Kapsikino

**Kapsikino** (**kapsikino** laŭ Plena Ilustrita Vortaro) aŭ **C18H27NO3** estas natura substanco deveninta el plantoj de la genro *Capsicum*. Ĝi estas blanka solidaĵo kun pika odoro, irita al mamuloj, inklude de la homoj, kiu produktas bruladosenton en iu ajn histo, kun kiu ĝi kontaktiĝas. Kapsikino kaj diversaj aliaj komponaĵoj estas konataj kiel "kapsikinoidoj" kaj produktiĝas kiel sekundaraj metabolaĵoj.

Kapsikino estas nesolvebla en akvo sed solvebla en etanolo, etero, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Pro la brulado-sento kaŭzata de la kapsikino, kiam ĝi tuŝas la mukozan membranon, ĝi ordinare uzatas en nutraj produktoj por provizi iom da pikeco aŭ "varmo", kutime sub la formo de spicaĵoj kiel ĉilia pulvoro kaj papriko.

En altaj koncentriĝoj, kapsikino kaŭzas brulefikon sur sensivaj areoj, tiaj kiaj haŭto aŭ okuloj. Kapsikino posedas sennombrajn bonfarajn proprecojn. Ĝi estas antioksidiga, zorgas pri la korsano, malpliigas la doloron, estas kancero-preventa, helpas en la pezo-perdo, malhelpas formadon de sango-koagulaĵoj kaj stomakaj ulceroj.

## Historio 
Kapsikino estis unue ekstraktita sub la nepura formo en 1816 de la germana apotekisto Christian Friedrich Bucholz (1770–1818), kiu unue nomis ĝin. En 1876, la angla kemiisto John Clough Thresh (1850-1932) unue izolis ĝin sub la pura formo. En 1876, la germana apotekisto Karl Micko (1857-1918) ankaŭ izolis ĝin sub la pura formo.

En 1919, la usona kemiisto E. K. Nelson malkovris, ke la zingerolo estas la akra principo de la zingibro kaj klarigis la kemian strukturon de kapsaicino. Li ankaŭ elmontris, ke la strukturo de la "paradolo" estas preskaŭ identa al tiu de la kapsikino. En 1930 la aŭstra kemiisto Ernst Spath (1886-1946) kaj la usona kemiisto Stephen Foster Darling (1901-1990) unue sintezis kapsikinon. En 1961, similaj substancoj ekstraktitaj el la kapsiketo de japanaj kemiistoj estis izolitaj kaj nomitaj "kapsikinoidoj".

## Kapsikino en Medicino 
Kapsikino apartenas al la farmakologia grupo de "Naturaj iritiloj". Ĝi iritas la supran spiran vojon, haŭton kaj mukajn membranon. La tolerebla koncentriĝo estas 0.004 mg/l kun eksponiĝo de 2 minutoj. Ĝi estas komponanto de alkohola tinkturo kaj medicina plastro, uzata kiel distraĵo kaj dolormildigilo, same kiel ungventoj por Frostodifekto.

Kapsikino estas blokilo de rapidaj K-kanaloj A-tipaj. La iritiga efiko kaj analgezia efiko ŝuldiĝas al la ago de kapsikino sur vaniloidaj receptoroj VR1, por kiuj ĝi estas agonisto.

Sciencistoj de la Universitato de Nottingham malkovris, ke kapsikino, kiu respondecas pri la akra gusto kaj iritiĝa efiko de piproj, kaŭzas amasan morton de malignaj ĉeloj pro sia efiko sur mitokondrioj — organetoj kiuj provizas ĉelojn per energio.

Post buŝa eniro de kapsikino, la komponaĵo estas absorbita el la stomako kaj intesto, atingante biohaveblecon de 50% ĝis 90%. La maksimuma koncentriĝo estas atingita ene de unu horo post eniro.
Buŝa eniro de kapsikino estas metaboligita en intestaj epiteliaj ĉeloj kaj en la hepato. Oni sugestas, ke citokromo p-450 eble partoprenas en la metabolo de la substanco en la hepato.
Oni opinias, ke senŝanĝa kapsikino kaj metabolitoj estas ekskreciitaj ĉefe en urino kaj malpligrade en fekaĵoj. La duoniĝotempo post buŝa eniro estas proksimume 30 minutoj.

## Vidu ankaŭ 
* Pipra aerosolo

## Literaturo 
* Chemicalland21
* Drugbank
* Capsaicin as a Therapeutic Molecule
* Capsaicin - Sensitive Neural Afferentation and the Gastrointestinal Tract ...
* Role of Capsaicin in Oxidative Stress and Cancer
* Neurogenic Inflammation
* Modern Alkaloids: Structure, Isolation, Synthesis, and Biology
* Pain and Neurogenic Inflammation

## Referencoj