William Auld

**William Auld** , foje esperantigita per **Vilhelmo Oldo** (naskiĝis la  en Londono, mortis la  apud Dolaro) estis skota Esperantlingva poeto, verkisto kaj tradukisto. Li plurfoje estis nomumita por la Nobel-premio pri literaturo, en 1999, 2004, kaj 2006 kaj estis trifoje inter la plej bonaj dek kandidatoj.

## Vivo 
Laŭ profesio Auld estis instruisto pri angla literaturo kaj vicestro de liceo. Li loĝis en la skota urbeto Dolaro en graflando Clackmannanshire.

En 1960, li komencis labori en lernejo en Alloa kaj restis tie ĝis sia emeritiĝo.

### Malkovro de Esperanto 
William Auld malkovris Esperanton dum sia 13-a jaro : tiam li estis skolto, kaj estis la legado de skolta regularo en Esperanto, kiu konigis al li la ekziston de tiu lingvo. Poste li ekzercis sin pri ĝi kun siaj amikoj John Francis kaj Reto Rossetti, kiuj kun John Dinwoodie, fariĝis kvaropo konata kiel la skota skolo de esperantlingva literaturo.

Li eklernis Esperanton en 1937, sed aktiviĝis nur en 1947.

### Dua Monda Milito 
De 1942 ĝis 1946, dungite en la brita flugarmeo, li partoprenis en la Dua Monda Milito, interalie kiel piloto.
Lia milita sperto ege influis lian mondbildon. Unue li ekzercis en brita Rodezio (nun Zimbabvo) kaj en 1944, li estas unu el 50 kandidatoj por dungo kiel piloto ene de spiona aviadilo *Spitfire*. Ĝis la fino de la milito li spionadis kaj fotadis super Norda Afriko, Okcidenta Azio kaj Mezoriento, Grekio kaj Italio. Dum la fino de la milito, li laboris kelkatempe kiel provo-piloto por la aviadila armeo.

### Agadoj en esperanta mondo 
eta|220ra|Kovrilpaĝo de Auld: *Pri Lingvo kaj aliaj Artoj*, 1978
Lia multnombra biblioteko de esperantlingva literaturo nun lokiĝas en Nacia Biblioteko de Skotlando, al kiu li antaŭ sia morto donacis ĝin.

Li estis vicprezidanto de UEA (1977-1980), prezidanto de la Akademio de Esperanto (1979-1983) kaj prezidanto de Esperanta PEN-Centro (1999-2005); Honora Membro de UEA.

### Propono por Nobel-premio pri literaturo 
Laŭ propono de Manuel de Seabra en la jarkunveno 1998 de Esperantlingva Verkista Asocio, William Auld estis proponita kiel kandidato por la Nobel-premio pri literaturo ekde 1999 ĝis la morto en 2006. Auld estis trifoje inter la plej bonaj dek kandidatoj, Inspirite parte de la *Cantos* de usona poeto Ezra Pound, kaj ankaŭ tradukita en la nederlanda sub la titolo "*Het kinderras*'. Li tradukis poemojn, ekzemple poemojn el *La Hobito* ĉar la historion tradukis Christopher Gledhill. Li verkis ankaŭ kursojn, la plej fama estas "Paŝoj al plena posedo".

Li ekpublikigis siajn verkojn el la revuo *Literatura Mondo* tuj antaŭ ties ĉeso en 1949. *Literatura Mondo*, tiam la plej grava revuo pri esperanta literaturo, ekaperis en 1922, kaj post halto pro milito, ĝi reaperis dum du jaroj.

William Auld ekkonigis sin al internacia publiko en 1952, kiam publikiĝis la kolekto *Kvaropo*, pri kiu li kunlaboris kun John Dinwoodie, John Francis kaj Reto Rossetti. Tiu verko estis la komenco de la serio *Stafeto*, fondita de Juan Régulo Pérez en Kanarioj, kiu ekvilibrigis la mankon de la budapeŝta eldono *Literatura Mondo*.

Post la revuo *Literatura Mondo*, li kunlaboris en diversaj aliaj revuoj, interalie, de 1955 ĝis 1958 en *Esperanto*, la revuo de UEA, kaj poste inter 1962 kaj 1963 en *Monda Kulturo*, kaj ekde 1981 en la literatura magazino *Fonto*. Li partoprenis ankaŭ je la redaktado de la revuo *Monato* ekde ties kreo en 1979 ĝis 1998.

Li kompilis bazan legoliston de originala esperantlingva literaturo.

### Listo de verkoj 
#### Poemaroj 
eta|*El Unu Verda Vivo*, 1978.

* ''Spiro de l' pasio* (parto de la pluraŭtora poemaro "Kvaropo" 1952)
* *La infana raso* (1956)
* *Unufingraj melodioj* (1960)
* *Humoroj* (1969)
* *Rimleteroj* (kun Marjorie Boulton, 1976)
* *El unu verda vivo* (1978)
* *En barko senpilota* (1987)
* *Unu el ni* (1992)

#### Antologioj 
* *Angla antologio 1000-1800* (poezia redaktoro, 1957)
* *Esperanta antologio (Poemoj 1887-1957)* (1958/1984)
* *25 jaroj* (poezia redaktoro, 1977)
* *Skota antologio* (kunredaktoro, 1978)
* *Nova Esperanta krestomatio* (1991)
* *Plena poemaro: Eŭgeno Miĥalski* (red. 1994)
* *Tempo fuĝas* (1996)

Li editoris la poemaron *Sub la signo de socia muzo* (1987, eldonitan en la Serio Stafeto de Flandra Esperanto-Ligo.)

### Tradukaĵoj 
#### El la angla 
* *La balenodento*, de Jack London (1952)
* *Epifanio*, de Shakespeare (1977)
* *La urbo de terura nokto*, de James Thomson (1977)
* *Don Johano, Kanto 1*, de George Byron (1979)
* *La robaioj de Omar Kajam*, de Edward Fitzgerald (1980)
* *La sonetoj*, de Shakespeare (1981)
* *Fenikso tro ofta*, de Christopher FRY (1984)
* *Montara vilaĝo*, de Chun-chan Je (1984)
* *La graveco de la fideliĝo*, de Oscar Wilde (1987)
* *La komedio de eraroj*, de Shakespeare (kun Asen M. Simeonov, 1987)
* *Omaĝoj. Poemtradukoj* (1987)
* *Gazaloj*, de HAFEZ (1988)
* *Spartako*, de Leslie Mitchell (1993)
* *La stratoj de Aŝkelono*, de Harry Harrison (1994)
* *Teri-strato*, de Douglas Dunn (1995)
* *La kunularo de l' ringo*, de J.R.R.Tolkien (1995)
* *La du turegoj*, de J.R.R. Tolkien (1995)
* *La reveno de la reĝo*, de J.R.R. Tolkien (1997)
* *La ĉashundo de la Baskerviloj*, de Arthur Conan Doyle (1998)
* *La Hobito*, de J.R.R. Tolkien (poemoj kaj kantoj; kun Christopher Gledhill, 2000)
* *Jurgen*, de James Branch Cabell (2001)[eta|200ra|Kovrilpaĝo de *[Paŝoj al plena posedo|Paŝoj al Plena Posedo*; 2-a eldono, Ĉeĥa Esperanto-Asocio, 1974]]

#### El la lalansa-skota 
* *Kantoj, poemoj kaj satiroj*, de Robert Burns (kun Reto Rossetti, 1977)

#### El la sveda 
* *Aniaro*, de Harry Martinson (kun Bertil Nilsson, 1979)

#### En la anglan el la ĉeĥa per Esperanto 
* *Hearing the soul* (Aŭdado de la animo), de Věra Ludíková

### Kantaroj 
* *Floroj sen kompar'* (kun Margaret Hill, 1973)
* *Kantanta mia bird'* (kun Margaret Hill, 1973)
* *Dum la noktoj* (kun Margaret kaj David Hill, 1976)

### Lernolibroj 
eta|200ra|Kovrilpaĝo de *Facetoj de Esperanto*, Brita Esperanto-Asocio, 1976
eta|200ra|Kovrilpaĝo de *Enkonduko en la Originalan Literaturon de Esperanto, 1979
* *Esperanto: A New Approach* (1965)
* *Paŝoj al plena posedo* (1968)
* *A First Course in Esperanto* (1972)
* *Traduku! * (1993) — ISBN 0-902756-23-0; ISBN 978-0-902756-23-6; ISBN 978-0-902756-81-6

### Bibliografio 
* *Bibliografio de tradukoj el la angla lingvo* (1996), kun E. Grimley Evans)

### Esearoj 
* *Facetoj de Esperanto* (1976)
* *Pri lingvo kaj aliaj artoj* (1978)
* *Enkonduko en la originalan literaturon de Esperanto* (1979)
* *Vereco, Distro, Stilo* (1981)
* *Kulturo kaj Internacia Lingvo* (1986)
* *La fenomeno Esperanto  (1988)*
* *La skota lingvo, hodiaŭ kaj hieraŭ* (1988)
#### Recenzoj
Pri *Pri lingvo kaj aliaj artoj*

### Miksita 
* *Pajleroj kaj stoploj : elektitaj prozaĵoj* (1997)

## Pri Auld 
### Festlibro 
* *Lingva arto. Jubilea libro omaĝe al William Auld kaj Marjorie Boulton.* Vilmos Benczik, (1999, red.), Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio, 217 p.&nbsp;ISBN 92-9017-064-6

### Aliaj 
* Clemens J. Setz: *William Auld, la majstro de la malnova monda helplingvo* (trad. Detlef Karthaus). Trairado tra diversaj poemoj de Auld kaj iliaj tradukoj al la germana. Beletra Almanako (33), oktobro 2018. pp.&nbsp;134–150.
## Recenzoj
Pri *En Barko Senpilota*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tradukisto
* Literatura tradukisto

## Eksteraj ligiloj 
* Voĉo de William Auld en la Sonbanko Esperanta 
*  en Originala literaturo Esperanta 
* William Auld  en la ttt-ejo de Esperantlingva Verkista Asocio  
* Ligilo al skano de La Infana Raso , jen TTT-versio  
* Anna
* Kvar poemoj 
** Julia sur Pandaterio 
** Studaĵo
** Septembra mateno 
** Noktaj pensoj 
* Rimleteroj  (inter William Auld kaj Marjorie Boulton)
*  (*Jerusalem* de William Blake)
* Tempo fuĝas  novelo en Monato
* Forpasis Auld - silento morta post ruliĝ' lavanga artikolo en Libera Folio
* 
* [Verkoj de kaj pri William Auld](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=william+auld&vid=ONB&fn=search) en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* - *William Auld - Master Poet of Esperanto* de Girvan McKay. Inkludas 3 versiojn de la aulda verko *La infana raso* en la angla, la skota kaj la gaela 
* Oldo pri propraj nomoj  el liaj *Antaŭvortoj de la tradukinto* al **La ĉashundo de la Baskerviloj** de Arturo Konan-Dojlo
* Vilhelmo Oldo, artikolo de Vastalto pri la rilato de Oldo al propraj nomoj
* 

Jen kelkaj sonekzemploj de muzike prilaboritaj poemoj:
* la angla mezepoka balado "Ĝorĝo" tradukita de William Auld kaj kantata de Margaret Hill en muzikfilmo de la retejo *Youtube*. La kanto aperis en la disko "Kantanta mia bird", eldonita de Krea Sono.
* la kanto "Ebrio" de W. Auld, kantata de Maksim Fedorov, same en muzikfilmo de la retejo *Youtube*
http://www.youtube.com/watch?v=1xjHsNS6GI8 kaj la kanto "Memoro" same de W. Auld, kaj ankaŭ kantata de Maksim Fedorov, la du lastaj eroj ambaŭ el la 94-a Universala Kongreso de Esperanto en Bjalistoko
* la kanto "En bona espero" de W. Auld, kantata de la duopo Ĵomart Amzajav kaj Nataŝa Gerlaĥ
* Artikolo pri William Auld en la skota ĵurnalo The National


Kategorio:Skotaj esperantistaj poetoj
Kategorio:Honoraj membroj de UEA
Kategorio:Estraranoj de UEA
Kategorio:Historio de UEA
Kategorio:Esperantisto de la Jaro
Kategorio:Esperantologoj
Kategorio:Interlingvistoj
Kategorio:FAME-premiitoj

Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Kategorio:Premio Deguĉi
Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 11-an de septembro