open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laetoli

eta|La kovrita trovejo en 2006
eta|Kopiaĵo de la piedsignoj
**Laetoli** estas grava paleontologia trovejo de fosilioj el la plioceno en norda Tanzanio. Ĝi troviĝas en la Orientafrika Rifto ĉ. 45 km sude de Olduvai-gorĝo kaj ĉ. 200 km okcidente de Arusha, en areo de *Ngorongoro Conservation Area*. La loko atingis internacian konatecon en 1978, post kiam oni malkovris tie fosiliajn piedsignojn de tri dupiede irantaj individuoj de hominioj. La vulkana cindro de la areo aĝas je ĉ. 3,6 mio. jaroj.

La nomumo *Laetoli* estas formo de Tim White, el „Olaitole“, nomo de proksima akvofluo. Laŭ Mary Leakey, ĝi venas de la masaja kutima nomo por hemanto (*Haemanthus*); en la 1970-aj jaroj, la trovejo estis nomita ankaŭ **Laetolil**.

La esploroj okazis jam ekde la 1930-aj jaroj, sed la grava malkovro de la piedsignoj okazis fine de la 1970-aj jaroj.

Ekde 1998 gvidas fosesplorojn en areo de Laetoli Terry Harrison de la Novjorka Universitato. Oni kolektis jam pli ol 10.000 fosilioj, el ili diversajn hominiaj ostojn, tiel la unuajn de *Paranthropus aethiopicus* en Tanzanio, aĝantaj 2,66 milionojn da jaroj.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Tanzanio
Kategorio:Pliocenaj paleontologiaj lokoj en Afriko
Kategorio:Plejstocenaj paleontologiaj lokoj en Afriko
Kategorio:Fosilioj
Kategorio:Paleoantropologiaj lokoj
Skudai

**Skudai,** ĉine **士古來** estas urbego en Malajzio, en subŝtato Ĝohoro en Duoninsula Malajzio.
eta|maldekstre|Hotelo en Skudai
eta|Hotelo en Skudai

## Bazaj informoj 
eta|Biblioteko en Skudai
* Loĝantaro: 160,000 - 210,000
* Areo: km²
* Supermara alteco: m
* Horzono: UTC + 8 (ankaŭ somere)
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo: 81300
* Aŭtokodo: +607
* 

## Geografio 
eta|maldekstre|Universitata domo en Skudai
Skudai situas en proksimeco de Singapuro. Kuala-Lumpuro troviĝas 283 km https://www.distancefromto.net/.

## Eduko 
Skudai estas hejmo de universitato.

## Klimato 
Skudai havas tropikan klimaton.

## Vidindaĵoj 
* moskeo
* luterana kirko

## Fontoj 
* WikiTrans
eta|maldekstre|Luterana kirko en Skudai

Kategorio:Urboj de Malajzio
32128 Jayzussman

'*32128 *Jayzussman'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono),

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Jay Wolf Zussman*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2015 pro sia projekto pri ĉela kaj molekula biologio. Li estis lernanto ĉe la *William A. Shine Great Neck South High School,'' de Great Neck (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
32145 Katberman

'*32145 *Katberman'''* estas malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Katharine Barr Berman*, finalistinon de la *Intel Science Talent Search* de 2016, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri ĉela kaj molekula biologio. Ŝi estis lernantino ĉe la *Hastings High School'' de Hastings-on-Hudson (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
32184 Yamaura

'*32184 *Yamaura'''* estas malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la programo BATTeRS elde la observatorio de Bisei (Okajama, Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Yuichi Yamaura'', unu el la gvidantoj de la Nacia Agentejo de Kosma Disvolvo de Japanio. Li grave kontribuis al la konstruo de la Spaceguard-Centro de Bisei.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de BATTeRS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Senvoĉa palatala frikativo

La **palata frotsono senvoĉa** estas senvoĉa konsonanto uzata en kelkaj lingvoj.  Ĝia IFA-simbolo estas []; en SAMPA, C.

## Priskribo 
* Ĝia artikulacio estas frota.
* Ĝiaj artikulaciaj organoj estas langodorso kaj la malmola palato, ĝi estas *palata*.
* Ĝi estas senvoĉa konsonanto.
* Ĝi estas buŝa (la aero eliras *nur* per la buŝo).
* Ĝi estas centra (la aerfluo pasas meze super la lango, ne flanke).
* Ĝi estas pulma (la aerfluon produktas la pulmoj).

## Uzado 
* La germana lingvo posedas la parolsonon [], nomatan  (ĉar, interalie, aperantan kiel *ch* en *ich* [iç], t.e. *mi*). Kvankam ĝi sonas alie ol la  vela frotsono senvoĉa [], tamen fonologie ĝi estas alofono de /x/, tiom pli, ke iuj dialektoj (ekz-e la svisgermana, jido) ankaŭ en la koncernaj dialektoj retenas la ĉefformon [].
* La japana lingvo havas  estkiel alofonon de /h/ en la silabo ひ aŭ ヒ (transskribata per *hi*).

En la norma Esperanto [] ne ekzistas; tamen imitante sian hejmlingvan kutimon, multaj esperantistoj (precipe la germanaj kaj slavaj) uzas [] kiel molan alofonon de /x/ (t.e. /ĥ/) antaŭ /e/ kaj /i/; ekz-e en *ĥemio* [], *ĥimero* [] ktp (laŭnorme estu [], []).

Kategorio:Konsonantoj
Kategorio:Frotsonoj
Kategorio:Palataj konsonantoj
Ermont - Eaubonne (stacidomo)

**Ermont - Eaubonne** estas franca stacidomo sur linio C de RER, situanta inter komunumoj Ermont kaj Eaubonne, en departemento Val-d'Oise en regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de SNCF ankaŭ sur linio H kaj linio J de Transilien.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Denis - Dieppe (330000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Ermont-Eaubonne - Champ-de-Mars (VMI) (962000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Ermont-Eaubonne - Valmondois (328000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-St-Lazare - Ermont-Eaubonne (334900). (PSL)

400px|centra|eta|Skemo de vojoj de la stacidomo

## Interkonektoj 
*   ↔   ↔ 
*  RATP 138
*  Valmy 10 12 14
*  Les Cars Rose 38.01 38.04
*  Lacroix 30.11
*  Busval d'Oise 95.19B
*  N154

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio C
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Transilien
* Transilien H
* Transilien J
* Stacidomoj de Transilien
* Ermont
* Eaubonne

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio C
Kategorio:Transilien H
Kategorio:Transilien J
Kategorio:Fervojaj stacioj en Val-d'Oise
Kategorio:Ermont
Kategorio:Eaubonne
András Braun

**András Braun** [andrAŝ braŭn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Braun András** estis hungara pentristo.

