open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
10283 Cromer

'*10283 *Cromer'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonajn geinstruistojn *Michael* kaj *Sarah Cromer'', de Flagstaff (Arizono), kiuj starigis normojn en edukado por centoj da junaj studentoj. Iliaj aktiva zorgo pri la procezo de lernado kaj partopreno por la socia helpo al sinsekvaj generacioj, en kaj ekster la lernejo, estas ekzemplo por ĉiuj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Jodocus Trutfetter

**Jodocus TRUTFETTER**, ankaŭ nomita: Jodocus von Eisenach, Jodocus Isenacensis, Justus Trautvetter, Doktor Eisenach, (naskiĝinta ĉ. 1460 en Eisenach, mortinta la 9-an de majo 1519 en Erfurto) estis germana teologo.

## Vivo 
Li estis grava malfrua skolastikisto, kromnomita *princo de la dialektistoj* kaj instruas ĉe la Universitato de Erfurto.

En 1484 li promociiĝis al *Magister artium* kaj ekstudis poste teologion. De 1493 ĝis 1501 li estis paroĥestro en la komunumo de la Preĝejo de Sankta Andreo kaj en 1493/94 kaj 1499/1500 dekano.

En 1501 li elektitis rektoro kaj doktoriĝis teologie en 1504. En 1507 li por mallonga tempo iris al Wittenberg, kie li iĝis kaj profesoro kaj ĉefdiakono de la Kastela preĝejo. Tamen li revenis Erfurton en 1510 kaj iĝis kapitula kanoniko ĉe la Katedralo de Erfurto. En la Mario-Kolegio okazis fama interparolado inter li kaj Martin Luther en la jaro 1518-a.

## Sinteno al modernaj temoj 
Li estis unu el la plej elstaraj germanaj reprezentantoj de la malfrumezepoka skolo de *Via moderna* kaj estis instruisto de Martin Luther; liaj natursciencaj prelegoj ege impresas Luteron. Estante skolastikisto, li tamen ŝatis ankaŭ la humanisman stilon de la latina lingvo.

Luther ankoraŭ post la rompiĝo en 1518 nur riverence paroladis pri Trutfetter, kiu ege ĉagreniĝis pro la luteraj teologiaj devojiĝoj.

## Verkoj 
* Summa de dialectica insignis [antaŭ 1500]
* Veteris artis
* Analyticorum, Topicorum et Elenchorum Aristotelis Succinctum et breviculum Interpretamentum
* Explanatio [Explicatio] in nonnulla Petri Burdegalensis
* Compendiaria et admodum brevis pervulorum logicorum explanatio, non sine dubitationum in his intercurrentium quo exercitium. [Erfurt ĉ. 1501] http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00022316/images/
* Breviarium dialecticum. http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0004/bsb00044135/images/
* Summula totius logicae
* Epitome seu breviarium dialectiae, hoc est disputatrices scientiae iterum iam recusum. Erphordia 1512. http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00011230/images/
* Summa in tota[m] physicen, hoc est philosophiam naturalem conformiter siquidem ver[a]e sophi[a]e: que est Theologia. Erffordie 1514. http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00020489/images/
* Summa philosophiae naturalis contracta. Erphordia 1517. http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00014367/images/
* Totius Philosophiae naturalis Compendium
* Epistolae et orationes complures

## Literaturo 
* Gustav Plitt: *Jodokus Trutfetter von Eisenach, der Lehrer Luther in seinem Wirken*, eldonejo Andreas Deichert, Erlangen 1876.
* Josef Pilvousek: "Jodocus Trutfetter (1460 – 1519). Nominalist des „Erfurter Modells“ – Lehrer Luthers – Inquisitor" en: *Wissenschaft als Beruf. Der Standort Erfurt. Sonderausstellung der Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha aus Anlass des 10. Jahrestages der [Wieder-]Gründung der Universität Erfurt, 3. Mai bis 5. Juni 2004*, Erfurt 2004. II, p. 7–12.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Trutfetter ĉe *erfurt-web*.

Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1460
Kategorio:Mortintoj en 1519
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Peña Vieja

**Peña Vieja**  (hispane, "malnova monto") estas monto en la centra masivo de la montaro Picos de Europa, en Kantabrio (Hispanio).

## Orografio 
Pro ties alteco, 2.617 metroj super la marnivelo, ĝi estas la plej alta monto, kiu situas plene en la aŭtonoma komunumo Kantabrio. En la pasinteco oni konsideris ĝin la plej alta monto en Kantabrio, sed la plej alta estas Torre Blanca, en la limo inter Kantabrio kaj Leono.

## Surgrimpado 
La unua surgrimpinto estis Saint Saud, akompanite de Cosme Soberón kaj Jerónimo Prieto la 9-an de julio 1980. Ĝi estas unu el la plej facile surgrimpeblaj montoj en Picos de Europa pli altaj ol 2.600 metroj. Surgrimpado estas pli facila ankaŭ se oni uzas la tre proksiman telferon de Fuente Dé (per ĝi oni atingas altecon de 1.834 metroj).
## Eksteraj ligiloj 
* Dosiero kaj bildaro pri Peña Vieja en Mendikat 

## Referencoj 
Kategorio:Montoj en Kantabrio
10295 Hipolito

**10295 Hipolito** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Hipolite, reĝino de la Amazonoj en la helena mitologio. Ŝi surhavis belegan oran zonon, donaco de sia patro Areso, dio de la milito, kiel simbolo de reĝineco. Heraklo estis sendita fare de la grekoj por akiri la zonon; batalo okazis kaj la bela Hipolite estis mortigita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Reocín

**Reocín** estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (Hispanio. Ĝi situas en la komarko Saja-Nansa, en la centro de Kantabrio, agante kiel nodo de vojoj en la Kantabra Kornico kaj la Norda Altebenaĵo en Kastilio kaj Leono.

## Geografio 
Ĝi estas najbara al la municipol Alfoz de Lloredo kaj Santillana del Mar (norde), Cabezón de la Sal (okcidente), Mazcuerras kaj Cartes (sude) kaj Torrelavega (oriente).

La loĝantaro de la municipoj estas disa en jenaj vilaĝoj:
* Barcenaciones, 152 loĝ.
* Caranceja, 274 loĝ.
* Cerrazo, 551 loĝ.
* Golbardo, 199 loĝ.
* Helguera, 733 loĝ.
* **Puente San Miguel** (sidejo de municipa registaro), 3 184 loĝ.
* Quijas, 783 loĝ.
* Reocín, 62 loĝ.
* San Esteban, 103 loĝ.
* Valles, 533 loĝ.
* Veguilla, 451 loĝ.
* Villapresente, 1 293 loĝ.

## Historio 
Reocín estas lulilo de la nuna Kantabrio. En la municipa ĉefurbo Puente San Miguel estas la Kunsidejo de Puente San Miguel, kie en 1778 la konsilio de la provinco de Naŭ Valoj de la regno Asturio de Santillana kunvenis por kuniĝi formante novan provincon. Tiu kunveno okazis la 28-an de julio kaj estas memore honorita ĉiun jaron per la Tago de la Institucioj de Kantabrio.

## Ekonomio 
En la pasinteco, ekspluatado de zinko estis la ĉefa industrio. Situante proksime de la industria urbo Torrelavega, la municipo enhavas kreskantajn industrian kaj komercan areojn. En ĝi situas la Entreprena Parko de Besaya, kiu estas industria areo kun surfaco de 800.000 kvadrataj metroj.
Krome, ĝi estas la devenloko de la familio de bankestroj Botín, kiu estas unu el plej riĉaj familioj en Hispanio kaj la mondo, tre ligita al la Banko Santandero.

## Monumentoj 
[250ra|eta|dekstra|Kirko en vilaĝo [Barcenaciones.]]
* Palaco kaj turo de Bustamante, en vilaĝo Quijas.
* Ponto de Golbardo, super rivero Saja.
* Kaverno La Estación, kun prahomaj gravuraĵoj.
* Kaverno La Clotilde, kun prahomaj gravuraĵoj.
* Bieno de la societo Puente San Miguel, en samnoma vilaĝo, kun historia ĝardeno.

## Vidu ankaŭ 
* Golbardo (stacidomo)
* Puente San Miguel (stacidomo)
* Santa Isabel de Quijas (stacidomo)


Kategorio:Municipoj de Kantabrio
Karmezino

**Karmezina** estas forta, profunda ruĝa koloro. Ĝi origine estas la koloro de la Kirmesa tinkturo produktita el koĉo *Kermes vermilio*, sed tiu nomo estas nune foje uzita ankaŭ kiel ĝenra termino por iome ruĝecbluaj koloroj kiuj estas inter ruĝa kaj rozkolora.

## Historio 
**Karmezino** (NR4) estas produktita uzinte la sekigitajn korpojn de la insektoj el la genro *Kermes*, kiuj loĝas en la Kirmesa kverko. La insektoj estas kolektataj komerce en landoj el la mondoregiono de Mediteraneo kaj plej ofte prilaborataj surloke, kaj la rezulta produkto vendiĝas tra tuta Eŭropo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Etymology OnLine

Kategorio:Koloroj
10332 Défi

'*10332 *Défi'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la *Défi Corporatif Canderel*, evento por akiro de financa subteno por la programoj de esploro pri la kancero en la universitatoj de Montrealo. Fondita de Jonatan Wener, la evento estis estrita de *Gerard Levy'' ekde sia komenco en 1990. Ĝi aperas kiel kostuma kuro tra la stratoj de Montrealo kaj kolektis pli ol tri milionoj da dolaroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (10332) Défi , de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Monaĥejo de Sankta Toribio de Liébana

La **Monaĥejo de Sankta Toribio de Liébana** estas franciskana monaĥejo en la municipo Camaleño, tre proksime de Potes, en la komarko Liébana (Kantabrio, Hispanio). En ĝi oni konservas verkaĵojn de Beato de Liébana kaj la relikvon Lignum Crucis (latine, *kruca ligno*), kiu estas la plej granda detranĉita parto de la kruco de Jesuo laŭ la Romkatolika Eklezio.

Pro la Lignum Crucis, la monaĥejo ankaŭ estas konata kiel pilgrimejo kaj tial ĝi estas unu el la plej sanktaj lokoj de kristanismo, kune de Jerusalemo, Romo, Santiago de Compostela kaj Caravaca de la Cruz. Tial, per malfermo de la t.n. *Pordo de Pardono* monaĥestro inaŭguras jubilean jaron por pilgrimantoj, kio okazas kiam la festo-tago de Sankta Toribio (16-a de aprilo) estas dimanĉo.

La monaĥejo konsistas el pluraj konstruaĵoj. Tiu plej grava estas ties kirko, elkonstruita en 1256 laŭ gotika arkitekturo kaj refoje restaŭrita.

## Historio 
centre|eta|400px|Panoramo de la monaĥejo.
Oni ne estas certa pri la vera origino de la monaĥejo. La komarko Liébana estis reloĝita dum frua periodo de Rekonkero, tio estas meze de la 8-a jarcento, dum la regado de Alfonso la 1-a, reĝo de Asturio. La unua konata referenco de la monaĥejo de Turieno (proksima vilaĝo), sub la nomo de Sankta Toribio, datiĝas je 1125. Oni atribuas ties fondadon al episkopo de Palencia kun nomo Toribio en la 6-a jarcento, kiu izoliĝis por meditadi kaj kunvivi kune de disĉiploj laŭ la benediktana regulo. Dum unua periodo ĝi estis konsekrita je Sankta Marteno de Tureno, sed poste tio ŝanĝis al Sankta Toribio.

Plej eble dum la 8-a jarcento, la kadavro de ankoraŭ alia episkopo, Toribio de Astorgo, estis alportita al la monaĥejo kun la relikvoj onidire elportitaj el Sankta Lando. Tiu plej elstara estas la **Lignum Crucis**, la plej granda peco de la kruco de Jesuo laŭ la Romkatolika Eklezio. Tial, la 23-an de septembro 1512, la papo Julio la 2-a aprobis buleon, kiu permesis celebradon de Jubilea jaro de Liébana, per kio la monaĥejo iĝis grava pilgrimejo.

200px|eta|Lignum Crucis.
Krome, en la 8-a jarcento la monaĥo Beato de Liébana verkis plurajn librojn en la monaĥejo, inter kiuj plej elstaras *Komentarioj pri Apokalipso*. La monaĥejo estis posedaĵo de la reĝa familio, sed Alfonso la 8-a donis ĝin al la grafoj Don Gómez kaj Doña Emilia, kiuj poste ree donis ĝin al Monaĥejo de Sankta Salvadoro de Oña (Burgoso), kun aliaj bienoj en Liébana kaj apudaj regionoj. En 1837, la religia komunumo loĝanta en la monaĥejo estis forpelita pro proceso de alienado, sed ĝi poste refondiĝis.

## Bibliografio 
* CAMPUZANO, Enrique. *Santo Toribio de Liébana*. Consejería de Cultura, Turismo y Deporte del Gobierno de Cantabria. Santander, 2006. *ISBN 84-934926-3-9*.
* GARCÍA GUINEA, Miguel Ángel. *El monasterio de Santo Toribio de Liébana*. Editorial Everest. León, 1999. *ISBN 978-84-241-4855-3*.
* GUTIÉRREZ AJA, José Ramón. *La Liébana. Picos de Europa*. Santander, 1996.

Toribio de Liébana
Kategorio:Konstruaĵoj en Kantabrio
Toribio de Liébana
Kvanta kalkulo

**Kvanta kalkulo** estas la formala metodo por priskribi la matematikajn rilatojn inter abstraktaj fizikaj kvantoj.
(Ĉi tie la termino *kalkulo* devus esti komprenata en la pli vasta senco de “sistemo de kalkulado”, anstataŭ en la senco de diferenciala kaj integrala kalkulo). Ĝi devenis el la koncepto de Fourier pri dimensia analizo (1822).
La baza aksiomo de kvanta kalkulo estas la priskribo de Maxwell
de fizika kvanto kiel la produto de “numera valoro” kaj “referenca kvanto” (t.e. “unita kvanto” aŭ “mezurunuo”). De Boer resumis la multiplikon, dividon, adicion, asociigon kaj komutajn regulojn de kvanta kalkulo kaj proponis ke plena aksiomigo estas ankoraŭ kompletigota.
Johansson proponis ke ekzistas logikaj difektoj en la apliko de kvanta kalkulo, kaj ke oni komprenu  la tiel nomatajn sendimensiajn kvantojn kiel “senunitajn kvantojn”.

## Kalkuloj pri fizikaj kvantoj
Kiel uzi kvantan kalkulon por konverti unitojn kaj en algebraj manipulado estas klarigite en la manlibro “Kvantoj, Unitoj kaj Simboloj en Fizika Kemio”.

Oni povas manipuli fizikajn kvantojn, numerajn valorojn kaj unitojn per la normalaj reguloj de algebro. Tial oni povas, ekzemple, skribi por la ondolongo de unu el la flavaj linioj de natrio:
:*λ* = 5,896 x 10−7 m = 589,6 nm
kie m estas la simbolo por la unito de longo nomita la metro, nm estas la simbolo por la nanometro, kaj la unitoj metro kaj nanometro rilatas laŭ
:1 nm = 10−9 m		
:aŭ 	
:nm = 10−9 m
Egale valide oni povas esprimi la rilaton en la formo
:*λ*/m = 5,896 x 10−7
aŭ
:*λ*/nm = 589,6

Ĉar la numeroj en la korpo de tabelo estas numeroj, ne fizikaj kvantoj, la kolumnokapoj devas ankaŭ esti numeroj, do oni devas skribi ilin en la formo de fizika kvanto (kursive) dividita de la unito en kiu la kvanto estas mezurita. Same pri la aksoj de grafikaĵoj.

Ekzemple: Tabelo el la verda libro

Kalkuli la premon de 3,00 moloj da ideala gaso kiu okupas 0,020 0 m3 je 300 K, (uzante la gasan konstanton *R*):
:*p = nRT* / *V* 
:= 3,00 mol x 8,31 J K−1 mol−1 x 300 K / 0,020 0 m3
:= 3,74 x 105 J m−3
: kaj ĉar N = J m−1, J m−3 = N m−2, do
:*p* = 3,74 x 105 N m−2
La jena metodo estas rekomendita por uzo tra scienco kaj teknologio. Uzi kvantan kalkulon ne bezonas specifan unitaron, tamen la internacia sistemo SI taŭgas por ĉiuj sciencoj.

## Referencoj
## Plua legado
*Internacia Organizaĵo por Normigado. ISO 80000-1:2009 *Quantities and Units. Part 1 - General.*. ISO. Geneva
Germana Gimnastika Festo

La **Germana Gimnastika Festo** - germane *Deutsches Turnfest*, ekde la jaro 2005 nomata per aldono de komenca adjektivo **Internacia**, do *Internationales Deutsches Turnfest*, kaj ekde tiam okazigata ĉiun kvaran jaron, estas amase partoprenata evento de gimnastikantoj en Germanio. Ĝi unuafoje okazis en 1860 en Coburg, kaj influiĝis per la politikaj ideoj de la organizaĵo *Germana Gimnastika Asocio*, fondita en 1848 kadre de la demokratiiga revolucio tiujara, kiu nur havis dumtempan sukceson, sed post malpli ol du jaroj estis venkita fare de la armeoj de la nedemokratiaj feŭdaj ŝtatoj de Germanlingvio.

[eta|maldekstra|280ra|la placo *Friedrichsplatz* de la urbo [Mannheim dum la Germana Gimnastika Festo de 2013]]
Malgraŭ la malvenko de la revolucio, la Gimnastikaj Festoj plu havis signifon ne nur de sportaj kunvenoj, sed ankaŭ de manifestacioj por libereco, frateco kaj egaleco, kaj do estis nerektaj demonstracioj kaj por demokratigo kaj por unuecigo de Germanio. La lasta aspekto tamen post la atingo de tiu politika celo per la fondo de la Germana Regno en 1871 perdis signifon, dum la unua plurestis, kaj estis unu el la kialoj ke fine de la 19-a jarcento la gimnastika sportado ankaŭ iĝis grava branĉo de la socialisma, laborista movado tiutempe kreskanta en Germanio.

En la epoko de Nazia Germanio la evento kiel ĉiuj aliaj publikaj okazaĵoj iĝis propagandilo de la reganta diktaturo: la Gimnastika Festo de 1933 en Stutgarto ankoraŭ nur milde influiĝis, dum tiu de 1938 en Breslau (post la Dua Mondmilito renomita *Wrocław*) estis pura naziisme organizita propaganda evento. Post la Dua Mondmilito la Gimnastikaj Festoj en 1948 (Frankfurto ĉe Majno) reorganiziĝis en Okcidenta Germanio, kaj laŭ la politiko de GDR ĉiurilate malakcepti okcidentgermanajn eventojn kaj starigi proprajn "naciajn" okazaĵojn ekde la jaro 1954 (Lepsiko) ankaŭ en Orienta Germanio. Ekde la jaro 1990 sekve la Gimnastikaj Festoj denove estas tutnaciaj eventoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la Internacia Germana Gimnastika Festo

Kategorio:Gimnastiko
Kategorio:Sporto en Germanio
Bartholomaeus Arnoldi

**Bartholomaeus ARNOLDI** (naskiĝis ĉ. 1465 en Usingen, mortis la 9-an de septembro 1532 en Erfurto) estis germana profesoro de filozofio kaj teologio kaj unue amiko, poste kontraŭulo de Martin Luther.

## Biografio 
Arnoldi studis ĉe la Universitato de Erfurto filozofion kaj bakalaŭriĝis en 1491. Nelonge poste li ekdeĵoris kiel profesoro kaj instruis ankaŭ Martin Luther. Pro la instigo de Luther li frokiĝis en 1521 ĉe la Aŭgustenana monaĥejo de Erfurto. Post la doktoriĝo teologie en 1514 li krom filozofion ankaŭ lernigis teologion.

Reciproka ŝato inter Arnoldi kaj Lutero estis ĝis 1518. Tiam Arnoldi ege kontraŭbatalis la altruditan enkondukon de la Reformacio en Erfurto, verkante plurajn pamfletojn. En 1526 li iris - fuĝante de la Kamparana ribelo al Würzburg kaj ĉeestis en akompano de la episkopo de Würzburg Konrad la 2-a de Thüngen la Regnan asembleon de Aŭgsburgo en 1530. Poste li revenis Erfurton.

## Graveco 
Arnoldi estis granda logikisto. Li skribis kompendion pri logiko kaj ekzercoj pri la *Organon* de Aristotelo. Li estis en favoro de nominalismo.

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de kaj pri Arnoldi.
* Biografio kaj literaturo pri Arnoldi
* [Pri Arnoldi ĉe *Catholic Encyclopedia* (1913).](https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Bartholomaeus_Arnoldi)
* Surreta eldono de *Parvulus Philosophie naturalis*, Vienne 1516.

Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj profesoroj
Kategorio:Mortintoj en 1532
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Gábor László (ekonomikisto)

**Gábor LÁSZLÓ** [lAslO] rumania hungara fakverkisto pri arbarkulturo. Li naskiĝis  en Sâncrăieni la 29-an de novembro 1921 kaj mortis en Miercurea Ciuc la -an de [[]]. 
## Kariero
Gábor László diplomitiĝis en Universitato Bolyai de Kluĵo pri ekonomiko (1946), samloke doktoriĝis en 1949 (disertaĵo *Csíkvármegye erdőgazdasága és az erdőhasználat szövetkezeti megszervezésének kérdése*). Li laboris en lignoindustrio. 
## Verkoj
**Erdészeti zsebkönyv* 1-a kaj 2-a volumo (kunulaŭtoro) (1958, 1959).
**A Magyar Autonóm Tartomány erdőgazdasága*, Korunk (1958/2-3). 
**Életem és a székelyföldi faipar*. Miercurea Ciuc, 2010.
## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekonomikistoj
János Teleszky

**János Teleszky** [jAnoŝ teleski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Teleszky János** estis hungara politikisto, ministro pri financafero, direktora membro de Hungara Scienca Akademio (1930), financa fakulo, ano de direktoraro de la MTA (1930). Li estis la filo de juristo István Telenszky. János Teleszky http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1868 en Hungario en Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio). Li mortis la  1939 en Budapeŝto. Li estis la filo de juristo István Telenszky.

## Biografio 
Telenszky studis en Nadjvarado kaj Budapeŝto kaj de 1889 li laboris en la financministerio, en 1909 li estis ministrokonsilanto, de 1911 ŝtatsekretario. Je lia iniciato fondiĝis la *Magyar Földhitelintézetek Országos Szövetsége* (Landa Unuiĝo de Terkreditinstitutoj). En 1912 oni elektis lin landkunvena deputito. Inter 22-a de aprilo 1912 kaj 15-a de januaro 1917 li estis ministro por financafero en la registaroj de László Lukács kaj István Tisza. Li faris la leĝon pri pensio, estigis la Financan Centron. Li ludis gravan rolon en la preparado de leĝoj pri financoj ankaŭ en la erao de István Bethlen. En jaroj 1922 kaj 1924 li estis prezidanto de la Landa Konsilantaro de Financaj Aferoj.

## Verkaro (elekto) 
* leĝo pri la pensio
* *A magyar állam pénzügyei a háború alatt* (Bp., 1927);
* *A takarékosságról* (Bp., 1928);
* *Közgazdaságtan* (Bp., 1941).

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri financo
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Iván Télfy

**Iván Télfy** [tElfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Télfy Iván** estis hungara filozofo, profesoro, membro (korespondanta en 1864) de Hungara Scienca Akademio. Lia origina nomo estis *Zima Iván* ĝis 1847.

Iván Télfy http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/099/pc009963.html#3 naskiĝis la  1816 en Hungario en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio). Li mortis la  1898 en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Télfy lernis komence en sia naskiĝurbo, poste en Pest (urbo), kie li doktoriĝis en 1834, fine li plulernis en Vieno. En 1837 kiel oficisto li eklaboris en Triesto. En la sekva jaro li plulernis en urbo Pest, kie li advokatiĝis en 1841. Baldaŭe li partoprenis en la parlamenta laboro. En 1846 li ekinstruis en universitato de Pest, kie li atingis la instruan rangon ordinara profesoro en 1868. Li pensiuliĝis en 1886. Li ricevis grekan premion.

## Verkaro (elekto) 
* *A statisztika elmélete* (Teorio de la statistiko), (1844)
* *Gyakorlati ó- és új görög nyelvtan* (Praktika malnova kaj nova gramatikoj), (1848)
* *Középkori görög verses regények* (Mezepokaj grekaj poemecaj romanoj), (1883)
* *Két újgörög nyelvtan magyarul* (Du novgreka gramatika hungare), (1895)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al literoj T, TY kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Teplán

**István Teplán** [iŝtvAn teplAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Teplán István** estas hungara kemiisto, biokemiisto, membro (korespondanta en 1987, ordinara en 1995) de Hungara Scienca Akademio.

István Teplán http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19524 naskiĝis la  1932 en Magyarkeszi.
  
## Biografio 
István Teplán frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1952-1957, poste li laboris en diversaj institutoj. En la studjaro 1971 li studvojaĝis al universitato Rockefeller. En 1978 li ricevis instruan rangon titulara profesoro en la kuracista universitato en Budapeŝto, kie post jardeko li komencis esploradi. Li doktoriĝis en 1979 antaŭ la akademio. Li okupiĝis precipe pri la aktivaj peptidoj. Li ricevis premiojn inter 1983-2003.
 
## Verkaro (elekto) 
**Gonadoliberinek szerepe, hatásmechanizmusa és alkalmazása a szaporodási folyamatokban* (1991)
**Antitumor aktivitású peptidek* (1999)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
 
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj biokemiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
László Barabási

**László BARABÁSI** [barabAŝi] rumania hungara verkisto, historiisto, entreprenisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro la 15-an de aprilo 1943 kaj mortis en Miercurea Ciuc la 15-an de julio 2013. Li estis la patro de fizikisto Albert-László Barabási.

## Kariero 
László Barabási diplomitiĝis pri hungara lingvo-historio en Târgu Mureș, poste pri historio en UBB de Kluĵo. Li estis instruisto, kulturdomestro, direktoro de Csíki Székely Múzeum.

## Fonto 
* Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
Teatro de la Princo

La **Teatro de la Princo**, aŭ en hispana *Teatro del Príncipe* aŭ *Corral del Príncipe* estis teatrokorto de la urbo hispana Madrido. Oni ekkonstruis ĝin la 7-a de majo de 1582 kaj estis inaŭgurita la 21-a de septembro de 1583 per teatraĵo ludita de Vázquez kaj Juan de Ávila. La posedaĵo estis origine de katolika religia entrepreno kiu proksimume en 1580, samtempe akiris la *Corral de la Pacheca* (Paĉeka Teatrokorto) aĉetis ankaŭ du domojn kie ĉe la strato de la Princo kaj apudaj oni starigis tiun fundamentan lokon en la historio de la teatro de la Hispana Ora Jarcento.

La korto havis ŝtonetan plankon kaj tol-tegmenton kiu protektis kontraŭ la suno, sed ne kontraŭ pluvo. Tie oni premieris gravajn teatraĵojn de la epoko.

Poste oni konstruis sur la sama loko veran teatron, kiu estis unu el plej gravaj el Hispanio. En 1849 ĝi iĝis la aktuala Teatro Español, kiu estas la nura teatro de Madrido kiu reale korespondas kun antikva teatrokorto.

## Bibliografio
*Manuel Gómez García, *Diccionario del teatro*. Madrid: Akal, 1997.

Kategorio:Hispana teatro
Kategorio:Historio de Madrido
Indjano

**Indjano** aŭ en hispana *indiano* estis populara nomigo por hispana elmigrinto en Amerikon kiu revenis riĉa, tipa socia stereotipo kiu ekde la Hispana Ora Jarcento fiksiĝis ankaŭ kiel literatura temo. Ekzemple estis injanoj la ĉefroluloj de *Don Álvaro o la fuerza del sino* de la Duko de Rivas aŭ de *Tormento* de Galdós.

La nomigo etendiĝis al ties posteuloj, kun pozitivaj aŭ negativaj konotacioj laŭ la kazo.

Tio okazis ĉefe fine de la 19a jarcento kaj komenco de la 20a jarcento, periodo kiam multaj junuloj elmigris ĉefe el regionoj kun facila eliro al maro, kiaj Galegio, Asturio, Kantabrio, Eŭskio, Katalunio kaj Kanario, ĉefe al landoj kiaj Brazilo, Kubo, Argentino, Urugvajo, Venezuelo aŭ Meksiko.

Je ties reveno multaj serĉis prestiĝon danke al serĉado de nobelaj titoloj, konstruado de kamparaj aŭ urbaj palacoj (foje kun ĝardenoj kie oni plantis palmojn). Foje la ili dediĉis sin kaj sian riĉon al sociala agado kia konstruado de lernejoj, preĝejoj kaj urbodomoj, ŝoseoj, malsanulejoj, maljunulejoj, akvokondukejoj aŭ instalado de elektro, ktp.

## Notoj 
Kategorio:Antropologio
Kategorio:Sociaj movadoj en Hispanio
Kategorio:Sociaj klasoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Ferenc Tessedik

**Ferenc Tessedik** [teŝedik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tessedik Ferenc** estis hungara advokato, vojaĝisto, membro (korespondanta en 1932) de Hungara Scienca Akademio.

Ferenc Tessedik http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/t/t27631.htm naskiĝis la  1800 en Szarvas. Li mortis la  1844 en Vieno.

## Biografio 
Ferenc Tessedik lernis precipe en Sárospatak. En 1822 li advokatiĝis en Pest (urbo), poste li iĝis persona sekretario. Post jaroj li havis diplomatiajn postenojn en Londono kaj Parizo. Baldaŭe li multe vojaĝis en Eŭropo. En 1828 li aliĝis al la ŝtata administrado, tial li vivis en Vieno. En 1830 li grimpis Pic du Midi de Bigorre (2877 m). Li havis edzinon. Foje li verkis poemojn por Aurora.

## Verkaro (elekto) 
* *Magyarországot illető kéziratok a párizsi királyi könyvtárban* (1826)
* *Sur quelques antiquités philologiques hongroises* (1827)
* *Tessedik Ferencz útazása Franczia ország déli részeiben* (Vojaĝo de Ferenc Tessedik en suda parto de Francio), (1831)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj vojaĝistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
10279 Rhiannonblaauw

'*10279 *Rhiannonblaauw'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Rhiannon Blaauw'', scienculino laboranta ĉe la Oficejo pri Meteoroida Medio de la NASA, kiu disvolvis novajn teknikojn por mezuri fluojn kaj disdonon de partikloj en la meteorfluoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Eobanus Hessus

[eta|Memortabulo en la interna korto de [Engelsburg (Erfurt)|Engelsburg.]] **Helius Eobanus Hessus** (naskiĝinta la 6-an de januaro 1488 en Halgehausen, mortinta la 4-an de oktobro 1540 en Marburg) estis evangelia humanisto kaj unu el la plej gravaj novlatinaj poetoj siatempe.

## Vivo 
Ekde 1504 li studis latinan filologion ĉe la Universitato de Erfurto. En 1507 li iĝis lernejestro de la lernejo ĉe la Preĝejo Sankta Severo. Du jarojn poste li maldungiĝis kaj iris al Prabuty deĵori kiel kancelaria oficisto kaj poeto de la episkopo Hiob von Dobeneck.

En 1513 li ekstudis juron en Frankfurt (Oder) sed baldaŭ transloĝiĝis al Leipzig, por intense sin okupi pri humanismaj studoj. En aŭgusto de 1514 li revenis Erfurton, partoprenis la tiean humanistan rondon kaj verkis kun aliaj la t.n. *Epistolae obscurorum virorum*. En 1516 li iĝis sekvanto de Mutianus Rufus Marschalk kiel gvidisto de la humanisma movado en Erfurto. Ekster tio li iĝis profesoro de latina lingvo ĉe la altlernejo.

Ekde 1526 li estis instruisto de retoriko kaj poetiko ĉe la instituto *Aegidianum* en Nürnberg. Ekde 1536 li estis profesoro en Marburg. De tempo al tempo li verkis poemojn kaj poeziajn leterojn de kristanaj heroinoj.

Martin Luther nomis lin *la plej famekonatan poeton de nia tempo, la pia kaj pura kantisto*.

## Premio 
La urbo Erfurto aljuĝas regule la premion *Eobanus-Hessus-Preis*.

## Verkoj 
* *Sylvae*
* *Heroides*

## Opera figuro 
En la opero *Hans Sachs* de Albert Lortzing la kontraŭulo de la protagonisto nomiĝas Eoban Hesse.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Biografio ĉe ADB.
* Biografio ĉe NDB.
* Verkoj surrete. 
* Pri Hessus kaj Engelsburg ĉe *erfurt-web*.

Kategorio:Humanistoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Latinlingvaj poetoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
10287 Smale

'*10287 *Smale''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan matematikiston Stephen Smale, anon de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj. Li koncentriĝas en la unuigo de la algebra topologio kun la teorio pri la , kaj pri la problemo de komplikeco de la algoritmoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Kembriĝo (Ontario)

**Kembriĝo** (angle: Cambridge, Ontario) estas grandurbo de suda Ontario en Kanado. Ĝi estas fuzio de la urboj *Galt*, *Preston* kaj *Hespeler*, fine la vilaĝeto *Blair*. Galt kovras la plej grandan parton de Kembriĝo, konsistigante la sudan duonon de la grandurbo. Preston kaj Blair situas sur la okcidenta flanko de la grandurbo, dum Hespeler estas en la plej nordorienta sekcio de Kembriĝo.
__NOTOC__
## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Supermara alteco: 329 m
* Horzono: UTC-5h
* Poŝtkodoj: N1(P-T); N3(C-H)
* Telefonkodoj: 519, 226

eta|maldekstre|275ra|
## Historio 
Kembriĝo estiĝis en 1973, kiam Galt, Preston, Hespeler kaj Blair unuiĝis. En la sekva jaro inundo okazis tiel intensa, ke ĝi plenigis ĉefstratojn kun akvo al profundo de proksimume kvar futoj. Centoj de entreprenoj kaj hejmoj estis grave difektitaj.

### Historio de Galt 
En 1784 la brita krono koncedis la lokon al la indianoj poreterne. Baldaŭe la poŝtejo estis nomita pri la skota romanverkisto John Galt. En ĝiaj fruaj tempoj Galt estis agrikultura komunumo servanta la bezonojn de la farmistoj en la ĉirkaŭa kamparo. Galt komencis evolui en la 1830-aj jaroj havanta jam industrion. Galt estis la plej granda urbo en la areo ĝis la komenco de la 20-a jarcento kiam ĝi estis devancita de Kiĉenero.

eta|maldekstre|

### Historio de Preston 
Historio de Preston komenciĝas en la 1800-aj jaroj. Tiam germanoj alvenis al teritorio de la indianoj. En 1806 iu konstruis segejon sur la bordoj de la rivero. Grenmuelejo sekvis en 1807, kiu iĝis ĝermo de la industrio. Post jardekoj oni ekspluatis la trovintajn sulfurajn mineralfontojn por terapio. En 1894 la elektraj fervojoj atingis la komunumon.

### Historio de Hespeler 
Ankaŭ tiu loko apartenis al la indianoj. Baldaŭe eŭropanoj aĉetis tie bienojn. En 1810 jam forĝejo funkciis. La loknomo venis de enmigranto Jacob Hespeler, kiu aĉetis grandan bienon, el kio la urbeto formiĝis en 1901. Dum la 20-a jarcento ĝi altiris novajn entreprenojn.

### Historio de Blair 
En 1800 venis tien la unua enmigrinto, ankaŭ germano. En la 1870-aj jaroj ankaŭ tie muelejo ekfunkciis. La vilaĝo de Blair havis kelkajn aliajn nomojn en sia frua historio.

eta|maldekstre|
## Klimato 
La temperaturo en Kembriĝo varias en junio inter 15-27&nbsp;, en januaro -2 - -10&nbsp;. La tutjara precipitaĵo estas 905&nbsp;mm.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj en Ontario
10324 Vladimirov

'*10324 *Vladimirov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la matematikiston kaj fizikiston *Vladimir Aleksejeviĉ Vladimirov'', elstara aŭtoritato en la teorio de la stabileco en fluidodinamiko kaj biofizika fluidodinamiko. Li estas profesoro pri aplika matematiko ĉe la Universitato de York (Britio).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Hiob Ludolf

**Hiob LUDOLF** (naskiĝinta la 15-an de junio 1624 en Erfurto, mortinta la 8-a de aprilo 1704 en Frankfurt am Main) estis germana orientalisto.

## Vivo 
Post la lernejaj jaro ĉe la Konsilantargimnazio kaj studado de filologio ĉe la Universitato de Erfurto kaj en Leiden, li vojaĝis por pliigi sian lingvan scion. Serĉante en Romo kelkajn dokumentojn laŭ la peto de la sveda kortego (1649), li konatiĝis kun certa Abba Gregorius, kaj akiris de li scion pri kaj konon de la amhara lingvo.

En 1652 li eniris en la servojn de la duko Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg) (ankaŭ kiel princedukisto por Frederiko), kiuj daŭris ĝis 1678, kiam li demisiis por iri al Frankfurto ĉe Majno.

En junio 1659 Ludolf ekloĝigis la disĉiplon Michael Wansleben ĉe si hejme en domo apud la Kastelo Friedenstein por lernigi lin afrikanaĵojn. Wansleben poste iris Londonon kie li konatigis la verkojn de Ludolf. En 1663 Wansleben laŭ komisio duka faris ekspedicion en Afrikon pri kiu li skribis ĝis hodiaŭ konserviĝintan raporton.

En 1683 Ludolf mem vizitis Anglion por reklami por establado de komerco kun Etiopio. Sed liaj klopodoj estis malsukcesaj, ĉefe pro la rezisto de la aŭtoritatoj de la etiopa Ortodoksismo. Revenante al Frankfurto en 1684, li dediĉis sin tute al literatura verkado, kiun li daŭrigis preskaŭ ĝis la morto. En 1690 li estis nomumita prezidanto de la *Collegium Imperiale Historicum*.

## Verkoj 
La verkoj de Ludolf, kiu laŭdire estis alkutimiginta al la uzo de dudek kvin lingvoj, inkludas *Sciagraphia historiae aethiopicae* (Jena, 1676) kaj la *Historia aethiopica* (Frankfurt, 1681), kiu estis tradukita en la anglan, la francan kaj la nederlandan, kaj kiu estis kompletigita per *Commentarius* (1691) kaj *Appendices* (1693-1694). Laŭ Ullendorff, la ludolfaj vortaroj kaj gramatikoj estis de graveco longe transcendanta ties propran tempon kaj restis, por pli ol jarcento kaj duono, la nemalhaveblaj iloj por la serioza studo de la etiopaj lingvoj, dum lia monumenta historio de Etiopio (kun ampleksa komentaĵo) daŭre povas esti legita kun profito same kiel kun ĝuo.

Inter liaj aliaj verkoj menciindas:
* Grammatica linguae amharicae (Frankfurt, 1698)
* Lexicon amharico-latinum (Frankfurt, 1698)
* Lexicon aethiopico-latinum (Frankfurt, 1699)
* Grammatica aethiopica (Londono, 1661, kaj Frankfurt, 1702)

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe NDB.
* Literaturo pri kaj de Ludolf.

## Literaturo 
* Chr. Juncker: *Commentarius de vita, scriptisque ac meritis illustris viri Iobi Ludolfi*, 1710
* S. Uhlig: ''Hiob Ludolfs Theologia Aethiopica, 1983

Kategorio:Germanaj orientalistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Lingvoj de Etiopio
Camaleño

**Camaleño**  estas municipo en la aŭtonoma komunumo Kantabrio (Hispanio). Ĝi situas en la historia komarko Liébana, ĉe la montaro Picos de Europa. En ĝi estas la Monaĥejo de Sankta Toribio de Liébana, kristana prilgrimejo.

## Geografio 
[eta|maldekstre|160px|Camaleño ene de [Kantabrio.]] 
Ties najbaraj municipoj estas: sude Vega de Liébana, oriente Potes, norde kaj oriente Cillorigo de Liébana, nordokcidente Cabrales (Asturio) kaj okcidente Posada de Valdelón kaj Boca de Huérgano en provinco Leono.

La municipo situas ene de la montaro Picos de Europa kaj tra ĝi fluas la rivero Deva.
## Ekonomio
La ĉefan ekonomian rolon ludas brutobredado kaj agrikulturo, sed ankaŭ kreskanta serva sektoro pro la granda nombro de vizitantoj de la Nacia Parko Picos de Europa. En la municipo estas la telfero de Fuente Dé, kiu veturigas vizitantojn 700 m superen al monta pinto.

En Camaleño oni produktas fromaĝon konatan kiel quesuco de Liébana (fromaĝeto el Liébana) kaj lokan drinkaĵon *orujo*, kiu estas brando el rekremento de teo kultivata en altaj montpasejoj de Picos de Europa.

## Kulturo 
En Camaleño estas la Monaĥejo de Sankta Toribio de Liébana, unu el la kvin sanktaj lokoj de Kristanismo kaj populara pilgrimejo. En ĝi estas la plej granda parto de la kruco de Jesuo, kio estas reprezentata en la municipa lbazono, laŭ la Romkatolika Eklezio.

## Vilaĝoj 
La municipo ampleksas 33 vilaĝojn. Preskaŭ duono el ili havas malpli ol 20 loĝantoj. La municipa registaro estas en la samnoma vilaĝo Camaleño, ĉeborde de la rivero Deva, je alteco 380 super la marnivelo.

Kategorio:Municipoj de Kantabrio
Mezamiko

"Mezamiko" estas persono kiu povas esti aŭ malamiko ŝajniganta amiki, aŭ vere amiko kiu samtempe estas rivalo. La vorto priskribas ĉu personajn, ĉu geopolitikajn, ĉu komercajn rilatojn kaj inter individuoj kaj inter grupoj aŭ institucioj. Ĝi estas traduko de la angla vorto "frenemy", vortokunfando inter "friend" (amiko) kaj "enemy" (malamiko), uzata ek de 1953.

Kategorio:Personaj rilatoj
Ladisto

[eta|Produkto de ladisto: tegmentkovrilo el kupra lado por la turo de la urba kastelo de [Dresden )]]

** Ladisto** estas metiisto, kiu fabrikas aŭ riparas ladajn objektojn precipe per faldado kaj lutado. La faldado povas okazi aŭ mane kun taŭgaj iloj, aŭ per faldomaŝino.

Ladistoj produktas tubojn kaj ujojn el lado, kaj antaŭe ili riparis ankaŭ la karoseriojn de aŭtoj.

Nuntempe plejmultaj ladistoj laboras en domkonstruado. Ili produktas kaj muntas ladajn tegmentkovrilojn, defluilojn, tegaĵojn ĉirkaŭ kamentuboj, la tubaron por klimatiziloj ktp.

## Literaturo 
* Werner, J.: Ladistaj produktoj en Konstruado. Konstru-Forumo.Brno 2011.

Kategorio:Profesioj
Altenburg (Wolfstein)

La **Altenburg** estas de Ernst Christmann supozita burgo, de kiu mankas la scio pri la ĝusta loko. La burgo troviĝis apud la bieno Reckweilerhof proksime de Wolfstein en la distrikto Kusel en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Ne temas pri **Altenburg** apud Schalkenmehren kaj Daun en la distrikto Vulkaneifel.
 
La nomon *’Altenburg’* portas nur kamparo kiu rilatas al la kampo proksime de la bieno Reckweilerhof. La plej frua mencio estas el la jaro 1560. Videblaj spuroj de la iama burgo ne ekzistas. Christmann supozas frumezepokan burgon. Eble estis spronburgo sur la mallarĝa montetendaĵo supre de  Reckweilerhof.

## Literaturo 
* Ernst Christmann, *Die Namen der Burgen in der Pfalz, in: Die Siedlungsnamen der Pfalz, Teil II,* 1. Speyer 1964
*  Pfälzisches Burgenlexikon : O - SP /ST - Z / Jürgen Keddigkeit ; Ulrich Burkhart ; Rolf Übel, Kaiserslautern: Bezirksverband Pfalz Inst. f. pfälz. Geschichte ISBN 978-3-927754-56-0 

Kategorio:Distrikto Kusel
Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Kusel
Johann Philipp von Schönborn

eta|maldekstra|La episkopo en 1658
**Johann Philipp von SCHÖNBORN** (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1605 en Weilmünster; mortis la 12-an de februaro 1673 en Würzburg) estis germana teologo, princo-elektisto kaj ĉefepiskopo de Majenco (ekde 1647), princo-episkopo de Würzburg (ekde 1642) kaj princo-episkopo de Worms (ekde 1663). Johann Philipp estas unu el la plej signifaj episkopoj de Majenco.

Li ege instigis la elekton de imperiestro Ferdinando la 3-a kaj renovigis - kune kun la kolonja ĉefepiskopo - la privilegion pri la unktado de la imperiestro okaze de la kronado de Leopoldo la 1-a.

Li membriĝis en la *Rejna Alianco* (1685), kiu plifortigu la rajtojn de la ekleziaj princoj kontraŭ la povo imperiestra. Pere de francaj kaj lorenaj trupoj li denove konkeris Erfurton. Li ankaŭ laborigis por si Gottfried Wilhelm Leibniz kaj faris politikon bonvoleman al Franclando.

## Literaturo 
* Friedhelm Jürgensmeier: *Johann Philipp von Schönborn (1605–1673) und die Römische Kurie: ein Beitrag zur Kirchengeschichte des 17. Jahrhunderts*. Quellen und Abhandlungen zur mittelrheinischen Kirchengeschichte Bd. 28, Ges. f. Mittelrhein. Kirchengeschichte, Mainz 1977 (Digitalisat).
* Friedhelm Jürgensmeier: *Das Bistum Mainz, Von der Römerzeit bis zum II. Vatikanischen Konzil*, Frankfurt am Main, 1989
* Winfried Romberg (prilab.): *Die Würzburger Bischöfe von 1617 bis 1684* (Germania Sacra Dritte Folge 4, Das Bistum Würzburg 7), Berlin 2011, De Gruyter, XIII, 599 Seiten, 11 Tafeln.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe NDB.
* Literaturo de kaj pri Schönborn.

Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Majenco
Kategorio:Princoj-elektistoj de Majenco
Kategorio:Princepiskopoj
Kategorio:Episkopoj de Würzburg
Kategorio:Episkopoj de Worms
Pomborilo

eta|Foto de simpla pomborilo.
**Pomborilo** estas kuirilo per kiu oni povas forigi la kernujon de pomo.

La borilo havas rondkurban tranĉilon kiu oni povas piki tra la tuta pomo de la flortigo ĝis la korolo. Pro la longeco de la klingo la interna parto gluas en la borilo kaj povas esti forigata. Je la fino de la klingo estas tenilo por plibone uzi la borilon.

Oni uzas la borilon interalie por fari pombenjetojn

Kategorio:Kuiriloj
Blato (Dubrovnik-Neretva)

**Blato** estas komunumo sur la insulo Korčula en la kroata provinco Dubrovnik-Neretva.

Blato havas 3680 loĝantojn. La areo estas 89,28 km², la popoldenso 41,2 loĝ/km².

## Naskiĝis en Blato
* Maria de la krucumita Jezuo Petković, la unua kroatino kiu estas proklamita beatulino.

## Vidu ankaŭ
*Potirna

Kategorio:Administraj unuoj de Kroatio
Aschbacherhof (bieno)

eta|600px|portallintelo kun familia blazono
La **Aschbacherhof** (esperante: ’’’bieno de Aschenbacher’’’) estis kastelsimila senjordomo en la samnoma loko en la distrikto Kusel, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Literaturo 
* Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz (Hrsg.): *Nachrichtliches Verzeichnis der Kulturdenkmäler Kreis Kaiserslautern* (PDF; 1,2 MB). Koblenz 2009.
* Heinz R. Wittner, *Großer Pfalz-Führer*, Kompass Regionalführer, Deutscher Wanderverlag, Stuttgart, 1998, paĝoj 223–224, 301–303 ISBN=3-8134-0106-5

## Referencoj 
Kategorio:Distrikto Kusel
Kategorio:Kasteloj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Kusel
Burgo Alt-Wolfstein

[eta| Alt-Wolfstein vidata de [burgo Neu-Wolfstein]]
eta|burgo Alt-Wolfstein
La **burgo Alt-Wolfstein**, ankaŭ nomata *malnova kastelo* , estas ruino de deklivburgo ĉe la orienta deklivo de Königsberg ĉe la plej mallarĝa loko de la rivero Lauter apud Wolfstein en la distrikto Kusel, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Jürgen Keddigkeit: *Altenbolanden*. In: Jürgen Keddigkeit, Alexander Thon, Karl Scherer, Rolf Übel (Hrsg.): *Pfälzisches Burgenlexikon*. Band 1. Institut für Pfälzische Geschichte und Volkskunde, Kaiserslautern 2003, ISBN 3-927754-18-8, (*Beiträge zur pfälzischen Geschichte* 12, 1), S. 168–177.
* Alexander Thon (Hrsg.): *„Wie Schwalben Nester an den Felsen geklebt ...“. Burgen in der Nordpfalz*. Schnell & Steiner. Regensburg 2005, ISBN 3-7954-1674-4, S. 166–169.

## Eksteraj ligiloj 
* Auszug aus dem pfälzischen Burgenlexikon: Reichsburg Wolfstein

Kategorio:Distrikto Kusel
Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Kulturmonumentoj en la distrikto Kusel
Kvartalo Veziro Akbar Ĥano

**Veziro Akbar Ĥano** (paŝtoe وزیر اکبر خان, en angla transskribo *Wazir Akbar Khan*) estas kvartalo en la norda parto de Kabulo, la ĉefurbo de Afganio. Ĝi estas unu el la plej riĉaj partoj en Kabulo. Multaj eksterlandaj ambasadejoj troviĝas tie, interalie la usona kaj kanada. Ankaŭ la Internacia Flughaveno Kabulo lokiĝas en la kvartala teritorio.

Ĝi estas vivloko por multaj eksterlandaj laboristoj. Ĉe la stratoj viciĝas okcidentecaj, du-etaĝa domoj kiuj datiĝas el la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Kiel multaj aliaj partoj de Kabulo, la nacia armeo provizas sekurecon por la areo. La plejparto el la naciaj registaraj institucioj de Afganio lokiĝas en la areo, inkluzive de la Prezidanta Palaco, la sidejo de la Internacia Sekurec-Asista Forto (ISAF) kaj la germana-afgana mezlernejo *Amani* (paŝtoe لیسه عالی امانی, germane *Amani–Oberrealschule*).

## Terminologio 
La kvartalo estas nomita laŭ emiro Akbar Ĥano (1816–1845), reganto de Afganio inter majo 1842 kaj 1845.

## En populara kulturo 
La frua parto de la romano *La kajtanto* de Ĥaled Hoseini (*Khaled Hosseini*) okazas en la kvartalo.

Kategorio:Kabulo
Martin Watt (astronomo)

**Martin WATT** estas brita astronomo.

Laŭ Minor Planet Center, li malkovris 4 asteroidojn en aprilo 1982 dum sia deĵoro ĉe la Observatorio Lowell en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Britaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
10289 Geoffperry

'*10289 *Geoffperry'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Observatorio Oak Ridge en Harvard (Masaĉuseco, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Geoffrey Perry (1927–2000), ekscentra brita instruististo pri fiziko ĉe *Kettering Grammar School'', Anglio. Li instruis siajn lernantojn por superrigardi la radiajn signalojn de sovetuniaj satelitoj. Lia grupo da studentoj malkovris la kosmodromon de Pleseck kaj fariĝis la plej fidinda publika fonto de informoj pri kosmo dum la malvarma milito.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Oak Ridge
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Elizabeth Murray (psikologo)

**Elizabeth MURRAY** (1980, Bronkso) estas psikologo, oratoro kaj poeto usona.

Naskiĝis en Bronkso, Nov-Jorko, Usono. Ankaŭ konata kiel Liz Murray elkreskis en malriĉa hejmo, liaj gepatroj estis drogemuloj, ĝi ankaŭ estis kontraktita VIH, havis fratinon. Kiam Liz estis 15, lia patrino mortis, kaj fariĝis senhejmaj. Je deksep senhejma, li rekomencis siajn studojn, motivitaj per gvidata vizito al la Universitato Harvard; ŝi fiksis kiel celo koncentriĝi al atingo de altaj kvalifikoj. Li kompletigis mezlernejon en nur du jaroj. Konkurencis por stipendio de la New York Times por bonaj studentoj kaj sukcesis eniri universitaton kaj kompletigi siajn studojn en psikologio.

Elizabeth Murray sperto estas reflektita en la filmo «Senhejmulo en Harvardo» en 2003, direktita de Peter Levin kaj ĉefrolita de aktorino Thora Birch.

Ŝi geedziĝis al James Scanlon kaj iĝis patrino de Liam Murray kaj Jean Scanlon.

## Verkoj 
* 2012, «Quemar la noche». 9788403012387, Aguilar, aŭtobiografio.

Kategorio:Stratinfanoj
Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj psikologoj
Solimões

[dekstra|eta|Rivero Solimões ĉe la kunfluo de [Renkontiĝo de la akvoj kun la Negro Rivero, ĉe Manaus, kie la Amazona Rivero oficiale ekas.]]
**Solimões** [solimOjs] estas la nomo ofte uzita por la supra areoj de la Amazona Rivero el ties kunfluo kun la Rio Negro supren al la landlimo inter Brazilo kaj Peruo.

Pli supre la nomo de la rivero ŝajne dependas el la parolanto. Brazilanoj povas ĉu plue nomigi ĝin Solimões aŭ aludi ĝin kiel Rivero Maranjono, nome nomo kiun peruanoj kutime aplikas nur pli supren, antaŭ la kuniĝo de la Maranjono kaj la Ukajali kiu kreas kion ili, kaj plej eksterlandanoj en la mondo (eksklude Brazilon), nomigas Amazonan riveron.

La rivero Putumajo, en Brazilo **rio Içá** elfluas en la rivero Solimões, post fari landlimon en granda parto de sia fluejo inter Kolombio, Peruo kaj Ekvadoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Veturrakonto 
* Amazono, Rivero, Peruo kaj Brazilo  ĉe Bartlby.com

Kategorio:Geografio de Brazilo