Obusoŝoko

eta|Karakterizaj signoj de Obusoŝoko: miregigita vizaĝesprimo kaj senmova, frosta rigardo
**Obusoŝoko** estas termino kreita de la angla psikiatro C. S. Myers dum la Unua Mondmilito por priskribi post-traŭmatan stresmalsanon okazantan ĉe batalantoj (la esprimo "post-traŭmata stresmalsano" ankoraŭ ne ekzistis en ĉi tiu epoko) . La esprimo "Obusoŝoko" ĉefe rilatis al psikologia traŭmato rezultiĝanta el artileriatakoj. "Obusoŝoko" ankaŭ povas esti psikologia reago al bombadsituacio aŭ partopreno en batalo. Ĝi implikas sentojn de senpoveco, paniko, deziron forkuri aŭ malkapablon rezoni, piediri aŭ paroli normale. Sendormeco ankaŭ povas okazi .

Dum kaj post Unua Mondmilito, soldatoj kiuj suferis de specifa formo de posttraŭmata stresmalsano - la tielnomita milittraŭmato (aŭ *militneŭrozo*) - estis referitaj kiel **milittremoj** aŭ **skuaj neŭrozuloj**.

## Simptomoj 
La plej multaj suferantoj neregeble skuis (de tie la nomo); multaj ankaŭ havis unu aŭ pli el la sekvaj simptomoj :

* Ili ne plu povis stari sur siaj propraj piedoj.
* Ili ne plu povis uzi armilojn.
* Ili ne plu povis manĝi aŭ rifuzis manĝi.
* Ili timis banalajn objektojn kiel: B. Ĉapeloj aŭ ŝuoj panikigas timon.

## Malkovro kaj frua historio 
En sia esplorado, Myers identigis la diferencojn inter la neŭrologia malordo pro obusoŝoko kaj la psikologia "obusoŝoko". Myers ankaŭ trovis similecojn inter militaj neŭrozaj malordoj kaj disociaj malordoj. Unu studo de 1-mondmilito veteranoj suferantaj de sindromo nomita "maltrankvila koro" mezuris korfrekvencojn antaŭ kaj post prezentado de subjektoj kun stimuloj similaj al la sono de eksplodoj kaj fulmoj de fajro dum bombatakoj. En ĉi tiu studo, veteranoj kun maltrankvila koro-sindromo montris pliiĝon de korfrekvenco kiam ili prezentis stimulon, kiu ne estis observita ĉe veteranoj en la kontrolgrupo. Myers sukcesis atingi la kreadon de rehabilitadcentroj proksime de la frontlinio, kaj poste tiu principo de kriz-zorgo ankaŭ estis uzita en la usona armeo.

Kvankam obusoŝoko estas ĝenerale konsiderita formo de post-traŭmata stresmalsano, estis poste malkovrite ke tiu sindromo ankaŭ povas impliki organikan cerbolezon kaŭzitan de eksplodoj. Se la intenseco de la efiko de la eksplodo estas malalta, tiam unue la stato de la cerbo ŝajnas normala, sed poste inflamaj procezoj disvolviĝas en la cerbo, interrompante ĝian funkciadon.

La klinika bildo estis kaŭzita aŭ ekigita de psikologia troŝarĝo sur soldatoj en situacioj al kiuj ili estis eksponitaj dum milito. Origine, plej elstaraj neŭrologoj kiel ekzemple Hermann Oppenheim opiniis ke tiuj malsanoj ŝuldiĝis al mekanikaj kialoj. Psikiatroj kaj psikologoj tiutempe ankaŭ supozis ke la malordoj estis kaŭzitaj de la premondoj de eksplodantaj obusoj aŭ de laŭtaj eksplodbruoj, kiuj rezultigis malgrandajn cerbokomociojn . La aliancanoj nomis la malsanon *de bombo-obtuso* aŭ *obtusoŝoko* ĉar estis komence kredite ke la premondoj de la eksplodoj premis la cerbon kontraŭ la kranimuroj kaj tiel difektis ĝin . Kun la escepto de kelkaj kazoj, ekzistis preskaŭ neniu kuraco, ĉar ekzistis neniuj terapioj por tiaj malsanoj en tiu tempo. La plej multaj el la viktimoj estis en urĝa bezono de prizorgo por la cetero de siaj vivoj.

Ĉirkaŭ 2003, la kondiĉo ankaŭ estis referita kiel *ne-organika tremo* kaj estis asignita al konvertaj malsanoj aŭ rigardita kiel esprimplena malsano. En 2020, la klinika bildo povas esti klasifikita sub F44.4 en la ICD-10-GM-2020. Dissociaj movadaj malordoj estas priskribitaj tie ( en psikologio, disociiĝo priskribas la apartigon inter konscio kaj sentoj aŭ mova kontrolo) .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Obusoŝoko dum la Unua Mondmilito, de Profesoro Joanna Bourke - BBC (angle)

Kategorio:Handikapoj
Kategorio:Mensaj malsanoj
Kategorio:Militado
Kategorio:Unua Mondmilito