András Braun http://www.kieselbach.hu/muvesz/braun-andras_10832 naskiĝis la  en Miskolc, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
András Braun akiris pentristan diplomon en Belarta Altlernejo de Budapeŝto en 1995, poste li akiris pli altan gradon en 1997. Lia plej grava instruisto estis Zsigmond Károlyi. Li ricevis stipendiojn en 1995 kaj 1998. Li profitis la komputilan teknikon. Li ricevis premietojn inter 1995-2015. Li havis edzinon.

## El individuaj ekspozicioj 
* Budapeŝto 1991, 1996, 2004, 2008, 2011, 2015
* Dunaújváros 1998
* Miskolc 2006
* Eger 2011

## El grupaj ekspozicioj 
* Budapeŝto, Berlino, Parizo 1989-1990
* Budapeŝto 1992, 1996, 2014
* Arthalo Budapeŝto 1997, 1999, 2003, 2008, 2012
* Londono, Vieno 1999
* Munkeno, Lejpcigo 2000
* Moskvo 2002
* Bruselo 2005, 2007
* Venecio 2015

## Elektitaj pentraĵoj 
* Hundred
* The Waking Hope
* Mézesbödön
* Placebo
* Lecsó (2006)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Valentina Cancino

**Valentina Maria CANCINO** (naskiĝis en 1959) estas rumana esperantistino kaj kantistino.

Fine de la 1990-aj jaroj, ŝi loĝis en Baia Mare kaj partoprenis sub la nomo **Valantina NAN** en kelkaj Esperanto-aranĝoj en Mezeŭropo, ekzemple la 1-a Junulara Ekumena Esperanto-Tendaro en Unterkirnach en 1997 kaj la 15-a Internacia Festivalo en Saarbrücken je la jarŝanĝo 1998/1999. En tiuj aranĝoj ŝi prezentis kune kun siaj du infanoj, la ĝemeloj Ioana kaj Ionuț Nan (naskiĝintaj en 1987), kelkajn plejparte tradukitajn kantojn, ĉiam akompanante sin per gitaro.

Pli poste, ŝi translokiĝis kun siaj infanoj al Usono.

En 1998 ŝi publikigis sian kasedon "Unuaj paŝoj" kun 17 originalaj kantoj en Esperanto.

En la Belartaj Konkursoj de 1999 ŝi gajnis per sia kanto *Ami* la premion An Song-san. Post kiam ŝi alŝutis ĝin ĉe YouTube en 2011, *Ami* fariĝis unu el la plej ofte aŭskultataj originalaj kantoj en Esperanto. 

## Eksteraj ligiloj
* La kanto *Ami* ĉe YouTube
* Kasedo *Unuaj Paŝoj*

Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Sándor Brodszky

**Sándor Brodszky** [ŝAndor brodski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Brodszky Sándor** estis hungara pentristo.
[eta|Pentraĵo de Sándor Brodszky pri [Buda]]
Sándor Brodszky https://www.wga.hu/bio_m/b/brodszky/biograph.html naskiĝis la  en Tóalmás, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Brodszky studis medicinon en Reĝa Universitato de Pest, antaŭ ol studi pentroarton en 1841 en belarta akademio en Vieno. Tamen li finis la studadadon en 1845 en belarta akademio en Munkeno. En la sekva jaro li pentradis en Tirolo kaj Svislando, poste li vivis en Munkeno jardekon. En 1856 li hejmenvenis al Pest (urbo), kie li estis konata pentristo pri pejzaĝoj. Inter 1862 kaj 1864 li havis fotoatelieron en Győr kune kun József Molnár (pentristo).

## Ekspozicioj 
* Pest ekde 1842
* Munkeno 1847
* ekde 1849 en pluraj urboj de Germanio

## Elektitaj pentraĵoj 
* Budavár és a Gellérthegy látképe Pest felől 1846-ban (vidu la apudan bildon!)
* Ŝtormo ĉe Balatono (vidu la suban bildon!)
* Arbara pejzaĝo kun rivereto (vidu la suban bildon!)
* Esztergom (vidu la suban bildon!)
* Lago en Alpoj (1853, vidu la suban bildon!)
* Como (vidu la suban bildon!)
* Vido al la Balatono
* Visegrád (1861)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio kun bildo 

Sándor Brodszky - View to the Lake Balaton (Storm) - WGA03219.jpg|Ŝtormo ĉe Balatono
Brodszky, Sándor - Forest Scene with Rive.jpg|Arbara pejzaĝo kun rivereto
Podvečerná krajina - Sándor Brodszky.jpeg|Krepusko
Brodszky esztergom.jpg|Esztergom
Brodszky, Sándor - Pond in the Alps (1853).jpg|Lago en Alpoj
Sandor Brodszky Como 1837-1838.jpg|Como
Brodszky, Sándor - Autumn Plateau.jpg
Sándor Brodszky - Mill - WGA03217.jpg

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gábor Breznay

**Gábor BREZNAY** [breznai], laŭ hungarlingve kutima nomordo *Breznay Gábor,* laŭ franca ortografio *Gabor Breznay* estis hungardevena franca pentristo. Lia karesnomo estis *Gubi*, lia patro estis József Breznay.

Gábor Breznay http://www.kieselbach.hu/muvesz/breznay-gabor_10848 naskiĝis la  en Budapeŝto kaj mortis la 13-a de aprilo 2022.

## Biografio 
Gábor Breznay frekventis industriartan gimnazion en sia naskiĝurbo, tiutempe li lernis pentradon en la familio. Iom poste en 1975 li translokiĝis al Parizo, kie li akiris diplomon en Nacia Altlernejo de Belartoj en 1982. Lia plej grava instruisto estis :fr:Albert Zavaro. Li havis atelieron en arta kolonio de Parizo. Li havis edzinon, kiu naskis filinon.

## El individuaj ekspozicioj 
* Parizo 1983, 1987, 1994, 2000
* Angers 1991

## El grupaj ekspozicioj 
* Dallas 1983
* Hamburgo 1985
* Parizo 1990, 2001, 2009
* Orléans 1995
* Budapeŝto 2000

## Elektitaj pentraĵoj 
* *La telefonhomo* (1990, 3-dimensia reliefo)
* afiŝo (1999)
* konsistaĵo en pariza parko (2009)
* Planète trouville
* Planète new york
* Planète venise
* Planète paris
* Le rebelle
* Planète des oiseaux 4

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* franclingva biografio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Hungardevenaj francoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dominique Sourdel

**Dominique Sourdel** (naskiĝis en 1921, mortis la 4-an de marto 2014) – franca historiisto, arabisto, orientalisto.

Li estis profesoro de la Universitato Parizo-Sorbono IV. Lia edzino estis spertulino pri la arto de islamo Janine Sourdel (n. 1925).

## Elektitaj publikaĵoj 
* *L’Islam*, (Islamo) (1949)
* ''La civilisation de l'islam classique* (Civizlizo de la klasika islamo), (1968).
* *Histoire des Arabes* Historio de araboj) (1976).
* *L'islam médiéval* (Mezepoka islamo) (1979).
* (kunaŭtorino: Janine Sourdel), *Dictionnaire historique de l’islam* (Historia vortaro de islamo) , (2004), ​ISBN 978-2-13-054536-1​)
* *Vocabulaire de l'islam* (Vortaro de islamo) (2002).

## Publikaĵoj en la pola lingvo 
* (kunaŭtorino: Janine Sourdel), *Cywilizacja islamu (VII-XIII w.)'' ( Civilizo de islamo. 7-a - 13-a jarcentoj), PIW, Varsovio 1980.

Kategorio:Naskiĝintoj en Oise
Kategorio:Francaj arabistoj
Kategorio:Francaj historiistoj
Kategorio:Francaj mezepokistoj
Kategorio:Francaj orientalistoj
Kategorio:Instruistoj de Universitato Parizo-Sorbono
32163 Claireburch

'*32163 *Claireburch'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Claire Bernadette Burch*, finalistinon de la *Intel Science Talent Search* de 2016, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri scienco de la kosmo. Ŝi estis lernantino ĉe la *Mira Loma High School'' de Sakramento (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kalvinana preĝejo (Megyaszó)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Megyaszó.

## Historio 
Oni supozas, ke en la iama Megyaszó la unua kirko estis konstruita en la frua 11-a jarcento. La tataroj detruis ĝin en 1241. La pli nova gotika kirko kun oklatera absido - ŝajnas - estis konstruita en la 14-a jarcento, kiun la protestantoj akiris en 1534. La turkoj detruis la preĝejon en 1599. En 1606 hajdukoj alvenis, ili rekonstruis la konstruaĵon en 1615 kaj konstruis defendan muron kun 4 angulbastionoj. En 1645 franciskanoj kun soldatoj atakis la vilaĝon, pli frue mesaĝis al la vilaĝanoj: "eĉ unu viro ne prenu armilon". La virinoj per diversaj laboriloj tamen defendis la vilaĝon kaj la preĝejon. La turo estis konstruita en 1704, sismo okazis en 1713. Post jardekoj oni faris pentritan kasonan plafonon. En 1902 plena trakonstruo okazis, oni forigis la plafonon kaj konstruis novan krucnavon.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola sur malalta monteto. En mezo de la fasado la kvadrata turo altiĝas, meze la enirejo funkcias. La 4 angulojn pilieroj apogas. Interne estas longa galerio.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj 
* https://mno.hu/migr_1834/megyaszo_reformatus_temploma-249479 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Kategorio:Megyaszó
Megyaszó
Brikama

**Brikama** estas unu el la plej grandaj urboj en Gambio, kiu situas sude de la landa ĉefurbo Banĝulo. Brikama estas la sidejo de la Brikama Loka Registara Areo aŭ Okcidenta Marborda Regiono (en angla: West Coast Region) kaj la plej granda urbo en tiu regiono kun pli ol 57 000 loĝantoj.

Brikama estas konata pro lignoĉizado kaj pro siaj muzikistoj. Lokaj allogoj inkluzivas la Kulturan Arbaron Makasutu

Brikama estas ankaŭ sidejo de multnombraj edukaj institucioj inkluzive de la Gambia Altlernejo, kiu trejnas la instruistojn de la lando kaj de la Regiona Edukada Oficejo por la Okcidenta Regiono de la lando. Krome, estas kvin mezlernejoj (Kinderdorf Bottrop, Kunte Kinte, St. Vincent, Maahad kaj Metodista Akademio) same kiel nombro de bazaj biciklaj lernejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Gambio

## Eksteraj ligiloj 
* Brikama : tranokteblecoj, fotoj & Informoj

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Gambio
Kategorio:16° U
Kategorio:13° N
Kartvela tradicia muziko

eta|Sovetia poŝtmarko kun kartvelaj muzikiloj.|400x400ra
**Kartvela tradicia muziko** estas popola muziko kiu venas el Kartvelio aŭ kiu estis kreita de kartveloj. Kartvelio havas riĉan kaj ankoraŭ florantan muzikan tradicion kiun ĝi kultivadas, inverse al aliaj landoj kie oni vidas malaperi la lokajn muziktradiciojn en la nomo de la moderneco.  

Plejparto de la kartvela popola muziko konsistas el kantoj kiuj karakteriziĝas per riĉa polifonio. La tradicia popolmuziko de Kartvelio tradicie estis voĉa kun malmulta uzo de muzikaj instrumentoj kaj estas unu el la plej bonaj ekzemploj de voĉa polifonio, pro kiu ĝi estis inkludita en la UNESKO-listo de nemateria kultura heredaĵo de la homaro en 2008. La kartvela polifonio kiu konsistas foje el kvar sendependaj melodioj, estas unu el la plej vigle konservitaj polifonaj muzikaj tradicioj en la mondo. Ĉar Kartvelio situas sur la limo inter Eŭropo kaj Azio oni trovas ĉi tie riĉan kaj grandegan diversecon de polifoniaj kanttradicioj : la monofonion de la Meza Oriento kaj poste la eŭropan harmonion.  

## Tri variantoj de kartvela polifonio 
# Voĉa polifonio per la *kompleksa polifonio*, kiu donas ĉiujn registrojn egalan gravecon, sen soloa voĉo. estas vaste disvastigata en ĉiuj regionoj. 
# Ekzistas ankaŭ la *dialoga polifonio* kiu karakteriziĝas per tipa borduna voĉo kaj unu aŭ du, pli altajn, soloajn voĉojn kiuj konfrontiĝas kun la resto de la koruso. 
# Fine, ekzistas la *kontrastanta polifonio*, karakterizita de tri egalaj harmoniigitaj partoj, kun granda emfazo sur improvizado.

## Vidu ankaŭ 
* Dmitrij Arakiŝvili, kartvela etnomuzikologo
* Thavisuphleba, la kartvela himno
* Kartvelio en la Eŭrovido-kantokonkurso

## Noto   
Tiu ĉi artikolo estas komplete aŭ parte tradukita de la vikipedia artikolo en la estona titolita "*Gruusia muusika*" (vidu liston de kontribuantoj) kaj en la angla lingvo titolita samnome.

## Referencoj
32200 Seiicyoshida

'*32200 *Seiicyoshida'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Yasukazu Ikari elde la observatorio de Morijama en gubernio Ŝiga.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Seiichi Yoshida*,
kiu lanĉis la projekton MISAO (*Multitudinous Image-based Sky-survey and Accumulative Observations''), kontribuas al la malkovro de  kaj studas fotometriajn observojn de kometojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yasukazu Ikari
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Danuta Gierulanka

**Danuta Gierulanka** (naskiĝis la 4-an de marto 1909 en Krakovo, mortis la 29-an de aprilo 1995 samloke) – pola filozofino kaj matematikistino. En 1932 finis matematikajn studojn en Jagelona Universitato, poste laboris en krakovaj gimnazioj. Dum la germana okupado partoprenis sekretan instruadon. En la jaroj 1945–1953 laboris en Fako de Eksperimenta Psikologio ĉe JU, poste en la katedro de Analitiko, en la jaroj 1958–1962 en la Katedro de Filozofio. En la jaroj 1962–1971 estis docento en Katedro de Psikologio.

Filozofiaj konvinkoj lokigas ŝin inter fenomenologoj. Aŭtorino de tradukoj de la verkoj de Edith Stein, Edmund Husserl kaj Roman Ingarden.

Ŝia frato estis Jerzy Gierula.

## Elektitaj publikaĵoj
* 1958 *O przyswajaniu sobie pojęć geometrycznych* (Pri alproprigo de geometriaj nocioj)
* 1962 *Zagadnienie swoistości poznania matematycznego* (Problemo de la specifeco de matematika konado)

## Bibliografio
* *Encyklopedia Krakowa* (Enciklopedio de Krakovo), PWN, Varsovio-Krakovo 2000.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1909 
Kategorio:Mortintoj en 1995 
Kategorio:Polaj filozofoj 
Kategorio:Polaj matematikistoj
Kategorio:Krakovanoj
Dmitrij Arakiŝvili

**Dmitrij Ignatjeviĉ Arakiŝvili**, (Kartvele: დიმიტრი არაყიშვილი), naskiĝis la (nun 11-00-1873)-an de februaro 1873 en Vladikavkaz kaj mortis -an de aŭgusto 1953 en Tbiliso. Li estis komponisto kaj etnomuzikologo de Kartvelio.

## Biografio 
Dmitrij Arakiŝvili naskiĝis en Vladikavkazo (nun Nord-Osieto, Rusio) tiam regata de la Rusia imperio. Li rusigis sian nomon al "Dmitrij Ignatjeviĉ Arakĉijev" (en la rusa: Димитрий Игнатьевич Аракчиев).

Dmitrij Arakiŝvili estis muzikisto, kiu grave renovigis la kartvelan muzikon. En 1901 li studis ĉe la lernejo de drama arto en Moskvo. Liaj muzikinstruistoj estis la komponisto Aleksandro Gretĉaninov kaj la violonisto Willem Kes. De 1901 ĝis 1908 li okupiĝis ĉefe pri la popola muziko de Kartvelio. De 1908 ĝis 1912 li estas la ĉefredaktoro de la revuo "Muzika i ĵizn" ( *Muziko kaj vivo*). En 1917 li estis studento ĉe la Instituto de arkeologio de Moskvo. Post la Oktobra Revolucio li partoprenis en la kreo de la "Popola Konservatorio de Moskvo".

En 1932 li estis prezidanto de la Unio de kartvelaj komponistoj.

En 1952 la sovetia reĝisoro Revaz Ĉĥeidze kun sia amiko Tengiz Abuladze partoprenis en la realigado de dokumenta filmo pri Dmitrij Arakiŝvili.

## Noto 
Tiu ĉi artikolo estas tute aŭ parte tradukita el la samtitola artikolo en la franca versio de vikipedio 'Dimitri Arakichvili' (vidu liston de kontribuantoj)

Kategorio:Sovetiaj komponistoj
Kategorio:Kartvelaj komponistoj
Kategorio:Sovetiaj operkomponistoj‎
Kategorio:Kartvelaj operkomponistoj‎
Kategorio:Sovetiaj muzikpedagogoj
Kategorio:Kartvelaj muzikpedagogoj
Kategorio:Etnomuzikologoj
Kategorio:Kartvelaj instruistoj
32208 Johnpercy

'*32208 *Johnpercy''''' estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Marissa Gahran kaj Michael Collins elde Anza (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la brit-devenan astronomon John R. Percy, profesoron pri astronomio kaj astrofiziko ĉe la Universitato de Toronto, kiu verkis pli ol 400 sciencan artikolojn kaj librojn pri  kaj astronomia eduko. Liaj organizaj afiliaĵoj kovras la tutan mondon kaj liaj multenombraj premioj atestas lian sindoneman apogon al la astronomia eduko.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Michael Collins
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Voĉa palatala frikativo

La **voĉa palatala frikativo** aŭ **palata frotsono voĉa** estas voĉa konsonanto uzata en kelkaj lingvoj.  Ĝia IFA-simbolo estas [] (jo kun maŝa vosto); en SAMPA, j\.

## Priskribo 
* Ĝia artikulacio estas frota.
* Ĝiaj artikulaciaj organoj estas langodorso kaj la malmola palato, ĝi estas *palata*.
* Ĝi estas voĉa konsonanto.
* Ĝi estas buŝa (la aero eliras *nur* per la buŝo).
* Ĝi estas centra (la aerfluo pasas meze super la lango, ne flanke).
* Ĝi estas pulma (la aerfluon produktas la pulmoj).

## Uzado 
* En la novgreka lingvo [] aperas kiel mola gamo, ekz-e en γεια .
* En la lingvoj rusa, hungara, Esperanto ĝi aperas kiel alofono de []; ekz-e   (jodo); probable, ĝi estas la sola rimedo por klare prononci la vorton Jido.

Kategorio:Konsonantoj
Kategorio:Frotsonoj
Kategorio:Palataj konsonantoj
32132 Andrewamini

'*32132 *Andrewamini'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Andrew Ethridge Amini*, finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2016, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri komputila biologio kaj biokomputiko. Li estis lernanto ĉe la *Yorktown High School'' de Yorktown Heights (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
32207 Mairepercy

'*32207 *Mairepercy'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Marissa Gahran kaj Michael Collins elde Anza (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Maire Percy'', kiu gvidas esplorojn ĉe la Universitato de Toronto pri la faktoroj de riskoj de la homaj malsanoj. Ŝi identigas la faktorojn, kiuj povus gvidi al la kuraco aŭ al la prevento de malsanoj, kiel diabeto, Alzheimer-malsano kaj Alzheimer-simila demenco en Down-sindromo. Ŝi estas edzino de la astronomo John R. Percy.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Michael Collins
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ngundi

**Ngundi** (ankaŭ Ingundi kaj Ngondi) estas Bantua lingvo. Ĝi estas parolata de ĉirkaŭ 3000 homoj en la respubliko Kongo. 

Ĝi estas parolata en la Departemento Sangha oriente de Ouesso.

## Klasifiko 
Ngundi formas grupon kun la lingvoj Bomitaba, Bongili, Dibole, Mbati kaj Pande. Laŭ la engrupigo de Malcolm Guthrie Ngundi apartenas al la Guthrie-Zono C20.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ndn
* lingvo-karto

Kategorio:Bantua lingvaro
Lajos Bruck

**Lajos Bruck** [lajoŝ bruk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bruck Lajos** estis hungara pentristo. Lia frato estis Miksa Bruck.
eta|Pentraĵo de Lajos Bruck: Fraŭlino en blua vesto kun rozoj
Lajos Bruck http://viragjuditgaleria.hu/hu/muveszek/muveszek/B/bruck_lajos/  naskiĝis la  en Pápa, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Bruck devenis el juda familio. Li frekventis artan akademion en Vieno, inter 1869 kaj 1873 artan akademion en Venecio. En 1874 li studvojaĝis en Italio, poste li lernis de Mihály Munkácsy en Parizo. Li sendis al Hungarlando pentraĵojn jam el Vieno, sed li estis jam fama pentristo en la pariza periodo. En 1885 li translokiĝis al Londono, kie li havis mendojn eĉ de la kortego. Ekde 1895 ĝismorte li vivis en Budapeŝto. Li pentradis plej ofte portretojn kaj ĝenrojn. Li ricevis francan premion en 1879, rusan en 1899.

## Elektitaj ekspozicioj 
* mondekspozicio de Vieno (1873)
* Budapeŝto, Parizo (1876)
* Arthalo Budapeŝto (1911, postmorta)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Fraŭlino en blua vesto kun rozoj (vidu la apudan bildon!)
* vidu la subajn bildojn!

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio

Bruck Vásárra indulók.jpg|Vásárra indulók
Bruck Hazatérés.jpg|Hazatérés
Bruck Nagymama az unokával.jpg|Nagymama az unokával
Bruck Lajos A fösvény.jpg|A fösvény
Bruck Gyümölcsárusok.jpg|Gyümölcsárusok
Bruck Girl with Basket.jpg|Fraŭlino kun korbo

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Miksa Bruck

**Miksa Bruck** [mikŝa bruk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bruck Miksa** estis hungara pentristo. Lia frato estis Lajos Bruck.

Miksa Bruck http://mek.oszk.hu/04000/04093/html/0151.html naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Miksa Bruck devenis el juda familio. Li studis inter 1878–1881 en Reĝa Modela Desegna Lernejo. Lia ĉefinstruisto estis Bertalan Székely. Li daŭris la lernadon en arta akademio en Munkeno de :en:Nikolaos Gyzis, kie li akiris diplomon en 1884. En la fruaj 1890-aj jaroj li hejmenvenis. Inter 1894 kaj 1897 li laboris en majstrolernejo de Gyula Benczúr. Li pentradis plej ofte pejzaĝojn. Li ricevis premiojn en 1914 kaj 1916.

## Ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto ekde 1887
* Londono, Berlino, Venecio, Munkeno, Antverpeno

## Elektitaj pentraĵoj 
* Utcakép
* Pásztortűz az erdő szélén
* Őszi táj őzikékkel
* Gyerekek (1883)
* Lóversenyen (1887)
* A vén gipszmester (1890)
* Enteriőr János főherceg Orth kastélyából Gmundenben (1916, premiita)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun aprezo
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Grażyna Dobroń

**Grażyna DOBROŃ** (naskiĝis la 8-an de februaro 1954 en Varsovio) – pola ĵurnalistino kaj redaktorino de Pola Radio, spertulino pri psikologia romano, veganino specialiĝanta pri bonfarto, laŭreatino de Grand Prix de Internacia Radi-Televida Universitato pro disaŭdigaĵo pri surardaĵa promeno.

## Vivo
Laŭ edukiteco estas polistino kun specialiĝo pri romantikisma literaturo – psikologia romano.

Grażyna Dobroń komencis labori en Pola Radio ĉ. 1979 – dum preskaŭ unu jaro laboris en Studenta magazino en Programo Dua de Pola Radio. Poste transiris sub prizorgo de Andrzej Turski. Ŝi laboris ĉe Radiokuriero en Programo Unua. Post eksplodo de la milita stato en Pollando, en 1982 transiris al Programo Tria. Tie laboris kiel raportistino, ĉefe pri sociaj problemoj. Poste iĝis parlamenta raportistino, kie kun sukceso laboris dum pluraj jaroj. Ankoraŭ komence de la 90-aj jaroj troviĝis fronte de politikaj ĵurnalistinoj de la Programo Tria. En 1995 okazigis faman intervjuon, en kiu Aleksander Kwaśniewski – estanta tiam kandidato por la posteno de prezidanto de Pollando – mensogis, ke posedas altan edukitecon. Eksplodis afero, tamen maldekstrularo gajnis baloton pro kio plua kariero de Grażyna Dobroń kiel ĵurnalistino okupiĝanta pri politiko ekstaris sub la demanda signo. Fine direktoro de la Trio Paweł Zegarłowicz post jaro kaj duono da penado sukcesis ŝin inklini okupiĝi pri sano, psikologio kaj persona evoluo. Ŝi interalie gvidis la disaŭdigaĵon *Alvenas Dobroń al kuracisto* kaj la noktan *Dobronocka* (Bonan nokteton) (ĝis la mezo de 2014). Plu prezentas la ciklon *Instrukcio pri priservo de la homo*.

Ŝi okupiĝas pri lekciado kaj psikologiaj laborkursoj, estas deklarita veganino.

## Verkado
En 2004 eldonejo Jacek Santorski & Co aperigis ŝian libron, titolitan *Na okrągło zdrowym być. Wellness po polsku* (​ISBN 83-88875-91-4 Ĉiam esti sana. Bonfarto pole). Septembre 2010 eldonejo *Czarna Owca* (Nigra ŝafino) (Jacek Santorski & Co sub la nova nomo), aperigis *Instrukcja samo(obsługi) człowieka* (ISBN 978-83-7554-203-5​  Instrukcio pri (mem)priservo de la homo).

## Eksteraj ligiloj 
* *Dobrochna* – mallonga raporto de Katarzyna Błaszczyk el 2015

Kategorio:Polaj ĵurnalistoj
Kategorio:Polaj aktivuloj
Kategorio:Polaj vegetaranoj
Kirkossald (South Ayrshire)

**Kirkossald** () estas urbeto en Suda Erŝiro, Skotlando. Ĝi situas apud la marbordo. Ĝi havas sian nomon el *kirk* (kirko), dediĉita al Oswald de Northumbria, kiu laŭdire venkis batalon tie en la 7a jarcento.

## Notoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Skotlando
Kategorio:South Ayrshire
Gábor Attalai

**Gábor Attalai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Attalai Gábor** estis hungara grafikisto, industriartisto, tekstilartisto, membro de Hungara Arta Akademio (1992). Li estis elstara figuro de la hungara konceptarto.

Gábor Attalai http://www.kieselbach.hu/muvesz/attalai-gabor_7198 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Attalai akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1958. Post la diplomo li kreis desegnaĵojn, gobelinojn, lignoskulptaĵojn, pentraĵojn, fotojn. En la 1960-aj jaroj li ĉerpis el la hungara popolarto, en la sekva jardeko li ofte kreis reliefojn el tekstiloj. Lia debuta ekspozicio estis videbla en 1963 en privata loĝejo. Li ricevis premiojn inter 1970 - 1988. Li havis edzinon.

## El individuaj ekspozicioj 
* 1963 Szeged
* 1966 Göteborg
* 1972, 1984, 2010 Budapeŝto
* 1978 Pécs

## El grupaj ekspozicioj 
* 1969, 1980, 2007 Budapeŝto
* 1973 Rio de Janeiro, Graz
* 1975, 1999 Arthalo Budapeŝto
* 2010 Pécs

## Elektitaj kreaĵoj 
* Kősarok (1970)
* Svédország áthelyezése (1971)
* Fémpénz tanulmány (serio, 1971)
* Robbanás

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* http://www.biralat.hu/muveszek/attalai_gabor.7198.html?pageid=56 

Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj tekstilartistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mateo el Krakovo

**Mateo el Krakovo**, , , , laŭ A. Brückner: "Stadtschreiber" = "Dictus Notarii" (naskiĝis ĉ. 1330 en Krakovo, mortis la 5-an de marto 1410 en Heidelberg) estis pola skolastikisto, profesoro pri teologio en la Universitato de Karolo en Prago, episkopo de Worms, en 1396 rektoro de la Universitato de Hajdelbergo, edukisto de la unuaj profesoroj de Krakova Akademio.

## Vivo
Mateo el Krakovo naskiĝis en Krakovo, verŝajne en riĉa urbana familio. Lia patro estis probable germana notario el Krakovo. Komence lernis surloke. En 1347 eniris fakultaton de sep liberaj artoj en la Universitato de Karolo en Prago kaj akiris titolon de bakalaŭro en  1355, kaj titolon de magistro en 1367. Li komencis lekciojn, poste studis teologion: en 1380 iĝis licenciato, jaron poste akiris magistrecon. Dum kelkaj kadencoj estis dekano de la fakultato. Ĉirkaŭ 1390 pro konfliktoj pri beneficojn forlasis Pragon.

## Kreado
Oni konsideras lin reprezentanto de *via moderna* en skolastikismo. En teodiceo *Rationale operum divinorum sive quod Deus omnie bene fecit* malkaŝis inspirojn ne nur el Platono kaj Aŭgusteno de Hipono, sed ankaŭ el okhama nominalismo, kun kiu konatiĝis dum sia restado en Okcidenta Eŭropo. Li ligis kontaktojn kun la plej eminentaj intelektuloj de la epoko.

**Pli gravaj verkoj**

* *Tractatus rationis et conscientie*, Bechtermunze 1467? aŭ Majenco - teologia traktato pri sakramento de Altaro, tradukita al la ĉeĥa kaj germana lingvoj jam en la 15-a jarcento
* *Rationale operum divinorum* - Teodiceo, Kolekto de teologiaj traktaĵoj pri malbono el la jaroj 1391–1394
* *De praxi curiae Romanae* (aliaj titoloj: *De simonia praelatorum*; *De squaloribus curiae Romanae*; *Moyses sanctus*) – traktato pri depravacio en eklezio, transdonita al la papo Inocento la 8-a en 1404, eldonita en 1551
* *Collationes cum Papa nomine Imperatoris Ruperti*

**Leteroj**

* *Notificatio de Johanne de Falcemberg...*, datita el Heidelberg en 1405, pri kontraŭpola sinteno de inkvizitoro Johano de Falkenberg (proksime al Świdwin) pro lia riproĉo pri herezo, eldonita en Krakovo en 1841

## Bibliografio
* Władysław Tatarkiewicz, *Historia filozofii* (Historio de filozofio), volumo I, PWN, Varsovio 1978, p. 311.
* *Piśmiennictwo Staropolskie* (Malnovpola literaturo), en: Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, volumo 2, PIW, Varsovio 1964, p. 408–410.

Kategorio:Skolastikistoj
Kategorio:Episkopoj de Worms
Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Polaj teologoj
Kategorio:Universitato de Hajdelbergo
Despacito

**"Despacito"** (Malrapidete) estas hispanlingva kanto de la portorika kantisto *Luis Fonsi* kaj de la portorika repisto Daddy Yankee. Tiu kanto eliris en januaro 2017 kaj plialtiĝis ĝis numero 1a en la furorlistoj de inter aliaj Nederlando, Germanio, Svedio kaj Usono. *Despacito* estis parte sukcesa, pro oficiala *remikso*, en kiu la kanada kantisto Justin Bieber aŭdeblas. En la nederlanda furorlisto Top 40 la duobla notado kun la remikso dum dek kvin sinsekvaj semajnoj estis ĉe la pinta loko, kiu proksimis la rekordon de Ed Sheeran - Shape of you. En la nederlanda Mega Top 50 ĝi estis dum ses semajnoj daŭre je la unua loko.

## Jutuba furorego 
En aŭgusto 2017, estis anoncita ke la muzika filmeto akiris jam tri miliardojn da vidaĵoj, kaj tiel fariĝis la plej vidata video sur YouTube. La muzikfilmeto “Despacito” fare de la portorikanoj Luis Fonsi kaj Daddy Yankee iĝis la unua projekto pri muziko, kiu fine sukcesis akiri en Jutubo pli ol kvar miliardojn da vidaĵoj. Tiu muzikfilmeto ankaŭ estis la unua, en la historio de tiu retejo, sukcesinta je tri miliardoj da vidaĵoj, kaj tio okazis nur 203 tagojn post ĝia apero en januaro 2017. Mezume tiu artaĵo estas spektata tage 14 milionojn da fojoj, kun plej alta atingo da 25 milionoj ĉe ununura tago. En 45 landoj ĝi estas la plej vidata filmeto, inter ili estas Hispanio, Meksiko, Germanio, Grekio, Portugalio kaj Argentino.

## Notoj kaj referencoj 
:* Noto: Tiu ĉi artikolo estas grandparte traduko de la samtema artikolo en la nederlandlingva vikipedio je la 5-a de marto 2018.

Kategorio:Unuopaĵoj aperintaj en 2017
Kategorio:Hispanlingvaj kantoj
Koridalo

eta|Koridalo solida (*Corydalis solida*)
eta|250px|Koridalo plena (*Corydalis solida*)
eta|250px|maldekstra|Koridalo flava (*Corydalis lutea*)
**Koridalo** (*Corydalis*) estas lil- aŭ blank-floraj, jaraj aŭ staŭdaj arbaraj plantoj (ĉ. 470 specioj) ofte kun tubero en la familio de papaveracoj. Ĝi hejmas en la modera norda hemisfero kaj la altaj montoj de tropika orienta Afriko. Ili plej oftas en Ĉinio kaj en Himalajo, kun ĉ. 357 specioj en Ĉinio.

La grajnojn disvastigas formikoj. La idplantoj aperas kun unu kotiledono, kiu kunkreskis el du kotiledonoj, kio nomiĝas ŝajn-unukotiledoneco (*pseudomonokotylia*).

*Corydalis cava* kaj kelkaj aliaj tuberaj specioj enhavas la alkaloidon bulbokapnino, kiu estas foje uzata en medicino, sed scienca evidenteco mankas pri la ĝustaj dozoj kaj kromefikoj.

Multaj aliaj specioj de koridalo enhavas toksinojn kaj alkaloidojn, kiel kanadino, kiu malhelpas kalcion.

## Kelkaj specioj 
* *Corydalis ambigua*
* *Corydalis aurea*
* *Corydalis buschii*
* *Corydalis bracteata*
* *Corydalis cava*
* *Corydalis cheilanthifolia*
* *Corydalis chelidoniifolia*
* *Corydalis darwasica*
* *Corydalis elegans*
* *Corydalis flavula*
* Koridalo flava (*Corydalis lutea*) (vidu la foton)
* *Corydalis flexuosa*
* *Corydalis heterocarpa*
* *Corydalis integra*
* *Corydalis linstowiana*
* *Corydalis micrantha*
* *Corydalis nobilis*
* *Corydalis ochotensis*
* *Corydalis orthoceras*
* *Corydalis pallida*
* *Corydalis pauciflora*
* *Corydalis pauciovulata*
* *Corydalis rutifolia*
* *Corydalis scouleri*
* Koridalo plena *Corydalis solida* (vidu la fotojn)
* *Corydalis vittae*
* *Corydalis wilsonii*
* *Corydalis yanhusuo*


Kategorio:Kuracplantoj
Viŝera (alfluanto de Malij Volĥovec)

**Viŝera** () estas rivero en nord-okcidento de la Eŭropa parto de Rusio, en la provinco Novgoroda. La rivero apartenas al la baseno de la Balta Maro. Viŝera aperas per kunfluo de la riveroj Malaja Viŝera (maldekstra) kaj Boljŝaja Viŝera (dekstra) en la distrikto Maloviŝerskij ĉe la limo kun la distrikto Novgorodskij, je kelkaj kilometroj sud-okcidente de la urbo Malaja Viŝera. La rivero enfluas en Malij Voilĥovec, kiu estas dekstra (orienta) branĉo de la rivero Volĥov.

Apud la enfluejo, laŭ la fluo post la vilaĝo *Savino*, sur la maldekstra bordo de Viŝera, konserviĝis terenoj de kverkarbaro. Estas la naturmonumento “*Savinskije Dubravi*”. Antaŭe ĉi tie ekzistas monaĥejo, malfermita en la 1930-aj jaroj. Apud la vilaĝo *Volin* kaj la rivereto *Sosnica* troviĝas alia naturmonumento — “*Volinskie dubravi*”, ankaŭ estas kverkarbaro.

## Notoj 
Kategorio:Riveroj en Novgoroda provinco
Kategorio:Alfluantoj de Volĥovo
32222 Charlesvest

'*32222 *Charlesvest'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo " LINEAR " (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research'') elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Charles M. Vest (1941–2013), kiu montris esceptan estrecon kiel prezidento de la Masaĉuseca Instituto de Teknologio de 1990 ĝis 2004.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
32226 Vikulgupta

'*32226 *Vikulgupta'''* estas tre malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo " LINEAR " (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Vikul Gupta*, finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2016, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri informadiko. Li estis lernanto ĉe la *Oregon Episcopal School'' de Portlando (Oregono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Saint-Gratien (Val-d'Oise)

'''''' estas franca komunumo, lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la regiono Francilio.

Ĝiaj loĝantoj estas nomataj *Gratiennois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Val-d'Oise
* Saint-Gratien (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Val-d'Oise
Princlando Erfurto

[eta|270ra|La Princlando Erfurto kiel punkto blanka [eksklavo|eksklava meze de Rejna Federacio]] eta|La t.n. Napoleona altaĵo en la sudo de Erfurto, por glorigi la imperiestron de la francoj
La **Princlando Erfurto** (germane: *Fürstentum Erfurt*, france: ''Principauté d'Erfurt*) ekzistis inter 1806 kaj 1814. Ĝi enhavis Erfurton kaj la ĉirkaŭaĵojn kun la Grafejo Blankenhain. La tuto rekte restis sub ordono de la franca imperiestro mem.

## Historio 
La princlando (t.e. la iama elektomajenca erfurta ŝtato) iĝis kune kun la grafejo en Blankenhain - post la de la malfavora Batalo de Jena–Auerstedt - imperia ŝtata domeno (*domaine réservé à l'empereur*) sub la nomo *Provinz Erfurt*. La aliaj turingiaj ŝtatoj devis aliĝi al Rejna Federacio.

Erfurto administritis de senatoj civila kaj milita estantaj sub la kontrolo de la imperia franca guberniestro (pli malfrue li nomiĝis *intendanto*). Lia rezidejo estis la (eksa) Majenca guberniestrejo.

[eta|220ra|Renkontiĝo inter Napoleono kaj la rusa caro en 1808 en Erfurto okaze de la [Erfurta Kongreso]]
En 1808 Napoleono okazigis en la erfurta eksklavo la pompegan Erfurtan Kongreson i.a. por varbi la rusan caron Aleksandro la 1-a je komunaj strategiaĵoj.

Ekde la 25-a de oktobro 1813, post la Batalo de Leipzig, Erfurto sieĝitis fare de taĉmentoj prusiaj, aŭstriaj kaj rusiaj. En januaro 1814 la prusoj okupis laŭkontrakte la urbon. En majo 1814 ili konkeris krome sen sangoverŝo la citadelojn Petersberg kaj Cyriaksburg.

## Erfurto post la liberiĝo 
Post la Viena kongreso Erfurto iĝis prusia post cedo de orienta kaj okcidenta partoj de la erfurtaj landaj teritorioj kiel ankaŭ de la Blankenhain-zono al da duklando Saksio-Vajmaro-Eisenach. Erfurto mem iĝis ĉefurbo de la nove kreita registardistrikto *Regierungsbezirk Erfurt* ene de la saksia provinco.

## Literaturo 
* Marina Moritz, Horst Moritz: *Das Fürstentum Erfurt und die Herrschaft des Großen Kaisers. Leben und Sterben in bewegter Zeit (1806-1814)*, Erfurt 2008, ISSN 0947-952-X
* Frank Boblenz: *Das Königreich Westphalen sowie die Provinzen Erfurt und Fulda. Zum Umfang des 'französischen' Thüringen von 1806/07-1813/14.* – In: *Ältestes bewahrt in Treue, freundlich aufgefasstes Neue. Festschrift für Volker Wahl zum 65. Geburtstag.'' Herausgegeben im Auftrag des Thüringer Archivarverbandes von Katrin Beger, Dagmar Blaha, Frank Boblenz und Johannes Mötsch. Rudolstadt 2008, S. 333–348, ISBN 978-3-00-024781-1.

## Fonto 
Kategorio:Historio de Erfurto
Erfurto
Erfurto
Imre Bukta

**Imre Bukta,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bukta Imre** estas hungara pentristo, altlerneja instruisto, membro de Hungara Arta Akademio (2013).

Imre Bukta http://mucsarnok.hu/kiallitasok/kiallitasok.php?mid=561c352617416&tax= naskiĝis la  en Mezőszemere.

## Biografio 
Imre Bukta abiturientis en Eger en 1970, poste li eklaboris en ŝtata agrikultura laborejo kiel faklaboristo. Li lernis ankaŭ pentradon de pluraj pentristoj. Inter 1971–1973 li estis soldato, poste li faris dekoraciajn laborojn en Eger kaj Tiszaújváros. En 1975 li revenis al sia naskiĝvilaĝo, kie li okupiĝis pri kreo de artaĵoj. Post 2 jaroj li kreis artaĵojn el plastoj. Tiutempe li akiris diplomon en Pécs, poste li habilitiĝis en Industriarta Altlernejo https://hu.wikipedia.org/wiki/Bukta_Imre. Li kreis artaĵojn en pluraj urboj, plej longe en  Szentendre (1980–1994). Inter 1982 kaj 1985 li ricevis stipendion. Li instruas en Universitato Károly Eszterházy. Li ricevis premiojn inter 1978-2016, en 2023 premion Kossuth.

## El solaj ekspozicioj 
* 1978, 1981, 1993, 1997, 2003 Budapeŝto
* 1985, 1999 Székesfehérvár
* 1994 Zagrebo
* 2007-2008 Debrecen
* 2011 Bruselo

## El grupaj ekspozicioj 
* 1977-1980, 1987-1990, 1996-1997 Szentendre
* 1979, 1982, 1987, 1992, 2005 Budapeŝto
* 1980, 1988, 1999 Venecia Bienalo
* 1987 Frankfurto ĉe Majno
* 1990, 1992, 1995, 2002 Arthalo Budapeŝto
* 1994 São Paulo
* 2003 Göteborg
* 2005 Pekino

## Elektitaj artaĵoj 
* Alkalmi kiállítás a majorságban tartott állatoknak (1974, ŝoka artaĵo)
* Mezőgazdasági gép a köztisztaság szolgálatában (1977, ŝoka artaĵo)
* Műanyagból tiszta búzát készítő cséplőgép (1985, ŝoka artaĵo)
* Spiritiszta falusi kislány (1991, desegnaĵo)
* Szentendre (akvaforto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Wikitongues

eta|300x300raalt=Kontribuantoj al Vikilingvoj en Montrealo (Kanado) dum Vikimanio2017.|eta|Wikitongues-kontribuantoj en Montrealo (Kanado) dum Wikimania 2017.|300x300ra
**Wikitongues** (vikilingvoj) estas ne-profitcela organizaĵo registrita en Nov-Jorko, Usono. kiu celas dokumenti la lingvojn de la mondo. La jutuba kanalo de Wikitongues disponigas centojn da filmetoj en kiuj iu parolas dum kelkaj minutoj en sia lingvo kaj pri la rilato kiun li/ŝi havas kun tiu lingvo. Tiel ankaŭ faris la denaska esperantistino Stella. Ĝi estis fondita de Frederico Andrade, Daniel Bogre Udell kaj Lindie Botes en 2014. En 2016 ĉirkaŭ 330 filmetoj en pli ol 200 lingvoj jam estas registritaj. Ĝis 2018 ili jam registris pli ol 350 lingvojn, aŭ 5% de lingvoj tra la mondo.

## *Poly* 
*Poly* estas malfermitkoda programaro konstruita por kundividi, lerni kaj dokumenti lingvojn. 

## Permesiloj 
Ĉiuj filmetoj estas liberigitaj sub la permesilo CC-de-NC 4.0. Antaŭ nelonge alia licenco, sub CC-de-SA 4.0, ankaŭ estis enkondukita.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Etnismo (revuo)
* Minority SafePack
* Atlaso de minacataj lingvoj de Unesko

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Jutuba kanalo
* Fejsbuka paĝo

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2014
Kategorio:Ne-profitaj organizaĵoj en Usono
Kategorio:Lingvoj
Kategorio:Lingva ekologio
Tamás Asszonyi

**Tamás Asszonyi** [tamAŝ asonji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Asszonyi Tamás** estis hungara skulptisto, medalisto.
[eta|[Puto kun pelikano kreita de Tamás Asszonyi en 2000 en Gödöllő]]
Tamás Asszonyi https://www.antikregiseg.hu/muvesz_adatbazis/asszonyi_tamas_szobrasz__eremmuvesz__1942-___eletrajza.php naskiĝis la  en Pécs.

## Biografio 
Tamás Asszonyi frekventis artan gimnazion en Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en la sama urbo en 1965. Liaj plej gravaj instruistoj estis István Martsa, Pál Pátzay kaj István Szabó (skulptisto). Ekde 1966 li ekspoziciis. Post 3 jaroj li aliĝis al Artistkolonio (Szentendre). En la 1980-aj jaroj li studvojaĝis al Italio, Vjetnamio kaj Kamboĝo. Li ricevis premiojn inter 1969-1995. Li edziĝis en 1966, la edzino naskis 2 filinojn.

## El solaj ekspozicioj 
* 1970, 1978 Budapeŝto
* 1978 Pécs
* 1980 Taŝkento
* 1983 Berlino
* 1993 Stuttgart

## El grupaj ekspozicioj 
* 1967, 1969, 1971, 1976, 1981 Pécs
* 1971 Napolo
* 1975, 1995 Arthalo Budapeŝto
* 1982 Moskvo
* 1984 Londono, Oxford
* 1993 Sopron
* 2006 Szentendre

## Elektitaj skulptaĵoj, reliefoj, memortabuloj 
* Két pingvin szobor (1965–1967, Székesfehérvár)
* Díszkút (1968, Szolnok)
* Dombormű (reliefo, 1974, Budapeŝto)
* Ivókút (1980, Szentendre)
* 1956-os emlékplasztika (1994, Salgótarján)

## Elektitaj medaloj 
* Egriek a városért (1972)
* Ferenc Móra emlékérem
* Újjáépült a budai sikló (1986)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* https://www.kozterkep.hu/a/62/asszonyi-tamas.html
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj