Johann Melchior Möller

**Johann Melchior MÖLLER** (naskiĝinta la  en Erfurto, mortinta la  en Stotternheim) estis germana teologo kaj animzorganto. Edzigis lin en 1786 Maria Regina Ritschl (naskonta filinon) kaj en 1788 Friederike Bernhardi (naskonte tri filojn kaj du filinojn). 

## Vivo
Estante filo de Wilhelm Jacob Möller (kiu estis paroĥestro de Tomasa Kirko kaj instruanto de bibliaj lingvoj ĉe la Erfurta Konsilantargimnazio li frekventis la lernejon de la franciskanoj kaj inter 1777 kaj 1778 la Erfurtan altlernejon por studi teologion. Pro malalta sciencista nivelo li iris al Jena en 1779 aŭdonte prelegojn de Ernst Jakob Danovius.  

En Erfurto li ekzameniĝis pastore kaj la unuan fojon predikis en 1778 dum la granda vendredo en la Denizo-kirko de Möbisburg. En Jena li trejniĝis ĉe la porpredikista seminario. Kiel tiam normalis li paralele ankaŭ instruistis ĉe la aŭgustenana lernejo. De julio 1784 li diakonis ĉe la kanonikoj aŭgustenanaj. Devis li ankaŭ inspektadi la porknabinan lernejon kaj instruadi samloke religion. En 1787 li oficiale priplendis antaŭ la municipaj instancoj la malflorantan edukadsituacion en Erfurto. Malhelpis tiajn malbonojn poste princo kaj arkiepiskopo Karl Theodor von Dalberg mem. 

### Paroĥestreco en Schmira 
De aŭgusto 1790 li paroĥestris en Schmira (hodiaŭ uesta kvartalo de Erfurto), en komunumon kiun konsistigis ĝardenistoj kaj kamparanoj. Kun la helpo de Peter Adolph Winkopp, Johann Arnold von Bellmont kaj de grafo Karl Christian Ernst von Bentzel-Sternau diversaj aferoj tie ŝanĝiĝis. En 1792 estis malfermita moderna arbokultivejo kaj invitata la vira junularo je instruaj diskutrondoj por mastri vivodefiojn. Vilaĝlerneje Möller uzis por sia instruado popularajn kalendarojn kaj utilajn verkojn de Christian Gotthilf Salzmann, Rudolph Zacharias Becker kaj Heinrich Sander. Gravis horartabule ankaŭ la historio erfurta, geografio, geologio, ekonomio, sano kaj policaj aferoj. Instruaj rondoj de Möller famiĝis kaj allogis dekojn da aŭskultantoj. 

### Laboro en Erfurto 
De 1794 li diakonis ĉe Mikaelo-preĝejo kaj profesoris ĉe la Konsilantargimnazio. Tiutempe li verkis matematikan lernolibron. Erfurtanojn kun psikaj problemoj li invitis serĉi helpon. En 1796 li proponis civitanan helporganizon por perdo de mebloj en kazo de brulkonsumiĝo verkante *Über die Rettung der Möbel und des Hausgerätes bei entstandener Feuersbrunst*. Por tio alujuĝis al li premion la Scienca Societo de Göttingen.

Estante en Erfurto li havis bonajn kontaktojn kun la koadjutoro Dalberg kiu donis al li ĉian apogon por plibonigi animzorgadon inter prizonuloj: tio estis en la respondeco de la Mikaelo-paroĥo. Möller krome adeptis ideojn de la filantropo John Howard kiu engaĝiĝis pri modernigo de la enkarceriĝo. En majo 1797 nomumis li religia kaj mora instruanto en la prizono. 

### Deĵoro en Stotternheim 
En aŭgusto 1797 oni elektis lin paroĥestron en Stotternheim. Krom la kutimaj taskoj li faris civitoregistron kaj kronikon. Ankaŭ plibonigoj de fruktarba kultivado ŝuldiĝas al li. Marĉa regiono ankaŭ sukcese dreniĝis. Ĝi nomiĝas hodiaŭ *Schwanseer Forst*. Kolegoj de li komisiis lin ankaŭ pri zorgado de prekikistaj vivinoj kaj pri vicrektoreco en la Turingia Biblia Societo. Li ankaŭ disdonis anglajn subtenmonrimedojn de Christian Ernst August Schwabe. Schwabe deĵoris en germanlingva preĝejo en Londono. En aprilo 1822 Möller nomumiĝis adjunkto de la superintendanto de Großrudestedt.

## Skribaĵoj (elekto) 
* *Erste Anleitung für Kinder mit Zahlen umzugehen, um sie in etwas zum Kopfrechnen vorzubereiten. Mit Tabellen*. Erfurt 1793.
* *Ueber die Rettung der Meublen und des Hausgerathes bey entstandener Feuersbrunst*. Erfurt 1796.
* *Makrothymia, oder Versuche zur Ausbildung der Menschheit*. Erfurt bei Maring 1797.
* *Feldzug gegen Stock und Ruthe oder Vorschläge zu einer bessern Erziehung der Jugend beyderley Geschlechts*. Erfurt: Beyer und Maring, 1802.

## Literaturo (elekto) 
* "Johann Melchior Möller" - ĉe: *Neuer Nekrolog der Deutschen*, 2/1824, Ilmenau Voigt, 1826, p. 559–587

## Notoj 
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Luteranaj pastroj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1760
Kategorio:Mortintoj en 1824
Kategorio:Germanaj verkistoj