Constitutio Criminalis Carolina

eta
La **Constitutio Criminalis Carolina** (ankaŭ konata kiel **Lex Carolina**) estas korpo de leĝoj de la Sankta Romia Imperio aprobita en 1532 dum la regado de Karlo la 5-a, de kiu ĝi prenas sian nomon. Ĝi estas konsiderata la unua korpuso de germana kriminala juro. En la germana estis nomita *Halsgerichtsordnung Karls V*.

## Historio 
Ĝi estis bazita sur la *Halsgerichtsordnung* de Bamberg (ankaŭ konata kiel la *Bambergensis*), verkita de Johann Freiherr von Schwarzenberg en 1507, kiu revenis al la humanisma skolo de romia juro.

La *Lex Carolina* estis redaktita en 1530 en la Dieto de Aŭgsburgo kaj estis ratifita du jarojn poste en la Dieto de Regensburgo. Malgraŭ sia nomo, ĝi dediĉas pli grandan parton al civila juro ol al kriminala juro. Sub la *Constitutio Carolina Criminalis*, agoj kiel murdo, hommortigo, rabado, brulvundigo, samseksemo estis konsiderataj kriminalaj. Konkrete, *Lex Carolina* specifis, ke kulpuloj pro damaĝo per sorĉado devas esti ekzekutitaj ĉe la ŝtiparo, metante la bazojn por la amasaj kontraŭsorĉaj procesoj okazigitaj inter 1580 kaj 1680. Ĝi ankaŭ konstituis la juran bazon de torturo por la akirado de konfesoj.

## Celoj kaj graveco 
La celo de la *Lex Carolina* estis unuigi la juran sistemon de la Imperio, kaj tiel ĉesigi la lokan kriminalan jurisdikcion, kiu ĝis tiam variis hazarde inter la diversaj ŝtatoj de la imperio. La *Lex Carolina* atingis tion malgraŭ apartiga klaŭzo, per kiu la *Carolina* havis nur duarangan gravecon post la specifaj leĝoj de la imperiaj ŝtatoj. Ĉi tiu apartiga klaŭzo estis necesa por certigi la aprobon de la imperiaj ŝtatoj, kiuj volis konservi siajn proprajn juĝajn kaj leĝdonajn potencojn. Tamen, la apartigo-klaŭzo ne malhelpis la unuiĝon de la jura sistemo de la *Lex Carolina* kaj ĝia reforma efiko en kriminala juro estis nediskutebla.

La *Constitutio Criminalis Carolina* lasis spuron sur la rajto esti prenita kiel la fonto de la itala Inkvizicio. Male al la antaŭaj krimaj leĝoj, kiuj nur aplikiĝis post la akuzo de la viktimo de krimo, sen la eblo, ke la tribunaloj esploru sin memstare. La inkvizicio donis al la kortumo la okazon ekzameni kazon je ilia peto kaj trovi juĝon bazitan nur sur faktoj, sen esti limigita de la interesoj de la partioj. Gravan komenton prie skribis la germana juristo Johann Paul Kress.

## Literaturo 
* Klaus Geppert: *Die Peinliche Halsgerichtsordnung Karls V. (die „Carolina“)*. En: *Juristische Ausbildung* (JURA) 2015, S. 143–153.
* Elmar Geus: *Mörder, Diebe, Räuber. Historische Betrachtung des deutschen Strafrechts von der Carolina bis zum Reichsstrafgesetzbuch.* Scrîpvaz-Verlag Krauskopf, Berlin 2002, ISBN 3-931278-14-X (*Spektrum Kulturwissenschaften* 6; zugleich: Frankfurt (Oder), Europa-Univ., distertacio, 2001: *Strafrechtsreformen von der Carolina bis zum Reichsstrafgesetzbuch.*).
* Harald Maihold: *“auß lieb der gerechtigkeyt vnd umb gemeynes nutz willen” – Die Constitutio Criminalis Carolina von 1532.* En: *ius.full.* 2006, ISSN 1660-3427. p. 76–86.
* Julius Friedrich Malblank: *Geschichte der peinlichen Gerichtsordnung von Kaiser Karl V.* Grattenauer, Nürnberg 1782 (Nachdruck: Keip, Holdbach 1998, ISBN 3-8051-0418-9).
* Klaus-Peter Schroeder: *Vom Sachsenspiegel zum Grundgesetz. Eine deutsche Rechtsgeschichte in Lebensbildern.* Beck, München 2001, ISBN 3-406-47536-1.

Kategorio:Historio de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Germania juro
Kategorio:Akuzitaj sorĉistinoj
Kategorio:1530