open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Róbert Trautmann

**Róbert Trautmann,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Trautmann Róbert** estis hungara arkitekto, botanikisto. Lia botanika nomo estis *Trautm*, lia filo estis Rezső Trautmann.

Róbert Trautmann naskiĝis la  en Vieno (Aŭstrio-Hungario), li mortis la  en Ózd.

## Biografio 
Pri studjaroj de Róbert Trautmann mankas informoj. Li estis ĉefa figuro en hungara industria arkitekturo, sed li laboris ankaŭ kiel botanikisto. Li partoprenis en redakto de la Botanikaj Bultenoj. Li specialiĝis pri esploro de mentoj.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* Hotelo Krone (Arnstadt) (?)

## Elektitaj disĉiploj 
* *A Mentha memorosa Wild. és alakköre* (1933)
* *Mentha L. Mentha* (en libro de Sándor Jávorka, 1924 – 1925)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Iligan

**Iligan** -  - estas duaklasa universitata urbego kaj katolika diocezo en Filipinoj, en regiono Norda Mindanao, en provinco Norda Lanao. Tamen ĝi estas administre sendepende de la provinco.    
eta|maldekstre|
## Bazaj informoj 
* loĝantaro:  (2015) 
* horzono: UTC+8 (PST)
* poŝtkodoj: 9200   
* telefonkodo: +63 (0)63 
* Supermara alteco: 6 m
* Areo: 813,37 km²

## Geografio 
Iligan kuŝas sur la marborda ebenaĵo laŭ maro ĉe enfluejo de samnoma rivero Iligan; apude estas montoj https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=8.172326140348998%2C124.28758670703128&z=10. Cagayán de Oro troviĝas 47, Manilo 791, Kezonurbo 797 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La plej frue en la proksimeco estis fiŝkaptista indiĝena vilaĝo, kiu estis movita al nuna loko de Iligan, kie estis aŭgustena misio en 1609. Ĝuste post 3 jardekoj jezuitoj alvenis kaj la komunumo estis grava bazo de la hispanoj. Ŝtona fortikaĵo estis konstruita en 1642 kaj pli nova pro inundo en 1850. La hispanoj foriris en 1899 kaj usonanoj alvenis en la sekvanta jaro. Inter 1903-1907 Iligan estis distrikta ĉefurbo. En 1914 Iligan akiris municipan statuson. La komunumo travivis okupadon de la japanoj (1942-1944). Iligan urbiĝis en 1950 kaj en 1983 atingis pli altan filipinan klasifikon, en 2009 distriktorajton.
eta|maldekstre|
## Ekonomio 
Iligan estas pezindustria urbego produktanta akvoenergion (1950), krome estas produktejo de ŝtaloj (1962), cementojn kaj farunojn. Dum la azia financa krizo en 1997 kelkaj industriaj branĉoj estis fermitaj. Gravas la turisma branĉo.

## Eduko kaj religio 
Iligan havas ŝtatan universitaton kaj privatajn altlernejojn. La urbo estas ĉefe kristana (71%), iome islama (26%). Oni komprenas la cebuanan lingvon (93 %).

## Trafiko 
Iligan estas marhavena urbo havanta ankaŭ flughavenon. La industriaj firmaoj havas proprajn privatajn havenojn. En la urbego la pasaĝeroj uzas aŭtobusojn, busetojn, triciklojn, eĉ ekzistas ĉevaltira kaleŝo.

## Klimato 
La klimato de Iligan estas klasifikita kiel tropika klimato. Jare pluvas 3183 mmm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-decembro falas pli ofte. La averaĝa temperaturo estas , ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* katedralo
* akvofaloj en la montoj

## Fontoj 
* WikiTrans
* https://www.britannica.com/place/Iligan

Iligan city hall.JPG|Urbodomo de Iligan

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Kategorio:Marhavenaj urboj
Arapahoj

eta|Arapahoa vesto.
**Arapahoj** aŭ **Arapahooj** estas nacio (tribo) de Usonaj Indianoj kiu historie vivis sur la ebenaĵoj de la teritorioj de nuntempaj Koloradio kaj Vajomingo. Ili estis fortaj aliancanoj de ĉejenoj kaj foje kun lakotoj kaj dakotoj.

eta|maldekstre|Estro *Black Coal* (Nigra Karbo), estis inter la plej influaj Arapahoaj estroj siatempe. Li kapablis teni la Arapahoojn pace kun Usono kaj for de la Granda Siua Milito de 1876.
Ĉirkaŭ la 1850-aj jaroj, la grupoj de Arapahoj formis du tribojn: nome la Nordaj Arapahoj kaj la Sudaj Arapahoj (ĉejen-arapahoj). Ekde 1878, la Nordaj Arapahoj estis loĝantaj kun la Orientaj Ŝoŝonoj en la Indirezervejo Wind River en Vajomingo kaj estas federale agnoskitaj kiel Arapahoa Tribo de la Rezervejo Wind River. La Sudaj Arapahoj loĝas kun la sudaj ĉejenoj en Oklahomo. Kune, iliaj membroj estas listigitaj kiel federale agnoskitaj kiel *ĉejen-arapahoaj triboj*.

Laŭ usona popolnombrado de 2010 estis pli ol 10 000 arapahooj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Fowler, Loretta. *Arapahoe Politics, 1851-1978: Symbols in Crises of Authority.* University of Nebraska Press, 1982. ISBN 0-8032-1956-3.
* McDermott, John D. *Circle of Fire: The Indian War of 1865.* Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2000.
* Pritzker, Barry M. *A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples.* Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
* Waldman, Carl. *Encyclopedia of Native American Tribes.* New York: Checkmark Books, 2006. ISBN 0-8160-6273-0.

## Eksteraj ligiloj 
* The Northern Arapaho Tribe
* The Cheyenne and Arapaho Tribes of Oklahoma
* Arapaho Language Sample
* Encyclopedia of Oklahoma History and Culture - Arapaho, Southern

Kategorio:Preriindianoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Nordameriko
Malnova Teŝino (remparburgo)

**Malnova Teŝino** (ĉeĥe *Starý Těšín*, pole *Stary Cieszyn*, ankaŭ *Cieszynisko*) estis markigo de slava remparburgo (loĝdomaro) de tribo Golasicoj, kiu troviĝis sur katastra teritorio de hodiaŭa Podobora (germane *Thiergarten*), kiu estas konsisto de municipo Chotěbuz, en distrikto Karviná. Starý Těšín do troviĝis sude de urbo Teŝino, sur maldekstra bordo de rivero Olše.

## Historio 
Remparburgo Malnova Teŝino estiĝis dum loĝigado de nuntempa teritorio de Teŝina Silezio fare de tribo Golasicoj verŝajne en la 7-a jarcento. Ĝi situis sur altaĵeto, super kruda bordo al rivero Olše, kiu tiam havis alian riverfluon, ol kian ĝi havas hodiaŭ.

Krom la funkcio domara ĝi plenumis ankaŭ funkcion defendan. En la 9-a jarcento ĝi estis grave neniigita, verŝajne pro atako de grandmoravia princo Svatopluko la 1-a dum bataloj inter moraviaj triboj kaj triboj de vislanoj (Vislanaj venedoj). Rilate al tio, ke en la ĉirkaŭaĵo estis tute neniigitaj pluaj burgejoj, komune kun tiam la plej forta fortikigita burgejo en Lubomia (pole Lubomia), estis la denove riparita Malnova Teŝino, komune kun la nova burgejo, hodiaŭ Kastela monteto en Teŝino (pole *Góra Zamkowa*), destinita kiel administra, pastra kaj mastruma centrejoj inter la triboj vivantaj en Moravio kaj la triboj en regiono de Wisła.

La burgejo iom post iom perdis sian signifon kaj ĉio estis transŝovita en novan burgejon en Teŝinon, kiu estis devene destinita kiel rifuĝejo por tiu ĉi malnova burgejo. En interŝanĝo de la 11-a kaj la 12-a jarcento (verŝajne la 1-a triono de la 11-a jarcento) tiu ĉi burgejo estis tute forlasita.

## Nuntempo 
La loko de la devena burgejo estis dum multaj jaroj loko de interesoj de arkeologoj. La loko estas arkeologie protektata ekde la 3-a de majo 1958. Estis trovitaj restaĵoj, kiuj datigas la loĝigon en la tn. Hallstatt-periodon, do inter 800–750 a.K. ĝis 500 a.K..

Nuntempe estas kunigita arkeologia esploro kun renovigo de la aspekto de burgejo, nome kun helpo de UNESCO.

La turisma kaj arkeologia parko estas hodiaŭ konata kiel Arkeoparko Chotěbuz-Podobora, kiu estis malfermita en la jaro 2012. Ĝi troviĝas ĉe distrikta ŝoseo 67, Český Těšín-Karviná, proksimume 1 km de trajna haltejo Chotěbuz.

## Pluaj fotoj 

Cieszynisko02.jpg|Malnova Teŝino
Cieszynisko03.jpg|Malnova Teŝino
Cieszynisko04.jpg|Malnova Teŝino
Cieszynisko05.jpg|Malnova Teŝino
02017 0426 Rekonstruktion eines slawischen Grubenhauses aus der Zeit von 900 bis etwa 1000 im Freilichtmuseum Chotěbuz.jpg|Malnova Teŝino
Chotebuz archeopark Tizon 1.JPG|Malnova Teŝino

Kategorio:Chotěbuz
Kategorio:Bazaj setlejunuoj en distrikto Karviná
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Ĉeĥa Silezio
Kategorio:Slavaj triboj
Kategorio:Remparburgoj en distrikto Karviná
Cap-d'Ail

''''* (jen france kaj okcitane *Caup d'Alh*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Nico* kaj al la kantono *''.  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-Maritimes
* Cap-d'Ail (stacidomo)

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj


Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes
Tangutoj

eta|300ra|Tanguta Imperio (1038–1227).
**Tangutoj** (en tanguta lingvo: *mjɨ nja̱* aŭ *mji dzjwo*; en ĉina: 党項, dǎngxiàng) estis Tibet-Birma triba unio kiu loĝis en Okcidenta Xia. Tiu grupo vivis sub regado de la regno Tuĝuhun kaj translokiĝis al Nordokcidenta Ĉinio iam antaŭ la 10a jarcento kaj trafi la teritorion de Okcidenta Xia tiam Tanguta Imperio (1038–1227). Ili parolis la tangutan lingvon, nome unu el la Cjang lingvaro kiu apartenas al la tibetbirma familio.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Sima, Guang (2015), Bóyángbǎn Zīzhìtōngjiàn 54 huánghòu shīzōng 柏楊版資治通鑑54皇后失蹤, Yuǎnliú chūbǎnshìyè gǔfèn yǒuxiàn gōngsī, ISBN 957-32-0876-8
* Skaff, Jonathan Karam (2012), Sui-Tang China and Its Turko-Mongol Neighbors: Culture, Power, and Connections, 580-800 (Oxford Studies in Early Empires), Oxford University Press
* Wang, Zhenping (2013), Tang China in Multi-Polar Asia: A History of Diplomacy and War, University of Hawaii Press
* Wilkinson, Endymion (2015). Chinese History: A New Manual, 4th edition. Cambridge, MA: Harvard University Asia Center distributed by Harvard University Press. ISBN 9780674088467.
* Yuan, Shu (2001), Bóyángbǎn Tōngjiàn jìshìběnmò 28 dìèrcìhuànguánshídài 柏楊版通鑑記事本末28第二次宦官時代, Yuǎnliú chūbǎnshìyè gǔfèn yǒuxiàn gōngsī, ISBN 957-32-4273-7
* Xiong, Victor Cunrui (2000), Sui-Tang Chang'an: A Study in the Urban History of Late Medieval China (Michigan Monographs in Chinese Studies), U OF M CENTER FOR CHINESE STUDIES, ISBN 0892641371
* Xiong, Victor Cunrui (2009), Historical Dictionary of Medieval China, United States of America: Scarecrow Press, Inc., ISBN 0810860538
* Xue, Zongzheng (1992), Turkic peoples, 中国社会科学出版社

Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Kortiko

[eta|2 estas la kortiko de la [reno]]
**Kortiko** estas supraĵa tavolo de organo. En kelkaj kuntekstoj, kortiko specife temas pri la supraĵa tavolo de la surrena glando.

## Referencoj 
Kategorio:Homa anatomio
Meningo

eta|300px||Hispanlingva skemo de meningoj (dekstre).
La **meningoj** (de la greka μῆνιγξ mēninx, ‘membrano’) estas la membranoj de konektiva histo kiuj ŝirmas la centran nervan sistemon, precize ties ĉefajn strukturojn nome cerbo kaj mjelo, havigante molan protekton kiu komplementas la malmolan protekton havigitan de la ostaj strukturoj. Ĉe mamuloj estas distingeblaj tri tavoloj kun du intermezaj spacoj, el eno eksteren jenaj:
* Piamatro, kiu estas maldika tavolo, tre vaskulhava kaj tre kontakta kun la encefalo, laŭ la konturo de la cerba histo. Ĝi enhavas fibroblastojn similajn al tiu de la araknoidaj trabekuloj.
* Subaraknoida spaco, kiu enhavas cerbomjelan likvon kaj mildigas eblajn frapojn, malpliigante la eblon de traŭmatoj.
* Araknoido, estas vaskulhava tavolo, trapasata de sangaj vaskuloj al la piamatro. Estas nomata leptomeningo la aro de piamatro plus araknoido. La araknoido fluidigas cerb-mjelan fluaĵon, kiu provizas simplan protekton por la cerbo.
* Subdural spaco, estas tre maldika kaj enhavas iom da cerbomjela likvo.
* Duramatro, estas la ekstera tavolo.

Meningito estas genra nomo de la meningaj inflamoj. La meningito plej ofte malaperas sen spuro, postlasaĵo, sed ankaŭ povas okazigi morton.

Kategorio:Konektiva histo
Kategorio:Nerva sistemo

Kategorio:Homa anatomio
99863 Winnewisser

'*99863 *Winnewisser'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking'' (NEAT) elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 1:5 kun la Tero.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana astrofizikisto Gisbert Winnewisser (1936 – 2011), kiu establis la sub-milimetran radioteleskopon KOSMA sur Gornergrato kaj sukcese kreis partneradojn inter la Universitato de Kolonjo kaj esploraj institutoj tra la mondo. Li estis ano de tri Komisionoj de IA kaj estis honorita de multenombraj premioj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Trnávka (distrikto Nový Jičín)

**Trnávka** estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Nový Jičín en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri municipo devenas el la jaro 1307.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kastelo Trnávka
* Penta kruco
* Preĝejo de sankta Katarino
* Kapelo de sankta Johano Nepomuka
* En marto de 2007 ĉi tie estis plantitaj sume 92 arboj, plejparte fruktoarboj, enkadre de projekto Aleo de nacioj.
* Naturrezervejo Fiŝlagoj en Trnávka

Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Hostašovice

**Hostašovice** estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Nový Jičín en Moraviasilezia regiono en cismontaro de Moraviasileziaj Beskidoj sur kunigvojo inter la urboj Valašské Meziříčí kaj la distrikta urbo Nový Jičín. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Estiĝo de Hostašovice datiĝas ĉirkaŭ la jaro 1249, kiam laŭ mito la birdisto Hostaša, kiel gardanto de burgejo Hradisko apartenanta al burgo Starý Jičín, ekloĝis ĉe la ĉi tiea rojo Hrázkový potok. Estiĝis domaro, pli poste arbara vilaĝo, kiu apartenis al la senjorujo Starý Jičín. En la jaro 1749 administrantoj de la senjorujo avancis la arbaran vilaĝon je la memstara municipo Hostašovice kun rajto de sigelo havanta en la blazono krucigita rastilon kaj draŝilon.

La memstara municipo ekzistis memstare ĝis la 1-a de januaro 1979, kiam ĝi fariĝis kvartalo de Nový Jičín. La memstara municipo Hostašovice denove estiĝis la 23-an de novembro 1990.

## Loĝantaro 
## Ĉirkaŭaĵo 
* Sude de la municipo troviĝas la naturmemorindaĵo *Domorazaj herbejoj*.

## Pluaj fotoj 

Hostašovice cesta.JPG|Vojkruciĝo ĉe alveturejo el Straník
Hostašovice school.JPG|Loka lernejo
Hostašovice TJ.JPG|Gimnastikista komplekso Hostašovice
Hostašovice, nádraží.jpg|Fervoja stacio

Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
(99869) 2002 PF46

**(99869) 2002 PF46** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:4 kun la Tero kaj 3:1 kun Jupitero.

Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,02433 astronomia unuo, tie estas 3,640 milionoj da km.

* La  ĝi pasis al 0,0607182 astronomia unuo (9,083 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,0575511 astronomia unuo (8,610 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Charles Marion Russell

**Charles Marion RUSSELL** (19a de marto 1864 – 24a de oktobro 1926), konata ankaŭ kiel **C. M. Russell**, **Charlie Russell** kaj **"Kid" Russell**, estis artisto de la usona Sovaĝa okcidento. Russell pentris pli ol 2 000 pentraĵojn de vakeroj, indianoj kaj pejzaĝoj, kaj faris ankaŭ skulptaĵojn el bronzo. Konata kiel «la artista vakero», Russell estis ankaŭ rakontisto kaj verkisto. La Muzeo C. M. Russell, en Great Falls, Montano, posedas pli ol 2 000 verkojn kaj personajn objektojn de Russell.

La murpentraĵo de Russell nome *Lewis and Clark Meeting the Flathead Indians* estas dekoracio de la Kapitolo de la Ŝtato Montano. Lia pentraĵo de 1918, nome *Piegans*, estis vendita por 5,6 milionoj da usonaj dolaroj en aŭkcio en 2005.

## Galerio 

File:LaughKillsLonesome.jpg|*La rido mortigas la solecon*, 1925.
File:Bronc Breakfast web.jpg|*Bronc to Breakfast*, 1908.
File:Russell Loops and Swift Horses are Surer than Lead 1916.jpg|*Loops and Swift Horses are Surer than Lead*, 1916
File:HerdQuit.jpg|*La ĉevalŝtelistoj*.
File:Roundup2CMR.jpg|*Roundup*, 1913
File:CM Russell The Scouts.jpeg|*La esploristoj*.
File:CM_Russell_When_Blackfoot_And_Sioux_Meet.jpeg|*Renkonto de Nigrapieduloj kaj Siuoj*.
File:Charles Marion Russell - Buffalo Hunt.jpg|*Bizonĉasado*.
File:Charles M. Russell, Water for Camp.jpg|*Akvo por la kampadejo*.
File:Keeoma3.jpg|*Keeoma*
File:Charles Marion Russell - Waiting and Mad.jpg|*Waiting and Mad*
File:Camp Cook's Troubles by Charles Marion Russell.jpg|*Problemoj de la kuiristo de la kampadejo*.
File:Blackfeet Burning Crow Buffalo Range.jpg|*Burning Crow Buffalo Range*
File:A Quiet Day In Utica - CMRussell.jpg|*Trankvila tago en Utica* (1907).
File:Chinook2.gif|*La lasta de la 5000*.
File:To The Victor Belongs The Spoils by Charles Marion Russell.jpg|*La militakiro apartenas al la venkintoj*.
File:Lewis_and_clark-expedition.jpg|*Lewis kaj Clark en Malsupra Kolumbio*.
File:Charles Marion Russell - The Custer Fight (1903).jpg|*La lukto de Custer* (litografio, 1903). Pri la batalo de Little Bighorn.
File:Indians DiscoveringLC.jpg|*La indianoj kuniĝas kun Lewis kaj Clark*.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Adams, Ramon F. kaj Home E. Britzman, *Charles M. Russell: The Cowboy Artist – A Biography*, Trail's End Publishing, Pasadena, California. 1948.
* Gale, Robert L., "Charles Marion Russell"  Western Writers Series, Boise State University. Boise, Idaho. 1979. – disponebla en Western Writers Series Digital Editions
* Hoeber, Arthur (julio 1911). «The Painter Of The West That Has Passed: The Work Of Charles M. Russell». The World's Work: A History of Our Time XXII: 14625-14635. Konsultita la 10an de julio 2009.
* Russell, Charles M. *Good Medicine: Memories of the Real West*, Garden City Publishing Company, Garden City, NY, 1930. Enkonduko de Will Rogers kaj biografia noto kaj dediĉo de Nancy C. Russell.
* Stauffer, Joan, *Behind Every Man: The Story of Nancy Cooper Russell*, University of Oklahoma Press, Norman, Oklahoma. 2008.

Kategorio:Sovaĝa okcidento
Kategorio:Usonaj pentristoj
Cabris

''''* (jen france kaj okcitane) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Grasse* kaj al la kantono *''.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-Maritimes

eta|maldekstra|300ra|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes
Streptomicino

eta|230ra|Streptomicino.
La **Streptomicino** estis la unua antibiotiko malkovrita ene de la grupo de la aminoglikozidoj; estas ankaŭ la unua kuracilo de la epoko de la kemiterapio uzita en la traktado de la tuberkulozo. Estas antibiotiko baktericida de malgranda gamo, derivita de la aktinobakterio *Streptomyces griseus*. En sia agadmetodo, ĝi realigas inhibicion de la proteina sintezo je nivelo de la subunuo 30s de la ribosomo.

Ĝi estis izolita de Albert Schatz (19a de oktobro 1943) en la laboratorio de Waksman kaj sub lia superrigardo, por la Universitato Rutgers, Nov-Ĵerzejo, Usono. La "fina venko" kontraŭ tuberkulozo dankiĝas al la ekstermado de bova tuberkulozo (per amasbuĉado de infektitaj bestoj) kaj aparte al la ekuzado de la antibiotiko streptomicino fare de Selman A. Waksman en 1944 por la kuracado.

Kategorio:Antibiotikoj
Kategorio:Esencaj medikamentoj
Kategorio:Tuberkulozo
Raĝango (rivero)

alternative=Elvido de la templo Tua Pek Kong sur la rivero raĝango|eta|300x300ra|Elvido de la templo Tua Pek Kong sur la rivero raĝango
La **Raĝango** () estas rivero en la nordokcidento de la insulo Borneo (Malajzio) kiu fluas tra la malajzia subŝtato Saravako kaj estas la plej longa rivero de Malajzio kun longeco de 563 km.

La akvokolekta areo de la rivero havas surfacon de proksimume 50 000 km² kaj reprezentas 40 % de Saravako kaj 7 % de la tuta surfaco de Borneo.

La rivero Raĝango originas en la centro de Borneo (*Iran-Gebergte*) el la kunfluo de pluraj pli malgrandaj riveroj. Antaŭ ol enflui la Sudĉinan maron (en la nordokcidento de la insulo), ĝi atingas larĝecon de pli ol kilometro kaj disvastiĝas super delto de 6500 km². La plej grandaj urboj laŭ la rivero Raĝango estas Sibu, Kanowit, Song, Kapit kaj Belaga.

## Vidu ankaŭ 
* Reĝanga lingvo
* Reĝangoj
* Saravako

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Malajzio
Kategorio:Borneo
Kategorio:Saravako
Berberisopsaloj

La **berberisopsaloj** () estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 2 familiojn, 2 genrojn kaj 3 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Berberidopsidales* Doweld - berberisopsaloj
****Aextoxicaceae* Engl. & Gilg - ekstoksikacoj
*****Aextoxicon* Ruiz & Pav. - ekstoksiko
****Berberidopsidaceae* Takht. - berberisopsacoj
*****Berberidopsis* Hook. f. - berberisopso

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Berberisopsacoj

La **berberisopsacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo berberisopsaloj (*Berberidopsidales*). Ĝi enhavas ununuran genron (berberisopso) kaj 2 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Berberidopsidales* Doweld - berberisopsaloj
****Berberidopsidaceae* Takht. - berberisopsacoj
*****Berberidopsis* Hook. f. - berberisopso

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Skotnice

**Skotnice** () estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Nový Jičín en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
En la nuntempa aspekto *(kun paŭzo el la jaroj 1980–1990, kiam la municipo apartenis al Příbor)*, la municipo ekzistas ekde la jaro 1968, kiam okazis kuniĝo de municipoj Skotnice, Skorotín kaj Stíkovec.

### La eksa municipo Skorotín 
Konstruareo de tiu ĉi eksa municipo etendiĝas nordoriente kaj ĝis hodiaŭ ĝi kreas memstaran urbanistan formacion. La unua mencio pri Skorotín devenas el la jaro 1278.

### La devena municipo Skotnice 
Kerno de la municipo etendiĝas sudokcidente, sude kaj okcidente de la konstruareo de Stíkovec, kun kiu ilia konstruareo urbanisme unuiĝas. La unua mencio pri vilaĝo Skotnice devenas el la jaro 1330.

Akva muelejo devenas el la dua duono de la 19-a jarcento. La unika estas konservita kaj trafikkapabla ekipaĵaro de la muelejo el la 1930-aj jaroj. La akva muelejo troviĝas meze de la municipo.

### La eksa municipo Stíkovec 
[maldekstra|eta|Vido el Monteto de Honč trans Skotnice kaj Stíkovec al haltejo *Skotnice* sur [fervojlinio Studénka–Veřovice|fervojo el Studénka ĝis Veřovice]]
Konstruareo de tiu ĉi eksa municipo etendiĝas sur maldekstra bordo de rivero Lubina en centra moderna Skotnice kaj ĝi jam estas kunkreskiĝinta kun la plej nova konstruareo de la propra Skotnice. La unua mencio pri Stíkovec devenas el la 14-a jarcento. En la jaroj 1850-1870 ĝi estis domaro de Skorotín kaj poste ĝis la jaro 1968 memstara municipo. En Stikovec troviĝas municipa ofico de Skotnice kaj ankaŭ ĉi tiea poŝto.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de Johano Sarkander
* Dia torturo ĉe la muelejo
* Naturmemorindaĵo Sedlnicaj neĝboruloj

Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Setlejoj en Moravia pordego
Sue Lyon

**Sue LYON** (10-an de julio 1946 – 26-an de decembro 2019) estis usona aktorino. Ŝi rolis kiel Dolores "Lolita" Haze en la el 1962 filmo *Lolita*. Ŝi ankaŭ rolis kiel Charlotte en **La nokto de la igvano**. En 1963, ŝi gajnis la Premion Ora Globo.

Lyon naskiĝis en Davenport (Iovao). Ŝi estis edzino de scenaristo Hampton Fancher de 1963 ĝis ilia eksgeedziĝo en 1965. Lyon entute kvinfoje edziniĝis, kun futbalisto Roland Harrison ŝi ricevis filinon. Ŝi mortis pro pulma malsano en Los Anĝeleso je aĝo de 73.

## Filmaro 
*Ekskluzive de kvar televidofilmoj
* 1962: *Lolita*
* 1964: *The Night of the Iguana*
* 1966: *Seven Women*
* 1967: *The Flim-Flam Man*
* 1967: *Tony Rome*
* 1971: *Four Rode Out*
* 1971: *Evel Knievel*
* 1973: *Murder in a Blue World*
* 1973: *Tarot*
* 1976: *The Astral Factor*
* 1977: *Crash!*
* 1977: *End of the World*
* 1978: *Towing*
* 1980: *Alligator*

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kastelo Berteroda

eta|Kastelo Berteroda disde okcidente
La **Kastelo de Berteroda** () troviĝas en la eosta parto de Berteroda, kiu estas ekde 1994 urbokvartalo de Eisenach, Germanujo.

## Historio 
En la jaro 1170 transdonis certa Poppo de Sonneborn la bienon "Bernwarterode" al la Abatejo de Fulda. Tiu ĉi klostro kunposedantis ĝis la tempoj de Napoleono Bonaparte. La el Mihla originanta nobela familio Hastall akiris en la jaro 1452-a la bienon; tiutempe ili jam diversloke en la Werra-tal posedantis. Berteroda sekve iĝis flanka sidejo de la familio, de la Diedorf-linio. Ĉar la agrikulturaj rendimentoj malgrandis en Berteroda la bienosinjoroj ofte milite aktivis. En 1832 ĉesis tiu ĉi dinastia linio maskle post Sittich de Harstall. Nun aliaj linioj heredis por baldaŭ poste vendi la tuton en 1869 al lokuloj.

## Arĥitekturo 
La nuna kastelo estiĝis en 1626 sur masivaj fundamentaj muroj de antaŭulaj konstruaĵoj, inter kiuj nombriĝas ankaŭ la barelvolba kelo. Dum la Tridekjara milito marodis tie diversaj bandoj da dungosoldatoj; la ŝtelrompantoj eĉ ne ellasis la ŝajne sekurajn kastelojn de la landa nobelaro. La iama akurata aranĝo de la konstruaĵoj kaj de la bienejo ne plu klaras. Ankaŭ la iam defenda funkcio de la areo mallongis. La orienta flanko kun la hodiaŭa enirejo nur per antaŭmetita muraro protektiĝas. Intertempe ĉirkaŭas la muro etan parkon kaj maldirekte la bieno ricevis naturan protektilon vilaĝlagete kaj rojete (la torento nomiĝas Bober). Ĉe la norda flanko de la muro kastela estas malfrumezepoka krenelo kun en ŝtonon gravuritaj jarciferoj (1597).

Ĉe al okcidenta flanko oni antaŭmetis turon duonrondan, ĝuste je la plej malsekura loko de la burgo. La suda flanko hodiaŭ estas la plej ŝanĝita.

Sur la murojn de la teretaĝo konstruitis tradicia framskeleta etaĝo. La enskribitaĵo *Anno 1626* supre de la ĉefa pordo ĉe la eosta flanko dokumentas la konstrufazon. La interno de la konstruaĵo tre ofte alikonstruitis. Servis la kastelo diversfunkcie, kiel loĝejo nobela, lernejo, gastejo, loĝejo burĝa. Intertempe gastis ene ankaŭ administraciejo de la vilaĝo. En la jaro 1869 pluraj kamparanoj aĉetis kaj la konstruaĵaron kaj la terenojn kaj dividis ĉion interesi. Post ampleksaj restaŭradlaboroj la lastajn jarojn la kastelo prezentas sin bele.

## Literaturo 
* Rainer Lämmerhirt: *Die Geschichte der Familie von Harstall.*, Mihla 1990.

## Eksteraj ligiloj 
## Notoj 
Berteroda
(99877) 2002 PB78

**(99877) 2002 PB78** estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT) elde la Observatorio de la Monto Palomar (norde de San-Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Monda Festivalo de Esperanto

**Monda Festivalo de Esperanto** ('''MondaFest' 2020''') estas internacia tutmonda festivalo organizata de Universala Esperanto-Asocio (UEA), tutsezone, ekde la 20-a de junio ĝis la 20-a de septembro 2020. Kadre de MondaFest' 2020 okazos la Virtuala Kongreso de Esperanto, krom aliaj aranĝoj, kiujn ĉiu esperantisto rajtas proponi kaj submeti al la aprobo de la organizantoj.

## Konkurso 
Konkurso por elekto de emblemo de la evento estis lanĉita de UEA. La premio estas senpaga aliĝo al Universala Kongreso en 2021 aŭ 2022 kaj unu-jara membreco en UEA, se la gajninto ne estas membro.

## Programo 
### Inaŭguro 
La inaŭguro pasis la 20an de junio kaj havis la sekvantajn programerojn:
* Muzika antaŭludo: Fransoazo Oazo kaj Kriztoff
* Inaŭgura Festparolado: Duncan Charters, Prezidanto de UEA
* Parolado nome de familio Zamenhof: Margaret Zaleski-Zamenhof
* 1-a Muzika interludo: JoMo
* Festivala temo: "UN 75-jara: dialogo kaj interkompreniĝo en ŝanĝiĝanta mondo"
* Inaŭgura Parolado de la Temo: Humphrey Tonkin
* Mesaĝo pri la Temo, nome de UEA: Sara Spanò
* Mesaĝo pri la Temo, nome de TEJO: Rakoen Maertens
* Salutmesaĝo de UN: Fabrizio Hochschild, Asista Ĝenerala Sekretario de UN
* Mesaĝo de Espero, “Ĉio iros bone”: LKK de Montrealo
* 2-a Muzika interludo: Manno Montanna
* Fermaj vortoj de la Inaŭguro: Orlando Raola, Estrarano de UEA pri Kulturo kaj Kongresoj
* Muzika postludo: Joel Muhire, Amira Chun

### Aranĝoj 
Dum MondaFest' okazos jenaj aranĝoj:
* NASK 2020
* Internacia Junulara Kongreso 2020
* Somera Esperanto-Studado 2020
* Somera Esperanto-Programado 2020
* 53-a Virtuala Esperanto-Konferenco ILEI 2020
* Virtuala Kongreso de Esperanto

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ĝisdata programo troveblas en retejo de Eventa Servo

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2020
Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Arto
Selman Waksman

**Selman Abraham WAKSMAN** (22-a de julio 1888 – 16-a de aŭgusto 1973) estis ukrain-devena jud-usona inventisto, biokemiisto kaj mikrobiologo kies esploro por la malkomponiĝado de organismoj kiuj vivas en grundo ebligis la malkovron de la streptomicino kaj de kelkaj aliaj antibiotikoj. Estante profesoro de biokemio kaj mikrobiologio en la Universitato Rutgers dum kvar jardekoj, li malkovris nombrajn antibiotikojn (kaj enkondukis la modernan sencon de tiu vorto por nomi ilin), kaj li enkondukis procedurojn kiuj kondukis al la disvolvigo de multaj aliaj. La enspezoj el la permesiloj de liaj patentoj financis la fondon por mikrobiologia esplorado, kiu establis la *Waksman Institute of Microbiology* en la kampuso Busch de la Universitato Rutgers en Piscataway, Nov-Ĵerzejo (Usono). En 1952, li ricevis la Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino pro "ingeniaj, sistemaj kaj sukcesaj studoj de grundo-mikroboj kio kondukis al la malkovro de streptomicino." Waksman kaj lia fondaĵo poste estis akuzita de Albert Schatz, unu el liaj doktorigaj studentoj kaj fakte unua malkovrinto de la streptomicino, ĉar minimumigis la rolon de Schatz en la malkovro de streptomicino.

En 2005, Selman Waksman ricevis stipendion de la *ACS National Historical Chemical Landmark* en agnosko al la grava laboro de sia laboratorio por izoli pli ol 15 antibiotikoj, inklude la streptomicinon, kiu estis la unua efektiva traktado kontraŭ la tuberkulozo.

## Kelkaj verkoj 
* Enzymes (1926)
* Humus: origin, chemical composition, and importance in nature (1936, 1938)
* Principles of Soil Microbiology (1938)
* My Life with the Microbes (1954) (membiografio)

## Notoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Ukrainaj judoj
Castellar (Alpes-Maritimes)

**Castellar** (jen france, okcitane *Castelar*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Nico* kaj al la kantono ''''.  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-Maritimes

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes
Tibor Pál Tóth

**Tibor Pál Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Tibor Pál** (pli mallonge *Tóth Tibor*) estas hungara arkitekto pri internaj spacoj, meblisto, altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011).

Tibor Pál Tóth naskiĝis la  en Nagykanizsa.
 
## Biografio 
Tibor Pál Tóth maturiĝis en gimnazio en 1960, poste li frekventis metilernejon por esti ferlaboristo, fine li akiris diplomon en Arta Altlernejo de Budapeŝto en 1968. Liaj plej gravaj instruistoj estis György Jánossy (arkitekto), Károly Jurcsik, István Németh (arkitekto pri internaj spacoj), György Szrogh és Antal Vass. Inter 1968 kaj 1993 li laboris en uzino pri mebloj, kie li projektis meblojn, poste li estis privata arkitekto pri internaj spacoj. En 1997 li ankaŭ ekinstruis en universitata instituto en Sopron, li akiris la instruan rangon privata instruisto en 2003. Li ricevis premiojn inter 1971-2002.

## Elektitaj ekspozicioj 
* Moskvo (1974-1975)
* Budapeŝto (1978)
* Parizo (1982-1983)
* Kolonjo (1985-1990)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj pri internaj spacoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj meblistoj
Pál György Somogyi

**Pál György Somogyi** [djordj ŝomodji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Somogyi Pál György** estas hungara arkitekto pri internaj spacoj, meblisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2011).

Pál György Somogyi naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál György Somogyi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1970. Liaj plej gravaj instruistoj estis György Jánossy (arkitekto), György Szrogh kaj Károly Jurcsik. Post siaj la diplomo li laboris en pluraj firmaoj, baldaŭ li estis atelierestro, fine li estis kunposedanto de firmao. Intertempe en 1994 li ricevis stipendion. Li ricevis premiojn inter 1982-2016.

## Elektitaj kreitaj internaj spacoj 
* restoracio en Budapeŝto (1974)
* kulturdomo en Gödöllő (1982)
* urbodomoj en Salgótarján (1985) kaj Veszprém (urbo) (1988)
* hoteloj en Budapeŝto (1991, 2009)

## Elektitaj ekspozicioj 
* Ráckeve (2006)
* Budapeŝto (2007, 2008)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj pri internaj spacoj
Kategorio:Hungaraj meblistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Akatokarpacoj

La **akatokarpacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo kariofilaloj (*Caryophyllales*). Ĝi enhavas 2 genrojn kaj 11 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Caryophyllales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - kariofilaloj
****Achatocarpaceae* Heimerl - akatokarpacoj
*****Achatocarpus* Triana - akatokarpo
*****Phaulothamnus* A. Gray - faŭlotamno

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kalvinana preĝejo (Nyíracsád)

La **Kalvinana preĝejo** estas signifa monumento historia en vilaĝo Nyíracsád (Hungario).

## Historio 
Onidire estis katolika sentura kirko en la vilaĝo jam antaŭ invado de la tataroj (1241). Ne nur la tataroj, sed ankaŭ la turkoj bruldetruis la kirkon, sed poste ĝi ĉiam rekonstruiĝis, eĉ grandparte restis la origina formo. En 1567 la loĝantaro ŝanĝis religion al kalvinismo, ankaŭ la kirko kalviniĝis. La originaj freskoj (pentritaj en la 14-a 15-a kaj 17-a jarcentoj) estis videblaj ĝis 1702, poste kovris ilin per kalkoj. En 1761 baroka portiko estis alkonstruita, inter 1794-1799 renovigaj laboroj, en 1902 aliaj trakonstruoj okazis, tiam oni malkovris la freskojn. Plena restaŭrado finiĝis en 1995, la malkonstruita sakristio estis rekonstruita kaj la freskoj estas denove videblaj.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola ĉe kurbiĝo de ĉefvojo. Antaŭ la fasado altiĝas la ligna sonorilostablo, iom poste la navo. Inter la sonorilostablo kaj navo estas sela ligna tegmento. La enirado estas ĉe la menciita tegmento, sed estas alia enirejo en flanko de la navo tra la portiko. La navo finiĝas en kvadratforma absido. Kaj la navo kaj la absido havas ŝtupajn apogpilierojn. Interne la predikejo havas farbojn el la renesanco.

## Sonorilostablo 
Aparta sonorilostablo estis konstruita antaŭ la fasadon en 1779, malkonstruita en 1817 kaj pli nova estis konstruita. Ĝi denove estis malkonstruita en 1863. Restaŭristoj konstruis la plej novan sonorilostablon en 1995.  

## Fontoj 
* hungare, angle, germane kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj 

Nyiracsád
György Selmeczi (arkitekto pri internaj spacoj)

**György Selmeczi** [djordj ŝelmeci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Selmeczi György** estas hungara arkitekto pri internaj spacoj, dekoraciisto, altlerneja instruisto. Lia nomvarianto pro samnoma persono estis (hungare) *Selmeczi T. György*.

György Selmeczi naskiĝis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
György Selmeczi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1971, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto en 1979. Lia plej grava instruisto estis György Szrogh. Post siaj studoj li projektis sola, iom poste kun kunuloj. En 1981 li akiris plian diplometon, post 4 jaroj li ricevis stipendion. En 1997 li establis propran atelieron. Inter 2004 kaj 2017 li instruis en Universitato de Kaposvár. 

## Elektitaj projektoj en internaj spacoj 
* Telefonia Muzeo (1984)
* antaŭhalo de Operetoteatro (Budapeŝto) (2001)
* teatra halo de Universitato Corvinus de Budapeŝto (2017)

## Elektitaj teatraj dekoracioj 
* Edward Albee: The Zoo Story/Mese az állatkertről (1978)
* Pongrác Kacsóh: *János Vitéz* (1992)
* Anton Pavloviĉ Ĉeĥov: Tri fratinoj (Nacia Teatro (Miskolc), 1999)

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1985)
* Universitato de Kaposvár (2016)
* Palaco Vigadó (2018)

## Elektitaj kontribuoj 
* *Neumann J. Egy géniusz ifjúkora* (kunaŭtoro, 2011) 
* *A SZÍNHÁZ BELSŐ TEREI* (2014)
* *PLATONOV VILÁGA Alföldi és Menczel színpadán*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj pri internaj spacoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Inokulado

**Inokulado** en biologio estas agado inokuli, nome enkonduki ion kiu kreskiĝis kaj reproduktiĝos, komune uzata por enmeti en la sangon vakcinon aŭ alian substancon ene de la korpo de homo aŭ de alia animalo, speciale por okazigi imunecon kontraŭ specifa malsano. Oni uzas tiun terminon ankaŭ por referenci al komunikado de malsano al viva organismo pere de transigo de la agento kiu okazigas la malsanon, la enmeto de mikroorganismoj aŭ infekta materialo al kultivaĵo kiel povas esti por la fabrikado de biero aŭ plato Petri, aŭ meti mikroorganismojn aŭ virusojn en loko en kiu la infekto eblas.

La verbo *inokuli* devenas de la latina *inoculare*, kiu signifas *greftadon*. Ĝi ofte estas uzata kiel sinonimo de vakcino, vakcini.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Hopkins, Donald R. (2002). The Greatest Killer: Smallpox in history. University of Chicago Press. ISBN 0-226-35168-8.

Kategorio:Imunologio
Kategorio:Vakcinoj
Ramseso la 5-a

**Usermaatre Seĥeperenre Ramesses la 5-a** (literumita **Ramseso**, *Ramses* kaj *Rameses*) estis la kvara faraono de la Dudeka dinastio de Antikva Egipto kaj filo de Ramseso la 4-a kaj Duatentopet.

La regado de Ramseso la 5-a estis karakterizita per la kontinua kresko de la povo de la pastroj de Amono, kiuj kontrolis multon de la teroj de la templo en la lando kaj la ŝtatajn financojn, malprofite al la teorie regantaj faraonoj. La papiruso Torino 1887 registris financan skandalon dum la regado de Ramseso la 5-a kiu rilatis al la pastroj de Elefantina.

La analizoj de la mumio de Ramseso la 5-a sugestis, ke li mortis pro variolo. Tiel li estus la unua konata homo kiu suferis la malsanon.

## Bibliografio 
* A.J. Peden, Where did Ramesses VI bury his nephew?, GM 181 (2001), 83-88

Kategorio:Faraonoj
Kategorio:Variolo
Kategorio:Mumioj de Antikva Egipto
Kuniklo de la Metroo de Parizo

La **Kuniklo de la Metroo de Parizo** (), ankaŭ konata kiel **Serge le Lapin** ("Serĝo la Kuniklo"), estas fikcia kuniklo uzata kiel maskoto fare de RATP ekde la 1970-aj jaroj por promocii infanan sekurecon en la Metroo de Parizo. La kuniklo estas bildigita sur afiŝetoj avertantaj pasaĝerojn kontraŭ almetado de la fingroj sur la pordojn kiam ili fermiĝas, akompanataj de mesaĝoj en pluraj lingvoj aldone al la franca. Ĝia desegno ŝanĝiĝis kun la tempopaso.

La unua versio estis desegnita de Anne LeLagadec en 1977. La kuniklo estas simbolo de la Metroo kaj havas oficialan Twitter-konton.

## Bildgalerio 

Station Métro Ligne 14 Pont Cardinet - Paris XVII (FR75) - 2020-12-15 - 10.jpg|Kuniklo en metrostacio '**
Bures-sur-Yvette RER B 2022 by night 05.jpg|Kuniklo en stacidomo **'
Les Moulineaux tramway T2 2022 28.jpg|Kuniklo en tramhaltejo '**
Station Pont Garigliano Tramway IdF Ligne 3a - Paris XV (FR75) - 2022-07-20 - 1.jpg|Kuniklo en tramhaltejo **'

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kuniklo
* Metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  (, )
* 

## Tradukfonto 
Kategorio:Metroo de Parizo
Kategorio:Fikciaj leporoj kaj kunikloj
Kategorio:Maskotoj
Cipières

''''* (jen france, okcitane *Cipieras*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Grasse* kaj al la kantono *''.  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-Maritimes

eta|maldekstra|500px|printempa panoramo
eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes
99891 Donwells

'*99891 *Donwells'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la kanada amatora astronomo Andrew Lowe sur bildoj faritaj elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Don J. Wells, edzo de *Donna* kaj patro de *Chris*, *Duncan* kaj *Katy'', premiita televidproduktoro en televidstacio en la regiono de Houston. Li malkovris mutenombrajn asteroidojn elde la Observatorio George en Needville, kaj per la Defora Observatorio de la Astronomia Societo de Nov-Meksiko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Andrew Lowe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Villevieille (apartigilo)

**Villevieille** (france, "urbo malnova", okcitane *Vilavièlha*) povas rilati al
* Villevieille, komunumo en Francio en la departemento Gard, arondismento Nimo kaj kantono Sommières kaj
* Châteauneuf-Villevieille, komunumo en Francio en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), arondismento Nico.

Krome povas temi pri familia nomo.
Villevieille

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
''''* (jen france, ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Gard*, en la regiono Okcitanio ( [ɔksitaˈni],  [utsiˈtanjɔ],  [uksiˈtanjə]). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Nîmes (Nimo) kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Gard

Kategorio:Komunumoj de Gard
La magia monto

***La magia monto*** (*Der Zauberberg*) estas romano de Thomas Mann. Ĝi estis publikigita en 1924. Ĝi estas konsiderata la plej grava romano de ĝia aŭtoro kaj klasikaĵo de la germanlingva literaturo de la 20a jarcento kaj ĝi estis tradukita al nombraj lingvoj.eta|Foto de la unua eldono de la libro, 1924
eta|Spektinda vido en la urbo Davos, male al la etoso de morto, kiu ĉirkaŭas la militon en la Libro de Magia MontoThomas Mann ekverkis ĝin en 1912, ekde vizito al sia edzino en la Sanatorio Wald de Davos kie ŝi estis por resaniĝo. Li planis ĝin de komence kiel novelo, sed la projekto kreskiĝis laŭ la tempo ĝis iĝi pli etenda verko.

La romano estis rigardata kiel vasta panoramo de la dekadenceca vivmaniero de la burĝaro de Eŭropo en la jaroj antaŭ la Unua Mondmilito. En la romano, Mann esprimas la humorojn de malsana kaj degenerinta Eŭropo de la "Fin de siècle", la fino de la 19-a jarcento kaj la komenco de la 20-a jarcento.

La romano rakontas la restadon de sia protagonisto, la juna Hans Castorp, en sanatorio de la Alpoj de Svisio kien li dekomence estis veninta nur vizite, sed baldaŭ kaptita de la magia etoso de la ĉi tiea medio.

La verko estis kategoriita de filozofia romano, ĉar kvankam ĝi kongruas ankaŭ al la ĝenra modelo de *Bildungsroman* aŭ Formadromano, ĝi enhavas meditadojn pri tre variaj temoj, fare kaj de la rakontisto kaj de la roluloj (ĉefe Naphta kaj Settembrini, la zorgantoj de la edukado de la protagonisto).

Inter tiuj temoj havas ĉefan rangon tiu de la «tempo», ĝis la punkto ke la propra Mann kategoriis ĝin kiel «temporomano» (*Zeitroman*), sed ankaŭ oni dediĉas multajn paĝojn al diskutado pri malsano, morto, estetiko kaj politiko.

La romano estas unu el la plej gravaj verkoj de Mann, kaj ĝia novigo anoncis la romanon de la dudeka jarcento, precipe sian referencon al la dimensio de la tempo, laŭ la *À la recherche du temps perdu* ("Reserĉe al la perdita tempo") de Marcel Proust kaj Uliso de James Joyce. La verkaĵo enpreniĝis en la liston de la 100 (plej signifaj) libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde.

Kategorio:Filozofiaj romanoj
Kategorio:Romanoj de 1924
Kategorio:Germanaj noveloj
Kategorio:Germanlingvaj romanoj
Kategorio:Romanoj adaptitaj al kino
Kujavy

**Kujavy** () estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Nový Jičín en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Kujavy estis kreitaj devene de 2 domaroj, la pli malnova estis la slava, la pli juna la germana. La germanan domaron fondis tiea vokto Clemens, ĝi nomiĝis Clemensdorf kaj ĝi estiĝis proksimume ĉirkaŭ la jaro 1293. Pli poste ambaŭ domaroj unuiĝis en unu municipon, dum kio la ĉeĥa parto poste germaniĝis.

## Loĝantaro 
## Transporto 
Tra teritorio de la municipo kondukas aŭtostrado D1 kaj ankaŭ ŝoseo I/47 en sektoro Fulnek - Bílovec

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Mikaelo el la jaro 1830

## Personecoj 
* Karl Staffe (1856–1935), kamparano kaj politikisto, landa deputito
* Karl Drössler (1840-1916), fabrikisto kaj industriisto, produktado de agrikulturaj maŝinoj en Nový Jičín

Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Moravia pordego
Mankovice

**Mankovice** () estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Nový Jičín en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1374.

## Loĝantaro
## Transporto 
Teritorion de la municipo trafas aŭtostrado D1 kun elirejo 321 Mankovice. Ĝis Odry venas al ĝi ŝoseo II/441.

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Vizito de Virgulino Maria
* Statuo de sankta Johano Nepomuka ĉe la preĝejo
* Kapelo malantaŭ la municipo, sur dekstra flanko de ŝoseo ĝis Odry
* Naturmemorindaĵo Meandroj de Malnova Odro

## Personecoj 
* Matouš (Matthäus) Stach (1711–1787), frateca misiisto en Gronlando
* Karl Gilg, germana ŝakisto, internacia majstro

## Referencoj 

Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Municipoj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Kategorio:Setlejoj en Moravia pordego
Ornama ringo

**Ornamaj ringoj** estas cirklaformaj metalaj aŭ plastaj ornamoj, kiujn homoj portas sur siaj korpoj.

* Brakringo
* Fianĉiĝa ringo
* Fingroringo
* Geedziĝa ringo
* Kolringo
* Nazringo
* Orelringo
* Piedartikringo

## Vidu ankaŭ 
* Korpa traborado
* Ringo
Deviga edukado

eta|Doktrinado en la klasĉambro, la enkorpigo de politika enhavo en la studmaterialo aŭ instruistoj, kiuj misuzas sian rolon por doktrini studentojn, kontraŭas la celojn de edukado, kiu celas liberecon de penso kaj kritika pensado.

**Deviga edukado**, **deviga studsistemo** aŭ **deviga eduksistemo** estas nomoj ricevataj de la diversaj cikloj de la eduksistemo, instruado aŭ studoj kiuj devige devas trairi infano aŭ junulo; kaj kies studobjektaro, daŭro, celoj, enhavo, proceduroj kaj metodologio, varias depende de la eduksistemo de ĉiu lando kaj epoko.

Tiu etapo en la edukado de knaboj plej ofte estas aplikata al studentoj inter ĉirkaŭ 6 ĝis 14 aŭ 16 jaroj.

En la majoritato de landoj evoluintaj (kaj en multaj evoluantaj) ekzistas la deviga edukado. Finlando, Danio, Francio, Unuiĝinta Reĝlando, Aŭstralio kaj Usono, anstataŭ deviga enlernejigo, establas la devigon eduki la filojn, permesante formojn alternativajn al la enlernejigo, kiel ekzemple la hejma instruado.

La deviga edukado en plej landoj estas normala maniero plenumi la universalan rajton al edukado. La oficialaj instancoj de la ŝtato disvolvigas la ĝeneralan kaj partikularan regularojn de la deviga eduksistemo kaj devas financi ĝin per la koncerna buĝeto.

## Vidu ankaŭ
* Alternativa edukado
* Bazlernejo
* Mezlernejo
* Rajto pri edukado

Kategorio:Edukado