Giovanni Villani

**Giovanni VILLANI** (naskiĝis ĉ. 1276 aŭ 1280 - mortis en 1348). Lia *Cronica* aperas kiel la plej frua grava verko en la historio de statistiko. La historiisto Kenneth R. Bartlett tamen rimarkis, ke "*lia fido pri ceteraj elementoj kiel la Dia providenco daŭre parencigas lin al la mezepoka regiona kronika tradicio*": li do pro tio ne plene kompareblas al siaj renesancaj posteuloj. Per la ripetantaj temoj kaj historiaj raportoj de sia kroniko, Villani emfazas tri ĝeneralajn tezojn pri malvirto kaj moralo, kiuj liaopinie gvidas la disvolviĝon de homa historio: ekscesoj nepre kaŭzas katastrofojn, fortoj de bono kaj malbono estas senĉese interbatalantaj, kaj ĉiuj okazaĵoj iel rilatas al la volo de Dio.

Villani havis la ideon verki sian *Cronica*-n, post kiam li ĉeestis la jubilean ceremonion de la jaro 1300 en Romo kaj ekkonsciis pri la jam longa historio de Florenco. Li en sia verko raportis la okazaĵojn unu jaron post la alia, kaj tiel respektis tre linian strukturon. La verko de Villani proponas multajn ofte kompleksajn detalojn pri la plej gravaj historiaj okazaĵoj de la urbo, ekzemple pri konstruprojektoj, inundoj, incendioj, malsategoj kaj epidemioj iam okazintaj en Florenco aŭ pli ĝenerale en Toskanio.

Dum li daŭris sian kronikon kaj priskribis la multnombrajn mortojn kaŭzitajn de la Nigra Morto en 1348, Giovanni Villani mortis ĝuste pro tiu epidemio. Vojaĝante eksterlanden kiel agento de la kompanio, Villani ricevis regulan dungomonon krom la profito de siaj akcioj. La 15-an de majo 1306, unu el la plej frutempaj mon-interŝanĝaj kontraktoj (*cambium*) rilate al la urbo Bruĝo menciis du nomojn : Giovanni Villani, reprezentanto de la kompanio Peruzzi, konsentis pruntodonon al Tommaso Fini, reprezentanto de la kompanio Gallerani de Sieno. Villani kaj lia frato Matteo translokis la plej grandan parton de sia ekonomia aktiveco al la firmao Buonaccorsi en 1322. Giovanni Villani fariĝis kundirektoro de Buonaccorsi en 1324.

Villani revenis al Florenco en 1307, kie li edziĝis kaj daŭre enloĝiĝis kiel loka politikisto. Li fariĝis unu el la prioroj de Florenco en 1316 kaj 1317, kam dum la sama periodo partoprenis en la subtilaj diplomataj traktadoj, el kiuj rezultis paco inter Pizo kaj Lucca. Li akompanis la florencan armeon al la batalo kontraŭ Castruccio Castracani, landsinjoro de Lucca, kaj cetere ĉeestis la malvenkon de Florenco en Altopascio. En sia *Cronica*, Villani proponis detalan raporton pri tiu periodo kaj provis klarigi, kial Florenco ne sukcesis akiri Lucca post la morto de Castruccio Castracani.

[eta|dekstra|250ra|Villani estis la superintendanto de la konstruado de la bronzaj pordoj de [Andrea Pisano, por la baptejo de Florenco.]]
Villani estis sendita por alia diplomata komisio en 1329, tiufoje al Bolonjo por renkonti la kardinalon Bertrand de Pouget. Kune kun aliaj florencanoj, Villani krome estis sendita kiel ostaĝo al Ferrara por garantii la pagon de florenca monŝuldo. Li restadis tie dum kelkaj monatoj en la jaro 1331.

Villani kutime esprimis optimisman vidpunkton en siaj tekstoj. Lia stilo tamen ŝanĝis dum la nedaŭra reĝimo de Valtero la 6-a de Brienne, tirano invitita al Florenco, al kiu oni konfidis la *signoria* de Florenco (tio estas neoficiala ŝtatpotenco). Villani fakte pli kaj pli konvinkiĝis, ke la Apokalipso kaj Lasta Juĝo estis baldaŭaj, ne nur pro la malprospero de siaj propraj aferoj sed ankaŭ pro variaj naturaj katastrofoj kaj pro la komenco de la Nigra Morto en Eŭropo. La bankroto de la kompanio Buonaccorsi kaŭzis la akuzigon kaj enkarcerigon de Villani en la jaro 1346, ĉar li viciĝis inter la plej gravaj membroj de tiu firmao. Aliaj bankoj ankaŭ spertis bankrotojn dum tiu periodo, ekzemple la banko Peruzzi en 1343 kaj la Compagnia dei Bardi en 1346 (la du kompanioj estis kuniĝintaj en komuna entrepreno depost 1336). Villani kalkulis, ke la familio Peruzzi perdis proksimume 600&nbsp;000&nbsp;florinoj eĉ antaŭ sia bankroto, dum la familio Bardi liadire perdis preskaŭ 900&nbsp;000&nbsp;florinojn. Villani atribuis tiun malsukceson al la grandegaj monpruntaĵoj konsentitaj de la du kompanioj al Eduardo la 3-a de Anglio, kiu neniam repagis ilin. La historiisto Edwin S. Hunt tamen malkonsentas kaj sugestas, ke la firmaoj simple ne havis sufiĉan kapitalon por konsentis tiajn pruntaĵojn, kiuj verŝajne ne estis tiel gigantaj kaj ne konsistigis la ĉefan kialon de la bankrotoj. Bardi kaj Peruzzi estis nur du el la multaj eŭropaj bankoj, el kiuj Eduardo la 3-a akceptis pruntaĵojn. Al la plej eminentaj florencaj familioj ŝuldis Eduardo entute nur 63&nbsp;000&nbsp;florinoj en 1348 : eĉ ne granda kvanto da malgravaj pruntistoj kaj investistoj estus povinta prunti al Anglio la monsumon menciitan de Villani. La 400&nbsp;000&nbsp;florinoj, kiujn laŭ Villani ŝuldis Eduardo al la Peruzzi-banko, ekzemple egalis al la tuta dungomono de 30&nbsp;000&nbsp;laboristoj de la florenca teksaĵmanufakturoj en 1338. Hunt asertis, ke la malprospero de la florencaj bankoj ŝajne parte originis pro la ekspansiema politiko de Florenco en Toskanio : la urbo esperis, ke tiuj novkonkeritaj teritorioj garantius plian sekurecon por florenca komerco en Nord-Eŭropo. Ili tute kontraŭe necesis multekostajn batalojn kaj enspezigis nur malmultan profiton. Krom la debateblaj nombroj proponitaj de Villani pri la kompanioj Peruzzi kaj Bardi, historiistoj ankaŭ pruvis, ke pluraj okazaĵoj priskribitaj en la *Cronica* rilate al la bankroto de la banko Buonaccorsi estis skribitaj por intence kaŝi veraĵojn pri la fraŭdoj de tiu kompanio. Laŭ Miller, "*tio estas unu el la plej konvinkaj konkludoj*" de la verko de la historiisto Michele Luzzati, titolita *Giovanni Villani e la Compagnia dei Buonaccorsi* (1971).

[eta|maldekstra|250ra|[Blazono de la gildo *Arte di Calimala*, al kiu apartenis Giovanni Villani.]]
Villani kaj la familio Buonaccorsi akiris aĉan reputacion ekde la jaro 1331, kiam Villani estis akuzita (kaj senkulpigita) pri fraŭdoj okaze de la konstruado de tria ĉirkaŭmuro en Florenco. Samkiel la aliaj, malprosperaj florencaj bankoj kaj kompanioj de tiu tempo, Villani kaj Buonaccorsi subtenis en septembro 1342 konspiron, por ke Valtero la 6-a fariĝu la sekvonta *signor* de Florenco. Valtero poste haltigis ĉiujn leĝajn procedurojn kontraŭ la Buonaccorsi kaj la aliaj kompanioj dum preskaŭ unu jaro. Post la fino de la reĝimo de Valtero, kaj post nedaŭra periodo de aristokrata *signoria*, la *novi cives* ("Novaj familioj", ofte el la malplej altaj gildoj) rapide graviĝis kaj en septembro 1343 establis novan registaron, kiu reprezentis ilin multe pli bone en la urbaj institucioj. Villani kaj aliaj kronikistoj sufiĉe malestimis tiujn kamparajn nenobelojn kaj konsideris, ke tiuj aŭdacaj ambiciuloj simple ne kapablis regi ŝtaton. Ekde la 1350-aj jaroj, la ĝenerala opinio pri la "novaj familioj" multe ŝanĝis : la propra frato de Giovanni Villani, Matteo, tiam bildigis ilin kiel heroan koalicion de negocistoj kaj metiistoj cele al la malfortigo de la antaŭa oligarkio. Villani estis cetere fervora subtenanto de tio, kion li rigardis kiel la nepre protektinda libereco de la katolika Eklezio : li do kontraŭis la novan popularan registaron ankaŭ pro tio, ke ĝi celis nuligi la multajn, variajn sendevigojn ĝuitajn de la Eklezio en Florenco. Li tamen kaj paradokse ja fieris pro tio, ke la tuta urbo –&nbsp;inkluzive de la novaj familioj&nbsp;– kuniĝis por ribelo kontraŭ Valtero la 6-a, kies pekoj kaj altrudo de tiraneco laŭ Villani tute pravigis perfortan, popularan eksigon.

## Nuova Cronica 
[eta|dekstra|220ra|La [batalo de Crécy en 1346, el la kronikoj de Froissart. Giovanni Villani verkis detalan raporton de la batalo kaj de aliaj okazaĵoj.]]
La verko de Villani estas itallingva kroniko, kiu estis skribita laŭ la vidpunkto de la politika eminentularo de Florenco, kiam la urbo ĵus ekis sperti novan periodon de riĉeco, potenco kaj grava aktiveco. Aliaj fragmentaj kaj parte mitaj raportoj ja antaŭis tiun verkon, kaj la historio de Florenco restas sufiĉe malbone konata antaŭ la morto de la grafino Matilda de Toskanio en 1115. Rubinstein sekve kaj tute male asertis, ke Villani proponis "*maturan esprimon*" de la florenca historio, Villani sciigas, ke la ideon verki la *Cronica* li ekhavis dum la jubileo de Romo en 1300. La historiisto J.&nbsp;K.&nbsp;Hyde opiniis, ke la prezento de Florenco kiel filino de Romo celis doni al florencanoj pli bonan ideon de ĝia historia destino, dum la dua fondo fare de Karlo la Granda utile pravigis la tiaman aliancon inter Francio kaj Florenco, rigarditan de Hyde kiel la "*fundamento de gelfismo*". La kialoj de la deklino de Romo estis laŭ Villani la orienta skismo de kristanismo en 1053 kaj sinsekvaj ribeloj kontraŭ papa aŭtoritato, dum la plifortiĝo de la imperiestro Oto la 1-a (reĝis 962-973) ebligis ankaŭ la plifortiĝon de Florenco kontraŭ la malamikoj de la papo, ekzemple kontraŭ la konkerita urbo Fiesole. Villani krome certis, ke la Florenca Respubliko estis grave malhelpita dum sia kurso al gloro pro la malvenko de la gelfoj kontraŭ la gibelinoj okaze de la batalo de Montaperti en 1260. Villani tamen opiniis, ke la superaj prospero kaj trankvileco de la urbo evidentiĝis jam en 1293 pro tio, ke ĝiaj portaloj restis dumnokte malfermitaj, kaj pro tio ke nerektaj impostoj kiel la portala imposto (tre kutima dum militoj) ne plu estis petitaj. La historiisto Felicity Ratté analizis tiun aserton de Villani tre singardeme, ĉar florencaj statutoj el la jaro 1290 ja proponis al volontuloj postenojn por fermi la portalojn.

[eta|maldekstra|200ra|Villani skribis, ke la [kogoj kun ununura masto, kvadrata velo kaj prua rudro estis enkondukita al Ĝenovo kaj Venecio en 1304 de piratoj el Bajono.]]
En 1300 aŭ iom poste, Villani ekis verki sian *Cronica*, kiun li dividis en dekdu librojn. La unuaj ses libroj temas pri la plejparte mita historio de Florenco, kaj laŭkonvencie komencas ekde la biblia epoko kaj la babela turo ĝis la jaro 1264. La dua parto, kiu ankaŭ konsistas el ses libroj, temas pri la historio de Florenco ekde 1264 ĝis lia propra tempo, do ĝis la jaro 1346. Villani verkis la *Cronica* en la loka dialekto kaj ne en la latina, kiu tamen estis la lingvo de la plej edukita elito.

Malgraŭ kelkaj eraroj, Villani ofte demonstris sian sagacan komprenon de multaj temoj, parte pro siaj multaj vojaĝoj kaj legado de oficialaj kaj privataj dokumentoj. Kiam li priskribis akuratajn eventojn okazintajn ene de Florenco, Villani kutimis citi ĉiun straton, placon, ponton, familion kaj homon koncernitan de la afero, verŝajne esperante same intiman scion de Florenco ĉe sia leganto. La kronikisto ekzemple registris en Florenco 80&nbsp;bankojn, 146&nbsp;bakejojn, 80&nbsp;membrojn kaj 600&nbsp;notariojn en asocio de urbaj juĝistoj, 60&nbsp;kuracistojn kaj kirurgojn, 100&nbsp;butikojn kaj spicnegocistojn, inter 8&nbsp;000 kaj 10&nbsp;000 infanojn ĉiujare en , inter 550 kaj 600&nbsp;studentojn en kvar apartaj akademioj pri skolastikismo, 13&nbsp;200&nbsp;buŝelojn da tritiko konsumitajn ĉiujare de la urbo, kaj inter 70&nbsp;000 kaj 80&nbsp;000&nbsp;teksaĵojn produktitajn ĉiujare en la metiejoj de la *Arte della Lana* (por proksimuma valuto de 1&nbsp;200&nbsp;000&nbsp;orflorinoj).

Politike, Villani mem estis gelfo. Villani konsentis en sia verko, ke respublikismo ja povis kaŭzi partiajn rivalecojn, ke bonvolaj regantoj kiel Roberto de Napolo kelkfoje necesis por restigi ordon, kaj ke respublikismo povis fariĝi tirana, se ĝi reprezentis nur unu socian klason (ekzemple favorante nur aristokratojn, negocistojn aŭ metiistojn). La kroniko de Villani ankaŭ proponis la unuan konservitan biografion de Dante Alighieri (1265-1321), la fama verkinto de *La Dia Komedio*. Villani priskribis lin kiel snoba, malestimema kaj deteniĝema homo. En sia reviziita *Cronica* de 1322, Villani eĉ mallongigis la biografion de Dante kaj la kvanton da citaĵoj, kiujn li elprenis el la *Dia Komedio*, kiuj rekte kontribuis al la strukturo de la verko, "*kanaligante okazaĵojn en ripetiĝantajn modelskemojn*". Green rimarkis, ke tiu rakonto en la *Cronica* iom similas al tiu de la antikva greko Polikrato kaj ties fingroringo, en la *Historio* de Herodoto. La "*moralaj noveletoj*" de Villani tamen diferenciĝas de la klasika greka tradicio de la malmodesta kaj snoba riĉulo, kiu spertas malprosperon pro la egaligo de la fortoj difinantaj lian neeviteblan faton, kio laŭ Green estas rigardebla kiel "*akcesa bonŝanco kompensinda per taŭga kvanto da ĉagreno*". Villani ekzemple skribis la jenon :

[eta|maldekstra|200ra|[Bonifaco la 8-a|Papo Bonifaco la 8-a, fare de Giotto di Bondone.]]
Laŭ la vidpunkto de Villani, tiu teorio pri la interrilato inter unuflanke peko, moraleco kaj aliflanke fato kaj bonŝanco bone kongruis kun la historio de la kapetida dinastio en Francio. La politikaj interesoj de tiuj du potencoj, laŭ Green, reprezentas "*la pivoton de la skemo de Villani rilate al historia interpretado*". Li kredis, ke certaj eventoj vere estis aŭguroj de tio, kio okazus estontece. Kiam leono estis donacita de Bonifaco la 8-a kaj sendita al Florenco, azeno onidire mortigis ĝin : tio laŭ Villani antaŭanoncis la malvenkon kaj fruan morton de la papo post batalo kontraŭ Filipo la 4-a en Anagni. La kronikisto skribis : "*kiam la dresita besto mortigos la Reĝon de Bestoj, tiam komencos la disiĝo de la Eklezio*". Li tamen rimarkis, ke la movoj de la astroj ne ĉiam antaŭdeterminis la agojn de homoj, kaj certe ne trompis la superan planon de Dio. En la originala raporto de tiu miraklo fare de la genta monaĥo Jean de Thilrode en 1294, la judo devis sekve konvertiĝi al kristanismo. La raporto de Villani tute male baziĝis sur la postaj kronikoj de Sankta Denizo (1285-1328), laŭ kiuj la judo estis mortbrulita pro sia krimo. Sankta Antonino, ĉefepiskopo de Florenco, ripetis la raporton de Villani en siaj propraj latinlingvaj *Kronikoj*. La *Cronica* de Villani cetere entenis bildigon de tiu franca judo, sekve adaptitan al pentraĵo de Paolo Uccello.

## Morto kaj daŭrigo de la verko de Villani 
[eta|maldekstra|200ra|Mapo montrante la disvolviĝon de [pesto en Eŭropo. Tion detaleme priskribis Villani. Li rimarkis, ke la mortintoj en Florencone estis tiom multnombraj kiom en aliaj urboj aŭ regionoj, ekzemple Turkio, Pistoia, Prato, Bolonjo, Romanjo, Francio, ktp…. Li estis entombigita en Florenco, en la baziliko Santissima Annunziata. La 15-a jarcenta florenca historiisto Domenico di Leonardo Buoninsegni ankaŭ proponis en la du unuaj ĉapitroj de sia *Istoria Fiorentina* resumon de la *Cronica* de Villani.

En la 16-a jarcento, jam pli ol unu eldono de la *Cronica* estis disponebla sub printita formo. Ankaŭ abunde troveblis manskribitaj bildigitaj manuskriptoj, inkluzive de unu el Venecio fare de Bartholomeo Zanetti Casterzagense en 1537, kaj unu el Florenco fare de Lorenzo Torrentino en 1554. La *Cronica* ankaŭ estas kolose riĉa historia fonto : ĝi plej valoras al modernaj historiistoj pro la priskriboj de homoj, registroj kaj okazaĵoj spertitaj de Villani dum lia vivotempo. La historiisto Mark Phillips ekzemple rimarkis, ke ĉiuj postaj raportoj pri la tirana reĝimo de Valtero la 6-a de Brienne - inkluzive de tiuj fare de Leonardo Bruni kaj Makiavelo - iamaniere uzis la *Cronica* de Villani kiel ĉefan fonton. La reeldonado de la verko de Villani, komence de la 20-a jarcento, ebligis novajn historiajn studojn pri Dante. La priskribo de la eventoj, kiuj okazis plurajn jarcentojn antaŭ lia vivo, estas tamen plenaj je tradiciaj raportoj, popularaj legendoj kaj onidiroj. Tamen, laŭ la 20-a jarcenta historiisto Philip Wicksteed : "*kiam li pritraktas sian propran tempon kaj okazaĵojn rekte rilatitajn al Florenco, li estas ja fidinda atestanto, sed detalema akurateco neniam estis kvalito lia ; kaj kiam li pritraktas malproksimajn epokojn aŭ lokojn, li estas terure malfidinda*". Laŭ takso de Villani, unu triono de la loĝantaro de Antverpeno mortis pro la granda malsatego de 1315-1317, dum la historiisto Henry S. Lucas asertis, ke "*ne multan fidon eblas meti sur tiajn statistikojn, kiuj estas nur iom pli bonaj ol divenoj*". Ankaŭ Louis Green atentigis pri tio, ke Villani estis nur kronikisto kaj ne plena historiisto.

Laŭ Green, la *Cronica* de Villani esprimas la vidpunkton de la tiutempa negocista komunumo de Florenco, sed ankaŭ bone montras, "*kiel tiu vidpunkto ŝanĝis, el tipe mezepokaj al burĝonantaj modernaj kondutoj*". Green cetere skribis, ke la *Cronica* estis nur unu el la tri tipoj de kronikoj fonditaj en la 14-a jarcento, nome tiu plej proksima al universala historio

## Notoj 
## Fontoj 

* Baron, Hans. "The Social Background of Political Liberty in the Early Italian Renaissance," *Comparative Studies in Society and History* (Volumo 2, Numero 4, 1960): 440–451.
* Bartlett, Kenneth R. (1992). *The Civilization of the Italian Renaissance*. Toronto: D.C. Heath and Company. ISBN 0-669-20900-7 (Paperback).
* Becker, Marvin B. "Florentine Politics and the Diffusion of Heresy in the Trecento: A Socioeconomic Inquiry," *Speculum* (Volumo 34, Numero 1, 1959): 60–75.
* Becker, Marvin B. "Florentine Popular Government (1343-1348)," *Proceedings of the American Philosophical Society* (Volumo 106, Numero 4, 1962): 360–382.
* Becker, Marvin B. "Notes from the Florentine Archives," *Renaissance News* (Volumo 17, Numero 3, 1964): 201–206.
* Benedictow, Ole Jørgen (2004). *The Black Death, 1346-1353: The Complete History*. Woodbridge: The Boydell Press. ISBN 0-85115-943-5.
* Caesar, Michael. (1989). *Dante, the Critical Heritage, 1314(?)-1870*. London: Routledge. ISBN 0-415-02822-1.
* Chisholm, Hugh. (1910). *The Encyclopædia Britannica: A Dictionary of Arts, Sciences, Literature*. Cambridge: Cambridge University Press.
* De Roover, Raymond. (2007). *Money, Banking, and Credit in Medieval Bruges: Italian Merchant-Bankers, Lombards, and Money-Changers, A Study in the Origins of Banking*. Cambridge: The Medieval Academy of America.
* De Vries, Kelly. (2006). *Infantry Warfare in the Early Fourteenth Century: Discipline, Tactics, and Technology*. Woodbridge: The Boydell Press. ISBN 978-0-85115-571-5.
* Goldthwaite, Richard A. (1980). *The Building of Renaissance Florence: An Economic and Social History*. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-2342-0.
* Green, Louis. "Historical Interpretation in Fourteenth-Century Florentine Chronicles," *Journal of the History of Ideas* (Volumo 28, Numero 2, 1967): 161–178.
* Hunt, Edwin S. "A New Look at the Dealings of the Bardi and Peruzzi with Edward III," *The Journal of Economic History* (Volumo 50, Numero 1, 1990): 149–162.
* Hyde, J.K. "Some Uses of Literacy in Venice and Florence in the Thirteenth and Fourteenth Centuries," *Transactions of the Royal Historical Society* (5th series, Volumo 29, 1979): 109–128.
* Kleinhenz, Christopher. (2004). *Medieval Italy: An Encyclopedia*. New York: Routledge. ISBN 0-415-93929-1.
* Lansing, Richard H. and Teodolinda Barolini, Joan M. Ferrante, Amilcare A. Iannucci, Christopher Kleinhenz. (2000). *The Dante Encyclopedia: An Encyclopedia*. New York: Garland Publishing, Inc., a member of the Taylor and Francis Group. ISBN 0-8153-1659-3.
* Lavin, Marilyn Aronberg. "The Altar of Corpus Domini in Urbino: Paolo Uccello, Joos Van Ghent, Piero della Francesca," *The Art Bulletin* (Volumo 49, Numero 2, March 1967): 1–24.
* Lopez, Robert S. and Irving W. Raymond. (2001). *Medieval Trade in the Mediterranean World*. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-12356-6.
* Lucas, Henry S. "The Great European Famine of 1315, 1316, and 1317," *Speculum* (Volumo 5, Numero 4, 1930): 343–377.
* Miller, Edward (2002). *Progress and Problems in Medieval England: Essays in Honour of Edward Miller*. Edited by Richard Britnell and John Hatcher. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-52273-0.
* Molho, Anthony. "Domenico di Leonardo Buoninsegni's Istoria Fiorentina," *Renaissance Quarterly* (Volumo 23, Numero 3, 1970): 256–266.
* Najemy, John M. "Guild Republicanism in Trecento Florence: The Successes and Ultimate Failure of Corporate Politics," *The American Historical Review* (Volumo 84, Numero 1, 1979): 53–71.
* Olson, Roberta J.M. "An Early Drawing by Luigi Sabatelli Rediscovered," *Master Drawings* (Volumo 35, Numero 3, 1997): 289–292.
* Phillips, Mark. "Machiavelli, Guicciardini, and the Tradition of Vernacular Historiography in Florence," *The American Historical Review* (Volumo 84, Numero 1, 1979): 86–105.
* Ratté, Felicity. "Architectural Invitations: Images of City Gates in Medieval Italian Painting," *Gesta* (Volumo 38, Numero 2, 1999): 142–153.
* Rubinstein, Nicolai. "The Beginnings of Political Thought in Florence. A Study in Mediaeval Historiography," *Journal of the Warburg and Courtauld Institutes* (Volumo 5, 1942): 198–227.
* Rudolph, Julia. (2006). *History and Nation*. Danvers: Rosemont Printing & Publishing Corp; Cranbury: Associated University Presses. ISBN 978-0-8387-5640-9.
* Selby, Talbot R. "Filippo Villani and his Vita of Guido Bonatti," *Renaissance News* (Volumo 11, Numero 4, 1958): 243–248.
* Toker, Franklin. "A Baptistery below the Baptistery of Florence," *The Art Bulletin* (Volumo 58, Numero 2, 1976): 157–167.
* Vauchez, André, Richard Barrie Dobson and Michael Lapidge. (2000). *Encyclopedia of the Middle Ages*. Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers. ISBN 1-57958-282-6.
* Wicksteed, Philip H. (1906). ''Villani's Chronicle: Being Selections from the First Nine Books of the Croniche Fiorentine of Giovanni Villani*. Translated by Rose E. Selfe. London: Archibald Constable & Co. Ltd.
* Wolfgang, Marvin E. "A Florentine Prison: Le Carceri delle Stinche," *Studies in the Renaissance'' (Volumo 7, 1960): 148–166.

## Eksteraj ligiloj 
*  La "Medieval Sourcebook" de Fordham  proponas belajn kaj interesajn fragmentojn de la kroniko.
*  Kronikoj de Villani : traduko al la angla fare de Rose E. Selfe de la paragrafoj pri Dante.
*  Giovanni Villani: La Nuova Cronica - Un'opera emblematica della storiografia trecentesca 

 

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Kronikistoj
Kategorio:Historio de Florenco