João Ferreira de Almeida

**João Ferreira de Almeida** estis ministro predikisto de la Reformita Eklezio en la Nederlandaj Orientaj Hindiaj Insuloj, rekonita precipe por esti la unua tradukisto de la Biblio en la portugalan lingvon. Lia traduko de la Nova Testamento unue estis publikigita en 1681 en Amsterdamo. Almeida mortis antaŭ kompletigado de la traduko de la malnovtestamentaj libroj, atinginte la finajn versojn de la Libro de Jeĥezkel. La traduko de la ceteraj libroj de la Malnova Testamento estis kompletigita en 1694, fare de Jacobus op den Akker. La volumoj de la traduko de la Malnova Testamento en la portugala estis publikigitaj nur ekde la 18-a jarcento, en Tranquebar kaj Batavio, en la Oriento. La unua unuvoluma eldono de kompleta traduko de la Biblio en la portugala estis nur presita en 1819, en Londono. Aldone al tradukado de la Biblio, João Ferreira de Almeida ankaŭ skribis kelkajn verkojn kontraŭ la instruoj de la Romkatolika Apostola Eklezio.

## Biografio
### Fruaj jaroj
eta|maldekstre|300px|"La Sankta Biblio", enhavanta la Malnovan kaj la Novan Testamenton, tradukita de João Ferreira de Almeida.
Almeida estis naskita en la urbo Torre de Tavares, en la Regno de Portugalio. Li orfiĝis duminfane kaj estis levita en la urbo de Lisbono fare de onklo kiu estis membro de ordeno. Oni scias malmulte pri la infanaĝo kaj frua adoleskeco de Almeida, sed laŭdire li ricevis bonegan edukadon cele al eniro en la sacerdoteco. Estas ne konata kio igis Almeida forlasi Portugalion, sed en 1642, en la aĝo de dek kvar, li estis jam en Azio, pasante tra Batavio (nuntempa Ĝakarto, Indonezio) kaj tiam Malako (nuna Malajzio). En tiu tempo, Batavio estis la administra centro de la Nederlanda Orientaj Hindaj Kompanioj, kaj Malako, iama portugala kolonio, estis konkerita fare de la nederlandanoj en 1641.

### Konvertiĝo al protestantismo
En 1642, kun la aĝo de dek kvar, João Ferreira de Almeida forlasis la Romkatolikan Apostolan Eklezion kaj konvertiĝis al Protestantismo. Ŝipirinte inter Batavio kaj Malako, ambaŭ nederlandaj havaĵoj en la Oriento, Almeida povis legi kontraŭ-katolikan traktaĵon en la kastilia, titolita "Differença d'a Christandade" ("Malsamoj inter la kristanaro"), poste tradukita de li en la portugalan. Tiu ĉi broŝuro atakis kelkajn el la doktrinoj kaj konceptoj de la Katolikismo kaj la uzon de la latina dum diservoj. Tio havis grandan efikon sur Almeida, tiel ke, alveninte al Malako tiun saman jaron, li aliĝis al la Nederlanda Reformita Eklezio kaj tuj dediĉis sin al tradukado de fragmentoj de la Evangelioj el la kastilia en la portugalan.

### Pastro João Ferreira de Almeida
Ofte aperas en la unuaj eldonoj de la traduko de João Ferreira de Almeida ke li estus pastro. Tio ŝuldiĝas al la fakto ke, en tiu kunteksto, la vorto "pastro" povis esti uzita por rilati al kaj katolika pastraro kaj protestantaj ministroj. Tiusence, li estus pastoro (ĉi tie ekvivalenta al pastro) de la Nederlanda Reformita Eklezio, kaj ne de la Romkatolika Apostola Eklezio. Krome, la kontraŭ-katolika pozicio de João Ferreira estas rivelita en ĉiuj liaj skribaĵoj, ĉar aldone al tradukado de la Biblio, li kunmetis plurajn verkojn kontraŭ aspektoj kiujn li konsideris kiel eraroj de la Romkatolika Eklezio.

### Tradukisto de la Sankta Biblio
Du jarojn post malakcepto de la doktrinoj de la Romkatolika Apostola Eklezio, João Ferreira de Almeida komencis grandegan projekton: la traduko de la tuta Nova Testamento en la portugalan, uzante kiel bazon la latinan version de Teodoro de Beza, konsultante ankaŭ kiel fontajn tradukojn en la hispanan, francan kaj italan. La verko estis kompletigita en malpli ol unu jaro, kiam Almeida estis nur dek ses jarojn maljuna. Kompletigita en 1645, tiu ĉi pionira traduko ne estis publikigita. Sed la tradukinto faris manskribitajn kopiojn de la verko, kiuj estis senditaj al la paroĥanaro en Malako, Batavio kaj Cejlono (hodiaŭ Srilanko). Malgraŭ sia juneco, li sendis kopion de la teksto al la nederlanda ĝenerala gubernatoro en Batavio.

Oni kredas ke la kopio estintus sendita al Amsterdamo sed ke la persono respondeca por publikigado de la teksto mortis, rezultigante la malaperon de la laboro de Almeida. En 1651, kiam oni petis pri kopio de sia traduko por la Reformita Preĝejo sur la insulo Cejlono, Almeida malkovris ke la originalo malaperis. Rekomencante la laboron, komencante de kopio aŭ antaŭaj skizoj de sia laboro, Almeida kompletigis la sekvan jaron reviziitan version de la Evangelioj kaj la libron de "Agoj de la Apostoloj". En 1654, li kompletigis la tutan Novan Testamenton sed, denove, nenio estis farita por presi la tradukon, kie nur kelkaj manskribitaj kopioj estas faritaj.

Almeida aliĝis al la eklezia ministerio de la Nederlanda Reformita Eklezio, unue kiel "vizitanto de malsanuloj" kaj tiam kiel "anstataŭa pastoro". Li komencis sian ministerion iĝante membro de la Presbitero de Malako, post esti elektita kiel kapelano kaj diakono de tiu paroĥanaro.

En la tempo de Almeida, tradukisto al la portugala lingvo estis tre utila por la eklezioj de tiu regiono. Aldone al la portugala estanta la lingvo ofte uzita en presbiteraj kristanaj paroĥanaroj, ĝi estis la plej parolata lingvo en multaj partoj de Hindio kaj Sudorienta Azio. Oni kredas, tamen, ke la portugala uzata de Almeida kaj en predikado kaj tradukado de la Biblio estis sufiĉe erudicia kaj, tial, malfacile komprenebla por la plimulto de la loĝantaro. Tiu ĉi impreso estas plifortigita per deklaro, kiun li faris en Batavio, kiam li proponis traduki kelkajn predikojn, laŭ siaj vortoj, "en la falsigitan portugalan lingvon konatan de tiu ĉi paroĥanaro".

En 1656, ordinite kiel pastro, li estis nomumita al la Presbiterujo de Cejlono en Hindio, kien li iris kun kolego nomita Philippus Baldaeus (1632-1671). Dum la venontaj tri jaroj, li laboris pri la reviziado de la antaŭe farita traduko de partoj de la Nova Testamento. Trapasinte preparan ekzamenon kaj akceptita kiel kandidato por la pastraro, Almeida amasigis novajn taskojn: li instruis la portugalan al la pastroj, tradukis librojn kaj instruis katekismon al bazlernejaj instruistoj.

Ŝajne, ĉi tiu estis la plej turbulema periodo en la vivo de la tradukisto. Dum lia pastoreco en Galle (Suda Cejlono), Almeida prenis tiel fortan sintenon kontraŭ tio, kion li nomis "papaj superstiĉoj", ke la loka registaro decidis prezenti plendon kontraŭ li ĉe la registaro de Batavio (verŝajne ĉirkaŭ 1657). Inter 1658 kaj 1661, kiam li estis pastro en Kolombo, li denove renkontis problemojn kun la registaro, kiu provis, malsukcese, malhelpi lin prediki en la portugala. La kialo de tiu mezuro ne estas konata, sed oni supozas, ke ĝi denove rilatis al la forte kontraŭkatolikaj ideoj de la tradukinto.

La restado de Almeida en Tutikorino (Suda Hindio), kie li estis pastro dum proksimume jaro, ankaŭ ŝajnas ne estinti la plej facilaj Triboj en la regiono kiuj rifuzis esti baptitaj aŭ havi siajn geedziĝojn benitaj de li. Laŭ lia amiko Baldaeus, la fakto okazis ĉar la Inkvizicio ordonis ke portreto de Almeida estu bruligita sur publika placo en Goao. Ankaŭ dum sia restado en Cejlono la tradukisto verŝajne renkontis sian edzinon kaj edziĝis. Venante el Katolikismo ĝis Protestantismo, kiel li, ŝia nomo estis Lucretia Valcoa de Lemmes (aŭ Lucrécia de Lamos). Kurioza evento markis la komencon de la vivo de la paro: dum vojaĝo tra Cejlono, Almeida kaj Dona Lucretia estis atakitaj de elefanto kaj mallarĝe eskapis morton. Poste, la familio estis kompletigita, kun la naskiĝo de knabo kaj knabino.

### Ideoj kaj personeco
Estante konsiderita unu el la unuaj protestantaj misiistoj kiuj vizitis tiun landon, ĉar li funkciis kiel konvertita misiisto, en la servo de eksterlanda lando, kaj ankaŭ pro la rekta malkovro pri kio li konsideris kiel malveraj doktrinoj de la Romkatolika Apostola Eklezio, same kiel la denunco de korupta moralo inter la sacerdotaro, multaj inter la portugallingvaj komunumoj konsideris lin defalinto kaj perfidulo. Tiuj konfrontiĝoj rezultigis teston de Inkviziciotribunalo en Goao, Hindio, en 1661, kie li estas mortkondamnita pro herezo. La ĝenerala gubernatoro de Nederlando revokis lin al Batavio, tiel evitante la plenumon de la mortopuno.

Ekde 1663 (kun la aĝo de 35 jaroj), Almeida laboris en la portugallingva paroĥanaro en Batavio, kie li restis ĝis la fino de sia vivo. En ĉi tiu nova fazo, li havis intensan agadon kiel pastro. La raportoj ĉi-rilate montras multon da liaj ideoj kaj personeco. Interalie, Almeida sukcesis konvinki la pastraron ke la paroĥanaro kiun li gvidis, ke ili devus havi sian propran ceremonion de la Vespermanĝo de la Sinjoro. Li ankaŭ proponis ke malriĉuloj kiuj ricevis kontantan helpon de la eklezio havis la devontigon ekzameni la eklezion kaj partopreni katekismon. Li ofertis sin por vizitado al la sklavoj de la Hindia Kompanio en iliaj najbarecoj, donante al ili religiajn klasojn - sugeston kiu ne estis akceptita fare de la pastraro - kaj, tre ofte, li avertis la paroĥanaron pri "papaj influoj".

Samtempe li rekomencis la tradukadon de la Biblio, komencitan en sia junaĝo. Nur tiam li komencis regi la nederlandan lingvon kaj studi la grekan kaj la hebrean. En 1676, Almeida informis la pastraron ke la Nova Testamento estis preta. Tiam komenciĝis la batalo de la tradukisto por vidi la tekston publikigita — li ​​sciis, ke la pastraro ne rekomendus presi la verkon sen ke ĝi estu aprobita de recenzistoj nomumitaj de la pastraro mem. Kaj ankaŭ ke, sen ĉi tiu rekomendo, li ne povus akiri aliajn permesojn, kiuj estis esencaj por ke la fakto realiĝu: tiu de la Registaro de Batavio kaj tiu de la Orienta Hindia Kompanio, en Nederlando.

### Detruitaj kopioj
Post kiam la recenzistoj estis elektitaj, la laboro komenciĝis kaj estis malrapide evoluigita. Kvar jarojn poste, incitita pro la prokrasto, Almeida decidis ne atendi pli longe - li sendis la manuskripton al Holando memstare, por esti presita tie. Sed la pastraro sukcesis ĉesigi la procezon, kaj presado estis ĉesigita. Kelkajn monatojn poste, post kelkaj diskutoj kaj bataloj, kiam la tradukinto ŝajnis preskaŭ rezigni pri rapidigo de la publikigo de sia teksto, leteroj el Holando alportis la novaĵon, ke la manuskripto estis reviziita kaj presita en tiu lando.

En 1681, la unua eldono de la Nova Testamento de Almeida finfine estis publikigita. Jaron poste, ĝi alvenis en Batavio, sed havis tradukajn kaj provlegajn erarojn. La fakto estis komunikita al la aŭtoritatoj en Nederlando kaj ĉiuj kopioj kiuj ankoraŭ ne foriris estis detruitaj, laŭ ordono de la Orienta Hindia Kompanio. La nederlandaj aŭtoritatoj determinis ke la sama devus esti farita kun la volumoj jam en Batavio. Ili ankaŭ petis, ke kiel eble plej rapide komenciĝu nova kaj zorgema revizio de la teksto.

Malgraŭ ordoj ricevitaj de Holando, ne ĉiuj kopioj ricevitaj en Batavio estis detruitaj. Kelkaj el ili estis mane korektitaj kaj senditaj al la paroĥanaro en la regiono (unu el tiuj volumoj videblas hodiaŭ en la Brita Muzeo en Londono). La laboro de reviziado kaj korektado de la Nova Testamento komenciĝis kaj daŭris dek longajn jarojn por kompletigi. Nur post la morto de Almeida, en 1693, tiu dua versio estis presita, en Batavio mem, kaj distribuita.

Dum la reviziado de la Nova Testamento, Almeida komencis labori pri la Malnova Testamento. En 1683, li kompletigis la tradukon de la Pentateŭko. La revizio de tiu ĉi teksto tiam komenciĝis, kaj la situacio, kiu okazis en la tempo de la revizio de la Nova Testamento, kun multe da prokrasto kaj diskuto, ree ripetiĝi. Kun lia sano jam difektita - almenaŭ ekde 1670, laŭ raportoj -, la laborkvanto de Almeida en la paroĥanaro estis reduktita kaj li povis dediĉi pli da tempo al tradukado. Eĉ tiel, li ne povis fini la laboron al kiu li dediĉis sian tutan vivon. En oktobro 1691, Almeida mortis. En tiu tempo, li atingis Jeĥezkiel 48:31. La traduko de la Malnova Testamento estis kompletigita en 1694 fare de Jacobus op den Akker, nederlanda kalvinisma pastro. Trapasinte multajn ŝanĝojn, ĝi estis presita en Batavio en du volumoj: la unua en 1748 kaj la dua en 1753.

### Traduko post la morto de Almeida
La dua eldono de la Nova Testamento en la portugala, reviziita baldaŭ antaŭ la morto de Almeida, estis publikigita en 1693. Tamen, kelkaj historiistoj asertas ke, denove, tiu dua eldono estis malbeligita de la manoj de reviziistoj. Perdante instigo daŭrigi la laboron de tradukado de la Biblio, en la portugalan, en Azio, estis laŭ la peto de danaj protestantaj misiistoj en Tranquebar, en suda Hindio kaj tiam parto de dana Hindio, ke angla socio, la "Societo por Promocio de la Kristana Konado", en Londono, financis la trian eldonon de la Nova Testamento de Almeida, en 1711. Dum la 19-a jarcento, la Brita kaj Fremda Biblia Societo kaj la "American Bible Society" distribuis milojn da kopioj de la versio de Almeida en Portugalio kaj en la ĉefaj urboj de Brazilo.

## Vidu ankaŭ
* Jacobus op den Akker (1649-1731) nederlanda protestanta pastoro
* Theodorus Zas (1620-1704) nederlanda predikisto
* Theodorus à Brakel (1608-1669) nederlanda predikisto
* Petrus Zornius (1682-1746) germana libristo, filologo kaj protestanta teologo

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1628
Kategorio:Mortintoj en 1691
Kategorio:Naskiĝintoj en la 17-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 17-a jarcento

Kategorio:Portugallingvaj verkistoj
Kategorio:Portugalaj verkistoj
Kategorio:Portugalaj tradukistoj
Kategorio:Portugalaj religiuloj
Kategorio:Portugalaj ministroj
Kategorio:Portugalaj protestantoj