open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sinbruligo

[eta|La Sinbruligo de [Thích Quảng Ðức dum la budhana krizo]]
eta|Hindua vidvino bruligante sin kun la kadavro de sia edzo ( sati ), 1657
**Sinbruligo** estas formo de sinmortigo, kiam oni verŝas sian korpon per bruligaĵo kaj ekbruligas ĝin. La publika sinbruligo ofte havas protestan celon kontraŭ subpremo, humiligo, senespera situo ks.. Ĉar la morto estas tre dolora, kruela, unika, tio ofte altiras atenton de la medio, la publiko, instancoj.

Dum sinbruligo, oni longtempe rezervas sian konscion kaj tiel travivas tre intense la dolorojn. La rapida interveno de eksteruloj per fajroestingiloj aŭ per aliaj fajroĉesigiloj povas fiaskigi la sinbruligon. Ĉar la moderna medicino povas vivteni eĉ la gravajn vundiĝintojn, ili forlasas la hospitalon en forte limigita agpovo, laborpovo. La ne-fiaskigita sinbruligo kondukas al tre gravaj vundiĝoj, morto.

## Gravaj sinbruligoj 
* Konata estas la tradicia religie permesita/devigita vidvina sinbruligo  (sati) precipe en Barato.
*En 1963 multaj vjetnamaj bonzoj kaj Thích Quảng Ðức bruligis sin, protestante en Suda Vjetnamio kontraŭ la subpremo de la budismaj religiaj agadoj fare de la katolika prezidento.
* Ryszard Siwiec, pola filozofo, librotenisto, okazigis sinbruligon la 8-an de 1968, protestante kontraŭ invado de Pola Armeo al Ĉeĥoslovakio kune kun la armeoj de la Pakto de Varsovio.
* Yui Chunoshin, japana esperantisto pri protesto al la Milito de Vjetnamio, la 11-an de novembro 1967 
* Jan Palach, ĉeĥa studento pri filozofio proteste al la invado en Ĉeĥoslovakion, la 16-an de januaro 1969
* Alfredo Ormando, itala verkisto proteste al la sinteno de rom-katolika eklezio kontraŭ samseksamo, la 13-an de januaro 1998
* Serio da sinbruligoj fare de anoj de la «Organizaĵo de la muĝahidoj de la irana popolo» proteste de la Operaco en Auvers-sur-Oise en 2003.
* Mohamed Bouazizi en Sidi Bouzid, en decembro de 2010. Lia morto kondukis al protestoj en Tunizio kaj fuĝo de la Zine el-Abidine Ben Ali, prezidento, diktatoro de Tunizio.
* Serio de 79 sinbruligoj en 2012 fare de tibetaj gemonaĥoj kaj civiluloj protestantaj kontraŭ ĉina okupado de Tibeto

Kategorio:Sinmortigo

Kategorio:Fajro
Kategorio:Protestaj taktikoj
Kategorio:Homa ofero
Mona kreado

**Mona kreado** estas la procezo per kiu nova monkvanto estas produktita aŭ eldonita. Ekzistas tri manieroj krei monon: per produktado de papervaluto aŭ metalaj moneroj, tra frakcieca rezervobankentrepreno kaj pruntedonanta de la bankosistemo, kaj de registarpolitikoj kiel ekzemple kvanta moderigo.

La praktikoj kaj reguligo de produktado, temo kaj elsaviĝo de mono naskigas centra zorgo al mona ekonomiko (ekz. monprovizo, monetarismo), kaj afekcio la operacio de financaj merkatoj kaj la aĉetpovo de mono.

Centraj bankoj mezuras la monprovizon, kiu montras la monsumon en ekzisto en antaŭfiksita tempo. Nekonata parto de la nova mono kreata estas indikita per komparado de tiuj mezuradoj en diversaj datoj. Ekzemple en Usono, unu el la diversaj monprovizomezuradoj, nomitaj M2, kreskis de 286.6bn USD en januaro de 1959 ĝis 8,327bn USD en majo 2009.

La detruo de valuto povas okazi kiam moneroj estas enrubigitaj por reakiri ilian altvaloran metalenhavon, kiu povas esti instigata antaŭ la valoro de la metalo venante por superi la nominalan valoron de la monero, aŭ kiam la emisianto amortizas la valorpaperojn.

## Eksteraj ligiloj 
*En angla

Kategorio:Mono
Kategorio:Makroekonomio
Armenia nacia teamo de futbalo

La **Armenia nacia teamo de futbalo** (armene: Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական, *Hajastani futboli azgajin havak’akan*) estas la nacia futbalteamo de Armenio. Ĝi agadas kadre de la Armenia Futbala Federacio. Post la disigo de Sovetunio, la teamo unuafoje ludis sian unuan internacian matĉon kontraŭ Moldavio la 12-an de oktobro 1992.

eta|maldekstra|200ra|
Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas , kaj la teamestro estas . Laŭ la stato de oktobro 2023, la entute plej multajn golojn (32) atingis Henriĥ Mĥitarjan (Հենրիխ Մխիթարյան), kiu inter la jaroj 2007 kaj 2021 partoprenis sume 95 internaciajn matĉojn de la nacia teamo kaj en la finaj jaroj estis la kapitano de la teamo. Tamen entute la plej multajn internaciajn matĉojn (132) kadre de la teamo partoprenis la futbalisto *Sargis Hovsepjan* (Սարգիս Հովսեփյան).

Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Nacia Futbalteamo
La Bazelaj Akordoj

La **Bazelaj Akordoj** referencas al la bankaj inspektakordoj (rekomendoj en bankaj leĝoj kaj regularoj), Bazelo I (1988), Bazelo II (2008), kaj Bazelo III (2015) eldonataj de la Bazela Komitato. Ili estas nomitaj la Bazelaj Akordoj ĉar ĝia sekretariejo estas ĉe la "Bank of International Settlements" en Bazelo, Svislando kaj la komitato normale renkontas tie.

La Bazela Komitato konsistas el reprezentantoj de centraj bankoj kaj reguligaj aŭtoritatoj el la Grupo de la Dek (malnove G8), landa grupo de dek landoj kiu inkludas Belgion, Kanadon, Francion, Germanion, Italion, Japanion, Nederlandon, Svedion, Svislandon, Anglion kaj Usonon kaj plie aliajn (specife Luksemburgo kaj Hispanio). La komitato ne havas la aŭtoritaton observigi rekomendojn, kvankam la plej multaj membrolandoj (kaj aliaj) emas efektivigi la politikojn de la komitato. Tio signifas ke rekomendoj estas observigitaj tra naciaj leĝoj kaj regularoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Ne-teknika analizo pri Bazelo I kaj Bazelo II, en la angla lingvo

Kategorio:Bankoj
Kategorio:Ekonomiko
Lupoč

**Lupoč,** hungare **Gácslápos** [gAĉlApoŝ] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Lupoč situas en la plej griza parto

## Geografio 
Lupoč situas laŭ traira flankovojo. Lučenec troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1499 en formo *"Lwpoch"*. En 1828 loĝis tie 286 vilaĝanoj en 38 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Lupocs,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Gácslápos 482 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Gács, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lupoč 218 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Antonio el Padovo de 1696, en 1754 renoviĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Lupoč sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Rozhraní

Municipo **Rozhraní** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en orienta submontaro de Žďárské vrchy, 5&nbsp;km sude de urbo Březová nad Svitavou ĉe ŝoseo n-ro 35 inter Svitavy kaj Brno kaj fervoja linio Brno - Česká Třebová. Ĝi troviĝas en valo de rivero Svitava, inter montetoj Budina kaj Člup. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La komunumo Rozhraní ekestis per kunligo de ĝis tiam memstaraj vilaĝoj Bradlné, Rozhraní kaj Vilémov en la jaro 1950. Vilaĝo Bradlné verŝajne ekzistis jam ĉirkaŭ la jaro 1200 kaj Vilémov estas atestita de la jaro 1409. Ĉiuj tri vilaĝoj estas desegnitaj sur mapo de Moravio de Müller el la jaro 1716 (Brallin, Rosrain, Willimow).

En la jaro 1839 ekestis en Rozhraní paperfabriko, sed en la jaro 1868 jam en ĝi estis ŝpinejo. Poste estis ĉi tie konstruitaj ankoraŭ tri fabrikoj, kiuj prezentis al homoj en tiu ĉi malriĉa regiono pluajn eblojn por labori. Nun el tiuj fabrikoj staras nur du.

Dum la Dua Mondmilito estis Rozhraní parto de Protektorato Bohemio kaj Moravio. Malgraŭ antaŭ la milito ĝi estis preskaŭ en centro de Moravio en linio nordo-sudo, dum la milito limo de Sudetio estis unu km de ĝi.

Per ŝanĝo de ŝtat-administra organizo en la jaro 1960 la vilaĝo estis vicigita en Orientbohemian regionon kaj nun ĝi estas komunumo de la regiono Pardubice.

## Loĝantaro 
## Eksteraj ligiloj 
* Monumento al viktimoj de la mondmilitoj

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Kristologio

[eta|Pentraĵo *Kristo* de [El Greco.]]
**Kristologio** (el la greka Kristo Χριστός kaj λογία, -logia) estas kampo de studo ene de kristana teologio kiu estas koncerna kun la naturo de Jesuo Kristo, precipe kun la dia kaj homa naturo. Kristologio estas ĝenerale malpli koncerna kun la detaloj de la vivo de Jesuo ol kun la la homa kaj dieca naturo kunekzistanta en unu persono. Kvankam tiu studo de la interrilato de tiuj du naturoj estas la fundamento de Kristologio, kelkaj esencaj subtemoj ene de la kampo de Kristologio inkludas la Enkarniĝon, la Resurekton kaj la savigan laboron de Jesuo.

Ĝenerale en la historio de kristanismo, Kristologiaj demandoj estis gravegaj en la vivo de la eklezio. Kristologio estis fundamenta konzerno de la Unua koncilio de Niceo (325) ĝis la Tria koncilio de Bizanco (680). En tiu periodo, la kristologiaj vidoj de diversaj grupoj ene de la pli larĝa kristana komunumo kondukis al akuzoj de herezo, kaj, malofte, posta religia persekutado.

Grava aspekto de la kristologio de la apostola epoko estis tiu de sankta Paŭlo kies ĉefaj temoj estis la ideoj pri la antaŭekzisto de Kristo kaj la adorado de Jesuo Kristo kiel Kjrios (Sinjoro). Post la apostola epoko, aro da aferoj estis debatitaj en la kristologio kaj verŝajne pro ili ekzistis gravaj skismoj en la 5-a jarcento inter la diversaj kristanaj komunumoj.

En la 13-a jarcento, Tomaso el Akvino uzis kristologion por solvi plurajn ekzistantajn problemojn . Li defendis la perfektecon de la homaj atributoj de Kristo. Dum la Mezepoko ankaŭ aperis la "tenera bildo de Jesuo" iel amiko kaj fonto de vivo, amo kaj konsolo, kaj ne nur kiel Kjrios.

Laŭ la teologo Karl Rahner, la celo de la moderna kristologio estas la formulado de la kristana kredo ke "Dio fariĝis homo kaj Dio iĝinta homo estas Jesuo Kristo".

## Bibliografio 
* Giovanni Sala, *La Cristologia nella Religione nei limiti della semplice ragione di Kant*, in Rivista di Filosofia Neo-Scolastica, 96 (2004, 2-3, pp. 235-305).

## Vidu ankaŭ 
* Alogoj


Kategorio:Kristana filozofio
Kategorio:Katolika teologio
Kategorio:Kristanaj terminoj
Miren Amuriza

**Miren AMURIZA** (plennome: **Miren Amuriza Plaza**) (naskiĝis  en Berriz, Biskajo) estas *bertsolari* (vers-farantino).250px|dekstraŜi estas filino de Xabier Amuriza kaj Arantza Plaza.

Ŝi estas ĉampionino de la konkurso de *bertso* (vers-farado) de Durango en 2008.

Kategorio:Hispanaj muzikistoj
Kategorio:Eŭskaj muzikistoj
József Heiszler

**HEISZLER József** (hajsler) estis hungara reformita pastro, eklezia verkisto naskita en Nagykároly la 21-an de februaro 1819 kaj mortinta en Dombrád la 16-an de oktobro 1901. 

## Biografio
József Heiszler havigis diplomon de instruisto kiel ano de la ordeno piarista en 1843 kaj instruis en Budapeŝto. En 1849 konvertiĝis al reformita religio kaj estis instruisto en Pápa, poste de 1859 en  la reformita teologio de Sárospatak. De 1869 li estis pastro en Dombrád. En siaj filozofiaj verkoj li estis sekvanto de Hegel. 

## Verkoj
**A keresztyénység és a keresztyény egyház történelme* (Sárospatak, 1861);
**Krisztianizmus birkózása a világgal* (Sárospatak, 1861); 
**Egyháztörténelmi kézikönyv* (Sárospatak, 1862–63); 
**A magyar egyházi reformáció vázlata* (Sárospatak, 1864); 
**Egyházi munkálatok* (Sárospatak, Pest, Debrecen, 1865–77); 
**Dogmatikai felolvasások* (Sárospatak, 1869).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Heiszler, J.
Heiszler, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ľuboreč

**Ľuboreč,** hungare **Nagylibercse** [nadjliberĉe], germane **Libertsch** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Ľuboreč situas en la plej griza parto

## Geografio 
Ľuboreč situas laŭ ĉefvojo Nové Zámky-Lučenec. La lasta urbo troviĝas je 14&nbsp;km-oj.

## Historio 
Fortikaĵo konstruiĝis en 1271. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagylibercse 639 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Gács, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ľuboreč 286 homoj, (282 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo el la 14-a jarcento, en 1634
* el la fortikaĵo nur la fundamentoj restis

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Templo de Manti

La **Templo de Manti**, Utaho, estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la kvina templo konstruita de la Eklezio kaj la tria en la ŝtato, lokita en la urbo Manti en la usona ŝtato Utaho. Antaŭa al la templo de Manti, nur estis dediĉitaj la Templo de St. George kaj la Templo de Logan, en Utaho kaj la templo de Nauvoo kaj la templo de Kirtland, oriente de la rivero Misisipo. La templo regas la arkitekturon de la Graflando Sanpete kaj videblas el diversaj aŭtoŝoseoj de la regiono en radio de pluraj kilometroj. Kiel estas la kazo ĉe la resto de la temploj de la Eklezio, nur membroj konsideritaj dignaj povas eniri en la templon de Manti.

Manti
Templo de Kirtland

La **Templo de Kirtland** estas Nacia Historia Limŝtono enskribitaj en Kirtland, Ohio, Usono, en la oriento de la metropola zono de Cleveland. Estas proprieto de la Komunumo de Kristo, la domo de kulto estis la unua templo konstruita por la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. La dezajno estas miksaĵo de la federalaj arkitekturaj stiloj, greka kaj gotika.

Kirtland
Kategorio:Konstruaĵoj en Ohio
Templo de Freiberg

La **Templo de Freiberg** estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 33 de la mormona eklezio kaj la unua en Germanio, situanta en la urbo Freiberg. Por la momento de ĝia dediĉo, la templo de Freiberg estis la plej malgranda templo laŭ dimensio. Konstruita antaŭ la germana reunuiĝo, en la tiama Germana Demokratia Respubliko, la templo de Freiberg estis la unua mormona konstruaĵo en komunisma loko. Al la templo, pro la proksimaĵoj de aliaj komunumoj, ankaŭ ĉeestas membroj de Miskolc kaj Budapeŝto en Hungario, tiel kiel mormonoj de Rumanio, Ukrainio kaj Pollando.

Freiberg
Kategorio:Freiberg (Saksio)
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Germanio
Templo de St. George

La **Templo de St. George**, Utaho, estas unu el la temploj konstruitaj kaj operaciitaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la tria templo konstruita de la Eklezio kaj la unua en la ŝtato, lokita en la urbo de St. George en la usona ŝtato de Utaho. Antaŭe al la templo de St. George, nur estis dediĉitaj la Templo de Nauvoo kaj la templo de Kirtland, oriente de la rivero Misisipi. La templo de St. George estas uzata kiel referenco por la kalkulo de la temploj en operacioj de la Eklezio, tiel ke ĝi oficiale konsideratas la unua templo en operacioj de la Eklezio. Kiel estas la kazo kun la resto de la temploj de la Eklezio, nur membroj konsideritaj dignaj, povas eniri al la templo de St. George.

St. George
Mikušovce (distrikto Lučenec)

**Mikušovce,** hungare **Miksi** [mikŝi] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Mikušovce situas fine de sakovojo el Lučenec. Tiu urbo troviĝas je 4&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1370. En 1709 pro pesto multaj mortis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Miksi 327 homoj, (304 hungaroj, 23 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Miksi rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1948 granda parto de la hungaroj deportiĝis al Hungario. Inter 1966-1992 la municipo funkciis en Lučenec. Ekde 1993 Mikušovce apartenas al Slovakio. En 2001 vivis tie 270 homoj, (191 slovakoj, 72 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novbaroka preĝejo omaĝe al Dipatrino (Rozario) de 1896

## Famuloj 
En Mikušovce naskiĝis hungara pentristo Kálmán Kovács.
eta|center|250px|La Romkatolika Templo, Mikušovce

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj en Kipro

Grupo de mormonoj estis organizita en Kipro en 1962 pere de familianoj kiuj laboris por la Registaro. La grupo, ankaŭ nomita *la branĉo de Nikozio*, disiĝis en 1969, reorganizante sin en 1971, portempe malaperinta en 1980 kaj reorganizita poste. En 1993, jaro en kiu Joseph B. Wirthlin dediĉis la insulon por prediki la *Evangelion restaŭritan*, estis 26 membroj kaj nuntempe la statistikoj indikas la ĉeeston de 303 membroj.

Je la 30a de septembro 2007 estis formata la kipra Distrikto Nikozia sub la gvido de la Prezidanto de la Misio Grekujo Ateno, John Galanos. Ĉi tiu distrikto estas formita de kvar branĉoj, situantaj en Nikozio, Larnako, Limasolo kaj Pafoso.

## Piednotoj 
Kipro
Kategorio:Kristanismo en Kipro
Mučín

**Mučín,** hungare **Mucsény** [muĉEnj] aŭ *Mucsiny*, germane **Motschin** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Mučín situas en valo laŭ dekstra bordo de Ipeľ (kiu estas ankaŭ la hungara landlimo), laŭ flankovojoj. Lučenec troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1246 en formo *"Mwszink"*. En la 16-a jarcento ĝi detruiĝis kaj senhoniĝis pro la kontraŭturkaj bataladoj. En 1828 loĝis tie 219 vilaĝanoj en 34 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Mucsény 559 homoj, (544 hungaroj, 5 slovakoj, 4 germanoj kaj 6 aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Mucsény rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 partizanoj bataladis tie. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Ekde 1993 Mučín apartenas al Slovakio. En 2001 vivis tie 688 homoj, (458 slovakoj, 202 hungaroj, 23 ciganoj, 3 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* klasikisma nobeldomo el la 19-a jarcento
* romkatolika kapelo omaĝe al Naskiĝo Dipatrino de 1966

## Eksteraj ligiloj 
* Mučín sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Sukcesio (ekologio)

[eta|350ra|Sukcesio post perturbo : [Tajgo|tajga arbaro, antaŭ (maldekstre) kaj du jarojn post (dekstre) arbara incendio.]]
**Sukcesio** , estas sinsekvo de diversaspecaj biocenozoj en biotopo pro ŝanĝiĝo de mediaj faktoroj. Estas fundamenta nocio en ekologio. Ĝi referencas al pli-malpli antaŭdireblaj kaj ordigitaj ŝanĝoj en la konsisto aŭ strukturo de ekologia komunumo. Sukcesio ekeblas aŭ per formiĝo de nova, ne-okupita tereno (ekzemple lafglaĉero aŭ grava terglito) aŭ per iu formo de perturbo (ekzemple incendio, grava ligno-falaĵo, arbarekspluatado de ekzistanta komunumo). Sukcesio kiu ekas en areoj kie mankas grundon nomas primara sukcesio, dum sukcesio kiu ekas kie jam ĉeestas grundo, nomas sekundara sukcesio.

## Arbara sukcesio 
La arbaroj, estantaj ekosistemoj, subiĝas speci-sukcesiaj procezoj . Estas **oportunistaj** aŭ **pioniraj** specioj kiuj produktas grandajn kvantojn da semoj kiuj estas dissemitaj per vento, kaj tial povas kolonii grandajn malplenajn etendaĵojn, kaj ili kapablas ĝermi kaj kreski sub pera suna elmetado. Kiam ili estas produktintaj fermitan kanopeon, la manko de pera sunradiado ege malhelpas la disvolviĝon de iliaj propraj sem-plantoj. Tiam la **ombro-toleremaj** specioj povas stariĝi sub la ŝirmo de la pioniroj. Kiam tiuj ĉi mortos, la ombro-toleremaj arboj anstataŭiĝos ilin. La ombro-teleremaj specioj kapablas vegeti sub la kanopeo, kaj tial, sen katastrofoj, restos. Por tio oni diras ke arbarero atingis sian **klimakson**. Kiam okazos grava katastrofo, la pioniroj denove kapablos stariĝi, kondiĉe ke ili ĉeestas je ne tro fora distanco.

Ekzemploj de pioniraj specioj, en arbaroj de nordorienta Nordameriko estas alegana betulo (*Betula alleghaniensis*) kaj malfrua prunuso (*Prunus serotina*), kiu estas speciale bone adaptita por kolonii grandajn senarbejojn en arbaraj kanopeoj, sed ne toleremas ombron kaj eventuale estas anstataŭitaj de aliaj ombro-toleremaj specioj en malĉeesto de perturboj kiuj kreas tiajn senarbejojn.

Kutime aĵoj ne estas blankaj nek nigraj, kaj ekzistas **mezuloj**. Tial estas gradiento, kaj ekzistas specioj kiuj povas agi aŭ kiel pioniro aŭ kiel toleremulo, depende de la cirkonstancoj. Estas grave de scii la toleremon de specioj por praktiki efektivan silvikulturon.

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Connell, J. H. & R. O. Slatyer 1977 : Mechanisms of succession in natural communities and their role in community stability and organization, *The American Naturalist*, 111, 1119–1144

## Vidu ankaŭ 
* Novanglaj-akadiaj arbaroj
* Sekundara arbaro
* Sud-floridaj rokejoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Sukcesio - Klarigoj por altlernejaj studintoj. 
*  Konciza biografio de Henry Chandler Cowles. 
*  Vidpunkto de Robbert Murphy pri sukcesio.


Kategorio:Ekologio
Kategorio:Arbara mastrumado
Flago de Sudano

[eta|250px|[Dosiero:FIAV 111111.svg|20px 1:2]]
La **nacia flago de Sudano** estis adoptita la 20-an de majo 1970, kaj estas ruĝa, blanka kaj nigra trikoloro kun verda triangulo proksime al la hisflanko. Antaŭ la militista puĉo de 1969 de Ĝafar Numairi, estis uzita dizano de trikoloro blua, flava kaj verda. La nuna flago montras la ligon de Sudano al la aliaj arabaj ŝtatoj, kaj similas al la flago de Araba Ribelo.

Sudano
Kategorio:Naciaj simboloj de Sudano
Saint-Nicolas-lès-Cîteaux

**Saint-Nicolas-lès-Cîteaux** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
La komunumo enhavas la urbeton Saint-Nicolas-lès-Cîteaux kaj abatejon kaj izolitajn bienojn.

## Situo 
## Demografio 
## Ekonomio 
### Unua sektoro 
Forsto estas grava kun 1000 ha de arbaro.

### Dua sektoro 
La ĉefaj industrioj estas segejo kaj fromaĝejo.

### Tria sektoro 
Estas komercoj, lernejo por knaboj kaj abatejo por monaĥoj.

## Historio 
La abatejo estis fondita en 1098.
La vilaĝo estis fondita en 1608 per lorenaj kamparanoj.
De 1841 ĝis 1845 falangejo estis en la abatejo. Ĝi estis fondita per Arthur Young kaj Zoé de Gamond.

## Vidindaĵoj 
* La monaĥejo Cistercio

## Famuloj 
* Sankta Bernardo
* La rok-muzika grupo **Fenrys**.

## Partneraj urboj 
* 

## Esperantio 
Tie estis esperanta grupo (1911-1914 (... ?)).

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Internaj ligiloj 
* Nuits-Saint-Georges

### Eksteraj ligiloj 
* Paĥoco 
* Komunaro 

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Ritápolis

**Ritápolis** (prononco: *hitaapoljs*, oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Campo das Vertentes* kaj en la mikroregiono *São João del-Rei*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

280ra|maldekstra|eta|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kuzma Minin

[eta|maldekstra|120px|monumento en [Moskvo omaĝe al ambaŭ herooj]]
**Kuzma MININ** () estas la nacia heroo de Rusio, kiu kune kun princo Dmitrij Poĵarskij estris la rusan popolan milicion batalintan kaj venkintan la polajn okupintojn komence de la 17-a jarcento. Lia preciza naskiĝdato ne estas konata, mortis la 21-an de majo 1616.

Ekzistas kelkaj versioj de lia origino. Plej ofte mencio diras, ke li estis metiisto el urbo Niĵnij Novgorod. Lia nomo unue aperas en la analoj aŭtune de 1611, kiam la urbanoj preparis sin al batalo kontraŭ la polaj okupintoj kaptintaj Moskvon - la ĉefurbon de Rusio. Lin oni elektis organizinto de monkolektado por ekipi la milicion.

Dum la batalo pro Moskvo Minin montris egan viglecon, bonkvalitan militan lertecon kaj personan kuraĝon. Oktobre de 1612 la polaj okupintoj estis forpelitaj el la ĉefurbo. Tiam reale finiĝis t.n. *Malklara tempo* en historio de Rusio.

La juna caro Miĥail Romanov benis ĉiujn liberigintojn inkluzive Kuzma Minin. En 1613 li ricevis la prestiĝan rangon de Dumaa nobelo kaj riĉan feŭdon. Tamen tiu baldaŭ mortis kaj do ne sukcesis plene konsumi siajn novajn rajtojn.

La nacian heroon oni sepultis en Kremlo de Niĵnij Novgorod.

Omaĝe al grandaj meritoj de Kuzma Minin la dankema rusa popolo establis la monumenton al li kaj al princo Dmitrij Poĵarskij encentre de la Ruĝa Placo en Moskvo en 1818 (skulptisto Ivan Martos).
 
 File:Appeal of Minin.jpg|*Minin apelas al samcivitanoj*. Pentris Konstantin Makovskij en 1896
 File:Minin i Pozharskiy.jpg|*Minin kaj Poĵarskij antaŭ la batalo*. Pentris Mikaelo Scotti en 1850
 File:Кузьма Минин.jpg|*Kuzma Minin*. Pentris Ilja Repin en 1894
 File:Drevnosti RG v3 ill090 - Sabres of Minin and Pozharsky.jpg|Personaj sabroj de Minin kaj Poĵarskij
 

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.youtube.com/watch?v=m8EAFTRnJLs filmo *"Minin kaj Poĵarskij"*
* http://www.hrono.ru/biograf/bio_m/minin.php biografio 
* http://russiapedia.rt.com/prominent-russians/history-and-mythology/kuzma-minin-and-count-dmitry-pozharsky/ biografio 

Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Homoj de la Granda Malordo (Rusio)
Kategorio:Homoj de la Pola-rusa milito 1609-1618
Kategorio:Rusiaj ribelestroj
Kategorio:Personoj de Niĵnij Novgorod
Kategorio:Historio de Niĵnij Novgorod
Mihály Henter

**HENTER Mihály** estis hungara vickapitano de Háromszék naskita en ? en la jaroj 1660-aj kaj mortinta en ? la ?.
## Biografio
Mihály Henter estis unu el la plej elstaraj organizintoj en 1703 de la liberecbatalo gvidita de Francisko Rákóczi la 2-a en Transilvanio, en 1704 sendito de la reganto al vojvodo de Moldavio. De aprilo 1707 ĝis aŭgusto 1708 li estis sendito de Transilvanio en Istanbulo.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Henter, M.
Henter, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Laŭloka nomo

**Laŭloka nomo** estas la nomo kiun la homo ricevas laŭ sia naskiĝa aŭ loĝa loko. La sufikso kutime uzata en Esperanto estas -ano (ekzemple de Brazilo *brazilano*), dum en kelkaj lingvoj konfuze oni uzas diversajn sufiksojn, ekzemple en la hispana -ano (mexicano), sed ankaŭ -eño (madrileño), -ense (barcelonense), -és (cordobés), -ino (granadino), -í (ceutí) kaj multajn aliajn.

Ĉar la nivelo de la loko povas varii, oni povas paroli pri genta nomo aŭ gentonomo (PIV) (havajano), laŭlanda nomo (nederlandano), laŭregiona nomo kiu taŭgus ankaŭ por subŝtataj nomoj (kaliforniano) ktp.

## Vidu ankaŭ
* Eŭropanoj

Kategorio:Semantiko
Kategorio:Vortoj
Kategorio:Geografio
Kategorio:Terminologio
Templo de Berno

La **Templo de Berno** (kutime nomita templo de Svislando) estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, situanta en la urbo Münchenbuchsee kaj ĝia poŝtkodo atribuas ĝin al la apuda komunumo de Zollikofen. Estis la naŭa mormona templo, la unua konstruita en Eŭropo kaj la unua konstruita ekster Usono kaj Kanado.

Berno
Kategorio:Kantono Berno
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Svislando
Kategorio:Kristanismo en Svislando
Templo de Londono

La **templo de Londono** estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 12 konstruita de la mormona eklezio kaj la unua templo konstruita en Britio. Ĝi troviĝas en Newchapel, Surrey, Anglio.

Londono
Kategorio:Surrey
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Anglio
Kategorio:Kristanismo en Anglio
Freddy Quinn

**Freddy QUINN** (aŭ  Franz Eugen Helmuth **Manfred Nidl-Petz**; n. je la 27-a de septembro 1931 kun nomo **Franz Eugen Helmuth Manfred Nidl** en Vieno (Aŭstrio proksime de Vieno); ankaŭ  **Manfred Quinn**) estas  aŭstria furorkantisto kaj aktoro.
Li havis en jaroj 1956 ĝis 1966 dek numero-1-kantojn en la germana listo, li estis tre konata. Li plejparton de sia vivo pasigis en Hamburgo kaj parolis germane kun konsiderinda nordgermana akĉento, tial multaj samlingvanoj konsiderus lin "hamburgano" kaj tute ne aŭstro.

eta|maldekstra|1.2|

## Referencoj
----

Kategorio:Germanlingvaj kantistoj
Kategorio:Aŭstraj kantistoj
Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Furorkantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1956
Someșul Mare

**Someșul Mare** ("granda Someŝ") estas rivero en Rumanio. Ĝi formiĝas en la montaro *Rodna* per kunfluo de la riveroj *Preluci* kaj *Zmeu*. Oriente de Dej ĝi kunfluas kun Someșul Mic por formi la riveron Someș.

Kategorio:Riveroj en Rumanio
Kategorio:Akvokolekta areo de Someș
Kategorio:Distrikto Cluj
Templo de Sallaga Urbo

La **Templo de Sallaga Urbo** estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la kvina konstruita de la mormona eklezio, la tria en Utaho kaj unu el la plej rekonataj de la movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, lokita en la centro de Sallaga Urbo, ĉefurbo de la ŝtato Utaho en Usono. La templo de Sallagurbo estas la kvara templo kiu estis en operacioj de la amas-elmigrado de la mormonaj pioniroj de Nauvoo.

Sallagurbo
Kategorio:Konstruaĵoj en Sallagurbo
Templo de Karakaso

La **Templo de Karakaso**, Venezuelo estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 96 konstruita de la mormona eklezio kaj la sola de Venezuelo, lokita en la Caurimare, en la urbo de Karakaso.

Karakaso
Kategorio:Karakaso
Kategorio:Kristanismo en Venezuelo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Venezuelo
Alvaschein

## Pri la komunumo 
**Alvaschein** (en romanĉa lingvo **Alvaschagn**) estas komunumo de la komunumaro Alvaschein kaj la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 143 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Alvaschein situas sur monteto proksimume 200 metrojn super la grundo de la Ablula-Valo ĉe ties norda flanko.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Alvaschein limas en nordoriento al Lantsch/Lenz, en oriento al Brienz/Brinzauls, en sudoriento al Tiefencastel, en sudokcidento al Stierva, kaj en nordokcidento al Vaz/Obervaz.

## Trafiko 
Ĝis 1980 la kantona ĉefvojo 417 pasis tra la vilaĝo, sed post la malfermo de la ĉirkaŭira tunelo, la vilaĝo estas liberigita de la transira trafiko kaj tial nun troviĝas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto ĝi estas konektita per poŝtaŭtolinio al Tiefencastel, kie ekzistas konekto al la Retia Fervojo.

## Lingvoj 
Alvaschein estis origine romanĉlingva komunumo, sed kiel en multaj origine romanĉlingvaj lokoj ankaŭ en Alvaschein en la lasta jarcento la nombro de romanĉlingvanoj konstante malkreskis. Dum ankoraŭ en la 1950-aj jaroj la plimulto de la loĝantaro parolis denaske la romanĉan, okaze de la popolnombrado de la jaro 2000 nur ankoraŭ 40,26% parolis romanĉe kiel denaska lingvo. La unuan lokon atingis la germanlingvanoj kun 53,25%. Multiĝis ankaŭ la nombro de la itallingvanoj, kiuj kun 3,25% en la jaro 2000 havis la trian lokon.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Alvaschein datiĝas el la jaro 1154 kiel *Alvisinis*. En la jaro 1745 grava inscendio detruis grandan parton de la vilaĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumaro Alvaschein

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Alvaschein
Templo de Asunciono

La **Templo de Asunciono**, Paragvajo estas unu el la konstruitaj kaj operaciitaj temploj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 112 konstruita de la Eklezio kaj la unua de Paragvajo, lokita en la avenuo Hispanio de la urbo de Asunciono.

Asunciono
Kategorio:Asunciono
Kategorio:Kristanismo en Paragvajo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Paragvajo
Templo de Bonaero

La **Templo de Bonaero**, Argentino estas unu el la konstruitaj kaj funkciantaj temploj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 39 konstruita de la mormona eklezio, la kvara en Sud-Ameriko kaj la unua de Argentino, lokita ĉe la randoj de la Aŭtovojo Ricchieri en Urbo Evitas, en Granda Bonaero.

Bonaero
Templo de Bogoto

La **Templo de Bogoto**, Kolombio estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 57 de la mormona eklezio, la unua de Kolombio, en Bogoto. Anoncita en 1984 kune kun aliaj kvar temploj, ĝi alportis la nombron de mormonaj temploj en la mondo al 47, establante rekordon de konstruoj de temploj en tiu epoko. Estis konstruita en tri jaroj la sama kvanto de temploj kiel en la antaŭaj jaroj de ĝia fondo en 1830.

Bogoto
Templo de Montevideo

La **Templo de Montevideo** estas unu el la konstruitaj kaj funkciantaj temploj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 103 konstruita de la mormona eklezio kaj la unua de Urugvajo, situanta en la urbo de Montevideo, en la kvartalo Carrasco kaj la 11-a de Sud-Ameriko.

Montevideo
Rochedo de Minas

''''* (prononco: *hoŝedo de minas*, oficiale ) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono *Juiz de Fora* (esperante: *Ĵuisdefora*) kaj al la mezoregiono *Zona da Mata'' (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Fondita en 1767, fine de  en la municipo vivis .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Romaria (Minas-Ĝerajso)

**Romaria** (prononco *homaria*, oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Triângulo Mineiro e Alto Paranaíba* (do "Triangulo Minas-Ĝerajsa kaj Alta Paranaibo") kaj en la mikroregiono *Patrocínio*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun Estrela do Sul, Iraí de Minas kaj Monte Carmelo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
1563 Noël

'*1563 *Noël'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Sylvain Arend elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo, "*Noël*", estas mallongigo de "*Emanuel''", antaŭnomo de la filo de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Sylvain Arend
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1943
Lehôtka

**Lehôtka,** hungare **Gácsliget** [gAĉliget] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Lehôtka situas preter ĉefvojo Nové Zámky-Lučenec. La lasta urbo troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1385. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Gács-Lehota,* poste ĝi ricevis plenan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Gácsliget 416 homoj, (384 slovakoj, 13 hungaroj kaj aliaj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Gács, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lehôtka 297 homoj, (285 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lehôtka sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
1564 Srbija

'*1564 *Srbija'''* estas malgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la serba astronomo Milorad B. Protić elde la observatorio de Beogrado.

## Nomo 
"*Srbija''", estas la nomo de Serbio en serba lingvo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Milorad B. Protić
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1936
Kanaker

**Kanaker** (armene: Քանաքեռ) estas urbo en Armenio, situanta en la nordorienta parto de la ĉefurbo Erevano. Ĝi ofte estas integrita kun proksima Nor-Zejtun kiel parto de Kanaker-Zejtun. Ĝi estis la hejmurbo de Ĥaĉatur Abovjan kaj Ĝivan Gasparjan.

La urbo havas plurajn preĝejojn kiuj grave difektiĝis en la tertremo de 1679, kiuj estis poste estis restaŭritaj. Kanaker ludis gravan rolon en la rusa sieĝo de Erevano en 1827.

Kategorio:Urboj de Armenio
Erevana gubernio

**Erevana Gubernio** estis unu el la gubernioj de la Rusa Imperio, kun ĝia centro en Erevano (nuna ĉefurbo de Armenio). Ĝia areo estis 27,830 kvadrataj. kilometroj. Ĝi inkludis kio nun estas la plej granda parto de centra Armenio, nuna provinco Iğdır de Turkio, kaj la Naĥiĉevano eksklavo de Azerbajĝano. Ĉe la fino de la 19-a jarcento ĝi limis kun Irano, Otomana Imperio, Elizavetpola Gubernio, Tiflisa Gubernio kaj Karsa Oblasto.

En 1828, la ĥanatoj de Erevano kaj Naĥiĉevano iĝis parto de la Rusa Imperio laŭ la Traktato de Turkmenĉajo. Ili estis inkluditaj en ununura administra unuo nomita Armena Oblasto. En 1850 la oblasto estis reorganizita en gubernio, kaj antaŭ 1872 ĝi konsistis el 7 ujezdoj. En 1918 la plej granda parto de la Erevana Gubernio iĝis parto de la Armena Demokratia Respubliko.

Kategorio:Gubernioj de la Rusia Imperio
Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Historio de Azerbajĝano
Kategorio:Historio de Provinco Iğdır
Kategorio:Aperis en 1850
Kategorio:Malaperis en 1917
Ŝahumjan

eta|dekstra|Monaĥejo Dadivank en Ŝahumjan
**Ŝahumjan** (armene: Շահումյան ) estas pridisputata regiono, antaŭe distrikto de Azerbajĝana Soveta Socialisma Respubliko ekster la Aŭtonoma Oblasto Montara Karabaĥo. Antaŭ la milito en Montara Karabaĥo en la 1990-aj jaroj, la regiono havis grandan armenan loĝantaron. La plimulto de la teritorio restas sub la kontrolo de la azeroj kaj renomita kiel rajono Goranboj, sed la areo estas postulita de la Respubliko Montara Karabaĥo.

Kategorio:Geografio de Montara Karabaĥo
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 2020
1565 Lemaître

'*1565 *Lemaître''''' estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Sylvain Arend elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la belgan kanonikon kaj matematikiston Georges Lemaître.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Sylvain Arend
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1948
Stierva

**Stierva** estas komunumo de la komunumaro Alvaschein kaj la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 142 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Stierva situas sur alta teraso sude de la valo de la rivero Albulo. En sudo la komunuma teritorio atingas en la valfundo la bordon de la rivero. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Stierva mem ankaŭ la vilaĝeto Bargung.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Stierva limas en nordo al Vaz/Obervaz, en nordoriento al Alvaschein, en oriento al Tiefencastel, en sudoriento al Mon, en sudo al Salouf, en sudokcidento al Zillis-Reischen, kaj en nordokcidento al Mutten.

## Lingvoj 
Kvankam ankaŭ en Stierva la nombro de germanlingvanoj dum la lastaj jaroj kreskis, ankoraŭ la plumulto de la loĝantaro de la komunumo parolas la romanĉan lingvon. Laŭ la popolnombrado de la jaro 2000 66,41% de la loĝantaroj estis romanĉlingvaj, dum 32,81 parolis la germanan. En la jaro 1980 la elcentaĵo de la romanĉlingvanoj estis ankoraŭ 87,61%.

## Trafiko 
Stierva situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La sola vojo, kiu kondukas al la vilaĝo komenciĝas en Mon. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio al Tiefencastel.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Stierva datiĝas el la jaro 841 kiel *Seturiuo*. de la 12-a ĝis la 13-a jarcento Stierva estis limliko inter la teritorio de la Senjoroj de Vaz kaj la voktejo Surses de la episkopo de Koiro. Tial la Senjoroj de Vaz en Stierva konstruis en la jaro 1275 la *Kastelon La Tor*, kiu ankoraŭ hodiaŭ estas loĝata. La hodiaŭa Maria Preĝejo estis konstruita en la jaro 1521 sur la fundamento de du pli malnovaj preĝejoj, kiuj menciiĝis en la jaro 1290 kaj 1357. Ek de 1356 Stierva apartenis al la episkopa teritorio kaj ek de 1552 ĝis 1851 ĝi formis kune kun Mutten unuon de la Supera Tribunalo Obervaz kiel parto de la Diodoma Federacio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Stierva
Templo de Santiago

La **Templo de Santiago** en la nacia ĉefurbo de Ĉilio estas konstruita kaj operaciita templo de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Ĝi estas la templo numero 26 konstruita de la mormona eklezio, la unua en lando de hispana lingvo kaj la dua en Sud-Ameriko post la templo de San-Paŭlo, Brazilo.

Santiago
Kategorio:Santiago de Ĉilio
Dionísio (Minas-Ĝerajso)

**Dionísio** (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* kaj en la mikroregiono *Itabira*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
1566 Ikaro

**1566 Ikaro** estas tre malgranda kaj tre hela apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Walter Baade elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Ikaro, kiu, en la helena mitologio, flugis tro proksime de Suno.

## Orbito 
La perihelio de Ikaro estas pli proksima al Suno ol tiu de Merkuro, kaj ĝia afelio kondukas ĝin trans la orbiton de Marso; ĝi do estas marsrenkonta, terrenkonta, venusrenkonta kaj merkurrenkonta asteroido. En aliaj vortoj, ĝia orbito krucas la marsan, teran, venusan kaj merkuran orbitojn.

Ikarus proksimiĝas Teron ĉiuj 9, 19 aŭ 38 jaroj. La  ĝi pasis je 6,35 milionoj da kilometroj de Tero. La  ĝi pasos je 8,05 milionoj da kilometroj, kaj estas antaŭkalkulata paso je 5,9 milionoj da kilometroj por la .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Merkurrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Walter Baade
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1949
1567 Alikoski

'*1567 *Alikoski''''' estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi estis tiel nomita en honoro al la finnlanda astronomo Heikki Alikoski.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yrjö Väisälä
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
Valbella

**Valbella** estas la nomo de la sekvantaj loko:

* **Valbella (Lenzerheide)** estas frakcio de la komunumo Vaz/Obervaz en la komunumaro Alvaschein de la distrikto Albulo en Kantono Grizono en Svislando.

* **Valbella (Rossa)** estas frakcio de la komunumo Rossa en la komunumaro Calanca de la distrikto Moësa en Kantono Grizono en Svislando.
Vaz/Obervaz

## Pri la komunumo
**Vaz/Obervaz** estas komunumo de la komunumaro Alvaschein kaj la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 2588 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio
Vilaĝo aŭ setlejo kun la nomo Vaz aŭ Obervaz ne ekzistas. La komunumo konsistas el aro da vilaĝoj, vilaĝetoj kaj malgrandaj setlejoj. La plej granda estas la turisma vilaĝo kaj fama skiloko Lenzerheide. Krome al la komunumo apartenas la vilaĝoj Lain, Muldain, Valbella kaj Zorten, kaj la vilaĝetoj kaj setlejoj Nivagl, Fuso, Trantermoira, Sporz, Tgantieni, Sartons, Creusen kaj Obersolis. La frakcioj Lain, Muldain kaj Zorten kutime estas kune nomitaj Obervaz.

La komunumo situas en altmontara valo en kies centro situas la Heide-Lago. Oriente de la komunumo leviĝas la monto *Parpaner Rothorn*, kies kulmino kun alteco de 2865 m s.m. estas la plej alta punkto de la komunumo. Okcidente de la komunumo situas la monto *Piz Scarlottas* kun alteco de 2323 m s.m.

## Najbaraj komunumoj
La komunumo Vaz/Obervaz limas en nordo al Parpan, en nordnordoriento al Tschiertschen-Praden, en nordoriento al Arosa, en oriento al Lantsch/Lenz, en sudoriento al Alvaschein, en sudo al Stierva, en sudsudokcidento al Mutten, en sudokcidento al Sils en Domleschg, en okcidento al Scharans, en nordokcidento al Almens, kaj en nordnordokcidento al Churwalden.

## Trafiko
Tra Vaz/Obervaz kondukas la kantonca ĉefvojo n-ro 3 de Koiro tra Tiefencastel kaj la Juliopasejo al Sankt-Maŭrico. Per la poŝtaŭtolinio de Koiro al Tiefencastel la komunumo estas konektita al la publika transporteto. Dum la skisezono en la komunumo inter la diversaj vilaĝoj kaj la valhaltejoj de la aertelferoj kaj skiliftoj ciruklas senpaga loka buso. De Lenzerheide aertelfero kondukas al *Parpaner Rothorn*.

## Lingvoj
Dum Vaz/Obervaz komence de la 20-a jarcento estis ankoraŭ grandparte romanĉlingva komunumo, la nombro de romanĉlingvanoj en 1980 ankoraŭ estis 28,74% de la loĝantaro. En la jaro 2000 tiu nombro jam falis sub 10% nome al 9,03%.

## Historio
La unua dokumenta mencio de Vaz/Obervaz datiĝas el la jaro 840 kiel *villa Vazzes*. Per arkeologiaj fosadoj oni trovis en Nivagl restaĵojn de lignaj konstruaĵoj kaj ankaŭ de ringmuroj el la 11-a ĝis la 13-a jarcento. Supozeble tie situas la prakastelo de la Senjoroj de Vaz. Post la formorto de la Senjoroj de Vaz la Senjorujo transiris en la jaro 1337 herede al la Grafoj de Werdenberg. En la jaro 1456 la civitanoj de Vaz sin liberaĉetis kaj formis kune kun Stierva kaj Mutten tribunalkomunumaron interne de la Diodoma Federacio. Ĝis la komenco de la 20-a jarcento la ekonomio de Vaz/Obervaz baziĝis ĉefe sur alppaŝteja bovbredado. Komence de la 20-a jarcento la turismo komplete transformis la ekonomion de la komunumo. La unua sledofunikularo estis konstruita en 1903. Sekvis aertelfero al Parpaner Rothhorn kaj multnombraj skiliftoj. Hodiaŭ la komunumo Vaz/Obervaz kun la skilokoj Valbella kaj Lenzerheide estas unu el la plej gravaj vintroturismoregionoj de Svislando.

## Famuloj 
* Toni Hagen, (1917-2003) geologo, fakulo pri Nepalo. Li mortis en Lenzerheide.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*Oficiala retejo de la komunumo Vaz/Obervaz
Monto Takao

eta|Vido de Mondo Takao al Monto Fuĵi
**Monto Takao** (高尾山 takaosan) estas monto en la urbo Haĉioĵi, Tokio, Japanio. La monto situas en Meiĵi no Mori Takao Nacia Parko.

La montpinto altas 599 m. Sur la monto estas Buddisma Templo, Takaosan Yakuōin Yūkiji.

Kategorio:Montoj en Tokio
Takao
Matalascañas

eta|Torre de la Higuera (Turo de la Figarbo)
eta|Lumturo de Matalascañas.
**Matalascañas** (*Mortigu la kanojn*) estas strando kaj marborda domarkerno apartenanta al la urba teritorio de Almonte en la provinco de Huelva, je la sudokcidento de la Aŭtonoma Komunumo de Andaluzio, en Hispanio. Estas ĉirkaŭita tute de la Nacia Parko de Doñana. Ĝia homa loĝantaro suferas grandan variadon inter vintro kaj somero, ĉar estas ĉefe uzata kiel zono de somerumo.

La mediaj problemoj estigitaj al Doñana estis tradicie la troespluatado de akvejoj kaj la granda trafiko kiun kaŭzas la ŝoseo de Almonte, tialo de la mortigo de iuj iberiaj linkoj. La surveturado de faŭno limiĝis en la lastaj jaroj danke al novaj bariloj de la ŝoseo kaj subteraj trapasejoj por bestoj.

La granda turisma elemento estas la Turo de la Figarbo, defenda turo konstruita ĉirkaŭ la 16a jarcento por averti de esto de piratoj, kaj nun detruita de la maro.

Estas 4,5 km longa la plaĝo de Matalascañas kaj ĝuindas pro sia blanka sablo de fajna sablero, kiu varias laŭ denseco el la zono de Torre la Higuera al El Coto (ĉe la Nacia Parko de Doñana). Ĝi enhavas hotelajn instalaĵojn, distrejojn, duonnaturajn plaĝojn pli de 60&nbsp;km longajn, tiele unu el la plej longa de la *Costa de la Luz* (Luma Marbordo).

Kategorio:Turismo en Hispanio
Kategorio:Municipoj de la provinco de Huelva
Kategorio:Plaĝoj