open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blonde Dynamite

***Blonde Dynamite*** ("Blonda Dinamito") estas usona filmo kaj la 17-a filmo de la serio kun komedia fikcia grupo de junaj viroj el Novjorko, nomataj *Bowery Boys*. Ĝi aperis en 1950 kaj estis reĝisorita de William Beaudine. *Blonde Dynamite* estis originale filmita en la angla lingvo.
Rilate sian ĝenron, *Blonde Dynamite* estas rigardebla kiel komedia filmo.

En la filmo interalie aperas la aktoroj .

La filmo havas entutan daŭron de 66 minutoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
The Blue Lamp

***The Blue Lamp*** ("La Blua Lampo") estas brita krima filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Basil Dearden kaj antaŭanoncis la faman televidserion *Dixon of Dock Green*. *The Blue Lamp* estis originale filmita en la angla lingvo. La titolo de la filmo aludas al la bluaj lampoj, kiuj estis kutime videblaj ĉe la fasadoj de britaj policejoj.

En la filmo interalie aperas la aktoroj Jack Warner, Jimmy Hanley, Dirk Bogarde kaj Robert Flemyng. La scenaro estis skribita de eksa policano T. E. B. Clarke.

La filmo havas entutan daŭron de 84 minutoj.

## Eksteraj ligiloj 
* *The Blue Lamp* ĉe IMDb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Krimaj filmoj
Blues Busters

***Blues Busters*** estas usona filmo kaj la 20-a filmo de la serio kun la komedia duopo de la fratoj *Bowery*. Ĝi aperis en 1950. Ĝi estis reĝisorita de William Beaudine. *Blues Busters* estis originale filmita en la angla lingvo. Rilate sian ĝenron, *Blue Busters* estas rigardebla kiel komedia filmo.

En la filmo interalie aperas la aktoroj Leo Gorcey, Huntz Hall, Gabriel Dell kaj David Gorcey.

La filmo havas entutan daŭron de 67 minutoj.

## Eksteraj ligiloj 
**Blues Busters* ĉe IMDb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Black Jack (filmo)

***Black Jack*** estas franca-hispana-usona kunproduktita filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Julien Duvivier. *Black Jack* estis originale filmita en la angla lingvo.
Rilate sian ĝenron, *Black Jack* estas rigardebla kiel komedia filmo. Ĝi temas pri eksa narkoŝakristo, kiu malfacile provas rekomenci honestan vivon.
Robin estas gaja.

En la filmo interalie aperas la aktoroj George Sanders, Herbert Marshall, Patricia Roc kaj Dennis Wyndham.

## Eksteraj ligiloj 
**Black Jack* ĉe IMDb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Bellezze in bicicletta

***Bellezze in bicicletta*** ("Belulinoj sur bicikloj") estas itala filmo aperinta en 1950. Ĝi estis reĝisorita de Carlo Campogalliani. *Bellezze in bicicletta* estis originale filmita en la itala lingvo. Rilate sian ĝenron, *Bellezze in bicicletta* estas rigardebla kiel komedia filmo.

En la filmo interalie aperas la aktoroj Silvana Pampanini (Silvana), Delia Scala (Delia), Franca Marzi (Maria) kaj Peppino De Filippo (kiel unua rabisto).

La filmo havas entutan daŭron de 91 minutoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1950
Kategorio:Italaj komediaj filmoj
Emil Petrovics

**Emil Petrovics** [petroviĉ], hungare **Petrovics Emil,** serbe **Емил Петровић,** latin-serbe **Petrović** estis serba-hungara altlerneja instruisto kaj komponisto.

Emil Petrovics naskiĝis en la tiama *Petrovgrad* (nun Zrenjanin), en la 9-a de februaro 1930, li mortis en Budapeŝto, en la 30-a de junio 2011.

## Vivo 
Li dekomence lernis serbe kaj hungare. Baldaŭe la familio translokiĝis al Beogrado, poste dum la 2-a mondmilito al Budapeŝto, kie li studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. En la 1950-aj jaroj li dirigentis en fabrika orkestro. En la sekva jardeko li laboris en muzika teatro. Inter 1966–1985 li estis ankaŭ parlamentano, ekde 1964 li instruis, kiel profesoro en la Altlernejo. Baldaŭe li estis ĉefdirektoro de Budapeŝta Ŝtata Operejo kaj ofte aperis en la televizio. Li edziĝis trifoje.

Li dufoje ricevis premion Kossuth, se ne paroli pri la ceteraj premioj. Li estis entombigita post la ĉefurba solena rito en Szigliget.

## Verkoj (elekto) 
* 3 operoj
* 2 simfonioj
* baleto Salome (1979)
* oratorio (1967)
* 8 kantatoj
* muzikaĵoj por korusoj, por violono, por piano kaj tiel plu
* libro pri Maurice Ravel (1959)

## Elektitaj disĉiploj 
* Miklós Csemiczky
* Zsolt Hamar
* Máté Hollós
* Attila Pacsay
* Miklós Sugár
* Ferenc Török (reĝisoro)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungariaj serboj
3956 Caspar

'*3956 *Caspar'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en la dana municipo Holbæk.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en omaĝo al *Caspar Karstensen'', nepo de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Rondpreĝejo (Balatonfüred)

**Rondpreĝejo de Balatonfüred** aŭ pli oficiale **Preĝejo de Jesuo parolanta kun virino el Samario** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en Balatonfüred, en la urbocentro kaj proksime de Balatono.

## Historio 
En la 18-a jarcento multe vizitis la proksiman kuracfonton kaj ili pretendis kapelon. La plano realiĝis nur en la 1840-aj jaroj. La preĝejeto estas malgranda kaj similas al Pantheon. Dum la konsekro ankaŭ Ferenc Deák partoprenis. La konstruaĵo estis videbla en Balatono, la fiŝistoj ofte orientiĝis laŭ la rondpreĝejo. Nova orgeno funkcias ekde 1988.

## Konstruaĵo 
La ĉefaltara pentraĵo prezentas renkontiĝon de Jesuo kaj la virino el Samario ĉe puto. La puto aludas al la proksima kuracfonto. Interne laŭ la kupolo estas bildoj pri la 4 evangeliistoj. La flanka altaro estas videbla ekde 1862, kie estas jam pli nova bildo pri Kristo fare de János Vaszary. Ekstere estas memortabulo pri rifuĝintoj de komunistoj en 1919 farita en 1928. Dum la socialismo la tabulo estis kaŝita, poste denove oni metis al la origina loko.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare

Balatonfured
Kategorio:Hungaraj rotondoj
Zoltán Kocsis

**Zoltán KOCSIS** [koĉiŝ], hungare **Kocsis Zoltán** estis hungara pianisto kaj dirigento.
eta|300ra|Zoltán Kocsis (en verda vesto)
Li naskiĝis en Budapeŝto, en la 30-a de majo 1952, li mortis en Budapeŝto, en la 6-a de novembro 2016.

## Vivo 
Li jam frue ludis en piano kaj li frekventis muzikajn lernejojn, fine li studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt. En 1970 li furore gajnis ĉefpremion de Hungara Radio. Post 3 jaroj li ricevis premion pri Liszt Ferenc. Li ludis en la tuta mondo, ekzemple kun Royal Philharmonic Orchestra. Liaj dirigentoj estis Claudio Abbado, Christoph von Dohnányi, János Ferencsik kaj aliaj. En 1983 li estis unu el la fondintoj de nova simfonia orkestro kaj li pli ofte dirigentas. Ekde 1987 li ankaŭ komponas. En 2005 li jam dufoje ricevis premion Kossuth, se ne paroli pri la aliaj premioj. En 2010 en Palaco de Artoj estis prezentita opero, kies 3-an akton Kocsis komponis.

## Elektitaj disĉiploj 
* Gábor Csalog
* István Kassai
* Balázs Szokolay

## Literaturo 
*88 notes pour piano solo*, Jean-Pierre Thiollet, Neva Ed., 2015, p. 52. ISBN 978 2 3505 5192

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Kocsis_Zolt%C3%A1n

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj pianistoj
Cipriano Biyehima Kihangire

Li estis uganda pastro, kaj emerita episkopo de Gulu (Ugando) ekde la jaro 1988.

## Biografio 
Naskiĝinta en Hoima en 1918, Cyprien Kihangire estis ordenita pastro la  kaj la  li estis nomita titulara episkopo de *Maura* kaj vic-episkopo de Gulu.

Li estis konsekrita fare de kardinalo Guido del Mestri la postan 24-an de marto. La  li krome ricevis la oficon de unua milita ordenito por Ugando, kiun li konservis ĝis 1985. Li ankaŭ partoprenis kiel koncilia Patro al sesioj 2, 3 kaj 4 de la Dua Vatikana Koncilio.

Promociita unua episkopo de Hoima, lia naskiĝurbo, la , li fariĝis episkopo de Gulu la . Dum lia ministerio en Gulu, li gastigis en sia lando Pastron Vittorio Pastori kaj kun li kunlaboris dum multaj jaroj. Li estis unu el tiuj, kiuj plej aktive helpis la malriĉajn popolojn de la regiono de Karamoja.

Li demisiis de sia episkopa sidejo pro malbona sanstato la , kaj mortis la .

## Vidu ankaŭ 
* Episkopo
* Karamoĝongoj
* Ugando

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio de MS-ro Kihangire

Kihangire
Kalvinana preĝejo (Văleni)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Văleni (Călăţele) (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Magyarvalkó).

## Historio 
En 1261 franciskanoj fondis romanikan kirkon, al kiu ili konstruis gotikan sanktejon kaj malaltan turon en 1550. En 1582 la tuta vilaĝo elektis la kalvinismon. La ŝtona predikejo kun hungara teksto estas videbla ekde 1722, la internaj ornamaĵoj ekde 1745. La orgeno akompanas la mesojn ekde 1805. La preĝejo estis renovigita inter 1974-1975.
 
## Konstruaĵo 
Aparta defenda muro kaj bastionoj defendas la preĝejon, kie estas videblaj ŝtono de romianoj kaj malnova skulptaĵo. En la korto iam tombejo funkciis. Ekstera muro defendas la konstruaĵon. La preĝejo havas altan turon. La absido estas kvadrata kaj iom malpli granda, ol la navo. Apud la preĝejo malnova tombejo situas.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Dosiero:Magyarvalkói festett kazetták.jpg|La baldakeno
Dosiero:Magyarvalkói templom.jpg|La turo
Dosiero:Magyarvalkói templom pillérei.jpg|Flanko de la preĝejo
Dosiero:Magyarvalkói templom szószéke.jpg|La predikejo

Văleni
Alĉevsko

**Alĉevsko** () estas urbo kaj centro de samnoma distrikto (ekde 1957) en Ukrainio, en la Luhanska provinco. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ekde 2014 la urbo troviĝas en la parte agnoskita Luganska Popola Respubliko. La pli fruaj loknomoj estis **Voroŝilovsk** inter 1931-1961, poste **Komunarsk** ĝis 1991.
eta|200ra|Mapo pri loko de Alĉevsko en Ukrainio

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 211 m
* Poŝtkodo: 94 200 - 94 299
* Telefonkodo: 6442
* Loĝantaro: 116.000 en 2006

## Geografio 
Alĉevsko etendiĝas en la orienta flanko de la lando. Luhansko troviĝas je 45 km.
[eta|250ra|[Komunarsk (stacidomo)|Stacidomo en Alĉevsko]]

## Historio 
Alĉevsko estis fondita en 1895, ĉar estis tie nova fervoja stacidomo. La loko prenis la nomon Alĉevsko en 1903. Dum la 2-a mondmilito la urbo suferis pro la germana okupo. Post la milito la urbo evoluis pli granda industria urbo. Dum vintro de 2006 katastrofo okazis: la hejtada sistemo de la plena urbo kolapsis, poste eĉ la kloakoj estis neuzeblaj. Precipe la infanoj estis evakuitaj.

Ekde la aprilo de 2014 jaro Alĉevsko estas sub kontrolo de memdeklarita Donecka Popola Republiko, en 2022 estis aneksita de Rusio.

## Vidindaĵoj 
* diversaj monumentoj

## Ĝemelurboj 
*  Dunaújváros, Hungario
*  Dąbrowa Górnicza, Pollando
*  Ereğli, Turkio
*  Kamjansko, Ukrainio

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Komunarsk (stacidomo)
* Listo de urboj en Ukrainio
* Trolebusa transporto en Alĉevsko


Kategorio:Urboj en Luganska provinco
Regreso

La termino **regreso** (el latina vorto *regressio*, t.e."retroirado" ) havas plurajn signifojn:
* en biologio, regreso (biologio) koncernas aspekton de la teorio de la **evoluo de la specioj**, pri kiu homologa organo malgrandiĝis;
* en geologio, mara regreso estas daŭra maletendiĝo de la maro rilate al la tero, kiu ial loke antaŭeniris;
* en hipnoterapio. regreso (hipnoto) estas esploro de malnovaj imagoj rilate al la propra infaneco de paciento;
* en komputiko, regrestesto estas provprogrammaro por kontroli, ke ne estu novaj eraroj post programmodifoj;
* en matematiko, regreso (matematiko) estas alĝustigo de eksperimenta kurbo;
* en medicino, regreso (medicino) estas malsanokaraktero priskribanta plimalgrandajn simptomojn sen tute malaperi;
* en psikanalizo, regreso (psikanalizo) estas preteriro de konscia stato al malplikonscia stato;
* en sociologio, regreso (filozofio) estas iompostioma disvolviĝo al malpli alta grado de la civilizo, estas la malo de progreso (filozofio);
* en statistiko, regreso (statistiko) estas formulado elektita inter aro da statistikaj metodoj tre uzataj por analizi rilaton inter hazarda variablo kaj unu aŭ pluraj aliaj variabloj.

Kategorio: Apartigiloj
3960 Chaliubieju

'*3960 *Chaliubieju'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Cha Liubieju'', amikino de la malkovrinto, instruistino por malfavorigitaj virinoj kaj infanoj en Ĉinio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1955
Amparo de São Francisco

**Amparo de São Francisco** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 2.275 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
CoRoT-7b

**CoRoT-7b** estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas ĉirkaŭ la stelon CoRoT-7. Unu sistemo de 2 aŭ 3 planedoj estis malkovrita:

* **CoRoT-7b**
* CoRoT-7c
* CoRoT-7d

## Referencoj 
*  http://www.exoplanet.eu/star.php?st=CoRoT-7 

Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2009
Kategorio:CoRoT-7
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
3959 Irwin

'*3959 *Irwin''''' estas tre malgranda, tre hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona astronomo John B. Irwin (1909–1997), profesoro pri astronomio en la Universitato de Indianao de 1948 ĝis 1964.

## Orbito 
Ĝi estas en  5:9 kun Marso kaj 7:2 kun Jupitero.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la  de V. Benishek, F. Salvaggio, R. Papini, A. Marchini, P. Pravec, F. Pilcher kaj R. Durkee per observoj de  elde diversaj observatorioj, anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1,15 km, orbitan  estimata je 6,6 km kaj  de 0,6517 ± 0,0002 tago (15,6408 ± 0,005 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (3959) Irwin; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1954
3961 Arthurcox

'*3961 *Arthurcox'''* estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Arthur N. Cox, unu el la observantoj de la komenco de la *Indiana Asteroid Program''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1962
Partoprena kulturo

**Partoprena kulturo** estas neologismo referencanta al la malo de konsumkulturo, alivorte, al kulturo, en kiu privatuloj (la publiko) ne kondutas nur kiel konsumantoj, sed ankaŭ kiel kontribuantoj aŭ produktantoj. Oni plej ofte aplikas la terminon al produktado aŭ kreado de iaj eldonaĵoj. Teknikaj progresoj de la lastaj jaroj (unuavice personaj komputiloj kaj la interreto) ebligis al privatuloj krei kaj eldoni tiajn eldonaĵojn, kutime per la interreto. Tiu nova kulturo en sia rilato al la interreto estis nomita *Web 2.0*. En partoprena kulturo "junaj homoj kreive reagas al multoblo da elektronikaj signaloj kaj kulturaj varoj laŭ manieroj, kiuj surprizas iliajn farintojn, trovante signifojn kaj identecojn, kiujn oni neniam celis havi tie, kaj defiante simplajn eldirojn, kiuj priploras la manipuladon aŭ la pasivecon de "konsumantoj".

La kreskanta aliro al la interreto komencis ludi integran rolon ĉe la ekspansio de la partoprena kulturo, ĉar ĝi pli kaj pli ebligas al homoj labori laŭ kunlabora maniero; generi kaj disvastigi novaĵojn, ideojn kaj verkojn de kreiveco; interkonektiĝi kun homoj, kiuj dividas similajn celojn kaj interesojn. La potencialo de la partoprena kulturo por civitana engaĝiĝo kaj kreiva sinesprimado estis esplorita de la amaskomunikila esploristo Henry Jenkins. En 2006, Jenkins kaj la kunaŭtoroj Ravi Purushotma, Katie Clinton, Margaret Weigel kaj Alice Robison aŭtoris referaĵon titolitan *Confronting the Challenges of Participatory Culture: Media Education for the 21st Century* ["Konfrontante la defiojn de la partoprena kulturo: amaskomunikila klerigo por la 21-a jarcento"]. La referaĵo priskribas partoprenan kulturon kiel kulturon:

# kun relative malaltaj baroj kontraŭ artisma sinesprimo kaj civitana engaĝiĝo,
# kun forta subteno por la kreado kaj dividado de la propraj kreaĵoj kun aliaj,
# kun ia neformala mentoreco, per kiu la konoj de la plej spertaj transdoniĝas al novuloj,
# kie membroj kredas, ke iliaj kontribuoj gravas, kaj
# kie membroj sentas iun gradon de socia interligiteco unu kun la alia (almenaŭ per tio, ke gravas al ili, kion aliaj pensas pri tio, kion ili kreis). 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Partoprena demokratio

Kategorio:Kunlaborado
Kategorio:Kulturoj
3957 Sugie

'*3957 *Sugie'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Atsushi Sugie (杉江 淳, *Sugie Atsushi'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
3962 Valyaev

'*3962 *Valyaev'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan astronomon Valerij Ivanoviĉ Valjaev (cirile: *Валерий Иванович Валяев'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1967
Demi Lovato

**Demetria Devonne "Demi" LOVATO** (naskiĝis ) estas usona kantistino kaj aktorino. Ŝi famiĝis pro la populara televida serio *Sonny with a Chance*, en kiu ŝi ludas Sonny Monroe.

En majo de 2021 ri elŝrankiĝis kiel neduumulo ĉe Twitter. Angle ri preferas esti priparolata per ununombra they. En aprilo de 2022 ŝi deklaris ke ŝi sentas sin "pli ina" kaj denove komencis reuzi la pronomon "ŝi".

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de decembro
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj GLAT-aktivuloj
Kategorio:Usonaj kristanoj
Kategorio:Usonaj popkantistoj‎
Kategorio:Usonaj rokkantistoj‎‎
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Usonaj filantropoj
György Cziffra

**György CZIFFRA** [djordj cifra], hungare **Cziffra György** estis hungara pianisto.
dekstra|eta|300px|Desegnaĵo pri György Cziffra 
Li naskiĝis la 5-an de novembro 1921 en Budapeŝto. Li mortis la 17-an de januaro 1994 en Senlis.

## Biografio 
La gepatroj estis ciganoj, la patro estis violonisto. Li havis nur 8 jarojn, kiam li frekventis jam la Muzikartan Altlernejon. Post 5 jaroj li jam eksterlande koncertis. Dum la 2-a mondmilito li estis militkaptito en Sovetunio. Poste longe li muzikis en amuzejoj. En 1950 li provis sensukcese rifuĝi el Hungario, sekve li estis arestita ĝis 1953. Li profitis la revolucion en 1956, kaj li disidis al Francio. Li sukcese faris koncertojn en Eŭropo. Lia filo abrupte mortis en 1982, tial li longe krizis. Li ricevis diversajn premiojn en Francio kaj en Hungario. 

## Verkoj (elekto) 
* membiografia libro "Kanonoj kaj floroj" en 1983 (Budapeŝto)
* diversaj koncertaj muzikdiskoj

## Elektitaj disĉiploj 
* István Kassai

## Memorigiloj 
* memorkolono en Budapeŝto

Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj ciganoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Centraj Altaĵoj

La **Centraj Altaĵoj** () estas regiono difinita kadre la Provizora Biogeografia Regiono-klasifiko por Aŭstralio ( IBRA ) en Okcidenta Aŭstralio, Norda Teritorio kaj Suda Aŭstralio.

Ĝi konstituas grandan parton de la tersupraĵa ekoregiono Centr-altaĵaj kserofitaroj, priskribita de la Monda Natur-Fonduso ( WWF ).

## Eksteraj ligiloj
*Biogeografiaj regionoj de Aŭstralio.

## Bibliografio
* Thackway, R.  & I. D. Cresswell  1995 : An interim biogeographic regionalisation for Australia : a framework for setting priorities in the National Reserves System Cooperative Program,' Version 4.0 Canberra, *Australian Nature Conservation Agency, Reserve Systems Unit*. ISBN 0642213712

Kategorio:Norda Teritorio
Kategorio:Suda Aŭstralio
Kategorio:Okcidenta Aŭstralio
Kategorio:Ekoregionoj de la Aŭstralazia ekozono
Centr-altaĵaj kserofitaroj

La **centr-altaĵaj kserofitaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la aŭstralia-tasmania ekoprovinco de la aŭstralazia ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al dezertoj kaj kserofitaroj de Aŭstralio. La ekoregiono grandparte kongruas kun la IBRA-regiono Centraj Altaĵoj difinita kadre la Provizora Biogeografia Regiono-klasifiko por Aŭstralio. Ĝi estas parto de la tutmondaj 200-unuo "tanamia kaj grand-sabla dezertoj".

## Situo kaj priskribo 
La regiono konsistas el sablaj ebenaĵoj kun iuj areoj de rokaj altebenaĵoj. Tiuj ebenaĵoj havas sekan klimaton sed ricevas iom da precipitaĵo kaj somere kaj vintre. Tiu areo enhavas la malproksiman urbon de Alic-Fonto dum la herbejoj estas hejmo al kelkaj aborigenaj komunumoj aŭ estas uzitaj por brutaropaŝtado.

## Flaŭro 
Tiu ekoregiono enhavas kvar IBRA-regionojn; *Burt Plain*, Montaro MacDonnell, *Finke*, kaj Centraj Altaĵoj, kaj inkludas la Centr-altaĵajn Centron de Biodiverseco. La vegetaĵaro konsistas el densa, rezistema spinifeksa herbejo kun kelkaj arbarkovritaj areoj de diferencaj akacioj (*Acacia papyrocarpa*, *A. pendula*, *A. sibilans*, *A. coriacea*). La regiono kaj speciale Montaro MacDonnell estas hejmo al kelkaj specialigitaj endemiaj plantospecioj inkluzive de *Livistona mariae* (arekacoj) de Palmo-Valo (angle : *Palm Valley*, Norda Teritorio) en Finke-kanjono Nacia Parko.

## Faŭno 
Birdoj inkludas ruĝ-vost-nigran kakatuon (*Calyptorhynchus banksii*) kaj eremiornon (*Eremiornis cateri*), dum aliaj notindaj bestoj estas populacioj de *Petrogale lateralis* (marsupiuloj) en MacDonnell-Montaro kaj la aŭstralia verda arborano (*Litoria caerulea*).

Tropaŝtado de brutaro kaj enkonduko de bestoj inkluzive de ĉevaloj, azenoj kaj kunikloj estas minaco al vivejoj.

## Bibliografio 
*  Thackway, R. & I.D. Cresswell 1995 : An interim biogeographic regionalisation for Australia : a framework for setting priorities in the National Reserves System Cooperative Program, Version 4.0 Canberra, *Australian Nature Conservation Agency, Reserve Systems Unit*. ISBN 0642213712

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Ekoregionoj en Aŭstralio
* Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj 
*  Centr-altaĵaj kserofitaroj (WWF)
*  Centr-altaĵaj kserofitaroj (*WWF-Wildworld*)
*  Centr-altaĵaj kserofitaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo

*  Centr-altaĵaj kserofitaroj (*Globalspecies*) 
*  Situo de la ekoregiono AA1302 : tajpu *Central Ranges xeric scrub* 
*  Tutmondaj 200; numero 129 : Tanamia kaj grand-sabla dezertoj (WWF) 

Kategorio:Ekoregionoj de la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Dezertoj kaj kserofitaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Dezertaj ekoregionoj
Kategorio:Dezertoj en Aŭstralio
József Kovács

**József Kovács** estas la nomo de pluraj artikoloj.

*József Kovács (historiisto)
*József Kovács (kirurgo)
*József Kovács (atleto)
*József Kovács (futbalisto)
*József Kovács (operetkantisto)
Imre Varga

**Imre VARGA,** hungare **Varga Imre** estas hungara skulptisto. Lia filo estas Tamás Varga (skulptisto).
dekstra|eta|Skulptaĵo pri Béla Bartók
Imre Varga naskiĝis la 1-an de novembro 1923 en Siófok, li mortis la 9-an de decembro 2019 en Budapeŝto.

## Biografio 
Kiel pentristo, li ekspoziciis en Parizo en 1937. Dum la 2-a mondmilito li estis militkaptito de Usono. Li frekventis altlernejon en Budapeŝto. La debuta memstara (skulptista) ekspozicio okazis en 1967, baldaŭe li furoris en Tihany en 1972, poste li ekspoziciis ankaŭ en Eŭropo. En 1973 li ricevis premion Kossuth, poste aliajn premiojn en Francio kaj en Italio. Liaj skulptaĵoj estas videblaj en 300 lokoj, eĉ en Norvegio kaj en Israelo. Li estas vidvo havanta 2 infanojn. Inter 1980-1990 li estis parlamentano.

## Solaj ekspozicioj 
* 1967 Budapeŝto
* 1972 Tihany
* 1974 Varsovio
* 1975 Győr kaj Nyíregyháza
* 1976 Budapeŝto Dunaújváros, Szeged, Siófok, Kaposvár
* 1981 Tatabánya, Kiskunhalas, Berlino
* 1982 Vieno, Budapeŝto
* 1983 Makó, Szekszárd, Budapeŝto
* 1984 Siófok, Paks, Venezio
* 1985 Bad Kissingen, Hamburg
* 1986 Vieno, Parizo
* 1988 Veszprém, Miskolc
* 1993 Budapeŝto
* 1996 Siófok
* 1999 Budapeŝto

## Verkoj (elekto) 
* Béla Kun (1986) (el la origina loko ĝi estis translokita al Memento Parko)

* Kolomboj (1958, Hegyeshalom)
* Kuŝanta knabo (1963, Tihany)
* Attila József (1964, Szeged)
* Miklós Radnóti (1970)
* Partizano (1971, Budapeŝto)
* La fondinto (1972, Tihany)
* Zoltán Kodály (1976, Pécs)
* Zsigmond Móricz (1979, Tiszacsécse)
* Lenino (1982, Gödöllő)
* Birdoj (1982, Budapeŝto)
* Lenino (1983, Vác)
* Sankta Floriano (1991, Siófok)
* Francisko Rákóczi la 2-a (1991, Bad Kissingen)
* Stefano la 1-a (Hungario) (1993, Aachen)
* Elefanto (1997, Gitzenweiler-Hof Lindau)

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Observatorio Goethe Link

la **Observatorio Goethe Link** estas astronomia observatorio apud Broklino (Indianio, Usono), je altitudo de 293 metroj.

Ĝi dependas de la Indiania Universitato Bloomington kaj estas uzata de la "*Indiana Astronomical Society*". Ekipas ĝin teleskopo kun spegulo de 36 coloj (91 cm) kaj astrofotilo kun trilensa objektivo de Cooke de 10 coloj (254 mm).

Ĝi estis konstruita en 1937, fare de la usona kirurgo kaj amatora astronomo Goethe Link (1879 – 1980), per ties propra monrimedo. La teleskopo ekfunkciis en 1939. En 1948 Goethe Link donacis sian observatorion al la Universitato de Indianio.

Elde la observatorio Goethe Link estis malkovritaj multenombraj asteroidoj, pri kies malkovro Minor Planet Center kreditis la Universitato de Indianio, kiu funkciis la "*Indiana Asteroid Program*" (Indianian Programon pri Asteroidoj) inter 1949 kaj 1967 per la astrografilo de 10 coloj. La asteroido 1728 Goethe Link estis tie malkovrita la .

En la 1960-aj jaroj, kiam la luma poluo komencis ĝeni la observadoj, la Universitato de Indianio konstruis novas observatorion en la Ŝtata Arbaro Morgan-Monroe, oficiale nomata Stacio Morgan-Monroe de la Observatorio Goethe Link.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  "Goethe Link Observatory", el la paĝaro de la Universitato de Indianao ĉe Bloomington 

Goethe Link
Goethe Link
Sándor Szokolay

**Sándor SZOKOLAY** [ŝAndor sokolai], hungare **Szokolay Sándor** estis hungara komponisto kaj profesoro. Lia filo estas Balázs Szokolay.
eta|300ra|Szokolay instruas
Li naskiĝis en Kunágota en la 30-a de marto 1931, li mortis en Sopron en la 8-a de decembro 2013.

## Vivo 
Sándor Szokolay studis en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt lernejo ekde 1950 instruita de Ferenc Farkas (komponisto). Inter 1957-1961 li redaktis en la Hungara Radio. Baldaŭe li instruis en la Muzikarta Altlernejo. Ekde 1994 li vivis en Sopron, kie li daŭre komponis. En 1966 li ricevis premion Kossuth, se ne paroli pri la ceteraj premioj.

## Verkoj (elekto) 
* 8 operoj
* 22 oratorioj
* kantatoj
* 6 konĉertoj
* simfonioj
* diversaj muzikaĵoj por korusoj, por violono, por piano, por orgeno, por fluto kaj tiel plu

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Operkomponistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Shannon Elizabeth

dekstra|eta|150ra|Shannon Elizabeth(Juli 2005)
**Shannon Elizabeth** (7-an de septembro 1973 en Houston, Teksaso; fakte *Shannon Elizabeth Fadal*) estas usona aktorino kaj pokera ludistino.

Ŝi plenkreskis en Waco, Teksaso kiel filino de siria-labana patro kaj ĉeroka patrino. Post la studado, ŝi iris en 1991 al Novjorko, por labori kiel fotomodelo. Poste ŝi translokiĝis al Los Angeles kaj vizitis tie aktoradan lernejon. Ŝi komencis kiel aktorino en etaj roloj kiel en reklamoj kaj muzikvideoj.

En aŭgusto de 1999, pri ŝi aperis serio de nudfotoj en la usona eldono de magazino *Playboy*. Samjare ŝi sukcesis atingi trarompon en aktorado per rolo de svelta, alloga, ekshibicia ĉeĥa interŝanĝa stidenta lernantino *Nadia* en la filmo *American Pie*.

En junio de 2002, ŝi geedziĝis en Meksiko la aktoron Joseph D. Reitman, kun kiu ŝi ludis antaŭe en tri filmoj. Ekde marto 2005 ili vivas dise.

Dumtempe ŝi iĝis respektinda pokerludistino. Ŝin sponsoras Full Tilt Poker kaj havis en 2008 kontrakton kun Mansion Poker. Ŝia plej granda sukceso estis la duonfinalo en 2007 en National Heads-Up Poker Championship.

## Filmaro 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
CoRoT-7c

**CoRoT-7c** estas ekstersunsistema planedo kiu orbitas ĉirkaŭ la stelo CoRoT-7. Unu sistemo de du aŭ tri planedoj estis malkovrita:

* CoRoT-7b
* **CoRoT-7c**
* CoRoT-7d 

## Referencoj 
* http://www.exoplanet.eu/star.php?st=CoRoT-7 

Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj malkovritaj en 2009
Kategorio:CoRoT-7
Kategorio:Ekstersunsistemaj planedoj detektitaj per radiala rapido
Eric Roberts

**Eric ROBERTS** (18-an de aprilo 1956 en Biloxi, Misisipio kiel *Walter Eric Anthony Roberts*) estas usona aktoro. Li estas la pli aĝa frato de Julia Roberts kaj Lisa Roberts Gillan.

## Biografio 
Eric Roberts naskiĝis kiel unua infano de *Walter Roberts* (1933–1977) kaj *Betty Roberts* (naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1934 kiel *Betty Lou Bredemus*), kiam lia patro servis ĉe la usona aerarmeo kaj stacionis en Biloxi. Post divorco de la gepatroj en 1972, li translokiĝis kun la patrino al *Smyrna* ĉe Atlanta. En 1973–1975 li povis studi ĉe Royal Academy of Dramatic Arts en Londono, danke al financa apogo de sia patro. Li daŭrigis la aktoradan studadon ĉe American Academy of Dramatic Arts en Novjorko.

En 1977 ricevis Roberts la unuajn rolojn en teatraĵoj, samjare ludis li ankaŭ kiel *Ted Bancroft* en la televida serio *Another World*. En 1985, li estis nomumita pro lia ludo en filmo *Runaway Train* kiel plej bona epizodisto, por la Oskarpremio. Pli poste okazis kariera rompo pro personaj problemoj, en decembro de 1987 li estis arestita pro maltrankviligo (surbaze de diskuto kun sia edzino, kiun li puŝis al la muro), oni trovis ĉe li drogojn.

En 2002, li transprenis la ĉefrolon en la televida serio *Office Girl*. Li poste aperis en diversaj muzikvideoj (*The Killers*, Mariah Carey, Akon, Eminem).

Lia filino Emma (n. 1991) estis videbla en roloj, ekz. en la filmo *Blow* de 2001.

## Filmografio (elekto) 
|

|

|}

## Premioj 
### Premio Golden Globe 
* 1979: Nomumo kiel plej bona junaktoro en *Reĝo de la ciganoj*
* 1984: Nomumo kiel plej bona aktoro en filmo *Star 80*
* 1986: Nomumo kiel plej bona epizodisto en filmo *Runaway Train*

### Oskar-premio 
* 1986: Nomumo kiel plej bona epizodisto en filmo *Runaway Train*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Veganoj
3963 Paradzhanov

'*3963 *Paradzhanov'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la amena-soveta reĝisoro Sergej Iosifoviĉ Paraĝanov (cirile: *Сергей Иосифович Параджанов*, armene: *Սարգիս Հովսեպի Պարաջանյան'', 1924–1990).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
Malnova ligna preĝejo (Tăuți)

La malnova **grekokatolika preĝejo** estas Monumento historia en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Tăuți (Florești) (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Kolozstótfalu). La patronoj estas Sankta Mikaelo kaj Sankta Gabrielo.

## Historio 
La ligna preĝejo konstruiĝis supozeble en la 16-a jarcento, sed estas ankaŭ aliaj opinioj. La altaro bildo pretiĝis en 1793. En 1829 oni denove pentris bildojn. En 1998 denova konsekro okazis.

## Konstruaĵo 
La navo estas kvadrata, ekstere portiko situas. La turo estas en la centro. La ikona muro prezentas centre Jesuon kaj malcentre 12 apostolojn.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstra|250px|Interna pentraĵo de la preĝejo

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Rumanio
Kategorio:Bastonpreĝejoj
Propriá

**Propriá** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 28.451 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
3964 Danilevskij

'*3964 *Danilevskij'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 12-an de septembro 1974 de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa-ukraina verkisto Grigorij Petroviĉ Danilevskij (cirile: *Григорий Петрович Данилевский'', 1829–1890).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1974
Telha (Serĝipo)

**Telha** (laŭlitere "tegolo" en la portugala), esperantigeble kiel **Teljo**, estas municipo de la brazila subŝtato Serĝipo. Ĝi estas limigita norde de la rivero São Francisco, oriente de la municipo Propriá, sude de la municipoj Cedro de São João kaj Aquidabã kaj okcidente de la municipo Amparo de São Francisco. La municipo havis 2.957 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Prekursoro

**Prekursoro** (latine: *praecursor*), aŭ **iniciatanto** estas materio, kiu servas kiel antaŭiranto por alia materio kaj estas parto de la nova materio. Tiel β-karoteno (provitamino A) estas prekursoro de vitamino A kaj progesterono de ĉiuj steroidohormonoj, kiel kortizolo, aldosterono, testosterono, estrono kaj estradiolo. 

Krudmaterialo povus esti konsiderata kiel prekursoro.

Enzimoj kelkfoje estas konsiderataj kiel prekursoroj, sed ne estas, ĉar ili ebligas la reakcion sed mem ne estas akceptataj en la nova materio kaj post la reakcio denove estas libere disponeblaj. Ili estas kataliziloj.

## Referencoj 
Kategorio:Biokemiaj reakcioj
Kategorio:Kemia sintezo
Kategorio:Metabolo
Regulo de Allen

La **regulo de Allen** estas biologia regulo postulita fare de Joel Asaph Allen en 1877. Ĝi deklaras ke endotermiko de pli malvarmaj klimatoj kutime havas pli mallongajn membrojn (aŭ eksteraĵoj) ol la ekvivalentaj bestoj de pli varmaj klimatoj.

La Regulo de Allen asertas, ke membroj kiaj oreloj tendencas esti pli malgrandaj ĉe polusaj formoj por malgrandigi la varmoperdon, kaj pli grandaj ĉe tropikaj kaj dezertaj ekvivalentoj por faciligi la varmodisigon, kaj ke la polusaj taksonoj estas pli fortikaj ĝenerale. Ekzemploj de tiu regulo ĉe birdoj estas raraj, ĉar ili ne havas eksterajn orelojn. Tamen, la beko de la Platbeka anaso estas tre provizita el sangaj kondukiloj kaj suferas malvarmegon.

## Teorio 
eta|200ra|Du kubaj prismoj kun la sama volumo kaj diferencaj surfacaj areoj
La teorio malantaŭ la Regulo de Allen estas ke endotermaj bestoj kun la sama volumeno povas havi malsamajn surfacareojn, kiuj helpos aŭ malhelpos ilian varmecreguligon.

En malvarmaj klimatoj, ju pli granda la senŝirma surfacareo, des pli granda la varmoperdo kaj tial energiperdo. Bestoj en malvarmaj klimatoj devas konservi kiom multe da energio kiel eblas. Malalta surfacareo al volumenoproporcio helpas konservi varmecon.

En varmaj klimatoj, la kontraŭo estas vera. Besto trovarmiĝos rapide se ĝi havas malaltan surfacareon al volumenoproporcio. Tial, bestoj en varmaj klimatoj devos havi altan surfacareon al volumenoproporcioj por helpi ilin perdi varmecon.

## Vidu ankaŭ 
* Regulo de Bergmann - kiu rilatas latitudon kun korpomaso ĉe animaloj.
* Regulo de Gloger - kiu rilatas humidecon kun pigmentado ĉe animaloj.
* Regulo de Hesse

## Notoj 
Kategorio:Ekogeografia regulo
Triĥopteroj

eta|dekstra
La **Triĥopteroj** estas ordo, nome **Trichoptera**, de insektoj kun proksimume 12,000 priskribitaj specioj. Ili estas malgrandaj insektoj similaj al tineoj kiuj havas du parojn de harecaj membranecaj flugiloj. Ili estas tre proksime rilataj al Lepidopteroj (tineoj kaj papilioj) kiuj havas skvamojn en siaj flugiloj, kaj ambaŭ ordoj kune formas la superordon Amfiesmenopteroj. Triĥopteroj havas akvajn larvojn kaj troviĝas en ampleksa vario de habitatoj kiaj rojoj, riveroj, lagoj, lagetoj kaj portempaj akvejoj. La larvoj de multaj specioj faras protektajn ujojn el silko ornamate el ŝtoneteroj, sableroj, bastoneteroj aŭ aliaj rubaĵoj. La nomo "Trichoptera" devenas el greka: θρίξ, "haro") + πτερόν, "flugilo").

## Referencoj 
Kategorio:Insektoj
Intraspecia konkurenco

[eta|dekstra|Masklo de [Merlo (*Turdus merula*) kantanta. Birdokanto ofte funkcias kiel signalo por teritoria defendo.]]
**Intraspecia konkurenco** aŭ **Enspecia konkurenco** estas speciala formo de konkurado en kiu membroj de la sama specio konkuras pri la sama rimedo en ekosistemo (ekz. manĝaĵo, lumo, nutraĵoj, spaco). Tiu povas esti komparata al interspecia konkurenco, en kiu malsamaj specioj konkuras.

Ekzemple, du arboj de la sama specio kultivataj proksime kune konkuros pri lumo, akvo kaj nutraĵoj en la grundo. Ricevante malpli resursojn, ili rezultos pli nebone ol se ili kreskiĝu de ili mem (ekzemple malaltigitajn kreskokvotojn kaj pli malmultan produktadon). Arboj tial adaptiĝis iĝi pli altaj aŭ evoluigis pli grandajn radiksistemojn tra natura selektado.

Akridoj disponigas bestekzemplon. Per manĝado de herbo, individuaj akridoj senhavigas siajn samrangajn samspeciulojn de manĝaĵo. Tiu estas ekzemplo de ekspluatokonkurado, kiuj rimedoj ke la akridoj ne interagas rekte kun unu la alia, sed prefere havas negativan efikon en alies kresko kaj reproduktado de ilia efiko sur resurso (en tiu kazo, herbo). En aliaj kazoj, intraspecia konkurado povas esti kazo de interfera konkurado, en kiu la bestoj interrilatas rekte. Tiu estas la kazo, plej precipe, en teritoriaj bestoj: kelkaj individuoj aktive malhelpas aliajn ekspluati antaŭfiksitan resurson, kutime manĝaĵon aŭ spacon.

Intraspecia konkurado estas ĉefa faktoro influante la subportan forton de populacio (maksimuma populacinivelo apogita de la medio). La nivelo de loĝantarkresko ĉe altaj densecoj (konataj kiel denseco dependa inhibicio) povas esti vidata kiel efiko de intraspecia konkurado. Efektive, dum ĉe malaltaj densecorganismoj ne konkuras pri resursoj, ĉe pli altaj densecoresursoj iĝas limigante, kaj la loĝantaro jam ne povas pliiĝi. En esprimoj de loĝantarkreska indico, tio produktas sigmoidan kurbon, kio estas konata vido por ekologoj.

## Bibliografio 
Solomon, E. P., Berg, L. R., & Martin, D. W. P. (2002). *Biology, sixth edition*. (N. Rose, Ed.). Stanford, CT: Thomson Learning.

Kategorio:Ekologio
Didelfedoj

[eta|200px|[norda didelfo en vintrofelo]]
**Didelfedoj** (de la ordo de didelfuloj, *didelphimorphia*) konsistigas la plej grandan ordon de marsupiuloj en la Okcidenta Hemisfero, inklude 103 aŭ pliajn speciojn en 19 genroj. La norda didelfo estis la unua animalo nomata kiel *opossum* (ne konfuze kun nerilataj aŭstraliaj samnomaj bestoj); uzado de la nomo estis publikita en 1610. Didelfoj probable diverĝis el la bazaj sudamerikaj marsupiuloj fine de la Kretaceo aŭ komence de la Paleoceno.

Ilia nespecialigita biologio, fleksebla dieto kaj reprodukta strategio faras ilin sukcesaj koloniigantoj kaj survivantoj en diversaj lokoj kaj kondiĉoj.

## Notoj 
Kategorio:Marsupiuloj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Interspecia konkurenco

**Interspecia konkurenco** aŭ **Interspecia konkurado**, en ekologio, estas formo de konkurado en kiu individuoj de malsamaj specioj konkuras pri la sama rimedo en ekosistemo (ekz. manĝaĵo aŭ vivejo). La alia formo de konkurado estas intraspecia konkurado, kiu implikas organismojn de la sama specio.

Se arbospecioj en densa arbaro iĝas pli altaj ol ĉirkaŭaj arbospecioj, povas absorbi pli de la alvenanta sunlumo. Tamen, malpli sunlumo tiam estas havebla por la arboj kiuj estas ombritaj de la pli alta arbo, tiel interspecia konkurado. Ankaŭ gepardoj kaj leonoj povas esti en interspecia konkurado, ĉar ambaŭ specioj manĝas la saman predon, kaj povas negative esti trafataj fare de la ĉeesto de la alia ĉar ili havos malpli manĝaĵon.

Konkurado estas nur unu el multaj interrilatante biotaj kaj abiotiaj faktoroj kiuj influas komunuman strukturon. Krome, konkurado ne estas ĉiam simpla, rekta, interagado. Interspecia konkurado povas okazi kiam individuoj de du apartaj specioj dividas limigan resurson en la sama areo. Se la rimedo ne povas apogi ambaŭ populaciojn, tiam malaltiĝas fekundeco, kresko, aŭ supervivo povas okazi al almenaŭ unu specio. Interspecia konkurado havas la potencialon ŝanĝi populaciojn, komunumojn kaj la evoluon de interrilatantaj specioj. Ĉe individua organismonivelo, konkurado povas okazi kiel interfero aŭ eluza konkurado.

Rekta konkurado estis observita inter individuoj, populacioj kaj specioj, sed ekzistas malmulte da indico ke konkurado estis la moviga forto en la evoluo de grandaj grupoj. Ekzemple, inter amfibioj, reptilioj kaj mamuloj.

## Notoj 
Kategorio:Ekologio
Vuelta al Táchira

La **Vuelta al Táchira** [vuelta al tAĉira] estas profesia vojo-bicikla konkurso kun etapoj en Venezuelo kiu okazas ĉiujare ĉiun januaron ekde 1966, dum la foiroj kaj festoj "Feria Internacional de San Sebastian". Ĝi estas parto de la UCI America Tour 2012. La plej parto de la konkurso okazas en aŭtoŝoseoj de la ŝtato Táchira, tamen kelkfoje iras al aliaj ŝtatoj de Venezuelo kaj inkluzive al Norda Santandero, en Kolombio.

## Statistikoj 
### Venkintoj 
### Finaj venkintoj 
### Plejaj venkoj 
### Laŭ landoj 
## Referencoj 
## Ligoj 
* Vuelta al Táchira 2012  (hispana lingvo)
* Historio de Vuelta al Táchira  (hispana lingvo)

Kategorio:Biciklaj konkursoj
3965 Konopleva

'*3965 *Konopleva'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan astronominon Valentina Petrovna Konopljova (cirile: *Валентина Петровна Коноплёва'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Annie Fischer

**Annie FISCHER** [ani fiŝer], hungare **Fischer Annie** estis hungara pianisto.

Annie Fischer naskiĝis la 5-an de julio 1914 en Budapeŝto, kaj mortis la 10-an de aprilo 1995 en la sama urbo.

## Biografio 
Annie Fischer studis en Tutlanda Hungara Muzikarta Altlernejo kaj la debuta koncerto okazis en 1924. Post 2 jaroj ŝi jam koncertis en Svislando. Ŝi atingis la unuan lokon en Budapeŝto en internacia pianista konkurso en 1933. En 1937 ŝi edziniĝis al Aladár Tóth. Dum la 2-a mondmilito la geedza paro rifuĝis al Svedio, ĉar ŝi estis judino. Ili hejmenvenis en 1946. Poste ŝi ofte koncertis en Britio, Nederlando, Francio, Svislando kaj en 1961 en Usono. Ŝi neniam instruis, sed ofte ŝi donis konsilojn al gejunuloj. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1949, 1955 kaj 1965.

Kategorio:Hungaraj pianistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Amerigo Tot

**Amerigo Tot,** hungare **TÓTH Imre** [tOt] estis hungara skulptisto. Li naskiĝis la  en Fehérvárcsurgó,  li mortis la  en Romo.

## Biografio 
Inter 1926-1928 li frekventis lernejon en Budapeŝto, poste li aliĝis al movado Bauhaus, al hungaro László Moholy-Nagy en Germanio. En 1933 li elektis loĝlokon en Romo. Tie li akiris internacian sukceson per ornamaĵo de stacidomo de Romo. Ekde 1950 li faris diversajn skulptaĵojn. En 1969 li revenis en Hungarion, kie li daŭre faris diversajn skulptaĵojn, kiel *Madono*. Inter 1960-1970 li rolis en filmoj. En Pécs muzeo gardas la plej menciindajn skulptaĵojn. Nepre menciinda estas reliefo en la hungara kapelo en Romo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungardevenaj italoj
Stampado (psikologio)

**Stampado** aŭ **Premmarkado** estas la esprimo uzata en psikologio kaj etologio por priskribi ajnan specon de faz-sentema lernado (lernado okazinta en speciala aĝo aŭ speciala vivostadio) kiu estas rapida kaj ŝajne nedependa de la sekvoj de konduto. Ĝi kutimis unue priskribi situaciojn en kiu besto aŭ persono lernas la karakterizaĵojn de iu stimulo, kiu laŭdire tial estas "surpresita" sur la subjekto.

Premmarkado hipoteze havas kritikan periodon.

## Vidu ankaŭ
* Konrad Lorenz
* Anseroj de Lorenz

### Bibliografio
* Paul, Robert A. (1988). Psychoanalysis and the Propinquity Theory of Incest Avoidance. *The Journal of Psychohistory* 3 (Vol. 15), 255–261.
* Spain, David H. (1987). The Westermarck–Freud Incest-Theory Debate: An Evaluation and Reformation. *Current Anthropology* 5 (Vol. 28), 623–635, 643–645.
* Westermarck, Edvard A. (1921). *The history of human marriage*, 5th edn. London: Macmillan.

## Eksteraj ligiloj 
* Cardoso, SH and Sabbatini, RME. Learning who is your mother. The behavior of imprinting . *Brain & Mind Magazine*.
* Nancy T. Burley , a researcher into imprinting in zebra finches
* Debra Lieberman, John Tooby kaj Leda Cosmides. "Does morality have a biological basis? An empirical test of the factors governing moral sentiments relating to incest." Accepted for publication in *Proc. R. Soc. Lond. B* November 2002. Disponebla rete ĉe Citeseer

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Etologio
Kalvinana preĝejo (Mănăstireni)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Mănăstireni (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Magyargyerőmonostor).

## Historio 
Romkatolika preĝejo konstruiĝis post 1242 (sed arkeologoj supozas ankaŭ pli fruan kirkon), kiu iĝis paroĥa preĝejo en 1330. En 1442 oni konstruis novajn gotikajn navon kaj sanktejon. Tiutempe 2 turoj estis, sed dum la longa historio unu malaperis. Supozeble en la 16-a jarcento la kalvinanoj transprenis la preĝejon. Laŭ la hungarlingva surskribo en 1734 la preĝejo estis trakonstruita kaj ekstera muro defendas la preĝejon. La nun videbla kvadrata turo, ankaŭ bastiono estis konstruita en 1770. La preĝejo havas rondan romanikan fenestron kaj 5 gotikajn fenestrojn en la suda flanko. La predikejo estis skulptita el ŝtono de 1742.

## Konstruaĵo 
Lorenco Umling faris la pentradojn de la kasona plafono, galerio, tablo kaj la benkoj supozeble en 1758. La sakristia enirejo estas renesanco. Ekstere estas triopa skulptaĵo, pri kio eĉ fakuloj ne scias la originon. Apud la preĝejo paroĥo funkcias.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Mănăstireni
Kalvinana preĝejo (Căpuşu Mic)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Rumanio, en Transilvanio, en vilaĝo Căpuşu Mic (ĝis Traktato de Trianon la loknomo estis laŭ tiama oficiala hungara lingvo: Magyarkiskapus).

## Historio 
Romkatolika romanika preĝejo de Sankta Maria konstruiĝis en la 13-a jarcento. Baldaŭe oni konstruis novan navon. La gotika sanktejo pretiĝis en 1503. En nekonata tempo la kalvinanoj transprenis la preĝejon. La belega kasona plafono estas videbla ekde 1743, same la galerio. Lorenco Umling faris la pentradojn. La benkoj estis pretaj en 1773. En 1885 pli nova galerio pretiĝis. La orgeno funkcias ekde 1873. La nuna aspekto de la preĝejo estas videbla ekde 1931.

## Konstruaĵo 
La preĝejo ne havas turon, nur apartan sonorilostablon.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstra|260px|Interna parto de la preĝejo

Căpuşu Mic
3970 Herran

'*3970 *Herran''''' estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉilia astronomo Carlos Torres elde la observatorio de Cerro el Roble en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la meksikan astronomon kaj popularigiston José Antonio Ruíz de la Herrán Villagómez.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carlos Torres
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979