Joseph Martin Kraus

**Joseph Martin KRAUS** (n. la 20-an de junio 1756 en Miltenberg, Frankonio ; m. la 15-an de decembro 1792 en Stokholmo) estis german - sveda komponisto de la klasika periodo, kapelmajstro ĉe la kortego de la sveda reĝo Gustavo la 3-a kaj direktoro de la Reĝa Sveda Akademio de Muziko.

Iafoje nomata la "Sveda Mozart" pro sia trofrua morto en la sama tempo kaj aĝo*.* ''*

## Vivo 
La filo de ŝtatoficisto. Li kreskis en la ŝvaba urbo Buchen, kaj en la aĝo de 12 jaroj li eniris la jezuitan gimnazion en Mannheim. En 1773, laŭ insisto de sia patro, li eniris la fakultaton de juro ĉe la Universitato de Majenco, sed jaron poste li translokiĝis al la Universitato de Erfurto, kie anstataŭ jurisprudenco li komencis studi muzikon. Pro familiaj cirkonstancoj, Kraus interrompis siajn studojn por unu jaro kaj revenis al Buchen, kie post unu jaro li verkis la tri-aktan tragedion Tolon kaj plurajn ĥoraĵojn, prezentitajn en la urba preĝejo Sankta Oswald. Li poste daŭrigis sian edukadon ĉe la Universitato de Göttingen ; lia Rekviemo kaj la oratorioj *La Naskiĝo de Jesuo* kaj *La Morto de Jesuo* apartenas al ĉi tiu periodo, la lastaj du al sia propra teksto (kiel poeto, Kraus deklaris sin fervora sekvanto de Klopstock).

En 1778, post diplomiĝo de universitato, Kraus, laŭ sugesto de kunstudanto, iris al Stokholmo por oferti siajn servojn al la sveda reĝa kortego. Liaj unuaj provoj en tiu direkto malsukcesis, sed post tri jaroj da malriĉeco kaj malfacilaĵoj, en 1781 lia opero *Proserpine*, kies libreton Johan Henrik Kjellgren verkis surbaze de skizoj de reĝo Gustavo la 3-a mem, estis sukcese surscenigita, kaj Kraus ricevis la postenon de reĝa vic-kapelmajstro.

Baldaŭ poste, la reĝo sendis lin turneon tra Eŭropo por plibonigi liajn kapablojn kaj kolekti informojn pri la stato de opero. Kraus pasigis kvin jarojn en ĉi tiu kreiva vojaĝo, vizitante Francion, Aŭstrion, Italion kaj Anglion, renkontante Haydn, Gluck kaj Albrechtsberger, verkante plurajn simfoniojn kaj flutkvarteton, kiu fariĝis unu el liaj plej gravaj verkoj. En 1787, li revenis al Stokholmo kaj la sekvan jaron ekoficis kiel reĝa muzikdirektisto. Laŭ peto de Gustavo la 3-a, li verkis ne nur opermuzikon, sed ankaŭ muzikon por diversaj oficialaj okazoj, kaj kiam la reĝo estis murdita, Kraus komponis la muzikon por lia funebro, la Rekviemo. Tuj post tio, lia sano komencis akre malboniĝi, kaj en la aĝo de 36 jaroj li mortis pro tuberkulozo.

Multaj el la verkoj de Kraus estis atribuitaj al aliaj, pli konataj komponistoj en la ĉefaj muzikaj povoj dum lia vivo kaj poste. La muziko de Kraus nun gajnis rekonon, kaj registradoj de ĉiuj liaj restintaj simfonioj estas publikigitaj.

Kune kun sia bona amiko Carl Michael Bellman, Kraus verkis, interalie, la kantaton *Fiskarstugan* (1792) kaj la omaĝkanton *Mozarts död* (1792).

