open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ĉevala Ponto

La **Ĉevala Ponto** (germane: *Roßbrücke*) estas ponto en la urbocentro de Erfurto kaj unu el la plej malnovaj konservitaj el naturŝtono en la urbo. Ĝi troviĝis ĉe la Herrmann-placo kaj kondukas trans la rivereto *Walkstrom*. Ĝi servas al la trafikfluigo en la okcidenta urbokerno.

## Historio 
La ponto estas longa 21,2 metrojn kaj havas du rondarkojn. Ties larĝeco estas de 8,7 metroj. Oni supozas ke mezepoke la unua ponto konstruitis por faciligi la transportojn de inter la kortegfilio majenca *Mainzer Hof* (flanka sidejo de la administrado de la ĉefepiskopujo de Majenco en Erfurto; ĉe la hodiaŭa Operejo) kun la urbocentro. La nomo ŝuldiĝas al la apuda ĉevalbazaro; ĝis 1876 la Herrmann-placo tiel nomiĝis. En pli konkreta senco de la vorto, la ĉevalbazaro memorigas al oni la paŝtejojn porĉevalajn de inter la du riverbrakoj de la rivero Gera, nome la Walk- kaj la Bergstrom: ĉar tie ĉi oni komercis per ĉevaloj.

La ŝtonarkponteto unuafoje menciitis en la mezo de la 17-a jarcento, sur la urboplano de Johann Moritz Dedekind. La nuna konstruo verŝajne estas de ĉirkaŭ la jaro 1750. La restaŭrado en 1994-95 estis farita laŭ samtempaj bildoj el la 18-a jarcento. Tamen oni plilarĝigis la konstruon je 1,65 m por ebligi ĝian uzon fare de ŝarĝaŭtokondukistoj.

## Literaturo 
* Dietrich Baumbach, Hans-Jörg Vockrodt: *Historische Bogen- und Gewölbebrücken der Stadt Erfurt*. Habel, 2000, ISBN 3-00-006938-0.
* Eberhard Sander, Antje Thiemar, Gitta Müller: *Walkstrombrücke Erfurt*. In:* Steinbrücken in Deutschland*. Verlag Bau + Technik, 1999, ISBN 3-7640-0389-8, S. 402–405.
* Hans-Jörg Vockrodt, Dietrich Baumbach: *Brücken und Stege im alten Erfurt*. Landeshauptstadt Erfurt, Stadtverwaltung, 2004

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la ponto sur la urba turismoretpaĝaro. 

Kategorio:Pontoj en Erfurto
Veselo (Simferopola distrikto)

**Veselo** (, , ) estas vilaĝo en la Perova komunumo de la Simferopola distrikto (Aŭtonoma Respubliko Krimeo). Laŭ la censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 184 homoj.

## Geografio 
La vilaĝo situas en la centra parto de la Simferopola distrikto, en la antaŭmontara parto de Krimeo, ĉirkaŭ 2 kilometrojn okcidente de la urbotipa loĝloko Aeroflotsko (kiu apartenas al la Simferopola urba municipo). La plej proksimaj loĝlokoj estas la vilaĝoj Rodnikovo (situanta ĉirkaŭ 3 kilometrojn norde) kaj Kluĉo (situanta 5 kilometrojn sude).

## Historio 
La unuaj fidindaj historiaj mencioj pri la vilaĝo (menciita kiel *Azman*) aperis en la jaro 1784. Laŭ la informoj de la jaro 1805 la vilaĝo (menciita jam kiel *Atman*) havis 16 kortojn kaj estis loĝata de 129 homoj (ĉiuj ili estis krime-tataroj). Meze de la 19a jarcento la loĝantaro de la vilaĝo iom malkreskis pro la elmigrado de krime-tataroj en Turkion. La statistikaj dokumentoj de la jaro 1887 raportas pri 125 loĝantoj.

La 18an de majo 1948 per la ukazo de la estraro de la supera konsilio de RSFSR la vilaĝeto ricevis la nomon *Vesjolaja*; iom poste ĝia statuso kaj nomo estis ŝanĝitaj al *vilaĝo Vesjoloje* (la rusaj nomoj *Vesjolaja/Vesjoloje* signifas laŭvorte *gaja*). La alinomado estis kaŭzita de la deportado de la krime-tatara popolo maje 1944 (post kio multegaj loknomoj en Krimeo estis ŝanĝitaj).

Ekde la jaro 1965 la vilaĝo apartenas al la Simferopola distrikto.

### Dinamiko de la loĝantaro 
* 1805 — 129 homoj (ĉiuj — krime-tataroj)
* 1864 — 91 homoj
* 1887 — 125 homoj
* 1926 — 76 homoj
* 1939 — 68 homoj
* 1989 — 181 homoj
* 2001 — 184 homoj

## Nuntempo 
Laŭ la rezultoj de la tutukrainia censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 184 homoj). La areo de la vilaĝo estas 25,7 hektaroj, la kvanto de kortoj estas 62.

La ĉefa ekonomia branĉo de la vilaĝo estas agrikulturo. Per la busa transporto la vilaĝo estas ligita al Simferopolo kaj al la aliaj vilaĝoj de la Perova komunumo.

## Referencoj 
## Ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Vilaĝoj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de la Simferopola distrikto
Péter Rényi

**Péter RÉNYI** [pEter rEnji] hungara ĵurnalisto, kritikisto. Li naskiĝis en Temeŝvaro la 15-an de septembro 1920 kaj mortis en Budapeŝto la 8-an de oktobro 2002.

## Kariero 
Péter Rényi vivis ĝis 1934 en Hamburgo. Inter 1938-1942 li estis presisto ĉe Imre Kner. En 1944 li partoprenis en komunista agado de KIMSZ. Inter 1946-1948 li estis presistgrafikisto de presejo Szikra Nyomda, inter 1948-1954 kunlaboranto de sekcio agitacia kaj propaganda de Magyar Dolgozók Pártja, inter 1949-1951 studento de Partialtlernejo de MDP, inter 1954-1956 kultura rubrikestro de Szabad Nép, poste gvidanto de sekretario, inter 1956-1988 vicĉefredaktoro de Népszabadság, inter 1963-1988 prezidanto de filmarta konsilantaro, inter 1980-1988 ano Centra Komitato de MSZMP. Li pensiuliĝis en 1988. De 1989 li estis lektoro de eldonejo LÁng Kiadó, inter 1990-1993 redaktoro de PPS Budapest Kft.

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Zoltán Szabó (matematikisto)

**Zoltán Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Zoltán** estas hungara-usona matematikisto, profesoro, honora membro de Hungara Scienca Akademio (2010).

Zoltán Szabó https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Szab%C3%B3_Zolt%C3%A1n_(matematikus,_1965)&action=edit naskiĝis la  1965 en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Szabó lernis en Universitato de Budapeŝto, kie li ricevis diplomon en 1990. Post 5 jaroj li atingis la rangon kandidato. Li pli frue en 1994 li akiris PhD-n en Universitato Rutgers. Li doktoriĝis en 2007 antaŭ la akademio. Li profesoriĝis en 2002 en Universitato Princeton, kie li nun daŭre instruas. Li ricevis usonan premion en 2007.

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio](https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Szab%C3%B3_Zolt%C3%A1n_(matematikus,_1965)&action=edit)
 

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Zoltán Szabó (botanikisto)

**Zoltán Szabó** [sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Zoltán** estis hungara botanikisto, biologo, profesoro, membro (korespondanta en 1932, ordinara en 1941) de Hungara Scienca Akademio.

Zoltán Szabó http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1882 en Budapeŝto. Li mortis la  1944 en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Szabó frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Breslau (nun Vroclavo). En 1905 li iĝis vicprofesoro en Budapeŝto, en 1912 privata profesoro. En 1940 li estis nomita ankaŭ direktoro de botanika ĝardeno. Li okupiĝis ankaŭ pri verkado de studentaj lernolibroj, genetiko, sistematiko. Li instruis en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto inter 1913-1923.
 
## Verkaro (elekto) 
* *Mykologische Beobachtungen* (1904)
* *A Knautia génusz monográfiája* (1911)
* *A nővények életmódja* (1925)
* *A Dipsacaceák virágzatának fejlődéstani értelmezést* (1930)
* *Származás és öröklés* (1942)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

 
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Botanikistoj
Burgruino Dalberg

eta|burgruino Dalberg, rigardata de sudokcidento
**burgo Dalberg**, ankaŭ nomata *Dalburg* , estas la ruino de montburgo en la valo de la rivero Gräfenbach, kiu alfluas en la riveron Ellerbach. Tiu en Bad Kreuznach enfluas en la riveron Nahe. La burgruino situas super la komunumo Dalberg en la distrikto Bad Kreuznach, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
## Arĥitekturo 
eta|links|skizo sw la burgo el la jaro 1929
eta| okcidentaj murrestaĵoj de la ĉefa konstruaĵo de la burgo

## Literaturo 
* Alexander Thon, Stefan Ulrich, Achim Wendt: *„… wo trotzig noch ein mächtiger Thurm herabschaut“ - Burgen im Hunsrück und an der Nahe*. 1. Auflage. Verlag Schnell und Steiner, Regensburg 2013, p. 16–19.
* Georg Dehio: *Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler - Rheinland-Pfalz, Saarland*. Deutscher Kunstverlag, München 1984, p. 192.
* Gustav Schellack, Willi Wagner: *Burgen und Schlösser im Hunsrück-, Nahe- und Moselland*. Aloys Henn Verlag, Kastellaun 1976
* Stefan Ulrich/Alexander Thon/Günther Stanzl: *...sin Huß zu Dalberg naher der capellen...* - neue Erkenntnisse zur Baugeschichte der Dalburg, in: *Burgen und Schlösser*, Zeitschrift für Burgenforschung und Denkmalpflege (herausgegeben vom Europäischen Burgeninstitut), 1/2013, paĝoj 18-30.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ebidat, 153, Burg Dalberg.
* Burg Dalberg bei burgenwelt.de
* Rekonstruktionszeichnung  von Wolfgang Braun

Dalberg
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bad Kreuznach
Kategorio:Dalberg (ĉe Bad Kreuznach)
Miklós Szabolcsi

**Miklós Szabolcsi** [miklOŝ sabolĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabolcsi Miklós** estis hungara literaturhistoriisto, kritikisto, instruisto, profesoro, ordinara membro de Hungara Scienca Akademio (1976). Lia onklo estis Bence Szabolcsi.

Miklós Szabolcsi http://mek.niif.hu/00000/00019/html/sz/i012132.htm  naskiĝis la  1921 en Budapeŝto. Li mortis la  2000 en Budapeŝto.

## Biografio 
Miklós Szabolcsi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1939-1943. Post la 2-a mondmilito li instruis en mezlernejo ĝis 1953, poste li redaktis revuon. En 1948 li edziĝis baldaŭe havanta filon. En 1956 li eklaboris en literatura instituto, sed dume li ankaŭ instruis en universitatoj de Debrecen kaj Budapeŝto, fine eĉ en Sorbonne. Ekde 1981 li laboris plu en pedagogia instituto. Li doktoriĝis en 1963 antaŭ la akademio. Li okupiĝis precipe pri vivo de Attila József kaj avangardo. Li ricevis 5 hungarajn premiojn inter 1949-1980, fine francan premion en 1987.

## Verkaro (elekto) 
* *József Attila* (1952)
* *Fiatal életek indulója. József Attila pályakezdése* (1963)
* *Elődök és kortársak* (1964)
* *A clown mint a művész önarcképe* (1974)
* *A neoavantgárd* (1983)
* *Kész a leltár. József Attila élete és pályája 1930–1937* (1998)
* *József Attila élete és pályája I.–II.* (2005)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografieto 

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj kritikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lehmann-ponto

[eta|150px|Vido trans la ponto al la turo de la [Preĝejo Sankta Nikolao (Erfurt)|preĝejo de Sankta Nikolao.]]
La **Lehmann-ponto** troviĝas en la turingia ĉefurbo Erfurto. Ĝi estis unuafoje dokumente menciita en la jaro 1108-a kiel *Liepwinesbrucca*; la nomo referencus al Sankta Lebuino de Deventer kaj indikas eblan ĉeeston de setlantoj flandraj kaj frisaj. Ĝi troviĝas sur la Augustiner-strato meze inter Michaelis-strato kaj Aŭgustenana monaĥejo de Erfurto kaj transiras la rivereton Breistrom. Laŭ legendo ĝi estis farita fare de ŝafpaŝtisto nome Lehmann.

## La legendo de ŝafisto Lehmann 
Certa ŝafisto paŝtis siajn ŝafojn ĉe la trapasejo sub la muelejo *Schildchenmühle*, kiam unu besto el la grego elfosis trezoron proksime de rozarbedo. Pro la neantaŭvidebla riĉeco Lehmann decidis transloĝiĝi urben, kio normale ja estis malpermesite al ŝafistoj. Pro tio li proponis al la urbo konstrui ŝtonan ponton, se la urbopolitikistoj donus al li rekompense norde de la travadejo tiom da tereno, kiom longen li sukcesus ĵeti argilan bulon. Post kiam la konsilistoj jesis, li ĵetis la bulon per sia ŝovelilo kaj starigis la ponton.

## Historio 
La unua mencio estis en la kuro de transdono de bieno ĉe la norda fino de la ponto disde ĉefepiskopo Ruthard al abato de la abatejo Reinhardsbrunn. Ekde la 13-a jc ekzistis flanka vojo de la internacia komerca vojo *Via Regia*, trans tiu ĉi ponto en la direkto de Merseburg.

La ponto apartenis al la mezepoka komerca centro de Erfurto, kiu troviĝas inter la Lehmann-ponto, Krämerbrücke kaj la Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj; tie estis ankaŭ la juda kvartalo de Erfurto. Ĝuste ĉe la ponto troviĝis dogandometo nomita *Judenzoll*, kie ĉiujare ĉirkaŭ Kristnasko la judoj devis pagi specialan imposton. Ĉe la suda rando estas la Georga Kolegieto, kie loĝis Lutero kiel studento de 1501 ĝis la monaĥiĝo. Norde de la ponto estis la preĝejo Sankta Nikolao, kiu servis ĝis 1747 kiel pontokapa preĝejo. De ĝi ekzistas hodiaŭ nur la turo.

Konstruita antaŭe el ligno, la ponto alikonstruitis en 1342 el ŝtono. En la 1977-a jaro la ŝtona ponto malkonstruitis kaj anstataŭitis en 1983 per unu el ŝtalbetono. Hodiaŭ la ponto ne servis por traflua trafiko sed nur kiel flankenirejo por baritaj stratoj (ekz. dum konstrulaboroj) aŭ dum festoj (ekz. dum la ĉiujara Festo ĉe Krämerbrücke). Barad-bolardoj mergeblaj ebligas trapason por veturiloj de polico, fajrobrigado kaj ambulancoj kiel ankaŭ por turismaj rondgvidadoj.

## Literaturo 
* Stephanie Wolf: *Erfurt im 13. Jahrhundert: städtische Gesellschaft zwischen Mainzer Erzbischof, Adel und Reich*, Böhlau Verlag, 2005, ISBN 978-3-412124-05-2, p. 16-18.

## Eksteraj ligiloj 
* La konstruinto de la ponto (legadserio)

## Subnotoj 
Kategorio:Pontoj en Erfurto
Ferenc Szakály

**Ferenc Szakály** [sakAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szakály Ferenc** estis hungara historiisto, muzeologo, profesoro, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1995).

Ferenc Szakály http://epa.oszk.hu/00700/00775/00014/97-99.html  naskiĝis la  1942 en Zalaegerszeg. Li mortis la  1999 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Szakály frekventis mezlernejon en Szekszárd, poste unu jaron li laboris en arkivo. Li lernis en Universitato de Budapeŝto inter 1962-1967. Post la diplomo li eklaboris en Hungara Nacia Muzeo. Li doktoriĝis en 1972 en la universitato. En 1977 li eklaboris en historia instituto. Li doktoriĝis en 1992 antaŭ la akademio. Li longe redaktis historian fakrevuon *Történelmi Szemle*. Li okupiĝis konstante pri la turka erao en Hungario.

## Verkaro (elekto) 
* *Parasztvármegyék a XVII. és XVIII. században* (1969)
* *A mohácsi csata* (1975)
* *Magyar adóztatás a török hódoltságban* (1981)
* *Magyar intézmények a török hódoltságban* (1997)

## Memorigiloj 
* memormedalo "Szakály Ferenc"

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Quentin Dickinson

**Quentin Dickinson** estas franca-brita ĵurnalisto laboranta en Bruselo, kie li estas direktoro de la eŭropaj aferoj de Radio France ekde 2001.

Antaŭe, li laboris por luksemburga kanalo RTL televido.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Britaj ĵurnalistoj
Kategorio:Francaj ĵurnalistoj
Zsolna Ugron

**Zsolna UGRON** hungara verkistino, ĵurnalistino, komunikada konsilantino. Ŝi naskiĝis en Kluĵo en 1978.
## Kariero
Zsolna Ugron devenas el transilvania aristokrata familio. Ŝi estis dekunujara, kiam sia familio translokoĝis en Budapeŝton. Ŝi pristudis juron, poste laboris ĉe televido. Nuntempe ŝi logas en kastelo Mikes en vilaĝo Zăbala, (Rumanujo).

## Verkoj
**Úrilányok Erdélyben*, historia romano, Ulpius-ház, 2010
*Ugron Zsolna · Meskó Zsolt: *Szerelemféltők*, Ulpius-ház, 2011
**Erdélyi menyegző*, historia romano, Libri Könyvkiadó, 2013
**A nádor asszonyai*, historia romano, Libri Könyvkiadó, 2014

## Fonto
*Biografiaj indikoj

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
10078 Stanthorpe

'*10078 *Stanthorpe''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Stanthorpe en Kvinslando (Aŭstralio). Konata kiel "ĉefurbo de la Kvinslanda vino", tiu urbo, nestiĝintas en natura parko en sud-oriento de la aŭstralia subŝtato, estas konata ankaŭ pro sia produkto de fruktoj kaj siaj belaj stelhavaj noktoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Robert Linderholm

**Robert LINDERHOLM** (naskiĝis la  en Stewart (Nebrasko), mortis la  en Cambridge (Nebrasko) estis usona amatora astronomo . El de sia privata "Observatorio Lime Creek" en Cambridge, Nebrasko (IAU kodo : 721) li malkovris 26 asteroidojn inter 1996 kaj 2001 per teleskopo de 25&nbsp;cm de diametro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Robert Linderholm

## Eksteraj ligiloj 
* Astronomo de Cambridge trovas alian asteroidon, el *McCook Daily Gazette*, 10-a de aŭguro 1999

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
10087 Dechesne

'*10087 *Dechesne'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 18-an de septembro 1990 de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Roland George Dechesne*, iama prezidento de la Centro de Kalgario de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado. Li gvidis la ĉiujaran *Star-B-Q'' de Kalgario dum multenombraj jaroj kaj regule donis prelegojn en la Astrofizika Observatorio Rothney de la Universitato de Kalgario. Li estis unu el la gvidintoj de la Komitato por la Limigo de la luma poluo ĉe la RASC

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
10096 Colleenohare

'*10096 *Colleenohare'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, en orbita resonanco 9:4 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 13-an de septembro 1991 de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Colleen O'Hare*, aktivan aninon de la Centro de Okanagan de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado, kiu gajnis en 2012 la Premion *Qilak* pro siaj klopodoj de scienca popularigo kaj la Premion de Servo de la RASC en 2018 pro sia estreco, kiu inkludas tempon kiel kluba prezidentino kaj servo en la komitato. Ŝi gvidis la disvolvon de la kluba observatorio : *SkyTheatre''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
10097 Humbroncos

'*10097 *Humbroncos'''* estas tre malgranda sed treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 15-an de septembro 1991 de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de dekses homoj, inklude dek anoj de la *Humboldt Broncos'', teamo da junaj hokeistoj, kiuj mortis en akcidento de interurba aŭtobuso en Saskaĉevano, Kanado, la . La tragedio unuigis la komunumon kaj okazigis emocia reago en la tuta Kanado

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
10112 Skookumjim

'*10112 *Skookumjim'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Keish (ĉ. 1855–1916), konata kiel * Skookum Jim Mason*, tagiŝa aventuristo kaj prospektoro en kanada teritorio Jukonio, kiu dividis la pretendon de la malkovro, kiu ekigis la  al *Klondike''. Trusta fondaĵo, kiun li kreis, helpis havigi medicinan kuracon por la indiĝenoj de Jukonio, kaj lia domo en Carcross estas hodiaŭ klariganta centro pri la kulturo de Yukon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
10113 Alantitle

'*10113 *Alantitle'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan fizikiston *Alan M. Title*, kiu partoprenis al la esploroj per *Apollo Telescope Mount* dum Skylab 2 in 1973. Li disvolvis  kaj servis la komunumojn pri suna fiziko kaj terscienco de la Komitato de Kosma Esploro (*COSPAR*), kontribuante al la laborplanoj *Space Weather and Small Satellite* de la *COSPAR''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
10133 Gerdahorneck

'*10133 *Gerdahorneck'''* estas malgranda, hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astrobiologiistinon *Gerda Horneck'', pionirinon en eksperimentoj pri kosma biologio depost la komenco de la spacepoko. Ŝi enketis pri la efiko de ekspono al kosma medio sur larĝa gamo da biotoj. Horneck estis Ĉefa Enketistino por astrobiologiaj eksperimentoj de Spacelab 1 ĝis la Internacia Kosmostacio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
10135 Wimhermsen

'*10135 *Wimhermsen'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan fizikiston (kaj iaman akvopilkiston) Wim Hermsen, kiu servis la *COSPAR* de 1988. Li partoprenis al preskaŭ ĉiuj aktivoj de la *COSPAR'', inklude la Komitaton de Eldono, la Financan Komitaton kaj la Sciencan Komisionon E. Wim Hermsen iniciatis kaj subtenis la Laborejon de Plifortigo de Kapabloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Septeto

**Septeto** (de la latina *septem*: „sep“) estas muzikaĵo komponita por ensemblo el sep muzikistoj. Muzika ensemblo el sep muzikistoj nomiĝas **sepopo**. 

Ne elformiĝis forta okupado-tradicio aŭ genro, sed la septeto de Ludwig van Beethoven por klarneto, korno, fagoto kaj kvar arĉinstrumentoj treege influis la komponistojn liageneraciajn kaj finfine ankaŭ instigis Franciskon Schubert al ties okteto.

Ankaŭ en la plej multaj aliaj septetoj kvaropo el kvar plejparte diversaj arĉinstrumentoj renkontas blovinstrumentan triopon; ofte tamen unu el ĉi tiuj instrumentoj estas anstataŭigata per klavarinstrumento. Komponistoj de Nova Muziko (ekzemple John Cage kaj Morton Feldman) preferas ankaŭ kelkajn tute nekutimajn, ŝajne malegalajn instrumentajn kombinaĵojn.
## Verkselekto 
Ekzistas multaj malsamaj instrumentadoj por septetoj. Jen diversaj instrumentadotipoj:
;Instrumentaro laŭ la modelo de Beethoven
*Ludwig van Beethoven: *Septeto E♭-Dur op. 20* por klarneto, fagoto kaj korno, violono, vjolo, violonĉelo, kontrabaso  
*Conradin Kreutzer: *Septeto E♭-Dur op. 62* por klarneto, fagoto kaj korno, violono, vjolo, violonĉelo, kontrabaso
*Franz Berwald: *Septeto B♭-Dur* (1828) por klarneto, fagoto kaj korno, violono, vjolo, violonĉelo, kontrabaso
*Max Bruch: *Septeto op. posth.* por klarneto, fagoto kaj korno, 2 violonoj, violonĉelo, kontrabaso
;Nura arĉinstrumentaro
* Rudi Stephan: *Muziko por 7 kordinstrumentoj*
* Richard Strauss: *Metamorfozoj*, rekonstruita praversio por du violonoj, du vjoloj, du violonĉeloj kaj kontrabaso
;Nura blovinstrumentaro
*Paul Hindemith: *Septeto por blovinstrumentistoj (1948)* por fluto, hobojo, klarneto, basklarneto, fagoto, korno, trumpeto
;Arĉinstrumenta kaj blovinstrumenta grupoj kun klavarinstrumento aŭ harpo
* Camille Saint-Saëns: *Septeto* por trumpeto, piano, du violonoj, vjolo, violonĉelo, kontrabaso
* Maurice Ravel: *Enkonduko kaj alegro* por harpo, fluto, klarneto kaj arĉkvaropo
* Charles Koechlin: *Sonato por 7* op. 221 por hobojo, fluto, harpo kaj arĉkvaropo op. 221
* Hanns Eisler: *1-a suito por septeto* op. 92a kaj *2-a septeto „Circus“*, ambaŭ por fluto, hobojo, harpo aŭ klaviceno kaj arĉkvaropo
* Igor Stravinskij: *Septeto* (1953) por klarneto, korno, fagoto, violono, vjolo, violonĉelo kaj piano
* John Cage: *Sep* (1988) por fluto, klarneto, frapinstrumentaro, violono, vjolo, violonĉelo kaj piano
;Aliaj kombinaĵoj
* Wolfgang Amadeus Mozart: Divertimento n-ro 11, KV 251 („Nannerl-Septeto“) por hobojo, 2 violonoj, vjolo, kontrabaso, 2 kornoj
* Morton Feldman: *La Magelana markolo* por fluto, korno, trumpeto, elektra gitaro, harpo, piano, kontrabaso
* John Cage: *Sep2* (1990) por basfluto, basklarneto, bastrombono, du frapinstrumentaroj, violonĉelo kaj kontrabaso

Kategorio:Muzikaj grupoj
Anatalavis

***Anatalavis*** estas genro de prahistoriaj birdoj rielataj al anasoj kaj anseroj, eble partikulare al la Piga ansero. La specio ***Anatalavis rex*** - iam lokita en *Telmatornis* - estas konata el la Kuŝejo Hornerstown (fina Kretaceo aŭ komenca Paleoceno, antaŭ ĉirkaŭ 66 milionoj da jaroj) de Nov-Ĵerzejo, Usono. ***Anatalavis oxfordi*** estis priskribita baze sur fosilioj trovitaj en kuŝejoj de Eoceno (antaŭ ĉirkaŭ 55 mj) ĉe Walton-on-the-Naze, Anglio.

## Referencoj
*Dyke, GJ (2000) "The fossil waterfowl (Aves: Anseriformes) from the Tertiary of England," *J. Vert. Paleontol.* 20: 39A.   
*Dyke, GJ (2001) "The fossil waterfowl (Aves: Anseriformes) from the Eocene of England,"  *American Museum Novitates* No. 3354, 15 pp. 

Kategorio:Anseroformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Walton-on-the-Naze

**Walton-on-the-Naze** estas malgranda urbo en Essex, Anglio, ĉe la marbordo de la Norda Maro en la distrikto Tendring. Ĝi estas norde de Clacton kaj sude de la haveno Harwich. Ĝi limas kun Frinton-on-Sea sude, kaj estas parto de la *parish* Frinton and Walton. Ĝi estas banurbo, kun konstanta populacio de ĉirkaŭ 6,000 loĝantoj. Ĝi allogas multajn vizitantojn, por kiuj la kabo Naze estas ĉefa allogaĵo. Ĝi estas ankaŭ havenurbo.

## Bibliografio 
* Mills, A. D. (1998). A Dictionary of English Place-Names. Oxford; New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-280074-4.
* Defoe, Daniel (1927). "Letter 1, Part 2: Harwich and Suffolk". A tour thro' the whole island of Great Britain, divided into circuits or journies. London: JM Dent and Co. Konsultita 2011-08-06.

Kategorio:Geografio de Anglio
Kristnaska globo

eta|Kristnaska globo mane pentrita.

**Kristnaska globo** estas specifa ornamaĵo por kristnaska arbeto farita el tre maldika vitro.

Ĝi plej ofte estas mane pentrita kaj interne arĝentkovrita. Ĝia produktado komenciĝis en la jaro 1847. La unuajn ornamaĵojn faris Hans Greiner en la germana urbo Lauscha. Laŭlegende li komencis fari la vitrajn globetojn pro manko de mono por aĉeti laŭkutimajn, kristnask-arbetajn ornamaĵojn (nuksoj, pomoj kaj bombonoj).

La unuaj kristnaskaj globoj el blovita vitro aperis en Pollando en la 19-a jarcento. Komence ili imitis nuksojn kaj aliajn fruktojn, sed laŭtempe la formoj riĉiĝis kaj similis objektojn ĉiutage uzatajn (ŝuetoj, ombreletoj, muzik-instrumentoj, best- kaj homfiguretoj). La unuajn kristnaskajn globojn oni importis ĉefe el Nurenbergo. Ornamoj el Nurenbergo estis tre popularaj en Pollando.

## Referencoj 
Kategorio:Dekoracia arto
Krampus

[eta|250px|Krampus ĉe [Morzg, Aŭstrio.]]
**Krampuso** estas demono kaj servisto de Sankta Nikolao, laŭ Ĝermana folkloro kaj aparte de regionoj de Alpoj. Laŭmite tiu estaĵo punas malbonajn infanojn, dum Sankta Nikolao premias bonajn dum tempo antaŭ Kristnasko. Kiel okazas ĉe similaj fikciaj roluloj, Krampus metas tiujn malbonajn infanojn en sakon kaj forportas ilin.

Kategorio:Ĝermana folkloro
Kategorio:Kristnasko
Kategorio:Roluloj
Kategorio:Diabloj
Botrytis

***Botrytis*** estas genro de ŝimaj fungoj kun unuĉelaj konidioj ariĝintaj kvazaŭ en grapolojn. Ĝi estas kosmopolita kaj enhavas ĉirkaŭ 23 speciojn el kiuj pluraj gravaj parazitoj de semplantoj.

## Priskribo 
eta|maldekstra|Conidioforo de *Botrytis*
Koloraj konidioforoj formas senkolorajn unuĉelajn sporojn kun pluraj kernoj.

## Fontoj 
*  

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Leotiomycetes
Kategorio:Plantaj malsanoj
István Szalai

**István Szalai** [iŝtvAn salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalai István** estis hungara reformita pastro, instruisto, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1858).

István Szalai http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC14240/14425.htm naskiĝis la  1816 en Visonta (nuntempa Csokonyavisonta). Li mortis la  1878 en Szentes.
 
## Biografio 
István Szalai lernis precipe en Debrecen, baldaŭe li frekventis universitatojn en Vieno, Lejpcigo, Halle an der Saale, Berlino. Li instruis 4 jarojn. En 1846 li estis pastro en Debrecen, poste en Szikszó, fine en 1859 en Szentes. Li atingis pli altajn pasrajn rangojn, krome li estis eklezia ĉefnotario.

## Verkaro (elekto) 
**Tapasztalati lélektan* (1858)
**Elméleti lélektan* (1865)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre en la 6. punkto)

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Galeana

eta|*Hermenegildo Galeana*  (1762-1814)
**Galeana** estas hispanlingva familia nomo, kaj krome estas la nomo de pluraj lokoj en Meksiko.

Precipe temas pri 
* komunumo Galeana (Chihuahua), la interkrampa aldono vidigas ke en la subŝtato Chihuahua, kaj
* komunumo Galeana (Nuevo León) en la subŝtato Nuevo León.

Similan nomon ankaŭ havas la lokoj 
* komunumo Hermenegildo Galeana (Puebla) en la subŝtato Nuevo León,
* Hermenegildo Galeana, la ĉefa urbo de komunumo Galeana (Chihuahua),
* komunumo Tuzamapan de Galeana en la subŝtato Puebla kaj
* komunumo Técpan de Galeana en la subŝtato Guerrero‎.
Ĉiuj tiuj lokoj nomatas laŭ la historia personaĵo *Hermenegildo Galeana*  (1762-1814), luktanto en la batalo pri sendependeco de Meksiko el kontrolo de la Hispana Reĝlando.
10088 Digne

'*10088 *Digne'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 22-an de septembro 1990 de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la franca urbo Digne-les-Bains en Alpes-de-Haute-Provence. Situante ĉe la tiel nomata *"Route Napoléon"'' (Franca Nacia Vojo 85), tiu urbo estas konata pro siaj kultivadoj de lavendo kaj fruktoj kaj sia romanika katedralo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Digne-les-Bains
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Sándor Szalai

**Sándor Szalai** [ŝAndor salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalai Sándor** estis hungara sociologo, filozofo, profesoro, membro (korespondanta en 1948, ordinara en 1970) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis Emil Szalai.

Sándor Szalai http://mtva.hu/hu/sajto-es-fotoarchivum/2130-szalai-sandor-filozofus-szociologus-akademikus-100-eve-szueletett naskiĝis la  1912 en Budapeŝto. Li mortis la  1983 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Szalai devenis el juda familio. Li lernis en Lejpcigo, Frankfurt am Main, Zuriko. Inter 1935-1939 li estis ĵurnalisto en germanlingva ĵurnalo en Budapeŝto, poste li laboris en libroeldonejo. En 1944 li estis trudlaboristo. Post la 2-a mondmilito li laboris en instituto, sed samtempe li havis ankaŭ alian postenon. En 1950 li false estis akuzita, sekve li iĝis malliberulo ĝis 1956. Li komencis instrui en Scienca Universitato Loránd Eötvös, poste li laboris en la universitata biblioteko. Inter 1966-1972 li laboris en UNO, poste li instruis en 2 universitatoj en Budapeŝto. Li ricevis premion en 1982.

## Verkaro (elekto) 
* *Philosophische Grundprobleme der psychoanalythischen Psychologie* (1935)
* *Társadalmi valóság és társadalomtudomány* (1946)
* *Idő a mérlegen* (1978)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* http://www.matud.iif.hu/2012/11/14.htm  hu
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj sociologoj
Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Enikő Száva

**Enikő SZÁVA** rumania hungara hungara redaktorino, ĵurnalistino, reĝisorino. Ŝi naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 5-an de septembro 1972. 

## Kariero
Enikő Száva diplomitiĝis en UBB de Kluĵo. Ŝi estas gvidantino de Székelyföldi Studio de Odorheiu Secuiesc.

## Premioj
*2013 - publicistika premio András Bálint.

## Fonto
*Verkoj
*Filmoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
A. Sándor Szalay

**A. Sándor Szalay** [ŝAndor salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalay A. Sándor** estas hungara fizikisto, profesoro, astronomo, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1990). Lia patro estis samnoma fizikisto Sándor Szalay.

A. Sándor Szalay http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19501 naskiĝis la  1949 en Debrecen.

## Biografio 
A. Sándor Szalay frekventis universitatojn en sia naskiĝurbo kaj Budapeŝto inter 1967-1972. Krom la lernado li estas ankaŭ gitaristo kaj li ŝatas la elektronikan muzikon. Post la diplomo parte li laboris en Universitato de Budapeŝto, parte li plulernis en diversaj universitatoj en Usono. Li profesoriĝis en 1987 en ELTE, baldaŭe li doktoriĝis antaŭ la akademio, fine li ofte instruas en universitato en Baltimore. Li okupiĝis precipe pri galaksioj. Li ricevis 4 premiojn inter 1980-2004.

## Verkaro (elekto) 
* *The Collisionless Damping of Density Fluctuations in an Expanding Universe* (1983)
* *A galaxisok eloszlása az univerzumban* (1991)
* *Quantifying the Bimodal Color-Magnitude Distribution of Galaxies* (2004)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* kun foto (la teksto estas legebla pli malsupre) 
* (la teksto estas legebla pli malsupre) 

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj astrofizikistoj
10089 Turgot

'*10089 *Turgot'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca politikulo kaj ekonomikisto Anne-Robert-Jacques Turgot (1727–1781). Liaj streboj por reformi la financojn estis blokitaj de la privilegiataj klasoj. En sia plej fama verko *Réflections sur la formation et la distribution des richesses'' (1766), li enkondukis novan ekonomikajn metodojn por la kamparana regiono, kiun li mastrumis. En 1770 - 1771, li sukcese kontraŭstaris la malsategon per sekurigo de la libera komerco de la grajno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Burgo Gollenfels

eta| burgo Gollenfels – ĉefa konstruaĵo
La **burgo Gollenfels** estas rokburgo sur la roko „Gollenfels“ super la valo de la rivero Guldenbach en alteco de 285 m s.m. rande de la Soonwald en la komunumo Dörrebach proksime al la urbeto Stromberg. La Soonwald estas parto de la mezmontaro Hunsrück en la distrikto Bad Kreuznach, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
## Instalaĵo 
La burgo konsistis el impona loĝturo kunligite al duetaĝa loĝdomo kaj ekonomia konstruaĵo en la malantaŭo de la burga korto.

## Hodiaŭa Utiligado 
La burgo estas en privata posedo kaj ne plu estas loĝata. 
Ekde 2002 ne estas permesata aliri ĝin pro danĝero de disfalo.

## Eksteraj ligiloj 
* Ebidat, 2217
* Burg Gollenfels in der Chronik von Dörrebach  (PDF; 664&nbsp;kB)
* Bilder Burg Gollenfels 

Gollenfels
Gollenfels
Kategorio:Dörrebach
Kategorio:Konstruaĵoj en Palatinato
10093 Diesel

'*10093 *Diesel''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana inĝeniero kaj lingvistikisto Rudolf Diesel (1858–1913). Li disvolvis eksplodmotoron, kiu proksimiĝis de la teoria efikeco de la ciklo de Carnot. En 1892, tio kondukis al la invento de la tiel nomata "Dizelmotoro". En 1913 li verŝajne falis el la ferdeko de poŝta vaporŝipo survoje de Londono kaj dronis.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Yun Hyon-seok

**Yun Hyon-seok** (koree:윤현석 尹賢碩,  - ) estis sudkorea aktivisto de LGBT homaj rajtoj kaj civitana aktivulo, poeto, verkisto de Gejo. alnomo estas **Yook Woo-dang**(육우당, 六友堂; ses amikojn), **Seolheon**(설헌, 雪軒), **Midong**( 미동, 美童;beleco knabo),**Donghwa**(동화, 童花), **Hangah**(항아, 姮娥), Katolika antaŭnomo estas **Anthonio**.

En 1984, Yun naskiĝis Bupyeong en Inĉon, lia familio estis edukado familio kaj katolikaj. En 2000 li estis konfesita Seil High School(세일고등학교) sed li forlasis, tri monato antaŭ diplomiĝo. ĉar li comming out kaj Bullying de Lernejo-partneroj. lia alnomo Yook Woo-dang. lia Signifanta Ses amikoj(여섯 친구), Verda teo, fundamentoj, alkoholo trinkaĵoj, tabako, perloj, dormante pilolojn.

En aprilo 2004, li estis konscienca kontraŭuloj.

## Verko (elekto) 
* Mia animo estas konverto floroj pluvon(내 영혼 꽃비 되어) (2013)
* taglibro de Yook Wu-dang(육우당 일기 六友堂日記)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Memorial de Yun Hyon-seok  
* Protecting sexual minorities Koreatimes 2013.08.23 
* Queer Rights Activists in South Korea Step Up Efforts to Support LGBTQ Youth  
* "사람이 사람을 좋아하는 게 왜 문제가 되나요?" 오마이뉴스 2013.04.28 
* 10대 동성애자 '사회적 차별비관' 자살  한겨레 2003.04.28 
* 청소년유해매체물에 '동성애' 삭제키로 오마이뉴스 2003.04.29 
* 동성애자가 사탄? 너희는 파시스트 기독교인 
* 동성애자도 인권 존중해야 약자희생 모는 편견 곤란 Hangyeorye 2003.04.13 

Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Koreaj poetoj
Kategorio:Sudkoreaj pacistoj
Kategorio:Sudkoreaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sudkoreaj verkistoj
Kategorio:Civilrajtaj aktivuloj
Kategorio:GLAT-aktivuloj
Kategorio:Kontraŭmilitaj aktivuloj
Kategorio:Sudkoreaj agnostikuloj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Kategorio:Libertarianoj
Jakub Świnka

**Jakub ŚWINKA** blazono *Świnka* (mortis la 4-an de marto 1314) estis ĉefepiskopo de Gniezno en la jaroj 1283-1314. Proksima kunlaboranto de Przemysł la 2-a kaj de Ladislao la Ulnolonga, unu el la plej eminentaj politikistoj de mezepoka Pollando en la 13-a jarcento (krom Henriko la Barbulo), adepto de ŝtata unuigo. Li defendis polan eklezion kaj la polan lingvon kontraŭ germanigo.

## Deveno 
Gepatroj de Jakub ne estas konataj. Lia onklo estis kastelestro. La unuan fojon Jakub Świnka aperas kiel kantoro en Gniezno en la 70-aj jaroj. Verŝajne li posedis pli profundan juran edukitecon, pri kio povas atesti lia posta sinoda aktiveco. Kiel la kontoro li devis helpi al princoj de Grandpolujo Przemysł la 2-a kaj Bolesław Pobożny, ĉar premie ricevis vilaĝon Polanowa.

## Ĉefepiskopeco 
Jakub Świnka eniris la ĉefurbon de Ĉefepiskopujo Gniezno post mortinta ĉefepiskopo Janusz (1259-1271) nur la 26-an de decembro 1283. La prokraston kaŭzis disputoj pri entronigo. Lian elekton agnoskis papo Marteno la 4-a en 1283. Solena konsekrado okazis la 19-an de decembro 1283 en franciskana preĝejo en Kalisz. La 1-an de aŭgusto 1284 Przemysł la 2-a konfirmis ĉiujn privilegiojn de la ĉefepiskopejo krome konsentinte pri posedo kaj stampo de propra mono ene de ekleziaj havaĵoj.

## Minaco flanke de germana kulturo 
Jakub Świnka ĉiam substrekis en siaj eldiroj minacon flanke de la najbara germana kulturo. Pri agordo de la ĉefepiskopo kaj de aliaj patriote orientitaj klerikoj atestas anekdoto skribita de aŭtoro de ĉeĥa kroniko: kiam germana kapelano de la reĝo Venceslao la 2-a Jan Wulfing dum krona solenado de Premislidoj en 1300 parolis latine, sidanta apud la reganto Jakub estis esprimiĝonta, ke kvankam li bele parolas, li tamen restas *germana hunda kapo*.

En 1285 li sendis leteron al kardinaloj en kiu apelaciis al Apostola Seĝo al defendo de Pollando antaŭ germana agreso.

## Kronado de Przemysł la 2-a kiel reĝo de Pollando 
La 26-an de junio 1295 la ĉefepiskopo Jakub Świnka alkondukis Przemysł la 2-a al apogeo de lia potenco, kiam en asisto de episkopoj de Poznań, Włocławek kaj Płock, kronigis lin kiel reĝon de Pollando. Ne temis pri vera reĝlando, kies reala regopovo limiĝis nur al Grandpolujo kaj Pomerio de Gdańsk, sed la ideo rilatis al antaŭa ŝtato de la grandaj Boleslaoj.

Bedaŭrinde lia reĝlando daŭris nur sep monatojn, ĉar la reĝo la 8-an de februaro 1296 estis murdita apud Rogoźno de brandenburgianoj.

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Gniezno
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj nobeloj
Altin Urda (organizaĵo)

**Tatara patriota fronto Altin Urda** estas tatara nacia organizaĵo, oficiale registrita en Tatario en septembro de 2012, malgraŭ ĝi komencis sian agadon kelkajn jarojn antaŭe.

La nomo "Altin Urda" tradukeblas el la tatara lingvo kiel "Ora Hordo" (nomo de ekzistinta ŝtato).

## Ideologio 
"Altin Urda" subtenas la ideon pri unuiĝo de ĉiuj grupoj de tatara etno per la komuna ideologio de ilia deveno de la Ora Hordo, ĝia ĉefa celo estas konserviĝo kaj evoluado de la tatara nacio. Ĝi estas opozicia organizo rilate al la nuna ŝtata reĝimo de Rusio, ĉar ĝiaj partoprenantoj asertas, ke la registaro ne efektivigas siajn devojn pri konservado de lokaj popoloj kaj lingvoj de Rusio.

Laŭ programo de la movado, ĝiaj celoj estas:
* defendado de rajtoj de la tarara popolo laŭeble;
* konservado kaj plifirmigo de la unueco de tataroj; kontraŭstaro al dividiĝo kaj asimiliĝo de la tatara etno laŭ tezo "tatara popolo estas unueca kaj nedividebla";
* plifirmigo kaj evoluigo de la demokratiaj valoroj de Rusia Federacio kiel bazo por libereco kaj prospero de tatara popolo.

## Agado 
Kiel unu el ĉefaj iloj por atingo de starigitaj celoj la organizaĵo konsideras plialtigon de la memkonscio de tatara popolo, por tio ĝia estraro pasigas lekciojn pri historio de la popolo por ĉijn dezirantoj.

Kune kun la Rusia Islama  Universitato "Altin Urda" organizas kursojn de tatara lingvo, tatara historio kaj islama edukado "Без Татарлар".

Ĝi regule partoprenas mitingojn kaj politikajn aranĝojn por rajtdefendado de tatara popolo (ekzemple, la mitingon por konservo de la eduko en la tatara lingvo).

Unu el la agadkampoj estas helpo pri translokiĝo de tataroj al Tatarstano (ĝis marto de 2013 translokiĝis 5 familioj).

## Eksteraj ligiloj 
* Blogo
* Paĝo ĉe VKontakte

Kategorio:Tataroj
Kategorio:Tatara lingvo
Kategorio:Instruado de la tatara lingvo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2012
Kategorio:Organizaĵoj en Rusio
Kategorio:Ne-registaraj organizaĵoj
10111 Fresnel

'*10111 *Fresnel'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la
elde la *Observatorio de Calern'' en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca fizikisto Augustin Fresnel (1788–1827), kiu konstruis la tiel nomatan "Fresnel-lenson" laŭ originala ideo de Buffon (1748) dividi lenson laŭ samcentraj ringoj. Studinte la aberaciojn de la lumo, li nuligis multenombrajn el la kontraŭargumentoj al la onda teorio de la lumo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Burgo Gutenburg

eta|la burgo Gutenburg
La **burgo Gutenburg**, ankaŭ nomata *Gutenberg, Guttenberg, Weitersheim, Weithersheim* , estas ruino de montburgo supre de la komunumo Gutenberg en la distrikto Bad Kreuznach, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
La unua mencio de la burgo kiel *"castro Weitersheim"* okazis en la jaro 1213. En 1334 la die grafoj de Sponheim aĉetis la burgon, kiu intertempo ricevis la nomon Gutenburg. Post la aĉeto la novaj posedanto alikonstruigis la burgon profunde. Post la pereo de la Sponheimer († 1437) la burgo fariĝis posedo de la „vordersponheimischen Gemeinsherren“ (ĉefe Markgrafschaft Baden kaj Kurpfalz). Dum la tempo la burgo perdis sian signifon kaj en la tridekjara milito ĝi estis detruita. La ruino estas en privata posedo.

La burgo konsistas el kernburgo kiu tute estas ĉirkaŭita de Zwinger protektata de ringmuro kun turoj kaj fosaĵo.

dosiero:Daniel Meisner, Sebastian Furck, 1630, Burg Gutenberg (Hunsrück).jpeg|Gutenberg sur kuprogravuraĵo laŭ Sebastian Furck/Daniel Meisner (antaŭ 1630)
dosiero:Gutenburg01.jpg|la burgo Gutenburg apud Gutenberg

## Literaturo 
* Alexander Thon, Stefan Ulrich, Achim Wendt: *„… wo trotzig noch ein mächtiger Thurm herabschaut“ - Burgen im Hunsrück und an der Nahe*. 1. Auflage. Verlag Schnell und Steiner, Regensburg 2013, p.&nbsp;78–81.
* Friedrich-Wilhelm Krahe: *Burgen des deutschen Mittelalters – Grundriss-Lexikon*. Sonderausgabe. Flechsig Verlag, Würzburg 2000, p.&nbsp;236.

## Eksteraj ligiloj 
* Die Geschichte der Burg 
* Burg Gutenburg auf alleburgen.de
* Ebidat, 2221, Burgo Gutenberg

Gutenburg
Gutenburg
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Bad Kreuznach
Animal Diversity Web

**Animal Diversity Web** (ADW, animaldiverseca retejo) estas reta datumbazo kiu kolektas informon pri natura historio, klasigo, karakteroj de specioj, konserva biologio, kaj distribuado de miloj da specioj de animaloj. Ĝi inkludas milojn de fotoj, centojn de filmetoj kaj sonregistraĵoj krom virtualan muzeon.

## Priskribo 
La ADW funkcias kiel reta enciklopedio, kie ĉiu unuopa specio ĝuas montreblan bazan informon specifan al tiu specio. Ĉiu speciinformo inkludas informerojn pri geografio habitato, teritorio, fizika priskribo, reproduktado, vivespero, komunikado kaj percepto, konduto, manĝo, predado, kaj konserva statuso.

La ADW estis kreita de Philip Myers, biologia profesoro ĉe la Universitato de Miĉigano, en 1995. Ĉiu informero estas verkita de kaj studentoj kaj instruistoj de 30 altlernejoj kaj universitatoj de Usono. Speciinformaroj estas ofte atribuitaj al universitataj studentoj kiel klastasko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Animal Diversity Web

Kategorio:Biologio
Kategorio:Biologiaj retejoj
Kategorio:Interreto
Kategorio:Datumbazoj
10101 Fourier

'*10101 *Fourier'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca fizikisto kaj matematikisto Jean Baptiste Joseph Fourier (1768–1830), kiu forte influis la matematikan fizikon per sia *Théorie analytique de la chaleur'' (1822), en kiu li montris, ke la varmotransiro tra solido povas esti analizita per senfina serio tiel nomata "serio de Fourier". En 1798, li akompanis Napoleonon en Egiption, kie li okupiĝis ĝis 1801, en vasta esploradon pri egiptaj antikvaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Geobios

**Geobios** estas akademia (scienca) gazeto publikita ĉiun duan monaton fare de la nederlanda eldonejo Elsevier. *Geobios* estas internacia gazeto pri paleontologio, fokuse al areoj de paleobiologio, paleoekologio, paleobiogeografio, stratigrafio kaj biogeokemio.

## Priskribo 
Artikoloj estas publikitaj en angla, franca, hispana kaj germana. Aldone al la lingvo de la artikolo, oni publikigas resumojn kaj ŝlosilajn vortojn en franca kaj angla. Kvankam dediĉita al ĝenerala paleontologio, oni kovras ankaŭ rilatajn temojn kiaj paleobiologio, stratigrafio, biostratigrafio, paleogeografio kaj paleoekologio.

## Historio 
Geobios estis unuafoje publikita en 1968. En 2000 ĝi iĝis la oficiala publikaĵo de la Eŭropa Asocio de Paleontologio. Ekde 2001 tiu gazeto estis publikigita de Elsevier.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Geobios

## Referencoj 
Kategorio:Paleontologio
Kategorio:Sciencaj gazetoj
Kategorio:Nederlando
Kategorio:Multlingvismo
Kategorio:Dumonataj gazetoj
Kategorio:Biologio
Sándor Szalay (presisto)

**Sándor Szalay** [ŝAndor salai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szalay Sándor** estis hungara presisto, eldonisto kaj esperantisto.

Sándor Szalay http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1896 en Kaposvár. Li mortis la  1981 en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Szalay estis presisto en sia naskiĝurbo antaŭ la 2-a mondmilito. Dum la Hungara Sovetrespubliko li batalis en la hungara ruĝa armeo, poste li estis motoro de la socialdemokratoj en Kaposvár. En 1921 li aliĝis al la esperantistoj, eĉ li aranĝis grupon, krome li estis individua membro de UEA. Inter 1926-1929 li havis vendejon pri paperoj en Bátaszék, poste ĝis 1949 li havis presejon en Kiskőrös, poste en Budapeŝto. En 1934 li presis komunistan afiŝon, tial li estis arestita. En 1944 li kontraŭstaris la naziojn, tial li denove arestiĝis. En la sekva jaro li iĝis militkaptito. Li pensiuliĝis en 1963.

Li tradukis de András Fáy kaj Kálmán Mikszáth, li eldonis ekzemple *La Vagabondo Kantas*.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero SZ kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
 
Kategorio:Hungaraj presistoj
Kategorio:Hungaraj eldonistoj
Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj