Kampanulacoj

La **kampanulacoj**.

La familio estas preskaŭ tutmonde disvastigita. Kelka specioj kaj kulturvarioj estas uzataj kiel ornamplantoj.

## Priskribo kaj ekologio 
### Habito kaj folioj 
Estas plej ofte multjaraj kaj malplej ofte unujaraj herbaj plantoj; malofte estas duonarbustoj, arbustoj aŭ arboj. Laktosuko ekzistas plej ofte en la tigoj kaj folioj, sed povas esti ankaŭ en aliaj plantpartoj. Ili kreskas kiel ankritaj subakvaj aŭ spuperakvaj hidrofitoj ĝis kserofito. Oftas rizomo.

La bazestarantaj, plej ofte alternestarantaj, malofte kontraŭstarantaj au verticile ordigitaj folioj havas kelktempe foliingon, plej ofte pli aŭ malplilongaj petioloj. La foliplatoj estas plej ofte simplaj, tiam liniformaj au mane dividitaj aŭ plume dividitaj, malofte kunmetitaj, tiam pinataj. La plej multaj specioj havas noĉitan, denmtan aŭ segildenta folirando: Ĉe la folirando ili hasas ofte malgrantaj, blankaj glandoj aŭ ili havas la glandojn sur la surfacoj de la foliplato. Stipuloj manas ĉiam.

### Floraroj kaj floroj 
La floroj staras unuope aŭ en flanke aŭ terminale kreskantaj infloreskoj. La infloreskoj povas esti simplaj aŭ kunmetitaj. Ekzistas folisimilaj aŭ reduktitaj brakteoj, malofte ili mankas. Ĉe kelkaj specioj la infloresko formas pseŭdantio.

[eta|links|detala foto de kultivario der [persikfolia kampanulo (*Campanula persicifolia*): la kvin bluaj petaloj estas kunkreskintaj, la kvin flavaj stamenojvelkas kaj la tri stigmoj estas polenigeblaj (proterandrio).]]
[eta|130px|[flordiagramo de *Campanula medium*]]
La plej ofte mezgrandaj ĝis grandaj, duseksaj floroj estas plej ofte kvinnombraj kun dubla involukro. Ekzistas kaj subfamilioj kun unusimetriaj kaj iuj kun radiosimetriaj floroj; ekzemple troviĝas ĉe Campanuloideae radiosimetriaj kaj ĉe Lobelioideae unusimetriaj, resupinaj floroj. Ĉe malmultaj taksonoj ekzistas kromkalikon. La plej ofte kvin sepaloj estas kunkreskinta inter si kaj kun la ovario (ne ĉe *Cyananthus*) kaj ekzistas plej ofte kvin (malofte tri, kvar aŭ dek) kalikdentoj. La kvin petaloj estas kunkreskintaj, ĉe radiosemetriaj ofte sonorilformaj kaj ĉe dusemetriaj plej ofte dulipaj kaj plej oftas kvin (malofte kvar ĝis dek) korolloboj. La petioloj estas plej ofte bluaj, sed ankaŭ blankaj, malofte oranĝkoloraj kaj roseaj ruĝaj kaj purpuraj. Ekzistas nur unu cirklo kun kvin fekundaj stamenoj; ili povas esti liberaj aŭ kunkreskintaj. La anteroj povas esti kune kaj havas du tekojn. Du, tri aŭ kvin karpeloj estas kunkreskintaj al du-tri-, kvin-, aŭ malofte de falsa disigvando dekkamera ovario. Ĝi estas epigina aŭ hipogina (vidu subfamilion). Kelkfoje la ovarioj estas kronita de cirklo- au tubforma nektario. La pistilo havas je ĝia pinto polenkolektantaj haroj kaj du, tri aŭ kvin stigmoj. Plej ofte estas proterandrio.

la florformulo estas:  \downarrow  aŭ  \star  \; K_{5} \; [C_{(5)} \; A_5] \; G_{\underline{(2-3-5)}} aŭ  G_{\overline{(2-3-5)}}

La polenigado okazas de insektoj (entomofilio).

### Fruktoj kaj semoj 
Ekzistas plej ofte kapsulfruktoj, kiuj malfermiĝas per klaboj aŭ ĉe la genro Kampanulo (*Campanula*) per truoj por disigi la multajn semojn. Ekzistas ankaŭ taksonojn kiuj formas beroj. La etaj semoj havas plej ofte olean, malofte amelan endospermon. La semoj estas aŭ flugiöhavaj aŭ ne.

### Enhavosubstancoj 
Ĉe multaj taksonoj oni trovis inulinon. Poliacetilenoj estas trovitaj. Alkaloidoj kiuj enestas plej ofte en la folioj estas ofte zidtolito.

## Sistematiko 
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: [lilifolia adenoforo (*Adenophora liliifolia*)]]
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: *[Azorina vidalii*]]
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: [nana kampanulo (*Campanula cochleariifolia*)]]
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: *[Canarina canariensis*]]
eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: *Edraianthus graminifolius*
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: *[Legousia speculum-veneris *]]
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: [Physoplexis comosa]]
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: [Phyteuma hemisphaericum]]
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: *[Roella ciliata*]]
[eta|hochkant|subfamilio Campanuloideae: *[Wahlenbergia stricta*]]
[eta|hochkant|subfamilio Lobelioideae: *[Apetahia raiateensis*]]
[eta|hochkant|subfamilio Lobelioideae: *[Hippobroma longiflora*]]
[eta|hochkant|subfamilio Lobelioideae: *[Isotoma axillaris*]]
[eta|hochkant|subfamilio Lobelioideae: *[Lobelia pedunculata*]]
[eta|hochkant|subfamilio Lobelioideae: *[Lobelia tupa*]]
[eta|hochkant|subfamilio Lobelioideae: *[Trematolobelia macrostachys*]]
La familio Campanulaceae estis starigita en la jaro 1789 fare de Antoine Laurent de Jussieu en *Genera Plantarum*, p. 163. Tipogenro estas *Campanula*. Sinonimoj por Kampanulacoj JUSS.: Cyananthaceae J.AGARDH, Cyphiaceae A.DC., Cyphocarpaceae REVEAL & HOOGLAND, Jasionaceae DUMORT., Lobeliaceae JUSS. NOM. CONS., Nemacladaceae NUTT., jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

## Referencoj 

### Literaturo 
* Die Familie der Campanulaceae ĉ APWebsite.
* Die Familie der Campanulaceae  bei DELTA von L. Watson & M. J. Dallwitz. 
* Deyuan Hong, Ge Song, Thomas G. Lammers & Laura L. Klein:Flora of Ĉinio Editorial Committee: Wu Zheng-yi, Peter H. Raven, Deyuan Hong. Campanulaceae. Flora of Ĉinio Cucurbitaceae through Valerianaceae, with Annonaceae and Berberidaceae. volumo 19. Science Press kaj Missouri Botanical Garden Press. Beijing/St. Louis. . p. 505-564. ISBN 978-1-935641-04-9 online
* Leslie Watson: *Campanulaceae.* In: Western Australian Herbarium (eldon.): *FloraBase. The Western Australian Flora.* Department of Environment and Conservation 2008 (online) .
* M. E. Cosner, L. A. Raubeson, R. K. Jansen: *Chloroplast DNA rearrangements in Campanulaceae: phylogenetic utility of highly rearranged genomes.* In: *BMC Evolutionary Biology.* Band 4, Nr. 27, 2007, S. 1-17 (PDF-Dosiero).
* W. M. M. Eddie, T. Shulkina, J. Gaskin, R. C. Haberle, R. K. Jansen: *Phylogeny of Campanulaceae s. str. inferred from ITS sequences of nuclear ribosomal DNA.* In: *Annals of the Missouri Botanical Garden.* Band 90, Nr. 4, 2003, S. 554–575 ().
* Carmen Ulloa Ulloa, Peter Møller Jørgensen: *Arboles y arbustos de los Andes del Ecuador* (= *Reports from the Botanical Institute University of Aarhus.* Band 30). Aarhus University Press, Aarhus 1993, ISBN 87-87600-39-0, *17. Campanulaceae* (online).

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Kampanulacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Ornamaj plantoj