open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Judy Tyler

**Judy TYLER** (naskiĝnome: **Judith Mae Hess**) (naskiĝis la  en Milvokio (Viskonsino), mortis la  apud Rock River (Wyoming)) estis usona aktorino.

## Biografio 
Naskiĝinta **Judith Mae Hess** en Milvokio, Viskonsino, ŝi venis de familio en la spektakla medio kaj estis kuraĝigita studi dancadon kaj aktoradon. Ŝia aktora kariero komenciĝis en la adolesko per regulaj aperoj en *Howdy Doody* kiel Princess Summerfall Winterspring (Princino Someraŭtuno Vintroprintempo) de 1950 al 1953.

Kiel ŝia patrino, ŝi fariĝis ĥoristino sed poste ŝi ekludis ĉefan rolon en la muzikalo de la duopo "Rodgers kaj Hammerstein", *Pipe Dream*. *Life* verkis artikolon pri la kreskantaj talentoj de Broadway kun Tyler sur la kovrilo de la magazino kiel unu el la promesplenaj steloj. Ŝi vivis kun siaj gepatroj en Teaneck, New Jersey kiam ŝi aperis en *Howdy Doody* kaj Broadway.

Ofertita oportunecon en Hollywood, Tyler aperis en la filmo *Bop Girl Goes Calypso* kaj poste ludis ĉefan rolon kun Elvis Presley en *Jailhouse Rock* (1957). post la fino de filmado de la filmo de Presley, ŝi kaj ŝia dua edzo, Greg Lafayette, havis ferion. Dum veturado tra Wyoming, ili estis implikitaj en aŭto-akcidento sur Ŝoseo 287, norde de Rock River (Wyoming), kiu forprenis ambaŭ iliajn vivojn. Presley diris, ke li ne povis spekti *Jailhouse Rock* ĉar li estis tiel malĝojigita de tiu morto. Per stranga interligo de la cirkonstancoj Tyler kaj ŝia kun-stelulo de *Pipe Dream*, William Johnson ambaŭ mortis de vundoj suferitaj en aŭto-akcidentoj la saman jaron.

F-ino Tyler aperis en la unua sezono de Perry Mason en la epizodo "Case of the Fan Dancers Horse" kiel Chi-Chi.

La kremaciitaj restaĵoj de Judy Tyler troviĝas en la Privata Familia Ĉambro de ŝia edzo en la maŭzoleo en tombejo de Ferncliff en Hartsdale, Nov-Jorkio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Elvis Presley
* Jailhouse Rock (filmo)

## Eksteraj ligiloj 
* Judy Tyler en IMDb

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Homoj el Milvokio
153 Hilda

'*153 *Hilda'''* estas granda sed malhela asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin, la , la aŭstria astronomo Johann Palisa, elde la Observatorio de Pula (tiam, en Aŭstrio-Hungario, nun en Kroatio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la ĝermanan inan antaŭnomon "*Hilda*".

## Orbito 
153 *Hilda'' estas ĉefa ano de la Hilda grupo. Tiu grupo ne estas kolizia asteroida familio ĉar ties anoj ne estas fizike ligataj; ili estas en orbita resonanco 2:3 kun Jupitero: Jupitero trakuras dufoje sian orbiton dum la tempo kiam ano de la Hilda grupo trakuras trifoje sian orbiton.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Johann Palisa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1875
155 Scilo

**155 Scilo** estas mezgranda kaj malhela asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstria astronomo Johann Palisa, elde la observatorio de Pula (nun en Kroatio, tiam, en Aŭstrio-Hungario).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Scilo, nimfo aliformita en marmonstron en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Johann Palisa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1875
Viktor Knorre

Viktor Knorre (naskiĝis la 4-an de oktobro 1840 en Mikolajivo, mortis la 25-an de aŭgusto 1919 en Berlino) estis germandevena rusa astronomo kaj ŝakisto.

Li naskis en familio da astronomoj de tri generacioj. Lia avo, Ernst Friedrich Knorre (1759 - 1810) foriris el Germanio por labori en la observatorio de Dorpat, parto de la tiam germanlingva universitato de Dorpat (hodiaŭ, Tartu en Estonio). Lia patro Karl Friedrich Knorre (1801 - 1883) estis direktoro de la astronoma observatorio de Mikolajivo ekde 1827.

## Astronomo 
en 1862, Viktor Knorre iris studi pri astronomio en Berlinon, kun Wilhelm Julius Förster. Li laboris kiel kalkulisto en 1867 en la observatorio Pulkovo, kaj poste en la observatorio de Berlino, parto de la universitato de Berlino, kie lia patro jam iris proksimume en 1871.

En Berlino, li malkovris kvar asteroidojn.

## Ŝakludisto 
Viktor Knorre estis konata kiel bona ŝakludisto. Li partoprenis je pluraj ŝakturniroj en la 1860-aj jaroj.

Li donis sian nomon al la *Varianto Knorre* de la defensivo de la du ĉevaloj kaj al la *Varianto Knorre* de la hispana malfermo.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo ()

Kategorio:Germanaj astronomoj
Kategorio:Rusiaj ŝakistoj
Kategorio:Germanaj ŝakistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
150 Nuwa

'*150 *Nuwa''''' estas granda sed malhela asteroido de la asteroida zono. Ĝia surfaco estas tre nigra.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita, la , de la usona astronomo James Craig Watson de la observatorio de Ann Arbor (Miĉigano, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina diino Nǚwā.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James Craig Watson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1875
157 Dejaniro

**157 Dejaniro** estis unu el plej malgrandaj asteroidoj de la asteroida zono malkovrita en sia tempo.

## Malkovro 
La franca astronomo Alphonse Louis Nicolas Borrelly malkovris ĝin, la , elde la observatorio de Marsejlo (Francio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Dejaniro, filino de la reĝo Oineo kaj edzino de Heraklo en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Alphonse Louis Nicolas Borrelly
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1875
Iveta Radičová

Prof. PhDr. **Iveta RADIČOVÁ**, PhD., naskiĝinta **KARAFIÁTOVÁ** (* 7-an de decembro 1956, en Bratislavo) estas universitata profesoro pri sociologio kaj iama (julio 2010 - marto 2012) ĉefministro de Slovakio. En la jaroj 2005 ĝis 2006 ŝi estis ministro pri laboro, sociaj aferoj kaj familio. En la jaro 2009 ŝi malsukcese kandidatiĝis por slovakia prezidento.

Kategorio:Ĉefministroj de Slovakio
Kategorio:Slovakaj politikistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Registarestroj
154 Bertha

'*154 *Bertha'''* estas granda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, la  elde la observatorio de Parizo (Francio) farde la fratoj Paul kaj Prosper Henry, kiuj interkonsentis por partigi la titolon de malkovrinto de ĉiu asteroido. 154 *Bertha* estis oficiale malkovrita de Prosper-Mathieu Henry.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Berthe Martin-Flammarion'', fratino de la astronomo Camille Flammarion.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Prosper-Mathieu Henry
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1875
158 Koronis

'*158 *Koronis'''* estas mezgranda hela asteroido de la asteroida zono, unue malkovrita ano de la Koronisa familio, kvankam ne la plej granda, kiu estas *208 Lacrimosa*.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la rusa-germana astronomo Viktor Knorre, la , elde la observatorio de Belino (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Koronisa (greke: Κορωνίς, *Koronis''), filino de la reĝo Flegio kaj patrino de Asklepio en la helena mitologio.

## Ecoj 
Unu el la Koronisaj familianoj, 243 Ida, iĝis fama por esti vizitita de la kosmosondilo Galileo en 1993. Laŭ modeloj kalkulitaj per ĝia luma kurbo, 158 Koronis havas formon similan al tiu de 243 Ida, sed estas iomete pli granda.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1876
Elverŝado (gaso)

En kemio kaj fiziko, **elverŝado** estas procezo en kiu apartaj molekuloj fluas tra truo sen kolizioj inter molekuloj. Ĉi tio okazas se la diametro de la truo estas konsiderinde pli malgranda ol la meznombra libera vojo de la molekuloj. Laŭ la leĝo de Graham de elverŝado, la kurzo je kiu gaso elverŝas (kio estas, kiu kvanto da molekuloj trapasas la truon dum unuo de tempo) estas dependa de la molekula maso; gasoj kun pli malgranda molekula maso elverŝas pli rapide ol gasoj kun pli granda molekula maso.

## Vidu ankaŭ 
* Difuzo
* Leĝo de Graham de elverŝado

## Eksteraj ligiloj 
* Leĝo de Graham 

Kategorio:Fizika kemio
Kategorio:Gasoj
156 Ksantipo

**156 Ksantipo** estas granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa la 22-an de novembro 1875 elde Pula, tiam en Aŭstrio-Hungario.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Ksantipo, edzino de Sokrato.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Johann Palisa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1875
Ĝinano

**Ĝinano** aŭ **Ĝjinano** aŭ **Jinan** () estas subprovincnivela kaj prefektujnivela milionurbo, sidejo de Ŝandongo kaj universitata urbo (konata, kiel "Grandurbo de Fontoj") en meza-orienta Ĉinio. Historie (ekzemple en la Enciklopedio de Esperanto de 1934) la urba nomo ankaŭ estis latinliterigita *Tsinan*.

eta|230ra|maldekstra|Loko de Ĝinano en Ĉinio

## Situo 
Ĝinano situas preter la Flava rivero. Pekino troviĝas je 400 km-oj. La urbo mem estas trafika nodo havanta ankaŭ internacian flughavenon.
[eta|maldekstra|La [Ĝjinano kun la grandega monumento de Budho]]

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Ekde la 5-a jarcento budhismo prosperis tie kaj estis longe religia centro.

Proksime de Ĝjinano en la iama antikva Lu-ŝtato en la nuna provinco naskiĝis, vivis kaj mortis Konfuceo (vidu la suban bildon) ( grava ĉina instruisto, verkisto, politikisto, kaj filozofo, kies ideoj, nomataj konfuceismo, profunde influis multajn aziajn kulturojn).
[eta|maldekstra|[Konfuceo]]
[alt=|eta|dekstra|La antikva [Lu-ŝtato, ĝi estis en nordoriento de Ĉinio, tie naskiĝis, vivis kaj mortis Konfuceo]]

Dum la interna milito en 1260 Ĝinano estis centro de ribelo. En 1906 la urbo donis permeson al la internacia komercado. Inter 1937-1945 la japanoj okupis la urbon. Nun Ĝinano estas grava industria centro. Ekde 1948 la komunistoj havis tie la potencon.

## Klimato 
Ĝinano havas subtropikan klimaton kun kvar klare difinitaj sezonoj. somere estas varmega kaj pluvoplena klimato, vintre estas malvarmo. La meza temperaturo estas 14.2&nbsp;. La pluvokvanto estas ĉirkaŭ jare po 675&nbsp;mm. Januare estas la plej malvarma kaj plej seka monato. Julio estas la plej varma kaj plej malseka monato.

## Vidindaĵoj 
* Granda Muro
* provinca biblioteko
* urba kaj provinca muzeoj
* pagodo. Kvar Pordegoj de 661 antaŭ Kristo
* Mil Budho-Monto, religia celo de la urbo

[eta|centra|La vido al la katolika [katedralo de Plej sankta koro de Jesuo kiu situas en la kampuso de Universitato de Ŝandongo en Ĝjinano]]

## Ĝemelurboj 
*  Ŭakajama, Japanio
*  Jamaguĉi, Japanio
*  Sakramento (Kalifornio), Usono
*  Suvon, Sud-Koreio
*  Niĵnij Novgorod, Rusio
*  Coventry, Britio
*  Rennes, Francio
*  Augsburg, Germanio
*  Kfar Sava, Israelo
*  Regina, Kanado
*  Szczecin, Pollando
*  Port-Moresbo, Papuo-Nov-Gvineo
*  Vantaa, Finnlando
*  Joondalup, Aŭstralio
*  Praia, Kabo-Verdo

[eta|centra|560ra|Panoramo de **Ĝinano** ([Ĝjinano)]]

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Ĝinano
* Trolebusa transporto en Ĝinano


Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Subprovincnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Provincaj ĉefurboj de Ĉinio
Kerosena lampo

eta|120 x|
**Kerosena lampo** estas speco de lampo konstruita de Ignacy Łukasiewicz en 1853. Estis rezulto de laborado pri distilado de nafto. La inventaĵo havis senperan influon al evoluo de nafta industrio.

## Malkovro de keroseno kaj invento de kerosena lampo 
Invento de kerosena lampo ligiĝas kun provoj, aparte intensaj en la unua duono de la 19-a jarcento, ricevi brulmaterialon pli produktoforta kaj pli malmultekosta ol ĝis nun utiligataj diversaj specioj de oleoj kaj iliaj miksaĵoj.

eta|120px|
En Pollando tiuspecajn esplorojn gvidis Ignacy Łukasiewicz. Aplikante frakcian distiladon ricevis en temperaturo ĝis 250 Celsius-gradoj preparaĵon senigitan de malpezaj frakcioj. Dispartigis ĝin en aparataro de pezaj karbonhidrogenoj, poste rafinis per densiĝinta solvaĵo de sulfuracido kaj ricevis kerosenon en la jaroj 1952-53. Kerosena lampo estis kelkfoje malpli kara dum ekspluato ol oleoj kaj gasa lumigo. Universale uzata fariĝis en la jaroj 1860-1865.

Invento de la lampo kaj ricevo de keroseno kontribuis senpere al ekesto de nafta industrio. Unue aperis etaj societoj, kaj poste grandaj kompanioj. La kerosenan lampon Ignacy Łukasiewicz konstruis por praktike taksi efektivecon de keroseno. Unue li provis utiligi ekzistantajn modelojn de oleaj lampoj, sed pro manko de ĝustigo de la konstruoj al brulaĵo, iliaj rezervujoj eksplodadis.

Kategorio:Lumfontoj
159 Aemilia

**159 Emilio** estas granda malhela asteroido de la asteroida zono, kun ne tre rapida rotacio (periodo ~24 horoj).

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, la  en la observatorio de Parizo (Francio) farde la fratoj Paul kaj Prosper Henry, kiuj dispartigis ĉiu malkovron jen al unu jen al la alia frato. La malkovro de 159 Emilio estas atribuita al Paul-Pierre Henry.

## Nomo 
Ĝia nomo memorigas la *Via Aemilia* (Vojo de Emilio), romia vojo en Italio.

## Orbito 
Ĝi ŝajnas, laŭ ĝiaj orbitaj elementoj, esti ano de la Higia familio, sed estus prefere entrudulo: ĝi estas tro granda por esti kreita de la alfrapo, kiu generis tiun asteroidan familion.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul-Pierre Henry
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1876
Okcidenta hesperalbizio

La **okcidenta hesperalbizio** (*Hesperalbizia occidentalis*) estas specio el la subfamilio de mimozedoj de la familio de fabacoj.
Kiel hejma planto ĝi estas trovata nur en Meksiko, kie ĝi estas endanĝerigita kaŭze de senarbarigo. Ĝi estas enkondukita en Honduron .

Sinonimoj estas : 
* *Albizia obliqua* Britton & Rose
* *Albizia occidentalis* Brandegee
* *Albizia plurijuga* (Standl.) Britton & Rose
* *Albizzia obliqua* Britton & Rose (orth.var.)
* *Albizzia plurijuga* (Standl.) Britton & Rose (orth.var.)
* *Leucaena plurijuga* Standl.

Tiu neotropisa specio konstituas unu el la superregantaj arboj en la laguna-montaraj sekaj arbaroj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  
*   (2005): *Hesperalbizia occidentalis*. Version 10.01, November 2005. Retrieved 2008-MAR-30.

Kategorio:Arboj
Kategorio:Fabacoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Endanĝeritaj specioj
Kategorio:Endemiismoj
Henri Bouchard

**Louis-Henri BOUCHARD** (naskiĝis la 13-an de decembro 1875 en Diĵono, mortis la 30-an de novembro 1960 en Parizo) estis franca skulptisto.

En 1944, pro sia kunlaborado dum la milito, li estas eksigita de sia ofico de profesoro ĉe la lernejo de belaj artoj.

Lia ateliero ĉe Parizo estas nun instalita ĉe la muzeo "la piscine" en Roubaix kun 1300 verkoj.

Omaĝe al li, strato estas nomata ĉe São Paulo.

## Eksteraj ligiloj 
* muzeo en Roubaix

Kategorio:Francaj artistoj
Glejoj

eta|dekstra|Glejo
**Glejo** apartenas al grundoj, kies ekesto estas ligita kun akvo. Do akvo estas ĉefa grundformiĝa faktoro. Glejo estas A-G grundo, do ĝi havas du gravajn grund-horizontojn. Sub la surfaca huma A-horizonto, kiu havas helan koloron (unu deinter diagnozaj signoj) troviĝas gleja G-horizonto. La G-horizonto, kiu enhavas oksidiĝajn kaj reduktajn makulojn havas pliajn tipojn depende de multeco de makuloj. Gr-horizonto, kun enhavo de reduktaj makuloj pli ol 90-% estas griz-kolora, malpli ofte verdeta aŭ blueta. Tiu ĉi horizonto devas troviĝi en la profundeco malpli granda ol 50 cm ekde la surfaco de tero, se oni parolas pri glejoj. Kio temas de ekesto de glejo, ĵus G-horizonto estas ligita kun la akvo. La makuloj ekestis pro long-daŭra influado de stagnanta sub-surfaca akvo-nivelo (tio ĉi estas unu el la diferencoj inter glejo kaj pseŭdoglejo, kiu ekestas pro surfaca akvo stagnanta sur maltrairebla tavolo subgrunda aŭ sur malfacile trairebla grund-horizonto pro enhavo de argilo. Ekeston de G-horizonto oni ligas kun pedologia procezo de glejiĝo.

Kategorio:Grundotipoj
160 Una

'*160 *Una'''* estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters elde la observatorio de Clinton (Nov-Jorkio, Usono) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *Una*, rolulino en la poemo "*The Faerie Queene*" ("*La Reĝino de la Feoj''") de la angla poeto Edmund Spenser.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Christian Heinrich Friedrich Peters
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1876
161 Atoro

**161 Atoro** estas negranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita, la , de la usona astronomo James Craig Watson de la observatorio de Ann Arbor (Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis (krom forgesita "*H*") la nomon de la egipta diino Hatoro; oni ne konfuzu kun 2340 Hatoro (aŭ 2340 *Hathor*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de James Craig Watson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1876
162 Laurentia

'*162 *Laurentia''''' estas meze granda, malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, la  elde la observatorio de Parizo (Francio) farde la francaj astronomoj Paul kaj Prosper Henry. Ambaŭ fratoj dispartigis la malkovron de ĉiu asteroido: la malkovro de 162 Laŭrencio estas atribuita al Prosper-Mathieu Henry.

## Nomo 
Ĝia nomo, latinigita, estas omaĝo al la amatora astronomo Joseph Jean Pierre Laurent, malkovrinto de 51 Nemaŭso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Prosper-Mathieu Henry
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1876
Grünau

## Aŭstrio 
* Hofstetten-Grünau estas komunumo de la federacia lando Malsupra Aŭstrio.

## Svislando 
* Grünau estas parto de la komunumo Urnäsch en la Kantono Apencelo Ekstera.

Kategorio:Kantono Apencelo Ekstera
Kategorio:Setlolokoj de Svislando
Ĉikita lingvo

La **ĉikita lingvo** (hispane: ***Chiquitano***, propralingve: ***Bésiro***), estas indiĝena lingvo de sudorienta Bolivio. Eble ĉirkaŭ dudek mil personoj uzas la idiomon en la regiono de bolivia Ĉako en la provincoj de Ñuflo de Chávez , Velasco , Sandoval, Busch, Ichilo kaj Chiquitos de Santa-Kruzio, Provinco Iténezde Beniio kaj en kelkaj municipoj de apuda Brazilo. La lingvo estas konsiderata kiel senparenca. Laŭ Joseph Greenberg la ĉikita estas ligita al bororoaj lingvoj en hipoteza makro-ĵea lingvaro, sed tio ne estas pruvita .

La takso de la nombro de parolantoj tre varias de fonto al alia, oni estimas ke ekzistas ĉirkaŭ 6 mil kompetentaj parolantoj, kvankam la etna grupo ĉikita estas inter 47 mil kaj 60 mil individuoj. dialekto de la gvarania.

Oni distingas tri grandajn dialektojn de la ĉikita:
* tiu de la zonoj de Koncepto kaj Lomerío (Ñuflo de Chávez), Sankta Rafael, Sankta Anna kaj Sankta Jozefo (Velasco);
* tiu de la zono de Sankta Javierito (Velasco)
* tiu de la zono de Sankta Mikaelo (Velasco), kiu estas la plej diferencita de la resto.

Ekzistas gramatiko kaj normigita alfabeto por la skribo de la ĉikita.

## Bibliografio 
* Fabre, Alain 2008 : Chiquitano, *Diccionario etnolingüístico y guía bibliográfica de los pueblos indígenas sudamericanos*. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Ekzemploteskto en language-museum kun angla traduko
* Lingva mapo de centraj Andoj 
* Lingva mapo de centraj Andoj 77 
* Lingva mapo de Bolivio 8 
* *Lengua Chikitano* 
* Serĉrezultoj de Rosetta Project
* Ĉikita  
* Misioj de Bolivio 

Kategorio:Makro-ĵea lingvaro
Kategorio:Senparencaj lingvoj
Kategorio:Lingvoj de Bolivio
Brestiv

**Brestiv** (, rutene *Брестôв* [brestov],  [brestov], , ) estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.8&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 528 m
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 89646
* Telefonprefikso: +380&nbsp;3131
* Aŭtokodo: AO

## Historio 
La vilaĝo fondiĝis proksimume en 1600. La historia hungara loknomo estis *"Bresztó"*, kiu pro la hungariga politiko ŝanĝiĝis al Ormód. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Brestiv. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Urnäsch

## Pri la komunumo 
** Urnäsch ** estas komunumo en Kantono Apencelo Ekstera, Svislando. Ĝi havis 2259 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Urnäsch estas kun areo de 48,23 km² laŭ teritorio la plej granda komunumo de la kantono Apencelo Ekstera. La komunumo situas inter Apencelo kaj Herisau ĉe la bordo de la samnoma rivereto. Al la komunumo apartenas multnombraj malgrandaj setlejoj kaj vilaĝetoj, el inter kiuj Grünau, Schönau, Färchen kaj Zürchersmühle.

## Najbaraj komunumoj 
Urnäsch limas en nordo al Waldstatt, en oriento al Hundwil, en sudo al Nesslau-Krummenau (SG), en sudokcidento al Hemberg (SG), en okcidento al Schönengrund, kaj en nordokcidento al Schwellbrunn.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|[Urnäsch (stacidomo)|Stacidomo de Urnäsch]]
Urnäsch disponas pri stacidomo de la mallarĝŝpura trama trajnlinio de la Apencelaj Fervojoj de Sankt-Galo al Apencelo. Poŝtaŭtolinio kondukas de Urnäsch tra Schwägalp al Nesslau. Alia poŝtaŭtolinio kondukas orienten al Hemberg. Sur Schwägalp situas tamen sur teritorio de la najbara komunumo Hundwil la vala haltejo de la Säntis-Aertelfero.

En Urnäsch estas la orienta elirpunkto de la pasejvojo tra Schwägalp al Malnov-Sankt-Johano en Togenburgo, nome la kantona ĉefvojo 462, kaj tra ĝi pasas ankaŭ la kantona ĉefvojo 448 al Apencelo.

## Historio 
Unua dokumenta mencio de la rivero Urnäsch datiĝas jam el la 9-a jarcento kiel *Urnasca*. La setlejo Färchen estis menciita la unuan fojon jam en la jaro 831 en donacodokumento kiel *Farrichun*. Dum mezepoko Urnäsch estis unue parto de la distrikto Herisau kaj poste de la distrikto Hundwil. En la jaro 1417 Urnäsch fariĝis memstara komunumo post la konstruo de la preĝejo en la jaro 1414. En la jaro 1525 Urnäsch aliĝis al la reformacio, kaj tial dum la landa divido en la jaro 1597 fariĝis parto de Apencelo Ekstera.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Urnäsch (stacidomo)
* Zürchersmühle (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Urnäsch
Ploskanovicja

**Ploskanovicja,** ukraine kaj rutene **Плоскановиця,** ruse **Плоскановица** [ploskanovica], slovake **Calanovice,** hungare **Ploszkánfalva** [ploskAnfalva] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Brestiv.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.3&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 471 m
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 89645
* Telefonprefikso: +380&nbsp;3131
* Aŭtokodo: AO

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Ploszkánfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Ploskanovicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Bořice

Municipo **Bořice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, en ebenaĵo de rivero Novohradka, 16&nbsp;km sudoriente de urbo Pardubice kaj 11&nbsp;km oriente de urbo Chrudim. Vivas ĉi tie  (). Apud la vilaĝo estas fervoja haltejo sur linio Moravany - Chrudim. Kvankam la municipo ne membriĝas en partojn, krom la propra Bořice estas ĝia konsisto ankaŭ baza setlejunuo Podbor.

## Historio 
En la vilaĝparto Podbor estis trovitaj arĥeologiaĵoj, kiuj atestas pri prisetlado jam en tempoj de luzacia kulturo, kiu datiĝas inter 12-a kaj 4-a jarcentoj a.K. La slava prisetlado estas eble dokumentita per trovo de cindriga sepultejo en la plej alta loko de la komunumo, kiu estas el tempo inter la 8-a kaj 10-a jarcentoj de nia erao.

En mezepoko estis ĉi tie fortikaĵeto kun senjora korto kaj fruktoĝardenoj, ĉirkaŭ kiuj kreskis terkulturistaj bienoj.

La vilaĝon tute evitis germana koloniigo, pri kio atestas fakto, ke inter malnovaj loĝantoj tute ne aperas germanaj nomoj. La unua skriba mencio pri Bořice estas el la jaro 1122 kaj koncernas senjoran korton, kiu estis en loko de nuna bieno n-ro 17. Pri vilaĝo mem estas mencio nur el la jaro 1382 kaj rememoras senjoron Václav el Bořice. Post kelkaj posedantoj la vilaĝo fariĝis parto de la senjorejo Chrast.

La vilaĝo ege suferis en tridekjara milito, ĉar situas sur linio inter Vysoké Mýto kaj Pardubice, kiun sekvis la svedaj trupoj. En la jaro 1652 estas en Bořice dokumentitaj ses neloĝataj bienoj.

En la nova epoko Bořice estis kaj estas moderna progresema vilaĝo, malgraŭ ke pro fora situo de industriaj entreprenoj nombro de ĝia loĝantaro relative multe malkreskis el 469 loĝantoj en la jaro 1910 je nunaj 173. En la vilaĝo ĉiam estis kaj estas vigla agado de diversaj kulturaj kaj sportaj societoj kaj sur bona nivelo estas ankaŭ komunuma teknika ekipaĵo.

## Loĝantaro 
## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.

## Pluaj fotoj

Bořice obecní úřad.jpg|Municipa ofico
Bořice čp. 24.jpg|Bořice
Bořice čp. 32.jpg|Bořice
Bořice čp. 50.jpg|Bořice

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de mikroregiono Chrudim 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Brungrundoj

eta|Profilo de tipa brungrundo
**Brungrundoj** estas grupo de grundoj, kiuj ekestis danke al grundformiĝaj procezoj de bruniĝo, oksida eriĝado. Temas pri A-B-C- grundoj kun tipa bruna B-horizonto. La plej signifa grundotipo de tiu ĉi grupo en Mezeŭropo estas kambizjomo aŭ kambizemo.

Kategorio:Grundotipoj
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Pedologio
Saccharomyces cerevisiae

***Saccharomyces cerevisiae***, esperante **fornogisto** aŭ gistofungo, biergisto, estas specio de gistofungoj. Ĝiaj ĉeloj estas ovalaj, kun diametro de 5-10 µm. Ĝi estas la plej grava gistospecio, uzata fare de la homaro jam ekde la praepoko ĉe panobakado aŭ bierfarado. Oni izolis ĝin unuafoje sur ŝelo de la vinbero. 

Ĝi estas la plej ofta studata eŭkariota modela organismo en la molekula kaj la ĉelbiologio (ĉe la prokariotoj la modela organismo estas la *Escherichia coli*.) 

Tiu mikroorganismo esta uzata en fermentado. Ĝi produktas ĉefe karbonan dioksidon (en pano) aŭ ĉefe alkoholon (en vino aŭ biero). 

Kategorio:Gistofungoj
Kategorio:Fungospecioj
Kategorio:Saccharomycetes
Kategorio:Model-organismoj
Fontamara (filmo)

***Fontamara*** estas filmo el 1980, de reĝisoro Carlo Lizzani, bazita sur la romano Fontamara de Ignazio Silone, kaj interpretita de Michele Placido en la rolo de *Berardo Viola*. Por la dialogoj, kiuj grandparte estas en loka dialekto, Lizzani havis la kunlaboron de Guido Celano kaj Luigi Silori.

Ida Di Benedetto gajnis la premion Nastro d'Argento (Arĝenta rubando) por la plejbona aktorino en 1981 per sia akcesora rolo de Maria Rosa.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.filmscoop.it/film_al_cinema/fontamara.asp

Kategorio:Italaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1980
Lesiveoj

**Lesiveoj** estas grupo de grundoj, kiuj ekestis danke al grundformiĝaj procezoj de senkalkiĝo kaj sekva translokiĝo. Temas pri A-B-C aŭ A-E-B-C grundoj depende de procez-intenseco. Do en lokoj kun pli multe da pluvakvo la translokiĝo estas pli rapida kaj ekaperas malriĉigita E-horizonto kaj sub ĝi riĉigita B-horizonto, kiu estas tipe plej bone formiĝita. Kondiĉo de translokiĝo estas senkalkiĝita A-horizonto. Suba C-horizonto povas enhavi kalkon. Malkompare kun kambizjomo la lesiveoj ekestas sur senŝtonaj ŝuteblaj materialoj, origine enhavantaj kalkon (do procezoj de bruniĝo ne eblas). Fakte kaj kambizjomo povas ekesti sur senŝtonaj materialoj, sed tiu ĉi okazas malofte, en specialaj kondiĉoj (ekzemble sur senkalkaj sabloj minerale tre malriĉaj). Alia diferenco estas, ke kambizjomoj ekestas en regionoj kun pli oftaj pluvoj, kie pluvakvo sufiĉas ne nur sezone, sed dum tuta jaro. Ekesto de diversaj grundotipoj dependas ankaŭ de vegetaĵaro, ĉefe de tempo de senarbarigo.

Kategorio:Grundotipoj
Podzoloj

eta|Brungrunda podzolo
**Podzoloj** (el la rusa *pod* „sub“, *zola* „cindro“, libere tradukita „cindra grundo“) estas grupo de grundoj, kiuj ekestis danke al grundformiĝaj procezoj de translokiĝo, ena eriĝo kaj akumuliĝo de humo kaj feroksidoj kaj aluminioksidoj. Simile kiel en kazo de pseŭdoglejo aŭ kelkaj lesiveoj temas pri A-E-B-C grundoj. Do sub malriĉigita E-horizonto troviĝas riĉigita B-horizonto. La A-horizonto malgraŭ sia malhela koloro estas malfertila. Simile kiel en kazo de aliaj A-E-B-C grundoj, kondiĉo de translokiĝo estas senkalkiĝita A-horizonto kaj E-horizonto. Suba C-horizonto povas enhavi kalkon.

En kondiĉoj de Mezeŭropo podzoloj ekestas nur en la plej altaj montaroj, kie estas sufiĉe da pluvakvo (bezonata por la grundformiĝaj procezoj depende de C-horizonta materialo, plej ofte pli ol 1000 mm jare). Escepto estas podzoloj sur minerale malriĉaj ŝtonoj aŭ sabloj, ofte devenantaj de glaci-epokoj ekzemple en Pollando, sur kiuj podzoloj ekestas ankaŭ kaze de malpli granda multeco de pluvakvo. En kelkaj landoj oni diferenciigas pliajn tipojn de podzoloj, kelkaj en tiun ĉi grupon envicigas ankaŭ umbrizjomon.

Kategorio:Rusaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Grundotipoj
Kategorio:Pedologio
Domboki

**Domboki** (ukraine kaj ruse *Домбоки*, rutene *Домбокы* [domboki], , ) estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en distrikto de Rakoŝino.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 4&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 109 m
* Loĝantaro: 490
* Poŝtkodo: 89620
* Telefonprefikso: +380&nbsp;3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Dombokpuszta apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Drahinja

**Drahinja,** ukraine, rutene kaj ruse **Драгиня,** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en distrikto de Znjacovo.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.8&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 104 m
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 89650
* Telefonprefikso: +380&nbsp;3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
## Historio 
## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Fontamara

[eta|La fonto de Fontamara en [Pescina kiu inspiris la aŭtoron]]
**Fontamara** estas la nomo de fikcia vilaĝo en Abruco kaj scenejo de romano de la itala verkisto Ignazio Silone. La libro ekestis en 1930 en svisa ekzilo kaj aperis en 1933 kiel traduko en Svislando.
En 1961 Silone adaptis la tekston de la libro.

## Vidu ankaŭ 
* Fontamara (libro)

Kategorio:Literaturo de Italio
Kategorio:Fikciaj vilaĝoj
Heinrich Anton de Bary

Li estis patro de la fitopatologio.

## Vivo 
Li iĝis doktoro en Berlino en 1853. Lia tezo estas "*De plantarum generatione sexuali*".
Wald AR

## Pri la komunumo 
** Wald ** estas komunumo en Kantono Apencelo Ekstera, Svislando. Ĝi havis 854 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Wald situas sur suna teraso en la Apencela Vorderland inter Trogen kaj Heiden sur alteco de preskaŭ 1000 m s.m. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 1128 m s.m. sur la monteto *Chozeren*, dum la plej malalta punkto troviĝas ĉe la bordo de la rivereto *Moosbach* sur alteco de 750 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wald limas en nordokcidento al Rehetobel, en nordoriento al Heiden, en sudoriento al Oberegg (AI), kaj en sudokcidento al Trogen.

## Trafiko 
Tra Wald pasas la kantona ĉefvojo de Trogen al Heiden, sur kiu cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu konektas la komunumon al la publika transportreto.

## Historio 
Wald fariĝis memstara komunumo en la jaro 1686 pro la konstruo de propra preĝejo kaj la disiĝo de Trogen sekve de tio.

Ĝis la mezo de la 20-a jarcento la loĝantaro de Wald ĉefe vivis de agrikulturo kaj brodado. Temis pri kamparanoj kun malgrandaj bienoj, kiuj apud la agrikulturo en siaj hejmoj brodis. Pro la krizo de la brodada industrio en la dua duono de la 20-a jarcento multaj homoj en Wald perdis sian ekonomian bazon kaj la loĝantaro forte malkreskis. En la 1980-aj jaroj la komunumo denove kreskis ĉefe pro konstruo de unufamiliaj domoj dank al la disponigo de favorprezaj konstruterenoj. Tiujn novajn domojn ĉefe loĝas homoj, kiuj laboras en la proksima urbo Sankt-Galo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Wald.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Wald
Laguna-montaraj sekaj arbaroj

La **laguna-montaraj sekaj arbaroj** estas tersupraĵa ekoregiono el la centramerika ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj de suda Malsupra Kalifornio en Meksiko. Temas ankaŭ pri unu el la seka-arbaraj ekoregionoj kiuj kune konstituas tutmondaj 200-regionon, nome la meksikajn sekajn arbarojn.

## Situo 
La sekaj arbaroj kovras la pli malaltajn altitudojn de Laguna-Montaro, ekde altitudo de 250 metroj ĝis 800 metroj. Ili estas ĉirkaŭataj en pli malaltaj altitudoj de la Sankt-lukaj kserofitaroj, kiuj troviĝas inter la marnivelo kaj altitudo de 250 metroj. Super 800 metroj, la sekaj arbaroj transiras al subhumidaj kaj mezvarmaj laguna-montaraj pinaroj-kverkaroj.

## Specioj 
La superregantaj arbospecioj de la sekaj arbaroj estas *Lysiloma divaricatum*, *Lysiloma candida*, la etfolia bursero (*Bursera microphylla*) kaj la okcidenta hesperalbizio (*Hesperalbizia occidentalis*).

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
* Ekoregionoj en Meksiko
* Konservada stato de ekoregiono
* Meksikaj loknomoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono NT0227 : Laguna-montaraj sekaj arbaroj (WWF)
*  Laguna-montaraj sekaj arbaroj (*WWF-Wildworld*)
*  Laguna-montaraj sekaj arbaroj (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
*  Laguna-montaraj sekaj arbaroj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Laguna-montaraj sekaj arbaroj (*Globalspecies*) 
*  Situo de la ekoregiono : tajpu *Sierra de la Laguna dry forests* 
*  Tutmondaj 200; numero 056 : Meksikaj sekaj arbaroj (WWF)

Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Geografio de Meksiko
Bruniĝo

**Bruniĝo** estas pedologia aŭ grundformiĝa procezo tipa por grundotipoj de klaso brungrundoj, ekzemple kambizjomo. Ĝi estas ligita kun oksida eriĝo-procezoj de fizikaj kaj kemiaj ŝanĝoj de primaraj feroksidoj kaj argilaj mineraloj. La procezo okazas nur en senkalkiĝitaj grundoj, regule en grundoj kun ŝtonetoj en B-horizonto, kiuj estas fonto por la eriĝo.

Kategorio:Pedologio
Kategorio:Grundotipoj
Iberiismo

eta|250px|Situo de Iberujo (malhelverde) ene de Eŭropa Unio (helverde) kaj la cetero de Eŭropo (grize).
**Iberiismo** estas politika kaj kultura movado, kiu proponas pliproksimiĝon inter la ŝtatoj kiuj nuntempe komponas la teritorion de Iberio, tio estas ĉefe Portugalujo kaj Hispanujo, dum estas aparta kazo la aliaj ŝtatoj kiuj ekzistas en la Iberia Duoninsulo nome Andoro kaj Ĝibraltaro. Ĝi vidas kiel finan celon la politikan unuigon de Iberujo. Ĉi tiun idealon tenis precipe la movadoj socialistaj kaj respublikanaj de tiuj landoj, kaj precipe dum la 19a jarcento, inspirite de la naciismaj idealoj de la unuiĝoj itala kaj germana. Post la eniro de Hispanio kaj Portugalio en la Eŭropa Unio en la lasta kvarono de la 20a jarcento, tiu speco de movado suferas ian ŝanĝon, ĉar ĉiu eŭropunia ŝtato iel eniris en specifa unuiĝo.

Iberiistoj celas konstrui ŝtaton, kiu estus agnoskata kiel politika aŭtonomaĵo.

## Iberiistoj 
La sekvaj homoj iel estas aŭ estis iberiistoj, aŭ almenaŭ subtenis iajn aliancajn ligojn inter la iberiaj landoj.

* Teófilo Braga, prezidanto de la Provizora Registaro de la Portugala Respubliko en 1910.
* Miguel de Unamuno, direktoro de la Universitato de Salamanko.
* Sixto Cámara, politikisto hispana de la 19a jarcento.
* Latino Coelho.
* Juan Valera.
* Emilio Castelar, Prezidanto de la Unua Hispana Respubliko.
* Sinibaldo de Mas.
* Joan Maragall.
* Francesc Pi i Margall, Prezidanto de la Unua Hispana Respubliko.
* José Saramago, portugala Nobel-premiito pri literaturo.
* António Sardinha, hispanisto, defendanto de la Duoninsula Alianco, sed kontraŭiberiisto.
* Mário Lino, ministro pri publikaj laboroj, transporto, kaj komunikado en Portugalujo.
* António Lobo Antunes, verkisto.
* Antero de Quental, poeto.
* Eduardo Lourenço, eseisto.
* Miguel Torga (plumnomo de Adolfo Correia Rocha), verkisto kaj kuracisto portugala.
* José Félix Henriques Nogueira
* Arturo Pérez-Reverte, verkisto
* José María Aznar, Prezidanto de Hispanujo.
* Arcadi Espada, verkisto.
* Günter Grass, germana Nobel-premiito pri literaturo.


Kategorio:Ideologioj
Kategorio:Politiko de Hispanio
Kategorio:Politiko de Portugalio
Al la espero

**Al la espero** estas titolo de la kanto kiun komponis Kassowitz, verkis Mihály Csokonai Vitéz kaj tradukis Kálmán Kalocsay.

## Teksto
'1 Ĉielmiraĝ' ludanta ; Kun la fil' de l’ Ter': ; Ho, vi, blinda, vanta ; Ŝajna di': Esper'! ; 
Kiun kreas plore ; Ni en la danĝer', ; Kredas klinhonore ; Esti gard-anĝel': ; 
Kial venas vi glat-buŝe ; kun sennuba rid, ; Kial ĉarmas vi flat-tuŝe ; Min per duba fid'? ; 
Ĉesu! Vi posedis ; Vi instigis min, ; Vi, dum mi vin kredis, ; Mistifikis min.

'2 Plantis narcisgarbojn ; vi en mia kort', ; per fontet' la arbojn ; savis vi de mort', ;
vi printempon ŝutis: ; florojn mil al mi, ; ĝoj' ĉiela gutis ; spice pli kaj pli, ;
pensoj en la freŝa fruo, ; kiel la abel', ; flugis per la venta fluo ; al la roz-miel'. ; 
En feliĉo brila ; jam ne mankis pli ; ol la kor' de Lilla, ; kaj ĝin donis Di'.

'3 Sed ve, jen ne verdas ; miaj arboj plu, ; rozoj freŝon perdas, ; sekas fontoflu'. ; 
Mia belo Maja ; iĝis vintra nub', ; viv' antaŭa, gaja ; iĝis cindra rub'. ; 
Ho nur Lillan vi plu donus. ; nur ŝin, ŝin en sol', ; en lamentoj nun ne dronus ; kanto sen konsol'. ; 
En brakum' konsolojn ; trovi scius mi, ; kaj la perlokronojn ; ne envius mi.

'4 For, Espero flata, ; for jam, trompistin', ; ja ĉi krudo fata ; enterigos min. ; 
Plu mi ne aspiras: ; la anim' pro lac' ; je 1' ĉiel' sopiras, ;  korp' je tomba pac'. ; 
Por mi jam la kamp' ne floras, ; ne odoras nun, ; bosko trile ne sonoras, ; nokten dronas sun'. ; 
Sorĉaj sonoj trilaj, ; bunta fantazi', ; gaj', esperoj, Lillaj, ; adiaŭas mi. 

## Melodio
Jen muziknote: 

http://ikso.net/kantaro/al_la_espero

Jen tonsilabe:

(# Al la espero:

 

((/mi ire do reldo /Ti i mi i; /mi dolTi re do /Ti i i h; /do oTi La la /fa a mi i; /do TilLa mi re /do o oh;)*2 

 /domi3 mire /do3mi sofa; /mi3mi fami /re eh; /domi mire /do3mi sofa; /mi3mi fami /ri ih; 

 /mi3ra do rado 
 /Ti i mi i; /mi doTi re do /Ti i i h; /do oTi La la /fa lre mi i; /do TilLa mi re /do o o h;)

*4)

Jen ŝutu tonsilaban programon Tone: 

http://tone.se/elŝuti.php?lng=eo

Kategorio:Esperantlingvaj kantoj
164 Eva

'*164 *Eva''''' estas granda, malhela asteroido de la asteroida zono, kun discentra kaj klinita orbito.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita, la  elde la observatorio de Parizo (Francio) far'de la francaj astronomoj kaj fratoj Paul kaj Prosper Henry, kiuj dispartigis ĉiu malkovron jen al unu jen al la alia. La malkovro de 164 *Eva* estas atribuita al Paul-Pierre Henry.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Eva, la unua virino kreita de Dio, laŭ la malnova testamento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul-Pierre Henry
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1876
Alaŭdeto

**Alaŭdeto** estas franckanadana popolkanto.

## Teksto en esperanto-traduko 
'1 Alaŭdeto, bela alaŭdeto, ; alaŭdeto, senplumiĝu nun. ;
Sen plum' estos via kap', ; sen plum' estos via kap', ; jes la kap', jes la kap', ;
Hooo,

'2 (*: Alaŭdeto, bela alaŭdeto, ; alaŭdeto, senplumiĝu nun. ;
Sen plum' estos) (': via bek') (,:; sen plum' estos via bek' ; jes la bek', jes la bek', ;
(+*: kaj la kap, kaj la kap, ;) Hooo,)

'3 (*: Alaŭdeto, bela alaŭdeto, ; alaŭdeto, senplumiĝu nun. ;
Sen plum' estos) (': via kol') (,:; sen plum' estos via kol' ; jes la kol', jes la kol', ;
(+*: kaj la bek, kaj la bek, ; kaj la kap, kaj la kap, ;) Hooo,)

'4 .... via naz' ....

'5 .... la orel' ....

'6 .... via brust' ....

'7 .... via dors' ....

'8 .... via krur' ....

'9 .... la postaĵ' ....

'10 .... la pied' ....

'11 .... via vost' ....

'12 Alaŭdeto, bela alaŭdeto, ; alaŭdeto, senplumiĝu nun.

## Melodio 
Tonsilabe:

(# Alouette:

 (11*

(#A: /do ore mi mi /redo remi do So /do ore mi mi /redo remi do o)

(/dodo domi soso so /sola sofa mire do (+*: /soso so SoSo So ) so lfa lmi lre)#A)

## Eksteraj ligiloj 
Muziknotojn: http://ikso.net/kantaro/alaŭdeto

Sonprogramon Tone: http://tone.se/pag.php?hejmo&lng=eo 

Kategorio:Franclingvaj kantoj
Kategorio:Kulturo de Kebekio
Editora Lusíadas

**Eldonejo Lusíadas** estas brazila eldonejo kiu eldonas esperantajn antologiojn.

## Pri la Eldonejo 
*Lusíadas* estis eldonejo kreita de persono entuziasma por la literatura arto, kiu serĉas novan formon por promocii la verkojn, pere da eltrovo de novaj valoroj en portugala lingvo kaj esperante, kaj disvastigis ilin harmonie kun la rimedoj de nia tempo. 

Brazila nuna literaturo, ene de antologioj, diferenciĝas de la aliaj per la diverseco de stiloj kaj ĝenroj, pro tio la legado estas malpeza kaj agrabla ekzerciĝo. 

Nune, la eldonejo laboras per portugala lingvo kaj Internacia Lingvo Esperanto. Esperanto havas ampleksan literaturon, originale kaj tradukita, pri la plej diversaj temoj. La eldonejo kuniĝas kun la idealoj de samideanoj por plifortigi esperantajn beletrojn kaj la disvastigadon de la kulturo de la nacioj kiuj parolas la portugalan. 

## Eksteraj ligiloj 
* I Antologio Luzidoj

Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Kategorio:Brazilaj eldonejoj
163 Erigono

**163 Erigono** estas mezgranda, malhela asteroido de la asteroida zono kaj ĉefa ano de la Erigona familio.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita de la franca astronomo Henri Joseph Anastase Perrotin, la  elde la observatorio de Tuluzo (Francio).

## Nomo 
Erigono estas la nomo de du virinoj de la helena mitologio: la filino de Klitemnestro kaj Egisto; kaj la filino de Ikario la vinfaranto.

## Ecoj 
La , 163 Erigono kaŝis la stelon Reĝeto.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Joseph Anastase Perrotin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1876
Shin Cheon Ji

**Shin Cheon Ji** estas korea esperanta eldonejo, kiu eldonas librojn de la Shin Cheon Ji religio.

## Eksteraj ligiloj 
* You Tube video: Weird Religion part 1 

Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Kategorio:Sudkoreaj eldonejoj
Kategorio:Religio en Koreio
Nigrogrundoj

**Nigrogrundoj** estas grupo de A-C grundoj, kiuj ekestis danke al grundformiĝa procezo de intensa akumuliĝo de humo kaj ĝia ŝanĝo (humiĝo) plej ofte en kondiĉoj de stepo. Do en Mezeŭropo temas en kelkaj kazoj pri reliktaj grundoj, ĉar ili ekestis en aliaj klimataj kondiĉoj ol estas hodiaŭ (en hodiaŭaj ili ne ekestus) kaj restis ĉi tie pro frua senarbarigo (sub arbaroj ŝanĝis al grundoj de grupo lesiveoj). La diagnoza huma A-horizonto havas nigran koloron, kaj ne kompareble kun kelkaj aliaj grundotipoj kun malhelaj A-horizontoj (ekzemple podzoloj, umbrizjomoj kaj aliaj) ĝia sorbada komplekso estas satigita per alkalecaj kationoj. Huma horizonto estas ofte ne tipe profunda (pli ol 30&nbsp;cm, iam eĉ unu metro), kaj ekestas sur kalkon enhavantaj ŝuteblaj petroj, plej ofte leŭsoj aŭ leŭsaj argiloj. Tipa estas alta biologia aktiveco (granda denseco de radikoj ktp). Ili apartenas inter la plej fertilaj grundotipoj (en Mezeŭropo en kazo de sufiĉa humideco dum la jaro ili estas fakte la plej fertilaj). La plej tipa grundotipo apartenanta al tiu ĉi klaso estas ĉernozjomo.

Kategorio:Grundotipoj
Minio

Laŭ la helena mitologio, **Minio** (el la greka Μινύας, *homo el Luno*) estis reĝo de la minioj kaj filo de Krizeso, Orkomeno, Eolo aŭ eĉ Posejdono, laŭ la diversaj verkistoj. Li migris el Tesalio al Beotio, kie li fondis la novan minian ĉefurbon, Orkomeno (laŭ la nomo de sia patro), kiu iĝis unu el la plej povaj urboj el la tuta lando. Oni asertis ke Minio estis tiel riĉa ke li estis la unua reĝo kiu bezonis konstrui trezorejon. 

Tial kial postaj reĝoj de Beotio pledis deveni de la minioj, praloĝantoj de la regiono kiujn Minio simbolas, li komencas multajn genealogiajn arbojn, laŭ la fakuloj H.J. Rose. Li edziĝis al Eŭrianaso, filino de Hiperfaso, kaj inter ilia idaro elstaras Klimena (patrino de Faetono), Cipariso (fondinto de Anticira), Orkomeno (heredinto de la trono) kaj tri filinoj, kiujn Dionizo transformis en vespertoj kaj oni nomis la miniidinoj.

## Partnero kaj idaro 
## Referencoj 
Kategorio:Beotia mitologio
Kategorio:Duondioj en la helena mitologio
Kategorio:Eolidoj
Kategorio:Eponimoj
Kategorio:Idaro de Posejdono
Kategorio:Mitaj reĝoj de Orĥomeno
Jurio

eta|Ekzempla juria bildo.
**Jurio** (百合 [juri]; hepburne: *yuri*, laŭvorte: lilio) estas ĝenro de mangao kaj animeo, kie estas prezentata amo inter virinoj. Jurio povas enfokusiĝi aŭ sur la seksa, aŭ la spirita, aŭ la emocia flanko de la amo. Tiu ĉi du lastaj ofte estas nomataj "ŝoĝo-aj" (krom en Japanio, Ĉinio kaj Koreo).

## Vidu ankaŭ 
* Ŝoĝo-aj
* Jaojo
* Hentajo
* Animeo
* Mangao

## Eksteraj ligiloj 
* Arkivo de ŝoĝo-aj
* Yuricon
* Small Call Listo de ĉiuj doĝinŝi-rondoj rilataj al jurio, prezentataj en Comiket ĝis 2001.
* Yuribu  Grupo de 100 juriaj doĝinŝi-rondoj, kiuj estos prezentataj en "Comitia 84".

*
*
Kategorio:Japanaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:GLAT-kulturo
Kategorio:Ĝenroj de animeo kaj mangao
Handerovicja

**Handerovicja,** ukraine kaj rutene **Гандеровиця,** ruse **Гандеровица** [ganderovica], slovake **Handerovice,** hungare **Klastromfalva** [klastromfalva] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en distrikto de Stanovo.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Mukaĉeve en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 0.6&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 189 m
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 89666
* Telefonprefikso: +380&nbsp;3131
* Aŭtokodo: AO

## Situo 
## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Klastromfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Handerovicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio