open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Larmiga gaso

**Larmiga gaso** estas kemiaĵo, plej ofta maltumultiga ilo dismonde.

## Efikoj 
* forta larmumo, salivfluo;
* malfacila spirado, tusado, aersopiro, brustopremo;
* peza kapdoloro, vomemo, svingemo;
* iritado de la malseka mukozo, okulo, haŭto, ruĝiĝo.

Ĝi ne kaŭzas restantajn damaĝojn, sed gravajn ja, kiam oni de proksimo enspiras la gason.

## Konsisto 
### CS 
eta|250px|dekstra|Molekulo de CS-gaso, C10H5ClN2
CS estas la plej disvastiĝinta bazmaterialo por larmogaso, kiu estas orto-klorobenziliden-malononitrilo (C10H5ClN2). Ĝia degela punkto estas 93–, bolpunkto 310–. Ĝi venenigas la akvajn organismojn. La nomo „CS” aludas la kemiistoj Ben Corson kaj Robert Stoughton, kiuj malkovris la materialon en 1928.

### CR 
CR estas adibenz-oksazepino kaj est 6-10-oble pli forta ol la CS. Ĝi kaŭzas intensan haŭtan iritacion kaj doloron, tusadon, eĉ provizoran blindecon, tiel kaŭzante panikon.

### CN 
CN, kloroacetofenono (C8H13ClO)

### Pipro 
naturdevena efikaĵo, aldonaĵoj por ŝprucado

### Amonio 
## Uzo 
eta|250px|dekstra|Mana paf-ĵetilo...
eta|250px|dekstra|...pafaĵo

Ĝi estas ĵetita per grenadĵetilo antaŭ la tumultantoj. Ĝi eligas la gason en formo de aerosolo. La instanco uzas ankaŭ kontraŭ futbal-huliganoj.

Civitano rajtas en multaj landoj kunporti sprajon por persona uzo kontraŭ rabistoj, atakantaj homoj, bestoj.

## Protekto 
Sen gasmasko, teksaĵo trempita en karbondioksida akvo, vinagro, citronsuko. Oni povas uzi grasajn kremojn sur la haŭto por eviti iritacion de la haŭto.

Oni devas eviti uzon de kontakta lenso.

## Vidu ankaŭ 
* Pipra aerosolo
Zarah Leander

**Zarah LEANDER** (15-an de marto 1907 en Karlstad; 23-an de junio 1981 en Stokholmo; fakte *Sara Stina Hedberg*) estis sveda aktorino kaj kantistino.

Ŝi prezentis sin en 1929 pro la sveda revua reĝo Ernst Rolf kaj ŝi iĝis per li stelulo. Ŝi surdiskigis 80 kantojn ĝis 1936. Ŝia trarompo okazis en Vieno, la 1-an de septembro 1936, kiam ŝi  ludis en opereto *Axel an der Himmelstür*. Ŝi subskribis kontrakton kun germana Ufa la 28-an de oktobro 1936 kaj de 1937 ĝis 1942 estiĝis ŝiaj plej famaj filmoj: *Zu neuen Ufern* (1937), *La Habanera* (1937), *Heimat* (1938), *Es war eine rauschende Ballnacht* (1939), *Die große Liebe* (1942), *Der Weg ins Freie* (1941), *Damals* (1942). Zarah Leander restis sveda ŝtatano kaj montris sin ĉiam nepolitika artistino.

Ŝi forlasis Germanion la 10-an de novembro 1942 kaj revenis al Gut Lönö, Svedio, kiun ŝi heredis en 1939.

Post la dua mondmilito, ŝi rekomencis la filmadon, kantadon en Svislando (1947). Poste ŝi ludis ĉefe en teatroj.

## Aŭtobiografio 
* *Es war so wunderbar. Mein Leben.* Hamburg: Hoffmann u. Campe. 1973. ISBN 3-455-04090-X

Kategorio:Svedaj aktoroj
Kategorio:Svedaj kantistoj
Kategorio:Svedaj muzikistoj
Pál Gyulai (kritikisto)

**GYULAI Pál** (djulai) estis hungara literaturkritikisto, poeto, verkisto naskita en Koloĵvaro 25-an de januaro 1826 kaj mortinta en Budapest la 9-an de novembro 1909.

## Biografio 
Pál Gyulai studis en sia naskiĝurbo. Li komencis sian kritikistan karieron en 1850 en *Pesti Röpívek*. En 1853 kune kun Albert Pákh li redaktis la revuon *Szépirodalmi Lapok*. Inter 1855-1856 kun sia studento Tamás Nádasdy li studis en Berlin, Parizo, München. Ekde 1858 li instruis en Koloĵvaro. En 1860 li fariĝis membro de Societo Kisfaludy. En 1862 li revenis en urbon Pest kaj helpredaktis la revuon Szépirodalmi Figyelő, ekde 1873 li redaktis la revuon Budapesti Szemle. Inter 1876-1892 li estis universitata profesoro en Budapeŝto. En siaj lastaj jaroj li redaktis nur la revuon *Budapesti Szemle*.

## Ĉefaj verkoj 
* Egy régi udvarház utolsó gazdája (1867) (http://mek.oszk.hu/00600/00666/index.phtml)
* Vörösmarty életrajza (1866) (http://mek.oszk.hu/04700/04740/index.phtml)
* Romhányi (1869–1872)
* Összes munkái (1902) (http://mek.oszk.hu/00600/00665/index.phtml)
* Kritikai dolgozatok 1854–61 (1908)
* Dramaturgiai dolgozatok (1908)
* Bírálatok 1861–1903 (1911)
* Emlékbeszédek (1914)
* Válogatott művei (1956) (http://mek.oszk.hu/04900/04968/index.phtml)
* Bírálatok, Cikkek, Tanulmányok (1961)
* Levelezése 1843-tól 1867-ig (1961)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj en Hungara Elektronika Biblioteko
* Gyulai Pál művei 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj kritikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Zoltán Thury

dekstra|eta
**THURY Zoltán** (turi) estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita la 7-an de marto 1870 en Koloĵvaro la 27-an de aŭgusto 1906 en Budapeŝto. Liaj gefiloj estis Lajos Thury kaj Zsuzsa Thury, lia bofrato estis Miksa Marton.

## Biografio 
Zoltán Thury estis filo de oficiro. Komence li estis migrantaktoro, poste li fariĝis ĵurnalisto ĉe ĵurnalo *Kolozsvár* de István Petelei. Li translokiĝis Budapeŝton, sed kiel ĵurnalraportisto li pasigis du jarojn en Germanujo, precipe en Munkeno (1893-1895). Reveninte Budapeŝton li laboris kiel radaktoro unue ĉe *Pesti Napló*, poste *Budapesti Napló*, fine *Nap*.

## Verkoj 
* Regénymesék (1894)
* Tárcanovellák (1894)
* Bolondok (1897)
* Ulrich főhadnagy és egyéb történetek (1898)
* Katonák (1898)
* Asszonyok (1900)
* Egyszerű történetek (1901)
* Útravaló (1901)
* Kende Miklós végrendelete és egyéb történetek (1903)
* Elbeszélések (1906)
* Az ember, aki haza ballagott (1907)
* Thury Zoltán összes művei (1908) (http://mek.oszk.hu/04300/04300/index.phtml)
* Előbb meg kell halni (1959)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

T
István Petelei

**PETELEI István** estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Marosvásárhely la 13-an de septembro 1852 kaj mortinta en Kolozsvár la 5-an de januaro 1910.

## Biografio 
Ekde 1872 Petelei studis filozofion en universitato de Budapeŝto kaj ekde 1880 fariĝis ĵurnalisto en Koloĵvaro ĉe *Kelet*, poste *Kolozsvári Közlöny*. En la sama jaro li estiĝis membro de Societo Petőfi. Inter 1886 kaj 1891 li estis redaktoro de gazeto *Kolozsvár*. Li estis prezidento de Kemény Zsigmond Társaság. Pro sia grava malsano post 1891 li vivis retiriĝinte en Marosvásárhely, fine li mortis en mensmalsanulejo en Koloĵvaro.

## Ĉefaj verkoj 
* Keresztek (elb., Bp., 1882);
* Az én utcám (elb., Bp., 1886);
* A fülemile (r., Bp., 1886);
* Jetti (elb., Bp., 1894);
* Felhők (elb., Bp., 1897);
* Vidéki emberek (elb., Bp., 1898);
* Az élet (elb. I – II., Bp., 1905);
* Elbeszélések (I – II., Kolozsvár, 1912);
* Lobbanás az alkonyatban (Bisztray Gyula bevezetőjével, Bp., 1955)

## Bibliografio 
* Péterfy Jenő összegyűjtött munkái (III. Bp., 1903);
* Aladár Schöpflin: Magyar írók (Bp., 1919);
* Gyalui Farkas: P. küldetése (Kolozsvár, 1935);
* András Diószegi: Turgenyev magyar követői (Tanulmányok a magyar-orosz irodalmi kapcsolatok köréből, I – II., Bp., 1961).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj en MEK

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungariaj armenoj
Jakob von Uexküll

eta|Jakob von Uexküll
**Jakob von UEXKÜLL** (*  en Upsalo) estas sved-germana filatelisto kaj filantropo, fondinto de **Premio de ĝusta vivmaniero** (*Right Livelihood Award*).

## Vivo 
Li devenas el germana-sveda-balta familio: Lia avo estis la biologo Jakob Johann von Uexküll, kreinto de la vorto *"medio"* kaj tiusence iniciatinto de ekologio. Lia patro estis sveda ĵurnalisto *Gösta von Uexküll*, membro de historia nobela familio de germanaj baltoj, kiuj havas sian familian nomon laŭ familia kastelo kaj urbeto Uexküll en Livonio, kiu situis tie kie nun troveblas la urbeto Ikšķile en Latvio.

Jakob von Uexküll, ŝtatano de Germanio kaj Svedio, naskiĝis en Upsalo, kreskis en Hamburgo kaj nun vivas en Londono. Li studis filozofion, politikon kaj ekonomion kaj en 1966 magistriĝis en la Oksforda universitato. Li estas edzo kaj patro de tri gefiloj.

Li estis profesia filatelisto, sed en 1980 li vendis sian kolekton. Per tiu mono li fondis la fondaĵon *Right Livelihood Foundation*, kiu ĉiujare aljuĝas la Premion de ĝusta vivmaniero (ankaŭ konata kiel *„Alternativa Nobel-premio“*).

Li mem aktive engaĝiĝis por ekologio: de 1987 ĝis 1989 li estis deputito de la Verduloj en la Eŭropa Parlamento, kaj de 1989 ĝis 1990 li estis estrarano de Greenpeace-Germanio. En 2004 li fondis la Konsilion pri Estonteco de la Mondo.

## Distingoj 
* 1999 - *Salzburger Landespreis für Zukunftsforschung* (Premio de Salcburgio pri Scienco de Estonteco)
* 2006 - *Binding-Premio por natur- kaj medio-protektado* en Vaduz, Liechtenstein
* 2009 - Federacia Meritkruco

## Eksteraj ligiloj 
* 
* www.worldfuturecouncil.org - World Future Council (Initiato Monda estonteco)
* www.rightlivelihood.org - Premio de ĝusta vivmaniero

Kategorio:Germanaj filantropoj
Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Komló

**Komló** [komlO] estas minurbo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló, kies centro estas. Komló signifas: lupolo. Fine de  la urbo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Geografio 
Komló situas en montaro Mecsek, laŭ flankovojoj, fine de fervojo el Sásd. Pécs estas proksime.
eta|Konstruaĵo en Komló

## Historio 
Pri frue romianoj loĝis tie. En la hungara erao ĝi estis eklezia bieno. La turkoj okupis la vilaĝon en 1543, la loĝantaro multe suferis sed restis viva. Ne nur en Pécs, sed ankaŭ en Komló oni trovis nigran karbonon. Pro la liverado el Sásd funkciis fervojo, kiu funkciis ĝis 2007. La komunumo vivis sian glorian vivon dum la socialismo. En 1950 estraro de la urba fabriko ricevis premion Kossuth. Ĝi iĝis **socialista urbo**. La plej grandaj laboroj okazis en 1953. Tiutempe oni kolektis tiujn homojn, kiuj estis *malamikoj de la socialismo*, ili soldatiĝis kaj trudlaboris en la minejo aŭ en la urbaj konstruaĵoj. Apartenas al la urbo iama vilaĝo Sikonda, kie oni trovis en 1928 varman akvon, kiu iĝis kuracakvo. Tie kreskis feriejo. En apudaĵo de la urbo oni kultivas lupolon, pri kio la urbo ricevis la nomon. La bierfarejo troviĝas en Pécs.

## Famuloj 
En Komló naskiĝis:
* flutisto Zoltán Gyöngyössy
* ministro Árpád Gógl
* verkisto Etelka Görgey.
En la iama vilaĝo Mecsekjánosi (nun jam urboparto) mortis József Engel (negocisto).

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Barbara (Komló)
* Kalvinana preĝejo (Komló)
* ruinoj de gotika preĝejo
* *Sikonda* ekstera (iama) komunumo kun banejo kaj 2 fiŝkaptistaj lagoj

## Partneraj komunumoj 
*  Éragny, Francio
*  Neckartenzlingen, Germanio
*  Beiuş, Rumanio
*  Valpovo, Kroatio
*  Torrice, Italio
*  Pirjatino, Ukrainio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komló
Geometria transformado

**Geometria transformado** estas funkcio *F*, kiu transformas geometrian figuron *Z1* en geometrian figuron *Z2*:
:*F: Z1 → Z2*

Al ĉiu punkto *p* el figuro *Z1* respondas punkto el figuro *Z2*, kiu nomiĝas **bildo de punkto** p sub geometria transformo *F*: notacie, *F(p)*.

## Rilataj difinoj 
* **Bildo de figuro** *Z1* sub transformo *F: Z1 → Z2* estas figuro *F(*Z1*) en *Z2* konsistanta el ĉiuj punktoj en *Z2*, kiuj estas bildoj de punktoj de figuro *Z1*:
F(Z_1) = \left\{ q \in Z_2\colon \  \exists_{p \in Z_1} \ q=F(p) \right\}.
* Punkto *p* de figuro *Z* nomiĝas **fiksita punkto** de geometria transformo *F: Z → Z*, se *F(p)=p*.
* **Inversa geometria transformo**: Se transforma funkcio *F* estas bijekcio, tiam geometria transformo estas inversigebla, kaj ĝia inverso *F -1* nomiĝas ĝia **inversa transformo**. Tiam
:\forall_{q \in Z_2}\ \exists_{p \in Z_1}\ q=F(p), do ekzistas inversa geometria transformo *F -1: Z2 → Z1 tia, ke por ĉiuj p \in Z_1 \ kaj \ q \in Z_2 F^{-1}(q)=p \Leftrightarrow F(p)=q

Kategorio:Geometrio
Kategorio:Topologio
Astrala korpo

**Astrala korpo** (de la latina *astralis* „stelosimila“) estas nocio por karakterizi nevideblan, nubsimilan „kovron“, kiu (laŭ kelkaj religiaj aŭ okultismaj instruoj) ĉirkaŭas la homon respektive ties animon kaj plu ekzistas post la morto de la fizika korpo.

## En filozofio kaj religioj 
La koncepto de astrala korpo troviĝas jam en la antikva platonismo, kie oni parolas pri „anima vehiklo“ kiel ankaŭ pri „vesto“ aŭ „kovro“ de la animo; ĉi tiuj terminoj sinonime uziĝas. La karakterizo de la anima vehiklo kiel „stelosimila“ (antikva greka *astroeidés*) unuafoje aperas ĉe Proklo, filozofo el la malfrua antikva novplatonismo. Dum la Renesanco oni nomis la animan vehiklon, konata el la antikva literaturo, ankaŭ „sidera korpo“ (stela korpo); el tio estiĝis la esprimo „astrala korpo“. Similaj konceptoj ekzistas en hinduismo, ĝajnismo kaj budhismo, kie ankaŭ menciiĝas „kovroj“.

## En esoterismo 
Ankaŭ la modernaj teozofio, antropozofio kaj esoterismo supozas la ekziston de astrala korpo. Kelkaj doktrinoj, speciale la antropozofio, distingas la astralan korpon disde la *etera korpo*.

## En spiritismo 
Laŭ spiritismo **astrala korpo** estas koncepto de kelkaj mistikaj penslineoj aŭ skoloj, paralela al tio de perispirito. Laŭ kelkaj homoj, *astrala* estas sinonimo anima, nemateria. Ĉio *astrala* havas pli maldensan kaj pli rapidan vibradon ol la materia. Post la morto la animo, la spirito aŭ la konscio simple ne malaperus sed transformiĝus en delikata, etera korpo kiu portus ies personecon kaj al la morto de la fizika korpo postvivus. La **astrala korpo** respegulas la emociojn, sentojn, subkonscion, pensojn, imagojn kaj revojn.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭro;
* Perispirito;

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Religio
Sociala merkatekonomio

La **sociala merkatekonomio** (*Soziale Marktwirtschaft*) estas sistemo de ekonomia regulado starigita en Okcidenta Germanio kaj en Aŭstrio dum la malvarma milito, forte inspirita de la ordoliberalismo.

En Germanio tiu modelo estis starigita de Ludwig Erhard, ministro pri ekonomio sub la ĉefministro Konrad Adenauer, poste ĉefministro mem de 1963 ĝis 1966.

La sociala merkatekonomio pretendas esti meza vojo inter socialismo kaj kapitalismo kaj provas konservi samtempe altan kreskon, malaltan inflacion, malaltan senlaborecon, bonajn laborkondiĉojn, socialan protekton kaj publikajn servojn, per aktiva interveno de la ŝtato.

Kvankam konmence pridisputata, tiu modelo trudiĝis en Germanio kaj Aŭstrio, kaj oni kelkfoje atribuis al ĝi la "Wirtschaftswunder" (germane por *ekonomia miraklo*) de tiuj landoj. La forta ekonomia ekspansio dum proksimume tridek jaroj post la dua mondmilito povus havi ankaŭ aliajn kialojn.

## Kritikoj 
Serge Le Queau, membro de la Scienca Konsilio de ATTAC  opinias ke tiu esprimo estas "falsa amiko": *"Atentu, la termino «sociala merkatekonomio» (en la germana Soziale Marktwirtschaft) estas falsa amiko, kiel oni diras en leksikologio, ĝi estas trompa etikedo. Estas rimarkinde ke neniu interpretisto de la traktato klarigis la signifon de tiu parolturno, kiu tamen ĉie ĉeestas. Se ili ne scias ĝin, tiam estas preskaŭ pli malbone… La «sociala merkatekonomio» tute ne resendas al miksaĵo inter sociala ekonomio kaj merkatekonomio. Temas pri pensofluo naskita en la postmilita Federacia Germanio kiu kunigas konservativajn ekonomikistojn ĉirkaŭ la revuo {Ordo} (de kiu venas la alia nomo de tiu pensofluo, la ordoliberalismo. Ĝiaj fondintoj, la ekonomikistoj Walter Eucken, Wilhelm Röpke kaj Alfred Müller-Armack tre larĝe influis la ekonomian politikon de la germanaj ĉefministroj, konservativaj (CDU), sed ankaŭ socialdemokrataj (SPD), kio aŭreolis ilin per la intelekta patreco de la "okcidentgermana ekonomia miraklo".*

## Alia 
La Popola Respubliko Ĉinio parolas oficiale pri "socialisma merkatekonomio" pri sia ekonomia sistemo, kiu estas tamen (tre) malsama ol *sociala merkatekonomio*.

Eblas aserti ke Svislando adoptis sistemon de sociala merkatekonomio, tamen necesas precizigi ke la ŝtato ludas tie pli faciligan rolon protektante la ekonomiajn interŝanĝojn ol interveni, laŭ tio ke la ekonomia libereco estas garantiata en la artikolo 27 de la Feceracia Konstitucio de 1999.

## Notoj kaj referencoj 
## Bibliografio (en la franca) 
* François Bilger, 2005, L'école de Fribourg, l'ordolibéralisme et l'économie sociale de marché, (Interrete )
* François Bilger,2001, l'économie sociale de marché dans la perspective française, (Interrete )
* François Bilger, 1988, l'économie sociale de marché au siècle des allemands (Interrete )

## Vidu ankaŭ 
* Sociala ŝtato
* Socialdemokratio

Sociala merkatekonomio
Sociala merkatekonomio
Sociala merkatekonomio
Kategorio:Socialdemokratiismo
Kategorio:Historio de ekonomio
Kategorio:Ekonomio de Aŭstrio
Kategorio:Ekonomio de Germanio
Aŝramo

**Aŝramo** el la sanskrita vorto por 'fazo de la vivo', estas religia lernejo, komparebla al okcidenta monaĥejo (kaj ofte tiel nomita), kie disĉiploj vivas en komunumo kun aŭ ĉirkaŭ guruo, sed kie ofte iu ajn povas tranokti aŭ restadi por meditado, jogo, danco, prelegoj ekz. En ĉiu aŝramo oni praktikas jogon.

## Aŝramoj 
* Aŝramo de Sabarmati

Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Jogo
Mohács

**Mohács** [mohAĉ] (, ,  [mohAĉ]) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Mohács, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Urbodomo de Mohács

## Situo 
Mohács situas sur ebenaĵo, en ambaŭ bordoj de Danubo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Eszék, fine de fervojo el Villány. Ĝi havas pramon kaj gravan havenon. Por la ŝipoj la urbo estas limpasejo. Budapeŝto estas 190 km-ojn for.
eta|maldekstre|Panoramo de Mohács

## Historio 
Pri frue romianoj kaj avaroj loĝis en Mohács. La unua skriba mencio devenis el 1093, en 1394 la komunumo estis kampurbo. La turkoj venkis la hungaran armeon en 1526, kiu iĝis la plej grava okazintaĵo de la lastaj 1000 jaroj. Dum la turkoj la urbeto estis centro de la regiono. Ankaŭ en Mohács, la armeo de la germana imperiestro, kiun komandis Karolo la 5-a duko de Loreno, venkis la turkojn en 1687.

En 1857 privata fervojo konstruiĝis inter karbonminejoj de Pécs kaj haveno de Mohács. Poste tiu etapo estis parto de fervojo Transilvanio-Fiume linio. En 1920 la komunumo trovis sin proksime de la nova landlimo. Ekde 1924 ĝi iĝis urbo kaj distriktejo. La silkouzino en 1905 konstruiĝis.
eta|La Danubo ĉe Mohács
eta|Urbocentro de Mohács
eta|dekstre|Turista vidindaĵo en Mohács
eta|Pramo trafikanta ĉe Mohács
En la urbo vivas minoritatoj germanaj, serbaj kaj ciganaj.

## Vidindaĵoj 
* Placo Széchenyi (Mohács)
* Urbodomo de Mohács de 1926
* memorejo pri la batalejo

### Sakralaj vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Mikaelo (Mohács)
* Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Mohács)
* Preĝejo Stefano la 1-a (Mohács)
* Preĝejo Sankta Kruco (Mohács)
* Kapelo Dolora Sankta Maria (Mohács)
* Serba ortodoksa preĝejo (Mohács)
* Kalvinana preĝejo (Mohács)
* Luterana preĝejo (Mohács)

## Famuloj 
* en Mohács naskiĝis kaj mortis:
** popolkantisto Anka Kersics
* en Mohács naskiĝis:

** aktoroj Tamás Dunai, Sándor Gál kaj Zoltán Varga
** arkitektoj Ferenc Pfaff kaj Sándor Radó
** bankisto Hugó Tauszik B.
** József Kiss (bestokuracisto)
** biokemiisto István Láng (biokemiisto)
** Éva Szabó (ceramikisto)
** geografo Zoltán Wilhelm
** historiisto László Zsigmond
** ĵurnalisto Ottó Heinek
** kuracisto Jakab Justus
** ministro Mátyás Tímár
** operkantistoj Albert Antalffy, Kázmér Sárkány, Kolos Kováts kaj Eszter Sümegi
** pentristo Endre Rozsda
** poeto Csaba Báthori
** skulptistoj Ágnes Deli kaj Éva Mária Gábor
* en Mohács mortis:
** reĝo **Ludoviko la 1-a Jogajlido**
** armeestro Paŭlo Tomori
** ĉefepiskopo László Szalkai
** episkopo László Pál Esterházy

## Famaj nomportantoj 
* András Mohácsi, skulptisto
* Ferenc Mohácsi, kanuisto
* János Mohácsi, reĝisoro
* Mátyás Mohácsy, agronomo

## Ĝemelurboj 
*  Beli Manastir, Kroatio 1967
*  Bensheim, Germanio 1987
*  Câmpia Turzii, Rumanio 1990
*  Wattrelos, Francio 1993
*  Siemianowice Śląskie, Pollando 1999
*  Beykoz, Turkio 2008
[eta|maldekstre|Post la [Batalo de Mohács|batalo en 1526, oni ektrovas kadavron de la hungara reĝo Ludoviko]]

## Referencoj 

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Urboj ĉe Danubo
Emile Coué

eta|Esperanto-traduko de *La regado de si mem per konscia aŭtosugesto*, 1924
**Emile Coué** [emil kŭe] (naskiĝis la  en Troyes, mortis la  en Nancy), estis franca apotekisto kaj esperantisto, kiu inventis la tiel nomatan metodon Coué, alinomata aŭtosugesto, speco de terapia memhipnoto, kiu furoris precipe inter la du mondmilitoj. per kiu Coué kapablis resanigi per simpla utiligo de la imago. Nuntempe aliaj transprenis la ideon sub aliaj nomoj kiel aŭtogena trejnado kaj pozitiva pensado. Multaj kuracistoj, pedagogoj kaj psikologoj aliĝis al lia metodo, kiu oni nomiĝis "La nova skolo de Nancy". Alia esperantisto, Charles Baudouin, evoluigis la pensojn de Emile Coué.

## Biografio 
La patro de Coué estis malriĉa fervoja oficisto laboranta en Troyes. Li studis farmakologio kaj iĝis poste apotekisto en sia hejmurbo. Jam kiel junulo li renkontiĝis kun Ambroise-Auguste Liébeault, kaj partoprenis 1885-86 je ties eksperimentoj. Ili kune establis la tiel nomata "la malnova skolo de Nancy" Coué estis ankaŭ influita de la ideoj en la grupoj kiuj interesiĝis pri psikoterapio, kaj kreis baze de tiuj novaj teorioj propran metodon: La aŭtosugesta (mem-sugesta) metodo. Proksimume jaro 1900, Coué estis pretiginta sian teorion, kaj en la jaro 1910 li forlasis sian metion kiel apotekisto kiam li komencis perfektigi sian metodon kaj praktiki ĝin.

## Imago kaj psikoterapio 
Coué prezentis novan tipon de psikoterapio, kies bazo estas helpi la pacienton imagi sian staton ŝanĝita, kaj tiu imago agis stimule al resaniĝo..

Recenzo de la libro:

## Bibliografio 
* (franca) Coué réhabilité, eld. Vivez Soleil, Parizo, Gilbert Grellet & René Centassi (kun-aŭtoro de « La vie du dr. Zamenhof”, eld. Ramsay, Paris).
* (franca) Charles Baudouin: *Suggestion und Autosuggestion.* Schwabe, Basel 1972, ISBN 3-7965-0303-9.
* (germana) Johannes Heinrich Schultz : *Wie ist die Behandlung nach Coué zu beurteilen und auszuüben?* In: *Fortschritte der Psychotherapie.* 1925, S. 41–43.
* (germana) Fritz Schwarz: *Autosuggestion - die positive Kraft. Eine Anleitung nach der Methode Coué.* Synergia, Darmstadt 2007, ISBN 978-3-940392-06-0 (Neuauflage des Ausgabe 1925).
* (angla) Lindsay B. Yeates: *Émile Coué and his “Method”.* In: *Australian Journal of Clinical Hypnotherapy & Hypnosis.* Bd. 38, H. 1, Herbst 2016, S. 3–79 (online: 1, 2, 3).
* (rusa) Сознательное самовнушение как путь к господству над собой. Методы, техники, практика. (2012) ISBN 978-5-413-00687-0.
* (finna) *Kuinka parannan itseni suggestiolla: ainoa Couén itsensä kirjoittama esitys maailmankuulusta parannustavastansa*; ranskan kielestä suom. Lauri Karila, Pori, Sallinen & Virtanen, 1977 (1. p.&nbsp;1927)
* (esperanto) → Coué kaj Esperanto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Emile Coué : "La regado de si mem per konscia aŭtosugesto" (bitlibro, PDF)

## Vidu ankaŭ 
Johannes Heinrich Schultz

Hipnoto

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Hipnoto
Kategorio:Psikologio
Banoterapio

**Banoterapio**, aŭ **balneoterapio**, estas terapio per banado, ĝenerale en mara (marakvoterapio, talasoterapio) aŭ minerala akvo. Tiu estas unu el la plej malnovaj terapioj, kiujn la homo konas. Eĉ kelkaj bestoj baniĝas en specialaj fontoj por kuraciĝi. Hipokrato, Galeno kaj Celso jam citis banadon kiel kuracilo.

Akvo agas pleje pere de la haŭto, kies riĉa reto de kapilaraj angioj kaj nervaj fibroj transigas tiun agon sur la internajn organojn. Ĝustadire ne estas do la akvo, kiu kuracas, sed la reago de la organismo antaŭ la stimulo de la akvo. Tial la akvoterapiisto devas esti tre kompetenta kaj apliki tiun kuracilon ĝustatempe laŭ kelkaj elementaj reguloj kun speciala konsidero al la individua kondiĉaro de la malsanulo.

Oni povas meti en akvo kuracajn aŭ flarajn plantojn, banigi per malvarma aŭ varma akvo, ktp. Kelkaj homoj eĉ baniĝas per lakto, vino, koto aŭ alia likvo.

**Fangoterapio** estas **banoterapio** surbaze de geovarma ŝlimo.

**Skota duŝo** estas duŝo, dum kiu alternas varma kaj malvarma akvo. 

## Balneologio aŭ banmedicino 
La **Balneologio** (per la latina *balneum*, "bano", origine el la malnovgreka *βαλανεῖον (balaneion)* "bano, banejo", kaj -logio (de la greka finaĵo -λογία -logía kaj latina -logia, el la malnovgreka λόγος lógos "vorto, parolo, scio") aŭ **banmedicino** estas la studo de la terapia uzo de natura sanigaj fontoj, sanigaj gasoj kaj mineraloj, aparte kalkoŝtonaj ŝlimoj, en formo de banoj, trinkaj kuracoj kaj enspiroj. Balneologio inkluzivas **balneoterapion** ("banterapio", "banaj traktadoj"), **balneoteknikon**, **balneokemion** ("hidrokemio") kaj **balneofizikon**.

### Historio 
La greka kuracisto Asklepiado el Bitinio, kiu laboris en Romo, en la 1-a jarcento antaŭ nia erao tre rekomendis akvo-aplikaĵojn kun malvarma aŭ varma akvo por preventa kaj terapia kuracado de diversaj malsanoj. Poste ekde la jaro 1500 en centra Eŭropo aparte en Germanlingvio plimultiĝis verkaĵoj pri banmedicino, ekzemple de Paracelso, je plema nomo *Philippus Theophrastus Aureolus Bombastus von Hohenheim* (1493-1541) aŭ de la medicinisto kaj botanikisto *Tabernaemontanus* (*Jakob Dietrich aus Bergzabern*, 1522-1590), kiu precipe formis la bazojn de balneologio ekde 1581 per sia ampleksa verko *Neuw Wasserschatz* ("la nova trezoro de akvo"). La fondinto de balneologio en Silezio, tiam parto de Habsburga Aŭstrio, estas *Caspar Schwenckfeld* (1563–1609), ankaŭ grava botanikisto, kaj kiel la fondinto de scienca balneologio konsideriĝas *Emil Osann* (1787-1842), kiu studis kaj esploris en la universitato de Göttingen kaj poste kuracistis en Berlino.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Akvoterapio
*Banloko
*Fizioterapio
*Kuracloko

*Mineralbanejo
*Saŭno
*Teroterapio
*Varmfonta banejo


Kategorio:Terapio
Bioetanolo

[eta|300px|dekstra|Etanol-centralo en [West Burlington, (Iowa)]]
**Bioetanolo** estas esprimo pro tiuj materialoj (konsistantaj plejparte el etilalkoholo, etanolo), kiujn oni produktas per biologie renoviĝintaj energifontoj (plantoj) por uzi ilin kiel fuelon (anstataŭ benzino), aŭ aldonaĵon al fueloj (ĝenerale al fosiliaj brulaĵoj).

## Produktado 
La produktado de bioetanolo okazas el sukerriĉa planto (ekz. sukerbeto, sukerkano) aŭ alia planto, kies enteno estas transformebla al sukero (ekz. ameloriĉaj plantoj: maizo, tritiko, terpomo ktp., aŭ celulozentenaj plantoj: arbo, herboj, pajlo, grentigoj).

Paŝoj de la produktado (plej ofte):
* antaŭpreparo de la materialo (draŝado, diserigo, vaporigado, detruo de la ĉelmuroj)
* acida aŭ enzima hidrolizo per amilazoj, transformo al glukozo
* fermentado al alkoholo (10-18%)
* distilado, disigo de alkoholo disde la restmaterialoj. la alkoholo atingas purecon de 95-96%, kiun oni traktas per molekula filtrilo kaj atingas purecon de 99,9%.
* koncentrigo
* traktado de la restmaterialoj (DGS – *Distillery Grain with Solubles* aŭ DDGS – *Dried Distillery Grain with Solubles*) estas sekigita (postdistila) feĉo, fermentaĵo. DGS havas akvoentenon de 60-70%m/m, tiel ĝi estas konservebla nur dum kelkaj tagoj, dum DDGS havas la akvoentenon de 16%, kiu estas bona furaĝo.

## Uzebleco 
Oni uzas ĝin kiel aldonaĵon al kutimaj fueloj, dum E85 estas specifa fuelo el miksaĵo de 85% bioetanolo kaj 15% alia fuelo.

## Avantaĝoj - malavantaĝoj 
Avantaĝoj:
* teorie, ĝi estas neŭtrala al la forceja efiko
* oni povas malpliigi dependecon je nafto en malriĉaj landoj
* oni povas ekkultivi neuzatan agron por tiu celo
* malaperigas tropoduktadon de agroproduktoj, tiel altigas enspezojn de la kamparanoj

Malavantaĝoj:
* uzo de agroj por nenutrada kultivado altigas prezojn de la nutraĵoj (ekz. tortiljo-ribelo en Meksiko pro la altiĝantaj maizo-prezoj)
* ne estas pruvita, ke ĉiu energio necesa dum kultivado, transporto, produktado ks. estas malpli granda ol ĉe uzo de nafto.

Kategorio:Etanolo
Kategorio:Biobrulaĵoj
Kategorio:Vortokunfandoj
Insulo Sankta Maria

La **Insulo Sankta Maria** (, ) estas insuleto kiu situas oriente de Madagaskaro en la hinda oceano. Ĝi estas longa preskaŭ 60 kilometrojn kaj larĝa almenaŭ 10 kilometrojn. Kiel turisma destino ĝi estas konata pro ĝia karaktero aŭtenta kaj konservata, ĝiaj kunvenoj de ĝibaj balenoj. 

## Urbo 
La ĉefurbo de la insulo Sankta Maria estas Ambodifototra. Politike, la tuta insulo estas konsiderata kiel urba komunumo Sankta Maria (*commune urbaine Sainte-Marie*). Ĝi estas en la provinco Toamasina.

## Piratoj 
eta|200px|Pirata tombejo en Ambodifototra: Tombo kun pirata ŝtonĉapelo
eta|200px|Pirata tombejo en Ambodifototra: Tombŝtono kun ridanta piriata cerbujo

La insulo Sankta Maria iĝis konata kaj amata de la piratoj kiel bazo dum la 17a kaj 18a jarcentoj pro diversaj kialoj:
- Ĝi situas ne malproksime de la mara itinero elektata de la ŝipoj kunprenantaj multe da posedaĵoj, kiuj revenis de Barato.
- La insulo havas multajn golfetojn kaj riveretojn protektataj kontraŭ ŝtormoj.
- Ĝi estas fruktoriĉa kaj situas en kvieta maro.

Legendaj priatoj kiel William Kidd, RobertCulliford, Avery, Thomas Tew kaj Olivier Levasseur loĝis sur la insulo nomata *Île aux Forbans*. Tiu ĉi estas insuleto en la golfeto de la ĉefurbo Ambodifototra. Multaj el ili havis familion sur tiu ĉi insuleto. Oni povas observi ankoraŭ multajn spurojn de tiuj historiaj rakontoj.

Ankaŭ sur tiu ĉi insuleto *Île aux Forbans* troviĝas tombejo de la piratoj.

## Tradicioj 
La loĝantaro el Sankta Maria estas ligita al tradicioj. La sociaj aŭ familiaj eventoj estas kredoriĉaj kaj ligitaj al ritoj elvokantaj praulajn spiritojn. La varieco kaj riĉeco je ritoj emfazas la aŭtentecon de la insulokulturo.

## Plantaro kaj bestaro 
La insulaj ecoj kaj la apartecoj de la korala tero favorigis plurajn adaptojn, koncerne kaj la plantaron kaj la bestaron. Tiuj ĉi gvidis al unikaj interrilatoj. Do, Sankta Maria estas dotata per riĉega plantaro kaj bestaro. Renkonteblas pluraj lemurspecoj kaj multege da orkideoj. Inter ili kreskas la belega Reĝino de Madagaskaro (*Eulophiella roempleriana*). Tiu ĉi insulo ankaŭ estis la sola loko, de kie ekzistas bone dokumentitajn pruvoj ke oni vidis neparasitan kukolon, la delalandea kukolo (*Coua delalandei*). Tiu ĉi speco jam formortis dum la malfrua 19-a jarcento.

Urbo, Piratoj, Tradicioj, Plantaro kaj Bestaro

## Fontindikoj 
Sankta Maria
Membroj de la Eŭropa Parlamento, 6-a periodo

Jen la listo de ĉiuj 785 **membroj de la sesa periodo de la Eŭropa Parlamento** de 2004 ĝis 2009 laŭ parlamenta frakcio.

## La balotoj 
La baloto okazis inter la 10-a kaj 13-a de junio 2004 en la 25 membro-ŝtatoj de EU.
Averaĝe voĉdonis 45,0 procentoj de la civitantoj (plej alta procentaĵo estis en Belgio: 90,81 %, plej malalta en Slovakio: 16,66 %).

Ekde januaro 2007 ankaŭ deputitoj el la novaj EU-membroŝtatoj Bulgario kaj Rumanio estas membroj de la Eŭropa Parlamento.

Por pliaj detaloj vidu: Eŭropa baloto 2004.

### Laŭlande 
Deputitoj venas el la jenaj landoj (nombro en krampoj):

Aŭstrio (18), Belgio (24), Britio (78), Bulgario (18), Ĉeĥio (24), Danio (14), Estonio (6), Finnlando (14), Francio (78), Germanio (99), Grekio (24), Hispanio (54), Hungario (24), Irlando (13), Italio (78), Kipro (6), Latvio (9), Litovio (13), Luksemburgio (6), Malto (5), Nederlando (27), Pollando (54), Portugalio (24), Rumanio (35), Slovakio (14), Slovenio (7) kaj Svedio (19).

### Laŭfrakcie 
Jenaj frakcioj ekzistas en la EU-parlamento:
(mallongigo) - nomo - nombro de deputitoj - prezidanto de la frakcio

* Eŭropa Popola Partio kaj Eŭropaj Demokratoj (EPP-ED) - 277 - Joseph Daul
* Partio de Eŭropaj Socialdemokratoj (PES) - 218 - Martin Schulz
* Alianco de Liberaluloj kaj Demokratoj por Eŭropo (ALDE) - 106 Graham Watson
* Unio por Eŭropo de Nacioj (UEN) - 44 - Cristiana Muscardini kaj Brian Crowley
* Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (V/ELA) - 42 - Monica Frassoni kaj Daniel Cohn-Bendit
* Konfederacia Frakcio de la Unuiĝintaj Eŭropaj Maldekstruloj (UEM/NVM) - 41 - Francis Wurtz
* Frakcio Sendependeco kaj Demokratio (Sen/DEM) - 23 - Nigel Farage kaj Jens-Peter Bonde
* Frakcio Identeco, Tradicio, Suvereneco (ITS) - 20 - Bruno Gollnisch
* Sen frakcio (sen) - 14 deputitoj.

Jen la listo.

#### Rimarkoj 

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingva artikolo "Die Fraktionen im Europäischen Parlament" (La frakcioj en la Eŭropa Parlamento) en la retejo de la Eŭropa Parlamento 

Eŭropa Parlamento, 6-a periodo
!6
Moskvaj sonoriloj

***Moskvaj Sonoriloj*** estas antologio de verkoj de 36 moskvaj poetoj-esperantistoj, reprezentantoj de la "Moskva skolo". La libro enhavas biografietojn de la aŭtoroj kaj antaŭparole, eseon  de Nikolao Gudskov pri la Moskva skolo de Esperanto-poezio.

La antologio estas eldonita 159-paĝe de Impeto el Moskvo) en la jaro 2007. 

## Vidu ankaŭ 
* Moskva Literatura Esperanto-klubo

## Eksteraj ligiloj 
* Recenzo: eksterordinara superrigardo pri kultura fenomeno en nia kulturo de Baldur Ragnarsson en revuo *Esperanto*;
* Valore, sed ĉu vere "skolo"? de Zlatoje Martinov en *Literatura Foiro*;
* Moskvaj sonoriloj de Don Harlow; 
* Moskva Skolo 
* Retpaĝo pri "Moskvaj sonoriloj", kun ligo al recenzoj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Moskva skolo
Kategorio:Eldonaĵoj de REU
Kategorio:Libroj de Valentin Melnikov
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Neĝoblovilo

eta|dekstra|Beilhack-neĝofrezilo
eta|dekstra|Zaugg-neĝoblovilo
**Neĝoblovilo** aŭ **neĝofrezilo** aŭ **neĝoĵetilo** estas aparta maŝino aŭ almuntebla instalaĵo, per kiu oni ne nur flankenŝovas la neĝamason, sed frezas, mordas ĝin per aparato kaj flankenĵetas, blovas tion. Tio estas uzebla ĉefe en tiuj lokoj, kie kutime tiom grandamase neĝas, ke ne sufiĉas simpla flankenŝova purigo. Ĝi estas uzata ĉefe por purigi la aŭtovojojn, relparojn, sed ekzistas maŝinoj por hejma uzo.

Kompare al simpla neĝoplugilo, la neĝoblovilo estas pli efika, ĉar oni ne nur flankenŝovas la neĝon, sed flankenĵetas, flankenamasigas ĝin.

Oni povas distingi inter ili du specojn. La unu havas rotacian erpildisko-similan funkcian parton, kiu frezas, rotacias ŝraŭboforme kaj tiel pluŝovas la neĝon kaj helpas forĵeti la neĝon per centrifuga forto tra maksimume du elĵetiloj.

La alia tipo de la neĝoblovilo estas la lokomotiva neĝoblovilo, kiam oni flankenĵetas la neĝon per ĵetrado. Ĝi konsistas el ĉ. 10 oblikve lokitaj, ŝanĝeblaj ŝoveliloj. Ili povas forĵeti ĝenerale 300 tunojn da neĝo po horo. La unuan lokomotivan neĝoblovilon konstruis la firmao Henschel kaj estis vaporpelita.

## Vidu ankaŭ
* Rotacia neĝplugilo 2

[eta|dekstra|Neĝoĵetilo de [Furka-Oberalp-fervojo]]
[eta|dekstra|[lokomotiva neĝoblovilo Xrotd 9213 de Rhät-a fervojo]]
[eta|dekstra|[Honda-neĝoblovilo por hejma uzo]]

Kategorio:Iloj
Kategorio:Maŝinoj
Kategorio:Neĝo
Droga dependeco

**Droga dependeco** estas medicina dependeco de drogoj. Moderna medicino konsideras ĝin kiel fizika kaj mensa malsano. La dependulo utiligas drogojn preter la ebleco halti voli tiun drogon.

Laŭ la anglalingva *Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders* ekzistas tri klasifikoj de droga dependeco: anticipado, glutego/ebriigo, eltiraj simptomoj. Tiel, dependulo obsedas pri drogoj kaj malinteresiĝas pri normalaj aktivaĵoj de la vivo.

## Vidu ankaŭ
* Anonimaj Narkotuloj
* Alkoholismo
* Distra uzo de drogoj
* Dopado
* Ebrieco
* Sekulara Organizaĵaro por Sobreco
* Tabako

Kategorio:Psikaj malsanoj
Kategorio:Sindromoj en psikiatrio
Kategorio:Drogoj kaj sano
Offa

**Offa** povas esti:
*reĝo de engloj (mortis en 456), vidu Offa (Engloj)
*reĝo de Mercia (mortis en 796), vidu Offa (Mercia)
*reĝo de Essex, vidu Offa (Essex) 
*urbo en Niĝerio, vidu Offa (Niĝerio)
Verda Partio (Ĉeĥio)

La **Verda Partio** - ĉeĥe **Strana Zelených** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Ĉeĥio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1990. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio
* bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio (en la angla)

Kategorio:Ekologiaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1989
Kaledonio

**Kaledonio** estas latina nomo por norda teritorio de insulo Granda Britio, uzata en historio. Tiu ĉi nomo estas devene de romianoj. Ofte oni nomas tiel teritorion de remparo de Antonino norden. Sed iam jam ekde remparo de Hadriano, kiu estas metita pli sude. Kun la nomoj, derivantaj aŭ portantaj tiun ĉi nomon eblas renkontiĝi tra la tuta Skotlando aŭ Kanado, sed ankaŭ aliloke, ĉefe danke al elmigrado de la skota loĝantaro en periodo de transmaraj malkovroj.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Skotlando
Unuforma kahelaro

En geometrio, **unuforma kahelaro** estas kahelaro de *n*-dimensia spaco, facetoj de kiu estas *n*-dimensiaj regulaj hiperpluredroj kaj kiu estas vertico-transitiva. Vertico-transitiveco signifas ke ĉiuj ĝiaj verticoj estas identaj, do, estas la sama kombinaĵo kaj ordigo de facetoj je ĉiu vertico.

Kahelaro povas esti en eŭklida spaco, en hiperbola spaco aŭ sur *n*-sfero.

(Unuforma kahelaro ne el hiperpluredroj ??? el ne regulaj hiperpluredroj ???)

Subspeco de unuforma kahelaro estas *regula kahelaro*.

Kahelaro povas esti priskribita per vertica figuro, kvankam ne ĉiam vertica figuro senvariante difinas kahelaron. En 2 dimensioj, listante la vico de edroj ĉirkaŭ ĉiu vertico. Ekzemple 4.4.4.4 prezentas regula kahelaro, kvadrata kahelaro, kun 4 kvadratoj ĉirkaŭ ĉiu vertico. Ili povas ankaŭ esti nomita per Simbolo de Wythoff kaj ankaŭ Figuroj de Coxeter-Dynkin.

Kiam aplikis al eŭklida spaco, la kahelaro estas plej ofte alprenis al esti per pluredroj. Ekzemploj de 3D regulaj kahelaroj estas tiuj de tavoloj de prismoj laŭ la tri regulaj kahelaroj de eŭklida ebeno; tiu kun kvadrataj brikoj estas kvazaŭ la plej regula, aparte kun kuboj, ĉar tiam ĝi estas kongrua en tri sendependaj direktoj.

## Ekzemploj 
En surfacoj, unuformaj kahelaroj estas grava nocio por neunuformaj racionalaj B-laŭpartaj interpolaj funkcioj (NURBS).

## Vidu ankaŭ
* Kahelaro (geometrio)
* Listo de unuformaj ebenaj kahelaroj
* Konveksa unuforma kahelaro de eŭklida 3-spaco
* Konstruo de Wythoff
* Listo de regulaj hiperpluredroj
* Unuforma pluredro
* Unuforma hiperpluredro
* Unuforma pluredra kombinaĵo

Kategorio:Kahelaroj
City Lights

***City Lights*** (anglalingve por "Urbaj lumoj") estas filmo de Charlie Chaplin de 1931, kiun li verkis, direktis, kaj aktoris. Li ankaŭ komponis la film-muzikon, kiu estis la plimulto de la sono de la filmo, tial la filmo ne havas dialogojn, krom sur teksto-kartoj.

La filmo estas ofte listigita inter la plej bonaj filmoj iame faritaj. Vidu ekzemple ĉe *Sight & Sound*.

## Vidu ankaŭ
* Edgar Neville

Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1931
Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:Usonaj romantikaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Charlie Chaplin
Kategorio:Usonaj nigrablankaj filmoj
Blukapa arbarkolombo

La **Blukapa arbarkolombo**, *Turtur brehmeri* konata ankaŭ kiel **Blukapa kolombo** estas mezgranda birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas kolombojn kaj turtojn ene de la genro de Kukolkolomboj nome *Turtur*, iom simila al genro Streptopelia, sed kun pli longa vosto.

## Disvastiĝo 
La **Blukapa arbarkolombo** estas disvastigata tra la sovaĝaj pluvarbaroj de ekvatora mez-okcidenta Afriko, kaj pli precize en la landoj de la tuta marbordo de la Golfo de Gvineo nome en Sieraleono, Gvineo, Liberio, Eburbordo, Ganao, Togolando, Niĝerio, Kameruno, Gabono, Ekvatora Gvineo, Respubliko Kongo, Angolo, kaj nur en unu interna lando nome Centr-Afrika Respubliko.

## Aspekto 
Ĝi estas ĝis 25 cm longa, ruĝbruna arbarkolombo de longa vosto kaj blugriza kapo, brilegajn verdajn makulojn en la flugiloj, ruĝeca beko, malhelbruna irizo kaj malhelruĝaj kruroj. Ambaŭ seksoj estas similaj. La junuloj estas pli senkoloraj ol la plenkreskuloj.

## Kutimoj 
La Blukapa arbarkolombo konstruas neston en arboj el bastonetoj, folioj kaj alia vegetala materialo. Ties dieto konsistas ĉefe el semoj, faliĝintaj fruktoj, insektoj kaj aliaj etaj animaloj kaptitaj en la manĝogrundoj. La ino plej ofte demetas unu aŭ du ovojn.

Tiu ĉi specio estas tre disvastigata kaj loke komuna tra ties granda teritorio kaj pro tio la Blukapa arbarkolombo, estas konsiderata kiel ĉe Plej Malgranda Zorgo ĉe la IUCN, Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj.

## Referencoj 
*  Ne minacata

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Datumbazo pri Specioj 
* [IUCN Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj(https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Ru%C4%9Da_Listo_de_Endan%C4%9Deritaj_Specioj)]

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Hiperebeno

**Hiperebeno** estas koncepto en geometrio. Ĝi estas pli alte dimensia ĝeneraligo de la konceptoj de 1-dimensia linio en 2-dimensia geometrio kaj 2-dimensia ebeno en 3-dimensia geometrio.

*m*-dimensia hiperebeno estas fakte la samo kiel *m*-dimensia spaco, sed hiperebeno estas konsiderata ne sendepende sed en pli grande dimensia spaco, do en tia *n*-dimensia spaco, ke *m&lt;n* aŭ pli konkrete *m=n-1*.

Diversaj specoj de hiperebeno estadas konsiderataj, ili diferenciĝas, interalie, per tio kiel estas konsiderata malfinio en la hiperebeno. La plej kutimaj specoj estas:
* Afina
* Vektora
* Projekcia

## Afina hiperebeno
En afina geometrio, afina spaco estas (proksimume ???) simpligita speco de eŭklida spaco, kun reelaj nombroj kiel koordinatoj. 

Afina subspaco de la spaco, kiu dividas la spacon enen du duonspacojn, estas "hiperebeno".

En la ĝenerala okazo, **afina hiperebeno** estas afina subspaco kun dimensio je 1 malpli granda.

Do, en 1-dimensia spaco (rekto), hiperebeno estas punkto; ĝi dividas linion en du radiojn. En 2-dimensia spaco, hiperebeno estas linio; ĝi dividas la ebenon en du duonebenojn. En 3-dimensia spaco, hiperebeno estas ordinara ebeno; ĝi dividas la spaco en du duonspacojn.

Afina hiperebeno en *n*-dimensia spaco kun koordinatoj en kampo *K* povas esti priskribita per ne-degenera lineara ekvacio de formo:

:*a*1*x*1 + *a*2*x*2 + ... + *a**n**x**n* = *b*.

Ĉi tie, *ne-degenereco* signifas ke ne ĉiuj el *a**i* estas nulo. Se *b*=0, rezultiĝas **lineara** aŭ **homogena** hiperebeno, kiu situas tra la fonto de la koordinatsistemo.

La du duonspacoj difinitaj per hiperebeno en *n*-dimensia spaco kun reelaj koordinatoj estas:

:*a*1*x*1 + *a*2*x*2 + ... + *a**n**x**n* ≤ *b*

kaj

:*a*1*x*1 + *a*2*x*2 + ... + *a**n**x**n* ≥ *b*.

**Notoj**
* Hiperebenoj en kompleksa afina spaco ne disdividas la spacon en du partoj. Por ke hiperebeno disdividu la spacon la koordinata kampo devas esti ordita kampo.
* Termino **regno** estas proponita por 3-dimensia hiperebeno en 4-dimensia spaco, sed ĝi estas uzata malofte.

## Vektora hiperebeno
En lineara algebro la termino "hiperebeno" estas uzata en pli limigita maniero. Hiperebeno en vektora spaco estas vektora subspaco (aŭ "lineara subspaco") kies dimensio estas je 1 malpli ol tiu de la tuta vektora spaco. Ĉi tiuj hiperebenoj estas la afinaj hiperebenoj kiuj enhavas la fonto de la koordinatsistemo.

## Projekcia hiperebeno
Estas ankaŭ **projekciaj hiperebenoj** en projekcia geometrio. Projekcia geometrio povas esti konsiderata kiel afina geometrio kun aldonitaj nuliĝantaj punktoj (punktoj je malfinio). Afina hiperebeno kaj ankaŭ la asociitaj punktoj je malfinio formas la  projekcian hiperebenon. Estas ankoraŭ unu la alia projekcia hiperebeno: la aro de ĉiuj punktoj je malfinio, nomata kiel la **malfinio** aŭ **ideala hiperebeno**.

En reela projekcia spaco, hiperebeno ne dividi la spacon en du partojn; bezonatas du hiperebenoj por apartigi punktojn kaj disdividi la spacon.

## Vidu ankaŭ
*Hipersurfaco
*Decida rando

Kategorio:Eŭklida geometrio
Kategorio:Afina geometrio
Kategorio:Lineara algebro
Kategorio:Projekcia geometrio
Verda Ligo

La partio **Verda Ligo** (, ), aŭ **La Verduloj** (, ) estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Finnlando. Ĝi estis fondita dum la jaro 1987. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

## Politikistoj 
* Osmo Soininvaara

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio finne, svede kaj angle

Kategorio:Ekologiaj partioj
Involucio

**Involucio** estas ĉiu funkcio **f** sur aro A tia, ke
:f(f(x)) = x\, por ĉiu elemento x en A.

Alivorte, la rezulto de sinsekva duobla apliko de transformo estas la origina valoro de argumento.

Kategorio:Matematiko
American Graffiti

***American Graffiti*** (anglalingve signifas "Amerika Grafitio") estas 1973-jara "adoleskula komedio" direktita de George Lucas, lia dua longforma filmo. La filmo okazis dum la sumero de 1962 en malgranda urbo en Norda Kalifornio, kaj rakontas pri grupo de mezklasaj usonaj adoleskuloj dum la lasta tago de somera ferio post diplomigo el altlernejo. La eventoj okazas kun fono de komentaroj kaj tiama muziko ludata de diskĵokeo Wolfman Jack.

Aperis en la filmo aktoroj Richard Dreyfuss, Ron Howard, Paul Le Mat, Charles Martin Smith, Candy Clark, Mackenzie Phillips, Cindy Williams, Wolfman Jack, Harrison Ford, kaj aliaj.

La filmo estis kandidatigita por kvin Akademiaj Premioj, inkluzivante por plej bona reĝisoro kaj plej bona filmo, sed gajnis neniun. Tamen, en 1995, ĝi estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial preservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

La filmo estis inspiro por long-daŭra usona televidserio *Happy Days*, en kiu ankaŭ Ron Howard aktoris.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1973
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Centra simetrio

eta|300ra| centra simetrio de figuro *F* al figuro '' F' * rilate punkton *P**SP(Q) = R*
**Centra simetrio** rilate punkton P estas tia geometria transformado *SP* de ebeno aŭ spaco, ke *SP(Q) = R* nur tiam kiam punkto *P* estas centro de segmento de *QR*. Punktoj Q kaj R nomiĝas punktoj simetriaj rilate al la centro de simetrio *P*.

## Centro de simetrio de geometria figuro 
Geometria figuro *F*, kiu estas bildo de si mem sub transformo *SP*, kiu estas centra simetrio, t.e. *SP(F) = F*, havas la
**centron de simetrio** en punkto *P*.
Geometria figuro havas ne pli ol unu centron de simetrio.

## Ecoj 
* Sola fiksita punkto de centra simetrio estas ĝia centro.
* Ĉiu centra simetrio estas involucio
* Sur ebeno, centra simetrio estas:
** para izometrio,
** sama kiel rotacio kun angulo streĉita,
** sama kiel homotetio kun skalo *-1*,
** kunaĵo de du aksaj simetrioj kun reciproke ortaj aksoj, kiuj kruciĝas en punkto *P*
* En spaco, centra simetrio estas:
** nepara izometrio
** kunaĵo de tri ebenaj simetrioj kun reciproke ortaj ebenoj, kiuj kruciĝas en punkto *P''

## Vidu ankaŭ 
* aksa simetrio,
* simetrio

Kategorio:Simetrio
Homotetio

**Homotetio** (el grekia lingvo: *homotetia*) kun centro **r** kaj kun nenula skalo **k** estas geometria transformado, kiu estas difinita jene:
:  H_r^k(p)=q\quad \mbox{ kaj }\vec{rq}=k\cdot\vec{rp}
En specifa situacio:
:H_r^k(r) \,=\, r\,\!
nombro ***k*** nomiĝas ankaŭ **homotetia koeficiento**.

Du figuroj *Fa* kaj *Fb* estas homotetia, tiam ekzistas homotetio *H* kun punkto *r* kaj nenula skalo *k*, ke transformas figuro *Fa* al figuro *Fb*.

## Specifaj situacioj 
* Por k = 1, homotetio estas identa funkcio,
* Por k = -1, homotetio estas centra simetrio kun la centro en punkto *r*.

## Ecoj 
* Ĉiu homotetio estas simileco kun skalo |k|.
* En laŭvola lineara spaco X, homotetio nomiĝas ĉiu funkcio h_a\colon X \to X kiu havas formulon: h_a(x)=ax.

## Ekzemploj 
Homotetio de triangulo ABC kun centro en punkto *O* kaj skalo k =\frac{5}{3}
:\ H_O^{5 \over 3}(\triangle ABC) = \triangle A_1B_1C_1
300px|

## Vidu ankaŭ 
* simetrio

Kategorio:Geometrio
Leslie Stevens

**Leslie A. STEVENS la 3-a** ( – ) estis la kreinto de la kulta televidserio *The Outer Limits* ("La Eksteraj Limoj", 1963-1965) kaj la direktoro de la kulta horora filmo *Incubus* (1965), longforma filmo kun William Shatner.

Leslie Stevens naskiĝis en Vaŝingtono. Lia intereso en scienco estis spronita, kiam li studis ĉe la mararmea akademio ĉe Annapolis pro la peto de sia patro, admiralo de la usona mararmeo. Tamen, teatro de Broadway interesis lin pli ol kariero de la armeo, kaj li iris al Novjorko por labori kiel verkisto. Li verkis komedian teatraĵon "The Marriage-Go-Round" (anglalingva vortludo de "nupto" kaj karuselo), kiun li adaptigis por kino. Li produktis tiun filmon, kun aktorino Susan Hayward, en 1961. Li verkis la scenaron por la filmo *The Left Handed Gun* (1958) direktita de Arthur Penn kaj aktorita de Paul Newman.

Li verkis multe por multaj televidserioj ekde 1950-aj jaroj al 1980-aj jaroj. Li estis kandidatigita en 1965 por Tagtempa "Emmy Premio" por la televidserio "The Name of the Game".

Stevens mortis en 1998 en Los-Anĝeleso.

## Eksteraj ligiloj 
* Informo pri Leslie Stevens ĉe imdb.com
* Nekrologo en *New York Times*

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Kinproduktoroj