open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Netorismo

**Netorismo** (*ne-tor-ism-o*) estas la firma kredo ke la vikinga dio Toro ne ekzistas.
Ĝi estas religio moka, inventita por emfazi la fakton ke ateismo ne estas formo de religia kredo sed nure sanmensa neado pri nekredeblaĵoj.

## Eksplikaĵo 
Komuna defio kontraŭ ateismo estas la aserto ke ateismo mem estas formo de "kredo" nepruvebla.
"Neniu povas *pruvi* ke Dio *ne* ekzistas, do ateisto praktikas kredon ĉar li asertas ke Dio ne ekzistas."
Anstataŭigi la vorton "Dio" per "Toro" (aŭ "Patro Kristnasko") montras ke la aserto falsas.  La ŝarĝo de pruvo estas je la kredanto kies asertoj (mirakloj, supernaturaj estaĵoj, parolantaj azenoj, flugantaj ĉevaloj, ktp.) kontraŭas objektiva realeco, ne je la ne-kredanto kiu pensas ke tiaj aferoj estus malprobablaj.

Netorismo estas provo por ilustri per absurdeco ke ne diferencas malkredado de iu religio.  Preskaŭ ĉiu estas memfidanta "netoristo", sed ĉu si povas pruvi ke Toro ne ekzistas?

## Origino 
Netorismo originis de ekzemploj samefektaj el la prelegoj kaj verkaĵoj de Richard Dawkins.

Kategorio:Ateismo
Kategorio:Religio
Distrikto Göttingen

La **distrikto Göttingen** (aŭtokodo GÖ, , prononco  ) situas en la federacia lando Malsupra Saksio, en la nordokcidento de Germanio. Administra centro estas la samnoma urbo Göttingen. En sia nuna formo la administra unuo ekestis la 1-an de novembro 2016 per fuzio de la antaŭa distrikto Göttingen kaj de la antaŭe oriente najbara distrikto Osterode.

La nova distrikto havas areon de 1 753 km² (antaŭ la fuzio temis pri 1 117 km²), kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

## Partneraj rilatoj 
La distrikto havas partnerajn rilatojn interalie kun
* 20px la urbodistrikto Steglitz-Zehlendorf de Berlino

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retaj paĝoj de la distrikto, germanlingvaj 

Kategorio:Distriktoj de Malsupra Saksio
Roger Avary

**Roger Roberts Avary** (naskiĝis 23-an de aŭgusto, 1965) estas kanada filma reĝisoro, produktisto, kaj la gajninto de Premio Oskar skribite por la filmo *Pulp Fiction*.

Kategorio:Kanadaj reĝisoroj
Altano

[eta|300px|Restanta altano de la "Ruĝa Palaco" en [Kunst- und Baudenkmäler der Stadt Kassel|Kassel - La konstruaĵo mem, en 1826 konstruita, je 1960 estis malkonstruita]]
**Altano** () estas malferma platformo en supera etaĝo, kie oni rigardas. Distinge de balkono, kiu tute libere etendiĝas, altanon portas konstruaĵoparto, aŭ kolonoj apogas ĝin.

En la mezepoka domo la altano estis ligna aŭ ŝtona elirejo el la supera etaĝo. Ĝi estis provizita je fundamento ekde la tero kaj havis balustradon.

Kelkaj altanoj estis provizitaj per ŝtuparo, precipe je halkonstruaĵo de kastelo, burgo aŭ reĝa palaco, kiu enhavis la reprezentajn salonojn.

Altanojn plej ofte apogis specialaj kolonoj aŭ pilastroj, foje ankaŭ kariatidoj, atlantoj aŭ hermesoj.

Laŭ Francisko Azorín altano estas *Rigardejo ĉe supra parto de konstruaĵo* kaj etenda ankaŭ simple "Altejo."

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Bobigny

**Bobigny** ​[bo.bi.ɲi] estas franca komunumo kaj grava ĉirkaŭurbo de Parizo. Ĝi troviĝas en la departemento Seine-Saint-Denis kaj en la Pariza Regiono. Bobigny estas la prefektejo (kvankam ne la plej granda urbo) de la departemento. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La loĝantojn de Bobigny oni kutime nomigas *Balbyniens*.

## Geografio 
### Topografio 
Bobigny estas nordorienta ĉirkaŭurbo de Parizo, kaj situas nur tri kilometroj el la pordoj de la franca ĉefurbo, sur la norda bordo de la kanalo de Ourcq. La urbo etendiĝas sur mezalta ebenaĵo (ĉ. 55 metrojn alta).

### Proksimaj komunumoj 
* Norde: Drancy
* Nordokcidente: La Courneuve
* Okcidente: Pantin
* Sude: Romainville kaj Noisy-le-Sec
* Oriente: Bondy

## Historio 
La nomo de Bobigny devenas de *Balbinius*, romia generalo kiu kreis vilaon en la malnova forsto de Bondy. La nomo aliformiĝis en *Balbiniacum*, sekve en *Baubigny* kaj finfine en Bobigny.

La rapide kreskinta urbo fariĝis la prefektejo de la nova departemento Seine-Saint-Denis en 1968.

## Lokaj famuloj 
* Albert Uderzo kaj René Goscinny, kreintoj de la fama Asteriks.
* Jean-Claude Gayssot, eksministro de la registaro Jospin (1997-2002).
* Mouss Diouf (aktoro)
* Muriel Hurtis (sportistino)
* Wallen, Tonton David kaj Ménélik (kantistoj)
* Jean-Marc Mormeck (boksisto)
* Rachid Bouchareb (filmfaristo)

## Vidu ankaŭ 
* Parizo
* Komunumoj de Seine-Saint-Denis
* Listo de urboj de Francio
* Aviceno (Hospitalo nomita "Hôpital Avicenne")
* Bobigny (stacidomo)
* Bobigny - La Folie (pariza metrostacio)
* Bobigny - Pablo Picasso (pariza metrostacio)
* Bobigny - Pantin - Raymond Queneau (pariza metrostacio)
* Auguste Delaune (Tramtransporto en Parizo)
* Bobigny - La Folie (Tramtrajno en Francilio)
* Bobigny - Pablo Picasso (Tramtransporto en Parizo)
* Escadrille Normandie-Niémen (Tramtransporto en Parizo)
* Hôpital Avicenne (Tramtransporto en Parizo)
* Hôtel de Ville de Bobigny (Tramtransporto en Parizo)
* Jean Rostand (Tramtransporto en Parizo)
* La Ferme (Tramtransporto en Parizo)
* Libération (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Seine-Saint-Denis
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Francilio priservataj de metroo
Sovetsko (Jalta municipo)

**Sovetsko** (ofte nomata ankaŭ per la historia nomo *Dolossi*; , , ) estas urbotipa loĝloko de la Jalta municipo en Aŭtonoma Respubliko Krimeo. La loĝloko administre apartenas al la Masandra komunumo.

La loĝloko estis fondita en la jaro 1928 post ekkonstruo de la kontraŭtuberkuloza sanatorio "*Dolossi*", kiu ĝis nun estas la ĉefa ekonomia entrepreno de la loĝloko. En la jaro 1971 la loĝloko ricevis statuson de urbotipa loĝloko.

La loĝloko situas en montaro, sur la okcidenta deklivo de la Nikita altebenaĵo (parto de la ĉefa montoĉeno de la Krimea montaro) en pinarbaro, kelkajn kilometrojn for de Jalto. Krom la sanatorio en la loĝloko troviĝas ankaŭ la administrejo de la Jalta mont-arbara naturrezervejo.

La urbo estas ligita al Jalto per busa trafiko.

Kategorio:Loĝlokoj de la Jalta municipo
Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Akropolo

[eta|upright=2|Akropolo en [Ateno.]]
[eta|Idealigita vido de la Akropolo kun *[Athena Promachos* kaj la Areopago (Leo von Klenze, 1846)]]
**Akropolo**, (el la greka: ἄκρος „situanta supre“, πόλις „urbo“) estas la citadelo situanta je la plej supra parto de la greka urbo. Ofte tiu loko iĝis ankaŭ kultloko kun la plej gravaj sanktejoj. Akropolo estis ŝajne karakterizaĵo de ĉiu antikva greka urbo, eĉ se iuj pro ebena tereno, apenaŭ indas pri tiu nomo. Ĝi origine signifis fortikigitan altaĵon de grekiaj urboj kun la sankta distrikto kaj reganta palaco. En metamorfa senco estas la esprimo uzata en arĥeologio kutime por la centra parto de la antikva aŭ fru-mezepoka opidumo.

Pro defendkialoj la unuaj loĝantoj de urbo elektis montetoj kun kiel eble plej krutaj deklivoj. Tiaj unuaj loĝejoj evoluis multloke al centroj de grandaj urboj, kiuj etendiĝis poste ĝis la najbaraj valoj.

La unuaj akropoloj aperis en la dua duono de la 2-a jarmilo a.K. en urboj de la mikena kulturo. En pli postaj setlejoj en la klasika periodo la loĝada funkcio senvalidiĝis kaj akropolo servis aparte por celoj publikaj kaj religiaj. En la helena periodo (la 3-a ĝis la 1-a jarcentoj a.K.) la funkcioj diferenciĝis - iuj urboj konstruis akropolon envicigitan en defendsistemon de la urbo (ekz. Priene, dum en la aliaj ĝi estis konstruata ekskluzive por la reprezentaj celoj (p.e. Pergamono.

Iam la nocio de **akropolo** estis uzata nur por antikvaj grekaj urboj, sed hodiaŭ oni uzas ĝin por iaj artaj aŭ aliaj konstruaĵoj de aliaj antikvaj kulturoj kiel tiuj de la etruskoj, keltoj aŭ majaoj. Oni eĉ povos nomi la roman kapitolon akropolo.

La plej fama akropolo troviĝas en Ateno. Ĝi estas konstruita el atika marmoro de la monto Penteliko. Ĝi estis konstruita meze de la urbo kaj ĝia ĉefa tasko estis Atenon reprezenti. Aliaj konataj akropoloj troviĝas i.a. en Mikeno, Tebo, Arguso, Korinto, Priene kaj Pergamono.

## Vidu ankaŭ 
* Akropolo (Ateno)

## Eksteraj ligiloj 
* Akropolo de la antikva Methanas 
* Akropolo Oga 
* Akropolo Maghoula ĉe Galatas 

Kategorio:Grekio
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Atiko
Kategorio:Konstruaĵoj en Grekio
Oriĥalko

**Oriĥalko** (greke:  , el , *óros*, „monto“ kaj , *chalkós*, „minaĵo“, precipe kupro aŭ bronzo) estas unue menciita en "Ŝirmilo de Heraklo" (oni kutime pensas ĝin verkita de Heziodo), kie el tia materialo estas fabrikitaj kruroŝirmiloj. Oni interesegiĝis pri oriĥalko, ĉar Platono skribis pri ĝi en sia dialogo Kritio, kaj priskribas ĝin kiel "fajre brila metalo" (Kritio 116c). Ĝi estas la materialo, kiun pleje taksis la loĝantoj de Atlantido *"post oro"* (Kritio 114e) kaj de kiu estis tegitaj kaj ornamitaj konstruaĵoj de la urbo (Kritio 116c-e). Sed Platono ne diras pli detale kia materialo ĝi estas kaj de kie ĝi devenas.

## Eble Latuno 
Kutime oni supozas ke oriĥalko estas latuno, alojo el kupro kaj zinko, kiu estis maloftega en antikveco. La ekstera aspekto de latuno korespondas al la priskribo de Platono, sed ĝi ja ne estas "minaĵo", sed alojo, kiun oni kutime fabrikis nur en la romia epoko.

Jen kion skribis greka geografo Strabo (-63 ĝis 26): ''"Ĉe Andeira ekzistas ŝtono, kiu [...] eligas zinkon, kaj tio, post aldono de kupro, iĝas la 'miksaĵo', kiel oni diras, kiun iuj nomas oriĥalko."* (Strabo, Geografio, 13, 56). Andeira troviĝis ĉirkaŭ 80 km sudoriente de Trojo. En Palestino latuno estis fabrikita jam en la malfrua bronzepoko.

Pausanias uzas la vorton oriĥalko ĉirkaŭ 500 jaroj post Platono unufojon en sia verko „Perihegese“. Ĉar li ne klarigas la vorton kaj tute ne priparolas ĝin, ŝajnas ke tiam (ĉirkaŭ 150 p.K. la vorto estis sufiĉe konata. Tio subtenas la teorion, ke oriĥalko estas latuno.

En la nova greka lingvo oriĥalko signifas latunon, pli malofte bronzon, do eble en pratempoj la signifo estis sama.

La romianoj uzis la vorton latinan *Aurichalkum*, kiu signifis latunsimilan kupro-zinko-alojon orkoloran, kiun oni pli alte taksis ol kupron, kaj kiun oni uzis por fari monerojn.

## Aliaj hipotezoj 
Ĉar la platona teksto pri oriĥalko ne ebligas identigon de la metalo, ekzistas por preskaŭ ĉiu lokigohipotezo de Atlantido ankaŭ specifa hipotezo por oriĥalko.
Tiel opiniis la germana arkeologo Jürgen Spanuth, kiu serĉis Atlantidon ĉe la insulo Helgoland, ke oriĥalko estis sukceno. Siegfried Schoppe, de la universitato de Hamburgo kredas, ke temas pri obsidiano, laŭ lia hipotezo Atlantido situis en la Nigra Maro. Ambaŭ materialoj tamen maltaŭgas por "tegi templojn".

## Literaturo 
* André Cherpillod, *Atlantido, la perdita kontinento*, Memeldono, 1997, ISBN 2-906134-39-2
* Platono: *Timeo* kaj *Kritio'' (= Sämtliche Werke, Bd. 8), gr.-dt., übers. v. Friedrich Schleiermacher, Frankfurt am Main 1991. ISBN 3-458-33108-5

## Eksteraj ligiloj 
* Atlantis-Scout Germana traduko de la dialogoj de Timeo kaj Kritio

Kategorio:Mitaj substancoj
Kategorio:Metaloj
Liberala Demokrata Partio

**Liberala Demokrata Partio** aŭ **Demokrata Liberala Partio** estas la nomo de multe da politikaj partioj en la mondo.
* Liberala Demokrata Partio Aŭstralio
* Liberala Demokrata Partio de Bangladeŝo
* Liberala Demokrata Partio de Japanio
* Liberala Demokrata Partio de Malajzio
* Liberala Demokrata Partio de Rumanio
* Liberala Demokrata Partio de Rusio
* Liberala Demokrata Partio de Serbio
Emma Daumas

eta|dekstra|Emma Daumas
**Emma DAUMAS** [ema domas] (naskiĝis  en Avignon), estas franca kantistino, partopreninto al "Star Academy&nbsp;2"

## Biografio 
**Emma**, realnome Manuelle, kreskis en muzikema familio. Ŝi lernas ludi pianon, gitaron kaj poste eniras muzik-lernejon de Villeneuve-lès-Avignon kiam ŝi estas 15-jara por lerni kantadon.

En 2000, ŝi partoprenas televidan programon "Graines de stars" kaj atingas 4-an rangon en la konkurso.

En aŭgusto 2002, ŝi partoprenas la 2-an eldonon de la televida programo "Star Academy". Ŝi estas eliminita en virina duon-finalo profite al Nolwenn Leroy, kiu gajnos la finalon.

En februaro 2003 aperas ŝia unua unuopa disko, *Au jour le jour* (*tagon post tago*), kiu vendiĝas en 200,000 ekzempleroj. Ŝi poste partoprenas la turneon de "Star Academy".

En novembro 2003 aperas la dua unuopa disko de Emma, *Si tu savais* (*Se vi scius*), kiun ŝi ankaŭ komponis.

En decembro 2003 aperas ŝia unua albumo, ''Le saut de l'ange* (*Salto de la anĝelo*) kiu estas bone akceptata de la recenzo kaj fariĝas ora albumo.

En februaro 2004 aperas ŝia tria unuopa disko, *Tu seras* (*Ci estos*) kune kun muzikvideo. Ĝi tuj fariĝas sukcesa ŝlagro kiu vendiĝas en pli ol 300,000 ekzempleroj.

Emma turneas ekde aprilo 2004 ĝis jarfino en pli ol 47 datoj tra Francio, Belgio, Svislando, Libano kaj Hinda oceano.

En julio 2004 aperas ŝia kvara unuopa disko, *Figurine humaine* (*Figureto homa*); en la franca tio samsonas kiel *Figure inhumaine* (*Figuro nehoma*).

En decembro 2004 aperas la kvina eltiraĵo de ŝia unua albumo, *J'attends* (*Mi atendas*), kiu ne renkontas la atenditan sukceson.

Post longa paŭzo, Emma aperigas sian duan albumon en februaro 2006, *Effets secondaires* (*Flankaj efikoj*) el kiu eliras en marto unua unuopa disko, *Regarde nous* (*Rigardu nin*); per tiu dua albumo, Emma iom forlasas sian "Avril Lavigne"-eskan stilon.

## Diskografio 
### Albumoj 
* 2003: *Le saut de l'ange*
* 2006: *Effets secondaires*
* 2008: *Le chemin de la maison*

### Unuopaĵoj 
* 2003: *Au jour le jour*
* 2003: *Si tu savais*
* 2004: *Tu seras*
* 2004: *Figurine humaine*
* 2004: *J'attends*
* 2005: *You got me feat. Eskobar*
* 2006: *Regarde nous*

## Muzikvideoj 
### El: *Le saut de l'ange* 
* 2004: *Tu seras*
* 2004: *Figurine humaine*
* 2005: *J'attends*

### El: *Effets secondaires* 
* 2005: *You got me feat. Eskobar*
* 2006: *Regarde nous''

## Internaj ligiloj 
* Avril Lavigne
* Nolwenn Leroy, gajninto de "Star Academy 2"
* Georges-Alain Jones, partopreninto al "Star Academy 2"
* Jérémy Chatelain, partopreninto al "Star Academy 2"

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Vaucluse
Hermokrato

**Hermokrato** (geke: Έρμοκράτης) estis siracusa politikisto kaj generalo. Oni ne scias liajn ekzaktajn vivodatojn.

En la jaro -424, dum la packongreso de Gela oni unue aŭdas pri li, kiam li sukcese postulas, ke la siciliaj grekoj haltigu siajn disputojn.
En -415 li konsilas formon de alianco tra Sicilio kontraŭ Ateno. Dum mallonga tempo li estis unu el la tri atenaj strategoj, sed pro malsukceso oni maldungis lin. Poste li estis la ĉefa konsilisto kaj helpanto de Gilipo kaj tial partoprenis la venkon super Ateno.
En -412 li estis sendita kiel admiralo al Malgrand-Azio, sed pro perdo de siaj ŝipoj en la marbatalo de Kiziko li estis malĉeeste ekzilita. Nur en -408 li revenis al Sicilio. Tie li mortis en -407 dum stratbatalo.

Hermokrato aperas en la du dialogoj Timeo kaj Kritio de Platono, kiuj priskribas Atlantidon.

## Eksteraj ligiloj 
Atlantis-Scout: Platonaj dialogoj, Timeo kaj Kritio.

Kategorio:Viroj
Kategorio:Mortintoj antaŭ Kristo
Kategorio:Grekio
Universitato de la Subŝtato Norda Rio-Grando

eta|Blazono de UERN

**Universitato de la Subŝtato de Norda Rio-Grando** (portugallingve: ***Universidade do Estado do Rio Grande do Norte*** (**UERN**)) estas Nord-Rio-Granda universitato (Brazilo) kies ĉefkampuso sidas en Mossoró. Aliaj kampusoj sidas en Assu, Caicó, Natalo, Patu kaj Pau dos Ferros.

Nuntempe UERN travivas politikan krizon, kiun la universitatanoj ĝenerale rigardas kiel rezulton de malbonaj rilatoj de la ŝtatestraro kun la dungitoj, troa kreskigo sen kontentigaj financaj kondiĉoj kaj manko de investoj. Okazas tiel longdaŭra ondo da strikoj (kaj de profesoroj, kaj de aliaj laboristoj, kaj de studantoj), ke jam de longa tempo la periodoj de aktivaĵoj de UERN ne kongruas kun tiuj de aliaj universitatoj (ekzemple, la lekcioj de la dua jarduono de 2006 en lokaj stabilaj universitatoj komenciĝis en la fino de julio aŭ en la komenco de aŭgusto; en UERN tamen ili komenciĝis je la 19-a de oktobro).

## Eksteraj ligiloj 
* Universidade do Estado do Rio Grande do Norte  Oficiala retpaĝaro de UERN.

Norda Rio-Grando
Kategorio:Edukado en Norda Rio-Grando
Sidney Sheldon

**Sidney SHELDON** (naskiĝis la 11-an de februaro 1917 en Ĉikago, Ilinojo, mortis la 30-an de januaro 2007 en Rancho Mirage, Kalifornio) estis usona verkisto kaj scenaristo.

Li komencis sian karieron kiel 20-jarulo en Hollywood, kie li prilaboris filmscenarojn. Post la Dua Mondmilito li verkis musikalojn por la Broadway-teatro, krome li daŭrigis sian scenar-laboron por la firmaoj Metro Goldwyn Mayer kaj Paramount. Sian plej gravan sukceson li havis en 1947, kiam li gajnis Oskaron pro la scenaro de la filmo *The Bachelor and the Bobby-Soxer*.

Sheldon ankaŭ agis kiel reĝisoro kaj produktoro kaj li verkis la scenarojn por televidserioj. En la jaro 1969 li verkis sian unuan romanon: *The Naked Face*, kiu gajnis la premion *Edgar Allan Poe Award* en la kategorio *plej bona debuta romano*. En 1984 la verko aperis kiel filmo, kun Roger Moore en la ĉefrolo. Pliaj romanoj sekvis, kaj grandparte ili estis filmigitaj. En 2005 aperis liaj memoroj *The Other Side of Me*.

Sidney Sheldon mortis 89 jarojn aĝa de pulmoinflamo.

## Listo de verkoj 
### Romanoj 
* *The Naked Face* (1970)
* *The Other Side of Midnight* (1973)
* *A Stranger in the Mirror* (1976)
* *Bloodline* (1977)
* *Rage of Angels* (1980)
* *Master of the Game* (1982)
* *The Chase* (1983)
* *If Tomorrow Comes* (1985)
* *Windmills of the Gods* (1987)
* *The Sands of Time* (1988)
* *Memories of Midnight* (1990)
* *The Doomsday Conspiracy* (1991)
* *The Stars Shine Down* (1992)
* *Nothing Lasts Forever* (1994)
* *Morning, Noon and Light* (1995)
* *The Best Laid Plans* (1997)
* *Tell Me Your Dreams* (1998)
* *The Sky is Falling* (2000)
* *Are You Afraid of the Dark?* (2004)

### Scenaroj 
* *South of Panama* (1941)
* *Dangerous Lady* (1941)
* *The Bachelor and the Bobby-Soxer* (1947)
* *Easter Parade* (1948)
* *Annie Get Your Gun* (1950)
* *The Buster Keaton Story* (1957, ankaŭ kiel reĝisoro kaj produktoro)
* ''All in a Night's Work* (1961)
* *I Dream of Jeannie* (1965)
* *The Other Side of Midnight* (1977)
* *Hart to Hart* (1979)
* *Bloodline* (1979)
* *The Naked Face* (1984)

### Memoroj 
* *The Other Side of Me'' (2005)

Kategorio:Usonanoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Cachoeira de Pajeú

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Jequitinhonha* (foje esperantigita: *Valo de Ĵekitinjonja*) kaj en la mikroregiono *Pedra Azul''. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Senfina spaco

[eta|"Ĉu la universo estas senfina?" - video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]
**Senfina spaco** estas la observebla regno de spaco kiu antigas preter ia abstrakta limigo aŭ kompreno per la homa cerbo de moderna teorio de koncepta spaco. Konata spaco streĉas ĝis 14 miliardojn da lumjaroj for, kaj neniu priscias tion, kio estas preter. Iuj spekulativoj estas, ke post konata spaco, hiperspaco komenciĝas, kiu, kiam enirita, realportas onin al la alia flanko de la universo, ekde la komenco.

## Vidu ankaŭ 
* Senfineco
* Eterno

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Kosmologio
Distrikto Goslar

La **distrikto Goslar** (aŭtokodo GS, , prononco ) situas en la federacia lando Malsupra Saksio, en la nordokcidento de Germanio. Administra centro estas la samnoma urbo Goslar. Granda parto de ĝia teritorio apartenas al la mezmontaro Harco.

La distrikto havas areon de 965 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retaj paĝoj de la distrikto, germanlingvaj

Dosiero:Goslar_Kaiserpfalz.jpg|La imperiestra palaco *Kaiserpfalz* en Goslar
Dosiero:Goslar asv2022-06 img08 Marktbrunnen.jpg|Ora aglo estas la urba emblemo
Dosiero:Eckertalsperre dam, 2009.jpg|akvobaraĵo Ecker

Dosiero:AndreasbergNebel.jpg|komunumo Sankt Andreasberg malaperas en nebulo
Dosiero:WurmbergGipfelWest.JPG|arbaro apud Braunlage dum vintro
Dosiero:Clausthal_TU_Wohnheim_1.JPG|parto de la teknika universitato Clausthal

Kategorio:Distriktoj de Malsupra Saksio
Sais

**Sais** (ankaŭ **Saïs**, hodiaŭ Sa el-Hagar) estas egipta urbo en la okcidenta delto de la Nilo.

## Historio 
Jam ekde la malnova imperio Sais aperas en egiptaj tekstoj. Elfosaĵoj montris, ke la loko estis loĝejo jam de ĉirkaŭ -4000. La loka diino estis Neith, kiu havis grandan templon en la urbo. La faraono Psametiĥo la 1-a, kiu ŝajne devenis el Sais, transloĝigis la ĉefurbon de la lando tie ĉi kaj fondis la laŭ la loko nomatan saitan dinastion.
Tiam Sais estis la centro de la grekegipta komerco. Herodoto priskribas la templon kaj la tombarojn de la 26-a dinastio.

La reĝoj de Sais (26-a dinastio) regis dum la malfrua tempo (-664 ĝis -525) en Egiptio.

Laŭ la platona dialogo *Timeo*, Solono kunportis sian raporton pri Atlantido el Sais, kie pastro parolis al li pri tio laŭ malnovaj templaj skribaĵoj.

Nur malmulte restis de la urbo.

## La reĝoj de Sais 
* Psametiĥo la 1-a
* Neĥo aŭ Nekao la 2-a
* Psametiĥo la 2-a
* Apries
* Amoso la 2-a
* Psametiĥo la 3-a

## Literaturo 
* Ramadan El-Sayed: *Documents relatifs à Saïs et ses Divinités* (Dosieroj rilate al Sais kaj ties dioj), Bibliothèque d'étude, T. LXIX, Institut Français d'archéologie orientale du Caire, 1975 (france).
* Thorwald C. Franke: *Mit Herodot auf den Spuren von Atlantis* (Kun Herodoto laŭ la spuroj de Atlantido), Norderstedt 2006 (germane).

## Eksteraj ligiloj 
* Atlantis-Scout: La platona dialogo Timeo, en kiu Sais estas indikita kiel devenloko de la raporto pri Atlantido. ()

Kategorio:Urboj de Antikva Egiptio
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Egiptio
Kategorio:Nildelto
Kategorio:24-a egipta dinastio
Kategorio:26-a egipta dinastio
Pierre Vidal-Naquet

**Pierre Emmanuel VIDAL-NAQUET** (naskiĝis la 23-an de julio 1930 en Parizo; mortis la 29-an de julio 2006 en Nico) estis franca historiisto. Li laste instruis ĉe la École des Hautes Études en Sciences Sociales (Lernejo pri altaj studoj pri sociaj sciencoj).

Post studado de historio Pierre Vidal-Naquet interesiĝis ĉefe pri greka antikvo kaj nuntempa historio.
Unu el liaj esplortemoj estis la Atlantido-dialogoj *Timeo* kaj *Kritio* de Platono. Li mem opiniis ke la platona Atlantido estis alegorie kompreninda invento. 

## Verkoj (elekto) 
* *Économies et Sociétés en Grèce ancienne. Périodes archaïque et classique*, kun Michel Austin, Armand Colin, 1972
* *Le Chasseur noir. Formes de pensées et formes de société dans le monde grec*, François Maspero, 1981
* ''L'Atlantide. Petite histoire d'un mythe platonicien'', Les Belles Lettres, 2005 ; ISBN 2-251-38071-X

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.pierre-vidal-naquet.net/(http://www.pierre-vidal-naquet.net/) 

Kategorio:Naskiĝintoj en la 7-a arondismento de Parizo
Kategorio:Francaj helenistoj
Kategorio:Lernintoj de liceo Thiers (Marsejlo)
Kategorio:Homoj de la Alĝeria Milito de Sendependeco
Kategorio:Fakuloj pri grekaj mitologio kaj religio
Kategorio:Historiistoj de la Holokaŭsto
Kategorio:Historiistoj de Alĝerio
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Instruistoj en Universitato Lille 3
Kategorio:Homoj de la franca Unuigita Socialisma Partio
Ignatius Donnelly

**Ignatius Loyola DONNELLY** (naskiĝis la 3-an de novembro 1831 en Philadelphia, Pennsylvania; mortis la 1-an de januaro 1901 en Minneapolis, Minnesota) estis usona juristo kaj kongresano. Li famiĝis precipe pro siaj teorioj pri Atlantido.

En lia libro, publikigita en 1882, *"Atlantis, the Antediluvian World"* (Atlantido, la antaŭdiluva mondo) li supozis ke subakviĝinta kontinento en la Norda Atlantiko estis la loko de Atlantido, priskribita de la greka filozofo Platono. Donnelly opiniis, ke ĝi subakviĝis dum prahistoria epoko, kaj ke nun, nur la montopintoj estas super la akvo - la acoraj insuloj. Kelkaj loĝintoj de Atlantido, supervivis la katastrofon kaj fuĝis al diversaj direktoj: Eŭropo kaj Mezameriko. Tie ili instruis la "primitivajn loĝantojn" pri skribo, metalurgio kaj konstruado de piramidoj.

## Literaturo 
* Martin Ridge: *Ignatius Loyola Donnelly*. En: American National Biography 6, 730-732. 

Kategorio:Viroj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Atlantido
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj virinbalotrajtistoj
Kategorio:Pseŭdoarkeologio
Kategorio:Pseŭdohistoriistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 3-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 1-an de januaro
Brusela cikorio

|}
[eta|dekstra|[Salatcikorio]]
250px|eta|semoj de cikorio
**Brusela cikorio** (*Cichorium intybus* var. *foliosum*) estas legomo kiu estas kultivata en mallumo. En lumo la folioj verdiĝas pro la klorofilo. Nomiĝas etioligo la bredado en mallumo, por eviti verdiĝon. La detranĉita kapo povas esti manĝata kruda aŭ kuirita.

Brusela cikorio apartenas al cikoriacoj, al kiuj i.a. apartenas ankaŭ salatcikorio kaj endivio (*Cichorium endivia* var. *latifolium*).

## Gustoj diferencas 
Antaŭe oni opiniis, ke brusela cikorio havas tre amaran guston. Iuj, precipe infanoj, ne ŝatas ĉi tiun amaran guston. Hodiaŭ (2007) estas specioj de brusela cikorio, kiuj preskaŭ ne plu estas amaraj. Aliuloj tamen tre ŝatas la amaran guston de brusela cikorio.

Oni povas manĝi bruselan cikorion krudan kiel salaton kun pecetoj de pomo kaj aliaj krudaĵoj kaj fruktoj. Aliaj preparmetodoj estas kuirita, fritita aŭ gratenita kun ekzemple ŝinko kaj/aŭ fromaĝo aŭ kun holandezo kiel "krema brusela cikorio". Per kuirado de brusela cikorio kun iom da lakto en akvo oni mildigas la amaran guston.

## Kultivado 
Brusela cikorio estas dujardaŭra. En la unua jaro oni kultivas la radikon per semado en majo, post kio en aŭtuno oni rikoltas la radikojn. Antaŭe brusela cikorio estis vintrolegomo, kies kreskadon oni forcis, ŝutante sur la radikojn kovran tavolon da grundo. Oni tiam distingis inter malvarma kaj varma forcado. Ĉe varma forcado oni varmigis la fundon sub la radikoj per elektra kurento en metalretaĵo sub la radikoj. Oni uzis ankaŭ hejtajn tubojn kun varma akvo.

Hodiaŭ oni forcas bruselan cikorion dum la tuta jaro.

## Historio 
Brusela cikorio estis hazarde malkovrita ĉ. 1830 dum la separatisma milito kontraŭ Nederlando. Tuj apud Bruselo terkultivisto Jan Lammers en Schaarbeek malkovris, ke la cikoriradikoj, kiujn li kaŝis sub tavolo da sablo, post kelkaj semajnoj ŝosis kaj ke la folioj de la amara radiko bongustas. Li ekhavis la ideon vendi la blankajn foliojn kiel krudan vintrolegomon. La kultivado disvastiĝis ĉirkaŭ Bruselo kaj Leuven.

## Nutra valoro 
La nutra valoro de 100 gramoj da freŝa brusela cikorio estas:

## Vidu ankaŭ 
* Amara cikorio

Kategorio:Legomoj
Hipodromo

[eta|dekstra|240px|La hipodromo de Fuchu, [Tokio, Japanujo]]
**Hipodromo** (greke: *ĉevalvetkurejo*) estas ovala ĉevalkurejo, kia ĝi ekzistis en la antikva Grekio kaj la bizanca imperio por ĉevalvetkurado aŭ ĉarvetkuradoj.

Laŭ Francisko Azorín **Hipodromo** estas *Adekvata ejo por ĉevalaj vetkuroj k. rajdekzerci.* Li indikas etimologion el la greka *hippos + dromos* (ĉeval kuro) kaj de tie la latina *hippodromos*.

La longeco de la kurejo estis plej ofte 400 metroj. Hipodromo enhavis ankaŭ sidlokojn por spektantoj, foje por pluraj centmiloj da homoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉevalvetkuro

## Notoj 
## Bibliografio 
* Kostenec, J., The Heart of the Empire: The Great Palace of the Byzantine Emperors Reconsidered. In: Dark, K. (Hrsg.), Secular Buildings and the Archaeology of Everyday Life in the Byzantine Empire. (Oxford 2004)4-36.

Kategorio:Sporto
Kategorio:Stadionoj
Flugilo

La vorto **flugilo**, ilo por flugi, povas esti pri:

## Anatomio 
Organo ĉe diversaj bestoj, kiun ili movas por sin porti en la aero,:
* ĉe birdoj kiel paro kreskanta ĉe la trunko,
* ĉe flugkapablaj insektoj kiel unu aŭ du paroj kreskantaj ĉe la torako,
* ĉe mitaj estaĵoj, ekzemple anĝeloj, drakoj, Pegazo, ...

## Tekniko 
Simila kaj samcela parto de flugaparato.
Tio, kio povas svingiĝi kiel flugilo, ekzemple flugilo de pordo.

## Geometrio 
Io forme simila al birda flugilo, precipe pri objektoj etendiĝantaj duope aŭ kvarope ĉe ambaŭ flankoj de iu aĵo (ĉi tie sinonimo de alo):
* lobo de iu organo, kiel flugiloj de nazo;
* flankaĵoj de konstruaĵo, kastelo;
* partoj de helico, muelilo;
* flankoj de armeo.

## Alio 
* Movilo ebliganta facilan kaj rapidan flugon, fizikan aŭ metaforan, ekzemple *flugiloj de facila vento*, *spiritaj flugiloj*

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri flugilo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Referencoj 
Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Aviado
Gifhorn

eta|250ra|Gifhorn
**Gifhorn** (prononco  ) estas urbo en la germana federacia lando Malsupra Saksio. Ĝi situas en la samnoma distrikto Gifhorn kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de  la urbo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . Gifhorn situas borde de la rivero Aller.

## Faktoj 
* Areo: 104,86&nbsp;km²
* Situo: 52º 29' NO, 10º 33' OR
* Averaĝa alteco: 60 metroj super la marnivelo
* Horzono: GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Gifhorn
Kategorio:Urboj de Malsupra Saksio
Santorino

eta|

**Santorino** aŭ **Thera** estas insulareto vulkana situanta en la Egea Maro, je ĉirkaŭ 75 km sudoriente de la kontinenta Grekio. Oni konas Santorino ankaŭ sub la nomo de sia ĉefa insulo, Thera.

Ĝi estas la plej suda ano de la cikladoj insuloj kun surfaco de 76 km² kaj loĝantaro de ĉirkaŭ 10.700 homoj en 2001. La loĝantoj de Santorino estas grekaj kaj parolas la grekan.

Santorino estas la vulkana centro la plej aktiva de la arko egea. La nomo estis donita de la venecianoj en la 13-a jarcento laŭ sankta Irene. Antaŭe oni nomis ĝin *Kalisti* aŭ *Thera*.

## Erupcio vulkana 
eta|maldekstra|300ra|Fira (Santorin)
Oni opinias nuntempe, ke la erupcio okazis inter la jaroj -1650 kaj -1598 http://www.volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=212040 .

Post serio de tertremoj,  (arkeologoj trovis nek korpojn, nek valorajn objektojn), la erupcio generis gravegan cunamon, kiu detruis la nordan marbordon de Kreto fora je 70 km kaj certe grandan parton de la minoa ŝiparo.

La fizionomio de la insulo funde ŝanĝiĝis pro subakviĝo de parto de la krutaĵoj kaj falo de vulkanaj cindroj sur Akrotiri. Pro tiaj cindroj la grundo iĝis tute sterila dum multaj jaroj kaj ruiniĝis la socio kiu estis evoluinta sur Santorino.

Spyridon Marinatos kaj multaj aliaj kredas ke la katastrofo de Santorino sugestis al Platono la subakviĝon de Atlantido pri kio li parolas en siaj dialogoj Timeo kaj Kritio, kvankam Platono insiste ripetas ke temas pri vera okazaĵo. Marinatos sugestis ankaŭ ke la erupcio kaj ties sekvoj estis la kaŭzo de la ruiniĝo de la minoa civilizo sur Kreto, pri kio oni dubas nun, ĉar la cunamo ne atingis la lokojn sur la suda marbordo de Kreto.

Dika nubo establiĝis sur la norda hemisfero, precipe super Nordameriko, kio kaŭzis malvarmiĝo de la klimato. Pro tio loĝantoj de iaj lokoj devis migri suden por fuĝi la glaciiĝan klimaton.

Kategorio:Vulkanoj en Grekio
Kategorio:Aktivaj vulkanoj
Kategorio:Supervulkanoj
Kategorio:Katastrofoj
Antonio de Cabezón

**Antonio de Cabezón** (30-a de marto 1510 en Castrillo Mota de Judíos; 26-a de majo 1566 en Madrid) estis Hispana komponisto, orgenisto kaj klavicenisto. Li validas kiel la plej grava hispana komponisto por klavarinstrumentoj de sia tempo.

## Vivo 
Cabezón estis blinda ekde sia infanaĝo, verŝajne ekde la oka vivojaro. En Palencia lin edukis la García de Baeza, orgenisto de la tiea katedralo. Kiel kortegorgenisto de Karlo la 5-a kaj poste de Filipo la 2-a li partoprenis vojaĝojn tra Eŭropo kaj konatiĝis kun gravaj muzikistoj de aliaj kortegoj. Ĉe tio evidente estis reciprokaj influoj, tiel ke Cabezón grave kontribuis same al la Hispana muziko kiel al la muziko por klavarinstrumentoj. Lia verkaro influis la Anglan virginalmuzikon (virginalo: speco de klaviceno)

## Verkaro 
Inter liaj verkoj troviĝas multnombraj entabulaturigoj, do aranĝoj de polifonia voĉkanta muziko por klavarinstrumentoj (speciale de verkoj de Josquin Desprez), kelkajn tientojn (motetoj instrumentaj surbaze de imitado), kiuj laŭas tiun stilon, kaj krome *diferencias* (variacioj pri kanzonoj kaj dancoj Francaj kaj Hispanaj). En lia muziko ekkoneblas pluevoluinta polifonio samkiel aparta skribmaniero por klavarinstrumentoj, kvankam la muzikaĵoj ankaŭ estis ludeblaj per harpo aŭ Vihuela (speco de pragitaro). Li ankaŭ komponis kelkajn sakralajn muzikaĵojn.

Lia filo Hernando eldonis lian tutan verkaron en 1578, tiel ke ĝi servu sekvantajn orgenistaj generacioj kiel modelo. En 1557 jam Luis Venegas de Henestrosa publikis en unu kolekto 40 verkojn de Cabezón. En la jaro 1966 oni publikis en Barcelono dank‘ al Higini Anglés novan eldonon, kiu ne estas kompleta, kaj jarojn poste la muzikologisto María Asunción Ester Salas publikis pluan volumon kun la antaŭe mankantaj verkoj.

En lia naskiĝovilaĝo Castrillo de Matajudíos oni dediĉis al li platŝildon sur la centra placo (plaza Mayor). La naskiĝdomon oni konservas, kaj oni ankaŭ povas viziti lian mortlokon.

## Fontoj 
* Meyers Handbuch über die Musik, Bibliographisches Institut, Mannheim/Zürich 1966

## Eksteraj ligiloj 
* Elŝuteblaj komponaĵoj en midi-formo (aŭskulteblaj kaj transformeblaj al muziknotoj ) ĉe Classical Archives (eblas senpage registriĝi kaj elŝuti 5 komponaĵojn potage) - serĉu sub komenca litero de la familia nomo de la komponisto

Blindaj muzikistoj
Kategorio:Renesancaj komponistoj
Kategorio:Hispanaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Hispanaj klasikaj orgenistoj
Jacques-Yves Cousteau

[eta|Jacques-Yves Cousteau [1976 ]]
**Jacques-Yves COUSTEAU**  aŭ la **komandanto Cousteau** (naskiĝis la 11-an de junio 1910 en Saint-André-de-Cubzac, Francio; mortis la 25-an de junio 1997 en Parizo) estis oficiro de la franca ŝipisto, oceanografisto, kaj internacie konata kiel komandanto de la ŝipo Kalipso. Lia identigilo en liaj filmoj estis ruĝa lanĉapo.

Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Francaj marbiologoj
Kategorio:Francaj oceanografoj
Kategorio:Francaj televidistoj
Kategorio:Francaj oficiroj
Kategorio:Francaj fotistoj
Kategorio:Francaj subakvistoj‎
Kategorio:Francaj esploristoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Subakvaj fotistoj
Kategorio:Francaj inventistoj
Kategorio:Grandaj krucoj de la franca nacia Ordeno de Merito
Kategorio:Premiitoj per la franca Militkruco 1939-1945
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Kategorio:Lernintoj de kolegio Stanislas de Parizo
Kategorio:Cousteau-familio
Kategorio:Francaj militistoj de la Dua Mondmilito
Olof Rudbeck

**Olof RUDBECK**, aŭ **Olaus Rudbeckius** "la maljuna" (naskiĝis la 13-an de septembro 1630 en Västerås (Västmanland); mortis la 12-an de decembro 1702) estis sveda sciencisto kaj verkisto plurfaka kaj konsiderata universala klerulo.

maldekstra|eta|120px|Titolpaĝo *Atland eller Manheim, Atlantica sive Manheim, vera Japheti posterorum sedes et patria*
Rudbeck studis farmakologion, kaj ankaŭ muzikon, mekanikon, pentrarton kaj antikvecon kaj famiĝis jam 21-jara pro eltrovo de limfujoj. Li kreis la originon de la nuna Linea Ĝardeno.

Li estis patro de Olof Rudbeck la juna.

En la verko *Atland eller Manheim, Atlantica sive Manheim, vera Japheti posterorum sedes et patria* (Upsala 1675-98, 3 volumoj) li provis pruvi, ke Svedio estas la Atlantido pri kiu parolas Platono. Per tio Rudbeck estas frua defendanto de la tezo *"Ex septentrione lux"*.

Alfred Nobel estas unu el liaj pranepoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de la verkoj de Rudbeck

Olof
Kategorio:Svedoj
Kategorio:Svedaj botanikistoj
Kategorio:Universitato de Upsalo
Nejto

**Nejto** estas egipta diino. Ŝiaj taskoj evoluis dum la jarmiloj. Ŝi estas unu el la unue konataj diinoj.

## Prezentado 
Nejto estas montrita ofte en homa formo kun sago kaj pafarko en la manoj kaj la ruĝa krono de malsupra Egiptio sur la kapo kaj en Memphis ŝi estis la protektanto de faraono.

Kiam la liboj invadis Egiption, ŝi iĝis ĉefdiino en Sais.

Poste ŝi estis forpelita al la malsupra mondo, tie ŝi kaj Iziso, Neftiso kaj Serket estis la kvar protektantoj de la mortintoj. Ŝi protektis la filon de Horuso, Duamutef.

La diservo konsistis el pastrinaj dancoj antaŭ la bildo de Neith.

## Vidu ankaŭ 
* Egiptaj dioj

## Referencoj 
## Literaturo 
* Joe J. Heydecker: *"Die Schwestern der Venus, Die Frau in den Mythen und Religionen"* (La fratinoj de Venuso. Virino en mitoj kaj religioj); Munkeno 1991

## Eksteraj ligiloj 
* Bildo de Neith

Kategorio:Akvaj dioj
Kategorio:Dioj pri ĉasado
Kategorio:Dioj pri metiarto
Kategorio:Dioj pri morto
Kategorio:Dioj pri saĝeco
Kategorio:Egiptaj dioj
Kategorio:Militaj dioj
Kategorio:Paĝoj kun uzo de vikiaj hieroglifoj
Christos Doumas

**Christos Georgiou DOUMAS** (en la greka: ; naskiĝis en 1933) estas greka arkeologo. Ekde la morto de sia instruisto Spyridon Marinatos en la jaro 1974 li gvidas la elfosaĵojn en Akrotiri sur la ciklada insulo Santorino.

Doumas, Christos
Doumas, Christos
Doumas, Christos
Athanasius Kircher

**Athanasius KIRCHER**, (latine: *Athanasius Kircherus Fuldensis*; naskiĝis la 2-an de majo 1602 en Geisa; mortis la 27-an de novembro 1680 en Romo) estis germana jezuito kaj erudiciulo de la 17-a jarcento, kiu dum la plej longa daŭro de sia vivo instruis kaj esploris en la Roma Kolegio.

## Vivo 
Kirchner iĝis jezuito en 1618 kaj iĝis profesoro pri matematiko kaj filozofio, sed ankaŭ pri la lingvoj hebrea kaj siria en Würzburg. De tie li devis fuĝi dum la kruelaĵoj de la Tridekjara milito. Li estis en Heiligenstadt (1624) kaj en Avinjono antaŭ ol akompani kardinalon Frederiko de Hesio-Darmstadt al Malto kaj iĝis profesoro pri matematiko kaj siria lingvo en Romo. Poste li okupiĝis ekskluzive pri hieroglifoj - li estis unu el la spiritaj patroj de Jean-François Champollion - kaj arkeologiaĵoj. Sed estis inter liaj okupoj ankaŭ aferoj medicinaj, muzikteoriaj, matematikaj, geologiaj, etnologiaj-misisciencaj.

Li verkis i.a. »Specula melitensis encyclica« (Messina 1638); »Ars magna lucis et umbrae« (Romo 1644); »Musurgia universalis« (Romo 1650); »Lingua aegyptiaca restituta« (Romo 1694); »Mundus subterraneus« (Amsterdamo 1664); »China illustrata« (Amsterdamo 1667); »Polygraphica seu artificium linguarum, quocum omnibus totius mundi populis poterit quis correspondere« (Romo 1663); »Latium, id est nova et parallela Latii, tum veteris tum novi, descriptio« (Romo 1671).

## Graveco 
eta|*Latium*, 1671
Kirchner estis homo de klereco universala. Lia frapfrazo estis "In uno omnia" (en unu ĉio). Multaj strangaĵoj kaj flankeniĝemo (duon)scienca famigis lin kaj liajn verkojn. Priskribis liajn kolektojn antikvecajn Buonanni (Romo 1709) kaj Lattara (Romo 1773). Kirchner (re)inventis la brulspegulon kaj la magian lanternon. La de li fondita muzeo "Museum Kircherianum" ene de la Roma kolegio iĝis ŝtata en 1870. En la libro *Polygraphia nova* (1663) li proponis universalan lingvon de la pazigrafia tipo. Kircher bonege sciis popularigi sciencajn konojn inter la homoj.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 11. Leipzig 1907, p. 61 (tie ĉi interrete)

## Vidu ankaŭ 
* Michał Boym

## Eksteraj ligiloj 
* Prezento de gamo da verkoj 
* *China Monumentis* (1667)
* *Musurgia Universalis* (1650) Glasgow University Library 
* Ampleksega biografio ĉe *deutsches-museum.de* 

Kategorio:Kristanaj hebreistoj
Kategorio:Germanaj egiptologoj
Kategorio:Germanaj ĉinologoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Kategorio:Kombinatoriko
Kategorio:Germanaj jezuitoj
Kategorio:Muzeologoj
Kategorio:Germanaj orientalistoj
Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Germanio
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Germanaj inventistoj
Kategorio:Pra-evoluistoj
Tegmenta trabaro

La **tegmenta trabaro** estas la apoganta konstrukciaĵo de la tegmento.

eta|dekstra|250ra|Tegmenta trabaro de domo en Jeno, Germanio

En la moderna arkitekturo tiuj konstrukcioj ofte estas faritaj el betono kaj ŝtalo. Sed ĝenerale la tegmenta trabaro estas el ligno kaj faris ĝin la ĉarpentisto.

La tegmenta trabaro havas la taskon porti la tegmenttegaĵon kaj konduki la alvenantajn ŝarĝojn (de neĝo aŭ ŝtormo) al la portantaj muroj de la konstruaĵo.

Oni distingas, laŭ la statikaj bezonoj, diversajn konstrukciformojn, ekzemple la patno-tegmenton, la stegtraban tegmenton, la ĉevron-tegmenton aŭ aliajn.
----
Por diversaj formoj de tegmentoj rigardu sub tegmento, por konstrukcivariaĵoj sub fakterminoj de ĉarpentado.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉevrono

Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Ĉarpentaĵo
Kategorio:Tegmento
Holandezo

eta|Asparagoj kun **holandezo**.
**Holandezo** estas de origine franca saŭco kiu antaŭ ĉio estas tre populara en Germanio. La nomo indikas ke oni en Francio opiniis ke temis pri nederlanda saŭco, verŝajne pro la uzado de multe da butero. La saŭco antaŭ ĉio estas (varme) surtabligata ĉe ovoj kaj fiŝaĵo, kelkfoje ankaŭ ĉe asparagoj. Alia nomo por la saŭco estas butersaŭco. La bazaj ingrediencoj estas butero, vinagro kaj ovoflavaĵo. Pro ĉi tiu konsisto holandezo iomete similas al varma majonezo, surbaze de butero, anstataŭ olivoleo.

Kategorio:Saŭcoj
Klatovy

**Klatovy** estas distrikta urbo en la okcidenta parto de Ĉeĥio kaj en ties historia regiono Bohemio. Ĝi situas en la regiono Plzeň kaj en la distrikto Klatovy, proksimume 25&nbsp;km de la ŝtatlimo kun Germanio kaj 40&nbsp;km de la germana urbeto Furth im Wald. Vivas ĉi tie  ().

## Membrigo de la urbo 
Nuntempe Klatovy konsistas el tridek lokaj partoj en naŭ dek katastraj teritorioj. Antaŭe ankaŭ nun memstaraj municipoj Chlistov kaj Obytce estis partoj de la urbo. La teritorio de la urbo ne estas koneksa, du duopoj de katastraj teritorioj (kun du triopoj de registraj partoj de la municipo) kreas du eksklavojn de la urbo.

La ĉefaj partoj de la urbo:
* katastra teritorio (k. t.) *Klatovy* – partoj Klatovy I (historia kerno), Klatovy II (Pražské Předměstí, norde de la centro), Klatovy III (Domažlické Předměstí, nordokcidente ĝis preskaŭ okcidente de la centro), Klatovy IV (Lubské Předměstí, sude de la centro), Klatovy V (Plánické Předměstí, mallarĝa strio okcidente de la centro), Beňovy (sudokcidenta angulo de la katastra teritorio), Čínov kaj Lažánky (sudorienta angulo de la katastra teritorio), Chaloupky kaj Pihovice (en nordorienta angulo de la katastra teritorio)

Grupo de vilaĝoj en la norda parto de la urbo:
* k. t. *Štěpánovice u Klatov* – parto Štěpánovice
* k. t. *Dehtín* – parto Dehtín
* k. t. *Vícenice u Klatov* – parto Vícenice
* k. t. *Točník u Klatov* – parto Točník
* k. t. *Otín u Točníku* – parto Otín

Grupo de vilaĝoj en la sudorienta parto de la urbo:
* k. t. *Kydliny* – parto Kydliny
* k. t. *Kosmáčov* – parto Kosmáčov
* k. t. *Sobětice u Klatov* – parto Sobětice
* k. t. *Luby* – parto Luby

Grupo de vilaĝoj en la sudorienta parto kaj terlango de la teritorio de urbo:
* k. t. *Kal u Klatov* – parto Kal
* k. t. *Tajanov u Tupadel* – parto Tajanov
* k. t. *Tupadly u Klatov* – parto Tupadly
* k. t. *Věckovice u Janovic nad Úhlavou* – parto Věckovice
* k. t. *Drslavice u Tupadel* – parto Drslavice

Eksklavo oriente de la ĉefa parto de la urbo (apartigita krom alia de municipo Obytce, la eksa parto de urbo):
* k. t. *Habartice u Obytců* – parto Habartice
* k. t. *Kvaslice* – partoj Kvaslice, Vítkovice

Eksklavo sudsudoriente de la ĉefa parto de la urbo, apartigita de municipoj Mochtín kaj Vrhaveč:
* k. t. *Střeziměř* – partoj Dobrá Voda, Střeziměř
* k. t. *Křištín* – parto Křištín

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Klatovy vyhled.JPG|Sudorienta vido el la urbodoma turo: Blanka turo kaj ĉefdekana preĝejo de Sankta Maria
Klatovy (0042).jpg|
Klatovy (0039).jpg|
Klatovska hurka.JPG|Klatovská hůrka (498&nbsp;m) estas dominaĵo de okcidenta parto de la urbo. Granda bargigita areo en antaŭaĵo de la foto estas spaco de detruita uzino Škoda, sur kiu jam hodiaŭ situas aĉetcentrejo.


Kategorio:Municipoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Urboj en distrikto Klatovy
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Ŝvihova montetaro
Thorkild Grosbøll

**Thorkild Grosbøll** estis pastro en luterana eklezio de Danio. Grosbøll famiĝis pro tio, ke li deklaris nekredon je Dio, sed li rajtis daŭre servi kiel pastro. Lian nekredon li konfesis printempe de 2003, kiam Thorkild Grosbøll publikigis la libron *En Sten i Skoen* (Ŝtono en la ŝuo). La vera skandalo okazis, kiam la 23-an de majo 2003, la dana gazeto *Weekendavisen* publikigis intervjuon kun Grosbøll, en kiu li ripetis la atestojn.

Grosbøll nun diservas en paroĥa komunumo de Taarbæk, kies kredantoj apogis lin.

Kategorio:Danoj
Caiana

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Muriaé''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1962.  
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Biarritz

**Biarritz** [bjaric] (okcitanlingve *Biàrritz*, eŭsklingve *Miarritze*) estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Pyrénées-Atlantiques kaj en la regiono Nova Akvitanio. Ĝi havas proksimume 30.000 loĝantojn, kiujn oni kutime nomigas *Biarrots* [bjaro].

Biarritz estas unu el la plej prestiĝaj banlokaj urboj de la franca atlantika bordo. La strando de la urbo plie ĝuas potencajn ondojn, kaj ĝi fariĝis tial mondfama loko por surfado.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Geografio 
Biarritz situas sudokcidente de Francio, en la departemento Pyrénées-Atlantiques, proksime al la hispana landlimo kaj ĉe la Atlantika Oceano.

La najbaraj komunumoj estas Anglet norde, Bidart sude, Arbonne kaj Arcangues sudoriente.

## Historio 
[eta|maldekstra|170ra|La roko de la Virgo en [1913.]]
Biarritz estas mondfama banloka urbo depost la 19-a jarcento : ĝi estis origine nur eta fiŝista vilaĝo kiam Victor Hugo malkovris ĝin en 1843.

Sed fakte, oceanaj banoj estis jam laŭmodaj ekde 1784 : tie ekzemple banis sin Napoléon Bonaparte en 1808. Napoleono la 3-a pliposte konstruis palacon je la formo de la litero "E" : tio ekaltiris multajn gravulojn el la tuta Eŭropo. En Biarritz Otto von Bismarck trafis Napoleonon la 3-an en septembro 1865 por akiri francan subtenon de la prusa eksterpolitiko.

## Vidindaĵoj 
* La "roko de la Virgo" estas la vera simbolo de Biarritz. Tiu roko estis konstruita laŭ ordono de Napoleono la 3-a. El tiu roko oni povas vidi la tutan oceanbordon.
* La "vilao Eugénie", aŭ "Hotelo de la Palaco".
* La "lumturo de Biarritz", starigita en 1834, estas tre utila gvido-punkto sur tiu parto de la atlantika bordo.
* La "Akvariejo de Biarritz"
* La "muzeo de la ĉokolado"
* "Asiatica", muzeo pri orienta arto grupiganta baratajn, tibetajn, nepalajn kaj ĉinajn artaĵojn.

## Lokaj famuloj 
eta|dekstra|175ra|Preĝejo Sainte-Eugénie
* Naskiĝis en Biarritz :
** Jean Borotra (1898-1994), tenisisto.
** André Navarra, violonĉelisto.
** Pauline Carton (1884-1974), teatra kaj kina aktorino.
** André Dassary (1912-1987), opera kantisto.
** Léopold Eyharts (1957-), kosmonaŭto.
** Arnaud Massy (1877-1950), sportisto.
** Maurice Journeau (1898-1999), komponisto.

## Vidu ankaŭ 
* Biarritz (stacidomo)
* Biarritz-Ville (stacidomo)
* Flughaveno Biarritz-Pays Basque
* Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
* Lapurdo
* Listo de urboj de Francio
* Cabaret Biarritz estas romano de la hispana verkisto José C. Vales, kiu havigis al ŝi la Premion Nadal de 2015.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo
* Biarritz For Ever - Ressources & Informations


Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Atlantiques
Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Urboj de Eŭskio