open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buso (komputiko)

dekstra|250ra|eta|PCI Express buskartlokoj(de supre malsupren: x4, x16, x1 kaj x16), komparitaj kun tradicia 32-bajta PCI buskartloko (malsupre).

**Buso** - estas interna kanalo kunliganta komputilajn elementojn ekz. suda ponto kaj norda ponto aŭ procesoro kaj ĉefmemoro. Ĉefa trajto de **buso** estas trafika povo, kiu estas mezurata en kvanto da informo transdonata tra la buso dum tempounuo. Ekz. buso HyperTransport havas trafikpovon 3.2 GB dum sekundo. Al la trafikpovo ĉefe influas du ecoj de buso: *biteco* kaj *frekvenco*. *Biteco* prezentas kvanton de informo transdonatan dum unu takto. Ekz. buso PCI estas 32-bita - tio signifas, ke dum unu takto la buso povas transdoni 32 bitojn da informo. Frekvenco montras kiom da taktoj okazos dum unu sekundo.

Kategorio:Busoj
Bari (Somalio)

**Bari** estas administra regiono (*gobolka*) en nordorienta Somalio, fakte en la plej pinta pinto de Korno de Afriko. Gravaj urboj estas Bosaso (la ĉefurbo) kaj Qardho. Ĝi estas limigita de regionoj Sanaag kaj Sool okcidente, Nugaal sude, la Golfo de Adeno norde, kaj la Hinda Oceano oriente. Laŭ teritoria surfaco, Bari estas la plej granda provinco en la somalia respubliko. La majoritato de la loĝantoj apartenas al la subklanoj Ali Saleebaan kaj Cisman Mohamoud de la Majeerteen, la Dubajoj kaj Reer Salaax de la Warsangeli, kaj la Mohamud Ali subklano de Leelkase, kiuj estas kolektive parto de la plej granda klano nome Darodoj.

Tiu teritorio estis sufiĉe frapita de la Cunamo kiun kaŭzis la Tertremo en Hinda Oceano en 2004 el la marbordo de Sumatro, Indonezio. Ĉirkaŭ cento da homoj mortis en la duoninsulo Hafun kaj la marborda ŝoseo, kiu ligas la areon kun la resto de Somalio, estis ege damaĝita.

## Divido inter Bari kaj Karkaar 
Laŭ la registaro de la memstara ŝtato de Puntlando, la regiono Bari estas dividita en du administrajn regionojn: Bari en la nordo (kun ĉefurbo en Bosaso ) kaj Karkaar en la sudo (kun ĉefurbo en Qardho ).

## Distriktoj 
Estas ok oficialaj somaliaj distriktoj en Bari:
# Alula
# Bender Bayla
# Bosaso - Ĉefurbo de Bari
# Gumbax
# Iskushuban
# Rasa bina
# Qandala
# Qardho
# Carmo
# Ufeyn

Estas tribaj areoj, kiuj estas foje nomitaj distriktoj, ĉirkaŭ la jenaj lokoj:
* Baargaal aŭ Bargal
* Kod Dhexaad aŭ Kob-dhehaad
* Rako Raaxo aŭ Rako
* Ufeyn aŭ Ufayn
* Waaciye aŭ Uahie
* Xaafuun aŭ Hafun aŭ Dante
* Gal-Galaaŭ Galgala aŭ Dante - Ĉe la ĉefurbo de Bari.

## Referencoj 
Kategorio:Regionoj de Somalio
Le Viager (filmo)

***Le Viager*** (esperante: ***Dumviva Rento***) estas franca filmo de Pierre Tchernia, aperinta en 1972.

## Temo 
En 1930 en Parizo, doktoro Léon Galipeau, kuracisto de diskutinda kompetenteco, ekzamenas pacienton, Louis Martinet, kaj deklaras, ke al tiu ĉi restas nur du jaroj da vivo. 59-jaraĝa fraŭlo, Louis Martinet posedas kamparan domon en sudorienta Francio, en preskaŭ nekonata loko, Saint-Tropez, kaj li vegetas en Parizo antaŭ ol povi iri tien por sia emeritiĝo.

Doktoro Léon Galipeau trafas tion, kion li opinias bona afero kaj konsilas al sia frato aĉeti la domon de la baldaŭa sesdek-jarulo per dumviva rento. Fidante al sia afero, ambaŭ fratoj eĉ akceptas indici la jaran renton laŭ kurzo de valoro sen estonteco: aluminio.

Tamen, jaroj pasas, kaj kompreneble, Martinet ne nur plu viglas, sed ankaŭ plivigliĝas sub la suno de sudorienta Francio.

Samtempe, familio Galipeau malpaciencas kaj malriĉiĝas pro jara rento kiu ne ĉesas plialtiĝi. Ili tiam faras planojn por seniĝi de la ĝena kreditoro. Ve, pro sinsekvaj eventoj (milito, germana okupado, postmilita forpurigo), la provoj de familio Galipeau por seniĝi de la senkulpa Martinet nepre sin turnas kontraŭ ili, des pli ke ĉiuj, unu post la alia forpasos sub la naiva rigardo de la bonfarta fraŭlo.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Le Viager*
* Lando: Francio
* Lingvo: franca
* Reĝisoro: Pierre Tchernia
* Scenaro: Pierre Tchernia kaj René Goscinny, inspirita de verko de Guy de Maupassant "Le petit fut"
* Ĉefo de produkto: René Goscinny
* Produkto: Les Films Dargaud, Les Artistes Associés (United Artists)
* Direktoro de produkto: Jean-Marie Durand kaj Suzanne Wiesenfeld
* Produkta sekretariino: Blanche Wiesenfeld
* Help-reĝisoroj: Bernard Mongourdin, Francis Pernet
* Muziko: Gérard Calvi, (éditions Dargaud Music)
* Foto: Jean Tournier
* Operatoro: Gilles Bonneau, asistita de Maurice Delille
* Dekoroj: Willy Holt, asistita de Marc Frédérix kaj Louis Boussaroque
* Kostumoj: Gladys de Segonzac
* Muntado: Isabel García de Herreros, Françoise Javet kaj Kouka
* Sono: Jacques Lebreton - Son-efektoj: Henri Gruel
* Inspektoroj: Jean-Marie Durand, Jacques Ristori
* Maŝinisto: André Chenu
* Elektristo: Jean Fontanilles
* Gazetara ataŝeo: Victor Kerdoncuff
* Miksado: Jean Néry
* Bruado: Albert Platzman
* Ŝminkado: Pierre Berroyer
* Aksesoraĵisto: René Albouze
* Trukoj: Gérard Cogan
* Infanaj desegnoj de Gotlib
* Ĝardenisto: Francis Champy
* Kombisto: Jean-Pierre Wirtz - (Eugène Gallia - Parizo)
* Administratoro: José Lichtig
* Skriptistino: Catherine Prévert
* Rivelado: Laboratoire L.T.C Saint-Cloud
* Studioj de Billancourt (Paris-Studio-Cinéma)
* Prezento kaj trukado: C.T.R
* Formato: kolora - 35&nbsp;mm
* Ĝenro: komedio
* Aperdato: 
* Daŭro: 98 minutoj

## Rolularo 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1972
Nižná Slaná

eta|dekstra|330px|Nižná Slaná troviĝas en la plej griza distrikto

**Nižná Slaná,** hungare **Alsósajó** (alŝOŝajO), germane **Nieder-Salz** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Nieder, alsó kaj nižná signifas: suba.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 km²
* Supermara alteco: 360 m
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 049 23
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Nižná Slaná situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dobšiná-Rožňava. La lasta troviĝas 14 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1363 en formo *"Sayow"*. La husanoj apude konstruis fortikaĵon en la 15-a jarcento, kiun en 1459 armeo de Matiaso la 1-a malkonstruis. En 1828 oni komputis 74 domojn kaj 602 homojn. Setlejo por minado de fero kaj iom da hidrargo formiĝis en 1868, kiu estas nun la plej lasta ferominejo en Slovakio. En 1910 loĝis en Alsósajó 594 da homoj, (494 slovakoj, 70 hungaroj, 22 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Nižná Slaná 1186 da homoj, (1071 slovakoj, 65 ciganoj, 8 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* luterana gotika preĝejo el la 14-a jarcento, en 1594 renesanciĝis kaj turo alkonstruiĝis, en la 18-a jarcento barokiĝis, la altara pentraĵo pretiĝis en 1869
* luterana paroĥo de 1825
* restaĵoj de la fortikaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* Nižná Slaná en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Un homme et son chien (2008)

***Un homme et son chien*** (***Viro kaj ties hundo***) estas franca filmo de  aperinta en 2008. Temas pri refaro de itala filmo *Umberto D.* de Vittorio de Sica el 1952.

Tiu filmo anoncas la revenon de Jean-Paul Belmondo al kino post sep jaroj da foresto el platformoj de filmado, post lia vaskulara cerba akcidento.

Estis sugestite ke la filmo estis inspirita per la laboro de Antonio Rotta farita en 1800 en la Venecia Respubliko titolita "Viro kaj lia hundo".

## Temo 
Charles kaj ties hundo. Alloga vidvino, Jeanne, lia ĉambro-luantino, anoncas sian reedziniĝon al Charles kaj forpelas lin. Ŝi estis lia amantino post la morto de sia edzo, la plej bona amiko de Charles, dum iliaj jaroj de navigado. Sen aliaj enspezoj ol malgranda pensio, Charles eliras al strato.

Leïla, graveda juna hejm-dungitino, nur povas oferti siajn amemon kaj luman rideton al li. Interŝanĝe, Charles donos al ŝi multe pli...

## Teĥnikaĵoj 
*Titolo: *Un homme et son chien*
*Reĝisoro: 
*Scenaro: , dialogoj: Francis Huster, Murielle Magellan, laŭ *Umberto D.*, reĝisorita de Vittorio De Sica, originala scenaro Cesare Zavattini.
*Originala muziko: Philippe Rombi
*Muntado: Luciana Reali
*Produktoro: Jean-Louis Livi (F COMME FILM)
*Jaro de filmado: 2008
*Lando: Francio
*Komerca aperdato:  (Francio). Tamen ĝi jam premiere videblis la 13-an de novembro 2008 en la filmfestivalo *Sarlat* kaj tial konsideriĝas filmo de 2008.

## Rolularo 
*Jean-Paul Belmondo: Charles
*Hafsia Herzi: Leïla
*: Robert
*Julika Jenkins: Jeanne
*Max von Sydow
*Jean Dujardin
*José Garcia
*Caroline Silhol
*Michèle Bernier
*Françoise Fabian
*Cristiana Reali
*Pierre Mondy
*Daniel Prévost
*Antoine Duléry
*Charles Gérard
*Patrick Bosso
*Jean-Luc Lemoine
*Barbara Schulz
*Sarah Biasini
*Bruno Lochet
*Rachida Brakni
*Aurélien Wiik
*Nicole Calfan
*Robert Hossein
*Micheline Presle
*Emmanuelle Riva
*Jean-Marc Thibault
*Agathe Natanson

Hundraso: grifono

## Komentaro 
Je la fino de la filmo, Charles marŝas sur fervojo renkonte al trajno: tiu ĉi veturas sur dekstra relvojo anstataŭ sur maldekstra kiel en la plej granda parto de Francio.

## Eksteraj ligiloj 
*Un homme et son chien en IMDb
*Un homme et son chien en Allocine
*Retejo de F COMME FILM kiu produktis la filmon *Un homme et son chien*

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri hundoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2009
Vyšná Slaná

eta|dekstra|330ra|Vyšná Slaná troviĝas en la plej griza distrikto

**Vyšná Slaná** (viŝnA slanA), hungare **Felsősajó** (felŝOŝajO), germane **Ober-Salz** (obersalc) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ober, felső kaj vyšná signifas: supra.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 km²
* Supermara alteco: 482-491 m
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 049 26
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Vyšná Slaná situas sub monto 990 m-ojn alta, preskaŭ fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 27 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1362 en formo *"Sayowfey"*. En 1808 ferofandejo ekfunkciis. En 1828 oni komputis 61 domojn kaj 582 homojn. En 1910 loĝis en Felsősajó 537 da homoj, (484 slovakoj, 36 hungaroj, 7 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Vyšná Slaná 521 da homoj, (escepte po unu hungaron kaj ciganon ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana gotika preĝejo proksimume de 1500, en la 17-a jarcento renesanciĝis, post jarcento barokiĝis
* baroka nobeldomo de Sebők (ŝebOk) proksimume de 1700

## Ĝemelkomunumo 
*  Sajókeresztúr, Hungario

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Sajókeresztúr

**Sajókeresztúr** [ŝajOkerestUr] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc.
eta|Kalvinana preĝejo de Sajókeresztúr

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1530
* Poŝtkodo: 3791
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
Sajókeresztúr situas laŭ dekstra bordo de Sajó, fine de tre mallonga sakovojo, laŭ fervojo Ózd-Miskolc. La lasta urbo troviĝas 11, Szikszó 15, Edelény 17 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la patempoj. La unua mencio devenis el la mezepoko en formo *"Kerestwr"*. En la 17-a jarcento la komunumo iĝis kampurbo. Dum la turka erao la urbeto ne senhomiĝis. Dum la pli novaj eraoj ne nur la vinkulturo, sed ankaŭ la industrio faras laborlokojn por la vilaĝanoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo
* mezepoka kalvinana preĝejo (Sajókeresztúr)

## Ĝemelkomunumo 
*  Vyšná Slaná, Slovakio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Edmundo Ironside

eta|maldekstra|Edmundo Ironside: Fikcia portreto de la 18-a jarcento
**Edmundo Ironside** (Edmundo la Fervolulo, n. ĉ. 990, m. la 30-an de novembro 1016) estis reĝo de Anglio de la 23-a de aprilo ĝis la 30-a de novembro 1016.

Li estis la dua filo de Ethelred la 2-a, moknomata "Ethelred la Malpreta" (angle *Ethelred the Unready*) kaj lia unua edzino Elgifu de Nortumbrio. Liaj fratoj nomiĝis Atelstano, Edred kaj Egbert. Lia patrino mortis ne post 996, kiam Ethelred edziĝis duan fojon, al Emma de Normandio.

Lia pli aĝa frato Atelstano mortis en 1014, kaj Edmundo iĝis heredonto de la angla trono. Sekvis baraktado inter Edmundo kaj Ethelred, kiu ekzekutis du subtenantojn de sia filo, Sigeferth kaj Morcar. Post tio Edmundo forprenis la vidvinon de Sigeferth el Abatejo Malmesbury, kie ŝi enkarceriĝis, kaj edziĝis al ŝi kontraŭ la patra volo. Dume la dana reĝo Kanuto la 1-a invadis Anglion. En 1016 Edmundo ribelis, kune kun grafo Uhtred la Kuraĝa (angle *Uhtred the Bold*) de Nortumbrio, sed, post kiam Uhtred transiris al Kanuto, Edmundo faris pacon kun Ethelred.

Ethelred mortis la 23-an de aprilo 1016, kaj Edmundo reĝiĝis. Li komencis finan klopodon revivigi la defendon de la regno kontraŭ la danoj. Dum tiuj sieĝis Londonon, Edmundo iris al Wessex, kie li kunigis armeon. La danoj postkuris lin sed li haltigis ilian antaŭenpuŝon, poste forpelis ilin de Londono (kiun ili denove sieĝis), kaj plurajn fojojn venkis ilin. Tamen la 18-an de oktobro okazis la decida batalo ĉe Ashingdon en Essex, kie Edmundo tute malvenkis. Sekvis akordo per kiu Edmundo retenis Wessex kaj Kanuto regis Anglion norde de la Tamizo, kaj kiam unu el ili mortos, la alia heredos la landon.

Edmundo mortis la 30-an de novembro, eble pro naturaj kialoj, eble pro murdo. Li entombiĝis en Abatejo Glastonbury.

Li havis du infanojn:
* Eduardo la Ekzilito (1016-1057)
* Edmundo.
Kanuto sendis la infanojn al Svedio, celante ilian murdon, sed ili estis sekrete plusendataj al Kiev kaj fine al Hungario.

Estas teatraĵo *Edmund Ironside* inter la apokrifaj verkoj de William Shakespeare.

Kategorio:Mortintoj en 1016
Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Anglosaksoj
Niederhofen (apartigilo)

**Niederhofen** havas plurajn signifojn:

* **Niederhofen** estas komunumo en la distrikto Neuwied de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
* **Niederhofen ĉe Bichelsee** estas municipo de la komunumo Bichelsee-Balterswil en la distrikto Münchwilen de la Kantono Turgovio en Svislando.
* **Niederhofen** krome estas parto de komunumo Allmendingen (Virtembergo) en la distrikto Alb-Donau kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo en Germanio.
Balterswil

**Balterswil** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Balterswil FR** estas vilaĝo de la komunumo Sankt-Urso de la distrikto Sense en Kantono Friburgo en Svislando.

* **Balterswil TG** estas vilaĝo de la komunumo Bichelsee-Balterswil de la distrikto Münchwilen en Kantono Turgovio en Svislando.
Bichelsee-Balterswil

**Bichelsee-Balterswil** estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

La komunumo konsistas el la municipoj kaj setlejoj Bichelsee, Balterswil, Höfli, Ifwil, Itaslen, Lochwies Niederhofen ĉe Bichelsee kaj Zielwies.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Lageto Bichelsee
La komunumo Bichelsee-Balterswil situas en la sudokcidenta monteta parto de la Kantono Turgovio, kiu ankaŭ estas nomita Malantaŭa Turgovio (germane *Hinterthurgau*). En nordokcidento de la komunumo sur la limo kun
la zurika komunumo Turbenthal situas la pitoreska lageto *Bichelsee*.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bichelsee-Balterswil limas en nordo al Aadorf, en nordoriento al Wängi, en okcidento al Eschlikon, en sudo al Fischingen, en okcidento al Turbenthal (Kantono Zuriko) kaj en nordokcidento al Hofstetten ĉe Elgg (Kantono Zuriko).

## Trafiko 
Kvankam tra Bichelsee-Balterswal pasas la fervojlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Vinterturo al Sankt-Galo, la komunumo ne disponas pri propra stacidomo. Ĝi estas konektita al la publika trafikreto per poŝtaŭtolinio de la Eschlikon al Turbenthal.

## Ekonomio 
En Bichelsee estis fondita en la jaro 1899 de la pastro Johann Traber la unua Raiffeisen-Banko de Svislando.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Balterswil datiĝas el la jaro 885 kiel *Baldherreswilare*. Bichelsee estis unuan fojon menciita en la jaro 894 kiel *Pichelense*. Jam pli frue en 817 estis menciita la setlejo Ifwil kiel *Ifinwilare*.

La hodiaŭa politika komunumo Bichelsee-Balterswil estis kreita la 1-an de januaro 1996 per la kunigo de la antaŭaj lokkomunumoj Bichelsee kaj Balterswil kadre de la turgovia komunumreformo.

## Fontoj 
Ĉi-tiu artikolo baziĝas unuflanke sur la artikolo Bichelsee-Balterswil en la germana vikipedio kaj aliflanke sur la koncernaj artikoloj de la Historia Leksikono de Svislando.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bichelsee-Balterswil
* Balterswil en la Historia Leksikono de Svislando
* Bichelsee en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Bichelsee-Balterswil 041.JPG|Vilaĝeniro de Balterswil
Dosiero:Bichelsee-Balterswil 054.JPG|Faktrabdomo en Balterswil
Dosiero:Bichelsee-Balterswil 055.JPG|Poŝtejo Balterswil
Dosiero:Bichelsee-Balterswil 030.JPG|Katolika preĝejo de Bichelsee
Dosiero:Bichelsee-Balterswil 025.JPG|Katolika preĝejo de Bichelsee de interne
Dosiero:Bichelsee-Balterswil 016.JPG|Lernejo en Bichelsee
Dosiero:Bichelsee-Balterswil 011.JPG|Kampargastejo en Bichelsee
Dosiero:Niederhofen - Bichelsee-Balterswil 003.JPG|Niederhofen
Pola aŭtovojo A4

**Pola aŭtovojo A4** – aŭtovojo en Pollando, kuras el okcidento orienten tra suda Pollando (kune Sudetoj kaj Karpatoj). Ĝi estas parto de la Eŭropa ŝoseo .

## Trako de A4 
Ĝi kontinuas la trakon de Germana aŭtovojo A4 el direkto de Dresdeno, en Pollando ĝi komencos ekde estinta landlima trairejo en Jędrzychowice-Ludwigsdorf apud Zgorzelec. Kaj ĝi gvidos tra Legnica, Wrocław, Opole, GOP, Kraków, Tarnów kaj Rzeszów ĝis landlima trairejo kun Ukrainio en Korczowa-Krakowiec. Tuta longeco en Pollando estos ĉ. 670 km.

## Notoj kaj referencoj
Stereotipo

[eta|altdekstre=1.0| Stereotipo de [maliculo|fiulo ]]

**Stereotipo** (el la greka *stereos*, firma, solida, kaj *typtein*, presi, premi) signifas origine presaĵon el permanenta muldaĵo (premsigno) de kompostaĵo, eventuale neŝanĝitan represon de antaŭa eldono.

En metafora signifo ĝi estas ripetata kaj neŝanĝata formulo.

## Vidu ankaŭ 
* Antaŭjuĝo
* Entropa
* Genra rolo
* Socia stigmato

## Eksteraj ligiloj 
*  *(blogaĵo pritema)*



Kategorio:Sociologio
Betliar

**Betliar,** hungare **Betlér,** germane **Betler** estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Situo 
Betliar situas laŭ maldekstra bordo de Slaná, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dobšiná-Rožňava. La lasta troviĝas 5 km.

## Historio 
La minovilaĝo estis unue menciita en la jaro 1330 en formo *"Bethler"*. Longe oni minadis oron, kupron kaj feron. En la 15-a jarcento ankaŭ paŝtistoj setlis. Ekde 1557 la loĝantoj tributis al la turkoj. En 1781 ferofandejo ekfunkciis. En 1828 oni komputis tie 154 domojn kaj 1217 homojn. En 1910 loĝis en Betlér 1121 da homoj, (746 slovakoj, 332 hungaroj, 23 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. Dum la 2-a mondmilito la loĝantoj helpis la partizanojn. En 2001 loĝis en Betliar 1012 da homoj, (961 slovakoj, 16 hungaroj, 8 ciganoj, 6 ĉeĥoj, po 4 ukrainoj kaj germanoj, unusola ruteno).

## Vidindaĵoj 
* katolika gotika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario el la 14-a jarcento, en 1973 renoviĝis
* luterana klasikisma preĝejo de 1794, turo alkonstruiĝis en 1834
* burgo de Andrássy (andrAŝi) el la 17-a jarcento, en 1880 moderniĝis kastelo, nun impona muzeo, interne biblioteko de 1793

## Famuloj 
En la iama Betlér naskiĝis:
* hungara mineja inĝeniero Aladár Wahlner
* hungara lingvisto Adalbert László Arany.
eta|maldekstre|Kastelo en Betliar el la aero
eta|En la kastelo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Kicuneo

**Kicuneo** (japane: 狐) estas japana vorto por vulpo. Vulpoj estas kutimaj temoj de japana folkloro. Kicuneo kutime aludis al ili en ĉi tiu kunteksto. Rakontoj prezentas ilin kiel inteligentajn estantojn, kiuj posedas magian kapablon.
eta|dekstra

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Japana folkloro
Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Legendaj mamuloj
Kategorio:Fikciaj kanisedoj
Štítnik

**Štítnik,** hungare **Csetnek** (ĉetnek) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|dekstra|330ra|Štítnik troviĝas en la plej griza distrikto
eta|dekstra|Fora panoramo de Štítnik

## Bazaj informoj 
* Areo: 35&nbsp;km²
* Supermara alteco: 345 m
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 049 32
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Štítnik situas en valo de rojo, laŭ vojo. Plesivec-Magnezitovce. Rožňava troviĝas 13&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1243 en formo *"Chitnek"*, kiu ricevis privilegiojn pri bazarado doganprenado en 1320, sekve iĝis kampurbo. Apud la urbeto longe minadis feron manganon kaj antimonon. Ekde la 17-a jarcento korporacioj pri diversaj metioj formiĝis. En 1710 kaj en 1739 pro pestoj mortis 1700 da homoj. En la urbeto en 1803 incendio okazis. En 1910 loĝis en Csetnek 1474 da homoj, (778 slovakoj, 598 hungaroj, 22 germanoj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la Csetnek/Štítnik apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj deportiĝis. En 2001 loĝis en Štítnik 1523 da homoj, (1401 slovakoj, 76 ciganoj, 25 hungaroj, 16 ĉeĥoj, 2 ukrainoj, po 1 bulgaro kaj ruso).
eta|dekstra|Preĝejo de Štítnik

## Vidindaĵoj 
* paroĥa romkatolika preĝejo el la 14-a jarcento
* luterana preĝejo el la 13-a jarcento
* mezepoka burgo
* nobeldomoj de Szontágh (sontAg), Sárkány (ŝArkAnj) kaj Sebők (ŝebOk)
* baroka kolono memore al pesto
* klasikisma urbodomo de 1780

## Famuloj 
* en la iama Csetnek naskiĝis:
** hungara advokato Andor Urszinyi
** hungara filozofo Gusztáv Szontágh
** hungara pentristo Viktor Madarász en 1830
** hungara pedagogo András Vandrák
** hungaraj puntistoj Aranka Szontagh kaj Erzsébet Szontagh
* en la iama Csetnek mortis:
** hungara poeto István Gyöngyösi en 1704
** luterana episkopo György Ambrózy (predikisto)
** slovaka luterana superintendanto Sámuel Antoni

## Eksteraj ligiloj 
* Štítnik en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Koceľovce

eta|dekstra|330px|Koceľovce troviĝas en la plej griza parto

**Koceľovce** (koceljovce), hungare **Gecelfalva** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 345 m
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 049 35
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Koceľovce situas laŭ rojo, fine de tre mallonga sakovojo. Rožňava troviĝas 25 km-ojn.

## Historio 
Germanaj ministoj fondis la vilaĝon en la jaro 1243. En 1828 oni komputis tie 54 domojn kaj 403 homojn. En 1910 loĝis en Gecefalva 236 da homoj, (218 slovakoj, 9 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1959 kolĥozo formiĝis. En 2001 loĝis en Koceľovce 248 da homoj, (217 slovakoj, 31 ciganoj).

## Vidindaĵo 
* luterana gotika preĝejo el la 14-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Koceľovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Gočovo

eta|dekstra|330ra|Gočovo troviĝas en la plej griza distrikto

**Gočovo,** hungare **Gócs** (gOĉ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Supermara alteco: 390 m
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 049 24
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Gočovo situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dobšiná-Rožňava. La lasta troviĝas 18&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1427 en formo *"Bowch"*. Tiutempe vivis tie ministoj kaj paŝtistoj. En 1570 la turkoj bruldetruis kaj senhomigis la vilaĝon. En 1774 ferofandejo ekfunkciis, en 1828 oni komputis 76 domojn kaj 607 homojn. En 1910 loĝis en Gócs 478 da homoj, (443 slovakoj, 30 hungaroj, 5 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Gočovo 410 da homoj, (406 slovakoj, 2 hungaroj, po 1 ĉeĥo kaj polo).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo de 1792, turo alkonstruiĝis en la 19-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Gočovo en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Rozložná

eta|dekstra|330ra|Rozložná troviĝas en la plej griza parto

**Rozložná** (rozloĵnjA), hungare **Hámosfalva** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1897 la oficiala hungara nomo estis *Rozslozsnya*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 283 m
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 049 33
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Rozložná situas laŭ rojo, fine de sakovojo. Rožňava troviĝas 18 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1258 en formo *"Rosusna"*. En 1828 oni komputis tie 44 domojn kaj 382 homojn. En 1910 loĝis en Hámosfalva 328 da homoj, (247 slovakoj, 73 hungaroj, unusola germano). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Rozložná 191 da homoj, (187 slovakoj, 2 hungaroj, po 1 cigano kaj ĉeĥoj).

## Vidindaĵo 
* luterana klasikisma preĝejo de 1801

## Eksteraj ligiloj 
* Rozložná en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Juki-onao

La **Juki-onao** (japane, 雪女 [ju-ki o-n-na] *neĝa virino*) estas Jokajo de japana folkloro. Oni ofte erare konfuzas ŝin kun Jama-ubao (山姥 *oldulino de la montoj* )[eta|dekstra|*Juki-onao*, pentrita de [Toriyama Sekien el Gazu Hyakki Yakō ]]

## Nomoj 
Ekzistas diversaj nomoj laŭ regionoj: *Juki-musue* (neĝa filino), *Juki-onago* (neĝa virino), *Juki-omba* (neĝa maljunulino). Ankaŭ ekzistas nomoj rilataj al pendoglacio: *Curara-onna*, (pendoglacia virino), *Kanekori-musume* (pendoglacia filino).

## Origino 
La origino de la Juki-onao estas malnova; jam en la epoko Muromaĉi-ĵidai ,ĝia priskribo estas trovebla en la rakonto *Sōgi Shokoku Monogatari* de la Renga-verkisto Sōgi. Li priskribas ke li vidis ĝin en la provinco Echigo (nun Niigata).

## Ŝajno 
Lafcadio Hearn priskribas ŝin kiel grandan, belan virinon kun longaj haroj. Ŝia haŭto nehome blanka, preskaŭ travidebla faras, ke ŝi estas preskaŭ nevidebla en neĝa pejzaĝo. Ŝi estas vestita per blanka kimono aŭ, foje, nuda. Malgraŭ ŝia beleco, ŝiaj okuloj estigas timegon.

Ŝi ŝvebas supre de la neĝo, lasante nenian spuron, iuj diras, ke ŝi ne havas piedojn, kiel multe da japanaj fantomoj. Ŝi kapablas transformiĝi en nubo de neĝo aŭ nebulo, kiam ŝi estas minacita.

## Konduto 
La **juki-ono** personiĝas la vintron kaj la neĝŝtormojn, ŝi estus la fantomo de ulo mortinta en la neĝo. Ĝis la 18-a jarcento, oni priskribis ŝin kiel kruelulinon, kiu senkompate frostmortigas homojn, trinkante ilian *ĉi* ( 気, vitalan energion). Kiel inkubo, ŝi povas vampiri sian viktimon per kiso aŭ sekso.

El aliaj legendoj, ŝi kredigas, ke ŝi tenus infanon. Kiam iu bonvolulo konsentas preni la "infanon", li aŭ ŝi tuj frostmortas. Tia trompo tre efikas kontraŭ parencoj, kiuj serĉas perdiĝintan infanon. Aliaj fojoj, ŝi nokte eniras loĝejon, forblovinte la pordon, frostmortigante la dormantojn (kvankam iuj legendoj asertas, ke ŝi devas antaŭe esti invitita eniri).

Hodiaŭ, rakontoj priskribas ŝin kiel pli humanan, helpante homojn misvojantaj en la monto.

## Eksteraj ligiloj 
http://mythologica.fr/japon/yukionna.htm

http://www.pantheon.org/articles/y/yuki-onna.html 

Kategorio:Japana folkloro
Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Helena Zamenhof

**Helena ZAMENHOF** naskiĝis kiel *Helena Rittenberg* la 1-an de junio 1874 en Varsovio kaj mortis la 26-an de novembro 1940 en la Varsovia geto pro influenco. Ŝi estis la edzino de Felikso Zamenhof, frato de Ludoviko Lazaro Zamenhof.

Kiel sia edzo, ankaŭ ŝi parolis Esperanton.

[eta|maldekstra|Tombo de Helena Zamenhof en la [Hebrea tombejo de Varsovio]]

## Eksteraj ligiloj 
* Tomboŝtono de Helena Zamenhof

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kolorado-altebenaĵo

eta|
La **Kolorado-altebenaĵo** ( []) estas regiono okcidente de la Roka Montaro en la okcidento de Usono, kiu geografie fakte estas alta baseno el pluraj altebenaĵoj. La areo kovras la sudokcidenton de Utaho, la nordon de Arizono kaj partojn de Koloradio kaj Nov-Meksiko. La teritorio kovras 337.000 kvadratajn kilometrojn kaj, por komparo, preskaŭ same grandas kiom la eŭropa ŝtato Germanio. La parto de la akvo de la altebenaĵo, kiu ne tuj forvaporiĝas, forkondukiĝas pere de la rivero Kolorado kaj siaj alfluaj riveroj, tial la regionego ricevis sian nomon de la rivero.

En la altebenaĵo situas ok naciaj parkoj de Usono kaj multaj aldonaj naciaj naturaj monumentoj – interalie la Nacia Parko Granda Kanjono, la Nacia Parko Kanjono Bryce kaj la Nacia Parko Zion.

## Eksteraj ligiloj 
* geologiaj informoj pri la Kolorado-altebenaĵo (angle) 

Kategorio:Altebenaĵoj en Nordameriko
Kategorio:Geografio de Arizono
Kategorio:Koloradio
Kategorio:Geografio de Nov-Meksiko
Kategorio:Geografio de Utaho
Pentrita Dezerto

eta|tipaj rokaj klifoj en la Pentrita Dezerto
La **Pentrita Dezerto** – angle *Painted Desert* – estas dezerta areo sur la Kolorado-altebenaĵo en la ŝtato Arizono de Usono. Ĝi situas proksimume 1800 metrojn super la marnivelo. La arkoforma teritorio ampleksas longon de ĉirkaŭ 250 kilometroj ĉe la norda bordo de la "Malgranda Kolorada Rivero" (*Little Colorado River*) inter la oriento de la Nacia Parko Granda Kanjono kaj kovras la arizonajn distriktojn *Coconino, Navajo* kaj *Apache*. Okcidente ĝi komenciĝas inter la Malgranda Kolorada Rivero kaj la "Eĥo-Klifoj" (*Echo Cliffs*), oriente ĝi finiĝas ĉe la valo de la "Nigra Rojo" (*Black Creek*).

La centro de la dezerta areo pejzaĝe difiniĝas per rokegoj el multaj diversaj tavoloj de ŝtonoj. En tiuj rokoj inkluziviĝas interalie sabloŝtono, ardezo, argilo kaj vulkana cindro. La multaj koloroj, aparte ruĝecaj kaj flavecaj, sed ankaŭ aparte blankecaj kaj malhelaj, jam inspiris la unuajn hispanajn konkerintojn de la regiono ĉirkaŭ la jaro 1540 nomi la areon *El Desierto Pintado*. Post la konkeriĝo de la regiono fare de la precipe anglalingvaj usonaj setlistoj alvenintaj el la oriento de Usono, dum la jaro 1864 estis decidite traduki la nomon al la angla lingvo kiel nuntempe oficiala nomo.

La sudokcidento de la indiana rezervejo de la navajoj situas en la areo de la dezerto samkiel la norda parto de la *Nacia Parko Petrified Forest* ("Ŝtonigita Arbaro"), kies centro por vizitantoj nomiĝas *Painted Desert*. Tie ankaŭ situas la hotelo kaj gastejo *Painted Desert Inn* konstruita dum la 1930-aj jaroj, kiu ekde la jaro 1987 konsideriĝas nacia historia vidindaĵo kaj post renovigo ekde la jaro 2006 estas muzeo de la nacia parko.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo pri la dezerto en la informservo pri geografiaj nomoj de Usono (angle)

Kategorio:Dezertoj en Arizono
Pajuteoj

eta|Grupo da Pajuteoj ĉ. 1880
La **pajuteoj** – angle *paiute* – estas popolo de indianoj en Usono. Ilia lingvo apartenas al la jut-azteka lingvaro.

La pajuteoj setlis en kvin diversaj triboj en la areo de la nuntempaj usonaj ŝtatoj Utaho, Arizono, Nevado kaj Kalifornio – en la kultura teritorio de la *Granda Baseno* (*Great Basin*). Ili proksime parencas al la uteoj (*ute*), ŝoŝonoj (*shoshone*) kaj banokoj (*bannock*). La pajuteoj iom praktikis agrikulturon, sed precipe vivis de ĉasado en etaj grupoj. Ekde la jaro 1859 ankaŭ en la areon de tiu indiana popolo penetris blankaj, eŭrop-devenaj setlistoj kaj pli kaj pli rabis la ĉasejojn kaj vivoteritorion de la indianoj. Reage al la forpelo el siaj tradiciaj vivejoj ĉe la pajuteoj ekestis la kutimo de "fantomaj dancoj", kiun transprenis la lakotoj (*lakota*) kaj aliaj indianaj popoloj. Nuntempe ankoraŭ pli-malpli 5.000 pajuteoj vivas en la indianaj rezervejoj
* pajutea-ŝoŝona tribo *Fallon* (*Fallon Paiute-Shoshone Tribe*) http://www.fpst.org/
* pajuteoj de la piramida lago (*Pyramid Lake Paiute*) http://plpt.nsn.us/
* konfederaciaj triboj de varmfontaj indianoj (*Confederated Tribes of Warm Springs Indians*) http://www.warmsprings.com/ 

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon Wovoka

## Eksteraj ligiloj 
* nacioj de denaskaj usonanoj (angle)

Kategorio:Etnoj en Nordameriko
Kategorio:Indianoj
Pueblo-indianoj

eta|Situo de la puebloj kaj najbaraj indianaj rezervejoj en Nov-Meksiko

**Pueblo-indianoj** aŭ **pueblo-kulturo** nomatas tiuj el la indianaj popoloj de Norda Ameriko, kiuj loĝas en puebloj.

Al la pueblo-kulturo apartenas la anoj de la indianaj popoloj hopioj (Hopi), *Keres*, *Acoma*, Tano, zunjioj (Zuñi) kaj iliaj antaŭuloj de la Prapuebla kulturo.

Iuj centroj de la pueblo-kulturo estas (la nacia parko) Mesa Verde en Kolorado, la (kultura nacia historia parko) *Kanjono Ĉako* en Nov-Meksiko kaj la (nacia monumento) *Kanjono de Ĉeli* en Arizono.

## Lingvoj kaj regiono 
eta|domoj el tradiciaj brikoj de la popolo *Acoma*

La pueblo-indianoj vivas en la nordo de Meksiko kaj en la nuntempaj ŝtatoj Arizono kaj Nov-Meksiko de Usono, sur la Kolorado-altebenaĵo kaj borde de la rivero Rio Grande kaj siaj alfluaj riveroj. Dum la 16-a jarcento en proksimume 90 loĝlokoj vivis pli ol 40.000 homoj. Nuntempe nur 30 lokoj ankoraŭ estas loĝataj.

La pueblo-indianoj parolas plurajn diversajn lingvojn. La plej granda lingvaro nomatas *Tano* aŭ "tanoa lingvaro" kaj apartenas al la kioŭa-tanoa lingvaro. La tanoa lingvaro konsistas el tri precipaj lingvoj, la tiŭa, teŭa kaj toŭa. La tiŭa paroliĝas fare de la loĝantoj de la puebloj *Taos, Picuris, Sandia* kaj *Isleta*. La teŭa estas la lingvo de la puebloj *Nambe, Pojoaque, San Ildefonso, San Juan, Santa Clara * kaj *Tesuque*. *Jemez* estas la sola pueblo, en kiu nuntempe ankoraŭ parolatas la toŭa lingvo. Plia lingvaro nomatas *Keres* respektive "keresa lingvaro". Inter la Tano-parolantoj borde de la Rio Grande kaj siaj alfluaj riveroj dise situas la Keres-loĝlokoj *Cochiti, Santo Domingo, San Felipe, Santa Ana* kaj *Zia*, pli okcidente ankaŭ *Laguna* kaj *Acoma*. Ankoraŭ pli okcidente situas la pueblo *Zuñi*, kies loĝantoj, la zunjioj, parolas samnoman lingvon. La zunjia lingvo apartenas al la penuta lingvaro kaj ne parencas al iu ajn alia lingvo de la sudokcidento de Usono, ĉar la aliaj parolantoj de la penuta lingvaro vivas en Kalifornio. En la nordo de Arizono, sur tri tablomontoj de la Kolorado-altebenaĵo, vivas la hopioj, kiuj lingve apartenas al la ŝoŝona branĉo de la jut-azteka lingvaro.

Laŭ la situo de la loĝlokoj la pueblo-indianoj divideblas en du grupojn. La "orientaj pueblo-indianoj" (parolantoj de la tanoa kaj keresa lingvaroj) vivas borde de la rivero Rio Grande del Norte kaj ties alfluaj riveroj. Ili pro la riveroj havas konstantan akvofonton, kiu permesas akvuman agrikulturon. La "okcidentaj pueblo-indianoj" (hopioj, zunjioj, *Acoma* kaj *Laguna*) manke de konstanta akvoprovizo devas elturniĝi per agrikulturo sen regula akvumo.

## Famuloj 
En decembro 2020 la novelektita prezidanto de Usono, Joe Biden, nomumis kiel ministron pri enlandaj aferoj Deb Haaland, filinon de norvegdevena patro kaj indiana patrino. Ŝi estas oficiale listigita, kiel membro de la pueblo-indianoj.
Kapao

**Kapao** (japane: 河童, *kappa*) estas japana akvo-koboldo. En ŝintoismo ili estas suiĝinoj (japane: 水神, *mizugami*, "akvodio"). Oni diras, ke kapao havas naĝilpiedojn, pladon sur sia kapo kaj verdan haŭton, kaj manĝas kukumojn.

*Kappa-maki* estas rulsuŝio ene havantan kukumon kiel ingredienco.
## En Esperanto
En Esperanto aperis la libro *La Kapao kaj aliaj rakontoj*, de la japana verkisto Akutagawa Ryunosuke. Tradukis Nozima-Yasutaro. La libro estas 94-paĝa, eldono de Japana Esperanto-Instituto, Tokio, 1954.

## Vidu ankaŭ 
* Sireno (mitologio)

Kategorio:Japana folkloro
Kategorio:Mitaj akvaj estaĵoj
Kategorio:Koboldoj
Braunau TG

**Braunau** estas komunumo en la distrikto Münchwilen de Kantono Turgovio, Svislando. Ĝi havis 673 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Braunau situas sur monteto en la sudo de la Malantaŭa Turgovio norde la la sankt-gala urbo Wil. Al la komunumo apartenas ankaŭ la vilaĝoj Beckingen, Hittingen, Oberhausen kaj deksep etaj setlejoj. Sur monteto norde de Oberhausen situas la kastelruino Heitenau, kie en la malfrua mezepoko rezidis la Sinjoroj de Heitenau, la iamaj mastroj de Braunau. La teritorion de la komunumo trafluas norde de la kernvilaĝo la rivereto *Hartenauerbach*, alfluanto de Lauche, kiu siavice alfluas al la rivero Murg. Sude de la vilaĝo situas la monteto *Braunauer Höchi* kaj en oriento *Braunauer Berg*. En la suda flanko la rivereto *Wiesentalbach* fluas suden tra la valeto *Wiesental* tra Bronschhofen en Wil al la rivero Turo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Braunau limas en nordo al Affeltrangen, en nordoriento al Bussnang, en oriento al Wuppenau, en sudo al Bronschhofen (Kantono Sankt-Galo), en sudokcidento al Bettwiesen, kaj en okcidento al Tobel-Tägerschen.

## Trafiko 
Braunau atingeblas ek de Wil per buso en 15 minutoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Braunau datiĝas el la jaro 762 kiel *Pramacunauia*. En mezepoko la bienoj en Braunau plejparte apartenis al la Monaĥejo Sankt-Galo. En 1228 la malalta jurisdikcio pri Braunau transiris al la johanita komturejo Tobel, sub kies regado la loko restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Ĝis 1998 Braunau estis parto de la municipkomunumo Tobel. Propra preĝejo estis ekkonstruita en Braunau en 1806 kaj inaŭgurita 1807. La hodiaŭa politika komunumo Braunau estiĝis per ĝia sendependiĝo de Tobel la 1-an de januaro 1999.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Braunau

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Braunau
* Braunau en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Braunau evangelia preghejo 246.JPG|Evangelia preĝejo
Dosiero:Braunau (Turgovio) evangelia preghejo de interne 252.JPG|Evangelia preĝejo de interne
Dosiero:Oberhausen (Braunau) 235.JPG|Oberhausen
Dosiero:Braunau (Turgovio) faktrabdomo 262.JPG|Faktrabdomo en Braunau
Dosiero:Braunau (Turgovio) katolika kapelo 265.JPG|Katolika kapelo
Dosiero:Braunau (Turgovio) komunuma domo 249.JPG|Komunuma domo
Dosiero:Braunau (Turgovio) lernejo 242.JPG|Lernejo
Dosiero:Braunau (Turgovio) 250.JPG|Rigardo de la evangelia preĝejo al la vilaĝo
Dosiero:Braunau (Turgovio) 261.JPG|Vilaĝa puto kaj katolika kapelo
Dosiero:Braunau (Turgovio) 241.JPG|Vilaĝeniro venante de Tobel
Flugo 1549 de US Airways

**Flugo 1549** de la societo  devis esti flugo de aeroplano Airbus A320  elde la Flughaveno en Nov-Jorko ĝis la Internacia Flughaveno en Norda Karolino kaj poste al la Internacia Flughaveno en Vaŝingtonio.

Kiam la aeroplano ĵus elflugis el la flughaveno  por flugi al , ambaŭ motoroj difektiĝis (laŭ Federacia Aviada Administracio, pro kolizio kun birdoj, nome aro de migranta kanadaj anseroj). La kondukistoj decidis surakvigi la aeroplanon sur la riveron Hudsono. Tio sukcesis.

Kiam la savistoj alvenis, la aeroplano dronis jam ĝis la fenestroj en la malvarma akvo. Ĉiuj 155 homoj estis savitaj.

eta|maldekstra|Filmo farita de . En la Komunejo haveblas pliaj filmetoj.

## Vidu ankaŭ 
* Surakviĝo de Tu-124 al Neva

Kategorio:Aviadilaj akcidentoj en 2009
Kategorio:Aviado en Usono
Kapo (apartigilo)

**Kapo** povas esti:

* Kapo -- parto ke korpo kiu enhavas cerbon
* Kapo (litero) -- greka litero
* Kapao (Kapo) -- mita estaĵo
* **Vesta kapo** - estas la felo el kapo de besto.
* **Teknika kapo** - tiu parto de teknikaj objektoj, kiu simila al homa kapo (kapo de najlo, ŝraŭbo, alumeto, pinglo, bastono).
* Kapo - metafore kiel ĉefo kaj estro (kapo de eklezio, kapo de la lando, kapo de la movado)
* kapo de brasiko
* infloresko kun globforme dikiĝinta akso, sur kiu sidas la floroj (ekz. trifolio)
* Kapo, privilegiita gardisto en naziaj koncentrejoj, kiu mem estis same kaptito

**Kapo** estas ankaŭ familia nomo de gravaj personoj:
* Hysni Kapo (1915-1979), albana politikisto
* Olivier Kapo (*1980), franca futbalisto
* Vito Kapo (1922–2020), albana politikistino
Braunau

**Braunau** havas diversajn signifojn:

* **Braunau TG** estas komunumo en distrikto Münchwilen en Kantono Turgovio en Svislando.

* **Braunau am Inn** estas urbo en Supra Aŭstrio.
Cukumogamio

eta|400px|dekstra|Cukumogamioj dum Hyakki yakō
**Cukumogamio** (japane, 付喪神 "spirito de naŭdek naŭ antaŭ") estas tipo de japana fantomo. Ĝi naskiĝas de iu ajn forĵetata aŭ detruata artefakto, kiu aĝas je cent jaroj. Iuj ajn aĵoj, de glavo ĝis ludilo, povas iĝi cukumogamioj. Oni rigardas ilin kiel supernaturajn estaĵojn, kaj ne kiel sorĉitajn objektojn.

## Priskribo 
La ŝajno de cukumogamio dependas de la aĵo, el kio ĝi originas, kaj de la maniero, kiel oni traktis ĝin . Tial, forĵetita ilo iĝos malbona spirito. Rompita poto aŭ eluzitaj ŝuoj fariĝos minacantaj estaĵoj kies fendo aŭ disŝiro similos denthavajn faŭkojn.

Male, respektitaj objektoj, kiel preĝa bidaro aŭ tea taso generos amikajn kaj nedanĝerajn *cukumogamiojn*.

Kvankam plejparto el la *cukumogamioj* estas nedanĝeraj, ili emas fari fiŝercojn, kaj foje venĝas sin kontraŭ tiuj, kiuj frakasis aŭ forĵetis ilin. Por eviti tian venĝon, oni praktikas en ŝintoaj sanktejoj iamanierajn "funebrajn ceremoniojn" por ne-plu-uzeblaj artikloj, kiuj tiam estas detruataj kaj entombigataj.

Tiaj ceremonioj estas nomataj *Kujou*. Plej konataj estas tiuj por la pupoj : *Ningjou Kujou*, kaj tiuj por la kudriloj : *Hari Kujou*.

Kategorio:Japana folkloro
Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Fikciaj objektoj
Kategorio:Kamioj
Pasinteco

En la linia progreso de tempo, la **pasinteco**, aŭ **estinteco**, estas la parto de la templinio, kiu jam estas okazinta. Tiel, la pasinteco estas malo de la estonteco, kaj okazinta antaŭ la nuntempo (aŭ estanteco). 

En gramatika senco nomate kiel **paseo**, la finaĵo de la verboj rilataj al pasinteco estas *-is* kaj estas ofte aluditaj kiel is-tempo.

La scio pri la pasinteco estas la celo de la historio kiel scienco.

Aferoj tiuj, kiuj vere reprezentas la kulturon de la pasinteco estas bondataj aferoj. Ĉi tiuj aferoj estas aŭtentikaj kaj donas sencon al personoj pri kiel la vivo/stilo estis dum la periodo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Preterito (Verba formo)

Kategorio:Tempo
Curt Walther

**Curt WALTHER** (1868-?) estis la unua esperantisto en Silezio. Li estis poŝtoficisto en Hirschberg (nuntempe Jelenia Góra), tiel en Germanio, kaj esperantiĝis en 1897. Probable li frue forlasis Silezion, ĉar mankas pliaj informoj pri lia silezia agado. Edward Wojtakowski en sia Historio de la silezia Esperanto-movado opinias ke li eble identas kun menciita en Enciklopedio de Esperanto Carl Walter. En la Adresaro de Esperantistoj li estis citita sub numero 4432.

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Rudolf Janas

**Rudolf JANAS** estis germana esperantisto.

Li estis pioniro de Esperanto-movado en Silezio. Li lernis Esperanton, aŭ venis en Silezion de alia loko kaj entuziasmigis 9 aliajn personojn. La  li fondis lokan grupeton de Germana Esperanto-Asocio en Vroclavo (tiam *Breslau*) kaj fariĝis ĝia unua prezidanto, kaj, en la sekva jaro, sekretario kaj kasisto. En 1906 li prelegis pri steno.

Poste li translokiĝis al Poznano (tiuepoke *Posen*, ĉefurbo de la samnoma prusa provinco en Germanio). Tie li fondis Esperanto-grupon en 1908.

## Eksteraj ligiloj 
* Sileziaj Esperanto-societoj kaj iliaj estraroj 1905 – 2005

Janas, Rudolf
Janas, Rudolf
Henckovce

**Henckovce,** hungare **Henckó,** germane **Hentzendorf** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|250ra|Henckovce troviĝas en la plej griza parto

## Bazaj informoj 
eta|Luterana preĝejo de Henckovce
* Areo: 10 km²
* Supermara alteco: 346 m
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 049 23
* Aŭtokodo: RV
* Telefonprefikso: 58

## Situo 
Henckovce situas sub monto 609 m-ojn alta en valo, laŭ Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Dobšiná-Rožňava. La lasta troviĝas 12 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1470 en formo *"Henczko"*. La fondintoj estis paŝtistoj. En la 18-a jarcento ferofandejo ekfunkciis. En 1828 oni komputis tie 53 domojn kaj 409 homojn. En 1900 incendio okazis. En 1910 loĝis en Henckó 401 da homoj, (354 slovakoj, 45 hungaroj, unusola germano). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Henckovce 432 da homoj, (328 slovakoj, 88 ciganoj, 3 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
eta|Naskiĝdomo de Gyula Lux
* luterana klasikisma preĝejo de 1798
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj el la 13-a jarcento, defenda muro konstruiĝis post 2 jarcentoj.
* baroka kaj klsikisma kastelo el la 18-a jarcento

## Famuloj 
En la iam Henckó naskiĝis hungaria germana instruisto Gyula Lux.

## Eksteraj ligiloj 
* Henckovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Dedinky

eta|maldekstra|250px|Municipo Dedinky
eta|maldekstra|250px|Panoramo al akvorezervujo de Dedinky
**Dedinky** (dedinki), (hungare *Imrikfalva*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. La historiaj nomoj estis hungare *Imrichfalu*, slovake **Imrichovce**.

## Situo 
Dedinky situas flanke de monto 1121 m alta, laŭ akvorezervujo, fervojo Brezno-Gelnica preteriras. Rožňava troviĝas 32&nbsp;km.

## Historio 
Setlejo *Kisistvánd* estis unue menciita en la jaro 1412 en formo *"Istvanfalva"*. La fondintoj estis ministoj, kiuj minis feron. En 1787 oni komputis tie 16 domojn kaj 165 homojn, en 1828 26 domojn kaj 190 homojn. Apuda vilaĝo Imrikfalva aperis unuafoje en 1787. Tiam oni komputis tie 25 domojn kaj 216 homojn, en 1828 25 domojn kaj 187 homojn. En 1872 pro incendio 9 domoj bruldetruiĝis. En 1910 loĝis en ambaŭ vilaĝoj plejparte slovakoj. Ĝis Traktato de Trianon ili apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Spišská Nová Ves, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1933 la komunumoj unuiĝis, kiu ricevis novan nomon Dedinky. En 2001 loĝis en Dedinky 434 da homoj, (escepte po 1 hungaron kaj ĉeĥon ĉiuj slovakoj). Nuntempe ankaŭ feriejo formiĝis, vintre oni skiadas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka kaj klasikisma preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Maria de 1835
* akvorezervujo kun akvoenergia centralo

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Čierna Lehota (distrikto Rožňava)

**Čierna Lehota,** hungare **Szabados** [sabadoŝ] estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis *Fekete-Lehota*. 

## Situo 
Čierna Lehota situas sur malebenaĵo, fine de sakovojo, fine de fervojo el Plešivec. Rožňava troviĝas 30 km.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1551 en formo *"Lehota"*. La fondintoj estis paŝtistoj havantaj privilegiojn. En 1710 pro pesto 450 da homoj mortis, baldaŭe en 1873 ĥolero okazis. En la 19-a jarcento paperofarejo kaj ferofandejo funkciis. En 1828 oni komputis tie 108 domojn kaj 931 homojn. En 1910 loĝis en Szabados 959 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Rozsnyó, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Čierna Lehota 604 da homoj, (585 slovakoj, 6 ĉeĥoj, 3 hungaroj kaj aliaj).
 
## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1774, en 1930 klasikismiĝis

## Famuloj 
* en la iama Fekete-Lehota naskiĝis hungara lingvisto Lajos Podhorszky

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Stratená

eta|maldekstra|250ra|Preĝejo en Stratená
[eta|maldekstra|250ra|[Tunelo ĉe Stratená]]
**Stratená** (hungare *Sztracena* (stracena), germane *Verlorenseifen*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava. Ĝis 1948 la oficiala slovaka nomo estis **Ztratená**.

## Situo 
Stratená situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Brezno-Gelnica. Rožňava troviĝas 34 km.

## Historio 
Ministoj fondis la vilaĝon en la 17-a jarcento. Inter 1723-1927 ferofandejo funkciis en la komunumo. En 1910 loĝis en Sztracena 309 da homoj, (271 slovakoj, 34 hungaroj, 4 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Spišská Nová Ves, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Stratená 167 da homoj, (166 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika etpreĝejo proksimume de 1800, en 1909 novgotikiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava