open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
(19986) 1990 KD

**(19986) 1990 KD** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

Kiel granda nombro da malgrandaj korpoj de la asteroida zono, ĝi ne ricevis nomon.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
(19987) 1990 QJ3

**(19987) 1990 QJ3** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Tamás Lipták

**Tamás Lipták** [tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lipták Tamás** estis hungara matematikisto. Lia nomo estis iam *Lipták József*.

Tamás Lipták http://1956.mti.hu/Pages/WiW.aspx?id=1082 naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Lipták akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1952 (sed li devis lerni dum vespera kurso pro politika preteksto). Post siaj studoj li laboris en akademia matematika instituto apud Alfréd Rényi. En la sekvaj jaroj li partoprenis en diskutoj en Rondo Petőfi. Li partoprenis en la Hungara revolucio de 1956, eĉ post la falo li disvastigis periodaĵojn. Li estis kondamnita je pli ol 2 jaraj malliberejoj, li liberiĝis en 1959 helpe de amnestio. Li povis labori en negravaj laborejoj. Li kreis ekonomian modelon kun János Kornai en 1962 (Kétszintű tervezés... (=Dunivela planado...)). Ĝi aperis post 3 jaroj ankaŭ angle "Two-level planning" kaj ĝi apartenis al la plej bonaj artikoloj inter 1933-1970. Spite tion li ne povis aparteni al la elitaj homoj en Hungario. En 1981 li ricevis pasporton al Britio, kie li ricevis statuson "rifuĝulo". Britio deklaris valida inviton en 1970 kaj li vivis plu en Kembriĝo, sed lia brila talento jam ne revenis. Post jaroj li hejmenvenis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kétszintű tervezés: Játékelméleti modell és iterativ számítási eljárás a népgazdasági távlati tervezési feladatok megoldására* pinira verko kun János Kornai

## Fontoj 
* hungarlingva rememoro
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Fereto

**Fereto** (helene *Φέρης*, latine *Pheres*) estas en la helena mitologio filo de la reĝo Kreteo, fondinto kaj la unua reĝo de tesalia urbo Fero.

Fereto, filo de Kreteo estis frato de Esono, Amitaono kaj Pelio.

Li famiĝis per fondo de potenca sideja urbo Fero en Tesalio.

Fereto edziniĝis al Periklimeno, filino de Minio kaj kune estis gepatroj de la filino  Edomeno, patrino de profeto Melampo kaj filoj de Likourgo, reĝo Nemeo kaj Admeto, kiu kun sia kuzo Jasono famiĝis per multaj heroaj agoj.
Admeto mem ĉeestis ĉason de kalidona apro, ekspedicion de Argonaŭtoj, militon Sep kontraŭ Tebo kaj pluajn signifplenajn agojn.

## Referencoj 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Tesalia mitologio
Kurdufano

**Kurdufano** (, latinliterigata foje *Kurdufan*, foje *Kordofan* - estas historia regiono de la nuntempa ŝtato Sudano, inter la jaroj 1898 kaj 1994 ĝi ankaŭ havis la oficialan statuson de administra provinco. End 1994 la teritorio dividiĝis inter tri novaj provincoj: norda, suda kaj okcidenta Kurdufano. En aŭgusto 2005 la provinco okcidenta Kurdufano malfondiĝis kaj ties areo dividiĝis inter la norda kaj suda provincoj, kiel parto de interkonsento inter la registaro de Sudano kaj la Liberiga Armeo de la Sudana Popolo.

## Geografio 
Kurdufano kovras areon de 376 145 kvadrataj kilometroj, kun laŭtaksa populacio en 2000 de 3,6 milionoj da homoj (laŭ la censo de 1983 estis 3 milionoj). Ĝi estas plejparte monteta stepo kun la Nubaa Montaro en la sudorienta parto. Dum la pluvsezono de junio ĝis septembro la areo estas fekunda, sed en la seka sezono, ĝi estas fakte dezerta. La regiona ĉefurbo estas El Obeid.

## Ekonomio kaj demografio 
Tradicie la areo estas konata por produktado de *araba gumo*, natura gumo farata el malmoligita sevo de akacioj. Aliaj kultivaĵoj inkludas arakidojn, kotonon kaj milion. La ĉefaj etnaj grupoj estas arabaj triboj. En Norda Kurdufano ekzistas grandaj paŝtadaj areoj uzataj kaj loĝataj ekde centoj da jaroj de arablingvaj, duonnomadaj bagaraoj kaj kamelo-bredado kababiŝoj. Nilotoj, nubaoj kaj dinkaoj ankaŭ loĝas en partoj de Kurdufano.

La kurdufanaj lingvoj estas parolataj de malgranda malplimulto en suda Kurdufano kaj estas unika al la regiono, kiel estas ankaŭ la kaduaj lingvoj, sed la araba estas la ĉefa kaj plej vaste parolata lingvo en la regionego.

Kategorio:Regionoj de Sudano
Brokopondo (distrikto)

eta|300px|Lago Brokopondo
La **distrikto Brokopondo** estas unu el 10 distriktoj de Surinamo. Sur areo de 7 364 kvadrataj kilometroj laŭ la stato de la censo de 2012 vivis 15 909 loĝantoj, kio rezultigas loĝdenson de 2,2 homoj po kvadrata kilometro. Administra centro estas la samnoma urbo Brokopondo.

Kategorio:Distriktoj de Surinamo
Caacupé

**Caacupé** estas urbo de Paragvajo. Ĝi estas la administra centro de la departemento Cordillera, unu el 17 departementoj de Paragvajo, kiuj kun la Ĉefurba Distrikto de Asunciono konsistigas la ŝtatan teritorion. La urbo situas en la centra sudo de la lando.

La urbo estis fondita la 4-an de aprilo 1770 kaj situas ĉirkaŭ 50 kilometrojn oriente de la ŝtata ĉefurbo Asunciono en monteta pejzaĝo, kiu donis la nomon al la ĉirkaŭa departamento (*Cordillera* signifas "montaro").

La klimato estas subtropika kun jara mezumo de 22 celsiusaj gradoj kaj jara pluvokvanto de mezume 1536 milimetroj.

Nacian signifon la loko havas precipe pro sia urbocentra katolika katedralo *Basílica de la Virgen de los Milagros*, do *Baziliko de la Virgulino de la Mirakloj*, la episkopa preĝejo de la diocezo Caacupé. La de granda kupolo kovrita baziliko estas la plej granda preĝejo kaj religia centro de la lando. La konstruado estis komencita en 1945 kaj post multaj prokrastoj en konstruo, interalie pro manko de mono, nur en 1988 estis konsekrita per papo Johano Paŭlo la 2-a dum sia vizito al Paragvajo.

Kategorio:Urboj de Paragvajo
Antemio de Traleso

**Antemio de Tralles** (Greke: Ἀνθέμιος ὁ Τραλλιανός, Anthémios o Trallianós; ĉ. 474 – 533 x 558) estis unu el la du ĉefaj bizancgrekaj arkitektoj (Isidoro de Mileto estis la alia) al kiuj la imperiestro Justiniano la 1-a komisiis desegni la preĝejon de Hagia Sofia en Konstantinopolo en 532-537. Li estis el familio el kvin fratoj kiuj estis fakuloj en diversaj fakoj: madicino, juro, gramatiko ktp. Li estis ĉefe matematikisto kiu studis la elipson kaj la reflekto de lumo fare de vitroj por produkti fajron en kruc-sekcio de Hagia Sofia.

[eta|200px|Kruc-sekcio de [Hagia Sofia]]

## Notoj 
Kategorio:Bizanca imperio
Kategorio:Bizancaj arkitektoj
Sipaliwini

La **distrikto Sipaliwini ** estas unu el 10 distriktoj de Surinamo. Sur areo de 130 567 kvadrataj kilometroj - preskaŭ kvar kvinonoj de la tutŝtata areo - laŭ la stato de la censo de 2012 vivis 37 065 loĝantoj, kio rezultigas loĝdenson de 0,3 homoj po kvadrata kilometro. La distrikto ne havas propran administran centron, sed administriĝas rekte en la ŝtata ĉefurbo Paramaribo.

Kategorio:Distriktoj de Surinamo
Jigdal

***Jigdal*** (de la komencvorto, hebree **יִגְדָּל** aŭ **יִגְדַּל**) estas juda religia poemo, verŝajne verkita en la 14-a aŭ 15-a jarcento. La aŭtoro ne estas certe konata, sed la itala juda poeto Immanuel la Romano (1261-1328) kaj la hispana Daniel ben Jehuda Dajan estas menciitaj iom konjekte. La poemo estas versa adapto de la 13 principoj de Maimonido, celante koncize prezenti la kernajn punktojn de la judaj religiaj kredoj. *Jigdal* estas vaste kantata de la judaro kiel himno en la sinagogaj Diservoj; la specifaj kuntekstoj en kiuj oni kantas ĝin varias laŭ la tradicioj. Aŝkenaza kantado enhavas nur 13 strofojn kaj rekantas la finan strofon por plenumi la metrikon, sed en la sefarda kantado oni aldonas 14-an, resuman strofon.

## Originala teksto 
Jen la hebrea teksto laŭ la sefarda kutimo (aŝkenaze oni ne uzas la finan strofon):

#
#
#
# 
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#

## Esperanta traduko 
#Ekzaltiĝu la Vivanta Dio, kaj laŭdiĝu, kiu ekzistas&nbsp;– ne limigita de la tempo estas lia ekzistado;
#Li estas Unu&nbsp;– kaj ne estas unueco simila al la lia&nbsp;– nepenetrebla kaj infinita estas lia Unueco;
#Li havas nenian ŝajnaĵon korpan nek estas korpeca&nbsp;– nek io ajn kompareblas al lia sankteco;
#Li antaŭis ĉiu estaĵo, kiu estas kreita&nbsp;- la Unua, kaj nenio antaŭas lian antaŭecon;
#Jen! Li estas Mastro de la universo&nbsp;- ĉiu kreitaĵo elmontras lian grandiozon kaj lian suverenecon;
#Li dotis per sia fluo de profetado&nbsp;- sian amegata, splenda popolo;
#En Israel, neniu kiel Moseo denove leviĝis&nbsp;- profeto klare perceptanta lian vizion;
#Dio donis al sia popolo Torao de vero&nbsp;- per sia profeto, la plej fidata el sia domo;
#Dio neniam amendos nek interŝanĝos sia leĝon&nbsp;- por iu ajn alia, por tuta eterno;
#Li ekzamenas kaj scias niajn plej kaŝitajn sekretojn&nbsp;- li perceptas la rezulton de afero ĉe ĝia koncipiĝo;
#Li rekompencas homon per komplezo laŭ ties ago&nbsp;- li metas malbonon sur la malbonulon laŭ ties malboneco;
#Ĝis la Fino de Tagoj li sendos nian Mesion&nbsp;- por elaĉeti tiujn, kiuj sopiras lian finan elsavon;
#Dio revivigos la mortintojn en sia abunda afableco&nbsp;- eterne benata estas lia laŭdata Nomo.
#Tiuj ĉi estas la dek tri kernoj, ili estas la fundamento de la religio de Dio kaj lia fidelularo. La Torao de Moseo kaj lia profetaĵo estas vera, estu eterne benata lia Nomo.

## Fonto 
La artikolo estas bazita sur la angla vikipediaĵo samtema.

## Eksteraj ligiloj 
*Tri-strofa himno en Esperanto bazita sur Jigdal (de Donald Broadribb)

Kategorio:Poemoj
Kategorio:Himnoj
Kategorio:Judismo
Kampa ranunkolo

**Kampa ranunkolo** (*Ranunculus arvensis*) estas plantspecio de la genro ranunkolo ene de la familio de la Ranunkolacoj (*Ranunculaceae*). Ĝi hejmiĝas en Eŭrazio.

## Priskribo 
### Habito kaj folioj 
La kampa ranunkolo kreskas kiel unujara herba planto kaj atingas alton de 15 ĝis 20 aŭ 80 cm. La staranta tigo estas disbranĉita kaj pli aŭ malpli kalva .

La folioj staras baze kaj alterne ĉe la tigo. La tri ĝis kvin bazaj folioj kaj la malsupraj tigaj folioj konsistas el folizigo kaj foliplato. La 1,6 ĝis 6 cm longa folitigo estas maldence lanuga. La papereca kaj lanuga foliplato estas renverse ovoforma aŭ larĝe romba kun longeco de 1,5 ĝis 5,2 cm kaj larĝeco de 1,5 ĝis 4,2 cm kaj pli aŭ malpli larĝa kojnforma bazo. Ĝi estas triloba ĝis pli aŭ malpli triparta. La folipinto estas rondigita aŭ pinta. La supro tigofolioj estas sentigaj, kalvaj kaj pli aŭ malpli triparta kunmallarĝe kojnforma aŭ lineaj – lancetaj pastoj.

eta|supra parto kun du tigaj floroj. Bone videblaj estas la haraj sepaloj.
eta|kampa ranunkolo (*Ranunculus arvensis*).
eta|fruktaro de la kampa ranunkolo (*Ranunculus arvensis*).

### Floro 
La floro staras vidalvide de la plej supraj folioj. La rondaj flortigoj estas lanuge haraj. La duseksa, radiosimetria floro havas diametron de 4 ĝis 15 mm. La receptaklo estas rigida kaj hara. La kvin sepaloj estas mallarĝaj kaj 4 ĝis 7 mm longaj, la larĝeco estas 1 ĝis 2 mm kaj je la malsupra flanko hirtharaj. La kvin helflavaj ĝis verde-flavaj petaloj estas renverse ovoformaj kun longeco de 5,5 ĝis 8 mm kaj larĝeco de 2 ĝis 4 mm kaj havas rondigitan pinton. Ekzistas stamenoj. La 3 ĝis 8 mm longa pistilo havas ĉ. 2,6 mm longan stignon.

### Frukto 
En diskoforma ĝis globforma 8 ĝis 12 mm granda plurfrukto estas kvin ĝis ok nuksetoj.
La nuksetoj estas tipaj kontraŭhokaj fruktoj; la planto uzas zooĥorion.

La planto floras de aprilo ĝis julio. Fruktmatureco estas de junio ĝis septembro.

La planto estas tetraploida, ĝia kromozomnombro estas 2n = 32

## Disvastigo 
La kampa ranunkolo estas disvastigita en Eŭropo kaj Malgrandazio. En Nordameriko kaj Ĉinujo la planto estas neofito.

## Fontoj 
* Alan T. Whittemore: *Ranunculus arvensis*. .
* Wang Wencai & Michael G. Gilbert: *Ranunculus arvensis.*, PDF-dosiero.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Verbreitung auf der Nordhalbkugel nach: Eric Hultén, Magnus Fries: *Atlas of North European vascular plants* 1986, ISBN 3-87429-263-0

Kategorio:Ranunkoloj
19992 Schönbein

'*19992 *Schönbein''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la svisa germandevena kemiisto Christian Friedrich Schönbein (1799–1868), profesoro en Bazelo de 1928. Plej bone konata pro sia malkovro de la ozono en 1839, li ankaŭ inventis la nitrocelulozon kaj la kolodion. Li estas rigardita kiel kunfondinton de la geokemio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
19962 Martynenko

'*19962 *Martynenko'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sovetunia astronomo *Vasilij Vasil'eviĉ Martinenko'' (1930–2000), esploristo pri la meteorfluoj, organizinto de ĉiujaraj ekspedicioj pri meteoroj kaj aŭtoro de multenombraj artikoloj kaj libroj. Li organizis observatorion por junaj amatoraj astronomoj en Simferopolo, studion por pentrado pri kosmo kaj mineralogian muzeon

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Arĥeofito

**Arĥeofito** (gr. ἀρχαῖος *archaios* „malnova“ kajφυτόν *phytón* „planto “) aŭ **malnovplanto** estas hemeroĥoriaj plantospecioj, kiuj antaŭ 1492, kiam Kristoforo Kolumbo atingis Amerikon, sed ankoraŭ en pli vasta senco historia tempo, pro direktaj au nedirektaj homaj influoj estis enkondukitaj en nova regiono, tie multiĝis sen fremda helpo. Male al tio, plantoj kiuj estas enkondukitaj post 1492, oni nomiĝas neofito aŭ „novplano“. Arĥeofitoj ne estas indiĝenaj, sed estas rigardata en la naturproteko kiel hejmaj plantoj.

[eta|280px| [cejano estas speiroĥoria planto kaj estas arĥeofito.]]
La esplorado de la disvastigo de arĥeofitoj estas la tasko de la historia Ĥorologio.

La disvastigmeĥanismoj de planto estas eteloĥorio, speiroĥorio kaj agoĥorio. tiuj estas ĉiuj subformoj de hemeroĥorio.

## Literaturo 
* Ursula Hoffmann kaj Michael Schwerdtfeger: *... und grün des Lebens goldner Baum. Lustfahrten und Bildungsreisen im Reich der Pflanzen.* Burgdorf, Göttingen 1998, ISBN 3-89762-000-6
* Bernhard Kegel: *Die Ameise als Tramp. Von biologischen Invasoren.* Heyne, München 2002, ISBN 3-453-18439-4
* Tim Low: *Feral Future. The untold story of Australia’s exotic invaders.* Penguin Books Australia, Ringwood 2001, ISBN 0-14-029825-8
* Heinz-Dieter Krausch: *Kaiserkron und Päonien rot ... Entdeckung und Einführung unserer Gartenblumen.* Dölling und Galitz, Hamburg 2003, ISBN 3-935549-23-7
* Angelika Lüttig kaj Juliane Kasten: *Hagebutte & Co. Blüten, Früchte und Ausbreitung europäischer Pflanzen.* Fauna, Nottuln 2003, ISBN 3-935980-90-6

Kategorio:Plantoj
Kategorio:Botaniko
Trovilo de karbona monooksido

eta|Karbona unuoksido detektilo
**Trovilo de karbona monooksido** estas aparato, kiu avertas la ĉeeston de karbona monooksido (CO) por preventi veneniĝo per tia senodora kaj senkolora gaso.

La trovilo mezuras la nivelon de la gaso kaj donas alarmosignalon, kiam tiu nivelo estas danĝera. Tiam homoj povas tuj ventoladi la areon aŭ forlasi ĝin.

## Vidu ankaŭ 
* Alarmo
* Brulalarma sistemo
* Sireno (avertilo)

Kategorio:Karbona monooksido
Kategorio:Detektiloj
Kategorio:Usonaj inventoj
Kategorio:Kemia sekureco
Kategorio:Sekureca ekipaĵo
Kategorio:Aktiva fajroprotektado
Kategorio:Domotiko
Kategorio:Aera poluado
19993 Günterseeber

'*19993 *Günterseeber''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la fama germana geodeziisto Günter Seeber, profesoro pri geodezia astronomio kaj satelita geodezio ĉe la Universitato de Hanovro. Seeber estas gvidanta fakulo pri TLS kaj disvolvinto de transportebla zenita fotilo. La nomo estis proponita fare de Lutz D. Schmadel okaze de la emeritiĝo de Günter Seeber.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Cai Yingwen

**Tsai Ing-wen** (laŭ sistemo *Wade-Giles* latinliterigata; ĉine tradicie , simpligite ; prononco ) aŭ **CAI Yingwen** (laŭ la pinjina latinliterigo) naskiĝis la  en la komunumo *Fangŝan*, distrikto *Pingtung*, Tajvano) estas tajvana politikisto, prezidantino de la Demokratia Progresema Partio ( DPP ), kaj la sepa prezidanto de Tajvano, servante de 2016 ĝis 2024. Ŝi estas la unua virina ŝtatestro de tiu lando.

La  ŝi gajnis la prezidantan baloton kun pli ol 8,1 milionoj da voĉdonoj kaj plimulto en 57%, kio kaŭzis malkontenton de Pekino.

Ŝi estas por samseksa edzeco dirinte en Vizaĝlibro "Mi estas Tsai Ing-wen, kaj mi subtenas la egalecon de geedzeco".

## Referencoj 
Kategorio:Tajvanaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Tajvano
Demokratia Progresema Partio

La **Demokratia Progresema Partio** (DPP, ĉine: 民主進步黨, pinjine *Mínzhǔ Jìnbù Dǎng*, mallonge ĉine 民進黨, pinjine *Mínjìndǎng*) estas tajvana naciisma kaj centro-maldekstra politika partio en Tajvano. Ekde 2023 ĝi estas la plimulta reganta partio en la tutverda koalicio. Ĝi estis tradicie asociita kun forta rekomendado de homaj rajtoj, same kiel la apogo al tajvana naciismo kaj identeco. La DPP estas membro de *Liberal International* kaj fondintaj membro de la Konsilio de Aziaj Liberaluloj kaj Demokratoj. Ĝi reprezentis Tajvanon en la Organizaĵo de Nereprezentitaj Nacioj kaj Popoloj (UNPO).

Sub la gvido de la prezidentino Cai Ing-ŭen la partio gajnis la prezidentan baloton de la 16-a de januaro 2016, kaj sekve ekde majo 2016 la partia gvidantino estos la nova ŝtata prezidento de Tajvano - la unua virino en tiu ofico. Kiel parto de la Verda koalicio, ĝi subtenas la nocion de Tajvano kiel suverena ŝtato kaj ne strebas al reunuiĝo kun PRĈ.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Tajvano

Tajvana Ŝtatkonstrua Partio

Kuomintango

Ĉina Unuiĝakcela Partio (zh; 中華統一促進黨)

Unio por la solidareco de Tajvano

Formosa Alianco
## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo

Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1986
VIDA! science centrum

eta
**VIDA! science centrum** estas amuza scienca parko en Brno por popularigo kaj subteno de sciencoj kun daŭra interaga ekspozicio, kiu prezentas dekojn da sciencaj fenomenoj en kvar fundamentaj sferoj – Planedo, Civilizacio, Homo kaj Mikrokosmo.

Akompana programo enhavas spektaklojn kun sciencaj eksperimentoj kaj specialajn programojn por lernejoj kaj por la publiko. *Science centrum* sidas en internoj de la iama pavilono D en la Foira ekspoziciejo de Brno. ¨Por la publiko ĝi estis malfermita la 1-an de decembro 2014.

La entreprenanto de VIDA! estas *Moravian Science Centre Brno*, publikprospera organizo de Sudmoravia Regiono. Krom la Sudmoravia Regiono promesis kunfinanci la sciencan centron ankaŭ la urbo Brno dum la tempo, kiam la projekto prosperos. La amuza scienca parko VIDA! estas parto de Ĉeĥa Asocio de Sciencaj Centroj.

## Estiĝo kaj fondo 
*VIDA! science centrum* estas realigata danke al projekto de „Moravian Science Centre Brno“. La preparoj komenciĝis en 2009. Instalinto de la projekto estis Sudmoravia Regiono, kiu petis subvencion enkadre de Operacia Programo "Esploro kaj Evoluigo por Novigoj". La subvencio estis aljuĝita kaj la 28-an de julio komenciĝis la konstruado de "VIDA! science centrum".

Rilate al nove kreiĝanta parko VIDA! Sudmoravia Regiono fondis la publikprosperan organizon "Moravian Science Centre Brno". Celo de "VIDA! science centrum" estas popularigi sciencon en la vasta publiko, disvolvi turismon en Sudmoravia Regiono kaj pli fote prezenti la regionon kiel subtenanton de sciencoj, esploroj kaj novigoj.

La inaŭguro por realigantoj kaj partneroj de la projekto la 28-an de novembro 2014, por la publiko la 1-an de decembro 2014.

## Ekspozicio de VIDA! parko 
Sur areo de preskaŭ 5000 m² troviĝas pli ol 150 interagaj eksponaĵoj (ekz. oceano en botelo, biciklo sur ŝnuro, rotacianta ĉambro, tertrema tabulo, modelo de la koro en supernormala grandeco). La daŭra ekspozicio estas dividita en kvar partojn:
* Planedo
* Civilizacio
* Homo
* Mikrokosmo

Parto de la parko estas infana scienca centro por la plej etaj vizitantoj ĝis 6-jaraj. Al la programo apartenas ankaŭ regulaj spektakloj plenaj de amuzaj eksperimentoj, kiuj okazas en Teatro de Scienco, kaj specialaj programoj por lernejoj. En la 4-a etaĝo estas areo de 1500 m², por nedaŭraj ekspozicioj.

En ĉiu sekcio de "VIDA! science centrum" ĉeestas vidigistoj – lektoroj, ĉiĉeronoj, kiuj zorgas pri sciencaj eksperimentoj kaj helpas manipuli per la eksponaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* Oficiala Fejsbuko

Kategorio:Muzeoj en Brno
Kategorio:Teknikaj muzeoj
Kategorio:Sciencaj muzeoj
(19995) 1990 VU8

**(19995) 1990 VU8** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

Ĝi havas nenian rimarkindan econ kaj ankoraŭ ne ricevis nomon.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Alea iacta est

[eta|[Ĵetkubo en la romia muzeo de Lausanne-Vidy.]]
***Alea jacta est*** (ankaŭ skribita kiel ***Alea jacta est*** aŭ ***Allea jacta est***) estas uzata latina eldiro kiu signifas "la ĵetkubo estas ĵetita" aŭ "la sorto estas ĵetita". Temas pri esprimo atribuita de Suetonio al Julio Cezaro en la momento kiam ĉi lasta estis transirante la riveron Rubikono en la nordo de Italio, en la limo inter Italio kaj Gallia Cisalpina, provinco asignita al li de la romia senato.

Pere de ĝi li ribeliĝis kontraŭ la aŭtoritato de la Senato kaj ekigis la longan enlandan militon kontraŭ Pompeo kaj la *Optimates*. Laŭ kelkaj versioj, anstataŭ la participo *«jacta»*, Cezaro uzis la imperativon «*jaci*»: ĵetu! (la sorton).

## Formo de la frazo 
Se oni kredas al Plutarko, Cezaro prononcis la frazon en la greka lingvo, prenita el verso de la komediografo Menandro, kun la senco «la ĵetkuboj estas ĵetitaj (ni atendu nun la sorton)». Verŝajne la verkisto estis unu el la plej ŝatataj de Cezaro.

En la nuntempo ĉi frazo estas uzata aludante al ekstrema aŭ riska decido alprenita, post longa meditado.

Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Julio Cezaro
Bolŝaja kolcevaja linio (Moskvo)

**Bolŝaja kolcevaja linio / BKL** ("Granda cirkla linio", ) antaŭe nomita **TPK linio** (**Tretij peresadoĉnij kontur**, "Tria interŝanĝa konturo", )  estas metrolinio de la Metroo de Moskvo. Ĝi estas planata kiel dua cirkla linio situanta ekstere de la ekzistanta Cirkla linio, kun branĉo al Moskva-Siti.

La kvin unuaj stacioj (de '** ĝis **') malfermiĝis la .

La sekcio de '** al **', estas uzata kune kun la linio Solncevskaja kiel parto de la itinero.

La  malfermiĝis 10 novaj stacioj: '**, **', '**, **', '**, **', '**, **', '**, **'.

Post kompletigo, Bolŝaja kolcevaja linio inkluzivas la tri staciojn de Kaĥovskaja linio ('**, **', '**).

BKL estis oficiale malfermita la  kaj malfermiĝis 9 novaj stacioj: **', '**, **', '**, **', '**, **', '**, **'.

## Kronologio 
maldekstra|400px|eta|TPK linio

## Mapo 
lang=en|centra|730px

## Stacioj 
Stacioj de la Bolŝaja kolcevaja linio

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Metrolinio Kaĥovskaja (Moskvo)
* Kolcevaja linio (Moskvo)
* Centra ringo de Moskvo
* Listo de stacioj de Moskva metroo
* Moskvaj centraj diametroj

## Eksteraj ligiloj 
*   ()


Kategorio:Transportaj cirkloj de Moskvo
Kategorio:Aperis en 2018
Kategorio:Transporto en 2018
Bézouotte

**Bézouotte** estas komunumo en Francio kaj situas en la departemento Côte-d'Or, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
Bézouotte etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Côte-d'Or, en la centra parto de Burgonjo-Franĉkonteo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Interna ligilo 
* Komunumoj de Côte-d'Or

### Eksteraj ligiloj 
*Paĝaro écho des communes 

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Alajos Loczka

**Alajos Loczka** [alajoŝ locka], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Loczka Alajos** estis hungara kemiisto, profesoro, instruisto, bibliotekisto. Lia patro estis József Loczka.

Alajos Loczka http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09006/09554.htm naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Alajos Loczka frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1914. Li batalis dum la 1-a mondmilito (li vundiĝis dufoje). Inter 1918 kaj 1921 li laboris en la universitata kemia instituto, sed li ankaŭ instruis en gimnazio en Budapeŝto inter 1919 kaj 1928, en 1935 li iĝis gimnaziestro. Li doktoriĝis en 1920 el organika kemio. En 1931 li estis nomumita privata profesoro. En la studjaro 1927 li studis en Usono la instruan sistemon helpe de stipendio. Hejmenveninta li ricevis ŝtatan postenon, ekde 1937 li laboris en ministerio pri religio kaj eduko. Post la 2-a mondmilito li laboris unu jaron en la Universitata Biblioteko (ELTE), poste li pensiuliĝis. Jam kiel emerito li laboris en alia biblioteko kaj laboris multe por la kemia muzeo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az alchemia története* (1925)
* *Organikus kém. a reálisk. 6. o-a számára* (1926) - mezlerneja lernolibro
* *A kémia-oktatás alapelvei a középfokú iskolákban* (1933)
* *Szakisk. és nemzetépítés. Tanulm-ok a gazd. szakokt. köréből.* (1944)
* *Kevert, összetett és nyomelemes műtrágyák* (1962)
* *Tüzelőanyagelemek és felhasználásuk* (1970)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dezső Straub

**Dezső Straub** [deĵO ŝtraŭb], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Straub Dezső** estas hungara aktoro, reĝisoro. Lia filo estis Péter Straub.

Dezső Straub http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz23/317.html naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Straub laboris en laboratorio inter 1969–1972, poste li estis profesia kantisto. Li finis la lernadon en Altlernejo pri Filmo kaj Teatro en 1977, poste li aliĝis al trupo de Teatro József Attila. Ekde 1982 li estis membro de diversaj aliaj teatroj, kie estis prezentitaj ĉefe kabaredoj. Li ricevas rolojn ankaŭ en filmoj kaj en Hungara Televizio. Ekde 1987 li ankaŭ reĝisoradas. Li ricevis premion en 1986.

## Liaj elektitaj teatraj roloj 
* Carlo Goldoni: La mensogulo - Florindo
* Antal Szerb: Noktotagmeza ĉevalisto - Osborne
* Jenő Heltai: Bernát - Tunkó Béla
* Lope de Vega: La saĝega fianĉino - Hernando
* Imre Kálmán: Reĝino de ĉardaŝo - Miska

## Liaj elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Az ördög nem alszik (1987, 2001)
* Dezső Straub: Nejcserés támadás (2000) - propra verko
* Pénz áll a házhoz (2010)

## Liaj elektitaj kinejaj roloj 
* Ki látott engem? (1977)
* Amerikából jöttem... (1989)

## Liaj elektitaj televiziaj roloj 
* Bajuszverseny (1973)
* Családi kör (1980–1981) - serio
* Hölgyek és urak (1991)
* Kabarémúzeum (2006)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lajos Lóczy (1891-1980)

**Lajos Lóczy** [lajoŝ lOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lóczy Lajos** estis hungara geologo, profesoro, la unua eksterlanda membro de Brazila Scienca Akademio (1967). Lia samnoma patro Lajos Lóczy estis same geologo.

Lajos Lóczy http://museum.hu/kiallitas/3153/ifj_Loczy_Lajos_elete_es_munkassaga naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Rio-de-Ĵanejro.

## Biografio 
Lajos Lóczy frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Zuriko en 1914. Post siaj studoj li instruis en Reĝa Universitato de Budapeŝto, sed li partoprenis ankaŭ en geologia ekspedicio en Serbio en 1917. Li estis nomumita privata profesoro en 1919. Li ofte estis spertulo aŭ esploristo pri nafto eksterlande de 1920 ĝis 1961 (Ekvadoro, Peruo, Rumanio, Pollando, Jugoslavio, Sumatro, Javo, Sulaveso). Inter 1932 kaj 1948 li estis direktoro de geografia instituto en Budapeŝto, krome li partoprenis en esploroj pri nafto en Hungario. En 1961 li translokiĝis al Brazilo, baldaŭ li instruis en Rio-de-Ĵanejro, eĉ en Teherano. En 1973 li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A villányi callovien ammonitesek monográfiája* (1915)
* *Tectonismo transversal na América do Sul e suas Relações Genéticas com as Zonas de Fratura das Cadeias Meio-Oceânicas* (1969)
* *Geológia Estrutural é Introduição a Geotectonica* (1976) 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Aviamotornaja (BKL Moskvo)

**Aviamotornaja** () estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Bolŝaja kolcevaja linio, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **' sud-oriente de Moskvo. Ĝi estis malfermita la .

## Interkonektoj 
De tie ekzistas transirejo al:
* →  linio (stacio '''')

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* Informo pri la stacio en «Метрострой» ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Bolŝaja kolcevaja linio (Moskvo)
Kategorio:Nekrasovskaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Lefortovo (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2020
Kategorio:2020 en Moskvo
Salome Aleksandra

**Salome Aleksandra** (naskiĝis - mortis 67 a.K.) regis la landojn de la makabea dinastio inter ĉirkaŭe 76 kaj 67 a.K., post kiam ŝia edzo Aleksandro Janeo mortis. Ŝia regado estis precipe paca eksterlande, sed gravaj enlandaj konfliktoj okazis dume, kvankam ŝi ankaŭ preventis iun ajn militon en sia lando.

Atentinda estis la reverso en enlanda religia politiko. Salome Aleksandro subtenis la fariseojn, kiuj iom poste ekvenĝis kontraŭ iuj sadukeoj, kaŭzante aristokratan oponon.

## Historio 
Kiam Aleksandro Janeo mortis dum la sieĝo de Ragaba ĉirkaŭ 76 a.K., Salome Aleksandra ekregis. Laŭ kelkaj alineoj de Jozefo, Janeo, kiu persekutis la fariseojn, petis ŝin plaĉigi la fariseojn, enpovigante ilin. Ial ajn Aleksandra certe favoris la fariseojn.

Ŝi instalis sian fariseeman filon Hirkanon la 2-a kiel ĉefsacerdoton kaj eble enpovigis la fariseojn en la juda konsilio de sacerdotoj kaj aristokratoj, la *Gerousia*.

La fariseoj inicie ĉefe liberigis siajn samopiniantojn, sed poste komencis realigi venĝon kontraŭ kelkaj gravaj aristokratoj, potencaj subtenantoj de Aleksandro Janeo, anoj de la sadukeoj. Aliancanoj de la sadukeema filo de Salome Aleksandra, Aristobulo la 2-a, intervenis, preventante pli perforton.

Iom antaŭ kiam Salome Aleksandra mortis, Aristobulo la 2-a okupis iujn gravajn fortresojn kaj fortikaĵojn kun la sadukeoj. Enlanda milito komencis tuj post ŝia morto, inter Hirkano kun la fariseoj kaj Aristobulo kun la sadukeoj.

## Referencoj 
Kategorio:Makabea dinastio
19998 Binoche

'*19998 *Binoche'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca aktorino Juliette Binoche, fama pro ŝia ludo en "La Netolerebla Leĝero de Estado", filmo laŭ romano de Milan Kundera (1984).

Laŭdire, tiu nomo estus inspirita al la malkovrino fare de la francia magazino *Madame Figaro'' (suplemento de Le Figaro n° 19998) dediĉita al Juliette Binoche.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Preĝejo Patrono de Hungaroj (Rákospalota)

**Preĝejo Patrono de Hungaroj** (hungare Magyarok Nagyasszonya) estas katolika historia monumento en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Rákospalota.

## Historio 
En la iama urbo Rákospalota la unua katolika grupo formiĝis en 1884, en 1893 jam memstara paroĥo kreiĝis. En tiu loko la preĝejo estis konstruita inter 1896 kaj 1909, sed provizora konsekro okazis ĝuste en 1900, ĉar la kirko estis jam uzebla. La plena pentrado finiĝis nur en 1927. Plena renoviĝo okazis en 1989. Oni konstruis urnan tombejon en 1996 en la kela parto.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en korto laŭ placo. En mezo de la fasado malsupre estas la enirejo, la plej supre la turo altiĝas. La ornama pordo similas al pordo de Kapelo Sankta Jakobo (Ják). Al la ĉefnavo aliĝas 2 flankonavoj.

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

## Fontoj 
* hungare
* hungare kun fotoserio
* hungare kun foto
eta|maldekstre|Interna parto de la kirko
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kirko

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Budapeŝto
Regionoj de Brazilo

La subŝtatoj de Brazilo grupiĝas laŭ kvin regionoj. Detalojn pri la distribuo bildigas la mapo dekstre.

*  bildiĝas la norda regiono de Brazilo,
*  la nordorienta regiono de Brazilo,
*  la centro-okcidenta regiono de Brazilo,
*  la sudorienta regiono de Brazilo kaj
*  la suda regiono de Brazilo.
Centro-okcidenta regiono de Brazilo

La subŝtatoj de Brazilo grupiĝas laŭ kvin administraj regionoj. La **centro-okcidenta regiono** en la mapo sube bildigas .

Ĝi grupigas
# la Federacian Distrikton kaj la subŝtatojn
# Gojaso,
# Mato-Groso kaj
# Suda Mato-Groso.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis sume  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Kategorio:Regionoj de Brazilo
Bletterans

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura'', nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lons-le-Saunier kaj estas la administra centro de la kantono Bletterans. 

La teritorio havas komunan limon kun . 

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
 etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Jura, en la centra parto de Burgonjo-Franĉkonteo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Jura

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro écho des communes 

Kategorio:Komunumoj de Jura
Nacia Kongreso de Brazilo

[eta|300px|la parlamentejo en [Braziljo]]
eta|Logo do Congresso Nacional
La **Nacia Kongreso** () estas la parlamento, do la leĝdona institucio, de la federacia registaro de Brazilo. Kontraste la la subŝtataj leĝdonaj asembleoj kaj la municipaj parlamentaj ĉambroj, la Kongreso estas duĉambra, formita de la Federacia Senato (portugale , la supera ĉambro) kaj la Ĉambro de deputitoj (portugale '''', la malsupra ĉambro). La Kongreso kunvenas ĉiujare en Braziljo de la 2-a de februaro ĝis la 27-a de julio kaj de la 1-a de aŭgusto ĝis la 22-a de decembro.

Laŭ la stato de 2016 la parlamento konsistas el sume 594 membroj: 81 senatanoj kaj 513 deputitoj.

Senado Federal (Brasil) - atual.svg
Câmara dos Deputados (Brasil) - atual.svg

En la supraj skemoj, koloroj bildigas la diversajn politikajn partiojn. Laŭ la nombroj de parlamentanoj aparte grandaj partioj estas
*  la Progresista Partio,
*  la Brazila Laborista Partio,
*  la Partio por la Respubliko,
*  la Partio de la Brazila Demokrata Movado,
*  la Partio de la Laboristoj,
*  la Brazila Respublika Partio,
*  la Brazila Socialista Partio kaj
*  la Partio por la Brazila Social-Demokratio.

## Vidu ankaŭ 
* Brazila Senato
* Ĉambro de Deputitoj (Brazilo)
* Brazila Konstitucio de 1988

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de la brazila senato portugale
* Retpaĝaro de la ĉambro de deputitoj de Brazilo portugale
Kategorio:Politiko de Brazilo
Kategorio:Parlamento
19999 Depardieu

'*19999 *Depardieu''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la francdevena (nun rusa) aktoro Gérard Depardieu, fama pro lia rolo en la filmo *Jean de Florette*, laŭ romano de Marcel Pagnol. En *Tous les matins du monde* (1991), li ludas la rolon de la franca komponisto Marin Marais. La nomo honoras ankaŭ lian filon Guillaume Depardieu (1971–2008).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Brazila Komunista Partio

La **Brazila Komunista Partio** (, origine  [Komunista Partio de Brazilo] ĝis 1958, mallongigo *PCB*) estas politika partio de Brazilo, fondita en 1922. Kune kun la Komunista Partio de Brazilo (PCdoB) ĝi disputas pri la titolo esti la plej malnova politika partio de la lando. Ĝi ludis gravan rolon en la landa 20-jarcenta historio. Tiam ĝi estis unu el la plej grandaj partioj en la lando, subtenante, kun la Komunista Partio de Brazilo, unuigitan reziston kontraŭ la diktaturo, sed komence de la 1990-aj jaroj, kiam kolpasis Sovetunio kaj forfalis subteno de tie, la partio perdis potencon, kaj interna puĉo en 1992 dividis la partion kaj formis novan partion, nomata Socialista Popola Partio, kiu nun uzas la antaŭan identigan nombron de la PCB, 23.

Laŭ la stato de 2016, la Brazila Komunista Partio ne reprezentiĝas en la Nacia Kongreso de Brazilo.

La junulara sekcio de PCB estas konata kiel *Unio de Komunista Junularo* (portugale *União da Juventude Comunista*).

Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Komunista Partio de Brazilo

La **Komunista Partio de Brazilo ** (portugale *Partido Comunista do Brasil*, mallongigo *PCdoB*) estas politika partio de Brazilo. Kune kun la Brazila Komunista Partio (PCB) ĝi disputas pri la titolo esti la plej malnova politika partio de la lando, fondita en 1922. Tamen la Brazila Komunista Partio konsideras sin mem esti la rekta daŭriganto de la Komunista Partio de Brazilo de 1922, nur ŝanĝinte la nomon en 1958. Ĉiukaze la en sia nuntempa organiza formo la Komunista Partio de Brazilo fondiĝis en 1962, lige al la ĉina-sovetia disiĝo. Ambaŭ komunistaj partioj ludis gravan rolon en la landa 20-jarcenta historio. Tiam ili subtenis unuigitan reziston kontraŭ la diktaturo. En 1988 la partio laŭleĝiĝis. Ekde 1989 la Komunista Partio de Brazilo je tutlanda nivelo proksime kunlaboras kun la Partio de la Laboristoj, kaj partoprenis en la registaro de Luiz Inácio Lula da Silva de 2003 ĝis 2011.

Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Ĥoroŝovskaja (BKL Moskvo)

**Ĥoroŝovskaja** () estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Bolŝaja kolcevaja linio, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **' unuflanke kaj inter la stacioj '** kaj **' aliflanke, norde de Moskvo. Ĝi estis malfermita la .

## Interkonektoj 
De tie ekzistas transirejo al:
* →  linio (stacio '**)
* →  (stacio **')

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* Informo pri la stacio en «Метрострой» ()

 

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Bolŝaja kolcevaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Ĥoroŝovskij (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2018
Kategorio:2018 en Moskvo
Tomasz Rzymkowski

**Tomasz Rzymkowski** (naskiĝis la  en Kutno) estas pola politikisto, doktoro pri juro, parlamentano de la Pola Sejmo en la 8-a oficperiodo (2015 -), membro de Ruch Narodowy (Nacia Movado) kaj de la Asocio KoLiber, kandidatis el la listo de balot-komitato de Paweł Kukiz "'''Kukiz'15'''". Favora por Esperanto, li promesis ke baldaŭ estos membro de la pola Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (PGAE).

.

## Biografio 
Li estas juristo kaj finis la Juran Fakultaton de Katolika Universitato de Lublin "Johano Paŭlo la 2-a" en Lublino kaj tie li estis doktoriĝ-kandidato en tiu universitato en la Katedro de Historio pri Ŝtato kaj Juro. Doktoriĝis en la jaro 2018. Li finis la postdiplomajn studojn en Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego en Varsovio kaj en la Katolika Universitato de Lublin "Johano Paŭlo la 2-a" en Lublino.

La 31-an de julio 2019 li transiris al la Parlamenta Klubo de Rajto kaj Justeco. Poste li estis kandidato de Rajto kaj Justeco en la Parlamentaj Balotoj 2019 kaj sukcese akiris la mandaton al Pola Sejmo.

## Esperanto 
kadra|maldekstra|40ra
Favora por Esperanto, li promesis, ke baldaŭ estos membro de la pola Parlamenta Grupo Apoganta Esperanton (PGAE) dum la renkontiĝo en sia parlamenta oficejo en Łowicz / Loviĉo kun Eduardo Kozyra - la prezidanto de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando).

## Referencoj 
Kategorio:Polaj politikistoj
Zoo de Gera

La **Zooparko arbara de Gera** (germane: *Waldzoo Gera*, *Tierpark Gera*) troviĝas en Gera, Germanio, Straße des Friedens nr 85. Ĝi situas en la idilieca Martena valo *(Martinsgrund)*.
eta|Enirejo ĉefa al la zoo

## Priskribo 
La zoo de Gera malfermitis en junio 1962 kiel simpla ĉirkaŭbarila komplekso por hejmaj bestoj; ĝi intertempe nombriĝas inter la plej ŝatataj kulturaj institucioj de Eosta Turingio. Sur ĉ. 20 hektaroj vivas nuntempe pli ol 500 bestoj de ĉ. 80 diversaj specoj. Ili pleje hejmecas en la norda parto de la globo, kiel ekzemple damaoj, ruĝaj cervoj, kapreoloj, eŭropaj bizonoj kaj altebenaĵaj bovoj, boacoj, gruntbovoj, eŭropaj muflonoj kaj treetaj ŝafoj el la Ludovik-Insularo. Sukcesega estas tiu ĉi zoologia ĝardeno en la tenado de alkoj kaj bizonoj. La birdaro reprezentatas i.a. per gufoj, neĝostrigoj, korakoj ruĝaj milvoj, (amazonaj) papagoj kaj amerikaj reaoj.

Krom regionaj bestoj vivas ankaŭ veraj ekzotikuloj enparke. La blazona besto de la urbo Gera, la leono ja ĉeestas, kiel ankaŭ leopardoj el Ĉinio. Treege plaĉas al la vizitantoj la alirebla ĉirkaŭbarilo kun magotoj, ĉar tie eblas - sen ĝentantaj kradoj - (iel) partopreni la familian vivon de la simioj.

Interesa estas, speciale por infanoj, la en la zooparkon enkorpigita farmbieno. Krom tipe utiligaj bestoj kiel kokoj kaj anseroj vivas tie ĉi ankaŭ malnovaj specoj de dombestoj kiel ekz. turingiaj arbaraj kaprinoj, ŝafoj el la regiono Rhön aŭ bulgaraj longharaj kaprinoj. Ankaŭ belegaj zebuoj nanaj aŭ dorlototaj poneoj el la Ŝetlandaj Insuloj entuziasmigas la vizitantojn.

## Parka tramvojo 
eta|Haltejo Martinsgrund de la parka relvojo
Specialaĵo de la parko de Gera estas la t.n. Parka relvojo (germane: *Parkeisenbahn*). Ĝi malfermitis en la jaro 1975-a kiel etŝpura (600 milimetroj) tramvojo de la komunismaj junaj pioniroj. Ĝi estas 800 metrojn longa kaj kondukas disde la haltejo Martinsgrund ĉe la ĉefa enirejo preter artefarita baraĵlageto trans du pontoj al la haltejo Wolfsgehege (kie hodiaŭ ne plu vivas la lupoj sed la sovaĝaj katoj). La kliniteco survoje venkita estas de 2,9%. Krom en Gera estas ankoraŭ aliaj 9 similaj parkaj tramvojoj en la landoj de la eksa GDR, kiuj enpenetrigas gelernantojn en la mondon de lokomotivestrado kaj fervojistado. Ĉirkaŭ 15 gelernantoj pasigas sian libertempon tie ĉi plenumante ĉiujn necesajn profesiojn, ekz. de signalgvardisto, kontrolisto, biletvendisto aŭ trajnekspedistoj sub la kontrolo de fakuloj. Bazo estas la regularo de Deutsche Bahn. Ĝis hodiaŭ pli ol 400 homoj tie ĉi instruitis, el kiuj kelkaj estas ĝis hodiaŭ honorofice laborantaj.

## Specialaj aranĝoj 
Post antaŭmendo eblas festi naskiĝtagojn ene de la zoo, havigi al si specialajn ĉirkaŭkondukojn aŭ labori unu tagon kiel vartisto zoa.

## Fonto 
Informoj sur la hejmpaĝo zoa 

## Eksteraj ligiloj 
* Parkfervolinia amikaro
* Amikoj de la Zooparko de Gera 

Gera
Kategorio:Gera
Gera
Cândido Rondon

[eta|juna Cândido Rondon en la [Amazona Baseno]]
**Cândido Mariano de Silva Rondon** aŭ **marŝalo Rondon** (naskiĝis la , mortis la ) estis brazila armea oficiro, kiu plej famiĝis pro sia esplorado de Mato-Groso kaj la okcidenta Amazona Baseno kaj pro sia dumviva subteno de brazilaj indiĝenoj. Li estis la unua direktoro de la brazila *Nacia Indiana Fondaĵo* (SPI/FUNAI) kaj apogis la kreadon de la Ŝingua Nacia Parko. La brazila subŝtato Rondonio estas nomita laŭ li. Li fariĝis marŝalo, la plej alta armea rango en Brazilo.

Kategorio:Brazilanoj
19994 Tresini

'*19994 *Tresini''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina kaj de la rusa astronomino Galina Riĉardovna Kastel' elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la svisa arkitekturisto Domenico Trezzini (1670–1734), kiu laboris en Sankt-Peterburgo en 1703 kaj estas rigardita kiel la unuan arkitekturiston de la urbo. Li konstruis la , la Someran Palacon de Petro la Granda kaj la Domon de la dek du kolegioj, kiu nun gastigas la Sankt-Peterburgan Ŝtatan Universitaton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Malkovrita de Galina Riĉardovna Kastel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Duluth

**Duluth** (prononcu []) estas havenurbo en la usona ŝtato Minesoto, kaj la ĉefurbo de kantono Saint Louis. Duluth havas  loĝantojn  kaj estas la dua plej granda urbo ĉe la bordo de Supra Lago, post Thunder Bay, Ontario. Ĝi situas ĉe la plej okcidenta pinto de la Grandaj Lagoj.

Duluth kaj la najbara urbo trans la golfo, nome Superior (Viskonsino), formas unusolan metropolan areon nome *Twin Ports* (Ĝemelaj Havenoj). Ili kunhavas havenon kiu estas unu el la plej gravaj havenoj de la Grandaj Lagoj. Ambaŭ urboj havas muzeajn ŝipojn (SS William A. Irvin en Duluth kaj SS Meteor en Superior), dediĉitaj al la loka navigheredo.

## Internaciaj partneraj urboj 
*  Isumi (Japanio)
*  Petrozavodsk (Karelio, Rusio)
*  Ranja (Irako)
*  Växjö (Svedio)
*  Thunder Bay (Ontario, Kanado)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Minesoto
Movebla tipo

**Movebla tipo** estas la sistemo de presarto kaj tipografio kiu uzas moveblajn komponantoj por reprodukti la elementojn de dokumento (kutime unuopaj literoj aŭ interpunkcio).
[eta|200px|Plumba [prestipo de la ligaturo de «ſ» (la longa *s*) kun «i» en la tiparo *Garamond*, kaj ĝia presaĵo.]]
La unua konata sistemo de moveblaj tipoj en la mondo por presado estis farita de ceramikaj materialoj kaj kreita en Ĉinio ĉirkaŭ la jaro 1040 fare de Bi Ŝeng (990–1051) dum la Norda Dinastio Song (960–1127). En 1377, la unuaj metalaj tipoj estis inventitaj en la epoko Gorjeo en Koreio, kiuj estis uzataj por presi Jikjiŝimĉeĝojeol aŭ simple Jikji, kiu estas la plej antikva ekzistanta movebla metalpresita libro. La disvastigo de ambaŭ sistemoj de moveblaj tipoj estis, tamen, limigita. Ili estis multekostaj, kaj postulis enorman kvanton de laboro por manipuladi la milojn da ceramikaj tabuletoj, aŭ ĉe Koreio, metalaj tabuletoj, postulitaj por skribaĵoj bazitaj sur la Ĉina skribsistemo, kiu havas milojn da karaktroj.

Ĉirkaŭ 1450 Johannes Gutenberg faris mekanikan metalmoveblatipan presmaŝinon en Eŭropo, kun plinovigoj en la fandado de la tipoj bazitaj sur matricoj kaj manmuldujojn. La pli limigita nombro de karaktroj necesaj por eŭropaj lingvoj estis avantaĝo kaj grava faktoro. Gutenberg estis la unua, kiu kreis tipopecojn el alojo el plumbo, stano, kaj antimono — kaj tiuj materialoj restis normigaj dum 550 jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Prestipo

## Notoj 
## Bibliografio 
* Nesbitt, Alexander. *The History and Technique of Lettering* (c) 1957, Dover Publications, Inc.ISBN 0-486-40281-9, Library of Congress Catalogue Card Number: 57-13116. Republikaĵo de 1950, Prentice-Hall, Inc. *Lettering: The History and Technique of Lettering as Design*.
* 

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de International Printing Museum

Kategorio:Presarto
Kategorio:Johannes Gutenberg