open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Universitato de Al-Karaŭino

[eta|dekstra|Interno de la Universitato kaj [moskeo.]]
La **Universitato de Karaŭijino** aŭ **Al-Karaŭino** (arabe جامعة القرويين; berbere **ⵜⵉⵎⵣⴳⵉⴷⴰ ⵏ ⵍⵇⴰⵕⴰⵡⵉⵢⵢⵉⵏ**; ) estas islama universitato kaj moskeo situanta en la urbo Fezo (Maroko). Ĉi tiu institucio estis fondita kiel madraso en 845, kaj estas la plej antikva universitato en la historio de la mondo. Dum regado de la idrisidoj, ĝi estis fondita de du tuniziaj virinoj, inter ili Fatima al-Fihri, el la urbo Kajruano, kiu tiam estis la ĉefurbo de Tunizio. La belaj rezidejoj de la studentoj ankoraŭ troveblas ĉirkaŭ la universitato kaj estas restaŭrataj de la maroka registaro.

## Bibliografio 
* Henri Terrasse, *La mosquée Al-Qaraouiyin à Fès. Avec une étude de Gaston Deverdun sur les inscriptions historique de la mosquée*, Paris 1968.

## Eksteraj ligiloj 
* Université Quaraouiyine  (france)

Al-Karaŭino
Al-Karaŭino
Kategorio:Fezo
Kategorio:Historio de Maroko
4108 Rakos

'*4108 *Rakos''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la kroatdevenan aŭstrian astronomon Karl D. Rakos.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Ŭakfo

La **Ŭakfo** aŭ **vakufo, vakfo** trans-skribita en multaj naciaj lingvoj kiel *waqf* (, plurale اوقاف, *awqāf*), ankaŭ nomata en Magrebo *habis* (*حبس*), estas religia donaco en Islamo, ĝenerale temas pri konstruaĵo aŭ terenoj ofertitaj de homo al islamaj religianoj kun bonfaraj aŭ publikaj celoj. Laŭ la haditoj, la profeto Mahomedo mem instigis por la donacado en Medino sed kelkaj akademiuloj asertas ke tio estas influo de la kristanaj orientaj eklezioj.

Kategorio:Islamo
Natura celerio

**Natura celerio** aŭ **Amerika valisnerio** laŭ la latina scienca nomo (***Vallisneria americana***) estas planto de la familio de Hidrokaritacoj. Male al sugestoj de la nomo, la natura celerio ne similas al la celerio uzata kiel manĝebla vegetalo. La natura celerio kreskas sub akvo kaj estas konsumata de diversaj animaloj, kiaj la Blankadorsa anaso.

Spite la specia nomo, ĝi ne estas limigita al Ameriko. Ĝi vivas naturale en Irako, Ĉinio, Japanio, Koreio, Barato, Papuo-Nov-Gvineo, Filipinoj, Aŭstralio, Kanado, Usono, Meksiko, Gvatemalo, Honduro, Kubo, la Dominga Respubliko, Haitio kaj Venezuelo.

## Notoj 
Kategorio:Botaniko
Skenoplekto

La **skenoplekto** () estas genro de ĉirkaŭ 50 specioj de plantoj el ciperacoj kun kosmopolita distribuo. La genro *Schoenoplectus* estas tre proksime rilata al genro *Scirpus*, kaj inkludata en ĝi laŭ kelkaj botanikistoj.

## Etimologio 
*Schoenoplectus* elvenas el latino *schœnus* (kiu signifas 'junko') + *plecto* (kiu signifas 'plekti'), ĉar la tigoj de la planto, junkaspektaj, ofte interplektiĝas. La saman etimologion oni trovas en la greka: *σχοῖνος* (= junko) + *πλεκτός* (= plektita).

La latina litero *œ*, donas en pluraj latinaj lingvoj, ĉefe la franca la literon 'e'. En PIV, ĝia esperantigo ankaŭ estas 'e' (ekz: Oenanthe > enanto, Oenothera > enotero, Phoenix > feniko, aŭ ankoraŭ rhoeas > reado).

## Kelkaj specioj 
* *Schoenoplectus acutus* 
* *Schoenoplectus americanus* 
* *Schoenoplectus californicus* 
* *Schoenoplectus californicus* aŭ *totora* (Andoj)
* *Schoenoplectus heterochaetus* (Nordameriko)
* *Schoenoplectus hudsonianus* Alpa cervoherbo
* *Schoenoplectus lacustris* (Eŭropo, Azio, Afriko)
* *Schoenoplectus maritimus* 
* *Schoenoplectus mucronatus* (Azio, Aŭstralio, Eŭropo)
* *Schoenoplectus pungens* 
* *Schoenoplectus saximontanus*
* *Schoenoplectus subterminalis*
* *Schoenoplectus tabernaemontani*

## Referencoj 
Kategorio:Ciperacoj
Guridoj

eta|300px|Pleja etendiĝo de la Gurida Imperio
La **guridoj** aŭ ***goridoj*** estis persa dinastio el orienta Ĥorasano (hodiaŭ Afganio) venintaj el la nordo de Hindio. Ili regis el 1149 al 1212. Guridoj apartenis al la familio *Ŝansabani* (reprezentantoj de la samanidoj) en la regiono Ghur de la nuna Afganio. Ilia ĉefurbo estis Firuzkuh, el kiu nuntempe apenaŭ konserviĝas kelkaj spuroj, inkouzive de la Monda heredaĵo de Unesko la Minareto de Jam.

## Listo de suverenuloj 
### Ĉefa linio de Ghûr post Ghazni 
* Muhammad ben Sûrî (?–?)
* Abu ‘Alî (1011–?)
* Shîth (?–?)
* Abbâs (?–?)
* Muhammad (?–?)
* Qutb al-Dîn Hasan (?–?)
* `Izz al-Dîn Husayn (1100–1146)
* Sayf al-Dîn Sûrî (1146–1149)
* Bahâ’ al-Dîn Sâm I (1149)
* ‘Ala’ al-Dîn Husayn (1149–1161)
* Sayf al-Dîn Muhammad (1161–1163)
* Ghiyâth al-Dîn Muhammad (1163–1203)
* Shihâb al-Dîn o Mu`izz al-Dîn Muhammad (1203–1206), regis en Ghazni ekde 1173
* Ghiyâth al-Dîn Mahmâd (1206–1212)
* Bahâ’ al-Dîn Sâm II (1212–1213)
* ‘Alâ’ al-Dîn Atsiz (1213–1214)
* ‘Alâ’ al-Dîn o Diyâ’ al-Dîn Muhammad (1214–1215)
*Konkero de la ĥorezmaj ŝahoj*

### Linio de Bamiĝano kaj de Toĥaristano 
* Fakhr al-Dîn Mas‘ûd (1145–1163)
* Shams al-Dîn Muhammad (1163–1192)
* Bahâ’ al-Dîn Sâm (1192–1206)
* Jalâl al-Dîn ‘Alî (1206–1215)
*Konkero de la ĥorezmaj ŝahoj*

Kategorio:Imperioj
Kategorio:Guridoj
Kategorio:Historio de Irano
Lignobloko (muzikinstrumento)

eta|Lignobloko
En muziko **lignobloko** estas perkutinstrumento uzata en azia, latinamerika kaj en kelkaj komponaĵoj de Nova Muziko. Kava, brikforma bloko el malmola ligno estas frapata per lignobastono. La sono havas altan kvoton de bruo.

## Vidu ankaŭ 
* Frapinstrumento
* Klaveo
* Templobloko

Kategorio:Frapinstrumentoj
Tamburfelo

eta|Tamburfelo muntita sur tamburo
**Tamburfelo** estas tegaĵo sur la kaldronoj de tamburoj. Tamburfelo de frapinstrumentaroj konsistas el plaso kaj metalringo.

Ekzistas multeco da versioj, ekz. unutavolaj tamburfeloj, kiuj generas helan, malferman sonon, dutavolajn tamburfeloj, kiuj generas aparte fortikan, pli malhelan sonon. Ĉi lastajn ĉefe uzas rokmuzikistoj. Ankaŭ estas ŝatataj unutavolaj kaj tegitaj (malglataj) feloj: Tiujn plejparte ŝatas ĵazaj frapinstrumentistoj. La plej multaj knartamburoj estas produktataj kun tegitaj feloj.

Tamburfeloj ekzistas en grandoj ekde 6" ĝis 36", je kio la grandoj 6" ĝis proks. 18" ĉefe estas uzataj por la tamoj. Por la bastamburo oni uzas felojn ekde 18".

Oni distingas je la tamburfeloj inter la tiel nomataj frapofeloj kaj la resonancfeloj. Resonancfeloj kutime estas pli maldikaj ol frapfeloj.

Ekzistas nuntempe pluraj firmaoj, kiuj produktas tamburfelojn. Al la ĉefaj apartenas la firmaoj *Remo* kaj *Evans*.

## Eksteraj ligiloj 
* Gvidlinio pri tamburfeloj kaj superrigardo de la plej uzataj modeloj
* Gvidlinio por la agordado de frapinstrumentaro

Kategorio:Frapinstrumentaro
Cressier

**Cressier** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Cressier FR** estas komunumo de la Lagodistrikto en Kantono Friburgo en Svislando.
** **Cressier FR (stacidomo)** estas fervoja stacio en Cressier FR.

* **Cressier NE** estas komunumo de la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.
** **Cressier NE (stacidomo)** estas fervoja stacio en Cressier NE.
Cressier NE

## Pri la komunumo 
**Cressier** estas komunumo en la distrikto Neŭŝatelo en Kantono Neŭŝatelo, Svislando. Ĝi havis 1901 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Cressier situas 10 kilometrojn orientsudoriente de la kantonĉefurbo Neŭŝatelo en la ebenaĵo sudoriente de la Neŭŝatela Ĵuraso inter la Lago de Bielo kaj la Lago de Neŭŝatelo ĉe la nordokcidenta bordo de la kanalo de la rivero Thielle, kiu estas la limo al Kantono Berno. En Cressier situas grava svisa naftorafinejo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Cressier, la vilaĝeto Frochaux sur alteco de 627 m s.m. kaj pluraj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,55 km², de kiuj 54,6% estas kovritaj de arbaro, 28,1% servas por agrikulturo kaj 16,0% por setlado.

## Trafiko 
Tra Cressier pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 5 de Bielo al Neŭŝatelo. La komunumo disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A5, kiu ankaŭ pasas tra la komunuma teritorio. La stacidomo de Cressier situas ĉe la grava trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten tra Bielo kaj Neŭŝatelo al Yverdon-les-Bains.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Cressier datiĝas el la jaro 1180 kiel *Crisciaco*.

En la jaroj 1936 kaj 1937 Paul Vouga kaj Samuel Perret en la arbaro Eter en La Baraque sur la komunuma teritorio sur alteco de 730 m s.m. elfosis tombomonteton el la meza bronzepoko.

Inter la jaro 1212 kaj 1220 la loĝantoj de Cressier ĉirkaŭbaris sian komunan paŝtejon. En tiu tempo Cressier fariĝis komunumo, kiu estis parto de la kastelvoktejo Le Landeron. La plej multaj familioj estis civitancoj de Le Landeron. La loĝantaro de Cressier ĝuis ankaŭ la burgoprivilegion, kiun koncedis Isabelo, grafino de Neŭŝatelo kaj Soloturno. Dum la reformacio Soloturno kaj la potenca familio Vallier malhelpis la enkondukon de la nova religio, tiel Cressier kiel sola komunumo de la Grafejo Neŭŝatelo restis katolika.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Cressier
* Cressier NE (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Cressier

## Bildoj 

Dosiero:Cressier château Jeanjaquet.JPG|Kastelo Jeanjaquet
Dosiero:Ancienne église St-Martin 1.JPG|Malnova preĝejo Sankta Marteno
Dosiero:Cressier (1).JPG|Naftorafinejo de Cressier
Dosiero:Vieille Thielle Cressier NE.jpg|Malnova Thielle apud Cressier
Golfo Chesapeake

eta|dekstra|250ra|Satelita foto
La **Golfo Chesapeake** ( (prononce |ˈ|tʃ|ɛ|s|ə|p|iː|k, ĈESS-ə-peek) estas la plej granda estuaro de Usono. Ĝi kuŝas ĉe la Atlantika Oceano, ĉirkaŭe de Marilando kaj Virginio. La akvokolekta areo de la Golfo Chesapeake kovras 166,534&nbsp;km² en Vaŝingtono kaj en parto de ses ŝtatoj: nome Novjorkio, Pensilvanio, Delavaro, Marilando, Virginio, kaj Okcidenta Virginio. Pli da 150 riveroj kaj rojoj fluas al la golfo.

En la golfo situas multaj insuloj, en tiu nombro la detruiĝanta insulo Holland.

En 1781 okazis tie la Batalo de Chesapeake inter floto de Britio, estrita de la kontraŭadmiralo sir Thomas Graves, kaj floto de Francio, estrita de la kontraŭadmiralo grafo de Grasse. El la vidpunkto de la milita taktiko, la batalo ne finiĝis al klara rezulto, sed el la vidpunkto de la milita strategio ĝi estis granda venko de la francoj, ĉar ĝi kondukis rekte al la sendependigo de Usono, kiu estis la celo de la milito.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Duoninsulo Delmarva

Kategorio:Geografio de Usono
Kategorio:Golfoj de Ameriko
Tintilringo

eta|Tintiloringo
**Tintiloringo** estas frapinstrumento el la grupo de la idiofonoj (memsonantoj). La sonkorpoj frapas pere unu kontraŭ la alia, ili estas movataj per alidirekta skuomovo de la ludanto, pro kio la instrumento apartenas al la tintiloj.

Tintilringo konsistas el ringo farita el metalo, plasto aŭ malmola ligno, kiu estas surmetita per tintiloj, nuntempe plejofte laŭforme de pare aranĝitaj metalplatetoj (cimbaletoj). Male al tamburino tintilringo ne estas tegita per felo. Pro tio ĝi estas pli facile ludebla, pli malmultkosta kaj pli stabila. La sono estas laŭta, metalece hela kaj penetra.

La uzokampo estas tre varia kaj etendiĝas ekde populara kaj roka muziko, en kiu ĝin ofte ludas la kantisto, ĝis latinamerika muzikstiloj kiel sambo aŭ salso. Krome tintilringoj estas ankaŭ ŝatata en la muzikedukado de infanoj, sed ankaŭ en la hejmmuziko.

Kategorio:Frapinstrumentoj
Kategorio:Idiofonoj
Ĥariĝismo

[eta|250ra|[Ibadioj|Ibadiaj ĥariĝanoj aperas blue (Omano).]]
**Ĥariĝismo** kies sekvantoj estas la *ĥariĝanoj* ( plurale ) estas unu el la tri ĉefaj teologiaj branĉoj de Islamo, kune kun la ŝijaismo kaj sunaismo. Ĥariĝismo venas de la vorto *ĥariĝi* t.e. "tiu kiu eliras", rilate al la foriro de muzulmanoj en 657 forlasante la bofilon kaj kuzon de Mohamedo, Ali Ibn Abi Talib, ĉar li akceptis la bataladon inter li kaj sia malamiko, la umajada Mu'aŭija.

Male al la sunaistoj, kiuj konsideris ke la kalifo devus esti araba viro el la tribo kurajŝo, kaj de la ŝijaistoj, kiuj konsideris ke Ali, bofilo de Mohamedo, aŭ posteulo lia, la ĥariĝanoj kredis ke la kalifeco ŝprucas el la komunumo, kiu devas libere elekti la plej indan "eĉ se nigra sklavo".

Ili asertas ke piaj faroj ne ekzistas vera fido. Ĥariĝanoj okazigis grandajn ribeliĝojn kontraŭ la umajadoj, malfortigante ilin kaj faciligante la surtroniĝon de la abasidoj. Estis ĥariĝano, kiu mortigis Ali-n en 661.

La rigoreco rilate al la plenumado de ĉiuj islamaj preceptoj kontrastas kun la granda toleremo de ĥariĝano al aliaj religianoj.

Ĥariĝanoj pasintece estis granda komunumo sed poste ili dividiĝis en multnombrajn sektojn. Nuntempe la malmultaj ĥariĝanoj, kiuj ekzistas, apartenas al la ibadioj kaj loĝas en Omano, en Zanzibaro kaj en izolitaj lokoj de Magrebo.

## Vidu ankaŭ 
* Berghŭata
* Magraŭa

Kategorio:Islamo
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Ismoj
Malikismo

**Malikismo** (arabe مالكي) estas unu el la kvar fikhoj aŭ jurskoloj kiuj ekzistas en la sunaisma islamo. Ĝi regas ĉefe en Magrebo kaj estas sekvata de ĉirkaŭ 15% el ĉiuj islamanoj. Ĝi estis fondita de Malik ibn Anas, la Imamo en Medino, gvidanto de la islama komunumo.

La malika jurisprudenco diferenciĝas de la aliaj tri skoloj pro la fontoj kiujn ĝi uzas. La kvar skoloj komune baziĝas sur la Korano, sunao kaj la interkonsento de la fakuloj kaj la analogioj, tamen la malikoj ankaŭ uzas la praktikojn de la loĝantoj de Medino kiel fontoj de la jurisprudenco. Ĝi estas sufiĉe fleksebla kaj la normoj estas farataj laŭ la specifaĵoj de ĉiu lando.

Kategorio:Islama filozofio
Kategorio:Sunaismo
Kategorio:Islama juro
Johano de Damasko

Sankta **Johano de Damasko** (arabe: يوحنا الدمشقي Juhanna al-Demaŝki; greke: Ιωάννης Δαμασκήνος Ioannes Damaskēnos; latine: Iohannes Damasceno) (ĉ. 645 aŭ 676 - 4-an de decembro 749) estis siria monaĥo kaj pastro. Li naskiĝis kaj vivis en Damasko kaj mortis en sia monaĥejo, Mar Saba, proksime al Jerusalemo.

Johano de Damasko estis granda pensulo, kies intereskampo estis juro, teologio, filozofio kaj muziko, kaj kelkaj fontoj diras ke li servis kiel administranto de la islama kalifo de Damasko antaŭ la pastriĝo. Li verkis pri la kristana kredo kaj komponis himnojn kiuj ankoraŭ estas ĉiutage uzataj en la kristanaj monaĥejoj en la tuta mondo. Li estas konsiderata "la lasta el la Patroj" de la orienta ortodoksa eklezio kaj estas konata pro la forta defendo de la ikonoj. La Romkatolika Eklezio konsideras lin Doktoro de la Eklezio.

## Ikono de la Dipatrino Tribraka 
En la 8-a jarcento dum ikonoklasmo Johano de Damasko publikigis verkon "Tri defendaj vortoj kontraŭ neantoj de la sanktaj ikonoj". Imperiestro Leono la 3-a (Bizancio) ne povis juĝi lin kiel regaton de la Omajada kaliflando, do li false denuncis lin al la kalifo kiel ŝtatan perfidulon. La kalifo ordonis forhaki lian dekstran manon kaj pendigi ĝin en bazaro. Vespere la sanktulo sukcesis elpeti la forhakitan manon, metis ĝin al sia brako kaj falis vizaĝon malsupre antaŭ la ikono de Dipatrino, petante ŝin kuraci lian manon, per kiu li skribis tekstojn defendantajn la ortodoksismon. Post longa preĝado li endormiĝis kaj sonĝis ke Dipatrino alparolis lin, promesinte baldaŭan resaniĝon kaj ordoninte aktive laborigi la manon. Vekiĝinte li ekvidis la manon sana, do kiel dankosigno mendis la arĝentan manon kaj metis ĝin sur la ikonon. Li ankaŭ verkis dankokanton, kiu iĝis parto de liturgio de Bazilo de Cezareo. Poste li donacis la tribrakan ikonon al la monaĥejo Mar Sabaen, kie li monaĥiĝis. Tiel aperis la ikono de la Dipatrino Tribraka, vaste adorata en ortodoksaj eklezioj.

## Verkoj 
eta|Ioannis Damasceni Opera, 1603
Kelkaj el liaj himnaj tekstoj ankoraŭ uziĝas en la hodiaŭa kristanismo; unu, "Αναστασεως ημερα", troviĝas en Esperanta traduko kiel "La tago releviĝa".

## Vidu ankaŭ 
* Ikono de la Dipatrino Tribraka

## Eksteraj ligiloj 
* La tago releviĝa! 

## Referencoj 
Kategorio:Katolikaj sanktuloj
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Kategorio:Bizancanoj
Kategorio:Kristanaj filozofoj
Kategorio:Siriaj sanktuloj
Kategorio:Naskiĝintoj en Damasko
4109 Anokhin

'*4109 *Anokhin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Bella Aleksejevna Burnaŝeva elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la soveta testpiloto Sergej Nikolajeviĉ Anoĥin (cirile: *Сергей Николаевич Анохин'', 1910–1986), heroo de Sovetunio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Bella A. Burnaŝeva
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
Cher (rivero)

La **Cher**  estas rivero en Francio, kiu pasas la francajn regionojn Limoĝio, Aŭvernjo kaj Centro-Valo de Luaro. Ĝi estas unu el la plej longaj alfluantoj de la rivero Luaro kun Allier kaj Vienne. La fonto de Cher situas en la Centra Masivo, en la teritorio de la komunumo *Mérinchal*. La rivera vojo komence direktiĝas norden, poste tamen turniĝasokcidenten kaj post 396 kilometroj en la teritorio de la komunumo Villandry (proksimume 20 kilometrojn okcidente de Tours) en la ĝismaran riveron Luaro. 12 kilometrojn antaŭ tiu enfluo en la Luaron, la kastelo Chenonceau aparte pitoreske superpontas la riveron.

## Pasataj departementoj 
*Regiono Limoĝio:*
* Creuse
*Regiono Aŭvernjo:*
* Puy-de-Dôme
* Allier
*Regiono Centro-Valo de Luaro:*
* Cher (nomata laŭ la rivero)
* Loir-et-Cher (nomata laŭ la rivero)
* Indre
* Indre-et-Loire

## Pli grandaj loĝlokoj borde de la rivero 
* Montluçon
* Saint-Amand-Montrond
* Châteauneuf-sur-Cher
* Saint-Florent-sur-Cher
* Vierzon
* Villefranche-sur-Cher
* Chabris
* Selles-sur-Cher
* Noyers-sur-Cher
* Montrichard
* Bléré
* Tours
* Villandry

## Referencoj 
[eta|300ra|maldekstra|La kastelo [Chenonceau]]

Kategorio:Riveroj en Allier
Kategorio:Riveroj en Cher
Kategorio:Riveroj en Indre-et-Loire
Kategorio:Riveroj en Loir-et-Cher
Kategorio:Riveroj en Francio
Blazono de Bolivio

La **blazono de Bolivio** en sia nuna formo validas ekde la jaro 1963, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1888.

La centra blazonŝildo havas la formon de ovalo, en ĝi videblas la arĝentomonto de Potosí, malantaŭ kiu leviĝas la suno. Antaŭ la monto staras alpako, la nacia besto de Bolivio, fasko da tritiko kaj panarbo, kiuj reprezentas la nutrajn riĉaĵojn de la lando.

La ovalo estas ĉirkaŭita per blua kaj orkolora kadro. En la kadro supre estas menciata hispanlingve la landa nomo, *Bolivia*, dum la suba parto havas dek stelojn, el kiuj naŭ simboligas la nunajn naŭ departementojn de Bolivio kaj la deka (aldonita al la blazono nur en 1963) reprezentu la regionon Antofagasta, kiun en 1879 Bolivio perdis al Ĉilio.

Malantaŭ la ovalo videblas dekstre kaj maldekstre po tri flagoj de Bolivio, du kanonaj paftuboj, du paroj de muskedoj, batala hakilo kaj ruĝa friga ĉapo. La armiloj simboligu la pretecon defendi la landon, kaj la ĉapo reference al la jakobenoj de la franca revolucio de 1789 simboligu la respublikan, demokratian staton de Argentino daŭre libera de kolonia influo de la monarkia Hispanio.

Kategorio:Bolivio
Kategorio:Historio de Bolivio
Kategorio:Naciaj simboloj de Bolivio
Bolivio
4111 Lamy

'*4111 *Lamy'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan astronomon Philippe Lamy.

*Oni ne konfuzu ĝin kun la asteroido 248 Lamio.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Blazono de Venezuelo

eta|Gazeto Venezuela El Nacional, 12 marzo 2006
La **blazono de Venezuelo** en sia nuna formo validas ekde la jaro 2006, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1836.

La blazonŝildo estas dividata en tri partojn: Supre dekstre (laŭ vido maldekstre) videblas 24 heraldike orkoloraj (fakte flavaj) faksoj de tritiko sur ruĝa fono, simboloj de la 24 federaciaj ŝtatoj de Venezuelo. Supre maldekstre (laŭ vido dekstre) videblas flagoj kaj armiloj - ili simboligas la batalon pri ŝtata sendependeco (sabroj kaj glavoj), la batalon de la indiĝenaj loĝantoj (pafarko kaj sagoj) kaj la batalon de la agrikulturistoj kaj la afrikdevena venezuela loĝantaro (maĉeto). Sube videblas galopanta blanka virĉevalo sur blua fono - simbolo de sendependeco. Temu pri la blanka ĉevalo de Simon Bolivar.

Super la blazonŝildo situas du heraldike arĝentaj (fakte blankaj) kornoj de abundeco, el kiuj verŝiĝas fruktoj - la du kornoj estu simboloj de prospero kaj riĉeco. Flanke de la ŝildo videblas po palma kaj laŭra branĉoj kiel simboloj de paco kaj de honoro.

Sub la blazono, nodiĝinta al la branĉoj, estas rubando kun la hispanlingvaj vortoj
:*19 de abril de 1810 independencia*
:*20 de febrero de 1859 federación*
:*República Boliviariana de Venezuela*

La vortoj signifas:
:19-a de aprilo 1810 (ŝtata) sendependeco
:20-a de februaro 1859 federacio
:Bolivara Respubliko Venezuelo

Kategorio:Venezuelo
Kategorio:Historio de Venezuelo
Kategorio:Naciaj simboloj de Venezuelo
Venezuelo
Psikohistorio

**Psikohistorio** estas imaga estonta scienco bazita sur psikologio kaj matematiko danke al kiu oni povas kalkuli la estontajn agadojn de amaso da homoj. Ju pli granda estas la amaso da homoj pri kiu oni celas kalkuli la agadojn, des pli ĝustaj estos la antaŭvidaĵoj kalkulitaj. 

## Literaturo 
En la verkaro de Isaac Asimov, per ekvacioj de tiu scienco unu el ĝiaj inventintoj, Hari Seldon, antaŭvidas ke la giganta galaksia imperio post 500 jaroj falos.

## Vidu ankaŭ 
* La Viro Moseo kaj Monoteisma Religio, de Sigmund Freud

Kategorio:Serio Foundation
Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Fikcia scienco
Kategorio:Fikciaj profesioj
Ptozo

eta|Nekompleta ptozo de la dekstra okulo
**Ptozo** (*ptosis*, el la greka *πτῶσις* ‚falo, malleviĝo‘) estas malaltiĝo de organo pro malstreĉiĝo de ĝiaj subtenaj rimedoj: **gastroptozo**, ptozo de la reno (PIV) (**renoptozo**). La plej okulfrapa ptozo estas la parta aŭ kompleta malleviĝo de unu aŭ ambaŭ palpebroj (**palpebra ptozo**). Ekzistas ankaŭ la viscera ptozo, brustoptozo kaj uteroptozo.

Ĝi formiĝas pro malforteco de la levaj muskoloj, ĝi estas kuracebla per kirurgia operaco.

Kategorio:Simptomoj en oftalmologio
Kategorio:Neŭrooftalmologio
Batalo de Bagdado (1258)

300px|eta|La armeo de Hulagu atakante Bagdadon.

La **Batalo de Bagdado** de 1258 estis milito kiu finiĝis per la venko de la mongola gvidanto Hulagu Ĥano, nepo de Ĝingis-Ĥano kaj frato de la supera mongola ĉefo Mongke Ĥano, kontraŭ la Abasida Kaliflando kaj finiĝis per la preno, disrabo kaj bruligado de Bagdado. La lasta kalifo Al-Mustasim estis ekzekutita. Kiel prudento laŭ la Mongola tabuo kiu malpermesis elverŝi reĝan sangon, Hulagu envolvis en tapiŝon Al-Musta'sim kaj portis lin al la morto fare de ĉevaloj la 20an de Februaro 1258. Ankaŭ la tuja familio de la kalifo estis ekzekutita, kun la nuraj esceptoj de lia plej juna filo kiu estis sendita al Mongolio, kaj de filino kiu estis sklavigita en la haremon de Hulagu.

Tiu venko super Bagdado estis tradicie rigardita kiel proksimuma fino de la Ora Epoko de Islamo aŭ de la Abasida Kaliflando.

## Vidu ankaŭ 
* Sieĝo de Bagdado (1157)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Cooper, William Wager; Yue, Piyu (2008). Challenges of the Muslim World: Present, Future and Past. International Symposia in Economic Theory and Econometrics. Emerald Group Publishing Limited. ISBN 978-0-4445-3243-5.
* * Frazier, Ian (25a de Aprilo 2005). "Invaders: Destroying Baghdad". The New Yorker. 81 (10): 48–55. ISSN 0028-792X.
* Glassé, Cyril; Smith, Huston (2002). The New Encyclopedia of Islam. Walnut Creek, CA: AltaMira Press. ISBN 0-7591-0190-6.

Kategorio:Bagdado
Bagdado
Kategorio:1258
4110 Keats

'*4110 *Keats''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Observatorio de la Monto Palomar apud San-Diego (Kalifornio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la anglan poeton John Keats (1795–1821).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Blazono de Urugvajo

La **blazono de Urugvajo** unue difiniĝis per ŝtata leĝo kaj en sia nuna formo oficialas ekde la jaro 1908. Ĝi fontas el historia blazono de la urbo Montevideo, kia ĝi validis en la 18-a jarcento.

La blazonŝildo havas la formon de ovalo, dividita en kvar samgrandaj partoj. La ovalo ĉirkaŭiĝas flanke per branĉoj de olivarbo kaj de laŭro, sube interligataj per blua rubandeto, kaj supre videblas suno kun vizaĝo kaj alterne rektaj kaj ondantaj radioj, kiu simboligu la prosperigon de Urugvajo. La suna simbolo, nomata "suno de majo" aŭ "inkaa suno", ekde aprilo 1813 ankaŭ aperis en la blazono de Argentino kaj same dekoras la flago de Argentino: Suna simbolo kun vizaĝo, ĉirkaŭita de radioj, en la inkaa mitologio reprezentis la dion Inti, filo de la ĉefdio Virakoĉa kiu kreis la mondon.

En la ovalo supre heraldike dekstre (laŭ vido maldekstre) videblas pesilo sur blua fono, simbolo de egaleco kaj justeco. Supre maldekstre (laŭ vido dekstre) videblas la monto *Cerro de Montevideo* kun sia montopinta fortikaĵo - ĝi reprezentu forton kaj defendemon. Sube dekstre videblas galopanta nigra ĉevalo, kiel simbolo de libereco, kaj en la suba maldekstra parto videblas virbovo sur blua fono, kiu simboligu la riĉecon kaj abundon kreitan pro la bredado de bovoj.

Kategorio:Urugvajo
Kategorio:Historio de Urugvajo
Kategorio:Naciaj simboloj de Urugvajo
Urugvajo
Nossa Senhora Aparecida (Serĝipo)

**Nossa Senhora Aparecida** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 8.508 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Batalo de Ajn Ĝalut

La **Batalo de Ajn Ĝalut** (arabe عين جالوت) okazis la  kaj en ĝi konfrontiĝis la egiptaj mamlukoj kontraŭ la mongoloj establitaj en Palestino, ĉe la Valo de Jizre'el en Galileo, norde de la nuna Israelo.

Ĉi tiu batalo estas konsiderata kiel tre grava laŭ multaj historiistoj, ĉar estis la unua fojo kiam la mongoloj estis venkitaj. Hulagu Ĥano, reganto de la Ilĥanato, neniam povis venĝi tiun malvenkon, kaj en postaj ekspedicioj, nur povis venki la mamlukoj unu fojon. Tiel haltiĝis la mongola avanco al Mezoriento kaj forfalis la mito pri la nevenkebleco de la mongoloj.

Ajn Ĝalut
Kategorio:1260
Kategorio:Bataloj de Mongolio
Kategorio:Historio de Israelo
4240 Grün

'*4240 *Grün''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astrofizikiston Eberhard Grün.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Hotaka dinastio

La **Hotakoj** estis afgana tribo kaj dinastio kiu regis en Afganio, plejparto de Irano, kaj nordokcidentaj partoj de Pakistano de 1722 al 1729, post la falo de la persaj safavidoj. Ĝi estis fondita en 1709 de Mirŭais Hotako, estro de la gilzajoj de Kandaharo kiu ekigis sukcesan revolucion kontraŭ la safavidoj. Post la morto de Mirŭais en novembro 1715, la povo transiris al lia frato Abdul Aziz sekvata de liaj filoj ĝis la malapero de la dinastio en 1738 kiam Nader Ŝaho kaj siaj afŝaridoj de Ĥorasano venkis Ĥusejn Hotako en lia fortikaĵo en Kandaharo. eta|300px|Hotaka ŝtato

## Regantoj 
Kategorio:Dinastioj
Kategorio:Historio de Irano
Kategorio:Historio de Afganio
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Benedek Virág

eta|220px|Benedek Virág
eta|200px|Memortabulo de Benedek Virág en Pécs
eta|200px|Memortabulo de Benedek Virág en Székesfehérvár
**Benedek VIRÁG,** hungare **Virág Benedek** estis hungara poeto, tradukisto, ordena pastro kaj pedagogo.

Li naskiĝis supozeble en 1752 en Dióskál (?). Li mortis la 25-an de januaro 1830 en Buda.

## Biografio 
Li naskiĝis en malriĉa servutula familio, tamen li frekventis piaristan gimnazion en Nagykanizsa. En 1772 li lernis en Pest (urbo). Tie li aliĝis al ordeno de piaristoj, fine li estis teologo en Pécs. Li komencis instrui en Székesfehérvár. Baldaŭe li vivis en Buda kaj en Pest tre malriĉe. En 1810 pro incendio liaj havaĵoj cindriĝis, sed li havis amikecon kun kremo de la hungaraj literaturaj figuroj: Ferenc Kazinczy, Dániel Berzsenyi, Karolo Kisfaludy, József Bajza (poeto), Ferenc Toldy, Mihály Vörösmarty. Li verkis ankaŭ latine.

## Verkoj (elekto) 
* odoj
* *Virág Benedek munkái* (Verkoj de Benedek Virág), 1799
* *Négy predikátzio...* (Kvar predikoj...), 1803 kaj 1805
* *Magyar századok IX–XIII* (Hungaraj jarcentoj 9-13-aj) 1808 1811
* *Poemák* (Poemoj), 1811
* *Thalia*, 1813
* *Költemények* (Poemoj), 1816
* *Magyar lant* (Hungara liuto, 1825

## Memorigiloj 
* lernejo *Virág Benedek* en Márianosztra
* memortabuloj en Ercsi, Székesfehérvár kaj Pécs
* skulptaĵo en Budapeŝto

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Virág
Kategorio:Naskiĝintoj en 1752
Kurier Poranny (1990)

**Kurier Poranny** () estas taggazeto por la nord-orientaj regionoj de Pollando eldonata en Bjalistoko de januaro 1990 (la 0-a numero aperis la . Komence la redaktistaro konsistis el ĵurnalistoj de la posttagmeza gazeto Kurier Podlaski. Ĝi posedas ses semajnĵurnalojn: Kurier Osiedlowy, Kurier Bielski (en Bielsk Podlaski), Kurier Sokólski (en Sokółka), Kurier Łapski (en Łapy), Kurier Hajnowski (en Hajnówka) kaj Kurier Lokalny (Wasilków, Supraśl, Czarna Białostocka). Ĝia mezuma eldonkvanto estas 19039 ekzempleroj. La posedanto de la ĵurnalo estas Media Regionalne sp. z o.o. apartenanta al la grupo Mecom.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La retpaĝo de Kurier Poranny ()

Kategorio:Bjalistoko
Kategorio:Polaj gazetoj
Delhia Sultanlando

eta|350px|Diversaj periodoj de la sultanlando.
[eta|*Tanka* de Ĥizr Ĥan [Firoz Ŝah Tughlak.]]
La **Delhia sultanlando** estis unu el la ĉefaj islamaj sultanlandoj en la nordo de Hindio dum la 13-a kaj 16-a jarcentoj.

Ĝi estis kreita danke al la militkampanjoj de Mohamedo de Gor kaj lia leŭtenanto Quṭb al-Dīn Aybak inter 1175 kaj 1206. Dum regado de la sultano Iltutmiŝ (1211–1236), konstanta ĉefurbo estis establita en Delhio kaj la politikistoj proksimaj al Ghūr estis disigitaj. Ekde 1290 ĝis 1320, sub rego de la Ĥalĝia dinastio, la sultanlando estis imperia potenco.

Ĝia regado estis detruita pro invado de Timuro (1398–1399), poste iom rekuperita de la afgana dinastio Lodioj (1451–1526). Ĝi falis denove antaŭ Babur en 1526, kaj estis reestablita denove kaj aneksiĝante al la Mogola Imperio de Akbar en 1556.

## Dinastioj 
* Ĥalĝia dinastio
* kvara: Sajida dinastio
* Lodi-dinastio

## Regantoj 
* Ĝalal-ud-din Ĥalĝi (1290-1296)
* Alauddin Ĥalĝi (1296–1316)
* Muhammad bin Tughluk (1325-1351)
* Firuz Ŝah Tughlak (1351-1388)

## Vidu ankaŭ 
* Okcidenta Ĉagataja Ĥanlando


Delhio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1200-1209
Kategorio:Aperis en 1206
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1520-1529
Kategorio:Malaperis en 1526
Fobos-Grunt

eta|modelo de la kosmosondilo Fobos-Grunt
**Fobos-Grunt** (ruse Фобос-Грунт, en iuj latinliteraj lingvoj ankaŭ *Phobos-Grunt*, en traduko "fundo/surfaco de luno Fobo) estis rusia kosmosondilo, kiu havis la taskon veni al la surfaco de la marsa luno Fobo (ruse Фобос, latinliterigite *Fobos*), preni ŝtonajn specimenojn por posta laboratoria analizo, kaj sendi ĝin en malgranda revencela kosma kapsulo al la tero. La pli granda luna stacio de la kosmosondilo restu sur la luno kaj pli longan tempon ekzamenu la planedon marson kaj la lunon Fobo mem. Post sukcesa starto la 8-an de novembro 2011, la kosmostacio komence orbite cirkulis ĉirkaŭ la tero. Pro ne korekta poziciigo de la sondilo malfunkciis la transigo al ekvojo al la marso, kaj nevole la sondilo plucirkulis en la tera orbito. La 15-an de januaro 2012 la sondilo eniris la teran atmosferon kaj forbruliĝis super la orienta Pacifika Oceano. Ĝi kraŝis en la oceanon 1 250 kilometrojn okcidente de la insulo de Velingtono. Temis pri la unua rusia mars-esplora misio post la sensukcesaj Fobos-misioj kaj la malsukceso de la sondilo *Mars 96* en la jaro 1996.

Kategorio:Kosmosondiloj
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Rusio
Alain Juppé

**Alain JUPPÉ** (naskiĝis la 15-an de aŭgusto 1945 en Mont-de-Marsan) estas franca dekstra politikisto kaj ministro pri eksteraj aferoj de 1993 al 1995 kaj 2011 al 2012. Li ankaŭ estis urbestro de Bordeaux de 2006 al 2019 (li jam estis unua foje de 1995 ĝis 2004).

Li estis proksima kunlaboranto de Jacques Chirac jam ekde 1976, kaj iĝis lia ĉefa asistanto en la urbodomo de Parizo de 1983 ĝis 1995. Li plurfoje oficis kiel ministro, kaj estis ĉefministro de Francio de 1995 ĝis 1997.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Persona blogo

Kategorio:Ĉefministroj de Francio
Kategorio:Ĉefministroj de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Mont-de-Marsan
Kategorio:Agregaciuloj pri klasika literaturo
Kategorio:Deputitoj de Gironde
Kategorio:Deputitoj de Parizo
Kategorio:Deputitoj de la 8-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Deputitoj de la 9-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Deputitoj de la 10-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Deputitoj de la 11-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Deputitoj de la 12-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1984-1989
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1989-1994
Kategorio:Lernintoj de ENA (Francio)
Kategorio:Lernintoj de École Normale Supérieure (strato Ulm, Parizo)
Kategorio:Lernintoj de IEP (Parizo)
Kategorio:Grandaj krucoj de la franca nacia Ordeno de Merito
Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Oficiroj de la nacia Ordeno de Kebekio
Kategorio:Inspektistoj pri financoj
Kategorio:Premiitoj de Concours Général
Kategorio:Urbestroj de Bordeaux
Kategorio:Urbestroj de UMP (Francio)
Kategorio:Ministroj pri eksterlandaj aferoj de Francio
Kategorio:Francaj ŝtatministroj
Kategorio:Francaj ministroj pri defendo
Kategorio:Francaj ministroj pri medio
Kategorio:Francaj ministroj pri buĝeto
Kategorio:Homoj de UMP (Francio)
Kategorio:Homoj de RPR (Francio)
Kategorio:Proparolantoj de la franca registaro
Kategorio:Junaj ĉefoj de la Franca-Usona Fonduso
Spranto

**Spranto** estas vindoza klientprogramo por videokonferencoj, kiu kapablas elsendadi kaj ricevadi bildon kaj sonon en HD-kvalito (1080-piksela video). Spranto, kies evoluo komenciĝis en oktobro 2010, uzas la popularan videokonferencan protokolon H.323. Uzanto de Spranto povas rekte konektiĝi al alia Spranto-uzanto sciante ties IP-adreson. Uzante propran pordogardejon (ekzemple la liberan GnuGk), oni povas aranĝi privatan videokonferencan reton, ekzemple pere de publika servo kiel h323.net, aŭ per ajna alia komerca servoprovizanto kiu subtenas la protokolon H.323. Avantaĝo de la programo estas la subteno de H.460 ("Direct Media"), aro de ITU-normoj kiuj ebligas videokonferencadon ankaŭ tra  aŭ fajroŝirmilo.

## Esperanto 
La nomo *Spranto* devenas de *Esperanto* kaj Spranto intencas esti "ponto inter ordinaraj homoj el malsamaj landoj", same kiel Esperanto. En la retpaĝaro de Spranto en la malsupra parto aperas portreto de L. L. Zamenhof (en grandeco 57x80 pikseloj) kaj apud ĝi la teksto "One who hopes" (laŭvorta angla traduko de "Esperanto" – "Iu kiu esperas"). Maldekstre de Zamenhof aperas ankoraŭ emblemo pri kongrueco de la programo kun Vindozo 7 (grandeco 54x56 pikseloj). Aŭtoro de Spranto estas firmao Spranto Australia Pty Ltd el Brisbane en Aŭstralio estrata de Simon Horne, kiu ne estas konata kiel esperantisto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Spranto 

Kategorio:Telefono
Kategorio:Interreto
Blazono de Brazilo

La **blazono de Brazilo** en sia nuna formo validas ekde la jaro 1968, sed principe sen grandaj ŝanĝoj fontas el la unua oficiala versio de 1889.

La blazonŝildo havas la formon de kvinpinta stelo en la naciaj koloroj flavo kaj verdo. Centre de la stelo situas blua cirklo, kaj en ties mezo situas bildigo de la stela konstelacio Suda Kruco. Tiu konstelacia bildo ĉirkaŭiĝas per kadro el pliaj 27 steloj, kiuj simboligas la 27 federaciajn ŝtatoj de Brazilo kaj la ĉefurban federacian distrikton.

Maldekstre de la granda stelo situas branĉo de kafarbo, kaj dekstre floranta branĉo de tabako. Ambaŭ estas la tradicie dominaj agrikulturaj produktoj de Brazilo. Sube la du branĉoj intrligiĝas per blua rubando, kiu reprezentu la unuecon kaj sendependecon de la ŝtato. Fona gloriolo, do abundo de lumaj radioj, per 20 stelpintoj substreku tion. Sub la blazonŝildo troveblas plia blua rubando, kiu portas la tekston *República Federativa do Brasil*, do Federacia Respubliko Brazilo, kaj la daton 15-a de novembro 1889 - en tiu tago deklariĝis la Respubliko Brazilo. Vertikala glavo, kies pinto troveblas sub la blazonŝildo, sed super la gloriolo, simboligu la protekton de la ŝtata sendependeco.

Laŭ oficialaj informoj la rilato de alto al larĝo estu 15:14.

Kategorio:Blazonoj de Brazilo
Blazono de Ĉilio

La **blazono de Ĉilio** oficiale enkondukiĝis la 24-an de junio 1834.

Meze de la blazono situas blazonŝildo, kiu videbligas blankan kvinpintan stelon kaj la pliajn naciajn kolorojn bluo kaj ruĝo - la esencaj elementoj kiuj ankaŭ konsistigas la nacian flagon de Ĉilio. Sur ĝi fiksiĝis fasko da plumoj en la samaj tri naciaj koloroj., bluo, blanko kaj ruĝo. La ŝildon dekstre tenas anda cervo (latine nomata * Hippocamelus*) kaj maldekstre tenas anda kondoro - ambaŭ havas kronon.

Ĉio staras sur orkolora plektita dekora fundo, sur kiu kuŝas blanka rubando kun la hispanlingva devizo de Ĉilio:
: „Por la razón o la fuerza“
: (per racio/konvinko aŭ per forto/perforto)

La blanka kaj iom grizeca (heraldike arĝentkolora) kvinpinta stelo ne nur simboligu la liberecon, sed ankaŭ la indianojn de Ĉilio, kiuj havis arĝentan stelon kiel rekonigan signon. La tri plumoj en la naciaj koloroj historie estis dekoraĵo por ĉapelo de la ŝtata prezidanto. La anda cervo estas la plej forta sovaĝa besto en la Andoj de Ĉilio. La kondoro konsideratas la reĝo el inter la andaj bestoj kaj estu simbolo de la libera vivo de la ĉilia loĝantaro.

La blazono de Ĉilio estis dezajnita en 1834 fare de Don Jose Ignacio laŭ modelo de la nacia flago.

Kategorio:Ĉilio
Kategorio:Historio de Ĉilio
Kategorio:Naciaj simboloj de Ĉilio
Ĉilio
Pilis (montaro)

eta|300px|Situo de Pilis en Hungario
**Pilis** [piliŝ] estas malgranda montaro de Hungario inter urboj Esztergom kaj Budapeŝto, ŝatata de turistoj. La norda najbaro de Pilis estas la Montaro Visegrád.

La nomo signifas: senharara (ne estas kovrata la pinto kun arbaro). La montaro konsistas el kalkoŝtono kaj dolomito, kion kverkoj kaj fagoj kovras plej ofte. La plej alta punkto estas same nomata Pilis 756 metrojn alta, sed estas ankoraŭ 2 pintoj, pli, ol 700 kaj 3 pintoj, pli, ol 600 metrojn altaj. En la montaro 11 kavernoj estas. Ĉe la montaro krom la menciitaj urboj estas ankaŭ Dorog, Pilisvörösvár, Budakalász, Szentendre kaj Pomáz. La Pilis-aj vilaĝoj estas Csobánka, Dunabogdány, Kesztölc, Leányfalu, Leányvár, Pilisborosjenő, Piliscsaba, Piliscsév, Pilisjászfalu, Pilismarót, Pilisszántó, Pilisszentkereszt, Pilisszentiván, Pilisszentlászló kaj Üröm. (Iama vilaĝo Pilisszentlélek nun estas apartenaĵo de Esztergom).

## Fontoj 
* Esperanto-fonto

## Bildaro 

Dosiero:Pilis hg.JPG
Dosiero:Nagy-Kevély, view.jpg
Dosiero:Pilis-hegy a felhőket súrolja - panoramio.jpg


Kategorio:Montaroj en Hungario
4567 Bečvář

'*4567 *Bečvář''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 17-an de septembro 1982 de la ĉeĥa astronomino Marie Mahrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa astronomo Antonïn Bečvář (1901–1965), fondinto kaj unua direktoro de la Observatorio Skalnaté Pleso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Marie Mahrová
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Ferenc Verseghy

**Ferenc Verseghy,** hungare **Verseghy Ferenc** estis hungara poeto, lingvisto, harpisto, jakobeno.

Li naskiĝis la 3-an de aprilo 1757 en Szolnok. Li mortis la 15-an de decembro 1822 en Budao (urbo).

## Biografio 
Li frekventis lernejojn en Pest (urbo) kaj Eger kaj en 1781 li iĝis pastro. Poste li lernis plu en universitato. En 1787 li komencis verki poemojn. 1795 pro tradukaĵoj li estis kondamnita. Poste li havis postenon en presejo. Li estis ankaŭ majstra harpisto.

## Verkoj (elekto) 
* *Rövid értekezés a musikáról* (Mallonga eseo pri la muziko), 1791
* *A szerelem gyermeke* (Infano de la amo), (teatraĵo), 1792
* *Mi a poézis?* (Kio estas la poezio?), 1793
* *Eduard Skócziában* (Eduard en Skotlando), teatraĵo, tradukaĵo, 1850
* *A tiszta magyarság* (La pura hungareco), eseoj, 1805
* *Neve napjára gróf Szapáry János urnak* (Por nontago de János Szapáry), 1805
* *Magyar ortografia* (hungara ortografio), 1816, poste ofte eldonita
* *Verseghy Ferencz Maradványai és élete* (Restaĵoj kaj vivo de Verseghy Ferencz), 1825
* *Verseghy Ferencz Költeményei* (Poemoj de Verseghy Ferencz), 1865

## Memorigiloj 
* gimnazio, presejo kaj biblioteko *Verseghy Ferenc* en Szolnok
* memortabulo en Szolnok
* skulptaĵo en Szolnok en parko *Verseghy Ferenc*
* literatura rondo *Verseghy Ferenc*

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj harpistoj
Kategorio:Hungaraj jakobenoj
Barelvismo

**Barelvismo** estas malgranda movado aŭ branĉo de islamo. Ĝi naskiĝis en la 1880-aj jaroj en Bareilly, (vilaĝo de Utar-Pradeŝo), norde de Barato), el la verkoj de Maŭlana Ahmad Riza Ĥan, kiu havas fortan tendencon al la raciaj sciencoj kaj jurisprudenco. Barelvanoj sin nomas la veraj reprezentantoj de la unua islama komunumo, kunuloj kaj sekvantoj de Mahomedo.

La barelvanoj estas la plimulto de sunaanoj kiuj enmigris al Pakistano ekde la barataj provincoj Utar-Pradeŝo kaj Bihar post la kreado de la du ŝtatoj en 1947. Kutime ili loĝas en urboj kiel Karaĉio kaj parolas urdue. Ili estas politikaj kaj religiaj malamikoj de deobandanoj kiuj venas el la provincoj Panĝabio kaj Harjano, kiuj estas malpli influaj.
 
La barelva islamo kombinas mistikaĵojn el sunaa kaj ŝijaaj branĉoj kune kun aliaj sufiaj.
Deobandismo

**Deobandismo** (urdue: دیو بندی *devbandī*) estas islama sunaisma reviglisma grupo kiu aperis en Barato kaj Pakistano kaj etendiĝis al aliaj landoj kiel Afganio, Sudafriko kaj Britio.

La deobandanoj, sekvas la fikhon de Abu Hanifah kaj la akidahon de Abu Mansur Maturidi. Ili estas tre influitaj de la Sunao kaj estas fervoraj defendantoj de la ŝario. Ĝia nomo venas de la barata urbo Deoband en Utar-Pradeŝo
Majsura reĝlando

La **Majsura reĝlando** (kanare ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ *maisūru saṃsthāna*) (1399–1947) estis reĝlando en suda Barato, tradicie oni kredas ke ĝi estis fondata en 1399 en la ĉirkaŭaĵo de la urbo Majsuro. La reĝlando, kiu estis regata de la familio Wodeyar, komenci servis kiel vasala ŝtato de la Viĝajanagara imperio. Post la malfortiĝo de ĉi lasta imperio (ĉ. 1565), la reĝlando iĝis sendependa. La 17-a jarcento vidis ekspansion de la misora teritorio, kaj sub Kanthirava Narasaraja la 1-a kaj Ĉika Devaraja, la reĝlando aneksis grandan parton de nuna Karnatako kaj de Tamil Nadu pro kio ĝi iĝis potenca ŝtato en la Dekkana Altebenaĵo.
eta

## Vidu ankaŭ 
* Tipu Sultan

Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Azio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1390-1399
Kategorio:Aperis en 1399
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1950
Tihamér Vujicsics

**Tihamér VUJICSICS** [vujiĉiĉ], hungare **Vujicsics Tihamér,** serbe **Тихомир Вујичић** estis hungarlandana serba komponisto.

Tihamér Vujicsics naskiĝis la 23-an de februaro 1929 en Pomáz, li mortis la 19-an de aŭgusto 1975 en Damasko.

## Biografio 
Patro de Tihamér Vujicsics gvidis la serban ortodoksan eklezion. La juna Tihamér studis en la nacia muziklernejo en Budapeŝto, poste en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1948. Baldaŭe la politikaj rilatoj malboniĝis inter Hungario kaj Jugoslavio, tial li devis plulerni nur en muzika mezlernejo. Tiel li konatiĝis kun kolektado de popolmuziko kaj studis la muzikojn de Balkano. Baldaŭe li komponis akompanajn muzikojn por televiziaj filmoj. Li abrupte mortis pro akcidento de flugmaŝino.

## Verkoj (elekto) 
* 137 akompanaj melodioj por filmoj
* *Koncert 1961* (Koncerto en 1961), filmo

## Memorigiloj 
* muzika lernejo en Szentendre
* placo en Szentendre
* *Vujicsics együttes* muzika orkestro

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Serbaj komponistoj
Kategorio:Hungariaj serboj
Kategorio:Hungaraj kolektistoj pri popolaj muzikoj
Kategorio:Hungaraj filmaj komponistoj
Canindé de São Francisco

**Canindé de São Francisco** estas municipo en la brazila subŝtato Serĝipo, kiu havis 24.686 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Serĝipo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Serĝipo
Mongola Paco

La Mongola Imperio estis kreita de Ĝingis-Ĥano en 1206. Ĉi tiu, post longaj internaj bataloj, arigis diversajn mongolajn tribojn sub lia rego, engaĝiĝante ilin en la ekspansio kiu kreus unu el la plej grandaj imperioj de la historio.

La mongola supereco produktis miksaĵoj el kulturoj je skalo neniam antaŭe vidata, kiu estigis la t.n. "Pax Mongolorum" aŭ **Mongolan Pacon** per kiu establiĝis miksaĵo inter la nomadaj mongoloj kaj la konkeritaj socioj de kamparanoj kaj komercistoj. La "mongola paco" altrudita en granda parto de Azio favorigis la kulturan kaj komercan interŝanĝon inter la vastaj teritorioj de la mongolo imperio kaj kun Okcidento.

Bona ekzemplo el tiu epoko (13-a jarcento) kaj kiu daŭrus malpli ol unu jarcento, estis la vojaĝoj de la veneciano Marko Polo kaj de aliaj komercistoj kaj misiistoj.

Kategorio:Paco
Kategorio:Mongola Imperio
Marata Imperio

La **Marata Imperio**, ankaŭ konata kiel **Marata Konfederacio**, estis ŝtata organizo ekzistinta en la Hinda subkontinento inter 1674 kaj 1818, kiu en la pinta momento ampleksis 1 milionon da kvadrataj kilometroj.

La imperio estis fondita de Ŝivaĝi en 1674 kiam estis establita sendependa marata teritorio ĉirkaŭ Puneo ekde la Biĵapura sultanlando. Post periodo el ribeloj kaj geriloj kontraŭ la mogola imperiestro Aŭrangzebo, Ŝivaĝi forpasis en 1680, lasante grandan maratan regnon, strategie situantan, sed eksponitan al atakoj. Mogoloj atakis ĝin en 1682, sed ne sukcesis konkeri maratojn en la milito, kiu daŭris ĝis 1707. Pranepo de Ŝivaĝi regis kiel imperiestro ĝis 1749 kaj dum sia regado fiksis oficejon de ĉefministroj, kiuj regis senpere, dum posteuloj de Ŝivaĝi nur titole. La imperio sian disvolvon travivis en la 18-a jarcento. Post malvenka batalo en 1761 ĝi transformiĝis al konfederacio de 5 memstaraj marataj ŝtatoj, regata interalie de Puneo, Gvalior, Nagpur, Baroda. Britio tamen venkis maratojn en 1818. Plimulto de la ŝtato estis enkorpigita al Brita Hindio kaj la ceteraj teritorioj en 1947 al sendependa Barato.

Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1670-1679
Kategorio:Aperis en 1674
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1818
4113 Rascana

'*4113 *Rascana*** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo estas komponita por celebri la 100-jaran jubileon de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado (angle, ***R**oyal **A**stronomical **S**ociety of **Cana'*da*), kreita en 1890.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (4113) Rascana, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982