open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Radovan Karadžić

eta|250ra|Radovan Karadžić
**Radovan Karadžić** (naskiĝis la 19-an de junio 1945) estas serba politikisto kaj militkrimulo, kiu estis arestita en julio 2008 pro la akuzoj pri militkrimoj dum la Bosnia milito.

## Vivo 
Karadzic naskiĝis en Petnjica, en Montenegro, en serba familio. Lia patro estis gvidanto de la ĝendarmoj dum la Dua Mond-Milito, kaj estis malliberigita dum granda parto de la infaneco de la filo. En 1960, Radovan Karadzic translokiĝis al Sarajevo por studi psikologion. En la sepdekaj jaroj, li studis en Danio kaj Usono. Post lia reveno al Jugoslavio, li fariĝis psikologo, sed en 1984 li estis arestita kaj pasis jaron en la malliberejo pro trompado, ĉar li uzis publikan monon por konstrui domon pro si mem.

En 1989, Karadzic fondis la Serban Demokratan Partion, kiu emis reprezenti la serbojn de Bosnio kaj Hercegovino. En 1992, la plejmulto de la loĝantaro de Bosnio voĉdonis favore al sendependeco de Jugoslavio en referendumo, sed preskaŭ ĉiuj serboj de la provinco bojkotis la referendumon, kaj kreis propran respublikon, poste nomatan la Serba Respubliko. Karadzic fariĝis la prezidanto de tiu. Dum la posta periodo, estis multe da akra batalado en Bosnio, kaj serbaj fortoj respondecis pri masakroj de ne-serbaj civiluloj. Dekoj da miloj da homoj estis mortigitaj, centoj da miloj devis forlasi siajn hejmojn, kaj miloj estis metitajn en koncentrejojn kie multaj mortis. Oni akuzas Karadzic esti persone respondeca de kelkajn masakrojn, inkluzive de la masakro de Srebrenico, en kiu 8 000 Islamaj bosnianoj estis mortigitaj.

En 1995, la Internacia Tribunalo por la eksa-Jugoslavio deklaris ke li kulpis pro militkrimoj, kaj la usona registaro oferis rekompenson je 5 milionoj da dolaroj por lia kaptado. Tamen, li sukcesis pasi la venontajn 13 jarojn kaŝita de la internaciaj aŭtoritatoj, kaj li fariĝis heroo por parto de la serba loĝantaro. En julio 2008, li estis finfine arestita de la serbaj aŭtoritatoj. Oni malkovris ke li vivis en Belgrado, kie li kreskigis longan barbon kaj praktikis kiel spertulo pri dubindaj alternativaj medikamentoj, kaŝante sian veran indentecon.

La 24-an de marto 2016 oni agnoskis lin kulpa de la krimo kontraŭ la homaro kaj de la genocido en Srebrenica kaj kondamnis al 40 jaroj de mallibero.

## Vidu ankaŭ 
* Masakro de Srebrenico

## Bibliografio 
* M. Glenny, *The Fall of Yugoslavia*, 1992
* N. Malcolm, *Bosnia, A Short History*, 1994
* Robert J. Donia, *Radovan Karadžić: Architect of the Bosnian Genocide*, Cambridge University Press, Cambridge 2014, ISBN 978-1-10707-335-7

Kategorio:Bosnaj politikistoj
Kategorio:Serbaj politikistoj
Kategorio:Serbaj militkrimuloj
Kategorio:Naskiĝintoj la 19-an de junio
Men at Work

**Men at Work** estis aŭstralia muzika grupo influita de regeo, kies internaciaj sukcesoj estis en la 80-aj jaroj. Ili konsistis sole el aŭstraliaj artistoj kaj solenis grandajn sukcesojn kun kanto "Land Down Under".

Kategorio:Aŭstraliaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1978
National Center for Biotechnology Information

La **National Center for Biotechnology Information** estas usona instituto pri informo de molekula biologio. Ĝi situas en Bethesda, Marilando. Ĝi estas fondita en 1988.

Ĝia adreso estas :

* National Center for Biotechnology Information
* National Library of Medicine
* Building 38A, Room 8N805
* Bethesda, MD 20894.

David Lipman estas ĝia direktoro.

Stéphane Schmutz Professor  The white Test

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro 

Kategorio:Molekula biologio
Kategorio:Esploraj institutoj en Usono
Falsztyn

**Falsztyn**, germane **Falkenstein**, hungare **Falstin** estas malgranda vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sacz, en Distrikto Nowotarski. La germana vorto signifas aglo-roko.
eta|dekstra|240ra|Falsztyn troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 25' 39'' N, 20° 16' 27* E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo nomata same tiel *Falsztyn'', fine de sakovojo. Spišská Stará Ves troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
Dum la mezepoko funkciis tie abatejo, kiun la husanoj bruldetruis en 1431. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵo 
* Proksime de Falsztyn akvorezervujo troviĝas

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Anna Tutsek

**TUTSEK Anna**, (tuĉek) *Tábori Róbertné* estis hungara verkistino naskita en Koloĵvaro la 12-an de marto 1865 kaj mortinta en Budapeŝto la 17-an de decembro 1944.

## Biografio 
Ekde 1894 Anna Tutsek estis la redaktorino de ilustrita semajngazeto *Magyar Leányok*. Ŝi komencis sian verkistan karieron per novelvolumoj, pli poste ŝi kultivis la porjunularan literaturon.

## Verkoj ĉefaj 
* *Viola története* (romano Bp., 1895);
* *Szélvész kisasszony* (nov., Bp., 1898);
* *Cilike* (romanserio, Bp., 1904 – 14);
* *A hegyek között* (romano., Bp., 1920).

## Literaturo 
* Gyalui Farkas: T. A. (Pásztortűz, 1930.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Tutsek, A
Frydman

eta|dekstra|240ra|Frydman troviĝas en la ruĝa provinco
eta|300ra|Preĝejo de Frydman
**Frydman**, hungare **Frigyesvágása** estas malgranda vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sacz, en Distrikto Nowotarski.

* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj:

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, laŭ rojo nomata *Bialka*, laŭ flankovojoj. Spišská Stará Ves troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
Figuro Friedrich fondis la vilaĝon en 1308. En 1673 jam troviĝis tie etaĝa kastelo de familio Máriássy. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Stanislaw el komence de la 14-a jarcento, barokiĝis en 1757
* apuda kapelo omaĝe al Dipatrino
* akvorezervujo

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Piroska Tutsek

**TUTSEK Piroska** (tuĉek) estis hungara operkantistino (mezosoprano) naskiĝinta en Brassó 3-an de septembro 1905 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de decembro 1979.

## Biografio 
Tutsek studis en Budapeŝto (Sik József, kanto), en Berlin ĉe Jekelius kaj Lissmann (kanto), ĉe Max Reinhardt (ludtekniko), respektive ĉe Anna von Bahr-Mildenburg (rolpraktiko, sceneja deklamacio). En Romo ŝi estis lernantino de Polverosi (itala kantmaniero). Ŝi lernis en Bayreuth Richard Wagner-interpretadon kaj en Medau-lernejo movarton. Ŝi debutis en 1933 en Budapeŝta Ŝtata Operejo en rolo de *Amneris* (Verdi: Aida). Ŝi estis ĝis 1948 anino de la operejo. Ekde 1936 ŝi kantis en *Staatsoper* de Vieno. En 1938 ŝi estis gastkantistino de la *Festaj Ludoj de Salzburg*

## Roloj ĉefaj 
* *Gertrudis* (Erkel: Bánk bán);
* *Kundry*(Wagner: Parsifal);
* *Venus* (Wagner: Tannhäuser);
* *Emelha* (Dohnányi: A vajda tornya);
* *Laura* (Ponchielli: Gioconda);
* *Eudossia* (Respighi: A láng);
* *Lysistrate* (Lajtha László: címszerep).

## Literaturo 
* T. P. (nekrológ, Muzsika, 1980. 1. sz.).

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Rojo Fourteen Mile

[eta|300ra|La rojo ĉirkaŭ [Charlestown, Indianao]]
**Rojo Fourteen Mile**, ankaŭ **Rojo Fourteenmile**, estas rojo en Kantono Clark en la Usona ŝtato de Indianao. Ĝi estas nomita tiel ĉar ĝi estas dek-kvar mejloj de la kaskadoj de la Rivero Ohio. Oni povas vojaĝi sur la rojo por 2,9 mejloj el la Rivero Ohio. Ĝi estas Ŝtat-Heredaĵa Programa Loko kaj ankaŭ ekzistas populara kanua vojo.

La rojo formis kiam glaĉera akvo fluis tra roja valo kiu estas nuntempe la rojo. Klifoj, kavoj, kaj malgrandaj kaskadoj situas ĉi tie (ĉefe ĉirkaŭ la rojo). La Talligewi Indianoj loĝis ĉi tie.

Oni povas kapti multe da fiŝoj en la rojo. Ĉefe la specoj: Perko, blubranko, kaj katfiŝo.

Ne ekzistas rilato inter ĉi tiu rojo, kaj la Rojo Fourteen Mile kiu estas grava por la Batalo de Raymond.

Kategorio:Riveroj en Indianio
Liberpensulo (gazeto)

[eta|unua paĝo de unua numero de [gazeto *Liberpensulo*]]
[eta|unua paĝo de [gazeto *Liberpensulo*]]
La gazeto** Liberpensulo** estis la **Oficiala Gazeto de la Internacia Ligo de Liberpensuloj** kreita en 1925. La Internacia Ligo de Liberpensuloj estis kreita en 1923.

**La Liberpensulo** estis ankaŭ la **Bulteno de la Liberpensula Frakcio de S.A.T. ** redaktita de André Gay inter 1954 kaj 1957.

## Celo de la Internacia Ligo de Liberpensuloj 
## Celo de la Liberpensula Frakcio 
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Liberpensuloj
* http://ateisto.org/arhxivujo/2015-11-ateo21.pdf , Ateismo, Nº21, Bulteno de Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo, p. 6-15, Italujo : novembro 2015
* Sennacieca Asocio Tutmonda
* liberpensa

Kategorio:Liberpensado
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Sennacieca Asocio Tutmonda
Kategorio:Aperis en 1925
Kraftwerk

**Kraftwerk** estas germana muzika grupo, kiu signife kontribuis al evoluo de elektronika muziko. Ĝi estis fondita en la germana urbo Duseldorfo en la jaro 1969 fare de duopo *Florian Schneider* kaj *Ralf Hütter*, sed pli konataj ili fariĝis nur kiel kvaropo komune kun *Wolfgang Flür* kaj *Karl Bartos*.

## Diskaro 
* Autobahn
* Radioactivity
* Trans-Europe Express
* The Man Machine
* Computerworld
* Electric Café
* The Mix
* Tour de France Soundtracks

Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Elektronika muziko
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1969
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1970
Wilhelm Sauer

eta|La Sauer-orgeno en la Thomas-preĝejo en Lepsiko
[eta|Tombŝtono de Sauer en [Frankfurto ĉe Odro.]]
**Wilhelm** Carl Friedrich **Sauer** (* 23-a de marto 1831 en Schönbeck; † 9-a de aprilo 1916 en Frankfurto ĉe Odro estis elstara orgenkonstruisto el la epoko de la romantikismo kaj malfruromantiko.

## Vivo 
Wilhelm Sauer naskiĝis kiel plej maljuna filo de la forĝisto kaj orgenkonstruisto Ernst Sauer (1799-1873) en Schönbeck ĉe Friedland en la sudoriente de Meklenburgo. Kiam Wilhelm aĝis sep jarojn, lia patro translokis sian orgenkonstruejon kaj la familian loĝejon en la najbaran urbon Friedland. Tie Wilhelm travivis sian junaĝon, lernis en la gimnazio, forlasis tiun tamen antaŭ la abiturienta ekzameno kaj prepariĝis post la morto de sia pli aĝa frato pri la transpreno de ties taskoj en la patra firmao. Wilhelm ellernis ĉe la patro la orgenkonstruadon kaj entreprenis la tiuepoke kutiman metiistan migradon, kiu lin kondukis i.a. al Parizo, Ludwigsburg samkiel al Anglio kaj Svisio. En 1855 li transprenis unue la gvidadon de filio de la patra fabriko en Deutsch-Krone kaj malfermis finfine la 1-an de marto 1856 propran entreprenon kiel orgenkonstrua majstro en Frankfurto ĉe Odro, kiu rapide ekfloris, dumtempe havis filiojn en Kenigsbergo (1860) kaj baldaŭ ankaŭ liveris eksterlanden.

Wilhelm Sauer konstruis kune kun siaj kunlaborantoj dumvive pli ol 1.100 orgenojn. Liaj plej grandaj kaj famaj orgenoj troviĝas i.a. ĉe Berliner Dom (1903, IV/113), en la Thomas-preĝejo en Lepsiko (1888/1908, III/88) kaj en la urbohalo de Görlitz (1910, IV/72). La siatempe plej granda orgeno tutmonde ĉe Hala Stulecia (1913, V/200) ne plu konserviĝis en sia origina formo. La plej granda parto de la orgeno nuntempe troviĝas en la katedralo de Vroclavo.

Lia dua edzino estis Anna, naskita *Bauer*, (* 18-an de januaro 1848; † 11-an de aŭgusto 1924), filino de bierfarejo-posedanto kaj magistratano en Potsdam.
Lia tombŝtono nuntempe troviĝas en la Kleist-parko de Frankfurto ĉe Odro. La Kleist-parko iam estis tombejo, pro alikonstruadoj la ekzakta pozicio de la tombo tamen ne certas &nbsp;.

## 150 jarojn firmao Sauer 
La 6-an de oktobro 2007 oni solene festis la 150-an datrevenon de la firmaa fondado. Antaŭ 500 gastoj oni deklamis la historion de la firmao Sauer. Dum la posta koncerto oni ludis sur Sauer-orgeno konstruita en 1976.
Jen la moto de Wilhelm Sauer:

*Wir loben Gott und lassen ihn walten,
bauen neue Orgeln und reparieren die alten.*
(Ni laŭdas Dion kaj lasas ĝin regi,
konstruas orgenojn novajn kaj riparas la malnovajn)

## Vidu ankaŭ 
* Orgeno ĉe Luter-preĝejo (Apolda)
* Orgeno ĉe Preĝejo Sankta Maŭrico (Halle)
* Orgeno ĉe Luterana katedralo (Sibiu)

## Fontindikoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* W. Sauer Orgelbau Frankfurt (Oder) GmbH, oficiala retpaĝaro de la firmao Sauer
* Artikolo el la Deutsches Rundfunkarchiv (germana radioarkivo) pri la orgeno en la Breslauer Jahrhunderthalle kun sonekzemploj 
* [Sauer-Orgel en Dortmund, Dorstfeld, op. 915 (1904) virtuale transigita en Hauptwerk (Software)(https://eo.wikipedia.org/wiki/Hauptwerk_%28Software%29).] 

Kategorio:Germanaj orgenkonstruistoj
Emoo (muziko)

[eta|[Jimmy Eat World en 2005.]]
**Emoo** (el emocio, aŭ emocia punko) estas ĝenro de punka muziko. La termino priskribas ankaŭ stilon de vestado . Kiel *emouloj* estas markantaj membroj de "emoa sceno" kaj personoj enfalantaj en apartenantan stereotipon.

La stilo emoo estas fare de komunikiloj prezentata en kunigo kun *sekura* memvundanta konduto, kliniĝo al morto kaj mallumo, ekscentrisma vestado kaj pasia amo al emoaj bandoj, kiel ekz. My Chemical Romance kaj Embrace.

## Emo-stilaj kantistoj 
* Jena Lee - franca kantistino

Kategorio:Punko
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Garbolc

**Garbolc** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 4976
* Telefonprefikso: 44

## Situo 
dekstra|300ra|eta|Monumento de trilanda punkto
Garbolc situas sur ebenaĵo, laŭ rivereto Túr, laŭ la landlimoj ukrainia kaj rumana, laŭ traira flankovojo, for de urbo, fervojo kaj ĉefvojo. Túristvándi troviĝas 25 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1344 en formo **Garbolc**. Posedantoj de la kampoj estis diversaj familioj. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la vilaĝo senhomiĝis. En 1787 okazis incendio. En 1920 la vilaĝo trovis sin apud la novaj landlimoj de nova ŝtato Ĉeĥoslovakio kaj la pligrandiĝanta Rumanio.

En Garbolc migra poŝto servas.

## Trilanda punkto Garbolc-Velika Paladj-Bercu Nou 
Ĝi naskiĝis post Traktato de Trianon, kiu neniiĝis pro Arbitracioj de Vieno inter 1938-1944. En la hungara parto monumento signas la lokon.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 19-a jarcento
* la plej orienta punkto de Hungario ĉe la triopa limo

Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Albert Márkos (verkisto)

**MÁRKOS Albert**  estis rumanuja hungara studverkisto, lernolibrverkisto naskiĝinta en Tarcsafalva la 4-an de junio 1878 kaj mortinta la 17-an de novembro 1949 en Cristuru Secuiesc.

## Biografio 
Albert Márkos komencis la mezlernejon en Székelykeresztúr kaj li finis en Koloĵvaro (1897), poste li havigis al si diplomon de instruisto pri la hungara-latina lingvoj en Universitato de Koloĵvaro (1901). Li instruis en sia iama unitariisma gimnazio ĝis sia pensiuliĝo (1939).

## Verkoj 
* *Latin nyelvtan és olvasókönyv gimnáziumi kezdő tanulók részére* (Kv. 1922);
* *Latin mondattan és olvasókönyv a gimnáziumok V-VII. osztálya számára* (Kv. 1924);
* *Nagyajtai Kovács István* (Unitárius Könyvtár 14-15. Kv. 1926);
* *Római régiségek és a latin irodalomtörténet rövid foglalata a lyceumok V-VII. osztálya számára* (Kv. 1929);
* *A nyelvtisztaságra való nevelés* (Klny. az EME 1934-i vándorgyűlésének emlékkönyvéből. Kv. 1935).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Niedzica

**Niedzica**, slovake **Nedeca**, hungare **Nedec** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski.
eta|maldekstre|Fortikaĵo de Niedzica
eta|dekstra|Panoramo de Niedzica
eta|dekstra|Preĝejo om. al St. Bartolomeo en Niedzica

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 560 m
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo: 34-441
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 26' N, 20° 18' E

## Situo 
Niedzica situas en Karpatoj en valo, laŭ Dunajec (kontraŭe troviĝas Czorsztyn), laŭ traira flankovojo. Spišská Stará Ves troviĝas 6 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1320. Iom poste familio Drugeth konstruis fortikaĵon. Baldaŭe la loko apartenis al familio Szapolyai (sapojai). En 1412 tie okazis hipotekado por 16 urboj. La poloj okupis la vilaĝon, kiun Emeriko Szapolyai reokupis en 1470. La fortikaĵestro iĝis Sigismondo Kauffang, kiu komencis rabadi en la ĉirkaŭaĵo, tial en 1553 Francisko Bebek arestis lin, fine Kauffang estis mortigita en Vieno. En 1772 tie okazis la reaĉetado de la urboj. Familio Horváth renovigis la fortikaĵon en la 18-a jarcento. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* paroĥa katolika preĝejo el la 14-a jarcento
* katolika (iam kalvinana) preĝejo omaĝe al Sankta Bartolomeo el la 15-a jarcento, en 1991 renoviĝis
* fortikaĵo, nun muzeo

## Famuloj 
En la iama Nedec naskiĝis hungara episkopo Imre Pongrácz.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Domokos Izsák

**IZSÁK Domokos** (iĵa:k) rumanuja hungara kamparanpoeto, popola rakontanto: Csehétfalva, 5-a de novembro 1895 – Benţid, 26-a de majo 1977.

## Biografio 
Domokos Izsák finis ses bazlernejajn klasojn en sia naskiĝvilaĝo. Ekde 1920 li mastrumadis en Benţid. Inter 1946–48 li estis landkunvena deputito, ano de deputitaro de MNSZ. Liaj unuaj poemoj aperis en gazeto Magyar Nép en 1927; oni involvigis lin ankaŭ al amika rondo de Erdélyi Szemle. Li publikis ankaŭ rakontojn en Székely Közélet. Liaj historia raportaĵo *Nasztenyka* kaj la romano *Zúgnak a kövek* restis manuskripte.

## Verkoj 
* *Dalok erdőn, mezőn...* (kun enkonduko de László Tompa, Kv. 1935).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
János Pálffy

**PÁLFFY János** ) estis hungara politikisto, verkisto. Li naskiĝis en Tarcsafalva la  kaj mortis en Tarcsafalva la . 

## Biografio 
János Pálffy studis en Székelykeresztúr kaj Kolozsvár. En 1825 li enpaŝis husarregimenton *Palatino Jozefo*. En 1828 li estis kadeto, en  1830 leŭtenanto. Inter 1835 kaj 1848 li vivis en Küsmöd. Inter 1841 kaj 1844 kiel delegito de Küküllő li luktis en landkunveno de Transilvanujo por la reformoj. La 2-an de majo 1848 oni elektis lin deputito de  Udvarhelyszék en la landkunvenon de Koloĵvaro kaj li kiel frontoratoro de la landkunveno proponis la unuigon de Transilvanujo kun Hungarujo. En la landkunveno de Pest li estis delegito de Udvarhelyszék. Li estis en registaro financa ŝtatsekretario kaj la unua vicprezidanto de la landkunveno, ano de la *Honvédelmi Bizottmány* (Landdefenda Komisio). En Debrecen li aliĝis al pacpartio. Je la falo de liberecbatalo li estis en Kolozsvár. Oni mortkondamnis lin, sed li ricevis amnestion. Unue li loĝis inter 1850 ĝis 1851 en Pest en *Vadászkürt Szálloda* kune kun barono Zsigmond Kemény. Oni indikis al li en aŭtuno de 1851 kiel devigloĝlokon Sátoraljaújhely. En aŭtuno de 1856 pro lia pulmomalsano oni permesis al li translokiĝi en sian naskiĝvilaĝon. En sia testamento li lasis sian havaĵon al la muzeo Erdélyi Múzeum. Li estis kunlaboranto de la gazetoj Erdélyi Híradó, de la *Esti Lap* (Debrecen), de * Magyar Sajtó*.

## Verkoj ĉefaj 
**Magyarországi és erdélyi urak* (sajtó alá rendezte Attila Szabó T., Kolozsvár, 1939).

## Literaturo 
*Pálffy György: A tarcsafalvi P. család (Genealógiai Füz. 1907); Szabó T. Attila: P. J. emlékezései (Erdélyi Helikon, 1938).

Palffy, J
palffy
Lipnica Wielka

**Lipnica Wielka** aŭ **Lipnica Wielka na Orawie**, slovaka **Dolná Lipnica**, hungara **Alsólipnica** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. Tra la vilaĝo fluas la rivereto Lipnica.
eta|dekstra|200px|blazono de Lipnica Wielka
eta|dekstra|240px|Lipnica Wielka troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 5244 (2011 jaro)
* Poŝtkodo: 34-483
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 29' 08,5'' N, 19° 37' 44,3'' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo Lipnica, laŭ traira flankovojo. Jablonka troviĝas 3&nbsp;km malproksime.

## Historio 
La vilaĝo formiĝis en la 17-a jarcento. En 1910 loĝis tie 2634 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Luko de 1769
* memortabulo pri pastro Ferdinando Machay, kiu estis motoro por akiri al Pollando tiun regionon

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Nacia tago de Francio

eta|Festa flugado en formacio kun fumo en la naciaj koloroj dum la nacia tago en 2017
[eta|La [Eiffel-Turo lumiĝas per artfajraĵo omaĝe al la nacia tago, 2018]]
[eta||La [avenuo de la Elizeaj Kampoj, dekoraciita de francaj flagoj dum la nacia tago.]]
La **nacia tago de Francio** estas celebrita ĉiujare la 14-an de julio. Ĝi estas oficiale konita en la franca lingvo kiel "*Fête Nationale*" (t.e. "nacia festo"), aŭ pli kutime kiel la "*14 juillet*" (t.e. "14-a de julio").

La nacia tago honoras la feston de la Federacio de la 14-a de julio 1790, kiu mem estis organizita por la unua datreveno de la popola invado de la pariza prizono Bastille, kiu okazis la 14-an de julio 1789. Tiu datreveno restas rigardita kiel simbolo de la naskiĝo de moderna franca nacio.

Dum la nacia tago tradicie okazas grandaj militistaj paradoj tra la tuta lando. La plej grava defilo estas tiu de Parizo, laŭlonge de la avenuo de la Elizeaj Kampoj, en la ĉeesto de la prezidanto de la Respubliko.

Francio
Kategorio:Kulturo de Francio
György Pálffy (divizia generalo)

**Pálffy György** (pa:lfi) *Österreicher* estis hungara divizia generalo. Li naskiĝis en Temeŝvaro la 16-an de septembro 1909 kaj mortis en Budapeŝto la 24-a de septembro 1949.

## Biografio 
György Pálffy estis ĉefstaba oficiro en Horthy-armeo. En 1939 pro sia kantraŭgermaneco li forlasis la armeon kaj iĝis oficisto. En 1942 li enpaŝis la komunistan partion. Li agadis kiel kontraŭfaŝisto ankaŭ en la intelektulara sekcio de la *Független Kisgazda Párt*. Li havis grandajn nmeritojn en la kontraŭstara movado de Budapeŝto. Ekde marto de 1945 li estis la gvidanto de armepolitika sekcio de la Defenda Ministerio. En printempo de 1948 li estis vicministro, pli poste ano de la centra komitato de Magyar Dolgozók Pártja (Hungara Laborista Partio). En majo de 1949 laŭ eltrovitaj akuzoj oni arestis lin, kondamnis lin al morto kaj ekzekutis lin kiel László Rajkon. En 1955 oni rehonorigis lin.

## Literaturo 
* Nagy Gábor: P. Gy. (Párttört. Közl. 1964., 4. sz.); Emlékezés egy kiváló kommunista katonára (Népszabadság, 1964., 217. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj soldatoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Léon M'ba

'''Gabriel Léon M'BA''' (n. la 9-an de februaro 1902 - m. la 27-an de novembro 1967) estis la unua prezidanto de Gabono ekde 1960 ĝis 1967. Oni ankaŭ skribas lian nomon "M'Ba" kaj "Mba".

Membro de la etno Fangoj, M'ba naskiĝis ene de relative bonhava familio. Li danke al sia zorga edukado estis nomumita de la kolonia administracio kiel kantonestro en la provinco Estuaire. En 1946, li komencis sian politikan karieron, kaj estis nomumita kiel ĉefministro el la 21-a de majo 1957 al la 21-a de februaro 1961. En 1958, li gvidis la aniĝon de Gabono al la franca-afrika komunumo. Li fariĝis prezidanto post la sendependiĝo el Francio la 17-an de aŭgusto 1960. Li estis denove voĉelektita en marto 1967, sed mortis en novembro de la sama jaro kaj estis anstataŭita de sia vicprezidanto, Omar Bongo.

Kategorio:Gabonaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Gabono
Listo de prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko

Jen **listo de la prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko** ekde ties sendependiĝo el Francio en 1960.

## Referencoj
Krempachy

**Krempachy**, hungare **Bélakorompa**, germane **Krumbach** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Dunajecz-Krempach**.
eta|dekstra|300px|Preĝejoturo de Krempachy
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 600 m
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 34-433
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 26' N, 20° 09' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo nomata Bialka, laŭ flankovojoj. Nowy Targ troviĝas 12 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1439. Tiutempe la kampoj apartenis al familio Berzeviczy (berzevici), poste al Laski kaj Horváth. En 1910 loĝis tie 690 da homoj, plejparte slovakoj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* katolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Marteno el la 16-a jarcento, kelkfoje trakonstruiĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Jabłonka (Malgrandopolio)

**Jabłonka** hungare **Jablonka** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski.
eta|dekstra|240px|Jabłonka troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 4400
* Poŝtkodo: 34-480
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 28' N, 19° 41' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Kraków-Slovakio. La loko estis grava trapasejo por komercistoj dum la historio. Trstená troviĝas 15 km-ojn for.

## Historio 
Ĉe la trapasejo inter Pollando kaj Hungario funkciis doganejo en la 15-a jarcento. Alvenis samtempe slovakoj kaj poloj, kiuj fondis vilaĝon en 1566. La kampoj apartenis al familio Jablonsky. En 1910 loĝis tie 2713 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1817

## Famuloj 
* en la tiama Jablonka naskiĝis hungara geologo kaj inĝeniero Miksa Hantken

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Liberiga Armeo de la Sudana Popolo

eta|dekstra|250px|Liberiga Armeo de la Sudana Popolo
La **Liberiga Armeo de la Sudana Popolo** (plej konata per la literoj **SPLA**) estas ribela, precipe kristana movado kaj membro de la opozicia Nacia Demokrata Alianco en Sudano. La armeo estis kreita en 1983 kiel ribela grupo de John Garang, Salva Kiir, William Nyuon Bany kaj Kerubino Kuanyin Bol. Ĝi ekde tiam batalis kontraŭ la registaroj de Gaafar Nimeiry, de Sadiq al-Mahdi kaj de la prezidanto Omar al-Baŝir, okaze de la tiel nomata dua sudana enlanda milito.

La armeo restis estrita de John Garang ĝis ties morto la 30-an de julio 2005. La politika branĉo de la armeo estas la Liberiga Movado de la Sudana Popolo (*Al-Harakat Ash-Shaabia Le Tahreer As-Sudan*), kiu hodiaŭ estas politika partio.

La  2011 Oni sciigas, ke la Liberiga Armeo de la Sudana Popolo deklaris pafĉesigon kaj konsentis intertrakti kun la registaro de Sud-Sudano. Tiam SPLA estris Peter Gadet.

## Vidu ankaŭ 
* Milito en Darfuro

## Referencoj 
Kategorio:Politiko de Sudano
Kategorio:Milito en Darfuro
Kategorio:Politiko de Sud-Sudano
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1983
Steinmeyer (orgenkonstruo)

[eta|Porcelana ŝildo sur kirko en [Leutershausen.]]
La firmao **Steinmeyer** en Oettingen estas ekde 150 jaroj renoma produktanto de harmoniumoj kaj orgenoj.

Fondita en 1847 de Georg Friedrich Steinmeyer (1819–1901), kiu i.a. lernis ĉe Eberhard Friedrich Walcker, la firmao produktis ĝis post la Unua Mondmilito pli ol 6000 harmoniumojn. Specialan gravecon ĝi tamen havas por la orgenkonstruo. La Steinmeyer-orgeno por la festhalo en Meiningen (1913) ekz. laŭis koncepciojn de Max Reger. Ankaŭ la tutmonde plej granda preĝeja orgeno en la katedralo de Passau originas de Steinmeyer (1928), same la orgeno en la St.-Michaelis-preĝejo en Hamburgo (1960). Jam en 1914 kaj 1922 oni konstruintis la historiajn orgenojn de la baziliko de Ottobeuren. Nomindas ankaŭ la Steinmeyer-ĉeforgeno en la preĝejo St. Lorenz en Nurenbergo (1937), ĉi tiu hodiaŭ estas la dua plejgranda orgeno en Germanio.

Post kiam la firmao unue nur konstruintis konusvalvajn kestojn, ĝi poste kunevoluigis la membranoventkeston. Nuntempe Steinmeyer nur produktas ŝablono-ventkestajn orgenojn.

## Literaturo 
* Friedrich Högner: *Hundert Jahre G. F. Steinmeyer & Co 1847–1947*, C. H. Beck’sche Buchdruckerei, Nördlingen 1947
* Hermann Fischer, Theodor Wohnhaas: *125 Jahre Orgelbau Steinmeyer 1847–1972*, im Selbstverlag der Firma Steinmeyer, Oettingen (Bayern) 1972

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la firmao Steinmeyer

Kategorio:Orgeno
Kategorio:Orgenkonstruistoj
Ŝtatuniversitato St. Cloud

La **ŝtatuniversitato St. Cloud** () estas kvarjara universitato lokita en St. Cloud (Minesoto), ĉe la bordo de la rivero Misisipo. Ĝi estas parto de la sistemo *Minnesota State Colleges and Universities* (MnSCU). Estas nun proksimume 20&nbsp;000 registritaj studentoj, tiel ke ĝi estas la dua plej granda universitato de Minesoto.

Ĝi proponas diplomojn pri pli ol 60 fakoj, inkluzive de antropologio, aviado, biologio, kemio, komputiko, kino, muziko, ktp. La universitato cetere disponas eksterlandan dependaĵon en Alnwick Castle (Northumberland, Anglio), kaj administras la radiostacion KVSC 88.1 FM.

La studentoj eldonas la gazeton *University Chronicle*, kaj cetere kreis la televidkanalon UTVS.

St. Cloud
François Tombalbaye

dekstra|eta|250px|Prezidanto Tombalbaye dum parado por la 10-a datreveno de sendependiĝo.
**François TOMBALBAYE**, alinomita **Ngarta TOMBALBAYE** (n. la 15-an de junio 1918 - m. la 13-an de aprilo 1975) estis instruisto kaj sindikatisto, kiu fariĝis la unua prezidanto de Ĉado. Li naskiĝis en la suda parto de la lando, en la prefektujo Moyen-Chari apud la urbo Koumara. Tombalbaye anstataŭis Gabriel Lisette kiel estro de la Ĉada Progresa Partio, kaj regis la ĉadan kolonian registaron ekde 1959. Li gvidis la landon dum ties sendependiĝo la 11-an de aŭgusto 1960, kaj estis nomumita kiel ĝia unua ŝtatestro.

Li estis murdita okaze de puĉo la 13-an de aprilo 1975.

Kategorio:Prezidantoj de Ĉado
Kategorio:Ĉadaj politikistoj
Joseph Merklin

**Joseph Merklin** (* 17-a de januaro 1819 en Oberhausen (Oberhausen-Rheinhausen), distrikto Karlsruhe — † 10-a de junio 1905 en Nancy) estis germana orgenkonstruisto, kiu tamen ankaŭ aktivis en Belgio kaj Francio.

Li lernoservis ĉe Eberhard Friedrich Walcker, antaŭ ol li en Linnich ĉe Akeno laboris ĉe la orgenkonstruisto Wilhelm Korfmacher, konata pro siaj romantikaj orgenoj. Tiutempe (1840-aj jaroj) li jam ekaktivis en Belgio, partoprenante la konstruadon de du orgenoj en Stavelot kaj Namur.

Ekde 1850 ĝis 1870 li vivis en Bruselo kaj tie estris sian propran metiejon. Ekde 1870 li unue loĝis en Parizo kaj poste iris al Lyon, kie li ekkunlaboris kun la orgenkonstruisto Théophile Kuhn (ekster la svisa orgenkonstruista familio Kuhn). Fine de la jarcento la firmao nomiĝis Michel, Merklin & Kuhn. Iom post iom li evoluis kiel forta konkurento por Aristide Cavaillé-Coll.

Lin sukcedis liaj idoj Gustav Merklin (aktivis ekde 1865), August Merklin kaj Fridolin Merklin.

Dokumentitaj konstruaĵoj (elektitaj):

* 1850: Parizo (preĝejo Jean Baptiste de Salle)
* 1856: Parizo (Preĝejo Saint-Eugène – Sainte-Cécile) (kune kun Friedrich Schütze)
* 1857: Oplinter
* 1860: Dijon (Kathedrale St. Bénigne, Reparatur)
* 1862: Bazelo (Elizabeta preĝejo – II/29)
* 1868: Bruselo (St. Bonifatius)
* 1869: Parizo (orgeno por la internacia ekspozicio, kiun en 1875 aĉetis la episkopo de Perigeux por la tiea katedralo Saint-Front)
* 1876: Clermont-Ferrand
* 1877: Strasburgo, Temple Neuf
* 1878: Katedralo de Straßburg (ĥororgenol) & Aubenas (preĝejo St. Laurent, ekde 1987 en la preĝejo St. Paul, Minnesota).
* 1880: Moulins (katedralo de Moulins)
* 1882: Obernai (Sts Pierre et Paul III/43)
* 1890: Villefranche sur Saône

Kategorio:Francaj orgenkonstruistoj
Kategorio:Germanaj orgenkonstruistoj
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Akoj

La **Akoj** estas nomada pigmea tribo de Afriko, pli precize el la Centr-Afrika Respubliko. Ili estas popolo da ĉasistoj kaj plukistoj, kaj cetere komercas kun la Ngbandi-farmistoj.

Ili inventis kompleksan, polifonian muzikon, kiu estis atenteme studita de pluraj muzikologoj kiel Simha Arom kaj Mauro Campagnoli. Ili studadis la uzitajn muzikilojn, kaj komparis ilin kun tiuj de aliaj pigmeaj triboj kiel la Bakoj. Kelkaj okcidentaj komponistoj kiel György Ligeti, Steve Reich kaj Pierre-Laurent Aimard ankaŭ interesiĝis pri tiu muziko.

La parolaj tradicioj de la aka popolo apartenas al la nemateria heredaĵo de UNESKO ekde 2003.

## Vidu ankaŭ 
* Silokoj

Kategorio:Etnoj en Centr-Afrika Respubliko
Bouca

**Bouca** estas urbeto de Centr-Afrika Respubliko. Ĝi situas en la prefektujo Ouham, kaj proksime al Bossangoa, iom oriente de la urbo.

Kategorio:Urboj de la Centr-Afrika Respubliko
Sarh

**Sarh** (malnovtempe **Fort Archambault**) estas la tria plej granda urbo de Ĉado, kaj estas la ĉefurbo de la regiono Moyen-Chari kaj de la departemento Barh Köh. Ĝi situas 350 milojn sudoriente de la ĉefurbo Nĝameno, ĉe la bordo de la rivero Ŝari.

Sarh estis fondita dum la franca kolonia periodo por la homoj, kiuj revenis el la laborejoj por la konstruado de la fervojo Kongo-Oceano. Ĝi nun estas grava konektejo por transportiloj, kaj centro por la kotona industrio. La urbo cetere famas pro sia aktiva nokta vivo.

Inter lokaj vidindaĵoj estas la nacia muzeo de Sarh.

## Vidu ankaŭ
*Orient-sudana savano

Kategorio:Urboj de Ĉado
Centr-Afrika Imperio

La **Centr-Afrika Imperio** (france *Empire Centrafricain*) estis la nomo de la nedaŭra, memproklamita aŭtokrata monarkio, kiu anstataŭis la Centr-Afrikan Respublikon kaj estis sekve reanstataŭita per restarigo de la respubliko.

La imperio naskiĝis, kiam Jean-Bédel Bokassa, prezidanto de la respubliko, deklaris sin la 4-an de decembro 1976 kiel la imperiestro Bokassa la 1-a. Bokassa elspezis la ekvivalenton de pli ol 20 milionoj da dolaroj, tio estas unu kvarono de la nacia jara enspezo, por sia kronigceremonio. La monarkio estis aboliciita kaj la nomo "Centr-Afrika Respubliko" reaperis la 20-an de septembro 1979, kiam Bokassa estis eksigita de puĉo subtenita de Francio.

La flago de Centrafriko ne ŝanĝis tra la imperia periodo, kvankam ja ekzistis imperia flago por la persona uzo de Bokassa.

Imperio
Kategorio:Antikvaj imperioj en Afriko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1976
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1979
André Kolingba

**André-Dieudonné KOLINGBA** (naskiĝis  en Bangui, mortis  en Parizo) estis la kvara prezidanto de la Centr-Afrika Respubliko, de la 1-a de septembro 1981 ĝis la 1-a de oktobro 1993. Li proprigis al si la landon el David Dacko, per senperforta puĉo en 1981, kaj li estis sekve eksigita per demokrata baloto en 1993 kaj anstataŭita de Ange-Félix Patassé. Kolingba ĝuis fortan subtenon de Francio ĝis la falo de la berlina muro. Post tio, internaj kaj eksteraj premoj trudis al li organizi prezidantan baloton, kiun li perdis.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko

Kategorio:Prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Centrafrikaj politikistoj
Bobangui

**Bobangui** (aŭ **Boubangui**) estas granda M'Baka-vilaĝo lokita en la prefektujo Lobaye, en Centr-Afrika Respubliko. Ĝi situas ĉe la limo de granda ekvatora forsto, 80 kilometrojn sudokcidente de la ĉefurbo Banguo. La prezidantoj Barthélemy Boganda kaj Jean-Bédel Bokassa ambaŭ naskiĝis en tiu vilaĝo.

Inter proksimaj urboj kaj vilaĝoj estas Botoko, Karawa, Zende, Gbokopeteme kaj Bogombe.

Kategorio:Urboj de la Centr-Afrika Respubliko
Briko el kunpremita tero

La **briko el kunpremita tero** (BKT) estas kribrita tero (kribrilo inter 0,5 kaj 0,8 mm), etege humetigita, kiu estas forte kunpremita per aparta ilo. Kiam ĝi estas kunpremita, ĝi estas sekigita sub ŝmirkovrilo, tia maniere ke ĝi enestos humida atmosfero, dum unu ĝis tri semajnoj. Poste, ĝi povas esti usata.

La mekanikaj aspektoj de la BKT estas iomete malpli ol la kuirita briko.

Oni povas aldoni al la BKT aldonaĵojn (ĝis 10% po volumeno) tiaj kiel kalko aŭ cemento, cele ke ĝi estu malpli rompebla kaj pli likvoimuna, kaj ankaŭ cele de pli facila transportebleco.

Ĝenerale, oni uzas, por fabriki la BKT-jn, la argilon de la loko mem kie ili estos uzotaj. Per la kunpremilo aparta, iu povas fabriki ĉirkaŭ 200 BKT-jn tage, t.e. ĉirkaŭ por 7 kvadrataj metroj de konstruaĵa muro.

Kiam ĝi estas nur el tero, la muro devas esti protektita kontraŭ la pluvo per ŝmiraĵo farita de kalko-sablo-gipso egalparte.

Vidpunkte de la *karbona bilanco* (t.e. la kvanto de energio usata por fabriki ĝin), la BKT estas la malplej maniero, poste la adobo, de konstrui domojn. Des pli, ĝi estas ege kalor-izolanta (eble la plej kalor-izolanta materio por konstrui muron) kiam ĝi estas nur el tero. Ankaŭ, ĝi estas tre bona humidec-regulanta materio.

## Internaj ligiloj 
* Briko
* Adobo

## Eksteraj ligiloj 
*  Artikolo pri brikpremilo

Kategorio:Materialoj
Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado
Lipnica Mała

**Lipnica Mała**, slovake **Malá Lipnica**, hungare **Felsőlipnica** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski.
eta|dekstra|240px|Lipnica Mała troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 2900
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 30' N, 19° 38' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 3 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo formiĝis en la 17-a jarcento. En 1910 loĝis tie 2634 da homoj, plejparte poloj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Árva (reĝa departemento), al distrikto de Trsztena, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Zubrzyca Górna

**Zubrzyca Górna**, hungare **Felsőzubrica** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. Inter 1899-1918 la oficiala hungara nomo estis **Felsőbölényes**.
eta|dekstra|240ra|Zubrzyca Górna troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 34-484
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 34' N, 19° 39' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj en valo de rojo, laŭ traira flankovojo (ĉefvojo preteriras). Jabłonka (Malgrandopolio) troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
Familio Moniak konstruis tie akvomuelejojn kaj teksaĵfarejon proksimume en 1620 kaj formiĝis ankaŭ vilaĝo. Pro tiu ago Mateusz Moniak nobeliĝis en 1674. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo
* nobeldomo de Moniak kun subĉiela muzeo

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Dursztyn

**Dursztyn**, hungare **Dercsény**, germane **Durchstein**, slovake **Durštín** estas vilaĝo en Pollando, en provinco Malgrandopolio, en vojevodio Nowy Sącz, en Distrikto Nowotarski. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Durstin**.
eta|dekstra|240ra|Dursztyn troviĝas en la ruĝa provinco
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 34-
* Telefonprefikso: +(48)18
* Aŭtokodo: KNT
* koordinatoj: 49° 25' N, 20° 12' E

## Situo 
La vilaĝo situas en Karpatoj, fine de sakovojo. Spišská Stará Ves troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1317. En 1589 familio Horváth aĉetis la kampojn. La loĝantaro okupiĝis precipe pri bredado de ŝafoj. En 1910 loĝis tie 219 slovakoj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Szepesújfalu, poste al Pollando. En 1939 Slovakio okupis la vilaĝon kaj ĝis 1945 apartenis al Slovakio. Ankaŭ nun grandaj ŝafaroj paŝtadas sur la herbejoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Jakab Máthé

**MÁTHÉ Jakab** (ma:te:) estis hungara lingvisto naskita en Cozmeni la 14-an de novembro 1926 kaj mortinta en Budapest la 5-an de decembro 2001.

## Biografio 
Jakab Máthé finis la mezlernejon en Miercurea Ciuc (1948) interrompite pro la dua mondmilito kaj pro militkaptiteco. Li akiris diplomon de instruisto pri la rusa lingvo kaj literaturo en la Bolyai Tudományegyetem (1952). Li instruis en metilernejo en Kluĵo. Ekde 1953 li estis asisto en la slava filologia katedro de la sama universitato, ekde 1959 en la Universitato Babeş-Bolyai, ekde 1970 li estis adjunkto. En 1977 li translokiĝis Budapeston. Li publikis en NyIrK, *Cercetări de Lingvistică*, *Cahiers de Linguistique Théoretique et Appliquée*, *Revue Roumaine de Linguistique*, *Computational Linguistics* (Budapest)  *Slavica* (Debrecen). En Budapeŝto li radaktis la studvolumon de Solomon Marcus kun titolo *A nyelvi szépség matematikája*. Li estis la kunlaboranto de *Lingvoscienca Instituto* de la MTA, pli poste adjunkto, docento kaj fine la katedrestro de la rusa katedro de la *Ekonomiscienca Universitato*.

## Volumoj 
**Az orosz nyelv kézikönyve. Hangtan és Alaktan* (kunulaŭtoro, 1956); 
**Nyelvészet és matematika* (kun Paul Schweiger, Antenna, Kv. 1977);
**A 19. századi nyelvtudomány rövid története* (1997); 
**A 20. századi nyelvtudomány történetének főbb elméletei és irányzatai* (1998); 
**A nyelvtudomány története az ókortól a 19. század elejéig* (manuskripte).

## Literaturo 
*Péntek János: M. J. – Sch. P.: Nyelvészet és matematika. NyIrK 1977/2.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Mathe, J
Mathe, J
Mathe, J
Mathe, J
Pluvdancado

[eta|300px|Pluvdanco en [Harar, Etiopio.]]
**Pluvdanco** estas ceremonia danco, kiu estas dancita por voki pluvon kaj certigi protekton de rikoltoj.

Diversaj interpretoj de pluvdancoj troveblas en multaj kulturoj, de Antikva Egiptio al Indianoj. Pluvdancoj ankoraŭ troveblis en la Balkanoj de la 20-a jarcento, en rito konata kiel *Paparuda*, *Perperuna* aŭ *Caloian*.

La Ĉerokoj, etno de indianoj de la suda Apalaĉio de Nordameriko, dancis pluvdancojn por alvoki pluvon kaj por forpeli malbenajn spiritojn de la Tero. Laŭlegende, la pluvo alvokita de la tribo enhavas la spiritojn de iamaj tribestroj, kiuj falante kontraŭbatalas la malbenajn spiritojn en la transiro inter nia realeco kaj la spirita mondo. La Ĉerokoj kredis, ke tre kompleksaj pluvdancoj inspiris kaj la dancistojn kaj la spektantojn fari agojn de dio-adorado.

Kategorio:Pluvo
Kategorio:Danco
Kategorio:Indiana religio
Kategorio:Naturaj religioj
Kategorio:Ritoj
Petr Zelenka

**Petr Zelenka** (naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1967 en Prago) - unu de la plej famaj kaj plej ofte premiitaj ĉeĥaj reĝisoroj kaj scenaristoj de la juna generacio (kune kun Jan Svěrák, Jan Hřebejk kaj Saša Gedeon).

Ambaŭ gepatroj estas ligitaj kun filmo. En juneco Zelenka ludis basgitaron kaj skribis tekstojn por punka muzikgrupo *V noci*. En 1991 li finstudis skriptverkadon en Praga filmakademio FAMU. Lia unua filmo - *Knoflíkáři* Butonuloj havis internacian sukceson.

En sia karakteriza maniero li montras en siaj filmoj sian generacion. Demandata pri film-majstroj li mencias Pedro Almodóvar kaj Woody Allen. Herooj de Zelenka kutime estas pasivaj kaj malfortaj.

## Filmoj kaj scenarioj 
* *Knoflíkáři* - (Butonuloj) - filmo de la jaro 1998 (Oraj Leonoj)
* *Samotáři* - (Soluloj) - premio de la publiko, XVI Varsovia Internacia Festivalo
* *Rok ďábla* - (Jaro de la diablo) - Filmfestivalo Kristala Globuso en Karlove Wary (2002)
* *Příběhy obyčejného šílenství* - (Renverse) - teatra verko (2005 - ankaŭ filmo), premiita per premio Alfred Radok por plej bona dramo en 2001
* *Karamazovi* - (Karamozovoj) - surbaze de verko de Fjodor Dostojevskij

Kategorio:Ĉeĥaj reĝisoroj
Placo de Libereco (Brno)

eta|Mapo de la placo trapasita de la tramlinio
dekstra|eta|Rekonstruo de la placo en 2006

**Placo de Libereco** estas la centra urba placo de Brno, kies antaŭa nomo estis *Malsupra placo*.

En la mezepoko ĝin ĉirkaŭis donoj de notindaj urbanoj kaj moraviaj nobeloj. Ĝia dominanto estas baroka pestkolono kun statuoj de sanktuloj (el 1679). Vidindaj estas ankaŭ belega renesanca palaco kun arkada korto - La Domo de Sinjoroj el Lipá - kaj la novrenesanca Klein-palaco.

En la placo ofte okazas kulturaj aranĝoj, ekz. pop-muzikaj koncertoj, kristnaska bazaro kun standoj k.s.

Post la angulo troviĝas la urba Mahen-biblioteko en la strato Kobližná.

## Galerio 

Dosiero:Náměstí svobody at Night in 2009 in Brno-střed, Brno.jpg|La placo dum nokto
Dosiero:Náměstí Svobody, Brno - kašna a morový sloup.jpg|Fontano, tramo kaj pesta kolono
Dosiero:Dům pánů z Lipé at spring 2010.jpg|La Domo de Sinjoroj el Lipá
Dosiero:Kleinův palác.jpg|La Klein-palaco

## Vidu ankaŭ 
* Astronomia horloĝo de Brno

Kategorio:Placoj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj en Brno
Amatora radio en Barato

**Amatora radio** estas hobio per kiu homoj el Barato povas interkomuniki per radiaj elsendoj faritaj el privataj elsendaparatoj. Estas ĉirkaŭ 16,000 radioamatoroj en tiu lando. Tio komencis en 1920 kaj ludis gravan rolon en la movado por la sendependigo kaj pro tio en la tuta historio de Barato.

eta|180px|Operatoro aŭskultanta
[eta|180px|La ĝenerala [amatora radia konfirmkarto kreita per Amatora Radia Socio de Barato por amatoraj radiaj operatoroj en Barato]]
[eta|180px|Antenoj je la situo de operatoro VU2GMN en [Ĉenajo]]
[eta|180px|Hinda amatora radia operatoro VU2RBI, demonstracias amatoran radion al lokaj studentoj en [Haveno Blair, Andamanoj, je kelkaj tagoj antaŭ la Tertremo en Hinda Oceano en 2004.]]

Voksignoj por stacioj de Barato komencas per la literoj *AT*–*AW*, *VT*–*VW*, *8T*–*8Y*.

Kategorio:Amatora radio
Kategorio:Barato
David Bisbal

eta|dekstra|250px|La kantisto David Bisbal
**David BISBAL** naskiĝis la 5an de junio 1979 en Almerio, Andaluzio, Hispanio. Li estas hispana kantisto. Li gajnis la muzikan televidprogramon Operacio Triumfo kie obtenis la duan premion.

Bisbal ricevis kvin platinajn diskojn pro la distribuo de pli ol 400.000 KD-oj nur en la unua semajno de la apero de la disko al la merkato. La disko titoliĝis **Premonición** kaj debutis unualoke en la vendolisto la 3an de oktobro kaj post unu semajno de tiu dato restis kiel la disko plej vendata en Hispanio. Ĝis hodiaŭ la kantisto vendis pli ol 5 milionojn da diskoj. En 2003 per **Corazon Latino** kaj en 2004 per **Bulería**, la hispana artisto ĝiris tra la tuta Latinameriko kaj Usono, koncertante pli ol 60 fojojn en la tuta kontinento.

## Unuaj Jaroj 
David Bisbal naskiĝis en Almerio. Estas la malpli aĝa el tri gefratoj: frato José María kaj fratino María del Mar.
Li forlasis la lernejon frue ĉar li estis tre interesita pri la muziko kaj kantado kaj kvankam li laboris kun la gepatroj, lia artista kariero komenciĝis kiam li estis 18jara kiam orkestro malkovris lin.

## Survoje al l' Sukceso 
En 2001 estis unu el la 16 konkursantoj de la unua hispana muzikprogramo **Operacio Triumfo**, konkurso konceptita por elekti la hispanan reprezentanton por la Eŭrovida Festivalo de tiu jaro. Fine restis dualoke post Rosa López.
Je la fino de la konkurso la muzikkompanio **Vale Music** ofertis lin surbendigi albumon kiel solisto. La albumo estis titolita "**Corazón Latino**" kaj ekvendiĝis en somero 2002, surbendigita en Miamio kun la produktado de **Kike Santander**, tuj konvertiĝis en vendosukceso kaj la albumo rapide fariĝis unu el la KD-oj plej popularaj de la hispanlingva merkato. Entute vendiĝis pli ol unu miliono da diskoj nur en unu monato.
En somero 2002 Bisbal ekĝiras tra la tuta Hispanio koncertante kiel solulo aŭ akompanita de Chenoa (alia konkursantino de la **Operacio Triumfo** kaj lia fianĉino dum tri jaroj).
En 2003 ricevis premion pro la plej bona albumo de la jaro. En "Los Premios de la Música" (La Muzikpremioj) estis elektita kiel plej bona artisto kaj en "Premios Amigo" (Premioj Amiko) kiel nova artisto kaj plej bona albumo.
En lia lasta albumo **Premonición** (Antaŭvidaĵo), Bisbal kunlaboras kun aliaj artistoj kiel Tomatito, Vicente Amigo, Wisin & Yandel, Dan Warner, Leen Levin kaj Jon Falcone. Tiu ĉi estas lia plej internacia laboraĵo. Ekde la eniro en la merkaton de la disko, Bisbal rikoltis kvin platinajn kaj oran diskojn en Usono kaj Portoriko.

Bisbal ankaŭ kontribuis al volontulaj grupoj por helpi triamondajn infanojn.

Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio