open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Béla Rerrich (pli juna)

**Béla Rerrich** [reriĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rerrich Béla** estis hungara skermisto (spadisto, malofte rapiristo), trifoja olimpiano, sveda trejnisto. Lia samnoma patro estis Béla Rerrich.

Béla Rerrich naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en :en:Saltsjöbaden.

## Biografio 
Béla Rerrich maturiĝis en piarista gimnazio en sia naskiĝurbo en 1935, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1940 kaj li doktoriĝis post 2 jaroj. Inter 1942-1944 li estis oficisto en ministerio pri religio kaj eduko, depost la 2-a mondmilito li laboris en Hungaraj Ŝtatfervojoj. Depost la Hungara revolucio de 1956 li ne venis hejmen el la Olimpiko kaj vivis plu en Svedio, kie li estis trejnisto. Li ricevis 3 svedajn kaj hungaran premiojn inter 1994-1999.

### Sporta kariero 
Li skermis en sportkluboj en sia naskiĝurbo inter 1936–1956, dum li estis membro de la nacia skerma teamo inter 1937–1956 47-foje. Li estis hungara ĉampiono 12-foje plej ofte teame inter 1939-1956. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1948, Somera Olimpiko 1952 kaj Somera Olimpiko 1956 kun sola arĝenta medalo teame en 1956. Depost 1956 li estis trejnisto en Stokholmo.

## Liaj trejnitoj (elekto) 
* :en:Rolf Edling
* :en:Carl von Essen
* Björn Ferm
* :en:Göran Flodström
* :en:Leif Högström
* :en:Hans Jacobson

## Liaj libroj 
* *Tőr- és párbajtőrvívás* kompilo kun Béla Bay kaj Endre Tilli, 1953
* *A kardvívás* (kun Endre Tilli, 1954)
* *A magyar vívás kézikönyve* (kun Endre Tilli, 1954)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* angle
* datenoj
* hungarlingva biografieto kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Svedaj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Abdel Fattah al-Burhan

'''''' estas politikisto en la afrika ŝtato Sudano. Li naskiĝis la 11-an de julio 1960 en Kandato, Respubliko Sudano (ŝtato ekzistinta de 1956 ĝis 1970). En 2019 kaj ekde la jaro 2021, li plenumas la funkcion de estro de transira suverena konsilio kaj fakte estas la ŝtata prezidanto de Sudano, post Omar al-Baŝir.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de aktualaj ŝtatestroj kaj estroj de registaro
* Listo de ŝtataj gvidantoj en la 21-a jarcento
* Ribelo de 2023 en Sudano

Kategorio:Sudanaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Sudano
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Endre Palócz

**Endre Palócz** [palOc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Palócz Endre** estis hungara skermisto (rapiristo, spadisto, sabristo), olimpiano, mondĉampiono, trejnisto.

Endre Palócz naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  (laŭ alia informo en februaro) en Budapeŝto.

## Biografio 
Endre Palócz maturiĝis en cisterciana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1930, poste li akiris ŝtatsciencan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1934, post 2 jaroj ankaŭ juran diplomon. Li havis postenon en fabriko, baldaŭ en la Hungara Nacia Banko. Li ricevis 2 premiojn en 1940 kaj 1954.

### Sporta kariero 
Li skermis en pluraj sportkluboj inter 1929–1957, inter 1937-1955 li estis membro de la hungara nacia skerma teamo. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono 11-foje (ĉiam teame). Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1948 kaj Somera Olimpiko 1952 kun bronza medalo, krome en mondĉampionumoj li estis la unua dufoje teame (1951, 1955). Depost 1957 li estis internacia arbitraciisto, ankaŭ trejnisto en Kubo kaj Budapeŝto. 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* datenoj
* datenoj
* https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/p-77238/palocz-endre-772AA/
* https://intezet.nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/palocz-endre/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj arbitraciistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Mohamed Bazoum

**Mohamed BAZOUM** (naskiĝis la 1-an de januaro 1960 en la vilaĝo Bilabrin de la tiama franca kolonio Niĝero en Franca Okcidenta Afriko ) estas niĝera politikisto, kiu funkciis kiel prezidanto de Niĝero de la 2-a de aprilo 2021 ĝis sia elpostenigo per militista puĉo la 26-an de julio 2023. 

Li estis elpostenigita en la niĝera puĉo de 2023 fare de membroj de la prezidenta gvardio kaj la armitaj fortoj gvidataj de Abdourahamane Tchiani .

Bazoum, membro de la araba malplimulto Ouled Slimane, estas la unua araba prezidanto de Niĝero en la historio de la lando. 

## Referencoj 
Kategorio:Niĝeraj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Niĝero
Ligo de finneco

La asocio **Ligo de finneco**, ankaŭ konata kiel *Finna alianco*, estas kultura organizaĵo en Finnlando. La oficiala nomo de la asocio estas en la finna *Suomalaisuuden Liitto*, en la germana *Verband für das Finnentum*, en la angla iom pli longe *Association of Finnish Culture and Identity* kaj en la franca *La Ligue Finlandaise*.

La Finna Alianco estis fondita de la verkisto Johannes Linnankoski en 1906. La fondodato estis intence elektita por aludi al la 100-a naskiĝdata reveno de Johan Vilhelm Snellman tri tagojn poste, eminenta nacia finna filozofo kaj ŝtatisto. La celo estis kaj daŭre estas veki kaj plifortigi la senton de nacia identeco, propagandi la finnan kulturon kaj finnan paroladon. Signifa celo tial kompreneble estas kulturi la finnan lingvon.

Unu el la plej ampleksaj manifestiĝoj de la agadoj de la ligo estis la amasa finnlingvigo de familiaj nomoj en 1906-07. Tio estis ripetita en 1935-36 kun la rezulto de pli ol 200 000 homoj ŝanĝantaj siajn familiajn nomojn en la finnan. La asocio ludis rimarkindan rolon en la finna kulturvivo. Ĝi disponigis la iniciatojn kiuj kaŭzis la kreadon de la Fonduso por la Antaŭenigo de Finna Literaturo *(Suomen kulturirahasto)*, de organizaĵo por unuigi la finnojn eksterlande *(Suomi-Seura)*, kaj de la Finna Familioplana Asocio *(Väestöliitto)*.

La prezidanto de la ligo en 1930-32 estis Urho Kekkonen, la prezidanto de Finnlando en 1956-81.

La asocio ankoraŭ nun disponigas fakajn konsilojn ekzemple pri finnaj familiaj nomoj. Ĝi kreas kaj konservas kontaktojn inter Finnlando kaj finnoj loĝantaj eksterlande. La asocio estas konata pro emfazo de la rajto de finnaj lernantoj kaj studentoj determini por si la fremdajn lingvojn, kiujn ili deziras studi.

Krome la asocio faras esploradon, eldonas librojn, vendas finnajn flagojn faritajn en Finnlando, faras prelegojn kaj okupiĝas pri aliaj agadoj en sia celo plifortigi la finnan identecon.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Referencoj 
## Fonto 
* Tiu ĉi teksto ekestis grandparte laŭ modelo de la koncerna anglalingva teksto en versio de la 7-a de januaro 2023.
Bernard Makuza

'''''' estas politikisto en la afrika ŝtato Ruando. Li naskiĝis la 30-an de septembro 1962 en Butare. Inter la jaroj 2000 kaj 2011, li estis la ŝtata ĉefministro de Ruando, post Pierre-Célestin Rwigema.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de aktualaj ŝtatestroj kaj estroj de registaro
* Listo de ŝtataj gvidantoj en la 21-a jarcento

   

Kategorio:Ruandaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Ruando
Ambrus Nagy

**Ambrus Nagy** [ambruŝ nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Nagy Ambrus István** estis hungara skermisto (spadisto), olimpiano, kirurgo.

Ambrus Nagy naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Hago.

## Biografio 
Ambrus Nagy maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1945, poste li akiris medicinan diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1951, kirurgian diplomon en 1955. Post la lasta diplomo li laboris en hospitalo en Budapeŝto ĝis la Somera Olimpiko 1956, poste li restis eksterlande. Li vivis en Johanesburgo kaj Vieno, ekde 1958 en Hago, kie li estis kuracisto. Li mortis pro aŭtoakcidento. Li ricevis premiojn inter 1951 kaj 1954.

### Sporta kariero 
Ambrus Nagy skermis en pluraj sportkluboj en sia naskiĝurbo inter 1945–1956. Li estis hungara ĉampiono trifoje. Li estis olimpiano en la menciita Olimpiko en 1956 kun arĝenta medalo teame, krome en mondĉampionumo en 1955 li estis la tria teame. Depost 1956 li ne skermis. 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* https://www.olympedia.org/athletes/22500

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Hungaraj kirurgoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Taliuma (I) hidroksido

**Taliuma (I) hidroksido** aŭ **hidroksido de taliumo** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el hidratagado de la **taliuma (I) oksido** aŭ hidrolizo de **taliumaj (I) saloj kaj esteroj**. Taliuma (I) hidroksido estas flavaj nadloj, solvebla en akvo kaj uzata en kemiaj sintezoj. Taliuma (I) hidroksido prezentas unu hidroksilan grupon ligitan al taliumatomo. Ĝi konsistas je 1 taliatomo, 1 hidrogenatomo kaj 1 oksigenatomo.

## Proprecoj 
Taliumoza hidroksido malheliĝas en aero aŭ "in vacuo" ĉe media temperaturo kaj per varmigado malkompononiĝas en Tl2O kaj H2O. Solida talia (I) hidroksido facile absorbas oksigenon kaj karbonan duoksidon. La solvaĵoj estas forte bazaj kaj malrapide ĝi atakas la vitron. Ternaraj oksidoj de talio (I) estas ruĝaj substancoj konataj kaj estiĝas per varmigado de taliuma (I) hidroksido kun la respektiva alkala hidroksido, laŭ la jena ekvacio:

Jonoj taliumaj (I) povas konvertiĝi al taliumaj (III) jonoj pere de fortaj oksidigagentoj. Aliflanke trivalentaj taliumaĵoj estas facile redukteblaj per sulfita acido aŭ jodidaĵoj. Monovalenta taliumo (I) estas stabila en la aero. Talia (III) hidroksido tamen estas adekvata precipita formo. La precipitaĵo ordinare estiĝas per oksidado de taliumaj (I) jonoj kun kalia fericianido en modere alkala medio:

**2 Tl+ + 4 Fe(CN)63- + 6 OH- ⇔ 4 Fe(CN)64- + 2 Tl(OH)3**

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **taliuma (I) hidroksido** per hidrolizo de la **taliuma (I) oksido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **taliuma (I) hidroksido** per traktado de **taliuma (III) oksido** kun **akvo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **taliuma (I) hidroksido** per hidrolizo de la **taliuma (I) sulfato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **taliuma (I) oksido** per senhidratigado de **taliuma (I) hidroksido**:

### Reakcio 5 
* Reakcio de **taliuma (I) hidroksido** kun **klorida acido** donante **taliuman (I) kloridon**

### Reakcio 6 
* Reakcio de **taliuma (I) hidroksido** kun **nitrata acido** donante **taliuman (I) nitraton**

### Reakcio 7 
* Reakcio de **taliuma (I) hidroksido** kun **bromo** donante **taliuman (I) oksidon**:

### Reakcio 8 
* Preparado de **taliuma (I) hidroksido** per traktado de **taliuma (I) sulfato** kun **baria hidroksido**

### Reakcio 9 
* Preparado de **taliuma (I) hidroksido** per traktado de **taliuma (I) etoksido** kun **akvo**

## Vidu ankaŭ 
* Hidroksidoj
* Taliuma (III) hidroksido

## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
Jorge Carlos Fonseca

'''''' estas politikisto en la afrika ŝtato Kaboverdo. Li naskiĝis la 20-an de oktobro 1950 en Mindelo, insulo São Vicente, portugala Kaboverdo. Inter la jaroj 2011 kaj 2021, li estis la ŝtata prezidanto de Kaboverdo, post Pedro Pires. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de ŝtataj gvidantoj en la 21-a jarcento

   

Kategorio:Kaboverdaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kaboverdo
Pedro Pires

'''''' estas politikisto en la afrika ŝtato Kaboverdo. Li naskiĝis la 29-an de aprilo 1934 en São Filipe, insulo Fogo, portugala Kaboverdo. Inter la jaroj 2001 kaj 2011, li estis la ŝtata prezidanto de Kaboverdo, post António Mascarenhas Monteiro. Antaŭe, li jam ekde 1975 ĝis 1991 estis la unua ĉefministro de la lando post la sendependiĝo el la antaŭa koloniado fare de Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de aktualaj ŝtatestroj kaj estroj de registaro
* Listo de ŝtataj gvidantoj en la 21-a jarcento

   

Kategorio:Kaboverdaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Kaboverdo
Kategorio:Prezidantoj de Kaboverdo
José Maria Neves

'''''' estas politikisto en la afrika ŝtato Kaboverdo. Li naskiĝis la 28-an de marto 1960 en Santa Catarina, insulo Santiago, portugala Kaboverdo. Ekde la jaro 2021, li estas la ŝtata prezidanto de Kaboverdo, post Jorge Carlos Fonseca. Antaŭe, li jam ekde 2001 ĝis 2016 estis la ĉefministro de la lando.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de aktualaj ŝtatestroj kaj estroj de registaro
* Listo de ŝtataj gvidantoj en la 21-a jarcento

   

Kategorio:Kaboverdaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Kaboverdo
Kategorio:Prezidantoj de Kaboverdo
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
António Mascarenhas Monteiro

'''''' estas politikisto en la afrika ŝtato Kaboverdo. Li naskiĝis la 16-an de februaro 1944 en Ribeira da Barca, urbeto en la municipo Santa Catarina, insulo Santiago, portugala Kaboverdo. Li estis la unua demokratie elektita ŝtata prezidanto de Kaboverdo, post Aristides Pereira, kaj servis inter la jaroj 1991 kaj 2001. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de aktualaj ŝtatestroj kaj estroj de registaro
* Listo de ŝtataj gvidantoj en la 21-a jarcento

   

Kategorio:Kaboverdaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kaboverdo
István Lichteneckert

**István Lichteneckert** [liĥtenekert], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lichteneckert István** estis hungara skermisto (rapiristo), olimpiano, kuracisto. Lia malofta familia nomvarianto estis *Lichtneckert*.

István Lichteneckert naskiĝis la  en Szabadka (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Subotica en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Lichteneckert maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1910, poste li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1915. Li ricevis kuglon dum la 1-a mondmilito en sian pulmon, sed li saviĝis. Post la milito li laboris en Malsanulejo Rókus. Li frue mortis pro komplikaĵoj en la pulmo.

### Sporta kariero 
István Lichteneckert komencis skermi en la lasta gimnazia jaro, poste en Budapeŝto. Lia unua rezulto estis la unua loko en studenta konkurso en 1913. Dum la militaj jaroj li nature ne skermis, sed en 1923 li estis hungara ĉampiono. Li estis olimpiano en Somera Olimpiko 1924 kun bronza medalo teame. Lia sanstato malboniĝis, li rezignis pri la skermo, tamen en la sekva Olimpiko li estis arbitraciisto.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* https://www.magyarszo.rs/hu/2991/sport/142440/D%C3%A9lvid%C3%A9ki-vajdas%C3%A1gi-magyar-olimpikonok.htm

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Pico da Antónia

**Pico de Antónia** estas monto situanta en la centra parto de la insulo Santiago en Kaboverdo. Je  metroj, ĝi estas la plej alta punkto de la insulo. La monto estas parto de la protektita areo portugale nomata *Parque Natural da Serra do Pico de Antónia*. La urboj *Picos* kaj *Assomada* situas proksime al la monto. La organizaĵo Birda Vivo Internacie oficiale identigis la parkon *Serra do Pico da Antónia* kiel aparte Grava Birdareo.

La monto estas ĉe la tripunkto de la municipoj *São Salvador do Mundo, São Lourenço dos Órgãos* kaj *Ribeira Grande de Santiago*. Norde de la pinto estas la fonto de la rojo *Ribeira de Pico da Antónia*, la fontrivero de la rivereto *Ribeira Seca*.

La formacio *Pico da Antónia* estas de vulkana origino, kaj estis formita antaŭ inter 3,3 kaj 2,3 milionoj da jaroj dum la periodoj *Piacenziano*, la lasta fazo de la Plioceno kaj la posta periodo Gelaziano.

Kategorio:Geografio de Kabo-Verdo
Serra Malagueta

**Serra Malagueta** estas montaro situanta en la norda parto de la insulo Santiago en Kaboverdo. Je  de alteco, ĝi estas la plej alta punkto de norda Santiago. La montaro estas protektita kiel la Natura Parko Serra Malagueta (), kiu estis establita la 24-an de februaro 2005 kaj kovras 774 hektarojn. La natura parko situas en la municipoj Tarrafal, São Miguel kaj Santa Catarina. La pinto estas en São Miguel, sude de la valo de la rivereto *Ribeira Principal*. La formacio Serra Malagueta estas de vulkana origino, kaj estis formita antaŭ inter 2,9 kaj 2,4 milionoj da jaroj.

Kategorio:Geografio de Kabo-Verdo
Kalvinana preĝejo (Ózd)

La **kalvinana preĝejo de Ózd** estas sakrala konstruaĵo en urbo Ózd (Hungario).

## Historio 
La kalvinanoj de Ózd eklezie apartenis al Hét en la frua 19-a jarcento. La memstara grupo en Ózd formiĝis en 1888. Ili konstruis propran kirkon en la jaroj 1904 kaj 1905 kun financa helpo de la loka fabriko. La orgeno estis farita en 1912. En la jaroj 1943 kaj 1944 la navo estis pligrandigita, en 1999 renovigita.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola laŭ stratangulo. La navo havas krucnavon. En la turo 2 sonoriloj loĝas.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* http://honlap.tirek.hu/lap/ozd/cikk/mutat/gyulekezetunk-es-templomunk-tortenete/ 
* http://vkozd.hosting.ininet.hu/encyclopedia/ozdi-reformatus-templom-ozdi-reformatus-egyhazkozseg-temploma/
* https://hu-hu.facebook.com/refozd/ 

Ozd
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Ózd
Agustín Cano Delgado

**Agustín CANO DELGADO** (naskiĝinta la , mortinta la  en Madrido) estis ambasadoro de Hispanujo kaj hispana retorikisto kaj verkisto latinlingva. 

## Vivo 
Inter aǔgusto 1960 kaj julio 1961 li estis vickonsulo en Alĝero. Komenco de diplomatia deĵoro estis en 1952. Cano Delgado estis ankaŭ konsulo en Arĝentino kie li fidele observis la patriotisman kulturpolitikon ordonaron de Francisco Franco.

## Verkoj (elekto) 
* 1996: "Picasso-Rubens: de speculo" (tradukis Françoise Deraedt). Ĉe: *Melissa*, n° 70/1996, pp. 6-7.

## Notae 
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1921
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj diplomatoj
Kategorio:Ambasadoroj
Marco Ferreri

**Marco FERRERI** (Milano, 11a de Majo 1928 - Parizo, 9a de Majo 1997) estis itala kin-reĝisoro, scenaristo kaj aktoro. Lia plej konata filmo estas *La Grande Bouffe*. Li laboris ĉefe en Hispanio kaj Italio.

## Kariero 
Marco Ferreri venis al la etoso de kinarto el la realigo de reklamaĵoj. Poste, li dediĉis sin al produktorado kaj alvenis al Hispanio en 1956 kiel komerca reprezentanto de la obkjetivoj Totalscope, itala versio de la usonaj Cinemaskopoj, sed oni ne scias ĉu li vere vendis ion. En Madrido li ekkonis Rafael Azcona kiu laboris por la revuo La Codorniz kaj kun kiu li kunlaboris dum 30 jaroj kaj por 17 filmoj. Post malsukceso –pro cenzuro— kinigi romanojn de Azcona, ili sukcesis finfine realigi *El pisito* en 1959 kaj *El cochecito* en 1960, adaptaĵoj de du samnomaj noveloj de Azcona. En la sekvo de la itala novrealismo, sed per pli eksperimenta kaj radikala fokuso, la stilo de tiuj filmoj estis difinita kiel «groteska realismo». En Hispanio Ferreri faris alian filmon, nome *Los chicos* en 1959, kun scenaro de Leonardo Martín Méndez, socia kritiko, sed ankaŭ malproksimo de tio groteska kiu estas karaktera de la scenaroj de Azcona.​

Reveninte en Italion en 1961, Ferreri filmis ''Una storia moderna: l'ape regina* en 1962, satiro kontraŭkatolika kiu estis cenzurita, eĉ la titolo estis modifita pro la kritiko kontraŭ la institucio geedzeco. En *La donna scimmia* (1963) li parolis pri la rilatoj inter seksoj dominitaj per la ekspluatado de la plej malfortuloj, kun ankaŭ cenzurita fino sed per decido de la produktoro Carlo Ponti. Poste li faris *Il professore* duan eron de la kolektiva filmo *Controsesso* en 1964, kaj poste la kontraŭmaĉisman historion *L’harem* (1967). Konsiderata majstroverko estas *Dillinger è morto* (1969), eseo pri la soleco de la nuntempa homo en la kapitalisma socio. Poste li faris tristan alegorion pri la estonteco *Il seme dell’uomo* (1970), kafkeca kontraŭklerikala rakonto, kaj *L’udienza* en 1971. En 1974, li faris satiron kaj kritikon de la malvenko de la usona generalo Custer en Little Big Horn nomita *Non toccare la donna bianca - Touche pas à la femme blanche*, filmita en la granda truo lasita en la centro de Parizo pro la detruo de Les Halles, iama centra bazaro de la urbo.

## Lastaj filmoj 
* *La grande bouffe'' (1973)
* L'ultima donna (1976)
* Ciao maschio (1978)
* Chiedo asilo (1979)
* Storie di ordinaria follia (1981)
* Storia di Piera (1983)
* Il futuro è donna (1984)
* I Love You (1986)
* La casa del sorriso (1988)
* Come sono buoni i bianchi (1988)
* Le banquet (1989) (televido)
* La carne (1991)
* Diario di un vizio (1993)

​

Kategorio:Italaj reĝisoroj
Culver's

eta|dekstre|250px|Restoracio Culver's, Onalaska.
**Culver Franchising System, LLC** ('''Culver's''') estas usona rapidmanĝejo.

La kompanio estis fondita en 1984 fare de George, Ruth, Craig, kaj Lea Culver. La unua restoracio malfermiĝis en Sauk, Viskonsino, la 18an de julio 1984 kaj nomiĝis "Culver's Frozen Custard and ButterBurgers".

La kompanio havas sidejon en Prairie du Sac, Viskonsino. La ĉeno funkcias ĉefe en la Usona Mez-Okcidento, kaj havas totalon de 893 restoracioj en 26 subŝtatoj.

## Notoj 
Kategorio:Restoracioj en Usono
Kategorio:Viskonsino
Kategorio:Ekonomio de Usono
La lengua de las mariposas

***La lengua de las mariposas*** (La lango de la papilioj) estas hispana filmo reĝisorita en 1999 de José Luis Cuerda, kun scenaro de Rafael Azcona bazita sur tri rakontoj de la hispana verkisto Manuel Rivas, nome *La lengua de las mariposas*, *Un saxo en la niebla* kaj *Carmiña* el kolekto de galegaj rakontoj *Que me queres, amor?* kaj de ties posta traduko al kastilia lingvo *¿Qué me quieres, amor?*​. La filmo trairas la lastajn tagojn de la respublika reĝimo en Galegio kaj la unuajn tagojn de la frankisma kontrolo dum la Hispana Enlanda Milito ĉefe tra la rigardo de infano, lia rilato kun lia instruisto kaj kun la ceteraj lokanoj de malgranda rura loko.

## Intrigo 
Vintre de 1935. Moncho, 8-jaraĝa devas komenci iri al la bazlernejo, kaj post ekpaniko, entuziasmiĝas pri la afabla sinteno de la instruisto, kiu kondutas sin cele al la libereco (Fernando Fernán Gómez). Moncho multe lernas. Hejme la patrino estas konservema, dum la patro progresema (kio oftis tiam en rura Hispanio). La 15-jaraĝa frato de Moncho funkcias de ponto inter tiu kaj la plenkreskuloj.​

Je la eksplodo de la milito alvenas informoj pri la kapto de respublikanoj fare de la insurekcia flanko. Konscia, ke ankaŭ la edzo povus esti arestita, ŝi devigas la familion ŝanĝiĝi el kontaktoj kun amikoj por iĝi iliaj malamikoj. La lokanoj denuncas inter si. Kiel konsekvenco, la instruisto Don Gregorio kaj aliaj lokanoj estis arestitaj en kamiono kaj la familio de Moncho unuiĝas al tiuj kiuj insultas la arestitojn. En la fina sceno de la filmo Moncho kuras malantaŭ la kamionon plorante, insultante Don Gregorio kaj ĵetante ŝtonojn kontraŭ ili.​

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "La lengua de las mariposas" Diario de un rodaje, de JOSÉ LUIS CUERDA
* La lengua de las mariposas: de Manuel Rivas al Rafael Azcona (aŭ Golpe a la República de los maestros), de RAQUEL MACCIUCI 
* El texto migratorio: Nota sobre la adaptación cinematográfica de tres cuentos de Manuel Rivas, de TERESA GONZÁLEZ ARCE
* Un canto a la libertad. Fernando Fernán Gómez interpreta al maestro republicano, viejo soñador, honesto y frágil, de DIEGO GALÁN
* La lengua de las mariposas. Scenaro de Rafael Azcona, de JUAN COBOS 

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri morto
Kategorio:Kulturo de Galegio
Kategorio:Filmoj pri la Hispana Enlanda Milito
Kategorio:Filmoj pri infanoj
Kategorio:Filmoj pri la frankisma epoko
Kategorio:Filmoj pri edukado
Antonio Bacci

**Antonio BACCI** (naskiĝinta la  en Giugnola, mortinta la  en Vatikanurbo) estis itala teologo kaj sekretario kuria kardinalo romkatolika kaj arda favoranto de Latinitas viva.

## Vivo 
Post studoj de teologio en Florenco li ordinitis en la 9.8.1909. Poste li laboris kiel animzorganto kaj profesoro ĉe la porpastra seminario de Florenco (1910-1022). Inter 1922 kaj 1931 li kunlaboris ĉe Ŝtatsekretaria Ofico de la Apostola Seĝo kaj nomumitis en 1923 papa honorkapelano. Ekde 1931 li deĵoris samloke kiel sekretario de la (en 1967 nuligita) sekcio por la brevoj adresotaj al la princoj, alivorte kiel persono respondeca por la latinlingva korespondado de la papo. Sekve li promociigitis je papa domprelateco. En 1960 lia papa moŝto Johano la 23-a igis lin kardinaldiakono kun la titola diakonio de la Baziliko de Sankta Eŭgeno. En la 5.4.1962 finfine li iĝis titulara arkiepiskopo de Colonia in Cappadocia. Episkopa konsekriĝo venis en la 19.4.1962 de la papo mem kune kun la prefekto de la Kongregacio por seminarioj kaj universitatoj, Giuseppe Pizzardo kaj la prefekto de la Kongregacio por la ordigo de la sakramentoj, Benedetto Aloisi Masella.

Bacci ankaŭ partoprenis la du unuaj kunsidoj de la Dua Vatikana koncilio en 1962 kaj 1963. Li famiĝis ĉe tradiciemuloj pro sia mallonge antaŭmorte elmontrita akrega kritiko pri la liturgiaj reformoj kaj la formo de la nova meslibro. Je la granda miro de vatikanuloj li jam en la 1967-a jaro skribis antaŭparolon por libro de la reformopoziciulo Tito Casini, *La tunica stracciata*. Skandalis por Bacci antaŭ ĉio la klara malplivalidigo de la latina lingvo eklezilingvece. Por sia tiom ŝatata latino li verkis eĉ leksikono kun novaj vortoj por povi esprimi ĉion de la moderna mondo latinlingve. Tio ankaŭ gravis dumkoncilie kie la latina estis la ununura oficiala idiomo! Krome li senkompromise kontraŭbatalis la komunismon. Entombiĝo estis en la naskiĝurbo. La latinkoncernajn aferojn de Vatikanurbo post la morto de Bacci respondece transprenis la sudtirolano Karl Egger.

## Honoroj 
En la 15.9.1964 li fariĝis kavaliro de la ordo *Ordine civile di Savoia*

## Verkoj (elekto) 
* *Vocabolario italiano latino delle parole moderne e difficili a tradurre*, tria eldono, eldonejo Studium, Romo 1955
* *Con il latino a servizio di quattro papi*, eldonejo Studium, Romo 1964

* Alfredo Ottaviani kaj Antonio Bacci (eld.): *Kurze kritische Untersuchung des neuen Ordo Missae*, Immaculata-Verlag, Reussbühl/Luzern 1969 (traduko germana de: *Breve esame critico del Novus Ordo Missae*)

## Literaturo 
* Annibale Bugnini: *Die Liturgiereform. 1948–1975. Zeugnis und Testament.* Herder, Freiburg (Breisgau) 1988, ISBN 3-451-20727-3.

## Eksteraj ligiloj 
* Bacci en biografiaro de kardinaloj
* Bacci ene de la katolika hierarkio
* Vikicitaro

## Notoj 
Kategorio:Italaj kardinaloj
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Italaj teologoj
Kategorio:Katolika liturgio
Kategorio:Sekretarioj
34525 Paszkowski

'*34525 *Paszkowski'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 2000 en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Michal Paszkowski*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2018 pro sia projekto pri sistema programaro. Li estis lernanto ĉe la *Publiczne Gimnazjum nr 7 w Belchatowie'' de Bełchatów, Pollando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Amanece, que no es poco

***Amanece, que no es poco*** (Mateniĝas, kio ne estas malmulto) estas hispana filmo reĝisorita kaj verkita de José Luis Cuerda, premierita en Januaro 1989. 

## Intrigo 
Temas pri ĥorusa filmo de absurda humuro, kun superrealisma scenaro plena de situacioj de delira humuro en vilaĝo de la Sierra de Albacete. Juna inĝeniero (Antonio Resines) kiu laboras en la Universitato de Oklahomo revenas al Hispanio por sabatjaro. Kun sia patro, li alvenas per kromĉarhava motorciklo al fora montara vilaĝo kiu aspektas senhoma, sed fakte la lokanoj estas mese, kiel ĉiutage. Ili gastas ĉe domo kie la rolulo de la hontema filino estas ludata de aktorino evidente pli maljuna ol tiu de la patrino. Aliaj vizitantoj estas grupo de usonaj studentoj kies gvidanto (Gabino Diego) parolas per amuza usonaĉa akĉento. Anstataŭ vera intrigo okazas simple parado de la plej bizaraj roluloj. En la fruktoĝardeno de kamparanino anstataŭ planto ekĝermas viro. Pesimisto dediĉas sin al ĉiutaga memmortigo, sed malsukcese. Virinoj organizas balotojn por la vilaĝaj stereotipoj: klaĉistino, ĉiesulino ktp. Fakte la ĉiesulinoj estas la edzinoj de la policanoj. La trinkejanoj deziras la amantinon de la urbestro. Ebriulo duobliĝas. Najbaruloj invadas la vilaĝon, kaj la instruisto protestas antaŭ siaj lernantoj ktp.

## Geaktoroj kaj roloj 
## Bibliografio
* *Amanece, que no es poco*, Pepitas de calabaza, Logroño, 2013. ISBN 978-84-15862-08-6

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1989
Kategorio:Komediaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Magia realismo
Pierre Kartner

**Pierre KARTNER** (naskiĝis la 11-an de aprilo 1935, mortis la 8-an de novembro 2022) estis nederlanda komponisto kaj kantisto.

Inter liaj plej famaj kantoj estas *Het Smurfenlied* 1977 (en Esperanto: *La kanto de la Smurfoj*), kiun li kantis sub la pseŭdonimo *Vader Abraham* (Patro Abrahamo), kaj *Het kleine café aan de haven* (La eta kafejo ĉe la haveno) kiun en la franca kantis Mireille Mathieu kiel ''Le café de la rue d'Amérique* kaj Joe Dassin kiel *Le café des trois colombes*. En la germana, Peter Alexander konigis ĝin kiel *Die kleine Kneipe*; ekzistas ankaŭ versio de li en la Viena dialekto, *Das kleine Beiss'l*. Anglalingvaj versioj estas i.a. *The Little Cafe by the Harbour* de Engelbert Humperdinck, *My Favourite Cafe on the Harbour* de Audrey Landers kaj *The Red Rose Café* de Demis Roussos kaj The Fureys.

Li ankaŭ estas la verkinto kaj komponisto de la kanto *De oude muzikant'' (La maljuna muzikisto), kun kiu Ben Cramer reprezentis Nederlandon ĉe la Eŭrovido-Kantokonkurso 1973.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Nederlandaj kantistoj
Kategorio:Smurfoj
Así en el cielo como en la tierra

***Así en el cielo como en la tierra*** (Kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero) estas hispana filmo reĝisorita kaj verkita de José Luis Cuerda, premierita en Januaro 1995. Ĝi formas parton de la trilogio de la «super-rurismo», komponita per *Total*, *Amanece que no es poco* —majstroverka komedio de la hispana kinarto— kaj *Así en el cielo como en la tierra*. 

La filmo montras la Ĉielon kiel absurda kopio de la Tero, kie Dio Patro, Jesukristo, la Virgulino Maria, Sankta Petro kaj aliaj bibliaj roluloj kunvivas je la plej pura vivstilo de rura Hispanio dum la frankismo. Ĝenerale, ĝi proponas pli humanan alrigardon de tiuj roluloj, kun la samaj mizeroj kaj deziroj kiujn havas la realaj homoj. Aliflanke oni evidentiĝas la supozita evoluo de la Tero el bibliaj tempoj.

## Intrigo 
Matacanes mortas kaj alveninte al la ĉielo malkovras, ke ĝi ne estas kiel atendite, kaj ke ĉiu tie maltrankviliĝas lastatempe. Sankta Petro klarigas al li, ke Dio priokupiĝis pro la fluado de la mondo, kaj decidis sendi duan filon al la Tero. Sed Jesuo ekscias tion kaj malkonsentas, ĉar oni devus reverki la historion, pro kio li konvinkas sian patron ke tio kion la mondo reale bezonas estas la Apokalipso. Konvinkita de sia filo, Dio preparas la celebron de la Fina Juĝo. 

## Geaktoroj kaj roloj 
* Fernando Fernán Gómez (Dio Patro)
* Jesús Bonilla (Jesukristo)
* Francisco Rabal (Sankta Petro)
* Enrique San Francisco (Ĉefanĝelo Gabrielo)
* Gabino Diego (Sankta Johano Evangelista)
* Mary Carmen Ramírez (Virgulino Maria)
* Manuel Alexandre (Sankta Jozefo)
* Agustín González (Sankta Isidoro de Sevilo)
* Luis Ciges (Matacanes)
* Mónica Molina (Lola Fajardo)
* Isabel Serrano (Mariví)
* Chus Lampreave (Doña Asunción)
* Alicia Sánchez (Dia kolero)
* Saturnino García (Trinkejestro)
* Juan Luis Galiardo (Impresario Ruiz del Río)
* Achero Mañas (Studento Pimentel)
* Álex Angulo (Kapropaŝtisto)
* Antonio Gamero (Muzikbandestro)
* Luis Perezagua (Trumpetanĝelo)
* María Galiana (Evangelina)
* Javier Manrique (Toreisto Camuñas)
* Liberto Rabal (Sankta Rafael)
* Luis Hostalot (Ĉefanĝelo Miĥaelo)
* Fernando Vivanco (Norberto)
* Pepín Salvador (Marlasca)
* Rosario Santesmases (Marisol del Val)
* José María Sacristán (Trinkejestro)
* Jorge Bosso (Psikoanalizisto)
* María Elena Flores (Patrino de Lola)
* José Carlos Gómez (Moncho)
* José María Lucena (Stratanoncisto)
* Paco Sanz (Moisés)
* Concha de Leza (Virtudes)
* Roberto Cairo (Pedrosa)
* Enrique Valero (Amiko de Moncho)
* Olaya Aguirre (Amikino de Lola)
* Lucio Romero (Vundito)

## Vidu ankaŭ
* *Amanece, que no es poco*

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1995
Kategorio:Komediaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Magia realismo
Kategorio:Filmoj pri religio
Kategorio:Dio en fikcio
Kategorio:Filmoj pri kristanismo
Mangana (III) hidroksido

**Mangana (III) hidroksido** aŭ **trihidroksido de mangano** estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la hidroksidoj, rezultanta el interagado de la Item 2 kaj **mangana alkoholo**. Mangana (III) hidroksido estas nigra solidaĵo, nesolvebla en akvo kaj uzata en kemiaj sintezoj. Mangana (III) hidroksido prezentas tri hidroksilajn grupojn ligitajn al manganatomo. Ĝi konsistas je 1 manganatomo, 3 hidrogenatomoj kaj 3 oksigenatomoj. 

## Reakcioj
### Reakcio 1
* Preparado de **mangana (III) hidroksido** per traktado de **mangana (III) oksido** kun **akvo**:

 
### Reakcio 2
* Reakcio de **mangana (III) sulfato** kun **baria hidroksido** donante **manganan (III) hidroksidon**:

 
### Reakcio 3
* Preparado de **mangana (III) hidroksido** per hidrolizo de la **mangana (III) klorido**:

 
### Reakcio 4
* Preparado de **mangana (III) oksido** per senhidratigado de **mangana (III) hidroksido**:

### Reakcio 5
* Reakcio de **mangana (III) hidroksido** kun **klorida acido** donante **bismutan (III) kloridon**:

 
## Vidu ankaŭ
* Hidroksidoj
 
## Referencoj 
Kategorio:Hidroksidoj
La vaquilla

***La vaquilla*** [baKIlja] (La bovido) estas hispana komedia filmo de 1985 de la reĝisoro Luis García Berlanga kiu atingis enorman popularecon. La filmo proponas rigardon al la Hispana Enlanda Milito pere de komedio ĉefrolulita de grupo de soldatoj de la Respublika Armeo enfiltritaj en zono de la insurekcia flanko. 

## Intrigo 
Dum la Enlanda Milito, en tranĉeo de la Fronto de Aragono, la laŭtparoliloj de la frankisma flanko anoncas la festojn de la proksima vilaĝo, en kiu oni okazigos taŭrludadon. La respublikaj militestroj decidas enfiltri grupon de soldatoj en malamikan teritorion cele al ŝtelado de la bovido uzota por la festo, kiel samtempa klopodo akiri manĝaĵon kaj malhelpi la feston de la frankistoj. La respublikaj soldatoj komisiitaj, estritaj de la brigadestro Castro (Alfredo Landa) kaj la leŭtenanto Broseta (José Sacristán) formas komedian grupon for de la milita stereotipo; dum same iliaj kontraŭoj aperas same kiel malkontentaj de la tranĉea vivo, kaj tio detruas ambaŭkaze la heroan miton montritan de la respektivaj propagandoj. Aliaj enfiltritaj soldatoj estas Mariano (Guillermo Montesinos), lokano de la atakota vilaĝo, la soldato Limeño (Santiago Ramos), kiu ŝajnigas sin taŭrludisto, kaj la soldato Cura (Carles Velat) tiel nomita pastro ĉar estis seminariano antaŭ esti rekrutita. 

En la vilaĝo Guadalupe (Violeta Cela) estas pretendita de frankisma suboficiro (kvankam ŝi estis iama fianĉino de la respublika soldato Mariano), pastro dungas kiel messervanton la soldaton Cura, kaj oni observas la kontraston de la afabla frankisma komandanto de la vilaĝo (Agustín González) kontraŭ markizo (Adolfo Marsillach) kiu instigas lin al ofensivo por ke lia enorma bieno jam estu komplete ene de la frankisma zono.

Sekvas malsukcesaj klopodoj por la ŝtelado de la bovido, kiu finfine fuĝas al nenies tero kie ĝi mortas. Frumatene gipoj voras ĝin: neniu partio profitas el la afero.

## Filmado
Filmado okazis en Sos del Rey Católico (Provinco Zaragozo), kio rezultis en grava historia evento por la lokanoj, el kiuj multaj partoprenis kiel figurantoj. La buĝeto estis de 250 milionoj da pesetoj​ (ekvivalenta al miliono kaj duono da eŭroj) kaj oni dungis 500 figurantojn, kio igis ĝin la plej multekosta filmo de la historio de la hispana kinarto.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la filmo, en la retejo Berlanga Film Museum.
* Scenaro de la filmo.
** Teksto  en la retejo Berlanga Film Museum; elektronika faksimilo.
* Intervjuoj kun Berlanga pri *La Vaquilla*, en *Versión española]*, programo de TVE reĝisorita de Cayetana Guillén Cuervo.
* Pri la filmo en la retejo de *El Mundo*: *25 años de "La vaquilla"*. 12a de decembro 2009.
* *Cuando Berlanga rodó Aragón*, artikolo en *Heraldo de Aragón*.
* *Una de Berlanga*, artikolo en *Vanity Fair*.
* *"La vaquilla": memoria histórica y humor carnavalesco*, recenzo en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
* *La vaquilla*.

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1985
Kategorio:Komediaj filmoj
Kategorio:Militaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri la Hispana Enlanda Milito
Kategorio:Toreado
El bosque animado

***El bosque animado*** estas hispana filmo reĝisorita en 1987 de José Luis Cuerda, kaj iom bazita sur la samnoma verko de la hispana verkisto Wenceslao Fernández Flórez. La filmado okazis en Sobrado, Provinco Korunjo.​

## Intrigo
La tragikomedia filmo, montras la vivon de la loĝantoj de la arbaro de Cecebre kaj iliajn interplektiĝojn en medio de viva arbaro en kiu animaloj, personoj kaj plantoj formas harmonian sistemon, proksiman al tio kio estas konata kiel magia realismo. Ĉefrolas Malvís, kamparano kiu decidas banditiĝi kaŝe en la arbaro kromnomita Fendetestas (Kaprompulo), sed malsukcese; al tiu kuniĝas kiel metilernanto infano Fuco; aliaj kuriozaj roluloj estas Geraldo, putisto kiu perdis kruron ĉasante balenojn, pro kio lia kaŭĉuka gambo ege bruas, kaj enamiĝis de Hermelinda, kiu foriras al urbo malkontenta ĉe sia onklino; la fantomanima Fiz de Cotovelo, kondamnita al sekvado de la Sankta Kompanio, kaj la senjoroj D'Abondo, kiuj gastigas du timemajn fratinojn, inter aliaj bizaraj roluloj. Diference disde la novelo en kiu baziĝis la filmo, animaloj kaj plantoj ne homiĝas, kaj oni plifortigis la komediajn aspektojn de la rakonto.

## Geaktoroj kaj roloj 
La roluloj povas aperi en la diversaj historioj, ĉar ĉiuj estas diferencaj aspektoj de la sama ĉefrolulo de la verko: nome la arbaro "fraga" de Cecebre.

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
* Reklamaĵo.

* Prezento de la filmo kaj debato prie en la elsendo de 26a de febr. de 1996 de la programo de La 2 (TVE) *¡Qué grande es el cine español!*, direktorita de José Luis Garci: prezento, ĝis 13 min. kaj 18 sek.; debato, el 14 min.
** Alia kopio.
*** Ekprezento.
*** Finprezento kaj ekdebato; prezento, ĝis 2 min. kaj 34 sek.; debato, el 2 min. kaj 35 sek.
*** Cetero de la debato: 1; 2; 3; 4.

* Prezento de la filmo, en la programo de TVE *Historia de nuestro cine*, prezentita de Elena Sánchez Sánchez.

* Muziko de la filmo.
** Parto de la akustika trako.20px
** Sceno de paro: el 5 min. kaj 13 sek- ĝis 6 min. kaj 13 sek.
** Sceno de balo: el 2 min. ĝis 3 min. kaj 11 sek.
** Nasko de la bovido: el 3 min. kaj 29 sek. ĝis 4 min. kaj 17 sek.

Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1987
Kategorio:Komediaj filmoj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri morto
Kategorio:Kulturo de Galegio
Kategorio:Magia realismo
Emma Cohen

**Emmanuela Beltrán Rahola**, plej ofte konata kiel **Emma COHEN** (Barcelono, 21a de Novembro 1946 - Madrido, 11a de Julio 2016),​ estis hispana aktorino kaj verkistino.

## Kariero
Ŝi ekkarieris en teatro dum ŝi ankoraŭ studis juron, kion ŝi forlasis. Tiukadre ŝi aktoris por *Marat/Sade*, kun Adolfo Marsillach, *Un enemigo del pueblo* (1972) kun Fernán Gómez, *La lección de anatomía* (1977), *El alcalde de Zalamea* (1979), *Domingo burgués* (1979), *Los domingos, bacanal* (1980),​ *El gran teatro del mundo* (1981), *El rey ciervo* (1981), *Del rey Ordás y su infamia* (1983), *Ivanov* (1983), *Ojos de bosque* (1986), kaj *Kean* (1990).

En kino ŝi debutis en 1968 per la filmo *Tuset Street*, de Jorge Grau, protagonistigita de Sara Montiel. Ekde 1972 ŝi apartiĝis de la konata kiel Skolo de Barcelono, kun kiu ŝi estis ludinta dekomence kaj ekfaris pli komercan kinon. Laŭlonge de tiu jaroj ŝi partoprenis en kinkomedioj de Mariano Ozores, kiel *Celedonio y yo somos así*, terorfilmoj, kiel *La semana del asesino* de Eloy de la Iglesia, aŭ erotikaj filmoj. Unu de la plej kuriozaj filmoj de tiu etapo estas sendube *Las petroleras* (*Les pétroleuses*), aparta vakera filmo en kiu Brigitte Bardot kaj Claudia Cardinale ĉefrolis. Ŝi laboris ankaŭ por tiu kiu estis poste ŝia edzo, nome Fernando Fernán Gómez, en filmoj *¡Bruja, más que bruja!* (1977), *Mambrú se fue a la guerra* (1985), *El viaje a ninguna parte* (1986) kaj *El mar y el tiempo* (1989).

En televido ŝi famiĝis pro la populara rolo de Gallina Caponata en la hispana versio de la porinfana programo *Barrio Sésamo* (1979-1980). Tamen la masko kaŝis sin kaj oni ne konis tiam ŝian identecon. Ŝi partoprenis ankaŭ en serioj *El conde de Montecristo* (1969), *Tres eran tres* (1973), *Juan soldado* (1973), *El pícaro* (1974), *Curro Jiménez* (1976), *El juglar y la reina* (1978), *Gatos en el tejado* (1988) kaj *Delirios de amor* (1989).

ŝi dediĉis sin ankaŭ al verkado, kaj krom verki scenarojn, ŝi publikigis la jenajn librojn:
* *Toda la casa era una ventana* (1983)
* *Alba, reina de las avispas* (1986)
* *Negras tierras negras* (1988)
* *Hechizos, filtros y conjuros eróticos* (1990)
* *Miranda Hippocampus o La isla del aire* (1990)
* *Rojo milady* (1993)
* *Muerte dulce* (1993)
* *Loca magnolia* (1996)
* *Magia amorosa para desesperadas y desesperados* (2014)

Ŝi edziniĝis en 2000 kun la aktoro kaj reĝisoro Fernando Fernán Gómez, kun kiu ŝi havis amrilaton ekde la 1970-aj jaroj, kio estis interrompita dum ĉirkaŭ unu jaroj, kiam Emma vivis amaferon kun la verkisto Juan Benet, sed ŝi revenis ĉe Fernán Gómez kaj restis ĝis lia morto en 2007. Ŝi mortis pro kancero en Madrido la 11an de julio 2016 estante 69-jaraĝa.​

## Kelkaj filmoj 
* *El abuelo*, 1998
* *El rey pasmado*, 1991
* *Trop jolies pour être honnêtes*, 1972
* *Españolas en París*, 1971

Kategorio:Hispanaj aktoroj
Aranda

[170px|eta|Loko de la komarko *Aranda* en la okcidento de la [provinco Zaragozo en centro de Aragono.]]
**Aranda** estas komarko de komunumo Aragono, en Hispanio, en la sudokcidenta pinto de la Provinco Zaragozo. Ĝi lokiĝas en la Ebra baseno kaj ĝia ĉefurbo estas Illueca.

## Municipoj 
eta|400px|Municipoj en *Aranda*.
La komarko ampleksas jenajn 13 municipojn:

* Aranda de Moncayo
* Brea de Aragón
* Calcena
* Gotor
* Illueca
* Jarque
* Mesones de Isuela
* Oseja
* Pomer
* Purujosa
* Sestrica
* Tierga
* Trasobares

## Geografio 
Ĝi limas norde kun la komarko Tarazona y el Moncayo kaj Campo de Borja, okcidente kun la provinco Sorio, sude kaj oriente kun la Comunidad de Calatayud kaj kun Meza Jalón. La komarkon trafluas la riveroj Aranda kaj Isuela.

Parto de ĝia teritorio estas okupata de la Natura Parko Moncayo, kiu estas en la provinco Zaragozo, en sia limo kun la provinco Soria, okupante parton de la komarkoj Aranda, Campo de Borja kaj Tarazona y el Moncayo. Ĝi kuŝas sur la deklivoj de la monto Moncayo, nome la plej alta montopinto de la Iberia Sistemo, precize en sia norda deklivaro, pli malvarma kaj malseka. Ĝi okupas partojn de la municipaj teritorioj de Añón, Calcena, Litago, Lituénigo, Purujosa, San Martín de la Virgen de Moncayo, Talamantes, Tarazona kaj Trasmoz.

La industrio fokusas al la produktado de ŝuoj en Illueca kaj Brea de Aragón, kie same koncentriĝas plej granda parto de la loĝantaro. Inter sia heredo elstaras la kastrlo de la Papo Luna en Illueca, la kastelo de Jarque de Moncayo, la Konvento de la Dominikanoj en Gotor kaj la kastelo de Mesones de Isuela, nome fortikaĵo de la 15-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* Comarca Aranda, en comarcaacomarca.com
* Municipo de Aranda de Moncayo
* Aranda de Moncayo
* Komarkoj de Aragón, Aranda 

Kategorio:Provinco Zaragozo
Kategorio:Geografio de Aragono
Kategorio:Komarkoj de provinco Zaragozo
Sestrica

**Sestrica** [sesTRIka] estas municipo de Hispanio, en la suda pinto de la komarko Aranda kies ĉefurbo estas Illueca, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

## Geografio 
eta|maldekstre|250ra|Turo de Sestrica.
Sestrica estas municipa teritorio en la suda pinto de la komarko Aranda, kie ĝi estas sude de Brea de Aragón kaj Illueca.

La loĝloko Sestrica mem estas je 83 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 572 msm en la Iberia Sistemo, okcidente de kurbo de la rivero Jalón ĉe Morés. Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseo A-1503 el apuda Morés kaj norde el Brea de Aragón. La plej proksima loĝloko estas Morés.

## Historio 
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1122 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. En 1355, Pedro la 4-a de Aragono donis la lokon al Constanza Gil de Bidaure kaj en 1369 la jurisdikcio super Sestrica pasas al la ĉefepiskopo de Zaragozo. En 1382 estis de Lope Fernández de Luna kaj en 1410 jan apartenis al Pedro Ximénez de Urrea, grafo de Aranda, kies familio ordonis konstrui aŭ reformi la turon sur konstruaĵo antaŭekzistanta.​

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento kaj same en Sestrica kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 338 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

## Aktualo 
Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, migdalarboj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj) kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Altiraĵoj estas la preĝejo de Sankta Mikaelo de la 17-a jarcento, la turo, la restaĵoj de la ventomuelejo kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la riveroj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo
Brea de Aragón

**Brea de Aragón** [BREa dearaGON] estas municipo de Hispanio, en la sudoriento de la komarko Aranda kies ĉefurbo estas Illueca, en la sudokcidento de la Provinco Zaragozo (regiono Aragono).

## Geografio 
eta|maldekstre|250px|Arko Tripería.
Brea de Aragón estas municipa teritorio en la sudoriento de la komarko Aranda, kie ĝi estas sude de Mesones de Isuela, oriente de Illueca kaj norde de Sestrica.

La loĝloko Brea de Aragón mem estas je 86 km sudokcidente de Zaragozo, provinca kaj regiona ĉefurbo, sur 553 msm en la Iberia Sistemo, ĉe la valo de la rivero Aranda ĉe la montaroj Virgen kaj Nava Alta. Ĝi estas alirebla laŭ la ŝoseo A-1503 laŭ kiu ĝi estas apuda Illueca nordokcidente kaj Morés sudoriente. La plej proksima loĝloko estas Illueca.

## Historio 
Alfonso la 1-a definitive konkeris la areon en 1122 post la konkero de Tarazona kaj Calatayud. La loĝantaro estis ĉefe de mudeĥaroj kaj poste de moriskoj, kiuj dediĉis sin al industrio de tanado. Komence de la 19-a jarcento, la malfacilo eksporti felojn al ekstero pro la Milito de Hispana Sendependigo, rezultis en ŝanĝo de la orientigo de la industrio, nun al fabrikado de ŝuoj. En 1930 ekzistis 32 atelieroj en la loko, kaj ankoraŭ restas iom de la iama industrio.​

Preskaŭ ĉiuj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento, sed ne tiom en Brea de Aragón kie oni restis ĉirkaŭ la 2 000 loĝantoj ĝis la 21-a jarcento kiam oni iomete malaltiĝis ĝis nunaj 1 559 loĝantoj en 2021. Evidente elmigrado ĝenerale foriris al industriaj aŭ pli viglaj areoj kiel Zaragozo, kaj Calatayud.

## Aktualo 
Tradicia bazo de ekonomio estis agrikulturo (cerealoj, olivarboj, migdalarboj), kaj brutobredado (kortobirdoj, ŝafoj kaj porkoj), ŝuindustrio kaj sekva nutrindustrio (ĉefe vinproduktado). Nune gravas ankaŭ natura, kultura kaj rura turismo.

Altiraĵoj estas la malfrugotika preĝejo de Sankta Ana de la 16-a jarcento, du ermitejoj, la Muzeo pri Ŝuoj kaj naturaj lokoj ĉefe ĉe la rivero.

## Bildaro 

Brea de Aragón - Calle Oriente 22 - Vivienda.JPG|Modernisma konstruaĵo.
Brea de Aragón - Ayuntamiento.JPG|Urbodomo.
Brea de Aragón - Plaza de España - Fuente.JPG|Fontano en la placo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Zaragozo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Zaragozo
Kategorio:Municipoj de la provinco Zaragozo