open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gusztáv Fáber

**Gusztáv Fáber** [gustAv], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fáber Gusztáv** estis hungara inĝeniero, profesoro. Lia familia nomvarianto estis **Faber**.

Gusztáv Fáber http://tudosnaptar.kfki.hu/f/a/faber/faberpant.html naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gusztáv Fáber akiris diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1927, poste tuj li havis postenon en signifa fabriko. Li projektis pontojn kaj similajn strukturojn. En 1939 li estis nomumita ĉefinĝeniero. Inter 1940 kaj 1944 li gvidis konstruadojn en Norda Transilvanio, kiu tiam apartenis al Hungario. Lia ĉefa projekto estis dissenda anteno de Hungara Radio. Depost la 2-a mondmilito li partoprenis en rekonstruadoj de bombarditaj pontoj. En 1951 li establis novan katedron en la menciita universitato, poste li estis katedrestro ekde 1953 ĝis la pensiuliĝo en 1969. En la studjaro 1960 li estis vicdekano. 

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Szilárdságtani példatár* (1957-1964)
* *A rugalmas stabilitás kézikönyve* (1963)
* *Hegesztett acélszerkezetek* (1964) 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri pontoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Breĉio

[eta|breĉio sur la pinto de la monto *[Sigiswanger Horn*]]
eta|Vulkana breĉio
[eta|[Forsmark-brekcio|Forsmark-breĉio (el la ŝovitaĵo de Eckernförder Bucht) (nomita laŭ la kuŝejo de patrina rokaĵo apud Forsmark (provinco Uppsala län (iam *Uppland*)) en Svedio)]]
eta|breĉio kun diversgrandaj frakaĵŝtonoj
eta|sedimentaj breĉioj
**Breĉio** (de la itala *breccia*: ŝtonŝutaĵo)  estas rokaĵo, kiu konsistas el neronditaj ŝtonaĵoj, kiuj estas kungluitaj per fajna baza amaso. Breĉioj similas al konglomeratoj (ekzemple pudingŝtono), kiuj, kontraŭe al breĉio, konsistas el rondikitaj rokaĵoj enfermitaj de fajna rokaĵo. La grajngrandeco superas du milimetroj. Rokaĵoj kun pli malgrandaj grajnoj nomiĝas **mikrobreĉio**. Oni distingas breĉioj laŭ ilia ekesto, ekzemple en sedimenta, vulkana, diagenaj, tektonaj breĉioj krome impaktaj breĉioj. Se la breĉioj konsistas nur el unu rokaĵspecio la breĉio nomiĝas monomikta, se el diversaj rokaĵoj polimikta.

## Sedimentaj breĉioj 
La estiĝo de sedimentaj breĉioj okazas ofte relative proksime al la loko, kie la veterdisfalo de la primara rokmaterialo okazis. Tion montras la malfajnajn, akreeĝajn formojn de la „kunbakitaj“ rompaĵoj, ĉar grandaj transportdistancoj (ekzemple per riveroj aŭ glaĉeroj) kaŭzas rondigitajn eĝojn. Plej ofte amasmoviĝoj, ekzemple montofalo aŭ terglito, kaŭzas breĉiojn. Ofte breĉioj estiĝas ankaŭ en submaraj subenglitoj de ŝtonŝtuaĵoj antaŭ rifo.

Dum enfaloj de rokaĵaj kavoj kaŭze de lesivado kaj subrozio estiĝas breĉioj.

## Vulkanaj breĉioj 
Aliaj procesoj, kiuj kaŭzas la ekeston de breĉioj estas vulkanerupcioj. Ĉi tie formiĝas erupciaj breĉioj, aŭ breĉioj en la vulkana gorĝo. Se la malfajnaj komponentoj estas ene de tofo ili estas nomataj tofbreĉioj.

## Diagenaj breĉioj 
Pli maloftaj estas diagenaj breĉioj, kiuj formiĝas dum la proceso de la rokaĵformiĝado kaj rokaĵfirmiĝo. Tiuj estiĝas per disrompiĝo de firmaj rokaĵtavoloj pro tertremoj aŭ per disrompiĝo pro alta premo en profundaj roktavoloj.

## Tektonaj breĉioj 
Ne malofte estas breĉioj, kiuj formiĝas per la rompiĝo de rokaĵoj kaŭze de geologia dislokiĝo , t.n. dislokiĝaj, defaŭltaj breĉioj, gangbreĉioj). Tektonaj breĉioj estas ekzemple kakirito kaj kataklasito).

## Impaktbreĉioj 
La trovo de breĉioj povas ankaŭ estas maldirkta pruvo de impakto ĉe kiu meteorito frakasigis kaj per alta premo kunfandigis rokaĵojn. Tiaj impaktbreĉioj troviĝis ekzemple en formo de buntaj breĉioj en la meteoritaj krateroj de Nördlinger Ries kaj en Steinheimer Becken.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Webseite vom Steinheimer Becken mit Bildern von Impaktbrekzien

Kategorio:Klasta sedimentŝtonaĵo
Kategorio:Metamorfa ŝtonaĵo
Kategorio:Petrologio
Imre Tersztyánszky

**Imre Tersztyánszky** [terstjAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tersztyanszky Imre** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, preposto, abato, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *nádasdi*.

Imre Tersztyánszky https://hu.wikipedia.org/wiki/Terszty%C3%A1nszky_Imre naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Nagyfalu (nuntempa Veľká Ves nad Ipľom en Slovakio). Li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
Imre Tersztyánszky lernis en Vác, poste li restis samloke kiel prefekto en 1806. En 1810 li pastriĝis, poste li iĝis episkopa sekretario. En 1812 li estis pastro en Kecskemét, poste abato, fine juĝisto. Li estis nomumita kanoniko de Vác en 1823, de Pécs en 1831. En la sekva jaro li iĝis titulara episkopo. Inter 1835 kaj 1847 li estis universitata direktoro en Institutum Geometricum. Li kontraŭis enkondukon de la hungara lingvo en la instruado. Depost 1847 li estis ĉefpreposto de Pécs.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Hálaadó tisztelete a magyar nemzetnek, mellyel az Szent István első apostoli királyához különösen köteleztetik* (1818)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj T, TY, poste serĉu la nomon)

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kastelo de Csákvár

eta|center|545px|Kastelo en Csákvár
La **Kastelo de Csákvár** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Esterházy** [esterhAzi]) estas impona historia monumento, nun hospitalo en Hungario, en urbo Csákvár.
eta|maldekstre|Ĉefenirejo de la kastelo

## Historio 
Familio Esterházy konstruis domegon inter 1760 kaj 1765 laŭ projekto de Jakab Fellner. La origine baroka kastelo mem kun kapelo, teatro kaj stalo estis konstruita inter 1778 kaj 1798 laŭ modelo de Kastelo Esterházy (Fertőd). La parko estis konstruita ekde 1779. En la jaroj 1810 kaj 1814 pro sismo la kastelo signife ruiniĝis. La posta renovigo okazis jam laŭ klasikisma stilo, ĝi finiĝis en 1823. La grafa familio Esterházy vivis en la kastelo ĝis 1945. La kastelo iĝis malsanulejo ekde 1954. La teatrejo iĝis biblioteko, la stalo iĝis manĝejo.
eta|Aerfoto pri la kastelo en Csákvár

## Konstruaĵo 
La etaĝa kastelo situas sola en ĝardeno en mezo de la urbo. La konstruaĵo formas proksimume U-majusklon. Interne proksimume 365 ĉambrojn.

## Parko 
En la parko-ĝardeno estas videblaj 400 arboj, ekzemple ducentjaraj platano, kaŝtano, metasekvojo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://kirandulastippek.hu/vertes-gerecse-velencei-to/csakvar-esterhazy-kastely 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj

Dosiero:Csákvár Eszterházi kastály-2.JPG|Parto de la kastelo
Dosiero:Esterházy-kastély parkja1.JPG|La parko
Dosiero:Esterházy-kastély parkja2.JPG|La parko

Csakvár
Kategorio:Malsanulejoj en Hungario
Csákvár
17988 Joannehsieh

'*17988 *Joannehsieh'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Joanne Charlotte Hsieh*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto en teamo pri biokemio. Ŝi estis lernantino ĉe la *Northport High School'' de Northport (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Skulptaĵo Cor-ten

La **Skulptaĵo Cor-ten** aŭ **Skulptaĵo DETH (greke:Γλυπτό ΔΕΘ)** estas artaĵo de la greka skulptisto Georgo Zongolopoulos kiu estas lokita al la norda enirejo de la spaco de la Tesalonika Internacia Komerca Festivalo (DETH) ekde 1966.

## Historio 
La skulptaĵo gajnis la unuan premion kaj estis lokita en 1966 en Tesaloniko post granda  arkitektura konkurso kiu estis  proklamita de DETH por la konstruo de la nova pordego. La 1966 estis jaro de gravaj ŝanĝoj por DETH kiu inkluzivis arkitekturajn intervenojn sur la bazo de ĝia modernigo. La «Skulptaĵo DETH»  estas alta 17m  kaj laŭ lia kreinto ĝi reprezentas en abstrakta vojo la Venkantino de Samotrako.

La allokigo de la skulptaĵo okazigis dekomence multajn reagojn kiel ĝi estis tre malsama komparante ĝin kun la laboroj de publika arto de tia tempo en Grekio. La skulptaĵo trovis multajn defendantojn, inter ili Patroklos Karantinos, Manolis Andronikos, Dimitris Fatouros, ktp. Dume la gazetoj de la epoko estis disigitaj pri la nova akiro de la urbo. La skulptaĵo troviĝis sur la sama punkto ĝis hodiaŭ kaj estis konsiderita kiel unu el la unuaj abstraktaj pecoj de arto de tiu grandeco kiu estis konstruita en la publika spaco en Grekio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Skulptaĵo Cor-dek Zogolopoulou kaj ĝia unika historio, thessalonikiartsandculture
* Artaĵoj en publika spaco en Grekio|Georgios Zogolopoulos Fundamento 

Kategorio:Konstruaĵoj en Tesaloniko
Simon Bar Koĥba

**Simon Bar Koĥba** (aramee שמעון בר כוכבא‎, aŭ ''Ŝim'on Bar Koĥba*, mortis en la jaro 135 de nia erao) estis juda estro konata kiel gvidanto de samnoma Bar-Koĥba-ribelo kontraŭ la Romia Imperio en la jaro 132 de nia erao, sekve de kio establiĝis sendependa juda ŝtato, kiun li regis dum tri jaroj kiel *Nasi* ("princo"). Lia ŝtato estis konkerita de la romianoj en 135 post arda milito de 30 monatoj.

Niaj fontoj pri Bar Koĥba estas la leteroj inter li kaj liaj subuloj, kristanaj tekstoj, romaj historiistoj kaj partoj de la Talmudo. La plej fruaj fontoj pri li estas nature liaj leteroj kaj la plej frua ekstera fonto estas Justino Martiro, kiu estis samtempulo de li, sed ne diras multan pri li. La leteroj montris ke Bar Koĥba estis pia judo.

## Nomo 
Dokumentoj malkovritaj dum la 20-a jarcento en la kaverno de leteroj donas lian originalan nomon, kun variaĵoj *Simeon bar Kosevah* (שמעון בר כוסבה), *Bar Koseva* (בר כוסבא) aŭ hebree *Ben Koseva* (בן כוסבא).  Tio povas indiki ke aŭ la patro aŭ lia devenloko estis nomita *Kosevah*.

La juda saĝulo-rabeno *Akiva* indulgis la eblon ke Simon povus esti la juda mesio, kaj donis al li la familian nomon "Bar Koĥba", kio signifas "Filo de la Stelo" en la aramea, de la stela profetaĵo en la verso 24: 17 de la Libro de Nombroj: "Eliros stelo el Jakobo". La nomo Bar Koĥba ne aperas en la Talmudo sed en ekleziaj fontoj. Rabenaj verkistoj post rabeno Akiva ne dividis lian takson de Ben Koseva. *Jose ben Halafta*, disĉiplo de Akiva, en ĉapitro 30 de la kroniko *Seder 'Olam'' nomis lin "Bar Koziba" (בר כוזיבא), kio signifas "filo de mensogo". Tiu implicita negativa juĝo de Bar Koseva estis daŭrigita almenaŭ ĝis la tempo de la kodigo de la Talmudo, kie la nomo estas ĉiam citata "Simon Bar Koziba" (בר כוזיבא) aŭ "Bar Kozevah" (בר כוזבה).

## Referencoj 
Kategorio:Ribelestroj
Kategorio:Judisma eskatologio
Kategorio:Historio de judismo
Kategorio:Historio de Palestino
Rezilienco

**Rezilienco** estas kapablo de homoj adaptiĝi al malsimilaj situacioj aŭ la kapablo de sistemo adaptiĝi al transformiĝo.

La esprimo estas uzata en diversaj kuntekstoj. Oni parolas pri klimata rezilienco, ekologia rezilienco, organiza rezilienco, psikologia rezilienco ktp.

## Ekologia rezilienco 
En ekologio resilienco estas la kapablo de ekosistemo reagi al perturboj rezistante damaĝojn kaj ripariĝi rapide. Rezilienco estas esenca trajto de daŭripova sistemo.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Politiko
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Socio
Lingvoj de Tanzanio

eta|250px|Nacia parko en Tanzanio
Tanzanio estas multlingva lando.

En Tanzanio parolatas pli ol cent lingvoj, ĉefe de la bantua lingvofamilio. Post la sendependiĝo, la registaro agnoskis, ke tio estas problemo por la unueco de la lando, kaj pro tio enkondukis la svahilan kiel nuran ŝtatan lingvon. La registaro enkondukis ĝin en ĉiuj unuagradaj lernejoj por disvastigi ĝin. En la tiama situacio ne eblis enkonduki ĝin en la tuta edukado, ĉar jam estis tre granda laboro skribi svahilajn lernolibrojn por la unuagradaj lernejoj. Pro tio la angla (kiu estis la kolonia lingvo de post la Unua mondmilito) ankoraŭ estas la lingvo de la duagradaj lernejoj kaj universitatoj.

Tamen la popolo grandparte akceptis la svahilan, kaj la angla estas malbone konata. Pro tiu lingva problemo multaj lernantoj foriras de la lernejo post fini la unuagradan edukadon.

Kvankam la multaj tribaj lingvoj ne estas aktive subpremataj, ili ne ĝuas la samajn rajtojn kiel la svahila, kaj pro tio iom post iom malaperas. Ĝis nun neniu el ili entute malaperis, sed oni povas antaŭvidi, ke se la lingva politiko ne ŝanĝiĝos, multaj el ili baldaŭ neniiĝos.

Ankaŭ en Zanzibaro, la araba estas parolata.

Nuntempe, junularo parolas slangon nomitan **lugha ya mitaani** (t.e. lingvo de kvartaloj) - opone al la instruata **Kiswahili fasaha** (pura svahila lingvo). Slango parolata en Daresalamo nomiĝas **lugha ya kibongo** (el **Bongo**, slanga nomo por Daresalamo).

La mpota lingvo estas bantua lingvo de Tanzanio, parolata en la Regiono Ruvuma. Masaja lingvo estas grupo de lingvoj aŭ dialektoj el la Nilota lingvaro parolata en la sudo de Kenjo kaj la nordo de Tanzanio fare de la masajoj, kiuj estas ĉirkaŭ 900 mil individuoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Lingvoj de Tanzanio ĉe retejo Ethnologue.
* Mapo de lingvoj de Tanzanio ĉe Ethnologue

Kategorio:Tanzanio
Kategorio:Lingvoj de Afriko
Scribus

**Scribus** estas libera kaj malfermkoda programaro por perkomputila eldonado komparebla kun komerca programaro kiel Adobe PageMaker, QuarkXPress kaj Adobe InDesign. Ekzistas versioj por Vindozo, Makintoŝo, Linukso, Unikso kaj eĉ OS/2.

Scribus fleksebligas enpaĝigadon kaj kompostadon. Per ĝi eblas krei profesiajn prespretajn dosierojn. Ankaŭ eblas per Scribus krei movbildojn kaj interagajn PDF-dokumentojn kaj formularojn.

## Scribus en Esperanto 
Ekzistas Scribus ankaŭ en Esperanto, inkluzive de versio 1.4.5. Pier Luigi Cinquantini el Italio kunordigas la esperantigadon.

## Vidu ankaŭ 
* Ghostscript

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Vindoza programaro
Bar-Koĥba-ribelo

La **Bar-Koĥba-ribelo** (hebree מרד בר כוכבא, *mered Bar Koĥba*) estis ribelo de la judoj en la romia provinco Judeo, gvidata de Simon Bar Koĥba kontraŭ la romia imperio. Bataloj daŭris ĉirkaŭ la jaroj 132 ĝis 136 de nia erao,  estis la lasta de tri gravaj judaj-romiaj militoj, do ĝi estas ankaŭ konata kiel *La Tria Juda-Romia Milito* aŭ *La Tria Juda Ribelo*. Kelkaj historiistoj ankaŭ nomas ĝin la Dua Ribelo de Judeo, ne kalkulante la militon de Kitos (115-117 de nia erao), kiu nur marĝene estis batalita en Judeo.

Post sukcesa ribelo de la jaro 132 en Judeo establiĝis sendependa juda ŝtato kiun la ribelestro Simon Bar Koĥba regis dum tri jaroj kiel *Nasi* ("princo"). Lia ŝtato estis konkerita de la romianoj en 135 post arda milito de 30 monatoj. Post tio, Jerusalemo estis plene detruita, kaj la nomo de la romia provinco poste ŝanĝita al *Syria Palaestina* (latine siria Palestino), por forigi la fortan asociigon de la teritorio kun la judoj. Ribelaj bataloj tamen daŭris ankoraŭ plian jaron.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Antikva Israelo
* Unua Juda-Romia Milito
* Dua Juda-Romia Milito

## Referencoj 
Kategorio:Historio de judismo
Kategorio:Historio de Palestino
Kategorio:Antikvaj ribeloj
Kategorio:Konfliktoj en la 2-a jarcento
Kategorio:130-139
Medio (regiono)

**Medio** (en la malnova persa 𐎠𐎼𐏁𐎣, *Mada*, en la mezpersa *Mad*) estas regiono de nordokcidenta Irano, kiu estis la politika kaj kultura bazo de la medoj kaj de aliaj antikvaj iranaj popoloj. Dum la periodo de la Aĥemenida imperio, Medio konsistis el grandaj partoj de la hodiaŭaj regionoj Irana Azerbajĝano, Irana Kurdio kaj okcidenta Tabaristano. Kiel satrapio sub Aĥemenida rego, Medio eventuale ampleksis pli vastan regionon, etendiĝante ĝis suda Dagestano en la nordo. Tamen, post la militoj de Aleksandro la Granda, la nordaj partoj estis disigitaj kaj fariĝis konataj kiel *Atropateno*, dum la ceteraj regionoj iĝis konataj kiel *Malgranda Medio*.

eta|maldekstra|170ra|Roka reliefo de meda viro
## Iom da historio
La Medoj unue famiĝis rilate al Asirio, de kiu ili estis submetitaj, en la oka jarcento a.K. En 633 a.K., la granda Meda monarkio formiĝis sub Kjaksaro (625 a. K. - 585 a. K.), kiu detruis Ninivon en 625 a.K.

La Persoj ankaŭ establis regnon, sed ĝi estis iagrade submetita al la Medoj. En 558 a.K., Ciro la Granda komencis sian regadon, kaj baldaŭ submetis la malnovan Medan monarkion. Kvar jarojn poste li konkeris Kreson, kaj Malgranda Azio estis aldonita al la persaj regnoj, dum Babilono estis prenita en 538 a.K. Dum la dudek naŭ jaroj de sia regado, Kiro etendis siajn regnojn de Induso ĝis Helesponto, kaj faris Persion la granda imperia potenco de Azio. Sub lia filo, Kambizo, Egiptujo estis konkerita en 525 a.K.

Dario la 1-a, kiu ekregis en 521 a.K., organizis la imperion, kiun Ciro fondis. Sub li la Persoj invadis Grekion, sed estis venkitaj en la Batalo de Maratono, 490 a.K. Lia filo, Kserkso, faris duan invadon, sed la ekspedicio malsukcesis, lia floto estis tute detruita, kaj la Persoj fine estis tute forpelitaj el Eŭropo. En 330 a.K. Aleksandro la Granda konkeris Persion, kaj la imperio finiĝis.

En 226 p.K. la Persoj, kiuj ĝis tiu tempo estis sklavigitaj de la Partoj, ribelis kaj formis novan regnon, kiu dum multaj jaroj militis kontraŭ la Romianoj. En la sepa jarcento la Persoj konkeris multajn el la orientaj provincoj de la Romia Imperio; sed en 628 ili estis venkitaj de la imperiestro Heraklio, kaj la konkeritaj provincoj estis restarigitaj.

En 651 Persio estis konkerita de la Saracenoj, kaj iom post iom ĝi fariĝis islama lando. En la frua parto de la deksesa jarcento la Persoj akiris sian sendependecon, kaj la moderna regno Persio ekestis. Ekde tiu tempo la Persoj faris senfinajn militojn kontraŭ la Turkoj. Dum la tempo de Napoleono ili havis militon kontraŭ Rusio, kie ili perdis vastan teritorion.

## Referencoj
Kategorio:Persa imperio
Mielvespo

alternative=Mexican Honey Wasp.jpg|eta|*Brachygastra mellifica*
***Brachygastra*** estas malgranda genro de neotropisaj papervespoj de la familio Vespedoj kaj ordo Himenopteroj, foje referencata kiel **mielvespoj**, kaj bone konata kiel unu el la nuraj tipoj de insektoj krom la variaj mielabeloj kiuj produktas kaj stokas mielon.

## Elektitaj specioj 
* *Brachygastra azteca*
* *Brachygastra lecheguana*
* *Brachygastra mellifica*

Kategorio:Vespedoj
18020 Amend

'*18020 *Amend'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Gregory Amend*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto pri bestoscienco. Li estis lernanto ĉe la *Manhasset High School'' de Manhasset (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Meliponino

**Senpikilaj abeloj**, foje nomataj **senpikilaj mielabeloj** aŭ simple **meliponinoj**, estas granda grupo de abeloj (ĉirkaŭ 500 specioj), kiu enhavas la tribon **Meliponini** (aŭ subtribo *Meliponina* laŭ aliaj aŭtoroj). Ili apartenas al la familio Abeledoj, kaj estas tre proksime rilataj al la komunaj mielabeloj, ĉarpentabeloj, orkidabeloj, kaj burdoj. Meliponinoj havas pikilojn, sed ili estas tre malgrandaj kaj ne povas esti uzataj por defendo. Meliponinoj ne estas la nura tipo de "senpikilaj" abeloj; ankaŭ masklaj abeloj kaj abeloj de kelkaj aliaj specioj, kiaj ĉe la familio Andrenedoj ne havas pikilojn.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* International Bee Research Association
* Stingless honey bees of Brazil 
* Mayan Stingless Bee Keeping: Going, Going, Gone?
* A Different Kind of Beekeeping Takes Flight

Kategorio:Abeledoj
Dolĉeco

[eta|dekstra|Dolĉaj manĝoj, kiaj tiu elfraga [torto, estas ofte manĝataj por deserto.]]

**Dolĉeco** estas unu el kvin bazaj gustoj kaj estas universale konsiderata kiel plezuriga sperto, escepte eble se troe. Manĝo riĉa en simpla karbohidratoj kiaj sukero estas tiuj plej ofte asociataj kun dolĉeco, kvankam estas aliaj naturaj kaj artefaritaj komponaĵoj kiuj estas dolĉaj je multe pli malaltaj koncentraĵoj, ebligante ties uzadon kiel ne-kalorienhava sukeranstataŭaĵo. Ekzemploj de manĝoj kiuj povas esti uzataj kiel nesukerenhavaj dolĉaj anstataŭaĵo estas saĥarino, aspartamo, acesulfamo, sukralozo, ksilitolo, erotritolo, kaj stevio. Aliaj komponaĵoj, kiaj mirakulino, povas ŝanĝi la percepton de la propra dolĉeco mem.

## Vidu ankaŭ 
* Dolĉaĵo

Kategorio:Gusto
László Facsinay

**László Facsinay** [lAslO faĉinai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Facsinay László** estis hungara geofizikisto, instruisto.

László Facsinay http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03975/04029.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Aknaszlatina (nuntempa Solotvino en Ukrainio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Facsinay akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1933. Post siaj studoj li laboris en firmao, kiu serĉis naftojn. Li faris geodeziajn mezuradojn en Transdanubio, Stirio, Rumanio, Italio. Post la ŝtatiĝo li laboris en geofizika instituto, li partoprenis en stabo, kiu trovis nafton ĉe Nagylengyel. Inter 1953–1956 li instruis en mezlernejo, en la studjaro 1954 ankaŭ en teknika akademio. Inter 1959 kaj 1962 li laboris en Ĉinio, poste en nafta trusto ĝis la pensiuliĝo en 1970. Li kandidatiĝis en 1966. Li ricevis premion Kossuth en 1953.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A dunántúli relatív ingaállomásokon mért nehézségi anomáliák újabb meghatározása graviméterrel* (1942)
* *Gravitációs mérések és izosztázia* (1952)
* *Szeizmikus mérések a feltalajkutatásban* (1953)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Richárd Falk (inĝeniero)

**Richárd FALK** [riĥard], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Falk Richárd** estis hungara inĝeniero, profesoro.

Richárd Falk http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=255 naskiĝis la  en Sopron. Li mortis la  en Miskolc.

## Biografio 
Richárd Falk frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste teknikajn universitatojn en Budapeŝto kaj Vieno. Li akiris inĝenieran diplomon en Vieno. Inter 1924 kaj 1942 li instruis en arbara altlernejo en Sopron. Li doktoriĝis en 1939. En 1942 li estis nomumita privata profesoro en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, tamen li laboris en diversaj firmaoj pri naftominado. Ekde 1951 li denove instruis komence en Sopron, poste en Universitato de Miskolc. En la lasta universitato li estis katedrestro ĝis la pensiuliĝo en 1968. Li foje estis dekano, foje vicrektoro. En 1953 li kandidatiĝis. Li okupiĝis pri maŝinoj de naftominado.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Rugós kioldású kasfogókészülékek dinamikai viszonyainak vizsgálata* (1939)
* *Lengősziták dinamikája* (1940)
* *Bányászati Kézikönyv* (Minada manlibro), (1951-59)
* *A kőolajkutatás és feltárás módszerei Magyarországon* (1957)
* *Olajbányászati gépek* (1964-65) - studenta lernolibro
* *Hidrosztatikus és hidrodinamikus hajtógépek* (1977) - studenta lernolibro

## Memorigiloj 
* busto en muzeo en Nagykanizsa de 2010 https://www.kozterkep.hu/~/18650/

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Amonia heksakloro-fosfato

**Amonia heksakloro-fosfato**, **heksakloro-fosfato de amonio** aŭ **NH4[PCl6]** estas neorganika kombinaĵo, salo de amoniako, fosforo kaj kloro, rezultanta el reakcio inter fosfora kvinklorido kaj amonia klorido, ne komerce disponebla sed estas adukto uzata en organikaj kaj neorganikaj sintezoj, kies anjona nukleo konsistas je ses kloratomoj ligitaj al centra fosforatomo.

## Sintezo 
* Amonia heksakloro-fosfato prepareblas pere de reakcio inter amonia klorido kaj fosfora kvinklorido:
\mathrm{NH_4Cl + PCl_5 \longrightarrow NH_4PCl_6}

## Reakcio 
* La komponaĵo estas malstabila kaj malkomponiĝas por estigi NPCl2 kaj HCl.
\mathrm{NH_4PCl_6 \xrightarrow{hejtado} \underset{klorido\;de\;fosfonitrilo}{NPCl_2} + 4\;HCl}

## Literaturo 
* Phosphorus-Nitrogen Compounds: Cyclic, Linear, and High Polymeric Systems, H Allcock
* Advanced Inorganic Chemistry: Vollume II
* Science Direct
* GuideChem

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Kloraj kombinaĵoj
Gyopárosfürdő

eta|center|540px|Larĝa panoramo en Gyopárosfürdő

**Gyopárosfürdő** [djopAroŝfurdO] (konata en Hungario „Perlo de la Granda Hungara Ebenaĵo") estas signifa banloko, feriejo, ekstera apartenaĵo de Orosháza.
eta|maldekstre|Fervoja haltejo de Gyopárosfürdő

## Geografio 
Gyopárosfürdő kun la lago etendiĝas en protektata tereno. Urbomezo de Orosháza troviĝas 3 km. La banloko havas apartan fervojan haltejon, krome urba aŭtobuso de Orosháza liveras la pasaĝerojn.

## Historio 
En mezo de la 19-a jarcento en tiu loko vitejoj etendiĝis apud la lagaro. En 1869 loka kuracisto Elek László konstatis, ke lagoj de Gyopárosfürdő havas kuracajn efikojn. En la sekva jaro oni komencis konstrui la banlokon. En 1886 oni deklaris la lokon banloko, sekve la banloko signife evoluis. Komence de la 20-a jarcento estis konstruita la unua hotelo, ekde 1909 kuracejo funkciis. En 1925 oni konstruis akvoturon, kiu nuntempe estas muzeo. Ekde 1999 la akvo estas kuracakva. En 2004 banejo pri impresaj naĝbasenoj estis konstruitaj, post 4 jaroj ĝi ricevis 4 stelojn kiel kvaliton.

## Lago 
Profundo de la lago estas averaĝe 2 m. En la akvo vivas ankaŭ karasoj, karpoj, bramoj. Laŭ analizo la akvo havas alkala-hidrokarbonaton. En la lago ne nur naĝas, sed ankaŭ boatas kaj akvobiciklas.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de hungaraj kuraclokoj

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* http://gyoparosfurdo-oroshaza.hu/gyoparosfurdo/elmenyfurdo 
* http://ohk.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=45&Itemid=179  

Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Orosháza
Kategorio:Banlagoj en Hungario
Encyclopedia of Judaism

:Ne konfuzu tiun-ĉi verkaĵon kun la pli frua enciklopedio angle titolata *Jewish Encyclopedia* kaj samtempa, same anglalingva, enciklopedio titolata *Encyclopaedia Judaica*.

La ''''''''* (angle por "Enciklopedio de Judismo") estas 3-voluma anglalingva enciklopedio pri la nuntempaj juda popolo kaj judismo, kovranta diversajn areojn de la nuna juda mondo kaj civilizo. Ĉefaj eldonantoj estas *Jacob Neusner, Alan J. Avery-Peck* kaj *William Scott Green*. La publikaĵo de sume 1592 paĝoj origine publikiĝis en junio 1999. Ĝi eldoniĝis ankaŭ en formo de lumdiskego.

La usona faka publikaĵo *'' recenzis la enciklopedion sekve:
 

## Referencoj 
Kategorio:Enciklopedioj
Kategorio:Judismo
József Petzelt

**József Petzelt** [jOĵef pecelt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Petzelt József** estis aŭstra-hungara inĝeniero, profesoro, oficiro, geodeto. Liaj nomvariantoj estis *Peczelt, Pezelt*.

József Petzelt http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/081/pc008168.html#10 naskiĝis supozeble en 1805 en Habsburga Imperio en Wachau. Li mortis la  en Szentendre.

## Biografio 
József Petzelt aĝis 5, kiam li estis edukita jam en Hungarlando en Székesfehérvár. Inter 1823 kaj 1841 li estis artileriano. Li instruis en armea lernejo en Olmütz. Li akiris inĝenieran diplomon en Institutum Geometricum en 1825, sciencan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1830, poste li estis juĝisto en Varaždin (historia departemento). En 1841 li ekinstruis en *Institutum Geometricum*, eĉ li gvidis ĝin. Dum Hungara revolucio de 1848 li estis oficiro en la hungara armeo, li establis la unuan hungaran armean lernejon. Post falo de la revolucio li translokiĝis al Szentendre, kie li faris geodetajn laborojn, ĉar li ne rajtis instrui plu.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Project zu Schleussen-Thoeren für Kriegsschleussen* (1835) 
* *Das kleine katadioptrische Kathetometer* (1845,  fare de József Stoczek) 
* *A m. kir. tudományok egyetemi mérnöki intézeténél tartott előadássai a gyakorlati mértanból* (1847) - universitataj prelegoj 
* *A magyar hadi főtanoda szerkezete* (1849, ankaŭ )

## Memorigiloj 
* mezlernejo en Szentendre portas la nomon de 1988

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero P, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj armeinĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri geodezio
Kategorio:Aŭstroj
Brit mila

eta|maldekstra|300px|Cirkumcida ceremonio
La ***brit mila*** (, ; aŝkenaza prononco: , "interligo de cirkumcido"; jida prononco: *Bris* ) estas juda religia maskla cirkumcida ceremonio. Ĝin realigas aparta judisma fakulo pri rita cirkumcido, nomata *mohel* (מוֹהֵל‎ [moˈhel], aŝkenaza prononco [ˈmɔɪ.əl], plurale: מוֹהֲלִים mohalim [mo.haˈlim], aramee מוֹהֲלָא‎ mohala, "cirkumcidanto", ofte - sed ne nepre - rabeno) je la oka vivtago de virseksa bebo. La *brit mila* estas sekvata per festa manĝo, nomata *seudat Mitzvah* (סעודת מצוה‎).

## Vidu ankaŭ 
* Brit ŝalom
* Infanrajtoj

Kategorio:Judismo
Pidjon ha-ben

La ***pidjon ha-ben*** () aŭ *elaĉeto de la unuenaskita filo* estas religie necesa rito en judismo, aparte atentata en ortodoksa judismo. En ĝi per uzo de arĝentaj moneroj unuenaskita juda filo estas "liberigita" el lia naskiĝo-stato de sankteco, kiam li atingas aĝon de tridek tagoj.

La elaĉeto estas atingata per donado de kvin arĝentaj moneroj al juda pastro de la familio *Kohen*, do al patrolinia posteulo de la pastra familio de Aaron. Biblia fonto de la rito estas la Toraaj versoj Eliro 13,2 kaj sekvaj.

"Unuenaskita filo" estas ĉiu knabo, kiu estas la unua naskito de sia patrino (do ne gravas ke eventuale la patro jam donis vivon al alia filo). Elaĉeto ne necesas, se la patro estas el la pastraj familioj *Kohen* aŭ *Levi*, aŭ la patrino estas filino de pastro el la familioj *Kohen* aŭ *Levi*. Krome ĝi ankaŭ ne necesas kiam la knabo naskiĝis per cezara sekco.

eta|maldekstra|300px|ceremonio *pidjon ha-ben*

Kategorio:Judismo
Amonia heksa-vanadato

**Amonia heksavanadato**, **heksavanadato de amonio** aŭ **(NH4)2[V3O8]2** estas neorganika salo de amonio kaj heksavanadata jono, produktata el reakcio inter vanada kvinoksido kaj amonia klorido, kaj uzata en kemiaj sintezoj aŭ biologiaj reakcioj por enkapsuligo de la glukozo oksidazo.

Ĝi estas venena substanco tra subhaŭta kaj intravejna vojoj. Kiam hejtata ĝis malkomponiĝo, ĝi eligas toksaj fumojn de amoniako kaj vanadaj oksidoj. Longedaŭra ekspozicio al vanadaj komponaĵoj povas kaŭzi rompon de la naza septo.

## Sintezo 
* Termo-malkomponiĝo de amonia meta-vanadato laŭ metodo de Ephraim kaj Beck:
\mathrm{2 NH_4Cl + 3\;V_2O_5 + H_2O \longrightarrow (NH_4)_2)V_6O_{16} + 2\; HCl}
* Precipitado de acida solvaĵo de NH4VO3 kun (NH4)2SO4 laŭ la metodo de Levanto:
\mathrm{3\;V_2O_5 + 2\;NH_4Cl + H_2O \longrightarrow (NH_4)_2)V_6O_{16} + 2\;HCl}

## Reakcioj 
* Amonia heksavanadato malkomponiĝas estigante amoniakon, akvon kaj vanadan kvinoksidon:
\mathrm{(NH_4)_2)V_6O_{16} \longrightarrow  2\;NH_3 + 3\;V_2O_5 + H_2O}
* Amonia heksavanadato reakcias kun baria klorido:
\mathrm{(NH4)_2)V_6O_{16} + BaCl_2 \longrightarrow  \underset{baria\;heksa-vanadato}{BaV_6O_{16}} + 2\;NH_4Cl}

## Literaturo 
* International Nuclear Information System
* Science Direct
* Beneficiation of vanadium compounds
* Springer link
* Preparing metal-grade vanadium oxide from red cake and mill solutions, Carl J. Chindgren, Lester C. Bauerle, Joe B. Rosenbaum
* Bioinorganic Vanadium Chemistry, Dieter Rehder
* Handbook on the Toxicology of Metals, Gunnar F. Nordberg, Bruce A. Fowler, Monica Nordberg

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Vanadaj kombinaĵoj
Let's Encrypt

'''Let's Encrypt''' estos atestila aŭtoritato, kiu donos senpagajn ĉifradajn atestilojn. Ĝi disponigis ilin la 16an de Novembro, 2015. Ĝi estas desegnita por fari ĉifradon facile kaj senpage.

## Eksteraj ligiloj 
* https://letsencrypt.org/

Kategorio:Informadiko
18024 Dobson

'*18024 *Dobson''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo James M. Roe elde Oaxaca de Juárez (Meksiko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona amatora astronomo John Dobson (1915 — 2014), unu el plej gravaj popularigistoj de astronomio de la 20-a jarcento. La Dobsona teleskopo, kiun li kreis, disvastiĝis tra la mondo kaj permesis ke amatoraj astronomoj uzis pli larĝajn aperturojn ol antaŭ. Li elmontris fervoron por partigi sian konon pri la universo kun vasta publiko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James M. Roe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Amonia heksaciano-ferato

|-
|**Merck Index**||
* 14, 520
* 15,517
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**Sekurecaj Indikoj**
|-
|Risko||R32 R52 R53
|-
|Sekureco||S22 S24 S25 S50 S61
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**Pridanĝeraj indikoj**
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" | **Danĝero** 
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |**GHS etikedigo de kemiaĵoj** 
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo||  
|-
|GHS Signalvorto||Averto
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo( kaj 100 kPa)
|}

**Amonia heksaciano-ferato (II)**, **heksaciano-ferato (II) de amonio** aŭ **C6N10H16Fe** estas neorganika kombinaĵo de amoniako, fero kaj cianidanjono (C≡N)−, flava substanco kiu perdas akvon sub ekspozicio en aero aŭ lumo, estas tre solvebla en akvo kaj malkomponiĝas kiam hejtata. Ĝi estas uzatas en kemiaj sintezoj, tre damaĝa al sano, venena kiam inhalita, englutita aŭ per haŭtokontakto.

Kune kun jonoj de pezaj metaloj, heksacianoferatoj estigas karakterizajn kolorigitajn kunordigitaj polimeroj kiuj precipitiĝas en akvosolvaĵo. La plej konataj estas fera (III) heksacianoferato (II), pli konata kiel prusa bluo; fera (III) heksacianoferato (III) aŭ Fe4[Fe(CN)6]3, pli konata kiel prusa ruĝo, kaj kuprika heksacianoferato (II) aŭ Cu2[Fe(CN)6.n H2O. La industria uzo de kalia heksacianoferato (II) estas grava vojo por produktado de bluaj, flavaj kaj ruĝaj pigmentoj.

## Sintezo 
* Reakcio inter fera (II) klorido kaj natria cianido:
\mathsf{FeCl_2 + 6\;NH_4CN \ \xrightarrow{}\ (NH_4)_4[Fe(CN)_6] + 2\;NH_4Cl }
* Reakcio inter fera (III) sulfato kaj natria cianido:
\mathsf{FeSO_4 + 6\;NH_4CN \ \xrightarrow{varmo}\ (NH_4)_4[Fe(CN)_6] + 2\;(NH_4)_2SO_4 }
* Reakcio inter fera (II) cianido kaj natria cianido:
\mathsf{Fe(CN)_2 + 4\;NH_4CN \ \xrightarrow{}\ (NH_4)_4[Fe(CN)_6] }

## Reakcio 
* Flavo de prusio reakcias kun Fe3+ jonoj por estigi bluon de Prusio.

**4 (NH4)3+Fe3+(C6H5O73−)2 + 3 (NH4)4[Fe(CN)6] → Fe4[Fe(CN)6]3 (Prusa ruĝo)+ 8 (NH4)3(C6H5O73−)**

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Santa Cruz Biotechnology 
* American Elements
* [Carbosynth](http://www.carbosynth.com/carbosynth/website.nsf/(w-productdisplay)/CB91B58B5FF7EEEF652578C8000D1A7A)
* Concise Encyclopedia Chemistry, Mary Eagleson

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Feraj (II) kombinaĵoj
Encyclopaedia Judaica

:Ne konfuzu tiun-ĉi verkaĵon kun la pli frua enciklopedio angla titolata *Jewish Encyclopedia*.
La ***Encyclopaedia Judaica*** (, ) estas 26-voluma anglalingva enciklopedio de la juda popolo kaj de judismo. Ĝi kovras diversajn areojn de la juda mondo kaj civilizo, inkluzive de juda historio de ĉiuj epokoj, kulturo, judaj festotagoj, hebrea lingvo, Torao, kaj la sistemo de religiaj instruoj nomata Halaĥo. Publikigita origine en 1971, laŭ la stato de 2010 ĝi aperis en du eldonoj akompanitaj per kelkaj revizioj.

La anglalingva enciklopedio *Judaica* estis eldonita ankaŭ sur lumdiskego. La lumdiskega versio estis plibonigita per almenaŭ 100 000 hiperligiloj kaj pluraj aliaj trajtoj, inkluzive de filmetoj, serioj de sinsekve montrataj fotoj, mapoj, muzikaĵoj kaj prononcekzemploj de hebreaj nomoj. Dum la lumdiskega versio estas ankoraŭ disponebla, la eldonistoj nuligis ĝian estontan aktualigon kaj reeldonon.

La enciklopedio estis verkita de israelaj, usonaj kaj eŭropaj profesiuloj pri la respektivaj temoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* reta eldono  ()

Kategorio:Enciklopedioj
Kategorio:Judismo
18026 Juliabaldwin

'*18026 *Juliabaldwin'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Julia Ruby Baldwin*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2003 pro sia projekto en teamo pri konduta kaj socia sciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la *Oregon Episcopal School'' de Portland (Oregono, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
(18025) 1999 KF5

**(18025) 1999 KF5** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la projekto *Spacewatch*, elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Imunomanko

**Imunomanko** (aŭ *imunomalsufiĉo*) estas stato en kiu la kapablo de la imuniga sistemo por batali infektan malsanon estas malhelpita aŭ eĉ tute foresta. Imunomanko povas ankaŭ malpliigi la kanceran imunokontroladon. Plej kazoj de imunomanko estas akiritaj ("duarange") sed kelkaj personoj naskiĝas kun difektoj en sia imuniga sistemo, do temas pri unuaranga imunomanko. Transplantitaj pacientoj bezonas kuracilojn por nuligi siajn imunsistemon kiel kontraŭ-malakcepta rimedo, kiel faras kelkaj pacientoj kiuj suferas pro troaktiva imunsistemo. Persono kiu havas imunomankon de iu ajn tipo estas imunomalhelpita. Imunomalhelpita persono povas esti partikulare vundebla fare de oportunismaj infektoj, aldone al normalaj infektoj kiuj povus tuŝi iun ajn.

Kategorio:Imunologio
Amonia duuraniato

**Amonia duuraniato**, **duuraniato de amonio** aŭ **(NH4)2U2O7** estas neorganika kemia kombinaĵo de uranio kaj amonio, kune kun natria duuraniato, ĝi estas pera substanco de uranio rezultata el la produktado de urania flava torto, ia miksaĵo da uraniaj oksidoj.

Ĉi-substanco precipitiĝas dum produktado per aldono de akva amonia hidroksido post urania ekstraktado pere de terciaraj aminoj en keroseno, iu organika solvaĵo. La precipitaĵo tiam densiĝas kaj centrifugiĝas antaŭ ol kalcinigo al urania oksido. Kanada metodo preferas produkti uranian oksidon elde amonia duuraniato, anstataŭ elde uranila nitrato, kiel en aliaj partoj de la mondo. Iam amonia duuraniato uzatis por produktado de kolorigitaj emajloj en ceramikaĵoj.

## Sintezoj 
eta|maldekstra|250ra|Amonia duuraniato
* Fandoj de stekiometriaj kvantoj da amonia karbonato kaj urania trioksido:
\mathsf{ (NH_4)_2CO_3 + 2\;UO_3 \ \xrightarrow{800^oC}\ (NH_4)_2U_2O_7 + CO_2\uparrow }
* Ekde natria uranila karbonato kaj amonia hidroksido:
\mathsf{ 2\;(NH_4)_4UO_2(CO_3)_3 + 6\;NH_4OH \ \xrightarrow{800^oC}\ (NH_4)_2U_2O_7 + 6\;(NH_4)_2CO_3 + 3\;H_2O }
* Ekde natria uranila karbonato kaj amonia hidroksido:
\mathsf{ 2\;UO_2(CO_3)_3^{4-} + 14\;NH_4OH \ \xrightarrow{}}
\mathsf{(NH_4)_2U_2O_7 + 6\;(NH_4)_2CO_3 + 8\;OH^{-} + 3\;H_2O }

## Literaturo 
* United Nuclear 
* ACS Publishing
* Science Direct
* Precipitation of ammonium diuranate
* Uranium Atomistry
* Chemical Book
* American Nuclear Society

## Referencoj 
Kategorio:Amoniaj kombinaĵoj
Kategorio:Uraniaj kombinaĵoj
Malplena kalorio

En homa manĝado, la termino **malplenaj kalorioj** aplikiĝas al manĝaĵoj kiaj solidaj grasoj kaj/aŭ aldonitaj sukeroj kiuj havigas manĝenergion sed malmulte aŭ nenioman nutrenhavon. La Usona Ministerio pri Agrikulturo avertas, "Malgranda kvanto de malplenaj kalorioj estas en ordo, sed plej personoj manĝas multe pli ol estas sana."

La jenaj manĝoj estas ofte konsiderataj enhavantaj ĉefe malplenajn kaloriojn kaj povas konduki al akiro de troa pezo:
* Dolĉaĵoj, biskvitoj, kukoj, bombonoj, glaciaĵoj, senalkoholaĵoj, frukto-gustigitaj trinkaĵoj kaj gelateno kaj aliaj manĝaĵoj kiuj enhavas aldonitajn sukerojn (inklude fruktozan maizdolĉigilon HFCS)
* Margarino aŭ aliaj grasoj kaj oleoj (kvankam iome da konsumado de graso estas necesa por la sano)
* Biero, vino, kaj aliaj alkoholaĵoj

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Nutrado
Kategorio:Manĝado
Kategorio:Kalorioj
Internacia Konfederacio de arabaj sindikatoj

La **Internacia Konfederacio de arabaj sindikatoj** (, , mallongigite **ICATU**) estas la internacia konfederacio de sindikatoj en pluraj arabaj nacioj.

Fondita en 1956, la ICATU estis origine lokita en Egiptio, sed estis movita al Sirio en 1978 por protesti kontraŭ la vizito de Anvar Sadat al Israelo.

Ekzempla membroasocio estas la Tunizia Ĝenerala Laborista Unio, kiu kun tri aliaj asocioj kreis la grupiĝon Tunizia Kvaropo de Nacia Dialogo kiu la 9-an de oktobro 2015 honoriĝis per la Nobel-premio pri paco de tiu jaro.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo en arkivigita versio de 2013, jen france, angle kaj arabe

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Sindikatoj
Abelsvarmo

eta|dekstra|250px|Abelsvarmo surterigonta.
[eta|250px|Detala bildo de svarmo de abeloj ĉe [Melburno, Aŭstralio.]]

**Svarmado** estas la procezo per kiu nova kolonio de mielabelo estas formita kiam la abelreĝino lasas la kolonion kun granda grupo da laborabeloj. El la *dekomenca svarmo*, ĉirkaŭ 60% el la laborabeloj lasas la originan abelujan lokon kun la malnova reĝino. Tiu svarmo povas enhavi milojn aŭ dekoj da miloj da abeloj. Svarmado estas ĉefe printempa fenomenono, kutime du- aŭ tri-semajna periodo depende el la loko, sed foje svarmado povas okazi tra la tuta produktanta sezono.

Duarangaj *postsvarmoj* povas okazi sed estas raraj. Postsvarmoj estas kutime pli malgrandaj kaj estas akompanataj de unu aŭ pliaj virgoreĝinoj. Foje abelujo svarmiĝas pli kaj pli ĝis ĝi preskaŭ malpleniĝas el laborabeloj.

Svarmado estas la natura rimedo por reproduktado de kolonioj de mielabeloj. En la procezo svarmiĝi la origina sola kolonio reproduktas al du kaj foje al pliaj kolonioj.
Entomologoj konsideras kolonion kiel superorganismo. Kolonio kun reĝino bezonas certan kolonigrandon por reproduktiĝi. Individua reĝino, virabelo aŭ abelo sen kolonio ne povas survivi porlonge.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Swarm Prevention — MAAREC .

Kategorio:Abeloj
Kategorio:Ekologio
Vojkovice

Nomon **Vojkovice** portas pluraj municipoj:

* Vojkovice (distrikto Frýdek-Místek), municipo en distrikto Frýdek-Místek, Ĉeĥio
* Vojkovice (distrikto Karlovy Vary), municipo en distrikto Karlovy Vary, Ĉeĥio
* Vojkovice (distrikto Mělník), municipo en distrikto Mělník, Ĉeĥio
* Vojkovice (distrikto Brno-provinco), municipo en distrikto Brno-provinco, Ĉeĥio

*Vojkovice* estas ankaŭ la ĉeĥa, kaj eventuale la esperanta, reliterumo de la pola loknomo Wojkowice
Kramfo

**Kramfo** estas subita, nevola, dolora spasmo (kuntiriĝo de muskoloj) daŭranta kelkajn sekundojn aŭ minutojn.

Difino de kramfo estas pli malvasta ol difino de muskola spasmo. Spasmoj inkludas ajnan nevolan nenormalan muskolan kuntiriĝon, dum kramfoj estas daŭraj kaj doloraj.

La plej komuna kaŭzo de kramfoj estas intensaj fizikaj ekzercoj, ekzemple dum sporto, kiuj postulas grandan muskolan streĉiĝon. Perforta aŭ subita movo kaj nekutima pozicio de membro povas okazigi kramfojn. Dumnoktaj kramfoj de la piedoj aŭ kruroj, kiuj subite komenciĝas, estas tre komunaj. Menciindas la kramfoj atribueblaj al la varmo, kiuj trafas la membrojn kaj la abdomenan parieton de homoj laborantaj en varmega medio, multe ŝvitas kaj trinkas abundan akvon. Ili ŝuldiĝas al la perdo de natrio, kaj oni povas ilin preventi aŭ mildigi trinkante akvon iom salitan. Pro la sama kaŭzo povas prezentiĝi ankaŭ kramfoj, kiam la korpo perdas multan akvon pro malsano (lakso, vomado ktp.). Kramfoj povas ankaŭ okaziĝi pro manko de kalcio, kalio kaj magnezio.

## Referencoj 
## Fonto 
Kategorio:Simptomoj
Eklampsio

**Eklampsio** (de la greka vorto ἐκλάμπειν *eklámpein* „eklumi“, ĉi tie en la senco de „subite ekaperi“) laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV estas subite aperanta malsano ofta dum la lasta tempo de gravedeco aŭ tuj poste kaj karakterizata per konvulsiaj, epilepsiaj spasmoj kaj per *albuminurio*, do apero de albumino en la urino. La komenca fazo estas nomata *preeklampsio*.

## Ofteco 
La malsano trafas 0,028 ĝis 0,05 procentaĵojn el graveduloj (aŭ en alia vortumo aperas en 1 el 2000 ĝis 3500 gravedecoj). 80 procentaĵoj de la malsanuloj unuafoje naskas infanon. En gravedecoj de plurnaskitoj la malsano sesoble pli oftas ol en gravedecoj de unu infano. Ankaŭ gravedeca diabeto kaj precipe trodikeco estas aliaj riskofaktoroj por preeklampsio kaj eklampsio.

## Simptomoj 
Kvankam la malsano aperas rapide, kutime estas iuj avertaj simptomoj anoncantaj la ekmalsaniĝon: Pacientoj kutime antaŭe havis preeklampsion karakterizitan per edemoj, apero de pli da proteino ol kutime en la urino (*proteinurio*), kaj arteria hipertensio.

Post tiuj avertaj simptomoj, aperas epilepsiaj konvulsioj kun aŭ sen perdo de konscio (antaŭ la nasko 38%, dum la nasko 18%, post la nasko 44%). Rektaj antaŭsignoj de tia atako povas esti rapida pliiĝo en sangopremo kun fortaj, kutime frontaj, kapdoloroj, neklara, nebula aŭ duobla vidado, eĉ dumtempa blindeco, kaj pluraj neŭrologiaj problemoj, kiel konfuzo, komato, fokusaj deficitoj de moviĝo, malfunkcio de la hepato kaj eble la renoj, naŭzo kaj vomado.

Kategorio:Sindromoj en ginekologio kaj akuŝologio
Kategorio:Sindromoj en urĝeca medicino
(18031) 1999 LO14

**(18031) 1999 LO14** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Edemo

eta|Edemo de la kruroj
**Edemo** (de la malnovgreka vorto , „ŝveliĝo“) estas ŝvelo kaŭzata de enfiltriĝo de sero. Se la ekvilibro inter filtriĝo de sero en la histon unuflanke kaj forfluigo de limfo aliflanke estas malbalancata, povas resti tro da likvaĵo en la histo, aparte en la spaco inter la unuopaj ĉeloj - kaj ekestas edemo.

Kutime edemoj estas sekvoj de pli vasta malsano, do konsidereblas simptomoj de alia malsano, ekzemple de nesufiĉa funkcio de koro aŭ la renoj, aŭ de hepata cirozo.

## Referencoj 
Kategorio:Simptomoj
Kategorio:Patologio
Kategorio:Sindromoj en kardiologio
Room 641A

**Room 641A** (Ĉambro 641A) estas ĉambro por kapti telekomunikojn en la konstruaĵo de *SBC Communications* en Sanfrancisko, Kalifornio, Usono. Ĝi kopias interretajn optikajn fibrojn kiuj trapasas la konstruaĵon. Ĉi tio donas la kapablon kapti kaj kaŝanalizi la trafikon. AT&T administras la ĉambron por la Usona *National Security Agency* (agentejo pri nacia sekureco).

Kategorio:Skandaloj
Kategorio:Civilaj rajtoj
Kategorio:Sekretoj
Natria koleato

**Natria koleato**, **koleato de natrio** aŭ **C24H39NaO5** estas organika salo de koleata acido kaj natrio, blanka aŭ kremkolora substanco uzata por ekstraktado de membranaj proteinoj, stimulado de la galo por digesto-plibonigado kaj absorbado de grasoj, indikita al pacientoj kiuj suferas pri graso-misdigesto.

Ĉi-substanco estas fabrikata de la hepato kaj formas micelojn laŭ fiziologiaj koncentriĝoj. Natria koleato, kiu estas sekreciata de la hepataj ĉeloj, ĉirkaŭ unu kilogramo potage, estas transportata de la galveziko al la duodeno tra la galdukto.

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Santa Cruz Biotechnology 
* New Zealand Pharmaceuticals
* Accorporation
* ChemNet
* ChemBlink
* Chemical Book

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Koleatoj