open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monyoród

**Monyoród** [monjorOd], kroate **Minjorod** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Bóly.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0104/18.4774
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 7751
* Telefonprefikso: 69

## Situo 
Monyoród situas sur deklivoj en valo de rojo, fine de sakovojo, fervojo Pécs-Barcs estas proksime. Bóly troviĝas 10, Kozármisleny 18, Villány 19, Mohács 20, Pécs 25, Siklós 27 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1389 laŭ tiama ortografio *"Monorod"*. Dum la turka erao la vilaĝo daŭre estis loĝata. Poste alvenis kroatoj kaj germanoj. En 1944 parto de germanoj rifuĝis, baldaŭe deportitaj hungaroj alvenis el Ĉeĥoslovakio. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1876
* premejoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Ministerio pri defendo (Japanio)

La **japana ministerio pri defendo** () estiĝis la 9-an de januaro 2007 el la oficejo pri defendo (防衛庁, *Bōei-chō*), kiu estis kreita en 1954 por realigi post la dua mondmilito la defendcelan rearmigon de Japanujo en la formo de memdefendarmeo.

Kiel parto de la ministraro, la ministro pri defendo estas laŭ la artikolo 66 de la japana konstitucio respondeca antaŭ la parlamento kaj do tute sub civila kontrolo. Staras sub la ministro la stabestroj de la armeo, la ŝtatsekretarioj kaj la ĝeneralaj direktoroj de la (post la restrukturado oktobre 2007) ses internaj sekcioj de la ministerio.

Ekde 2008 Yasukazu Hamada estas ministro pri defendo.

## WeEksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (japane, angle)

## Referencoj 
Kategorio:Ministerioj pri defendo
Kategorio:Politiko de Japanio
Kyocera

**Kyocera** (japane: 京セラ, Kyō-Sera) konata ankaŭ kiel **Kyoto Ceramics** (keramikaĵoj el Kioto) estas japana entrepreno fondita en 1959.

Ĝia fondinto, Kazuo Inamori kreis la Kioto-premion.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de Kyocera

Kategorio:Japanaj firmaoj
Kategorio:Kioto
Rákosliget

**Rákosliget** (rAkoŝliget) estas urboparto de Budapeŝto en la distrikto Rákosmente, iama vilaĝo kun titolo vinvilaĝo. La nomo signifas: kankra-bosko.
eta|maldekstre|Romkatolika preĝejo de Rákosliget

## Bazaj informoj
* Loĝantaro: 5000
* Poŝtkodo: 1172
* Telefonprefikso: 1

## Situo
Rákosliget situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ rojo nomata Rákos, laŭ fervojo Budapeŝto-Miskolc.

## Historio
Dum la historio la loko apartenis al Rákoskeresztúr, nur inter 1907-1949 estis memstara vilaĝo. Rákosliget ankaŭ nun konsistas el malgrandaj ĝardenaj loĝdomoj.

## Vidindaĵoj
* romkatolika Preĝejo de Dipatrino de Hungaroj (Rákosliget)
* Luterana preĝejo (Rákosliget)
* kalvinana preĝejo de 1910

## Famuloj 
* aktoro Gyula Gózon
* kameraisto Elemér Ragályi
* Miklós Ajtai (kemiisto)
* korbopilkisto Árpád Glatz
* operkantisto József Gregor
* pentristo László Bényi
* psikologo Sándor Illyés
maldekstra|eta|Luterana preĝejo de Rákosliget
dekstra|eta|Ŝtono por la fondiĝo de Rákosliget

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kvartaloj de Budapeŝto
Ĝofredo de Montbray

**Ĝofredo de Montbray** (m. 1093) estis episkopo de Coutances, Normandio, kaj forta subtenanto de Vilhelmo la Konkerinto.

Laŭ la kronikisto Orderic Vitalis (m. ĉ.1142), Ĝofredo estis multe pli sperta batalisto ol ekleziulo. Li iĝis episkopo de Coutances en 1048, kaj kolektis sufiĉe da mono de aliaj nobeloj kaj de disrabo de Sicilio por fini la konstruadon de la katedralo de Coutances. Kune kun Odo de Bayeux li batalis sub Vilhelmo la Konkerinto ĉe Hastings, kaj dum la kronado de Vilhelmo estis Ĝofredo kiu invitis la normandajn nobelojn aklami Vilhelmon kiel reĝo.

Vilhelmo donis al li vastajn bienojn en Anglio. Li helpis firmigi la povon de Vilhelmo en Anglio. En 1075 li kontraŭis ribelon de Roĝero de Breteuil (2-a grafo de Hereford) kaj Ralph de Gael. Li ludis gravan rolon en ekleziaj aferoj: ekzemple li juĝis disputojn inter superaj ekleziuloj. Eblas ke li estis inter tiuj kiuj estris la preparon de la Domesday Book.

Post la morto de Vilhelmo la Konkerinto en 1087, li kontraŭis Vilhelmon la 2-an, uzante Bristol, kie li havis fortan kastelon, kiel sia bazo. Li bruligis Bath kaj disrabis Somerset, sed antaŭ la fino de 1088 omaĝis al la reĝo. Eble en 1090 li iris al sia diocezo de Coutances, kie li subtenis Roberton Curthose kontraŭ lia frato Henriko. Li mortis en Coutances en 1093.

Kategorio:Episkopoj
Krokedo

eta|238x238ra|Krokedoj sur telero.
**Krokedo** estas porcio de pasto, kutime longforma (ovala, cilindra), farita el tre malgrandaj pecoj da hakita viando, fiŝo, ŝinko aŭ aliaj ingrediencoj, ligita per beŝamelo (saŭco el faruno kaj lakto), kiu poste estas panumita kaj fritita.

Praktike, oni povas fari krokedojn el multege da ingrediencoj aŭ el ajna miksaĵo de ili: spinaco kun sekvinberoj kaj pinsemoj, ŝinko kaj fromaĝo, kalmaroj, salikokoj, ĉampinjonoj, asparagoj, terpomoj, karotoj, ktp.

## Historio 
La krokedo estas laŭdire franca recepto (nomata *croquette* tiulingve). En libro de 1705 *Le cuisinier royal et bourgeois* («La kuiristo reĝa kaj burĝa», unue presita en 1691), verkita de François Massialot, kuiristo de Ludoviko la 14-a, ekzistas recepto por krokedoj. Massialot priskribas ĝin kiel miksaĵon el viando, trufoj, paneroj, ovo kaj fromaĝo, poste panumita kaj fritita en larda graso. Nuntempe ĝi ankaŭ estas populara plado en Nederlando, Italio, Hispanio, ktp.

La vorto «krokedo» venas el la franca *croquette*, derivita el la verbo *croquer*, signifanta «kraki», pro la krak-sono kiu estiĝas kiam oni mordas la eksteraĵon de krokedo; rezulto de la panumo submetita al fritado.
eta|Oni povas garni ilin per saŭcoj kaj uzi ilin kiel akompanaĵon por aliaj pladoj.

## Specoj de krokedo 
### Ĉeĥio 
En Ĉeĥio, *krokety* estas tre rondaj buloj el terpomoj, ovoj, faruno kaj butero, frititaj en sunflora oleo.

