open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalidonia

**Kalidonia** () estas insulo tuj antaŭ la orienta marbordo de Kreto en la golfeto de Elounda. Ĝi longas proksimume 500 metrojn kaj la plej granda larĝo estas 200 metroj. Ofte ĝi estas indikata kiel Spinalonga, sed tio estas fakte pli granda duoninsulo de kiu Kalidonia estas parto. Kalidonia situas ĉe la plej norda punkto de Spinalonga (greke: Σπιναλόγκα), disigita de ĝi per iom malpli ol cent metroj da akvo.

Sur la insulo situas venecia fortreso el 1579. Ĝi havas la reputacion esti neokupebla kaj tio radikas en la realeco. Kiam la turkoj en ĉirkaŭ 1670 konkeris la teritorion de Kreto, Kalidonia ankoraŭ restis dum 45 jaroj en la posedo de la venecianoj. Tiuj transdonis la insulon nur en 1715 al la turkoj, post kiam ili interkonsentis ke la venecianoj senĝene povis retiriĝi. La turkoj ne plenumis la interkonsenton kaj murdis ĉiujn virojn de Kalidonia kaj vendis la reston kiel sklavoj. Kiam Kreto ne plu estis sub turka influo Spinalonga restis ankoraŭ dum jaroj loĝata de turkoj. Kiam la kretanoj decidis fari el ĝi leprejon la lastaj turkaj loĝantoj rapide foriris.

Sub la fortreso oni konstruis en 1903 vilaĝon kiu ekde 1904 estis loĝata de la unuaj lepruloj. En tiu tempo, por preventi ke la malsano sur Kreto kaj aliaj partoj de Grekio disvastiĝis oni ekzilis la malsanulojn al la insulo. Krom tio la lepruloj ĉie estis ekzilitaj dum sur Spinalonga ili ĉiuj sufiĉe pace kunvivis en ilia tamen ŝirmita mondo.

Dum la pintotagoj 1100 pacientoj loĝis sur la insulo. Pro la izolado tie ekestis memstara vivkomunumo kiu daŭris ĝis la mezo de la 20-a jarcento. En 1957 oni transportis la lastan leprulon al hospitalo kaj la insulo fariĝis neloĝata. Hodiaŭ Kalidonia estas turisma allogaĵo al kiu regule iras boatoj el Agios Nikolaos, Elounda kaj Plaka.

Kategorio:Geografio de Kreto
Kategorio:Insuloj en Grekio
Arno Borst

**Arno Borst** (naskiĝinta la  en Alzenau; mortinta la  en Konstanco) estis germana historiisto. Li validas kiel unu el la plej eminentaj mezepokistoj de la 20-a jarcento.

Pezocentro de la esplorado de Borst estas la mezepoka historio. Borst estis unu el la malmultaj historiistoj, kiu okupis preskaŭ la tutan gamon de la mezepoko ekde proks. 500 ĝis 1500. Li tutmonde konatiĝis per sia verko *Lebensformen im Mittelalter* (Vivoformoj en la mezepoko), aperinta en 1973 kaj plurfoje noveldonita. Aparte li okupiĝis pri la *Monaĥoj ĉe la Bodenlago* kiel ankaŭ pri tiuj el Weingarten, St. Gallen kaj Einsiedeln. Lia favorita figuro estis benediktano Hermano la Lamulo, la universala erudiciulo de la insulo Reichenau (Bodenlago).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Nekrologo 
* http://www.mgh.de/geschichte/portraitgalerie/arno-borst/ 

Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Germanaj historiistoj
Kategorio:Germanaj mezepokistoj
Kategorio:Historiistoj de matematiko
(12795) 1995 VA2

**(12795) 1995 VA2** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Alain Erlande-Brandenburg

**Alain Erlande-Brandenburg** (naskiĝinta la 2-an de aŭgusto 1937 en Luxeuil, mortis la 6-a de junio 2020) estis franca arthistoriisto, kiu okupiĝas pri la arto de gotiko kaj romaniko.

De 1974 ĝis 2005 li estis studodirektoro de la altlernejo (EPHE). Li ankaŭ instruis kiel profesoro mezepokan arĥitekturon ĉe la lernejo de Chaillot kaj muzeosciencon ĉe la lernejo de la Luvro. De 1991 ĝis 2000 li estis profesoro pri arĥeologio kaj arthistorio de la mezepoko. De 1994 ĝis 1998 li estis direktoro de la franca nacia arĥivo.

## Eksteraj ligiloj 
* Dictionary of Art Historians

Kategorio:Francaj arthistoriistoj
Kategorio:Francaj arkivistoj
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Francaj muzeestroj
Kategorio:Komandoroj de la franca nacia Ordeno de Merito
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo
Günther Binding

**Günther BINDING** (naskiĝinta la 6-an de marto 1936 en Koblenco) estas germana arthistoriistoj kaj pensiita profesoro por arthistorio kaj urbokonservado ĉe la universitato de Kolonjo. En sia ĉefa esplorkampo, la konstruhistorio de la mezepoko, li okupiĝis pri la normigo de faklingvo. Lia verko *Architektonische Formenlehre* (arĥitektura formscienco) el 1980 estas normlibro de arĥitektura priskribo. 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Retpaĝo de Günther Binding

## Referencoj 
Kategorio:Arthistoriistoj
Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Moritzburg (Halle)

eta|la burga enirejo
La mezepoka burgo **Moritzburg**  estas fortikigita kastelo en la urbo Halle (Saale) de Germanio. La burgo ekkonstruiĝis en la jaro 1484, kaj nur pli poste ĝi iĝis la rezidejo de la arĉepiskopoj de Magdeburg. Ĝi konstruiĝis en stilo de malfrua gotiko kaj nuntempe estas inter la plej imponaj urbaj konstruaĵoj. Ekde la 19-a jarcentro ĝi precipe servas kiel loko de pli-ol-regione atentata muzeo pri arto. Ekde la jaro j2005 kaj 2008 la norda kaj okcidenta aloj modernece ampleksiĝis - ekde la 13-a de decembro 2008 la nun pli vasta arta muzeo denove publike alireblas.

Kategorio:Kasteloj en Saksio-Anhalto
Kategorio:Muzeoj en Saksio-Anhalto
Kategorio:Muzeoj pri arto
Georges Duby

**Georges Duby** (naskiĝinta la 7-an de oktobro 1919 en Parizo; mortinta la 3-an de decembro 1996 en Aikso Provenca) estis franca historiisto.

Liaj esploroj okupiĝis pri la mezepoko (mezepokismo), aparte ties ekonomiaj kaj sociaj strukturoj. Lia socihistoria deirpunkto estas, ke homoj agas ene de sociaj strukturoj, kiuj almenaŭ stampas, ofte eĉ fiksigas iliajn agadojn. Li interesiĝis pri longedaŭraj evoluoj, en kiuj li esploris unuopajn historiajn okazaĵojn kaj personojn. Lia deirpunkto do diferenciĝas per tio disde la deirpunkto de la tradicia historiscienca historiismo (devizo: 'viroj faras historion').

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Historiistoj de Francio
Kategorio:Francaj mezepokistoj
Kategorio:Studentoj de Universitato de Liono
Kategorio:Premiitoj de Concours Général
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Surskriboj kaj Beletro
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo
Kategorio:Komandoroj de la Palmordeno de Francio
Kategorio:Kavaliroj de agrikultura Merito (Francio)
Kategorio:Naskiĝintoj en Parizo
Kategorio:Mortintoj en Bouches-du-Rhône
Kategorio:Viroj
Louis Grodecki

**Louis Grodecki** (naskiĝinta la 18-an de julio 1910 en Varsovio; mortinta la 28-an de marto 1982 en Parizo) estis franca arthistoriisto kaj verkisto poldevena, kiu ĝi nun validas kiel eminenta fakulo pri la romanika vitrobildarto.

Post la abituro li iris en 1928 al Berlino, por studi kinofilmestradon ĉe Erwin Piscator. Ankoraŭ samjare li iris Parizen, kie li en 1929 transiris al studo de arthistorio. En 1933 li finis siajn studojn per ekzameno; en 1935 li akceptis francan civitanecon. Louis Grodecki pli kaj pli specialiĝis pri vitrobildarto kaj fariĝis unu el la plej gravaj fakuloj pri romanikaj vitraloj.

## Eksteraj ligiloj 
* .
* Grodecki, Louis ĉe dictionaryofarthistorians.org 
* Foto de Louis Grodecki

Kategorio:Francaj arthistoriistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj historiistoj
Kategorio:Poloj
Kategorio:Viroj
Hans Jantzen

**Hans Jantzen** (naskiĝinta la 26-an de aprilo 1881 en Hamburgo; mortinta la 15-an de februaro 1967 en Freiburg) estis germana arthistoriisto. Jantzen valdias kiel kunfondinto de la moderna esploro de gotika arĥitekturo. Li stampis la terminon *diafaneco* por travidebleco je la priskribo kaj analizo de gotikaj preĝejoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Biografieto sur la hejmpaĝo de la instituto de arthistorio je Karlsruhe 
* Hans Jantzen ĉe catalogus-professorum-halensis.de

Kategorio:Arthistoriistoj
Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Zoltán Túróczy

**Zoltán Túróczy** [tUrOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Túróczy Zoltán** estis hungara luterana pastro, episkopo.

Zoltán Túróczy http://turoczy.lutheran.hu/puspok/eletrajz naskiĝis la  1893 en Arnót. Li mortis la  1971 en Győr.

## Biografio 
Zoltán Túróczy frekventis gimnazion en Rozsnyó, poste inter 1911-1915 li lernis teologion en Pozsony. Li komencis sian pastran karieron laŭvice en Komárom, Ózd, Arnót, Ózd, Győr, Nyíregyháza. En 1939 li estis elektita episkopo pri episkopejo Tiso. En 1945 li estis kondamnita pro kontraŭ-Sovetunia skribaĵo. Post longa proceso li liberiĝis, en 1948 li iĝis episkopo de Transdanubio: En 1952 li estis trude pensiulo. Komence de la jaro 1957 oni elektis lin episkopo, sed post monatoj la ŝtato nuligis ĝin.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Evangélikus öntudat’’ (1925)
* ’’A finnek egyházi élete’’ (Eklezia vivo de la finnoj), (1933)
* ’’Jézus az ítélet ura’’ (1940)

## Memorigiloj 
• lernejo, infanĝardeno kaj fondaĵo portas la nomon Túróczy Zoltán

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Lajos Vető

**Lajos Vető** [lajoŝ vetO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vető Lajos** estis hungara pastro, luterana episkopo.

Lajos Vető http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC16241/16742.htm naskiĝis la  1904 en Kondoros. Li mortis la  1989 en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Vető lernis teologion en Sopron, Berlino, Tartu. Li pastriĝis-diplomoĝis en 1928, li doktoriĝis en Pécs en 1935. Li komencis sian pastran karieron laŭvice jam ekde 1928 en Medgyesegyháza, Szolnok, Diósgyőr. En 1948j li estis elektita episkopo por episkopejo Tiso, sed samtempe li iĝis pastro en Nyíregyháza. En 1951 li ricevis komunistan premion. Dum la Hungara revolucio de 1956 li abdikis, sed post falo de la revolucio li denove episkopiĝis. En 1967 li pensiuliĝis, sed inter 1953-1971 li estis parlamenta deputito.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’A modern pszichoterápia főirányai’’ (1933)
* ’’Inwiefern ist der Rechtfertigungsglaube noch lebendig in den evangelischen Gemeinden?’’ (1936)
* ’’A gyermek lelke’’ (Animo de la infano), (1943)
* ’’Tapasztalati valláslélektan’’ (1966)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kastelo Glücksburg

eta|350px|kastelo Glücksburg
La **kastelo Glücksburg** - altgermane *Schloss Glücksburg*, dane *Lyksborg Slot* - en la samnoma urbo Glücksburg estas inter la plej signifaj ne-religiaj historiaj konstruaĵoj de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio - kune kun la kastelo Gottorf kaj la kastelo de Eutin.

La kastelo estas la rezidejo de la nobela dinastio *Glücksburg*, kies membroj parencas al preskaŭ ĉiuj aliaj eŭropaj nobelaj dinastioj. Ĝis nun interalie la reĝoj de Danio kaj de Norvegio estas el la dinastio, kaj ankaŭ la ĝis 1974 regintaj reĝoj de Grekio. Plia membro estas Princo Filipo, Duko de Edinburgo, tiel ke la sekva britia reĝo post reĝino Elizabeto la 2-a probable ankaŭ estos el la dinastio Glücksburg.

eta|maldekstra|300px|elaera bildo de 2012
La pitoreska akvokastelo estas inter la plej konataj vizitindaĵoj de la federacia lando. Ĝi nun estas loko de muzeo, kaj publike viziteblas.

## Eksteraj ligiloj 
* kastela retejo ,  kaj 

*
Kategorio:Kasteloj en Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Muzeoj en Ŝlesvigo-Holstinio
Kastelo de Eutin

eta|350px|la urba fasado kun la pordega turo
La **kastelo de Eutin** - altgermane *Eutiner Schloss* aŭ *Schloss Eutin*, dane *Eutins Slot* - en la samnoma urbo Eutin de la distrikto orienta Holstinio estas inter la plej signifaj ne-religiaj historiaj konstruaĵoj de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio - kune kun la kastelo Gottorf kaj la kastelo Glücksburg. La kastelo estas la ĝermejo de la urbo kaj ankoraŭ nun estas la kultura centro de ĝi.

La kvar-ala konstruaĵo ekestis el mezepoka burgo, kaj dum pluraj jarcentoj alikonstruiĝis tra renesanca fortikaĵo al baroka rezideja kastelo. Origine la kastelo estis posedaĵo de la princaj episkopoj de Lubeko, kaj poste iĝis la somera rezidejo de la dukoj de Oldenburgio. Ĝis la 20-a jarcento la konstruaĵo estis loĝata, kaj la historia meblaro je granda parto konserviĝis.

eta|maldekstra|300px|la parka fasado de la suda alo
Nun la kastelo estas loko de muzeo, kaj en la someraj duonjaroj publike viziteblas. La antaŭa baroka parko en la 18-a kaj 19-a jarcentoj trakonstruiĝis al pejzaĝa parko de angla modelo - en ĝi ĉiukaze okazas renoma muzika festivalo, nomata *Eutiner Festspiele*.

## Eksteraj ligiloj 
* kastela retejo 

Kategorio:Kasteloj en Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Muzeoj en Ŝlesvigo-Holstinio
Kastelo Saarbrücken

La **kastelo Saarbrücken** - altgermane *Schloss Saarbrücken* - estas baroka kastelo en la urbo Saarbrücken, ĉefurbo de la federacia lando Sarlando de Germanio. Ĝi estas inter la plej signifaj ne-religiaj historiaj konstruaĵoj de la federacia lando. La kastelo situas en la urboparto *Alt-Saarbrücken* ĉe la maldekstra bordo de la rivero Saro. Dum sia plurcentjara historio ĝi plurfoje amplekse trakonstruiĝis kaj ampleksiĝis, tiel ke ĝi ŝanĝiĝis de mezepoka burgo tra renesanca fortikaĵo al baroka rezideja kastelo.
maldekstra|eta|350ra|kastela alo, same en "ora" aŭtuna sunlumo

## Eksteraj ligiloj 
* kastela retejo  

Kategorio:Kasteloj en Sarlando
Kategorio:Saarbrücken
Leksikografia ordo (matematiko)

En matematiko, **leksikografia ordo** estas maniero difini tutecan ordon en aro da vortoj super alfabeta aro. Tiu maniero similas la ordon de artikolaj kapvortoj en leksikografiaj vortaroj (tial la epiteto «leksikografia»; kp la apartan artikolon pri tiu proprasenca «leksikografia ordo»).

## Difino 
Estu orda aro *A* (kiun oni povas nomi *alfabeto*), kaj estu du sinsekvoj da ties elementoj,
**x** = *x1x2...xk*;
**y** = *y1y2...yl* (*xi, yi*∈*A*)

Tiam por kompari **x** kaj **y**:

* estu *m* = min(*k*, *l*);
* se por ĉiuj *i*≤*m* veras *xi*=*yi*, tiam
** se *k* = *l*, tiam **x** = **y**;
** alie, tiu vorto estas pli granda, kiu estas pli longa (se *k*&gt;*l*, tiam **x**&gt;**y**; se *l*&gt;*k*, tiam **y**&gt;**x**);
* alie, se ekzistas elementoj diferencaj, serĉu la plej malgrandan *i* tian, ke *xi*≠*yi*;
** el la du ĉenoj tiu estas pli granda, kies *i*-a elemento estas pli granda (t.e. se *xi*&gt;*yi*, tiam **x**&gt;**y**; se *yi*&gt;*xi*, tiam **y**&gt;**x**).

## Ekzemploj 
1. Super la esperanta alfabeto kun ties tradicia ordo,
   mi&lt;ni; nenia&lt;neniam; neniajn&lt;neniu
2. Super la ciferoj kun ilia kutima ordo,
   1&lt;2; 009&lt;010; 199&lt;9

## Eksteraj ligiloj 
* Sergio Pokrovskij: Komputada leksikono

Kategorio:Ordoteorio
Kastelo Moritzburg (Saksio)

eta|300px|
La **kastelo Moritzburg** (, ) situas en la samnoma komunumo Moritzburg proksime de Dresdeno. Ĝi origine estis ĉaskastelo el la 16-a jarcento, sed ricevis sian nunan formon en la 18-a jarcento dum la regotempo de la princo-elektisto *Frederiko Aŭgusto la 1-a* de Saksio, ofte nomata "Aŭgusto la Forta", kiu je la nomo Aŭgusto la 2-a ankaŭ estis reganto de Pollando-Litovio.

La kastelo, kies precipa akso estas nord-suda, situas sur artefarita insulo. Temas pri baroka, kvar-ala konstruaĵo kun kvar rondaj turoj rekte ligitaj al la cetera konstruaĵo. Ĝi situas sur plialtigita fundamento, komparebla al bazo de klasikisma kolono. Ĉirkaŭ la kastelo sur la insulo grupiĝas ok eksaj gardodometoj. La teritorion kompletigas vasta parko norde de la kastelo, en kiu aparte rimarkindas plia kasteleto, nomata *Fasanenschlösschen*, en distanco de 2 kilometroj pro la parka konstruo rekte videbla de la ĉefa kastelo, kun malgranda dekora haveno kun lumturo kaj venusa fontano.

En la 1970-aj jaroj oni tie filmis scenojn de la filmo Tri aveloj por Cindrulino.

Kategorio:Kasteloj en Saksio
*
István Xylander

**István Xylander** [iŝtvAn ksilander], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Xylander István** estis hungara pastro, luterana episkopo. Lia origina nomo estis *Holtzmann István*.

István Xylander http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/x/x30848.htm naskiĝis en 1572 en Hungara reĝlando en Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio). Li mortis la  1619 en Szepesváralja.

## Biografio 
István Xylander komence ĝis 1584 frekventis lernejon en sia naskiĝurbo, poste en diversaj proksimaj urboj, fine en Germanio. Depost hejmenveno en 1599 li estis diakono 4 jarojn en sia naskiĝurbo, poste pastro en aliaj proksimaj komunumoj. En 1611 li gvidis ĉiujn luteranajn kirkojn en Szepes. Post 3 jaroj li estis elektita episkopo de la nove kreita episkopejo Szepes-Sáros, sed tion la pola reĝo ne akceptis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Disputatio Ethica De Voluntate Caeterisque Facultatibus Animae…’’ (1598)
* ’’Carmina sepulchralia super funus D. Christophori Thurzo de Bethlenfalva’’ (1614)
* ’’Die Bekehrungsgeschichte des Grafen Christoph Thurzó’’

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Kategorio:Hungaraj diakonoj
Erwin Panofsky

**Erwin Panofsky** (naskiĝinta la 30-an de marto 1892 en Hanovro; mortinta la 14-an de marto 1968 en Princeton, Nov-Ĵerzejo, Usono) validas kiel unu el la plej eminentaj arthistoriistoj de la 20-a jarcento kaj kiel kunfondinto de la *ikonologio*, kiu okupiĝas kompletige al la indiferenta formanalizo pri la simbola eldiro de bildo.

En 1920 li komencis instrui ĉe la universitato de Hamburgo, kie li en 1927 fariĝis ordinara profesoro. En 1933 la nazioj post la potencopreno lin maldungis, ĉar li estis judodevena. Tial li elmigris al Usono, kie li instruis ĉe la universitato Princeton.

Erwin Panofsky malvolvis trifazan skemon por la interpretado de artverkoj; ĉiu el la tri esplorfazoj malkovru laŭ tio po unu signiftavolon de la interpretenda artverko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Biografio de Panofsky 
* Mallonga biografio
* Erwin Panofsky pri ikonologio .
* Historio de la arthistoria seminario de la universitato de Hamburgo 
* http://jewish-voice-from-germany.de/cms/panofskys-nose/

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj arthistoriistoj
Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
12796 Kamenrider

'*12796 *Kamenrider'''* estas asteroido de la
asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Akimasa Nakamura elde la Observatorio Kuma Kogen en Kuma (gubernio Ehime).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rolulo de la japana sciencfikcia televida serio *Kamen Rider* ; justicema kiborgo ludita de Hiroshi Fujioka. Naŭdek ok epizodoj de *Kamen Rider'' estis elsenditaj de 1971 ĝis 1973 ; liaj bataloj kaj heroaj rakontoj fascinis ĉiujn infanojn en Japanio, inklude la malkovrinton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Akimasa Nakamura
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Lodja

**Lodja** estas urbo de la provinco Sankuro de la Demokratia Respubliko Kongo. Ĝi havas 68.239 loĝantojn laŭ ĉirkaŭkalkuloj de 2005. La areo de la teritorio estas 12 052 km². Oni parolas ĉefe la tetelan lingvon.

Kategorio:Provinco Sankuro
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
12800 Oobayashiarata

'*12800 *Oobayashiarata'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la amatora astronomo kaj komputada inĝeniero *Arata Oobayashi'' (1957–1999). Li ankaŭ estis fama fotartisto, kiu faris bonegajn astronomiajn fotojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Tarapoto

**Tarapoto** estas urbego kaj signifa universitata urbo en Peruo, en Departemento San Martín.
eta|Mapo pri urboj en Peruo, kie estas trovebla Tarapoto meze iom norde

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro:  en 2012
* Supermara alteco: 
* Areo: 
* Telefonkodo: 042
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC – 5
* 

## Geografio 
Tarapoto situas ĉe piedoj de Andoj. Cajamarca troviĝas 223, Pucallpa 253, Trujillo (Peruo) 297, Chimbote 312, Chiclayo 372, Iquitos 526, Sullana 529, ’’’Limo’’’ 543, Callao 546, Huancayo (urbo) 559, Chincha Alta 697, Ica (urbo) 769, Cusco 859, Juliaca 1155, Arequipa 1157, Tacna 1380 km.

## Historio 
eta|maldekstre|Ceremonia placo en Tarapoto
Tarapoto estis fondita en 1782 fare de hispana episkopo. En laguno oni kultivis Taraputus-palmojn, kiu donis la loknomon.

## Ekonomio 
En Tarapoto la ĉefokupoj estas turismo, komercado, agrikulturo kaj la malpermesita, tamen flora kokafolioj.

## Klimato 
Tarapoto havas tropikan klimaton. La jara averaĝa temperaturo varias inter 21-31 °C. Jare pluvas po 1161 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, plej ofte en marto kaj aprilo, plej malofte en julio.

## Trafiko 
Tarapoto havas enlandan flughavenon. Ŝoseo trairas la urbegon. Precipe motorizitaj rikiŝoj trafikas en la urbego.

## Vidindaĵoj 
eta|Ĉefplaco de Tarapoto
Vidindaĵoj mankas en Tarapoto,sed la apudaj montaraj pejzaĝoj kun akvofaloj, flaŭro kaj faŭno tiras la turistojn.

## Ĝemelurboj 
*  Iquitos, Peruo
*  Pucallpa, Peruo
*  Manaus, Brazilo
*  Goiânia, Brazilo
*  Belém, Brazilo
*  Medellín, Kolombio

## Fontoj 
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
* http://www.tarapoto.com/tarapoto/ 
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Peruo
Ionoj (popolo)

eta|Elfosaĵoj de la urbo Mileto, unu el la ĉefaj centroj de Ionio.

**Ionoj** (plurale , singulare ) estis unu el la ĉefaj malnovtempaj grekiaj gentoj. Krom ionoj al grekoj apartenis ankoraŭ aĥajoj, doroj kaj eolianoj.

Ionoj prisetlis Atikon kaj Eŭbeon jam en la mikena epoko kaj ĉirkaŭ la jarmilŝanĝo de la dua al la unua jarmilo a.K. prisetlis insulojn de la Egea Maro, (krom aliaj ekzemple Ĥion kaj Samoson) kaj okcidentan bordon de Malgrand-Azio (krom aliaj ekzemple Kolofonon, Mileton kaj Efezon). Malgrandasia bordo pro tio estis nomata Ionio. Inter Ateno kaj Ionio estis en la malnova epoko specialaj ligoj, ĉar loĝantoj de Ionio deduktis tradicie sian devenon de atenanoj. Sed kiamezure atenanoj partoprenis koloniadon de malgrandasia bordo ne estas klara, kelkaj aŭtoroj (ekzemple Grant) asertas, ke rolo de atenanoj estis pligrandigita de Tucidido. Sed restas tiu fakto, ke Ateno kaj Ionio uzis komunan ionan dialekton.

Laŭ legendoj devenis ionoj el la komuna antaŭulo, heroo Iono, filo de Ksuto kaj nepo de Heleno, prapatro de ĉiuj Grekoj. Sed al atenanoj tiu ĉi malalta deveno ne estis sufiĉe bona kaj pro tio ili komencis aserti, ke Iono estis filo de Apolono.

## Tradukfonto 
Kategorio:Popoloj de Antikva Grekio
Honorka Éva Hégető

**Honorka Éva HÉGETŐ** [hEgetOE] hungara televidraportistino, programgredaktistino. Ŝi naskiĝis en Târgu Mureș la 24-an de decembro 1971 kaj mortis en Alsóörs la 3-an de junio 2001.

## Kariero
Honorka Éva Hégető akiris diplomon pri angla lingvo en ELTE de Budapeŝto. Komence ŝi redaktis la televidvprogramojn de TV3, kie ŝi ricevis la premion *Tolerancia* en 1999. Pli poste ŝi redaktis plurajn jarojn en Hungara Televido, poste preskaŭ unu jaron en RTL Klub. Ŝi mortis pro vetur-akcidento.

## Fonto
*Hungara vikipedio

Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kastelo Gottorf

eta|300ra|elaera bildo de 2012
eta|300ra|la norda kaj orientaj aloj kastelokorte
La **kastelo Gottorf** - altgermane *Schloss Gottorf*, platgermane *Slott Gottorp*, dane *Gottorp Slot* - en la urbo Schleswig (Ŝlesvigo) estas inter la plej signifaj ne-religiaj historiaj konstruaĵoj de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio de Germanio. Dum sia pli ol 800-jara historio ĝi plurfoje amplekse trakonstruiĝis kaj ampleksiĝis, tiel ke ĝi ŝanĝiĝis de mezepoka burgo tra renesanca fortikaĵo al baroka rezideja kastelo. La kastela nomo iĝis parto de la dinastia nomo *Schleswig-Holstein-Gottorf*, flanka branĉo de la Oldenburga dinastio, el kiu en la 18-a jarcento interalie fontis kvar reĝoj de Svedio kaj pluraj caroj de la Rusia Imperio el la dinastia branĉo Romanov-Holstein-Gottorp.

La plej granda kastelo de la nuna federacia lando estis posedaĵo de la reĝoj de Danio kaj de la dukoj de la duklando Ŝlesvigo. Post kiam la armeo de la dana reĝo en 1713 aneksis parton de la duklando Ŝlesvigo, en kiu situis la kastelo, la konstruaĵo unue estis rezidejo de la reprezentanto de la dana reĝo en la urbo, poste kazerno. Nun ĝi estas la loko de du landaj muzeoj, kaj de muzea fondaĵo. Norde de la kastelo dum la pasintaj jaroj rekonstruiĝis la parko *Neuwerkgarten*, unu el la unuaj barokaj terasoparkoj de norda Eŭropo.
eta|maldekstra|400ra|la baroka suda alo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* kastela retejo, precipe de la muzea fondaĵo 

Kategorio:Kasteloj en Ŝlesvigo-Holstinio
Kategorio:Distrikto Schleswig-Flensburg
Kategorio:Parkoj en Ŝlesvigo-Holstinio
Leksikografia ordo

La **leksikografian ordon** oni ne konfuzu kun alfabeta ordo, kiu koncernas nur malgrandan aron da literoj, dum la
leksikografia ordo koncernas diverslongajn vortojn, da kiuj povas esti tre multe, miloj aŭ milionoj.

Leksikografia ordo estas uzata en vortaroj, enciklopedioj, diversaj datumbazoj (listoj da klientoj aŭ varoj ktp). Detaloj de la ordodifino varias laŭ la lingvoj kaj aplikoj.

## Laŭkoda ordo 
La plej simpla varianto estas la matematikeca ordo leksikografia surbaze de la kodaj
signonumeroj. Ekz-e

```bash
$ export LC_COLLATE=C; echo -e "arbo\nFundamento\nZamenhofo" | sort
Fundamento
Zamenhofo
arbo
$
```

(La kodnumeroj de la majuskloj en Askio antaŭas ĉiujn minusklojn; tial arbo aperas post la vortoj
nomusklaj.)

Tian ordon oni ofte povas vidi en listoj da dosiernomoj entenataj en dosierujo. Interalie, iuj programistoj speciale
nomas dosierujojn per vortoj kun komenca majusklo (kaj ordinarajn dosierojn minuskle), por ke la dosiernomoj aperu komence de la listo.

## Ordo senuskla 
Tamen por iuj aplikoj pli oportunas ignori la usklon:

```bash
$ export LC_COLLATE=C; echo -e "arbo\nFundamento\nZamenhofo\nArbo" | sort -f
Arbo
arbo
Fundamento
Zamenhofo
$
```

## Diakritaĵoj 
Ĉe la laŭkoda ordo litero kun diakrita signo trafas post ĉiujn signojn askiajn:

```bash
$ export LC_COLLATE=C; echo -e "sumo\nŝaŭmo\nsako\nzumo" | sort
sako
sumo
zumo
ŝaŭmo
$
```

Tamen eblas apliki nian ordon esperantan per indiko de esperanta lokaĵo LC_COLLATE=eo.UTF-8:

```bash
$ export LC_COLLATE=eo.UTF-8; echo -e "sumo\nŝaŭmo\nsako\nzumo" | sort
sako
sumo
ŝaŭmo
zumo
$
```

Aliflanke, en multaj lingvoj (interalie, angla, franca, germana) oni preferas ignori la diakritajn signojn:

```bash
$ export LC_COLLATE=en_US.UTF-8; echo -e "rôle\nrock\nrose" | sort
rock
rôle
rose
$ echo -e "sumo\nŝaŭmo\nsako\nzumo" | sort
sako
ŝaŭmo
sumo
zumo
$
```

Kurioze, la Universala Vortaro de Esperanto uzas ĝuste tian (nun por Esperanto tute arĥaikan) ordon angla-franca-germanan.

Cetere, iam oni bezonas atenti la diakritaĵojn por la vortoj kies bazaj signoĉenoj egalas; tiel ekz‑e en la franca:

```bash
$ export LC_COLLATE=fr_FR.UTF-8
$ echo -e "cote\ncoter\ncoté\ncôte\ncôté" | sort
cote
côte
coté
côté
coter
$
```

## Grafemoj plurliteraj 
En iuj lingvoj oni donas apartan lokon al plurliteraj grafemoj;
ekz-e en la ĉeĥa lingvo la duliteraĵo *ch* signas unu fonemon /x/,
kaj estas traktata kiel unu grafemo, situanta inter *h* kaj *i*;
tio estas tre simila al la esperanta surogata skribo, se oni uzas
*hh* anstataŭ *ĥ*, kp:

 cs: h s&lt;š&lt;t, samkiel en
Esperanto s&lt;ŝ&lt;t:

```bash
$ export LC_COLLATE=cs_CZ.UTF-8
$ echo -e "Ta\nEcho\nEgypt\nEjhle\nŠála\nSála\nSatira" | sort
Egypt
Echo
Ejhle
Sála
Satira
Šála
Ta
$
```

## Vidu ankaŭ 
* Leksikografia ordo (matematiko)

Kategorio:Leksikografio
Kategorio:Operaciumoj
Gbadolite

**Gbadolite** estas ĉefurbo de la provinco Norda Ubango en nordokcidento de Demokratia Respubliko Kongo.

En 2004, ties loĝantaro estis ĉirkaŭ 42 647 loĝantoj. Ties regiono suferas pro enlanda milito ekde kiam Mobutu faris plibonigon al sia denaska regiono. Ĝi havas flughavenon.

Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Binga

**Binga** estas urbo de provinco Mongalo en nordokcidento de Demokratia Respubliko Kongo. En 2012, ties loĝantaro estis ĉirkaŭ 67 000 loĝantoj. Ties regiono suferas pro senarbarigo. Ĝi havas flughavenon.

Kategorio:Provinco Mongalo
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Romuald Spasowski

**Romuald Spasowski** (naskiĝis la 20-an de aŭgusto 1921, mortis la 9-an de aŭgusto 1995 en Oakton (Virginio), Usono) – pola diplomato, plurfoja ambasadoro de Pola Popola Respubliko. Filo de marksista filozofo.

## Vivo 
La patro transdonis al sia filo komunistan konvinkon, tial dum la dua mondmilito li membriĝis al Pola Laborista Partio. Post fino de la milito finis politik-edukajn kursojn kaj iĝis ĉefo de Pola Militista Misio pri Esploro de Germanaj Militkrimoj. Almennaŭ de 1951 kunlaboris kun pola kontraŭspionejo.

En 1947 elektis diplomation. Li estis konsulo en Duseldorfo, la unua sekretario de pola ambasado en Londono kaj deputito en Bonaero. En la jaroj 1955-1961 estis ambasadoro en Vaŝingtono, poste en Barato, Nepalo, Singapuro kaj Srilanko. De 1972 estis vicministro pri eksteraj aferoj.

Dum restado en Barato (de majo 1967) en 1970 mortis lia filo en neklaraj cirkonstancoj.

Decembre 1977 la duan fojon iĝis ambasadoro en Vaŝingtono, kie malkaŝe estis prousona. Decembre 1980 kun la edzino sekrete vojaĝis al Vatikano, kie renkontiĝis kun pola papo Johano Paŭlo la 2-a. La 19-an de decembro 1981, post anonco de la milita stato en Pollando petis politikan azilon. Li estis unu el du polaj ambasadoroj, krom Zdzisław Rurarz el Tokio, kiuj kondamnis la militjuron kaj petis azilon. Li transdonis al usonanoj diversajn informojn pri sekurigo kaj ĉifrado en pola ambasadejo. Malofte servis ankaŭ kiel spertulo pri polaj aferoj. Li vivtenis sin pere de lekcioj. Dufoje ricevis honoran doktorecon.

Forlaso de Romuald Spasowski de la diplomatejo estis agnoskita kiel perfido. La 4-an de oktobro 1982 estis kontumace kondamnita al mortpuno, forigo de publikaj rajtoj por ĉiam kaj perdo de havaĵo. La 30-an de oktobro 1985 Ŝtata Konsilio malhavigis al li polan civitanecon. Li estis senkulpigita nur la 25-an de novembro 1990, kaj en 1993 rericevis la polan civitanecon. Neniam tamen revenis al Pollando. En 1985 baptiĝis kiel katoliko. Mortis pro kancero. Surtombe subskribiĝis kiel Francis Romuald Spasowski.

Kun sia edzino Wanda havis filinon Maria kaj filon Władysław.

## Dokumentaj filmoj 
* 2003 – *Kariera i sumienie* (Kariero kaj konscienco), scenaro kaj reĝisorado: Wincenty Ronisz
* 2009 – *Ambasador Spasowski* (Ambasadoro Spasowski), scenaro: Robert Kaczmarek, Tadeusz Śmiarowski, reĝisorado: Tadeusz Śmiarowski

## Vidu ankaŭ 
* Zdzisław Rurarz

## Bibliografio 
* Adam Chmielecki, *Uciekinier z obozu* (Fuĝinto de Orienta Bloko), "Wprost" de la 9-a de novembro 2008, n-ro 45, p. 98-99.

Kategorio:Kondamnitoj al mortpuno
Kategorio:Naskiĝintoj en 1921
Kategorio:Ambasadoroj
Kasongo

**Kasongo** estas urbo de la provinco Maniemo de la Demokratia Respubliko Kongo. 

Ĝi estis jam grava komerca centro fine de la 19a jarcento kaj pro tio suferis fortan merkaton por sklaveco, militon inter la Libera Ŝtato Kongo kaj trupoj araba-svahilaj inter 1892 kaj 1894 kaj insurekcion de la Batetela en 1898. Nuntempe la riĉo pro minado de mineraloj estas altega.

Ĝi estas ĉe la rivero Kongo.

## Bibliografio 
* Léon de Saint Moulin kaj aliaj, Atlas de l’organisation administrative de la République Démocratique du Congo, CEPAS-Kinshasa, 2005
* Thomas KAYOBOLA KANGOMBE, Les origines des Bazimba, 2009
* MALENDELA KATE-KE-SOMBE, Évangélisation dans la Collectivité des Wazimba wa Mulu

Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Kalima (Demokratia Respubliko Kongo)

**Kalima** estas urbo de la provinco Maniemo en Demokratia Respubliko Kongo. Ĝi havas 48 337 loĝantoj, kaj laŭ la censo de 2004 havis 41 776; tiele ĝi estas la tria urbo plej loĝata en la provinco. Ĝi situas en orienta centro de la lando.

## Vidu ankaŭ
* Kalima kulturo

Kategorio:Provinco Maniemo
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Hans Sedlmayr

**Hans Sedlmayr** (naskiĝinta la 18-an de januaro 1896 en Szarvkő (Hungara reĝlando); mortinta la 9-an de julio 1984 en Salcburgo) estis aŭstra arthistoriisto.

Hans Sedlmayr studis arĥitekturon ĉe la teĥnika universitato de Vieno kaj arthistorion ĉe la universitato de Vieno.

Sedlmayr validas kiel pledanto de la figura pentrado. Konata estas la disputo kun pentristo Willi Baumeister diskuto en la jaro 1950, je kiu ĉeestis krom arthistoriistoj ankaŭ psikologoj, arĥitektoj ktp.. Je ĉi tiu diskuto oni ankaŭ registris komentoj de Theodor W. Adorno pri abstrakta arto kontraŭ figura arto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Detala biografio 
* Sedlmayer kiel instruisto en Vieno 

Kategorio:Arthistoriistoj
Kategorio:Altlernejaj instruistoj
Kategorio:Membroj de NSDAP
Kategorio:Aŭstroj
Otto von Simson

**Otto von Simson** (naskiĝinta la 17-an de julio 1912 en Berlino; mortinta la 24-an de majo 1993 samurbe) estis germana arthistoriisto.

Ĉar la kristano Simson havis judajn praulojn, li fuĝis post intertempa redaktista laboro por la katolika revuo *Hochland* 1939 de la nazia persekutado kaj elmigris en Usonon, kie li diversurbe instruis profesore.

Post remigrado al Germanujo li laboris por la ministrejo por eksterlandaj aferoj kiel delegito ĉe Unesko. Kiel ordinara profesoro pri moderna arthistorio li estis vokata en 1964 al la Libera Universitato Berlino, kie li ĝis sia pensiiĝo en la jaro 1979 ankaŭ estis direktoro de la arthistoria instituto.

Simson laŭiris vaste ampleksajn arthistoriajn interesojn. Li okupiĝis kaj pri ikonologio en mezepoka arĥitekturo, pri la interligiteco de arto kaj liturgio, pri Peter Paul Rubens kaj pri la germana pentrarto de la 19-a jarcento. Kiel lia ĉefa verko validas *The Gothic Cathedral* el 1956.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://www.dictionaryofarthistorians.org/simsono.htm 
* Nekrologo

Kategorio:Germanaj arthistoriistoj
Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Martin Warnke

**Martin Warnke** (naskiĝinta la 12-an de oktobro 1937 en Ijuí, Brazilo - 11-a de decembro 2019) estis germana arthistoriisto.

Martin Warnke studis arthistorion, historion kaj germanistikon en Munkeno, Madrido kaj Berlino. De 1971 ĝis 1978 li profesoris pri arthistorio ĉe la er Professor für Kunstgeschichte an der Universitato de Marburgo. Ekde 1979 li instruis ĉe la universitato de Hamburgo ĝis sia pensiiĝo printempon de 2003.

Warnke reprezentis dum sia hamburga tempo esplorfakon, kiu sin turnis aparte al la socia historio de arto. Apartan efikon ene de sia fako havis lia esploro de la politikaj kaj sociaj antaŭkondiĉoj de arto same kiel de la politika efiko de bildoj. 

Krom tio li direktis la esplorejon pri politika ikonografio en Hamburgo, kiun Warnke financis el monrimedoj de la Premio Gottfried Wilhelm Leibniz donitaj al li en 1990. 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Hejmpaĝo ĉe la Universitato Hamburgo 
* Arĥivo de la Warburg-Domo je Hamburgo 

Kategorio:Germanaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Germanaj arthistoriistoj
(12805) 1995 YL23

**(12805) 1995 YL23** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la programo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la *United States Air Force* sur la monto Haleakala (Havajo, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1995
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Saksio-Wittenberg

La duklando **Saksio-Wittenberg** aŭ **Saksujo-Wittenberg** (aŭ **-Vitenbergo**) estis teritorio de la Sankta Romia Imperio kun la ĉefa urbo Wittenberg, situanta proksimume en la hodiaŭa federacia lando Saksio-Anhalto. Ĝi estiĝis post kiam la iama duklando Saksio estis forprenita de Henriko la Leono kaj donita al la askana dinastio kaj poste dividita en la partojn Saksio-Wittenberg kaj Saksio-Lauenburg.

En 1356 la duko de Saksio-Wittenberg ricevis la rangon de princo-elektisto de la Sankta Romia Imperio, kaj la duklando tiel rangaltiĝis al elektoprinclando. La landon poste heredis la dinastio Wettin, kiu kunigis ĝin kun siaj jamaj posedaĵoj, la landgraflando Turingio kaj la margraflando Meißen. La tiel pligrandigita teritorio ankaŭ heredis la nomon "Saksio", kiu tiel migris pli supren kaj orienten, for de sia origina regiono, la pli okcidenta Malsupra Saksio. Saksio-Wittenberg tiel reprezentas la ligon inter la antaŭa, okcidenta kaj la posta, orienta signifo de la vorto "Saksio".

Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Kategorio:Historiaj germanaj teritorioj
Kategorio:Historio de Saksio-Anhalto
Kategorio:Historio de Saksio
Borovska monaĥejo

eta|Borovska monaĥejo
**Borovska monaĥejo de la Naskiĝo de Dipatrino** () estas historia ortodoksisma vira monaĥejo, situanta apud Borovsk (Kaluga provinco, Rusio). Ĝi estis fondita en mezo de la 15-a jarcento de sanktulo Pafnutij, post paŭzo denove funkcias ekde 1990.

## Historio 
La monaĥejon fondis Pafnutij de Borovsk en 1444 proksime al Borovsk ĉe la alfluo de eta rivero Isterma al Protva. Antaŭe la sanktulo dum 30 jaroj vivis en Alta Borovska monaĥejo, situinta sur la alia riverbordo; el ili dum 13 jaroj li estis tie monaĥejestro. Post kvaronjarcento  en la nova fondita monaĥejo jam estis nova blankaŝtona kirko de Naskiĝo de la Dipatrino; por dekorado de la kirko Pafnutij invitis plej bonajn siatempajn ikonpentristojn.

Antaŭ sia morto Pafnutij mem elektis por si sekvulon, li estis Iosif Volockij. Tamen la monaĥoj kontraŭis elektitan de li statuton de komunloĝado, kaj pro tio Iosif post du jaroj translokiĝis al ĉirkaŭaĵoj de urbo Volokolamsk, kie fondis sian monaĥejon (fama Volokolamska monaĥejo).

La Borovskan monaĥejon multe priatentis ĉefuloj de Moskva ŝtato: en 1480 ĝin vizitis Ivano la Tria, en 1529 — Bazilo la Tria kun sia edzino Helena Glinskaja. La monaĥejo rapide famiĝis. La caro Fjodor la Unua aktive partoprenis ĝian vivon: kelkfoje vizitis ĝin, faris grandajn mondonacojn.

Dum epoko de Granda Malordo la monakejo estas kaptita de la taĉmento de Falsa Demetrio la 2-a, pereis kelkaj miloj da ĝiaj defendantoj (batalantoj kaj lokaj loĝantoj). Denove ĝi estis restarigita pro vasta subteno de cara Romanov-familio, kaj fine de la 17-a jarcento ekzistis preskaŭ ĉiuj nuntempaj konstruaĵoj. La monaĥejo estis ankaŭ malliberejo por eminentaj ribeluloj, inter ili fama kontraŭulo de la reformoj de Nikon Avvakum.

En 18-a jarcento Borovska monaĥejo estis riĉa: en 1744 ĝi posedis 11 mil kampulojn, vastaj terenoj, fiŝriĉaj riveroj Okao, Protva kaj aliaj. Post reformo de 1764 la monaĥejo parte perdis siajn posedaĵojn. Ĝi estis grave detruita dum franca invado en 1812.

Post la Oktobra Revolucio ĝi estis fermita. Jam en 1919  ĝi estis akceptita kiel objekto de historia heredaĵo. Post malfermo tie funkciis diversaj organizaĵoj. En 1960-aj jaroj ĝiaj konstruaĵoj estis en malbona stato, kaj oni komencis restaŭradon. En 1990 ĝi denove estis okupita de Rusa Ortodoksa Eklezio; en 1991 tie aperis unuaj monaĥoj, rekomenciĝis preĝadoj.

## Literaturo 
* "Православные монастыри", tutsemajna eldono, №42 (2009, ruse)
* "Преподобный Пафнутий Боровский Чудотворец", eldonaĵo de Borovska monaĥejo (2007, ruse)
* "Монастырские были", Aleksej Antipov (Kaluga, 2009, ruse)

## Vidu ankaŭ 
* Feodosija Morozova

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (ruse)

Kategorio:Monaĥejoj en Kaluga provinco
Kategorio:Ortodoksaj monaĥejoj en Rusio
Kategorio:Distrikto Borovsk
Kategorio:Aperis en 1444
12813 Paolapaolini

'*12813 *Paolapaolini'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Ulisse Munari elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Italio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Paola Paolini* (1947–2002), edzino de *Mauro Gherardini'', amatora astronomo de la Grupo de Montelupo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Maura Tombelli
Kategorio:Malkovrita de Ulisse Munari
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Jakab Zabeler

**Jakab Zabeler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zabeler Jakab** estis hungara pastro, luterana episkopo, teologo. Lia familia nomo aperis foje kiel *Zabler*. Lia avo Péter Zabeler same estis luterana episkopo.

Jakab Zabeler http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/z/z30858.htm naskiĝis la  1639 en Hungara reĝlando en Bártfa (nuntempa Bardejov en Slovakio). Li mortis la  1709 en Bártfa.

## Biografio 
Jakab Zabeler frekventis lernejojn komence en sia naskiĝurbo, poste en Eperjes, Olaszliszka, Sárospatak, denove en Bártfa, fine en Jena inter 1658-1663. Hejmenveninta en 1664 komence li estis vicrektoro, en la sekva jaro diakono. baldaŭe pastro de Bártfa. En 1674 li devis rifuĝi al ekzilo. Li pasis 3 jarojn en Grossenhain, poste li estis vixpastro en Mühlberg. En 1682 li rajtis hejmenveni. En 1686 li estis elektita episkopo por episkopejo de liberaj reĝaj urboj. En 1699 li denove devis ekziliĝi pro religia persekuto de Habsburgoj, sed nun li kaŝiĝis en Szepes kaj Sáros. Li revenis en 1703.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Exercitium Academicum De Persona…’’ (1660)
* *Frommen Christen Lust und Unlust* (1675)
* *De Sirmio . . . Disputavit Jacobus Zabler…'' (1690, 1698)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj diakonoj
György Frunda

**György FRUNDA** rumania hungara advokato, politikisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 22-an de julio 1951. 

## Kariero
György Frunda akiris diplomon pri juro en UBB de Kluĵo (1970–1974), estis ano de Advoka Laborgrupo de sia naskiĝurbo (1975–1995). De 1996 li havas privatan advokatejon. Li estis deputito de rumana parlamento de RMDSZ (1990–1992), senatano (1992-1996, 1996-2000, 2000–), dufoje kandidato de ŝtatprezidanto, ano de Eŭropa Parlamento (2007-2009).

## Fonto
*Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj juristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Fuligo septica

***Fuligo septica*** estas specio de mukofungoj.

## Priskribo 
### Senseksa ciklo 
Ĝi formas mason el protoplasmo, kiu malrapide migras. Ĉi tiu protoplasmo estas nomata plasmodo kaj estas senforma, sensepta kaj multanukla. La plasmodo estas viskeca kaj flavega. Ĝi altas de 1 ĝis 3 cm kaj ĝi longas ĝis 30 cm. Dum malfavoraj periodoj li povas formi sklerotojn.

### Seksa ciklo 
Plasmodo transformiĝas en sporujojn nomata æthelium. La ekstera membrano de la fruktokorpoj (nomata Peridio) estas ruĝeta. Filamentoj ĉirkaŭe la sporoj (nomata Capillitium) estas blanketaj kaj kalkaj.

Kategorio:Eŭkariotoj
Muzeo Haus Schwandke (Triptis)

eta|Muzeo regionhistoria *Haus Schwandke*
La **Muzeo Haus Schwandke** (germane: *Museum Haus Schwandke*) troviĝas en Triptis, Alte Neustädter Straße nr 2.

## Historio de la domo 
La kulturhistoria muzeo inaŭguritis en la 1997-a jaro en domo de 1929/30, kiu servis kiel loĝejo al la pentristo-majstro Walter Schwandke (1899-1981). Li testamente postlasis la domon al la urbo por kultura uzo.

## Kolektoj 
Apartenas al la muzeaĵoj - krom la pentrista ilaro - historia vendeja ekipaĵo kaj diversaj sekcioj pri la urba historio.

Fokuso estas metita pri la historio de la regionaj dinastioj, kiun atestas kolekto de jarlibroj el Gotha kaj kortegaj kalendaroj krom riĉaj fakliteraturaĵoj de specialigita fakeldonejo el Hesio. Speciala atento fariĝas al la familioj nobelaj de la Gabelentz-oj kaj de la Pöllnitz-oj.

Kompleta "Sophien"-eldono de la verkoj de Goeto - en 137 volumoj - nombriĝas ankaŭ al la altvaloraĵoj de la muzeo. Ĝi troviĝas en bela burĝa loĝĉambro el la 1920-aj jaroj.

Sub libera ĉielo admireblas i.a. historia agrikultura tekniko kiun evoluigis en Triptis la firmao *Müller & Scheuch*.

## Literaturo 
* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen*, Edition Leipzig 2001, ISBN 978-3-361-00612-6, p. 162-163

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la muzeo.

Triptis
Triptis
Kategorio:Distrikto Saale-Orla
Márton Tarnóczi

**Márton Tarnóczi** [tarnOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tarnóczi Márton** estis hungara pastro, luterana episkopo.

Márton Tarnóczi http://www.kislexikon.hu/tarnoczi.html en 1620 en Hungara reĝlando en Beckó (nuntempa Beckov en Slovakio). Li mortis la  1685 en Blatnica.

## Biografio 
Márton Tarnóczi frekventis lernejojn komence en sia naskiĝurbo, poste en Vágújhely, Győr, Pozsony, Rajec, Lőcse, fine en Wittenberg inter 1644-1648. Hejmenveninta li estis rektoro en Szenice, poste lernejestro en trencsén. Li iĝis pastro en 1651 en Vágújhely. En 1656 li estis elektita episkopo en Bajmóc. En 1660 la katolika ŝtato forpelis lin, sed li trovis lokon en Divékújfalu kiel luterana pastro. En 1673 pro sia kredo li estis akuzita, li devis forvojaĝi al Germanio. Li rajtis hejmenveni en 1681, komence li denove estis pastro en  Divékujfalu, poste en Privigye.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Antiglypice Metrica tornate enucleata ac Vermiculata pro Sermone Valedictorio...’’ (1643)
* ’’Clenodium Raptum, sed non ereptum, Sive Oratio in Exequiis Spect…’’ (1652, 1653)
* ’’Schematismus funebris sive oratio exhibens Nicolai Ostrozith lares…’’ (1660)
* ’’Threnographia Prosapiae Kalinkianae super beatos cineres Adm…’’ (1678)
* ’’Misnia Celebris a Custodia Theologici Lapidis, Aureo Mystici Velleris…’’ (1681)
* diversaj manuskriptoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Péter Zabeler

**Péter Zabeler,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zabeler Péter** estis germana-hungara pastro, luterana episkopo. Lia familia nomo aperis foje kiel *Zabler*. Lia nepo Jakab Zabeler same estis luterana episkopo.

Péter Zabeler http://digit.drk.hu/?m=lib&book=3&p=3297  naskiĝis en 1578? en Germanio en Grossenhain. Li mortis la  1645.

## Biografio 
Péter Zabeler frekventis altlernejon en Wittenberg. Li komencis sian pastran karieron en Kassa, kie li estis diakono. En 1602 li estis pastro en Lőcse. Inter 1607 kaj 1611 li estis eklezia dekano pri 29 urboj. En 1614 tiuj urboj formis luteranan episkopejon, kies unua episkopo iĝis  Péter Zabeler.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Leichenrede über d. H. Stephan Xylander’’ (1620)
* ’’Eine Christliche Leichenpredigt . . . bey des Fürstlichen Leichenbegegnüss der Weylandt...’’ (1626)
* eklezia jura libro, kiu perdiĝis

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj luteranaj pastroj
Kategorio:Hungaraj luteranaj episkopoj
Kategorio:Hungaraj diakonoj
Rivero Lulonga

**Lulonga** estas rivero de la provinco Ekvatora Kongo en Demokratia Respubliko Kongo kaj alfluanto de la riverego Kongo. 

## Geografio 
Ĝi longas ĉirkaŭ 200 kilometrojn, el la urbo Basankusu, ĝis ties kunfluo kun la Kongo (rivero). Tie la fontaj riveroj Lopori kaj Maringa kuniĝas por formi la riveron Lulonga. La Lulonga enfluas en la maldekstra bordo de Kongo ĉe la urbo Lulonga.

Kategorio:Riveroj en la Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Alfluantoj de Kongo
Aruvimi

**Aruvimi**, **Aruwimi**, aŭ **Lohale**, estas rivero de la Demokratia Respubliko Kongo, kiu fluas norde kaj nordoriente de la lando, en Provinco Orientale. Ĝi longas 1 300&nbsp;km. Estas alfluanto de la riverego Kongo ĉe ties dekstra flanko. Ties supra fluo ricevas la nomon **Ituri**.

Kategorio:Riveroj en la Demokratia Respubliko Kongo‎
Ferenc Tolvaly

**Ferenc TOLVALY** [tolvaj] hungara verkisto, filmreĝisoro, entreprenisto, aŭdvidpersoneco. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 12-an de aprilo 1957.

## Kariero 
La familio de Ferenc Tolvaly en 1974 translokiĝis en FRGon. Liaj unuaj poemoj aperis 1975 en *Új Látóhatár*. Li pristudis ekonomikon kaj filozofion, poste filmreĝisoradon kaj aŭdvidmaneĝeradon. De februaro 2007 li estis elektita vicprezidanto de Hungara Pen Clubo, en 2011 ties ĉefsekretario.

## Libroj 
* Benső végtelen, Aurora Kiadó, München, (1978), (poemoj)
* A balerina halála, (1979), poemoj,
* Hamiskártyás, Framo Publishing Chicago (Szivárvány), (1985)
* Magányos évszázad, Officina Kiadó, Budapest, (1999), ISBN 9789639026346
* A szélhárfa lakói, Kortárs Kiadó/Officina '96 Kiadó, Budapest, (2002), ISBN 9789639464131
* Vérvörös sirály, Officina '96 Kiadó, Budapest, (2004), ISBN 9639464538
* El Camino - Az Út, Kortárs Könyvkiadó, (Budapest), (2005), ISBN 9789639593244
* Tibetben a Lélek, Kelet Kiadó, Budapest, (2006), DVD melléklettel, ISBN 9638720824
* Boszporusz felett a híd, Kortárs Könyvkiadó, Budapest, (2007), ISBN 9789639593589
* Magányos évszázad, trilogio, Officina Kiadó, Budapest, ISBN 9789639464650, (Magányos évszázad, A szélhárfa lakói, Vérvörös sirály),
* 40 nap lélekúton, Alexandra Kiadó, Budapest, (2010), ISBN 9632971926
* Benáresz a kapu, Kortárs Kiadó, Budapest (2013), ISBN 9789639985506

## Fonto 
* Persona retejo

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj