open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aŭrinjaka kulturo

eta|407x407ra|La distribuomapo de la lokoj de la Uriniak-kulturo
[eta|Fluto el [Aŭrinjaka kulturo farita el osto de animalo, Geissenklösterle (Ŝvabio). Tiu fluto reprezentas la plej fruajn konatajn muzikinstrumentojn kaj havigas valoran pruvaron de prahistoria muziko. ]]
[eta|La "Leono-Viro" - statueto trovita en kaverno en Ŝvabio, datita ĉirkaŭ 32.000 jarojn antaŭ nia tempo. Ĉi tiu estas la plej frua trovo de [Personigo|besta personigo en homa historio]]
La **aŭrinjaka kulturo** (aŭ: **Aŭrinjakejeno**, foje: **orinjaka kulturo**, PIV: Aŭrignacio; france **Aurignacien**) estis grava frupaleotika industria kaj antaŭhistoria kulturŝtupo de la frua Homo sapiens sapiens. Ĝi estis nomata post la ĉefa trovejo, la kaverno de Aurignac (Aŭrinjako) en la franca departemento Haute-Garonne en la Pireneoj.

En la orinjaka kulturo aperis unuafoje en Mez-Eŭropo la anatomie modernaj homoj. Per tiu kulturo komenciĝis en Eŭropo la frupaleotiko. La antaŭa ŝtupo nomiĝas Musterio.

La aŭrinjaka kulturo komenciĝis antaŭ ĉirkaŭ 35 000 jaroj kaj daŭris ĉirkaŭ 10 000 ĝis 15 000 jarojn. Ĝi parte koincidas kun la kulturo Ĉatelperonio, en kiu regis la homo de Neandertalo. Posta ŝtupo estis la kulturoj de Gravetio, la Solutreo kaj la Magdalenio.

Tipaj iloj de la epoko estas la longaj, maldikaj klingoj (ĝis ĉirkaŭ 26&nbsp;cm), kiuj estis pretigitaj per la teĥniko de ĉizilo-martelo. Se ili montras obtuzan dorson, oni povas paroli pri tranĉilo. En tiu periodo de la homa historio, oni ofte trovas ilojn el osto, korno kaj eburo.

Image:Gavaudun Global 2009.0.212.3.jpg|skrapilo

Image:Lames aurignaciennes.jpg|klingo, tranĉilo
Image:Flechette Gavaudun 231-3 (3).jpg|lamelo "Dufour"
Image:Sagaie base fendue.jpg|osta pinto

La aŭrinjakanoj kreis la unuajn artaĵojn, ekzemple eburaĵojn, diinajn figuretojn, muzikilojn, kavernajn murpentraĵojn.

## Literaturo 
* Ernst Probst: Deutschland in der Steinzeit, München 1991

## Interrete 
* http://www.kulturendersteinzeit.de.vu  Kulturen der Steinzeit

Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kategorio:Plejstoceno
Kategorio:Paleolitiko
Haenyeo

La **Haenyeo**-j aŭ Haenyŏ-j (koree: 해녀 aŭ 海女; *mar-virino*) estas virinoj, kiuj laboras naĝanta senspire en la maro, en la provinco de Jeju-do, en Koreio. Ili formas matriarkan socion.

Ĝis la fino de la 19-an jarcento, naĝi por trovi konkoj precipe estis rolon de viroj. Tio laboro ĉesis esti profitebla, kiam ili ekdevis pagi imposton por tio laboro, dum la virinoj ne. La virinoj eklaboris en la maro (tio, kio estis juĝata malaltan laboron), kaj, pro la granda dependeco de la insulo por la marproduktado, ili fariĝis la ĉefaj mon-alportantoj de la familio. Koncekvente, ili fariĝis la famili-ĉefoj.

Tio ĉi evoluo kontraŭis la Korean Konfuceismon, kio tradicie rigardas la virinojn kiel subulinoj. Do la Seula administrantaro, intencis (malsukcese) malpermesi la virinojn naĝi, argumentante ke ili montris sin nudaj.

La Haenyo-j estas elprovitaj apneistinoj, ili povas ŝtopi ilian spiradon dum du minutoj, kaj malsupreniri ĝis dudek metroj sub la maro. Ili laboras malgraŭ la danĝeroj de la maro : ŝarkoj kaj meduzoj. Iliaj marvirina] plonĝovesto estas grasa same kiel la haŭto de maranimaloj.

Post la fino de la 1970-aj jaroj, la eksportado de marproduktoj ĝis Japanio pliriĉigis la mar-virinojn. Ili povis ripari ilian domon, aĉeti novan domon en la urbo kaj sendi siajn filinojn en lernejo.

Dume, tio estas kaŭzo de la malapero de la profecio, ĉar la filinoj preferas labori en la turisma industrio de la insulo, aŭ en urbegoj. En 1950, ili estis 30 000. En 2003, ili estis 5 650 (85% estis pli ol kvindek-jara).

La nombro de Haenyo-j malpliiĝas kaj la viroj trovas plifacile laboron dank'al turismo, la futuro de tio matriarka societo ŝajnas malcerta.

## Dosieroj 

Image:Korea-Ulsan-Haenyeo-01.jpg
Image:Korea-Jeju-Haenyeo-02.jpg
Image:Korea-Jeju-Haenyeo-04.jpg
Image:Korea-Jeju-Haenyeo-05.jpg

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sirenado

Kategorio:Koreio
Kontinenta terkrusto

eta|300px|Transiro de oceana kaj kontinenta krusto je pasiva kontinentrando. Prezentaĵo ege simpligita
La **kontinenta terkrusto** konsistas, kontraŭe al la oceana terkrusto, el magmaj petroj kun meza ĝis alta SiO2-enhavo, parte diktavolaj sedimentoj kaj la el ili ekestintaj metamorfaj produktoj. Pro la, relative al la oceana krusto, alta kvoto je aluminio kaj la ĝenerale alta kvoto je silicio, oni ankaŭ uzas la akronimon **sialo**.

La denseco de la kontinenta terkrusto kun proksimume 2,7 g/cm3 estas malplia ol tiu de la oceana krusto. Ambaŭ "naĝas" izostaze sur la astenosfero. La dikeco de la kontinenta krusto sub ebenoj meznombre estas 35 km kaj plialtiĝas, laŭ la izostaza konduto, sub altaj montaroj ĝis 80 km.

## Dividiĝo 
La kontinenta terkrusto disdividiĝas je supera, **malelasta**, kaj subkuŝanta, '''duktila, sfero. La limzono (limfaco) inter la du sferoj nomiĝas malkontinuo de Conrad.

Ekde profundeco de proksimume 10-20 km la premo kaj temperaturo estas tiom alta, ke la ĉefaj komponantoj de la krusto, kvarco kaj feldspato, je tektona streno ne plu malelaste reagas, sed per rampado je kristallimoj aŭ transkristaligo duktile. En la duktila sfero la terkrusto estas plastike, tio estas nerompe kaj daŭre, deformebla. La situo de la transira zono dependas de la varmfluo kaj la fluidenhavo de la terkrusto. En magme aktivaj regionoj kun plialtigita varmfluo kaj pli alta fluidkoncentriĝo la duktila sfero komencas en malplia profundo, la terkrusto pro tio estas pli facile deformebla.

La krusto unue transiras al la malkontinuo de Mohoroviĉiĉ kaj poste al la astenosfero (termantelo).

## Vidu ankaŭ 
* Interna strukturo de la tero

## Konsisto 
## Vidu ankaŭ
*Kontinentbreto

Kategorio:Tero
Kategorio:Platotektoniko
Bad Neuenahr-Ahrweiler

**Bad Neuenahr-Ahrweiler** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ahrweiler de la federacia lando Rejnlando-Palatinato, kaj estas la administra centro de la distrikto. Centroj de la komunumo estas la historia urbeto *Ahrweiler* okcidente kaj la kuracurbo *Bad Neuenahr* oriente, ambaŭ borde de la rivereto *Ahr*, meze de la rivera valo kies deklivoj intense uzatas por vinkultivado. Ĉirkaŭ la du centraj loĝlokoj grupiĝas 11 pliaj komunumopartoj. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn.

## Administra divido de la urbo 
Bad Neuenahr-Ahrweiler havas urbopartojn, kiuj konsistas el unu aŭ pluraj kvartaloj. La urbopartoj havas lokajn reprezentantojn. La plej granda loĝloko estas la urboparto Bad Neuenahr. Ĝi konsistas origine el tri komunumoj, kiuj ankaŭ hodiaŭ estas kvartaloj.

La statistiko pri la loĝantoj de la 31-a de marto 2013 (ĉefa kaj kroma loĝejoj):

[eta|maldekstra|Bad Neuenahr en [1900]]
eta|maldekstra|monto *Landskrone* ĉirkaŭ la jaro 1900
eta|maldekstra|trabfakaj domoj kaj historia pordego *Niedertor* en la urbeto *Ahrweiler*

## Esperanto-movado 
La riĉa banloko ekde la 19-a jarcentoj altiris multajn vojaĝantojn, ankaŭ esperantlingvajn; interalie en 1913 L. L. Zamenhof pasigis siajn feriojn en Bad Neuenahr kaj renkontiĝis tie kun aliaj movadanoj kiel la juna esperanto-aktivulo Max Butin el la iom pli norda banloko Bad Godesberg. En la urbo kun sia familio loĝas la esperantisto Wolfgang Bohr, kiu estas aktivulo kaj ekde 2006 prezidanto de la regiona Rejnlando-Palatinata Esperanto-Ligo. La familio interalie funkcias kiel gastiganto de Pasporta Servo. Inter la jaroj 1994 kaj 1996 krome la esperantisto Thomas Pusch laboris kiel kuracisto en la urbo. Lia tiama hospitalo samkiel multaj aliaj domoj de la urbocentro subakviĝis kaj komplete detruiĝis dum la inundoj de julio 2021.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Regna burgo Landskron
* Registara bunkro (Germanio)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Ahrweiler
Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato
Ardenoj

[eta|780x780px|center|Vidaĵo de [Mozo en la Francaj Ardenoj]]

300px|eta|Situo de la Ardenoj en Belgio
La **Ardenoj** (france: ''*, valone: *Årdene'', nederlande: '**) formas arbaroriĉan montetaron en orienta Belgio (la plej granda parto de Valonio), Norda Luksemburgo kaj malgranda parto en Francio.
La ardenoj etendiĝas de Francio oriente de la Pariza Baseno tra Belgio kaj Luksemburgio ĝis la Rejno en Germanio. En norda Luksemburgio la montaro nomiĝas **Oslingo''' kaj en Germanio ĝi havas la nomon Ejfelo (). La plej altaj punktoj troviĝas en Schneeeifel ĉe la belga-germana landlimo apud la urbeto Prüm kaj Sankt-Vith.

Ĝi estas okcidenta flankmontaro de masivo el ardezo al kiu apartenas la oriente de la Ardenoj situanta Ejfelmontaro en Germanio.
[250px|dekstra|eta|[Semois apud Bouillon en la suda parto de la Belgaj Ardenoj]]

## Historio 
La Batalo de Ardenoj estis terura militagado kiu okazis inter la fino de la 1944 kaj komenco de 1945, kiam Nazia Germanio jam estis ekmalvenkanta en la Dua Mondmilito. La germanoj havis dekomencajn sukcesojn pro malpreparo de Aliancanoj, sed post multaj mortoj de ambaŭ flankoj, la usonanoj sukcesis retroirigi la germanan ofensivon. Estis ĉirkaŭ 15 000 mortoj de la flanko de germanoj kaj preskaŭ 20 000 de la flanko de usonanoj.

## Vidu ankaŭ 
* Flandraj Ardenoj
* Ardennes (departemento)

## Eksteraj ligiloj 
* Ardennen.nl - ĝeneralaj informoj (nederlande)
* Retkameraoj en la Ardenoj

Kategorio:Ardenoj
Kategorio:Mezaltaj montaroj
Kategorio:Geografio de Belgio
La Anima Evoluado

**La Anima Evoluado** ( *L’Évolution Animique*) estas verko de Gabriel Delanne, publikita en 1897. La libro traktas pri la rilatoj inter biologia kaj anima evoluado. Surbaze de diversaj sciencaj laboroj de sia tempo, Delanne defendas ke la evoluo de la specioj ne havas sole materiajn kaŭzojn. Tial li revenigas koncepton de vivfluidaĵo, vivforto aŭ vivprincipo. 

"Havas (...) la vivo specialan modon, *vivantan*, por procedi, por teni sian funkciadon; ekzistas en organizita estulo *io* neekzistanta en korpoj neorganikaj, io operianta per privataj metodoj, *sui generis*, kaj ke ne nur fabrikas, kiel riparas organojn. Al tiu *io* oni nomas vivforton". (DELANNE, 1937, pp. 33). 
Ankaŭ li prenas koncepton de perispirito cele ekspliki fenomenojn psikologiajn sub spiritualista vidpunkto.

## Vidu ankaŭ 
* Spiritismo
Kategorio:Spiritismaj libroj
## Referenco 
**A Evolução Anímica* (). 9a eldono. Tradukita de Manuel Quintão. Brazilo, Braziljo: FEB, 1937.
Vidvino

**Vidvino** havas diversajn signifojn:

***Virino, kies edzo mortis**
***Vidvino (tipografio)** en tipografio estas la unua linio de nova alineo, kiu aperas sola fine de paĝo.
Gvidanto (politiko)

**Gvidanto** estas, ĝenerale, neformala titolo de homoj, kiuj fakte estras landoj, ĝenerale respublikoj, eks-respublikoj aŭ reĝlandoj kun tre malfortaj reĝoj. La ĉefa diferenco de gvidanto kaj simpla diktatoro aŭ kaŭdilo estas sia persona valoro, reala aŭ ne. **Gvidanto** aperas en tre speciala historia momento por "savi" nacion kontraŭ fremdaj malamikoj, aŭ kiel ĉefoj de revolucioj. Gvidantoj estas ĉiam karismaj homoj, tre popularaj, sen kompromisoj kun antaŭloj, kaj, ĝenerale, siaj sekvantoj ne sukcesas atingi similan popularecon kaj falas iom post la morto de la gvidanto.

**Führer**  estas germana vorto kiun oni laŭvorte povas traduki al gvidanto. Adolf Hitler lasis sin nomi tiel en sia partio. Ekde 1934, li alprenis la oficialan titolon *Führer und Reichskanzler* (gvidanto kaj regna kanceliero). Je tiu okazo li, post la morto de Hindenburg, unuigis la oficojn de registarestro kaj prezidento post aranĝita plebiscito. Tiam ankaŭ la vorto fariĝis parto de nomo de multaj pozicioj en ŝtato kaj partio. Eĉ kiam la vorto estas en Germanio ĝenerale uzata, ĝi ĝis nun estas akompanata per certa socia malhonoro.

Kelkaj el tiuj prenas formalan titolon kiel "prezidento", aliaj ne. La titolon "gvidanto" prenis Adolf Hitler (Führer) kaj Benito Mussolini (Duce), iom simila estis la titolo de Francisco Franco: "Kaŭdilo de Hispanio", Mao Zedong preferis la titolon "Kvar Grandaj: "Granda Instruisto, Granda Estro, Granda Ĉefkomandanto, Granda Stiristo". En komunismaj landoj, la gvidanto povas esti "sekretario de komunisma partio".

## Ekzemploj 
*Plej supera gvidanto de Irano
*Fidel Castro
*Francisco Franco
*Adolf Hitler
*Muamar Kadafi
*Benito Mussolini
*Enver Hoĝa
*Mao Zedong
* *Conducător*
* *Duce*
* Kaŭdilo

## Vidu ankaŭ
* Diktatoro
* Listo de Nordkoreaj Gvidantoj
* Morto de Adolf Hitler

*
Kategorio:Naziismo
Kategorio:Titoloj
Kategorio:Germanaj vortoj kaj esprimoj
Johann Bernhard Bach

La persona nomo **Johann Bernhard Bach** povas signifi la jenajn germanajn komponistojn:

* Johann Bernhard Bach (la pli maljuna), 1676-1749
* Johann Bernhard Bach (la pli juna), 1700-1743
Portugala eskudo

La **portugala eskudo** (, en esperanto laŭvorte "ŝildo") inter la jaroj 1914 ĝis 2002 estis la nacia valuto de la ŝtato Portugalio kaj ankoraŭ uziĝis kiel pagilo ĝis la fino de la jaro 2001: Dum januaro kaj februaro 2002 eblis pagi kaj per la malnova nacia kaj per nova eŭropa valuto, kaj ekde la 1-a de marto 2002 la moneroj kaj monbiletoj ne plu uzeblas por pagado, sed nur interŝanĝeblas al la valuto Eŭro. Monerojn nun jam ne plu eblas interŝanĝi, sed monbiletoj ankoraŭ interŝanĝeblas ĝis la 28-a de februaro 2022. Oficiala mallongigo de la valuto estas PTE - el tio "PT" (aŭ en interretaj adresoj ".pt") estas la internacia mallongigo por Portugalio kaj E estas la unua litero de eskudo.

eta|300ra|maldekstra|

La valuto de Portugalio antaŭ la jaro 1914 dum multaj jarcentoj nomiĝis *Real*.

Unu eskudo korespondis al 100 "centavoj". Pro granda inflacio la centavaj moneroj delonge ne plu uziĝis. Pli grandajn sumojn oni plej ofte kalkulis en *contos*, neoficiala kalkula kategorio, kiu egalis al 1000 eksudoj. Pro la simpla ŝanĝofaktoro la vorto "Conto" ankoraŭ hodiaŭ uziĝas por monbileto de 5 Eŭroj (minimume rondigite).

## Vidu ankaŭ 
*  la paĝon pri la nunaj portugalaj eŭro-moneroj
* Cifrão

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Historiaj monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Portugalio
Kategorio:Historio de Portugalio
Escudo

**Escudo** aŭ **Eskudo** havas multajn signifojn
## Ekonomio 
**Escudo** aŭ **eskudo** (en Esperanto) estas nomo de diversaj monunuoj:
* Cirkulantaj:
** : **Kaboverda eskudo**
* Malaperintaj:
** : **Angola eskudo**
** : **Ĉilia eskudo**
** : **Hispana eskudo**
** : **Mozambika eskudo**
** : **Timora eskudo**
** : **Portugala eskudo**

## Geografio 
* : **Rivero Escudo**, en la norda regiono Kantabrio
Johann Bernhard Bach (la pli maljuna)

**Johann Bernhard BACH** (n. 23-an de majo 1676 en Erfurto; m. 11-an de junio 1749 en Eisenach) estis germana komponisto el la familio Bach – duagrada kuzo de J. S. Bach.

## Vivo 
Jam kiel infano li ricevis muzikinstruon de lia patro Johann Aegidius Bach. Poste li studis kune kun Johann Sebastian Bach en Vajmaro. En 1695 li iĝis orgenisto en Erfurto ĉe la preĝejo *Kaufmannkirche* kaj poste en Magdeburgo. Post tiam li iĝis posteulo de sia onklo Johann Christoph Bach (1642-1703) kiel orgenisto ĉe la preĝejo *St. Georg* en Eisenach kaj kiel klavicenisto en la kortega orkestro 1703. La plej granda parto de liaj muzikaj verkoj malaperis escepte de kvar orkestrosuitoj kaj kelkaj orgenverkoj. Oni scias, ke J. S. Bach kun sia orkestro Collegium Musicum en Lepsiko prezentis diversaj pecoj de lia kuzo. Ekde 1708 ĝis 1712 Johann Bernhard Bach kunlaboris kun Georg Philipp Telemann, kiu influis en lia verkado. Lia filo Johann Ernst Bach iĝis lia sukcesoro kiel orgenisto ĉe la preĝejo *Georgenkirche* en Eisenach. Tie li ankaŭ finis sian vivon.

Li estis patro de:
* Johann Ernst Bach (1722-1777).
* Johann Friedrich Bach (1706-1743).
* Johann Aegidius Bach (1709-1746).

### Verkoj 
* 4 suitoj por orkestro (kiujn Johann Sebastian direktis en Lepsiko).
** Suite No. 1 in G minor
** Suite No. 2 in G major
** Suite No. 3 in E minor
** Suite No. 4 in D major
* 8 ĥoraloj por orgeno.
* 1 ĉakono en B bemola maĵoro.
* 2 fugoj por klavarilo.

## Fontoj 
* http://www2.nau.edu/~tas3/jbbach.html 
* Diccionario Enciclopédico de la Música *Música Maestro*, Editorial Rombo, 1996, ISBN 8482579323
* Musicalia, Enciclopedia y Guía de la Música Clásica, Editorial Salvat, 1986, ISBN 84-7137-872-8
* Larousse de la musique, Librairie Larousse, 1957

## Ligiloj 
* Diskografie der Werke Bachs und der Bach-Familie  kun multaj pluaj informoj

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Barokaj komponistoj
Kategorio:Familio Bach
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Varmokurento

La **varmokurento** aŭ **varmofluo** estas fizika grando por kvanta priskribo de varmotransdonaj procezoj. Ĝi estas difinita  kiel la en la tempo *dt* transdonita varmokvanto *dQ*:

:I = \dot{Q} = \frac{\delta Q}{\delta t}

La skribmaniero per :I = \dot{Q} = \frac{\delta Q}{\delta t}

simboligas , ke varmo ne estas statogrando sed procezogrando. La SI-unuo de la varmokurento estas vato (W). 

Rimarkigo: en kelkaj lernolibroj oni uzas anstataŭ  \dot{Q}  la simbolon j saman ol tiu de kurentodenseco. 

Laŭ DIN 1304 (DIN estas Germana Instituto por Normigo) jenaj formulsignoj por la varmokurento estas permesataj: \dot{Q}, \Phi_{th}, \Phi.

## Vidu ankaŭ 
* Varmokurenta derivaĵo
* Varmokurenta denseco
* Varmokonduktilo

Kategorio:Varmo
Irlanda pundo

La **irlanda pundo** (, ) inter la jaroj 1925 kaj 1999 estis la nacia valuto de la Respubliko de Irlando kaj ankoraŭ uziĝis kiel oficiala pagilo ĝis la fino de la jaro 2001. Dum januaro kaj februaro 2002 eblis pagi kaj per la malnova nacia kaj per nova eŭropa valuto, kaj ekde la 1-a de marto 2002 la moneroj kaj monbiletoj ne plu uzeblas por pagado, sed nur interŝanĝeblas al la valuto eŭro. Unu pundo korespondis al 100 «pinginoj» (pencoj). Oficiala mallongigo de la valuto estas IEP — el tio «IE» (aŭ en interretaj adresoj «.ie») estas la internacia mallongigo por Irlando ( kaj irlande *Eire*) kaj P estas la unua litero de pundo.

La moneroj de la irlanda pundo signife pli grandis ol la paralelaj moneroj de la brita pundo. Post la restrukturiĝo de la valuto laŭ la dekuma sistemo dum la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento en Irlando samkiel en Anglio validis la simpla regulo, ke unu pundo egalis al 100 pencoj. Antaŭe la sistemo estis la jena:
12 pencoj = 1&nbsp;ŝilingo, 2&nbsp;ŝilingoj= 1 floreno, 2&nbsp;ŝilingoj kaj 1 sespenca monero)= 1 duona pundokvarono, 5&nbsp;ŝilingoj= 1 pundokvarono, 10&nbsp;ŝilingoj = 1 duona ora pundmonero kaj 20&nbsp;ŝilingoj = 1&nbsp;ora pundomonero.

Tuj antaŭ la enkonduko de la valuto eŭro ekzistis moneroj en valoro de 1, 2, 5, 10, 20, 50 pinginoj (pencoj) kaj 1 pundo, kaj monbiletoj en valoro de 5, 10, 20, 50 kaj 100 pundoj.

La membreco de Irlando en la Eŭropa Valuta Sistemo signifis la finon de la antaŭa egaleco inter la irlanda kaj la angla pundoj.

Komence de la jaro 2002 la irlanda pundo en rilato 0,787564:1 anstataŭiĝis per la nova valuto eŭro.

## Vidu ankaŭ 
* Irlandaj eŭro-moneroj

Kategorio:Historiaj monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Irlando
Kategorio:Historio de Irlando
OmegaT

**OmegaT®** estas plurplatforma komputilizita tradukilo (kun tradukmemoro**)** funkcianta sub la Java-programlingvo,

Ĝi estas libera programaro disvolvita komence de 2000 fare de Keith Godfrey kaj nuntempe pluzorgata de sendependa skipo de tradukistoj kaj programistoj.

OmegaT estas relative facile ekmastrebla. Ĝi segmentas (kaj numeras) la tradukendan tekston.

Surekrane, OmegaT prezentiĝas tiel :

1 **la redaktofenestro** :
* supre vidiĝas la tradukenda segmento.
* meze oni skribu la tradukon de tiu segmento.
* malsupre vidiĝas la tradukotaj segmentoj.

2 **la kongrueca fenestro** :

tie vidiĝas la eventuala(j) ekvivalento(j), kiujn OmegaT trovis en la kreita datenbanko. Tiu(j)n ekvivalento(j)n vi libervole povas elekti kaj ŝovi en la redaktofenestron.

3 **la glosara fenestro** :

tie vidiĝas la ekzaktaj ekvivalentoj, kiujn OmegaT trovis en la glosaroj.

Post instalado de OmegaT, vi unue kreu tradukprojekton. Poste lanĉu OmegaT kaj malfermu tiun tradukprojekton. En ĉi tiu aŭtomate kreiĝos aro da dosierujoj. En la dosierujon "Fonto", vi metu la tradukendan dokumenton (nur akcepteblas la formatoj *.txt, *.htm *.odb kaj *.sxw). La tradukita dokumento aŭtomate registriĝos en la dosierujon "Celo", konservante (principe) la originalan enpaĝigon.

Pluraj serĉeblecoj disponeblas : laŭsegmente, laŭvorte (fontlingvo kaj cellingvo).

## OmegaT en la Eŭropa Komisiono 
La Direktorejo-Ĝenerala por Tradukado de la Eŭropa Komisiono (DGT) uzas la programon kiel alternativa komputilizita tradukilo apud la ĉefa komerca komputilizita tradukilo. DGT uzas specon de OmegaT (DGT-OmegaT) kun adaptitaj/plibonigitaj/novaj karakteristikoj kiuj estas adaptitaj al DGT-specifaj postuloj i.a. por aŭtomatigi la kreadon, aktualigon, revizion kaj finpretigo de projektoj, *Tagwipe* por purigadi senutilajn etikedojn en docx-dokumentoj kaj *TeamBase* por permesi la interŝanĝon de tradukmemoroj en reala tempo. Tiuj aplikaĵoj la DGT disponigas kiel libera malfermitfonta programaro.

## Lokaĵigado de OmegaT 
La uzanto'interfaco kaj dokumentaro de OmegaT estis tradukitaj al ĉirkaŭ 30 lingvoj, interalie en Interlingua sed ne ankoraŭ ekzistas lokaĵigado en Esperanto.

Volontulaj tradukistoj povas traduki ĉu la uzanto'interfacon, la mallongan lernilon "*Instant Start*", aŭ la tutan manlibron (aŭ ĉiujn tri komponentojn). Ĉiuj lingvaj dosierujoj kaj ĉiuj tradukoj de la manlibro estas inkluzivitaj en la norma distribuado de OmegaT.

## Malavantaĝigitaj tradukistoj 
Tradukistoj ne malofte ricevas taskon ne ĉar ili havas tiu aŭ alian TM-sistemon kaj malpli ĉar ili havas la tradukan kompetentecon. Tio estas precipe grava por kompetentaj sed malriĉaj tradukistoj, kiuj ne povas aĉeti multekostan TM-sistemon kaj - sub komparebla efikeco - uzas senpagajn sistemojn.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komputilizitaj tradukiloj
* WordFast
* Tradukmemoro
* OmegaWiki
* Lokaĵigado

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de OmegaT en 19 lingvoj
* (angla) Filmeto pri la programo OmegaT (YouTube)
* (angla) *Top translation software tools in 2020 — some even free!* (Pintaj tradukprogramaro en 2020 - iu eĉ senpaga!)

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Maŝintradukado
William Stewart Halsted

eta|dekstra|William Stewart Halsted
**William Stewart HALSTED** (n. 23-an de septembro 1852 en Novjorko; m. 7-an de septembro 1922 en Baltimore) estis usona pioniro de la scienca ĥirurgio, fondinto de la unua ĥirurgia katedro de Usono en la Universitato de Johns Hopkins en Baltimore.

Halsted finstudis en 1877, en la Novjroka Medicina kaj Ĥirurgia Altlernejo, poste studis du jarojn en Eŭropo, ĉefe en Vieno, sub gvido de Theodor Billroth. Post kiam li revenis en Novjroko, baldaŭ iĝis sukcesa kuracisto.

Li rekonis en 1881, ke oni povas reinjekti la aerplenitan sangon en la malsanulon. Li eksperimentis sur sin mem, li injektis kokainon por sendolorigi korpopartojn, sed pro io iĝis dependulo. Li saniĝis post du jaroj.

Li daŭrigis la esplorojn en Johns Hopkins kaj ellaboris novajn ĥirurgiajn metodojn por ĥirurgie kuraci la hernion, pulmokanceron, kropon, galveziko- kaj intestajn malsanojn.

Halsted enkondukis en 1890 la uzon de la maldika gumganto, kiu ne malhelpas la deziritan palposenton en la ĥirurgio. Li akcentis gravecon de la homeostazo, ekvilibrigita metabolo dum la ĥirurgia operacio.
Li enkondukis en edukado de la ĥirurgaj aspirantoj la hospitalan praktikadon. Tiuj grave helpis evoluon de ĥirurgio en Usono.

Kategorio:Usonaj kuracistoj
Marinus van der Lubbe

**Marinus** (**Rinus**) **van der LUBBE** (naskiĝis la 13-an de januaro 1909 en Leiden, mortis la 10-an de januaro 1934 en Leipzig) estis laŭdire unu el la bruligintoj de Reichstag, en Berlino la 27-an de februaro 1933. Van der Lubbe estis aŭ anarĥiisto aŭ sovetkomunisto.

## Biografio 
La gepatroj de Van der Lubbe divorcis frue kaj lia patrino mortis kiam li estis 12-jara. Li plenkreskis en familio de la duonfratino.

Van der Lubbe komencis lerni masonadon. Pro lia korpa forto, amiko nomis lin „Dempsey“. Post la laborakcidento en 1925 kaj la pro tio suferita okulmalsano, li ne povis plu praktiki sian profesion. Sekvajare, li aliĝis al skisma grupo de la Komunista Partio de Nederlando. Pro malkonkordo kun la fratino, li translokiĝis en 1927 al Leiden kaj fondis tie la Lenin-Domon, lokon por politikaj prelegoj kaj diskutoj. Li estis arestita en 1930 je du semajnoj, ĉar li enrompis fenestrovitron de la sociala instanco.

Ili migris inter 1928 kaj 1932 tra Eŭropo. Li volis eĉ elmigri en Sovetunion, sed tio malsukcesis.

Post la enpotenciĝo de nazioj en 1933, li veturis en Berlinon. Li volis mobilizi la laboristojn kontraŭ la nazioj, sensukcese. Li ekbruligis la 25-an de februaro bonfaran oficejon en Berlin-Neukölln, la Berlinan urbodomon, kaj eĉ la Berlinan kastelon. Oni frue malkovris kaj estingis la fajrojn.

Oni arestis lin la 27-an de februaro en la brulanta Reichstag-konstruaĵo. Li konfesis poste la bruligon.

La nazioj eluzis la krimfaron por kruele persekuti la komunistojn kaj aliajn opoziciulojn de la nazia sistemo, neglekti leĝojn. Oni ekis juĝproceson kontraŭ la komunistoj Ernst Torgler, Georgij Dimitrov, Blagoj Popov kaj Vasil Tanev.

Van der Lubbe estis punita je morto, kvankam ĝis la incendio en la Reichstag, leĝo ne punis tiel grave la bruligintojn.

Oni eĉ hodiaŭ diskutas ĉu li faris la bruligon sola aŭ lin trompis nazioj kaj helpis lin bruligi la konstruaĵon.

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio
*  , kiun eldonis la Internacia Instituto de Socia Historio

Kategorio:Nederlandanoj
Can Masdeu

Can Masdeu estas okupata socia centro kaj komunumo de preskaŭ 30 personoj, ene de Collserola, naturparko en Barcelono. La antaŭe abandonita lepromalsanulejo okupis internacia grupo en 2001. La terojn apud la domo kultivas najbaroj de urbero, Nou Barris. En 2018 aperis intervjuo kun unu el ĝiaj fondintoj, Brian Russell, en revuo Kontakto. La sat-kongreso de 2019 okazinta en Barcelono vizitis tiun socian centron.

## Vidu 
* Domokupado

## Eksteraj Ligiloj 
* la retpaĝo
* semajna bulteno pri okupitaj domoj en barcelono.

Kategorio:Konstruaĵoj en Barcelono
Kategorio:Domokupado
Taloso

**Taloso**, oficiale **Reĝlando Taloso** ( ; ), estas mikronacio. Talossa naskiĝis la 26-an de decembro 1979 en la dormoĉambro de Robert Ben Madison en Milvokio, Viskonsino, Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Talosa lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  de la Reĝlando Taloso
* Oficiala vikio de Taloso

*
Cazuza

**Agenor Miranda de Araújo Neto**, plej vaste konata kiel **Cazuza** (4-a de aprilo 1958 - 7-a de julio 1990), estis brazila, komponisto kaj kantisto. Same kiel Raul Seixas, Renato Russo kaj Os Mutantes, Cazuza estas konsiderata unu el la plejuloj de brazila rokmuziko, kvankam liaj verkoj estas diversstilaj.

Kategorio:Brazilaj kantistoj
Kategorio:Brazilaj komponistoj
Juna Socialista Alianco

La **Juna Socialista Alianco** estis trockiista junularo dum la 1960-aj jaroj en Usono.

Precipe gravaj por antaŭenpuŝi la celojn de JSA en Nordameriko estis grupoj, kiuj troviĝis en la proksimeco de la Golfo de San-Francisko. La Grupo de la Juna Socialista Alianco de la Ŝtatuniversitato San Jose, ekzemple, estis estrata per grava dana socialisto, Peer Vintner, kies karismo kaj sindediĉado instigis centojn, eĉ milojn, da studentoj dum bone-sciigitaj protestoj kontraŭ la Vjetnama milito kaj pacmanifestacioj en Berkeley, San-Francisko, kaj San Jose. S-ro Vintner ankaŭ gravis je sendo de antaŭelektitaj usonaj studentoj al Kubo dum la fruaj tagoj de la registaro de Fidel Castro.

La JSA, allogante junajn kaj idealistajn anojn, principe estis ido de la Partio de Socialistaj Laboristoj (Usona) kiu, dum la 1940-aj kaj 50-aj jaroj, luktadis kontraŭbatali la troojn de Josif Stalin en Sovetunio kaj certigi egalecan kaj justan socion por la laborantaj homamasoj tra la mondo. En 1983, la JSA disiĝis kaj reorganiziĝis sub la nomo "Junuloj por Socialista Agado."

En Nov-Jorkio, filiiĝinta grupo nomiĝas Junaj Socialistoj. La Junaj Socialistoj estas la junulara parto de la Partio de Socialistaj Laboristoj en Usono.

Kategorio:Socialismo
Tradukmemoro

**Tradukmemoro** aŭ **tradukarkivo** estas strukturo uzata en aplikaĵoj por helpi la tradukadon de dokumentoj.

La ideo estas, ke la tradukmemoro 'memoru' la tradukojn de la tradukanto / tradukisto en datumbazo, por reuzi ilin poste, efektive por ŝpari laboron.
Eroj de la tradukmemoro nomiĝas tradukunuoj aŭ simple tradukoj kaj konsistas el paroj de fontteksto kaj celteksto kun indiko pri font- kaj cellingvo, kutime laŭ ISO-lingvokodoj.
Ekzemple:

'de': 'Eine andere Welt is möglich.'

'eo': 'Alia mondo eblas.'

Dum tradukado de nova tekstsegmento (ekzemple 'Tia mondo eblas.' el eo al de) la traduk-help-aplikaĵo traserĉas la tradukmemoron pri similaj eroj kaj eble trovos la supran tradukunuon kiel proksimuman traduktrafon kaj proponos ĝin al la tradukanto / tradukisto, kiu nun povas transpreni la jam antaŭe faritan laboron, kaj devas nur malmulte ŝanĝi. Tiu simpla ekzemplo estas simple tiel: simpla. Eblas imagi ekzemplojn kun aliaj lingvoparoj (ĉu ĉina/ĉeĥa, ĉu araba/aramea) ankaŭ, ĉar la tradukmemoro mezuras "nur" similecon de frazoj, do litersekvencoj. Indas do dividi tradukmemorojn laŭ lingvoparoj kaj laŭ temoj.

Por esti reuzebla, necesas ke la tradukmemoro enhavu indikon pri la maniero uzita por segmenti la fonttekston. Se la memoro memoras tutajn alineojn kiam oni emas traduki nur frazojn, ĝi ja ne multe helpas, ĉar okazos malmultege da traduktrafoj.

Antaŭ ol tradukanto decidas ekuzi tradukmemorsistemon, tamen restas kelkaj duboj.

Klaras, ke komence la tradukmemoro ne enhavas ion ajn, ĉar preskaŭ ĉiuj gardas siajn tradukmemorojn kvazaŭ valoraĵoj kaj eĉ ne ofertas ilin kontraŭ licencmono. Do komence ankaŭ ne venos tradukproponoj el onia propra memoro, ĉar unue endas plenigi ĝin per daŭra traduklaborado. Alternativo al malplena memoro povas esti la uzo de alineigilo por ricevi traduksegmentojn el jam tradukitaj do plurlingvaj dokumentoj. Ekzistas pli malpli bonaj rimedoj por aŭtomate fari tion, sed daŭre indas homa kontrolo.

Uzo de tradukmemorsistemoj estas kutima praktiko ĉe la tradukindustrio kaj ankaŭ eblas por privatuloj kaj organizoj.

## Vidu ankaŭ 
*Komputilizita tradukado (ankaŭ CAT-programaro)
*Esperantilo 
*OmegaT

Kategorio:Komputiko
Tsingtao (biero)

eta|dekstra|300ra|historiaj boteloj da Tsingtao-biero en la urba muzeo pri biero
La bierfarejo **Tsingtao** (ĉine 青島啤酒) estas la plej larĝa bierfarejo de Ĉinio, kaj troviĝas en urbo, kies nomo nuntempe latine literumiĝas Qingdao.
La bierfarejo fondiĝis dum la jaro 1903 fare de germanaj setlantoj, dum epoko kiam la urbo estis kolonio de la Germana Regno. Nun proksimume 12 procentoj de ĉiu biero trinkata en Ĉinio estas produktata en la entrepreno. La nuna emblemo de la biero bildigas la inter turistoj faman kajon *Zhan Qiao*, kiun ankaŭ konstruigis germanoj.

Kvankam la bierfareja varbado substrekas la ĉinecon de la biero, ĝi fontas el germanaj bierfarejaj tradicioj kaj estas postrestaĵo de koloniisma epoko. Inter la jaroj 1897 kaj 1914, germanaj bierfaristoj fakte sukcesis fondi plurajn grandajn bierfarejojn en la provinco Ŝandong, al kiu apartenas Qingdao. La germanaj bierfarejoj ankaŭ post la fino de la germana kolonio en epoko de proksima ekonomia germana-ĉina kunlaboro ĝis la jaro 1941 aparte prosperis. Poste la bierfarejo estis okupita fare de la armeo de Japanio, kaj fine reprenita fare de la ĉina armeo. Intertempe la tradicia bierfareja konstruaĵo ĉe strato Dengĵou estas muzeo pri biero.

La Tsingtao-biero enkondukiĝis en Usono dum la jaro 1972, tuj estis kaj ĝis nun restis la plej konata ĉina biero en Usono, kaj ĉiam pli bone vendiĝis. Nun la biero vendiĝas en iom pli ol 50 ŝtatoj de la mondo. Tsingtao estas la ekonomie plej sukcesa marka konsuma produkto de Ĉinio.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la bierfarejo

Kategorio:Bierspecoj
Henning von Tresckow

**Henning** Hermann Robert Karl **von TRESCKOW** (n. 10-an de januaro 1901 en Magdeburg; m. 21-an de julio 1944 en Ostrow ĉe Białystok, Pollando) estis generalmajoro de la germana Wehrmacht kaj samtempe aganto en la kontraŭstaro al la naziismo.

Li ekoficiris en 1918 kiel leŭtenanto kaj restis ĝis novembro de 1920 oficiro de Reichswehr. Poste li studis kaj eklaboris en borso (1923), en 1924 komencis mondvojaĝon, sed rompis tion. Li iĝis afergvidanto de malgranda fabriko, geedziĝis en 1926 kun Erika von Falkenhayn, filino de Erich von Falkenhayn. Li ekoficiris denove en 1926 en la Reichswehr.

Von Tresckow apogis la naciajn socialistojn pro malamo pri traktato de Versailles. Lia kritiko kontraŭ la nazioj aperis post la Röhm-puĉo, en 1934.

Inter 1934 kaj 1936 li studis en la Militara Akademio kaj estis unu el la eminentuloj de la samjaraĝuloj.

Ekde septembro de 1936, li laboris en la 1-a departemento de la generalstabo de la Imperia ministerio. Li tie ekkonis, ke fortoj de Germanio ne sufiĉas por dufronta batalado. Li ekkonis ankaŭ eksteraferan politikon de Hitler, kiun li nomis vabank-ludo.

Pro la Fritsch-Blomberg-afero – en februaro de 1938 -, li venis en kontakton kun opozicie pensantaj oficiroj kaj civiluloj de la ĉirkaŭo de Erwin von Witzleben.

La krueleco de la komisara ordono, traktado de kaptitoj en la koncentrejoj, li trovis kontakton al la Berlinaj kontraŭstaraj grupoj de Ludwig August Theodor Beck, Carl Friedrich Goerdeler kaj Hans Oster.

Li laboris en la generalstabo kaj ricevis la plej altan distingon, la Feran Krucon en Oro.

Li kontrabandis kun Fabian von Schlabrendorff eksplodaĵon en konjaka glaso – la 13-an de marto 1943 – en la aviadilon de Hitler, sed la atenco ne sukcesis, la eksplodaĵo ne aktiviĝis. Kelkajn tagojn poste, volis Tresckow eksplodigi dum ekspozicio, sed Hitler restis tro malfrue – 2 minutojn – tiel li devis malakrigi la eksplodaĵon.

Oni nomumis lin en 1944 generalmajoro. Li apogis la puĉon kontraŭ Hitler (okazintan la 20-an de junio de 1944), sed li devis iri al la orienta fronto. Kiam li eksciis tie pri la fiasko de la komploto, li mortigis sin per grenado.

## Literaturo 
* Joachim Fest: *Staatsstreich. Der lange Weg zum 20. Juli*. Berlin 1994. (ISBN 3-88680-810-6 [gebunden], ISBN 3-442-72106-7 [broschiert])
* Sigrid Grabner u. Hendrik Röder: *Henning von Tresckow. Ich bin, der ich war*. 2001.
* Christoph von Lestocq: *Soldat in drei Epochen. Eine Hommage an Henning von Tresckow*. 1990.
* Bodo Scheurig: *Henning von Tresckow. Eine Biographie.* Oldenburg/Hamburg 1973. (ISBN 3-549-07212-0)
* Fabian von Schlabrendorff: *Offiziere gegen Hitler.* Neue, durchgesehene und erweiterte Ausgabe von Walter Bußmann. Berlin 1984.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografie beim DhM
* Der Tresckow-Dohnanyi Putsch

Kategorio:Atenco de la 20-a de julio 1944
Kategorio:Rezisto kontraŭ Hitler
Kategorio:Germanaj generaloj
Capetinga

''''* estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Passos''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
ETA (apartigilo)

**ETA** aŭ **eta** povas signifi:

Vortoj:
* **Eta**, alia vorto por "malgranda"
* Eto (litero), litero de la greka alfabeto (Η, η)
* malnova moknomo por *burakumin*, Japana socia minoritato

Mallongigoj:
* ETA (*Euskadi Ta Askatasuna*), Eŭska terorisma organizo
* ETA (bando), Sveda bando
* *Eesti Teadete Agentuur*, Estona dissendoservo
Gravetio

eta|upright 1.2|Graveta pinto
La **Gravetejeno** (aŭ **Gravetio** aŭ **Gravetia kulturo**, france *Gravettien*, ankaŭ *Perigordien*) estas epoko de la frua paleolitiko (eĉ. 30.000 jarojn a.K. ĝis 25.000 a.K).

La nomo venas post la trovejo *La Gravette* (ĉe Bayac en departemento Dordogne) en sudokcidenta Francio kaj ĝi sekvas la Orinjakon.

La gravetan kulturon karakterizis la fajroŝtona aparato la t.n. gravetia pinto.

## Arkeologiaj trovejoj de la graveta kulturo 
* Kamegg ĉe Gars am Kamp, Aŭstrio
* Hohler Fels ĉe Schelklingen http://www.schelklingen.de/Vereine/Museum/Hohler%20Fels/Übersicht%20HF.htm 
* Magdalenahöhle ĉe Gerolstein http://www.jahrbuch-daun.de/VT/hjb2000/hjb2000.136.htm 
* vidu ankaŭ: Venuso de Brassempouy

Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kategorio:Plejstoceno
Kategorio:Paleolitiko
Kategorio:Ŝtonepoko
Salzwedel

La urbo **Salzwedel** [prononco ] estas la administra sidejo de la samnoma distrikto en la germana federacia lando Saksio-Anhalto en la regiono *Altmark* (= malnova limregiono). Ĝi situas en la nordokcidenta parto de la lando ĉe la rivereto *Jeetze* inter Hamburg kaj Magdeburg. Najbaraj regione signifaj urboj estas Uelzen (44&nbsp;km okcidente), Lüchow (12&nbsp;km norde), Gardelegen (41&nbsp;km sude) kaj Arendsee (24&nbsp;km oriente).

Jam en la jaro 800 ekzistis setlejo najbare al burgo ĉe la loko, kie nun troviĝas la urbo. Ties nomo *Soltwidele* memorigas pri trapasejo tra *Jeetze* ĉe la malnova sal-strato. La urbo mem estas unuafoje skribe menciita en 1112. Ĝin fondis *Albrecht der Bär* (= Albrecht la urso). La urbo estis membro de la komerca ligo Hanso de 1263 ĝis 1518.

En februaro 1945 la regiono ĉirkaŭ la stacidomo estis detruita, sed feliĉe la mezepokaj trabfakaj konstruaĵoj de la urbocentro ne estis damaĝitaj.

Kulinara specialaĵo estas kuko, nomata *Baumkuchen* (= arbokuko), famkonata ne nur en Germanio, sed multe eksportata tutmonden.

## Vidindaĵoj 
* La **trabfaka malnova urboparto**
* La **urbaj pordegoj** *Neuperver Tor* kaj *Steintor*
* **Restaĵoj de la burgo** (Burg-turo en la burg-ĝardeno)
* La **urbodoma turo**
* La **Monaĥa preĝejo**, nun koncertejo
* La **gotikaj ruĝbrikaj preĝejoj** *St. Marien, St. Katharina* kaj *St. Lorenz* kaj aliaj preĝejoj
* **Johann-Friedrich-Danneil-muzeo**

## Partneraj urboj 
* Wesel en Nordrejn-Vestfalio (Germanio)
* San Vito dei Normanni en Italio
* Felixstowe en Britio

Dosiero:Salzwedel_Burggarten.jpg|La burgĝardeno kun la monaĥa preĝejo
Dosiero:Salzwedel Rathausturm.jpg|La urbodoma turo
Dosiero:Salzwedel Neuperver Tor.jpg|La pordego *Neuperver Tor*
Dosiero:Salzwedel Steintor.jpg|La pordego *Steintor*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Salzwedel

Kategorio:Distrikto Altmark Salzwedel
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Saksio-Anhalto
Kategorio:Hansourboj
Maximilian Kandt

**Maximilian KANDT** estis germana esperantisto el Bromberg, Germanio (nuntempe Bydgoszcz en Pollando).

Kandt estis UEA-komitatano (tio signifis tiam: Estrarano) de 1908 ĝis 1912. Oni eksigis lin en 1912 pro nepago de siaj ŝuldoj al la Centra Kaso. Tio estas eventuale la kialo, ke Kandt ne aperis en la Enciklopedio de Esperanto kaj ke malmulto estas sciata pri li.

## Literaturo
*Esperanto*, 20a de aprilo 1912, p. 108.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Estraranoj de UEA
Stanislav Szabuniewicz

**Stanislav SZABUNIEVICZ** estis poldevena esperantisto en Rusio. De 1908 ĝis post ĉ. 1923 li estis UEA-delegito de Moskvo. Pro la sovetia premado li ne plu rajtis reprezenti la Asocion sur la teritorio de Sovetunio. 

De 1911 ĝis 1920 li estis en la Komitato (tiam legu: Estraro), kvankam depost 1917 oni apenaŭ plu povis komuniki kun li. Oni lasis lin en la novspeca Komitato ekde 1920 ĝis 1924 por reprezenti Rusion. Li tiam ankaŭ funkciis kiel ĉefdelegito.

## Verko
Post la Unua Mondmilito, en 1922 aŭ 1923, li eldonis la libraron Biblioteko de Teristo en tri volumenoj:

#*La Sola Savrimeno. Prospekto pri terismo*. 8 paĝoj.
#*Urboj de la Estonto: la ideoj de Howard*. Eltiraĵo el la libro de Dadonov "Ĝardenurboj de la estonto-tempo". 16 pĝ.
#*La Plej Granda Komunista Organizaĵo en la mondo. (La Komunumo de la duhobooj).* Esperantigis Maria Sidlovskaja. — 48 pĝ.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
T-54

La **T-54** estis tanko de Sovetunio, kiun oni evoluigis post la dua mondmilito.
eta|250ra|T-54
Ĝi estis la pluevoluigo de T-44. Ĉefa karakterizo de la tanko estis la uzo de 100-mm-a kanono.

La T-54 aperis unuafoje antaŭ la publiko en la hungara revolucio de 1956.

Oni uzis la tipon ĝis mezo de la 1960-aj jaroj.

Laŭ la militaj spertoj kun T-34, oni enkonstruis pli grandan turon kaj pli fortan kanonon.

## Teknikaj datenoj 
* maso: 36 t
* longo (sen kanono): 6,04 m
* larĝo: 3,27 m
* alto: 2,4 m
* motora povumo: V-12-a dizela, 382 kW/520 ĈP
* maksimuma rapido: 50 km⁄h
* atingopovo: 400 km
* armilaro
** 100-mm-a kanono (34 granedoj)
** 2× 7,62 mm-a MG (3000 pafoj)
** 1× 12,7 mm-a Fla MG (500 pafoj)
* skipo: 4 personoj

## Literaturo 
* Steven J Zaloga: *T-54 and T-55 Main Battle Tanks 1944–2004* (New Vanguard 102). Osprey Publishing Ltd. Botley, Oxford, UK

## Eksteraj ligiloj 
* fotoj

Kategorio:Sovetiaj tankoj
Safed

eta|250ra|Ordinara kvartalo de Safed
**Safed** (hebree: **צְפַת**, ) estas urbo en la Norda Distrikto de Israelo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Laŭ la Israela Centra Oficejo de Statistiko en 2003, ĝi havas 26.600 loĝantojn.

Krome, ĝi ankaŭ estas konsiderita la regiona "ĉefurbo" de la supra Galileo la plej norda regiono de Israelo.

Safed estas rigardata kiel unu el la judaj Kvar Sanktaj Urboj, kun Jerusalemo, Tiberiado, kaj Hebron, kaj ĝi estas centro por la Kabalo, formo de juda mistikismo. Ĝi ankaŭ estas fama kiel populara feriejo kun plaĉaj someroj kaj neĝaj vintroj kun multe da plantaĵo danke al ĝia alteco de 900 metroj kaj alta precipitaĵo.
En la centro de la urbo estas fortreso de la tempo de krucmilitiroj.

## Partneraj urboj 
*  Umanjo, Ukrainio
*  Nikopol, Bulgario
*  Toledo, Hispanio
*  Budapeŝt, Hungario
*  Guarda, Portugalio

Dum ĉirkaŭ 20 jaroj, ĝis 2014, Safed ankaŭ havis ĝemelan aliancon kun la urbo Lilo / Lille, Francio. Post la Operaco Ŝirma Marĝeno, la Urba Konsilio de Lilo, kiu havas similan aliancon kun Nablus, unuflanke decidis frostigi la ĝemelan aliancon en protesto kontraŭ la agoj de Israelo en la Gaza Sektoro.

## Vidu ankaŭ 
* Akbara

Kategorio:Urboj de Israelo
Johann Bernhard Bach (la pli juna)

**Johann Bernhard Bach** la pli juna (* 24-a de novembro 1700 en Ohrdruf; † 12-a de junio 1743 samloke), nevo de Johann Sebastian Bach, estis Germana komponisto kaj orgenisto el la familio Bach.

Johann Bernhard naskis en Ohrdruf kiel filo de Johann Christoph Bach (1671-1721). Li estis lernanto de sia onklo Johann Sebastian Bach. Ekde 1715 li laboris kiel kopiisto por sia onklo. Inter 1717 kaj 1719 li laboris en Cöthen. En 1721 li sekvis sian patron en la ofico de orgenisto ĉe la preĝejo St. Michael en Ohrdruf. De li nur ekzistas kelkaj verkoj por klavariloj; ĉiuj aliaj verkoj malaperis.

## Fontoj 
* Diccionario Enciclopédico de la Música *Música Maestro*, Editorial Rombo, 1996, ISBN 8482579323
* Meyers Handbuch über die Musik, Bibliographisches Institut Mannheim / Zürich 1966

## Ligiloj 
* Diskografie der Werke Bachs und der Bach-Familie  mit vielen weiteren Informationen

Kategorio:Familio Bach
Bach, Johann Bernhard Bach d. J.
Bach, Johann Bernhard Bach d. J.
Bach, Johann Bernhard Bach d. J.
Plurtavola lago

eta|dekstra|300px|Verda Lago estas plurtavola laga proksime de Sirakuso.
**Plurtavola** lago havas tavolojn de akvo, kiuj ne intermiksiĝas. La plej profunda tavolo de akvo en tia lago ne enhavas solvitan oksigenon. La tavoloj de sedimento je la fundo de plurtavola lago restas relative nemiksitaj, ĉar ili estas ne loĝantaj de organismoj, kiuj povus kirli ilin supren.

Ĉi tiu speco de lago povas formiĝi pro pluraj kaŭzoj:
* La baseno estas nekutime profunda kaj kun krutaj flankoj kompare al la laga surfaca areo.
* La suba tavolo de la lago estas multe sala kaj pro ĉi tio pli densa ol la pli altaj tavoloj de akvo.

Bakterioj, kiu uzas sulfurajn kombinaĵojn en fotosintezo prefere ol oksigenon, povas troviĝi en iuj plurtavolaj lagoj.

Foje karbona dioksido (CO2) aŭ alia solvita gaso povas esti en granda kvanto en relative nemiksataj subaj tavoloj de plurtavola lago. Kiam la situacio estas perturbata, kiel povas okazi pro tertremo, povas rezulti subita eligo de gaso el lago. Rimarkinda evento de ĉi tiu speco okazis en Nyos en 1986, kaŭzante proksimume 1800 mortojn.

## Plurtavolaj lagoj sur Tero 
### Nordameriko 
[250px|eta|Crawford proksime de Milton, [Laga konservada areo Crawford]]
* Sapa Lago en Vaŝingtonio.
* Verda Lago kaj Ronda Lago, en Ŝtata Parko Verdaj Lagoj, 13 km oriente de Sirakuso.
* Crawford proksime de Milton, Ontario
* Roza Lago en parko Gatineau, Kebekio
* McGinnita en Provinca Parko Petroglifoj, Ontario
* Mahoney en valo Okanagan, Brita Kolumbio
* Irondequoit (Rochester, Nov-Jorkio) estas ankaŭ konsiderita kiel plurtavola. Uzo de voja salo estas la ĉefa kaŭzo por ĝia ŝanĝiĝo.

### Aŭstralio kaj Nov-Zelando 
* Fidler, apud rivero Gordon en Tasmania sovaĝeja monda hereda areo, Aŭstralio.

### Norda Eŭropo 
* Salsvatnet, Kilevann, Tronstadvatn, Birkelandsvatn, Rørholtfjorden, Botnvatn, Rørhopvatn, Strandvatn en Norvegio.

### Afriko 
* Nyos en Kameruno.

### Azio 
* Pantai Keracut (Plaĝo Keracut), nacia parko de Penang, nordokcidenta insulo Penang, Malajzio
* La Nigra Maro estas ankaŭ konsiderata kiel plurtavola.

## Eksteraj ligiloj 
* Fidler revigliĝis 

Kategorio:Lagoj
Boto

eta|dekstra|240px|Rajdbotoj
**Boto** estas alta ŝuo kaŭĉuka aŭ leda, kiu atingas ĝis genuo aŭ pli alte.

Komence botoj havis praktikan rolon, kiel la plejmultaj vestaĵoj. Rajdantoj portis botojn por protekti krurojn kaj piedojn.

Tia praktika rolo ekzistas ankoraŭ nun pri pluvbotoj (plej ofte el kaŭĉuko) kaj neĝbotoj (kun interna natura aŭ artefarita felo).

## Historio 
, Ŝinĝjango, Ĉinujo, frua dinastio Han (220 a.K.–8 p.K.)]]
eta|Hesaj botoj kun tipa ornamo kaj formo de la supra kruringa rando)
eta|Malfacile surmeteblaj botoj
Fruaj botoj konsistis el apartaj kruringo, plandumo, kaj supraĵo, uzataj por pli bone ŝirmi la maleolojn ol ŝuo aŭ sandalo. La plej malnovaj atestoj pri botoj vidiĝas en la murpentraĵoj (15.000–13.000&nbsp;a.&nbsp;K.) de la hispana Kaverno Altamira, kie estas bildoj de ĉasistoj kun botecaj piedvestoj. El la Bronzepoko kaj Ferepoko restas botformaj vazoj, kiuj pruvas la ekziston de responda piedvesto.  Anatolia bota formo, kiu longis ĝis malmulte super la maleolo, datiĝas de la tempo de Kārum Kaniš (proksimume 2000 a. K.) Ĝi estis tre populara ankaŭ poste en la hitita imperio kaj ankoraŭ en la novanatolia tempo sub Tiglatpilezero la 3-a. En Mezopotamio, aliflanke, uziĝis altaj botoj kun oblikve detranĉitaj kruringoj, kiuj kutime atingis la genuo. Ili daŭris senŝanĝe ĝis la tempo de Sanĥerib, kaj Aŝurbanipal. Mankas vortaj priskriboj, sed reliefaj bildoj atestas. Tamen el pli fruaj tempoj troviĝas sumeraj      ekonomiaj tekstoj de la 3-a dinastio de Ur kaj la fru-babilona epoko de Isin, kvankam tiam bildaj prezentoj estas maloftaj kaj neklaraj. Tiel ekzemple registriĝas, ke mastrumisto ricevis kuš*šuhub2–hax(m)–ba–an* ("Hamban–stilajn botojn"). La asiriaj botoj estas menciitaj ankaŭ en Jesaja 9,4 kvankam botoj ne ekzistis en biblia Israelo.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝuo
* Vesto
* Bototirilo
* Vadbotoj
* Fetiĉo

## Proverbo 
eta|240px|Boto kun donacoj sur ukraina poŝtmarko

Ekzistas 3 proverboj pri boto en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo de botoj  (france)

## Referencoj 
Kategorio:Piedvesto
Sheer Heart Attack

***Sheer Heart Attack*** estas la tria muzikalbumo de la angla rokmuzika grupo Queen. Ĝi estis lanĉata en 1974 kaj estas la unua komerca sukcesaĵo de la grupo, kiu jam lanĉintis Queen kaj Queen II. En ĝi elstaras muzikaĵoj kiel *Killer Queen*, ''Now I'm Here* kaj *In the Lap of the Gods*.

Ĝi estas listita en la libro *1001 Albums You Must Hear Before You Die'' ("1001 Muzikalbumoj Kiujn Vi Devas Aŭdi Antaŭ Via Morto").

## Referencoj
Pareo

[180 px|eta|Junulino el [Rimatara, en franca Polinezio, kun pareo (1887)]]
[eta|400px|"[Hiva Oa"-dancistoj en pareoj ĉirkaŭ 1909]]
eta|maldekstra|Knabino kun pareo
La **pareo** (el la tahita lingvo: *pāreu*) estas vestaĵo farita el kolora tuko.
Oni uzas ĝin kiel zontukon, volvas ĝin laŭ la talio kaj nodigas ĝin. Ekzistas fakte multaj diversaj manieroj porti pareon.

Iam en Tahitio nur virinoj portis pareon, viroj portis zontukon nomita *maro*, sed nuntempe kaj virinoj kaj viroj portas pareojn.

Ie oni pentras pareojn mane, ofte kun floroj kaj viglaj koloroj.

En Eŭropo, pro sia malpezo, oni vidas multajn pareojn somere sur la strandoj.

## Vidu ankaŭ 
* zontuko
* batiko
* sarongo
* sario

Kategorio:Tahitio
Kategorio:Tradiciaj vestoj