open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trinkŝalmo

dekstra|eta|220ra|Trinkaĵo servita kun fleksebla trinkŝalmo
**Trinkŝalmo** aŭ **suĉoŝalmo** (laŭ NPIV) estas maldika tubeto por la suĉado de trinkaĵo.

Komence oni uzis pajlerojn tiucele (trink*pajlo*), tamen hodiaŭ preskaŭ ĉiuj trinkŝalmoj estas el plasto (plej ofte polietileno aŭ polipropileno), kaj kutime ĝi estas fleksebla. Plastaj trinkŝalmoj nombras pri eta kvoto (0,022%) el la tutaj plastaj forĵetaĵoj, kiuj estas elsenditaj al en oceanoj ĉiujn jarojn. Tamen dum la 2010-aj jaroj, nombraj kampanjoj postulis anstataŭigi ilin per paperaj trinkŝalmoj kaj trudi landojn malpermesi la uzadon de plastaj trinkŝalmoj.

Arkeologoj trovis trinkŝalmojn jam ĉe la Sumeranoj, kiuj uzis ĝin por trinki bieron. En Argentino kaj najbaraj landoj oni uzas metalajn trinkŝalmojn (*bombilla*) por trinki mateon kaj samtempe kribri la teon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Historio de biero kaj pano (kaj Sumeraj trinkŝalmoj) 

Kategorio:Manĝiloj
Csépa

**Csépa** [ĉEpa] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Kunszentmárton.
eta|Preĝejo en Csépa
eta|300ra|Preĝejo en Csépa
eta|300ra|Panoramo de Csépa

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1750
* Poŝtkodo: 5475
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ fervojo kaj flankovojo, en angulo (duoninsulo), kiun formas Tiso kaj la enverŝa Körös.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj sarmatoj kaj avaroj vivis tie. Ekde 1566 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio. Csépa senhomiĝis en 1659, la vilaĝanoj rifuĝis al la najbaraj vilaĝoj. Post kanaligo de Tiso Csépa perdis la riveron, tio estas iomete for. En 1919 la rumanoj okupis la vilaĝon kaj tenis la fronton laŭ la Tiso. La hungara Ruĝa Armeo tranĉis la digon, inundo okazis, teman la rumanoj restis 1 jaron. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en la kampoj.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

## Famuloj 
En Csépa naskiĝis:
* László Orosz (instruisto)
* Gerő Aradi, teatrestro
* János Antal (fizikisto)
* Ottó Czúcz, juristo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Szelevény

**Szelevény** (selevenj) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en meza Hungario, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok ĉe la dekstra bordo de Körös.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 5476
* Telefonkodo: 56
* Areo: 45 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1240

## Situo 
Szelevény situas en angulo (duoninsulo), kiun formas Tiso kaj la enverŝa Körös. La vilaĝo havas flankan vojon kaj fervojon.

## Historio 
Post la turka epoko la vilaĝo senhomiĝis. En 1919 Szelevény situis ĉe la fronto. La rumanoj okupis la komunumon. La hungaroj distranĉis digon de Tiso, la regiono estis inundita. Preskaŭ la tuta vilaĝo ruiniĝis, dume la rumanoj restis plu. En 2006 okazis la plej granda ŝveliĝo de Tiso. Ĉiuj homoj defendis la digojn. Aro da ĵurnalistoj kaj raportistoj prezentis la heroan luktadon. Ne okazis inundo, pri la okazintaĵo oni faris monumenton.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tiszasas

**Tiszasas** [tisaŝaŝ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en distrikto Kunszentmárton. La loknomo hungare signifas: Tiso-aglo, sed ne estas pruvo pri konekso de birdo kaj vilaĝo.
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo: 5474
* Telefonkodo: 56
* Areo: 29 &nbsp;km²

## Situo 
Tiszasas situas sur ebenaĵo, laŭ la maldekstra bordo de Tiso, en angulo (duoninsulo), kiun formas Tiso kaj la enverŝa Körös. Post kanaligo de Tiso la rivero fluas iomete for de la vilaĝo. La vilaĝo havas flankan vojon kaj fervojon.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1348. En 1919 Tiszasas situis ĉe la fronto. La rumanoj okupis la regionon ĝis la Tiso. La hungaroj distranĉis digon de Tiso, la regiono estis inundita, sed la rumanoj restis. En 2006 okazis la plej granda ŝveliĝo de Tiso. Ĉiuj homoj defendis la digojn. Aro da ĵurnalistoj kaj raportistoj prezentis la heroan kaj sukcesan luktadon.

## Famuloj 
En Tiszasas naskiĝis aktoroj László Gálfy kaj Éva Hotti.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Valentino (apartigilo)

**Valentino** povas signifi: 
* Valenteno, estas vira persona nomo.
* Valentino (filozofo)
* Valentino (vestodezajnisto) laŭnome de Valentino Garavani
Cserkeszőlő

eta|dekstra|300px|Cserkeszőlő
eta|dekstra|200px|Kampoj de Cserkeszőlő
**Cserkeszőlő** (ĉerkesolo) estas kuracbanloko kaj juna vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en meza Hungario en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Kunszentmárton. Szőlő signifas hungare vinbero, la kreskaĵo estas ĉi tie ofta.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 2500
* Poŝtkodo: 5465
* Telefonprefikso: 56
* Areo: 30 &nbsp;km²

## Situo 
Cserkeszőlő situas en angulo (duoninsulo), kiun formas Tiso kaj la enverŝa Körös, tamen iom for de ambaŭ riveroj, ĝuste en mezo. La vilaĝo havas flankan vojon sed ne havas fervojon. Proksime estas pontoj tra la riveroj.

## Historio 
Dum la historio tiu ĉi parto apartenis al Tiszakürt kaj en 1952 iĝis memstara vilaĝo. En 1938 oni serĉis oleon kaj trovis termalan akvon. Pro la kuracbanejo la vilaĝo estas konata tutlande. Temperaturo de la akvo estas 82 C kaj havas alkalan kloridon kaj hidrogentrioksinkarbonaton. Ankaŭ oni profitas la mineralakvon nomatan "Cserke kincse" (=trezoro de Cserke).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Kengyel

**Kengyel** [kendjel] estas vilaĝo en meza Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Törökszentmiklós. Kengyel signifas hungare: **piedingo** dum rajdado, verŝajne la loka riverobranĉo de Tiso havis tian formon.

## Bazaj informoj 
* Areo: 79&nbsp;km²
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 4370
* Poŝtkodo: 5083
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Kengyel havas bonan trafikon voje kaj fervoje. Urboj Törökszentmiklós, Martfű kaj Szolnok estas proksime.

## Historio 
Kengyel estis loĝata jam en la neolitiko. Dum historio de la hungareco la loko longe apartenis al Törökszentmiklós. Antaŭ la turka okupado alvenis kaj instalis sin serbaj rifuĝintoj. En 1479 la komunumo iĝis kampurbo. Dum la turka epoko la regiono senhomiĝis. En 1946 Kengyel iĝis memstara municipo.
eta|Ventomuelejo sur kurgano

## Vidindaĵoj 
Fama vidindaĵoj estas la kurganoj. Ĝuste apud la fervojo troviĝas kurgano, kies supro estas ventomuelejo. Eklezia vidindaĵo estas Preĝejo Koro de Jesuo (Kengyel).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Distrikto Heidenheim

La **distrikto Heidenheim** [HAJdenhajm] situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Heidenheim an der Brenz. La distrikto estas parto de la distriktaro Stutgarto kaj kune kun la distrikto Ostalb konsistigas la regionan ligon Orienta Virtembergo.

La distrikto havas areon de 627&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Ostalb norde, Donau-Ries, Dillingen kaj Günzburg de la najbara lando Bavario oriente, Alb-Donau sude kaj Göppingen okcidente.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 11 komunumoj, el kiuj 4 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

**Urboj**:
# Giengen an der Brenz (19.979)
# Heidenheim an der Brenz (49.376)
# Herbrechtingen (13.162)
# Niederstotzingen (4.880)

**Neurbaj komunumoj**:
# Dischingen (4.544)
# Gerstetten (12.021)
# Hermaringen (2.315)
# Königsbronn (7.435)
# Nattheim (6.337)
# Sontheim an der Brenz (5.618)
# Steinheim am Albuch (8.859)

Iuj urboj kaj/aŭ komunumoj interkonsentis kune oferti partojn de la publikaj servoj kadre de administraj komunumaroj. Tiuj grupigoj en la supra listo (laŭ la nuna stato) ne aparte listiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)


H
H
Distrikto Hohenlohe

La **distrikto Hohenlohe** -  - situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Künzelsau. La distrikto estas parto de la distriktaro Stutgarto kaj de la regiona ligo Heilbronn-Frankonio. Laŭ la nombro de loĝantoj la distrikto estas la plej malgranda de la federacia lando.

La distrikto havas areon de 776 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Neckar-Odenwald kaj Main-Tauber norde, Schwäbisch Hall oriente kaj sude, Heilbronn sudokcidente kaj okcidente.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 16 komunumoj, el kiuj 8 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de .

**Urboj**:
# Forchtenberg ( loĝantoj)
# Ingelfingen ()
# Krautheim ()
# Künzelsau ()
# Neuenstein ()
# Niedernhall ()
# Öhringen ()
# Waldenburg ()

**Neurbaj komunumoj**:
# Bretzfeld ()
# Dörzbach ()
# Kupferzell ()
# Mulfingen ()
# Pfedelbach ()
# Schöntal ()
# Weißbach ()
# Zweiflingen ()

Iuj urboj kaj/aŭ komunumoj interkonsentis kune oferti partojn de la publikaj servoj kadre de administraj komunumaroj. Tiuj grupigoj en la supra listo (laŭ la nuna stato) ne aparte listiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)


H
H
Rákóczifalva

**Rákóczifalva** [rAkOcifalva] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Szolnok. La loknomo signifas: vilaĝo de Rákóczi
eta|maldekstre|Rákóczifalva

## Geografio 
Rákóczifalva situas sur ebenaĵo, ĉe maldekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Szolnok-Kunszentmárton. Szolnok troviĝas je 10 km-oj, ankaŭ Törökszentmiklós estas proksime. Rákóczifalva havas bonan trafikon voje al urboj Törökszentmiklós kaj Szolnok.
eta|150ra|Pentraĵo pri Rákóczi

## Historio 
Rákóczifalva estis loĝata jam en la neolitiko, ĉar apud la Tiso estis iom pli alta sabla grundo. Ankaŭ en la kuprepoko estis riĉa ejo, verŝajne pro la trapasejo tra Tiso. En la bronzepoko loĝis ĉi tie sarmatoj. Dum la frua hungareco la loko nomiĝis **Tiszavarsány**, kiu ricevis rangon kampurbo en 1528. Dum la turka epoko la komunumo senhomiĝis. En 1704 Ferenc Rákóczi la 2-a konstruigis ĉi tie kastelon kaj setligis la lokon apartenantan al Szolnok. La ejo iĝis memstara vilaĝo en 1883 kaj prenis la nomon Rákóczifalva memore al la fondinto en 1832. Rákóczifalva havis la rangon grandvilaĝo en 1970, urbo en 2009.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo Nomo de Sankta Maria (Rákóczifalva) de 1893, la turo estas 33 m-ojn alta
* Kalvinana preĝejo (Rákóczifalva)

## Ĝemelurboj 
*  Wierzchosławice, Pollando

## Referencoj 
## Fontoj 
* [rakoczifalva.hu]

Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Kategorio:Rákóczifalva
Tiszatenyő

**Tiszatenyő** [tisatenjO] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Törökszentmiklós.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Poŝtkodo: 5082
* Telefonkodo: 56
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1850

## Situo 
La vilaĝo estas fervoja nodo, tie disbranĉiĝas la reloj de Szajol al Arad kaj Szentes. Törökszentmiklós troviĝas 7, Martfű 18, Szolnok fervoje 17, voje 27, Mezőtúr 28 km-ojn.

## Historio 
Tiu ĉi loko estis loĝata dum la pratempoj. Dum la hungara periodo tie vivis nur sporade, la kampoj apartenis al Törökszentmiklós. Dum dominado de turkoj la loko senhomiĝis. Post la unua mondmilito tie oni disdonis terpecojn inter militvidvinoj kaj milithandikapuloj. La loko memstariĝis en 1950.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika lerneja kapelo

## Famuloj 
En ekstra parto de Törökszentmiklós (nuna Tiszatenyő) naskiĝis skulptisto Dezső Győri.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Szajol

**Szajol**  estas vilaĝo en Meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Szolnok.
eta|Preĝejo de Szajol

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Poŝtkodo: 5081
* Telefonkodo: 56
* Areo: 37&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4050

## Situo 
Szajol situas laŭ maldekstra bordo de Tiso kontraŭ Szolnok, pli precize la vilaĝo situas ĉe morta Tiso, la viva Tiso-bordo apartenas al Szolnok.

## Historio 
Szajol forte ligiĝas al Szolnok, dum la turka okupado ne senhomiĝis. En 1872 ĝi ricevis la rangon grandvilaĝo. La alvenanta fervojo de Szolnok disbranĉiĝas al Debrecen kaj Arad. En la vilaĝo fervojistaj dinastioj vivas. En 1994
okazis terura katastrofo: rapidvagonaro trafis fervojan domon. 31 da homoj mortis, multaj vundiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Stefano la 1-a (Szajol)
* monumento memore al fervoja katastrofo

## Famuloj 
En Szajol naskiĝis ministro Pál Romány.

## Ĝemelurboj 
*  Kászon, Rumanio
*  Neumarkt am Wallersee, Aŭstrio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Distrikto Heilbronn

La **distrikto Heilbronn** situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Heilbronn, kiu tamen ne apartenas al la distrikta teritorio. La distrikto estas parto de la distriktaro Stutgarto kaj de la regiona ligo Heilbronn-Frankonio.

La distrikto havas areon de 1 099 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Neckar-Odenwald norde, Hohenlohe kaj Schwäbisch Hall oriente, Enz sudoriente, Ludwigsburg sude, Rems-Murr sudokcidente kaj Karlsruhe kaj Rhein-Neckar okcidente. La eksterdistrikta urbo Heilbronn komplete ĉirkaŭiĝas de la distrikto kaj estas la administra sidejo, sed mem ne apartenas al la distrikta teritorio.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 46 komunumoj, el kiuj 17 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

**Urboj**:
# Bad Friedrichshall (18.858)
# Bad Rappenau (20.636)
# Bad Wimpfen (6.897)
# Beilstein (6.140)
# Brackenheim (15.232)
# Eppingen (21.369)
# Güglingen (6.246)
# Gundelsheim (7.468)
# Lauffen am Neckar (11.120)
# Löwenstein (3.102)
# Möckmühl (8.228)
# Neckarsulm (27.346)
# Neudenau (5.179)
# Neuenstadt am Kocher (9.540)
# Schwaigern (11.095)
# Weinsberg (11.692)
# Widdern (2.005)
dekstra|500x500ra|la urbaj kaj neurbaj komunumoj de la distriktoj
**Neurbaj komunumoj**:
# Abstatt (4.508)
# Cleebronn (2.751)
# Eberstadt (3.218)
# Ellhofen (3.393)
# Erlenbach (4.875)
# Flein (6.556)
# Gemmingen (4.909)
# Hardthausen am Kocher (4.087)
# Ilsfeld (8.296)
# Ittlingen (2.414)
# Jagsthausen (1.591)
# Kirchardt (5.492)
# Langenbrettach (3.550)
# Lehrensteinsfeld (2.102)
# Leingarten (10.564)
# Massenbachhausen (3.642)
# Neckarwestheim (3.539)
# Nordheim (7.490)
# Obersulm (13.876)
# Oedheim (5.978)
# Offenau (2.742)
# Pfaffenhofen (2.382)
# Roigheim (1.446)
# Siegelsbach (1.696)
# Talheim (4.749)
# Untereisesheim (4.080)
# Untergruppenbach (7.498)
# Wüstenrot (6.831)
# Zaberfeld (3.961)

Iuj urboj kaj/aŭ komunumoj interkonsentis kune oferti partojn de la publikaj servoj kadre de administraj komunumaroj. Tiuj grupigoj en la supra listo (laŭ la nuna stato) ne aparte listiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)
* turismaj paĝoj pri la okcidenta parto de la distrikto 


H
H
Regiono Hajlbrono-Frankonio

La **regiono Hajlbrono-Frankonio** -  - estas unu el 12 administraj regionoj en la federacia lando **Baden-Virtembergo** de Germanio. Ĝi troviĝas ene de la distriktaro Stutgarto, en la nordo de la federacia lando.

La regiono konsistas el la

eksterdistrikta urbo

* Heilbronn

kaj la distriktoj

* Heilbronn
* Hohenlohe
* Main-Tauber kaj
* Schwäbisch Hall.

Administra centro estas la urbo Heilbronn.

La teritorio kovras areon de 4.765,06 kvadrataj kilometroj. Fine de septembro 2005 en la regiono vivis 888.390 loĝantoj. La averaĝa loĝdenso de la teritorio do estas 186 loĝantoj po km².

eta|maldekstra|200ra|Plej gravaj urboj () de la regiono
Plej gravaj urboj () de la regiono estas
* Bad Mergentheim
* Crailsheim
* Heilbronn
* Künzelsau
* Neckarsulm
* Öhringen
* Schwäbisch Hall
* Tauberbischofsheim
* Wertheim

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la regiono (germanlingvaj)

Dosiero:Rathaus HN.JPG|Heilbronn
Dosiero:Künzelsauschloss.jpg|Künzelsau
Dosiero:Schwaebisch Hall St Steg.jpg|Schwäbisch Hall
Dosiero:Rathaus Tauberbischofsheim.jpg|Tauberbischofsheim

Kategorio:Regionoj en Baden-Virtembergo
Kétpó

**Kétpó** estas malgranda vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Mezőtúr.
eta|dekstra|300px|Kastelo de Kétpó

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Poŝtkodo: 5411
* Telefonkodo: 56
* Areo: 67 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 820

## Situo 
Kétpó situas sur ebenaĵo inter 2 urboj Mezőtúr kaj Törökszentmiklós, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Békéscsaba ekde 1859. Mezőtúr troviĝas 15, Törökszentmiklós 16, Szolnok 37, Debrecen 112, Budapeŝto 135 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=19813&i2=27854 .

## Historio 
La arkeologoj trovis ĉi tie objektojn de la alvenantaj hungaroj. El ili aparte menciinda estas taso, kies oficiala nomo estas "Kétpó-a taso". La vilaĝo longe apartenis al Mezőtúr, ofte sub nomo "Pusztapó". Nun la vilaĝo estas tipa agrara komunumo.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Kétpó aŭ de Almásy [almAŝi], nun hotelo

## Famuloj 
En Pusztapó mortis verkisto Károly Pétery.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kuncsorba

**Kuncsorba** [kunĉorba] estas malgranda vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Törökszentmiklós. Kun signifas hungare: kumano, csorba slave: breĉeto. Verŝajne antaŭ la hungaroj loĝis ĉi tie slavoj, poste la hungaroj permesis la loĝadon de kumanoj.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Poŝtkodo: 5412
* Telefonkodo: 56
* Areo: 34&nbsp;km²
* Loĝantaro: 740

## Situo 
Kuncsorba troviĝas inter urboj Mezőtúr, Túrkeve, Kisújszállás kaj Törökszentmiklós. La vilaĝo estas tipa agrara loko, kiu ne havas fervojon, nur flankovojon.

## Historio 
La komunumo senhomiĝis post la turka epoko. Antaŭ la 20-a jarcento Kuncsorba memstariĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario)
* kalvinana preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Regiono Stutgarto

La **regiono Stuttgart** -  - estas unu el 12 administraj regionoj en la federacia lando **Baden-Virtembergo** de Germanio. Ĝi troviĝas ene de la samnoma distriktaro Stutgarto, en la centro de la federacia lando.

La regiono konsistas el la

eksterdistrikta urbo

* Stutgarto

kaj la distriktoj

* Böblingen
* Esslingen
* Göppingen
* Ludwigsburg kaj
* Rems-Murr.

Administra centro estas la urbo Stuttgart, kiu same estas centro de la tuta distriktaro kaj de la federacia lando. Ĝis la jaro 1992 la regiono nomiĝis "Region Mittlerer Neckar" (regiono meza rivero Neckar).

La teritorio kovras areon de 3.654,0 kvadrataj kilometroj. Fine de la jaro 2011 en la regiono vivis 2 691 666 loĝantoj. La averaĝa loĝdenso de la teritorio do estas 731 loĝantoj po km², tio estas signife pli ol en la en kompareble germaniaj urbaj teritorioj regiono Munkeno (458) aŭ la regiono Frankfurto (558 loĝantoj po km²).

eta|400ra|Plej gravaj urboj () de la regiono
Plej gravaj urboj () de la regiono estas

* Backnang
* Bietigheim-Bissingen / Besigheim
* Böblingen / Sindelfingen
* Esslingen am Neckar
* Geislingen an der Steige
* Göppingen
* Herrenberg
* Kirchheim unter Teck
* Leonberg
* Ludwigsburg / Kornwestheim
* Nürtingen
* Schorndorf
* Stuttgart
* Vaihingen an der Enz
* Waiblingen / Fellbach

## Vidu ankaŭ 
* S-Bahn de Stutgarto

### Eksteraj ligiloj 
*  oficialaj paĝoj de la regiono (germanlingvaj)
*  Stuttgart Journal (paradokse germanlingva, malgraŭ angla nomo)

Dosiero:Stg-schlossplatz-kunstmuseum.jpg|Stuttgart
Dosiero:Boeblingen oberer-see stadtkirche.jpg|Böblingen
Dosiero:Goeppingen Museum Storchen.jpg|Göppingen
Dosiero:Ludwigsburg Palace December 2018.jpg|Ludwigsburg

Kategorio:Regionoj en Baden-Virtembergo
Regiono Orienta Virtembergo

La **regiono Orienta Virtembergo** -  - estas unu el 12 administraj regionoj en la federacia lando **Baden-Virtembergo** de Germanio. Ĝi troviĝas ene de la distriktaro Stutgarto, en la nordo de la federacia lando.

La regiono konsistas el la distriktoj

* Heidenheim kaj
* Ostalb.

Administra centro estas la urbo Schwäbisch Gmünd.

La teritorio kovras areon de 2.138,7 kvadrataj kilometroj. Fine de septembro 2005 en la regiono vivis 452.595 loĝantoj. La averaĝa loĝdenso de la teritorio do estas 212 loĝantoj po km².

eta|maldekstra|200ra|Plej gravaj urboj () de la regiono
Plej gravaj urboj () de la regiono estas

* Aalen
* Ellwangen (Jagst)
* Heidenheim an der Brenz
* Schwäbisch Gmünd

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la regiono (germanlingvaj)

Dosiero:Landesgymnaium für Hochbegabte.JPG|Schwäbisch Gmünd
Dosiero:Aalen.jpg|Aalen
Dosiero:Schloss Hellenstein.jpg|Heidenheim an der Brenz
Dosiero:Ellwangen Vitus 2.jpg|Ellwangen (Jagst)

Kategorio:Regionoj en Baden-Virtembergo
Kunmadaras

**Kunmadaras** (kunmadaraŝ) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Karcag. Kun signifas kumano, Madaras estas familia nomo de kumanestro aŭ kumana kapitano, signifanta birda.
eta|maldekstra|Kulturdomo de Kunmadaras
eta|dekstra|Ĉefplaco de Kunmadaras

## Bazaj informoj 
* Areo: 154&nbsp;km²
* Loĝantaro: 5900
* Poŝtkodo: 5321
* Telefonprefikso: 59

## Situo 
Kunmadaras situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Kenderes-Tiszafüred, laŭ fervojo Karcag-Tiszafüred, Kunhegyes estas proksime. Budapeŝto estas voje 140 km-ojn, fervoje 180 km-ojn. Kunmadaras najbaras kun Nacia Parko Hortobágy.

## Historio 
En la 13-a jarcento la hungaroj permesis la loĝadon de kumanoj. La komunumo senhomiĝis fine de la turka epoko. La vilaĝo ricevis rangon kampurbo en 1811. Apud la komunumo estas milita flughaveno, nuntempe neuzita.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la kalvinana preĝejo (Kunmadaras).

## Famuloj 
En Kunmadaras naskiĝis:
* pentristo István Birkás
* kuracisto Ferenc Boján.

## Nomportantoj de Madaras en Hungara reĝlando 
Tiuj komunumoj ĉiujare aranĝas renkontiĝojn.

## Fontoj 
* WikiTrans 
eta|maldekstra|Kalvinana preĝejo de Kunmadaras

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Regiono Neckar-Alb

La **regiono Neckar-Alb** -  - estas unu el 12 administraj regionoj en la federacia lando **Baden-Virtembergo** de Germanio. Ĝi troviĝas ene de la distriktaro Tübingen, en la suda centro de la federacia lando. Sian nomon la regiono havas de la rivero Neckar kaj de la mezalta montaro Schwäbische Alb - ambaŭ kune geografie karakterizas la teritorion.

La regiono konsistas el la distriktoj

* Reutlingen
* Tübingen kaj
* Zollernalb.

Administra centro estas la urbo Mössingen.

La teritorio kovras areon de 2 531,03 kvadrataj kilometroj. Fine de septembro 2005 en la regiono vivis 690 689 loĝantoj. La averaĝa loĝdenso de la teritorio do estas 273 loĝantoj po km².

eta|maldekstra|200ra|Plej gravaj urboj () de la regiono
Plej gravaj urboj () de la regiono estas

* Albstadt
* Balingen
* Hechingen
* Metzingen
* Münsingen
* Reutlingen
* Rottenburg
* Tübingen

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la regiono (germanlingvaj)

Dosiero:Mössingen Neues Rathaus 1.jpg|Mössingen
Dosiero:Tübingen Marktplatz 2.JPG|Tübingen
Dosiero:Kirche Reutlingen.jpg|Reutlingen
Dosiero:Balingen Zollernschloss.jpg|Balingen

Kategorio:Regionoj en Baden-Virtembergo
Mezőhék

**Mezőhék** estas malgranda vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Mezőtúr. Mező signifas hungare: herbejo, hék: iama seka fluejo.
eta|Blazono de Mezőhék

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Poŝtkodo: 5453
* Telefonkodo: 56
* Areo: 90&nbsp;km²
* Loĝantaro: 340

## Situo 
Mezőhék najbaras kun urboj Tiszaföldvár kaj Martfű sur ebenaĵo. Martfű troviĝas 10, Tiszaföldvár 12, Mezőtúr 19, Szolnok 31, Budapeŝto 129 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=26286&i2=9566 .

## Historio 
Ĉi tie neniam estis vilaĝo, estis nur sporadaj farmodomoj. En 1874 la kamparanoj fondis lernejon, ĉar ĉiuj lernejoj estis for. En 1951 la loko iĝis vilaĝo. En 1977 la komunumo perdis la memstarecon, iĝis vilaĝo kun ne memstara aŭtonomio. En 1990 la politikaj ŝanĝoj redonis la municipon. La vilaĝo estas tipe agrara. En Mezőhék migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1996

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Ordeno de Santiago

La **ordeno de Santiago** (hispanlingve *Orden de Santiago*), aŭ la **ordeno de Santiago-de-Kompostelo**, estis militista ordeno fondita en la 12-a jarcento. Ĝi havas la nomon de la nacia sankto de Hispanio, Sankta Jakobo, kies nomo uzadis la kristanoj de Galegio kaj Asturio ekde la 9-a jarcento por batali kontraŭ la hispanaj islamanoj kaj forpuŝi ilin.

Santiago-de-Kompostelo, en Galegio, estas la centro de la kulto de tiu apostolo, sed fakte estis nek la naskiĝejo nek la ĉefa sidejo de la ordeno. La ordeno ricevis sian unuan regulon en 1171 el la kardinalo Jacinto (estonta papo Celesteno la 3-a). Male de la samepokaj ordenoj de Calatrava kaj Alcantara, kiu obeis al la striktaj reguloj de la cistercianoj, Santiago akceptis nur la pli mildajn regulojn de la aŭgustenanoj. Tio favoris la rapidan disvolviĝon de la ordeno, kiu signife kontribuis al la *Reconquista* de la hispana teritorio.

La simbolo de la ordeno estis la kruco de Sankta Jakobo, tio estas ruĝa kruco finiĝante per spado.

## Vidu ankaŭ 
* Ordeno de Sant'Iago da Espada

Santiago
Kategorio:Historio de Hispanio
Edward J. Smith

**Edward J. Smith** estis kapitano sur ŝipo *Titanic*. Li naskiĝis la 27-an de januaro 1850, mortis nokte de la 14-a al la 15-an de aprilo 1912 en Atlantiko. Smith komencis en la aĝo de dek ses jaroj kiel navigaciisto sur velŝipo. Dum angla-bura milito li deĵoris kiel kapitano en Reĝa marista rezervo. En la tempo, kiam li transprenis komandadon sur Titanic, li estis sesdekjara, por kompanio White Star Line li laboris tridek jarojn, el tio dudek kvin en rango de kapitano. Iu kalkulis, ke ĝis la unua navigacio de *Titanic* kapitano Smith havis post si jam du milionojn da mejloj de navigado en deĵoroj de la kompanio. Antaŭ ol li venis sur *Titanic*-on, kapitano Smith komandis al *Olympic*.

Li estis tre ŝatata inter la vojaĝantoj kaj multaj vojaĝantoj eĉ ŝanĝis planitajn vojdirektojn, nur por ke ili navigaciu kun li.

Du jarojn post lia morto, en la jaro 1914, la urbestro de Lichfield decidis, ke Smith meritas, ke la urbo konstruu omaĝe al li monumenton.

Pri la cirkonstancoj de la morto de Smith ekzistas kontraŭdiraj raportoj. Pasaĝero rakontis al la gazeto New York Herald, ke Smith dronis en la ŝipa stirejo. La sama gazeto citas diron de la skulptisto Paul Chevré, ke Smith mortpafis sin per sia pistolo, sed Chevré poste malkonfirmis tion. Radia oficiro Bride deklaris, ke Smith saltis de la ŝipa ponto maren. Rakonto, laŭ kiu Smith naĝante portis infanon al savboato kaj tiam renaĝis al sia sinkanta ŝipo, ne ŝajnas kredinda.

## Notoj 
Kategorio:Titanic
Kategorio:Maristoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 27-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 15-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj pro drono
Sárvár

**Sárvár** [ŝArvAr] estas urbo kaj kuracbanloko en bordoj de rivero Rába en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár, kies centro ĝi estas.
maldekstra|eta|Urbodomo de Sárvár

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Dum la Romia Imperio estis tie trapasejo tra Rába laŭ vojo Sukceno. Fortikaĵo defendis la trapasejon. Ankaŭ la hungaroj konstruis fortikaĵon, kies nomo estis hungare kotofortikaĵo. La koto signifas ramitan teron.
En la 16-a jarcento Rába iĝis fronto inter aŭstroj-hungaroj kaj turkoj. En 1532 la turkoj ne povis okupi la fortikaĵon. Fortikaĵestro estis **"nigra bejo"** Francisko Nádasdy (militestro).

Fine de la 19-a jarcento la komunumo ricevis fervojon kaj sukerofabrikon. En 1968 Sárvár iĝis urbo.
eta|Vojo en Sárvár

## Vidindaĵoj 
* kuracbanejo
* arboreto
* Fortikaĵo de Sárvár
* Kirko Sankta Ladislao (Sárvár)
* Preĝejo Sankta Nikolao (Sárvár)
* Preĝejo Sankta Marko (Sárvár)
* Kalvinana preĝejo (Sárvár)
* Luterana preĝejo (Sárvár)

## Famuloj 
* En Sárvár naskiĝis:

** agronomoj Attila István Bartos kaj Lajos Helyes
** aktoroj Kálmán Fülöp, László Kabos, Mária Majláth, Judit Rezes kaj Gergely Savanyu
** ekonomikisto Szilárd János Simon
** filozofo László Rudas
** fotisto Gáspár Stekovics
** Béla Illés (futbalisto)
** gitaristo Krisztián Szakos
** historiisto Ödön Füves
** inĝeniero Zoltán Komondy
** klasika filologo István Károly Horváth
** luktisto, Csaba Hegedűs
** József Vass (ministro)
** oficiro Sándor Major
** operkantisto Arabella Szilágyi
** pupteatristo Károly Horváth (aktoro)
** Lajos Illés (redaktoro)
** reĝisoro Péter István Nagy
** verkisto Ernő Urbán.
* En Sárvár mortis:
** inĝenieroj József Gergácz kaj Pál Tallós.
dekstra|eta|Fortikaĵo de Nádasdy estas nun muzeo

## Famaj nomportantoj 
* gitaristo Vilmos Sárvári
* modisto Katalin Sárváry
* filozofo Pál Sárváry

## Ĝemelaj urboj 
*  Seini, Rumanio
*  Sonntagberg, Aŭstrio
*  Steinheim an der Murr, Germanio
*  Uherske Hradiste, Ĉeĥio

## Referencoj 
eta|maldekstre|Katolika kirko en Sárvár


Kategorio:Kuracbanlokoj de Hungario
Ŝipa orkestro de Titanic

**Ŝipan orkestron** de *Titanic* kreis grupo da ok muzikistoj, sep el ili estis angloj kaj unu franco.

## Wallace Henry Hartley (kapelestro) 
Kapelestro **Wallace Henry Hartley** devenis el malnova muzikista familio. De komence li alternis kelke da hotelaj orkestroj, ian tempon li ludis en orkestro de *Mauretania* de Cunard kaj komence de la jaro 1912 White Star Line akiris lin por la unua navigacio de *Titanic*.

## Jock Hume (violonisto) 
Violonisto** Jock Hume** estis spite al sia juneco sur la ŝipoj de White Star Line jam bone konata kaj tre ŝatata kaj ĉe vojaĝantoj kaj ĉe homekipoj. En la antaŭa jaro li ludis sur *Olympic* kaj post ties kunpuŝiĝo kun krozoŝipo *Hawke* lia patrino ripetite petis lin, por ke li ne plu revenu sur maron. Sed Jock volis baldaŭ edziĝi, li bezonis monon kaj ŝipposedejo proponis allogan salajron.

## Fred Clarke (kontrabasisto) 
Lia kolego, kontrabasisto **Fred Clarke** el Liverpool, malgraŭ tio, ke li neniam antaŭe estis sur maro, venis sur *Titanic* pro simila kaŭzo - vintra koncerta sezono finiĝis kaj li devis subteni la vidviĝintan patrinon.

## Robert Bricoux (violonĉelisto), W. Theodore Brailey (pianisto) 
Violonĉelisto **Robert Bricoux** el nordfranca Lille kaj pianisto **W. Theodore Brailey** venis el vaporŝipo *Carpathia*.

## G. Krins (violonisto), J. W. Woodward (violonĉelisto), P. C. Taylor (violonĉelisto kaj pianisto) 
Ankaŭ lastaj tri el la muzikistoj, angloj **G. Krins**, **J. W. Woodward** kaj **P. C. Taylor** estis majstroj de siaj instrumentoj.

La orkestro de *Titanic*, konsiderata de multaj vojaĝantoj kiel la plej bona, kian ili kiam aŭdis en ŝipo, estis ludanta ekde antaŭtagmezaj horoj ĝis malfrua vespero kaj senĉesa intereso de la vojaĝantoj atestis pri eksterordinara ŝatateco, kiun ĝi akiris tuj de la unua tago.

## Vidu ankaŭ 
* Mauretania
* Carpathia

Kategorio:Belgaj violonistoj
Kategorio:Skotaj violonistoj
Kategorio:Anglaj violonistoj
Kategorio:Anglaj pianistoj
Kategorio:Francaj klasikaj violonĉelistoj
Kategorio:Anglaj metodistoj
Kategorio:Bandestroj
Titanic
Kategorio:Titanic
Kategorio:Homoj de Nièvre
Kategorio:Mortintoj en 1912
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1912
Vindja Montaro

[eta|250ra| Vindja Montaro dum [musono.]]
Koordinatoj: 

**Vindja Montaro** estas montaro ĝis 1100 m alta en centra Barato. Ĝi etendiĝas 1000&nbsp;km de de plej orienta limo de ŝtato Guĝarato ĝis la sudoriento de ŝtato Utar-Pradeŝo. Plejparte ĝi situas en ŝtato Madja-Pradeŝo kaj paralele al la Satpura Montaro (pli sude).

Ĝi estas parto de Dekkana Altebenaĵo. Sude ĝi deklivas al rivero Narmada, la deklino de la norda rando estas malpli kruta. Pluraj alfluantoj de rivero Gango havas sian fonton en Vindhya-Montaro.

Centre en la montaro estas Vindhya-altebenaĵo kun Indaur kaj Bopalo, la du plej grandaj urboj de Madja-Pradeŝo.

## Vidu ankaŭ 
* Narmad-valaj sekaj deciduaj arbaroj

Kategorio:Montaroj en Barato
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kategorio:Guĝarato
Kategorio:Madja-Pradeŝo
Kategorio:Utar-Pradeŝo
Luksa varo

**Luksa varo** estas ekonomika varo, preter kiu demandado ascendas pli rapide ol adekvate kreskanta salajro. Luksa varo havas do salajran elastecon de la demandado: ju pli oni estas riĉa, des pli multe da luksa varo oni aĉetas. Sed tio ankaŭ signifas, ke se oni malaltigos la salajron, abrupte malpliiĝos ankaŭ la demandadon pri luksa varo.

Tipaj luksaj varoj estas ekzemple kelkaj markoj de aŭtomobiloj, juveloj aŭ kelkaj specoj de manĝo.

## Markoj
* Porsche
* Swarovski

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (3) proverboj pri lusko en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* 
* 
* 

## Referencoj 

## Vidu ankaŭ 
* Lukso

Kategorio:Mikroekonomiko
Mirza Hadi Ruswa

**RUSWA Mirza Hadi ** (urdue مرزا محمد ہادی رسوا, * Laknaŭo en 1857, † Hajderabado en 1931) estis fama barata verkisto en la urdua lingvo. Li verkis precipe lirikon kaj eseojn pri religio, filozofio kaj astronomio. Li estis la unua romanverkisto de la urduo kaj parolis krome la persa, la araba, la hebrea, la angla, la latina kaj la greka lingvo.

Li longtempe malsukcesis verkinte kaj pro tio laboris ĉe la traksternado en Baluĉio, ĝis aperis lia ĉefverko en 1905, la proza eposo *Umrao Jaan Ada* pri la vivo de fifama si prostituinta dancistino kaj poetino al Laknaŭo de la 19-a jarcento. La romano estis filmigita dufoje de la barata filmindustrio, en la jaro 1981, kaj en 2006 kun Aishwarya Rai kiel protagonistino.

## Eksteraj ligiloj
* Ruswa sur la IMDb

Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Barataj poetoj
Kategorio:Barato
Rákócziújfalu

**Rákócziújfalu** [rAkOciUjfalu] estas vilaĝo en meza Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Szolnok. La loknomo signifas hungare: Rákóczi-nova-vilaĝo.
eta|maldekstre|110ra|Blazono de Rákócziújfalu
eta|Ĉefvojo de Rákócziújfalu

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Poŝtkodo: 5084
* Telefonkodo: 56
* Areo: 20&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2000

## Situo 
Rákócziújfalu situas sur ebenaĵo laŭ maldekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Szolnok-Kunszentmárton. Martfű troviĝas 5, Tiszaföldvár 7, Szolnok 12 km-ojn.

## Historio 
En tiu loko estis mezepoka vilaĝo *Varsány*, kiu senhomiĝis pro la militado dum erao de Francisko Rákóczi la 2-a. Baldaŭ sporade domoj estis konstruitaj. Rákócziújfalu memstariĝis en 1950, kiel iama parto de Rákóczifalva. La historio tute samas kun Rákóczifalva. Menciindaĵo ne okazis post la memstareco.

## Vidindaĵo 
* ekumena kapelo omaĝe al Rita de Cascia

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Martin Schäffer

**Martin Schäffer** (naskiĝis la  en Neukirchen-Vluyn) estas germano kaj multjara aktivulo de la Esperanto-movado. De 2013, li estas Ĝenerala Sekretario de UEA. En 2017 oni anoncis ke li transprenos la direktorecon de la Centra Oficejo de UEA.

## Aktivado 
### GEJ 
Li lernis Esperanton en februaro 1982 kaj aktivis en la Germana Esperanto-Junularo (GEJ) post la Internacia Seminario en Oberwesel (1982/83) aparte en la komisiono KAPRI (Komisiono pri Amaskomunikiloj kaj Publikaj Rilatoj). Ĝis 1992 li diversrilate subtenis la estraron de GEJ.

En la jaroj 1984 ĝis 1991 li organizis multajn kursojn en la grandaj urboj de la Ruhr-regiono (Dortmund, Essen, Mülheim, Moers, Oberhausen, Gelsenkirchen, Duisburg) kaj sukcese povis varbi por Esperanto pro aperigo de diversaj gazetartikoloj. Inter 1985 – 1991 li estis la prezidanto de Nordrejn-Vestfalia Esperanto-Junularo kaj estro de la Esperanto-oficejo Nordrejn-Vestfalio. Inter 1987 kaj 1990 li estis respondeca rilate al la presado kaj dissendado de la GEJ-gazeto (poste "*KUNE*"), la gazeto de GEJ.

### GEA 
En 1991 li translokiĝis al Stuttgart kaj estis la prezidanto de la loka klubo inter 1993 kaj 2006. Ekde 1993 li estis konsilanto de la estraro de Germana Esperanto-Asocio (GEA) kaj sekretario de la estraro. Ekde 2006 li estas la oficiala ĝenerala sekretario de GEA.

### UEA 
[eta|Martin Schäffer diskutas la Amerikan Oficejon dum la 7-a [Tut-Amerika Kongreso de Esperanto]]
Ekde julio 2007 li estas en la Komitato de UEA kiel reprezentanto de Germanio. La 20-an de julio 2013 Martin Schäffer dum la komitatkunsido de la 98-a UK en Rejkjaviko estis elektita kiel Ĝenerala Sekretario en la Estraro de UEA 2013-2016.

La  li estis elektita kiel nova Ĝenerala Direktoro de UEA.

## Fondaĵoj 
En oktobro 2000 li fariĝis estrarano de la FAME-fondaĵo. En 2001 li lasis konsiderindan monsumon al la Esperanto-movado kaj fondis la Fondaĵon “Mondo”, kies prezidanto li daŭre estas.

Dum lia agado por Esperanto la ĉefaj okupoj estas sur la administra, financa kaj informada kampoj. Li organizis multajn standojn ĉe diversaj foiroj, aperigis multajn gazetartikolojn pri Esperanto, estis unu de la ĉefaj organizantoj de la Eŭropa Esperanto-Kongreso en 1997, en Stuttgart kaj helpanto ĉe la UK en Berlino (1999).

## Vidu ankaŭ 
* Fondaĵo Mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Globeto Intervjuas: Martin Schäffer, pri la stato de la Esperanto-movado (registrita novembre 2013, publikigita februare 2015)
* Retejo de Stiftung Mondo, Esperanto-Bürgerstiftung

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Fondaĵoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Regiono Bodenlago-Supra Ŝvabio

eta|210ra|mapo de la regiono
La **regiono Bodenlago-Supra Ŝvabio** -  - estas unu el 12 administraj regionoj en la federacia lando **Baden-Virtembergo** de Germanio. Ĝi troviĝas ene de la distriktaro Tübingen, en la sudo de la federacia lando. Sian nomon la regiono havas de la Bodenlago (germane *Bodensee*) kaj de parto de la historia regiono Ŝvabio (germane *Schwaben*), kies okcidenta parto nun troviĝas en Baden-Virtembergo, sed la pli granda orienta parto en Bavario.

La regiono konsistas el la distriktoj

* Bodensee
* Ravensburg kaj
* Sigmaringen.

Administra centro estas la urbo Ravensburg.

La teritorio kovras areon de 3.500,95 kvadrataj kilometroj. Fine de septembro 2005 en la regiono vivis 616.167 loĝantoj. La averaĝa loĝdenso de la teritorio do estas 176 loĝantoj po km².

eta|dekstra|400ra|Plej gravaj urboj () de la regiono
Plej gravaj urboj () de la regiono estas

* Bad Saulgau
* Bad Waldsee
* Friedrichshafen
* Leutkirch
* Pfullendorf
* Ravensburg / Weingarten
* Sigmaringen
* Überlingen
* Wangen

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la regiono (germanlingvaj)
* turismaj paĝoj pri la regiono (germanlingvaj)

Dosiero:Ravensburg Blaserturm Waaghaus Rathaus.jpg|Ravensburg
Dosiero:Sigmaringen schloss.jpg|Sigmaringen
Dosiero:BadWaldseeStadtsee.jpg|Bad Waldsee
Dosiero:Friedrichshafen Schlosskirche.JPG|Friedrichshafen

Kategorio:Regionoj en Baden-Virtembergo
Nigrafrunta ŝterno

alternative=Black-fronted Tern, Greymouth, New Zealand (cropped 2).jpg|eta|250ra|maldekstre|Dumfluge.
La **Nigrafrunta ŝterno**, **Blankostria ŝterno** (*Chlidonias albostriatus *) aŭ en loka lingvo **Tarapiroe**, estas eta birdo de la subfamilio de Ŝternenoj ĝenerale troviĝanta ĉe internaj akvoj en Novzelando kaj pli precize en la Suda Insulo, do ĝi estas endemio. Ili migras vintre al marbordo kaj norden kaj tio utilas por nombrado, kio estas supozata populacio nur de ĉirkaŭ 5 000 birdoj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|240ra|Nigrafrunta ŝterno, supre. *A History of the Birds of New Zealand*, Buller, 1888.
Ĝi estas mezgranda ŝterno 29 cm longa kaj 80 g peza. Ĝi havas ĝeneralan helgrizan plumaron, krom nigraj nuko, krono kaj frunto (kaj de tie la unua nomo) kaj inter la du koloroj estas mallarĝa fajna blanka strio sub la tuta nigra krono (kaj de tie alia nomo, krom la scienca nomo). La beko estas brile flavoranĝa kaj same la gamboj. La pugo estas blanka kaj tre kontrasta kun la griza supra plumaro. La vosto estas ne tre forkoforma kaj la flugiloj ne tiom mallarĝaj kaj longaj kiel tiuj de aliaj ŝternoj, sed iom pli larĝa ĉefe ĉekomence.

## Kutimaro 
Temas pri sociema birdo. Ili nestas en etaj kolonioj de ĝis 50 paroj en junkejoj ĉu marbordaj ĉu internaj, tre ofte ĉe kolonioj de Tarapungo, la nigrabekaj mevoj. La nesto estas nur amaseto de bastonetoj sur ŝtonetoj. Ili defendas agreseme la nestolokojn, sed ne povas eviti enmetitajn predantajn speciojn, kiel katoj aŭ hundoj. Male ili povas profiti proksimajn terkulturejojn ĉar ili povas pluki insektojn sekvante la plugilon. Tamen la plej granda parto de la dieto venas el riveroj, ĉu insektoj plukitaj dumfluge super la surfaco ĉu etaj fiŝoj kaptataj post plonĝado; vintre eĉ etaj krustuloj el marbordo.

## Referencoj 
## Fontoj 
*  Tiu specio estas endanĝerita

## Eksteraj ligiloj 
* Anglalingva ejo pri Nigrafrunta ŝterno

Kategorio:Chlidonias
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Mandelbaŭma efiko

La **Mandelbaŭma efiko** estas la tendenco enfokusigi al proksimaj celoj dum malbonaj vidkondiĉoj. J. Mandelbaŭm studis kaj nomis tiun efikon en 1960.

Ĉar malpuraj fenestroj grandigas la efikon, tiel, ke ŝoforoj aŭ pilotoj povus pretervidi obstaklon, ĝi estas grava argumento por teni fenestrojn puraj.

## Diskuto 
Dum malbonaj vidkondiĉoj, ekzemple dum nebula aŭ pluva nokto, la okuloj emas malstreĉiĝi kaj fokusi je sia plej ŝatata distanco, Tiu distanco korespondas kutime al iom malpli ol unu metro, sed grandaj diferencoj konstateblas. Objektoj pli proksimaj al la okuloj pligrandigas la efikon alproksimigante la fokuson.

Aviada kaj aŭta savesploroj uzas la *Mandelbaŭm-efikon* utile por determini misojn en streĉigaj kondiĉoj. Ŝajnas ekzisti konsekvenca modelo pri perceptoj de pilotoj kaj ŝoforoj dum malbonaj vidkondiĉoj. La respondo al kiel kompensi la *Mandelbaŭm-efikon* daŭre estas serĉata.

## Referencoj 
Kategorio:Okulo
Kategorio:Vidado
Kategorio:Aviado
Thalasseus

***Thalasseus*** estas la genro de birdoj de la subfamilio de Ŝternenoj kiuj povas esti nomataj ankaŭ kiel **krestoŝternoj**, pro la evidenta kialo ke ili montras pli grandan aŭ ne tiom grandan kreston. Ĝi estas genro de ok specioj de marbirdoj. Ili havas tutmondan disvastiĝon kaj multaj el tiuj specioj estas abundaj kaj tre konataj en siaj teritorioj.

Tiuj grandaj ŝternoj reproduktiĝas en tre densaj kolonioj en marbordoj kaj insuloj, kaj kiel escepto interne en taŭgaj grandaj nesalakvaj lagoj proksime de marbordo. Ili nestas en engrundaj truoj.

Ŝternoj de la genro *Thalasseus* manĝas fiŝojn per plonĝado, preskaŭ ĉiam el maro. Ili kutime plonĝas rekte kaj ne laŭŝtupe kiel la Arkta ŝterno. Propono de fiŝo farata de la masklo al la ino estas parto de la ceremonia pariĝo.

Tiuj specioj havas longajn maldikajn akrajn bekojn, kun nuancoj ĉu flavaj ĉu oranĝaj escepte ĉe la Sandviĉa ŝterno kie la beko estas nigra kun flava pinto en plej granda parto de subspecioj. Ĉiuj specioj havas nekombitajn krestojn inter krono kaj nuko malantaŭen direktitajn. Vintre la fruntoj de la ŝternoj de la genro *Thalasseus* iĝas blankaj.

## Listo de la specioj 
* Sandviĉa ŝterno, Blanka ŝterno aŭ Nigrokrura ŝterno, *Thalasseus sandvicensis*. Norda Eŭropo ĝis Mediteraneo, Nigra kaj Kaspia maroj, vintre suden al Suda Afriko kaj Srilanko. Monotipa. 
* Flavbekopinta krestoŝterno aŭ Kabota ŝterno, *Thalasseus acuflavidus*. Orienta marbordo de Ameriko el Nov-Ĵerzejo suden ĝis Ĉubuto, Argentino, vintranta ankaŭ en la Pacifika marbordo. Du subspecioj, *T. a. acuflavidus* (Nordameriko) kaj *T. a. eurygnathus* (Sudameriko). 
* Eleganta ŝterno, *Thalasseus elegans*. Suda Kalifornio, Usono, kaj okcidenta Meksiko kaj vintras suden ĝis Peruo, Ekvadoro kaj Ĉilio. Monotipa. 
* Bengala krestoŝterno, *Thalasseus bengalensis*. Suda Mediteraneo kaj Ruĝa Maro tra Hinda Oceano ĝis okcidenta Pacifiko, kaj Aŭstralio, ankaŭ vintre en okcidenta marbordo de Afriko suden ĝis Senegalo. Tri subspeciok, *T. b. bengalensis* (Hinda Oceano), *T. b. emigratus* (Mediteraneo) kaj *T. b. torresii* (maroj ĉirkaŭ Aŭstralio). 
* Okcidentafrika krestoŝterno, *Thalasseus albididorsalis*. Marbordoj de Maŭritanio ĝis Gvineo, vintre norden ĝis Maroko kaj suden ĝis Angolo. Monotipa. 
* Pleja krestoŝterno, *Thalasseus maximus*. Marbordoj de Ameriko, el Virginio, Usono, suden ĝis Ĉubuto, Argentino oriente, kaj Kalifornio suden ĝis Peruo en okcidento. Monotipa. 
* Granda krestoŝterno, *Thalasseus bergii*. El Suda Afriko ĉirkaŭ Hinda Oceano ĝis centra Pacifiko kaj Aŭstralio. Kvar subspecioj, *T. b. bergii* (suda Afriko), *T. b. thalassinus* (orienta Afriko), *T. b. velox* (norda Hinda Oceano), kaj *T. b. cristatus* (okcidenta Pacifika Oceano). 
* Ĉina krestoŝterno, *Thalasseus bernsteini*. Fuĝiano, Ĉinio, kaj vintre suden ĝis Filipinoj. Monotipa. Draste endanĝerita.

## Referencoj 
* Harrison, Peter *Seabirds: An Identification Guide* ISBN 0-7470-1410-8
* Olsen kaj Larsson, *Terns of Europe and North America* ISBN 0-7136-4056-1

Thalasseus
Kategorio:Ŝternedoj
Jászdózsa

**Jászdózsa** (jasdOĵa) estas vilaĝo en meza Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Jászberény.

## Bazaj informoj 
* Areo: 43&nbsp;km²
* Loĝantaro:
* Poŝtkodo: 5122
* Telefonprefikso: 57

## Situo 
Jászdózsa situas ĉe bordoj de rivereto Tarna, kiu estas flankorivereto de Zagyva. La komunumo havas vojon kaj fervojon.

## Historio 
Apud la vilaĝo oni trovis objektojn el la bronzepoko. La regiono apartenas al **"Jasujo"**, en la 13-a jarcento jasoj ricevis permeson loĝi ĉe la rivero Zagyva. Oni okupiĝas pri agraraj produktoj.

## Preĝejo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 18-a jarcento

## Komunumoj de jasoj en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Jásztelek

**Jásztelek** [jAstelek] estas vilaĝo en meza Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en subregiono de Jászberény. Senco de la loknomo estas jasa-parcelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 41 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro 1770
* Poŝtkodo: 5141
* Telefonprefikso: 57

## Situo 
La vilaĝo situas ĉe bordoj de rivero Zagyva (kie estas akvonivela indikilo), proksime estas Jászberény (ĉefurbo de "Jasujo").

## Historio 
La unua mencio devenis el 1449. La vilaĝo apartenas al **"Jasujo"**, en la 13-a jarcento jasoj ricevis permeson loĝi ĉe la rivero Zagyva. Pruvoj pri jasoj en la vilaĝo ne estas.

## Preĝejo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Episkopo Sankta Marteno

## Komunumoj de jasoj en Hungara reĝlando 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Körmend

**Körmend** - jen hungare, germane *Kirment* - estas urbo en Hungario, en la regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas kaj en la distrikto Körmend, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Urbodomo de Körmend

## Geografio 
Körmend situas sur ebenaĵo laŭ rivero Rába.

## Historio 
Tiu loko estis trapasejo tra Rába jam dum la Romia Imperio. Post alveno de hungaroj la regiono ofte estis reĝa bieno kun fortikaĵo.

En la 16-a jarcento Rába iĝis fronto inter aŭstro-hungaroj kaj turkoj, sed ĉi tie ne estis grandaj bataloj, nur en 1664 la turkoj ne povis trapasi la riveron. Ekde 1610 la regiono apartenis al familio Batthyány (batjani). Dume la fortikaĵo iĝis palaco, kiun ofte oni rekonstruis. Post la palaco estas parko kun maloftaj kreskaĵoj.

En 1992 László Batthyány-Strattmann iĝis beata. Li estis kuracisto, doktoro de la malriĉuloj. Krom tio la loka vira basketbala teamo havas tutlandan renomon. Ili ofte estis la unuaj en la landa ĉampionado.

## Vidindaĵoj 
* Burgo de Körmend
* Preĝejo Elizabeto de Hungario (Körmend)
* Preĝejo Sankta Spirito (Körmend)
* Kalvinana preĝejo (Körmend)
* Luterana preĝejo (Körmend)
eta|Luterana preĝejo de Körmend

## Famuloj 
* En Körmend naskiĝis:
** bankisto Imre Tarafás
** bibliotekisto István Csahók
** dirigento Henrik Benkő
** instruistoj Antal Frim kaj Jakab Frim
** metalurgo István Artinger
** ministro Antal Rogán
** Mária Németh (operkantisto)
** Lajos Molnár (ornitologo)
** poeto József Vida
** politikisto Tibor Bana.
* En Körmend mortis:
** aristokrato Ödön Batthyány-Strattmann
** episkopo Vilmos Batthyány.

## Famaj nomportantoj 
* János Körmendi, aktoro
* Jenő Körmendi-Frim, skulptisto
* Vilmos Körmendi, muzikisto
* Adrienne Körmendy, historiisto
* Ágoston Körmendy, maŝininĝeniero
* János Körmendy, aktoro
* Nándor Körmendy, arkitekto

## Referencoj 
Kategorio:Körmend
Teatro Figura Stúdió

maldekstra|eta
Figura Stúdió Színház [ŝtudio sinhAz] (Teatro Figura Ŝtudio) estas hungarlingva teatra trupo en Gheorgheni, Rumanio establita en 1990. Ĝian budĝeton kovras la loka aŭtoadministracio. Ĝi reprezentas netradicionalajn tendencojn en la transilvania hungara teatroarto.

## Fondintanoj 
La fondintanoj estis la jenaj: Zsolt Árus, Katalin Árus, Gabriella Bocsárdi Angi, László Szakács, Csilla Vince. Novaj geaktoroj de 2008: Gyöngyvér Vajda, Annamária Máthé, Előd Veres kaj Gábor Kolozsi Borsos anstataŭ de foririntoj: Csaba Antal D., Johanna Bándi
kaj Éva Bálint.

## Direktoroj, reĝisoroj 
* Miklós Szabó, László Béres reĝisoroj.

## Geaktoroj 
* Nándor András Köllő,
* Norbert-László Moşu,
* Alpár Szilárd Mihály,
* Mária Boros,
* Gyöngyvér Vajda,
* Boglár Tamás,
* Annamária Máthé,
* Gábor Kolozsi Borsos,
* Boróka Bartha.

## Fontoj 
* Figura
* Retejo de hungarlingvaj teatroj en Rumanio http://www.hamlet.ro/ 

Kategorio:Teatroj en hungara lingvo en Rumanio
Kategorio:Gheorgheni