open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timino

Biologio > Biokemio > Nitrogena bazo > Timino
----
**Timino** (C5H6N2O2, estas pirimidina Nitrogena bazo , kiu povas aperi en nukleotidoj en DNA, sed **neniam** en RNA.

## Sintezo 
### Sintezo 1 
* Timino sinteziĝas per aminigo de la **etokso-karbonilo-2-metokso-2-metil-akrilamido**:

### Sintezo 2 
* Timino ankaŭ povas sinteziĝi per senhidratigo k senkarboniligo de la **metil-malikata acido** en ĉeesto de sulfata acido:

## Vidu ankaŭ 
* adenino, citozino, guanino, uracilo

## Referencoj 
Kategorio:Nukleobazoj
Kategorio:Pirimidinoj
Adenino

**Adenino** estas purina nitrogen-bazo, kiu povas aperi en nukleotidoj de DNA kaj RNA.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.compchemwiki.org/index.php?title=Adenine  
* http://www.genome.gov Usona nacia esplorejo pri la genaro

## Vidu ankaŭ 
* guanino, citozino, timino, uracilo (la aliaj bazoj en DNA / RNA)
* nitrogena bazo
* purino

## Referencoj 
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Biokemio
Kategorio:Organikaj nitrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Purinoj
Citozino

eta|200px|dekstra|Bastona kemia strukturo de Citozino
eta|200px|dekstra|3D kemia strukturo de Citozino

**Citozino** aŭ **citosino** estas pirimidina nitrogen-bazo, kiu povas aperi en nukleotidoj de DNA kaj en RNA.

## Vidu ankaŭ 
* adenino, timino, guanino, uracilo

Kategorio:Genetiko
Kategorio:Biokemio
Kategorio:Pirimidinoj
Guanino

**Guanino** aŭ **2-Amino-6-hidrokso-purino** estas purina nitrogen-bazo, kiu aperas en nukleotidoj en DNA kaj RNA.
Ĝia kemia formulo estas C5H5N5O.

* Ksantino estiĝas per agado de la **guanozina deaminazo** sur guanino:

## Vidu ankaŭ 
* Wilhelm Traube (1866-1922)
* Julius Bodo Unger (1819-1885)
* adenino, citozino, timino, uracilo
* nitrogena bazo
* purino
* Eŭropa ĝardena araneo
* Nukleotido
* Nukleozido
* Guanozino

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.compchemwiki.org/index.php?title=Guanine  
* http://www.amalnet.k12.il/sites/genetic/flash2.swf  
* http://www.genome.gov 

## Referencoj 
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Biokemio
Kategorio:Purinoj
Uracilo

**Uracilo** estas pirimidina nitrogen-bazo, kiu aperas en nukleotidoj, en RNA, sed neniam en DNA.

La sola diferenco inter uracilo kaj timino estas la aldono de metila grupo (-CH) anstataŭ hidrogeno en la karbono 5 de la timino.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Uracilo estiĝas per senaminigo de la citozino:

### Sintezo 2 
* Uracilo sinteziĝas per kondensiĝo de malonata acido kaj ureo en ĉeesto de fumiganta sulfata acido sekvata per reduktado de la barbiturata acido:

## Vidu ankaŭ 
* adenino, citozino, timino, guanino
* nitrogena bazo

## Referencoj 
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Biokemio
Kategorio:Pirimidinoj
Triĥosuro

**Triĥosuro** (*Trichosurus*), aŭ **Penikvosta posumo**, estas aŭstralazia genro de posumoj, malgrandaj mamuloj similaj al didelfo, el familio Falangeredoj. Al la genro apartenas jenaj specioj:

* Norda penikvosta posumo, *Trichosurus arnhemensis*, alternative "arnhemlanda Triĥosuro"
* Kurtorela posumo, *Trichosurus caninus*, alternative "Hunda Triĥosuro"
* Monta penikvosta posumo, *Trichosurus cunninghami*, alternative "Triĥosuro de Cunningham"
* Kupra penikvosta posumo, *Trichosurus johnstonii*, alternative "Triĥosuro de Johnston"
* Kutima penikvosta posumo, *Trichosurus vulpecula*, alternative "Vulpeca Triĥosuro" aŭ Vulpoposumo

*Trichosurus vulpecula* (Kutima penikvosta posumo) estas plej granda specio el la genro (kaj inter ĉiuj posumoj), kaj ankaŭ plej vaste disvastigita. Aŭstraliaj anoj de la specio havas delikatan grizbluan hararon, kaj anoj de tasmania subspecio (*Trichosurus vulpecula fuliginosus*) havas nigrabrunan ĝis ruĝbrunan hararon.

Kategorio:Marsupiuloj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Jurek Becker

**Jurek Becker** [jurek beke] (30-an de septembro 1937 – ) estis germana verkisto. Li naskiĝis en la pola urbo Lodz, kaj mortis en Berlino.

La unuajn ses jarojn de sia vivo li pasigis en juda geto - la Lodza geto de sia hejmurbo - kaj en faŝismaj koncentrejoj. Post la Dua mondmilito li venis al Orienta Berlino, lernis la germanan lingvon, studis filozofion kaj laboris poste kiel scenaristo kaj verkisto. Lia ribelemo kontraŭ la reĝimo de GDR kaŭzis akrajn konfliktojn kaj fine li en la jaro 1977 decidis ekvivi en Okcidenta Berlino. Krom romanojn li sukcese verkis scenarojn, rakontojn kaj tekstojn por kabaredoj.

## Famaj verkoj 
* Romantrilogio:
** Jakob, der Lügner (1969)
** Der Boxer (1976)
** Bronsteins Kinder (1986)
* Irreführung der Behörden (romano, 1973)
* Schlaflose Tage (romano, 1978)
* Nach der ersten Zukunft (rakontoj, 1980)
* Liebling-Kreuzberg (scenaro por televidserio, ekde 1986)
* Amanda herzlos (romano, 1992)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kinarto kaj ni

**Kinarto kaj ni** estas 40-minuta vidbendo eldonita de LF-koop en 1991. Ĝi konsistas el ses specimenoj de longaj filmoj (1939-1989) kie oni uzas Esperanton. Foje temas pri rekvizito en usonaj filmoj: ''Idiot's Delight* kun Clark Gable kaj Norma Shearer, *La granda diktatoro* de Charlie Chaplin. Foje temas pri dublita klasikaĵo el la hungara kino: *En Eŭropo ie*, *Mefisto*. Foje temas pri originalaj Esperanto-filmoj, produktitaj en Francio: *Angoroj* de Lorjak, *Babel''' de Yvon Davis. 

La filmon akompanas diskrete historiografia komentario de Giorgio Silfer. Voĉoj de Perla Martinelli, Nikolin' kaj Giorgio Silfer.

## Kinarto kaj Esperanto 
Esperanto havis sian “oran momenton” en kinarta teorio kiam Vachel Lindsay nomis “kinarta esperanto” la intertekstajn rilatojn de silentaj filmoj en la unua usona libro pri filma teorio (1915).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Alexander Vaughn Miller (Alekso Miller)
* Esperanto-kulturo kaj filmoj

Kategorio:Esperanto-filmoj
Esperanto-ĉinaj vortaroj

## Ĉi tiu paĝo listigas **vortarojn** kiuj tradukas el la ĉina lingvo al Esperanto kaj inverse 
## Dulingvaj vortaroj 
***Ĉina → Esperanto**
****Ĉina-Esperanta vortaro.** Marko Uang Bu-jung. Taipei, 1980. 26+749+69p. 19cm. Kun malnovformaj ideografiaĵoj, uzataj en Taivano. 
****Ĉina-Esperanta vortaro.** Pekino, 1985. 718p. 19cm. Kun pli ol 40000 kapvortoj, aranĝitaj lau la ĉina latinlitera alfabeto kun la ideografiaĵoj. Bind. Tabeloj.
****Ĉina-Esperanta vortaro.** Ĉefred. Yu Guojian, Anhui Eduka Eldonejo, 1985. 21+613p. Ĉirkaŭ 36000 kapvortoj.
****Ĉina-Esperanta vortaro.** Komp. Pekina E-Asocio. Beijing, 1982. 384p. 13cm. Poŝformata vortaro kun 14000 vortoj kaj 5 aldonaj tabeloj.
****Ĉina-Esperanta vortaro. ** de Wang Chongfang 2008, Eld. Ĉina Esperanto-Eldonejo, du formatoj kun la sama enhavo, nome 184×260 mm kaj 140×203 mm, bindita kaj broŝurita. 100 000 kapvortoj, 1 264 paĝoj. 
***Esperanto → Ĉina**
****Esperanta-ĉina vortaro.** Pekino, 1986. 1071p. 13cm. 
****Esperanto-ĉina vortaro.** Ĉefred. Honfan. Pekino, 1990. 1044p. 19cm. 18300 kapvortoj, abundaj detaligoj kaj utilaj tabeloj. Bind. 
****Nova Esperanto-ĉina vortaro.** Beijing, 2000. 402p. 16x8cm. Bind. 
****Nova vortaro Esperanta-ĉina.** Beijing, 1980 (repr.). 6+328p. 13cm. Plasta kovrilo. 
****Plena vortaro Esperanta-ĉina.** Feng Wenluo. Pekino, 1984. 4+915+8p. 16cm. 15000 serĉvortoj. Bind.. 
****Esperanto-kurso por memlernado.** Unua volumo. Li Shijun. Pekino, 1985. 330p. 19cm. 18-lecionoj por komencantoj, kun legaĵoj kaj 42-paga E-ĉina vortaro. Ilus.. 

## Plurlingvaj vortaroj 
***Fakaj vortaroj**
****Ĉina Esperanta vortaro por scienco-tekniko.** Zhang Jinliang. Anhui, 1988. 499p. 18cm. Unudirekta vortopara terminaro. 
****Ĉina-Esperanta klasifika manlibro.** Komp. Long Wen, Li Xia. Henan, 1988. 535p. 13cm. Laŭtema vortopara vortaro.
****Internacia vortaro de mikroba genetiko.** Ralph A. Lewin. Pekino, 1994. 117p. 19cm. Terminoj de mikroba genetiko kaj molekula biologio. Anglaj ekvivalentoj, difinoj en Esperanto kaj la ĉina.

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Espere despere

**Espere despere** estas 60-minuta Esperanto-filmo produktita de LF-koop en 1998.

En 1997 LF-koop starigis Teatrofakon, kie interalie ludis la pola aktoro Jerzy Fornal kaj la bulgaraj Teo Jurukov (ankaŭ reĝisoro), Luna Davidova, Nikolaj Uzunov, Veneta Zjumbjuleva.

Okaze de la 110-jariĝo de Esperanto ili prezentis tri humuraĵojn:

*Budapesta ekzameno de Sándor Szathmári (20 min)
*Lingva evoluo de Julio Baghy (10 min)
*La vorta klaso de Giorgio Silfer (30 min).

El tiu prezento rezultis la filmo.

Kategorio:Esperanto-filmoj
Kiam Parizo estis Parizo eĉ por ni esperantistoj

***Kiam Parizo estis Parizo eĉ por ni esperantistoj*** estas esperanta muzika filmo kun muziko de la belga kantistino Nikolin', de 1989. 

Nikolin' tiam estis unu el la tri profesiaj franclingvaj gekantistoj kiuj akompanis sin per gurdo. Ŝi proponis al LF-koop en 1988 sian repertuaron. Naskiĝis tiam – danke al la tradukoj de diversaj verkistoj: Georges Lagrange, Perla Martinelli, Claude Piron kaj Giorgio Silfer – ĉarma Esperanto-kantaro el  Giorgio Silfer verkis tekston por interligi la diversajn kanzonojn, kaj Nikolin' realigis ĉe LF-koop kasedojn kaj disko, inter aliaj *Nur per amo* de 1989. UEA priskribas la kasedo kiel rekreo "de la etoso de la 'belepoka' Parizo".

La postan jaron, danke al la kunlaboro de la belga reĝisoro Sauro Santinelli, la mastra bendo de la kasedo fariĝis la sontrako de   en Parizo. Multe helpis al la teamo ankaŭ Roger Bernard. La filmon produktis LF-koop, kun la helpo de la finna entreprenisto Lasse Kivisto.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-filmoj
Kategorio:Esperanto-muziko
Heroldo Komunikas

***Heroldo Komunikas*** (ofte *HeKo*) estas novaĵagentejo kiu dissendas informojn (precipe) el la establoj aliĝintaj al la Pakto por la Esperanta Civito, sub la imprimaturo de ĝia Konsulo aŭ lia delegito, ofte la vickonsulo pri informado. Ĝia rolo estas priskribita en la art. 27 de la Konstitucia Ĉarto de la Civito; temas do ne nur pri revuo, sed ankaŭ instanco de la konsorcio mem.

## Karakterizoj 
### Historio 
Ĝi aperis preskaŭ ĉiusemajne ekde la fino de marto 1999, kaj aperas preskaŭ ĉiutage ekde junio 2006. Malgraŭ la simila nomo, ĝi ne estas la reta versio de Heroldo de Esperanto, alia informilo ligita al la konsorcio de la Esperanta Civito.

Fondite kiel servo de LF-koop, en junio 2001 *HeKo* estis donacita al la Esperanta Civito, kies unusola oficiala organo ĝi estas de tiam. Dum la proprieto de LF-koop pri la enhavo responsis precipe Judit Felszeghy, poste precipe Anna Bartek kaj Ljubomir Trifonĉovski.  

### Redakcio 
La informoj estas: oficialaj de la Civitaj instancoj, se indikitaj per la litero **C**; bultenaj de paktintaj establoj, se indikitaj per la litero **B**; alies neoficialaj, pri kio ajn utila por la evoluo de Esperantio, se indikitaj per la litero **A**; kaj pri Eŭropaj aŭ internaciaj aferoj, se indikitaj per la litero **E**. 

Estas nuntempe triopa redakcio de Heroldo Komunikas, konsistante en Alessio Giordano, Giacomo Comincini kaj Giorgio Silfer.
Dosiero:Giacomo Comincini 2026.png|Giacomo Comincini.
Dosiero:Alessio Giordano 2026.jpg|Alessio Giordano.
Dosiero:Giorgio Silfer.tif|Giorgio Silfer.

### Enhavo 
La retejo enhavas diversajn informojn oficialajn rilate al la Esperanta Civito. Interalie, haveblas paĝoj pri la Parlamento de la Esperanta Civito kaj de la Kapitulo, la plena normaro de la konsorcio, oftaj demandoj, kantaro kaj la plena listo de la aliĝintaj establoj.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Novaĵagentejoj
Esperantaj Sinonimoj

***Esperantaj Sinonimoj*** estas sinonima vortaro surbaze de *Plena Ilustrita Vortaro* (PIV), kompilita de Jaan Ojalo.

## Enhavo 
La libro ampleksas 1925 kapvortojn kaj indekson kun ĉirkaŭ 5500 vortoj. 

La kapvortoj estas numeritaj, kio ebligas referenci en la indekso. Ekzemple en la indekso oni legas "malbela 1855". Poste sub la numero 1855 oni trovas:

1855 **turpa**
malbela, hida; fia

La punktokomo signifas, ke "fia" estas malpli proksima sinonimo ol "malbela" kaj "hida". 

La kompilinto tiris la sinonimojn el PIV, tial kiel kapvorton oni trovas neologismon "turpa", kvankam en la praktiko oni serĉas sinonimojn por la plej ĝeneralaj vortoj, ne por vortoj esceptaj. Ordinara uzanto serĉos sinonimojn por "malbela", ne por "turpa". Plie la vortoj "hida, fia" ne havas siajn kapvortojn, sed en la indekso oni konstatas, ke "hida" kaj "turpa" troviĝas ankaŭ sub la numero 5, kio estas kapvorto "abomena". Tamen sub 1855 "abonema" mankas. Jen kelkaj mankoj de la vortaro (kiujn pionira verko rajtas havi).

## Eldonoj de la libro
*B. Berin-J. Ojalo: *Esperantaj Sinonimoj*, Vilnius-Tallinn-Kaunas 1985, tajpita, 50 p. (vortaro) + 32 p. (indekso)
*Jaan Ojalo: *Esperantaj Sinonimoj*, UEA kaj Fundación Esperanto 1993, 96 p. - Dua korektita eldono
*Jaan Ojalo: *Esperantaj Sinonimoj*,  Rotterdam, 1999 (3-a, korektita eld.). 96 paĝoj. 21 centimetroj. 

## Vidu ankaŭ 
* Sinonimoj en Esperanto
* *Esperantonimoj*

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj  Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1993
Kategorio:Libroj aperintaj en 1999
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1993
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1999
Kategorio:Eldonaĵoj de UEA
Kategorio:Eldonaĵoj de Fundación Esperanto
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Esperanto-vortaro (diversaj)

## Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Diversaj Esperanto-vortaroj 
----
*En ĉi artikolo estas listo kaj priskribo de diversaj Esperanto-vortaroj pri kiuj ne estas aparta artikolo.*

***Esperanto serĉ-vortaro :**
****Esperanto serĉ-vortaro.** (Vorto-determina per kanteblaj aforismoj). Erno Geleta. Nové Zámky, [2000]. 124p. 30cm. Pli ol 2000 "kapvortoj" serĉe-verse "difinitaj". 
****Esperanto serĉ-vortaro.** Volumoj 1-4. Erno Geleta. Nové Zámky, [2000]. 128+144+122+138p. 15cm. Pli ol 2000 "kapvortoj" serĉe-verse "difinitaj". 
***Sinonimaj vortaroj**
****Esperantaj Sinonimoj**. Jaan Ojalo. Rotterdam, 1999 (3a, korektita eld.). 96p. 21cm. Sinonima vortaro surbaze de PIV. 1925 kapvortoj, indekso kun c. 5500 vortoj. 
****Vortaro de Esperantaj sinonimoj.** Jur. Pisarev. Rostov-Don, 2002. 244p. 21cm. 4343 sinonimnestoj, ofte kun rusaj ekvivalentoj. 
***Aliaj vortaroj :**
****Gunkela vortaro**. Claus J. Günkel. Viersen, 1997 (3a eld). 43p. 21cm. 912 kapvortoj post-PIVe registritaj au nove proponataj, inkl. proprajn nomojn. 
****Oportuna vortaro de ordinara Esperanto.** Vilho Setälä. Helsinki, 1969, 1974 (2-a eld.). 96p. 22cm. Unulingva vortaro kun simplaj difinoj kaj multaj bildetoj. 
****Sepa oficiala aldono al la Universala Vortaro.** , 1958. 4p. 21cm. 118 fundamentaj radikoj. 
****Tabuaj vortoj en Esperanto.** Vortaro, kun ekzemploj pri praktika uzado. H. Alos, K. Velkov. Vraca, 1981. 32p. 15cm. Konciza terminaro, precipe pri seksaj aferoj, kun kelkaj maldecaj poemoj apendice. Tabuaj vortoj en Esperanto 
** **Matematika vortaro kaj oklingva leksikono**, M. Bavant, 2003, 231p., (EO-DE-EN-FR-RU -- CZ-HU-PL), KAVA-PECH (Ĉeĥio), ISBN 80-85853-65-5
** **Dictionnaire Eo.** Dictionnaire compact Français-Eo (10 000 entrées) et Eo-Français (3&nbsp;500 racines)
***Aliaj libroj entenantaj vortaron : **
****Tesi, la testudo.** Laborgrupo "Nokta Tajpejo". Bonn, 1985. 178+72p. 21cm. Sprita lernolibro. Kun aparta vortaro. Ilus.

## Literaturo
* 2015: Berlina Komentita Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2014 (**BKB**). 

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Brainfuck (programlingvo)

**Brainfuck** estas minimumisma komputillingvo kreita de Urban MÜLLER ĉirkaŭ 1993. Ĉar *"fuck"* estas fivorto en la angla, la lingvo estas ankaŭ nomata **Brainf*ck**, **Brainf*****, (ŝerce) **B****fuck**, aŭ simple **BF**.

La celo de Müller estis krei simplan Turing-kompletan komputillingvon, kiu povus esti implementita per kiel eble plej malgranda tradukilo. La lingvo konsistas el nur ok instrukcioj. Versio 2 de la originala tradukilo, verkita por la komputilo Amiga, estis nur 240 bitojn granda.

Kiel sugestas la nomo ("Brainfuck" signifas "Cerbofiko"), programoj en Brainfuck inklinas al nekomprenebleco, kvazaŭ tiom, ke la programisto freneziĝu. Tamen, la Turing-maŝino, do tial ankaŭ Brainfuck, povas plenumi ajnan komputan taskon. Malgraŭ la malfacileco programi iajn taskojn en Brainfuck, tamen certe eblas fari tiel.

La lingvo estas bazita sur simpla maŝinmodelo, kiu konsistas el, krom la programo, tabelo komence nula, indiko al la tabelo (komence indikas al la unua bitoko de la tabelo), kaj du vicoj da bitokoj por enigo kaj eligo.

La unuaj ok instruckioj, ĉiu nur unuliteraj, estas:

(Por simetrieco, iuj diras ke ] saltas reen nur se la bitoko ĉe la referenco estas nenula, sed fine estas tute egale.)

Brainfuck-programoj povas esti transliteritaj al C per la jenaj anstataŭoj, kie `ptr` estas de datumtipo `char*`:

## Ekzemploj 
### Saluton, mondo! 
Programo kiu eligas sur la ekrano "Hello, world!" ("Saluton, mondo!"), per unu linio de kodo kaj sen notoj, estas:

 ++++++++++[>+++++++>++++++++++>+++>+++.>+.+++++++..+++.>++..+++.------.--------.>+.>.

Brainfuck estas tre interesa pro ĉi tiu kazo, ĉar "Saluton, mondo" programo estas nek malgranda nek facile verkebla!

### Enigo/eligo de signoj 
`,.`

Enigi unu signon de la klavaro kaj eligi ĝin al la ekrano

### Simpla itero 
`,[.,]`

Sindaŭriga itero kiu prenas klavaran enigon kaj eĥigas ĝin al la ekrano. Rimarku ke ĉi tiu supozas ke 0 estas la signalo de enigofino; implementoj varias pri ĉi tiu temo. Versioj por -1 kaj "neniu ŝanĝo" estas `,+[-.,+]` and `,[.[-],]`

### Manipulado de referencoj 
`,[.>,]`

Versio de la lasta ekzemplo kiu ankaŭ konservas ĉiun enigon en la tabelo por estonta uzo, per ĉiufoje movi la referencon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ook

## Eksteraj ligiloj 
* La Brainfuck-arĥivo  (*angle*)
* Versio 2 de la originala tradukilo  (*angle*)
* **Brainfucked** - Brainfuck Compiler  (*angle*)

Kategorio:Programlingvoj
Marseljezo

eta|etatime=1|*La Marseillaise* (1907).
[eta|dekstra|250px|[Claude Joseph Rouget De Lisle|Rouget de Lisle, kreinto de la Marseljezo, kantas ĝin je la unua fojo.]]
**La Marseljezo** estas la nacia himno de Francio. En la franca lingvo, *La Marseillaise* signifas "la marsejla". La vortojn verkis la strasburga kapitano Claude Joseph Rouget de Lisle (1760-1836) en 1792, t.e. en la revolucia periodo de Francio. La kanto unue nomiĝis ''Chant de Guerre pour l'Armée du Rhin* (Militkanto por la Rejna Armeo); en 1792 marsejlaj regimentanoj eniris Parizon kantante tiun ĉi kanton... kiun la parizanoj sekve renomis *La Marseillaise*. Ĝin oni adoptis kiel nacian himnon unuafoje en 1795 (Unua Franca Respubliko); ekde 1879 ĝi denove fariĝis la nacia himno. Ĝi estis kanto ankaŭ de revolucianoj kaj liberanoj en Eŭropo, kelkajn unuajn monatojn de sovetia potenco en Rusio ĝia melodio (kun aliaj, netradukitaj vortoj) estis uzata kiel himno de la Soveta Rusio.

La kanto konsistas el 7 strofoj, inter kiuj la sepa estis poste verkita, kaj nur 3 nun estas ankoraŭ uzataj (1, 6 k 7).

## Teksto de la Marseljezo 
Unu ĉapitro de *Sternstunden der Menschheit'' de Stefan Zweig temas pri la ekesto de la Marseljezo.

### Esperanta traduko de Jacques Manceau  
**1-a strofo**
:O vi de patruj' la infa-(a)noj
:Por la glor' alvenis la tag'!
:Malamike de la tiranoj
:Flirtas kontraŭ ni tiu flag'!
:Flirtas kontraŭ ni tiu flag'!
:Aŭdu nun sur niaj kamparoj
:Muĝas la kruela soldat'
:Li celas nun al morta bat'
:Por la filoj kaj niaj patroj!

**Rekantaĵo**
:Alarm, civitanar'! formiĝu regiment'!
:Tuj sen atend'
:Ni marŝu al patruja la defend'!

**2-a strofo**
:Sed kion celas tiuj skla-(a)voj
:Ĉu por ni estas la katen'?
:Ni tuj iru al niaj glavoj
:Estu for de ni tiu ĉen'!
:Estu for de ni tiu ĉen'!
:O Francoj estas ja insulto
:Kredi nin submeti sen pen'!
:Naskiĝu de ĝi l'abomen'
:Kiu venkos por liber-kulto!

**3-a strofo**
:O Francoj militistoj no-(o)blaj
:Vi frapu al la perfidul'
:Viaj batoj estu duoblaj
:Kaj vi frapos eĉ sen makul'!
:Kaj vi frapos eĉ sen makul'!
:Sed malfeliĉa la viktimo
:Kontraŭ ni armita sen vol'
:Ni gardu de ni la kontrol'
:Murdi ĝin ja estus nur krimo!

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.elysee.fr/elysee/francais/les_symboles_de_la_republique/la_marseillaise/la_marseillaise.21106.html  la *Marseljezo*] en la oficiala retejo de la Elizeo]
* http://news.bbc.co.uk/olmedia/995000/audio/_998481_france.ram La Marseljezo] elŝutebla
* http://marseillaise.org/english  Folia muziko, historio, kaj muziko]
* Tuta teksto, sono, notoj

## Referencoj 
Kategorio:Naciaj himnoj
Kategorio:Naciaj simboloj de Francio
Kategorio:Franca muziko
Kategorio:Franca Revolucio
Kategorio:Marsejlo
Kolonoko

eta|300|ilustraĵo
**Kolonoko** aŭ **siberia mustelo** (*Mustela sibirica* ) estas specio el la familio musteledoj. Ĝi havas delikatan brilan ruĝflavbrunan ĝis ruĝbrunan hararon.

Kategorio:Musteledoj
Kategorio:Mamuloj de Azio
Java-multlingva

**Java-multlingva** estas projekto kiu celas produkti multlingvajn liberajn programojn, uzante la programlingvon Java.

La laborlingvo de la projekto estas Esperanto: Ĉiuj komentoj, dokumentoj, komunikado inter la programistoj estas en Esperanto. La programoj mem estas tiel, ke oni tre facile povas traduki ilin al
ĉiu ajn lingvo, la programlingvo Java kun sia implicita biblioteko tre helpas tie.

Kaj programado kaj traduko estas farita de volontuloj, kaj ĉiu esperantisto estas invitata kunlabori kiel programisto, tradukanto aŭ provanto de la programoj.

La projekto komenciĝis en oktobro 2002.

Kategorio:Libera programaro
Nicolas Vanof

La nomo **Nicolas Vanof** povas signifi:
# Fikcia persono en la nefinita romano de Jules Verne ''"Voyage d'étude"''.
# Kolektiva pseŭdonimo uzita unuafoje en Literatura Foiro, nuntempe ankaŭ en Heroldo de Esperanto kaj en Beletra Almanako.
Nuko (Gronlando)

maldekstra|eta|250px|Nuko elaera
**Nuko** ( [nūk],  [ˈɡ̊ʌd̥ˌhɔb̥] "bona espero") estas la ĉefurbo de Gronlando. Ĝi havis  loĝantojn en 1996.

Nuko situas ĉe la fjordo  ĉe la okcidenta marbordo de Gronlando. Ĝiaj rimedoj estas fiŝkaptado, tenado de petrolo kaj boacaroj.

Nuko havas malgrandan flughavenon, ĵurnalojn, radi-sendejojn kaj eksterlandajn konsulejojn.

En Nuko troviĝas la **Nacia Konsilio** kaj la **Alta Kortumo** de Gronlando.

La urbon fondis en 1721 la norvega misiisto Hans Egede. Li nomis ĝin , t. e. «Bona Espero».

Ĉe la fino de la fjordo troviĝas la 10-jarcenta establiĝo *Vesterbygd*.

## Gefiloj
*Lars Møller, gazetredaktoro kaj presisto
## Vidu ankaŭ 
* Gronlanda Porinstruista Seminario
* Nacia biblioteko de Gronlando
* Preĝejo Nia Savinto (katedralo protestantisma)
* Radio de Gronlando
* Universitato de Gronlando

Kategorio:Urboj de Gronlando
Alena Klementová

**Alena KLEMENTOVÁ** (naskiĝis la 30-an de julio 1932 - mortis la 21-an de decembro 2002) estis ĉeĥa esperantistino, edzino de Jaroslav Klement (1935-1986}, aŭtoro pri heraldika terminaro en Esperanto, kaj patrino de **Jaroslav Krupka** (29.5.1954-6.3.2008), iama junulara Esperanto-aktivisto en Ĉeĥio.

Laboro por la ideo de internacia interkompreniĝo estis la ĉefa enhavo de ŝia vivo. Rememoros pri ŝi vico da lernantoj, kiujn ŝi instruis dum kursoj de la karlovara klubo kaj en kursoj de Somera Esperanta Tendaro en Lančov. Ekde la sepdekaj jaroj ŝi aktivis kiel eminenta lektorino de la skribaj kursoj de Esperanto. Ĉi laboron ŝi modeste plenumis ĝis la lasta momento malgraŭ grava malsano. 

Alena Klementová apartenis ĉiam al kolonoj de la Esperanto-klubo en Karlovy Vary. Ŝi staris ĉe lulilo de ITREE (Internacia Turisma Renkontiĝo de Esperantistoj en Ercmontaro) en la jaroj 1979 ĝis 1991. Do dum 13 jaroj ŝi konatigis ĉeĥajn kaj eksterlandajn esperantistojn kun belaĵoj de ercmontara regiono. Ŝi faris ĉiĉeroninon ankaŭ dum internaciaj kongresoj en Karlovy Vary (ekz. dum la 1-a Ĉeĥa-Germana Esperanto Kongreso en la jaro 1993 kaj dum la SAT-kongreso en la jaro 1999).

En la daŭro de jaroj ŝi preparis aron da turismaj informoj pri karlovara regiono malgraŭ severa sanstato. Nelonge antaŭ sia forpaso ŝi preparis la kolekton por publiki en la interreto, nome en Vikipedio (pri Karlovy Vary).

(laŭ Miloš Bloudek, Karlovy Vary)

## Verkoj
***Terkulturado kaj ĝia influo al bonstata vivomedio** (En: AEST Žilina 1981)
*Karlovy Vary - tekstoj en ĉi tiu enciklopedio pri la urbo estas plejparte ŝia verko.

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Alfred de Musset

**Alfred de MUSSET** (naskiĝis la 11-an de decembro 1810 en Parizo, mortis la 2-an de majo 1857 en Parizo) estis franca aŭtoro. Li havis intiman rilaton kun George Sand.

*Les enfants du siècle* (La filoj de la jarcento) estas franca biografia drama filmo de 1999 kunverkita kaj reĝisorita de Diane Kurys. Ĝi estas bazita sur la tumulta amafero inter du francaj literaturaj ikonoj de la 19-a jarcento, nome romanisto George Sand (Juliette Binoche) kaj poeto Alfred de Musset (Benoît Magimel). 

## Famaj verkoj 
* Contes d’Espagne et d’Italie (poemoj, 1830)
* Un spectacle dans un fauteuil (dramo, 1832)
* Les caprices de Marianne (komedio, 1833)
* Lorenzaccio (dramo, 1834)
* La confession d’un enfant du siècle (romano, 1836)
* Les nuits (poemciklo, 1835-1837)
* Mimi Pinson (novelo, 1845)

## En Esperanto aperis 
* *La du Amatinoj. La Kapricoj de Mariano*. Trad. Jan Van Schoor. – Antwerpen: La Verda Velo, Antverpeno, 1929
* *Mimi Pinson*. Trad. M. Rethel. – Venlo: Esperanto-Instituto, 1934
* *La poeto*. – En: Tutmonda sonoro. Vol. 2. – p.&nbsp;453
### Recenzoj
Pri *Mimi Pinson*

## Eksteraj ligiloj 
* http://r.platteau.free.fr/TradukitajPoemoj.htm#Vespera_stel_Musset esperantigo de unu poemo "vesperstelo"
* http://32.1911encyclopedia.org/M/MU/MUSSET_LOUIS_CHARLES_ALFRED_DE.htm 
* http://www.poetes.com/musset/index.php 
* http://poesie.webnet.fr/auteurs/musset.html  

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj dramistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Faka Esperanto-vortaro : Telekomuniko

Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Faka Esperanto-vortaro : Telekomuniko
----
**Angla-esperanta telekomunika vortaro.** Christian Bertin. Rennes, 1983. 70p. 21cm. Kun pli ol 1600 vortoj.

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Faka Esperanto-vortaro : Heraldiko

Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Faka Esperanto-vortaro : Heraldiko
----

***Heraldiko. Veksilologio. Terminaro en Esperanto** Jaroslav Klement, eldonis EK České Budějovice, Ĉeĥoslovakio 1979, 80 p. ilustrita.
***Ilustrita vortaro pri heraldiko.** Nikolaj Starodubcev. Doneck, 1996. 345p. 21&nbsp;cm. 1005 terminoj (ĉiu kun sia bildo) en la rusa, ukraina, angla, Esperanto, franca, germana kaj latina. Bind.

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Esperanto-finna vortaro

**Suomi-esperanto-suomi; Taskusanakirja.** - La unua eldono aperis en 1963 kun laŭdire ĉirkaŭ 20.000 kaj ĉirkaŭ 17.000 kapvortoj. La dua eldono (post morto de Joel Vilkki), reviziita de Heljä Favén aperis en 1982 (449 p.). Ĝi tamen ne atingas la amplekson de la antaŭmilitaj vortaroj de Vilho Setälä. Pri la unua eldono Harri Laine skribas:

Pri la dua eldono la sama precizigas:

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto-suomi : taskusanakirja en Libera Biblioteko
* La ruĝa vortaro de Vilkki kaj Reviziita ruĝa = verda, Bildoj de la vortaro kun priskriba komento en blogaĵo de Harri Laine

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Libroj de Heljä Favén
Kategorio:Finnlingvaj vortaroj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Perla Martinelli

**Perla MARTINELLI** (naskiĝis la 30-an de junio 1938) estas italdevena esperantisto de post 1953 kaj nun publicisto kaj arta direktoro ĉe LF-koop. Profesie ŝi estis tradukistino kaj lingvoinstruistino.

## Vivkuro 
Ŝi aktivis ekde 1972 en la medio de La Patrolo, kaj en 1980 transprenis la ĉefredaktadon de Literatura Foiro. Lasinte la postenon ĉe Literatura Foiro, en 1997 ŝi transprenis la ĉefredaktadon de *Heroldo de Esperanto* por kvindek numeroj, kaj ree en 2002 dum tri jaroj kun Marie-France Conde Rey. Ekde 2006 ŝi ĉefredaktas la novan revuon *Femina*, kaj daŭre prizorgas la kulturan paĝon de Heroldo. Al la tri periodaĵoj ŝi ankaŭ kontribuis per multaj tekstoj, originale kaj traduke.

Akademiano de Esperanto ekde 1988, ŝi estis elektita ĝenerala sekretario de la Akademio en 1996: ĝis nun la sola virino kiu okupis estraran postenon en tiu lingva institucio. Prezidanto de Svisa Esperanto-Societo (1994-97), de Kultura Centro Esperantista (2009-11 kaj 2017-23), komitatano de Kooperativo de Literatura Foiro.

Kun sia edzo Giorgio Silfer, ŝi partoprenis la fondon de pluraj gravaj iniciatoj, interalie la Esperanta PEN-Centro, kies akcepton ĉe PEN-Klubo Internacia ŝi atingis en 1993. Ili kune esperantigis la *Universalan Deklaracion pri la Lingvaj Rajtoj* en 1996. En 2001 ŝi estis elektita al la Senato de la Esperanta Civito, kaj reelektita en 2006.

En 2020 ŝi prezidas la Lingvan Komitaton ene de la Esperanta Civito.

## Verkaro 
Ŝi doktoriĝis pri modernaj lingvoj kaj literaturoj per disertacio pri "*Edmond Privat: vivo kaj verkaro*". 

Kun Gaston Waringhien ŝi tradukis la unuajn Tri Tagojn de Dekamerono de Giovanni Boccaccio.

Aliaj gravaj tradukoj: La ruza vidvino de Carlo Goldoni, Finalo de partio de Samuel Beckett, Asertas Pereira de Antonio Tabucchi.

## Ekstera ligilo 
Verkoj de kaj pri Perla Martinelli en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Kategorio:Svisaj tradukistoj
Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Svisa Esperanto-Societo
Esperanto-hebreaj vortaroj

Esperanto-kulturo > Esperanto-vortaro > Esperanto-hebrea vortaro
----
***Praktika vortaro hebrea-esperanta.** Josef Murjan. Tel-Aviv, 1989 (nova korektita eld.). 160p. 13cm. 
***Plena vortaro Esperanta-hebrea.** Josef' Murjan. Tel-Aviv, 2000. 170(340)+8p. 25cm. Ĉ. 10 000 kapvortoj.

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj

## Ĉi tiu paĝo listigas **vortarojn** kiuj tradukas el la hispana lingvo al Esperanto kaj inverse  
## Antaŭ la unua mondmilito
* **1899**: Ramón Andreu publikigis la unuan Esperantan-hispanan vortaron en 1899.
* **1903**: Pastro Antonio Guinart publikigis gramatiketon kaj vortaron (1903).
* **1904**: La kataluna eldonejo *Espasa* (d:Q17629741) publikigis ankaŭ gramatikon kaj Vortaron (du eldonoj) de Vicente Inglada Ors kaj Antonio López Villanueva (marto 1904)
*La hispanlingva ***Enciklopedio Espasa*** inkluzivis en sia unua eldono tradukojn al kvin lingvoj, ankaŭ Esperanto, de la ĉefaj kapvortoj.
*O.RR.L.I. publikigis vortareton per reformita ortografio de la hispana.

## Post la dua mondmilito
* **1963**: *Diccionario elemental* de Ernesto Tudela Flores. 1963, 71 p. 17 cm. Dudirekta baza vortaro hispana-esperanta.
****Curso elemental de Esperanto.*** R. kaj J. Scolnik. Córdoba, 1982 (2-a eldono). 119 paĝoj. 19 cm. Elementa lernolibro, kun legaĵoj, konversacia frazaro kaj dudirekta vortaro.
****Diccionario de bolsillo Esperanto-Español y Español-Esperanto*** J. Paluzie-Borrell. Editorial Ramón Sopena, Barcelona, 1967, 1999 (reviziita eldono). 383 p. 14 cm. Poŝvortaro kun 25000 vortoj. Malgraŭ malgranda, ĝi inkluzivas multajn biologiajn nomojn.
****Diccionario 2002 Vortaro*** Liven Dek. Zaragoza, 2002. 474 paĝoj. 17 cm.
* **2003**: ***Gran Diccionario Español-Esperanto*** Fernando de Diego. Zaragoza, 2003, 1279 p. 50 000 kapvortoj.
* 2010: ***Diccionario Amika Vortaro Español-Esperanto - Esperanto-Hispana***. Miguel Gutiérrez Adúriz /mga/, 2010, 456 paĝoj. .
* 2017: ***Diccionario pocket esperanto*** español-esperanto & esperanto-español, Juan Sáenz, Fluo!, San Bernardino, CA, 2017, 173 paĝoj. Este diccionario contiene material procesado que forma parte del proyecto English Wiktionary .

## Eksteraj ligiloj 
* Vortaroj "Curlie" ĉe dmoz
* Hispanaj Esperanto-vortaroj  en Ockey, Edward; Sutton, Geoffrey. Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2002. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio 2003.
*Leoni de León, Jorge Antonio (2018). Diccionario Elemental Español-Esperanto / Esperanto-Español. Káñina, Revista de Artes y Letras, Universidad de Costa Rica XLII(3) 2018: 31-50.

hispana
Esperanto-italaj vortaroj

## Ĉi tiu paĝo listigas **vortarojn** kiuj tradukas el la itala lingvo al Esperanto kaj inverse 
## Historio 
Pasintece eldoniĝis pluraj vortaroj Esperanto-itala. Interalie mencieblas
* *Dizionario italiano-esperanto* (itala-esperanta vortaro), Giacomo Meazzini; ĝi estis vaste uzata: 1a eld. 1907, 2a 1912, 3a 1923. 
* *Novo vocabolario Esperanto-Italiano* (Nova vortaro Esperanto-itala), Giacomo Meazzini kun antaŭvorto de Giuseppe Peano, San Vito al Tagliamento, eldonejo de Antonio Paolet, 1922.
* *Vocabolario esperanto-italiano*. Umberto Broccatelli. Milano, 1991 (represo de 1984). 16+482 paĝoj, 21 cm. Vortaro kun preskaŭ ĉiuj radikoj de Plena Ilustrita Vortaro.
* *Vocabolario italiano-esperanto*. Carlo Minnaja. Milano, 1996. 1438 paĝoj, 22 cm. Probable la plej granda nacilingva-Esperanta vortaro. Tre detala distingo de signifoj, multnombraj esprimoj kaj sintagmoj. Antaŭparolo de Joshua Fishman. Bindita.
* *Fotografia fakvortaro*. Kun perdiskede anglaj kaj italaj ekvivalentoj. Giuseppe Valente. Triesto, 1997. 38 paĝoj, 21 cm. Ĉirkaŭ 700 kapvortoj. Libro kun diskedo.

## hVortaro 
Ekde januaro 2010, danke al la dispono de la esperantista informadikisto Danio Manetta kaj al konsento de Itala Esperanto-Federacio (kiu senpage donacis sian kopirajton), haveblas komputila programo kiu enhavas la tutan radikaron de la *Vocabolario italiano-esperanto* de Carlo Minnaja (1996), konstante korektata kaj ĝisdatigata de pria laborgrupo. La programo estis nomita hVortaro (hipervortaro). En 2019 nova retejo kreita de Daniele Binaghi estis publikigita ene de la retejo la I.E.F., kun aldonaj funkcioj je la interreta serĉilo, kaj troviĝas ĉe la retadreso https://www.esperanto.it/hvortaro/.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* hVortaro, la lasta reta versio de la Itala-Esperanto Vortaro de Carlo Minnaja

ITALA
Kategorio:Esperanto-movado en Italio
Esperanto-portugalaj vortaroj

## Ĉi tiu paĝo listigas **vortarojn** kiuj tradukas el la portugala lingvo al Esperanto kaj inverse 
* **Novo dicionário Português-Esperanto.** A.K. Afonso Costa. Brasília, 1994 (3a eld). 544p. 23cm. Moderna, ampleksa vortaro kun multaj esprimoj kaj ekzemplofrazoj.
* **Esperanto-portugala (konversacio).** Pandiá Pându. Rio de Janeiro, 1971. 672p. 24cm. 20 ĉapitroj da dialogoj, kun vortaroj. Bind.
* **Dicionário do principiante esperanto-português.** Sylla Chaves. São Paulo, 1999. 80p. 21cm. Baza vortaro por komencantoj kun 1300 radikoj kaj ĉirkaŭ 4500 derivitaj vortoj.
***Dicionário Português-Esperanto**. A. Couto Fernandes, Carlos Domingues kaj L. Porto Carreiro Neto (L. K.)B, Rio de Janeiro 1936, eldonejo: Imprensa Nacional.

* **Oportuna poŝvortaro Esperanta-portugala. **Sylla Chaves. São Paulo, 2008. Eldonejo Oportuno. 488p. 17cm. Pli ol 12000 artikoloj.
* **Turista vortaro português-Esperanto/Esperanto-português.** Polonius, Alves de Moura. Lisboa, 1974. 198+75p. 14cm. Plasta kovrilo.
* **Suplemento 1989.** Sylla Chaves. Brasília, 1989. 48p. 18cm. Ĝisdatigo de E-portugalaj vortaroj; ĉirkaŭ 1000 radikoj kaj 1500 kunmetitaj vortoj.
* **Vocabulário de bolso. Português-Esperanto / Esperanto-Português.** Edgard Monteiro Machado. Rio de Janeiro, 2002. 113+67p. 15cm. Dudirekta poŝvortaro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* listo da Esperanto-vortaroj

portugala
Orienta griza kanguruo

La **orienta griza kanguruo** estas specio de kanguruo denaska de suda kaj orienta Aŭstralio. La scienca nomo *Macropus giganteus* estas mispriskriba, ĉar kvankam la griza kanguruo estas almenaŭ 2 m alta, la ruĝa kanguruo estas pli granda. Kiel ĉiuj kanguruoj, la orienta grizaj kanguruoj estas ĉefe noktumaj.

Dosiero:Macropus giganteus 02.jpg|
Dosiero:Macropus giganteus 01.jpg|

Kategorio:Marsupiuloj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Esperanto-rusaj vortaroj

## Ĉi tiu paĝo listigas **vortarojn** kiuj tradukas el la rusa lingvo al Esperanto kaj inverse 
eta|maldekstre|120ra|
## Rusa-Esperanto
eta|dekstre|140ra|
* Nikolaj Kabanov: Краткій Русско-Эсперантскій словарь (Konciza rusa-esperanta vortaro), 1912
*  Izgur, I./Kolĉinskij, V.: Bolŝoj russko-Eesperantskij slovar' (Большой русско-эсперантистский словарь). Moskvo, 1933
* Rusa-Esperanta Vortaro Red. Eŭgeno A. Bokarev. Duŝanbo, 1989 (2-a eldono). 544p. 16cm. Preskaŭ 24000 vortoj. 
* Suplemento al Rusa-Esperanta vortaro de Eŭgeno A. Bokarev. Boris A. Zozulja. Rostovo ĉe Dono, 1996. 103p. 21cm. Pli ol 3700 vortoj korektitaj, kompletigitaj, aldonaj.
* Rusa-Esperanta Vortaro de Boris Kondratjev, ankoraŭ kolektiĝanta vortojn kaj jam libere rete alirebla, do ankoraŭ ne papere eldonita. Vidu la tekston pri la ĝemela vortaro Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev de 54 000 vortoj, finita ekde 2010.

## Esperanto-rusa
* Esperanto-rusa vortaro kompilita de L. T. Titov kaj eldonita en 1908 en Librejo "Esperanto"
* Esperanta-Rusa Vortareto, ordigita de Vladimir A. Dmitriev, Librejo "Esperanto", Sankt-Peterburgo, 1914.
* Plena esperanto-rusa vortaro de Saĥarov 1918 kompilis A.Saĥarov, 1918
* Esperanta-Rusa Vortaro 1974. Eŭgeno A. Bokarev. Moskvo, 1982 (represo). 488p. 17cm. Ĝi entenas preskaŭ 26000 vortojn, kun aldono de mallonga gramatika skizo pri Esperanto.
**Boris Kolker. Esperanta-rusa vortaro: ĉirkaŭ 3000 vortoj.* - Moskvo: Impeto, 1993. - 53 paĝoj. ISBN 5-7161-0002-3.
* Esperanta-Rusa Vortaro / Slovar' esperanto-russkij. A. Korĵenkov. Jekaterinburgo, 1997. 30 paĝoj. 20cm. Ĉ. 2000 kapvortoj. 
* Esperanto-Rusa Vortaro de "falsaj amikoj de tradukisto". Boris A. Zozulja, vortaro de kvarcento da kapvortoj, eldonejo Verda Kukolo, Rostovo ĉe Dono, 1995. 83 paĝoj. 21cm. 
* Esperanto-Rusa Vortaro, Aleksandr Ŝevĉenko, 19 000 vortoj, Moskvo, Impeto, 2005.
* Esperanto-Rusa Vortaro, kompilinto Boris Kondratjev, 54 000 vortoj, finita ekde 2010 kaj libere rete alirebla, sed ankoraŭ ne papere eldonita.
* Rusa-Esperanto-konversacilibro. Boris A. Zozulja. Kongresa frazaro,  Rostovo ĉe Dono. 1995. 19 paĝoj

## Plurlingvaj
* Estona-Esperanta-Rusa Naturprotekta Vortaro.  Komp. Jaan Eilart, Ferdinand Eisen. Talino, 1985. 13p. 28cm. 168 terminoj.

## Fakaj
*Esperanta-rusa tema vortaro de Igor Galiĉskij
*Heraldiko :  Ilustrita vortaro pri heraldiko.  Nikolaj Starodubcev. Doneck, 1996. 345p. 21cm. 1005 terminoj (ĉiu kun sia bildo) en la rusa, ukraina, angla, Esperanto, franca, germana kaj latina. Bind.

1966 Русско-Эсперантский словарь.jpg|Rusa-Esperanta Vortaro de Bokarev eldono 1966 jaro
Esperanto rusa vortaro de bokarjov 1974.jpg|Esperanta-Rusa Vortaro de Bokarev eldono 1974 jaro
Esperanto rusa vortaro de bokarjov 1982.jpg|Esperanta-Rusa Vortaro de Bokarev eldono 1982 jaro

## Vidu ankaŭ 
* Listo da Esperanto-vortaroj

## Eksteraj ligiloj 
*Vortaroj "Curlie" ĉe dmoz
*Elektronika E-R kaj R-E vortaro
*Reta R-E kaj E-R vortaroj de Bokarev
*Grandaj vortaroj de Boris Kondratjev

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Platkapa kato

**Platkapa kato** (*Ictailurus planiceps*) estas sovaĝa kato en sudorienta Azio. Ĝi longas 45 centrimetrojn, plus 15 centrimetra vosto.

En 1985 oni kredis, ke tiu specio estis forpasinta, sed oni retrovis ĝin en 1995. Ĉiaokaze tiu specio estas ege endanĝerigita.

Kategorio:Katoj
Karakalo (besto)

eta|300px|Kapo en detalo
La **karakalo** (science: *Caracal caracal*; antaŭe: *Felis caracal* aŭ *Lynx caracal*) estas feroce teritori-defenda mezgranda kato.

## Subspecioj 
* *Caracal caracal caracal*, Orienta, Centra kaj Suda Afriko
* *Caracal caracal algira*, Norda Afriko
* *Caracal caracal damarensis*, Namibio
* *Caracal caracal limpopoensis*, Bocvano
* *Caracal caracal lucani*, Gabono
* *Caracal caracal michaelis*, Turkmenio (endanĝerigita)
* *Caracal caracal nubicus*, Etiopio, Sudano
* *Caracal caracal poecilictis*, Okcidenta Afriko
* *Caracal caracal schmitzi*, Okcidenta Azio, Irano, Arabio, Pakistano, Barato

Dosiero:Lightmatter caracal.jpg|
Dosiero:Caracal in South Africa - by Shaun MItchem.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Afrika ora kato
* Ĝangala kato
* Klimena stenelo

Kategorio:Felisedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Afriko
Kategorio:Mamuloj de Azerbajĝano
Kategorio:Mamuloj de Barato
Kategorio:Faŭno de Moroko
Kategorio:Faŭno de Irano
Kategorio:Faŭno de Alĝerio
Kategorio:Faŭno de la Saharo
Kategorio:Faŭno de Sud-Afriko
Kategorio:Faŭno de Okcidenta Afriko
Kategorio:Faŭno de Angolo
Kategorio:Faŭno de Namibio
Kategorio:Faŭno de Bocvano
Kategorio:Faŭno de Egiptio
Kategorio:Mamuloj de Pakistano
Kategorio:Faŭno de Pakistano
Kategorio:Faŭno de Orienta Afriko
Kategorio:Faŭno de Turkmenio
Kategorio:Faŭno de Zambio
Kategorio:Turkaj vortoj kaj esprimoj
Margajo

[eta|300px|Margajo en Nacia Parko Corcovado ([Kostariko)]]
La **Margajo** aŭ **Akrobata tigro-kato** (*Leopardus wiedii*) estas la sola specio de kato kiu povas malsupreniri kap-antaŭe. Ĝi estas indiĝena al Centra Ameriko kaj Sudameriko. Ĝi estas solema, nokta besto kiu preferas pluvarbaron. La margajo similas la oceloton.

## Vidu ankaŭ 
* Napaj humidaj arbaroj
* Sud-andaj jungaoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.tierlexikon.ch/404_margay.html  
* http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=552469  

Kategorio:Felisedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Salmarĉa oncifeliso

La **salmarĉa oncifeliso** (*Oncifelis geoffroyi*) estas sudamerika specio de katoj. Ĝi havas proksimume la grandon de ordinaraj domaj katoj (60&nbsp;cm ekskluzive de vosto), sed vivas sovaĝe. Iam ĝi estis atribuata al la familio *leopardus*, sed nun al familio *oncifelis*.

La koloro de la felo estas griza aŭ bruneta kaj havas nigrajn makuletojn. Okazas nigraj ekzempleroj. Vivejo estas la plejparto de Sud-Ameriko oriente de Andoj.

Tiu neotropisa besto iam estis multe ĉasata pro la felo; ĝi nun estas protektata, ĉar minacata de ekstermo.

## Subspecioj kaj iliaj vivejoj 
* Oncifelis geoffroyi geoffroyi - Centra Argentino
* Oncifelis geoffroyi eŭantha - Norda Argentino, Anda Bolivio
* Oncifelis geoffroyi leucobapta - Patagonio
* Oncifelis geoffroyi paraguae - Paragvajo, sud-orienta Brazilo, Urugvajo, norda Argentino
* Oncifelis geoffroyi salinarum - nord-okcidenta kaj centra Argentino

La specio estas nomita laŭ la franca biologo Etienne Geoffroy St. Hilaire (1772–1844), laŭ kiu estas nomitaj pluraj besto-specioj.

## Vidu ankaŭ 
* Boliviaj jungaoj
* Humida Ĉako

eta|maldekstra|180ra|

Kategorio:Felisedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Pampo-kato

La **Pampo-kato** (*Oncifelis colocolo*, ankaŭ konata kiel **kolokolo**) estas malgranda felisedo indiĝena al Pampo kaj apudaj regionoj de Sudameriko. Ĝi estas nur 550 al 700&nbsp;mm kaj pezas 3–7&nbsp;kg averaĝe.

Kategorio:Katoj
Gepardo

**Gepardo** estas felisedo (specio *Acinonyx jubatus*), kiu povas atingi tre altajn kur-rapidojn, ekzemple dum ĉasado. Ĝi estas la plej rapida tera besto, ekzemple rapido de 93 km/h (58 mph) estis mezurita per mezurilo en kolrimeno.

Dosiero:Acoustic-Structure-and-Contextual-Use-of-Calls-by-Captive-Male-and-Female-Cheetahs-(Acinonyx-pone.0158546.s001.oga

## Disvastiĝo 
La gepardo nuntempe vivas precipe en la afrotropisa ekozono.

Oni trovas ĝin i.a. en jenaj ekoregionoj: la angolaj mopanearoj, la angol-eskarpaj savano kaj duonarbaroj, la etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj, la Kaoko-Dezerto, la okcident-sudana savano kaj la orient-sudana savano.

### Subspecioj 
240ra|eta|dekstra|Teritorioj de subspecioj.
La kvin agnoskitaj subspecioj de gepardoj estas la jenaj:

* **Azia gepardo** (*A. j. venaticus*) (Griffith, 1821): nomita ankaŭ **Irana** aŭ **Hindia gepardo**. Iam ekzistanta tra sudokcidenta Azio kaj Hindio.

* **Nordokcidenta afrika gepardo** (*A. j. hecki*) Hilzheimer, 1913: nomita ankaŭ **Sahara gepardo**. Ekzistanta en nordokcidenta Afriko; la IUCN konfirmas ties eston en nur kvar landoj: Alĝerio, Benino, Burkino kaj Niĝero.

* **Sudafrika gepardo** (*A. j. jubatus*) (Schreber, 1775): nomita ankaŭ **Namibia gepardo**. Ekzistanta en sudafrikaj landoj kiel Namibio, Bocvano, Zimbabvo, Sudafriko kaj Zambio.

* **Sudana gepardo** (*A. j. soemmeringii*) (Fitzinger, 1855): nomita ankaŭ **centra** aŭ **nordorienta afrika gepardo**. Ekzistanta en centraj kaj nordorientaj regionoj de la kontinento kaj en la Korno de Afriko.

* **Tanzania gepardo** (*A. j. raineyii* aŭ *A. j. fearsoni*) Heller, 1913: nomita ankaŭ **orientafrika gepardo**. Ekzistanta en Kenjo, Somalio, Tanzanio kaj Ugando. La totala populacio en 2007 estis ĉirkaŭkalkulita je 2,572 plenkreskuloj krom sendependaj junuloj.

## Bildaro 

Dosiero:Cheetah range.png|
Dosiero:Two cheetahs together.jpg|

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kvaternaro
* Leopardo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cheetah.org 
* http://www.csew.com/felidtag/pages/Educational/FactSheets/cheetah.htm 
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4201180.stm 

Kategorio:Felisedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Sanskritaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Mamuloj de Azio
Kategorio:Faŭno de Irano
Kategorio:Faŭno de Pakistano
Kategorio:Mamuloj de Afriko
Kategorio:Faŭno de Okcidenta Afriko
Kategorio:Faŭno de Alĝerio
Kategorio:Faŭno de la Saharo
Kategorio:Faŭno de Sudano
Kategorio:Faŭno de Etiopio
Kategorio:Faŭno de Angolo
Kategorio:Faŭno de Bocvano
Kategorio:Faŭno de Orienta Afriko
Kategorio:Faŭno de Sud-Afriko
Kategorio:Faŭno de Namibio
Kategorio:Faŭno de Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Faŭno de Kongo Brazavila
Kategorio:Faŭno de Zambio
Esperanto-japanaj vortaroj

## Ĉi tiu paĝo listigas **vortarojn** kiuj tradukas el la japana lingvo al Esperanto kaj inverse 
## Libroformaj vortaroj
### Esperanto → Japana 
***Esperanto-Japana Vortaro.** Kompilis Redakta Komisiono de Esperanto-Japana Vortaro, gvidita de Konisi Gaku kiel estro kaj Gotoo Hitosi kiel vicestro. Tokio, 2006. 1327p. 18&nbsp;cm. (43 814 kapvortoj)
***Cent Esperantaj verboj por japanlingvanoj.** Kompilis Redakta Komisiono de Esperanto-Japana Vortaro. Tokio, 1995. 236p. 21&nbsp;cm.
***Etimologia vortaro pragmata de Esperanto.** Yamasaki Seikô. Tokio, 1991. 250p. 26&nbsp;cm. Kun utila enkonduko pri la influo de la antikvaj greka kaj latina kaj la evoluo de prononco kaj ortografio en la eŭropaj lingvoj. Dulingva: Esperanta-japana.
***Nova vortaro Esperanto-japana.** Joŝicugu Okamoto. Pligrandigis Y. Nukina, M. Miyamoto. Tokio, 1989 (16-a eld). 399&#160;p.&nbsp;16&#160;cm.

### Japana → Esperanto 
***Vortaro japana-Esperanta.** Kompilis Masao Miyamoto. Tokio, 1998 (3-a eld). 1101&#160;p.&nbsp;19&nbsp;cm. Ampleksa (ĉ. 70 000 kapvortoj, kun multaj ekzemploj). Plaste bindita. 
***Japana-Esperanta vortaro.** Kaĵi Hirokazu. Gamagori, 1978 (3a eld). 425&#160;p.&nbsp;16&#160;cm. Laŭ Esperanta alfabeta ordo, kun transskribo de japanaj vortoj.

### Dudirekta 
***Vortaro de Esperanto (Esperanto-Japana, Japana-Esperanta).** Kompilis Mijake Ŝihej. Tokio, 1965. 519p. 15&nbsp;cm.

## Retaj vortaroj
***Praktika Esperanto-Japana Vortareto** (PEJVO) 実用エスペラント小辞典, Kompilis Hirotaka Masaaki.　

## Eksteraj ligiloj
*PEJVO (De tie alklaku je la linio 'pejv160.lzh') aŭ por japanlingva serĉ-fasado

Japana
Kategorio:Japana lingvo
Mensa

**Mensa** estas internacia klubo fondita en Oksfordo en 1946, kiu celas renkontigi la inteligentulojn ĉiunivelajn. Por membriĝi nur necesas atingi poentaron en la supra 2% de psikologia testo de intelekta kvociento.

En Mensa renkontiĝas bril-spiritaj homoj por interagi plene kaj libere konversacii sur bazo de egaleco kaj
reciproka interkompreniĝo. Tute demokratie, Mensa estas malfermata al homoj el ĉiu lando, socia origino, aĝo, klereco, kredo, pensmaniero, kulturo, raso, vivmaniero, profesio, ktp.

Mensa estas neŭtrala opinie, krede kaj politike. Estas 140 000 mensanoj en pli ol 100 landoj, kiuj opinias kaj kredas libere kaj diverse, kiuj helpas unu la alian dum vojaĝoj (orientado kaj gastigado) kaj ebligas internacian amikecon. Se ne ekzistas landa asocio, eblas individue aliĝi al Mensa.

## Espermenso 
Esperanto estas uzata en Mensa. Iuj parolantoj de Esperanto formis klubon sub la nomo Espermenso. En 2020 renaskiĝis Espermenso, kiel faka asocio en UEA, por membroj de Mensa kaj UEA, kaj en 2021 aperis kanalo kaj grupo en Telegram. En 2025, Espermenso https://member.mensa.org/special-interest-group/esperanto-sig estis plene agnoskata  kiel I-SIG de Mensa International https://hub.mensa.org/content/perma?id=53037  kaj kiel GIS de Mensa France. 
https://forum.mensa-france.net/viewtopic.php?f=61&t=2118.
Aldone, oni kreis grupon en Vacapo, ene de la komunumo de Mensa France: https://chat.whatsapp.com/FQck7wzY0s8AeOWop51afq De aprilo 2025, okazadas ĉiusemajnaj distancaj konversacio kaj kurso por komencantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala internacia retejo
* Listo de naciaj sekcioj 
* Fejsbuka privata grupo de Espermenso
* Kanalo de Espermenso en Telegram
* Grupo de Espermenso en Telegram
* Forumo UEA

## Vidu ankaŭ 
* Enigmo

## Referencoj 
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj