open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vysoká nad Labem

**Vysoká nad Labem** estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en suda rando de distrikto Hradec Králové proksime de urbo Hradec Králové. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la Vysoká devenas el la jaro 1073. En februaro de 1945 tra la vilaĝo iris marŝoj de rusaj, anglaj, usonaj, francaj kaj serbiaj militkaptitoj. Trairis 9 fluoj kun 2 - 3 mil viroj kaj regule ili estis enkvartirigitaj en pajlejoj po 80 - 800 viroj. La militkaptitoj - bedaŭrindaj, pro malsato turmentigitaj, ricevas sole unufoje dum tago manĝi iomete de ia supo. Ĉi tieaj loĝantoj klopodis akiri de SS-anoj permesilon, ke ili kuiros al tiuj ĉi militkaptitoj "el sia". La SS-anoj permesis, sed kun kondiĉo, ke apartenantajn aldonoj de kuiraĵo estos el germana provianto. Tiel ili atingis sian celon - satmanĝigi ĉiujn bedaŭrindajn militkaptitojn kaj ĉefe plifortigi ilin per fido, ke proksimiĝas fino de ilia sufero. La tuta vilaĝo, kiel unu familio, helpis kiel ĝi povis...

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj

Vysoká nad Labem1.JPG|Vysoká nad Labem
Vysoká nad Labem2.JPG|Vysoká nad Labem

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Municipoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Setlejoj sur Elbo
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Efialto

**Efialto** aŭ Ephialtes aŭ **Efialtes** (mortis en 461 a.K.) estis gvidanto de la atenaj radikalaj demokratoj en la 460-aj jaroj. Liaj reformoj antaŭpreparis la larĝiĝon de la atena demokratio. Lia starpunkto estis kontraŭ Sparto, kaj li elstaris por defendo de la potenco de la publiko; tial li baldaŭ konfliktis kun la Sparto-amika politikisto, Kimon, kiun apogis la aristoktratoj.

Oni elektis Efialton en 465 gvidanto de la armeo, sed li ne sukceis obstakli en 462, ke oni sendu atenan armean taĉmenton - kun gvido de Kimon - por subpremi la ribelon de la spartaj helotoj. La spartanoj rifuzis helpon de la tiensenditaj atenaja taĉmentoj. La indignanta atena publiko staris apud Efialton kiu sukcesis atingi en 462–461, ke oni forprenis la  de la *areiopagos*, juĝistaro de la aristokratoj. Oni firmigis potencon de la popola asembleo (ekklesia), la konsilio (bule) kaj la juĝistaroj. 

La kontraŭstaro al la reformoj kondukis al murdo de Efialto, sed liaj atingoj pluvivis.

## Vidu ankaŭ
* Atena demokratio

Kategorio:Antikvaj grekoj
Kategorio:Naskiĝintoj antaŭ Kristo
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento a.K.
Doĝo

**Doĝo** (*doge* [doĵe] "duko, princo, reganto") estis gvidanto de la Venecia respubliko dum pli ol mil jaroj (8-a-18-a jarcentoj), simbolo de la sendependeco de la Venecia ŝtato. La titolon oni uzis por mallonga tempo ankaŭ en la konkuranta mezepoka urboŝtata respubliko Ĝenovo.

La vorto venas el la latina vorto *dux*, „gvidanto”. Ĝia historio reiras al tiu epoko, kiam Venecio ŝajne estis vazalo de la Bizanca imperio. La institucio de la doĝo elformiĝis en la 8-a jarcento. Laŭ la tradicio, la unua doĝo estis Paolo Lucio Anafesto, elektita en 697.

Dum la 8-a-12-a jarcentoj, la doĝo havis larĝan potencon kaj la titolo ne estis heredebla, ĉiu provo fiaskis, kiu volis heredigi la titolon. Ekde la 12-a jarcento, la aristokrataro limigis rajtojn de la doĝo, fondis novajn instituciojn, kiuj transprenis multajn regadajn taskojn. La enoficiĝanta doĝo devis ĵurdeklari, kio malpliigis lian regpovon.

Samtempe oni decidis pri kondiĉoj por la titolo. Oni elektis la doĝon por tuta vivo el la gvidantaj veneciaj familioj. En la 15-a jarcento, la doĝo estis tiu duko, kiu devis obei al la leĝoj. La lasta doĝo Ludovico Manin estis senpotencigita en 1797, kiam Napoleono konkeris Nord-Italion.

## Famaj doĝoj de Venecio 
La plej famaj, kapablaj doĝoj havis gravan politikan rolon kiel ekzemple Enriko Dandolo (regis 1192–1205), gvidanto de la kvara krucmilito kaj Francesco Foscari (regis 1423–1457), dum kies regado komenciĝis la surteraj konkeroj de Venecio. Francesco Morosini estis Doĝo el 1688 al 1694.

## Doĝo de Genova 
En Genova, oni enkondukis la saman titolon, regpotencon en 1339 laŭ ekzemplo de Venecio, por fini la batalojn de la urbaj partioj. Tie elektis la doĝon la popolo ekde 1384 ĝis 1515 preskaŭ senescepte. Oni reenkondukis la institucion en 1528, sed tiam oni elektis la doĝon el la aristokratoj kaj nur por du jaroj. Tiu institucio ĉesis same kiel en Venecio, per konkero de la francoj.

## Vidu ankaŭ 
* Doĝo-palaco
* Listo de doĝoj de Venecio


Kategorio:Venecio
Kategorio:Titoloj
Doĵo

[eta|dekstra|300px|Doĵo, kie oni praktikas je [Kendō]]
**Doĵo** (*Dōjō*, 道場) estas japana termino, kiu etimologie signifas "lokon (*jo*), kie oni sekvas la vojon (*do*)". Nun ĝi estas plej ofte uzata por nomi praktikejon de aziaj batalaj artoj.

Origine la termino, heredita el ĉina budhismo, signifis la lokon, kie Budho havis sian "vekiĝon"; ĝia signifo vastiĝis por nomi lokojn en budhismaj temploj, dediĉitajn al religiaj praktikoj. Poste ĝi estis aplikita en la armea mondo kaj pri formalaj batalaj artoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ĵudo
* Karateo
* Aikido
* Iaido

Kategorio:Japanaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Sportejoj
Kategorio:Japanaj batalartoj
Ponto de la suspiroj

**Ponto de la suspiroj** () estas fama ponto de Venecio, kiu interligas la Doĝo-palacon (*Palazzo Ducale*) kaj la prizonon (*Prigione*). Al la ponto kondukas la vojo tra la halo *Magistrato alle Leggi* de la palaco. La ponto mem arkas super la kanalo *Rio di Palazzo*, longante 8 metrojn. Ĝin konstruis la majstro Antonio Contino en 1600, el istria ŝtono.

Oni povas bone vidi ĝin de la ponteto *Ponte della Paglia*.

La nomo de la ponto venas de Lord Byron kaj disvastiĝis inter la publiko, ĉar onidire oni povas aŭdi suspirojn de homoj, kiuj trairis ĝin de la juĝistaro al la prizono. La teruraj historioj – ligitaj al la ponto – estas dankeblaj al la poeto kaj al aliaj romantikaj verkistoj, interalie al Victor Hugo.

La juĝado de Venecio estis do pli homa ol aliloke en la epoko. Oni ĉesigis la turmentojn unuafoje en la Mondo, en Venecio en 1660.

Laŭ ekzemplo de la fama ponto, ankaŭ aliaj pontoj ricevis la saman nomon, tiel :
* Waterloo Bridge (Londono), Britio
* Ponto de la suspiroj (Oksfordo), Britio
* Ponto de la suspiroj (Kembriĝo), Britio
* *Ponto de la suspiroj (Szeged)*

Kategorio:Pontoj en Italio
Kategorio:Konstruaĵoj en Venecio
Doĝo-palaco

**Doĝo-palaco** aŭ *Duka Palaco* (, antaŭe *Palazzo Dogale*) estis oficiala loĝejo de la elektita gvidanto de la Venecia respubliko, la Doĝo. Tiu ĉi konstruaĵo estas unu el la simboloj de la urbo Venecio kaj ĉefverko de venecia gotiko, kiu staras en la monumenta areo de Placo Sankta Marko, en la sesona kvartalo Sankta Marko, inter la homonima Placeto Sankta Marko kaj moleo de Palazzo Ducale, apud la Baziliko de Sankta Marko.

Distingita de stilo kiu, inspirita de bizanca arkitekturo kaj de la Oriento, bone ekzempligas la intensecon de la komercaj kaj kulturaj rilatoj inter la Serenissima kaj aliaj eŭropaj ŝtatoj, ĝia beleco baziĝas sur ruza paradokso. estetika kaj fizika, ligita al la fakto, ke la peza ŝvelaĵo de la ĉefa korpo estas subtenata de ŝajne sveltaj inkrustitaj kolonoj. La internoj, nun parte senigitaj de la verkoj, kiuj iam ornamis ilin, konservas ankoraŭ grandan artan galerion, kiu enhavas verkojn de la plej famaj veneciaj majstroj, inkluzive de Jacopo kaj Domenico Tintoretto, Tiziano Vecellio, Francesco Bassano, Paolo Veronese, Giambattista Zelotti, Jacopo Palma il Giovane, Andrea Vicentino kaj Antonio Vassilacchi.
Incendio neniigis freskojn de Il Pisanello, pentraĵojn de la Bellini-familio kaj Tiziano. Por anstataŭi tiujn valoraĵojn, oni petis pentri Tintoretto kaj Paolo Veronese, kies pentraĵoj ankoraŭ hodiaŭ estas alrigardeblaj.

Antikva sidejo de la Doĝo kaj de la Respubliko de Venecio, fondita en la jaro 814, plurfoje trafita de brulegoj kaj rekonstruigita, post la aneksado de Venecio al Reĝolando de Italio ĝi iĝis urba muzeo, en 2012 visitita de 1&nbsp;319&nbsp;527 persone.

Oni konstruis la unuan palacon en 814, sed ĝi bruliĝis en 976. Ĝi estis rekonstruita, sed nova incendio damaĝis ĝin. La hodiaŭa formo komencis formiĝi en komenco de la 14-a jarcento. Oni plilarĝigis en 1424 la venecian gotikstilan palacon kaj la du flugilojn, rigardantajn al la ŝtuparoj (moleo) kaj al la placeto de Sankta Marko (*Piazzetta San Marco*).

La *Porta della Carta* kaj la ĉefenirejo estis konstruitaj laŭ planoj de Giovanni kaj Bartolomeo Bon (Buon) (ekde 1438). Pro la oftaj bruloj en la konstruaĵo necesis rekonstruo de partoj.

## Notoj kaj fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Doĝo
* Ponto de la suspiroj

## Eksteraj ligiloj 
* MuVe - Palazzo Ducale (, , , , )
* Palazzo Ducale () 

Kategorio:Palacoj en Italio
*
Kategorio:Konstruaĵoj en Venecio
Kabo de Bona Espero

eta|250px
**Kabo de Bona Espero** () estas ŝtona montopinto sur la suda pinto de la Kaba Duoninsulo, en la sudafrika regiono Okcidenta Kablando.

Ĝin alrigardis unuafoje (pri kiu oni scias) la portugala ŝipisto Bartolomeu Dias en 1488, post kiam esploris sudajn bordojn de Afriko. Laŭ la samepokaj raportoj, Dias nomumis ĝin unuafoje Kabo de la Tempestoj, sed la portugala reĝo Johano la 2-a baptis ĝin al Bonespera Kabo, kiu vidis la malkovron bona signo, ĉar li supozis, ke Hindio estas atingebla per ŝipo el Eŭropo. Aliaj fontoj donas la baptadon al Dias.

La regiono famas pro la tempesta vetero kaj bruanta maro, kie renkontiĝas la varma Mozambik–Agulhas-marfluo (el la Hinda oceano) kaj la malvarma Benguelamarfluo de la antarkto.

Sur la montopinto — kiu apartenas al la Naturprotekta Areo Bonespera Kabo, fondita en 1939 — kreskas herboj kaj malaltaj arbustoj. Du kilometrojn oriente de la Kabo de Bona Espero, ĉe Kaba Pinto (, ) troviĝas lumturo.

## Vidu ankaŭ 
* Nacia Parko Tablomonto
* Tablogolfo

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Kategorio:Kaboj en Afriko
Johann Steffens

**Johann Steffens** (*ankaŭ:* Stephani; * ĉ. 1560 en Itzehoe, † somere 1616 en Lüneburg) estis germana komponisto kaj orgenisto de la Nordgermana Orgenskolo.

## Vivo 
La patro de Steffens, Heinrich Steffens, estis membro de la konsilantaro de Itzehoe kaj edukigis sian filon multkoste pro ties muziktalento. Johann Steffens lernis i.a. ĉe orgenkonstruisto, supozeble Hans Scherer en Hamburgo. En 1589 la gubernatoro de Ŝlesvig-Holstinio, Heinrich Rantzau, rekomendis Johann Steffens al la konsilantro de Lüneburg por orgenista posteno ĉe la preĝejo *Lambertikirche*. Ĉar la dukino Dorothea flegis pli bonajn rilatojn kun la konsilantaro kaj rekomendis aliulon, Steffens komence ne estis dungita. Sed kiam ekvakis la orgenistoposteno ĉe la preĝejo *St. Johannis*, ekestis nova ŝanco. Post komence provizora transpreno de la ofico en la jaro 1593 li definitive ricevis la postenon en 1595.

La renomon de Steffen atestas la fakto, ke li kune kun 54 el la plej renomaj orgenmajstroj partoprenis la prijuĝadon de la la nova orgeno de Gröningen. Iutempe li edukis tiom lernantojn, ke la ekleziestroj malkvietis pri la bona stato de la orgeno. Steffens restis en Lüneburg ĝis sia morto.

## Verkaro 
La profanajn komponaĵojn voĉkantajn de Steffens influis Hans Leo Haßler kaj la italaj madrigalistoj. En 1599 li publikis dupartan madrigalolibron, kies pecoj plejparte malaperis. En 1619 sekvis plua libro kun profanaj madrigaloj kaj danckantoj. La tekstoj temas pri societemo, vino, kantado kaj naturemo.

Plue estas postlasitaj diversaj sakralaj voĉkantaĵoj. Multaj el ili estas okvoĉaj kaj atestas suverenan regadon de la plurvoĉa komponado.

Kontraŭe al la motetoj la konservitaj orgenverkoj de Steffens (tri ĥoraloj) estas relative simple komponitaj. Krome ekzistas de li ses paduanoj kaj kvar galjardoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Steffens, Johann
Steffens, Johann
Steffens, Johann
Steffens, Johann
Steffens, Johann
Steffens, Johann
Pietro Torrigiano

**Pietro TORRIGIANO**, ankaŭ: *Pietro Torrigiani* aŭ *Pietro Torrisano* (naskiĝis la 24-an de novembro 1472 en Florenco, mortis en aŭgusto 1528 en Sevilla) estis florenca renesanca skulptisto.

## Vivo 
Torrigiano laboris por la Borgia-familio en Romo (1493), en Bologna kaj Siena. Li migris en 1509 al Antverpeno, kie laboris por Margareta de Aŭstrio. Li plumigris en 1510 en Anglion, kie li verkis la tombon de Henriko la 7-a kaj lia edzino Elizabeta de Jorko en la Abatejo Westminster (1512-18). Liaj bronzaj kaj marmoraj statuoj estas la unuaj aŭtentikaj ekzempleroj de la itala renesanca arto en Anglio.

Li vizitis en 1519 Florencon, sed reveturis al Anglio, poste al Hispanio, kie li laboris en Sevilla. Tie arestis lin la inkvizicio kaj li estis akuzita pro herezo. Li mortis en la prizono.

## Interesaĵoj 
Kiam Mikelanĝelo estis knabo, Pietro Torrigiano batis lian nazon per pugno tiel forte, ke ĝi rompiĝis kaj Mikelanĝelo portis ties rezulton dum la tuta vivo.

Kategorio:Italaj skulptistoj
Konatiĝa anonco

**Konatiĝa anonco** estas anonco en gazeto aŭ en aliaj forumoj (interreto), celante trovi alian personon por konatiĝi, amikiĝi aŭ geedziĝi.

La konatiĝa anonco priskribas la ĉefajn trajtojn de la anoncanto, emfazante la pozitivajn valorojn. Samtempe ĝi skizas la dezirojn de la anoncanto rilate al la serĉata persono.
 
Tipa teksto ekz.: "Bonaspekta virino, nefumanto, aĝanta 28 jarojn, el Hamburgo, serĉas plaĉan viron inter 28 kaj 35 jaroj, laŭeble sporta kaj nefumanta kaj ema je libertempaj okupiĝoj kiel kinej-vizitado, kulturo, kanuado."

La unua konatiĝa anonco aperis en Britio en 1727, kiam fraŭlino Helen Morrison serĉis edzon por si en la loka gazeto *Manchester Weekly Journal*. La loka registara gvidanto juĝis ŝin je 4-semajna restado en la domo de frenezuloj.

Kategorio:Komunikiloj
Kategorio:Rendevuado
Kategorio:Skriba komunikado
Sabra

**Sabra** estas slanga Israela vorto kiu indikas judon kiu naskiĝis en Israelo. Ĝi devenas de la Hebrea vorto צַבָּר "cabar", kiu signifas speco de kakto, nome la *Opuntia ficus indica*. La vorto aludas al la fakto ke Israelanoj estus kiel kaktoj, kun spinoj en la ekstero, sed dolĉaj kaj molaj interne.
Aktuale en 2024, 80 % de judoj en Israelo estas sabroj
.
## Referencoj
Nacip Raydan

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Rio Doce* (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono *Governador Valadares''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Epiglotalo

**Epiglotalo** (aŭ **epiglota konsonanto**, aŭ pleonasme **epiglotala konsonanto**) estas konsonanto artikulaciata per la arjepiglotalaj faldoj (vidu artikolon laringo) kontraŭ la epigloto. Ili fojfoje nomiĝas **arjepiglotaj konsonantoj**.

La epiglotaj konsonantoj identigitaj de la Internacia Fonetika Alfabeto estas:

* Povas esti ke voĉa epiglotala plozivo ne eblas. Kiam iu voĉiĝas intervokale en la Dahala, ekzemple, ĝi fariĝas frapeto.
* Epiglotalaj triloj sufiĉe oftas (por epiglotaloj, tio estas), sed tion oni kutime povas konsideri fonema plozivo aŭ frikativo, kun la trilo estanta foneta detalo. La IFA havas neniun simbolon por tio, kvankam [я] fojfoje vidiĝas en la literaturo.
* Kvankam tradicie lokataj en la frikativa vico de la tabelo de la IFA,  kutime estas alproksimanto. Ĝia simbolo en la IFA mem estas ambigua, sed neniu lingvo havas distingajn frikativon kaj alproksimanton ĉe tiu loko de artikulacio. Fojfoje malaltiga diakrita signo uzatas por specifigi ke la maniero estas alproksimanta: . (kp. artikolon Faringalo.)

Epiglotaloj ne estas konataj de multaj lingvoj. Tamen, tio eble parte rezultas de la malfacilo al Eŭrop-lingve parolantaj lingvistoj ilin rekoni. Plurfoje, kiam oni fakte mezuris supozitajn farimgalajn konsonantojn, tiuj montriĝis esti epiglotaloj. Tia estis la kazo por la Dahala, ekzemple.

Epiglotaloj estas precipe konataj de la "Mezoriento" (nordorienta Afriko kaj sudokcidenta Azio) (en la ŝemidaj lingvoj) kaj de Brita Kolumbio ("faringalaj triloj" en la norda Haida), sed ili eble troveblas ankaŭ aliloke. Probablas ke kelkaj el la Saliŝa aŭ Wakaŝa lingvoj de Brita Kolumbio raportitaj havantaj "faringalojn" fakte havas epiglotalojn, kaj la samo eble veras pri kelkaj el la lingvoj de la Kaŭkazo.

Antaŭnelonge, ebla nova loko de artikulacio, la epigloto-faringalo, raportiĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Faringalo
* Loko de artikulacio
* Listo de fonetikaj temoj

Kategorio:Konsonantoj
Haŭso

La vorto **haŭso** havas du signifojn:

*Haŭso estas persista altiĝo de borsaj kurzoj, aŭ pli ĝenerale ekonomia florado.
*Haŭso estas ano de la haŭsa gento en Okcident-Afriko.

Ne konfuzu la vorton kun la vorto haŭzo, kiu estas speco de elektronika dancmuziko.
Lee Blessing

**Lee Blessing** (naskiĝis la ) estas usona teatroverkisto. Lia plej konata teatraĵo estas A Walk in the Woods, kiu priskribas rilaton inter rusa kaj usona traktado pri armil-limigado. Tiu teatraĵo estis nomumita por Tony award kaj Premio Pulitzer.

## Verkoj 
* The Authentic Life Of Billy The Kid (1979)
* Black Sheep (2001)
* A Body Of Water
* Chesapeak (1999)
* A Christmas Carol Jerry Patch
* Cobb (1989)
* Down The Road (1989)
* Eleemosynary (1985)
* Fortinbras
* Going To St. Ives (1996)
* Independence (1983)
* Lake Street Extension (1992)
* Nice People Dancing To Good Country Music (1982)
* Oldtimers Game (1981)
* Patient A
* The Real Billy The Kid (1975)
* Riches (aka War Of The Roses) (1984)
* The Roads That Lead Here (2002)
* The Scottish Play (2005)
* Snapshot (2002)
* Thief River (2000)
* Two Rooms (1988)
* Tyler Poked Taylor (2002)
* A Walk In The Woods (1986)
* Whores (2002)
* The Winning Streak (2002)
* Perilous Night (Work in Progress)
* Great Falls (2008)
* A Body of Water (2008)

Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Max Méreaux

**Max Méreaux** (*Saint-Omer, 13-an de oktobro 1946) franca komponisto. Li studis ĉe Jacques Castérède en Pariza konservatorio.

## Verkoj 
* *Pentacle* pour orchestre symphonique.
* *Rituel* pour orchestre d’harmonie et percussions.
* *Alturas de Macchu Picchu* pour baryton et orchestre symphonique sur un poème espagnol de Pablo Neruda.
* *Hommage à Rameau* (pour flûte, clarinette, trompette, piano et orchestre à cordes).
* *Concerto pour violon et onze instruments à cordes* œuvre primée au Concours International de Composition Valentino BUCCHI de Rome en novembre 1981.
* *Concerto pour violon et douze instruments à cordes* dédié à Tibor Varga
* *Cosmogonie* pour flûte, hautbois, clarinette en la, basson, cor en fa, clavecin et quatuor à cordes.
* *Noctuor* pour 2 hautbois, 2 clarinettes, 2 cors en fa et 2 bassons.
* *Solstice pour quintette à vent* pour flûte, cor anglais, clarinette en si bémol, cor en fa et basson.
* *Divertimento* pour 4 cors en fa.
* *Coïncidences* quatuor à cordes.
* *Prélude et Fugue* pour quatuor de saxophones.
* *Sonate à trois* pour clarinette en si bémol, violoncelle et piano.
* *Polysonance* pour hautbois, harpe et violoncelle.
* *Moment* pour orgue.
* *Sonatine* pour piano.
* *Aria, Toccata et Fugue* pour piano.
* *Élégie pour flûte à bec alto* (2003).
* *Isthme* pour flûte à bec ténor et guitare.
* *Melodia* pour hautbois seul.
* *Entrelacs* pour cor anglais et piano.
* *Lamento* pour clarinette et piano.
* *Hymne* pour cor seul.
* *Contemplation* pour trompette seule.
* *Fata Morgana* pour trompette et piano.
* *Psaume* pour trombone seul.
* *Sibylle* pour trombone et piano.
* *Arcane* pour saxhorn basse en si bémol et piano.
* *Sonnet de Louise Labé* pour voix de mezzo-Soprano et piano.
* *Te rogamus* pour voix de Soprano et piano ou orgue.
* *Soledad* pour violon seul.
* *Offrande* pour violon et piano.
* *Préludes à trois légendes* pour alto seul.
* *Idylle* pour alto seul.
* *Invocation* pour alto et piano.
* *Calligramme* pour viole de gambe.
* *Melancholia* pour violoncelle et piano.
* *Le Gardien du Seuil* pour contrebasse et piano.
* *Sonatine pour guitare et piano*

Catalogue sur le site de la bnf (catalogue BN-Opale Plus)

## Eksteraj ligiloj 
* Works Max Méreaux at Editions-Combre
* http://www.musimem.com/mereaux.htm

Kategorio:Klasikaj komponistoj
Méreaux, Max
Lango-labialo

**Lango-labialoj** aŭ **apiko-labialoj** (aŭ **langolipaj konsonantoj**, aŭ pleonasme **lango-labialaj konsonantoj**) estas konsonantoj artikulaciataj per metado de la langa pinto aŭ langa klingo kontraŭ la supra lipo, kiu siavice tiriĝas suben renkonte al la lango. Ili prezentas ekstremon de koronala artikulacia kontinuo, kiu etendiĝas de la langolabiala ĝis la sub-apika palatala loko de artikulacio. Inter la lingvoj, langolabialaj konsonantoj tre maloftas, kvankam ili ne prezentas aparte ekzotikan kombinaĵon de artikulaciaj konfiguroj, malkiel klaketaj konsonantoj aŭ ejektivaj konsonantoj. Ili troviĝas en grupo da lingvoj en Vanuatu, aldone al en la Umotína (umo), antaŭnelonge mortiĝinta Bororoa lingvo de Brazilo, aldone al ekstrafonotaktikaj sonoj en Coatlán-Loxicha Zapotec (zps).
maldekstra|eta|Sagitala sekcio de langolabiala halto

La langolabialaj konsonantoj transskribiĝas en la Internacia Fonetika Alfabeto per aldono de la diakrito "meva" al la respektiva alveolara konsonanto. Ili fojfoje trobeblas anstataŭe kun la simbolo por bilabiala konsonanto, sed tian uzaĵon ne agnoskas la Internacia Fonetika Asocio, kaj implicus ke ambaŭ lipoj uzatas.

## Vidu ankaŭ 
* loko de artikulacio
* Listo de fonetikaj temoj

## Piednotoj 
## Bibliografio 
* Maddieson, Ian. *"Linguolabials."* *The Journal of the Acoustical Society of America*, Volume 81, Issue S1 (May 1987), p. S65.

Kategorio:Labialaj konsonantoj
Kategorio:Konsonantoj
Puŝlevo

**Puŝlevo** aŭ **kuŝapogo** estas sporta ekzercado por fortigi la muskolaron de la homo. Por tiu ekzerco oni apogas sin ventromalsupre nur sur la piedoj kaj manoj. Oni levas kaj mallevas sian korpon per malflekso kaj flekso de la brakoj. Por tiu ekzerco oni ne bezonas helpilon. La korpopezo estas la sola rezistopezo.
eta|250ra|kuŝapogoj
Pli ĝenerale, oni trejnas samtempe dum la ekzercado la muskolojn de brustoj, brakoj, ŝultro, abdomeno, dorso, piedoj, pugo.

## Efektivigo 
# La korpo estas etendita, la kruroj troviĝas sur la grundo iom plu de la ŝultra larĝo. La fingroj montras antaŭen, la dikfingroj internen. La kruroj estas etenditaj.
# Nun la du kruroj kurbiĝas samtempe, ĝis la humero iĝas paralela al la supra korpo. La korpo restas etendita.
# Fine oni etendigas denove la krurojn ĝis ili atingas la eliran pozicion.

## Varioj 
Oni povas fari tion sur pugnoj, genuoj, sur unu piedo (dum la alia kuŝas sur ĝi) aŭ dumtempe provizore levi unu kruron (kaj tuŝi alian kruron).

Se oni prenas pli larĝan krurodistancon, tio pli forte uzas la brustajn muskolojn.

Puŝlevo estas pli facila, kiam la manoj estas pli altaj ol la piedoj. Por tio oni metas la manojn ekzemple sur benko aŭ tablo. Tiu vario taŭgas precipe por tiuj, por kiuj la ordinara puŝlevo estas tro malfacila.

### Hindua puŝlevo 
eta|La hindua puŝo, ankaŭ konata kiel . Ĉi tiu estas la plej baza versio, simila al tiu uzata de Bruce Lee, kiu aludis ĝin al katstiraĵo.
La plej baza formo de *hindua puŝlevo* komenciĝas de la malsupreniĝa hunda pozicio (manoj kaj piedoj sur la planko kun la postaĵo levita) kaj transiroj al kobra pozicio (manoj kaj piedoj sur la planko kun la torso arkigita antaŭen kaj la kruroj proksime al la planko). Ĝi ankaŭ estas konata kiel '''' en la angla. Ĝi estas ofta en hinda korpa kulturo kaj hindaj batalartoj, aparte Pehlwani. Bruce Lee ankaŭ uzis ĝin en sia trejna reĝimo kaj nomis ĝin "kata streĉado". Ĝi estas efika ekzercado por kerna forto, ĉar ĝi dinamike implikas kaj la antaŭajn kaj postajn ĉenojn harmonie.

## Muskoloj 
Puŝlevo ekzercas pli ol 200 muskolojn en la tuta korpo. Oni ĉefe ekzercas jenajn muskolojn por levi sin:
* Musculus deltoideus (Delta aŭ triangula muskolo)
* Musculus triceps brachii (Trikapa muskolo de la brako)
* Musculus pectoralis major kaj minor (Pli granda kaj pli malgranda brustomuskolo)

Aliaj muskoloj, kiujn oni uzas por teni la korpoteniĝon:
* Musculus erector spinae (Vertebraro-levantaj muskoloj)
* Musculus quadriceps femoris (Kvarkapa muskolo de la femuro)
* Musculus rhomboideus major kaj minor (Pli granda kaj pli malgranda romba muskolo)
* Musculus serratus anterior (Antaŭa segildenta muskolo)
* Musculus gluteus maximus (Plej granda sidvanga muskolo)
* Musculus rectus abdominis (Rekta muskolo de la ventro)

## Aliaj uzoj 
Puŝlevo ofte aperas kiel elemento en rompdancado kaj similaj diskodancoj.

Ĝi ankaŭ estas kutima maniero puni uzata en armeo, lerneja sporto, skoltismo kaj kelkaj batalartoj.

## Vidu ankaŭ 
* Korpekzercado
* Proprapeza ekzercado
* Burpio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* mondrekordoj, angle

Kategorio:Gimnastiko
Kategorio:Sporto
Irakli la 2-a

eta|dekstra|Irakli la 2-a
**Irakli** (Heraklio) **la 2-a** (1720—1798) estis kartvela caro, subskribinta la Traktaton de Georgijevsk (1783) kaj submetinta sian reĝlandon al protektado fare de Rusio.

Ekde 1744 Irakli la 2-a regis Kaĥetion, ekde 1762 — Kartli-Kaĥetion. Li strebis al unuiĝo de tiam diserigitaj kartvelaj landoj en unu sendependa centrisma ŝtato. Liaj planoj tamen ne realiĝis pri invadoj el Irano kaj pro manko de resursoj. Lia filo Giorgi iĝis la lasta caro de Kartvelio.

Kategorio:Kartvelaj reĝoj
Peonio

La **Peonio** (***Paeonia***) estas la sola genro en la holarktisa familio de la Peoniacoj (**Paeoniaceae**). Ili estas indiĝenaj en Azio, suda Eŭropo kaj okcidenta Nordameriko.
[eta|La floro de [Paeonia lactiflora, laktopeonio aŭ Ĉina peonio]]
## Kelkaj specioj 
[eta| *[Paeonia daurica* en sudorienta Eŭropo]]

** *Paeonia abchasica*
** *Paeonia anomala*
** *Paeonia bakeri*
** *Paeonia broteri*
** *Paeonia brownii*
** *Paeonia californica* (Kalifornia peonio)
** *Paeonia cambessedesii*
** *Paeonia caucasica*
** *Paeonia clusii*
** *Paeonia coriacea*
** *Paeonia daurica*
** *Paeonia delavayi*
** *Paeonia emodi*
** *Paeonia hirsuta*
** *Paeonia intermedia*
** *Paeonia japonica* (Japana peonio)
** *Paeonia kesrouanensis* (Siria peonio)
** *Paeonia lactiflora* (Ĉina peonio)
** *Paeonia macrophylla*
** *Paeonia mairei*
** *Paeonia mascula* (Balkana peonio)
** *Paeonia mlokosewitschii* (Ora peonio)
** *Paeonia obovata*
** *Paeonia officinalis* (Eŭropa peonio)
*** *Paeonia officinalis subsp. banatica*
** *Paeonia parnassica* (Greka peonio)
** *Paeonia peregrina*
** *Paeonia rhodia*
** *Paeonia sterniana*
** *Paeonia steveniana*
** *Paeonia tenuifolia*
** *Paeonia tomentosa*
** *Paeonia veitchii*
** *Paeonia wittmanniana*
** *Paeonia decomposita*
** *Paeonia jishanensis* (sinonimo *Paeonia spontanea*)
** *Paeonia ludlowii*
** *Paeonia ostii*
** *Paeonia potaninii*
** *Paeonia qiui*
** *Paeonia rockii*
** *Paeonia suffruticosa*

[eta| maldekstre|*[Paeonia cambessedesii*]]
eta|maldekstre|Paeonia daurica subsp. coriifolia
eta|Paeonia daurica subsp. mlokosewitschii
[eta|[arbusta peonio (*Paeonia ×suffruticosa*)]]
eta|diversaj stadioj de florado de la kultivaro 'Coral Charm'.
[eta|maldekstre|plena floro de kultivaro de [ordinara peonio (*Paeonia officinalis*)]]

## Peonidino 
**Peonidino** aŭ **peonidolo** estas organika kombinaĵo kiu apartenas al la familio de la antocianidinoj kaj prezentanta grupon de flavonoidoj. Ĝi estas vegetala pigmento tre grava kiu, asociita al la flavono aŭ flavonoloj, donas ekzemple la rozkoloron al certaj kultivaroj de *Paeonia lactiflora* en Ĉinio, el kie fontas ĝia nomo.

## Eksteraj ligiloj 
* Arba Peonio
* Balkana peonio en la Nacia Parko de Alta Murgia, Apulia - Suda Italio 

Kategorio:Floroj
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Mayflower

***Mayflower*** [mejfloŭer] estas grava, fama ŝipo de la usona historio, per kiu veturis la unuaj elmigrintoj el Anglio al Masaĉuseco, por fondi en 1620 la unuan konstantan setlejon de Nov-Anglio - la nova loĝloko nomiĝis *Plymouth*, same kiel haveno Plymouth en la graflando Devono de Anglio, de kie ekvojis la ŝipo en sia paso de la Atlantiko.

## La ŝipo 
Laŭ esploroj, taksoj de historiistoj, la akvoelpremo de la ŝipo estis ĉ. 180 tunoj kaj ĝi longis 27 metrojn.

Oni konstruis en 1957 en Anglio - memore al historia vojo de Mayflower - la kopion de la originala ŝipo kaj oni ŝipis dum 53 tagoj al Masaĉuseco.

## La unua marveturo 
La unuaj setlontoj alvenis en Anglio el Nederlando, per la pli malgranda ŝipo *Speedwell*. Kiam la *Mayflower* ekveturis la 15-an de aŭgusto el Southampton, la ŝipo *Speedwell* akompanis ĝin. Ĉar evidentiĝis, ke la *Speedwell* ne eltenas la maran veturon, ĝi returniĝis dufoje. Finfine, kiam la ŝipo *Mayflower* kiel sola ŝipo ekiris la 6-an de septembro el la anglia haveno Plymouth unu monaton poste, ĝi kunprenis parton de la pasaĝeroj kaj varoj. La pli konataj unuaj kunveturantoj de la *Mayflower* estis William Bradford kaj Myles Standish.

La ŝipo *Mayflower* - luita de la komerca entrepreno „Londonaj Aventuristoj” - ne povis atingi la donacitan teritorion en Virĝinio pro la tempesta veturo kaj post 66-taga ŝipado surbordiĝis ĉe la kabo *Cod*, ĉe la hodiaŭa loko de *Provincetown*, ŝtato Masaĉuseco, kaj sekvatage, la 11-an de novembro, sur loko de la posta *Plymouth* elŝipiĝis 102 setlantoj.

Antaŭ la elŝipiĝo de la onta loĝloko Plymouth, la 11-an de novembro, 41 viraj pasaĝeroj kontraktis, ke ili formas politikan unuon por fondi komunan registaron kaj oni estimas ĉiujn ontajn akceptotajn leĝojn kaj regulojn. Tiu dokumento (Majfloro-interkonsento) estis civila versio de la kutima presbiteriana eklezia kontrakto. Tio donis bazon por regado de la nova loĝloko *Plymouth*. La ŝipo ankris en la natura haveno de la loko ĝis aprilo de la sekva jaro, tiam ĝi reiris al Anglio.

Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Historio de Usono
Spaliero

eta|Spaliero (unuparta)
**Spaliero** estas eskal-simila, ligna sportilo fiksita sur muro kaj servanta por diversaj gimnastikaj ekzercadoj kiel grimpado, piedlevado, eksidado ks. Ĝi estas instalita en haloj aŭ gimnastikejoj.

Spaliero altas ĉ. 210-260&nbsp;cm kaj havas 9 ĝis 16 ŝtupojn. La supra ŝtupeto staras ĉiam antaŭen por ebligi gimnastikajn ekzercojn pri pendo.
eta|maldekstra|Virinoj ekzercantaj je spaliero en 1899

La ŝtupetoj estas ofte produktitaj el frakseno aŭ alia forta ligno kaj havas diametron de ĉ. 35&nbsp;mm.

## Literaturo 
* Gerards, Heinz-Willi: *Übungen an der Sprossenwand*, 1982 (en gazeto)
* Nagel, Rolf; Hauschild, Bettina:* Einführung des Sportkletterns an einer Sprossenwand*, 2000 (en gazeto)
* Riz, Elburg: *Treppauf - treppab an der Sprossenwand*, 1987 (en gazeto)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ekzercoj por infanoj (PDF)

Kategorio:Sporto
Epigloto-faringalo

La **epigloto-faringalo** (aŭ **epigloto-faringa konsonanto** aŭ pleonasme **epigloto-faringala konsonanto**) estas nove raportita speco de konsonanto, artikulaciata per la epigloto kontraŭ la dorsa muro de la faringo.  Tio kontrastas kun la faringalaj konsonantoj, en kiuj la radiko de la lango kontaktas la dorsan muron de la faringo, kaj la prototipaj epiglotalaj konsonantoj, en kiuj la arjepiglotaj faldoj kontaktas la epigloton. 

## Transskribado 
La Internacia Fonetika Alfabeto ne havas dikritaĵojn por distingigi tiujn sonojn disde la epiglotaloj; la malkovrintoj uzis la *adhokajn* kaj iom misgvidajn transskribojn  kaj .

## Okazado 
Epigloto-faringalaj konsonantoj estas raportitaj (kaj videe surbendigitaj) en unu lingvo, la Formosa lingvo Amisa (ami) de Tajvano, kiu havas aspiracian halton kaj, verŝajne, frikativon kiel vortgrup-finajn alofonojn de siaj (arj)epiglotaj konsonantoj. 

Laŭdire ili okazas ankaŭ en la ceza lingvo (ddo) de sudokcidenta Dagestano.

## Bibliografio 
*Papero pri la artikulacio, kun fotoj (pdf) 
*Videaj eltondaĵoj
* Maddieson, Ian; & Wright, Richard. (1995). *The vowels and consonants of Amis: A preliminary phonetic report.* En I. Maddieson (Ed.), *UCLA working papers in phonetics: Fieldwork studies of targeted languages III* (No. 91, pp. 45-66). Los Angeles: The UCLA Phonetics Laboratory Group.
 
## Vidu ankaŭ 
* Loko de artikulacio
* Listo de fonetikaj temoj

Kategorio:Konsonantoj
Paul Wolfowitz

**Paul Dundes WOLFOWITZ** (naskiĝis la  en Novjorko) estas usona politikisto, adjunkto de sekretario pri defendo inter 2001 kaj 2005 en la registaro de George W. Bush.
Li estis prezidento de la Monda Banko de la  kaj eksiĝis la  post sia kompromito en afero de nepotismo.
Li forlasis siajn funkciojn la .

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj politologoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Aŝkenazoj
Alveolaro

**Alveolaroj** (aŭ **dentokarnaj** aŭ **alveolaj konsonantoj**, pleonasme **alveolaraj konsonantoj**) estas konsonantoj artikulaciataj per la lango kontraŭ aŭ proksime al la supra alveola kresto, kiu tiel nomiĝas ĉar ĝi entenas la alveolojn (la ingojn) de la supraj dentoj. Alveolaraj konsonantoj artikulacieblas per la pinto de la lango (tiel nomataj *apikalaj konsonantoj*), kiel en la angla, aŭ per la plataĵo de la lango tuj super la pinto (la "klingo" de la lango; nomataj *laminalaj konsonantoj*), kiel en la franca kaj la hispana.  La laminalan alveolaran artikulacion oni ofte mise nomas dentalo, ĉar la pinto de la lango videblas proksime al aŭ tuŝante la dentojn.  Tamen, estas la plej malantaŭa punkto de kontakto kiu difinas la lokon de artikulacio; tio estas kie finiĝas la buŝsona kavaĵo, kaj estas la resonanta spaco de la buŝsona kavaĵo kiu donas al konsonantoj kaj vokaloj ties karakterizan timbron. 

La Internacia Fonetika Alfabeto (IFA) ne havas apartajn simbolojn por la alveolaraj konsonantoj.  Anstataŭe, la samaj simboloj estas uzata por ĉiuj koronalaj lokoj de artikulacio kiuj ne estas palataligitaj kiel la angla palato-alveolaro *sh*, aŭ la retroflekso. Por senambiguigo, la "ponto"  ktp) uzeblas por dentaloj, aŭ la substango  ktp) uzeblas por postalveolaroj.  Rimarku ke  malsamas de dentala  en tio esti sibilanto, dum ke  malsamas de postalveolara  en tio esti nepalataligita. 

La nudaj literoj  ktp. ne ĉiam prezentas specife alveolarojn.  La lingvo povas ne utiligi tiajn distingojn, tiel ke du aŭ pli da korornalaj lokoj troviĝas alofone, aŭ la transskribado eble simple tro lozas por distingi dentalan disde alveolaran.  Se necesas specifigi ke konsonanto estas alveolara, diakrito de la Etendita IFA uzeblas:  ktp. Tamen, la simboloj  mem ofte nomatas 'alveolaraj', kaj la lingvaj ekzemploj sube ĉiuj estas alveolaraj sonoj. 

(La aldona diakrito de la Etendita IFA estis inventita por parol-patologio kaj ofte uziĝas kun la signifo 'alveolarigita', kiel en la labial-alveolaraj sonoj , en kiuj la malsupra lipo kontaktas la alveolaran kreston.

La alveolaraj/koronalaj konsonantoj identigitaj per la IFA estas:

 
 
## Vidu ankaŭ 
* Loko de artikulacio
* Listo de fonetikaj temoj

*
Kategorio:Konsonantoj
Guram Ŝaradze

**Guram Ŝaradze** (; naskiĝis la , mortis pafvundita la ) estis kartvela filologo, historiisto, kaj politikisto, ideologo de kartvela naciismo, gvidanto de la opozicia movado Ena, Mamuli, Sarcmunoeba („Lingvo, Patrio, Kredo"). Oni mortpafis lin en la centro de Tbiliso.

## Kariero 
Fine de la 1980-aj jaroj Ŝaradze aktivis en kontraŭsoveta naciisma movado kaj estis proksime ligita al Zviad Gamsaĥurdia.

Post la falo de la registaro de Gamsaĥurdia en 1992, Ŝaradze estis en opozicio al la registaro de Eduard Ŝevardnadze. En 1995 li fondis la naciisman movadon „Ena, Mamuli, Sarcmunoeba" kaj estis elektita en la Parlamento de Kartvelio. En 2002 li gvidis (kvankam nesukcese) movadon por malpermeso de la atestantoj de Jehovo en Kartvelio kaj estis severe kritikata de la kartveliaj defendantoj de homaj rajtoj kaj reformistaj politikistoj. Ŝaradze protektadis la teroristan Basilistan sekton, gviditan de la ekskomunikita pastro Basili Mkalaviŝvili, kaj partoprenis en la pogromoj kontraŭ la atestantoj de Jehovo.

En 2003 li aliĝis al la elekta bloko „Por Nova Kartvelio" de Ŝevardnadze en la parlamenta elekto, kiu estis deklarita kiel falsigita kaj sekvigis amasajn manifestaciojn, kiuj finiĝis per la senperforta Revolucio de Rozoj. Post tio Ŝaradze forlasis la politikon, sed provis organizi civitanan movadon kontraŭ okcidentaj influoj en Kartvelio, deklarinte la agadon de la filantropo George Soros kiel potenciale pli malutilan al Kartvelio ol la Rusia revolucio de 1917.

En 2004 li estis kondamnita al 15-tagnokta malliberigo pro huliganaĵo, poste li deŝiris afiŝojn de la pola artisto Rafal Olbinski en ekspozicio en la Nacia Parlamenta Librejo de Kartvelio, deklarinte ilin kiel „pornografiaj". La sekvantan jaron, li estis mallonge arestita denove pro ofendo de ĉefo de la Tbilisa Ŝtata Universitato, kiu komencis okcidentmodelan programon de reformoj.

Ŝaradze estis profesoro de filologio en la Tbilisa Ŝtata Universitato kaj membro de la Kartvelia Akademio de Sciencoj. Li verkis pri la kartvela literaturo kaj historio, ĝenerale pri Demokratia Respubliko de Kartvelio kaj sovetepoka kartvelia politika elmigrado en Eŭropo.

## Mortigo 
La 20-an de majo 2007, li estis mortigita sur la Melikiŝvili prospekto en centra Tbiliso antaŭ la oficejo de la Asekura Kompanio Aldagi de Giorgi Barateli, malnova amiko de lia filo. Tuj poste Giorgi Barateli estis arestita post mallonga interpafado kun polico.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo pri Ŝaradze ĉe la paĝaro de kartvela parlamento

Kategorio:Kartvelaj politikistoj
Forumo de Trajano

La **forumo de Trajano** en Romo, Italio, estas lasta, granda kaj plej majesta el la tiel nomataj Imperiestraj Forumoj. Ĝi estas ankaŭ la plej bone konservita forumo en Romo.

## Konstruado 
Laŭ ordono de la imperiestro Trajano kaj sub gvido de la fama arkitekto Apolodoro la konstruado ekis en la jaro 107. La oficiala inaŭguro okazis en la jaro 143. 

Ĉar restis en Romo nur malmulte da libera loko en la centra parto por tiom grandega forumo, kiel imagis ĝin Trajano, la imperiestro elektis la nuran ankoraŭ preskaŭ nekonstruitan parton inter la forumo de Aŭgusto kaj la forumo de Cezaro. Sed tiu parto estis monteto inter la Kapitolo kaj la Kvirinalo. Trajano nepre ne volis konstrui la forumon sur monteton kaj do forportigis la grundon de la ĉirkaŭ 35 metrojn alta orienta flanko de la Kvirinalo. Ankaŭ tuta serio de domoj kiuj troviĝis tie estis malkonstruitaj.

## Konstruaĵoj 
* Granda triumfa arko, konstruita en la jaro 116, kiu estas la enirejo en la forumon.
* Vojo, kiu de la Koloseo, sub la triumfa arko rekte aliras la centran rajdanto-statuon de Trajano.
* Sur la loko de la forportita Kvirinala monteto kreiĝis la **trojanaj bazaroj**, t.e. multaj pluretaĝaj konstruaĵoj kie troviĝis vendejoj. Multaj stratoj ricevis tegmenton por ke la aĉetantoj estu protektitaj kontraŭ pluvo. La trojanaj bazaroj estis fakte praaj vendejaregoj.
* La kvinnava *Basilika Ulpia* supozeble loĝigis justic- kaj lernejoservojn.
* Tuj ĉe la *Basilika Ulpia* troviĝis la dukonstruaĵa biblioteko, unu el la konstruaĵoj enhavis la latinajn librojn, la alia la grekajn.
* Inter ambaŭ partoj de la biblioteko troviĝis la Trajana Kolono, konstruita por laŭdi la venkon dum la Daker-militoj. Ĝi estas la hodiaŭ plej bone konservita monumento de la Trajana forumo.
* La templo dediĉita al la diigita imperiestro Trajano.

## La nuna forumo 
Kiel aliaj konstruaĵoj en Romo, ankaŭ la trajana forumo estis re- kaj superkonstruita. Multaj konstruaĵoj aŭ ties partoj servis kiel bonvena malmultekosta ŝtonrezervo. Plej bone konservitaj estas la kolono kaj vastaj partoj de la bazaroj. Ĝis nun oni nur malmulte elfosadis la forumon, ĉar la ĉefa parto troviĝas ĉirkaŭ 5 metrojn sub la nuna strato. Malhelpas ankaŭ la fakto, ke la vojo de la Via dei Fori Imperiali, konstruita de Benito Mussolini, trairas la Trojanan forumon, kiel la aliajn du imperiestrajn forumojn.
 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La forumo de Trajano ĉe Roma Antiqua
* La bazaroj de Trajano ĉe Roma Antiqua
* die-roemer-online.de  La forumo de Trajano (germane)
* Historiaj fotoj kaj rekonstrudesegnaĵo 

Kategorio:Forumoj en Romo
Kategorio:Romio
Pommerit-le-Vicomte

**Pommerit-le-Vicomte**  ​[pɔmʁit lə vikɔ̃t] *(**Pañvrid Ar Beskont** en la bretona lingvo)* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento ''Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la nuna administra regiono Bretonio (, ), kaj en la samnoma historia, pli vasta regiono Bretonio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Guingamp kaj al la kantono **. La teritorio havas komunan limon kun . 

La franca vorto por la komunumanoj estas *pommeritains''.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Côtes-d'Armor
Sankta Marteno (insulo)

La insulo **Sankta Marteno** troviĝas en la Kariba Maro kaj estas nomita laŭ la sankta Marteno de Tours. La insulo situas 240 km oriente de Puerto-Riko, kaj sude de Angvilo. Ĝi apartenas al la Malgrandaj Antiloj. La insulo estas politike dividita:

* 15ra Saint-Martin, la norda insuloparto, estas transmara kolektivo de Francio (ĝis la 22-a de februaro 2007 ĝi apartenis al la transmara departemento Gvadelupo).

* 15ra Sint-Maarten, la suda insuloparto, apartenas al la Nederlandaj Antiloj, teritorio dependa de Nederlando.
Laŭ la stato de  sur la insulo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kategorio:Antiloj
Kategorio:Insuloj
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Pomeria provinco

**Pomeria Provinco** aŭ **Pomeria Vojevodio** () estas provinco de Pollando. Ĝi situas en norda parto de la lando ĉe Balta maro en la historia regiono Pomerio. Ĉefurbo de la provinco estas Gdańsk (germane *Danzig*, esperantlingve *Gdansko* aŭ *Dancigo*). Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Administra divido 

Kategorio:Provincoj de Pollando
Kategorio:Pomerio
Sanktakruca provinco

**Sanktakruca Provinco** () aŭ mallonge **Sanktakrucio** estas provinco (aŭ historie vojevodio) de Pollando. Ĝi situas en sudorienta parto de la lando. Ĉefurbo de la provinco estas Kielce.

## Historio 
La tuta historia vojevodio Sanktakrucio post la dispartigoj de Pollando-Litovio en 1795 doniĝis al la Aŭstra imperio. En 1918 ĝi iĝis parto de la Dua Pola Respubliko, kaj kiel ĉie en centra Eŭropo, la loĝantoj forte suferis dum la Dua Mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Provincoj de Pollando
Tomandandy

**tomandandy** (ĝuste minuskla) estas a muzika grupo kreita en 1989 en Novjorko de Thomas Hajdu kaj Andy Milburn. La paro estas plej fama por laboro en filmomuziko kaj televidaj reklamoj.

## Eksteraj ligiloj
* tomandandy.com Oficiala retejo (angla)
* tomandandy ĉe imdb.com (angla)

Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Lubuŝa provinco

**Lubuŝa Provinco** () aŭ **Lubuŝa Vojevodio** aŭ mallonge iom malekzakte Lubuŝio ekde la jaro 1999 estas provinco (historie vojevodio) de Pollando. Ĝi situas en okcidenta parto de la lando ĉe limo de Germanio. Ĉefurboj de la provinco estas Gorzów Wielkopolski kaj Zielona Góra.

La provinco konsistigas la orientan parton de la glaciepoke ekestinta altebenaĵo kaj historia kultura pejzaĝo Lubuŝio, kies okcidenta parto situas en la germana federacia lando Brandenburgio, dividita de la provinco per la bordo de la rivero Odro.
[eta|250px|maldekstra|Supozata grandeco de la [Pollando de Mjeŝko la 1-a, la unua pola duko]]
## Geografiaj elementoj
* Malsuprasilezia Arbaro

[eta|210px|maldekstra|[Katedralo de Ĉielpreno de Maria en Gorzów Wielkopolski]]


Kategorio:Provincoj de Pollando
Ĉekarpata provinco

**Ĉekarpata Provinco** () aŭ mallonge **Ĉekarpatio** respektive **Antaŭkarpatio** estas provinco de Pollando. Ĝi situas en sudorienta parto de la lando ĉe limoj de Slovakio kaj Ukrainio. Ĉefurbo de la provinco estas Rzeszów.

## Administra divido 
La provinco dividiĝas en 21 distriktoj (*powiat*), kaj krome ekzistas kvar eksterdistriktaj urboj. Tiuj kvar urboj poe situas lime respektive centre de distriktoj kiuj portas la nomon de la koncerna urbo, sed la urba teritorio malgraŭ la nomo ne apartenas al la samnoma distrikto.

### Eksterdistriktaj urboj 
# Krosno (47.455)
# Przemyśl (66.756)
# Rzeszów (171.330)
# Tarnobrzeg (49.753)

### Distriktoj 
(nombro de loĝantoj laŭ stato de la 30-a de junio 2006 )

## Geografiaj elementoj 
* Nacia Parko Bieszczadzki

## Bildaro 
## Referencoj 

Kategorio:Provincoj de Pollando
Ned Ludd

**Ned Ludd** aŭ Ned Lud estas persono, de kiu venas la nomo de la luddismo. Oni scias nenion certan, pruveblan pri li. Oni supozas, ke li aktivis fine de 1700-aj jaroj, antaŭ la disvastiĝo de la luddismo. Oni kredas, ke li venas el la vilaĝo Anstey, nun ekstera parto de Leicester.eta|180px|*La estro de la luddistoj*, gravuraĵo de 1812

## Vidu ankaŭ 
* Anarki-primitivismo

Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Angloj
Kategorio:Britaj anarkiistoj
Samuel Colt

**Samuel COLT** (naskiĝis la 19-an de julio 1814, Hartford, Konetikuto, Usono – mortis la 10-an de januaro de 1862 en Hartford) estis usona armilfabrikisto, disvastiganto de la revolvero (turnŝargila pistolo, kolto).

Li estis ankoraŭ juna matroso, kiam li skulptis el ligno modelon de la unua revolvero, jarojn poste li perfektigis la funkciantan version kaj patentigis ĝin en 1835 en Anglio kaj Francio, unu jaron poste en Usono. La unutubaj pistoloj kaj pafiloj de Colt - ĉe kiuj la tiro de la ĉano turnis la ŝargilon unu lokon plu - disvastiĝis malfacile, kaj la firmao fondita por produktado de ili en Paterson, New Jersey bankrotis en 1842.

Colt planis en la sekvaj jaroj elektosparkajn marajn minojn, kiuj ebligis teledirektitajn eksplodigojn. Li partoprenis ankaŭ en la telegrafa negoco: li demetis la unuan submaran kablon de la mondo.

Kiam disvastiĝis inter la soldatoj, ke la revolveroj de Colt estis tre efikaj en Florido kaj Teksaso kontraŭ la indianoj, Colt ricevis ŝtatan mendon je 1000 revolveroj, dum la meksika milito. Li rekomencis la produkdaton de la armiloj en 1847 kaj konstruis en Hartford la plej grandan privatan armilproduktan fabrikon de la mondo.

Li kunlaboris kun pli juna Eli Whitney kaj ili ellaboris la produktadon de ŝanĝeblaj produkteroj, la ĉenbandan muntadon. Li iĝis riĉulo danke al la inventaĵo.

La revolveroj disvastiĝis amase dum la usona enlanda milito. En 1873 aperis la sespafaĵa, unupafa tipo, kiu iĝis sub la nomo la *Peacemaker* (pacofaristo) plej fama manpafilo de la sovaĝa okcidento.

Kategorio:Usonaj inventistoj
Kategorio:Armilfabrikistoj
Kategorio:Matrosoj
Lacertedoj

**Lacertedoj** (*Lacertidae*) estas familio de lacertuloj vivanta en Eŭropo, Afriko kaj Azio. En ĝia nom-dona genro de lacertoj (*Lacerta*) estas iuj el la plej ofte vidataj lacertuloj de Eŭropo.

## Vivmedio 
Ĉiuj lacertedoj vivas surtere. Eŭropaj kaj mediteraneaj specioj ĉefe vivas en arbaroj kaj arbustejoj. Oriente *Eremias* kaj *Ophisops* ilin anstataŭigas en la stepoj kaj dezertoj de Azio. Afrikaj specioj kutime vivas en rokaj, sekaj terenoj. *Holaspis* estas unu el la malmultaj lacertedoj vivantaj en arboj, kaj ĝia sola specio (*Holaspis guentheri*) estas glitfluganto.

## Grandeco 
La lacertedoj estas malgrandaj aŭ mezgrandaj; kutime ili longas malpli ol 9 cm (sen vosto) sed kelkaj specioj havas longecon (sen vosto) de pli ol 15 cm, ekzemple *Lacerta lepida*.

## Manĝaĵo 
La lacertedoj estas ĉefe insektomanĝantoj. *Meroles anchietae* (antaŭe *Aporosaura anchietae*) estas unu el la malmultaj lacertedoj kiuj ofte manĝas semojn, unu el la pli facile troveblaj manĝaĵoj por lacertulo en la dura Namiba dezerto.

## Reproduktado 
Almenaŭ ok lacertedaj specioj estas partenogenezaj kaj ĉiuj estas ovonaskaj krom iuj grupoj de *Lacerta vivipara*.

## Ekologio 
Lacertedoj preferas urbajn mediojn kie ili povas sin kaŝi inter rokoj, rubaĵoj, kaj konstruaĵoj.

## Klasado 
'*Familio Lacertedoj *Lacertidae***
* **Subfamilio *Gallotiinae'''*
** Genro *Gallotia*
** Genro *Psammodromus*

* *'Subfamilio Lacertenoj *Lacertinae*'*
** Genro *Acanthodactylus*
** Genro *Adolfus*
** Genro *Algyroides*
** Genro *Anatololacerta*
** Genro *Atlantolacerta*
** Genro *Australolacerta*
** Genro *Dalmatolacerta*
** Genro *Darevskia*
** Genro *Dinarolacerta*
** Genro *Eremias*
** Genro *Gastropholis*
** Genro *Heliobolus*
** Genro *Hellenolacerta*
** Genro *Holaspis*
** Genro *Iberolacerta*
** Genro *Ichnotropis*
** Genro *Iranolacerta*
** Genro *Lacerta*
** Genro *Latastia*
** Genro *Meroles*
** Genro *Mesalina*
** Genro *Nucras*
** Genro *Ophisops*
** Genro *Parvilacerta*
** Genro *Pedioplanis*
** Genro *Philochortus*
** Genro *Phoenicolacerta*
** Genro *Podarcis*
** Genro *Poromera*
** Genro *Pseuderemias*
** Genro *Takydromus*
** Genro *Timon*
** Genro *Tropidosaura''

## Vidu ankaŭ 
* Senkruraj lacertoj