open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santo André (San-Paŭlio)

**Santo André da Borda do Campo** [**san** tŭan**dre** da**borh**da dŭ**kan**pŭ] (oficiale ) estas municipo kaj urbo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono São Paulo], kaj estas unu el municipoj de urbego *Região do Grande ABC* kunigata al metropola urbo San-Paŭlo. Tiel, fizike, oni povas rigardi ĝin kiel parto de kvartalo de San-Paŭlo, kvankam politike aŭtonoma. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Santo André da Borda do Campo, estis fondita de João Ramalho, kiu havis multajn edzinojn kaj filojn de tribo de gvajanazoj. En 8-a de aprilo de 1553 lia postulo ke la indiĝena vilaĝo estu rigardata kiel portugalan vilaĝon estis akceptata de ĝenerala-guberniestro de Brazilo Tomé de Sousa.

En 1558, Ramalho iĝis *alcaide-mor* ("granda" vilaĝestro). Kiam alvenis pastroj, ili intencis ke Ramalho lasu siajn edzinojn (ĉirkaŭ 10), sed li rifuzis. Tiel, en 1560, la nova ĝenerala-guberniestro decidis forigi la vilaĝon kaj translokiĝis siajn loĝantojn al São Paulo de Piratininga.

La vilaĝo nur reaperis en 1889.

Krom la urbo Santo André, estas en municipo ankaŭ la vilaĝo Paranapiacaba.

## Vidu ankaŭ 
* Metropola Koridoro São Mateus-Jabaquara

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Santo André (Paraibo)

**Santo André** estas municipo kaj urbo en la brazila subŝtato Paraibo, kiu havis 2.638 loĝantojn en 2010 . La nomo de la municipo omaĝas Sankta Andreo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Paraibo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Paraibo
Stefano la 9-a

**Stefano la 9-a** (naskiĝis en la jaro 1020 kiel **Frederiko de Loreno** en Loreno, mortis la ) estis papo de la  ĝis la .

## Vivo 
Kiel filo de Gotelono la 1-a, li devenis de la familio de la dukoj de Loreno kaj estis la frato de Gotfredo la 2-a de Ardeno (nomata *Gotfredo la barbulo*), duko de Toskanio.

Antaŭ ol esti papo, li estis benediktano kaj abato en la abatejo de Monte Cassino. Li estis elektita papo sen la volo de la imperiestro.

La , li konfirmis la monan privilegion de la abatejo de Cluny.

## Morto 
Post nur 8 monata pontifikeco, Stefano la 9-a mortis en Florenco, eble pro malsano, sed plej verŝajne mortigita. Kaŭzo de lia mortigo povintus esti lia kontraŭstaro, kiel unua papo de post la regno de Karolo la Granda kontraŭ la elekto de papoj fare de la germanaj imperiestroj aŭ de la roma *vox populi*. Li proponis la elekton de la papo fare de kolegaro de kardinaloj, kiu estis oficialigita de lia posteulo.

Sed eblus ankaŭ ke li estis venenita de la roma aristokrataro, kiu tuj poste provis surtroniĝi la kardinalepiskopon de Velletri, Jean de Tusculum, nomata *Minchio*, kiu iĝis la kontraŭpapo Benedikto la 10-a.

Laŭ la volo de Stefano la 9-a, la influriĉa Hildebrand surtroniĝis Nikolao la 2-an la 8-an de decembro 1058.

## Spuroj 
Stefano la 9-a estas taksata unu el la reformistoj de la unua eklezio, kune kun Leono la 9-a kaj Nikolao la 2-a.

La katedraloj de Metz kaj de Toul estas dediĉataj al li.

## Bibliografio 
* Stephan Freund: *Stephan IX., Papst. (Stefano la 9-a, papo.)* En: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Vol. 10, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, p. 1357–1360.
* Theodor Lindner: *Stephan IX., Papst. (Stefano la 9-a, papo.)* En: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Vol. 36. Duncker & Humblot, Leipzig 1893, p. 62–64.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La ok germanaj papoj  ĉe vaticanhistory.de

Kategorio:Papoj
Kategorio:Homoj de Loreno
Kategorio:Historio de Loreno
Kategorio:Mortintoj en 1058
Cilindro (apartigilo)

**Cilindro** estas:

* Geometria formo
* Ĉapelo
* Parto de motoro

## Vidu ankaŭ 
* Ciro-cilindro
* Samdistanca cilindra projekcio
* Nabonido-cilindro
* Cilindro (algebro)
Lubondai

**Lubondai** estas malgranda, kampara loko en la Demokratia Respubliko Kongo (Kongo Kinŝasa). Ĝi estas karakterizita per ĝiaj Presbiterianismaj kaj Metodismaj misioj, kiuj konstruis lernejojn, malsanulejojn, kaj staciojn. La loĝloko situas proksimume 120 kilometrojn sude de Kananga.

Kategorio:Provinco Kasajo Centra
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Marinado

[eta|Vinagre marinita bovaĵo por la plado *Sauerbraten* el la germania regiono [Rejnlando]]

**Marinado** (el la franca verbo *mariner, mariné*, konservi en salakvo) origine estis metodo konservi manĝaĵojn en salakvo por longaj ŝipaj vojaĝoj. Hodiaŭ la verbo **marini** kaj la substantivo **marinado** laŭ PIV signifas "trempi dum kelkaj tempo en vinagro, vino aŭ oleo kun spicoj viandon aŭ aliajn manĝaĵojn poste kuirotajn", fritotajn aŭ rostotajn, kaj **marinaĵo** do estas la manĝaĵo tiel preparita.

Kategorio:Kuirarto
Amerika marteso

**Amerika marteso** (*Martes americana*) estas marteso de Nordameriko. Ĝi havas delikatan flavbrunan ĝis nigran hararon; makuloj sur la gorĝo kaj brusto kremkoloraj ĝis oranĝaj.

## Vidu ankaŭ 
* Arbaroj de norda-centra Rokmontaro
* Brit-kolumbiaj kontinent-marbordaj arbaroj
* Malaltebenaĵaj arbaroj de Sankt-Laŭrenca Golfo
* Novanglaj-akadiaj arbaroj
* Koloradiaj rokmontaraj arbaroj

Kategorio:Musteledoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
George Rogers Clark

**George Rogers CLARK** ( – ) estis estimata militestro ĉe la okcidenta landlimo dum la Usona Revolucio. Clark estis unu el la ĉefaj Usonaj militaj herooj, aklamita kiel konkeranto de la Nordokcidenta Teritorio dum la pinto de sia fameco. Lia juna frato William estis unu el la partiestro dum la Lewis kaj Clark Ekspedicio.[dekstra|eta|Portreto fare de [Matthew Harris Jouett, 1825]]

## Fruaj jaroj 
George Rogers Clark naskiĝis en Kantono Albemarle (Virginio) apude de la hejmo de juna Thomas Jefferson. Malmulte estas konata pri lia edukado, sed li kunloĝas sia avo tial li povas ĉeesti lernejo de Donald Robertson kun James Madison kaj John Taylor de Caroline. Li ankaŭ estis instruita enhejme, tipe de virginiaj infanoj de tiam. Li finfine iĝis farmbienisto kaj termezuristo.

En 1772, kiam li estis 20-jaraĝa termezuristo, Clark unue vojaĝis en Kentukion, unu el multaj setlistoj pro la Traktato de Fuorto Stanwix de 1768. Indianoj loĝintaj en la Ohio Teritorio estis ne partio en tiu traktato, kiuj perdis iliajn ĉasejojn en la traktato. La konflikto de tiu traktato finfine ekbrulis en Milito de Lordo Dunmore, en kiu Clark rolis iomete.

Kategorio:Militistoj de la Usona Milito de Sendependeco
Cilindro (ĉapelo)

[eta|Turka prezidanto [Mustafa Kemal Atatürk|Kemal Atatürk portanta cilindron kaj blankan kravaton, 1925]] 

**Cilindra ĉapelo** aŭ **cilindro** estas speco de alta, supre plata, rande larĝa ĉapelo portata far viroj tra la 19-a kaj fru-20-a jarcentoj, nun kutime portata nur kun matena vesto aŭ vespera vesto. La unuan cilindron faris John Hetherington en 1797; tiaj ĉapeloj fariĝis popularaj dum la 1820-oj. Viroj ordinare portis cilindrojn por komerco (negocoj), sociaj eventoj, kaj plezuro.

Ilin oni faris el rigidigita felto farita el kastora felo kaj poste, pro la influo de Princo Albert, el silko.

Populara speco, aparte en 19-jarcenta Usono, estis la angle ***stovepipe hat*** ("fornotuba ĉapelo"), kiun popularigis Abraham Lincoln dum sia prezidenteco. Malkiel multaj cilindroj, tiu speco estis rekta, kvazaŭ tuba, ne pli larĝa ĉe la supro, nek ĉe la malsupro. Ili ofte pli altis ol la tipa cilindra ĉapelo.

Pli poste, al cilindroj oni foje donis internan ĉarniran framon (skeleton), ke ili estu platigeblaj (kolapsivaj). Tiajn ĉapelojn oni ofte nomis angle ***opera hat*** aŭ ***Gibbus*** ("opera ĉapelo"), kvankam tiu termino povas ankaŭ sinonimi kian ajn cilindron, aŭ kian ajn formalan ĉapelon viran. Dum la 1920-oj ili ofte ankaŭ nomiĝis angle ***high hats*** ("alta ĉapelo").

## En diversaj lingvoj 
* Per kognato aŭ traduko de ***cilindro***: de:Zylinder, nl:Cilinder, pl:Cylinder, ru:Цилиндр, sk:Cylinder, sl:Cilinder, fi:Silinterihattu, sv:Cylinderhatt.
* Per esprimo kia ***supro-ĉapelo***: en:top hat, topper
* Per esprimo kia ***alta ĉapelo***: en:high hat, nl:Hoge hoed.
* Aliaj: fr:haut-de-forme, ja:シルクハット, pt:Cartola, zh:大禮帽.

## Plua legado 
*  Neil Steinberg, *Hatless Jack - The President, the Fedora and the Death of the Hat*, 2005, Granta Books
*  Kid Dee, the drummer for the Adicts.

## Eksteraj ligiloj 
*  Berendt, John. "History of the Top Hat". International Formalwear Association. 
*  Artikolo pri ĉapeloj de ĝentlemanoj

Kategorio:Kapvestoj
Kategorio:Vestoj
Kategorio:Ĉevalistaj vestoj
Kategorio:Fasonoj
Kategorio:Fasonoj de la 1910-oj
Kategorio:Fasonoj de la 1890-oj
Nacilingvaj tradukoj el Esperanto

**Nacilingvaj tradukoj el Esperanto** ekzistas de du specoj:

* nacilingvaj tradukoj de Esperanto-originaloj
* tradukoj inter du naciaj lingvoj pere de Esperanto kiel ponto-lingvo

Oni tradukas ne nur beletron, sed ankaŭ nebeletrajn verkojn.

Tradukojn de Esperanto-originaloj en naciajn lingvojn registris Willem Verloren van Themaat.

## Tradukoj el Esperanto-originaloj 
### En la ĉeĥan lingvon 
* Eŭgeno Aisberg: **Mi komprenas fine la radion** - *Rozmluvy o radiu* - tradukis Ota Ginz, Praha, Orbis 1927, 105 p.
* Raymond Schwartz: **Nur epitaf’ atestas** - *Už náhrobní jen kámen* - tradukis Miloš Lukáš, Esperantista, 1950.
* Zamenhof: **Al la fratoj** - *Bratřím* - tradukis Miloš Lukáš, Esperantista 31-1-1948
* Zamenhof: **La espero** - *Več doufáme* - tradukis Miloš Lukáš, Esperantista, 31-1-1948
* Zamenhof: **Ho mia kor’** - *Ztiš se mi, srdce* - tradukis Miloš Lukáš, Esperantista 31-1-1948
* Zamenhof: **Mia penso** - *Moje myšlenka* - tradukis Miloš Lukáš, Esperantista 31-1-1948
* Lucien A. Peraire: **Tra la mondo per biciklo kaj Esperanto** - *Evropou a Asiií na kole a s esperantem * - tradukis Jindřiška Drahotová, 1999,
* Maryvonne Robineau kaj Bruno Robineau: **Ili vivis sur la tero** - *Osm let na cestách po naší planetě* - tradukis Jindřiška Drahotová, Volvox Globator, Praha 2003, 171 p.
* Tibor Sekelj: **Kumeŭaŭa, la filo de la ĝangalo** - *Kumeuaua, syn džungle** - en manuskripto ekzistas du tradukoj, nome de Marie Bartovská kaj Jana Cíchová.

## Esperanto kiel ponto-lingvo 
### En la ĉeĥan lingvon 
* Janis Rainis: **Amo estas pli forta ol morto*' - *Láska je silnější než smrt* - el la latva tradukis Ints Ĉaĉe, enĉeĥigis Tomáš Pumpr - manuskripto
* Maurits Dekker: **La Mondo ne Havas Atendejon** - *Svět nemá čekárnu* - el la nederlanda esperantigis Frits Faulhaber - enĉeĥigis Drahomíra Chlubnová (1955), poste sendepende Tomáš Pumpr (1956) - manuskriptoj
* Zilda Gama: **En Ombro kaj en Lumo** - *Ve stínu a ve světle* - elportugaligis L. C. Porto Carreiro Neto, enĉeĥigis Vlado Sládeček, Bratislava 2003

### El la ĉeĥa lingvo 
* Petr Bezruč: **Sileziaj Kantoj** - kelkaj estis ĉinigitaj laŭ Ĉeĥoslovaka Antologio

Kategorio:Esperanto
Stirstango

eta|150ra|Partoj de stirstango:1 **Tenilo**2 **Piedo**3 **Pafbutono**4 **Kromaj butonoj**5 **Rapidpafa baskulo**6 **Akcelilo**7 **Vidpunkta turnilo**8 **Suĉtenilo**
eta|150ra|The Arcade Turbo
**Stirstango** estas komputila stirorgano, ĉefe uzata por komputilaj ludoj. Ĉar diversaj veturiloj estas mastrumitaj de komputiloj, stirstango povas ankaŭ esti uzata por stiri ekzemple rulseĝon aŭ aviadilon.

Ekzistas analogaj kaj ciferecaj stirstangoj.

## Literaturo 
* Winnie Forster, Stephan Freundorfer: *Joysticks*; Take 2 Interactive; 2004; ISBN 3000121838

Kategorio:Komputila aparataro
Starokrimo

**Starokrimo** (, , ) estas urbo en la orienta parto de Krimeo, apartenanta al la Kirovska distrikto (montrita densblue) de Aŭtonoma Respubliko Krimeo. Tra la urbo pasas la aŭtovojo, kiu ligas Simferopolon kun la orienta parto de Krimeo (Teodozio, Kerĉo). Apud la urbo troviĝas la monta masivo Agarmiŝo.

## Noto pri la Esperanta nomo 
En ĉiuj fontaj lingvoj la nomo konsistas el du vortoj kaj signifas laŭlitere
"Malnova Krimeo". Ŝajnas multe pli oportune uzi unuvortan nomon. La Esperanta
formo *Starokrimo* estas facile rekonebla kaj uzebla (la enmetita *o* inter
la du vortoj estas kutima lig-vokalo kaj en Esperanto, kaj en la rusa kaj ukraina
lingvoj).

## Historio 
La urbo aperis en la unua duono de la XIIIa jarcento post almilito de
Krimeo fare de la Ora Hordo. Tiutempe la urbo estis la ĉefurbo
de la Krimea Provinco de la Ora Hordo, ĉi tie troviĝis la
rezidejo de la krimea emiro. Tiutempe la urbo havis du nomojn: la hordanoj
kaj kipĉakoj (tjurka popolo, kiu tiam konsistigis la pli grandan parton
de la loĝantaro de la krimeaj stepoj) nomis ĝin *Kirim* (de la okcident-kipĉaka
*qırım* — "mia monteto"), dum la italoj (ĉefe ĝenovanoj), kiuj tiam regis la sudan bordon de Krimeo kaj aktive komercis kun la urbo, nomis ĝis *Solĥat* (tjurkigita itala vorto *solcata* - "sulko"). Proksimume samtempe la nomo de la urbo iĝis ankaŭ la nomo de la duoninsulo (ĝis tiam la duoninsulo nomiĝis *Gazaria* aŭ Taŭrido).

En la XIVa jarcento la urbo prosperis, ĝi estis grava komerca centro sur la
Silka Vojo el Azio en Eŭropon kaj rapide kreskis. La tiamaj arabaj kronikistoj
foje eĉ nomis ĝin "dua Bagdado". Tamen post kiam Krimeo sendependiĝis disde la
Ora Hordo kaj estis formita la Krimea Ĥanlando, la ĉefurbo estis translokita
unue en Ĉufut-Kaleon kaj poste en Baĥĉisarajon. De
tiu tempo la urbo malprogresis kaj malgrandiĝis. Post la jaro 1475 (kiam
otomanoj konkeris la ĝenovajn koloniojn sur la suda bordo de Krimeo) la nomo
*Solĥat* eksmodiĝas; oni eknomas la urbon *Eski-Kirim* (el la krime-tatara lingvo
*Eski Qırım* — "malnova Kirim"). La moderna rusa nomo estas paŭsaĵo de
la krime-tatara nomo.

Post anekso de Krimeo fare de la Rusia Imperio preskaŭ la
tuta loĝantaro de la urbo formigris kaj en la jaro 1805 ĉi tie loĝis
nur 114 homoj. Dum iom da tempo komence de la XIXa jarcento la urbo
nomiĝis *Leŭkopol*, tamen la nova nomo ne akceptiĝis.

## Nuntempo 
maldekstra|eta|260 px|Starokrimo (pentraĵo de K. F. Bogajevskij)

Nuntempe en la urbo loĝas ĉ. 10 mil homoj. Iu signifa industrio mankas.
Inter vidindaĵoj oni povas mencii kelkajn konstruaĵojn, kiuj konserviĝis
de la XIII-XIVaj jarcentoj: nun funkcianta moskeo de ĥano *Uzbek*, ruinoj
de monejo kaj de mezepoka hotelo. 5 kilometrojn okcidente de Starokrimo
troviĝas malnova armena monaĥejo *Surb-Ĥaĉ* ("Sankta Kruco"), kiu
dum la lastaj jaroj renaskiĝas. Krome, en la urbo estas etnografia
muzeo, dediĉita al la krime-tatara kulturo.

Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Kirovska regiono (Krimeo)
Alto Paraíso

**Alto Paraíso** (*Alta Paradizo*) estas nomo de kelkaj lokoj en Brazilo:

*Alto Paraíso de Goiás;
*Alto Paraíso (Paraná);
*Alto Paraíso (Rondônia)
Floresta (Paraná)

**Floresta** estas municipo en subŝtato Paraná. Ĝi estas 392 m super la marnivelo. Ĝi havas  loĝantojn (2006) en  (). Ĝi estas riĉa urbo laŭ brazilaj niveloj.

Kategorio:Municipoj de Paranao
Bonito (Italio)

**Bonito** estas komunumo de Italio.

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Kampanio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Avellino
Teodozio (Krimeo)

eta|775ra|centre|Panoramo de Teodozio, vidata de sur la monto *Tepe-Oba*

**Teodozio** - ruse Феодосия, ukraine Феодосія (ambaŭ latinliterigeblaj *Feodosija*), krimetatare Kefe - estas ĉemara kuracloka urbo en Krimeo, centro de la Teodozia urba municipo. La urbo estas fama ripoz- kaj kurac-loko.

## Historio 
La urbo estis fondita de helenaj koloniistoj el Mileto en la 6-a jarcento a.K.. En la 4-a jarcento p.K. la urbo estis detruita fare de hunoj. Dum kelkaj sekvaj jarcentoj ĉi tie estis nur malgranda vilaĝo, kiu en la 8-a jarcento iĝis regata de la Ora Hordo.

En la sama jarcento (la 8-a) la urbon elaĉetis la ĝenovaj komercistoj, kiuj kreis ĉi tie prosperan komerc-urbon *Kaffa*, kiu estis la centro de ĉiuj ĝenovaj kolonioj en la nordaj bordoj de la Nigra Maro. *Kaffa* iĝis la plej granda centro de sklav-komerco en Eŭropo. Oni supozas, ke la urbo ludis gravan rolon ankaŭ en disvastigo de la bubona pesto tra Eŭropo (kiam en la jaro 1347 la armeo de la Ora Hordo sieĝis la urbon, ili ĵetis la kadavrojn de la soldatoj, kiuj mortis pro pesto, trans la urbajn murojn; la ĝenovanoj, fuĝante, transmisiis la malsanon al la sudo de Eŭropo).

La urbo estis definitive konkerita disde ĝenovanoj en la jaro 1475 sub gvido de otomata militestro *Gedik Aĥmet Paŝa*. Turkoj alinomis la urbon *Kefe*; la urbo iĝis unu el la plej gravaj turkiaj havenoj ĉe la Nigra Maro.

En la jaro 1783 la urbo (kaj tuta Krimeo) iĝis parto de la Rusia Imperio. En la jaro 1784 la urbo estis alinomita Teodozio. En la urbo naskiĝis, multe laboris, mortis kaj estas sepultita granda pentristo Ivan Ajvazovskij.

Inter 1954 kaj 2014, Teodozio kaj tuta Krimeo estis parto de Ukrainio.

## Nuntempo 
eta|150ra|maldekstra|Ĝenova fortreso en Teodozio
Nuntempe la urbo estas grava kurac- kaj ripoz-loko. En la urbo estas plaĝoj, fontoj de minerala akvo, ŝlim-kuracejoj, famaj sanatorioj kaj ripoz-domoj. Krom la turismo por la ekonomio de la urbo gravas la agrikulturado, fiŝkaptado, nutra industrio kaj produktado de tabako. En la urbo estas konstru-uzino kaj mebla fabriko. La urbo havas teknikan lernejon kaj
kelkajn filiojn de diversaj institutoj. En la urbo estas fervoja stacidomo kaj busa stacio.

En la urbo loĝas iom pli ol 70 mil homoj (plejparte rusoj, estas iom da ukrainoj kaj krime-tataroj); la ĉefe uzata lingvo estas la rusa.

Somere 2006 la urbo misfamiĝis pro la aktivaĵoj de la urbanoj (provokitaj de certaj politikaj partioj) kontraŭ NATO.

## Vidindaĵoj 
La ĉefaj vidindaĵoj de Teodozio estas la sufiĉe bone konserviĝinta ĝenova fortikaĵo, kelkaj preĝejoj, moskeo *Muftij Ĝami*, kelkaj belaj fontanoj. En la urbo troviĝas pentraĵ-galerio de pentristo Ivan Ajvazovskij, regionstuda muzeo kaj muzeo de fama rusa verkisto Aleksandro Grin (kiu pasigis ĉi tie la lastajn jarojn de sia vivo).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Feodosija (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* La paĝaro de la Teodozia ĵurnalo "Kafa" (ruse)


Kategorio:Loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Urboj de Krimeo
Kategorio:Feodoza municipo
Buenos Aires (Pernambuco)

**Buenos Aires** (07º43'32" S; 35º19'38" U) estas municipo en subŝtato Pernambuko, Brazilo. Ĝi estas 149 m sur marnivelo kaj 79 km for de Recife. Ĝi havas 11.774 loĝantojn (2004) en 87,469 km². Ĝia ekonomio estas bazita je kultivado de sukerkano.

Kategorio:Municipoj de Pernambuko
Parnamirim

**Parnamirim** (*eta granda akvaro* en Tupia lingvo) estas nomo de du urboj en Brazilo:

*Parnamirim (Rio Grande do Norte);
*Parnamirim (Pernambuco);
Parnamirim (Pernambuco)

**Parnamirim** () estas municipo en subŝtato Pernambuko, Brazilo. Ĝi estas 392 m sur marnivelo kaj havas 19.568 loĝantojn en 2598,5 km2.

Kategorio:Municipoj de Pernambuko
Karelio (apartigilo)

**Karelio** havas kelkajn signifojn:
* **Karelio** estas geografia regiono en Rusio kaj Finnlando.
* **Karelio** estas respubliko, nacia federacia subjekto de Rusio
* **"Karelio"** estas rusa kanto pri Karelio
* 1391 Karelio estas asteroido

## Vidu ankaŭ 
* Suda Karelio, provinco en Finnlando
* Norda Karelio, provinco en Finnlando
* Tverja Karelio, regiono loĝata de kareloj en Tverja provinco
* Blankamara Karelio, regiono en norda parto de Respubliko Karelio
* Oloneca Karelio, regiono en suda parto de Respubliko Karelio
* Ladoga Karelio, regiono norde kaj okcidente de Ladoga lago, kiu apartenis antaŭ Dua Mondmilito al Finnlando
* Karelia terkolo, terkolo inter Ladoga lago kaj Finna golfo, kiu apartenis antaŭ Dua Mondmilito al Finnlando
Vepsa lingvo

eta|thumbtime=106|La Vepsa lingvo
[eta|La Vepsa lingvo ([Petrozavodsk)]]
La **Vepsa lingvo** estas lingvo de vepsoj, kaj ĝi apartenas al finn-ugraj lingvoj. La vepsa apartenas al la baltfinnaj lingvoj kaj estas proksima al la karela kaj al la finna. La parolantoj de la finna tamen ne komprenas la vepsan facile.

La vepsa lingvo havas tri dialektojn, la **nordan vepsan** ĉe la Onega-lago sude de Petrozavodsk kaj norde de Svir-rivero (Vepsa aŭtonoma distrikto), la **mezan vepsan** en Leningrada kaj Vologda provincoj kaj la **sudan** en Leningrada provinco, ĉe urbo Boksitogorsk.

La vepsa havas 24 kazojn.

## Vidu ankaŭ 
* Latinliterigo en Sovetunio

## Eksteraj ligiloj 
* Etnologia raporto pri la vepsa (en la angla)
* Ruĝa libro de Ruslandaj popoloj: Vepsoj (en la angla)
* Vepsa societo
* Kodima (St.Peterburga societo de vepsoj)

Kategorio:Baltmara finna lingvaro
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Rusio
Karelio (geografia regiono)

dekstra|eta|200px|Diversaj partoj de Karelio.

**Karelio** estas regiono en norda Eŭropo loĝata de kareloj (nuntempe ankaŭ de rusoj kaj finnoj). Karelio apartenas al Finnlando kaj Rusio kaj historie la limoj tre ofte ŝanĝiĝis en tiu regiono.

Karelia istmo estas istmo en Fenoskandio inter Ladogo kaj Finna Golfo. La plej granda parto de Karelia istmo estas en Karelio.

## Vidu ankaŭ 
* Vintra milito
* Daŭriga milito
* Eeva Kilpi

Kategorio:Geografio de Finnlando
Kategorio:Geografio de Leningrada provinco
Kategorio:Geografio de Karelio
Kareloj

eta|300px|Karelaj avinoj.
**Kareloj** estas popolo en Karelio en Finnlando kaj Rusio. Kiel etna grupo kareloj estas tre proksimaj al finnoj kaj iuj dialektoj de la karela lingvo similas la norman finnan eĉ pli ol iuj finnaj dialektoj. Etne la plej distinga trajto estas, ke kareloj estas tradicie religie ortodoksoj kaj finnoj luteranoj. Ankaŭ loĝantoj de Finnlandaj provincoj Suda kaj Norda Karelio, estas foje nomitaj kareloj.

## Historio 
Kareloj, kiuj post paco en Stolbova en 1617 restis en teritorio de Svedio, i.a. nuntempa Norda Karelio poste fuĝis al Tverja provinco kaj al tiu parto de Karelio venis finnaj loĝantoj. La ortodoksa loĝantaro finniĝis, sed norde de Ladoga lago konserviĝis ortodoksa religio kaj karela lingvo. Tamen en sendependa Finnlando karela lingvo estis konsiderata dialekto de la finna.

## Vidu ankaŭ 
* Sameoj
* Kalevala


Kategorio:Karelio
Kategorio:Etnoj en Finnlando
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj en Eŭropo
Komputilujo

[eta|dekstra|200px|Malfermita komputilujo, sen ĉeftabulo kaj nutrado aŭ komputilkorpo estas komputila [aparataro kiu enhavas la ĉefajn komponentojn de komputilo. La ujo estas kutime fabrikita el ŝtalo, aluminio aŭ plasto. Sed ekzistas ankaŭ komputilujoj el alia materialo (kiel ligno) por dizajnaj ujoj.

## Grandeco kaj formo 
Komputilujoj ekzistas en diversaj grandecoj kaj formoj. En 2005 la plej populara formo de ujo estis ATX.

Oftaj formoj estas tiel nomataj "turoj", kiel minituro, midituro kaj maksituro, surtablaj horizontalaj modeloj kaj ujoj en kiuj la komputilo estas integrita. Turoformaj komputilujoj estas pli grandaj kaj okupas pli da spaco.

La diversaj malpli grandaj komputilujoj plipopulariĝas. Ili estas fabrikitaj de entreprenoj kiel Shuttle Inc. kaj AOpen. La ĉeftabulo Mini-ITX estas ofte uzata tabulo kiu estas dizajnita speciale por tiu ĉi tipo de ujoj. Ankaŭ la Mac mini de Apple estas tipa ekzemplo.

## Funkcio 
En komputilujoj kutime troviĝas ĉeftabulo, durdisko, nutrado), diversaj komputilaj kartoj, lumdisko-legilo ktp.

## Markoj 
* Aspire Cases
* Lian Li Cases
* Sunbeam Cases
* Thermaltake Cases
* Acrylic Computer Cases
* AeroCool Cases
* Ahanix Cases
* Antec Cases
* Arctic Cooling Cases
* ASUS Cases
* Chenbro Cases
* Chenming / Chieftec Cases
* Cooler Master Cases
* HSPC Tech Stations
* HTPC Cases
* Kingwin Cases
* Koolance Cases
* Logisys Cases
* MGE / XG Cases
* NZXT Cases
* Raidmax Cases
* SilverStone Cases
* V-Tech Cases
* Xoxide Computer Cases

## Referencoj 
Kategorio:Komputila aparataro
Germana aŭtovojo A96

**A96** ( [BAB96], – mallonge *Autobahn 96* [A96]) estas sudgermana aŭtovojo, kiu ligas la urbojn Lindau ĉe la Konstanca Lago kaj Munkeno. La vojo origine nomiĝis ***federacia vojo 18***, iom post iom ampleksiĝis al aŭtovojo, tiel ke la federacia vojo fine malaperis.

## Geografio 
La plej malalta punkto estas ĉe Lindaŭo (~400 metroj super maro), la plej alta punkto ĉe Leutkirch (~700 m super maro).

Survoje estas krom Lindaŭo kaj Munkeno la urboj Vangeno kaj Leutkirch en la Virtemberga Algovio, Memmingen kaj Mindelheim en la Bavara Algovio, Landsberg kaj Germering en Supra Bavario.

Ĉe Lindaŭ ĝi estas ligita al la aŭstria ekspresvojo A14. Tiu A14 kunfluiĝas tie kun la eŭropa ŝoseo 43 (E43), kiu pluiras al A96 ĝis Memmingen. Inter Sigmarszell kaj Munkeno A96 kunfluiĝas kun la eŭropa ekspresvojo E 54.

## Historio 
La ekspresvojo preterpasas la plej nordan punkton de la lago Ammersee, kiu prezentas barilon ĉirkaŭ 20 km larĝan. Antaŭ la dua mondmilito oni planis konstrui aŭtovojon inter Lindau kaj Munkeno, kiu preterpasu la lagon Ammersee sude. La milito prokrastis tiajn planojn.

Por la olimpikaj ludoj 1972 en Munkeno la A96 estis konstruita ĝis malantaŭ Weßling-Oberpfaffenhofen kaj ĝis Germering-Süd (tiam ankoraŭ konektejo Unterpfaffenhofen) eĉ 6-stria. Komence la kilometro "0,0" tiutempe troviĝis en Munkeno.

## Eksteraj ligiloj 
* Plena informo (germanlingve)

Kategorio:Transporto en Baden-Virtembergo
Kategorio:Transporto en Bavario
Tachiratsi

**Tachiratsi** estis familio, kiu estris la distrikton Tachir en la maljuna Armenio de ĉirkaŭ 400 ĝis ĉirkaŭ 800.

La estro ĉirkaŭ 451 estis Vren Tachiratsi.

Kategorio:Armenio
Kategorio:Nobelaj familioj
Inskripcia Ŝtono Terengganu

[eta|dekstra|250|Kopiaĵo de la Inskripcia Ŝtono Terengganu ĉe la Nacia Histori Muzeo en [Kuala-Lumpuro.]]
La **Inskripcia Ŝtono Terengganu** () estas la plej malnova arkeologiaĵo kun la Javia skribo skribita sur ĝi. La arkeologiaĵo pruvas, ke Islamo atingis Terengganuon pli frue ol 1326 aŭ 1386. Ĝi estis malkovrita akcidente proksime al la Rivero Teresat ĉe Kuala Berang, Terengganu, Malajzio per Araba komercisto nomita Sajid Husin bin Gulam al-Boĥari en 1899 post subita diluvo trafinta la lokon Kuala Berang.

Kategorio:Islamo
Kategorio:Malajzio
Kategorio:Steleoj
Mendes

**Mendes** povas esti:

*Mendes (Egipto) la unua faraono;
*Mendes (familinomo) ofta familinomo en Portugalio, Hispanio kaj Ameriko;
*Mendes (Rio-de-Ĵanejrio), municipo en Brazilo.
Antilopa Kanjono

eta|dekstra|Malsupra Antilopa Kanjono
La **Malsupra Antilopa Kanjono** (angle *Lower Antelope Canyon*) kaj **Supra Antilopa Kanjono** (angle *Upper Antelope Canyon*) estas du relative etaj kanjonoj en la proksimeco de la komunumo *Page* kaj la lago *Powell* en la usona ŝtato Arizono.

La kanjonoj situas en la rezervejo de la indiana popolo Navahoj. Dum plejparto de la jaro la teritorio sekas tiel, ke eblas trapromeni la kanjonojn kun gvidisto. Se antaŭvidatas pluvo, ili pro la danĝero de subitaj kanjonaj inundoj ne viziteblas. Dum la jaro 1997 dum tia inundo en la **Malsupra Antilopa Kanjono** dronis 11 turistoj.

eta|maldekstra|Supra Antilopa Kanjono
La **Supra Antilopa Kanjono** profundas ĝis 44,3 metroj kaj longas 400 metrojn. Ĝi estas ŝatata fotomotivejo por profesiaj kaj hobiaj fotistoj, ĉar pro la erozio de la sabloŝtono kreiĝis nekredeblaj formoj kaj dum tagmezo, kiam la suno lumigas ĉion de supre, ekestas impresaj koloroj.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo anglalingva pri la kanjono

Kategorio:Geografio de Arizono
Kategorio:Valoj en Usono
Kategorio:Kanjonoj
Malloka reto

**Malloka reto** () estas komputila reto konektanta komputilojn geografie malproksimajn.

Komputilaj retoj ene de la sama konstruaĵo aŭ inter apudaj konstruaĵoj nomiĝas loka reto. Plej ofte oni parolas pri malloka reto kiam du tiaj lokaj retoj estas ligitaj. Tian ligon teknike fakuloj kreas pere de interreto, VPN-konekto aŭ luitaj dediĉitaj datumlinioj.

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Komputilaj retoj
Saparmurat Nijazov

**Saparmurat Nijazov** (; ankaŭ konata kiel *Turkmen-Baŝi*, tio estas „estro (kapo) de turkmenoj“; naskiĝis la , mortis la , estis politikisto, diktatoro, ĉiopova prezidento de Turkmenio, kun forta persona kulto.

Li plenkreskis en orfejo, post kiam lia patro mortis en la Dua mondmilito apud Ĉikola (Nord-Osetio) kaj la patrino pereis en tertremo de Aŝgabato de 1948.

Li estis ekde 1985 ĉefgvidanto de la Turkmena respubliko, kiel unua sekretario de la Turkmena Komunista Partio (1985-1990), ekde 1991 kiel prezidento de la sendependa Turkmena Respubliko. Li estis samtempe ĉefministro de la lando. Lian regadon kaj personan riĉiĝon helpis la tergasa resurso de la lando.

Li mortis pro kormalsano. Oni entombigas lin en familia maŭzoleo, konstruita en Kipĉak, je 100 milionoj da usonaj dolaroj.

## Persona kulto kaj bizaraj decidoj 
Dum sia aŭtoritata regado li konstruis ĉirkaŭ si bizaran kulton de personeco, kiu tre superis Hitleron aŭ Stalinon, kaj li nomis sin mem kiel **Türkmenbaŝi** (turkmene *Patro de ĉiuj turkmenoj*). Li eĉ alinomis tagojn en semajno kaj monatojn en jaro. Lundo estas *juna tago*, merkredo estas *ŝatata tago*, januaro *turkmenbaŝi*, aprilo *gurbansoltan* - memoro al lia patrino. Unu turkmena ĵurnalistino prezentis sin al raportistoj de AFP: *"Mi naskiĝis en la monato turkmenbaŝi, mi vivas en la urbo Turkmenbaŝi kaj mia adreso estas Strato de Turkmenbaŝi."* Plua el ekzemploj de la kulto de personeco de Nijazov estis tio, ke li lasis konstrui sur la placo en la ĉefurbo de sia lando sian orumitan statuon (12 m alta) turniĝantan post la suno.

Krom tiu ĉi kulto de personeco Nijazov famiĝis pro plej strangaj decidoj. Krom nepotismo tio estis ekz. ideo lasi transloĝigi pingvenojn endanĝerigataj pro globala varmigado en turkmenan deserton, sed tie somere estadas temperaturo ĉirkaŭ , malpermeso porti orajn dentojn, permeso de ekzistado de nur unu malsanulejo en la lando, kiu estis en la ĉefurbo, aŭ konstruo de nova ĉefurbo laŭ okcidenta stilo, en kiu estis por ordinaraj turkmenoj tiel multekoste, ke neniu vivis en ĝi, do tiu ĉi urbo aspektis prefere kiel urbo de spiritoj.

Turkmenbaŝi malpermesis kinejojn, videoludojn, librojn kaj hundojn. Se tio tiel bele sukcesis al li, li ankaŭ nuligis ĵurnalojn kaj opozicion. Dum granda ordigado li malpermesis ankaŭ cirkon, baleton, fumadon en publiko kaj operon. Li krome verkis libron pri la turkmena popolo „Ruhnama“ (Spirita Libro; 2001), kiu iĝis laŭdata sanktaĵo enlande, i. a. monumento estis starigita omaĝe al ĝi en la ĉefurbo, la libron devige studis lernejanoj.

Sed post la morto de Turkmenbaŝi lia kulto de personeco komencis fali danke al nova reganto de Turkmenio Gurbanguli Berdimuĥamedov. Atenditaj sporadaj protestoj post la morto de Nijazov ne okazis.

Kategorio:Prezidantoj de Turkmenio
Kategorio:Ĉefministroj de Turkmenio
Kategorio:Sovetiaj politikistoj
LAN

**Lan** aŭ **LAN** havas plurajn signifojn:

***lan** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Loka reto**
***Lano**
***Lana tineo**
***Lana**
***Livinallongo del Col di Lana**
Listo de la municipoj de Rio-de-Ĵanejrio

Jen listo de la 92 municipoj de la subŝtato  de :
eta|dekstra|400px
eta|dekstra|400px|Flago de *Rio-de-Ĵanejrio*

## A 
* Angra dos Reis
* Aperibé
* Araruama
* Areal
* Armação dos Búzios
* Arraial do Cabo

## B 
* Barra Mansa
* Barra do Piraí
* Belford Roxo
* Bom Jardim
* Bom Jesus do Itabapoana

## C 
* Cabo Frio
* Cachoeiras de Macacu
* Cambuci
* Campos dos Goytacazes
* Cantagalo
* Carapebus
* Cardoso Moreira
* Carmo
* Casimiro de Abreu
* Comendador Levy Gasparian
* Conceição de Macabu
* Cordeiro

## D 
* Duas Barras
* Duque de Caxias

## E 
* Engenheiro Paulo de Frontin

## G 
* Guapimirim

## I 
* Iguaba Grande
* Itaboraí
* Itaguaí
* Italva
* Itaocara
* Itaperuna
* Itatiaia

## J 
* Japeri

## L 
* Laje do Muriaé

## M 
* Macaé
* Macuco
* Magé
* Mangaratiba
* Mendes
* Mesquita
* Miguel Pereira
* Miracema

## N 
* Natividade
* Nilópolis
* Niterói
* Nova Friburgo
* Nova Iguaçu

## P 
* Paracambi
* Paraty
* Paraíba do Sul
* Paty do Alferes
* Petrópolis
* Pinheiral
* Piraí
* Porciúncula
* Porto Real

## Q 
* Quatis
* Queimados
* Quissamã

## R 
* Resende
* Rio Bonito
* Rio Claro
* Rio das Flores
* Rio das Ostras
* **Rio-de-Janeiro**, ĉefurbo

## S 
* Santa Maria Madalena
* Santo Antônio de Pádua
* Sapucaia
* Saquarema
* Seropédica
* Silva Jardim
* Sumidouro
* São Fidélis
* São Francisco de Itabapoana
* São Gonçalo
* São José de Ubá
* São José do Vale do Rio Preto
* São João da Barra
* São João de Meriti
* São Pedro da Aldeia
* São Sebastião do Alto

## T 
* Tanguá
* Teresópolis
* Trajano de Morais
* Três Rios

## V 
* Valença
* Varre-Sai
* Vassouras
* Volta Redonda


Rio
Kibaha

**Kibaha** estas urbo en Tanzanio. Ĝi estas ĉefurbo de regiono Pŭani. La urbo kaj ĝia ĉirkaŭaĵo konsistigas samnoman subdistrikton (*wilaya*) en la regiono.

Kibaha situas ĉirkaŭ 50 km okcidente de Daresalamo, ĉe la vojo al Morogoro. Ĝiaj koordinatoj estas . Laŭ la censo de 2002 la distrikto de la urbo havis 132.045 loĝantojn, el kiuj la urba subdistrikto havis 23.050.

La urbo havas konsiderindan aĝon kaj kredeble estis loĝata jam en la 12-a jarcento, kiam persaj enmigrantoj alvenis.

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Krum

eta|Krum kolektas siajn homojn.
**Krum** (?- 13-an de aprilo 814) estis bulgara ĥano inter 802-814.

Post kiam Karlo la Granda venkis la avarojn, Krum okupis eĉ orientan parton de la Karpat-baseno. Li unuigis la du bulgarajn ŝtatojn de la Balkano en 807. Krum okupis en 809 Serdica, la hodiaŭan Sofion.

Li eĉ militiris kontraŭ Bizancio, komence sensukcese. Printempe de 811 la Bizanca imperio detruis la bulgaran lignan palacon, ĉefurbon en Pliska. Krum venkis la bizancan armeon la 26-an de julio 811 kaj mortigis eĉ la imperiestron Nikeforo la 1-a. Poste li venkis plurfoje kaj en 813 sturmis jam Konstantinopolon kaj prirabis la ĉirkaŭon. Li mortis dum la sekvajaraj atakoj, militiroj.

Krum metis fundojn de la bulgara ŝtata organizo.

Kategorio:Historio de Bulgario
Kategorio:Bulgaraj ĥanoj
Sangruĝa ĵaŭdo

**Sangruĝa ĵaŭdo** (sangoruĝa aŭ simple ruĝa ĵaŭdo; hungare *vérvörös csütörtök*) estis la plej granda laborista protesto antaŭ la unua mondmilito. Ĝi okazis la 23-an de majo 1912, en Budapeŝto. 

Post kiam István Tisza iĝis la 12-an de majo prezidanto de la parlamento, li volis perforte rompi kontraŭstaron de la opoziciularo. Proteste al tio, la Hungara Socialdemokrata Partio alvokis je ĝenerala striko kaj amasprotesto. 

La 23-an de majo 1912 inundis ĉ. centmil laboristoj la areon antaŭ la Parlamentejon kaj postulis ĝeneralan elektan rajton kaj abdikon de Tisza. La polico kaj la alkomandita soldataro interbatalis kun la protestantoj, mortis ses laboristoj, vundiĝis centoj. 

La registaro respondecis je la postuloj per terora agado. La gvidantaro de la  Hungara Socialdemokrata Partio cedis al la minacoj kaj samtage, posttagmeze alvokis je fino de la manifestacioj.  

foto pri renversita tramo

Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Laborista movado
Kategorio:1912
Zahedano

**Zahedano,**  perse **زاهدان**, estas metropolo kaj universitata urbo en sudorienta parto de Irano, kie estas ĉefurbo de la provinco Sistano kaj Beluĉistano. 
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|Universitata manĝejo en Zahedano
eta|maldekstre|Universitata librejo en Zahedano
## Geografio 
Zahedano situas en montara ĉirkaŭaĵo en valo. Pakistano troviĝas je 50, Afganio je 60, Teherano je 1605 km-oj.

## Historio 
Zahedano havas malnovajn ruinojn, tamen menciinda historio komenciĝis en la 20-a jarcento. Pli frue ĝi estis nur vilaĝo. Ĝi estis provinca administra centro en la 1930-aj jaroj. Pro la afgania milito la loĝantaro pligrandiĝis.

## Ekonomio 
Zahedano supozeble estas la plej malriĉa urbo de Irano. La industrio estas ne tro moderna (produkto de brikoj, rizo-senŝeligo, produkto de nutraĵoj, furaĝoj, teksaĵoj, tapiŝoj, ceramikaĵoj, korboj, ujoj ks.).

## Trafiko 
Aŭtovojoj ligas Zahedanon al Tehrano, al Maŝhado, al la maro kaj al Pakistano. Longe funkcias fervojo al Pakistano kaj ekde 2009 ankaŭ al irana fervoja reto. La urbo havas internacian flughavenon.

## Vidindaĵoj 
* ruina citadelo
* moskeoj Jame kaj aliaj
* bazarejo
* 100 km-ojn for aktiva vulkano 4042 m-ojn alta

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (

Kategorio:Urboj de Irano
Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Setlejoj sur trilanda punkto
Stepan Ivanoviĉ Kretov

**Stepan Ivanovich KRETOV** (; 25-a de decembro, 1919 - 19-a de januaro, 1975) estis Sovetia militista aviadisto. Li estis farita Heroo de Sovetunio duokaze (Marto 13, 1944; Februaro 23, 1948).

Stepan Kretov premiiĝis du Ordoj de Lenin, du Ordoj de la Ruĝa Rubando, Ordoj de la Ruĝa Stelo, kaj multaj medaloj.

Kategorio:Sovetiaj militpilotoj
Humora kongrueco

En psikiatrio, **humora kongrueco** estas la kongrueco inter sento, aŭ la emocio, kiun homo spertas, kaj efiko, aŭ la maniero en kiu tiu emocio prezentiĝas aŭ esprimiĝas.

Ekzemploj:
* Kongrua humoro - ridi kiam oni feliĉas
* Nekongrua humoro - ridi kiam oni maltrankvilas
* Nekonvena efiko - ridi priskribante la enteriĝon de amita homo, ekzemple.

Kategorio:Psikiatrio
Kategorio:Emocioj
Orange Twin (Konservada komunumo)

La **Konservada Komunumo Orange Twin** (*Oranĝkolora Ĝemelo*) estas piedirante-bazita ekologia vilaĝo bazita kvin mejloj de urbocentra Athens, Georgio. Ĝi estas estrita per la homoj, kiuj estras la muzikan etikedon Orange Twin Records en la sama areo.

## Eksteraj ligiloj
*Oficiala Paĝaro (en la angla)

Kategorio:Georgio
Kategorio:Konservado
Nagyvisnyó

**Nagyvisnyó** [nadjviŝnjO] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Heves, en Distrikto Bélapátfalva.

## Bazaj informoj
* Areo: 43 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1392/20.4231
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 3349
* Telefonprefikso: 36

## Situo 
Nagyvisnyó situas en montaro Bükk, en Nacia parko, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Eger-Putnok. Bélapátfalva troviĝas 13, Ózd 17, Putnok 21, Miskolc 28 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1239 en formo *Vyznyo*. Dum la historio formiĝis 2 vilaĝoj Granda (=Nagy) kaj Malgranda Visnyó. Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1804
* protektata ŝtonominejo
* muzeeto

## Famuloj 
En Nagyvisnyó naskiĝis pentristo Aranka Oláh.

## Esperanto 
En 2007 renkontiĝo REF okazis en Nagyvisnyó.

## Eksteraj ligiloj 
* mapo 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Olonec-karela lingvo

**Olonec-karela lingvo** estas dialekto de la karela lingvo aŭ propra lingvo. La olonec-karela estas parolata en suda parto de respubliko Karelio, en distriktoj Olonec, Praĵa kaj Suojarvi. Pli frue parolantoj de olonec-karela vivis ankaŭ en Salmi, kiu apartenis al Finnlando ĝis la jaro 1940. La loĝantoj fuĝis al Finnlando kaj ilia lingvo grandparte miksiĝis kun la finna kaj malaperis. La olonec-karela estas la plej multe parolata formo de la karela lingvo. En la olonec-karela lingvo aperas gazeto *Oma Mua* (Propra lando).

Kategorio:Karela lingvo
TTT-servilo

[380ra|dekstra|eta|Servila arĥitekturo de [Fondaĵo Vikimedio]]
**TTT-servilo** aŭ **Retservilo** povas esti

1. Dediĉita servilo kiu traktas la HTTP-petojn de retumiloj kutime respondante per montrado de retpaĝo, HTMLa dokumento kun teksto kaj bildoj.

2. Komputila programo kiu provizas la funkciadon de la unua signifo. Ekzemple, programoj "Apache" kaj "Nginx" povas kunekzisti en sama komputilo funkcianta per Windows. Tamen nur unu estu lanĉata samtempe por povi uzi pordon 80.

## Konataj retserviloj 
* Apache de Apache Software Foundation (la 1-a plej populara)
* Nginx de nginx.org (la 2-a plej populara)
* Internet Information Services (IIS) de Microsoft
* Hiawatha
* Caudium (antaŭe Roxen)
* AOLserver de America Online
* thttpd de ACME Laboratories
* Zeus Web Server de Zeus Technology 
* Sun ONE de Sun Microsystems (antaŭe de Netscape)
* WebSTAR de 4D, Inc.
* Stronghold de Red Hat (ne plu subtenata)
* NCSA HTTPd
* PWS
* Zope (malfermitkoda, vidu ankaŭ Zope.org)
* Xitami (malfermitkoda, vidu ankaŭ Xitami.com)
* Domino de IBM Lotus
* BugHunter de BugHunter 
* Apache Tomcat ankaŭ subtenas servletojn

Kategorio:Interreto
Iĵora lingvo

**Iĵora lingvo** (memnome *ižorin kēli*) estas lingvo parolata de iĵoroj en Leningrada provinco en Rusio. La iĵora lingvo estas parolata en okcidenta parto de Ingrio. La pozicio de la iĵora lingvo inter finn-ugraj lingvoj estas iomete malklara, ĉar ĝi estas foje ligita al sud-orientaj dialektoj de la finna lingvo, foje al karela lingvo. En 1930-aj jaroj la iĵora havis literaturan formon, sed ĝia literatura uzo restis mallonga. La apudaj najbaroj de iĵoroj estas votoj kaj ingriaj finnoj.

## Vidu ankaŭ 
* Latinliterigo en Sovetunio

Kategorio:Baltmara finna lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Rusio
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Barcelona (Brazilo)

**Barcelona** estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Ĝi estas 124 m sur marnivelo kaj havas 4.238 loĝantojn en 152,629&nbsp;km² (27,8 loĝ./km²). Ĝi akiris la statuson de urbo en 1958. Ĝia ekonomio estas bazita en agrikulturo kaj bredado de produktoj kaj bestoj de sekaj regionoj, sekve, ĝi estas malriĉa municipo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Norda Rio-Grando

## Eksteraj ligiloj 
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj

Kategorio:Municipoj de Norda Rio-Grando
Tiszavasvári

**Tiszavasvári** [tisavaŝvAri] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Tiszavasvári, kies centro ĝi estas. 
eta|maldekstre|Kastelo Dessewffy en Tiszavasvári
## Situo
Tiszavasvári situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo inter Nyíregyháza-Polgár, laŭ fervojo Debrecen-Tiszalök. Aŭtoŝoseo M3 estas proksime. Ĉe ĝia rando branĉiĝas la Okcidenta ĉefkanalo el la Orienta ĉefkanalo. Nyíregyháza troviĝas je 28 km-oj.

## Historio
Tiszavasvári estiĝis per unuiĝo de du najbaraj komunumoj (Büd (foje Tiszabüd) kaj Szentmihály). Ekde 1952 la oficiala nomo estas Tiszavasvári je honoro al Pál Vasvári, unu el la gvidantoj de la  junrevoluciuloj de 1848. Tiszavasvári rericevis la urborangon en 1986.

La urbo famas en Hungario pri ties medikamenta fabriko, kie oni unuafoje produktis morfinon el papava kapsulo. En la urba ekonomio gravas la kemia fabriko (medikamentoj, plantokemiaĵoj), agrikulturo, tabako, plantoplibonigo de maizo.

### Büdszentmihály
Büdszentmihály estas pli lasta nomo de Tiszavasvári. En 1941 2 vilaĝoj **Szentmihály** kaj **Tiszabüd** unuiĝis por esti urbo.

### Büd
La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1216, senhomiĝis dum la turka periodo de Hungario 1599, resetlis meze de la 17-a jarcento (sub nomo Tiszabüd) kun armenaj komercistoj, grekkatolikaj karpat-ukrainoj kaj kalvinanaj hungaroj. Tie naskiĝis Pál Vasvári.

### Szentmihály
Szentmihály estis fondita en la 1440-aj jaroj fare de András Báthori. Ĝi same senhomiĝis kiel Büd, estis ligita kun hajdukoj dufoje en la 1600-aj kaj 1700-aj jaroj. Ĝi ricevis la rajtojn de kampurbo kaj retenis tion ĝis 1848. Ĝi portas la nomon Büdszentmihály ekde 1906. La ekonomia florado de la komunumo komenciĝis en 1927, kiam János Kabay fondis la fabrikon Alkaloida Vegyészeti Gyár Rt., kie oni produktis per lia metodo morfinon el papava kapsulo.
eta|Aerfoto en Tiszavasvári

## Vidindaĵoj, vizitindaĵoj
*klasikisma Kastelo de Tiszavasvári (1823–70)
*secesia Korniss-kastelo (fine de la 19-a jarcento)
*baroka grek-katolika Preĝejo Sankta Nikolao (Tiszavasvári) (1762) 
*Kalvinana preĝejo (Tiszavasvári) (1789), konstruita sur mezepokaj partoj
*novgotika romkatolika preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Tiszavasvári) de 1912, la turo estas 35 m-ojn alta
*Vasvári Pál Múzeum (Muzeo Pál Vasvári, 1963), lokhistoria muzeo
*termobanejo
*naturprotekta areo ĉe lago Fehérszik

## Famuloj 
* En Bűdszentmihály naskiĝis grafoj Aurél Dessewffy (reĝa juĝisto) kaj Marcel Dessewffy.
* En Tiszavasvári mortis lokhistoriisto András Gombás.

## Komunumoj pri Sankta Mikaelo en Hungara reĝlando
Pro grandeco de la tabulo la ceterajn en Transilvanio vidu: Almásszentmihály!

## Ĝemelurboj 
*  Baia Mare, Rumanio (2006)
*  Osmaniye, Turkio (2011)
*  Jiĉun, Ĉinio (2011)
*  Ardabilo, Irano (2011)
Panĉen-lamao

La **Panĉen-lamao** estas la dua plej grava spirita gvidanto en la tibeta budhismo. Ĝi apartenas al la gento gelug, same kiel la Dalai-lamao.

## Listo de Panĉen-lamaoj 
Kategorio:Tibeto
Kategorio:Lamaoj
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Komisiono Barroso 1

La **Komisiono Barroso** estas la Eŭropa Komisiono prezidata de José Manuel Durão Barroso, enoficiĝinta la 22-a de novembro 2004 post voĉdono de la Eŭropa Parlamento je la 18-a de novembro, kun 449 favoraj, 149 malfavoraj kaj 82 sindetenaj voĉoj.

Komence la Komisiono estis enoficiĝonta la 1-an de novembro 2004, sed, pro la opozicio de la Eŭropa Parlamento pri la elekto de kelkaj komisionanoj, Barroso devis fari rearanĝon. La itala Rocco Buttiglione (proponita kiel Vicprezidanto kaj komisionano pri Justico, Libereco kaj Sekureco) estis anstataŭata per Franco Frattini; Ingrida Udre (proponita de Latvio pri Impostoj kaj Dogana Unio) estis anstataŭata de la hungara László Kovács, kiu komence estis proponita pri Energio.

## Prezidanto 
* José Manuel Durão Barroso () — Portugalia Socialdemokrata Partio

## Membroj 
**Klarigo:**   [     ] Maldekstro/Socialistoj - [     ] Dekstro/Konservativuloj - [     ] Liberaluloj
Ingriaj finnoj

eta|Flago de ingriaj finnoj.eta|dekstra|300px|Luteranaj eklezioj de Ingrio en jaro 1925
**Ingriaj finnoj** estas grupo da finnoj, kiuj ekloĝis en Ingrio en 17-a jarcento kiam Svedio regis Ingrion. Ingriaj finnoj estas religie luteranaj, dum aliaj finn-ugraj popoloj de Ingrio, votoj kaj iĵoroj estas ortodoksaj. Nuntempe ilia loĝregiono apartenas al Leningrada provinco.

En komenco de la 20-a jarcento en Ingrio loĝis ĉ. 190&nbsp;000 finnoj. Norde de Sankt-Peterburgo kaj en meza parto de Ingrio ili formis plimulton el loĝantaro. Laŭ popolnombrado en 1926 entute 98 % el ingriaj finnoj parolis la finnan kiel gepatran lingvon kaj la finnan uzis ankaŭ multaj rusoj kaj anoj de aliaj etnoj en Ingriaj vilaĝoj.

En 1930-aj jaroj la religia aktivado kaj prospera terkultivado igis ingriajn finnoj suspektata inter Sovetiaj aŭtoritatuloj kaj multaj estis forpelitaj al aliaj partoj de Rusio. Dum la dua mondmilito 62 000 ingriaj finnoj, kiuj restis en areo okupata de germanoj, estis transloĝigitaj al Finnlando, kie parto aliĝis al finnlanda armeo. Post la milito ingriaj finnoj estis revenigitaj al Sovetio, kie ili ne rajtis loĝi en Leningrada regiono, sed estis forpelitaj al diversaj partoj de Rusio, i.a. al Siberio. Poste multaj el ili transloĝiĝis al Karelio kaj Estonio. En 1989 en Leningrada provinco loĝis 16 000 finnoj.

En 1990 la tiama prezidento de Finnlando Mauno Koivisto donis al ingriaj finnoj rajton reveni al Finnlando kiel repatriiĝantoj. Rezulte de tio 30 000 finndevenaj personoj transloĝiĝis al Finnlando.

## Vidu ankaŭ 
* Genocido de la ingriaj finnoj

*Ingriaj finnoj
Listo de kantistoj de klasika muziko

Listo de famaj kantistoj de klasika muziko. Ĉi tiu listo ne pretendas kompletecon. Divido laŭ la tempa kulmino de la kantista kariero nur faciligu superrigardon kaj uzadon de la listo, la limigo laŭ jarcentoj estas arbitra decido.

## Soprano 
## Mezosoprano 
## Aldo 
## Kontratenoro 
## Tenoro 
## Baritono 
## Baso 
## Kastritoj 
* Antonio Bernacchi
* Caffarelli
* Farinelli
* Alessandro Moreschi
* Senesino

## „Leĝera klasiko“ 
* Volker Bengl
* Andrea Bocelli
* Björn Casapietra
* Johannes Heesters
* Johannes Kalpers
* Helmut Lotti
* Heiko Reissig

## Literaturo 
* K. J. Kutsch, Leo Riemens: *Großes Sängerlexikon*. 7 Bände. München:Saur 2003 ISBN 3-598-11598-9
* Jürgen Kesting: *Die großen Sänger*. 2 Bände. Düsseldorf: Claassen 1987 ISBN 3-546-45387-5

## Eksteraj ligiloj 
* Kolekto de portretoj de kantistoj el pasintaj epokoj - germanlingve 

kantistoj de klasika muziko
kantistoj de klasika muziko
Kategorio:Klasika muziko
Baltmara finna lingvaro

eta|mapo
**Baltmarafinnaj lingvoj** aŭ plimallonge **baltfinnaj lingvoj** estas grupo da lingvoj parolataj en orienta kaj norda flanko de la Balta maro. El ili estis klare la plej granda la finna kaj la dua plej granda la estona. Ili apartenas al Finn-ugra lingvaro de Urala lingvaro. La komuna pralingvo estis parolata antaŭ ĉirkaŭ du mil jaroj.

## Lingvoj aŭ dialektoj 
* Luda karela lingvo

## Klasifiko 
## Notoj kaj referencoj