open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heinkel

La **Ernst Heinkel Flugzeugwerke A.G.** estis la plej granda germana avioprodukta firmao en la unua duono de la 20-a jarcento.

## Historio 
eta|Heinkel He 112
La firmaon fondis Ernst Heinrich Heinkel la 1-an de decembro 1922. La entrepreno agadis en Rostock kaj Warnemünde.

La Heinkel-uzinoj havis 1352 patentojn en la aviado kaj 587 protektitajn rajtojn en la movila branĉo.

La Heinkel-uzinoj havis 1000 laboristojn en 1932, 9000 meze de 1939 kaj ĉ. 16.000 fine de 1944. La entrepreno certigis por la laboristoj bonajn socialajn kaj laborkondiĉojn.

La firmao unue uzis jetmotoron (1939, kun Heinkel He 178) kaj forte apogis la nazian militarismon. Ĝi kuniĝis kun aliaj firmaoj en 1964.

## Literaturo 
* Ernst Heinkel: Stürmisches Leben. Herausgegeben von Jürgen Thorwald. Europäischer Buchklub, Stuttgart, Zürich, Salzburg. O. J. (ca. 1954)
* Volker Koos *Ernst Heinkel Flugzeugwerke 1922 - 1932* Königswinter: Heel, 2006 ISBN 3-89880-502-6 Rez.:http://www.rezensionen.ch/buchbesprechungen/ernst_heinkel_flugzeugwerke/3898805026.html 
* Till Bastian *High Tech unterm Hakenkreuz. Von der Atombombe bis zur Weltraumfahrt* Kap. 3: *Luftfahrt und Raketen - von Usedom auf den Mond* (S. 97 bis 125), Dokument: Seite 222 --Berlin: Militzke, 2005 ISBN 3-86189-740-7

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.luftfahrtmuseum.com/htmd/dth/heinkel.htm 
* http://www.heinkel-club.de/
* http://www.web164.server-drome.com/Flugplatz/Oranienburg/Oranienburg.htm 
* Heinkel Trojan Scale Models 

Kategorio:Aviadilaj fabrikantoj
Jakovlev

La **Eksperimenta Konstrua Buroo "Jakovlev"** (OKB-115) estas Sovetia kaj Rusia aviadila fabrikanta kompanio. Ĝi fondiĝis en 1932 Aleksander Sergejeviĉ Jakovlev. En la dua mondmilito Jakovlev evoluigis la ĉasaviadilan serion **Jak**.

Oni privatigis la buroon en 1992 kaj alinomis ĝin *Yak Aviation Company*.

## Aviadilaj tipoj 
eta|dekstra|280px|Jak-52

* Jakovlev UT-1
* Jakovlev UT-2 edukaviadilo
* Jakovlev Ja-1
* Jakovlev Ja-2
* Jakovlev Ja-3
* Jakovlev Ja-6
* Jakovlev Ja-7
* Jakovlev Jak-1 (1941) ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-3 (1944) ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-4 bomb- kaj skoltaviadilo
* Jakovlev Jak-6 plurcela transportilo kaj nokta bombaviadilo
* Jakovlev Jak-7 ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-9 (1943) ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-10 konekta aviadilo
* Jakovlev Jak-11 edukĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-12 malgranda plurcela aviadilo
* Jakovlev Jak-13 konekta aviadilo
* Jakovlev Jak-14 ŝarĝvelaviadilo
* Jakovlev Jak-15 ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-16 trafikaviadilo
* Jakovlev Jak-17 ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-18 edukaviadilo
* Jakovlev Jak-19 ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-20
* Jakovlev Jak-23 ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-24 helikoptero 1953
* Jakovlev Jak-25 kapta ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-26
* Jakovlev Jak-27 plurcela ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-28 plurcela ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-30 fronta ĉasaviadilo
* Jakovlev Jak-32
* Jakovlev Jak-36 vertikala startavio
* Jakovlev Jak-38 vertikala startavio
* Jakovlev Jak-40 trafikaviadilo
* Jakovlev Jak-41
* Jakovlev Jak-42 trafikaviadilo
* Jakovlev Jak-44 fruatenta aviadilo (projekto)
* Jakovlev Jak-50 sportaviadilo por arta flugo
* Jakovlev Jak-52 edukaviadilo
* Jakovlev Jak-55 sportaviadilo por arta flugo
* Jakovlev Jak-58
* Jakovlev Jak-100 helikoptero de la 1940-aj jaroj
* Jakovlev Jak-112 malgranda aviadilo
* Jakovlev Jak-130
* Jakovlev Jak-141 vertikala startavio

## Helikoptertipo 
* Jakovlev Jak-24

## Senhoma aviadilo 
* Pĥela

## Eksteraj ligiloj 
* hejma paĝo de *Yakovlev Design Bureau*
* aviadiloj 
* ruse 

Kategorio:Aviadilaj fabrikantoj
Kategorio:Jakovlev
Rambervillers

**Rambervillers** estas franca urbo, kiu lokiĝas en la departamento Vogezoj kaj en la regiono Loreno. Ĝi estas kantonĉefurbo.  Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝiaj geloĝantoj nomiĝas .

[eta|maldekstra|[Urbodomo de Rambervillers]]

## Geografio 
La urbo estas konstruita ĉe la rivero Mortagne. La teritorio havas komunan limon kun .

## Historio 
Estis iu *Ramber* kiu volis la urbon en la 9-a jarcento. Li estis grafo de Mortagne aŭ abato de la franca urbo Senones.

## Loĝantoj 
## Fako 
* *grés flammé* speciala metodo en pot-fabrikado

## Vidu ankaŭ 
* loknomoj, kiuj enhavas la franclingvan silabaron *-villers*-

Kategorio:Komunumoj de Vosges
Bramo

**Bramo** havas plurajn signifojn. Bv. elekti:

# Brahmao  estas unu de la tri ĉefaj dioj en Hinduismo.
# Brahmo  estas absoluto en Hinduismo.
# Bramo (fiŝo) estas specio de granda fiŝo de la familio de ciprinedoj.
# Bramo (ŝipo) estas parto de ŝipa masto.

## Vidu ankaŭ 
* Bram estas franca komunumo
Aleksandr Jakovlev

**Aleksandr Sergejeviĉ JAKOVLEV** (n. la 19-an de marto 1906 en Moskvo, Rusio – m. la 22-an de aŭgusto 1989 en Moskvo) estis rusa aviadila dezajnisto, konstrukciisto. Li famiĝis pro la JAK-aviadila serio, kiuj batalis en la Dua Mondmilito.

Jakovlev komence laboris kiel aviadila muntisto kaj jam frue konstruis velaviadilojn, diplomiĝis en 1931 en la Aviadil-Konstrua akademio.

Li dezajnisaviadilojn kun tradicia kaj jetmotoro (Jak-15, 1945). Ankaŭ fama estis la *fluganta vagono*, la ĝemelmotora helikoptero (Jak–24). Post la Dua Mondmilito, li planis civilajn aviadilojn.

Jakovlev estis membro de la Komunista Partio de Sovetunio ekde 1938, laboris inter 1940 kaj 1956 kiel vicministro pri aviado. Li estis ĉefkonstruisto, 7-foja premiito kun Stalin-premio, okfoje kun Lenin-ordeno.

Li iĝis membro de la Scienca Akademio de Sovetunio en 1976.

Kategorio:Sovetiaj inĝenieroj pri aviado
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Sovetiaj pilotoj
Kategorio:Sovetiaj generaloj
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Aviado en Sovetunio
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Membroj de la Akademio pri Sciencoj de Sovetunio
USA (apartigilo)

**USA** havas plurajn signifojn:
* La **Unuiĝintaj Ŝtatoj Ameriko (USA)** ( United States of America,  **Usono**): La ŝtato en Norda Ameriko.
** **USA** estas landokodo de Usono laŭ normo ISO 3166.
* **United States Army**: La mallongigo de Usona Terarmeo.
* **usa** estas kodo de la lingvo *Usarufa* laŭ normo ISO 639-3.
* **USA** estas mallongigo por **U**nio de **S**ud-**A**friko.
* **Camp Fire USA**
* Pri la urbo Usa en la gubernio Oitao de Japanio ankoraŭ mankas artikolo.
Senharigo

**Senharigo**, epilado estas la forigo de la surfacaj haroj. Oni parolas pri senharigo eĉ en la tanindustrio, dum antaŭpreparo de feloj.

**Epilado** estas forigo de la homaj korposurfacaj haroj kun enhaŭtaj haropartoj. Oni ankaŭ parolas pri "depilado", kio estas ne nur forigo de la videblaj haropartoj per razado aŭ per kemiaĵoj (senharigaj kremoj) sed ankau forigo de la haroradikoj.

La epilado rezultas pli longtempan efikon, senhariĝon, ĉar tiam la haroradiko estas forigita aŭ damaĝita tiel ĝi ne rekreskas aŭ nur post pli longa tempo.

## Provizora epilado 
eta|Post brazila vaksado
Tiukaze oni elŝiras la harojn per uzo de vakso, diversaj klebecaj pastoj, elektra epililo. Oni povas ankaŭ forigi kelkajn harojn de brovo per pinĉiloj.

## Longdaŭra epilado 
Ĉar la haroj estas efike forigeblaj nur en la evolua fazo kaj la haro havas tri evoluajn fazojn, tiel oni povas uzi diversajn metodojn

### Lasera epilado 
Ĝi okazas per laseraj impulsoj, kiuj varmigas la haroradikojn kaj ekstermas ilin. Tiu metodo estas plej bona por malhelaj haroj (haroradikoj kaj hela haŭto), kiuj havas sufiĉan da melanino por akcepti kaj konduki la varmon. Tiun metodon oni ofte uzas ekzemple en transseksaj kazoj, kiam oni forigas barbon.

### IPL-tekniko 
IPL laboras kun larĝa spektro da ondolongoj (ekz. 650-950&nbsp;nm). Ĝi ne estas uzebla plej efike por malhelaj haroj. Ĝi ankaŭ varmigas histojn.

### Senhariga lasero 
Ĝi laboras per pli forta, longa lasera impulso (ĝis 50 msek.): solidkorpaj (Aleksandrit-, Nd:YAG- aŭ rubinlasero) aŭ diodaj laseroj

### Elektra epilado (kudrila epilado) 
Tiu tekniko estas uzata ekde 1875 (enkondukita en Usono) kaj uzeblas ankaŭ por helaj haroj. Oni uzas plej dikan kudrilon, per kiu oni kondukas elektron al la haroradiko, harofoliklo kaj detruas ĝin.

Ĝi havas tri tipojn:
# **Altfrekvenca**: ĉe pinto de la kudrilo (sondilo) varmo detruas, koagulas kreskoĉelojn;
# **Elektroliza**: oni alkondukas kontinuan kurenton en la harofoliklon kio produktas tie natronlesivon, kiu kemie detruas la ĝermajn ĉelojn;
# **Kombinita**: ĝi kombinas la du suprajn metodojn kaj varmigas la natronlesivon.

## Vidu ankaŭ 
* Alopecio
* Hararanĝo
* Kranihaŭto
* Senhareco
* Tonsuro
* Nudeco


Kategorio:Higieno
Kategorio:Homaj haroj
Kategorio:Korpomodifado
Hlinsko (apartigilo)

**Hlinsko** estas nomo por urbo kaj vilaĝo en Ĉeĥio.

*Hlinsko urbo situanta en distrikto Chrudim
*Hlinsko vilaĝo situanta en distrikto Přerov
* Hlinsko (Rudolfov), parto de urbo Rudolfov en distrikto České Budějovice
* Hlinsko pod Hostýnem, parto de urbo Bystřice pod Hostýnem en distrikto Kroměříž
Heinkel He 100

eta|200px|Heinkel He 100 D-1 *(He 113)*
La **Heinkel He 100** estas ĉasaviadilo de Heinkel dum la du mondmilitoj.

Oni ekplanis la aviadilon en 1935, ties unua testflugo okazis en januaro de 1938. He-100 estis ekipita per 12-cilindra motoro Daimler-Benz DB 601 kaj novtipa surfaca (malvarmiĝis en la flugiloj) likva malvarmigilo. Ĝi havis la rapidon super 670–740km/h, atingopovon de ĉ. 1000&nbsp;km.

Sovetunio aĉetis el ĝi kelkajn ekzemplerojn en 1940.

## Vidu ankaŭ 
* Messerschmitt Bf 109

Kategorio:Germanaj ĉasaviadiloj
Malabara vanelo

La **Flavbrida vanelo** aŭ **Malabara vanelo** (*Vanellus malabaricus*) estas birdo de la genro *Vanellus*, grupo de grandaj vadbirdoj de la familio de ĥaradriedoj. Ĝi estas loĝanta reproduktanto en Barato. Kvankam ĝi estas loĝanta, ĝi povas ankaŭ moviĝi dum sezono de musono al pli sekaj regionoj. Krome povas reproduktiĝi ekde printempo ĝis post somero en marbordo de Pakistano; poste ili revenas al Barato. Eventuale povas resti tie familiaj grupoj.

## Aspekto 
alternative=Yellow-wattled Lapwing1 (Vanellus malabaricus).jpg|eta|maldekstre|Malabara vanelo (*Vanellus malabaricus*).
Ili estas facile videblaj kaj rekoneblaj birdoj. Ili estas mezgrandaj vadbirdoj, helbrunaj kun nigra krono. Krome estas blanka okulstrio kaj flava brido kiu pendas. La vosto estas blanka kaj ties pinto nigra. La dorso estas helgrizbruna kaj la ventro blanka. La longaj kruroj estas flavaj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Dumfluge estas videbla blanka strio inter nigraj bordaj plumoj kaj brunaj korpaj supre. Malsupre estas blankaj.

## Kutimoj 
Tiu orientalisa specio estas ofta en plej granda parto de Barato, kaj povas esti vidata en malferma kamparo, kutime en pli sekaj medioj ol Ruĝbeka vanelo aŭ Hindia vanelo, *Vanellus indicus*. Ĝi demetas kvar ovojn en surgrunda skrapotruo.

Ĝi ofte manĝas en sekaj medioj, manĝoplukante insektojn kaj aliajn senvertebrulojn el la grundo.

La Malabara vanelo havas laŭtan alvokon *ĉituii*.

## Vidu ankaŭ 
* Malabaro
* Malabar-marbordaj humidaj arbaroj
* Sudokcident-ghataj humidaj deciduaj arbaroj
* Sudokcident-ghataj montaraj pluvarbaroj

## Referenco 
*Shorebirds* de Hayman, Marchant kaj Prater ISBN 0-395-60237-8

Kategorio:Vanellus
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Franciszek Rychnowski

**Franciszek Dionizy de Welehrad Rychnowski** [franĉiŝek dionjizi riĥnovski] (naskiĝis ĉirkaŭ 1850 en Velehrad – mortis ĉirkaŭ 1929 en Lvovo), konata ankaŭ sub pseŭdonomo *Iks won Chyr* (anagramo de lia familia nomo), estis pola ĥemiisto, inĝeniero kaj inventisto.

En la 90-aj jaroj de la 19-a jarcento li patentigis fornon por centra hejtado kaj la ideon publikigis en la Texhnika revuo (Czasopismo Techniczne). Li laboris ĉe la Teĥnika altlernejo en Lvovo kaj siajn verkojn prezentadis ĉe tiea ekspozicio de la Politeĥnika societo en la jaro 1902.

En la 20-aj jaroj de la 20-a jarcento li publikigis propraelspeze sub pseŭdonomo du librojn, en kiuj li priskribis certajn disputindajn teoriojn. En sia libro „*Mane tekel fares. 44 wspomnienia z przeszłości. Fragmenty wyników z czterdziestoletnich zabiegów leczniczych pod akademicką nazwą kurszerstwa, szarlatanerii i oszukańczej sugestii*“ (*44 rememoroj el la pasinteco. Fragmentoj el rezultoj de kvardekjaraj kuracistaj operacioj sub akademia nomo fuŝkuracado, ĉarlatanado kaj trompula sugestado*) li priskribas sian kuracmetodon. En la libro *Omnia in sole. Reminiscencje naukowe* (*Sciencaj reminiscencoj*)  siajn sciencajn teoriojn. Li aŭtoris la koncepton de *eteroido*, viva energio, kiu estu la bazo de ĉiuj fizikaj fenomenoj, kiun oni povas kompari kun la nocioj élan vital de Henri Bergson aŭ orgon de Wilhelm Reich.

La nomo de la lvova inĝeniero kaj inventisto Franciszek Rychnowski kelkfoje aperas en la fantaziaj rakontoj de Andrzej Pilipiuk.

Kategorio:Polaj kemiistoj
Ostravice (apartigilo)

**Ostravice** estas nomo por vilaĝo kaj rivero en Ĉeĥio.

* Ostravice: vilaĝo situanta en distrikto Frýdek-Místek
* Ostravice: rivero en Moravio
Lužná

**Lužná** estas nomo por pluraj municipoj en Ĉeĥio.

*Lužná (distrikto Rakovník) - municipo situanta en distrikto Rakovník
*Lužná (distrikto Vsetín) - municipo situanta en distrikto Vsetín

…aŭ partoj de municipoj:
* Lužná (Větřní) – parto de municipo Větřní en distrikto Český Krumlov
* Lužná (Kopřivná) – parto de municipo Kopřivná en distrikto Šumperk
* Lužná (Bor) – parto de urbo Bor en distrikto Tachov
* Lužná (Huntířov) (antaŭe *Philippenau*) – domaro en katastra teritorio Stará Oleška de municipo Huntířov en distrikto Děčín

...plu:
*Lužná (alfluanto de Osoblaha), rojo en regiono de Osoblaha en distrikto Bruntál
Vänern

La lago **Vänern** situas en la sudokcidento de Svedio. Ĝi havas areon de 5&nbsp;650 kvadrataj kilometroj kaj estas la plej granda lago de la lando - plus la tria plej granda de Eŭropo. La lago troviĝas 44 metrojn super la marnivelo, havas averaĝan profundecon de 27&nbsp;metroj kaj plej grandan profundecon de 106&nbsp;metroj. Havanta volumenon de 153 kubaj kilometroj da akvo, ĝi estas la plej granda rezervejo de trinkebla akvo en Eŭropo. Ĉirkaŭas ĝin 2&nbsp;000 kilometroj da laga bordo.

eta|maldekstra|220ra|
La Vänern estas akve konektita per la kanalo *Trollhätte* kun Göteborg kaj per la Göta-kanalo kun Stokholmo. Tiel ekestis akva vojo tra tuta Svedio. Per la Göta-kanalo ankaŭ ekzistas akva konekto al la lago Vättern.

Dum la lasta glaci-epoko la lago havis konekton al la Balta Maro, kio ĝis nun rimarkeblas laŭ sia plantaro kaj bestaro. 34 diversaj specoj de fiŝoj vivas en ĝi.

La plej granda insulo nomiĝas Torsö, kaj la dua plej granda Kållandsö. Sur la insulo Kållandsö interalie admireblas la historia kastelo *Läckö*. 

Kategorio:Lagoj en Svedio
Kategorio:Dalio
Kategorio:Vestrogotio
Cadillac Anderson

**Gregory Wayne "Cadillac" ANDERSON** (n. 22-an de junio, 1964 en Houston, Teksaso) estas usona iama profesia korbopilka ludisto en la *National Basketball Association* (Nacia Korbopilka Asocio).

Kiel povuma-antaŭulo forward kaj centrulo kun alto de 6 piedoj kaj 10 coloj, li partoprenis malfruajn versiojn de la *Phi Slamma Jamma* teamoj ĉe la Universitato de Houston post forlaso de ludintulo Akeem Olajuwon kiam tiu ŝanĝis al la Houston Rockets.

Anderson gajnis sian kromnomon "Cadillac" (aludanta la luksaŭton de General Motors) pro veturadi per biciklo. Li konkuris en la Konkurso NCAA Fina Kvar de 1984 dum lia tempo ĉe la Universitato de Houston.

1987e Anderson elektiĝis kiel 23a por ludi ĉe la San Antonio Spurs. Ankaŭ li ludis ĉe la Milwaukee Bucks, New Jersey Nets, Denver Nuggets, Detroit Pistons, kaj Atlanta Hawks. La ludsezono de 1988-99 kun la Spurs estis lia plej farplena, en kiu liaj ludmezoj estis 13,7 poentoj kaj 8,2 pilkorekaptadoj. En sezono 1991-92, kun la Nuggets, li averaĝis 11,5 poentojn kaj 11,5 pilkorekaptadojn ĉiun ludon. Krome li ludis en italia ligao kun Phonola Caserta en 1993, averaĝinte 16 poentojn kaj pli ol 13 pilkokaptadojn ĉiun ludon.

En oktobro de 1998, li konfesis kulpon antaŭ juĝejo pro posedi kokainon kaj plani disvendi ĝin en Misisipio kaj sekve li ricevis kvin monatojn en malliberejo.

Kategorio:Usonaj korbopilkistoj
Polikarpov I-15

eta|250px|I-15
La **Polikarpov I-15** estis unusideja biplana ĉasaviadilo en la 1930-aj jaroj kaj estis uzita ankoraŭ en la dua mondmilito. Oni konstruis el ĝi 3082 ekzemplerojn.

Ĝin evoluigis Nikolaj Polikarpov ekde februaro de 1933 kun usona motoro Wright SGR-1820/F-3 (750 ĈP). Oni uzis la motoron *M-22* inter 1934 kaj 1936; ekde 1937 la pli fortan M-25 (I-15 bis (I-152)).

## Vidu ankaŭ 
* Tupolev I-14
* Polikarpov I-16

Kategorio:Sovetaj kaj Rusiaj ĉasaviadiloj
Draŝilo

eta|draŝilo por tretado aŭ batado de rikoltita greno
**Draŝilo** estas agrikultura ilo, uzata ĝis novepoko por draŝado de greno. Ĝi konsistas el longa tenilo, sur kiu estas pendigita proksimume 40 cm longa batilo. El tempoj de husanaj militoj ĝi estas ankaŭ konata kiel armilo.

## Vidu ankaŭ 
* Draŝmaŝino

Kategorio:Iloj
Kategorio:6-a jarmilo a.K.
Haggard

**Haggard** povas esti

* usona kristano Ted Haggard
* brita verkisto Henry Rider Haggard
* germana Muzikgrupo Haggard
SYR3: Invito al Ĉielo

**SYR3: Invito al Ĉielo** (ankaŭ nomita kiel "Muzikaj perspektivoj") estas disko de grupo Sonic Youth farita kunlaborante kun Jim O'Rourke eldonita je 1998.

Estas la tria verkaĵo de la serio SYR. Tiu disko gravas en la kariero de la grupo ĉar ĝi estas sia unua kunlaboro kun O'Rourke. La koloro de la disko estas nigra. La lingvo de la disko kaj la titoloj de kantoj estas esperanto, tamen la lingvo de la kantado estas angla.

Malfacilas klasi tiun diskon kiel albumo aŭ EP, ĉar ĝi enhavas nur 3 pecojn (do EP formato), ĝi daŭras tamen proksimume kvin dek minutoj. La disko enhavas, kiel Slaapkamers met Slagroom, dua verkaĵo de la serio, partojn kantitajn, tamen sia stilo muzika estas ĉi foje pli proksime de eksperimenta muziko. Saksofono ankaŭ aperas de tempo al tempo.

## Listo de pecoj 
# Invito al Cielo (20:50)
# Hungara Vivo (6:12)
# Radio-Amatoroj (29:21)

## Vidu ankaŭ 
* James Sayers

Kategorio:Esperanto-muziko
Vättern

La lago **Vättern** (kies nomo devenas de la malnovsveda vorto *vaetur* por "akvo') situas centre en la suda parto de Svedio. Ĝi havas areon de 1.912 kvadrataj kilometroj kaj estas la dua plej granda lago de la lando. La *Motala ström* konektas ĝin kun la Balta Maro. Per la Göta-kanalo ankaŭ ekzistas akva konekto al la plej granda lago de Svedio, la Vänern.

eta|dekstra|
En sia norda parto la lago averaĝe profundas 25 metrojn, en la suda parto pli ol 100 metrojn - la plej profunda punkto de la lago estas 119 metroj.

La plej granda urbo borde de la lago estas Jönköping kun Huskvarna, pliaj urboj estas Motala, Askersund, Karlsborg kaj Hjo. En la sudo troviĝas la insulo *Visingsö*. La okcidento de la lago apartenas al la historia provinco Vestrogotio, la oriento al Ostrogotio, la nordo al Neriko kaj la sudo al Smolando.

Ĉiujare dum junio okazas sporta biciklado ĉirkaŭ la lago, la *Vätternrundan*, kiun ĉiu sportema biciklanto povas partopreni. Ĝi komenciĝas kaj finiĝas en Motala kaj kovras vojon de pli ol 300 kilometroj.

## Ligilo 
* informoj pri la biciklardo *Vätternrundan* ĉirkaŭ la lago  (en la sveda, angla kaj germana lingvoj)

Kategorio:Lagoj en Svedio
Kategorio:Vestrogotio
Kategorio:Ostrogotio
Kategorio:Neriko
Kategorio:Smolando
Nigrakapa vanelo

La **Nigrakapa vanelo** (*Vanellus tectus*, laŭ kiu ankaŭ Nigrakrona vanelo, sed tio estas rezervita al tiel nomita specio Nigrakrona vanelo) estas granda birdo de la genro *Vanellus*, grupo de grandaj vadbirdoj de la familio de ĥaradriedoj. Ĝi estas loĝanta reproduktanto tra sub-Sahara Afriko ekde Senegalio ĝis Etiopio, kaj ĉefe en Kenjo, Somalio kaj norda Ugando, kvankam ĝi kutimas sezonajn moviĝojn.

## Aspekto 
eta|maldekstre|230ra|*V. t. tectus*, Senegalo.
Ili estas facile videblaj kaj rekoneblaj birdoj. Ili estas mezgrandaj (26 cm longaj) vadbirdoj kun nigraj vertikala brusta strio kaj kapo, escepte blankaj frunto, mentono kaj okula strio. Estas fajna nigra kresto kiel tiu de Eŭrazia vanelo kaj beko -kun nigra pinto- kaj kruroj estas ruĝaj. La vosto estas blankaj kaj ties pinto nigra. La dorso estas helgrizbruna kaj la ventro blanka. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Dumfluge estas videbla blanka strio inter nigraj bordaj plumoj kaj brunaj korpaj supre. Sube estas blankaj kaj nigraj ĉeborde.

## Subspecioj 
En Kenjo kunekzistas du subspecioj, nome *V. t. latifrons* ĉefe en oriento kaj *V. t. tectus* ĉefe en nordokcidento. *V. t. latifrons* havas pli grandan blankan fruntan makulon kaj troviĝas en Somalio kaj Kenjo. *V. t. tectus* en Etiopio, Kenjo, Ugando, Mauritanio kaj Senegalio.

## Kutimoj 
Tiu specio estas komuna reproduktanto en sekaj malaltaj medioj proksimaj de akvo. Ĝi ofte manĝas en pli sekaj medioj, kiel golfejoj, herbejoj, manĝoplukante insektojn kaj aliajn senvertebrulojn el la planko, ĉefe dumnokte. La ino demetas du aŭ tri ovojn en surgrunda skrapotruo. Kiam ili reproduktiĝas kolonie, ili povas esti agresemaj kontraŭ entruduloj. Ili loĝas laŭ paroj aŭ grupoj.

La nigrakapa vanelo (*Vanellus tectus*) havas metalecan alvokon *tink-tink* similan al tiu de Armita vanelo.

## Referenco 
* 
* *Shorebirds - An Identification Guide to the Waders of the World* de John Marchant, A. J. Prater kaj Peter Hayman, ISBN 0-395-60237-8 kaj ISBN 0-7099-2034-2.

Kategorio:Vanellus
Kategorio:Birdoj de Afriko
Jönköping

160px|thumb|Situo de Jönköping en Svedio
**Jönköping** estas urbo en la nordokcidento de la sveda historia provinco Småland (Smolando). La urbo estas la centro de samnoma komunumo kaj de la moderna sveda provinco Jönköpings län. Jönköping mem havas iom pli ol 55.000 enloĝantojn (stato de 2005), sed kune kun la tuj najbara industria antaŭurbo Huskvarna en la urba zono loĝas pli ol 81.000 enloĝantoj.
 
## Geografio 
Jönköping situas en pejzaĝe bela regiono ĉe la suda bordo de la lago Vättern. Sabla plaĝo kovras la tutan lagobordon ene de la urba teritorio.

## Historio 
Jönköping estas antikva komercejo, kiu dum la jaro 1284 ekhavis urbajn rajtojn. La urbo estis sidejo de pluraj historiaj kunsidoj de la sveda parlamento *Riksdagen* - la plej signifa estis tiu de la jaro 1599. Dum la jaro 1612 la sveda armeo bruligis la urbon, por ne doni tranoktejon al la alproksimiĝanta malamika dana armeo. Preskaŭ 200 jarojn poste, la 10-an de aŭgusto 1809 en Jönköping subskribiĝis la pac-kontrakto inter Danio kaj Svedio.

Jönköping ankaŭ estas tradicia industria urbo, konata pro sia alumeta industrio, kiu funkciis ĝis la jaro 1970.

## Vidindaĵoj 
Krom la urba parko kun subĉiela historia muzeo aparte vizitindas la muzeo pri alumetoj.

### Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de Jönköping estas
* 20px Tjanĝino en Ĉinio

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la komunumo (precipe en la sveda, sed iom da informoj ankaŭ en la angla, franca, germana, hispana kaj rusa)
* paĝoj de la alumeta muzeo(en la sveda, angla kaj germana) 

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Jönköpings län
Kategorio:Smolando
Sonaro

eta|250ra|principo de aktiva sonaro
**Sonaro** (akronimo de la angla vortoj **So**und **N**avigation **a**nd **R**anging (en Esperanto: *navigado kaj distancomezurado pere de sonaj ondoj*)) estas teĥniko kiu uzas sonojn por subakve navigi aŭ por detekti aliajn objektojn. Oni distingas aktivan (mem ellasas alt-frekvencan sonon kaj kaptas eĥon, kalkulas la distancon) kaj pasivan sonaron (sensas ellasitan sonon).

Dum la Unua mondmilito oni forte evoluigis la sonarojn por lokdifini la submarŝipojn. La unuan sukcesan sonaron evoluigis franca fizikisto Paul Langevin en 1915 kun rusa Konstantin Ĥilovski. Tiu sonaro kapablis lokdifini submarŝipojn je 1500m. Oni uzis pasivajn sonarojn dum la unua mondmilito.

Inter la du mondmilitoj, oni evoluigis aktivan sonaron en frekvenca larĝo inter 15&nbsp;kHz kaj 40&nbsp;kHz. La kontrolo de iu areo estis tre temporaba, tiel estis apenaŭ sukcesa. La **radaro** laboras per elektromagnetaj ondoj anstataŭ sonondoj, tiel ĝi estas pli efika.

Oni evoluigis panorama-sonaron (angle PPI – *Plane Position Indication*) post la dua mondmilito. Grava novigo estis en la 1970-aj jaroj la enkonduko de tren-antena sonaro (angle Towed Array Sonar, TAS), kiu estis pasiva sonaro kaj sensis eĉ tre profundajn frekvencojn ĝis sub 100&nbsp;Hz. La plej nova evoluigo estas ekde 1985 la profundfrekvenca trensonaro aŭ LFAS (Low Frequency Active Sonar) uzebla sub 2&nbsp;kHz.

## Aktivaj sonaroj 
Oni diferencigas inter profundfrekvena (50&nbsp;Hz ĝis 3&nbsp;kHz), mezfrekvena (3&nbsp;kHz bis 15&nbsp;kHz) kaj altfrekvenca aktivsonaro. La profundfrekvena sonaro sensas ĝis super 20&nbsp;km.

La aktiva sonaro havas la avantaĝon difini ne nur direkton, sed ankaŭ distancon de la malamika ŝipo. Ĝi lokdifinas eĉ sensonajn ŝipojn. Ili malavantaĝo estas la minaco je marmamuloj - kiuj komunikas per ellaso de sonoj - kaj mem la malkaŝo de la propra situo.

Oni tre malofte uzas aktivajn sonarojn.

## Pasivaj sonaroj 
La pasiva sonaro konsistas el hidrofono (subakva mikrofono) por kapti la sonojn identigi la sondirekton. Oni uzas pasivajn sonarojn ofte sur submarŝipoj, ĉar ili ne malkaŝas ties situon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Eĥo
* Eĥolokigo
* Radaro


Kategorio:Mallongigoj
Kategorio:Akustiko
Kategorio:Mezuriloj
Kategorio:Navigado
Kategorio:Aparatoj
Stará Ves

**Stará Ves** estas nomo por pluraj municipoj en Ĉeĥio.

*Stará Ves (distrikto Bruntál) - municipo situanta en distrikto Bruntál
*Stará Ves (distrikto Přerov) - municipo situanta en distrikto Přerov

aŭ partoj de municipo:
* Stará Ves (Stará Ves nad Ondřejnicí) – parto de municipo Stará Ves nad Ondřejnicí en distrikto Ostrava-urbo
* Stará Ves (Bílovec) – parto de urbo Bílovec en distrikto Nový Jičín
* Stará Ves (Vysoké nad Jizerou) – parto de urbo Vysoké nad Jizerou en distrikto Semily

aŭ ankaŭ:
* Stará Ves (armea spaco Hradiště) – pereinta vilaĝo en armea spaco Hradiště en distrikto Karlovy Vary
* Stará Ves (solejo) – solejo 1,5 km okcidente de municipo Černíkov en distrikto Domažlice
* Stará Ves (natura memorindaĵo) – natura memorindaĵo en distrikto Beroun

## Vidu ankaŭ
* Nová Ves
Meliton Kantaria

**Meliton Kantaria** (kartvele მელიტონ ქანთარია; 1920-1993) estis sovetia serĝento, etna kartvelo, kiu la 30-an de aprilo 1945 vespere (en triopo kun Miĥail Jegorov kaj Aleksej Berest) hisis la ruĝan flagon de USSR kiel venkosignon super la konstruaĵo de la germana parlamento *Reichstag* en Berlino. Pro la kuraĝo li estis nomumita Heroo de Sovetunio.

Post la milito Kantaria laboris en kolĥozo kaj poste translokiĝis al Suĥumo, kie li estris vendejon ĝis emeritiĝo. En 1993 li devis forlasi sian hejmon pro komenciĝinta interetna konflikto en Abĥazio. Translokiĝinte al Moskvo li baldaŭ mortis.

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Kartveloj
Mukden-incidento

eta|Japanaj soldatoj enmarŝas Mukdenon
[eta|La Mukden-Okazaĵa Muzeo (laŭvorte, "18-a de septembro Historia Muzeo") en [Ŝenjango]]
La **Mukden-incidento** aŭ Manĉuria incidento estis japana militistara agresa agado en septembro de 1931. La japana armeo okupis la urbon Mukden (hodiaŭ Ŝenjango, Ĉinio) kaj post la incidento eĉ tutan Manĉurion kaj kreis la pupŝtaton Manĉukuo. Tio estis komenca epizodo de la Dua japana-ĉina milito.

## Estiĝo kaj disvolvo 
eta|Ĉina delegito alparolas la Ligon de Nacioj post la Mukden-Okazaĵo en 1932.
La japanoj havis specifajn rajtojn en Manĉurio, kiujn ili timis perdi pro la fortiĝantaj Sovetunio kaj Ĉang Kajŝek.

La kapto de Mukden iniciatis japanaj oficiroj sen kono aŭ interkonsento de la japana registaro. La japana Kvantung-armeo okupis la urbon la 18-an de septembro 1931, nokte, pro eksplodo ĉe la japana fervojo en suda Manĉurio. Plia parto de la armeo alvenis la 21-an de septembro el Koreio kaj pli kaj pli okupis Manĉurion dum tri monatoj. En decembro abdikis registaro de ĉefministro Wakatsuki Reijiru, la posta registaro rekonis la invadon, pro premo de la publiko.

La Kvantung-armeo ne alfrontis kontraŭstaron, ĉar Ĉang Kajŝek ordonis retiriĝon. Li esperis je Ligo de Nacioj, sed kvankam la Lytton-komisiono deklaris Japanion agresoro, ĝi forlasis la Ligon kaj regis ĝis 1945 en Manĉurio.

Kategorio:Konfliktoj en 1931
Kategorio:Konfliktoj en 1932
Kategorio:Bataloj de la Dua japana-ĉina milito
Friedrichshafen

**Friedrichshafen**  estas urbo ĉe la norda bordo de Bodenlago, konkrete de ties plej granda lagoparto *Obersee*, en la sudo de la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝi estas la plej granda urbo de la distrikto Bodensee (Bodenseekreis) kaj ties administra centro. Krome ĝi apartenas al la geografia kaj kultura regiono Bodenlago-Supra Ŝvabio kaj al la administra la distriktaro Tübingen. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 
 
La teritorio havas komunan limon kun Immenstaad, Markdorf, Oberteuringen, Meckenbeuren, Eriskirch, kaj kompreneble kun la Bodenlago aŭ Konstanca lago.

En **Friedrichshafen** okazis la unua internacia kongreso de Volapuko en 1884.

## Konciza historia skizo 
Dum la mezepoko en la loko de la urbo ekzistis la Libera regna urbo **Buchhorn**, kiu prosperis pro komerco trans la Bodenlago, sed ankaŭ havis tre ŝanĝiĝeman historion kaj ofte detruiĝis de malamikaj armeoj. Dum la jaro 1811 per kuniĝo kun la monaĥejo *Hofen* kreiĝis la moderna urbo Friedrichshafen.

## Partneraj urboj 
* 20px Delitzsch de la federacia lando Saksio (Germanio)
* 20px Peoria, Ilinojo (Usono)
* 20px Polack (Belorusio)
* 20px Saint-Dié-des-Vosges (Francio)
* 20px Sarajevo (Bosnio kaj Hercegovino)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Distrikto Bodensee
Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo
Kategorio:Bodenlago
Vologne

La **Volonjo** () estas franca rivero en la departemento Vosges. Kun longo de 50&nbsp;km, ĝi fluas de la monto Honek al Ĵarmenilo, kaj ĝi trairas la lagoj de "Retournemer" kaj "Longemer", la urbetoj de Granĵo ĉe Volonjo kaj Dosello. Ĝi enfluas en la rivero Mozelo.

Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Riveroj en Vosges
Ekzoforo

En lingvistiko, **ekzoforo** estas aludo aŭ signado al io eksterlingvistika (ne en la teksto); ĝi kontrastas kun endoforo.

Ekzoforoj povas esti deiksaj, en kio specialaj vortoj aŭ gramatikaj indikiloj estas uzataj por aludi aŭ signi ion en la kunteksto de la diraĵo aŭ de la parolanto, aŭ de la alparolato.  Ekzemple, pronomoj ofte estas ekzoforaj, per vortoj kiel *ĉi tio*, *tio*, *tiu*, *tie*, kiel en *tiu seĝo tie for estas de Ludoviko* dirata indikante la direkton de la signata seĝo.

Homoforaj aludoj, speco de ekzoforoj, ne estas afero de la gramatiko, sed anstataŭe ĝeneralaj terminoj kiuj ricevas specifan interpreton en specifaj sociaj kuntekstoj.  Ekzemple, en la Unuiĝinta Reĝlando, *la Reĝino* estas homofora aludo al la reĝino de la Unuiĝinta Reĝlando, dum en Nederlando *la Reĝino* estas homofora aludo al la reĝino de Nederlando.

## Vidu ankaŭ 
*Endoforo
*Sinekdoĥo
*Deikso
*Signado

Kategorio:Semantiko
Kategorio:Pragmatiko
Kategorio:Retoriko
Kataforo

En lingvistiko, **kataforo** okazas kiam esprimo same signas kun posta esprimo en la teksto.  Ĝi estas speco de endoforo.

Kataforoj ofte uziĝas por retorika efiko.  Ekzemple:
:* Li estas la plej granda porkeca aĉulo kiun mi konas.  Li vere stultas.  Li tiel kruelas.  Li estas mia amanto, Stefano.

Kataforoj foje uziĝas en malĉefaj klaŭzoj (subpropozicioj) ene de frazo.  Ekzemple:
:* Se vi iom deziras, jen iom da fromaĝo.
:* Se vi ilin deziras, estas kuketoj en la kuirejo.

Kataforoj ofte uziĝas por provizi priskribon antaŭ nomo.  Ekzemple:
:* Malgranda knabino, Karolino, ludadis per la pilko.

Kataforoj kontrastas kun anaforoj, en kio esprimo samaludas antaŭan esprimon. 

## Vidu ankaŭ 
*Endoforo
*Signado

Kategorio:Pragmatiko
Kategorio:Semantiko
Endoforo

**Endoforo**, kontraste al ekzoforo, estas lingvistika aludo aŭ signo  al io intralingvistika, t.e. **en la sama teksto**.

Ekzemple, en *Mi vidis Lidian hieraŭ. Ŝi kuŝadis sur la plaĝo* la vorto *ŝi* funkcias intralingvistike, do **endofore**, ĉar ĝi signas ion jam menciitan en la teksto, t.e. ĝi samsignas kun *Lidia*.  Kontraste, en *Kio estas ĉi tio?* la vortoparo *ĉi tio*  estas ekzofora anstataŭ endofora, ĉar ĝi signas ion eksterlingvistikan, t.e. ne troviĝas sufiĉa informo en la diraĵo mem por determini al kio aludas aŭ signas *ĉi tio*, sed anstataŭe ni devas atenti la nelingvistikan kuntekston de la diraĵo (ekz. la parolanto eble tenas nekonatan objekton en sia mano dum demandi).

La tri subkategorioj de endoforo estas kataforo, anaforo, kaj sinaludo (*aŭtoforo*?)

## Vidu ankaŭ 
*Ekzoforo
*Homoforo
*Deikto
*Metaforo
*Sinekdoĥo
*Metonimio

Kategorio:Semantiko
Kategorio:Pragmatiko
Săcel (Sântămăria-Orlea)

**Săcel** [sǝĉel] (hungare: **Szacsal**], germane: **Satschallen**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Hațeg. En 1910 ĝi havis 437 loĝantojn (rumanoj); en 1992 515 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1444. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Sântămăria-Orlea.

Săcel situas ĉe la rivero Sibișel. La distrikta vojo DJ696, kiu sekvas la riveron, ligas la vilaĝon al Sântămăria-Orlea, kiu situas 5&nbsp;km nord-oriente.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sânpetru

Sânpetru estas nomo de multaj lokoj en Rumanio.

*Sânpetru (Braşov)
*Sânpetru (Sântămăria-Orlea)
Akvofaloj Elbow

eta|akvofaloj Elbow

**Akvofaloj Elbow** estas malgranda serio de akvofaloj ĉe la rivero Elbow (rivero) okcidente de la vilaĝeto Bragg Creek (Alberto) en Parktereno Kananaskis (Alberto). Oni trovas ilin apud Ŝoseo 66 iom okcidente de la loko kie oni forturnas de Ŝoseo 22X direkte al Bragg Creek.

Kategorio:Akvofaloj en Kanado
Kategorio:Riveroj en Alberto
Kompton-efiko

[eta|300px|Skemo de Kompton-efiko: la [frekvenco de la fotono malaltiĝas dum la trajektoridirektoj kaj de la fotono kaj de la ŝargita partiklo ŝanĝiĝas.]] 
**Kompton-efiko** (aŭ **efiko de Komptono**) estas ne-elasta difuzo de fotono sur ŝargita partiklo, ekzemple sur elektrono. Post difuzo, la fotono havas pli grandan ondolongon (do pli malaltan energion). Kutime, la reago de altenergia fotono (laŭ la elektromagneta spektro) sur elektrono ligita al atomo nomiĝas *efiko de Komptono*, dum reago de mezenergia fotono (ekzemple el tiuj de la videbla  lumo) sur libera elektrono nomiĝas *difuzo de Thomson*, kiu estas elasta difuzo laŭ kiu la ondolongo konserviĝas. Pri ankoraŭ pli alta energio, kiam la fotona energio superas dufoje la ripozenergion de elektrono (t.e. pli ol 1022 keV) okazeblas kreado de paro.

Diferenco de ondolongo estas priskribata per la formulo:
::\ \Delta\lambda=\lambda_C(1-\cos\theta)

kie:
* \theta - angulo de difuzo,
* \lambda_C=h/m_ec=2,43\cdot 10^{-12}  m - **ondolongo de Komptono** por elektrono,
* h - konstanto de Planck,
* m_e - maso de elektrono,
* c - lumrapido.

La energia perdo de la incidenta fotono estas:

::|\Delta E|=hc\frac{\lambda_C(1-\cos\theta)}{\lambda(\lambda+\lambda_C(1-\cos\theta))}

## Vidu ankaŭ 
* Arthur Holly Compton
* Arthur Holly Compton
* Difuzo de Rayleigh
* Difuzo de Thomson

Kategorio:Atoma fiziko
Kategorio:Elektromagneta radiado
Kategorio:Verŝado
Sântandrei (Bihor)

Sântandrei (Bihor) [sıntandrej] (hungare: **Biharszentandrás**) estas komunumo en Rumanio okcidente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 881 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 2 631 (rumanoj, 4% hungaroj.

## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, al Bihar.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj de Sankta Andreo en Hungara reĝlando
## Gravaj personoj 
*Mária Rácz (*25-a de julio 1952): aktorino.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Sânpetru (Sântămăria-Orlea)

**Sânpetru (Sântămăria-Orlea)** [sınpetru] (hungare: **Szentpéterfalva**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Haţeg. En 1910 Szentpéterfalva havis 643 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 330 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1619. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Sântămăria-Orlea.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj pri Sankta Petro en la Hungara reĝlando 
La tabelo prezentas nur la komunumojn el Transilvanio, la ceterajn vidu: Detrekőszentpéter!

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sântuhalm

**Sântuhalm** [sıntuhalm] (, sa:nto:halma, ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Deva. Administre ĝi apartenas al Deva.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 602 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 549 (rumanoj, 7% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1453. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Hunyad).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sântandrei (Simeria)

**Sântandrei (Simeria)** [sıntandrej] (hungare: **Szentandrás**, germane: **Andreasdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Deva. Administre ĝi apartenas al Simeria.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 906 loĝantojn (rumanoj); en 1992 665 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1380. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Hunyad. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Komunumoj de Sankta Andreo en Hungara reĝlando
## Gravaj personoj 
*István Iochom (*2-a de decembro 1956): ĵurnalisto, raportisto ĉe Háromszék.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sălciva

**Sălciva** [sǝlĉiva] (hungare:**Szolcsva**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 705 loĝantojn (rumanoj); en 1992 212 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1455. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Krassó-Szörény vármegye*). Administre ĝi apartenas al Zam.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sohodol (Lelese)

**Sohodol (Lelese)** (hungare: **Szohodol**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Hunedoara. Administre ĝi apartenas al Lelese.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 284 loĝantojn (rumanoj); en 1992 67 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1482. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Sulighete

**Sulighete** [suligete] (hungare: **Szúliget**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 870 loĝantojn (rumanoj); en 1992 343 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1330. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Şoimuş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Stâncești-Ohaba

**Stâncești-Ohaba** [stınĉeŝtj ohaba] (hungare: **Sztancsesdohába**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Deva. En 1910 ĝi havis 450 loĝantojn (rumanoj); en 1992 178 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1491. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Dobra.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Wouter Lutkie

**Wouter LUTKIE** [lutki] (naskiĝis la  en 's-Hertogenbosch, mortis la  en Nuland) estis nederlanda esperantisto, pastro, faŝisto kaj publikigisto.

## Biografio 
Post komerca mezlernejo en Nimego Wouter Lutkie eklaboris en Rijen en la entrepreno de sia patro, kiu estis riĉa komercisto. Li frue ĉesigis sian edukadon kaj transprenis la entreprenon, ĉar la patro pro daŭra malsano ne plu povis mastri ĝin.

### Esperanto 
Jam dum tiuj jaroj li konigis sin kiel katoliko kun sociala engaĝiĝo, plena je idealoj. Liaj aspiroj ŝajne tiam alidirektiĝis, ĉar li studis filozofion, antikvajn lingvojn kaj Esperanton. Li verkis pri siaj lernejaj spertoj, kunfondis Nederlandan Katolikan Esperantistan Ligon (li estis diplomita Esperanto-instruisto) kaj en 1907 - li havis dudek jarojn - li publikigis sian unuan verkon: *Wereldtaal* (nederlanda por Mondlingvo).

## Bibliografio 
* (nederlanda) *Literatuur van en over W.L. Lutki*e troveblas en Worldcat aŭ en Picarta.
* (nederlanda) Wim Zaal, ''De herstellers: lotgevallen van de Nederlandse fascisten en van Wouter Lutkie's tijdschrift Aristo*, Utrecht 1966.
* (nederlanda) Willem Huberts, *Soli Deo - Wouter Lutkie (1887-1968). Biografie van een priester-fascist''. Amsterdam, Boom, 2022. ISBN 978-90-2444-641-4.

## Referencoj 
Lutkie, Wouter
Lutkie, Wouter
Kategorio:Nederlandaj katolikaj pastroj
Kategorio:Ekstremdekstruloj
Kategorio:Faŝistoj laŭ landoj
Insulo Gravina

**Insulo Gravina** estas insulo de Gravina-insuloj de la Alexander Archipelago en sudorienta Alasko. Ĝi longas 32 km kaj larĝas 5-15 km kaj havas la loĝantaron de 25 personoj laŭ popolnombrado en 2000. Ĝi havas la areon de 245.55 km².

La Ketchikan International Airport situas sur la Insulo Gravina, kontraŭ la Tongass Narrows de Ketchikan kaj ĝi estas atingebla per pramo, trafikante ĉiun duonhoron kaj daŭrante 3-7 minutojn.

En aŭgusto de 2005, oni decidis doni $223m da USD por konstruis la ponton Gravina-insula ponto inter insulo Gravina Island kaj Ketchikan. La ponto ricevis la nomon *Ponto al nenio* fare de la kritikistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* *Salon*, 9-a de aŭgusto, 2005, "A bridge to nowhere" 

Gravina, Insulo
Strei-Săcel

**Strei-Săcel** [strej səĉel] (hungare: **Sztrigyszacsal**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Călan. Administre ĝi apartenas al Călan.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 329 loĝantojn (rumanoj); en 1992 192 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1440. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Hunyad*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Coldplay

eta|upright=1.5|Coldplay 2009

**Coldplay** (*prononco: kold-plej*) estas rokbando el Londono, Anglio. La bando ekde 2000 ĝis nun lanĉis 9 albumojn kaj ĝuis grandan sukceson per siaj muzikaĵoj, kiel ekzemple "Yellow", "Trouble", "Clocks, "The Scientist", "In My Place", "Speed of Sound", "Viva la Vida", "Paradise", "A Sky Full of Stars", kaj "My Universe".

Iuj el la influoj sur Coldplay estas Radiohead, Jeff Buckley, a-ha kaj George Harrison.

## Bonfara agado 
Coldplay estis aktivaj subtenantoj de multaj sociaj kaj politikaj kampanjoj, kiel Make poverty history (malriĉeco estu historio) *Make Trade Fair* (fari justan komercon) de Oxfam kaj Amnesty International.

La ĉefkantisto Chris Martin esprimis sin honeste kontraŭ la usona invado de Irako en 2003, kaj apogis la usonajn demokratajn prezidentajn kandidatojn John Kerry kaj Barack Obama en 2004 kaj 2008 respektive.

En junio 2009, Coldplay komencis apogi *Meat Free Monday* (Lundo sen viando), manĝkampanjon komencitan de Paul McCartney kiu provas helpi bremsi klimatan ŝanĝon havante almenaŭ unu viandan liberan tagon semajne.
eta|Tutmonda Civitana Festivalo, Hamburgo, Germanio 2017

## Membroj de la bando 
* Chris Martin - kantado (unua voĉo), piano/klavaro, gitaro
* Johnny Buckland - gitaro, harmoniko, kantado (dua voĉo)
* Will Champion - drumo/perkutinstrumento, piano, kantado (dua voĉo), gitaro
* Guy Berryman - basgitaro, sintezilo, harmoniko, kantado (dua voĉo)

### Albumoj 
* *Parachutes* (2000)
* *A Rush of Blood to the Head* (2002)
* *X&Y* (2005)
* *Viva la Vida or Death and All His Friends* (2008)
* *Mylo Xyloto* (2011)
* *Ghost Stories* (2014)
* *A Head Full of Dreams* (2015)
* *Everyday Life* (2019)
* *Music of the Spheres* (2021)
* *Moon Music* (2024)

#### *Everyday Life* 
La 22-an de novembro 2019 estis publikigita la albumo *Everyday Life*, karakterizita de mezorientaj influoj kiel en la kanto *Bani Adam* ("Infanoj de Adamo"), kiu baziĝas sur samnoma poemo de la persa poeto Saadi Shirazi, kiu skribis ĝin en 1258.

### *Baraye* 
Dum koncerto en Argentino en oktobro 2022, Coldplay prezentis la kanton de Shervin Hajipour "*Baraye*" kantata samtempe kune kun Golshifteh Farahani kiel omaĝo al la junaj iranaj virinoj batalantaj por siaj rajtoj en Irano. La koncerto estis paralelelsendo en kinejoj en 81 landoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Coldplay
* Coldplay por Irano

Kategorio:Anglaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1996
Streisângeorgiu

**Streisângeorgiu** [strejsınĝorĝu], hungare: **Sztrigyszentgyörgy** estas vilaĝo en Rumanio oriente de Călan. *Streisângeorgiu* administre apartenas al Călan.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 740 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 603 (rumanoj, 29% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1377. Ĝis 1919 *Sztrigyszentgyörgy* apartenis al Hungario, (Hunyad). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Komunumoj de Sankta Georgo en Transilvanio
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Bácsszentgyörgy!   

## Gravaj personoj 
*László Sombori, *Zsombori* (1756? - samloke, 31-a de aŭgusto 1812): poeto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara
Rpety

**Rpety** estas tre malnovepoka vilaĝo situanta en distrikto Beroun en Ĉeĥio, proksime de urbo Hořovice. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Unuafoje ĝi estas menciata en la jaro 1115, kiam princo Vladislav la 1-a dediĉis ĝin al monaĥejo de Kladruby. La unuaj skribinformoj pri Rpety estas el la jaro 1186. En la 14-a jarcento la vilaĝo estis dividita en du partojn. La unua apartenis ĝis la jaro 1436 al Příbram, ekde 1520 al Jince. La alia parto apartenis al Komárov. La vilaĝo fariĝis memstara nur en la jaro 1850.

## Loĝantaro 
Kategorio:Municipoj en distrikto Beroun
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Beroun
Kategorio:Setlejoj en Hořovica montetaro
Silvașu de Sus

**Silvașu de Sus** [silvaŝu de sus] (hungare: **Felsőszilvás**, germane: **Zwetschgart**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Hațeg. Administre ĝi apartenas al Hațeg.
300ra|eta|dekstra|Silvașu de Sus

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 577 loĝantojn (rumanoj); en 1992 428 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1446. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Hunyad*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
eta|maldekstra|120ra|Monaĥejo Prislop
Sur la teritorio de la vilaĝo situas monaĥejo Prislop, fondita ĉirkaŭ 1400, grava ortodoksa sanktejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Stejărel

Stejărel [steĵərel] (hungare: **Szkrófa**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Brad. En 1910 ĝi havis 468 loĝantojn (rumanoj); en 1992 326 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1439. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Hunyad vármegye*). Administre ĝi apartenas al Luncoiu de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
* Administrcia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Hunedoara