open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Indiĝenaj rajtoj

**Indiĝenaj rajtoj** estas la tuto de internaciaj leĝoj por protekti indiĝenajn popolojn, tio estas ĉirkaŭ 370 milionoj da homoj kaj ties vivmaniero.

La celo estas protekti iliajn sociajn, ekonomiajn kaj politikajn organizaĵojn kaj iliajn politikajn, sociajn, ekonomiajn kaj kulturajn konceptojn per adaptita jura kadro, tutmonde agnoskata. En decembro 1994 Unuiĝintaj Nacioj deklaris, ke la 9-a de aŭgusto estos Internacia tago de indiĝenaj popoloj.

## Deklaro de Unuiĝintaj Nacioj 
La deklaracio pri la rajtoj de indiĝenaj popoloj  estis adopita la 13-an de septembro 2007 en Novjorko de la ĝenerala asembleo de Unuiĝintaj Nacioj (UN).

Ĝi estis akceptita post 20 jaroj da diskutado kaj malgraŭ la opozicio de Usono, Kanado, Aŭstralio kaj Novzelando.

Ĝi atestas la rajton pri riparo kaj memdetermino por la 370 milionoj da indiĝenoj tra la mondo.

Tiu rezolucio ne estas jure deviga, sed reprezentas veran progreson. Ĝi aldoniĝas al la 169-a konvencio de la internacia labororganizaĵo (IOL), kiu jam starigis rajtojn al tiaj popoloj.

## Bibliografio 
* Konsilio pri homaj rajtoj (UN), Raporto de la aparta raportisto s-ro James Anaya pri la situo de homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj de indiĝenaj popoloj, septembre 2009
* Jean-Claude Fritz, *La nouvelle question indigène. Peuples autochtones et ordre mondial (La nova afero indiĝena. Indiĝenaj popoloj kaj monda ordo))* (kunestrita kun Frédéric Déroche, Gérard Fritz kaj Raphaël Porteilla), Parizo, L'Harmattan, 2006.
* Jean-Claude Fritz, ''L'humanité face à la mondialisation. Droit des peuples et environnement (Homanaro fronte al tutmondiĝo. Rajtoj de popoloj kaj medio.)'' (kunestrita kun Charalambos Apostolidis kaj Gérard Fritz), Parizo, L'Harmattan, 1997.
* Arnold Groh, *Research Methods in Indigenous Contexts.* New York: Springer, 2018, ISBN 978-3-319-72774-5.
* Arnold Groh, *Declaración de las Naciones Unidas sobre los derechos de los pueblos indígenas: una herramienta para combatir las desigualdades entre pueblos indígenas y la sociedad globalizada.* Revista Latinoamericana de Derechos Humanos, 2018, 29, 2, 15-38.

## Vidu ankaŭ 
* Indiĝenaj popoloj
* Indiĝenaj lingvoj
* Indiĝenaj dialogoj
* Indiĝenoj
* Internacia tago de indiĝenaj popoloj
* Nekontaktitaj popoloj

## Ekstera ligilo 
Le Monde Diplomatique en Esperanto pri indiĝenaj rajtoj , p. 1, daŭrigo sur p. 7-9 (PDF pdf por presado (pref. kopiado), en formato A3)

## Referencoj 
Kategorio:Indiĝenaj popoloj
Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Homaj rajtoj
Sámuel Wass

**WASS Sámuel** grafo (vaŝ) estis hungara geografia verkisto, ekonomikisto, politikisto korespondanta ano de la MTA (1861) naskita en Koloĵvaro la 13-an de januaro 1814 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de marto 1879.

## Kariero 
Grafo Wass post studoj en Koloĵvaro vojaĝis kaj verkis vojaĝnotojn. De 1833 li iĝis distrikta publikoficisto, de komenco de 1848 li estis ĉefprefekto de la departemento Doboka, ĝis februaro 1849 li estis ano de la landkunveno de Pest. En 1849 komisiite de la hungara registaro vojaĝis en Konstantinopolon, de tie tra Parizo kaj Londono en Usonon por aĉeti armilojn por la hungara armeo. Li revenis definitive en Hungarujon en 1958. De 1861 li estis ano de la supera ĉambro, inter 1866 kaj 1875 deputito de Deák-partio. Li partoprenis en la fondado de la *Földhitelintézet* (Terkreditbanko), sed ĉefe laboris por disvolviĝo de industrio. Li sciis multajn lingvojn, publikis kaj en gazetoj hungaraj kaj en tiuj de Kalifornio.

## Verkoj 
* *Kilencz év egy száműzött életéből* (Pest, 1861);
* *Szárazi és tengeri utazások nyugaton* (Pest, 1862

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.niif.hu/00300/00355/html/index.htm 

Wass, S.
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Wass, S.
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Provinco Kunduz

**Kunduz** (ankaŭ *Kundus* aŭ *Qhunduz*) estas provinco en la nordoriento de Afganio. Provinca ĉefurbo estas la samnoma urbo Kunduz. La teritorio havas 978 000 loĝantojn.

La provinco ĉefe loĝiĝis fine de la 19-a jarcento, dum la regotempo de ĥano *Ŝer Ĥan Naŝir*. La ĥano tiutempe ankaŭ fondis grandan kotonokompanion, kiu kaŭzis ke la provinco ĝis la sovetunia invado de la lando estis la plej riĉa de Afganio. Ĉirkaŭ la urbo Kunduz nuntempe kultiviĝas kotono, rizo, maizo, tritiko kaj melonoj. Krome laŭ iuj informoj en la provinco ankaŭ kultiviĝas papavo el kiu produktatas opio.

La infrastrukturo de la regiono tre suferis pro la regado de la Talibanoj kaj daŭre suferas pro la enlanda milito, kiu ardas de tridek jaroj kaj aparte replifortiĝis post la jaro 2001. Inter la plej urĝe bezonataj taskoj estas konstruado de stratoj kaj de trinkakva provizo. La urbo Kunduz ricevas elektron el Taĝikio. En grandaj partoj de la provinco tamen ne haveblas elektro. La provinco disponas pri flughaveno.

La regiona kotonokompanio - la ekonomia bazo de la provinco - intertempe denove produktas.

## Eksteraj ligiloj 
* detalaj informoj pri la provinco de la nacia ministerio de malurba evoluo (formato PDF, stato 2007)
* provinca mapo fare de la institucio AIMS (Afghanistan Information Management Services)

## Notoj 
Kategorio:Provincoj de Afganio
Jan Hus (filmo)

[eta|200px|maldekstra|Aktoro [Zdeněk Štěpánek kiel Jan Hus]]
***Jan Hus*** estas ĉeĥoslovaka ludata filmo de reĝisoro Otakar Vávra filmita en la jaro 1954 laŭ motivoj de verko de verkisto Alois Jirásek. Temas pri la unua parto de filma husmovada trilogio. La okazintaĵoj de tiu ĉi historia filmo okazas en dislimejo de jaroj 1412 kaj 1415. La centra motivo estas kulmina parto de la vivo de la ĉeĥa predikisto kaj eklezia reformanto Jan Hus.

## Okazintaĵo
Prago en la jaro 1412. En Betlehema Kapelo aŭskultas miloj da praganoj al predikado de majstro Jan Hus. Estas inter ili ankaŭ reĝino Sofio, la edzino de la ĉeĥa reĝo Venceslao la 4-a, kiu regule deziras al la oreloj aŭskulti petojn, postulantaj forigon de ekleziaj malbonfarantoj kaj malĝustaĵojn. Sed tiuj ĉi predikadoj estas dorno en okulo al kontraŭpapo Johano la 23-a, kiu proklamas super Hus la plej pezan eklezian anatemon kaj super Prago, ĝis kiam Hus ĉeestos en ĝi, interdikton. Jan Hus tial foriras al Kozí Hrádek, sed tie li plu disvastigas sian doktrinon. Sed al la papo ne sufiĉas la forpelo de Hus kaj li sendas al la ĉeĥa reĝo mesaĝon, en kiu li postulas starigon de Hus antaŭ koncilio en Konstanco. Hus ekiras al tiu ĉi vojo spite al avertoj de liaj amikoj. Sed tie li ne ricevos eblecon defendi sian doktrinon, kaj de la pastroj li estas elvokita al revoko de siaj vortoj. Jan Hus, kiun la koncilio ne konvinkis pri erareco de siaj opinioj, subiĝas al martira morto sur ŝtiparumo.

Kategorio:Ĉeĥaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1954
Kategorio:Ĉeĥaj historiaj filmoj
Kategorio:Jan Hus
Kategorio:Husmovado en kulturo
Jan Žižka (filmo, 1955)

***Jan Žižka*** estas ĉeĥoslovaka ludata filmo de reĝisoro Otakar Vávra filmita en la jaro 1955 laŭ motivoj de verko de verkisto Alois Jirásek. Temas pri la dua parto de filma husmovada trilogio. La okazintaĵoj de tiu ĉi historia filmo, kiu ligas al filmo *Jan Hus*, okazas en dislimejo de jaroj 1419 kaj 1420. La centra motivo estas akriĝo de situacio en Bohemio post ŝtiparumo de Jan Hus kaj popola ribelo kontraŭ papa aŭtoritateco kaj kontraŭ nova reĝo Sigismondo Luksemburga. Frunte de tiu ĉi rebelio staras fervora pastro Jan Želivský kaj adjutanto de la reĝo kaj pli posta hetmano Jan Žižka.

## Okazintaĵo
Ekde la morto de Jan Hus pasis kvar jaroj. Sed la vortoj de Hus vivas plu, la praga popolo ribelas postulante de la reĝo justecon. Ankaŭ en provincoj oni kunvenas kaj la plej granda kunveno estas kunvokita sur monton Tábor. En Prago kreskas spirito de la ribelo iniciata de Jan Želivský. Post atako je Novurba urbodomo starigos en frunton de la popolo Jan Žižka el Trocnov, la ĝisnuna komandanto de gardistaro de la reĝo. La lando apartiĝas en du tendarojn. Tábor fariĝas centro de la historia movado. La 25-an de marto 1420 estas okazinta ĉe Sudoměř glora batalo, en kiu korpusoj de Žižka venkis multoblan superforton de "feraj sinjoroj".

Kategorio:Ĉeĥaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1955
Kategorio:Ĉeĥaj historiaj filmoj
Kategorio:Jan Žižka
Kategorio:Husmovado en kulturo
Mikroformatoj

senkadra|altdekstre|dekstra|mikroformatoj
**Mikroformatoj** estas marklingva formato por semantika prinotaĵo de HTML aŭ XHTML. Mikroformataj prinotaĵoj povas facile esti ekstraktataj el retpaĝaroj kaj igas kompreneblaj al pliaj programoj (ekz. al serĉiloj) la signifon de la paĝara enhavo.

La ĝis nun ekzistantaj (X)HTML-normoj permesas minimalajn semantikajn prinotaĵojn per la sekvaj atributoj:
;class: klasonomo
;rel: (*relationship*) antaŭen-cela rilato en ankro-elemento (), priskribo de la cela adreso
;rev: (*reverse relationship*) malantaŭen-cela rilato, do malo de la antaŭen-cela rilato, priskribo de referencanta dokumento

Ĉiu mikroformato estis evoluigita por speciala temaro aŭ sciaro. Tiel ekzistas mikroformatoj por fiksitaj datoj, por kontaktaj informoj kaj por socialaj rilatoj.

## Fontoteksto 
Kontaktaj informoj normale en html traktatas kiel simplaj elementoj:

```xml

   Max Ekzemplulo
   Ekzemplofirmao
   01234/56789
   http://ekzemplo.com/
 
```

Ĉi tiu fontoteksto estas etikedita per la mikroformato hCard:

```xml

   Max Ekzemplulo
   Ekzemplofirmao
   01234/56789
   http://ekzemplo.com/
 
```

Ĉi-tie por la nomoj (fn), la organizaĵo (org), la telefonnumero (tel) kaj la interreta adreso (url) estas uzataj specifike difinitaj `class`-atributoj kaj la tuta bloko estas enmetata kiel class="vcard".

Tiel eblas al softvaro, ekz. foliumila kromprogramo aŭ serĉiloj, elekti informojn kaj transdoni tiujn al aliaj aplikaj programoj kiel ekz. adreslibroj aŭ itinera planigilo.

## Disvastigo 
Por la disvastigo la komputistoj *Dan Cederholm* kaj *Tantek Çelik* la 20-an de junio 2005 fondis la projekton *microformats.org*. La impulson donis la entrepreno Technorati, kiu okupiĝas pri la tekniko de serĉiloj kaj ankaŭ funkciigas la serĉilon kitchen.technorati.com por microformats.

Nun ekzistas du foliumilaj kromprogramoj *Operator* kaj *Tail* por Mozilla Firefox, sed ankaŭ unu por Konqueror.

Disvastiĝinta mikroformato estas nofollow.

## Alternativoj 
RDFa estas simila metodo, ĉe kiu RDF (la el semantika retaro konata *Resource Description Framework* por la prinotaĵo de iuj ajn resursoj) estas enmetata en (X)HTML-kodon. Por tio do estis iomete etendita la (X)HTML-sintakso. RDFa estas iom pli malfacile skribebla ol mikroformatoj, kompense ĝi estas pli esprimriĉa, ĉar oni ne estas limigita je certaj temaroj, sed povas priskribi per konvenaj ontologioj aĵojn el ĉiuj fakoj.

## Literaturo 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* microformats.org Projekta paĝaro (angle) kun vikio
* Microformats Cheat Sheet, superrigardo de Mikroformat-etikedoj (angle; PDF-dosiero; 78 kB)
* Mikroformate.pdf , gvidlibro de *Stefan Münz* pri mikroformatoj (PDF-dosiero, germane)

### Raportado 
* Mikroformate: Konceptoj kaj fundamento 
* Prelego pri mikroformatoj 
* notizblog.org
* sondosiera raporto de la retejo *OpenWebPodcasts* pri mikroformatoj 

### Softvaro 
* Photrax.com, kolekto de georeferencitaj bildoj kun geo-mikroformatoj (ekz. por Operator Firefox Extension)

### Serĉiloj por mikroformatoj 
* Yahoo! microsearch 
* VIREL serĉilo por mikroformatoj 


Kategorio:HTML
Kategorio:Semantika reto
Provincoj de Afganio

eta|superrigardo pri la provincoj de Afganio
eta|disdivido de la distriktoj kaj provincoj de Afganio

Afganio politike-administre dividiĝas laŭ 34 **provincoj** (*velajat*), kiun poe estras provincestro (*vaali*), nomata aŭ almenaŭ konfirmata de la centra ŝtata registaro en Kabulo.

La 13-an de aprilo 2004 okazis la lasta restrukturigo de la provincoj. Tiam kreiĝis la provincoj Panĝŝir, Daikondi, Ĥost, Kunar, Nuristan kaj Sar-i Pul. Ĉiu provinco plu disdividiĝas laŭ distriktoj.

La en la suba tabelo nomataj nombroj de loĝantoj estas taksoj el la jaroj 2007 kaj 2008.

## Listo 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra statistika organizaĵo de Afganio 
* detalaj informoj pri la afganiaj provincoj de la nacia ministerio de malurba evoluo 
* mapoj pri la unuopaj provincoj fare de la institucio AIMS (Afghanistan Information Management Services) 

## Notoj 
!
Vivo de Joseph Smith, Jr. de 1831 al 1834

La **vivo de Joseph Smith, Jr., de 1831 al 1834** kovras la periodon de tempo de kiam Smith movis kun lia familio al Kirtland, Ohio, Usono en 1831, al lia reveno de Tendaro de Ciono en 1834. De 1831, Smith jam tradukis la Libron de Mormon establita la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Li fondis ĝin kiel la Eklezio de Kristo, sed estis poste vokita de rivelo ŝanĝi ĝian nomon al la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj.

## Vivo en Kirtland, Ohio
Post esti instruita de revelacio, Smith kaj lia adzino Emma Hale Smith movis al Kirtland, Ohio frue en 1831. Ĝi estis pensita ke tio esti farita por eviti konflikton kaj persekutadon renkontita en Novjorko kaj Pensilvanio. Ili vivis kun la familio de Isaac Morley dum domo estis konstruita por ili sur la bieno de Morley. Multaj sekvantaroj de Smith starigis en Kirtland, kaj ankaŭ en Jackson County, Misuro, kie Smith diris ke li estis instruita de revelacio por konstrui Ciono. 

La frua Eklezio kreskis rapide.

### Templo en Kirtland
En Kirtland, estis konstruita la unua templo. La laboroj estis komencitaj en 1833 kaj la templo estis dediĉita en 1836. Ĉe kaj ĉirkaŭ la dediĉo, multaj eksterordinaraj eventoj estis raportitaj: aperoj de Jesuo, Moses, Elija, Elias kaj anĝeloj; parolanta kaj kantado, ofte kun tradukoj; profetoj; kaj alia spirita spertos. Kelkaj mormonoj kredis ke la milenia reĝado venis. Smith povas havi unue praktikadita poligamion dum la konstruaĵo de la Templo en Kirtland.

Kategorio:Joseph Smith, Jr.
519 Sylvania

'*519 *Sylvania''''' estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona astronomo Raymond Smith Dugan la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
La kialo de ĝia nomo estas nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Raymond Smith Dugan
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1903
Nigra psarokolio

La **Nigra psarokolio** (*Psarocolius guatimozinus*) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Psarokolioj, kiu enhavas grandajn brunecajn paserinajn birdojn kun rimarkindaj bekoj. Ĝi troviĝas en nordokcidenta Kolombio kaj plej orienta Panamo.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Spite la nomo ne temas pri nigra specio, sed ja diferenca el la samgenranoj pro pli malhela kaj nigreca plumaro nome malhelgrizaj (ardezkoloraj) al **nigrecaj kapo, kolareo, supra dorso, brusto kaj ventro**. Tamen en kapo estas kelkaj distingaj karakteroj nome tre fortika beko kun helgriza bazo kaj flaveca pinto kaj flavecaj irisoj. La flugiloj estas malhelbrunaj kaj pli malhelaj ĉe flugilplumoj. La vosto estas malhelbruna centre kun tre brilflavaj eksteraj vostoplumoj. La kruroj estas malhelgrizaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Psarocolius guatimozinus.  2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Ruĝecdorsa psarokolio

La **Ruĝecdorsa psarokolio** (*Psarocolius angustifrons*) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Psarokolioj, kiu enhavas grandajn brunecajn paserinajn birdojn kun rimarkindaj bekoj. Ĝi troviĝas en arbaraj habitatoj de altaj teroj de nordaj kaj centraj Andoj de Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj ĝis Bolivio, ĉe Venezuela Marbordo, kaj en malaltaj teroj de plej okcidenta Amazonio. Ĝi estas ĝenerale komuna kaj disvastigata. 

Maskloj estas pli grandaj ol inoj, sed krome ambaŭ seksoj estas similaj. Ties plumaro estas ĉefe oliveca kaj bruna, kaj la eksteraj vostoplumoj estas kontraste kaj rimarkinde brilflavaj. La kapo estas pli helbruna, la flugiloj kaj centraj vostoplumoj pli malhelbrunaj kaj la meza dorso kaj pugo ege ruĝecaj, kio nomigas la specion en la komuna nomo.

La nomiga subspecio de malaltaj teroj havas nigran bekon, dum la subspecioj de altaj teroj havas palajn bekojn. Tiuj estas konsiderataj kiel separata specio, sed ĉar ili hibridiĝas libere, ĉiuj gravaj fakuloj konsideras ilin kiel unusola specio. Ĉiukaze la kruroj estas malhelgrizaj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Psarocolius angustifrons.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Oliveca psarokolio

La **Oliveca psarokolio** aŭ Malhelverda psarokolio (***Psarocolius atrovirens***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Psarokolioj, kiu enhavas grandajn brunecajn paserinajn birdojn kun rimarkindaj bekoj. Ĝi troviĝas en la orienta deklivaro de Andoj laŭ mallarĝa linio al Bolivio tra tuta Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj.

Ĝi estas monotipa specio sen agnoskataj subspecioj.

Ĝi estas tre oliveckolora specio, kio nomigas la specion en la komuna nomo, kun pli malhelbrunaj subaj partoj kaj ĉefe tre malhelbrunaj flugilplumoj, kio nomigas la specion en la latina scienca nomo kie *atrovirens* enhavas du radikojn kiuj signifas respektive “nigra” kaj “verda”, kvankam ambaŭ koloroj troas simplece kaj oni devas konsideri pliaj nuancojn al ĝenerale oliveca koloro. Kaj sama ideo kuŝas en la alternativa komuna nomo.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Psarocolius atrovirens.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Verda psarokolio

La **Verda psarokolio** (*Psarocolius viridis*) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Psarokolioj, kiu enhavas grandajn brunecajn paserinajn birdojn kun rimarkindaj bekoj. Ĝi troviĝas en arbaraj habitatoj de Amazonio tiom sude kiom ĝis norda Mato Grosso kaj Gujanoj de Sudameriko, kaj estas ĝenerale komuna. Estas specioj pli arbaremaj ol aliaj psarokolioj kaj troviĝas en kanopeo de arbaroj kaj arbarbordoj.

[maldekstra|eta|Ĉe [Diergaarde Blijdorp, Nederlando]]
Unike inter psarokolioj, la Verda psarokolio havas **palan bekon** (foje helrozkolora) kun **tre oranĝa pinto**. La irisoj estas tre bluaj. La kapo, subaj partoj kaj supra dorso estas tre verdolivecaj, kio nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo, kio signifas tute same. La flugilplumoj estas tre malhelbrunaj al nigrecaj. La suba dorso kaj pugo estas kvadrata tre malhelbruna areo, kiu nuanciĝas denove al oliveca en centra vosto, kiu havas krome tre brilflavajn eksterajn vostoplumojn kaj finan bordon. La suba vosto estas oliveckolora.

Dumfluge la flugiloj ŝajnas tre larĝaj kaj flekseblaj.

La masklo havas **spektaklan ceremonian memmontradon**, kiam li falas antaŭen, restas pendante kun malfermaj flugiloj kaj skuiĝas por reveni abrupte al komenca sinteno sur la ripozejo. Ĉion tion akompanas multa flugilfrapado kaj tre laŭta, eksploda kanto. Tio ripetiĝas foje.

Ili manĝas varion de manĝo inklude insektojn, frukton kaj nektaron. Ili estas kolonia nestumanto, kun ĉirkaŭ 30 pendantaj nestoj foje penditaj el altaj branĉoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Psarocolius viridis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ĉokoa psarokolio

La **Ĉokoa psarokolio** (***Psarocolius cassini***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro de Psarokolioj, kiu enhavas grandajn brunecajn paserinajn birdojn kun rimarkindaj bekoj. Ĝi troviĝas kiel endemio en tre malgranda nordokcidenta areo de Kolombio.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj teroj de arbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Ĝi estas 46 cm longa, granda brunnigra korveca ikteredo. Nigra kun tre brunaj dorso, flankoj kaj fermitaj flugiloj (kun nur pintoj de unuarangaj nigraj). Estas blurozkolora vangomakulo. La vosto estas citronflava kun nigrecaj centraj vostoplumoj. La beko estas longa, nigra, konusforma kun ruĝoranĝa pinto.

Simila specio estas la Nigra psarokolio, *P. guatimozinus*, nur distingebla ennature pro la nuda blua vangomakulo, rozkoloraj bridoj kaj bazo de supra beko.

La voĉo estas duparta kanto. Serio de viglaj, kuntintecaj notoj kun metalecaj sonoj sekve de laŭta, likvida gorĝaĵo *skol-l-l-l-l-ŭuul*. Nazeca alvoko “ŭok”.

Temas pri malgranda populacio de 1,000-2,500 individuoj kaj eble malpliiĝanta en malgranda teritorio de ĉirkaŭ 4,570 km. La *Psarocolius cassini* estas konata el montetoj kaj malaltaj teroj de la montetaroj Saltos kaj Baudó, Chocó aŭ Ĉokoo (de kie devenas la komuna nomo), nordokcidenta Kolombio, kie oni kolektis nur 4 specimenoj en 1858, 1940 kaj 1945. La ununuraj ĵusaj vidaĵoj estis el nestokolonio ĉe nasko de rivero Acandí en 1991, kaj norde de Nacia Parko Ensenada de Utría en 1997 kaj 1999, kiam estis vidataj 2 kaj 6 individuoj respektive. Ties ĉeesto ĉe la valo de rivero Juradó neniam estis dokumentata, kaj tiu areo ne estu konsiderata valida loko.

Ili loĝas en humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj arbarbordoj je 100-365 m super marnivelo. Ili estis observataj laŭlonge de riveroj, kaj plej ĵuse ĉe sableca marborda ebenaĵo. Ili vivas laŭ grupoj de 2-10 birdoj kiuj manĝas fruktojn kaj insektojn en kanopeo. En 1997 oni vidis 2 ekzemplerojn asociaj al miksita kunmanĝantaro de ĉ. 25 individuoj de Brunkapa psarokolio, *P. wagleri*. La reprodukta sezono estas probable el majo al junio.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Psarocolius cassini . 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Angle, priskribo, ekologio, konservostatuso, bildo kaj mapo 
* BirdLife Species Factsheet, 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj

eta|220px|Situo de la ekoregiono.
eta|220px|Tutmonda disvastiĝo de la mezvarmaj koniferarbaroj.
La **nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la okcident- kaj centrazia ekoprovinco de la palearktisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi kongruas kun samnoma ekoregiono difinita de la Eŭropa Vivmedia Agentejo. Biome la ekoregiono apartenas al mezvarmaj koniferarbaroj de norda Turkujo kaj al la tutmondaj 200-regiono "kaŭkazaj, anatoliaj kaj hirkaniaj mezvarmaj arbaroj".

La orienta parto de la ekoregiono situas en la kaŭkaza biodiverseco-riĉaĵejo.

## Priskribo 
eta|220px|maldekstra|Arbaro en la nordoriento de Turkujo.
La ekoregiono etendiĝas laŭlonge de Ponta Montaro de norda Anatolio, kaj estas limigita de la Foliarbaroj apud Nigra Maro kaj de Kolĉido en la nordo, kiuj okupas la marbordan strion inter la montaro kaj Nigra Maro. Oriente, la Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj transiras al Kaŭkazaj miksaj arbaroj. La pli seka Anatolia Altebenaĵo troviĝas en la sudo, kie la Nord-anatoliaj arbaroj transiras al Orient-anatoliaj deciduaj arbaroj en la sudoriento, al Centr-anatoliaj deciduaj arbaroj en la sudo, kaj al Anatoliaj koniferaj kaj miksaj arbaroj en la sudokcidento.

Kaŭze de la barieraj influoj de la altaj marbordaj montaroj kaj de la kontinenta klimato en la sudo, la ekoregiono estas klimate transira. Alta precipitaĵo inter 500 kaj 1 000 milimetroj superregas tie ĉi, kaj la pluva reĝimo estas vintro, printempo, somero, aŭtuno por la okcidentaj kaj centraj areoj kaj printempo, vintro, somero, aŭtuno por la orientaj areoj ( ekante kun la plej alta kvanto ) .

## Flaŭro 
[eta|220px|Aŭtuna arbaro en la [Nigra-Mara regiono (Turkujo)|turka nigra-mara regiono.]]
Fitogeografie la areo troviĝas en la Pontusa provinco . La plej grava karakterizaĵo de la ekoregiono estas la sendifekta arbara kovraĝo.

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Guidotti G., P. Regato and S.Jimenz-Caballero 1986 : The major forest types in the Mediterranean, *World Wildlife Fund*, Rome, Italy.
*  Mayer H. & H. Aksoy 1986 : Wälder der Türkei, *Gustav Fischer Verlag*, Stutgart, Deutschland.

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono PA0515 : Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj (WWF)
*  Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj (WWF)
*  Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
*  Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj (*Globalspecies*) 

*  Tutmondaj 200; numero 78 : Kaŭkazaj, anatoliaj kaj hirkaniaj mezvarmaj arbaroj (WWF)
*  Kaŭkaza biodiverseco-riĉaĵejo (Naturprotekto Internacie) 
*  Cifereca Mapo de Eŭropaj Ekologiaj Regionoj

Kategorio:Palearktisaj ekoregionoj
Kategorio:Mezvarmaj koniferarbaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Kategorio:Geografio de Turkio
Gimnomistako

La **Gimnomistako** (***Gymnomystax mexicanus***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj genro ***Gymnomystax***, kie ĝi estas monotipa. Ĝi troviĝas en Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Gujanoj, Peruo kaj Venezuelo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, arbustaroj kaj laŭsezone humidaj aŭ inonditaj herbejoj de malaltaj teroj kaj marĉoj.

Temas pri “orioleca” birdo kiu kombinas **flavan kaj nigran kolorojn**, nome estas tre sulfurflavaj kapo kaj subaj partoj (inklude femurojn) kun ebla oranĝeca malforta nuanco, dum estas nigraj supraj partoj, vosto kaj flugiloj kiuj montras tre rimarkindan, spite malgrandon, ŝultromakulon. Estas nigraj ankaŭ ĉirkaŭokulaj areoj kaj ambaŭflankaj mustaĉaj strietoj. Kruroj estas malhelgrizaj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Gymnomystax mexicanus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*Bildo ĉe ADW

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Paul Götz

**Paul GÖTZ** (naskiĝis en 1883, mortis en 1962) estis germana astronomo. (Estas malfacile scii, ĉu li ne estus identa kun la svisa sciencisto F. W. Paul Götz kiu verkis gravan artikolon pri la ozona tavolo en 1931.)

En 1907 Li prezentis sian doktorecan disertaĵon en la "*Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl*" (Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl) de la Universitato de Hajdelbergo, kiu tiam estis grava centro de esploro pri asteroidoj estrita de Max Wolf, kie li kaj aliaj astronomoj (Raymond Smith Dugan, Joseph Helffrich, Franz Kaiser, Karl Reinmuth, Emil Ernst kaj Alfred Bohrmann) malkovris multenombrajn asteroidojn.

La asteroido 2278 Götz estis tiel nomata en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Paul Götz
* 2278 Götz

Kategorio:Germanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Sangua lingvo (Gabono)

**La sangua lingvo** estas bantua lingvo parolata en Gabono.

## Vidu ankaŭ 
* Lingvistiko
* Listo de lingvoj

## Eksteraj ligiloj 
* Sangu al WolframAlpha
* "Parlons isangu" (fr) al Google Books

Kategorio: Bantua lingvaro
Kategorio: Lingvoj de Gabono
Oksovojo

eta|Danewerk kun oksovojo
La **Oksovojo** aŭ **Oksa vojo** (germane *Ochsenweg*, platgermane *Ossenpadd*, dane *Hærvejen* = "armea vojo") estas historia vojo en Ŝlesvigo-Holstinio kaj Jutlando sur la Kimbra duoninsulo, fakte inter Eider kaj Viborg en Danio.

## Historio 
Tiu vojo estis uzata verŝajne jam en la bronza epoko, ĝi kuris sur sekaj partoj de la Kimbra duoninsulo, inter la Balta landa dorso en oriento kaj la marĉa lando en okcidento. Dum longa vojo, ĝi sekvis la akvodislimon.

Dum la mezepoko ĝi ankaŭ rolis kiel parto de la Jakoba Vojo.

Ĝi perdis gravecon en la 18-a jarcento.

Kategorio:Vojoj
Kategorio:Historio de Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Geografio de Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Transporto en Danio
Kategorio:Historio de Danio
Kategorio:Geografio de Danio
522 Helga

'*522 *Helga''''' estas granda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl la .

## Nomo 
La kialo de ĝia nomo estas nekonata.

## Orbito 
Ĝi havas ĥaosan orbiton en orbita resonanco 7:12 kun Jupitero. Tamen ĝia orbito ŝajnas stabila, ĉar ties discentreco kaj precesio estas tiaj, ke 522&nbsp;Helgo neniam tro proksimiĝas al Jupitero.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1904
Eider

eta|dekstra|Eider apud Tönning
**Eider** (germane; latine *Egdor*, norene *Egða*, dane *Ejderen*) estas plej longa rivero de Ŝlesvigo-Holstinio, kun longo de 188 km. Ĝi markis de 811 ĝis 1864 – kun du mallongaj interrompoj – la sudan limon de Danio. Post la ŝlesvig-holstinia milito (1848-1851) kaj okupo de Ŝlesvigo post la germana-dana milito fare de Prusio kaj Aŭstrio (1864), la rivero perdis sian funkcion kiel suda limo de Danio al Germanio.

Eider fontas kiel *Dröge Eider* sudoriente de Wattenbek ĉe *lageto Klaster*, sude de la *lago Bothkamper*, kiu situas inter Bordesholm kaj Preetz. El la lago, ĝi fluas sudokcidenten kaj poste preter Bordesholm norden kaj fine alfluas okcidenten en la Nordan maron.

La plej grandaj alfluantoj de Eider estas Treene kaj la Sorge. La fluo de Eider estas kunligita tra *Gieselau*-kanalo al la Nordmara-Baltmara Kanalo (Kiela Kanalo).

La meza flukvanto de Eider estas 6,5 m³/s.

## Literaturo 
* Gerd Quedenbaum: *Die Eider*. Eider-Verlag, Düsseldorf 1983 (= Eider-Bücher), ISBN 3-921908-08-6.

Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Ŝlesvigo-Holstinio
Kaihalulu

**Kaihalulu** (, signifante Ruĝ-sabla golfo) estas golfeto ĉe la insulo de Maui, Havajo. Ĝi situas sur flanko de Ka'uiki Hill, kiu estas vulkana cindraĵa monteto, tuj sude de Hana-golfo, sur la orienta duono de la insulo.

Ĝi estas parte protektita kontraŭ la inundaj ondegoj de la oceano per mara rifo, do per natura mara muro. Kaihalulu estas unu el la kelkaj ruĝsablaj strandoj de la mondo, ĝi havas pitoreskan aspekton. La sablo estas profunde ruĝ-nigra, kiu kontrastas al la blua akvo, la nigra mara muro kaj la verdaj arboj.

## Ekstera ligilo, angle
*Priskribo kun bildoj de la strando.

Kategorio:Golfoj en Usono
Kategorio:Geografio de Havajo
Mineja akcidento de San José en 2010

[dekstra|eta|400px|La mineja akcidento en la kupra kaj orminejo San José okazis 45 km norde de [Copiapó en Ĉilio]]
La **mineja akcidento en la kupra kaj orminejo San José** okazis 45 km norde de Copiapó en Ĉilio, la 5-an de aŭgusto 2010. Pro kolapso de tunela vojo, restis 33 ministoj en la minejo en profundo de 700&nbsp;m. Ili ne povis eskapi pro mankanta mineja eskalo en profundo de 235 m, ili retiriĝis al savprotektejo.

La provborado por trovi ilin sukcesis la 22-an de aŭgusto, kiam oni povis kontakti ilin. Evidentiĝis, ke ili havis bonŝancon, la aero iomete cirkulis, ili havis relative grandan areon por vivteni sin. La nutraĵo jam elĉerpiĝis, ili vivis en varmo de pli ol 27&nbsp;°C kaj aera humido de 80 % kaj maldikiĝis 7-10 kg, kiam oni malkovris ilin. La sukcesa borado larĝis 16 cm, oni povis poste tra tiu truo enigi nutraĵojn kaj aliajn necesaĵojn por la ministoj.

Oni volas bori truon kun diametro de 60 cm kaj poste elpreni la ministojn. La kalkulita tempodaŭro estas ĉ. 3 monatoj. La savlaboron helpas NASA kaj psikologoj.

Ĉar la savborado pli bone antaŭeniris ol estis planata, oni povis eki la eligon de la ministoj per metala kapsulo jam la 13-an de oktobro.

Kategorio:Minejaj akcidentoj
Kategorio:Minejoj en Ĉilio
Kategorio:Katastrofoj en 2010
Roundup

**Roundup** estas komerca nomo de kemia konzerno Monsanto por serio de vastefikaj herbicidoj kontraŭ multaj plantospecioj. Ĝia efikaĵo estas la toksa glifosato, kiu baras la sintezadon de aromataj aminoacidoj. La unuopaj Roundup-produktoj diferenciĝas je saloformado, formato (akvosolvaĵo aŭ granulato) kaj je la glifosata koncentriteco.

Ĝi efikas tra la verdaj plantopartoj (ne tra radiko), tial oni uzas ĝin antaŭ semado por neniigi ĉiujn verdaĵojn sur la agro. Por uzi la produkton eĉ en pli posta evolua stado de la kulturplantoj, Monsanto evoluigis genteknike modifitajn maizon, sojfabon, rapon, kotonon, kiuj havas toleron je Roundup. Oni timas, ke aperas eĉ Roundup-rezistaj fiherboj pro hazarda gentransdono aŭ selektado.

La sekvoj de la uzado de tiaj genmodifitaj plantoj estas neimageblaj kaj certe kondukos al terura estonteco dominata de kelkaj grandaj entreprenoj kiel Monsanto.

## Eksteraj ligiloj 
* Reklampaĝo de Roundup en la germana

Kategorio:Herbicidoj
Kategorio:Poluado
Kategorio:Genmodifado
Flavapuga pseŭdolejsto

La **Flavapuga pseŭdolejsto** (***Pseudoleistes guirahuro***) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj kaj ĝi estas unu el la du nuraj specioj de la genro *Pseudoleistes*. Ĝi troviĝas en plej nordorienta Argentino, plej suda Brazilo, orienta Paragvajo kaj Urugvajo. Ties natura habitato estas sekaj savanoj, marĉoj kaj paŝtejoj.

Temas pri specio kun tre malhelbrunaj al **nigrecaj kapo, kolareo, supra brusto, flugiloj kaj vosto**, dum estas tre **brilflavaj la resto de subaj partoj kaj pugareo**. La beko kaj la kruroj estas nigrecaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Pseudoleistes guirahuro. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Flavapuga pseŭdolejsto

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
523 Ada

'*523 *Ada'''* estas granda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona astronomo Raymond Smith Dugan la  elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras "*Ada Helme''", lernejan kamaradinon kaj najbarinon de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Raymond Smith Dugan
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1904
Brunflava pseŭdolejsto

La **Brunflava pseŭdolejsto** (*Pseudoleistes virescens*) estas specio de birdo de la familio de Ikteredoj. Ĝi troviĝas en plej nordokcidenta Argentino, plej suda pinto de Brazilo, plej suda Paragvajo kaj Urugvajo. Ties natura habitato estas marĉoj kaj paŝtejoj.

## Aspekto 
Ĝi estas 20 al 22 cm longa. Ne estas en tiu specio seksa dimorfismo, kaj tiele kaj masklo kaj ino estas malhelbruna al nigreca kun iom da oliveca nuanco, escepte la brusto kiu estas flava, kio nomigas la specion en la hispana surloke kiel “pechiamarillo” (flavbrustulo), dum en la komuna nomo en Esperanto oni preferu aludi al la kombino de bruna kaj flava koloro. Pli precize la kapo kaj la kolo estas malhelbrunaj, same kiel la dorso kaj la vosto, dum la brusto kaj flankoj estas flavaj. Estas flavaj ankaŭ la ŝultroj, videblaj nun dumfluge. La okuloj estas nigraj. La beko estas granda kaj kun fizionomio ĝeneraliga, ideale por la ĉiomanĝanta konduto de tiu birdo, kaj tutnigra, same kiel kruroj kaj ungoj.

Ĝi estas tre simila al la proksima parenco Flavapuga pseŭdolejsto, la ununura specio de la sama genro, sed tiu *P. guirahuro* estas pli granda kaj prezentas flavan krom la bruston ankaŭ la pugon.

## Kutimaro 
eta|220px|Ido de Brunflava pseŭdolejsto post ĉirkaŭ unu monato kaj duono
Ili vivas en grandaj aŭ mezgrandaj aroj foje kun la Brila molotro, *Molothrus bonariensis*. Vespere la aroj rifuĝiĝas en montoj aŭ paŝtejoj.

Ili nutras sin el insektoj, krustuloj, lumbrikoj, larvoj kaj el semoj kiujn ili serĉas laŭ aroj ĉe lagunoj aŭ flakoj dum unu el ili viglas ripoze sur la vegetaĵaro akva aŭ sur arbobranĉo. Ili prezentas malaltan flugmanieron kun ripeta flugilfrapado kaj mallongaj ŝvebadoj.

La ĉefaj predantoj nature de tiu specio estas rabobirdoj, furoj kaj musteloj.

### Reproduktado 
El septembro al oktobro kaj ĝis novembro aŭ decembro tiuj birdoj ekpariĝas. Ili konstruas tasforman neston el branĉetoj kaj tigeroj kovrita el koto aŭ fekaĵo kiu estas situa en arbusto. La ino demetas 4 al 6 blankajn kun brunecaj makuloj ovojn. Foje tiu speco suferas parazitadon fare de la Brila molotro, *Molothrus bonariensis*, kaj pro tio la nestoj povas esti abandonitaj. Elnestiĝo okazas post unu monato. La idoj estas olivecbrunaj kun flavaj punktoj.

## Notoj 
## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Pseudoleistes virescens. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto-Alta Rez-(detalo)--Artikolo – oiseaux.net

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
El Cerro de Andévalo

250px|eta|Loko de la provinco de Onubo en Hispanio
**El Cerro de Andévalo** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Onubo, regiono de Andaluzio.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Cerreños*. La censita populacio en 2009 estis de 2.479 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,65 loĝ/km².

## Situo 
El Cerro de Andévalo estas situa en la okcidenta parto de Andaluzio en la komarko aŭ distrikto Andévalo en la centra parto de la provinco de Onubo, je altitudo de 296 m; je 80 km el Onubo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 286.7 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 44' N, 6º 56' Ok.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Historio 
En 1594 **El Cerro** formis parton de la Regno de Sevilo en la Sierra de Arroche kaj havis 363 impostopagantojn.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* El Tamujoso (stacidomo)


Kategorio:Municipoj de la provinco de Huelva
Recreo

**Recreo** estas urbo situa en la sudoriento de la provinco argentina de Catamarca, ĝi apartenas al la Departamento La Paz de kiu krome estas ĉefurbo. Recreo estas nomata ankaŭ per la nomo de *Recreo de las Carretas*.

Ĝi troviĝas je 206 km de la provinca ĉefurbo San Fernando del Valle de Catamarca, je 270 km de Kordobo (Argentino), kaj je 980 km de Bonaero. Ĝia loĝantaro estis de 10.147 loĝantoj en 2001 en rektangula areo de 13,5 km² je 220 msm.

Kvankam ĝi havas mallongan historion kaj dum nuntempe estas ekonomia poluso kaj industria kaj komerca, same estas konata nacie por havi historion kaj atestitan kulturon en ĝia folkloro.

## Vidu ankaŭ 
* Recreo (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Diario digital de Recreo 
* El Portal de Recreo 
* Mapa satelital de Recreo, Google Map


Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Provinco Catamarca
Paymogo

250px|eta|Loko de la provinco de Onubo en Hispanio
**Paymogo** estas municipo de Hispanio, en la provinco Onubo, regiono Andaluzio. La populara etimologio rilatas la nomon de la vilaĝo al "mago" (magiisto), sed reale la vera etimologio estas portugaldevena: "Paio" = domaro, "mogo" = limo.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *Paymogueros*. La censita populacio en 2009 estis  loĝantoj kaj la denseco estas 6,16 loĝ/km².

## Situo 
Paymogo estas situa en la okcidenta parto de Andaluzio en la komarko aŭ distrikto Andévalo en la okcidenta parto de la provinco de Onubo, je altitudo de 177 m; je 81 km el Onubo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 214 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 44' N, 7º 20' Ok.

Tiu teritorio limas kun Portugalio okcidente ĉe la loko Ribera de Chanza.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado. Spite malinteligenta rearbarigo per eŭkaliptoj, granda parto de la teritorio estas malferma arbaro de anzinoj, per kies fruktoj nutras sin ĉefe porkoj (industrio de ŝinko) kaj duarange per paŝtejoj ankaŭ ŝafoj. Estas fungo nome surloke "gurumelo", kiu gravas por la ekonomio kaj eĉ estas kerno de funga foiro. Ankaŭ ĉasado gravas.

## Historio 
La vilaĝo jam estis trapasejo por la vojo el Lisbono al Sevilo dum la 16a jarcento. Poste kreskiĝis danke al kontrabando. Dum la 19a jarcento okazis alia ekonomia okazintaĵo pro la ekspluatado de la minejoj de pirito situaj en Romanera kaj Vuelta Falsa de la municipa teritorio, sed tio ne daŭris pro manko de kapitalo, kaj la komunumo revenis al agrikulturo kaj la kontrabando ĉefe de kafo.

## Vidindaĵoj 
Estas kastelo konstruita en la 15a jarcento kaj rekonstruita por militoj kontraŭ Portugalio dum la 17a jarcento.

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de la provinco de Huelva
Vivo de Joseph Smith, Jr. de 1834 al 1837

La **vivo de Joseph Smith, Jr. de 1834 al 1837** kovras periodon ekde kiam Smith revenis hejmen al Kirtland, Ohio, de Tendaro de Ciono en 1834, ĝis li lasis Ohion por Misurio en la frua januaro 1838.

## Lernejo de la Profetoj kaj Doktrino kaj Interligoj 
## Templo en Kirtland 
100ra|maldekstra
En Kirtland, la unua templo estis konstruita. La laboro estis komencita en 1833 kaj la templo estis dediĉita en 1836. Ĉe kaj ĉirkaŭ la dediĉo, multaj eksterordinaraj eventoj estis raportitaj: aperoj de Jesuo, Moses, Elija, Elias kaj anĝeloj; parolado kaj kantado en lingvoj, ofte kun tradukoj; kaj aliaj spiritaj aperoj. Kelkaj mormonoj kredis ke miljara reĝado de Jesuo alvenis. Smith eble unue praktikadis poligamion dum la konstruado de la templo de Kirtland.

## Kirtland Sekureca Socio 
De la duono al la malfruo de 1837, multaj mormonoj (inkluzive de kelkaj eminentaj gvidantoj) fariĝis malkontentaj, sekve de la banka fiasko de Kirtland Sekureca Socio, en kiu Smith kaj liaj asociitoj estis akuzitaj de diversaj bankaj agoj kiam la banko, kun ĉarto tenita de Smith, disfalis ĵus antaŭ naci-skala banka krizo. Multaj kritikantoj akuzis Smith ke li estis aktive erariginta KSS membrojn de la komenco de la financa entrepreno tial ke ĝi estis funkcianta sen oficiala ĉarto de Ohio. Subtenantoj de Smith, aliflanke, opiniis ke la fiasko de la financa institucio plejparte ŝuldiĝis al la ŝtataj kaj federalaj financaj regularoj kaj ke la akuzoj kontraŭ Smith kaj liaj asociitoj estis almenaŭ ŝveligitaj.

Dume, opozicio kaj molestado kreskis kontraŭ Smith kaj tiuj el liaj asociitoj kiuj subtenis lin. La  Smith kaj Rigdon forlasis Kirtland-on por Fora Okcidento en Caldwell County, Misurio, laŭ vortoj de Smith, "por eskapi perforton de la popolamaso, kiu estis sin ĵetonta sur nin sub la standardo de laŭleĝa proceso por kaŝi la inferajn celojn de niaj malamikoj."

Plej multaj el la ceteraj membroj de la eklezio kiuj restis lojalaj al Smith forlasis Kirtland-on por Misurio nelonge poste.

## Notoj 
Kategorio:Joseph Smith, Jr.
Pseŭdolejstoj

**Pseŭdolejstoj** aŭ ***Pseudoleistes***, estas malgranda genro de birdoj de la familio de Ikteredoj. Ĝi enhavas la jenajn speciojn:

* Flavapuga pseŭdolejsto, *Pseudoleistes guirahuro*
* Brunflava pseŭdolejsto, *Pseudoleistes virescens*

Ambaŭ specioj estas flavaj en subaj partoj kaj malhelaj al nigrecaj en supraj partoj.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Ikteredoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Bergen-Belsen

250px|eta|
[eta|upright=1.4|[Unuiĝinta Reĝlando|Brita armea buldozo ŝovas antaŭ si mortajn korpojn en amasan tombon, la 19-an de aprilo 1945 en nazia koncentrejo Bergen-Belsen]]

**Bergen-Belsen** estis nazia koncentrejo dum la Dua Mondmilito. Ĝi troviĝis en Malsupra Saksio sudokcidente de urbo Bergen. Inter la jaroj 1943-1945 ĉi tie mortis 100.000 kaptitoj, duono de ili estis militkaptitoj el Rusio. Preskaŭ 35.000 el tiu ĉi nombro mortis pase de kelke da monatoj antaŭ liberigo, kiam en la koncentrejo epidemie disvastiĝis tifo. Kiam la koncentrejo estis la 15-an de aprilo 1945 liberigita, la brita armeo trovis ĉi tie 60.000 grave malsanajn kaptitojn (el kiuj dek kvar mil spite al zorgo mortis mallongtempe post la liberigo) kaj 13.000 neenterigitajn korpojn.

La zorgo pri la savintoj okazis en malproksima tendaro establita el eksa germana tanka bazejo — la koncentrejon mem la brita armeo mallonge post la liberigo pro higienaj kaŭzoj (precipe pro kontamino de la tifo) forbruligis per flamĵetiloj.

Tiu ĉi koncentrejo ne apartenis al ekstermejoj kun gasĉambroj, oni mortadis ĉi tie pro malvarmo, subnutrado aŭ pro malsanoj, kiuj en malbonaj kondiĉoj bone disvastiĝis. La kaptitoj ĉi tie mezproksime kapablis supervivi nur naŭ monatojn. Inter famaj viktimoj de tiu ĉi koncentrejo apartenas Josef Čapek (li mortis en aprilo de 1945) kaj Anne Frank (ŝi mortis en marto de 1945).

## Viktimoj (elekto) 
* Josef Čapek
* Anne Frank
* Károly Pap (verkisto)
* István Pál Valkó
* Georges Valois

## Postvivantoj (elekto) 
* Ervin Abádi
* György Dénes (speleologo)
* Zsuzsa Merényi

*
Kategorio:Distrikto Celle
Katedralo de Kristo Savinto

eta|maldekstra
[eta|120 px|arkitekto K.Thon, pentris [Karl Brjulov en 1820]]
**La katedralo de Kristo Savinto** en Moskvo, Rusio () estas plej granda preĝejo de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Ĝia plej alta punkto atingas 105 metrojn. En ĝi samtempe povas preĝi 10 000 homoj.

Ĝi estis konstruata dum kvardek kvar jaroj laŭ projekto de la arkitekto Konstantin Thon por danki Dion en venko super napoleona Francio. La 26-an de majo 1883 la katedralo estis konsekrita kaj tie okazis la unuaj diservoj.

La 5-an de decembro 1931 laŭ ordono de la registaro de Sovetunio la katedralo estis detruita ĝisfunde. Ekde 1960 ĝis 1994 ĉi-loke funkciis la sporta malkovrita baseno kun varmeta akvo destinita ĉefe por vintra naĝado.

En 2000 honore al tiama jubileo de Mesio la katedralo de Kristo Savinto estis restarigita. Nun denove ĝiaj blankaj muroj kaj kvin orumitaj kupoloj estas videblaj el diversaj lokoj de la urbo.

La 21-an de februaro 2012 kvar feministinoj el Pussy Riot organizis prezentaĵon en la katedralo, tiamaniere esprimante sian nekonsenton kun politiko de la Rusa Ortodoksa Eklezio. Malgraŭ amasaj opoziciaj subtenaj aranĝoj ili estis enprizonigitaj.

Meze de 2012 Socio por defendado de rajtoj de konsumantoj () alvokis rusian juĝistaron deklarinte ke en la preĝejo la Rusa Ortodoksa Eklezio nelaŭleĝe faras komercan agadon. La juĝistaro decidis ke tiu agado ne estas komerco sed nur donacoj post oferado de mono.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.xxc.ru/  oficiala ttt-ejo 
* http://www.xxc.ru/english/index.htm  
* http://rutube.ru/tracks/327936.html?v=4c8911f5ed576fe5557ca0ffcf6fa5b6 videodosiero pri historio de la katedralo

Kategorio:Katedraloj en Moskvo
Kategorio:Rusa Ortodoksa Eklezio
Kategorio:Distrikto Ĥamovniki (Moskvo)
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1883
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2000
Kategorio:Malaperis en 1931
Kategorio:2000 en Moskvo
Kategorio:Nubskrapuloj inter 100 kaj 149 m
Kategorio:Vizitindaĵoj en Moskvo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1880-1889
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 2000-2009
Vivo de Joseph Smith, Jr. de 1838 al 1839

La **vivo de Joseph Smith, Jr. de 1838 al 1839** kovras periodan komencon kiam Smith lasis Ohion en januaro 1838 ĝis li lasis Misuron kaj movita al Nauvoo, Ilinojso en 1839. 

## Vivo en Misuro 
Smith fruaj riveloj identigis okcidentan Misuro kiel Ciono, la loko por mormonoj por prepari la Reveno de Jesuo Kristo. Independence en la ŝtato de Misuro, estis identigita "kiel la centra loko" kaj la punkto por konstrui la templo. Smith unua vizitis Independence-n en la somero de 1831, kaj ejo estis dediĉita por la konstruo de la templo. La Sanktuloj de la Lastaj Tagoj estis migranta al Misuro iam ajn pro tio ke Smith asertis la areon esti Ciono. Ili samtempe okupis la areo de Kirtland, tiel kiel la areo por ĉirkaŭ de Independence. Post kiam Smith estis eldevigita de Kirtland en de la restantajn Sanktulojn de la Lastaj Tagoj de Kirtland, venis al Misuro. 

Kategorio:Joseph Smith, Jr.
János Wein

**WEIN János** (vajn ja:noŝ) estis hungara inĝeniero pri minejoj naskita en Németbogsán la 10-an de januaro 1829 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de aprilo 1908.

## Kariero 
Wein ekstudis en Vieno en la teknikuniversitato. Li partoprenis en la liberecbatalo dum la hungara revolucio de 1848. Li havigis diplomon post 1850 en Selmecbánya en la Akademio pri Minejo kaj Arbaro. Poste li estis fornoinĝeniero, pli poste li fondis presejon en Budapeŝto. De 1873 li estis direktoro de la akvodistribuejo de la ĉefurbo. En 1880 – 81 li konstruis la akvodistribuejuzinon de la dekstra bordo de la Danubo. Ĝis sia pensiuliĝo li partoprenis en la projektlaboroj de la akvodistribuejo de Káposztásmegyer.

## Verkoj 
* *Budapest nyilvános vízművei* (Bp., 1883);
* *Emlékirat a fővárosi végleges vízmű tárgyában…* (Bp., 1888).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj