open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malnovsudaraba lingvaro

La **malnovsudaraba lingvaro** (arabe عربية جنوبية قديمة, germane *Altsüdarabische Sprachen*, angle *Old South Arabian*) estas grupo de elmortintaj lingvoj, kiuj paroliĝis inter la 9-a jarcento a.K. ĝis la 6-a jarcento p.K. en la suda parto de la Araba Duoninsulo, aparte en Jemeno. La lingvoj apartenis al la ŝemida lingvaro. La malnovsudaraba komence de la 7-a jarcento p.K. lige al la islama ekspansio ekde la jaro 630 estis anstataŭigita pli kaj pli per la araba lingvo: la lasta datumita skribaĵo tamen jam fontas el la jaro 669 de la "himjara erao", proksimume el la jaro 554 post Kristo. Ne ekskludeblas ke la malnovsudaraba jam elmortis dum la 4-a jarcento post Kristo.

## Lingvaj similetoj 
La malnovsudaraba same kiel la klasika araba kaj la hebrea apartenas al la ŝemidaj lingvoj, branĉo de la afrikazia lingvaro. Ĉar pri la interna klasifiko de la ŝemidaj lingvoj ne regas faka konsento, ankaŭ pri la loko de la malnovsudaraba ene de la lingva familio ekzistas diversaj opinioj. La tradicia modelo kalkulas la malnovsudaraban kun la araba, la novsudarabaj kaj la etiopie ŝemidaj lingvoj (kiel la amhara) membro de la "sudŝemida lingvaro".

La novsudarabaj lingvoj malgraŭ sia nomo ne estas sekvaĵoj de la malnovsudaraba. Longe oni opiniis ke la geeza lingvo de Etiopio ekestis rekte el la malnovsudaraba, sed tiu tezo intertempe pruviĝis malĝusta. Novaj lingvosciencaj esploroj supozigas ke la malnovsudaraba ne kalkuleblas el inter la sudŝemida lingvaro sed kune kun la araba kaj la "nordokcidentŝemidaj lingvoj" kiel la hebrea kaj la aramea konsistigu grupon nomindan "centraj ŝemidaj lingvoj". La plej klara karakterizaĵo kiu diferencigas la malnovsudaraban de la aliaj ŝemidaj lingvoj, estas la difina sufikso *n*, kiu en tiu uzo troveblas en neniu alia ŝemida lingvo.

## Literaturo 
* Mounir Arbach: ''Le madhabien: lexique, onomastique et grammaire d'une langue de l'Arabie méridionale préislamique*. (volumoj 1 ĝis 3) Aix-en-Provence, 1993 *(ampleksas vortaron, gramatikon kaj liston de personaj nomoj en la minea)*

### Gramatikaj verkoj 
* A. Beeston: *Sabaic Grammar*, Manĉestro 1984 ISBN 0-9507885-2-X
* Maria Höfner: *Altsüdarabische Grammatik* (*Porta linguarum Orientalium*, volumo 24) Lepsiko, 1943
* N. Nebes, P. Stein: *Ancient South Arabian*, en: Roger D. Woodard (eld.): *The Ancient Languages of Syria-Palestine and Arabia.* Cambridge University Press, Cambridge 2008 ISBN 978-0-521-68498-9 p. 145-178 *(plej nova gramatika superrigardo kun bibliografio)*

### Vortaroj 
* A.F.L. Beeston, M.A. Ghul, W.W. Müller, J. Ryckmans: *Sabaic Dictionary / Dictionnaire sabéen /al-Muʿdscham as-Sabaʾī* (angle-france-arabe) Louvain-la-Neuve, 1982 ISBN 2-8017-0194-7
* Joan Copeland Biella: *Dictionary of Old South Arabic. Sabaean dialect* Eisenbrauns, 1982 ISBN 1-57506-919-9
* S.D. Ricks: *Lexicon of Inscriptional Qatabanian'' (Studia Pohl, 14), Pontifical Biblical Institute, Romo 1989

## Notoj 
Kategorio:Mortintaj afrik-aziaj lingvoj
Kategorio:Mortintaj lingvoj de Azio
Kategorio:Ŝemida lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Moskeo Nur-Astano

eta|250px
La **Moskeo Nur-Astano** (kazaĥe Нұр-Астана мешіті), estas moskeo situanta en Astano, la ĉefurbo de Kazaĥio. Ĝi estas la plej granda moskeo de Kazaĥio kaj en tuta Centrazio. Ĝiaj 40 metroj estas simbolo pri la aĝo de la profeto Mohamedo kiam li ricevis la revelaciojn, kaj la alto de la minaretoj estas 63 metroj, la aĝo kiam li mortis.

La moskeo situas en la maldekstra flanko de la urbo Astano, kaj la konstrulaboroj ekiĝis en marto 2005. La moskeo estis kundividita donaco de la prezidanto de Kazaĥio, Nursultan Nazarbajev kaj la Emmiro de Kataro, Hamad bin Ĥalifa. En ĝi povas eniri ĝis 5,000 adorantoj interne, inkluzive de 2,000 homoj ekstere. La strukturo estis farita el vitro, betono, granito kaj alukobondo.

## Vidu ankaŭ 
* Islamo en Kazaĥio
* Moskeo

Kategorio:Moskeoj en Kazaĥio
Kategorio:Astano
Zahna-Elster

**Zahna-Elster** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wittenberg de la federacia lando Saksio-Anhalto kaj ekestis la 1-an de januaro 2011 per administra kunigo de la urbo Zahna kun la ĉirkaŭaj neurbaj komunumoj Dietrichsdorf, Elster (Elbe), Gadegast, Leetza, Listerfehrda, Mühlanger, Zemnick kaj Zörnigall. Pro formala eraro la enigo de la komunumo Mühlanger deklariĝis nevalida pere de la landa konstitucia kortumo la 29-an de majo 2013, kiu do membris en la urbo nur de januaro 2011 ĝis tiu dato. Fine de  la urbo havis  loĝantojn.

[eta|maldekstra|baroka [kolegiato en Zahna]]

Kategorio:Distrikto Wittenberg
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Karabaĥa ĥanato

La **Karabaĥa ĥanato** estis duon-sendependa ŝtato regita de tjurklingva kaĝara familio establita en 1750, sub persa regado, en Karabaĥo kaj apudaj areoj ĝis 1805, kiam la Rusa Imperio gajnis kontrolon de la Karabaĥa ĥanato en 1805 el Irano. Rusa aneksado de Montara Karabaĥo ne estis formaligita ĝis la Traktato de Gulistano en 1813, kie, kiel rezulto de Rus-Persa Milito (1804-1813), Fath-Ali Ŝaho Kaĝaro de Irano oficiale cedis Karabaĥon al la caro Aleksandro la 1-a. La ĥanato estis aboliciita en 1822, post kelkaj jaroj da rusa toleremo al ĝiaj islamaj regantoj, kaj provinco, kun armea administracio, estis formitaj.
La 14-an de majo 1805 la Traktato de Kurakĉajo inter Ibrahim Ĥalil Ĥano kaj la rusa generalo Pavel Cicianov estis subskribita, transdonante la Karabaĥan ĥanaton al la rusoj.

Kategorio:Persa imperio
Kategorio:Historio de Montara Karabaĥo
Kategorio:Moderna historio de Azerbajĝano
Kategorio:Historio de Armenio
Karabaĥa
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1750-1759
Kategorio:Aperis en 1750
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1822
Kufa

**Kufa** estas urbo en Irako.

Tie estas Granda Moskeo de Kufa, unu de la unuaj moskeoj de Islamo, farita en la 7-a jarcento.

## Vidu ankaŭ  
* Islamo

Kategorio:Urboj de Irako
Kategorio:Sanktaj urboj
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 7-a jarcento
Karl Federn

**Karlo FEDERN** (naskiĝinta la 2-an de februaro 1868 en Vieno, mortinta la 22-an de marto 1943 en Londono) estis aŭstra juristo, tradukisto kaj verkisto.

Lia patro estis la fama kuracisto Jozefo Salomon Federn, lia frato la psikoanalizisto Paŭlo Federn. En 1903 li renkontiĝis kun la dancistino Isadora Duncan, al kiu li provis alproksimigi la filozofion de Nietzsche.

Kune kun Ludwig Fulda li estis la unua prezidanto de la germana PEN-centro. Li tradukis el la itala verkojn de Dante Alighieri kaj el la angla librojn de Ralph Waldo Emerson, Herman Melville kaj Walt Whitman.

En la 1933-a jaro li elmigris en Danujon kaj en 1938 Londonon, kie li fariĝis konata kritikanto de la marksismo. Lia verko *Hauptmann Latour* estis malpermesita en Nazia Germanio.

## Verkoj 
* 1899: *Dante und seine Zeit.* Seemann, Leipzig/Wien/Berlin (2-a eldono 1916)
* 1911: *Der Chevalier von Gramont.* Hamiltons Memoiren und die Geschichte. (2 vol.) Georg Müller, München
* 1912: *Hundert Novellen. Band 1*, Georg Müller, München
* 1913: *Hundert Novellen. Band 2*, Georg Müller, München
* 1922: *Mazarin.* Georg Müller, München
* 1925: *Rosa Maria.* Roman, Paetel, Berlin
* 1925: *Ein Justizverbrechen in Italien.* Der Prozess Murri-Bonmartini. Die Schmiede, Berlin
* 1927: *Richelieu.* Karl König, Wien
* 1929: *Hauptmann Latour. Nach den Aufzeichnungen eines Offiziers.* Sponholtz, Hannover

## Literaturo 
* Elsa Egli-Griesser: *Karl Federn. Insbesondere als Novellist.* Rheinfelden, Krauseneck 1953 (Disertacio Univ. Zuriko)
* Willy Dähnhardt kaj Birgit S. Nielsen (Eld.): *Exil in Dänemark.* Deutschsprachige Wissenschaftler, Künstler und Schriftsteller im dänischen Exil nach 1933, Westholsteinische Verlagsanstalt Boyens & Co., Heide 1993, p. 503–506.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Deŝuteblaj verkoj ĉe la Gutenberg-projekto.

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Judaj rifuĝintoj
Paul Federn

**Paŭlo FEDERN** (naskiĝinta la 13-an de oktobro 1871 en Vieno, sinmortiginta la 4-an de majo 1950 en Novjorko) estis kuracisto kaj psikoanalizisto.

Li estis la filo de Jozefo Salomono Federn, frato de Karlo Federn kaj amiko kaj lernanto de Sigmund Freud. Lia filo estis Ernst Federn.

Ekde 1881 li kuneldonis la gazeton por psikanaliza pedagogio (*Zeitschrift für Psychoanalytische Pädagogik*). En la 1938-a jaro li elmigris Novjorkon kie li akiris grandan sciencan renomon.

## Fakverkoj 
* *Zur Psychologie der Revolution: Die vaterlose Gesellschaft*, Leipzig: Suschitzky 1919
* *Das psychoanalytische Volksbuch. Seelenkunde. Hygiene. Krankheitskunde. Kulturkunde*, Stuttgart: Hippokrates 1926; Bern: Huber 1939
* *Hygiene des Geschlechtslebens für den Mann*, Stuttgart: Hippokrates 1930
* *Bis der Arzt kommt*, Stuttgart: Hippokrates 1930
* *Gesundheitspflege für Jedermann*. Heft 1-2. Stuttgart: Hippokrates 1930
* *Ichpsychologie und die Psychosen*, Bern, Stuttgart: Huber 1956, Frankfurt: Suhrkamp 1978

## Literaturo 
* Edoardo Weiss: Antaŭparolo, en: Paul Federn: *Ichpsychologie und die Psychosen*, Frankfurt: Suhrkamp 1978, pp. 9-27.
* Art. Federn, Paul, en: Elisabeth Roudinesco/Michel Plon: *Wörterbuch der Psychoanalyse. Namen, Länder, Werke, Begriffe*, Wien, New York: Eldonejo Springer 2004, pp. 236-238.

## Eksteraj ligiloj 
* Federn faranta diskurson antaŭ la naskiĝdomo de Sigmund Freud.

Kategorio:Psikoanalizistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1871
Kategorio:Mortintoj en 1950
Kategorio:Judaj rifuĝintoj
Joseph Salomon Federn

eta|Rokitansky, la instruisto de Federn.
**Jozefo Salomono FEDERN** (naskiĝinta la 20-an de novembro 1831 en Prago, mortinta la 9-an de novembro 1920 en Vieno) estis fama kuracisto por internaj malsanoj.

La patro de Paŭlo kaj Karlo Federn estis estinta adepto de la granda patologo Karlo Barono de Rokitansky (1804-1878). Li malkovris la egan signifon de la sangopremo-kontrolo por la kuracado de internaj malsanoj.

## Verkoj 
* *Blutdruck und Darmatonie*, 1894

## Literaturo 
* E. Freund: Nekrologo al J.S. Federn, en: *Wiener klinische Wochenschriften* 33/1920

Kategorio:Aŭstraj kuracistoj
Fustat

**Fustat** estis la unua ĉefurbo de Egiptio en la araba epoko. Aktuale estas en la malnova parto de Kairo.

Tie konstruiĝis la unua moskeon de Afriko kaj, sekve, de Egiptio: Moskeo de Amr.

## Vidu ankaŭ 
* Islamo

Kategorio:Egiptio
Stop Online Piracy Act

la 18-an de januaro 2012 montris nigran protestopaĝon kontraŭ la leĝproponoj SOPA kaj PIPA.]]
***Stop Online Piracy Act*** (mallonge, **SOPA**, traduke "Leĝo por Haltigi Enretan Piratadon") estas usona leĝpropono, kiu celas reguligi kaj limigi la liberan uzadon de materialoj en la Interreto. Ĝi estas enkondukita en la Domon de Reprezentantoj de la usona Kongreso je la 26-a de oktobro 2011, fare de grupo de 12 kunproponantoj el ambaŭ ĉefaj partioj estrata de parlamentano Lamar S. Smith. Ĝia identiga numero estas H.R.3261, kaj ĝia oficiala priskribo estas «antaŭenigi prosperon, kreivon, entreprenadon, kaj novenkondukadon per luktado kontraŭ la ŝtelado de usonaj propraĵoj, kaj por aliaj celoj"».

Se ĝi leĝiĝos, la leĝo pliefikigos la povon de la usonaj policaj instancoj kaj posedantojn de kopirajtoj por batali kontraŭ elektronika komerco pri kopirajte protektataj intelektaj propraĵoj kaj pri falsitaj varoj. Prezentite al la Jura Komitato de la Domo de Reprezentantoj, la propono disvolvas la enhavon de la simila propono "PRO-IP Act" de 2008 kaj de la praktike samenhava propono en la Usona Senato, PIPA.

## Vidu ankaŭ 
* ACTA
* Aaron Swartz

Kategorio:Interreto
Kategorio:Juro pri intelekta proprieto
Kategorio:Usona juro
Kategorio:Politiko de Usono‎
Károly Bari

**Károly BARI** [kAroj], hungare **Bari Károly** estas hungarlandana cigano, poeto, tradukisto kaj grafikisto.

Li naskiĝis la 1-an de oktobro 1952 en Bükkaranyos.

## Biografio 
Li frekventis gimnazion en Miskolc, kie aperis lia debuta sukcesa poemlibro. Poste li lernis en ĉeflernejo kaj universitato en Budapeŝto kaj en Debrecen. En la 1970-aj jaroj pro politikaj poemoj li estis akuzita kaj kondamnita. Nuntempe li okupiĝas pri poemado, pentrado, tradukaĵoj. Li ekspoziciis unue en Gödöllő, poste en Budapeŝto, Parizo, Berlino kaj Strasbourg. Lia poemlibro itale aperis en Bologna. En 2001 li ricevis premion Kossuth, sed li ricevis ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkoj (elekto) 
* *Holtak arca fölé* (supren al vizaĝoj de mortintoj), poemaro, 1970
* *A némaság könyve* (libro de la muteco), poemaro, 1983
* *Bari Károly*, kompilaĵo, 1984
* *21 vers* (21 poemoj), 1992
* *Tűzpiros kígyócska* (fajroruĝa serpenteto), ciganaj popolfabeloj, 1985
* *Az üvegtemplom* (La vitropreĝejo), ciganaj popolfabeloj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj ciganoj
Inhibanto

**Inhibanto** estas   molekulo kiu malpliiĝas aŭ ĉesigas procezon, funkciadon aŭ kreskon de organo, specifan konduton de individuo k.s.. En la taga lingvouzo ĝi rilatas al io kio retenas, blokas, aŭ subpremas.

Al inhibanto aŭ **inhibicio**  povas referenci :
* Korodinhibanto, substanco kiu malrapidigas metaloksidiĝo. 
* Enziminhibanto, substanco kiu ligiĝas al enzimo kaj malpliigas ties agadon.
* Reakcioinhibanto, substanco kiu malebligas aŭ malpliigas la rapidecon de kemia reakcio.
## Referencoj
## Vidu ankaŭ
*Konservado
*Mumiigo

Kategorio:Biokemio
Kategorio:Kemia inĝenierarto
Ferenc Faludi

**Ferenc FALUDI**, hungare **Faludi Ferenc** estis hungara poeto, verkisto, pedagogo kaj tradukisto.
eta|220px|Memortabulo en Kőszeg
eta|220px|Memortabulo en Kőszeg
Li naskiĝis la 25-an de marto 1704 en Hungara reĝlando en **Németújvár** (nun Güssing, Aŭstrio). Li mortis la 18-an de decembro 1779 en **Rohonc**, (nun Rechnitz, Aŭstrio).

## Biografio 
En 1734 li iĝis pastro, poste li instruis en la universitatoj de Graz kaj Linz, poste li estis sendita al Romo. Tie li studis la italan arton kaj ankaŭ tradukadis. En 1748 li plenumis oficon en Vieno, poste en aliaj urboj. En la tiama hungara ĉefurbo Pozsony li estris bibliotekon inter 1759-1773. Pro ĉeso de la ordeno li iris al Rohonc, kie li mortis.

## Verkoj (elekto) 
* resume nur 40 poemoj postrestis
* agoj por la hungara lingvo: kreoj de novaj vortoj
* *Elementa geometriae Ign. Gaston Paradies recudi curavit Graecii*, latina scienca verko, 1738
* *Constantinus Porphyro-genitus* teatraĵo en 1754
* *Bölcs ember* (Saĝa homo), instruaj eseoj hungare, 1778
* *Faludi Ferencz költeményes maradványai* (Verkoj de Faludi), hungare, 2 volumoj, (1787)
* *Faludi Ferencz Versei* (Poemoj de Faludi), (1824)
* *Anthologia Faludi Ferencz Munkáiból* (Antologio de Faludi), 1836
* *Faludi Ferencz Minden Munkái* Ĉiuj verkoj de Faludi) 1853
* diversaj tradukaĵoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Faludi
Faludi
Faludi
Rototamo

eta|Rototamo

**Rototamo** estas tamburo sen kaldrono. Ĝi konsistas el turnebla streĉringo el metalo, kiu streĉas unuopan felon. Per simpla turnado de la streĉringo oni povas ŝanĝi la felstreĉon. Oni ludas rototamon per bastonetoj.

Pro la manka kaldrono rototamoj sonas pli klare kaj pli mallaŭte ol normalaj tamoj, pro kio ili plej ofte aldoniĝas triope al normala frapinstrumentaro. Frapinstrumentaroj konsistaj nur el rototamoj estas maloftegaj.

Kategorio:Tamburoj
Kategorio:Frapinstrumentaro
La Poterie (metroo de Rennes)

La stacio **La Poterie**, laŭ la nomo de la kvartalo sude de la urbo, estas la lasta stacio de la linio **a** de la metroo de Rennes.

## Situo 
Tiu lasta stacio de la linio **a** estas aparta, ĉar ĝi estas supertera. Post la lasta stacio estas viadukto de Norman Foster, super la ĉirkaŭvojo de Rennes. Tiu viadukto, nun uzata nur por la reveno de la vagonaroj al la garaĝo-riparejo, estos uzata poste por la etendo de la linio ĝis la centro de Chantepie.

Ĝi estas ankaŭ interŝanĝa loko kun la sudorientaj busoj de Rennes Métropole.

## Arkitekturo 
La arkitekto de tiu stacio estis Norman Foster

Dosiero:Métro La Poterie-2.jpg

## Ĉirkaŭ 
* Aŭtoparko 'La Poterie'
* Parko de Hautes-Ourmes

## Interŝanĝeblecoj 
* Grand Quartier - La Poterie / Haut Sancé
* Saint Grégoire / Rennes La Poterie / Portugal
* Saint Jacques / Bréquigny - La Poterie / Chantepie
* La Poterie / Z.I Sud Est - Cesson Sévigné (Saint-Étienne)
* (ancienne 62) Vern sur Seiche - Rennes (la Poterie)
* Corps Nuds / Saint Armel / Vern sur Seiche - Rennes (la Poterie)
* Nouvoitou / Vern sur Seiche - Rennes (la Poterie)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
*  (STAR)

Kategorio:Metroo de Rennes
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2002
Kategorio:2002 en Francio
Kategorio:Transporto en Rennes
Koncert-tamo

**Koncert-tamoj** aŭ **rok-tamoj** estas supre malfermaj pendo-tamoj, kiuj ne havas resonancfelon. Sur la malsupra kadronflanko ne estas stabletoj nek streĉringoj. La folia tavoligo finiĝas precize je la kaldronrandoj. Je transporto ili estis avantaĝaj, ĉar la kaldronoj pro manko de resonanco-stabletoj kaj de ringoj estas pli bone meteblaj unu en la alian.

Koncert-tamoj estis enmodaj aparte en la 1970-aj jaroj ĝis komence de la 1980-aj jaroj, kaj preskaŭ ĉiuj frapinstrumentaraj konstruistoj produktis ilin. Oni uzis ilin en pli grandaj frapinstrumentaroj kun multaj tamoj. Ili ekzistis kun la mezuroj 6 ĝis 16 coloj koncert-tamaro je kvar, ses aŭ ok tamoj. La star-tamoj kaj bastamburo tamen ĉiam havis resonancfelojn. Estis tre kutime, aldoni al frapinstrumentaroj koncert-tamojn, ekz. de la mezuroj 8 kaj 10 coloj. Nuntempe koncert-tamoj preskaŭ ne aperas. Fama koncerttama uzanto estas Phil Collins.

## Eksteraj ligiloj 
Koncert-tamoj ĉe ludwig-drums.com 

Kategorio:Membranofono
Kategorio:Frapinstrumentaro
János Batsányi

**János BATSÁNYI** [jAnoŝ baĉAnji], hungare **Batsányi János** estis hungara poeto, jakobeno.
eta|220px|Skulptaĵo pri Batsányi
Li naskiĝis la 9-an de majo 1763 en Hungara reĝlando en Tapolca. Li mortis la 12-an de majo 1845 en Linz.

## Biografio 
Li frekventis lernejojn en Keszthely, Veszprém, Sopron kaj Pest (urbo). Li parolis hungare, latine, germane kaj france. Li fondis la unuan hungaran literaturan societon kaj ankaŭ revuon kun Ferenc Kazinczy kaj Dávid Baróti Szabó. Li estis fidelulo de la franca revolucio. Pro poemo, kie li salutis la revolucion, li perdis la postenon en 1793. En la sekva jaro li estis kondamnita je unu jaro. En 1805 li edziĝis al aŭstria poetino. En 1809 Napoleono okupis Vienon kaj Batsányi tradukis proklamon de Napoleono. Baldaŭe tial li estis deportita al Linz, kie li mortis. Laŭ http://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_szabadk%C5%91m%C5%B1vesek_list%C3%A1ja li apartenis al framasonoj.

Citaĵo el lia grava poemo estas vaste konata: "Vi ĵetu atenteman rigardon al Parizo".

## Memorigiloj 
* skulptaĵo en Tapolca
* gimnazio en Csongrád

## En Esperanto aperis 
* en Hungara Antologio, 1983: 2 poemoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Hungaraj jakobenoj
Phil Collins

**Philip David Charles „Phil“ COLLINS** (* 30-an de januaro 1951 en Chiswick, Londono) estas brita Rock-/pop-kantisto, frapinstrumentisto, kantverkisto kaj aktoro. Li estas fama kaj kiel ĉefkantisto kaj ankaŭ kiel frontulo kaj frapinstrumentisto de la pionirroka kaj nuna popmuzika bando Genesis.

## Filmoj 
* Hook

Kategorio:Frapinstrumentistoj
Kategorio:Angloj
Kategorio:Naskiĝintoj la 30-an de januaro
Kategorio:Progresivrokmuzikaj muzikistoj
Preĝejo Sankta Antonio (Pilisszántó)

**Preĝejo de Sankta Antonio el Padovo** estas romkatolika paroĥa preĝejo en Hungario, en Pilisszántó.

## Historio 
La preĝejo estis konstruita fine de la 1750-aj jaroj. En 1865 pro incendio parte ĝi bruldetruiĝis. En 1890 oni konstruis novajn pilierojn. La preĝejo estis renovigita en 1946 kaj 1967. 
  
## Konstruaĵo 
La malalta turo situas super la enirejo. Interne Masa Feszty [maŝa festi], filino de Árpád Feszty pentris bildon de la ĉefaltaro en 1953. Sub la preĝejo estas mezepokaj ruinoj, tial en la centro de la preĝejo abrupre truo 6 metrojn profunda kaj 2 metrojn larĝa estiĝis. Arkeologoj supozas, ke estas tuneloj al diversaj direktoj. Ili konjektas, ke la ruino estis iam monaĥejo.

Kermeso okazas en la 13-an de junio.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare
* hungare

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Antonio de Padovo
Pilisszanto
Societo por Mondamikiĝo

**Societo por Mondamikiĝo** (angle ***World Friendship Society***) estis propono de Sir Thomas Vezey Strong en 1912, kiam li estis urbestro de Londono.

La korespondadreso estis la sidejo de *Browning Settlement*, kies direktoro estis F. Herbert Stead, la frato de William Thomas Stead.

La teksto troviĝas en La Revuo (1912, paĝoj 563 - 567), kie li anoncas unuan kunvenon dum la Universala Kongreso en Berno, sed la teksto estis originale sendita al Pola Esperantisto.

En la enkonduko li skribas, ke li gvidis kiel urbestro en la jaro 1911 la konferencon pri Paco kaj Arbitracio inter Britio kaj Usono. Li sendis la raporton al ĉiuj urbestroj de Britio. Poste la raporto estis tradukita al Esperanto kaj tiu informas pri la gigantaj elspezoj por armeoj kaj militŝipoj en ŝtatoj de Eŭropo. Por limigi la elspezojn por prepari militon laŭ Strong necesas senperaj kontaktoj inter Britio kaj Germanio por komprenigi, ke ĉiuj eŭropaj ŝtatoj havas komunan celon: La paco.

Li informas, ke li estas prezidanto de ĉi tiu societo, kiu "senbrue laboras" kaj estas en Britio la filio "Conciliation International", fondita de Barono Paul Henri d’Estournelles de Constant (Nobelpremio pri Paco, 1909) kun filioj en Usono, Germanio kaj aliloke. (angle: "World Association for International Conciliation").

La societo fidis al la frateco de la homaro, ĉar ĝi fidis al la patreco de Dio. La ideologia bazo estis kristana, nome la La Preĝo sur la Monto kaj la Patro Nia, sed malferma al ĉiuj religioj.

## Fonto 
* La Revuo (1912) alvoko

Kategorio:Esperanto-asocioj
Jan Twardowski

**Jan TWARDOWSKI** (naskiĝis la  en Varsovio, mortis la  samloke) – katolika pastro, honora prelato de la papo Johano Paŭlo la 2-a, pola poeto, reprezentanto de religia liriko. De lia versaĵo devenas la frazon: *Śpieszmy się kochać ludzi – tak szybko odchodzą* (Ni rapidu ami homojn - tiel rapide ili forpasas).

## Vivo 
Li partoprenis gimnazion je la nomo de Tadeusz Czacki en Varsovio. Abiturientiĝis en 1935. En 1937 aperis lian unuan volumon de poeziaĵoj *Powrót Andersena* (La reveno de Andersen). Samjare, Jan Twardowski komencis studi la polan lingvon ĉe Varsovia Universitato. En 1948, li magistriĝis. Dum la dua mondmilito estis soldato de la Pola Enlanda Armeo, partoprenis la varsovian ribelon. Rezulte de militaj travivaĵoj, en tio detruo de lia familia domo, en 1943, li decidis iĝi pastron.

Mortis en malsanulejo vespere la 18-an de januaro 2006 en Varsovio. Enterigita en la Panteono de Polaj famoj - loko por merititoj troviĝanta en la Templo de Dia Providenco - laŭ deziro de pola primaso kardinalo Józef Glemp, sed kontraŭ sia lasta volo, ĉar li volis ekripozi en la Tombejo Powązki en Varsovio.

## Kreemo 
Liriko de la pastro Jan Twardowski traktas same pri la Dio kiel pri la homo. En ĝi bone videblas pluraj metaforoj koncerne la naturon (ankaŭ kiel laŭdo de la kreitaĵoj). Lia poezio ofte, pere de retorikaj alparoloj kaj aliaj stilaĵoj, havas preĝan karakteron.

Kategorio:Polaj religiuloj
Kategorio:Polaj poetoj
Kabaso

eta|250px|Granda kabasao
**Kabaso** estas perkutinstrumento. La industrie produktata kabaso devenas de afrika originala instrumento nome „afuŝé“ (kalabasa krakilo). Ĝi konsistas el ligna mantenilo kun cilindra kapoparto kaj ĉirkaŭa profillado. La lado estas volvita per lige ĉirkaŭantaj metalmerlaj ĉenoj, kiuj ebligas precizajn krakajn sonojn.

## Ludoteknikoj 
Ekzistas du kutimaj ludoteknikoj:

* Je la unua oni metas la malferman kaj iomete rondigitan manplaton al la perloĉenojn kaj subitmove turnas la mantenilon. Tiel ekestas metale kraka brueto, diverslonga depende de longeco kaj rapideco de la turnmovo. Variaĵo: Per turnetado de la mantenilo kaj de la manplato resp. de la perloĉenoj unu kontraŭ la alian ekestas flua ritmo akcentebla laŭbezone.

* Je la alia ludotekniko oni enmanigas la kabason je la mantenilo tiamaniere, ke la tenilo kaj la cilindreca kapo estas horizontalaj. Per skuado antaŭen-reen de la kabaso la ne tute streĉaj perloĉenoj klakas kontraŭ la antaŭa kaj malantaŭa flankoj de la kabaso. Ĉi tiu tekniko generas "krotalecan" krakadon.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Idiofonoj
Kategorio:Frapinstrumentoj
Porto Velho

**Porto Velho**, esperantlingve Porto-Veljo, estas municipo kaj regurbo de brazila subŝtato Rondonio, kiu havis 428.527 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Rondonio

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Rondonio
Listo de katolikaj religiaj ordenoj

Jen **listo de katolikaj religiaj ordenoj**.

## A
* Antiquus Mysticusque Ordo Rosae Crucis
* Aŭgustenanoj
* Ordeno de la Aŭgustenanoj Rekoletoj

## B
* Benediktanoj

## C
* Cistercianoj
* Congregatio Jesu

## D
* Dominikanoj

## F
* Franciskanoj

## J
* Jezuitoj

## K
* Ordeno de Kalatrava
* Kapucenoj
* Ordeno de la Kardo
* Karmelanoj
* Kartuzianoj
* Ordeno de la Krono (Rumanio)
* Kunfrataro de la Rozkruco

## M
* Malta Ordeno
* Minoritanoj

## O
* Ordeno de Sankta Olavo
* Ordeno de Alcántara
* Ordeno de Aviso
* Ordeno de Johanitoj
* Ordeno de la Ĝartero
* Ordeno de la Minimuloj
* Ordre des Arts kaj des Lettres

## P
* Patroj de la dezerto
* Piaristoj

## R
* Rozkruca Ordeno, AMORC
* Rozkrucaj monografioj
* Rozkrucismo

## S
* Ordeno de Sankta Savao
* Ordeno de Santiago
* Sanusio
* Salesianoj de Don Bosco

## T
* Komunumo de Taizé
* Trapistoj


Kategorio:Katolikismo
4126 Mashu

'*4126 *Mashu'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kazuro Watanabe kaj Kin Endate elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita laŭ la Lago Mashu, (japane: 摩周湖, *Mashū-ko''), kratera lago en Hokajdo, rigardita kiel la plej puran en la mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Seeland (Saksio-Anhalto)

**Seeland**  estas komunumo kun urbaj rajtoj en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Salzland  de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

La urbo estas inter la plej junaj de Germanio: Administre, la urba komunumo ekestis la 15-an de julio 2009 per kunligo de la antaŭe sendependaj urbo Hoym kaj de la neurbaj komunumoj Friedrichsaue, Frose, Nachterstedt kaj Schadeleben. La kialo por tio estis administra reformo en la federacia lando Saksio-Anhalto kaj la decido anstataŭigi la antaŭan komunumaron *Seeland* per unusola urba komunumo. La antaŭe sendependa komunumo Gatersleben, kiu same apartenis al la komunumaro, ĝis la 1-a de septembro 2010 estis administrata en la urbo kaj tiam ankaŭ anigita al la urba teritorio.

eta|maldekstra|300ra|en la urba teritorio situas la lago *Concordia*
[eta|maldekstra|300ra|la baroka kastelo [Hoym]]

Kategorio:Distrikto Salzland
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Quincy (Ilinojso)

**Quincy** estas usona urbo de la usona ŝtato Ilinojso.

## Geografio 
La urbo havas areon de 41,3 km². 41,2 km² de la urbo estas lando kaj 0,09 km² estas akvo. En 2010, la urbo havis 40 633 loĝantojn, kun denseco de 983,91 loĝantoj/km².

Kategorio:Urboj de Ilinojso
4127 Kyogoku

'*4127 *Kyogoku''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la naskiĝa urbo de Hiroŝi Kaneda: Kjogoku en Ŝiribeŝi-subgubernio sur la insulo Hokajdo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Schwentinental

**Schwentinental**  estas komunumo kun urbaj rajtoj en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Plön de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, tuj oriente de la landa ĉefurbo Kijlo (Kiel). Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

La urbo estas inter la plej junaj de Germanio: Administre, la urba komunumo ekestis la 1-an de marto 2008 per kunligo de la antaŭe sendependaj komunumoj Raisdorf kaj Klausdorf. Tra la teritorio fluas la rivereto *Schwentine* , kiu donis sian nomon al la nova urbo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

[eta|maldekstra|internuleja lernejo de [Raisdorf]]
[eta|maldekstra|komunuma centro de [Klausdorf (Schwentine)|Klausdorf]]

Kategorio:Distrikto Plön
Kategorio:Urboj de Ŝlesvigo-Holstinio
4128 UKSTU

'*4128 *UKSTU'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita laŭ la "*U.K. Schmidt Telescope Unit*" (angla por *Aparato de Schmit-Teleskopo de la Unuiĝinta Reĝlando*) de la reĝa observatorio de Edinburgo kaj la "*U.K. Schmidt Telescope''" de Siding Spring.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Lamar S. Smith

**Lamar Seeligson SMITH** (naskiĝis la 19-an de novembro 1947 en San Antonio, Teksaso) estas usona politikisto de la Respublikana Partio. Ekde la jaro 1987 li estas parlamentano en la Usona Domo de Reprezentantoj kaj reprezentas la 21-an kongresan balotodistrikton, kiu kovras teritorion nordoriente de San Antonio kaj okcidente de Aŭstino.

eta|Lamar S. Smith

## Vivo 
Lamar Smith naskiĝis en 1947 en San Antonio kaj tie en 1965 finis la mezlernejajn jarojn en la urba Teksasa Armea Instituto. En 1969 li finis bakalaŭran studon de juro en la Universitato Yale en New Haven (Konektikuto) kaj en 1975 doktoriĝis pri juro en la Suda Metodista Universitato de Dallas.

Ekde la jaro 1970 li profesie laboris kiel ĵurnalisto kaj advokato en Vaŝingtono. Kun sia edzino *Beth* li havas du infanojn.

Internacie li precipe konatiĝis ekde oktobro 2011 per sia antaŭenpuŝo de la leĝpropono *Stop Online Piracy Act* (mallonge SOPA, traduke "Leĝo por Haltigi Enretan Piratadon").

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 
* oficiala retejo de la balota kampanjo favore al li

Kategorio:Usonaj politikistoj
Berken

**Berken** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Wangen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 49 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Berken situas en la Svisa Mezlando ĉe la suda bordo de la rivero Aro. Kun nur 49 loĝantoj Berken estas la plej malgranda komunumo de la administra distrikto Supra Argovio. La komunumo Berken konsistas el la tri setlejoj Oberberken, Unterberken kaj Christehof. De sudo al nordo trafluas la vilaĝon la rivereto *Seebach*, kiu fontas en Inkwil kaj en Berken alfluas al Aro. En la sudo de Berken apud *Weieracher* Seebach fluas tra du malgrandaj lagetoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,39 km², de kiuj 30 % estas kovritaj de arbaro, 52,9% servas por agrikulturo kaj 11,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Berken limas en nordo aliflanke de la rivero Aro al Walliswil ĉe Niederbipp, en oriento ankaŭ aliflanke de la rivero al Bannwil, en sudoriento al Graben, en sudokcidento al Heimenhausen, en nordokcidento al Walliswil ĉe Wangen.

## Trafiko 
Tra Berken pasas la kantona vojo 1449 de Herzogenbuchsee al Schwarzhäusern, kiu pasas en Berken la riveron Aro per ponto. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de 5 kilometroj norde en Niederbipp. La komunumo ne disponas pri konekto al la publika transportreto. La plej proksima bushaltejo troviĝas en Heimenhausen en distanco de proksimume 2 kilometroj sude.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Berken datiĝas el la jaro 1272 kiel *Berinkon*. Sur la teritorio de Berken estis trovitaj unuopaj objektoj el la neolitiko. Ekde la mezepoko Berken apartenis al la Senjorujo Aarwangen kies sorton ĝi dividis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. En la jaro 1798 ĝi estis atribuita al la distrikto Wangen, ĉe kiu ĝi restis ĝis ties integriĝo al la nova administra distrikto Supra Argovio en la jaro 2010.
 Kiel oni povas legi en la retejo de la komunumo, la vilaĝanoj malgraŭ la malgrandeco fieras pri sia aŭtonomio. La administran laboron Berken dividas kun la komunumo Inkwil.

## Vidindaĵoj 
La trankvila kaj pitoreska komunumo estas alloga por dimanĉaj promenadoj laŭlonge de Aro kaj en la apudaj arbaroj kaj kampoj. Kaj kiu migradas en Berken ne devas maltrafi halti en la restoracio Leono (germane *Löwen*, alemane *Löien*), kies kuirejo estas vaste konata ankaŭ fore de la regiono. La tradicia berna domo en la jaro 1937 komplete forbruliĝis kaj poste estis rekonstruita en ĝia hodiaŭa formo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Berken
Retkomerco

[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri reta merkatiko. Iomete kontroversa diskuto pri vendado de produktoj kaj financa libereco]]
**Retkomerco** aŭ **Elektronika komerco**, ankaŭ **interreta komerco** aŭ **enreta komerco**, estas la aro de aĉetoj kaj vendoj per komunikado interreta kaj retpoŝta laŭ distribuometodaro de merkatiko. Per interreto kaj/aŭ retpoŝto kreiĝas rekta komcerca kontrakto inter vendanto kaj aĉetanto. En pli vasta senco, la elektronika komerco ampleksas ĉiajn specojn de komercaj transagoj inter interretaj ofertantoj de varoj aŭ servoj, sen nepre esti komercaj entreprenoj, kaj aĉetemaj klientoj. La anglan ekvivalenton de la termino, *electronic business*, popularigis reklama kampanjo de la firmao IBM fine de la 1990-aj jaroj. En pli malvasta senco, la elektronika komerco ampleksas la komercajn transagojn inter komercaj entreprenoj interrete ofertantaj varojn aŭ servojn, ĉu aldone al aliaj komercaj metodoj kiel komerco vendeja kaj perpoŝta ĉu nur interrete, kaj aĉetemaj klientoj interestiaj pri tiuj varoj aŭ servoj.

## Vidu ankaŭ
* Amazon


Kategorio:Elektronika industrio
Karagöz

200px|eta|Karagöz kaj Hadzivat
**Karagöz** ("nigraj okuloj" en la turka) estas populara rolulo de la literaturo kaj teatro, kun origino en Turkio kaj etendiĝita tra la tuta araba mondo dum la ekzisto de la Otomana Imperio.

*Karagöz* laŭ la turka versio estas ombroteatro. La realiganto manipulas marionetojn per kartunaj aŭ lignaj stangetoj, kies ombro estas projekciata trans lumigita panelo.

Laŭ la legendo, Karagöz kaj lia amiko Hadzivat estis du masonoj kiuj vivis en la 14-a jarcento kaj kies kontraŭdiroj malpermesis al la cetero de la laboristoj, kiuj amuziĝis aŭskultante ilin, fini la konstruadon de la granda moskeo de Brossa. Kolere, la sultano pendigis ilin. Unu el la korteganoj, laŭ Margot Berthold, havis la ideon fari la bildojn en travidebla kaj multkolora haŭto de Karagöz kaj Hadzivat kaj revivigi ilin sur tolo. La ombroteatro estis reprezentita en la kortego de la sultano, en la geedziĝoj, en la festoj de la cirkumcido kaj en la kafumado dum la festo de Ramadano.

Kategorio:Folkloro
Kategorio:Pupteatro
Kategorio:Kulturo de Turkio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Turkio
Kategorio:Fikciuloj de la 14-a jarcento
Inkwil

**Inkwil** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Wangen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 632 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Inkwil situas en la Svisa Mezlando ĉe la nordokcidenta bordo de la malgranda Lago de Inkwil. Tra la komunumo pasas la rivereto *Seebach*, kiu elfluas el la Lago de Inkwil kaj en Berken alfluas al Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝo Inkwil kaj la kvartaloj Vorstatt kaj Ägelsee La lasta ankaŭ estas nomita *Station*, ĉar tie situas la stacidomo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,36 km², de kiuj 35,8% estas kovritaj de arbaro, 48,8% servas por agrikulturo kaj 13,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Inkwil limas en nordo al Wangenried, en oriento al Heimenhausen, en sudoriento al Niederönz, en sudokcidento al Bolken, kaj en okcidento al Subingen (SO).

## Trafiko 
Inkwil situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas la kantona vojo 1422, kiu de la kantona ĉefvojo n-ro 22 en Röthenbach kondukas al Subingen. La stacidomo de la fervojlinio de Herzogenbuchsee al Soloturno estis fermita en la jaro 1992 por la persona transporto. La fervojlinio estis poste remalfermita kiel parto de la rapidfervojo inter Herzogenbuchsee kaj Berno, sed ne plu estas trajnhaltejo en Inkwil. Al la publika transportreto la komunumo estas per buslinio de Soloturno al Herzogenbuchsee. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A1 situas apud Wangen en distanco de 6 kilometroj norde, respektive apud Kriegstetten en distanco de 8 kilometroj okcidente.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Inkwil datiĝas el la jaro 1262 kiel *Inchwile*. En Inkwil jam dum la neolitiko ekzistis setlejoj apud la lago. Dum mezepoko Inkwil apartenis al la Grafoj de Kiburgo, kiuj ĝis vendis en la jaro 1402 al Burgdorf. Burgdorf atribuis la malaltan jurisdikcion pri Inkwil al sia voktejo Grasswil. La alta jurisdikcio en la jaro 1406 estis kun la heredaĵo de la Grafoj de Kiburgo akirita de la urbo Berno, kiu ĝin atribuis al la voktejo Wangen. Je eklezia nivelo Inkwil apartenis al la paroĥo Herzogenbuchsee. Post la Helveta Revolucio Inkwil estis atribuita al la distrikto Wangen, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la nova administra distrikto Supra Argovio. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Inkwil
4125 Lew Allen

'*4125 *Lew Allen''''' estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la generalo Lew Allen Jr. (1925–2010), estro de la usona interna sekreta servo, poste vicprezidento de la California Institute of Technology kaj direktoro de la Jet Propulsion Laboratory de 1982.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
József Berda

eta|263px
**József BERDA** [jOĵef], hungare **Berda József** estis hungara poeto.

Li naskiĝis la 1-an de februaro 1902 en Budapeŝto. Li mortis la 6-an de julio 1966 en Budapeŝto.

## Biografio 
Li naskiĝis, kiel proleto. Li frekventis nur bazlernejon, tiutempe tio estis 4 jaroj, poste li tuj laboris. La debuta poemlibro aperis en 1923. La baldaŭaj poemoj aperis ekzemple en Nyugat. Lia amiko estis Attila József. Li ricevis premion "József Attila" en 1965.

## Verkoj (elekto) 
* *Könnyek útja és egyéb írások* (Vojo de larmoj kaj ceteraj skribaĵoj), (1923)
* *Vérző napok* (Sangaj tagoj), (1927)
* *Egyedül* (Sole), (1928)
* *Válogatott versek* (Elektitaj poemoj), (1944)
* *Élj és énekelj* (Vivu kaj kantu), (1954)
* *Így igaz* (Tiel ĉi veras), (1961)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Angyalföld

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Parolado de Zamenhof en 1907 en la Gildohalo de Londono

La parolado de L. L. Zamenhof en la Gildohalo de Londono, Anglio, realiĝis okaze de la Tria Universala Kongreso de Esperanto okazanta en Kembriĝo la 21-an de aŭgusto 1907.

La teksto de la parolado estas la jena:

Kategorio:L. L. Zamenhof
Kategorio:Esperanto-movado en Londono
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Győző Csorba

**Győző CSORBA** [djOzO ĉorba], hungare **Csorba Győző** estis hungara poeto kaj tradukisto.

Li naskiĝis la 21-an de novembro 1916 en Pécs. Li mortis la 13-an de septembro 1995 en Pécs.

## Biografio 
Li frekventis universitaton en Pécs por esti juristo. Li debutis poeto en 1938. Inter 1943-1952 li estris la bibliotekon en Pécs kaj ankaŭ poste li havis postenojn en ĉefbibliotekoj. Li ricevis premion Kossuth en 1985 kaj ankaŭ aliaj premiojn. Li edziĝis en 1944 baldaŭe havanta 3 filinojn.

## Verkoj (elekto) 
* *A lélek évszakai* (Sezonoj de la animo), elektitaj poemaro, (1970)
* *Összegyűjtött versek* (Kolektitaj poemoj), (1978)
* *Válogatott versek 1945-1975* (elektitaj poemoj 1945-1975), (1979)
* *Vissza Ithakába* (Re al Ithaka), elektitaj poemoj, (1954)
* *Egy eltűnt pécsi utcára* (Sur malaperintan straton en Pécs), elektitaj poemoj, (1991)
* *Kétféle idő* (Dusistema tempo), elekta poemo de la aŭtoro (1995)
* *Válogatott versek* (elektitaj poemoj), (1997)
* *Hátrahagyott versek* (postlasitaj poemoj), 2000)
* Johann Wolfgang von Goethe: Faust. (2-a parto), tradukaĵo (1959)
* de Bertolt Brecht elektitaj poemoj (1959)
* de Janus Pannonius elektitaj poemoj (1982)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Csorba
Csorba
Graben BE

**Graben** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Wangen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Supra Argovio en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 313 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Graben situas ĉe la norda bordo de la rivero Aro, oriente de la alfluo de Önz. La komunumo Graben ne disponas pri aparta centro sed konsistas el tuta aro de malgrandaj vilaĝetoj, nome Baumgarten, Burach, Gsoll, Hubel, Kleinholz, Schörlishäusern, Schwendi kaj Stadönz.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,16 km², de kiuj 36,6% estas kovritaj de arbaro, 52,7% servas por agrikulturo kaj 6,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Graben limas en nordo aliflanke de la rivero Aro al Bannwil, en nordoriento al Aarwangen, en sudoriento al Bützberg, en sudo al Herzogenbuchsee, en sudokcidento al Heimenhausen, kaj en nordokcidento al Berken.

## Trafiko 
Graben situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo kondukas flanka vojo de Langenthal al la Aroponto de Berken. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 5 kilometrojn norde en Niederbipp. Graben ne estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Graben datiĝas el la jaro 1220 kiel *Stadonce*. en Hubel estis malkovrita tombomonteto de la Hallstatt-kulturo. En mezepoko Graben apartenis al la Grafoj de Kiburgo. En la jaro 1385 la kiburga voktejo Baumgarten estis pandigita al la Senjoroj de Grünberg. Post diversaj ŝanĝoj de la posedantoj en la jaro 1432 Graben fariĝis havaĵo de Berno kaj estis integrita al la voktejo Aarwangen. Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 ĝi estis atribuita al la distrikto Wangen, ĉe kiu ĝi restis ĝis ties integriĝo al la nova administra distrikto Supra Argovio en la jaro 2010. Ek de novembro 2008 la komunuma administrado de Graben estas farita de la komunumo Bannwil.

## Nuklea centralo Graben 
En la jaro 1972 ekzistis projekto konstrui nuklean centralon en Graben. Pro la granda kontraŭstaro de la loĝantaro de la regiono, tiu projekto fiaskis. La 18-an de aprilo 1975 estis fondita la Senperforta Agado Graben (en la germana lingvo *Gewaltfreie Aktion Graben*, GAG), kiu de la 26-a ĝis la 28-a de aŭgusto 1977 organizis en Graben feston, kiun partoprenis inter 6000 kaj 9000 personoj.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Graben

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Graben
Louis Harold Gray

**Louis Harold GRAY** (naskiĝis la 10-an de septembro 1905 en Londono, kaj mortis la 9-an de julio 1965 en *Northwood*, Granda Londono) estis angla fizikisto, kiu precipe laboris pri la efikoj de radiadoj sur la biologiaj sistemoj.

Dum la kristnaska tago de 1923, li ricevis stipendion por studi en la Trinity College (Kembriĝo), kie instruis Ernest Rutherford. Li doktoriĝis en la Laboratorio Cavendish en 1930, dank'al siaj laboroj pri la efikoj de konataj radiadoj sur materialoj, kaj ankaŭ dank'al siaj mezuroj de iamaj malbone konataj kosmaj radiadoj. Dum iama epoko, radiobiologio, kunigante biologion, medicinon kaj fizikon, estis naskiĝanta kampo, pri kiu Gray kontribuis alporti necesan fundamenton. Resumo de lia laboro estas skribita sube.

Inter multaj aliaj agadoj, li difinis la mezurunuon de sorbita radiada dozo, kiu poste, en la Internacia Sistemo de Unuoj, estis nomata, honore de sia nomo, grajo.

## Kariero 
* 1933 - Estis malsanuleja fizikisto en *Mount Vernon Hospital*, Londono
* 1936 - Elvolvis la Bragg-Gray ekvacion, fundamento de la metodo de kavjonigado uzata por mezuri la energian sorbadon de ikso-radioj en materialoj
* 1937 - Konstruis unuan neŭtrongeneratoron en *Mount Vernon Hospital*
* 1938 - Studis biologiajn efikojn de neŭtronoj per ĉisupra generatoro
* 1940 - Elvolvis la RBE-koncepton (t.e. Relativa Biologia Efikeco) por priskribi la malsimilecon de la neŭtronaj efikoj laŭ la konsiderataj histoj
* 1952 - Iniciatis esplorojn pri biologiaj ĉeloj en hipoksiaj tumoroj kaj en kondiĉoj de hiperprema oksigeno
* 1953 - Fondis la* Gray Laboratorio* en *Mount Vernon Hospital*
* 1953 - 1960 - Sub la direkto de Gray, Jack W. Boag elvolvis *impulsan radiolizon*
* 1962 - Ed Hart, el Argonne National Laboratory, kaj Jack Boag eltrovis hidratan elektronon, per uzo de la impulsa radiolizo en la *Gray Laboratorio* - Tia eltrovo iniciatis novan esplordirekton, kiu ankoraŭ estas aktiva kaj vivgrava por kompreni la efikojn de radioj sur biologiaj histoj, ekzemple pri Kancerterapio.

## Vidu ankaŭ 
* Onkologio
* Radioterapio
* Sciencistoj kies nomoj estas uzataj por SI-unuoj

## Eksteraj ligiloj 
* RBE , respondo al demando adresita al spertuloj, pri efikoj de malsamaj radioj (Health Physics Society) ()
* La LH Gray Memorial Trust fondita en 1967 ()

Kategorio:Britaj botanikistoj
Kategorio:Britaj fizikistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Radiobiologio
Ĥusejn ibn Ali

[eta|250ra|[Maŭzoleo de Ĥusejn ibn Ali en Karbalo, Irako]]
**Ĥusejn ibn Ali ibn Abi Talib** (arabe, **حسین بن علی بن أبي طالب**), nomo ankaŭ literumita kiel Hussein, Husein, Husain, ktp, estis la dua filo de Ali ibn Abi Talib kaj de la filino de Mahomedo, Fatimah. Li naskiĝis la 8-an de januaro 626, en Medino kaj mortis la 10-an de oktobro 680, en Karbalo). Li estas kultata de la islama branĉo ŝijaismo, kiu memorigas sian martirecon en memorfesto nomata Aŝuro, kaj ankaŭ estas respektata de la islamaj sunaanoj pro lia apartenado al Ahl al-Bajt aŭ familio de Mahomedo.

Fatimah mortis juna, lasante orfajn Ĥusejn kaj Hasan. Verŝajne ambaŭ fratoj havis bonan rilaton kun la avo, la profeto Mahomedo kaj ili heredis la disputojn en kiuj envolviĝis ilia patro Ali pro regado de la kaliflando.

Ĥusejn geedziĝis kun Ŝahr Banu شهر بانو, unu el la filinoj de la lasta imperiestro de la Sasanida Imperio, Jazdgerdo la 3-a.

La kranio de Ĥusejn konserviĝas, laŭ la tradicio, en maŭzoleo apuda al la Moskeo de la Umajadoj en Damasko, loko kiu ankaŭ estas pilgrimcelo por la ŝijaanoj. Tamen, alia tradicio diras ke la kranio en iu momento estis portita al Kerbala, kaj alia diras ke al Kajro, en la nuna Moskeo Al-Husayn.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Karbalo

Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Ŝijaismo
Kategorio:Imamoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Medino
Moskeo de la Profeto

eta|250px|La Moskeo de la Profeto.

**Moskeo de la Profeto** aŭ **Al-Masĝid An-Nabaŭi** (), en Medino, estas la dua plej sankta moskeo de tutmonda islamo post Masĝid al-Haram en Mekko; la moskeo Al-Aksa (apud la Kupolo de la Roko, Jerusalemo) estas la tria plej sankta. La originala moskeo estis konstruigita de Mahomedo. La sekvaj kalifoj pliigis la grandon kaj la dekoraciadon de la moskeo. La komenca moskeo ne estis tiom granda kaj nur reprezentis etan parton de la nuna moskeo. Ĝia grando konsiderinde pliiĝis post la kreado de Sauda Arabio. La lasta renovigo okazis sub la reĝo Fahd. En ĉi tiu moskeo estas entombigita la profeto Mahomedo.

Kategorio:Moskeoj en Sauda Arabio
Kategorio:Islamaj sanktaj lokoj
Kategorio:Medino
Hasan ibn Ali

'''Al-Hasan ibn 'Ali ibn Abi Talib''' (; naskiĝis la 1-an de marto 625, mortis en 669) estas grava rolulo en Islamo, filo de Fatimah la amata filino de la profeto Mohamedo, kaj de la kvara kalifo Ali ibn Abi Talib. Hasan estas ano de la Ahl al-Bajt kaj Ahl al-Kisa. Por mallonga tempo li sukcedis sian patron Ali ibn Abi Talib kiel la justa kalifo sed poste li retiriĝis al Medino kaj estis enterigita interkonsente kun la omajada reganto Mu'aŭija ibn Abi Sufjan, kiu prenis la regadon de la kaliflando. Kaj sunaanoj kaj ŝijaanoj konsideras ke li estas martiro.

Kategorio:Imamoj
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Islamaj martiroj
Kategorio:Familio de Mohamedo
Ricinoleata acido

**Ricinoleata acido** estas ununesaturita (unuloke nesaturita) grasacido de tipo omego-9 kun kemia kemia formulo C18H34O3 kiu troviĝas en ricinoleo.
eta

## Vidu ankaŭ 
* Kalia linoleato
* Kalia ricinoleato
* Laŭrata acido
* Linoleata acido
* Oleata acido
* Palmitata acido
* Stearata acido

Kategorio:Biokemio