open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cedrila acetato

**Acetato de cedrilo** estas seskviterpena estero okazanta en la cedroleoj kies kemia formulo estas C17H28O2. Komerca cedrila acetato estas senkolora ĝis sukceno-kolora likvaĵo, kun odoro je cedroleo. Ĝi ordinare prepariĝas per sterigado de la cedrolo-riĉa frakcio de la cedroleo kun acetata anhidrido kaj ĝi uzatas en parfumfabrikado por lignaj kaj ledaj notoj kaj kiel fiksanto.

La tricikla estero izoliĝas de la planto Psidium caudatum kaj uzatas kiel glukozida inhibanto por la kontrolo de la sangoglukozaj niveloj pere de la degradiĝo de la dusakaridoj kaj amedo. Glukozidaj inhibantoj estas gravaj por kontrolado de virusaj infektoj.

## Literaturo 
* Chemical Book
* Perfurmers World
* Ventos
* Research Gate
* Monographs on Fragrance Raw Materials: A Collection of Monographs Originally ..., D. L. J. Opdyke
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 1, George A. Burdock

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Cedrol 2D.png|**Cedrolo**
Cedrenol.svg|**Cedrenolo**
Α-cedrene 2D.png|**α-Cedreno**
Beta-cedrene 2D.png|**β-Cedreno**

## Vidu ankaŭ 
* Cedrolo
* Cedreno
* Pulegolo
* Pulegono
* Terpenoj
* Esteroj

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Esteroj
Tibor Weygand

**Tibor Weygand** [vejgand], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Weygand Tibor** estis hungara ŝlagrokantisto, (tenoro). Lia nomvarianto estis *Weigand*.
eta|Tibor Weygand
Tibor Weygand http://port.hu/adatlap/szemely/weygand-tibor/person-244808 naskiĝis la  en Alcsút, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tibor Weygand studis en Muzikakademio en sia naskiĝurbo, poste li kantadis en pluraj teatroj, kabaredoj en la ĉefurbo kaj ankaŭ provinco. Li ofte estis aŭdebla en Hungara Radio, komence fajfadis, poste kantadis. En la 1930-aj jaroj li kantadis ankaŭ en Aŭstrio, Germanio, Francio, Britio. Li estis la plej konata kantisto en muzikstilo svingo. Resume li havis 1500 gramafondiskojn. Enlande li havis rolojn en filmoj, plej ofte li kantadis. Dum la 2-a mondmilito la cirkonstancoj malboniĝis, tial li laboris en oficejo. Dum la nazia erao li estis trudlaboristo, dum la socialismo li laboris en diversaj laborlokoj, kelkfoje li estis videbla en aranĝaĵoj aŭ en la Hungara Televizio. En 1951 li edziĝis.

## Liaj ŝlagroj 
* Pál Ábrahám: *Teve van egypúpú*
* István Békeffi: *Legyen a Horváth kertben, Budán*
* Mihály Eisemann: *Szerelemhez nem kell szépség*

## Elektitaj kinfilmaj roloj 
* Sonĝoaŭto (1934)
* *Az örök titok* (1938) - muzikisto
* *Nehéz kesztyűk* (1957) - franca ĵurnalisto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* gramafondiskoj

Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Imre Toronyi

**Imre Toronyi** [toronji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Toronyi Imre** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *toronyi*, lia origina familia nomo estis *Laky,* lia nomvarianto estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Toronyi L. Imre*.

Imre Toronyi http://www.imdb.com/name/nm0868252/ naskiĝis la  en Szekszárd, li mortis la  en Budapeŝto.
  
## Biografio 
Imre Toronyi frekventis Teatran Lernejon, sed pro la 1-a mondmilito li iĝis memserva soldato. Inter 1918 kaj 1925 li apartenis laŭvice al Teatro Belvárosi, Nova Teatro (Budapeŝto),  Teatro Magyar, poste li havis nur laŭokazajn rolojn. Inter 1940-1944 li estis membro de Teatro Madách. Post la 2-a mondmilito la permeskomisiono malpermesis lin, nur en 1947 li havis rolojn en malgranda teatro. Li finis sian aktoran karieron en Teatro Úttörő inter 1949-1952. Li edziĝis en 1918.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Lajos Zilahy: *Tűzmadár* - konsilisto
* Zsigmond Móricz: *Kismadár* - juĝisto
* Ibsen: *Romersholm* - rektoro

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Az iglói diákok* (1934) - urbestro
* *5-ös számú őrház* (1942) - juĝisto
* *A két Bajthay* (1944) - profesoro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Arno Geiger

**Arno GEIGER** (n. 22a de Julio 1968) estas aŭstra romanisto.

Geiger kreskiĝis en la vilaĝo Wolfurt ĉe Bregenz. Li studis germanajn studojn, antikvan historion kaj komparan literatursciencon ĉe la universitatoj de Innsbruck kaj Vieno. Li laboris kiel libera verkisto ekde 1993. El 1986 al 2002, li laboris ankuax kiel teknikisto ĉe la ĉiujara somera operfestivalo Bregenzer Festspiele.

En 1996 kaj en 2004, li partoprenis en la konkurenco por la premio Ingeborg-Bachmann-Preis en Klagenfurt.

En Oktobro 2005, li estis la unua ricevanto de la Germana Libropremio nome literatura premio (fare de la asocio de librovendistoj de Germanio) pro sia romano *Es geht uns gut*. En 2011 oni aljuĝis al li la Literaturpremion de la Konrad-Adenauer-fondaĵo.

Geiger loĝas en Wolfurt kaj Vieno.

## Verkaro 
* *Das Kürbisfeld*. Erzählung. In: manuskripte. Nr. 134, 1996, ISSN 0025-2638.
* *Koffer mit Inhalt*. In: Literatur und Kritik. Nr. 315/316, 1997, ISSN 0024-466X.
* *Koffer mit Inhalt. Die besten Erzählungen*. dtv großdruck, München 2016, ISBN 978-3-423-25370-3.
* *Kleine Schule des Karussellfahrens*. Roman. Carl Hanser Verlag, München 1997, ISBN 3-446-19107-0.
** Kleine Schule des Karussellfahrens. dtv, München 2006, ISBN 978-3-423-13505-4
* Irrlichterloh. Roman. Carl Hanser Verlag, München 1999, ISBN 3-446-19779-6.
** Irrlichterloh. Roman. dtv, München 2008, ISBN 978-3-423-13697-6.
* Arno Geiger, Heiner Link: Alles auf Band oder Die Elfenkinder. Drama. 2001.
* *Schöne Freunde*. Roman. Carl Hanser Verlag, München 2002, ISBN 3-446-20211-0.
** Schöne Freunde. Roman. dtv, München 2006, ISBN 978-3-423-13504-7.
* *Es geht uns gut*. Roman. Carl Hanser Verlag, München 2005, ISBN 978-3-446-20650-2.[1]
** Es geht uns gut. Roman. dtv, München 2007, ISBN 978-3-423-13562-7 (Taschenbuch).
* *Anna nicht vergessen*. Erzählungen. Carl Hanser Verlag, München 2007, ISBN 978-3-446-20911-4.
** Anna nicht vergessen. Erzählungen. dtv, München 2009, ISBN 978-3-423-13785-0 (Taschenbuch).
* *Alles über Sally*. Carl Hanser Verlag, München 2010, ISBN 978-3-446-23484-0.[2]
** Alles über Sally. dtv, München 2011, ISBN 978-3-423-14018-8 (Taschenbuch).
* *Der alte König in seinem Exil*. Carl Hanser Verlag, München 2011, ISBN 978-3-446-23634-9.
** Der alte König in seinem Exil. dtv, München 2014, ISBN 978-3-423-14154-3.
* Arno Geiger, Meike Fessmann, Felicitas von Lovenberg: Grenzgehen. drei Reden (und zwei Laudationes). Carl Hanser Verlag, München 2011, ISBN 978-3-446-23914-2.
* *Jona tobt*. Arno Geiger & Kitty Kahane erzählen eine Geschichte aus Ninive. Hansisches Druck- und Verlagshaus/edition chrismon, Frankfurt am Main 2012, ISBN 978-3-86921-104-6 (illustriert von Kitty Kahane).
* *Selbstporträt mit Flusspferd*. Roman. Carl Hanser Verlag, München 2015, ISBN 978-3-446-24761-1.

