open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrup

**Andrup** estas loko en Danio, proksima al Hobro. La loko, kiu supozeble estas nur bieno aŭ domaro, supozeble estas parto de la vilaĝo *Skjellerup* (je la koordinatoj 56.627759461845464, 9.864433934200513, oriente de Hobro). Ekde la administra reformo de 2007 Andrup kaj Skjellerup apartenas al la komunumo Mariagerfjord kaj al la regiono Norda Jutlando.

## Esperanto 
En Andrup ekde 1932 estis Esperanto-Klubo, fondita de Christian Ringstrup EGE.

Andrup
Kategorio:Geografio de Danio
Kategorio:Norda Jutlando
Tekniko

**Tekniko** aŭ **teĥniko** estas tuto de la metodoj kaj procedoj, uzataj por plenumi celatajn agojn aŭ fabriki objekton.

En pli strikta senco, teĥniko rilatas al industriaj aŭ metiaj teknikoj.

## Teknikoj por artoj 
### Muziko 
* Ludado de muzikinstrumentoj

### Pentrado 
* Pentroteknikoj

## Teknikoj por metioj 
### Meblofarado 
### Kuirado 
* Receptoj

## Teknikoj por scienco 
### Matematiko 
### Biologio 
* Genetike modifita organismo

### Fiziko 
### Geologio 
### Kemio 
## Teknikoj por industrioj 
### Konstruado 
* Materialoj: Ŝtalo - Plasto - Ligno
* Kunigo: Ŝraŭbeco - Gluo - Nodo

### Metaltekniko 
* Veldado
* Lutado
* Ĉizado

### Maŝinoj 
* : Radoj - Brakoj
* Elektraj Maŝinoj: Motoroj - Generatoroj
* Hidraŭliko: Hidraŭlikaj Maŝinoj: Hidraŭlika mekanismo - Pumpiloj - Hidraŭlikaj motoroj
* Termikaj Maŝinoj:
** Ekster-brulantaj: Vapormotoro
** En-brulantaj: Eksplodmotoro

### Nanoteknologio 
### Instrumentotekniko 
#### Sensiloj 
* Temperatursensiloj
* Premsensiloj
* Debitsensiloj
* Nivelsensiloj
* Kvalitsensiloj

#### Aktuatoroj 
* Valvoj
* paŝmotoroj
* Variablaj rapidecreguliloj

### Procesaŭtomacio 
* Procesaŭtomacia terminaro
* Procesaŭtomaciaj algoritmoj
* Procesaŭtomacia komputilo

## Fotoj 

Dosiero:Vehicle crash test at the General Motors Vehicle Safety and crash Worthiness Laboratory.jpg|
Dosiero:Michelson Interferometer.jpg|
Dosiero:Blutdruck.jpg|
Dosiero:Nautilus Nemo bridge.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
### En Esperanto 
* TEKNIKO - BILDVORTARO - Eichholz – granda kolekto de teknikaj terminoj laŭ la vortaro Duden, kompilita de internacia teamo sub gvido de Rüdiger Eichholz – sekurkopio en STEB
* Bildvortaro de FEL  Flandra E-Ligo – revizio de la vortaro Eichholz, indekso
* Teknika Vortaro de Greziljono - 2016 - Granda, kolora, ilustrita vortaro, kompilita de Frédéric Lauriol -- 34 MBajtoj -- sekurkopio en STEB - 12 MB esperanto-franca
* Teknika Vortaro ĉeha-Esperanta --- [en STEB]
* Teknika kaj Komputila Vortaro – 13.000 esprimoj – Esperanta / angla / pola de Jerzy Walaszek -- [en STEB] -- tempomaŝino
* PEKOTEKO – Rüdiger Eichholz (kunordiganto, †) Perkomputora Termino-Kolekto (Pekoteko) 1985-1994 granda kolekto de teknikaj provterminoj de Rüdiger Eichholz, redisponigita de Bernhard Pabst. (Ĝia enhavo en [www.eventoj.hu/steb/vortaroj/pekoteko_tuto_teksto.zip simpla teksta formato.] Nur simplan liston de terminoj vidu ĉi tie.) – [en STEB]
* 11 paroladetoj pri Pekoteko – de Rüdiger Eichholz – [en STEB]


Kategorio:Artoj
Kategorio:Industrioj
Kategorio:Inĝenierarto
Kategorio:Teknologio
Kuniga elemento

Tekniko - Industrio - Maŝino - Parto de maŝino
	
La **kunigajn elementojn** oni uzas ĉe kunigado de du aŭ kelkaj elementoj en unu tuton (parton). La kunigataj elementoj kune kun kuniganta elemento kreas **junton** (kunigaĵon). La junto povas esti **dismuntebla** (ekzemple junto kun ŝraŭboj) kaj **nedismuntebla** (ekzemple nitita junto).
	
La dismunteblan junton oni povas facile kaj sen difekto de kunigataj kaj kunigaj elementoj dismeti (malmunti) kaj denove kunmeti, ekzemple per malŝraŭbado de ŝraŭboj. Ĉe junto nedismuntebla oni devas dum ĝia dismetado difekti iun kunigan elementon, ekzemple forhaki la kapon de nito.

Por provizora kunigo de maŝinelementoj oni uzas ĉiam dismunteblajn juntojn. Por definitiva kunligo oni povas uzi ambaŭ specojn de juntoj. Pri oportuno kaj elekto de junto decidas: konstrukcio, funkciado, muntado kaj ekonomiaj kondiĉoj.

Ŝraŭba kunigaĵo - Stifta junto - Pivota junto - Kejla junto (kejlo-junto) - Premjunto - Surpremita junto (stringa) - Nita junto - Veldita junto - Lutita junto - Gluita junto - Elasta kunigo - Rega elemento

Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Industrioj
Pajnto

eta|dekstra|180px|
**Pajnto** aŭ **pindo** estas mezuruno de volumeno uzita en diversaj landoj kaj ankoraŭ uzata en Britio kaj Usono. El diversaj historiaj valoroj la sekvaj estas ankoraŭ uzataj:

* **Brita pajnto** valoras 0,56826125 litrojn.

* **Usona malseka pajnto** valoras 0,473176473 litrojn (28,875 kubajn colojn).

* **Usona seka pajnto** valoras 0,5506053504 litrojn (33,6 kubajn colojn).

La difino de pajnto estas ligita al la difino de galjono: en unu
galjono estas 8 pajntoj.

En Britio oni uzas pajntojn hodiaŭ preskaŭ nur por pumpata biero kaj, malofte, lakto.

Kategorio:Mezurunuoj de volumeno
Galjono

eta|Ujo kun usonaj kaj britaj galjonoj
[eta|Unuoj por [nafto uzataj en la mondo: ]]
**Galjono** estas mezurunuo de volumeno iam uzita en Britio kaj ankoraŭ uzata en Usono. El diversaj historioj difinoj la sekvaj restas aktualaj:

* **Brita galjono** valoras 4,54609 litrojn.

* **Usona malseka galjono** (la galjono plej ofte uzata en Usono) valoras 3,785411784 litrojn (231 kubajn colojn).

* **Usona seka galjono** valoras 4,4048428032 litrojn (268,8 kubajn colojn).

La difino de galjono estas ligita al la difino de pajnto: en unu galjono estas 8 pajntoj.

Kategorio:Mezurunuoj de volumeno
Jenin

**Jenin** (laŭ angla transskribo) aŭ **Ĵenin** (, laŭ elparolo), origine arabe **جنين**, estas palestina urbo en Cisjordanio. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĝi enhavas kvartalon nomata "rifuĝeja kampo", kie vivas multaj devenantoj de palestinaj rifuĝintoj kiuj devis forlasi Israelon en la milito de 1948.

## Historio 
Post la milito de 1948, la regiono estis konkerita de Jordanio, kaj post la milito de 1967 (Sestaga milito), ĝi transpasis al Israelo. En 1996, la Israelanoj transdonis la urbon al la Palestina Nacia Aŭtoritato de Jaser Arafat. La urbo rapide fariĝis centro de aktivaĵoj por la plej ekstremaj Palestinaj rezist-grupoj, sen ke la aŭtoritatoj sukcesu haltigi tion.
En aprilo 2002 Jenin kaptis la atenton de la mondo, dum la pinto de la intifado, kiam la Israela armeo eniris la urbon kun la intencon aresti multajn militantojn. Estis akra batalo, kaj la rezulto estis la morto de pli ol 50 palestinanoj, kiuj ofte estis civiluloj, kaj pli ol 20 Israelaj soldatoj. Tamen konfliktoj pluis.

La 4an de Marto 2023 kadre de pli ĝeneralaj kontraŭstaroj atako de israelaj fortoj en Jenin rezultis en morto de ses palestinanoj. 

Kategorio:Urboj de Palestino
Kategorio:Urboj de Cisjordanio
Vsetínská Bečva

**Vsetínská Bečva** estas pli signifa alfluanto el la alfluantoj de rivero Bečva. Ĝi fontas en moravia-slovaka limregiono inter montoj Dupačka kaj Oselská en montaro Javorníky. La longeco de la rivero estas 58,4&nbsp;km. La plej vasta vilaĝo en la fino de la valo estas Velké Karlovice kun multaj popolaj konstruaĵoj, poste la rivero trafluas tra vico da montarvilaĝoj kun belsonaj valaĥiaj nomoj – Karolinka, Nový Hrozenkov, Halenkov, Huslenky, Hovězí, Janová. Pli granda sidejo situanta sur la rivero estas urbo Vsetín, de kie la rivero celas norden al la kunfluejo kun la rivero Rožnovská Bečva. Belaj panoramoj en la valon de Vsetínská bečva estas el montopintoj de Javorníky.

Kategorio:Riveroj en distrikto Vsetín
Kategorio:Akvokolekta areo de Bečva
Kategorio:Akvaro en Beskidoj
Rožnovská Bečva

**Rožnovská Bečva** estas rivero en Ĉeĥio, alfluanto de rivero Bečva. Ĝi fontas en nordaj deklivoj de monto Vysoká en moravia-slovaka limregiono en Vsetínské vrchy. Ĝia longeco estas 37,6 km. Pli signifaj alfluantoj estas de dekstre Kněhyně kaj de maldekstre Soláň. De sudo super la valo de la rivero elstaras montarregiono Vsetínské vrchy, de nordo poste Moraviasileziaj Beskidoj kun signifaj montoj Radhošť kaj Kněhyně kaj montoselo Pindula, tra kie kondukas landvojo el urbo Rožnov pod Radhoštěm ĝis Frenštát pod Radhoštěm. Rožnovská Bečva trafluas tra turisme allogaj municipoj Horní Bečva, Prostřední Bečva kaj Dolní Bečva, tra urbo Rožnov pod Radhoštěm kaj tra urbo Zubří kun gumindustrio.

## Fotografioj 

Povodně 2010 Valašské Meziříčí (02).JPG|La disakvigita rivero Rožnovská Bečva dum inundoj en majo de 2010
Povodně 2010 Valašské Meziříčí (04).JPG|Parto de Valašské Meziříčí inundigita de Rožnovská Bečva
Valašské Meziříčí, Rožnovská Bečva v noci (01).jpg|Rožnovská Bečva nokte
Valašské Meziříčí, Rožnovská Bečva (01).jpg|Rožnovská Bečva en Valašské Meziříčí vintre

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Riveroj en distrikto Vsetín
Kategorio:Akvokolekta areo de Bečva
Kategorio:Horní Bečva
Kategorio:Prostřední Bečva
Kategorio:Dolní Bečva
Kategorio:Rožnov pod Radhoštěm
Kategorio:Zubří
Kategorio:Akvaro en Beskidoj
Kategorio:Rožnova sulko
Sukceno

[eta|[Moskito kaj muŝo kaptitaj en sukceno]]

**Sukceno** (C12H20O) estas malmola flava diafana fosilia rezino, el kiu oni faras diversajn objektojn, precipe enbuŝaĵojn de pipoj kaj ornamaĵojn. Ĉar ĝi havas biologian devenon, ĝi ne apartenas al la veraj, multekostaj juvelŝtonoj, sed al ornamjuveloj.
[eta|maldekstra|[Sukcena Ĉambro unika, nekomparebla ĉefverko kun muroj kovritaj de elementoj faritaj el aŭtenta sukceno, kiun donacis la Prusa reĝo Frederiko Vilhelmo al la Rusa caro Petro la Granda en 1716.]]
eta|250ra|La diversaj koloroj de natura sukceno.
[eta|250ra|La sukcena urso, oni povas ĝin vidi en la Urbodomo de [Slupsko / Słupsk en Pomerio (Pollando), skulptita dum neolitiko t.e. 5 mil jaroj a.K..]]
[eta|[Skarabo kaptita en sukceno.]]
El ĝi oni konstruis en 1716 la faman Sukcenan Ĉambron en Sankt-Peterburgo, kies sukcenoj malaperis dum la Dua Mondmilito. Helpe de la germana ŝtato, la sukcena ĉambro estis rekonstruita post retrovo de malnovaj fotoj pri la ĉambro kaj estis solene inaŭgurita la 31-an de majo de 2003.

Pro la biologia deveno, ĝi kelkfoje entenas malpuraĵojn kaj tre rare eĉ insektojn el tre fora tempoepoko. Ĝi estiĝis ĝis 260 milionojn da jaroj antaŭ nia tempo.

Kutime sukceno kolore varias de flava ĝis bruna, kies ĉefa trovejo estas la baltmaraj landoj. Krome ekzistas blueca varianto, ĝia ĉeftrovejo estis Dominika Respubliko ĝis en 2008 oni trovis grandan sukcenokampon apud El Soplao en norda Hispanio.

El la malnovgreka vorto por *sukceno* (ἤλεκτρον), devenas (tra naciaj lingvoj) la Esperanta vorto *elektro*, ĉar la unua konata elektro estas la statika, kiu aperas, se oni frotas ekzemple sukcenon per ŝtofo aŭ besthaŭto; tiu fenomeno nomiĝas triboelektro.

La romianoj havis gravan vojon nomatan laŭ sukceno en Panonio, ĉar la komercistoj tie liveris la sukcenojn el Balta Maro ĝis Italio.

Dominga sukceno estas sukceno el Domingo derivita el rezino de formortinta arbo *Hymenaea protera*. Dominga sukceno diferenciĝas el la Balta sukceno je tio ke ĝi estas preskaŭ ĉiam travidebla, kaj ĝi havas pli altan nombron de fosiliaj inkludaĵoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ambro
* Balta sukceno
* Heliadinoj
* Sambianoj
* Sukcena koloro


Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Juveloj
Kategorio:Gemoj
Absoluta valoro

eta|350ra|Grafikaĵo de la absolut-valora funkcio de reela argumento

Laŭ matematiko, la **absoluta valoro** de reelo *x* estas ĝia nombra valoro senkonsidere de ĝia signumo. Tiel, 3 estas la absoluta valoro de kaj 3 kaj −3. Ĝi estas skribata kiel y=|x|.

Komputike, la matematika funkcio por fari ĉi tiun kalkulon estas nomata kiel **abs()**.

La absoluta valoro (aŭ **modulo**) de kompleksa nombro estas difinita kiel ĝia distanco al nulo en la  (vidu unuocirklon). Se *a* kaj *b* estas la reela kaj imaginara partoj de iu kompleksa nombro *z*, ĝia absoluta valoro estas  |z| =  \sqrt{a^2 + b^2}.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Normo (matematiko)
* Neegalaĵo de triangulo

Kategorio:Matematiko
Kategorio:Rudimentaj specialaj funkcioj
Bečva

**Bečva** estas signifa rivero de orienta Moravio, ĝi estiĝas per kunfluiĝo de riveroj Vsetínská Bečva kaj Rožnovská Bečva ĉe urbo Valašské Meziříčí, ĝi estas la plej signifa maldekstreflanka alfluo de rivero Morava, en kiun ĝi enfluas ĉe urbeto Troubky. Ĝi longeco de la fluo estas 211 km. Vsetínská kaj Rožnovská Bečva fontas en teritorio de montaro Beskydy; ambaŭ riveroj fluas tra profundaj valoj, super kiuj elstaras montardorsoj de montaroj Javorníky, Vsetínské vrchy kaj Moravskoslezské Beskydy. Sub la kunfluejo de ambaŭ riveroj la rivero Bečva estadas iam nomata kiel Kuniĝinta Bečva. En valebenejo de Bečva eblas trovi la tutan vicon da fiŝlagoj. Bečva plej baldaŭ fluas transverse montetaro Podbeskydská pahorkatina, ĉe urbo Hranice na Moravě ĝi enira en Moravian Pordegon, kiun ĝi trafluas ĝis urbo Přerov. La finanta sektoro de la fluo antaŭ enfluejo en riveron Morava estas en teritorio de Hornomoravský úval (Supermoravia valo). Signifaj sidejoj situantaj rekte sur la rivero aŭ en ĝia proksimeco estas urboj Hustopeče nad Bečvou, Hranice na Moravě, Lipník nad Bečvou, Přerov kaj Troubky. Ĉe Hranice na Moravě sur ambaŭ bordoj de la rivero situas Hranický-karsto kun Abismo ĉe Hranice kaj Aragonitaj kavernoj ĉe Zbrašov. Ĉe Lipník nad Bečvou estis sur la maldekstra valdeklivo konstruita en la 13-a jarcento burgo Helfštýn. Riverregiono de Bečva apartenas al plej multe trafitaj pro inundo okazinta en Moravio en la jaro 1997. Sed plilarĝiĝo de la riverfluejo, estiĝo de vastaj gruzaluvioj, deŝirigo de betonplifortigaĵoj de la bordoj kaj renovigo de la devena paso de la riverfluejo el la tempo antaŭ la reguligo gvidis al plialtiĝo de biologia varieco kaj estetika valoro de la riverfluejo. Klopodo de administranto de la rivero estas redoni la riverfluejon en la devenan staton antaŭ la inundo.


Kategorio:Riveroj en Moravia pordego
Kategorio:Riveroj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Riveroj en Supramoravia valego
Kategorio:Riveroj en distrikto Vsetín
Kategorio:Riveroj en distrikto Přerov
Kategorio:Akvokolekta areo de Bečva
Kategorio:Alfluantoj de Moravo
Kategorio:Valaĥio (Moravio)
Osetio

Geografio > Eŭropo > Osetio
----
eta|230px|dekstra|Skema mapo de Osetio
Komuna nomo de du geografiaj landoj: **Nord-Osetio** (subjekto de Rusia Federacio) kaj **Sud-Osetio** (memregata, internacie neagnoskita teritorio en nordo de eksa sovetia Kartvelio).

En Rusio ankaŭ la populara simpliga nomo por referenci al Nord-Osetio.

## Pri la nomo 
La internacie disvastiĝinta nomo de la regiono venas de la kartvela vorto *Oseti*, kiu signifas "lando de osetoj". La nomo en la oseta estas *Iriston* (eblas dialekta prononco *Iriŝton*). Lastatempe disvastigata nomo "Alanio" ne estas same populara en Sud-Osetio, kiel en Nord-Osetio.

## Vidu ankaŭ 
* Osetoj
* Flago de Osetio
* Reĝo Arturo
* Skitoj

*
Štramberk

[eta|maldekstra|250ra|[Ŝtramberkaj oreloj - la loka specialaĵo, kiu akiris ŝirman markon de EU]]
**Štramberk** estas urbo en Ĉeĥio kun  (), situanta en Moravio 10&nbsp;km de urbo Nový Jičín, 2&nbsp;km de urbo Kopřivnice.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo sub burgo devenas el la jaro 1211. En la jaro 1359 Štramberk estas jam menciata kiel urbo. Margrafo Jan lasis ĉirkaŭbari la urbon per remparoj, kiuj parte konserviĝis ĝis hodiaŭ. Al la urbo dominas cilindroforma turo, nomata Štramberská Trúba. Devene ĝi estis konsisto de gotika gardburgo el 1-a duono de la 14-a jarcento. En la jaro 1646 la burgo estis jam en ruinoj, en la jaro 1782 ĝi estis ruinigita tute – restis sole la turo. Pli malfrue aĉetis ĝin arkitekto K. Hilbert kaj li kreis el ĝi belvederon por turistoj.

La urbo mem situas en ondiĝinta reliefo ĉe montopiedo Bílá hora, kiu ĉi tie havas du terlangojn – Skalka (ĉi tie estas arboreto) kaj Zámecký vrch (ĉi tie estas Trúba). La placo estas ĉirkaŭbarita per barokaj masonitaj domoj. En muzeo en Štramberk estas daŭra ekspozicio rilatanta al geologio, paleontologio kaj prahistorio de la regiono. En Štramberk naskiĝis esplorvojaĝisto Jiří Hanzelka.

Sude super la urbo troviĝas kaverno Šipka, kiu famiĝis pro trovo de ono de mandiblo de neandertala infano, la t.n. "Ŝipka-a mandiblo".

## Loĝantaro 

Kategorio:Municipoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Urboj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Valaĥio (Moravio)
Kategorio:Urboj en Moravio
Strážnice

**Strážnice** estas urbo en Ĉeĥio kun  () situanta en sudorienta Moravio sur la maldekstra bordo de rivero Morava, 8&nbsp;km de urbo Veselí nad Moravou.

## Historio 
Strážnice situis en pasinteco en strategie signifa limo al Aŭstrio, transŝovita en la 2-a duono de la 13-a jarcento el rivero Morava al montodorsoj de montaro Blankaj Karpatoj kaj ĝia akva burgo komune kun urboj Veselí nad Moravou kaj Uherský Ostroh gardis tiun ĉi maltrankvilan limon. La unua mencio pri Strážnice el la jaro 1086 mencias staplovilaĝon, en la jaro 1302 poste gotikan burgon en marĉeja valo de herbejo ĉe rivero Morava. La burgo estis post husanaj militoj alikonstruita. Ekde la jaro 1412 estis la urbo fortresa urbo, el remparoj konserviĝis restaĵoj de tri pordegoj ĉe hodiaŭaj landvojoj el la urbo. En la 15-a jarcento Strážnice estis apogejo de husmovado, sed ĝi estis konkerita kaj forbruligita de soldataro de Zigmundo la 1-a. En la jaroj 1604–1605 vizitis ĉi tiean lernejon Johano Amoso Komenio. Antaŭ la tridekjara milito estis renovigitaj disputoj kun aŭstroj, pro kiuj malprofitis la tuta orienta Moravio. En la jaroj 1623–1918 Strážnice apartenis al Magnis-anoj, dum ili estis okazanta dura rekatoligo. En ĉefa placo staras 32,5 m alta gardturo el la 15-a jarcento, statuoj de T. G. Masaryk kaj de J. A. Komenio. En duono de la 19-a jarcento ricevis novrenesancan karakteron kastelo kun ĉirkaŭaĵo de tipo de angla parko, en kiu okazas ekde la jaro 1946 ĉiujare folkloraj ***Solenoj de Strážnice*** (lastsemajne en junio). Strážnice havas ankaŭ vinan tradicion. Vastaj vinberejoj estas ĉefe ĉirkaŭ monteto Žerotín. En la kastelo estas Instituto de popolarto, librotenejo kaj ekspozicio de muzikinstrumentoj. En la proksimeco de la kastelo troviĝas muzeo de popolkonstruaĵoj de ĉi tiea regiono, kies nomo estas Slovácko.

La regiono apud la urbo, ĉeĥe nomata *Pomoraví* ("malsekejoj apud la rivero Morava") kune kun la apudaj regionoj Záhorie de Slovakio kaj Weinviertel de Aŭstrio konsideratas eŭropa regiono.

## Loĝantaro 
## Esperanto-movado 
En la urbo okazis la jara kongreso de SAT en 1994. Hodiaŭ estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

### Esperantistoj 
* Vládislav Hasala

## Vidu ankaŭ 
* Karpataj montarbaroj
* Rajdo de la reĝoj


Kategorio:Municipoj en distrikto Hodonín
Kategorio:Urboj en distrikto Hodonín
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Kategorio:Vinkultivada subregiono Moravia Slovakio
Kategorio:Setlejoj en Malsupramoravia valego
Kategorio:Setlejoj en Vizovica montetaro
Kategorio:Setlejoj en Blankaj Karpatoj
Kaverno Ŝipka

eta|maldekstra|220px|En la kaverno.
**Šipka** (legu Ŝipka) estas kaverno super urbo Štramberk kaj 2&nbsp;km de urbo Kopřivnice.

La kaverno estas unu el la plej signifaj arkeologiaj lokoj en Ĉeĥio, unu el tri trovejoj de skeletaj postrestaĵoj de neandertala homo. Ĝi estiĝis en tektona deŝiraĵo de juraj kalkŝtonoj. Hodiaŭ tio estas nur rokpordego kaj torso de trafalinta horizontala kaverno kun restaĵoj de koridoroj kun suma longeco 60 m.

La kaverno estis antaŭe malmulte konata kaj ties koridoroj estis ŝtopitaj per argilo kaj ŝtonmiksaĵo. En la jaro 1879 Karel Jaroslav Maška komencis esplorfosi en ĝi kaj dum kvar jaroj li trovis en ĝiaj sedimentoj multe da restaĵoj de vertebruloj el plejstoceno, precipe da ostoj de ursoj, sed ankaŭ de kastoro, cervo, ĉevalo, leono, hieno, kato, ĉamo, rinocero ka. Sed la plej signifa trovaĵo estis la tn. makzelo el Šipka – la makzelo de infano de neandertala homo, kiu ĉi tie mortis proksimume antaŭ 40 000 jaroj dum glacia praepoko. La makzelo onidire portis markojn de ŝanĝo al hodiaŭa tipo de homo. Krom tio estis en la kaverno trovitaj fajrujo kaj multnombra ŝtona ilaro. En tiamaj jaroj tio estis renversa trovaĵo – oni nome skribis la jaron 1880 kaj pasis nur 24 jarojn ekde la unua trovaĵo de neandertalaj homoj ĉe Düsseldorf. Bedaŭrinde, en la jaro 1945 la makzelo forbrulis dum incendio en Mikulova kastelo, en kies depozaĵo ĝi estis metita.

La torso de la kaverno estas libere alirebla kaj ĝi estas havigita per informtabuloj.

Kategorio:Štramberk
Kategorio:Naciaj naturmemorindaĵoj en Moraviasilezia regiono
Kategorio:Protektitaj areoj en distrikto Nový Jičín
Kategorio:Kavernoj en Ŝtramberka karsto
Kanulo

eta|Diagram showing a cannula CRUK 058-multilingual1|Kanulo

eta|240px|dekstra|Kanulo kaj ties pligrandigita pinto

eta|Flexile - it is inserted into a vein, and a transfusion or dropper, for example, is attached to the cannula.

**Kanulo** estas tubeto, kiu utilas en medicino al aldono aŭ depreno de likvaĵoj de la homa aŭ besta korpo, ofte per helpo de injektilo. La fino de la kanulo estas ofte oblikve detranĉita, por ke la tubeto faru nur etan vundon en la haŭto. La injektado estus pli dolora se oni uzus normalan tubeton.

La kanulon karakterizas la ekstera diametro.

Specifa formo de kanulo estas la kaphava formo, ĉe kiu la pinto ne estas tranĉa, sed provizita per kapeto. Tiuj ĉi kanuloj uzatas por injekti medikamentojn en la ekzistantajn aperturojn kaj malfermitajn vundojn, sen vundigo de la histoj. Oni uzas tiujn ofte ĉe kronikaj vundoj.

## Referencoj 
Kategorio:Diagnozaj aparatoj
Kategorio:Teknologio
Kategorio:Iloj
Gadoformaj

La **gadoformaj fiŝoj** (*Gadiformes*) estas ordo de ostaj fiŝoj.

Ilin karakterizas, ke ili ne havas en la naĝiloj ostajn dornojn. La ventraj naĝiloj troviĝas ĉegorĝe tio estas antaŭ la brustaj naĝiloj. Ili vivas plej ofte en la maroj.

Ili havas familiojn, el kiuj la plej grava estas la gadedoj.

## Gravaj genroj de gadedoj 
* gado (*Gadus*) kun 3 dorsaj 2 anusaj naĝiloj
** merlango (*Gadus merlangus*) rekoneblas pro malhela makuleto ĉe la bazo de la brustnaĝiloj.
** moruo (atlantika gado) (*Gadus morrhua*) havas fadenon sub la malsupra lipo kaj helan flankan linion. Oni manĝas ĝin peklitan kaj sekigitan. Moruo estas la plej grava specio de la monda fiŝmerkato. Ĝi oftas en la norda parto de la atlantiko. Moruo pezas 5-10, malofte eĉ 40 kg. Ĝi demetas frajon printempe en la akva temperaturo de 4-6 C. Ina fiŝo demetas ĉ. 5 milionojn da frajo-ovetoj, kiuj havas la diametron de 1,5 mm. La frajo-ovetoj havas pli malgrandan specifan pezon ol la akvo, tiel ili supreniĝas al la akva surfaco. La 5 mm longaj larvoj koviĝas post 2-4 semajnoj kaj manĝas planktonojn. La plenkreska moruo manĝas ĉion.
** eglefino (*Gadus eglefinus*) ekkoneblas per malhela makulo sub la unua dorsa naĝilo
** polusa gado
** arkta gado

Plia signifa familio estas la lojtedoj:

## Gravaj genroj de lojtedoj 
* lojto genro (*Lota*)
** (*Lota lota*)  La lojto estas manĝebla rabfiŝo, kiu longas 30-60 cm, kaj pezas 1-4 kg. Ĝi estas dolĉakva fiŝo, vivanta ĉefe en riveroj (sed ankaŭ en lagoj kiel Balatono). Ĝi similas iomete al siluro.
* molvo (*Molva*) havas pintajn dentojn 
* brosmo (*Brosmius*) kun longaj dorsa kaj anusa naĝiloj. La naĝiloj similas al tiu de la siluro 

## Pliaj familioj 
* Bregmacerotedoj
* Eŭkliĥtiedoj
* Ficedoj
* Makruredoj
* Makruronedoj
* Melanonedoj
* Merlucedoj
* Moredoj
* Muraenolepidedoj

Dosiero:Atlantic cod.jpg|
Dosiero:Trisopterus luscus(01).jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fishbase.org/Summary/OrdersSummary.cfm?order=Gadiformes 
* http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=164665  
* http://filaman.uni-kiel.de/Summary/OrdersSummary.cfm?order=Gadiformes
Kvartalo Sakae

**Sakae-kvartalo** aŭ **Sakae-ku** (栄区 [sakae-ku]) estas kvartalo de Jokohamo (Japanio).

Dosiero:Sakaekuinyokohamashi.jpg|
Dosiero:Itachigawa.jpg|
Dosiero:Yokohama-Sakae-ku.PNG|

Sakae
Sakae
Kapok-arbo

**Kapok-arbo** , tiel oni nomas parencajn tropikajn speciojn *Ceiba pentandra* aŭ *Bombax ceiba* aŭ *Bombax malabaricum*, aŭ *Salmalia malabarica*), estas granda (ĝis 25 metrojn alta), falfolia (la folioj falas fine de januaro kaj post tiam ĝi ekfloras dum februaro) arbo kun 5-9-fingraj folioj kaj grandaj infloreskoj de floroj, blankaj ĉe iuj specioj, vigle ruĝaj ĉe la hindia specio *Bombax ceiba*, foje flavaj (la flavflora arbo estas rigardata de hinduoj kiel havanta miraklajn povojn) kaj kun kapsuloj enhavantaj multajn, flavajn oleoriĉajn grajnojn kaj sur la interna surfaco de ovario silkobrilajn, ofte flavecajn harojn, utiligitajn kiel remburaĵo por kusenoj, matracoj, naĝozonoj. (La planta lanugo, prenita el la kapsuloj de kapokarbo kaj parencaj arboj nomatas kapoko).

La arbo foje nomatas "flamo de la arbaro", kvankam tiu nomo devas estis rezervita je palao *Butea monosperma*. En Barato ties plej vulgara nomo estas *simul*, el sanskrito *salmali* aŭ *ŝalmali* kaj en la tradicio estas la arbo sub kiu la "Granda Patro" ripozis post kreado de l'mondo.

## Uzoj 
En Afriko kapok-arbo ofte trovatas plantita en placoj de la vilaĝoj, en Hindio laŭ avenuoj kaj stratoj de la urboj, kie ties viglekoloraj floroj kaj ombrivo plaĉas. Kultivado facilas, ĉu per semoj ĉu per stikoj eblas planti ĝi en preskaŭ ĉia grundo, pro moleco de ties ligno protekto kontraŭ fortaj ventoj necesas.

La ligno uzatas en Barato por elfari alumetojn. Ĝi estas sufiĉe mola, tamen ĝi estis uzata en arĥitekturo: en Uzbekio, en plej malnova moskeo de la urbo Ĥivo la preĝsalono subtenatas de fortaj pilieroj el ulmoligno sed estas unu piliero el kapok-arba ligno alcele venigita el Hindio.

eta|200px|maldekstra|piliero el kapok-arba ligno

Fibroj de kapoko tro mallongas por ŝpinati kaj fari fadenojn sed ĝi estis multe uzata kiel kusenoremburaĵo.

La rezino *Moĉara*uzatas en la Ajurveda medicino

## Vidu ankaŭ 
* Napaj humidaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
*  *Ceiba pentandra* (*BioLib*)

Kategorio:Arboj
Kategorio:Bombakoideoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Raduň

**Raduň** estas municipo en Ĉeĥio situanta 6&nbsp;km de urbo Opava. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1320, kiam estas dokumentita burgaro. En la paso de la 16-a jarcento Tworkowskidoj el Kravaře alikonstruis ĝin en kastelon, al kiu apartenis bierfarejo kaj mastrumkorto. En la jaroj 1816–1822 familio de grafoj Larisch-Mönnich-idoj lasis alikonstrui ĝin en trialan empiran kastelon laŭ projekto de la opava arkitekto Karel Englisch. Samtempe estis apud la kastelo fondita unu el la plej ampleksaj naturparkoj en Silezio kun kelkaj fiŝlagoj. En la empira stilo estis konstruitaj pluaj konstruaĵoj – oranĝerio, grenejo, ŝafejo kaj oficista domo. En la jaro 1849 la kastelo estis plenigita per mansarda etaĝo kun frontono kaj ŝtona burga muro. En la jaro 1912 estis farita plua romantikanta alikonstruo.

La kastelo estis alibreligita en la jaro 1984. Ĝi estas ekipita per kolektaĵoj pruntedonitaj el kastelo el urbeto Hradec nad Moravicí. Vizitantoj iradas tra princaj ĉambroj, tra ĉambregoj de kastela biblioteko kun 15 000 volumenoj kaj tra armilejo.

Sude de la vilaĝo estas naturparko Moravice. Norde de la vilaĝo estas sistemo de fiŝlagoj; onidire la plej maljuna arbo en regiono de Opava – 400 jarojn maljuna kverko, kies trunko havas perimetron 6 m, estas ĉe digo de unu el ili.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Raduň1-141868-1464.jpg|Kastelo Raduň
Raduň3-239338-1465.jpg|Statuo kaj kruco ĉe preĝejo
Raduň orangerie-141868-1464.jpg|Kastela oranĝerio
Raduň_(1).jpg|Municipa ofico
Raduň_(2).jpg|Malnova konstruaĵo de baza lernejo
Raduň,_kostel.jpg|Preĝejo de La plej sankta Triunuo

Kategorio:Municipoj en distrikto Opava
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Opava
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Kategorio:Setlejoj en Opava montetaro
Roudnice nad Labem

eta|maldekstra|250ra|Kastelo en Roudnice; vido el hotelo sur Placo de Karolo
**Roudnice nad Labem** () estas urbo en Ĉeĥio kun  () situanta en Bohemio sur la maldekstra bordo de rivero Elbo.
Al la urbo apartenas apuda vilaĝo Podlusky.

## Historio 
La unua dokumenta mencio okazis en la jaro 1167. La sinjorujo estis posedaĵo de la pragaj episkopoj, kiuj ĉi tie en la 13-a jarcento lasis konstrui burgon de la franca tipo. Roudnice iĝis urbo antaŭ la jaro 1279. La pragaj episkopoj kaj ekde la jaro 1344 ĉefepiskopoj proprietis la urbon ĝis la husanaj militoj en la jaro 1421 konkeris la urbon husanoj, poste posedantoj alternis. Industria evoluo estas kunigita kun alkonduko de fervojo en la 19-a jarcento. En la jaro 1910 estis konstruita nova ponto, en kies fundamentoj estas masonigita la malnova ponto.

En la jaroj 1652–1684 sur la loko de la burgo Lobkovic-anoj igis konstrui monumentan barokan kastelon. La kvarala, duetaĝa konstruaĵo kun rajdistejo kaj parko estis sidejo de armea muziklernejo. La kastelo ne estas publike alirebla, en la eksa rajdistejo estas galerio de belaj artoj de la 19-a kaj la 20-a jarcentoj. La kolektaro el Roudnice estis transveturigita en kastelon en vilaĝo Nelahozeves.

## Loĝantaro 
## Personoj 
El famaj personecoj en Roudnice naskiĝis aŭtoro de Masopust Vavřinec Leandr Rvačovský (1529–1591), historiisto de artoj Max Dvořák (1874–1921), pentristo Otakar Nejedlý (1883–1957). En la jaro 1364 ĉi tie mortis ĉefepiskopo Arnošt el Pardubice, restadis ĉi tie la itala poeto Francesco Petrarca (1303–1374). En la urbo vivis poeto Josef Hora (1891–1945), en ĉi tiea gimnazio abiturientiĝis verkisto Fráňa Šrámek.


Kategorio:Municipoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Urboj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Malsupraohara tabulo
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Kategorio:Vinkultivada subregiono Litoměřice
Acida brasiko

**Acida brasiko**, **acidbrasiko** aŭ **saŭrkraŭto** () estas per laktoacida fermento konservita blanka brasiko. Tiu konserva metodo venas verŝajne el Ĉinio. Acida brasiko estas manĝata kiel aldona nutraĵo ĉe diversaj manĝoj.

Acida brasiko estas riĉa je laktoacido, vitaminoj A, B, C kaj mineralsaloj kaj estas grava C-vitamin-entena brasikaĵo vintre en la kontinenta, varmeta zono.

## Historio 
Acida brasiko venas verŝajne el norda Ĉinio kaj tra mongolaj triboj al Eŭropo. Ĝi tre estas ŝatata en Orienta Eŭropo, kie mankis la vintra C-vitaminfonto el citracoj. Ankaŭ la judoj transprenis la acidan brasikon en siajn kuirejojn en la nordaj ŝtatoj de Okcidenta Eŭropo.

Acida brasiko estas manĝata ofte kun porkaĵo en Germanio, Pollando, Franca regiono Alzaco kaj Ĉeĥio, sed ĉe judoj kun anseraĵo aŭ anasaĵo.

Kiam la ŝipoj longvoje veturis, oni ĉiam kunportis acidan brasikon por eviti skorbuton.

## Produktado 
Oni detranĉas (rabotas) striojn de la freŝa blanka brasiko kaj metas ĝin en poton aŭ specialajn lignajn ujegojn (tino), barelojn. La aldonita kuireja salo forsuĉas dum la fermenta proceso la likvaĵon de la blanka brasiko. Oni ankaŭ aldonas spicaĵojn kiel pipro, aneto, kreno ks. Menciindas, ke en Transsilvanio oni fermentigis nur plenajn brasikojn, oni surŝutas la brasikajn kapojn per salakvo. Oni ofte aldonas brasikajn kapojn al la tranĉitaj brasikoj, ĉar la plenajn foliojn oni uzas por pretigi farĉitan brasikon.

Fine de la fermentado, salakvo kovras la brasikon (tio daŭras 4-6 semajnojn). Gravas, ke aero ne restu en la brasiko, ĉar anstataŭ la dezirata acida fermentado komenciĝas putriĝa proceso. Pro tio oni pezumas per ŝtonoj la brasikon.

La fermentada proceso okazas per bakterioj troviĝantaj en la aero, sed inter sterilaj industriaj cirkonstancoj, oni nenature aldonas la necesajn bakteriojn.

Oni ofte trinkas la likvaĵon de la acida brasiko.

vidu ankaŭ peklita kukumo

Dosiero:Choucroute-p1030189.jpg|
Dosiero:Zuurkool op bord.jpg|
Dosiero:Zuurkool in pan.jpg|
Dosiero:Sauerkraut.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Peklado

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4347443.stm 
* http://www.phelpssauerkrautfestival.com  
* http://www.krautfest-le.de 
* http://www.sauerkrautrecipes.com 

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Brasikaĵoj
Kvartalo Aoba (Jokohamo)

**Kvartalo Aoba** aŭ **Aoba-ku** (青葉区 [aoba-ku]) estas kvartalo en Jokohamo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.aoba-ku.com  
* http://www.city.yokohama.jp/me/aoba/english 

Aoba
Aoba (Jokohamo)
Kvartalo Cuzuki

**Kvartalo Cuzuki** aŭ **Cuzuki-ku** (都筑区 [cuzuki-ku], Hepburn: *Tsuzuki-ku*, Kunrej: *Tuzuki-ku*) estas kvartalo de Jokohamo (Japanio).

Cuzuki
József Markos

'*Markos József*, **Alfonzó**, **Alfonso** (28-a de februaro 1912 Budapeŝto – 31-a de majo 1987) artisto, parodiisto. Li ludis en 1930-40 kiel artisto eksterlande. Reveninte al Budapeŝto, li ludis en varieteoj, amuzejoj per soloartaĵoj. Li sukcese travivis la ukrainian dummilitan laborservon (en Hungario la juddevenaj hungaroj devis senpage laborsevi dum la milito). Post la milito, li ludis en multaj teatroj kaj fine li subskribis kontakton kun Vidám Színpad (Distra Podio) en 1951. Tiu li laboris (krom 2 jarojn; inter 1956-1958 li laboris en Belgio) kaj estis gvidanta stelulo ĝismorte. Li mem elpensis la programerojn, de la baza ideo ĝis la plej etaj gestoj. Li parodiis profesiojn, kondutojn, kondutajn manierojn per elstara kapableco. Liaj eternaj rolludoj estis la imitado de dirigento, muzika artisto, mallerta cirkoludisto, Ĉehov-heroo (SOÓS András: Ványadt bácsi (Kaduka Oĉjo)), ŝakmajstro. Li brave uzis la manierojn de la pantomimo: lia gestumado, senmova vango kaŭzis nekredeblan sukceson.

Lia filo estas György Markos, hungara humuristo.

## Distingoj 
* Merita Artisto (Érdemes Művész) (1969)
* krompremio de la ĵurio en Montreaŭ-a televida festivalo (1975, pro la filmo Cirko Alfonzo „Alfonzó cirkusz”)
* krompremio de la ĵurio en Montreaŭ-a televida festivalo (1977, Miksa peklaĵo „Vegyes savanyúság”).

## Eksteraj ligiloj 
retejo 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj humuristoj
Zbyslav (Vrdy)

**Zbyslav** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, proksimume 7&nbsp;km nordoriente de urbo Čáslav. Zbyslav estas parto de municipo Vrdy, ĝi havas 131 domojn. Vivas ĉi tie  (). En unu el ili en 1872 naskiĝis Francisko Valdomiro Lorenz.

## Historio 
Zbyslav estas unu el la plej malnovaj vilaĝoj en la tuta ĉirkaŭaĵo. La unua skriba mencio estas el 1131. En la 12-a jarcento ĝi apartenis al bieno Jezbořický apud Heřmanův Městec, sed en la 13-a jarcento ĝi jam estis memstara etnobela bieno, kiam en la loka fortikaĵo sidis certa Velislav. En la 14-a jarcento Zbyslav apartenis al cisterciana klostro en Sedlec apud Kutná Hora. Post elbruligo de la klostro Zbyslav fariĝis sinsekve proprieto de pluraj nobelaj familioj, kiuj dum la sekvaj kvin jarcentoj anstataŭigis la fortikaĵon per renesanca kasteleto kun fazanejo, bierfarejo, vinbetrejo.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de la Sankta Triunuo devenas el malfrua gotiko. Unue menciita en 1352 kiel paroĥa preĝejo, baroke rekonstruita en 1609, poste en 1658-1660 kaj fine 1692, kiam ĝi ricevis la nuntempan aspekton kun du-tura frontono. La lasta rekonstruo okazis en 1836. La ŝtuparon antaŭ la preĝejo ornamas statuoj de anĝeloj kaj sanktuloj el la mezo de la 17-a jarcento.
* Konstitucia grenprovizejo estis fondita en 1820 kaj servis ĝis 1848, kiam ĝi estis rekonstruita kiel loĝej-domo. La tiama registaro ordonis al kampuloj sendi al la provizejo parton de sia rikolto, por ke ĝi servu en la jaroj de malsato. Ĝis nun konserviĝis nur ruino.
* Sud-oriente de la vilaĝo troviĝas natur-vidindaĵo **Mozaiko de Zbyslav**, natura rokaĵo similanta al mozaiko.
* La pompan elementan lernejon konstruis en 1880 arkitekto Josef Míča en novrenesanca stilo, por 42.000 guldenoj. Unu el plej belaj lernejoj en la regiono.
* La frukt-arbaj terasoj post la vilaĝo estis antaŭe vitejoj kaj lupolejoj kaj pruvas, kiel la antaŭuloj estimis la grundon kaj kultivis eĉ malfacile alireblajn kampojn.
* Pluraj domoj konservas popolan arkitekturon de la pasintaj jarcentoj, inter ili ankaŭ mezepoka muelejo. Remparo kun ŝoseo al Bílé Podolí estas digo de iama fiŝlago el la 17-a jarcento, kiu en la 19-a jarcento estis sekigita kaj uzita por kulturado de sukerbeto.

Kategorio:Vrdy
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Kutná Hora
Kategorio:Setlejoj en Mezelba tabulo
Barelfaristo

eta|Barelfaristo dum laboro.

eta|Nepreta barelo.

eta|Barelfaristo dum laboro Zuiderzeemuseum Holland.
Tradicie, la **barelfaristo** estas homo, kiu faras barelojn, tinojn, sitelojn, kaj aliajn objektojn el ligno.

Post apero de la plastaj ujoj kaj bareloj, la barelisto ĉefe faras altkvalitajn lignajn bareletojn por ornamaĵo.

Dum lia laboro la unua paŝo estas la farado de daŭboj: tiel li fendas, aŭ segas, tabuletojn kaj konvene frezas ilin (maldikigas la internon por elastigi ĝin). Poste li mallarĝigas la finojn de la daŭboj kaj oblikvigas la randojn. Samtempe li faras la fundojn, kies randojn li pintigas. La prilaboritajn daŭbojn li vaporumas, per barelbendoj (ringegoj) kuntiras ilin. Poste li frezas la randojn de la barelo kaj frezas fendon por la barelfundoj ene de barelo. Fine li alŝutas la fundojn kaj boras la necesajn truojn.

Pliaj specialaj iloj, esprimoj laŭ Esperanta Bildvortaro:

* barel(truo)-borilo
* gaŭgo-stango
* stegframa segilo
* daŭbo-premilo
* (ligna) bendo-ŝovilo
* maleo
* ligna bendo
* toporo
* dupersona rabotilo
* kaviga adzo
* fera bendoŝovilo
* tirtranciloj (ronda, rekta, kurba)
* tranĉ-benko
* prem-pedalo, -kapo
* premselo
* barelkorpo, bendo
* spil-truo, ŝtopilo
* kanelrabotilo (por fari ark-formajn kanelojn en la barelfundon)
* tajl-benko
* daŭbfleksa maŝino
* vaporizilo por daŭboj
* vaporiza kloŝo
* interna rabotmaŝino
* kaneliga maŝino

Dosiero:Cooper2.jpg|
Dosiero:Cooper.JPG|

Kategorio:Profesioj
Pierre Vassiliu

**Pierre VASSILIU** [pier vasilju], nask. la 23-an de oktobro 1937, estas franca kanzonisto. Li mortis la 17-an de aŭgusto 2014 (76 jaroj) en Sète (Hérault). Lia kanzono ''Qui c'est celui-là?'' (kiu 'stas tiu-ul'?) el ario de fama brazila kanzono de Chico Buarque, eligita en 1973 iĝis furora ĝis venditis la disko pli da 300.000 ekzempleroj.
Kvankam ĝenerale humuraj, liaj tekstoj tre varistilas kaj esprimas;
:amuzita indiferento kontraŭ la mondo kaj la socia stulteco
:delikataj amoemocioj
:admiro je kelkaj universalaj homaj kvalitoj
:malpli da admiro al kelkaj samtempuloj!
:malrasismo
:senpretenda petolemo
:iom da kaŝita anarĥismsento
:ĝuemo

En la ĉiflanka foto, freŝa, li aspektas jam iom maljuna, sed ĝisnelonge li amuze similis, kun lia plenkarneco kaj vastaj falantaj lipharoj, je la bildstria rolulo *Obeliks*.

## Eksteraj ligiloj 
* lia plej sukcesa kanzono (originala teksto)
* lia plej delikatsenta kaj kortuŝa (originala teksto)
* esperantigita teksto de *La griloj*

Vassiliu, Pierre
Vassiliu, Pierre
Hodonín

**Hodonín** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas proksime al la ŝtatlimo kun Slovakio, en Sudmoravia regiono, sur la dekstra bordo de rivero Moravo, 50&nbsp;km sudoriente de Brno.
En  ĝi havis . Naskiĝloko de la unua ĉeĥoslovaka prezidento Tomáš Garrigue Masaryk kaj la plej juna ĉeĥa banloko.

## Historio kaj vidindaĵoj 
Surloke de la nuna urbo staris origine fortikigita setlejo, fondita supozeble de la princo Břetislav la 1-a kaj menciita la unuan fojojn jam en 1046. Apud ĝi ekkreskis vilaĝeto unuafoje skribe menciita en 1196, kiu en la jaro 1228, samtempe kun renovigo de la loka burgo,
akiris la urbajn rajtojn danke al la hungara reĝino Konstancia, edzino de la ĉeĥa reĝo Přemysl Otakar la 1-a.

La situo ĉelime al Aŭstria reĝlando signifis oftan endanĝerigon, maltrankvilan evoluon kaj alternon de posedantoj. En la 16-a jarcento ĉi tie staris gotika burgo kun akva fortikaĵo, alikonstruita je kvarala renesanca kastelo. Post la tridekjara milito novaj posedantoj faris pluajn reguligojn kaj estis konstruita alta turo. Komence de la 18-a jarcento la kastelo venis en posedadon de la reĝfamilio kaj ĝi malfloris. En la jaro 1787 ĝi estis ŝanĝita al tabakfabriko.

En la jaro 1642 elkreskis nova renesanca kastelo, ĉirkaŭ la jaro 1746 alikonstruita je baroka unuetaĝa triala objekto (nuntempe tie troviĝas muzeo de T. G. Masaryk).

Okulfrapa secesia urbodomo el la jaro 1904 signas ekfloron, al kiu kontribuis, simile kiel ĉe aliaj urboj en Moravio, konstruo de Norda fervojo kaj komenco de minado de lignito. En naskoloko de T. G. Masaryk estis en la jaro 1990 denove instalita (en loko de la origina monumento el la jaro 1931) statuo, kiu estis forigita en la jaro 1977.

Se temas pri evoluo post la dua mondmilito, estas konvene mencii konstruadon de vaporenergia elektrejo kaj minadon de krudnafto kaj gaso en la ĉirkaŭaĵo. Malkovro de bromjodaj akvoj, dank‘ al kiuj Hodonín fariĝis en la jaro 1978 ĉeĥa la plej juna banloka urbo, koneksas kun tio. Oni kuracas tie malsanojn de angioj kaj cirkulorganoj.

## Loĝantaro
## Transporto 
Tra Hodonín gvidas grava durela elektrizita fervoja linio numero 330 de Břeclav al Přerov.

## Gefiloj
*Richard Wilhelm Polifka, eldonisto kaj ĵurnalisto

## Pluaj fotoj 

Hodonín zámek.JPG|Kastelo, hodiaŭ Muzeo de Masaryk
Hodonín, galerie.jpg|Domo de artistoj
Hodonín-13.08.2010 - (4).JPG|Preĝejo de sankta Laŭrenco en placo de Masaryk
Hodonín-13.08.2010 - (20).JPG|Nacia avenuo, monumento de decembra striko 1920
Hodonin - hraz.JPG|Vejro sur rivero Moravo (Varfo Ĉe Vejro Hodonín)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la Muzeo de Masaryk

Kategorio:Municipoj en distrikto Hodonín
Kategorio:Urboj en distrikto Hodonín
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Slovakio
Kategorio:Setlejoj trafantaj historian teritorion de Slovakio
Kategorio:Setlejoj en Malsupramoravia valego
Sitelo

thumb|Klasika ligna sitelo
thumb|Nuntempa plasta sitelo
[thumb|[ledo|Ledaj siteloj.]]
La **sitelo** estas akvorezista, vertikale cilindra, supre aperta ujo, supre kun duoncirkla tenilo. Oni uzas la sitelojn ekde antikva tempo origine por transporto de akvo el fonto aŭ puto al konstanta deponejo kiel akva kuvo aŭ barelo. Tiam oni faris ĝin el ligno aŭ ledo. Poste oni faris ĝin el daŭboj, metalo, tolo (ĉe fajrobrigadoj), nuntempe plasto.

La laboristoj iam ofte uzis ĝin por kunporti manĝaĵon en ĝi, kaj oni nomis ĝin "lunĉa sitelo". Pro la praktika uzo, la produktantoj ekproduktis specialajn sitelojn aŭ skatolojn por liveri la manĝaĵojn. vidu lunĉa skatolo.

La sitelo ankaŭ estis mezurunuo de 12-15 l.

## Tipoj kaj esprimo 
* melka sitelo
* akvositelo
* farbositelo
* feĉ-sitelo ĉe strata kloakfaŭko
* gis-sitelo ĉe malpeza industrio
* liftata, ligna sitelo
* mielsitelo
* pedala rubsitelo
* nutraĵ-sitelo ĉe bestobredado, bestotenado
* trinksitelo ĉe kortobirdaro
* puriga sitelo kun ŝvabrilo, (mopo) kaj elpremilo, (premtordilo).

## Proverboj 
* fali de sitelo en barelon (de malbona stato en ankoraŭ pli malbonan)

## Vidu ankaŭ 
* ŝnursitelo
* barelo
* tino
* kuvo
* Sitelfosa skrapegilo

Kategorio:Ujoj
Victor Brauner

**Victor Brauner** (franca, superrealisma pentristo) naskiĝis je la 15-an de junio, 1903 en la orient-rumania urbo Piatra Neamţ kaj mortis la 12-an de marto, 1966 en Parizo.

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Superrealismaj pentristoj
Tino

eta|150ra|dekstra|tin(et)o
**Tino** estas portebla (pli malgrandaj havas tenilojn), senkovrila, ligna kuvo cilindroforma kun rektaj daŭboj. La pli grandaj havas ovalan, kuvan formon kaj ili uzatis por sinbanado.

Tino uzatas ĉefe en la vitkultivado (vinfarado) por kolekto de la vinberoj. Ĝi ĝenerale estas pli granda ol 50 l, sed ekzistas tipoj por kolekto de la plenaj vinberoj kaj mosto, kiuj povas estis pli malgrandaj kun teniloj ĉerande.

Oni uzas tinon por grandaj endomaj plantoj, arbetoj; ĝi uzatis por fiŝtransporto en speciala formo (kun mallarĝa kolo), kolekto de faruno en muelejoj (ankaŭ ligna kuvo)

La okulfrapa diferenco estas al barelo, ke la daŭboj ne estas kurbigitaj, restas rektaj. La barelfaristo ne faras la manipuladon de kurbigo sed ja ĉiujn ajn aliajn labormetodojn. (Li fendas, segas, rabotas (randon oblikve), alŝutas ringegojn, frezas fendon, almetas fundon, fiksas la tuton.)

La tino havas la formon kun rekta aŭ oblikva flanko (ĉesupre larĝiĝanta aŭ mallarĝiĝanta). Ĉe supre larĝiĝanta tino.

* kolekta tino estas supre larĝiĝanta tino, uzatas por kolekti plenajn vinberojn. Konatas je mekde la 16-a jc, ĝi entenas 8-16 hektolitrojn.
* livera tino 3-12 hektolitra, simila al kolekta tino, konatis jam en la mezepoko, kiam oni liveris la lkolektitajn vinberojn per ĉaro
* treta (piedprema) tino estas supre larĝiĝanta tino kun deflua truo, 3-8 hektolitra.
* fermenta tino estas supre mallarĝiĝanta tino por ruĝaj vinoj, 10-60 hektolitra kun deflua truo.

pliaj esprimoj
* aĵura premtino
* desinfekta tino por malseka traktado (miŝado de kemiaĵoj kontraŭ damaĝbestoj, palntaj malsanoj)
* plant-tino

Tineto estas speco de ligna sitelo.

## Vidu ankaŭ 
* barelo
* trogo
* Tino (planlingvo)

Kategorio:Ujoj
Amforo

[eta|250ra|Amforo bildigante [Heraklon kaj Atenan.]]
**Amforo** estas alta botelego (kruĉo) kun mallarĝa kolo, du teniloj kaj plej ofte el argilo, sed ankaŭ el metalo, (bronzo, arĝento, oro).

Ĝi povas enteni 5 ĝis 50 litrojn da diversaj materialoj. La amforoj uzatis en la antikva epoko kiel deponaj kaj transportaj ujoj por (oliv)oleo kaj vino, sed ankaŭ por cindroj aŭ kiel elekta urno. Pro tio amforoj estis ĉefe produktitaj en la regionoj de la viteja kaj olivarba kultivado.

La amforoj gravas por la arkeologio, ĉar la formoj kaj surskriboj kaj K-14-analizo ebligas la eltrovon de la datoj.

La produkta centro estis la provinco de Sevilo en Hispanio ekde la antikva tempo. La pluevoluo de la amforoj – ekde la 15-a/16-a jc jam sen teniloj – sukcesigis trovi vojon en la novepokon. La amforojn pli kaj pli anstataŭis la bareloj ekde la 3-a jarcento p.K.

Speciala formo de amforo estis la *Panatenea amforo* kun nigrafiguraj pentraĵoj, kiuj estis faritaj por la atena *Panatenea festo* kaj – verŝajne pro kultaj kaŭzoj – restis ĉe tiu nigrafigura pentrado ankoraŭ dum jarcentoj (!) post eltrovo de ruĝfigura pentrado (kiu, negative, kovras la fonon per nigra glazuro kaj lasas al la figuroj la argilan koloron).

La amforo kiel romia mezurunuo estis 26,26 l.

Hodiaŭ oni produktas amforojn nur por ornamaĵo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Testaccio
* Kruĉo
* Vazo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.abc.se/~pa/mar/dressel.htm
* http://www.chass.utoronto.ca/amphoras/cgi-bin/well ?
* http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0004&layout=&loc=Amphora
* http://www2.ocn.ne.jp/~greekart/vase/s_store.html#neck_amphora 

Kategorio:Ujoj
Jean-Pierre Petit

**Jean-Pierre PETIT** (naskiĝis  en Choisy-le-Roi, Francio) estis esplor-estro en la franca *CNRS* (Nacia Centro por Sciencaj Esploroj). Li emeritiĝis en 2003. Nun li havas  jarojn. Li famiĝis pro:
* Serio da scienc-vulgarigaj libroj, precipe la sciencaj bildliteraturaj libroj "aventuroj de Anselme Lanturlu"
(Fakte, antaŭ esti esploristo, Petit estis pentristo, gravuristo, litografiisto, skulptisto, feraĵprilaboristo, kaj potisto. Li eĉ instruis vimenaĵon en Usono kaj estis du jarojn profesoro pri skulptado en la Lernejo pri belartoj de Aix-en-Provence.)
* Libroj pri la NIFOj, kaj multaj aliaj temoj rilatantaj, interalie esploroj en Sovetio (kaj nun Rusio) kaj usono pri novaj armiloj.
* Esploroj pri "Magnetofluidodinamiko"
* Aŭdacaj tezoj pri kosmologio.

Lia unua kapabligo esti inĝeniero pri aerveturiloj en 1961.

Lastatempe, li fondis asocion *Scio sen landlimoj*, kies devizo estas "ĉio, kio ne estas donita estas perdita", kaj celas tradukigi siajn sciencajn bildstriojn al kiel eble plej multe da lingvoj, kaj krei novajn.

Li diris pri si: "Kiam mi estis gimnaziano, mia profesoro pri la franca diradis al mi, ke mi neniam kapablos aranĝi disertaĵon, pro tio ke mi konstante emis transpasi de temo al alia. Fakista pri kromvojoj mi konstatas ke mi emas forflankiĝi. Oni ne povas refari sin."

## En Esperanto aperis 
* Praeksplodo (MAS-libro) (Esperanto Edition) (Esperanto) Paperback – November 15, 2015 Series: MAS-libro (Book 135)
* ISBN 2369600357, ISBN 978-2369600350

## Eksteraj ligiloj 
* (fr) Biografio de Jean-Pierre Petit
* (fr) Persona TTT-ejo de Jean-Pierre Petit 
* (en) Janus-cosmologia modelo
* (fr+en) Conscience Sociale : ĝisdatigita kronologia listo de Petit publikaj artikoloj, preprints, libroj kaj konferencoj en la astrofiziko kaj kosmologio
* Scio sen landlimoj, projekto de Jean-Pierre Petit tradukigi siajn bildstriojn en kiel eble plej multe da lingvoj
* Zamenhof tradukis la Biblion al Esperanto, Jean-Pierre Petit tradukis ĝin al bildstria humuro, se vi volas vidi kiel li desegnas la prapekon! 

Kategorio:Francaj astronomoj
Kategorio:Francaj bildliteraturistoj
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj sciencistoj
Kategorio:Nifologio
Kategorio:Litografiistoj