open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sud-picena lingvo

La antikva **sud-picena lingvo** apartenas al la italika branĉo de la hindeŭropa lingvaro kaj kune kun interalie la umbra lingvo kaj oska lingvo konsistigas la *oskan-umbran* subgrupon.

La lingvon parolis la antikva popolo de picenoj – en la sama regiono ankaŭ paroliĝis la nord-picena lingvo, kiu ĝis nun ne estas lingvistike deĉifrita kaj identigita, do ne klaras en kiu grado ĝi parencis al la sud-picena.

## Deĉifro 
La lingvo estas dokumentita per proksimume 20 argilaj tabuloj el la tempo inter la 6-a kaj 3-a jarcento a.K.. Dum longa tempo la tabuloj ne estis deĉifreblaj por la modernaj lingvistoj de la 19-a kaj 20-a jarcentoj, ĝis oni malkovris, ke la simboloj **.** kaj **:** ne estas diviloj inter frazoj (kiel en la modernaj lingvoj de la latina alfabeto aŭ inter vortoj (kiel en la antikva praveneta lingvo, sed reprezentis la sonojn *o* kaj *f*. Kontraŭe al la samregione parolita nord-picena lingvo, kiu ankoraŭ ne klasigeblas, ekde tiam la aparteno de la sud-picena lingvo al la hindeŭropa lingvaro estas klare pruvebla.

## Fonto 
Benjamin W. Fortson: *Indo-European Language and Culture - An Introduction* Eldonejo Blackwell, Oksfordo 2004

Kategorio:Italika lingvaro
Kategorio:Mortintaj lingvoj de Italio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Picenoj

[eta|
Popoloj sur la itala duoninsulo komence de la [ferepoko (ĉirkaŭ la jaro 800 a.K.)

]]
 eta|la antikva regiono *Picenum*, hejmo de la picenoj, sur historia mapo
La **picenoj** – latine *piceni* - estis antikva popolo en Italio, kiu dum la 3-a jarcento a.K. estis finkonkerita de la Romia Imperio kaj integritia en la imperion, tiel ke la popolanoj estis politike, lingve kaj kulture romanigitaj.

## Historio 
Probable la picenoj ekde la 9-a jarcento a.K. setlis en norda Italio borde de la Adriatika Maro en la regiono Markio kaj en la tiea montaro starigis kabanajn vilaĝojn relative alte super la marnivelo. Ŝtonaj konstruaĵoj ekaperis dum la 7-a jarcento a.K.. Ekde la 5-a jarcento a.K. la picenoj transprenis de etruskoj kaj helenoj ortangulajn ŝtonajn konstruaĵojn kun tegole tegitaj tegmentoj.

Kulturan kulminon la popolo travivis dum la 6-a kaj 5-a jarcento a.K., kiam ĝi profitis de la komercaj vojoj de etruskoj kaj helenoj. La tombaj aldonaĵoj el tiu epoko pruvas komercajn kontaktojn ĝis Malgrandazio. Oni supozas ankaŭ kulturajn ligojn al la regiono norde de la Alpoj, sed tiuj kontaktoj ĝis nun ne estas arkeologie pruvataj. En tiu epoko ankaŭ la picena ĉefurbo Numana havis sian plej grandan etendiĝon. Kiam keltaj popoloj de nordo atakis Italion, la picenoj estis forte trafitaj de tio. Parte ili tamen ankaŭ transprenis keltajn kutimojn, kion montras keltaj kaskoj, glavoj kaj ornamaĵoj en la tiuepokaj picenaj tomboj. Inter la jaroj 400 ĝis 350 a.K. la regno pli kaj pli disfalis. Dum 295 a.K. la romianoj en la batalo de Sentinum venkis la restojn de la picena popolo kaj absorbis la postvivintojn en ilian regoteritorion. La finon de la sendependa picena kulturo markas la definitiva romia konkeriĝo de la regiono Picenum dum la jaro 268 a.K..

## Kulturo 
Pri la kulturo de la picenoj nur malmulto konatas, kion kaŭzas precipe la malmultaj arkeologiaj trovaĵoj, kiuj precipe fontas el tombaj aldonaĵoj, kaj apenaŭ el setlejoj. Krome multaj picenaj arkeologiaj trovaĵoj neniiĝis dum la bombardo de la muzeo de la urbo Ancona dum la Dua Mondmilito. Signifaj estas la elfosaĵoj de la nekropolo proksime de *Novilara*, kie apud metalepokaj objektoj ankaŭ troviĝis kalkoŝtona tabulo, kiu ĝis nun estas la sola pruvaĵo de la *nord-picena lingvo*, kiu ankoraŭ ne deĉifriĝis kaj konsidereblas neklasigita lingvo. La tabulo troviĝas en la *muzeo Oliveriano* en Pesaro. Pli konata estas la sud-picena lingvo, kiu klare klasigeble apartenas al la italika branĉo de la hindeŭropa lingvaro kaj kune kun interalie la umbra lingvo kaj oska lingvo konsistigas la *oskan-umbran* subgrupon.

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Historio de Italio
Umbra lingvo

La **umbra lingvo** apartenis al la italika branĉo de la hindeŭropa lingvaro kaj kune kun la proksime parenca oska lingvo kaj kun iuj pliaj lingvoj, interalie la sud-picena, konsistigas la *oskan-umbran* subgrupon. La lingvo estis parolata de la umbroj, antikva popolo sur la itala duoninsulo, kiu donis sian nomon al la regiono Umbrio.

La umbra lingvo nuntempe unuavice konatas pro la "inguvinaj tabuloj" – latine *tabulae Iguvinae* (Iguvium estas la nuntempa urbo Gubbio): Temas pri sep tabuloj el bronzo sur kiuj estas notitaj priskriboj de religiaj ceremonioj kaj regularoj por la pastroj. La tabuloj estis skribita en variaĵo de la malnovitalika alfabeto, tre simila al la etruska alfabeto.

La entute trovitaj enskribaĵoj en la umbra lingvo disdivideblas en du grupojn: la malnovumbraj tekstoj, skribitaj per la malnovitalika alfabeto, devenas plejparte el la 5-a jarcento a.K., la novumbraj tekstoj en la latina alfabeto plejparte el la 1-a jarcento a.K.. Mallonge poste la umbra lingvo formortis.

Kategorio: Italika lingvaro
Kategorio: Mortintaj lingvoj de Italio
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
Oskoj

[eta|
Popoloj sur la itala duoninsulo komence de la [ferepoko (ĉirkaŭ la jaro 800 a.K. )

]]
La **oskoj** – latine Osci – estis antikva popolo el la italika grupo de la hindeŭropa etnaro. Ĉefa estloregiono de la oskoj estis la regiono Kampanio. La popolo parencis al la samnitoj kaj estis forte influita de la helena kulturo.

Ĉirkaŭ la jaro 500 a.K. la oskoj estis konkeritaj de la etruskoj, pli poste de la samnitoj, kaj fine de la Romia Respubliko.

Ilia lingvo, la oska, apartenis al la familio de la italika lingvaro, al kiu apartenas ankaŭ la latina, faliska, umbra kaj sud-picena lingvoj. Antaŭ la konkeriĝo per la etruskoj la oska lingvo kaj alfabeto estis disvastiĝinta en preskaŭ la tuta suda Italio.

## Fonto 
* Strabono: "Geographica" (plena reta versio de germana traduko)

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo en la reta versio de la klasika germanlingva *"Meyers Lexikon"*
* Caspari, M.O.B. (1911), *The Etruscans and the Sicilian Expedition of 414-413 B.C.*, pp. 113-115 (teksto angla)

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Historio de Italio
Faliska lingvo

La antikva **faliska lingvo** apartenis al la italika branĉo de la hindeŭropa lingvaro kaj kune kun la proksime parenca latina lingvo konsistigas la *latino-faliskan* subgrupon. Ĝi estis parolita de la Faliskoj.

La faliska lingvo dum la antikva epoko parolatis de la popolo de faliskoj en la nordo de la regiono Latio. Konatas proksimume 36 mallongaj enskribaĵoj el la 3-a aŭ 2-a jarcento a.K., kiuj skribiĝas per alfabeto, kiu baziĝas sur la etruska alfabeto sed tamen montris ankaŭ influojn de la latina alfabeto. 

Estas probable, ke la lingvo, kvankam forte influita de la latina lingvo, paroliĝis ĝis almenaŭ la jaro 150 a.K..

## Vidu ankaŭ
* Latin-faliskaj lingvoj

Kategorio: Italika lingvaro
Kategorio:Latinfaliska lingvaro
Kategorio: Mortintaj lingvoj de Italio
Kategorio: Lingvoj laŭ alfabeto
San Sebastián Tlacotepec

**San Sebastián Tlacotepec** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo estas Tlacotepec de Diaz.

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 12688  loĝantojn. El tiuj estas 6271 viroj kaj 6417 virinoj. La komunumo havas surfacon de 241.11 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 24′ norda latitudo kaj  96° 51′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 300

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21145a.htm 

Kategorio: Komunumoj de Meksiko
Kategorio: Komunumoj de Puebla
Santa Catarina Tlaltempan

**Santa Catarina Tlaltempan** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo esame nomiĝas *Santa Catarina Tlaltempan*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 795 loĝantojn. El tiuj estas 405 viroj kaj 390 virinoj. La komunumo havas surfacon de 42.11 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 37′ norda latitudo kaj 98° 5′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1500

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri la komunumo en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Puebla
Latianoj

[eta|
Popoloj sur la itala duoninsulo komence de la [ferepoko (ĉirkaŭ la jaro 800 a.K.)

]]
La antikva etno de **latianoj** – latine *latini* – estis ĉefa popolo de la italika etnaro, proksime parenca al la faliskoj. Ili enmigris en ne klare fiskebla momento, eble komence de la 1-a jarmilo a.K., en la teritorion de la nuntempa Italio, aparte en la regionon Latio, kiu estis nomata laŭ ili. Ilia lingvo, la latina, pro la giganta ampleksiĝo de la Romia Imperio iĝis monda lingvo. Ĉar la lingvo en Esperanto foje nomiĝas Latino en substantiva formo, eviteblus nomi la popolon simple "latinoj", tial la formo "anoj de la regiono Latio" aŭ mallonge "latianoj".

## Historio 
La setloregiono de la latianoj troviĝis borde de la rivero Tibero. La ĉirkaŭa regiono ricevis sian nomon Latio de la popolo. Laŭ romia legendo la nomo devenis de la reĝo Latinus de la mitaj indiĝenoj de Italio.

Ekestis ligo de latianaj urboj sub la gvido de Alba Longa, kies kunliga kultura elemento estis la kulto de la dio Jupitero. Pliaj latianaj urboj estis Aricia, Astura, Bovillae, Circei, Gabii, Lanuvium, Lavinium, Praeneste, Terracina, Tivoli kaj Tusculum. En Latio troviĝis krome la urboj Antium kaj Velitrae de la volskoj, Ardea de la rutuloj) kaj pli poste la romia kolonio Ostia.

La urbo Romo principe konsistis el latianoj, kaj do en Romo paroliĝis la latina lingvo, sed tamen la urbano mem konsideris sian urbon ne parto, sed najbaro de Latio. Dum la 6-a jarcento a.K. la latianoj ankoraŭ estis signife pli potencaj ol la romanoj, sed en la pli postaj kronikoj la romanoj antaŭdatigis la romian detruon de la urbo Alba Longa al la 7-a jarcento a.K. kaj tiel substrekis sian regopretendon pri Latio. En la du Latiaj militoj la romanoj batale atingis la regon super la regiono: dum la 4-a jarcento a.K. ĝi iĝis plejpotenca kaj diktis regulon, laŭ kiu la komerco nur okazu "tra Romo". La venko de Romo en la dua Latia milito (340 ĝis 338 a.K.) markigis gravan paŝon en la ampleksigo de roma potenco ekster la limoj de la urba teritorio – fakte temis pri la transiro de la urboŝtato Romo al la regno Romio, kiu poste nur pli kaj pli ampleksigis sian areon ĝis monda potenco.

## Latia juro 
La latiaj komunumoj en la senpera proksimeco de Romo inter la italikaj aliancanoj de Romo havis aparte privilegigitan rolon. Laŭ la tielnomata "latia juro" iliaj civitanoj estis jure samrangaj al la civitanoj de la urbo Romo kaj rajtis voĉdoni en la urba asembleo. Kiam ili translokiĝis al Romo, ili aŭtomate ricevis la urbajn civitanajn rajtojn.

Krome estis dua grupo de komunumoj de latia juro: temis pri la setlejoj, kiujn la kreskanta regno Romio kreis kiel kolonioj. La civitanoj de tiuj romiaj kolonioj ĝuis pli-malpli la samajn rajtojn kiel la latianoj. Tiaj kolonioj sub latia juro ekzistis precipe en Iberio, norda Afriko kaj la nuntempa suda Francio.

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Historio de Italio
Samnitoj

La **samnitoj** aŭ **samnianoj** estis popolo de la italika etnaro, kiuj vivis en la monta regiono Samnio, norde de la Golfo de Napolo. Al ili apartenis la triboj de abellinatoj, alfaternoj, kaŭdinanoj kaj pentranoj, en iom pli vasta senco ankaŭ la hirpinoj ĉirkaŭ la urbo *Maleventum* (Benevento), kaj la frentanoj, kiuj setlis borde de la Adriatika Maro. La loĝa teritorio proksimume identis al tio de la nuna itala provinco Moliso.

En ilia lingvo, la oska lingvo, ili nomis sin *saunitai* kaj la romianoj nomis ilin latine *samnites*. Ĉefurbo de la samnitoj estis *Bovianum* (Bojano) en la orienta parto de la montaro Apeninoj.

Dum la plejparto de ilia historio la popolo estis setlanta sen tendenco de plietendiĝo; nur dum la 5-a jarcento a.K. ili vastigis sian loĝoteritorion al la marborda regiono Kampanio. Kadre de tio ili subigis la kun ili parencan popolon de oskoj, kiu loĝis najbare iom pli sude, kaj ĝis la jaro 420 a.K. ankaŭ ekloĝis en Capua, Pompejo kaj Cumae, kio fine kaŭzis kontaktiĝon kun la romianoj. Kontrakto inter la romianoj kaj samnitoj el la jaro 354 a.K., en kiu la rivero Garigliano estis fiksita kiel lima rivero inter ambaŭ popoloj, estas la unua skriba dokumento pri la samnitoj – traktato, kiu ne validis dumlonge, ĉar jam iom pli ol 10 jarojn poste komenciĝis la unua el tri militoj inter la romianoj kaj samnitoj, kiu daŭris inter 343 kaj 290 a.K., forpelis ilin el Kampanio, sed ne rabis de ili la sendependecon. Post plia ribelo de la samnitoj en la romia "milito de aliancanoj" ili dum la jaro 82 a.K. estis definitive subigitaj de la romianoj – granda parto de la samnitoj estis mortigita, kaj la resto tra vasta parto de Italio, tiel ke la samnita kulturo ĉesis ekzisti.

## Vidu ankaŭ 
* Romia konkero de Italio

Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Historio de Italio
Italikoj

[200px|eta|
Popoloj sur la itala duoninsulo komence de la [ferepoko (ĉirkaŭ la jaro 800 a.K.)

]]
**Italikoj** estas la komuna nomo por grupo da antikvaj hindeŭropaj popoloj kaj triboj de la itala duoninsulo. Kuna karakterizaĵo de ili estas la uzo de antikva lingvo el la italika lingvaro. Estas distingataj du lingvogrupoj, la latino-faliska (latianoj, faliskoj) kaj la oska-umbra (oskoj, umbroj, samnitoj). La italikoj inter la 12-a jarcento a.K. kaj 10-a jarcento a.K. de nordo trans la Alpoj enmigris en Italion. Ekde la 4-a jarcento la latinlingvaj romianoj, kerno de la latianoj, pli kaj pli armee dominis la aliajn italikajn popolojn kaj iom-post-iom subigis kaj integrigis ilin en la Romian Imperion, tiel ke la alilingvaj italikoj politike, lingve kaj kulture romaniĝis.

Dum la 19-a kaj frua 20-a jarcento sciencistoj supozis, ke la italikoj povus esti proksimaj parencoj kaj de la ĝermanoj kaj de la keltoj, kaj kune kun tiuj popolaroj povus esti branĉoj de komuna okcidenta hindeŭropa prapopolo. Novaj lingvistikaj esploroj de la hindeŭropa lingvaro tamen montras, ke la ĝermana lingvaro probable pli proksime parencas kun la balta kaj slava lingvaroj, kaj la italikaj lingvoj nur pli proksime parencas al la kelta lingvaro.

## Italikaj popoloj 
* Aŭrunkoj
* Brutioj
* Etruskoj
* Lukanoj
* Picenoj
* Sabenoj
* Sikeloj
* Sikanoj
* Volskoj

## Vidu ankaŭ 
* Malnoveŭropo
* Hindeŭropanoj


Kategorio:Antikvaj etnoj
Kategorio:Etnoj
Kategorio:Historio de Italio
Borås (komunumo)

eta|Situo en Västra Götalands län
eta|Distriktoj de la komunumo
**Komunumo Borås,** svede *Borås kommun,* estas komunumo en la sveda provinco Västra Götalands län kaj la historia provinco Västergötland. La ĉefa urbo de la komunumo estas la samnoma Borås. Ĝi lokiĝas en la centro de Sjuhäradsbygden en suda Västergötland, kaj estas multe asociata kun teksaĵo-industrio.

## Historio 
La komunumo Borås ekestis en 1971 per la kunmeto de la urbo Borås kaj la kampara komunumo Brämhult. En 1974 aldoniĝis pliaj komunumoj el la ĉirkaŭaĵo. En 1995 la komunumo Bollebygd denove estis eksigita.

## Loĝejoj 
# **Borås** 71 700
# Sandared 6 602
# Fristad 5 409
# Viskafors 3 701
# Dalsjöfors 3 606
# Gånghester 3 533
# Rydboholm 993
# Sandhult 563
# Aplared 463
# Dannike 437
# Borgstena 426
# Bosnäs 425
# Rångedala 420
# Hedared 361
# Kinnarumma 333
# Bredared 313
# Äspered 293

## Ĝemelaj urboj 
* : Espelkamp
* : Molde
* : Mikkeli
* : Vejle

Kategorio:Komunumoj de Svedio
Ustj-Ĉorna

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio
**Ustj-Ĉorna** (ukraine kaj , , , ) estas urbotipa loĝloko en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1450 (en 2004)
* Poŝtkodo: 90520
* Telefonprefikso: 3134
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Ustj-Ĉorna situas en valo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo al Teresva. Tjaĉiv troviĝas 190 km-ojn. La kvazaŭurbo konsistas el 7 km-ojn longa strato.

## Historio 
Germanaj arbarhakistoj fondis setlejon en 1775. Ĝis 1920 Királymező apartenis al Hungara reĝlando, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Ustj-Ĉorna/Királymező. Ekde 1945 Ustj-Ĉorna apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Ustj-Ĉorna ricevis statuson urbotipa loĝloko en 1957.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo
* salaj fontoj

Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Transkarpatio
Hruŝovo

eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio
**Hruŝovo** ( (hruŝovo),  (hruŝevo), , , ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv. Ĝis 1899 la hungaroj uzis la pli mallongan formon *Körtvélyes* (kortvEjeŝ).

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 241 m
* Loĝantaro: 5890
* Poŝtkodo: 90570
* Telefonprefikso: 3134
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Gruŝovo situas en valo, laŭ la rumana landolimo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Teresva-Solotvino. Tjaĉiv troviĝas 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1380. En 1391 la rumanoj fondis abatejon, kiu tute ruiniĝis en 1664. La loĝloko famis pri fruktoj. En la 18-a jarcento orolavistoj laboris. En 1910 loĝis en Szentmihálykörtvélyes 1715 da homoj, rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato. Ĝis 1920 Szentmihálykörtvélyes apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Máramarossziget, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Gruŝovo/Szentmihálykörtvélyes. Ekde 1945 Gruŝevo apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Transilvanio vidu: Almásszentmihály!

== Komunumoj pri *körtvélyes* (= piroarbaro) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Hruŝevo (stacidomo)

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Interfero

**Interfero** estas la rezulto de pluraj ondoj en samaj momento kaj loko. Pluraj fenomenoj eblas depende de la frekvenco, amplitudo kaj fazo de la ondoj kaj la ecoj de la medio. Ĉiuokaze ekestas interfera bildo, en kiu estas lokoj kun pli alta intenseco, kie la ondoj estas samfazaj. Tie la ondoj plifortigas unu la alian kaj tie ekestas ventro. Tio nomiĝas "adicia interfero" Ankaŭ ekestas lokoj kun malpli alta intenseco aŭ eĉ nula intenseco, kie la ondoj nuligas unu la alian. Tie la ondoj estas malfazaj kaj tie troviĝas noda punkto. Tio nomiĝas "subtraha interfero".

Interfero povas okazi ĉe elektromagnetaj ondoj, sonondoj, akvaj ondoj, ktp. La tekniko de kontraŭsono baziĝas sur interfero.

Ankaŭ lumo povas montri interferon: vidu hologramo.

Ankaŭ elementaj partikloj vidigas interferencajn patronojn, en kiuj montriĝas la onda eco de tiuj partikloj. Tiuj eksperimentaj fenomenoj estas ĉe la bazo de kvantummekaniko.

Du sonondoj, kiuj iom diferencas laŭ frekvenco okazigas sonon pulsantan laŭ ilia frekvenca diferenco.

## Vidu ankaŭ 
* Bruo
* Difrakto
* Disperso
* Reflekto
* Refrakto

## Eksteraj ligiloj 
*  Interactief Java-applet kiu ilustras la principon de interfero.


Kategorio:Ondmekaniko
Nacia Parko Lençóis Maranhenses

La **Nacia Parko Lençóis Maranhenses** () estas larĝa duna areo en norda Brazilo, apud la oceana bordo en la federacia ŝtato Maranhão.
eta|Geografia situo de Lençóis Maranhenses
La areo havas surfacon de 1550 km² kaj estis deklarita nacia parko la 2-an de junio 1981. La fiksaj kaj migraj dunoj penetras la landinternon ĝis 40 km, tiel estiĝas - spite al la relative granda precipitaĵa kvanto (ĉ. 1500 mm)- la sola dezerto de Brazilio. La temperaturo ŝanĝiĝas de 16&nbsp;°C ĝis 36&nbsp;°C. La vento estas ofte forta.

La turisma vizitado de la nacia parko okazas de Barreirinhas. Pluaj partoj de la nacia parko apartenas al komunumoj Humberto de Campos kaj Primeira Cruz. En la nacia parko ekzistas kelkaj lagunoj, kies akva kvanto dependas de la pluvoj. Post longa seka periodo, multaj lagunoj tute elsekiĝas, sed la turismaj celoj kiel *Lagoa do Peixe* aŭ *Lagoa Bonita* ĉiam entenas akvon.

## Vidu ankaŭ 
* Nordorient-brazilaj restingaoj

dosiero:Lencois Maranhenses 1.jpg
dosiero:Lencois Maranhenses 2.jpg
dosiero:Lencois Maranhenses 3.jpg
dosiero:Lencois Maranhenses 4.jpg

Lençois Maranhenses
Tereblja

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio
eta|dekstra|300ra|Hidroelektrejo de rojo Tereblja
**Tereblja** (, , ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 33 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 267 m
* Loĝantaro: 3700
* Poŝtkodo: 90550
* Telefonprefikso: 3134
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Tereblja situas inter montoj, laŭ rojo havanta la saman nomon. Tjaĉiv troviĝas 20&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1389. Dum la mezepoko oni minis salon. En 1910 loĝis en Talaborfalu 2540 da homoj, 2336 rutenoj, 165 germanoj. Ĝis 1920 Talaborfalu apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Técső, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Tereblja/Talaborfalu. Ekde 1945 Tereblja apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

Laŭ rojo Tereblja hidroelektrejo funkcias.

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Serchio

maldekstre|eta|200ra|
maldekstre|eta|200ra|
La **Serchio** () estas toskania rivero (111 km) en Italio. Pro la longo ĝi estas la tria en la regiono (post Arno kaj Ombrone).

La meznombra trafluo estas 46 m³/s. Eblas tamen egaj ŝanĝoj: en 1982 la trafluo apud Lucca atingis maksimumon de 2200 m³/s; somere ĝi ofte malgrandiĝas ĝis 6-7 m³/s kaj eksterordinare ĝis 4 m³/s. Pro akvokvanto, Serchio estas la dua rivero en la regiono, post Arno kaj antaŭ Ombrone.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Geografio de Italio
Kategorio:Riveroj en Italio
Borås

eta|Stacidomo de Borås
**Borås** [bu'ro:s] estas urbo en la sudsveda provinco Västra Götalands län kaj la historia provinco Västergötland. Ĝi estas la plej grava urbo de la samnoma komunumo.

## Historio 
La ubo Borås ekestis pro komerca agado de la kamparanoj de la regiono en la 16-a jarcento. Ili migris tra Svedio kaj vendis siajn varojn tie, kie hodiaŭ troviĝas Borås. Tiuepoke en Svedio oni nur rajtis komerci interne de urboj. Por ne daŭre malobei tiun regulon oni en 1620 sendis delegacion al reĝo Gustavo la 2-a Adolfo por ekhavi la urbajn rajtojn. En 1621 Borås estis nomumita "urbo". La jam antaŭa vojaĝanta komerca agado restis permesita en Borås - speciala rajto ne atribuita al iu alia sveda urbo. Borås tiel fariĝis komerca urbo.

Borås plurfoje estis komplete detruita per fajregoj, lastan fojon en 1827. En 1881 Borås havis 4879 loĝantoj.

En la 19-a jarcento la urbo rapide kreskis pro la ekestinta tekstilindustrio. Ankoraŭ en la 1960-aj ĝi kontribuis al du trionoj de la loka ekonomio. La krizo de la eŭropa tekstilindustrio pro tio aparte forte frapis al Borås.

## Ekonomio 
Hodiaŭ restis nur manpleno da teks-firmaoj. Borås tamen daŭre estas komerca urbo. Multaj svedaj vestaĵo-entreprenoj havas siajn administrejojn en Borås kaj preskaŭ ĉiuj havas komercajn reprezentantojn en la urbo. Krome plej multaj svedaj dissendo-entreprenoj havas siajn sidejojn en Borås.

De la 1990-aj kaj fruaj 2000-aj jaroj Borås transformiĝis al moderna urbo de elektroniko kaj telekomunikado, kie troveblas efikaj alvok-centroj kaj IT-entreprenoj.

Kategorio:Urboj de Svedio
Leon Schlumpf

**Leon SCHLUMPF** estas svisa politikisto. Li naskiĝis la 3-an de februaro 1925 en Felsberg apud Koiro, Kantono Grizono, Svislando.

## Politika Kariero 
Leon Schlumpf estis profesie advokato. Kiel membro de la Svisa Popolpartio li okupis diversajn politikajn oficojn. Li estis registara konsilanto de la Kantono Grizono, nacia konsilanto kaj poste ŝtata konsilanto. La 5-an de de dembro 1979 li elektiĝis kiel membro de la Federacia Konsilio de Svislando. En tiu-ĉi funkcio li gvidis la Federacian Departementon pri Trafiko kaj Energio. En la jaro 1984 Leon Schlumpf estis Federacia Prezidanto. La 31-an de decembro 1987 li retiriĝis por emeritiĝi.

## La filino sekvas la spurojn de la patro 
Lia filino Eveline Widmer-Schlumpf en la jaro 1998 elektiĝis kiel unua virino al la registaro de la Kantono Grizono kaj en la jaro 2007 ŝi kiel jam antaŭe ŝia patro elektiĝis al la Federacia Konsilio. Ĉar tiu-elektiĝo okazis kontraŭ la deziro de la propra partio, la Svisa Popolpartio dissplitiĝis, kaj kreigiĝis la nova Burĝo-Demokrata Partio Svislando (germane *Bürgerlich-Demokratische Partei Schweiz*) al kiu aliĝis patro kaj filino.

## Popolmuzikisto 
Schlumpf ludas pianon, akordeonon, ŝvican akordeonon kaj sin dediĉis al la kamparana muziko. Sub la pseŭdonimo *Raetus Telena* li mem komponis, kiun li interpretis kun la kamparanmuzikorkestro Bernina de Felsberg. Sur kompaktdisko de la kampararmuzikorkestro Oberalp aperis 2004 polko de li.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri Leon Schlumpf en la Historia Leksiko de Svislando

Schlumpf, Leon
Schlumpf, Leon
Kontraŭsono

**Kontraŭsono** estas sono, kiu nuligas alian sonon. Tio estas realigebla estigante samtempe kun la originala dampenda sono la saman sonon malfaze. Per tio ekestas subtraha interfero.

Kontraŭsono estas erariga nocio. Sono estas la tuto de vibradoj senseblaj per la homa orelo. Tio estas ofte konfuzata kun la aliflanke fizika priskribo de sono kiel vibrado de aermaso per karakterizaj grandoj, kiaj frekvenco, premŝanĝiĝo kaj povo.

Laŭ la fiziko principe ne eblas nuligi povon per negativa povo, simple ĉar tiu lasta ne ekzistas. Ja eblas malpliigi la amplitudon de la aerprema variado en iuj lokoj per adicio de inversa amplitudo. Ne la povo estas malpliigata, ja la aerpremo, sed la flurapido de la aereroj loke ja pliiĝas. Ĉar la homa orelo plejparte estas sentema pri premo kaj ne pri aerfluo, la sona povo ŝajnas malpliiĝi per tio.
(Cetere per la fakta aldono de povo la loka malpliiĝo de la sona premo okazigas pliiĝon en aliaj lokoj).
Kontraŭsono normale okazas en la naturo pro reflekto de sono. Statikaj sondampiloj funkciantaj laŭ tiu principo estas jam delonge kaj ofte aplikataj. Reflektaj dampiloj funkcias tamen nur ĉe difinitaj frekvencoj fiksitaj de la projekto. Novaĵo estas, ke helpe de inteligentaj elektronikaĵoj eblas dampi kompleksajn ondojn, se tiuj estas antaŭscieblaj de la aparato. En tiu kunteksto ekestis la nocio de kontraŭsono.

Kiam kontraŭsono estas aplikata en aŭdaparato eblas per tre malgranda povo efike dampi nedeziratan sonon.

## Eksperimentoj pri trafika bruo 
Ĉar kontraŭsono ŝajnas oferti tiom da perspektivoj, oni multe eksperimentis per ĝi. Tio tamen (ĝis 2007) ne rezultis en grandskalan aplikadon en libera aero. Ekzemploj de eksperimentoj estas:

En Japanujo kontraŭsono estas eksperimente aplikata en sonŝirmiloj laŭlonge de trafikaj vojoj.
En la jaro 2007 en Schiphol KLM kunlabore kun TNO startigis provon per kontraŭsonoj por nuligi avian bruon.

Kategorio:Sono
Johana de Flandrio

**Johana de Flandrio**, ankaŭ nomita **Johana de Moñforzh** aŭ **Johana la Flamo** (*Jeanne la Flamme* en la franca; *Janed ar Flamm* en la bretona) estas bretonia heroino kiu ludis gravan rolon en la sukceda milito de Bretonio (1341-1364) ankaŭ kromnomita **Milito de la du Johanaj**.

Johana naskiĝis ĉirkaŭ 1295, filino de Ludoviko la 1-a de Flandrio (grafo de Nevers, † 1322) kaj de Johana de Rethel (grafino de Rethel, † 1322).

Ŝi edziniĝis kun Johano de Moñforzh (1294-1345) kaj naskis
* Johano la 4-a (1339-1399), duko de Bretonio kaj grafo de Richmond
* Johana (1341-1399), edziniĝonta kun Ralph Basset de Drayton.

Kiam la duko de Bretonio Johano la 3-a mortis en 1341, ne nomuminte sian posteulon, sukceda problemo sin prezentas, ĉar du egalrajtaj posteuloj eblas: Johana la Lama alinomita Johana de Penthievre kaj Johano de Moñforzh. Sekvas sukceda milito de Bretonio kiu fakte estas flankmilito de la Centjara milito (1337-1453) ĉar la du oponantoj estis apogataj de Francio kaj Anglio.

Johano de Moñforzh (aŭ Montfort), dukkandidato de la anglobretonoj (kaj subtenata de la okcidenta, bretonparolanta parto de Bretonio) estas kaptita de la frankobretonoj kapita de Johana la Lama kaj ŝia edzo Karlo de Blois antaŭenpuŝita de la franca kortego. Kiam ŝia edzo malaperas, Johana de Flandrio ne demetas la armilojn, ekprenas la direkton de lia armeo kaj sendas kurieron al Anglio por helppeti Eduardon la 3-an, kiu postulas por si la tronon de Francio. Tio ebligos al ŝia filo, Johano la 4-a, poste konkeri la duklandon Bretonio.

Ŝi akiris sian kromnomon «la flamo» post sia fama gloraĵo: dum la militistoj de Karlo de Blois Henbont (Hennebont, en aktuala Morbihan) kie sin fortikigis Johana kaj ŝia armeo, ŝi formis roton de soldatoj dumnokte kaj kondukis ĝin en la kontraŭbatalanta kampadejo por bruligi la tentojn kaj ĵeti panikon. Dank'al tiu deturno, ŝi povis atingi An Alre (Auray) kaj venigis 600 homojn por liberigi la urbon kaj kapti Karlon de Blois.

La fino de Johana estas pli malgaja ĉar ŝi falis en frenezon kaj mortis antaŭ vidi la surtroniĝon de sia filo.

Kategorio:Bretonaj dukoj
Kategorio:Centjara milito
Vlkolínec

maldekstra|100ra

Setlejo **Vlkolínec** estas parto de urbo Ružomberok kaj estas historia rezervejo de popola arkitekturo apartenanta al Monda Kulturheredaĵo de UNESKO. Nombro de permanentaj loĝantoj estas malgranda. Dum historio ĝi estis memstara vilaĝo.

La setlejo prezentas specon de mezepoka setlejo kun ligna arkitekturo de
montaraj kaj submontaraj regionoj, kun nedifektita aro de trunkodomoj meze
de landa regiono kreita de mallarĝaj strioj de kampoj kaj paŝtejoj, de nordo
protektita per montmasivo Sidorovo.

Meze de la tradicia konstruaĵaro en la centro de la municipo konserviĝis
sonorilturo el la jaro 1770, puto, la kapelo de Virgulino Maria el la jaro
1875 kaj lernejo. La puto kaj la sonorilturo oni konstruis per tradicia
tekniko kaj kovris per ŝindlo, kiel ĉiuj originaj domaj kaj
mastrumkonstruaĵaj tegmentoj.

La civito Vlkolínec estis pritaksita kiel la plej konservita reprezentanto
de sia specio en la kadro de karpata regiono, kiun finkreas ĉirkaŭa scenerio
de Landprotektita areo Veľká Fatra.

## Galerio 

Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 001.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 002.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 004.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 005.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 007.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 010.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 014.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 017.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 019.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 020.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 021.jpg
Dosiero:Vlkolínec, Slovakia 022.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Brhlovce
* Hollókő
* Holašovice
* Gammelstad

## Eksteraj ligiloj (slovake) 
* www.slovakia3d.sk  - Vlkolínec, 360&nbsp;° panoramoj
* Artikoloj pri Vlkolínec je paĝaro obnova.sk - informoj pri memoraĵo

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Slovakio
Kategorio:Distrikto Ružomberok
Castelo

La nomo **Castelo** povas signifi:

*Kastelo (Espirito-Santo), urbo en Brazilo;
*Castelo (Portugalio), komunumo de Sertã, Portugalio
Merito

[eta|La [germanio|germania ordeno "Pour le Mérite" (france, Por la merito)]]
**Merito** estas la konsekvenco ricevi pro la agado negativan aŭ pozitivan reagon. Ĝi rilatas al justeco, venĝo, kulpo, puno kaj aliaj temoj de la morala filozofio.  

Immanuel Kant distingigis la "maldolĉan (acidan) meriton" de la "dolĉa merito". La lasta feliĉigas la meritulon per la ago mem (kontentiĝo), la rekompenco de la unua menciita estas la sendanko.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (11) proverboj pri merito en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

* 

* 

* 

## Vidu ankaŭ
* Ordeno (honora)
* Meritokratio
* Honora Legio

## Referencoj 
Kategorio:Etiko
Operacio Kondoro

eta|180px|Ŝtatoj de la Operacio Kondoro: verdaj - aktivaj, helverdaj - iam aktivaj, bluaj - rilatantaj
eta|180px|

**Operacio Kondoro** (hispanlingve: *Operación Cóndor*, portugallingve: *Operação Condor*) estis kampanjo de politikaj subpremadoj per mortigado kaj spionaj operacioj, oficiale realigitaj en 1975 de la dekstrumaj diktatoroj de la Konuso Suda de Sudameriko.

## Historio 
En Novembro, 25, 1975, estroj de la inteligento milita el Argentino, Bolivio, Ĉilio, Paragvajo, kaj Urugvajo kunvenis kun Manuel Contreras, ĉefo de DINA (la sekreta polico de Ĉilio), en Santiago, Ĉilio, kaj oficiale kreis la Planon *Kondoro*-n.

## Notoj kaj referencoj 
## Bibliografio 
* Stella Calloni, *Los años del lobo* kaj *Operación Cóndor: Pacto Criminal*, Editorial Ciencias Sociales', La Habana, 2006.
* John Dinges, *"The Condor Years: How Pinochet and His Allies Brought Terrorism to Three Continents"* (The New Press, 2004)
* Peter Kornbluh, *The Pinochet File: A Declassified Dossier on Atrocity and Accountability* (New Press).
* Marie-Monique Robin, ''Escadrons de la mort, l'école française* ("Death Squads, the French School"). Libro kaj dokumenta filmo (French, transl. in Spanish, Sudamericana, 2002).
* J. Patrice McSherry, *"Predatory States: Operation Condor and Covert War in Latin America"* (Rowman & Littlefield Publishers, 2005)
* Nilson, Cezar Mariano; *Operación Cóndor. Terrorismo de Estado en el cono Sur''. Lholé-Lumen; Buenos Aires, 1998.
** Paredes, Alejandro. La Operación Cóndor y la guerra fría. . Universum. [online]. 2004, vol.19, no.1, p.&nbsp;122-137. ISSN 0718-2376.
* Gutiérrez Contreras, J.C. y Villegas Díaz, Myrna. Derechos Humanos y Desaparecidos en Dictaduras Militares, KO'AGA ROÑE'ETA se.vii (1999) - Previamente publicado en "Derecho penal: Implicaciones Internacionales", Publicación del IX Congreso Universitario de Derecho Penal, Universidad de Salamanca. Edit. Colex, Madrid, Marzo de 1999
* *Informe de la Comisión Nacional sobre prisión política y tortura*. Santiago de Chile, Ministerio del Interior - Comisión Nacional sobre Prisión Política y Tortura, 2005.

## Vidu ankaŭ 
* Malpura Milito en Argentino
* Michael Townley
* Luis Posada Carriles
* Orlando Letelier
* Malaperigitoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en Argentino

## Eksteraj ligiloj 
*  Operation *Condor* en la ttt-ejo Nizkor
*  Predatory States: Operation *Condor* and Covert War in Latin America, de J. Patrice McSherry (Rowman & Littlefield, 2005)
*  The *Condor* Years - How Pinochet and His Allies Brought Terrorism to Three Continents
*  Ed Koch Threatened with Assassination in 1976
*  Plan Condor en SourceWatch
*  Operation Condor - John Dinges John Dinges estas ĵurnalisto, kiu verkis kelkajn librojn pri la Operacio Kondoro. Li laboris por la Washington Post en Sudameriko kaj direktis NPR.

Kondoro
Kategorio:Terorismo
Kategorio:Sekretaj servoj
Teresva

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio
**Teresva** (ukraine kaj ruse '**, , , ) estas urbotipa loĝloko en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 235 m
* Loĝantaro: 7550 en 2004
* Poŝtkodo: 90564
* Telefonprefikso: 3234
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Teresva situas en valo, laŭ Tiso, laŭ la rumana landolimo, laŭ ĉefvojo Ĥust (Ukrainio)-Dubove. Tjaĉiv troviĝas 10&nbsp;km-ojn. Teresva estas fervoja nodo, estas linioj al Ĥust, Solotvino kaj Dubove.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1336. Ĝis 1920 Taracköz apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio'''. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Teresva/Taracköz. Ekde 1945 Teresva apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Teresva ricevis statuson urbotipa loĝloko en 1957.

## Vidu ankaŭ 
* Teresva (stacidomo)

Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Transkarpatio
Komunumoj de Kantono Zugo

Kantono Zugo ne konas dividon en distriktoj. La Federacia oficejo pri statistiko konsideras la tutan kantonon tamen kiel unu solan distrikton sub la BFS-numero: 0900.
La kantono konsistas (laŭ stato de aprilo 2004) el 11 politikaj komunumoj, kiuj nomiĝas *loĝantarkomunumoj* (germane ''Einwohnergemeinden).

## Urboj en Kantono Zugo 
En 2008 ekzistis 4 urboj en Kantono Zugo, nome: Zugo, Baar, Ĥamo kaj Rotkreuz. Rotkreuz ne estas propra komunumo, sed municipo kaj ĉefloko de la komunumo Risch Rotkreuz.

## Komunumoj en Kantono Zugo 
eta|300px|dekstra|Komunumoj de Kantono Zugo
eta|300px|dekstra|Komunumoj de Kantono Zugo

|!
Humanisma komedio

La **humanisma komedio** estas literatura ĝenro de eduka tipo. Ĝi naskiĝis dum la humanismo pro pedagogiaj celoj. La humanisma komedio verkiĝis en latina, la lingvo de humanismo dum la Renesanco. 

Tiu ĝenro startis en la 15a jarcento kaj kultiviĝis en la limoj inter la Mezepoko kaj la Renesanco.

Temas pri dialogaj verkoj en prozo, pensitaj por legado (ĉu laŭte kaj grupe, ĉu sole), sed ne por la teatra ludado, kiuj pritraktas aktualajn temojn, kun ĉefa intereso pri malaltaj sociaj tavoloj kaj pro tio pintoreska el la ĉiutaga vivo. Ili uzas la dialogon, kiu estas la ŝlosila strukturo, per bonkvalita literatura tekniko kaj riĉo de literaturaj resursoj.

La intrigo estas simpla kaj disvolviĝas malrapide el la dialogo kun malmultaj aŭ nulaj reĝisoraj indikoj. La uzado de la tempo kaj de la spaco estas tre fleksebla, ĉar tiuj verkoj ne estis destinitaj al ludado.

Ili havas, kiel ĉe la latina komedio, feliĉan kaj agrablan finon por la publiko, kongrue kun la eduka celo. Nehazarde la antaŭaĵojn de tia humanisma komedio oni serĉu ĉe la latinaj komedioj de Plaŭto kaj Terentio.

## Vidu ankaŭ 
*Epistolae obscurorum virorum

Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Kategorio:Renesanco
Kategorio:Humanismo
Lingvo Libro

***Lingvo Libro*** estis kvaronjara senpaga suplemento al la Esperanto-periodaĵo *Literatura Mondo* kaj senpaga gazeto por anoj de la iama Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj (AELA). 

Ĝi aperis de 1934 ĝis 1938 en Budapeŝto. Ĝia antaŭulo estis *Bibliografia Gazeto*, aperinta kiel aldonaĵo al *Literatura Mondo* en 1933. 

## Eksteraj ligiloj 
*Jarkolektoj de Lingvo Libro en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Huehuetlán el Grande

**Huehuetlán el Grande** estas komunumo en la meksika subŝtato Puebla. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Huehuetlán el Grande*.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 6291 enloĝantojn. El tiuj estas 3019 viroj kaj 3272 virinoj. La komunumo havas surfacon de 264.08 kvadratkilometroj.

La geografiaj koordinatoj de la komunumo estas 18° 44′ norda latitudo kaj 98° 10′ okcidenta longitudo. La meza alteco super la marnivelo estas 1340

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/puebla/Mpios/21150a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Puebla
Stacio Shinagawa

eta|300ra|dekstra
**Stacio Shinagawa** aŭ **Stacio Ŝinagava** (品川駅 [ŝinagaŭa-eki]) situas en kvartalo Minato en Tokio (Japanio). Ĝi estas fervoja stacio de Orient-Japania Fervoja Kompanio, Tokaja Fervoja Kompanio kaj Kejkju.

## Linioj 
* **Keikiu**:
** Linio Keikiu (ĉefa)
* **Tokaja Fervoja Kompanio**:
** Ŝinkansena linio Tokaido
* **Orient-Japania Fervoja Kompanio**:
** Linio Yamanote
** Linio Keihin-Tohoku
** Linio Yokosuka
** Linio Tokaido

Szinagaŭa
Iza

**Iza** (ankaŭ hungare), ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Ĥust (urbo).
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Ĥust en Transkarpatio
eta|dekstra|300px|Panoramo de Iza

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 182 m
* Loĝantaro: 5230
* Poŝtkodo: 90436
* Telefonprefikso: 3142
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Iza situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Ĥust troviĝas je 5 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1387. En 1786 pro malsatmizero multaj mortis. La loĝantoj okupiĝis precipe pri korboplektado. En 1910 loĝis en Iza 2842 da homoj, 2503 rutenoj, 252 germanoj. Ĝis 1920 Iza apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Huszt, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1921 oni fondis abatejon, en 1924 monaĥinejon. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Iza/Іза. Ekde 1945 Iza apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1921

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Steblivka

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio
**Steblivka,** (,  (stjeblevka),  (sAldoboŝ), ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Tjaĉiv. Ankoraŭ unu vilaĝo apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 188 m
* Loĝantaro: 2230
* Poŝtkodo: 90
* Telefonprefikso: 3142
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Steblivka situas en valo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Tjaĉiv-Ĥust. La lasta troviĝas 14 km-ojn.

## Historio 
En 1910 loĝis en Száldobos 1431 da homoj, plejparte rutenoj. Ĝis 1920 Száldobos apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Huszt, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon ’’’Karpata Ukrainio’’’. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Száldobos/Steblivka. Ekde 1945 apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. En 2001 loĝis en 2170 da homoj, (1770 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* greko-katolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Jesuo de 1643, en 1793 trakonstruita

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Sokirnicja

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio
**Sokirnicja** (,  (sokirnjica), , ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Ĥust (urbo).

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 183 m
* Loĝantaro: 5210
* Poŝtkodo: 90450
* Telefonprefikso: 3142
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Sokirnicja situas en valo de Tiso, laŭ rojo, ĉefvojo kaj fervojo Tjaĉiv-Ĥust preteriras. La lasta troviĝas 10 km-ojn.

## Historio 
En 1910 loĝis en Szeklence 2496 da homoj, rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato. Ĝis 1920 Szeklence apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Huszt, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Szeklence/Sokirnicja. Ekde 1945 Sokirnjica apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵo 
* ligna preĝejo el la 17-a jarcento, transportita en 1751

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Edward W. Guo

**Edward W. GUO** (* 1987) estas komponisto kaj kreinto de interreta muzikkolekto IMSLP/Petrucci Music Library.

Malmulton oni scias pri li, nur kion li mem asertis sub sia paĝo Feldmahler  en la vikieca projekto IMSLP:

Guo studis muzikon en New England Conservatory of Music en Bostono, Masaĉuseco. Li ludas pianon kaj violonon. La studojn li finis *"recently"* per Bakalaŭro en komponado.
La projekton IMSLP li komencis *"on a cold winter day in my 18th year"* ("iun malvarman vintran tagon en mia 18-a jaro").

Laŭ propra indiko li parolas la anglan, la ĉinan kaj la japanan.

La projekto IMSLP ekfunkciis la , en septembro 2008 ĝi estis la plej granda tia kolekto kun pli ol 11.000 verkoj (20.000 partituroj) de pli ol 1.200 komponistoj.

## Fontoj 
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj komputikistoj
Unterpfaffenhofen

**Unterpfaffenhofen** estis ĝis 1978 aŭtonoma komunumo en la bavara distrikto Fürstenfeldbruck, de tiam kunigita kun Germering.
En 960 Unterpfaffenhofen estis unuafoje menciata en la dokumentoj. La ekkonilo kaj blazonsimbolo estas la katolika preĝejo St. Jakob.

## Esperanto-vivo 
En Unterpfaffenhofen situis ĝis februaro 2022 la biblioteko de la Esperanto-Klubo Munkeno, unu el la plej grandaj Esperanto-Bibliotekoj de Bavario. La libroj nun troviĝas en la Bavara Ŝtata Biblioteko (BSB).

Kategorio:Distrikto Fürstenfeldbruck
Kategorio:Geografio de Bavario
GFS

**GFS Projects Limited** estas  brita kompanio, kiu evoluigas la vertikale sur- kaj deteriĝan avion, similan al fluganta subtaso. La kompanio estis fondita en 2002 fare de Geoff Hatton kaj en 2007 akiris kontrakton kun la usona registaro por ellabori senhoman aeran veturilon.

La GFS Projects eluzas la Coandă-efikon kaj havas pli simplan mekanikan konstruon ol tiu de la fiaskinta avrocar. Ĝi uzas supre negativan surfacan aerpremon, ekuzanta de Coanda-efiko. Flugkapablaj, manovreblaj prototipoj ekzistas ekde 2005, konstruitaj fare de GFS Projects Ltd kaj amatoraj (entuziaj) UFO-konstruistoj.

GFS estas mallongigo de ''Geoff's Flying Saucer''.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo 

Kategorio:Britaj firmaoj
Kategorio:Aviado
Bohdan

**Bohdan** ( [bohdan],  [tisabogdAnj]) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Raĥiv.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Raĥiv en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 604 m
* Loĝantaro: 3360
* Poŝtkodo: 90645
* Telefonprefikso: 3132
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Bohdan situas en valo, en ambaŭ flankoj de **Blanka** Tiso, laŭ flankovojo. Raĥiv troviĝas 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo formiĝis el farmoj en la 18-a jarcento. La unua mencio devenis el 1803. Ĝis 1920 Tiszabogdány apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Rahó, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Tiszabogdány/Bohdan. En 1944 la alveninta Ruĝa Armeo deportis 135 hungarojn al la gulago, el ili 14 tie mortis. Ekde 1945 Bogdan apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Dum la socialismo kolĥozo pri 8-a de marto funkciis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo, vendejoj, kafejetoj.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo de 1867
* grekokatolika preĝejo de 2001

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Kobilecka Poljana

**Kobilecka Poljana** (, , , sed ĝis 1899 ''*, , ) estas urbotipa loĝloko en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Raĥiv. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis *Kabola Polyána*.
eta|180px|maldekstre|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Tjaĉiv en Transkarpatio
eta|Preĝejo de Kobilecka Poljana

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 
* Alto super marnivelo: 410 m
* Loĝantaro: 3390
* Poŝtkodo: 90620
* Telefonprefikso: 3132
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
Kobilecka Poljana situas en valo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Raĥiv troviĝas 36, Tjaĉiv 47&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1672 en formo *Kabola Poljana''. Fabriko pri feraĵoj ekfunkciis de 1774. Oni trovis acidoakvan fonton, baze de tio banejo konstruiĝis en la 19-a jarcento. En 1910 loĝis en Gyertyánliget 1832 da homoj, (hungaroj, rutenoj, germanoj). Ĝis 1920 Gyertyánliget apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Rahó, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon **Karpata Ukrainio**. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis Gyertyánliget/Kobilecka Poljana. Ekde 1945 Kobileckaja Poljana apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Servoj en Kobilecka Poljana estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, poŝto, kuracejo, 11 vendejoj.

## Vidindaĵoj 
* novgotika katolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1786 aŭ de 1824

## Famuloj 
En la iama Kabola Polyána naskiĝis hungara pentristo József Boksay.

Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Transkarpatio