## Referencoj 
Kategorio:Bregenz
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Vienanoj
Emília Aranyváry

**ARANYVÁRY Emília** [aranjvari] (naskiĝis la  en Peŝto, mortis depost 1868) estis hungara baletisto, la unua hungara koreografo kaj primabalerino.

Emília Aranyváry lernis baleton unue en Germana Teatro en Peŝto, poste en Vieno, fine en Parizo. Ŝi debutis en 1848 en la Nacia Teatro en Peŝto. Ekde 1850 ŝi apartenis al *Théatre Lyrique* en Parizo, baldaŭ ŝi dancis en Vieno kaj Peŝto (en la lasta urbo inter 1854-1859). En la sekvaj jaroj ŝi dancis en diversaj hungaraj provincaj urboj. En 1860 ŝi aliĝis al trupo de Mihály Havi kaj la trupo faris spektaklojn ĉefe eksterlande. Lastfoje alvenis famo pri ŝi en 1868 en Parmo. Ŝi faris la unuan gloran hungaran baletan eraon.

## Elektitaj roloj 
* Emília Aranyváry: *Toborzó* - muelistino
* Campilli - Giuseppe Verdi: *Kvar sezonoj* - aŭtuno (vidu la bildon!)
* Daniel-François-Esprit Auber: *La muette de Portici* - Fenella (ŝia plej sukcesa rolo)

## Ŝia koreografaĵo 
* Emília Aranyváry - Franz Doppler: *Toborzók* - la unua hungara koreografaĵo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj baletistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Hungaraj primabalerinoj
Ciriako kaj Paŭla

**Ciriako** kaj **Paŭla**, honoritaj kiel sanktuloj de la Katolika Eklezio, estis du junuloj martirigitaj sub Diokleciano en Afriko (nuntempa Tunizio), aŭ en Hispanio; ili estas patronoj de la urbo Malago.

## Vivo 
La informoj pri la vivo de tiuj du junuloj estas malabundaj kaj malsimpligitaj de iuj kontraŭdiroj en la plej antikvaj fontoj. Estas tamen interkonsento pri la morto per ŝtonumado, la juna aĝo de la du martiroj kaj la tempo (dum la persekutado de Diokleciano).

### La hispana tradicio 
Laŭ pluraj fontoj, inter kiuj la Martirologio de Usuardo (9-a jarcento), la du junuloj apartenis al la kristana komunumo de la urbo de Malaga, kiu prosperis sub la sankta episkopo Patricio (ne konfuzenda kun la samnoma irlanda sanktulo). Dum la persekuto de Diokleciano, la du rifuzis adori paganajn diojn, kaj ili estis sekve ŝtonmortigitaj la 18-an de junio de la jaro 303, ligitaj al du arboj apud la bordo de la rivero Guadalmedina en la ĉirkaŭaĵo de Malago.

### La afrika tradicio 
Alia manuskripto de la deka jarcento raportas detale la pasion de la sanktuloj Ciriako kaj Paŭla, la lasta ne ankoraŭ dekokjara, asertante tamen ke la faktoj okazis en du malsamaj urbetoj de nuntempa Tunizio (unu kie ili loĝis, kaj la alia, Tremeta, kie ili estis ŝtonmortigitaj).

La nuna Martirologio ĉe la retejo de la Vatikano akceptas tiun tradicion ĉar pri la dato de la 18-a de junio estas skribite: *En Afriko, memoraĵo de la Sanktuloj Ciriako kaj Paŭla, martiroj.*

Eblas ke la korpoj de la du martiroj estis transportitaj jam en antikvaj tempoj de norda Afriko al suda Hispanio.

## Kulto 
La tiel-nomitaj katolikaj Reĝoj, rekonkerintaj en 1487 la urbon Malagon, forpreninte ĝin de la islamana reĝlando de Granada, donis komencon al la konstruo de preĝejo dediĉita al sankta Ciriako kaj sankta Paŭla (la Preĝejo de la Sanktaj Martiroj), kaj post tri jaroj, en 1490, proklamis ilin patronoj de la urbo.

La du junaj martiroj ankoraŭ estas honorataj kiel patronaj sanktuloj de Malago.

## Notoj kaj bibliografio 
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Hispanaj romkatolikaj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 4-a jarcento
Déli pályaudvar (metrostacio)

La **Déli pályaudvar** estas subtera finhaltejo (metrostacio) en Budapeŝto. La nomo venis de la fervoja stacidomo, kies teretaĝo situas la metrostacio. La stacidomo ricevis la nomon de trajna kompanio *Déli Vasút* (=trajno al sudo).
eta|maldekstre|Enirejo de la metrostacio en teretaĝo de stacidomo Déli

## Historio 
Ekde 1950 oni komencis konstrui la 2-an metrolinion en Budapeŝto, sed post jaroj pro financaj problemoj la konstruado paŭzis, nur en la sekva jardeko komenciĝis denove la konstruado. La duono de la linio ekfunkciis en 1970, tiu ĉi itinero post 2 jaroj. La metroo estas atingebla el teretaĝo de la fervoja stacidomo, estas komforta irejo al la antaŭa subirejo (plejparte ne kovrita). 3 rulŝtuparoj liveras la pasaĝerojn inter la teretaĝo kaj la subteraj peronoj. Plenaj renovigaj laboroj okazis en 2006. Ĝis 2012 la vagonoj devenis el Sovetunio, poste pli modernaj vagonoj de Alstom. Ili jam trafikas sen ŝoforoj.

## Kontaktoj 
Estas kontaktoj al tramoj, aŭtobusoj kaj trajnoj ĉefe al Balatono. Apud la stacidomo ĉiovendejo funkcias. Aŭtoj trovas kumunan parkumejon en la stacidoma parkumejo.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://www.metros.hu/vonal/jellemzok_m2.html 
* http://www.metros.hu/vonal/felujitas_m2.html 

Budapest, metró 2, Déli pályaudvar, 7.jpg|La rulŝtuparoj en la teretaĝo
Budapest, metró 2, Déli pályaudvar, 3.jpg|La rulŝtuparoj en la profundo
Budapest, metró 2, Déli pályaudvar.jpg|La insulo inter la 2 peronoj
Budapest, metró 2, Déli pályaudvar, 11.jpg|Unu el la peronoj kun moderna vagono

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1972
Kategorio:1972 en Hungario
Historio de la bolivia fervojo

dekstra|eta|Interaktiva mapo de la bolivia fervojo (2014)
dekstra|eta|Reto de bolivia fervojo, 1890-2010 (en km)
La **Historio de la bolivia fervojo** komenciĝis en 1870 post preskaŭ tri jardekoj de fiaskintaj provoj por konstrui fervojojn klopodante integrigi la landon, kaj estas asociitaj en sia origino al la disvolviĝo de minado. La ekspluatado de salpetro en Antofagasta vidis la konstruon de la unuaj fervojaj linioj en Bolivio. Tamen, La minado de arĝento antaŭenigis la konstruon de fervojo de pacifika marbordo ĝis Altiplano dum la 19-a jarcento. Iom poste, komence de la 20-a jarcento, minado de stano donis novan impulson al la progreso de fervojo, formante tion, kio nun estas konata kiel la Anda aŭ okcidenta reto. La orienta reto, aliflanke, disvolviĝis inter 1940 kaj 1960 kaj estis financita kontraŭ interŝanĝo de petrolo tra interkonsentoj kun Argentino kaj Brazilo. Bolivio estante lando sen maraliro, fervojoj ludis ŝlosilan rolon kaj la historio de ĝia fervojo estas tiu de la klopodoj de la lando alveni unue al havenoj de Pacifiko kaj poste al tiuj de Atlantiko.

Kvin fazoj povas esti distingitaj en la historio de la bolivia fervojo:
# La unua, inter 1870 kaj 1900, koincidis kun la kresko de la minado de arĝento, kiam minejaj kompanioj entreprenis ekonomie sendependan konstruadon de malgrandaj vojoj por vagonoj kaj komencis la konstruon de fervojoj, la prezidanto Aniceto Arce estante la motoro de ĝia disvolviĝo.
# La dua, inter 1900 kaj 1930. Tio estis la periodo de plej granda ekspansio dum kiu estis faritaj konektoj kun Peruo kaj Argentino, krom komenco de branĉoj de interkonekto inter la ĉefaj urboj de la altiplano kaj la valoj. Estas periodo dum kiu konstruiĝis kio poste estos konata kiel la Okcidenta reto surbaze de novaj investoj plejparte kovritaj de eksterlanda ŝuldo.
# La tria, inter 1930 kaj 1964. Unue ĝi karakteriziĝis per sendependa funkciado de eksterlandaj fervojoj, de minejaj kompanioj aŭ de ŝtataj linioj. En ĉi tiu periodo (1940) ŝtata politiko donis prioritaton al vojoj super fervojoj. Tamen, fervojoj estis konstruitaj al Argentino kaj Brazilo kaj ĝi formis tion, kion oni nomis la orienta reto.
# La kvara, inter 1964 kaj 1996, inkluzivis la naciigon de la fervojoj, la kreon de la "Empresa Nacional de Ferrocarriles del Estado" (ENFE) en 1964 kaj ĝiaj postaj klopodoj por ludi rolon en la landa disvolviĝo.
# La kvina, inter 1997 kaj 2013, inkluzivis privatigon de fervojoj tra la procezo de kapitaligo.

## Eksteraj ligiloj 
* Ferrocarriles Bolivia
* Empresa Ferroviaria Andina (FCA) 
* Ferroviaria Oriental S.A. 
* Ferrocarril de Antofagasta a Bolivia
* Ferrocarril de Guaqui a La Paz
* Estadísticas históricas sobre ferrocarriles en Bolivia: Infraestructuras y material, transporte y resultados económicos
* Viaje en tren entre Sucre y Potosí


fervojo
bolivia fervojo
Aurél Milloss

**Aurél Milloss** [miloŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Milloss Aurél** estis hungara-germana-itala baletisto, koreografo, baletestro.

Aurél Milloss http://www.imdb.com/name/nm0589848/ naskiĝis la  en Újozora (nuntempa Uzdin en Serbio), li mortis la  en Romo (Italio).

## Biografio 
Aurél Milloss studis filozofion kaj teatrohistorion en Budapeŝto, ankaŭ baleton en studio de Reĝa Operejo (Budapeŝto). Depost Traktato de Trianon li perdis la hungaran ŝtatanecon, li lernis plu en Beogrado, Bukareŝto, Parizo kaj Berlino. En la lasta urbo li havis jam la unuan baletan ĉefrolon, sed li frekventis universitaton ankaŭ en Berlino. En 1928 li akiris diplomon pri baleto, poste li aliĝis al baleta trupo en Berlino. Baldaŭ li dancadis ankaŭ en aliaj eŭropaj urboj. En 1932 li debutis kiel koreografo. Post 2 jaroj pro la naziismo li rifuĝis al Budapeŝto. Komence li laboris en la Operejo, poste li establis memstaran balettrupon ĉefe el junaj aktoroj de Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1938 li laboris en Romo. En 1946 li estis nomumita baletestro de Teatro alla Scala. Inter 1953-1955 li havis propran balettrupon en Brazilo, poste li revenis al Italio, eĉ al Okcidenta Germanio. Li estis baletestro en Kolonjo (1959-63), Vieno (1963-66, 1971-74), Romo (1966-69).

## Elektitaj baletroloj 
* Franz Liszt: *Tizenharmadik magyar rapszódia* kaj Béla Bartók *Allegro Barbaro* (1928)
* Mihail Fokin: *Petruska* - titolrolo (1933, Budapeŝto)
* Léo Delibes: *Coppélia* - titolrolo (1938, Romo)
* Béla Bartók: *A csodálatos mandarin* - titolrolo (1942)

## Elektitaj koreografiaj laboroj 
* *Prometheus teremtményei* (1942, Budapeŝto)
* *Don Quijote portréja* (1947, Parizo)
* Béla Bartók: *Reĝido skulptita el ligno* (1950)
* *A szorongás szonátája (1954, Rio-de-Ĵanejro)
* *Estro Barbarico'' (Kolonjo, 1963)

## Elektitaj disĉiploj 
* Géza Pártos

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* germanlingva biografio
* [itallingva biografio](http://www.treccani.it/enciclopedia/aurelio-milloss_(Dizionario-Biografico)/)

Kategorio:Hungaraj baletistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Germanaj baletistoj
Kategorio:Hungardevenaj germanoj
Ángela Acuña Braun

**Ángela Acuña Braun** (naskiĝis  en Cartago, mortis  en San Joseo) estis kostarika advokatino, la unua en Centra Ameriko. Ŝi ankaŭ estis feministino kaj sufrageto, ŝi laboris dum multaj jaroj favore al voĉdonrajto de virinoj kaj al revizio de la civila kodo por infana protekto. Ŝi estis la kostarika delegitino al la "Comisión Interamericana de Mujeres" (Interamerika Komisiono de Virinoj) dum dek tri jaroj, ŝi fondis la "Liga Feminista Costarricense" (Kostarikan Feminisman Ligon) kaj la kostarikan divizion de la Unio de Amerikaj Virinoj. Ŝi specialiĝis pri Internacia juro de homaj rajtoj kaj protektado de virinoj kaj infanoj. Ŝi kondukis multnombrajn studojn pri la leĝo kaj ĝiaj implicoj por virinoj kaj junuloj. Ŝi estis delegitino al la "Comisión Interamericana de Derechos Humanos" (Interamerika Komisiono pri Homaj Rajtoj) dum dek du jaroj. Dum la plej multaj el ŝiaj skribaĵoj estis pri juraj aferoj, ŝi laboris dum du jardekoj je enciklopedio pri kostarikaj virinoj.

## Tradukfonto 
Kategorio:Kostarikaj advokatoj
Kategorio:Kostarikaj feministoj
28697 Eitanacks

'*28697 *Eitanacks'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Eitan Samuel Acks*, finaliston de la *Broadcom MASTERS* 2013, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro lia projekto pri inĝenierarto. Li lernis ĉe la *San Diego Jewish Academy'' de San-Diego (Kalifornio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Katraĉo

**Katraĉo** () estas familiara laŭloka nomo, sinonimo de *hondurano* uzata ekde la dua duono de la 19-a jarcento.

## Deveno de la termino 
### Kunteksto 
Meze de la 19-a jarcento, usonaj aventuristoj, nomataj Filibustroj, entreprenis konverti Nikaragvon en ŝtaton de amerika Unio, same kiel estis atingite aneksante Teksason kaj Kalifornion al Usono, sed sen la interveno de sia registaro. La celo de tio estis gajni favorojn de la sklavposedantoj en la suda parto de Usono, kiuj estis irontaj al interna milito kun la nordo. Unu el la celoj de la filibustroj estis precize restarigi sklavecon en la centran parton de la amerika kontinento, kaj por tio ili intencis komenci per Nikaragvo. Preninte Nikaragvon, tiuj aventuristoj komanditaj de William Walker, daŭrigus sian regadon en la aliaj centramerikaj landoj.

La filibustroj prenis parton de la teritorio de Nikaragvo, malorde kontrolante la landon. La ceteraj centramerikaj landoj tiam organiziĝis por lukti kontraŭ la invadintoj: Gvatemalo, Nikaragvo, Salvadoro, Honduro kaj Kostariko flankenlasis siajn politikajn diferencojn kaj unuiĝis por la komuna bono de la regiono.

### La homoj de Xatruch 
dekstra|eta|Florencio Xatruch
Honduro kontribuis per pli ol tricent homoj, komanditaj de la generalo Florencio Xatruch. Atinginte la urbon Granado en decembro 1856, Xatruch estis nomumita fare de la aliaj centramerikaj komandantoj *generalisimo* de la armetrupoj kunmetitaj de la aliancitaj landoj de Centra Ameriko.

Dum la sangaj bataloj engaĝitaj en tiu armita konflikto, honduranoj montris sian valoron, submetante kune kun siaj centramerikaj fratoj la filibustrojn kaj rekuperante grandan parton de la nikaragva teritorio kiu estis prenita.

Reveninte el la batalkampoj, la homoj de generalo Xatruch estis bonvenitaj de la nikaragva popolo kiel heroojn kaj per frazoj kiaj: '*"Ahí vienen los *catrachos*"*' (Jen venas la 'katraĉoj'), misprononcita vorto pro la malfacileco prononci la nomon de generalo Xatruch. Aliflanke, la prononco de la vorto devus esti: *xatruchos*.

Tial, la vorto **katraĉo** ne estas laŭloka nomo sed karesa nomo de la laŭloka nomo **honduranoj**.

## Vidu ankaŭ 
* Gaŭĉo
* Ĉaruoj
* Aztekoj
* Mapuĉoj
* Inkaoj
* Hondura nacia teamo de futbalo

## Tradukfonto 
Kategorio:Kulturo de Honduro
Kategorio:Honduranoj
Lago Togo

**Lago Togo** () estas la plej granda parto de laguno en Togolando, disigita de la Atlantika Oceano per mallarĝa strio marborda. Temas pri malprofunda kaj populara loko por akvosporto. Ĉe la laga bordo situas interalie la urboj Agbodrafo kaj Togoville.
250px|dekstra|eta|Panoramo de la laguno en in Aného, Togo
La lago estas proksimume 15 kilometrojn longa, 6 kilometrojn larĝa kaj kovras areon de 64 kvadrataj kilometroj. Ĝi ricevas akvon el la rivero Sio en la sudokcidento kaj diversaj aliaj pli malgrandaj riveretoj en la okcidento kaj oriento - aldone la rivero Haho eniras de norde. La lago estas apartigita de la maro per sablejo proksimume kilometron larĝa.

## Referencoj 
-->

Togo, Lago
Togo, Lago
Universitato de Klaipėda

La **Universitato de Klaipėda** - (litove *Klaipėdos universitetas*, akronime **KU**) estas universitato en Klaipėda, Litovio. Ĝi estis fondita en 1991, surbaze de filioj de Vytautas-Magnus-Universitato kaj Universitato Vilno.

Ĝis 2013 tie studis 30 mil studentoj. Ĝi servas al ĉirkaŭ 5 800 studentoj.

Julie 2022 okazis en ĝi Baltiaj Esperanto-Tagoj (BET-56).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la universitato

Kategorio:Universitatoj en Litovio
Kategorio:Klaipėda
Benzila klorido

**Klorido de benzilo** estas kemia organika komponaĵo, enhavanta unu benzenan ringon kaj unu klorometilan grupon. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun forte malagrabla odoro tre ordinara en organo-klorhavaj komponaĵoj kiuj estas vaste uzataj kiel kemia konstru-bloko.

Kiel derivaĵo de la tolueno ĝi uzatas en produktado de parfumoj, tinkturoj, artefaritaj rezinoj, lubrikaĵoj, reakciantoj por fotografiaj rivelaciaĵoj, inhibantoj por kemiaj gumoj kaj benzino. Kiel farmaciaĵo, ĝi uzatas en la manufakturado de **benzatina penicilino**, **fenobarbitalo** kaj baktericidoj surbaze de amonia klorido. Klorido de benzila estis uzita en la pasinteco kiel larmiga gaso dum kemia milito.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Klorido de benzilo estas industrie preparata per fotokemia agado de la kloro sur tolueno:

### Reakcio 2 
* Preparado de **benzaldehido** per traktado de **plumba (II) nitrato** kun **benzila klorido** en akva medio:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Chest of Books
* Handbook of Environmental Fate and Exposure Data for Organic Chemicals, Volume 1, Philip H. Howard
* Complete Confined Spaces Handbook, John F. Rekus
* Purification of Laboratory Chemicals W. L. F. Armarego, Christina Chai
* Wiley Guide to Chemical Incompatibilities, Richard P. Pohanish, Stanley A. Greene
* Toxicology Desk Reference: The Toxic Exposure & Medical Monitoring Index, Robert Ryan, Claude Terry

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Aniline.svg|**Fenil-amino**
Alkohol_benzylowy.svg|**Benzila alkoholo**
Benzylamine2DCSD.svg|**Benzilamino**
Benzylaminopurine.png|**Benzila adenino**
Benzyl-bromide-skeletal.svg|**Benzila bromido**
Benzonitrile_structure.svg|**Benzonitrilo**
Benzyl-cyanide.png|**Benzila cianido**
Benzyl_acetate_200.svg|**Benzila acetato**
Benzylpiperazine.svg|**Benzila piperazino**
Benzofuran_200.svg|**Benzo-furano**
Aurone.svg|**Benzo-furanono**
Kwas_fenylooctowy.svg|**Fenil-acetata-acido**

## Vidu ankaŭ 
* Benzoata acido
* Klorida acido
* Benzila alkoholo
* Benzaldehido
* Tolueno

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj
Romia triumfo

de Konstanteno la Granda en Romo: La statuo de kvadrigo kaj aliaj konstruaĵoj sur la triumfarko ne konserviĝis tra la jarcentoj kaj sekve ne plu videblas la faktaj simboloj de la trimfa honorigo.]]
**Triumfo** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel Plena Ilustrita Vortaro aŭ ReVo estas "granda venko, granda sukceso montriĝanta per eksteraj signoj". Ĉe la antikvaj Romanoj, triumfo precipe simboliĝis per pompa kaj solena eniro de militestro post granda venko post fiera reveno al la imperia ĉefurbo. Jam antaŭ la la honoriga procesio en la ĉefurbon, la soldatoj post la milita venko solene deklaris sian armeestron *imperator* ("reganto") kaj per tio preparis la honorigon. En pli abstrakta senco, post falo de la Romia Imperio venkaj festoj en plej diversaj kuntekstoj nun nomatas triumfo - la vortuzo do ĝeneraliĝis nur ***post*** la origine specifa antikva signifo.

Simboloj por dezirata eternigo de la triumfo foje estis triumfaj kolonoj, plej ofte tamen triumfarkoj. Post falo de la Romia Imperio ankaŭ la tradicio de triumfaj arkoj transportiĝis al aliaj kulturoj - tiel ekzemple la konata Triumfa Arko de Parizo kreiĝis nur en 1806, post la venko de Austerlitz fare de la imperiestro Napoléon Bonaparte, do multajn jarcentojn post la romia epoko.

## Referencoj 
Kategorio:Armitaj fortoj de Antikva Romio
Kategorio:Religio en Antikva Romio
Kategorio:Venko
Benzila acetoacetato

**Benzila aceto-acetato** estas kemia organika kombinaĵo kaj estero derivita el la **aceto-acetata acido** kaj benzila alkoholo. Ĝi posedas odoron similian al tiu de la **etila acetato** aŭ jasmeno, estas oleeca senkolora substanco kun akre amara gusto kaj konstrubloko por sintezo de farmaciaĵoj tiaj kiaj antinflamaĵoj kaj gustigagentoj. Ĝi ĉeestas en pluraj esencoleoj kaj florodoraj substancoj. Kvankam benzila aceto-acetato ĉeestas en multaj esencoleoj, la plejmulto el la komercaj produktoj venas el sinteza origino.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de acetoacetata acido kaj benzila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *acetoacetata anhidrido* kaj benzila alkoholo:

### Sintezo 3 
* Preparado per traktado de benzila klorido kaj acetoacetata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado per interagado de benzila klorido kaj natria acetoacetato:

### Sintezo 5 
* Preparado per transesterigo inter metila acetoacetato kaj benzila benzoato:

### Sintezo 6 
* Preparado per acida transigo inter benzila benzoato kaj acetoacetata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado per alkohola transigo inter metila acetoacetato kaj benzila alkoholo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Hidrolizo de la *benzila acetoacetato*:

### Reakcio 2 
* Sapigo de la *benzila acetoacetato*:

### Reakcio 3 
* Preparado per acida transigo inter *benzila acetoacetato* kaj acetata acido:

### Reakcio 4 
* Preparado per alkohola transigo inter *benzila acetoacetato* kaj geranila alkoholo:

### Reakcio 5 
* Reduktigo de la *benzila acetoacetato*:

### Reakcio 6 
* Reakcio kun amoniako:

### Reakcio 7 
* Reakcio kun klorida acido:

## Literaturo 
* Scielo
* Organic Syntheses
* Chemical Book
* Organic Synthesis: The Disconnection Approach, Stuart Warren, Paul Wyatt
* From Bench to Market: The Evolution of Chemical Synthesis, Walter Cabri, Romano Di Fabio
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 1, George A. Burdock

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Aniline.svg|**Fenil-amino**
Alkohol_benzylowy.svg|**Benzila alkoholo**
Benzylamine2DCSD.svg|**Benzilamino**
Benzylaminopurine.png|**Benzila adenino**
Benzyl-bromide-skeletal.svg|**Benzila bromido**
Benzyl_chloride.png|**Benzila klorido**
Benzyl-cyanide.png|**Benzila cianido**
Benzoyl_Chloride.png|**Benzoila klorido**
Benzylpiperazine.svg|**Benzila piperazino**
Benzofuran_200.svg|**Benzo-furano**
Aurone.svg|**Benzo-furanono**
Kwas_fenylooctowy.svg|**Fenil-acetata-acido**

## Vidu ankaŭ 
* Acetoacetatoj
* Benzila acetato
* Etila aceto-acetato
* Metila aceto-acetato
* Benzila klorido
* Benzoata acido
* Esteroj

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Acetoacetatoj
Kategorio:Acetoacetatoj
Visitación Padilla

**Visitación PADILLA** (naskiĝis  en Talanga, Francisco Morazán, mortis  en Comayagüela, Centra Distrikto, Honduro) estis instruistino kaj feminisma aktivulino.

Padilla organizis mutualajn asociojn de Honduro, fortigis la kontraŭ-alkoholajn ligojn kaj estis fervora organizantino por la rajtoj de honduraj virinoj.

## Vivo 
Visitación Padilla Irías, naskiĝis en la vilaĝo Ojo de Agua, jurisdikcio de la komunumo de Talanga, Departemento Francisco Morazán, en la Hondura Respubliko. Ŝiaj gepatroj estis S-ro Hilario Padilla kaj S-ino Guadalupe "Lupe" Irías. Ŝi transloĝiĝis al la ĉefurbo Tegucigalpo, kie ŝi akiris sian Instruistan ateston pri Primara Edukado en 1909, poste en 1913 ŝi partoprenis la fondon de la “**Ateneo de Honduras**” kune kun literaturistoj Rafael Heliodoro Valle kaj Froylán Turcios, fariĝante konata per siaj organizaj kvalitoj. En 1917 ŝi estis fondinto de la gazeto de liberala tendenco “Juan Rafael Mora” en urbo Tegucigalpo.

Dum la interna milito de 1924, Padilla manifestiĝis en skriba formo, en la *Boletín de la Defensa Nacional*, en tiu sama jaro ŝi fondis la "Sociedad Cultural Femenina", en kiu ŝi gvidis grandan grupon de virinoj de la tegucigalpa socio, tiu grupo en 1926 ricevis de la registaro de Doktoro Miguel Paz Barahona, per dekreto la “tagon de patrinoj”.

Padilla retiriĝis de instruado en 1929, la sekvan jaron (1930) ŝi estis invitita al la memorceremonio de la fondo de la Oficiala Gazeto *La Gaceta* kaj en 1934 formis la grupon “Zelaya Sierra” en postmorta memorigo al la hondura artisto, mastro Pablo Zelaya Sierra; estinte rumoro ke diktatoro Doktoro kaj generalo Tiburcio Carias Andino forlasus la diktatorecan administradon kiun li regis ekde 1936; Padilla, manifestiĝis en la paĝoj de la gazetoj “*Orientación*” kaj “*Ciudadano*” jaron poste, Carias retiriĝis de la registaro, kiel li tion esprimis kaj permesis ke ĝeneralaj elektoj estu organizitaj, kiuj estis gajnitaj de doktoro Juan Manuel Gálvez.

Solena ceremonio okazis la , kiam la tiama prezidanto, la librotenisto Julio Lozano Díaz, agnoskis la rajtojn de virinoj kaj permesis voĉdonon de virinoj unuafoje en la Hondura Respubliko; Padilla, senlaca aktivulino ĉeestis.

## Publikigitaj verkoj 
Krom esti kolumnistino de la gazeto “El Nacional”, ŝi verkis la porinfanan legolibron **Azucenas** kaj la eseon **Pasatiempos e Historias de la Educación Pública Hondureña**.

## Postmortaj honorigoj 
* Ŝia portreto aperas sur la poŝtmarko de L .
* Porpaca virina movado “Visitación Padilla”.
* Deklarita 2010, kiel Jaro de Visitación Padilla.

## Bibliografio 
Diccionario de Personalidades de Honduras/Padilla, Visitación.

## Notoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Honduro

## Tradukfonto 
Kategorio:Honduraj aktivuloj
Kategorio:Honduraj feministoj
Kategorio:Esperanto-movado en Honduro
Kálmán Tompa

**Kálmán Tompa,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tompa Kálmán** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Droppa*, lia filo estis Béla Tompa.

Kálmán Tompa https://opac-nevter.pim.hu/record/-/record/PIM107583 naskiĝis la  en Sajókövecses (Hungara reĝlando) (nuntempa Štrkovec (distrikto Rimavská Sobota) en Slovakio), li mortis la  en Szombathely.

## Biografio 
Kálmán Tompa akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1889, poste li aliĝis al trupo de Székesfehérvár. En la teatra jaro 1893 li apartenis al trupo en Debrecen, inter 1893–1898 al trupo de Arad (urbo), inter 1898–1904 al trupo de Kolozsvár. Inter 1906 kaj 1911 li apartenis al malgranda (jam ne ekzistanta) teatro en Budapeŝto, poste li estis teatrestro en diversaj urboj. Ekde 1915 li batalis en la 1-a mondmilito. En 1920 li pensiuliĝis. li verkis kelkajn poemojn kaj teatraĵojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Csepreghy: *Piros bugyelláris* - Mihály Török
* Géza Gárdonyi: *Karácsonyi álom* - Boldizsár 

## Elektitaj kontribuoj 
* *A boldogságért* (teatraĵo prezentita en 1909)
* *A tárkányi legények* (teatraĵo prezentita en 1914)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Preĝejo Sankta Georgo (Schmalkalden)

eta|hochkant|La kirko de la malantaŭo, disde la ĉefa bazarplaco
eta|Interno kun orgeno
La protestantisma urboparoĥeja kirko **Preĝejo Sankta Georgo** de Schmalkalden, Germanio, estas malfrugotika hala kirko konstruita inter 1437 kaj 1509.

## Historio kaj arkitekturo 
Sur la loko de la nuna kirko troviĝis romanika antaŭula konstruaĵo kies sudokcidenta turo konserviĝis ĝis hodiaŭ. La fenestraj arkadoj de la turo datumas de la 12-a jarcento. Pro kadukiĝo la turo ekde 1434 malkonstruitis ĝis la dua supera etaĝo.

La konstruo kirka komenciĝis en 1437 kaj daŭris plurajn jardekojn. Tiam oni faris novkonstruaĵon ĉirkaŭ la romanika preĝejo. En 1500 ĝi konsekritis fare de la episkopo de Würzburg kion atestas la enskribaĵon latinlingvan *Anno Domini MCCCCC completum est praesens opus* En 1537 predikis Marteno Lutero al anoj de la Ŝmalkalda Ligo disde la preĝeja ambono.
La parte malkonstruita sudokcidenta turo ekde 1570 rekonstruitis; en alteco de 50 metroj aldonitis turgvatista loĝejo kie loĝis responsulo ĝis 1935. La dum la novkonstruado nove farita nordokcidenta turo aranĝitis tute alia: tiu malkongrueco tura iĝis nova karakterizitaĵo de la kirko. Ĝenerale la kirkero, kiu orientiĝas en la direkto de la ĉefa bazarplaco, estas pli riĉe ornamita.

## Priskribo 
Fenestroj multaj kun ogiva arko dominas en la ĥorejo. La vitralojn faris Charles Crodel. La survitrajn bildojn de la orgena galerio estas plenaj de motivoj el la Alta Kanto de Salomono kaj estas samkvalitaj kiel la fruaj en Jena estiĝintaj koloraj lignogravuaĵoj de Crodel. Memorigas onin je la restado de Lutero la t.n. *Lutera ĉambro* supre de la sakristio kie iam estis la ĉambro de la liturgiaĵoj. Ene estas krucumpentraĵo el al unua duono de la 15-a jarcento, triptiko kaj bildo de la dolorplena Jesuo ripozumanta de ĉ. 1500.

La firmao A. Schuster & Sohn faris en 1964 la orgenon kiu havas 39 registrojn kun 2800 fajfiloj sur tri klavaroj..

La kirko havas kvin sonorilojn el la 15-a jarcento. La plej granda nomiĝas *Große Oster* nombriĝanta inter la plej grandaj kaj belsonaj de tuta Turingio.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Prie sur la komunuma retpaĝo
* Orgena komponaĵo ĉe Jutubo

Schmalkalden
Schmalkalden
Schmalkalden
28700 Balachandar

'*28700 *Balachandar'''* estas tre malgranda, neordinare hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Sidhika Balachandar*, finalistinon de la *Broadcom MASTERS* 2013, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de meza lernejo, pro ŝia projekto pri fizikaj sciencoj. Ŝi lernis ĉe la *Abraham Lincoln Middle School'' de Gainesville (Florido).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Asteroido de la asteroida zono

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Zoltán Szerémy

**Zoltán Szerémy** [serEmi], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Szerémy Zoltán Károly** estis hungara aktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *középgéczi*, lia fratino estis Gizella Szerémy, lia avo estis Lajos Kacskovics.

Zoltán Szerémy http://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/sz-77C95/szeremy-zoltan-77F89/ naskiĝis la  en Nógrádmegyer, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Szerémy akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto, poste aktoran diplomon en Teatra Lernejo en 1889. Post siaj studoj li havis rolojn en diversaj provincaj urboj. Li apartenis al trupo de Gaja Teatro inter 1896 kaj 1930. En tiu longa periodo li estis videbla ankaŭ en mutaj filmoj. Ekde 1907 li ankaŭ instruis aktoradon. Li kelkfoje aktoradis kiel emerito, li mortis en vestejo de la Gaja Teatro.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Molnár: *Az ördög* - László
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - Nagy István
* Jenő Heltai: *A naftalin* - domservisto
* Ernő Szép: *Vőlegény* - Fater
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Palóc

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A tánc* (1901)
* *A tata mint dada* (1912)
* *Egy dollár* (1923) - lakeo

## Lia libro 
* *Emlékeim a régi jó időkből* (1929)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Alag (1998) http://www.dkvk.hu/index.php?page=emlektablak&idje=71 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun video

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Pál Kalmár

**Pál Kalmár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kalmár Pál** estis hungara ŝlagrokantisto, operetkantisto, bonvivanto.
[eta|Restoracio, kie kantadis Kalmár ekde [1954]]
Pál Kalmár https://www.vfmk.hu/hu/node/16101 naskiĝis la  en Mezőtúr, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Kalmár komence lernis por esti oficiro, sed depost la 1-a mondmilito li lernis private kantadon kaj li akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1925. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Operetoteatro (Budapeŝto), poste li aktoradis-kantadis en teatroj de Kaposvár kaj Pécs. Ekde 1929 li kantadis memstare en gravaj kafejoj. Lia eksterlanda kariero komenciĝis en 1932, li ofte kantadis ankaŭ eksterlande germane, angle, itale, hispane. Liaj gramafondiskoj aperis en Germanio kaj Usono. Dum la 2-a mondmilito li batalis, sed li havis eblecon kantadi ekzemple en Hungara Radio. Dum la frua socialismo li devis estis simpla laboristo, eĉ li estis staĥanovisto. Depost la stalinismo li denove kantadis en malgranda restoracio. En 1968 post grava gorĝoperacio li perdis sian voĉon. Li estis konata, kiel reĝo de tango.

## Elektitaj ŝlagroj 
* Rezső Seress: *Szomorú vasárnap* (=Pesimisma dimanĉo, mondfama ŝlagro)
* Rezső Seress: *Szeressük egymást gyerekek*
* *Szívbajok ellen, kisasszony, szedjen tangót!*
* *Szép vagy, gyönyörű vagy, Magyarország*

## Aliaj kontribuoj 
* en Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) Lajos Básti kantas, sed la kantovoĉo estas de Kalmár
* multe da gramafondiskoj, lastfoje postmorte en 1989

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj staĥanovistoj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
East Ayrshire

eta|Orienta-Erŝiro en Skotlando
**East Ayrshire** ( *Orienta Ajrŝiro/Erŝiro,* , ) estas unu de la ŝiroj de Skotlando. La ĉefurbo de Orienta-Erŝiro estas Kilmarnock. Orienta-Erŝiro estis la hejmo de la viskifarejo Johnnie Walker sed la kompanio fermis la konstruaĵon kaj la konsilio anstataŭis la konstruaĵon per nova lernejo.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Referencoj
Kategorio:Konsiliaj areoj de Skotlando
Kapelo Sankta Vito (Velem)

**Kapelo Sankta Vito** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Velem, sur montopinto (568 m).

## Historio 
Dum la bronzepoko arkeologoj trovis signifan urbon (!) sur la monto, baldaŭ la romianoj havis tie turon. Dum la mezepoko hungaraj magnatoj havis tie fortikaĵon, sed en 1291 la parlamento ordonis la detruon. En 1561 estis menciata preĝejo. Laŭ alia informo en 1713 monaĥo konstruis kapelon kun ermitejo el restaĵoj de la iama fortikaĵo, poste la kapelo iĝis pilgrimloko. La nun videbla formo estas videbla ekde 1859. La orgeno estis farita en 1891. Dum la socialismo tiu kapelo estis finstacio de la tutlanda (blua) turista vojo, poste la finstacio estis translokita al Kőszeg. Tamen memortabulo kaj memorkolono memorigas pri tio ĉe la kapelo. En 1990 ŝtelistoj ŝtelis skulptaĵojn el la kapelo.

## Konstruaĵo 
La kapelo situas sur la montopino inter multe da arboj. En mezo de la fasado (farita en 1830) kaj la paroĥejo (konstruita en la 19-a jarcento. En mezo de la fasado la kvadrata turo iomete reliefas, malsupre situas la enirejo, sed estas ankaŭ aliaj 2 enirejoj ĉe la fasado. La turopinto estas oklatera piramido. Interne la plej malnova bildo pri Ĉieleniro de Maria estis donaco el 1700. La alia bildo estis pentrita en Kőszeg en 1890. Apude estas skulptaĵoj pri Sankta Roĥo kaj Sankta Vendelino. La skulptaĵo pri Sankta Vito troviĝas ĉe la flanka altaro. 

Ĉefkermeso okazas en la sekva dimanĉo de la 15-an de julio, alia kermeso okazas en oktobro (tago de marono. Pilgrimado nuntempe ne okazas, tamen escepte ĉiujare en la lasta dimanĉo de septembro el Perenye memore al ĥolero en 1849.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://kirandulastippek.hu/koszeg-es-szombathely-kornyeke/velem-szent-vid-kapolna

Velem, Szent Vid kápolna - Chapel of St. Vid - panoramio (4).jpg|Malantaŭa parto de la kapelo
Velem01.jpg|Montopinto kun la kapelo
Szt. Vid-kápolna (9508. számú műemlék) 2.jpg|Ekvido de la kapelo
Velem, Szent Vid kápolna - Chapel of St. Vid - panoramio (1).jpg|Vido al la kapelo
Velem 2011 Gesztenyeünnep.jpg|Solena marŝo pri marono en la vilaĝo
Kék túra végpontja 1989-ig a Szent Vid kápolnánál - panoramio.jpg|Memortabulo pri la turista vojo
Kék túra végpontja 1989-ig a Szent Vid kápolnánál - panoramio (1).jpg|Monumento pri la turista vojo 

Velem
Velem
Velem
South Ayrshire

eta|Suda-Erŝiro en Skotlando
**South Ayrshire** ( *Suda Ajrŝiro/Erŝiro*, , ) estas unu de la ŝiroj de Skotlando kaj la ĉefurbo de Suda-Erŝiro estas Ayr. Ĝi limas kun Dumfries kaj Galloway, Orienta Ayrshire kaj Norda Ayrshire.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Suda-Erŝiro havas Culzean Kastelon, unu de la Kasteloj kiujn la Kennedy Klano posedis.  Suda-Erŝiro estis parto de Strathclyde sed en 1996 Strathclyde estis disiĝi.

La 11an de Majo 2017, spite ke konservativuloj akiris du sidlokojn, la Skota Nacia Partio kaj la Skota Laborpartio, kun apogo de du sendependuloj, anoncis ke ili ekkontrolis la konsilion.

## Urboj 
* Kirkossald

## Referencoj 

Kategorio:Konsiliaj areoj de Skotlando
North Ayrshire

eta|Norda Erŝiro en Skotlando
**North Ayrshire** ( *Norda Ajrŝiro/Erŝiro*) estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando, krome ĝi estas historia brita graflando (en Skotlando nomata *ŝiro*). La ĉefurbo de Norda Erŝiro estas Irvine. Norda Erŝiro estis la hejmo de Robert Burns kaj la insulo Arran estas ofte nomata "miniatura Skotlando"

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km²..

Kategorio:Ŝiroj de Skotlando
Kategorio:Konsiliaj areoj de Skotlando
Benzila benzoato

**Benzila benzoato** estas benzila estero de la benzoata acido, senkolora substanco kun milda balzamodoro nature okazanta en kelkaj plantoj tiaj kiaj Cananga odorata, palisandro, cinamomo kaj **benzoino** Benzila benzoata estas sinteza kemiaĵo uzata kiel odora ingredienco, artefarita aromo, konservaĵo kaj solvanto.

Ĝi same povas esti uzata en la traktado kontraŭ skabio, laŭso kaj kapograto aŭ **pedikulozo**. Ĝi estas toksa al ektoparazitoj tiaj kiaj Sarcoptes scabiei hominis kaj Pthirus pubis aŭ puba laŭso.

Skabio estas infekto kaŭzata de akaro konata kiel mite sarcoptes scabiei kaj karakteriziĝas per intensa gratado (ĉefe dumnokte), ruĝa makulo kiuj povas rezulti en sekundara infekto. Benzila benzoato estas mortiga kontraŭ tiuj akaroj kaj do ili estas utilaj en la traktado de skabio.

Ĝi same uzatas por traktado de infekto kaŭzata de laŭsoj en la kapo kaj korpo. Benzila benzoato ne estas adekvata elekto por la traktado de skabio pro ĝia iritaj proprecoj. Benzila benzoato estas pura esencoleo okazanta en la volatilaj oleoj de jasmeno kaj odorata kanango.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Benzoato de benzilo estas industrie preparata per agado de la **benzoila klorido** sur benzila alkoholo:

### Sintezo 2 
* Preparado de **benzila benzoato** per traktado de **benzila klorido** kun **natria benzoato**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la '*** per traktado de **benzaldehido** kaj **benzila alkoholo** en alkala medio:

## Literaturo 
* Toxnet
* Mayo Clinic
* World Health Organization
* Weleda
* Drugs.com
* Organic Syntheses
* [Jounal of Pharmaceutical Sciences](http://www.jpharmsci.org/article/S0898-140X(15)34673-5/pdf)

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Aniline.svg|**Fenil-amino**
Benzyl_chloride.png|**Benzila klorido**
Alkohol_benzylowy.svg|**Benzila alkoholo**
Benzylamine2DCSD.svg|**Benzilamino**
Benzylaminopurine.png|**Benzila adenino**
Benzyl-bromide-skeletal.svg|**Benzila bromido**
Benzonitrile_structure.svg|**Benzonitrilo**
Benzyl-cyanide.png|**Benzila cianido**
Benzyl_acetate_200.svg|**Benzila acetato**
Benzylpiperazine.svg|**Benzila piperazino**
Benzofuran_200.svg|**Benzo-furano**
Kwas_fenylooctowy.svg|**Fenil-acetata-acido*'

## Vidu ankaŭ 
* Benzoatoj
* Benzoata acido
* Klorida acido
* Benzila alkoholo
* Benzaldehido
* Tolueno
* Benzilamino

## Referencoj 
Kategorio:Insekticidoj
benzoato
Kategorio:Benzoataj esteroj
Kategorio:Esteraj solviloj
Kategorio:Plastigaĵoj
Kategorio:Parfumaj ingrediencoj
Kategorio:Esencaj medikamentoj
Chipa

eta|Paragvaja *Chipa*
Estas konata sub la nomoj ***chipa*** aŭ ***chipá*** () malgranda pano farita el amelo, manioko, dur-fromaĝo, lakto, ovoj, butero kaj salo; oni povas ankaŭ aldoni iom da bakpulvoro kaj/aŭ iomete da oranĝsuko kaj/aŭ sunflora oleo. Tiu plado sub tiuj nomoj kaj kun preskaŭ la samaj ingrediencoj kaj proporcioj, estas tipa de Paragvajo kaj de Argentina Nordoriento. Kiel parto de la vastiĝo de kuirarta akcepto de "*chipá*" tra la regiono Plata-Rivero, oni vidas ĝian ampleksan akcepton en sudorienta Brazilo, kvankam estas pli komune vidi ĝin sub la varianto konata kiel "*pão de queijo*".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Argentina kuirarto

## Eksteraj ligiloj 
* Discovering/Descubriendo Paraguay, *Semana Santa = chipá*

## Tradukfonto 
Kategorio:Paragvaja kuirarto
Kategorio:Argentina kuirarto
Kategorio:Gvarania lingvo
Kategorio:Panoj
Miklós Vitéz

**Miklós VITÉZ** [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vitéz Miklós** estis hungara scenaristo, verkisto, ĵurnalisto.

Miklós Vitéz http://www.imdb.com/name/nm0900186/ naskiĝis la  en Kecskemét, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Miklós Vitéz frekventis kalvinanan kolegion en sia naskiĝurbo, poste universitaton en Budapeŝto, Parizo, Berlino. Li iĝis jura doktoro. Ekde la fruaj 1910-aj jaroj li estis ĵurnalisto de gravaj gazetoj (ekzemple Népszava), dum la 1-a mondmilito soldato. Jam dum la studentaj jaroj li verkadis, lia unua dramo estis prezentita en 1914. En la teatra jaro 1919 li estis arta direktoro de Teatro Madách. Inter 1928 kaj 1931 li estis dramaturgo de Nova Teatro (Budapeŝto). Depost 1945 li laboris en eldonejo. Li edziĝis kvarfoje, lastfoje en 1955.

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Az ellopott szerda* (1933, kun Károly Nóti)
* Sonĝoaŭto (1934, kun iu alia; post jardekoj ankaŭ furora teatraĵo)
* *Nehéz apának lenni* (1938)

## Elektitaj dramoj 
* *Évforduló* (tragedio, 1911)
* *Gyáva* (1914)
* *Akiknek egy a sorsuk* (1919; prezentita tutlande pli ol 1000-foje)
* *Budai Nagy Gergely* (1925; komedio)

## Aliaj kontribuoj (elekto) 
* *Kezek* (1940; romaneto)
* *Megöltem egy embert* (1930; tradukaĵo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj