open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Feliks Jasieński

**Feliks Jasieński** blazono Dołęga, pseŭdonomo *Manggha* kaj aliaj (naskiĝis la 8-an de julio 1861 en vilaĝo Grzegórzewice, distrikto Ostrowiecki, mortis la 6-an de aprilo 1929 en Krakovo) – pola kritikisto kaj kolektisto de artaĵoj. Liaj prauloj estis riĉaj kaj influaj bienposedantoj en Sanktakruca Provinco en la 19-a jarcento. La pseŭdonomo *Manggha* - uzata de li plej ofte - devenas de la titolo de kolekto de lignogravuraĵoj de la japana artisto Katsushika Hokusai.

Pluraj eksterlandaj vojaĝoj permesis al Feliks Jasieński konatiĝi kun la plej novaj artofluoj kaj arigi riĉan kolekton de la japana arto. De 1888 ekloĝis en Varsovio, sed en 1901 translokiĝis al Krakovo, kie plenumis esence gravan rolon kiel mecenato de arto kaj promociisto de modernismo. Lia kolektaĵo - ampleksanta interalie grafikaĵojn kaj eŭropan ceramikon, kolekton de teksaĵoj el Eŭropo kaj Fora Oriento, plurajn antikvaĵojn kaj menciitan japanan kolekton - inspiris multajn artistojn, kiel Julian Fałat, Leon Wyczółkowski, Józef Mehoffer, Ferdynand Ruszczyc, Wojciech Weiss, Józef Pankiewicz, Stanisław Witkiewicz.

Fine de la 1980-aj jaroj pola filmisto Andrzej Wajda fordonis sian premion de la urbo Kioto por konstrui Centron de la Japana Arto kaj Tekniko *Manggha* en Krakovo. Tie oni kunvenigis la kolektaĵojn de Feliks Jasieński.

## Eksteraj ligiloj 
* Pollingva biografio de Feliks Jasieński kun fotoj 

Kategorio:Polaj kolektistoj
Kategorio:Polaj kritikistoj
Endre Kotsis

**KOTSIS Endre** (pro. koĉiŝ) estis hungara arkitekto, teknikuniversitata profesoro naskita en Arado la 7-an de majo 1897 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de majo 1954.

## Biografio 
Endre Kotsis finis siajn studojn en la teknikuniversitato de Budapeŝto en 1919, li doktoriĝis en 1923, en 1931 li iĝis privatprofesoro, en 1938 publika eksterordinara profesoro. De 1940 ĝis 1949 li estis profesoro publika ordinara de la teknikuniversitato, poste kunlaboranto de la Mezőgazdasági Tervező Intézet, pli poste de la Építéstudományi Intézet.

## Elstaraj konstruaĵoj 
* IBUSZ-domo (Placo Vörösmarty,
* Kulturdomo de Szerencs.

## Verkoj 
* *Gazdasági épületek* (Bp., 1922);
* *Szarvasmarhaistállók építése* (Bp., 1923);
* *Gazdasági épületek* (Tervgyűjtemény, 1929);
* *A mezőgazdaság és a falu építészete* (Bp., 1931);
* *Istállók építésének újabb módjai* (Bp., 1942);
* *Épületszerkezetek* (Bp., 1945)
* *Kőművesmesterség* (Bp., 1946);
* *Mezőgazdasági építészet* (Bp., 1954).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ĉinhŭangdaŭo

**Ĉinhŭangdaŭo** aŭ **Qinhuangdao** () estas prefektujnivela milionurburbo en la provinco Hebejo de la Ĉina Popola Respubliko. La urbego situas ĉe la Bohaj-golfo, okcidenta parto de la Flava Maro. La orienta fino de la Granda Ĉina Muro, nome Ŝanhai-pasejo, situas en Ĉinhŭangdaŭo.
eta|maldekstre|alternative=Urba panoramo

## Loĝantaro
Ĉinhŭangdaŭo havas tutprefektujan loĝantaron de 2,8 milionoj en 3 distriktoj, 3 subprefektujoj kaj 1 aŭtonoma subprefektujo. Laŭ la germana Vikipedio la urbo mem en 2009 havis 816.428 da loĝantoj.

## Ekonomio
Ĉinhŭangdaŭo estas grava havenurbo, kaj de tie elŝipas la plejparto de terkarbo en la lando. La haveno estas aktuale konstruata por plivastigo.

## Vidu ankaŭ
* Listo de urboj de Ĉinio
* Hebejo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Salama Moussa

**Salama Moussa** ( *saLAma MUsa*) (naskiĝis en 1887 en Zagazig; mortis la 4-an de aŭgusto 1958) estis egipta verkisto, ĵurnalisto kaj reformisto.

## Vivo 
Salama Moussa naskiĝis en 1887 de koptortodoksa religio. Li rapide interesiĝis pri scienco kaj kulturo. En 1908 li vojaĝis eŭropen kaj tie studis literaturon, filozofion, natursciencon kaj socian sciencon.
Li apartenis al grupo de intelektuloj, kiuj postulis la simpligon de la araba lingvo kaj de ties gramatiko, sed ankaŭ la agnosko de la egipta araba kiel moderna egipta lingvo, kion multe kritikis konservemuloj.

Tre malsane li mortis fine la 4-an de aŭgusto 1958.

## Verko 
Salama Moussa estas la aŭtoro de *El akl el batin aw mokawamat el nafs* (*La kaŝita racio aŭ la eroj de la animo*, 1929) kaj *Tarbiet Salama Moussa* (*La edukado de Salama Moussa*, 1948). En *La virino ne estas ludilo de la viro*, li subtenas de avantgardista maniero, ke stariĝu la egaleco inter viroj kaj virinoj en socioj, ĉefe egalecoj ekonomiaj kaj rilate al heredo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Biographie de Salama Moussa (Arab philosophers)
* Liberpensuloj

Kategorio:Egiptaj verkistoj
kategorio:kop
2178 Kazaĥstanio

**2178 Kazaĥstanio** estas tre malgranda sed neordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 11-an de septembro 1972 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en tiama Sovetunio, nun en Rusio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la tiama Kazaĥa Soveta Socialisma Respubliko, nun sendependa Kazaĥa Respubliko (ankaŭ Kazaĥstano).

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita en oktobro 2018 de V. Benishek, P. Pravec, H. Kucakova, K. Hornoch, V. G. Chiorny, F. Pilcher, A. Aznar kaj V. Casanova uzinte observojn de  elde diversaj observatorioj, anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de 1,08&nbsp;km, orbitan  taksata je 8&nbsp;km kaj orbita periodo de 0,771 ± 0,00025 tago (18,504 horoj). Ankaŭ la rotacia periodo de la satelito estas 18,504 horoj: tiu satelito estas en ligita rotacio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (2178) Kazakhstania; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Kazaĥio
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
Pál Kótay

**KÓTAY Pál** (pro. ko:tai) estis rumania hungara kuracisto, medicinhistoriisto, universitata profesoro naskita en Halmi la 21-an de septembro 1910 kaj mortinta en Târgu Mureș la 25-an de decembro 1986.
## Biografio
Pál Kótay diplomiĝis en Budapeŝto en 1934. Inter 1934 kaj 1938 li laboris en la sekcio pri kirurgio, poste urologio de la Malsanulejo Új Szent János Kórház de Budapeŝtot. En 1938 plukvalifigis sin kiel duonjara stipendiulo Helsinki, en 1939 en Rostock. En 1940 li fakekzameniĝis pri kirurgio kaj urologio, inter 1940-1945 li estis kunlaboranto de la Kirurgia Kliniko de Koloĵvaro. De 1946 li estis la sekciestro de la Kirurgioa Kliniko de Târgu Mureș. Li verkis ankaŭ beletristikaĵojn. Li eldonis la verkon de István Weszprémi *Magyarország és Erdély orvosainak rövid életrajza* (Bp., Medicina, 1960).
## Distingoj
* Weszprémi István-memormedalo (1978).
## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon
*http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=kotay

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj urologoj
Studnice

**Studnice** estas nomo por pluraj municipoj en Ĉeĥio:

* Studnice (distrikto Chrudim) — municipo en distrikto Chrudim
* Studnice (distrikto Náchod) — municipo en distrikto Náchod
* Studnice (distrikto Třebíč) — municipo en distrikto Třebíč
* Studnice (distrikto Vyškov) — municipo en distrikto Vyškov
* Studnice (Lodhéřov) – parto de municipo Lodhéřov en distrikto Jindřichův Hradec
* Studnice (Telč) – parto de urbo Telč en distrikto Jihlava
* Studnice (Nové Město na Moravě) – parto de urbo Nové Město na Moravě en distrikto Žďár nad Sázavou
* Studnice (Jívka) – domaro en distrikto Trutnov
* Vysoké Studnice – municipo en distrikto Jihlava
* Nová Studnice – parto de municipo Hradečno en distrikto Kladno
* Studnice (Osoblaha) (antaŭe *Štundorf*) – katastra teritorio de municipo Osoblaha en distrikto Bruntál
Pařížov (Běstvina)

**Pařížov** estas vilaĝo, parto de municipo Běstvina en distrikto Chrudim en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 2&nbsp;km okcidenten de Běstvina. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/340. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 62 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . Proksime de Pařízov estis konstruita akva rezervujo Pařížov.

## Loĝantaro 
Kategorio:Běstvina
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro
Bucaramanga

**Bucaramanga** aŭ esperante **Bukaramango** estas metropolo kaj universitata urbo en Kolombio, kie oni konas la urbon kiel "Urbo de parkoj" pro ties 60 urbaj parkoj. La urbo estas departamenta ĉefurbo de Santandero (Kolombio).
eta|dekstra|150px|Mapo pri situo de Bucaramanga
eta|dekstra|300px|Panoramo en Bucaramanga
eta|dekstra|240px|Vido en Bucaramanga
eta|dekstra|300px|Centro de Bucaramanga

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 509.918 (en 2005)
* Supermara alteco: 959 m
* Areo: 165&nbsp;km²
* Telefonkodo:
* Poŝtkodo:
* Horzono: UTC - 5
* 

## Geografio 
Bucaramanga situas sur altebenaĵo en montaro Andoj, en nordorienta parto de la lando. Bogoto troviĝas je 384 km-oj.

## Historio 
Bucaramanga fondiĝis en 1622. En la 1870-aj jaroj precipe germanoj alvenis, kiuj komercadis. En 1886 la urbo iĝis departementa ĉefurbo. Pro interna militado la urbo detruiĝis en 1900.

## Klimato 
Bucaramanga havus tropikan klimaton, sed la alteco baras ĝin. La averaĝa temperaturo estas konstante . Jare pluvas po 1245&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas.

## Vidindaĵoj 
* 60 parkoj
* katedralo omaĝe al Sankta Familio
* 5 teatroj
* biblioteko
muzeoj pri historio kaj modernaj artoj

## Trafiko 
Bucaramanga havas internacian flughavenon. En la urbo aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Ĝemelurboj 
 Santa Marta, Kolombio

Kategorio:Urboj de Kolombio
Kategorio:Metropoloj
Damo kun ermeno

*La **Damo kun ermeno*** estas pentraĵo el ĉ. la jaroj 1483-1490 de itala renesanca pentristo Leonardo da Vinci. La portreto estis kreita en Milano en la tekniko de tempero sur juglanda tabulo kaj prezentas Cecilia Gallerani, amatinon de duko Ludoviko Sforza. 

La pentraĵo troviĝas en muzeo de la familio Czartoryski en Krakovo. Ĝi estas unu el la plej valoraj pentraĵoj de polaj muzeoj kaj la sola verkaĵo de Leonardo da Vinci en Pollando. Cetere, *La Damo kun ermeno* estas unu el nur kvar portretoj, kiujn kreis Leonardo; la ceteraj estas *La Gioconda*, ''Ginevra de' Benci* kaj *La belle ferronnière''.

Kategorio:Pentraĵoj de Leonardo da Vinci
Kategorio:Pentraĵoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Virinaj portretoj
2179 Platzeck

'*2179 *Platzeck'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Arnold Richard Klemola elde la Observatorio Félix Aguilar (tiam konata sub la nomo "*Observatorio El Leoncito*"), en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la argentinan astronomon *Ricardo Pablo Platzeck'', direktoro de la Observatorio Kordobo, Instituto de Matematiko, de la Fiziko kaj Astronomio de Kordobo, kaj de la Instituto Balseiro de Atoma Fiziko de la Nacia Universitato de Cuyo. Eminentulo en la konstruo, testado kaj prilaborado de speguloj por teleskopoj, li ludis gravan rolon en la finfarado de la teleskopo de 1,5 m de la Astrofizika Stacio de Bosque Alegre en 1941.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Arnold Richard Klemola
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1965
Dobrá nad Ondavou

**Dobrá nad Ondavou** (hungare *Nagydobra* [nadjdobra]) estas iama vilaĝo en Slovakio.

## Situo 
Dobrá nad Ondavou situas parte sub, parte apud akvorezervujo Veľká Domaša.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1961 vivis en Dobrá nad Ondavou 852 homoj. En 1965 Dobrá nad Ondavou aliĝis al Kvakovce, la loĝantaro devis forlasi la lokon. La akvorezervujo grandparte okupis la iaman vilaĝon. La restanta parto iĝis feriejo. Ekde 2006 kelkaj oficiale petis refondiĝon de la iama vilaĝo.

## Vidindaĵoj 
* akvorezervujo Veľká Domaša

## Vidu ankaŭ 
*Domaša

Kategorio:Malaperintaj vilaĝoj de Slovakio
Kvakovce

**Kvakovce** (hungare *Nagykőpatak* [nadjkOpatak]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Kvakovce situas fine de sakovojo el Slovenská Kajňa. Vranov nad Topľou troviĝas je 20&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1345. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Kvakócz*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagykőpatak 350 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kvakovce 465 homoj, (463 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Moravská Sázava

eta|maldekstra|250px|Moravská Sázava en Krasíkov

**Moravská Sázava** estas rivero en Ĉeĥio, kiu fontas sub verto de Buková hora proksime de vilaĝo Čenkovice en regiono Pardubice. Ĝia ĉefdirekto estas komence al sudo ĝis sub Žichlínek, kie sian fluon turnas al oriento kaj en tiu ĉefdirekto daŭras ĝis sub Zábřeh, kie enfluas de dekstre en Moravon. En supra parto ĝi havas torentan karakteron, sed jam sub Albrechtice enfluas en ebenaĵon kaj komencas meandri. Sub Krasíkov Moravská Sázava trafluas belan arbaroriĉan valon, aparte en etapo inter Hoštejn kaj Lupěné, kie estas 10 – 12 m larĝa, per teknikaĵoj preskaŭ netuŝita.

eta|maldekstra|250px|Enfluejo de Březná en Moravská Sázava

**Moravská Sázava** fluas tra vilaĝoj Výprachtice, Koburk, Albrechtice, Sázava, Žichlínek, Krasíkov, Tatenice, Hoštejn, Hněvkov, Lupěné, Nemile, urbo Zábřeh kaj vilaĝo Rájec.

## Proksimaj turismaj celoj 
* urbo Lanškroun
* vilaĝo Koruna
* urbo Zábřeh

## Bibliografio 
* Stanislav Štefáček:Encyklopedie vodních toků Čech, Moravy a Slezska, Nakladatelství Miloš Uhlíř - Baset, 2008

## Eksteraj ligiloj 
* Raportprofiloj de inundservo 
* Ĥarakteristikoj de riveroj kaj basenoj de ĈR  
* Mapo de fonta regiono apud Čenkovice
* Mapo de enfluejo apud Zábřeh

Kategorio:Riveroj en Suborlica montetaro
Kategorio:Riveroj en Zábřeha montetaro
Kategorio:Riveroj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Riveroj en distrikto Svitavy
Kategorio:Riveroj en distrikto Šumperk
Kategorio:Akvokolekta areo de Moravo
Juan Tizol

**Juan Tizol** (* 22-an de januaro 1900 en San-Juano, Puerto Rico; † 23-an de aprilo 1984 en Inglewood, Kalifornio) estis ĵazmuzikisto.

## Vivo kaj aktivecoj 
Juan Tizol, laŭ aliaj indikoj naskiĝinta en 1908, ludis valvotrombonon. Tizol iris en 1920 ekde San Juan al Usono, por labori tie kun Marie Lucas ĉe la vaŝingtona teatrejo *Howard*. Kiam ĉi tiu bando perdis sian regulan dungitecon, Tizol rapide trovis novan laboron ĉe Duke Ellington. Ĉe Ellington li ja ne tiom ofte elpaŝis kiel soloisto kiom liaj kolegoj, tamen lia valvotrombono helpis al Ellington atingi novan sonon de lia orkestro, ĉar pro ĝiaj teknikaj avantaĝoj kompare kun la pli malvigla glittuba trombono Tizol ofte ricevis la notmaterialon de la saksofonistoj. Ankaŭ Ellington fasonis ĝuste por Tizol pasaĵojn, kiuj por glittrombonoj estus ege malfacilaj. Lia sono estus priskribebla kiel milda kaj dolĉa, foje 'dolĉaĉa'.

Tizol mem preskaŭ neniam improvizis, anstataŭe liaj plej gravaj kontribuaĵoj estis tiuj de trombonsekciano kaj tiuj kiel komponisto kaj aranĝisto (ekz. *Caravan*, *Perdido*). Li estas aŭdebla sur latinamerik-stilaj diskoj de Ellington, kiun li verkis mem aŭ kune kun Ellington, ekz. *Moonlight Fiesta* 1935, *Caravan* 1937, *Pyramid* 1938, *Conga Brava* 1940, *Bakiff* kaj *Moon Over Cuba* en 1941.

En la jaro 1944 Tizol forlasis Ellingtonon kaj prezentis maloftege kun la bando de Woody Herman, ĝis kiam Harry James dungis lin, kie li ludis sep jarojn. En 1951 Tizol denove iris por mallonga tempo al Ellington. La restan tempon ĝis sia morto en 1984 je Losanĝeleso Tizol laboris por multaj diversaj bandestroj kaj ankaŭ por kantistoj kiel Frank Sinatra kaj Nat „King“ Cole.

Kategorio:Portorikaj ĵazmuzikistoj
Kategorio:Ĵaztrombonistoj
Kategorio:Ĵazkomponistoj
Bob Enevoldsen

**Bob ENEVOLDSEN** (* 11-an de januaro 1920 en Billings (Montano) kiel *Robert Martin Enevoldsen*; † 19-an de novembro 2005 en Losanĝeleso) estis usona ĵaz-trombonisto, basisto kaj aranĝisto de Okcident-Marborda ĵazo. Li ludis kune kun Art Pepper, Shorty Rogers kaj Shelly Manne.

Bob Enevoldsen studis ĉe la Universitato je Montano, kie li ĉesis en 1942 kun diplomo en muzikteorio. Post sia militservo komence de sia muzikistokariero Bob Enevoldsen ludis klarneton en la simfoniorkestro de Utaho kaj translokiĝis en 1951 al Losanĝeleso, kie li laboris en variaj grupoj de Okcident-Marborda ĵazo, ekzemple kiel basisto 1954/55 ĉe Bobby Troup. En 1955 li estis unu el la fondintoj de la grupo *Shelly Manne & His Men*. Ofte li aŭdiĝis kiel valvotrombonisto, li tamen ankaŭ ludis tenorsaksofonon. Enevoldsen sonregistris kun Leonard Feather, Tal Farlow, Bob Florence, Terry Gibbs, Gerry Mulligan, Lennie Niehaus, Marty Paich, Art Pepper, Dave Pell kaj Shorty Rogers, *Lighthouse All Stars* de Howard Rumsey kaj eldonis propranome. En la 1960-aj jaroj li laboris kiel studiomuzikisto en variaj televidspektakloj, ekz. por Ray Anthony, Steve Allen, Woody Woodbury, Peter Marshall kaj *Los Angeles Neophonic Orchestra*; krome li akompanis la kantistinojn Ella Fitzgerald kaj Anita O’Day. En la 1970-aj jaroj li kunlaboris kun Bob Crosby, Jack Lesberg, Tex Beneke, Bill Holman, Mel Tormé kaj *Lighthouse All Stars*. En la 1990-aj jaroj Enevoldsen ĉefe laboris kiel liberprofesia muzikisto; li kunlaboris ekz. je la sondisko *A View From The Side* de Bill Holman.

## Diskografiaj indikoj 
* Ella Fitzgerald: *Ella Swings Lightly* (Verve, 1958)
* Tal Farlow: *Jazz Masters* (Verve, 1955-58)
* Herbie Harper: *Five Brothers* (VSOP, 1955)
* Bill Holman: *A View From The Side* (JVC, 1995)
* Shelly Manne: *The West Coast Sound* (OJC, 1955)
* Lennie Niehaus: *Zounds* (OJC, 1954-56); *The Octet No. 2, Volume 3* (OJC, 1955)
* Art Pepper: *Modern Jazz Classics* (OJC, 1959)
* Shorty Rogers: *Courts The Count* (RCA, 1954); *The Wizard Of Oz* (RCA, 1959)

## Literaturo 
* Richard Cook & Brian Morton: The Penguin Guide To Jazz on CD*, 2nd Edition, 1993 & 6th Edition, London, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.*
* Leonard Feather and Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oxford/New York, 1999, ISBN 978-0-19-532000-8
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt, 1988

Kategorio:Usonaj ĵaztrombonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazbasistoj
Kategorio:Aranĝistoj
Kjopoolu

eta| Hejmfarita *Kyopolou*.

La **kjopoolu** (cirile: Кьопоолу, turke *köpekoğlu*, ‘bastardo’) estas populara *reliŝo* el Bulgario kiu ĉefe konsistas el rostitaj melongenoj kaj ajlo. Kelkfoje oni aldonas kapsikon. La kjopoolu povas servi kiel almanĝaĵo kun pano, kiel kondimento aŭ kiel salato.

## Karakterizaĵoj 
Ĝi estas tipa aperitivo de melongenoj el Bulgario. Ĝi estas populara en Balkanio en diversaj variaĵoj (kiel *Ajvaro* en Serbio).

Kategorio:Bulgara kuirarto
Kategorio:Saŭcoj
Kategorio:Melongenaĵoj
Maynard Ferguson

**Walter „Maynard“ FERGUSON** (*&nbsp;4-an de majo 1928 en Montréal; † 23-an de aŭgusto 2006 en Ventura, Kalifornio) estis kanada ĵaz-trumpetisto kaj flugilkornisto. Li validis kiel lertulo pri alttonoj kaj estis fama pro sia granda tonamplekso.

## Vivo 
eta|Maynard Ferguson
Jam junaĝe Ferguson malkovris sian muzikemon. Instigite de siaj gepatroj li lernis pianon kaj violonon ekde sia kvara vivojaro. En la aĝo de naŭ jaroj li malkovris al si la trumpeton kaj 13-jara li jam prezentis kun la *Canadian Broadcasting Company Orchestra*, en la aĝo de 15 li ludis kun propra bando kiel antaŭgrupo por koncertvojaĝaj bandoj. Antaŭ ol li tamen ludis siajn famajn "ĉielskrapajn" kaskadojn sur la trumpeto, li ankaŭ renomiĝis kiel valvotrombonisto. Li decidiĝis tamen tiam finfine por la trumpeto. Per sia energio kaj virtuozeco li altiris la atenton de diversaj famaj bandestroj kaj estis akceptata je la aĝo de 22 jaroj en la *Stan Kenton Orkestro*, en kiu li kunludis ekde 1950 - 1953, ekz. je ties surdiskigo de *New Concepts of Artistry in Rhythm*. Meze de la kvindekaj jaroj li fondis sian propran orkestron, kiu rigardis sin en la tradicio de la Basie-klasikismo kaj faris svingan, simplan, blusecan kaj pulsecan, tamen viglan same kiel instrumente interesan ĵazon.

Post tio li sindediĉis al la filmmuziko kaj registris kelkajn sontrakojn por Paramount Pictures. En Holivudo li kunludis kun Okcident-Marbordaj ĵazistoj. Ankaŭ li ludis interalie en la *New York Philharmonic Orchestra* sub Leonard Bernstein *The Titans* de William Russo.

En la 1960-aj kaj komence de la 1970-aj jaroj Ferguson vivis en Hispanujo, Anglujo kaj Barato kaj vojaĝis kun propraj bandoj, parte eĉ bandegoj. Lia versio de *MacArthur Park* famiĝis kaj mendoj logis lin denove en sian hejmlandon. En 1974 li decidiĝis reiri en Usonon. Per *Gonna Fly Now* el la usona kinofilmo *Rocky* li trarompiĝis kiel amastaŭga ĵaztrumpetisto, ĉar la unupeca disko atingis rangon n-ro 10, la disko *Conquistador* ricevis oran premion, kaj oni kandidatigis lin en 1978 por la premio Grammy.

Longan tempon Ferguson estis tutsimple *la* altregistra trumpetisto. Li ludis ankaŭ trombonon, tamen havis tiukampe nur gravecon kiel kunevoluiganto de kombinita valvo-glittubo-trombono.

La 23-an de aŭgusto 2006 Ferguson mortis je la aĝo de 78 jaroj pro hepato- kaj reno-misfunkcio.

## Diskografiaj indikoj 
* *Jazz Masters 52: Maynard Ferguson* (Verve Records, 1951-1957)
* *The New Sounds of Maynard Ferguson and His Orchestra* (Fresh Sound, 1964)
* *Chameleon* (Columbia Records, 1974(P))
* *Conquistador* (Columbia Records, 1977)
* *Carnival* (Columbia Records, 1978)
* *Live from San Francisco* (Rhino, 1983)
* *These Cats Can Swing* (Concord Records, 1994)
* *One More Trip to Birdland* (Concord, 1996)
* *Brass Attitude* (Concord, 1998)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* „Maynard Ferguson Dies at 78“, New York Times, 25-an de aŭgusto 2006 (an)
* Oficiala retpaĝaro (an)

Kategorio:Kanadaj ĵaztrumpetistoj
Kategorio:Kanadaj ĵazmuzikistoj
Dénes Kovács (ĵurnalisto)

**KOVÁCS Dénes** (pro. kova:ĉ) estis hungara ĵurnalisto naskita en Nadjvarado la 24-an de novembro 1861 kaj mortinta en Zamárdi la 1-an de marto 1948.

## Biografio
Dénes Kovács finis siajn jurajn studojn en la Universitato de Budapeŝto, li doktoriĝis en 1885. En 1886 li studis lingvistikon kaj juron en Berlino. Li estis kunlaboranto en 1882 de la gazeto *Magyar Újság*, en 1883 de la gazeto de la *Nemzeti Újság*. De 1884 li estis helpredaktoro de la ŝtonpresita gazeto *Hírcsarnok*. De 1886 li estis rubrikestro beletristika kaj arta de la revuo *Budapest*. Samtempe li estis konstanta kunlaboranto de la *Vasárnapi Újság*. De 1890 li estis instruisto en Budapeŝto. En 1894 li faris la lastan intervjuon kun Lajos Kossuth en Turino. De 1901 ĝis 1922 li estis respondecredaktoro de la *Kis Újság*. En 1922 li retiriĝis de la ĵurnalismo, li skribis senregule en gazetojn *Budapesti Hírlap*, poste en *Mai Nap*.

## Verkoj
**Gróf Gvadányi József élete és munkái* (Bp., 1884); 
**Kossuth-Emlékalbum* (Bp., 1909).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gyula Kovács (soldato)

**KOVÁCS Gyula** (pro. kova:ĉ) estis hungara subgeneralo naskita en Tordatúr la 4-an de junio 1893 kaj mortinta en Cleveland, (Ohio, Usono) la 4-an de junio 1963.

## Biografio
Gyula Kovács finis la militakademion (1926), dum la Dua Mondmilito li estis stabkolonelo, de la 2-a stabestro de la hungara armeo, generalkolonelo (1942), komandanto de la militakademio, subgeneralo (1944), rajtigita generalo en la germana ĉefkomandantaro. Post la Dua Mondmilito li estis mekanikisto en Wöcklaburg en Aŭstrio. Li elmigris en Usonon (1952), li loksidiĝis en Cleveland, kie li estis laboristo, vicprezidanto de la Hungara Liberiga Komitato.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kovacs, Gy.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Thirteen Days

La usona kinofilmo **Thirteen Days** (13 tagoj) estas politika streĉfilmo el la jaro 2000, kiu okupiĝas pri la 13 tagoj de la kuba krizo el la perspektivo de la usonanoj. La filmo estas miksaĵo inter dokumentado kaj ekscitado kaj orientiĝas plejparte je historiaj faktoj. La ĉefroluloj de la filmo estas la politika konsilanto de John F. Kennedy, Kenneth „Kenny“ O’Donnell, rolate de Kevin Costner, prezidanto John F. Kennedy mem, rolate de Bruce Greenwood, kaj ties frato Robert „Bobby“ Kennedy, rolate de Steven Culp. Reĝisoro estis Roger Donaldson.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Enhavolisto kaj detala kritiko
* Recenzo de Ernest May 
* Kritiko de historio-profesoro Michael Nelson

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2000
Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:Streĉfilmoj
Kategorio:Historiaj filmoj
Kategorio:John F. Kennedy
Bardia

**Bardia** (arabe البردية, latinliterigo laŭ DMG *al-Bardīya*, foje ankaŭ *al-Bardī*) estas marhavena urbeto de 3 686 loĝantoj (kalkulo de 2010) en la nordoriento de Libio, lime al Egiptio. Ĝi apartenas al la distrikto Al Butnan. La urbo situas borde de la Mediteranea Maro kaj apartenas al la historia regionego Cirenio. 

## Historio 
En ambaŭ mondmilitoj la urbeto havis strategian signifon. En la Unua Mondmilito ĉi tie plurfoje albordiĝis submarŝipoj de la Germana Regno, por subteni lokajn ribelantojn kontraŭ la britaj kaj italaj koloniaj potencoj. En la Dua Mondmilito, ĉi tie interbatalis armeoj de Faŝisma Italio kaj de Britio. Dum la milito la armea kontrolo de la urbo plurfoje ŝanĝiĝis, ĝis en 1942 la britoj definitive konkeris ĝin.

 en Bardia]]

Kategorio:Urboj de Libio
2182 Semirot

'*2182 *Semirot''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan astronomon Pierre Sémirot (1907–1972), direktoron de la observatorio de Bordeaux de 1947 ĝis 1971.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1953
Al Ĝagbub

**Al Ĝagbub** (arabe الجغبوب, angle Al-Jaghbub, itale Giarabub) estas urbeto de 2 768 loĝantoj (takso de 2006) en la centra nordoriento de Libio. Ĝi apartenas al la distrikto Al Butnan. La urbo estas oazo en la dezerto Saharo kaj apartenas al la historia regionego Cirenio.

La oazo fakte pli proksimas al la oazo Siva de Egiptio ol al iu granda urbo de Libio. Subtenate fare de rezervujoj de subtera akvo, la urbo plej konatas pro sia malfacile gajnita aŭtonomeco je akvoprovizo. La reĝo Idriso la 1-a de Libio naskiĝis en la oazo la 12-an de marto 1889.

Kategorio:Urboj de Libio
Kategorio:Oazoj en Libio
Obersaxen

**Obersaxen** (en romanĉa lingvo *Sursaissa*) estas komunumo de la komunumaro Ruis kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 812 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Obersaxen situas ĉe la norda deklivo de la monto Piz Mundaun ĉe la suda flanko de la valo de Antaŭa Rejno. En sudoriento la komunuma teritorio etendiĝas ĝis la riverbordo. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 2890 m s.m. sur la pinto de la monto Schwarzhorn.

La komunumo konsistas el 28 setlejoj (en la alemana nomitaj *Höf*), kiuj estas kunigitaj en 5 subkomunumoj (en la alemana nomitaj *Pirte*). La centro de la komunumo estas la vilaĝo Meierhof. La setlejoj estas laŭ alfabeta ordo Affeier, Axastei, Bellaua, Canterdun, Chlinga, Chriegli, Egga, Friggahüs, Giraniga, Hanschahüs, Janggahüs, Markal, **Meierhof**, Mira, Miraniga, Misanenga, Pilavarda, Platenga, Platta, Pradamaz, Runggli, Sankt Josef, Sankt Martin, Tobel, Tomahüs, Tschappina, Tusa, Valata, Zarzana.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Obersaxen limas en nordo al Breil/Brigels, en nordnororiento al Waltensburg/Vuors, en nordoriento al Rueun, en orientonordoriento al Mundaun, en oriento al Vella, en orientosudoriento al Degen, en sudoriento al Vignogn, en sudo al Lumbrein, en sudokcidento al Sumvitg, kaj en okcidento al Trun.

## Trafiko 
Obersaxen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La kantona ĉefvojo n-ro 19 kaj Retia Fervojo pasas sude de la komunumo laŭlonge de Antaŭa Rejno. Tra la komunumo pasas flanka vojo, kiu en oriento supreniras de Ilanz tra Mundaun, kaj tiam post Sankt Martin rekondukas malsupren kaj ĉe Axenstein religiĝas al la kantona ĉefvojo n-ro 19. Al la publika transportreto Obersaxen estas konektita per poŝtaŭtolinio al Ilanz. De Meierhof aertelfero kondukas al Piz Mundaun.

## Lingvoj 
Obersaxen ekde la 12-a jarcento estis valza eksklavo en la romanĉlingva teritorio. Okaze de la popolnombrado de la jaro 2000 94% de la loĝantaro de Obersaxen parolis la germanan kaj 5% la romanĉan lingvon.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Obersaxen datiĝas el la jaro 765 kiel *Supersaxa*. En la jaro 765 la episkopo Tello donacis sian bienon kaj alpopaŝtejon en Obersaxen al la Abatejo de Disentis. En la jaro 806 tiuj bienoj refalis al la imperio. En la jaro 956 la imperiestro Oto la 1-a havigis la bienojn en Obersaxen kun la preĝejo al la episkopo de Koiro. Ekde la fino de la 12-a jarcento valzoj almigris tra Oberalppasejo kaj setlis en Obersaxen. En la 14-a jarcento la Senjoroj de Rhäzüns aldonis Obersaxen al sia senjorujo. En la jaro 1375 estis menciita la unua lokestro de Obersaxen. En la jaro 1459 Obersaxen venis sub la regado de la dinastio *Hohenzollern-Sigmaringen*. En la jaro 1471 Obersaxen akiris sigelon kiel tribunalkomunumo. Obersaxen disponis pri voĉo en la Supra Federacio kaj formis superan tribunalon kun Waltensburg kaj Laax. En 1497 Obersaxen estis integrita al la habsburga Senjorujo Rhäzüns. En la jaro 1819 la komunumo sin liberaĉetis de la lastaj habsburgaj feŭdoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Obersaxen
2183 Neufang

'*2183 *Neufang''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Cuno Hoffmeister elde la Observatorio Boyden apud Bloemfontein (Sud-Afriko).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la vilaĝo Neufang en Turingia Arbaro, nun ĉirkaŭurbo de Sonneberg, naskiĝurbo de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cuno Hoffmeister
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1959
Ruĝbrusta koturno

La **Ruĝbrusta koturno** (***Odontophorus speciosus***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj. Ĝi povus estis samspecifa kun tri aliaj specioj, nome Nigradorsa koturno, *Odontophorus melanonotus*, Ruĝfrunta koturno, *O. erythrops* kaj Bruna arbarkoturno *Odontophorus hyperythrus*. Eble ĝi estas plej rilata al Bruna arbarkoturno, *Odontophorus hyperythrus*. 

Ĝi troviĝas en Bolivio, Ekvadoro kaj Peruo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

Oni agnoskas tri subspeciojn, kiuj estas la jenaj:
* *soederstroemii* Lönnberg & Rendahl, 1922 – orienta kaj suda Ekvadoro. 
* nomiga *speciosus* Tschudi, 1843 - orientacentra Peruo. 
* *loricatus* Todd, 1932 - sudorienta Peruo al orienta Bolivio. 

Temas pri specio kun tre ruĝecbruna brusto kaj pli strieca en flankoj; la vizaĝo estas nigra kaj estas tre fajna malantaŭokula strio. La krono estas bruneca kun kresteto. La dorso estas bruna kaj tre makuleca, kaj la beko kaj kruroj estas malhelgrizaj. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Odontophorus speciosus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
János Kovács (zoologo)

**KOVÁCS János** (pro. kova:ĉ) estis hungara instruisto, zoologo naskita en Szeghalom la 9-an de novembro 1816 kaj mortinta en Szalacs, la 7-an de decembro 1906.
## Biografio
János Kovács finis la universitaton en universitato de Berlino. Inter 1846-1956 li estis governanto en familio Tisza. Li travojaĝis Egiption kaj li kolektis bestojn, plantojn kaj mineralojn, kiujn li donacis al MNM. De 1856 li estis instruisto de la kolegio de Debreceno ĝis 1896. Lin ligis intima amikeco al János Arany. Li estis la unua hungara naturalisto esplorinto en Afriko.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Kovacs, J.
Takarkuna koturno

La **Takarkuna koturno** (***Odontophorus dialeucos***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj. Ĝi povus estis samspecifa kun kvar aliaj specioj nome la *O. columbianus*, *O. atrifrons*, *O. leucolaemus* kaj la *O. strophium*. Probable plej rilata al la Santandera koturno, *O. strophium*. 

Tiu specio estas monotipa, tio estas sen subspecioj. 

Ĝi troviĝas en tre limigita teritorio de plej orienta Panamo kaj apuda Ĉokoa en nordokcidenta Kolombio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. Tiu specio estis malkovrata  en 1963, kaj estis vidata nur el Cerros Mali kaj en Tacarcuna (de kie devenas la nomo) en Darién. Ties okupareo estas malpli da ĉirkaŭ 100 km². Ĝi estas iom komuna en taŭga habitato en Panamo. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Odontophorus dialeucos.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Venezuela koturno

La **Venezuela koturno** (***Odontophorus columbianus***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj. Ĝi povus esti samspecifa kun kvar aliaj specioj nome *O. strophium*, *O. atrifrons*, *O. leucolaemus* kaj *O. dialeucos*. Ĝi estas monotipa (sen subspecioj).

Ĝi troviĝas nur kiel endemio en norda kaj centrokcidenta Venezuelo (sudokcidenta Táchira laŭlonge de la rivero Chiquito [cikIto] kaj la Cordillera de la Costa (Marborda Montaro) el Karabobo al okcidenta Miranda). Spite la latina scienca nomo la specio ne loĝas en Kolombio, kiu ĝis 1830 inkludis la teritorion de la nuna Venezuelo sed ne plu poste, dum la priskribo de la specio okazis jam en 1850; eble iam loĝis ankaŭ en Kolombio.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. Estas malmulta informo pri ties populacio sed ĝi povus esti nur de malpli da 10,000 individuoj.

Ĝi havas malhelan vizaĝon, pli blankecan gorĝareon, brunecajn kronon, dorson kaj voston kun pli punktecaj flugiloj. La subaj partoj montras pli markatajn blankanigrajn punktojn.

Ili loĝas en humidaj montararbaroj kaj arbarbordoj de 800-2,400 m. Manĝantaj birdoj ŝajne preferas areojn kun multe da nepalmaj monokotiledonaj, tre vertikala folidenseco (kanopeo), kaj ne multaj palmoj (specioj *Bactris*).

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Odontophorus columbianus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Eŭropa karpeno

**Eŭropa karpeno** (*Carpinus betulus*) estas karpeno, indiĝena en Eŭropo kaj Sudokcidenta Azio. Ĝi postulas varman klimaton por prezenti bonan kreskadon, kaj troviĝas nur je altitudoj malpli altaj ol 600 metroj. Ĝi vegetas en miksaj arbareroj kun kverko, kaj en iuj areoj kun eŭropa fago, kaj ankaŭ estas komuna arbo en deklivarbaroj.

## Priskribo 
maldekstra|eta|Fruktoj de Eŭropa karpeno.
Tiu palearktisa eta ĝis mezgranda arbo atingas altecojn de 15–25 m, malofte 30 m, kun ofte kaneligita kaj kurba trunko. La arboŝelo estas glata kaj verd-griza, eĉ ĉe pli maljunaj arboj. La burĝonoj, malsame kiel tiuj de fago, maksimume longas 10 mm, kaj estas premitaj apud la branĉeto. La folioj estas alternataj, longas 4–9 cm, kun elstarantaj nervuroj prezentante distingigan ondantan teksturon, kaj segildentan randaĵon. Ĝi estas monoika, kaj la vente polenigitaj masklaj kaj femalaj amentoj maje aperas post la folioj. La frukto estas eta 7–8 mm longa nukso, parte ĉirkaŭata de involukro kiu longas 3–4 cm; ĝi aŭtune maturiĝas. Ofte la semoj ne ĝermas antaŭ la printempo de la dua jaro post la semado. Eŭropa karpeno abunde dissemiĝas kaj estas karakterizita de forta natura regenerado.

Eŭropa karpeno estas ombrotolerema arbo. Ĝi preferas modere fekundan grundon kaj humidecon. Ĝi havas neprofundan fore disvastiĝantan radikaron kaj estas karakterizita de produktado de stumpoŝosoj  kiam oni forhakas la trunkon.

Ĉar ĝi bone toleras faligadon kaj havas densan foliaron, ĝi ofte estas uzata en ĝardenarkitekturo, ĉefe kiel grandaj heĝoj kaj por pritondado de plantoskulptaĵoj.

La ligno estas peza kaj dura, kaj estas uzata por laboriloj kaj por konstruaĵoj. Ĝi varmege kaj malrapide finbrulas, kaj tial estas tre taŭga brulligno .

Tiu estis la kialo de la hakado kaj tiel senpere de la konservado de Epping-Arbaro, kie eŭropa karpeno estis preferata sensuprig-arbo.
La folioj provizas per nutraĵo por iuj bestoj, inkluzive de lepidopteroj kiel la noktopapilio *Coleophora anatipennella* (*Coleophoridae*).

Estas iom da rimarkindaj arbaroj kie eŭropa karpeno estas superreganta specio, el kiuj estas :
* Epping-Arbaro, Essex, Britujo
* Haltorps-Naturrezervejo, Elando, Svedujo

## Kulturvarioj 
Estas pluraj kultivaroj, nome 'Fastigiata', aŭ 'Pyramidalis', tre kolonoforma arbo kiam juna, kiu estas estinta tre populara urba stratoarbo en Britujo.

Dosiero:Carpinus betulus - Hunsrück 001.jpg|Eŭropa karpeno, somere
Dosiero:Herchies JPG09.jpg|Eŭropa karpeno, vintre
Dosiero:Carpinus betulus trunk.jpg|Rimarkinda arbo
Dosiero:La Reid AR1aJPG.jpg|Eŭrop-karpena aleo ( 573 m)
File:Carpinus betulus MHNT.BOT.2004.0.494.jpg|Carpinus betulus - Muzeo de Tuluzo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Mezeŭropaj miksaj arbaroj
* Listo de foliarboj de la modera klimatzono

## Eksteraj ligiloj 
* Natura arealo de eŭropa karpeno

Kategorio:Betulacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Ornamaj plantoj
Brunkapa koturno

La **Brunkapa koturno** aŭ **Nigrabrusta koturno** (***Odontophorus leucolaemus***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj. Tiu ĉi estas tre malbone studata specio kaj malfacile videbla pro ties malhelo kaj limigita teritorio.

## Distribuado 
Ĝi troviĝas en centra montaro de Kostariko sude al kariba marbordo dum norde al ambaŭ deklivaroj en disaj populacioj kaj en Panamo ĉefe al kariba marbordo oriente de la provinco de Kokleo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj el 700 al 1850 m.

## Aspekto 
Ties plej rimarkinda karaktero estas **tre blanka gorĝareo** kontrasta kun tre malhelbruna kapo (kio nomigas la specion) kaj nigreca brusto, kio nomigas la specion laŭ la alternativa komuna nomo konfuzebla kun alia specio de koturno. Temas pri malgranda birdo 22 al 26&nbsp;cm longa kaj 220 gr peza (ĉe la ino) kaj 226 gr (ĉe la masklo). La beko estas forta, nigreca, la iriso malhelbruna. Male al multaj Kokoformaj birdoj, ĉe tiu ĉi specio forestas ĉirkaŭokula nuda haŭtaĵo aŭ nevideblas. La kruroj estas grizaj. Ambaŭ seksoj estas identaj. Ĉe plenkreskuloj, la krono, la nuko kaj la tutaj supraj partoj estas preskaŭ uniforme malhelbrunaj, kun fajna nigra, ruĝeca kaj okra strieco. Pli da nigro en flugilplumoj. La vizaĝo kaj la subaj partoj estas nigrecaj, malhelbrunaj ĉe ventro, flankoj kaj subpugo. En ventro estas blankaj makuletoj. La mentono kaj gorĝo estas tutblankaj, ege kontraste kun la malhelbruna kapo kaj la nigreca brusto.

## Kutimaro 
Temas pri diskreta kaj timema specio detektebla pro siaj alvokoj mateniĝe kaj krepuske. La grupoj estas kutime de 10 al 15 individuoj kiuj vagadas en subkreskaĵaro de humidaj arbaroj. Ili serĉas nutradon en disaj grupoj kontaktantaj danke al krioj matenaj. Krepuske ili kuniĝas al komunaj dormejoj sur malaltaj branĉoj. Kaze de danĝero ili kuas rapide al ŝirmo kaj malemas ekflugi.

Oni scias malmulte pri la reproduktado de tiu specio. Ili estas probable monogamaj kaj ŝajne parto de plenkreskuloj viglas antaŭneste. Oni trovis neston en Kosta-Riko ĉe deklivo al eta rivero. Temas pri truo inter folioj kies enirejo iras suben. La ino demetas 5 blankajn ovojn kiuj iĝas brunmakulecaj. La kovado daŭras 16 aŭ 17 tagojn. Alvokoj okazas plej intense marte kaj aprilo, sed oni supozas, ke la reprodukta sezono estas ankaŭ en junio.

## Referencoj 
* Oiseaux En la franca
* BirdLife International 2004.  Odontophorus leucolaemus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Tusa

* Tusa (Mesino) estas komunumo de la provinco Mesino sur la insulo Sicilio en Italio.
* Tusa (Sâg) estas vilaĝo sude de la urbo Șimleu Silvaniei en Rumanio.
* Tusa Obersaxen estas setlejo de la komunumo Obersaxen de la komunumaro Ruis de la distrikto Surselva en Kantono Grizono en Svislando.
ISO 3166-2:LY

**ISO 3166-2:LY** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Libion. La kodojn havas 22 distriktoj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas LY, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Libio. La dua parto estas du literoj.

## Kodoj por Libio 
## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Tunizio — ISO 3166-2:TN (okcidente),
* Alĝerio — ISO 3166-2:DZ (okcidente),
* Niĝero — ISO 3166-2:NE (sude),
* Ĉado — ISO 3166-2:TD (sude),
* Sudano — ISO 3166-2:SD (sud-oriente).
* Egiptio — ISO 3166-2:EG (oriente).

## Vidu ankaŭ 
* .ly

## Referencoj 
LY
2180 Marjaleena

'*2180 *Marjaleena'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Heikki Alikoski elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Marjaleena*", en honoro de *Marjaleena Johnsson'', filino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Heikki Alikoski
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1940
Malá Domaša

**Malá Domaša,** hungare **Kisdomása** [kiŝdomAŝa] estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio. En la loknomoj Malá kaj Kis signifas: malgranda.

## Situo 
Malá Domaša situas ĉe komenciĝo de akvorezervujo de Ondava, laŭ ĉefvojo Stropkov-Vranov nad Topľou. La lasta urbo troviĝas je 17&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1317. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon unuaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kisdomása 266 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Varannó, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Malá Domaša 450 homoj, (448 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1769
* akvorezervujo
* nobeldomoj
* minerala fonto havanta feron

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Baliviana koturno

La **Baliviana koturno**, *Odontophorus balliviani*, estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj de ties tipa genro de Odontoforoj, kiuj estas perdrikecaj specioj fortikabekaj kaj kun rimarkindaj nigrablankaj gorĝaj aŭ vizaĝaj markoj.

La latina scienca nomo de tiu birdo rememorigas la gravon de José Ballivián kiu estis generalo kaj Prezidento de Bolivio dum la 1840-aj jaroj.

## Habitato 
Ĝi troviĝas kiel endemio en orientaj Andoj nome Yungas de sudorienta Peruo kaj en norda kaj okcidenta Bolivio en La Paz kaj Cochabamba.

Ili loĝas kaj en humidaj arbaroj kaj en montararbaroj laŭsezone sekaj, kun subkreskaĵaro, bambuo aŭ epifitoj je altitudoj el 1000 al 3500 m. Ili ŝajne kapablas adaptiĝi al duarangaj lokoj kun rearbarigo. Ĝi estas la ununura odontoforedo kiu posedas distribuejon tiom aparta de la aliaj specioj ĉe la anda deklivaro de Amazonio, en pleja sudorienta Peruo kaj en okcidenta apuda Bolivio. Ili estas anstataŭataj en norda Peruo de la Stelkoturno, kiu havas ne tiom punktecan dorson kaj ne tiom evidentan kreston. Ties areo iom koincidas kun tiu de la Ruĝbrusta koturno kies voĉo estas simila sed kiu ŝajne loĝas pli malalte kaj nur en Bolivio.

## Aspekto 
Ĝi estas ĉirkaŭ 27&nbsp;cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 0.325&nbsp;kg. La kronaj plumoj estas relative longaj kaj formas kreston. La fortika beko estas nigreca, la iriso malhelbruna. La nuda ĉirkaŭokula haŭtaĵo estas oranĝecruĝa, la kruroj grizaj. Ambaŭ seksoj estas identaj. Maskla plenkreskulo havas ruĝecbrunan kronon, vangojn nigrajn ĉirkaŭate de cinamaj superokulo kaj suba strio. La resto de la subaj partoj estas malhelbrunaj al nigrecaj ĉe la gorĝo, kun ĉe ĉiu plumo blankan pinton. La dorso estas ruĝecbruna kun fajna nigra strieco. La ino estas iom pli hela, pli ruĝeca supre kaj pli helbruna sube.

## Kutimaro 
Temas pri specio malfacile observebla, ĉar ili estas ĉefe en densa subkreskaĵaro de etaj ravinoj. Krome ili vivas en etaj grupoj timemaj kiuj ekflugas kaze de alproksimiĝo. Oni vidas ilin nur kiam ili trapasas ŝoseojn kure. Ili krias mateniĝe kaj krepuske. La alarmalvoko povas esti priskribita kiel glugleca ripeteca 'uailedli-i -uailedli-i', simila al tiu de la Ruĝbrusta koturno.

## Referencoj 
* Oiseaux En la franca
* ITES
* Informo, fontoj 
* Bildo

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
2184 Fuĝjano

**2184 Fuĝjano** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉinaj astronomoj de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la marborda provinco Fuĝjano en oriento de Ĉinio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Fuĝjano
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
Temešvár

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en distrikto Písek. Pri parto de municipo Hlasivo temas artikolo Temešvár (Hlasivo).*
:*Eble vi serĉas: Temesvár.*

**Temešvár** estas malgranda municipo en Ĉeĥio en distrikto Písek, situanta proksimume 10&nbsp;km nordoriente de Písek, proksime de rivero Vultavo kaj Ponto Podolsko. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La nomo de la vilaĝo estas unuafoje menciata en la jaro 1737 en matrikula libro por paroĥo Chřešťovice, kien la vilaĝo falis. Sed la municipo estiĝis jam pli frue kaj ĝi estis indikata sub nomo Nová Ves. La pli novan nomon Temešvár ĝi akiris laŭ urbo Timișoara en Rumanio, kie aŭstra-hungaraj soldataroj venkis turkan armeon. La municipo Temešvár estas signifa precipe pro tio, ke kondukas tra ĉi tie ŝoseo de la 1-a klaso, kuniganta urbojn Písek kaj Tábor, sur bordoj de Vultavo poste troviĝas kelkaj refreŝigejaj ekipaĵoj, falantaj sub Temešvár.

En Temešvár havas ekzerccentron Elektronika fakultato de Teknika universitato de Prago.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Temešvár.jpg|Vido al parto de municipo
Temešvár (okres Písek) (3).jpg|Kapelo de sankta Jozefo
Temešvár (okres Písek) (4).jpg|Konstruaĵo de eksa lernejo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Municipoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo