Bajkonuro

**Bajkonuro** - /*Baiqoñyr*; /*Baikonur*, ĝis 1995 *Leninsk* - estas urbo en Kazaĥio, administrata de Rusio, post kiam la registaro de Rusio luprenis la urbon kaj ĉirkaŭaĵon kiel memstaran administran distrikton *Байқоңыр қаласы/Baiqoñyr qalasy* (laŭ la kontrakto ĝis 2050). Ĝi oficiale geografie situas en Kazaĥio kaj en ties provinco Kizilordo. La urbo estis konstruita por priservi la Kosmodromon Bajkonur kaj estis oficiale nomata Bajkonur fare de Boris Jelcin je la 20-a de decembro 1995 - antaŭe, oni jam ekde 1955 fanfarone raportis pri loko de nomo "Bajkonuro" sed neniam malkaŝis ĝian lokiĝon.

## Historio 
En februaro 1955, Sovetunio komencis konstruadon de testareo por siaj unuaj interkontinentaj balistikaj misiloj proksime al la malgranda setlejo Tjuratam. Tjuratam estis oportune lokita por ĉi tiu celo sur la bordoj de la rivero Sir-Darja kaj sur la fervoja linio Moskvo-Taŝkento (Trans-Aral-Fervojo). Ĝi estis oficiale establita la 2-an de februaro 1955. Inter la ĉefaj projektistoj de la kosmodromo estis la rusaj inĝenieroj Sergej Koroljov (1906-1966), Nikolaj Piljugin (Николай Пилюгин, 1908-1982) kaj Vladimir Barmin (Владимир Бармин, 1909-1993).[4]

### Nomoj kaj Kodnomoj 
La testareo estis oficiale nomita "Esplora kaj Testareo #5", aŭ mallonge NIIP-5. Ĝi ricevis la nomon Bajkonuro por misinformi la okcidentajn potencojn. La loko de Tjuratam estis submetita al la plej strikta sekreteco, sed la soveta registaro ankaŭ volis fanfaroni pri siaj sukcesoj kaj, post la kosmovojaĝo de Jurij Gagarin en 1961, inkluzivi lanĉejon en siaj publikaj anoncoj. Tiel, la mineja urbo Bajkonuro, en la nuna provinco Karagando, kiu havis neniun rilaton al la kosmoprogramo kaj situas ĉirkaŭ 320 km nordoriente de Tjuratam, estis elektita kiel la loko de la sovetia kosmodromo. La oficiala nomo de NIIP-5 de tiam estis "Kosmodromo Bajkonuro". La geografiaj koordinatoj de la mineja urbo Bajkonuro en la provinco Karagando estas 47° 50′ N, 66° 3′ E.

La setlejo, kiu rapide disvolviĝis ĉirkaŭ la sovetia kosmodromo en Tjuratam, havis provizorajn nomojn kiel Zarja, Zvezdograd, Taŝkento-90 kaj Leninskij kaj fine eknomiĝis Leninsk kiam ĝi ricevis urbostatuson en 1966. La fervoja stacio ankoraŭ nomiĝas Tjuratam. La 20-an de decembro 1995, Leninsk estis oficiale renomita Bajkonuro. La oficiala nomo de la kosmocentro nun estas "5-a Ŝtata Eksperimenta Kosmodromo de la Rusia Federacio".

La sorto de la urbo do estas forte ligita al tiu de la sovetia kaj rusia kosmoprogramoj. Bajkonur nune estas sur teritorio de Kazaĥio. Rusio por ekspluatado de la kosmodromo pagas dekojn da milionoj da dolaroj ĉiujare. Malgraŭ tio, al la rusia registaro neeblas rezigni pri Bajkonur aŭ krei ion similan en proksima estonteco.

La geografia kodo laŭ la normo ISO 3166-2 estas KA:BAY.

Dosiero:Baikonur from top 2002.jpg|Bajkonur kaj la rivero Sirdarjo
Dosiero:Kazakhstan-Baikonur.png|situo de la kosmodromo en Kazaĥio
Dosiero:Bajkonuro.png|
Dosiero:Baikonur in kazakhstan map 2000.jpg|situo de la kosmodromo en Kazaĥio, en anglalingva mapo de 2000
Dosiero:Soyuz 18 booster.jpg|lanĉo de rakedo Sojuz la 15-an de julio 1975

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* la retejo *Russianspaceseb.com* pri la urbo (angle)
* la sama retejo pri la kosmodromo Bajkonur (same angle)
* mapo de Baikonur
* plia mapo de la kosmodromo 

Kategorio:Urboj de Kazaĥio
Kategorio:Kosmoesploroj en Sovetunio