open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Objekto Verbo Subjekto

Laŭ lingva tipologio, OVS estas unu la plej maloftaj vortordoj inter la lingvoj de la mondo.

Ekzemple:

: La muson ĉasas la kato.

Tre malmultaj uzas tiun formon kiel la ĉefa aŭ plej ofta vortordo, sed multaj lingvoj kiel Esperanto, la rumana, la hungara, ktp. uzas tiun vortordon por specife emfazi la objekton. En la sveda, tiu vortordo permeseblas kiam la objekto estas pronomo.

Tiu estas la ĉefa vortordo uzata en:

* lingvo Guarijio
* lingvo Hixkaryana
* la Klingona lingvo (fikcilingvo)
* Gumosopo (planlingvo)

  *Formo: Subjekto - Verbo - Objekto*

Komparu kun SOV, SVO, VSO, VOS, OSV.

## Referencoj 
Kategorio:Gramatiko
Kategorio:Lingvoscienco
Ernst Kreuder

**Ernst KREUDER** [ernst krojde] (n. 29-an de aŭgusto 1903 en Zeitz, m. la 24-an de decembro 1972 en Darmstadt) estis germana verkisto.

Sian junaĝon li pasigis en Offenbach am Main. Li laboris en banko, studis en filozofion, literaturan historion kaj kriminologion en Frankfurto ĉe Majno, vivtenante sin dume kiel helplaboristo en minejo, brikfarejo kaj konstruejo.

1926/27 li kune kun amiko migradis tra Jugoslavio, Albanio kaj Grekio. En la jaro 1932 li eklaboris por la satireca ĵurnalo *Simplicissimus*. De 1934 ĝis 1940 li vivis retirite en muelejo apud Darmstadt; por vivteni sin li verkis amajn kaj aventurajn rakontojn, krome li komencis sian ĉefverkon *Die Unauffindbaren*, kiu aperis en 1948'.

De 1940 ĝis 1945 li soldatservis, en 1945 li iĝis usona militkaptito. Post la Dua mondmilito li dediĉis sin plene al la verkado. Subtenate de Alfred Döblin li en la jaro 1949 fariĝis membro de la 
Akademio de Sciencoj kaj Leteroj (*Akademie der Wissenschaften und der Literatur*) en Majenco. En 1953 li gajnis la renoman literaturpremion Georg-Büchner-Preis.

La verkaro de Ernst Kreuder, montranta influojn de romantismo kaj superrealismo, ofte temas pri la fuĝo el la realeco al pli bona fantazia mondo. Krom romanojn kaj rakontojn li verkis ankaŭ poemojn kaj literatursciencajn eseojn.

## Listo de verkoj 
* *Die Gesellschaft vom Dachboden* (rakonto, 1946)
* *Die Unauffindbaren* (romano, 1948)
* *Herein ohne anzuklopfen* (rakonto, 1954)
* *Agimos oder Die Weltgehilfen* (romano, 1959)
* *Tunnel zu vermieten* (rakontoj, 1966)
* *Hörensagen* (romanoj, 1969)
* *Der Mann im Bahnwärterhaus* (romano, eld. 1973)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Peter Rosegger

**Peter ROSEGGER** (*  en Alpl, komunumo Krieglach, Steiermark, †  en Krieglach, Steiermark) estis aŭstra verkisto.

La filo de malriĉa kamparano frue interesiĝis pri desegnado kaj pentrado. Legi kaj skribi li lernis ĉe pensiiĝinta instruisto kaj aŭtodidakte, ĉar li ne havis okazon por vizitadi lernejon.

En la jaro 1864 li sendis siajn unuajn literaturajn verkojn al gazeto, kaj la redaktoro ebligis al la juna talentulo la viziton de komerca lernejo. Ekde la jaro 1869 Rosegger konstante publikigis poemojn en sia regiona dialekto, romanojn kaj rakontojn. Centraj temoj en lia verkaro estas la vivo de la kamparanoj, ties religiemo kaj amo al la naturo - kaj minacoj de la moderna grandurba etoso.

## Listo de verkoj 
* *Die Schriften des Waldschulmeisters* (romano, 1875)
* *Jakob der Letzte* (romano, 1888)
* *Das ewige Licht* (rakonto, 1897)
* *Erdsegen* (romano, 1900)
* *Als ich noch der Waldbauernbub war* (rakontoj, 3 vol., 1900-1902)
* *Weltgift* (romano, 1903)

## Citaĵo pri Esperanto 
## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj surrete
* Biografio en la malnovgreka

Kategorio:Germanlingva literaturo
Verbo Objekto Subjekto

Laŭ lingva tipologio, **Verbo Objekto Subjekto (VOS)** estas la kvara plej komuna vortordo inter la lingvoj de la mondo.

Ekzemple:
:Ĉasas la muson la kato.

Tiu estas la plej tipa vortordo uzata en pluraj Aŭstroneziaj lingvoj, ekzemple:

* la Fiĝia lingvo
* la Malagasa lingvo

kaj en la Terena lingvo, kaj en la Tzotzila lingvo.

Estas tamen ia debato pri tiu, ĉu la aŭstroneziaj lingvoj vere havas "subjekton" en la sama senco kiel en ekz. hindeŭropaj lingvoj, kaj do ĉu la nomo "VOS" vere ĝustas.

  *Formo: Verbo - Objekto - Subjekto*

Komparu kun SOV, SVO, VSO, OSV, OVS.

## Referencoj 
Kategorio:Lingvoscienco
Johann Gottfried Schnabel

**Johann Gottfried SCHNABEL** [johan gotfrit ŝnabl] (naskiĝis la 7-an de novembro, 1692 en Sandersdorf apud Bitterfeld, mortis iam inter 1751 kaj 1758) estis germana verkisto.

El lia verkaro plej famas la romano *Wunderliche Fata einiger See-Fahrer…*, kiu uzas la motivon de ŝiprompiĝo ligite kun socia utopio. Ĝi aperis en kvar volumoj inter la jaroj 1731 kaj 1743, kaj en la jaro 1828 aperis noveldono prilaborita de Ludwig Tieck, sub la titolo *Die Insel Felsenburg*.

## Listo de verkoj 
* *Wunderliche Fata einiger See-Fahrer…* (romano, 4 vol., 1731-1743)
* *Der im Irr-Garten der Liebe herum taumelnde Cavalier* (romano, 1738)
* *Der aus dem Monde gefallene und nachhero zur Sonne des Glücks gestiegene Printz* (romano, 1750)

eta|maldekstra|180px|Titola paĝo de *Insel Felsenburg*.

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en la 18-a jarcento
Barry White

**Barry WHITE** (n. la 12-an de septembro 1944 en Galveston, Teksaso, m. la 4-an de julio 2003 en Losanĝeleso, Kalifornio) estis usona kantisto kaj produktoro.

Kvankam lia kariero havis sian kulminon en la 1970-aj jaroj, li reelvokis la atenton, kiam en la usona televida serio Ally McBeal pluraj kantoj de li uziĝis dum kelkaj scenoj.

Dum la lastaj jaroj tamen sanecaj problemoj turmentis lin: Li devis submetiĝi al dializo kaj atendis renotransplanton. En majo 2003 li havis apopleksion. La 4-an de julio 2003 li mortis de rena malfunkcio en Losanĝelesa hospitalo.

;Plej famaj estas liaj kantoj:

''I'm Gonna Love You Just a Little More Baby* (1973), *Never, Never Gonna Give You Up* (1973), *Can't Get Enough of Your Love, Babe* (1974), *You're the First, the Last, My Everything* (1974), *What Am I Gonna Do With You* (1975), *Let the Music Play* (1976), *Your Sweetness is My Weakness* (1978), *Change* (1982), *Sho' You Right* (1987), kaj *Practice What You Preach'' (1994).

## Eksteraj ligiloj 
* Barry White Website: http://members.chello.nl/p.klein6/ 
* https://archive.is/20120524002109/www.bbc.co.uk/music/profiles/whitebarry.shtml
* http://www.dmhof.com 
* http://www.barry-white-info.de  
* http://www.dance70.com  

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Ritmenblusaj kantistoj
Kategorio:Soulaj kantistoj
1474

En la jaro **1474** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Rusio: fondita urbo Balaĥna

## Unuaj dokumentaj mencioj
* Coștiui (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Rüttenen kiel *Rüti* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 8-a de septembro: Ludovico Ariosto, itala poeto, mortis la 6-an de julio 1533.
* Perkin Warbeck - pretendanto al la angla trono dum la regado de Henriko la 7-a (m. 1499)

## Mortoj
1470

En la jaro **1470** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eduardo la 4-a (Anglio) detronigita, Henriko la 6-a (Anglio) restarigita.
* unua mencio pri Bârsău de Sus

## Naskiĝoj 
* 30-a de junio: Karlo la 8-a, reĝo de Francio (m. 1498)
* 2-a de novembro: Eduardo la 5-a (Anglio) (m. verŝajne en 1483)
* Husoŭski Mikola, belorusa-pola poeto (proksima dato) (mortis ĉirkaŭ 1533)

## Mortoj 
* 15-a de majo: Karolo la 8-a,  reĝo de Norvegio (1449-1450) kaj de Svedio. (n. 1408)
1468

En la jaro **1468** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* En Piotrków Trybunalski okazis la 9an de oktobro 1468 la unua plena pola parlamento nomata Sejmo de Krono de la Regno de Pollando (dum la regado de pol-litova reĝo Kazimiro la 4-a (Pollando-Litovio)) kun partopreno de parlamentanoj elektitaj en Sejmetoj de ĉiuj Vojevodioj (provincoj) el tuta Pollando. 
* Matiaso la 1-a Korvino disrabis Třebíčon.
* Unua mencio pri Certeju de Sus, Pogăneşti (Zam) kaj Dănuleşti.

## Naskiĝoj 
* 26-a de januaro: Guillaume Budé, franca filologo, helenisto, humanisto, diplomato kaj bibliotekisto. (m. 1540)
* Renato la Granda Bastardo de Savojo, nelegitima filo de la 7-a duko Filipo la 2-a de Savojo (m. 1525)
* Johannes Caesarius, germana humanisto, filologo, erudiciulo, kuracisto, latinisto, helenisto kaj gramatikulo. (m. 1550)
* Hermann von dem Busche, humanisto, luterana teologo kaj profesoro de la Universitato de Marburgo ( (m. 1534)

## Mortoj 
* 3-a de februaro: Johannes Gutenberg, inventisto.
* 30-a de junio: Damo Eleanor Talbot, amorantino de Eduardo la 4-a (Anglio) (n. nekonata)
* Montezuma la 1-a: imperiestro de Aztekoj.
1467

En la jaro **1467** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Karolo la Brava fariĝis duko de Burgonjo.

## Naskiĝoj 
* 1-a de januaro: Sigismondo la 1-a, reĝo de Pollando (m. 1548)
* Pedro Álvares Cabral, portugala esploristo (proksima dato) (mortis ĉirkaŭ 1520)

## Mortoj 
* 14-a de junio: Filipo la bona, duko de Burgonjo, naskiĝis la 13-an de junio 1396.
1466

En la jaro **1466** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Unua mencio pri Tria;

## Naskiĝoj 
* Quinten Matsijs, flandra pentristo (m. 1530)

## Mortoj 
* 8-a de marto: Francisko Sforza, itala kondotiero. (n. 1401)
* 13-a de decembro: Donatello, itala skulptisto kaj oraĵisto. (n. 1386)
1465

En la jaro **1465** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Nojag (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 7-a de aŭgusto: Filiberto la 1-a, duko de Savojo (m. 1482)
* 14-a de oktobro: Konrad Peutinger, germana juristo, humanisto, diplomato, ekonomikisto, politikisto kaj libro-antikvaĵisto. (m. 1547)
* Diego Velázquez de Cuéllar,  hispana konkeranto kaj unua reganto de Kubo (m. 1524)

## Mortoj 
* 29-a de januaro: Ludoviko la 1-a, duko de Savojo (n. 1413)
1464

En la jaro **1464** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Go-Hanazono detronigita, Go-Tsuchimikado iĝis imperiestro de Japanio.
* Paŭlo la 2-a iĝis papo.
* Unua mencio pri Lhotka u Ostravy, Zborov (Šumperk) kaj Almăşel.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Pio la 2-a, papo.
* Nicolau Cusano, Itala astronomiisto.
* Cosimo de Medicis.
1462

En la jaro **1462** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Matiaso reĝo de Hungario ekatakis grupojn husitajn kiuj agis en la Alta Hungario kun apogo de l' reĝo de Bohemio kaj de la ribela noblaro de Transilvanio.
* Unua mencio pri Câmpuri-Surduc, Sânnicolau Român kaj Cobăteşti.

## Naskiĝoj 
* 27-a de junio: Ludoviko la 12-a, reĝo de Francio (m. 1515)
* 24-a de julio: Giovanni Manardo, itala kuracisto, botanikisto kaj humanisto. (m. 1536)

## Mortoj
Elijah Wood

**Elijah Jordan WOOD** [elajĝa ŭud] (naskiĝis la 28-an de januaro, 1981 en Cedar Rapids, Iowa, USA) estas juna usona aktoro, kiu akiris mondan famon kiel Frodo el La Mastro de l' Ringoj. Tamen jam antaŭe li rolis en multaj sukcesaj filmoj.

## Filmaro 
### Televido 
### Videoludoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de januaro
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj videoludaj aktoroj
Adalbert Stifter

**Adalbert STIFTER** (/ˈadalbɛrt ˈʃtɪftər/ [ˈadalbɛɐt ˈʃtɪftɐ]) (n. la 23-an de oktobro 1805 en Oberplan, Bohemio, m. 28-an de januaro 1868 en Linz) estis aŭstra verkisto kaj pentristo.eta|150ra|Adalbert StifterLi studis juron, matematikon kaj natursciencon en Vieno, sed lia intereso pri pentrado kaj verkado pli kaj pli fortiĝis. En la jaro 1837 li edziĝis. Kvankam famiĝanta kiel verkisto kaj pentristo, li pro financaj zorgoj vivtenis sin kiel redaktoro kaj instruisto. Liaj rilatoj al aŭtoritatuloj ofte estis tre malbonaj, lia financa situacio ne esence pliboniĝis kaj finfine lin premis sanecaj problemoj. Suferanta je hepata cirozo li provis suicidon kaj mortis sekve de ĝi du tagojn poste. La sinmortigo poste estis prisilentata, ĉar suicidintojn laŭ la tiama tradicio ne eblis normale entombigi.

La verkaro de Adalbert Stifter brilas pro la elstaraj priskriboj de pejzaĝoj, kiuj laŭ la aŭstra verkisto Peter Rosegger efikas "kvazaŭ pentritaj per la peniko". Kiel pentristo Stifter estas rigardata antaŭulo de la impresionismo, krome menciindas liaj meritoj en la konservado de artaj valoraĵoj.

## Listo de verkoj 
* *Studien* (noveloj, 6 vol. 1844-1850)
* *Bunte Steine* (rakontoj, 2 vol., 1853)
* *Der Nachsommer* (romano, 1857]
* *Witiko* (romano, 3 vol., 1865-1867)
* *Erzählungen* (rakontoj, eld. 1869)

eta|maldekstra|180ra
eta|maldekstra|180ra|la naskiĝdomo de la verkisto en Oberplan
eta|maldekstra|180ra
eta|maldekstra|180ra

## En Esperanto aperis 
*La erikejvilaĝo,tria ĉapitro* (trad. Karl Bartel, La Marto, 1911, p.&nbsp;52-54)

*La flugo per la Kondoro* : (Fragmento el la novelo *La
Kondoro*) ; *Die Fahrt auf dem Kondor* : (aus der Novelle *Der Kondor*) / [Trad. Ernst Werner]. - En: Austria antologio ; p.&nbsp;18 - 23, kajeroj 11 - 15

*Survoje al lernejo en montaro*  / Trad. E. Werner. -
En: Austria antologio ; p.&nbsp;26 - 30, kajeroj 16 - 18

*La flugo per la kondoro*. - En: Tri majstro-noveloj ; p.&nbsp;30 - 32

## Eksteraj ligiloj 
* La erikejvilaĝo en Marto 1911

Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Personecoj el Šumava
Hino

**Hino** estas hibrido de azenino kaj virĉevalo, ne plu kapabla reproduktiĝi. Estas uzata kiel ŝarĝ-, rajd- kaj tirbesto. Proverba ĝi fariĝis pro sia obstineco heredita de la patrino (obstina/senprudenta kiel hino).

## Vidu ankaŭ 
* Mulo

Kategorio:Ĉevaloj
Kategorio:Hibridoj (biologio)
Emily Brontë

**Emily Jane BRONTË** (naskiĝis la 30-an de julio 1818, mortis la 19-an de decembro 1848) estis angla verkistino.

Ŝi naskiĝis en Thorton, Yorkshire kiel filino de pastro kaj pasigis sian junaĝon en la soleca etoso de la pastra domo. Kun siaj du fratinoj Charlotte kaj Anne kaj sia frato Branwell ŝi frue elpensis fantaziajn rakontojn.

En la jaro 1846 la tri fratinoj publikigis la poemaron *Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell*. Timante antaŭjuĝojn ili uzis virajn pseŭdonimojn: Emily, kiu faris la plej grandan kontribuon al tiu ĉi kolekto, aperis kiel "Ellis Bell".

Ŝia ĉefverko, la romano Wuthering Heights, aperis en la jaro 1847. Kvankam ĝi siatempe rikoltis akrajn kritikojn, ĝi ekde la transiro de la 19-a al la 20-a jarcento trovas vastan agnoskon kaj grandan respekton.

Brontë, kies sano estis malfortigita pro prema familia vivo, mortis en 1848 en Haworth, Yorkshire.

## En Esperanto aperis 
*Al la imago*  ; *Diru, diru*  ;
*Memoremo*  / Emily Brontë. -
En: Angla antologio ; p.&nbsp;107 - 110, vol. 2
* Wikisource 

## Vidu ankaŭ 
*39428 Emilybrontë

## Eksteraj ligiloj 
* Bronte Sisters Links 
* BrontëBlog

Emily
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Anne Brontë

**Anne BRONTË** (naskiĝis la 17an de januaro 1820, mortis la 28an de majo 1849) estis angla verkistino.

Ŝi naskiĝis en Thornton (Yorkshire) kiel filino de pastro kaj pasigis sian junaĝon en la soleca etoso de la pastra domo. Kun siaj du fratinoj Charlotte kaj Emily kaj sia frato Branwell ŝi frue elpensis fantaziajn rakontojn.

En la jaro 1846 la tri fratinoj publikigis la poemkolekton: *Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell*. Timante antaŭjuĝojn ili uzis virajn pseŭdonimojn: Anne aperis kiel "Acton Bell".

Krome ŝi verkis la romanojn *Agnes Grey* (1847) kaj *The Tenant of Wildfell Hall* (1848).

Brontë mortis en 1849 en Scarborough, Yorkshire.

## Verkoj 
* *The Tenant of Wildfell Hall*
* *Agnes Grey*

## Vidu ankaŭ 
* 39429 Annebrontë

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.shef.ac.uk/misc/personal/cs1ma/anne/bronte.html 
* http://www.gutenberg.net/catalog/world/authrec?fk_authors=404
* http://bronteblog.blogspot.com
* http://wildfell.aking-mahal.net 
* http://groups.yahoo.com/group/BronteSistersLinks/ 

Anne
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Charlotte Brontë

**Charlotte BRONTË** (naskiĝis la 21-an de aprilo 1816, mortis la 31-an de marto 1855) estis angla verkistino.

Ŝi naskiĝis en Thornton, Yorkshire la filino de pastro kaj pasigis sian junaĝon en la soleca etoso de la pastra domo en Yorkshire. Kun siaj du fratinoj Anne kaj Emily kaj sia frato Branwell ŝi frue elpensis fantaziajn rakontojn.

En la jaro 1846 la tri fratinoj (la frato fariĝis alkoholulo) publikigis sian unuan poemkolekton: *Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell*. Timante antaŭjuĝojn ili uzis virajn pseŭdonimojn: Charlotte aperis kiel Currer Bell. La verko apenaŭ rikoltis atenton.

Sukceson gajnis ŝiaj parte membiografiaj romanoj, kiuj pritraktis sociajn problemojn kaj la rolon de la virinoj tiutempe.

En 1854, Brontë edziniĝis kun Arthur Bell Nicholls, pastoro. Ŝi mortis dum gravedeco kaj estis enterigita en la Preĝejo de Santa Mikaelo kaj Ĉiuj Anĝeloj en Haworth, West Yorkshire.

## Frua vivo 
Brontë naskiĝis la 21an de aprilo, 1816. Ŝiaj gepatroj estis Maria kaj Patrick Brontë. Ŝi skribis ŝian unuan poemon kiam ŝi havis 13 jarojn. Dum ŝia infanaĝo, ŝi kaj ŝiaj gefratoj - Branwell, Emily kaj Anne - skribis iliajn proprajn rakontojn, kaj kreis fikciajn mondojn. Charlotte kaj Branwell skribis rakontojn pri fikcia lando nomiĝis "Angria". Emily kaj Anne skribis artikolojn kaj poemojn pri ilia fikcia lando, "Gondal".

## Listo de verkoj 
* *Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell* (poemoj, 1846)
* *Jane Eyre* (romano, 1847)
* *Shirley* (romano, 1849)
* *Villette* (romano, 1853)
* *The Professor* (romano, eld. 1857)

## En Esperanto aperis 
*Jane Eyre* / el la angla lingvo trad. de H. J. Bulthuis. – Zutphen : Thieme, 1931. – 493 p.

## Vidu ankaŭ 
*39427 Charlottebrontë

## Eksteraj ligiloj 
* Bronte Sisters Links 
* Anne Brontë: The Scarborough Connection 
* BrontëBlog
* 
* e-libroj.com  Charlotte Brontë : Jane Eyre - e-libro elŝutebla -ePub-Pdf-Rtf-Odt

Charlotte
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Kliŝo

eta|“Dolĉaj sonĝoj” estas kliŝa frazo.
**Kliŝo** estas teĥnika vorto de presado kiu signifas antaŭfaritan preselementon. 

Laŭ Francisko Azorín **kliŝo** estas *Fotografia negativo, fiksita sur vitro por fari kopiojn. Metala plato sur kiu estas inverse reproduktita presota bildo.* Li indikas etimologion el la franca *cliché*, vorto elpensita de tipografistoj dum la 19 jc. Kaj li aldonas la terminojn *kliŝi*, por fari kliŝon de io, kaj *aŭtotipia kliŝo* kaj *galvana kliŝo*.

Kliŝo ankaŭ estas tro uzata frazo, ekzemple: *Esperanto estas lingvo de estonto.* Kliŝa estas sinonimo de stereotipa, kaj ankaŭ signifas: banala, maloriginala (PIV2).

## Vidu ankaŭ 
* Arketipo

## Notoj 
## Bibliografio
* Riffaterre, Michael, *Essais de stylistique structurale*, Paris, Flammarion, 1971, trad. fr. Daniel Delas.
* Dantzig, Charles, *La guerre du cliché*, Paris, Les Belles Lettres, 1988.
* Amossy, Ruth ; Herschberg Pierrot, Anne, *Stéréotypes et clichés. Langue, discours, société*, Paris, Nathan, Coll. Lettres et sciences sociales, 1997.
* Henri Laroche, *Dictionnaire des clichés littéraires*, Arléa, 2003
* Pascal Perrat, *Écrire à clichés fermés*, CFPJ éditions 2007

Kategorio:Fikcio
Kategorio:Literaturo
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Presarto
UK 1927

200ra|maldekstra|eta|Memorŝtono
[eta|200ra|maldekstra|Plantado de Jubilea Kverko en [Sopot dum IJK 1959]]
De la 28-a de julio ĝis la 5-a de aŭgusto 1927 okazis en la urbo Dancigo la **19-a Universala Kongreso de Esperanto** kun 905 kongresanoj el 35 landoj sub la prezido de *Bernhard Aeltermann*. Dum la malfermo, Carl A. Lindhagen, ĉefurbestro de Stockholm, parolis Esperante. En arbaro rande de la apuda banloka urbo Zoppot (ekde 1946 pole *Sopot*) oni plantis jubilean kverkon ĉe arbara loko nomata 'Esperanto-Placo' okaze de la 40-jariĝo de la lingvo, kie laŭdire staris ankaŭ Esperanto-monumento - la nazioj detruis ambaŭ memorigilojn. Post la milito oni plantis novan kverkon, okaze de la IJK 1959 en la intertempe pola urbo Gdansko, ĉe la sama loko en Sopot, kaj metis novan memorŝtonon. En la UK de 1927 okazis enketo pri la lerneja instruado de Esperanto.

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Kategorio:Gdansko
Kategorio:1927 en Germanio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Pollando
Emilio Barbón

**Emilio BARBÓN** (naskiĝis la  en El Rebollusu; mortis la ) estis heroo de Hispana Socialista Partio (PSOE) dum la reĝimo de Francisco Franco.

Tiutempe la partio kunvenis sekrete. Parolantoj sin kaŝis malantaŭ kurteno. Sed kiam iu homo kun du lambastonoj parolis per distinga akĉento de Asturio pri pasia fordono, intelekta rigoreco kaj kuraĝo, ĉiuj rekonis Barbón. 

Li naskiĝis en la socialista mineja regiono de Pola de Laviana. Li suferis per infana paralizo, kiu prokrastis lian instruadon kaj devigis lin uzi bastonojn kaj rulseĝon. Tio tamen fortigis lin por venki la obstaklojn de la vivo. 

En 1957 li diplomitiĝis ĉe la Universitato de Oviedo kaj poste laboris kiel juristo, kaŝante sian politikan agadon por PSOE kaj la sindikato de Ĝeneralaj Laboristoj. En 1958 la tuta komitato de la Asturia PSOE arestiĝis. Barbón fariĝis kerno de nova estraro. Li forte subtenis la strikon de ministoj en Asturio je 1962, kiu skuis la Franko-reĝimon, montris fendojn en la Katolika Eklezio kaj alportis kritikon de aliaj eŭropaj landoj. Barbón multfoje arestiĝis kaj dufoje enkarceriĝis. 

En la fruaj 1970-aj jaroj, la reĝimo elloĝigis multajn kamparajn farmistojn pro rezervuja projekto en Rioseco. Barbón leĝe defendis multajn familiojn preskaŭ senpage - nur por la kosto de la uzita papero. Arestitaj sindikatestroj petadis *la ruĝan juriston el Laviana,* kaj li estis vokita.

Dum la periodo post Franco Barbón forte subtenis malsekretecon. Li estis sindikatestro en Asturio de 1975 ĝis 1989. Li tenis plurajn ministrajn oficojn kaj en 1989 iĝis juĝisto de la Ĉefa Juĝistaro. En 1999 Asturio kaj Hispanio donis al li plurajn dekoraciojn. 	

Eĉ la malamikoj de Barbón konfesis pri lia fizika kaj morala kuraĝo kaj profunda respekto pro politika etiko. Ĉe lia funebra solenaĵo, eĉ dekstruloj ĝentile staris, dum la ĉerko, kovrita de la ruĝa standardo, portiĝis inter pugnaj salutoj kaj entombiĝis je la melodio de *La Internacio.*

Barbon, Emilio
Barbon, Emilio
Barbon, Emilio
Barbon, Emilio
John C. Wells

**John Christopher WELLS** [ĝon KRIS-to-fe ŭelz] (naskiĝis la  en Bootle, vilaĝo en Lancashire) estas brita esperantisto, vortaristo kaj emerita profesoro pri fonetiko ĉe la Universitato de Londono.

## Persona vivo 
Wells estas filo de sudafrikdevena patro kaj angla patrino. Li studis lingvojn kaj aŭtodidakte usonstilan stenografion. Li lernis, inter aliaj, la kimran. En 2006 li emeritiĝis.

## Esperanto 
Wells lernis Esperanton 16-jaraĝe, en 1956. Li estis estrarano de UEA de 1971 ĝis 1974 kaj prezidanto de UEA de 1989 ĝis 1995, aktuale li estas membro de Honora Patrona Komitato. Wells estis sekretario de Internacia Fonetika Asocio kaj redaktoro de ties revuo. Gvidis Esperanto-Asocion de Britio, la Londonan Esperanto-klubon kaj Ligon de Samseksamaj Geesperantistoj. Wells instruis Esperanton ĉe la Ŝtata Universitato de San-Francisko kaj partoprenis en la kurso de Esperanto *Pasporto al la tuta mondo*.

De 1970 ĝis 2022 li estis membro de la Akademio de Esperanto. De 2007 ĝis 2013 li estis ties prezidanto.

## Verkoj (elektitaj) 
* Vortaro *English Esperanto English Dictionary*, Mondial, 2010.
* Vortaro *Teach Yourself Esperanto Dictionary* ("Mem-lerna Esperanto-vortaro"), 1968,
* *The E. U. P. concise Esperanto and English dictionary*. Londono 1969 (lasta represo: 18a en 1999)
* *Lingvistikaj Aspektoj de Esperanto*, 1978
* *Accents of English* ("Akĉentoj de la angla")
* *Jen nia mondo*
* *Geiriadur Esperanto / kimra vortaro*, Londono, 1985

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝaro de John Wells 
* Vortaro-blogo de John Wells: Diskutado de problemoj leviĝantaj dum la reviziado de la vortaro *Concise Esperanto and English Dictionary*.
* Libroj  de kaj pri John Wells en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri John Wells en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
*  en Internacia Kongresa Universitato de 82-a UK 1997

Kategorio:Anglaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Historio de UEA
Kategorio:Prezidantoj de UEA
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Akademio de Esperanto
Kategorio:Anglaj lingvistoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Esperantologoj
Kategorio:Fonetikistoj
Kategorio:Interlingvistoj
Kategorio:GLAT-personoj
Kategorio:Lernantaro de Trinity College
Kategorio:Studentoj de la Universitato de Londono
Eduard Stettler

**Eduard STETTLER** estis svisa juristo kaj ido el patricia familio en Berno, Svislando. Li naskiĝis la 5-an de februaro 1880 en Berno kaj mortis la 21-an de oktobro 1940 ankaŭ en Berno.

Stettler fariĝis vicdirektoro de UEA en 1911, sub Direktoro Hector Hodler. Fine de 1920 li elektiĝis prezidanto de UEA kaj rezignis en 1924 pro sano-kialoj. Denove li prezidantis de 1928 ĝis 1934. Li rezignis duan fojon pri la prezidanteco dum la skandaleca 26-a UK 1934 en Stockholm, protestante kontraŭ la ne-reelekto de tri komitatanoj, sed li restis Honora Prezidanto (kio li estis ekde 1924).
## Verkoj
eta|220px|maldekstra|Libro de Eduard Stettler pri Hector Hodler, 1928.
Li verkis interalie la Statuton de 1920 kaj biografion pri Hector Hodler, 1928.

***Hector Hodler. Lia vivo kaj lia verko**. 1928, 168 p.

## Enciklopedio de Esperanto 
**Eduard STETTLER**, sviso, Bern. Nask. en Bern 1880 de patricia familio. Lernis E-n en 1908, aliĝis al UEA en 1909 kaj venis Ĝeneven en 1910 por labori dum du jaroj libervole en la modesta oficejo de UEA. - La kvalitoj de St. estas feliĉa kompletigo al tiuj de Hodler kaj ambaŭ reprezentis en rimarkinda maniero la svisan karakteron. Al la intuicio kaj iniciatemo de Hodler, St. alportis la svisan prudenton, trankvilan prijuĝon, kelkfoje embarasigan ĝisfundecon. Juristo klarvida, li tuj komprenis la malfortecon de la strukturo de la movado kaj en la kadro de UEA serĉis realigi tion, kion li spertis en aliaj societoj, ĉe kiuj li kunlaboris libervole. Lia nomo do aperis kiel sobra realigisto de eblecoj fareblaj. Liaj raportoj legataj nur de malplimulto en la movado, ankoraŭ nun estas fonto de utilaj pensoj, spertoj kaj observoj. - St. estis vicdel. de UEA en Bern ĝis 1910, komitatano de UEA, poste vicdirektoro ĝis 1919, direktoro kaj fine prezidanto de la Asocio de 1920 ĝis 1924. (La roloj de direktoroj estis ĝis 1920 honoroficaj). - La komitato elektis lin honora prez. 1924, kiam pro grava malsano de St., d-ro Privat akceptis la prezidantecon. Reelektita en 1928 kiel prez. St. rezignis sian oficon en Stockholm 1934 pro solidareco al kunlaborantoj ne elektitaj en la novan komitaton de la Asocio. - Plurfoje St. estis prez. de la Svisa ES. Okupiĝinte en la du organizaĵoj pri la gvido, li verkis la statutojn de UEA de 1920 kaj 1934, biografion de Hodler, kaj, krom kelkaj literaturaj tradukoj, grandan nombron de priaferaj artikoloj en la gazeto ,E'.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo de Stettler en Esperanto
* [Libroj kaj aliaj dokumentoj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=Eduard+stettler&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Eduard Stettler en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

## Fontoj 
* Enciklopedio de Esperanto
* Universalaj Lingvoj en Svislando p. 647

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Svisa Esperanto-Societo
Kategorio:Prezidantoj de UEA
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Ĝeneralaj Direktoroj de UEA
Kategorio:Naskiĝintoj la 5-an de februaro
Kategorio:Mortintoj la 21-an de oktobro
Listo de irlandaj esperantistoj

[eta|[Insulo de Irlando]]
**Listo de gravaj irlandaj esperantistoj** el la Respubliko de Irlando kaj Nord-Irlando ambaŭ.

## A
* Jeremy Addis
* Manjo Austin

## B
* T. Grahame Bailey
* C. P. Blackham
* William Brown
* Frank Burns

## C
* A. R. Campbell
* Dermot Clancy
* James Connolly

## D
* Edmund Edward Fournier d'Albe
* Jean Darling
* Joy Davies
* John Dawson
* Matthias Derham
* Fred Douglas
* James Douglas

## E
* Michael Everson

## F
* Christopher Fettes

## G
* Patro M. H. Gaffney
* Richard H. Geoghegan
* George Gordon

## H
* Harry Harrison
* S-rino M. Hazlett
* Bulmer Hobson

## I
* Aaron Irvine

## J
* Dr-o Augustus Johnston
* Dr-o Georgo Jameson Johnston
* James Joyce

## K
* Ken Keable
* Liam Kirk / Liam Ó Cuirc

## L
* T. S. Lindsay

## M
* Garbhan MacAoidh
* Somhairle Mac Aoidh
* H. Macauley/H. Macaulay
* F. R. A. McCormick
* H. J. MacDermot
* Máire McKay / NicAoidh
* Peadar Macken
* George MacLoskie
* Lorcán Macmeanmnáin
* Hugh McNeill
* Paro Megahy (Bazil Patras Megahy)
* R. J. P. Mortished
* William Mullan
* Maire Mullarney
* Sean Mullarney
* John Murray

## N
* Robert Nielsen

## O
* James Charles O'Connor
* D. Ó hEachaidh
* Risteárd Ó Glaisne
* Daithí Ó hÉalaithe/David Healy
* Lorcán Ó hUiginn
* T. W. O' Leary/Thomas O' Leary
* Breandán Ó Mearáin
* D-ro Seán Ó Riain
* P J O'Reilly/Pat O'Reilly
* Emma L. Osmond

## P
* Patrick Parker
* Joseph Mary Plunkett
* John Pollen
* Prof-o Stanley Lane-Poole

## R
* J. M. Rae

## S
* Trevor Sargent
* Francis Sheehy-Skeffington
* Dr-o E. A. A. Stonely

## W
* M. J. Waldron
* Robert Boyd White
* Ivor Williams
* Pastro G. R. Wynne
* Gladys Wynne

## Vidu ankaŭ 
* Ĝermolisto de irlandaj esperantistoj
* Esperanto-Asocio de Irlando


Irlandaj
Albert Uderzo

**Albert UDERZO** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1927 en Fismes, mortis  en Neuilly-sur-Seine, Francio) estis la desegnisto de la fama komiksa serio *Asteriks*.

En la jaro 1951 li renkontis René Goscinny, kiu mem desegnis bildstriojn kaj estis talenta verkisto. Goscinny tiam verkis la rakontojn, kiujn Uderzo ilustris. Ili kune produktis komiksajn seriojn, interalie *Oumpah-Pah* (aperinta 1958-1962 en la revuo *Tintin*) kaj ekde 1959 *Asteriks*, kiu fariĝis ilia plej granda komuna sukceso.

Post la morto de René Goscinny en 1977 Albert Uderzo komencis sole produkti la *Asteriks*-serion, kiu parte aperis ankaŭ en Esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.asterix.com Oficiala retejo de Asteriks     
* http://mobilix.org/de/mobilix_asterix.html  Unu flanko de la historio 
* http://www.asterix-international.de/asterix/uderzo.shtml  Biografieto pri Uderzo 
* http://www.asterix.no Norvega Asteriks-retejo 

Kategorio:Asteriks
Kategorio:Francaj verkistoj
Internacia Esperanto-Ligo

**Internacia Esperanto-Ligo** (**IEL**) estis fondita post alvoko de Louis Bastien en la 18-a de septembro 1936, kreante skismon en la movado. Ĝi ekzistis ĝis la Kunfandiĝo de 1947. Ĝi estis siatempe la plej granda kaj grava Esperanto-asocio, kaj kunigis la Landajn Asociojn.

[eta|dekstra|*[Esperanto Internacia*, 1937]]
Pro la malfacilaĵoj teni la oficejon en Ĝenevo kaj la rezisto de Eduard Stettler kaj Hans Jakob, Bastien kaj la plej multaj aliaj estraranoj de UEA forlasis la Asocion kaj fondis *Internacian Esperanto-Ligon*, kun sidejo en Britio (la 18-an de septembro 1936). Tre baldaŭ preskaŭ ĉiuj membroj kaj aliĝintaj asocioj de UEA transiris al ĝi. Ĉe la Ĝeneva UEA restis komence nur la svisa (ĝis 1938) kaj (formale) la neaktivaj asocioj en Hispanio, krome kelkaj cent individuaj membroj. Oni parolis pri Skismo.

IEL tiel fariĝis la ĉefa internacia neŭtrala Esperanto-asocio, kun la revuo *Esperanto Internacia* kaj sidejo en Heronsgate apud Londono. Sekretario dum la tuta ekzisto de IEL estis Cecil Charles Goldsmith, kiu fakte estis la origina proponinto de IEL. Iusence oni povas vidi en IEL la sekvanton de Universala Federacio Esperantista.

Post la dua mondomilito la du asocioj kunfandiĝis sub la malnova nomo Universala Esperanto-Asocio.

## Vidu ankaŭ 
* Skismo en la Esperanto-movado
* Ĝeneva UEA
* Estraro de IEL 1936-1938
* Estraro de IEL 1938-1947

## Bibliografio 
* Marcus Sikosek (Ziko van Dijk): *Die neutrale Sprache. Eine politische Geschichte des Esperanto-Weltbundes*. Bydgoszcz: Skonpres 2006. 459 paĝoj, il. ISBN 978-83-89962-03-4

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
René Goscinny

**René GOSCINNY**  (naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1926 en Parizo, mortis la 5-an de novembro 1977) estas la verkinto de la fama komiksa serio *Asteriks*.

Li naskiĝis en Parizo en familio de polaj judaj enmigrintoj kiel filo de Stanisław Gościnny (la familia nomo en pola lingvo signifas *gastema*), kemia inĝeniero el Varsovio, kaj Anna Bereśniak-Gościnna el Ĥodorkiv (nuntempa Ukrainio).

René Goscinny pasigis sian junaĝon en Buenos Aires. Post la abiturienta ekzameno li vivtenis sin kiel help-librotenisto kaj poste kiel desegnisto en varbagentejo. En la jaro 1945 li elmigris al Usono kaj kvar jarojn poste li ekloĝis en Parizo.

En 1951 li renkontis la desegniston Albert Uderzo. Goscinny nun verkis la rakontojn, kiujn Uderzo ilustris. Ili kune produktis plurajn seriojn, interalie *Umpah-Pah* (aperinta 1958-1962 en la *Tintin*-magazino), kaj ekde 1959 *Asteriks* (*Astérix*), kiu fariĝis ilia plej granda komuna sukceso kaj aperis parte ankaŭ en Esperanto.

Aliaj famaj verkoj estas: *Le Petit Nicolas* (desegnita de Jean-Jacques Sempé), *Lucky Luke* (desegnita de Morris) kaj *Iznogud* (desegnita de Jean Tabary).

## Vidu ankaŭ 
* Le Petit Nicolas (filmo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.goscinny.net/ oficiala retpaĝaro de René Goscinny
* http://www.asterix.com oficiala retpaĝaro de Asteriks
* http://www.asterix-international.de/asterix/goscinny.shtml  
* http://www.goscinny.net 

Kategorio:Asteriks
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj bildliteraturistoj
Peñarol

**Peñarol** (*Club Atlético Peñarol*, [klub atlEtiko penjarol'], "Klubo atletisma *Peñarol*") estas unu fama futbalteamo en Montevideo, Urugvajo, fondita en 1891 de la Britaj laboristoj ĉe Urugvajaj fervojoj. Ĝi havas multajn nacionalajn konkursojn kaj aliajn prestiĝajn trofeojn. Interalie ĝi trifoje gajnis la Interkontinentan Pokalon.

Kategorio:Urugvajaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1891
Head Over Heels

***Head over Heels*** ([hed oŭva hilz], "kapo super kalkanoj") estas la dua albumo de la brita rokgrupo Cocteau Twins, eldonita en aŭgusto de 1983. *Head Over Heels* estas mikso de sonaj koloroj, melodioj, kaj harmonioj. Kvankam la populareco de la albumo jam estas ĉiam limigita, ĝia kritika akcepto estas virtuale absoluta, kaj ĝia influo sur postaj muzikistoj estas bone dokumentita.

## Listo de kantoj 
# When Mama Was Moth (Fraser/Guthrie)
# Five Ten Fiftyfold (Fraser/Guthrie)
# Sugar Hiccup (Fraser/Guthrie)
# In Our Angelhood (Fraser/Guthrie)
# Glass Candle Grenades (Fraser/Guthrie)
# In the Gold Dust Rush (Fraser/Guthrie)
# The Tinderbox (Of a Heart) (Fraser/Guthrie)
# Multifoiled (Fraser/Guthrie)
# My Love Paramour (Fraser/Guthrie)
# Musette and Drums (Fraser/Guthrie)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.allmusic.com/album/r4255 
* Head over Heels ĉe la Eyesore Database (*angle*)

----
Cetere: ***Head Over Heels*** estas ankaŭ kanto de la sveda anglalingva grupo ABBA.

Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1983
1549

En la jaro **1549** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 7-a de januaro: Tomé de Sousa iĝis koloniestro de Brazilo.
* 29-a de marto : Fondita Salvador (Brazilo).
* Konsento de Zuriko.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 3-a de aprilo: Matsudaira Hirotada, japana daimjo (n. 1526)
* Papo Paŭlo la 3-a
Heaven Or Las Vegas

***Heaven Or Las Vegas*** ([HEven or las VEgas] "Ĉielo aŭ Las-Vegaso") estas albumo de brita rokgrupo Cocteau Twins, ilia lasta ĉe la muzikeldonejo 4AD. Ĉi tie la kantoj de kantisto Elizabeth Fraser estas pli kompreneblaj, kaj multaj temas pri ŝia novnaskita filino Lucy Belle. Gitaristo Robin Guthrie spertis problemojn pri drogdependo, kaj sekvis manko de komplikaj gitaraj partoj. Por plenigi la vakon la ludado de basgitaristo Simon Raymonde estas pli elstara.

## Listo de kantoj 
# Cherry-Coloured Funk
# Pitch The Baby
# Iceblink Luck
# Fifty-Fifty Clown
# Heaven Or Las Vegas
# I Wear Your Ring
# Fotzepolitic
# Wolf In The Breast
# Road, River, and Rail
# Frou-Frou Foxes In Mid-summer Fires

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.allmusic.com/album/r4258 
* Head Or Las Vegas ĉe la Eyesore Database

Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1990
1461

En la jaro **1461** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Paŭlo la 2-a iĝis Papo.
* Kokomoj venkitaj de Itzaoj kaj Ksuoj en Majapano.
* Otomanoj konkeris la regnon Trebizondon kaj ŝtaturbon Morejon, lastajn kristanajn restojn de Bizanca imperio.
* Henriko la 6-a (Anglio) detronigita, Eduardo la 4-a (Anglio) surtroniĝis.
* Ludoviko la 11-a (Francio) surtroniĝis.
* 29-a de marto: Batalo de Towton, decida batalo de la anglaj militoj de rozoj

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Cistei (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Crémines kiel *Crimene* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Heiden kiel *guot genant Haiden* (hodiaŭ komunumo en Kantono Apencelo Ekstera en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 5-a de aŭgusto: Aleksandro Jagiellon, reĝo de Pollando (m. 1506)
* Ulrich Zasius, germana juristo kaj humanisto ( (m. 1536)

## Mortoj 
* 22-a de julio: Karlo la 7-a, reĝo de Francio (n. 1403)
Johann Gottfried Seume

**Johann Gottfried SEUME** [johan gotfrit zojme] (n. la 29-an de januaro 1763 en Poserna, m. la 13-an de junio 1810 en Teplice) estis germana verkisto. 

En la jaro 1780 li komencis studi teologion en Leipzig, sed jam post unu jaro li forlasis tiun ĉi karieron por vojaĝi al Parizo. Survoje lin kaptis soldataj varbistoj, kiuj devigis lin al militservo en Norda Ameriko. En 1784 li sukcesis fuĝi al Germanio, sed oni arestis lin kaj nur en 1789 li finfine regajnis la liberecon.

Li studis juron kaj ekde 1796 li laboris kiel korektisto en la eldonejo de sia amiko Georg Joachim Göschen. Ekde 1801 li multe vojaĝis, i.a. al Sicilio, Rusio, Finnlando kaj Svedio, kaj li priskribis siajn impresojn kun speciala rigardo al la sociaj, ekonomiaj kaj politikaj cirkonstancoj. Pro siaj spertoj kiel soldato en Norda Ameriko li pledis por la rajto pri individua kaj popola libereco.

En Grimma aljuĝatas ekde 2001 la Seume-literaturpremio.
## Listo de verkoj 
* *Spaziergang nach Syrakus im Jahre 1802* (vojaĝraporto, 1803)
* *Mein Sommer 1805* (vojaĝraporto, 1806)
* *Mein Leben* (membiografio, eld. 1813)

!
Pacpremio de la germana librokomerco

La **Pacpremio de la germana librokomerco** () estas premio disdonata ĉiujare okaze de la librofoiro en Frankfurto ĉe Majno. Ĝin gajnas personoj, kiuj per sia literatura, scienca aŭ arta agado esence kontribuis al la realigo de la ideo pri paco.

## Listo de gajnintoj 
* 1950 - Max Tau
* 1951 - Albert Schweitzer
* 1952 - Romano Guardini
* 1953 - Martin Buber
* 1954 - Carl Jacob Burckhardt
* 1955 - Hermann Hesse
* 1956 - Reinhold Schneider
* 1957 - Thornton Wilder
* 1958 - Karl Jaspers
* 1959 - Theodor Heuss
* 1960 - Victor Gollancz
* 1961 - Sarvepalli Radhakrishnan
* 1962 - Paul Tillich
* 1963 - Carl Friedrich von Weizsäcker
* 1964 - Gabriel Marcel
* 1965 - Nelly Sachs
* 1966 - Augustin Bea kaj Willem Adolf Visser 't Hooft
* 1967 - Ernst Bloch
* 1968 - Léopold Sédar Senghor
* 1969 - Alexander Mitscherlich
* 1970 - Alva Myrdal kaj Gunnar Myrdal
* 1971 - Marion Gräfin Dönhoff
* 1972 - Janusz Korczak (postmorte)
* 1973 - Roma Klubo
* 1974 - Roger Schutz
* 1975 - Alfred Grosser
* 1976 - Max Frisch
* 1977 - Leszek Kolakowski
* 1978 - Astrid Lindgren
* 1979 - Yehudi Menuhin
* 1980 - Ernesto Cardenal
* 1981 - Lev Kopelev
* 1982 - George F. Kennan
* 1983 - Manés Sperber
* 1984 - Octavio Paz
* 1985 - Theodor Kollek
* 1986 - Władysław Bartoszewski
* 1987 - Hans Jonas
* 1988 - Siegfried Lenz
* 1989 - Václav Havel
* 1990 - Karl Dedecius
* 1991 - György Konrád
* 1992 - Amos Oz
* 1993 - Friedrich Schorlemmer
* 1994 - Jorge Semprún
* 1995 - Annemarie Schimmel
* 1996 - Mario Vargas Llosa
* 1997 - Yaşar Kemal
* 1998 - Martin Walser
* 1999 - Fritz Stern
* 2000 - Assia Djebar
* 2001 - Jürgen Habermas
* 2002 - Chinua Achebe
* 2003 - Susan Sontag
* 2004 - Péter Esterházy
* 2005 - Orhan Pamuk
* 2006 - Wolf Lepenies
* 2007 - Saul Friedländer
* 2008 - Anselm Kiefer
* 2009 - Claudio Magris
* 2010 - David Grossman
* 2011 - Boualem Sansal
* 2012 - Liao Yiwu
* 2013 - Svjatlana Aljeksijeviĉ
* 2014 - Jaron Lanier
* 2015 - Navid Kermani
* 2016 - Carolin Emcke
* 2017 - Margaret Atwood
* 2018 - Aleida Assmann kaj Jan Assmann
* 2019 - Sebastião Salgado
* 2020 - Amartya Sen
* 2021 - Tsitsi Dangarembga
* 2022 - Serhij Ĵadan
* 2023 - Salman Rushdie
* 2024 - Anne Applebaum
* 2025 - Karl Schlögel

## Eksteraj ligiloj 
*  ( kaj )

Kategorio:Germanaj literaturpremioj
Kategorio:Pacpremioj
TomeRaider

**TomeRaider** [TOMrejder], aŭ **Tomrejdero**, estis teksta foliumilo por datumbazoj per poŝkomputiloj kaj Vindozo.  Poŝkomputile, ĝi estis la plej bona foliumilo kiam temas pri dosieregoj kaj rapideco.

Tomrejdero estis propagaĵo kun versioj por Pocket PC (), Palm OS (), EPOC () kaj Vindozo.  Estas multaj bitlibroj en la Tomrejdera formato (la dosiernoma finaĵo estas .tr) senpage troveblaj rete.

Ĝian utilon por Esperanto malgrandigis nekapablo trakti Unikodon (tia kapablo aperis en la versio 3ª, tamen nur por Vindozo kaj Pocket PC).  Tial esperantaj bitlibroj plejparte aperis ikskode. Malpli grave, ĝi ne subtenis bildojn  (samkiel Unikodo, tio aperis en la versio 3ª por la samaj operaciumoj), sed ĝi subtenis HTML-on.

En aprilo 2003, kelkaj Vikipedioj troveblis en la Tomrejdera formato; tiu formato estis la sola formato bitlibra, kapabla prezenti la tutan anglalingvan Vikipedion (la lasta versio aperis en 2007).  Vidu pliajn detalojn ĉe Vikipedio:Elŝuti la Vikipedion.

## Eksteraj ligiloj 
*TomeRaider retpaĝaro ()

La ligiloj plejparte malaktualiĝis, kvankam spuro de la produkto ankoraŭ videblas ĉe la firmaa ĉefpaĝo Yadabyte  ()

Kategorio:Poŝkomputiloj
Kategorio:Datumbazoj
Cornwall

**Cornwall** havas diversajn signifojn:

***Cornwall (Ontario)** (2001 enloĝantaro = 45.640, kun ĉirkaŭaĵo la loĝantaro = 57.581) estas urbo en sud-orienta Ontario (Kanado) kaj administra centro de Unuiĝintaj Distriktoj Stormont, Dundas kaj Glengarry (Ontario).
***Kornvalo**
UK 1934

eta|300ra|Komuna foto

La **26-a Universala kongreso de Esperanto** okazis en Stokholmo, Svedio, de la 4-a ĝis 11-a de aŭgusto 1934. Ĝi havis 2042 partoprenantojn. Dum la kongreso la Komitatanoj de UEA alelektis novajn kolegojn. Pro la neelektiĝo de Edmond Privat, Andreo Cseh kaj Johannes Karsch prezidanto Eduard Stettler proteste rezignis pri sia posteno. Elektiĝis nova Estraro sub gvido de Louis Bastien.

Post la antaŭa 25-a UK 1933 en Kolonjo UEA kaj la landaj asocioj preparis sin por la estonta kunlaboro sub la tegmento de novigita UEA. Jam estis akceptita la nova Statuto de 1934 kaj nomumitaj la Komitatanoj senditaj de la landaj asocioj. Oni intencis daŭrigi sub la ĝistiama prezidanto Eduard Stettler. Lia eksiĝo en Stokholmo venis kiel granda ŝoko por la kongresanoj.

La *Enciklopedio de Esperanto* de 1934 notas pri la kongreso telegramstile *"taŭga atmosfero, akraj debatoj, gravaj ŝanĝoj en UEA"*.

La esperantista reĝisoro Jean Forge sinkronigis la filmon *Morgen beginnt das Leben* de Werner Hochbaum en Esperanton kaj montris ĝin sub la titolo *Morgaŭ komenciĝos la vivo* dum la tiu ĉi UK.

Kategorio:Historio de UEA
Kategorio:Esperanto-movado en Stokholmo
Kategorio:1934 en Svedio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Svedio
Listo de belgaj esperantistoj

Se vi interesiĝas pri la revuo, bv vidi tiun artikolon : *Belga Esperantisto*.

Tiu ĉi listo, kiu kune mencias flandrojn, valonojn kaj germanlingvajn belgojn, estas tute ne kompleta. Vidu ankaŭ la kategorion :Kategorio:Belgaj esperantistoj, kie aŭtomate enskribiĝas ĉiuj novaj artikoloj pri belgaj esperantistoj kun la mencio  . 
----

* Alfons J. Beckers
* Léon Bergiers
* Léa Bernaerts-Toussaint
* Amatus van der Biest-Andelhof
* René Balleux
* Paul Blaise
* Freddy Bosmans
* Leon Paul Charles Cogen
* Emile Chapelier
* Gerard Debrouwere
* Léon de Bruyne
* Arni Decorte
* Geert Dehoux - Pianisto.
* Robert Delhaye
* Marc Delforge
* Marcel Delforge
* Mieke Demaertelaere
* Roger Destabelle
* Armand Dethier
* Lambertine Drèze
* Frans van Dooren
* Ivo Durwael
* Anny Enzlin
* Elfriede Ernst
* Remy van Eynde
* Jos van den Eynde
* Jan Hanssens
* Jozefo Hérion
* Roger van Humbeeck
* Ben Indestege
* Jan Jacobs
* Joseph Jamin
* Maurice Jaumotte
* Juul Karnas
* Paul Kempeneers
* Armand Landenne
* Reni Lecat
* Marcel Lemme
* Grégoire Maertens
* Albert Marmenout
* André Martin
* Raymond Van Melckebeke
* Ernest Natalis
* Yves Nevelsteen
* René Niziet
* Paul Nyssens
* Paul Peeraerts
* Henri Petiau
* Hendrik de Roover
* Roland Rotsaert
* André Ruysschaert
* Frans Schoofs
* Jakvo Schram
* Jan Van Schoor
* Henri Sielens
* Edward Spitaels
* Edward Symoens
* Clément Tholet
* Yvonne Thooris
* Georges Vanbreuse
* Cesar Vanbiervliet
* Maurice Vanderlinden
* Lode Van de Velde
* Gustave Vermandere
* Hector Vermuyten
* Louise Vertongen-Xhayet
* Antoon Jozef Witteryck
*Achille Bentos 


Belgaj
Jean-François Marmontel

eta|dekstra|Jean-François Marmontel
**Jean-François MARMONTEL** (naskiĝis la 11-an de julio 1723, mortis la 31-an de decembro 1799) estis franca verkisto.

Li naskiĝis en Bort-les-Orgues, Corrèze, kiel filo de tajloristo. Li studis teologion kaj fariĝis profesoro en Toulouse. Invitite de Voltaire li en la jaro 1745 ekvivis en Parizo. En 1763 li fariĝis membro de la Académie française. Li mortis en Abloville apud Saint-Aubin-sur-Gaillon, Eure.

Sian literaturan karieron li komencis per poemoj kaj tragedioj - sed tiuj ne rikoltis grandan atenton. Por la enciklopedio *Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers* eldonita de Denis Diderot li verkis literatursciencajn artikolojn, kiuj en la jaro 1787 kune kun aliaj samspecaj tekstoj aperis en la kolekto *Eléments de littérature*. Famaj estas ĉefe lia romano *Bélisaire* kaj la rakonto *Les Incas*, kiu kritikas religian fanatismon antaŭ la fono de la konkero de Peruo.

## Listo de verkoj 
* *Contes moraux* (rakontoj, 1761)
* *Nouveaux contes moraux* (rakontoj, 1765)
* *Bélisaire* (romano, 1767)
* *Les Incas* (rakonto, 1777)
* *Eléments de littérature* (kolekto, 1787)
* ''Mémoires d'un père pour servir à l'instruction de ses enfants'' (memoroj, eld. 1807)

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj enciklopediistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Compay Segundo

eta|dekstra|Compay Segundo
***Compay Segundo*** [kom-PAJ se-GUN-do] (naskiĝis la 18-an de novembro 1907, mortis la 14-an de julio 2003) estis kuba muzikisto kaj kantisto.
Lia reala nomo estis **Francisco REPILADO**.

Naskiĝinte en Santiago de Cuba, li kiel knabo lernis ludi gitaron kaj klarneton.
En la jaro 1934 Nico Saquito engaĝas lin en Havano.
En 1948, li kune kun Lorenzo Hierrezuelo fondas la duopon *Los Compadres* ("La amikoj"), kiu rapide famiĝis, sed komence nur en Kubo.
Dum tiu ĉi tempo, li ricevis sian pseŭdonimon: *Compay* (laŭ la hispana vorto *compadre*) kaj *Segundo* (hispane *dua*), ĉar li ĉiam kantis la duan voĉon.

En la jaro 1955 Segundo pro kvereloj disiĝis de sia partnero, eklaboris ĉe cigarproduktisto kaj forlasis sian muzikan karieron.
Nur en 1970 li revenis al la muziko, ludante mem-inventitan gitaron kun sep kordoj, *armónico*.
En 1989 li vojaĝis al Usono, kie li prezentis sian novan kanton *Chan Chan* kaj produktis sondiskon.

Mondfamon li akiris en 1997: Wim Wenders faris la filmon *Buena Vista Social Club*, kaj Segundo (apud Ry Cooder) ricevis ĉefrolon.
Kun eksterordinara sukceso li en la aĝo de 90 jaroj fariĝis stelulon! Malgraŭ sia aĝo, li ne ĉesis fumi tabakon kaj trinki rumon.

La 14-an de julio 2003 Compay Segundo - sekve de rena malsano - mortis en Havano. Hazarde, post tri tagoj, mortis alia stelulo de kuba muziko, Celia Cruz.

Segundo
Segundo
Juneteenth

***Juneteenth*** (kunmetaĵo de la anglaj vortoj *June*, Junio kaj *nineteenth*, deknaŭa) estas ĉiujara festotago en Usono je la 19-a de junio. En tiu tago de la jaro 1865, la novaĵo pri emancipado de la sklavoj atingis la sklavojn en la urbo Galveston de Teksaso – du jarojn post kiam tiu decido fakte proklamiĝis. Juneteenth estas, laŭscie, la plej frua festo pri la fino de usona sklaveco.

Juneteenth fariĝis tutnacia feritago de Usono ekde 2021.

*Juneteenth* ankaŭ estas la titolo de la plej lasta romano (1999) de Ralph Ellison.

## Eksteraj ligiloj 
* *Juneteenth*, mondcelebrado (angle)

Kategorio:Kulturo
Kategorio:Usono
Milk And Kisses

***Milk And Kisses*** estas albumo de Cocteau Twins eldonita en 1996. Ĝi estis ilia lasta albumo; kunveno du jarojn poste por registri alian albumon finis en la disiĝo de la muzikgrupo.

*Milk And Kisses* estis rigardata de multaj aŭskultantoj kiel reiro al la radikoj de la muzikstilo post la antaŭa albumo *Four Calendar Cafe*. Revenis pli buntaj sonoj kaj la "muro de sono" gitarumado kiu estis la plej distinga eco de la grupo. Ankaŭ la kantado de Elizabeth FRASER reiris al nekomprenebleco, kaj la unua kanto "Violaine" eĉ havas renversitan kantadon por des pli malfacili la rekonon de ŝiaj vortoj.

## Listo de kantoj 
# Violaine
# Serpentskirt
# Tishbite
# Half-Gifts ("Duondonacoj")
# Calfskin-Smack
# Rilkean Heart
# Ups
# Eperdu
# Treasure Hiding ("Trezorkaŝado")
# Seekers Who Are Lovers ("Serĉantoj kiuj estas amantoj")

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.allmusic.com/album/r233716 

Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1996