open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ondo (urbo)

**Ondo,** aŭ **Ondourbo** estas metropolo, universitata urbo kaj diocezo en Niĝerio. Ĝi situas en samnoma subŝtato Ondo, sed ne estas la administra ĉefurbo.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 556.637 en 2012
* Supermara alteco: 290 m
* Horzono: UTC +1

## Geografio 
Ondo situas en la okcidenta sekcio de la lando.

## Ekonomio 
Ondo estas la plej granda urbo de subŝtato nomata same kiel la urbo. Ondourbo estas komerca centro de la ĉirkaŭaĵo. En la apudaĵo oni kultivas precipe kakaojn, sed ankaŭ maniokojn, grenojn, kotonojn kaj tabakojn. La urbanoj okupiĝas pri teksaĵoj, metaloprilaboroj kaj nutraĵprilaboroj.

## Klimato 
Ondo situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 10 kaj 40&nbsp;°C. Jare pluvas ĉ. 1000 mm.

## Trafiko 
El Ondo kuras 4 gravaj vojoj, ekzemple al Akure kaj Ife.

## Vidindaĵoj 
* stadiono kun 10000 sidlokoj

## Fontoj 
* Angla Vikipedio 
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Kategorio:Metropoloj
Nóra Káldi

**Nóra KALDI,** hungare **Káldi Nóra** (foje *Káldy Nóra*) estis hungara aktorino, voĉoaktoro.

Nóra Káldi naskiĝis, kiel *Krejniker Eleonóra Edit Mária* la  1943 en Budapeŝto - mortis la  1993 en Budapeŝto.

## Biografio 
Nóra Káldi frekventis Teatran kaj Filman Altlernejon inter 1962-1966 en Budapeŝto, poste ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Miskolc), baldaŭe en Teatro Szigligeti (Szolnok). En 1969 ŝi revenis al Budapeŝto, kie ŝi aliĝis al Teatro Madách, poste al Teatro József Attila. Ŝi longe kunredaktis programon en Hungara Televizio kun Jácint Juhász. Ŝi ricevis premion en 1982.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* 22 kinejaj filmoj inter 1965-1985
* 13 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1968-1987
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Ŝekspiro: Rikardo la 3-a - Lady Anna; George Bernard Shaw: ''Mrs Warren's Profession* (Profesio de S-ino Warren) - Vivie; Henrik Ibsen: *Hedda Gabler* - S-ino Elvsted; Sándor Bródy: *A tanítónő'' - fraŭlino
* hungara voĉo ekzemple de Faye Dunaway

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Margit Makay

**Margit Makay** [makai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makay Margit** estis hungara aktorino. Ŝia edzo estis Miksa Marton.

Margit Makay naskiĝis la  1891 en Miskolc - mortis la  1989 en Budapeŝto.

## Biografio 
Margit Makay ricevis diplomon en aktora akademio en Budapeŝto en 1909, poste ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Miskolc). Post unu jaro ŝi aliĝis al diversaj ĉefurbaj teatroj. Inter 1935–1948 kaj ekde 1950 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), inter 1937-1944 ŝi instruis en la akademio. Ŝi ricevis 4 premiojn inter 1959-1985.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* 23 kinejaj filmoj inter 1912-1988, ekzemple *Az aranyember* (La orohomo), 1918; *Erkel* (Ferenc Erkel), 1952; *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora homo), 1964; *Macskajáték* (Katoludo), 1972
* 6 televiziaj filmoj inter 1967-1984
* diversaj teatraj roloj, ekzemple William Shakespeare: Hamleto - Gertrud; Molière: Tartufo - Elmira; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - Gertrudis

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Makay
Silje Storstein

**Silje Storstein** (naskiĝis la 30-an de marto 1984 en Oslo, Norvegio) estas norvega aktoro.

## Vivo 
Silje Storstein naskiĝis en familio de norvega aktoro *Are Storstein*. En sia 14-a jaro ŝi unuafoje rolis en filmo Sofies verden en la rolo de Sofio, por kiu ŝi estis elektita el 4500 aspirantoj. Tiutempe ŝi vizitis la Lernejon de Rudolf Steiner en Oslo kaj vizitis ankaŭ lecionojn de baleto kaj violonludo.

Ekde filmado de sia unua filmo ŝi daŭre ludis en pluraj norvegaj filmoj kaj ŝi ludis por norvega televido, lastfoje en 2007 en komedio *Mars & Venus* (Marso kaj Venuso).

## Filmaro 
* Sofies Verden (1999)
* Ikke naken (2004)
* Mars & Venus (2007)

## Teatro 
* Før solnedgang (2008) - Inken Peters
* Peter Pan (2009) - Wendy
* Den store landevegen (2009) - Møllerjenta / Clara
* Antigona (2009) - Ismene
* En Folkefiende (2009) - Petra
* Romeo og Julie (2010) - Julie
* Reisen til Julestjernen (2010) - Petrine
* Befri deg Selv (2010) - Paula / Birgitta
* Vi har så korte armar (2011) - Liv
* Shokheaded Peter

## Fontoj 
* 

Kategorio:Norvegaj aktoroj
Kategorio:Virinoj
Éva Szörényi

**Éva Szörényi** [sorenji], hungare **Szörényi Éva,** Esperante **Evo Szörényi** estis hungara aktorino.

Éva Szörényi naskiĝis, kiel *Schwáb Elvira* la  1917 en Budapeŝto - mortis la  2009 en Los Angeles.

## Biografio 
Éva Szörényi ricevis diplomon en aktora akademio en 1935, sed jam en 1933 ŝi ricevis rolojn en Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi daŭre apartenis al tiu teatro, dume ŝi ricevis rolojn ankaŭ en filmoj. Ŝi partoprenis en la revolucio en 1956, tial poste ŝi rifuĝis al Usono. Tie ŝi estis motoro pri la hungara lingvo kaj pri la revolucio. Ŝi ricevis premion Kossuth en 1952, poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* 30 kinejaj kaj televiziaj filmoj inter 1935-2008, ekzemple *A nagymama* (La avino), 1935; Printempo de morto (filmo), 1939; *A tanítónő* (La instruistino), 1945; Ferenc Erkel, 1952; *Egy lány elindul* (Fraŭlino startas) aŭ (pri Éva Szörényi), 1997; *Színészdal* (aktorokanto) aŭ (pri Éva Szörényi), 2008
* diversaj teatraj roloj, ekzemple William Shakespeare: *Reĝo Lear* - Cordelia; *Othello* - Desdemona; Somermeznokta sonĝo - Titania; Rikardo la 3-a -Lady Anna; Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo) - Evo; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - Melinda

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Meienried

**Meienried** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Büren kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 53 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Meienried situas en la Berna Lagolando proksimume 10 kilometrojn oriente de la urbo Bielo ĉe la kruciĝo de la malnova fluejoj de la riveroj Aro, kiu formas la orientan komunumlimon, kaj Zihl, kiu formas la okcidentan komunumlimon, kun Nidau-Bühren-Kanalo, kiu formas la sudan komunumlimon. Meinenried kun 53 loĝanto estas la plej malgranda komunumo de la Lagolando. Tamen ĝi estas subdividita en du frakciojn, nome Oberfar kaj Unterfar. En nordoriento de la komunumo situas malgranda elkavaĵlago, kiu somere estas ŝatata banolago.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 0,66&nbsp;km², de kiuj 16,4% estas kovritaj de arbaro, 70,1% servas por agrikulturo kaj 3,0% por setlado.

## Trafiko 
La komunumo Meienried situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas nur pere de mallarĝaj flankaj vojoj de la vojo n-ro 1314, kiu kondukas laŭlonge de Nidau-Büren-Kanalo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 situas 3 kilometrojn nordokcidente apud Lengnau. La komunumo ne disponas pri konekto al la publika transportreto. La plej proksima bushaltejo troviĝas 1 kilometron okcidente en Scheuren.

## Loĝantaro 
Meienried estas unu el la malmultaj komunumoj, kies loĝantaro ne kreksis post la ĵurasa akvejokirekto, kies iniciatinto Johann Rudolf Schneider cetere estas civitano kaj naskiĝinto de la komunumo, malkreskis. 93% de la loĝantoj estas germanlingvaj, dum malplimulto de 5% parolas la francan.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Meienried datiĝas el la jaro 1255 *Meinrieth*. Meienried estis parto de la Senjorujo Strassberg kaj tribunalejo de la Grafoj de Neŭŝatelo-Nidau. En la jaro 1255 ili donacis Meienried al sia Monaĥejo Gottstatt. En la jaro 1388 respektive 1393 Meienried fariĝis havaĵo de la urba ŝtato Berno. Post la reformacio de 1528 Meienried estis de Gottstatt atribuita al la Voktejo Büren, el kiu dum la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis al distrikto Büren. La ĵurasa akvejokorekto kun la konstruo de la Nidaŭ-Büren-Kanalo estis signifa por la komunuma historio, ĉar la ĝis tiam regule inundita marĉolando nun povis esti utiligita por intensiva agrikulturo. Ekde la administra reformo de 2010 Meienried apartenas al la administra distrikto Seeland.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informom pri Meienried en la turisma retejo de la regiono Biel-Seeland
5213 Takahashi

'*5213 *Takahashi'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en omaĝo al la firmaestro *Kiichiro Takahashi*, kies patro fondis la firmaon *Takahashi Seisakusho'' en 1932 kaj kiu komencis fabriki teleskopojn en 1967. Dank'al ĉi-tiuj teleskopoj, multenombraj asteroidoj estis malkovritaj de la japanaj amatoraj astronomoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Masakro de Hula (Sirio)

La **Masakro de Hula** okazis 2012-05-25 kaj dum la mateno de la 26-a en la regiono Hula en Sirio, ankaŭ nomita *Haula* aŭ *Al-Hula*, en araba الحولة‎.

Laŭ ĝisnunaj raportoj mortis en ĝi 108 homoj, inter ili 25 viroj, 34 virinoj, 49 infanoj, krome pli ol 300 estis vundigitaj. La masakro okazis en kunteksto kun la ribelo en Sirio.

Akuzitaj estas la siria armeo kaj milicioj ne ekzakte identigitaj. La siria registaro kontraŭe akuzis ribelajn militistojn kaj asertis, ke la armeo ne estis en tiu regiono.

## Reagoj 
2012-06-01 la konsilio pri homaj rajtoj de la UN voĉdonis por kondamni la sintenon kaj agadon de Sirio kaj postulis la punadon de la agantoj per la internacia kortumo.

Observantoj de la UN raportis pri indikoj, ke armitaj Schabiha-bandoj de la registaro estas agaoj de la masakro.

La dek kvin ŝtatoj de la konsilio de sekureco de Unuiĝintaj Nacioj unuanime kondamnis la sirian registaron pro pafado per grandaj armiloj kontraŭ civiluloj.

2012-05-29 Aŭstralio, Bulgario, Germanio, Francio, Britio, Italio, Kanado, Nederlando, Svisio, Hispanio kaj Usono komune eligis ambasadorojn kaj diplomatojn de Sirio.   La tagon 2012-05.30 ankaŭ Turkio kaj Japanio sekvis.

## Notoj 
Kategorio:Masakroj
Kategorio:Historio de Sirio
Ilona Kállay

**Ilona KÁLLAY** [kAlai], hungare **Kállay Ilona,** Esperante **Helena Kállay** estis hungara aktorino. Ŝia edzo estis József Kautzky.

Ilona Kállay naskiĝis la  1930 en Miskolc - mortis la  2005 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ilona Kállay laboris, kiel grafikisto pri montrofenestroj kaj ŝi ricevis eblecon aktoradi en amatora teatra trupo. Poste ŝi frekventis aktoran ĉeflernejon inter 1951-1955 en Budapeŝto. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro József Attila, baldaŭe ŝi aliĝis al Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár), dume ŝi ofte ricevis taskojn en Hungara Radio kaj Hungara Televizio. Ŝi ricevis 5 premiojn inter 1961-2001.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* 23 kinejaj filmoj inter 1959-2002, ekzemple Ambaŭ vivoj de onklino Mici, 1962; *Az élet muzsikája* (Muziko de la vivo - pri Imre Kálmán), 1984
* 23 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1964-2004, ekzemple La nigra urbo (filmo), 1971; *Szomszédok* (Najbaroj), 1987-1999
* diversaj teatraj roloj, ekzemple István Örkény: *Macskajáték* (Katoludo) - S-ino Orbán; Ferenc Molnár: *A hattyú* (La cigno) - princino Maria Dominika; Gergely Csiky: *A nagymama* (La avino) - grafino Szerémi

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Wengi BE

**Wengi** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Büren kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 615 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Wengi situas tute en okcidento de la Valo de Limpach en la fontregiono de la rivero Limpach, orienta alfluanto de Emme. La komunumo troviĝas en la centro de la triangulo formita de la urboj Berno, Bielo kaj Soloturno. La komunumo konsistas el la tri vilaĝoj Wengi, Scheunenberg kaj Waltwil, kaj la setlejoj Neuhus, Janzehus kaj Reuetal.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,07&nbsp;km², de kiuj 16,7% estas kovritaj de arbaro, 72,8% servas por agrikulturo kaj 7.6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wengi limas en nordo al Schnottwil (SO), en nordoriento al Messen (SO), en okcidento al Ruppoldsried, en sudo al Rapperswil, en okcidento al Grossaffoltern, kaj en nordokcidento al Diessbach ĉe Büren.

## Trafiko 
En vengi kruciĝas la kantona ĉefvojo n-ro 252 de Büren ĉe Aro al Münchenbuchsee kun la kantona ĉefvojo n-ro 251 de Aarberg al Utzenstorf. Per poŝtaŭtolinioj al Soloturno, Lyss kaj Messen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wengi datiĝas el la jaro 1262 kiel *Wengen*. Dum mezepoko Wengi estis la centro de naturalkapitolo de la Episkopejo Konstanco kaj kapitola ĉefoloko. En la jaro 1406 Wengi estis akirita de la urba ŝtato Berno.

## Personecoj 
* La 23-an de februaro 1820 naskiĝis en Wengi Jakob Stämpfli, de 1854 ĝis 1863 membro de la Federacia Konsilio de Svislando, en 1972 membro de la internacia arbitrejo pri la Alabamopostuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Wengi

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wengi

## Bildoj 

Dosiero:Wengi ref Kirche.jpg|Reformita preĝejo de Wengi
Dosiero:Wengi Dorfplatz Gemeindehaus.jpg|Komunuma domo de Wengi
Küchendorf

eta|Karlo de Erthal (+1802), la lasta princĉefepiskopo majenca.
**Küchendorf** (germane por: *provizadvilaĝo*) estis la titolo de kelkaj komunumoj en la ĉirkaŭaĵo de Erfurto. Al ili apartenis i.a. Witterda, Hochheim, Melchendorf, Tiefthal, Daberstedt kaj Dittelstedt. La kvin laste menciitaj lokoj hodiaŭ estas parto de la ĉefurbo turingia.

Ties tasko estis provizadi la majencan ĉefepiskopan-princelektistan administracion en Erfurto per nutraĵoj. Poste la nutraĵoj kelkfoje anstataŭiĝis per monaj subvencioj. Por tio la komunumoj ricevis kompense privilegiojn impostajn kaj restis ankaŭ post la reformacio katolika.

Ekzemplo de *Küchendorf* ekster Erfurto estas la vilaĝo de Oberpörlitz funkciante kiel provizadvilaĝo de Ilmenau.

## Eksteraj ligiloj 
* Kroniko de Melchendorf. 

## Notoj 
Kategorio:Turingio
Kategorio:Historio de Turingio
Banana nektarsuko

La **banana nektarsuko** (ofte malĝuste nomata *banansuko*) estas trinkaĵo fare el bananpureo (40%), akvo kaj sukero. Ĝi apartenas al nektarsukoj.

Kategorio:Sukoj
Kategorio:Bananoj
Oberwil ĉe Büren

**Oberwil ĉe Büren** (en la germana lingvo **Oberwil bei Büren**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Büren kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 800 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Oberwil ĉe Büren situas en la Berna Lagolando, proksimume 15 kilometrojn oriente de la urbo Bielo kaj 10 kilometrojn sudokcidente de la urbo Soloturno, sude de la montoĉeno de Bucheggberg. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Oberwil ĉe Büren la setlejoj Talmüli, Wilhof kaj Gmeinholz.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,72 km², de kiuj 35,7% estas kovritaj de arbaro, 55,9% servas por agrikulturo kaj 8,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Oberwil ĉe Büren limas en nordo al Rüti ĉe Büren, en oriento al Gossliwil (SO), en sudoriento al Lüterswil-Gächliwil (SO), en sudo al Biezwil (SO), en sudokcidento al Schnottwil (SO), kaj en okcidento al Büren ĉe Aro.

## Trafiko 
La komunumo Oberwil ĉe Büren situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La vojo atingeblas per la vojoj n-ro 1309 de Büren kaj Rüti ĉe Büren kaj 1312 de Gossliwil kaj Schnottwil. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 troviĝas proksimume 6 kilometrojn sudokcidente apud Büren ĉe Aro. Per poŝtaŭtolinioj al Büren ĉe Aro, Schnottwil kaj Zollikofen la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de la komunumo Oberwil ĉe Büren datiĝas el la jaro 1236 kiel *Oberwile*. Dum mezepoko Oberwil ĉe Büren apartenis al la Senjorujo Strassberg, kiu en la jaro 1388 ĝi fariĝis havaĵo de la urba ŝtato Berno kaj en la jaro 1393 estis atribuita al la Voktejo Büren.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Oberwil

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Oberwil ĉe Büren
Streptophyta

***Streptophyta*** estas klado kiu enhavas plantojn kaj kelkajn algojn.

## Familioj 
* Mesostigmatophyceae
* Chlorokybophyceae
* Klebsormidiophyceae
* Zygnematophyceae
* Charophyceae
* Coleochaetophyceae
* Tute la familioj de la embriofitoj

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Plantoj
Dezirpado

eta|dekstra|Dezirpado
**Dezirpado** aŭ **dezirpadeto** (france: ligne de désir aŭ chemin de l’âne, angle: desire line aŭ desire path) estas neoficiala biciklo- aŭ promenpado kiu estas farita de uzantoj de regula biciklo- kaj promenpado. Plejofte tia pado ekestas por sekvi malpli longan vojon ol sekvi la oficialan padon.

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Vojoj
Botho Henning Elster

eta|Kapitulacia ceremonio la 16an de septembro 1944.
**Botho Henning Elster** (* 1894-05-17 en Berlino; † 1952-06-24 en Böblingen) estis germana oficiro, laste generalo dum la Dua Mondmilito. Li komandis en 1944 la plej grandan kapitulacon je la germana okcidenta fronto kaj per tio savis multajn vivojn de germanoj, francoj kaj usonanoj.

## Dua Mondmilito 
Kun la tankoregimento 8 Botho Elster partoprenis dum septembro 1939 en la atako kontraŭ Pollando. Pro lia kontribuo al la konkero de la fortreso Brest-Litovsk, generalo Guderian esprimis al li sian respekton.

En aprilo 1944 li estis sendita al Mont-de-Marsan en suda Francio, proksime de la landlimo de Hispanio en la Pireneoj.

## Kapitulacio je Beaugency 
La alteriĝo de la aliancaj trupoj en normandio en norda Francio je 1944-06-06, angle nomita D-Day, komencigis la finon de la germana okupado de Francio. Nur post relative longa hezitado, fine de aŭgusto 1944, Hitler komandis al la germanaj trupoj en la sudo, sin retiri norden.

Ili devis, grandparte piede, marŝi tra la tuta Francio. Elster jam dum la ekformarŝo rifuzis la nesenchavan detruon de konstruaĵoj kaj elektrocentraloj formis kun ĉirkaŭ 25.000 soldatoj la postgvardion. Ili estis preskaŭ ne plu eblaj sin defendi. Ili estis daŭre atakitaj per usonaj aviadiloj kaj de la franca rezistado, france Résistance.

Post du semajnoj de pena marŝado en meza Francio ili aldone perdis la konekton kun la antaŭ ili marŝantaj germanaj trupoj. Krome estis antaŭvideble, ke ili ne povos trapasi la riveron Loire antaŭ la alveno de la usonaj trupoj tie. Por eviti plian nesenchavan sangoverŝon, decidis kapitulaci kun siaj trupoj, kiuj je tiu tempo estis inter Issoudun kaj Châteauroux. Per kontaktoj kun la rezistado li kontaktis la usonajn trupojn kaj negocis la kondiĉojn por la kapitulacio. Li havis grandan malkonfidon kontraŭ la rezistado, tial petis permeson kapti la armilojn ĝis la fina transdono kaj ricevis ĝin. Post lasta plurtage marŝado norden Elster kapitulacis 1944-09-16 kun 18.850 soldatoj kaj 754 oficiroj sur la ponto tra la Loire de Beaugency. Usona komandanto estis generalo Robert C. Macon de la 83rd Infantry Division.

## Akuzo kaj kondamno al morto 
Mallonge antaŭ la fino de la milito, je 1945-03-07, li estis kondamnita forestante per la germana milita juĝejo en Torgau, gvidata de generaljuĝo Erich Lattmann al mortpuno, "pro danĝera kaj miskomprenita humaneco".

En la postmilita tribunala proceduro "Entnazifizierung" li kiel unu de la malmultaj altrangaj germanaj militistoj etis juĝita "ne ŝarĝita".

Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Germanaj militistoj
5216 Cannizzo

'*5216 *Cannizzo'''* estas malgranda sed treege hela, nerapide rotacianta asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona astrofizikisto *John Kendall Cannizzo* (1957–2018), kiu laboris ĉe la Kosmoflugcentro *Goddard* de la NASA. Li ankaŭ pasis tempon en la Observatorio de la Universitato Harvard, kie li renkontis sian edzinon Catherine Asaro, kaj faris esplorojn kiel stipendiulo *Alexander-von-Humboldt'' ĉe la Instituto Max Planck por Fiziko kaj Astrofiziko

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 4:9 kun Marso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
Astrid Rybo

**Astrid RYBO** (naskiĝis la , mortis la ) estis la plej maljuna dana esperantisto. Ŝi esperantiĝis en 1908-1909 en Kopenhago, kie ŝi estis lerneja gvidanto.

## Esperanto 
Ŝi ludis grandan rolon en la dana Esperanto-movado dum la unua mondmilito. Ŝi fondis *La Unuiĝon de Esperanto-interesitoj* en 1920 kaj estis ties prezidanto ĝis ĝia dissolvo en 1932. Ĝis ŝia morto, Astro Rybo restis fidela al Esperanto.

## Referencoj 
*  Retejo *Esperanto nia*

Kategorio:Danaj esperantistoj
Frigia-dominanta gamo

[eta|60px|Bildigo de la frigia-dominanta gamo. ([:dosiero:Tonleiter bildlich schema.png|Klarigo)]]
La **frigia-dominanta gamo**, ankaŭ nomata **hispana gamo** aŭ **juda gamo**, estas septona gamo, kiu ofte estas uzata interalie en hispana flamenko kaj en la juda muziko. La aŭgmentita duto inter dua kaj tria ŝtupo kaŭzas ekzotan sonon.

## Strukturo kaj uzado 
Oni formas la gamon, altigante la trian ŝtupon de la frigia gamo ekde la eta minortrito al la ega maĵora trito. Ĉi tiu dedukto nomiĝas en la klezmermuzika terminaro *freygisch* (jide: *frigia*). Aliigo de la trito estus nekutima laŭ kompreno de la funkcia harmoniteorio. La gamo estas komprenebla kiel kvina ŝtupo de harmonia minoro. Pro tio en ĵazo eblas ankaŭ la (pli malofta) nomo **HM 5**. La funkciteorio de ĵazo rigardas la gamon ofte kiel aliigo de la miksolidia gamo: ** miksolidia (♭9/♭13)**. Ĵazmuzikistoj uzas ĝin je la improvizado tipe je dominantaj akordoj kiel dominanta 7 kaj dominanta 7(♭9); ĝi havar je tio ĉiam streĉan karakteron kaj la funkcion de dominanto, do de akordo sur la kvina ŝtupo. En klezmera muziko ĉi tiu speco de funkciteoria rigardo estas alia: Tiu muziko uzas la gamon sur la toniko, kiu havas la bazotonon de ĉi tiu gamo kaj prezentas la unuan ŝtupon. La funkcio estas do tute alia, kio klarigas la sonimpreson sentatan ofte kiel nekutima en kunagado kun la harmoniaro. La nomo *ahava raboh* („noblega amo“) devenas de la komencaj vortoj de la sabatliturgio, je kio estas uzata ĉi tiu gamo.

La unua parto de la fama juda popolkanto *Hava nagila* baziĝas sur ĉi tiu gamo. Ekzemplo por uzado de ĉi tiu gamo en blankula popularmuziko estas *So cold the night* de *The Communards* (en frigia modalo sur C♯).

Se oni altigas la sepan ŝtupon de ĉi tiu gamo je duontono, ekestas la maĵora cigana gamo.

## Sistemo 
Se oni formas frigia-dominantan gamon ekz. sur bazotono E (E, F, G♯, A, B, C, D, E), estas facile konstateble, ke ĝi havas la saman tonprovizon kiel harmonia minorgamo, ĉi-kaze kiel harmonia a-minoro (A, B, C, D, E, F, G♯, A). Sekve ĉi tiu gamo ankaŭ taŭgas por improvizado pri la dominanto de harmonia minorgamo (komparu akordogamo-teorio en ĵazo).

*Miŝeberakh*, hispana aŭ juda gamo kaj harmonia minoro estas similaspece parencaj, kiel estas parencaj unu kun la aliaj la modaloj:

   .......D-ef--g♯a-bc-D........... (*miŝeberakh*)
   .........Ef--g♯a-bc-d-E......... (frigia-dominanta gamo)
   ...............A-bc-d-ef--g♯A... (harmonia minoro)

## Aŭdekzemplo 
## Eksteraj ligiloj 
* Gamoj de jida muziko en notacio kaj kiel MIDI por aŭskultado 

Kategorio:Gamoj
Kategorio:Klezmero
Gboko

'''''' estas metropolo en Niĝerio. Moknomo de la loknomo signifas: "peza urbo". Gboko estas unu el la plej grandaj komercaj kaj industriaj urboj de la subŝtato Benue.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 554.438 en 2012
* Supermara alteco: 322 m
* Horzono: UTC +1

## Geografio 
 situas pli alte, ol la laŭmara ebenaĵo en la sudorienta sekcio de la lando.

## Historio 
La urbo estas centro de tivoj, kiuj longe vivas ankaŭ en la ĉirkaŭaĵo.

## Klimato 
 situas en tropika klimato. La temperaturo varias inter 20 kaj 35 °C. Jare pluvas po 1695 mm.

## Trafiko 
En  ĉefvojoj kuras al 4 direktoj, ekzemple al Makurdi kaj Enugu.

## Vidindaĵoj 
* ĉiujara festivalo de tivoj

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Kategorio:Metropoloj
Kvívík

maldekstre|eta|La vilaĝo en ĉ. 1900
maldekstre|eta|Nun
**Kvívík** () estas vilaĝo sur insulo Streymoy de Ferooj. Administre ĝi apartenas al **Komunumo Kvívík**. La vilaĝo havis 397 loĝantojn la 1-an de januaro 2007.

Al Komunumo Kvívík (*Kvívíkar kommuna*) apartenas ankaŭ la vilaĝoj Leynar, Skælingur, Stykkið kaj Válur/Nesið. La tuta komunumo (distrikto) havis en fino de 2002 precize 580 loĝantojn.

## Geografio 
Ĝi situas sur okcidenta parto de la insulo, sur du bordoj de mallarĝa golfo. Ĝin dividas la rojo *Stórá*. Ĝi situas sude de Vestmanna kaj survoje al Tórshavn.

## Historio 
la vilaĝo estis jam loĝata en la vikinga epoko, antaŭ 1200, kion pruvas elfosaĵoj el 1942. Tiam oni malkovris restaĵojn de vikingepokaj loĝejoj, multajn ĉiutagaĵojn, ekz ludilojn figuranta ĉevalon, ŝtonajn ujojn, perlojn, ŝuon, laborilojn. Tiuj nun videblas en la Nacia Muzeo de Ferooj.

Kategorio:Urboj kaj vilaĝoj de Ferooj
Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo

**Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo,** origine hungare *Jó estét nyár, jó estét szerelem* estis sukcesa kolora televizia filmo dum la socialismo en Hungario.

## Historia epoko 
La historio estis okazanta en la 1960-aj jaroj en Budapeŝto. Tiam potenco de la komunistoj stabiliĝis kaj "glora epoko" komenciĝis. La revolucio estis tabuo, oni serĉis tiujn temojn, kiuj ne okupiĝas pri tio.

Okazis stranga murdo, pri kio la ĵurnaloj okupiĝis. Ankaŭ la aŭtoro legis ĝin, baldaŭe li verkis el la historio sukcesan novelon, poste oni faris ankaŭ sukcesan filmon, eĉ, en 2010 Nacia Teatro (Budapeŝto) prezentis teatraĵon. Spite la historian fonon iu ajn komprenas la filmon, dume estas iom videbla vivo de la tiutempaj hungaroj.

En la filmo kremo de la hungaraj aktoroj partoprenis.

## Rolantoj 
* Gábor Harsányi, pseŭdodiplomato
* Judit Halász, fraŭlino
* József Fonyó
* Ferenc Kállai
* Tibor Molnár
* Gyula Szersén
* Nóra Tábori
* Klári Tolnay
* Mari Törőcsik
* Teri Tordai
* Teréz Várhegyi, hararistino
* Ilus Vay
* Ferenc Zenthe, Mária Rákosi kaj aliaj

## Historio 
Simpla laboristo havas 2 vivojn. Unuparte li laboras ie kaj vivas tre mizere, aliparte post kiam li ricevas la salajron, vestas sin eleganta kaj vivas unu aŭ du tagojn lukse, kiel maharaĝo. Li prezentas sin greka diplomato kaj amindumas al fraŭlinoj. Tamen, iom poste li forlasas la kredemajn virinojn. Foje li konatiĝas kun fraŭlino, kiu post la konatiĝo esploras pri la diplomato. Aliparte la ĉefrolanto tre ekamas ŝin, la historio finiĝas per murdo.

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Hungaraj filmoj
Pluvialo

dekstra|eta|Anglikana kleriko "ornate vestita" per pluvialo
**Pluvialo** (dirita ankaŭ “kapeo” aŭ “ĥormantelo” aŭ "mantus", latine “pluviale”) estas liturgia ornato utiligata en la Eklezioj katolika, anglikana kaj en aliaj kristanaj konfesioj.

## Formo de la pluvialo 
Ĝi konsistas en granda mantelo kun embria kapuĉo. Ĝi, fakte, ricevas sian nomon el la latina *pluviale* aŭ *mantelo kontraŭ la pluvo*, kun kapuĉo) . Ĝi firmeblas antaŭe per agrafo aŭ buko, dirita racionalo. Ĝia uzo, eksterdome, tial postulis la ĉeeston de la kapuĉo. Tio kion restadas de tiu lasta estas la tieldirita “malantaŭa ŝildo”.

Ĝi, kiel samuzaj ornatoj, havas la koloron de la liturgiaj tempoj, kaj uzatas en diversaj ceremonioj escepte en la Meso.

Ĝi estas vestita post la stolo supre de la surpliso aŭ de la albo. Ĝi longas ĝis preskaŭ al la piedoj, malfermitas antaŭe sur la brusto kaj firmeblas per buko; etendita, ĝi havas la formon de duoncirklo kun radiuso de unu metro kaj 40 ĝis 60 cm.

## Utiligo 
[eta|250px|Dorsoflanko de la pluvialo de papo [Nikolao la 4-a (papo)|Nikolao la 4-a (13-a jarcento) konservata en la civitana Pinakoteko de Ascoli Piceno.]]
La pluvialo estas laŭnorme vestita en diversaj solenaj ceremonioj ekstermesaj , nome:
* dum procesioj (ekzemple, procesio de la Kristokorpa festo)
* okaze de eŭkaristia beno
* dum la vespro kaj dum laŭdoj solene kantataj
* De la papo en aparta ceremonioj kiel en la kreado de novaj kardinaloj kaj dum konsistorio
* Kelkeloke, dum liturgiaj ceremonioj de la katedrala kaj kanonikara kapitulo, kaj de la arkidiakono dum la pontifika MESO.

La uzo de la pluvialo iam – nome antaŭ la liturgia reformo enirigita de la Dua Vatikana Koncilio – estis permesita al diversaj subjektoj eĉ apartenantaj al la minoraj ordinoj, nome sacerdotaj; kaj ĝi estis ornato de liturgiaĵoj hodiaŭ malpli konsiderataj aŭ malpli vizitataj.

En la Orienta Ortodoksiaj Eklezioj la pluvialo estas uzata ankaŭ dum la Dia Liturgio de Meso

## Variaĵoj de la nomo 
En Italio oni konservas la nomon “pruvialo” ĉar ĝi konservas la formon de mantelo kiu “protektis kontraŭ la pluvo kaj veteraj perturboj” kaj plej alproksimiĝas al la latina liturgia “pluviale”; aliloke ĝi ricevas la nomo de "kapeo”, aŭ “ĥormantelo” aŭ, kiel en Hispanio, “mantus”.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Liturgio
* Katolika liturgio
* Reformacia liturgio
* Ortodoksa liturgio
* Anglikana liturgio
* Ornato

## Eksteraj ligiloj 
* http://it.cathopedia.org/wiki/Piviale Itallingva Reta Katolika Enciklopedio

Kategorio:Katolikaj vestoj kaj ornatoj
Kategorio:Liturgio
Ildikó Kishonti

**Ildikó KISHONTI** [kiŝhonti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kishonti Ildikó** estis hungara aktorino, voĉoaktoro. Ŝia origina nomo estis *Schnur Ildikó*.

Ildikó Kishonti naskiĝis la  1947 en Budapeŝto - mortis la  2009 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ildikó Kishonti devenis el juda familio. Ŝi frekventis Teatran kaj Filman Altlernejon en sekcio pri muzikalo inter 1973-1977 en Budapeŝto, poste ŝi komencis sian aktoran karieron en filmoj. Baldaŭe ŝi aniĝis en diversaj teatroj, ekzemple en Teatro Kisfaludy, Teatro Szigligeti (Szolnok), Operetoteatro (Budapeŝto). Ŝi kantadis en 2 diskoj.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* 23 kinejaj filmoj inter 1973-2005, ekzemple Mephisto, 1981; *Sorstalanság* (Sensorteco), 2005
* 13 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1975-2005, ekzemple *Kisváros* (Urbeto), 1994-1995
* diversaj teatraj roloj, ekzemple T. S. Eliot-Andrew Lloyd Webber: *Katoj* - Lingelingela; Róbert Rátonyi: *Operett kongresszus* (Kongreso opereto) - Miss Musical

## Fontoj 
*http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz13/364.html 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Corpo Truppe Volontarie

La ***Corpo Truppe Volontarie*** (***Unuo de Trupoj de Volontuloj***), konata ankaŭ laŭ ties sigloj, nome ***CTV***, estis itala luktoforto de ĉirkaŭ 50.000 soldatoj senditaj de Italio faŝista de Benito Mussolini al Hispanio, kie ili partoprenis en la Hispana Enlanda Milito helpe al la flanko de Francisco Franco.

## Antaŭaĵoj 
Tuj post la komenco de la milito, Benito Mussolini decidis helpi la hispanajn naciistojn insurekciintojn. Tiam la puĉistaj fortoj plej bone preparataj situiĝis en la Hispana Maroko kaj en Kanarioj. La resto de insurekciintoj troviĝis dekomence en Pamplono, Zaragozo, Oviedo, Salamanko, Avilo, Segovio kaj Kadizo. Krome granda parto de la Ŝiparmeo kaj de la Aerarmeo restis fidela al la legitima respublika registaro. En tiu situacio, la helpo italia ludis gravan rolon, kiam oni sendis tiam aviadilojn kiuj transportis parton de la insurekciita armeo el Maroko al la duoninsulo (plejparte sukcesis pasi post kiam la Respubliko uzis la tutan ŝiparon, kies nuraj du destrojeroj estis venkitaj de la puĉismaj ŝipoj *Canarias* kaj *Almirante Cervera* en la batalo de la Kabo Espartel). Samtempw, en la havenoj portugalaj alvenis la italaj provizoj, kiuj estis transportataj poste laŭtere al Hispanio. Ankaŭ la itala Mararmeo intervenis la unuan monaton klopode tranĉi la respublikajn provizojn venuntaj tra la Mediteraneo.

## Operacoj 
[eta|dekstre|250px|Kolono de italaj trupoj dum la [Batalo de Gvadalaĥaro.]]
La unuaj operacoj propre luktaj kie partoprenis laŭnome "volontuloj" italaj estis en Majorko oktobro de 1936, kaj tuje en la unuaj aerbombardado super Madrido. Estrate de Ĉefkomandanto nome Mario Roatta, decembre alvenis ĉirkaŭ 3.000 soldatoj al Kadizo kaj en februaro de 1937, kun jam 44.000 soldatoj sur hispana teritorio, la forto ricevis la oficialan nomon de *Corpo Truppe Volontarie*, organizataj en kvar divizioj pure italaj kaj du mikse itala-hispanaj:

La unika tute suraŭta estis *Littorio*. Ĉiuj posedis tankojn, blenditajn veturilojn kaj artilerion (inklude kontraŭaviadila).

Post la konkero de Malago fare de la itala truparo, Mussolini sentis neceson realigi grandan militan operacon kiu montru la kapablon de lia armeo en lukto, konvinkante la frankisman flankon por kunlabori en operaco de granda atingo en la ĝenerala atako kontraŭ Madrido. Tiu operaco estos poste konata kiel la batalo de Guadalaĥaro kaj estis katastrofo por la *Corpo Truppe Volontarie*, kiu ekde tiam jam ne partoprenos plu en la regado de operacoj tiomgrandaj kaj nur kiel apogo al la frankisma flanko. Post la fino de la milito, la italaj trupoj retiriĝis preskaŭ tuje.

## Militestroj 
* Annibale Bergonzoli

## Notoj 
## Referencoj 
* *Consecuencias de la Intervención Italiana* (PDF), de Brian R. Sullivan, Institute for National Strategic Studies. National Defense University. Washington. Prelego en la seminario *La Guerra Civil Española en su contexto europeo* en la Universidad Internacional Menéndez Pelayo de Santander somere de 1992. La artikolo estis publikita en 1994.

Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Hispana Enlanda Milito
Rüti ĉe Büren

**Rüti ĉe Büren** (en la germana lingvo **Rüti bei Büren**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Büren kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 833 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Rüti ĉe Büren situas en nordoriento de la Berna Lagolando ĉe la norda flanko de la montoĉeno Bucheggberg, 20 kilometrojn oriente de la urbo Bielo kaj 10 sudokcidente de la urbo Soloturno. La nordokcidentan limon de la komunumo formas la rivero Aro. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Rüti ĉe Büren la seteloj Archmatte, Weid, Buuchi kaj Bürholzstücki. Tra la komunumo fluas la rojo Rütibach, kiu fontas sur Bucheggberg kaj en nordo de la komunumo alfluas al Aro. En la arbaro de Rüti en sudoriento de la komunumo troviĝas restaĵoj de granda mezepoka frotikaĵo kun ringmuro, la tiel nomita *Tüfelsburg* (Diabla Burgo).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 6,51 km², de kiuj 37,8% estas kovritaj de arbaro, 49,0% servas por agrikulturo kaj 9,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rüti ĉe Büren limas en nordo al Grenchen (SO), en nordoriento al Arch, en oriento al Buchegg (SO), en sudoriento al Gossliwil, en sudo al Oberwil ĉe Büren, kaj en okcidento al Büren ĉe Aro.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 22 de Soloturno al Büren ĉe Aro, krome la vojo n-ro 1309 kondukuas al Oberwil ĉe Büren. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A5 troviĝas proksimume 6 kilometrojn okcidente apud Büren. La trajnlinio de Soloturno al Büren ĉe Aro, kiu pasas tra Rüti ĉe Büren ekde la 1990-aj jaroj ne plu estas uzata por persona transporto. La konekto al la publika transportreto funkcias per buslinioj al Soloturno, Grenchen kaj Büren ĉe Aro.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Rüti ĉe Büren datiĝas el la jaro 1185 kiel *in litore Ruthi*. Indikoj pri fruaj setlejoj estas trovitaj objektoj el la neolitiko, la tombomonteto el la Hallstatt-epoko en la arbaro de Rüti, la restaĵoj de romia bieno kaj romiaj murrestaĵo sub la preĝejo. Dum mezepoko Rüti ĉe Büren apartenis al la Senjorujo Strassberg, kiu en la jaro 1388 ĝi fariĝis havaĵo de la urba ŝtato Berno kaj en la jaro 1393 estis atribuita al la Voktejo Büren.

## Personecoj 
* Samuel Schmid, de 2001 ĝis 2008 membro de la Federacia Konsilio de Svislando, naskiĝis la 8-an de januaro 1947 en Rüti ĉe Büren.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Rüti

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rüti ĉe Büren
5219 Zemka

'*5219 *Zemka'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la elektroteknan inĝenieron *Aleksandr Grigorjeviĉ Zemka'', de Zaporiĵo, amikon de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Internacia Tago de Infanaj Viktimoj de Agreso

**Internacia Tago de Infanaj Viktimoj de Agreso**, angle: *International Innocent Child Abuse Victim Day* – cirkonstanca tago celebrata ĉiujare la 4-an de junio de la Unuiĝintaj Nacioj.

La 19-an de aŭgusto 1982, dum speciala sesio pri palestina problemo, la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj - ŝokita de granda nombro de palestinaj kaj libanaj infanoj mortigitaj dum farataj de Israelo agresoj - decidis fiksi la 4-an de junio ĉiujaran celebradon de la Internacia Tago de Infanaj Viktimoj de Agreso (rezolucio ES-7/8).

**Internacia Prevento-Tago kontraŭ Perforto al Infanoj** 

Laŭ iniciato de svisa Fondaĵo "Monda Virina Pinto-Kunsido" (angle: Women's World Summit Foundation, WWSF), de 2001 la 19-an de novembro estas celebrata Internacia Prevento-Tago kontraŭ Perforto al Infanoj. Organizantoj indikas antaŭ ĉio seksan aspekton de la perforto kontraŭ infanoj.

## Eksteraj ligiloj
* Celebraĵoj fiksitaj de UN

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Junio
Marianne Krencsey

**Marianne KRENCSEY** [krenĉei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Krencsey Marianne** estis hungara aktoro, voĉoaktoro kaj reĝisoro. Ŝia dua edzo estis Károly Makk.

Marianne Krencsey naskiĝis la  1931 en Rákoscsaba. Ŝi mortis la  2016 en Novjorko.

## Biografio 
Marianne Krencsey frekventis Teatran kaj Filman Altlernejon pri reĝisorado inter 1951-1955 en Budapeŝto, sed pro miskompreno nur post 2 jaroj ŝi ricevis diplomon. Tiam startis la eksperimenta Hungara Televizio, kie ŝi ricevis taskojn, dume ŝi havis rolojn en filmoj kaj teatroj. Baldaŭe ŝi aliĝis al Teatro de Kecskemét, Teatro Szigligeti (Szolnok), Nacia Teatro (Pécs), Teatro József Attila. Ŝia unua edzo estis Károly Makk, la dua estis kuracisto. Ili duope forlasis la landon en 1966 al Novjorko, kie ŝi naskis filon. En la malfruaj 1980-aj jaroj ŝi foje vizitis Hungarion. Ŝi ricevis premion en 2008.

Ŝi verkis ankaŭ libron kaj reĝisoradis teatraĵojn.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* 22 kinejaj filmoj inter 1954-1966, Liliomfi, 1954; *Az aranyember* (La orohomo), 1962; Nuda diplomato, 1963
* 3 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1961-1998
* diversaj teatraj roloj, ekzemple William Shakespeare: Somermeznokta sonĝo - Hermia

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Eoin O'Duffy

'''Eoin O'Duffy'* (en irlanda: *Eoin Ó Dubhthaigh*); (20-an de oktobro de 1892 - 30-an de novembro de 1944) estis sinsekve *Teachta Dála* (TD) (nome estro de la Irlanda Respublika Armeo), la dua komisiito de la polico *Garda Síochána'', ĉefo de la Nacia Asocio de Kamaradoj de la Armeo kaj poste unua estro de la politika partio Fine Gael (1933-1934), antaŭ estri la Irlandan Brigadon kiu luktis en la flanko de la generalo Francisco Franco dum la Hispana Enlanda Milito, kie ĝi apenaŭ gravis pro maldisciplino kaj estis resendita al Irlando fare de Franco jam en 1937. Foje li memproklamiĝis "al tria homo plej grava de Eŭropo" post Adolf Hitler kaj Benito Mussolini.

Kategorio:Irlandaj politikistoj
Brigado Abraham Lincoln

La **Bataliono Abraham Lincoln**, foje erare nomita **Brigado Abraham Lincoln**, estis organizo de volontuloj devenaj el Usono kiuj integris unuojn de la Internaciaj Brigadoj helpe de la Dua Hispana Respubliko dum la Hispana Enlanda Milito. Etende oni nomis *Brigado Lincoln* ĉiujn fortojn devenajn el Usono integrataj en la 15a Brigado. Plej parto el ties komponantoj estis membroj de la Komunista Partio de Usono aŭ aliĝintoj al aliaj laboristaj organizoj de inspiro socialisma.

## Historio 
[eta|dekstra|290px|Veteranoj de la Brigado Lincoln en manifestacio kontraŭ la [Milito de Vjetnamo dum la 1960-aj jaroj.]]
Diference de aliaj brigadistoj, kies «ĉefstabejo» setlis en Albacete, la usonanoj koncentriĝis el 1936 en Figueres (Ĝirono), dum pluis ties instruado kun la resto de la brigadistoj alilandaj en Albacete kaj kun kazerno en Tarazona de la Mancha kaj Villanueva de la Jara. Komence ties militista instruado estis malefika kaj improvizita kaj, kun komandantoj kiaj Robert Hale Merriman kaj Oliver Law, militiste nekompetentaj ĝis kiam Steve Nelson ekestris la unuon. En februaro de 1937 ĝi enhavis 450 membrojn, kaj fine de la milito ĉirkaŭ 2.500.

Dum la milito, la Brigado Lincoln partoprenis en la Batalo de Jarama, defende la komunikadon inter Valencio kaj Madrido. Estis ankaŭ en la bataloj de Brunete, Belchite kaj Teruelo. En Hispanio tiu Bataliono Lincoln estis aprezata kiel unu ordinara, sed en Usono ĝi estis konsiderata kiel romantisma simbolo de la lukto kontraŭ malegaleco kaj subpremado fare de faŝistoj, kaj respondecis grandparte pri la kampanjo favore de la partopreno de Usono en la Dua Mondmilito.

Tamen, fine de la enlanda milito ili estis akuzataj kiel «simpatiantoj de la Soveta Unio» kaj, dum la Ĉasado de Sorĉistinoj post la Dua Mondmilito kiam oni persekutis ĉiun ajn suspektitan simpatianton de marksismo, ili estis konsiderataj «danĝero» por la landa sekureco fare de la usona registaro.

## Vidu ankaŭ 
* Internaciaj Brigadoj

## Referencoj 
* Engel, Carlos (1999). Historia de las Brigadas Mixtas del Ejército Popular de la República. 84-922644-7-0.
* González de Miguel, Jesús, Los brigadistas de la batalla del Jarama, en: Historia 16, n° 358 /2006, págs. 72-81.
* González de Miguel, Jesús, La colina del suicidio, en: Historia 16, n° 372 / 2007, págs. 61-79.
* Robert A. Rosenstone. Crusade of the Left: The Lincoln Battalion in the Spanish Civil War, pp. 140ss. New York, Pegasus 1969.
* Thomas, Hugh (1976) (en español). Historia de la Guerra Civil Española. Barcelona: Círculo de Lectores. ISBN 84-226-0873-1.

Kategorio:Hispana Enlanda Milito
Bataliono Mackenzie-Papineau

La **Bataliono Mackenzie-Papineau** (en angla: **Mackenzie–Papineau Battalion**, populare konataj kiel *Mac-Paps* aŭ *Mak-Papoj*) estis unuo de kanadanoj kiuj luktis formante parton de la Internaciaj Brigadoj defende de la Dua Hispana Respubliko dum la Enlanda Milito. La nombro de membroj estis, laŭ informo de la propraj arkivoj, de 1.448, el kiuj 721 mortiĝis lukte, kaj pro tio Kanado estis la dua laŭ nombro de membroj kontribuitaj al la Brigadoj post Francujo, proporcie al ties populacio.

Kvankam ĝi estis organizita de la Komunisma Partio de Kanado, multaj estis ne nepre komunistoj, sed ligataj al sindikatoj kaj aliaj organizoj, de aliaj tendencoj aŭ sentendencaj. Same multaj estis de eŭropa deveno , ĉefe el Finnlando kaj el Ukrainio.

La granda nombro de volontuloj kanadaj permesis la kreadon de propra Bataliono, kiu estis integrata en la 15a Internacia Brigado. La unuaj luktoj de tiu trupo okazis dum la Batalo de Jarama kie ili famiĝis, kaj poste en la sangoversa Batalo de Brunete. Poste ili partoprenis en la Batalo de Teruelo kaj tuje en la defendo de Aragonio, Katalunio kaj Valencilando. Ties lasta granda interveno okazis en la Batalo de Ebro, kie la intensa lukto okazigis
altan nombron de perdoj. La 21-a de septembro de 1938, kiam ili estis ankoraŭ en la batalkampo de Ebro, venis la ordono retiriĝi fare de la respublika registaro, kaj la Bataliono dissolviĝis, dum ties integrantoj revenigitaj al naskiĝlando, kie ili estis neakceptitaj dekomence kaj neagnoskitaj pro ties kontribuo al lukto kontraŭ faŝismo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Mackenzie-Papineau Battalion  de *The Canadyan Encyclopedia*. Konsultita la 16an de aŭgusto de 2006.
* Informo . Retejo *ontoottawa.ca*.
* Fotoj kaj flagoj .
* Universitato de Brita Kolumbio .
* http://www.elpais.es/articulo/elpdomrpj/20060205elpdmgrep_2/Tes/reportajes/Espana/rinde/homenaje/doctor/sangre . 5a de februaro de 2006. *España rinde homenaje al "doctor sangre"*.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Milita historio de Kanado
Kategorio:Hispana Enlanda Milito
Miksolidia modalo

[eta|72px|Bildigo de la miksolida gamo. ([:dosiero:Tonleiter_bildlich_schema.png|Klarigo)]]
La **miksolidia modalo** estas unu el la kvar aŭtentaj modaloj. Ĝia gamo entenas duontonan paŝon inter la tria kaj kvara samkiel inter la sesa kaj sepa ŝtupoj, la aliaj intervaloj estas plentonaj paŝoj. Karakteriza estas la kontraste al maĵorgamo eta septo.

## Historio kaj uzado 
La miksolidia gamo ekestis en antikva Grekujo, nomiĝis tie tamen komence *hipofrigia* (aŭ ankaŭ *hiperlidia* aî *ionia*), dum kiam *miksolidia* nomiĝis la posta lokria modalo. Nur en frua mezepoko okazis erara interŝanĝo de la modaloj. La miksolidia modalo pli malfrue estis uzata en la kristana eklezia muziko de la mezepoko. Fama ekzemplo estas la himno „Veni creator spiritus“, kiun Martin Luther en 1525/1529 transverkis al la germanlingva kanto „Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist“. 

La miksolidia gamo entenas la tonikan akordon kun eta septo, uzata en bluso. Pro tio la gamo ludas gravan rolon en bluso kaj rokmuziko. En klezmero ĝi aperas sub la nomo „adonoj moloĥ“. Ekzemploj de kantoj el la populara muziko en la miksolidia modalo estas „Norwegian wood“ kaj „Get back“ de la Beatles.

La miksolidia modalo laŭas al la barata rago *Khamaja* kaj al la etiopa gamo *ambasel*.

## Notekzemplo 
La miksolidia gamo sur G enhavas la pratonojn de blankula muziko, kiuj konformas al la tonoj de la blankaj klavoj de piano.

300px

## Aŭdekzemplo 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Reta kurso pri modaloj 

Kategorio:Gregoria ĉanto
Kategorio:Gamoj
Lokria modalo

[eta|72px|Bildigo de la lokria gamo. ([:dosiero:Tonleiter bildlich schema.png|Klarigo)]]
La **lokria modalo** estas la „kompletiga modalo “ de la mezepokaj modaloj. Ĝi estis enkondukata kiel lasta modalo, ĉefe por kompletigi la sistemon de cikle parencaj gamoj. La lokria modalo sur B enhavas la pratonojn de blankula muziko, kiuj laŭas la tonojn sur la blankaj klavoj de piano.

Ĝia gamo enhavas duontonon inter la unua kaj dua samkiel inter la kvara kaj kvina ŝtupoj, la aliaj intervaloj estas plentonaj paŝoj. Oni povas formi ĝin, malaltigante de la natura minorogamo la 2-an kaj 5-an ŝtupojn. La lokria gamo estas per tio la ununura modalo, kiu entenas sur la kvina ŝtupo disonancan diminuitan kvinton anstataŭ perfekta.

## Aktuala muzika praktiko 
En muzika praktiko oni nur malofte uzas ĉi tiun gamon. Foje oni trovas ĝin en ĵazo kaj en metalroko, krome en klezmero sub la nomo *iŝtabaĥ*.

En ĵazo oni uzas la lokrian modalon ĉefe en ligo kun duondiminuitaj akordoj (do kun akordo konsista el bazotono (1), eta trito (♭3), diminuita kvinto (♭5) kaj eta septo (♭7)). Ĉi tiu akordo estas deduktebla el la lokria modalo (lokria modalo: 1, ♭2, ♭3, 4, ♭5, ♭6, ♭7, 8) kaj estas uzata ekzemple en progreso 2-5-1 en minoro.

Ekstremmetalrokaj ripetfrazoj ofte staras en lokria modalo, ĉar la diminuita kvinto same kiel la eta duto sonas treege disonancaj rilate la bazotono.

## Aŭdekzemplo 
## Eksteraj ligiloj 
* Reta kurso pri modaloj 

Kategorio:Gamoj