Imam al-Buĥari** aŭ **Imam Bukhari**, estis persa islama fakulo kiu estis aŭtoro de la hadita kolekto konata kiel *Sahih Buĥari*, konsiderata de sunaismaj islamanoj kiel unu el plej *sahih* (aŭtentaj) el ĉiuj haditaj kompiloj. Li verkis ankaŭ la libron *Al-Adab al-Mufrad*.

## Notoj 
## Referencoj 
* Bukhari, Imam (194-256H) اللإمام البُخاري; An educational Encyclopedia of Islam; Syed Iqbal Zaheer

## Bibliografio 
* Abdul-Jabbar, Ghassan. *Bukhari.* New Delhi: Oxford University Press, 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Imam Buĥari
* Imam Bukhari: His Life and Works part 1 
* Biografio de Muhammad al-Buĥari

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Persianoj
Kategorio:Historio de Irano
Listo de moskeoj

eta|250px|Moskeo de Ibn Tulun.
Jen listo de gravaj moskeoj tra la tuta mondo:
* Al-Azhar en Kairo, Egipto, kun la plej grava sunaisma madraso.
* Moskeo de Ibn Tulun en Kairo, Egipto.
* Al-Haram en Mekko, la plej sankta.
* Al-Nabawi en Medino, Sauda Arabio.
* Al-Qods, Moskeo Al-Aksa kaj la Kupolo de la Roko en Jerusalemo.
* Moskeo de la Umajadoj, en Damasko, la ĉefurbo de Sirio.
* Hagia Sofia, *Aya Sofia*, en Istanbulo, kirko ĉefverko de bizanca arĥitekturo, moskeigita en 1453 ĝis 1934, nun muzeo.
* Blua moskeo, Moskeo de Fatih kaj Moskeo de Sulejmano en Istanbulo.
dekstra|270px|eta|La Blua Moskeo de Erevano.
* Blua Moskeo (Erevano).
* Moskeo de Selimo en la urbo Edirne, en Turkio.
* Babri en Ayodhya, Hindio, sur ruino de hindua templo laŭ hinduaj naciismanoj kiuj perforte detruis la moskeon.
* Moskeo de la Vendredoj en Delhio, Barato.
* Moskeo Faisal en Islamabado, kaj Moskeo Badŝahi en Lahoro, Pakistano.
* Moskeo de la Ŝaho, en Esfahano, Irano.
* Moskeo Imamo Ali, en Najaf, Irako.
* Moskeo de Kordovo en Hispanio, kirko konstruita en moskeo.
* Moskeo Hassan la 2-a en Kazablanko, Maroko.
* Moskeo Kutubia en Marakeŝo, Maroko.
* Granda Moskeo de Kajruano, Tunizio.
[eta|Norda muro de la [Granda Moskeo de Djenné kun la ĉefenirejo]]
* Granda Moskeo de Djenné kaj Moskeo de Ĝingerejber, en Timbuktuo, Malio.
* Granda Moskeo de Parizo, Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* Directory of Mosques World Wide 
* Moskeoj en Usono/Kanado/GB/Eŭropo/Aŭstralio
* Moskeoj en Sudafriko 

Kategorio:Moskeoj
Kategorio:Listoj pri religioj
Amr ibn Hiŝam

**Amr ibn Hiŝam** (en araba **عمرو بن هشام**), ofte konata kiel **Abu Ĝahl** (en araba **أبو جهل**), (naskiĝinta en 570 kaj mortinta vendrede la 17an de marto 624), estis unu el la Mekkaj politeistaj paganaj Kurajŝestroj konata pro sia kritika kvankam tolerema kontraŭo al la islama profeto Muhammad kaj la komencaj islamanoj en Mekko. Li estis unu el plej grandaj malamikoj de Muḥammad kaj la flagoportanto de miskredo kaj malamiko al Islamo kaj la komencaj islamanoj. Islamo vidis lin kiel havanto de malico kaj malamo je tioma etendo ke Muhammad donis al li la titolon ‘La Faraono de tiu Ummah’.
Muhammad diris ankaŭ, “Li kiu nomas Abu Ĝahl 'Abu Hakam' faris grandan eraron. Li serĉu pardonon el Allaho pro tio.” 

