open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Le Deuxième Souffle (1966)

***Le Deuxième Souffle*** (***La Dua Spiro***) estas franca filmo de Jean-Pierre Melville, aperinta en 1966, adaptita de libro de José Giovanni. Alain Corneau faris readapton en 2007.

## Rakonto 
Gustave Minda, kromnomita 'Gu', eskapas el malliberejo. Konata en la krima medio pro ties fidindeco kaj kuraĝo, li retrovas du geamikojn, Manouche kaj Alban en Parizo. Tiuj ĉi estas atakitaj de du komplicoj senditaj de Joe Ricci, nefidinda kaj malmorala gangstero; Gu alvenas ĝustatempe kaj savas ilin. Manouche kal Alban unue kaŝas Gu-n proksime al Parizo, poste ili helpas lin kaŝiĝi en Marsejlo, atendante lian planitan fuĝon al Italio. Sed Gu deziras disponi pri propra financado por tiu operaco, pro sendependa volo. Delonga amiko enkondukas lin en aferon flanke de Paul Ricci, la frato de Joe kaj malnova amiko de Gu: temas pri eksterordinara atako de banka veturilo. La faro konsistas interalie el mortigo de du akompanantaj motorciklantoj. Gu akceptas kaj mortigas unu el ili.

Intertempe, komisaro Blot priserĉas Gu-n. Li sukcesas faligi lin en insidon, registrante lin nevole konfesantan sian komplicecon kun sia amiko Paul Ricci en la atako, antaŭ ol aresti lin. Dezirante proprigi al si la rabaĵon de sia frato, Joe Ricci alvenos al Marsejlo por venĝi sian enkarcerigitan fraton, maĥinaciante kun du aliaj komplicoj de la atako, kiuj timas ke Gu denuncos ilin siavice al la polico. Fidela al sia gangstera moralo, Gu tiam eskapos por kiel eble restarigi la veron kaj senkulpigi Paul-on, kiu kulpas pri neniu el la du murdoj dum la atako. Kunveno inter la kvar gangsteroj finiĝos tragike per reciproka pafmortigo...

## Teĥnikaĵoj 
*Titolo: *Le Deuxième Souffle*
*Reĝisoro: Jean-Pierre Melville
*Adaptita de romano de José Giovanni
*Daŭro: 150 minutoj
*Aperdato:  Francio

## Rolularo 
*Lino Ventura: Gustave Minda, kromnomita Gu
*Paul Meurisse: Komisaro Blot
*Raymond Pellegrin: Paul Ricci
*Christine Fabréga: Simone, kromnomita Manouche
*Pierre Zimmer (Franca V.: Jacques Deschamps): Orloff
*Michel Constantin: Alban
*Marcel Bozzuffi: Jo Ricci
*Paul Frankeur: Komisaro Fardiano
*Denis Manuel: Antoine
*Pierre Grasset: Leonetti
*Jean Negroni: Inspektoro
*Raymond Loyer: Jacques le notaire (la notario)
*Albert Michel: Marcel le Stéphanois (la Sankt-Stefanano)
*Louis Bugette: Théo, maristo
*Albert Dagnant: Jeannot Franchi

## Eksteraj ligiloj 
* Le Deuxième Souffle en IMDb
* Le Deuxième Souffle en AlloCiné 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1966
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Schüpfheim

**Schüpfheim** havas plurajn signifojn:

* **Schüpfheim LU** estas komunumo kaj ĉefloko de la distrikto Entlebuch en Kantono Lucerno en Svislando.
** **Schüpfheim (stacidomo)** estas fervoja stacio en Schüpfheim LU.
* **Schüpfheim ZH** estas vilaĝo de la komunumo Stadel ĉe Niederglatt de la distrikto Dielsdorf en Kantono Zuriko en Svislando.
Talaso

* **Talaso** estas mara diino laŭ la helena mitologio.
* **Talaso** estas natura satelito de la planedo Neptuno.
Schüpfheim LU

**Schüpfheim** (prononcu *ŝypfhajm*) estas komunumo kaj ĉefloko de la Elektodistrikto Entlebuch en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 3757 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La komunumo Schüpfheim situas en la sudokcidento de Kantono Lucerno ĉe la bordo de la rivero Eta Emme, al kiu alfluas en la vilaĝo de okcidento la rivero *Mannebach* kaj de okcidento *Trüebenbach*.

## Najbara komunumo 
La komunumo Schüpfheim limas en nordo al Romoos, en oriento al Hasle, en sudo al Flühli, kaj en okcidento al Escholzmatt-Marbach.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150ra|Stacidomo de 
Schüpfheim disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lucerno al Berno. Krome de Schüpfheim poŝtaŭtolinio kondukas al Giswil en Kantono Obvaldo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schüpfheim datiĝas el la jaro 1150 kiel *Schipfen*.

En mezepoko la vilaĝo apartenis al la Senjoroj de Wohlhusen, kiuj vendis ĝin proksimume en la jaro 1300 al la Habsburgoj. La Habsburgoj pandigis la regionon en la jaro 1350 al *Peter von Thorberg*. Ĉar tiu provokis la malamon de la popolo, la regiono Entlebuch en la jaro 1385 kontraktis eternan ligon kun la urbo Lucerno. La lucernanoj tamen fariĝis nur la novaj mastroj en Entlebuch, kio kaŭzis ribeladon kontraŭ Lucerno en la jaro 1434, tiam en 1513 okaze de la tiel nomita Cepa Milito kaj denove en 1653 dum la Kamparana Milito. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝis la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 Schüpfheim estis ĉefloko de la distrikto Schüpfheim, kiu ek de 1803 nomiĝas distrikto Entlebuch.

## Vidu ankaŭ 
* Schüpfheim (stacidomo)
* Aliaj lokoj kun la nomo Schüpfheim

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schüpfheim 
* Profilo de la komunumo en la kantona retejo

Kategorio:Urboj de Svislando
Despino

* Laŭ la helena mitologio, **Despino** estas nimfo kaj filino de Posejdono.
* **Despino** estas natura satelito de la planedo Neptuno.
Talaso (luno)

**Talaso** estas la dua plej interna natura satelito de la planedo Neptuno, post Najado. Ĝi estis malkovrita dum aŭgusto 1989, danke al la fotoj senditaj teren de la usona kosmosondilo Voyager 2, la ununura kiu ĝis nun vizitis Neptunon kaj ĝian lunaron. La satelito ricevis sian nunan nomon omaĝe al Talaso, mara diino laŭ la helena mitologio. (La vorto *Thalassa*, en la greka lingvo, ja signifas "maro".)

Ĝi ricevis sian nunan nomon la ; antaŭe, ĝi estis ricevinta la provizoran nomon *S/1989 N 5*.

Talaso posedas neregulan formon, kaj ĝin ne karakterizas ajna geologia aktiveco; temas supozeble pri tutsimpla amaso da eroj el la originaj satelitoj de Neptuno, kies orbitoj grave ŝanĝiĝis post la eniro de Tritono en la neptunan lunaron pro gravita kapto.

La talasa orbito, samkiel tiu de la plej interna satelito Najado, preskaŭ tuŝas la atmosferon de Neptuno, kaj estas aparte malstabila; tajda interago kun Neptuno estas malpliiĝanta ĝian averaĝan alton super la plej altaj nuboj de la planedo, kaj la luno antaŭvideble kolizios kun Neptuno, aŭ diseriĝos kiam la tajda streĉo atingos sojlan nivelon.

## Referencoj 
Kategorio:Lunoj de Neptuno
Mostafa Moin

**Mostafa MOIN** (; naskiĝis la  1951, Naĝafabad, Irano) estas irana politikisto.

En 1969, post finlerno de mezlernejo en Esfahano, li estis akceptata en medicinan lernejon de la Ŝiraza universitato kaj post la venko de la irana revolucio laboris en tiu ĉi universitato. En komenco de la Iraka-Irana milito Moin iris al fronto kiel feldŝero (antaŭkuracisto). Printempe 1981 li estis elektita la rektoro de la Ŝiraza universitato kaj okupis tiun postenon dum du jaroj.

## Ministro kaj deputito 
En 1982 li gajnis parlamentan balotadon en Ŝirazo kaj iĝis deputito de la meĝliso. Moin estis ministro pri kulturo kaj alta edukado en la registaro de prezidanto Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani (1989-1993) kaj tiu de Mohammad Ĥatami (2000-2003). Dufoje li eksiĝis: en julio 1999, post la studenta protestado kaj en julio 2003.

## Kandidato por prezidanto 
Moin partoprenis la prezidantan balotadon de 2005 kaj estis konsiderata unu el ĉefaj rivaloj de Ali Rafsanĝani. Li same pledis por liberigo de ekonomio, plialtigo de sociaj garantioj, normaligo de rilatoj kun Usono kaj Eŭropa Unio kaj defendo de homaj rajtoj. Komence li ricevis rifuzon pri kandidatiĝo kaj akuzis potencojn pri intenca varmigo de antaŭbalota atmosfero en la lando. Antaŭ la voĉdonado la irana novaĵagentejo IRNA okazigis opinisondon, laŭ kiu Moin devus ricevi 18,3 % kaj okupi la trian lokon. La  li ricevis 4 095 827 voĉoj (13,93 %) kaj ne pluiris al la dua voĉdoncirklo, okazinta la . Li alvokis siajn subtenantojn voĉdoni por Rafsanĝani.

## Referencoj 
Kategorio:Iranaj politikistoj
Kategorio:Iranaj prezidantaj kandidatoj
Kategorio:Iranaj ministroj
Abtwil AG

** Abtwil** estas komunumo en la distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 751 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008, kiu nombro kreskis al 839 ĝis la 31-a de decembro 2009, kiu nombro kreskis al 947 ĝis la fino de 2012.

## Geografio 
Abtwil situas ĉe la suda flanko de la monto *Lindenberg* sur al akvodislimo inter la valoj de Reuss kaj *Seetal*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,14 km², de kiuj 20,5% estas kovritaj de arbaro, 71,3% servas por agrikulturo kaj 8,2% por setlado.

## Trafiko 
La komunumo situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas pere de flankaj vojoj de la najbaraj komunumoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 situas proksimume 8 kilometrojn sude de la komunumo apud Buchrain. Per busrondlinio de la Zugelandaj trafikentreprenoj de Sins tra Auw, Abtwil kaj Fenkrieden kaj reen la komunumo estas konektita al la publika trafikreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Abtwil datiĝas el la jaro 1256 kiel *Apwiler*.

En romia epoko sur la teritorio de Abtwil ekzistis romia kamparanvilao. Estis trovitaj proksime de la romia ruino alemanaj tombejoj.

En mezepoko Abtwil apartenis al la Johanita kommandejo Hohenrain, kiu ankoraŭ ĝis la jaro 1805 posedis bienojn en Abtwil. En la jaro 1415 la urbo Lucerno konkeris la regionon devis cedi ĝin tamen en 1425 al la Svisa Ĵurkomunumo, kiuj atribuis la vilaĝon Abtwil al la tiel nomitaj Liberaj Distriktoj. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1803 Muri apartenis al Kantono Baden kaj poste estis kun tiu kantono integrita al la nova Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Abtwil

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Abtwil
Entlebuch (elektodistrikto)

La **Elektodistrikto Entlebuch** estas administra unuo de Kantono Lucerno. Ĝi havis 22836 loĝantojn la 1-an de januaro 2013. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Schüpfheim.

## Geografio 
La distrikto Entlebuch situas en sudokcidento de Kantono Lucerno, sude de la monto Napf. La distrikto pli-malpli kongruas kun la fontoregiono de la riveroj Eta Emme kaj Ilfis.

## Najbaraj distriktoj 
La distrikto Entlebuch limas en nordo al la distrikto Willisau kaj la distrikto Sursee, en nordoriento al la distrikto Lucerno, en oriento al la Kantono Obvaldo, kiu formas unu solan distrikton, en sudo al la distrikto Interlaken (Kantono Berno), kaj en okcidento al la distrikto Signau (Kantono Berno).

## Biosfero-rezervejo de UNESKO 
Ekde la jaro 2000 la regiono Entlebuch estas la unua biosfera rezervejo de UNESKO laŭ la strategio de Sevilo. Al la UNESKO-Biosfero Entlebuch apartenas ok de la naŭkomunumoj de la distrikto Entlebuch, nome Doppleschwand, Entlebuch, Escholzmatt, Flühli, Hasle, Marbach, Romoos kaj Schüpfheim.

## Historio 
En mezepoko la regiono Entlebuch apartenis al la Senjoroj de Wohlhusen, kiuj vendis ĝin proksimume en la jaro 1300 al la Habsburgoj. La Habsburgoj pandigis la voktejon en la jaro 1350 al *Peter von Thorberg*. Ĉar tiu provokis la malamon de la popolo, la voktejo Entlebuch en la jaro 1385 kontraktis eternan ligon kun la urbo Lucerno. La lucernanoj tamen fariĝis nur la novaj mastroj en Entlebuch, kio kaŭzis ribeladon kontraŭ Lucerno en la jaro 1434, tiam en 1513 okaze de la tiel nomita Cepa Milito kaj denove en 1653 dum la Kamparana Milito. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝis la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 el la antaŭa voktejo Entlebuch fariĝis la distrikto Schüpfheim, kiu tiam en la jaro 1803 fariĝis la aktuala distrikto Entlebuch de Kantono Lucerno. Kun efiko de la 1-a de januaro 2012 la iama Distrikto Entlebuch estis transformita al la nova Elektodistrikto Entlebuch. Al ĝi estis aldonita la komunumo Wolhusen, kiu ĝis tiam apartenis al la Distrikto Sursee.

## Listo de la komunumoj en la distrikto Entlebuch 
La distrikto Entlebuch konsistas el 9 komunumoj (stato 2013). Jen la aktuala listo:

## Iama komunumoj en la distrikto Entlebuch 
Kun efiko de la 1-a de januaro 2013 la iama komunumoj Escholzmatt kaj Marbach estis kunigitaj al la nova komunumo Escholzmatt-Marbach:

## Eksteraj ligiloj 
* Distrikto Entlebuch en la retejo de la Kantono Lucerno 
* La voktejo Entlebuch en la Historia Leksikono de Svislando
* Retejo por la regiono Entlebuch
* Retejo por la biosfero Entlebuch

Kategorio:Biosferaj rezervejoj
Griza turdo

La **Griza turdo** aŭ **litorno** () estas palearkta birdospecio de la genro de turdoj kaj de la familio de turdedoj. Tiu specio estis unuafoje priskribita de Linnaeus en sia *Systema naturae* en 1758 laŭ la nuna ankoraŭ valida scienca nomo.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj

## Fotoj 

Image:TurdusPilarisFlock.jpg
Image:Fieldfare 4.jpg
Image:Turdus_pilaris.jpg
Image:Turdus_pilaris3.jpg
Image:Fieldfare aka Turdus pilaris.jpg
Image:Fieldfare pod 17feb2007 07 crl1024.jpg
Image:Fieldfare-Mindaugas Urbonas.jpg
Fieldfare.JPG
Turdus pilaris MHNT.ZOO.2010.11.186.29.jpg|Ovoj de *Turdus pilaris* - Muzeo de Tuluzo

## Referencoj 
*  Database entry includes justification for why this species is of least concern

## Eksteraj ligiloj 
* Diferencoj laŭ aĝo kaj sekso (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Nigragorĝa turdo

La **nigragorĝa turdo** () estas migranta azia birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

Ĝi povas hibridiĝi kun la ruĝgorĝa turdo (*T. ruficollis*) kaj tial havas iom da ruĝbruna aŭ purpura en la nigraj areoj.

## Disvastiĝo 
Tiu specio troviĝas de orienta Eŭropa Rusio (Uralo) orienten al nordcentra Siberio, suden al norduesta Mongolio. Ĝi vintras suden de Mezoriento al Himalajo kaj norda Birmo. Estas raraj vagantoj en okcidenta Eŭropo.

## Referencoj 
Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Majadas

**Majadas** aŭ Majadas de Tiétar estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *majaeños*. La censita populacio en 2008 estis de 1.294 loĝantoj.

## Situo 
Majadas estas situa en la norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campo Arañuelo, je altitudo de 264 m; je 110&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 210&nbsp;km de Madrido, la ŝtata ĉefurbo. La plej proksima urbo estas Navalmoral de la Mata. La areo de ties teritorio estas de 52&nbsp;km². La municipa teritorio estas inter Toril, Casatejada, Talayuela, la rivero Tiétar, kiu nomigas la vilaĝon, Jaraíz, Pasarón kaj Tejera. Estas belaj naturaj lokoj kun abundo de faŭno danke al la proksimeco de la  Nacia Parko Monfragüe.

## Flaŭro kaj Faŭno 
La pejzaĝo estas tipe mediteranea en la malferma arbaro (*dehesas*), aŭ de irigacio en la valoj de la rivero. Kie ne estas irigacio, la vegetaĵaro hegemonia estas paŝtejoj kaj arbaro. La arbaron komponas ĉefe anzinoj, korkokverkoj, paŝtejaj herboj kaj makiso. Ĉe la rivero kaj ties rojoj la pejzaĝo estis ege modifita de irigacio. La pinaroj etendiĝas ĉe la rivero Tiétar.

Pri faŭno estas la kutima en mediteranea arbaro. La gregoj estas ŝafoj kaj bovoj, kaj jam preskaŭ ne porko, kiu ne estas enspeziga ĉe irigacio.

## Populacio 
La evoluo de la nombro de loĝantoj laŭlonge de la 20a jarcento estis kreska el 518 en 1900 al 700 de 1920. Post la Hispana Enlanda Milito ankaŭ kreskis ĝis 1.300 loĝantoj je la 1960-aj jaroj, sed poste okazis grava elmigrado, kiel en la cetero de la regiono.

Pro la ekonomio de irigacia agrikulturo, ĝi estas vilaĝo kiu ricevas grandan kvanton de enmigrantoj, kiuj estas ĉefe el Maroko, kiu formas 22 % de la totala populacio (172 en 2005). El tiuj 35 % estas inter 16 kaj 35 jaraĝaj. Danke al tio, Majadas troviĝas super la regiona averaĝo de naskindico.

## Ekonomio
Agrikulturo (ĉefe tabako, kapsiko kaj aveno kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Iom de komerco kaj industrio de mebloj.

## Historio
La deveno de la vilaĝo rilatas al setlejoj de paŝtistoj. La nomo de la vilaĝo signifas la ejoj kie tranoktas la gregaro kun la paŝtistoj. La aldono de Tiétar kreiĝis anekdoton, ke vilaĝano mendis meblojn per fervojo sed la meblojn oni alportis al Miajadas (en la sama Provinco de Cáceres) anstataŭ al Majadas, do li ĉiam jam uzis nomon Majadas de Tiétar kio sukcesis.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Gustau Galceran Ferrer

**Gustau GALCERAN** (Vilanova i la Geltrú, 1873-1939) estis farmaciisto, aktiva ateneisto, verkisto, erudito, babilrondisto kaj korespondanto kun Joan Maragall kaj aliaj. Entuziasma admiranto de la romantika poeto Manuel de Cabanyes de Vilanova i la Geltrú, en 1933 estis unu el la plej aktivaj membroj de la organizo de la memorigaj agoj de la jarcento de lia morto. Pro tio li eldonis la tradukon en la katalunan lingvon de la studo de la brita hispanisto Edgar Allison Peers, de la Universitato de Liverpool, *Les poesies de Manuel de Cabanyes* (Barcelono. Oliva de Vilanova. 1933), kaj estis la aŭtoro de la biografia teksto kiu aperas en broŝuro eldonita de la Magistrato de Vilanova i la Geltrú.

Gustau Galceran estis estrarano de Laboro Esperanta de ĝia fondado en 1907 kaj prezidanto de 1912 ĝis 1914. Vicprezidanto de Kataluna Esperantista Federacio en 1914, sekretario de la organiza komitato de la 6a Kataluna Kongreso de Esperanto de 1915 en Vilanova i la Geltrú, membro de la Ĵurio de la 5aj Internaciaj Floraj Ludoj de la sama jaro en Vilanova i la Geltrú.

Lia frato Francesc estis la defendanto de Francesc Ferrer i Guàrdia kaj aŭtoro de la broŝuro *La pledo por Ferrer*.

## Eksteraj ligiloj 
* tradukoj de *La pledo por Ferrer*

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Malpartida de Cáceres

eta|panoramo
**Malpartida de Cáceres** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *malpartideños*. La censita populacio en 2008 estis de 4.461 loĝantoj.

## Situo 
Malpartida de Cáceres estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Llanos de Cáceres, je altitudo de 371 m; je nur 11&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo (al kiu ĝi funkcias kiel kvartalo aŭ dormurbo) kaj je 71&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 33,73&nbsp;km². Ĝi situas je la koordenatoj:
* Latitudo: 39º 24’ 25’’ – 39º 28’ 30’’ N
* Longitudo: 2º 26’ 10’’ - 2º 51’ 30’’ Ok

## Historio 
Estis setlejoj en la epokoj prahoma, antaŭromia, romia, islama kaj mezepoka. La fondo kiel vilaĝo eble datiĝas de la 13a jarcento post la Reconquista de Cáceres. En la 16a jarcento okazis la etendo de la kerno, kiel urba disvolvado de stratoj ampleksaj kaj rektaj kun forma triangula, formata de blankaj domoj. En 1833 Malpartida sendependiĝas de Cáceres.

Kiam oni konstruis la fervojon en la 19a jarcento, la stacion por Arroyo de la Luz kaj Malpartida de Cáceres oni konstruis en intermeza punkto en loko apartenanta al municipo de Cáceres. Ĉirkaŭ tiu stacio aperis la domaro de *Estación Arroyo-Malpartida*, kiu enhavis ĝis 1000 loĝantoj kaj aktuale, post la fermo de la stacio, estas preskaŭ senhoma.

## Vidindaĵoj 
* Popola arkitekturo de blankaj domoj kun grandaj kamenoj.
* etaPreĝejo de *Ntra. Sra. de la Asunción*. De la 16a jarcento kun diversaj stiloj: la interno kaj kelkaj partoj de la ekstero estas gotikaj, la pordo estas renesanca kaj la retablo baroka.
* Ermitejoj:
** etaSan Antonio. Eble la unua preĝejo de la vilaĝo, de la dua duono de la 15a jarcento kaj volbo de la 16a jarcento.
** eta*Santos Mártires*.
** etaSanta Ana. Konstruita en la 16a jarcento
** etaLa Soledad. De fino de la 17a jarcento aŭ komenco de la 18a jarcento.
* Multaj palacoj kaj blazonaj domegoj de riĉaj kaj nobelaj familioj.
* La Muzeo Vostell Malpartida en la proksimeco. Pri moderna arto.
* La Muzeo Narbón. Pri la pentristo Juan José Narbón.
* La Lanlavejo. Konstruita en la 18a jarcento ĉe la laguno *Barrueco de Abajo*. Grava montro de industria arkitekturo. La lavado de lano gravis por Malpartida dum la 19a jarcento. Laboris tie pli da cento da laboristoj, kiuj fortondis la ŝafojn, lavis ties lanon kaj sendis ĝin por la tekstila industrio de Portugalio kaj la Nordo de Eŭropo. Nuntempe gastigas la muzeon de moderna arto Vostell-Malpartida.
* Natura loko *Los Barruecos* ĉirkaŭ laguno ĉe la Lanlavejo kaj la Muzeo. En la laguno estas fiŝoj kaj emidoj. Sur rokegoj de granitoj nestumas multaj paroj de blanka cikonio, malkutime ĉe ili, kiuj plej ofte nestumas sur altaj konstruaĵoj aŭ sur arboj. Arkeologia kuŝejo.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj konstruado lastatempe. Turismo ĉefe danke al proksimeco de Cáceres.

## Vidu ankaŭ 
* Arroyo-Malpartida (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Informaro de Malpartida 
* Virtuala promenado tra Barruecos
* Tempo en Malpartida
* Fotoj en Malpartida de Cáceres 

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Nevoľné

**Nevoľné,** hungare **Tormáskert** [tormAŝkert] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Nevolno**, poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.
eta|dekstra|330px|Nevoľné troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 3 km²
* Supermara alteco: 691 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 967 01
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Nevoľné situas sur malebenaĵo flanke de monto 1012 m-ojn alta, laŭ traira flankovojo. Kremnica troviĝas 5 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1571 en formo *"Newolna"*, apartenanta al ĉefepiskopejo de Esztergom. En 1828 vivis tie 217 homoj en 37 domoj. En 1910 vivis en Tormáskert 370 homoj, (escepte unusolan hungaron ĉiuj slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Nevoľné 425 homoj (escepte unusolan germanon ĉiuj slovakoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Nevoľné sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Pitelová

**Pitelová,** hungare **Kiszelfalu** [kiselfalu] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Pityelova** (uziĝis ankaŭ *Pitefalva*), poste pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis hungarecan nomon.
eta|dekstra|330px|Pitelová troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 457 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 966 11
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Pitelová situas fine de mallonga sakovojo, Hron preterfluas en la proksimeco. Žiar nad Hronom troviĝas 6 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1264 en formo *"Kiszelw-Pecheny"*, apartenanta al abatejo de Garamszentbenedek. En 1828 vivis en Pityelova 423 homoj en 63 domoj. En 1910 vivis en Kiszelfalu 735 homoj, (697 slovakoj, 29 hungaroj, 9 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Pitelová 674 homoj (663 slovakoj, 2 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* baroka preĝejo omaĝe al Dipatrino (Reĝino de Rozario) de 1785, en 1857 trakonstruiĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Pitelová sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Prestavlky

**Prestavlky,** hungare **Mailáth** [majlAt] estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom. Ĝis 1890 la oficiala hungara loknomo estis **Presztavek**, poste honore al departementestro Stefano Mailáth oni nomumis la vilaĝon. Ankoraŭ vilaĝeto apartenas al la municipo.
eta|dekstra|330ra|Prestavlky troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Supermara alteco: 300 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 966 05
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Prestavlky situas fine de mallonga sakovojo. Žiar nad Hronom troviĝas 13 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1283 en formo *"Poroztolnuk"*, apartenanta al ĉefepiskopejo Esztergom. En 1828 vivis en Presztavek 361 homoj en 55 domoj. En 1910 vivis en Mailáth 534 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Prestavlky 684 homoj (671 slovakoj, 8 ciganoj, 4 ĉeĥoj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo de 1896

## Eksteraj ligiloj 
* Prestavlky sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Le Coup de sirocco (filmo)

***Le Coup de sirocco*** (***Blovo de ŝiroko***) estas franca filmo de Alexandre Arcady aperinta en 1979.

## Temo 
En 1962, Albert Narboni, nutraĵ-vendisto feliĉa vivi en la urbo Tadjira, estas devigita ekziliĝi en Francion kun sia familio, post la milito kaj sendependiĝo de Alĝerio.

## Teĥnikaĵoj 
* Originala titolo: *Le Coup de sirocco*
* Reĝisoro: Alexandre Arcady
* Scenaro: Alexandre Arcady, Daniel Saint-Hamont kaj Jan Saint-Hamont adaptita de samnoma novelo de Daniel Saint-Hamont
* Produktoro: Serge Laski
* Muziko: Serge Franklin
* Daŭro: 102 minutoj (1h42)
* Formo: Kolora  - Sono: monofonia
* Aperdato:  en Francio

## Rolularo 
* Roger Hanin: Albert Narboni
* Marthe Villalonga: Marguerite Narboni (edzino de Narboni)
* Michel Auclair: Lucien Bonheur
* Jacques Duby: Bien-agento
* Maurice Chevit: Generalo Bauvergne
* Patrick Bruel: Paulo Narboni (filo de Narboni)
* Philippe Sfez: Georgeo Labrouche
* Lucien Layani: Jacob Gavalda
* Nathalie Guérin: Monique
* Jean-Claude de Goros: Oĉjo Sauveur
* Gérard Jugnot: Ruppert
* Marie-Anne Chazel: Servistino de generalo
* Robert Lombard: Direktoro Stoprix
* Pierre Vielhescaze: Kuracisto
* Mohamed Zinet: Portisto
* Jacqueline Doyen: Sinjorino de Ruĝa Kruco
* Paola Lanzi

## Videoteko 
* DVD de la filmo aperis la 

## Eksteraj ligiloj 
* Le Coup de sirocco en IMDb

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1979
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Grizbrusta turdo

La **Grizbrusta turdo** aŭ **brova turdo** () estas azia birdospecio el la familio de turdedoj.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

Ili nestumas en arboj, kie la ino demetas 4-6 ovojn en simpla nesto. Migrantaj kaj vintrantaj birdoj ofte formas etajn arojn. Ili estas ĉiomanĝantaj kaj nutras sin el ampleksa vario de insektoj, tervermoj kaj beroj.

La masklo havas simplan fajfan kanton, similan al tiu de la rilata Viskoturdo.

## Distribuo kaj habitato
Ili reproduktiĝas en densaj arbaroj de koniferoj kaj tajgo oriente de Siberio. Ili estas ege migrantaj, kaj vintras suden al sudorienta Azio kaj Indonezio. Ĝi estas rara vaganto en okcidenta Eŭropo.

En 2007 ekzemplero de Grizbrusta turdo estis vidata en Jerusalemo, Israelo. Tiu estis la dua registrita vidaĵo en Israel, dum la unua okazis ĉe Eilat, en oktobro de 1996.

## Referencoj
*  Malplej zorgiga

Kategorio:Turdedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Funkcio τ

**Funkcja τ** – funkcio en nombroteorio egala al funkcio σ kun nula grado. Valoro de funkcio signifas kvanton de divizoroj de argumento.

## Difino 
:\tau(n) \equiv \sigma_{0}(n) = \prod_{i=1}^r~(a_i+1),
kaj r – kvanto de  primaj faktoroj, a_i – koeficiento de disdonado en faktoroj.

## Ekzemplo 
Se n = 24, tiam estas du primaj faktoroj  p_1 = 2, p_2 = 3, ĉar 24 = 2^3 \cdot 3^1. Oni povas kalkuli  \tau(24) laŭ ĉi suba maniero:

\tau(24) = \prod_{i=1}^{2} (a_i+1) = (3 + 1)(1 + 1) = 4 \cdot 2 = 8.

Ok faktoroj de nombro 24 estas ene al aro \{1, 2, 4, 8, 3, 6, 12, 24\}.

Kategorio:Nombroteorio
Galateo

**Galateo** havas plurajn signifojn:

* **Galateo** estas mara nimfo laŭ la helena mitologio.
* **Galateo** estas natura satelito de la planedo Neptuno.
* **74 Galateo** estas asteroido.
***Galateo **  (*Die schöne Galathee/La bela Galatea*) (1865) estas opereto  de Franz von Suppè, kies libreto estis tradukita al Esperanto de Louisa Frederica Adela Schafer kaj prezentita kvinfoje en Esperantaj eventoj en Usono en 1914.
Buteo

La vorto **buteo** laŭ PIV havas plurajn signifojn.

* en la lingvaĵo de tekniko ĝi estas peco aŭ organo, kiu malhelpas aŭ limigas movon de alia peco laŭ iu direkto,
* en la lingvaĵo de mekaniko ĝi estas parto de akso, kiu malhelpas aŭ limigas laŭaksan movon (ofta formo estas globhava buteo, do globhava ringo, kiu rezistas laŭaksan forton)
* en la lingvaĵo de biologio pri genro da rabobirdoj, el la familio de akcipitredoj, simila al aglo sed malpli granda: pri tio vidu la apartan artikolon **buteo (genro).**
Germana aŭtovojo A1

La **germana aŭtovojo A1** (germane *Autobahn 1*, aŭ **BAB 1**, mallonge por *Bundesautobahn 1*) estas aŭtovojo inter la urbo Heiligenhafen ĉe la Balta Maro en norda Germanio ĝis la urbo Saarbrücken proksime de la limo inter Germanio kaj Francio. La aŭtovojo longas 730 kilometrojn. Ĝi konektas de nordoriento al sudokcidento la germanajn federaciajn landojn Ŝlesvigo-Holstinio, Hamburgo, Malsupra Saksio, Bremeno, Nordrejn-Vestfalio, Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando. Norde rekte konektiĝas la ponto *Fehmarnbeltbrücke* super la Fehmarn-Markolo de la Balta maro al , direkte al Kopenhago, kaj sude (kun mallonga interrompo en la natura parko Ejfelo) konektiĝas la historia regiono Loreno de  al la aŭtovoja reto de tiu lando. Temas pri la plej malnova aŭtovojo en Germanio.

La vojo estas parto de la eŭropaj ŝoseoj , , , , , ,  kaj .

Kategorio:Transporto en Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Transporto en Hamburgo
Kategorio:Transporto en Malsupra Saksio
Kategorio:Transporto en Bremeno
Kategorio:Transporto en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Transporto en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Transporto en Sarlando
Albanio en la Vintra Olimpiko 2006

Albanio unufoje havis teamon dum Vintraj Olimpikoj.

## Rezultoj 
### Alpa skiado 
#### Viroj 
* Erjon Tola
** super-giganto - 56-a loko
** slalomo-giganto - 35-a loko
** slalomo speciala - ne finis la konkurson

Kategorio:Landoj en la Vintra Olimpiko 2006
#
Galateo (luno)

**Galateo** estas la kvara plej interna natura satelito de la planedo Neptuno, post Najado, Talaso kaj Despino. Ĝi estis malkovrita dum julio 1989, danke al la fotoj senditaj teren de la usona kosmosondilo Voyager 2, la ununura kiu ĝis nun vizitis Neptunon kaj ĝian lunaron. La satelito ricevis sian nunan nomon omaĝe al Galateo, nimfo kaj nereidino laŭ la helena mitologio.

Ĝi ricevis sian nunan nomon la ; antaŭe, ĝi estis ricevinta la provizoran nomon *S/1989 N 4*.

Galateo posedas neregulan formon, kaj ĝin ne karakterizas ajna geologia aktiveco; temas supozeble pri tutsimpla amaso da eroj el la originaj satelitoj de Neptuno, kies orbitoj grave ŝanĝiĝis post la eniro de Tritono en la neptunan lunaron pro gravita kapto.

La galatea orbito, samkiel tiu de la plej internaj satelitoj Najado kaj Talaso, preskaŭ tuŝas la atmosferon de Neptuno, kaj estas aparte malstabila; tajda interago kun Neptuno estas malpliiĝanta ĝian averaĝan alton super la plej altaj nuboj de la planedo, kaj la luno antaŭvideble kolizios kun Neptuno, aŭ diseriĝos kiam la tajda streĉo atingos sojlan nivelon.

Galateo ŝajnas esti paŝtluno de la ringo Adams, kiu situas mil kilometrojn ekster ties orbito. Resonanco je la rilato de 42 al 43 estas la plej verŝajna kaŭzo kiu estigas arkojn en la ringo. La mason mem de Galateo eblas taksi ĉefe per analizo de ties perturba efiko je la ringo.

## Referencoj 
Kategorio:Lunoj de Neptuno
Madeleine Stowe

**Madeleine STOWE Mora** (18-an de aŭgusto 1958 en Eagle Rock, Kalifornio) estas usona aktorino.

Madeleine Stowe naskiĝis kiel plej aĝa el inter la tri fratinoj. Ŝi plenkreskis en Eagle Rock, antaŭurbo de Los Angeles. Ŝia patro estis brito, ŝia patrino devenis el Kostariko. eta|Madeleine Stowe en 2002Kiam ŝi estis 10 jarojn aĝa, li ludis pianon por iĝi poste konĉerta pianistino. Ŝi ĉesis la ludadon en 1976, kiam ŝia instruisto mortis. Ŝi studis filmon kaj ĵurnalismon en la Sud-Kalifornia Universitato, sed rompis la studadon kaj ekludis en la teatro *Solaris* en Beverly Hills, kie ŝin malkovris filmagento kaj helpis aktoradon en televidaj kaj kinejaj filmoj. Ŝi aperis unuafoje antaŭ la kamerao en 1978 en la TV-filmo *The Nativity*. Ŝia kineja debuto okazis en 1981 per la filmo *Gangster Wars*.

Stowe ludis dum 15 jaroj en roletoj kiel apudrolanto en diversaj filmoj. Kelkaj el ili do iĝis konataj kiel la ludo en 1987 en *Stakeout* aŭ 1990 en *Revenge* kun Kevin Costner. Gravajn rolojn ŝi ludis en la filmo "La lasta moĥikano" kaj la "Dek du simioj".

Stowe estas geedziĝinta kun aktoro Brian Benben ekde 1986. La paro havas filinon kaj filon kaj libertempas sur bovbieno en Teksaso.

## Filmaro 
* 1978 - *The Nativity* (TV)
* 1978 - *The Deerslayer* (TV)
* 1980 - *Beulah Land* (televida serio)
* 1980 - ´´La blinda pentristino´´ (televida serio)
* 1981 - *The Gangster Chronicles* (televida serio)
* 1981 - *Gangster Wars*
* 1984 - *Amazons* (TV)
* 1986 - *Blood & Orchids*
* 1987 - *Stakeout*
* 1989 - *Tropical Snow*
* 1989 - *Worth Winning*
* 1990 - *Revenge*
* 1990 - *The Two Jakes*
* 1991 - *Closet Land*
* 1992 - *Unlawful Entry*
* 1992 - *The Last of the Mohicans*
* 1993 - *Another Stakeout*
* 1993 - *Short Cuts*
* 1994 - *Blink*
* 1994 - *China Moon*
* 1994 - *Bad Girls*
* 1995 - *Twelve Monkeys*
* 1998 - *Playing by Heart*
* 1998 - *The Proposition*
* 1999 - ''The General's Daughter*
* 2002 - *Impostor*
* 2002 - *The Magnificent Ambersons (TV)
* 2002 - *We Were Soldiers*
* 2002 - *Avenging Angelo*
* 2003 - *Octane*
* 2005 - *Saving Milly* (TV)

## Distingoj 
* 1994 - Golden Globe Award por la *Beste Ensemble* en la filmo "Short Cuts".

## Eksteraj ligiloj 
* Madeleine Online

Kategorio:Usonaj aktoroj
Sins

** Sins** estas komunumo en la Distrikto Muri de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3740 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Sins situas en la suda parto de la distrikto. La komunumo etendiĝas de la bordo de la rivero Reuss en oriento ĝis la kresto de la montoĉeno Lindenberg en oriento. Ĝi konsistas krom el la kerna vilaĝo Sins mem el tuta serio da izolitaj vilaĝoj kaj setlejoj, nome Aettenschweil, Alikon, Fenkrieden, Holderstock, Meienberg, Reussegg kaj Winterhalden. La plej alta punkto de la komunumo troviĝas sur la monto Lindenberg je alteco de 751 m s.m., la plej malalta punkto ĉe la bordo de la rivero Reuss je 392 m s.m. La areo de la komunumo kovras 20,28 km², de kiuj 2,64 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,85 km² okupitaj de la setlejoj. La tuta resto servas por agrikulturo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sins limas en nordo al Auw kaj Mühlau, en oriento al Hünenberg (Kantono Zugo), en sudoriento al Oberrüti kaj Dietwil, en sudo al Inwil (Kantono Lucerno), kaj en sudokcidento al suroeste Ballwil (Kantono Lucerno), kaj en okcidento al Hohenrain (Kantono Lucerno) kaj Abtwil.

## Trafiko 
La komunumo Sins disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Araŭo al Arth-Goldau. Krome ekzistas buslinioj de Sins al Gisikon, Root, Auw kaj Cham.

La plej proksima aliro al la svisa aŭtovojo A4 situas 2 km oriente de la kernvilaĝo ĉe Cham.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Sins datiĝas el la jaro 1230. La komunumo ĝis la oficiala adapto de la nomo Sins je 1-a de oktobro 1941 nomiĝis Meienberg kiel la historia urbeto, kiu situas sur ĝia teritorio.

En mezepoko Sins apartenis al la aŭstra regno de la Habsburgoj, kiuj konstruis en la unua duono de la 13-a jarcento la urbeton Maienberg kun ĝia defendoremparo. En la kadro de la Batalo de Sempach en la jaro 1386 la urbeto estis rabbruligita de la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo, evento, de kiu la urbeto neniam plu refortiĝis.

En la jaro 1415 la regiono estis konkerita de la Svisa Ĵurkomunumo kaj atribuita al la Liberaj Distriktoj. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 ĝis la fino de la Helveta Respubliko la komunumo apartenis al la tiama Kantono Baden kaj ek de 1803 al la distrikto Muri de Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Sins (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sins
Alexandre Arcady

**Alexandre ARCADY** (naskonome **Arcady egry**) (naskiĝis  en Alĝero) estas franca reĝisoro, nigrapiedulo. Li edziĝis kun recenzistino *Marie-Jo Jouan* kun kiu li havas filinon nomitan *Lisa* kaj filon *Alexandre Jouan-Arcady*, reĝisoro konata sub la nomo *Alexandre Aja* (*La colline a des yeux* 2006, *Mirrors* 2008, La Neuvième Vie de Louis Drax (The 9th Life of Louis Drax) 2016, Crawl 2019, Oxygène 2021).

## Filmaro 
* 1979: *Le Coup de sirocco*
* 1982: *Le Grand Pardon*
* 1983: *Le Grand Carnaval*
* 1985: *Hold-up*
* 1986: *Dernier Été à Tanger*
* 1989: ''L'Union sacrée*
* 1991: *Pour Sacha*
* 1992: *Le Grand Pardon 2*
* 1995: *Dis-moi oui*
* 1997: *K (filmo, 1997)|K*
* 1999: *Là-bas... mon pays*
* 2002: *Entre chiens et loups*
* 2004: *Mariage mixte*
* 2008: *Tu peux garder un secret ?*
* 2012: *Ce que le jour doit à la nuit*

Alexandre Arcady ankaŭ estas aktoro en 1972 en *Avoir 20 ans dans les Aurès* de René Vautier sous la nomo *Arcady''.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Alexandre Arcady en IMDb
* Alexandre Arcady en AlloCiné 

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Svisa aŭtovojo A14

[eta|300ra|dekstra|Aŭtovojo A14 apud [Risch-Rotkreuz]]
eta|300ra|dekstra|Mapo de la svisa aŭtovojo A14
La **svisa aŭtovojo A14** estas mallonga konekta aŭtovojo inter la svisaj aŭtovojoj A2 kaj A4.

## Vojo 
La aŭtovojo plejparte sekvas la fluon de la rivero Reuss, kiun ĝi dufoje transiras. Ĝi A14 komenciĝas en okcidento ĉe la disbranĉiĝo Rotsee de la svisa aŭtovojo A2. Ĝia unua elirerjo, kiu portas la n-ron 2, estas Emmen Sudo. Tiam ĝi pasas tra la *Buchrain-tunelo* kun longeco de 300 m. Sekvas planata elirejo n-ro 3 de Buchrain. La aŭtovojo nun trairas la riveron Reuss. Sekvas la elirejo nr-o 4 de Gisikon. La aŭtovojo nun denove transiras per ponto la riveron Reuss kaj finiĝas ĉe la disbranĉiĝo de Rotkreuz de la svisa aŭtovojo A4.
La kompleta longeco de la svisa aŭtovojo A14 estas 20 km.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭtovojoj de Svislando
* Listo de svisaj aŭtovojoj

## Eksteraj ligiloj 
A14
Plateco

**Plateco** estas eco de elipsoidoj, kutime mallongigita per *f*, kiu karakterizas la rilato inter ĝia polusa kaj ekvatora diametro; la plateco de sfero valoras, ekzemple, nul.

Planedo aŭ alia rotacianta ĉielkorpo ofte posedas platecon, kiu ekestiĝas pro la influo de centrifuga forto.

El matematika vidpunkto, platecon difinas la jena rilato:

:f=\mbox{ver}(o\!\varepsilon)=2\sin^2\left(\frac{o\!\varepsilon}{2}\right)=1-\cos(o\!\varepsilon)=\frac{a-b}{a}\approx\frac{3\pi}{2GT^{2}\rho};\,\!

kie a\,\! kaj b\,\! estas respektive la ekvatora kaj polusa radiuso (aŭ diametro), dum o\!\varepsilon\,\! estas la angula discentreco.

La platecon de ĉielkorpo influas pluraj kaŭzoj, inter ili:
* La rilato inter gravitforto kaj centrifuga (decentra) forto;
* La grando kaj denso de la objekto;
* Ĝia rotacirapido kaj ĝia elasteco.

La sunsistemaj planedoj, kiuj posedas la plej grandan platecon, estas Jupitero kaj Saturno; tiu eco jam videblas per amatora teleskopo.

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Geometrio
Lutila

**Lutila,** hungare **Lutilla** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Žiar nad Hronom.
eta|dekstra|330px|Lutila troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 km²
* Supermara alteco: 293 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 1310
* Poŝtkodo: 966 22
* Aŭtokodo: ZH
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Lutila situas sur malebenaĵo laŭ 3 rojoj, laŭ traira flankovojo. Žiar nad Hronom troviĝas 3 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1487 en formo *"Lutina"*. En 1682 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1828 vivis tie 744 homoj en 109 domoj. En 1910 vivis en Lutilla 1133 homoj, (1086 slovakoj, 23 hungaroj, 6 germanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bars, al distrikto de Garamszentkereszt, poste al Ĉeĥoslovakio, inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1929 incendio okazis. En 1957 kolĥozo formiĝis. En 2001 loĝis en Lutila 1276 homoj (1261 slovakoj, 8 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) menciiĝis jam en 1491
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka

## Eksteraj ligiloj 
* Lutila sur mapo de Slovakio

Kategorio:Municipoj en distrikto Žiar nad Hronom
Soma Orlai Petrich

**Soma ORLAI PETRICH** [petriĉ], hungare **Orlai Petrich Soma** estis hungara pentristo naskiĝinta en Mezőberény, en 1822. Liaj ambaŭ nomoj skribiĝis ankaŭ en formoj Orlay kaj Petrics.
eta|300ra|John Milton diktas inter siaj 3 filinoj
Li frekventis lernejojn en Szarvas kaj Sopron, fine li lernis juron en Pápa. Liaj kunlernantoj enstis Mór Jókai kaj Sándor Petőfi. Kun la lasta li havis ankaŭ foran parencecon. En 1846 li studis la pentroarton en Vieno, München, Romo, Parizo kaj Pest (urbo) de Jakab Marastoni. Profesie en Debrecen komencis pentradi portretojn. En 1854 li edziĝis. Baldaŭe li pentris precipe .

Li mortis en Budapeŝto en 1880.

## La plej famaj pentraĵoj 
* Sándor Petőfi
* Ektrovo de kadavro de Ludoviko la 2-a
* John Milton diktas inter siaj 3 filinoj, 1862
* Renkontiĝo de Ferenc Kazinczy kaj Karolo Kisfaludy
* Atenco de Felicián Zách, 1860
* Attila kaj Vigil 1864
* Morto de Attila 1867
[eta|265ra|maldekstra|Patrino malbenas sian filon reĝon Salamonon, [1857]]

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Nigrapiedulo

**Nigra-piedo** (laŭlitere) kaj pli esperante **Nigrapiedulo** estas transskribo de franca esprimo **pied-noir**, kiu aplikiĝas al Francoj iam vivintaj en Alĝerio antaŭ ties sendependiĝo disde Francio en 1962. Tiuj Francoj (ĉu denaskaj, ĉu asimilitaj) devis rifuĝi al la Patrujo aŭ ekziliĝi eksterlanden.

## Deveno 
La deveno de tiu termino estas disputata. Oni ĝenerale konsideras, ke ĝi aperis en la 1950-aj jaroj, tamen ĝi ĉefe disvastiĝis depost 1962 por nomi Alĝeri-devenajn francajn rifuĝintojn. La termino en si mem estas familiara, kaj adoptita de la interesatoj, kio montras, ke ĝi ne estas pejorativa.

Koncerne ĝian signifon, la plej vaste akceptita klarigo estas, ke Francoj marŝis per nigraj ŝuoj, dum Araboj marŝis per sandaloj.

## Identeco 
Nigrapieduloj formis vastan diasporon de ĉirkaŭ unu miliono da homoj. Kvankam ili bone adaptiĝis al sia nova lando, restis ĉe ili nostalgio pri la pasinto kaj ili ankoraŭ sopiris al la forlasita lando, sen espero reveni tien. Pro tio, kreiĝis specifaj asocioj kaj revuoj. En la kultura vivo, tio tradukiĝis per literaturo kaj kino. La publiko, interalie publicistoj ofte asocias ilin al sia tradicia kuir-arto kiel kuskuso. Ankaŭ karakterizas ilin specifa akĉento, uzata de humuristoj.

## Famuloj 
* Alexandre Arcady
* Guy Bedos
* Patrick Bruel
* Roger Hanin
* Marthe Villalonga

## Filmaro 
* Le Coup de sirocco - (Blovo de Siroko)
* Un Éléphant ça trompe énormément - (Elefanto tiu trompas enorme) pro ĉeesto de Marthe Villalonga

## Vidu ankaŭ 
* Franca Alĝerio
* Kaldoŝoj

Kategorio:Alĝerianoj
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Alĝerio
Kategorio:Alĝeridevenaj francoj
Naturaj satelitoj de Neptuno

[eta|dekstra|300px|La [planedo Neptuno kaj kvar el ĝiaj naturaj satelitoj: Proteo, Lariso, Galateo kaj Despino]]
Ekzistas 13 **naturaj satelitoj de Neptuno** oficiale agnoskitaj kaj nomitaj de la Internacia Astronomia Unio.

La ĉefa natura satelito estas sendube Tritono, unu el la plej grandaj lunoj de la sunsistemo, kiun malkovris William Lassell nur 17 tagojn post la malkovro de Neptuno mem.

La nomoj de la neptunaj satelitoj ĉiuj omaĝas marajn diojn; la kutimo establiĝis kun la nomado de Tritono, en la 1880-aj jaroj, kaj Nereido, en 1949.

## Historio de malkovroj 
* 1846 - William Lassell malkovras Tritonon, sepdek tagojn post la malkovro de Neptuno mem.
* 1949 - Gerard Kuiper malkovras Nereidon.
* 1981 - Dum eklipsado de malproksima stelo fare de la sistemo de Neptuno, oni malkovras trian sateliton Larison.
* 1989 - Neptunon vizitas la usona kosmoesplorilo Voyager 2, danke al kies fotoj malkovriĝas Najado, Despino, Talaso, Galateo kaj Proteo. Estas la unua fojo, ke neptunaj satelitoj ne estas malkovritaj per teleskopa observado el Tero.
* 2002 - Kvar malgrandaj satelitoj malkovriĝas: Nezo, Halimedo, Laomedeo kaj Sao.
* 2003 - Malkovriĝas unu plia luneto, Psamato.

## Resuma tabelo 
La naturaj satelitoj agnoskitaj de la Internacia Astronomia Unio estas jene listigitaj, laŭ ilia distanco de Neptuno. La nomoj skribitaj grase karakterizas satelitojn sufiĉe grandaj por ke ili havu rondan formon pro sia mem-gravito.

## Vidu ankaŭ 
* Naturaj satelitoj de Marso
* Naturaj satelitoj de Jupitero
* Naturaj satelitoj de Saturno
* Naturaj satelitoj de Urano
* Naturaj satelitoj de Plutono
Sekurzono

dekstra|eta|Sekurzono fiksita en 3 punktoj.
**Sekurzono** estas sekuriga aranĝaĵo, kiu firme tenas la pasaĝerojn de veturilo, kaj malhelpas, ke en kazo de akcidento, ili elĵetiĝu aŭ koliziu malmolajn veturilajn partojn aŭ aliajn pasaĝerojn.

Eltrovis ĝin la miskonata kanada inventisto Gustave Désiré Lebeau, sub la formo de sekurigaj ŝelkoj en 1903 kaj estis unue uzata en la aviadiloj en 1957.

La moderna 3-punkta sekurzono kun diagonala kaj abdomena ŝelkoj estis inventita de Nils Bohlin kaj muntita sur aŭtomobilo de firmao Volvo en 1959.

Kategorio:Sekureco
Kategorio:Trafiko
Kategorio:Aŭtomobila teknologio
Sistemo de Neptuno

Per **sistemo de Neptuno** oni kutime celas la regionon de la sunsistemo sub la rekta gravita influo de la planedo Neptuno; ĝi inkluzivas ties lunaron, ringoj kaj magnetosfero.

## Grando 
La grandecon de la sfero, kie la gravita influo de Neptuno superas tiun de la Suno, egalas la tiel nomata radiuso de Hill, kiu valoras
:r_{Hill} = a \sqrt[3]{\frac{m_{N}}{3M_{S}}} = 116 \, 036 \, 214 \, km.

Malgraŭ la neprecizeco kaŭzita de la gravita influo de la aliaj sunsistemaj ĉielkorpoj, kaj ĉefe Jupitero, tiu ĉi kvanto egalas la distancon el Neptuno maltrans kiu la gravita forto de la planedo superas tiun de la Suno.

Ĉiu ĉielkorpo aŭ objekto, kiu konstante situas interne de la ĉi-supre difinita sfero, necese orbitas ĉirkaŭ Neptuno.

## Enhavo 
La sistemon de Neptuno konsistigas:
* Neptuno
* Naturaj satelitoj de Neptuno
* Ringoj de Neptuno

Aliaj ĉielkorpoj povas de tempo al tempo eniri kaj eliri la sistemon de Neptuno, sen ke ekestiĝu daŭropova gravita ligo al la ĉefplanedo, danke al propra rapido. Povas temi ekzemple pri kometoj aŭ asteroidoj kies orbitoj sekcas tiun de Neptuno, sed ankaŭ pri artefaritaj kosmoesploriloj.

### Ĉefaj objektoj 
Jenas listo de la dek ĉefaj objektoj en la sistemo de Neptuno, aranĝitaj laŭ maso.

## Esplorado 
Nur unu artefarita kosmoesplorilo inte vizitis la sistemon de Neptuno: temis pri la usona sondilo Voyager 2, kies vojaĝo al la interstela spaco daŭre progresas nuntempe.

Kategorio:Neptuno
Lomo

[eta|Loma tavolo (([Rheda-Wiedenbrück)]]**Lomo** estas fajngrundo, konsistanta el miksaĵo de sablo, argilo kaj humo, ĝenerale fruktodona. Ĝi ankaŭ estas detrita kontinenta sedimento permeabla, konsistanta el miksaĵo de argilo, silto kaj sablo, en proksimume egalaj proporcioj, kaj ankaŭ de humo. Ekzistas rezidua, rivera, glaĉera, eola lomo (PIV2).

## Doma konstruado 
Lomo estas ankaŭ uzata kiel konstrumaterialo por domoj. Muroj ene kovritaj per lomo bone konservas humidecon de la aero. Lomo kombinita kun pajlo, estas tre ofte aplikata konstrumaterialo en pli malriĉaj landoj.

Kategorio:Pedologio
Kategorio:Materialoj