open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Běstvina

**Běstvina** estas municipo situanta en la distrikto Chrudim, regiono Pardubice en Ĉeĥio, 5 kilometrojn okcidente de la urbeto Seč kaj 4&nbsp;km sude de Třemošnice. Vivas ĉi tie  (). Natursciencistoj konas ĝin pro tie okazantaj ĉiujaraj fakaj renkontiĝoj de la plej sukcesaj solvintoj de regionaj partoj de studentaj biologia kaj ĥemia olimpik-konkursoj.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo estas de jaro 1137.

## Loĝantaro 
## Turismaj interesaĵoj 
### Kastelo Běstvina 
Ĝi kun vasta parko troviĝas sur okcidenta rando de la komunumo. Ĝi estis konstruita en la 17-a jarcento kaj en la unua duono de la 18-a jarcento estis farita nova fronta konstruaĵo. La kastelo estas duetaĝa kun arkadaro. En la ĉefa fronta konstruaĵo estas kastela kapelo al sankta
Adalberto.

### Kapelo al Sankta Johano Nepomuka 
Ĝi situas antaŭ la kastelo. La kapelo estis konstruita laŭ planoj de J. J. Vogler post 1720-a jaro sur horizontala projekciaĵo de seslatera stelo, kiu estas atributo de la sanktulo. Ankaŭ fenestroj en konkavaj vandoj kaj en verto de la tegmento havas formojn de seslateraj steloj. Karakteron de la kapelo kompletigas kilecaj (azenecaj) arkoj de tri portaloj. En interno de la kapelo sur seslatera piedestalo staras ligna statuo de Sankta Johano Nepomuka skulptita fare de Georgo Thény. La kapelo estis dediĉita al Sankta Johano Nepomuka ankoraŭ antaŭ lia oficiala kanonizo en la jaro 1729.

### Monumenta platano (*Platanus hispanica*) 
Ankaŭ ĝi situas antaŭ la kastelo. Cirkonferenco de la arbo estas 550 centimetrojn. La arbo estas protektata de j. 1996.

200px|eta|maldekstra|Memorinda platano en Běstvina

### Preĝejo al sankta Johano Baptisto 
Ĝi kaj tombejo situas sur monteto ĉe sudorienta rando de la vilaĝo. Ĝi estis konstruita en la jaro 1726 fare de la gento de Birkenstein. Ĝia eminenta interna ekipaĵo ekestis en la tempo nelonge post finkonstruo de la preĝejo kaj estis farita pliparte en la skulptejo de majstro Ignaco
Rohrbach en Chrudim.

## Literaturo 
* Muchka I.. - Petříček V.- Neubert L.: Východní Čechy. Eldonis Panorama eldonejo en Prago en j. 1990.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol.- Umělecké památky Čech. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de mikroregiono Železné hory 

*
Kategorio:Municipoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Setlejoj en Suprasazava montetaro
Kategorio:Setlejoj en Fera montaro
Monaĥejo Sankta-Avgin

**Monaĥejo Sankta-Avgin** estas monaĥejo de la Siria Ortodoksa Eklezio de Antioĥio, en Arth, en Svisujo. La frua monaĥejo Sankta Zeno estas ekde 1996 sidejo de ĉefepiskopo de Patriarko-vikariejo de Svislando kaj Aŭstrio (Aŭstrujo).

## Mesoj, kultoj, kursoj 
La kirka centro havas ĥoron kaj faras kursojn, ankaŭ lingvokurson pri aramea lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Pri Siria Ortodoksa Eklezio

Kategorio:Siria Ortodoksa Eklezio
Sankta-Avgin
Kategorio:Kristanismo en Aŭstrio
1670-aj jaroj

La **1670-aj jaroj** estis la oka jardeko de la 17-a jarcento.

## Gravaj okazaĵoj 
### Eŭropo 
* La afero pri la venenoj agitas la kortegon de Versailles kaj kuntrenos la malfavoron de Madame de Montespan.
* En Francio estas kreata kompanio de grenadistoj en la regimentoj de infanterio.
* Svedio faras reformojn en Estonio, kiuj plibonigas la vivon de la popolo, sed malkontentigas la nobelaron.
* Hispanio: enkonduko de la kultivadon de maizo en Asturio kaj Galegio.
* Franca-Nederlanda milito (1672 - 1678), kiun finigas la Traktato de Nijmegen, .

### Afriko 
Fotige, reĝo de Segu, kaj sia armeo de Bambaroj invadas Malion.

## Gravaj personoj 
### Regantoj kaj Ŝtatestroj 
#### Eŭropo 
* Ludoviko la 14-a de Francio (1643 - 1715)
* Frederiko la 3-a de Danio kaj Norvegio 1648 - 1670).
* Kristiano la 5-a de Danio kaj Norvegio (1670 - 1699), filo de Frederiko la 3-a.
* Karlo la 2-a de Anglio, Skotio kaj Irlando (1660 - 1685).
* Karolo la 11-a de Svedio (1660 – 1697).
* Imperiestro Leopoldo la 1-a de Sankta Romia Imperio (1658 – 1705).
* Mikaelo Korybut Wiśniowiecki de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj (Pola-Litova Unio) (1669 - 1673).
* Johano la 3-a Sobieski de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj (1674 - 1696).
* Petro la 2-a de Portugalio (1648 - 1706).
* Aleksej Miĥajloviĉ aŭ Aleksej la 1-a de Rusio (1645 - 1676)
* Fedor Aleksejeviĉ aŭ Teodoro la 3-a de Rusio (1676 - 1682), filo de Aleksej la 1-a.
* Karlo la 2-a de Hispanio (1665 - 1700).
* Frederiko la 1-a de Prusio (1657 - 1713)

#### Azio 
* Aurangzeb de Mogola Imperio (1658 - 1707)
* Imperiestro Kanĝi (康熙, kāng xī) de Ĉinio (1661 - 1722)
* Sĥivâĵî Bhonsla (Maratha Imperio) (1630 - 1680), en la nuna Maharaŝtro.

#### Afriko 
* sultano Rachid de Maroko (1666 - 1672).

## Mortintoj 
* François Vatel, .
* Molière, .
* Charles de Batz-Castelmore, grafo d'Artagnan, 
* John Milton, .
* Baruch Spinoza, .

## Malkovroj 
* Newton kaj Leibniz, nedepende unu de la alia, malkovras la infiniteziman kalkulon.
Bellikon

## Pri la komunumo 
** Bellikon** estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1513 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Bellikon situas ĉe la okcidenta sudokcidenta deklivo alte super la valo de la rivero Reuss 3 kilometrojn norde de la kulmino de Mutschellen-Pasejo. Al Bellikon apartenas ankaŭ la vilaĝo Hausen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur 4,94 km², de kiuj 1,45 km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,46 km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur la kresto de *Heitersberg* je alteco de 787 m s.m., la plej malalta punkto je 500 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bellikon limas en nordo al Remetschwil, en nordoriento al Spreitenbach, en oriento al Bergdietikon, en sudo al Widen, en sudokcidento al Eggenwil, kaj en okcidento al Künten.

## Kastelo Bellikon 
La vidindaĵo, rekonilo kaj blazonsimbolo de la komunumo estas la Kastelo Bellikon, kiu situas en la centro de la vilaĝo meze en vasta parko. La kastelo apartenis en malfrua mezepoko al la patricia familio *Krieg* el Zuriko, kiu konstruigis ĝin meze de la 14-a jarcento. Ek de 1605 la posedantoj ŝaĝis plurfoje kaj komence de la 20-a jarcento la kastelo servis dumtempe kiel kuracejo.

## Trafiko 
Tra Bellikon pasas la kantona ĉefvojo de la kulmino de Mutschellen-Pasejo al Argovio, laŭ kiu vojo cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu konektas la komunumon al la publika trafikreto.

## Ekonomio 
La plej grava labordonanto en Bellikon estas la rehabiliga kliniko de la *Svisa Akcidento-Asekur-Instituto (SUVA)*, kiu ofertas proksimume 200 litojn.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bellikon datiĝas de la 11-a de oktobro 1064 kiel *Pellikon*.

En mezepoko Bellikon estis sub la regado de la Habsburgoj. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, ĝi estis atribuita al la voktejo Rohrdorf de la Grafejo Baden.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo apartenis dum kvin jaroj al la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la hodiaŭa Kantono Argovio, Bellikon estis kunigita kun Hausen kaj fariĝis politika komunumo de la argovia distrikto Baden.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bellikon
* Bellikon en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Bellikon kastelo 080.jpg|Kastelo Bellikon
Dosiero:Bellikon rehabiliga kliniko de SUVA 055.jpg|Rehabiligi kliniko de Suva
Dosiero:Bellikon preghejo 066.jpg|Sankt-Josefo-Preĝejo
Vaĥtang la 2-a de Kartvelio

**Vaĥtang la 2-a de Kartvelio** (m. en 1292) estis reĝo de Kartvelio kaj kun-reganto de  Imeretio de 1289 ĝis 1292.

Vaĥtang estis la plej aĝa filo de la reĝo David Narin, li sukcedis sian kuzon Demetrio la 2-a, ekzekutita de la mongoloj en 1289.

Vaĥtang la 2-a restis lojala al la okupintoj kaj edziĝis en 1289 al Oldjat, junulino el Ilĥano, Abakao. Li partoprenis en la *kapo* de la armeo de kartvelaj helpantoj en la militkampanjo de la mongoloj en Mezoriento.

Kvankam li portas la titolon *Reĝo de Kartvelio*, vere li nur kontrolis la orienton de la lando, ĉar la okcidento estis regata de lia patro, Konstantino la 1-a de Imeretio, kaj Samcĥeo estis kontrolata de la princo Beka la 1-a Jakeli.

Vaĥtang la 2-a forpasis en 1292 sen lasi heredonton kaj sukcedis lin sia kuzo Davido la 6-a, kiu edziĝis lian vidvinon.

Kategorio:Kartvelaj reĝoj
Fliŝo

eta|dekstra|200ra|Fliŝdeponaĵo en la Karpatoj
**Fliŝo** en la geologio nomiĝas variece kunmetita sinsekvo de ofte kalkenhavaj sabloŝtonoj kaj argilŝtonoj, kiuj povas esti intense transformitaj. La vorto fliŝo venas de la svisa nomo "Flysch" por glitema petromaterialo. Fliŝo estas erozia materialo transportita de montaro dum ties ekesto kaj deponita ĉe ties flanko.

## Vidu ankaŭ 
* Alkreskaĵokejlo
* Orogenezo
* Subdukcio

## Literaturo 
* Hohl, Rudolf (Hrg.): *Die Entwicklungsgeschichte der Erde*. 6-a eldono, Werner Dausien Verlag, Hanau 1985, 703 S. ISBN 978-3-768-46526-7
* Richter, Dieter: *Allgemeine Geologie*. 3. Auflage, de Gruyter Verlag, Berlin – New York 1985, 412 S. ISBN 978-3-110-10416-5

Kategorio:Sabloŝtono
Kategorio:Klasta sedimentpetro
Kategorio:Orogenezo
Atlasa muŝkaptulo

[eta|ovoj de *Ficedula speculigera* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **Atlasa muŝkaptulo** *Ficedula speculigera* estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj, unu el la kvar specioj de Nigrablankaj muŝkaptuloj de la okcidenta Palearktiso. Ili estas endemiaj kiel reproduktanta specio de okcidenta Nordafriko.

Ili estis iam konsiderataj kiel raso de la eŭropa Blanknigra muŝkaptulo, kaj kiel tiu estas **birdo nigra supre kaj blanka sube** kun blankaj flugilmakuloj, vostobordoj kaj frunta makulo, sed Sætre *et al.* (2001) rekomendis, ke ĝi estu konsiderata kiel propra specio. Identigo aperas en Etherington kaj Small (2003) kaj van den Berg *et al.* (2006).

## Referencoj 
* Etherington, Graham and Brian Small (2003) Taxonomy and identification of Atlas Flycatcher - a potential British vagrant *Birding World* 16:252-256
* Sætre, G-P., T. Borge and T. Moum (2001) A new bird species? The taxonomic status of 'the Atlas Flycatcher' assessed from DNA sequence analysis. *Ibis* 143:494-497
* van den Berg, Arnoud and the Sound Approach (2006) Phenology and identification of Atlas and Iberian Pied Flycatchers *Dutch Birding* 28(1):1-6

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Generinto

[eta|dekstra|230ra|Patrino kun sia infano en [Madagaskaro.]]
**Gepatro** aŭ **parento** estas la biologia patro aŭ patrino, kies gameto rezultigis la infanon. Plejparto da bestoj (inkluzive de homoj) estas generitaj de du gepatroj. Rilate al homoj, tia rilato povas havi biologian, socian aŭ leĝan signifon. Ekzemple, geedzoj, kiu ne povas generi biologiajn infanojn, povas adopti ilin kaj iĝas "adoptaj gepatroj".

La socia rolo de gepatro, kaj por la homo kaj por multe de la bestoj, estas tiomege pli granda ol la biologia signifo de generinto. Ju pli inteligenta la animalo des pli fortaj kaj profundaj estas la familiaj rilatoj inter generantoj kaj generatoj.

## Havado de infanoj kaj feliĉeco 
En Eŭropo, gepatroj estas ĝenerale pli feliĉaj ol ne-gepatroj. Rilate al virinoj, feliĉeco pliiĝas post la unua infano, sed havado de pliaj infanoj ne estas asociigita kun pliiĝinta bonfarto. Feliĉeco ŝajnas pliiĝi plej multe en la jaro antaŭ kaj post la unua nasko.

## Vidu ankaŭ 
* Adopto
* Bebo
* Gepatrozorgo
* Koncipo
* Mistraktado de infanoj
* Parenco

## Referencoj 
Kategorio:Familio
Ministerio de Eksteraj Aferoj kaj de Kunlaborado (Hispanio)

[eta|300px|[Palaco Sankta Kruco|Palacio de Santa Cruz, sidejo de la Ministerio de Eksteraj Aferoj kaj de Kunlaborado]]
La **Ministerio de Eksteraj Aferoj kaj de Kunlaborado** de Hispanio estas la organismo de la Ĝenerala Administrado de la Ŝtato kiuj okupiĝas pri:

* La planado, gvidado, taksado kaj ekstera politiko de Hispanio. 
* Kunprojekti kaj fortigi la rilatojn de Hispanio kun aliaj ŝtatoj kaj kun la Internaciaj Organizoj. 
* Stimuli la ekonomiajn, kulturajn kaj sciencajn rilatojn de Hispanio. 
* Gvidi la Politikon de Internacia Kunlaborado por la Disvolviĝo. 
* Protekti la hispanajn civitanojn ekstere kaj partopreni en la propono kaj aplikado de la politiko de eksterlandeco.

Ĉi tiu Ministerio en la komencoj en 1714 nomiĝis **Unua Sekretariato de la Ŝtato**. Ekde la 29-a de novembro 1833 ricevis la nomon **Ministerio de la Ŝtato**. En 1938 adoptis la nomon **Ministerio de Eksteraj Aferoj**. En 2004 ricevis la nunan nomon.
 
Por la plenumado de ĝiaj celoj, la Ministerio funkcias kun la apogo de tri Ŝtat-sekretarioj kaj Ŝtata subsekretario, krom la Hispana Agentejo de Internacia Kunlaborado kaj la Instituto Cervantes. La Ministerio havas sian sidejon en la Palaco Sankta Kruco, en Madrido.

## Dependantaj organismoj 
* Instituto Cervantes

## Vidu ankaŭ 
* listo de la ĉefministroj de Hispanio
* Registaro kaj politiko de Hispanio
* Listo de prezidantoj de Hispanio
* Diplomatiaj misioj de Hispanio

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Ministerio de Eksteraj Aferoj kaj de Kunlaborado

Kategorio:Ministerioj de Hispanio
Kategorio:Ministerioj pri eksteraj aferoj
Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda

eta|220ra|dekstra|Ĝenerala aspekto de la ĉefa fasado.
eta|220ra|dekstra|Aspekto de la kupolo ekde la suda flanko.
La **Reĝa Baziliko Sankta Francisko la Granda** ( estas katolika templo kiu troviĝas en Madrido, en la zono konata kiel Kvartalo La Latina, ene de la historia urboparto de tiu ĉi hispana urbo. Ĝi regas la okcidentan vizaĝon de la Placo Sankta Francisko. Ĝi estas parto de la franciskana monaĥejo *Jesuo kaj Maria*, fondata komence de la 13-a jarcento, sur la malaperinta ermitejo dediĉita al Sankta Maria.

La baziliko estis konstruita laŭ novklasika stilo en la dua duono de la 18-a jc. ekde dizajno de Francisco Cabezas, kaj efektivigante ĝin Antonio Pló kaj finita de Francesco Sabatini. La konstruaĵo elstaras pro la kupolo, konsiderata kiel la tria cirkla etaĝo kun pli da diametro de la kristana mondo; pro ĝia majesta interna dekoraciado, laŭ eklektika stilo fine de la 19-a jarcento; kaj ĝia pinakoteko, kiuj havas grandan kolekton de hispana pentrarto de la 17-a ĝis la 19-a jarcentoj, kun pentraĵoj de Zurbarán kaj Goya.

La titolo korespondas al la Pia Agado en la Sanktaj Lokoj de Jerusalemo, memstara organismo dependanta de la Ministerio de Eksteraj Aferoj kaj de Kunlaborado. La 19-a de oktobro 1980 estis deklarata Nacia Monumento, laŭ Reĝa Dekreto.

Kategorio:Bazilikoj en Hispanio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Madrido
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Francisko el Asizo
Rosa Díez

**Rosa María DÍEZ GONZÁLEZ** (n. en Sodupe, Güeñes (Biskajo), la 27-an de majo 1952) estas hispana politikistino.[eta|Rosa Díez en la celebro de la 1-a Datreveno de [Unuiĝo, Progreso kaj Demokratio]]Kunfondintino de la partio Unuiĝo, Progreso kaj Demokratio, nuntempe (2010) ŝi estas la proparolanto kaj sola deputito de tiu partio en la Kongreso de la Deputitoj de Hispanio. Ŝi antaŭe membris en la Partido Socialista Obrero Español ĝis 2007; kadre de tiu partio ŝi estis forua deputito de Biskajo, de la Eŭska Parlamento, konsilanto de la Eŭska Registaro (1991-1997) kaj eŭroparlamentano (1999-2007).

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝo de Rosa Díez 
* Persona blogo de Rosa Díez 

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Eŭskoj
István Kacsó

**KACSÓ István** [kaĉo:] estas rumanuja hungara grafikisto naskita je la 23-a de julio 1952 en Târgu Mureş.

## Premioj, distingoj
*1974: Országos Közlekedési Hivatal afiŝekspozicio, 1-a premio, Kluĵo; 
*1978: Karikatúra kiállítás, 1-a premio, Miercurea Ciuc. 

## Biografio
István Kacsó finis siajn studojn en 977 en la Belarta Altlernejo Ion Andreescu en Kluĵo. Inter 1977–80 li estis desegninstruisto en Korond. Ekde 1984 li vivas en Hungarujo. En 1991 li estis fondintarano de MAMŰ.

## Fonto
*Artportal  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Granda Baĉka Kanalo

dekstra|eta|300px|Foto pri la kanalo
**Granda Baĉka Kanalo,** serbe **Велики бачки канал,** slave **Veliki bački kanal**, estas la plej grava kanalo de Kanalo Danubo-Tiso-Danubo, kiu trairas la tutan Baĉka-n.

## Bazaj informoj 
* longo: 118&nbsp;km
* larĝo: 25 m
* profundo averaĝe: 3 m

Ĝi konstruiĝis sub regado de Francisko la 2-a Jozefo Karlo kaj tial nomiĝis ankaŭ **Franciska Kanalo**. La konstrulaboroj komenciĝis ĉe Bácsföldvár en 1793 laŭ planoj de hungaraj inĝenieroj. Ĝi estis inaŭgurita en 1802. Per konstruo de la kanalo, mallongiĝis la ŝipvojo inter Szeged kaj Pest je 223&nbsp;km.

La kanalo komenciĝas jam el Hungario, sed estas branĉo ankaŭ ĉe la serba landlimo ĉe Bezdan kaj finiĝas ĉe Beĉej. La plej menciindaj komunumoj laŭ la kanalo estas Sombor, Sivac, Crvenka, Kula, Vrbas kaj Srbobran. La kanalo ne havas enfluan riveron, elflua kanalo estas Malgranda Baĉka Kanalo.

La kanalo ne nur mallongigas la akvovojon inter lokoj supre de siaj finpunktoj ĉe Danubo kaj Tiso, sed ankaŭ donis alternativan vojon, kiam en 1999 Danubo estis blokita pro detruo de la pontoj de Novi Sad.

La pureco de la kanalo estas malbona, ĉar industriaj urboj troviĝas sur la bordoj.

eta|La danuba riversistemo kun Tiso

## Historio 
La kanalon en la 18-a jarcento planis fratoj Kiss, kiuj en 1793 ricevis reĝan privilegion konstrui ĝin kaj tiucele fondis la unuan akcian societon de Hungario. Ĉar la privilegion donis Francisko, kiu estis ne nur imperiestro de Aŭstrio, sed ankaŭ reĝo de Hungario, la kanalo ricevis la nomon "Franciska Kanalo". Tiutempe la planata okcidenta finpunkto estis ĉe Baĉki Monoŝtor.

Ĉar la konstruado de la kanalo okazis dum la Napoleonaj Militoj, ne disponeblis armea helpo. Epidemio malhelpis la konstruadon. Por rekapti perditan tempon, fratoj Kiss decidis malpliigi la profundecon de la kanalo, kio endanĝerigis ties efikecon. Tial la societo estis en 1798 submetita al imperiestra protekto; fratoj Kiss estis forigitaj el ĝia estraro.

Ĉar ne nur la konstrukostoj, sed ankaŭ la bontenaj kostoj estis multe pli altaj ol kalkulite, la societo devis en 1825 diskonigi, ke ĝi kolektis deficiton de 1,2 milionoj da guldenoj. Pro tio la ŝtataj instancoj hezitis plu transpreni la administradon de la kanalo post la privilegiaj jaroj; ili faris tion nur provizore, kaj nur tial, ke la profiteco de la proksimaj bienoj intertempe plene dependis de la funkciado de la kanalo. Tamen en la sekvaj jaroj la aferoj pliboniĝis.

La kanalo poste ricevis branĉon al Novi Sad. Ĝi servas precipe al transportado de agrokulturaj produktoj kaj al la akvoregulado de regiono Baĉka.

## Referencoj kaj notoj 
Kategorio:Akvokolekta areo de Danubo
Kategorio:Kanaloj en Serbio
Dániel Bodosi

**BODOSI Dániel** [bodoŝi] estis rumanuja hungara pentristo naskita la 27-an de julio 1913 en Barót kaj mortinta la 3-an de septembro 2006 en Baraolt. 

## Premioj, distingoj
*Ano de Művészek Rudnay Gyula Baráti Emléktársasága. 
*1994 - honorcivitano de sia naskiĝurbo.
 
## Biografio
Dániel Bodosi laboris ekde 1927 kiel lignaĵisto en Sepsiszentgyörgy kaj Braŝovo. Post dek jaroj li havis akcidenton kaj ne plu povis uzi sian dekstran manon. Li ricevis kuraĝigon de Nagy Imre. Inter 1941-44 li estis disĉiplo de Gyula Rudnay en Budapeŝto. En 1944 li revenis en sian naskiĝurbon kaj kreis afiŝojn kaj dekoraciaĵojn por teatroj kaj kulturdomoj. Ekde 1968 li regulece ekspoziciis grupe en distrikto Covasna kaj en aliaj distriktoj.

## Individuaj ekspozicioj
*Baraolt- plurfoje
*Sepsiszentgyörgy - 1973 
*Székelyudvarhely - 1974 
*Uzonkafürdő - 1980 
*Kolozsvár - 1983 - Korunk Galéria 
*Bukarest - 1983 - Kulturdomo Petőfi Sándor.

## Fonto
* Retpaĝo de pentristo 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Zoltán Kászoni

**KÁSZONI Zoltán** [ka'soni] estas rumanuja hungara fiŝbiologo. Li naskiĝis la 22-an de januaro 1928 en Barót.

## Biografio
La mezlernejon li finis en Kluĵo (1948), poste akiris diplomon de inĝeniero pri fiŝbilogio kaj fiŝbredado en Moskvo (1953). Li estis ĉefinĝeniero de entrepreno pri fiŝbredado en Mezőzáh (1953–54), centra komunista partiaktivisto pri nutraĵindustrio (1954–57), ĉefinspektisto pri fiŝado de teritorioj de Erdély kaj Bánát (1957–61), gvidanto de Landa Esplorlaboratorio pri Fiŝbredado (1961–62), direktoro de Landa Scienca Esplorinstituto pri Fiŝado (1961–62), fiŝindustria vicĝeneraldirektoro (1962–65), poste ĝeneraldirektoro (1965–72), ĉefinĝeniero de Centro pri Fiŝado (1972–74), vicprezidanto de la Landa Asocio de Ĉasistoj kaj Sprotfiŝistoj (1974–79), poste samloke ekde 1979 landa sekretario. Li vivas en Hungarujo.

## Memstaraj volumoj
**Haltenyésztés* (1959); 
**Akvarisztika és sporthorgászat* (1963, rumane 1964); 
**Creşterea peştilor* (1966); 
**Cartea tînărului acvarist* (1967); 
**Acvaristica* (1970, hungare kun titolo *Akvarisztika* 1972); 
**Sporthorgászat* (1973); 
**Creşterea peştilor în iazuri şi helesteie* (1974); 
**Acvariu (1976); 
**Pescuitul sportiv* (1981).
**Az a medvés, pisztrángos csodás Erdély*, 2005. 
**Székelyföldi vadászatok'', 2009.

## Fonto
*Romániai Magyar irodalmi Lexikon

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj biologoj
Klasika naŭatla lingvo

eta|200px|dekstra|La Suna Ŝtono.

La ne plu parolata **klasika naŭatla** aŭ **klasika navatla** estis la lingvo de la aztekoj en la pratempa Meksiko. Tiu ĉi formo de la lingvo iom malsamas al la modernaj dialektoj de la naŭatla. La klasika lingvo troviĝas en kursoj en meksikaj universitatoj.

## Skribsistemo kaj sonoj 
La pratempa skribsistemo de la aztekoj estis logograma. La roma 25-litera alfabeto estas:
**&lt;a c ch cu e hu i l m n o p qu t tl tz x y z ā ē ī ō ll h&gt;**

Oni prezentas grafemojn en &lt; &gt; kaj fonemojn en / /. Oni uzas la Internacian Fonetikan Alfabeton por fonemoj. Notoj:
* &lt;c&gt; sonas kiel /s/ antaŭ /e/ aŭ /i/, sed kiel /k/ antaŭ /a/, /o/, aŭ /u/.
* &lt;cu&gt; // inversiĝas al &lt;uc&gt; ĉe la fino de silabo.
* &lt;hu&gt; /w/ inversiĝas al &lt;uh&gt; ĉe la fino de silabo.
* &lt;qu&gt; /k/ uziĝas anstataŭ &lt;c&gt; kiam tiu /k/ troviĝas antaŭ /e/ aŭ /i/.
* &lt;tl&gt; // estas por ne-aztekoj la plej malfacila sono. Oni formas la buŝon por kvazaŭsimultanaj /t/ kaj /l/ kaj blovas aeron ĉe unu flanko de la buŝo.
* &lt;z&gt; /s/ uziĝas anstataŭ &lt;c&gt; kiam tiu /s/ troviĝas antaŭ /a/, /o/, aŭ /u/.
* &lt;ll&gt; sonas duope /ll/.
* &lt;h&gt; uziĝas kiel glota halto //.
* Bonaj vortaroj havas **supersignojn** &lt;ā ē ī ō&gt;, kiuj estas gravaj por ĝusta prononco.

### Vokaloj 
### Konsonantoj 
## Akcento 
La akcento trafas la silabon antaŭ la lasta en multsilabaj vortoj.

## Ekzemploj 

**Cuix ticnequi tiyāz?**
:/kʷiʃ tik'neki 'tiyaːs/
::*Eble vi-volas-ĝin vi-iros?*
:::*Ĉu vi volas iri?*

**Niquihtlani in mā xicchīhuacān.**
:/nikiʔ'tɬani in maː ʃiktʃiː'wakaːn/
::*Mi-petas-ĝin adjunktoro se-nur vi-povus-fari-ĝin.*
:::*Mi petas, ke vi faru ĝin.*

**Timocnīhuān.**
:/timok'niːwaːn/
::*Ni estas viaj amikoj.*

## Bildaro 

Dosiero:The Florentine Codex- Aztec Calendar.tiff|Kodekso Florentina
Dosiero:The Florentine Codex- Aztec Gods I.tiff|Kodekso Florentina
Dosiero:Sacrifice 07 aztec.jpg|Azteka homa oferado
Dosiero:Codex Aubin (BM Am2006,Drg.31219 020).jpg|Kodekso Aŭbina

## Rekomendataj libroj 
* Andrews, James Richard. *Introduction to Classical Nahuatl (Revised Edition).* Usono: University of Oklahoma Press, 2003. 
* Karttunen, Frances. *An Analytical Dictionary of Nahuatl.* Usono: University of Oklahoma Press, 1992.  
* Launey, Michel. *An introduction to classical Nahuatl*. Translated and adapted by Mackay, Christopher. Usono: Cambridge University Press, 2011. 

## Rilataj temoj 
* Majaoj
* Meksiko
Henry Vaughan

**Henry VAUGHAN** (n. la 17-an de aprilo 1622, m. la 23-an de aprilo 1695) estis anglalingva poeto.

## Vivo 
Henry Vaughan naskiĝis en Brecknockshire, Kimrio. Li havis ĝemelan fraton, Thomas, kiu iĝis alkemiisto. En 1638 ili eniris Jesus College (Oksfordo), sed en 1640 Henry forlasis la kolegion por studi juron en Londono.

Post la erupcio de la angla enlanda milito li revenis en Kimrion kie li iĝis sekretario de Kavaliro Marmaduke Lloyd, ĉefa juĝisto de Brecknockshire kaj subtenanto de Karlo la 1-a (Anglio). Post iom da militado, Henry iĝis kuracisto en vilaĝo proksima al Brecon.

Ne post 1646 li edziĝis al Catherine Wise: ili havis kvar idojn. Post ŝia morto li edziĝis al ŝia fratino Elizabeth.

## Verkoj 
Henry Vaughan estis metafizika poeto: la metafizikaj poetoj uzis karambolojn kaj malsimplajn ideokombinojn por esplori filozofajn temojn, kaj aludoj al ĉiutagaj aĵoj ofte enkondukis profundan pensadon. Inter aliaj tiaj poetoj estis John Donne, George Herbert, Richard Crashaw, Andrew Marvell kaj Thomas Traherne.

Li eldonis kvar poemarojn:
* *Poemoj* (1646), kiu enhavis konvenciajn lirikojn kaj tradukon de satiro de Juvenalo
* *Olor Iscanus* (*La Cigno de Rivero Usk*, 1647 sed eldonita nur en 1651), kie multaj poemoj celebris la kamparanan vivon
* *Silex Scintillans* (*La Ekbrilanta Silikŝtono*, 1650; dua pligrandigita eldono 1655), pro kies enhavo li plej famas. La poemaro traktis religiajn temojn kaj ege influiĝis de George Herbert. Henry Vaughan priskribis mistikajn spertojn kvazaŭ ili estis ĉiutagaj aferoj, uzante ĉiutagajn vortojn. Tradukoj de du poemoj aperis en Angla Antologio
* *Thalia Rediviva* (1678), kies enhavo iom pli banalis

Aldone li eldonis plurajn religiajn verkojn kaj tradukojn.

Kategorio:Anglalingvaj poetoj
Kategorio:Kimraj poetoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1622
Thomas Vaughan

**Thomas VAUGHAN** (n. la 17-an de aprilo 1621, m. 1666) estis kimra alkemiisto.

Li estis la ĝemela frato de la poeto Henry Vaughan. Ili naskiĝis en Brecknockshire, Kimrio. En 1638 ili eniris Jesus College (Oksfordo), kie Thomas restis dum la angla enlanda milito. Poste li iĝis pastro en vilaĝo proksima al Brecon, la ĉefurbo de Brecknockshire, sed en 1650 li forpeliĝis pro sia subteno de la reĝa partio.

Li translokiĝis al Londono, kie li loĝis kun sia edzino Rebecca, al kiu li edziĝis en 1651. Tie li faris medicinojn laŭ la rimedoj rekomenditaj de Paracelsus, kvankam li neniam iĝis kuracisto. Li diskutis kemiajn kaj alkemiajn aferojn kun anglaj sciencistoj, kaj eldonis *Anthroposophia Theomagica*, mistikan verkon. Li ankaŭ tradukis *Fama Fraternitatis*, gravan rozkrucan verkon. Kiel alkemiisto li kunlaboris kun sia edzino, kiel ege maloftis tiuepoke.

Kategorio:Alkemiistoj
Kategorio:Kimraj filozofoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1622
Pembroke (Pembrokeshire)

**Pembroke** estas urbo de Pembrokeshire, Kimrio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis iom pli ol  loĝantojn.

Pembroke estis grava haveno de Okcidenta Kimrio dum la mezepoko kaj la tudora epoko. Por defendi ĝin en 1093 konstruiĝis kastelo, kies imponaj restaĵoj ankoraŭ videblas: tie naskiĝis Henriko la 7-a (Anglio). Priorejo fondiĝis dum la 10-a jarcento.

En 1648, dum la angla enlanda milito, Oliver Cromwell sieĝis kaj kaptis la urbon, kie parlamentaj soldatoj, malkontentaj ĉar ili ne ricevis sian salajron, ribelis kaj aniĝis al la reĝa partio.

Norde de Pembroke situas Pembroke Dock, de kie pramŝipoj velas al Irlando.

Kategorio:Urboj de Kimrio
Kategorio:Pembrokeshire
Pembroke Dock

**Pembroke Dock** estas la tria plej granda urbo de Pembrokeshire, Kimrio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis  loĝantojn.

La urbo fondiĝis en 1814 kiel mararmea dokejo. Meze de la 19-a jarcento konstruiĝis kazerno kaj fortikaĵoj. La dokejo fermiĝis en 1926, kaj sekvis multe da senlaboreco ĝis 1931, kiam konstruiĝis flugarmea bazo. Pro tio, la 19-an de aŭgusto 1940 la germanoj bombis la bazon, kaj plurajn semajnojn bruliĝis naftocisternoj. La bazo plejparte fermiĝis en 1957, kaj denove estas multaj senlaboruloj.

Kategorio:Urboj de Kimrio
Kategorio:Pembrokeshire
Anna Falchi

**Anna FALCHI**, naskonome **Anna Kristiina Palomäki** (naskiĝis  en Tampere), estas itala aktorino.

## Biografio 
Anna Falchi, naskita de finna patrino kaj de itala patro, alvenis en Italion kun sia familio en 1978. Ŝia artista kariero komenciĝis en 1989, kiam ŝi finis la 2-a en konkurso de *Miss Italio*. Ŝi partoprenis la filmadon de unua filmo, *Nel continente nero* de Marco Risi, en 1992, kaj ankaŭ de reklama filmo reĝisorita de Federico Fellini.

## Radio kaj televido 
Ekde 2008-2009, ŝi prezentis la programon *Onorevole dj* kun Pierluigi Diaco en radio *RTL 102.5* kaj la televidan elsendon *Buona la prima* kun Ale & Franz.

## Kino 
* 1993 - *Nel continente nero*: *Irene*
* 1993 - *Anni 90 - Parte II*
* 1994 - *S.P.Q.R. 2000 e ½ anni fa*: *Poppea*
* 1994 - *Miracolo italiano*: *Maria*
* 1994 - ''C'è Kim Novak al telefono*: *Kim Novak*
* 1994 - *Dellamorte Dellamore*: *Ŝi*
* 1994 - *L'affaire*: *Mathilda / Angélina*
* 1995 - *Palla di neve*: *Helena*
* 1995 - *Celluloide*: *Maria Michi*
* 1996 - *Giovani e belli*: *Zorilla*
* 1998 - *Paparazzi*: *Ŝi*
* 2000 - *Body Guards - Guardie del corpo*
* 2001 - *Gli occhi dell'amore*
* 2002 - *Operazione Rosmarino*: *Silvia*
* 2005 - *Nessun messaggio in segreteria*: *Sonia*
* 2006 - *Bambini*
* 2008 - *L'allenatore nel pallone 2*
* 2008 - *Un'estate al mare*
* 2009 - *Ce n'è per tutti*
* 2009 - *L'uomo nero*

## Teatro 
* 2000 - *Se devi dire una bugia, dilla grossa*, de Ray Cooney, reĝisoris Pietro Garinei
* 2003 - *La Venexiana*, de Venecia anonimulo de 500-aj jaroj, reĝisoris Fernando Balestra
* 2004 - *A piedi nudi nel parco*, de Neil Simon, reĝisoris Gianluca Guidi
* 2007 - *Notting Hill'', reĝisoris Massimo Natale

## Eksteraj ligiloj 
* ,  Oficiala paĝo 
* Anna Falchi en IMDB 

Kategorio:Italaj aktoroj
Keri Russell

**Keri Lynn RUSSELL** (naskiĝis la 23-an de marto 1976 en *Fountain Valley*, Kalifornio, Usono) estas usona aktorino kaj dancistino. Ŝi aparte konatiĝis per sia rolo en la televida serio *Felicity*.eta|200px|Keri Russell

## Vivo 
Sian televidan karieron la aktorino komencis inter la jaroj 1991 kaj 1993 en la seria elsendo "Nova Mickey Mouse-Klubo", porinfana kaj poradoleskula programo de la "Disney Kanalo". En 1993 tie la pli poste tre konatiĝintaj popmuzikistoj Christina Aguilera, Britney Spears kaj Justin Timberlake estis ŝiaj kolegoj.

Inter la jaroj 1993 kaj 1998 ŝi fojfoje havis rolojn en ne tre konataj televidaj filmoj kaj serioj. Krome ŝi videblis en muzika filmeto pri la kanto *Always* de Bon Jovi. En 1998 ŝi konatiĝis, kiam ŝi en la televida serio *Felicity*, laŭdata de kritikaj ĵurnalistoj, ludis la ĉefan rolon *Felicity Porter* - infanece protektita knabino el provinca urbo, kiu post fino de la mezlernejo translokiĝas al la urbego Novjorko por tie studi, kaj kiu en la urbego devas lukti por atingi memstarecon.

Post kiam la serio finiĝis en 2002, ŝi havis pli malgrandan rolon en la filmo "We Were Soldiers" kun ĉefa aktoro Mel Gibson. Poste ŝi dum du jaroj plene retiriĝis el la filma komerco kaj private translokiĝis al Novjorko. Tie ŝi ekde la jaro 2004 aktoris en urbocentra teatrejo. Ekde la jaro 2005 sekvis pliaj kinejaj filmoj, interalie en la sukcesa filmo *Mission: Impossible 3* kun Tom Cruise.

Februare 2007 ŝi edziniĝis, kaj la 9-an de junio 2007 ŝi naskis filon. Russell kaj Deary divorcis en frua somero de 2013. Ekde 2014, Russell havas en rilato kun kunaktoro en *The Americans*, Matthew Rhys. Ili havas komunan filon, naskiĝintan en 2016.

[eta|Keri Russell dum [premiero de la filmo *Mission: Impossible 3*]]

## Filmografio 
* 1992: "Honey I Blew Up the Kid"
* 1995: "Married with Children"
* 1995: "Clerks: Uncensored" (televida serio)
* 1996: "Malibu Shores" (televida serio)
* 1996: "The Lottery" (televida filmo)
* 1996: "The Babysitter's Seduction" (televida filmo)
* 1997: "When Innocence Is Lost" (televida filmo)
* 1997: "Eight Days a Week"
* 1998: "Felicity" (televida serio)
* 1998: "Dead Man's Curve"
* 2000: "Mad About Mambo"
* 2002: "We Were Soldiers"
* 2005: "The Upside of Anger"
* 2005: "The Magic of Ordinary Days"
* 2005: "Into the West"
* 2006: "Mission: Impossible 3"
* 2006: "Butterfly: A Grimm Love Story"
* 2007: "The Girl in the Park"
* 2007: "August Rush"
* 2007: "Waitress"
* 2007: "Scrubs"
* 2008: "Bedtime Stories"
* 2009: "Wonder Woman"

## Eksteraj ligiloj 
* informa anglalingva retejo pri ŝi

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kastelo Pembroke

eta|300px|dekstra|Kastelo Pembroke
**Kastelo Pembroke** estas kastelo ĉe Pembroke (Pembrokeshire), Kimrio.

La originala ligna kastelo konstruiĝis en 1093, dum normanda invado de Kimrio. En 1193 Vilhelmo Marshal (1-a grafo de Pembroke) akiris la kastelon kaj konstruis ŝtonajn fortikaĵojn. Dum la sekva jarcento estis pluaj aldonaĵoj.

De 1277 al 1295 la kastelo estis grava angla bazo dum la konkero de Kimrio.

En 1457 Henriko la 7-a (Anglio) naskiĝis ĉe la kastelo.

Komence de la angla enlanda milito Pembroke subtenis la anglan parlamenton kontraŭ Karlo la 1-a (Anglio). Tamen en 1648, pro longa nepago de siaj salajroj, la soldatoj bazitaj ĉe Pembroke ribelis kaj subtenis la reĝan partion. Post sepsemajna sieĝo Oliver Cromwell kaptis la kastelon. La ribelantaj oficiroj kondamniĝis pro ŝtatperfido, kaj Cromwell ordonis la malkonstruon de la kastelo, instigante urbanojn for preni ŝtonojn.

La imponaj ruinoj viziteblas.

Kategorio:Kasteloj en Kimrio
Kategorio:Pembrokeshire
Kategorio:Burgoruinoj
Kategorio:Kulturaj heredaĵoj de la 12-a jarcento
Nerses la 3-a la Konstruinto

**Nerses la 3-a la Konstruinto** (armene *Ներսես Գ Շինող* Nerses 3 Ŝinogh) aŭ **Nerses Tajeci** estis  Katolikoso de Armenio de 641 al 661. Li surnomo mem parolas pri liaj realigadoj. Inter la plej konataj konstruaĵoj starigitaj dum lia regado troviĝas Zvartnoco, proksime de  Eĉmiadzin en Armenio.

## Biografio 
Nerses naskiĝis en Iĉĥano en Tajko, provinco de la historia Armenio, kaj sin dediĉis al la militista kariero: Li profesie formiĝis en Konstantinopolo, kaj aniĝis al la imperia armeo. Sed la situacio en Armenio, disigita inter la Bizanca Imperio kaj la Araba Imperio, igis al tiu ilustrita greklingvemulo episkopon de Tajko antaŭ la minacoj de la araboj. Lia aktiveco karakteriziĝis pro la konstruado, kiel en Dvin kie li rekonstruigis la katedralon *Surp Sargis*, Ĥor-Virapo, Varagavanko kaj laŭ kelkaj historiistoj, Banak sed super ĉio Zvartnoco, kie li translokigis dum mallonga periodo sian sidejon. 

Image:Zvartnots2.jpg|Ruinoj de Zvartnoco.
Image:Zvartnots - column capital with Nerses monogram - October 1972.jpg|Sojlo postante la subskribon de Nerses.
Image:Dvin.jpg|Dvin, Katedralo kaj Katolikosa Palaco.

En 645, prezidis koncilion en Dvin, kie estis malakceptita propono de unuiĝo kun la bizancanoj surbaze de monotelismo. Nerses apogas la imperiestron Konstanto la 2-a, en batalo kontraŭ la princo de Armenio Teodoros Reĉtuni, kaj retiriĝis al Konstantinopolo en 653-654. Post reveno al Dvin, li rezidis tie ĝis la jaro 661 kie forpasis; Anastazo la 1-a sukcedis lin.

 

Kategorio:Armenaj katolikosoj
Kategorio:Mortintoj en 661
Tajko

eta|300ra|Tajko inter la posedaĵoj de la Mamikonjan-oj.

En la tekstoj rilate al la historio de Armenio, la nomo **Tajko** ( armene *Տայք* Tayq) estas ofte uzata por la nord-okcidenta regiono de la historia Armenio, hodiaŭ en la nord-oriento de Turkio. En strikta senco, la nomo temas pri unu el ĝiaj provincoj. La ekvivalento en la kartvela estas *Tao* (*ტაო*, por la provinco) kaj *Tao-Klarjeti* (por la regiono).

Tajko estis provinco de la Granda-Armenio kaj estis formata de 8 municipoj: Kogh, Berdats por, Partizac por, Tĉakatk, Boĥa, Vokaghe, Azordac por kaj Arsiac por. Ĝi kovris parton de la nunaj turkaj provincoj Artvin kaj Erzurum.

Kategorio:Geografio de Turkio
Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Historio de Kartvelio
Slavono

**Slavono** — speco de antikva bulgara lingvo kiu estis prilaborita en skriba formo de fratoj Cirilo kaj Metodo en 863 por diservaj bezonoj. Nune estas uzebla en ortodoksisma diservo en Rusio, Belorusio, Ukrainio, Serbio, Bulgario; malofte oni uzis ĝin en katolikisma diservo en Ĉeĥio kaj Kroatio. En landoj kie oni uzis Slavonon, ofte sub influo de naciaj lingvoj aperis variantoj de la lingvo. Nuntempe pli disvastigata estas tiel nomata "sinoda" varianto, kiun uzadas en diservo Rusa Ortodoksa Eklezio.

## Uzado 
En mezepoko Slavono estis vaste uzata en literaturo, scienco, filozofio, sed poste ĝi poiomete estis forpuŝita de naciaj lingvoj, kaj nune lingvo uzatas nur en diservo. Ĉefaj tekstoj estas slavonlingvaj Biblio, diservaj tekstoj kaj preĝoj, biografioj de sanktuloj.

## Skribo kaj gramatikaj trajtoj 
Por skribo en Slavono uzatas cirila alfabeto, sed nuntempe ofte estas uzeblaj ankaŭ modernaj naciaj cirilaj alfabetoj (pro tio, ke nuntempe nur nemultaj konas antikvajn literojn, kiuj ofte havas alian skribmanieron). Malofte uzatas latina alfabeto kaj specifa alfabeto Glagolico.
En slavono ekzistas sistemo de supersignoj, kaj parto de literoj estas uzeblaj kiel ciferoj (en ĉi tiu senco literon oni skribas sub specifa supersigno).

Interpunkcio estas iom alia ol en modernaj lingvoj: ekzemple anstataŭ demandosigno uziĝas punktokomo kiel en la antikva greka, anstataŭ kutima en modernaj lingvoj uzado de punktokomo uziĝas dupunkto. Verboj havas 2 konjugaciojn, futuro, prezenco, kaj 4 specoj de preterito: aoristo, imperfekto, perfekto kaj pluskvamperfekto.
Substantivo havas kvar deklinaciojn laŭ sep kazoj: nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, instrumentalo, prepozitivo kaj vokativo; mola, malmola kaj miksa specoj de deklinacioj (devenas laŭ finaĵoj), havas genron kaj nombron: singularo, dualo kaj pluralo. Adjektivoj havas kurtan kaj plenan formojn kaj deklinaciiĝas laŭ genro, kazo kaj nombro. Pronomoj dividiĝas je 2 grupoj: 1-a deklinaciiĝas laŭ kazoj kaj nombroj, 2-a laŭ kazoj, genroj kaj nombroj (havas molan kaj malmolan formojn). Numeraloj havas deklinacion.

## Prononco 
En Slavono nuntempe uzatas prononcmaniero de rusa lingvo, sed estas ebla pli aŭ malpli forta influo de aliaj naciaj lingvoj; bulgara, serba, ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Cirilaj ciferoj

## Eksterja igiloj 
* slavonlingvaj Biblio (iPhone)
* Slavonlingva Biblio 

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Slava lingvaro
Kategorio:Ortodoksismo
Rigualo

**Rigualo** (latine: **Rivaldus**; kelte: **Riwald**) estis la unua reĝo de Armoriko. 
Li naskiĝis en Dumnonia en la 5-a jarcento. Lia patro estris parton de tiu regiono. Post la morto de sia patro, li devis surtroniĝi sed ĉu pro la invado de la Saksoj, ĉu pro epidemio de pesto, li elmigris kun kelkaj servistoj.

[dekstra|180ra|eta|La regiono de Donumnii en [Anglujo]]
Li albordiĝis ĉe la norda marbordo de Armoriko en la influejo de la rivero Gouët.

[maldekstra|180ra|eta| Ponto de la [Gouët en Sankta Briego]].
Iom supre li trovis romian vojon, arbaron, valeton. La loko taŭgis do por instaliĝi, konstrui domojn kaj kultivi la grundon. Tiu konstruaĵaro fariĝis la ĝermo de la nuna urbo Sankta Briego.

Rigualdo pli kaj pli vastigis sian bienaron ĝis la rivero Gouessant. Kiam li renkontis sian kuzon Briego, li donacis al li parton de sia bieno kaj emeritiĝis en sia kasteleto de Hillion.

Ĉar paŝtis multe da sovaĝaj poneoj en la lando, li malsovaĝigis ilin. La libro , rakontas lian renkonton kun Fragan, kiu vivis apude, ĉirkaŭ 4 kilometrojn oriente (en la nuna loko Ploufragan).

[dekstra|180ra|eta|La [golfeto de Sankta Briego]]
Iun tagon Rigualo kaj Fragan decidis organizi rajdkonkurson. Granda homamaso alvenis sur la strando inter Cesson kaj Hillion por ĉeesti la spektaklon. La plej sperta rajdanto nomiĝis Maël aŭ Maglus, el la teamo de Fragan. Li rapide preterdistancis la aliajn. Guezennec, Jacut, Gwenole kaj Klervi aplaŭdis, kaj ankaŭ Gwen lia edzino. Sed kiam li preskaŭ atingis la celon, la ĉevalo disvojis kaj frapiĝis kontraŭ rokego. La rajdanto estis forĵetita kaj restis senanime. Gwenole alvenis je la korpo de Mael. Li eldiris la preĝojn, kaj Mael resurektis. Ĉu ankaŭ la ĉevalo? La legendo ne diras. Sed Arthur de la Borderie parolas pri la "unua rajdkonkurso en Bretonujo".

Rigual ne havis problemojn kun la Frankoj ĉar li faris omaĝon al la reĝo Clotaire la 1a.

## Referencoj 
Kategorio:Reĝoj
Kategorio:Historio de Francio
Katolikoso de Armenio

[eta|dekstra|250px|[Katedralo de Eĉmiadzin, sidejo de la Patrina Seĝo kaj de la Katolikoso.]]
La **Katolikoso de Armenio** () estas hodiaŭ la Supera Patriarko de la Armena Apostola Eklezio. Tiu vorto venas de la greka  [katholikós], t.&nbsp;e. «universala».

La ĉefepiskopo de Armenio jam portis tiun titolon antaŭ la Koncilio de Kalcedono en 451. Tiu ĉi koncilio, kondamnante la monofizitismon, provokis la unuan skismon en la kristana eklezio kaj de tie la Armena Eklezio sendependiĝis. La Katolikoso de ĉiuj armenoj kiu rezidas en Eĉmiadzin, Armenio, estas konsiderata kiel la plej alta episkopo kaj gvidanto de la apostolaj kristanaj armenoj. Li portas la titolon *Plejalta Patriarko kaj Katolikoso de ĉiuj Armenoj*.

La titolo «katolikoso» estas ankaŭ uzata por la patriarkoj de la aliaj orientaj eklezioj.
Aristarko el Samoso

**Aristarko** aŭ **Aristarĥo** (Greke Ἀρίσταρχος, Arístarĥos; nask. -310, mortis -230) estis helena astronomiisto kaj matematikisto naskita sur la insulo Samoso.
eta|dekstra|260px|La kalkuloj de Aristarko pri la relativaj grandoj de la Suno, Tero kaj Luno, laŭ greka kopio de la deka jarcento.
Li estis unu el la unuaj argumentintoj por tia modelo de la Sunsistemo, kiu metas Sunon, ne Teron, kiel centron de la konata universo. Lin influis la pitagorano Filolao de Krotono, sed, male ol Filolao, li kaj metis Sunon en la mezon kaj la planedojn en ĝustan ordon laŭ ties distanco ekde la Suno. Oni ne akceptis liajn ideojn pri ĉiela ordo, kaj longe regis la tercentraj teorioj de Aristotelo kaj Ptolemeo. La aristarkajn pensojn fine, post preskaŭ 1800 jaroj, sukcese revivigis Koperniko kaj sekve plukonstruis Keplero kaj Neŭtono.

La kratero Aristarko sur Luno estas nomita laŭ Aristarko de Samoso, kiel ankaŭ la asteroido 3999 Aristarko.

Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Viroj
Kategorio:Helenaj astronomoj
Kategorio:Helenaj matematikistoj
Duonkoluma muŝkaptulo

[eta|ovoj de *Ficedula semitorquata* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **Duonkoluma muŝkaptulo**, *Ficedula semitorquata*, estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj, unu el la kvar specioj de Nigrablankaj muŝkaptuloj de Okcidenta Palearkto. Ili reproduktiĝas en la sudorienta angulo de Eŭropo, Mezoriento kaj sudokcidenta Azio. Ili estas migrantaj, kiuj vintras en Afriko. Ĝi estas rara vaganto en okcidenta Eŭropo.

Tiu estas 12-13.5&nbsp;cm longa birdo, intermeza laŭ aspekto inter la Blankakola muŝkaptulo kaj la Blanknigra muŝkaptulo. Ĝi estis ofte klasata kiel subspecio de Blankakola muŝkaptulo.

La reprodukta masklo estas ĉefe **nigra supre kaj blanka sube, kun blanka duonkolumo**, etende pli ol ĉe la Blanknigra muŝkaptulo sed ne ĝis la nuko kiel ĉe la Blankakola muŝkaptulo, granda blanka flugilmakulo, markataj blankaj vostobordoj kaj granda blanka fruntomakulo. Ili havas palgrizan pugon. La beko estas nigra kaj havas la larĝan sed pintakran tipon de dumflugaj insektomanĝantoj. Ili ĉefe manĝas insektojn dumfluge, rare ĉasas raŭpojn inter la foliaro kiel la Blanknigra muŝkaptulo.

Nereproduktaj maskloj, inoj kaj junuloj de Duonkoluma muŝkaptulo havas palbrunan koloron anstataŭ nigran, kaj povas esti malfacile distingeblaj el aliaj muŝkaptuloj de la genro *Ficedula*, ĉefe de la Blankakola muŝkaptulo. Distingilo estas ke la Duonkoluma muŝkaptulo povas montri **plian blankan flugilstrion** pli supre al la ŝultro, sed multaj individuoj ne estas facile separeblaj en naturo.

Duonkolumaj muŝkaptuloj estas birdoj de zonoj de deciduaj arbaroj, ĉefe de kverkoj kaj karpeno, en montaraj areoj. Ili konstruas malferman neston en arbotruo, kie la ino demetas  4-7 ovojn. Ankaŭ la kanto estas intermeza inter la Blankakola muŝkaptulo kaj la Blanknigra muŝkaptulo, kaj konsistas el mallaŭtaj streĉaj fajfoj, sed ankaŭ el kelkaj ritmaj elementoj.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2005, 51688, Ficedula semitorquata, 11a Majo 2006. Preskaŭ Minacata.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Vallès

eta|Vallès 1936-2015.
**Vallès** estas historia teritorio de Katalunio, kiu en la regiona divido de 1936 restis subdividita en la komarkoj de Vallès Occidental kaj Vallès Oriental.

Tiel, Vallès estas natura kaj historia subregiono de la oriento de Katalunio, kiu pro sia amplekso kaj nombro de loĝantoj, sed ne tiom pro gravaj diferencoj, estis dividita en du komarkojn: *Vallès Occidental* kaj *Vallès Oriental*.

La kreo de la juĝaj distriktoj en 1834 dividis unuafoje la regionon ĉirkaŭ du centroj: la juĝa distrikto de Terrassa, kun la municipoj, kiuj poste proksimume formis *Vallès Occidental* en 1936, kaj la juĝa distrikto de Granollers, kun la municipoj, kiuj poste proksimume formis *Vallès Oriental* en 1936.

## Vidu ankaŭ
* Vallès Occidental
* Vallès Oriental
Ebenregiono

**Ebenregiono** nomiĝas pejzaĝotipo, kiu distingiĝas per la manko de iom grandaj altaĵoj. Ĝi kovriĝas per sedimentoj el la juna Mezozoiko (Termezepoko) kaj el la Kenozoiko (Ternovepoko), kiuj estas proksimume horizontale deponitaj.

Plej ofte ebenregiono ekestas en regiono antaŭe inundita aŭ en areo de sekiĝinta malprofundlago aŭ marĉo. Ankaŭ interne de kontinentaj ebenregionoj povas ekesti kiel fluva sedimentbaseno. 

Ebenregionoj, kiuj situas super certa alteco en la montaro, nomiĝas altebeno.

## Vidu ankaŭ 
* Basebeno
* Aluvia grundo
* Inundregiono

Kategorio:Geografiaj nocioj
Kategorio:Geomorfologio
Blankakola muŝkaptulo

[eta|ovoj de *Ficedula albicollis* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **Blankakola muŝkaptulo**, * Ficedula albicollis*, estas malgranda paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj, unu el la kvar specioj de Nigrablankaj muŝkaptuloj de Okcidenta Palearkto. Ili reproduktiĝas en sudorienta Eŭropo (izolataj populacioj en la insuloj de Gotlando kaj Elando en la Balta Maro, kaj sudokcidenta Azio. Ili estas migrantaj, kiuj vintras ĉefe en subsahara Afriko. Ĝi estas rara vaganto en okcidenta Eŭropo.

## Priskribo 
Tiu estas 12-13.5 cm longa birdo. La reprodukta masklo estas ĉefe nigra supre kaj blanka sube, kun tre klare videbla entera kolumo, granda flugilmakulo, nigra vosto (kvankam kelkaj maskloj havas blankajn vostobordojn) kaj pli granda frunta blanka makulo ol la Blanknigra muŝkaptulo. La blanka kolumo estas la ĉefa distingilo de la specio kaj ĝi nomigas ĝin kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *albicollis* sugnifas precize "kun blanka kolumo". Ĝi havas blankan pugon. La beko estas nigra kaj havas la larĝan sed pintoforman tipon de dumflugaj insektomanĝantoj. Krom kapti insektojn dumfluge, tiu specio ĉasas raŭpojn inter la kverkofoliaro, kaj manĝas ankaŭ berojn.

Nereproduktaj maskloj, inoj kaj junuloj havas helbrunan koloron anstataŭ nigran, kaj povas esti tre malfacile distingeblaj el aliaj muŝkaptuloj de la genro *Fidecula*, ĉefe de la Blanknigra muŝkaptulo kaj de la Duonkoluma muŝkaptulo, kun kiuj tiu specio hibridiĝas je ioma etendo (Veen et al. 2001).

Ioli estas birdoj de deciduaj arbaroj, parkoj kaj ĝardenoj, kun prefero por malnovaj arboj kun kavaĵoj taŭgaj por nestumado. Ili konstruas malferman neston en arbotruo, aŭ manfarataj nestoskatoloj. Kutime la ino demetas 5-7 ovojn. La kanto estas mallaŭtaj streĉaj fajfoj, tre malsimile al la Blanknigra muŝkaptulo, kiu povas imiti la kanton de la Blankakola muŝkaptulo en simpatriaj populacioj (Haavie et al. 2004).

meza|eta|La kanto de masklo registrita en Slovakio

## Referencoj 
* IUCN2006, **BirdLife International**, 2004, 51687, Ficedula albicollis, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

* **Veen T.**, Borge T., Griffith S.C., Saetre G.P., Bures S., Gustafsson L. & Sheldon B.C. (2001) Hybridization and adaptive mate choice in flycatchers. Nature, 411, 45-50.

* **J. Haavie**, T. Borge, S. Bures, L. Z. Garamszegi, H. M. Lampe, J. Moreno, A. Qvarnström, J. Török, G.-P. Sætre (2004) Flycatcher song in allopatry and sympatry - convergence, divergence and reinforcement. Journal of Evolutionary Biology 17 (2), 227–237.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko