Vazektomio

**Vazektomio** aŭ **spermoduktektomio** estas steriligo de viro. Dum tia kirurgio oni distranĉas la spermodukton. La funkciado de la testiko ne ŝanĝiĝas. Estiĝintaj spermoĉeloj estas resorbitaj de la korpo. Vazektomio modifas nek starigeblon de la peniso, nek ejakuladon. Sed la ejakulaĵo ne enhavas spermatozoojn.

Tiu metodo estas teorie inversigebla: eblas religi la tranĉitajn duktojn per operacio tielnomata vazovazostomio. Sed ĝi pliofte malsukcesas restarigi la fekundecon (inter 25 % kaj 75% de ŝanco de refekundigo). La kialo estas, ke la organismo de vazektomiito produktas antikorpojn kontraŭ siaj propraj spermatozooj.
[eta|550ra| La loko de vazektomio (aŭ [spermoduktektomio, t.e. kie oni distranĉas la spermoduktojn (montrita per ruĝa koloro)]]

## Perspektivo 
Oni rekomendas ke paciento povos rekomenci koitadon je unu semajno post vazektomio (depende de resaniĝo); tamen gravedigo ankoraŭ eblas dum la nombro da spermatozooj elĵeititaj estas pli ol nulo. Necesas uzi alian kontraŭkoncipan metodon ĝis spermanalizo je du monatoj post la vazektomio aŭ post 10-20 spermelĵetoj. La *British Andrological Society* (brita andrologia socio) rekomendas ke sufiĉas unu spermanalizo, kiu konfirmas la mankon de spermatozooj, post 16 semajnoj. 

## Biologiaj konsekvencoj 
Vazektomio esence certigas, en plejmultaj kazoj, ke la paciento estos sterila post la kirurgio. Konsilindas konfirmi la sukceson de la procedo per spermanalizo. Kuracistoj konsideras ke la procedo estas porĉiama, ĉar inversigi vazektomion estas multekoste kaj ne restaŭras la spermnivelon al antaŭvazektomiaj niveloj.

Viro post vazektomio havas preskaŭ nulan ŝancon gravedigi virinon, sed li ankoraŭ havas la saman riskon ricevi kontaĝan seksmalsanon.

Post vazektomio la testikoj restas en la skroto, kie Leydig-ĉeloj daŭras produkti testosteronon kaj aliajn virajn hormonojn, kiuj estas daŭre sekreciataj en la sangofluon. Unu esploro trovis ke la seksimpulso estis malplia en 6% da viroj post vazektomio
Bestaj studoj implicas 40%-falon de testosteronaj niveloj, kaj aliaj hormonaj ŝanĝoj estigitaj de vazektomio ĝis ĉirkaŭ ok monatoj.
Post inversigo, spermanalizo kaj moviĝemo kutime estas pli malaltaj ol antaŭ vazektomio. Pruvo montras ke viroj kiuj havis vazektomion, produktas pliajn nenormalajn spermatozoojn, kiu eble klarigas kial eĉ fizike bona inversiga operacio ne ĉiam restaŭras fekundecon.
La kosto de konservado en t.n. spermbanko eble estus signife malpli ol por inversigi vazektomion. Tamen oni devas konsideri la koston de provtuba fekundigo, kiu povas esti alta. 
Provtuba fekundigo eble estas malpli kosta por unu provo ol inversigo de vazektomio, sed unu provo ofte ne sufiĉas por gravedigi. Malavantaĝe necesas procedo ĉe la virino, kaj la eblaj flankefikoj ĉe la patrino kaj la bebo.

Kontraste, Nov-Zelando havas pli altajn nivelojn de vazektomio ol por tuba ligado. 18% de ĉiuj viroj, kaj 25% de edzoj, havis vazektomion. La aĝ-kohorto kun la plej alta elcento da vazektomioj estis 40-49, el kiuj 57% da viroj havis ĝin.
Kanado, Britio, Butano, kaj nederlando havas similajn elcentojn da vazektomioj.

## Historio 
Ek de 1822 oni eksperimentis kaj observis pri vazektomio ĉe hundoj kaj aliaj bestoj. Ĵus poste, R. Harrison faris la unuan dokumentitan homan vazektomion; tamen li faris tion ne por steriligi, sed por okazigi atrofion de la prostato.
La unuan studon pri vazektomio publikigis Ashley Cooper en 1830. Malfrue en la 19-a jarcento, Steinach popularigis vazektomion por "rejunigi". Li kredis ke ĝi pliigis testosteronon, do pliigis la seksimpulson. Diversaj landoj uzis vazektomion en la frua 20-a jarcento por steriligi krimulojn, toksomaniulojn kaj aliajn, kiujn malamis la aŭtoritatoj. Dum la jaroj oni kuraĝigis vazektomion por kuraci diversajn aliajn simptomojn, ĝenerale baze de misaj ideoj pri la scienco pri ĝi, aŭ misaj interpretoj de observitaj aferoj.
En 1938 aperis raporto pri sukcesa inversigo de vazektomio. En la 1940-aj jaroj, vazektomio fariĝis laŭgrade pli uzata por kontraŭkoncipo en iuj landoj. La unua naciskala programo por vazektomio estis lanĉita en Barato en 1954, pri kiu raportis Phadke en 1964. En 1955 aperis raporto pri la rekanaligo de spermoduktoj.
Senskalpelan vazektomion evoluigis Dr. Li Shunqiang en Chongqing en 1974. Ĝis tiam vazektomio ne estis populara ĉe ĉinaj viroj. La nova metodo estis minimume invada kaj kaŭzis malmultajn komplikaĵojn, precipe en foraj regionoj kun magraj kuracaj rimedoj.
Oni raportis ke en evoluintaj landoj, vazektomio disvastiĝis pro kontraŭa informado pri la kontraŭkoncipa pilolo kaj feminista kampanjo kuraĝigi plian respondecon de viroj pri seksaj aferoj.

En Aŭstralio, steriligo, de viroj aŭ virinoj, estis konsiderata kontraŭleĝa kaj malmorala ĝis la 1970-aj jaroj. Pro la agitado de Ian Edwards kaj la humanistaj socioj, la provincoj (krom Kvinslando) etike aprobis la procedon. Oni faris vazektomion 72.000-foje en 1974 en Aŭstralio.

En Francio vazektomio estis konsiderata kontraŭleĝa ĝis 2001, pro klaŭzoj en la Napoleona Kodekso, kiuj malpermesis "memkripligon". Neniu franca leĝo specife menciis vazektomion ĝis 2001 kiam nova leĝo pri kontraŭkoncipo (kaj aborto) permesis la procedon.

## Disponigo de vazektomio kaj la rilataj leĝoj 
En iuj landoj la kostoj estas kovrataj de la nacia kuraca sistemo.
Vazektomio estas aprobita kaj disponebla en multaj landoj, sed en iuj landoj ankoraŭ ekzistas obstakloj. Eĉ kie steriligo estas oficiale permesita, aliuloj kontraŭstaras, ekzemple klerikoj de diversaj specoj.

Islama tradicia leĝaro ne permesas steriligon. Tamen en 2012, la Indonezia Ulema-Konsilio konsentis permesi vazektomion en Indonezio ene de limigoj, inklude de:
* Oni ne intencas ke la vazektomio estu porĉiama;
* La viro havas almenaŭ 50 jarojn;
* La edzino de la viro permesas ĝin;
* Oni ne faras la procedon por "malmoralaj celoj".

En iuj landoj estas malfacilaĵoj pro la influo de la Katolika Eklezio, kiu provas malpermesi al siaj membroj uzi steriligon. Multaj katolikoj ignoras tian konsilon. Iuj klerikoj eĉ kuraĝigas katolikojn inversigi jam faritan vazektomion.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭkoncipo
* Kontraŭkoncipilo

Kategorio:Kontraŭkoncipiloj
Kategorio:Kirurgio