open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monto Kosciuszko

La **Monto Kosciuszko** (, angle *Mount Kosciuszko* []) estas monto de Aŭstralio. Temas pri la plej alta monto sur la aŭstralia kontinento. La monto situas en la subŝtato Novsudkimrio en la montaro *Snowy Mountains*.

La plej alta monto en la ŝtata teritorio de Aŭstralio estas la 2745 metrojn alta monto Mawson Peak sur la insulo Heard, kiu tamen ne geografie apartenas al la aŭstralia kontinento. Foje la monto Carstensz-Piramido en Novgvineo, 4884 metrojn alta, konsideratas parto de la aŭstralia kontinento, kaj tiam superas la monton Kosciuszko , sed tiu difino de la kontinento pridisputatas.

La monto en 1840 unuafoje grimpiĝis fare de la pola malkovristo kaj montgrimpisto
*Paweł Edmund Strzelecki*, kiu donis al ĝi nomon honore al la pola nacia heroo *Tadeusz Kościuszko*.

La monto estas ĉirkaŭata de la *Nacia Parko Kosciuszko*, kiu kovras areon de 6 900 kvadrataj kilometroj kaj sekve estas la plej granda nacia parko de Novsudkimrio - ĝi ekestis cele al protekto de la alpojsimila kaj unika monteca flaŭro kaj faŭno de Aŭstralio.

Proksime de la monto Kosciuszko situas la 2209 metrojn alta monto *Townsend*, kiu do nur iomete pli malaltas ol la monto Kosciuszko. La nomoj Mount Townsend kaj Mount Kosciuszko origine atribuiĝis al la respektive alia monto. Pli ekzaktaj mezuradoj komence de la 20-a jarcento rezultigis, ke la origina monto Kosciuszko, kiu ĝis tiam konsideratis pli alta, fakte pli malaltas ol la monto Townsend. Por ke la monto Kosciuszko tamen restu la pli alta, la landa departemento de Novsudkimrio interŝanĝis la nomojn de ambaŭ montopintoj.

[eta|maldekstra|[Tibor Sekelj pinte de la monto Kosciuszko, 1970]]
Laŭ konsideroj de montgrimpado la monto Kosciuszko ne estas granda defio: simpla, sed longa migra vojo kondukas ĝis la pinto.

## Rilatoj al Esperanto 
Interalie, ankaŭ la esperantista verkisto kaj vojaĝisto Tibor Sekelj en 1970 grimpis la monton, sendita de jugoslavaj televidoj al sesmonata restado en Aŭstralio, Novzelando kaj Novgvineo.

## Iom da fotaj impresoj 

dosiero:Kosciuszko06.JPG|la monto Kosciuszko vidata de sude
dosiero:Kosciuszko05.JPG|la orienta flanko
dosiero:Kosciuszko02.JPG|montosupra informtabulo
dosiero:Kosciuszko04.JPG|montopinta monumento
dosiero:Kosciuszko03.JPG|lago *Coopatamba*, la plej alta lago de la aŭstralia kontinento

## Eksteraj ligiloj 
* *Mount Kosciuszko* Mt Kosciuszko Inc. Perth - Australia (angle kaj pole)
* spertoj pri grimpado de la montopinto (germane) 

## Notoj 
Kategorio:Montoj en Aŭstralio
Kategorio:Montoj en Novsudkimrio
Sinagogo de Sibiu

La **Sinagogo** en Sibio estas la unusola sinagogo de la urbo, konata **Granda Sinagogo**. Ĝi estas historia monumento ekde 2004.
eta|Sinagogo en Sibiueta|Interno de la templo.

## Historio 
La unua judo ricevis permeson pri loĝado en 1845 en la urbo, sed alia dokumento mencias judon jam en 1481. La judoj ekfunkciis tombejon en 1855, sinagogon en 1878. Tiu ĉi sinagogo konstruiĝis en tiam hungara urbo Nagyszeben inter 1898-1899. En 1919 la judoj jam havis lernejon jam en Rumanio. Dum la 2-a mondmilito en tiu urbo ne okazis holokaŭsto, nur la germana minoritato aranĝis fiagojn kontraŭ la judoj. Post la 2-a mondomilito multe da judoj elmigris al Palestino, la sinagogo pli malofte estis uzata. Sub Nicolae Ceauşescu oni preskaŭ malkonstruis la sinagogon. Depost 1999 ne plu okazis diservoj. En 2005 diversaj kulturaj eventoj estis organizitaj.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa sinagogo situas sola laŭ la strato havanta 3 navojn. Ĝi havas eklektikan stilon, sed precipe renesancan stilon. Tiu lasta stilo estis unika en la tiutempa Hungara reĝlando. La fasado havas 3 partojn, en la meza parto la enirejo troviĝas. Super la pordo estas arko kun subskribo: "Servu al la Eternulo kun timo kaj ĝoju kun tremo". En supro de la konstruaĵo malgrandaj minaretoj situas. Ankaŭ la interno estas renesanca, kiel en Florenco la palacoj. La arkadoj estas duonrandaj.

## Fontoj 
* Franca kaj hungara Vikipedioj
eta|maldekstre|Enirejo de la sinagogo

Kategorio:Sinagogoj en Rumanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Sibiu
Pembroke Pines

'''''' estas grandurbo, universitata urbo en Usono, en subŝtato Florido, en distrikto Broward. En la loknomo "Pines" signifas: pinoj, ĉar en la areo multe da pinoj troviĝas.
eta|Mapo pri situo de

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 
* Loĝantaro:  (en 2010)
* Supermara alteco: 
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodo: 33026
* Telefonkodo: 754, 954

## Geografio 
 situas sur la marborda ebenaĵo de Atlantiko en la sudorienta parto de Usono, same de Florido. Ĝi najbaras kun Miamo kaj Hialeah.

## Historio 
La unuaj loĝantoj estis indianoj antaŭ 4000 jaroj. Vilaĝo Pembroke Pines estis fondita en 1956. Tiutempe oni okupiĝis pri laktoproduktado. En 1959 Pembroke Pines ricevis la rangon urbeto, en la sekva jaro aperis la urbaj servoj, jam en la urbo. En 1980 ĝi ricevis najbarajn areojn. En 1992 uragano Andreo, en 1999 uragano Irene trafis la urbon, sed okazis aliaj malpli famaj uragano-detruoj.

## Trafiko 
La loĝantaro profitas la proksiman flughavenon de Miamo. Estas bonaj kontaktoj voje al la najbaraj komunumoj.

## Klimato 
 havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 20-29 °C. La varmo kulminas inter julio-aŭgusto, la malvarmo kulminas en januaro. Jare pluvas po 666 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en junio, plej malofte januare.

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Florido
Sándor Zsolt Nagy

**NAGY Sándor Zsolt** [nadj] estas rumania hungara pentristo, ceramikpentristo, ikonisto, fotisto, filmisto. Li naskiĝis en Sfântu Gheorghe la 5-an de aprilo 1980. 

## Biografio
Born and raised in the mystic landscapes of Transylvania, Sándor Nagy emerges as a trilingual, transdisciplinary artist currently calling Glasgow, Scotland, home. His artistic journey began at the School of Art Brasov in Transylvania, Romania, where he earned a diploma in Painting. Delving into his passion for photography, Nagy further honed his skills through a Higher Photography course at West College Scotland, achieving an impressive A grade.

Committed to a lifelong pursuit of knowledge and artistic expression, Nagy secured admission to The Glasgow School of Art, where he is currently immersed in the world of Fine Art Photography as a mature student. His educational journey reflects his diverse interests, showcasing a seamless blend of traditional and contemporary artistic disciplines.

Nagy's artistic repertoire spans many mediums, including Happenings, Performance Art, Nature, and Land Art. Whether wielding a paintbrush, capturing moments through the lens, or crafting experimental short films, Nagy's work exudes a profound connection to nature and a keen sensitivity to the human experience.

The artist's dedication to his craft has not gone unnoticed, with his creations earning accolades through awards, publications in esteemed journals and art books, and active participation in various international projects. Nagy's multifaceted approach to art is a testament to his versatility and adaptability within the ever-evolving art scene.

Balancing his artistic endeavors with his studies and work within the Scottish educational sector, Nagy is continuing to evolve his creative practice. As a practicing artist, his role as a conceptual artist is marked by a harmonious amalgamation of diverse ideas, reflecting his belief that certain issues demand exploration through multiple mediums. In recent years he has focused on Fine Art Photography and Nature Art.

For Nagy, art is an energy conduit that binds humanity, the planet, and the cosmos across space and time. His creative process is a source of peace and happiness, especially when experimenting with the fusion of natural materials and concepts. Nature, performance, and ritual have consistently played pivotal roles in his art. Nagy's artistic narrative contributes to a body of work that transcends boundaries and invites viewers to contemplate the interconnectedness of existence.

## Fonto
* https://nagysandorart.com/biography 
* Aŭtobi ografio  
* Terminactors.com

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Imperia (Arganzuelo)

200px|eta|dekstre|Kvartalo Imperia
**Imperia**, en hispana origine **Imperial**, estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon neregulan kaj estas situanta ĉe la limo nordokcidenta de la distrikto, limigita de la ponto Segovio kaj la strato Segovio norde; la strato "ronda de Segovia" kaj la strato Toledo oriente; kaj la rivero Manzanares okcidente kaj sude. Estas ĉirkaŭata de la kvartaloj Palaco (distrikto Centro) norde; Pordego de la Anĝelo kaj Los Cármenes (distrikto Latina) okcidente; Sankta Isidro (Karabanĉelo) sude kaj La Akacioj (apartenanta al ties mema distrikto Arganzuelo) oriente. Ene de la aktuala sistemo de divido de la urbo, la distrikto de Arganzuelo havas la kodon 02 kaj la kvartalo Imperia la 21.

## Historio
## Populacio
## Stratoj
## Turismo
## Kulturo
## Transporto
Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Preĝejo Egido de Dionaskanto (Makó)

**Preĝejo de Egido de Dionaskanto** estas grekokatolika historia monumento en Hungario, en urbo Makó.

## Historio 
En 1743 rutenoj alvenis, kiuj post 4 jaroj konstruis propran provizoran preĝejon en aparteno al la rutena grek-katolika eklezio. Inter 1777-1778 nova masonita preĝejo konstruiĝis, kiun uzis ankaŭ la ortodoksaj rumanoj. En la 1860-aj jaroj iom la kontakto inter ambaŭ minoritatoj malboniĝis. En 1878 la preĝejo estis pligrandigita kaj nova sakristio kaj loko de koruso pretiĝis. En 1887 fulmo trafis la konstruaĵon, sed poste tuj okazis renovigo. En 1978 plene ĝi estis renovigita.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola. Antaŭe oni metis krucon en 1886. En mezo de la fasado estas la turo. Interne la plej okulfrapa estas la ikonoj. La interna parto estis plene pentrita en 1928. Nova flanka altaro ekfunkciis en 1933 omaĝe al Tereza de Lisieux. La predikejo havas klasikisman stilon.

Kermeso okazas en la 1-an de oktobro.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare
eta|maldekstre|Flanko de la preĝejo

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Makó
Makó
Egido
Antaŭjuĝo

**Antaŭjuĝo**, en sia plej ĝenerala senco, estas juĝo rapide kaj supraĵe alprenita, sen antaŭa objektiva informiĝo.

## Difino de la nocio 
Baze komuna al ĉiuj difinserĉoj estas tio, ke temas — kiel la vorto sugestas — pri juĝo ekzistanta antaŭ ol la supozitaĵo pruviĝas laŭ la realeco — la ebleco pri korektado per sperto estas apenaŭ donita aŭ ĝi estas malakceptata.

## Psikaj meĥanismoj 
Ĉiuj teorioj pri antaŭjuĝoj akceptas, ke la sinteno de iu grupo rilatas al la ecaro, kiun oni pozitive aŭ negative perceptas.

### Kogna kategorizado 
Ĉiuj homoj havas antaŭjuĝojn; ili donas al ili teniĝon kaj orientiĝon en tro vasta mondo. Por orientiĝo en nia medio ni devas konstrui kategoriojn por ordigi la alvenaj informoj, tiel kategorizante iun homon ekzemple laŭ sekso, aĝo, haŭtkoloro.

### Emocia dimensio 
Laŭ tio ni posedas perceptformojn, kiuj montras ian tendencon al stereotipado kaj antaŭjuĝ-konstruo.

## Individuaj diferencoj 
Konfliktoj kondukas ne ĉe ĉiuj homoj sammezure al trafiĝemeco vid-al-vide antaŭjuĝoj.

## Gruprilatoj 
Antaŭjuĝoj agas tamen ne nur en psikaj, sed ankaŭ en sociaj konfliktoj, kaj certe por ambaŭ partoj.

## Ellerno el antaŭjuĝoj 
Antaŭjuĝoj estas multfoje trosimpligaj kaj ĝeneraligaj. Tamen en la ĉiutaga vivo ni elkonstruas antaŭjuĝojn apenaŭ per personaj spertoj aŭ konfliktoj kun membroj de alia grupo.

## Vidu ankaŭ 
*Diskriminacio
*Socia stigmato

Kategorio:Antaŭjuĝoj
Kategorio:Diskriminacio
Kategorio:Socia psikologio
Árpád Szabó (pentristo)

**SZABÓ Árpád** [sabo:] estas rumania hungara pentristo. Li naskiĝis en Sândominic la 4-an de septembro 1976. 
## Biografio
Árpád Szabó akiris diplomon pri pentroarto en 2002 en Artakademio George Enescu de Iași.

## Individuaj ekspozicioj
*2003 - Miercurea Ciuc - Kriterion Alapitvány 
*2003 - Odorheiu Secuiesc-Városi könyvtár
*2003 - Sânmartin (Harghita)
*2004 - Ciumani - Borsos Miklós Emlékház 
*2004 - Gheorgheni - Pro Art Galéria 
*2005 - Târgu Mureș - Bernády Ház
*2005 - Gheorgheni  - Művelődési Központ
*2005 - Sfântu Gheorghe - Megyei Képtár
*2005 - Gheorgheni - Négyes Motel
*2005 - Sândominic - Helyi Tanács
*2006 - Suseni (Harghita) - Kishavas Panzió
*2007 - Ave Art Galéria, Miercurea Ciuc, kun László Botár
## Grupaj ekspozicioj
*2013 - Grupo BÁLA, Miercurea Ciuc

## Fonto
*Memprezentado  
*Terminactors.com 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Laĉopero

**Laĉopero**, en hispana origine **La Chopera** (la poplaro), estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon neregulan kaj estas situanta limigita de la ponto Praga kaj la promenejo Santa María de la Cabeza okcidente, la rondiro de Santa María de la Cabeza norde, la strato Ambasadoroj, la placo Beata María Ana de Jesús kaj la promenejo Delicoj oriente kaj la placo Legazpi, la strato Vado de Santa Catalina kaj la rivero Manzanares sude. Estas ĉirkaŭata de la kvartaloj, apartenantaj al la sama distrikto, La Akacioj, Palos de Moguer, Delicoj kaj Legazpi (de okcidente orienten norde). Sudokcidente, separate de la rivero, limas kun la kvartalo Moskardo de la distrikto de Usero. Ene de la aktuala sistemo de divido de la urbo, la distrikto de Arganzuelo havas la kodon 02 kaj Laĉopero la 23.230px|eta|dekstre|Kvartalo Laĉopero
## Historio
## Populacio
## Stratoj
## Turismo
## Kulturo
## Transporto
Kategorio:Kvartaloj de Madrido
La Akacioj

**La Akacioj**, en hispana origine **Las Acacias**, estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon kvadrangulan kaj estas situanta en la centro-okcidento de la distrikto, limigita de la rondiro de la Pordego de Toledo, la *ronda* de Toledo kaj la rondiro Ambasadoroj norde; la strato Ambasadoroj, la rondiro de Santa María de la Cabeza, la Promenejo de Santa María de la Cabeza kaj la ponto Praga oriente, la rivero Manzanares kaj la avenuo de la Virgen del Puerto sude kaj la ponto Toledo, la rondiro de Piramidoj kaj la strato Toledo okcidente. Estas ĉirkaŭata de la kvartaloj, apartenantaj al sama distrikto, de Palos de Moguer, Delicoj kaj Laĉopero oriente kaj Imperia okcidente; norde limas kun la kvartalo Ambasadoroj (distrikto Centro) kaj sude kun el de Komiljo (distrikto Karabanĉelo). Ene de la aktuala sistemo de divido de la urbo, la distrikto Arganzuelo havas la kodon 02 kaj Akacioj la 22.230px|eta|dekstre|La Akacioj

[eta|250px|dekstre|La [Pordego de Toledo aktuale.]]
## Historio
## Populacio
## Stratoj
## Turismo
## Kulturo
## Transporto
Kategorio:Kvartaloj de Madrido
La Delicoj (Arganzuelo)

**La Delicoj**, en hispana origine **Las Delicias**, estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon trapezan kaj estas situanta ĉe la centro de la distrikto, limigita de la stratoj Bustamante kaj Ferrocarril norde, Méndez Álvaro oriente, Bolívar, Bronce kaj la avenuo Planetario sude kaj la stratoj Ambasadoroj kaj Delicoj okcidente. Estas ĉirkaŭata de la kvartaloj, apartenantaj al la sama distrikto, Palos de Moguer, Atoĉa, Legazpi, Laĉopero kaj La Akacioj (en la direkto de la horloĝaj montriloj, komence de la nordo). Ene de la aktuala sistemo de divido de la urbo, la distrikto de Arganzuelo havas la kodon 02 kaj la kvartalo La Delicoj la 25.230px|eta|dekstre|Kvartalo La Delicoj

## Historio
## Populacio
## Stratoj
## Turismo
## Kulturo
## Transporto
* Stacidomo 

Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Legazpi (Arganzuelo)

**Legazpi** estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon trapezan kaj estas situanta ĉe la sudokcidento de la distrikto, limigita de la stratoj Vado de Santa Catalina, Bolívar, Bronce, la avenuo Planetario kaj Méndez Álvaro norde; la aŭtoŝoseo ĉirkaŭa M-30 sudoriente kaj la rivero Manzanares kaj la M-30 sude. Estas ĉirkaŭata de la kvartaloj, apartenantaj al la sama distrikto, de Laĉopero, Delicoj kaj Atoĉo norde; Almendrales kaj Orcasitas, de la distrikto Usero, sudoriente, kaj Entrevías, de la distrikto de Ponto de Valjeko, sudoriente. Ene de la aktuala sistemo de divido de la urbo, la distrikto Arganzuelo havas la kodon 02 kaj Legazpi la 24.230px|eta|dekstre|Kvartalo Legazpi.Ties nomo rilatas al la hispana konkistadoro Miguel López de Legazpi.

Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Tamás Szarka

**Tamás Szarka** [tamAŝ sarka], laŭ la hungara skribmaniero **Szarka Tamás** estas slovakiano apartenanta al la hungara minoritato, kantisto, gitaristo, violonisto, komponisto, instruisto. Lia frato estas Gyula Szarka.

Tamás Szarka naskiĝis en 1964 en Šaľa.

## Biografio 
Tamás Szarka vivis dum la infanaj jaroj en Kráľov Brod. Li komencis lerni violonadon jam en 1972 en Galanta. Li ekhavis abiturienton post jardeko, poste frekventis ĉeflernejon en Nitra, baldaŭe li instruis 2 jarojn. En 1983 li fondis muzikan grupon kun sia frato. Tiu orkestro prenis la nomon **Ghymes**, kiu estas nuntempa Jelenec laŭ la mezepoka hungara ortografio. Li eldonis poemaron en 2000, sur la kovrilpaĝo estas videbla lia pentraĵo. En 2004 li eldonis la unuan muzikdiskon. Li ricevis premion Kossuth en 2011, ekde 1999 ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* diversaj muzikdiskoj kun Ghimes
* 2 memstaraj muzikdiskoj
* 3 libroj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj kantistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj gitaristoj
Kategorio:Hungaraj violonistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1964
Benedikto la 7-a

**Benedikto la 7-a** estis papo de la katolika eklezio.

## Biografio 
Filo de Deodato, *comes tusculanus* (de la grafoj de Tuskulo), apartenis ĝuste al nobela familio de Grafoj de Tuskulo: ĉar Deodato kaj Davido estis fratoj de Alberiko la 2-a (Spoleto), li estis kuzo de papo Johano la 12-a kaj, eble, praavo de la papoj Hadriano la 3-a kaj Serĝo la 3-a (opiniataj ĉe iuj historiistoj fratoj de Teofilatto la 1-a, lia patrinflanka praavo). Teofilatto la 1-a, Serĝo la 3-a, Agapito-Hadrieno la 3-a estis, eble, filoj de Benedikto ido de iu Alberiko *comes tusculanus*, frato de Hadriano la 1-a. Kuzo Johano estis, siavice, nerekta kuzo de Johano la 13-a; male papo Johano la 11-a, (rekta kuzo de Johano la 13-a kaj nerekta de Johano la 12-a, eble siavice filo de Alberiko la 1-a aŭ de Serĝo la 3-a, estis lia onklo: Benedikto la 7-a, tial, estis, lumaniere, parenco de diversaj papoj, kaj lia familio aliajn pluajn da tiaj donos estonte.

Ĉar grafo Sikono reprezentato de Oto la 2-a de la Sankta Romia Imperio ne agnoskis Frankonon de Feruĉoj kiel posteulon de la mortigita papo Benedikto la 6-a, kaj ĉar Frankono forfuĝis al la Malalta Italio antaŭe kaj al Konstantinopolo poste, oni procedis al nova elekto, kiu eliris al solvo akceptita de ĉiuj: Benedikto la 7-a estis akcepte ŝatata de ĉiuj, jen ĉe la imperia frakcio jen ĉe la romaj patriciaj familioj inkluzive de Krescencoj, kiuj estis kaŭzintaj la morton de Benedikto la 6-a kaj alestiĝon de Frankono kiel papo kiu finiĝis por esti juĝata kontraŭpapa Bonifaco la 7-a .

Ekstere de tiu implikaĵo de parencaĵoj, eble delico de historiistoj, Benedikto la 7-a regis Romon trankvile laŭlonge de naŭ jaroj dum en la urbo “reĝis” Johano Krescenco la 2-a (+998) kun sia frato Krescenco la 3-a (+1020). Tiu trankvileco estis evento iamaniere malofta en tiuj tempoj. La unua efektivaĵo estis sinodo por deklari nevalida, kaj do senefika, la voĉdonadon kiu elekti Frankonon kaj por lin ekskomuniki.

Tamen, Bonifaco la 7-a, ekskomunikita, ne kapitulacis kaj en 980, dum Benedikto la 7-a malĉeestis por kunveni kun la imperiestro kaj celebri kun li la Kristanaskon en (Raveno), provis repreni por si la papajn oficon kaj oficejon, sed Benedikto obtenis la intervenon de Oto la 2-a kiu forigis, denove, la uzurpaton.

## Papado 
Bendikto la 7-a antaŭenpuŝis la monaĥismon kaj, kune kun la imperiestro Oto la 2-a, la reformon eklezian danke al la fakto ke la imperiestro pasigis grandan parton de sia vivo en Italia

En marto 981 alia sinodo, de li kunvokita en Sankta Petro, malpermesis simonion, praktiko kiu jam fariĝis kutimo en la Eklezia kaj estis kaŭzo, interalie, de multiĝo de pastroj edziĝintaj, kaj kondamnis simoniulojn. Bendikto aranĝis kroman sinodon samjare en Laterano.

## Referencoj 
* [Opera Omnia el Migne(https://eo.wikipedia.org/wiki/Migne) Patrologia Latina kun analizaj indeksoj]
* 9° eldono de la (1880s) Encyclopædia Britannica
* Katolikaj enciklopedioj
** [http://letterepaoline.net/progetto-ec/ ] Enciclopedia_Cattolica
** http://it.cathopedia.org/wiki/  Cathopedia:Voci_indispensabili
** http://www.newadvent.org/cathen/ Catholic_Encyclopedia

Kategorio:Papoj
Kategorio:Katolikismo
Árpád Szabó (turisma verkisto)

**SZABÓ Árpád** [sabo:] estas rumania hungara lokhistoriisto. Li naskiĝis en Nuşfalău la 26-an de marto 1952. 
## Biografio
Árpád Szabó diplomitiĝis pri geografio-rusa lingvo en UBB de Kluĵo. Li instruis kaj estis hidrologo.
## Libro
**Múlt és jelen*, kunulaŭtoro (Kv. 1996)
**Erdélyi túrák* kunulaŭtoro, Bp. 2002.
**Zilahi körkép* trilingva libro, Zilah 2002.
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon  (1980). 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
Atoĉa (Arganzuelo)

230px|eta|dekstre|Kvartalo Atoĉa

**Atoĉa**, en hispana origine **Atocha**, estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon striecan kaj estas situanta ĉe la nordoriento de la distrikto.

En tiu kvartalo troviĝas la Trajnstacidomo Atocha la plej grava trajnstacio de la lando.

## Limoj 
La kvartalo troviĝas limigita de la Rondinro Atoĉa norde, la strato Méndez Álvaro oriente, la Avenuo Barcelona okcidente kaj la M-30 sude.

## Historio 
## Populacio 
## Stratoj 
## Turismo 
## Kulturo 
## Transporto 
## Notoj 
Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Palos de Moguer (Arganzuelo)

230px|eta|dekstre|Kvartalo Palos de Moguer

**Palos de Moguer** estas la nomo de unu de la administraj kvartaloj de la distrikto Arganzuelo, en Madrido (Hispanio). Ĝi havas formon trapezan kaj estas situanta norde de la distrikto limigita de la stratoj Méndez Álvaro (kiu formas ties orientan limon), Bustamante, Ferrocarril (plilongigo de la menciita, kiuj formas la limon sude), Ambasadoroj (okcidente), Rondiro de Ambasadoroj (norkocidenta angulo), Rondiro Atoĉa (limo norda) kaj Placo Imperiestro Karlo la 5-a (nordoriente).

La kvartalo estis difinita kia ĝi estas en 1971. Tiam ricevis nomon de la samnoma stacio de metroo nomita origine tiel samnome kaj inaŭgurita en 1947 (kiu siavice prenis nomon el samnoma strato, farita fine de la 19a jarcento). Ĉar Palos de Moguer jam ne estas prava kaj ĝusta nomo por aludi al la onuba urbeto Palos de la Frontera, la strato ŝanĝis sian nomon en 1979, kio kondukis post sej jaroj al ŝanĝo de nomo ĉe la metroa stacio. Tiu decido ŝanĝi la nomon de la strato fare de la municipo ne kondukis tamen al identa ŝanĝo rilate al la nomo de la kvartalo. La municipo de Palos de la Frontera direktis sin en 2004 kaj 2007 al tiu de Madrido por ke tiu ŝanĝu la nomigon de la kvartalo, ĝustigante ĝin al tiuj de la strato kaj de la metroa stacio, jam korektitaj.

## Historio 
## Populacio 
## Stratoj 
## Turismo 
## Kulturo 
## Transporto 
## Notoj 
Kategorio:Geografio de Madrido
Árpád Szabó (episkopo)

**SZABÓ Árpád** [sabo:] estis rumania hungara unitariisma episkopo, teologia verkisto. Li naskiĝis en Petreni la 15-an de aprilo 1935 kaj mortis en Budapeŝto la 10-an de septembro 2010.

## Biografio
Árpád Szabó studis en la fakultato pri protestanta teologio de Kluĵo (1953–57). De 1974 li estis profesoro tie, de 1996 episkopo de Transilvania Unitariisma Eklezio. Li doktoriĝis en 1974. En 1989 oni distingis lin per la titolo Doc­tor Honoris Causa en Montpellier kaj en 1994 en Ĉikago. Inter 1971–95 li estis redaktoro de la revuo *Keresztény Magvető*, de 1996 ĝia ĉefredaktoro. Inter 1990–96 li estis ĉefredaktoro de *Unitárius Közlöny*.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekleziaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj
Árpád Szabó (ekonomikisto)

**SZABÓ Árpád** [sabo:] estas rumania hungara inĝeniero pri elektro, ekonomikisto. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 31-an de majo 1963. 
## Biografio
Árpád Szabó diplomitiĝis en la Teknikuniversitato de Kluĵo en 1988, poste en Budapeŝto en Universitato Corvinus en 2001. Li estas doktoro, universitata profesoro. Li instruis ankaŭ en Orienta Afriko. Inter 2004 kaj 2008 li publikigis 7 faklibrojn.
## Fonto
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.
*Profesiaj indikoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekonomikistoj
Árpád Béla Szabó (fizikisto-kemiisto)

**SZABÓ Árpád** [sabo:] estis rumania hungara fizikisto-kemiisto. Li naskiĝis en Székelyudvarhely la 11-an de decembro 1913 kaj mortis en Kluĵo la 9-an de septembro 2005.
## Biografio
Árpád Szabó diplomitiĝis en la Universitato Ferdinando la 1-a de Kluĵo en 1936, poste en Iași pri kemio en 1937. Li doktoriĝis en 1943 en Koloĵvaro. De 1940 li lekciis kemion en Universitato de Koloĵvaro, de 1945 li estis profesoro de Universitato Bolyai, de 1956 esploristo de Instituto de Atomfiziko, laboratoriestro ĝis sia pensiuliĝo (1980). Li estis ano de Rumana Akademio.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fizikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj kemiistoj
Pacifiko (Retiro)

La **kvartalo Pacifiko** apartenas al la Distrikto Retiro de Madrido, Hispanio, kaj estas administre la kvartalo 31 de la urbo. Ties nomo referencas al la avenuo Pacifiko, nomo per kiu oni konis la aktualan avenuo Ciudad de Barcelona (urbo Barcelono), memore de la militekspedicioj fare de la hispana ŝiparmeo en 1865. Paradokse la ŝanĝo fariĝis tiuj post la Hispana Enlanda Milito, kiam fakte oni zorgis memoron de la pasintaj glorioj de la hispana armeo. Laŭ alia versio, la nomo referencis al la kazernoj kiuj gastigis la trupojn kiuj iris al la Pacifiko (Filipinoj) kaj la armilara industrio kiu liveris por tiuj.

## Geografio 
Administre la kvartalo limas kun la kvartaloj Ĥeronimoj (35) nordokcidente, Infano Jesuo (36) norde, Stelo (33) nordoriente, Adelfo (32) oriente.

Estas limigita de la Promenejo Infanta Isabel, la Promenejo Reina Cristina, la Placo Mariano de Cavia, la Avenuo Mediteraneo, la Placo Conde de Casal, la strato Doctor Esquerdo, la strato Pedro Bosch kaj la fervojoj kiuj kondukas al la Trajnstacidomo Atocha.

## Historio
La 11-a de marto de 2004 la ĉefa atenco de la historio de Eŭropo kiu estis tialo de la mortigo de 192 personoj fare de islamismaj teroristoj en tiu kvartalo, precize sur la fervojoj de la strato Téllez, ĝuste malantaŭ la sportejo Daoiz y Velarde kiu estis uzata kiel milithospitalo.

## Vidindaĵoj
* Reĝa Fabriko de Tapetoj

Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Historia Muzeo (Pjongjango)

eta|dekstra|200px|Historia Muzeo en Kim Il-sung Placo
La **Historia Muzeo** en la Nord-Korea ĉefurbo Pjongjango estas muzeo de la historio de Koreio el la Ŝtonepoko al la japana kolonia periodo . Ĝi estas unu el la plej gravaj muzeoj de la urbo.

## Historio 
La muzeo estis fondita en decembro 1945 kaj komence la muzeo lokiĝis en la Moran Monteto . La muzeo ŝanĝis lokon en 1977 al la Kim Il-sung Placo ,oriente de Sungri Strato .
eta|dekstra|200px|La muzeo en 1988

## Ekspoziciejo 
La ekspoziciejo enhavas proksimume 4000 artikolojn, inkluzive pentraĵojn, vestaĵojn, armilojn, juvelojn, ŝipo-modelojn, monerojn kaj historiajn leterojn.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Kategorio:Muzeoj en Nord-Koreio
Kategorio:Historiaj muzeoj
Adelfo

**Adelfo**, en hispana origine **Adelfas** (nerioj, oleandroj), estas kvartalo de la distrikto madrida Retiro. Ĝi troviĝas en la suda pinto de la distrikto, pro kio limas kun 3 el la 5 kvartaloj de la distrikto: Pacifiko okcidente, Infano Jesuo nordoriente kaj Stelo nordoriente.

## Demografio 
Ĝi havas populacion de 12.105 je la 1-a de januaro de 2006. La evoluo de la demografio en la kvartalo eksperimentis gravan pliiĝon laŭlonge de la lastaj 20 jaroj. Tiele en 1986 la populacio de la kvartalo estis de 12.105, en 1991 de 13.068, en 1996 de 12.629 kaj en 2001 de 14.453. Tiele, konsiderinte la populacion de 1986, tiu pliiĝis je 38%, dum la totala populacio de la urbo Madrido, en tiu sama periodo, kreskis nur 4,8%.

Estas multaj enmigrintoj, ĉefe el Ekvadoro, Kolombio kaj Rumanio.

Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Gyula Szarka

**Gyula Szarka** [djula sarka], laŭ la hungara skribmaniero **Szarka Gyula** estas slovakiano apartenanta al la hungara minoritato, gitaristo, kantisto, kontrabasisto, liutisto, instruisto. Lia frato estas Tamás Szarka.

Gyula Szarka naskiĝis en 1962 en Šaľa.

## Biografio 
Gyula Szarka vivis dum la infanaj jaroj en Kráľov Brod. Li komencis muzikadi en piano en Galanta. Li ekhavis abiturienton en Bratislavo en 1980, poste li frekventis ĉeflernejon en Nitra, baldaŭe li instruis 5 jarojn en bazlernejo. En 1983 li fondis muzikan grupon kun sia frato. Tiu orkestro prenis la nomon **Ghymes**, kiu estas nuntempa Jelenec laŭ la mezepoka hungara ortografio. Li fondis malgrandan teatron en Trstice kun sia edzino. En 2004 li eldonis la unuan memstaran muzikdiskon. En 2007 li aranĝis fabelan koncerton en teatro de Komárno. Li ricevis premion Kossuth en 2011, ekde 1999 ankaŭ aliajn premiojn. Li estas ankaŭ fama vinkulturisto.

## Verkaro (elekto) 
* diversaj muzikdiskoj kun Ghimes
* partopreno en aliaj muzikdiskoj
* 4 teatraĵoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj kantistoj
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj gitaristoj
Kategorio:Hungaraj kontrabasistoj
Kategorio:Hungaraj liutistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Árpád Töhötöm Szabó

**SZABÓ Árpád Töhötöm** [sabo:] estas rumania hungara etnografo. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 28-an de oktobro 1975.

## Biografio
Árpád Töhötöm Szabó diplomitiĝis pri fakoj hungara lingvo kaj literaturo-etnografio en UBB de Kluĵo (1999), kiun li plikompletigis en Debreceno kaj Budapeŝto (1997, 1999). De februaro 2005 li lekcias en Katedro de Hungara Etnografio kaj Antropologio de UBB de Kluĵo.
## Libroj
**Közösség és intézmény. Stratégiák a lónai hagyományos gazdálkodásban* (Kv. 2002 = Kriza Könyvek 11);
**Tradiţiile şi specializa­rea agriculturii de pe valea Târnavei Mici* (kunulaŭtoro Lehel Peti, Kv. 2006);
**Kultúrakutatások és értelmezések* (kun Zsolt Jakab Albert kaj Vilmos Keszeg, Kv. 2008).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Infano Jesuo (Retiro)

**Infano Jesuo**, en hispana origine **Niño Jesús**, plej konata kiel *El Tréntaiseis* (36) estas kvartalo en la distrikto madrida Retiro. Ĝi situantas en la centro de la distrikto, pro kio ĝi limas kun la aliaj 5 kvartaloj de la distrikto: Pacifiko sude, Adelfo sudoriente, Stelo oriente, Ibizo norde kaj Ĥeronimoj okcidente.

## Demografio 
Ĝi havas populacion de 16.340 je 1-a de januaro de 2006. La evoluo de la demografio en la kvartalo ne montris grandajn ŝanĝojn dum la lastaj 20 jaroj. Tiele en 1986 la populacio de la kvartalo estis de 16.525, en 1991 de 16.847, en 1996 de 15.892 kaj en 2001 de 16.220. Konsiderinte la populacion de 1986, tiu malpliiĝis je 1,1%, dum male la totala populacio de la urbo Madrido, en tiu sama periodo, kreskis je 4,8%.

Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Péter Szegő

**SZEGŐ Péter** [segoe:] estas rumania hungara dirigento, komponisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 29-an de decembro 1954. Li estas la filo de filozofino Katalin Szegő kaj de tradukisto György Szegő.

## Biografio
Péter Szegő estas dirigento de Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo, instruisto en muzikakademio, fondinto de ensemblo *Anonymus* (1991). 

## Ĉefaj komponaĵoj
* *M. O. M.* (1977), *Reverberációk* (1992), *Incantations* (1995), *Duo* (1995), *Resonances* (1996), *Koncertpeco por trumpeto kaj batinstrumentoj* (1996), *Ondoj* (1997), *Eĥoj* (1997).

## Fonto
* Budapest Music Center

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj dirigentoj
Stelo (Retiro)

**Stelo**, en hispana origine **Estrella**, estas kvartalo en la distrikto madrida Retiro. Ĝi troviĝas en la nordoriento de la distrikto, pro kio ĝi limas kun 4 el la 5 kvartaloj de la distrikto: Pacifiko sudoriente, Infano Jesuo okcidente, Adelfo sude kaj Ibizo nordoriente. En tiu kvartalo loĝis Felipe González dum la Hispana Transiro.

## Demografio 
Ĝi havis populacion de 24.646 je 1-a de januaro de 2006. La evoluo de la demografio en la kvartalo montris klaran malpliiĝon laŭlonge de la lastaj 20 jaroj. Tiele, en 1986 la populacio de la kvartalo estis de 27.820; en 1991 de 29.409; en 1996 de 27.327, kaj en 2001 de 26.268. Tiele konsiderinte la populacion de 1986, tiu malpliiĝis je 11,4%, dum la totala populacio de la urbo Madrido, en tiu sama periodo, kreskis 4,8%.

Estas kelkaj enmigrintoj, ĉefe el Ekvadoro, Kolombio kaj Argentino.

## Vidu ankaŭ 
* Estrella (metroo de Madrido)

Kategorio:Kvartaloj de Madrido
Ministerio de Ekstera Komerco (Nord-Koreio)

La **Ministerio de Ekstera Komerco de Nord-Koreio**, nome la Ministerio por Eksterlanda Komerco de la Socialista Popola Respubliko de Nord-Koreio situantas sur la suda flanko de la Kim Il-sung Placo kaj okcidente de la Sungri Strato en Chung-guyŏk, Pjongjango.

Sur la ter-etaĝo de la konstruaĵo estas unua komerca ĉambro de Nord-Koreio, kiu subtenas internaciajn kontaktojn kun pli ol cent ŝtataj entreprenoj.

Eksaj Ministroj de Ekstera Komerco estis Kang Chŏng-mo, Ri Kwang-gŭn kaj Ri Ryong-nam.

## Konstruaĵo 
[250px|eta|dekstra|Portreto de [Karl Marx sur la fasado]]
La konstruaĵo estis konstruita en 1955. Ĝi havas kvin etaĝojn. Super la enirejo situas sur la tegmento la prezento de la flago de la Korea Laborista Partio kun martelo, rikoltilo kaj peniko. Sur la fasado de la ĉefa fronto estas portretoj de filozofoj Karl Marx kaj Lenin.

## Vidu ankaŭ 
* Ekstera Komerco de la DPRK

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
(6407) 1992 PF2

**(6407) 1992 PF2** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en la kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Ferenc Dobó (libroeldonisto)

**DOBÓ Ferenc** [dobo:] estis rumania hungara juristo, redaktoro, tradukisto. Li naskiĝis en Karácsfalva (hodiaŭ Ukraino) la 19-an de aprilo 1886 kaj mortinta en Kluĵo la 1-an de marto 1965. Li estis la pli aĝa frato de Júlia Szegő.

## Biografio
Ferenc Dobó pristudis juron en Nagyvárad, Berlino kaj Budapeŝto, kie li doktoriĝis en 1908. Li redaktis la fakrevuon *Magyar Jogász*, en la 1920-aj jaroj li estis redaktoro de *Ellenzék*. Li eldonis purlingvan bibliografian gazeton titolitan *Ex-Libris* (1925-39). Okaze de la centjaro de naskiĝo de Imre Madách li eldonis la ĉefverkon de aŭtoro (''La Tragedio de l' Homo*) kiel miniaturlibro . Li partoprenis la establon de revuo *Korunk''. En kadro de firmao Lepage kiel librokomercisto kaj libroeldonisto li havis gravan rolon en la disvolviĝo de moderna publikkulturado. Kune kun Gábor Gaál kaj Jenő Szentimrei li eldonis memstaran libroserion por diskonigi la malpli konatajn aŭ forgesitajn verkojn de la hungara literaturo.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj juristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj libroeldonistoj
Dipendra de Nepalo

**Dipendra Bir Bikram Ŝah Dev** (naskiĝis la 27-an de junio 1971, mortis la 4-an de junio 2001) estis reĝo de Nepalo inter la 1-a kaj 4-a de junio 2001.

La 1-an de junio 2001, lia patro Birendra de Nepalo estis mortpafita en la reĝa palaco, kune kun pluraj familianoj. Laŭsupoze la mortigisto estis lia filo, la kronprinco Dipendra, kvankam multaj nepalanoj pridubas tiun version de la evento. Dipendra post la morto de Birendra deklariĝis reĝo de Nepalo, sed ĉar li post la masakro estis senkonscia por pafaj vundiĝoj, kiujn li laŭsupoze mem kaŭzis al si, la frato de Birendra, princo Ĝanendra, deklariĝis reganto. Post kiam Dipendra mortis post tri tagoj, Ĝanendra de Nepalo oficiale deklariĝis sekva reĝo de Nepalo. Pri detaloj de la mortigo vidu la apartan artikolon Masakro de la nepala reĝfamilio.

Kategorio:Nepalaj reĝoj
Acetata anhidrido

La **acetata anhidrido** estas organika anhidrido pro kondensado de du molekuloj de acetata acido. Analoge al la organikaj anhidridoj, pro reakcio kun akvo formas la korespondan acidon.

En media temperaturo estas senkolora irita likvido, ĝia manipulado postulas apartan singardon.

Ĝi estas uzata kiel reakciilo en reakcioj de Acetilado, plidetale por solidigi la grupon CH3-CO- en diversaj komponaĵoj. Inter ĝiaj industriaj utiligoj troviĝas la sintezon de la aspirino, de la celuloza acetato kaj heroino (diacetilmorfino) startante el la morfino.

La acetata anhidrido estas sintezita kun efikaj rezultoj pere de la Sintezo de Williamson, reakciante kloridon de acetilo kun acetato de natrio:

[700px|eta|centre|Sintezo de acetata anhidrido ekde acetila klorido kaj [natria acetato.]]

Alia metodo estas konata kiel Procezo Wacker Chemie kaj estigas la acetatan anhidridon pere de aldona reakcio inter la ketenono kaj la acetata acido, laŭ la kemia ekvacio:
[600px|eta|centre|Sintezo de acetata anhidrido ekde la ketenono kaj [acetata acido.]]

Industrie, ĝi estas generita grandkvante pere de la Procezo Tennessee varianto de la Procezo Montesanto.

La acetata anhidrido rapide reakcias kun akvo por rezultigi acetan acidon, kun alkoholoj por devenigi la korespondan esterojn acetitajn, kaj kun aminoj por produkti la korespondajn acetamidojn.

## Referencoj 
Kategorio:Larmigaj gasoj
Kategorio:Anhidridoj de karboksilataj acidoj
Kategorio:Solviloj
Fervojlinio Warszawa Wschodnia Osobowa – Gdańsk Główny

eta|Plano de linio en Pollando**Fervojlinio Warszawa Wschodnia Osobowa – Gdańsk Główny** estas pola elektrizita fervoja linio de Varsovio al Gdansko. Longeco de tiu ĉi linio estas 323,333&nbsp;km.

## Historio 
La unua parto de linio (inter Tczew kaj Gdansk) estis konstruita en jaro 1852, kvin jaroj poste estis la linio plilongigita al Malbork. En jaro 1876 estis la linio plilongigita al Ilawa. En jaro 1873 estis aldonita dua relo en parto Malbork - Tczew kaj de jaro 1875 estis du reloj inter Gdansk kaj Malbork.
En jaro 1876 estis konstruita parto inter Ilawa kaj Montowo, en jaro 1877 inter Dzialdowo kaj Montowo. En jaro 1877 estis konstruita parto inter Varsovio kaj Mława, kiu estis en sama jaro konektita al en tiu jaro finkonstruita parto inter Mława kaj Dzialdowo.
En jaro 1969 estis elektrizita parto de linio inter Tczew kaj Gdansk, en jaro 1972 estis elektrizita parto inter Varsovio kaj Nasielsk tra Legionowo. En jaroj 1983 - 1985 estis elektrizita resto de linio.
Maksimuma rapideco de trajnoj je tiu ĉi linio estas en kelkaj partoj 160&nbsp;km en horo. Nuntempe la linio estas rekonstruata, ke en estonteco estu maksimuma rapideco 200&nbsp;km en horo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

.

Kategorio:Fervojaj linioj en Pollando
Verbasko

**Verbasko** (*Verbascum*) estas genro en la familio Skrofulariacoj (*Scrophulariaceae*).

La genro nombras ĉirkaŭ 250 speciojn, kiuj nature troviĝas en Eŭropo kaj Azio. Speciale en la mediteranea areo la genro estas bone reprezentata.

Diversaj specioj estas importitaj en Amerikon, Aŭstralion kaj Havajon.

## Kelkaj specioj 
* Tapso (*Verbascum thapsus*)
* Disstara verbasko (*Verbascum blattaria*)
* Grandflora reĝokandelo (*Verbascum densiflorum*)
* Nigra verbasko (*Verbascum nigrum*)
* Svelta verbasko (*Verbascum virgatum*, Stokes)

Kategorio:Skrofulariacoj
Teresa Nemere

**Teresa NEMERE** (naskiĝis en 1939, mortis la 1-an de decembro 2025) estis pola esperantistino. Ŝi laboris kiel respondeculo pri publikaj rilatoj de muzeo en Toruń, Pollando. En 1995 ŝi ĉeforganizis ekspozicion *Simileco kaj diverseco* pri la etnologia kolekto de la esperantista verkisto kaj vojaĝisto Tibor Sekelj en la serbia urbo Subotica.

## Notoj 
  

Kategorio:Polaj esperantistoj
Mahendra de Nepalo

[eta|250px|la usona kantisto [Elvis Presley (maldekstre) kun reĝino Ratna kaj reĝo Mahendra (dekstre) en 1960]]
**Mahendra Bir Bikram Ŝah Dev** (nepale महेन्द्र वीर विक्रम शाहदेव, naskiĝis la 11-an de junio 1920, mortis la 31-an de januaro 1972) estis reĝo de Nepalo ekde la jaro 1955 ĝis sia morto en 1972.

Li regis absolutisme, kaj kontraste al sia patro Tribhuvan ne estis subtenanto de parlamenta demokratio. En la 1960-aj jaroj li malpermesis opoziciajn politikajn partiojn. Post lia subita morto, lia filo kronprinco Birendra iĝis la sekva reĝo de Nepalo.

Pli juna filo, Ĝanendra, kiel infaneto de tri ĝis kvar vivjaroj inter la jaroj 1950 kaj 1951 estis reganta reĝo de Nepalo, kiam Tribhuvan, Mahendra kaj Birendra pro la potenca familio Rana devis fuĝi el la lando. Post 50 jaroj Ĝanendra duafoje reĝiĝis kiam lia frato Birendra estis murdita en junio 2001.

## Rilatoj al Esperanto 
Komence de la jaro 1957 Mahendra invitis la esperantistan verkiston kaj vojaĝiston Tibor Sekelj por danki al li pri la fondo de la unua popoluniversitato, kaj por instruado de Esperanto en Nepalo. Tio estas la temo de lia verko *« Nepalo malfermas la pordon », 1959,* kiun li originale verkis en Esperanto dum restado en Madraso en suda Barato, dividante sian tempon inter verkado kaj studado de joga filozofio. Tiu libro tradukiĝis al pluraj lingvoj (inter alie la angla, hispana, serba kaj slovena).

## Notoj 
Kategorio:Nepalaj reĝoj
Henry Ogg Forbes

**Henry Ogg Forbes** (30a januaro 1851, Aberdeen - 27a oktobro 1932) estis skota esploristo, ornitologo, kaj botanikisto.

Edukita ĉe Aberdeen Grammar School, la Universitato de Aberdeen kaj la Universitato de Edinburgo, li estis ĉefe aktiva en Molukoj kaj Nov-Gvineo, li funkciis kiel direktoro de la Muzeo Canterbury en Nov-Zelando inter 1890-1893, kaj poste moviĝis al Liverpool, Anglio, kie li funkciis kiel konsilanta direktoro de muzeoj (tiukadre li kunlaboris ekzemple kun Herbert C. Robinson) tie ĝis sia morto. Li estas menciita en *A Short History of Nearly Everything* (Mallonga Historio de Preskaŭ Everything) de Bill Bryson.

La zoologo William Alexander Forbes, kiu mortis dum ekspedicio al Okcidenta Afriko en 1883, estis la amiko de H. O. Forbes kaj samklasano ĉe la Universitato de Edinburgo; la libro ''A Naturalist's Wanderings in the Eastern Archipelago'' (La migradoj de naturalisto en la orienta Insularo) estis dediĉita al li.

## Notoj 
Kategorio:Aberdeen
Kategorio:Skotaj esploristoj
Kategorio:Skotaj botanikistoj
Kategorio:Skotaj ornitologoj
Kategorio:Universitato de Aberdeen
Kategorio:Universitato de Edinburgo
Bicikla pumpilo

eta|150px|dekstra|Bicikla pumpilo
**Bicikla pumpilo** estas aparato per kiu oni povas blovi aeron en pneŭojn de bicikloj. La pumpilo, aŭ la hoso de la pumpilo, se ĝi ekzistas, estas konektita al la valvo de la pneŭo. Per (mal)suprenmovado de la pumpilstango la aero estas enpremata en la pneŭon.

eta|maldekstra|Funkciado de bicikla pumpilo
eta|300px|maldekstra|Bicikla pumpilo sur la bicikla framo

Kategorio:Iloj
Kategorio:Biciklado
Kategorio:Pneŭmatiko
Insuloj Haŭaroj

La **Insuloj Haŭaroj** () estas barejna insularo, situanta ĉe la okcidenta marbordo de Kataro en la Golfo de Barejno de la Persa Golfo. Ĝi estas ankaŭ laŭ Ramsar-loko, ekologie grava malsekejo aparte protektita per la Ramsar-Interkonsento.

Spite ties proksimeco al Kataro (Suŭad al Janubijah estas nur je 1.4&nbsp;km el la katara ĉeftero nome duoninsulo Ras Abruko, dum Rubud Al Garbijaho, la insulo plej proksima al la ĉefa insulo de Barejno, kuŝas je distanco de 19.7&nbsp;km al ĝi), la insuloj apartenas al Barejno sed estas polemiko inter ambaŭ statoj pri tio. La insuloj iam koincidis kun la municipo *Minṭaqat* Juzur Ḥawār (مِنْطَقَة جُزُر حَوَار) kaj estas nune administrataj kiel parto de la Suda gubernio de Barejno. La areo estas 50.6&nbsp;km². Ĉe la censo de 2001, la populacio estis de 3,875 loĝantoj.

## Notoj 
Kategorio:Barejno
Kategorio:Suda gubernio de Barejno
(6409) 1992 VC

**(6409) 1992 VC** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Nobuhiro Kawasato elde la observatorio de Uenohara (gubernio Jamanaŝi).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nobuhiro Kawasato
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Biksacoj

La **biksacoj**.

La probable plej konata specio estas la planto bikso orelana (*Bixa orellana*). Kvankam malgranda, la familio havas en si kaj arbojn kaj herbojn kaj arbustojn. Ĉiuj plantoj duseksas, kaj havas kvin sepalojn. Ĉiuj plantoj de la familio produktas ruĝan, oranĝkoloran aŭ flavan laktosukon.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (6 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malvales* Juss. - malvaloj
****Bixaceae* Kunth - biksacoj
*****Amoreuxia* DC. - amoreŭksio
*****Bixa* L. - bikso
*****Cochlospermum* Kunth - koklospermo
*****Diegodendron* Capuron - diegodendro

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Biksacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Tuparioj

La **tuparioj** - portugale *Tuparis* - estas indiĝena grupo kiu vivas en la sudo de la brazila subŝtato Rondonio, borde de la riveroj Rio Guaporé kaj Rio Branco (dekstra alfluo al la rivero Guaporé). La esperantista verkisto kaj vojaĝisto Tibor Sekelj en 1948-1949 kvar monatojn vivis ĉe ili, kaj poste - interalie esperantlingve - verkis pri ili. La tuparioj parolas la tuparian lingvon, branĉon de la tuparia lingvaro en la tupia lingvofamilio: laŭ la retejo *ethnologue.com* en 2000 proksimume 300 homoj parolas la lingvon kaj do tiam ekzistis tricento da tuparioj.

Antaŭ ol kolektistoj de gumo invadis la etnan teritorion en 1920, ankoraŭ ekzistis proksimume 2 000 etnanoj, sed poste iom-post-ioma asimiliĝo al la mestizoj kaj epidemiaj malsanoj kaŭzis la drastan malplimultiĝon. En la proceso de forta alkulturiĝo al la plimulto de brazilanoj, granda parto de la tuparia kulturo estas malaperanta respektive jam malaperinta.

Antaŭ la kontaktiĝo kun la okcidenteca kulturo, la tuparioj loĝis en abelujosimilaj komunumaj domoj, kiuj loĝigis 150 aŭ pli da homoj. Ĉiu domo konsistigis aŭtonoman loĝlokon. Konstruitaj ĉirkaŭ centra placo, la domegoj estis tegitaj per palmfolioj kaj kovris grundon de 11 oble 21 metroj. Interne, po domego kunvivis 20 ĝis 30 familioj, kiuj endome havis po familian spacon, tamen ne dividitan per muroj aŭ aliaj dividiloj. Unuopaj grupiĝoj de domegoj situis en distanco de 10 ĝis 15 kilometroj unu de la alia.

La tuparioj tradicie precipe vivtenis sin per agrikulturo de hakado kaj bruligado. Post bruligado de areo, unuajare kutime plantiĝis maizo, ignamo, arakidoj, faboj, bananoj, sukerkano, tabako, kotono kaj bikso orelana. Duajare kutime kultiviĝis manioko.

## Eksteraj ligiloj 
* detala artikolo pri la tuparioj en la retejo *everyculture.com* (angle)

Kategorio:Indianaj etnoj en Brazilo