open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eurythmics

**Eurythmics** estas popmuzika kaj novonda brita bando kies kreintoj estas Annie Lennox kaj David A. Stewart.

La du kunuloj (kiuj tiam ankaŭ estis geumikoj) estis origine anoj de la bando **The Tourists**, sed ili ne trafis sukceson kaj malkonkordo aperis kun la komponisto Pete Coombes. Ili baldaŭ decidas krei sian propran bandon en kiu ili trovis pli da facileco kaj libereco. Dum la androgina kantisto Annie Lennox rimarkiĝis per sia profunda voĉo, Dave Stewart, kiu ofte strebis ne rimarkiĝi, elpensis obsedan muzikon baze de novaj teknologioj kiel sinteziloj. Dank' al famaj muzikaĵoj kiel *Sweet Dreams (Are Made of This)*, *Here Comes the Rain Again*, *Would I Lie To You?*, *There Must Be an Angel (Playing with My Heart)* kaj *We Too Are One*, la bando kontribuis al la muzika alŝutaĵo de la 1980-oj same kiel bandoj kiel New Order, Depeche Mode, OMD, Soft Cell, Tears For Fears aŭ Erasure. En 1990, la kunuloj haltis sian bandon. De 1999, oni denove povas aŭdi ilin.

## Albumoj 
* 1981 : *In the Garden*
* 1983 : *Sweet Dreams (Are Made Of This)*
* 1983 : *Touch*
* 1984 : *Touch Dance*, album remix
* 1984 : *1984 (For The Love Of Big Brother)*, inspirita de la romano 1984 de George Orwell
* 1985 : *Be Yourself Tonight*
* 1986 : *Revenge*
* 1987 : *Savage*
* 1989 : *We Too Are One*
* 1991 : *Greatest Hits*
* 1999 : *Peace*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle)

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1980
Karnovoraj plantoj

alternative=Разне врсте карниворних биљака.јпг.jpg|eta|Iomete el la diverseco de tiuj plantoj
eta|Muskaptilo de Venuso
La **insektodigestaj plantoj** aŭ **insektokaptaj plantoj**, **karnivoraj plantoj** aŭ **karnovoraj plantoj** estas plantoj, kies vivociklo baziĝas sur kaptado de insektoj kaj aliaj malgrandaj bestoj. Tiuj plantoj malkombinas la predon per digestaj enzimoj aŭ bakterioj aŭ ambaŭ kaj tiel kovras la nitrogenbezonon je la proteinkonstruo. La grupon formas ĉirkaŭ 400 specioj, kies plimulto estas verda, tiel la nutraĵojn prenas per klorofilo el akvo kaj karbon-dioksido. La kapablo digesti insektojn estas nur maniero adaptiĝi al la nitrogenmanka grundo.

La insektodigestaj plantoj digestas la predojn kie la bestoj, en kemia malkonstrua proceso, la finmaterialojn (nitrogenkombinaĵojn kaj mineralajn salojn) povas jam absorbi la plantoj.

Ili vivas plej ofte en malsekaj lokoj,

La sistematiko, grupigo de la insektodigestaj plantoj okazas ĉefe koncerne ecojn de la floro. Pli ol duono de la insektodigestaj plantoj apartenas al la ordo *Scrophulariales*, familio *Lentibulariaceae*. Ilin karakterizas la kuniĝantaj petaloj, duflanke simetria (zigomorfa) floro. La pluaj plantoj apartenas al ordo *Nepenthales*, al familio *Droseraceae* kaj familio *Nepenthaceae* kaj al ordo *Sarraceniales*, al familio *Sarraceniaceae*. Ilin karakterizas la unuopa petalo, radisimetria floro.

## Kaptiltipoj 
### Glukaptiloj 
eta|rechts|drozero /glukaptilo kun kaptaĵo

### Klabkaptiloj 
eta|muŝkaptilo
rechts|eta|hochkant|klabkaptilo de la muŝkaptilo kun kaptaĵo

### Suĉkaptiloj 
eta|hochkant|rechts|*Sarracenia purpurea*, falkaptilo

### Falkaptiloj aŭ Kaldronkaptiloj
*Ĉefartikolo*: Kaldronkapta planto

### Naskaptilo 
## Antaŭkarnovoreco 
## Vidu ankaŭ 
* Arbaroj de Sunda Lando sur Kerangas
* Fotosintezo
* Kinabalu-montaj alpaj herbejoj
* Nepenthes rajah
* Granit-sejŝelaj tropikaj humidaj arbaroj

Kategorio:Plantekologio
Kategorio:Karnomanĝaj plantoj
Listo de kodoj de ISO 639-1

Jen estas la listo de **ISO 639-1**.

**aa** ab af am an ar as ay az **ba** be bg bh bi bn bo bs **ca** co cy cs da de dz **el** en eo es et eu **fa** fi fj fo fr fy **ga** gd gl gn gu gv **ha** he hi ho hr ht hu hy hz **ia** id ie ig ii ik io is it iu ja jv **ka** kg kj kk kl km kn ko kr ks ku ky **la** lg ln lo lt lv **mg** mh mi mk mn mo mr ms mt my **na** nb nd ne ng nl nn no nr nv ny **oc** oj om or os **pa** pd pi pl ps pt **qu rm** rn ro ru rw **sa** sd sg sh si sk sl sm sn so sq sr ss st su sv sw **ta** te tg th ti tk tl tn to tr ts tt tw **ug** uk ur uz **vi** vo **wa** wo **xh yi** yo **za** zh zu

|}
Adolf von Baeyer

**Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer** (naskiĝis en 1835, mortis en 1917) estis germana kemiisto, kiu ricevis la Nobel-premion de kemio en 1905 "pro sia kontribuo por la evoluo de organika kemio kaj kemia industrio danke al la laboro pri organikaj kolorigiloj kaj hidroaromataj kombinaĵoj".

Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1881.

Kategorio:Germanaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Henri Moissan

**Ferdinand Frederick Henri MOISSAN** (naskiĝis en 1852, mortis en 1907) estis franca kemiisto kiu ricevis la Nobel-premion pri kemio en 1906.

Dum la 1880-aj jaroj, Moissan temigis fluorkemion kaj precipe la produktadon de fluoro mem. La ekzisto de la elemento estis konata ekde multaj jaroj, sed ĉiuj provoj por izoli ĝin malsukcesis.

Li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio en 1902. Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1896.

Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Eduard Buchner

**Eduard Buchner** (naskiĝis en 1860, mortis en 1917) estis germana kemiisto kiu ricevis la Nobel-premio de kemio en 1907, "pro sia biokemia esplorado kaj eltrovo de eksterĉela fermentado".

Buchner refutis la supozon de Louis Pasteur ke fermentado postulis la ekziston de viva gisto kaj anstataŭe montris ke fermentado estas aranĝita per enzimoj ankaŭ ĉeestantaj en dispremita gisto.

Kategorio:Germanaj kemiistoj
Kategorio:Germanaj biokemiistoj
Kategorio:Munkenanoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Silvius Leopold Weiss

**Silvius** (foje: *Sylvius* aŭ *Silvyus*) **Leopold Weiss** (* 12-a de oktobro 1687 ĉe Breslau; † 16-a de oktobro 1750 Dresdeno) estis germana komponisto kaj liutisto.

## Vivo 
Silvius Leopold Weiss supozeble naskiĝis je 1687 enGrottkau ĉe Breslau, kiel pli novaj esploro sugestas, kaj ne jam 1686 en Breslau. Lia patro Johann Jacob Weiss instruis lin samkiel liajn pli junajn gefratojn Johann Sigismund kaj Juliana Margaretha jam en junaj jaroj en la liutludado. En 1706 li vojaĝis al Kassel kaj Duseldorfo, kie lia patro kaj lia frato mallongan tempon poste trovis dungitecon. Silvius Leopold Weiss laboris kiel liutisto en Breslau ĉe Karl Phillip de Pfalz-Neuburg. Verŝajne nur ekde 1710 li restadis kiel akompananto de la pola princo Alexander Sobieski en Romo. En 1714 supozeble li revenis al sia antaua dunginto. Ĉ. 1717 li aŭdigis sin la unuan fojon ĉe la kortego de Dresdeno hören. En aŭgusto 1718 li tie estis dungata kiel reĝa ĉambroliutisto. Li apartenis al la plej bone pagataj muzikistoj ĉe la kortego de Dresdeno, kie li restis ĝis la vivofino. En 1723 li kunmuzikis en la kronadopero *Costanza e Fortezza* de Johann Joseph Fux en Prago. En 1750 Weiss mortis 63-jaraĝe en Dresdeno.

[350ra|eta|maldekstra|[Dresdeno ĉ. 1750, pentrita de Bernardo Bellotto]]

## Efiko 
Weiss estis unu el la lastaj gravaj kaj teknike eminentaj liutvirtuozoj, kiun liaj samtempuloj admiris pro lia improvizarto. Li verkis pli ol 600 komponaĵojn (preludiojn kaj barokajn dancaĵojn) po sololiuto. Plejparte li kunigis ilin al „sonatoj“ (nekonfuzende kun la posta klasika sonato baziĝanta sur sonatoformo) aŭ suitoj. Bedaŭrinde neniu el liaj ensemblaj verkoj por liuto kaj aliaj instrumentoj konserviĝis..

Silvius Leopold Weiss bone konis Johann Sebastian Bach bone. En 1739 li kune kun ties filo Wilhelm Friedemann Bach kaj la liutisto Johann Kropfgans kelkfoje gastis en la loĝejo de la Lepsika kantoro. Johann Friedrich Reichardt raportas pri tio, ke Weiss kaj Bach konkurse improvizis kune:

:*„Kiu scias pri la malfacilaĵoj de la liuto por harmoniaj flankeniroj kaj bone realigitaj komponaĵoj, tiu devas miri kaj apenaŭ povas kredi, se vidaj kaj aŭdaj atestantoj certigas, ke la eminenta Dresdena liutisto Weisse kun Sebastian Bach, kiu ankaŭ eminentis kiel klavicenisto kaj orgenisto, konkurse fantaziis kaj realigis fugojn.“*

La verkoj de Weiss longtempe restis manuskriptaj. Nur en la 20-a jarcento liaj muzike ideoriĉaj kaj teknike postulemaj muzikaĵoj publike konatiĝis..

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Retpaĝaro pri Silvius Leopold Weiss 

Kategorio:Germanaj liutistoj
Kategorio:Germanaj barokaj komponistoj
Kategorio:Germanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Breslaŭo
Santo Antônio do Aventureiro

''''* (oficiale ) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono *Cataguases* (esperante: *Katagŭazjs*) kaj al la mezoregiono *Zona da Mata'' (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. aŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun . 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

maldekstra|eta|215ra|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Theodor Svedberg

**Theodor Svedberg** (naskiĝis en 1884, mortis en 1971) estis sveda kemiisto kiu ricevis la Nobel-premion pri kemio en 1926.

Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Kategorio:Svedaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Universitato de Upsalo
Migmatito

eta|Ptigma faldaĵo en migmatito
[eta|Migmatito je la [marbordo de Saaremaa.]]

**Migmatito** (aŭ ankaŭ **anateksito**) oni nomas parte fanditan, malfajne miksitan, metamorfan petron. La proceso de la fandiĝo estas nomata anatekso. Migmatitoj konsistas plej ofte el paleosomo (ne per la anatekso transformita parto), el leŭkosomo (hela parto, iama meltaĵo) kaj el melanosomo (malhela parto, restito), kiuj donas al la petro striitan aspekton. Se la migmatito nur je la pli malgranda parto estis meltita, oni nomas ĝin ankaŭ metateksito; se ĝi preskaŭ plene estis meltita, do preskaŭ jam povas esti taksita magma, sed montras ankoraŭ iomete da nemeltitaĵo, ĝi nomiĝas diateksito.

La apero de migmatitoj de granita konsisto indikas minimaltemperaturojn de la metamorfozo je . Bazaj petroj fandiĝas ĝenerale nur je pli altaj temperaturoj.

## Vidu ankaŭ 
* Metamorfozo (geologio)
* Magmaj petroj
* Metamorfa roko

Kategorio:Metamorfito
Kategorio:Plutonito
Kategorio:Petrologio
Kategorio:Rokoj
Amikumu (retejo)

dekstra|eta|200px|La oficiala emblemo de Amikumu
**Amikumu** estis la unua interkona retejo en Esperanto, kiu publikiĝis unuafoje la 3-an de januaro 2007 tuj post la Internacia Seminario (IS), sed oficiale lanĉiĝis la 18-an de februaro 2007 pro la Semajno de Internacia Amikeco. La IS planis krei propran interkonan retejon por ke ĝiaj partoprenantoj povu alŝuti fotojn kaj kontakti la alian poste.

La teamo de Amikumu konsistis el Chuck Smith (kunordigo, programado), Judith Meyer (programado), Jesse Alter (sistemadministrado) kaj Melissa Robertson (grafiko). La retejo atingis beta-fazon antaŭ sia eksiĝo. Ĝi ofertis ĉefe la eblon krei profilon kaj alŝuti fotojn, sed ili ankaŭ havis forumon kaj babilejon. Unikaj por la retejo estis la maniero sciigi pri temoj kiuj interesas vin, aldonante etikedojn kaj la integriĝo kun Google Maps.

La projekto estis revivigita kiel poŝtelefona aplikaĵo en 2017.

## Malapero 
La retejo estis programita ĉefe per Ruby on Rails. Bedaŭrinde en tiu frua periodo, tiu programlingvo rapidege ŝanĝiĝis kaj la servilo ĝisdatiĝis kaj subite la retejo ne plu funkciis, ĉar la malnova kodo ne funkciis en la pli nova sistemo, kiu estis aŭtomate ĝisdatigita en la servilo. Tiam la programistoj ĵus translokiĝis kaj havis novan laboron en Berlino. Bedaŭrinde tiu laboro estis tiom intensiva, ke la programista teamo ne havis sufiĉe da libera tempo por ĝisdatigi la kodon laŭ la novaj normoj de la programlingvo. Post kiam ili plu havis liberan tempon, evidentiĝis, ke ili devus reprogrami la tutan sistemon. La teamo konstatis, ke la bezonoj de tia retejo estas nun pli-malpli plenumita de ipernity kaj Facebook, do la teamo decidis, ke ili povus pli efike uzi sian tempon per agado por aliaj Esperantaj projektoj.

## Historia templinio 
* 31-a de decembro 2006 - unua anonco dum la Internacia Seminario
* 3-a de januaro 2007 - komencis publikan beta-testadon
* 18-a de januaro 2007 - 100 membroj en 31 landoj
* 26-a de januaro 2007 - 250 membroj en 50 landoj
* 5-a de februaro 2007 - 500 membroj en 66 landoj
* 21-a de februaro 2007 - 750 membroj en 70 landoj
* 18-a de marto 2007 - 1000 membroj en 78 landoj
* 19-a de aprilo 2007 - 1250 membroj en 80 landoj
* 25-a de junio 2007 - anoncis turniron ĉe Full Tilt Poker
* 21-a de aŭgusto 2007 - 1500 membroj en 92 landoj
* 24-a de januaro 2008 - 1700 membroj en 96 landoj
* septembro 2008 - la paĝo malaperis kaj estis nenia anonco pri la projekto
* 2017 - revivigita kiel poŝtelefona aplikaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* Arkivo pri Amikumu dec 2006 - jul 2008
* Libera Folio pri Amikumu
* Raporto.info pri Amikumu (archive.org)

Kategorio:Eksaj Esperanto-retejoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2007
Kategorio:Retejoj malaperintaj en 2008
Kategorio:Esperanto en 2007
Rivero Broken (Viktorio)

dekstra|eta|250ra|Lago Benalla estis formita per baraĵo konstruita tra la Rivero Broken.
La **Rivero Broken** (kiu signifas *Rompita* esperante) estas malĉefa rivero en Viktorio, Aŭstralio kiu estas parto de la Baseno Murray-Darling. Ĝi fluas en la Riveron Goulburn proksime al Shepparton. La origino de la nomo estas verŝajne la fakto, ke la rivero en tempoj sen sufiĉe da pluvo estus reduktita al serio da akvotruoj.

Kategorio:Riveroj en Aŭstralio
Kategorio:Riveroj en Oceanio
Kozojedy (distrikto Jičín)

**Kozojedy** estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Jičín. En  ĉi tie vivis .

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1369.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Ligna preĝejo de sankta Venceslao en suda parto de la vilaĝo

## Pluaj fotoj 

Kozojedy bývalá prodejna.JPG|Eksa vendejo
Kozojedy škola.JPG|Lernejo
Kozojedy pomník padlých.JPG|Monumento al falintoj
Kozojedy socha Panny Marie.JPG|Statuuo de Virgulino Maria

Kategorio:Municipoj en distrikto Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jičín
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Hrant Dink

**Hrant DINK**, naskita la  en Malatya (Turkio), murdita la  en Istanbulo, estis armena ĵurnalisto. Li eldonis la dulingvan (armena, turka) *Agos*, kiu aperis en Istanbulo.

Dink publike kritikis la armenan genocidon en Turkio (1894–1923) kaj tial estis kondamnita pro ofendo de la turka nacio.

Dink estis murdita per pistolo proksime de la redaktejo de sia gazeto. La turka ĉefministro Erdoğan publike kondamnis la atencon kaj diris, ke pro ĝi suferis la rajto je libera esprimo. Je la tago de lia morto okazis manifestacioj en Istanbulo kaj Ankaro, ĉe kiuj homoj ĥore deklaris "ni ĉiuj estas Hrant Dink, ni ĉiuj estas armenoj".

Oni arestis plurajn suspektulojn, inter ili 17-jarulon, *Ogün Samast*, kiu portis la murdilan pistolon kaj konfesis la murdon. Li indikis, ke li murdis Dink-on, ĉar tiu ofendis la turkan popolon. Ne estas klare, kiu subtenis la murdinton.

## Distingoj 
Dink ricevis en 2006 la premion *Henri Nannen* pro siaj meritoj pri la gazetara libereco, la norvegan premion *Björnson* kaj la premion *Oxfam*.

Kategorio:Turkaj ĵurnalistoj
Kategorio:Turkaj futbalistoj
Kategorio:Turkaj kristanoj
Kategorio:Turkaj homrajtaj aktivuloj
Kategorio:Armendevenaj turkoj
Kategorio:Atencitoj
Kategorio:Murditaj ĵurnalistoj
Metamorfa rokaĵo

[dekstra|200px|eta|[Bazalto|Bazalta eklogito el verda klinopirokseno kaj ruĝa grenato.]]

**Metamorfaĵoj** aŭ **metamorfoz-devenaj rokaĵoj**, aŭ **metamorfaj petroj** (laŭ NPIV ) ekestas el pli malnovaj rokaĵoj de iu ajn tipo per metamorfozo, tio estas transformiĝo sub alta premo, alta temperaturo kaj eventuale per ĥemia substancinterŝanĝo en *solidan* staton. Je la transformiĝo la mineralkonsisto de la rokaĵo ŝanĝiĝas, ĉar formiĝas novaj mineraloj kaj mineralagregaĵoj, kiuj estas stabilaj sub la novaj prem- kaj temperaturkondiĉoj; krome ankaŭ la rok-tavolo transformiĝas. Tipe el metamorfaj petroj estas la skisto.

El kvarcenhava sabloŝtono ekestas per rekristaliĝo kaj la subtila kunkresko de la unuopaj kristalgrejnoj la metamorfa petro kvarcito, je kiu la formo de la unuopaj sablograjnoj ne plu estas rekoneblaj. El (pura) kalkŝtono ekestas per rekristaliĝo, je plukonzisto de la sama kemia substanco, malfajngrajna marmoro. 
La sub diversaj kondiĉoj ekestintajn metamorfajn petrojn oni denove alordigas al metamorfaj facioj. Petro ekestinta per parta fandiĝo (anatekso) nomiĝas migmatito kaj reprezentas la transiron al magma petro.

[300px|eta|Kristala [kalko (marmoro), klare rekoneblaj estas la brilantaj kristaloj.]]

Grandregiona metamorfozo de rokaĵoj plej ofte okazas en granda profundo, sed lokaj transformiĝoj ankaŭ povas aperi proksime al la tersurfaco, ekzemple je lokoj, kie altaj tensioj konstruiĝis.

* *Dinamika metamorfismo* estas kaŭzita per alta premo. Ĝi povas ekzemple aperi loke je faŭltoj, ankaŭ dum la faldiĝo de petroj per kunpremado kaj rekristaliĝo okazas dinamika metamorfismo. Ekzemplo estas la transformiĝo de argilaj sedimentoj al ardezo.

* *Termika metamorfismo* estas la nomo de la petrotransformiĝo per varmecinfluo el la ĉirkaŭanta rokaĵo aŭ, en loka skalo, per hejtado de petro ĉirkaŭanta malgrandan magmokameron. Gigantaj transformiĝozonoj nomiĝas *aŭreoloj*; ili formiĝas ĉirkaŭ grandaj profunde situantaj plutonaj intruzioj. Tiamaniere ekzemple ekestas granito.

* Per grandarea varm- kaj preminfluo ekestas *regiona metamorfismo*, kiu estas disdividata je diversaj gradoj. Ardezo indikas regionan metamorfismon de malalta grado, gnejso kontraŭe estas produkto de altgrada metamorfozo.

## Ekzemploj 
* eklogito
* Fruchtschiefer (skisto makulita)
* glimardezo
* argilardezo
* filito
* gnejso
* kvarcito

## Vidu ankaŭ 
* Metamorfozo
* Sedimenta rokaĵo

## Eksteraj ligiloj 
* Geologieinfo: klasifiko de metamorfaj petroj

## Notoj 
Kategorio:Rokaĵoj
Kategorio:Petrologio
Recep Tayyip Erdoğan

**Recep Tayyip ERDOĞAN**  (naskiĝis la  en Istanbulo) estas turka politikisto, kiu servas kiel prezidanto de Turkio, la unua demokratie elektita prezidanto de tiu lando, ekde la 28-a de aŭgusto 2014. Antaŭe li enoficiĝis kiel ĉefministro ekde la . Li estas la 12-a turka prezidento, li sukcedis al Abdullah Gül.

Erdoğan estas gvidanto de politika partio la *Adalet ve Kalkınma Partisi* (AKP), kiu elpaŝas por "milda islamismo", analogie al la *Kristandemokrata Unio de Germanio* (CDU). Agado de tiu partio kaŭzis en 2007 amasajn protestojn subtene al tradicia turkia laikeco.

En junio de 2011 venkis la trian fojon la prezidanto Recep Tayyip Erdoğan en la ĝenerala balotado.

Erdoğan kaŭzis internacian indignon en 2016, kiam li komencis proceduron kontraŭ Jan Böhmermann, kiu antaŭe insultis Erdoğan en satira poemo.

Dum sia prezidenteco li ĝuis pli kaj pli la povon kaj estas konsiderita aŭtokrata sultano.

## Junaĝo 
Erdoğan naskiĝis en istanbula urboparto Beyoğlu en familio de oficisto de ĉeborda limgardistaro. Post lia naskiĝo la familio iris al orienta provinco Rize kaj revenis al la grandurbo nur kiam Erdoğan estis 13-jaraĝa. Kiel adoleskanto Recep vendis limonadon kaj bulkojn en urbaj stratoj. En 1965 li finis bazlernejon kaj en 1973 — religian liceon.

En junaĝo Recep Erdoğan bonu ludis futbalon, estis duonprofesia ludanto de la loka klubo. Lin volis inviti klubo „Fenerbahçe“, sed la patro ne permesis tion. La stadiono, kie ludas lia iama klubo „Kasımpaşa“, portas nun nomon de Recep Erdoğan.

Li laboris en transportaj instancoj ĝis 1980, samtempe partoprenante politikan vivon en Nacisava partio. Post la militista renverso en 1980 ĉiuj politikaj partioj estis malpermesitaj. Kiam lia ĉefo ordonis al li forrazi la lipharojn, li rifuzis — kaj estis eksigita de la urba transporta konsilio. Lipharoj kaj ilia aranĝo estas en Turkio grava simbolo de religiaj kaj politikaj vidpunktoj.

Dum iom da tempo Erdoğan laboris en privataj firmaoj kaj finis en 1981 ekonomian fakultaton de la Universitato Marmara.

## Referencoj 
Kategorio:Turkaj politikistoj
Kategorio:Turkaj urbestroj
Kategorio:Ĉefministroj de Turkio
Kategorio:Prezidantoj de Turkio
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Kategorio:Aziaj islamistoj
Galinaga tringo

La tri specioj de **Galinaga tringo** estas mezgrandaj longbekaj vadbirdoj. Ili similaspektas kun limozoj laŭ korpo, bekoformo kaj ruĝaj subaj partoj somere, sed ili estas multe pli mallongkruraj, kiel Galinagoj al kiuj ili estas iamaniere pli proksimaj parencoj (Thomas *kaj aliaj*, 2004). Ĉiuj tri estas tre striktaj migrantaj specioj.
 
La du nordamerikaj specioj estas malfacile diferenceblaj laŭ ĉiu plumartipo kaj estis konsiderataj ununura specio dum multaj jaroj. La azia birdo estas rara kaj ne tre bone konata.
 
La specioj estas: 
* **Familio: Skolopedoj**
** Genro *Limnodromus*, **Galinaga tringo**
*** Mallongbeka tringo aŭ Mallongbeka galinaga tringo, *Limnodromus griseus*	
*** Longbeka tringo aŭ Longbeka galinaga tringo, *Limnodromus scolopaceus*
*** Azia tringo aŭ Azia galinaga tringo, *Limnodromus semipalmatus*

## Referencoj 
* **Thomas**, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *BMC Evol. Biol.* **4**: 28.  PDF fulltext  Supplementary Material

Kategorio:Skolopedoj
Pierre Étienne Rémillieux

**Pierre ÉTIENNE RÉMILLIEUX** Vienne (Isère), 1811 - Lyon, 1856) estis franca pentristo.

Lernanto de Claude Bonnefond kaj Augustin Thiérrat en la École nationale des beaux-arts de Lyon, li montris en la Salon de Paris (1841-1855), kaj estis premiita kun medalo de tria klaso en 1841 kaj duaklasa en 1847.

## Muzeoj 
* Lyon, Musée des Beaux-Arts, *Groupe de fleurs dans une coupe de fleurs*, - *Fleurs et fruits*,
* Montpellier, Musée Fabre, *Vase de Fleurs*.

## Aŭkcioj 
* Paris, 18 /12/ 1995, *Enfant posant devant une balustrade et tenant un arc et une flèche*, huile sur toile, 23 000 FF.
* New York, Sotheby's, 24 /10/ 1996 *Poire, pêches et prunes sur un entablement*, huile sur toile, 9 200 $

## Fontoj 
* Gazette des Beaux-Arts, 1861, volume 10, 104, 165.
* Elisabeth Hardouin-Fugier et Etienne Graffe, *Les Peintres de fleurs en France de Redouté à Redon*, Les Éditions de l’amateur, Paris, 1992.

Remillieŭ
Moruroa

eta|250px|Satelitfoto
**Moruroa** estas atolo kiu apartenas al la Tuamotuoj kiuj estas parto de Franca Polinezio. Ekde 1962 la atolo estas armea areo. Pro tio estas malpermesate iri sur la atolon aŭ eniri la lagunon. La trairejoj en la koralrifo estas fermitaj pro la sama kaŭzo. Ŝipoj kaj aviadiloj kiuj eniras la 30-kilometran zonon estas devigataj sin anonci pere de la radio.

## Nukleaj testoj 
Dum la periodo de 1966 ĝis 1996 sur Moruroa oni faris nukleajn eksperimentojn (41 superteraj kaj 174 subteraj).

## Vidu ankaŭ 
Rainbow Warrior

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de atoloj (france)

Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Kategorio:Polinezio
Kategorio:Insuloj
Kvarcito

eta|Ondumdesino (angle:ripplemarks) en kvarcito, Gorges du Guil en la francaj Alpoj
eta|Kvarcito
**Kvarcito** estas fajn- ĝis mezgrajna metamorfa petro.

## Aspekto kaj ecoj 
Kvarcito en la plej multaj kazoj posedas blankagrizan koloron. Per malpuriĝo de magnetito kaj pirito ĝi kelkfoje ankaŭ estas brune aŭ grize kolorita. Tre supraĵe vidite, ĝi montras certan similecon kun marmoro, kvankam la mineralkonsisto estas tute alia.

Ĉar kvarcito preskaŭ senescepte konsistas el kvarcgrajnoj kune ligitaj kaj rekristaliĝintaj, ĝi estas tre malmola, kontraŭ erozio kaj efloresko rezistema petro.

## Ekesto 
Kvarcito kutime formiĝas per metamorfismo el grejso, sed ankaŭ radiolarito, aŭ siliko estas eblaj gepatraj rokoj. Pro kombinaĵo de premo, temperaturo, kaj mekanika streĉo, la individuaj kvarcaj grajnoj estas deformitaj de prema solvaĵo, kaj ilia kristala krado komencas rearanĝi. Dum ĉi tiu rekristaliĝo, ili kreskas preter siaj originalaj grajnaj limoj (vidu la maldikan sekcan bildon de la antaŭaj kvarcaj grajnoj) kaj formas dense interligitan strukturon. La originalaj poraj spacoj kaj sedimenta strukturo, depende de la grado de metamorfismo, preskaŭ tute malaperis. Se la gepatra roko enhavas argilajn komponantojn, glimaj mineraloj kiel arĝenta muskovito aŭ verdeta fengito formiĝas. Direktita direkto de premo kreas la tavoligitan strukturon, kiu povas esti fendita. Organikaj komponantoj (karbonaj partoj) ĉeestantaj en la gepatra roko estas transformitaj en grafiton, inter aliaj substancoj. La ceteraj fosiliaj fragmentoj, konsistantaj el neorganikaj substancoj, estas "minitaj" kaj jam ne ĉeestas en vera kvarcito. Laŭ geologia esplorado, "kvarcita metamorfismo komenciĝas per submetita premo sub profundo je 600 metroj kaj temperaturo je pli ol 200 °C".

## Troviĝo 
Kvarcito troviĝas tutmonde kaj estas tre ofta petro en metamorfe transformitaj orogenkompleksoj .

## Ekonomia graveco 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de petroj

Kategorio:Sedimentaj rokoj
Kategorio:Rokoj
Kategorio:Petro
Mór Wahrmann

eta|dekstra|Mór Wahrmann
**WAHRMANN Mór** (29-an de februaro 1832, Pest (urbo), – 26-an de novembro 1892, Budapeŝto) estis pograndisto pri tekstilaĵoj, la unua judreligia politikisto en la hungara parlamento.

Mór Wahrmann devenis el juda familio. Li studis filozofion en la Reĝa Universitato de Pest, poste transprenis gvidon de la grandkomerca negoco de lia patro. Li estis prezidanto de la Komerca kaj Industria Kamero, kaj de la Asocio Lloyd. Li partoprenis en fondo de multaj entreprenoj (Vapormueleja Asocio Pannónia, Angla-Hungara Banko, Maŝinfabriko Ganz).

Post la aŭstra-hungara interkonsento, li ekaktivis en la politiko kaj ekde 1869 estis parlamenta reprezentanto de Lipótváros. Li apogis politikon de Ferenc Deák.

Li estis prezidanto de la Peŝta Izraelita Religia Komunumo (1883 – 1892). Li postlasis grandsuman fondaĵon por la Hungara Scienca Akademio.

## Literaturo 
* Mezei Ernő: Wahrmann Mór jellemzése (Az Újság, 1908. jún. 17.)
* (Mérei Gyula): Wahrmann Mór (Az Izr. Magy. Irod. Társ. Évk. 1943.)

Wahrmann
Wahrmann
Wahrmann
Vienne (Isère)

**Vienne** () estas urbo en la franca departemento Isère kaj ties subprefektejo. 

Dosiero:Image-Vienne.jpg|Vienne ĉe riverego Rhône
Dosiero:Isère,_Vienne_-_Cathédrale_Saint-Maurice_1.jpg|Katedralo Sankta Maŭrico

## Famuloj 
*Herodo Arĥelao (23 a.K.– ĉ. 18 p.K.), filo de Herodo la Granda
*Pontio Pilato, supozita entombigita ĉi tie
*Alkimo Ekdicio Avito (450–ĉ.578), sanktulo
*Mamerto de Vienne (–475), ĉefepiskopo 
*Boso of Provence, (ĉ. 841–887), Karolida reĝo de Provenco 
*Kalisto la 2-a (1065–1124), papo
*Mikaelo Serveto (1509–1553), Renesanca Humanisto

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Isère
* Estressin (stacidomo)
* Vienne (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Isère
Kategorio:Urboj de Francio
Sankta Birgita

eta|maldekstre|200ra|Sankta Birgita
**Birgitta Birgersdotter** ("Birgitta filino de Birger"), konata kiel la **Sankta Birgita**, verkisto, teologo, fondinto de monaĥejo, sanktulo kaj patrono de Svedio unu el la ses patronoj de Eŭropo.
Naskita 1303 kiel *Birgitta Birgersdotter*, filino de *Birger Persson*, juĝisto (*lagman*) de Uppland, kaj *Ingeborg Bengtsdotter* el la *Folkunga*-familio. Pere de siaj gepatroj kaj sia edzo ŝi apartenis al la politike regantaj grupoj en la mezepoka Svedio. Ŝia patrinflanka avo estis kuzo de *Magnus Ladulås*, do pere de sia patrino ŝi estis parenca al la sveda reĝa familio.

Post sia pilgrimado al Jerusalemo en 1373, ŝi mortis la  en Romo. De ŝi estis fondita la Ordeno de la Tre sankta Savanto.

## Biografia skizeto 
* 1303 Birgita naskiĝas.
* 1316 Birgita edziniĝas al *Ulf Gudmarsson*. En la posta jaroj ŝi naskas entute 8 gefilojn.
* 1331 nasko de filino *Katarina* (mortis 1381) (vidu: Sankta Katarino)
* 1349 Birgita vojaĝas al Romo, por la jubileo de 1350
* 1370 Papo Urbano la 5-a aprobas monaĥinan ordenon por monaĥinejo en *Vadstena*, Svedio, fondotan de Birgita.
* 1373 Birgita mortas en Romo.
* 1384 Monaĥinejo en *Vadstena* inaŭgurita.
* 1391 Birgita sanktuligita.
* 1396 Birgita nomumita sankta patrono de Svedio.
* 1999 Birgita nomumita unu el la tri sanktaj patroninoj de Eŭropo (kun Sankta Katarina el Sieno kaj Sankta Tereza Benedikta de la Kruco), fare de papo Johano Paŭlo la 2-a.

## Festotago 
La katolika eklezio festas sanktan Birgita-n la 23-an de julio. En la sama tago memoras ŝin ankaŭ luteranoj kaj anglikanoj.

## Notoj, referencoj kaj eksteraj ligiloj 
## Vidu ankaŭ 
* Sankta **Brigida** aŭ **Brigid** de *Kildare*, irlanda sanktulino, 451 - 523
* Santa Brigida, komunumo en Italio
* Santa Brígida, komunumo en Hispanio
* *Kredo, Floroj, Dinamito*

Kategorio:Svedaj religiuloj
Kategorio:Svedaj nobeloj
Kategorio:Kristanismo en Svedio
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Monaĥinoj
Otto Wallach

**Otto WALLACH** (naskiĝis en 1847, mortis en 1931) estis germana kemiisto kiu ricevis la Nobel-premion de kemio en 1910 por sin arbeto de aliciklaj kombinaĵoj.

Li ricevis la Medalon Davy de la Reĝa Societo de Londono en 1912.

Kategorio:Germanaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Argenteuil

**Argenteuil** estas franca komunumo kaj grava pariza ĉirkaŭurbo, lokita en la departemento Val-d'Oise kaj en la Pariza Regiono. Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj havas proksimume 100.000 loĝantojn.

La loĝantojn de Argenteuil oni kutime nomigas *Argenteuillais*.

## Geografio 
Argenteuil estas subprefektejo de la nordokcidenta ĉirkaŭo de Parizo, sur la dekstra bordo de la Sejno. Ĝi estas la plej multhoma komunumo de Val-d'Oise

Argenteuil estas vasta urbo (17,70&nbsp;km²), kaj bordas la Sejnon je 5 kilometroj.

Najbaraj komunumoj estas .

## Demografio 
* 1250 : 450 loĝantoj
* 1520 : 3 000 loĝantoj
* 1870 : 7 148 loĝantoj
* 1901 : 16 116 loĝantoj
* 1921 : 32 173 loĝantoj
* 1931 : 50 378 loĝantoj
* 1936 : 59 013 loĝantoj
* 1959 : 73 295 loĝantoj
* 1968 : 90 929 loĝantoj
* 1978 : 106 000 loĝantoj
* 1990 : 93 157 loĝantoj
* 2000 : 95 340 loĝantoj
* 2005 : 100 400 loĝantoj

## Vidindaĵoj 
* La **baziliko Saint-Denys**, kies stilo estas neoromanika, estis starigita je la 19-a jarcento. Ĝi entenas la "Sanktan Tunikon de Kristo", relikvon famkonatan depost Mezepoko.
* La **kapelo Saint-Jean-Baptiste** datiĝas de la 10-a jarcento.
* Ekzistas **muzeo de malnova Argenteuil**, ene de la eksa malsanulejo de la 18-a jarcento.
* La **turo Billy** estas malnova muelejo de la 16-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Val-d'Oise
* Listo de urboj de Francio
* Metropolo Granda Parizo
* Argenteuil (stacidomo)
* Argenteuil-Grande-Ceinture (stacidomo)
* Argenteuil-Grande-Ceinture (Tramtrajno en Francilio)
* Val d'Argenteuil (stacidomo)
* Val d'Argenteuil (Tramtrajno en Francilio)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo   ()

Kategorio:Argenteuil
Vaporado

eta|230ra|Surfaca vaporiĝo de akvo sur hejta plato
[eta|dekstre|280ra|Vaporiĝanta [etanolo je ĉambra temperaturo, malaltigas ties temperaturo.]]
**Vaporado** estas transformo de likvaj materialoj al vaporstato, do transformo kiu eligas vaporojn. Kiam oni konsideras ke la likvaĵo fariĝas vaporo, la elektita termino estas ankaŭ **vaporiĝo**  . Laŭ kondiĉoj, aŭ estas surfaca *vaporiĝo*, aŭ volumena *vaporado*. Se ekzistas iaj kondiĉoj (ekz. per ekstera granda varmo kaj/aŭ malgranda premo) por bobelestiĝo en la likva volumeno, okazas *vaporado* dum ĉitia bolado.

Oni nomas sublimado la rektan transformiĝon de molekuloj el solida al aersimila stato.

La inversa transformo de *vaporado* (t.e. transformo de vaporaj materialoj al likva stato) nomiĝas *kondensado*.

Por eki la vaporadon, la solida aŭ likva materialo bezonas varmon por venki la koĥerecajn fortojn inter la molekuloj. La necesa energio por *vaporado* egalas al tia necesa dum *kondensiĝo* de vaporo al likvo. Tia propreco estis uzata en malnovaj "fridujoj per kondensado", kiuj funkciis sen kompresoro.

La vaporiga energio proporcias kun la koheraj fortoj.

Kiam varmas, la haŭto produktas ŝviton, kiu estas konstituaĵo de natura vaporiĝa sistemo; por sia vaporiĝo, ŝvito prenas varmon el la haŭto, kiu tial malvarmiĝas, tiu fenomeno partoprenas al la regulo de la korpa temperaturo.

*Vaporigilo* estas aparato kiu produktas vaporon ekde fluaĵo; ekz. la vaporigiloj por parfumoj, fakte ili ne ĉiuj produktas vaporon, sed anstataŭe fajnajn gutetojn.

## Vidu ankaŭ 
* Latenta varmo
* Vaporiĝ-transpiro
* Vaporigado
* Vaporkuirado

## Referencoj 
Kategorio:Fazaj ŝanĝoj
Kategorio:Termodinamiko
Urbofajfisto

**Urbofajfisto** (Itale "Piffari") estis precipe en la 14-a ĝis la 18-a jarcento de urboj dungitaj muzikistoj, kiuj kuniĝis en gildoj; en la 19-a jarcento la urbofajfistaroj estis pliampleksigataj je urbokapeloj. Ili havis la taskon, muzike formi la urbajn solenaĵojn. En kelkaj urboj la urbofajfistoj samtempe estis turgardistoj komisiitaj per signaldonaj taskoj.

Ankaŭ urbetoj kiel ekzemple Eisenach (kun ĉ. 6000 loĝantoj) posedis urbofajfistarojn. La tradicio de la urbofajfistoj konserviĝis, speciale en meza Germanio, ĝis en la 20-a jarcento. Multloke el tiuj evoluis unue urbaj muzikokapeloj, poste ankaŭ urbaj orkestroj.

La urbofajfistoj sin organizis en gildoj. Majstro havis submajstrojn kaj metilernantojn, kiuj devis lerni kiel eble ĉiujn kutimajn instrumentojn.
La urbofajfistoj ludis sur klarionoj, naturtrumpetoj, trombonoj, violonoj, susurfajfoj, dolĉianoj, bombardoj, kromornoj, flutoj kaj frapinstrumentaro.

En la literaturo troveblas ekzemple du klarionoj kaj tri trombonoj ("Hora decima", kvardek Lepsikaj tursonatoj de Johann Christoph Pezel) resp. unu klariono kaj tri trombonoj ("Vierundzwanzig Quatricinien" de Gottfried Reiche).

Urbofajfistoj muzikis okaze de gefianĉiĝo, geedziĝoj, bankedo kaj aliaj solenaĵoj kiel ekz. la enmarŝado de la suvereno en sia urbo. Krome ili blovis la temposignalon ekde la turo de la urbo, por indiki la horon al la urbanoj ne posedantaj horloĝojn. Ili ankaŭ estis komisiita muziki en la preĝejoj. La reguloj estis jenaj: dum normalaj tagoj en la liturgia jaro ili ludas trombonojn kaj klarionojn, dum festotagoj trumpetojn kaj timbalojn. En la diservo la urbofajfistoj duobligis la kantvoĉojn per t.n. (Itale) Colla parte-akompanado.

Kiel ege impresa priskribas epokatestantoj la enmarŝadon en Vienon de la trupoj venkintaj la turkojn: sinsekve muzikis ĥoro kaj urbofajfistaro ekde la tegmentoj, inter ili la armemuziko kaj la kanontondro.

Jam en la frutempo de la urbofajfistoj oftis la kritiko pri la misuzo de la arto per la "bierviolonistaĉoj, sakfajfistoj kaj simila muzikistaĉoj".

Multaj membroj de la familio Bach laboris kiel urbofajfistoj, kaj de Johann Sebastian Bach estas konata, ke li malbone opiniis pri la urbofajfistaro en Lepsiko.
Ĉina Maro

eta|dekstra|160ra|La Ĉina Maro

La vorto **Ĉina Maro** priskribas la grandan randan maron de la Pacifika Oceano. Ĝi konsistas el la "Flava Maro", la "Orientĉina Maro" kaj la "Sudĉina Maro".

La ĉina maro situas inter la duoninsulo Koreio, la japana insulo Kiuŝuo, la insulo Borneo (kies nordo apartenas al Malajzio kaj la sudo al Indonezio), la duoninsulo de Malajzio, la duoninsulo de Kamboĝo plus Vjetnamio kaj la orienta marbordo de Ĉinio.


Kategorio:Marĝenaj maroj en la Pacifiko
Trombo (meteologio)

[eta|La [uragano Katrina en aŭgusto 2005]]

**Trombo** en meteorologia fako estas rotacianta aero (tempe kun funelforma fenomeno), kiu malsupreniĝas al la maro/lago aŭ al grundo kaj ensuĉas konsiderindan volumenon (kvanton) da akvo aŭ sablo/polvo tiel, ke la tuto prezentas kolonon (funelon) inter la akvosurfaco respektive grundo kaj la nubo. La fenomeno konsistigas (loke) fortan venton, ankaŭ ĝis ŝtormoforteco aŭ pli.

La vorto **trombo** karakterizas diversajn meteologiajn fenomenojn, kiuj krom la supra komuna difino havas malsamajn ekestojn, daŭrojn, strukturojn kaj grandecojn. Tial estas sence diferencigi:

* **Trombeto** de mallonga daŭro (20s ĝis ĉ. 5min) sen nubo, ofte nomata ankaŭ (polvo-)diablo k.s.,
* **Tornado** estas trombo (kutime de 10m ĝis ĉirkaŭ 100m diametro) en la regiono de la Antiloj kaj de Norda Ameriko.
* **Uragano** estas tropika trombo en la norda atlantika oceano oriente de la 180-a longituda grado kaj la suda pacifika oceano oriente de la 160-a orienta grado;
* **Tajfuno** tropika trombo en la norda pacifika oceano okcidente de la 180-a longituda grado.
* **Ciklono** estas la nomo por trombaj ŝtormoj en la hinda oceano kaj ĉiuj aliaj regionoj de la tero.

Kategorio:Vento
Kategorio:Meteoj
Arles

**Arles** (aŭ okcitanlingve *Arle*, en la epoko de la romia imperio latine *Arelate*) estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Bouches-du-Rhône kaj en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura. Ĝi estas unu el la subprefektejoj de la departemento, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La loĝantojn de Arles oni kutime en la franca nomigas *arlésiens*. Arles estas fama urbo, kies historio ekis dum la Romia periodo.

## Geografio 
eta|maldekstra|170px|Areno de Arles (nokte)
Arles situas sur la akso inter Nîmes (27 kilometroj okcidente) kaj Marsejlo (80 kilometroj oriente). Arles troviĝas sur la riverego Rodano, kie ekas la delto. La urbo do konsistigas iasence la enirejon de la natura regiono Camargue.

Arles estas la plej vasta komunumo de Francio, ĉar sia areo atingas ĉirkaŭ 759 km². Ĝi estas ekzemple pli granda ol Parizo aŭ ol la tuta departemento Territoire-de-Belfort (102 komunumoj).

La teritorio de Arles entenas tri atentindajn naturajn areojn :
* La malgranda montĉeno Alpilles norde
* Camargue sude
* Crau oriente

eta|maldekstra|170px|Urbdomo kaj obelisko de la romia cirkuso.

## Vidindaĵoj 
### Romiaj ruinoj 
* La **forumo de Arles** aperis ĉirkaŭ la jaro -30, post la fondo de la romia kolonio en -46.
* La **antikva teatrejo** estis konstruita je la fino de la 1-a jarcento a.K.. Ĝi situas sur la akso de la Decumanus. Okaze de la unua serĉfosado en 1651, oni malkovris la faman statuon "Venuso de Arles" (hodiaŭ videbla en la Luvro)
* La **arenoj** estas romia amfiteatro konstruita ĉirkaŭ la jaroj 80/90.
* La **cirkuso de Arles** estas la plej vasta romia konstruaĵo de la urbo. Oni starigis ĝin ekde 149.
* La **termobanejo de Konstantino** estis konstruitaj je la 4-a jarcento, sur la bordo de la Rodano.

### Aliaj monumentoj 
* La fortikaĵoj
* La urbodomo
* La palaco Podestats
* Ruinoj de romia ponto

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Bouches-du-Rhône
* Listo de urboj de Francio
* Arles (stacidomo)

## Famuloj 
* Christian Lacroix
* Gaël Givet
* Jeanne Calment
* Konstanca de Arles
* Magnus Felix Ennodius, verkisto kaj episkopo
* Maksimiano
* Vincent van Gogh, pentristo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
Hejdar Raŝidi

**Hejdar RAŜIDI** (naskiĝis en 1920 en Kabulo — forpasis en 2009 en Torbate Ĝam, Irano) estis afgana kuracisto kaj aŭtodidakta esperantisto kiu en la 1970-aj jaroj komencis okazigi Esperanto-kursojn en Kabula Universitato sed pro la enlanda milito en Afganio ekde 1978 loĝis en Irano. Liaj kontribuaĵoj aperis interalie en la periodaĵoj *IREJO-Bulteno* kaj *Irana Esperantisto*, kaj en la antologio ‘Versoj de persoj’, kolekto de originalaj esperantaj poemoj de iranaj esperantistoj.

La Esperanto-movado kiun d-ro Raŝidi komencis en Afganio rapide stagnis post lia foriro, sed li mem neniam forlasis Esperanton. Li verkis multajn librojn pri sia fako medicino kaj radiologio kaj dum kelkaj jaroj redaktis fakgazeton pri medicino kiu eldoniĝis en Kabulo. Pli ol 500 eseoj kaj artikoloj de li publikiĝis en diversaj revuoj kaj gazetoj.

## Fuĝo 
Post sia rifuĝo al Irano li eldonis lernolibron de Esperanto en la persa kaj ankoraŭ restas ne aperintaj libroj Germana-Persa-Germana Vortaro kaj Esperanto-Persa-Esperanto Vortaro, kiujn li delonge finredaktis. La revuo Esperanto en aprilo 1998 aperigis intervjuon kun li. Ankaŭ en maljuna aĝo li ofte plume kontribuis al la Irana Esperanto-movado kaj restis membro de Irana Esperanto-Centro.

## Rifuĝintoj 
En majo 2003 fondiĝis Afgana Esperanto-Klubo (AFESPO) en Maŝhado fare de afganaj rifuĝintaj gejunuloj — d-ro Raŝidi kiel la patro de Afgana Esperanto-movado nomumiĝis ĝia honora membro.

## Fontoj 
* revuo Esperanto, aprilo 1998, intervjuo kun li ()
* artikolo pri li  en la revuo Irana Esperantisto, unua serio, numero 5 (aŭtuno 2003), paĝo 3 ()

## Referencoj 
Kategorio:Afganaj kuracistoj
Kategorio:Afganaj esperantistoj
Kategorio:Iranaj esperantistoj
Kategorio:Afganaj rifuĝintoj
Olešnice (distrikto Blansko)

**Olešnice** estas urbo en Ĉeĥio situanta en distrikto Blansko. La urbo estas natura centrejo de nordokcidenta rando de la distrikto. La ĉirkaŭaĵo de la urbo najbaras kun moravia distrikto Žďár nad Sázavou kaj ĉeĥa distrikto Svitavy. La urbo troviĝas sur la moravia flanko de landaj limoj inter Bohemio kaj Moravio.

En Olešnice vivas  () en 460 daŭre priloĝataj domoj kun 560 loĝejoj. Kun Olešnice najbaras krom aliaj vilaĝoj kelke da pli malgrandaj vilaĝetoj kunigitaj kun Olešnice per ligoj, kiuj estas donitaj de historio de la regiono kaj distanco de pluaj centrejoj. Tio estas ligoj en tereno de lernejaferoj, sanaferoj, laborokazoj, servoj ks.

## Loĝantaro 
Kategorio:Municipoj en distrikto Blansko
Kategorio:Urboj en distrikto Blansko
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Flava Maro

**Flava Maro** (, pli detale vidu sube) estas golfo de la Ĉina Maro, la plej okcidenta parto de la Pacifika Oceano, kaj limiĝas per la marbordoj de Ĉinio kaj la Duoninsulo Koreio. Ĝia plej interna golfo, laŭvice, nomiĝas la Bohaj-maro kaj estas unu el la plej trafikataj maroj en la mondo.

Sian karakterizan koloron, kiu kaŭzis la nomon, la maro havas pro la fekunda flava sablo, la leŭso, kiun la Flava Rivero (ĉine *Huang He*) kaj aliaj riveroj portas al la flava maro.

## Nomoj 
En la lokaj lingvoj oni nomas la maron jene:
* Ĉina Popola Respubliko, Respubliko de Ĉinio – , "Flava Maro".
* Sud-Koreio – , "Flava Maro";  Seohae, "Okcidenta Maro".
* Nord-Koreio – , "Korea Okcidenta Maro".

## Vidu ankaŭ 
* Bohaj-maro
* Korea duoninsulo
* Listo de maraj ekoregionoj
* Orientĉina maro


Kategorio:Maraj ekoregionoj
Kategorio:Landlimo de Ĉinio kaj Nord-Koreio
Als

**Als** (jen dane, germane *Alsen*) estas insulo de Danio en la Balta Maro. Ĝi estas parto de la regiono Suda Danio kaj de la komunumo Sønderborg. La insula teritorio de 321 kvadrataj kilometroj sume longas ĉirkaŭ 35 kaj larĝas ĉirkaŭ 16 kilometrojn. La suda bordo de la insulo konsistigas parton de la limaro de la kila golfo, la norda bordo parton de la limaro de la markolo Eta Belto. La 1-an de januaro 2015 sur la insulo sume vivis 50 154 loĝantoj, tio rezultiĝas loĝdenson de 156 homoj po kvadrata kilometro. La plej grava loĝloko estas la urbo Sønderborg, kies historia urbocentro kaj la orientaj urbopartoj situas sur la insulo, dum la okcidentaj urbopartoj situas en la proksima kontinenta parto de Jutlando.

eta|maldekstra|300px|
eta|maldekstra|300px|
eta|maldekstra|300px|

Kategorio:Insuloj en Danio
Bei

La mallonigo **BEI** povas interalie aludi
* al ***Bei***, la bretona nomo de komunumo france nomata *Baye* en la departemento Finistère, kaj
* plene minuskle al ***bei***, kodo de lingvo [sialingve nomata *Bekati*'] laŭ la kodaro ISO 639-3.
Bez

La vorto *Bez* povas interalie aludi al
* parto de la komunumo Bez-et-Esparon en suda Francio.
kaj povas temi pri mallongigo por la bena lingvo en Tanzanio.
Boc

**Boc** povas aludi al 
* lingvo respektive dialektaro de la kodo ISO 639-3 b#boc, parolata en Orienta Kalimantano kaj Saravako en Indonezio, kaj al
* la okcitana nomo de la franca komunumo Bouc-Bel-Air.
Buo

[eta|[Marleono sur navigobuo #14 antaŭ la haveno de San Diego.]]
La **buo** estas flosanta signalo en rivero aŭ maro kaj ĝenerale ankrita funde, kiu povas intenci diversajn celojn, ĉefe por orientigo de ŝipoj kaj markado de merĝitaj objektoj, bariloj aŭ malhelpoj.

La buoj estas ĝenerale vakuaj kaj ofte estas ŝveligitaj per aero aŭ iu neŭtra gaso, kvankam estas ankaŭ buoj plenigitaj de materialo solida pli malpeza ol akvo, kiel ekzemple saŭmo de polistireno, cele al malhelpo ke la enhavujo pleniĝu je akvo aŭ ke foriru la interna gaso, perdante tiel sian funkcion, pro truigo aŭ fuĝo post frapo.

La floseblo de buoj estas rilata al la Leĝoj de Arkimedo, ĉar ties maso estas pli malgranda ol ties volumo egala en akvo.

## Vidu ankaŭ 
* Lumturo

Kategorio:Navigado
Orientĉina maro

eta|250px|La **Orientĉina maro**
La **Orientĉina maro** (東海 ka. Vidu sube.) estas la pli norda teritorio de la Ĉina maro, la plej okcidenta parto de la Pacifika Oceano. Ĉi situas inter Ĉinio okcidente, Suda Koreio norde, la plej sudaj partoj de Japanio oriente kaj la insulo Tajvano sude. La golfo inter Ĉinio kaj Koreio norde nomiĝas Flava maro.

La kompleta areo de la Orientĉina maro estas 1,25 milionoj da km².

La maro estas relative malprofunda kaj daŭre malpliprofundiĝas pro sablo, kiun la riveroj de Ĉinio altransportas. Nordoriente limas la Japana maro.

Dum la jaro 1980 en la Orientĉina maro malkovriĝis ampleksaj provizejoj da nafto.

## Nomoj 
En la lokaj lingvoj oni nomas la maron jene:
* Ĉina Popola Respubliko, Respubliko de Ĉinio – : 東海 Dōng hăi, "Orienta maro".
* Sud-Koreio – : 동중국해/동지나해 Dong Jungguk hae/Dong Jina hae, "Orienta Ĉina maro"; 남해 Namhae, "Suda maro".
* Japanio – : 東シナ海 Higashi Shina kai, "Orienta Ĉina maro".

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj


Kategorio:Maraj ekoregionoj
Caf

**Caf** havas plurajn signifojn:

***caf** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***CAF** kiel deksesuma nombro (kutime ĝi estas skribita kiel **caf16**, **CAF16**, **0xcaf**, **0xCAF**, **0cafh**, **0CAFh**) egalas al dekuma nombro 3247.
***CAF** estas landokodo de Centr-Afrika Respubliko laŭ normo ISO 3166.
***CaF2** estas kemia kombinaĵo de kalcio, fluoro.
***CAF** estas la Konfederacio de Afrika Futbalo, de la franca nomo *Confédération Africaine de Football*.
***CAF** estas mallongigo de Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles.
***CAF France** estas franca filio de Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles.
Dub

**Dub** estas kampurbo situanta en distrikto Prachatice de Ĉeĥio. La kampurbon oni nomas ankaŭ **Dub u Prachatic**. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1274. La 29-an de oktobro 1869 ĝi estis fare de imperiestro Francisko Josefo la 1-a avancita al kampurbo. Ekde la 10-a de oktobro 2006 estis al la municipo redonita statuso de kampurbo.

Ĉirkaŭ la jaro 1618 ĉi tie estiĝis ankaŭ juda komunumo, konstruita estis eĉ malgranda sinagogo. La municipo malgrandiĝis dekomence de la 20-a jarcento, antaŭ la jaro 1920 estis eĉ vendita kaj en loĝdomon ŝanĝigita la sinagogo. La juda komunumo definitive pereis pro holokaŭsto.

## Loĝantaro 
## Partoj de kampurbo 
* **Dub**
* Borčice
* Dubská Lhota
* Dvorec
* Javornice

En la jaroj 1964–1990 apartenis al la kampurbo ankaŭ Konopiště kaj Lipovice.

## Ĉirkaŭaĵo 
En la ĉirkaŭaĵo de la kampurbo oni povas viziti burgoruinon de burgo Helfenburk.

## Pluaj fotoj 

Dub (PT) - zámek 03.jpg|Kastelo Dub
Mestys Dub.JPG|Vido al la kampurbo el turo de burgo Helfenburk
Dub (PT) - centrum.jpg|Centro de la kampurbo


Kategorio:Kampurboj en distrikto Prachatice
Kategorio:Municipoj en distrikto Prachatice
Kategorio:Kampurboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Šumava cismontaro