open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zoltán Kása

**KÁSA Zoltán** [pr. ka:ŝa] rumanuja hungara informatikisto, universitata profesoro naskiĝinta en Bozieş la 12-an de majo 1948.

## Kariero
Zoltán Kása studentiĝis ĉe UBB en 1971, kie li instruis ĝis 2008. Post tio, li estis la scienca direktoro de Sapientia EMTE kaj poste la prezidanto de la senato. Li retiriĝis en 2018.

## Libroj
* *Ismerkedés az informatikával* (Introduction to Computer Science), Ed. Dacia, 1983. Cluj, 166 pp. (in Hungarian)
**Informatica pentru elevi* (Computer Science in School), Ed. MicroInformatica, Cluj, 1992, 1993 (with F. Boian, ...), 210 pp. (in Romanian)
**Algoritmusok tervezése* (The Design of Algorithms). Ed. Stúdium, Cluj, 1994. 120 pp. (in Hungarian)
*Programare PASCAL. Probleme ilustrative si probleme propuse pentru elevi si studenti (Problems and Programs in Pascal), Ed. Promedia Plus Computers, Cluj-Napoca, 1995. (with F. Boian , ...), 228 pp. (in Romanian)
**Manualul incepatorului in programare Pascal* (Pascal for Beginners), Ed. Albastra, Cluj-Napoca, 1995 (with F. Boian, ...), 252 pp. (in Romanian) Mit si adevar despre virusii PC (Myth and Truth about PC-viruses), Ed. Albastra, Cluj-Napoca, 1996 (with J. Vásárhelyi) pp. 250 (in Romanian)
**Barátkozzunk a számítógéppel*, (Introduction to Computer Using) Ed. Stúdium, Cluj, 1996 (with J. Robu and I. Varga) 148 pp. (in Hungarian)
**Comunicare in Internet*, (Communications in Internet) Ed. Albastra, Cluj, 1998 (with H. F. Pop) 108 pp. (in Romanian)
**Relációk és alkalmazásaik* (Relations and Applications) BME -BBTE, Budapest, 1999, 71. pp. (with A. Bege, L. Tóth), (in Hungarian).
**Matematica discreta* (Discrete Mathematics) UBB Cluj, 2001 (with A. Bege) 102 pp. (in Romanian)
**Combinatorica cu aplicatii* (Combinatorics with Applications), Ed. Presa Universitara Clujeana, 2003. Cluj, 188 pp. (in Romanian)
**Informatikai algoritmusok* 1 (Algorithms in informatics 1), Ed. A. Iványi, Eötvös ELTE Kiadó, Budapest, 2004, Chapter 1. Recurrence equation (in Hungarian)
**Formális nyelvek és automatá*k - Egyetemi jegyzet (Formal Languages and Automata), Farkas Gyula Egyesület a Matematikáért és Informatikáért, Kolozsvár, 2004. Cluj, 146 pp. (in Hungarian)
**Informatikai algoritmusok* 2   (Algorithms in informatics 2), Ed. A. Iványi, Eötvös ELTE Kiadó, Budapest, 2005, Chapter 19. Automata and  formal languages  (in Hungarian)
*Bege A., Kása Z.: *Algoritmikus kombinatorika és számelmélet*, Kolozsvári Egyetemi Kiadó, 2006.
*Csörnyei Z., Kása Z.: *Formális nyelvek és fordítóprogramok*, Kolozsvári Egyetemi Kiadó, 2007.

## Fonto
*Erdélyi magyar ki kicsoda, 2010.
*Kariertabelo

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Plavecký Peter

**Plavecký Peter,** hungare **Detrekőszentpéter** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Senica.
eta|dekstra|330px|Borský Mikuláš situas en la plej griza regiono
eta|300px|Preĝejo de Plavecký Peter

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Supermara alteco: 222 m
* Loĝantaro: 520
* Poŝtkodo:
* Aŭtokodo: SE
* Telefonprefikso: 34

## Situo 
Plavecký Peter situas sur malebenaĵo apud ĉefvojo, Malacky troviĝas je 26&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1394. En 1709 kaj en 1776 incendioj okazis. En 1828 vivis en Detrekőszentpéter 770 homoj en 105 domoj. En 1910 vivis tie 578 homoj, precipe slovakoj, En 2001 630 homoj (622 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Malacka, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika renesanca preĝejo de 1600, en 1712 barokiĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Plavecký Peter sur la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Senica
Tudora rozo

eta|simpla grafikaĵo de la simbolo de Tudora Rozo
La **Tudora Rozo** estas simbolo por la unuiĝo de la nobelaj dinastioj Lankastroj kaj Jorkoj en Anglio al nova dinastio de Tudoroj.

Post la batalo de *Bosworth Field*, Rikardo la 3-a en 1485 perdis la anglian reĝan kronon al Henriko Tudoro, pli poste konata kiel Henriko la 7-a. Henriko geedziĝis kun Elizabeta de Jorko, la nevino de Rikardo kaj tiu nupto estis la fino de la Milito de rozoj.

La blanka rozo estis la simbolo de la Jorkoj kaj la ruĝa rozo reprezentis la Lankastrojn. En la Tudora Rozo ambaŭ unuiĝas al ruĝa rozo kun blanka centro.

Ankoraŭ nuntempe la Tudora Rozo estas simbolo por Anglio kaj aperas ekzemple en la blazono de Britio kaj la blazono de Kanado. La usona armea instituto pri heraldiko en sia blazono uzas la Tudoran Rozon por memorigi pri la ondo de loĝigo de Nordameriko el Anglio dum la epoko de la Tudoroj.

Per la uzo de la insigno en multaj blazonoj la Tudora Rozo konsideratas heraldika figuro kaj pli ol simpla simbolo.

En botaniko la blanka rozo korespondas al la variaĵo latine nomata *rosa alba semiplena*, kaj la ruĝa rozo (ekzemple) al la aparte intense ruĝa variaĵo *rosa gallica*.

Kategorio:Simboloj

Kategorio:Heraldiko
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Naciaj simboloj de Anglio
László Berzenczey

**BERZENCZEY László** [pr. berzencei] hungara reformpolitikisto, liberecbatalisto, vojaĝisto naskiĝinta en Koloĵvaro 26-an de junio 1820 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de novembro 1884.

## Kariero 
Berzenczey en 1847 iĝis sendito en parlamento de Marosszék. Dum la hungara revolucio de 1848 li organizis memvolan ĉevaltaĉmenton en Sikullando, poste en aprilo 1849 li estis civila ĉefkomisaro en Transilvanujo. Post la falo de liberecbatalo li fuĝis kaj sekvis na Kossuth en Usonon. Li faris longan vojaĝon (Kalifornio, Ĉinio, Singapuro, Orient-Barato, Egiptio, Konstantinopolo, Britujo). En kontraŭturka milito de Krimeo en 1854 li luktis ĉe la flanko de turkoj. En 1862 li prezentiĝis ĉe la aŭstriaj aŭtoritatoj. Oni internigis lin en Klagenfurton. En 1867 li liberiĝis kaj revenis en Hungarujon kaj en 1869 oni elektis lin denove deputito. En 1873 li ekiris en Azion por trovi la pralandon kaj parencojn de hungaroj. Lia esploro estis sensukcesa. Li cerbmalsaniĝis.

## Verko 
* *Rovás. Emlékiratok* (Kolozsvár, 1873).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj vojaĝistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Irizeco

[eta|Irizeco de [sapovezikoj]]
[eta|Ino de ora [cervoskarabo havas tre irizecan karapacon]]
[eta|La irizeco de la flugiloj de la papilio *[Morpho didius*.]]
[eta|La irizeco de la plumoj de sturnedo [granda lamprotorno.]]

**Irizeco** aŭ **irizado** ( signifante ĉielarko, konata ankaŭ kiel **goniokromeco**) estas ĝenerale konata kiel propraĵo de iaj surfacoj kiuj ŝajnas ŝanĝi koloron laŭ ŝanĝoj al la angulo de rigardado. Irizeco povas esti komune vidata en sapobobeloj, papilioflugiloj, markonkoj ktp. Tio estas fenomeno, en kiu objekto, depende de la perspektivo, aperas en diversaj koloroj.

Per refrakto kaj interfero de la lumo je la surfaco de objekto, brilas tiu objekto en la *koloroj de la ĉielarko*. La koloroj dependas de la observangulo. Irizeco estas karakteriza en la aspekto de la meleagrenoj (perlokonkoj) kaj sapovezikoj. Pro la ofte intensaj koloroj oni sentas la irizecon kiel belan.

Ĉar la irizeco dependas de la observangulo, oni ne povas kapti ĝin per kutima fotografio, sed nur per holografio.

## Priskribo 
Irizeco estas vida fenomeno de surfacoj ĉe kiuj ŝanĝoj de koloronuancoj estas vidataj laŭ ŝanĝoj kiuj respondas al la angulo el kiu oni rigardas la surfacon.

Irizeco estas kaŭzata de multopaj reflektoj el mult-tavolaj, duontravideblaj surfacoj sur kiuj fazoj kaj interferoj de la reflektoj modlas la falantan lumon (per amplifiko aŭ malamplifiko de iuj frekvencoj pli ol aliaj).

## Etimologio 
La vorto *irizeco* devenas parte el la latina vorto *irizo*, kiu signifas "ĉielarko", kiu siavice devenas el la diino Irizo de la Greka mitologio, kiu estas personigo de la ĉielarko kaj agadis kiel mesaĝisto de la gedioj.

*Goniokromeco* devenas el grekaj vortoj *gonia*, kiu signifas "angulo", kaj *ĥroma*, kiu signifas "koloro".

## Fotografio 
Ĝenerale fotografio kaptas nur la specifan efikon de irizeco (ne la fenomenon mem), ĉar la fenomeno estas esence tridimensia (kaj fotografio reprezentas ilin per nur du); tamen irizeco povas esti reproduktata de holografio (kiu inkludas fazajn informojn).

## Ekzemploj 
* flugiloj de iuj insektoj, kiel la Morfopapilioj.
* la plumoj de kelkaj birdoj, kiel korvedoj, korakoj, sturnedoj, kaj pavoj.
* la konkoj de iuj moluskoj kiel haliotoj.
* ĉe iuj animaloj, la Tapetum lucidum de la okuloj de multaj vertebruloj, kiel hundoj, katoj ktp.
* perlecaj farboj foje uzataj por kutimaj aŭtofarboj.

## Bildaro 

Image:AbaloneInside.jpg|La irizeca interna surfaco de konko de ruĝa halioto
Image:IridescentAmmonite.jpg|Amolito estas juvelroko konsista el irizecaj fosilioj de amonito
File:Tachinidae.jpg|Flugiloj de taĥineda muŝo montras irizecajn kolorojn pro la surfacaj strukturoj
Image:Calf-Eye-Posterior-With-Retina-Detached-2005-Oct-13.jpg|Tapetum lucidum el okulo de bovido, kiu ŝajnas nigra kaj blua pro irizeco
Dosiero:Goudwesp.jpg|Krizido
Dosiero:Irisation or iridescence in super-cooled cloud - NOAA.jpg|Iriza nubo
Dosiero:Gem.rutile.600pix.jpg|Kvarco kun enaj rutilpingloj
Dosiero:PerlmuttAusst.jpg|Perloj

Kategorio:Koloroj
Kategorio:Optiko
Ilma Bernáth

**BERNÁTH Ilma** [pr. berna:t] estis hungara pentristino, desegnistino naskiĝinta en Koloĵvaro 10-an de decembro 1891 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de aprilo 1961. Ŝi estis la edzino de kuracisto Hugó Lukács.

## Kariero
Iolma Bernáth studis en Budapeŝto kaj ĉe Simon Hollósy en Nagybánya, poste ŝi vojaĝis en Munkenon kaj Parizon. Ŝi revenis en Hungarujon en 1917, sed post la falo de la Konsilantara Respubliko en 1919 elmigris kune sia edzo en Vienon kaj ŝi aliĝis al la aŭstria, poste la germana laborista movado. Ŝiaj ilustracioj kaj satiraj desegnaĵoj en la 1920-aj jaroj aperis en la gazetoj *Roter Pfeffer* kaj en aliaj. En 1933 ŝi translokokiĝis en Parizon, poste Sovetunion (ŝia edzo mortis en Parizo). En Moskvo ŝi estis kunlaborantino de diversaj revuoj. La portretoj kreitaj de Ilma Bernáth pri gravaj personoj (Henri Barbusse, Romain Rolland, György Nyisztor ktp.) troviĝas en la Instituto Parthistoria. 

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Komunumo de Anglio

(1658-1660).]]
**Komunumo de Anglio**, angle **Commonwealth of England** estis la oficiala nomo de la britia ŝtato inter la respublika periodo inter la jaroj 1649 kaj 1660. La *Commonwealth* (laŭvorte "komuna bonfarto") komence nur ampleksis Anglion inkluzive de Kimrio, pli poste ankaŭ Skotion kaj Irlandon.

Post la angla enlanda milito de 1642 ĝis 1648 kaj la ekzekuta mortigo de Karlo la 1-a la 30-an de januaro 1649, apenaŭ kvar monatojn pli poste, la 19-an de majo samjare, fondiĝis la "Komunumo" per leĝo nomata  „Act declaring England to be a Commonwealth“ ("akto deklaranta Anglion esti Komunumo").

La komunumo nek havis unuan parlamentan ĉambron, la House of Lords el nobelaj reprezentantoj, nek reĝon aŭ reĝinon. La dua parlamenta ĉambro, la House of Commons el ne-nobelaj reprezentantoj iĝis sola  „Parlamento de Anglio“. La tri plej altaj ŝtataj funkciuloj estis la parlamenta parolisto, la prezidanto de la armea konsilio kaj la prezidanto de la ŝtata konsilio. La laste nomata konsilio estis la ŝtata registaro kaj estis nomumita fare de la parlamento. 

Dekomence en la respubliko aparte elstaris Oliver Cromwell, unu el la gvidantoj en la enlanda milito. Estis li, kiu decidis ekzekute mortigi la reĝon kaj kiu gvidis venkojn kontraŭ por-reĝaj ribeloj en Irlando (1649) kaj Skotio (1650/51).

En aprilo 1653 li deklaris sin "Lordo-Prezidanto" pinte de la ŝtata konsilio, en decembro de tiu jaro li malfondis la parlamenton kaj en la funkcio de „Lordo-Protektanto“ transprenis ties taskojn.

La reĝan titolon, kiun oni ofertis al li en 1657, li malakceptis, kaj ĝis sia morto en 1658 restis Lordo-Protektanto. Lia filo Richard Cromwell transprenis la titolon, sed ne iĝis politike sufiĉe potenca kaj jam abdikis en 1659: de tiam denove regis la parlamento. 

En 1660 George Monck, 1-a duko de *Albemarle*, malfondis la parlamenton kaj oficigis novan, por-reĝan. La 8-an de majo 1660 la parlamentaj deputitoj proklamis Karlon&nbsp;la 2-an, la filon de la ekzekutita Stuarta reĝo Karlo la 1-a, nova reĝo. Per tio finiĝis la respublika tempo de la "Komunumo de Anglio". Karlo la 2-a la 29-an de majo revenis el sia ekzilo al Londono kaj transprenis la reĝan regadon. La kroniga ceremonio nur okazis la 23-an de aprilo 1661 en la  katedralo Abatejo de Westminster.

Pluraj eksaj britaj kolonioj poste ankoraŭ uzis la vorton „Commonwealth“ en sia ŝtata nomo, nuntempe ankoraŭ Aŭstralio, kies plena ŝtata nomo estas („Commonwealth of Australia“, do „Aŭstralia Komunumo").

## Vidu ankaŭ
* Angla Protektorato

## Fonta dokumento 
 "An Act declaring England to be a Commonwealth" (en la anglalingva vikifontaro)

Kategorio:Historio de Anglio
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Angla enlanda milito
Anglio, Komunumo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1640-1649
Kategorio:Aperis en 1649
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1660-1669
Kategorio:Malaperis en 1660
Hugó Lukács

**LUKÁCS Hugó** [pr.luka:ĉ] estis hungara kuracisto, neŭrologo naskiĝinta en Budapeŝto 1874 kaj mortinta en Parizo la 23-an de aprilo 1939. Li estis la edzo de la pentristino Ilma Bernáth.
## Kariero
En la komenco de 1900-aj jaroj Lukács estis universitata asistanto en Koloĵvaro en la kliniko pri neŭrologio kaj cerbmalsano. Kiel prezidanto de la Bolyai Társaság ‎estis unu el gvidantoj de la radikala intelektularo. Al lia amika rondo apartenis ankaŭ poeto Endre Ady, kiun li kuracis en junio 1909. Ady loĝis longtempe ĉe lia familio kaj tiel li konatiĝis kun Lipót Fejér kaj Bódog Somló. Ekde aŭgusto 1909 li estis ĉefkuracisto de laborista asekurado. En 1919 li estis kunlaboranto de la registaro (Népjóléti Népbiztosság). Post la falo de la Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis kune kun sia edzino, pentristino Ilma Bernáth en Vienon, poste en Parizon. Li memmortigis.

## Verkoj
**Az izmok és idegek villamos ingerlékenysége curara hatás alatt* (kun Gy. Donáth Gy., Bp., 1900); 
**A trigeminus facialis reflexekről* (Bp., 1901); 
**Enkephalopathia infantilis esete* (Bp., 1901); 
**A korlátozott beszámíthatóságról* (Bp., 1903); 
**A szemtükri lelet jelentősége elmebetegeknél* (kun I. Markbreiter, Bp., 1906); 
**A beteg Ady Endre* (Esztendő, 1919, 2. sz.) 
## Fontoj
* MAGYAR ORVOSÉLETRAJZI LEXIKONhttp://www.tankonyvtar.hu/altalanos-orvostudomany/magyar-orvoseletrajzi-080905-18
* PIM https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM88450/b5f72352-32c7-4443-b553-ef6b12b68ba2/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1919
Kretacea-terciara evento

eta|En Kanado, proksime al Drumheller (regiono Alberto), kie la grundoerodo videbligis la Kretacean-Terciaran limon
La **kretacea-terciara evento** (mallonge K-T-a evento) estas nomo de tiu evento, kiu okazis dum la amasa formorto antaŭ 65 milionoj da jaroj, dum transiro de la terhistoria epoko kretaceo al la terciaro. Dum tiu biologie relative mallonga periodo malaperis, formortis multaj bestaj kaj plantaj grupoj. La eventon montras maldika strio en la sedimentaj rokaĵoj, tiun linion oni nomumas la K-T-a limo. La evento indikas la finon de la mezozoiko kaj komencon de la kainozoiko. Ĉar la nomon terciaro ne apogas la Internacia Stratigrafia Komisiono (*International Commission on Stratigraphy*), multaj sciencistoj nomas la eventon **kretacea-paleogena** (K-Pg)

La fosilioj de la neflugkapablaj dinosaŭroj troviĝas sub la K-T-a limo, signifante, ke tiuj bestoj formortis rekte antaŭ la evento aŭ dum tio. Kelkaj fosilioj super la limo troviĝas pro grundomoviĝo. Same malaperis reprezentantoj de la mosasauridae, plesiosauria, pterosauria kaj multaj plantoj, senvertebruloj, ekz. ammonitoj (inkluzive Ancyloceratina). Plimulto de la mamuloj kaj la birdoj travivis la eventon kaj disvastiĝis.

Kvankam la perm-triasa formorto estis pli granda, la publiko pli bone konas la formorton dum la kretacea-terciera evento. La unua kaŭzis nur formorton de etaj, maraj bestoj, senvertebruloj.

## La kialoj 
Laŭ plimulto de la sciencistoj, la K-T-a evento okazis pro unu aŭ pli katastrofa evento, ekz. la forta asteroida impakto (Kratero Chicxulub, tion pruvas spuroj de iridio en la limtavolo) aŭ la plifortiĝinta vulkana aktivado sur la Dekkano dum jarcentoj. Tiuj katastrofoj malpliigis la kvanton de sunlumo atinganta la Teran surfacon, tiel malfaciligis la fotosintezon.

Oni supozas, ke la enfalinta asteroido disrompiĝis, tiel okazis samtempe pluraj impaktoj. La Boltisk-kratero en Ukrainio estiĝis ekzemple antaŭ 65,17&nbsp;±&nbsp;0,64 milionoj da jaroj; la Silverpit-kratero en la norda Maro havas 20 kilometrojn de diametro (same aĝas 60–65&nbsp;mio); la diskutita Siva-kratero kun diametro de 600 km.

Alia scienca opinio, ke la formorto okazis laŭgrade, pro la klimata ŝanĝiĝo, malaltiĝo de la marnivelo, moviĝo de la kontinentoj.

Oni trovis ankaŭ pruvaĵojn pri tio, ke en tiu periodo malaltiĝis la marnivelo.

## Vidu ankaŭ 
* Baptistina

Kategorio:Kretaceo
Kategorio:Formorto
Kategorio:Terhistorio
Menznau

## Pri la komunumo 
**Menznau** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 2771 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Menznau situas en sudokcidento de la distrikto Willisau. Dum en ĝia sudokcidenta flanko la komunuma teritorio estas monteta kaj arbara, ĝia nordoriento situas sur senarbarigita altebenaĵo. En oriento de la komunumo troviĝas la lageto Soppensee. La komunumo konsistas krom el la ĉefvilaĝo Menznau mem el la vilaĝoj Menzberg kaj Geiss, krome al la komunumo apartenas tuta serio da setlejoj, nome Blochwil, Elsnau, Elswil, Rengg, Rötelberg, Seehof, Tutensee kaj Twerenegg.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 30,42&nbsp;km², de kiuj 34,7% estas kovritaj de arbaro, 59,2% servas por agrikulturo kaj 5,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Menznau limas en nordo al Grosswangen, en nordoriento al Buttisholz, en oriento al Ruswil, en sudoriento al Wolhusen, en sudo al Romoos, en sudokcidento al Hergiswil ĉe Willisau, kaj en okcidento al Willisau.

## Trafiko 
Menznau situas ĉe la fervojlinio de Wohlhusen al Langenthal. La vilaĝo Menzberg atingeblas per poŝtaŭto, dum la vilaĝo Geiss estas sen propra konekto al la publika transportreto.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Wolhusen al Willisau. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A2 situas en distanco de 15 kilometroj nordoriente en Sursee kaj de 17 kilometroj norde en Dagmersellen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Menznau datiĝas el la jaro 1185 kiel *Menzenowa*. La unua skriba mencio de Geiss okazis la postan jarcenton en la jaro 1264 kiel *Geis*.

Dum mezepoko en Menznau regis la Habsburgoj. Dum la tiel nomita Gugla Milito la vilaĝo estis rabbruligita de la soldistoj de la duko Enguerrand la 4-a de Coucy en la jaro 1375. Kiel parto de la Grafejo Willisau ĝi estis vendita en la jaro 1407 de la Habsburgoj al la urbo Lucerno, kiu atribuis ĝi tiam al la lucerna voktejo Ruswil. Dum la tempo de la Helveta Respubliko, la komunumo apartenis al la helveta distrikto Ruswil. Per la mediacia akto de 1803 ĝi estis atribuita al la distrikto Entlebuch de Kantono Lucerno, kaj poste ek de 1814 al la distrikto Sursee. Ek de 1831 la komunumo apartenas al la distrikto Willisau.

## Vidu ankaŭ 
* Menznau (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Menznau
* Profilo de la komunumo Menznau en la retejo de la kantono
* Menznau en la Historia Leksikono de Svislando
* Menzberg en la Historia Leksikono de Svislando
* Geiss en la Historia Leksikono de Svislando
Auvers-sur-Oise

**Auvers-sur-Oise** estas komunumo de Francujo, kiu troviĝas en la departemento Val-d'Oise kaj la regiono Francilio.

## Geografio 
Auvers-sur-Oise troviĝas 35&nbsp;km nordokcidente de la urbocentro de Parizo ĉe la dekstra bordo de la rivero Oise inter Pontoise kaj Butry-sur-Oise.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidindaĵoj 

Auvers-sur-Oise Église.JPG|Preĝejo ''Notre-Dame-de-l'Assomption* en Auvers-sur-Oise
Vincent Willem van Gogh 017.jpg|Van Gogh: *Urbodomo de Auvers*
Grave of Vincent van Gogh.jpg|Tomboj de Vincent Van Gogh kaj de ties frato Theo
Auberge ravoux auvers-sur-oise.jpg|Gastejo *L’Auberge Ravoux''
Van Gogh Stuhl.png|Ĉambro de Vincent van Gogh en Auvers

## Famuloj 
* Emilio Boggio (1857-1920), venezuela pentristo, mortis tie.
* François Coppée (1842-1908), franca poeto kaj dramaturgo, vivis tie.
* Paul Gachet (1828-1909), franca kuracisto kaj pentristo, vivis kaj mortis tie.
* Georges Jeanclos (1933-1997), franca skulptisto, vivis tie.
* Alphonse de Lamartine (1790-1869), franca poeto, vivis tie.
* Theo van Gogh (1857-1891), nederlanda art-negocisto, vivis kaj estas entombigita tie.
* Vincent van Gogh (1853-1890), nederlanda pentristo, vivis kaj estas entombigita tie.

## Vidu ankaŭ 
* Auvers-sur-Oise (stacidomo)
* Chaponval (stacidomo)
* Operaco en Auvers-sur-Oise

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de Auvers-sur-Oise
* Kastelo de d'Auvers
* Absintomuzeo 


Kategorio:Komunumoj de Val-d'Oise
Tilburg

Dosiero:Loudspeaker.svg**Tilburg** () (esperantigite: **Tilburgo**)
estas municipo en Nederlando, en la provinco Nord-Brabanto. La municipo konsistas el la urbo Tilburg kaj la vilaĝoj Udenhout kaj Berkel-Enschot. La areo de la municipo estas 118 km² granda.
La loĝantoj estis 199.100 la 1-an de januaro 2005, sed jam la 25-an de januaro 2006 18-jara studantino iĝis la 200 000-a loĝanto.  Intertempe, laŭ la stato de  en la municipo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Servoj 
* Universitato de Tilburg

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Brabanto
Zevenbergen

**Zevenbergen** estas antaŭa municipo en la nordokcidento de la nederlanda provinco Nord-Brabanto proksime al Breda. Zevenbergen estis ĝis 1997 memstara municipo kaj ekde tiam ĉefloko de la municipo Moerdijk. Zevenbergen havas 14 750 loĝantojn.

eta|Stacidomo

## Eksteraj ligiloj 
*  de la municipo Moerdijk ()

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Brabanto
Kategorio:Eksaj municipoj de Nord-Brabanto
Kategorio:Moerdijk
Alianco de Civilizoj

**Alianco de Civilizoj** estas projekto de la Unuiĝintaj Nacioj (UN) internacia, interkultura kaj interreligia dialogo kaj kunlaboro inter la plej diversaj civilizoj kaj religioj en la mondo. Ĝi celas kontribui al pacigado de konfliktoj ekzemple pro diferencoj inter kristana kaj islama mondoj. Kelkaj politikistoj tutmonde apogas tiun projekton.

## Vidu ankaŭ 
*Internacia Tago por Toleremo

## Eksteraj ligiloj 
* (en) Oficiala retejo: Alliance of Civilizations (UNAOC)

* (tr) Oficiala turka retejo - Medeniyetler İttifakı 
* (en) Gazetara komuniko de la UN pri la Alicanco de Civilizoj (2005)
* (en) Artikolo en *The Gulf Times*
* (en) The United Nations' AoC Forum in Istanbul: New Allies for the Dialogue of Civilizations 

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Charles Dillon Perrine

**Charles Dillon PERRINE** (naskiĝis la 28-an de julio 1867 en Ohio, mortis la 21-an de junio 1951 en Villa General Mitre) estis argentina astronomo. Naskita en Usono, li vivis kaj laboris en Argentino.

Li laboris en la observatorio Lick de 1893 ĝis 1909, kaj estis direktoro
de la Nacia Argentina Observatorio (nune nomata El Observatorio Astronómico de Córdoba) de 1909 ĝis 1936.

Li kaj George W. Ritchey observis la ŝajnan superluman movon de la gasnuboj ĉirkaŭ la novao GK Persei de 1901.

Li malkovris en 1904 kaj 1905 du satelitojn de Jupiteron, nomitaj "Jupitero VI" kaj "Jupitero VII", kiuj ricevis iliajn nomojn Himalio kaj Elaro en 1975. Li malkovris plurajn kometojn, inter kiuj la kometon 18D/Perrine-Mrkos, kiu poste estis perdita.

Li promociis la astronomion en Argentino, kaj rekomendis la konstruon de granda teleskopo de Bosque Alegre kiu estis elfinita en 1942.

Li mortis en 1951 en *Villa General Mitre*, urbo kiu pli malfrue nomiĝis Villa del Totoral, kaj li estis entombigita en la *cementerio disidente* de la urbo Kordobo.

## Honoroj 
Antonín Mrkos donis lian nomon al la asteroido 6779 Perrine.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Charles Dillon Perrine kaj la transformoj de la nacia argentina observatorio.

Kategorio:Usonaj astronomoj
Ortonektidoj

alternative=Orthonetida dict flat and cylinder.png|eta|Orthonetidoj plata kaj cilindra
**Ortonektidoj** (*Orthonectida*) estas bestogrupo kun ĉ. 30 specioj, necerta sistematikebla. Temas pri sekundare simpliĝintaj histuloj el la duflankuloj. Pli frue oni grupigis ĝin kun Rhombozoa al taksono „Mesozoa“, kio same ne estas natura grupo, do ne monofileta taksono.

La ortonektidoj estas tre malgrandaj, vermoformaj organismoj. La gameton ĉirkaŭas kovraĵo el ringforme aranĝitaj, ciliaj ĉeloj kun kutiklo. Inter la kovraĵo kaj la gameto etendiĝas faskoj el muskolaj ĉeloj. Je la antaŭa fino de la besteto troviĝas la sensorgano, kiu konsistas el tri ĉeloj. La besteto naĝas per helpo de la cilioj.

Tiuj bestetoj vivas kiel endoparazitoj en la korpaj kavoj de diversaj senvertebruloj. Tie ĝi povas kaŭzi gravajn damaĝojn, ekz. ili detruas la seksajn organojn de la majstrobesto.
Ilia vivciklo estas ŝanĝiĝo de generacioj kun neseksa kaj seksa reproduktado, tiel metagenezo.

La reganta generacio estas **plasmodio** de mastroĉelo, kiun kontrolas la ĉelkerno de la parazito. La neseksa reproduktado okazas per dividiĝo de la plasmodio. Interne akumuliĝas kelkaj parazitaj kernoj, la tiel nomataj **agamontoj**, kaj okazas dividiĝoj, tiel estiĝas el la plasmodio la pli supre jam priskribitaj individuoj. Tiuj formas la sekse reproduktiĝantan generacion kaj forlasas la mastron. La virbestetoj estas pli malgrandaj ol la inaj (seksa duformismo) kaj krociĝas je ŝi ĝis ties fekundigo aŭ eĉ penetras ŝin.

El la fekundiĝintaj ovoĉeloj evoluas **svarmolarvoj**, kiuj forlasas la patrinan besteton per disŝiro de la korpa muro. Ankaŭ ili havas cilian kovraĵon, en kiu situas la internaj ĉeloj. Se ili atakas mastron kaj eniras ĝin, ili perdas la kovraĵon kaj internaj ĉeloj zorgas pri formado de novaj plasmodioj.

Kategorio:Senvertebruloj
Pepe Domingo Castaño

**José Domingo CASTAÑO** (naskiĝis la 8-an de oktobro 1942 en Dodro, Provinco Korunjo kaj mortis la 17-an de septembro 2023) estis hispana kantisto, anoncisto kaj radia parolisto.

Li laboris en S.E.R (Hispana Societo de Radio-elsendoj), en la programo "Sporta Karuselo" (hispane *Carrusel Deportivo*).
La 27an de aŭgusto novan programon li komencis en Populara Radio (Ĉeno COPE), "Luda tempo" (hispane, *Tiempo de juego*) kun Pako González, Manolo Oliveros kaj aliaj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la programo "Sporta Karuselo" (hispane) 
* oficiala retejo de COPE
* retpaĝo de Pepe Domingo Castaño en la retejo MySpace

Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sportaj ĵurnalistoj
Blazono de Finnlando

La **blazono de Finnlando** havas siajn originojn en la jaro 1581, kiam Finnlando ankoraŭ apartenis al Svedio.

## Historio 
La sveda reĝo Johano la 3-a donis al Finnlando blazonon, kiu konsistis el ruĝa ŝildo sur kiu videblis ora leono.

eta|maldekstra|140px|stiligita blazono sur la "finnlanda domo" en Hamburgo, Germanio
Sur la blazonŝildo ŝvebas krono. Tiu blazono tamen nur validis por "Vera Finnlando" (svede *Egentliga Finnland*, finne *Varsinais-Suomi*), la teritorio ĉirkaŭ la urbo Turku (svede *Åbo*) inkluzive de la insularo Alando (*Åland*) kun Turku kiel ĉefurbo.

Kiam Finnlando iĝis sendependa ŝtato en 1917, la sveda blazono por Finnlando deklariĝis la finna ŝtata blazono. Tamen la krono estis forprenita kaj oni faris iujn ŝanĝojn: ekzemple nur bildiĝas naŭ rozoj, kiuj nun ne estas tie pri dekoro, sed reprezentas la naŭ historiaj provincoj de Finnlando.

La ora leono en sia karapace protektita brako tenas rektan eŭropan glavon, per la kruroj detruante tataran sabron. En la nuna ŝtata flago de Finnlando tiu blazono ankaŭ videblas en la mezo de la kruco.

Kategorio:Naciaj simboloj de Finnlando
Kategorio:Historio de Finnlando
Finnlando
Kategorio:16-a jarcento en Finnlando
Kategorio:20-a jarcento en Finnlando
Emblemo de Francio

Nun, **Francio** havas nur unu oficialan **emblemon**, nome, sian flagon bluan, blankan, ruĝan.

Ekde la Franca Revolucio oficiale ne plu havas **ŝtatan blazonon**, ĝin anstataŭas la ĉi tie bildigita heraldikeca insigno ekde la jaro 1953, kiu funkcias kiel kvazaŭ oficiala nacia emblemo de Francio.

## Priskribo 
La ŝtata emblemo de Francio estas blua ovalo, sur kiu troveblas ora liktora fasko. La liktora fasko estas kunligita per oraj rubandoj kaj la ora hakilo faskocentre estas turnata dekstren (heraldike maldekstren). Sur la liktora fakso troveblas ora banderolo, kiu montras la moton de Francio „Liberté, Egalité, Fraternité“ (*libero, egaleco, frateco*). La simbola fakso ĉirkaŭatas de kverkaj kaj olivaj branĉoj. La blua ovalo limiĝas per la ĉeno de la Honora Legio. La priskribita kaj bildigita emblemo estas uzata fare de la francia ministerio pri eksteraj rilatoj kaj lastatempe ankaŭ fare de la prezidanto de Francio - tamen laŭ la klarigo ĝi daŭre ne estas oficiala ŝtata blazono.

## Historio 
Post la Franca Revolucio estis forigitaj ĉiuj emblemoj, kiuj rilatis al la antaŭa monarkio. Tio havis la sekvon ke Francio estas la sola eŭropa ŝtato kiu ne havas oficialan ŝtatan blazonon.
La nuntempa ŝtata emblemo enkondukiĝis en 1905 kaj en 1953 kompletiĝis per la ĉeno de la Honora Legio.

Kategorio:Naciaj simboloj de Francio
Kategorio:Historio de Francio
Francio
Zundert

eta|Urbodomo
eta|Preĝejo, ĉe kiu laboris la patro de Van Gogh kiel pastro
**Zundert** () estas komunumo de Nederlando, en la provinco Nord-Brabanto ĉe la landlimo al Belgujo.
Loĝas 21.084 loĝantoj sur areo de 119,84 km² (2006).
Zundert situas ĉe la vojo de Breda al Antverpeno kaj konsistas el la kvartaloj Zundert, Achtmaal, Klein-Zundert, Rijsbergen kaj Wernhout.

La municipo famas ĉefe kiel naskiĝloko de la pentristo Vincent van Gogh.

## Famuloj 
*Naskiĝintoj en la urbo*

*Vincent van Gogh (1853-1890), nederlanda pentristo
* Theodorus (Theo) van Gogh (1857-1891), artkomercisto kaj kolektisto, juna frato de Vincent van Gogh

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Brabanto
Kategorio:Municipoj de Nord-Brabanto
Blazono de Ĉeĥio

La **blazonoj de la Ĉeĥa Respubliko** enkondukiĝis en 1993, kiam la Ĉeĥa Respubliko ekestis kadre de la malfondo de Ĉeĥoslovakio.

## Priskribo 
### La granda blazono 
La *granda blazono de la Ĉeĥa Respubliko* estas kvaronigita kaj montras la blazonon de la landoj de la bohemia reĝa kronlando, montrante la blazonon de la kerna lando Bohemio duoble.

Heraldike dekstre supre kaj maldekstre sube (el la vidpunkto de la spektanto maldekstre supre kaj dekstre sube) montratas la bohemia leviĝanta arĝenta leono kun duobla vosto, ora lango kaj ora foliokrono sur ruĝa fono - simbolo do por Bohemio. Maldekstre supre videblas aglo en ŝaktabulosimila ruĝa-arĝenta pluma dekoro, kun ora foliokrono, arĝenta krono kaj lango, sur blua fono - simbolo por Moravio, kaj dekstre sube aglo kun nigraj kruroj kaj lango, kaj kun arĝenta trifolio en la ungoj kaj ora foliokrono sur arĝenta fono por Silezio, kies sudorienta parto apartenas al Ĉeĥio (ĉeĥa Silezio).

dosiero:Small coat of arms of the Czech Republic.svg|blazono de Bohemio
dosiero:Znak Moravy.svg|blazono de Moravio
dosiero:Znak Slezska.svg|blazono de Silezio

eta|140px|malgranda blazono de la ĉeĥia respubliko

### La malgranda blazono 
En la *malgranda blazono de la Ĉeĥia Respubliko* bildiĝas leviĝanta arĝenta leono kun duobla vosto, ora lango kaj ora foliokrono sur ruĝa fono - ĝi identas al la tradicia blazono de Bohemio.

Kontraste al la granda ŝtata blazono, kiu uzatas por la formala reprezentigo de la ŝtato (ekzemple ĉe oficialaj registaraj konstruaĵoj kaj ĉe la ŝtataj limoj),la malgranda blazono aparte uzatas sur paperaĵoj pri decidoj, administraj aktoj kaj aliaj dokumentoj de ŝtataj aŭ publikaj institucioj. Precipe ĝi trovatas sur oficialaj stampoj kaj dokumentoj (ekzemple verdiktoj de juraj procesoj kaj universitataj diplomoj).

## Vidu ankaŭ 
* Flago de Ĉeĥio
* Kde domov můj, la nacia himno de Ĉeĥio
* la historia blazono de Ĉeĥoslovakio

## Referencoj 
Kategorio:Naciaj simboloj de Ĉeĥio
Kategorio:Historio de Ĉeĥio
Ĉeĥio
Engana montominao

La **Engana montominao** aŭ Engana minao (*Gracula enganensis*) estas membro de la familio de sturnedoj kaj ganro de montominaoj kiuj estas nigrecaj birdoj kun flavoranĝaj bekoj kaj flavaj bridoj aŭ karnecaj strioj en vizaĝo kaj nuko. Tiu estas endemiaj loĝanta birdospecio de la insulo Engano, ĉe okcidente de la suda pinto de Sumatro.

Tiu specio kaj *G. indicus* kaj *G. robusta* ofte estas traktata kiel samspecifa kun *G. religiosa*. Ĝi estas monotipa.

## Aspekto 
La Engana montominao estas fortika birdo kun ĉefe nigra plumaro. Ĝi havas brilan oranĝoflavajn makulojn de nuda senpluma haŭtaĵo kaj karnecaj flavaj bridoj flanke de la kapo kaj ĉe nuko. Ĝi estas ĉirkaŭ 27&nbsp;cm longa, tio estas iom pli malgranda ol la de Barato Komuna montominao.

Ĝi havas ĝeneralan turkizbrilan nigran plumaron, purpurnuancan en kapo kaj kolo. Estas grandaj blankaj flugilmakuloj rimarkindaj dumfluge. La dika beko kaj fortaj kruroj estas brilflavaj.

## Kutimaro 
Tiu birdo estas arborema, kaj troviĝas ĉefe laŭlonge de arbarbordoj. Kiel ĉe plej parto de sturnedoj, ankaŭ la Engana montominao estas ege ĉiomanĝanta, kaj manĝas frukton, nektaron kaj insektojn.

## Referencoj 
*

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Philibert Jacques Melotte

Naskis lin belgaj gepatroj elmigrintoj dum la Francia-Prusia Milito de 1870.

En 1908, en la Reĝa Grenviĉa Observatorio li malkovris sateliton de Jupiteron, kiu tiam ricevis nomon "Jupitero VIII", kaj kiu, en 1975 estis nomita Pazifao.

La , li malkovris unu asteroidon, kiu ricevis nomon 676 Melitta, laŭ "*Melisa*", vorto de la *atika lingvo* (malnova gerka dialekto) por "*abelo*" (sed la simileco inter ĉi tiu vorto kaj la nomo de la malkovrinto ne estas hazardo).

En 1915, li eldonis katalogon de 245 stelamasoj. Iuj amasoj, kiuj ne figuris en pli konataj katalogoj, estas foje nomitaj laŭ ilij numeroj en la katalogo de Melotte. Tiel, la malfermita stelamaso de la Berenica Hararo estas foje nomata *Melotte 111* (aŭ *Mel 111*).

En 1926 li remalkovris galaksion, kiun Max Wolf estis malkovrinta en 1909. Knut Lundmark helpi lin elmontri, ke ĝi estas vera galaksio, kiu ricevis la nomon Galaksio de Wolf-Lundmark-Melotte (aŭ mallonge: WLM)

## Honoro 
Li ricevis la Médalon Jackson-Gwilt de la Royal Astronomical Society en 1909.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologio, de la Royal Astronomical Society
Cadbury

[eta|dekstra|300px|Fabriko ĉe [Somerdale el burĝono de 1919 kun Fry's]]

**Cadbury** estas firmao kun ĉefa branĉo en Britio kaj aliaj en Usono, Irlando, Aŭstralio kaj aliaj landoj. Ĝi estis nomita *Cadbury Schweppes* el 1968 ĝis 2008. Ĝia ĉokolado *Cadbury Dairy Milk* estas justkomerca en diversaj landoj.

La historio de la firmao ekis en 1824 kiam John Cadbury vendis teon, kafon, kaj trinkeblan ĉokoladon, kion li mem produktis, ĉe Bull Street en Birmingham, Anglio.

Kategorio:Britaj firmaoj
Kategorio:Britaj varomarkoj
Kategorio:Ĉokolado
Ján Göldrich

**Ján Göldrich** (1933 - 2008), slovaka esperantisto. Li konatiĝis kun Esperanto en sia naska Liptov-regiono dum gimnaziaj studoj en Liptovský Mikuláš . Liaj esperantaj komencoj estis ligitaj kun Miloš Droppa kaj Milan Zvara, kiuj estis kunstudentoj en la sama gimnazio.

Profesie li laboris kiel profesoro en gimnazio de Handlová. Li apartenis inter adeptoj de filozofio de interna ideo de Esperanto. Ĉiam prezentis sian internaciismon kaj sian profundan rilaton al filozofio. Krom filozofio lia granda hobio estis esperanta literaturo. Li verkis filozofiajn eseojn kaj dum E-renkontiĝoj estis regula ĵuriano por originalaj kaj tradukaj verkoj.

Li multe publikigis pri Esperanto-movado kaj pri la lingvo en esperantaj kaj neesperantaj periodaĵoj. Membro de SEA kaj individua membro de UEA li estis de la jaro 1969. Longajn jarojn li estis funkciulo en diversaj niveloj de E-movado en Slovakio. Pli ol dudek jaroj li estis gvidpersono de E-klubo „Ministo“ en Handlová, kie li ankaŭ instruis la lingvon. Li estis de 1990 ĝis 1993 prezidanto de Mezslovakia regiona komitato de SEA kaj laboris kiel membro kaj poste kiel vicprezidanto de SEA. Pro sia laboro estis honorigita per bronza insigno de SEA.

J. Göldrich aktivadis ankaŭ internacie. Li laboris kiel komitatano de OSIEK. Li estis regula partoprenanto kaj preleganto dum konferencoj de OSIEK. Danke al Esperanto li ofte vojaĝis kaj kelkfoje partoprenis en UK-oj. Lia skriba verkaro estas granda, bedaŭrinde dissemita en multaj periodaĵoj. Altnivele estis taksitaj liaj artikoloj pri praktika laboro en E-klubo. Lia laste eldonita verko **Esperantaĵo** eldonis kiel bibliofilo en 2007 Biblioteko de G. F. Belopotocký en L. Mikuláš.

Göldrich, Ján
Göldrich, Ján
Nebikon

**Nebikon** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 2273 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Nebikon situas ĉe la alfluejo de Luthern al Wigger en la transirzono de la Antaŭalpoj al la Svisa Mezlando. Sude la komunumo estas ĉirkaŭita de antaŭalpaj montetoj, kiuj estas tipa por la monteta regiono de la distrikto Willisau. La setlejzono de Nebikon praktike komplete kunkreskis kun tiu de la najbaraj komunumoj Altishofen kaj Dagmersellen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,73&nbsp;km², de kiuj 40,1% estas kovritaj de arbaro, 38,2% servas por agrikulturo kaj 20,7% por setlado. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 671 m s.m. sur la monto *Santeberg*, dum la plej malalta punkto situas sur alteco de 472 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Wigger ĉe la norda komunumlimo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Nebikon limas en nordoriento al Dagmersellen, en sudoriento al Egolzwil, en sudo al Schötz, en sudokcidento al Ebersecken, kaj en nordokcidento al Altishofen.

## Trafiko 
Nebikon disponas pri stacidomo de la grava nord-sudlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Lucerno. La stacidomo de la komunumo estas la nodopunkto de diversaj buslinioj al la ĉirkaŭaj komunumoj.

En la komunumo disbranĉiĝas la kantonaj ĉefvojoj de Dagmersellen al Willisau kaj de Dagmersellen tra Wauwil al Sursee. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas sude en Dagmersellen en distanco de nur 3&nbsp;km.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Nebikon datiĝas el la jaro 893 kiel *Nevinchova*.

Dum mezepoko la vilaĝo apartenis al la Habsburgoj. La vilaĝon administris la Senjoroj de Büttikon. En la jaro 1407 la Grafejo Willisau estis aĉetita de la urbo Lucerno kaj kun ĝi ankaŭ Nebikon fariĝis lucerna. La administrado de la Senjoroj de Büttikon tamen ĉesis nur en la jaro 1415 per la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo. En la jaro 1424 la lucernanoj ankaŭ akiris la malaltan jurisdikcion pri la komunumo. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la komunumo estis parto de la voktejo Willisau kaj ek de 1803 ĝi estas komunumo de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nebikon (stacidomo)

## Bildoj 

Dosiero:Nebikon stacidomo 085.jpg|Stacidomo de Nebikon
Dosiero:Nebikon faktrabdomo 081.jpg|Fatrabdomo en la centro de Nebikon
Dosiero:Nebikon Trafikcirklo 096.jpg|Trafikcirklo en Nebikon
Dosiero:Wigger en Nebikon 091.jpg|Wigger en Nebikon

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Nebikon
* Profilo de la Komunumo Nebikon en la retejo de la kantono
* Nebikon en la Historia Leksikono de Svislando
René Berkovits

**BERKOVITS René** [pr. berkoviĉ:t] estis hungara internistino kaj neŭrologino naskiĝinta en Nadjvarado 9-an de aprilo 1882 kaj mortinta en 1928.

## Kariero
Berkovits akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1904 kaj loksidiĝis en sia naskiĝurbo, partoprenis en la agado de la loka *Társadalomtudományi Társaság*, apartenis al la amika rondo de Endre Ady kaj Holnap. Ekde 1911 ŝi estis magistrata kuracisto de la urbo, dum la unua mondmilito komandantino de la epidemia malsanulejo. Berkovits mortigis sin.

## Verkoj
**A dresdeni egészségügyi kiállítás tanulságai* (Nagyvárad, 1911); 
**Amerikai impressziók* (A nagyváradi Társadalomtudományi Társaság kiadványai, 1913. 5. sz.); 
**Lelki epidémák* (A Huszadik Század Könyvtára, 54. kötet; Bp., é. n.).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj magistrataj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj internistoj
László Berkesy

**BERKESY László** [pr. berkeŝi] estis hungara kuracisto, internisto kaj radiologo naskiĝinta en Nadjvarado 4-an de septembro 1897 kaj mortinta en Segedo la 25-an de aŭgusto 1967.

## Kariero
Berkesy laboris en Segedo en klinikoj pri internaj malsanoj kaj pri radiologio, estis universitata docento. Lia esplorkampo estis la infektaj malsanoj, radiologia diagnostiko kaj gastroenterologio. 

## Verko
**Fertőzéses syndromák* (en: Purjesz B.: A belgyógyászat és határterületeinek syndromái, Budapeŝto, 1965).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj

Kategorio:Hungaraj radiologoj
Géza Berey

**BEREY Géza** [pr. berei] estis hungara ĵurnalisto naskiĝinta en Satmaro 17-an de januaro 1908 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de aŭgusto 1982. Berey estis la edzo de ĵurnalistino Piroska Csányi.

## Kariero 
Berey estis kunlaboranto de *Szamos*, *Szatmári Újság*, Aradi Közlöny, Brassói Lapok, Független Újság, Keleti Újság. Li redaktis en 1930-31 *Nagykároly és Vidéke*, en 1931 *Szamos*, en 1932 *Mai Nap*. Li estis kondamnita trifoje de rumanaj aŭtoritatoj je senliberigo. En 1938 li translokiĝis en Hungarujon kaj iĝis kunlaboranto de *Délmagyarország* de Segedo, en 1943-44 ĝia ĉefredaktoro kaj posedanto. Post la germana okupado (19-a de marto 1944) oni arestis lin, internigis kaj forportis en Dachaun. Post 1945 li denove estis ĵurnalisto.

## Verkoj 
* Amerika (raportromano, Szatmár, 1933);
* *Erdélyi monográfia* (red. kun Aladár Várady, Szatmár, 1935);
* *Néhány szó az újságírásról* (studo, Szatmár, 1936);
* *A magyar újságírás Erdélyben 1919-1939* (Szeged, 1940);
* *Hitler-Allée* (rakontoj, Bp., 1979)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
György Beretzky

**BERETZKY György** [pr. berecki] estis hungara juristo, vicprefekto naskiĝinta en Zilah 1807 kaj mortinta en Krasznamihályfalva en 1876.
## Kariero
Beretzky studis en Zilah, Koloĵvaro kaj Marosvásárhely. Li estis unu el reprezentantoj de la reformgeneracio de Partium. Li mastrumadis unue en sia propra bieno, poste li iĝis bienadministranto de Ferenc Wesselényi. Dum la hungara revolucio de 1848 en aŭtuno de 1848 li organizis la defendon de la departemento Közép-Szolnok, poste li varbis la honvedbatalionon 31-an. En 1861 li iĝis vicprefekto de Közép-Szolnok, sed li abdikis jam en la sama jaro kaj poste nur mastrumadis. Liaj rememoraĵoj restis grandparte en manuskripto.
## Verkoj
**B. Gy. Emlékiratából* (Zilah, 1913).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Nagyhajmás

**Nagyhajmás** [nadjhajmAŝ], germane **Heimasch**, kroate **Hajmaš** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. En la loknomo nagy signifas hungare: granda kaj faras diferencon de Kishajmás.
eta|140px|maldekstre|Blazono de Nagyhajmás
280px|eta|Luterana preĝejo de Nagyhajmás
280px|eta|Romkatolika preĝejo de Nagyhajmás

## Bazaj informoj 
* Areo: 18&nbsp;km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 7343
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°22′22″N 18°17'20″E

## Situo 
Nagyhajmás situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Sásd troviĝas 24, Komló 38, Pécs 55, Budapeŝto 176 &nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el la 14-a jarcento laŭ tiama hungara ortografio *"Hagmas"*. En 17-a jarcento sudslavoj, baldaŭe kroatoj kaj germanoj alvenis. En 1862 vivis en Nagyhajmás 1039 homoj, (363 germanoj), en 1880 808 germanoj, 160 serboj kaj 80 hungaroj. En 2001 la germanoj kaj ciganoj estis po 4 %.

En Nagyhajmás migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* restaĵo de romkatolika kapelo konstruiĝis en la 12-a jarcento, en 1836 preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka alkonstruiĝis
* luterana preĝejo de 1928

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Respondec-difuzo

**Respondec-difuzo** (-dividiĝo) estas tiu fenomeno, ke farenda tasko ne estas farata aŭ alprenata spite al sufiĉa nombro kaj atento de la konvenaj personoj. 

La nocio korelacias al respondeco kaj estas uzata science en la psiĥologio, pedagogiko same en la organiza sociologio.

En la konduta esploro, analizante la konduton de la rigardantoj dum krimago, oni konstatis, ke ĉeesto de pluraj rigardantoj povas malpliigi eblecon por helpado (rigardanto-efiko, ĉestara efiko). 

Dum esploro de taskodivido en organizaĵoj, la sociologio ĉiam denove trafas la fenomenon, ke agadoj, kiujn eĉ la laboristoj traktas gravaj, ne estas efektivigataj, se la laboristoj mem decidas kiu plenumu la taskon (mankanta aŭ neklara tasko).

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Psikologio
Óbánya

**Óbánya** [ObAnja], germane **Altglashütten** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. La loknomo signifas hungare: malnova minejo.
180ra|eta|maldekstre|Blazono de Óbánya
eta|Ĉefstrato de Óbánya
eta|Katolika preĝejo de Óbánya

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 7695
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°13′20″N 18°24'21″E

## Situo 
Óbánya situas en montaro Mecsek en valo, laŭ rojo, fine de 3&nbsp;km-ojn longa sakovojo el ĉefvojo Pécs-Budapeŝto. Pécsvárad troviĝas 14, Pécs 32, Villány 59, Budapeŝto 172 &nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam en la mezepoko, tamen kiel memstara vilaĝo menciiĝis unuafoje nur en 1773 en germana formo *"Alte Glashütte"*. En 2001 la germanoj estis 30 %. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de germanoj, vendejo, drinkejo, glaciaĵejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* panoramo de la vilaĝo
* kampadejo
* turista tranoktejo kaj turistaj vojetoj
* ruinoj de fortikaĵo
* katolika preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kovácsszénája

**Kovácsszénája** [kovAĉsEnAja] estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs. La loknomo signifas hungare: fojno de forĝisto. La historia loknomo estis *Kovacéna*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 47
* Poŝtkodo: 7678
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°10′19″N 18°06'28″E

## Situo 
Kovácsszénája situas sur deklivoj, laŭ rojo, fine de sakovojo. Pécs troviĝas 22, Budapeŝto 200 &nbsp;kilometrojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1290. Dum regado de la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis. En la 18-a jarcento pestoj okazis. Depost la socialismo germanoj kaj nederlandanoj aĉetis domojn por ripozadi.

En Kovácsszénája migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* fiŝkaptista lago
* mezepoka ŝtonminejo

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
La terpommanĝantoj

***La terpommanĝantoj*** (nederlande: *De Aardappeleters*) estas olepentraĵo sur kanvaso de 81,5 je 114,5 cm de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. Ĝi estis pentrita en aprilo de la jaro 1885 en Nuenen kaj troviĝas nuntempe en la muzeo Van Gogh en Amsterdamo, Nederlando.

## Priskribo 
eta|maldekstra|Skizoj: manoj de la terpommanĝantoj.
*La terpommanĝantoj* estas la unua granda verko de Van Gogh, pri kiu li laboris dum kelkaj monatoj. Ĝi prezentas en malhela etoso familian grupon kiu montras sian malriĉecon ĉefe pro la propra mallumeco krom la fakto ke ili manĝas povran pladon kia terpomoj.

Kategorio:Pentraĵoj de Vincent van Gogh
Kategorio:Aperis en 1885