open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Princlando

310ra|dekstra|eta|Aera vidaĵo de la Princlando Monako
**Princlando** estas monarĥia regsistemo en kiu la ŝtatestro estas princo. Ĉi tiu modelo pri regado multe oftis dum la Mezepoko en la periodoj de la 15-a jarcento ĝis la 18-a jarcento. La princlandoj estis laŭ politika vidpunkto, etaj regionoj kiuj dependis de la mezepoka metropolo.

## La nunaj princlandoj 
Nuntempe estas en la mondo tri sendependaj ŝtatoj kiuj estas princlandoj: Liĥtenŝtejno, Monako kaj Andoro. Ankaŭ ekzistas aliaj princlandoj kiuj estas partoj de pli grandaj ŝtatoj, inter aliaj ĝi estas oficiala nomo de la hispana aŭtonoma regiono de la Astura Princlando. La titoloj de Princo de Asturio kaj Princo de Kimrio estas ricevataj de la heredantoj de la kronoj de Hispanio kaj de Britio respektive.

## Vidu ankaŭ 
* Grandprinclando
* Elektoprinclando


Kategorio:Monarkio
Kategorio:Tipoj de konstituciaj ŝtatoj
Aĥalkalako

eta|200px|dekstra
**Aĥalkalako** (&nbsp;— Nova Urbo,  [Aĥalkalak], ) estas malgranda urbo de la sudorienta regiono Samcĥo-Ĵavaĥeto de Kartvelio kun ĉ.  loĝantoj. La urbo troviĝas je 30 kilometroj de la turka landlimo. 93,8 procentoj de la loĝantoj estas armenoj post la forpelo de la mesĥetaj turkoj en 1944. La urbo transiris de la osmanidoj al la rusoj post la Ruso-Turka Milito (1828-1829).

Kategorio:Urboj de Kartvelio
Drávacsehi

**Drávacsehi** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 360
* Poŝtkodo: 7851
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Drávacsehi situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ rojo, proksime de Dravo kaj kroata landlimo. Harkány troviĝas 9, Siklós 14, Beremend 26, Villány 28, Pécs 37&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1346 en formo *"Chehy"*. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1930 vivis tie 352 hungaroj, 7 germanoj, 2 aliaj. En 1945 pro la bataloj la vilaĝo ruiniĝis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1841, dum la 2-a mondmilito estas bombardita
* romkatolika kapelo omaĝe al Altara Sanktaĵo de 1958
* sonorilostablo

== Komunumoj pri *cseh* (= ĉeĥo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Mesĥetaj turkoj

eta|250px|Flago de la Mesĥetaj Turkoj
[eta|250px|La historia [Aĥalciĥo|Mesĥeti regiono nun estas parto de Kartvelia Samcĥe-Javaĥeti regiono.]]

La **mesĥetaj turkoj** (memnomiĝo *tjurk*, turke *Ahıska Türkleri*, kartvele თურქი მესხები) estas heterogena turklingva etna grupo de karapapaĥoj kaj turkigitaj kartveloj, armenoj, ĉeĉenoj kaj kurdoj, ĉiuj adeptoj de  islamismo sunita de la skolo hanifita, kaj la minoritatoj adeptoj de islamismo ŝijaisma de la branĉo dekduimamismo, la plej grando branĉo de ŝijaa islamo. Ili loĝis en la sudokcidento de Kartvelio, ĉe la turka landlimo ĝis 1944, kiam la soveta aŭtoritato deportis ilin al Uzbekio. 

La 14-an de novembro 1944 komenciĝis deporto de mesĥetaj turkoj el Kartvela SSR al Centra Azio, sume estis deportitaj ĉirkaŭ 115 000 personoj, subigitaj al sovetaj reprezalioj antaŭ kaj poste.

En la ekzilo la mesĥetoj disvolvigis komunan etnan konscion kaj ili mem ekdifiniĝis kiel mesĥetoj. En la 1960-a kaj 1970-a jardekoj ili famiĝis pri la lukto por la enmigrado al Turkio aŭ reveno al Kartvelio. En 1989 post kontraŭ-mesĥeta pogromo en la Fergana valo (Uzbekio), rezulte de kiu (laŭ oficiala informo) estis mortigitaj 106 homoj (inkluzive de 43 turkoj), komenciĝis amasa elmigrado de turkoj en RSFSR, precipe al Krasnodara regiono. La kartvelaj aŭtoritatoj restis nedecidaj pri la permeso revenigi amase la mesĥetojn, escepte se ili akceptos la kartvelan identecon. En 1990 establiĝis standarda asocio, Vatan ( *Naskiĝlando*).

## Vidu ankaŭ 
* Mesĥetio

## Referencoj 
Kategorio:Etnoj en Rusio 
Kategorio:Etnoj en Kartvelio 
Kategorio:Etnoj en Kazaĥio
Old (Baranya)

**Old** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 360
* Poŝtkodo: 7824
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Old situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo, laŭ rojo, laŭ la kroata landlimo (kontraŭe Torjanci troviĝas). Rando de la vilaĝo apartenas al Nacia parko Danubo-Dravo. Beremend troviĝas 8, Siklós 11, Harkány 14, Villány 15, Bóly 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1284 en formo Old. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis, eĉ ĝi havis 34 domojn. En 1566 Miklós Zrínyi (heroo) tie venkis la turkojn. En 1910 vivis en Old 503 homoj (433 hungaroj, 59 ciganoj). Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Old migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1780
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Sankta Anna

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Gistopasto

eta|120ra|Gistopasto antau …
eta|120ra|…kaj post la fermentado
**Gistopasto** estas pasto farita el faruno akvo kaj gisto. Depende de la intencita bakaĵo oni krome uzas pliajn aldonaĵojn (*ekzemple salon, sukeron, lakton, grasaĵon, ovojn aŭ fruktojn*). Por diversaj produktoj necesas diversaj daŭro, temperaturo kaj likvaĵkvanto por la fermentado.

Ankaŭ la bakado varias: kelkaj gistobakaĵoj estas bakataj en la fornelo aŭ fritita en graso, aliaj kuiriĝas en vaporo aŭ varmega akvo.

Tipaj bakaĵoj el gistopasto estas bulketulo, benjeto, breco aŭ buterkuko. Krome gistopasto estas uzata ekzemple por (tritika) pano, bulko, pico.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo dediĉita nur al gistopasto 
* Gistopasto en Wikibooks 

## Vidu ankaŭ 
Foliigita pasto

Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:Pastoj
Kategorio:Bakado
Sinagogo Leonostrato Zuriko

eta|dekstra|250ra|Sinagogo Leonostrato en Zuriko
**Sinagogo Leonostrato Zuriko** estas sinagogo de liberala judaro de **Israelita Kulta Komunumo de Zuriko**.

La Sinagogo Lenonstrato () en Zuriko estas hodiaŭ en jaro 2009 ĉirkaŭ 125 jarojn aĝa. En 1884 la famaj arkitektoj Teofilo Tŝudjo kaj Alfredo Giodero () konstruis la sinagogon.

## Tagoj de malferma pordo 
Grupoj povas viziti la sinagogon. Por telefona aliĝo de grupoj, vidu la telefonan numeron de sekretario en oficiala retejo.

## Mallonga historio de judaro en Zuriko, en Svislando 
En malfrua mezepoko ĝis 1423 la judaro havis sinagogon en "Froŝaustrateto 4"/ "Sinagoga strateto 4 (germane "*Froschaugasse*") en "nova merkato" en "malsupra vilaĝo" (germane "*Neumarkt*" en "*Niederdorf*"), en parto de malnova mezepoka centro de Zuriĥo.

Oni ofte diaboligis kaj plurfoje forpelis la judaron. En la 17-a kaj 18-a jarcentoj la judaro nur rajtis vivi en la argoviaj vilaĝoj Endingen kaj Lengnau.

Nur en 1866 la judaro ricevis civitanajn rajtojn kaj la rajton pri libera setlado en tuta Svislando.

Hodiaŭ ĉirkaŭ 18000 ĝis 30000 judoj vivas en Svislando, 0,2 ĝis 0,3 procentaĵoj de la tuta loĝantaro, la duono loĝas en la zurika regiono.

En la urbo Zuriko hodiaŭ ekzistas pluraj judaj komunumoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de israelita kulta komunumo Zuriĥo (liberala judaro) 
* Pri Alfredo Giodera (germane *Alfred Chiodera*)
* Froŝaustrateto 4 / Sinagoga strateto 4 

Kategorio:Sinagogoj en Svislando
Kategorio:Zuriko
Aĥalciĥo

eta|350ra|dekstra|Aĥalciĥo
**Aĥalciĥo** (, laŭvorte *nova kastelo*) estas urbo de Kartvelio, oriente de Batumo (Aĝario) kaj norde de la turka urbo Kars. Ĝi estis la ĉefurbo de la antikva kartvela regiono Amcĥo. Ĝi havas  loĝantojn (2014).

## Historio 
Pere de pac-traktato en junio 1918 Kartvelio rezignis la regionon kiun la turkaj osmanidoj okupis post la Traktato de Brest-Litovsk, sed rekuperis ĝin en 1919 kiam, retiriĝintaj la turkoj, la britoj eniris kaj liberigis ĝin de la turkoj.

Kategorio:Urboj de Kartvelio
Bakua Komunumo

La komunistoj de Azerbajĝano ribeliĝis la 15-a de novembro 1917 kaj okupis la urbon Bakuo la 8-a de majo 1918 proklamante la **Bakuan Komunumon**.
La 12-a de aprilo 1918 la partio Musavato intencis okupi Bakuon sed oponiĝis la maldekstruloj de la komunumo kiuj venkis ilin. En julio 1918 la maldekstruloj de la komunumo dividiĝis. Kelkaj volis la britan helpon (la britoj establiĝis en Persio) kiel rifuzo al la turkoj. La menŝevikoj kaj la armenoj (daŝnakoj) favorigis la intervenon. La bolŝevikoj rezignis la 31-a de julio 1918, kaj per ĝi la Bakua Komunumo malaperis, estiĝante nova registaro (la Diktaturo de Centra Kaspio).


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1918
Paris-l'Hôpital

'''Paris-l'Hôpital''', esperante Parizo-la-malsanulejo, estas franca komunumo situa en la departemento Saône-et-Loire kaj en la regiono Burgonjo.
maldekstra|100px|Blazono

## Geografio 
La rivero la Cozanne trafluas Parizon. La komunumo situas laŭ traira flankovojo.

## Ekonomio 
En Parizo estas bakejo kaj panvendejo.

Vino de "Haute côte de Beaune" estas produktata.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra
La kastelo datiĝas de la 20-a jarcento. La romia ponto super la rivero Cozanne estas mirinda.

## Historio 
Malsanulejo de la Malta Ordeno estis en Parizo. La komunumo estis fondita en 1832. Antaŭe la vilaĝo partoprenis de la komunumo de Dezize-lès-Maranges. La vilaĝo apartenas al la katolika paroko Saint-Martin de Chagny.

## Demografio 
## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉojn (1,85 %) en 2014.

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Komunumoj de Saône-et-Loire
* Listo de urboj de Francio

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
Ergoto (birdo)

eta|320px|Virkoko kun bone videblaj ergotoj
**Ergoto** estas korneca ungo ĉe la tarso de kelkaj birdoj. Ĝi kutime estas direktita malantaŭen, ne movebla sur la piedo, sed uzebla kiel batalilo, kaj dum starado ne tuŝas la grundon.

Kategorio:Birda anatomio
Musavato

**Musavato** (azere *Müsavat Partiyası*) estas politika partio de Azerbajĝano kies nomo signifas "Egalecon". Ĝi ludis gravan rolon en la unua azera respubliko en 1918-

Post la malapero de la Rusa Imperio en 1917, Azerbajĝano kreis Nacian Konsilion regata de la moderataj progresismaj azeroj de la naciisma partio Mussavet kaj ĉefe de la Federaciista Partio.

La partio Mussavet estis fondata en 1911 de la ĵurnalisto Mohammad Amin Rasul Zadeh (Muhammad Amin Rasulzade), kaj ĝi uzis kiel simbolo la helbluon kun 45 kreskantaj okpintaj blankaj steloj. La federaciista partio havis kiel simbolo trikoloran flagon blanka, ruĝa kaj verda reprezentante la tri ĉefajn azerajn dinastiojn: Derbendoj, Mazĵadidoj kaj Kesranidoj.

Iom poste de februaro 1917 ambaŭ partioj kuniĝis kaj naskiĝis la partio Musavato. Ĉi tiu partio adoptis kiel simbolo la kolorojn helbluan, ruĝan kaj verdan, kun la duonluno kaj okpinta stelo en la centro de la blanka koloro, fusio de ambaŭ flagoj. Tiu ĉi flago konvertiĝis en la nacia flago de Azerbajĝano dum ĝia efemera sendependiĝo kaj post 1989.

Fine de aprilo 1920 la komunistoj okupis la landon kaj igis ĝin soveta respubliko. La gvidantoj de la partio Musavato forfuĝis al Turkio kaj dum multaj jaroj ĝi nur agis ekster Azerbajĝano.

Fine de de la 1990-aj jaroj Musavato integriĝis en la Popola Fronto. En 1992 estis agnoskata kiel politika partio kaj registrita sekvajare, kun tut-turkisma, islamisma kaj naciisma ideologio tendence al pli granda sekulariĝo. Ekster la Popola Fronto ĝi estas opozicia partio nuntempe kaj portas la nomon *Yeni Musavat Partiyasi* (Nova Partio de la Egaleco). La nuntempa prezidanto de Musavato estas İsa Qambar ekde 1992.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Musavato 

Kategorio:Liberalaj partioj en Azerbajĝano
Kategorio:Historio de Azerbajĝano
Kategorio:Politiko de Azerbajĝano
Kategorio:Politikaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1911
Kategorio:Naciismaj partioj
Kategorio:Liberalaj partioj
Violetta Villas

eta|dekstra|Violetta Villas
**Violetta Villas** naskiĝis en Lieĝo, Belgio, la 10-an de junio 1938, kaj mortis la 5-a de decembro 2011 estis kantistino (soprano) el Pollando kiu atingis la plej altan registron de 5 oktavoj.

## Diskaro 
### LP albumoj 
### KDoj 
### MC 
### Simplaj 
### Registraĵoj 
### Kompilaĵoj 
## Filmaro 
### Televidkoncertoj 
### Variaĵoj 
Kategorio:Polaj kantistoj
La knabo en striita piĵamo

175px|dekstra|eta|piĵamo kun strioj
***La knabo en striita piĵamo*** angle *The Boy in the Striped Pyjamas* estas romano de la jaro 2006 de la irlanda verkisto John Boyne. Diference de la aliaj antaŭaj libroj kiujn li verkis, Boyne diris ke li komplete verkis la unuan skizon de "La infano de la piĵamo kun strioj" en du tagojn kaj duono, sen apenaŭ dormi ĝis la fino. Komence de 2009, vendiĝis pli ol kvar milionoj da ekzempleroj de la verkaĵo tra la tuta mondo kaj ĝi estis tradukita en pli ol 30 lingvoj. En 2007 kaj 2008 ĝi estis la plej vendata libro en Hispanio. Ĝi atingis la numeron 1 en la vendolistoj de New York Times kaj ankaŭ ĝi regis la unuan pozicion en Britio, Irlando, Aŭstralio kaj aliaj landoj.

La temo estas rakontata laŭ la naiva vidpunkto de Bruno, filo de oficiro de la nazia Schutzstaffel kiu translokiĝas kun sia familio al loko nomata  *Out-With*, kio estas la ekstermejo Aŭŝvico. Bruno amikiĝas al juda infano nomata Ŝmuel kiu loĝas trans kadro, kiu, simile al aliaj personoj loĝantaj tie, vestiĝas per "piĵamo kun strioj".

Malgraŭ la ŝajnigo de infanliteraturo, la terura fono kie disvolviĝas la historio dubigis kelkajn fakulojn pri la konveno ke tiu libro estu legata de la plej junaj legantoj. 
Post la sukceso de "La knabo en striita piĵamo" estis filmita adaptita versio de la libro. La filmo premieris en 2008.

## Kritiko 
La romano estis kritikata de historiistoj pro historiaj malkongruaĵoj.

Kategorio:Romanoj pri Holokaŭsto
Kategorio:Irlandaj romanoj
Kategorio:Romanoj de 2006
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Verkoj adaptitaj al kino
Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformemuloj

La **Eŭropaj Konservativuloj kaj Reformuloj**, EKR (, ECR) estas la konservativa frakcio en la Eŭropa Parlamento, fondita post la eŭropaj balotoj 2009. La programo de EKR bazas sur la Praga Deklaracio, kiu disvastigas jenajn valorojn: libereco de individuo, subteno al libera komerco kaj aliaj.

En la frakcio membras 54 deputitoj, do EKR estas la 5-a plej granda el ĉiuj 7 frakcioj de la EP. Al ĝi interalie aliĝis Konservisma Partio el Britio kaj Juro kaj Justeco el Pollando.

## Prezidanto 
La prezidanto de la frakcio estas polo Michał Kamiński. Kamiński estu la vicprezidanto de la EP, tamen pro Edward McMillan Scott, kiu rompis enajn partiajn kondiĉojn kaj same kandidatis, Kamiński ne estis elektita. Lige kun tio, Michał Kamiński ekestis la prezidanto de EKR.

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de EKR 
* ECR Courier  

Kategorio:Frakcioj en la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Konservativaj partioj
Sankta Saturnino

**Sankta Saturnino** estas nomo de diversaj sanktuloj :
* Saturnino de Tuluzo (†250) 29-an de Novembro
* Saturnino de Cagliari (†304) 30-an de Oktobro
* Saturnino de Abitino (†305) 11-an de Februaro
Koano

La **koano** estas zena paradoksa pensa ekzerco pri nesolvebla problemo per racieco kaj per intelekto. Laŭ tiu religia tradicio, per tio, oni forigu la limon inter la konscia kaj la nekonscia en la psiko, ĉar ĝi subite iluminas la menson.

Fama koano estas: «Du manoj aplaŭdas kaj ekzistas sono; kio estas la sono per unu mano?». Tio estas parola tradicio el la zenisto, Hakuin Ekaku (1686-1769).

Koano estas japane **kōan**, ĉine 公案 **gōng-àn**, koree '''gong'an**, vjetname **công án'*.

## Fonto 
* Oxtoby, Willard G. *World Religions: Eastern Religions''. Ontario, Kanado: Oxford University Press, 1996.

Kategorio:Zeno
Diktaturo de Centra Kaspio

La **Diktaturo de Centra Kaspio** () estis kontraŭ-bolŝevika registaro konstituita en Bakuo de la menŝevikaj rusoj kaj la daŝnakaj armenoj la 1-a de aŭgusto 1918, per brita apogo. Ĝia teritorio kongruis kun la duoninsulo Abŝeron.

Ĉi tiu reĝimo estis la anstataŭo de la Bakua Komunumo kiu kolapsis la 26-a de julio 1918, kiam la bolŝevikoj estis forpelitaj de la urbo Bakuo. La nova registaro estis formita de la Social-Revolucia Partio, la menŝevikoj kaj la Daŝnakoj.

Cele al la batalo kontraŭ la musavataj azeroj kaj la osmanidoj kiuj avancis en Azerbajĝano, norde al (Dagestano) la registaro petis la helpon al Britio. La 17-a de aŭgusto britaj trupoj gvidataj de Lionel Dunsterville, eniris en Bakuon kaj estis akceptataj de la unua ministro Iaĉovski, menŝeviko, kaj la estro de la Daŝnako, Ĥaĉaturov, kvankam malgranda kontingento jam alvenis la 4-a de aŭgusto. La bolŝevikoj, arestitaj ekde la 1-a de aŭgusto, estis deportitaj al Astraĥano sed fusilitaj survoje en Krasnovodsk (Turkmenio).

La britoj ne povis haltigi la turkojn en la Batalo de Bakuo, kaj tiuj ĉi, akompanataj de la musavatistoj, eniris en Bakuon la 15-a de septembro 1918. Ĉimaniere la  «Diktaturo de Centra Kaspio» malaperis.

La Osmanida Imperio subskribis en la Armistico de Mudros la 30-a de novembro 1918, permesante la revenon de la trupoj de la brita okupado.

Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Historio de Azerbajĝano
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1918
Kontraŭknalo

**Kontraŭknalo** estas vortludo konsistanta el interŝanĝo de literoj aŭ silaboj de du vortoj, aŭ ene de unu vorto. Ekzemple, "Mielkuko" > "Kiel muko"; "Plejpova nutro" > "Plejnova putro".

La terminon *kontraŭknalo* enkondukis Raymond Schwartz en sia romano ''Kiel akvo de l' rivero* (1963), kie unu el la herooj, Hans Paulig, abunde uzas tiajn vortludojn.

Schwartz karakterizas Paulig jene:

:*Vorto kiel mielkuko senmanke elfluis el lia buŝo "kiel muko"; preta kafo fariĝis kreta pafo kaj tiel plu.*

Sekvas multaj ekzemploj de kontraŭknaloj el la buŝo de Paulig, ekzemple:

:**Se via blondulino donos piskermeson, ho pardonu, kispermeson, …

:**Kiu laboradas senpaŭze, laboros fiŝe kaj muse! Pardonu, volis diri fuŝe kaj mise.*

En la verko de Louis Beaucaire (interalie Kruko kaj Baniko el Bervalo, 1970) la kontraŭknaloj nomiĝas bervalaĵoj. Li tiel difinas la bervalaĵon :

Kelkaj aliaj kontraŭknaloj el Beaucaire :

:**Se vi volas all**i**gi la vag**o**non, lasu vian **p**lanon ĉe la **g**iĉeto.
:**Nesciante ke p**e**ĉo konvenas al l**i**kado, la ŝipestro proksimigis sian **t**ubon al **p**ruo.*
:**Proksimigu vian **s**apon al la peni**k**o kaj **t**uĉu la **s**es tikojn.*
:**Ne restu en **p**olaj li**m**oj. Tra la Mizera F**u**ndo vi atingos la **e**teron.*
:**Mi pre**m**as la ma**n**on je **c**ia **v**ico.*
:**Tra la malgranda k**i**lsono la f**a**kulo ne sukcesis **t**rovi la **p**ruon.*
:**La a**mas**o de tiom da an**a**soj kondukas al **per**turbo de la kl**u**bo.*
:**Vidante la pa**c**an ka**p**on, la vir**t**a **g**eologo demandis sin, ĉu la **p**astro malhelpos lian **k**isadon. *

## Finne 
En la finna lingvo popularas similaj vortludoj, tie nomataj  (proksimume "vortkonverto"), kie oni interŝanĝas la vortkomencojn de du sinsekvaj vortoj.

Jen kvar ekzemploj:
* *sananmuunnos* ("vortkonverto") — *munansaannos* ("ovoservado")
* *Johannes Virolainen* (finna politikisto) — *Vihannes Jorolainen* ("legomo el Joro")
* *tohtori Virolainen* ("doktoro Virolainen") – *Vihtori Torolainen* ("la vento el Toro")
* *Mikkelin kittaajat ("alkoholo de Mikkeli") – kikkelin mittaajat* (mezurilo de *kikkeli*, slanga vorto por peniso)

## Vidu ankaŭ 
* Kiasmo

## Eksteraj ligiloj 
* *Kruko kaj Baniko el Bervalo*
* **Sonalterno** en *Plena Ilustrita Vortaro''

Kategorio:Humuro
Kategorio:Vortaj ludoj
Uzeyir Hajibeyov

**Uzeyir Hajibeyov** (en la azera lingvo: *Üzeyir bəy Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov*) n. la 18-a de septembro 1885, en Agjabadi — m. la 23-a de novembro 1948 en Bakuo. Ĝi estis komponisto, orkestrestro, sciencisto, publicisto, dramisto kaj tradukisto de Azerbajĝano kaj de Sovetio.

Uzeyir estas konsiderata kiel la patro de la opero kaj de la klasika azera muziko. Uzeyir Hajibeyov verkis la himnon de la Azerbajĝana Demokratia Respubliko (kiu estas la nuna himno de Azerbajĝano) kaj ankaŭ la himno de la Azerbajĝana Soveta Socialisma Respubliko.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo omaĝe al Uzeyir Hajibeyov - HAJIBEYOV.com
* Projekto pri monumento al Uzeyir Hajibeyov .

Kategorio:Azerbajĝananoj
Kategorio:Azeraj klasikaj komponistoj
Kategorio:Azeraj operkomponistoj
Kategorio:Azeraj baletaj komponistoj
Kategorio:Azeraj komponistoj de filmomuziko
Kategorio:Azeraj dirigentoj
Kategorio:Azeraj muziksciencistoj
Kategorio:Azeraj muzikhistoriistoj
Kategorio:Azeraj muzikpedagogoj
Kategorio:Azeraj etnomuzikologoj
Kategorio:Azeraj nobeloj
Kategorio:Sovetiaj komponistoj
Kategorio:Sovetiaj dirigentoj
Kategorio:Sovetiaj muzikpedagogoj
Kategorio:Azerbajĝanaj komunistoj
Kategorio:Herooj de Socialisma Laboro
Kategorio:Mortintoj en Azerbajĝano
Kategorio:Entombigoj en la Aleo de Honoro
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 20-a jarcento
Marken

**Marken** (, loĝantoj: 1 846 en 2004) estas duoninsulo en la IJsselmeer, Nederlando, en la municipo Waterland en la provinco Nord-Holando. Ĝi estas iama insulo, kiu nuntempe havas ligon kun la firmtero per digo. Marken ankaŭ estas konata turisma allogaĵo, konata pro ĝiaj karakterizaj lignaj domoj.

Marken estis memstara municipo ĝis 1991, kiam ĝi kunfandiĝis kun Waterland.

Dosiero:Marken NASA.jpg|Satelita bildo de Marken
Dosiero:Marken Lighthouse.JPG|La fama lumturo (Paard van Marken) de Marken
Dosiero:Marken Island2.jpg|knabinoj en tradiciaj vestoj (ĉ. 1900)
Dosiero:Eiland Marken - Visser 1900.jpg|Fiŝisto en tradicia kostumo (ĉ. 1900)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la municipo Waterland 
* Mapo de la iama municipo en 1868
* La faktoj pri Marken  sur NunoXEI.com

eta|maldekstra|800px|Panoramo de Marken

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Holando
Kategorio:Eksaj municipoj de Nord-Holando
Kategorio:Insuloj en Nederlando
Windisch

**Windisch** (prononcu *vindiŝ*) estas komunumo en la distrikto Brugg de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 6658 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo situas sur duoninsulo inter la riveroj Aro kaj Reuss, kiuj kunfluas ĉe la norda pinto de la komunumo. La komunumo konsistas el pluraj vilaĝopartoj kaj setlejoj, kiuj en la 19-a kaj 20-a jarcento kunkreskis al unu granda setlejzono, kiu siavice kunkreskis kun la najbara urbo Brugg.

## Vidindaĵoj 
En Windisch troviĝas la fama iama Monaĥejo Königsfelden kaj romia amfiteatro.

## Trafiko 
La stacidomo de Brugg, kiu estas grava trafiknodo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj situas ekzakte apud la limo de la komunumo Windisch. Por la fajna distribuo de la trafiko zorgas diversaj lokaj bus- kaj poŝtaŭtolinioj. La komunumo disponas pri alveturejo al la svisa aŭtovojo A3.

## Historio 
En la 1-a jarmilo antaŭ Kristo en Windisch ekzistis kelta opido, tio estas setlejo ĉirkaŭigita de defendoremparo. En la jaro 15 antaŭ Kristo alvenis al la regiono la romiaj legionoj de Cezaro, kiuj konstruis tie la legionejon *Vindonissa*, kiu de 14 antaŭ Kristo ĝis 101 post Kristo estis la ĉefkvartalo de tri romiaj legionoj. Sekvis civila fazo dum pli ol cent jaroj, kaj tiam la romianoj denove konstruis kastelon en la 3-a jarcento, kiun ili definitive forlasis en la jaro 401.

En mezepoko en Windisch aperis la familio de la Habsburgoj, kies prasidejo situis 2 kilometrojn sudokcidente de la hodiaŭa komunumo.
La 1-an de majo 1308 en Windisch estis mortigita reĝo Alberto la 1-a de Habsburgo de lia nevo duko Johano de Ŝvabio, nomata "Johano *Parricida*". Por memorigi la familian tragedion, la reĝa vidvino Elisabeto de Goricio-Tirolo fondis monaĥejon, kiun ŝi nomis *Königsfelden*.

En la jaro 1415 la bernanoj konkeris la Argovion, kaj Windisch fariĝis berna. Kiam la Monaĥejo Königsfelden dum la reformacio en la jaro 1528 estis mondigita, Windisch fariĝis parto de la berna voktejo Königsfelden. En la jaro 1798 Argovio estis okaze de la Helveta Revolucio kun helpo de la francaj trupoj de Napoleono liberigita de la berna servuteco, kaj Windisch fariĝis parto de la helveta kaj poste en 1803 de la aktuala Kantono Argovio.

Planoj de kunigo de Windisch kaj la najbara urbo Brugg al unu sola komunumo fiaskis en popola voĉdono la 24-an de septembro 2006 klare.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Windisch
* Windisch en la Historia Leksikono de Svislando
Azat Arcaĥ

**Azat Arcaĥ** (armene **Ազատ Արցախ**, signifas "Libera Karabaĥo"). Ĝi estas la oficiala ĵurnalo de la Respubliko Montara Karabaĥo, eldonata en la armena lingvo. Ĝi estis fondata la 16-a de junio 1923 en la urbo Stepanakerto. Ĝia ĉefredaktoro estas Leonid Martirosjan.

La ĵurnalo havis multajn nomojn, origine ĝi nomiĝis "Geghŝuk" (Գեղջուկ  armene ĝi signifas "Vilaĝano"). Ĝia nomo poste estis ŝanĝita al "Ĥorherdajin Gharabagh" (Խորհրդային Ղարաբաղ - kio estas "Soveta Karabaĥo"), kaj post iom longa tempo al "Arcaĥ" (Արցախ); "Arcaĥ" estas la nomo en la armena por la regiono "Karabaĥo"), kaj poste, kun la establiĝo de la Respubliko Montara Karabaĥo, la nomo ŝanĝiĝis al "Respubliko Montara Karabaĥo" (ԼՂ Հանրապետություն ) kaj fine al "Azat Arcaĥ" (Ազատ Արցախ ). En 1980 en la redakcio laboris Arkadio Gukasjan, la dua prezidanto de Montara Karabaĥo. 

La ĵurnalo disponigas elektronikan version en la armena, rusa kaj angla lingvoj.

## Eksteraj ligiloj
*Retpaĝaro de la ĵurnalo "Azat Acsaĥ" Ազատ Արցախ 

Kategorio:Montara Karabaĥo
Kategorio:Armenaj gazetoj
Kategorio:Armenlingvaj gazetoj
Johann Gottfried Galle

**Johann Gottfried GALLE** (naskiĝis la 9-an de junio 1812 en Radis, mortis la 10-an de julio 1910 en Potsdamo) estis germana astronomo.

## Biografio 
### Lernado 
Li lernis en gimnazio de Wittenberg, kaj, de 1830 al 1833, en la Humboldt-Universitato en Berlino. Li poste estis instruisto pri matematiko kaj fiziko en la gimnazio de Guben, kaj poste en la Friedrichwerdersches Gymnasium de Berlino.

### Astronomio 
En 1835, lia iama instruisto pri astronomio, Johann Franz Encke dungas lin kiel helpanto en la novkreata Berlina observatorio. Tie Galle laboris dum 16 jaroj, uzante refraktoron de 9 coloj (22,5&nbsp;cm). En 1838 li malkovris malhelan ringon de Saturno, kaj tri novajn kometojn inter 1839 kaj 1840.

En 1851 li transloĝiĝis al Breslau (la nuna Vroclavo), kie li laboris kiel profesoro pri astronomio kaj direktoro de la loka observatorio. Dum 46 jaroj li studis la orbitojn de la planedoj kaj mezuris la altitudojn de la Nordaj briloj. Helpata de sia filo Andreas Galle, li studis la kometojn, la meteorfluojn, la
termagnetan kampon kaj la klimatsciencon kaj publikis liston de 414 kometoj. En 1872 li proponas rimedon por mezuri la radiuson de la tera orbito (astronomia unuo), uzante la paralakson de asteroidoj.

En 1897 li transloĝiĝas al Potsdam, kie li mortis en 1910.

#### Malkovro de Neptuno 
Galle fariĝis doktoro en 1845, lia tezo estis analizo kaj kritiko de observoj fare de Ole Rømer. Li sendis kopion de sia tezo al la franca astronomo Urbain Le Verrier, sed ricevis respondon nur unu jaron poste, la . Kun la respondo, estis invito observi difinan lokon de la ĉielo. Kvankam malema, Encke permesis al li uzi la astronomian lornon.

Tiun vesperon, Galle kaj sia helpanto Heinrich Louis d'Arrest observis objekton en la precizata punkto, kaj la du sekvajn vesperojn, li povis konfirmi, ke ĝi sekvis la antaŭvidatan orbiton.

Li estis la unua, kiu observis Neptunon, sciante ke ĝi estas planedo.

## Honoroj 
Li estis ano de la Bavaria Akademio de Sciencoj kaj de la brita Royal Astronomical Society. Por la malkovro de Neptuno li ricevis la francan Honoran Legion.

Oni donis lian nomon al
* la asteroido 2097 Galle,
* ringo ĉirkaŭ Neptuno,
* alfrapa kratero sur Luno,
* alfrapa kratero sur Marso (kromnomata *"Rida vizaĝo"*, ĉar ĝi similas la signon ☺).

En Gräfenhainichen estis starigita monumento en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  La malkovro de Neptuno, el la paĝaro de Onklo Dom
*  Johann Gottfried Galle, el *Answers.com*

Kategorio:Neptuno
Patrino Armenio

**Patrino Armenio** () estas monumento en la formo de ino kiu alegorie reprezentas Armenion kaj estis omaĝita al la venko de la sovetia popolo en la Granda patriota milito.

maldekstre|eta
Ĝi troviĝas en la Parko de la Venko (armene *Aĥtanak*) en la centro de Erevano, ĉefurbo de Armenio kaj havas altecon 54 metroj, el kiuj 22 metrojn konsistigas la monumento mem. La granita piedestalo estis farita en 1950 fare de arkitekto Rafael Israelan kaj unue sur ĝi staris la monumento de Stalin fare de skulptisto Sergeo Merkulov. En 1962 tiu lasta estis demuntita kaj en 1967 ĝian lokon okupis la monumento «Patrino Armenio» fare de skulptisto Ara Arutjunan.

Ĝi estas ĉirkaŭita de specimenoj de armiloj, uzitaj dum Granda patriota milito kaj milito en Montara Karabaĥo. Apude troviĝas militista muzeo kaj la Tombo de la Nekonata Soldato.

## Vidu ankaŭ 
* Patrino Armenio (Gjumri), simila statuo

Kategorio:Konstruaĵoj en Erevano
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Statuegoj
Kategorio:Naciaj simboloj de Armenio
Kategorio:Naciaj personigoj
Listo de kantonoj de Kalifornio

Jen listo kaj skema klikebla mapo de la sume 58 kantonoj de Kalifornio:

# Alameda
# Alpine
# Amador
# Butte
# Calaveras
# Colusa
# Contra Costa
# Del Norte
# El Dorado
# Fresno
# Glenn
# Humboldt
# Imperial
# Inyo
# Kern
# Kings
# Lake
# Lassen
# Los-Anĝeleso
# Madera
# Marin
# Mariposa
# Mendocino
# Merced
# Modoc
# Mono
# Monterey
# Napa
# Nevada
# Orange
# Placer
# Plumas
# Riverside
# Sacramento
# San Benito
# San Bernardino
# San Diego
# San-Francisko
# San Joaquin
# San Luis Obispo
# San Mateo
# Santa Barbara
# Santa Clara
# Santa Cruz
# Shasta
# Sierra
# Siskiyou
# Solano
# Sonoma
# Stanislaus
# Sutter
# Tehama
# Trinity
# Tulare
# Tuolumne
# Ventura
# Yolo
# Yuba

Kalifornio

Kategorio:Kalifornio
Tombo de la Nekonata Soldato

[eta|dekstra|200ra|Monumento al la *Landsoldaten* ("Soldato de infanterio") en [Danio]]
La **Tombo de la Nekonata Soldato** estas la nomo kiun ricevas la starigitaj monumentoj (cenotafoj) de la nacioj por honorigi la soldatojn mortintajn en militoj kiuj ne povis esti identigitaj. Kelkfoje ĝi estas simbola tombo memore al ĉiuj loĝantoj de iu lando kiuj forpasis en determinita konflikto sen konata identeco, kvankam multaj el tiuj ĉi monumentoj enhavas la restaĵojn de soldatoj forpasintaj en tiuj ĉi okazintaĵoj.

La unua el ĉiaspecaj monumentoj estas la *Landsoldaten* ("Soldato de Infanterio") (1849), de la Unua Milito de Schleswig, en Fredericia, Danio. Alia antikva memorigaĵo estis starigata pro la Usona Enlanda Milito en 1866.

La moderna tradicio de tiu ĉi praktiko starigi tiajn monumentojn komenciĝis en Britio kiam, finiĝinta la Unua Mondmilito, estis la unua lando kiu enterigis nekonatan batalanton nome de ĉiuj armeoj de la Brita Imperio, en la Abatejo Westminster en 1920, kio igis aliajn landojn sekvi ĉi tiun ekzemplon. Unu el la plej famaj tomboj troviĝas en Francio, sub la Triumfa Arko de Parizo, kiu estis kreita en 1921 kiel omaĝo al la neidentigitaj mortintoj de la Unua Mondmilito.

Tiuj ĉi tomboj ankaŭ konstruiĝis omaĝe al tiuj ĉi falintoj en postaj militoj. Tamen, malgraŭ la novaj starigadoj de tiaj tomboj-monumentoj fine de la 20-a jarcento (kiel en Irako 1982), eble ili ne plu enhavos la mortintojn estontece ĉar pere de la DNA-ekzamenoj identigeblas la viktimojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tombo de Nekonata Soldato en Moskvo
* Ĝardeno de la Malaperintaj Soldatoj sur Monto Herzl, Israelo

## Eksteraj ligiloj 
* Piotr Szubarczyk: *Tu leży żołnierz polski poległy za Ojczyznę.* Ĉi tie kuŝas pola soldato mortfalinta pro la Patrio
* *The Unknown Warrior*

Kategorio:Monumentoj
Kategorio:Tomboj
Kategorio:Militoj
Literaturo de Portugalio en Esperanto

**Literaturo de Portugalio en Esperanto**.

La ĉi-suba tabelo organizadas tradukojn el la portugala literaturo sendepende de la eldonaĵoj, en kiuj ili aperis. Apud ĉiu traduko-titolo sekvas la originala titolo, la aŭtoro, la tradukinto, la verko-tipo, la eldonjaro, kiu estas la jaro en kiu la verkaĵo aperis unuafoje esperantlingve, kaj la eldonaĵo aperiginta ĝin (se ne memstara eldono). La tabelo permesas organizi ĉiun kolonon laŭ alfabet-numera ordo.

Kategorio:Literaturo de Portugalio
Kategorio:Esperanto-movado en Portugalio
Stadiono Hrazdano

La **Stadiono Hrazdano** () estas stadiono de Erevano, Armenio, en kiu eblas praktiki plurajn sportojn kvankam ĝi estas ĉefe uzata por futbalmatĉoj. Ĝi estas la sidejo de du erevanaj futbalteamoj: Ararato Erevano kaj Kilikio Erevano.

La stadiono, konstruita en 1972, estis parte renovigata en 2002 kaj en 2007. Ĝi povas akcepti ĝis 69000 spektantojn kio konvertas ĝin en la plej granda stadiono de Armenio. Ĝi estas elektebla por la finaj fazoj de la UEFA-pokalo.

La stadiono ankaŭ havas fakajn salonojn por karateo, gimnastiko, basketbalo, bokso, aerobiko, pingpongo kaj teniso, ankaŭ tri konferencejoj kaj tri restoracioj.

Kategorio:Naciaj stadionoj
Inano

**Inana** estas la sumera diino de seksa amo, fekundeco kaj milito. Alternativaj nomoj inkludas (en la sumera lingvo) Innin, Ennin, Ninnin, Ninni, Ninanna, Ninnar, Innina, Ennina, Irnina, Innini, Nana kaj Nin. Estas sugestita ke la plej malnova formo de ŝia nomo estas Innin (DINNIN) kaj ke Ninni, Nin-anna kaj Irnina estis origine sendependaj diinoj. Ŝia akada samulo estas Iŝtaro kaj fenica Astartea.eta|Inano/Ishtaro sur la 'Inano Vazo'. La Vazo estas de ĉirkaŭ el la frua dua jarmilo aK.La Galaoj (sumere: gala, akade kalû) estis pastroj de Inano, signifaj nombroj de la personaro de ambaŭ temploj kaj palacoj, la centraj institucioj de mezopotamiaj urbo-ŝtatoj, individuoj kun nek viraj nek inaj genroj.

Kategorio:Dioj pri amo kaj sekso
Kategorio:Dioj pri vivo, morto kaj reviviĝo
Kategorio:Mezopotamiaj dioj
Kategorio:Militaj dioj
Kategorio:Sumera mitologio
Acaxochitlán

**Acaxochitlán** estas unu el la 84 komunumoj de la meksika subŝtato Hidalgo, kiu situas en la centra Meksiko norde de la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Acaxochitlán. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 13002.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 34892 loĝantojn. El tiuj estis 16763 viroj kaj 18129 virinoj. La komunumo havas surfacon de 226,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2260 metroj super la marnivelo.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Acaxochitlán en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Hidalgo
Kovácshida

**Kovácshida** [kovAĉhida] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós. La loknomo signifas: ponto de forĝisto.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 260
* Poŝtkodo: 7847
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Kovácshida situas sur ebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo. Harkány troviĝas 6, Siklós 12, Beremend 25, Villány 26, Kozármisleny 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1342 laŭ tiama hungara ortografio *"Koachyda"*. Post la mezepoko La komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. En la 18-a jarcento Kovácshida estis doganprena loko. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Kovácshida migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana klasikisma preĝejo de 1833
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Francisko el Asizo de 1949

== Komunumoj pri *híd* (=ponto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Ibaan

**Ibaan** /i.ˈba.ʔan/ estas municipo en la provinco Batangoj, propranome **Batangas** /ba.ˈtaŋ.gas/, en la tagaloga regiono de Filipinoj. Ĝi troviĝas 89 kilometrojn sude de Manilo kaj 490 kilometrojn norde de Cebuurbo. La landa areo estas 68,99 km2 kun loĝantaro de pli ol 58 507 personoj. La meza alteco estas 126,8 metroj.

Ibaan establiĝis oficiale kiel urbeto en la jaro 1804.

eta|maldekstra|230px

eta|230px|maldekstra|La arbo **iba**, *Phyllanthus distichus*.

## Noma Origino 
La municipnomo venas el la nomo de arbospecio **iba**, sciencnome *Phyllanthus distichus*, sinonime *Phyllanthus acidus*.

## Parolmetodo 
La loka parolmetodo estas tagaloga dialekto, Batangadialekto, kiu propranome nomiĝas **Batangueño** /ba.taŋ.ˈgɛn.ɲɔ/. Ĝi estas iomete malsama kompare al la Norma Filipino pro fortega intonacio kaj regionuzaj vortoj.

Ekzemplo:

## Ekonomio 
Multaj personoj laboras en la agrikulturo. Ibaan estas centro de la **kulambô** /kʊ.lam.ˈbɔʔ/, la moskitreto, kiun loka industrio produktas kaj profite vendas. La municipo havas grandan centran vendoplacon, kiu loke nomiĝas la **palengke** /pa.ˈlɛŋ.kɛ/.

eta|dekstra|230px|Moskitreto

## Religioj 
eta|dekstra|230px|*Tikbalang*

Ekzistas preĝejoj de variaj religioj, sed ekzistas centra malnova preĝejo el la Hispana Epoko. La unua preĝejo, katolika, konstruiĝis en la jaro 1817. La nuna centra katolika preĝejo, Sankta Jakobo la Pligranda, konstruiĝis en la jaro 1854.

Multaj estas ja almenaŭ nome katolikaj, sed kelkaj estas protestantoj kaj apartenas al kirkoj kiel al la **Unuiĝinta Kirko de Kristo en Filipinoj**, la **Iglesia ni Cristo**, kaj la **Aglipayan**, kiuj estas filipinaj novreligioj.

Kelkaj ankoraŭ praktikas nekristanajn ritojn, ekzemple per doni oferojn al altaroj pro aliaj spiritaj estaĵoj. Multaj kredas pri spiritaj estaĵoj kiel pri la **tikbalang** /tik.'ba.laŋ/, homeska estaĵo kun ĉevalaspekta kapo. Do, multaj estas iom animismaj.

## Transporto 
Ekzistas por la publika uzo multaj diverskoloraj tricikloj kaj ĵipoj.

## Bildaro 
Bonvolu alklaki bildon por pligrandigi ĝin.

Dosiero:Rivereto en Ibaan.jpg|Rivereto en Ibaan.
Dosiero:Ibaan Fish Market.jpg|Fiŝvendejoj en Ibaan.
Dosiero:Ibaan Sankta Jakobo.jpg|Sankta Jakobo la Pligranda.
Dosiero:Tradicia Domo en Ibaan.jpg|Tradicia domo.
Dosiero:En Tradicia Domo en Ibaan.JPG|En tradicia domo.
Dosiero:829 Strato en Ibaan.JPG|Strato en Ibaan.
Dosiero:827 Apoteko sur la strato en Ibaan.JPG|Apoteko sur la strato en Ibaan.
Dosiero:Vendoplaco en Ibaan.jpg|Vendoplaco en Ibaan. Publikaj tricikloj.
Dosiero:829 Banko en Ibaan.JPG|Banko en Ibaan.
Dosiero:830 Panfarejo sur la strato en Ibaan.JPG|Panfarejo sur la strato en Ibaan. Publika ĵipo.

## Municiperoj 
Ibaan dividiĝas inter 26 municiperoj, lokanome **baranggáy** /ba.raŋ.ˈgaɪ/. Ĉiuj, escepte de la urbeto Población, estas kamparaj.

* Bago
* Balanga
* Bungahan
* Calamias
* Catandala
* Coliat
* Dayapan
* Lapu-lapu
* Lucsuhin
* Mabalor
* Malainin
* Matala
* Munting-Tubig
* Palindan
* Pangao
* Panghayaan
* Población
* Quilo
* Sabang
* Salaban I
* Salaban II
* San Agustín
* Sandalan
* Santo Niño
* Talaibon
* Tulay na Patpat

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de la Filipinoj
Tésenfa

**Tésenfa** [tEŝenfa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 7843
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Tésenfa situas sur ebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo. Dravo kaj Kroatio troviĝas po 3, Harkány 13, Siklós 19, Sellye 27 km-ojn.

## Historio 
La romianoj postlasis kupran moneron ĉi tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1346 laŭ tiama hungara ortografio *"Tesenfolwa"*. Post la mezepoko la komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Tésenfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1874
* monumento pri falintoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Ŝativo

eta|180ra|dekstra|Kastelo de Ŝativo
**Ŝativo** (katalune kaj oficiale ***Xàtiva***; ) estas urbo de Valencilando (Hispanio), en la la centraj komarkoj kaj ĉefurbo de la komarko La-Kostero (*La Costera*).

Historie, Ŝativo estis unu el la plej gravaj urboj de la Reĝlando de Valencio, konkurante eĉ kun Valencio kaj Orihuela, la aliaj du plej gravaj urboj de tiu epoko. Ĉi tie troviĝis la unua papermuelejo de Eŭropo (1151). Ĝi havis sian propran provincon antaŭ la teritoria dividiĝo de Hispanio en 1833. Nuntempe Ŝativo havas 29 363 loĝantojn (INE 2008).

## Gravuloj 
* Raimon

## Vidu ankaŭ 
* Xàtiva (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Urbodomo de Ŝativo 


Kategorio:Urboj de Valencilando
Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Municipoj de provinco Valencio
Dan Andersson

**Dan ANDERSSON** (1888 - 1920) estis sveda proletara verkisto kaj poeto. Li loĝis en nuntempa komunumo Ludvika.

## Vidu ankaŭ 
*Muzeo Dan Andersson

## Eksteraj ligiloj 
*Verkoj de Dan Andersson en Projekto Runeberg
* Verkoj de Dan Andersson  en Kuusankoski Public Library

Kategorio:Svedlingvaj poetoj
Kategorio:Svedaj socialistoj
Kategorio:Svedaj poetoj
Blanka abio

eta|300ra|Ilustraĵo
[eta|*Abies alba* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **blanka abio**, **arĝenta abio**, **Arĝenta abio**, **abio blanka**; **Abio Blanka**; **Abio Arĝenta**.

## Vidu ankaŭ 
* Dinaraj miksaj arbaroj
* Iliraj deciduaj arbaroj
* Karpataj montarbaroj
* Korsikaj foliaj kaj miksaj montarbaroj
* Pireneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Sveda floraro 
* La biblioteko de Dr. PI bloobookoj 

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Arboj de Eŭropo
Cún

**Cún** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 7843
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Cún situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo apartenanta al Nacia parko Danubo-Dravo. Harkány troviĝas 17, Sellye 22, Siklós 23, Pécs 40, Budapeŝto 237 km.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1244 laŭ tiama hungara ortografio *"Chun"*. Post la mezepoko la komunumo apartenis al la Osmana Imperio dum 150 jarojn, tamen ne senhomigĥis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas la municipa administracio kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* supozeble centjara kverko

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Skvama abio

**Skvama abio** (*Abies squamata*) estas palearktisa abio, endemia en Ĉinujo, kun oranĝa kaj rozete bruna ŝelo estiganta grandajn skvamojn paperecajn, volviĝemajn. Ĝi estas trovebla en Ĉinghajo, Gansuo, Siĉuano kaj Tibeto. Tiuj arboj povas esti ĝis 40 m altaj kaj ties trunkoj povas havi diametron de ĝis 100&nbsp;cm.

La folioj estas malhele verdaj pinglecaj, longas 1,5 – 3&nbsp;cm kaj larĝas 2&nbsp;mm.  La strobiloj estas sidantaj, starantaj, cilindraj, nigraj aŭ purpur-brunaj; ili longas 5 – 8&nbsp;cm kaj havas diametron de 2,5 – 3,5&nbsp;cm.

## Literaturo
*  Conifer Specialist Group 1998.  Abies squamata.   
*  Johnson, Owen & More, David (hispana traduko : Pijoan Rotger, Manuel) 2006 : Árboles: guía de campo, *Omega* ed., hispana versio de *Collins Tree Guide*, ISBN 978-84-282-1400-1.

## Eksteraj ligiloj 
*  Skvama abio (Flaŭro de Ĉinujo)

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Endemiismoj
Karl-Erik Forsslund

eta|dekstra|Karl-Erik Forsslund
**Karl-Erik Forsslund** (naskiĝis 1872, Ljusnarsberg — mortis 1941), estis sveda verkisto, popoledukisto, prizorganto de la hejma regiono kaj redakcia sekretario en gazeto Strix 1897-1898.

En 1906 li estis, kune kun Gustaf Ankarcrona kaj Uno Stadius, kunfondinto de Brunnsvik Popolaltlernejo. Li ankaŭ estris la lernejon 1907 - 1912. Li fariĝis honora doktoro en Uppsala 1927.

Forsslund debutis 1896 per naturrakonto *Skog* (arbaro) kaj translokiĝis kune kun sia edzino Fejan (naskita Öhman en Sörvik) 1898 al Storgården en Brunnsvik ĉe la lago Väsman en komunumo Ludvika. Lia bieno donis nomon al lia libro *Storgården* (1900) kiu fariĝis la tre fama vendaĵo de la tempo.

Forsslund estis aktiva politikisto kaj popoledukisto. Li estis aktiva socialdemokrato kaj kandidatiĝis al la parlamento por la partio. Li ánkaŭ aktivis en asocio de hejma regiono kaj en asocio por natura protektado. Li iniciatis la fondadon de Ludvika Gammelgård 1922.

Nomindaj verkoj liaj estas *Göran Delling* (1906) kaj *Per rivero Dalälven de la fontoj al la maro* (granda verkaro en 27 eroj, 1918 - 1939).

Li estas entombita en tombejo Lyviken en Ludvika.

## Verkaro 
* *Skog* 1896
* *Jungfru-Jan* 1897
* *Historier* 1899
* *Storgården* 1900
* *Djur* 1900
* *Storgårdsblomster* 1901
* *Arbetare* 1902
* *Grankottarna* 1902
* *Idrottsvisa* 1904
* *Göran Delling* 1906
* *Lantliga låtar* 1906
* *Ett Brunnsviksbrev* 1907
* *Fria värs och visor* 1908
* *I mörkret* 1908
* *Rymdsånger* 1909
* *Kometen* 1909
* *Till fjälls* 1911
* *Vingar* 1911
* *Beethoven* 1913
* *Mozart* 1913
* *Blomsterskisser och annat* 1913
* *Daldikter och vandringsvisor* 1913
* *Hembygdsvård* 1914
* *Som gäst hos fjällfolket* 1914
* *Fridlysta vildmarker* 1915
* *Hemma igen* 1915
* *Vid älvarnas möte* 1917
* *Med Dalälven från källorna till havet* 1918-1939
* *Till ett bergfolk* 1919
* *Skörd och sägen* 1922
* *Gammelgårdens andar* 1927
* *Från valborgsmässa till korsmässa* 1932
* *Vakt och värn* 1940
* *Räven och tomten* 1965

Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
Kategorio:Svedlingvaj poetoj
Kategorio:Svedaj socialistoj
Kategorio:Svedaj poetoj
Pinsapo

**Pinsapo** aŭ **hispana abio** (*Abies pinsapo*) estas specio de abio hejma en suda Hispanujo kaj norda Maroko. En Hispanujo, kie ĝi estas nomata la *Andaluza Nacia Arbo*, ĝi vegetadas je altitudoj de 900 - 2 000 m en la Sierra de Grazalema (provinco de Cádiz) kaj en la Sierra de las Nieves apud Ronda (provinco de Malaga). En Maroko ĝi estas limigita al Rif-Montaro je altitudoj de 1 400- 2 100 m sur Jbel Tissouka kaj Jbel Tazaot.

## Priskribo 
eta|220px|maldekstra|Pinsapoj en Sierra de las Nieves.
Tiu palearktisa ĉiamverda arbo altas ĝis 20-30 m, kaj havas konusan arbokronon, kelkfoje neregulan kiam la arbo maljuniĝas. La folioj longas 1,5-2&nbsp;cm, estas ordigitaj radiuse ĉirkaŭ la ŝosoj, kaj forte glaŭke malhele blu-verdaj, kun larĝaj zonoj de blankeca vakso je ambaŭ flankoj. La strobiloj estas cilindraj, longas 9-18&nbsp;cm. Antaŭ matureco ili estas verd-rozaj ĝis purpuraj, kaj glataj kun la brakteaj skamoj mallongaj kaj neakcentitaj. Kiam maturaj, ili liberigas la fugilhavajn semojn.

La maroka vario **Maroka abio** *Abies pinsapo* var. *marocana*, diferencas pri la folioj estante malpli forte glaŭkaj kaj la strobiloj iomete pli longaj, 11-20&nbsp;cm.

Ĝi estas tre afina al numidia abio (*Abies numidica*), kiu troviĝas sur Jbel Babor en Tell-Atlaso (Alĝerio).

## Uzado kaj konservado 
eta|200px|maldekstra|Foliaro kaj junaj strobiloj de pinsapo.
La pinsaparoj havas altan pejzaĝan kaj sciencan valoron. Pinsapo, malgraŭ la penadoj por konservado kaj rearbarigo kiuj grave pligrandigis la pinsapan arealon, ankoraŭ ĉiam suferas de pluraj minacoj kiel incendioj, urbanizado, erozio, troa vizitado, turismo k.t.p. . Pinsapo estis priskribita por la scienco far la svisa botanikisto Edmund Boissier, en sia verko *Voyage botanique dans le Midi de l´Espagne (Botanika vojaĝo en la Sudo de Hispanujo*), 1838.

## Referencoj 
* 

 

## Bibliografio 
*  Debazac, E.F. 1964 : Manuel des conifères, *École Nationale des Eaux et Forêts*, Nancy, 172 pp., p. 34-35.
*  Ruiz de la Torre, Juan 1955 : El matorral en Yebala (Marueccos español), *Instituto de Estudos Africanos*, *Consejo Superior de Investigaciones Científicas*, 133 pp.
*  Ruiz de la Torre, Juan 1956 : La vegetación natural del norte de Marruecos y la elección de especies para su repoblación forestal, *Servicio de Montes, Centro de Investigaciones y Experiencias Forestales*, Larache, 97 pp.

## Eksteraj ligiloj 
*  Tela botanica : Abies pinsapo

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro