Nobel-premiitinoj

eta|200px|dekstra|**Marie Curie** estas unu el malmultaj personoj kaj la sola virino, kiu estis premiita de du Nobel-Premioj.

**Nobel-premiitinoj** ĝis 2025, Nobel-Premioj estis aljuĝitaj al 894 viroj, 66 virinoj (Marie Curie gajnis ĝin dufoje), kaj 27 unikaj organizoj.

## Premiitinoj 
La distribuo de virinoj Nobel-premioj estas jene:

* Du dek virinoj gajnis la Nobel-pacpremion,
* Dek sep gajnis la Nobel-premion pri Literaturo,
* Dek kvar gajnis la Nobel-premion pri Fiziologio aŭ Medicino,
* Ok gajnis la Nobel-premion pri kemio,
* Kvin gajnis la Nobel-premion pri Fiziko,
* kaj tri gajnis la Nobel-Premion pri Ekonomiaj Sciencoj.

La unua virino gajninta Nobel-premion estis Marie Curie, kiu gajnis la Nobel-premion pri Fiziko en 1903 kun sia edzo, Pierre Curie kaj Henri Becquerel. Curie ankaŭ estas la sola virino gajninta plurajn Nobel-Premiojn; En 1911, ŝi gajnis la Nobel-premion pri Kemio. La filino de Curie, Irène Joliot-Curie, gajnis la Nobel-premion pri Kemio en 1935, igante la du sola patrino-fila paro gajninta Nobel-Premion.

La plej Nobel-Premioj al virinoj ricevitaj en unu jaro estis en 2009, kiam kvin virinoj iĝis laŭreatoj en kvar kategorioj.

La plej lastatempaj virinoj gajnintaj la Nobel-premion estis María Corina Machado pri Paco, Mary E. Brunkow pri Medicino, Claudia Goldin pri Ekonomio, Narges Mohammadi pri Paco, Anne L'Huillier pri Fiziko kaj Katalin Karikó pri Medicino en (2023). Carolyn Bertozzi en Kemio kaj Annie Ernaux en Literaturo (2022), Maria Ressa en Paco (2021), Andrea M. Ghez en Fiziko, Emmanuelle Charpentier kaj Jennifer Doudna en Kemio, kaj Louise Glück pri Literaturo (2020), Esther Duflo en Ekonomiaj Sciencoj (2019), Donna Strickland pri Fiziko, Frances Arnold pri kemio, Nadia Murad pri paco, kaj Olga Tokarczuk pri Literaturo (2018).

## Seksa malegaleco 
[eta|300px|Estis totalo de 57 Nobel-premiitinoj kompare kun 873 Nobel-virpremiitoj. Plej Nobel-premiitinoj ricevis sian premion en la paca kaj literatura kategorioj. [Marie Curie estis la unua virino kiu ricevis la Nobel-premion, en 1903, kaj la nura virino kiu ricevis ĝin dufoje. En la grafiko viroj en verda koloro kaj virinoj en viola.]]

Ĉe la plej prestiĝaj premioj en la fakoj STEM (scienco, teknologio, inĝenierado kaj matematiko), nur malgranda proporcio estis havigitaj al virinoj. El 210 premiitoj en Fiziko, 181 en Kemio kaj 216 en Medicino inter 1901 kaj 2018, estis nur tri premiitinoj en fiziko, kvin en kemio kaj 12 en medicino. Faktoroj proponitaj kiel kontribuintaj al la malegaleco inter tio kaj la preskaŭ egaleca homa seksa proporcio estas la tendencemaj nomumoj, la pli malmultaj virinoj ol viroj estantaj aktivaj en elstaraj fakoj, Nobel-premioj tipe atribuitaj jardekojn post la faro de la esplorado (respegulante tempon en kiu seksa tendenco en elstaraj fakoj estis pli granda), pli granda prokrasto en la atribuo de Nobel-premioj por atingoj de virinoj konsiderante iliajn longvivecon gravan faktoron ĉe virinoj (oni ne povas esti nomumita al Nobel-premio postmorte), kaj tendenco neglekti virinojn se temas pri kunhavon de Nobel-premioj.

## Listo de premiitaj virinoj 
### Nobel-Premio pri Fiziko 
* 1903: Marie Curie, 
* 1963: Maria Goeppert-Mayer, 
* 2018: Donna Strickland, 
* 2020: Andrea M. Ghez, 
* 2023: Anne L'Huillier,  

### Nobel-Premio pri Kemio 
* 1911: Marie Curie, 
* 1935: Irène Joliot-Curie, 
* 1964: Dorothy Crowfoot Hodgkin, 
* 2009: Ada Yonath, 
* 2018: Frances Arnold, 
* 2020: Emmanuelle Charpentier, 
* 2020: Jennifer Doudna, 

### Nobel-Premio pri Fiziologio aŭ Medicino 
[eta|dekstre|230px|[Tu Youyou.]]
* 1947: Gerty Theresa Cori, 
* 1977: Rosalyn Sussman Yalow, 
* 1983: Barbara McClintock, 
* 1986: Rita Levi-Montalcini, 
* 1988: Gertrude B. Elion, 
* 1995: Christiane Nüsslein-Volhard, 
* 2004: Linda B. Buck, 
* 2008: Françoise Barré-Sinoussi, 
* 2009: Elizabeth Blackburn, /
* 2009: Carol Greider, 
* 2014: May-Britt Moser, 
* 2015: Tu Youyou, 
* 2023: Katalin Karikó,  
* 2025: Mary E. Brunkow, 

### Nobel-Premio pri Literaturo 
[eta|dekstre|230px|[Selma Lagerlöf en 1909.]]
* 1909: Selma Lagerlöf, 
* 1926: Grazia Deledda, 
* 1928: Sigrid Undset, 
* 1938: Pearl S. Buck, 
* 1945: Gabriela Mistral, 
* 1966: Nelly Sachs, 
* 1991: Nadine Gordimer, 
* 1993: Toni Morrison, 
* 1996: Wisława Szymborska, 
* 2004: Elfriede Jelinek, 
* 2007: Doris Lessing, 
* 2009: Herta Müller, /
* 2007: Alice Munro, 
* 2015: Svjatlana Aljeksijeviĉ, 
* 2018: Olga Tokarczuk, 
* 2020: Louise Glück, 
* 2022: Annie Ernaux, 
* 2024: Han Kang, 

### Nobel-Premio pri Paco 
* 1905: Bertha von Suttner, 
* 1931: Jane Addams, 
* 1946: Emily Greene Balch, 
* 1976: Betty Williams, 
* 1976: Mairead Corrigan, 
* 1979: Patrino Teresa, 
* 1982: Alva Myrdal, 
* 1991: Aung San Suu Kyi, 
* 1992: Rigoberta Menchú, 
* 1997: Jody Williams, 
* 2003: Ŝirin Ebadi, 
alternative=Tawakkul Karman , Leymah Gbowee kaj Ellen Johnson Sirleaf rilate al la donado de la Nobel-premio pri paco en 2011.|dekstra|eta|Tawakkul Karman , Leymah Gbowee kaj Ellen Johnson Sirleaf rilate al la donado de la Nobel-premio pri paco en 2011.
* 2004: Wangari Maathai, 
* 2011: Ellen Johnson Sirleaf, 
* 2011: Leymah Gbowee, 
* 2011: Tawakkul Karman, 
* 2014: Malala Yousafzai, 
* 2018: Nadia Murad, 
* 2021: Maria Ressa, 
* 2023: Narges Mohammadi,  
* 2021: María Corina Machado, 

### Nobel-Premio pri Ekonomio 
* 2009: Elinor Ostrom, 
* 2019: Esther Duflo,  
* 2023: Claudia Goldin, 

## Notoj 
Kategorio:Nobel-premio
Kategorio:Listoj pri virinoj