open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ekzokrina glando

La **ekzokrinaj glandoj** estas aro de glandoj kiuj distribuas sin tra la tuta organismo, formante parton de diversaj organoj kaj aparatoj kiuj produktas diversajn substancojn nehormonajn kiuj plenumas specifan funkcion, kiel la enzimoj. La ekzokrinaj glandoj nomiĝas ankaŭ glandoj de ekstera sekrecio.

La ekzokrinaj glandoj sekrecias kemiajn produktojn tra duktoj aŭ tuboj kiuj portas la sekreciaĵojn al korpa kavo, al organo aŭ al la korpa surfaco. Kontraste la endokrinaj glandoj portas sian produkton al la ĉirkaŭa interstica likvo kaj ne al duktoj.

En kelkaj ekzokrinaj glandoj, kiel la hepato kaj la pankreato, distingeblas surloka sekrecia parto kaj ekskrecia parto kiu sendas alian substancon (hormonon) je distanco al specifa loko. 

Kelkaj histoj neglandaj, kiel la nerva histo de la aŭtonoma nerva sistemo, produktas substancojn similajn al la hormonoj.

La ekzokrina sistemo estas la aro de ekzokrinaj glandoj kiuj estas distribuitaj tra la tuta korpo kaj kiuj, ĝenerale ne havas konekton nek funkcion komunan inter ili.

## Ekzokrinaj glandoj 
* Ŝvitoglando
* Sebuma glando
* Larma glando
* Pankreato
* Hepato
* Prostato
* Salivoglando
* Laktoglando
* Bulbouretraj glandoj aŭ Glandoj de Cowper

Kategorio:Ekzokrina sistemo
Kategorio:Glandoj
Glukokinaso

eta|Homa glukokinaso + D-glukozo (verde) + Na (helblue).
La **glukokinaso** estas isoenzimo de kvara tipo kiu troviĝas nur en la hepato kaj en ĉeloj beta-aj de la Insuletoj de Langerhans en la pankreato. Ĝi estas tre specifa, pro kio estas uzata D-glukozo kiel substrato kaj ties afineco kun aliaj heksozoj estas multe pli malgranda ol tiu de la aliaj isoenzimoj.

La aktiveco de tiu enzimo dependas de la disponebla glukozo; ĝi estas malalta je valoroj de normala glukemio dumfaste.

## Vidu ankaŭ 
* Fruktokinaso

Kategorio:Enzimoj
(101869) 1999 MM

**(101869) 1999 MM** estas apolona asteroido malkovrita la  de la teamo de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Orbito 
Ĝia tre discentra orbito krucas tiujn de Venuso, de la Tero kaj de Marso sub febla orbita klineco, tio, kiu faras de ĝi  : ĝi estas venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta asteroido:
* Ĝia venusa MOID estas 0,0029 astronomia unuo (433 800 km).
* Ĝia tera MOID estas 0,0014296 astronomia unuo (213 900&nbsp;km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,03261 astronomia unuo (4,878 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,05597 astronomia unuo (8,374 miliono da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,005269 astronomia unuo (788 200&nbsp;km) de tiu ĉi planedo.
* La  ĝi pasis al 0,05038 astronomia unuo (7,536 miliono da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,02446 astronomia unuo (3,659 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,04466 astronomia unuo (6,680 miliono da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,03637 astronomia unuo (5,441 milionoj da km) de tiu ĉi planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Ciklo de Cori

eta|Ciklo de Cori (angle)
La **ciklo de Cori** estas metabola ciklo kiu konsistas en la cikla cirkulado de la glukozo kaj la laktato inter la muskolo kaj la hepato.

La muskolaj ĉeloj nutras sin ĉefe el glukozo de siaj rezervoj de glikogeno kaj ĉefe el tiu kiu alvenas tra la cirkulado de la sango devena de la hepato. Dum la muskola aktiveco, se estas granda glikogena anaeroba agado, okazas grandaj kvantoj de laktato, kiujn ĝi elsendas al la sango por esti portata al la hepato.

Ĝi estis priskribita en 1929 de Salcedo, Gerty Theresa Cori kaj Carl Ferdinand Cori (ricevintoj de la Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino, 1947).

Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Metabolo
Kategorio:Karbonhidratoj
Trabeklo

**Trabekloj** (en scienca latina *trabeculae carneae* aŭ *columnae carneae*) estas rondoformaj aŭ neregulaj muskolaj trabetoj kiuj projekcias el la interna surfaco de la dekstra kaj la maldekstra ventrikloj de la koro. Tiuj estas diferencaj el la pektenaj muskoloj, kiuj estas en la aŭriklo de la koro. Estas du tipoj: kelkaj estas ligitaj laŭlonge en unu flanko kaj tiel formas elstarajn bordojn, kaj aliaj estas fiksitaj en siaj pintoj sed liberaj en la mezo, kiel la modera bendo en la dekstra ventriklo.

## Notoj 
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Koro
Distrofio

La **distrofio** estas la degenerado de histoj, pro malsano aŭ malsufiĉa nutrado, probable okazigita per genetika heredo.

Estas diversaj tipoj:
* Muskola distrofio
* Retina distrofio
* Kornea distrofio

## Vidu ankaŭ 
* Hipertrofio

## Notoj 
Kategorio:Medicina terminologio
Ciklo de Cahill

La **Ciklo de Cahill** aŭ **ciklo alanin-glukoza** estas metabola ciklo tre simila al la ciklo de Cori. En la muskolo, kiam la aminoacidoj degradiĝas por iĝi energio, normale devenaj el la muskolo mem kiam oni estas en stato de malsufiĉa nutrado, la grupoj de aminoacidoj estas kolektitaj kiel glutamato tra transaminigo. La glutamato tiam trapasas sian grupon α-amino al piruvato, kio estas reakcio perita per la alanina aminotransferazo.

## Bibliografio
* David L. et al "Lehninger - Principios de Bioquímica" 4a eldono. Editorial Omega. 2005. ISBN 9788428214100
* Trudy Mckee et al "Biochemistry: The Molecular Basis of Life" 3a eldono. Editorial McGraw-Hil. 2004 ISBN 0195305752
* Pacheco leal "Bioquímica estructural y aplicada a la médicina" 1a eldono. Editorial : Instituto Politécnico Nacional. 2001 ISBN 968-29-8781-4

Kategorio:Metabolo
Kategorio:Karbonhidratoj
Ĝenerala balotado de 2014 en Brazilo

La ĝeneralaj elektoj estis okazigitaj en Brazilo la 5an de oktobro 2014 por elekti la prezidanton, la Nacian Kongreson, regantojn kaj ŝtatajn leĝdonantojn. Ĉar neniu kandidato en la prezidanta elekto kaj en pluraj gubernioj ricevis pli ol 50% de la voĉoj, dua raŭndo okazis la 26an de oktobro.

En la unua raŭndo de voĉdonado, Dilma Rousseff gajnis 41,6% de la voĉoj, antaŭ Aécio Neves kun 33,6% kaj Marina Silva kun 21,3%. Dilma finis ne plenumi sian 4-jaran oficperiodon, post kiam ŝi estis forigita de la registaro en 2016. Ŝia deputito, Michel Temer, regis Brazilon de 2014 ĝis 2019, alfrontante la brazilan ekonomian krizon de la Dilma registaro (2014-aktuale).

## Unua-raŭndaj kandidatoj 
## Kandidatoj de dua raŭndo 
## Referencoj 
Kategorio:Balotoj en 2014
Kategorio:Politiko de Brazilo
Kategorio:2014 en Brazilo
Kategorio:Balotoj
Kategorio:Historio de Brazilo
Ellon

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, france *Calvados*) kaj en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bayeux kaj al la kantono **. 

La teritorio havas komunan limon kun .

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *ellonais''.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Ellon ĉe Bayeux intercom ()

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Englesqueville-en-Auge

**Englesqueville-en-Auge** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Englesqueville-en-Auge ĉe CdC Terre d'Auge

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Zoltán Bodnár

**Zoltán Bodnár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Bodnár Zoltán** estis hungara negocisto, altlerneja instruisto.

Zoltán Bodnár naskiĝis la  en Salgótarján.
 
## Biografio 
Zoltán Bodnár doktoriĝis en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1983, poste li estis samloke asistanto ĝis 1988, pli poste lektoro (1989), fine docento (1990). En tiu periodo li havis ankaŭ diversajn postenojn ĉe bankoj kaj similaj financaj organizaĵoj. Li kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1987. Inter 1991-1993 li estis vicestro de Hungara Nacia Banko, poste en aliaj bankoj li havis altajn postenojn. Escepte inter 2002-2005 li gvidis nacian firmaon pri aŭtovojoj. Bodnár estis kandidato por urbestro de Budapeŝto en 2014, sed li apenaŭ ricevis voĉojn. Lia edzino naskis trifoje.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj negocistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Zsolt Bohács

**Zsolt Bohács** [ĵolt bohAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj laŭ plena nomo **Bohács Zsolt József** estis hungara kanuisto, advokato, parlamenta deputito, golfisto.

Zsolt Bohács naskiĝis la  en Szeged.
 
## Biografio 
Zsolt Bohács iĝis aktiva sportisto en 1977 en sia naskiĝurbo, poste pro soldatiĝo en Budapeŝto ekde 1984. Baldaŭ li revenis al Szeged. Resume li estis kvinfoje monda ĉampiono, krome ĉampiono de Eŭropo kaj 16-foje hungara ĉampiono. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1997, poste li estas advokato. En 2010 li estis elektita parlamenta deputito, li politikadas laŭ Fidesz. Li tute ne forlasis la sporton, li estas ankaŭ amatora golfisto, eĉ monda ĉampiono. Li edziĝis en 1992, baldaŭ filino naskiĝis.

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungarlingva sporta biografio
* hungarlingva biografieto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kanuistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj golfistoj
Árpád Bogsch

**Árpád Bogsch** [bogŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bogsch Árpád** estis hungardevena usona juristo, patro de moderna protektado de la intelekta proprieto.
[eta|Sidejo de [:en:World Intellectual Property Organization aŭ "la konstruaĵo Árpád Bogsch"]]
Árpád Bogsch naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Ĝenevo.
  
## Biografio 
Árpád Bogsch apartenis al la germana minoritato de la lando. Li maturiĝis en luterana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1937, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány. Inter 1941 kaj 1948 li estis advokato-kandidato aŭ li havis posteneton en Hungara Radio. En 1948 li translokiĝis (komprenu: rifuĝis) al Parizo, kie li ricevis postenon en filio de UNESKO. En 1954 li havis gravan postenon en simila organizaĵo en Vaŝingtono inter 1954-1963. Intertempe li fariĝis usona civitano en 1959. Inter 1973 kaj 1997 li estis gvidanto de tiu organizaĵo en Ĝenevo. Li ricevis hungaran premion en 1996.

## Memorigiloj 
* ĉefsidejo en Ĝenevo estas nomita en lia honoro (vidu la foton!)
* busto (2012)
* memormedalo fondita en 2010 honore al Bogsch
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* https://www.imdb.com/name/nm1434631/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Usonaj juristoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj antaŭ la socialismo
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungariaj germanoj
(101873) 1999 NC5

**(101873) 1999 NC5** estas terrenkonta kaj marsrenkonta amora asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:12 kun Merkuro kaj iom proksima de la resonanco 3:2 kun Marso.

Ĝia tre discentra kaj tre klinata orbito krucas tiujn de la Tero kaj de Marso ; ĝi do estas marsrenkonta kaj teknike terrenkonta asteroido sed ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de la Tero.

* Ĝia tera MOID estas 0,4381 astronomia unuo (65,534 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,1484 astronomia unuo (22,200 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,4356 astronomia unuo (65,165‭ milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,4461 astronomia unuo (66,741 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Hepatopankreato

eta|250px|La numero 2 korespondas al la hepatopankreato de la heliko.
La **hepatopankreato** estas organo de la digesta sistemo de artropodoj kaj moluskoj. Realigas la samajn funkciojn kiujn ĉe mamuloj faras la pankreato kaj la hepato.

La artropodoj, speciale rubomanĝantoj de la ordo de izopodoj kaj subordo de los oniskoj montris kapablon stoki pezajn metalojn en siaj hepatopankreatoj, englutitaj el la grundo de la arbaroj. Tio povus konduki al bioakumulado tra la manĝoĉenoj kaj al detruado de la manĝoretoj se la akumulado estas sufiĉe alta en poluitaj areoj.

## Referencoj 
* Diccionario médico-biológico, histórico y etimológico, hepatopankreato, Konsultita la 1an de marto 2009.

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Moluskoj
Kategorio:Artropodoj
One Punch Man

**One Punch Man** (; *Wanpan Man*, «Unu Pugno Viro») estas japana mangao kaj animea serio, kreita de One en 2009 (antaŭe publikigita en sia blogo), kiu frue iĝis fama per 10 milionoj da vizitoj.

Ĝi temas pri Saitama, superheroo trejnita por tri jaroj, sed li fariĝis tro potenca, tamen li mortigas iun ajn trafatan de li per sola frapo.

## Notoj 
Kategorio:Mangaaj serioj
Kategorio:Kulturo de Japanio
Barbara Pompili

**Barbara POMPILI** (naskiĝis ) estas franca politikisto.

Ano de la Verduloj ekde 2000, ŝi enoficiĝis en la Nacia Asembleo en 2002.
En 2012, ŝi estis elektita deputito en la departemento Somme per la subteno de la Socialisma Partio. Ŝi kunprezidentis la ekologian asemblean grupon ĝis 2016, iĝante la unua ino prezidanta parlamentan grupon en la Nacia Asembleo. Intertempe, ŝi forlasis la Verdulojn kaj aniĝis al la Ekologia Partio.

Si iĝis subministro pri biodiverseco en la registaroj de Manuel Valls poste de Bernard Cazeneuve, tiam si enkondukis leĝon pri la *"rekonkero de la biodiverseco, de la naturo kaj de la pejzaĝoj"*.

Reelektita deputito en 2017 per la subteno de *La Respubliko antaŭen!*, ŝi aniĝis al ĝia parlamenta grupo kaj prezidis la komisionon pri daŭripova disvolviĝo kaj teritoria aranĝado.

La 6-an de julio 2020, si estis nomumita ministro pri ekologia transiro en la registaro de Jean Castex.

Kategorio:Francaj ministroj pri medio
Vitelsaketo

eta|250ra|Homa embrio de 2,6 mm kun aneksa vitelsaketo.
**Vitelsaketo**, nomata ankaŭ **Ovoflava saketo**, estas membraneca aneksaĵo al embrio kiu havigas al tiu nutraĵojn kaj oksigenon, kaj samtempe forigas metabolajn forĵetaĵojn. Tio okazas ĉe fiŝoj, reptilioj, birdoj kaj primitivaj mamuloj. En la homa embrio ĝi funkcias kiel vaskula sistemo en la unuaj etapoj de disvolviĝo, antaŭ la komenco de la interna cirkulado.

La vitelsaketo estas ŝirmita per maldika mukoza tavolo kaj per pli interna mureto riĉa en sangvaskuloj kiuj kuniĝas al la embria komunikiloj. Post la gastruligo, la vitelsaketo restas pendanta kaj subtenita de la embria korpuso, per kio ĝi formas la vitelan dukton.

Pro la feta disvolviĝo, kaj ĉefe el la 9a kaj 10a semajno de disvolviĝo, la vitelsaketo ekdegeneriĝas nature pro diversaj tialoj, kiel pro premo pro la pliigo de la spaco okupita de la amnio. Dum la frua periodo de la embria disvolviĝo, la vitelsaketo estas la strukturo plej granda, kun ovaleca formo, sed je disvolviĝo, akiras pirecan aspekton.

Oni ne konas kiom da tempo restas aktiva la vitelsaketo.

## Bibliografio 
* Gilbert, S. F., *Biología del Desarrollo*. 2005
* Wilt F.H, Hake S., *Principles of Developmental Biology*. 2004
* GERSTMEIER, Roland; ROMIG, Thomas. Sladkovodní ryby Evropy. 1. vyd. Praha: Víkend, 2003. ISBN 80-7222-307-0.

Kategorio:Embriologio
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Medicina terminologio
Tre malaltdensaj lipoproteinoj

La **tre malaltdensaj lipoproteinoj**, konataj ankaŭ kiel **VLDL** (de la angla *very low-density lipoprotein*), estas makromolekulaj kompleksoj sintezigitaj de la hepato kiuj transportas trigliceridojn, esterojn de kolesterolo kaj fosfolipidojn ĉefe al la histoj eksterhepataj. Ili karakteriziĝas pro tre malalta denseco, kvankam ion pli alta ol tiu de la kilomikronoj (inter 0,94 kaj 1,0006) kaj pro malgranda diametro, inter 30 kaj 70 nm. Ili estas komponataj ĉefe de lipidoj, en 90%, kaj en 10% de specifaj proteinoj. Ili estas antaŭaĵoj de la LDL.

Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Lipidoj
Kategorio:Lipoproteinoj
Glukemio

**Glukemio** aŭ **glukozemio** estas la mezuro de koncentrado de libera glukozo en la sango, sero aŭ sanga plasmo. Dum fasto, la normalaj niveloj de glukozo oscilas inter 3,9 kaj 5,6&nbsp;mmol/L (70 kaj 100&nbsp;mg/dL). Kiam la glukemio estas malsupra al tiu sojlo oni parolas pri hipoglukemio; kiam oni estas inter la 6,7 kaj 9,7&nbsp;mmol/L (120 kaj 175&nbsp;mg/dL) oni parolas pri glukozo modifita pro la fasto, kaj kiam ĝi superas la 7,0&nbsp;mmol/L (126&nbsp;mg/dL) oni atingas la kondiĉon de hiperglukemio. Ĝi konstituas unu de la plej gravaj variabloj kiuj regulas en la interna medio (homeostato).

La termino estis proponita dekomence de la franca fiziologo Claude Bernard (1813-1878).

Multaj hormonoj estas rilataj al la metabolo de la glukozo, inter ili la insulino kaj la glukagono (ambaŭ sekreciataj de la pankreato), la adrenalino (devena el la surrenaj glandoj), la glukokortikoidoj kaj la hormonoj steroidoj (sekreciitaj de la gonadoj kaj de la surrenaj glandoj).

La hiperglukemio estas la plej ofta indikilo de la diabeto, kiu okazas kiel rezulto de manko de insulino, se temas pri la diabeto de tipo&nbsp;I aŭ de rezisto al la insulino, se temas pri la diabeto de tipo&nbsp;II.

## Bibliografio 
* Henry JB (2001). Clinical diagnosis and Management by Laboratory Methods (20a eld.). Philadelphia: Saunders. ISBN 978-0721688640.
* Levine R (1986). "Monosaccharides in health and disease". Annual Review of Nutrition. 6: 211–24. doi:10.1146/annurev.nu.06.070186.001235. PMID 3524617.
* Röder PV, Wu B, Liu Y, Han W (March 2016). "Pancreatic regulation of glucose homeostasis". Experimental & Molecular Medicine. 48 (3, March): e219. doi:10.1038/emm.2016.6. PMC 4892884. PMID 26964835.

Kategorio:Medicina terminologio
Kategorio:Diabeto
Vojo de la pentoza fosfato

La **Vojo de la pentoza fosfato**, konata ankaŭ kiel **pentoza ciklo**, estas metabola vojo tre ligita al la glikolizo, dum kiu estas uzata la glukozo por generi ribozon, kiu estas necesa por la biosintezigo de nukleotidoj kaj nukleataj acidoj. Krome, oni atingas limigan povon en formo de NADPH kiu estos uzata kiel koenzimo de enzimoj propraj de la anabola metabolo.

Tiel, tiu metabola procezo, kiu estas regulita per insulino, havas duoblan funkcion, ĉar la glukozo estas uzata por formi NADPH, dum ĝi povas ankaŭ esti transformata en aliaj komponantoj de la metabolo, speciale pentozoj, uzataj por la sintezo de nukleotidoj kaj de nukleataj acidoj. Tiel, oni kreas ponton inter anabolaj kaj katabolaj vojoj de la glukozo.

La vojo de la pentoza fosfato okazas en la citosolo, kaj divideblas en du fazoj, nome la jenaj:

* **Oksidiga fazo**: oni generas NADPH.
* **Neoksidiga fazo**: oni sintezigas pentozan fosfaton kaj aliajn monosakaridajn fosfatojn.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Müller Stern, W. (2008)“Bioquímica: Fundamentos para Medicina i Ciencias de la Vida” Eld. Reverté, pp. 522-527.

Kategorio:Karbonhidratoj
Kategorio:Metabolo
Kategorio:Glucidoj
Mohammad Karamudini

D-ro **Mohammad Karamudini** (naskiĝis en 1955) estas irana verkisto, tradukisto, scienca ĵurnalisto kaj prelegisto. Li estas la verkinto kaj tradukinto de multaj artikoloj kaj libroj en la persa pri biologio kaj biologi-edukado. Li aŭtoris aŭ tradukis pli ol 37 sciencajn librojn kaj multajn pliajn artikolojn en la persa. Li estas ricevinto de multnombraj premioj inkluzive de "La Plej Bona Libro de la Jaro" (kvarfoje: 2006, 2010, 2011 kaj 2017), "Roshd-Festivalo por La Plej Bonaj Edukaj Libroj" (trifoje: 2002, 2011 kaj 2013) kaj "Festivalo por Plej bona Universitata Lernolibro" (en 2012). Mohammad Karamudini estas ankaŭ fondinto de Irana Olimpiko pri Biologio kaj estis prezidanto de la Nacia Scienca Komitato de Irana Biologia Olimpiko dum 20 jaroj.

Li estas dumlonga esperantisto, de 1980 kaj verkis multnombrajn artikolojn pri la lingvo en la persa gazetaro, de kiam li estis junaĝa.

Dosiero:Mohammad karamudini.jpg

## Notoj 
Kategorio:Iranaj verkistoj
Kategorio:Iranaj esperantistoj
Kategorio:Iranaj tradukistoj
Kategorio:Iranaj ĵurnalistoj
Fruktokinaso

La **fruktokinaso** estas enzimo kiu ĉe mamuloj estas en la hepato, intesto kaj kortiko. La fruktokinaso apartenas  al la transferazoj laŭ la rekomendoj de la Komitato de Nomenklaturo de la Internacia Unio de Biokemio kaj Molekula Biologio (NC-IUBMB). Tiel ĝi transigas funkciajn grupojn inter substratoj. Ĝi estas konsiderata fosfotransferazo (aŭ kinaso) ĉar ĝi transigas grupon de fosfatoj al ties substrato. La fruktokinaso specife katalizigas la transigon de grupo de fosfatoj el la ATP al la fruktozo kiel unua etapo en la metabolo de la fruktozo. 

## Vidu ankaŭ 
* Glukokinaso

Kategorio:Enzimoj
Galaktokinaso

La **galaktokinaso** (EC 2.7.1.6) estas enzimo fosfotransferaza kiu katalizigas la fosforiladon de la D-galaktozo al D-galaktozo-1-fosfato uzante ATP kiel donanto de la grupo fosfato.

: **D-galaktozo + ATP \rightleftharpoons α-D-galaktozo-1-fosfato + ADP**

La galaktokinaso katalizigas la unuan etapon de la Vojo de Leloir, nome metabola vojo trovebla en multaj organismoj por la katabolo de la β-D-galaktozo al glukozo-1-fosfato. La galaktokinaso kiu estis izolita por la unua fojo el la hepato de mamuloj, estis studita etende en la gistoj, arkeoj, plantoj kaj homoj.

## Notoj 
Kategorio:Enzimoj
Glikogenolizo

La **glikogenolizo** estas katabola procezo kiu konsistas en la degradado de glikogeno al glukozo aŭ glukozo 6-fosfato. Ĝi okazas kiam la organismo postulas pliigon de glukozo kaj per tiu procezo, ĝi povas estis liberigita al la sango kaj elteni sian nivelon (glikemio). Ĝi okazas en preskaŭ ĉiu histo, kvankam speciale en la muskolo kaj en la hepato pro la ĉefa gravo de la glikogeno kiel energifonto de rezervo en tiuj histoj.

## Notoj 
Kategorio:Metabolo
Kategorio:Biosintezo
Saksifrago

**Saksifrago** estas genro el saksifragacoj. Al la genro apartenas ĉirkaŭ 440 specioj precipe el la norda hemisfero. Multaj specioj estas ornamplantoj.

## Referencoj 
## Fonto 
Kategorio:Saksifragacoj
(101901) 1999 QD2

**(101901) 1999 QD2** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo LONEOS (*Lowell Observatory Near-Earth-Object Searche*) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 6:7 kun Marso.

Ĝia tre klinata orbito krucas tiun de Marso kaj proksimiĝas ĝin ĉe sia suprenira nodo. Ĝia marsa MOID estas 0,0629 astronomia unuo, tie estas 9,410 milionoj da km.

* La  ĝi pasis al 0,07153 astronomia unuo (10,701 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,06408 astronomia unuo (9,586 milionoj da kilometroj) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
A Flock of Seagulls (muzikalbumo)

***A Flock of Seagulls*** (signife Mevaro) estas la debuta studialbumo de la grupo A Flock of Seagulls. Ĝi estis publikigita en 1982 kaj prezentis la internacian sukcesan unuopaĵon "I Ran (So Far Away)", kiu atingis la Supran 10-an rangon en Usono kaj Nov-Zelando, kaj ankaŭ n-ron 1-an en Aŭstralio. La kanto "Spaca Aĝa Amo-Kanto" ankaŭ estis ludita en la **Radiofonio.** Kun la sukceso de la unuopaĵoj, la albumo atingis n-ron 10-an en Usono.

## Brita traka listo 
Ĉiuj muzikoj estis verkitaj de Mike Score, Ali Score, Frank Maudsley kaj Paul Reynolds

## Referencoj 
Kategorio:Sintezilo-muzikistoj
Kategorio:Pop-muzikaj kantoj
Pierrevert

''''* (jen france, "verda roko", okcitane *Peiravèrd*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Alpoj de Alta Provenco (france *Alpes-de-Haute-Provence*, okcitane *Aups de Provença Auta*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( , okcitane *Provença-Aups-Còsta d'Azur''). Fine de  en la komunumo vivis . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* bazaj turismaj informoj ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-de-Haute-Provence

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-de-Haute-Provence
Fosfolipido

La **fosfolipidoj** estas tipo de lipidoj sapigeblaj kiuj komponas la membranojn de la ĉeloj, komponitaj per unu molekulo de alkoholo (glicerolo aŭ de esfingosino), al kiu kuniĝas du grasacidoj (1,2-diacilglicerolo) kaj unu grupo fosfato. La fosfato kuniĝas pere de fosfodiestera ligilo al aliaj molekuloj, kiuj ĝenerale enhavas nitrogenon, kiel kolino, serino aŭ etanolamino kaj multajn fojojn posedas elektran ŝargon. Ĉiuj aktivaj ĉelmembranoj posedas duoblan mantelon de fosfolipidoj.

Entreprenoj kiel Lipoid, Avanti Polar kaj VAV Life Sciences produktas industrie purigitajn fosfolipidojn, por kiuj oni trovis aplikaĵojn en la nanoteknologio kaj la scienco de la materialoj.

## Notoj
Beta-hidroksibutera acido

eta|dekstra|359px|Beta-hidroksibutera acido.
La **Beta-hidroksibutera acido** (**D-β-hidroksibutera acido**), aŭ ĝia formo jonigita, nome la **D-β-hidroksibutirato**, estas unu de la ketokorpoj kaj el tiuj la plej malgranda. Ĝi partoprenas en la metabolo energia anaeroba, malpliigante la piruvaton (devenan de la glikolizo) por regeneri la NAD+ kiu, dum estado de glukozo, estas la limiga substrato de la vojo glikoliza.

En vertebruloj, kelkaj histoj aŭ tipoj de ĉeloj, akiras la plej parton de sia energio el la metabolo anaeroba (kaj la tuton ĉe eritrocitoj ĉar al tiuj mankas mitokondrio).

La hepato de multaj vertebruloj povas konverti enzime acetil-KoA, ĉefe kiam estas troa produktado, en libera acetoacetato kiu estas poste redoksita al D-β-hidroksibutirato. Tiuj du komponaĵoj estas transportataj de la sango al la periferiaj histoj kie ili povas esti oksidigitaj.

Kategorio:Karboksilataj acidoj
Biosintezo de grasaj acidoj

La **grasacidoj** estas biomolekuloj tre gravaj por la vivaj estaĵoj. Ili estas la ĉefaj konstituantoj de la trigliceridoj (oleoj kaj grasoj, kiuj agadas kiel energia rezervo) kaj de la fosfolipidoj (kiuj formas la strukturon de la ĉelaj membranoj). Ties biosintezo estas tiel de ŝlosila gravo por ĉiuj organismoj.

La ĉefa antaŭaĵo de la grasacidoj estas la malonil-KoA, nome molekulo kiu havigas du el ties tri atomoj de karbono al la karbona strukturo de la grasacidoj en kresko. La malonil-KoA devenas siavice de la acetil-KoA. Ĉiuj reakcioj de sintezo de grasacidoj okazas en la citosolo de la ĉeloj.

## Notoj 
Kategorio:Metabolo
Kategorio:Grasacidoj
Altdensa lipoproteino

La **altdensaj lipoproteinoj** (**HDL**, de la angla '** kaj **ADL** en Esperanto) estas tiuj lipoproteinoj kiuj transportas la kolesterolon el la histoj de la korpo ĝis la hepato.

Ĉar la HDL povas realigi la retiron de la kolesterolo de la arterioj kaj transporti ĝin reen al la hepato por ties ekscrecio, populare oni konas ilin kiel bona kolesterolo aŭ lipoproteino, havigante falsan ideon ke ĝiaj altaj valoroj povas preventi mem kelkajn malsanojn, kio t ne estas konfirmitaj per konkludaj sciencaj studoj.

HDL estas la lipoproteinoj plej malgrandaj kaj plej densaj, estas komponitaj de tre alta proporcio de proteinoj. La hepato sintezigas tiujn lipoproteinojn kiel malplenaj proteinoj kaj, kolektinte la kolesterolon, pliigas sian grandon cirkulante tra la sanga fluo.

## Vidu ankaŭ 
* LDL - malaltdensaj lipoproteinoj (en) (**LDL**, de la angla **' kaj **MADL** en Esperanto)

## Notoj 
Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Lipidoj
Kategorio:Lipoproteinoj
Kilomikrono

eta|250px|Strukturo de kilomikrono (hispanlingve).

La **kilomikronoj** estas lipoproteinoj kiuj havas la funkcion transporti la lipidojn devenajn de la dieto ĝis la hepato kaj aliaj histoj. Ili sintezigas en la ĉeloj de la intesta muro (enterocitoj) el kie ili pasas al la sanga plasmo. Ili estas la tipo de lipoproteino plej granda, superante 100 nm. Ties kompono estas en 90% trigliceridoj, 7 % fosfolipidoj, 1% kolesterolo kaj 2% specialaj proteinoj nome apolipoproteinoj. En normalaj cirkonstancoj, ne ekzistas **kilomikronoj** en sango post fasto de 12 horoj.

## Notoj 
Kategorio:Lipoproteinoj
Esquay-Notre-Dame

**Esquay-Notre-Dame** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Esquayens*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Esquay-sur-Seulles

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Kalvadoso, france *Calvados*) kaj en la regiono Normandio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Bayeux kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun .

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Esquay-sur-Seulles ĉe Bayeux intercom ()

Kategorio:Komunumoj de Calvados
101902 Gisellaluccone

'*101902 *Gisellaluccone'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la itala amatora astronomo Gianluca Masi elde la Observatorio *Bellatrix* en Ceccano (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Gisella Luccone'', kara amikino de la malkovrinto. Ŝi estas tre interesita pri filozofio kaj amas legi kaj skribi. Kun forta etika sentemo, ŝi disvolvis kaj subtenis plurajn sociajn kaj karitajn agadojn, el kiuj astronomaj temoj, por la malfavorigataj komunumoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Gianluca Masi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Hemisfero (geografio)

**Hemisfero** estas ĉiu el la du partoj de Tero dividita per la ekvatoro. La ĉiujara sinsekvo de la sezonoj estas inversaj: kiam en la Suda Hemisfero estas somero, en la Norda Hemisfero estas vintro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hemisfero
* Ĉefcirklo
* Cerba duonsfero
* Magdeburgaj duongloboj
* Okcidenta duonglobo
* Orienta duonglobo


Kategorio:Geografia terminologio
János Bokrányi

**János Bokrányi** [jAnoŝ bokrAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokrányi János** estis hungara juristo, altlerneja instruisto. Lia origina plena nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rauberstrauch János Alajos* [raŭberstrauĥ alajoŝ] ĝis 1842.

János Rauberstrauch naskiĝis la  en Szepesolaszi (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Spišské Vlachy en Slovakio), li mortis la  en Pozsony (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio 
János Bokrányi studis filozofion en Reĝa Jura Akademio (Kassa) (tie ankaŭ juron) kaj Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad), teologion en Reĝa Universitato de Pest. En 1838 li ekinstruis en la menciita akademio en Kassa. En 1861 li estis nomumita vicakademiestro de Reĝa Jura Akademio (Pozsony). Post tri jaroj li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Li gvidis la akademion ĝismorte.

## Lia kontribuo 
* *Magyar tiszti irásmód példákkal világosított szabályai* (1844)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
László Botka (politikisto)

**László István Botka** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Botka László István** estis hungara parlamenta deputito, politikisto, urbestro.

Botka naskiĝis la  en Tiszaföldvár.

## Biografio 
Botka maturiĝis en gimnazio en Szolnok, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Attila József en 1997 kaj en pli alta grado en 2000. Dum la studentaj jaroj jam en 1991 li aliĝis al Hungara Socialista Partio. Inter 1994–1998 kaj 2002–2014 li estis parlamenta deputito, ekde 2002 li estas urbestro de Szeged. En 2019 li forlasis la partion, poste li politikadas kun civiloj. Li havas edzinon ekde 1997, kiu naskis 3 filinojn en 2000, 2003 kaj 2008.

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=UX9nOlf6QhQ

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
(101931) 1999 RZ20

**(101931) 1999 RZ20** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la 7-an de septembro 1999 en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en proksimuma orbita resonanco 1:2 kun Marso.

Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso, ĝia marsa MOID estas 0,252005 AU, tie estas 37,699 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
György Boytha

**György Boytha** [djordj bojta], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boytha György** estis hungara juristo, altlerneja instruisto.

Boytha György naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Boytha György maturiĝis en luterana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1948, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1952. Post siaj studoj li estis trudlaboristo pro falsaj akuzoj en karbominejo de Várpalota. Li liberiĝis ĝuste antaŭ la Hungara revolucio de 1956, poste li estis ordinara helplaboristo en Budapeŝto. Ekde 1961 li laboris en oficejo pri intelekta proprieto, kie paŝo post paŝo li akiris pli altajn postenojn. Ekde 1965 li ankaŭ instruis en la menciita universitato. Inter 1975 kaj 1985 li estis oficejestro, inter 1985 - 1993 ĉefdirektoro. Inter 1977-1985 li laboris ankaŭ en Ĝenevo en simila monda organizaĵo. Inter 1993-1995 li estis diplomato en Ĝenevo, poste li prelegis en Mez-Eŭropa Universitato. Li estis katedrestro en rango docento inter 2000-2003 en Katolika Universitato Péter Pázmány. Li edziĝis dufoje, la unua edzinon naskis 2 gefilojn, la dua filinon.

## Elektitaj libroj 
* *A szerzői jog kézikönyve* (kunaŭtoro, 1973)
* *Az Európai Közösség kereskedelmi joga* (kunaŭtoro, 1999)
* *Az Európai Unió létrejötte, intézményrendszere és jogforrásai* (kunaŭtoro, 2006)
* *Boytha György válogatott írásai* (elektitaj artikoloj, 2015)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj diplomatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Preĝejo Katarina de Aleksandrio (Fehérvárcsurgó)

La **preĝejo Katarina de Aleksandrio** estas romkatolika historia monumento en vilaĝo Fehérvárcsurgó (Hungario).

## Historio 
En la malfrua 12-a jarcento estis konstruita malgranda romanika kirko en tiu ĉi vilaĝo. Li kirko estis trakonstruita kaj pligrandigita laŭ gotiko depost 1250. La unua turo estis konstruita en la fruaj 1400-aj jaroj. En la 16-a jarcento la kirko estis fortresopreĝejo. Dum domimado de turkoj la vilaĝo plej ofte estis senhoma, la revenintoj jam estis protestantoj, kiuj uzis la jam ruinan preĝejon. La katolikoj reakiris la kirkon en 1748, poste oni faris la necesajn renovigajn laborojn. Oni plene trakonstruis la preĝejon en 1873 laŭ baroko, tamen restis kelkaj mezepokaj partoj. En la jaroj 1961 kaj 1962 arkeologoj esploris la konstruaĵon. La orgeno ekfunkciis en 1873, ĝi estis trakonstruita en 1937 1930-aj jaroj.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sur monteto. En mezo de la fasado la kvadrata turo plene reliefas. La turopinto estas svelta piramido. La enirejo troviĝas en flanko de la navo. La novgotika absido estas oklatera kaj estas pli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. La ĉefaltara bildo estis pentrita ĉirkaŭ 1750. La instalaĵoj estis faritaj en la 19-a jarcento. Menciindas skulptaĵo fare de Amerigo Tot en 1969.

Kermeso okazas en la 25-an de novembro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://lexikon.katolikus.hu/F/Feh%C3%A9rv%C3%A1rcsurg%C3%B3.html
* https://www.utazzitthon.hu/latnivalo/fehervarcsurgo/alexandriai-szent-katalin-templom-21638
* https://www.cultissimo.hu/rejtozkodo-magyarorszag/fehervarcsurgoi-szent-katalin-templom

Fehervar
Fehervar
eta|maldekstre|
eta|Enirejo
Intesta mikrobioto

[eta|dekstra|*[Escherichia coli*, unu el multaj specioj de bakterioj ekzistantaj en la homa intesto.]]
**Intesta mikrobioto** aŭ **intesta mikroflaŭro** estas la aro de bakterioj kiuj vivas en la intesto, en rilato de simbiozo kaj de tipo de kunmanĝado kaj de tipo de mutualismo. Tiu aro formas parton de la normala mikrobioto. La granda majoritato de tiuj bakterioj ne estas damaĝaj por la sano kaj multaj estas profitaj, pro kio tiu intesta mikrobioto estas grava por la sana bonfarto de la organismo. Oni kalkulas, ke la homo havas en sia interno ĉirkaŭ du mil diversaj specioj de bakterioj, el kiuj nur cent povas iĝi malprofitaj. Multaj animalaj specioj dependas tre forte de sia intesta flaŭro. Por ekzemplo, sen tiu, la bovoj ne estus kapablaj digesti la celulozon, nek la termitoj povus manĝi lignon, ĉar ne temas pri ili mem, sed ties intesta flaŭro, kiuj kapablas procezi tiun tipon de manĝaĵoj. Ĉe homoj, la dependo ne estas tiom radikala, sed ja gravas. Ili helpas foje al la absorbo de nutraĵoj kaj formas ekosistemon kompleksan kiu memreguliĝas kaj eltenas sin en ekvilibro. En aliaj okazoj nepras por la sintezo de difinitaj komponaĵoj, kiel ĉe la vitamino K kaj ĉe kelkaj de la komplekso B. Ili produktas ankaŭ kromajn efikojn, kiel la produktado de gasoj, responsaj pri la karaktera haladzo de la fekaĵoj. Kelkaj el ili povas okazigi infektojn de diversa gravo. La flaŭro de plenkreskuloj estas influita de serio de esencaj faktoroj —intestaj sekrecioj— kaj eksteraj —maljuniĝo, dieto, streso, antibiotikoj kaj manĝaĵoj kun antaŭbiotaj komponantoj aŭ kun probiotaj organismoj)—.

Ĉar ĝi estas komponita de mikroorganismoj, ĝi estas tre sensiva al antibiotikoj, kiuj estas la ĉefaj kaŭzantoj de ties detruo, kiam ĝi okazas. Ĝi regeneriĝas periode, kaj oni ekskrecias la mortintajn mikroorganismojn tra fekaĵoj. Ĝi evitas, ke estu disvolvigitaj malsanoj.

## Notoj 
Kategorio:Digesta sistemo
Dlouhá Ves (Hynčina)

**Dlouhá Ves** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Hynčina en&nbsp;distrikto Šumperk. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 20&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Dlouhá Ves situas en katastra teritorio **Křižanov u Zábřeha** kun areo de 2,5&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1779.

## Loĝantaro
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Hynčina
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Le Mesnil-Simon (Kalvadoso)

**Le Mesnil-Simon** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Mesnil-Simonais*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Komunumoj de Calvados
Hynčina

**Hynčina** () estas municipo en Ĉeĥio, en Regiono Olomouc, en distrikto Šumperk. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1273.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Hynčina**
* Dlouhá Ves
* Křižanov

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Stanislao – ununava konstruaĵo el la jaro 1722 kun pli malnova kerno
* Dia torturo (ĉe ŝoseo al Maletín) – baroka kolona dia torturo, datita al la jaro 1703

## Pluaj fotoj 

HyncinaKostel.jpg|Preĝejo de sankta Stanislao
HyncinaNepomucky.jpg|Detalo de statuaro de sankta Johano Nepomuka


Kategorio:Municipoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Šumperk
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
(101952) 1999 RY31

**(101952) 1999 RY31** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la teamo de la *Catalina Sky Survey*, astronomia kampanjo plenumita elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 5:9 kun Marso kaj proksimume 7:2 kun Jupitero.

Ĝia tre discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,0632283 astronomia unuo, tie estas 9,459 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Dlouhá Ves

Nomon **Dlouhá Ves** havas pluraj municipoj:
* Dlouhá Ves (distrikto Havlíčkův Brod) – municipo en&nbsp;distrikto Havlíčkův Brod
* Dlouhá Ves (distrikto Klatovy) – municipo en&nbsp;distrikto Klatovy

…kaj partoj de municipoj
* Dlouhá Ves (Holčovice) – parto de municipo Holčovice en distrikto Bruntál
* Dlouhá Ves (Rychnov nad Kněžnou) – parto de urbo Rychnov nad Kněžnou en distrikto Rychnov nad Kněžnou
* Dlouhá Ves (Vrchoslavice) – parto de municipo Vrchoslavice en distrikto Prostějov
* Dlouhá Ves (Truskovice) – parto de municipo Truskovice en distrikto Strakonice
* Dlouhá Ves (Hynčina) – parto de municipo Hynčina en distrikto Šumperk
* Dlouhá Ves (Bochov) – domaro ĉe Bochov en distrikto Karlovy Vary

Nomon Dlouhá Ves oni iam uzas ankaŭ por
* Moravská Dlouhá – parto de municipo Březová nad Svitavou
Křižanov

Nomon **Křižanov** havas pluraj setlejoj:

nomo de municipo:
* Křižanov (distrikto Žďár nad Sázavou) –&nbsp;kampurbo en distrikto Žďár nad Sázavou
* Křižanov (distrikto Písek) –&nbsp;municipo en distrikto Písek

nomo de parto de municipo:
* Křižanov (Hořičky) –&nbsp;parto de municipo Hořičky en distrikto Náchod
* Křižanov (Hynčina) –&nbsp;parto de municipo Hynčina en distrikto Šumperk
* Křižanov (Hrob) –&nbsp;parto de urbo Hrob en distrikto Teplice

## Vidu ankaŭ
* Křižanova montetaro
Vitamino K

alternative=K-Vitamine.svg|eta|K-Vitamine
eta|300ra|Montro de fitomenadiono (vitamino K1) por injekto.
La **vitamino K** estas vitamino solvebla en graso kiu estas konata ĉefe pro sia funkcio en la koagulado de sango. Ĝi estis malkovrita en 1935 de la dana Henrik Dam kiu nomumis ĝin kiel **K** pro la danlingva vorto por *koagulado*, nome "koagulation". Nature ĝi aperas en du formoj: vitamino K1 (filokinono) en vegetaloj de verdaj folioj kaj vitamino K2 (menakinonoj) derivita de la viando kaj de fermentintaj manĝaĵoj kiel fromaĝo kaj sojaĵo *nattō*.

La vitamino K estas necesa kiel kunfaktoro por la aktivigo de proteinoj kiuj siacive estas necesaj por serio de biologiaj procezoj el kiuj la plej konataj estas la hepataj faktoroj de koagulado, nome protrombino kaj faktoro X, inter aliaj.

## Notoj 
K
Kategorio:Terpenoj
Pacifika tajfun-sezono 2020

La **Pacifika tajfun-sezono de 2020** estas evento en kiu tropikaj ciklonoj formiĝas en la nordokcidenta regiono de la Pacifiko en 2020. La sezono daŭras la tutan jaron, kvankam la plej multaj tropikaj ciklonoj formiĝas inter majo kaj oktobro.

Ĉi tio estas la tifono-sezono, kiu komenciĝis (okazanta la unua tropika ciklono) poste de la 6-a en la historio, post la sezonoj de tajfunoj: (ekde la 12/05/1973), 1983 (komencinte la 8an de junio 1983), 1984 (komencinte la 7an de junio 1984), 1998 (komencinte la 28an de majo 1998) kaj 2016 (komencinte la 25an de majo 2016).

Kategorio:Tajfunoj
Kategorio:Meteologio
Kategorio:Katastrofoj en 2020
Kategorio:Pacifiko
Kategorio:Naturaj katastrofoj en la 21-a jarcento
Internacia Asocio por Tradukado kaj Interkulturaj Studoj

La **Internacia Asocio por Tradukado kaj Interkulturaj Studoj** (**IATIS**), angle: **International Association for Translation and Intercultural Studies**, estas forumo kreita por ebligi al sciencistoj de diversaj regionaj kaj disciplinaj fonoj debati aferojn rilatajn al tradukado kaj havigi aliajn formojn de interkultura komunikado.

La asocio estis fondita en aŭgusto 2004 kaj la sekretariejo troveblas en Seulo, Sudkoreio.

## Vidu ankaŭ 
Traduko

Tradukoscienco

Interkultura edukado

Interkultura komunikado

Projekto Lingua

Kultura ŝoko

(en: vikipedio) *Intercultural competence*

## Eksteraj ligiloj 
(en) Oficiala retejo de IATIS

(en) IATIS en la UNESKO-adresaro
## Referencoj 
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2004
Kategorio:Sferaj studoj
Kategorio:Tradukistaj asocioj
Pilgrimpreĝejo Maria Helpantino (Passau)

eta|La pilgrimkirko Maria Helpantino en Passau
La **Pilgrimkirko Virgulino Maria, helpo de la kristanoj** (germane: *Wallfahrtskirche Mariahilf*) en Passau, Germanio kun la apuda monaĥejo de la kapucenoj leviĝas sur monteto supre de la kvartalo Innstadt. Ĝi tre proksimas al la landlimo kun Aŭstrio.

## Origino kaj ejoj 
eta|Interno de la pilgrimadokirko
[eta|La monto kun la Innstadt-kvartalo; en la malfono la rivero [Inn]]
La pilgrimon iniciatis en 1622 la katedraldekano Marquard von Schwendi kiam li farigis kapelon kun graca bildo de Mario de la loka artisto Pius de 1620; temis pri kopio de la Maria-helpantina-bildo de Lucas Cranach la Maljuna kies originalo troviĝas en la Katedralo de Innsbruck. La kasteleto de Schwendi staras kontraŭe al la portalo de la preĝejo. La kirkon mem konstruis inter 1624 kaj 1627 Francesco Garbanino. La okulfrapaj turospajroj suprenmetitis ne antaŭ 1665. Apudas la klostro (tradicie de la kapucenoj dume hodiaŭ ĉeestas la ordeno de la Paŭlanoj) kaj la Anna-puto. La en 1628 farita malaperta ŝtuparo alten havas 321 ŝtupojn. Ĉekomence troviĝas frubaroka krucifikso.

La ĉefaltaro el la jaro 1729 dominatas fare de la mirakla bildo de Mario. La flankaj altaroj datumas el 1774 montrantaj verkojn de Joseph Bergler la pli juna. La meza navo havas de la plafono pendantan oraĵistan verkon nomita *imperiestra lampego*, de la aŭgsburgano Lukas Lang. Imperiestro Leopoldo la 1-a donacis ĝin en 1676 okaze de sia nupto. Ensakristie troviĝas la trezoro pilgrima.

## Pilgrimevoluo 
Kiam la turkoj sieĝis en 1683 Vienon, Leopoldo la 1-a fuĝis al Passau. Antaŭ la Helpatino-bildo la imperiestra paro preĝis ĉiutage por la saviĝo el la minacego turka. Post kiam la batalo de Kahlenberg por la kristanoj sukcesis sub la batalmoto *Mario, helpu!* la passau-a Helpantino-bildo iĝis kvazaŭ la ŝtata graco-bildo de la habsburga monarĥio. Ĉebatale forprenitaj armiloj de la malamikoj videblas en la koridoro konfesprena.

La sekularigo de 1803 malekigis pilgrimadon kaj abolis la konventon. En 1809 okupis la urbon la trupoj de Napoleono Bonaparte. Ĉe la sudorienta deklivaĵo de la monteto videblas ankoraŭ nun remparoj faritaj laŭ ordono de la franca tirano kiel defendiloj kontraŭ la aŭstroj.

Kelkajn jardekojn poste pilgrimadoj denove permesitis kaj en 1831 starigitis seminario por pilgrimo-pastroj. La kapucenoj rajtis reveni en la 1890-a jaro. Ĝis hodiaŭ la loko gravas religie. En aŭtuno 2002 la paŭlanoj transprenis ĉiujn taskojn el la manoj de la kapucenoj. La unua rektoro pilgrimkirka el la nova ordeno estis P. Mirko Legawiec OSPPE. Inter la 1.1.2010 kaj la 31.8.2014 ĉefadministris P. Beniamin Bakowski OSPPE antaŭ la estradtransdono al P. Paul Binkowski OSPPE.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala hejmpaĝo

Passau
Passau
Kategorio:Passau
Kategorio:Kapucenoj
Passau
Kategorio:Paŭlanoj
Le Mesnil-Robert

**Le Mesnil-Robert** estas franca  situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Mesnil-Roberiens* aŭ *Mesnil-Robertiens*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Calvados

## Eksteraj ligiloj 
* Le Mesnil-Robert ĉe CdC Intercom de la Vire au Noireau

Kategorio:Komunumoj de Calvados
Movado Ele Não

|}
**La movado #EleNão** (portugala pro "ne li"), ankaŭ konata kiel la protestoj kontraŭ Jair Bolsonaro, estis manifestacioj gvidataj de virinoj okazintaj en pluraj regionoj de Brazilo kaj kun malpli intenseco en aliaj landoj. La ĉefa celo estis protesti kontraŭ Jair Bolsonaro kaj lia prezidenta kampanjo. La protestoj, okazintaj la 29-a de septembro 2018, estis la plej multnombraj protestoj fare de virinoj en Brazilo kaj la plej granda populara koncentriĝo dum la brazila ĝenerala elekto de 2018.

## Kaŭzoj 
La manifestacioj estis kontraŭ la prezidenta kampanjo de Bolsonaro, kiu estis plurfoje akuzita pri homofobio, malrespekto al nigruloj, mizogineco kaj seksismo kontraŭ virinoj
eta|eta

## #EleNão 
La *hashtag* #EleNão estis kreita en Brazilo la 12-a de septembro 2018 de la Facebook-grupo Mulheres Unidas Contra Bolsonaro. En nur 12 tagoj, la hashtag #EleNão ricevis pli ol 1,6 milionojn da mencioj kontraŭ kaj favore al la kandidato de PSL por prezidanto de la respubliko, Jair Bolsonaro, en Twitter.

## Referencoj 
Kategorio:Jair Bolsonaro
Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Polico de Brazilo
Kategorio:Politiko de Brazilo