open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frutigen-Suba Simme-Valo (administra distrikto)

La '*administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo* estas administra unuo de Kantono Berno. Ĝi havis 39033 loĝantojn la 1-an de januaro 2010. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Frutigen. Ĝi apartenas al la administra regiono Berna Oberlando.

## Geografio 
La teritorio de la administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo entenas la valon de la rivero Kander kaj la suban parton de la valo de la rivero Simme, la ĉefa alfluanto de Kander.

## Historio 
La administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo estis fondita kadre de la reformo de la malcentra administracio de Kantono Berno kun efiko je la 1-a de januaro 2010. Ĝi estiĝis per kunigo de la malnovaj distriktoj Frutigen kaj Suba Simme-Valo kun la escepto de Niederstocken, Oberstocken kaj Reutigen, kiuj estis atribuitaj al la nova administra distrikto Thun.

## Komunumoj de la administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo 
La administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo konsistas (stato en 2009) el 13 komunumoj, el kiuj la urbo Spiez estas la plej granda. Jen la listo:

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri la administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo en la kantona retejo

!
665 Sabine

'*665 *Sabine'''* estas mezgranda sed tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Karl Wilhelm Lorenz, la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan nomon "*Sabine''", sen konata kialigo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
658 Asterio

**658 Asterio** estas granda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo August Kopff, la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la titanino Asterio, filino de Kojo kaj de lia fratino Febo, en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de August Kopff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
660 Crescentia

'*660 *Crescentia'''* estas granda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco).

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Crescentia*" (eble inspirata de la literoj de la provizora nomo **1908 CC**) venas de mezepoka germana rakonto "*Historie von der geduldigen Konigin Crescentia''" (alia versio de la legendo de Genoveva de Brabanto).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Joel Hastings Metcalf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
659 Nestoro

**659 Nestoro** estas granda, malhela troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf, la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la reĝo Nestoro de la helena mitologio, la plej maljuna kaj plej saĝa el la grekaj batalantoj de la troja milito.

## Orbito 
Ĝi orbitas en la tiel nomata Greka Tendaro, tie estas apud la Punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno - Jupitero, antaŭ Jupitero laŭ ties orbita movo.

## Ecoj 
La , ĝi kaŝis la stelon *TYC 6851-00257*,
ĝia grando estis tiam mezurita je ĉirkaŭ 109&nbsp;km.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
Záhorská Bystrica

**Záhorská Bystrica** (hungare *Pozsonybeszterce* [poĵonjbesterce], germane *Bisternitz* [bisternic]) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Bratislavo en Slovakio.

## Situo 
Záhorská Bystrica situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Bratislavo-Stupava (aŭtovojo preteriras). Urbocentro de la ĉefurbo troviĝas je 12 km. Záhorská Bystrica estas la plej norda parto de la ĉefurbo.

## Historio 
La loko estis loĝata jam antaŭ 8000 jaroj. Antaŭ la hungara erao keltoj, avaroj kaj slavoj vivis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1314. En la 16-a jarcento rifuĝintaj kroatoj alvenis. En 1647 la vilaĝo iĝis kampurbo. En 1900 vivis en la urbeto 2195 vilaĝanoj en 331 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pozsonybeszterce 2271 homoj (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Bratislavo, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Záhorská Bystrica 2086 homoj (2022 slovakoj, 24 ĉeĥoj, 12 hungaroj, 10 germanoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1834

Kategorio:Geografio de Bratislavo
Kategorio:Distrikto Bratislavo 4
Strieca karpodako

La **Strieca karpodako** (***Carpodacus rubicilloides***) estas birdo de la familio de Fringedoj. Tiu specio estas kutime lokata en la genro *Carpodacus*, sed ili ŝajne apartenus al distinga genro *Rubicilla* aŭ al *Uragus*. Karpodakoj estas birdoj brunecaj, kun ruĝaj aŭ rozkoloraj ĝeneralaj nuancoj aŭ markoj en kapo, brusto, pugo ktp.

Ĝi troviĝas en Butano, Ĉinio, Barato kaj Nepalo. Ties natura habitato estas borealaj arbustaroj.

Tiu birdo havas tre **karminruĝan kapon** kun iom malhela brido, ruĝecajn subajn partojn tre striecaj je blankecaj punktoj, brunruĝan dorson ankaŭ tre striecan kaj **pli ruĝan pugon**. Tiom da strieco pravigas la komunan nomon. La flugiloj kaj vosto estas malhelbrunaj. La beko estas hela, mallonga kaj dika ĉebaze. Kruroj kaj okuloj estas malhelaj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Carpodacus rubicilloides.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 19an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Solutreo

**Solutreo-Puiji**, en franca Solutré-Pouilly, estas vilaĝo en Francio kiu situas en la departemento de Soneo kaj Loaro, france Saône-et-Loire, kaj la regiono Burgonjo aŭ Bourgogne. La vilaĝo estas konata pro sia roko de Solutreo, monto situanta ĉe ĝi. La roko estas je la norda flanko sur relative malkruta deklivo, sed ĝiaj aliaj tri flankoj estas krutaj, preskaŭ vertikalaj.

## Historio 
Proksime de la roko (*éperon rocheux*) de Solutreo la ĉasistoj de la periodo solutreo, france *solutréen*, periodo nomita laŭ tiu ĉi loko, inter 22&nbsp;000 kaj 17&nbsp;000 antaŭ nun, do dum periodo de 5000 jaroj, gvatis grandegajn arojn de ĉevaloj kiuj venis de la regiono Breseo kaj de la valo de la rivero Saono. La ĉasistoj prahistoriaj surprenis ilin dum ilia vojo de migrado ĉiujara kaj mortigis ilin en grandaj amasoj. La restoj de pli ol 100&nbsp;000 ĉevaloj estis elterigitaj je la piedo de la roko.

Je tiu loko arkeologoj povas studi la metodojn de ĉasado dum la ŝtonepoko.
[eta|maldekstra|La [Roko Solutre|roko de Solutreo]]

## Eksteraj ligiloj 
* Paleolithic Research on the Web

Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
Dezdemono

**Dezdemono** estas la edzino de **Otelo**, en la tragedio *Otelo, la maŭro de Venecio* de William Shakespeare 

Oni donis ŝian nomon al :
* **Dezdemono**, satelito de Urano,
* **666 Dezdemono**, asteroido.
Skarlata karpodako

La **Skarlata karpodako** (*Haematospiza sipahi* aŭ *Carpodacus sipahi*) estas birdo de la familio de Fringedoj. Tiu specio estas kutime lokata en la genro *Carpodacus*, sed ili ŝajne apartenus al distinga genro *Haematospiza*. Karpodakoj estas birdoj brunecaj, kun ruĝaj aŭ rozkoloraj ĝeneralaj nuancoj aŭ markoj en kapo, brusto, pugo ktp.

Ĝi troviĝas eu Himalajo el centra Nepalo orienten al Vjetnamio kaj troviĝas dise en najbaraj montetoj de Nordorienta Barato kaj Sudorienta Azio tiom sude kiom ĝis Tajlando. Ĝi estas specio de loĝantaj birdoj en Himalajo, sed multaj birdoj vintrumas en tuja sudo.
Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj.

Tiu specio estas de tre markata seksa duformismo. La masklo estas ĝenerale tre malhelruĝa kun nigrecaj flugilplumoj kaj vosto. La beko estas tre dika ĉebaze kaj iom kurbeca supre. Estas ankaŭ malhela traokula strio. La ino estas flaveca kaj tre strieca kun tutflava pugo.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Haematospiza sipahi.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Dlhá nad Kysucou

**Dlhá nad Kysucou,** hungare **Dlhavölgy** [dlhavoldj]) estas vilaĝo en Slovakio.

## Situo 
Dlhá nad Kysucou situas meze de sakovojo.

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1954, apartenanta al Ĉeĥoslovaka respubliko, ekde 1993 al Slovakio.

Kategorio:Municipoj en distrikto Čadca
Dunajov

**Dunajov** (hungare *Dunajó*) estas vilaĝo en Slovakio.

## Situo 
Dunajov situas en valo de rivero Kysuca, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Čadca-Žilina. La lasta urbo troviĝas je 18&nbsp;km.

## Historio 
En la 9-a jarcento slavoj vivis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1498. La ekfunkcianta fervojo fine de la 19-a jarcento portis prosperon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Dunajó 530 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Krásno nad Kysucou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dunajov 903 homoj, (891 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Sepdolora) Dipatrino el la 1990-aj jaroj
* kapelo el la 19-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Čadca
Čierne

[eta|maldekstra|250ra|De maldekstre dekstren: [Hrčava (Ĉeĥio), **Čierne** (en valo) kaj Jaworzynka (Pollando)]]
**Čierne** ( [ĉerne]) estas vilaĝo en Slovakio. Fervoja stacio nomiĝas **Čierne pri Čadci**.

Čierne situas laŭ ĉefvojo, fervojo kaj konstruata aŭtovojo Skalité-Čadca. La lasta urbo troviĝas je 7&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1641. En 1784 loĝis tie1202 vilaĝanoj en 168 domoj, en 1828 1981 vilaĝanoj en 207 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Cserne 1797 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Čadca, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1939 Pollando okupis parton el la vilaĝo. En 2001 vivis en Čierne 4254 homoj, (4190 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Jozefo de 1888
* monumentoj pri falintoj dum la mondomilitoj

## Vidu ankaŭ
* Landlimo de Ĉeĥio kaj Slovakio
* Trilanda punkto de Ĉeĥio, Pollando kaj Slovakio


Kategorio:Municipoj en distrikto Čadca
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Slovakio
Kategorio:Setlejoj sur trilanda punkto
Konibodom

**Konibodom** (en cirila alfabeto Конибодом; en persa alfabeto کانِ بادام) estas urbo en la provinco Sugd en la nordo de Taĝikio kaj konsideratas la "okcidenta pordego" al la *Fergana Valo*. En Konibodom vivas taĝikoj, uzbekoj, rusoj kaj kirgizoj. La precipe parolataj lingvoj estas la taĝika kaj uzbeka. Komence de la jaro 2005 la urbo havis 50 359 loĝantojn. La urba areo kovras 828,9 kvadratajn kilometrojn.

## Geografio kaj klimato 
La urbo situas en la sudokcidenta parto de la *Fergana Valo* 79 kilometrojn oriente de la urbo Ĥuĝand kaj ses kilometrojn de la fervoja stacio Konibodom en alteco de 350 ĝis 600 m super la marnivelo. La klimato estas seke subtropika, la jaroaveraĝa temperaturo estas 14,4&nbsp;°C. Somere atingiĝas taga temperaturo de ĝis 45&nbsp;°C, vintre (komence de novembro ĝis fine de marto) la plej malalta temperaturo estas -28&nbsp;°C.

## Historio 
Konibodom skribe menciiĝis unuafoje en la jaro 1463. La urbo estas antikva loĝloko ĉe la Silka Vojo. Urbajn rajtojn Konibodom havas ekde la jaro 1937. Inter la arkitektaj vidindaĵoj elstaras interalie du madrasoj - Mir Raĝab Doĥdo (16-a jarcento) kaj Oim (17-a jarcento), pluraj moskeoj kaj la maŭzoleo de  *Langari Bobo*.

## Ekonomio 
Ĉefaj ekonomiaj branĉoj estas la prilaboro de kotono, teksaĵoindustrio kaj nutraĵoproduktado. La urbo estas centro de tradicia arta metiado.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la urbo en porlerneja retejo por Taĝikio (ruse) 

Kategorio:Urboj de Taĝikio
Ĥuĝando

eta|maldekstra|250ra|Historia muzeo en Ĥuĝando
**Ĥuĝando** estas la dua plej granda urbo en Taĝikio. Taĝike la urbo nomiĝas Хуҷанд (*Ĥuĝand*) respektive خجند. La angla latinliterigo estas *Khujand*. Ĝis la jaro 1939 la urbo estis nomata Ходжент/*Ĥodĵent*, de 1939 ĝis 1992 Ленинобод/*Leninobod* (ruse Ленинабад/*Leninabad*). La plej malnova nomo de la urbo estas *Aleksandria Esĥatê* („la plej fora Aleksandrio“). Ĥuĝando situas borde de la rivero Sirdarjo en la Fergana valo kaj havas proksimume 170000 loĝantojn.

## Historio 
La loĝloko en la jaro 329 a.K. estis fondita de la armeo de Aleksandro la Granda. Longe la urbo estis grava trafika nodo de la Silka Vojo. La urbo havis ŝanĝiĝantan historion de pluraj posedantoj. Longan tempon parto de la Persa Imperio, ĝi en la 8-a jarcento estis prirabita fare de la araboj kaj en la 13-a jarcento estis komplete detruita fare de la mongoloj.

Meze de la 19-a jarcento la regiono estis konkerita fare de la Rusia Imperio, kiam tiu ekde la jaro 1866 ekspansie okupis grandajn partojn de centra Azio. La komunisma ŝtato Sovetunio transprenis la heredaĵon. Kiam la sovetunia ŝtato reorganiziĝis, la urbo en 1924 unue fariĝis parto de Uzbekio, kaj en 1929 Ĥuĝand deklariĝis parto de la Taĝika Soveta Socialisma Respubliko. Nuntempe la urbo precipe estas centro de teksaĵoproduktado, kaj apartan renomon havas la prilaboro de silko.

En la 1950-aj jaroj proksime de la urbo konstruiĝis la akvobaraĵo *Kairakkum*.

En la sovetunia epoko en la urbo ekzistis du gulagoj. Unua gulago funkciis inter februaro 1945 kaj septembro 1957 kaj enhavis ĝis 2 300 malliberigitojn, kiuj kunlaboris en minado de uranio, dua gulago inter decembro 1947 kaj aprilo 1953 devigis ĝis 7 200 malliberigitojn konstrui loĝdomojn, stratojn kaj atomindustriaĵojn.

La en 1999 publikigita kineja filmo *Luna Papa* grandparte filmiĝis en kaj ĉirkaŭ al urbo. Interalie la vilaĝo en kiu komenciĝas la filmo, aparte por la filmado konstruiĝis sude de la akvobaraĵo.

## Konatuloj naskiĝintaj en la urbo 
* *Elisabeth Hübert* (* 1987), germana muzikteatra kantistino
* *Alexander Huber* (* 1985), germana futbalisto
* *Okil Okilov* (* 1944), ĉefministro de Taĝikio
* *Andreas Wolf* (* 1982), germana futbalisto

Kategorio:Urboj de Taĝikio
Kulob

**Kulob** (taĝike en cirila alfabeto , en persa alfabeto کولاب, foje ankaŭ nomata Kuljab laŭ rusa literumo Куляб) estas urbo en la provinco Ĥatlon de Taĝikio. Komence de la jaro 2006 la urbo havis  loĝantojn. Laŭ tiu stato rilate al la nombro de loĝantoj temas pri la tria plej granda urbo de Taĝikio.

Kategorio:Urboj de Taĝikio
Karaĝo

eta|Panoramo de Karaĝo dum vintro
**Karaĝo** () estas universitata urbo en Irano. Ĝi estas la administra centro de la Provinco Alborzo, same de la distrikto Karaĝ.
eta|maldekstre|Iama karavanserajo en Karaĝo

## Bazaj informoj 
* Alto super marnivelo: 1312 m
* Loĝantaro: 1&nbsp;378&nbsp;000 en 2006
* Horzono: UTC + 3:30

## Situo 
Karaĝo troviĝas en Elborz-Montaro laŭ rivero same nomita Karaĝo. Teherano troviĝas aere je 20 km-oj, sed laŭ aŭtovojo je 40 km-oj.

## Historio 
La loko estis grava dum jarcentoj, kion diversaj konstruaĵoj pruvas. Nuntempe kemiaĵoj, sterkaĵoj kaj pretigitaj agrikulturaj varoj estas produktitaj ĉi tie.

## Klimato 
Karaĝo havas kontinentan klimaton kun sekeco, kiun influas la altaj montoj. La urbo havas 4 kutimajn sezonojn. La plej varma estas julie, la plej malvarma januare. Jare pluvas po 260 mm.

eta|Centro de Karaĝo

## Vidindaĵoj 
* ŝtona templo "Taĥt-e-get"
* palaco Soleimanieh
* palaco Morvarid dum dinastio Pahlavi
* maŭzoleo Ŝahzadeh Soleiman

## Malliberejo 
La loka malliberejo *Gezel Hesar* dum la lastaj jaroj plurfoje estis en la internaciaj novaĵraportoj pro tio, ke tie regule kaŝe estis ekzekutitaj malliberuloj. La 16-an de marto 2011 grupo da malliberuloj provis eskapi el la prizono. Pereis 14 kaj estis vunditaj 33 prizonuloj. Neniu sukcesis eskapi.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj

## Eksteraj ligiloj 
*  (

Kategorio:Urboj de Irano
Kategorio:Milionurboj
Károly Vida

**VIDA Károly** estis hungara ĵurnalisto naskita en Páké la 19-an de marto 1819 kaj mortinta en Nadjvarado la 4-an de januaro 1862.

## Kariero
Vida studis en Székelyudvarhely kaj Nagyenyed. En 1838 li travojaĝis Okcident-Eŭropon. Reveninte li iĝis helpredaktoro de la Erdélyi Híradó. Post la ĉeso de la gazeto li iris en Parizon en 1844. En 1845 kiel kunlaboranto de la Budapesti Híradó li subtenis la konservativojn. En 1848 li eldonis kaj redaktis la politikan ĵurnalon Figyelmező. En 1856 li estis redaktoro de la Kolozsvári Közlöny, en jaroj 1856 – 59 de la Magyar Futár same en Koloĵvaro. 

## Verkoj
**Elmélkedések a magyar nemzet viszontagságainak története felett* (Pest, 1852); 
**A növekvő új világhatalom* (Kolozsvár, 1860); 
**Restaurátió vagy revolutió?* (Lipcse, 1861); 
**Ausztriával-e vagy a nélkül?* (Pest, 1862).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kamilló Vidákovits

**VIDÁKOVITS Kamilló** (vida:koviĉ) estis hungara kuracisto, universitata profesoro naskita en Újmoldova la 18-an de januaro 1879 kaj mortinta en Segedo la 6-an de aŭgusto 1967.

## Kariero
Vidákovits diplomitiĝis en Budapeŝto (1903). En jaroj 1903–09 li estis kuracisto ĉe la militmaristaro, inter 1909 kaj 1920 li laboris en la kirurgia kliniko de la Universitato de Koloĵvaro, poste de 1921 en Segedo en la kirurgia kliniko de la universitato. Li faris plurajn studvojagojn en Germanujo. Lia ĉefa intereskampo estis la ventra kirurgio.

## Verkoj
**A végbél gyulladásos sebészeti bántalmai* (Bp., 1914); 
**Az epekövek korai műtétjéről* (Rigler-memorlibro; Szeged, 1926).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Zoltán Vidos

**VIDOS Zoltán** (vidoŝ) estis hungara inĝeniero pri konstruado naskita en Arado la 24-an de marto 1900 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de decembro 1967.
## Kariero
Vidos laboris de 1927 ĝis 1949 en la aparato de konstruado de la ĉefurbo kaj poste ĝis 1962 li estis projektisto de BUVÁTI. Liaj ĉefaj konstruaĵoj estas el tiu tempo (punkdomoj en strato Zápor (1949), konstruaĵgrupo laŭ la vojo Béke (1950, kunulprojektistoj Dezső Cserba, Ervin Schőmer, László Tarján), loĝdomo kaj oficdomo en vojo Váci (1950–51, kunulprojektisto László Tarján), konstruaĵoj de loĝkolonio en vojo Nagy Lajos (1953) kaj loĝdomoj de vojo árpád (1959, kunulprojektisto ĉe la lastaj du Vilmos Henk). 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Bükk (Nacia parko)

eta|250px|Akvofalo en Miskolc
eta|250px|Bükk ĉe Miskolc
**Nacia parko Bükk** estas Nacia parko en Hungario en montaro Bükk proksimume inter 2 sidejaj urboj Miskolc kaj Eger. La Nacia parko fondiĝis en 1977. La parko prezentas dolomitan, karstan kaj kalkoŝtonan regionon kun riĉa arbaro.

## Priskribo 
Tiu nacia parko ne karakterizas Hungarion, tamen estas grave prezenti ankaŭ la montaran regionon. Bükk signifas hungare: fago. La plej alta montopinto estas Istállóskő (iŝtAlOŝkO) 959 m-ojn alta. En la montaro troviĝas pli ol 850 kavernoj (en kiuj kelkloke la Neandertala homo restigis postsignojn), en Hungario estas tre maloftaj akvofaloj. Centro de la parko estas altebenaĵo 800 m-ojn alta, kie 95 % estas arbaro. En la regiono nestas 90 birdospecoj.

Menciindaj komunumoj estas (krom la supre menciitaj urboj): Szilvásvárad, Felsőtárkány, Répáshuta, Bükkszentkereszt. En Erdőtelek arboreto troviĝas.

## Vidu ankaŭ 
* Bükk

Kategorio:Naciaj parkoj en Hungario
Ferenc Vigh

**VIGH Ferenc** (vig) estis hungara inĝeniero pri minejo naskita en Petrozsény la 25-an de januaro 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de januaro 1967.
## Kariero
Vigh studis en Selmecbánya, sed pro la unua mondmilito li diplomitiĝis nur en 1920. En la minejo de Tokod de la Magyar Általános Kőszénbánya Rt (Karbomineja Akcioasocio). Li havigis gravan praktikon en la defendo kontraŭ la karstakvo. De 1949 li gvidis la sekcion de defendo kontraŭ la minejakvo de la Bányászati Kutató Intézet (Esplorinstituto pri Minejoj). Li publikis pli ol 30 studojn kaj artikolojn. 
## Verkoj
**Karszt-vízprobléma a bányászatban* (Bány. és Koh. L., 1950).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Boĥtar

**Boĥtar** (taĝike en cirila alfabeto Бохтар), antaŭe konata sub la nomo *Kurgan-Tjube* (cirile Курган-Тюбе, de la persa vorto گرگان تپه, kio signifas "montoj de Kurgan"), estas urbo en la sudokcidento de Taĝikio.

## Geografio 
La urbo estas la administra centro de la taĝikia provinco Ĥatlon kaj situas borde de la rivero *Vaĥŝ*.

## Loĝantaro 
En la urbo laŭ la stato de januaro 2005 vivis proksimume 60 084 loĝantoj. Laŭ tiu stato rilate al la nombro de loĝantoj temas pri la kvara plej granda urbo de Taĝikio. Loĝantaro 126 700 (2022).

## Ekonomio 
Ekonomie signifa por la urbo estas bankoj, telekomunikaj entreprenoj kaj la kultivo de kotono. Multaj loĝantoj ankaŭ havas laborlokon en Rusio kaj nur en ferioj kaj kelkaj semajnfinoj vizitas siajn familiojn en Taĝikio. n pendeln ankaŭ zur Arbeit nach Russland. La urbo disponas pri flughaveno, de kiu ekzistas aviadaj konektoj al Rusio, Kazaĥio kaj al aliaj urboj de Taĝikio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la etna situacio de la urba loĝantaro en la retejo *ismaili.net* (angle)

Kategorio:Urboj de Taĝikio
Istaravŝan

eta|impreso de la historia urbocentro
eta|dorsflanko de la madraso Abd-al-Latifa
eta|mozaiko de la ĉefa enirejo de la madraso la Abd-al-Latifa
**Istaravŝan** (taĝike en cirila alfabeto Истаравшан, en persa alfabeto استروشن) estas urbo en la nordokcidento de Taĝikio. Ĝi situas en la provinco Sugd. En la urbo (laŭ la stato de januaro 2005) vivas proksimume 52 851 loĝantoj. Laŭ tiu stato rilate al la nombro de loĝantoj temas pri la kvina plej granda urbo de Taĝikio.

Ĝis la jaro 2000 la urbo havis la rusan nomon Ura-Tjube (Ура́-Тюбе, taĝike Uroteppa/Уротеппа). La urbo estas la administra centro de samnoma distrikto Istaravŝan, en kiu vivas sume 199 000 homoj.

## Geografio 
La urbocentro situas en alteco de 992 metroj super la marnivelo, 78 kilometrojn sudokcidente de Ĥuĝand ĉe la nordaj antaŭmontoj de la *Turkestana Montoĉeno*. La distrikto Istaravŝan ampleksas 1830 kvadratajn kilometrojn, okcidente kaj norde ĝi limas al Uzbekio, sudokcidente al Kirgizio.

## Loĝantaro 
69,55 procentaĵoj de la loĝantaro apartenas al la ŝtata etno kaj do estas taĝikoj, aldoniĝas 40 procentaĵoj da uzbekoj kaj 4,5 procentaĵoj estas anoj de aliaj etnoj (rusoj, koreoj, moldavoj, kazaĥoj, kirgizoj, germanoj, tataroj, armenoj kaj ukrainoj). En la urbo precipe parolatas la taĝika, uzbeka kaj rusa lingvoj. Proksimume 60 procentaĵoj de la loĝantaro vivas en grandaj, plurgeneraciaj familioj. La plejmulto de la loĝantaro estas islamanoj. 

## Historio 
La fondon de la urbo iuj historiistoj atribuas al la persa imperiestro Kiro la 2-a. En la jaro 329 a.K. la armeo de Aleksandro la Granda konkeris la urbon, kaj en grekaj tiutempaj dokumentoj ĝi nomatas *Kiropol*. Ekde la 15-a jarcento, kiam la uzbekoj alvenis kaj ekvivis en la regiono, la urbo ricevis la nomon *Ura-Tjube*. En oktobro 1866 ĝi konkeriĝis fare de la armeo de la Rusia Imperio kaj integriĝis en la caran imperion. 

Fine de la 19-a jarcento, en 1897, la urbo sub rusia regado havis 20 837 loĝantojn, plejparte taĝikoj kaj uzbekoj. En ruslingva kvartalo, proksime de la monte situanta urba citadelo, vivis 300 rusoj, en tiu kvartalo ekzistis ruse ortodoksa preĝejo, telegrafa oficejo, hospitaleto kaj ruslingva lernejo. En la aliaj, de taĝikoj kaj uzbekoj loĝataj urbopartoj ekzistis interalie 65 moskeoj.

## Vidindaĵoj 
La historia urbocentro kun domoj el la 18-a ĝis 20-a jarcento daŭre havas sian tipe orientisman (tradicie okcidentazian) atmosferon. Inter la arkitekturaj vidindaĵoj elstaras ekzemple la madraso *Abd-al-Latifa*, ankaŭ nomata *Kok-Gumbez* (ruse Кок-Гумбез, 15-a jarcento), la maŭzoleo *Baba-Togo* (ruse Баба-Того) kaj la arkitektura ensemblo *Sari Mazar* (ruse Сары-Мазар, ambaŭ el la 16-a jarcento).

## Ekonomio 
Ĉefaj ekonomiaj branĉoj estas teksaĵoindustrio kaj nutraĵoproduktado, aldone la tradicia ligno- kaj metaloprilabora metio kaj la produktaĵo de ceramikaĵoj, ledaĵoj kaj tajloraĵoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* fotoj pri la urbo

Kategorio:Urboj de Taĝikio
Unio de sovetiaj amikec-asocioj kun eksterlandoj

**Unio de sovetiaj amikec-asocioj kun eksterlandoj** estis la organizaĵo en Sovetunio, kies celo estis kontroli kaj regi ligojn inter sovetianoj kaj eksterlando. La unio estis pli vaste konata per mallongigo **SSOD**. En la jaroj 1962-1979 en ĝi funkciis Komisiono pri internaciaj ligoj de sovetiaj esperantistoj (Esperanto-komisiono). La Esperanto-komisiono estis fondita laŭ la decido de Centra komitato de komunista partio de Sovetunio.

Kategorio:Organizaĵoj en Sovetunio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1925
Komisiono pri internaciaj ligoj de sovetiaj esperantistoj

En la jaroj 1962-1979 en SSOD funkciis **Komisiono pri internaciaj ligoj de sovetiaj esperantistoj** (Esperanto-komisiono). La Esperanto-komisiono estis fondita laŭ la decido de Centra komitato de komunista partio de Soveta Unio.

## Ĝenerala informo 
Malgraŭ la esperanteca titolo de la organizaĵo, en ĝia estraro ekzistis posteno tute ne rilata al Esperanto, kiun okupis ŝtata oficisto. La posteno nomiĝis **Sekretario de la komisiono pri internaciaj ligoj de sovetaj esperantistoj ĉe SSOD**. La tasko de la oficisto ne estis diskonigi la Esperanto-movadon, sed kontroli kaj regi kontaktojn de sovetiaj esperantistoj kun eksterlandaj esperantistoj. Nek unu oficiala delegacio povis partopreni ian eksterlandan E-aranĝon sen permeso kaj partopreno de la Sekretario. Ofte tiajn aranĝojn partoprenis nek unu esperantisto, sed nur la Sekretario kaj aliaj ŝtataj oficistoj kaj iliaj parencoj. Ekzemple en en 1976 jaro Universalan Kongreson partoprenis nur unu oficiala reprezentanto de Soveta Unio - la tiama Sekretario A.Berjoza. Pri lia sinteno skribis revuo "Esperanto" kaj informilo de SEJM Kurte.  Mem Berjoza rifuzis respondi al demando de Andreo Rogov pri la artikolo en "Esperanto"

## Eldona agado 
La Komisiono havis eldonrajton, kia ne stis tro uzita.
Ĝi eldonis 4 kajerojn de revuo Paco (revuo), 12 almanakojn Por la Paco (1964 - 1976) kaj 20 aliaj broŝurojn en Esperanto. Inter la lastaj estis paroladoj de Leonid Breĵnev kaj materialoj de partiaj kongresoj, sed ankaŭ beletraj tradukoj de S.Jesenin, M.Lermontov, V.Majakovskij, M.Ŝoloĥov. La broŝurojn redaktis kaj tradukis K.Gusev, I.Ĥoves, V.Samodaj.
Krom eldonado la Komisiono prizorgis abonadon kaj ties kvotojn por kelkaj E-gazetoj eldonitaj en socialismaj landoj.

## Funkciuloj de Esperanto-komisiono 
## Referencoj 
Kategorio:Sovetiaj Esperanto-asocioj
667 Denise

'*667 *Denise'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo August Kopff elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan nomon "*Denise ''", verŝajne inspirata la literoj de ĝia provizora nomo **1908 DN**.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de August Kopff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
Smrček

Municipo **Smrček** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, ĉe suda rando de Bohemia-Moravia montetaro, 14&nbsp;km sudoriente de la urbo Chrudim, 5&nbsp;km sude de la urbo Chrast. Vivas ĉi tie  (). Al la 28-a de februaro 2017 estiĝis parto de municipo Smrček-Na sádkách.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo Smrček, respektive pri Vilém Křeše el Smrček, devenas el la jaro 1349. La sinjoro estis atestanto ĉe limigo inter episkopejo de Litomyšl kaj monaĥejo de Podlažice.

Municipan memstarecon la vilaĝo akiris nur en la jaro 1992, kiam ĝi deiĝis de vilaĝo Horka.

La vilaĝon ĉirkaŭas vastaj arbaroj, ĉefe piceaj, kaj de tiuj verŝajne devenas ankaŭ nomo de la vilaĝo Smrček *(Piceeto)*. En ĉirkaŭaĵo estas tri grandaj fiŝlagoj, kiuj nomiĝas Malá Straka, Velká Straka kaj Žďár. En ili oni bredas karpojn kaj por kutimaj kristnaskaj vespermanĝoj kaj por okaza dumjara konsumado. En proksimaj arbaroj oni povas bone promeni en belega pejzaĝo aŭ kolekti vakciniojn aŭ fungojn.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
### Preĝejo 
En nordokcidenta parto de la vilaĝo situas preĝejeto de Sankta Anna, origine gotika, atestita en la jaro 1349y, rekonstruita baroke. Ĝi estas ununava kun trilatere fermita presbiterejo, prisma turo antaŭ la okcidenta frontalo kaj sakristio sur norda flanko. La presbiterejo kaj subturejo estas kruce volbitaj, triumfa arko duoncirkla, en la navo estas plata ligna plafono.
Triala altaro estas signita per jaro 1669, kun bildo de Sankta Anna.

## Bibliografio 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Géza Vincze

**VINCZE Géza** (vince) estis hungara filologo, literaturhistoriisto naskita en Kalotaszentkirály la 12-an de aprilo 1889 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de junio 1964.

## Kariero 
Vincze studis filologion, reformitan teologion en Koloĵvaro kaj oni ordinis lin en 1916. Li estis pastro en pluraj lokoj, de 1931 li iĝis religiinstruisto kaj pastro en Budapeŝto. Li pensiuliĝis en 1950. Li verkis studojn pri Endre Ady, Zsigmond Móricz, Lajos Áprily kaj Károly Kós.

## Verkoj 
* *Igehirdető poéták-poéta igehirdetők* (studo, Bp., 1926);
* *A fiatal Darányi Kálmán* (studo, Bp., 1938)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj filologoj
Makula karpodako

La **Makula karpodako** (***Carpodacus rubicilla***) estas birdo de la familio de Fringedoj. Tiu specio estas kutime lokata en la genro *Carpodacus*, sed ili ŝajne apartenus  al distinga genro *Uragus” aŭ “Rubicilla*. Karpodakoj estas birdoj brunecaj, kun ruĝaj aŭ rozkoloraj ĝeneralaj nuancoj aŭ markoj en kapo, brusto, pugo ktp.

Ĝi troviĝas en Afganio, Azerbajĝano, Ĉinio, Kartvelio, Barato, Kazaĥio, Kirgizio, Mongolio, Nepalo, Pakistano, Rusio, Taĝikio kaj Uzbekio. Ties natura habitato estas tundro kaj moderklimataj herbejoj.

Ĝi estas specio kun tre **ruĝkarminaj kapo, kolareo kaj subaj partoj** iom helpunktecaj. La dorso estas ruĝecbruna kun malhela punkteco. La flugilplumoj kaj vosto estas nigrecaj. Ankaŭ la kruroj estas nigrecaj. En kapo estas malhela brido el la beko al la okuloj kaj ioma mustaĉa mallonga strieto. La beko estas hela, mallonga kaj tre dika ĉebaze. La orelareo kaj subpugo estas iom hela.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Carpodacus rubicilla.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Azerbajĝano
Ordinara karpodako

[eta|maldekstre| Ino en Kullu-Manali, distrikto de [Himaĉal Pradeŝ, Barato.]]
[eta|maldekstre|Ino en Kullu-Manali, distrikto de [Himaĉal Pradeŝ, Barato.]]
eta|*Carpodacus erythrinus*
thumb |maldekstra|Carpodacus erythrinus
eta|300px|Ilustraĵo

La **ordinara karpodako** aŭ karmina karpodako (*Carpodacus erythrinus*) aŭ eĉ pli maltaŭge *Ruĝa pirolo* (maltaŭge ĉar piroloj estas malproksimaj kaj malsimilaj al tiu specio) estas birdo de la familio de fringedoj. Tiu specio estas kutime lokata en la genro *Carpodacus*, sed ili ŝajne apartenus al distinga genro *Burrica*. Karpodakoj estas birdoj brunecaj, kun ruĝaj aŭ rozkoloraj ĝeneralaj nuancoj aŭ markoj sur kapo, brusto, pugo ktp.

Ĝi estas la plej disvastiĝanta kaj ofta karpodako de Eŭropo, kien ĝi etendiĝis okcidenten el Azio antaŭ jardekoj: oni konstatis ĝin reproduktanta en Anglio iam. Ordinaraj karpodakoj reproduktiĝas el la valo de la Danubo, Svedio, kaj Siberio al Beringa Maro; Kaŭkazo, norda Irano kaj Afganio, Pakistano kaj okcidenta Himalajo, Tibeto kaj Ĉinio; al Japanio inter latitudoj 25° kaj 68°. Vintre ili troviĝas el suda Irano al sudorienta Ĉinio, Barato, Birmo kaj Hindoĉinio.

Matura masklo havas brilan **rozkarminajn kapon** (kun bruna traokula strizono nuance al orelareo), **bruston** (nuance al blankeca ventro iom punkteca supre) kaj **pugon**; mallongan fortikan bekon; brunan dorson kaj malhelbrunajn flugilojn kun du ne tre markitaj strioj kaj malhelbruna forkoforma vosto. Inoj kaj junaj maskloj estas pli senkoloraj kun flavecbruna supre, pli brilaj en pugo kaj pli grizaj en kapo; sablokoloraj sube.

Ili troviĝas somere en bordoj de arbustaroj kaj arbaroj ĉe riveroj kaj vintre en ĝardenoj kaj fruktoĝardenoj, humidejoj kaj loke en sekaj kverkarbaroj.

La nesto situas malalte en arbusto; la ino demetas 5 malhelbluajn ovojn kun disaj malhelbrunaj punktoj.

## Referencoj
*  Malplej Zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* Oiseaux fotoj
* OBC  39 fotoj (vidu menuon sube)
* Avibase

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Ĥorug

**Ĥorug**, (taĝike en cirila alfabeto Хоруғ, en persa alfabeto خارغ, en iuj lingvoj laŭ angla modelo latinliterigita *Khorugh*), estas urbo en la sudo de Taĝikio kaj la ĉefurbo de Monta Badaĥŝano, aŭtonoma provinco ene de Taĝikio en Centra Azio.

## Geografio 
[eta|200ra|Ĥorug kun la rivero *Gunt*, fotita el la [botanika ĝardeno de la urbo en 2004]]
La urbo, kiu havas proksimume 22 000 loĝantojn, situas rekte ĉe la limo al Afganio kaj rekte okcidente de la enfluo de la rivero *Ŝaĥada* en la pli grandan riveron *Gunt*, kiu mem okcidente de la urbaj limoj ĉe la taĝikia-afgania limo enfluas la riveron Pjanĝ.

La urbo, kiu troviĝas en alteco de 2 065 metroj super la marnivelo, ĉirkaŭatas de altaj montoj de la montaro Pamiro: Monto rekte norde de la urbo havas altecon de 4493 metroj, plia sude de la urbo altecon de 4493 metroj, kaj pliaj iom pli norde respektive oriente situantaj montoj atingas altecon de ĉis 5329 metroj.

## Trafiko 
La urbo havas neregulan konekton per aviadiletoj kaj helikopteroj al la taĝikia ĉefurbo Duŝanbeo. Ŝosee ĝi same konektatas kun Duŝanbeo, sed la strato plejparte estas en malbona kondiĉo. Ĝis la jaro 2015 la taĝika registaro planas modernigi la ŝoseon. Pli bonan staton havas la Pamira Ŝoseo al la kirgizia urbo Oŝ.

## Ekonomio kaj eduko 
Mankas industriaj instalaĵoj. Multaj urbanoj estas sen laborposteno. Plej granda labordonanto estas la fondaĵo *Aga-Ĥan*, kiu havas plurajn evoluhelpajn projektojn en la urbo kaj interalie vivtenas tranoktejojn por gastoj.

La urba universitato fondita en 1992 estas konata ekster la limoj de Centra Azio.

Inter botanikistoj la urbo havas bonan renomon ekde la 1940-aj jaroj. La botanika ĝardeno de la universitato sur monteto super la rivero *Gunt* inter fakuloj estas aprezata.

## Historio 
La urbo fondiĝis fine de la 19-a jarcento kiel rusia armea garnizono, por bremsi la ekspansion de la Brita Imperio el Afganio al Taĝikio kaj fortikigi la limon inter la du regnozonoj.

En 1996 la urbo estis bezo de pactrupo de Unuiĝintaj Nacioj kun soldatoj el Rusio kaj Kazaĥio cele al sekurigo de la limo inter Afganio kaj Taĝikio.

## Eksteraj ligiloj 
* mapo pri la regiono Monta Badaĥŝano 
* retejo de la Pamira Turisma Asocio (angle) 

Kategorio:Urboj de Taĝikio
Wengi

**Wenig** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Wengi BE** estas komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno en Svislando.

* **Wengi (Reichenbach)** estas vilaĝo de la komunumo Reichenbach en Kander-Valo de la administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo en Kantono Berno en Svislando.

* **Wengi ZH** estas vilaĝeto de la komunumo Aeugst ĉe Albis de la distrikto Affoltern en Kantono Zuriko en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* **Wängi**
* **Wengen**
673 Edda

'*673 *Edda''''' estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco). Ĝi estis sendepende malkovrita la  de la germana astronomo August Kopff, de Hejdelbergo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la "Edda", du kompilaĵoj da poemoj en norena lingvo de la 13-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Joel Hastings Metcalf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
Kandergrund

**Kandergrund** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Frutigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 811 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Kander situas sur la grundo de la valo de la rivero Kander, kiel diras la signifo de la komunumnomo. La komunumo konsistas el la municipoj (kiuj en la loka alemana dialekto nomiĝas *Bäuerten*) Innerkandergrund, Reckental, Ausser-Rüteni, Inner-Rüteni kaj Blausee-Mitholz.

## Trafiko 
Kandergrund situas ĉe la grava nord-sud-trajnlinio de la Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo de Berno al Valezo kaj Italio kaj estas servata per lokaj trajnoj de tiu-ĉi fervojentrepreno. Diversaj poŝtaŭtolinioj krome zorgas por la fajna distribuo. Tra la komunumo pasas ankaŭ la kantona ĉefvojo n-ro 223, la tiel nomita Lötschberg-Vojo al Kandersteg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Kandergrund datiĝas el la jaro 1352 kiel *der Kandergrund*.

Ĝis 1850 Kandergrund estis parto de Frutigen. La hodiaŭa komunumo Kandergrund estiĝis en la jaro 1908 per disiĝo de la komunumo Kandersteg. Dum la 2-a mondmilito en Kandergrund funkciis tri karbominejoj. Post la mondmilito la karboekspuatado ne plu estis konkurenckapabla kaj en la jaro 1949 la lasta el la tri minejoj estis fermita.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kandergrund (stacidomo)
* Blausee-Mitholz (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kandergrund
* Kandergrund en la Historia Leksikono de Svislando
Reichenbach en Kander-Valo

**Reichenbach en Kander-Valo** (prononcu *rajĥenbaĥ*, germane **Reichenbach im Kandertal**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Frutigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 3450 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Reichenbach situas en la suba Kander-Valo ĉe la bordo de la rivero Kander. De oriento alfluas al Kander la rivereto *Kiene*. La komunumo konsistas el ok municipoj (tiel nomitaj *Bäuerten*) kun propra administrado. Tio estas la ĉefvilaĝo Reichenbach mem, Faltschen, Scharnachtal, Kiental, Kien-Aris, Reudlen, Wengi kaj Schwandi.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Reichenbach en Kander-Valo limas en nordo al Aeschi ĉe Spiez, en oriento al Lauterbrunnen, en sudo al Kandersteg, en sudokcidento al Kandergrund, en okcidentsudokcidento al Frutigen, en okcidento al Diemtigen, kaj en nordokcidento al Wimmis.

## Trafiko 
Reichenbach im Kandertal situas ĉe la grava nord-sud-trajnlinio de la Berno-Lötschberg-Sempiono-Fervojo de Berno al Valezo kaj Italio kaj estas servata per lokaj trajnoj de tiu-ĉi fervojentrepreno. Diversaj poŝtaŭtolinioj krome zorgas por la fajna distribuo. Tra la komunumo pasas ankaŭ la kantona ĉefvojo n-ro 223, la tiel nomita Lötschberg-Vojo al Frutigen kaj Kandersteg.

## Historio 
Dum mezepoko Reichenbach apartenis al la *Senjorujo Mülenen-Äschi*. Ĉirkaŭ en la jaro 1400 la tuta regiono de Frutigen fariĝis havaĵo de Berno. En la jaro 1528 Reichenbach akiris la statuson de propra paroĥo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Reichenbach
* Reichenbach im Kandertal (stacidomo)
* Mülenen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Reichenbach en Kander-Valo
Franz Kaiser

**Franz KAISER** (naskiĝis en 1891 en Wiesbaden, mortis en 1964, je la aĝo de 73 jaroj) estis germana astronomo.

Li laboris inter 1911 kaj 1914 en la "*Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl*" (Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl) de la Universitato de Hajdelbergo, kaj tie prezentis sian doktorecan disertaĵon
en 1915

En tiu tempo, Hejdelbergo estis grava centro de esploro pri asteroidoj estrita de Max Wolf, kie li kaj aliaj astronomoj malkovris multenombrajn asteroidojn. Franz Kaiser malkovris dudekunu el ili.

La asteroido 3183 Franzkaiser
ricevis lian nomon en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Franz Kaiser

Kategorio:Germanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
674 Rachele

'*674 *Rachele'''* estas meze granda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Lorenz, elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevas la inan antaŭnomon "*Rachele''", kiu estis tiu de la edzino de la itala astronomo kaj matematikisto Emilio Bianchi.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
Pjanĝ

La rivero **Pjanĝ** (taĝike en cirila alfabeto Панҷ, ankaŭ latinliterigita *Panj*, *Pandz* aŭ *Pjandz* oder *Pandscha*) estas la 1125 kilometrojn longa orienta fontorivero de la posta riverego Amudarjo en Centra Azio.

## Vojo 
La rivero ekestas proksime de la limo inter Afganio (respektive la *Vaĥan*-koridoro en la pleja nordoriento de Afganio, en la provinco Badaĥŝan) kaj Taĝikio (respektive la en la pleja oriento de Taĝikio situanta aŭtonoma provinco Monta Badaĥŝano). Tie ĝi ekestas en la renkontejo de la altaj montaro Pamiro kaj Hindukuŝo sudoriente de la 6726 metrojn alta monto Pik Karl Marks proksime de la loĝloko *Langar* en alteco de 279 metroj per kuniĝo de la riveroj *Pamir* kaj *Vaĥandarja*.

De tiu loko la rivero tra malvasta kaj kanjona rivera valo survojas, daŭre ĉe la limo inter Afganio kaj Taĥikio, ĝenerale okcidenten. Ĝi atingas la urbon *Iŝkaŝim* kaj pasas la monton Tiriĉ Mir, la per 7690 metroj plej altan monton de la Hindukuŝo, por poste ŝanĝi sian direkton norden. Okcidente de la urbo Ĥorug de oriento en alteco de 2062 metroj enfluas la rivero *Gunt*. Iom pli norde apud la loĝloko *Vomar* en alteco de 1979 metroj enfluas la akvo de la rivero *Bartang*. Poste la rivero pli kaj pli prenas denove okcidentan direkton kaj ankoraŭ konsistigas la limon inter Afganio kaj Taĝikio.

Proksime de la samnoma loĝloko *Pjanĝ*, nur kelkajn kilometrojn post trafluo de riveromeza delto, ĝi en alteco de nur 310 metroj kunfluas kun la rivero *Vaĥŝ* kaj konsistigas la riveregon Amudarjo.

## Strategia signifo 
La rivero dum la sovetunia epoko havis armee grandan strategian signifon kaj ankaŭ en la 1980-aj jaroj gravis por la afgania armeo.

Pontoj super la rivero ekzistas (nur) en la loĝlokoj *Iŝkaŝim*, Ĥorug kaj *Kalai-Ĥum*, kaj ekde la jaro 2007 apud la loĝloko *Niĵnij Pjanĝ* ekzistas plia, kvara ponto inter Afganio kaj Taĝikio. Tiun 670 metrojn longan konstruaĵon, kiu tre mallongigas la transportovojojn en la regiono, financis la registaroj de Usono kaj Norvegio. La antaŭa pramŝipa konekto po tago nur povis transporti maksimume 60 aŭtojn, kaj krome dum pluraj monatoj ĉiujare pro tro forta rivera fluo komplete nefunkciis. Intertempe la ponto sur la vojo de Kabulo tra Kunduz al Duŝanbeo ankaŭ havas strategian signifon por la internacia kontrabandado de neleĝaj drogoj de Agfanio tra Taĝikio al Rusio kaj de tie al okcidenta Eŭropo kaj Nordameriko.

## Eksteraj ligiloj 
* mapo de la regiono Monta Badaĥŝano en Taĝikio 

Kategorio:Riveroj en Azio
Kategorio:Riveroj en Afganio
Kategorio:Riveroj en Taĝikio
Kategorio:Internaciaj riveroj
Kandersteg

**Kandersteg** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Frutigen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Frutigen-Suba Simme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 1198 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Kandersteg situas ĉe la suda portalo de la malnova Lötschberg-Tunelo norde de la Bernaj Alpoj. Sur la teritorio de la komunumo situas la Kander-Glaĉero, kiu estas la fonto de la rivero Kander. En nordoriento de la komunumo situas la montara lago Oeschinensee. La komunumo konsistas el la du municipoj Kandersteg kaj Gastern.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Kandersteg limas en nordo al Kandergrund, en nordoriento al Reichenbach en Kander-Valo, en oriento al Lauterbrunnen, en orientsudoriento al Blatten (Lötschen) (VS), en sudoriento al Wiler (Lötschen) (VS), en sudsudoriento al Kippel (VS), en sudo al Ferden (VS), en sudokcidentsudokcidento al Leukerbad (VS), en okcidento al Adelboden, kaj en nordokcidento al Frutigen.

## Trafiko 
Pro la situo de la sudportalo de la fervojtunelo sub Lötschberg la stacidomo de Kandersteg estas ŝarĝejo por la aŭtomobiltransporttrajnoj inter Kantono Berno kaj Valezo. Krom la fervojkonekto ekzistas loka buso kaj buslinio al Frutigen.

## Historio 
Ĝis 1850 Kandersteg estis parto de Frutigen. La hodiaŭa komunumo Kandersteg estiĝis en la jaro 1908 per disiĝo de la komunumo Kandergrund. Jam kiam Kandergrund kaj Kandersteg disiĝis de Frutigen, la kandersteganoj preferintus havis sian propran komunumon. Kiam en la jaro 1907 la kandergrundanoj rifuzis al Kandersteg propran elektrejon la situacio eksplodis, kaj la kandersteganoj kolektis subskribojn por la disiĝo. La siatempa voĉdono finis per egalaj voĉoj, tamen la disiĝo okazis per dekreto de la kantono.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kandersteg (stacidomo)
* Kandersteg Autoverlad (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kandersteg
* Kandersteg en la Historia Leksikono de Svislando
675 Ludmilla

'*675 *Ludmilla'''* estas mezgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco).

## Nomo 
Ĝi ricevas la nomon de la rolulino de la epopea poemo *Ruslano kaj Ludmila'' de Aleksandr Puŝkin, el kiu Miĥail Glinka faris operon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Joel Hastings Metcalf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
670 Ottegebe

'*670 *Ottegebe'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo August Kopff elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
"*Ottegebe*", kiu donis al ĝi sian nomon, estas rolulino en la teatraĵo *Der arme Heinrich'' de Gerhart Hauptmann.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de August Kopff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1908
Longvosta karpodako

eta|*Uragus sibiricus*

La **Longvosta karpodako** (*Uragus sibiricus* aŭ *Carpodacus sibiricus*) estas birdo de la familio de Fringedoj. Tiu specio estas kutime lokata en la genro *Carpodacus*, sed ĝi ŝajne apartenus al distinga genro *Uragus*. Karpodakoj estas birdoj brunecaj, kun ruĝaj aŭ rozkoloraj ĝeneralaj nuancoj aŭ markoj en kapo, brusto, pugo ktp. Kelkaj aliaj karpodakoj povus eventuale esti movataj tien, tamen.

Tiu specio estas tipa birdo rilata al karpodakoj, tio estas kun bruneca ĝenerala koloro kaj rozruĝaj areoj, kun mallonga, dika ĉebaze kaj fortika beko, kies supra makzelo estas iom kurbeca kaj longa por formi hokaĵeton. La subaj partoj estas brunecaj al sablokoloraj kun grizbruna al grizruĝa dorso kun nigreca vertikala strieco. La flugiloj estas nigrecaj kun almenaŭ unu tre markata blanka flugilstrio aŭ du kaj foje pli markataj blankaj bordoj en flugilplumoj. La **pugo estas ruĝeca** kaj la vosto nigreca kaj longa kompare kun proksime rilataj birdoj, kio nomigas la specion en la komuna nomo. Estas tre ruĝa traokula strizono, kio foje etendas al la tuta vizaĝo, foje ĉirkaŭata de blanka strieco supre (kiel brovo) aŭ sube (vango). Ankaŭ la brusto estas ruĝeca kio nuancas suben.

Ĝi troviĝas en Ĉinio, Japanio, Kazaĥio, Koreio kaj Rusio en ties azia parto nome Siberio, de kio venas la latina scienca nomo. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj, humidaj arbustaroj kaj herbejoj.

Ĝi estas tre rara vaganto en Eŭropo, sed kiel kelkaj rilataj aziaj karpodakoj estas iom oftaj en komerco de kaĝobirdo, multaj vidaĵoj estis konsiderataj rilataj al eskapintoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Uragus sibiricus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Azio