Historioj de Sankta Francisko

eta|250ra|Navo de la Supra baziliko de Sankta Francisko el Asizo

La ***Historioj de Sankta Francisko*** estas la serio da freskoj en la malalta parto de la ununura navo de la Supra Baziliko de Sankta Francisko en Asizo. Laŭ iuj historiistoj pri arto, ĝi estis entreprenita tuj post la jaro 1296, t.e. post la realigo de la *Historioj de la Malnova kaj Nova Testamentoj*, lokitaj en la plej alta parto. Laŭ aliaj historiistoj, tio okazis inter 1292 kaj 1296.

## La atribuo 
Laŭ la historia tradicio, bazita sur la atestoj de Riccobaldo Ferrarese, Ghiberti kaj Vasari, la freskoj de la franciskana ciklo estas verko de Giotto. Komence de la 20-a jarcento ĉi tiu atribuado estis pridiskutita, kun nasko de fortaj duboj; ĵusdataj studoj de diversaj esploristoj konfirmus la tradician atribuon al Giotto, pro la karakteriza aranĝo de la scenoj, la lerta majstrado de la perspektivoj en la fonaj scenoj, la realismo de la tuto, la esprimforto - sen balastaj ornamaĵoj - de la gestoj kaj de la fizionomioj.

La debato restas tiom intensa, ke oni parolas pri "Giotta problemo", difino, cetere uzata de fakuloj en pli larĝkomprena senco, por indiki ĉiun problemon de la studoj pri arto.

## Stilo 
eta|altdekstre=2.3|La disdivido de la freskoj.
Sendepende de tio, ĉu la aŭtoro estis Giotto aŭ alia pentristo, la freskoj ĉiuokaze ne havas la saman kvaliton, kio supozigas, ke ili estis realigitaj de pluraj aŭtoroj samtempe, kun la superrigardo de *protomagister* (ĉefmajstro). Tio, kio reliefiĝas el la *franciskana ciklo* estas la aranĝo de la formoj, laŭ stilo revolucia por la epoko, malsama ol tiuj ellaboritaj de Cimabue kaj aliaj pentristoj de la antaŭa jarcento: por ĉi-lastaj la surfaco estis esence dudimensia kaj sekve oni ĝin prilaboris kiel miniaturan paĝon, kun aldonaj elementoj pure dekoraciaj. Laŭ Giotto, male, la pentro-spaco devis rekrei tridimensian medion kaj li motivigis la disdividon de la scenoj per serio da kolonoj, kiuj imitas loĝion, pluevoluigante ideon jam uzatan, ekzemple en la mozaikoj de la kupolo de Baptejo Sankta Johano (Florenco).

Per saĝa dozado de chiaroscuro (klarobskuro) estas realigita la plastikeco de la figuroj, kaj la uzo de kunstreĉitaj arkitekturaĵoj – kiuj rolas kiel perspektivaj spacolimoj – kreas alireblajn mediojn en kiuj la personoj moviĝas nature kaj senĝene, ekzemple, ili povas turni la ŝultrojn al la spektanto, kio estis nekonceptebla antaŭe. La verkoj ne proponas la skemojn kaj simetriojn de la pli fruaj pentraĵoj, kvankam restas kelkaj bildigoj el prastila aranĝo.

## Epizodoj 
La franciskana ciklo de Asizo konsistas el la jenaj 28 epizodoj (ĉi tie listigitaj kun la *tituli* (titoloj) de la subtekstoj).

Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -01- - Homage of a Simple Man.jpg|1. *Omaĝo de la homo simpla*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -02- - St Francis Giving his Mantle to a Poor Man.jpg|2. *Sankta Francisko donacas la mantelon al bezonulo*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -03- - Dream of the Palace.jpg|*La sonĝo pri la palaco*
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -04- - Miracle of the Crucifix.jpg|4. *Preĝo en Sankta Damiano*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -05- - Renunciation of Wordly Goods.jpg|5. *Sankta Francisko rezignas la terajn bonaĵojn*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -06- - Dream of Innocent III.jpg|6. *Sonĝo de Inocento la 3-a*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -07- - Confirmation of the Rule.jpg|7. *Inocento la 3-a konfirmas la franciskanan regulon*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -08- - Vision of the Flaming Chariot.jpg|8. *Apero de Francisko en fajra ĉaro*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -09- - Vision of the Thrones.jpg|9. *Vizio pri la tronoj*.
Dosiero:GiottoArezzo.jpg|10. *Forpelo de la diabloj el Areco*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -11- - St Francis before the Sultan (Trial by Fire).jpg|11. *Sankta Francisko antaŭ la Sultano*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -12- - Ecstasy of St Francis.jpg|12. *Sankta Francisko en ekstazo*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -13- - Institution of the Crib at Greccio.jpg|13. *La kripo de Greccio*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -14- - Miracle of the Spring2.jpg|14. *Miraklo de la fonto*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -15- - Sermon to the Birds.jpg|15. *Prediko al la birdoj*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -16- - Death of the Knight of Celano.jpg|16. *Morto de la kavaliro de Celano*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -17- - St Francis Preaching before Honorius III.jpg|17. *Prediko antaŭ Honorio la 3-a*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -18- - Apparition at Arles.jpg|18. *Santa Francisko aperas dum la Kapitulo de Arles*..
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -19- - Stigmatization of St Francis.jpg|19. *Sankta Francisko ricevas la stigmatojn*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -20- - Death and Ascension of St Francis.jpg|20. *Morto de Sankta Francisko*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -21- - Apparition to Fra Agostino and to Bishop Guido of Arezzo.jpg|21. *Vizio de fratulo Aŭgusteno kaj de la episkopo de Asizo*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -22- - Verification of the Stigmata.jpg|22. *Girolamo ekzamenas la stigmatojn*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -23- - St Francis Mourned by St Clare.jpg|23. *Saluto de Sankta Klara kaj de ties monaĥinoj al Sankta Francisko*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -24- - Canonization of St Francis.jpg|24. *Francisko sanktulproklamita*.
Dosiero:Giotto - Legend of St Francis - -25- - Dream of St Gregory.jpg|25. *Sankta Francisko aperas al Gregoro la 9-a*.
Dosiero:Giotto-Uomo di Ilerda.jpg|26. *Sanigo de la homo de Lerda*.
Dosiero:Giotto-Confessione della donna.jpg|27. *Konfeso de la virino resurektinta*.
Dosiero:Giotto-Liberation of the Eretico.jpg|28. *Sankta Francisko liberigas la herezulon Petro de Alife*.

## Literaturo 
* Maurizia Tazartes, *Giotto*, Rizzoli, Milano 2004.
* Luciano Bellosi, *Giotto*, in *Dal Gotico al Rinascimento*, Scala, Firenze 2003. ISBN 88-8117-092-2
* Edi Baccheschi, ''L'opera completa di Giotto'', Rizzoli, Milano 1977.

## Vidu ankaŭ 
* Giotta problemo
* Sankta Francisko el Asizo
* Supra Baziliko de Sankta Francisko el Asizo
* Prediko al la birdoj

Kategorio:Sankta Francisko el Asizo
Kategorio:Kristana arto