Erving Goffman

**Erving GOFFMAN** (n. la 11-a de junio 1922 en Mannville, Kanado ; m. la 19-a de novembro 1982 en Filadelfio, Pensilvanio, Usono) estis usona sociologo de kanada deveno. Reprezentanto de la "dua generacio" de la Ĉikaga Skolo en sociologio.

Laŭ multaj manieroj, Goffman laboris ĉe la intersekciĝo de diversaj sciencaj disciplinoj, kaj pro tio oni parolas pri li ne nur kiel sociologo, sed ankaŭ kiel reprezentanto de psikologio, filozofio, psikiatrio kaj multaj rilataj kampoj, kiu kunigis diversajn sciencojn pri la homo.

La plej signifa kontribuo de Goffman al sociologio estas lia esplorado pri simbola interagado en ludo, kiun li komencis en 1959 per la publikigo de sia libro *Presenting Oneself to Others in Everyday Life*, kiu li daŭre vastigis dum sia tuta vivo.

Li servis kiel la 73-a prezidanto de la Usona Sociologia Asocio. Goffman estas konsiderata unu el la plej gravaj sociologoj de la 20-a jarcento, kaj estas menciita en la sama maniero kiel Émile Durkheim, Max Weber kaj Margaret Mead. 

## Verkado 
Lia verkado traktas antropologiajn, soci-psikologiajn kaj psikiatriajn problemojn pri la bazaj mekanismoj de socia konduto, precipe socie devia konduto kaj socia stigmato. Studoj pri kondutaj ŝablonoj, interagaj ritoj, roldistanco kaj persona mem-prezento en ĉiutaga vivo signife influis lastatempajn sociologiajn alirojn. Centra al la verko de Goffman estas la demando pri kiel la individuo povas konservi sian strukture vundeblan aŭtonomecon.

Unu el liaj plej konataj verkoj, **Asyle** (Frankfurto ĉe Majno 1973), traktas totalajn instituciojn kaj tiel ekigis la celon de malinstituciigo de sociaj institucioj kiel ŝtataj hospitaloj, maljunulejoj, malliberejoj kaj infanhejmoj, kiu daŭras ĝis hodiaŭ.

## Interagado 
Goffman difinas interagadon kiel "reciprokan influon de ago, kiun individuoj penas unu sur la alian, kiam ili ĉeestas unu por la alia." Ĉi tio ĉefe rilatas al la vizaĝ-al-vizaĝa situacio. Niklas Luhmann alprenas ĉi tiun terminon kaj distingas ĝin de seninteraga komunikado (ekz., skriba komunikado, aŭdvidaj dissendoj).
La termino "interagado", kiel ĝi estas uzata hodiaŭ rilate al programaroj kaj interfacoj, devas esti distingita de ĉi tio. Laŭ Goffman kaj Luhmann, interagado inter homoj kaj maŝinoj ne estas interagado.

### Ne-centrita interagado 
En la kazo de necentrita interagado, almenaŭ du aktoroj ĉeestas kune kaj perceptas unu la alian. Rezulte, ilia konduto estas akordigita ĉar ĉiu scias, ke ili estas perceptataj.
Ekzemplo: Kvar homoj atendas buson ĉe bushaltejo.

### Centrita interagado 
En la kazo de centrita interagado, la aktoroj agas ne nur rilate unu al la alia, sed ankaŭ unu kun la alia. Ili kunlaboras per fokusado de sia "vida kaj kogna atento" unu sur la alia kaj sur aĵo aŭ agado dum certa tempodaŭro. En centrita interagado, ne nur signoj estas produktitaj por la alia, sed ili ankaŭ indikas, ke tio okazas kaj ke la alia estas la adresato.
Ekzemploj: konversacii, ludi ludon kune, danci kune.

## Baza supozo 
Laŭ Goffman, oni provas transdoni certan bildon de si mem en interagoj, sciante ke oni estas observata. Daŭrigante ĉi tiun pensmanieron, li konkludas, ke ĉiuj homoj esence ĉiam agas kaj kreas fasadon, "normigitan repertuaron de esprimo kun dekoraĵoj kaj akcesoraĵoj." Goffman deklaras: "Kiam aktoro alprenas establitan socian rolon (ekz., kelnero), ili trovos, ke certa fasado jam ekzistas por tiu rolo."

La teatro do estas uzata kiel modelo por la socia mondo.

Tamen, Goffman faras gravajn distingojn inter la teatro kaj la ĉiutaga mondo:

* La realeca nivelo de la teatro estas fikcia.
* En la teatro, kutime estas almenaŭ du aktoroj, ĉiu ludante siajn rolojn antaŭ la alia, kaj publiko. En la ĉiutaga vivo, ĉi tiuj tri pozicioj reduktiĝas al du: ne ekzistas io tia kiel pura publiko, ĉar ĉiu spektanto eble ankaŭ enkorpigas rolon.
* La kredoj de la aktoroj varias. La aktoroj mem ĝenerale kredas je siaj roloj. Tio *respondas* [...] al *la ĝenerale akceptita opinio, ke la individuo ludas sian rolon por la aliaj kaj prezentas sian prezentaĵon nur por ili. Por nia analizo de tiaj prezentoj, estos utile komenci de la kontraŭa demando kaj ekzameni la amplekson, en kiu la individuo mem kredas je la ŝajno de realeco, kiun li klopodas elvoki en sia ĉirkaŭaĵo.* ( *Ni ĉiuj ludas teatron*, Munkeno 1959, p. 19)

### Ago de reprezentado 
* scenejo
* Aktoro, kiu agas en la kadro de specifa rolo (ekz. studento, instruisto, nerdo, klasklaŭno,...)
* Spektantoj

En la reala mondo, konstanta ŝanĝo inter aktoro kaj publiko eblas. Kiel spektanto, vi povas esti tirita en la agon iam ajn.

La situacio en tipa prelego ilustras tion: ŝajne, la profesoro estas la aktoro, kaj la studentoj estas la aŭdantaro. En realeco, tamen, la studentoj estas aktoroj en la rolo de la (individue aparta) studento, kio nur fariĝas pli evidenta kiam, ekzemple, studento levas la manon kaj demandas interjekcion.

#### Impresadministrado 
Goffman priskribas ĉi tiun specon de aktorado kiel *impresadministradon*.

*Impresadministrado* estas la provo kontroli onian propran aspekton. Tio inkluzivas la uzon de specialaj signoj kun respondaj konotacioj por reguligi kaj kontroli scion pri si mem ( *reguligi kaj kontroli informojn* ). Tio inkluzivas lingvaĵon, mimikojn, gestojn, kaj eĉ ne-interagan komunikadon.

##### Mispraktikoj 
Tamen, eraroj eblas, kiel ekzemple vizaĝruĝiĝo, balbutado kaj freŭdaj ŝtupoj. Ĉi tiuj povas minaci la *administradon de impresoj*, ĉar ili komunikas ion, kio ne estis celita esti komunikita.

##### Esprimotipoj 
**Esprimoj donitaj al si mem** : Vortsimboloj kaj iliaj anstataŭaĵoj uzataj por peri la informojn ĝenerale asociitajn kun ĉi tiuj simboloj. **Eldonitaj esprimoj** : Esprimoj perceptitaj de aliaj kiel informaj por la aktoro, tiom kiom ili povas supozi, ke ili ne estis faritaj por informaj celoj.

Tia interpreto ankaŭ eblas en fikcia enhavo kaj foje estas intence provokita, ekzemple en krimaj suspensfilmoj, en kiuj la spektanto supozeble solvas la misteron kaj estas kondukita al falsaj suspektatoj nur per falsaj spuroj.

##### Antaŭa scenejo/malantaŭa scenejo 
Ekzemplo: kelnero en restoracio.

* **Antaŭa scenejo:** Manĝoĉambro
* **Postsceneje:** Kuirejo

Politiko.

* **Antaŭa scenejo:** eventoj videblaj en fotiloj: scenejo de la partia konferenco, bildo en la studio
* **Postsceneje:** malantaŭ la fotiloj: en komitatoj, ĉe neoficialaj kunvenoj, en la vestĉambro de la televidstudio

Rigardante malantaŭ la scenejon, fariĝas klare kiel kaj per kiaj rimedoj la produktaĵo estas kreita.

### Memo 
Goffman difinas la memon kiel rezulton de la IM. La memo estas do produkto de atribuo. Oni estas tio, kion aliaj perceptas kiel oni. Ĝi estas do nenio alia ol "drama efiko, kiu disvolviĝas el reprezentita sceno" (kp. Khazaleh).

## Kadra analizo 
Goffman difinas kadrojn kiel spertecajn skemojn lernitajn per socianiĝo, kies uzo estas senkonscia kaj kiuj helpas nin percepti situaciojn senchave. Ĉi tiuj spertecaj skemoj, aŭ kadroj, estas difinoj por situacioj kaj tial gravas por ĝuste rekoni situaciojn. Homoj provas klasifiki ĉiun situacion ene de siaj ekzistantaj spertecaj skemoj/kadroj. Kadranalizo tial komenciĝas "kun la aktoro situanta ĉi tie kaj nun, kiu demandas 'Kio efektive okazas ĉi tie?'" (Willems 1997: 35). Sen taŭga aŭ lernita kadro, la situacio ne povas esti senchave komprenata.
La uzado de ĉi tiuj kadroj okazas senkonscie ĝis kiam aperas iritoj (ekzemple: en la filmo *The Truman Show,* la ĉefrolulo Truman Burbank ekscias de falanta lumĵetilo, ke li ne estas en *la reala* vivo sed ene de televida programo).

* Situacioj estas klasifikitaj en spertecajn skemojn, perceptitaj ene de certa kadro kaj donitaj signifon kontraŭ tiu fono.
* Situacioj havas sencon nur en la kadro de la propra sciobazo.

“Kaj ni diris, ke la kadrigo igas agon senchava por homoj.”– Goffman, 1977, Kadra Analizo, p. 376

### Primaraj kadroj 
* estas ĝeneralaj interpretaj skemoj por difini la situacion;
* estas spertataj kiel originalaj kaj plejparte ne konscie aplikataj;
* ebligi tujan rekonon kaj identigon de situacioj kaj okazaĵoj de ĉiuj specoj;
* certigi la ideon de normaleco;
* certigi la supozon, ke ĉio okazanta povas esti iel klasifikita en "kosmologion", t.e. en la socian provizon de scio aŭ la instituciigitan kadron.

### Modulado kaj trompo 
#### *Klavado* - "Modulado" 
Goffman uzas la anglajn terminojn "upkeying" kaj "downkeying" kun ilia muzika signifo de " modulado " ("moduli supren, malsupren"). Eble estas konsilinde uzi pli ĝenerale kompreneblajn terminojn, kiel ekzemple *"iluzio* " kaj *"seniluziiĝo",* aŭ uzi la terminologion de rakonta teorio (kp. " diegezo ").

*Goffman difinas enklavadon* jene :"La termino por la apliko de 'sistemo de konvencioj, per kiu aparta agado, kiu jam havas sencon ene de primara kadro, estas transformita en ion, kio estas modelita laŭ tiu agado, sed estas vidata de la partoprenantoj kiel io tute malsama'"– Goffman, 1977, Kadra Analizo, p. 55

Goffman difinas enkadrigon kiel la interagadon inter seriozeco kaj humuro, kiel la transformon de primaraj kadroj, t.e., modifitan eksteran enkadrigon, eĉ se la kerno de la situacio restas la sama. Enkadrigo povas esti plenumita per multaj rimedoj: aktorado, provludo, ironio, humura komunikado, satiro, ktp. *Enkadrigo* estas riska, ĉar ĉiam ekzistas la ebleco, ke ĝi ne estos rekonita.

2. Ekzemplo: Argumento inter paro:

* Argumento inter paro sur scenejo
* Filmsceno kun argumento inter geedza paro sur scenejo
* Citante la filmeltiraĵon en la seminario pri amaskomunikilaj studoj

Hodiaŭ, ŝanĝoj de kadroj estas normaj en iuj formatoj. La interludo de kadroj povas krei amaskomunikilajn efikojn, kiujn oni ne povas realigi unu-dimensie. Tiaj miksaĵoj ankaŭ eblas en plenlongaj filmoj, kiel montrite, ekzemple, en *JFK: Crime Scene Dallas*. Ĉi tie, nigrablankaj scenoj kaj kolora dokumenta materialo estas kombinitaj kun respondaj fikciaj bildoj laŭ tre sugestia maniero, tiel signife malklarigante limojn. La kadroj celas malfaciligi ilian rekonon.

Ekzemploj: dokumenta televida serio, dokumenta dramo

#### iluzio 
“...la konscia peno de unu aŭ pluraj homoj direkti agon tiel, ke ili misgvidas unu aŭ plurajn aliajn, igante ilin kredi tion, kio okazas.”– Goffman, 1977, Kadra Analizo, p. 98

Ekzemploj :

* Fajroalarmtesto sen informi la koncernatojn anticipe;
* la spektaklo *Ĉu Vi Komprenas Amuzon* ?;
* Fraŭdulo, kiu alivestas sin kiel kuracisto kaj tiel ŝajnigas esti unu.

Tamen, Goffman diferencigas inter bonintenca trompo kaj malica trompo:

* Bonintenca trompo: Malkaŝo ne influus la rilaton inter la partioj.
* Malica trompo: Malkaŝo povas konduki al vastaj, eble eĉ juraj, konsekvencoj.

Goffman klarigas, ke ekzistas kuntekstoj, situacioj aŭ lokoj, kiuj antaŭenigas karakterizan trompon, kiel ekzemple la oficejoj aŭ rilatoj de terapiistoj.

### Krampoj… 
* ... servas por marki kaj distingi sociajn procezojn de la ĉirkaŭa medio,
* ... povas limigi eventojn kaj tempe kaj space,
* ... marku la transirojn inter la diversaj kadroj,
* ... moduladaj signaloj kiuj avertas partoprenantojn pri kadraj transformoj.

La lasta punkto aparte meritas emfazon. Krampoj estas uzataj por indiki moduladojn. Tiuj povas esti: rido, preĝejo, ritaj agoj, en filmoj, titolmuziko kaj temoj aŭ la titolsekvenco, emblemo, kaj similaj.

### Kritiko de la koncepto de framanalizo 
La koncepto de kadra analizo estis kritikita pro tio, ke Erving Goffman tro emfazas la strukturajn trajtojn de interagoj, sed subtaksas la subjektivajn signifojn, kiujn homoj asocias kun interagoj. 

## Interagado kaj sekso 
En sia libro **Interaction and Gender* (Interago kaj Sekso),* Erving Goffman dediĉas ĉapitron al la temo de "la aranĝo de la seksoj". En la moderna industria socio, sekso estas konsiderata la bazo de centra kodo, kiu servas kiel kadro por sociaj interagoj kaj sociaj strukturoj, kaj la ideoj de individuoj pri ilia fundamenta naturo.  La konvencia sociologia vidpunkto vidas sekson kiel "lernitan, difuzan rolkonduton". Pro biologiaj dispozicioj, estas rezervite por virinoj naski kaj mamnutri bebojn, sed ne por viroj. Virinoj ankaŭ estas, averaĝe, pli malgrandaj laŭ fiziko ol viroj, havas pli malpezajn ostojn kaj malpli da muskoloj. Estus grave klarigi la sociajn konsekvencojn ne nur de denaskaj seksdiferencoj, sed ankaŭ de tiuj, kiuj estis postulitaj por sociaj aranĝoj.  Goffman daŭrigas priskribante en la teksto, ke la atingo de la feminisma movado ne estu vidata kiel tuja plibonigo de la vivkondiĉoj de virinoj, sed prefere malfortiĝo de la kredoj, kiuj subtenis seksspecifan dividon de enspezo kaj laboro.

Goffman ankaŭ uzas la terminon *seksoklaso* : Ĉiu socio asignas malgrandajn infanojn al unu aŭ la alia seksoklaso je naskiĝo. Ĉi tiu asigno estas farita per observado de la nuda korpo de la infano. Ĉi tiu asigno permesas la asociitan ĉenon de identigo de viro/virino, viro/ino, knabo/knabino, li/ŝi.  Ĉi tiu klasifiko okazas tra ĉiuj fazoj de kresko kaj signife determinas la tutan evoluon de persono. Ĝi tial ofertas ĉefan ekzemplon, se ne la prototipon, de socia klasifiko.  Goffman mem komprenas la terminon seksoklaso kiel "pure sociologian kategorion, kiu rilatas nur al ĉi tiu disciplino kaj ne al la biologiaj sciencoj."  La divido en seksoklasojn jam estas paŝo al ordiga procezo, kie membroj de malsamaj klasoj estas submetitaj al malsama socianiĝo. Membroj de la vira klaso estas traktataj malsame ol tiuj de la ina klaso. Ili havas malsamajn spertojn, kaj la atendoj metitaj sur ilin ankaŭ estas malsamaj. En ĉiu socio ĉi tiuj seksoklasoj estas formitaj laŭ malsamaj manieroj kaj laŭ sia propra maniero.

## Verkaro (elekto) 
* 1959: *The Presentation of Self in Everyday Life*. University of Edinburgh Social Sciences Research Centre. . Anchor Books edition
* 1961: *Asylums: Essays on the Social Situation of Mental Patients and Other Inmates*. New York, Doubleday. ISBN&nbsp;978-0-14-013739-2
* 1961: *Encounters: Two Studies in the Sociology of Interaction&nbsp;– Fun in Games & Role Distance*. Indianapolis, Bobbs-Merrill.
* 1963: *Behavior in Public Places: Notes on the Social Organization of Gatherings*. The Free Press. ISBN&nbsp;978-0-02-911940-2
* 1963: *Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity*. Prentice-Hall. ISBN&nbsp;978-0-671-62244-2
* 1967: *Interaction Ritual: Essays on Face-to-Face Behavior*. Anchor Books. ISBN&nbsp;978-0-394-70631-3
* 1969: *Strategic Interaction*. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN&nbsp;978-0-345-02804-4
* 1969: *Where the action is*. Allen Lane. ISBN&nbsp;978-0-7139-0079-8
* 1971: *Relations in Public: Microstudies of the Public Order*. New York: Basic Books. ISBN&nbsp;978-0-06-131957-0 (includes discussion of "Tie Signs")
* 1974: *Frame analysis: An essay on the organization of experience*. London: Harper and Row. ISBN&nbsp;978-0-06-090372-5
* 1979: *Gender Advertisements*. Macmillan. ISBN&nbsp;978-0-06-132076-7
* 1981: *Forms of Talk*. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN&nbsp;978-0-8122-7790-6

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Algazi, Gadi. "Erving Goffman: Bibliografio," Departemento de Historio, Tel-Aviv Universitato
* Brackwood, B. Diane. (1997). "Erving Goffman," *la Gvidilo de Magill al 20a Jarcentaj Aŭtoroj*. Pasadena, CA: Salem Gazetaro.

Kategorio:Komunikadoteoriistoj
Kategorio:Kanadaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Usonaj sociologoj