open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Komiforo

La **komiforo**  (*Commiphora*) estas afrotropisa kaj orientalisa genro de angiospermoj. Ĝi ampleksas ĉirkaŭ 185 speciojn de arboj kaj arbedoj, ofte dornaj, indiĝenaj en Afriko, Arabujo, kaj Hindujo.

## Uzado 
Pluraj de tiuj specioj produktas aromajn rezinojn, uzataj por incenso, parfumo, kaj kuraciloj, inkluzive de mirho ( *Commiphora myrrha* ) kaj balzamo de Mekao ( *C. opobalsamum* ).

## Elektitaj specioj 
* *Commiphora africana* (A. Rich.) Engl. (syn. *Heudelotia africana*), kelkfoje identigita kiel antikva bedelio, uzata nepere de la boŝmanoj por veneni iliajn sagopintojn por ĉasado ;
* *Commiphora angolensis*, ankaŭ konata kiel "sabla komiforo", ĉefe vegetanta en Angolo kaj Namibio;
* *Commiphora boranensis* Vollesen
* *Commiphora stocksiana*, nomata en Pakistano *bajisa gugal*
* *Commiphora wightii* (syn. *Commiphora mukul*), produktanta *gum guggul*, foje identigita kiel antikva bedelio.

## Bildaro 

Dosiero:Commiphora simplicifolia 02.jpg|*Commiphora simplicifolia*
Dosiero:Commiphora simplicifolia 01.jpg|*Commiphora simplicifolia*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Flora of Pakistan: *Commiphora*
*  GRIN taxonomy: *Commiphora* 
*  Biblical Burseraceae

Kategorio:Burseracoj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Orientalisa flaŭro
2729 Urumĉio

**2729 Urumĉio** estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina urbo Urumĉio, ĉefurbo de la Ujgura Aŭtonoma Regiono de Ŝinĝango.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Sidarto (romano)

eta|dekstra|250ra|Kovrilpaĝa Ilustraĵo Uday K. Dhar
**Sidarto** (1922) estas romano de Hermann Hesse (1877–1962). Subtitolita “Hinda poezia rakonto” ĝi temas pri juna bramano kaj samtempulo de la fondinto de budhismo Gotamo Budho.
* Hesse venis el familio de kristanaj misiistoj. Lia patrino, Marie Gundert, naskiĝis en Hindujo, kaj Hesse vojaĝis al tiu lando en la 1910-aj jaroj kaj studis orientajn religion kaj filozofion. Hesse, kiu taksis sin religia persono, tamen malakceptis la rigidecon de la establitaj kristanaj eklezioj.
* La romano respegulas lian propran spiritan vojaĝon. Sidarto estas filo de bramano kiu forlasas la gepatran domon post demandi sin : “ĉu ekzistas alia serĉinda vojo? Aĥ, kaj neniu montris tiun vojon, neniu konis ĝin, nek la patro, nek la instruistoj kaj saĝuloj nek la sanktaj oferkantoj!” (p.&nbsp;11) Post multaj spertoj loĝante kun asketoj kaj post renkonti kaj alparoli la Budhon mem, Sidarto, konkludas ke, “vera serĉanto kiu vere volas trovi ne povas akcepti dogmojn.” Tio estas kerna principo de Hesse kaj klarigas lian popularecon inter homoj kun sendependaj vidpunktoj kiuj ne sekvas la priskribitajn morojn de ilia socio, kiel ekzemple la hipioj en Usono en la 1960-aj jaroj inter kiuj la libro furoris.
* La citaĵoj estas el la Esperanta traduko de Detlef Karthaus kiu aperis ĉe Mondial en 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Romanoj
Kategorio:Verkoj de 1922
Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2010
Kategorio:Eldonaĵoj de Mondial
Kategorio:Budhismo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Fikciaj baratanoj
Kategorio:Libroj de Hermann Hesse
Esivo

**Esivo** (el latina *esse* = „esti“) estas kazo en Finn-ugra lingvaro, kiu esprimas staton.

En la germana la esivo respondas ĉiam al la vorto „als“ en esprimoj kiel ekz. „als Lehrer“ ("kiel instruisto").

## Finne 
En la Finna lingvo la esivo havas la finaĵon -na resp. -nä, ekz. **lapsena** = „kiel infano“. La finaĵo en pluralo estas **-ina/-inä/-eina,-einä**. La finaĵo varias laŭ la vokala harmonio. Ĉe vortoj kun konsonanta alterno (germane *Stufenwechsel*) estas uzata la „forta“ ŝtupo. Ekzemploj:
* kiss/-a**na**, kiss/-o**ina**
* koir/-a**na**, koir/-**ina**
* lehm/-ä**nä**, lehm/-**inä**

Esivo ankaŭ tre ofte tempe estas uzata, antaŭ ĉio ĉe semajntagoj, ekz.: **Tulen perjantaina.** = „Mi venas vendrede.“

## Estone 
En la Estona lingvo la finaĵo estas -na resp. en pluralo -tena abo -dena, ekz. **müüjana** = „kiel vendisto“

## Samea 
En la Samea lingvo la esivo havas la finaĵon -n, ĉe kiu ne estas distingata inter singularo kaj pluralo. En vortoj kun konsonanta alterno la esivo havas la saman ŝtupon kiel la nominativo en singularo.

Ekzemplo: **Son lea isidin dálus.** = „Li estas kamparano sur korto.“ (laŭvorte.: „kiel kamparano“)

## Hungare 
La Hungara lingvo konas du formojn de la esivo   . Ambaŭ formoj estas en la ĉiutaga lingvo eĉ maloftaj kaj troviĝas normale nur en la skriba formo (literatura).

### Esivo modala 
**Esivo modala** estas formata per la sufikso **-ul** aŭ **-ül**. Ĝi estas laŭvorte komprenebla kiel „wie“ aŭ „als“ (esperante "kiel"). Ekzemploj:
* barátjá**ul** fogad = „akceptas kiel amikon“ (t.e., ne devas esti iu amiko)
* fivér**ül** szeret = „amas kiel fraton“ (ankaŭ se li tio ne estas)
* kutyá**ul** érzi magát = „sentas sin kiel hundo“ (kvankam li evidente ne estas hundo)
* hajó**ul** = „kiel ŝipo“
* példá**ul** = „kiel ekzemplo“

### Esivo formala 
Esivo formala estas formata per la sufikso **-ként**. Ĝi signifas germane tiel kiel „als“ (kiel). Kiel:
* tanár**ként** dolgozik = „laboras kiel instruisto“ (t.e., li estas en ĉi tiu momento instruisto)
* orvosság**ként** bevette = „manĝis/prenis kiel medikamenton“ (t.e. tiel multe kiel, ĝi estas medikamento)
* első**ként** = „kiel unua“

## Noto 
## Fontoj 
* Kauderwelsch Band 15, Finnisch Wort für Wort, 2002, ISBN 3-89416-014-4, paĝoj 32&thinsp;–&thinsp;33
* Dr. Richard Semrau: Langenscheidts Praktisches Lehrbuch Finnisch, 1995, ISBN 3-468-26140-3, p.&thinsp;117
* Kauderwelsch Band 55, Estnisch Wort für Wort, 2002, ISBN 3-89416-245-7, p.&thinsp;51
* Hans-Hermann Bartens: Lehrbuch der samischen (lappischen) Sprache, Helmut Buske Verlag, Hamburg 1989, ISBN 3-87118-885-9, paĝoj 118&thinsp;–&thinsp;121, 131&thinsp;–&thinsp;133, 511

Kategorio:Gramatikaj kazoj
Kategorio:Finn-ugra lingvaro
Passwang-Pasejo

**Passwang-Pasejo** (prononcu: *pasvang*) estas montpasejo en Soloturna Ĵuraso, kiu konektas la komunumon Breitenbach en la distrikto Thierstein en nordo kun la komunumo Balsthal en la distrikto Thal en sudo.

## La pasejvojo 
Tra la pasejo kondukas la kantona ĉefvojo nr-0 253. La norda rampo al la pasejo komenciĝas en Breitenbach sur alteco de 392 m s.m. La vojo kondukas tra la komunumoj Büsserach kaj Erschwil unue per modesta grimpo por poste en Beinwil pli deklive altiĝi ĝis la pasejkulmino sur alteco de 943 m s.m. Sur la pasejkulmino tunelo konektas la nordan kun la suda flanko. Norde de la pasejkulmino fontas la rivero Lüssel. La suda rampo komenciĝas en Balsthal kaj ĝis okcidente de Ramiswil kongruas kun la suda rampo de Schelten-Pasejo. La vojo grimpas tra Mümliswil kaj Ramiswil ĝis al la suda portalo de la kulmina tunelo. La maksimuma grimpo ambaŭflanke de la pasejkulmino estas 11%. La vojo trans Passwang-Pasejo estas la plej rekta kaj mallonga konekto inter la suda kaj norda parto de Kantono Soloturno.

## Historio 
Passwang estis en la jaro 1252 unuan fojon menciita kiel pasejvojo. Trafikpolitikan signifon Passwang ricevis relative malfrue. Por eviti bazelajn doganpagojn Soloturno konstruis en la 18-a jarcento la vetureblan vojon trans Passwang-Pasejo. En la jaroj 1729 ĝis 1732 estis konstruita la longa ponto apud Erschwil kaj la digo apud Dürrenast. En la jaroj 1931 ĝis 1933 estis konstruita la pasejkulmina tunelo. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
## Bildoj 

Dosiero:Beinwil - Passwang-Pasejo 558.JPG|La malnova pasejkulminvojo
Dosiero:Beinwil-Passwang 561.JPG|Vojindikilo apud la norda tunelportalo
Dosiero:Picswiss SO-21-06.jpg|La pasejvojo norde de la pasejkulmino en Beinwil
Dosiero:Passwang Schild.jpg|La suda tunelportalo
Dosiero:Beinwil - Passwang-Pasejo 559.JPG|Ĵurasa pejzaĝo sur la pasejkulmino

Kategorio:Montpasejoj de Svislando
Kategorio:Montpasejoj de Ĵuraso
Kategorio:Kantono Soloturno
Hanigovce

eta|maldekstra|250px|Hanigovce
**Hanigovce** (hungare *Hőnig* germane *Hönigsdorf* rutene *Ганіґівцї* [hanigivcji]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Hanigovce situas en valo, laŭ traira flankovojo. Sabinov troviĝas je 10, Prešov je 25 km.

## Historio 
### Vilaĝo 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1330 en germana formo *"Henigsdorf"*. La hungara loknomo *"Henyngfalua"* aperis en 1349. En 1427 27 familioj pagis impostojn. En 1787 456 vilaĝanoj loĝis en 70 domoj, en 1828 391 vilaĝanoj en 53 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hőnig 663 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Hanigovce 136 homoj, (128 slovakoj, 6 rutenoj).

### Burgo 
La burgo pretiĝis en 1330. En 1342 oni konstruis ĝin al ŝtona burgo. En 1444 la husanoj okupis ĝin. En 1556 la Habsburgoj okupis ĝin, sed post unu jaro la burgo bruldetruiĝis.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Demetrio de 1863
* ruino de la fortikaĵo

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Matrikulo

**Matrikulo** estas tabelo aŭ listo, en kiu estas registritaj membroj de societo, organizaĵo, administracio aŭ eltiraĵo el tiu tabelo, montranta la numeron, sub kiu estas la membro enskribita. Same oni povas uzi la terminon por la dokumento kiu montras la partikularan numeron de iu ano en tiuj asocioj, organizoj, ktp, kaj tiele la matrikul-numero de tiu ano estas la numero per kiu li aniĝis.

Kategorio:Asocioj
Kategorio:Dokumentoj
2728 Yatskiv

'*2728 *Yatskiv'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ukrainan astronomon Jaroslav Stepanoviĉ Jackiv (cirile *Ярослав Степанович Яцкив* aŭ, ukraine: *Яцків'') naskiĝinta en 1940.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Hans Ludwig Gottschalk

**Johano Ludoviko GOTTSCHALK**, naskiĝinta la 24-an de marto 1904 en Frajburgo kaj mortinta la 17-an de julio 1981 en Salcburgo, estis germana arabisto.
[eta|[Sankta Francisko el Asizo antaŭ Al-Malik Al-Kamil]]

## Vivo 
Lia patro estis Jonas Cohn, universitata profesoro pri filozofio. En la 1922-a jaro li ŝanĝis sian nomon post la bapto kaj kaŭze de planita ekstudado de evangelia teologio: ĉar la patrino estis konvinkinta lin ke juda pastra nomo ne bone konvenus al estonta pastoro ...

Finfine li studis ĉe la altlernejoj de Frajburgo, Berlino, Tübingen kaj Munĥeno la malnovan historion, la arabistikon kaj la mahometanajn sciencojn. Unu el liaj instruistoj estis Gotthelf Bergsträsser, sub kies zorgo li doktoriĝis en 1929 en Munĥeno. Lia maldungo fare de la nazioj provokis okupadon kiel privata scienculo en Frajburgo. Ekde 1938 li estis estanta muzea kuratoro de la Mingana-kolektaĵoj en Birmingham. Tien li venigis ankaŭ siajn gepatrojn. Postmilite, dum la jaroj 1948-1978, li elkatedre docentis ĉe la viena universitato, ekde la 1962-a jaro kiel plenranga profesoro. Lia posteulo ĉekatedre en Vieno iĝis Arne A. Ambros.

## Verkoj i.a. 
* Die Mādarā’ijjūn, de Gruyter, Berlino 1931.
* Al-Malik Al-Kāmil von Egypten und seine Zeit, eine Studie zur Geschichte Vorderasiens und Egyptens in der ersten Hälfte des 7./13. Jahrhunderts, Harrassowitz, Wiesbaden 1958.
* Die Rezeption der antiken Wissenschaften durch den Islam, Österreichische Akademie der Wissenschaften, Vieno 1965.

## Literaturo (germane) 
* Arne A. Ambros: *Hans L. Gottschalk (1904-1981)*, en: Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes 74 (1982), S. 7.
* Walter Dostal: *Hans Ludwig Gottschalk*, en: Almanach der Österreichischen Akademie der Wissenschaften für das Jahr 1983, Nr. 133 (1983), S. 387-389.
* Herbert Eisenstein: *Nachruf auf Hans Ludwig Gottschalk*, en: Archiv für Orientforschung 28 (1981-1982), S. 275.
* Jürgen W. Weil: *Hans Ludwig Gottschalk (1904 - 1981)*, en: Der Islam 59 (1982), S. 189f. (http://www.reference-global.com/doi/abs/10.1515/islm.1982.59.2.189)

Kategorio:Germanaj orientalistoj
Kategorio:Germanaj historiistoj
Premonstratoj

eta|250ra|Abatejo Prémontré (1780)
eta|Norbert el Xanten
eta|Nuntempa premonstrata habito)

**Premonstratoj** (latine: *Candidus et Canonicus Ordo Praemonstratensis*, mallongigo *OPraem*) estas ordeno de kanonikoj obeantaj ordenan regularon, sed ili ne estas monaĥoj. La ordeno estis fondita en 1121 en la franca urbo Prémontré de Norberto el Xanten, tial ili estas nomataj ankaŭ norbertanoj.
Iliaj principoj estas asketismo kaj karitato. Ekzemple la germana mistikulo Hermann Joseph von Steinfeld estis ano de tiu ĉi ordeno.

## Historio 
La premonstratoj nombriĝas inter la reformitaj fondaĵoj klaŭstraj de la 11-a kaj de la 12-a jarcentoj. Norberto el Xanten estis kanoniko de nobla origino kun grava ĉekortega posteno. Tuj li decidis, savite el mortodanĝero, ŝanĝi la vivon (en 1115). La ordenfondinto ja surmetis la frokon en Siegburg sen vivi inter ordenanoj: tiun privilegion li ricevis fare de papo Gelaso la 2-a. Li klopodis ankaŭ perigi pacon inter diversajn kverelantojn en Francujo kaj Germanujo. La sekvintajn jarojn lia amiko, la episkopo de Laon, konvinkis lin daŭre translokiĝi en sian regionon. En malbonveniga, marŝa regiono li fondis en 1121 la monakejon Prémonstré (latine: *Praemonstratum*) laŭ la regulo de Sankta Aŭgusteno.
La akiro de Kappenberg en Vestfalio gvidis Norberton tamen reen en Germanujon. Li estis amiko kun lia moŝto ĉefepiskopa Frederiko de Kolonjo. Baldaŭ li ankaŭ gajnis influon grandan sur imperiestron Lotaro la 3-a kiu helpis doni al Norberto je ĉefepiskopecon en eklezie iom sovaĝigita Magdeburgo. Sed la troa asketismo de Norberto ne tro taŭgis por tia nevroraba kaj maltrankvila posteno kaj li ekkverelis kontraŭvole kun multaj. Nur post lia morto en 1134 la ordeno de la premonstratoj povis ekflori en tiu ĉi regiono kaj tre valoris por la germanigo de slavaj landoj.

## Strukturo 
La ordeno havis 30 provincojn, el kiuj po unu estris unu distriktestro (circarius). Paralele la fondintaj klaŭstroj daŭre posedis apartajn rajtojn pri filioj kaj fondaĵoj diversaj. La plej grandan renomon gxuis la malnovaj monakejoj de Prémontré, Saint Martin, Floreff kaj Cuissy, kies anoj ade rajtis kontroviziti ĉiujn aliajn monakejon. La abato de Prémontré aŭtomate gvidis la ordenon. Nur la saksia ero havis eksterordajn privilegiojn kiel ankaŭ la hispanaj. La kostumoj blankaj de la ordenanoj konsistas el tuniko, skapulario, ĉapo kaj bereto. Ekzistas ankaŭ virinaj monakejoj.

## Monaĥejoj 
* Konvento Schlägl (en Malsupra Aŭstrio)
* Monaĥejo en Teplá (apud Mariánské Lázně)
* Monaĥejo Georgenberg (en Distrikto Coburg)
* Monaĥejo Ilfeld (en Turingio)
* Monaĥejo Reichenstein (en Nordrejn-Vestfalio)
* Monaĥejo Rosa coeli (apud Brunno)

## Fonto de la esperantlingva formo 
* Prof. Jan Filip a Karel Filip: Velký slovník česko-esperantský, p. 349 (1949)

## Fonto 
*Götzinger, E.: Reallexicon der Deutschen Altertümer*. Leipzig 1885., p. 807-808, kio relegeblas interrete tie ĉi.

## Eksteraj ligiloj 
* Internacia hejmpaĝo de la ordeno. 


Kategorio:Aŭgustenanoj
Kategorio:Ordenoj
Parko Memento

[eta|250px|Unusola skulptaĵo pri [Karl Marx kaj Friedrich Engels de 1971]]
eta|250px|Skulptaĵo kun titolo "Armiĝu!", kiu troviĝis pli frue ĉe la iama skulptaĵo de Stalino
**Memento-Parko** ( = statua parko) estas subĉiela muzeo en Budapeŝto, kiu prezentas 42 skulptaĵojn de la socialismo. Tiuj skulptaĵoj troviĝis diversloke en la hungara ĉefurbo.

La parko situas ĉe la strato *Balatoni út* en la sud-okcidento de Budapeŝto.

## Historio 
Fine de la socialismo oni decidis, ke la komunismaj skulptaĵoj ne estu disrompitaj, sed estu prezentitaj en muzeo. Ĝi pretiĝis en 1993. Pri Stalino ne restis skulptaĵo, ĉar en 1956 la revoluciuloj disrompis ĝin, tial tie prezentiĝas nur la botoj sur stablo, kiu tamen pluvivis la revolucion. Pri Lenino konstruiĝis skulptaĵo nur en 1965. Du skulptaĵoj pri la soldatoj **Ostapenko** kaj **Steinmetz** pluvivas en la memoroj, ĉar ili prezentiĝis ĉe enirejoj de gravaj aŭtovojoj. Ankaŭ nun oni diras: ni renkontiĝu ĉe Ostapenko! Tie estas malplenaĵo, tamen ĉiu konas la iaman lokon de Ostapenko.

## Enirejo 
La enirejo de la muzeo similas al klasikisma konstruaĵo, tamen ĝi estas nur komunisma kuliso. Interne estas prezentataj ne nur skulptaĵoj, sed ankaŭ memoraĵoj, muzikaĵoj, libroj, eldonaĵoj, la fama orientgermana aŭto "Trabant". La arkitekturaĵoj estis faritaj laŭ planoj de Ákos Eleőd.

Dosiero:Szoborpark_légifotó.jpg|Elaera vido de la parko
Dosiero:Estátua de Lenine no parque das estátuas de Budapeste.jpg|Skulptaĵo pri Lenino

Kategorio:Muzeoj en Budapeŝto
Kategorio:Muzeoj pri arto
Kategorio:Skulptaĵoj
Kategorio:Subĉielaj muzeoj
Jakovany

eta|maldekstra|250px|Jakovany
eta|maldekstra|250px|Jakovany
eta|maldekstra|250px|Jakovany
eta|maldekstra|250px|Jakovany
**Jakovany** (hungare *Jákórésze* [jAkOrEse], rutene *Яковяны* [jakovjani]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Jakovany situas en valo, laŭ traira flankovojo. Sabinov troviĝas je 6, Prešov je 22 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1314 en formo *"Jakoresse"*. En 1427 18 familioj pagis impostojn. En 1787 177 vilaĝanoj vivis en 28 domoj, en 1828 281 vilaĝanoj en 35 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Jakoris*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Jákórésze 267 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Jakovany 363 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo de 1865

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Nový Bydžov

Urbo **Nový Bydžov** () troviĝas proksimume 23&nbsp;km okcidente de distrikta urbo Hradec Králové en distrikto Hradec Králové en Ĉeĥio. La urbo konsistas el ok lokaj partoj – Nový Bydžov, Chudonice, Stará Skřeněř, Nová Skřeněř, Skochovice, Vysočany, Zábědov, Žantov. Vivas ĉi tie  ().

La historia kerno de urbo estas urba memoriga zono, kiu apud la urbaj dominaĵoj ŝirmas precipe regulan bazplanon de la urbo apartenanta al la plej valoraj ekzemploj de mezepoka urbanismo, dume la propra urba konstruaĵaro estas plejparte novepoka (ankoraŭ en la 19-a jarcento en la urbo superis ligna konstruaĵaro).

## Loĝantaro
## Famaj naskiĝintoj 
* Marek Bydžovský z Florentina (1540 - 1612), renesanca kronikisto, matematikisto kaj astronomo
* Jan Kefer (1906 - 1941), astrologo
* Zdeněk Jarkovský (1918 - 1948), hokeisto
* František Řehák (* 1923), aktoro kaj konferenciero

## Ĝemelaj urboj 
*  Brezno, Slovakio

## Vidu ankaŭ 
* Studenta merendo

## Fotogalerio 

Židovský hřbitov v Novém Bydžově.jpg|Malnova juda tombejo en Nový Bydžov
Kostel Svatého Vavřince v Novém Bydžově.jpg|Preĝejo de sankta Laŭrenco en Nový Bydžov
Kostel Svatého Jakuba Většího na Metličanech.jpg|Preĝejo de sankta Jakobo la pli aĝa en Metličany

## Esperanto 
En Nový Bydžov naskiĝis Gustav Žďárský.


Kategorio:Urboj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Cidlina
Israel Kamakawiwoʻole

250px|dekstra|eta|La temo de lia plej populara kanto

'*Israel (*"Iz"*) Kaʻanoʻi Kamakawiwoʻole*' ([]; 20-an de majo 1959 – 26-an de junio 1997) estis Havaja muzikisto, do kun Usona nacieco.

Israel Kamakawiwoʻole estis ne nur kantisto. Aldone li engaĝiĝis por la homoj en Havajo. Ofte li okazigis ĉe la marbordo koncertojn, libere viziteblajn por ĉiuj aĝogrupoj. Por li la Havaja lingvo (Ōlelo Hawaiʻi) estis afero de la koro kaj ĝuste per siaj kantoj, li multe kontribuis al la vivteno kaj revigligo de tiu ĉi preskaŭ formortinta indiĝena lingvo de Havajo.

Pro siaj muzikado per ukulelo kaj apliko de pluraj ĝenroj de muziko - kiel ĵazo kaj regeo - Kamakawiwo'ole restas unu el la ĉefaj influoj al la Havaja muziko.

Li famiĝis ekster Havajo, kiam lia albumo *Facing Future* surmerkatiĝis en 1993. Lia kunmetaĵo *Over the Rainbow* (Trans ĉielarko) kaj *What a Wonderful World* (Kia mirinda mondo) aperis en pluraj filmoj, televidaj programaj kaj reklamaĵoj.

Foto de la kantisto

Sona eltiraĵo el la kanto *(Somewhere) over the rainbow*

## Diskaro 
### Albumoj kun ''Mākaha Sons of Ni'ihau* 
* 1976 – *No Kristo*
* 1977 – *Kahea o Keale*
* 1978 – *Keala*
* 1979 – *Mākaha Sons of Ni'ihau*
* 1981 – *Mahalo Ke Akua*
* 1984 – *Puana Hou Me Ke Aloha*
* 1986 – *Ho'ola*
* 1991 – *Makaha Bash 3 Live*
* 1992 – *Ho'oluana*

### Solistaj albumoj 
* 1990 – *Ka'ano'i*
* 1993 – *Facing Future*
* 1995 – *E Ala E*
* 1996 – *N Dis Life*
* 2000 – *Iz in Concert*
* 2001 – *Alone in Iz World*
* 2004 – *Iz: The Man Behind the Music*
* 2007 – *Wonderful World*
* 2008 – *Unforgettable*
* 2010 – *Somewhere over the Rainbow*
* 2011 - *The Best of IZ - Somewhere Over The Rainbow*

## Premioj 
* 2011: – **Echo** (Germanujo). En la kategorio *Furoraĵo de la jaro (nacie/internacie)* por *Over the Rainbow/What a Wonderful World*. Postmorte atribuita

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala "Iza" retejo kun lia biografio {angle}
*  
* Honolulu Advertiser – IZ  Sekcio de gazeta retejo dediĉita al *"Iz"'' 
* Israel Kamakawiwo'ole Retejo dediĉita al Israel Kamakawiwo'ole 

Kategorio:Havajanoj
Kategorio:Havaja muziko
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 26-an de junio
Arabia kofeo

eta|240px|Ĉerizaspektaj beroj de *Coffea arabica*
La **arabia kofeo** (), estas specio de kofeo indiĝena en la montaroj de Jemeno en la araba duoninsulo, tial ĝia nomo, sed ankaŭ en la sudokcidentaj Etiopaj Altaĵoj kaj en sudorienta Sudano.

*Coffea arabica* estas kredita esti la unua specio de kofeo se temas pri esti kultivita, estante kreskigita en sudokcidento Arabujo dum pli ol mil jaroj. Ĝi estas konsiderita produkti pli bonan kafon ol la alia ĉefa komerce kultivita kofeospecio, fortika kofeo (*Coffea canephora* aŭ *Coffea robusta*). La arabia kofeo enhavas malpli da kafeino ol iu ajn alia profesie kultivita specio de kafarbo.

## Priskribo 
Sovaĝaj plantoj altas ĝis 9 kaj 12 metrojn, kaj havas malferman multbranĉan kronon; la folioj estas kontraŭstarantaj, simple elipsaj-ovalaj ĝis longformaj, 6–12&nbsp;cm longaj kaj 4–8&nbsp;cm larĝaj, brile malhele verdaj. La floroj estas blankaj, 10-15-mm en diametro kaj kreskas en akselaj grupoj. La frukto estas drupo - (kvankam ofte nomita "bero") 10-15-mm en diametro, maturiĝante hele ruĝa ĝis purpura kaj tipe enhavas du semojn, nomatajn kafofaboj".

## Taksonomio 
Tiu afrotropisa specio estis unue priskribita fare de Antoine de Jussieu, kiu nomis ĝin *Jasminum arabicum* post studado de specimeno de la Botanikaj Ĝardenoj de Amsterdamo. Karolo Lineo lokis ĝin en sia propra genro *Coffea* en 1737 .

## Disvastiĝo kaj biotopo 
Origine trovita en la sudokcidentaj altaĵoj de Etiopujo, la arabia kofeo estas nun malofta tie en sia natura stato, kaj multaj populacioj ŝajnas esti miksitaj indiĝenaj kaj plantitaj arbedoj. Ĝi estas ofta tie kiel subarbaraĵo. Ĝi ankaŭ estis reakirita de la Boma-Altebenaĵo en sudorienta Sudano. La arabia kofeo estas ankaŭ trovata sur Marsabit-Monto en norda Kenjo, sed estas neklare ĉu tio estas vere indiĝena aŭ ne . Jemeno ankaŭ estas kredita havi indiĝenan arabian kofeon, kultivata en kampoj.

## Historio kaj legendoj 
Laŭ legendo, homa kultivado de kafo komenciĝis kiam oni rimarkis ke kaproj en Etiopujo estiĝis tre vivemaj post manĝado de la folioj kaj fruktojn de la kafarbo. En Etiopujo ankoraŭ nuntempe ekzistas iuj ejoj kie homoj trinkas tizanon farita de la folioj de la kafarbo.
La unua skriba registraĵo pri kafo farita de rostitaj kafosemoj venas de arabaj akademiuloj kiuj skribis ke ĝi estis utila en plilongigado de ilia labortempo. La araba novaĵo en Jemeno de farado de trinkaĵo de rostitaj faboj, disvastiĝis unue inter la egiptoj kaj la tjurkaj popoloj kaj poste tra tuta la mondo.

## Referencoj 
## Literaturo
*  
*  

## Eksteraj ligiloj 
*  Listo de rubiacoj.
*  Arabia kofeo : kultivado, rikoltado, sterkado, prilaborado, kaj malsanoj.

Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Kafo
Kategorio:Flaŭro de Afriko
Kategorio:Manĝeblaj fruktoj
Kategorio:Rubiacoj
Magyar Államvasutak

thumb|Hungara fervoja sistemo

[thumb| MÁV Talent de Serio 5342 ([Bombardier) en stacio Budapesto Déli (Sudastacio)]]
***Magyar Államvasutak*** aŭ ***MÁV*** estas la nomo de la **Hungaraj Ŝtataj Fervojoj** en hungara lingvo.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la hungara fervojo

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo de MÁV grupo , hungare, germane, angle
* oficiala paĝo de MÁV-START personaj transporto akcia societo  hungare, germane, angle
* fervoja mapo 
* fervoja mapo - kun haltejoj, germane, hungare,
* Fotoj de stacioj kaj haltejoj, hungare, germane, angle, france
* fervojoj kaj publikaj transportoj Eisenbahnen  - transportopolitiko, hungare, angle, germane,
* MÁV Nosztalgia  - Nostalgiaj servicoj, fervoja historia parko

Kategorio:Fervojaj kompanioj en Hungario‎
Kategorio:Hungaraj firmaoj
Lubná

Nomon **Lubná** havas pluraj sidejoj:
* Lubná (distrikto Kroměříž) – municipo en distrikto Kroměříž
* Lubná (distrikto Rakovník) – municipo en distrikto Rakovník
* Lubná (distrikto Svitavy) – municipo en distrikto Svitavy

… kaj ankaŭ rojo:
* Lubná (rojo) – dekstraflanka alfluanto de Berounka
Dubovica

eta|maldekstra|250px|Dubovica
eta|maldekstra|250px|Dubovica
**Dubovica,** hungare **Tarcadobó** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Dubovica situas fine de sakovojo 2 km longa de Lipany.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1278 en hungara formo *"Dombomezew"*. En 1427 32 familioj pagis impostojn. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa (=eminenta). En 1787 669 vilaĝanoj loĝis en 99 domoj, en 1828 837 vilaĝanoj en 112 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Tarcadobó 718 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Héthárs, poste kiel Dubovica al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dubovica 1452 homoj, (1442 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1717
* kastelo el la 18-a jarcento
* baroka nobeldomo
* skiejoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Erlau (Obernzell)

**Erlau**, plennome **Erlau bei Passau**, estas vilaĝo en Malsupra Bavario (Germanio), kiu apartenas al la komunumo Obernzell. Ĝi situas sur la norda (maldekstra) bordo de Danubo ĉe la enfluo de samnoma rivereto.

## Trafiko 
La federacia vojo B 388 pasas, paralele al Danubo, tra Erlau kaj ligas ĝin al Passau (10 km okcidente), Wegscheid (20 km oriente) kaj Aŭstrio. Norden, tra la valo de Erlau, ne estas vojo kun mez- aŭ longdistanca signifo. La plej proksima transirejo trans Danubon estas la pramo de Obernzell 5 km oriente.

Erlau iam estis fervoja nodo de la fervojlinio Passau–Hauzenberg; tie debranĉiĝis la linio al Obernzell kaj Wegscheid.

## Ekonomio 
Ekonomie grava estas turismo, tra Erlau pasas la migrad-turisma vojo *Donausteig*. Ekzistas tie ankaŭ produktejo de elektronikaj komponantoj.

## Konataj personoj 
En Erlau vivas la verkisto Reiner Kunze.

Kategorio:Distrikto Passau
Kategorio:Vilaĝoj de Germanio
Adolfo (San-Paŭlio)

**Adolfo** estas urbo de la brazila subŝtato San-Paŭlo.
Emancipita en 1959, la municipo taksas 3.577 loĝantojn en 2010.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlo
Bachtelen

**Bachtelen** estas la nomo de la sekvantaj loko:

* **Bachtelen (Fehren)** estas vilaĝo de la komunumo Fehren de la distrikto Thierstein en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Bachtelen (Pohlern)** estas vilaĝo de la komunumo Pohlern de la administra distrikto Thun en Kantono Berno en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* **Bachtel**
Ahvazo

**Ahvazo** () estas metropolo, universitata urbo kaj regiona ĉefurbo de Irano. La rivero Karun, kiu pasas la sudokcidenton de Irano ankaŭ pasas inter Ahvazo kaj dividas urbon en du partoj kaj tre beligas la urbon. La proksimaj urboj de Ahvazo estas Masĝed Solejman, Dezful, Andimeŝk, Ŝuŝtar, Ŝuŝ, Ramhormoz, Haftgel, Ize, Baghmalek, Behbahan, Mahŝahr, Ŝadegan, Ĥoramŝahr, Susangerd, Hovejze kaj Bustan. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ekde 1977 Ahvazo havis la plej grandan loĝantaron kompare al aliaj urboj de la regiono, sed antaŭe Abadano havis la plej grandan parton de la loĝantaro de la regiono. Ahvazo nun estas unu el la plej gravaj urboj de Irano kaj kontaktigas gravajn urbojn de la regiono kiel Abadano, Ĥoramŝahr ktp kun aliaj urboj de Irano.eta|Ponto de Ahvazo dumnokte

## Bazaj informoj 
* Areo: 135&nbsp;km²
* Supermara alteco: 17 m
* Loĝantaro: 841.145 en 2006
* Horzono: UTC + 3:30
* Poŝtkodo: 61xxx
* Telefonkodo: 611

## Situo 
Ahvazo lokiĝas en ebenaĵo laŭ rivero Karun. Laŭ la dekstra bordo la administra kaj industria centroj etendiĝas, laŭ la maldekstra bordo precipe loĝdomoj konstruiĝis. Abadano troviĝas 120 km-ojn.

## Historio 
La plej frue la loko nomiĝis *Tareiana*. Tie estis grava vojo de persoj. En la jaro 640 araboj invadis la urbon. Dum la mezepoko oni kultivis precipe sukerkanon, kiun helpis la digoj kaj kanaloj. En la 13-a kaj 14-a jarcentoj pro la atakado de mongoloj la urbo reevoluis al nura vilaĝo. Fine de la 19-a jarcento fervojo kaj laŭ la rivero haveno konstruiĝis. Ili portis eblecon de komercado. Jam en la 20-a jarcento en la proksimeco oni trovis nafton kaj Ahvazo forte evoluis. Dum la iraka-irana milito (1980-1988) la urbo estis proksima al la frontolinioj kaj suferis malbone dum la milito. En 2005 bombardadoj okazis. En 1989 ŝtalinstalaĵo konstruiĝis.

Abu Nuŭas aŭ *Abu Nuvas* (arabe: أبو نواس, Abū Nuvās, aŭ الحسن بن هانئ الحكمي الدمشقي, al-Hasan ibn Hani' al-Hakami ad-Dimaschqi, al-Ḥasan b. Hāniʾ al-Ḥakamī ad-Dimašqī; naskiĝis ĉirkaŭ 747–762 en Ahvaz al araba patro kaj persa patrino; mortis ĉirkaŭ 813–815 en Bagdado) estis elstara poeto de la frua abasida epoko (750–835).

## Klimato 
Ahvazo havas longajn, varmajn somerojn kaj mildajn, mallongajn vintrojn. Vintre la temperaturo falas ĝis frostopunkto. La pluvokvanto estas nur jare po 200&nbsp;mm.

## Trafiko 
Ahvazo havas internacian flughavenon. Aŭtovojoj estas al Esfahano kaj Ŝirazo. En la urbo metroo trafikas, kiu estas 23&nbsp;km-ojn longa kaj havas 24 staciojn.

## Manĝaĵoj 
Kabab baĥtijari, Emgeŝet (rizo kun fiŝaĵo, kiun oni kuiras per ia sekita sala fiŝo), maraj manĝaĵoj kiujn oni kuiras per fiŝo kiel Ghalye-mahi, Mahi sobur, Haŝu ktp. 

## Bildaro 

Iran - Khuzestan - Ahvaz - White Bridge & Karoon River.jpg
پل_سفید_اهواز.jpg
Ahvaz White Bridge1.jpg
AJUMSHOSPITAL.JPG
Darmangah.jpg
Falafel1.jpg
Falafel4.jpg
Falafel5.jpg
Falafel6.jpg
Falafel2.jpg
Falafel3.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Ahvazo

## Eksteraj ligiloj 
*  (/)

Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Urboj de Irano
Centro pri aŭdo kaj lingvo Zuriĥo

**Centro pri aŭdo kaj lingvo Zuriĥo ** estas lernejo por senaŭduloj en Zuriĥo, Svisujo. La nomo en germana lingvo estas:  *Zentrum für Gehör und Sprache, Zürich*.

## Vidu ankaŭ
* Sonos

## Eksteraj ligiloj
*Centro pri aŭdo kaj lingvo, Zuriĥo Svisujo   *Zentrum für Gehör und Sprache, Zürich*, oficiala paĝo
*Centro pri aŭdo kaj lingvo, Zuriĥo Svisujo    *Zentrum für Gehör und Sprache, Zürich* **jubilea broŝuro** (20-jaraj datreveno) kaj aliaj helpaj folioj (en germana lingvo)

Kategorio:Karitataj organizaĵoj
Kategorio:Kantono Zuriko
Kategorio:Lernejoj en Svislando
Kategorio:Surdeco
Svisa centro kaj lernejo por malaŭduloj Landenhof

**Landenhof centro kaj svisa lernejo por malfacilaj aŭduloj** estas centro en CH-5035 Unterentfelden, Svisujo, kun mezlernejo, en germana lingvo: *Zentrum und schweizerische Schule für Schwerhörige, Landenhof* estas tre malnova kaj grava lernejo por malaŭduloj. *Landenhof* signifas en la germana "landa bieno".

## Nomo 
Ekde jaro 1940 la Landenhof havis novan nomon: la malnova nomo estis "surdaj mutaj uloj instituto (en germana lingvo:* Taubstummenanstalt*) ; la nova nomo estis Svisa malfacilaj aŭduloj lernejo Landenhof, (en germana lingvo:
*Schweizerische Schwerhörigenschule Landenhof*.

Ekde fino de jaroj 1990 oni donis novan gvidobildon kaj oni faris strukturajn reformojn. Oni devis alĝustigi ankaŭ la fondaĵan dokumenton.
La instituto havas nun la nomon en germana lingvo: *Landenhof Zentrum und Schweizerische Schule für Schwerhörige*, aŭ **Landenhof Centro kaj svisa lernejo por malfacilaj aŭduloj.**

## Festskribaĵo 
Ekde 175 jaroj la lernejo laboris kun malfacilaj aŭduloj.

## Vidu ankaŭ 
* Sonos

## Eksteraj ligiloj 
[**Landenhof(https://eo.wikipedia.org/wiki/Landenhof) centro kaj svisa lernejo por malfacilaj aŭduloj** , CH-5035 Unterentfelden, Svisujo, (kun mezlernejo)] * Landenhof Zentrum und schweizerische Schule für Schwerhörige*

Kategorio:Karitataj organizaĵoj
Kategorio:Kantono Argovio
Kategorio:Surdeco
Kategorio:Lernejoj en Svislando
Jarošov (apartigilo)

Nomon **Jarošov** havas pluraj lokoj en Ĉeĥio:
* Jarošov, municipo en distrikto Svitavy
* Jarošov nad Nežárkou, municipo en distrikto Jindřichův Hradec
* Jarošov (Uhelná Příbram), parto de kampurbo Uhelná Příbram en distrikto Havlíčkův Brod
* Jarošov (Uherské Hradiště), parto de urbo Uherské Hradiště en distrikto Uherské Hradiště
* Jarošov (539 m s. m.), monteto sur teritorio de municipo Jarošov en distrikto Svitavy, sur kiu troviĝas Belvedero de Toulovec
2730 Barks

'*2730 *Barks''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan desegniston kaj scenariston Carl Barks.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
2731 Cucula

'*2731 *Cucula''''' estas mezgranda, malhela kaj malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al familio de birdoj: la Kukoledoj, kies pli konata genro estas la Kukoloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Adolfo (Luksemburgo)

[eta|Statuo de duko Adolfo en [Königstein im Taunus]]

**Adolph Wilhelm Carl August Friedrich von Nassau-Weilburg** (n. la  en *Schloss Biebrich* en Biebrich; m. la  en *Schloss Hohenburg*, Lenggries, Bavario) estis de 1839 ĝis 1866 duko de Nassau kaj de 1890 ĝis sia morto grandduko **Adolfo la 1-a** de Luksemburgo.

Kategorio:Dinastio Nassau
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
Kategorio:Historio de Hesio
Harena-Arbaro

La **Harena-Arbaro** okupas areon en Etiopujo ene de parto de Bale-Montaroj; tiuj ĉi ampleksas kvar apartajn biotopojn : la nordajn ebenaĵojn; arbustarojn kaj duonarbarojn; la centran Saneti-Altebenaĵon kun meza alteco de pli ol 4 000 metroj; kaj la sudan Harena-Arbaron. La Harena-Arbaro estas unu el la malmultaj restantaj naturaj arbaroj en la tuta lando de Etiopujo . La Harena-Arbaro estas konata por siaj mamuloj, amfibioj kaj birdoj inkluzive de multaj endemiaj specioj. La Harena-Arbaro foje estis vivejo al hordoj de la endanĝerigata hiena likaono (*Lycaon pictus*) sed la ĉeesto de tiu kanisedo nun estas necerta ĉi tie pro la premo de la pligrandiĝanta homa loĝantaro . La centra Saneti-Altebenaĵo estas hejmo al la plej granda populacio de la malofta kaj endanĝerigata etiopa lupo.

## Bibliografio 
*  C. Michael Hogan 2009 : *Painted Hunting Dog: Lycaon pictus*, GlobalTwitcher.com, ed. N. Stromberg 
*  L.J.G. van der Maesen, X.M. van der Burgt and J.M. van Medenbach de Rooy 1994 : The Biodiversity of African Plants: Proceedings, XIVth AETFAT Congress, 22-27 August 1994, *Springer*, Wageningen, Nederlando ISBN 0792340957, 9780792340959 861 pages

## Line notes 
Kategorio:Geografio de Etiopio
Kategorio:Arbaroj
Vilhelmo la 4-a (Luksemburgo)

**Vilhelmo la 4-a de Nassau-Weilburg** (n. la  en Schloss Biebrich ĉe Wiesbaden; m. la  en Schloss Berg, Luksemburgo) estis de 1905 ĝis 1912 grandduko de Luksemburgo kaj (titole, sed ne fakte) duko de Nassau.

Kategorio:Dinastio Nassau
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
Ĉarlota (Luksemburgo)

**Charlotte von Nassau-Weilburg** (n. la  en Schloss Berg, Luksemburgo, m. la  en Schloss Fischbach, Luksemburgo) estis de 1919 ĝis 1964 granddukino de Luksemburgo kaj (titole, sed ne fakte) dukino de Nassau.

## Vidu ankaŭ 
* Luksemburgia registaro en ekzilo

Kategorio:Dinastio Nassau
⚭Ĉarlota
Kategorio:Eŭropaj katolikoj
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Maria-Adelheid (Luksemburgo)

**Marie-Adelheid von Nassau-Weilburg**, france *Marie-Adélaïde* (n. la  en Schloss Berg, Luksemburgo, m. la  en Schloss Hohenburg ĉe Lenggries/Bavario) estis de 1912 ĝis 1919 granddukino de Luksemburgo kaj (titole, sed ne fakte) dukino de Nassau.

Kategorio:Dinastio Nassau
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
2734 Hašek

'*2734 *Hašek''''' estas malgranda ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan humoran verkiston Jaroslav Hašek.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
2732 Witt

'*2732 *Witt''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Carl Gustav Witt (1866–1946).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1926
Jean (Luksemburgo)

**Jean von Nassau-Weilburg** respektive **Johann von Nassau-Weilburg** aŭ **Johano la 1-a de Luksemburgo** respektive **de Luksemburgio** (naskiĝis la  en Kastelo Berg, Luksemburgo, mortis la 23-an de aprilo 2019) estis de 1964 ĝis 2000 grandduko de Luksemburgo. Titole, sed ne fakte li ankaŭ estis duko de la duklando Nassau. Malgraŭ la numerigo "1-a", atentu ke jam en la 14-a jarcento ekzistis grafo Johano de Luksemburgo, kiu en 1310 en Speyer edziĝis al Elizabeto de Bohemio, heredantino de la bohemia trono, kaj sekvajare fariĝis reĝo de Bohemio.

Kategorio:Dinastio Nassau
Kategorio:Burbonoj
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
2733 Hamina

'*2733 *Hamina''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la finna urbo Hamina.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yrjö Väisälä
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1938
Manila galiono

[eta|la "manila galiono" *Galeón Andalucía* en la haveno de [Huelva (Onubo) en februaro 2010]]
**Manila galiono** (hispane *Galeón de Manila*) estas hispana ŝipo, kiu en la tempo de la kolonia Hispana Imperio transportis varojn inter la urbo Manilo, la ĉefurbo de la Filipinoj, tiutempe teritorio de la amerika vicreĝlando Nova Hispanio, kaj la urbo Akapulko en nuna Meksiko.

## Termino 
La nomo ne celas apartan tipon de galiono, sed la maran vojon, je kiu alternis plurmastaj galionaj velŝipoj: El Manilo la ŝipoj transportis varojn el Azio - ekzemple juvelojn, spicojn, pordelanaĵojn kaj silkon - al Akapulko, kaj de tie transportis arĝenton al Manilo, por aĉeto de pluraj aziaj varoj. Kutime la "manilaj galionoj" vojis unufoje jare. Eĉ kiam por transoceana martrafiko ne plu uziĝis galionoj, sed pli modernaj velŝipoj, la vorto "manila galiono" por la komerca vojo pluuziĝis.

## La komerca vojo 
Jam ekde la jaro 1561 hispanaj velŝipoj ripete veturis de la Filipinoj al Nova Hispanio, sed nur kiam en 1570 la hispana armeo koloniigis la Filipinojn, instaliĝis regula transoceana komerca vojo inter la urboj Manilo kaj Akapulko. La kvanto de la komerco estis severe limigita fare de la hispanaj reĝoj: Ekzemple en 1595 ĝi limiĝis je sume 300 tunoj da varoj, kaj en 1702 je 500 tunoj. Tiel la transportataj aziaj varoj en Nova Hispanio pro sia rareco tenis tre altan valoron. Tian komercan volumenon povis transporti unu ĝis du galionoj. Kiam en 1821 post milito sendependiĝis la ŝtato Meksiko kaj sekve malfondiĝis la hispana vicreĝlando Nova Hispanio, finiĝis la komercaj vojaĝoj de la "manilaj galionoj".

Se la galionoj kun sia arĝenta kargo ne atingis Manilon, la tieaj hispanaj komercistoj ne povis aĉeti varojn, ĉar krom arĝenton ili ne havis interesajn varojn por interŝanĝo. Se la galionoj dum sia vojo de Manilo ne atingis Akapulkon, tio por la komerca vojo estis sama fiasko, ĉar la varoj ja jam estis antaŭpagitaj per granda kvanto da arĝento. La komerco en 1638 kaj 1639 dumtempe plene fiaskis, kiam unu post la alia havariis tri galionoj.

La interkontinentan komercon de la "manilaj galionoj" historiistoj nuntempe taksas gravan elementon en la historio de koloniismo ĝenerale, sed ankaŭ signifan ŝtupon survoje al ekonomia tutmondiĝo.

Kategorio:Historio de la Filipinoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de koloniismo
Reben

**Reben** signifas en la germana lingvo vitoj. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Reben (Zullwil)** estas setlejo de la komunumo Zullwil en la distrikto Thierstein en Kantono Soloturno en Svislando.

* **Reben (Nennigkofen)** estas setlejo de la komunumo Nennigkofen en la distrikto Bucheggberg en Kantono Soloturno en Svislando.
Zullwil

**Zullwil** estas komunumo en la distrikto Thierstein en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis 611 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Zullwil situas en valkaldrono de la Soloturna Ĵuraso meze inter Laufen kaj Liestal. La rekonilo de la vilaĝo estas la burgruino Gilgenberg, kiu tronas sudoriente de la vilaĝo sur la norda deklivo de *Portiflue*. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Zullwil mem la setlejoj Müllimatt kaj Reben kaj parto de la vilaĝeto Oberkirch, kie situas la komunuma preĝejo de Zullwil kaj Nunningen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,64 km², de kiuj 45,9% estas kovritaj de arbaro, 44,0% servas por agrikulturo kaj 9,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Zullwil limas en nordo kaj oriento al Nunningen, en sudo kaj okcidento al Meltingen, kaj en nordokcidento al Fehren.

## Trafiko 
Tra Zullwil pasas la kantona vojo ĉefvojo n-ro 267 (de Laufen tra Breitenbach al Liestal). Per poŝtaŭtolino laŭlonge de tiu vojo, la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zullwil datiĝas el la jaro 1152 kiel *Zolwilre*. en la jaro 13012 la unuan fojon estis menciita la kastelo Gilgenberg kiel *Gilienberc*. Dum la tertremo de Bazelo de la jaro 1356 la kastelo suferis gravajn damaĝojn. Dum la kastelo estis la centro de la Senjorujo Gilgenberg. En la jaro 1527 Hans Imer vendas la kastelon kaj senjorujon Gilgenberg kune kun la vilaĝoj Meltingen, Nunningen kaj Zullwil kune kun ĉiuj loĝantoj por 5900 guldenoj al la urbo Soloturno. En la jaro 1798 dum la Helveta Revolucio francaj trupoj detruis la Kastelon Gilgenberg kiel simbolo de la malnova feŭda reĝimo. La malnova voktejo Gilgenberg fariĝis parto de la distrikto Thierstein.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zullwil

## Bildoj 

Dosiero:Zullwil - burgruino Gilgenberg 743.JPG|Burgruino Gilgenberg
Dosiero:Oberkirch katolika preghejo de Nunningen kaj Zullwil 741.JPG|Katolika pastra preĝejo Sankta Petro kaj Paŭlo en Oberkirch
Dosiero:Oberkirch - katolika preghejo de Nunningen kaj Zullwil - pentritaj fenestroj 755.JPG|La preĝejo de interne, pentritaj fenestroj
Dosiero:Oberikrch - katolika preghejo de Nunningen kaj Zullwil - orgeno 754.JPG|La preĝejo de interne, orgeno
Dosiero:Zullwil 760.JPG|Vilaĝa ĉefstrato
2736 Opso

**2736 Opso** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Opso, romia diino de la abundeco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Jakubova Voľa

eta|maldekstra|250px|Jakubova Voľa
**Jakubova Voľa** (hungare *Jakabfölde*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Jakubova Voľa situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Pollando-Sabinov. La lasta urbo troviĝas je 7, Prešov je 22 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1315 laŭ tiama hungara formo *"Jacabfolua"* (=Jakobo-vilaĝo). En 1427 9 familioj pagis impostojn. En 1828 499 vilaĝanoj loĝis en 66 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Jakabfölde 263 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Jakubova Voľa 406 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika malfruromanika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo, en la 17-a jarcento trakonstruita, en 1808 renovigita, interne gotikaj murpentraĵoj troviĝas el la 1470-aj jaroj

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Květná (apartigilo)

Nomon **Květná** havas pluraj sidejoj:
* Květná, municipo en distrikto Svitavy
* Květná (Krajková), parto de municipo Krajková en distrikto Sokolov
* Květná (Luková), parto de municipo Luková en distrikto Ústí nad Orlicí
* Květná (Strání), parto de municipo Strání en distrikto Uherské Hradiště
* Květná (armea spaco Boletice) (Blumenau) – eksa vilaĝo sur teritorio de Armea spaco Boletice en distrikto Český Krumlov
2735 Ellen

'*2735 *Ellen'''* estas malrapide rotacianta asteroido de la interna asteroida zono, ano de la hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj astronomoj Schelte J. Bus kaj Tod R. Lauer elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Ellen*", en omaĝo al la usona astronomino Ellen Suzanne Howell, tiam fianĉino (nun edzino) de Schelte J. Bus.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 101 Helena.''

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Kubludo

[eta|Du kubludantoj. Bildo el la libro [Libro de los juegos de 1283.]]
eta|ĵetkuboj kaj ĵetkubujo.

**Kubludo** estas ludo per ĵetkuboj aŭ ĵetpluredroj.

Kubludo estas simpla hazardludo. Ĝi estas la plej simpla maniero por solvi ŝajne komplikan konsciencproblemon. Ĝi havigas eblecon por forlasi la propran respondecon.

Laŭ la tradicio la ĝermanoj estas tre spertaj pri kubludoj. Ankaŭ la romianoj cedis al la allogo de la ludkubo. Laŭ ili hazardo kaj feliĉo estas la tereno de diino Fortuno. Post la krucumo de Jesuo, la romiaj soldatoj decidis per ludkuboj kiu disponu pri liaj vestaĵoj. Kubludo povis decidi pri gravaj homaj problemoj.

Kategorio:Ludoj