open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Administraj unuoj de Azerbajĝano

eta|400ra|
**Azerbajĝano** laŭ la vidpunkto de ties registaro estas administre dividata en jenajn subdividaĵojn:
* 66 **distriktoj** (en la azerbajĝana plurale *rayonlar*; singulare *rayon*),
* 11 **urboj** (plurale *şəhərlər*; singulare *şəhər*),
* 1 **aŭtonoma respubliko** (*muxtar Respublika*), nome Naĥiĉevano, kiu mem enhavas:
** 7 distriktojn
** 1 urbon

La distriktoj estas plue dividataj en komunumojn (*bələdiyyəsi*).

Aldone, Azerbajĝano estas subdividata en naŭ ekonomiajn regionojn (en la azerbajĝana plurale *İqtisadi Rayonar*; singulare *İqtisadi Rayonu*), kiuj ***ne*** kalkuliĝas kiel administraj unuoj.
Ĉiu ekonomia regiono ampleksas kelkajn distriktojn. La Aŭtonoma Respubliko Naĥiĉevano formas apartan, dekan, ekonomian regionon.

La teritorio de Montara Karabaĥo laŭ la vidpunkto de la registaro de Azerbajĝano dividatas en la distriktojn Ĥoĝavend, Ŝuŝa, Ĥoĝali, la orientan parton de la Kelbaĝara distrikto kaj la okcidenta parto de la Tartara distrikto. En sovetuniaj tempoj la regiono estis konata kiel Aŭtonoma Provinco Montara Karabaĥo; tamen la 26-an de novembro 1991, la parlamento de Azerbajĝana SSR nuligis la aŭtonomecan statuson. Ekde tiam la teritorio de la aŭtonoma provinco estis administre dividita inter la cititaj distriktoj.

Kiel rezulto de la Milito en Montara Karabaĥo, la plej granda parto el ĝia teritorio estas nun sub la kontrolo de la etne armenaj armeoj de Montara Karabaĥo kaj Armenio. La mem-proklamita Respubliko Montara Karabaĥo ankaŭ kontrolas grandan parton de sudokcidenta Azerbajĝano ekster Montara Karabaĥo. La Respubliko Montara Karabaĥo ne rekonas tiujn la distriktan dividon de Azerbajĝano rilate al la disputata teritorio de Montara Karabaĥo kaj havas sian propran sistemon de administra divido.

## Vidu ankaŭ
* ISO 3166-2:AZ

## Referencoj
Toshi

**Toshimitsu Deyama** (出山利三 Deyama Toshimitsu, naskiĝis la 10-an de oktobro 1965), plej konita kiel **Toshi**, estas japana kantisto kaj komponisto. Li estas plej konata ĉar estis la kantisto kaj fondinta membro de la metalroka bando X Japan. La bando disiĝis en 1997.

Kategorio:Metalroko
Kategorio:Japanaj muzikistoj
Pata (muzikisto)

**Tomoaki Ishizuka** (石塚 智昭 Ishizuka Tomoaki, naskiĝis la 4-an de novembro 1965), konita plej simple kiel **Pata**, estas japana gitaristo, plej konata ĉar estis la ritmgitaristo de la metalroka bando X Japan. Li aliĝis al bando en 1987 kaj restis ĝis ĝia disigo en 1997. Poste, li plusekvis kiam la bando rekomencis en 2007.

Kategorio:Metalroko
Kategorio:Japanaj muzikistoj
Deval Patrick

**Deval Laurdine PATRICK** (naskiĝinta la  en Ĉikago) estas usona politikisto kaj advokato. De 2007 ĝis 2015 li oficis kiel Guberniestro de Masaĉuseco. En la oka lernojaro (en Ĉikago) li gajnis subvencion por privata lernejo en Masaĉuseco, nome Milton Academy, kaj poste studis en la universitato Harvard, kaj ricevis juran gradon de la jura altlernejo de Harvard. Post tio li laboris kiel advokato, grandparte pri civilaj rajtoj, interalie dunge de NAACP, ĝis en 1994 prezidento Bill Clinton nomis lin asista ĉefadvokato pri civilaj rajtoj en la Justica Ministerio. 

En 2006 li elektiĝis guberniestro de Masaĉuseco, la unua afrikdeveninto en tiu ofico. Post la fino de lia dua oficperiodo, li retransloĝiĝis al Ĉikago, kie la urbestro Rahm Emanuel estrigis lin al la nova komisiono pri polica respondeco. En novembro 2019, li anoncis sian kandidatiĝon por la demokrata nomumo prezidenta en 2020.

## Fontoj 
Bazita sur la angla Vikipedio.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Ĉikaganoj
Kategorio:Afrik-usonanoj
Kategorio:Guberniestroj de Masaĉuseco
Saint-Étienne-du-Rouvray

'''** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Seine-Maritime, en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Rouen kaj al la kantono **'. 

La teritorio havas komunan limon kun . La komunumo situas ĉ. 6,5 km sude de la centro de Rouen. Ĝi subite akiris mondfaman rangon la  kiam du teroristoj eniris katolikan kirkon tie dum la meso, kaptis kvin ostaĝojn, kaj morttranĉis gorĝe la 85-jaraĝan pastron, antaŭ ol ilin pafmortigis la polico.

eta|maldekstra|250ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Seine-Maritime
* Saint-Étienne-du-Rouvray (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

eta|centra|300ra|

eta|Kultura centro "Rive Gauche" en Saint-Étienne-du-Rouvray


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Seine-Maritime
József Virág

**József Virág** [jOĵef virAg], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Virág József** estis hungara inventisto, inĝeniero.
eta|Telegramo de Pollák-Virág
József Virág http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/v/v29898.htm naskiĝis en 1870 en Hungara reĝlando en Földvár (nuntempa Feldioara (Brașov) en Rumanio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Virág frekventis gimnaziojn en Brassó kaj Kolozsvár, poste li akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Jam dum la lasta studenta jaro li estis asistanto apud Ferenc Wittmann. Post trijara instruado li havis postenon en la ministerio. Post jaroj li iĝis patenta juĝisto. En 1899 kune kun Antal Pollák prezentis rapidtelegrafon, kiu sendis hore po 70.000 da vortoj (komparu: aparato de Siemens & Halske sendis hore nur po 700 da vortoj!). Post 2 jaroj tiu aparato jam sendis literojn, tamen la aparato ne estis uzita, nur eksperimente, ĉar tiom da kapacito estis tro eĉ en la tiama mondo.  Li ricevis postmortan premion. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Pollák – Virág-féle betűíró gyorstelegráf* (1901) - patento

## Memorigiloj 
* memormedalo Virág – Pollák fondita en 196

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj patentaj juĝistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
24934 Natecovert

'*24934 *Natecovert'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Nathaniel Covert*, mentoro en 2012 de unu finalist(in)o de la *Intel Science Talent Search*, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li estas instruisto ĉe la *Shaker High School'' de Latham (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Tikuna lingvo

eta|250ra|Tikuna lingvo.
**Tikuna** aŭ alilingve literumita *Ticuna*, estas lingvo sufiĉe vivplena kun proksimume 42 000 parolantoj en Brazilo, Peruo kaj Kolombio. Ĝi estas la indiĝena lingvo de la tikuna popolo. Tikuna estas ĝenerale klasifikita kiel senparenca, izola lingvo, sed ĝi povus esti ligita al la malaperinta juria lingvo (vidu Tïcuna-Yuri). Ĝi estas tona lingvo kaj sekve la signifo de vortoj kun la samaj fonemoj povas ege varii simple ŝanĝante la uzatan tonon por prononci ilin. Tonoj oni indikas per ĉapelitaj literoj, se entute oni indikas ilin.

Morfologie la tikuna estas juste izola lingvo, kiu signifas ke plejparto de ĝiaj vortoj konsistas el nur unu morfemo. Tamen, la tikunaj vortoj kutime havas pli ol unu silabon, malsaman de tiu en aliaj izolaj lingvoj, kiel la vjetnama.

Tïkuna estas ankaŭ konata alilingve kiel Magta, Maguta, Tucuna kaj Tukna.

## Socilingvista situacio 
### Brazilo 
Edukado en la tukana ne estas privilegio, sed parto de pli larĝa projekto kreita de la brazila registaro por provizi ĉiujn gravajn malplimultojn kun edukado en ilia propra lingvo.

### Peruo 
Tikunanoj en Peruo havis indiĝenan lingvan edukadon almenaŭ ekde la 1960aj jaroj. Ili uzas skriban sistemon kiu estis, ŝajne, la bazo por la evoluado de ĝia brazila skribsistemo. Tamen, multe de la literaturo havebla al peruaj tikunanoj konsistas el normaj lernolibroj.

### Kolombio 
Kolombiaj tikunanoj estas instruataj en la hispana, se ili havas aliron al lernejo entute.  

## Legokapablo 
Por uzo en la tikunaj lernejoj, ambaŭ en Brazilo kaj Peruo, oni eldonas ĉiujare dekduon da libroj en tiu ĉi lingvo, Tiuj libroj utiligas speciale elpensitan fonetikan skribsistemon surbaze de konvencioj similaj al tiuj trovitaj en la portugala (esceptoj : K anstataŭ C kaj la letero Ñ anstataŭ NH) anstataŭ la pli kompleksa scienca signaro trovita ekzemple ĉe la Lingva Muzeo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lingvoj
* Listo de lingvoj laŭ skribsistemo

## Eksteraj ligiloj 
* "Konversacia tikuna" – tikuna kurso kaj gramatiko ĉe la Somera Instituto de Lingvistiko
* Tikuna eldonoj por elŝuto
* OLACaj rimedoj en kaj pri la tikuna lingvo
* 

Kategorio:Indianaj lingvoj de Brazilo
Kategorio:Lingvoj de Brazilo
Kategorio:Lingvoj de Kolombio
Kategorio:Lingvoj de Peruo
Kategorio:Tonlingvoj
Lajos Lázár Mandl

**Lajos Lázár MANDL** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mandl Lajos Lázár** estis hungara-franca kuracisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1846).

Lajos Lázár Mandl http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis en decembro de 1812 en Pest (urbo), li mortis la  en Parizo.

## Biografio 
Lajos Lázár Mandl devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis komence en Vieno, poste en Reĝa Universitato de Pest, fine denove en Vieno. En 1835 li hejmenvenis kaj en la sekva jaro li akiris medicinan diplomon. Post la diplomo li vojaĝis al Parizo, kie li okupiĝis pri medicino ĝismorte. Ekde 1836 li ankaŭ instruis en kolegio, ekde 1862 en kliniko. Dum la Hungara revolucio de 1848 li apogis la revolucion per artikoloj. Li multe okupiĝis pri anatomio per mikroskopo. En 1860 li revizitis sian naskiĝurbon, pli frue pro la politiko li ne havis ŝancon. Li ricevis Honoran Legion.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Sanguis respectu physiologico* (1836)
* *Recherche medico-legale sur e sang.* (1842)
* *Mémoires concernant la pathologie et la thérapeutique des organes de la respiration* (1855)
* *Traité pratiques de maladies de larynx et de pharynx* (1872)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a paĝo)
* hungarlingva biografio, sed la enkonduka parto mankas! 

Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Yoshiki

**Yoshiki Hayashi** (林 佳樹 Hayashi Yoshiki, naskiĝis la 20-an de novembro 1965) estas japana komponisto kaj muzikproduktisto, fama ĉar estis la kreinto de la japana metal-roka bando X Japan, en kiu li ludas la pianon kaj la drumon kaj estas ĉefkantisto. Lia kariero iras laŭ du albumoj produktitaj respektive en 1993 kaj en 2013.

## Eksteraj ligiloj 
* Site de Yoshiki

Kategorio:Metalroko
Kategorio:Japanaj muzikistoj
Bagavata Purano

La **Bagavata Purano** (, *Bhāgavata Purāṇa*), ankaŭ nur la **Bagavato**, estas unu el la dek-ok grandaj Puranoj (*Mahāpurāṇa*, "Grandaj Rakontoj") de hinduismo. Originale verkita en Sanskrito kaj disponebla en preskaŭ ĉiuj barataj lingvoj, ĝi promocias *baktion* kulton al Kriŝno kiel enkarniĝo de Viŝnuo integrigante temojn el la "Advajta" filozofio (monismo) de Adi-Ŝankaro.

La kvina purano laŭ tradicia listigo estas ankaŭ nomata **Srimad Bhagavatam**

## Temaro 
Listigo de volumoj el la pola lingvo
* Kanto 1 – Kreo
* Kanto 2 – Kosma manifestacio
* Kanto 3 – Situacia stato
* Kanto 4 – Kreo de la kvara ordo
* Kanto 5 – Krea impulso
* Kanto 6 – Atribuitaj devoj por la homaro
* Kanto 7 – Scienco pri Dio
* Kanto 8 – Retiriĝo de la kosmaj mondoj
* Kanto 9 – Liberigo
* Kanto 10 – Plej Bona
* Kanto 11 kaj 12 ne estis eldonitaj en la pola lingvo

## Vidu ankaŭ 
* Hinda filozofio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nama-hatta, Biblioteka On-line Interreta biblioteko

Kategorio:Hinduismo
Orientfrisaj ĉefuloj

[eta|300px|[Orientfrislando ĉirkaŭ la jaro 1300, en la epoko de la lokaj ĉefuloj (mapa priskribo en la altgermana)]]

La **orientfrisaj ĉefuloj** aŭ **tribestroj** (altgermane plurale *Häuptlinge*, platgermane plurale *hovetlinge / hovedlinge*, frise *haadlinge*, nederlande *hoofdelinge*) regis en Orientfrislando dum la 14-a jarcento, post kiam la malnova, egaleca konstitucio el la tempo de la Frisa Libereco ne plu respektiĝis.

Orientfrislando estis sub neniu centraligita regado, kontraste al preskaŭ la tuta feŭdisme regata resto de Eŭropo dum la mezepoko. De la 12-a kaj 13-a jarcentoj la "liberaj frisoj", kiel ili nomis sin, jam organiziĝis en kvazaŭ-kooperativaj komunumoj (altgermane *Landesgemeinden*), en kiu ĉiu membro havis egalajn rajtojn, almenaŭ en komenco. Tiu fundamenta egaleco aplikiĝis al ĉiuj posedantoj de farmbienoj en siaj respektivaj vilaĝoj kaj preĝejaj paroĥoj. La publikaj oficoj de la juĝistoj aŭ platgermane *Redjeven* ("konsildonantoj") estis ĉiujare nomumitaj per liberaj elektoj. Praktike tamen, pluraj nobeluloj (latine *nobiles*) elstaris inter la egaluloj: la publikajn oficojn ofte okupis la membroj de grandaj kaj riĉaj familioj. De la 13-a jarcento, la statusaj simboloj de tiuj *nobiles* estis fortikigitaj ŝtonaj domoj (platgermane *stins*, la antaŭaĵoj de la postaj ĉefulaj kasteloj) kaj malgrandaj armeoj de solduloj.
[eta|maldekstra|300px|mezepoka burgo de la tiutempa frisa tribestro en [Dornum]]
eta|250px|Orientfrislando nun
eta|orientfrisa ĉefulo en nobelaj vestaĵoj, el libro de Unico Manning, komencita en 1561

Kategorio:Orientfrislando
Frisa Libereco

**Frisa Libereco** aŭ **libereco de la frisoj** (frise *Fryske frijheid*, platgermane *Freesch Freeheit*, altgermane *Friesische Freiheit*, nederlande *Friese Vrijheid*) estis la foresto de feŭdismo kaj servuteco dum la mezepoko en Frislando, la areo kiu estis origine loĝata fare de la frisoj. La historia Frislando inkluzivis okcidente la teritorion de la orientfrisa lingvo en la nuna Nederlando, do la modernajn provincojn de Frislando kaj Groningen kaj la parton Okcidenta Frislando de la provinco Norda Holando, kaj oriente la historian regionon Orienta Frislando en la nuna Germanio. Dum la periodo de frisa libereco la areo ne havas suverenan senjoron kiu posedis kaj administris la landon. La libereco de la frisoj ekestis kaj disvolviĝis en la kunteksto de daŭraj disputoj pri la rajtoj de la loka nobelaro.

Nunaj historiistoj konjektas ke la apartan privilegion de libereco Karlo la 3-a la Dika, tiutempe imperiestro de la Sankta Romia Imperio, en la jaro 885 atribuis al la frisoj post armea venko de ili kontraŭ la normandoj atakintaj la imperion. En la teritorio de la okcidentfrisa lingvo la frisa libereco stabiligiĝis nur en 993, kiam ribele murdiĝis Arnulf, duko de Holando, kaj relative rapide redisfalis en la 11-a kaj 12-a jarcento, kiam la dukoj de Holando reakiris la lokan potencon. En Orienta Frislando ĝis la 13-a jarcento la frisoj vere organiziĝis en aŭtonomaj, liberaj komunumoj, kvankam en la 14-a jarcento tamen evoluiĝis regado de la orientfrisaj ĉefuloj aŭ tribestroj, kiuj malpli kaj malpli atentis la originan konstitucion de popola libereco. Tamen daŭre ĝis la 16-a jarcento tie forestis feŭdismo kaj servuteco, kaj la orientfrisaj ĉefuloj organizis siajn regnojn laŭ la konceptoj de ĝermanaj triboj, laŭ kiuj la familiestroj kaj aliaj viroj lojalis al sia tribestro kiam necesis armee defendi la regnon, sed krome ne plenumis devojn al li.

Kategorio:Orientfrislando
Preĝejo Sankta Andreo (Hidegség)

**preĝejo Sankta Andreo** estas romkatolika Historia monumento en Hungario, en vilaĝo Hidegség.

## Historio 
La unua mencio pri la preĝejo okazis en 1274, tiam ĝi estis rotondo por 40 personoj. Ĝi estis interne rondoforma kun hufofera absido, sed ekstere ĝi estis du brikoformoj. Tiu sistemo estas malofta en la lando. En la 15-a jarcento navo estis alkonstruita al la rotondo. En la 1660-aj jaroj gravaj partoj estis malkonstruitaj (enirejo, galerio), poste la navo estis pligrandigita, la iama rotondo iĝis nur nova altaro. Oni pentris ankaŭ renesancajn murpentraĵojn. En 1713 fulmo trafis la preĝejon, la tuja renoviĝo jam estis baroko. En 1748 estis konstruita la baroka turo antaŭ la absidon, apuden la sakristio, interne nova galerio.    En 1859 la orgeno ekfunkciis. En 1889 la navo estis plilongigita, en la sekva jaro nova fasado estiĝis. En la 1930-aj jaroj okazis la lastfoja pligrandiĝo. En 1970 arkeologoj priserĉis la preĝejon, poste restaŭrado okazis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola sur monteto apud la tombejo. Estas interese, ke la fasado estas simpla kaj simetria, kie la enirejo funkcias, sed la turo troviĝas en la malantaŭa parto.  Pro la plurfojaj trakonstruoj nur la arkitektoj povas vidi la diversajn stilojn ekde la romaniko. La turistoj povas vidi la freskojn, kiuj estis pentritaj (laŭ la ekspertoj) jam post jardekoj de la rotondo-konstruo. La menciita rotondo interne havas diagonalon 6 metrojn, ekstere la kvarangulo estas preskaŭ 8 metrojn. La absido estis nur 3 metrojn diagonale. Sur plafono de la absido estas videbla fresko pri Kristo, ĉirkaŭe estas la evangeliistoj: Sankta Mateo kiel anĝelo, Sankta Marko la evangeliisto kiel leono, Sankta Luko kiel bovo, Sankta Johano la Evangeliisto kiel aglo. Pli malsupre estis videblaj la 12 apostoloj, sed pro la trakonstruadoj kelkaj el ili neniiĝis. En la flanka altaro estas videblaj skulptaĵoj pri Aŭgusteno de Hipono kaj Gregorio la 1-a el 1753.
 
Kermeso okazas la 30-an de novembro.
eta|La mezepoka fresko

## Fontoj 
* hungare kun foto
* http://lexikon.katolikus.hu/H/Hidegs%C3%A9g.html
* http://www.hidegseg.hu/214/HU/a-szent-andras-templom.html 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj

Hidegség
Rotondoj
Hidegség
24935 Godfreyhardy

'*24935 *Godfreyhardy''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la italdevena usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la angla matematikisto Godfrey Harold Hardy (1877–1947), kiu verkis centon da artikoloj – iuj kun elstaraj matematikistoj kiel Littlewood aŭ Ramanujan – pri diofanta alproksimo, nombroteorio, neegalaĵoj kaj la adiciebleco de serioj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
24939 Chiminello

'*24939 *Chiminello'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala astronomo kaj meteologiisto Vincenzo Chiminello (1741–1815), nevo de Giuseppe Toaldo (1719–1797). Li tradukis al itala lingvo la *Compendio di Astronomia del signor de La Lande: Seconda edizione migliorata ed accresciuta dal signor abate D. Vincenzo Chiminello accademico e assistente all'Osservatorio Astronomico di Padova'' de Jérôme Lalande.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio San Vittore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
24940 Sankichiyama

'*24940 *Sankichiyama''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la monto Sankiĉi (japane 三吉山 : *Sankichi-Yama*) kiu staras oriente de Kaminojama, termofonta  urbo de la gubernio Jamagata. La monto estas amata de la civitanoj kiel loko de marŝado.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tomimaru Okuni
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Sankta Prokolo (Naturno)

eta|La preĝejo dediĉita al Sankta Prokolo
La preĝejo dediĉita al Sankta Prokolo en Naturns, en la malalta Venosta Valo (germane *Vinschgau*; itale *Val Venosta*), troviĝas iom ekster la centro de la vilaĝo proksime al la tombejo. 

Laŭ arkeologiaj trovaĵoj la preĝejo estis konstruita en la 7-a jarcento. Ĝi estas aparte fama pro siaj freskoj. 

## La freskoj 
La freskoj de la preĝejo de Sankta Prokolo estas priskribitaj en pluraj arthistoriaj publikaĵoj. Kelkaj sciencistoj opinias, ke la plej antikvaj el ili datiĝas el la 7-a jarcento, aliaj opinias ke ili estis pentritaj en la 8-a jarcento sed antaŭ la enkoroigo de Karolo la Granda. Pro tio oni parolas pri antaŭkarolidaj freskoj.  

Partschins-Naturns-7400.jpg|Sankta Prokolo la baskulanto
Naturns-7437-Bearbeitet-2.jpg
Partschins-Naturns-7410-Bearbeitet.jpg|La procezio de la bovaro
Partschins-Naturns-7405.jpg|
St Prokulus Fresken 3.jpg|Angelo
Partschins-Naturns-7431.jpg|La lasta vespermanĝo
Partschins-Naturns-7412.jpg
Partschins-Naturns-7441-Bearbeitet.jpg|Fresko sur la suda muro

## Muzeo 
En 2006  proksime al la preĝejo estis malfermita muzeo. Ĝi enhavas la trovaĵojn kiuj estis malkovritaj en la jaroj 1985 kaj 1986 dum elterigadoj. La muzeo pritraktas la temoj malfrua Antikva epoko, mezepoko kaj tempo de pesto. 

## Bibliografio 
* Mathias Frei: *St. Prokulus in Naturns*, Südtirol Bildverlag, Bozen 1966.
* Alexandra Meier: *St. Prokulus in Naturns und St. Benedikt in Mals*. Grin 1996. E-Book

## Eksteraj ligiloj 
* Preĝejo kaj muzeo en south-tirol.com
* Noto en la *Listo de Monumentoj* de la retpaĝaro de la provinco Sudtirolo

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Italio
CDGVAL

**CDGVAL** (mallongigo de « Charles de Gaulle véhicule automatique léger ») estas aŭtomata metroo de tipo VAL provizanta sistemon de senpagaj navedoj, ene de Flughaveno Roissy-Charles-de-Gaulle, situanta en Francio 25 kilometrojn nord-oriente de Parizo. Du linioj malfermitaj depost 2007 anstataŭas plurajn busliniojn de la flughavena platformo. Ambaŭ linioj veturigas dek milionojn da vojaĝantoj ĉiujare. Ili ŝparas multan tempon al pasaĝeroj kaj salajratoj de la flughaveno de Roissy. CDGVAL estas ekspluatata kaj prizorgata de "Transdev" en la nomo de Paris Aéroport.

__TOC__

## Mapo de linio 1 
centra|700px|Mapo de linio 1 CDGVAL

## Stacioj de linio 1 
## Mapo de linio 2 
centra|700px|Mapo de linio 2 (LISA) CDGVAL

## Stacioj de linio 2 
## Vidu ankaŭ 
* Vehiklo Aŭtomata Leĝera
* CDG Express
* Orlyval
* Metroo sur pneŭoj

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
*  ()

Kategorio:Metrooj en Francio
Kategorio:Metrooj sur pneŭoj
Katherine Maher

**Katherine MAHER** estas eksa plenuma direktoro de la Fondaĵo Vikimedio (WMF) (2019 — 2021) (antaŭe provizora, ekde la 23-a de junio 2016 malprovizora). Antaŭe ŝi rolis en la fondaĵo kiel ĉefa komunikada oficisto ekde aprilo 2014. Ŝiaj antaŭaj laborpostenoj estis en la Monda Banko, UNICEF, kaj AccessNow.org, kie ŝi estis lobiaddirektoro.

## Edukado 
Katherine Maher studis en la Instituto de Araba Lingvo de la Usona universitato en Kairo ekde 2002 ĝis 2003, kaj en Kolegio de Artoj kaj Scienco de Universitato de Novjorko ekde 2003 kie ŝi diplomiĝis kiel bakalaŭro en 2005.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
‎

Kategorio:Fondaĵo Vikimedio
Kategorio:Usonaj vikimedianoj
Fenriro

**Fenriro** () estas granda monstra lupo en nord-ĝermana mitologio. Li estas priskribita en la Poezia Edda, kompilita en la 13-a jarcento el pli fruaj tradiciaj fontoj, en la Proza Edda kaj en la *Heimskringla* fare de Snorri Sturluson. En kaj la ambaŭ Poezia Edda kaj Proza Edda, Fenriro estas la patro de la lupoj Sköll kaj Hati Hróðvitnisson, filo de Loki, kaj estas antaŭdirita mortigi la dion Odino dum la okazaĵo de Ragnarök, sed en victurno estos mortigita fare de la filo de Odino Vidaro.

Bildigoj de Fenrir estis identigitaj sur diversaj objektoj, kaj sciencaj teorioj estis proponitaj rigardi la rilaton de Fenriro al aliaj hundestaĵoj en ĝermana mitologio. Fenriro estis la temo de artaj bildigoj, kaj li ankaŭ aperas en literaturo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Roluloj de la nord-ĝermana mitologio
Kategorio:Fikciaj lupoj
Sinapso

[alternative=skemo de sinapso|eta|A: [neŭrono (antaŭ sinapso); B: neŭrono (post sinapso); 1: mitokondrio; 2: ujo de la neŭromesaĝo; 3: ???; 4: sinapso; 5: neŭromesaĝ-ricevanto; 6: kanalo de Kalcio; 7: ???; 8 ???;]]
**Sinapso** (de la malnovgrekaj vortoj  *sin* "kune";  *haptein* "preni") estas la loko, per kiu neŭrono kontaktas kun alia ĉelo, ĉu receptora, muskola aŭ glanda ĉelo aŭ alia neŭrono. Sinapsoj servas al la transdono de elektraj nervaj impulsoj, sed ankaŭ ebligas ties moduladon, kaj krome per adaptaj ŝanĝoj eĉ povas konservi informojn. En la cerbo de plenkreska homo estas proksimume 100 bilionoj (1014) da sinapsoj – unuopa neŭrono povas havi inter 1 kaj 200000 sinapsojn. La terminon en 1897 enkondukis la brita neŭrofiziologo *Charles S. Sherrington*.

## Referencoj 
Kategorio:Neŭrologio
Jill Stein

**Jill Ellen STEIN** (naskiĝis la ) estas usona kuracisto, aktivisto, kaj politikisto. Ŝi estas multfoja kandidato en la Verda Partio por la ofico de Prezidento de Usono, kaj aktuale kandidatas por prezidanto en la baloto de 2024. 

Ŝi kandidatis por tiu ĉi ofico en 2016, kaj ricevis 1,5 milionojn da voĉoj (aŭ 1.07% de la populara voĉdono), kaj en 2012, ŝi ricevis preskaŭ duonmilionon da voĉoj (kiuj respondecis pri .36% de la populara voĉdono). En 2002 kaj 2010 ŝi estis kandidato por la ofico de guberniestro de Masaĉuseco. 

Ŝiaj kampanjoj por prezidanto fokusiĝis peze al la propono de Verda Nova Interkonsento (), kiu inkluzivas kelkajn reformojn celitajn trakti klimatan ŝanĝon kaj enspez-malegalecon, same kiel politikajn reformojn pri civitaj rajtoj . 

## Referencoj 
## Fontoj 
Bazita sur la angla Vikipedio.

Kategorio:Ĉikaganoj
Kategorio:Juda kontraŭcionismo
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Guberniestroj de Masaĉuseco
Kategorio:Usonaj kuracistoj
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj GLAT-aktivuloj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
24944 Harish-Chandra

'*24944 *Harish-Chandra''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la italdevena usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la barata matematikisto Harish-Chandra (1923–1983), kiu karieris en Usono. Li faris profundajn kontribuojn al la teorio pri reprezento kun senfina dimensio de grupoj kaj ties asociataj karakteroj, kaj pri la , kiuj verigas ilin.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
24946 Foscolo

'*24946 *Foscolo''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la itala amatora astronomo Vincenzo Silvano Casulli elde la Observatorio Colleverde di Guidonia en Guidonia Montecelio (Italio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la itala poeto Ugo Foscolo (1778–1827), gvidanta eksponinto de la novklasikisma kaj autaŭromantikisma itala literaturo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vincenzo Silvano Casulli
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Skota Kongreso de Esperanto

La Skota Kongreso de Esperanto estas la ĉiujara kongreso de la Esperanto-Asocio de Skotlando kaj estas la plej longdaŭra ĉiujara nacia kongreso en la Esperanto-mondo.

Kategorio:Esperanto-movado en Skotlando
Hide

**Hideto Matsumoto** (松本 秀人 Matsumoto Hideto) (la 13-an de decembro 1964 – la 2-an de majo 1998) plej konita kiel **hide**, estis japana muzikisto kaj komponisto. Li partoprenis en la fama bando X Japan kiel ĉefgitaristo, sed li havis sukceson kiel soloisto ĝis sia morto, en 1998. Lia stilo estis metalroko.

Kategorio:Metalroko
Kategorio:Japanaj muzikistoj
24948 Babote

'*24948 *Babote'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  elde la observatorio de la Pises, en Nacia parko Cevenoj (Gard, Francio).

Ĝi ŝuldas sian la nomon al la Turo de la Babotte (france *Tour de la Babotte*) restaĵo de la remparoj de Montpellier klasifikata kiel Historia Monumento, kiu servis kiel astronomia observatorio de 1745 ĝis 1793. La turo estas nun la sidejo de la *Société Astronomique de Montpellier''. (Astronomia Societo de Montpeliero).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de la Pises
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Olof Pettersson

**Olof Pettersson** - naskiĝis la 28-an de februaro 1978 - estas sveda esperantisto, kiu naskiĝis kaj ankaŭ laŭ la stato de 2022 loĝas en Stokholmo. Li esperantiĝis fine de la 1990-oj kiam li partoprenis komencantajn kursojn ĉe la Esperantoklubo de Stokholmo. 2006 kaj 2007 li re-aktiviĝis per partoprenado en du mallongaj distanckursoj por Esperanto-komencantoj ĉe la universitato de Umeå en norda Svedio, kaj 2007–2008 li studis kurson pri Esperanto kaj interlingvistiko ĉe la universitato de Stokholmo. 2012 li gajnis stipendion de UEA por partopreni Internacian Someran Terminologian Trejnadon (angle: International Terminology Summer School) dum semajno en Vieno, Aŭstrio kaj post tio iĝis kunlaboranto de Terminologia Esperanto-Centro (TEC).

En 2007 li estis elektita kiel estrarano de Sveda Esperanto-Federacio (SEF) kaj iĝis vicprezidanto 2010–2016. Ekde 2008 li estas kunredaktisto de La Espero. Dum la Sveda Esperanto-Kongreso 2016 en Gdansko, Pollando, li estis elektita prezidanto de SEF, kaj ekde almenaŭ marto 2022 denove funkcias kiel vicprezidanto. 

Profesie li estas laboras kiel komputila teknikisto en gimnazia lernejo, kaj samtempe studas lingvistikon ĉe la universitato de Stokholmo kaj samtempe ankoraŭ plukunlaboras en sia antaŭa universitato de Upsalo.
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* prezenteto en la retejo *uea.org* ()

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj sciencistoj
Kategorio:Terminologoj
Aladár Paasonen

**Aladár Paasonen,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Paasonen Aladár Antero Zoltán Béla Gyula** estis finna-hungara-usonana oficiro.
Aladár Paasonen https://hu.wikipedia.org/wiki/Alad%C3%A1r_Paasonen naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Pensilvanio en Flourtown.
 
## Biografio 
Aladár Paasonen naskiĝis en varia finna-hungara familio. Li frekventis gimnazion en Helsinko. Li partoprenis kiel volontulo en 1918 en la Finna Enlanda Milito sur la blanka flanko atingante la rangon de subleŭtenanto. Li lernis en armea akademio, kie en 1920 li estis levita al leŭtenanto. Inter 1921 kaj 1924 li studis en Francio en armea lernejo, kie inter liaj samklasanoj estis Charles de Gaulle. En 1923 li atingis la rangon kapitano, en 1926 majoro, en 1929 al subkolonelo fine en 1937 kolonelo. Li estis finna armea ataŝeo en Moskvo inter 1931-1933 kaj en Berlino en 1933. En 1934 li revenis al Finnlando. En 1937 li estis nomumita adjutanto de prezidanto Kyösti Kallio. Paasonen estis membro de la finna delegacio al Moskvo en la intertraktadoj antaŭ la Vintra Milito. Komence dum la Vintra Milito li estis postenigita en Parizo por havigi armilojn kaj ekipaĵojn al la finnaj soldatoj, poste li batalis kontraŭ la Ruĝa Armeo. Post la milito li translokiĝis al Svedio, poste li faris armeajn informajn taskojn (spionservojn) en Francio, poste li estis en Hispanio. Inter 1948 kaj 1952 li helpis verki memuaron al Carl Gustaf Emil Mannerheim en Svislando. Inter 1955 kaj 1963 li laboris por CIA en Okcidenta Germanio, poste li estis emerita en Usono ĝis sia morto, sed li estis entombigita en Helsinko.

Li ricevis Honoran Legion en 1939.

## Fontoj 
* svedlingva biografio kun foto
* http://agricola.utu.fi/julkaisut/kirja-arvostelut/index.php?id=3292 

Kategorio:Finnaj militistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Desiderata

***Desiderata*** (latine: "deziderataj aferoj") estas proza poemo de usona verkisto Max Ehrmann el la jaro 1927. Plejparte nekonata dum la vivdaŭro de la aŭtoro, la teksto fariĝis ĝenerale konata post ĝia uzo en religiaj registraĵoj kaj en registraĵoj de parolata voĉo en 1971 kaj 1972.

```
La Desiderata

Iru trankvile meze de la bruo kaj hasto, kaj rememoru kian pacon oni povas trovi en silento. Kiel eble plej multe, sen kompromito, estu afabla kun ĉiuj homoj.

Parolu vian veron kviete kaj klare. Kaj aŭskultu aliajn, eĉ la mallertajn kaj malklerajn; ankaŭ ili  havas sian rakonton.

Evitu laŭtajn kaj agresemajn homojn; ili malĝojigas la spiriton. Se vi komparas vin al aliaj, vi eble iĝos vanta, aŭ amara, ĉar ĉiam estos homoj pli grandaj kaj malpli malgrandaj ol vi.

Ĝuu viajn atingojn kaj viajn planojn. Restu ĉiam interesata pri via propra kariero, kiel ajn malaltranga; ĝi estas vera posedaĵo tra la onda fortuno de tempo.

Estu singarda en viaj komercaj aferoj, ĉar la mondo estas plena de trompado. Sed ĉi tio ne blindigu vin al tia virto, kiu ekzistas; multaj homoj strebas al altaj idealoj, kaj ĉie la vivo estas plena de heroeco.

Estu vi mem. Precipe, ne ŝajnigu amon. Nek estu cinika pri amo; fronte al ĉia manko de sentemo kaj disreviĝo, ĝi estas tiel persista kiel la herbo.

Akceptu afable la konsilon de la jaroj, gracie forlasante la aferojn de juneco.

Kultivu forton en via spirito por ŝirmi vin kontraŭ subita missorto. Sed ne ĝenu vin per malhelaj elpensaĵoj. Multaj timoj naskiĝas de laceco kaj soleco.

Preter salubra disciplino, estu milda kun vi mem. Vi estas infano de la universo ne malpli ol la arboj kaj la steloj; Vi rajtas esti ĉi tie.

Ĉu estas klare al vi, aŭ ne, la universo disvolviĝas laŭplane. Tial estu en paco kun Dio, kia ajn estas via koncepto de Li.

Kaj kiaj ajn viaj laboroj kaj aspiroj, en la malkvieta konfuzo de la vivo, konservu la pacon en via animo. Kun ĉiuj siaj kapricoj, penoj kaj rompitaj sonĝoj, ĝi ankoraŭ estas bela mondo. Estu honesta. Strebu esti feliĉa.
```

## Historio 
Usona verkisto Max Ehrmann (1872–1945) skribis la prozan poemon "Desiderata" en 1927. En 1956, la Reverendo Frederick Kates, rektoro de Preĝejo de Sankta Paŭlo en Baltimore, Marilando, enigis *Desiderata* en kompilon de religiaj materialoj por sia kongregacio. La kompilo enhavis la daton de fondiĝo de la preĝejo: "Malnova Preĝejo de la Sankta Paŭlo, Baltimore 1692 p.K.". Sekve, la dato de kreo de la teksto estis (kaj ankoraŭ estas) ĝenerale malĝuste komprenata kiel la jaro 1692.

## Tradukfonto 
Kategorio:Poemoj
24949 Klačka

'*24949 *Klačka'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la slovakaj astronomoj Adrián Galád kaj Alexander Pravda elde la Observatorio de Modra en Slovakio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la slovaka fizikisto* Jozef Klačka'',
asociata profesoro ĉe la Universitato Komenio de Bratislavo. Liaj teoriaj esploroj centriĝas pri la orbita evoluo de polvaj partikloj, konsiderante diversajn efikojn (t.e. grando de la partiklo, suna vento, efiko Yarkovsky).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Adrián Galád
Kategorio:Malkovrita de Alexander Pravda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Hovi Star

**Hovi Star** (hebree חובי סטאר&#x200E;), propranome **Hovav Sekulets** (hebree חובב סקולץ&#x200E;; * 19-a de novembro 1986 Kirjat Ata, Israelo), estas israela kantisto, finalisto de Eŭrovido-Kantokonkurso 2016. Ekde 2009 li eldonis multajn unuopaĵojn, skribis kaj komponis kantojn ankaŭ por aliaj interpretoj.

En landa konkurso, kiu kunigas konceptojn de la televidkonkursoj X-Factor kaj Rising Star, li venkis antaŭ aliaj du finalistoj Ella Daniel kaj Nofar Salman, per kio li kvalifikiĝis por internacia konkurso Eŭrovido-Kantokonkurso 2016. Tie li reprezentis Izraelon en majo 2016 per kanto „Made of Stars“. Tie li finis je 4-a pozicio laŭ balotado de ĵurio, dume li ricevis 3-a la plej malbonan taksadon de  la spektantoj.

Li dublis ankaŭ en la hebreja filmoj de la kompanioj Disney kaj Pixar, kiel *Frozen*, *The Lego Movie*, *Cinderella*, *Inside Out* kaj aliaj.

Hovi Star estas malfermita gejo. En aprilo 2016 li plendis pri homofoba incidento ĉe la pasportkontrolo en la moskva flughaveno dum propagacia vojaĝo antaŭ Eŭrovido.

## Tradukfonto 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Hovi Star ĉe Instagram

Kategorio:Israelaj kantistoj
Kategorio:GLAT-muzikistoj
Aladár Visnya

**Aladár Visnya** [viŝnja], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Visnya Aladár** estis hungara instruisto, botanikisto, zoologo, muzeestro.

Aladár Visnya http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/v/v29929.htm naskiĝis la  en Pécs, li mortis la  en Kőszeg.

## Biografio 
Aladár Visnya frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris 2 diplomojn en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1901 kaj 1902, eĉ li doktoriĝis. Ekde 1903 li instruis en Nagyvárad, ekde 1909 en Budapeŝto, ekde 1914 en Sopron, sed interrompo okazis en 1907, en tiu jaro li studvojaĝis al Germana regno, Francio, Nederlando. Li instruis dum la Hungara Sovetrespubliko, tial post la falo li estis arestita. Li instruis poste en Szentgotthárd, sed en 1921 li estis trudemeritita. Ĝis 1927 li povis labori nur porokazajn laborojn, poste li instruis en Kőszeg ĝis la normala emeritiĝo en 1937.

Li partoprenis en establado de muzeo de Kőszeg, li aranĝis kolektajn vojaĝojn por la muzeo. En 1932 li estis nomumita muzeestro. Inter 1947-1951 li estis gvidanto de la loka biblioteko, poste li retiriĝis. Li ricevis premion en 1958.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Zur Theorie der inducierten linearen Substitutionen* (1898)
* *A lineár helyettesítésekből képezett véges csoportok intranzitivitásának kritériumairól* (1903)
* *A Piers-féle gombagyűjtemény katalógusáról* (1934)
* *Vergleichung zwischen Aleurochiton pseudoplatani Vis. und Aleurichton Forbesii (Ashm.) (Homoptera, Aleurodina)* (1939)
* *Vorarbeiten zur Kenntnis der Aleurodiden Fauna von Ungarn, nebst systematischen Bemerkungen über die Gattungen Aleurochiton, Pealius und Bemisia (Homoptera)* (1941)

## Memorigiloj 
* *Belba visnyai Balogh* (1938)
* *Sericoderus visnyae Csiki* (1940)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj muzeestroj
24950 Nikhilas

'*24950 *Nikhilas'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Zdeněk Moravec elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Nikhilas Jonathan Marsden* (naskiĝis en 1995), nepon de la direktoro de *Minor Planet Center'' Brian G. Marsden. La asteroido estis malkovrita je lia dua naskodato.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Zdeněk Moravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Sándor Vitális

**Sándor Vitális** [ŝAndor vitAliŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Vitális Sándor** (naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto) estis hungara geologo, profesoro. http://tudosnaptar.kfki.hu/v/i/vitaliss/vitalisspant.html Lia patro estis István Vitális.

## Biografio 
Sándor Vitális akiris diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1922, en la sekva jaro li doktoriĝis. Inter 1922 kaj 1946 li estis geologo en diversaj minejoj, ekzemple en Pécs, Komló, Szászvár, Recsk. Intertempe en 1942 li estis nomumita privata profesoro en Scienca Universitato Miklós Horthy. Post la 2-a mondmilito li havis altajn postenojn, li multe okupiĝis pri trovoj de karbonoj. En 1952 li estis arestita pro falsaj akuzoj. En la sekva jaro la akuzoj nuliĝis, samtempe li estis nomumita katedrestro en Scienca Universitato Loránd Eötvös. En 1954 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Baldaŭ li instruis ankaŭ en la Teknikuniversitato kaj aliaj altlernejoj. En 1971 li pensiuliĝis.

Li ricevis premion Kossuth en 1951, baldaŭ li ricevis memormedalojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Sikondafürdő és környéke hidrogeológiai viszonyai* (1933)
* *Salgótarján megyei város vízellátása* (1938)
* *Rózsaszentmárton és környékének hidrogeológiai viszonyai* (1941)
* *Magyarország kőszénkészlete* (1948) – manuskripto

## Memorigiloj 
* premio "Vitális Sándor"

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 519-a punkto)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gábor Márkus (kuracisto)

**Gábor Márkus** [mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus Gábor** (naskiĝis la  en Budapeŝto, mortis la  en Buffalo) estis hungara-usonana kuracisto, onkologo, profesoro, membro (ekstera (1994)) de Hungara Scienca Akademio. http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19267

## Biografio 
Gábor Márkus frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1947. En la sekva jaro helpe de stipendio li plulernis en Universitato Stanford, kie li akiris sciencan gradon Ph.D. Li restis en Usono, eĉ en la universitato, kie li instruis kaj esploris. Inter 1953 kaj 1957 li laboris en universitata infanhospitalo en Filadelfio (Usono), poste en instituto en Buffalo. Li ankaŭ instruis en la universitato ĝis la emeritiĝo. Li ricevis signifan usonan premion en 1981. Li akiris tutmondan famon pri esploroj de sangokoaguloj, sed li estis aktiva ankaŭ en esplorado de kanceroj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Usonaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jerzy Gottfried

**Jerzy Gottfried** (naskiĝis la 29-an de decembro 1922 en Lvivo- 2017) estas pola arkitekto, urboplanisto, reprezentanto de moderna stilo en arkitekturo. Dum jaroj 1953-1955, 1955-1957, 1965-1967 li estis prezidanto de la Asocio de Polaj Arkitekoj, filio en Katowice. Li estas konsiderata kiel unu el la plej eminentaj arkitektoj de modernstila arkitekturo.

## Vivo 
Jerzy Gottfried naskiĝis en Lvivo, de 1928 jaro li loĝis en Rybnik, poste, inter 1934-a kaj 1939-a en Świętochłowice, Mikołów kaj Chorzów, de 1940 jaro en Varsovio. Li apartenis al skolta organizo. Dum la dua mondmilito li konspire agadis, interalie li organizadis memlernadon de gejunuloj. De 1942 jaro li estis soldato de Pola Enlanda Armeo, en regimento "*Baszta*" ("Defendoturo"). Li batalis dum ribelo de Varsovio, tiam dum batalo en urba kvartalo Mokotów li estis vundita. Tuj post li trafis al la milita kampo en Pruszków.

Dum jaroj 1940-1943 li estis lernanto de Urba Lernejo pri Konstruarto en Varsovio. Dum la dua mondmilito, pere de sekreta lernado, li finis la unuan jaron de Varsovia Politekniko (Arkitektura Fakultato) kaj la unuan jaron de medicina fakultato de Universitato en Poznań. Post la dua mondmilito, inter 1945 kaj 1949 jaroj, li daŭrigis sian studadon en arkitektura fakultato de AGH Universitato de Scienco kaj Teknologio en Krakovo. Dum jaroj 1949-1990 li estis ĉefprojektisto kaj gvidanto de projekta teamo en projekta oficejo "*Miastoprojekt*" en Katowice kaj ĉefa projektanto en ateliero pri arto kaj arkitekturo en Katowice. De 1949 ĝis 1958 li laboris kun arkitektoj Aleksander Franta kaj Henryk Buszko. La plej famaj projektoj de Jerzy Gottfried estis realigitaj en la 60-aj jaroj de XX jc. Al ili apartenas grandaj haloj kun pendigitaj kunpremaj tegmentoj. Tiu konstrumaniero permesis akiri vastspacajn, moderne aspektantaj halojn.

## Elektitaj verkoj 
eta|Teatro en Rybnik
eta|Ekspozicia halo nomata "Ĉapelo".
En jaroj 1949-1958 kune kun arkitektoj Henryk Buszko kaj Aleksander Franta (projekta teamo „La verdaj ĉevaloj”):
* Domo de la regiona sindikato en Katowice (la projekto gajnis la duan premion en arkitektura konkurso en 1950), 1950-1955
* Kulturdomo en Ozimek, 1950-1951
* Lernejo pri Minejindustrio en Katowice, 1951
* Lernejo ĉe fandejo „*Baildon”*, 1951
* Kulturdomo de fandejo „*Zgoda*”en Świętochłowice, 1954
* Teatro en Rybnik, 1955-1964
* Feriadomo „*Transportowiec*” en Bielsko-Biała, 1955-1962
* Glitkuradejo „*Torkat*” en Katowice, 1956-1957
Memstare en jaroj 1958-2000:
* Ekspozicia areo en Katowice (plano, konstruaĵoj, ekspoziciejoj), 1961-1967
* Ĉielskrapanto DOKP en Katowice, 1965-1974
* „Flora Halo en la Silezia Parko en Chorzów, 1969 – la projekto akiris la trian premion en konkurso de Ministerrio pri Konstruado kaj Konstrumaterialoj
* Sporta halo en Sosnowiec, 1967
* Konstruaĵo por Elektra Fakultato de Politekniko en Częstochowa, 1967-1970
* Sporta halo en Opole, 1967 – la projekto gajnis la duan premion en konkurso de Ministerio pri Konstruado kaj Konstrumaterialoj
* Sporta halo en w Jastrzębie Zdrój, 1970
* Ekspozicia halo, tiel nomata "Ĉapelo" en Silezia Parko en Chorzów, 1985-1988

Kategorio:Polaj arkitektoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kastelo de Lengyeltóti

La **Kastelo de Lengyeltóti** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Zichy** [ziĉi]) estas historia monumento en Hungario, en mezo de urbo Lengyeltóti.
eta|maldekstre|Aerfoto pri kastelo de Lengyeltóti

## Historio 
Familio *Lengyel* konstruis la kastelon en la unua parto de la 19-a jarcento. Post jardekoj alia familio kelkfoje trakonstruis kaj pligrandigis ĝin. Post la 2-a mondmilito ĝi estis kuracejo, foje hospitalo. En 2007 nekonatulo aĉetis la kastelon kun la parko (la kuracejo trovis alian lokon), sed poste okazis nenio. Tamen la kompleta kastelo estas gardata, tial ŝtelistoj ne povas eniri.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa konstruaĵo (kun grandaj keloj) situas sola sur monteto en parko. La kastelo formas U-literon. La fasado estas simetria, meze estas la enirejo, antaŭe granda teraso reliefas, kiun tenas 5 duoblaj kolonoj. Interne pro la medicina uzo ĝis la alto 1,5 m estas kaheloj, sed pli supre estas videblaj la stukoj.

## Parko 
La arboj grandparte estis netuŝitaj, tamen la nuna aspekto estas sovaĝa.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto 
* hungare kun foto

Lengyeltoti
Len
Kategorio:Lengyeltóti
Rulbalailo

eta|150ra|Rulbalailo
**Rulbalailo** estas aparato por purigi plankojn. Ĝi estas skatolo sur radetoj, kun bastono kiu povas turniĝi. Per tiu bastono oni antaŭenpuŝas la skatolon. En la skatolo troviĝas du aŭ pli rondaj brosoj aŭ kaŭĉukaj lameloj kiuj per transmisiado sur la radetoj ekmoviĝas. Kontraŭe al polvosuĉilo la rulbalailo estas malpeza kaj ĉie uzebla. Post uzado ĝi povas esti malplenigata super rubujo per malfermo de klapeto je la suba flanko. Kelkaj modeloj havas elpreneblan kaptujon.

## Historio 
La rulbalailo estis en 1867 patentita de Melville R. Bissell el Grand Rapids en Usono. Komence Bissell mem uzis la rulbalailon por purigi la tapiŝon en la butiko. Li komencis la vendadon de rulbalailoj en 1883, post kiam klientoj regule demandis lin kie ili povis aĉeti tian aparaton.

La rulbalailo ĉefe estis uzata por forigi panerojn de la planko. Ĝi antaŭ ĉio estis populara dum la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. Nuntempe ili ankoraŭ haveblas ĉefe kun elektra propulso.

## Vidu ankaŭ 
* Hejma ilaro
* Panersuĉilo
* Polvosuĉilo

Kategorio:Aparatoj
Kategorio:Iloj
24956 Qiannan

**24956 Qiannan** estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo Beijing Schmidt CCD Asteroida Programo elde la Stacio Singlong de la Observatorio de Purpura Monto, en provinco Hebejo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita laŭ la Bujeja kaj Mjaŭa Aŭtonoma Prefektujo de Qiannan (ĉine :
黔南布依族苗族自治州, *Qiánnán Bùyīzú Miáozú Zìzhìzhōu*) ; prefektujo de la provinco Gŭiĝoŭo kun loĝantaro de 4,2 milionoj el 43 etnoj. Estante la situejo de la sfera radioteleskopo de kvincent metroj de aperturo, Qiannan establis proksiman partnerecon kun la municipo de Arecibo (Porto-Riko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de SCAP
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Somo

**Somo** ( aŭ aveste *haoma*) estis veda rita trinkaĵo grava inter la fruaj hindiranoj kaj la poste venintaj kulturoj de Granda Hindio kaj Granda Irano. Ĝi estas ofte menciita en la "Rigvedo", kies Soma Mandalo enhavas 114 himnojn, multaj el ili laŭdantaj ĝiajn energidonajn kvalitojn. En la "Avesto", *haoma* havas la tutan 20-an *Yasht* kaj de la 9-a ĝis la 11-a Yasna dediĉitaj al ĝi.

## Referencoj
Kategorio:Hinduismo