Hans Rosenthal

**Hans Günter ROSENTHAL** (naskiĝinta la  en Berlino, mortinta la  samloke) estis germana distristro, moderigisto, reĝisoro kaj gvidanto de la distra sekcio de la okcidentberlina radiokanalo *RIAS*. Longe li membris altpostene ĉe la Centra konsilio de la judoj en Germanio.

## Vivo 
Pasiginte la junulajn jarojn en Prenzlauer Berg li spertis la kreskantajn premojn de la nazioj. Post la morto de la gepatroj li loĝis en la orfejo ''Auerbach'sche Waisen-Erziehungs-Anstalten für jüdische Knaben und Mädchen*. Rosenthal unue estis en tendaro de *Haĥŝara* je Jasionna apud Lubsko kie oni pretigis judojn por elmigrado al Palestino. Post ties neniigo, Rosenthal devis fari punlaboron, i.a. kiel entombigisto. aŭ en fabriko de lataj ujoj. en Weißensee kaj Torgelow. En marto 1943 li ekvivis kaŝe ĝis fino de la Dua Mondmilito en etĝardenaro je Fennpfuhl. Helpadis lin tri nejudaj germanoj: Ida Jauch (1886–1944), konatino de la avino, Maria Schönebeck (1901–1950) kaj Emma Harndt (1898–1977). Jauch deklariĝis en oktobro 2015 justulo inter la popoloj, poste ankaŭ Schönebeck. Rememorojn siajn li publikigis en 1980 sub la titolo *Zwei Leben in Deutschland*. Li estis entombigita en honora tombo de la lando Berlino (tombejo Heerstraße)

## Kariero publika 
### Radiofonie 
En 1945, Rosenthal ekigis trejniĝon ĉe la eostberlina stacio *Berliner Rundfunk*: tie li estis poste reĝisorada asistanto kaj elfaris la radidramon *Nathan der Weise*. Pro konfliktoj okaze de sia engaĝiĝo en la entreprena konsilio li iris uesten al la stacio *RIAS* kie li finfine fariĝis tre ŝatata moderigisto de distraĵoj, ĝis la 1980-aj jaroj: ekz. *Allein gegen alle,* *Wer fragt, gewinnt,* *Kleine Leute – große Klasse,* *Das klingende Sonntagsrätsel.* *Spaß muß sein,* *Opas Schlagerfestival,* (kun la kabaredisti Günter Neumann), *Da ist man sprachlos,* *Frag mich was,*, *Die Rückblende,* *Die Insulaner,* *Spiel über Grenzen*. En 1962 oni komisiis lin pri la estrado de la sekcia branĉo de la menciita radiostacio. Kelkajn elsendojn li ankaŭ faris eksterlande, ekz. en Londono (julio 1966), el Tønder (aprilo 1970) kaj el Linz (novembro 1984). Projekto en 1968 krei germanlingvan kanalon sur Tenerifo fiaskis.

### Televide 
En 1960, Rosenthal estis por unu jaro distra ĉefo por *Bavaria Film*. Sukcesoj televidaj de li estis i.a. *Gut gefragt ist halb gewonnen,* *Dalli Dalli,* kaj *Rate mal mit Rosenthal,* *KO OK,* *Alles mit Musik,* *Eins plus eins gegen zwei,* *Erinnern Sie sich noch?,* *Gefragt – Gewußt – Gewonnen,* *Mal seh'n, was uns blüht,* *Quizparade*, *Hans Rosenthal stellt vor,* *Zug um Zug,* *Bitte zur Kasse,* kaj *Das Schlagerfestival der 20er Jahre* (kun Axel von Ambesser kaj Theo Lingen; je ZDF).

En 1983 li kreis pensigan kaj parte politikan televidaĵon ĉe ARD *Das gibt's nur einmal – Noten, die verboten wurden*. Volo de li alidatigi epizodon de *Dalli Dalli* en la 9.11.1978 (por povi partopreni eventon en Kolonjo okaze de la 40-a datreveno de la Kristala nokto ne estis permesita fare de ZDF. Konatas lia ekscita reago pri elstaraj konoj de gastoj je *Dalli Dalli* per altensalto. De 1971 ĝis 1986 asistantis lin tie Monika Sundermann.

## Alia engaĝiĝo kaj familiaĵoj 
De la 1960-aj jaroj, Rosenthal ekinteresiĝis pri oficiala juda ensocia sinprezento: de 1973 li eĉ estraranis ĉe *Centra konsilio de la judoj en Germanio*. Rosenthal laboris por la Juda komunumo en Berlino kaj por diversaj socialaj projektoj. Liaj preferitaj feriumlokoj estis Utersum, kiu faris lin honora civitano. Inter 1965 kaj 1973 li prezidantis ĉe la piedpilka klubo *Tennis Borussia Berlin*. Postmorte fondaĵo de futbalistoj estiĝis kun la tuĵelpa agado *Schnelle Hilfe in akuter Not*.

La (karitata) Rosenthal-fondaĵo estiĝis en 1987. En 1947 edzigis lin Traudl Schallon.  Ili havis du infanojn; nepino estas la filmproduktistino kaj aktorino Debora Rosenthal.

## Verkoj 
* *Allein gegen alle. 2x100 Quizfragen zum Raten und Nachlesen für die ganze Familie*. München / Berlin 1978
* *Der kleine Spielmeister. Ein Quiz-Leitfaden für Geburtstage, Geselligkeiten und Partys*. München 1978, ISBN 3-7679-0130-7.
* *Das ist Spitze. Ein Bilder-Quiz zum Mitmachen*. Dortmund 1983, ISBN 3-88584-055-3 (kun Erich Geiger).

* *Zwei Leben in Deutschland*. Gustav Lübbe Verlag, Bergisch Gladbach 1980, ISBN 3-7857-0265-5 (membiografio)

## Literatur 
* Thomas Henschke: *Hans Rosenthal. Ein Leben für die Unterhaltung*. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 1999, ISBN 3-89602-307-1.
* Michael Schäbitz: *Hans Rosenthal. Deutschlands unvergessener Quizmaster; bewusster, stolzer Jude,'' Stiftung Neue Synagoge Berlin – Centrum Judaicum, Hentrich & Hentrich, Teetz 2004, ISBN 3-933471-73-7 (=Jüdische Miniaturen 19); dua eldono, Berlin 2016, ISBN 978-3-95565-125-1

## Eksteraj ligiloj 
* informoj ĉe IMDb
* 

## Notoj 
Kategorio:Moderigistoj
Kategorio:Distristoj
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Postvivintoj el la Holokaŭsto
Kategorio:Naskiĝintoj en 1925
Kategorio:Naskiĝintoj en Berlino
Kategorio:Mortintoj en 1987
Kategorio:Mortintoj en Berlino
Kategorio:Germanaj televidprezentistoj
Kategorio:ZDF