Cinkledoj

La **Cinkledoj** (*Cinclidae*) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeriformes*), subordo kantbirdoj (*Passeres*). En tiu familio ekzistas nur unu sola genro kun 5 specioj. **Cinkledoj** estas la sola familio el la paseroformaj birdoj, kiuj estas adaptitaj al la vivo ĉe tre fluantaj akvoj kaj kiuj tie elturniĝas lertege.

Ilia nutraĵo konsistas el akvo-insektoj, kiujn ili serĉas aŭ mergiĝante aŭ kurante sur la grundo de malprofundaj torentoj. Ofte oni vidas la cinklon staranta sur ŝtono meze de rivero kaj baskulanta. De tie ĝi saltas sur la akvosurfacon, turnas sin plurfoje cirkloforme kaj subite formerĝiĝas. Cinklo, naĝanta sur la akvosurfaco, unuamomente aspektas kiel birdo misfortune falinta en akvon.

**Cinkledoj** flugas rapide kaj rektlinie kaj plej ofte etdistance super la akvo.

Preskaŭ la tutan jaron oni povas aŭdi la birdon kanti, ankaŭ en sunaj vintrotagoj. Maskloj kaj inoj kantas krude, pepadante kaj kun trilaj kaj gratantaj sonoj. Ofte oni preteraŭdas la kantadon pro la konstanta akvomuĝado.

La **cinkledoj** bezonas rapide fluantan riveron aŭ rojon; kelkregione ili tamen reproduktiĝas en vilaĝoj aŭ eĉ en urboj. En la montaro oni trovis reproduktantajn parojn ĝis en la alto de 2000 m. En la vintra duonjaro ili ofte vagadas kaj tiam ili estas troveblaj ankaŭ ĉe malrapide fluantaj riveroj kaj ĉe lagoj.

Ilia granda, tegmentita elmuska nesto havas enirejon je sia flanko, kaj plej ofte estas konstruita je riverborda deklivo, sub ponto, en rokfendo aŭ en speciala nestoskatolo.

La Cinklo estas la Nacia Birdo de Norvegio.

## Genroj kaj specioj laŭ taksonomia ordo 
* Cinkledoj (*Cinclidae*)
** Cinklo (*Cinclus*)
*** Cinklo aŭ Eŭropa cinklo (*Cinclus cinclus*)
*** Bruna cinklo (*Cinclus pallasii*)
*** Nordamerika cinklo (*Cinclus mexicanus*)
*** Blankakapa cinklo (*Cinclus leucocephalus*)
*** Rustgorĝa cinklo (*Cinclus schulzi*)

## Aspekto 
[eta|maldekstra|[Eŭrazia cinklo, *C. cinclus*]]
Cinkloj estas malgrandaj, fortikaj, mallongvostaj, mallongflugilaj, kun fortaj gamboj. La diferencaj specioj estas ĝenerale **malhelbrunaj** (foje preskaŭ nigraj), aŭ brunaj kaj blankaj, escepte la Rustgorĝa cinklo, kiu estas bruna kun ruĝecbruna gorĝomakulo. La grandoj de la specioj gamas el 14 al 22&nbsp;cm longe kaj el 40 al 90 g peze, kaj maskloj estas pli grandaj ol inoj. Ties mallongaj flugiloj kaŭzas zuman karakteran flugmanieron.

## Distribuado kaj habitato 
Cinkloj troviĝas en taŭgaj habitatoj de fluanta akvo en altaj teroj de Ameriko, Eŭropo kaj Azio. En Afriko ili troviĝas nur en la Atlasa Montaro de Maroko. Ili loĝas la bordojn de altaj rapidaj riveroj aŭ torentoj de malvarma, klara akvo, sed for de la reprodukta sezono, ili povas viziti lagobordojn kaj marbordojn. Ili havas nazŝtopilojn por eviti ke la akvo eniru siajn naztruojn. La sango havas altan koncentrigon de hemoglobino, permesante pli grandan kapablon stoki oksigenon ol al terbirdoj, kaj permesante ilin resti subakve dum almenaŭ 30 sekundoj.

## Kutimaro 
### Manĝo 
Cinkloj manĝas etajn animalojn predatajn en kaj laŭlonge de bordoj de freŝakvaj rojoj kaj riveroj. Ili ripozas sur rokoj kaj manĝas borde de akvo, sed ili ofte firmiĝas sur roke kaj piediras parte aŭ tute merĝitaj. Ili tiam serĉas subakve predojn inter kaj sub ŝtonoj kaj restaĵoj; ili povas ankaŭ naĝi per siaj flugiloj. La du sudamerikaj specioj naĝas kaj plonĝas malpli ofte ol la tri nordaj specioj. La predaĵo konsistas ĉefe el senvertebruloj kiaj nimfoj aŭ larvoj de Efemeroj, Simuliedoj, Plekopteroj kaj Trikopteroj, tiel kiel etaj fiŝovoj. Ili manĝas ankaŭ moluskojn kaj krustulojn, ĉefe vintre kiam insektolarvoj estas malpli disponeblaj. La kovado daŭras 16-17 tagojn kaj la zorgo de la idaro faras nur la ino dum la venontaj 12-13 tagoj. Ambaŭ gepatroj manĝigas la idojn dum ĉirkaŭ 20-24 tagoj. Cinklidoj kutime sendependiĝas de la gepatroj du semajnojn post elnestiĝo. Cinkloj povas fari duan ovodemetadon, se tion permesas la kondiĉoj. Cinkloj komunikiĝas ankaŭ pervide per sia karakteraj movoj por subiĝi aŭ kliniĝi, krom per rapida palpebrumado por montri siajn palajn suprajn palpebrojn kiel serio de blankaj ekbriloj dum pariĝadaj kaj minacaj ceremonioj.

## Konservado 
Cinkloj komplete dependas el rapidfluantaj riveroj kun klara akvo, atingebla manĝo kaj sekuraj nestolokoj. Ili povas esti minacataj de io ajn kiu damaĝus tiujn necesojn kia akvopoluado, acidiĝo kaj malklariĝo kaŭzita de erozio. Riverregulado pro kreado de akvobaraĵoj kaj akvorezervujoj, krom riverkanalizado, povus degradi kaj detrui la habitaton de cinkloj.

## Referencoj 
* Mullarney, Svensson, Zetterstrom kaj Grant, *Collins Bird Guide* ISBN 0-00-219728-6

## Eksteraj ligiloj 
* ITIS - Cinclus 
* Filmetoj de cinkloj ĉe Interreta Birdokolekto
* Cinklosonoj ĉe xeno-canto.org


Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko