Kukoledoj

La **kukoloj** estas familio de birdoj, nome **Cuculidae** en latinlingva scienca nomo kaj **Kukoledoj** en Esperanto, de la preskaŭ Paseroformaj birdoj.

Estas konataj genroj kaj specioj (vidu pli ampleksan taksonomion sube) la jenaj:
* Genro *Cuculus*
** Kukolo, *Cuculus canorus*
** Akcipitra kukolo, *Cuculus varius*
** Hoĝsona akcipitra kukolo, *Cuculus fugax*
* Genro *Clamator*
** Tufkukolo, *Clamator glandarius*
** Makulkukolo, *Clamator jacobinus*
** Levaijanta kukolo, *Clamator levaillantii*

## Taksonomio 
La ordo Cuculiformes aŭ Kukoloformaj, krom la kukoloj, inkludas ankaŭ la familio de turakoj, Musofagedoj aŭ *Musophagidae*, foje traktita kiel separata ordo, *Musophagiformes* aŭ *Musofagoformaj*. Kelkaj zoologoj inkludis ankaŭ la unikan hoacino en la Kukoloformaj, sed ties taksonomio restas polemika.

La familio de kukoloj, krom la menciitaj specioj, inkludas ankaŭ la vojkurulojn, koelojn, malkohaojn, malagaskukolojn, centropojn kaj aniojn. La centropoj kaj anioj estas foje separataj kiel diferencaj familioj, nome la Centropodedoj kaj la Krotofagedoj respektive.

## Morfologio 
[280ra|eta|Kukoloj en eŭropaj [poŝtmarkoj]]
Kukoloj estas birdoj de varia grando kun sveltaj korpoj, longaj vostoj kaj fortaj kruroj. La piedoj estas zigodaktiloj (la du internaj fingroj estas direktitaj antaŭen kaj la du eksteraj malantauen). Plej parto de la kukoloj loĝas en arbaroj, sed kelkaj preferas pli malferman kamparon. Plej manĝas insektojn, kiel harecaj raŭpoj, kiuj estas evititaj de multaj birdoj, sed por ili estas specialaĵo. La kukoloj varias laŭ grando el la Malgranda bronzokukolo, de 17 g kaj 15&nbsp;cm al la Kanelbeka kukolo, de 630 g kaj 63&nbsp;cm.

La genroj de kukoloj diferenciĝas laŭ la nombro de unuaj flugilplumoj jene:
* *Phaenicophaeus*, *Coccyzus*, *Piaya* - 9
* *Cuculus* - 9 aŭ 10
* *Pachycoccyx*, *Clamator levaillantii*, *Centropus* - 10
* *Microdynamis*, *Eudynamys*, *Clamator glandarius* - 11
* Kelkaj centropoj - 12
* *Scythrops novaehollandiae* - 13

## Kutimaro 
### Reproduktado 
[eta|150ra|Tiu [kanbirdo zorgas idon de Komuna kukolo, la plej konata.]]
Ĉirkaŭ 56 specioj de la Malnova Mondo kaj 3 de la Nova Mondo estas nestoparazitoj, ĉar la ino demetas siajn ovojn en la nestoj de aliaj birdoj. La plej konata ekzemplo estas la eŭropa Komuna kukolo. La ovoj de la kukolo malfermiĝas antaŭ tiuj de la gastiganto kaj la kukolidoj kreskiĝas pli rapide; en plej parto de la kazoj la kukolido elnestigas la ovojn aŭ la idojn de la gastiganto. Tiu ido ne havis tempon por lerni tiun kutimon, ĝi devas esti instinkto trapaŝita genetike. La falsa patrino manĝigas la kukolidon kvazaŭ ĝi estus sia propra ido, dum la malferma buŝo de la kukolido utilas kiel signa stimulo por ke la gastiganto manĝigu ĝin.

La parazitaj kukolinoj ŝajne specialiĝas kaj demetas ovojn kiuj ege similaspektas kun tiu de la elektita gastiganto. Tio estis helpata de natura selektado, ĉar kelkaj birdoj povas diferencigi la ovojn de la kukoloj disde la siaj, kio kaŭzas la elnestigon de la ovoj de la kukolo. sed ili ne estas ekskluzive fruktovoroj. La parazitaj koeloj kaj la Kanelbeka kukolo precize manĝas ĉefe frukton kiam ili estas manĝigataj de fruktovoraj gastigantoj, kiel la Figobirdo aŭ la Grakulino. Aliaj specioj eventuale manĝas ankaŭ frukton.

### Voĉo 
[eta|La [Afrika kukolo estas identigita kiel separata specio surbaze de sia voĉo.]]
Kukoloj estas ofte ege sekretemaj kaj en multaj kazoj plej konataj laŭ ties ampleksa aro de alvokoj. La voĉo estas kutime relative simpla, kvazaŭ fajfoj, flutoj aŭ singultoj. La familio de kukoloj prenas la popolajn kaj sciencan nomojn de la voĉo de la Komuna kukolo, kio estas popola ankaŭ pro la kukolhorloĝoj. Kelkaj el la nomoj de aliaj specioj kaj genroj devenas ankaŭ de ties voĉoj, ekzemple la koeloj de Azio kaj Aŭstralazio. En plej parto de la kukoloj la voĉo estas diferencilo por precizaj specioj, kaj estas utilaj por ties specifa identigo. Multaj similaj specioj identiĝis surbaze de ties voĉoj.

Kvankam kukoloj estas dumtagaj, multaj specioj alvokas dumnokte.

## Genroj kaj specioj 
[eta|[Kukolo]]
[eta|[Akcipitra kukolo]]
[eta|[Akcipitra kukolo]]
[250ra|eta|[Hoĝsona akcipitra kukolo]]
[eta|[Tufkukolo]]

Listo de subfamilioj, genroj kaj specioj:

### Subfamilio *Cuculinae* (Nestoparazitaj kukoloj) 
* Genro *Hierococcyx*, akcipitraj kukoloj

* Genro *Cuculus*
** Kukolo, *Cuculus canorus*
** Sulavesa akcipitra kukolo, *Cuculus crassirostris*
** Granda akcipitra kukolo, *Cuculus sparverioides*
** Akcipitra kukolo, *Cuculus varius*
** Liphara akcipitra kukolo, *Cuculus vagans*
** Hoĝsona akcipitra kukolo, *Cuculus fugax*
* Genro *Clamator*
** Tufkukolo, *Clamator glandarius*
** Makulkukolo, *Clamator jacobinus*
** Levaijanta kukolo, *Clamator levaillantii*
** Avelflugila kukolo, *Clamator coromandus*
* Genro *Pachycoccyx*
** Maldikbeka kukolo, *Pachycoccyx audeberti*
* Genro *Cercococcyx*, longvostaj kukoloj
** Malhela longvosta kukolo, *Cercococcyx mechowi*
** Olivlongvosta kukolo, *Cercococcyx olivinus*
** Strilongvosta kukolo, *Cercococcyx montanus*
* Genro *Cacomantis*
** Strinigra kukolo, *Cacomantis sonneratii*
** Plorkukolo, *Cacomantis merulinus*
** Ruĝbrusta kukolo, *Cacomantis sepulcralis*
** Grizventra kukolo, *Cacomantis passerinus*
** Makiskukolo, *Cacomantis variolosus*
** Moluka kukolo, *Cacomantis heinrichi*
** Avelbrusta kukolo, *Cacomantis castaneiventris*
** Ventumila kukolo, *Cacomantis flabelliformis*
* Genro *Chrysococcyx*, Bronzokukoloj
** Nigrorela bronzokukolo, *Chrysococcyx osculans*
** Horsfilda bronzokukolo, *Chrysococcyx basalis*
** Brilbronzokukolo, *Chrysococcyx lucidus*
** Ruĝgorĝa bronzokukolo, *Chrysococcyx ruficollis*
** Blankorela bronzokukolo, *Chrysococcyx meyeri*
** Malgranda bronzokukolo, *Chrysococcyx minutillus*
** Azia smeraldokukolo, *Chrysococcyx maculatus*
** Viola bronzokukolo, *Chrysococcyx xanthorhynchus*
** Flavgorĝa bronzokukolo, *Chrysococcyx flavigularis*
** Klaasa bronzokukolo, *Chrysococcyx klaas*
** Afrika smeraldokukolo, *Chrysococcyx cupreus*
** Strikapa smeraldokukolo, *Chrysococcyx caprius*
* Genro *Rhamphomantis*
** Longbeka kukolo, *Rhamphomantis megarhynchus*
* Genro *Surniculus*, drongokukoloj
** Azia drongokukolo, *Surniculus lugubris*
** Filipina drongokukolo, *Surniculus velutinus*
* Genro *Caliechthrus*
** Blankkrona koelo, *Caliechthrus leucolophus*
* Genro *Microdynamis*
** Nana koelo, *Microdynamis parva*
* Genro *Eudynamys*, veraj koeloj
** Nigrabeka koelo, *Eudynamys melanorhyncha*
** Azia koelo, *Eudynamys scolopacea*
** Aŭstralia koelo, *Eudynamys cyanocephala*
** Longvosta koelo, *Eudynamys taitensis*
* Genro *Scythrops*
** Kanelbeka kukolo, *Scythrops novaehollandiae*

### Subfamilio *Phaenicophaeinae* (Malkohaoj kaj Malagaskukoloj) 
* Genro *Ceuthmochares*
** Flavbekkukolo, *Ceuthmochares aereus*
* Genro *Phaenicophaeus*, malkohaoj aŭ florokukoloj
** Nigraventra malkohao, *Phaenicophaeus diardi*
** Avelventra malkohao, *Phaenicophaeus sumatranus*
** Bluvizaĝa malkohao, *Phaenicophaeus viridirostris*
** Verdbeka malkohao, *Phaenicophaeus tristis*
** Helbruna malkohao, *Phaenicophaeus leschenaultii*
** Raflesa malkohao, *Phaenicophaeus chlorophaeus*
** Ruĝbeka malkohao, *Phaenicophaeus javanicus*
** Flavbeka malkohao, *Phaenicophaeus calyorhynchus*
** Avelbrusta malkohao, *Phaenicophaeus curvirostris*
** Ruĝvizaĝa malkohao, *Phaenicophaeus pyrrhocephalus*
** Ruĝkrona malkohao, *Phaenicophaeus superciliosus*
** Skvama malkohao, *Phaenicophaeus cumingi*
* Genro *Carpococcyx*, grundokukoloj
** Sumatra grundokukolo, *Carpococcyx viridis*
** Bornea grundokukolo, *Carpococcyx radiatus*
** Koralbeka grundokukolo, *Carpococcyx renauldi*
* Genro *Coua*, Malagaskukoloj
** Kurkukolo, *Coua cursor*
** Giganta malagaskukolo, *Coua gigas*
** Kokerela malagaskukolo, *Coua coquereli*
** Ruĝbrusta malagaskukolo, *Coua serriana*
** Ruĝfrunta malagaskukolo, *Coua reynaudii*
** Ruĝkrona malagaskukolo, *Coua ruficeps*
** Oliveckrona malagaskukolo, *Coua olivaceiceps*
** Kresta malagaskukolo, *Coua cristata*
** Veroksa malagaskukolo, *Coua verreauxi*
** Blua malagaskukolo, *Coua caerulea*

### Subfamilio *Coccyzinae* (Amerikaj kukoloj) 
[250ra|eta|Komparo de Nigrobeka kukolo kaj [Flavbeka kukolo]]
* Genro *Coccyzus*
** Nana kukolo, *Coccyzus pumilus*
** Cindrokolora kukolo, *Coccyzus cinereus*
** Nigrabeka kukolo, *Coccyzus erythropthalmus*
** Flavbeka kukolo, *Coccyzus americanus*
** Perlobrusta kukolo, *Coccyzus euleri*
** Mangleja kukolo *Coccyzus minor*
** Kokosinsula kukolo, *Coccyzus ferrugineus*
** Malhelbeka kukolo, *Coccyzus melacoryphus*
** Grizkrona kukolo, *Coccyzus lansbergi*
** Avelventra kukolo, *Coccyzus pluvialis*
** Malhelbrusta kukolo, *Coccyzus rufigularis*
** Granda lacertokukolo, *Coccyzus merlini* *Saurothera merlini*
** Puerto-Rika lacertokukolo, *Coccyzus vieilloti* *Saurothera vieilloti*
** Jamajka lacertokukolo, *Coccyzus vetula* *Saurothera vetula*
** Hispaniola lacertokukolo, *Coccyzus longirostris* *Saurothera longirostris*
* Genro *Hyetornis* (jam en Coccyzus)
** Avelventra kukolo, *Hyetornis pluvialis*
** Malhelbrusta kukolo, *Hyetornis rufigularis*
* Genro *Piaya*
** Sciurkukolo *Piaya cayana*
** Nigraventra kukolo *Piaya melanogaster*
** Malgranda kukolo *Piaya minuta*

### Subfamilio *Neomorphinae* (Tipaj grundokukoloj) 
* Genro *Tapera*
** Strikukolo, *Tapera naevia*
* Genro *Dromococcyx*
** Fazankukolo, *Dromococcyx phasianellus*
** Pavokukolo, *Dromococcyx pavoninus*
* Genro *Morococcyx*
** Ruĝpuga kukolo, *Morococcyx erythropygus*
* Genro *Geococcyx*, Vojkuruloj
** Granda vojkurulo, *Geococcyx californiana*
** Malgranda vojkurulo, *Geococcyx velox*
* Genro *Neomorphus*
** Skvameca grundokukolo, *Neomorphus squamiger*
** Ruĝpuga grundokukolo, *Neomorphus geoffroyi*
** Strihava grundokukolo, *Neomorphus radiolosus*
** Ruĝflugila grundokukolo, *Neomorphus rufipennis*
** Ruĝbeka grundokukolo, *Neomorphus pucheranii*

### Subfamilio *Centropodinae* 
* Genro *Centropus*, Centropoj
** Avelkapa centropo, *Centropus milo*
** Nigrablanka centropo, *Centropus ateralbus*
** Eburbeka centropo, *Centropus menbeki*
** Biaka centropo, *Centropus chalybeus*
** Ruĝeca centropo, *Centropus unirufus*
** Verdabeka centropo, *Centropus chlororhynchus*
** Nigravizaĝa centropo, *Centropus melanops*
** Nigrakapuĉa centropo, *Centropus steerii*
** Mallongfingra centropo, *Centropus rectunguis*
** Sulavesa centropo, *Centropus celebensis*
** Gabona centropo, *Centropus anselli*
** Nigragorĝa centropo, *Centropus leucogaster*
** Senegala centropo, *Centropus senegalensis*
** Monaĥcentropo, *Centropus monachus*
** Kuprovosta centropo, *Centropus cupreicaudus*
** Blankbrova centropo, *Centropus superciliosus*
** Burĉela centropo, *Centropus burchellii*
** Sunda centropo, *Centropus nigrorufus*
** Granda centropo, *Centropus sinensis*
** Madagaskara centropo, *Centropus toulou* 
** Goljata centropo, *Centropus goliath*
** Nigra centropo, *Centropus grillii*
** Filipina centropo, *Centropus viridis*
** Bengala centropo, *Centropus bengalensis*
** Viola centropo, *Centropus violaceus*
** Nigrabeka centropo, *Centropus bernsteini*
** Kaia centropo, *Centropus spilopterus*
** Fazancentropo, *Centropus phasianinus*
** Andamana centropo, *Centropus andamanensis*

### Subfamilio *Crotophaginae* 
* Genro *Crotophaga*, anioj
** Granda anio *Crotophaga major*
** Krestobeka anio *Crotophaga ani*
** Sulkobeka anio *Crotophaga sulcirostris*
* Genro *Guira*
** Gvirkukolo *Guira guira*

## Referencoj 

Kategorio:Kukoloformaj