open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gyula Kovács (aktoro)

dekstra|eta
**KOVÁCS Gyula**, (kovaĉ) *Ecsedi* hungara aktoro, poeto, reĝisoro. Li naskiĝis en Gebe la  kaj mortis en Ŝegeŝvaro la .

## Biografio 
Li iĝis aktoro en 1856 en Debrecen ĉe Boldizsár Láng. En 1857–58 li aniĝis al transilvanuja etaktorgupo. En 1859 li ludis en Arad, en 1860–62 en Kassa, respektive Debrecen. En 1862–65 iĝis drama helpaktoro en la Nacia Teatro (Pest). Post tiam kun etinterrompoj ekde 1865 ĝis 1878 li estis ano de Nacia Teatro (Koloĵvaro). En 1869–70, poste en 1878–82-por kvar teatraj sezonoj li ludis en Pest, sed ekde 1882 li restis definitive en Koloĵvaro. Ekde 1872 li ankaŭ reĝisoris kaj estis artgvidanto.

## Ĉefaj roloj 
* Wallenstein (Schiller: Wallenstein halála);
* Tell Vilmos (Schiller);
* Ferdinand (Schiller: Ármány és szerelem);
* Faust (Goethe);
* Bánk bán (Katona J.);
* Don Caesar de Bazan (Dumanoir–D’Ennery);
* Mózes (Madách I.)

## Ĉefaj verkoj 
* *Emlékek, élmények* (1896);
* *Összegyűjtött versei* 1869–92 (Kolozsvár, 1900).

## Fonto 
* Magyar életrajzi lexikon.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Albrechtice nad Vltavou

**Albrechtice nad Vltavou** (ĝis la jaro 1951 sole *Albrechtice*, ) estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Písek, inter la rivero Vultavo kaj protektita naturparko Písecké hory. Vivas ĉi tie  ().

## Historio
La unua skriba mencio devenas el ja jaro 1360. Dominanto de la vilaĝo estas romanika preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo el la 2-a duono de la 12-a jarcento. Ĝi estas ĉirkaŭita de tombejo ornamita per unikaj freskaj bildoj.

eta|200px|Preĝejo en Chřešťovice|maldekstre
En proksima vilaĝeto **Chřešťovice**, en romantika pejzaĝo super la valbaraĵo de Orlík troviĝas plua valora preĝejo de Sankta Johano la Baptisto kun en Ĉeĥio nekutima ligna turo.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
Municipo Albrechtice nad Vltavou konsistas el ses partoj sur kvar katastraj teritorioj:
* **Albrechtice nad Vltavou** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Hladná (situas en k. t. *Albrechtice nad Vltavou*)
* Chřešťovice (ankaŭ nomo de k. t.)
* Jehnědno (ankaŭ nomo de k. t.)
* Údraž (ankaŭ nomo de k. t.)
* Újezd (situas en k. t. *Albrechtice nad Vltavou*)

## Pluaj fotoj 

Albrechtice nad Vltavou (2).jpg|Ĉefa ŝoseo
Albrechtice nad Vltavou (6).jpg|Kredita unio
Albrechtice nad Vltavou. Okres Písek (3).JPG|Bieneto n-ro 28
Albrechtice nad Vltavou in spring 2014 (1).JPG|La municipo printempe


Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Buchlovice (kastelo)

**Buchlovice** estas kastelo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la samnoma urbeto en suda Moravio, regiono Zlín, 11&nbsp;km for de Uherské Hradiště. La tuta baroka komplekso konsistas el du kastelaj konstruaĵoj  kaj 18-hektara parko. Pro sia arta valoro ĝi havas statuton de **nacia kultura memorindaĵo de Ĉeĥio**.

eta|200px|maldekstra
## Historio 
Historio de la kastelo ligiĝas al historio de proksima burgo Buchlov – kiu en la 17a jarcento iĝis por nobelaro nekomforta, kio igis tiaman posedanton Jan Dětřich el Petřvald fondi novan kastelon.

La kastelo estas konstruita en stilo de itala baroko laŭ la projekto de Domenico Martinelli kaj temas pri unu el plej belaj tiutipaj kompleksoj en tuta Ĉeĥio. Nobela familio Petřvald estis en la jaro 1800 anstataŭita per familio Berchtold, kiu vivis tie ĝis 1945, kiam la kastelo estis ŝtatigita.

## Vidindaĵoj 
En la kastelo videblas 18 historie ekipitaj ĉambroj kaj salonoj kun riĉa dekora ornamo kaj valora meblaro en stiloj de baroko, rokoko kaj nova baroko, muzika salonego kaj multaj kuriozaĵoj. En la ĉirkaŭaj ĝardenoj eblas viziti ekspozicion pri fuksioj, ĉasbirdan bredstacion  kaj kelan vinotekon kun tradiciaj moraviaj vinoj.

Krome okazas portempaj ekspozicioj, komence de julio estas en la kastelo organizata teatra festivalo (pri aktualaj informoj vidu oficialan retpaĝon).
eta

## Praktikaj informoj 
* La kastelo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro, en aliaj monatoj laŭ interkonsento.
* La trarigardo (nur kun ĉiĉerono) daŭras proksimume 50 minutojn.
* Pagita parkejo troviĝas 100&nbsp;m de la kastelo. La kastelo alireblas ankaŭ por rulseĝuloj.
* La parko estas malfermita tutjare.

## Vidu ankaŭ 
* Buchlov
* Buchlovice

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Vingalerio Buchlovice 
* Ampleksa fotogalerio

Kategorio:Buchlovice
Kategorio:Kasteloj en Regiono Zlín
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Barokaj kasteloj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1700-1709
Kategorio:Aperis en 1707
Grikvoj

eta|Adam Kok III - Grikva kapitano - 1848
La **grikvoj** () estas etna grupo en la hodiaŭa Sud-Afriko.

Ili devenas de mestizaro el kojoj aŭ namoj (ankaŭ malŝate nomataj hotentotoj) kaj buroj kaj evoluigis propran etnan identecon (bastroj) kaj orlamoj). Dum la tempo de la apartismo oni alnombris ilin al la tielnomataj "koloruloj".

## Historio 
Kategorio:Etnoj en Sudafriko
Pascal Couchepin

**Pascal Couchepin** estis prezidanto de Svisa Konfederacio por 2008. Li naskiĝis la 5-a de aprilo 1942 en Martigny, Kantono Valezo, kaj estas membro de la Radikal-Demokrata Partio de Svislando. Li estis membro de la Federacia Konsilio de 1998 ĝis 2009. Kiel gvidanto de la departemento pri popola ekonomio (1998-2002) li reprezentis Svislandon ĉe la Monda Banko. Ek de 2003 ĝis 2009 li estis gvidanto de la departemento pri internaj aferoj.eta|250px|dekstra|Pascal Couchepin, prezidanto de la Svisa Konfederacio

## Pri la persono 
**Pascal Couchepin** estas civitano de la valeza komunumo Martigny. Li estas edziĝinta kun Brigitte Rendu, filino de pariza kuracisto. Kune kun ŝi li havas tri infanon.

Antaŭ elektiĝi al la Federacia Konsilio li estis membro de la administrantaroj de la firmaoj TSA Telecom SA kaj Elektrowatt Holding.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Pascal Couchepin

Couchepin, Pascal
Couchepin, Pascal
Couchepin, Pascal
Orlamoj

**Orlamoj** estas komuna nomo por triboj, kiuj ekestis dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj en la sudafrika Kabregiono el seksaj rilatoj inter nederlandaj farmbienuloj (**buroj**) kun namaj virinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Bersebo-tribo

Orlamoj
Orlamoj
Kategorio:Etnoj
Leo Sakaguchi

**Leo SAKAGUCHI** [sakaguĉi] estas denaska esperantisto el Germanio. 

Lia patrino Alicja Sakaguchi estas pola interlingvistino kaj profesorino, lia patro Takashi Sakaguchi japana esperantisto. Ili loĝas en Mömbris, Germanio. Same kiel li ankaŭ la kvar jarojn pli aĝa frato Dai (n. en 1983) estas denaska esperantisto.

Leo Sakaguchi studis pri meĥanika kaj energia inĝenierartoj en la universitato de Darmstadt ĝis mastriĝo.

Li estis estrarano de Germana Esperanto-Junularo (GEJ). Specife li okupiĝis pri junaj lernantoj de Esperanto kaj fondis lokan Esperanto-junularan grupon. Krome li aktivas kiel Esperanto-DĴ. Li estis ĉeforganizanto de la Internacia Junulara Kongreso de TEJO en 2015, kiu okazis en Wiesbaden.

[eta|maldekstra|300ra|Raporton pri la [IJK 2009 de la germana televido ARD, en kiu parolis i. a. Leo Sakaguchi kun voĉo en Esperanto kaj germanaj subtekstoj, vidis pli ol 500 000 spektantoj. Ĝi daŭre spekteblas rete.]]
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [2-minuta intervjuo Leo Sakaguchi kun voĉo en Esperanto(https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanto) kaj anglaj subtekstoj]
* Profilo ĉe LinkedIn

Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Aferezo

En lingvistikaj studoj, **aferezo** (el la greka vortoj *apo* 'for' kaj *hairen* 'preni') estas la perdo de unu aŭ pli sonoj ĉe la komenco de vorto (precipe la perdo de neakcentitaj vokaloj).

## Aferezo en historiaj procesoj 
Ekzemploj:
* La angla vorto *[k]nife*, prononcata: ['naɪf].
* La germana vorto *[S]trand* > la finna vorto *ranta* ('plaĝo').
* La greka vorto *episkopus* > latina *[e]biscopu* > angla *bishop*.
* La angla vorto *Egyptian* > "*Gyptian*" > *Gypsy*.
* La angla vorto *[e]scape* + *goat* > *scapegoat*.

## Aferezo en poezio 
* Angle: *it is* > '*tis*.

## Aferezo en ĉiutaga lingvouzo 
* Hispane: *está* ('estas') > *[e]tá* > *ta* (en Argentino kaj aliaj landoj).

## Vidu ankaŭ 
* sinkopo
* apokopo
* elizio

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Sono
Sport Luanda e Benfica

**Sport Luanda e Benfica** estas futbalklubo en la urbo Luando en Angolo. La klubo estas nomita pro la klubo Sport Lisboa e Benfica de Portugalio, kaj havas la samajn kolorojn. La emblemo ankaŭ tre similas al tiu de la portugala teamo.  La plej gravaj klubaj teamoj ludas siajn hejmajn ludojn kutime en la stadiono ''*.

La klubo ĝis 2005 neniam gajnis la unuan angolan ligon de futbalo, nomata "Girabola", aŭ la Angolan Pokalon. La unua vira teamo de la klubo estas kromnomata Leões de Luanda, do "Leonoj de Luando" (estas ironie, ke la leono estas la simbolo de la teamaj rivaloj de la klubo Sporta CP). La klubo estis originale fondita je la nomo *Sport Luanda e Benfica*, kaj estis poste renomita *Saneamentos Rangol*. En 2000, la klubo revenis al sia antaŭa nomo, Sport Luanda e Benfica. En 1995, kiel *Saneamentos Rangol'', la klubo estis promociiĝinta al la sekvajara unua ligo. En 2003, Benfica Luanda estis elklasigita al la dua ligo. En 2004, la klubo estis la duaviculo de la dua ligo, kaj estis repromociiĝinta al la unua ligo. La sezonon de 2005 la klubo finis 6-a en la unua ligo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Angolaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1922
Bihardancsháza

**Bihardancsháza** (bihardanĉhAza), estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Püspökladány. La loknomo signifas: Bihar-danĉ (familia nomo)-domo.

* Areo:&nbsp;km²
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 4175
* Telefonprefikso: 54

Bihardancsháza situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo el Bihartorda.

La komunumo estis loĝata dum la kuprepoko, pri la hungara patrujokupado en 895 oni trovis pruvojn. La komunumo estis menciita unuafoje en 1384. Ĝi senhomiĝis en 1670 pro la kontraŭturkaj militoj kaj refondiĝis en 1710. La kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1830. En 1919 la rumanoj okupis la regionon. Dum la socialismo kolĥozo pri Petőfi funkciis. Nuntempe duono de la loĝantoj estas maljunaj. Infanĝardeno kaj lernejo la plej proksime estas en Nagyrábé.

Vilaĝservoj estas biblioteko, interreta domo, kuracejo, flega servo, sportejo, komuna kuirejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Hadzoj

eta|Hadzoj
La **hadzoj** (aliaj nomoj: hadzabe, hadapi, kindiga, tindiga, wakindiga, kangeĝu) estas unu el la lastaj etnaj grupoj, kiuj ŝtonajn ilojn ankoraŭ uzas aŭ ĝis en lasta tempo uzis. Ĝis la evoluigo de la turismo ili estis la lastaj ĉasistoj-kolektistoj de Tanzanio. Hodiaŭ ilia tradicia vivmaniero pli kaj pli perdiĝas.

Ili vivas en Orientafriko (Tanzanio) dise je la bordoj de la Lago Ejaso en malfacile alirebla kaj magre fekunda regiono de nur 1500 km². En 1988 oni taksis ilian nombron 1000 tribanoj, hodiaŭ ili verŝajne estas nur 700, do tre eta etno.

Norde de ilia setlejo situas la kratero Ngorongoro kaj la Nacia Parko Serengeti. Proksime situas ankaŭ la arkeologie konata Valo de Olduvai.

La hadzoj uzas similan klaketan lingvon kiel la aliaj kojsanaj etnoj en la dezerto Kalaharo kaj en orienta Namibio. Simila grupo estas la sandavoj, ankaŭ en Tanzanio.

## Eksteraj ligiloj 
* Kisima Ngeda Tented Camp 
* Hadza 
* Filmdokumentation zu den Hadza von Freunde der Naturvölker e.V. (43 min Quicktime Stream) 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
Lakonio

**Lakonio** () estas historia pejzaĝo de Grekio. Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Lakonio krome ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomigas , do "nomos"). Ĉefa loĝloko estas la urbo *Sparto*. La teritorio estas montara kaj situas en la sudo de la duoninsulo Peloponezo. Ĝi apartenas al la samnoma administra regiono ("periferio") Peloponezo.

Lakonio troviĝas inter du montaroj, kies montoj ĝenerale pli altas ol 1000 metrojn kaj tial dum la antikva epoko igis la tutan provincon ununura "fortikaĵo". La montaroj marborde finiĝas en du duoninsuloj (du "fingroj" de la peloponeza "mano"), inter kiuj troviĝas la *Lakonia Golfo*. Centre de la valo inter la du montaroj la rivero *Eŭrotas* fluas tra fekunda ebenaĵo kaj dum sia vojo de 70 kilometroj al la *Lakonia Golfo* de ambaŭ flankoj ricevas multajn alfluojn. De la dum la antikva epoko fama kaj potenca ĉefurbo restis nur malmultaj ruinoj; nuntempe pli impona celo por turistoj estas la bizanca ruina urbo *Mystras*.

## La antikvaj lakonoj, "lakoneco" kaj "lakonismo" 
La loĝantoj de la urbo Sparto kaj la ĉirkaŭaĵo en antikva Grekio famis pro sia maldorlota vivstilo sen ia lukso aŭ agrablaĵo, kio celis doni al ili apartan fortecon kaj militan superecon. Krome laŭdire la lakonoj apenaŭ parolis, neniam pli ol nepre necese. De tio en multaj lingvoj inkluzive de Esperanto deriviĝis la adjektivo **"lakona"**, kiu priskribas komunikan stilon aparte koncizan.

Sekve difiniĝis la literatura stilo **"Lakonismo"**, kiu laŭ la Esperanto-vortaro PIV "serĉas la frapantecon per koncizaj formuloj".

## Setlejoj 
* Mistraso

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco 
* pliaj informoj en la angla
* pliaj informoj en la germana 


Kategorio:Provincoj de Grekio
Kategorio:Peloponezo
Bilddetaligeblo

eta|380px|La sama bilda kun malsama detaligeblo
eta|380px|La sama bilda kun malsama detaligeblo
eta|380px|Iuj bilddetaligeblo kaj iliaj iam uzataj nomoj

**Bilddetaligeblo** priskribas kiomgrade bildo entenas detalojn. La termino estas aplikata same por ciferecaj bildoj, filmbildoj kaj aliaj tipoj de bildoj. Pli alta bilddetaligeblo signifas pli da bilddetaloj.

## Vidu ankaŭ 
* Dpi
* Grafika karto
* Rastrumero
* Bilda distingkapablo
* Bilda distingkapablo de objektivo

## Eksteraj ligiloj 
*  Pixel & Resolution Tables ; practical tables, and theory for beginner's education about resolution issues in digital imaging, photo and printing.
*  Luminous Landscape's Res-Demyst ; on why pixel count is not always a good proxy for resolution
*  Cintel: 4K; on a 4000-column film scanning system
*  Northlight Film Scanner : On a 8000-column film scanning system

Kategorio:Komputila grafiko
Kategorio:Prilaboro de bildoj
Somera Olimpiko 1956/moderna pentatlono

## Moderna pentatlono en la Somera Olimpiko 1956 
### Unuope 
### Teame 
Kategorio:Moderna pentatlono dum la Someraj Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1956
Matsushita

**Matsushita Electric Industrial Co., Ltd.** (japane: 松下電器産業株式会社, Hepburn-Transskribo: Matsushita Denki Sangyō Kabushiki-gaisha; [macuŝita denki sangjō kabuŝiki gaiŝa]) estas granda japana kompanio. Ĝiaj ĉefaj produktoj estas hejmaj elektronikaĵoj, ĉefe komercigitaj de la varomarkoj ***Panasonic***, ***National*** kaj ***Technics***. Ĝia ĉefa sidejo troviĝas en Kadoma, la Osaka Prefektujo, Japanio.
La iniciatinto de la kompanio estas Kōnosuke Matsushita.

Je la 10-a de januaro 2008, Matsushita publikigis ke la kompania nomo *Matsushita* ŝanĝiĝos al *Panasonic* je 1-a de oktobro 2008, kaj ĉiuj produktoj iam vendataj sub la nomo *Matsushita*, *National* kaj *Technics* portos la nomon *Panasonic* ĝis fino de 2009.

## Filioj 
* Panasonic
** Ramsa
** JVC
* National
* Technics
* Nais
* Quasar
* Rasonic

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo Panasonic (Matsushita)
* Oficiala ttt-ejo de Panasonic-Francio
* Channel Panasonic  panasonic group broadband broadcasting.

Kategorio:Japanaj firmaoj
James Moeser

**James MOESER** estis la kanceliero de la Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill de 2000 ĝis 2008 kaj ankaŭ trejnita koncertorgenisto.  Li naskiĝis kaj kreskis en Colorado City, Texas.  Li lukris titolojn de la Universitato de Texas ĉe Austin kaj de la Universitato de Michigan.

Antaŭ ol li iĝis kanceliero ĉe la Universitato de Norda Karolina ĉe Chapel Hill, li estis la kanceliero ĉe la Universitato de Nebrakso ĉe Lincoln. Dum sia kanceliereco ĉe UNK, li komencigis multajn historiajn ŝanĝojn kaj improvaĵojn al la universitato, inkluzive del' Carolina Covenant, Carolina First Campaign, Carolina Connects Initiative, ekspansiojn de la nuna ĝenomesploro de la universitato, kaj la akcepton de la plej granda eduka kaŭcienpako en USN.  Moeser anoncis la 26-an de semptembro, 2007, ke li focedos sian pozicion kiel kanceliero la 30-an de junio, 2008.

Moeser, James
Mike Huckabee

**Michael Dale HUCKABEE** (n. la 24-an de aŭgusto, 1955) estas Respublikana eks-guberniestro de la usona subŝtato Arkansaso de 1996 al 2007. La 28-an de januaro, 2007, li oficiale anoncis sian kandidatecon por la usona prezidentelekto en 2008. La 5-an de majo, 2015, li anoncis sian kandidatecon por la prezidentelekto en 2016. La , malvenkinte en Iovao, li ĉesigis sian kampanjon.

Huckabee estas verkinto de pluraj libroj, destinita Baptisma predikisto, publika parolisto kaj muzikisto en la rok-bando Capital Offense (Plej Serioza Krimo). En ĉi-tiu bando, li ludas bas-gitaron. Li estas konata ankaŭ pro la malgrasiĝo je 110 funtoj (55 kilogramoj) tre rapide kaj posta proparolado de sana vivmaniero. Li kaj lia edzino, Janet, havas tri plenkreskajn infanojn: John Mark, David, kaj Sarah.

Politike, Huckabee estas dekstraflanka kaj sociale kaj ekonomie. Li estas politike konata pro sia subteno al la impostpropono *FairTax*. Tamen, malgraŭ sia sociala kaj ekonomia konservativismo, li estas nepopulara al certaj flankoj en la respublikana partio, speciale la kontraŭ-imposta grupo *Club for Growth* ("Klubo por Kresko"), kiu pagis por pluraj reklamoj kontraŭ li.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Guberniestroj de Arkansaso
Kategorio:Naskiĝintoj en 1955
Orienta Afriko

eta|Orientafriko.

Sub **Orientafriko** oni resumas la landojn de Afriko proksimume oriente de la Nilo respektive oriente de la Orientafrika grabeno. Tiuj estas

*  (ĉefurbo Adis-Abebo),
*  (ĉefurbo Buĵumburo),
*  (ĉefurbo Ĝibutio),
*  (ĉefurbo Asmero),
*  (ĉefurbo Najrobio),
* 20px Komoroj (ĉefurbo Moronio),
*  (ĉefurbo Antananarivo),
*  (ĉefurbo Portluiso),
*  (ĉefurbo Kigalo),
*  (ĉefurbo Viktoro),
*  (ĉefurbo Mogadiŝo),
*  (ĉefurbo Dodomao / registarurbo Dar-es-Salamo) kaj
*  (ĉefurbo Kampalo)

kaj la al Francio apartenanta:
*  (ĉefurbo Saint-Denis).

## Kulturo 
En la nordaj landoj de la areo la kulturo estas hegemonie el Islamo, escepte en Etiopio, kiu estas la nura lando tradicie kristana en la tuta kontinento. Ankaŭ la insuloj kaj la marbordo estas influita de Islamo. Madagaskaro havas ne nur apartajn kulturon kaj lingvon, sed eĉ la naturo (flaŭro kaj faŭno) kaj eĉ la etna deveno estas tute aparta el la kontinento.; el geologia vidpunkto tiu insulo derivis ne el la afrika kontinento, sed el Azio.

Tarabo estas muzika ĝenro populara en Orienta Afriko kaj partikulare en Zanzibaro, Tanzanio kaj Kenjo.

## Vidu ankaŭ 
* UTC+03:00
* Interregistara Aŭtoritato pri Disvolviĝo
Karl Schuke Berliner Orgelbauwerkstatt GmbH

La **Karl Schuke Berliner Orgelbauwerkstatt GmbH** estas germana orgenkonstrua firmao el Berlino.

## Historio 
**Karl Ludwig Alexander Schuke** (* 6-a de novembro 1906 en Potsdam; † 7-a de majo 1987 en Berlino) lernis ekde 1912 ĝis 1922 ĉe lernejo, kiun li finis per ekzameno ĉe la humanista Viktoria-gimnazio en Potsdam. En 1922 li lernoservis kiel orgenkonstruisto en la metiejo de sia patro, ekde 1924 li specialigis sin pri konstruado de metalfajfiloj. Li establis metiejon por orgenfajfiloj, en kiu li edukis faklaboristojn. Ekde 1927 li konstruis pneŭmatikajn kaj elektrajn traktilaro- kaj ventkesto-sistemoj.

Post la morto de sia patro 1933 Karl kaj sia frato Hans-Joachim komune pludirektis la entreprenon. Karl kompetentis pri orgenteknikaj aferoj, Hans-Joachim transprenis la komercan respondecon.

Malgraŭ la limigoj sekve de la Dua Mondmilito (1939) la entrepreno pluekzistis nur per orgenkonstruadoj kaj riparadoj. En 1948 Hans-Joachim Schuke revenis de soveta militkaptiteco. En 1950 oni fondis la *Berliner Orgelwerkstatt* (berlina orgenmetiejo) kiel "filialo" de la ĉefa firmao Schuke en Potsdam. En 1953 Karl Schuke transloĝis al Berlino kaj komencis starigi la metiejon tie

Karl Schuke ricevis en 1955 instrukomision por orgenkonstruo ĉe la Altlernejo pri Muziko en Berlino (hodiaŭ Universitato de Artoj Berlino), en 1956 li estis vokita en la ŝtatan ekzamenkomisiono eklezimuziko. En 1962 oni donis al li la profesortitolon ĉe la universitato de la artoj en Berlino. En 1967 oni elektis lin en la estraron de la *Bund Deutscher Orgelbaumeister* (ligo de germanaj orgenkonstruo-majstroj).

Post 20 jaroj la *Berliner Orgelbauwerkstatt* produktis en 1970 la 250-an instrumenton en sia historio.

## Verkoj 
Intertempe Schuke-orgenoj estas ludataj ĉie en la mondo (Aŭstralio, Usono, Islando, Litovio, Rusio, Japanio, Koreio, Aŭstrio, Polio, Italio, Hispanio ktp.).

Ĝis sia eliĝo el la *Alexander Schuke Potsdam Orgelbauanstalt* (hodiaŭ Alexander Schuke Potsdam Orgelbau GmbH) en decembro 1952 Karl Schuke estis konsiderinde okupita de inventaradoj, riparadoj, rekonstruadoj de detruitaj orgenoj kaj de multaj novkonstruadoj.

Al liaj verkoj en Germanio i.a. apartenas:

* 1961 Frankfurto-Sachsenhausen (*Dreikönigskirche*, dispozicio de Helmut Walcha)
* 1962 brunsviga katedralo
* 1963 Berlino (Redemptoro-preĝejo Moabit)
* 1967 Duseldorfo-Grafenberg (Melanchthon-komunumo)
* 1967 Berlino (Kantorei)
* 1967 Berlino-Charlottenburg, Eosander-kapelo en kastelo Charlottenburg
* 1968 Essen-Rellinghausen
* Oldenburg (prexejo Ohmstede)
* 1969 Darmstadt (Paŭlo-preĝejo)
* 1977 Treviro (Benediktana abatejo St. Matthias)
* 1977 St.-Dionysius-preĝejo Bad Fallingbostel
* Berliner Philharmonie , Frankfurt "Alte Oper", *Kaiser Wilhelm Gedächtnis Kirche Berlin* kaj multaj aliaj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.schuke-berlin.de/

Schuke, Karl
Kategorio:Germanaj firmaoj
Mark Siljander

**Mark Deli SILJANDER** (n. 11-a de junio 1951) estas deligito kaj eksa usona respublikano reprezentivo de la subŝtato Miŝigano. Li estis elektita trifoje al la Usona Domo de Reprezentantoj.

## Terorisma Kulpigo 
La 16-an de januaro, 2008, Siljander estis kulpigita pri rolo en helpi la Islamic American Relief Agency kolekti pli da $130.000, kiuj estis supozeble senditaj al Gulbuddin Hekmatyar, kiun Usono rigardas kiel internacian teroriston. La kulpigo pretendas, ke la mono estis maskita kiel donacoj al orfejo lokita en konstruaĵoj, kiujn posedis Hekmatyar. Ekprocesistoj pretendas, ke Siljander devoligis 46 apartajn krimojn inkluzivaj konspiron kaj obstrukcon de justeco.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1951
Ernst Mayr

**Ernst MAYR** (naskiĝis la  en Kempten, mortis la  en Bedford) estis germana-usona evolua biologo, filozofo kaj sciencisto. Li estas rigardata kiel unu el la plej rimarkindaj evoluaj biologoj de la 20-a jarcento. Li ankaŭ estis renoma taksonomo, tropika esploristo, ornitologo, historiisto de scienco kaj naturalisto. Lia laboro kontribuis al la koncepta revolucio, kiu kondukis al la moderna sintezo de la teorio de evoluado kaj disvolviĝo de la biologia koncepto de *specio*.

Mayr studis medicinon ĉe la Universitato de Greifswald, sed poste ŝanĝis sian intereson al sistematika biologio kaj gajnis doktorecon ĉe la Humboldt-Universitato en Berlino, kiel ornitologo.

Dum la 1930-aj jaroj, Mayr estis parto de dujara ekspedicio al Nov-Gvineo kaj la Salomonoj, kaj tie studis la evoluon de aŭtoktona faŭno, precipe birdoj. Tiukadre posrtas lian nomon la Apuseto de Mayr (*Aerodramus orientalis*).

Koncerne Formulo de Drake:
:N = R^{\ast} \times f_p \times n_e \times f_{\ell} \times f_i \times f_c \times L \!

Mayr argumentis ke la miliardoj da specioj, kiuj ekzistis sur la Tero, nur unu fariĝis inteligenta estaĵo, tiu reprezentas malgrandan valoron de  f_i  \!.

Kategorio:Germanaj biologoj

Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Evoluistoj
Mayr, Ernst
Körösszakál

**Körösszakál** (koroŝsakAl), estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Berettyóújfalu. La nomo signifas Körös-szakál (=familia nomo).
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 4136
* Telefonprefikso: 54

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de **Rapida** Körös kun ponto, laŭ flankovojoj, laŭfervojo Vésztő-Nagyvárad kondukas laŭ alia flanko de rivero. Komádi estas proksime. Ekde 1920 la rivero tie enfluas Hungarion, tial estas tie grava akvonivela indikilo.

La komunumo estis menciita unuafoje en 1248. Ĝi senhomiĝis pro la kontraŭturkaj militoj kaj refondis ĝin hungaroj kaj rumanoj en 1740. En 1919 la rumanoj okupis la regionon.

Vidindaĵo estas la grek-katolika preĝejo. Apud la vilaĝo fiŝkaptistaj lagoj troviĝas. En la komunumo aŭtonomioj de ciganoj kaj rumanoj funkcias.

Vilaĝservoj estas poŝto, infanĝardeno, lernejo dulingva (hungara-rumana), kulturdomo, biblioteko, interreta domo, kuracejo, apoteko, beboflega servo, sportejo, familihelpa servo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Nigraflugila grundokolombo

La **Nigraflugila grundokolombo** (*Metriopelia melanoptera*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiuj inkludas kolombojn kaj turtojn.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Ĉilio, Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo. Ties natura medio estas subtropika aŭ tropika humida montetaro kaj subtropika aŭ tropika alta arbustejo. Ĝi havas du subspeciojn, la nomiga *M. m. melanoptera* kaj *M. m. saturatior*.
[thumb|maldekstre|Malalta deklivaro de [Chimborazo, Ekvadoro.]]

## Aspekto 
eta|maldekstre|220ra|
Temas pri tre helgriza kolombo kun nigro en flugilpintoj (kaj de tie la nomo) kaj malpli en eksteraj vostoplumoj. La beko kaj kruroj estas grizaj, ne tiom helaj. La irizo estas verdeca kaj estas nuda okulringa makulstrio heloranĝa. La supraj partoj de la plenkreska ino estas pli senkoloraj ol tiuj de la masklo kaj la subaj partoj malpli rozkoloraj. Junuloj ne havas la rozkoloran nuancon de plenkreskuloj, kaj multaj plumoj havas sablokolorajn randojn. *M. m. saturatior* diferencas de la nomiga ĉar estas pli malhela kaj pli griza supre kaj malpli rozkolora malsupre.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Metriopelia melanoptera. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Universitato de Hull

La **universitato de Hull** (anglalingve *University of Hull*) estas angla universitato lokita en Hull (aŭ Kingston upon Hull), urbo en East Riding of Yorkshire.

La unua ŝtono de la universitato de Hull estis instalita en 1927 de la duko de Jorko (kiu pliposte fariĝis Georgo la 6-a). Unu jaron poste, la unuaj 14 departementoj, kaj sciencaj kaj artaj, malfermis kaj gastigis 39 studentojn. La universitato konsistis nur el unu konstruaĵo, la konstruaĵo Venn (nomita laŭ la matematikisto John Venn, kiu naskiĝis en Hull). Ĝi estis konstruita sur tereno donacita de la loka municipo kaj de la lokulo Thomas Ferens.

La universitato iam estis la laborloko de la poeto Philip Larkin. Ĝi cetere estis la laborloko de la antaŭa poetlaŭreato Andrew Motion kaj de la filmreĝisoro Anthony Minghella.

Hull
Csaba Lászlóffy

**LÁSZLÓFFY Csaba** (laslofi) rumanuja hungara poeto, novelisto, tradukisto naskita en Turda la 21-an de majo 1939 kaj mortinta la 14-an de aprilo 2015. Li estis pli juna frato de poeto Aladár Lászlóffy.

## Biografio 
Csaba Lászlóffy abiturientiĝis en Kluĵo (1955), kaj li akiris diplomon en Universitato Babeş-Bolyai pri hungara lingvo kaj literaturo (1960). Komence li laboris ĉe la ĵurnalo Igazság (1962-68), poste ĉe la revuo Dolgozó Nő, ekde 1990 li estis redaktoro de Családi Tükör.

## Premioj 
Európa Kvk. Nívódíja 1976, 1981, 1984, 1987; A Kolozsvári Írói Egyesület Díja 1979; A Ro. Írószövetség Költészeti díja 1979, 1984; Látó-díj 1992, 1996; A M. Írószövetség és a M. Honvédség történelmi pályázatának nívódíja 1993; A Hét nívódíja 1993; A Polisz c. folyóirat pályázatának díja 1994; Berzsenyi-díj 1997; Arany János-jutalom 1999.

## Ĉefaj verkoj 
* Aranyeső, v., Bk. 1964;
* Az én arcom, v., Bk., 1966;
* Boszorkánykör, v., Bk., 1968;
* Az agglegény meg a folyócska, kisr., Bk., 1969;
* Bolondok játékai. Négy színmű, Bk., 1971;
* Négyszemközt a szürke fallal, elb., Kvár, 1971;
* Elnapolt különkiadás, v., Kvár, 1973;
* Jégmadár, v., Bk., 1974;
* Kövön ülő szerelem, v., Bk., 1974;
* Levelek az időből, v., Bk., 1976;
* Apokrif, elb., Bk., 1979;
* Maradék birtokom, v., Kvár, 1979;
* Nappali virrasztás, d., 1980;
* Örökkévalóság libériában, elb., Bk., 1981;
* Te fájdalmas okosság, színművek, Kvár, 1982;
* A legenda hamuja, v., Bk., 1984;
* Udvarház Sztregován. Elévülések, Madách életrajzi r.-e és elb., Kvár, 1985;
* Az esedékes napló, elb., kisr., Bk., 1987;
* A szökés, esszénovellák, Kvár, 1990; Ki fehérlik vigyázzállásban?, v., Bk., 1991;
* "Így múljék el tőlünk...", ant., szerk., 1994;
* A megtörtént jövő, v., 1993;
* A megszépíthetetlen messzeség, elb., 1994;
* De ki a nyertes?, kisr., Kvár, 1995; "Szigorúan bizalmas" [vál. Gion Nándor és Bogdán László], 1997;
* Fej vagy írás, v., Székelyudvarhely, 1997;
* A magyarság rövid története [kun Varga Domokos], Kvár, 1997.

## Tradukvolumoj 
* I. Gheorghe: A zöld elixir, v., Bk., 1976;
* E. Jebeleanu: Kicserélem a keresztet [kun Lászlóffy Aladár], 1976;
* A. Rău: A hóember [Lászlóffy Aladárral], 1981;
* B. Gruia: A mesebeli orvvadászat (Kun Aladár Lászlóffy), vál., utószó, 1984;
* N. Prelipceanu versei [kun Lászlóffy Aladár], vál., utószó, 1986.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de poeto 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Ulič

**Ulič** estas rutena vilaĝo en orienta Slovakio en distrikto Snina. Ĝi troviĝas  en montaro Bukovské vrchy. Ĝi estas la plej granda kaj samtempe natura centro de la plej orienta anguleto de Slovakio.

## Priskribo 
Teritorio de vilaĝo troviĝas ĉe slovak-ukrainia limo en la montara valkaldrono de Ulič, proksime ĉe ĉefa montoĉeno de Karpatoj.  Tra la vilaĝo fluas rivereto Zbojský potok kaj rivereto Ulička, kiuj elfontas ĉe slovak-pola limo kaj sub la vilaĝo kunfluas.  Norde ĝi najbaras kun vilaĝo Uličské Krivé, sude kun Ukrainio. Snina troviĝas 30 km for.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1492. Origine ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, poste al aliaj nobelaraj familioj. Origina kastelo de 19-a jarcento estis neniigita en la jaro 1967. Restas nur partoj de kastela parko. En 1910 loĝis en la vilaĝo preskaŭ mil da precipe rutenoj. Ĝis Traktato de Trianon Utcás apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Ulič 1078 da homoj, (765 slovakoj, 227 rutenoj, 49 ciganoj, 29 ukrainoj).

## Vidindaĵoj 
* masonita greko-katolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de jaro 1867 konstruita sur la loko post la ligna preĝejo, en 1927 pligrandigita
* ortodoksa preĝejo de 1996 

## Naturprotekto 
Parto de vilaĝa teritorio troviĝas en Nacia parko Poloniny, la vilaĝo mem kuŝas en ŝirma zono de ĉi nacia parko.
Sur la teritorio kuŝas protektita teritorio - naturrezervejo Uličská Ostrá.

Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Záhoří (distrikto Písek)

**Záhoří** estas vilaĝo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, 6&nbsp;km nordoriente de la distrikta urbo Písek. Vivas ĉi tie  ().
La vilaĝo estas lokigita sur la ĉefvojo inter Písek kaj Tábor kaj estas bone trafike atingebla kaj per buso kaj per trajno. Troviĝas en ĝi pluraj vendejoj kaj restoracioj.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
Municipo Záhoří konsistas el ses partoj sur kvin katastraj teritorioj.
* Jamný (ankaŭ nomo de k. t.)
* Kašina Hora (ankaŭ nomo de k. t.)
* Třešně (inkluzive de Nová Třešně, ĝi situas en k. t. *Třešně u Záhoří*)
* Svatonice (ankaŭ nomo de k. t.)
* Dolní Záhoří (ĝi situas en k. t. *Horní Záhoří u Písku*)
* Horní Záhoří (k. t. *Horní Záhoří u Písku*)

En la jaroj 1850–1879 apartenis al la municipo ankaŭ Červený Újezdec kaj Vlastec kaj en la jaroj 1964–1990 ankaŭ Horní Novosedly kaj Chrastiny.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo de Sankta Mikaelo
* kapelo de Sankta Barbora
* barokstilaj bienoj

## Turismaj interesaĵoj en la ĉirkaŭaĵo 
* urbo Písek
* gotika burgo Zvíkov
* ripozloko kaj centro de akvosportoj ĉe la valbaraĵo Orlík

## Pluaj fotoj 

Záhoří (okres Písek) (21.).jpg|Paroĥestrejo en Horní Záhoří
Záhoří (okres Písek) (13.).jpg|Bieneto en la municipo
Záhoří (okres Písek) (14.).jpg|Bieneto en la municipo


Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Magyarhomorog

**Magyarhomorog** [madjarhomorog], estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu. Magyar signifas hungaro, homorog ne havas sencon en la hungara.
eta|200px|Blazono de Magyarhomorog

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 40&nbsp;km²
* Loĝantaro: 930
* Poŝtkodo: 4137
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
Magyarhomorog situas sur ebenaĵo, **Rapida** Körös preterfluas, laŭ traira flankovojo. Komádi troviĝaj je 5, Berettyóújfalu je 32, Debrecen je 68, Budapeŝto je 232 km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1214 laŭ tiama hungara ortografio *"Humuroc"*. La komunumo senhomiĝis pro la kontraŭturkaj militoj kaj hungaroj refondis ĝin en 1729. En 1919 la rumanoj okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la kalvinana preĝejo de 1894 kaj la grekokatolika preĝejo de 1880.

Vilaĝservoj estas poŝto, infanĝardeno, lernejo, sanservo.

## Famuloj 
En tiam nomata Homorog naskiĝis aktoro Irén Iványi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
János Seprődi

**SEPRŐDI János** [ŝeprOedi] estis hungara muzikpedagogo, muzikhistoriisto, folkloristo naskiĝinta en Kibéd la 25-an de aŭgusto 1874 kaj mortinta en Kluĵo la 6-an de marto 1923.

## Biografio 
Ekde 1904 ĝis sia morto Seprődi estis profesoro de la reformita gimnazio de Koloĵvaro. Li anticipis kelkajn jarojn Zoltán Kodály kaj Béla Bartók rilate la popolmuzikan kolektadon. Li malkovris malnovajn muzikajn memoraĵojn, arkaikajn melodiojn de reformitaj ekleziaj kantoj, kolektis sikulajn popolkantojn kaj artmaniere rekomponis ilin.

## Ĉefaj verkoj 
* *Emlékirat a magyar zene ügyében* ("Memoraĵoj pri la hungara muziko," Budapest, 1906);
* *A magyar népdal zenei fejlődése* ("Muzika disvolviĝo de hungaraj popolkantoj," Kolozsvár, 1908);
* *Eredeti székely dalok* ("Originalaj sikulaj kantoj (ĥoraj)", Kolozsvár, 1914);
* *Válogatott zenei írásai és népzenei gyűjtése* ("Kolektitaj verkoj pri muziko kaj folkloro," Bukarest, 1974).

## Bibliografio 
* Illyés Géza: Seprődi János (en: Református Szemle, 1933–34).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj muzikologoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Uličské Krivé

**Uličské Krivé,** ukraine **Ulics-Krivij**, hungare **Görbeszeg** estas malgranda rutena vilaĝeto en orienta Slovakio, en Regiono Prešov, en distrikto Snina. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis *Ulics-Kriva*, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.
eta|maldekstra|Kirko en Uličské Krivé

## Priskribo 
Uličské Krivé situas en montaro Bukovské vrchy. Teritorio de vilaĝo troviĝas ĉe slovak-ukrainia landlimo en la montara valkaldrono de Ulič, proksime ĉe ĉefa montoĉeno de Karpatoj. Tra la vilaĝo fluas rivereto Zbojský potok, kiu elfontas ĉe slovak-pola limo. La rojo trafluas tra mallarĝejo kiu nomiĝas Oblazy. Norde ĝi najbaras kun vilaĝo Zboj, sude kun vilaĝo Ulič. Snina troviĝas 34 km.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en 1478 en formo *Kriwa*. Origine ĝi apartenis al nobelara familio el Humenné, poste al aliaj nobelaraj familioj. En 1910 loĝis en Görbeszeg 405 da homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon Görbeszeg apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Snina, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum unua disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean limozonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Uličské Krivé 288 da homoj, (234 slovakoj, 43 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* Ligna greko-katolika preĝejo omaĝe al Sankta Miĥaelo el 1780 - nacia kultura memoraĵo.
* Monumento en Oblazy de ĉeĥa soldato **Linha**, kiu *puriĝas* la trarompon de Zbojský potok en 1944 de armiloj post dua mondmilito.
* Kapeleto de ortodoksa monaĥo **Ihnatij Ĉokyna** de jaro 1966. Ĝi estas konstruita laŭ modelo de loĝejoj de monaĥoj de monto Athos en Grekio. En suba parto de la ĉapeleto troviĝas spaco en kiu havas monaĥo entombigota. En meza parto estas ĉambro, kie li loĝis kaj en la plej supra parto ĉambro kun altaro, kie li preĝis. Antaŭ ĉi ĉapeleto troviĝas malpligranda ĉapeleto, kie preĝas dum liturgioj de ortodoksaj kredantoj. Inter ĉapeletoj estas tombo de la monacho **Ihnatij**

## Famuloj 
En la vilaĝo naskiĝis hungara Ödön Szatala (botanikisto).

## Naturprotekto 
Parto de vilaĝa teritorio troviĝas en Nacia parko Poloniny, la vilaĝo mem kuŝas en ŝirma zono de ĉi nacia parko.
Sur la teritorio kuŝas protektita teritorio naturrezervejo Rožok kun fagaj praarbaroj, kiu estis deklarita en la jaro 2007 kiel monda natura heredaĵo.

Kategorio:Municipoj en distrikto Snina
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Snina
Gregorian

**Gregorian** estas germana kapelo, kiu rekantadas modernajn pop- kaj rokmuzikajn komponaĵojn per ĥora voĉo. Ĉar la muziko enhavas kaj vokalojn kaj muzikan akompanon, ĝi ne povas esti konsiderata kiel pure gregoria ensemblo.

Devene Gregorian estis konsiderata kiel pli popmuzike orientita branĉo de grupo Enigma.

La nomo devenas de la Gregoria ĉanto.

Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1991
Berekböszörmény

**Berekböszörmény** [berekbosormEnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu. Berek estas sinonimo de marĉo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 43&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1870
* Poŝtkodo: 4116
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
Berekböszörmény situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-rumana landlimo, **Rapida** Körös preterfluas, laŭ traira flankovojo, Biharkeresztes estas proksime.

## Historio 
La komunumo aperas unuafoje en 1291 en skribitaj dokumentoj. Dum la historio ĝi estis 2 vilaĝoj Berek kaj Böszörmény, kiuj iam unuiĝis. La posedanto estis longe familio Csáky (ĉAki). Dum la turkoj la vilaĝoj restis vivaj. La baroka kalvinana 1626. En 1919 la rumanoj okupis la regionon, ekde 1920 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo, sen trapasejo.

Vilaĝservoj estas poŝto, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, bestokuracejo, familihelpa servo.

## Vidindaĵoj 
* mezepokdevena kalvinana preĝejo (Berekböszörmény)
* nobeldomo de Csáky en 1766
* restaĵoj el Remparo de Ĉorso
* apud la vilaĝo fiŝkaptista lago

## Renomaj homoj 
* Miklós Fleischer (20-a de februaro 1894 - 1958, ?) pentristo, grafikisto
* Győző Veres, halterlevisto

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Karat

**Karat** estas germana rokmuzika grupo. Ĝi estis fondita en 1975 en tiam Orienta Berlino. Ĝi ekzistas ĝis hodiaŭ. La grupo prezentiĝis ĝis la jaro 2005, sed pli poste ili prezentiĝis sub nomo **K...!**. Iliaj komponaĵoj okupis fruntajn lokojn en furorparadoj de tiama la orienta kaj pli poste la unuiĝinta Germanio.

## Eksteraj ligiloj 
*  
* Intervjuo kun Karat 
* Biografio 

Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
András Benkő

**BENKŐ András** (benkeo:) estis rumanuja hungara muzikhistoriisto naskita en Feiurdeni la 21-an de januaro 1923 kaj mortinta en Kluĵo la 9-an de aprilo 2001. Li estis la patro de muzikologino Judit Benkő.

## Biografio 
La mezlernejon András Benkő komencis en Aiud, sed 1944 li finis en Kluĵo la pedagogian liceon. En 1950 li akiris diplomon de muzikinstruisto en la muzikaltlernejo de Kluĵo, poste tie iĝis profesoro de muzikhistorio. Ekde 1977 li estis doktoro de muziksciencoj (disertacio: *Bartók kaj România*). Li esploris precipe la muzikan pasintecon de Transilvanujo. Li publikis nekonatajn datojn pri la muzika vivo en 16-a jarcento de Beszterce, li konatigis manuskriptajn muziklibrojn (kolekto de Almási Sámuel el 1823-71, kantoj de Csokonai en manuskriptkolektoj de Koloĵvaro ktp.).

## Volumoj 
* *Bartók Béla romániai hangversenyei* (1970);
* *A Bolyaiak zeneelmélete* (1975);
* *A Seprődi János válogatott zenei írásai és népzenei gyűjtése* (1974).
* *Zenetudományi írások* (1977, 1980) (redaktoro).
* *Zenei Kislexikon*, 1983.

## Bibliografio 
* Rónai István: *A zeneelmélet Bolyaija*. A Hét 1975/41.
* Angi István: *A Bolyaiak a zene világában*. Utunk 1975/50.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Muzikhistoriistoj
Somera Olimpiko 1960/moderna pentatlono

## Moderna pentatlono en la Somera Olimpiko 1960 
## Unuope 
## Teame 
Kategorio:Moderna pentatlono dum la Someraj Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1960
Sprajilo

eta|la sprajilo el 1943
**Sprajilo** estas ŝprucilo, kiu konsistas el metala aŭ plasta botelo kaj kiu eligas sian fluidan enhavon en formo de ŝaŭmo aŭ ŝprucaĵo, etkvante.

La boteltipon fasonis usona ĥemiisto Lyle D. Goodhue kaj liaj kunlaborantoj en 1941 por disŝpruci vermicidojn kaj insekticidojn. Patentigo okazis en 1943. Oni uzas tiun ilon ekde tiam por diversaj uzoj: bonodorigo, laktokrema ŝaŭmo...

Partoj de la aerosola botelo estas la ekstera ujo, ventilo, merĝotubo kaj subprema, fluida gasa pelaĵo. La fluida produkto estas plej ofte miksita kun la pelgaso. Kiam la ventilo malfermiĝas, tiu miksaĵo moviĝas supren kaj forlasas la ventilon. La pelgaso vaporiĝas en la aeron kaj diserigas je fajnaj eroj la produkton.

Ĉe ŝaŭmaj produktoj, ekzemple razŝaŭmo, la pelgaso kaj la produkto aperas kune en formo de emulsio. Dum ellaso el la botelo, la likvaĵo vaporiĝas kaj ŝaŭmigas la miksaĵon.

Oni uzis kiel pelgason klorajn, fluorajn hidrokarbonojn, kiujn oni nomas ankaŭ freonoj. Tiuj estis malpermesitaj en 1978 en Usono pro ties damaĝaj efikoj al naturo. Sciencaj esploroj montris, ke la klor-fluoraj hidrokarbonoj en la stratosfero funkcias katalize por disigo de la ozonmolekuloj (O3). La malpermeso poste disvastiĝis al Eŭropo kaj aliaj landoj.

La usona kaj eŭropaj regnoj uzas post la malpermeso karbondioksidon kaj hidrokarbonojn kiel pelgasojn. Oni ankaŭ kreis aerosolajn botelojn, en kiuj la pelgaso estas aerpremo estigata per manmovata pumpileto.
Okcidenta Afriko

Sub **Okcidenta Afriko** oni komprenas ordinare la okcidentan parton de la afrika kontinento, norde ĝis proksimume centra Saharo, sude kaj okcidente ĝis la Atlantika oceano.

## Historio 
* Brita Okcidenta Afriko
* Franca Okcidenta Afriko
* Reĝa Afrika Kompanio

## Ŝtatoj 
En Okcidentafriko troviĝas la sekvaj ŝtatoj:

*  (ĉefurbo Porto-Novo / registarurbo Kotonuo)
*  (ĉefurbo Vagaduguo)
*  (ĉefurbo Jamusukro / registarurbo Abiĝano)
*  (ĉefurbo Banĝulo)
*  (ĉefurbo Akro)
*  (ĉefurbo Konakrio)
*  (ĉefurbo Bisaŭo)
*  (ĉefurbo Prajo)
*  (ĉefurbo Monrovio)
*  (ĉefurbo Bamako)
*  (ĉefurbo Nuakŝoto)
*  (ĉefurbo Niameo)
*  (ĉefurbo Abuĝo)
*  (ĉefurbo Dakaro)
*  (ĉefurbo Fritaŭno)
*  (ĉefurbo Lomeo)

## Vidu ankaŭ 
* Gvineaj humidaj arbaroj
* Gvineo (regiono)
* Supra Gvineo

## Literaturo (germanlingva) 
* Horst-Günter Wagner: *Übervölkerung, agrare Tragfähigkeit und deren geoökologische Grundlagen in Westafrika* (S. 167–209 in: Lindauer, M. und A. Schöpf (Hrsg.): *Die Erde unser Lebensraum. Überbevölkerung und Unterbevölkerung als Probleme einer Populationsdynamik. 2. Symposium der Universität Würzburg (Symposium 1985)*. Stuttgart (Klett) 1987, ISBN 3-12-984570-4.
* Horst-Günter Wagner: *Straßenbau im Sahel von Mali (Gourma) als Entwicklungsinstrument* Erdkunde, Band 42, 1988, S. 214–224.
* Horst-Günter Wagner: *Wirtschaftsräumliche Folgen von Straßenbaugroßprojekten in westafrikanischen Ländern (Kamerun, Burkina Faso, Mali, Sierra Leone)*, Würzburger Geogr. Arbeiten, Heft 62, 1984, 79 S.


Kategorio:Regionoj en Afriko
Ártánd

**Ártánd** [ArtAnd] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Berettyóújfalu. La vilaĝnomo estas familia nomo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 514
* Poŝtkodo: 4115
* Telefonprefikso: 54

## Geografio 
Ártánd situas sur ebenaĵo, laŭ rumana-hungara landlimo, laŭ Budapeŝto-Nagyvárad ĉefvojo kaj fervojo. Ĝi kontaktiĝas kun Biharkeresztes havanta limpasejon, kontraŭe estas Bors.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, kuprepoko, bronzepoko, ferepoko, de keltoj, sarmatoj, avaroj, sed la skitoj devenas la plej riĉa trovaĵo. La komunumo aperas unuafoje en 1075 en skribitaj dokumentoj. En la 13-a j.c. ĝi havas preĝejon (alinome eklezia vilaĝo) kaj abatejon. La tataroj kaj turkoj faris senhoma la vilaĝon. La klasikisma kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1822. En 1919 la rumanoj okupis la regionon, ekde 1920 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo. Inter 1971-1990 ĝi estis parto de Biharkeresztes.

Ne menciita vidindaĵo estas nobeldomo de Platthy (plati). Apud la vilaĝo lago kaj fiŝkaptista lago troviĝas.

Vilaĝservoj estas en la kastelo de Hodossy infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, kuracejo.

## Famuloj 
En Ártánd naskiĝis juristo Sándor Dankó.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Bororoj

300px|dekstra|eta|Bororo
La **bororoj** aŭ **boe** estas indianoj, kiuj loĝas ne nur en la regiono de Mato-Groso en Brazilo, sed ĝis Bolivio kaj Gojaso, brazila subŝtato. La iamaj okcidentaj bororoj vivis ĉirkaŭ la riveroj Jauru kaj Cabaçal. La orientaj bororoj (Orarimogodoge) vivas en la regionoj de la riveroj São Lourenço, Garças kaj Vermelho.

En 1997 restis 1024 bororoj.

## Fotogalerio 

Image:Bororo002.jpg
Image:Bororo001.jpg
Image:Bororo003.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Indianaj kulturoj 
* Enciklopedio pri indiĝenaj brazilaj popoloj 
* *The Sound World of the Bororo Indians*

Kategorio:Indianaj etnoj en Brazilo
Seruro

[eta|250ra|[Mezepoko|Mezepoka seruro el Katmanduo.]]
[eta|250ra|dekstra|[Pendseruro kun ŝlosilo.]]
**Seruro** estas aparato servanta por fermi pordon aŭ keston per ŝlosilo aŭ per ciferkombinaĵo.

Laŭ Francisko Azorín **seruro** estas *Risorta aparato por fermefiksi pordojn.* Li indikas etimologion el la latina *sera, serare* (fermi). Li aldonas la terminojn *pendseruro*, por pendanta, portebla seruro; *seruri*, por fermi per seruro; *serusrito*, *serurkesto*, *serurtruo*, *serurŝildo*, *serurriglilo*, kaj krome en bildo li montras la partojn: prenilo, ŝildeto, klinko kaj riglilo.

## Historio 
[eta|maldekstra|[Romio|Romiaj ringŝlosiloj el la 2-a/3-a jarcento]]
Kiel multaj teknikaĵoj de la romianoj certe ankaŭ la romiaj seruroj havis grekajn praulojn, kiujn oni tamen apenaŭ konas el elfosadoj, tiel ke restas nun nur la romia ŝlostekniko. Kiel pri multaj teknologiaj ĉefverkoj, de la planka hejtsistemo ĝis la akvasistema necesejo, ankaŭ pri ŝlostekniko validas, ke la teknologioj konataj antaŭ la 19-a jarcento jam ekzistis en la romia epoko. La plej multaj de tiuj ideoj perdiĝis tamen post falo de la romia imperio kaj devis esti ellaboritaj denove dum la mezepoko.

La haŭso de la serurproduktado, kiu videblas pro la granda kvanto de romiaj ŝlosiloj trovitaj havis ĉefe du kialojn. Unue la granda disvastiĝo de metalprilaborado en tiu epoko kaj due la urba vivmaniero de la romianoj. En ĉiu konkerita regiono la romianoj kreis novajn urbojn, kie la popolo koncentriĝis. Malsekureco kaj anonimeco kiuj venis kun la amasiĝo de la loĝantaro disvastigis la uzon de mekanikaj sekurecaĵoj, do seruroj.

## Tipoj de fermiloj 
* Falebo
* Klavarseruro
* Pendseruro
* Protektata seruro
* Riglilo

## Notoj
Centra Afriko

eta|Mapo de Centra Afriko
**Centra Afriko** signifas:

* regionon de Afriko, kiu ampleksas la sekvajn ŝtatojn:
**  (ĉefurbo Luando)
**  (ĉefurbo Malabo)
**  (ĉefurbo Librevilo)
**  (ĉefurbo Jaundo)
**  *(antaŭe Zairio)* (ĉefurbo Kinŝaso)
**  (ĉefurbo Brazavilo)
**  (ĉefurbo Sao-Tomeo)
**  (ĉefurbo Lusako)
**  (ĉefurbo Nĝameno)
**  (ĉefurbo Bangvio)

* iaman francan kolonion:
** Franca Ekvatorafriko

## Vidu ankaŭ 
* Gvineo (regiono)
* Malsupra Gvineo
* Supra Gvineo