## Kompona verkaro 
La kompona verkaro de Joseph Martin Kraus inkluzivas, krom lia frua eklezia muziko kaj la moteto *"Stella Coeli* ", komponita en Amorbach en 1783, kelkajn operojn, teatran kaj baletan muzikon, kantojn, ariojn kaj kantatojn en la germana, sveda, itala kaj franca lingvoj, same kiel simfoniojn kaj ĉambran muzikon. La katalogo raisonné kompilita de Bertil van Boer en la 1980-aj jaroj (ĝisdatigita kaj renumerita en 1998) inkluzivas pli ol 200 verkojn. 

Fakte, ekzistas du katalogigoj de la verkoj de Kraus. La unuan kreis Carl Schreiber kaj la duan Bertil van Boer. La nuntempe akceptita katalogo de lia verko estas la katalogo de van Boer, en kiu ĉiu verko estas numerita per la simbolo VB. Laŭ la katalogo de verkoj de van Boer, Kraus komponis pli ol 200 verkojn, inkluzive de spiritaj verkoj, kiuj estas (kutime) liaj pli fruaj verkoj, kaj sekularaj verkoj.

La spiritaj verkoj de Kraus estis kutime komponitaj por luteraj aŭ katolikaj preĝejoj. Kraus estis katoliko, sed tio ne malhelpis lin verki ankaŭ por la Lutera Eklezio. Inter la spiritaj verkoj de Kraus estas: Rekviemo, *Te Daum*, oratorioj kaj kantatoj. Inter la sekularaj verkoj de Kraus estas pli ol dek simfonioj, pluraj koncertoj, sonatoj, kvartetoj, kvintetoj kaj ses operoj. Pluraj verkoj, kiujn ni scias, ke Kraus komponis, perdiĝis aŭ estis atribuitaj al aliaj komponistoj.

La verkaro de Kraus karakteriziĝas per dramaj kontrastoj kaj riĉa harmonio, sed rilate al la disvolviĝo de motivoj Kraus ne atingis la nivelon de Haydn kaj Mozart.

**Spiritaj verkoj**

* Rekviemo en D-minoro (1775) VB 1
* Datrevena Meso por Patro Aleksandro Keck (malaperinta) VB 2
* Rekviemo por Jozefo la 2-a (perdita) VB 3
* *Miserere* en C-minoro VB 4
* *Parvum quando en* D-maĵoro VB 5
* *Te Deum* en D-maĵoro (1776) VB 6
* *Fracto demum sacramento*, moteto en D-maĵora VB 7
* *Proh parvule*, soprana ario en C-maĵoro VB 8
* *Mot en alsvädig magt*, Bassarie en E-bemola maĵora VB 9
* *Stella coeli*, Moteto en C-maĵora (1783) VB 10
* *In te Domine speravi*, koruso en E bemola maĵora (1785–1786) VB 11
* *Miserere* (kun Roman Hoffstetter) (mankas)
* *Niaj miserikordoj* (1788) VB 13
* Moteta fragmento en D-maĵoro VB 14
* *Kom! Din herdestaf att bära* ("Venu por porti vian paŝtistan kruĉon") (1790) VB 15
* *La Naskiĝo de Jesuo* (perdita) VB 16
* *La Morto de Jesuo*, Oratorio (1776) VB 17
* Kvin Ĥoralaj Preludoj por Orgeno VB 197

**Operoj, scenaj arioj kaj akompana muziko**

* *Azire* (1778) VB 18 (Opero kun baletmovadoj)
* *Proserpine* (1781) VB 19 (nova produktado Schwetzingen Festival 2006)
* *Akompana* muziko de Edipo laŭ Gudmund Jöran Adlerbeth (1792) VB 21 (verŝajne detruita)
* *Solimano la 2-a, aŭ De tre Sultaninnorna* (1788) VB 22
* *Æneas i Carthago eller Dido och Æneas* (1781-1791, 1799) VB 23, premierita 1799 en Stokholmo (nova produktado, la 2-an de julio 2006 ĉe la Staatstheater Stutgarto )

* *Le bon seigneur* hazarda muziko, VB 25
* *Hör mina ömma suckar*, ario de *Visit-timman* (1787) VB 26
* *Amfitriono*, Intermezoj al la komedio de Molière (1784) VB 27
* *La bröllop pareto de Flintberg* (1787) VB 28
* *Du liv vars oskuldsfulla blick*, ario el *De mexikanska systrarna* (1789) VB 30
* *Äfventyraren eller Resan till månens ö* (1791) VB 32
* *Olympie* akompana muziko al la tragedio de Johan Henric Kellgren, (1792) VB 33
* *Festspel för hertig Carl af Södermanland* (1791) "Må sveafolk din tacksamhet" VB 34
* *Edipo*, Ĥoraĵoj, VB 35

**baleta muziko**

* Pantomimo en D-maĵoro VB 37
* Pantomimo en G-maĵoro, VB 38
* *Armide* (baleta muziko por la opero *Armide* de Christoph Willibald Gluck ) VB 39
* *Fiskarena* (baleto), VB 40

**Kantatoj**

* *Je la naskiĝtago de reĝo* Gustavo la 3-a (1782) VB 41
* Funebra Kantato por Reĝo Gustavo la 3-a (1792) VB 42 por solistoj, kvarparta ĥoro kaj orkestro 
* *La Scusa* (1777) VB 43
* *La Fiŝkapto* (1779) VB 44
* *La frid ett menlöst hjerta njuter* (1782) VB 45
* *La Gelosia* (1780) VB 46
* *La Printempo* (1790) VB 47

**Koncertarioj**

* Kantato por la naskiĝtago de Gustavo la 3-a (1782) VB 41
* *La Scusa* (1777) VB 43
* *La Fiŝkapto* (1779) VB 44
* *La frid ett menlöst hjerta njuter* (1782) VB 45
* *La Gelosia* (1780) VB 46
* *La Printempo* (1790) VB 47
* *Non più fra sassi algosi* in E major (1780) VB 48
* *In te spero, o sposa amata* en B-maĵora (1782) VB 49
* *T'intendo, si mio kor* en E bemola maĵora (1781) VB 50
* *Conservati fedele* in G-maĵora (1782) VB 51
* *Misero pargoletto* F minor VB 54
* *Sentimi, non partir... Al mio bene* E bemola major VB 55
* *Innocente donzelletta* B-maĵora VB 56
* *Aure belle, che spirate*, konsertaria C major VB 57
* *Du temps qui detruit tout* G major VB 58
* *Ch'io mai vi possa* C-maĵora VB 59
* *Del destin non vi lagnate* A major VB 60
* *Ch'io parto? M'accheto* en F-maĵora (1787) VB 61
* *Se non ti moro al lato* E bemola major VB 62
* *Ma, tu tremi* E-bemola majoro VB 63
* *Non temer, non son piu amante* B major VB 64
* *Fermati!… Se tutti i mali miei* E bemola major VB 65
* *Son pietosa kaj sono amante* F major VB 66
* *Fra l'ombre un lampo solo* F major VB 67
* *Carmen Biblicum* VB 68
* *Mia patrino havas la gense* F-maĵoron VB 69
* *Koro kaj kanono* VB 70
* *Aandes diris Vestenvinde* VB 71

**Kantoj**

* *Svisa Ronda Kanto* en F-maĵoro (1788) VB 72
* *Rejna Vina Kanto* VB 73
* *Je – kiam li – mortis* en E-bemola maĵoro (1783) VB 74
* *Al la Fonto* en E-bemola maĵoro (1783) VB 75
* *La Mondo Laŭ Rousseau* VB 76
* *La Kokino* VB 77
* *Hans kaj Hanne* VB 78
* *Al la Vento I* VB 79
* *Al la Vento* en B-maĵoro (1788) VB 80
* *Mi estas germana junulo* en C-maĵoro (1783) VB 81
* *Mi estas feliĉa* VB 82
* *Daphne ĉe Bach* VB 83
* *Fidilo* en C-maĵoro (1783) VB 84
* *La Roza Rubando* en A-maĵoro (1786) VB 85
* *Anselmuĉo* VB 86
* *Al Mia Domservistino* en B-bemola maĵoro (1783) VB 87
* *La Nigra Lizzie el Kastilio* VB 88
* *La Nordia Vidvo* VB 89
* *Kanto pri Pluvo* VB 90
* *La Viro en la Brakseĝo* VB 91
* *La patrino ĉe la lulilo* VB 92
* *Lulkanto: Rigardu la malvarman noktan vizaĝon* VB 93
* *Al la Piano* VB 94
* *La adiaŭa* VB 95
* *Lulkanto* (Do dormu nun, etulo) (1783) VB 96
* *Sano* VB 97
* *Ekde longe* (1786) VB 98
* *Dors mia infano* VB 99
* *Est sur sage* VB 100
* *Point de tristesse* (1786) VB 101
* *Sen Venuso* VB 102
* *Malrapida* (1786) VB 103
* *Conservati fedele* (1788) VB 104
* *Nokturno* en G-maĵoro VB 105
* *Si mia ben* VB 106
* *L'istessa canzonetta alla calabrese* VB 107
* *Ti sento sospiri* (1788) VB 108
* *Bröder, se bålen* (1789) VB 109
* *Elegie över ett barns död* ( Carl Michael Bellman ) (1787) VB 111
* *La fino de* VB 112
* *Stancer ĝis Elias Martin* VB 113
* *Mina Herrar, när ni skrinna* (1787) VB 114
* *La död de Öfver Mozart* (1792) VB 115
* *Afiŝo korektas öppnad blef* VB 116
* *Se oni povas, se oni lundas* VB 117
* *Ynglingarne* VB 118
* *Atis kaj Camilla* VB 119
* Kantato laŭ tekstoj de Carl Michael Bellman (1792)
** *Fiskarstugan* VB 123
** *Måltiden kaj fiŝkaptista turo* VB 124
** *Återfarten från fiskarstugan* VB 125
* *La 24-an de januaro 1792* VB 126
* *Mjölkkammaren på Haga* (dum la 52-a datreveno de Carl Michael Bellman) VB 127

**Simfonioj kaj orkestraj verkoj**

* Simfonio en A-maĵoro (?) VB 128
* Simfonio "buffa" en F-maĵoro (?) VB 129
* Simfonio en F-maĵoro (?) VB 130
* Simfonio en C-maĵora (1780) VB 138 "Violino obligato"
* Simfonio en C-maĵoro (1781) VB 139
* Simfonio en C-diesa minoro (1782) VB 140
* Simfonio en E-minoro (1783) VB 141
* Simfonio en C-minoro (1783) VB 142
* Simfonio en D-maĵoro (?) VB 143
* Simfonio en E-bemola maĵoro (1783) VB 144
* Simfonio en F-maĵoro (1786) VB 145
* Simfonio en D-maĵora (1789) VB 146 "Sinfonia per la chiesa"
* *Sinfonia di chiesa* en D-minora VB 147
* Simfonio en C-minoro (1792) VB 148 “ Funebra Simfonio ” (por la entombigo de la murdita reĝo Gustavo la 3-a)
* *Riksdag Music* (1789, por la malfermo de la sveda Riksdag) VB 154

**Koncertoj**

* Violinkonsert C-Dur som inledning till Johann Georg Albrechtsbergers Oratorium *Die Pilgrime auf Golgatha*, VB 151
* Konĉerto por aldviolono kaj violonĉelo en G-maĵoro VB 153a
* Viola Konĉerto en C-maĵoro VB 153b
* Viola Konĉerto en E-bemolo-maĵoro VB 153c

**Sonatoj**

* Violonsonata scordatura en D-minora (1777) VB 157
* Sonato por Fluto kaj Aldviolono (1778) VB 158
* Violonsonato en D-maĵoro (1782) VB 159
* Violonsonato en C-maĵoro (1782) VB 160
* Violonsonato en E-bemolo-maĵoro (1785) VB 161

**Pianaj verkoj**

* *Du novaj kuriozaj menuetoj*, VB 190
* Rondelo en F-maĵoro, VB 191
* *Sveda danso*, VB 192
* Skerco kun varioj, VB 193
* Larghetto, VB 194
* Piana sonato en E-bemola maĵoro (1784) VB 195
* Piansonato en E-maĵora (1788) VB 196

**Arĉaj kvartetoj**

* Arĉkvarteto en F-minoro (1779) VB 178
* Arĉkvarteto en C-minoro (1780) VB 179
* Arĉkvarteto en E-maĵoro VB 180, "Kvarteto de Trionoj"
* Arĉkvarteto en B-bemolo-maĵoro op. 1, 2 VB 181, "Aldviolonkvarteto"
* Arĉkvarteto en C-maĵoro op. 1.5 VB 182, „Ĉaskvarteto”
* Arĉkvarteto en G-minoro (1782) op. 1,3 VB 183, “Fuga Kvarteto”
* Arĉkvarteto en D-maĵoro (1782) op. 1,4 VB 184, „Adiaŭa kvarteto”
* Arĉkvarteto en A-maĵoro (1782) op. 1,1 VB 185, „Göttingen-kvarteto”
* Arĉkvarteto en C-maĵoro VB 186, "Printempa Kvarteto"
* Arĉkvarteto en G-maĵoro, Op. 1,6 VB 187, "Skota Kvarteto"

**Aliaj ĉambramuzikaj verkoj**

* Flutkvinteto en D-maĵoro, Op. 7 VB 188, "Viena Flutkvinteto"

**Aldonaĵo**

# Meso en E-minoro
# Enttracte al *Äfventyraren* en A-maĵora
# *Poeto Prisa Många Gånger* en la maĵora
# *Lydia och Arist'' en E-bemola maĵoro
# Polonezo por orkestro en D-maĵoro
# Simfonio en D-maĵoro
# Simfonio n-ro 1 en A-maĵoro "Sigmaringer" (perdita)
# Simfonio n-ro 2 en G-maĵoro "Sigmaringer" (perdita)
# Simfonio n-ro 3 en E-bemola maĵoro "Sigmaringer" (perdita)
# Simfonio n-ro 4 en C-maĵoro "Sigmaringer" (perdita)
# Simfonio n-ro 5 en D-maĵoro "Sigmaringer" (perdita)
# Trumpeta Konĉerto (perdita)
# Varioj por Trumpeto kaj Orkestro (perditaj)
# Triopo por Piano, Fluto kaj Violonĉelo en C-maĵoro
# Rondo Capriccio por Piano en G-maĵora

## Heredaĵo 
Du rakontoj de la verkistino kaj historiistino Olga Kavetskaja estas dediĉitaj al la memoro de Josef Martin Kraus: “Ne ekzistas vivo sen amiko” (eldonita en la rusa kaj angla lingvoj en 2014) kaj “Eterneco havas vian varmon” (eldonita en la rusa kaj angla lingvoj en la kolekto de la aŭtorino “Malgrandaj prozoj” en 2014).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Internationale Joseph-Martin-Kraus-Gesellschaft (Internacio Joseph Martin Kraus Societo) (en la germana)
* Nelonga biografio de Joseph Martin Kraus sur retejo dediĉita al Michael Haydn (frato de Joseph Haydn)
* Hejmpaĝo de la urbo de Buchen im Odenwald
* MozartForum, retejo esploranta la mondon de klasika-epoka muziko (1770–1827)
* Eldonoj de Joseph Martin Kraus ĉe Artaria Eldonoj
* Nelonga biografio kaj MP3s sur eClassical.com retejo (negoca)
* Nelonga biografio sur retejo de Mozart - Linley - Kraus 250a Datrevena Festo
* 

Kategorio:Germandevenaj svedoj
Kategorio:Svedaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Klasikepokaj komponistoj