open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vaŝingtona Monumento

La **Vaŝingtona Monumento** aŭ **Washington Monument** estas granda, alta, blanka obelisko ĉe la okcidenta fino de la Nacia Parko en Vaŝingtono. Ĝi estas Usona Prezidanta Memoraĵo konstruita por honormemori al George Washington.

La monumento estas inter la plej altaj masonaĵoj en la mondo, kaj estas la plej alta obelisko en la mondo, alta de 555 futoj kaj 5⅛ coloj (169.29 m), kaj konstruita el marmoro, granito, kaj grejso. Ĝi estis desegnita de Robert Mills, grava usona arkitekto dum la 1840-aj jaroj. Oni ekkonstruis la monumenton en 1848, sed ne finis ĝin ĝis 1884, preskaŭ 30 jarojn post la morto de la arkitekto. Tiu ĉi konstrupaŭzo estis pro financomanko kaj la katastrofo de la Usona Enlanda Milito. Malsama kolornuanco de la marmoro, videbla alte de proksimume 150 futoj (45 m), klare apartigas la ekkonstruon kaj la rekomencon en 1876.

Oni kuŝigis la fundamentan ŝtonon je la 4-a de julio, 1848, kaj la superan ŝtonon je la 6-a de decembro, 1884. Oni dediĉis la finitan monumenton je la 21-a de februaro, 1885. Ĝi oficiale malfermiĝis je la 9-a de oktobro, 1888. Finfinte, ĝi fariĝis la plej alta strukturaĵo en la mondo, ŝtelante ĉi tiun titolon de la Katedralo de Kolonjo, sed la finita Eiffel-Turo en Parizo, Francio, superis ĝin en 1889.

Kategorio:Monumentoj en Usono
Kategorio:Konstruaĵoj en Vaŝingtono
Chilpancingo

**Chilpancingo** (hispane oficiale ''''*) estas urbo en la ŝtato Guerrero de Meksiko kaj ties ĉefurbo kaj administra centro. Tamen ene de la ŝtato la turisma ferieja urbo Akapulko estas la plej granda urbo, multe pli granda ol la ŝtata ĉefurbo, kiu - la administra urba municipo, kiu ankoraŭ inkluzivas plurajn etajn antaŭurbojn - dum la popolnombrado de la jaro 2005 sume havis  loĝantojn, dum en la municipo Akapulko vivis iom pli ol  homoj.

La Kongreso de Anahŭako, en hispana *Congreso de Anáhuac*, nomita ankaŭ *Congreso de Chilpancingo'', estis kunvokita en Chilpancingo en la tiama Provinco Tecpan, la 13a de Septembro 1813 de José María Morelos y Pavón. Ĝi estis la unua sendependema kongreso kiu anstataŭis la Junton de Zitácuaro, deklarante la sendependecon de Nordameriko el la Hispana Imperio.

Kategorio:Urboj de Meksiko
Nacia Park-Rezervejo de la Mingana Insularo

La **Nacia Parko Mingan Archipelago** (, ) estas kanada mara nacia parko en la oriento de la provinco Kebekio ĉirkaŭ la urbo Havro . -Saint-Pierre , kiu situas oriente de Sept-Îles kaj norde de Anticosti Island . Male al la plej multaj aliaj kanadaj naciaj parkoj, ĝi estas nomumita kiel *rezervo pro specialaj uzrajtoj por la lokaj* indiĝenaj popoloj . La protektita areo inkluzivas ne nur la insulojn, sed ankaŭ mallarĝan strion de la kontinento. Tio ankaŭ inkludas Lac Patterson en la okcidento, Lac de la Grande Rivière aŭ Lac des Plaines en la mezo, kie ekzistas multaj aliaj, pli malgrandaj lagoj.

La nacia parko estis fondita en 1984 kaj havas areon de 151 km², etendiĝanta sur distanco de 150 km sur la norda bordo de la rivero Sankta Laŭrenco . La parko inkluzivas, interalie, la Insularon Mingan , kiu konsistas el 40 insuloj. *La esplororganizo Mingan Island Cetacean Study*  , kun sidejo en la urbo Longue-Pointe-de-Mingan , studas la grandajn marajn mamulojn de la regiono ekde 1979 . La stacio kun alkroĉita muzeo estas administrita fare de biologo Christian Ramp  el Bremeno ekde 2002.

Ekzistas du innuaj komunumoj en la regiono , nome Mingan-Ekuanitshit kaj Natashquan-Nutashkan, kiuj kune havas proksimume 1,100 loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Mingan Archipelago National Park Reserve of Canada (Parks Canada) 
*  Réserve de parc national du Canada de l'Archipel-de-Mingan (Parcs Canada)

M
M
Densanomalio

La denso de substanco ĝenerale des pli malaltiĝas, ju pli la temperaturo altiĝas. Tio validas por ĉiuj tri materio-statoj (solida, likva, gasa). Ekzemple, varmiĝanta fero dilatiĝas kaj malvarmiĝanta maldilatiĝas. Sed kelkaj substancoj ĉe certaj malkreskantaj temperaturoj denove dilatiĝas. Tiu fenomeno nomiĝas **densanomalio**.

La plej konata substanco, kiu montras tiun anomalion, estas akvo: Akvo atingas sian plejeble grandan denson (sub normala premo) je la temperaturo de 3,98&nbsp;.

Konsekvenco de tiu anomalio estas, ke la grandaj akvoamasoj de la Tero frostiĝas de sia surfaco kaj ke ili frostiĝas nur malrapide, ĉar la estiĝanta tavolo de glacio estas barilo kontraŭ la konvektan temperaturinterŝanĝon. Tiel oni eĉ en Arkto kaj Antarkto, la akvo en granda profundo ne frostiĝas, sed havas temperaturon de 4&nbsp;.  
Se akvo ne havus tiun anomalion, la akvoamasoj frostiĝus relative rapide de la profundo supren kaj la tuta Terglobo povus esti *"neĝbulo"*. Evidentas, ke tiaj kondiĉoj eble eĉ ne permesus la evoluon de pli altaj vivuloj.

Densanomalion oni ankaŭ trovas ĉe la substancoj Antimono, Bismuto, Galiumo, Germaniumo, Plutonio, Silicio kaj Zirkoniovolframato.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Akvo
Kategorio:Termodinamiko
Losser

eta|maldekstra|280px|La Martinusturo en Losser
Dosiero:Loudspeaker.svg**Losser** ()
estas nederlanda municipo kaj vilaĝo en la orienta parto de la regiono Twente en la provinco Overijssel. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi limas al Bad Bentheim (distrikto Grafschaft Bentheim) kaj Gronau (distrikto Borken), ambaŭ en Germanio, same kiel al Dinkelland, Oldenzaal kaj Enschede.

## Vilaĝoj 
Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2004:

Fonto: CBS

eta|maldekstra|400px|Topografia mapo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Overiselo
Kategorio:Municipoj de Overiselo
Kategorio:Twente
Ora Marbordo (Aŭstralio)

eta|maldekstra|250px|Renesanca etvendejo
eta|maldekstra|250px|Juvelaj Turoj vidataj de Mezkoridoro de Capri
eta|maldekstra|250px|Ora Marbordo
[eta|maldekstra|250px|La konstruaĵo *Q1* havas nuntempe la plej altan [spajron de la mondo]]
**Ora Marbordo** (angle ***Gold Coast***) estas urbo kaj loka rega areo en la sudorienta angulo de ŝtato Kvinslando de Aŭstralio. Dum la jaro 2005 ĝi havis 554,628 loĝantojn: per tiu nombro ĝi estas la dua plej granda urbo de la ŝtato kaj la sesa plej granda en tuta Aŭstralio.

## Vidindaĵoj 
La urbo konatas pro sia sunoplena subtropika klimato, larĝaj plaĝoj popularaj por surfado, multaj urbaj kanaloj, urba silueto dominita de altaj oficejaj turdomoj kaj vasta gamo da aktivaĵoj por turistoj.

**Sea World** (Marmondo) estas marmamula parko, oceanario, kaj amuzparko kiu inkludas rajdadon, animalajn montrojn kaj aliajn allogojn, kaj helpas konservadon pere de edukado kaj savado kaj rehabilitado de malsanaj, vunditaj aŭ orfaj bestoj.

eta|650ra|maldekstre|Panoramo de la urbocentro je oktobro 2011

## Vidu ankaŭ 
* Malpeza trajno de Ora Marbordo

## Referencoj 

Kategorio:Urboj de Aŭstralio
Anomalio

**Anomalio** (el la greka *ανωμαλία*, anomalía, = "malglataĵo") povas esti:

* Densanomalio de akvo kaj malmultaj aliaj substancoj
* Vetera anomalio El Niño
* Anomalio de Ararato pseŭdoscienca disputo
* Gravitoanomalio
Nacia Park-Rezervejo de la Montaro Torngat

La **Nacia Parko Torngatberge** aŭ **Nacia Parko Torngat Montoj** (, ) estas unu el la kvar naciaj parkoj en la provinco Novlando kaj Labradoro de Kanado . La tasko de la areo, kiu estis fondita nur en 2005 kaj situas en la malproksima nordo de la provinco, estas protekti reprezentan parton de la montara pejzaĝo de norda Labradoro. Ĉi tio estas farita en intertraktadoj kun la Inuit de Nunatsiavut , aŭtonoma regiono en la provinco.

Kun alteco de 1,652  m , Monto Caubvick , situanta en la suda areo de la parko, rekte ĉe la limo kun la provinco de Kebekio , estas la plej alta punkto en la parko. 

La parklimoj etendiĝas ĉirkaŭ 240 m de Killiniq Island km suden al Saglek Fjord .

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Torngat Mountains National Park Reserve (Parks Canada) 
*  Canada Parks  - Anonco pri fondiĝo de nacia park-rezervo
*  Paĝo pri NP Montaro Torngat ĉe Registaro de Novlando kaj Labradoro
*  Réserve de parc national des Monts Torngat (Parcs Canada)

M
M
Distrikto Ortenau

La **distrikto Ortenau** () situas en la sudoriento de la germana federacia lando Baden-Virtembergo. Ĝia administra sidejo estas la urbo Offenburg. La distrikto estas parto de la distriktaro Frajburgo kaj de la regiona ligo Suda Supra Rejno.

La distrikto havas areon de 1 850&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Laŭ areo la distrikto estas la plej granda en Baden-Virtembergo.

Najbaras la distriktoj Rastatt norde, Freudenstadt kaj Rottweil oriente, Schwarzwald-Baar sudoriente, Emmendingen sude. Okcidente la rivero Rejno konsistigas  al la najbara ŝtato Francio kun siaj arondismentoj Strasburgo, Strasburgo Kampara kaj Sélestat-Erstein de la departemento Bas-Rhin.

## Geografio 
La distrikto okcidente karakteriziĝas per la rivero Rejno kaj la ebenaĵo Supra Rejno, oriente de la norda Nigra Arbaro. La teritorion distranĉas multaj valoj. Tra multaj el ili riveroj kaj riveretoj fluas okcidenten en la Rejnon. Sian nomon la distrikto havas de la historia regiono *Ortenau*.
La distrikta teritorio ekestis dum la jaro 1973 per kunigo de la distriktoj *Kehl* (sen la plej nordaj komunumoj), *Lahr*, *Offenburg*, *Wolfach* (sen la orientaj komunumoj) kaj la sudaj komunumoj de la distrikto *Bühl*. Ekde la jaro 1803 la regiono apartenis al la lando Badeno.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 51 komunumoj, el kiuj 16 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Zum Andres Offenburg.jpg|Offenburg
Dosiero:Kehl-Kirche.jpg|Kehl
Dosiero: Lahr im Schwarzwald — Altes Rathaus (Außentreppe) 2004.jpg|Lahr (Nigra Arbaro)
Dosiero:Oberkirch Rench.jpg|Oberkirch


Kategorio:Distriktoj de Baden-Virtembergo
Nacia Park-Rezervejo Nahanni

**Nacia Park-Rezervejo Nahanni** (, ) estas 30.050&nbsp;km² granda protektejo kun Nationalpark koresponda statuso en la kanadaj Nordokcidentaj Teritorioj. Ĝi etendiĝas 500&nbsp;km okcidente de Yellowknife laŭ la South Nahanni River kaj estis etendita en 2009 de originaj 4765&nbsp;km² al la hodiaŭa grandeco, kvankam la rajta situacio de la landoj inter la Kanada federacia registaro kaj tiuj kiel *Dehcho First Nations* organizitaj Indianoj de la popolo de Dene kaj Métis ankoraŭ ne komplete estas klarigita. Pro ĉi tiu kialo ankoraŭ ne estas difinita Nacia Park-Rezervejo Nahanni formale kiel nacia parko, sed havas ekde 1976 por la fondiĝa fazo intencitan dediĉon de Naciparka Rezervo.

eta|maldekstra|upright|Virginia Falls
La protektejo esti fondita en 1976 kaj metitan en 1978 en la Monda heredaĵo de Unesko. Pro sia malfacila atingeblo la parko jare havas nur ĉirkaŭ 7000 vizitantojn.

En la nacia parko troviĝas la 96&nbsp;m altaj Virginia Falls.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rivero Liard
* Listo de naciaj parkoj de Kanado
* Montaro Mackenzie
* Naciaj Parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Nahanni National Park Reserve of Canada (Parks Canada) 
*  Suda Nahanni (rivero) 
*  Canadian Parks and Wilderness Society - kampanjo Nahanni 
*  Réserve de parc national du Canada Nahanni 

N
N
Walburga Habsburg Douglas

eta|maldekstra|Habsburg Douglas 2011
**Walburga** Maria Helene Elisabeth Franziska **Habsburg DOUGLAS**, naskita **von Habsburg-Lothringen** la  en Berg (Bavario), germana doktoro pri juro, juristo, ĵurnalisto kaj konservativa politikisto en Södermanland, Svedio. Ŝi estis parlamentano de la konservativa partio "La Moderuloj" de Svedio ekde la balotoj en 2006 ĝis la balotoj en 2014.

Walburga Habsburg Douglas estas la plej juna filino de Otto von Habsburg (arkiduko kaj kronprinco Otto de Aŭstrio-Hungario) kaj lia edzino *Regina de Saksio-Meiningen*, kaj estas tiel nepino de Karolo la 1-a, la lasta imperiestro de Aŭstrio.

Ekde 1992 ŝi estas edziniĝinta kun sveda grafo Archibald Douglas kaj pro tio sveda grafino. Ili loĝas en kastelo *Ekensholm* en *Malmköping*, Svedio. Ili havas filon, Mauritz Otto Wenzel, naskitan en 1994.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj nobeloj
Walburga
Harmoniumo

maldekstra|eta|300ra|Tipa harmoniumo el la 19-a jarcento
**Harmoniumo**, klavara orgensimila blovinstrumento (*aerofono*) sen tuboj sed kun liberaj anĉoj, kiujn piede premataj balgoj vibrigas. Ĝi estas la proksime parenca instrumento al la buŝharmoniko kaj la akordiono kaj ofte uzata anstataŭ orgeno en preĝejoj. Ĝi funkcias nur per anĉoj vibrigataj per konstanta aerfluo. Tiaj anĉoj antaŭe jam estis uzataj en piporgenoj. La unua harmoniumo estis konstruita en 1810 de diversaj inventistoj. Ĉirkaŭ 1900, ĝi estis la plej grava instrumento por hejma distra muziko.

## Meĥaniko 
dekstra|eta|140ra|Metala anĉeto, kiu igas la tonon en la harmoniumo

La unua tipo definitiva de la jaro 1840 tre similas meĥanike al la orgeno: kun balgo, aera rezervujo, ventkameroj kaj tuboj, aerklapoj, orgenregistroj. La harmoniumo havas almenaŭ kvar registroj kaj kvin-oktavan klavaron. Ĝia sono dependas de la tipo de la konstruado: la origina, franca tipo sonas simile al la organo, dum la pli nova amerikana tipo sonas pli klare kaj malpeza, ĉar la aero estas altirata, ne premata. Pluraj registroj havas du tonojn po klavo, kiuj estas agorditaj en interfero pro estigi tremsonon (*vox humana*, *vox celeste*).
La aerfluo estas estigita per balgo, kiu estas irigata pleje per la piedoj de la ludisto. Je la unua fojo ĉirkaŭ 1950, germanaj tipoj uzis elektran pumpilon. La aerfluo akumulas en rezervujo pro igi konstantan blovon, kiu estas deturnigata en kanalojn per la klavoj, kiuj sonigis metalajn anĉojn.

## La harmoniumo en Eŭropo 
La harmoniumo origine estis uzata kiel surogato por orgeno en malgrandaj preĝejoj, kiuj ne havis spacon aŭ monon por konstrui orgenon. La instrumento subite atingis grandan popularecon, precipe en Mez-Eŭropo kiel akompananta instrumento en la distra muziko. Dum la fina 19-a jarcento, pluraj komponistoj verkis konĉertojn kaj soloojn por la harmoniumo. La florepokon ĝi atingis ĉirkaŭ 1910. Tiutempe, pli da harmoniumoj ol pianoj estis venditaj. Kun la ricevaĵo de la elektra tonfarado (kibo, sintezatoro) ĝi konsiderinde malaperis.

## La harmoniumo en Hindio 
dekstra|eta|200ra|Modifata harmoniumo de la barata muziko

Meze de la 19-a jarcento, permane movataj harmoniumoj estis portitaj en Hindion per eŭropaj misiistoj. La instrumento subite fariĝis tre populara, ĉar ĝi estas bone manipulebla, portebla kaj facile lernebla. Ĝi estas ludata precipe unuvoĉe kaj melodie. Per la maldekstra mano oni funkciigas la balgon, kaj la dekstra mano ludas sur la klavaro. Tiuj malgrandaj tipoj havas nur kvar registrojn.
Nuntempe ĝi estas senĉese grava instrumento en multaj ĝenroj de barata popola kaj klasika muziko. Kutime ĝi estas akompanata de sitaro kaj tamburoj (*tabla*). Nuntempe oni ludas la harmoniumon ankaŭ soloe. Harmoniumoj troviĝas en la plej multaj sikistaj kaj hinduistaj temploj kaj en multaj hejmoj.

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Klavarinstrumentoj
Kategorio:Blovinstrumentoj
Kategorio:Barato
Kategorio:Barata muziko
Nacia Park-Rezervejo de la Pacifika Marbordo

eta|dekstra|250px|Longa Strando (Long Beach), Nacia Parko de la Pacifika Marbordo, Kanado, 2004
La **Nacia Parko Pacific Rim** (, ) situas ĉe la okcidenta marbordo de Vankuvera Insulo en la kanada provinco Brita Kolumbio . Ĝi konsistas el *Long Beach* , la *Broken Group Islands* kaj la *Okcidenta Marborda Vojo* . Establita en 1970 kaj formale proklamita fare de princino Anne , la parko estis konvertita en la *Pacific Rim National Park Reserve* ( PRNPR) la 19-an de februaro 2001 sub la Kanada Nacia Parko-Leĝo (CNPA) por efektivigi Unuajn Naciojn- partoprenon . La parko estas administrita de Parks Canada kaj havas totalan areon de 511 km² kaj longas ĉirkaŭ 130 km. Ĝi nun altiras ĉirkaŭ milionon da vizitantoj jare.

Male al la plej multaj aliaj kanadaj naciaj parkoj, ĝi estas nuntempe unu el dek parkoj kiuj havas la *rezervonomon* . Tiu ĉi aldono rezultas el aliaj uzrajtoj por la lokaj indiĝenaj popoloj.

La domina arbospecio estas la Sitka piceo . En la monatoj da marto kaj oktobro, grizaj balenoj povas esti viditaj de la marbordo kiam ili migras laŭ la Pacifika marbordo inter siaj vintro kaj somerkvartalo. Orcinoj ankaŭ vivas en la pli protektitaj golfoj .

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Pacific Rim National Park Reserve of Canada (Parks Canada) 
*  informoj pri marŝvojoj de Longa Strando 
*  Fotoj de Nacia Parko de la Pacifika Marbordo - Terra Galleria
*  Réserve de parc national du Canada Pacific Rim (Parcs Canada) 

P
P
Doľany

**Doľany** povas esti pluraj vilaĝoj en  Slovakio:

*Doľany (distrikto Levoča) (vilaĝo situanta en distrikto Levoča),
*Doľany (distrikto Pezinok) (vilaĝo situanta en distrikto Pezinok).
Nacia Parko Preria

**Nacia Parko Preria** () estas nacia parko en Saskaĉevano, Kanado apud la landlimo de Montano, Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado
* Allen Engel

## Eksteraj ligiloj 
*  Grasslands National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada des Prairies (Parcs Canada) 

P
P
Bukovina

**Bukovina** aŭ **Bukovino** (en slavaj lingvoj "bukovina" signifas fagan arbaron) povas esti:

## Regiono 
* Bukovino -- historia regiono konsistanta el parto de la nordorientaj Karpatoj kun najbara ebenaĵo

## Municipoj 
* Bukovina (distrikto Blansko) -– municipo en Ĉeĥio en distrikto Blansko
* Bukovina (distrikto Liptovský Mikuláš) -– municipo en Slovakio en distrikto Liptovský Mikuláš

## Vilaĝoj 
* Bukovina (Mírová pod Kozákovem) -- en distrikto Semily
* Bukovina (Turnov) – vilaĝo, parto de urbo Turnov en distrikto Semily
* Bukovina (Vítězná) – vilaĝo, parto de municipo Vítězná en distrikto Trutnov

Vidu ankaŭ: Bukovinka (apartigilo)
Nacia Parko Princo Albert

Establita la 24-an de marto 1927, **Nacia Parko Princo Alberto** (, ) estas kanada nacia parko en la sudo de la kanada provinco Saskaĉevano . La parko estas IUCN Kategorio II protektita areo  ( Nacia Parko ), kiu estas administrita fare de Parks Canada , *Crown Agency* (federacia aŭtoritato).

Ĝi havas areon de 3874 km² kaj situas en la mezo de la provinco (la plej proksima urbo estas Prince Albert , Saskatoon , situanta 200 km sude). La parko havas altecojn intervalantajn de 488 metroj en la okcidento ĝis 724 metroj en la oriento kaj inkludas multajn arbarareojn, kelkajn preriareojn kaj multajn lagojn; kvinono de la parko estas kovrita per akvo. Ekzistas proksimume 1,500 torentaj kaj stagnaj korpoj de akvo kun 23 specioj de fiŝoj.

La parko estas konata pro sia grego de preriobizono de Sturgo Rivero , kiu nombris ĉirkaŭ 120 bestojn en 2021 .  La grego spuras siajn radikojn reen al parto de grupo de 50 bestoj liberigitaj de la grego en Elk Island National Park en centra Saskaĉevano en 1969 . De la mez-al-malfruaj 2000-aj jaroj, la parto de la grupo de proksimume 15 bestoj kiuj migris ĉi tien kreskis en gregon de proksimume 450 bestoj. Pro forigoj el la grego, predado, naturaj perdoj kaj la ekapero de antrakso -epidemio en 2008, la nombro da bestoj signife malpliiĝis. Tamen, malrapida kresko en la grego denove estis observita ekde la komenco de la 2020-aj jaroj.

Estas malgranda muzeo de Griza Strigo ĉe Ajawaan Lago . La parko estas malfermita la tutan jaron.

Nacia Parko Princo Albert estis la nura nacia parko en la provinco de Saskaĉevano ĝis la malfermo de Nacia Parko Grasslands .

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Prince Albert National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada de Prince Albert (Parcs Canada) 

P
P
Nacia Parko de Terpinto Pelee

Situante en la kanada provinco de Ontario, **Point Pelee National Park** (, ) estis fondita en 1918, igante ĝin unu el la 10 plej malnovaj naciaj parkoj en Kanado . La parko en Kantono Essex estas IUCN Kategorio II protektita areo  ( Nacia Parko ), kiu estas administrita fare de Parks Canada , *Crown Agency* (federacia aŭtoritato).

La parko situas sur terkapo en Lago Erie . Tiu terkapo estas la plej suda pinto de kontinenta Kanado. Ekde 2000, la parko ankaŭ inkludis Middle Island , kio estas la plej suda punkto de kanada teritorio.

En majo 1987, la Ramsar-malsekregiono "Punkto Pelee" estis nomumita ĉi tie kun areo de 1,564  hektaroj . 

En 2006, 2000  hektaroj (20 km²), nacia parko kaj ĉirkaŭa regiono, estis nomumitaj kiel Dark Sky Preserve ( lumprotekta areo , *Point Pelee Dark Sky Preserve* ). 

Point Pelee estas konata pro ĝiaj multaj specioj de (migrantaj) birdoj kaj papilioj same kiel ĝia riĉa vegetaĵaro. Ekzistas ankaŭ la "Marsh Boardwalk", cirkla vojo sur tabuloj tra la marsko, kie oni povas observi libelojn, ranojn, ardeojn, testudojn ktp.

La parko estas malfermita la tutan jaron.

## Galerio 

Image:Pelee Island map.png|Situo de Insulo Pelee
Image:Point_pelee.jpg|Terpinto Pelee printempe
Image:Pt Pelee Marsh Boardwalk.jpg|Tabulopromenejo trans marĉo sur la insulo

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Point Pelee National Park of Canada (Parks Canada)
*  Parc national du Canada de la Pointe-Pelée (Parcs Canada)

T
T
Nacia Parko Pukaskwa

[eta|300px|dekstra|Huffera Golfeto de [Supra Lago, Nacia Parko Pukaskwa]]La **Nacia Parko Pukaskwa** (, ) estas kanada nacia parko en la provinco Ontario . Ĝi estas la plej granda nacia parko en la provinco kaj situas sur la orienta bordo de Supra Lago , proksime de kie la Pic Rivero fluas en la lagon. La plej proksima urbo estas Marathon en la Thunder Bay Distrikto, nordokcidente de la parko . La nura vojaliro al la parko estas en la nordo tra Ontario Highway 627 .

La 1,878 km² parko estis fondita en 1971 kaj 1983 kaj etendiĝas ĉirkaŭ 80 km laŭ la orienta marbordo de Supra Lago.  Kvankam estas konata ke la nomo estas de hinda origino, la signifo estas neklara. La parko reprezentas la limregionon inter la Grandaj Lagoj-regiono kaj la Kanada Ŝildo. La flaŭro estas plejparte karakterizita per boreala arbaro . Arbarkaribuo , nigrursoj, alko, kanada linko kaj lupoj, inter aliaj, loĝas ĉi tie . La origina karibugrego konsistis el proksimume 200 bestoj, sed estis reduktita al 30 bestoj antaŭ la fino de la 1970-aj jaroj kaj eĉ al 5 bestoj antaŭ 2007 pro ĉasado kaj ekologiaj ŝanĝoj rezultiĝantaj el industria uzo kaj arbodehakado. En 2010 estis denove 16 bestoj.

La parko estas IUCN Kategorio II protektita areo ( Nacia Parko ). 

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Pukaskwa National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada Pukaskwa(Parcs Canada)

P
P
Nacia Parko Sirmilik

**Nacia Parko Sirmilik** (, ) estas nacia parko en norda Kanado, en  la teritorio Nunavuto.

## Galerio 

Image:Byam Martin Mountains 4 1997-08-05.jpg|Montaro Byam Martin
Image:Kittiwake Cape Graham Moore 7 1995-06-10.jpg|Trifingraj  mevoj sur la klifoj de Kabo Graham Moore
Image:Bylot Island 2 1995-06-14.jpg|Inuitoj sur la marglacio antaŭ Insulo Bylot
Image:Bylot Island.jpg|NASA-bildo de Insulo Bylot

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Sirmilik National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada Sirmilik (Parcs Canada)

S
S
Nacia Parko de la Mil Insuloj

La ĉirkaŭ 9 km² granda **Nacia Parko de la Mil Insuloj** (, ), fondita en 1904, estas kanada nacia parko en la sudoriento de la provinco de Ontario en Orienta Kanado. Ĝi estas la plej malgranda el la naciaj parkoj de Kanado kaj estis nomita *Nacia Parko de la Insuloj St. Lawrence* ĝis 2013. Ĝi ankaŭ estis la unua kanada nacia parko oriente de la Roka Montaro. Ĝi estis renomita la 28-an de marto 2013 por reflekti la naturan areon en sia nomo.  La parko estas parto de la multe pli granda Frontenac Arch Biosphere Reserve, kiu estis establita en 2002 kaj kiu ankaŭ inkludas Algonquin Provincial Park. 

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  St. Lawrence Islands National Park of Canada (Parks Canada)
*  Parc national des Îles-du-Saint-Laurent (Parcs Canada)

S
S
Nacia Parko Terra Nova

Nacia Parko Terra **Nova** (, ) estas kanada nacia parko ĉe la nordorienta marbordo de Novlando en Orienta Kanado laŭ la marbordo de Bonavista Bay . Ĝi situas inter Glovertown , en la nordo, kaj Port Blandford , en la sudo, kaj estas krucita fare de la Novlando kaj Labradora Itinero 1 , kiu estas parto de la Trans-Kanada Ŝoseo . Ĝi estas unu el kvar naciaj parkoj en la provinco Novlando kaj Labradoro de Kanado .

Ĝi havas areon de 400 km² kaj estis malfermita en 1957. Tio igis ĝin la unua nacia parko en la provinco de Novlando kaj Labradoro .

Malsekregionoj , lagetoj kaj malsekregionoj troviĝas en la parko . Ĉi tie loĝas interalie neĝŝuoleporoj , alkoj kaj usonaj vizonoj .

La areo ankaŭ estis nomumita kiel Malhela Ĉiela Konservaĵo en 2018 .

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la parko 

Terra Nova
Terra Nova
Nacia Parko Tuktut Nogait

La **Nacia Parko Tuktut Nogait** (, ) estas nacia parko en la nordoriento de la Nordokcidentaj Teritorioj en Kanado en la Melville Montetoj. La parko estas 18,890 km² en grandeco kaj situas proksimume 170 km norde de la Arkta Cirklo.  La parko estis establita en 1998 kaj estas la plej granda de la naciaj parkoj en la Nordokcidentaj Teritorioj.

Tuktut Nogait signifas "juna karibuo" en Inuvialuktun.

La parko estas hejmo al karibuo, moskobovoj, grizuroj, lupoj kaj arkta babilo, inter aliaj.

La inuitoj longe engaĝiĝis por konservi kaj vastigi la nacian parkon. Arkeologiaj trovaĵoj montras ke la areo estis loĝita dum almenaŭ 1,000 jaroj.  En 1867/1868 Emile Petitot estis la unua eŭropano se temas pri viziti la areon.  Ĝi estis science ekzamenita kaj mapita fare de la *Kanada Arkta Ekspedicio de 1913 ĝis 1918.*

Krom la naturaj trajtoj (faŭno kaj flaŭro, geologio), vizitantoj ankaŭ povas atendi 360 arkeologiajn lokojn.  Tamen, la parko estas unu el la kvin kanadaj naciaj parkoj kun la plej malmultaj vizitantoj, kun nur 12 vizitantoj registritaj.  Nur Nacia Parko Sirmilik (6 vizitantoj) kaj Nacia Parko Quttinirpaaq (7 vizitantoj) havis pli malmultajn vizitantojn ol Nacia Parko Tuktut Nogait en la 2022-2023 kontada jaro . Tamen, la parkoj kun la venontaj la plej multaj vizitantoj, Nacia Parko Aulavik (34 vizitantoj) kaj Nacia Parko Wapusk (82 vizitantoj), ne havis signife pli da vizitantoj. Kion ĉi tiuj parkoj havas komune kun tre malmultaj vizitantoj estas ilia malproksima loko, foje tre malproksime en la nordo.

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Tuktut Nogait National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada Tuktut Nogait (Parcs Canada)

T
T
Nacia Parko Ukkusiksalik

**Nacia Parko Ukkusiksalik** *Establita* en 2003 kiel la kvara nacia *parko* en la teritorio de *Nunavuto* (Kanado). Ĝi etendiĝas tuj suden de la Arkta Cirklo kaj la setlejo Naujaat de Hudsongolfo () okcidenten en la "Barrenlands" ĝis la fontoj de la Bruna Rivero kaj, kun areo de iom pli ol , estas la plej malgranda. nacia parko en la lando Nunavuto, tamen, estas la sesa plej granda el la pli ol 40 naciaj parkoj de Kanado. La nomo de la parko venas de kuŝejoj de steatitmineraloj; Ukkusiksalik signifas "kie estas materialo por la ŝtonpoto".

La parko estas IUCN Kategorio II protektita areo  (nacia parko).

## Galerio 

Image:Qarmaq relicts 1996-07-29.jpg|restaĵoj de Qarmaq (setlejo Thule)
Image:Ursus maritimus 2 1996-07-23.jpg|Blanka urso (*Ursus maritimus*) sur glacio
Image:Erignathus barbatus 1996-08-04.jpg|Barba erignato (*Erignathus barbatus*) sur glacio en Golfeto Wager
Image:Rangifer tarandus 1996-08-03.jpg|Du junaj karibuoj (*Rangifer tarandus groenlandicus*) proksimaj de Golfeto Wager
Image:Ursus maritimus 3 1999-07-11.jpg|Patrina blanka urso kun du idoj grimpantaj sur Insulo Guillemot

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  [*Informoj de Parks Canada  (pdf)]

U
U
Daĝaj

**Daĝaj** aŭ **Dazhai** (ĉine: 大寨; Pinjino: **Dàzhài** ) estas urbeto en Xiyang en Shanxi, Ĉinio. La urbeto estis ekzemplo de la ĉina agrikultura produktado dum La Kultura Revolucio.

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Nacia Parko Vuntut

La **Nacia Parko Vuntut** (, ) estas kanada nacia parko en norda Jukonio (Nordokcidenta Kanado). La parko de  estis fondita en 1995 kaj estas administrita fare de *Parks Canada*, kune kun la Vuntut Gwitchin First Nation.  Ĝi estis fondita post ampleksaj intertraktadoj inter la Vuntut Gwitchin kaj la Registaro de Kanado super teritoriaj asertoj. La parko estas IUCN Kategorio II protektita areo  (Nacia Parko).

La parko, kune kun Nacia Parko Ivvavik kaj Herschel Island - Qikiqtaruk Territorial Park, estas en la prova listo por inkludo kiel Monda Heredaĵo de Kanado.

"Vuntut" signifas ion kiel "inter la lagoj" en la Gwitchin-lingvo.

La parko limas al la Nacia Parko Ivvavik norde kaj al Alasko kaj al la Arkta Nacia Bestrezervejo tie okcidente. Ĝi estas tre natura kaj ne estas pavimitaj vojoj. La parko situas en la Britaj Montoj, la orientaj promontoroj de la Brooks Montaro kaj estas limita en la sudo de la Old Crow Rivero. Je 1,150  m alta, Vuntut High Point, situanta en la okcidenta parkregiono, estas la plej alta punkto en la parko. 

La plej proksima urbo estas Old Crow , proksimume 50 km (31 mejl.) en la sudo en fluga korvo.

Boacoj de la Porcupine-karibugrego (Rangifer tarandus granti), subspecio de tundroboaco , naskas siajn idojn en ĉi tiu regiono de la tri apudaj parkoj.

## Turismo 
Pro ĝia malproksima loko kaj la fakto ke ekzistas neniu evoluinta aliro al la parko, ĝi estas vizitata nur de kelkaj turistoj ĉiujare (ĉirkaŭ 25).  La parko povas esti vizitita sen permesilo. Permesilo estas postulata por diversaj agadoj en la parko, kiel tendumado aŭ surteriĝo en aviadilo. 

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Vuntut National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada Vuntut (Parcs Canada)

V
V
Nacia Parko Wapusk

[eta|maldekstra|200px|[Blanka urso ĉe Kabo Churchill en Nacia Parko Wapusk]]
La **Nacia Parko Wapusk** (, ) etendiĝas en malalta regiono Hudson-James ('''') proksimume 50 km oriente de la urbo Churchill (Manitobo) je la bordoj de Hudsona Golfo de Cape Churchill suden ĝis la enbuŝiĝo de Nelson River. Ĝi estis establita en 1996 kiel nuntempe la naŭa plej granda kanada nacia parko kaj havas areon de . Tiel ĝi estas samtempe la plej granda el la du naciaj parkoj en la provinco Manitobo. Wapusk estas la kria vorto por „Blanka urso“; la nomo aludas al tio, ke troviĝas ene de la parkaj limoj la verŝajne plej grava naskiĝkava ejo de blankaj ursoj de la mondo.

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Wapusk National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada Wapusk (Parcs Canada) 

W
W
Spajro

[eta|preĝejo Sankta Andreo kun spajro je 115 metroj en [Hildesheim]]
[eta|spajro je 123 metroj de la katedralo en [Salisbury]]
[eta|la imponaj malfrugotikaj spajroj de la katedralo [Burgos]]

**Spajro** laŭ NPIV estas **turpinto** (ĝenerale) de kirko, do de kristana preĝejo, interalie de katedralo aŭ baziliko. Temas pri konusa aŭ piramida strukturo pinte de konstruaĵo foje ankaŭ de nereligia signifo. Etimologie, la vorto devenas de la angla vorto *spire* surbaze de *spear* (lanco) kaj pli frue de la anglosaksa lingvo, kaj **ne** rilatas al la vorto spiro el la latinidaj lingvoj, ĉeesta ankaŭ en la vortoj inspiro aŭ spirito.

Simbole, spajroj havas du funkciojn. La unua estas proklami potencon. La spajroj, kiuj iel militece memorigas pri la pintoj de lancoj, donas la impreson de forto.
La dua estas gvidi la rigardon supren al la ĉielo, kaj simbole al la koncepto pri dio. Tiu dua funkcio estas la kaŭzo, kial tiom da spajroj asociiĝas kun religiaj konstruaĵoj. Spajro sur kristana preĝejo aŭ katedralo tamen ofte ne nur estas simbolo de pieco, sed ankoraŭ konsideriĝas simbolo pri la ekonomia prospero de la religia komunumo, kiu posedas la konstruaĵon.

Kiel arkitektura ornamaĵo, spajroj plej ofte troveblas sur kristanaj preĝejoj, kie ili kronas la preĝejan (ofte sonorilan) turon. Se supre de preĝeja spajro troveblas kruco, la preĝejo kutime apartenas al la katolika aŭ alia antaŭ-reformacia kristana eklezio. En la foto pri la religia centro de la Universitato Lancaster sube, unue planiĝis ke ĉiuj tri spajroj supre havu krucon, por rememorigi pri la mortoloko de Jesuo, la monto Golgoto apud Jerusalemo. La kristana centro estas ekumena, kun anglikana/metodista kaj katolika kapeloj, sed fine ankoraŭ aldoniĝis koŝera kuirejo kaj salonoj por kunvenoj de islamanoj, budhanoj, judoj kaj anoj de pliaj religioj; tial fine la tria kruco konvertiĝis al simpla metala pinto, montranta en la ĉielon kaj simboliganta la tiujn anojn de diversaj religioj.

Dum la arkitektura epoko de Gotiko, la kristanaj preĝejoj iĝis ĉiam pli imponaj kaj konsideriĝis "religiaj fortikaĵoj", kaj sekve iĝis kutimo konstrui ilin kun pluraj spajroj.

Nuntempe, la plej larĝa spajro, kiu estas parto de la arkitekturo de alia konstruaĵo, estas la pinto de la nova turo "Q1" en Gold Coast en Kvinslando (Aŭstralio).

Spajroj tamen ankaŭ ekzistas kiel memstaraj strukturoj. Kiam ŝtatanoj de Okcidenta Eŭropo konatiĝis kun la kulturo de la Antikva Egiptio kaj entuziasmiĝis pri ĝi komence de la 19-a jarcento, en multaj urboj de Eŭropo estis starigitaj egiptaj obeliskoj. Kiam originaj obeliskoj povis esti importitaj (ekzemple al Londono aŭ Novjorko, oni tiel faris, sed en aliaj lokoj (ekzemple la Vaŝingtona monumento en la usona ĉefurbo) oni simple konstruis novajn, kaj parte aparte altajn, obeliskojn. Dum la modernismaj movadoj de la 20-a jarcento, oficejaj turdomoj ekestis en ĉiuj grandaj metropoloj de la mondo, kaj multaj el ili kroniĝis per spajro.

## Vidu ankaŭ 
* Kampanilo
* Pinaklo
* Sonorilturo
* Triunua spajro

----

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Neologismoj
Nacia Mar-Parko Fathom Five

La **Nacia Mara Parko Fathom Five**, kiu kovras areon de , estas mara protektita areo en Ontario (Kanado) establita la 20-an de julio 1987, kiu konsistas el pluraj partoj de la duoninsulo kaj multaj insuloj.  La insuloj en la parko inkludas *Flowerpot Island*. La parko situas ĉe la norda pinto de la Duoninsulo Bruce, kiu apartigas la Kartvelan Golfon de la Hurona Lago. La plej proksima setlejo estas Tobermory, kiu estas parto de la Northern Bruce Peninsula municipo. Sude de la parko situas Bruce Peninsula Nacia Parko.

Male al ĝia nomo, ĝi ne estas nacia parko, sed *Nacia Mara Konservada Areo*. Ĝi estas la unua *Nacia Mara Naturprotektejo* estanta establita en Kanado.  La du specoj de naturprotektejoj malsamas en sia protektostatuso kaj eblaj uzoj. La parko estas IUCN Kategorio VI protektita areo  (Protektita areo kun daŭrigebla uzo de naturresursoj; resursa protektareo kun administrado). Ekde 2009, partoj de la parko estis Dark Sky Preserve (lumprotekta areo, *Bruce Peninsula Dark Sky Preserve*). 

La protektita areo administrita fare de Parks Canada ankaŭ inkludas la nuntempe 27 konatajn historiajn vrakojn, kiel ekzemple la *Sorturoj* kaj tri lumturoj (Cove Island, Big Tub kaj Florpoto). Krome vi trovos ĉi tie kolekton da insuloj, sur kies parte krudaj marbordoj loĝas en la akvo tre diversaj estaĵoj. Ekde 2006, la parko, kune kun la *Bruce Peninsula Nacia Parko,* estis administrita de komuna vizitcentro en Tobermory.

La parko estis provizore sur la Kanada Prova Listo.

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Fathom Five National Marine Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc Marin National du Canada Fathom Five (Parcs Canada) 

F
F
Gambaso

**Gambaso** estas programlingvo por Linukso. La projekto startis en 1999. Oni intencias ke ĝi estos programlingvo simila al Visual Basic.

## Eksteraj ligiloj 
* http://new.gambasdoc.org/help/?eo 

Kategorio:BASIC programlingvo
Kola (popolo)

eta|Kola (popolo)
La **popolo Kola** (hispane ankaŭ **Qulla**, **Qolla** aŭ **Coya**) estas indiĝena popolo de Sudameriko. Ili vivas en norda Ĉilio, nordokcidenta Arĝentino kaj suda Bolivio.

En la 10-a ĝis 12-a jarcento ili estis influitaj de la inkaoj kaj transprenis ties kulturon, ties lingvon *keĉua* kaj ties progresintan teknologion. En 16-a jarcento ili devis submetiĝi al la invado de hispanoj, kiuj koloniigis ilin kaj ekspluatis ilin kiel minejo-laboristojn. Tamen ili povis kontraŭstari sian pereon, kaj hodiaŭ ankoraŭ vivas laŭ sia tradicio.

Kiel multaj aliaj indiĝenaj popoloj de Ameriko la Kolaanoj ne konis privatan posedaĵon kaj kolektive prizorgis agrikulturon. Iliaj propraj ritoj parte miksiĝis kun elementoj el kristanismo. Ili ankoraŭ celebras paĉamama-kulton, kvankam tiu pli kaj pli degradiĝas al nura turist-allogaĵo. 

Dum la ekonomia krizo en Arĝentino (1998-2002) anoj el la popolo (*Comunidad Kolla Guaraní* en Orán (Arĝentino)) kiel *piketeroj*  baris stratojn por protesti kontraŭ la mizera situacio.

## Vidu ankaŭ
* Altiplano

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Keĉuoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Argentino
Kategorio:Indianaj etnoj en Ĉilio
Kategorio:Indianaj etnoj en Bolivio
Semslinio

eta|La Semslinio sur mapo el 1792
La **Semslinio** (nederlande: Semslinie) estas la limo inter la nederlandaj provincoj Groningen (speciale la regiono Westerwolde) kaj Drenthe. La tute rekta limo kondukas de la *Huis ter Haar* apud Musselkanaal al Wolfsbarge.
Je la 2-a de marto 1615 la limo estis inaŭgurita kiam la mapo, farita de Johan de la Haye kaj Johan Sems, estis preta.
eta|maldekstra|La Semslinio en 1795

Kategorio:Geografio de Drento
Kategorio:Geografio de Groningo (provinco)
Kategorio:Historio de Groningo (provinco)
Koordinata maŝino

eta|dekstra|280px|Koordinata maŝino kun 6 horizontalaj kaj 5 vertikalaj elektromagnetoj (komprenu: relajsoj). La ankroj estas longaj, ili funkciigas la kontaktan reton. **Koordinata maŝino** estas centra konsistaĵo de la koordinata telefoncentralo.

Teorie tio estas komplika integra relajso-reto, kiu formas koordinatan sistemon. Po unu horizontala kaj vertikala relajsoj determinas koordinaton, tie la kontaktoj faras interligon al la dezirita loko. La historio komenciĝis jam dum invento de la telefoncentralo. Oni metis vertikalajn kuprajn barojn sur horizontalajn kuprajn barojn. Oni traboris ĉiujn kruciĝojn. Se oni metis kupran etan baron en truon, elektra kontakto estiĝis inter horizontala kaj vertikala baroj. Tio estis la mana koordinata maŝino.

En la aŭtomatiĝo la baroj estiĝis relajso-ankroj, la manovron faris elektromagnetoj. La koordinata centralo konsistas el koordinataj maŝinoj, relajsoj, foje iom da elektronikaĵo. Oni produktis diversajn maŝinojn, sed la horizontoj kaj vertikaloj tuj estas rekoneblaj. La maŝina unuo estas ĝenerale 20 vertikaloj kaj 10 horizontaloj. Povas esti interligi la unuojn, krome ankaŭ duonigi, dekonigi, do praktike en la centralo povas formi iu ajn grandecon.

La foto prezentas 5 vertikalojn. La ankro estas longa pipoforma, sub la ankro iom povas vidi la bobenon. La horizontalaj bobenoj grupiĝas duope. La bobenparo uzas komune unusolan ankron, se unu funkcias, la ankro baskulas al la ĝusta bobeno. Dum la baskulo la ankro preparas la kontaktojn en sia horizonta linio. Poste la vertikalo funkcias, la ankro ŝovas la kontaktilojn en sia vertikala linio. Nature elektra kontakto estiĝos nur en la koordinata punkto.

Kategorio:Telekomunikado

Kategorio:Telefono
Jalovec

**Jalovec** povas esti pluraj vilaĝoj en  Slovakio:

*Jalovec (distrikto Liptovský Mikuláš) (vilaĝo situanta en distrikto Liptovský Mikuláš),
*Jalovec (distrikto Prievidza) (vilaĝo situanta en distrikto Prievidza).
Baptisto

**Baptisto** povas havi diversajn signifojn. Plej grave, ĝi povas signifi 

*Iu, kiu baptas, plej fame Johano la Baptisto, kuzo de Jesuo laŭ la Evangelio laŭ Sankta Luko; li baptis Jesuon mem.
*Iu, kiu apartenas al la kristana movado (aŭ konfesio) Baptismo.
Memphis (Tenesio)

200px|eta|dekstre|Loko de la urba teritorio de Memfiso (ruĝe) en la distrikto (konteo) Shelby kaj de la distrikto (verde) en Tenesio.
**Memphis** - en Esperanto **Memfiso** - estas la dua plej granda urbo de la subŝtato Tenesio de Usono. La urbo situas en la pleja sudokcidento de la ŝtato, borde de la riverego Misisipo, kaj estas la administra centro de kantono Shelby. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun . Kompare, en 2004 la urbo havis preskaŭ 672.000 loĝantojn, dum 1&nbsp;239&nbsp;337 homoj loĝis en la metropola regiono de Memfiso. 

Neformala urba nomo estas "The River City" (esperante, "La Rivera Urbo").

## Historio
Memfiso estas unu el la metropoloj de la klasikaj "sudaj ŝtatoj" de Usono, kies farmoj, kiuj aparte kultivis kotonon, kiuj ĝis la Usona Enlanda Milito de la jaroj 1861 ĝis 1865 ekspluatis la laborfortojn de sklavoj perforte altransportitaj el Afriko. La urbo dum la tuta 19-a jarcento estis inter la plej gravaj merkatejoj por kotono. Ankaŭ post la enlanda milito, kies fino signifis finon de la sklaveco en Usono kaj civitanajn rajtojn por la eksaj sklavoj, demandoj de rasa diskriminacio restis gravaj en la urbo. Komence de la jaro 1968 la baptista pastro Martin Luther King venis vivi en la urbo kaj subteni la lukton de la afrikdevenaj civitanoj je maldiskriminacio kaj justaj sociaj ŝancoj. La 4-an de aprilo 1968 li estis murdita per pafo de nekonato, kiam li staris sur hotela balkono.

Ekde la alveno de la unuaj sklavoj el Afriko, la urbo estis centro de muziko, kiu estis tre influita de afrikaj ritmoj kaj estis ebleco por la perfortitoj gajni psikan kontraŭbalancon al la granda premo de sklaveco. Pluraj muzikaj stiloj, interalie la bluso, soulo kaj ankaŭ la rokenrolo, grave evoluis en la urbo. Inter multaj gravaj urbaj muzikistoj de diversaj muzikaj stiloj kaj jardekoj, la sendube plej konata estis Elvis Presley, kies vilao *Graceland* post lia morto iĝis muzeo pri li.

## Vidindaĵoj 
* *Memphis Pyramid*
* Nacia Muzeo pri Civitanaj Rajtoj

## Servoj
* Universitato de Memfiso

## Vidu ankaŭ
* Memfisa bluso

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj retaj paĝoj de la urbo (anglalingvaj)


Kategorio:Urboj de Tenesio
Kategorio:Metropoloj
Nacia flago de la krime-tataroj

eta|200px
La **Flago de la Krime-Tataroj** estas helblua tolo kun la flava emblemo
(la t.n. *tamga* — la familia simbolo ĉe la tjurkaj popoloj) en la maldekstra supra angulo.

La helblua koloro — tradicia ĉe la tjurkaj popoloj — estis uzata jam
en la standardoj de la Krimea Ĥanlando. Al la sama tempo rilatas ankaŭ
la emblemo — *tarak-tamga* (), kiu prezentas
la familian emblemon de la reganta dinastio Geray (legu *Geraj*). Oni opinias, ke
unue tiu simbolo estis uzita de la fondinto de la Krimea Ĥanlando
I Hacı Geray (*Ĥaĝi Geraj la Unua*)).

En la nova historio la flago iĝis aktive uzata post la Februara Revolucio (1917).
La 28-an de junio 1991 tiu flago estis akceptita kiel nacia flago fare
de Qurultay (nacia kongreso de la krime-tataroj).

Krime-Tataroj
Kategorio:Krime-tataroj
Distrikto Böblingen

La **distrikto Böblingen** situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Böblingen. La distrikto estas parto de la distriktaro Stuttgart kaj de la regiona ligo Stuttgart.

La distrikto havas areon de 617 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Ludwigsburg norde, Esslingen plus la eksterdistrikta urbo Stuttgart oriente, Reutlingen sudoriente, Tübingen sude kaj Calw okcidente kaj Enz nordokcidente.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 26 komunumoj, el kiuj 8 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

**Urboj**:
# Böblingen (46.325)
# Herrenberg (31.351)
# Holzgerlingen (12.102)
# Leonberg (45.642)
# Renningen (17.215)
# Sindelfingen (60.790)
# Waldenbuch (8.586)
# Weil der Stadt (19.211)

**Neurbaj komunumoj**:
# Aidlingen (9.125)
# Altdorf (4.485)
# Bondorf (5.836)
# Deckenpfronn (2.945)
# Ehningen (7.843)
# Gärtringen (11.993)
# Gäufelden (9.363)
# Grafenau (6.581)
# Hildrizhausen (3.684)
# Jettingen (7.652)
# Magstadt (8.863)
# Mötzingen (3.575)
# Nufringen (5.301)
# Rutesheim (10.099)
# Schönaich (9.932)
# Steinenbronn (6.068)
# Weil im Schönbuch (10.013)
# Weissach (7.669)

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj) 

Dosiero:Boeblingen oberer-see stadtkirche.jpg|Böblingen
Dosiero:Rathaus-holzgerlingen.jpg|Holzgerlingen
Dosiero:Herrenberg Stiftskirche Turm 060902 P1090223.JPG|Herrenberg
Dosiero:LeonbergMarktplatz.jpg|Leonberg


B
B
Nacia Mar-Parko Saguenay - Sankt-Laŭrenco

eta|maldekstra|Fjordo Saguenay de l'Anse de la Tabatière.
**Saguenay–Saint Lawrence Marine Park** estas mara nacia parko en la kanada provinco Québec. La mara parko situas kie la potenca fjordo de la rivero Saguenay renkontas la riveron Sankta Laŭrenco.

Ĝi estis la unua el la naciaj parkoj de Kanado en Kebekio se temas pri esti flankenlasita por protekti maran medion. Multaj balenoj, inkluzive de granda balgo de belugoj, estas tiritaj al la areo pro la abunda liverado de manĝaĵo kiun la akvoj disponigas.

Ĉiujare, multaj ekoturistoj vizitas la akvojn per la vilaĝo de Tadoussac, situanta ĉe la enfluejo de la Saguenay, por okupiĝi pri baleno-observado.

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Saguenay St. Lawrence Marine Park (Parks Canada) 
*  Retejo de Saguenay St. Lawrence Marine Park
*  Parc marin du Saguenay-Saint-Laurent (Parcs Canada) 
*  Retejo de Parc marin du Saguenay-Saint-Laurent

S
S
Akapulko

**Akapulko** (hispane oficiale **Acapulco de Juárez**) estas urbo kaj grava marhaveno en la ŝtato Guerrero de Meksiko, borde de la Pacifika Oceano. La urbo situas ĉe duoncirkla golfeto. Ĝi estas la plej grava interhalta haveno por ŝipoj survoje inter Panamo kaj San-Francisko, Kalifornio. Laŭ la popolnombrado de la jaro 2010, la urbo mem havis 673,479 civitanojn, dum la administra urba municipo, kiu ankoraŭ inkluzivas plurajn etajn antaŭurbojn, sume havis 789,971 loĝantojn. La turisma ferieja urbo Akapulko estas la plej granda urbo de la ŝtato, multe pli granda ol la ŝtata ĉefurbo Chilpancingo.

## Loĝantaro 
## Fratino-urboj 
*  Manilo, Filipinoj (1969)
*  Sendai, Japanio (1973)
*  Onjuku, Japanio (1978)
*  Netanja, Israelo (1980)
*  Cindao, Ĉinio (1985)
*  Kebeko, Kanado (1986)
*  Napolo, Italio (1986)
*  Beverly Hills, Usono (1988)
*  Cannes, Francio (1998)
*  Panaji, Barato (2002)
*  Ordizia, Hispanio (2007)
*  Soĉi, Rusio (2009)
*  Cuernavaca, Meksiko (2010)
*  Jalto, Ukrainio (2010)
*  Guanajuato, Meksiko (2010)
*  Ha Long, Vjetnamio (2011)
*  Larnaka, Kipro (2011)
*  Bakuo, Azerbajĝano (2011)
*  Boca del Río, Meksiko (2012)
*  Ejlato, Israelo (2012)
*  Kallao, Peruo (2012)
*  Puerto Quetzal, Gvatemalo (2012)
*  Bandar Torkaman, Irano (2012)
*  Sosúa, Dominika Respubliko (2012)

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Meksiko
Kategorio:Havenurboj
Nacia Parko Quttinirpaaq

La **Nacia Parko Quttinirpaaq** () estas, kun areo de 38,000 kvadrataj kilometroj , la plej granda nacia parko en la teritorio de Nunavuto kaj *plej granda* el la naciaj parkoj en Kanado . Ĝi estas la plej norda el ĉiuj parkoj. Ĝia nomo venas de la inuktituta dialekto kaj signifas "supro de la mondo".

En 1988, signifaj partoj de Nord Ellesmere Island estis deklaritaj protektita areo sub la nomo "Ellesmere National Park Reserve"; En 1999 la areo estis nomita "Quttinirpaaq" kaj ĝia fina jura statuso kiel nacia parko venis kun la Canadian National Park Regulation de la 19-an de februaro 2001. Ĝi estas listigita sub la WDPA ID 13396.

## Galerio 

Image:Quttinirtaaq 1 1997-08-05.jpg|Montaro de la Brita Imperio, norde de Fjordo Tanquary
Image:Tanquary Fiord 16 1997-08-05.jpg|Glaĉero Gull en Fjordo Tanquary
Image:Tanquary_Fiord_2_1997-08-05.jpg|Fjordo Tanquary: kunfluejo de riveroj Air Force, Rollrock, kaj Macdonald
Image:Arctic Fox 1997-08-05.jpg|Arkta vulpo(*Alopex lagopus*)
Image:Lepus arcticus 1997-08-04.jpg|Arkta leporo(*Lepidus arcticus *)
Image:Arctic Hare 1997-08-04.jpg|Arkta leporo(*Lepus arcticus*)
Image:Arctic Tern 1997-08-04.jpg|Arkta ŝterno(*Sterna paradisaea*)

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Quttinirpaaq National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Parc national du Canada Quttinirpaaq (Parcs Canada) 

D
D