open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Plasselb

## Pri la komunumo 
**Plasselb** estas komunumo en la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1013 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Plasselb situas proksimume 11 kilometrojn sudoriente de la kantonĉefurbo Friburgo en la Friburgaj Antaŭalpoj en la valo de la rivero Ĝerino (en la germana lingvo *Aegera*). La komunumo konsistas el la vilaĝo Plasselb kaj la vilaĝeto Neuhaus (sur alteco de 973 m s.m.), kaj la setlejo Birchi-Hubel (sur alteco de 960 m s.m., konsistanta ĉefe el feriaj domoj).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 18,12 km², de kiuj 55,5% estas kovritaj de arbaro, 37,1% servas por agrikulturo kaj 4,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Plasselb limas en nordo en unu punkto al Rechthalten, en nordoriento al Oberschrot, en oriento al Plaffeien, en sudo al Cerniat, en sudokcidento al La Roche, en okcidento al Le Mouret, en nordokcidento al Sankt-Silvestro, kaj en nordnordoriento al Giffers.

## Trafiko 
Tra la komunumo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 178 de Friburgo al Plaffeien. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas apud Friburgo en distanco de proksimume 11 kilometroj. Per la buslinio de Friburgo al Plaffeien la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
En la jaro 1291 la Senjoroj de Ecublens vendis la vilaĝon Plasselb al la episkopo de Laŭzano. Per konkero de Illens en la jaro 1475 kaj aĉeto de la resto en 1486 Plasselb fariĝis havaĵo de la urba ŝtato de Friburgo kaj parto de la Malnova Kamparo de Friburgo. Ĝis 1720 Plasselb apartenis al la paroĥo Plaffeien, poste ĝi fariĝis aparta paroĥo. En la jaro 1971 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Neuhaus estis kunigita kun Plasselb. En la jaro 1994 montfalo detruis la ferivilaĝeton *Falli Hölli* en la komunumo Plasselb.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Plasselb

## Bildoj 

Dosiero:Kirche Plasselb 2011-08-17.jpg|Preĝejo de Plasselb
Dosiero:Dorf Plasselb.jpg|Aera bildo de la vilaĝo Plasselb
Skarabedoj

[eta|300ra|*[Eupoecila australasiae*]]
La familio **Skarabedoj**, derivaĵo de "skarabo" helpe de la scienca sufikso -ed- uzata en zoologia nomenklaturo, aŭ **Skarabeedoj**, rekte laŭ la latina scienca nomo *Scarabaeidae*, konsistas el pli ol 30 000 specioj de skaraboj tutmonde. La specioj en tiu granda familio ofte estas nomataj **skaraboj** aŭ **skarabeoj**. La klasifiko de tiu familio estas sufiĉe malstabila, kun multaj konkurantaj teorioj, kaj novaj proponoj ekaperantaj tre ofte. Estas verŝajne, ke multaj el la subfamilioj listigitaj ĉi tie jam ne estos agnoskataj post nelonge, kiam ili verŝajne estos reduktitaj laŭ statuso sub la subfamilian rangon, aŭ levitaj al familia statuso (la lasta estas plej verŝajna, ekz., por la familio "Melolontedoj" jam ekaperanta en kelkaj lastatempaj klasifikoj). Dum certaj familioj estis ĵus forigitaj, aliaj estas preskaŭ universale akceptitaj kiel familioj (ekz., Pleokomedoj, Glaresedoj, Glafiredoj, Oĥodedoj, Geotrupedoj, Bolboceratedoj).

## Karakteroj 
La koloro povas esti nigra, blua, verda, bruna, flava aŭ ruĝa, foje iridecenta, metala, hela aŭ kontraste kun malhelaj markoj. Forta seksa dumorfismo estas ofta.

Sterkoskaraboj estas skaraboj kiuj manĝas sterkon/fekaĵojn. Kelkaj specioj de sterkoskaraboj povas enterigi sterkon/fekaĵon ĝis 250-oblo de sia propra maso en unu nokto.

## Blankaj larvoj 
## Antikva Egiptio 
En la antikva Egiptio, la sankta skarabo (*Scarabaeus sacer*) estis honorigata besto. Simbolo de la Suno kaj Reo, ĝi estis unu el la dek du sanktaj bestoj asociitaj kun la dek du horoj de la tago kaj de la nokto.

## Listo de subfamilioj 
* Aclopinae Blanchard, 1850
* Aegialiinae Laporte, 1840
* Allidiostomatinae Arrow, 1940
* Aphodiinae Leach, 1815
* Aulonocneminae Janssens, 1946
* Cetoniinae Leach, 1815
* Chironinae Blanchard, 1845
* Dynamopodinae Arrow, 1911
* Dynastinae MacLeay, 1819
* Eremazinae Iablokoff-Khnzorian, 1977
* Melolonthinae Leach, 1819
* Orphninae Erichson, 1847
* Phaenomeridinae Erichson, 1847
* Rutelinae MacLeay, 1819
* Scarabaeinae Latreille, 1802
* Termitotroginae Wasmann, 1918
* † Cretoscarabaeinae Nikolajev, 1995
* † Lithoscarabaeinae Nikolajev, 1992
* † Prototroginae Nikolajev, 2000

## En Esperanto 
* *La skribisteto*, poemo de Guido Gezelle, multfoje tradukita en esperanton.

## Referencoj 

Kategorio:Skaraboj
Schmitten FR

## Pri la komunumo 
**Schmitten** estas komunumo en la distrikto Sinĝino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 3801 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Schmitten situas sur altebenaĵo en la Friburga Mezlando inter la valoj de Sarino kaj de Sinĝino, proksimume 5 kilometrojn oriente de la kantonĉefurbo Friburgo. Al la komunumo Schmitten apartenas krom la ĉefvilaĝo Schmitten multnombraj malgrandaj vilaĝetoj, nome Bunziwil (sur alteco de 630 m s.m.), Burg (sur alteco de 630 m s.m.), Berg (sur alteco de 653 m s.m.), Fillistorf (sur alteco de 630 m s.m.), Lanthen (sur alteco de 650 m s.m.), Mülital (sur alteco de 590 m s.m.), Ober Tützenberg (sur alteco de 718 m s.m.), Ried (sur alteco de 669 m s.m.), Unter Tützenberg (sur alteco de 676 m s.m.), kaj Zirkels (sur alteco de 603 m s.m.).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 13,50 km², de kiuj 14,4% estas kovritaj de arbaro, 72,1% servas por agrikulturo kaj 13,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schmitten limas en nordo al Bösingen, en nordoriento al Wünnewil-Flamatt, en oriento al Sankt-Antoni, en sudo al Tafers, kaj en okcidento al Düdingen.

## Trafiko 
Tra Schmitten pasas la kantona ĉefvojo n-ro 12 de Friburgo al Berno, kaj la kantona ĉefvojo n-ro 183 kondukas de Friburgo al Schwarzenburg. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 6 kilometrojn nordoriente de la komunumo en Flamatt. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Berno al Friburgo. Krome kondukas buslinio de Schmitten al Schwarzenburg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schmitten datiĝas el la jaro 1242 kiel *Schmitton*. En Schmitten estis trovitaj diversaj objektoj el la mezolitiko, la Hallstatt-epoko kaj la La-Tène-epoko. Dum mezepoko la Grafoj de Thierstein estis la mastroj de Schmitten. En la jaro 1442 Schmitten estis akirita de Friburgo kaj fariĝis parto de la Malnova Kamparo de Friburgo sub la Flago de Au. Dum la epoko de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Schmitten estis distriktĉefloko kaj estis disigita de la paroĥo Düdingen, al kiu ĝi ĝis tiam apartenis.  Post la fino de la Helveta Respubliko la malnova ordo estis parte restarigita. Schmitten ankoraŭ ĝis 1922 formis parton de la politika komunumo Düdingen, tiam Schmitten konstituiĝis kiel aparta politika komunumo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Schmitten
* Schmitten FR (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schmitten

## Bildoj 

Dosiero:2001-09-16 Pfarrkirche Sankt Joseph Schmitten FR 06.jpg|Preĝejo
Dosiero:2001-09-16 Gemeindeverwaltung Schmitten FR 02.JPG|Komunuma administracio
Cestodo

**Cestoda** aŭ **Cestodoj** (*Cestoidea*) estas la nomo por klaso de parazitaj platvermoj, ofte nomitaj tenioj, de la filumo Platihelmintoj. Ĝiaj membroj vivas en la digesta sistemo de vertebruloj se plenkreskuloj, kaj ofte en la korpoj de diversaj bestoj se junaj. Ĉirkaŭ mil specioj estis priskribitaj, kaj ĉiu vertebrula specio povas esti parazitata de almenaŭ unu specio de tenio. Pluraj specioj parazitas homojn post kiam ili konsumis nesufiĉe kuiritan viandon kiel ekzemple porkaĵo (*T. solium)*, bovaĵo (*T. saginata*) kaj fiŝaĵo (specioj de *Diphyllobothrium*), aŭ manĝaĵon preparitan en kondiĉoj de malbona higieno (specioj de *Hymenolepis* aŭ *Echinococcus*).

*T. saginata*, la bovaĵotenio, povas kreski ĝis 20 m; aliaj specioj povas kreski al pli ol 30 m, kiaj la plej granda nome la balentenio *Polygonoporus giganticus*.

## Kelkaj taksonoj 
* *Echinococcus granulosus*
* *Echinococcus multilocularis*

## Notoj 
Kategorio:Cestodoj
Tamás Juronics

**Tamás JURONICS** [tamAŝ juroniĉ], hungare **Juronics Tamás,** Esperante **Tomaso Juronics** estas hungara baletisto, reĝisoro kaj koreografo.

Tamás Juronics naskiĝis la  1969 en Tata (Hungario).

## Biografio 
Tamás Juronics frekventis ĉeflernejon pri dancoarto en Budapeŝto, kie li lernis popoldancon. Li komencis sian karieron en 1987 en baleta trupo de Szeged. Ekde 1991 li estas ankaŭ koreografo. Ekde 1993 li estras la baletistan trupon, ekde 2008 jam Nacian Teatron en Szeged. Li ricevis premion Kossuth en 2009, pli frue ekde 1997 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj roloj (elekto) 
* diversaj baletoj, ekzemple Mark Twain: *Almozpetanto kaj reĝido*; Béla Bartók: Burgo de la duko Blubarbo

## Liaj koreografiaĵoj (elekto) 
* diversaj baletoj, ekzemple Romeo kaj Julieta; Somermeznokta sonĝo; Béla Bartók: *A fából faragott királyfi* (Reĝido skulptita el ligno); Imre Madách: *Az ember tragédiája* La tragedio de l' homo; József Katona: Bánk (banuso); Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Cignolago

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* diversaj baletoj, ekzemple Somermeznokta sonĝo; Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Cignolago

## Liaj filmoj 
* *A csodálatos mandarin*, 2001 kiel reĝisoro, koreografo kaj titolrolanto
* *Homo ludens*, koreografo, rolanto
* *Traviata*, 2010

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Juronics
Juronics
Juronics
Juronics
Attila Szabó T. E.

**SZABÓ T. E. Attila** estas hungara biologo naskita en Koloĵvaro la 17-an de junio 1941. Li estas la filo de lingvisto Attila Szabó T., la frato de lingvisto Ádám Szabó T., la patro de poetino Anna Szabó T..

## Kariero 
Attila Szabó T. E. diplomitiĝis en UBB de Kluĵo pri biologio-geografio (1961), li doktoriĝis samloke en 1972 kun disertacio: *Flora şi vegetaţia regiunii Sărăţel-Chiraleş-Lechinţa cu privire specială asupra fitoceno­zelor degradate*. Kv. 1971; hungare Bp. 1988. En 1990 li fariĝis kandidato, en 1992 doktoro pri biologiaj sciencoj. Ĝis 1987 li instruis kaj estis esploristo en Kluĵo, poste li translokiĝis Hungarion kaj li instruis en Szombathely, inter 1995–2005 li estis profesoro, katedrestro de Universitato de Vespremo (Pannon Egyetem).

## Libroj 
* *A természet időjelzése* (Buk. 1967);
* *Szerkezetek és rendszerek a növényvilágban* (Buk. 1975 = *Korunk Könyvek);
* *Ezerjófű*. Etno­botanikai útmutató (kune kun János Péntek, samloke. 1976; 2-a plilarĝita eldonaĵo Bp. 1996);
* *Alkalmazott botanika a termesztett növények fejlődésében* (Buk. 1983);
* *Ember és növényvilág. Kalotaszeg növényzete és népi növényismerete* (kun János Péntek , sl. 1985);
* *Szeretfalva–Kerlés (Cserha­lom)–Le­kence vidékének flórája és vegetációja, különös tekintettel a degradált növénytársulásokra* (Bp. 1988).

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj biologoj
Alterna noto

**Alterna noto** (ankaŭ **turnonoto** aŭ **flankonoto**, it.: *cambiata*) forlasas akordotonon je restanta harmonio (resp. funkcio) laŭŝtupe – do plen- aŭ duontone (en duta) distanco supren aŭ malsupren – kaj revenas al ĝi. Alternaj notoj havas ornaman aŭ maldensigan funkcion kaj apartenas al la plej oftaj melodiaj okazantaĵoj. Ofte ili staras sur ne-akcenta taktotempo.

Alterna noto ne estas intermiksenda kun fremdnoto aŭ traira tono.

## Literaturo 
* Reinhard Amon,: *Lexikon Harmonielehre. Nachschlagewerk zur durmolltonalen Harmonik mit Analysechiffren für Funktionen, Stufen und Jazz-Akkorde.* Doblinger kaj aliaj, Vieno kaj aliaj 2005, ISBN 3-900695-70-9, p. 95.
* Jürgen Ulrich: *Harmonielehre für die Praxis.* Schott, Majenco 2008, ISBN 978-3-7957-8738-7, p. 46.

## Eksteraj ligiloj 
* Alternonotoj (kun notspecimeno)
* Alternonotoj (kaj traironotoj) kun sonspecimenoj

Kategorio:Harmoniscienco
Zsuzsa Koncz

**Zsuzsa Koncz** [ĵuĵa konc], hungare **Koncz Zsuzsa,** Esperante **Susano Koncz** estas elstara hungara ŝlagrokantisto. Ŝia frato estis András Koncz.
[eta|250ra|Zsuzsa Koncz en [2011]]
Zsuzsa Koncz naskiĝis la  1946 en Pély.

## Biografio 
Zsuzsa Koncz komencis sian kantistan karieron en Hungara Televizio, kie kune kun alia gimnaziano ili atingis la 2-an lokon en konkurso pri kantado. En 1967 ŝi havis ĉefrolon en filmo *Ezek a fiatalok* (Tiuj gejunuloj), dume ŝi koncertadis, precipe kun bando *Illés* ne nur enlande, sed ankaŭ en Germanio (en ambaŭ partoj), en Sovetunio, en Francio ktp. Ŝi estis la plej konata ŝlagrokantistino dum estreco de János Kádár. Kelke da ŝlagroj estis malpermesitaj, sed la aliaj furoris. Ŝi ricevis premion Kossuth en 2008, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Diskografio 
* 90 hungaraj kaj 18 eksterlandaj muzikdiskoj memstare, krome ŝi partoprenis en aliaj diskoj
* Ŝia kanto "Kiel rakontu mi" ("Hogy mondjam el neked") publikiĝis en Esperanto en 1981 sur sondisko kaj en 2015 ĉe YouTube.

## Ŝiaj filmoj 
* *Ezek a fiatalok* (Tiuj gejunuloj), 1967
* *Szevasz, Vera!*, 1967
* *Bűbájosok*, 1970

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* www.konczzsuzsa.hu (ŝia propra paĝo)

## Eksteraj ligiloj 
* Zsuzsa Koncz kantas en Esperanto

Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Ferenc Demjén

**Ferenc DEMJÉN,** laŭ hungare kutima sinsekvo **Demjén Ferenc** estas hungara ŝlagromuzikisto (kantisto, gitaristo (baso) kaj komponisto), vaste konata, kiel „**Rózsi**” (rOĵi). Li estas fondinto de ŝlagrorkestro ''V'Moto-Rock*.

Ferenc Demjén naskiĝis la  1946 en Diósgyőr (pli precize en Miskolc).

## Biografio 
Ferenc Demjén devenis el juda familio. Li elektis la profesion kemiisto, dume li lernis pianludon en Budapeŝto. En 1970 li aliĝis al ŝlagrorkestro *Bergendy*. Tiam komenciĝis sia muzika kariero. En 1977 li fondis propran orkestron *V'Moto-Rock'' kaj la kariero daŭriĝis. Baldaŭe li kantadis ankaŭ sola. Li havis laŭvice 3 edzinon sen filoj. Li ricevis premion Kossuth en 2012, pli frue ekde 1987 ankaŭ aliajn premiojn.

## Diskografio 
* 6 diskoj kun Bergendy 1971-1977
* 6 diskoj kun V'Moto-Rock 1978-1987
* 16 diskoj, kiel solulo 1977-2010
* 4 koncertaj diskoj 1992-2005
* 5 elektaj diskoj 1991-2006
* partoprenoj en aliaj diskoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokomponistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrogitaristoj
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Erzsébet Molnár

**MOLNÁR Erzsébet** (molna:r) *R. Molnár, M. Reinhart* estas rumania hungara porinfana verkistino, redaktorino, tradukistino, naskita en Kluĵo la 25-an de junio 1943. Ŝi estas la edzino de literaturhistoriisto Szabolcs Molnár kaj la patrino de fabelverkistino Zsófi Molnár.

## Kariero 
Erzsébet Molnár diplomiĝis en UBB de Kluĵo pri rumana-hungara lingvoj (1966). Ŝi instruis en la ĝenerala lernejo de Zimandu Nou (1966-70), poste ŝi laboris en Bukareŝto ĉe la Libroledonejo Politika (1971), ĉe la Konsilantaro pri Socialista Kulturo kaj Edukado (1972-88), ŝi estis redakcisekretario de gazeto Munkásélet (1988-89).

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Sennar

'*** (foje Sannar aŭ Sinnar), arabe ** سنار‎ *' estas grandurbo, ĉefurbo de la samnoma subŝtato kaj universitata urbo (ekde 1994) en Sudano.
eta|200ra|Loko de  en Sudano

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 135.581 (en 2012)
* Supermara alteco: 396 m
* Horzono: UTC +3

## Geografio 
 situas sur montetaro en la orienta parto de la lando laŭ bordo de Blua Nilo. Vad-Medani troviĝas 95, Rabak 107, Kosti 113, Ĥartumo 256, Omdurban 265, Kassala 366, El Obeid 372 km.

## Historio 
Dum pluraj jarcentoj  estis ĉefurbo de loka regno. La nuna urbo situas 17 km de ruinoj de la antikva ĉefurbo. En 1925 la angloj faris digojn por agrikulturaj agadoj.

Fakte la urbo havas 2 partojn. La pli malnova parto situas pli proksime de la ruinoj kaj tie estas fervoja nodo. La alia, pli freŝa urboparto aŭ Sennarurbo trovis lokon proksime de la digoj. Estis tie vilaĝo jan antaŭ alveno de araboj.
eta|maldekstre|270ra|Liveraj vojoj en Sudano en 1992

## Trafiko 
 havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Ĥartumo, Rabak kaj Singa, krome estas malpli grava vojo al Kassala. Reloj faras kontaktojn al Ĥartumo, Rabak, Ed Damazin kaj Kassala.

## Klimato 
En  la averaĝa temperaturo varias inter 26 kaj 31 °C. La varmo en aprilo kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 401 mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-aprilo neniam pluvas.

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* mapo, distancoj 
* mapo
* mapo
* loĝantaro
* vetero

Kategorio:Urboj de Sudano
Ákos Kovács

**Ákos KOVÁCS** [Akoŝ kovAĉ], hungare **Kovács Ákos** estas hungara kantisto, gitaristo, poeto kaj komponisto, vaste konata nur, kiel „**Ákos**”.

Ákos Kovács naskiĝis la  1968 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ákos Kovács akiris diplomon en Ekonomia Universitato de Budapeŝto. En 1987 li fondis ŝlagrorkestron, kiu tutlande famiĝis. Tiam komenciĝis lia muzika kariero. En 1994 la orkestro ĉesis funkcii, Ákos roladis, kiel solulo kaj la kariero daŭriĝis. Li koncertadis eksterlande en Londono, Groningen kaj en Barcelono. En 1995 lia tradukaĵo estis prezentita en teatro. Li havas edzinon, kiu naskis 4 gefilojn. Li ricevis premion Kossuth en 2012, pli frue ekde 1993 ankaŭ aliajn premiojn.

## Diskografio 
* 10 diskoj kun bando *Bonanza Banzai* 1989-1995
* 25 diskoj, kiel solulo 1993-2010
* partoprenoj en aliaj diskoj

## Liaj poemlibroj 
* 5 poemaroj inter 1991-2000

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrokomponistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrogitaristoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Zsófi Molnár

**MOLNÁR Zsófi** (molna:r) estas rumania hungara fabelverkistino, porinfana verkistino, tradukistino naskita en Arad la 1-an de aŭgusto 1967. Ŝi estas la filino de literaturhistoriisto Szabolcs Molnár kaj de la porinfana verkistino Erzsébet Molnár. 
## Kariero
Zsófi Molnár diplomiĝis en la Universitato de Bukareŝto pri germana-angla lingvoj (1989), poste ŝi translokiĝis Germanujon, Hanauon (1990).
## Memstara volumo
**Bukdács, Bukfenc és a többiek* (1988).
## Fonto
*RMIL 

Molnar, E.
Ádám Szabó T.

**SZABÓ T. Ádám** estis hungara lingvisto naskita en Kluĵo la 12-an de marto 1946 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de decembro 1995. Li estis la filo de lingvisto Attila Szabó T., la frato de biologo Attila Szabó T. E..

## Kariero
Ádám Szabó T. diplomitiĝis pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo (1968). En 1968 li translokiĝis Hungarion, poste li studis en la universitatoj de Hamburgo (1969–73) kaj de Helsinki (1973–77). Li doktoriĝis kun la disertacio pri Kodekso de Munkeno en 1977. Inter 1978–80 li instruis en Universitato de Groningen, li estis docento en Nederlando. Sekve de sia dua geedzeco li revenis Hungarion. De 1981 li estis scienca esploristo en ELTE de Budapeŝto. 

## Fonto
*RMIL 
*Biografiaj indikoj 

Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Chung Il-kwon

**Chung Il-Kwon** (en korea :정일권, 21-a de novembro 1917 - 17-a de januaro 1994) estas politikisto kaj Generalo de Sud-Koreio. Unu el Sudkoreiaj majoroj de Korea milito.

Li estis Ministro pri Eksterlandaj Aferoj (1963-1964, 1966-1967) kaj 9a Ĉefministro de Sud-Koreio 10-a de majo 1964 - 20-a de decembro 1970.

## Eksteraj ligiloj 
* Chung Il-kwon  
* Chung Il-kwon  
* Chung Il-kwon  
* listo de Prima ministrer de Sud-Koreio  
* 역대 주미 대사관 대사  

Kategorio:Sudkoreaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Sud-Koreio
Kategorio:Sudkoreaj ministroj
Park Heon-young

**Park Heon-young** (en korea:박헌영;朴憲永, 28-a de majo 1900 - 20-a de decembro 1955) estis korea sendependeco aktivisto kaj socialisma aktivulo, korea politikisto, eksa vicĉefministro de Norda Koreio, esperantisto.

Tuj post la Korea milito la Esperanto-movado en Nord-Koreio suferis gravan baton, kiam li estis elpelita el la Komunisma Partio de Nord-Koreio, eksa vicĉefministro de Norda Koreio kaj iama elstara aktivulo de la Esperanto-movado.

Li estis arestita kaj mortkondamnita kiel spiono de usona imperiismo en la Zamenhofa tago, la 15-an de decembro 1955, kaj kvankam Sovet-Unio kaj Ĉinio provis malemigi Kim Il-sung de ekzekuto de Pak, tamen li estis ekzekutita kredeble en la 20-a de decembro.

## Eksteraj ligiloj 
* Park Heon-young:Naver 
* Park Heon-young:Daum 
* Park Heon-young 
* Park Heon-young:Nate  

Kategorio:Koreaj politikistoj
Kategorio:Nordkoreaj politikistoj
Kategorio:Koreaj esperantistoj
Oro (heraldiko)

dekstra|150px|eta|Oro
**Oro** estas la heraldika flavo, unu koloro el la grupo de la metaloj.

Ĝi estas hela koloro, same kiel la alia metalo (Arĝento) por bone kontrasti kun la profundaj koloroj de la farboj (gorĝo, lazuro, sinoplo, sablo...)

Oni ĝin bildigas per punktoj kiam koloroj ne disponeblas.

Kategorio:Heraldiko
Chang Taek-sang

**Chang Taek-sang** (en korea: 장택상, hanja: 張澤相, 22-a de oktobro 1893 - 1-a de aŭgusto 1969) estas politikisto kaj sendependeco-aktivisto, policano de Sud-Koreio. Alnomo estis **Changrang** (창랑,滄浪).

Li estis unua Ministro de Sud-Koreio pri Eksterlandaj Aferoj (1948) kaj 3a Ĉefministro de Sud-Koreio, 6-a de majo 1952 -5-a de oktobro 1952.

## Eksteraj ligiloj 
* Chang Taek-sang 
* Chang Taek-sang 
* Chang Taek-sang  
* Chang Taek-sang 
* Chang Taek-sang  

Kategorio:Policanoj
Kategorio:Sudkoreaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Sud-Koreio
Kategorio:Sudkoreaj ministroj
La vulpo kaj la cikonio

**La vulpo kaj la Cikonio**, konata ankaŭ kiel **La vulpo kaj la gruo**, estas unu el la fabloj de Ezopo kaj estis unuafoje registrita en la kolekto de Fedro. Ĝi estas numerita 426 en la Indekso Perry.alternative=La vulpo kaj la cikonio|eta|La vulpo kaj la cikonioVulpo invitas la cikonion por manĝi kun ĝi kaj disponigas supon en bovlo, kiun la vulpo povas leki facile sed kiun la cikonio ne povas trinki per sia beko. La cikonio tiam invitas la vulpon al manĝo, kio estas servita en alta mallarĝega ujo, facile atingebla de la cikonio sed malebla por la vulpo. La instruo tirita estas ke la trompanto devas atendi trompadon en reveno kaj ke la ora regulo de konduto estas fari al aliaj kion oni dezirus por si mem.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 15th–20th century book illustrations reta teksto angla

Kategorio:Ezopo
Kategorio:Fabloj
Kategorio:Literaturo de Grekio
Kategorio:Klasika literaturo
La farmisto kaj la cikonio

eta|La terkultivisto kaj la cikonio, ilustrita fare de Milo Winter en Ezopo-antologio de 1919.
**La terkultivisto kaj la cikonio** aŭ **La farmisto kaj la cikonio** estas unu el la fabloj de Ezopo kaj estas numeritaj 194 en la Indekso Perry. Ĝi aperas en greka en la kolektoj de kaj Babrius kaj Aphthonius kaj malsamis malgrande en la rakontado dum la jarcentoj. La rakonto rilatigas kiel terkultivisto plantas kaptilojn en sia bieno por kapti la gruojn kaj anserojn kiuj ŝtelas la semojn kiujn li semis. Kiam li kontrolas la kaptilojn, li trovas inter la aliaj birdoj cikonion, kiu pledas esti pardonita ĉar ĝi estas sendamaĝa kaj ne partoprenis en la ŝtelo. La terkultivisto respondas ke ĉar ĝi estis kaptita en kuno de ŝtelistoj, ĝi devas sufersperti la saman sorton. La instruo de la rakonto, kiu anticipe estas sciigita en la plej malnovaj tekstoj, estas ke rilati kun malbonaj kunuloj kondukos al malbonaj sekvoj.

## Notoj 
Kategorio:Ezopo
Leersia

***Leersia*** estas genro de poacoj el la subfamilio Orizoideoj.
La nomo *Leersia* estas omaĝo pri la germana botanikisto Johann Daniel Leers.

## Priskribo 
La spiketo havas nur unu floron, ĝi ne havas glumon (nur spurojn).

## Ĉefaj specioj 
* *Leersia hexandra* 
* *Leersia lenticularis*
* *Leersia monandra*
* *Leersia oryzoides*
* *Leersia virginica*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
La genro

Kategorio:Orizoideoj
Sagocikonio

eta|dekstra|*Rostocker Pfeilstorch*
La termino ***Sagocikonio*** (laŭ la germana esprimo "Pfeilstorch") estas uzata al cikonioj vunditaj de sago dum travintrado en Afriko, antaŭ revenado al Eŭropo kun la sago enmetita en siaj korpoj. Ĝis nun, ĉirkaŭ 25 *Pfeilstörche* estis dokumentitaj.

La unua kaj plej fama *Sagocikonio* estis Blanka cikonio trovita en 1822 proksime de la germana vilaĝo Klütz, en la subŝtato de Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝi kunhavis sagon de centra Afriko en ĝia kolo. La specimeno estis remburita kaj povas esti vidata hodiaŭ en la zoologia kolekto de la Universitato Rostock. Ĝi estas tial menciata kiel la *Rostocker Pfeilstorch*.

Tiu *Pfeilstorch* estis decida en komprenado de la birdomigradon de eŭropaj birdoj. Antaŭ ol migrado estis komprenita, homoj havis neniun alian klarigon por la subita ĉiujara malapero de birdoj kiaj la Blanka cikonio kaj Kamphirundo. Kelkaj teorioj de la tempo asertis ke ili iĝis musoj, aŭ travintris ĉe la fundo de la maro dum la vintro, kaj tiaj teorioj eĉ estis disvastigitaj fare de zoologoj iamaj. La *Sagocikonio de Rostock* aparte pruvis ke birdoj veturas longajn distancojn al travintraj grundoj. Dum migradokutimoj kaj la ebleco iĝi vundita fare de homaj ĉasistoj ne estas unikaj al cikonioj, pli malgrandaj birdospecioj povas evidente ne havi sufiĉan eltenemon kompletigi longan migradoflugon havante grandan fremdan objekton enmetitan en vundo en sia korpo.

## Referencoj 
## Plua legado 
* Hagen, H. (1975). "Beobachtung eines Pfeilstorches in Ost-Afrika [Blanka cikonio (Ciconia ciconia) kun sago en sia korpo vidata en Orienta Afriko]." *Ornithologische Mitteilungen.* 27(5): 111-112.

Kategorio:Ornitologio
Internacia ekspozicio (2000)

300px|eta|la Germania "Pavilono de Espero" de Expo 2000.

**Expo 2000** aŭ **Ekspo 2000** estis internacia ekspozicio okazinta en Hanovro, Germanio, de la 1-a de junio ĝis la 31-a de oktobro 2000. Ĝi estis situanta ĉe la Hanovra foirejo (Messegelände Hannover), kiu estas fama pro gastigado de la komputika foiro CeBIT. La foiro ne okazigis financan sukceson.

La foira plano estis dezajnita per kuna teamo de Studio d'Arnaboldi/Cavadini, Locarno, kaj AS&P (Albert Speer kaj partneroj).
220px|eta|maldekstra|la Nederlanda Pavilono ĉe EXPO 2000
300px|eta|la Venezuela Pavilono
220px|eta|maldekstra|la Hungaria Pavilono
[300px|eta|la Meksika Pavilono en sia nova hejmo kiel biblioteko de la arta altlernejo [Braunschweig]]

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Exposeeum - kion oni lasis el EXPO
* Expo 2000 page at ExpoMuseum  - reta mondafoira muzeo
* Germana Pavilono 
* Japana Pavilono
* Malsukceso de Expo 2000 (Time Magazine)
* Christian Expo 2000 Wallpaper
* Hannover 2000, revizio kaj fotoj de ĉiuj pavilonoj fare de WorldExpositions.info

200px|eta|center|la ekspozicia maskoto

Kategorio:Germanio
Kategorio:2000
Kategorio:Internaciaj ekspozicioj
Zizania

***Zizania*** estas genro de poacoj el la subfamilio *Ehrhartoideae*.

## Priskribo 
La floraro estas paniklo. La spiketoj estas unuseksaj kaj la planto estas monoika.

## Specioj 
* *Zizania aquatica* L.
** *Zizania aquatica var. angustifolia* Hitchc.
*** *Zizania aquatica subsp. angustifolia* (Hitchc.) Tzvelev
** *Zizania aquatica var. aquatica*
*** *Zizania aquatica subsp. aquatica*
** *Zizania aquatica var. brevis* Fassett
*** *Zizania aquatica subsp. brevis* (Fassett) S.L. Chen
** *Zizania aquatica var. interior* Fassett
** *Zizania aquatica var. latifolia* (Griseb.) Kom.
** *Zizania aquatica var. subbrevis* B. Boivin
* *Zizania aristata* (Retz.) Kunth
* *Zizania bonariensis* Balansa & Poitr.
* *Zizania caduciflora* (Turcz. ex Trin.) Hand.-Mazz.
* *Zizania ciliata* (Retz.) Spreng.
* *Zizania clavulosa* Micĥ.
* *Zizania dahurica* Turcz. ex Steud.
* *Zizania effusa* Sm.
* *Zizania fluitans* Micĥ.
* *Zizania interior* (Fassett) Rydb.
* *Zizania latifolia* (Griseb.) Turcz. ex Stapf
* *Zizania lenticularis* (Micĥ.) Steud.
* *Zizania mezii* Prod.
* *Zizania microstachya* Nees ex Trin.
* *Zizania miliacea* Micĥ.
* *Zizania mutica* Larrañaga
* *Zizania palustris* L.
** *Zizania palustris var. interior* (Fassett) Dore
*** *Zizania palustris subsp. interior* (Fassett) S.L. Chen
** *Zizania palustris var. palustris*
*** *Zizania palustris subsp. palustris*
* *Zizania subtilis* (Tratt.) Raspail
* *Zizania terrestris* L.
* *Zizania texana* Hitchc.

Kategorio:Orizoideoj
Claviceps zizaniae

***Claviceps zizania*** estas fungo el la ordo Hipokrealoj. Ĝi vivas en Nordameriko kaj parazitas *Zizania*.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Claviceps purpurea

### Eksteraj ligiloj 
* *Claviceps zizania and Claviceps grohii: their alkaloids and phylogenetic placement* Sylvie Pažoutová, Jana Olšovská, Miroslav Šulc, Milada Chudīčková kaj Miroslav Flieger 2008 pdf
* *Validation and typification of the name Claviceps zizaniae* Redhead S.A., Corlett M.E. kaj Lefebvre M.N.L. 2008 pdf

Kategorio:Fungospecioj
Kategorio:Sordariomycetes
(5690) 1992 EU

**(5690) 1992 EU** estas ankoraŭ sennoma asteroido de la asteroida zono.

Ĝi estas de spektra klaso "B", subkaso de la klaso "C" : riĉa je organikaj komponaĵoj, anhidraj silikatoj, hidrataj argiloj, magnetito kaj sulfidoj.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Miĥail Larionov

**Miĥail Fjodoroviĉ LARIONOV** () (naskiĝis  en Tiraspolo, mortis  en Fontenay-aux-Roses) estis avangarda rusa pentristo, fondinto de la grupo Azena vosto kaj Fanto de Karoo.

## Vivo kaj verko 
Miĥail Larionov naskiĝis en Tiraspolo, apud Odesa en la Rusia Imperio. En 1898 li eniris la "Moskvan Lernejon de Pentrado, Skulptado kaj Arĥitekturo" sub gvidado de Isako Levitan kaj Valentino Serov. Li estis eksigita 3-foje pro sia radikala sinteno. En 1900 li renkontiĝis kun Natalja Gonĉarova kaj formis vivdaŭran rilaton kun ŝi.

Ekde 1902 lia stilo estis Impresionismo. Post vizito al Parizo en 1906 li transiris al Post-impresionismo kaj poste al Nov-primitiva stilo kiu devenis parte de rusa signo-pentrado. En 1908 li enscenigis ekspozicion "Ora ŝaffelo" en Moskvo, kiu inkluzivis pentraĵojn de internaciaj avangardaj artistoj kiel Matisse, Derain, Braque, Gauguin kaj Van Gogh. Aliaj grup-eksponoj promociitaj de li inkluzivis Tatlin, Chagall kaj Maleviĉ.

Larionov estis fondinta membro de du gravaj Rusaj artaj grupoj «Бубновый валет» (Fanto de Karoo) (1909–1911) kaj la pli radikala «Ослиный хвост» (Azena vosto) (1912–1914).
Li donis nomojn al ambaŭ grupoj. Lia unua soloa ekspono estis unutaga en Moskvo en 1911.

En 1913 li kreis Radiismon, kiu estis la unua kreaĵo de preskaŭ abstrakta arto en Rusio. En 1915 li forlasis Rusion kaj laboris kun baletestro Sergej Djagilev en Parizo pri produktado de Rusaj Baletoj. Li vivis la reston de sia vivo en Francio kaj akiris francan ŝtatanecon. Li mortis en pariza suburbo Fontenay-aux-Roses.

En 2001, la Centra Banko de Transnistrio stampis arĝentan moneron honorante naskiĝinton de hodiaŭa Transnistrio, kiel parton de serio de memorindaj moneroj nomitaj *La Elstaraj Homoj de Pridnestrovio*.

La plej alta prezo pagita por pentraĵo de Larionov en aŭkcio estis .

Li estas en la plej alta kategorio "1A - mondfama artisto" en "United Artists Rating" (: "Единый художественный рейтинг").

## Bild-galerio 

File:Still Life with Lobster (Larionov, 1907).jpg|*Muta naturo kun Omaro*(1907)
File:Red and Blue Rayonism (Beach) (Larionov, 1911).jpg|*Radiismo Ruĝa kaj Blua*(1911)
File:Mikhail Larionov dancer on motion (1915).jpg|*Moviĝanta Dancisto*(1915)
File:Mikhail Larionov Lady with a fan. Sketch of a costume for the ballet «Natural History». (1916).jpg|*Damo kun Ventumilo*(1916)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Galerio de pentraĵoj de Larionov 

Kategorio:Rusiaj artistoj
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Pentristoj de la Rusa avangardo
Kategorio:Ekspresionismaj pentristoj
Kategorio:Mortintoj en Francilio
Kategorio:Rusiaj baletuloj
La Curte

**La Curte** [la kurte] (: Köbölkútitanyák) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud en Rumanio. Ĝi situas 29 km sude de Bistrița kaj apartenas al la komunumo Sânmihaiu de Câmpie.

En la censo de 2002 el la 130 loĝantoj 129 deklaris sin rumanoj. Unu loĝanto ne deklaris etnecon.

La Curte situas ĉe la distrikta vojo DJ 162 inter Sânmihaiu de Câmpie kaj Teaca.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Carl Spitzweg

**Carl SPITZWEG**  (naskiĝis la 5-an de februaro 1808; mortis la 23-an de septembro 1885) estis germana romantika pentristo kaj poeto. Li estas konsiderata unu el la plej gravaj artistoj de la epoko Bidermajro.

Li naskiĝis en Unterpfaffenhofen (hodiaŭ Germering, en Bavario) kiel la dua el tri filoj de Franziska kaj Simon Spitzweg. Lia patro, riĉa komercisto, trejnis Carl kiel apotekisto. Li ekhavis sian diplomon de la Universitato Munkeno, sed renormaliĝinte post malsano li ekdediĉis sin al pentrado. Spitzweg estis memlerninta kiel artisto, kaj komenciĝis per kopiado de verkoj de flandraj majstroj. Li kontribuis per sia unuaj laboroj al satiraj revuoj. Post ricevo de heredo en 1833, li povis dediĉi sin rekte al pentrado.

Poste, Spitzweg vizitis eŭropajn artcentrojn, studante verkojn de diversaj artistoj kaj rafinante sian teknikon kaj stilon; li vizitis Pragon, Venecion, Parizon, Londonon, kaj Belgion. Liaj pli postaj pentraĵoj kaj desegnaĵoj ofte estas humuraj ĝenroverkoj. Multaj el liaj pentraĵoj prezentas akre karakterizitajn ekscentrulojn, ekzemple La legemulo (1850) kaj La hipokondriulo (ĉ. 1865, en la Neue Pinakothek, Munkeno).

Liaj pentraĵoj inspiris la muzikalon *Das kleine Hofkonzert* de Edmund Nick. Li estis entombigita en la tombejo Alter Südfriedhof en Munkeno.

## Pentraĵoj 
* La kaktamiko
* La malriĉa poeto
* Cindra Merkredo
* La legemulo
* La kaptita amletero
* Disputantaj monaĥoj
* Serenado

## Vidu ankaŭ 
* 5493 Spitzweg, asteroido kun lia nomo

## Bildaro 

File:Carl Spitzweg - "The Bookworm".jpg|*La legemulo*, 1850. Muzeo Georg Schäfer
File:Carl Spitzweg - Im Harem.jpg|*En la haremo*, after 1855 Muzeo Georg Schäfter
File:Carl Spitzweg - Der arme Poet (Neue Pinakothek).jpg|*La malriĉa poeto*, 1839. Neue Pinakothek
File:Zeitungsleser im Hausgarten (Spitzweg).jpg|*Zeitungsleser im Hausgärtchen*, inter 1845-1858
File:Carl Spitzweg Der Schmetterlingsjäger 1840.jpg|*Der Schmetterlingsjäger* (*La papiliĉasisto*), pri epoko de papilikolekto (1840)

## Referencoj 
* Murray, P. & L. (1996). *Dictionary of art and artists*. London: Penguin Books. ISBN 0-14-051300-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio kaj Elektitaj Pentraĵoj de Carl Spitzweg
* The Spitzweg Game 
* Spitzweg bildaro ĉe MuseumSyndicate 
* [Milwaukee Art Museum(https://eo.wikipedia.org/wiki/Milwaukee_Art_Museum) havas grandan kolekton de Spitzweg] 

Kategorio:Munkeno
Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Romantikaj pentristoj
Irij

**Irij**, **Irijo** aŭ **Iriej**, laŭ novpaganismaj gvidiloj, estis paradizo en malnova Slava religio kaj parto de Svarga. Tiu termino eble devenas el la vorto por paradizo en nuntempaj slavaj lingvoj.

Kategorio:Slava mitologio
Falsa interrilato

En statistiko, **Falsa interrilato** (aŭ, foje **Falsa kunrilato** aŭ **Falsa regresio**) estas duargumenta rilato en kiu du okazoj aŭ variantoj ne havas rektan kaŭzan konekton, kvankam oni povus erare antaŭsupozi tion, pro ĉu koincido aŭ ekzisto de ia tria, nevidata faktoro (aludata kiel "konfuza faktoro"). Supozite estas interrilato inter A kaj B. Krom koincido, estas tri eblaj rilatoj: 

: A kaŭzas B,
: B kaŭzas A,
: **aŭ**
: C kaŭzas kaj A kaj B.

En tiu lasta kazo estas falsa interrilato inter A kaj B. En regresia modelo kie A estas regresia sur B sed C estas fakte la vera kaŭza faktoro por A, tiu miselekto de sendependa varianto (B anstataŭ C) estas nomata specifa eraro. 

Kategorio:Logiko
Kategorio:Statistiko
Kaŭzeco

[eta|Falantaj [Domeno (ludo)|domenaj tabuletoj estas ekzemplo de kaŭzeco]]
eta|Historia leciono pri kaŭzeco kaj konsekvencoj sen jarnumeroj
La **Kaŭzeco** en filozofio venas el fakto ke ĉio (okazintaĵo) devenas el kaŭzo, deveno aŭ komenco.

## Kondiĉoj 
Por ke okazintaĵo A estu la kaŭzo de okazintaĵo B devas okazi tri kondiĉoj:
* Ke A okazu antaŭ B.
* Ke ĉiam kiam okazas A okazu B.
* Ke A kaj B estu proksimaj kaj en spaco kaj en tempo.

La observanto, post kelkaj observoj, alvenas al konkludo ĝeneraligi ĉar ĝis tiam ĉiam kiam okazis A okazis ankaŭ B, en la estonto okazos same. Tiele aperas logika leĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Necesa kondiĉo
* Determinismo
* Etiologio
* Filozofio de la historio
* Teleologio
Naskanonco

**Naskanonco** aŭ **naskiĝanonco** estas avizo tradicie sendita al amikoj kaj familio de la gepatroj de bebo ene de la unua jaro da la naskiĝo de la bebo por la primara celo averti ilin pri la naskiĝo de la bebo. Beboproklamo tipe inkludos almenaŭ kelkan aŭ ĉion el la sekvantaj informoj:
* la nomo de la bebo
* unu aŭ pli da bildoj de la bebo
* la beba naskiĝodato kaj tempo
* la naskiĝpezo de la bebo kaj alteco
* la loko de la naskiĝo de la bebo
* la nomoj de la gepatroj de la bebo kaj aliaj familianoj
* esprimo de dankemo de la gepatroj por la alveno de la bebo

Tiu socia kutimo povas esti plenumata per sendo de karto, letero, fotaro, telefonalvoko, alŝuto de datumoj en socia reto ktp., depende de la kutimaj komuniksistemoj. Kelkaj landoj (kiaj Francio) eldonis specifajn poŝtmarkojn por ke letero jam bildaspektu tiurilate; eĉ en ĝi aperas ĉu temas pri filo aŭ filino. Krome kelkaj landoj disponas pri libera eldonado de personaj poŝtmarkoj, pro kio eblas pli ampleksa libero komuniki per tiu rimedo.

Kategorio:Salutojn
Matro

**Matro** () estas monto de la svisaj (Lepontinaj Alpoj), superrigardanta al Giornico en la Kantono Tiĉino. Ĝi staras en la suda ekstremo de la ĉeno apartiganta la ĉefan valon Leventina disde la valo Blenio. Anteno estas lokita sur la supro.

## Eksteraj ligiloj 
* Matro en Hikr.org
* Matro en Summitpost.org
* L’antenna del Monte Matro en nicolapfund.ch

Kategorio:Montoj de la Alpoj
Kategorio:Montoj en Svislando
Teatro DOMA

**Teatro DOMA** estas studenta teatro, kiu dum la OSIEK-konferenco 2012 en Svitavy prezentis esperantlingve dramon R.U.R. de Karel Čapek pri robotoj.

La teatro estiĝis en 1994 en la urbo Svitavy, sidejo de ĈEA kaj Esperanto-Muzeo kaj muzeo de Oskar Schindler. Ĝia nomo estas akronimo el la vortoj „DOcela MAlé divadlo“ (TUte MALgranda teatro) kaj samtempe ĝi estas vortludo, ĉar „doma“ en la ĉeĥa signifas „hejme“.

Komence la ensemblo aktivis ĉe Gimnazio Svitavy, ekde 2006 ĝi memstariĝis kiel Teatro DOMA. Ĝi havas tridekon da membroj en la gimnazia aĝo (11-20 jaroj) sub gvido de d-rino Radka Oblouková kiel reĝisorino. La teatro konsistas el tri ensembloj (11-13 jaroj, 15-17 jaroj, 18-20 jaroj), kiuj havas memstarajn spektaklojn, sed ankaŭ kunlaboras, ne nur inter si, sed ankaŭ kun infana ensemblo „Dramatická školička“ (Drama lernejeto).

La spektakloj okazas en la urba teatro Trám (Trabo), sed ankaŭ en la urba Muzeo kaj galerio, ekzemple pri Oskar Schindler, savinto de judoj dum la 2-a mondmilito, aŭ pri Valentin Oswald Ottendorfer, mecenato, kiu konstruigis en la urbo malsanulejon, maljunulejon kaj ĉefe bibliotekon, la plej belan konstruaĵon en la urbo, kie nun troviĝas Esperanto-muzeo kaj te-trinkejo. En la te-trinkejo ili prezentas poeziajn kunvenojn, en la muzeo mem la biografion de la mecenato aŭ historion de la urbo. Ĉion ili prezentas ĉeĥlingve, sed por OSIEK-konferenco en julio 2012, kies temo estis „Sciencfikcio kaj robotoj en Esperanto“, ili preparis  esperantlingve la dramon R.U.R de Kartel Čapek, kvankam nur la plej gravajn scenojn. Videbla ĉe YouTube.

Iliaj spektakloj estis „Klíče“ (Ŝlosiloj, 2005), „Svatební košile“ (Nuptoĉemizo, 2006), „Cizina“  (Fremdujo, 2007), „Insecta“ (Insektoj, 2008), „Sestry, a to tři“ (Fratinoj, kaj nome tri, 2010), „7 kroků od prádelny“ (7 paŝojn de la tolaĵ-lavejo, 2011) kaj jam menciita esperantlingva teatraĵo pri robotoj. 

„Serĉado de la stelo de David“ estis komponita programo pri Schindler kaj liaj judoj, „Nokto en la muzeo“ estis dediĉita al Ottendorfer kaj lia vizito de la naskiĝa urbo. Poeziaj programoj  prezentis ekz. la poemegon „Majo“ de Karel Hynek Mácha, poezion kaj sciencfikcion, trinkadon de teo en la orientaj landoj, mitojn kaj legendojn, taglibrojn kaj memuarojn k.s.

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala retejo de la teatro DOMA 
*Retejo de Gimnazio Svitavy, unua rifuĝejo de la ensemblo
*Elibrejo, en kiu estas esperanta traduko de R.U.R 
*Dramo realigita de la studenta teatro DoMa en la loka ĵurnalo
*La dramo mem ĉe Youtube
*La televido de Svitavy intervjuis la junajn aktorojn de la teatraĵo
*La sama intervjuo ĉe YouTube

Kategorio:Teatroj en Ĉeĥio
Kategorio:Esperanto-teatro
Senjorujo Makovica

**Senjorujo Makovica** estis feŭda senjorujo en la nordorienta parto de Ŝariŝo. 

Ĝi estiĝis komence de la 14-a jarcento pro elmembrigo el reĝa dominio Ŝariŝo, en konekso kun konstruado de burgo Zborov, kiu fariĝis ties sidejo kaj ties proprumantoj la posedantoj de la senjorujo. La senjorujo komenciĝis krei ĉirkaŭ vilaĝo Smilno, sinsekve ĝi diskreskis je senjorujoj Kurima, Radoma, Stročín kaj ĝi kreis grandegan poseduman komplekson. Ties limojn kreis sudokcidente proksimume rivero Topľa kaj posedaĵo de urbo Bardejov, oriente rojo Chotčianka kaj norde polaj limoj. 

En la 2-a duono de la 14-a jarcento ĝiaj posedantoj Cudaridoj ampleksigis en malofte loĝigita senjorujo ampleksan koloniigadon laŭ germana rajto, dum kiu estiĝis multe da nordŝariŝaj vilaĝoj. En la jaro 1427 estis en la senjorujo 2 urbetoj (Zborov, Kurima) kaj 59 vilaĝoj, kiuj havis 1 336 ekloĝejojn. En la 2-a duono de la 15-a jarcento invadoj de polaj soldataroj en Slovakion tiel dezertigis Makovicon, ke en la jaro 1494 ĝi havis nur 293 ekloĝejojn. 

Per koloniigado laŭ valaĥia rajto nombro de la vilaĝoj ĝis fino de la 17-a jarcento plialtiĝis pli ol 110 lokoj. Dum la koloniiga trafiko al la devena slovaka loĝantaro alnombriĝis germana, pola, sed precipe rutena loĝantaroj, kiuj de komence de la 17-a jarcento kreis grandan plimulton. Post malvenko de ribelo de Francisko Rákóczi la 2-a la senjorujo apartiĝis al parto Aspremont-ana, Erdödy-ana kaj Sirmai-ana (Szirmay-ana). En la 2-a duono de la 19-a jarcento la senjorujo fariĝis grandbieno, kiu pro vendo malgrandiĝis kaj ties restaĵojn deaĉetis en la jaro 1898 la ŝtato de la lastaj posedantoj de Clara Aldringer.

## Literaturo
*Encyklopédia Slovenska, III. zväzok, Veda, str. 462, Bratislava 1979 (*Enciklopedio de Slovakio, 3-a volumeno ...*)

Kategorio:Historio de Slovakio
Kategorio:Ŝariŝo
Kategorio:Senjorlandoj
Meso n-ro 1 F-maĵora (Schubert)

**Meso n-ro 1 en F-maĵoro** D 105 estas meskomponaĵo por solkantistoj, ĥoro kaj orkestro de Franz Schubert el la jaro 1814.
## La verko 
eta|dekstre|Franz Schubert, litografio de C. Helfert laŭ Josef Kriehuber, (postmorta)
La meso en F-maĵoro estas la unua verko publike prezentita de Schubert. Je la unua prezentado la 25-an de septembro 1814 okaze de la centjara jubileo de la paroĥopreĝejo je Lichtental lia pli aĝa frato Ferdinand ludis la orgenon, Franz Schubert mem direktis, kaj Joseph Mayseder, koncertmajstro de la orkestro de la viena kortegomuzikistaro muzikis ĉe la unua pupitro violonon. Amikino de Schubert, Therese Grob, kiu ankaŭ kunmuzikis la unuajn prezentadojn de la mesoj en G-, B- kaj C-maĵoro, kantis la sopransolaĵon. Post la prezentado Antonio Salieri laŭdire brakumis sian lernanton kun la vortoj: "Franz, vi estas mia lernanto, kiu faros al mi ankoraŭ multan honoron." Nur dek tagojn poste, la 4-an de oktobro 1814 (nomfesto de Sankta Francisko), eksonis la meso en la viena Aŭgustena Preĝejo. Por prezentado printempon de 1815 Schubert komponis por alternativa “Dona nobis pacem” (D 185) novan fugon. Ĉi tiu tamen ne plu rilatas al la Kryrie-movimento de la unua versio. Kiel en ĉiuj el liaj meskomponaĵoj li preterlasis la frazon „Et unam sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam“ (eo: „[Mi kredas] je la unueca sankta katolikaj kaj apostola eklezio“).
## Literaturo 
* Hans Jaskulsky: *Die lateinischen Messen Franz Schuberts*. Schott, Majenco 1986, ISBN 3-7957-1784-1.
* Erich Benedikt: *Notizen zu Schuberts Messen. Mit neuem Uraufführungsdatum der Messe in F-Dur*. En: *Österreichische Musikzeitschrift* Jarkolekto 52 (1997), kajero 1–2, p. 64.
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
Kategorio:Meskomponaĵoj de Schubert
Atbarah

''''* (foje *Atbara''), arabe **عطبرة** estas grandurbo en Sudano. Ĝi estas konata, kiel "fervojurbo", tial tie estas ĉefsidejo de Nacia Fervojsocieto.
eta|200px|Loko de  en Sudano

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 132.801 (en 2012)
* Supermara alteco: 360 m
* Horzono: UTC +3

## Geografio 
 situas sur montetaro en la nordorienta parto de la lando laŭ bordo de Nilo ĉe enfluejo de rivero same nomata Atbarah. Ed Damer troviĝas je 12, Ĥartumo 281, Omdurmano 282, Kassala 359, Vad-Medani 370 km.
eta|maldekstre|250px|Iama kvartalo de britoj en

## Historio 
En 1898 la britoj venkis la defendajn fortojn apud la urbo, baldaŭe la britoj okupis la tutan landon. La unua sindikato en Sudano formiĝis en 1946 inter fervojlaboristoj en Atbarah.

## Ekonomio 
En  unu el la plej grandaj cementofabrikoj de Sudano funkcias, tamen la plej grava estas centro de la fervojindustrio.

## Trafiko 
eta|dekstre|270px|Liveraj vojoj en Sudano en 1992
 havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Ĥartumo (laŭ ambaŭ riverobordoj) kaj Egipto, krome estas malpli gravaj vojoj al Sudanhavenurbo kaj okcidenten. Reloj faras kontaktojn al Ĥartumo, Egipto kaj Sudanhavenurbo.

## Klimato 
En  la averaĝa temperaturo varias inter 20 kaj 33&nbsp;°C. La varmo en septembro kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 54&nbsp;mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-aprilo neniam pluvas.

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* mapo, distancoj 
* mapo
* loĝantaro
* vetero
eta|maldekstre|250px|Stacidoma panoramo en

Kategorio:Urboj de Sudano
Charles-Louis Havas

**Charles-Louis Havas** (naskiĝis la 5-a de julio 1783 en Rueno - mortis la 21-a de majo 1858 en Bougival) estis franca ĵurnalisto kaj entreprenisto. Li estis la fondinto de novaĵagentejo Agence France-Presse, antaŭe konita kiel *Agence Havas*.

Havas elpensis la koncepton de suma novaĵagentejo kaj estis ĝenerale inspirita de la agentejoj Reuters kaj Associated Press

Havas ankaŭ estis pioniro en la areo de reklamo.

Kategorio:Francaj ĵurnalistoj
Kategorio:Francaj entreprenistoj
Ekinopogono

La **ekinopogono** () estas genro de poacoj el la subfamilio pooideoj. La noma greke signifas barbo (pogon) de erinaco (echino). Ili estas hejma en Aŭstralazio.

## Priskribo 
Ili estas herbotufkonstituantaj staŭdoj aŭ staŭdo kun rizomoj.
La floraro estas spikoforma paniklo hirta ovoforma aŭ oblonga.

## Specioj 
* *Echinopogon caespitosus* C.E. Hubb.
** *Echinopogon caespitosus var. caespitosus*
** *Echinopogon caespitosus var. cunninghamii* C.E. Hubb.
* *Echinopogon cheelii* C.E. Hubb.
* *Echinopogon gunnianus* Nees
* *Echinopogon intermedius* C.E. Hubb.
* *Echinopogon mckiei* C.E. Hubb.
* *Echinopogon novae-zelandiae* Gand.
* *Echinopogon nutans* C.E. Hubb.
** *Echinopogon nutans var. major* C.E. Hubb.
** *Echinopogon nutans var. nutans*
* *Echinopogon ovatus* (G. Forst.) P. Beauv.
** *Echinopogon ovatus var. ovatus*
** *Echinopogon ovatus var. pubiglumis* C.E. Hubb.
* *Echinopogon phleoides* C.E. Hubb.
* *Echinopogon purpurascens* Gand.
* *Echinopogon sieberi* Steud.
* *Echinopogon virens* Gand.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Genro en Plantnet 
* Genro en Delta 

Kategorio:Poeoj
Kategorio:Plantoj de Aŭstralio
Preĝejo Ĉieliro de Maria (Lepoglava)

**Preĝejo de Ĉieliro de Maria** (kaj ankaŭ de Senmakula Koncipiĝo) estas romkatolika preĝejo en Kroatio, en urbo Lepoglava.

## Historio 
Hungaraj paŭlanoj fondis tie abatejon en la frua 15-a jarcento. La gotika kirko konstruiĝis en 1415. En 1458 la turkoj bruldetruis la konstruaĵojn. Poste oni konstruis pli novan barokan preĝejon, la trakonstruita abatejo similis iomete al burgo. Pro la turka minaco la hungaraj paŭlanoj elektis Lepoglava-n tutlanda administra centro en 1570. En 1582 la pastroj fondis gimnazion, en 1570 riĉan bibliotekon. En 1637 la renovigita preĝejo estis denove konsekrita. En 1714 la kroataj paŭlanoj fondis memstaran kroatan paŭlanan ordenon. En 1786 la ordeno ne plu rajtis funkcii. La abatejo transformiĝis al malliberejo en 1854, tamen baldaŭe la pastroj rericevis ĝin. En 1880 tertremo, en 1944 la 2-a mondmilito faris detruojn. En 1989 la preĝejo plene renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La ĉefaltaro (farita en la 18-a jarcento) estas impona barokaĵo. La orgeno estas la plej malnova en Kroatio.

La preĝejo estas pilgrimloko.

## Fontoj 
* (hungare) kun bildoj
* (hungare)

eta|250ra|maldekstre|Parto de la ĉefaltaro en Lepoglava

Lepoglava
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Kroatio
Kategorio:Paŭlanaj preĝejoj