### Hispanio 
En Hispanio, interalie, krokedoj farĉitaj per krabo, fromaĝo aŭ pecetoj de ŝinko estas surtabligitaj kiel varmaj tapoj (aperitivoj ĉe trinkejoj, restoracioj). Hispanaj kroketoj ĉiam enhavas beŝamelon kiel lig-saŭcon kaj oni kutimas friti ilin en oliv-oleo.

### Japanio 
[eta|250px|[soba-nudeloj kun japana krokedo]]

Japanaj krokedoj (, *korokke*) estas maldikaj kaj larĝaj, kaj kutime havas terpoman enhavon, ofte kun iom da viando aŭ legomoj miksitaj ene. Ili estas popularaj malmultekostaj rapidmanĝaĵoj aĉeteblaj ĉe preskaŭ ĉiu superbazaro kaj oportuna butiko en Japanio.

### Nederlando 
La nederlanda viandokrokedo (nederlande: *vleeskroket*) konsistas el miksaĵo el vianda raguo kaj pano, el kiu oni faras cilindraĵon. Ankaŭ aliajn ingrediencojn eblas enmeti, kiel ekzemple gulaŝo, salikokoj kaj, por vegetaranoj, diversaj legomoj. Pli malgranda bulforma krokedo nomiĝas biterbulo *(bitterbal*).

## Referencoj 
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Bovaĵoj
Kategorio:Manĝetoj
Kategorio:Franca kuirarto
Ralph de Gael

**Ralph de Gael** (n. antaŭ 1042, verŝajne en Hereford; m. ĉ.1096) estis grafo de Norfolk kaj Suffolk kaj Lordo de Gaël (en Bretonio) et Montfort.

En 1065 li aniĝis al la armeo de Conan la 2-a (Bretonio) kiam tiu sieĝis Combour. La sekvantan jaron li batalis sub Vilhelmo la Konkerinto ĉe Hastings. En 1069 li forpelis skandinavan armeon kiu invadis East Anglia kaj okupis Norwich: eble pro tio Vilhelmo la Konkerinto nomumis lin grafo de Norfolk kaj Suffolk. Li konstruigis preĝejon en Norwich.

En (aŭ antaŭ) 1075 li edziĝis al Emma de Guader, fratino de Roĝero de Breteuil (2-a grafo de Hereford) kaj filino de Vilhelmo FitzOsbern (1-a grafo de Hereford) kaj Alicio (aŭ Adelisa), filino de Roĝero la 1-a de Tosny, Normandio. Ralph kaj Emma havis filinon, Amice, kiu edziniĝis al Roberto de Beaumont (2-a grafo de Leicester).

Vilhelmo la Konkerinto estis malpermesinta la edziĝon de Ralph kaj Emma. Ralph kaj Roĝero de Breteuil komplotis kaj ribelis, kune kun aliaj nobeloj, kontraŭ Vilhelmo. Inter la ribelantoj estis Waltheof, grafo de Northumbria, kiu forlasis la konspiron kaj malkaŝis la komploton al Lanfranc. La afero fiaskis. Kiam Roĝero penis transiri la riveron Severn kun sia armeo, por kuniĝi kun la soldatoj de Ralph de Gael, li estis haltigata de armeo sub Wulfstan (episkopo de Worcester) kaj lojaloj nobeloj. Proksime al Kembriĝo Ralph de Gael mem renkontis pli fortan armeon sub la soldat-episkopoj Odo de Bayeux kaj Ĝofredo de Montbray (Ĝofredo komandis ke oni fortranĉu la dekstrajn piedojn de la ribelantoj). Ralph retretis al Norwich, postkurata de la reĝa armeo. Li fuĝis al Danio por peti helpon, lasante sian edzinon defendi la kastelon de Norwich. Post iom da tempo estiĝis akordo per kiu Emma kaj ŝiaj sekvantoj devis eliri de Anglio: ŝi kaj Ralh estis senigataj de siaj posedaĵoj en Anglio kaj ŝi iris al sia bieno en Bretonio, kie Ralph aliris al ŝi.

En 1076 Ralph ribelis kontraŭ Hoel la 2-a (Bretonio), kaj estis sieĝata ĉe Dol. Vilhelmo la Konkerinto subtenis Hoel, and Ralph fine eniris pacakordon.

En 1096 Ralph partoprenis la 1-an krucmiliton, akompanata de sia edzino: ambaŭ mortis survoje al Palestino.

Kategorio:Anglaj grafoj
Waltheof (Northumbria)

**Waltheof** (n. 1050, m. la 31-an de majo 1076) estis grafon de Northumbria, Anglio.

Li estis filo de Siward (Northumbria) kaj Aelflaed, filino de Ealdred, grafo de Bernicia. En 1054 lia multe pli aĝa frato Osbearn mortis dumbatale kaj Waltheof iĝis la heredonto de Siward. Tamen kiam tiu mortis en 1055 Waltheof tre junis kaj Eduardo la Konfesanto nomumis Tostig Godwinson grafo de Northumbria. En 1065 Waltheof iĝis grafo de Northamptonshire kaj Huntingdonshire. Post la Batalo de Hastings li omaĝis al Vilhelmo la Konkerinto kaj retenis sian rangon kaj bienojn.

En 1069 Svein la 2-a invadis Anglion por subteni Edgar Aetheling kaj Waltheof aliĝis al la ribelo. La sekvantan jaron li reomaĝis al Vilhelmo la Konkerinto, al kies nevino Judita de Lens li edziĝis (en 1070). Judita estis filino de Lambert la 2-a, grafo de Lens, kaj Adelaida de Normandio, filino de Roberto la 1-a, duko de Normandio.

En 1072 Vilhelmi senigis Gospatric de la graflando de Northumbria. Gospatric fuĝis el la regno kaj Vilhelmo anstataŭenigis Waltheof. Tamen Waltheof havis multajn malamikojn en Northumbria, inter kiuj estis la posteuloj de familio kiu mortigis Uhtred la Kuraĝa, avon de Waltheof, kune kun lia praavo. Sekvantoj de Waltheof embuskigis la familion kaj mortigis du fratojn.

En 1075 Roĝero de Breteuil (2-a grafo de Hereford) kaj Ralph de Gael komplotis kaj ribelis, kune kun aliaj nobeloj, kontraŭ Vilhelmo. Waltheof partoprenis la aferon sed forlasis la konspiron kaj malkaŝis la komploton al Lanfranc. La ribelo fiaskis kaj sekvis procesoj antaŭ la reĝa konsilio. Malgraŭ la petoj de Lanfranc, Vilhelmo ekzekutis Waltheof en 1076: li estis la sola grafo ekzekutita proksime al Winchester pro la ribelo, kaj Lanfranc diradis ke li mortis pro la krimoj de aliaj. Unue oni ĵetis la korpon de Waltheof en fosaĵon sed poste ĝi entombiĝis en Abatejo Croyland.

En 1092 post incendio en la abatejo oni malfermis la ĉerkon. Laŭdire la korpo sendifektis kaj la fortranĉita kapo estis reunuigita al la kolo. Pro tiu miraklo, la abatejo iĝis pilgrimcelo, kaj sekvis raportoj pri miraklaj resanigoj.

Waltheof kaj Judita de Lense havis tri filinojn, el kiuj la plej aĝa estis Maud de Northumbria, kies dua edzo estis Davido la 1-a (Skotlando).

Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1050
Personismo

**Personismo** – nomo de kelkaj (kelkiam traigantaj sin) nuntempaj filozofiaj direktoj, inklinaj al aŭtonomia valoro de personeco, kun aparta atento al nocio de persono  (latine: *persona*).

La terminon unuafoje uzis Friedrich Schleiermacher por difini koncepton de persona Dio, kontraste al panteismo.

## Ekzemploj de personismo
* filozofia sistemo de Charles Renouvier
* ĉiuj filozofiaj konceptoj, kiuj agnoskis apartan rolon de la homa persono kiel enton  trapasantan ekster la naturo kaj historio (interalie Bowne, Flewelling, John McTaggart)
* direkto de la 20-jarcenta filozofio, kiu substrekis superecon de la valoro de homa persono rilate al soci-ekonomiaj kaj historiaj kondiĉigoj; ĝi evoluis al du versioj: integra humanismo (Jacques Maritain, Józef Tischner, Johano Paŭlo la 2-a) kaj socia versio (Emmanuel Mounier)
* pola universala personismo (Czesław Bartnik kaj lia skolo)

## Konindaj personistoj
* Pierre Teilhard de Chardin
* Dietrich von Hildebrand
* Johano Paŭlo la 2-a
* Ngô Đình Diệm
* Herman Van Rompuy
* Robert Spaemann
* William Stern
* Edith Stein 
* Pierre-Elliott Trudeau

## Vidu ankaŭ
* antropologio
* diskurso
* ekzistadismo
* individuismo

## Literaturo
* Bogumił Gacka, *Personalizm amerykański* (Usona personismo), Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1996, p. 295
* Borden Parker Bowne, *Personalizm* (Personismo), tradukis Bogumił Gacka kaj Jan Kłos, Czas, Lublin 1994, p. 205
* Czesław Stanisław Bartnik: *Personalizm*, Wydawnictwo KUL, Lublin 2013, 4-a eldono, p. 502
* William Stern: *Grundgedanken der personalistischen Philosophie*, Reuther & Reichard, Berlin 1918
* Emmanuel Mounier: M*anifeste au service du personnalisme*. Collection Esprit. Fernand Aulier, Editions Montaigne, Parizo 1936; (deutsch: Das personalistische Manifest, Jean-Christophe Verlag Zürich, o.J.)
* Theo Kobusch: *Die Entdeckung der Person*, Wiss. Buchgesellsch. Darmstadt 1997, ISBN 3-534-13377-3
* Max Scheler: *Die Stellung des Menschen im Kosmos*, Bouvier Verlag, Bonn 2002, ISBN 3-416-02592-X
* Robert Spaemann, *Personen*, Klett-Cotta 1998 ISBN 3-608-91813-2
* Karl Lugmayer: *Philosophie der Person*, Mit einer Einleitung von Erwin Bader und Paul R. Tarmann, unveränderte Neuauflage, hrsg. von Erwin Bader und Franz Lugmayer, Frankfurt a. M.: Peter Lang 2009 (1. Aufl.: 1956), ISBN 978-3-631-58390-6

## Eksteraj ligiloj
* http://www.personnalisme.org(http://www.personnalisme.org) 
* http://www.personalism.pl (englische Website) 
* http://www.personalismo.org(http://www.personalismo.org)
* La Vie Nouvelle (Homepage)

Kategorio:Filozofiaj skoloj kaj tradicioj
Kategorio:Nuntempa filozofio
Kategorio:Kristanaj teologiaj movadoj
Kategorio:Socia filozofio
Jack Benny

**Jack BENNY** [ĝak BEHni] (naskiĝis kiel Benjamin Kubelsky la  en Waukegan, Ilinojo, mortis la  en Beverly Hills, Kalifornio) estis usona ŝercisto, vodevilisto, kaj aktoro en radio, televido, kaj filmoj.

Larĝe aklamita kiel unu da plej populara usonaj amuzistoj de la 20-a jarcento, Benny estis konita ĉefe pro sia komedia serio *The Jack Benny Program* kaj lia kompetenteco por fari ridojn kun longa paŭzo aŭ sola esprimo, ekzemple lia frustrita "Well!" ("Nu!") Liaj radiofonaj kaj televidaj programoj, tre populara en la 1930-aj, 1940-aj, kaj 1950-aj jaroj, estis fundamenta influo sur la situacia komedio.

Benny estis edzo de Mary Livingstone (naskiĝis Sadye Marks), la kuzino de la Fratoj Marx. Ŝi eventuale estis ankaŭ la komedia asociano de Benny.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Csarnóta

**Csarnóta** [ĉarnOta] estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
eta|Fora vido al Csarnóta

## Bazaj informoj 
* Areo: 5&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.8951/18.218
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 7811
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Csarnóta situas sub monto nomata Tenkes [tenkeŝ] 408 m-ojn alta, fine de mallonga sakovojo. Csarnóta havas nur unusolan straton. Harkány troviĝas 7, Siklós 10, Villány 23, Pécs 25, Szentlőrinc 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1309 laŭ tiama ortografio *"Chernethe"*. Inter 1918-1921 la serboj okupis Csarnóta-n. En Csarnóta migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1858

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kisharsány

**Kisharsány** [kiŝharŝAnj] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. Kis signifas en la loknomo: malgranda.
eta|Blazono de Kisharsány

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.8611/18.3671
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 7800
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Kisharsány situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Siklós troviĝas 6, Villány 9, Kozármisleny 24, Pécs 34, Budapeŝto 234&nbsp;km-ojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=27021&i2=9566.

## Historio 
Vilaĝo **Harsány** menciiĝis unuafoje en 1235. Post la tatara invado sur la proksima monto fortikaĵo konstruiĝis. En 1334 departementa kunsido okazis tie. Inter 1918-1921 la serboj okupis Kisharsány-on. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, vendejo, bakejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana klasikisma preĝejo de 1842
* katolika kapelo omaĝe al Senmakula Koro de Dipatrino de 1961
* vinkeloj 

## Famuloj 
En Kisharsány naskiĝis:
* aktoro Mariska Gazsi
* ministro Ferenc József Nagy.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Bisse

**Bisse** [biŝe], germane **Bissing** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
eta|Kalvinana kirko en Bisse

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.9087/18.2609
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 7811
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
La vilaĝo situas sub monto nomata Tenkes [tenkeŝ] 408 m-ojn alta, fine de sakovojo. Bisse havas nur 3 stratojn. Siklós troviĝas 8, Harkány 9, Kozármisleny 17, Villány 19, Pécs 24, Bóly 26 km-ojn.

## Historio 
Onidire komence peĉenegoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1290 laŭ tiama ortografio *"Bysse"*. Inter 1918-1921 la serboj okupis Bisse-n. Vilaĝservoj estas junulara klubo, biblioteko, migra poŝto.

Laŭ priskribo de Elek Fényes: Bisse estas hungara vilaĝo en departemento Baranya kun 350 kalvinanaj, 5 judaj loĝejoj. Estas kalvinana paroĥa preĝejo. La grundo estas unuklasa; vino, ligno sufiĉas. Terposedanto estas grafo Batthyány. Lasta poŝto funkcias en Siklós.

## Vidindaĵoj 
* fundamente mezepoka kalvinana preĝejo (Bisse) de 1805
* katolika preĝdomo omaĝe al Rita de Cascia
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
* En 1903 naskiĝis ministrestro Ferenc Nagy (politikisto)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tramtransporto en Mariánské Lázně

La **tramtransporto en Mariánské Lázně** estis tramtransporto, kiu funkciis de 1902 al 1952 en la ĉeĥa urbo Mariánské Lázně. Ĝi havis nur unu linion.

## Ekesto 
Same kiel en kelkaj aliaj urboj, ekz. Jihlava aŭ Olomouc, la ekesto de trama trafiko en Mariánské Lázně ŝuldiĝis al la distanco inter fervoja stacio kaj la urba centro. Mariánské Lázně estis ligita al la fervoja reto je la  per la linio de Pilseno al Cheb. La stacidomo situas ĉ. 2 km de la urbocentro; inter la du veturis ĉevalaj ĉaroj de hoteloj, kiuj tamen ofte malsufiĉis. Pro tio oni diskutis pri la enkonduko de vapora aŭ ĉevala tramo. Ĉirkaŭ 1900 la budapeŝta entrepreno Ganz prezentis al la urba estraro oferton pri la starigo de elektra tramo. En la jaro 1901 oni komencis konstrui veturilejon, ekde kiu poste oni ekmetis la trakojn.

## Funkciigo 
Regula trafiko komenciĝis je la  sur trako kun ŝpuro de 1000 mm (1 metro). La linio ligis la stacidomon kun la urbocentro, longis ĉ. 2.300 metrojn kaj havis tri mallongajn preterpasejojn. Malgranda veturilejo, al kiu kondukis trako de 200 metroj, estis lokita proksime de la stacidomo.

La marianskelazna tramtransporto estis la unua tramtransporto en Ĉeĥio, kiu funkciis en alto de pli ol 600 metroj super marnivelo. Post la ĉesigo de la tramtransporto en Český Těšín ĝi havis plian unikecon: Ĝi tiam havis la plej malgrandan reton.

En la 1920-aj jaroj oni intertraktis pri plilongigo de la linio, ekzemple al la Arbara Fonto (*Lesní pramen*), sed ĝi neniam realiĝis. Post la dua mondmilito la malnova tramtransporto devis cedi al pli moderna trafikilo: trolebuso, kiu ĝis nun ekzistas en la urbo. La lasta tramo veturis la ; administre la tramo estis nuligita la .

## Veturilaro 
Inter la jaroj 1902 kaj 1952 la urba tramtransporto uzis ok motorvagonojn kaj kvar senmotorajn vagonojn. Tri motorvagonojn oni post la dua mondmilito transkonstruis al senmotoraj.

Komence ekzistis kvar motorveturiloj kaj du nefermitaj vagonoj de firmao *Ganz*. Jam en 1903 estis aĉetitaj de la praga firmao *Ringhoffer* du grandaj motoraj kaj du malfermaj senmotoraj vagonoj. Lasta pligrandigo de la veturilaro okazis en 1931, kiam aldoniĝis du modernaj motoraj vagonoj de la fabriko en Česká Lípa.

## Vidu ankaŭ 
* Mariánské Lázně
* Trolebusa transporto en Mariánské Lázně
* Listo de urboj kun tramtransporto

Marianske Lazne
Marianske Lazne
Kategorio:Transporto en Regiono Karlovy Vary
Marianske Lazne
Kategorio:Mariánské Lázně
Kistótfalu

**Kistótfalu** [kiŝtOtfalu] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. La loknomo signifas: eta-slovaka-vilaĝo.
eta|maldekstre|Panoramo al Kistótfalu
eta|Kalvinana kirko en Kistótfalu
eta|Vojo en Kistótfalu

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.9077/18.3083
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 7768
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo, laŭ fervojo Pécs-Mohács. Siklós troviĝas 8, Harkány 11, Villány 15, Kozármisleny 17, Bóly 21, Pécs 24&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj vivis tie dum la Romia Imperio kaj dum la Grandmoravia Regno. Laŭ la onidiro la alvenintaj hungaroj trovis tie slavojn, kiuj tiutempe nomiĝis "tót". Lokoj de Kistótfalu dum la historio kelkfoje ŝanĝiĝis. En 1546 la vilaĝanoj elektis pli defendeblan lokon en la arbaro. En 1695 ili elektis lokon sur la proksima monteto, fine en 1829 lnĝenieroj planis tiutempe modernan komunumon. En 1857 la fervojo atingis la vilaĝon. Inter 1918-1921 la serboj okupis Kistótfalu-n. Vilaĝservoj estas klubo de maljunuloj, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana klasikisma preĝejo de 1839
* loĝdomo de 1783
* vinkeloj 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Batalo de la Arada

La **Batalo de la Arada** estis la plej grava minaco al ĵus kreita Gvatemalo por perdo ĝian suverenecon kaj liberecon kiel sendependa Respubliko. Krome ĝi estis la plej grava milita venko en ĝis tuta historio kiel sendependa ŝtato. Estas parto de la Milito de Gvatemalo kontraŭ la liberala koalicio de Honduro kaj Salvadoro.

La alianca armeo de Honduro kaj Salvadoro eniris en Gvatemalon la 29-an de januaro de 1851. La batalo okazis la 2an de februaro de 1851. La aliancanoj atakis en tri diversaj punktoj. Unue funkciis la artilerio, poste komencis la lukto per bajoneto, dum la artilerio gvatemala pafis. Kiam la rezulto ankoraŭ estis necerta, Carrera ordonis bruligi la kanejon kie agadis la alianca armeo. Tiu vidis sin ĉirkaŭita inter la malamika pafado kaj la incendio kaj teruriĝis antaŭ senorda retiriĝo.

Kiel tuja rezulto de la gvatemala armeo en "La Arada", Konstitucia Nacia Asembleo proklamis la 19a de oktobro de 1851 fundamentan regoĉarton kiu nomiĝis *Acta Constitutiva de la República*. Ĝi enhavis nur 18 artikolojn, en kiuj establiĝis la ĉefaj principoj por la funkciado de la Respubliko, fondita antaŭ 4 jaroj. La Batalo de la Arada markis la hegemonion de Gvatemalo en Centrameriko kaj asekuris la klimaton por prospero de la lando kaj por la komenco de la porviva registado de Rafael Carrera y Turcios.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la retejo *sanjoselaarada.com* ()

Kategorio:Salvadoro
Kategorio:Gvatemalo
Kategorio:Honduro
Sonorilo (apartigilo)

**Sonorilo** povas esti:

* Sonorilo - frapinstrumento
** Sonorilo Sigismondo
* Belga Sonorilo - (iama revuo, 1902-1908)
* Sonorilo - (iama revuo, 1962-1974)
* Eldonejo-librejo Sonorilo - (iama eldonejo)
* Sonorilo de Huesca - aragona legendo
Kisjakabfalva

**Kisjakabfalva** [kiŝjakabfalva], germane **Jackfall** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. La loknomo signifas: vilaĝo de malgranda Jakobo.
eta|Kirko en Kisjakabfalva

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.8944/18.4376
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 7773
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Kisjakabfalva situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Villány troviĝas 5, Siklós 14, Kozármisleny 22, Mohács 27 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1400 en formo *"Zent Jacabfalua"* (=Sankta Jakobovilaĝo). Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Baldaŭe sudslavoj kaj germanoj refondis la komunumon. Inter 1918-1921 la serboj okupis Kisjakabfalva-n. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, junulara klubo, fiŝkaptista gastejo, migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1833
* monumento pri falintoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kategorio:Vinvilaĝoj
Bosumtwi

eta
**Bosumtwi / Bosomtwe** estas kratera lago en Ganao, Okcidenta Afriko, kiu situas en samnoma meteorita kratero. La lago havas la diametron de 8 kilometroj kaj profundon de ĉ. 80 metroj. La lago estas sen elfluo, nur vaporiĝo malgrandigas la akvovolumenon. La kratero havas diametron de 10,5 km, aĝon de 1,07 milionoj da jaroj. Tiel ĝi estas tre juna impakta kratero.

La Bosumtwi-kratero situas en kristala rokaro de la okcident-afrika ŝildo (Birimia sistemo, ĉ. 2 miliardojn aĝa). La lamenaj sedimentoj de la lago montras klimatan arkivon kaj oni efektivigis en 2004 plurajn esplorbor(ad)ojn eĉ ĝis profundo de 540 m.

Specifaĵo de la Bosumtwi-kratero estas la apero de tektitoj (impaktaj vitroj), kiuj estiĝis ĉe enbato de la meteorito kaj disflugis ĝis 1000 km al okcidento (en la hodiaŭan Ebur-Bordo). Oni konstatis estiĝon de tektito nur ĉe 4 meteoritaj krateroj el pli ol 170. El la apero kaj dividiĝo de la tektitoj, oni elkalkulis, ke la impakta meteorito havis grandon de 500 metroj kaj eniris la teratmosferon en angulo de 30–50 gradoj kaj kun rapideco de 20 km/s el oriento.

Kategorio:Lagoj en Ganao
Kategorio:Krateraj lagoj
Thônex

**Thônex** (prononcu *Tone*) estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La urbo Thônex situas ĉe la norda bordo de la rivero Arve sudoriente de Ĝenevo, ĉe la landlimo al Francio.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Vandœuvres kaj Choulex, en nordoriento al Puplinge, en oriento kaj sudoriento al Ambilly kaj Gaillard (ambaŭ en Francio), en sudokcidento al Veyrier, kaj en okcidento al Chêne-Bougeries kaj Chêne-Bourg.

## Trafiko 
Thônex estas atingebla per la tramlinio 16 kaj diversaj busoj de la loka trafikreto de Ĝenevo.

En Thonex komenciĝas la francaj aŭtoŝoseoj al la direkto de Monto Blanka kaj Liono.

## Ekonomio 
Thônex estas unu el la sidejoj de la horloĝfabriko Rolex, la alia estas en Le Locle; plie Thônex estas la sidejo de la krajonfabriko Caran d'Ache, kiuj ambaŭ estas mondfamaj svisaj markoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Thônex datiĝas el la jaro 1225 kiel *Tonnay*.
En mezepoko Thônex apartenis al Savojo. En la jaro 1536 la regiono estis okupita de la bernanoj, sed en 1567 ĝi revenis al Savojo. Kun la kreo de la Kantono Ĝenevo en la jaro 1813 per la Viena Kongreso Thônex estis integrita al la nova kantono kaj fariĝis parto de Svislando.

## Ĝemeleco 
Ekde la jaro 1972 la urbo Thônex havas partnerecon kun la komunumo Graveson, kiu situas proksime de Avignon en Francio.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Ĝenevo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Thônex
* Thônex en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Komunumo Gryfów Śląski

eta|300px|Eltranĉo el mapo de Pollando, tereno de Malsupra Silezio kun markita komunumo Gryfów Śląski

eta|200px|Urbodomo, estrarsidejo de Komunumo Gryfów Śląski. 

**Komunumo Gryfów Śląski** estas urbo-kampa komunumo (pole *gmina*), en la provinco Malsupra Silezio kaj en la distrikto Lwówek de nuna Pollando. La komunuma sidejo estas la urbo Gryfów Śląski. Ĝis la jaro 1945 la regiono apartenis al Germanio kaj havis germanlingvan loĝantaron, kiu estis forpelita ĝis la jaro 1947. Ĝin anstataŭis poloj el pli orientaj regionoj. Kadre de tio ŝtata komisiono fiksis novan nomon de la urbo Greiffenberg kaj lige al tio ekestis ankaŭ la nomo de la nova komunumo.

## Strukturo de areo 
Laŭ informoj de la jaro 2002 la komunumo Gryfów Śląski havas teritorion 66,61 km², kaj enhavas:
* agrikulturajn terenojn: 62%
* arbarkulturajn terenojn: 24%
La komunumo Gryfów Śląski faras 9,38% areo de la distrikto Lwówecki.
## Demografio 
Laŭ informoj de la 30 junio 2004:

Laŭ informoj de la jaro 2002, meza monata laborenspezo por la unu loĝanto estas 1303,1 zlotoj.
## Urboj 
Gryfów Śląski
## Vilaĝoj 
Krzewie Wielkie • Młyńsko • Proszówka • Rząsiny • Ubocze • Wieża • Wolbromów

## Najbaraj komunumoj 
Leśna, Lubań, Lubomierz, Lwówek Śląski, Mirsk, Olszyna.

Kategorio:Distrikto Lwówecki
Kategorio:Komunumo Gryfów Śląski
Joseph Wright of Derby

[eta|300px|dekstra|*[Eksperimento pri birdo en aerpumpilo*, fare de Joseph Wright. 1768, Nacia Galerio (Londono)]]
[eta|300px|dekstra|*[Filozofo preleganta pri sunsistema modelo*, fare de Joseph Wright. Ĉ. 1766, Muzeo kaj artgalerio de Derby]]
**Joseph WRIGHT**, (n. la 3-an de septembro 1734 - m. la 29-an de aŭgusto 1797), plejofte konita kiel **Joseph Wright of Derby**, estis angla pejzaĝisto kaj pentristo. Li estis laŭdita de pluraj kritikistoj kiel "*la unua profesia pentristo, kiu esprimis la etoson de la industria revolucio*".

Wright plej notindas pro siaj *chiaroscuro*-efektoj, kiuj emfazas la diferencojn inter blankaj kaj nigraj figuroj per kandel-lumigitaj scenoj. Liaj verkoj ofte temas pri la naskiĝo de scienco el alkemio, kaj ankaŭ ofte baziĝas sur la kunvenigoj de la Luna Societo, grupo da tre influaj sciencistoj kaj industriistoj de meza Anglio. Liaj pentraĵoj signife simbolas la luktadon de scienco kontraŭ religio dum la klerisma periodo.

Li aparte famiĝis pro la pentraĵoj *Eksperimento pri birdo en aerpumpilo* (1768) kaj *Filozofo preleganta pri sunsistema modelo* (ĉ. 1766).

## Aliaj verkoj de Joseph Wright 
* *Ann Borrow* (1762-1763)
* *Thomas Borrow* (1762-1763)
* *Filozofo je lamplumo* (1769)
* *Alĥemiisto malkovranta fosforon* (1771)
* *La forĝista forĝejo* (5 versioj) (1771/1773)
* *Miravan romp-malfermanta la tombon de siaj prauloj* (1772)
* *La Kaptita Reĝo* (1772-1773)
* *Truŝtopisto sur riverbordoj de Derwent* (1773)
* *La Kaptito* (1774-1778)
* *La tombo de Vergilio* (3 versioj) (1779/1785)
* *Samuel Ward* (1781)
* *Indiana vidvino* (1784)
* *Romeo kaj Julieta: la sceno de la tombo* (1790)
* *Richard Arkwright* (1790)
* *John Whitehurst* (?)

## Vidu ankaŭ 
* Muzeo kaj artgalerio de Derby

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Muzeo kaj artgalerio de Derby 

Kategorio:Britaj pentristoj
Kategorio:Muzeo kaj artgalerio de Derby
Meznokto metropola

***Meznokto Metropola*** estas la unua (kaj provizore sola) poemkolekto de Krys Ungar, aperinta ĉe Flandra Esperanto-Ligo el Antverpeno en la jaro 1991. 

Pluraj el la enaj poemoj kolektis laŭdojn kaj apartajn premiojn, ekzemple en la Belartaj Konkursoj de UEA, per aliaj la aŭtorino gajnis kiel unua virino la titolon "Florluda majstro" en la Internaciaj Floraj Ludoj de Kataluna Esperanto-Asocio en 1990. Pri la poemaro Gerrit Berveling skribis: "Kiaj trezoraj perloj! Kia frazritma impeto! Kia konvinka prezento!"

La poemaro aperis kiel n-ro 14 en la Serio Stafeto kaj estis menciita de William Auld en lia Baza legolisto.
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
*Informoj pri la verko en la retejo de la eldonejo 
*Recenzo pri la verko de Antonio Valén
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
*Katalogo de Libraro Ludovika

Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Libroserio Stafeto de FEL
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Libraro Ludovika
Gospatric

**Gospatric** (m. post 1073) estis grafo de Northumbria, Anglio, kaj poste lordo de bienoj en la regiono de Dunbar.

Verŝajne li estis filo de Ealdgyth, filino de Uhtred la Kuraĝa, kaj Maldred, frato de Dunkano la 1-a (Skotlando).

En 1066 Vilhelmo la Konkerinto nomumis Copsi, kiu subtenis Tostig Godwinson kaj partoprenis ties ekzilon en 1065, grafo de Northumbria, sed post nur kvin semajnoj estis mortigata de Oswulf, nepo de Uhtred la Kuraĝa, kiu nomumis sin grafo. Tamen ankaŭ Oswulf baldaŭ estis mortigata, de banditoj. Gospatric, kiu havis pretendon al la graflando, ofertis grandan sumon da mono por iĝi grafo, kaj Vilhelmo, kiu estis urĝe kolektanta impostojn, konsentis.

En 1068 estis grava ribelo en Anglio, kune kun skandinava invado. Inter la estroj de la ribelo estis Edgar Aetheling, Morcar (grafo de Northumbria de 1065 al 1066 kiam Vilhelmo senigis lin de la graflando) kaj Gospatric. Post venki la ribelantojn, Vilhelmo senigis Gospatric de lia rango kaj ekzilis lin: li iris al Skotlando. La sekvantan jaron li partoprenis invadon de Edgar Aetheling kaj armeo de danoj, skotoj kaj malkontentaj angloj. Vilhelmo forpelis la invadantojn, sed dum la militado Gospatric kaptis la kastelon de Bamburgh kaj Vilhelmo permesis lin reteni ĝin kaj regi Northumbria.

Tamen en 1072 Vilhelmo denove senigis Gospatric de Northumbria. Gospatric fuĝis en Skotlandon kaj velis al Flandrio. Baldaŭ li revenis al Skotlando kie Malkolmo la 3-a donis al li la kastelon de Dunbar kaj ĉirkaŭajn bienojn. Pro mortmalsano li ĝuis la bienojn nur mallonge.

Lia filino Uchtreda edziniĝis al Dunkano la 2-a (Skotlando). Li havis tri filojn:
* Gospatric, grafo de Dunbar, kiu mortis dum la Batalo de la Standardo en 1138
* Dolfin, al kiu Malkolmo la 3-a konfidis Carlisle
* Waldeve

Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:Historio de Anglio
Alfred Schubert

**Alfred SCHUBERT** (naskiĝis en 1958 en Hausham) estas germana esperantisto kaj ĵurnalisto.

De 1977 ĝis 1983 li studis romanistikon kaj anglistikon ĉe Ludwig-Maximilians-Universität en Munkeno. Ekde 1983 li laboras kiel libera ĵurnalisto.

Esperanton li lernis jam junaĝe. Li estis redaktoro de Esperanto aktuell de 2006 ĝis 2010. Ekde 2015 li estas prezidanto de la ĵurnalista asocio TEĴA.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Esperantistaj ĵurnalistoj
Farmer

**FARMER** estas nomo kiu povas signifi la jenajn:

* Art Farmer, usona ĵaz-trumpetisto (1928-1999)
* Farmer Mineral, svisa mineralakvo
* Frances Farmer, usona aktorino (1913-1970)
* Gary Farmer, kanada aktoro (1953-) rolinta en Mortinto
* Moses G. Farmer, usona inĝeniero (1820-1893)
* Mylène Farmer, franca kantistino (1961-)
* Philip José Farmer, usona verkisto (1918-2009)
* Richard Farmer, miliardulo
* Sarah Farmer, Disĉiplo de 'Abdu'l-Baha
Betamax

**Betamax** (konata ankaŭ kiel **Beta**) estas malaktualiĝinta formato de vidbendo kreita de Sony, kaj enkomerciĝita en 1975. La kasedoj enhavis bendon mezurantan 1.5 colojn, kun dezajno simila al la antaŭa U-matic

La nomo "Betamax" havis duoblan sencon: *beta* estas la japana vorto kiu priskribas kiel la signalo estas enbendigita kaj kiam la bendo ŝoviĝas en la maŝino, similas al la greka litero Beta (β).

Aliaj firmaoj kiuj produktis reproduktilojn estis Sanyo, Toshiba, Pioneer, Murphy, Aiwa kaj NEC, inter aliaj.

Betamax kaj VHS konkuris por gajni la merkaton, kun rezulto de la venko de VHS kaj malapero en la vendejoj de filmoj eldonitaj en Betamax. Rezulte en 1988 Sony komencis fabriki VHS-maŝinojn sed daŭrigis la fabrikadon de Betamax ĝis 2002.

Komence la bendoj entenis nur unu horon da video kun kvalito pli bona ol VHS, tamen, por konkuri kun ĝiaj pli longedaŭraj bendoj, oni kreis la formatojn **Beta II** kaj **Beta III** en kiuj la bendo ŝoviĝas malpli rapide, tamen kun bildokvalito praktike egala al sia konkuranto.

Plibonigoj estis "Superbeta" en 1985 kaj "ED Beta" en 1988 kiuj plibonigis la kvaliton, tamen tro malfrue por savi la formaton.

Kategorio:Magnetismo
Kategorio:Teknologio
Kategorio:Komunikado
Versoix

**Versoix** estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La urbo Versoix situas 10 kilometrojn nordoriente de la urbo Ĝenevo ĉe la nordokcidenta bordo de Lago Lemano. En Versoix alfluas la samnova rivero al la lago. En nordoriento la komunumo limas al la Kantono Vaŭdo.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Chavannes-des-Bois kaj Mies (ambaŭ Kantono Vaŭdo), en oriento (aliflanke de la Lago Lemano al Anières, Corsier kaj Collonge-Bellerive, en sudo al Genthod, Bellevue kaj Collex-Bossy, kaj en okcidento al Versonnex (Ain), Sauverny kaj Grilly (ĉiuj tri en Francio en la departemento Ain).

## Trafiko 
Versoix disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Ĝenevo al Laŭzano. La komunumo estas ankaŭ konektita al la loka busreto de Ĝenevo. La komunumo disponas pri haltejo por la ŝipoj sur la Lago Lemano.

La komunumo etendiĝas laŭlonge de la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Ĝenevo tra Zuriko al Kreuzlingen, kiu en la urbo nomiĝas *Route Suisse*. Tra la urbo pasas la svisa aŭtovojo A1 de Ĝenevo tra Laŭzano kaj Berno al Zuriko kaj Sankt-Galo, la plej proksima alveturejo al ĝi troviĝas proksimume 6 kilometrojn oriente de la komunumo en Coppet. Proksimume 4 kilometrojn nordokcidente de la komunumo situas la Flughaveno Ĝenevo, en kies alflugvojo la urbo situas kaj pro tio forte suferas pro la granda bruo de la alteriĝantaj aviadiloj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Versoix datiĝas el la jaro 1022 kiel *Versoi*. En la jaro 1257 la Grafo Petro de Savojo akiras Vaŭdon kune kun Versoix. En 1536 Versoix fariĝis posedaĵo de Berno kaj estis reformaciigita. Per la kontrakto de Laŭzano en la jaro 1564 Versoix estis redonita al Savojo. En 1790 dum la Franca Revolucio Versoix estis aligita al la departemento Ain en Francio. En la jaro 1816 Versoix estis redonita al Ĝenevo kaj Svislando.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Versoix (stacidomo)
* Pont-Céard (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Versoix

## Bildoj 

Dosiero:2012-07-29 Versoix (Foto Dietrich Michael Weidmann) 068.JPG|Urbestrejo de Versoix
Dosiero:2012-07-29 Versoix (Foto Dietrich Michael Weidmann) 051.JPG|Rue des Boucheries, strateto en la malnova urbocentro
Dosiero:2012-07-29 Versoix (Foto Dietrich Michael Weidmann) 023.JPG|Katolika preĝejo
Dosiero:2012-07-29 Versoix (Foto Dietrich Michael Weidmann) 034.JPG|Alteriĝanta aviadilo super Versoix
Dosiero:2012-07-29 Versoix (Foto Dietrich Michael Weidmann) 060.JPG|Haveno de Versoix
Dosiero:2012-07-29 Versoix (Foto Dietrich Michael Weidmann) 100.JPG|La rivereto Versoix en Versoix

Kategorio:Urboj de Svislando
British Airways

**British Airways** estas la internacia flugkompanio de Britio. Ĝi estas la plej granda brita flugkompanio laŭ la kvanto de siaj aviadiloj.

Kategorio:Flugkompanioj
Kategorio:Britaj flugkompanioj
Kategorio:Aviado en Britio
Rafael Zaldívar

**Rafael Zaldivar** (n. en 1834 en San Alejo en departemento La Unión, Salvadoro, m. la 2-an de marto 1903 en Parizo) estis salvadora kuracisto kaj politikisto. Li estis Prezidento de Salvadoro de la 1a de majo 1876 ĝis la 6a de aprilo 1884 kaj post la 21a de aŭgusto de la sama jaro ĝis la 14a de majo 1885.

Li estis profesoro de Medicino kaj Vicrektoro de la Universitato de Salvadoro. Diplomato en Reĝlando Prusio en 1869, li okupis en 1870 la Ministeriojn de Instruado kaj de Milito samtempe ke li prezidis la Nacian Asembleon.

Li estis provizora Prezidento de Salvadoro en 1876 post la milito kontraŭ Gvatemalo kiu faligos la tiaman prezidenton Andrés del Valle, kaj poste li estis elektita poste (maje) definitive. Dum lia registado, oni proklamis la leĝojn de nuligon de komunumaj bienoj (1881-1882) kiuj implicis la ekspropriadon de la teroj de la indiĝenaj komunumoj. Li veturis al Usono, Hispanio, Britio kaj Francio.

Kun Gvatemalo kaj Honduro oni proponis la kreadon de Centramerika Respubliko; tamen kiam en februaro de 1885 la gvatemala Prezidento Justo Rufino Barrios proklamis la restarigon de la regiona unuiĝo perforte kaj oni deklaris sin militestro de Centrameriko, oni kontrauŭis tion en Salvadoro, Nikaragvo kaj Kostariko. La salvadora registaro anoncis sian malakcepton de la intencoj de Barrios kaj inter Salvadoro, Kosta-Riko kaj Nikaragvo oni starigis defendan aliancon, kiu akiris la apogon de Meksiko.

Por tio Barrios invadis Salvadoron marte de 1885, dum trupoj de Kostariko kaj Nikaragvo pretiĝis lukti kontraŭ tiujn de Honduro. Tamen tio finis subite, ĉar la gvatemala prezidento mortis en la batalo de Chalchuapa, post la invado de Salvadoro. Tamen poste Rafael Zaldívar estis elpostenigita kaj devis forlasi la landon kaj ekziliiĝi en Francion.

Kategorio:Salvadoro
Supermonato

**Supermonato** estas monato kiu unufoje en tiom da jaroj estas aldonata por ĝustigi la jaron.

Elkzemplo estas la juda monato adaro 2 kiu sepfoje en daŭre revenante ciklo de deknaŭ jaroj estas surscenigata por ĝustigi la judan lunjaron kiu havas 354 tagojn al la sunjaro. La sunjaro havas 365,2425 tagojn.

## Vidu ankaŭ
*Februaro
*Superjaro
*Supersekundo

Kategorio:Tempo
Kategorio:Kalendaro
Kalendara enŝovo

**Kalendara enŝovo** aŭ neologisme **interkalado** (de la latina vorto *intercalatio*  „interŝalto“ aŭ „enŝovo“) en la tempa kalkulado estas la enŝovo de difinita tempa unuo (sekundo, minuto, horo, tago, semajno, monato, jaro) en donitan kalendaran sistemon kiel la suna kalendaro aŭ luna kalendaro, por akordigi ĝin al observeblaj kaj mezureblaj fazoj de specifaj ĉielaj korpoj. La pliampleksigita tempa unuo tiam nomatas supertago, supermonato respektive superjaro.

Jam la romia kalendaro - origine 10-monata luna kalendaro - havis kalendarajn enŝovojn, kiuj nomatis *dies / mens / annus intercalaris* - tago / monato / jaro enŝovita. 

Praktike aplikebla kalendaro devas havi kompletan nombron da tagoj, kiun ekzemple suna jaro per siaj  365 ¼ tagoj ne havas. Por adapto al la postulo de plenaj tagoj (ekzemple 365 tagoj) kaj samtempe laŭeble preciza paraleleco de la kalendaro al la suna jaro ĉiun kvaran jaron aldoniĝas enŝovita tago - en difinitaj jarcentojaroj, kiuj ne divideblas per la nombro 400, kiel la jaroj 1700, 1800, 1900, 2100, tamen ne.

Alia ekzemplo estas la lunsuna kalendaro kun sia "lunsuna jaro", do suna jaro kun lunaj monatoj, kiu kaj konsideras la sunan jaron kun siaj 365 ¼ tagoj, kiu ne rezultigas tutan nombron de lunaj monatoj (de 29 ½ tagoj), kaj la lunan jaron. En difinitaj jaroj enŝoviĝas aldona monato, por adapti la kalendaron al la necesoj de luna kalendaro - do rezultigi varian nombron de monatoj, kiuj dum unu jaro kutime estas 12, sed en difinitaj jaroj 13. 

Kategorio:Kalendaroj
Kategorio:Tempo
Lunsuna kalendaro

**Lunsuna kalendaro** (aŭ *lunasolar*-kalendaro, de la latinaj vortoj *luna = luno* kaj *sol = suno*) respektive **ligita luna kalendaro** kial kalendaraj monatoj enhavas proksimumajn lunajn monatojn, kiel kalendara jaro tamen funkcias proksimigo al la suna jaro.

Lunaj kalendaraj monaroj kun alterne 29 kaj 30 tagoj sufiĉe bone proksimiĝas al la vera luna monato de 29,53059&nbsp;tagoj. La lunsuna kalendara jaro havas plejparte 12 aŭ 13 lunajn kalendarajn monatojn en difinitaj alternoj, tiel ke tra pluraj jaroj la averaĝo de la jara daŭro preskaŭ identas al la vera suna jaro de 365,24219&nbsp;tagoj.

## Senco de lunsuna kalendaro 
La plej antikvaj kalendaroj estis lunaj kalendaroj, ĉar ili orientiĝis je la sekure kaj precize observeblaj lunaj fazoj, do la alterno inter plenluno kaj novluno. Por *lunsuna kalendaro* aŭ suna kalendaro oni devas precize identigi la multe malpli facile oberveblajn sunajn fazojn, ekzemple la ekvinoksojn aŭ la solsticojn. Kiam oni sukcesis precize fiksi tiujn, unue ekestis *lunsunaj kalendaroj*, en kiuj la malnova tradicio de lunaj monatoj ankoraŭ pluvivis, kaj nur poste *sunaj kalendaroj*, kiuj difinis "monatojn" simple kiel dekduono de la suna jaro kaj rezignis pri akordigo al la lunaj fazoj.

*Lunsuna kalendaro* sekvas la sunan jaron kun maksimuma diferenco de 2 troaj aŭ maltroaj semajnoj; sekve ĝiaj monatoj respegulas la sezonojn, kiuj difinas la praktikan ĉiutagon aparte en la agrikulturo. Pura *luna kalendaro* ne havas ligon al la suna jaro kaj al la jaraj sezonoj. Ĝi en ĉiu suna jaro plidiferenciĝas je proksimume 11 tagoj, kaj do sekvas tute propran ritmon.

## Astronomiaj bazoj 
La longtempa akordigo en lunsuna kalendaro inter monatoj kaj jaroj eblas ĉiujn 19 jarojn, ĉar 19 sunaj jaroj estas kontentige ekzakte kompareble longaj kiom 235 lunaj monatoj. Tiu periodo de 6940 tagoj nomatas la *Meton*-periodo, la ekestanta ciklo la *Meton*-ciklo.

Kiam klariĝis, ke 6940 tagoj por 19 sunaj jaroj proksimume kvaronan tagon tro longas, la periodo kvarobliĝis kaj definiĝis al 27.759&nbsp;tagoj - do ĉiun 76-an jaron forprenigis unu tago el la *Meton*-ciklo. Tiun 76-jaran periodon oni nomis la *Kalipa* ciklo.

## Apliko de lunsunaj kalendaroj 
La plej multaj popoloj utiligis aŭ *purajn lunajn kalendarojn* aŭ *sunajn kalendarojn*, dum la ĉina kalendaro, atika kalendaro (greka), juda kalendaro kaj romia kalendaro (ĝis la enkonduko de la julia kalendaro dum la jaro 46 a.K. uzis lunsunajn kalendarojn.

## Vidu ankaŭ 
* Egiptia kalendaro
* Babilonia luna kalendaro
* Budhisma kalendaro
* Ĉina kalendaro 
* Tipu Sultan

## Literaturo 
* L. E. Dogett: *Calendars* en *Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac*, University Science Books, Sausalito, Kalifornio (*angle*)
* B. L. van la Waerden: *Greek Astronomical Calendars, II. Callippos and his Calendar*, Archive for History of Exact Sciences 29 (2), 1984, paĝoj 115–124 (*same angle*)
Le Grand-Saconnex

**Le Grand-Saconnex** estas urbo kaj komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La urbo Le Grand-Saconnex situas norde de la kantona ĉefurbo Ĝenevo. Sur la teritorio de la urbo troviĝas parto de la Flughaveno Ĝenevo kaj la ekspoziciejo Palexpo, kie inter aliaj ekspozicioj okazas ĉiujare la Aŭtosalono de Ĝenevo.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Ferney-Voltaire (Francio), en oriento al Bellevue kaj Pregny-Chambésy, en sudo al Ĝenevo kaj Vernier, kaj en okcidento al Meyrin.

## Trafiko 
Le Grand-Saconnex kune kun la najbara urbo Meyrin lokigas la interkontinentan Flughavenon Ĝenevo, kiu disponas pri interurba stacidomo kun rektaj trajnkonektoj al Ĝenevo, Laŭzano, Berno, Bazelo, Zuriko kaj aliaj urboj. La urbo ankaŭ estas konektita al la loka bus- kaj tramreto de Ĝenevo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Le Grand-Saconnex datiĝas el la jaro 1128 kiel *Saconai*. En la jaro 2006 Le Grand-Saconnex atingis kun 10000 loĝantoj la grandeco de urbo.

## Ĝemelurbo 
Ĝemelurbo de Le Grand-Saconnex estas Carantec en Francio.

## Vidu ankaŭ 
* Genève-Aéroport (stacidomo)
* Flughaveno Ĝenevo
* Internacia Buroo pri Edukado

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Le Grand-Saconnex
* Le Grand-Saconnex en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Samseksemo en Irako

[eta|dekstra|Mapo de Irako kovrita de la koloroj de la [ĉielarka flago, t.n. GLATa flago.]]
La **samseksemo en Irako** estis laŭleĝa dum la reĝimo de Saddam Hussein ĝis la jaro 2001, kiam, pro premado de religiaj kaj konservativaj grupoj, la diktatoro devis krimigi la sodomion. Leĝo kreata en 2001, punigis la sodomion per enkarcerigo kaj post ripetaj okazoj, aplikebla la mortpuno. Tamen, tiu ŝanĝo en la leĝoj neniam praktike plenumiĝis ĉar neniu estis punata pro sodomio antaŭ la Iraka Kortumo. Komence, Hussein malakceptis krimigi samseksemon ĉar tio iris kontraŭ la kredado je laika socio de la Partio Baazo al kiu li apartenis.

La leĝa statuso de la samseksemo ankoraŭ estas disputata en la nuna post-Husejna Irako. La samseksemo ne estas kontraŭleĝa en Irako per leĝo, sed jes tabuo.

## Vidu ankaŭ 
* samseksemo, ambaŭseksemo, transgenreco
* samseksemo en la mondo, samseksemo en Azio
* gejfobio

Kategorio:GLAT
Kategorio:Kulturo de Irako
Kategorio:Samseksemo