## Referencoj 
### Bibliografio 
* The Life of Muhammad: A Translation of ibn Isḥāq’s Sīrat Rasul Allāh kun enkonduko kaj notoj de Alfred Guillaume, Oxford University Press, 1955

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Araboj
Kategorio:Mekko
Kategorio:Religiaj persekutoj
Kategorio:Kurajŝoj
Cepokombilo

eta|Cepokombilo
**Cepokombilo** estas kuireja ilo uzata por tranĉi cepojn. Ĝi konsistas el plasta aŭ metala tenilo sur kiu pluraj pintaj ŝtalaj stiftoj estas muntitaj. Tiuj stiftoj oni pikas en cepo, post kio oni povas tranĉi la cepon per tranĉilo, inter la stiftoj, en tranĉaĵoj. La risko por tranĉi en la fingroj per tio estas reduktata. Eventuale oni povas 90 grade turni la cepokombilon kaj denove enpiki la cepon por akiri fajnajn ceperojn.

La cepokombilo ankaŭ uzeblas por tranĉi ekzemple tomatojn.

## Tradukfonto 
Kategorio:Kuiriloj
Kategorio:Iloj
László Bitó

**László BITÓ** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bitó László** estis hungara-usona kuracisto, verkisto.

László Bitó http://arokaso.blog.hu/2008/07/14/bito_laszlo naskiĝis la  1934 en Budapeŝto kaj mortis en novembro 2021 (estas malklare, ĉu la 14-an aŭ la 15-an).

## Biografio 
László Bitó en la frua socialismo estis deportita al Komló, kie li estis trudlaboristo. Li partoprenis en Hungara revolucio de 1956, post la falo li rifuĝis al Usono. Helpe de stipendio li akiris diplomon en Novjorko. Li konstante ligiĝis al Universitato Kolumbio, kie li instruis, sed plej ofte li esploris. Lia ĉefa temo estis glaŭkomo. Depost fino de la socialismo li denove vivis en Budapeŝto, kie liaj kontribuoj ofte aperas. En 2004 li ricevis hungaran premion.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *The Ocular and Cerebrospinal Fluids* (1977)
* *The Ocular Effects of Prostaglandins and Other Eicosanoids* (1989)
* *Ocular Effects of Prostaglandins and Other Eicosanoids* (1995, 1997)
* *Istenjárás* (1994) - novelaro - ISBN 963-7913-15-7
* *Ábrahám és Izsák* (1998, 2000) - novelaro - ISBN 963-446-158-1
* *Nekünk kell megváltanunk magunkat* (2004) - kolekto de kontribuoj - ISBN 963446288X

## Fontoj 
* hompaĝo  
* hungarlingva teksto kun foto
* http://bitolaszlo.blogspot.hu/ 
* http://www.laszlobito.com/ 

Kategorio:Usonaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Abu Sufjan ibn Harb

**Saĥr ibn Harb** (en araba صخر بن حرب), plej ofte konata kiel **Abu Sufjan** (; 1a Septembro 560 - 1a Aŭgusto 652), estis estro de la Kurajŝa tribo de Mekko. Li estis stara kontraŭulo de la islama profeto Muhammad antaŭ akcepti Islamon kaj iĝi islama militisto poste en sia vivo. Lia patrino, Safia, estis patra onklino de Majmuna bint al-Harit, lasta edzino de Mohamedo.

## Eksteraj ligiloj 
* Muawiyah I bio 
* Abu Sufyan ibn Harb approaches Muhammad's uncle
* http://theology101.org/isl/bukhari/bh4/bh4_223.htm

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Mohamedo
Kategorio:Araboj
Kategorio:Kurajŝoj
Velociraptor

***Velociraptor*** estas genro de dromeosaŭreda teropoda dinosaŭro kiu vivis proksimume antaŭ 75 ĝis 71 milionoj da jaroj dum la pli malfrua parto de la Kretaceo.

Ĝi estis maldika, malpeza karnomanĝulo. Ĝi longas du metrojn kaj mezuris 62 centimetrojn de la kapo ĝis la kokso, kiu estas pli granda ol meleagro.

*Velociraptor* havis haktranĉilforman ungegon sur sia piedo kiu longis 6.5 centimetrojn, kaj iu pli granda sur ĉiu mano. *Velociraptor* havis varman sangon kaj plumojn.

Fosiloj el Ĉinio sugestas ke la tuta kladistiko havis similajn trajtojn.

Fosilioj de *Velociraptor* estis unue trovitaj en la dezerto de Gobio de Mongolio en 1922. En 1988, sciencistoj en Ĉinio malkrovis skeleton en la nordo de Ĉinio.

*Velociraptor* estas unu el la plej konataj genroj de dinosaŭro al la ĝenerala publiko pro ĝia apero en la filmo *Jurassic Park*. Hodiaŭ, *Velociraptor* estas bone konata de la paleontologistoj, kun pli ol dekduo da priskribitaj fosiliaj skeletoj, la plejparto estanta dromeosaŭredo. Unu precipe fama specimeno konservas *Velociraptoron* senmovigita en batalo kun *Protoceratops*.

## Specioj 
Specimenoj de du specioj estis malkovritaj:
* *V. mongoliensis*; fosilioj de ĉi tiu specio estis malkovritaj en Mongolio
* *V. osmolskae*; en la Interna Mongolio, Ĉinio

La medio de ambaŭ specioj estis seka, kun dunoj kaj fojaj riveretoj.

## Tradukfonto 
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Aziaj dinosaŭroj
Kategorio:Plumhavaj dinosaŭroj
Kategorio:Dromeosaŭroj
Muhammad ibn Maslamah

**Muhammad ibn Maslamah**, foje kromnome kiel **Ansari** (591-666) (en araba **محمد بن مسلمة الأنصاري**) estis akompaninto de Muhammad.

Li estis inter unuaj en Jatribo kiu iĝis islamano kaj estis *halifo*, aŭ aliancano de la tribo Aŭs en Medino, kio indikis ke li ne estis arabo. Li iĝis islamano ĉe Musab ibn Umajr, antaŭ Usajd ibn Hudajr kaj Sad ibn Muad kiu estis influaj en la urbo.

Kiam Muhammad venis en Medinon en 622, li aligis ĉiun enmigrinton *muhajir* kun po unu lokano *ansar*, parigante Muhammad ibn Maslamah kun Umar ibn al-Ĥattab. Muhammad ibn Maslamah partoprenis en ĉiuj militaj entreprenoj de Muhammad escepte pro la Batalo de Tabuk. Tiam li kaj Ali restis zorge de armeo lasita malantaŭe por protekti Medinon. Poste, li rakontis tiujn batalojn al siaj dek filoj.

Umar starigis specialan departementon por la esplorado de plendoj kontraŭ la oficiroj aŭ funkciuloj de la Ŝtato. Tiu departamento agadis kiel administracia juĝistaro, kie la juraj procesoj estis persone kondukitaj de Umar.
Tiu Departamento estis sub la estro de Muhammad ibn Maslamah, unu el plej fidindaj homoj por Umar. Por gravaj kazoj Muhammad ibn Maslamah estis sendita de Umar por esplori la kazon kaj decidi agadon. Foje oni konstituis Esploran Komisionon por esploradi la kazon.

## Referencoj
## Libroj
''Hadrat 'Umar Farooq'', Prof. Masudul Hasan. Islamic Publications, Lahoro.

## Eksteraj ligiloj
*biography el MSA West Compendium of Muslim Texts.

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Araboj
Kategorio:Medino
Banu Nadir

**Banu Nadir** (en araba **بنو النضير **) estis tribo de Judoj kiu loĝis en norda Arabio ĝis la 7a jarcento ĉe la oazo de Madinah. Tiu tribo defiis Muhammad kiam la estroj de Medino, planis kun aliancaj nomadoj ataki Muhammad kaj tiele ili estis elpelitaj el Medino kiel rezulto. La Banu Nadir tiam planis la okazigon de la batalo de la Tranĉeo kun la Kurajŝoj. Ili poste partoprenis en la batalo de Ĥajbar.

## Eksteraj ligiloj 
* Muhammad and the Jews of Medina

## Notoj 
Kategorio:Judoj
Kategorio:Historio de Islamo
Hafsa bint Umar

**Ḥafsa bint Umar** (en araba **حفصة بنت عمر **) (ĉ. 605-665) estis edzino de islama profeto Mohamedo ṣalla llāhu ʿalay-hi wa-alehe-wa-sallam (arabe: صلى الله عليه و آله وسلم) kaj tiele *Patrino de Kredantoj*.

Hafsa estis filino de Umar ibn al-Ĥattab kaj Zajnab bint Mazun. Ŝi naskiĝis "kiam Kurajŝoj estis konstruante la Hejmon [*Kaabo*], kvin jarojn antaŭ la sendo de la Profeto," t.e., en 605.

Ŝi estis dekomence edzino de Ĥunais ibn Hudhaifa sed vidviniĝis en Aŭgusto 624.

Post Hafsa kompletigis sian *iddah* (atendoperiodo), ŝia patro Umar proponis ŝin al Uthman ibn Affan, kaj poste al Abu Bakr; sed ambaŭ malakceptis. Umar plendis antaŭ Muhammad kaj tiu akceptis ŝin. Muhammad edziĝis al Hafsa en Ŝaaban AH 3 (fine de Januaro aŭ komence de Februaro 625). Per tiu geedziĝo, Muhammad plifortigis siajn ligojn kun Umar, kiu tiam iĝis lia bopatro.

Laŭ Islama tradicio, Hafsa ludis gravan rolon en la standardigo de la teksto de la Korano. Same ŝi respondecas pro la rakonto de sesdek *haditoj* el Muhammad.

## Notoj 
Kategorio:Familio de Mohamedo
Selim la 1-a

**Selim la 1-a** (Osmanida turka: سليم اوّل, Turka: *I.Selim* aŭ *Yavuz Sultan Selim*; naskiĝis la 10-an de oktobro 1465/1466/1470 kaj mortis la 22-an de septembro 1520) estis Sultano de la Otomana Imperio de 1512 ĝis 1520. Lia regado estas notinda pro la grandega ekspansio de la Imperio, precipe lia konkero inter 1516 kaj 1517 de la tuta Mamluka Sultano de Egiptio, kiu inkluzivis Sham, Heĝazon, Tihamah kaj Egiption. En 1517, la ŝarifo koncedis al li la titolon "Gardanto de la du noblaj sanktejoj Mekko kaj Medino" (خادم الحرمين الشريفين, Ĥādim al-ḥaramajn aŝ-Ŝarīfajn). Per la konkero kaj la unuiĝo de la islamaj landoj, Selim fariĝis la defendanto de la sanktaj urboj Mekko kaj Medino.

La ekspansio en la Mezorienton reprezentis subitan ŝanĝon en la politiko de ekspansio de la Imperio, kio, antaŭ lia reĝo, estis plejparte en la  (Sudorienta Eŭropo) kaj Anatolion. Kiam li mortis en 1520, la Otomana Imperio etendiĝis ĝis 1 miliardo da akreoj (ĉirkaŭ 4 milionoj da ), triobliĝinte en areo dum la regado de Selim.

## Tradukfonto 
Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kategorio:Sultanoj
György Szabó (kuracisto)

**György Szabó** [djordj sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj pli komplete) **Szabó György Árpád** estas hungara kuracisto, okulkuracisto, profesoro.

György Szabó http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC14240/14290.htm naskiĝis la  1905 en Makó. Li mortis la  1982 en Makó.

## Biografio 
György Szabó abiturientis en sia naskiĝurbo en 1923, poste li akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1929. Post siaj studoj li laboris en kliniko de Budapeŝto apud Emil Grósz. En 1932 li akiris fakdiplomon pri okulkuracado, poste li vivis en Berlino duonjaron. Inter 1933 kaj 1975 li estis ĉefkuracisto en hospitalo en Makó. En 1946 li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato, en 1963 li kandidatiĝis, en 1975 li pensiuliĝis. Li havis edzinon, kiu naskis 2 gefilojn. Li ricevis premiojn en 1963 kaj 1975.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Klinik und Pathologie der Uvealtuberkulose* (1943)
* *A gümőkóros eredetű uveitisekről, különös tekintettel etiológiájuk kimutatására* (1962)

## Memorigiloj 
* busto en Makó

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj okulkuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Tibor Vályi-Nagy

**Tibor Vályi-Nagy** [vAji-nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vályi-Nagy Tibor** estis hungara kuracisto, onkologo, profesoro.

Tibor Vályi-Nagy http://www.ebrimycin.hu/dr-valyi-nagy-tibor naskiĝis la  1912 en Debrecen. Li mortis la  1969 en Siófok.

## Biografio 
Tibor Vályi-Nagy akiris kuracistan diplomon en Universitato de Debrecen en 1938, sed li lernis ankaŭ kemion. Jam ekde 1933 li laboris en kemia instituto. Post siaj studoj li laboris en la universitato ĝis sia abrupta morto. En la fruaj 1940-aj jaroj li studvojaĝis al Vieno kaj Berlino, poste li estis armea kuracisto. En 1944 li estis nomumita privata profesoro. Li partoprenis en la rezista movado dum la nazia erao, eĉ li estis arestita kaj poste deportita al Germana Regno. En 1945 li liberiĝis, poste li estis kuracisto de militkaptituloj. Ekde 1949 li gvidis universitatan instituton, krome li instruis, en 1951 li estis elektita katedrestro. Li studvojaĝis al Cambridge en 1948, al Novjorko en 1962. En 1953 li kandidatiĝis. Li okupiĝis ĉefe pri la antibiotikoj, li inventis signifan kuracilon en 1949.

## Memorigiloj 
* memormedalo
* strato en Debrecen

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero V, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj onkologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
József Imre (1884)

**József IMRE** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Imre József** estis hungara kuracisto, okulkuracisto, profesoro. Lia navo estis Sándor Imre (lingvisto), lia samnoma patro estis József Imre (1851), lia frato estis Sándor Imre (pedagogo).

József Imre http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC06707/06771.htm naskiĝis la  1884 en Hódmezővásárhely. Li mortis la  1945 en Budapeŝto. 

## Biografio 
József Imre akiris kuracistan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1907, poste li laboris en kliniko en Budapeŝto ĝis 1916. Li ankaŭ studvojaĝis helpe de stipendio en 1909 al kliniko de Freiburg. Li estis nomumita privata profesoro en 1914, ankaŭ ĉefkuracisto. Dum kaj post la 1-a mondmilito li parte kuracadis en diversaj hospitaloj. Ekde 1919 li estis katedrestro kaj klinikestro de Scienca Universitato Erzsébet komence en Budapeŝto, poste en Pécs. En la jaroj 1924 kaj 1926 li studvojaĝis al Usono. En la studjaro 1928 li estis rektoro, poste li estis katedrestro kaj klinikestro en Budapeŝto ĝismorte. Li faris signifajn .

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Szemhéjplasztikák* (1928)
* *Gyakorlati szemészet* (1931)
* *Eye diseases and symptoms connected with the Gonads with Adrenals and with Pregnancy* (1938)
* *Klinische und histologische Erfahrungen mit der Hornhautübertragung* (1942)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj okulkuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Else Lasker-Schüler

**Else LASKER-SCHÜLER** (naskiĝinta la 11-an de Februaro 1869 en Elberfeld, mortinta la 22-an de Januaro 1945 en Jerusalem) estis juda germana verkistino. Ŝia memstara verkaro influis la literaturan Ekspresionismon. Al ties rondoj berlinaj ŝi apartenis intertempe. Poste ŝi mem emancipiĝis de tio. Ŝian lirikaĵaron karakterizas forta emocieco, kiu pli kaj pli iĝas religia-mitoza. Inter ŝiaj konatoj estis i.a. Gottfried Benn, Alfred Döblin, George Grosz, Franz Marc, Franz Werfel, Oskar Kokoschka kaj Karl Kraus.

## Vivo 
Estante filino de la grandrabeno de Elberfeld ŝi havis vivon ofte ŝanĝiĝantan. Post interrompo de la lerneja studado kaj privata instruado ŝi transloĝiĝis en 1894 kun la unua edzo Berthold Lasker al Berlino, kie ŝi iĝis parto de la bohemia vivo. Amikiĝo kun Peter Hille peris por ŝi kontakton al la artista rondo de *Neue Gemeinschaft*. Post divorco de Berthold Lasker en 1903 ŝi edziniĝis samjare al la eldonisto de la gazeto *Sturm*, Georg Lewin (lian literaturan pseŭdonimon *Herwarth Walden* ŝi inventis) , kun kiu ŝi restis dum 9 jaroj.

Ŝia unua poemvolumo, kie senteblas jam eskapa kaj sonĝa etosoj, kun la titolo *Styx* aperis en 1902, la unua prozaĵlibro *Der siebente Tag* en 1905. Unu jaron poste surmerkatigitis *Peter-Hille-Buch*. En 1909 ŝi eldonigis '*Die Wupper*, sian unuan dramon. En 1910 ŝi kreis por si la memdifinon "Prinz von Theben / Princo de Tebo", atestilo pri ŝia ŝato fuĝi literature en la regionon orientalan/fabelan. Kulmino de ŝia verkista agado estis la apokalipsa-ekstazaj skribahoj *Hebräische Balladen *(1913). Tiutempe estiĝis ankaŭ la leterromano *Mein Herz. Ein Liebesroman mit Bildern und wirklich lebenden Menschen* (1912) kiel ankaŭ *Der Malik* (1919; tie temas pri la Unua mondmilito).

