Vagalbatroso

La **Vagalbatroso**, **Neĝalbatroso** aŭ **Vaganta albatroso**, *Diomedea exulans*, estas granda marbirdo el la familio Diomedeedoj, kiu havas ĉirkaŭpolusan teritorion en la Suda Oceano. Ĝi estis la unua specio de albatroso kiu estis priskribita, kaj estis dumlonge konsiderata la sama specio kiel la Tristana albatroso kaj la Antipoda albatroso. Fakte kelkaj fakuloj ankoraŭ konsideras ilin ĉiujn kiel subspecioj de la sama specio. La SACC proponis la disigon de tiu specio, kaj BirdLife International jam disigis ĝin. Kun la Amsterdama albatroso ĝi formas la vagalbatrosan specikomplekson. La **Vagalbatroso** estas la plej granda membro de la genro *Diomedea* (nome la grandaj albatrosoj), unu el plej grandaj birdoj en la mondo, kaj unu el plej bone konataj kaj studitaj specioj de birdoj en la mondo.

## Taksonomio 
La Vagalbatroso estis unuafoje priskribita kiel *Diomedea exulans* de Carolus Linnaeus, en 1758, baze sur specimeno el Kabo Bona Espero.)

La subspecio *gibsoni* nestas en la Aŭklandoj.
eta|altdekstre|Dumfluge

## Etimologio 
*Diomedea* aludas al Diomedo kies kompanoj estis konvertitaj en birdoj, kaj *exulans* aŭ *exsul* estas latina vorto por "ekzilo" aŭ "vaganto" alude al ties etendaj flugoj.

## Habitato 
Vagalbatrosoj pasas plej el siaj vivoj dumfluge, kaj surteriĝas nur por reproduktiĝi kaj manĝi. La distancoj iritaj ĉiujare estas malfacile kalkuleblaj, sed ringita birdo estis registrita fluganta 6000&nbsp;km en dek du tagoj.

## Aspekto 
eta|maldekstra
La Vagalbatroso havas la plej grandan enverguron inter ĉiuj vivantaj birdoj, tipe el 2,51 al 3,5 m, kun ĉefa malfermo de 3,1 m en la kolonio de Birdinsulo (Sud-Georgio) kaj averaĝo de precize 3 m en 123 birdoj mezuritaj ĉe la marbordo de Malabar (Novsudkimrio). La plej longaj flugilaj ekzemploj registritaj estis de ĉirkaŭ 3.7 m. La longo de la korpo estas ĉirkaŭ 107 al 135&nbsp;cm Nematuruloj estis registritaj pezante tiom multe kiom ĝis 16,1&nbsp;kg dum siaj unuaj flugoj (kiam ili povas ankoraŭ havi grasajn rezervojn kiujn ili konsumas dum ili pluflugas).

## Ekologio 
eta|Vagalbatrosoj havas la plej grandan enverguron inter ĉiuj vivantaj birdoj.

### Kutimaro 
Vagalbatrosoj havas grandan gamon de memmontraĵoj el krioj kaj fajfoj al gruntoj kaj bekofrapado. Ili povas vivi dum ĉirkaŭ 50 jaroj.

### Reproduktado 
[eta|Ovo de *Diomedea exulans* - [MHNT]]
Paroj de Vagalbatrosoj pariĝas porvive kaj reproduktiĝas ĉiun duan jaron. kaj ĝi havas teritoriojn en ĉiuj sudaj oceanoj el 28° al 60°. Ĉar la flugilostoj de albatrosoj estas malpezaj sed tre fortaj, la Maorioj uzis ilin por fari nombrajn diversajn aĵojn kiaj flutoj nome koauau, kudriloj, tatuiloj, kaj fiŝhokiloj.

### Konservado 
La IUCN listigis la Vagalbatroson kun statuso "Vundebla". La mortokvoto de plenkreskuloj estas inter 5 % kaj 7 % jare. La specio havas loĝan teritorion de 64.700.000&nbsp;km², kvankam ĝia reprodukta teritorio estas nur 1.900&nbsp;km².

En 2007, estis ĉirkaŭkalkulataj 25.500 plenkreskuloj, dividitaj en 1.553 paroj en Sud-Georgio, 1.850 paroj en Princeduarda Insulo, 1.600 en Marion Insulo, 2.000 en Krozetoj, 1.100 en Kergelenoj, kaj 12 en Makvora Insulo por totalo de 8.114 reproduktaj paroj. La sudgeorgia populacio falas je 1,8 % jare. La niveloj de la birdoj ĉe Princeduardo kaj Krozetoj ŝajne stabiliĝas, kvankam plej ĵuse estis ioma malpliiĝo de la populacio.

La plej granda minaco al ĝia survivado estas multhokada fiŝkaptado; tamen ankaŭ poluado, ĉefe el plastoj kaj fiŝhokado, estas minaco.

La CCAMLR aplikis decidojn por malpliigi la aldonan kaptadon de Albatrosoj ĉe Suda Georgio je 99 %, kaj aliaj mondoregionaj fiŝkomitatoj same entreprenas similajn decidojn por malpliigi la mortigadon. La Princeduardaj Insuloj estas natura rezervejo, kaj la Makvora Insulo estas loko de Monda Heredo. Fine ankaŭ grandaj partoj de Krozetoj kaj de Kergelenoj estas naturaj rezervejoj.

## Bildaro 

Dosiero:Wandering Albatross (25149040444).jpg
Dosiero:Diomedea exulans in flight - SE Tasmania.jpg
Dosiero:Wandering Albatross - Kaikorua - New Zealand (39039195212).jpg
Dosiero:SGI-2016-South Georgia (Prion Island)–Wandering albatross (Diomedea exulans) 08.jpg
Dosiero:Grand Albatros MHNT.jpg

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Rattenborg, Niels, C. (11 May 2006). "Do Birds Sleep in Flight? ". *Naturwissenschatten, Vol. 93 Number 9*.
* 
* Richardson, Michael (27 Sep 2002). "Endangered seabirds / New fishing techniques undercut an old talisman : Modern mariners pose rising threat to the albatross." *Herald Tribune*.
* Robertson, C. J. R., Michael, Hutchins, Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Albatrosses (Diomedeidae), 2003, Gale Group, volumo 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins, Farmington Hills, MI, isbn=0-7876-5784-0, paĝoj 113–116, 118–119.
* 
* Weimerskirch, Henri (Oct 2004). "Wherever the Wind May Blow. " *Natural History Magazine*.
* Lindsey, T.R. 1986. The Seabirds of Australia. Angus and Robertson, and the National Photographic Index of Australian Wildlife Sydney.
* Marchant, S. kaj Higgins, P.J. (eds) 1993. Handbook of Australian New Zealand And Antarctic Birds Vol. 2: (Raptors To Lapwings). Oxford University Press, Melbourne.
* Parmelee, D.F. 1980. Bird Island in Antarctic Waters. University of Minnesota Press, Minneapolis.

### Plua legado 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Ruĝkola gruo, nome la plej alta fluganta birdo vivanta nune
* Otidedoj, kiu enhavas la plej pezajn vivantaj flugantajn birdojn
* *Argentavis*, la plej granda fluganta birdo iame vivinta

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet. 
* Vagalbatroso  ĉe ARKive
* Media rilata al Vagalbatroso  ĉe Internet Bird Collection
* Holotipoj de subspecioj de Vagalbatroso en la kolekto de la Muzeo Novzelanda Te Papa Tongarewa 
* South Georgia albatross slide show

Kategorio:Diomedeedoj
Kategorio:Albatrosoj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
Kategorio:Birdoj de Antarkto
Kategorio:Birdoj de Atlantiko