open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Evoluono

eta|300px|La Evoluono
[eta|300px|La Evoluono en [Madurodam]]
eta|dekstra|300px|Internaĵo en 1968
eta|300px|Radio memorigaĵo
La **Evoluono** (nederlande: Evoluon) estas fungaforma konstruaĵo en Eindhoven Nederlando.

Ĝia celo: esti ŝildo por la teknologia progreso kaj speciale por tiuj aspektoj ĉe kiuj la firmao Philips estis envolvita. La futurisma nifo simila kupolo havas diametron de 77 m kaj la betono de ĝi estas kuntenata de 169 kilometro da streĉkablo.

La formo de la konstruaĵo estis planita de arkitekto Louis Kalff en 1966, okaze de la 75 jara ekzisto de Philips, kaj 'donacita' al la urbo Eindhoven.

La Evoluono estis ekde 1966 ĝis 1989 uzata kiel eduka teknologiomuzeo, sed ekde 1989 ne plu havis publikan funkcion. Laŭ la firmao Philips (posedanto de la konstruaĵo) fariĝis tro multekosta por sufiĉe aktualigi la ekspoziciojn. Ekde 1996 ĝi estas kongresa kaj eventa centro.

En 2004 fare de Jules Ruis estis fondita la Fondaĵo Amikoj de la Evoluono. Tiu fondaĵo celas restarigi la Evoluonon kiel ikono por teknologio kaj progreso.

En la miniatura urbo Madurodam estas miniatura kopio de la Evoluono.

## Eksteraj ligaĵoj 
* 
* Historio de la Evoluono (Angle/Nederlande)
* Amikoj de la Evoluono  (Nederlande)

Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Nederlando
Christian Flor

**Christian Flor** (* 1626 en Neukirchen (orienta Holstinio)); † 1697 en Lüneburg) estis germana komponisto kaj orgenisto.

Flor estis ekde 1652 orgenisto ĉe la preĝejo St. Marien en Rendsburg, ekde 1655 orgenisto ĉe la preĝejo St. Lamberti en Lüneburg, ekde 1676 ĝis sia morto orgenisto ĉe la preĝejo St. Johannis en Lüneburg.

## Literaturo 
* Epstein, Peter: Ein unbekanntes Passionsoratorium von Christian Flor (1667). BachJb xxvii (1930), 56-99
* "Der 'kunstbemühte Meister': Christian Flor als Liedkomponist Johann Rists", in: Christian Flor (1626-1697) – Johann Abraham Peter Schulz (1747-1800): Texte und Dokumente zur Musik­ge­schichte Lüneburgs (= Musik der frühen Neuzeit, 2), Hamburg 1997, S. 52 ff.; ISBN 3-932696-04-2
* Schnoor, A. "Recently discovered cembalo works by Christian Flor, 1626-1697" [en la germana]. Musikforschung, 50, 1 (January-March 1997): 74-76.
* Neues Musikalisches Seelenparadis, in Sich begreiffend Die allerfuertreflichste Sprueche der H. Schrifft, Neuen Testaments, In Lehr- und Trostreichen Liedern, und Hertzens-Andachten (welche so wohl auf bekante, und in den Evangelischen Kirchen gewoehliche, Als auch gantz neue, von dem fuertrefflichen Musico, Herren Christian Flor, der Kirchen zu S. Lambrecht, in Lueneburg wolbestelte Organisten, so kuenst als lieblich gesetzte Melodien, koennen gespilet und gesungen werden) / richtig erklaehret und abgefasset ... hervor gegeben von Johann Rist. - Lueneburg : Stern, 1662. - [46] Bl., 495 S., [8] Bl. : Noten

## Diskografio 
* NICOLAUS BRUHNS: Complete Organ Works (Kontrapunkt 32198) ... Christian Flor (1616-1697): Chorale Preludes ... Sven-Ingvart Mikkelsen at the Havgaard Rasmussen Organs in Eckernförde and Husum (D) http://www.si-mikkelsen.dk/da/indspilninger.htm 
* G.A. Pandolfi Mealli: Violin Sonatas (1660) and Harpsichord Suites by Christian Flor with Andrew Manze (Violin) (CCS 5894)
* Dansk Orgelmusik i 400 år 3-CD-CLASSCD528-30 - Ein feste Burg ist unser Gott & Suite i D, Mikkelsen http://www.cdklassisk.dk/product_info.php/products_id/1484 
* Organ Landscape: Holstein-Lübeck ... Christian Flor ... Wolfgang Baumgratz (organ) MDG- 319 0962(CD)
* Musicalische Frühlings-Früchte: Anonymus, Dietrich Becker, Christian Flor (Cembalosuiten, ‘Hochzeitlicher Freuden-Klang’) - Musica Poetica, Jörn Boysen (Challenge Classics) http://www.challenge.nl/product/1235562902 

## Eksteraj ligiloj 
* Veröffentlichungen über Christian Flor 
* Genealogie Flor 

Kategorio:Germanaj barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj orgenistoj
Kategorio:Nordgermana Orgenskolo
Kurulo

La **Kuruloj** estas grupo de birdoj kiuj kun la glareoloj formas la familion de Glareoledoj. Ili havas longajn krurojn, mallongajn flugilojn kaj longajn pintajn bekojn subenkurbajn. La plej nekutima eco inter birdoj klasitaj kiel vadbirdoj estas ke ili loĝas en dezertoj kaj similaj sekegaj regionoj.

Ili havas kamuflan plumaron kaj kaŭriĝas, kiam ili estas alarmitaj pro minaco de eventualaj predantoj.

Kiel la glareoloj, la kuruloj troviĝas en plej varmaj partoj de la Malnova Mondo. Ili ĉasas insektojn per rapida kurado de kie venas la nomo.

La ino demetas 2-3 ovojn en grunda truo.

## Specioj 
* Krokodilgardulo aŭ Krokodilbirdo, *Pluvianus aegyptius*
* Kurbirdo, *Cursorius cursor*
* Somalia kurulo, *Cursorius somalensis*
* Teminka kurulo, *Cursorius temminckii*
* Hindia kurulo, *Cursorius coromandelicus*
* Ruĝa kurulo, *Cursorius rufus*
* Dustria kurulo, *Rhinoptilus africanus*
* Kolumbrusta kurulo, *Rhinoptilus cinctus*
* Bronzflugila kurulo, *Rhinoptilus chalcopterus*
* Bildokapa kurulo, *Rhinoptilus bitorquatus*
eta|300px|maldekstre

Kategorio:Glareoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Albert Skira

**Albert SKIRA** (naskiĝis en 1904, mortis en 1973)

En 1933, eldonisto **Albert Skira** kontaktis André Breton pri nova ĵurnalo, kiun li planis esti la plej luksa arta kaj literatura revuo, kiun la Superrealistoj vidintis, kun ŝika formiĝo kaj kun multaj kolorilustraĵoj. La restrikto de Skira estis, ke Breton estis malpermesita uzi la magazinon por esprimi siajn socialajn kaj politikajn vidojn. Pli malfrue tiujare, *Minotaure* ekpublikiĝis, kaj publikiĝadis ĝis 1939.

Kategorio:Superrealismo
Serravalle (San-Marino)

**Serravalle ** [seravale] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 3,31 km² kaj, laŭ takso de 2006, 9714 loĝantojn; ĝi estas la plej granda, plej dense loĝata kaj plej malalta el la kasteloj. Situante norde en la lando ĝi limas al la municipoj Borgo Maggiore kaj Domagnano kaj al la italaj municipoj Verucchio, Rimini kaj Coriano (provinco Rimini).

Al Serravalle apartenas la plej granda urbo de San-Marino, Dogana, kun ĉ. 7.000 loĝantoj. Tie estas la ĉefa vojo al Rimini kaj la plej grava lim-transirejo (sen gardo kaj kontroloj). Pro la bona trafikligo al Italio tie floras "butikuma turismo", ĉar italoj venas por profiti de la malpli alta imposto de San-Marino. Dogana havas propran poŝtkodon, 47891.

En Serravalle estas "olimpika stadiono", bazpilka stadiono kaj sportejo "Multieventi Sport Domus". Estas tri futbalaj kluboj: *S. S. Cosmos*, *S. S. Folgore/Falciano* kaj *A. C. Juvenes* (Dogana).

Vidinda estas la kirko de S-ta Andreo, konstruita en 1824 kaj renovigita en 1973 de Luigi Fonti el Rimini.

En la municipo situas loko *Rovereta*, kie je la  dekstrula komitato, kiu kontraŭis la tiaman komunisman-sociisman registaron, okupis terenon kaj pretendis la regpotencon. Kun la subteno de Italio ĝi sukcesis vere transpreni la povon ene de du semajnoj.

Kategorio:Municipoj de San-Marino
Ŝtuparo

[eta|dekstra|Ŝtuparo en [Romo]]
[eta|Ŝtuparo en la [Vatikano|Vatikana muzeo]]
**Ŝtuparo** estas vico de plataj tabuloj pli kaj pli altaj, nome ŝtupoj, sur kiujn oni metas la piedojn por supren aŭ malsupren iri. Ŝtuparo estas arkitektura ero.

Manrelo estas relo, kiu estas dezajnita por esti ekprenita de la mano por doni stabilecon aŭ subtenon kaj estas ofte uzata dum suprenirado aŭ malsupreniro de ŝtuparoj.

Laŭ Francisko Azorín **ŝtupo** estas *Horizontala prismo, kiu ordigita kun aliaj faciligas la iradon inter malsamnivelaj lokoj.* Li indikas etimologion el la antikva germana *stuofa*. Kaj li aldonas la terminojn *ŝtuparo*, por *Aro da sinsekve ordigitaj ŝtupoj*; *ŝtuparejo*, por *Loko, kie estas konstruita ŝtuparo*. Kaj li listigas multajn teknikajn terminojn: ŝtupolarĝo, ŝtupolongo, ŝtupoalto, ŝtupofaco, ŝtuporando, ŝtupoplato, ŝtupara branĉo, ŝtupara akso, ŝtupara kavo, ŝtupara paŝlinio, ŝtupara rando, ŝtupara plato, ŝtupara haltejo, ŝtupara muro, ŝtupara volbo, interna ŝtuparo, ekstera ŝtuparo, helica ŝtuparo, dubranĉa ŝtuparo, armitbetona ŝtuparo.

## Famaj ŝtuparoj 
### Duobla ŝtuparo 
[180ra|eta|dekstra|Ŝtuparo de la [kastelo de Chambord]]
La ŝtuparo de la kastelo de Chambord estis konstruita laŭ planoj de Leonardo da Vinci. Ĝi enhavas du ŝtuparojn en unu, la du helicoj estas tute sendependaj kaj neniel komunikas, eĉ ne vide. Eblas do, ke iu malsupreniras dum alia supreniras, sen vidi unu la alian.

### Monumenta ŝtuparo de Mikelanĝelo en la laŭrenta biblioteko de Florenco 
Mikelanĝelo, arkitekto, konstruigis la ŝtuparon de la laŭrenta biblioteko, kiu ligas ĝin al la monaĥejo de San Lorenzo en Florenco.

### Ŝtuparo de la palaco de festivaloj en Cannes 
La ŝtuparo de la palaco de festivaloj en Cannes famiĝis ĉefe pro la famuloj, kiuj supreniras ĝin fine de printempo dum la malfermo de la internacia filmfestivalo.

## Vidu ankaŭ 
* Rulŝtuparo
* Ŝtupetaro
* Ŝtupareto
* Spirala ŝtuparo aŭ helikforma ŝtuparo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Infoline: informoj pri ŝtuparoj
* Sekureco pri ŝtuparoj
Pnompeno

eta|Arĝenta pagodo en Reĝa palaco en Pnompeno
eta|250px|maldekstra|Budha monaĥo antaŭ la reĝa palaco en Pnompeno
eta|250px|maldekstra|Trona kortego, Reĝa palaco en Pnompeno
**Pnompeno** () estas la plej granda urbo (eĉ milionurbo) kaj ĉefurbo de Kamboĝo en Azio. Oni nomumas ĝin "Perlo de Azio".

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  

## Geografio 
Pnompeno troviĝas en sudorienta parto de la lando apud Mekongo kaj aliaj du riveroj, kiuj ĉi tie kunfluas.

## Historio 
Pnompeno fondiĝis en 1372 kaj iĝis ĉefurbo en 1434. Poste la ĉefurboj ofte ŝanĝiĝis, sed ekde 1866 ĝi estis firme ĉefurbo. Dum dominado de francoj la urbo forte evoluis. En 1975 pro la interna milito la urbo tre difektiĝis. Poste la loĝantoj multe suferis, amaso de homoj murdiĝis. En 1979 Vjetnamio faris finon al la diktaturo.

## Klimato 
En Pnompeno estas 3 sezonoj. Vintro daŭras de novembro ĝis januaro, poste somero sekvas ĝis majo. La pluvsezono kun musono etendiĝas de junio ĝis oktobro. Jare pluvas po pli ol 1300&nbsp;mm. En la tuta jaro la temperaturo varias inter 25-28&nbsp;°C.

## Vidindaĵoj 
* reĝa palaco
* arĝenta pagodo
* nacia muzeo
* monumento pri sendependiĝo
* Nacia Biblioteko de Kamboĝo

## Amaskomunikiloj 
* *The Cambodia Daily* estis anglalingva ĉiutaga gazeto el Pnom-Peno. Ĝi estis fondita en 1993 de la usona ĵurnalisto Bernard Krisher kiel la unua anglalingva kamboĝa ĉiutaga gazeto. Ĝi estis konsiderata politike sendependa  kaj kontraŭis la ĉefministron Hun Sen, kiu estis en povo ekde 1985.
* *The Phnom Penh Post* (kmere ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍, Phnum Pénh Pŏsdĕ [pʰnumpeɲ poh], aŭ mallonge *The Post*) estas anglalingva ĉiutaga gazeto eldonita en la kamboĝa ĉefurbo, Pnom-Peno.

## Trafiko 
Pnompeno havas internacian flughavenon, 2 fervojajn liniojn kaj nature ĉefvojojn.

## Ĝemelurboj 
*  Long Beach, Kalifornio Usono
*  Rhode Island, Usono
*  Lowell, Usono
*  Savannakhet, Laoso
*  Vjentiano, Laoso
*  Mandalajo, Birmo
*  Pusano, Sud-Koreio
*  Inĉon, Sud-Koreio
*  Ho-Chi-Minh-urbo, Vjetnamio
*  Hanojo, Vjetnamio
*  Cần Thơ, Vjetnamio
*  Lam Dong, Vjetnamio
*  Ŝanhajo, Ĉinio
*  Tianjin, Ĉinio
*  Kunmingo, Ĉinio

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj
* Tonlesapo

## Eksteraj ligiloj 
* Registara retejo en la angla 
* en la kmera 
* en la franca

Kategorio:Ĉefurboj de Azio
Kategorio:Milionurboj
Kategorio:Urboj de Kamboĝo
Montegiardino

**Montegiardino** [monteĝardino] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 3,31 km² kaj, laŭ takso de 2006, 818 loĝantojn; ĝi estas la plej malgranda el la kasteloj. Situante sud-oriente en la lando ĝi limas al la municipoj Faetano kaj Fiorentino kaj kun la italaj municipoj Monte Grimano kaj Sassofeltrio (provinco Pesaro e Urbino).

Montegiardino en 1463 estis konkerita de San-Marino. Ĝia blazono montras, same kiel tiu de Fiorentino, tri ruĝajn florojn, sed sur tri montetoj.

La urbo estis fondita de longobardoj, eble eĉ de romianoj. En mezepoko ĝi posedis belfridon; en ĝia loko nun troviĝas la preĝejo de S-ta Lorenco, konstruita en 1865 sur la fundamentoj de du antaŭaj. Ĝi posedas tri navojn. Ĝia centra altaro prezentas statuon de Sankta Marino, faritan de Adamo Tadolini; ĝi estas la modelo de la monumento sur la altaro de la Baziliko de la sanktulo en San-Marino.

En Montegiardino estas la sidejo de la ekonomika kaj teknika fako de la Universitato de San-Marino, kaj de la futbala klubo *S. P. La Fiorita*.

Kategorio:Municipoj de San-Marino
Stegocero

**Stegocero** (*Stegoceras* = "korna tegmento" < malnovgreka: *στεγο-* 'tegmento' + *κέρας* 'korno') estis planto-manĝanta ornitiskia dinosaŭro kiu vivis en regiono kie nun estas Nordameriko dum la malfrua kretaceo. Ĝi atingis longecon de 2 metroj. Ĝin nomis Lawrence Lambe en 1902.

Oni ofte prenas la stegoceron kiel modelon en la rekonstruado de aliaj pakicefalosaŭroj pro tio ke oni jam trovis diversajn partojn de ĉi tiu dinosaŭro, kaj ne nur la kranion. Kiam oni unue trovis stegocerajn fosiliojn, oni pensis ke ĝi estas parenca al (aŭ ke ĝi tutsimple estas) troodonto, sed tiu teorio tamen malpruviĝis kiam oni trovis kranion, kiu montriĝis tute alia ol la kranio de troodonto.

Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Pakicefalosaŭroj
Distrikto Rhein-Berg

La **distrikto Rhein-Berg** (germane *Rheinisch-Bergischer Kreis*) situas en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Kolonjo. Administra centro estas la urbo Bergisch Gladbach.

La distrikto havas areon de 438 km2, kaj fine de junio 2006 ĝi havis 278.859 loĝantojn.

## Geografio 
La distrikto ampleksas la sudokcidentan parton de la monteta kaj historie malurba regiono Bergisches Land - la eksa mezepoka Duklando Berg - plena je densaj arbaroj. Pli norde troviĝas la vala ebenaĵo de la rivero Ruhr, kaj ene de ĝi la intense industriigita Ruhr-regiono, dum sudokcidente najbaras la urba kaj industriigita ĉirkaŭaĵo de la urbego Kolonjo borde de la rivero Rejno. La industriigo de la 19-a jarcento, kiu forte ŝanĝis la strukturon de la Ruhr-regiono norde kaj la proksima ĉirkaŭaĵo de Kolonjo sudokcidente, ankaŭ iom influis la pli trankvilan distrikton Rhein-Berg, aparte ĝian centron Bergisch Gladbach, kiun multaj konsideras antaŭurbo de Kolonjo.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 8 komunumoj, el kiuj ĉiuj havas urbajn rajtojn. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombroj de loĝantoj laŭ stato fine de .

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala reta paĝo de la distrikto, germanlingva

Dosiero:Schloss_Lerbach.jpg|Bergisch Gladbach
Dosiero:Bensberg Rathaus Schloss.jpg|Bensberg, nun parto de Bergisch Gladbach
Dosiero:Steinhof Overath.jpg|Overath
Dosiero:bf-leichlingen.jpg|Leichlingen

Kategorio:Distriktoj de Nordrejn-Vestfalio

Kategorio:Rejnlando
Pakicefalosaŭroj

**Pakicefalosaŭroj** (**Pachycephalosauria** = "dik-kapaj lacertoj") estas klado de ornitiskiaj dinosaŭroj. Inter la kandidatoj por la plej frue vivinta pakicefalosaŭro estas *Ferganocephale adenticulatum* de la meza ĵurasio de regiono kie nun estas Kirgizio kaj *Stenopelix valdensis* de la frua kretaceo de regiono kie nun estas Germanio, kvankam Sullivan (2006) opinias nek unu nek la alia specio estis pakicefalosaŭroj. La plej bone konataj pakicefalosaŭroj vivis dum la malfrua kretaceo tie kie nun estas Nordameriko kaj Azio. Ili ĉiuj estis dupiedaj herbovoroj kun dikaj kranioj; ĉe iuj specioj la kranio estas kupola kaj dikaj je pluraj coloj. Ĉirkaŭ la kupolo povas esti nodoj (kiel ĉe pakicefalosaŭro (*Pachycephalosaurus*)) aŭ spikoj (*Stygimoloch*).

Oni multe debatis pri la funkcio de la dika kraniokupolo. Oni ofte sugestis la la pakicefalosaŭroj batis la kapojn unu kun la alia, kiel tion faras aktuale oreamnoj kaj ovibovoj. La ronda formo de la kranio tamen rezultigus ke kapobatoj ne rekte trafus, kio vundus la kolojn. Krome, la kurbiĝo de la kolo malhelpus ke la pakicefalosaŭroj mallevu la kapojn por kapobatado. Inter aliaj eblecoj estas flankobatado per la kapo (kion oni observis ĉe la ĝirafoj) kaj defendado kontraŭ robobestoj.

Inter la pli bone konataj pakicefalosaŭraj genroj estas pakicefalosaŭro (*Pachycephalosaurus*), stegocero (*Stegoceras*), *Stygimoloch*, kaj *Prenocephale*. Oni nun rekonas ke la antaŭa inkluzigo de la tiel nomataj bazaj pakicefalosaŭredoj en ĉi tiu grupo estis malĝusta. *Majungatholus*, iam konsiderata estis pakicefalosaŭro, nun klasiĝas kiel abelisaŭreda teropodo (eble sampecia kiel *Majungasaurus*). *Yaverlandia*, alia dinosaŭro iam priskribita kiel pakicefalosaŭredo nun klasiĝas kiel teropodo (Naish en Sullivan 2006). 

## Taksonomio 
* '*Subordo Cerapodoj (*Cerapoda*)**
** **Infraordo Pakicefalosaŭroj (*Pachycephalosauria*)** (= **Pachycephalosauridae*' *sensu* Sullivan 2006)
*** ?Mikropakicefalosaŭro *Micropachycephalosaurus*
*** ?*Ferganocephale*
*** *Wannanosaurus*
**** **Superfamilio Homalocephaloidea**
***** *Homalocephale*
***** '*Familio Pakicefalosaŭredoj (*Pachycephalosauridae*)** (= "**Psalisauridae**", "**Tholocephalidae*'")
****** Stegocero (*Stegoceras*)
****** *Goyocephale*
****** *Incertae sedis*: *Gravitholus*
****** '*Subfamilio Pakicefalosaŭrenoj (*Pachycephalosaurinae*)** (= "**Domocephalinae*'")
******* *Tylocephale*
******* *Prenocephale*
******* *Sphaerotholus*
******* *Colepiocephale*
******* *Hanssuesia*
******* *Alaskacephale*
******* *Sinocephale*
******* **Tribo Pachycephalosaurini** (*sensu* Sullivan 2006)
******** *Stygimoloch*
******** *Dracorex*
******** *Pachycephalosaurus*

## Referencoj 
* Maryańska, T. & Osmólska, H., 1974. Pachycephalosauria, a new suborder of ornithischian dinosaurs. *Palaeontologica Polonica* 30: 45-102.
* Sereno, P.C., 1986. Phylogeny of the bird-hipped dinosaurs (Order Ornithischia). *National Geographic Research* 2: 234-256.
* Sullivan, R.M., 2006. A taxonomic review of the Pqachycephalosauridae (Dinosauria: Ornithischia). *New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin* 35: 347-365.
Orodromeo

**Orodromeo** (*Orodromeus*) estas genro de hipsilofodontaj dinosaŭroj vivintaj dum la malfrua kretaceo en tio kio nun estas Nordameriko. Ĝi estis malgranda herbovoro kiu verŝajne vivis kune kun dinosaŭroj kiel daspletosaŭro kaj *Einiosaurus*. Oni trovis ĝiajn restaĵojn en Montano (Usono). La tipo-specion, *Orodromeus makelai*, priskribis Horner kaj Weishampel en 1988.

Oni pensas ke ĉi tiu besto vivis en fosaĵoj kiel ĝia parenco *Oryctodromeus* surbaze ke la kuneco de iliaj ostoj en cirkonstancoj kie ili kutime estus disigitaj.

## Referencoj 
* http://www.users.qwest.net/~jstweet1/ornithopoda.htm 
* Horner, J. kaj Weishampel, D., 1988, “A comparative embryological study of two ornithischian dinosaurs”, Nature (London), 332(No. 6161); 256-257 (1988).

Kategorio:Ornitopodoj
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Distrikto Oberberg

La **distrikto Oberberg** (germane *Oberbergischer Kreis*) situas en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Kolonjo. Administra centro estas la urbo Gummersbach.

La distrikto havas areon de 918&nbsp;km², kaj fine de junio 2006 ĝi havis 289.073 loĝantojn.

## Geografio 
La distrikto ampleksas la sudorientan parton de la monteta kaj historie malurba regiono Bergisches Land - la eksa mezepoka Duklando Berg - plena je densaj arbaroj. Tuj norde troviĝas la valeto de la rivero Wupper, kaj la norda parto de la arbara regiono, pli norde sekvas la vala ebenaĵo de la rivero Ruhr, kaj ene de ĝi la intense industriigita Ruhr-regiono. Sudokcidente najbaras la urba kaj industriigita ĉirkaŭaĵo de la urbego Kolonjo kaj la ĉirkaŭaĵo de la malpli industrie strukturigita universitata urbo Bonno borde de la rivero Rejno. La industriigo de la 19-a jarcento, kiu forte ŝanĝis la strukturon de la norda Ruhr-regiono kaj la sudokcidenta ĉirkaŭaĵo de Kolonjo, ankaŭ en la pli trankvila distrikto Oberberg kreskigis plurajn urbojn.

## Administra disdivido 
## Administra divido 
La distrikto konsistas el 13 komunumoj, el kiuj 7 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombroj de loĝantoj laŭ stato fine de .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* paĝo pri kastelo Homburg, germanlingva 
* paĝoj pri la "Strato de Laboro'', germanlingvaj 
* plia paĝaro pri la regiono "Oberberg", germanlingva

Dosiero:Sparkasse GM.jpg|Gummersbach
Dosiero:Wiehl Kirche und Haeuser.jpg|Wiehl
Dosiero:Wipperfürth Rathaus.jpg|Wipperfürth
Dosiero:Helmut4.jpg|Nümbrecht

Kategorio:Distriktoj de Nordrejn-Vestfalio
Oberberg

**Oberberg** havas plurajn signifojn:

* La **distrikto Oberberg** estas administra unuo de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio en Germanio, kaj apartenas al la distriktaro Kolonjo. 

* **Oberberg (Wohlenschwil)** estas vilaĝo de la komunumo Wohlenschwil en la distrikto Baden en Kantono Argovio en Svislando.

* **Oberberg SG** estas parto de la komunumo Berg de la elektodistrikto Rorschach en Kantono Sankt-Galo en Svislando.

* **Oberberg (Saas en Prättigau)** estas vilaĝeto de la komunumo Saas en Prättigau en la komunumaro Küblis en la distrikto Prättigau/Davos en Kantono Grizono en Svislando.
Cearbhall Ó Dálaigh

**Cearbhall Ó Dálaigh** (12-a de februaro 1911 – 21-a de marto 1978) estis la unua irlanda juĝisto en la Eŭropa Kortumo, kaj fariĝis la kvinan prezidenton de Irlando dum la jaroj 1974-76. Li demisiis kiel protesto kontraŭ la manko de respekto por la oficejo de la tiama irlanda registaro, kies ministro por defendo, Paddy Donegan, insultis lin en parolado al armeaj oficiroj. Kaj Cearbhall kaj lia edzino Máirín tre profunde studis la irlandan lingvon, kaj li sekurigis oficialan EU-statuson por la lingvo en la Eŭropa Kortumo.

Kategorio:Prezidantoj de Irlando
Dezi Anaso

***Dezi Anaso*** (angle *Daisy Duck*) estas rolulo kreita far Walt Disney je 1937. Ŝi estas la fianĉino de Donaldo Anaso. Se ŝi kapablas ankaŭ koleriĝi kontraŭ li, ŝi estas malgraŭe plej rafinita. Ŝi havas tri nevinojn nomataj « Aprilo », « Majo », kaj « Junio ». 

## Nomo de Dezi en diversaj lingvoj 
* Angle, France, Germane : *Daisy Duck*
* Dane : *Andersin And*
* Finne : *Iines Ankka
* Hebre : *דייזי דאק*
* Hispane : *Daisy*
* Hungare : *Dézi Kacsa*
* Itale : *Paperina*
* Japane : *デイジーダック*
* Nederlande : *Katrien Duck*
* Norvege : *Dolly Duck*
* Pola : *Daisy Kaczka*
* Portugale : *Margarida*
* Svede : *Kajsa Anka''

Kategorio:Fikciaj anasoj
Kategorio:Disney-figuroj
Guadalete

La rivero **Guadalete** (Gvadaleto) estas andaluza rivero, ĉe la atlantika alfluejo. Ĝi longas 157 kilometrojn kaj dum sia vojo descendas de 1700 metroj super la marnivelo ĝis la marnivelo. La rivero fluas de la norda montaro Grazalema en la Atlantikon ĉe El Puerto de Santa María en la golfon de Cádiz.

La rivero iam formis la limon inter maŭra kaj kristana Hispanio.

Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Riveroj en Andaluzio
Milimetra ondo

**Milimetraj ondoj** estas mikroondoj, do elektromagnetaj ondoj kies ondolongo estas inter 1 kaj 10 milimetroj (mm), kio korespondas al frekvencoj inter 30 GHz kaj 300 GHz.

Tiu frekvencaro nomiĝas EHF - anglalingva mallongigo por *Extremely High Frequency*, do "ekstreme alta frekvenco". 

Milimetraj ondoj uziĝas ekzemple en armeoj - por la esploro per radaro, en la observo de konstruaĵoj - por iloj kiuj aŭtomate registras ĉiun movon.

Kategorio:Ondoj
Kategorio:Radia spektro
Centimetra ondo

**Centimetraj ondoj** estas mikroondoj, do elektromagnetaj ondoj kies ondolongo estas inter 1 kaj 10 centimetroj (cm), kio korespondas al frekvencoj inter  3 GHz kaj 30&nbsp;GHz.

Tiu frekvencaro nomiĝas SHF - anglalingva mallongigo por *Super High Frequency*, do "treege alta frekvenco".

Centimetraj ondoj interalie uziĝas en radaro kaj satelita dissendo de televidaj programoj.

Kategorio:Elektromagneta radiado
Kategorio:Radia spektro
Kantono Thurston (Vaŝingtonio)

**Kantono Thurston** (angle: *Thurston County*) estas administra unuo en mezokcidenta parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio, situanta sude de la suda ekstremaĵo de Puĝeta Fjordo. Ĝia administra sidejo estas en Olimpio, kiu estas la plej granda urbo en la kantono kaj ankaŭ la politika ĉefurbo de la tuta ŝtato.

La kantono ampleksas surfacan areon de 2 004&nbsp;km², el kio 121&nbsp;km² estas akvo. La loĝantaro de la kantono nombris 234 670 laŭ la usona censo en 2000.

La parlamento de Oregona Teritorio kreis Kantonon Thurston, el parto de Kantono Lewis, la .

## Komunumoj 
* Yelm (Vaŝingtonio)

## Vidu ankaŭ 
Kantonoj de Vaŝingtonio

Thurston
Kenagnatedoj

**Kenagnatedoj** (*Caenagnathidae* = "lastatempaj makzeloj") estas familio de birdo-similaj teropodaj dinosaŭroj en la klado de oviraptorosaŭroj, unue proponita far Charles Hazelius Sternberg en 1940 kiel ordo de progresintaj ne-flugpovaj birdoj. Kvankam ili estis pli progresintaj ol pli fruaj oviraptorosaŭroj kiel *Caudipteryx*, la kenagnatedoj estis primitivaj kompare kun iliaj proksimaj parencoj la oviraptoredoj. Dum la oviraptoredoj havis tre mallongajn makzelojn, kenagnatedaj makzeloj estis longaj kaj ne-specialigitaj (kvankam ili ankoraŭ havis la rimarkindajn bekojn de la aliaj oviraptorosaŭroj). Krome, la kenagnatedoj havis tipe teropodajn brakojn, kun relative mallonga tria fingro - ĉi tiuj trajtoj modifiĝis en la oviraptoredoj, kiuj havis pli longajn brakojn kaj fingrojn kiel ankaŭ iom mallongajn krurojn.

La familio de kenagnatedoj, kune kun ĝia fratinogrupo la oviraptoredoj, konsistigas la superfamilion de kenagnatoideoj. En filogenetika taksonomio la klado kenagnatedoj difiniĝas kiel la plej inkluzivanta grupo en kiu estas *Chirostenotes* sed ne *Oviraptor*. Kvankam paleontologoj nuntempe agnoskas nur ses kenagnatedajn speciojn, la familio havas sufiĉe konfuzan taksonomian historion, kio unuavice koncernas la unue priskribitan kenagnatedon, ĥirostenoto. Pro malbona konservado de la plimulto de la kenagnatedaj restaĵoj kaj la rezultantaj misidentigoj, oni ligis diversajn ĥirostenotajn ostojn kaj specimenojn al diversaj specioj. Unu el ĉi tiuj esti la nomdonanto de la familio, *Caenagnathus*. Hodiaŭ oni konsideras *Caenagnathus* esti sinonimo de *Chirostenotes*, sed ĝi estis la unua genronomo laŭ kiu oni nomis familion; sekve, kvankam *Caenagnathus* ne plu uziĝas kiel genronomo, la familia nomo Caenagnathidae daŭre validas.

La nomo *Caenagnathus* (de kio *Caenagnathidae*) signifas "lastatempaj makzeloj" -- kiam la kenagnatedoj estis unue malkovritaj oni opiniis ke ili estas proksimaj parencoj de la paleognataj birdoj (kiel la struto) surbaze de trajtoj de la malsupra makzelo. Pro tio ke estus strange trovi lastatempan grupon de birdoj en la kretaceo, oni uzis la nomon "lastatempaj makzeloj". La plimulto de la paleontologoj tamen nun opiniis ke la birdecaj makzeltrajtoj ĉe la kenagnatedoj evoluis sendepende de tiuj ĉe modernaj birdoj.

## Referencoj 
Kategorio:Oviraptorosaŭroj
Komunika satelito

**Komunikaj satelitoj** (antaŭ *novaĵaj* aŭ *telefonaj satelitoj*) estas senpilotaj artefaritaj satelitoj, kiuj cirkulas en la orbito de la tero kaj ebligas sendi informojn al ĉiu punkto de la planedo - la informoj senditaj estas ĝenerale televido- kaj radio-programoj, interkomputile senditaj datumaroj kaj telefonaj interparoloj. Ekzistas ŝtataj kaj komercaj satelitoj, sed ankaŭ la reto *OSCAR* de private vivtenataj satelitoj.

eta|la "pasiva" komunika satelito *Eĥo 2* havas 41 metrojn da diametro
eta|armea komunika satelito de la serio *Defense Satellite Communications System*

## Ĝeneralaĵoj 
La unuaj komunikaj satelitoj laboris "pasive": ili estis grandaj balonoj kun metala ŝelo, kiuj ricevis fortajn mikroondajn signalojn de la tero kaj reflektis ilin al la tero. Pli postaj generacioj de komunikaj satelitoj laboras "aktive": Plifortigiloj ene de la satelito ricevas la signalojn de la tero kaj per celantaj antenoj resendas ilin al la planedo. La grandeco de la tera teritorio, en kiu riceveblas la resendita signalo, dependas de la kvalito de la ricevilo, ekzemple de la grandeco de la ricevila parabola anteno. La signaloj de pasivaj aŭ malfortaj aktivaj satelitoj ricevatas pere de tre fortaj teraj riceviloj, kiuj refortigas ilin kaj plusendas la informojn perkable.

La modernaj aktivaj satelitoj tamen sendas tiom fortajn signalojn, ke ili riceveblas de la fina "informo-konsumanto" mem.

## Historio 
La unua komunika satelito startis en la jaro 1960 en Usono. Ĝi estis "pasiva" kaj nomiĝis *Eĥo 1*.

La unua aktiva komunika satelito, taŭga por plusendo de televidaj informoj, startis en la jaro 1962 kaj nomiĝis *Telstar 1*. Jam ĝi ebligis interŝanĝon de televidaj programoj inter Japanio, Usono kaj Eŭropo.

La unua komerca satelito nomiĝis *Intelsat* kaj startis en la jaro 1965 en la teran orbiton.

La ŝtatoj de okcidenta Eŭropo nur meze de la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento komencis startigi proprajn komunikajn satelitojn. La unuaj nomiĝis *Simfonio 1* kaj *2* kaj startis fine de 1974 respektive meze de 1975, en kunlaboro inter Francio kaj Germanio.

En la jaro 2009 planiĝis unuafoje sendi komunikan sateliton al alia planedo, nome al Marso. Ĝi fortigu la signalojn de la marsaj esplor-sondiloj kaj subtenu la sciencan malkovron de la planedo. En julio 2005 tamen la usona kosma agentejo NASA pro manko de mono nuligis la projekton.

## Referencoj 
## Vidu ankaū 
* Artefarita satelito
* Parabola anteno
* DVB

Kategorio:Artefaritaj satelitoj
Ĥirostenoto

**Ĥirostenoto** (*Chirostenotes* = "mallarĝ-mana") estis oviraptorosaŭro kiu vivis dum malfrua kretaceo en regiono kie nun estas Alberto (Kanado). Ĝi havis bekon, longajn brakojn kun potencaj ungoj, longajn, maldikajn piedfingrojn kaj altan, rondigitan kazuaro-similan kreston. Ĥirostenoto verŝajne estis ĉion-manĝulo aŭ herbovoro, kvankam la beko ne estis tiel forta kiel ĉe la aziaj oviraptoredoj. La tipo-specio estas *Chirostenotes pergracilis*. Oni trovis ankaŭ malpli grandan specion, *C. elegans*, en Alberto, kvankam ĝi eble apartenas la proksim-parenca genro *Elmisaurus*. Oni priskribis grandan skeleton trovita en la formacio de Huffera Kanjono kiel *Chirostenotes pergracilis*, kvankam povas esti ke ĝi estas reprezentanto de nova specio. Oni trovis la unuan fosilion de ĥirostenoto en la formacio de Dinosaŭra Parko de suda Alberto.

Vive ĥirostenoto atingis altecon de 3 m ĉekape kaj 1 m ĉekokse kaj pezon de 50&nbsp;kg. Ĝi verŝajne manĝis malgrandajn reptiliojn kaj mamulojn kiel ankaŭ plantojn, ovojn kaj insektojn.

## Sinonimoj 
* *Macrophalangia canadensis* Sternberg, 1932
* *Caenagnathus collinsi* Sternberg, 1940
* *Ornithomimus elegans* Parks, 1933
* *Elmisaurus elegans* (Parks, 1933) Currie, 1989
* *Caenagnathus sternbergi* Cracraft, 1971
* *Chironstenotes sternbergi* (Cracraft, 1971)

## Referencoj 
Kategorio:Oviraptorosaŭroj
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Katapulto

**Katapulto** havas diversajn signifojn, inter ili:
* katapulto estas malnova militmaŝino;
* katapulto estas knaba ludilo;
* katapulto estas aparato por antaŭenĵeti aviadilon aŭ velglisilon;
* katapulto estas sava aparato por elĵeti piloton el aviadilo.
Luko (arĥitekturo)

[eta|250px|Luko super halo en Kulturdomo *Centro Cultural Banco do Brasil* en [Rio-de-Ĵanejro.]]
[eta|250px|maldekstre|Granda lukeca elemento, en pramejo *Star Ferry Pier*, [Hongkongo.]]
[eta|225px|Malkutima luko en formo de malferma [Okulo (arkitekturo)|okulo ĉe la Panteono de Romo.]]
**Luko**  estas apertureto aŭ speco de fenestro en tegmento aŭ plafono de konstruaĵo por allasi la lumon en la internon plej ofte kovrita per vitro kiu permesu tion. Tiu povas okupi la tutan surfacon de la tegmento aŭ plafono aŭ nur parton. En arkitekturaj konstruaĵoj lukoj estas gravaj elementoj kiuj povas montri kolorajn ornamaĵojn kiuj nuancigu la lumon allasitan ene de la interno.

## Tipoj
Fakte PIV klasigas tri tipojn de lukoj, nome la jenajn:
* ordinare vitrita aŭ kradita, en tegmento, plafono aŭ kelo, por enlasi lumon: mansarda luko. Sin. lumluko. Similaj terminoj estus bovokulo, vazistaso.
* fermebla per pordo aŭ tabuloj, en la ferdeko de ŝipo, por ebligi penetron en la holdon (pli precize: holdluko).
* fermita per kovrilo el giso, kiu en la strato, sur trotuaro kaj simile ebligas al metiisto malsupreniri en kloakon, aŭ subteran galerion.

Laŭ Francisko Azorín **luko** estas *Aperturo, ĉe la tegmento, ĉe la plafono, ĉe la mursupro de konstruaĵo por allasi la lumon en la internon.* Li indikas etimologion el la latina *lux. lucis* (lumo).

## Aliaj lukoj
*Luko estas vertikala malplenaĵo sub strato, kiu donas aliron al la subtera parto de akvoproviza sistemo aŭ al subtera kloakokanala sistemo.
*Keloluko ebligas rektan eniron en kelon.
*Ŝiplukoj estas likimunaj grandaj aŭ malgrandaj aperturetoj sur ŝipoj.
*Kosmoŝiplukoj estas tre rezistemaj por preventi malfermiĝon al ekstera spaco.

## En literaturo
* *La luko* ("El tragaluz", 1967) estas fama teatraĵo de la hispana verkisto Antonio Buero Vallejo, kiu rakontas historion de familio kiu loĝas en duonkela loĝejo el kiu oni vidas traluke nur la krurojn de la preterpasantoj surstrate.

* *Claraboia* (Luko) estas la deksepa romano de la portugala verkisto José Saramago kaj lia unua postmorta libro, publikigita fare de liaj familianoj ĉirkaŭ unu jaron kaj tri monatoj post lia morto (2011). La libro de Saramago montras la vivon de familioj kiuj loĝas en konstruaĵo kvazaŭ li rigardus tra luko tion kio okazas al ĉiuj tieaj loĝantoj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ
* Okulo (arkitekturo)
* Lanterno (arkitekturo)
* Lukarno
* Lumkonduka tubo

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Katapulto (ludilo)

eta|dekstra|180px|Katapulto
eta|180px|Perfekta branĉoforko por konstrui katapulton
**Katapulto** estas (el la greka: κατα, *kontraŭ* kaj παλλω, *ĵeti*) knaba ludilo kaj fakte laŭ uzo ĉefe armilo, konsistanta el ligna aŭ fera forketo kun kaŭĉuka rubando, por pafi ŝtonetojn ktp.

## Vidu ankaŭ 
* katapulto, malnova militmaŝino
* svingoĵetilo

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo pri katapultoj (angle)

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Ludiloj
Katapulto (armilo)

eta|dekstra|300px|Rekonstruita katapulto en la kastelo *Baux*, Francio
**Katapulto** (el la greka: κατα, *kontraŭ* kaj παλλω, *ĵeti*) estas malnova militmaŝino nome sieĝarmo, funkcianta per streĉado kaj subita malstreĉo de ŝnuroj, kaj uzata por pafi ŝtonojn, ĵetarmilojn ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Ĵetmaŝino
* armilo
* katapulto, ludilo
* katapulto, aparato por antaŭenĵeti aviadilon aŭ velglisilon
* katapulto, sava aparato por elĵeti piloton el flugmaŝino

## Eksteraj ligiloj 
* Friedrich Engels – katapulto
* Bibliografio pri antikva artilerio 

Kategorio:Armiloj
Badlandoj

[eta|dekstra|200px|La Badlandoj Chinle ĉe [Nacia Monumento Grand Staircase-Escalante]]
[eta|dekstra|200px|[Geologia Parko Toadstool en nordokcidenta Nebrasko]]
[eta|dekstra|200px|Terenoj apud [Drumheller (Alberto)]]
**Badlandoj** estas speco de seka tereno kun tero riĉa je argilo kiun intense eroziis vento kaj akvo. Kanjonoj, ravinoj, huduoj kaj similaj geologiaj formoj estas ofte trovataj en badlandoj. Ofte estas malfacile promeni en badlandoj. Ili kutime prezentas mirindan elmontraĵon de koloroj en kiu alternas malhel-nigraj/bluaj karbostrioj, helaj argiloj, kaj ruĝaj skorioj.

La termino "badlandoj" (de angla "bad lands" = malbonaj terenoj) reprezentas terminologian interkonsenton en Nordameriko: la dakotoj nomis ĉi tian terenon *mako sica* kaj la hispanaj koloniistoj nomis ĝin *malpais* - ambaŭ terminoj laŭvorte tradukiĝas kiel "malbona tereno" - dum la francaj peltokomercistoj nomis ĝin *les mauvaises terres à traverser* ("la malbonaj terenoj por transiri"). La nomo ankaŭ estas taŭga: en badlandoj estas krutaj deklivoj, malkompakta, seka tero, glita argilo, kaj profunda sablo, kiuj ĉiuj malhelpas veturadon kaj aliajn uzojn de la terenoj. Badlandoj formiĝas en sekaj regionoj kie malofte sed intense pluvas, kie vegetaĵo malabundas kaj kie la sedimentoj estas molaj, kio kune faciligas fortan erozion.

Iuj el la plej famaj fosiliaj bedoj troviĝas en badlandoj, kie erozio rapide malkovras la diversajn ter-tavolojn kaj la malmulteco de vegetaĵo faciligas la trovadon de fosilioj.

Oni trovas iujn el la plej konataj badlandoj en Usono kaj Kanado. En Usono, Ŝtata Parko Makoshika en Montano, Nacia Parko Theodore Roosevelt en Norda Dakoto kaj Nacia Parko Badlands en Suda Dakoto kune kovras serion de vastaj badlandoj. Alia populara regiono de badlandoj estas Geologia Parko Toadstool en la Nacia Prerio Oglala de nordokcidenta Nebrasko. Estas granda regiono de badlandoj en Alberto (Kanado), precipe en la valo de la rivero Red Deer, kie troviĝas Dinosaŭra Provinca Parko. La Reĝa Muzeo de Paleontologio Tyrrell en Drumheller (Alberto) ankaŭ estas en badlanda tereno kaj prezentas fosiliojn trovitaj en tiu regiono. Tion ankaŭ faras la Dinosaŭra Nacia Monumento en Utaho (Usono).

Kategorio:Geografio de Alberto
Kategorio:Geografio de Nebrasko
Kategorio:Regionoj de Norda Dakoto
Kategorio:Regionoj de Suda Dakoto
Kategorio:Sedimentologio
Kategorio:Teroformoj
Kategorio:Geomorfologio
Saŭrornitolesto

**Saŭrornitolesto** (*Saurornitholestes* = "lacert-birda ŝtelisto") estis kojoto-granda karnomanĝanta dromeosaŭreda dinosaŭro kiu vivis dum la malfrua kretaceo en regiono kie nun estas Alberto (Kanado). Oni trovis plurajn partajn skeletojn, dekojn de izolitaj ostoj, kaj multajn dentojn en la badlandoj de Dinosaŭra Provinca Parko en Alberto; la plimulto de ĉi tiuj konserviĝas en la Reĝa Muzeo de Paleontologio Tyrrell en Drumheller (Alberto).

Kiel aliaj teropodoj en la familio de dromeosaŭredoj, saŭrornitolesto havis longan, kurbiĝantan, klingecan ungon ĉe la dua piedfingro. Saŭrornitolesto estas pli longkrura kaj malpeza ol aliaj dromeosaŭredoj kiel velociraptoro kaj dromeosaŭro. Ĝi similas velociraptoron en tio ke ĝi havas grandajn dentojn fronte en la makzeloj; entute saŭrornitolesto plej multe similas velociraptoron el ĉiuj dromeosaŭroj, kvankam oni ankoraŭ ne precize komprenas la interrilatojn de la dromeosaŭreda familio.

eta|200ra|maldekstra|Skizo de *Saurornitholestes langstoni*

Saŭrornitolesto ŝajnas esti la malgranda teropodo plej multe postlasinta siajn restaĵojn en Dinosaŭra Provinca Parko, kaj oni trovas ĝiajn dentojn kaj ostojn ĉi tie multe pli ofte ol tiujn de ĝia pli granda samtempe vivinta parenco, dromeosaŭro. Oni scias malmulton pri tio, kion ĝi manĝis kaj kiel ĝi vivis, sed oni trovis denton de saŭrornitolesto en la flugilosto de la flugsaŭro kecalkoatlo; oni tamen ne scias ĉu ĝi efektive mortigis la flugsaŭron aŭ ĉu ĝi simple manĝis jam mortintan beston.

Oni trovis similajn dentojn en pli novaj tavoloj, sed ne estas sciate ĉu ili venas de *S. langstoni* aŭ ĉe de alia, parenca specio.

## Referencoj 
* Sullivan, R.M. (2006). "*Saurornitholestes robustus*, n. sp. (Theropoda:Dromaeosauridae) from the Upper Cretaceous Kirtland Formation (De-Na-Zin member_), San Juan Basin, New Mexico." *NMMNH Bulletin* **35**: 253-256.

Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Dromeosaŭroj
Fajrejo

eta|Fajrejo
eta|Fajrejo kun brulanta fajro
**Fajrejo** estas loko en kiu fajro brulas. Fajrejo povas esti malfermita ejo ekster aŭ en konstruaĵo, sed ankaŭ kameno aŭ forno estas fajrejoj. Fajrejoj estis kaj estas uzitaj por hejtado, kuirado aŭ forpelo de sovaĝaj bestoj.

En forĝejo la fajrejo estas la loko, kie brulas la fajro, kiu necesas por varmegigi la prilaborendan metalpecon.

## Vidu ankaŭ 
* kameno
* forno
* fajrokorbo

Kategorio:Hejmo
Kategorio:Varmo
Kategorio:Fajro
Kuirforno

eta|dekstra|200px|Gasa fornelo kun bakujo

**Kuirforno** estas speco de forno, kies ĉefa celo ne estas hejtado, sed kuirado de manĝaĵoj.

eta|maldekstra|200px|Historia bakforno

Oni devas distingi inter kuirfornoj tiuj, kiuj havas nur bakfornon, kaj tiuj, kiuj havas aldonajn suprajn kuirplatojn aŭ flamingojn. La lastaj nomiĝas **forneloj**.

## Vidu ankaŭ 
* Elektrofornelo
* Gasfornelo
* Indukta kuirplato

Kategorio:Kuiriloj
Uruk

**Uruk** (, , greke *Orchoë* aŭ *Orchoi*, biblie: *Erech*) estis antikva urbo situanta ĉirkaŭ 300 km sude de Bagdado apud Samava. Ĝi estis unu el la unuaj sumeraj urboj en Mezopotamio kaj estas hodiaŭ gravega arkeologia elfosaĵejo. La moderna nomo Irako, eble devenas de *Uruk*.

## Gravaj trovitaĵoj
* Virina masko de Uruk

## Bibliografio 
* Julius Jordan: *Uruk-Warka.* Nach den Ausgrabungen der deutschen Orient-Gesellschaft. 51. Biblio, Bissendorf Kr Osnabrück 2006. ISBN 3-7648-2645-2
* Gunvor Lindström: *Uruk. Siegelabdrücke auf hellenistischen Tonbullen und Tontafeln* von Zabern, Mainz 2003. ISBN 3-8053-1902-9
* Burchard Brentjes: *Völker an Euphrat und Tigris.* Koehler und Amelang, Leipzig-Wien 1981. ISBN 3-7031-0526-7
* Adolf Leo Oppenheim: *Ancient Mesopotamia - portrait of a dead civilization.* Rev. ed by Erica Reiner. University of Chicago Press, Chicago 1977. ISBN 0-226-63186-9
* G. Rouvé: *Überblick über Schadensfälle an Talsperren.* in: *Mitteilungen des Institut für Wasserbau und Wasserwirtschaft.* Aachen 9.1977,18. ISSN|0343-1045

## Vidu ankaŭ 
* Mezopotamio
* Ninkasi
* Sumero
* Ur
* Gilgameŝ

## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Ĉikago: fotoj de Uruk 

Kategorio:Antikvaj urboj
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Mezopotamio
Coatto

**Coatto** estas itala slanga vorto, kiu kutime indikas junulo de malalta socia klaso kun malmulte da eduko, kiu vestiĝas en aparta maniero, ofte kun sportaj vestaĝoj, kaj havas agresema kaj maleleganta sinteno.

La vorto devenas de la itala jura esprimo "Domicilio Coatto", kiu signifas la leĝa devigo resti en sia hejmo. La vorto "coatto" fakte signifas "devigata".

Kategorio:Fremdaj vortoj
Obsidiano

[eta|200px|Obsidiano (brila), [pumiko (malbrila, antaŭe) kaj riolito (pli hela, dekstre)]]
eta|Obsidiano (brila).
**Obsidiano** estas natura vulkana ŝtonvitraĵo.

Jam dum prahistorio obsidiano estis uzita por krei ŝtonajn ilojn. Hodiaŭ, ĝi estas uzata kiel gemo por fari juvelojn.

## Galerio 

Dosiero:Schneeflockenobsidian.jpg|Neĝerobsidiano, ĉirkaŭ 3 cm longa
Dosiero:ApachenträneGegenlicht.jpg|Apaĉolarmo kontraŭlume
Dosiero:Obsidian 1.jpg|Obsidiano en Nacia muzeo (Prago)

## Vidu ankaŭ 
* Rokaĵo
* Ŝtono

## Eksteraj ligiloj 
* Pri obsidiano kun belaj bildoj
* Obsidiantrovejoj tra la mondo

Kategorio:Vulkanaj rokoj
Kategorio:Vulkanologio
Kategorio:Vitro
Kategorio:Gemoj
Birilo

[eta|300px|Birilo surŝipe de [USS Ford (FFG-54)|USS *Ford*.]]
**Birilo** estas ilo por ekzakte determini la pozicion de unu objekto sur Tero. La plej konataj iloj por biri estas GPS-riceviloj, kiuj funkcias ricevante kaj kalkulante satelitajn signalojn por havigi la ĝustajn koordinatojn de iu loko. La plej ofta birila uzo estas por aŭtonavigado aŭ geokaŝado. Nuntempe pli kaj pli oftas biriloj enkonstruitaj en poŝtelefonoj aŭ poŝkomputiloj.

Eŭropa Unio kaj ESA okupiĝas pri nova loktrova sistemo nomata Galileo, kiu tiurilate sendependigu Eŭropon de la usona GPS.

Kategorio:Navigado
Flago de Bretonio

dekstra|eta|300px|
***Gwenn ha Du*** (aŭ « *Gwenn-ha-Du* ») estas la bretonlingva nomo de la ĉefa kaj oficiala flago de historia Bretonio kaj ankaŭ de la regiono Bretonio. Pli malofte, ĝi estas nomita laŭ ĝia galolingva nomo, «Blanc e Neirr» kaj signifas «blanko kaj nigro.»

Hodiaŭ, ĝi estas uzita sur la oficialaj ejoj aŭ konstruaĵoj bretone kaj nature multaj personaj domoj aŭ ejoj.

La moderna flago estis dezajnita en 1923 de Morvan Marchal, arkitekto kaj naciista bretona batalanto.

La 9 horizontalaj strioj aludas al la 9 landoj (aŭ diocezoj) de Bretonio; 4 por la landoj de okcidenta -bretonlingva- Bretonio: Bro-Dreger, Bro-Gerne, Bro Gwened kaj Bro-Leon; 5 por la landoj de orienta -galolingva- Bretonio: Bro-Sant-Brieg, Bro-Naoned, Bro-Roazhon, Bro-Sant-Maloù kaj Bro-Zol.

La 11 (ĝi foje varias al 14) simboloj ĉe la supre-maldekstra flanko estas nomitaj *ermenoj* kaj aludas al la samnoma besto kaj la kunligata devizo, t.e. «prefere morto ol malpuriĝo».

Tiu besta simbolo kaj devizo havas laŭlegende saman originon, kiam la duko de Bretonio Alan al Louarn batalis kontraŭ la normanoj en la 10-a jarcento. Alan kaj siaj soldatoj estis fuĝantaj for de la normanoj kaj pelataj al ŝvelita kaj kota rivero; ĉe l'riverbordo, Alan tiam vidis ermenon pelita de vulpo kiu prefere ol plonĝi riveren kaj malpuriĝi elektis kontraŭstari la vulpon. Alan al Louarn sekvis ĝian ekzemplon kaj alparolis sian roton per tiuj vortoj «''kentoc'h mervel eget bezañ saotret''» «preferu morton ol malpuriĝon».

## Historio 
La bretona kulturo estas tre malnova, en Bretonio staras megalitoj de la jaro 2000 a.K. Bretonio estas konsiderata kiel unu el la ses keltaj nacioj. Post la unua mondmilito aperis naciisma politika movado favore al la revivigo de la bretona kulturo, ĉefe rilate la lingvon. En 1927 fondiĝas la Bretona Aŭtonomista Partio, kelkajn jarojn antaŭe, en 1923, Morvan Marchal, unu el la ĉefaj bretonaj naciistoj, kreis la nuntempan bretonan ﬂagon, bazita sur tradiciaj nigra kaj blanka koloroj de la mezepoka bretona armeo. La aŭtoro de la ﬂago tiris inspiron el la flagoj de Usono kaj Grekio, konsiderataj de li kiel la luliloj de la libereco kaj la demokratio. La strioj reprezentas la bretonajn provincojn kaj sur la supra kantono aperas la simbolo de la bretona duk-lando.

## Notoj 
Kategorio:Naciaj simboloj de Bretonio
Kategorio:Bretonio
Bretonio
Bretonio
Figuro

**Figuro** havas plurajn signifojn, inter ili:
* figuro estas la videbla ekstera formo de estaĵo aŭ objekto;
* figuro estas belarta prezentaĵo de objekto aŭ estulo;
** statuo
** ŝakpeco alia ol peono;
** ludkarto altranga, kutime kun bildo;
* geometria figuro
* stilfiguro

Kaj Azorín mem listigas eblojn: simetria figuro, simila figuro, homologa figuro, homotetia figuro, harmona figuro, anharmona figuro, naturgranda figuro, groteska figuro, homa figuro.

## Notoj
Galivo

eta|maldekstra|250px|Burgo Menlough
eta|maldekstra|250px|Galiva katedralo
**Galivo** (, ) estas la plej granda urbo en la okcidenta marbordo de Irlando. Ĝi estas universitata urbo, situanta apud la plej granda irlandaparolanta regiono en la lando, Connemara. La Graflando Galway/Gaillimh havas la saman nomon kiel la urbo.

En Galivo okazis la EEU-kongreso en 2012.

En 2006 la loĝantaro de la urbo estis . La urbo rapide kreskis ekde la 70-aj jaroj, kaj fariĝis pli granda ol Luimneach/Limerick.

## Kulturo 
Ofte okazas festivaloj, koncertoj tradiciaj, popularaj kaj klasikaj, kaj endomaj kaj surstrataj teatraĵoj en la gaela kaj la angla. La plej grava gaellingva teatro en Irlando, *Taibhdhearc na Gaillimhe* [tajvjarak na gajljeve], La Galvaja Teatro, troviĝas en Galway.

La Nacia Universitato de Irlando en Galivo (NUI, irlande *Ollscoil na hÉireann, Gaillimh*, mallonge *OÉ Gaillimh*, angle *National University of Ireland Galway*, mallonge *NUI Galway*, latine *Universitas Hiberniae Nationali apud Galviam*) estis fondita en la jaro 1845.

## Vidu ankaŭ 
* Golfo de Gelivo

## Referencoj 

Kategorio:Urboj de Irlando
Gvidhundo

[eta|300ra|[blindeco|blindulo kun sia gvidhundo en Braziljo, Brazilo]]
**Gvidhundo** estas asisthundo, kiu helpas blindulojn. Ili helpas blindulojn per gvidi ilin ĉirkaŭ obstakloj. Hundrasoj kiuj ofte uzatas kiel gvidhundoj:

* Labradora reporthundo
* orkolora reporthundo
* Germana ŝafhundo
* Pudelo

Iuj gvidhundskoloj ankaŭ uzas hibridajn hundojn.

Kategorio:Hundoj
Kategorio:Blindeco
Kantono Douglas (Vaŝingtonio)

**Kantono Douglas** [dAgles] (angle: *Douglas County*) estas administra unuo en la meza parto de la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝia administra sidejo estas en la urbeto Waterville, kaj la plej granda urbo en la kantono estas East Wenatchee.

La surfaca areo de la kantono estas 4 788 km², el kio 73 km² estas akvo, kaj en 2000 oni trovis 32 603 loĝantojn en la kantono, laŭ la tiujara usona censo. La kantono apartenas al la statistika aglomeraĵo de Venaĉio.

La kantonon oni formis la  el parto de Kantono Lincoln.

## Vidu ankaŭ 
* Kantonoj de Vaŝingtonio

Douglas
Kantono Kitsap (Vaŝingtonio)

**Kantono Kitsap** [kIcep] (angle: *Kitsap County*) estas administra unuo en la usona ŝtato Vaŝingtonio. Ĝi ampleksas la nordajn du trionojn de la samnoma duoninsulo (la ceteron dividas Kantonoj Mason kaj Pierce. La kantona administra sidejo situas en Port Orchard, kaj la plej granda urbo estas Bremertono, grava konstruejo kaj riparejo de flotaj ŝipoj por la usona mararmeo.

La kantono havas surfacan areon de 1 466 km², el kio 440 km² estas akvo.

## Historio 
La teritoria parlamento kreis Kantonon Slaughter la  el partoj de Kantonoj Jefferson kaj King. Oni post nelonge  renomis ĝin Kitsap.

## Vidu ankaŭ 
* Kantonoj de Vaŝingtonio
* Kicapa Duoninsulo