open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
IJK 2018

eta|Emblemo de IJK 2018
eta|Grupfoto de IJK 2018
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri genro kaj egaleco, podia diskuto dum IJK 2018 pri la kongresa temo.]]
La **74-a Internacia Junulara Kongreso (IJK)** de TEJO okazis de la 4-a ĝis la 11-a de aŭgusto 2018 en Badaĥozo, Hispanio. La kongresejo, nome studenta restadejo RUCAB, estis je malpli ol unu kilometro el la landlimo kun Portugalio. Al la kongreso aliĝis 306 homoj el 5 kontinentoj kaj partoprenis 273 personoj.

En la sama jaro la 103-a Universala Kongreso de Esperanto okazis en Lisbono, Portugalio.

## Organiza teamo 
Jen estas listo de organizantoj:
* Krishna Sivillà Rubio
* Carlos Pesquera Alonso - ĉeforganizanto, respondeculo pri subvencioj
* Arina Osipova - komisiito pri kongresoj
* Bui Hai Mung (Feliĉa) - estrarano de TEJO pri kongresoj
* Paulína Jalakšová - programa respondeculo
* Paulína Kožuchová - respondeculo pri tema programo
* Enric Baltasar - respondeculo pri movada teamo
* Querino Neto - respondeculo pri varbado
* Katharina Klat - respondeculo pri vizoj
* Jose Manuel Jaime Porras - respondeculo pri kinejo
* Vlasta Pištíková - gufujo
* Juan Diego Díaz Bautista - respondeculo pri KER-ekzamenoj
* Robert Nielsen - novula programo
* Yasna Hernández - respondeculo pri Interkona Vespero

## Programo 
[eta|230px|[Birdumo|Birdumado en Azud de Badajoz. Esperantistoj dum IJK.]]
La kongresa temo pritraktis genran egalecon, pri kio oni organizis diversajn aktivaĵojn. Dimanĉe okazis montrofoiro de diversaj landoj, produktoj kaj informo en Placo San Francisko, bedaŭrinde en preskaŭ dezerta urbo (pro varmo kaj horo), sekvite de koncerto de Martin Wiese. Lunde okazis vizito al la urbo, gvidata de profesiaj gvidistoj, el kiuj du kun rekta interpretado. Marde okazis tri samtempaj ekskursoj: el kiuj unu al apuda akvoparko Lusiberia, alia al urbo Mérida, kie oni vizitis diversajn restaĵojn de la epoko de la Romia Imperio, kaj alia al diversaj lokoj ĉirkaŭ la landlimo inter Portugalio kaj Hispanio, nome Olivenza, Monsaraz kaj lago Alqueva, Vila Viçosa kaj Elvas. Ege sukcesa estis la prezento de la teatraĵo *Utopio*. Merkrede okazis birduma vizito al birdorigardejo ĉe la rivero Guadiana.

## Trejnado pri egaleco 
eta|Grupa foto de partoprenintoj
Ankaŭ okazis la dua parto de la trejnado *Florigu Egalecon inter Junuloj* (angle: *Fostering Equality in Youth*), la Erasmus+-projekto, financita parte de la Eŭropa Unio, kiu celas plibonigi la kondiĉojn rilate al genra egaleco kaj alirebleco por junuloj en Esperantujo.

La trejnistaro konsistis el Stela Besenyei-Merger, Saŝa Kovyazina, Alla Kudrjašova, Jérémie Sabiyumva kaj Querino Neto.

## Informa atingo 
Kelkaj amaskomunikiloj en Hispanio, precipe regionaj, mallonge raportis pri okazigo de IJK en Badaĥozo. Radio COPE elsendis intervjuon kun la ĉeforganizanto Carlos Pesquera Alonso.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* UK 2018
* Esperanto-movado en Hispanio

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Kradvorto #ijk2018 ĉe Twitter

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Hispanio
74-a IJK
Kategorio:2018 en Hispanio
Sangoĉelo

[260ra|eta|Sangoĉeloj artefarite koloritaj sub [elektrona mikroskopo. De maldekstre al dekstre : eritrocito, trombocito, leŭkocito.]]
**Sangoĉelo**, nomita ankaŭ **hematopojeza ĉelo**, **hemocito** aŭ **hematocito**, estas ĉelo produktita pere de hematopojezo kaj trovita ĉefe en la sango.

Konsiderindas:
* Ruĝaj sangoĉeloj – Eritrocitoj
* Blankaj sangoĉeloj – Leŭkocitoj
* Trombocitoj.

Kune, tiuj tri tipoj de sangoĉeloj estas ĝis totalo de 45% el la sangohisto laŭ volumeno, dum la cetera 55% el la volumeno estas komponita el plasmo, nome la likva komponanto de sango.
La volumena elcento de ruĝaj sangoĉeloj en la sango (hematokrito) estas mezurata pere de centrifugilo aŭ de flucitometrio kaj estas 45% el la ĉeloj de la totala volumeno en maskloj kaj 40% ĉe inoj.

Hemoglobino (la ĉefa komponanto de ruĝaj sangoĉeloj) estas fer-enhava proteino, kiu faciligas transportadon de oksigeno el pulmoj al histoj kaj de karbona dioksido el histoj al pulmoj.

## Referencoj 

Kategorio:Sango
Hemocianino

eta|La subaĵo de **karapaco** de ruĝa rokokrabo (*Cancer productus*). La purpura koloro estas okazigita de hemocianino.
**Hemocianinoj** (Hc) estas proteinoj kiuj transportas oksigenon tra la korpoj de kelkaj senvertebruloj. Tiuj metaloproteinoj enhavas du kuprajn atomojn kiuj inverse portas unusolan molekulon de oksigeno (O2). Ili estas duaj nur al la hemoglobino laŭ frekvenco de uzado kiel molekulo por transporti oksigenon. Malkiel la hemoglobino en la ruĝaj sangoĉeloj trovataj en vertebruloj, hemocianinoj ne estas ligataj al la sangoĉeloj sed estas anstataŭe solvitaj rekte en la hemolimfo. Oksigenado okazigas kolorŝanĝon inter la senkolora Cu(I) senoksigenata formo kaj la blua Cu(II) oksigenata formo.

## Referencoj 
Kategorio:Metaloproteinoj
Kategorio:Sangoproteinoj
Kategorio:Kupraj proteinoj
Kategorio:Imunostimuliloj
Kategorio:Spirpigmentoj
Komisuro

**Komisuro** havas laŭ PIV tri signifojn, el kiuj la unua estas nervo-fadeno, kiu kunligas la diversajn partojn de la centra nervosistemo ĉe la animaloj, la dua estas punkto, kie du similaj partoj kuniĝas, kaj la tria estas kuniĝa punkto, linio aŭ surfaco de du organoj aŭ de du partoj de organo.

La termino estas uzata speciale en la kampoj de anatomio kaj biologio.

En anatomio, komisuro referencas al fasko da nervofibroj kiuj krucas la mezan linion ĉe la nivelo de origino aŭ enirejo (male al la kruciĝo de fibroj kiuj kruciĝas oblikve).

Kategorio:Birda anatomio
Kategorio:Nerva sistemo
Kategorio:Biologia terminologio
Eino Nieminen

**Eino Vilho Kalervo Nieminen** (naskiĝis la 23-an de majo 1891 en Helsinko, mortis la 24-an de majo 1962 samloke) - finna lingvisto, slavistikisto kaj filologo pri la pola lingvo

## Vivo 
De 1939 profesoro de la Universitato de Helsinko. Dum germana invado en Pollandon sendis protestan leteron al germanaj regopovoj. De 1950 estis membro de Finna Scienca Akademio. Okupiĝis pri slava lingvaro, balta lingvaro kaj la finnaj; esploristo de la mezepoka pola lingvo de militistaj ĵuroj; kunkreinto de la pola historia dialektologio.

## Laboraĵoj 
* *Polska końcówka -och w loc. pl. rzeczowników* (1927)
* *Beiträge zur historichen Dialektologie der polnischen Sprache* (parto 1 - 2 1930 - 1931)
* *Beiträge zur altpolnische Syntax* (volumo 1 1939, volumo 2 1950)

Kategorio:Finnaj lingvistoj
Kategorio:Slavistoj
Géza Boncz

**Géza Boncz** [bonc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boncz Géza** estis hungara humuristo.

Géza Boncz http://rnrmedia.hu/?page=muveszek/muvesz&muvesz_id=49  naskiĝis la  en Nagybánya (nuntempa Baia Mare en Rumanio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
La familio Boncz estis translokigita al Szeged en 1945. La juna Géza post lernado iĝis komercisto en 1961. Libertempe li aliĝis al orkestro, ili atingis la unuan lokon en ŝlagrofestivalo en 1967. Boncz okupiĝis pri la kantotekstoj. En 1970 li akiris abiturienton, poste li gvidis universitatan klubon. Post 4 jaroj li atingis la trian lokon en humura konkurso de la Hungara Radio, poste liaj humuraĵoj estis konstante aŭdeblaj en la Radio. En 1975 li translokiĝis al Budapeŝto, post 5 jaroj li edziĝis, en la sekvaj jaroj li jam havis 2 filojn. Ekde 1983 li ankaŭ estis membro de orkestro, kiu prezentis muzikajn parodiojn. En la sekvaj jaroj li havis sukcesojn kaj en la Radio, kaj en pluraj orkestroj. Li ricevis memorringon en 1994, poste kelkajn aliajn premietojn.

## Liaj libroj 
* *Az őrület határa* (1999) - kolektitaj humuraĵoj
* *Fogjuk a hasunkat. Jókedvű szakácskönyv* (2000) - gaja kuirlibro

## Memorigiloj 
* memortabulo en Szeged (2006)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj humuristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
28494 Jasmine

'*28494 *Jasmine'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Jasmine Samaiya Roberts*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Ŝi lernis ĉe la *Paul R. Wharton High School'' de Tampo (Florido, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ŝtoncirkloj de Caiseal Coillte

eta|Caiseal Coillte orienta (1)
thumb | Caiseal Coillte okcidenta (2)
La **ŝtoncirkloj de Caiseal Coillte** () – „cirklo orienta aŭ 1“ kaj „cirklo okcidenta aŭ 2“ – estas ŝtoncirklo de la Cork-Kerry-serio (laŭ Seán Ó Nualláin ankaŭ nomataj aksa ŝtoncirklo). Ili situas apud Lauragh sur la duoninsulo Béarra en la graflando Ciarraí en Irlando.

## Caiseal Coillte orienta (1) 
La pli bone konservata ŝtoncirklo estas tiel nomata „kvin-ŝtona cirklo“ kaj situas 800 m sude de la ŝoseo Lauragh-Castletownbere kaj ĉ. 3,2 km sudokcidente de la ponto Lauragh, apud roka elstaraĵo. La restaĵoj de la kvin-ŝtona cirklo konsistas el tri starantaj rokblokoj. Tuj sude de la cirklo situas tri raraĵoj en pli ol 6 m longa ŝtonvico. Sude kaj oriente estas spuroj de prahistoriaj muroj. Ĉirkaŭ 150 m okcidente situas restaĵoj de ŝtonvico. Tuj norde iras la mezepoka ŝoseo de Kenmare al la haveno de Castletownbere. Hodiaŭ ĝi estas larĝa greskovrita vojo.

La ebena ŝtono en la mezo kovras fajroentombigon (de 970 ĝis 715 p. K.)

## Caiseal Coillte okcidenta (2) 
La diametro de tiuj malbone konservata, ĉ. 75 m fora multebla ŝtoncirklo estas 16,8 m. Ĝi estas unu el la plej grandaj en la sudokcidento de la insulo. La nombro de konservataj ŝtonoj estas 3 el 11 aŭ 13 ŝtonoj.
Male al la kvin-ŝtonaj cirkloj en la centro povas stari migra ŝtonego (Kenmare) aŭ menhiro (Gortanimill).
Proksime situas la ŝtoncirklo de Shronebirrane.

## Literaturo 
* Seán Ó Nualláin: *Stone Circles in Ireland.* Country House Dublin, 1995, ISBN 0-946172-45-5, S. 35–43.
* Denis Power: *Archaeological inventory of County Cork, Volume 3: Mid Cork, 6435 P10.* ColorBooks, 1997, ISBN 0-7076-4933-1.

## Eksteraj ligiloj 
* Cashelkeelty East
* Cashelkeelty West

Kategorio:Graflando Kerry
Caiseal Coillte
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Irlando
György Dénes

**György Dénes** [djordj dEneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Dénes György József Auguszta** estis hungara aktoro, framasono http://szabadkomuvesseg.hu/page/magyar-szabadkomuvesek.
eta|György Dénes (maldekstre) en 1937
György Dénes http://www.imdb.com/name/nm0246348/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Dénes eklaboris en banko, dum li lernis kantadon, eĉ li akiris diplomon en Teatra Akademio. Jam dum la studentaj jaroj li estis figuranto en Nacia Teatro (Budapeŝto), ekde 1918 li havis statuson en privata teatro de Vilma Medgyaszay. En la sekva jaro li apartenis al trupo de Teatro Belvárosi, inter 1920-1926 de Gaja Teatro, inter 1926-1931 de Teatro Magyar. En la teatra jaro de 1931 li estis gastoaktoro en Vieno kaj pluraj teatroj en Germanio kaj Svislando. Hejmenveninta li estis videbla en pluraj ĉefurbaj teatroj, kie li ofte havis parajn rolojn kun Sándor Pethes. En 1934 li edziĝis. Post la 2-a mondmilito li denove havis rolojn en diversaj ĉefurbaj teatroj, plej longe li estis en Operetoteatro (Budapeŝto) inter 1949 - 1956. En roloj li estis lerta dancisto kaj kantisto. En 1957 li retiriĝis pro malsano. Li ricevis premion en 1958.

## Elektitaj teatraj roloj 
* "A császár partra száll" debuto en 1918 kiel partnero de Gizi Bajor
* Béla Balázs: *Boszorkánytánc* - Wernigerode
* Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* - Ádám
* George Bernard Shaw: *Pygmalion* - Harry Higgins

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Tamás úrfi kalandjai* (1918) - titolrolo
* *Biller Irén mulat* (1929)
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) - studento
* *Makacs Kata* (1943) - fianĉo (vira ĉefrolo)
* *Úri muri* (1949)
* *Állami Áruház* (1952)

## Elektitaj libroj 
* *Álom Manci*
* *Amikor zuhog az eső*
* *Árnyak*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ernst von Lasaulx

**Ernst von LASAULX** (naskiĝinta la  en Koblenz, mortinta la  en Munkeno) estis germana klasika filologo. Li metis la fundamentojn pri la modernaj studoj de Majstro Eckhart.eta|Busto de Lasaulx sur la tomboŝtono en Munkeno

## Vivo 
Lasaulx studis inter 1824–30 en Bonn kaj Munkeno kaj fariĝis, post longaj studvojaĝoj al Italujo, Greklando kaj en la Proksiman Orienton en 1835 neorda kaj en 1837 orda profeosoro pri filologio en Würzburg.

En 1844 li iĝis profesoro pri filologio kaj estetiko en Munkeno. Estante favoranto de ultramontanismo li maldungitis en februaro 1847. Sed en marto 1849 li denove rajtis profesori. En 1848 li iĝis deputito ĉe la frankfurta Nacia Asembleo, poste ĉe la landa parlamento de Bavario.

Lasaulx estis ferova defendanto de katolikismo. En siaj sciencaj laboraĵoj li sekvis la tiam modan ideon pri postflarado de kristanaj spuroj en la (mensa) vivo de la antikvaj romianoj. Menciindas inter la verkoj de tiu ĉi periodo jenaj:
* »Studien des klassischen Altertums« (Regensburg 1854)
* »Der Untergang des Hellenismus und die Einziehung seiner Tempelgüter« (München 1854)
* »Neuer Versuch einer Philosophie der Geschichte« (Regensburg 1856)
* »Des Sokrates Leben, Lehre und Tod« (Regensburg 1857)
* »Die prophetische Kraft der menschlichen Seele in Dichtern und Denkern« (Regensburg 1858)
* »Philosophie der schönen Künste« (Regensburg 1860)
Lia fratino Amalie (1815-1872), kiu iĝis monakino ĉe la Kongregacio de Sankta Bartolomeo (en Aachen kaj poste en Bonn kiel malsanulejestrino) tre aktivis karitate dum la militoj de 1864, 1866 kaj 1870. Ĉar ŝi ne konsentis la dogmon pri papa neeraripovo (1870) ŝi forpelitis.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 12. Leipzig 1908, p. 206, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Ultramontanismo
Nova kalvinana preĝejo (Hajdúböszörmény)

La **Nova kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en urbo Hajdúböszörmény (Hungario).

## Historio 
Pro pligrandiĝo de la loĝantoj en fino de la 19-a jarcento estis aktuala pli nova kalvinana preĝejo en Hajdúböszörmény. La preĝejo estis farita en la jaroj 1897 kaj 1898 laŭ iamaj planoj de Károly Gerster. La orgeno estas aŭdebla dekomence, en 1913 ĝi estis renovigita, en 1943 kaj 1980 modernigita. Apartenas al la historio, ke iam persono vivis en la turo, kiu respondecis pri la sonorilado, ĝusta funkcio de la horloĝo kaj kontrolado de la ĉirkaŭaĵo por la fajrobrigado.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas laŭ placo sola en korto. En mezo de la fasado la turo reliefas, tie funkcias la ĉefenirejo. Ankaŭ flanke estas aliaj enirejoj. Ĝis nivelo de la navo la turo estas kvarlatera, pli supre jam oklatera. Ankaŭ en la flanka parto estas aliaj enirejoj. La navo formas brikon. Interne laŭ la kutimoj la muroj estas blankaj, sed la plafono estas arka kun pentraĵoj. Galerioj tenataj per feraj kolonoj etendiĝas en ĉiuj lateroj. Kontraŭ la ĉefenirejo impona predikejo estas videbla, pli supre la orgeno troviĝas.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* https://hajduvidekiem.hu/hu/gyuelekezeteink/81-hajduboeszoermeny-kalvin-teri-reformatus-egyhazkoezseg.html 
* hungare kun fotoj 

Hajdúböszörmény
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Hajdúböszörmény
Emil Fenyvesi

**Emil Fenyvesi** [fenjveŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenyvesi Emil** estis hungara aktoro, bonvivanto. Lia origina familia nomo estis *Teidelbaum*, lia prenita familia nomo laŭ historieca skribmaniero estis *Fenyvessy* (la prononco ne ŝanĝiĝis).
[eta|Emil Fenyvesi kun [Teréz Csillag]]
Emil Fenyvesi http://www.imdb.com/name/nm0272138/ naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Ternye (nuntempa Terňa en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto (laŭ aliaj informoj la mortotago estas la 31-a).

## Biografio 
Emil Fenyvesi devenis el juda familio. Ekde 1876 li estis korusano en diversaj trupoj, post 2 jaroj li ricevis prozan rolon en Sopron. En la sekvaj jaroj li estis videblaj en pluraj, ĉefe provincaj teatroj (ekzemple en 1884 en Miskolc, en 1892 en Debrecen). Inter 1896 kaj 1924 li apartenis al la ĵus fondita Gaja Teatro. En 1912 li debutis ankaŭ en muta filmo, sed li mem estis ankaŭ la scenaristo. En 1923 li estis jam filmorolanto en Berlino, li estis en fokuso de la eŭropa filma industrio.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Herczeg: *A dolovai nábob leánya* - Tarján Gida
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - ifj. Nagy István
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj - Ĉebutikin

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A csikós* (1912) - ĉefrolanto, ankaŭ scenaristo laŭ verko de Ede Szigligeti
* *Féltestvérek* (1918) - unu el la ĉefrolantoj
* *Tragödie im Hause Habsburg* (1923)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo F)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
Registaro de Brazilo

La **federacia registaro de Brazilo** (portugale ***Governo Federal do Brasil***), jure ofte nomata portugale ***União***, do "unio", estas la centra nacia registaro de la Federacia Respubliko Brazilo, laste fundamentigita per la Federacia Konstitucio de 1988 (portugale *Constituição da República Federativa do Brasil*. Ĝi dividas la suverenecon pri la ŝtata teritorio de Brazilo kun la aliaj ŝtataj unuoj, la 26 subŝtatoj, la *Distrito Federal*, en Esperanto Federacia Distrikto, kaj la municipoj. La sidejo de la federacia registaro estas en Braziljo (Brasília). La ŝtatprezidanta palaco tie nomatas *Palácio do Planalto* - pro tio ofte oni nomas la federacian registaron de Brazilo mallonge ***Planalto***.

eta|maldekstra|400ra|la ŝtatprezidanta palaco *Planalto*
(24465) 2000 SX155

**(24465) 2000 SX155** estas tre malgranda duopa asteroido de la Hungaria familio (aŭ interna asteroida zono) malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia satelito estis malkovrita la  de R. D. Stephens kaj B. D. Warner per  observitaj elde la *Center for Solar System Studies* en Landers (Kalifornio, Usono), anoncita en marto 2017.

Tiu satelito havas diametron de ĉirkaŭ 0,68&nbsp;km. Ĝi orbitas kun duona grandakso de ĉirkaŭ 3,6&nbsp;km kaj orbita periodo de 9,252 horoj (0,3855 tago), ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
*  (24465) 2000 SX155 ; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Insuloj de reĝo Georgo

La **insuloj de reĝo Georgo** (france: Îles du Roi Georges), estas insulgrupo en la Tuamotua arkipelago en Franca Polinezio. La insulgrupo situas en la nordokcidenta parto de la resto de la arkipelago. La nomo *Îles du Roi Georges* venas de la angla *King George Islands*. Tiu nomo donis la brita esploristo John Byron, kiu en junio 1765 vizitis la insulojn Manihi, Takaroa kaj Takapoto. En 1880 Francio rekviziciis la Tuamotuojn, kaj en 1946 ili donis la francan naciecon al la indiĝenaj loĝantoj.

## Geografio kaj demografio 
La *insuloj de reĝo Georgo* konsistas el kvar atoloj kaj unu alia insulo. La insulo Tikei estas la plej orienta insulo, kaj la atolo Ahe la plej okcidenta punkto. La distanco inter tiuj du estas proksimume 200 km.

Administracie la insuloj konsistas el du distriktoj.
La atoloj Manihi kaj Ahe apartenas al la distrikto Manihi, kaj la atoloj Takaroa, Takapoto kaj ankaŭ la insulo Tikei apartenas al la distrikto Takaroa.

Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Proturo

eta|250ra|Specio de *Acerentomon* sub stereo-mikroskopo.
**Protura**, aŭ **proturoj**, kaj foje kromnomataj **konuskapuloj**, estas tre malgrandaj (<2&nbsp;mm longaj), grundo-loĝantaj animaloj, tiom nerimarkeblaj ke ili ne estis notitaj ĝis la 20a jarcento. *Protura* konstituas ordon de heksapodoj kiuj estis antaŭe konsiderataj insektoj, kaj foje traktitaj kiel klaso per si mem. Kelka pruvaro indikas ke *Protura* estas baza al ĉiuj aliaj heksapodoj, kvankam ne ĉiuj esploristoj konsideras ilin heksapodoj, restigante la monofiletikon de *Hexapoda* nesetlita. Unike inter heksapodoj, proturoj montras anamorfozan disvolvigon, pere de kiu oni aldonas segmentojn dum la mudo. Estas ĉirkaŭ 800 specioj, priskribitaj en sep familioj. Preskaŭ 300 specioj estas enhavataj en unusola genro, *Eosentomon*.

## Morfologio 
Proturoj ne havas okulojn, flugilojn, aŭ antenojn, kaj ne havas pigmentojn: ili estas kutime blankaj aŭ palbrunecaj. La sensa funkcio de la antenoj estas plenumita de la unua el la tri paroj de kvin-segmentaj kruroj, kiuj estas tenitaj indikante antaŭen kaj havas multajn tarsajn sensilojn kaj sensoharojn. Ili piediras per nur kvar kruroj. La kapo estas konusforma, kaj havas du pseŭdokulojn kun nekonata funkcio. La korpo estas longeca kaj cilindreca, kun postanusa telsono pinte. La buŝopartoj estas entognataj (fermite ene de la kapokapsulo) kaj konsistas el fajnaj makzeloj. La unuaj tri abdomenaj segmentoj havas membrecajn apendicojn Membroj de *Eosentomoidea* havas spirtruojn kaj simplan traĥean sistemon, dum tiuj de *Acerentomoidea* ne havas tiujn strukturojn kaj plenumas gasan interŝanĝon pere de difuzo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Proturoj ĉe Universitato de Florido / retejo de *Institute of Food and Agricultural Sciences* nome *Featured Creatures*

Kategorio:Artropodoj
Artropoda okulo

eta|Multaj insektoj, kiaj tiu ino de *Tabanus lineola*, havas diĥoptajn komponitajn okulojn.
**Artropodoj** prae posedis facetokulojn, sed la tipo kaj origino de tiu okulo varias inter grupoj, kaj kelkaj taksonoj havas duarange disvolvigitajn simplajn okulojn. La disvolvigo de la organo tra la stirpo (??) povas esti ĉirkaŭkalkulita per komparo de grupoj kiuj disbranĉiĝis frue, kiel la *Onychophora* kaj la Hufumkraboj ĝis la antaŭenira okulkondiĉo troviĝinta en insektoj kaj en aliaj derivitaj artropodoj.

Apudigitaj okuloj estas la plej ofta formo de okulo, kaj estas supozeble la praa formo de facetokulo. Ili troviĝas en ĉiuj artropodaj grupoj, kvankam ili eble evoluis el pli ol unu fojo ene de tiu filumo. Kelkaj anelidoj kaj duvalvuloj havas apudigitajn okulojn. Ili estas posedataj ankaŭ de *Limulus*, nome la ĉefaj Hufumkraboj, kaj estas sugestoj ke aliaj keliceruloj disvolvigis siajn simplajn okulojn per malpliigo el kompleksa komenca punkto. Kelkaj raŭpoj ŝajne evoluigis facetokulojn el simplaj okuloj en la kontraŭa direkto.

## Referencoj 
Kategorio:Artropodoj
Kategorio:Anatomio
Burgruino Brandenburg

eta|Plano burga
**Ruino Brandenburg** () situas en Distrikto Wartburg en Gerstungen-Lauchröden. Ĝi troviĝas sur la monto Brandenberg kaj estas tre pitoreska. Du eroj konsistigas ĝin, eosta kaj uesta.

## Historio 
Konstruigis la tuton la grafoj de Wartberg, voktoj de sur la najbara Wartburg. Ili aŭtomate estis ankaŭ protektantoj de la eklezia komunumo de Lauchröden. Grafo Wigger posedis ankaŭ teritoriojn en la regiono de Gotha. Dum la deĵortempo de lia ĉefepiskopa moŝto Henriko la 1-a de Majenco, kiu daŭris ĝis 1153, la menciita grafo Wigger povis pligrandigi sian influon super Harburg kaj areojn apud Hofgeismar. La sekvintaj generacioj akiris ankoraŭ pli da posedaj rajtoj en la Werra-valo. La pligrandiĝo potenca de la grafoj favoris burgokonstruon. La situo proksime al diversaj komercaj vojoj (ekz. la Reĝa Vojo) respektive la ligoj inter Gerstungen kaj Eisenach ankaŭ helpis memkompreneble. La grafoj mem nomis sin laŭ la burgonomo nur ekde 1224. Kelkaj dinastianoj ankaŭ partoprenis la krucmilitojn. Pro malriĉiĝo post 1250 la grafoj (kies lasta posteŭlo menciitas en 1435) devis cedi la burgon al la landgrafoj de Turingio. Konata ano de tiu ĉi dinastio estis Georg von Reckrodt kiu famiĝis kiel batalestro de la Ŝmalkalda Ligo.
Mallonge antaŭ 1300 la burgo estis detruita kun escepto de la belfrido. La originala burgo rekonstruitis en la pli supra eosta parto; paralele estiĝis konstruo de la malsupra uesta burgo. Ĝis 1936 la du burgeroj apartenis al du diferencoj administracioj. La okcidentan eron posedis en la 14-a jarcento Erfurto. Je la komenco de la Tridekjara milito la eosta burgo forlasitis. La uesta ne plu funkciis ekde 1550. Ĝis malpermeso fare de la duko de Saksio-Vajmaro-Eisenach el la jaro 1841-a.

## Priskribo 
De la okcidenta burgero ekzistas hodiaŭ nur ronda belfrido kaj portelejaj kaj muraj restaĵoj, dume la eosta burgero havas imponan belfridon sesangulan (kiu ankoraŭ apartenas al la plej malnova konstrustato), turon alian loĝejan kaj du kortegojn kun muro. La sesanguleco belfrida memorigas onin je suditalaj formoj. Dum la malfeliĉa separiĝo de Germanlando inter 1945-89 oni eĉ silentigas la ekziston de la ruino. Ĝi pli kaj pli kadukiĝis pro sia situo rekte ĉe la landlimo inter FRG kaj GDR.

Ekde 1994 zorgas pri la sorto de la burgo la Fondaĵo Turingiaj Kasteloj kaj Ĝardenoj. Revivigo turisma komenciĝis jam en 1990. Tiam festitis ankaŭ la unua Brandenburg-festo. Hodiaŭ la ruino estas belvedero kaj ekskursocelo unuaranga de migrademuloj. Muzeo informas pri la burga historio en la kuro de la tempoj kaj pri la historio de la grafa dinastio. Krome okazas regule koncertoj kaj teatrospektakloj surloke.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo
* Pri ĉe la retpaĝaro de la fondaĵo Stiftung Thüringer Schlösser und Gärten
* Historiaj rekonstruaj desegnaĵoj 

Brandenburg
Brandenburg
Kategorio:Gerstungen
Arbereŝoj

La **arbereŝoj** (plurale *arbëreshë*, singulare: *arbëresh*) estas komunumo albanlingva kiu vivas en la suda parto de Italio. Ofte ili mem sin nomas Arbëria (Albanio). Ili estas la rektaj posteuloj de la albanoj kiuj ekloĝis en la Itala duoninsulo dum la 15a kaj 16a jarcentoj, post la forpaso de la nacia albana heroo, Skanderbego, kaj la laŭgrada konkero de Albanio kaj la tuta bizanca Imperio fare de la Otomanaj turkoj.

eta|Teritorioj etne-lingvistike albanaj.|399x399px

Ili estas la plimulto en la komunumoj siciliaj Piana degli Albanesi kaj Santa Cristina Gela, en loka lingvo nomataj *Hora e Arbëreshëvet* kaj *Sëndahstina*, respektive. Ili estas konsiderinda malplimulto ankaŭ en Kalabrio.

## La arbereŝa 
Ili parolas la tiel nomatan arbereŝan dialekton, ankaŭ nomata *albana de Italio* aŭ *itala-albana* en la itala. La arbereŝa estas influita de la itala kaj la greka. ĝia leksikono ofte iĝis miksita kun italaj, turkaj kaj grekaj vortoj; en aliaj kazoj, la radiko de la vorto estas en la greka, dum la sufikso aŭ finaĵo en la albana/arbereŝa, aŭ la radiko de la vorto en la itala, dum la sufikso aŭ finaĵo estas en la albana.

En Italio hodiaŭ estas pli ol 260 000 homoj kiuj parolas la arbereŝan lingvon. La urboj kie vivas la *Arbëresh* havas du nomojn, unu en la albana kaj la alia en la itala, ĉi-lasta uzata precipe de eksterlandanoj.

## Arbereŝaj verkistoj 
Arbereŝaj verkistoj dum la periodo de romantikismo skribis siajn verkojn unue en la albana kaj poste tradukis ilin en la italan. En la moderna tempo okazis inverse: la verkaĵo estas verkita kaj pensita en la itala, poste tradukita al la albana. Dum la moderna periodo, kultura, ekonomia, socia dependeco, tutmondiĝo, ĉiuj kontribuis al tio ke la arbereŝan alfrontas ekzistecan danĝeron, rezultigante en kompletan lingvan kaj kulturan asimiladon. Tiun danĝeron de asimilado ni trovas esprimita en multaj poemoj de nuntempaj arbereŝaj aŭtoroj ekzemple en la poemo "Çervikati / Cervicati" de Giuseppe Schirò di Maggio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Eric P. Hamp, brita-usona lingvisto kiu profunde studis la arbareŝojn kaj ilian dialekton
* arvanidoj, etnaj albanoj en suda Grekio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la arbereŝoj 
* Arbitalia


Kategorio:Albana lingvo
Kategorio:Etnoj en Eŭropo
Kategorio:Historio de Sicilio
Kategorio:Itala lingvo
Takaroa

**Takaroa** estas atolo de la Tuamotuoj en Franca Polinezio. Ĝi estas 27,4 km longa kaj 7 km larĝa; ĝia (ter)areo estas 20 km².

La plej proksima insulo estas Takapoto kiu situas 10 km sudokcidenten.

Geografie Takaroa estas parto de la Insuloj de reĝo Georgo (Iles du Roi Georges) kiuj konsistas el Ahe, Manihi, Takapoto, **Takaroa** kaj Tikei.

Takaroa havis 882 loĝantojn en 2012. La ĉefvilaĝo estas Teavaroa.

## Historio 
La unuaj registritaj eŭropanoj kiuj alvenis sur Takaroa estas la nederlandaj esploristoj Jacob le Maire kaj Willem Schouten je la 14-a de aprilo 1616 dum ilia pacifika vojaĝo. Ili donis al la insulo la nomon "Sondergrond Eiland" (Sengrunda Insulo).

Takaroa (regiona) flughaveno inaŭguriĝis en 1986.

Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Pugnorimeno

eta|sabro kun pugnorimeno
eta|svisa oficira ponardo
La **pugnorimeno** estis origine banto volvita ĉirkaŭ tenilo kaj la manprotektilo de batarmilo respektive ĉirkaŭ manartiko, kiu malebligu la falon de la armilo. Pli poste el ĝi evoluiĝis statusa signo de oficiroj kaj suboficiroj.

## Bildaro

Farben Troddeln Faustriemen.jpg|koloroj de kvastoj kaj pugnorimenoj
Troddel und Faustriemen.jpg|mezuroj de kvastoj kaj pugnorimenoj

## Referencoj 
## Literaturo 
* Max Hein: *Das kleine Buch vom Deutschen Heere Ein Hand- und Nachschlagebuch zur Belehrung über die deutsche Kriegsmacht. Nach den neuesten Bestimmungen bearbeitet.* Lipsius & Tischer, Kiel [u.&nbsp;a.] 1901 (Reprint, Weltbild Verlag GmbH, Augsburg 1998, ISBN 3-8289-0271-5).
* Friedrich Altrichter: *Der Reserveoffizier. Ein Handbuch für den Offizier und Offizieranwärter des Beurlaubtenstandes aller Waffen.* 6. durchgesehene Auflage. E. S. Mittler & Sohn, Berlin 1938.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bajonett.de/Troddel/troddeln_und_faustriemen.htm

Kategorio:Klingaj armiloj
Kategorio:Signoj
Kategorio:Militaj premioj
György Markos

**György Markos** [djordj markoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markos György** estas hungara aktoro, humuristo, parodiisto, instruisto. Lia origina familia nomo estis *Markstein,* lia patro estis József Markos.

György Markos http://www.imdb.com/name/nm1316671/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
György Markos frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li studis 2 jarojn en Teatra kaj Filma Altlernejo, fine li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1971. Post siaj studoj li instruis 3 jarojn en mezlernejo. Inter 1971 kaj 1974 li apartenis al Teatro Thália (Budapeŝto), poste li estis kantisto 8 jarojn eksterlande (Belgio, Okcidenta Germanio, Francio). Li estis ankaŭ stuntisto (riskaktoro) en germanaj filmoj. Hejmenveninta li kantadis, sed li estis videbla ankaŭ en la Hungara Televizio kune kun József Markos. En 1982 kune kun György Nádas li atingis la unuan lokon en humura festivalo de Hungara Radio. La duopo daŭris la sukcesojn ankaŭ en teatretoj kaj televizio. Post jaroj aliĝis al la duopo Géza Boncz. Depost fino de la socialismo li estis aktiva en establado de civila gardistaro, kiu helpis al la polico. Post jaroj la triopo disiĝis. En la 2000-aj jaroj sanstato de Markos malboniĝis. Li ricevis premiojn en 1991 kaj 2004.

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Négyen az árban* (1961)
* *Telepohár* (1981)
* *Nagyon nehéz emberek* (1998)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj humuristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj stuntistoj
Kategorio:Hungaraj parodiistoj
28503 Angelazhang

'*28503 *Angelazhang'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Angela Zhang*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Ŝi lernis ĉe la *Monta Vista High School'' de Kupertino (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Andor Gerőfy

**Andor Gerőfy** [gerOfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gerőfy Andor** estis hungara aktoro, teatrestro. Liaj nomvariantoj estis *Gerőfi, Gerőffy,* lia edzino estis Ilka Petrovics.

Andor Gerőfy http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz08/141.html naskiĝis la  en Székesfehérvár, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Andor Gerőfy frekventis gimnazion en Pest (urbo), poste li akiris diplomon en Teatra Lernejo en 1870. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Gyula Miklósy en Buda. En la sekva jaro li jam apartenis al trupo de Szeged, kie li edziĝis. En 1876 li iĝis teatrestro de Szatmárnémeti. En la sekvantaj jaroj lia trupo prezentis spektaklojn en pluraj hungaraj urboj (ekzemple en 1877 en Pécs, en 1880 en sia naskiĝurbo, en 1883 en Miskolc). Kelkfoje li estis ankaŭ reĝisoro.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Hamleto - titolrolo
* Szigeti J.: *Mátyás király* - titolrolo
* József Katona: *Bánk bán* - titolrolo
* Friedrich Schiller: *Kabale und Liebe* - Ferdinand

## Elektitaj trupanoj 
* Jenő Gáspár (aktoro)
* Margit Hunyady
* Anna Lukács
* Lajos Mészáros (aktoro)
* József Szeles

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Marica Gervay

**Marica Gervay** [gervai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gervay Marica** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo (hungarsisteme) estis *Schäffer Mária* [ŝefer].

Marica Gervay http://www.imdb.com/name/nm0315021/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Woodbury (Nov-Ĵerzejo, Usono); laŭ alia informo la  - .

## Biografio 
Marica Gervay gajnis beleco-konkurson pri infanoj en 1926. Ŝi lernis kantadon de sia patrino, kiu estis operkantisto, ŝi lernis aktoradon de Andor Pünkösti. Ŝi debutis en filmo en 1934, poste ankaŭ en teatro, eĉ ŝi havis inviton de Metro-Goldwyn-Mayer, sed la filma kariero ne sukcesis. Hejmenveninta en 1935 ŝi havis rolojn en pluraj ĉefurbaj teatroj (ekzemple en Teatro Magyar (1938), Operetoteatro (Budapeŝto) (1940). Tiutempe ŝi havis rolojn resume en 3 filmoj. Baldaŭ ŝi ne ricevis rolojn pro la kontraŭjudaj leĝoj. Dum la nazia erao ŝi vivis en geto de Budapeŝto http://www.csillagoshazak.hu/hazak/XIII/jaszaimariter6 . Post la 2-a mondmilito ŝi apartenis al Nova Teatro (Budapeŝto), en 1946 denove en Teatro Magyar. En la sama jaro ŝi edziniĝis kaj naskis filinon en 1947, filon post 2 jaroj. En 1958 ŝi forlasis la landon kaj vivis plu en Usono.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Gábor Vaszary: *Monpti* - Anne-Claire
* Gábor Vaszary: *Bubus* - Olga
* Gábor Vaszary: *A férfi ingatag* - Magda

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Az iglói diákok* (1934) – Tirtsák Évi
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – Bélyi Veronika
* *A 111-es* (1937) – Mabel

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/gervay-marica/person-23611

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jan Gebauer

**Jan Gebauer** (naskiĝis la 8-an de septembro 1838 en Úbislavice, mortis la 25-an de majo 1907 en Prago) estis ĉeĥa filologo kaj lingvisto, profesoro de ĉeĥa kaj slovaka filologioj en la Universitato de Karolo.

## Vivo 
Jan Gebauer finis gimnazion en Jičín. Komence studis teologion, sed post tri semestroj ŝanĝis la studdirekton al lingvistiko. Li konatiĝis kun la slava, germana, klasika kaj hindeŭropa filologioj. Gebauer estis kreinto de nova gramatiko de la ĉeĥa lingvo kaj moderna maniero de historiaj sciencaj esploroj pri la ĉeĥa lingvistiko. Li estis aŭtoro de nefinita "Vortaro de malnovĉeĥa lingvo" kaj "Historia gramatiko de la ĉeĥa lingvo". Kun profesoro Tomáš Garrigue Masaryk venke gvidis scienc-literaturan kampanjon kontraŭ aŭtenteco de manuskriptoj, konsiderataj la plej malnova historia monumento de la ĉeĥa literaturo, kaj fakte estantaj falsigitaj el la periode de la nacia renaskiĝo (komenco de la 19-a jarcento).

En 1900 oni atribuis al li la titolon de honora doktoreco de la Jagelona Universitato.

## Verkoj 
* *Historická mluvnice jazyka českého* (Historia gramatiko de la ĉeĥa lingvo) – volumoj Hláskosloví (Fonetiko, 1894), Tvarosloví – Skloňování (Morfologio – Deklinacio, 1896), Tvarosloví – Časování (Morfologio – Konjugacio, 1898), Skladba (Sintakso, 1929) eldonitaj kaj publikigitaj de František Trávníček
* *Slovník staročeský* (Vortaro de malnovĉeĥa lingvo, 1903), 2 volumoj finitaj kaj publikigitaj de Emil Smetánka
* *Mluvnice česká pro školy střední a ústavy učitelské* (Ĉeĥa gramatiko por mezlernejanoj kaj pedagogiaj institutoj, 1890) du volumoj
* *Krátká mluvnice česká* (Mallonga ĉeĥa gramatiko, 1891)

## Vidu ankaŭ 
* Bohemistiko

## Bibliografio 
* Kvido Hodura, *Jan Gebauer a český spisovný jazyk*.

Kategorio:Ĉeĥaj lingvistoj
Kategorio:Ĉeĥaj slavistoj
Kategorio:Leksikografoj
Kategorio:Ĉeĥaj literaturhistoriistoj
Kategorio:Slavistoj
Takapoto

eta|maldekstra|300ra|Laguno de Takapoto

**Takapoto** estas atolo de la grupo Insuloj de reĝo Georgo kiu apartenas al la Tuamotuoj, kaj estas parto de Franca Polinezio. Ĝi estas elipsforma kaj estas proksimume 20 km longa kaj 6,7 km larĝa kaj havas, inkluzive la laguno, areon de 85 km² el kio iom pli ol 15 km² da tero. Fakatopatere estas la plej grava setlejo sur la insulo.

Ŝipo, *De Afrikaanse Galei* (la afrika galero) de la ekspedicio al Sudlando sub gvidado de Jacob Roggeveen, pereis ĉi tie en majo 1722 kaj li nomis la insulon *Schadelijke Eiland* (malutila insulo). La kanonoj de tiu ŝipo ankoraŭ rustas sur la strando.

## Historio 
La unua registrita eŭropano kiu vidis Takapoton estis Jacob Le Maire en 1616.

Charles Wilkes vizitis Takapoton per ekspedicio en septembro 1839.

Takapoto Flughaveno inaŭguriĝis en 1973.

## Referencoj 
Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Puskás Ferenc Stadion (metrostacio)

La **Puskás Ferenc Stadion** (=stadiono Ferenc Puskás) estas subkrusta metrostacio en Budapeŝto. La nomo venis de la stadiono, kiu en 2017 estas plene malkonstruita, sed estas komencoj konstrui pli novan. Komence la oficiala nomo estis  *Népstadion* (1970-2003), poste *Stadionok* (2003-2011).
eta|maldekstre|Nova metrovagono en la metrostacio
## Historio 
En 1950 oni komencis konstrui tiun ĉi etapon, sed tiam laŭ la planoj tie estintus komuna finhaltejo de metroo kaj interurba tramo. Post negravaj laboroj plene haltis la laboro, nur ĝi estis inaŭgurita en 1970. Intertempe ankaŭ la planoj ŝanĝiĝis, estis tempo, kiam oni projektis branĉan linion al Kőbánya, fine oni konstruis tie simplan stacion. Tamen restis 4 paralelaj reloparoj. En 2005 plenaj renovigaj laboroj okazis. Ĝis 2012 la vagonoj devenis el Sovetunio, poste pli modernaj vagonoj trafikas de Alstom, eĉ jam sen ŝoforoj.

## Stacidomo 
La stacidomo situas ĉe vojkruciĝo de avenuo kaj bulvardo. El la Keleti pályaudvar (metrostacio) la linio alvenas el tunelo, sed en proksimeco de *Puskás Ferenc Stadion* ĝi kuras jam sub la terkrusto. La stacio havas ambaŭdirekte po unu en/elirejojn. La pasaĝeroj unue sekvas ŝtupojn ĝis vestiblo, kie estas aŭtomatoj pri aĉeto de biletoj, poste denove sekvas pli nova ŝtuparo jam al la peronoj. Estas 2 apartaj insulaj peronoj, ambaŭ peronoj servas 2 trakojn. La eksteraj trakoj estas ĉiam la funkciaj trakoj, la mezaj du trakoj estas porokazaj trakoj. Okazas ofte, ke dum malforta trafiko sufiĉas malofta sekvo de la vagonoj. Se alvenas granda amaso ekzemple el la stadiono, estas metrovagono en porokaza trako, kiu tuj povas ekfunkcii. Do, tiu stacio estas samtempe provizora finstacio.

Ekstere sur la plena stacio administracia domo funkcias por la trafikiloj de Budapeŝto.
eta|maldekstre|Skizo pri metrostacio Puskás Ferenc Stadion
## Kontaktoj 
Tuj apud la stacio granda finhaltejo pri interurbaj (provincaj) aŭtobusoj funkcias kun parkumejo por aŭtoj. Iom for diversaj sportejoj, stadionoj funkcias. Laŭ la bulvardo tramo, laŭ la avenuo kaj en proksima strato troleoj kaj aŭtobusoj trafikas.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://www.metros.hu/vonal/jellemzok_m2.html  
* http://www.metros.hu/vonal/felujitas_m2.html  

A metró Népstadion (ma Puskás Ferenc Stadion) állomása. Fortepan 96961.jpg|Ambaŭ peronoj
A metró Népstadion (ma Puskás Ferenc Stadion) állomása. Fortepan 96965.jpg|La vestiblo en la kela nivelo
Puskás Ferenc Stadion, Budapest metro 2, kijárat.JPG|Ŝtupoj al la vestiblo
Puskás Ferenc Stadion, Budapest metró 2, logo.JPG|La administracia domo, antaŭe tabulo pri la metroo

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1970
Kategorio:1970 en Hungario
Chelles (pariza metrostacio)

**Chelles** estas la provizora nomo de estonta stacio sur linio 16 de Grand Paris Express en Seine-et-Marne.

## Karakterizaĵoj 
En la projekto de aŭtomata metroo Grand Paris Express, estas planite ke *Chelles* fariĝu interkonekta stacio inter linio 16 de la metroo Grand Paris Express, linio E de RER kaj linio P de Transilien Paris-Est. La kajoj de la linio 16 estos subteraj, je profundo de , malantaŭ la konstruaĵo de la publikaj financoj kaj perpendikulare al la linio de RER,. La dezajno de la stacio estas konfidita al Atelier Schall,.

## Konstruo 
Preparaj laboroj (deturno de retoj,...) komenciĝis en marto 2016.

## Interkonektoj 
*   '**
*   **'
*  RATP 113 213
*  TRA 613
*  Les Autobus du Fort 701
*  Apolo7 1 2 3 4 6 7 8 8s 9 9s
*  SEME 19
*  N23 N141

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Grand Paris Express
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 16 de la metroo de Parizo
* Chelles
* Chelles - Gournay (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  (Grand Paris Express)

Kategorio:Stacioj de Grand Paris Express
Kategorio:Estontaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 16 de la metroo de Parizo
Kategorio:Chelles
Nubosemado

eta|400px|La nubosemado povas esti farata pere de generatoroj surtere, aviadiloj, aŭ rakedoj (tio laste menciita ne aperas en la bildo).
**Nubosemado** (nomita ofte artefarita pluvo) estas formo de modifo de vetero, nome sistemo por ŝanĝi la kvanton aŭ tipon de precipitaĵo kiu falas el nuboj, pere de disigado de substancoj en la aeron kio utilas kiel nuba kondensado aŭ kiel kerno de glacio, kio siavice ŝanĝas la mikrofizikajn procezojn ene de la nubo. La kutima klopodo estas por pliigo de la kvanto de precipitaĵo (ĉu de pluvo aŭ de neĝo), sed ankaŭ oni intencas eviti hajlon kaj nebulon ekzemple ĉe flughavenoj.

Nubosemado okazas ankaŭ pro glacia kernigo en naturo, plej el kiu estas bakteria en origino.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Irigacio

Kategorio:Vetero
Kategorio:Pluvo
Kategorio:Nuboj
Antisepso

eta|150px|Boteleto de etanolo (95%) – nome tre konata antisepsaĵo.
**Antisepso** (el la greka ἀντί anti, "kontraŭ" kaj σηπτικός sēptikos, "putriga" estas kontraŭmikrobaj substancoj kiuj estas surŝmiritaj al vivanta histo aŭ haŭto por redukti la eblecon de infekto, sepso, aŭ putrado. Antisepsaĵoj estas ĝenerale distingitaj de kontraŭbakteriaj substancoj kiuj kapablas transportiĝi tra la limfosistemo por detrui bakteriojn ene de la korpo, kaj de desinfektaĵoj, kiuj detruas unuĉelulojn trovitajn sur nevivaj objektoj.

Desinfektaĵoj ne mortigas bakteriojn ekzemple sur kirurgiaj instrumentoj; senĝermiga procezo estas postulata por tio. Eĉ steriligo eble ne detruas prionojn. Kelkaj antisepsaĵoj estas veraj seninfektigiloj, kapablaj je detruado de mikroboj, dum aliaj nur malhelpas aŭ evitas ilian kreskon. Kontraŭbakteriaĵoj estas antisepsaĵoj kiuj havas la elprovitan kapablon agi kontraŭ bakterioj. Mikrobmortigiloj kiuj detruas virusojn estas nomitaj virusmortigiloj kaj kontraŭvirusiloj.

## Antisepsiloj
alternative=Strukturo de povidona-joda komplekso, la plej ofta antisepsilo uzata nuntempe.|eta|Strukturo de povidona-joda komplekso, la plej ofta antisepsilo uzata nuntempe.
**Antisepsilo** estas malinfektaĵo por surkorpa uzado. Ĝi estas substanco kiu mortigas aŭ preventas la kreskon de la bakterioj, fungoj kaj virusoj (mikro-organismoj) sur la eksteraj surfacoj de la korpo. Antisepsilo diferencas de antibiotiko, kiu agas nur kontraŭ la bakterioj kaj estas administrata pere de injektaĵo aŭ pere de la buŝo, kaj de la "*bakteriofagoj*" kiuj estas produktoj kiuj enhavas virusojn portantaj bakteriojn.

## Antisepsaj produktoj 
Ekzistas pluraj klasoj de antisepsaj produktoj, determinitaj laŭ ilia kemia strukturo kaj ilia efikeco. Inter la ĉefaj antisepiloj interalie natria hipokloritoo) kaj etanolo farita surbaze de alkoholo.

La malpli gravaj antisepsaj produktoj konsistas el kolorigiloj kiel la eozino, la solvaĵo de Milian, la fluoreskeino aŭ la metilenbluo.

## Noto kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo *Antiseptique* en la franca vikipedio, listo de aŭtoroj.

## Vidu ankaŭ 
* sepso

## Referencoj 

Kategorio:Medicino
Kategorio:Biologio
Kategorio:Farmacio
Kategorio:Mikrobiologio
Homologio (kemio)

Kemie, **homologio** rilatas al komponaĵoj apartenantaj al la sama kemia grupo. Kvankam la organikaj kombinaĵoj ordinare klasiĝas per funkcioj (tiaj kiaj alkoholoj, esteroj, aminoj, amidoj, ktp), la grandega variaĵo de tiuj substancoj pridemandas novajn subdividojn kiuj povas faciligi la studon de la Organika Kemio.

Do, iu homologaĵo estas komponaĵo kiu apartenas al serio da malsamaj kombinaĵoj kun ripetata subunuo. Kelkaj ekzemplo de homologaĵoj estas la hidrokarbonidoj alkanoj, alkenoj kaj alkinoj, la alkoholoj, la karboksilataj acidoj. ktp.

## Perioda tabelo
Sur la perioda tabelo, la homologaj elementoj dividas multajn elektrokemiajn proprecojn kaj apartenas al la sama grupo (aŭ kolumnoj). Ekzemple, ĉiuj noblaj gasoj estas senkoloraj, unuatomaj substancoj kun tre malalta reakciemo. Ĉi-similaĵoj okazas pro la simila strukturo en la plej ekstera tavolo de elektronvalento.

## Vidu ankaŭ
* Valento
* Funkcia grupo
* Perioda Tabelo
* Halogenidoj
* Nemetaloj

Kategorio:Kemia nomenklaturo
Mikroprocezilo

eta|Japanfabrikita mikroprocesoro HuC6260A.
**Mikroprocezilo** aŭ **mikroprocesoro** (kiel internacia vorto) estas komputila procesoro kiu asimilas la funkciojn de la procesoro de komputilo (CPU) sur ununura integra cirkvito (IC), aŭ maksimume kelkaj integraj cirkvitoj. La mikroprocesoro estas multcela, movita pere de horloĝo, bazita sur reĝistro, programebla elektronika aparato kiu akceptas ciferecajn aŭ binarajn datenojn kiel enigaĵon, prilaboras ĝin laŭ instrukciaĵoj stokitaj en sia memorilo, kaj disponigas rezultojn kiel produktaĵo. Mikroprocesoroj enhavas kaj kombinan logikon kaj sinsekvan ciferecan logikon. Mikroprocesoroj funkciigas sur nombroj kaj simboloj reprezentitaj en la duuma sistemo.

La integriĝo de tuta CPU sur ununura peceto aŭ sur kelkaj aparatoj tre reduktis la koston de pretigpotenco. Integracirkvitaj procesoroj estas produktitaj en nombregoj pere de tre aŭtomatigitaj procezoj rezultigantaj en malalta kosto por unuo. Unublataj procesoroj pliigas fidindecon ĉar ekzistas pli malmultaj elektraj ligoj kiuj malsukcesas. Ĉar mikroprocesoraj dezajnoj iĝas pli rapide, la kosto de produktado de blato (kun pli malgrandaj komponentoj konstruitaj sur duonkondukta blato de la sama grandeco) ĝenerale restas la sama.

Antaŭ mikroprocesoroj, malgrandaj komputiloj estis konstruitaj uzante rakojn de cirkvitplatenoj per multaj mez- kaj malgrand-skalaj integraj cirkvitoj. Mikroprocesoroj kombinis tion en unu aŭ kelkaj grandskalaj IC-oj. Daŭraj pliiĝoj en mikroprocesora kapacito poste igis aliajn formojn de komputiloj preskaŭ tute malnoviĝintaj, kun unu aŭ pluraj mikroprocesoroj uzitaj en ĉio de la plej malgrandaj integritaj sistemoj kaj elteneblaj aparatoj ĝis la plej grandaj komputilegoj kaj superkomputiloj.

## Referencoj 
Kategorio:Komputilo
Kategorio:Procesoroj
Kategorio:Informadiko
28505 Sagarrambhia

'*28505 *Sagarrambhia'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Sagar Hitendra Rambhia*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Li lernis ĉe la *Jericho High School'' de Jericho (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000