open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Júlia Lukács

**LUKÁCS Júlia ** [pr. luka:ĉ], *Juliska* estas hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad 1867 kaj mortinta en 1934.

## Ŝia kariero 
Júlia Lukács finis la aktorakademion en 1889, sed ŝi jam dume siaj studoj ludis. Ŝi aperis ekde 1904 en la Népszínház, en jaroj 1907–09 kaj 1920–1926 ŝi elpaŝis en Debrecen.

## El ŝiaj roloj 
* Magdolna (Rákosi J.);
* Fedora (Sardou);
* Gauthier Margit (Dumas (filo): A kaméliás hölgy);
* Rózsi (Szigligeti E.: A cigány).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Éva Lukács

**LUKÁCS Éva ** [pr. luka:ĉ],  estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Aiud la 10-an de novembro 1925.
## Ŝia kariero
Éva Lukács debutis en 1950 en la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş kaj post ses jaroj kune kun sia edzo  József Török ŝi transdungiĝis al la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare. 
## El ŝiaj roloj
*Izidora (Katona J.: Bánk bán); 
*Beatrix (Heltai J.: A néma levente); 
*Királyné (Shakespeare.: Hamlet); 
*Margaret (Ionesco: A király halódik).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Lukacs É.
Ilona Lőrinczy

**LŐRINCZY Ilona ** [pr. loe:rinci] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Miercurea Nirajului la 24-an de aprilo 1931.
## Ŝia kariero
Ilona Lőrinczy debutis kiel dancistino. Ekde 1948 ŝi estis anino de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş.
## El ŝiaj roloj
*Tatjána (Gorki: Kispolgárok); 
*Dorine (Molière: Tartuffe); 
*Egérke (Örkény I.: Macskajáték); 
*Boszorkány, Siratóasszony (Tamási Á.: Énekes madár).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Lorinczy, I.
Erika Lőrincz

**LŐRINCZ Erika ** [pr. loe:rinc] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Cozmeni la 23-an de januaro 1962.
## Ŝia kariero
Erika Lőrincz estas ekde 1985 anino de la teatro Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat de Satu Mare.
## El ŝiaj roloj
*Sárika (Heltai J.: A Tündérlaki lányok); 
*Csipike (Fodor S.); 
*Grekova (Ĉeĥov: Platonov szerelmei); 
*Erika (Örkény I.: Kulcskeresők).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Lorincz, E.
György Lőrincz (baletisto)

**LŐRINCZ György ** [pr. loe:rinc djordj] estas hungara baletmajstro, baletestro kaj koreografo. Lia edzino estis Zsuzsa Merényi, ilia filino estis Katalin Lőrinc.

György Lőrincz naskiĝis en Nagyvárad (Hungara reĝlando) la 17-an de marto 1917 kaj mortis en Budapeŝto la 21-an de julio 1996.

## Lia kariero 
György Lőrincz estis ekde 1932 ano de la trupo Szentpál, en 1937 dancisto Rusa Baleto gvidita de Colonel de Basil. En 1948–49 li estis koreografo kaj baletmajstro de la teatro de Szeged. Li estis unu el la fondintoj de Ŝtata Baleta Instituto kaj ĝia direktoro inter 1950–1961. Inter 1961 kaj 1977 li estis direktoro de la baletensembleo de la Budapeŝta Ŝtata Operejo.

## El liaj koreografaĵoj 
* Musorgskij: Isten előtt (1935)
* Tücsök és hangya (1942)*
* Bartók: A csodálatos mandarin (1949)
* Sugár Rezső: Ácisz és Galatea (Pécs 1960)
* Debussy: Egy faun délutánja (Pécs 1960, TV 1962)
* Dávid Gyula: Nádasban (Szegedi Nemzeti Színház, 1961)

## Liaj libroj 
* Balettművészet felé… (Bp. 1960)
* Methodik des klassischen Tanzes (red., Berlin, 1964).
* Budapesti Balett (kune kun Géza Körtvélyes, Bp. 1971)

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj baletistoj
Kategorio:Hungaraj koreografoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
La noche es para mí

[eta|200px|Soraya en [Eŭrovido-Kantokonkurso 2009.]]

**La noche es para mí** (La nokto estas por mi) estas popmuziko kun araba ritmo de la kantistino Soraya Arnelas. Ĝi estas la numero kvin de ŝia KD *Sin Miedo* (Sentime). Ĝi estis produktita de Jason Gill, Dimitri Stassos kaj Irini Michas, kaj adaptita al la hispana de Felipe Pedroso. La 28-an de februaro ĝi estis elektita kiel la reprezentanto de Hispanio en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2009.

En la finalo de Eŭrovido, Soraya atingis la antaŭlastan lokon, kune kun Litovio kaj antaŭ Finnlando kun 23 poentoj donitaj de Andoro (12), Portugalio (7), Svislando (3) kaj Grekio (1).

## Vidu ankaŭ 
* Hispanio en la Eŭrovido-Kantokonkurso
* Soraya Arnelas

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Hispanaj kantoj
Edward Blyth

**Edward BLYTH** (23an de decembro 1810 – 27an de decembro 1873) estis angla zoologo, ornitologo kaj farmaciisto. Li estis unu el la fondintoj de zoologio en Hindio.

Blyth naskiĝis en Londono en 1810. En 1841 li veturis en Hindion por iĝis zorgisto de la muzeo de la *Royal Asiatic Society of Bengal* (Reĝa Azia Societo de Bengalo). Li zorgis aktualigon de la muzekatalogoj, kaj publikis *Catalogue of the Birds of the Asiatic Society* (Katalogo de la birdoj de la Azia Societo) en 1849. Li evitis fari multe da kampotasko li mem, sed ricevis kaj priskribis birdajn specimenojn el Hume, Tickell, Swinhoe kaj aliaj. Li restis zorgisto ĝis 1862, kiam malsane revenis en Anglion. Lia *The natural history of the Cranes* (La natura historio de gruoj) estis publikita postmorte en 1881.

Li priskribis multajn birdojn kiel la jenaj:
* Blankanigra akcipitraglo, *Nisaetus alboniger*
* Arbedokanbirdo
* Flavgorĝa petronio, *Petronia superciliaris*
* Lioparo aŭ Orbrusta lioparo, *Lioparus chrysotis*
* Flavgorĝa barbulo, *Megalaima franklinii*
* Orbeka pigo, *Urocissa flavirostris*
* Palavana paruo, *Periparus amabilis*
* Ruĝecventra paruo, *Periparus rubidiventris*
* Ruĝecnuka paruo, *Periparus rufonuchalis*, iam *Parus rufonuchalis*
* Griza tufparuo, *Lophophanes dichrous*, iam *Parus dichrous*
* Belega sito, *Sitta formosa*
* Verdabeka centropo, *Centropus chlororhynchus*
* Punktoturdo, *Zoothera wardii*
* Brungorĝa certio aŭ Sikima certio, *Certhia discolor*
* Nepala certio aŭ Ruĝecflanka certio, *Certhia nipalensis*
* Bildokapa kurulo aŭ Jerdona kurulo, *Rhinoptilus bitorquatus*
* Jerdona saksikolo, *Saxicola jerdoni*
* Blankavosta saksikolo, *Saxicola leucurus*
* Varia enanto aŭ Trifaza enanto, *Oenanthe picata*
* Hindia alaŭdo, Ruĝflugila alaŭdo, Ruĝflugila arbustalaŭdo aŭ Hindia arbustalaŭdo, *Mirafra erythroptera*
* Somala pasero, *Passer castanopterus*
* Blufrunta najtingalo, *Cinclidium frontale*
* Neĝobrova muŝkaptulo, *Ficedula hyperythra*
* Ruĝecbrusta tarsigero aŭ Ruĝecbrusta bluvostulo, *Tarsiger hyperythrus*
* Rokoloĝanta cerkomelo aŭ Hindia cerkomelo, *Cercomela fusca*
* Granda niltavo, *Niltava grandis*
* Tikela muŝkaptulo, *Cyornis tickelliae*

Aŭ subspeciojn kaj ne nur birdojn. sed ankaŭ aliajn bestojn kiel la jenaj:
* Japana makako, *Macaca fuscata*
* Tibeta griza urso, *Ursus pruinosus*

Same multaj specioj havas lian nomon ĉu en la komuna ĉu en la latina scienca nomo kiel la jenaj:
* Grizabdomena tragopano, *Tragopan blythi*

## Notoj 
Kategorio:Londonanoj
Kategorio:Anglaj ornitologoj
Kategorio:Anglaj zoologoj
Kategorio:Farmaciistoj
István Madas

*MADAS István*' [pr. madaŝ] estis hungara aktoro naskiĝinta en Nagyvárad la 12-an de aprilo 1878 kaj mortinta en Oradea la 26-an de oktobro 1925.
## Lia kariero
István Madas debutis, kiam li estis 20-jara kaj vivigis komedirolulojn. En la jaroj 1923–1925 li estis ano de la teatro de Oradea. Li akiris la plej grandajn sukcesojn en popoldramoj de Ede Szigligeti kaj Ede Tóth, en teatraĵoj de Ferenc Molnár. Li solenis sian 25-an jubileon en Oradea (Ugrom Sanyi en popoldramo *Gyerekasszony* de József Bokor (pli juna)).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Madas, I.
Júlia Maár

**MAÁR Júlia ** [pr. ma:r] estis hungara aktorino naskiĝinta en 1848 kaj mortinta en Arad la 5-an de februaro 1908.

## Lia kariero
Júlia Maár debutis en 1861 kaj ŝi ludis en unuarangaj trupoj (István Resiler, Andor Sztupa, Ignác Krecsányi). Inter 1883 kaj 1902 ŝi ludis kune kun sia edzo Károly Bács (pli juna). Ŝi finis sian karieron en 1906.

## El ŝiaj roloj
*Fernande, Odette, Fedora (Sardou); 
*Kornélia (Toldy); 
*Hatházyné (Csiky G.: A Stomfay család); 
*Marcele (Feuillet: Egy párizsi regény).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Máday

**MÁDAY György** [pr. ma:dai] estas hungara aktoro naskiĝinta en Kolozsvár la 30-an de junio 1944.

## Lia kariero 
György Máday debutis en 1963 en la Ŝtata Teatro Déryné. En 1970–71 li ludis en Debrecen, en 1972 en Békés Megyei Jókai, en 1973–74 en la teatro Déryné, en 1975–76 en la Infanteatro Bartók, en 1978–79 en la Vígszínház, inter 1980 kaj 1988 en la Népszínház.

## El liaj roloj 
* John, Lancaster hercege (Shakespeare.: Henriko la 4-a);
* Áronffy (Jókai M.: Mire megvénülünk);
* Udvaronc (Heinrich von Kleist: Homburg hercege).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Is it true?

**"Is it true?"** estas la kanto de la islanda kantistino Yohanna kiu reprezentis Islandon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2009 en Moskvo (Rusio). Ĝi atingis la duan lokon malantaŭ la norvega reprezentanto Alexander Rybak, kiu gajnis per 387 poentoj, 169 pli ol la kanto "Is It True?". 
La kanto estis komponita de Óskar Páll Sveinsson kaj estis tradukita al diversaj lingvoj, inter ili: franca, rusa, germana kaj hispana. Yohanna atingis 218 poentojn en la finalo..

## Eksteraj ligiloj 
* Diskuja foto
* Is it true? (originala)
* Я не сплю (rusa versio)
* Si tu Sais (franca versio)
* War es nur (germana versio)
* Si te vas (hispana versio)

 
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2009
Kategorio:Islandaj kantoj
The fire in your eyes

[eta|dekstra|220ra||[Boaz Mauda en Beogrado (2008)]]
**"The Fire in Your Eyes"** (hebree 'האש בעינייך') estas kanto de Boaz Mauda. Ĝi reprezentis Israelon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2008 en Beogrado, Serbio. Per tiu kanto Israelo atingis la naŭan lokon en la konkurso. La kanto ankaŭ estas konata per sia hebrea traduko '''"Ke'ilu Kan"''' (hebrea alfabeto: כאילו כאן;). Ĝi estis komponita de Dana International, kiu mem reprezentis la landon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 1998

## Vidu ankaŭ 
* Israelo en la Eŭrovido-Kantokonkurso

## Eksteraj ligiloj 
* The Fire in your eyes

Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2008
Kategorio:Israelaj kantoj
Samuel Tickell

**Kolonelo Samuel Richard Tickell** (19an de aŭgusto 1811 - 20an de aprilo 1875) estis brita armeoficiro, artisto kaj ornitologo en Hindio kaj Birmo.

Tickell naskiĝis en Cuttack en Barato. Li edukiĝis en Anglio kaj revenis deknaŭjaraĝa al Bengalo por aliĝi al la Bengala Indiĝena Infanterio. Li militservis en Bengalo ĝis 1840, kiam li iĝis komandanto de la skorto de Brian Hodgson ĉe Katmanduo. Li revenis en Bengalon en 1843, kaj post sia kapitaniĝo en 1847 li translokiĝis al malsupra Birmo.

Dum sia estado en Hindio Tickell faris gravajn kontribuojn al la landa ornitologio kaj mamulologio, per natura observado kaj kolektado de specimenoj. Li kontribuis al volumo 17a de la *Journal of the Asiatic Society of Bengal*, dum la volumo 18a inckludis informon de Tickell el Birmo.

Tickell retiriĝis en 1865 kaj setlis en la Manikinsuloj. En 1870 li iĝis blinda. Tickell estis laborinta pri libro titolita *Illustrations of Indian Ornithology* (Bildoj de hindia ornitologio), sed lia malboniĝante vidkapablo devigis lin abandoni la celon. Antaŭ sia morto li donacis la nefinitan verkon al la Zoological Society of London. Li mortis en Cheltenham.

Samuel Tickell priskribis la unua multajn birdojn, el kiuj kelkaj portas lian nomon ĉu en komuna ĉu en scienca nomo, kiel la jenaj:
* Blankgorĝa bruna bucero, *Anorrhinus tickelli*
* Tikela muŝkaptulo, *Cyornis tickelliae*
* Unukolora turdo, *Turdus unicolor*
* Tikela dikeo, *Dicaeum erythrorhynchos*

## Notoj 
## Referencoj 
* *Biographies for Birdwatchers*, Mearns kaj Mearns ISBN 0-12-487422-3

Kategorio:Britaj ornitologoj
Kategorio:Britaj oficiroj
Kategorio:Britaj koloniistoj
Ruĝa standardo (kanto)

**La ruĝa standardo** (; konata ankaŭ kiel *Krew naszą długo leją katy* – De sango nia fluas lago) estas pola laborista kanto, kiu en 1883 fariĝis la himno de pola proletaro.

Ĝian tekston verkis en 1881 lviva poeto, redaktoro kaj socialisto Bolesław Czerwiński surbaze de la franca *Le drapeau rouge* (La ruĝa standardo) el la jaro 1871. La melodion verkis Jan Kozakiewicz. La unuan fojon la tekston oni publikigis en Ĝenevo en 1882 en la poemaro *Czegóż chcą* (Kion ili volas?).

La kanto akompanis la laboristojn dum strikoj. Mortpunitoj kantis ĝin antaŭ siaj ekzekutoj. La cara administrantaro en Pollando malpermesis kantadi ĝin. Ĝi fariĝis ankaŭ himno de Pola Partio Socialista.

Ĝi estis tradukita en 12 lingvojn. Precipe fama ĝi fariĝis en Rusio; en la germanan lingvon tradukis ĝin en 1900 Roza Luksemburg.

## En Esperanto 
Fragmento de la kanto esperantigita de Leo Belmont estis publikigita en 1908 en la poemaro *Sonoj Esperantaj*. La tuta kanto en Esperanto-traduko de Stanisław Karolczyk (Eska) troviĝas en *Proletaria Kantaro*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Melodio de la kanto (.mid)

Kategorio:Pollingvaj kantoj
Kategorio:Laborista movado
Kategorio:Historio de Pollando
Rezső Latabár

**LATABÁR Rezső** [pr. lataba:r] estis hungara aktoro naskiĝinta en Koloĵvaro la 26-an de julio 1888 kaj mortinta en Munkács la 30-an de januaro 1943.

## Kariero
Latabár debutis en 1910 en Makó, poste li ludis en Műszínkör de Városliget kaj en Jókai Színkör. Poste li aperis en Kecskemét, Kolozsvár, Pécst, en 1919 en Télikert Kabaré en Budapeŝto, ekde 1920 en Győr, Kecskemét, Újpest kaj Kisfaludy Színház de Óbuda.  

## El liaj roloj
*Főudvarmester (Albini: Trenk báró); 
*Johann szolga (Menyhért Lengyel: Tájfun); 
*Freddy (Lehár F.: Éva); 
*Zsézsé báró (Huszka J.: Nemtudomka); 
*Boldizsár (Shakespeare.: Romeo kaj Julieto); 
*Jóska béres (Tóth E.: A falu rossza); 
*Bóni (Kálmán I.: A csárdáskirálynő); 
*Montfleury (Rostand: Cyrano de Bergerac); 
*Miska (Szirmai A.: Mágnás Miska).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

 Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Anton Friedrich Justus Thibaut

**Anton Friedrich Justus Thibaut** (n. 4-an de januaro 1772 en Hameln; m. 28-an de marto 1840 en Heidelberg) estis germana jursciencisto.

## Vivo 
Post studado en Göttingen, Kiel kaj Königsberg kaj mallonga agado en Jena li estis vokita en 1805 kiel profesoro por romia juro al Heidelberg. Ĉefa objekto de sia scienca agado estis la pandektoj, kiujn li provis pluevoluigi ekde la romia jurfundamento al scienca jura sistemo. En la scienca disputo pri la demando, ĉu estas rekomendinda, kodigi la civilan juron en Germanio, do kunigi kaj reguli en unu jurlibro, - la t.n. kodigodisputo - per sia jesa opinio li staris en kontraŭdiro al la opinio de Savigny, kiu rigardis sian epokon kiel ankoraŭ ne kapabla por kreado de tia jurlibro kaj anstataŭe pledis por organika antaŭenpaŝado de la jurscienco (en: „Vom Beruf unserer Zeit für Gesetzgebung und Rechtswissenschaft“, 1814). Thibaut estis Sekreta Ŝtata Konsilisto de Badeno kaj honorcivitano de Heidelberg. Ekde 1805 ĝis 1807 kaj denove ekde 1821 li estis rektoro de la Universitato je Heidelberg.
eta|Ĥorkantado ĉe Thibaut
En sia verko „Über Reinheit der Tonkunst“ (pri pureco en la tonarto) aperinta en 1824 li sin direktis kontraŭ onidiraj misuzoj en la eklezimuziko kaj postulis revenon al „klasikaj“ komponistoj kiel Giovanni Pierluigi da Palestrina, Tomás Luis de Victoria kaj Orlando di Lasso. Ĉi tiu verko trafis sur vastan konsenton kaj povas validi kiel radiko de la cecilianismo.

## Verkoj 
* *System des Pandektenrechts*, 1803
* *Über die Notwendigkeit eines allgemeinen bürgerlichen Rechts in Deutschland*, 1814 (Digitalisat  beim Max-Planck-Institut für europäische Rechtsgeschichte)
* *Über Reinheit der Tonkunst*, 1824
* *Ueber Reinheit der Tonkunst. Zweyte, vermehrte Ausgabe.* Heidelberg, im Verlag von J. C. B. Mohr. 1826.

## Literaturo 
* Rainer Polley: *Anton Friedrich Justus Thibaut (AD 1772–1840) in seinen Selbstzeugnissen und Briefen*. Band 1: *Abhandlungen*. Band 2: *Briefwechsel*. Band 3: *Register zum Briefwechsel*. Frankfurt am Main/Bern 1982, ISBN 978-3-8204-6039-1.
* Joachim Rückert: *Thibaut, Anton Friedrich Justus*. In: Michael Stolleis (Hrsg.): *Juristen. Ein biographisches Lexikon*. München 1995, ISBN 3-406-39330-6, S. 610–612.
* Joachim Rückert: *Heidelberg um 1804 oder: die erfolgreiche Modernisierung der Jurisprudenz durch Thibaut, Savigny, Heise, Martin, Zachariä u.a.*. In: F. Strack (Hrsg.): *Heidelberg im säkularen Umbruch*. 1987, S. 83–116.
* Klaus-Peter Schroeder: *„Vom Sachsenspiegel zum Grundgesetz – eine deutsche Rechtsgeschichte in Lebensbildern*. Heidelberg 2002, S. 85–113.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Jursciencistoj
Kategorio:Germanaj juristoj
Kategorio:Germanaj muzikistoj
Alice Jászi

**JÁSZI Alice** [pr. ja:si] edzino de kuracisto József Madzsar, pli juna fratino de Oszkár Jászi estis hungara dancpedagogino naskiĝinta en Nagykároly la 25-an de majo 1885 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de aŭgusto 1935.

## Ŝia kariero 
Alice Jászi enkondukis Hungarujon la virinan korpkulturon, la modernan kuracgimnastikon. Ŝi ellaboris novan movarton. Ŝia lernejo agadis ekde 1912 ĝis 1937.

## El ŝiaj verkoj 
* *Bilincsek* movdramo
* *A női testkultúra új útjai* (Bp., 1926, grance: La culture physique de la femme moderne, Paris, 1936).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Wilhelm Traugott Krug

**Wilhelm Traugott Krug** (* 22-an de junio 1770 en Radis ĉe Wittenberg; † 12-an de januaro 1842 en Lepsiko) estis germana filozofo.

## Traktaĵoj (elekto) 
* *System der theoretischen Philosophie*; Königsberg 1806-10, 3 Bände; 1. Band, 3. Auflage 1825; 2. Band, 3. Auflage 1830; 3. Band, 2. Auflage 1823
* *Geschichte der Philosophie alter Zeit*; Leipzig 1815, 2. Auflage 1826)
* *System der praktischen Philosophie*; Königsberg 1817-19, 3 Bände; 2. Auflage 1829-38
* *Handbuch der Philosophie und philosophischen Literatur*; Leipzig 1820-21, 2 Bände; 3. Auflage 1828
* *Geschichtliche Darstellung des Liberalismus alter und neuer Zeit*; Leipzig 1823
* *Grundlage zu einer neuen Theorie der Gefühle und des sogenannten Gefühlvermögens*; Königsberg 1824
* *Dikäopolitik, oder neueste Restauration des Staats mittels des Rechtsgesetzes*; Leipzig 1824
* *Allgemeines Handwörterbuch der philosophischen Wissenschaften*; Leipzig 1827-28, 4 Bände; 5. Band 1829-34; 2. Auflage 1832-1838
* *Universalphilosophische Vorlesungen für Gebildete beiderlei Geschlechts*; Neustadt an der Orla 1831
* *Schelling und Hegel. Oder die neueste Philosophie im Vernichtungskriege mit sich selbst begriffen*; Leipzig 1835 (komplett bei Google Books)
* *Gesammelte Schriften*; Braunschweig und Leipzig 1830-1841, 12 Bände

## Literaturo 
* Walther Killy (Hg.): Literaturlexikon. Autoren und Werke deutscher Sprache (15 Bände). Gütersloh, München: Bertelsmann-Lexikon-Verl., 1988-1991 (CD-ROM: Berlin 1998, ISBN 3-932544-13-7)
* Uwe Backes: *Der Philosoph Wilhelm Traugott Krug: Seine Stellung im vormärzlichen Liberalismus und sein Wirken für die Judenemanzipation in Sachsen*, in: Bausteine einer jüdischen Geschichte der Universität Leipzig (Leipziger Beiträge zur Jüdischen Geschichte und Kultur Bd. IV), hrsg. Stephan Wendehorst, Leipzig 2006, S. 483-504.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj filozofoj
Gergely Magyari

**MAGYARI Gergely** [pr. madjari] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Livezeni la 17-an de februaro 1936. 
## Lia kariero
Gergely Magyari ekde 1960 estis aktoro de la teatro Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. 
## El liaj roloj
*Kristóf (Shaw: Az ördög cimborája); 
*Tamás (Csiky G.: Buborékok); 
*Göre Gábor (Gárdonyi G.: A bor); 
*Tiborc (József Katona: Bánk bán).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Magyari, G.
Skrato

**Skrato** () estas "sabrodenta sciuro", fikcia specio kiu aperas en la porinfana filmaro *Ice Age* komence en 2002 kaj la sekvaj Ice Age: The Meltdown kaj Ice Age: Dawn of the Dinosaurs. Skrato obsediĝas je la glanoj, riskante sian vivon por akiri kaj defendi la glanojn. Ĝi havas sian propran apartan historion ene de la sama filmo, sendependaj de la ĉefa historio, sed paralele al la vojaĝoj de la aliaj ĉefroluloj, kiuj kelkfoje renkontas ĝin survoje.

La sciuro estas granda sukceso kaj oni jam faris multajn aliajn mallongajn filmojn kie ĝi estas la sola ĉefrolulo je la serĉado de ĝia glano. Oni diras ke ĝia nomo *Scrat* estas miksaĵo de la anglaj vortoj por sciuro kaj rato, la specio kiu supozeble estis la praulo de ambaŭ.

## Eksteraj ligiloj 
* Vojaĝo tra la tempo de Skrato

Kategorio:Animaciaj roluloj
Kategorio:Fikciaj musoj kaj ratoj
Studenta korporacio

**Studenta korporacio** estas ligo de studentoj ekestinta en Germanio fine de la 18-a jarcento.

## Ideo kaj fono 
La (pli postaj) studentaj korporacioj transprenis elementojn de la malnovaj samlandanaj ligoj de la 18-a jarcento (multkoloraj komponantoj de vestaĵo kiel antaŭuloj de la korporaciaj uniformoj kaj nomoj, kiuj indikas la hejmregionon de la membroj) same kiel de la studentordenoj (deviga, konspira membreco, skribaj kaj grafikaj sekretaj signoj kiel ekkoniloj), enkondukis tamen kiel novigo la ideojn de la germana ideismo rilate la formadon de personeco kaj fortigon de karaktero, kiuj estis fiksitaj per skribe formulitaj normoj por la studentoj de universitato. La ekeston de la studentaj korporacioj markas la formado de *Senioren-Convent*-oj (komisiono de la korporaciestroj) kaj de konstitucioj kaj statutoj ĉe la plejmultaj germanaj universitatoj en la unua duono de la 19-a jarcento. Antaŭe ekzistintaj studentaj ligoj ne transdaŭris ĉi tiun evoluon, tiel ke la korporacioj per tio estas la plej frua formo de studenta ligo laŭ nuntempa senco. Je ĉiu klasika germana universitato tiaj studentaj korporacioj eĉ nun ekzistas kaj savas la tradiciojn..

## Vidu ankaŭ 
* Monumento de la studentaj korporacioj (Eisenach)
* Monumentoj ĉe Rudelsburg
* Vulpa turo (Jena)

## Fontoj 

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo de *Weinheimer Senioren-Convent* kaj de *Kösener Senioren-Convents-Verband*
* korporacioj en Aŭstrujo
* korporacioj en Latvio
* "Erlebnisse bei den Heidelberger Corps" - travivaĵoj gajaj de Mark Twain inter studentoj de Germanujo

Kategorio:Studentaj organizaĵoj en Germanio
Ice Age

**Ice Age ** estas usona animacia filmo de la jaro 2002 kreita de Blue Sky Studios kaj lanĉita de 20th Century Fox. Ĝi estis reĝisorita de Chris Wedge kaj Carlos Saldanha. Ĝi premieris la 15-an de marto 2002.

Antaŭ 20.000 jaroj, dum la glaciepoko, la bestoj migras suden, al pli varma regiono. Tamen, Manny, malbonhumora mamuto, iras alidirekten, kontraŭ la direkto de ĉiuj aliaj. Iom poste ĝi koniĝas kun Sid, ŝercema kaj ĉarlatana bradipo kiu forfuĝas de du brontoteridoj kiuj volas mortigi ĝin pro fuŝigi ilian tagmanĝon.

Perversa smilodonto, nomata Diego, havas la mision ŝteli la bebon de homa ĉasisto kiu mortigis la duonon de la smilodonta grego, laŭ ordono de Soto, gregestro, kiu deziras venĝi sin. Diego persekutas la patrinon kaj bebon ĝis akvofaloj kien ŝi saltas por savi la vivon de la bebo, Diego decidas ne salti pro akvotimo. Soto, kolera, ordonas al ĝi serĉi la bebon.

Akcidente, Manny kaj Sid trovas la bebon ĉe la riverbordo. Sid prenas la iniciaton redoni lin kaj Manny sekvas Sidon por moki pri ĝi. Iom poste ili renkontas la smilodonton kiu reklamas la bebon kiel sian, sed Manny ekkonas la verajn intencojn de la tigro. Diego konvinkas ilin, ke ankaŭ ĝi volas redoni la bebon, kion Sid tute ne ŝatas ĉar Diego minacis mortigi kaj manĝi ĝin post la redonado de la bebo. Ĉi tie komenciĝas la serĉado de la familio de la bebo.

Post la transirado super vulkanon, Manny savas la vivon de Diego, je ĝia surprizo, kaj sekvatage rakontas siajn verajn intencojn, ĝi pentas pri tio kaj inventas planon por eskapi de la ceteraj smilodontoj. En batalo kontraŭ la aliaj, ĝi sukcesas, sed restis grave vundita pro la defendo de Manny.

Manny kaj Sid trovas la homan grupon kaj liveras la bebon al la patro. Manny kaj Sid retroiras kaj vidas Diegon, vivanta kaj sana (kvankam malforta). Ĝi decidas entrepreni vojaĝon kun la amikoj kaj kune elmigras suden.

Krom tiu centra historio, en la filmo plurfoje aperas sabrodenta sciuro nomata Skrato. Ĝia historio okzas paralele al la alia kaj temas pri ĝia obsediĝo je la serĉado de glanoj. En kelkaj momentoj de la filmoj ĝi renkontas la aliajn sed "akcidente".

## Vidu ankaŭ 
* *Ice Age: The Meltdown*
* *Ice Age: Dawn of the Dinosaurs*

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2002
Kategorio:Usonaj animaciaj filmoj
Kategorio:Prahistoria vivo en populara kulturo
Labirinto (ludilo)

eta|Granda publika versio de Labirinto
**Labirinto** estas speco de ludilo, nome de veturpuzlo, por ludado postulanta fizikan lertecon.

Ĝi konsistas plej ofte el plata kesto entenanta horizontalan ebenaĵon ĉirkaŭitan de muretoj, sur kiu estas muretoj labirinte aranĝitaj, kaj inter la muretoj — truoj aŭ aliaj bariloj. Ĉion tion ĉi kompletigas ekzemple globeto aŭ pilketo, kiu komence estas en iu difinita loko sur la ebenaĵo. Por gajni la ludon, oni devas per klinado de la ebeno alkonduki la globeton al alia difinita loko sur la ebeno, ne lasinte ĝin fali antaŭe en iun truon.

eta|Negranda versio de Labirinto kun elirklinaĵo.
Almenaŭ en kelkaj versioj globeto falinta en truon elkondukeblas el la malsupra parto de la kesto laŭ klinita tabuleto, kiu estas la komenca punkto de la ludo.

Estas multaj aliaj variantoj de la sama skemo.

Kategorio:Lertecludoj
Kategorio:Ludiloj
László Majthényi

**MAJTHÉNYI László** [pr. majte:nji] estis hungara aktoro naskiĝinta en Nagyvárad la 27-an de junio 1883 kaj mortinta en 1960.

## Lia kariero 
László Majthényi debutis en 1907 en Eger en trupo de Lajos Palágyi kaj en la sekvantaj jaroj li ludis en Miskolc, Egero kaj Ungvaro. En jaroj 1908–1910 li ludis en Kassa, inter 1910 kaj 1914 li estis reĝisoro kaj aktoro de la teatro Pécs, en 1915–16 li ludis en la teatro de Debrecen. Li retiriĝis kaj havigis doktoradon pri juro. En jaroj 1920–22 li revenis kaj reĝisoris en la teatro de Újpest.

## El liaj roloj 
* Koszta Sámuel (Csiky G.: A nagymama);
* Radványi ezredes (Herczeg F.: A Gyurkovics lányok);
* Az ördög (Molnár F.).

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Bíró L.: 1913;
* Knoblauch: A faun;
* Farkas F.: A hónapos szoba;
* Hajó S.: Lakájok;
* Shaw: Pygmalion;
* Jókai M.–Hevesi S.: Az új földesúr.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Lajos Makra

**MAKRA Lajos** estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Temeŝvaro la 2-an de aprilo 1937. Lia edzino estas Éva Ferencz (arkivisto).

## Lia kariero
Lajos Makra finis en SZISZI de Târgu Mureș kaj de  1959 li ludis en la Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro kaj inter 1990 kaj 1993 li estris la teatron.
 
## El liaj roloj
*Szenkár (Gábor A.: Dollárpapa); 
*Mosca (Ben Jonson: Volpone); 
*Hugó (Molnár F.: Liliom); 
*Dr. Fabriczy (Miroslav Krleža: Glembay Ltd); 
*Rebellis (Ustinov: Az ismeretlen katona és felesége); 
*Scapin (Molière: Scapin furfangjai).

## Literaturo
*Ferencz Éva - Zsehránszky  István: *MAKRA LAJOS* (vivkariera intervjuo), 2009.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Dénes Makray

**MAKRAY Dénes** estis hungara aktoro, reĝisoro naskiĝinta en Istensegíts en 1866 kaj mortinta en Koloĵvaro la 9-an de decembro 1910.
## Lia kariero
Dénes Makrai debutis kiel ĥoristo en la teatro Koloĵvaro en 1882, baldaŭ li alvenis al Gyula Miklósy. Ĝis 1894 li aperis en trupo de Károly Somogyi, en 1894–95 en trupo de Ignác Krecsányi, poste dek jaroj li estis ano de la trupo de János Komjáthy. Li instruis ankaŭ dancon. Ekde 1905 li ludis en la Nacia Teatro de Koloĵvaro. 
## El liaj roloj
*Kántor (Bródy S.: Tanítónő); 
*Jantsó Pál (Herczeg F.: Színházavatás); 
*Sir John Pontefract (Wilde: Egy jelentéktelen asszony).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Makray, D.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Reveni hejmen

**Reveni hejmen** ( 집으로 "Jibeuro" angle: "The Way Home") estas premiita filmo de la jaro 2002, verkita kaj reĝisorita de Li Jeong-Hyang. Ĝi rakontas la teneran historion de malsana kaj malriĉa avino kaj ŝia nepo, kiu naskiĝis en la ĉefurbo Seulo, Sud-Koreio, sed devas veni loĝi kun la avino en kampara vilaĝo dume lia patrino serĉas laboron. La filmo, kiu memorigas al la plej juna generacio la senkondiĉan amon kaj la seninteresan vartadon de la geavoj, gajnis la premion ekvivalenta al Oskaro de Sud-Koreio kiel plej bona filmo kaj skripto.

*Reveni hejmen* estis dua plej spektata filmo el la korea filmaro en 2002. Ĝi estis lanĉita per DVD, kun anglalingvaj subtekstoj, en 2003 far Paramount.

Kategorio:Sud-Koreaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Béla Maresch

**MARESCH Béla** [pr. mareŝ] estas rumanuja hungara aktoro naskiĝinta en Arad la 15-an de julio 1923. 
## Lia kariero
Béla Maresch debutis en 1948 en la Székely Színház, poste ekde 1950 li ludis en Kluĵo ĝis 1976.
## El liaj roloj
*Birling (Priestley: Váratlan vendég); 
*De Camporeal gróf (Hugo: Ruy Blas); 
*Chiriac (Caragiale: Zűrzavaros éjszaka); 
*Szomorúfűz Walter (Brecht–Weill: Koldusopera
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Maresch, B.
Somberek

**Somberek** [ŝomberek], kroate **Šumberak, Šumbrig,** germane **Schomberg** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Mohács.

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 6&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 120 m
* Loĝantaro: 1480
* Poŝtkodo: 7728
* Telefonprefikso: 69
* Koordinatoj: 46°04′59″N 18°39'25″E

## Situo 
Somberek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
Tiu loko jam estis loĝata dum la kuprepoko, baldaŭe romianoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1382. La vilaĝo senhomiĝis post la mezepoko pro la turkoj. Baldaŭe unue serboj, poste germanoj alvenis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Fine de tiu erao multe da serboj forlasis Somberek. Post la 2-a mondmilito granda parto de germanoj deportiĝis al Germanio, fine alvenis hungaroj el Vojvodino kaj Ĉeĥoslovakio. En 2001 la germanoj estis 29%. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, hoteleto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Nomo de Dipatrino de 1785
* kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1829
* novklasika serba preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1710 ĉirkaŭita per muro
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka de 1783
* skulptaĵo pri Heinrich Heine
* monumentoj pri falintoj dum la mondomilitoj
* memorŝtono pri la deportitoj

## Famuloj 
En Somberek naskiĝis poeto Márton Kalász.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Jelka, Slovakio
*  Langenau, Germanio
*  Dossenheim, Germanio
*  Sinabelkirchen, Aŭstrio
*  Mühlwald, Italio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Evanteo (luno)

**Evanteo** estas neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝin malkovris Scott S. Sheppard, David C. Jewitt de la Universitato de Havajo, kaj Jan Kleyna de la Universitato de Kembriĝo, post observoj inter la  kaj la .

Ili anoncis la  la malkovron de dekunu lunoj, inter kiuj **Evanteo**, kiu tiam esti ricevinta la maldaŭran nomon **S/2001 J 7** (kiel sepa jupitera luno malkovrita en 2001).

## Nomo 
La , IAU aprobis 
por ĝi la nomon **Evanteo** (greke; Ευάνθη), patrino de la *Karitoj* (ankaŭ nomataj, latine, la Gracioj) de la helena mitologio.

## Orbito 
Ĝi estas ano de la ananka grupo, grupo de retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter 19 300 000 kaj 22 700 000 km, kaj klinangulojn inter 145,7° kaj 154,8°rilate al la Jupitera ekvatoro.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La ananka grupo estas videbla en centro-maldekstro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Ananke.svg|Diagramo montranta la inklinacion de kvar ĉefaj anoj de la ananka grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Evanteo, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Evanteo (angla versio)
*  Dekunu jupiteraj satelitoj S/2001 J1...S/2001 J 11, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La ananka grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero
Pluŝo

[eta|[dromedaro el pluŝo]]
**Pluŝo** estas mola, harhava teksaĵo kio interalie estas uzata por tegi seĝojn , por kurtenoj, tablotapiŝoj, kaj por pupoj. La materialo iom similas al veluro sed pluŝo, havas pli longajn fadenojn.

La vorto venas de la franca vorto *peluche*.

Origine pluŝo estis farata el mohajro, pliposte ankaŭ el silko sur katona fundo, kaj nuntempe antaŭ ĉio el materialoj kiel poliestero.

Pluŝo povas rapide ekflami dum kontakto kun fajro pro la hara strukturo.

## Vidu ankaŭ 
* Pluŝaĵo
* Pluŝa urso

Kategorio:Teksaĵoj
Matteo Carreri

**Matteo Carreri** (naskiĝinta kiel **Giovanni Francesco Carrieri** en 1420 en Mantova, mortinta la  en Vigevano) estis itala katolika pastro, dominikano.

Carreri, ano de nobela familio, aniĝis en la dominikana ordeno en 1440 en sia naskiĝurbo, alprenante la nomon *Matteo*. Li trairis Italion kiel predikisto. Li mortis en Vigevano, kie li estis entombigita en la preĝejo de Petro de Verono. La katolikaj urbanoj konsideras lin protektanto de la urbo.

Laŭ legendo Carreri estis, vojaĝante per ŝipo de Ĝenovo al Pisa, kaptita de piratoj. Kiam tiuj liberigis lin, li proponis resti anstataŭ du aliaj kaptitoj, virino kun sia filino. Pri la sukceso de tiu propono estas malsamaj versioj.

Laŭ sia hagiografio Carreri je la 5-a de oktobro 1470 petis de sia superulo la permeson morti; ricevinte ĝin li mortis. En 1482 papo Siksto la 4-a permesis la kultadon de Carreri en la urbo Vigevano, kiu en 1518 proklamis lin kunpatrono de la urbo (kun Ambrozio de Milano). En 1625 papo Urbano la 8-a beatigis Matteon Carreri.

## Referencoj kaj notoj 
Kategorio:Dominikanoj
Kategorio:Italaj religiuloj
Kategorio:Stigmatizintoj
Kategorio:Beatigitoj
József Márkus

**MÁRKUS József** [pr. ma:rkuŝ] estis hungara ĵurnalisto, dramverkisto naskiĝinta en Nagyvárad en 1854 kaj mortinta en San Remo la 24-an de marto 1911.

## Lia kariero 
József Márkus estis redaktoro ekde 1886 de gazeto *Magyar Figaro*, ekde 1899 ĝis sia morto de la gazeto *Szöveges és Képes Magyar Színpad* (ĝi ĉesis en 1944).

## El liaj verkoj 
* *Rika* (1895, muziko: Béla Szabados );
* *A kuktakisasszony* (1897, muziko: Béla Szabados, prezentita ankaŭ de Theater an der Wien de Vieno);
* *Betyárvilág* (1899, muziko: Jenő Fejér);
* *Liliputi hercegnő* (1899, muziko: Béla Hegyi).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Markus, B.
Markus, B.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kalkoŝtona filoskopo

La **Kalkoŝtona filoskopo** (***Phylloscopus calciatilis***) estas specio de la genro de filoskopoj aŭ *Phylloscopus* lastatempe konsiderata kiel tipa genro en la propra familio de Filoskopedoj kaj antaŭe enmetita en la familio de Silviedoj. Kiam tiu specio estis vidata la unuan fojojn, dekomence en 1994, ĝi estis mismetita kun la simila Sulfurbrusta filoskopo.

eta|maldekstra|200|
Ĝenerale ĝi estas kiel aliaj filoskopoj grizverdeca supre kaj helverdeca sube. La kruroj kaj vosto estas malhelaj. En vizaĝo videblas traokula malhela strio, pli helaj superokulaj strioj, tre malhelaj kaj larĝaj flankaj strioj kaj **centra hela strikrono**.

Tamen ĝi estas pli malgranda ol la Sulfurbrusta filoskopo, kaj havas **pli rondoformajn flugilojn**. La plumaro estas preskaŭ identa, kun komparoj montrantaj nur iome pli da helflavo sube kaj pli grizan nuancon supre. Kvankam pli malgranda, la beko estas proporcie pli granda ol tiu de la Sulfurbrusta filoskopo. Oni ne disponas el akurataj mezuroj; la holotipo havas flugillongon de 5.2 cm; la paratipo vostolongon de 3.7 cm kaj bekolongon de 1.39 cm.

Tiu specio loĝas en norda Vjetnamo kaj Laoso, kaj eventuale ankaŭ en suda Ĉinio. La latina specinomo, *calciatilis*, signifas "loĝanto en kalko", kio same kiel la komuna nomo aludas al ties natura habitato, kiu estas larĝafoliaj ĉiamverdaj kaj duonĉiamverdaj arbaroj de kalkaj karstaj montoj. La Laosa piknonoto, priskribita en 2009, troviĝis en la karsto de la sama regiono.

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Foir- kaj kermesmuzeo (Essen)

La **Markt- und Schaustellermuseum** (**foir- kaj kermesmuzeo**) en Essen prezentas per selektaj eksponaĵoj la historion de la kermeseksponistoj ekde la fino de la 18-a jarcento.

## Ekesto 
La nuna muzeo ekestis el la kolektopasio de la kermeseksponisto Erich Knocke, naskiĝinta en majo 1927 en Hanovro. La kolektitaj eksponaĵoj troviĝis ĝis 1996 ĉe *Berliner Platz* en halo ĉe la grandfoirejo de Essen. La urbo Essen, ekde jaroj malvaste ligita kun la kermesmuzeo, disponigis senkoste post la malkonstruado de la grandfoirejo fabrikhalon proksime de la ĉefa stacidomo. Tie nun spektanto povas postplenumi helpe de restaŭritaj originalaĵoj la evoluiĝon de la kermesekspona metio, sed ankaŭ la plezuron sur kermesoj.

Ekzistas nur grupvizitadoj.

## Eksponaĵoj 
La nuzeo montras sennombrajn foirajn kaj kermesajn figurojn el ligno, porcelano, stano, metallado kaj arĝento. Ĝi prezentas ludojn, puzlojn, murtelerojn kaj murtapiŝojn kun motivoj pri foiro, kermeso kaj cirko. Nek mankas personaj dokumentoj kaj fotoj pri kermeseksponistaj familioj nek objektoj pri la antaŭa kaj frua historio de la fotografio, kiu estis malvaste ligita kun jarfoiro kaj kermeso. Oni trovas ekzemple karuselojn kaj karuselbestoj, historikanto-tabulojn kaj turnekinejajn ekipaĵojn, foirĉarojn kaj kermesesponistajn loĝoĉaregojn, akrigistoĉaregon kaj laste, sed ne balaste, unikan kolekton de muzikinstrumentoj de la foirejo: gurdo, dorspianoj, harmoniumoj, orkestrionoj kaj rulorgenoj, kiuj dum la ĉiĉeronado far la kolektisto estas revivigitaj.

Ĉi tiuj eksponaĵoj ankaŭ havas grandan historian valoron. Ofte ili devenas el la lastaj jardekoj de la 19-a jarcentoj; kelkaj pecoj ekestis en la 18-a jarcento. Erich Knocke ampleksigas kontinue la kolekton.

## Literaturo 
* Erich Knocke (Hrsg.): *Gesammeltes Vergnügen - Das Essener Markt- und Schaustellermuseum*. Klartext Verlag, ISBN 3-88474-934-x

## Eksteraj ligiloj 
*Homepage des Museums 

Kategorio:Foiroj
Kategorio:Kermesoj
Kategorio:Muzeoj en Essen
2066

**2066** estos normala jaro komenciĝanta vendrede (vidu ĉi tie kalendaron).

Dum la jaro 2066 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj 
* Ringa suneklipso, la 22-an de junio, videbla en norda Kanado;
* Plena suneklipso, la 17-an de decembro videbla en Pacifika Oceano, sudoj de Okcidenta Aŭstralio kaj Nov-Zelando.

## Naskiĝoj 
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

## Mortoj 
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Filoskopedoj

Filoskopedoj aŭ **Phylloscopidae** estas ĵus priskribata familio de malgrandaj insektovoraj birdoj iame lokitaj en la familio de Silviedoj. Ĝiaj membroj loĝas en Eŭrazio, kun teritorioj en Wallacea kaj Africa (kaj la Norda filoskopo kiu reproduktiĝas orienten en Alasko). Plej parto de specioj loĝas en arbaroj kaj arbustaroj kaj ofte kaptas predojn dumfluge.

Tiuj specioj estas de diversaj gransoj, ofte enhavantaj verdecajn plumarojn supre kaj flavecajn sube, aŭ pli senkolore grizecverdecajn al grizecbrunecajn kolorojn, varie malmulte aŭ neniom laŭ sezonoj. La vostoj ne estas tre longaj kaj enhavas 12 plumojn (malkiel la similaj specioj de la genro *Abroscopus*, kiuj havas 10 vostoplumojn).

La familio de Filoskopedoj enhavas nur du genrojn, *Phylloscopus* kaj *Seicercus*.

## Referencoj 
* **Alström**, Per; Ericson, Per G.P.; Olsson, Urban & Sundberg, Per (2006): Phylogeny and classification of the avian superfamily Sylvioidea. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **38**(2): 381–397. doi 10.1016/j.ympev.2005.05.015
* **Baker**, Kevin (1997): *Warblers of Europe, Asia, and North Africa*. Princeton University Press, Princeton, N.J. ISBN 0-691-01169-9
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (eldonistoj). (2006). Handbook of the Birds of the World. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Vistlera filoskopo

La **Vistlera filoskopo** (***Seicercus whistleri***) estas specio de birdo de la familio de Filoskopedoj kiu iam estis inkluditaj en la Silviedoj. Ĝi estas membro de la genro de Seicercus, unu el la du genroj de la familio kune kun la filoskopoj.

Ĝi troviĝas en Butano, Ĉinio, Pakistano, Nepalo kaj Barato. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

La Vistlera filoskopo estas bela birdo, simila al la veraj filoskopoj pro verdecaj supraj partoj kaj flavecaj subaj partoj, sed tiuj koloroj estas multe pli markitaj ol ĉe la veraj filoskopoj, ĉefe ĉe la **flavaj subaj partoj** kun nur iom da verdeca nuanco en brusto. Krome la vostopinto estas blanka. Estas tre markata **flava okulringo** kiel ĉe aliaj specioj de la genro kaj en la krono estas **helbruneca centra strio inter du malhelbrunecaj** al nigrecaj flankaj strioj. La beko estas mallonga kaj la kruroj rozkoloraj.

## Referencoj
* BirdLife International 2006.  Seicercus whistleri .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de Julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Ice Age: Dawn of the Dinosaurs

**Glaciepoko 3: Origino de la dinosaŭroj** (angle Ice Age: Dawn of the Dinosaurs) estas animacia filmo de Usono, la tria kaj ĝis nun lasta el tiu serio. Ĝi premieris en la kinoj de Usono la 1-an de julio 2009. Ĉi tiu tria filmo pri la Glaciepoko daŭrigas la historion kun la sama grupo de amikoj (inter ili la 2 gemamutoj, la bradipo kaj la smilodonto kaj la ŝercemaj fratoj didelfoj. En ĉi tiu filmo la bradipo Sid renkontas 3 ovojn el kiuj naskas dinosaŭrojn. La patrino serĉas ilin kaj kune kun la tri dinosaŭridoj portas la bradipon. La grupo serĉas ĝin kaj malkovras novan subteran mondon kie la naturo estas sufiĉe verda kompare kun la glacio kiu kovras ĉion. Sed tiu paradiza mondo estas pli danĝera. Tie la amikoj renkontas la unuokulan mustelon Buck. Lia vivo estas plena de aventuroj kontraŭ la dinosaŭro Rudy kiu senokuligis ĝin.

En la filmo denove aperas la sabrodenta sciuro (Skrato) kaj sciurino (Skratino). Li devos elekti inter ŝi kaj la amata glano kiun ĝi obsede serĉas kaj eĉ riskas sian vivon pro ĝi.

## Vidu ankaŭ 
* *Glaciepoko (filmo)*
* *Glaciepoko 2: La Senglaciiĝo*

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2009
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Prahistoria vivo en populara kulturo
Kategorio:Filmoj pri dinosaŭroj
Erzsébet F. Márton

**MÁRTON Erzsébet F.** [pr. ma:rton] estas rumanuja hungara aktorino naskiĝinta en Kluĵo la 27-an de marto 1947.

## Ŝia kariero 
Erzsébet Márton ekde 1969 estis aktorino de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe kaj ekde 1973 de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea.

## El liaj roloj 
* Ophélia (Shakespeare: Hamlet);
* Solvejg (Ibsen: Peer Gynt);
* Erzsike (Szigligeti E.: A lelenc);
* Gwendolyne (Wilde: Bunbury);
* Anna (Tolstoj: Anna Karenina).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanaj aktoroj
Seicercus

***Seicercus*** estas genro de silviecaj birdoj iam en la familio de Silviedoj sed nuntempe lokata en la Filoskopedoj, kune kun la pli konata genro de filoskopoj, kies nomo povas pro tio esti uzata ankaŭ por tiuj similaj kaj parencaj specioj.

Tiu genro distribuiĝas en orienta kaj suda Azio el norda Ĉinio al Timoro en la Malgrandaj Sundaj Insuloj. Multaj el la plej nordaj specioj estas migrantaj, kiuj reproduktiĝas en moderklimataj areoj kaj vintras en tropikoj; aliaj estas altitudinaj migrantoj, kiuj moviĝas suben el la montoj en vintro. Kelkaj specioj estas migrantaj ĉe parto de siaj teritorioj kaj loĝantaj birdoj en aliaj.

La filoskopoj de la genro *Seicercus* estas malgrandaj paserinaj birdoj kiuj grandas el 9.5–12 cm kaj pezas ĉirkaŭ 4-9 g. Ĉiuj specioj havas **verdecajn flugilojn kaj flavajn ventrojn** kaj plej parto havas ankaŭ flavajn brustojn. La kapo estas griza, verda aŭ el sablokolora al bruna, kaj ĉiuj specioj havas **striojn en krono aŭ vizaĝo** kaj flavan aŭ blankan okulringon. Ambaŭ seksoj estas similaj.

La specioj de la genro *Seicercus* manĝas insektojn, kutime predatajn per saltado kaj subitaj mallongaj ekflugoj. Kelkaj specioj asociiĝas kun miksitaj kumanĝantaroj. Diversaj specioj manĝas en diferencaj partoj de la arbaro, kelkaj, kiel la Brunkrona filoskopo manĝas en la kanopeo dum la Sunda filoskopo preferas la subkreskaĵaron kaj pli malaltan  kanopeon. 
   
La genro enhavas la jenajn speciojn:

* Blankokula filoskopo (*Seicercus affinis*)
* Verdakrona filoskopo (*Seicercus burkii*)
* Brunkrona filoskopo (*Seicercus castaniceps*)
* Sunda filoskopo (*Seicercus grammiceps*)
* Flavbrusta filoskopo (*Seicercus montis*)
* Omeja filoskopo (*Seicercus omeiensis*)
* Grizvanga filoskopo (*Seicercus poliogenys*)
* Sorora filoskopo (*Seicercus soror*)
* Grizkrona filoskopo (*Seicercus tephrocephalus*)
* Valentina filoskopo (*Seicercus valentini*)
* Vistlera filoskopo (*Seicercus whistleri*)

## Taksonomia noto 
La iama specio konata kiel **Orokula filoskopo** *Seicercus burkii* (Sibley kaj Monroe 1990, 1993) estis disigita en *S. burkii*, *S. valentini*, *S. whistleri*, *S. soror* kaj *S. tephrocephalus* laŭ Alström & Olsson (1999) kaj *S. omeiensis* laŭ Martens et al. (1999). 

## Referencoj
*http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=32281&m=0 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Filoskopedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Melinda Marton

**MARTON Melinda** estas rumanuja hungara kantistino (koloratursoprano) naskiĝinta en Kluĵo la 14-an de aŭgusto 1956. 
## Ŝia kariero
Melinda Marton ekde 1978 estas solistino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera de Kluĵo. 
## El ŝiaj roloj
*Gilda (Verdi: Rigoletto); 
*Oscar (Verdi: Az álarcosbál); 
*Gara Mária (Erkel F.: Hunyadi László).

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluaj http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3693
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Marton, M.
József Marx

**MARX József** [pr. marks] estis rumanuja hungara fotisto naskiĝinta en Marosvásárhely la 23-an de aprilo 1914 kaj mortinta en Târgu Mureş la 30-an de aprilo 1992. 

## Lia kariero
József Marx finis la mezlernejon en Aiud, poste du jarojn studis juron. Li revenis el militkaptiteco en 1948. Al invito de András Sütő li fariĝis fotoraportisto de la revuo *Új Élet* en 1958. Dum la lastaj 15 jaroj de sia vivo li laboris precipe al teatro. Li estis ano kaj distingito de la Internacia Federacio de Fotistoj (FIAP, Honorée Excellence), Honor Golden Eye Novisado (Orokulo).

## Ekspozicioj, premioj
Komence de jaroj 1930-aj li partoprenis internaciajn ekspoziciojn pojare 20-30 - krome de jaroj de la dua mondmilito- entute pli ol 1300 kaj li ricevis ĉirkaŭ 200 premiojn enlandajn kaj internaciajn.

## Eksteraj ligiloj
*Retejo de la artistohttp://marx.netsoft.ro/indexen.html http://marx.webnova.ro/ 
## Fonto
*RMIL 
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Marx, J.
Ortosio (luno)

**Ortosio** estas neregula satelito de Jupitero, kiu havas retrogradan orbiton.

## Malkovro 
Ĝin malkovris Scott S. Sheppard, David C. Jewitt de la Universitato de Havajo, kaj Jan Kleyna de la Universitato de Kembriĝo, post observoj inter la  kaj la .

Ili anoncis la  la malkovron de dekunu lunoj, inter kiuj **Ortosio**, kiu ricevis la maldaŭran nomon **S/2001 J 9** (kiel la naŭa jupitera luno malkovrita en 2001).

## Nomo 
La , IAU aprobis por ĝi la nomon **Ortosio**, laŭ *Ortosia* (greke; *Ορθωσία*), unu el la Horoj de la helena mitologio, kiu personigas la prosperon.

## Orbito 
Laŭ ĝiaj orbitaj elementoj, ĝi estas verŝajne ano de la ananka grupo, grupo da retrogradaj lunoj kies orbitoj havas grandajn duonaksojn inter
19 300 000 kaj 22 700 000 km, kaj klinangulojn inter 145,7° kaj 154,8° rilate al la Jupitera ekvatoro.

Dosiero:TheIrregulars JUPITER GROUPS.svg|Diagramo montranta la orbitojn de la neregulaj jupiteraj satelitoj. La ananka grupo estas videbla en centro-maldekstro.
Dosiero:TheIrregulars JUPITER Ananke.svg|Diagramo montranta la inklinacion de kvar ĉefaj anoj de la ananka grupo en funkcio de la granda duonakso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Ortosio, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Ortosio (angla versio)
*  Dekunu jupiteraj satelitoj S/2001 J1...S/2001 J 11, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La ananka grupo (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Jupitero