## Premio kaj graveco 
En 1932 ŝi ricevis la Premion Kleist. Post la potencakiro de la nazioj ŝi forlasis pro sia juda deveno kaj la naziaj minacado kaj molestado sian patrujon. Ŝi fuĝis en Svislandon: ŝia kristana-juda repaciĝdramo *Arthur Aronymus* ne plu povis esti surscenigita germanlande. Vojaĝo al Palestino estas pritraktata en la libro *Das Hebräerland* de 1934. En 1937 ŝi elmigris al Jerusalem, kie ŝi pli kaj pli malriĉiĝis. Du jarojn antaŭ la morto aperis la melankolia poemantologio *Mein blaues Klavier* (1943), pledo pasia pri toleremo kaj humaneco.

La Else-Lasker-Schüler-Societo en Wuppertal okupiĝas pri ĉiuj aspektoj de la verkaro de tiu interesa aŭtorino.

## Fons 
"Lasker-Schüler, Else", apud: *Microsoft Encarta 2007 Enzyklopädie*, Microsoft Corporation 2006 (DVD)

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe NDB
* 
* Hejmpaĝo de Else-Lasker-Schüler-Societo

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Judoj
Kategorio:Virinoj
Ĥalid ibn Ŭalid

**Ĥalid ibn Ŭalid** aŭ **Abū Sulaymān Khālid ibn al-Walīd ibn al-Mughīrah al-Makhzūmī** (en araba أبو سليمان خالد بن الوليد بن المغيرة المخزومي&lrm;; 585 aŭ 592–642) konata ankaŭ kiel **Sajf Allāh al-Maslūl** (en araba سيف الله المسلول; *Elingita Diglavo*), estis akompananto de la islama profeto Muhammad. Li elstaris pro siaj militaj taktikoj kaj atingoj, estre de la fortoj de Medino sub regado de Muhammad kaj la fortoj de liaj tujaj sukcedantoj de la Raŝiduna Kaliflando, Abu Bakr kaj Umar ibn Ĥattab. Sub lia milita estreco Arabio, por la unua fojo en historio, estis unuigita sub unusola politika ento, nome la Kaliflando. Estre de fortoj de la naskanta Islama Ŝtato, Ĥalid estis venka en ĉirkaŭ cento da bataloj, kontraŭ la fortoj de la Bizanc-Romia Imperio, Sasanid-Persa Imperio, kaj ties aliancanoj, aldone al aliaj arabaj triboj. Liaj strategiaj atingoj inkludas la konkeron de Arabio, Persia Mezopotamio kaj Romia Sirio dum kelkaj jaroj el 632 al 636. Li estas rememorata ankaŭ pro sia decidemaj venkoj ĉe Jamama, Ullais kaj Firaz, kaj siaj taktikaj sukcesoj ĉe Ŭalaja kaj Jarmuk.

## Biografio 
Ĥalid ibn Ŭalid (*Ĥalid filo de al-Ŭalid*) estis de la tribo de Mekko nome Kurajŝoj, el klano kiu dekomence kontraŭis al Muhammad. Li ludis gravan rolon en la Mekka venko ĉe la Batalo de Uhud kontraŭ la islamanoj. Li konvertiĝis al Islamo, kaj aliĝis al Muhammad post la Traktato de Hudajbija kaj partoprenis en variaj ekspedicioj por li, kiaj la Batalo de Mutah. Ĝi estis la unua batalo inter Romianoj (*rumi*, nome anoj de eksa romia imperio) kaj Islamanoj. Ĥalid ibn Ŭalid informis ke la luktado estis tiom intensa, ke li uzis naŭ glavojn, kiuj rompiĝis en la batalo. Ĥalid venkis super Zajd ibn Harita, poste super Jafar ibn Abi Talib, poste super Abdullah ibn Raŭahah, kiuj estis mortigitaj. Post la morto de Muhammad, li ludis ŝlosilan rolon en la estrado de la fortoj de Medino por Abu Bakr en la Militoj pro Apostateco, konkerante centran Arabion kaj submetante arabajn tribojn. Li konkeris la sasanidan araban satelitan regnon nome Al-Hirah, kaj venkis super la Sasanid-Persaj fortoj dum sia konkero de Irako (Mezopotamio). Li estis poste sendita al la okcidenta fronto por konkeri Romian Sirion kaj la bizancaraban ŝtaton de Gasanidoj.

Kvankam Umar poste liberigis lin el alta estreco, li tamen restis la fakta ĉefo de fortoj arigitaj kontraŭ Bizanco dum la komencaj epokoj de la Arab-bizancaj militoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
### Unuarangaj fontoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Duarangaj fontoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Sword of Allah Biography of Khalid bin Al-Waleed Book by A.I. Akram
* Map of Khalid bin Al-Waleed's Conquests
* Khalid bin Al-Waleed Biography 

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Arabaj militistoj
Bărbătești (komunumo, Vâlcea)

**Bărbătești** [bərbəteŝtj] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el la vilaĝoj Bodești, Bărbătești (la sidejo), Bârzești kaj Negrulești.

Tra Bărbătești fluas la rivereto Cotmeana. Ĝian valon sekvas la distrikta vojo DJ703A, inter la naciaj vojoj DN7 kaj DN67B.

En Bărbătești estas kvar preĝejoj deklaritaj historia monumento, du lignaj kaj du ŝtonmuraj.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri Bărbătești ĉe ghidulprimarilor.ro

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Nagytétény)

La **Kirko Ĉieliro de Maria** estas katolika historia monumento en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Budafok-Tétény, en iama komunumo (nun kvartalo) Nagytétény.

## Historio 
La unua mencio pri gotika paroĥa kirko okazis en 1333, sed oni trovis proksime ŝtonojn de monaĥejo el la 11-a jarcento. Dum dominado de turkoj ĝi ruiniĝis. Depost forigo de turkoj la loĝantoj vizitis kapelon de Kastelo de Nagytétény. La nun videbla kirko estis konstruita kune kun la menciita kastelo en la 1750-aj jaroj, sed la turo kaj la sanktejo restis (tie nur riparoj okazis). La orgeno funkcias ekde 1932.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto en iama mezo de Nagytétény. En la korto troviĝas ankaŭ baroka kolono pri Sankta Triunuo (en tiu loko ekde la 1960-aj jaroj). La fasado komenciĝas per la mezepoka turo, malantaŭe etendiĝas la navo. La sanktejo estas multlatera. En la ekstera muro de la sakristio estas jam ne funkciebla pordo al la kriptoj. La interna pentrado okazis en la 1760-aj jaroj. La flanka altaro estas dediĉita al Sankta Maria.

Kermeso okazas en la 15-an de aŭgusto.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare
* hungare
* hungare kun multe da fotoj
* hungare kun fotoj

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Nagytétény
Berislăvești (komunumo, Vâlcea)

**Berislăvești** [berisləveŝtj] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el la vilaĝoj Berislăvești (la sidejo), Brădișor, Dângești, Rădăcinești, Robaia, Scăueni kaj Stoenești.

Berislăvești situas ĉe la rivero Sălătrucel. La distrikta vojo DJ703G, kiu sekvas la riveran valon, ligas ĝin al la urbo Călimănești, kaj alidirekte al la najbara distrikto Argeș.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Informoj pri la komunumo ĉe tuugo.ro

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Mirtilo

**Mirtilo** - (latine *Myrtilus*) estis en la helena mitologio filo de dio Hermeso.

Li estis trenisto de la reĝo Enomao en elisa urbo Piso.

Eble li al sia reĝo longe honeste servis, sed antaŭ la lasta veturo li la reĝon perfidis: pro deziro de Pelopso, kiu klopodis edziniĝi al Enomaa filino Hipodamio, suprentiris radstifton el la akso, la rado proksime de la celo eliĝis kaj la reĝo mortiĝis. Sed aliaj versioj prezentas, ke subaĉetis lin Hipodamio mem, kiu ege volis Pelopson edziniĝi.

Sed li ne longe ĝojis pro io post sia faro. Nome Pelopso parte vidis en li malindan atestanton, parte Mirtilo postulis grasan rekompencon, onidire eĉ volis akiri duonon de la reĝolando, aliaj interflustris, ke eĉ ĝenis Hipodamion. Do, post nelonga tempo okazis al li "incidento", Pelopso puŝis lin de roko.

Kiu el la motivoj estis la plej grava, estas jam malfacile diri, sed estas vera, ke Mirtilo sukcesis antaŭ sia morto Pelopson kaj lian tutan familion malbeni. Pri kulminigo de la malbeno zorgis Mirtila patro, dio Hermeso. Do okazis, ke perforte forlasis la mondon filoj de Pelopso Atreo kaj Tiesto kaj en plua generacio ankaŭ mikenaj reĝoj Agamemno kaj Egisto.

## Tradukfonto 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Sălătrucel (rivero)

**Sălătrucel** [sələtruĉel] estas rivero en la rumana distrikto Vâlcea, maldekstra alfluanto de Olt. Ĝi fontas iom norde de Rădăcinești kaj atingas Olt-on sude de la urbo Călimănești. En sia supra parto la rivero portas ankaŭ la nomon Pătești.

La fluo de Sălătrucel trairas la teritoriojn de la komunumoj Berislăvești kaj Sălătrucel kaj de la urbo Călimănești. Inter Stoenești kaj la riverfino la distrikta vojo DJ703G sekvas la valon de la rivero.

Kategorio:Riveroj en Rumanio
Kategorio:Distrikto Vâlcea
Kategorio:Akvokolekta areo de Olt
Batalo de la Tranĉeo

eta|Loko de la Batalo de la Tranĉeo, Medino
La **Batalo de la Tranĉeo ** (en araba غزوة الخندق Ghazwah al-Khandaq) konata ankaŭ kiel **Batalo de Konfederaciuloj** (en araba غزوة الاحزاب Ghazwah al-Ahzab), estis dusemajn-longa sieĝo de Jatribo (nune *Medino*) fare de arabaj kaj judaj triboj. La forto de la konfederaciaj armeoj estis ĉirkaŭkalkulita je 10,000 homoj kun ses cent ĉevaloj kaj kelkaj kameloj, dum la Medinaj defendantoj nombris 3,000. La batalo ekis la 31an de Marto, 627.

La tre superitaj defendantoj de Medino, ĉefe islamanoj estritaj de islama profeto Muhammad, elfosis tranĉeon, kiu kune kun la Medinaj naturaj fortikaĵoj, faris la konfederacian kavalerion (konsistanta el ĉevaloj kaj kameloj) neutilaj, fermante la du flankojn en sakstraton. En la espero fari kelkajn atakojn samtempe, la konfederaciuloj konvinkis la islam-aliancanojn medinanaj judoj, nome Banu Kurajza, ataki la urbon el la sudo. Tamen, Muhammad agis kiel diplomato kaj rompis tiun negocadon, kaj la tutan konfederacion kontraŭa al li. La bone organizitaj defendantoj, la vrako de la konfederacia batalfido, kaj malfacilaj veterkondiĉoj okazigis ke la sieĝo finu malsukcesege.

La sieĝo estis "batalo de ingenio", en kiu islamanoj taktike superis siajn oponantojn suferante tre malmultajn perdojn. La barakto venki super la islamanoj malsukcesis, kaj Islamo iĝis tre influa en la regiono. Kiel konsekvenco, la islama armeo tramilitis la tutan areon de la Banu Kurajzoj, kio kondukis al ties kapitulaco kaj ekzekuto de ĉiuj ties viroj.

Tiu venko de medinanoj okazigis ke la mekkanoj perdis sian komercan forton kaj multon el ties prestiĝo.

## Referencoj 
;Unuaranga fonto
* Guillaume, Alfred, ''The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Ishaq's Sirat Rasul Allah*. Oxford University Press, 1955. ISBN 0-19-636033-1

;Duarangaj fontoj
* 
* 
* 
* Heck, Gene W. "Arabia Without Spices: An Alternate Hypothesis", in: *Journal Of The American Oriental Society* 123 (2003), p.&nbsp;547-567.
* 
* 
* Muir, William, *A Life of Mahomet and History of Islam to the Era of the Hegira*, vol. 3. London: Smith, Elder & Co, 1861.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Filmo *Muhammad: The Last Prophet*

## Eksteraj ligiloj 
* The Battle Of The Trench 
* Al-Ahzab (the Confederates) Invasion 
* A Restatement of the History of Islam and Muslims;The Battle of the Trench de Sayed Ali
* Battle of *Ahzab'' **(غزوة الاحزاب)**

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Mekko
Kategorio:Medino
Kategorio:Historio de Arabio
Kategorio:Famaj bataloj
Kategorio:Sieĝoj
Tranĉeo
Sălătrucel (komunumo, Vâlcea)

**Sălătrucel** [sələtruĉel] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el la vilaĝoj Sălătrucel (la sidejo), Șerbănești, Seaca kaj Pătești.

Tra Sălătrucel fluas samnoma rivero, en kiun tie enfluas la rivereto Sălătruc. Proksime situas la nacia parko *Munții Cozia*.

La distrikta vojo DJ703G ligas Sălătrucel al la urbo Călimănești, 3 kilometrojn okcidente, kie estas la nacia vojo DN7 kaj fervoja stacio.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea