open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petőháza

**Petőháza** estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. La loknomo estas hungare: domo de Pető (familia nomo).
eta|Aerfoto pri Patőháza

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9443
* Telefonkodo: 99
* Areo: 3 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1000

Petőháza situas sur ebenaĵo laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron. Fertőszentmiklós troviĝas 2, Fertőd 3, Kapuvár 13, Sopron 28, Győr 62, Budapeŝto 182 km.

## Historio 
La iama Petőháza estis loĝata jam dum la neolitiko, poste romianoj kaj keltoj alvenis. La hungaroj pro la kontraŭturkaj bataloj forestis, alvenis kroatoj. Fine de la 19-a j.c. sukerouzino konstruiĝis, kiu ĝis la 21-a jarcento funkciis. En 1903 novromanika katolika preĝejo konstruiĝis omaĝe al Sankta Triunuo. Apud la vilaĝo estas arbomuzeo kaj termala banejo. Ekde 1990 la vilaĝo iĝis memstara.
eta|Stacidomo de Patőháza
Vidindaĵoj estas kasteloj de **Széchenyi** kaj de **Bezerédy**.

## Famuloj 
En Petőháza naskiĝis:
* agronomo János Iváncsics
* jezuito, profesoro Ferenc Xavér Kecskés
* muzeologo Nándor Ikvai
* partilaboristo Zoltán Bors.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Esperanto en interreto

**Esperanto** pli kaj pli aperas en la interreto. Laŭ studo de Gregory Grefenstette kaj Julien Nioche la kvanto de Esperanto-teksto en la reto havis en la jaro 2000 la lokon 27 inter la latinliteraj lingvoj; tio signifas proksimume lokon 40 inter ĉiuj lingvoj. La kvanto similis al la eŭska, latva kaj litova lingvoj, kiuj havas 600.000 ĝis 3 milionojn da parolantoj kaj estis je duono de la irlanda kaj islanda lingvoj (355.000 kaj 240.000 parolantoj). La rilato inter la kvanto de anglalingva kaj esperantlingva teksto en la reto estis proksimume 47.264.700.000 al 26.795.000 vortoj (do ĉirkaŭ 1750:1).

Pri la evoluo en la jaroj 2006 kaj 2007 Ĵeromo Vaŝe faris studon sub la nomo *Abako*. Unu el la rezultoj estis, ke Esperanto laŭkvante troviĝas inter la slovena kaj la eŭska.

Menciinde, en 1999 ekfunkciis E@I (mallongigo origine de **Esperanto ĉe Interreto**, poste ankaŭ de **Edukado ĉe Interreto**), kiu realigas projektojn, kiuj helpas al Esperanto-parolantoj uzi la interreton por tutmonde kunlabori, informi pri Esperanto kaj instrui ĝin.

## Esperanto-retejoj 
* Akademio de Esperanto http://www.akademio-de-esperanto.org/
* Artista Datumbazo - http://artista.ikso.net/
* E@I - http://www.ikso.net/
* Edukado.net - http://www.edukado.net/
* Eklaboru
* Esperanto.com http://www.esperanto.com/
* Esperanto.net http://www.esperanto.net/ Multlingva Informcentro pri Esperanto
* EsperantoLand
* Esperanto novosti
* Interkulturo - http://www.interkulturo.net/
* Kantaro-Vikio
* Klaku
* Komputeko - https://komputeko.net/
* Lernu! - https://lernu.net/
* Libera Folio http://www.liberafolio.org/ sendependa movada bulteno
* Lingva Prismo - http://www.lingvo.info/
* Mozaiko (informilo)
* Per.esocom.de - http://per.esocom.de
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko https://bertilow.com/pmeg/
* TEJO https://www.tejo.org/
* Universala Esperanto-Asocio https://uea.org/
* Vikipedio
** Manlibro pri Vikipedio - http://vikio.ikso.net/Vikipedio 
* Internacia portalo de Esperanto

## Vidu ankaŭ 
*Esperantaj vortaroj en la reto
*Esperantlingva literaturo en la reto

## Referencoj 
!
Pusztacsalád

**Pusztacsalád** [pustaĉalAd] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. La loknomo estas hungare pusto-familio.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9373
* Telefonkodo:
* Areo: 24 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 250

## Situo 
maldekstre|eta|300ra|Panoramo de Pusztacsalád
Pusztacsalád situas sur ebenaĵo, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Kapuvár kaj Fertőd troviĝas po 17, Sopron 34 km-ojn. La vilaĝo estas ĉirkaŭita precipe per arbaroj (kverkoj, pinoj, robinioj), ĉar la grundo estas aĉa.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1257 en formo *"Calha"*. Longe nur servutuloj loĝis en la vilaĝo. En 1879 fervojo ekfunkciis, kiu tuŝis la komunumon. En Pusztacsalád migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
maldekstre|eta|Preĝejo de Pusztacsalád
Vidindaĵoj estas la katolika Preĝejo Johano Baptisto (Pusztacsalád) el la 18-a jarcento, Kastelo de Pusztacsalád kaj skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Gary Birdsong

**Gary Eugene BIRDSONG** estas vojaĝanta kristana stratpredikisto, kiu vizitas multajn kolegiojn en Usono, plej ofte en Norda Karolino, por disvastigi sian fundamentistajn religiajn kredojn al kolegistudentoj. Li estas konata por sia fajra stilo pri predikado. Li ofte disputas kun la studentoj pri la subjektoj, pri kiuj li predikas.

La studentoj ĉe la Universitato de Norda Karolino nomis lin la "Kerna Predikisto".

Li pretendas, ke li estis drogsklavo kaj Anĝelo de Infero antaŭ ol li trovis Dion.

Kategorio:Usonaj predikistoj
Kategorio:Kristanoj
Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Nova Ponte

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono *Araxá''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Viktor Zubkov

**Viktor Aleksejeviĉ ZUBKOV** (ruse *Виктор Алексеевич Зубков*, naskiĝis la 15-an de septembro 1941 en Arbat, distrikto Kuŝva de la Sverdlovska provinco) estis ĉefministro de Rusio (ekde la 14-a de septembro 2007 ĝis majo 2008).

Zubkov eklaboris en 1958 kiel seruristo en la mineja kombinato de nordrusia urbo Monĉegorsk. Li komencis ekonomian studadon en 1960 en Agrikultura instituto en urbo Puŝkin, kiun li finis en 1965. Poste li militservis ĝis 1967.

Li laboris inter 1967 kaj 1982 kiel elstara gvidanto en diversaj ŝtataj agrikulturaj sovĥozoj en Leningrada provinco. Zubkov iĝis en 1982 ĝenerala direktoro de la sovĥoza asocio *Pervomajskoje*.

De 1985 ĝis 1991, Viktor Zubkov laboris en diversaj administraj kaj partiaj oficoj de la distrikto Priozersk kaj poste de Leningrada provinco.

Zubkov estis kompartiano jam ekde 1967, li estis de 1989 ĝis 1991 vicprezidanto de la Leningrada Afergvida Komitato de Komunista Partio (*Lenoblispolkom*).

Inter januaro 1992 kaj novembro 1993, Zubkov estis vicprezidanto de la eksterlanda komitato de la urbestra ofico de Sankt-Peterburgo, kies gvidanto estis tiutempe Vladimir Putin. En la sekvaj jaroj, li laboris ĉe la imposta instanco de Sankt-Peterburgo, komence kiel gvidanto de la Peterburga Departemento de la Imposta Instanco. Li laboris ekde 1999 kiel vicministro pri impostoj de la Rusia Federacio kaj gvidis samtempe la impostan inspektadon de Sankt-Peterburgo.

Li kandidatis en 1999 al la posteno de guberniestro de Leningrada provinco, sed atingis nur 8,6 %. Li membris en la partio „Nia domo Rusio“ ekde 1995 kaj en 2000 li estis elektita en la lokan gvidantaron de la novfondita partio „Unueco“.

Oni elektis lin en novembro de 2001 al vicministro pri financaj aferoj kaj Zubkov transprenis gvidon de la novfondita komitato pri la financa kontrolo.

Post retiriĝo de la ĉefministro Miĥail Fradkov, li estis elektita al nova ĉefministro de Rusio. Lin sekvis en majo de 2008 Vladimir Putin.

Li havas unu filinon, kiu geedziĝis kun la iama defenda ministro Anatolij Serdjukov.

Kategorio:Ĉefministroj de Rusio
Kategorio:Gazpromo
Kategorio:Seruristoj
Cristești (Târgu Mureș)

**Cristești** [kristeŝtj] (hungare: **Maroskeresztúr** [maroŝkerestur]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Al ĝi administre apartenas la vilaĝo Vălureni.

## Situo 
Cristești situas ĉe la rivero Mureș, kvin kilometrojn sud-okcidente de Târgu Mureș. En ĝi situas la stacio Tîrgu Mureș Sud de la fervoja linio Târgu Mureș – Războieni. Ok kilometrojn sud-okcidente situas la flughaveno Târgu Mureș, atingebla per la nacia vojo DN15.

## Loĝantaro 
En 1910 Cristești/Maroskeresztúr havis 896 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 4 690 (rumanoj, 45&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Gravaj personoj 
* László Muzsnai (Maroskeresztúr, 31-a de oktobro 1897 – Budapest, 10-a de septembro 1983): reformita pastro, teologia profesoro.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Maroskeresztúr_bejárat.JPG|Enirejo al Cristești
Dosiero: Maroskeresztúr_1.JPG|Cristești

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Répceszemere

**Répceszemere** [rEpcesemere] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Kapuvár. Répce estas loka rojo, szemere estas praa hungara gento.
eta|Vido al la preĝejo en Répceszemere

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9375
* Telefonkodo: 99
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 340

## Situo 
Répceszemere estas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero, estas nur rojo **Répce**. Bük kun banejo troviĝas 18, Sárvár 25, Kőszeg 35, Szombathely 38, Sopron 50 km.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1265. En 1848 generalo Josip Jelačić detruis la vilaĝon. La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo.

En Répceszemere migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco
* sonorilostablo

## Famuloj 
* en Répceszemere naskiĝis Mihály Sághy (episkopo)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Újkér

**Újkér** estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. Új estas nova, kér estas hungara gentonomo.
eta|Malnova kamparana domo en Újkér

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9472
* Telefonprefikso: 99
* Areo: 
* Loĝantaro: 977.

## Situo 
Újkér situas laŭ la ĉefvojo Sopron-Balatono, fervojo Sopron-Szombathely estas ne tro for. Bük troviĝas 14, Kőszeg 27, Sopron 32, Győr 76, Budapeŝto 196 km.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1406 en la tiama ortografio *Vyker*. Dum la kontraŭturkaj bataladoj la vilaĝo havis privilegiojn. La bienoj apartenis al famaj magnatoj. En 1950 memstaraj vilaĝoj **Felszopor, Alszopor** kaj **Makkoshetye** aliĝis al Újkér.

## Vidindaĵoj 
* katolika (Kirko Katarina de Aleksandrio (Újkér))
* kirko en la iama Felszopor konstruiĝis en la 13-a jarcento

## Famuloj 
* En Felsőszopor naskiĝis episkopo János Szily kaj kanoniko György Czuppon.
* En Újkér naskiĝis:
** pastro Dávid Lajos Borosay
** gitaristo Attila Erős.

## Komunumoj pri *Kér* en Hungara reĝlando 
Kér estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Und (vilaĝo)

**Und** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron. La vilaĝo kroate estas **Unda**, germane **Undten**.
eta|dekstre|250ra|Preĝejo de Marteno de Tours

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9464
* Telefonkodo: 99
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 340

## Situo 
La komunumo situas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero havanta nur trairan flankovojon. La proksimaj urboj estas Kőszeg, Csepreg kaj Bük.

## Historio 
La vilaĝo en 1242 senhomiĝis pro la tatara invado. La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el 1265 laŭ tiama hungara ortografio *"Vnd"*, kiun kroatoj refondis baldaŭe. En 1408 Und ricevis la rangon kampurbo. Post la kontraŭturkaj bataloj denove alvenis kroatoj.

En Und migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la romkatolika baroka Preĝejo de Marteno de Tours (Und) de 1750 kune kun skulptaĵo pri Sankta Triunuo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Pereszteg

**Pereszteg** [peresteg] estas unuigita vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron.
eta|Kirko en Perszteg

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9484
* Telefonkodo: 99
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1370

## Situo 
Pereszteg situas laŭ fervojo inter Szombathely kaj Sopron, krome preteriras la vilaĝon ĉefvojoj Sopron-Balatono kaj Sopron-Győr, fine fervojo Sopron-Győr. Fertőd troviĝas 13, Sopron 17, Győr 73, Budapeŝto 194 km.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1291 en formo „Perezteg”. La kontraŭturkaj kaj poste la kontraŭ-Habsburgaj bataloj faris senhoma la komunumon, kroatoj kaj germanoj refondis ĝin. En 1951 memstara vilaĝo **Sopronszécsény** (ŝopronseĉenj) aliĝis al Pereszteg.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas:
* romkatolika Kirko Sankta Nikolao (Pereszteg)
* romkatolika kirko Sankta Vid en Sopronszécsény el 1862.

## Famuloj 
En Pereszteg naskiĝis:
* episkopo Imre Kisberk
* skulptisto József Ilosfai.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Gert Drucker

**Gert Drucker** (naskiĝis en Berlinchen, Germanio, la ) estas germana/brazila psikologo. Li enmigris Brazilon en 1946, el Francio. Li loĝis en Curitiba, Paraná. Tie li eklernis la portugalan, daŭrigis siajn studojn kaj laboris en diversaj fakoj. Dum multaj jaroj li laboris kiel poŝtmarka komercisto. Post aprobo en publika ekzameno li fariĝis poŝtoficisto. Jarojn poste li diplomitiĝis kiel psikologo en la Pontifika Katolika Universitato de Paraná kaj estis aprobita en publika federacia ekzameno kiel psikologo por labori ĉe la delegitejo de Ministerio pri Laboro en Curitiba, ĝis sia emeritiĝo.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Brazilaj psikologoj
Kategorio:Germanaj psikologoj
Völcsej

**Völcsej** [volĉej] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Sopron.
eta|maldekstre|Ĉefstrato de Völcsej

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9462
* Telefonkodo: 99
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 410
* Koordinatoj: 47°29′54″N 16°45'60″E

## Situo 
Völcsej situas laŭ la flankovojo inter Fertőszentmiklós kaj Kőszeg, la ĉefvojo Sopron-Balatono kaj fervojo Sopron-Szombathely estas ne tro for. Arbaro ĉirkaŭas la vilaĝon. Kőszeg troviĝas 26, Sopron 27, Kapuvár 28 km-ojn.
eta|Preĝejo de Völcsej

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1281. En 1710 pro pesto multaj mortis. En 1955 2 kolĥozoj formiĝis.

En Völcsej migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) kaj skulptaĵoj pri Sankta Floriano kaj Johano Nepomuka.

## Famuloj 
En Völcsej naskiĝis:
* agronomo József Heckenast
* monaĥo Nándor Lajos Gosztonyi
* politikistoj Bálint Czupy kaj János Gosztonyi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Novo Cruzeiro

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Jequitinhonha* (foje esperantigita: *Valo de Ĵekitinjonja*) kaj en la mikroregiono *Araçuaí''. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Listo de E-numeroj

La **listo de E-numeroj** estiĝis laŭ dekreto de la Eŭropa Unio la 18-an de septembro 1989. Ĝi estas la listo de ĉiuj substancoj permesitaj kiel nutraĵoj aldonaĵoj, klasigitaj laŭ grupoj.

La nutraldonaĵoj estas substancoj aldonitaj por plibonigi la konservadon, kaj koloron, la guston, la aspekton, ... de nutraĵoj. En Eŭropo permesita aldonaĵo havas kodon de tipo **Exxx**.

## Nutraĵaj kolorigiloj 
Kolorigiloj farbas nutraĵojn por ke ili estu pli apetitinstiga al konsumantoj.

Kolorigilo estas ĉia substanco uzita por ŝanĝi la koloron de la aĵo (teksaĵo, papero, nutraĵo, ...). En la suba listo troviĝas nur kolorigiloj por nutraĵoj.

ATENTU! La tabelo sekvanta ne estas kompleta! La kompleta listo por nutraĵoj etendiĝas de E100 al E199.

* (1) : T.A.D. (mg/kg k.m) = tage akceptebla dozo (miligramoj por 1 kilogramo de korpa maso)
* (2) : Naturaj pigmentoj de abrikoto, karoto, langusto, fiŝo, ktp.
* (3) : Naturaj pigmentoj de floroj, folioj, fruktoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Regularo (CE) No 884/2007 de la komisiono de la 26-a de julio 2007 rilate al urĝo retiri la ruĝan koloron 2G (E 128) (france) 
* Nutraĵaj aldonaĵoj (france) 
* Listo de la nutraĵaj aldonaĵoj. Eblo komenti (france) 
* Aliaj informoj pri E-numeroj
* La Nutrition (nutrado) - ttt-ejo kun informoj pri nutrado kaj dietoj 

Kategorio:Kemio
Kategorio:Nutraĵo
Panenská Rozsíčka

**Panenská Rozsíčka** estas vilaĝo en Ĉeĥio en okcidenta Moravio (regiono Vysočina), proksime de Třešť. En  vivis ĉi tie .

## Historio 
* Panenská Rozsíčka fondiĝis en 1351.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Forĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Siamaj dunaskitoj

**Siamaj dunaskitoj** estas nomo por du naskiĝintoj kunkreskintaj unu al la alia. Tiu ĉi nomo estis unuafoje uzita laŭ kunkreskintaj knaboj el Siamo el la jaro 1811.

## Famaj dunaskitoj 
*Elisa kaj Mary Chulkhurst 
*Chang kaj Eng Bunker
*Josefa kaj Růžena Blažkovi
*Ladan kaj Lalech Bijani 
*Abigail kaj Brittany Hensel 

## Eksteraj ligiloj
* Types and social history of conjoined twins
* The site of the medical Saudi team responsible for numerous successful separation surgeries
* Eng and Chang - The Original Siamese Twins; The University of North Carolina at Chapel Hill, The North Carolina Collection Gallery
* The Human Marvels: A Historical Reference Site run by J. Tithonus Pednaud, Teratological Historian
* Cases of conjoined and incomplete twins 
* Clara and Alta Rodriguez
* National Library of Medicine: Selected Moments in the History of Conjoined Twins
* Conjoined Twins Fast Facts 
* Emedicine article
* Facts About Multiples: Conjoined Records and stats


Kategorio:Obstetriko
Kategorio:Familio
Kategorio:Patologio
Kategorio:Ĝemeloj
Pavlov (distrikto Jihlava)

**Pavlov** (germane: ) estas vilaĝo en Ĉeĥio en okcidenta Moravio, proksime de Jihlava. En  kalkulitaj  kaj la areo estas 13,35&nbsp;km².

## Historio 
* La unua skribmencio estas el la jaro 1358.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* Pavlov
* Bezděkov
* Stajiště

## Pluaj fotoj 

Pavlov (JI), wayside cross.jpg|Dia torturo ĉe ŝoseo al Stajiště
Pavlov (JI), common pond.jpg|Domoj ĉe fiŝlago
Pavlov (JI), bus stop.jpg|Haltejo ĉe la ĉefa ŝoseo
Pavlov (JI), north part.jpg|La norda parto de la vilaĝo

## Referencoj 

Kategorio:Municipoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Ladan kaj Laleh Bijani

**Ladan kaj Laleh Bijani** naskiĝintaj en 1974 - mortintaj en 2003 en Irano estis siamaj dunaskitoj kunkreskintaj per la kapoj. Ili estis operacie dividitaj, la operacio estis farita en la jaro 2003 en Singapuro. Ili havis 10 % esperon por la vivo, la operacio daŭris 53 horojn. Eĉ spite al transfuzo Ladan unu horo post la divido mortis kaj Laleh je 90 minutoj pli poste.

Kategorio:Siamaj dunaskitoj
Chang kaj Eng Bunker

**Chang kaj Eng Bunker** (11-a de majo 1811 - 17-a de januaro 1874) estis dunaskitoj naskiĝintaj en Siamo. Laŭ tiuj ĉi dunaskitoj oni poste komencis nomi ĉiujn kunkreskintajn dunaskitojn kiel siamaj dunaskitoj. Ili estis kunigitaj per strio de haŭto sur la brusto. Hodiaŭ ili povus esti sukcese apartigitaj, sed tiam neniu kuracisto kuraĝis al operacio. Ili edziĝis kaj havis sume 21 infanojn. Chang en la jaro 1874 mortis je pulminflamo kaj Eng rifuzis operacion kaj mortis je kelke da horoj pli poste.

Siamaj dunaskitoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 11-an de majo
Kategorio:Naskiĝintoj en 1811
Kategorio:Mortintoj la 17-an de januaro
Kategorio:Mortintoj en 1874
Crăești (Petreștii de Jos)

**Crăești** [krəjeŝtj] (hungare: **Pusztaszentkirály** pustasentkira:j) estas vilaĝo en Rumanio sude de Kluĵo. Administre ĝi apartenas al Petreștii de Jos.

## Loĝantaro 
En 1910 275, en 1992 ĝi havis 254 rumanajn loĝantojn.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1310. Origine ĝi estis hungara vilaĝo, sed jam en la 15-a jarcento plejparte loĝis rumanoj. Je la komenco de 19-a jarcento ĝi senpopoliĝis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Géza Illyés historiisto, tie estis pastro ekde 1907 ĝis sia morto: Sóvárad, 4-a de septembro 1883 – Târnăveni, 28-a de majo 1950.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Abelardo Rodrigues

**Abelardo RODRIGUES** (28-a de aŭgusto 1908 en Pernambuko – 18-a de decembro 1971) estis brazila advokato kaj la plej grava kolektanto de arto en Brazilo, subtenanto de Mestre Vitalino. Kiam li mortis, lia kolekto estis aĉetita de subŝtato Bahia por iĝi Abelardo Rodrigues muzeo, lokita en Salvador de Bahio.

Kategorio:Brazilaj advokatoj
Geldermalsen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Geldermalsen** ()
estas eksa municipo en la nederlanda provinco Gelderland, kiu la 1-an de januaro 2019 kun la najbaraj municipoj Lingewaal kaj Neerijnen fuziis al nova municipo *West Betuwe*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj (de kiu 1,97 km² estas akvo), kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havis komunan limon kun . La municipejo estis en la vilaĝo Geldermalsen.

## Partnera urbo de Buurmalsen 
## Loĝlokoj 
Loĝlokoj de la municipo ĝis la fino de 2018 estis Acquoy, Beesd, Buurmalsen, Deil, Enspijk, Geldermalsen, Gellicum, Meteren, Rhenoy, Rumpt kaj Tricht. 

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Lidérc

**Lidérc** (hungara vorto por inkubo) estis hungara eksperimenta aer-aera raketo kontraŭ bombaviadiloj, evoluigita en Hungario. Ĝi eksplodis helpe de la 4 enkonstruitaj sentemaj mikrofonoj je la maksimuma motorbruo de la aviadiloj.

La raketo mem longis 1430&nbsp;mm, havis la maksimuman diametron de 295&nbsp;cm, pezis 130&nbsp;kg. La mantelon formis ŝtaltubo dika 3–4&nbsp;mm. En la tubo oni lokigis termit-aldonaĵon por kreskigi la eksplodan forton. Tiu ekbrulis super 800 Celsiusoj kaj la Fe2O3+(BaO) transformiĝis al Al2O3+BaO, formante splitaĵojn.

La fuelo estis plenigita en meze lokiganta dua ŝtaltubo. La pelaĵo estis 15-20 ekzempleroj el senfuma pulvostango, kiuj estis lokigitaj en tuboj longaj 1000&nbsp;mm kaj havanta la diametron de 30&nbsp;mm.

La konusa raketonazo entenis la rezonad-sentilon (Károly Pulváry), la eksplodigilon kaj la eksplodan kapon el trotilo (5–8&nbsp;kg).

Oni komence evoluigis la raketon en Csepel, poste en Diósgyőr. Oni atingis per ĝi atingopovon de 8&nbsp;km (oktobro de 1944). Ĝi estis uzata nur ekde novembro de 1944 kontraŭ la sovetaj tankoj ĉe Csepel kaj kelkfoje aliloke (oni produktis nur 40-50 kaj oni povis nur tiujn foruzi).

Dum ĝia eksplodo aperis bluverda lumo kaj granda fumo. Kvankam oni evoluigis kiel aer-aeran raketon, oni neniam uzis ĝin tiucele pro ties malperfektaĵoj.

## vidu ankaŭ
*RS-82 soveta raketo
*Wr. 41 germana raketo (15&nbsp;cm)
*Wr. 41 germana raketo (21&nbsp;cm)
*43.M
*44.M kirasrompa raketo
*[http://www.kfki.hu/chemonet/TermVil/szamok/tv2006/tv0608/sarhidai.html ] 

Kategorio:Hungaraj armiloj
Kategorio:Hungario
Kategorio:Misiloj
Anísio Melhor

**Anísio GONÇALVES MELHOR** [a**ni**zjo gon**sal**vez me**ljorh**], brazila esperantisto, naskiĝis la 7-an de majo 1886, en Nazaré, Bahio, Brazilo kaj mortis la 22-an de marto 1955 en Salvador de Bahio. Li estis verkisto, folkloristo kaj ĵurnalisto, ano de Academia de Letras da Bahia (Bahia Beletrisma Akademio), li estis unu el pioniroj de la Esperanto-movado en Bahio.

En 1913, en la urbo Nazaré, Anísio Melhor, tiam direktoro de la gimnazio “Clemente Caldas” kaj de la gazeto “Conservador” (konservantema), aperigis serion da artikoloj pri Esperanto. 

Verkoj:

*Viola – tiranos e desafios;
*A Derradeira Máscara;
*A Filha do Assassino;
*A Voz do Sangue;
*Almas enfermas;
*Arte de ensinar;
*Alberto, o exposto;
*Cancioneiro;
*Crespo e Crespo;
*Criaturas de minha vida;
*Fatal amor;
*Histórias negras;
*Idéias e emoções;
*Maldita carta;
*Maria Cabocla;
*Maria do Céu;
*Maria Lúcia;
*Musa popular;
*Nazaré em cosmorama;
*O Diabo a quatro;
*O Olho da rua;
*O Sonho de romaria;
*Os Meus Versos;
*Rosa e punhal;
*Sóror mágoa;
*Tropeiros;
*Trovas e vilancetes;
*Violas e paisagens mortas;
Otto von Habsburg

[eta|Neeldonita poŝtmarko de majstro [Koloman Moser el la 1917-a jaro kun la portreto de la kronprinco]]
[eta|En 1991 en Bonn, parolanta okaze de la premiigo de [Helmut Kohl per la premio Coudenhove-Kalergi por eŭropa politiko]]
eta|En tiu vilao la filo de la lasta aŭstra imperiestro naskiĝis
**Otto von HABSBURG** (oficiala nomo en Germanio) aŭ **Otto HABSBURG-LOTHRINGEN** (oficiala nomo en Aŭstrio, ekde 1919, konfirmita en 1957), denaske ***Seine Kaiserliche und Königliche Hoheit **(Lia imperiestra kaj reĝa moŝto) **Franz Joseph Otto Robert Maria Anton Karl Max Heinrich Sixtus Xaver Felix Renatus Ludwig Gaetan Pius Ignatius, Kaiserlicher Prinz** (imperiestra princo)**, Erzherzog von Österreich **(arkiduko de Aŭstrio)**, Königlicher Prinz von Ungarn **(reĝa princo de Hungario)* (naskiĝis la 20-an de novembro 1912 en la *Vilao Wartholz* apud Reichenau an der Rax kaj mortis la 4-an de julio 2011 en Pöcking) estis la filo de la lasta imperiestra paro de Aŭstrio, nome Karolo la 1-a kaj Zita de Bourbon-Parma. Li estis publikigisto, iama eŭropparlamenta deputito de la CSU, ĵurnalisto kaj verkisto.

En 1919 lia familio foriris en ekzilon, kaj multajn jarojn li loĝis for de Aŭstrio.

Li rezignis pri la trono en 1961 kaj post kvin jaroj oni permesis al li reveni al Aŭstrio – la unuan fojon post 1919. Li kritikis la nazian reĝimon en Germanio kaj kontraŭis en 1938 la aligon de Aŭstrio al la Tria Regno.

Kiel kronprinco de la iama duobla monarkio Aŭstrio-Hungario li estis ekde 1922 ĝis 2006 ankaŭ ĉefo de la nobela familio Habsburg (ekde 2007 la ĉefo estas lia plej aĝa filo, *Karl Habsburg-Lothringen*, naskita 1961). Li estis civitano de pluraj ŝtatoj: Aŭstrio, Hungario, Germanio kaj ankaŭ Kroatio kaj membro de la aŭstria kolorportanta studenta klubaro ÖCV.

Otto von Habsburg dediĉis sian vivon al la batalo por unueca Eŭropo kaj estis dum 20 jaroj (1979-1999) deputito en la Eŭropa Parlamento, el la germana Kristan-Sociala Unuiĝo.

Kun sia edzino *Regina Prinzessin von Sachsen-Meiningen* li havis sep gefilojn:
* Andrea, n. 1953
* Monika, n. 1954
* Michaela, n. 1954
* Gabriela, n. 1956
* Walburga, n. 1958, sveda politikistino
* Karl, n. 1961
* Georg, n. 1964

## Eksteraj ligiloj 
* Omaĝo al granda eŭropano - Dr. Otto von Habsburg 
* Arkiduko Dr. Otto von Habsburg
* Internacia Paneŭropa Unio
* Raporto pri lia dokumentario 
* Vivo por Eŭropo 
* Paroladoj pro la 90-a naskiĝdatreveno 
* "Welt": Der kaiserliche Strippenzieher
* Artikolo pri lia morto en Monato

## Referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Aŭstriaj nobeloj
Kategorio:Aŭstraj princoj
Kategorio:Aŭstraj antifaŝistoj
Kategorio:Aŭstraj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Aŭstraj romkatolikoj
Kategorio:Germanaj romkatolikoj
Otto
Kategorio:Aŭstraj monarkiistoj
Kategorio:Grandaj krucoj de la Honora Legio
Otto
Kategorio:Tronheredontoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1984-1989
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1989-1994
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1994-1999
Roštejn

**Roštejn** estas malfrue gotika kastelo en Regiono Vysočina de la Ĉeĥa Respubliko, 10 km de Telč kaj 9 km de Třešť.

## Historio 
* Roštejn fondiĝis en 14-a jarcento de la baronoj de Hradec.
* En la jaro 1915 ekflamis en kastelo fajro.

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝaro

Kategorio:Kasteloj en Regiono Vysočina
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Jihlava
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Vysočina
Kategorio:Burgoj en Regiono Vysočina
Josefa kaj Růžena Blažkovi

**Josefa kaj Růžena Blažkovi** (naskiĝintaj la 20-an de januaro 1878 - mortintaj la 30-an de marto 1922) estis fratinoj - siamaj dunaskitoj. Ili naskiĝis en familio de Blažkidoj en Skrýchov u Opařan. Josefa kaj Růžena estis kunkreskintaj en tereno pelva, ili havis do komunajn organojn urinajn, anusajn kaj vaginajn. La fratinoj havis evoluintaj du parojn da kruroj. Tial ili povis tute normale iradi. Kirurgia operacio ne estis konsiderata. La unua, kiu interesiĝis pri ili, estis grafo Nádherný. Ili lernis krom baza lernado la germanan kaj la francan, kantadon, sciis ludi violonon kaj ksilofonon.

[left|thumb|*Kunkreskintaj dunaskitoj fratinoj Blažkidoj* (ĵurnalo [Ĉeĥoj en Omaha|usonaj ĉeĥoj en Omaha *Osvěta usona*, decembro de 1904)]]
Neniu scias kiel, sed Růžena fariĝis patrino. Propre anatomie ambaŭ, sed nur ŝi seksumadis kun viro. Neniu scias, ĉu tio estis ilia impresario aŭ iu el membroj de varieta grupo. Ŝi neniam edziniĝis, ŝia edzo estus teorie bigamisto. La dunaskitoj naskis (alie oni ne povas diri tion) en praga sanatorio en la jaro 1911 filon Franciskon. Post la unua mondmilito ili vojaĝis denove al Usono. Unu el ili grave malsaniĝis je pulmoinflamo. Ili mortis samtempe la 30-an de marto 1922 en aĝo 44 jaroj. Cindrujo estas metita en familia tombo en Sepekov.

## Literaturo 
* HERZA, Filip. *Navždy spolu. Osudy siamských dvojčat sester Blažkových*. Milevsko: Milevské muzeum, 2022. 203 s. ISBN 978-80-907449-4-3
* E. S. Sills, J. Vrbikova et B. Kastratovic-Kotlica. *American Journal of Obstetrics and Gynecology*, vol. 185, no. 6,‎ prosinec 2001. s. 1396–1402. ISSN 0002-9378
* Interview s českými srostlými dvojčaty. *Osvěta americká*. Omaha, 1904–1905(21), s. 8. ISSN 2374-4847. Dostupné online
* Dr. Otakar Kukula, profesor chirurgie na české universitě… *Slavie: Týdenník věnovaný politice, všeobecnému vzdělání a jiným praktickým potřebám Čechoslovanů v Americe*. Racina (Wisconsin): Masek, Vojtech, 1905–1907(2693), s. [3]. ISSN 2159-3256. Dostupné online

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Siamaj dunaskitoj
Kategorio:Ĉeĥoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de januaro
Kategorio:Naskiĝintoj en 1878
Kategorio:Mortintoj la 30-an de marto
Kategorio:Mortintoj en 1922
Ŝarĝo

[eta|[Kontenero|Kontenera ŝarĝo ĉe la stacio de Banbury, Anglio (2001).]]
**Ŝarĝo** aŭ **kargo** estas ĝenerale iu ajn pezaĵo portata; pli speciale en la ekonomi-scienco kaj transport-scienco ĝi estas movata aŭ veturigata varo kaj kutime nomiĝas kargo.

Laŭ Francisko Azorín **ŝarĝi** estas *Meti sur io pezan korpon.* Li indikas etimologion el la latina *carricare*, el *carrus* (ĉaro). Kaj li aldonas la terminojn *ŝarĝo*, por pezaĵo portata de iu, de io, kaj multajn por ŝarĝotipoj, nome unuforma, supozata, konstanta, utila, moviĝanta, izola, pleja, kaj krome ŝarĝomomento, ŝarĝolimo, ŝarĝindikilo, ŝarĝokoeficiento.

## Tipoj 
Ŝarĝo estas klasifikata laŭ sia speco:
* Kontenera
* Likva (nafto, sulfura acido, ...)
* Ŝuta (minerala sterko, karbo, erco, ...)
* Nenorma

Ŝarĝo estas transportata per diversaj specoj de transporto - ŝipoj, fervojoj, aŭtomobiloj, ktp.

Inter kargoŝipoj diferencigeblas diversaj tipoj - inter ili kontenera ŝipo, ŝutvara ŝipo kaj cisternoŝipo. La **ŝarĝokapablo** de ŝipo estas la kvanto da tunoj, kiun ŝipo kapablas transporti.

## La vorto "kargo" 
Apud "ŝarĝo", PIV kaj multaj Esperanto-vortaroj registras la vorton "**kargo**", kun la signifo "ŝarĝo en unu transportujo (kiel ŝipo, kontenero, trajno, vagono, kamiono kaj aliaj)". Kelkaj opinias tiun vorton superflua, vd. la diskutpaĝon.

## Vidu ankaŭ 
* Normala ŝarĝa vagono
* Ŝarĝotrajno
* Ŝarĝoŝipo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Galerio de transportaj perdoj - fotoj kaj rakontoj pri akcidentoj kun perdo de ŝarĝo 

Kategorio:Transporto
Kategorio:Transportado kaj provizado de komercaĵoj
The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe (filmo)

***The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe*** (Esperante: *Kronikoj de Narnio: La Leono, la Sorĉistino kaj la Ŝranko*) estas usona filmo de Andrew Adamson aperinta en 2005.

DVD de la filmo aperis en aprilo 2006.

## Rakonto 
Dum kaŝ-ludado en la domo de maljuna profesoro, kvar gefratoj - Peter, Susan, Edmund kaj Lucy - kaŝiĝas en ŝranko, kiu kondukos ilin en sorĉlandon de Narnio.

Tiu nova mondo loĝata de parolantaj bestoj kaj fantastaj kreitaĵoj spertas eternan vintron pro la magiaj povoj de la malbona Blanka Sorĉistino. Helpataj de Aslan, la leono, la infanoj ekiros en eksterordinaran aventuron por ĉesigi la sorĉon kaj redoni al Narnio ties belecon.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe*
* Reĝisoro: Andrew Adamson
* Scenaro: Ann Peacock, Andrew Adamson, Christopher Markus kaj Stephen McFeely, adaptita de libro de Clive Staples Lewis
* Produktistoj: Mark Johnson, Douglas Gresham, Andrew Adamson, Perry Moore kaj Philip Steuer
* Produkta societo: *Walt Disney Pictures*
* Buĝeto: 180 milionoj da usonaj dolaroj
* Enspezoj:
** Usono: 291,710,957 $
** Mondo: 744,717,957 $
* Muziko: komponita fare de Harry Gregson-Williams (ekstra: Stephen Barton) - al la filma muziko kontribuis ankaŭ la esperantisto Timo Väänänen
* Foto: Donald McAlpine
* Muntado: Sim Evan-Jones kaj Jim May
* Dekoroj: Roger Ford
* Formato: Kolora filmo - sono DTS / Dolby / SDDS - 35 mm
* Ĝenro: Fantasta, aventura
* Daŭro: 125 minutoj
* Aperdatoj:
**  (Germanio, Unuiĝinta Reĝlando)
**  (Kanado, Usono)
**  (Belgio, Francio)

## Rolularo 
* William Moseley: Peter Pevensie
* Georgie Henley: Lucy Pevensie
* Skandar Keynes: Edmund Pevensie
* Anna Popplewell: Susan Pevensie
* Tilda Swinton: Jadis, la Blanka Sorĉistino
* Liam Neeson: Aslan, la leono (voĉo)
* Sophie Winkleman: Susan, plenaĝa
* Ray Winstone: S-ro Kastoro (voĉo)
* Dawn French: S-ino Kastoro (voĉo)
* James McAvoy: S-ro Tumnus, la faŭno
* Shane Rangi: Generalo Otmin, armeestro de la Blanka Sorĉistino
* Patrick Kake: Oreius
* Michael Madsen: Maugrim, la lupo (voĉo)
* Elizabeth Hawthorne: S-ino MacReady
* Kiran Shah: Ginarrbrik
* Rupert Everett: La vulpo (voĉo)

## Rekompencoj 
* Oskaro por plej bona ŝminkado al Howard Berger kaj Tami Lane.

## Vidu ankaŭ 
* C. S. Lewis
* Kronikoj de Narnio
* La Leono, la Sorĉistino kaj la Ŝranko
* The Chronicles of Narnia: Prince Caspian (filmo)
* Timo Väänänen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* "The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe" en "Box Office Mojo"
* Blogo pri Narnio 
* Cair Paravel, mini-retejo dediĉita al Narnio
* IMDB-slipo
* Recenzo de "Tohu-Bohu"

eta|centre|400ra|mapo de la fikcia lando *Narnia*

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:La Kronikoj de Narnio
Queluzito

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono *Conselheiro Lafaiete* (en esperanta prononco: Konseljejro Lafajete). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* multaj fotoj pri la municipo en la retejo *instagram'', inter ili ankaŭ varbaj bildoj pri lokaj servoj

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Vagroj

300ra|eta|la teritorio de la tribaro vagroj ĉirkaŭ la jaro 1000
La **vagroj** () estis historia okcidentslava tribo, kiu dum la mezepoko vivis en parto de la nuna federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio.

Ili estis la nordokcidenta parto de slava tribaro, kiu nomiĝas *abotritoj* aŭ *obotritoj*. La teritorio, en kiu ili setlis ekde la 7-a jarcento post Kristo, ampleksis la orienton de la regiono Holstinio, inter la rivero Trave kaj la Golfo de Kijlo. La ĉefa fortikaĵo de la vagroj estis mara komerca centro, kiu havis la slavan nomon Starigard kaj la platgermanan nomon Oldenburg ("malnova fortikaĵo"). Ĉi tie estis la rezidejo de la tribestroj kaj la vagra kulta centro. Dum la unua duono de la 10-a jarcento armeo de la germana imperiestro Oto la 1-a konkeris la tribon kaj perforte devigis ĝin al kristaniĝo. Tamen la lokaj tribestroj restis regionaj regantoj. En Oldenburg (germane por "malnova fortikaĵo"), proksime de la insulo Fehmarn en la Balta Maro, dum 968 fondiĝis kristana diocezo. Jam dum la slavaj ribeloj de la jaroj 983 kaj 990 tamen la diocezo detruiĝis, restariĝis, kaj dum 1066 plian fojon por preskaŭ 100 jaroj detruiĝis.

Dum la granda slava ribelo de la jaro 983 la tribaro resendependiĝis de germana (franka) regado, kaj sekve sub la nekristana tribestro *Kruto* eĉ inter la jaroj 1066 ĝis pli-malpli 1090 estis la gvidantoj de la tuta slava tribaro de *obotritoj*.

La vagroj en la regionoj de la okcidenta Balta Maro estis timataj piratoj, kiuj laŭ modelo de la vikingoj prirabis marbordajn urbojn kaj vilaĝojn, ĉefe sur la danaj insuloj.

Dum la jaroj 1138 kaj 1139 la teritorio konkeriĝis de la saksoj loĝantaj norde de la rivero Elbo. La duko *Henriko la Leono* donis la teritorion kiel feŭdo al la grafo *Adolfo la 2-a* de Holstinio, kiu ekde la jaro 1143 komencis setligi germanlingvajn farmistojn en la sudaj kaj centraj partoj de Vagrio. La nordaj partoj ĉirkaŭ Oldenburg kaj Lütjenburg (malaltgermane por "eta fortikaĵo") unue restis slavaj. Tamen la posteuloj de la vagroj dum la postaj jarcentoj pli kaj pli asimiliĝis al la nova germanlingva plimulto kaj transprenis ties lingvon.

## Vidu ankaŭ 
* Elboslavoj

Kategorio:Historio de Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Antikvaj etnoj
Urno

**Urno** laŭ PIV povas esti
# dum la antikva epoko, granda argila aŭ metala vazo, uzata por diversaj celoj, ekzemple ĉerpi akvon, konservi monerojn, teni la cindron de mortintoj, kolekti voĉdonilojn; (en simila signifo kiel amforo)
# dum multaj epokoj, ornama, ofte bronza, vazo, por kolekti en krematorio la cindron de mortinto; kaj
# ŝlosita kesto, kun fermebla maldika aperturo, por kolekti la voĉdonilojn.

Jam laŭ la Neolitiko urnoj estis uzataj kiel konservujo por la cindro de mortintoj. En meza Eŭropo la entombigo en urnoj iĝis kutima inter la jaroj 2500 kaj 2100 antaŭ Kristo (a.K.). Antaŭ tio ekzistis kutimoj bruligi mortintojn kaj poste sen ujo enterigi la bruligitajn korporestaĵojn. Dum la bronza epoko la entombigo de la cindro de mortintoj en urnoj kutimiĝis en la plejparto de Eŭropo kaj iĝis parto de la kulto pri mortintoj. La ekstera dezajno de la urnoj estis tre diversa: iuj havis la formon de vizaĝo aŭ de tuta homa korpo, aspektis kiel sonorilo, kiel antikva amforo aŭ alimaniere havis interesan, iom nekutiman formon.

Laŭ Francisko Azorín **urno** estas *Argila, metala, vitra ujo uzata por konservi la cindrojn de la mortintoj, kiel monujo, kiel voĉdonila skatoleto.* Li indikas etimologion el la latina *urna* (urno).

## Vidu ankaŭ 
* Reiss-Engelhorn-Muzeoj

## Notoj 
Kategorio:Ujoj
Eléus Leonardo de Sá

**Eléus Leonardo de SÁ** (naskiĝis la ) estas brazila esperantisto.

Li alfabetiĝis en la aĝo de dek du jaroj. Aŭtodidaktike li sukcesis atingi fakultaton, kies juran kaj beletran kursojn li ne sukcesis konkludi. Kunvokita de la armeo li servis tie dum kvin jaroj; li ekssoldatiĝis kiel serĝento. Dum li estis militisto, li konatigis Esperanton per la revuo *Reformador* de FEB (Brazila Spirita Federacio). Li partoprenis elstare al la Esperanto-movado en Bahio.

En 1954 li fondis la Esperanto-grupon de Ilhéus.

Eléus kunlaboris kun pluraj revuoj, inkluzive *Monato*, eldonita en Germanio, en kies dua jaro (1981) n-ro 8, li aperas en ĝia unua kovrilo.

Sed la aferoj, kiuj plej ĝojigis lian koron estis la oportunoj prelegi esperante en Beogrado (Jugoslavio), Hord (Makedonio) kaj Lisbono (Portugalio). Egale estis vidi siajn artikolojn aperantajn en ĵurnaloj kaj revuoj en Germanio, Nederlando kaj Aŭstralio. Sammaniere, aperi en *La Libro de la Jarcento*, eldonita en Germanio sub la titolo *La Mondo kaj Ni*.

Hodiaŭ li vivas en maljunulejo en Ilhéus.

Sá, Eléus Leonardo de
Sá, Eléus Leonardo de
Aŭaĝi

La insulo **Aŭaĝi** (japane ) troviĝas en Japanio. Ĝi ampleksas areon de 592 km² kaj situas inter la maro Harima en la okcidento, la golfo de Osako en la oriento kaj la markolo Kii en la sudo. La insulo apartenas al la prefektejo Hyōgo kaj estas la plej granda insulo de la oceanoparto Seto.

Norde la insulo pere de la ponto Akaŝi-Kaikjō - la nuntempe plej longa pendoponto de la mondo - ligiĝas al la insulo Honŝuo (la ĉefa insulo de Japanio, kaj sude per la ponto Naruto ligiĝas al la insulo Ŝikokuo. 

## Topografio kaj klimato 
La insulo estas preskaŭ ĉie monteta. La plej alta monto ampleksas 606 metrojn da alto.

La klimato de la insulo, kiel ĉie en la oceanoparto Seto, estas relative milda.
Ponto Akaŝi-Kaikjō

|}
La **ponto Akaŝi-Kaikjō** (, en Esperanto "granda ponto de la Akashi-markolo"), nomata laŭ la markolo de Akaŝi, estas aŭtoŝosea ponto en Japanio, kiu interligas la urbon Kubeo sur la insulo Honŝuo kaj Matsuho sur la insulo Aŭaĝi. Ĝi havas interkolonan distancon de 1990,8 m kaj tiurilate estas momente la plej granda pendoponto de la mondo.

## Historio 
La konstruado komenciĝis dum aprilo 1986. Origine la distanco inter la du kolonoj, kiuj poe altas 298,3&nbsp;metrojn, estis planata ekzakte 1990 metroj. La fortega tertremo de la urbo Kobeo dum la 17-a de januaro 1995, kies epicentro foris nur 10 kilometrojn de la du altaj kolonoturoj, disŝovis ilin je preskaŭ metro. Ĉar la ponto dum tiu momento ankoraŭ ne estis finkonstruita, ne estis problemo adaptiĝi al la nova kolona interdistanco.

La oficiala malfermo kaj ekuzo por publika trafiko okazis la 5-an de aprilo 1998. Entute la konstruado kostis sumon korespondan al 7,5 milionoj da usonaj dolaroj.

eta

## Teknikaj datumoj 
La kompleta longeco inter la eksteraj fiksopunktoj de la kabloj estas 3.911&nbsp;m, la larĝeco de la ponto inter la kabloj 35,5&nbsp;m. Ĉiu el la du kabloj havas diametron de 112,2&nbsp;cm kaj konsistas el po 36.830 dratoj kun diametro de po 5,23&nbsp;mm: Kableto konsistas el 290 dratoj kaj la tuta kablo konsistas el 74.000 kabletoj.)

La kompleta pezo de la ponto, sen turoj, strata asfalto kaj pluraj konstruaĵoj, estas 147.000 tunoj. En ambaŭ, po 23.000 tunojn pezaj kolonoturoj de la monto specialaj masostabiligiloj enkonstruatas, por kontraŭagi vibradon dum tertremoj kaj tajfunoj.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj germanlingvaj
* paĝoj same germanlingvaj

Kategorio:Pontoj en Japanio
Kategorio:Kobeo
Kategorio:Pendopontoj
Epicentro

eta|maldekstra|lang=eo|180px
**Epicentro** ( – *sur*, *κέντρον* – *centro*) de tertremo estas la loko, kie la vertikalo tra ĝia hipocentro renkontas la teran surfacon. En pli-malpli horizontalaj pejzaĝoj tio estas la surfaca loko plej proksima al la hipocentro. Ne ĉiam en kaj ĉe tiu loko estas la plej grandaj detruoj, kaŭzataj de la tertremo. Ofte la loko de la plej gravaj detruoj estas cirklo ĉirkaŭ la epicentro, kie la angulo de la aliro de la tertremaj ondoj estas plej malfavora por konstruaĵoj.

## Referencoj 
Kategorio:Tertremoscienco
Kategorio:Geometriaj centroj
Urieto

[dekstra|eta|([Marmora urieto)]]
**Urietoj** estas marbirdoj de la familio de Aŭkedoj. Fakte tiu nomigo rilatal al Urioj, sed temas pri pli malgrandaj aŭkedoj, pli precize tiuj de du triboj, nome **Tribo Synthliboramphini** kaj **Tribo Brachyramphini**, po unu genro, nome Synthliboramphus kaj Brachyramphus kaj respektive kvar kaj tri specioj, kiuj estas jenaj:

## Synthliboramphus
Ĝi estas eta genro de  marbirdoj de la familio de aŭkedoj el Norda Pacifiko. Ĝi konsistas el kvar specioj:
* Kalifornia urieto,  *Synthliboramphus hypoleucus* 
* Kravera urieto,  * Synthliboramphus craveri*
* Malnova urieto,  * Synthliboramphus antiquus*
* Japana urieto,  * Synthliboramphus wumizusume*
## Brachyramphus
Ĝi estas eta genro de  marbirdoj de la familio de Aŭkedoj kiuj loĝas en Norda Pacifiko. Ĝi konsistas el tri specioj:
* Marmora urieto,  * Brachyramphus marmoratus*
* Longbeka urieto *Brachyramphus perdix*
* Mallongbeka urieto,  * Brachyramphus brevirostris*

Kategorio:Marbirdoj
Granda-Belto-ponto

|}

La **Granda-Belto-ponto** (dane *Storebæltsbroen*) estas pendoponto en Danio, kiu ligas la insulojn Fyn kaj Sjælland de la ŝtato.
Ĝi superpontas interinsulan markolon, kiu havas la nomon Granda Belto.

Ĝis la malfermo de la nova ponto dum junio 1998, pramoj inter la lokoj Nyborg sur la insulo Fyn kaj Korsør sur Sjælland utiliĝis por la transporto de aŭtoj, kamionoj, motorcikloj, piedirantoj kaj fervojaj vagonoj. Nun sur la horizontala parto de la ponto troviĝas aŭtoŝoseo, kies paso per veturilo kostas vojimposton.

Paralela fervoja linio gvidiĝas tra tunelo de 88&nbsp;km da longo, kiu pasas sub la akvomasoj de la markolo. Biciklantoj ne rajtas pasi la ponton, sed devas aŭ pasi la markolon en trajnoj, kies biletojn necesas antaŭmendi, aŭ veturi kromvojojn norden aŭ suden, por atingi la plej proksimajn pramojn.

Per suma longo de 2.694 metroj kaj interkolona longo de 1.624 metroj la Granda-Belto-ponto en Danio nuntempe estas la plej longa pendoponto en Eŭropo kaj post la ponto Akaŝi-Kaikjō en Japanio estas la dua plej longa pendoponto de la mondo. La kolonoturoj havas alton de 254 metroj, la horizontala parto de la ponto larĝas 31 metrojn kaj situas proksimume 70 metrojn super la akvosurfaco. La suma ponta konstruaĵo havas longon de 6.790 metroj.

La vojimposto por la paso de la Granda Belto per aŭto dum jaro 2007 estis 205 danaj kronoj (proksimume 28 eŭroj). Por biciklantoj, kiuj uzas la trajnon, la paso kostas proksimume 200 danajn kronojn (proksimume 28 eŭrojn).
Dum la semajnfino validas ioma rabato por aŭtoj: la tien- kaj reenveturo inter vendredo, 14-a horo, kaj dimanĉo, 24-a horo, kostas 360 danajn kronojn (proksimume 39 eŭrojn).

## Akcidento 
La , ses homoj estis mortigitaj en fervoja akcidento sur la ponto. Lokaj amaskomunikiloj raportis ke pasaĝera trajno subite bremsis post kiam ĝi estis trafita de baŝo el varvagonaro veturanta en la kontraŭa direkto. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la ponto (danlingvaj)
* privata paĝo germanlingva pri la ponto

[eta|dekstra|detala mapo de la [Granda Belto (*Storebælt*) kun la ponto]] 
eta|maldekstra|350px|la ponto vidate de la akvosurfaco

Kategorio:Pontoj en Danio
Kategorio:Insuloj en Danio
Okcidenta Frislando

eta|300px|Mapo de la regiono (oranĝa parto)
**Okcidenta Frislando** (ankaŭ **Okcidenta Frisio**; ; estas nuntempa regiono en la nordokcidenta parto de Nederlando, en la provinco Norda Holando.

La regiono havas areon de ĉ. 800 km², limigita de la digo *Westfriese Omringdijk*. Ĝi konsistas el la komunumoj:

Ĝi inkluzivas la urbojn Hoorn kaj Alkmaar.

## Dialekto 
En la administra areo Okcidenta Frislando oni parolas la "okcident-frisan" dialekton de la nederlanda lingvo. Ĉi tiu dialekto estas mikslingvo de la nederlanda kaj la origina okcidentfrisa lingvo el la frisa lingvaro, kiu ankoraŭ nun pure parolatas en la nuntempaj nederlandaj provincoj Frislando kaj Groningen. Hodiaŭ la dialekto pli similas la nederlandan ol la frisan, sed ankaŭ estas similecoj al la frisa. Bonas atenti ke en la apuda norda Germanio, kie ekzistas la historiaj regionoj Orienta Frislando kaj Norda Frislando, oni ofte aplikas la terminon "Okcidenta Frislando" al la tuta regiono en kiu parolatas la okcidentfrisa lingvo, ne nur la malgranda administra areo *West-Friesland* de la nederlanda provinco Norda Holando.

Kategorio:Regionoj de Nederlando
Kategorio:Geografio de Norda Holando