Axel Olof Freudenthal

**Axel Olof FREUDENTHAL** estis lingvisto, filologo kaj politikisto de Finnlando, kiu naskiĝis al svedaj parentoj. Li redaktis speciale la esploron de finnsveda kaj estonsveda (tiu lingvoformo preskaŭ mortis). Li estis profesoro de sveda lingvo en Universitato de Helsinko. Li estis grava vekanto de finnsveda naciismo.

En Finnlando iuj naciismaj svedlingvaj finnlandanoj (ne ĉiuj) daure alte estimas lin. Aliaj enlande tre kritikas lin pro iuj rasismaj, ksenofobiaj kaj mispatriotismaj citaĵoj. Ekzemploj de tiuj estas:
* "La finnoj, estante membroj de sia raso, ne povis krei ajnan kulturon propran antaŭ la sveda konkero."
* "Kiu volus preni la tempon kaj penon por studi ĉi tiujn verkojn [la unuaj finnlingvaj dizertaĵoj en la 1860-aj jaroj] skribitajn en neevoluinta lingvo."
* "La svedlingva civilizita klaso apartenas al la sveda nacieco, kiu tiel estis kaj daŭre estas la domina nacio."
* "Svedlingvaj civilizuloj apartenas al alia, talenta homa raso, finnoj daŭre estos nekapablaj kreivi mensan agadon."
* "Ni scias el la historio, ke tiuj popoloj, kiuj apartenas al la turana raso, ne havas specialajn naturajn dotojn por sendependa progreso en la kampo de civilizacio aŭ kultivado."
* "Se la finnoj kaj hungaroj ne devus trakti naciojn pli civilizitaj ol ili mem en frua stadio de sia evoluo, ili estus la plej brutalaj el ĉiuj."
* "Neniu alia nacio en Eŭropo montris tiom malmulte da inklino al sendependa pozicio inter nacioj kiel la finnoj kaj ĝenerale la tuta Turana familio."
* "Intelekte, la finnoj ankoraŭ ne estis kompareblaj kun aliaj nacioj."
* "Laŭ opinio de sveda kamparano, samranga finna profesiulo estas pli malalta estaĵo, fripono de la sovaĝejo, kiu estas malantaŭ li en ĉiuj aspektoj."
*Moknomojn por stultaj finnoj (“fintampar”, “finnkolexar”) oni ĝenerale uzas inter la svedlingvanoj de Finnlando, kaj “ĉu vi estas finno” (“ä tu finsk”) signifas same kiel: ĉu vi estas tute senpripensa?
*Multaj mokemaj rakontoj pri la parenceco de finnoj kun la diablo, pri la kreado de la finnoj kaj kiel tio okazis, kaj multaj aliaj, estas oftaj, kaj ili estas ĉiam akceptataj inter la svedlingvanoj de Finnlando kun granda ĝojo.
*[Freudenthal diris] ke estas neeble vivi en lando, kiu, kiel Svedio, estas riĉa je monumentoj de la pasinteco, “sen fali sub la influon de tiuj memoroj, sen esti inspirata de pia respekto al pasinteco, kiu estas pli bela kaj pli glora ol tiu de multaj multe pli popolriĉaj kaj potencaj nacioj. Kaj se tiuj memoroj tiam ne enskribiĝus en la koron kaj sur la lipojn kiel laŭdo al tiu pasinteco, oni certe estus neinda diri al si: ankaŭ mi estas svedo kaj tiuj estis miaj prapatroj.”
*Priskribante sian vojaĝon al Upsalo, “la urbo de reĝoj”.
*[La vortoj de la rusa reganto Aleksandro la 1-a ĉe la Dieto de Porvoo en 1809 pri la leviĝo de la finna popolo inter la nacioj] estis la plej ruzaj vortoj, kiuj iam estis enskribitaj en la memoron de la finna popolo.
*La svedoj, nek en Finnlando nek aliloke, ne devas kaj ne rajtas danki por sia libereco kaj sendependeco ion alian ol sian propran popolon.
*Al la finnoj oni ne povis apliki la rajton de memdecido de popoloj, ĉar la antaŭkondiĉoj de la plimulto ne sufiĉis. Ĉi tie oni ne povis imagi, ke la finnoj, estante je pli malalta nivelo de civilizo, povus subpremi la svedan malplimulton.
*La forto de nacieco ne baziĝas sur la nombro de ĝiaj individuoj, sed sur ilia aktiveco kaj inteligenteco. Tial mi konsideras la finnojn en Finnlando esti en la sama rilato al la svedoj kiel la kimroj al la angloj, kio eble rezultigos la svediĝon de la finnoj.[5]
*La popoloj, kiuj, kiel la ĉud-finaj triboj, neniam montriĝis sufiĉe inteligentaj por fariĝi defendantoj de libereco aŭ civilizo, povas volonte, sen ke la spirito de la homaro bezonu verŝi eĉ unu guton da larmoj sur ilia tombo, malaperi de la tero, aŭ ili povas, kiel trankvilaj kamparanoj kaj terkultivistoj, kontentiĝi je idilie patriarka vivo, kiu plej bone konvenas al ilia fidela kaj malrapida karaktero.
*La finnoj, kiuj ne montriĝis sufiĉe inteligentaj por fariĝi defendantoj de civilizo, povis senzorge resti kamparanoj […] dum la plej sanktaj streboj de la homaro, per kiuj li celis ĝuste la progresigon de kulturo, devis esti lasitaj en la manoj de pli fortaj popoloj; tiaj estis kaj plu estas la popoloj de la hindeŭropa raso.
*[Nia tasko estas] batali kontraŭ la amasoj de fennomanoj kaj defendi nian svedan gepatran lingvon, nian svedan leĝaron, nian svedan socian ordon, unuvorte nian kulturon en ĝia tuto kontraŭ ĉiu malamiko.

Almenaŭ antaŭe la Sveda Popola Partio difinis lin sia mensa patro. Ĝi antaŭe ankaŭ donadis medalon, kiu estas nomita laŭ li. Oni povis ricevi oran, arĝentan aŭ bronzan medalon Axel Olof Freudenthal, sed la oran medalon ricevis nur unu, Elisabeth Rehn. Ekde 2007 la medalon oni ne plu atribuas, pro liaj rasismaj deklaroj.

Nuntempe la modera grupo de la partio substrekas ke la medalo estis aljuĝita ne ĉar Freudenthal esprimis rasismajn opiniojn, sed pro la sciencaj meritoj de Freudenthal kaj ĉar li fortigis la svedfinnan popolan spiriton. Aliflanke, ĉi tiu modera parto de la partio komprenas, ke aljuĝi medalon nomitan laŭ Freudenthal estas malĝusta laŭ la opinio de multaj, ĉar Freudenthal faris fortajn rasismajn deklarojn publike. La fina decido pri ĉu definitive ĉesi aljuĝi la medalon ne estas farita. La nuraj finnlingvanoj, kiuj iam ricevis tian medalon, estas Paavo Lipponen kaj Johannes Virolainen, kiu ricevis la medalon, ĉar kiel ministro pri instruo li kun apogo de la Sveda Popola Partio lasttempe ŝanĝigis jam pretan instruplanon de la nova naŭjara bazlernejo do, ke la sveda iĝis deviga fako.

## Referencoj 
*Disertaĵo de L. A. Puntila: *Ruotsalaisuus Suomessa*
*parto el la inkludo estas el la pagxo: https://fi.wikiquote.org/wiki/Axel_Olof_Freudenthal

Kategorio:Profesoroj
Kategorio:Rasistoj
Kategorio:Svedlingvaj finnlandanoj
Kategorio:Finnaj lingvistoj