Korinfarkto

La **korinfarkto**, konata populare kiel **koratako** estas malsana situacio en kiu la koro ne ricevas sangon pro obstrukco en unu el la arterioj kiuj kondukas al la kormuskolo. Ĉi tiu plej ofte okazas pro hernio de la ateroma nivelo de lipidoj kaj rubo-ĉeloj. La rezulta iskemio (manko de oksigeno) kaŭzas damaĝon kaj eblan morton de kora histo. Ĝi estas malsana krizo, kaj la ĉefa kaŭzo de morto por kaj viroj kaj virinoj tutmonde. Tiu iskemio estas rezultinta de la malekvilibro inter la postulo kaj la havigo de sangofluo fare de la kora sangocirkulado.​

## Priskribo 
Gravaj risko-faktoroj estas antaŭa historio de angia malsano, antaŭa korinfarkto aŭ apopleksio, ĉiu antaŭa malnormala kor-ritmoj aŭ svenado, maljuneco (ĉefe viroj pli ol 40 kaj virinoj pli ol 50), fumado, troa trinkado de alkoholo, la misuzo de iuj drogoj, multaj trigliceridoj, multaj LDL-proteinoj, malmultaj HDL-proteinoj, diabeto, hipertensio, trodikiĝo, kaj altaj niveloj de maltrankvileco. La ĉefa kaŭzo estas la malsano de la koraj arterioj kun nesufiĉa sangofluo, kiu okazigas damaĝon histan en parto de la koro okazigita per la ŝtopiĝo en unu de la koraj arterioj, ofte pro rompo de plako (ne fota plato) de vundebla ateromo. La iskemio aŭ malsufiĉa liverado de oksigeno kiu rezultas el tia ŝtopiĝo produktas la brustangoro, kiu se estas frue rekanaligita, ne okazigas morton de la korhisto, sed se pluas la anoksio (manko de oksigeno en histo) aŭ hipoksio (malpliigo de la liverado de oksigeno), okazas la lezo de la miokardio kaj finfine la nekrozo, tio estas, la infarkto.

Klasikaj simptomoj de kriza korinfarkto inkluzivas la jenajn: brusta doloro (ofte radianta al la maldekstra brako), malprofunda spirado, naŭzo, vomado, palpitacioj, ŝvitado, anksio. Malsanuloj ofte sentas subite malsanaj. Virinoj ofte sentas simptomojn malsamajn disde tiuj de viroj. La plej oftaj simptomoj de korinfarkto en virinoj inkluzivas la jenajn: malprofunda spirado, malforteco, kaj laceco. Taksate unu triono da ĉiuj korinfarktoj estas "silentaj", sen doloro en la brusto aŭ aliaj simptomoj.
eta|maldekstre|170px|Lokigo de la defibrilatoro en kutima versio.

La facileco de la okazo de disritmoj, fundamente la ventrikla fibrilacio, estas la plej ofta okazigo de morto en la akuta infarkto de miokardio en la unuaj minutoj, pro kio estas nuntempa tendenco al instalo de eksteraj aŭtomataj kontraŭfibrilaciiloj (defibrilatoroj) en publikaj amashomaj lokoj.

La ĉefaj riskoj kiuj pretigas al infarkto estas la arteriosklerozo aŭ alia kormalsano, antaŭaĵoj de brustangoro, de antaŭa infarkto aŭ de koraj misritmoj, same kiel la alta aĝo, ĉefe ĉe viroj pli aĝaj ol 40 jaroj kaj virinoj pli aĝaj ol 50 jaroj. Ankaŭ kelkaj modifeblaj kutimoj kiel fumado de tabako, troa konsumo de alkoholaĵoj, obezeco kaj altaj niveloj de streso kontribuas grave al pli granda risko sufero infarkton.

Akuta infarkto de miokardio estas medicina urĝo laŭ difino kaj oni devas serĉi tujan kuracatenton. La prokrastoj estas grava eraro kiu okazigas milojn de vivoj ĉiujare. La porviva prognozo de paciento kun akuta infarkto dependas de la etendo de tiu (tio estas, la kvanto de kormuskolo perdita kiel konsekvenco de la manko de sangofluo) kaj de la rapideco de la ricevita atento.

Ĝi estas la plej ofta kaŭzo, sed ne la ununura, de subita kormorto, pro la menciitaj disritmoj. La klinika kadro estas de korhaltigo. Tamen en plej parto de la okazoj restas elektra aktiveco en la koro, kies haltigo povas esti nuligita pere de tuja defibrilacio.

## Akuta infarkto de miokardio kaj kora malsufiĉo 
160px|eta|Hispanlingva skemo pri infarkto de miokardio
*Akuta infarkto de miokardio* kaj *kora malsufiĉo* ne estas sinonimaj terminoj. En la kora malsufiĉo estas misordo de la sanga pumpado, kio foje povas esti la rezulto de infarkto. Se la kora malsufiĉo okazas subite, en la etenda infarkto ĝi povas rezulti en akuta pulmedemo kun intensa dispneo aŭ spira malhelpo ĉe la paciento.

La klasikaj simptomoj en akuta infarkto de miokardio inkludas preman fortan doloron ĉe brusto kiu povas disradii al la ŝultroj, mandibloj, kolo, dorso, epigastrio, supraj membroj (ĉefe ĉe maldekstra brako) kaj cetero de la antaŭ torako, okazas malfacila spirado, vomado, naŭzo, palpitacioj, ŝvitado kaj anksio. Ĝenerale, la simptomoj ĉe virinoj estas diferencaj disde la simptomoj ĉe viroj, kaj preskaŭ unu kvarono de la kazoj estas sensimptomaj.

La traktado al paciento kiu montras klinikan kadron kiu eble estas infarkto devas esti prioritata, kaj tiu estas en la sistemoj de draŝklasigo kiel atento de maksimuma nivelo, nome en la medicina urĝa traktado, kiu inkludas oksigenoterapion, aspirinon kaj gliceriltrinitraton. La mildigo de la doloro estas atingita klasike pere de morfino. La mildigo de la doloro estas prioritata, ĉar la doloro pliigas la anksion kaj la aktivecon de la aŭtonoma nervosistemo, kio okazigas pliigon de la penlaboro kaj de la peto de oksigeno fare de la koro.

## Epidemiologio 
La akuta infarkto de miokardio estas la plej ofta apero de la iskemia kormalsanaro. La MOS ĉirkaŭkalkulis, ke en la jaro 2002 12,6&nbsp;% de la mortoj je tutmonda nivelo estis okazigitaj per iskemia kormalsano, kiu estas la ĉefa kaŭzo de morto en disvolvigitaj landoj kaj la tria kaŭzo de morto en disvolviĝantaj landoj, duarange nur post la Aidoso kaj neakutaj spirinfektoj.

En disvolvigitaj landoj kiel Usono, la mortoj pro iskemia kormalsanaro estas pli multnombraj ol la mortindico pro kancero. La kormalsanoj okazigas unu el ĉiuj mortoj en Usono kie pli ol unu miliono de personoj suferas koratakon ĉiujare, el kiuj 40&nbsp;% mortoj kiel konsekvenco de la infarkto. Tiukadre po unu usonano mortas ĉiun minuton pro patologia kormisordo. Tio okazas ankaŭ ĉe paciento al kiu ne bone oni traktis gastriton suferitan dum tro longe kaj ĉe paciento kiu suferis konstantan streson.

En Barato, la kromalsano estas la ĉefa kaŭzo de morto. En tiu lando, unu triono de la mortoj dum la jsro 2007 estis okazigitaj de kardiovaskula malsano, kio bedaŭrinde pliiĝis el unu miliono en 1990 kajy 1,6 milionoj en 2000; ĝis du milionoj en 2010.

## Etiologio 
Akuta miokardia infarkto okazas en pacientoj kun iskemia kormalsano, ĉu ĉe tiuj, kiuj jam sciis, ke ili havas ĉi tiun malsanon kaj ricevis kuracadon por ĝi, aŭ kiel komenca epizodo de la patologio. Ĝi estas kutime antaŭita de antaŭaĵoj de malstabila angino, nomo donita al epizodoj de brusta doloro, kiuj iĝas pli oftaj, daŭras pli longe, kaj aperas kun malpli da peno ol en la antaŭa evoluo aŭ kiuj ne malfortiĝas ricevante la kutimajn medikamentojn.

La miokardio (nome la kormuskolo) suferas infarkton kiam estas progresinta koronaria malsano. Ĝenerale, tio okazas kiam aterosklerozo aŭ ateroma plakedo trovita ene de koronaria arterio ulceriĝas aŭ krevas, kaŭzante akutan obstrukcon de tiu tubeto.

La korono de sangaj duktoj, kiuj portas oksigenon kaj nutraĵojn al la kormuskolo mem (*koronaj arterioj*) povas disvolvi ateromatajn plakojn, kiuj kompromitas pli aŭ malpli la fluon de oksigeno kaj nutraĵoj al la koro mem, kun efikoj kiuj varias de brusta angino (kiam la interrompo de sangofluo al la koro estas portempa), ĝis akra kaj neŝanĝebla akuta miokardia infarkto.

### Riskofaktoroj 
La riskofaktoroj por la apero de miokardia infarkto estas tre rilataj al la riskofaktoroj de la arteriosklerozo kaj estas, inter aliaj, la jenaj:

* la alta sangopremo;
* la alta kolesterolo;
* la tabakismo;
* la sekso, nome ĝi estas pli ofta ĉe viroj ol ĉe virinoj;
* la hiperkolesterolemio, aŭ pli specife, la hiperlipoproteinemio, aparte la altaj niveloj de la malaltdensa lipoproteino kaj la malaltaj niveloj de la altdensa lipoproteino;
* la homocisteinemio, tio estas, plialtiĝo en la sango de la koncentrado de homocisteino, nome toksa aminoacido kiu plialtiĝas je malaltaj aŭ nesufiĉaj niveloj en la englutado de vitaminoj B2, de B6, de B12 kaj de foliata acido;
* la *diabetes mellitus* (kun aŭ sen insulinrezisteco);
* la celiakio, kiu kutime iĝas nerekonita aŭ nediagnozita, ĉefe ĉar ĝi kutime okazas sen evidentaj digestaj simptomoj. Prokrastoj en la diagnozo de celiakia malsano povas kaŭzi, ke damaĝoj al la koro estu neinversigeblaj;
* la trodikiĝo, difinita tra la korpomasa indico (proporcio pli granda ol 30kg/m²), de la ventra cirklo aŭ tra la rilatumo talia-koksa;
* la streso.

#### Protektofaktoroj 
Multaj korsuferaj riskofaktoroj estas modifeblaj, do multaj koratakoj povas esti evititaj konservante pli sanan vivostilon. Fizika aktiveco, ekzemple, estas rilata al pli malaltaj riskoj. Kompreneble, kelkaj el la riskofaktoroj ne povas esti modifitaj: aĝo, sekso, familia historio kaj aliaj genetikaj antaŭpretigaj faktoroj.

Virinoj, kiuj uzas kombinitajn kontraŭkoncipajn pilolojn, kutime havas iomete pliigon de la risko de miokardia infarkto, precipe se aliaj riskfaktoroj, kiel fumado, ĉeestas.

Oni scias, ke la inflamo estas grava paŝo en la procezo de formado de aterosklerota plako. La C-reaktiva proteino estas sentema, kvankam nespecifa, signo de inflamo. Tial, altiĝo en la sango de C-reaktiva proteino povas antaŭdiri la riskon de koratako, same kiel apopleksion kaj disvolviĝon de diabeto, kvankam estas ne klare ĉu ĝi ludas rektan rolon en la formado de aterosklerozo.

Lastatempe, periodonta malsano estis ligita al koronaria arteria malsano kaj, ĉar periodontito estas tre ofta, ĝi povas havi konsekvencojn pri publika sano. Serologiaj studoj kiuj mezuris antikorpojn kontraŭ bakterioj kiuj kaŭzas klasikan periodontiton trovis, ke tiuj antikorpoj ĉeestas en homoj kun koronaria malsano. Periodontito kutime pliigas sangajn nivelojn de C-reaktiva proteino, fibrinogeno kaj citokinoj; do periodontito povas mediacii la riskon de koratako pro ĉi tiuj faktoroj. Oni sugestis, ke trombocita agregacio perita de periodontit-kaŭzantaj bakterioj povas antaŭenigi la formadon de ŝaŭmaj makrofagoj, same kiel aliajn specifajn procezojn kiuj ankoraŭ ne estis klare determinitaj.

La stokado de kalcio estas alia stadio en la ateroskleroza plakforma procezo. Ĉi tiu amasiĝo de kalcio en la koronariaj arterioj povas esti detektita helpe de tomografio kaj povas havi prognozan valoron preter la klasikaj riskofaktoroj.​​​ Multaj aliaj faktoroj estis studitaj, inkluzive de orelaj suturoj kaj aliaj dermatologiaj signoj.

## Patologio 
thumb|Reprezento de infarkto de la antaŭa muro de la koro.
La apero de akra miokardia infarkto baziĝas sur du subtipoj de akra koronaria sindromo, nome, miokardia infarkto sen alteco de segmento ST kaj miokardia infarkto de ST-segmento, kiuj ofte estas manifestiĝo de koronaria malsano, tio estas, koronaria malsano. La plej ofta komenca okazaĵo estas la malligo de ateroskleroza plakedo de unu el la koronariaj arterioj de la epikardio, tio estas, de la kovro de la koro, kio kondukas al la komenco de la koagula kaskado, kiu foje generas totalan okludon de la arterio.

Se malbona sangofluo al la koro daŭras sufiĉe longe, povas komenciĝi procezo nomata iskemia kaskado, en kiu korĉeloj mortas, ĉefe pro nekrozo, kaj ne plu povas regeneri. Je ĉi tiu punkto de ĉela morto, formiĝas permanenta kolagena cikatro, kiu damaĝas la koran arkitekturon. Iuj lastatempaj studoj indikis, ke la ĉela mortoprocezo nomata apoptozo ankaŭ ludas gravan rolon en la procezo de histodamaĝo post miokardia infarkto. Sekve, fibroza histo metas la pacienton ĉe risko por la evoluo de korritmaj malordoj kiuj tendencas esti eble vivminacaj, inkluzive de la evoluo de ventrikla aneŭrismo kiu povas krevi kun katastrofaj, kutime mortigaj, sekvoj. Korhisto difektita tiamaniere kondukas elektrajn impulsojn pli malrapide, kaj tiu diferenco en kondukta rapido povas kaŭzi tion kio estas konata kiel *reenira cirkvito*, unu el la eblaj kaŭzoj de mortigaj senritmoj. En la reenira cirkvito, la elektra impulso forlasanta nodon atingas fibrozan punkton en sia vojo, kiu igas la impulson reveni kaj stimuli la saman nodon kiu estigis ĝin, kiu povas kaŭzi pli grandan nombron da kuntiriĝoj ol en normalaj kondiĉoj. La plej severa aritmio estas ventrikla fibrilado (VF), kiu konsistas el ekstreme rapidaj kaj kaosaj kuntiriĝoj kiuj kondukas al subita kormorto.

Same grava estas ventrikla takikardio, kvankam la prognozo tendencas esti malpli mortiga. Ventrikla takikardio kaj precipe VF malhelpas la koron pumpi sangon efike, kaŭzante, ke la korkosto kaj la sangopremo falas al danĝeraj niveloj, kaj tio povas konduki al pli granda iskemio kaj pli vasta infarkto.

### Histopatologio 
[thumb|200px|[mikroskopo|Mikroskopa bildo (magn. 100x, hematoksilino kaj eozio) de montraĵo de nekropsio du tagojn post-infarkto.]]
La histopatologia ekzameno de la koro povas montri infarkton, ĝenerale dum nekropsio. Pere de la mikroskopo, miokardia infarkto montriĝas kiel regiono markita per iskemio kaj koagula nekrozo, identigeblaj en la unuaj 12 horoj post la okazaĵo.

Unu de la unuaj ŝanĝoj kiuj montriĝas en koro kiu suferis infarkton estas la apero de *ondofibroj*. Post tio la citoplasmo de la miocito iĝas rozkolora aŭ eozinofila kaj perdas la transversajn striojn kiuj karakterizas ĝin kaj finfine perdas la nuklean kovron. La intersticio ĉirkaŭanta la infarktita regiono estas komence infiltrita de neŭtrofiloj, poste de limfocitoj kaj makrofagoj, kiuj ingestas la mortan ĉelon. Tiu ĉirkaŭa regiono iom post iom pleniĝas per tavolo de kolageno, kiu resanigas la areon. Povas esti vidita ankaŭ enfiltriĝo de ruĝaj globuloj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* FORUMCLINIC Informo hispanlingva kaj katalunlingva
* Instrufilmoj
* Retejo de la American Heart Association — Informaro kaj rimedoj por preventi, rekoni, kaj trakti koratakon.
* TIMI Score por UA/NSTEMI  kaj STEMI 
* HEART Score for Major Cardiac Events 
* 

* 

Kategorio:Sindromoj en kardiologio
Kategorio:Sindromoj en urĝeca medicino
Kategorio:Kormalsanoj
Kategorio:Medicina terminologio