Nordamerika kreko

La **Nordamerika kreko**, nomata ankaŭ *Verdaflugila kreko* (***Anas carolinensis***), estas komuna kaj disvastigata anaso kiu reproduktiĝas en la nordaj areoj de Nordameriko escepte ĉe la Aleŭtoj. Ĝi estis konsiderata samspecia kun la Komuna kreko (*A. crecca*) dum iome da tempo, sed la temo estas ankoraŭ sub revizio fare de la American Ornithologists' Union; kaj baze sur tio la IUCN kaj BirdLife International ne akceptas ĝin kiel separata specio nune. Tamen, preskaŭ ĉiuj aliaj fakuloj konsideras ĝin distingaj baze sur kutimaraj, morfologiaj, kaj molekulaj pruvoj.

Tiu membro de la grupo de la plaŭdanasoj estas tre migranta kaj vintras tre sude de sia reprodukta teritorio. Ĝi estas tre gregema for de la reprodukta sezono kaj formas grandajn arojn. Dumfluge la rapidaj kaj turniĝantaj krekaroj similas al vadbirdoj.

## Priskribo 
Tiu estas la plej malgranda nordamerika plaŭdanaso. La reprodukta masklo havas grizajn flankojn kaj dorson, kun flava malantaŭo kaj blankaborda verda speguleto, evidenta dumfluge aŭ eĉ ripoze. Li havas helbrunan kapon kun verda okulmakulo. Ĝi estas distingata el la masklo de la Komuna kreko (la plej proksima parenco de tiu specio en Eŭrazio) per vertikala blanka strio en ĉiu brustoflanko, anstataŭ la horizontala blanka skapulara strio kaj manko de fajnaj sablokoloraj linioj en kapo.

Temas pri specio kun klara kazo de seksa duformismo. La ino estas helbruna, kun plumaro multe kiel tiu de ino de Platbeka anaso. Ili povas esti distingata el plej aliaj anasoj laŭ grando kaj formo, kaj pro la speguleto. Separo el ino de la Komuna kreko estas problemiga.

Dum nereprodukta aŭ eklipsa plumaro, la masklo aspektas pli kiel la ino.

Ĝi estas komuna anaso de ŝirmaj humidejoj, kiaj marĉoj de tajgo, kaj kutime manĝas per plaŭdado plantomaterialon aŭ per paŝtado. Ili nestumas surgrunde, ĉe akvo kaj sub kovro. Dum ties konservostatuso ne estas taksata de la IUCN nuntempe pro neagnosko de la taksono, ĝi estas sufiĉe abunda por iĝi specio Malplej Zorgiga se ĝi vere estas specio; ĝi estas eĉ plej abunda ol la Komuna kreko. Ili povas esti vidataj en grandaj nombroj ekzemple en la areo nome Marismas Nacionales de okcidenta Meksiko, la ĉefa vintrareo.

Temas pri bruema specio. La masklo havas klaran fajfon, dum la ino havas mildan kvakadon.

## Distribuado 
La tri subspecioj de la Nordamerika kreko loĝas en la norda hemisfero dum somero kaj por vintro etendiĝas al norda Sudameriko, centra Afriko, suda Barato, Birmo, kaj Filipinoj (inkludante la eŭrazian formon). En Nordameriko la *carolinensis* loĝas en la tuta kontinento kaj kuniĝas en la Aleŭtoj al *nimia*, kiu restas tie la tutan jaron. *Anas crecca* reproduktiĝas en Islando, Eŭropo kaj Azio. Ĝi estas ankaŭ vidata foje dum vintro en Nordameriko laŭlonge de la Atlantika Marbordo. Ili preferas neprofundajn akvojn kaj malgrandajn lagetojn kaj flakojn dum la reprodukta sezono. La Nordamerika kreko ofte troviĝas ripoze sur kotejoj aŭ arbostumpoj, aŭ ripoze sur malaltaj branĉoj de mortintaj arboj. Tiuj anasoj nestumas en truoj en seka grundo situantaj ĉe la bazo de arbustoj, sub trunko aŭ inter densa herbo. La nestoj estas kutime 6–91 m el akvo. La Nordamerika kreko evitas senarbajn aŭ senarbustajn vivejojn. La Nordamerika kreko vintrumas kaj en fluakvo kaj ĉe salecaj marĉoj, lagunoj, rojoj kaj estuaroj.

## Manĝokutimo 
La Nordamerika kreko, pli ol iu ajn specio de anaso, preferas serĉi manĝon en kotejoj. Kie mankas kotejoj, ili preferas neprofundajn marĉojn aŭ portempe inunditajn agrikulturejojn. menciindas ankaŭ ke la Nordamerika kreko estas je kelkaj aspektoj – kiaj la malplej kontrasta reprodukta plumaro - intermeza inter la Komuna kaj la Flavbeka kreko.

Alternative la Komuna kreko povus deveni el la Nordamerika kreko, kaj la molekula diferenco estus kaŭzata de la genetika ŝanĝo aŭ de fondefiko ĉe tiu lasta kaj eble pro introgresio de la Flavbeka kreko en la unuan. La tri krekoj certe apartenas al superspecio de krekoj (*"Nettion"*); la prauloj de tiu grupo estus plej verŝajne monomorfaj formoj de la Suda Hemisfero (Johnson & Sorenson, 1999; estas ke la amerika stirpo devenas el perditaj Komunaj krekoj, kun influo de fondefiko/genetika ŝanĝo aŭ hibrida introgresio okazinte kiel klarigite, nur en la mala direkto ĉe la du unuaj. Krome tio postulus perdon de seksa dimorfismo ĉe la prauloj de la Flavbeka kreko, sed tre rare ĉe plaŭdanasoj, ĝi ne estas *per se* neebla.

La premita rilato inter la Flavbeka kreko kaj la Nordamerika kreko sugestata el la informo pri DNA estus kompreneble ankoraŭ aplikebla al la taksono ĝenerale, ne nur laŭ sekvencoj en 2 patrine heredataj genoj en kelkaj unuopaj anasoj (por kiuj ne estus dubo), sed la ĝenerala malsukceso de Johnson & Sorenson serioze preni hibridadon je kalkulo kaj la malgranda kvanto de ekzemploj kaj eksmoda koncepto de la biogeografio de la Hinda Oceano ne helpas entute solvi tiun problemon, sed en 1999, la metodologio kaj interpretado estis sufiĉe racia kaj fakte, la studo estis pionira ĉe multaj aspektoj pro la densa ekzemplaro je nivelo de taksonoj kaj ankoraŭ reprezentas unu el la sensukcesaj referencoj por interpretado de la filogenio de la genro.

Menciindas ke la postkopulaciaj ceremonioj de la Komuna kaj de la Nordamerika kreko estas identaj, sed tiuj de la Flavbeka kreko havas kelkajn aldonajn elementojn.

Finfine certiga konkludo ne povas esti atingita nuntempe trans provizora malakcepto de la filogenio sugestita de la informoj de DNA. Oni postulas pliajn tiajn informojn, sed eble ne sufiĉos, por solvi la kaporompigan rilataron ĉe la krekaro *crecca-carolinensis-flavirostris*.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* *The Nature Conservancy*: Nordamerika kreko
* Nordamerika kreko – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Nordamerika kreko – eNature.com
* Nordamerika kreko – Suddakotaj Birdoj
* Nordamerika kreko  – USGS Patuxent Birdidentigejo
* Massachusetts Breeding Bird Atlas 
* Artikolo pri hibrido Komuna × Nordamerika krekoj 

Kategorio:Anasenoj
Kategorio:Anasedoj
Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko