Poemoj de Armand Su

**Poemoj de Armand Su** estas poemkolekto verkita de la ĉina esperantisto kaj poeto Armand Su (vera nomo: ). La libro estis eldonita postmorte en 1992 de la Ĉina Esperanto-Eldonejo en Pekino. Ĝi enhavas reprezentan elekton de liaj originalaj poemoj en Esperanto, kiuj reflektas lian vivon, suferojn dum la Kultura Revolucio kaj influojn de aliaj esperantaj verkistoj.

## Fono 
Armand Su naskiĝis en 1936 en Tianjin, Ĉinio, kaj mortis en 1990. Li estis memlerninta poligloto, kiu majstris plurajn eŭropajn lingvojn antaŭ ol turni sin al Esperanto en 1956. Li fariĝis la unua postmilita ĉina esperantisto, kiu ekŝanĝis internaciajn korespondaĵojn en 1958. Lia pseŭdonimo "Armand" venas de la franca verkisto Alexandre Dumas fils kaj lia romano *La Dame aux Camélias*.

Su estis profunde influita de la hungara esperantisto Julio Baghy (1891–1967) tra la ĉina traduko de lia romano *Printempo en la Aŭtuno* (1931), farita de la ĉina verkisto Ba Jin (1904–2005). En 1960, je 24 jaroj, Su skribis al Baghy esprimante admiron, citante liniojn el la verko kaj demandante ĉu eblas renkonti idealan amon. Baghy respondis nomante lin sia "Esp-poezia filo" (esperanta poezia filo) kaj kuraĝigis lin verki, konektante lin al aliaj poetoj kiel Marjorie Boulton. Tiu genealogio — Baghy al Ba Jin al Su — emfazas la rolon de traduko en esperanta literaturo por realigi universalan humanismon kaj kosmopolitismon.

Dum la Kultura Revolucio (1966–1976), Su estis malliberigita de 1966 ĝis 1986 pro siaj esperantaj agadoj kaj internaciaj kontaktoj, etikedita kiel kontraŭrevoluciulo. En malliberejo, li instruis Esperanton al kunmalliberuloj — simile al Baghy en siberia militkaptitejo dum la Unua Mondmilito — kaj verkis poemojn mense, ĉar li ne povis skribi. Tiu periodo maturis lian poezion, miksante inspiron kun doloro kaj indigno. Lia vivo estis markita de romantikaj kredoj: "ju pli da lingvoj oni ellernas, des pli da fenestroj oni malfermas, kaj oni konas la mondon pli bone kaj pli klare." Lia unua amo estis sovetia juda knabino, kaj usona fianĉino perfidis lin.

## Enhavo 
La libro enhavas originalajn poemojn en Esperanto, kompilitajn de Hu Guozhu kaj Shi Chengtai. La poemoj traktas temojn kiel mizero, disiĝo, ekzistencialaj paradoksoj, amo kaj sufero, ofte kun larmaj imagoj (ekz. larmoj, larma guto) sed sen melodramo. Ili reflektas la vivon de Su kiel poemon kaj poemon kiel vivon, kun influoj de Baghy kaj Ba Jin.

Jen kelkaj ekzemploj de poemoj inkluzivitaj (la plej konataj kaj ofte citataj; la libro enhavas pli ol 50 poemojn, sed ĉi tiuj estas reprezentaj):

La poemoj uzas teknikojn kiel enjambadon, asonancojn kaj objektivigon de emocioj por transdoni la traŭmojn de la Kultura Revolucio.

## Eldono 
La libro aperis en 1992, du jarojn post la morto de Su, kun 158–160 paĝoj, formato 18 cm aŭ 17×11 cm. Ĝi estas priskribita kiel unika kontribuo al esperanta literaturo, reprezentante la ĉinan voĉon en la movado. Prezo variis, ekz. ĉirkaŭ 4,50 € en kelkaj katalogoj. La eldono honorigas lian memoron, emfazante lian rolon en esperanta poezio malgraŭ persekutoj.

## Ricevo kaj influo 
Armand Su estas konsiderata eksterordinara figuro en esperanta literaturo, unika pro siaj suferoj kaj kontribuo al ĉina esperantismo. Liaj poemoj aperis en antologioj kiel *Esperanta Antologio*, kie li estas menciita kiel juna ĉina poeto influinta aliajn aziajn verkistojn. La verko emfazas la kosmopolitismon de esperanta literaturo kaj la rolon de Esperanto en transkultura humanismo, precipe dum malvarma milito kaj persekutoj en Ĉinio.

## Referencoj 
* Vikipedio: Su Armand.
* Wong, Lorraine: Encounters between Esperanto and Chinese: Julio Baghy, Ba Jin, and Armand Su.
* Diversaj katalogoj kaj recenzoj el Ĉina Esperanto-Eldonejo kaj aliaj esperantaj fontoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1992
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj