Kokosinsula kukolo

La **Kokosinsula kukolo**, *Coccyzus ferrugineus* (laŭ kio ankaŭ *ferkolora kukolo*), estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la *Geococcyx*, la aniojn, kaj la centropojn. Ĝi estas endemia de Kokosa Insulo, en Pacifika Oceano, parto de Kostariko.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Kokosinsula kukolo iam estis traktata kiel subspecio de la mangleja kukolo (*C. minor*), kaj la du nun estas konsiderataj frataj specioj. Ankaŭ la perlobrusta kukolo (*C. euleri*) kaj la flavbeka kukolo (*C. americanus*) estas proksime parencaj al tiuj du. La Kokosinsula kukolo estas monotipa.

La genronomo *coccyzus* devenas el la vorto de antikva greka *kokkuzo,* kun la signifo de la krio de ordinara kukolo. La specia epiteto *ferrugineus* estas devena el la Latina kaj signifas "rusta", reference al la koloro de ĝiaj supraj partoj. 

## Aspekto
La Kokosinsula kukolo estas 32 ĝis 33 cm longa, ĉirkaŭ duono de kiu estas la vosto, kaj pezas ĉirkaŭ 70 g. Ilia beko estas fortika kaj iom kurba. Ĝia supra makzelo estas nigra kaj ĝia mandiblo flava ĝis flav-oranĝa kun nigra pinto. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron. La frunto kaj krono de plenkreskuloj estas ardezgrizaj kaj iliaj supraj partoj grizecbrunaj. Iliaj flugiloj estas ruĝecbrunaj. La supra surfaco de ilia vosto estas grizecbruna kaj la malsupraj flankoj nigraj kun larĝaj blankaj pintoj. Ilia vizaĝo havas mallarĝan nigrecan "maskon" preter la okulo, kiu estas ĉirkaŭita de mallarĝa ringo de flava ĝis oranĝecflava nuda haŭto. Ilia gorĝo kaj brusto estas flavecbrunaj kaj la ventro kaj subvostaj kovriloj estas riĉe flavecbrunaj. Junuloj similas al plenkreskuloj sed havas malpli da kontrasto inter la koloroj de la kapo kaj dorso, malpli kontrastan vizaĝmaskon, blankecan gorĝon, bruston kaj ventron, kaj malpli da blanko sur la vosto.

## Distribuado kaj habitato
La Kokosinsula kukolo troviĝas nur sur la insulo Kokoso, kiu estas ĉirkaŭ 550 km for de la pacifika marbordo de Kostariko. Ĝi loĝas esence sur la tuta insulo, uzante la plej multajn el la plantkomunumoj sur ĝi: inunditajn golfajn arbarojn, riverbordajn arbarojn, tropikan pluvarbaron kaj tropikan nubarbaron. Ĝi troviĝas de la marnivelo ĝis la plej altaj punktoj de la insulo je ĉirkaŭ 450 m.

## Kutimaro
### Movoj
La Kokosa kukolo estas tutjara loĝanto tra la insulo, sed ĝi emas troviĝi ĉe arbaraj randoj dum la reprodukta sezono kaj en la arbarinterno kiam ne reproduktiĝanta.

La Kokosa kukolo kutime faras nur mallongajn flugojn. Ĝi ofte moviĝas inter kaj ene de arboj per saltetoj laŭlonge de branĉoj kaj mallongaj flugetoj kaj glitoj.

### Manĝado
La plenkreska Kokosa kukolo manĝas ĉefe raŭpojn, precipe tiujn de la giganta sfinkso (*Cocytius antaeus*) kaj la Oriona cekropia papilio (*Historis odius*). La idoj estas nutrataj per griloj kaj blatoj. Ĝia manĝoserĉada tekniko varias laŭ la vivejo, inkluzive de ĉasado sur grundnivelo per mallongaj flugoj, rikoltado el subvegetaĵaj plantoj, kaj sondado en *Guzmania sanguinea* bromeliacoj sur arboj de *Sacoglottis holdridgei*. Aldone al raŭpoj kaj aliaj artikuloj, ĝi ankaŭ foje manĝas *Anolis towsendi*, endemian lacerton.

### Reproduktado
La Kokosa kukolo reproduktiĝas dum la seka sezono de januaro ĝis meze de aprilo. Ambaŭ membroj de paro konstruas la malsolidan tasforman neston el bastonetoj sen tegaĵo, kaj kutime metas ĝin sur malgrandan branĉon de malgranda arbo. Du tiaj nestoj ambaŭ estis ĉirkaŭ 2.5 m super la tero, kaj ambaŭ estis parte ŝirmitaj per folioj. Ambaŭ seksoj kunfaras kovadon kaj gepatran zorgadon. La grandeco de la ovodemetado ne estas certe konata, sed oni kredas, ke ĝi estas unu aŭ du. La kovada periodo ne estas konata, sed oni supozas, ke ĝi similas al la naŭ ĝis dek du tagoj de aliaj inoj de sia genro. Ankaŭ la tempo ĝis elnestiĝo ne estas konata.

## Statuso
La IUCN taksis la Kokosan kukolon kiel Vundeblan. Ĝi havas tre malgrandan teritorion. Ĝia ĉirkaŭkalkulata populacio de inter 250 kaj 1000 maturaj individuoj supozeble estas stabila. Sovaĝaj katoj, porkoj kaj kaproj, same kiel cervoj, estas eblaj minacoj - la unua kiel predanto kaj la aliaj kiel damaĝaj al la vivejo de la specio. Perturboj pro turismo ankaŭ pliiĝas, kaj klimata ŝanĝo estas alia ebla minaco.

## Referencoj 
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North America* ISBN 0-7922-6877-6
* *Handbook of the Birds of the World Vol 4*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-22-9
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Kostariko