Kanada lagopo

**Kanada lagopo** (***Falcipennis canadensis***) estas mezgranda birdo apartenanta al la iama familio de la Tetraonedoj, aktuale inkludita en la pli ampleksa de la Fazanedoj. Laŭ ITIS, la nomo de tiu specio estas *Canachites canadensis*, sed Alan P. Peterson, unika fonto de ITIS pri birdoj, laŭ kiu la kanada lagopo iam havis la nomon **savana lagopo**, indikas la formon *Falcipennis canadensis*.

Ties reprodukta vivejo estas tajgo tra Alasko kaj tuta Kanado, de kio devenas kaj la komuna nomo kaj la latina scienca nomo. Ili loĝas ankaŭ en la borealaj arbaroj kiuj etendiĝas al nordaj limaj subŝtatoj de Usono. Ili nestumas surgrunde en densa kreskaĵaro.

## Aspekto 
### Morfologio 
La mezaveraĝa enverguro de la Kanada lagopo estas de 41&nbsp;cm. La mezaveraĝa pezo estas de ĉirkaŭ 490 g ĉe masklo kaj ĉirkaŭ 460 g ĉe ino. Tiuj lastaj statistikoj estas proksimumaj, ĉar estas geografia kaj sezona variadoj de la pezo de la birdoj. Krome oni trovas ankoraŭ ofte la nomon *Dendragapus canadensis* en la literaturo.

## Kutimaro 
La Kanada lagopo havas grandan fidon je sia kamuflo, kaj ofte restas ankoraŭ eĉ kiam oni alproksimiĝas je 1 metro. Pro tio surloke oni nomas ilin per moknomo "Freneza koko" aŭ en Alasko, "Stulta koko". Dum la vintraj monatoj, tamen, la Kanada lagopo iĝas tre timema pro manko de kamuflo; ili ekflugas kiam oni alproksimiĝas je 6–45 m. Maskloj en sia teritorio faras tamburan sonon per flugilfrapado.

Malpli voĉa ol aliaj lagopoj, tiu faras iome mildajn alvokojn inklude ululojn kaj klukadon. Maskloj foje tremoskuas vostojn aŭ flugilojn.

La Kanada lagopo estas birdo kaŝema kaj diskreta. La fakto ke ili kutime silentemas kaj ke ili ne ekflugas ĉiam kiam preterpasanto proksimiĝas malfaciligas ties vidon en la densa arbaro kie vivas. Ĝi permesas tioman alproksimiĝon ke eblas laŭdire mortigi ĝin per bastonfrapo. Tiu vundeblo eksplikas probable kial la specio malpliiĝis aŭ eĉ malaperis en la regionoj plej loĝataj en la sudo de ties teritorioj.

La Kanada lagopo estas solema somere, kaj iras aparte la ino kun la idaro. Male vintre oni povas observi arojn de 2 al 30 individuoj.

### Vivejo 
[maldekstre|eta|La [tajgo nordamerika konstituata ĉefe de Nigra piceo, estas biotopo preferata de la Kanada lagopo.]]
La Kanada lagopo estas specio de loĝantaj birdoj en koniferaj arbaroj, ĉefe inter tiuj kiuj konsistas el Nigra piceo aŭ Banks-pino. Ankaŭ ĉe Abioj, Cugoj, kaj Tujoj..

Kelkaj povas moviĝi al mallongaj distancoj per piede aŭ al diferenca loko por vintro. Inoj kun junuloj povas loĝi je bordoj de arbarklarejoj, sed tendence resti proksime de koniferoj..

Ĝi preferas la pinglofoliojn de pinoj, sed se forestas tiuj, ĝi nutras sin el pinglofolioj de aliaj koniferoj kiaj de piceoj.

Laŭ la sezono, tiu lagopo aldonas dornojn, herboburĝonojn, florojn kaj fruktojn de arbustoj kaj fungojn. La idoj estas escepto al tiu nutroreĝimo vegetala kaj manĝas ĉefe materion animalan el la unuaj monatoj ĝis aĝo de 5 aŭ 6 monatoj kiam ili faras reĝimon kiel tiu de plenkreskuloj.

## Distribuado 
La Kanada lagopo troviĝas en tuta Kanado, el Atlantikaj Provincoj al la Brita Kolumbio kaj Jukono, al la usonaj subŝtatoj de Alasko, Vaŝingtonio, Idaho, Minesoto, Miĉigano, kaj Nov-Anglio. La norda limo de ties distribuado korespondas al malapero de la koniferoj, ties biotopo, en tundro. La anstataŭo de la koniferoj per la arbaroj deciduaj kaj per la herbejoj limas sian sudan distribuadon kaj en la insulon Antikostio en 1985..

Restaĵoj de la Kanada lagopo date de la lasta glaciepoko de la Plejstoceno en Virginio montras, ke la distribuado de tiu specio etendis pli sude tiame.

## Demografio kaj populacio 
[eta|Faŭnrezervejo de Matane, [Kebekio, Kanado.]]

### Vivodaŭro 
Kelkaj individuoj atingis aĝon de 13 jaroj.

### Predado 
La Kanada lagopo, ties ovoj kaj idoj same kiel plenkreskuloj, suferas diversajn predantojn. La Kojoto, la Ruĝa vulpo, la Kanada linko kaj la Amerika marteso estas teraj predantoj. La Akcipitro kaj foje la Granda kornostrigo estis iam vidataj kaptantaj tiun lagopon.

## Rilato kun homoj 
La Kanada lagopo bezonas arbarojn de koniferoj gravaj por ties survivado. La arbarklarigado, ofte praktikata en la koniferaj arbaroj, havas negativan sekvon sur la populacio de tiu birdospecio. Parto de la populacio vivtenas sin en la restantaj arbareroj, sed malpliiĝanta   

Tiu lagopo estas ankaŭ specio de ĉasbestoj ĉasata pro ties viando.

### Konservado 
Kvankam ĝi estas konsiderata Malplej Zorgiga de IUCN, tiu birdo estas protektata specio laŭ la ĉasregularo de Vermont.

## Referencoj 
*  BirdLife International (2004). Dendragapus canadensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. IUCN 2006. Konsultita la 11an de majo 2006. Malplej Zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* Spruce Grouse Factsheet New York Department of Environmental Conservation
* Spruce Grouse, Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Natura arealo de kanada lagopo : tajpu *Falcipennis canadensis*  

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Tetraonedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko