Kataro

:*Tiu ĉi artikolo temas pri lando sur Araba duoninsulo. Pri aliaj signifoj termas artikolo Kataro (apartigilo).*

**Kataro** (; oficiale  signifante **Ŝtato de Qatar**) estas emirlando en sudokcidenta Azio kaj Meza Oriento. La lando okupas malgrandan duoninsulon de la pli granda Araba Duoninsulo. Norde, oriente kaj okcidente ĝi estas ĉirkaŭita de la Persa Golfo. Nur sude ĝi landlimas kun Sauda Arabio, sed marlimas oriente kun la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj kaj okcidente kun Barejno. La ĉefurbo estas Doho.

Kataro estas membro de la Ligo de Arabaj Ŝtatoj, de la Organizaĵo de Petrol-Eksportaj Landoj (OPEL aŭ OPEC) kaj de asociita membro de la Internacia Organizaĵo de la Franclingvio (IOF) depost la 13-a de oktobro 2012 sed konstestita. Iuj komentistoj kritikas ke la OIF perdas ĝian specifecon, ĉar ĝi kreskadas integrante landojn kiuj ne estas konsideritaj franclingvaj

## Lingvoj kaj edukado 
La araba lingvo estas oficiala lingvo, sed al la angla lingvo kiu komprenas plimulton de la loĝantoj estas pli kaj pli kutima por komercaj kaj edukaj celoj. La monunuo estas la katara rialo. Farsi (aŭ persa) estas la dua plej grava fremda lingvo, Rezulte de la multkultura mozaiko de la lando, ankaŭ multaj aliaj lingvoj estas parolataj kiel: la hindan, la tamilan, la nepalan, la baluĉan (43,900), la egiptan varianton de la araba (43,900), la anglan (30,700), la malajalan (59,300), Najdi parolatan araban (43,900), la nord-levantparolantan araban (432,000), la sinhalan (43,900), la sud-levantparolantan araban (294,000), la sudparolantan araban (43,900), la tagalogan (96,600) kaj la urduan (138,000).

La Universitato de Kataro (arabe جامعة قطر‎; transliterumita: Jami'at Qatar) estas publika esplora universitato situanta sur la norda periferio de Doho.

## Historio 
Kataro estas unu el pluraj historiaj emirlandoj de la Araba Duoninsulo. Ĝi estis unu el la Ŝtatoj de Batalhalto.

La ŝtato estas sendependa lando ekde la 3-a de septembro de 1971. Diference de aliaj najbaraj emirlandoj Kataro decidiĝis ne fariĝi parto de Sauda Arabio aŭ Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

Malkovro de krudnafto komence de la kvardekaj jaroj tute ŝanĝis la nacian ekonomion. Antaŭe Kataro estis malriĉa fiŝkaptista lando kun vasta malriĉeco. Nun la lando havas altan vivnivelon.

## Geografio 
La katara duoninsulo elkuras 160&nbsp;km en la Persan Golfon. Plimulto de la lando estas ebenaĵa dezerta plataĵo kovrita de sablo.

La Sovaĝbestoj de Kataro inkludas la faŭnon de la duoninsulo. La surtera faŭno de la lando inkludas multajn malgrandajn noktumajn mamulojn, kelkajn reptiliojn kiuj plejparte konsistas el lacertuloj, kaj artropodoj. Akvaj bestoj ĉefe inkludas fiŝojn, salikokojn kaj perlostrojn. La dezerto kaj la marbordo formas gravan ripozejon por kelkaj migrantaj birdospecioj dum aŭtuno kaj printempo. Urbaj kaj agrikulturaj disvolviĝoj kaŭzis pliiĝon de birdospecioj.

## Urboj 
Doha aŭ arabe *Ad-Dauhá*, ĉefurbo de Kataro, estas la plej grava el la lando kaj tie vivas pli ol duono de la loĝantoj. Dua plej granda urbo estas Al Rayyan (arabe : الريان). Pli ol 90 % kataranoj vivas en urboj.

## Ekonomio 
eta|maldekstra|
Kataro estas la plej riĉa lando de la mondo

Ĝia laborantaro estas proksimume 140,000 homoj. La industrio temigas plejparte la produktadon de nafto kaj ĝia rafinado, sterko, petrolkemiaj materialoj (kiuj rilatas al petrolo), ŝtalo kaj cemento. Estas 400 kilometroj da tergasduktoj funkciigitaj fare de Katargaz, kaj aliaj 235 kilometroj da naftoduktoj trairas la landon. La industriokreskofteco de Kataro estas ĉirkaŭ 10%.

Ekzistas proksimume 1,230 km da vojoj en la lando, el kiuj 1,107 km estas pavimitaj. Havenoj troviĝas en la urboj Doho kaj Umm Said kaj sur la insulo Halul. Kataro havas kvar flughavenojn, du el ili havas aviokurejoj kiuj longas pli ol 3 km.

En 2005, la fonduso "QIA" estis establita kun la celo establi la ekonomion de Kataro per disetendiĝo en diversajn areojn de investo, inkluzive de akiroj de aktivaĵoj kaj firmaoj plejparte en eksterlandoj. Ekde kiam ĝi estis establita, la fonduso komencis akiron kaj kreskas rapide.

## Demografio 
Pro la fakto ke la plimulto de la loĝantoj estas almigrintoj laborantaj en la krudnafta industrio, Kataro estas kultura mozaiko.

Nur 20% de la loĝantaro estas katarana. En Kataro vivas pli da baratanoj (630 000) kaj nepalanoj (400 000) ol Kataranoj. Fine de septembro 2017 la lando havis 2 634 234 loĝantojn. Ĉirkaŭ la duono de la loĝantaro vivas en aŭ ĉirkaŭ la ĉefurbo (Doha).

## Sporto 
En 2021, Kataro gastigis la Araban Pokalon de futbalo.

En 2022, Kataro fariĝos la unua araba lando por gastigi la futbalan mondpokalon.. Al-Ĝazira (Al Jazeera) estas tutmonde konata televida kanalo kiu ekzistas en du formoj, unu por eksterlanda celgrupo kaj alia por la enlanda. Ambaŭ havas malsimilan enhavon sed ko-ekzistas

### Kritikoj okaze de la Futbala Mondpokalo 2022 
Jam unu jaron antaŭ la okazigo de la Mondpokalo la katara registaro avertis, ke samsekseco estas malpermesita en la lando, pro kio oni ne permesos tiajn montrojn ankaŭ dum la ĉampionado. Tio okazis kiam tutmonde multaj sportistoj kaj partikulare futbalistoj, landaj ferderacioj kaj internaciaj organizoj almenaŭ teorie apogas la lukton por la homaj rajtoj. Tio ne estis surprizo, ĉar jam en la elekto de Kataro super Usono, Aŭstralio, Sud-Koreio kaj Japanio en 2010, estis tia kondiĉo. La sistema malobeo de Kataro al la homaj rajtoj, jam estis konata delonge. Do, la respondeco pri la elekto de tia lando por internacia sportevento, kuŝas je la flanko de la elektantaj institucioj, kiu certe celis plie la ekonomiaj kontraktoj, pri kio Kataro ja certe povos disponigi.

## Religio 
Islamo estas la ŝtata religio. La plimulto de kataranoj kredas en ŭahabismo, movado ene de la sunaismo. Al la ŝijaismo apartenas nur minoritato.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Al-Ĝazira (Al Jazeera)
* Al Reem biosfera rezervejo
* Halul
* Ligo de Arabaj Ŝtatoj
* Listo de urboj de Kataro
* Mathaf: Araba Muzeo de Moderna Arto
* Nacia Biblioteko de Kataro
* Nacia Muzeo de Kataro
* Qatar Foundation
* Qatar Investment Authority
* Qatar National Bank
* South Pars-North Dome
* Sovaĝbestoj de Kataro
* Universitato de Kataro

## Eksteraj ligiloj 
* Registaro de Kataro (//)

Kategorio:Duoninsuloj en Azio

Kategorio:Membroj de OPEL
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1870
Kategorio:Emirlandoj