open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Nixon

**Richard Milhous NIXON**  (naskiĝis la 9-an de januaro 1913, en Yorba Linda, Kalifornio, mortis, 81-jaraĝa, la 22-an de aprilo 1994 en Novjorko) estis la tridek-sepa prezidanto de Usono. Li estis membro de la Respublikana Partio. Nixon estas la sola homo, kiu demisiis de la prezidenta ofico. Li ankaŭ estas la sola homo, kiu elektiĝis kaj dufoje prezidanto, kaj dufoje vic-prezidanto.

Nixon estis kvakero. Li mezuris 180 cm kaj pezis 82 kg. Lia edzino estis Thelma Catherine "Pat" Ryan, kaj la paro havis du filinojn. Lia pli juna filino Julie edziniĝis kun David Eisenhower, nepo de la usona prezidanto Dwight D. Eisenhower.

Nixon estis advokato. Dum la Dua Mondmilito li servis en la usona mararmeo. Nixon elektiĝis en 1946 al la usona Domo de Reprezentantoj, kaj en 1950 al la Senato. En 1952 kaj 1956 li elektiĝis vic-prezidanto sub Dwight Eisenhower. En 1960 li perdis la prezidantan elekton kontraŭ John F. Kennedy. En 1962 li perdis la Kalifornian ŝtatestran elekton. Tamen, Nixon gajnis la prezidantajn elektojn en 1968 kaj 1972.

Dum lia prezidanteco (1969-1974) okazis;
* 1969- Surluniĝo de usonaj astronaŭtoj - la 2-an de julio
* 1972- Novaj usonaj rilatoj kun Ĉinio
* 1972- Traktato de *SALT* (Negocadoj pri Strategia Armila Limigo) kun Sovetio
* 1972- *Watergate* - Invado de la estrejo de la Demokrata Partio
* 1973- Batalĉeso en Vjetnamio
* 1974- Formala akuzo de Nixon- por lia obstrukcado de justico- li demisiis la 9-an de aŭgusto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala biografio laŭ la Blanka Domo 
* http://www.nixonfoundation.org fondaĵo Richard Nixon - lia librejo kaj naskiĝdomo]
* la sonbendoj el la Blanka Domo pri Richard Nixon aŭskulteblaj rete 
* retejo *watergate.info* pri la samnoma skandalo

Dosiero:Elvis-nixon.jpg|Nixon kaj Elvis Presley en 1970

Kategorio:Vicprezidantoj de Usono
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj kvakeroj
Kategorio:Usonaj konservativuloj
Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time
Ŝario

La **Ŝario** () estas kolekto de sanktaj tekstoj, kiuj reprezentas la kondutregularon kaj religian juron de islamo. La ŝario devenas de la Korano kaj de la islama tradicio. Popolo en multaj landoj rigardas ŝarion kiel
sanigo kontraŭ la diboĉaj registaroj en siaj landoj, kiuj ŝajne fidas en modernismo, ne islamo.

## Priskribo 
altdekstre=1.35|eta|maldekstra|La uzado de Ŝario en la diversaj landoj:

Kelkaj islamaj regnoj aplikas ŝarion nur pri civila juro, ekzemple pri geedziĝo kaj divorco. Aliaj ankaŭ pri krima juro. Nordaj federacieroj de Niĝerio adoptis version de ŝario por krima kodo. La konfliktoj pri homaj rajtoj, kiel intencita ŝtonumo de geadultintoj, levas diskutegon en la lando kaj internaciajn protestojn.

Tuta efiko de ŝario estas unu el la celoj de islamismo.

Ŝario naskiĝis en la araba imperio kaj permesas la fortranĉon de mano de ŝtelisto, malpermesas uzuron, malpermesas forlasi sian islaman religion (kazo de *apostato*), mortpunas adulton, punas gravedecon ekstere de geedzeco, kaj dum poligamio estas permesata, poliandrio ne estas.

La atesto de la kunuloj de Muhammad, kiel ĝi estis paŝata tra ĉenoj de fidindaj rakontistoj (*isnad*), estis la bazo de disvolviĝinta islama tradicio. El la tradicioj (*hadito*) de la vivo de Muhammad kaj de liaj kunuloj eliras la islama vivmaniero (*sunao*), la kondutregularo (*ŝario*) kiun ĝi postulas kaj la jurfilozofio (*fikho*) laŭ kiu islamaj komunumoj estu regulataj.
[eta|dekstra|350ra|[Islama ŝtato|Islamaj ŝtatoj (malhel-verde), ŝtatoj kie Islamo estas la oficiala religio (hel-verde), laikaj ŝtatoj (blue) kaj aliaj (oranĝe), inter la landoj kun la islamana majoritato (plimulto).]]

## En Esperanto 
Laŭ la maroka filozofo Ali Benmakhlouf, ŝario en la origino ne estis fiksita kodo. Ĝi estas spirita fonto orientita per etiko por limigi misuzon de politika povo. En la artikolo "Kio ne estas ŝario" li ekzamenas kiel ŝario transformiĝis al leĝo.

La revuo "Kuriero" de Unesko dediĉis sian numeron n-ro 1 de januaro-marto 2019 al la temo de indiĝenaj lingvoj okaze de la proklamo de 2019 kiel Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj. Iom for de tiu kadro la artikolo *Pri homaj rajtoj, la sekulara ŝtato kaj ŝario hodiaŭ*, nome Intervjuo de Shiraz Sidhva al Abdullahi Ahmed An-Na’im, temas pri la aktuala stato de la homaj rajtoj kaj ties rilato al ŝario. An-Na’im asertas, ke la stato de la homaj rajtoj en la mondo dependas de la ŝtatoj, de la surlokaj socioj. Tiudirekte An-Na’im defendas la neceson de sekulara ŝtato por establi koncepton de ŝario pli kongrua kun la libereco de la reala Islamo.

## Vidu ankaŭ 
* Islamaj terminoj
* Islama ŝtato

## Eksteraj ligiloj 
 Jura tabelo de  Korano, de Sami A. Aldeeb Abu-Sahlieh.

 Retadreso de UNAA pri ŝario en muzulmanaj landoj  – Unuiĝintaj Nacioj.

## Referencoj 

Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Fontoj de juro
Kategorio:Juraj sistemoj
Kategorio:Islama terminaro
Evangelio de Signoj

La **Evangelio de Signoj** estas la supozita greka fonto de la Evangelio de Johano, verkite 20 jaroj antaŭe, ĉirkaŭ 70 p.K.

## Vidu ankaŭ
* Q-Evangelio

## Eksteraj ligiloj 
La teksto en Esperanto

Kategorio:Nova Testamento
Sankta Tereza

**Sankta Tereza** estas nomo de pluraj katolikaj sanktulinoj: 
* Sankta Tereza de Leono (1080-1130)
* Sankta Tereza de Portugalo (1181-1250)
* Sankta Tereza de Avila (1515 -1582)
* Sankta Tereza de Lisieux (1873-1897)

## Vidu ankaŭ 
* Sankta Patrino Teresa (1910-1997)

* Tereza, virina nomo
Sanscienco

**Sanscienco** estas fako de aplikata scienco, kiu pristudas homan kaj bestan sanon. La studo profitas de la konoj el biologio, kemio, fiziko, psikologio kaj socia scienco.

**Medicino**
:Flegado
:Kuracado
:Veterinara medicino

**Farmakologio
:Homeopatio

**Dietiko**
:Dieto (nutrado)

**Pediatrio**
:Endokrinologio

**Terapio**
:Kemioterapio
:Korpopsikoterapio
:Psikoterapio
:Radioterapio

**Ostologio**
:Fizioterapio

**Toksologio**
:Drogo
:Ibogao
:Psikoaktiva drogo

**Malsano**
::Homaj malsanoj
:::Aidoso - Alzheimer-malsano - Artrito - Kancero - Lepro - Sasoso - Trisomeco

**Homa anatomio**
:Homa korpo

**Handikapeco**
:Denaskaj misformaĵoj
:Disleksio
:Paralizo
:Rulseĝo
:Blindeco
:Surdeco

**Aliaj'''
* Kuracplantoj
* Oligoelemento
* Vitamino

## Vidu ankaŭ 
* Fasto


Kategorio:Sanservo
Symbolum Apostolorum

La ***Symbolum Apostolorum*** (**Apostola Kredo** aŭ la **Apostola Kredo-Konfeso**) estas kredokonfeso uzata en la kristana okcidento. Ĝi evoluis inter la 1-a jarcento al la 6-a.
Ĝi estis starigita kiel la kredo, kiun kristano konfesis antaŭ bapto. Sed kiel oficiala kredo, ĝi estas tro nepreciza, kion montris la herezoj de la 6-a jarcento. Do kiel oficiala kredo, ĝi estis anstataŭigita de la Kredo Nicea.

La unua teksto de tiu kredo estas komento pri ĝi de Rufino el Aquileia de la komenco de la 5.a jarcento. La nuna formulado, dirata *galikana*, troviĝas, preskaŭ integra, ĉe sankta Cezario el Arles.

## Latina origino 

Credo in Deum Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae. Et in Iesum
Christum, Filium eius unicum, Dominum nostrum, qui conceptus est de Spiritu
Sancto, natus ex Maria Virgine, passus sub Pontio Pilato, crucifixus,
mortuus, et sepultus, descendit ad infernos, tertia die resurrexit a
mortuis, ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis, inde
venturus est iudicare vivos et mortuos. Credo in Spiritum Sanctum, sanctam
Ecclesiam catholicam, sanctorum communionem, remissionem peccatorum, carnis
resurrectionem et vitam aeternam. Amen.

## Esperanto 
## Referencoj 
## Fontoj 
* IKUE kaj KELI: *Adoru, Ekumena Diserva Libro.* eldonita de IKUE kaj KELI, Eldonejo Ponto / Ponto-Verlag, 2001. 1472 p. ISBN 3-9803793-5-3

## Vidu ankaŭ 
* Kredokonfeso nicea-konstantinopola
* Nicea Kredo
* Preĝoj
* Rozario

Kategorio:Kristanismo
Salve Regina

La *Salve Regina* (Saluton Reĝino) estas preĝo de la rozario:

En la latina lingvo:

Salve, Regina, Mater misericordiae! vita, dulcedo, et spes nostra,
salve. Ad te clamamus, exules filii Evae. Ad te suspiramus, gementes, et
flentes, in hac lacrimarum valle. Eia ergo, advocata nostra, illos tuos
misericordes oculos ad nos converte. Et Jesum, benedictum fructum ventris
tui, nobis post hoc exilium ostende. O clemens, O pia, O dulcis Virgo
Maria! Amen.

En Esperanto:

:Saluton, Reĝino, Patrino de kompato! Vivo, dolĉeco kaj espero nia,
:saluton. Al vi ni krias, ekzilitaj filoj de Eva. Al vi ni suspiras,
:ĝemante kaj plorante en ĉi tiu valo de larmoj. Ek, tial, rekomendanto
:nia, tiujn viajn okulojn de kompato al ni turnu. Kaj Jesuon, benitan
:frukton de ventro via, al ni post ĉi tiu ekzilo montru. Ho milda, ho pia,
:ho dolĉa Virgulino Maria! Amen.

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Kristanaj himnoj
Kategorio:Latinaj himnoj
Kategorio:Mariologio
Historio de Pekino

**Pekino**, la ĉefurbo de la Ĉina Popola Respubliko, situas ĉe la norda fino de la Nord-Ĉinia Ebenaĵo kaj estas ĉirkaŭita de montoj en la tri flankoj norda, orienta kaj okcidenta. Sude de ĝi sterniĝas vasta ebenaĵo kaj sud-oriente, je 160 kilometroj for de ĝi, etendiĝas la vasta Bohaj-maro. Ĝi havas areon de pli ol 16,800 kvadrataj kilometroj, el kiu 62% kovriĝas de montregiono, kaj pli ol naŭ milionojn da loĝantoj.

Pekino havas kontinentan klimaton de la norda mezvarma zono. Ĝiaj kvar sezonoj klare distingiĝas. La printempo estas mallonga kaj ventoriĉa, la somero pluvabunda, la aŭtuno kun serenaj kaj varmetaj tagoj estas la plej agrabla sezono, kaj en la vintro iom longa malofte videblas neĝo.

Promenante en Pekino, oni sentas sin kvazaŭ en longa historia koridoro.

La malkovro de la restadejo en Ĝoŭkoŭdjan sudokcidente de Pekino pruvis, ke antaŭ 500,000 jaroj tie jam vivis Pekin-homoj irantaj per la piedoj kaj ili povis fari instrumentojn el ŝtono kaj uzi fajron. Kaj tie loĝis ankaŭ la montsupraj kavernuloj antaŭ ĉ. 18,000 jaroj. Antaŭ 3,000 jaroj apud la pramejo de Jongding-rivero jam aperis loĝpunktoj kaj citadeloj, inter kiuj troviĝis Ĝjiceng -- la ĉefurbo de Jan-regno en Ĝoŭ-dinastio, kiu estis la plej frua nomo de Pekino. Oni ankaŭ nomas Pekinon "Janĝing" ĝuste pro tio.

En la komenco de la deka jarcento la ĉjidan-oj en la ĉina Nordoriento aneksis grandan teron inkluzive Pekinon kaj fondis Ljaŭ-dinastion. Ili prenis Pekinon kiel sian vicĉefurbon. En 1125 p. K. la njuĝen-oj renversis Ljaŭ-dinastion kaj fondis Ĝin-dinastion. En 1153 la dinastio prenis Pekinon kiel sian ĉefurbon kaj nomis ĝin Ĝongdu. La tiama Ĝongdu situis ĉe la nuna Gŭang'anmen, sudokcidenta parto de Pekino. En 1215 la ĉinaj mongoloj renversis la dinastiojn Ĝin kaj Suda Song kaj starigis Jŭan-dinastion. En 1271 ili komencis konstrui ĉefurbon surbaze de la provizora palaco (la nuna Bejhaj-parko) en Ĝongdu de Ĝin-dinastio ĉe la sudokcidenta parto de la nuna Pekino laŭ nova kompleta projekto kaj nomis ĝin Dadu. La urbo Dadu kun ordaj stratoj kaj grandiozaj palacoj havis 500,000 loĝantojn. Post pli ol 90 jaroj Ming-dinastio renversis Jŭan. Komence ĝi prenis Nankinon kiel sian ĉefurbon. En la komenco de la 15-a jarcento la imperiestro Ĉengzu de Ming-dinastio decidis transloki la ĉefurbon de Nankino al Pekino kaj konstruigis palacon laŭ nova projekto, t.e. la Imperiestran Palacon. En la mezo de la 17-a jarcento, kiam Ĉing-dinastio okupis Pekinon, ankaŭ ĝi prenis la urbon kiel sian ĉefurbon. Danke al konstruado kaj plivastigo de la du dinastioj al la palacoj kaj ĝardenoj, Pekino fariĝis tre fama en la mondo.

Pekino liberiĝis la 31-an de januaro 1949 kaj fariĝis ĉefurbo de la Ĉina Popola Respubliko la 1-an de oktobro samjare.

Dum la pasintaj pli ol 30 jaroj multe progresis en Pekino la agrikulturo, industrio, kulturo, scienco, edukado, higieno, korpokulturo kaj aliaj aferoj. La urbo senĉese grandiĝis kaj la plank-areo de la nove konstruitaj domoj estas pli ol 80,000,000 kvadrataj metroj, 4-oble kiom tiu en la malnova Pekino.

Kategorio:Pekino
Pekino
Premio Ludo de la Jaro

La **Premio Ludo de la Jaro** (,  [ˈʃpiːl dəs ˈjaːʁəs]) estas la germana premio por tabulludoj kiu estas aljuĝita ĉiujare. La premio estas distribuita ekde 1979 kun la celo agnoski plejbonecon en dezajno de tabulludoj kaj reklami kvalitajn tabulludojn, specife en la germana merkato .

Verŝajne tiu estas eble la plej grava tabulluda premio.

Spiel *des Jahres-* nomumo povas pliigi la vendon de ludo de la ordinara vendokvanto de proksimume 500-3,000 ĝis 10,000 ekzempleroj, sed la gajninto povos vendi tiom multe kiom 500,000 ekzemplerojn .

## Kriterioj 
La premio estas aljuĝita de grupo de juĝistoj el Germanio, Svislando kaj Aŭstrio, kiuj ekzamenas tabulludojn dum la antaŭa jaro por aljuĝado de la premio. La ludoj nomumitaj por la premio estas "familiaj ludoj ". Militludoj, rolludoj, kolekteblaj kartoj kaj aliaj ludoj kun alta konkurencivo ne estas inkluזןהitaj kiel kandidatoj por la premio.

Ekde 1989 ekzistas aparta premio por tabulludoj por infanoj.

En pluraj kazoj, la ĵurio elektis aljuĝi aldonan specialan premion al pli komplikaj ludoj, kiel la ludo Agricola, kiu gajnis la premion en 2008. En 2011, speciala premio por pli komplikaj ludoj iĝis sia propra kategorio, kaj estas nomita "Kennerspiel des Jahres" aŭ "Ludo-Premio por Ekspertoj".

La kriterioj laŭ kiuj la premio estis elektita:

* La ideo malantaŭ la ludo (originaleco, ludebleco kaj socia aŭ eduka valoro)
* La strukturo de la reguloj de la ludo (klareco kaj strukturo)
* Montraĵo (skatolo, ludpecoj, regullibro)
* Dezajno (funkcieco kaj formo)

## Listo de gajnintoj 
Jen listo de premiaj gajnantoj:

* 2013 Hanabi
* 2012 Kingdom Builder
* 2011 Qwirkle
* 2010 Dixit
* 2009 Dominion
* 2008 Keltis
* 2007 Zooloretto
* 2006 Thurn und Taxis
* 2005 Niagara
* 2004 Zug um Zug
* 2003 Der Palast von Alhambra
* 2002 Villa Paletti
* 2001 Carcassonne (ludo)
* 2000 Torres
* 1999 Tikal
* 1998 Elfenland
* 1997 Mississippi Queen
* 1996 El Grande
* 1995 Koloniantoj de Katan
* 1994 Manhattan
* 1993 Call My Bluff
* 1992 Um Reifenbreite
* 1991 Drunter und Druber
* 1990 Adel Verpflichtet
* 1989 Cafe International
* 1988 Barbarossa
* 1987 Auf Achse
* 1986 Heimlich und Co.
* 1985 Sherlock Holmes Consulting Detective
* 1984 Dampfross
* 1983 Scotland Yard
* 1982 Enchanted Forest
* 1981 Focus
* 1980 Rummikub
* 1979 Hase und Igel

## Referencoj 
Kategorio:Tabulludoj
Kategorio:Premioj
Johano la Evangeliisto

**Sankta Johano la Evangeliisto** (, hebree יוחנן, ĉ. 3 al 101), tradicie konsiderata kiel la aŭtoro de unu el la kvar kanonaj evangelioj en la Nova Testamento. Li estas ofte kredita esti la sama persono kiel Johano la Apostolo, unu el la Dek du Apostoloj de Jesuo Kristo. Laŭ aliaj teologoj, ili eble estis malsamaj personoj.

## Verkoj atribuitaj al Johano 
Laŭ tradicio, li estas la aŭtoro de kvin libroj de
la Biblio:
* unu evangelio (Johano),
* tri leteroj (1 Johano, 2 Johano, 3 Johano)
* unu apokalipso pri la fino de la mondo (Apokalipso).
Laŭ la ĉi-supra tradicio, Johano estas la ĉefa aŭtoro de la Nova Testamento post Sankta Paŭlo, verkinte 20% da ĝi. Iuj el tiuj libroj eble estis verkitaj de liaj sekvintoj, precipe la pli malfruaj
leteroj.

## Tradicia biografio 
En la 90-oj, Johano estis ekzilita portempe al la insulo de Patmos en la Egea maro, kie li skribis sian apokalipson. Multaj ekzegezistoj tamen pridubas ĉi lastan aŭtorecon, ne nur pro stilistikaj sed ankaŭ pro teologie enhavaj kialoj. Post la krucumado de Jesuo, li laŭdire pasigis tempon en Efezo, kie li predikis kaj faris miraklojn.

## Vidu ankaŭ 
* Evangelio laŭ Johano
* Logos
* Paroĥo de S-ta Johano Evangeliisto (Silver Spring)
* La kvar Evangeliistoj

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Bibliaj personoj
Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Teologio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en 97
Kategorio:Mortintoj en 100
Kategorio:Mortintoj en 101
Kategorio:Mortintoj en 103
Silvestro

[eta|360x360ra|Silvestraj artfajraĵoj en [Sidnejo]]
**Silvestro** aŭ **jarfina tago** estas la nomo, kiun ricevas la lasta tago de la jaro laŭ la Gregoria kalendaro uzata en kristanaj landoj, nome la 31-a de decembro. En aliaj kulturoj, la jarfino havas alian daton (vidu *novjaro*). En okcidentaj landoj, oni festas la jarfinan tagon per dancado, drinkado (ĉefe oni drinkas multekostajn kaj specialajn alkoholaĵojn kiel ĉampano), festena manĝado kaj artfajraĵaj spektakloj. Iuj kristanoj ĉeestas diservon celebratan meznokte. La festado daŭras la tutan nokton, la "silvestran nokton", ĝis post la novjariĝo.

Tongo estas la unua loko kiu bonvenas la novan jaron, dum Usona Samoo estas la lasta. Preskaŭ ĉiu lando havas siajn proprajn tradiciojn por la jarfina tago, kutime rilataj al superstiĉoj pri bonŝanco je malsamaj kampoj; amo, monhavo, laboro aŭ sano. En multaj okcidentaj landoj, oni portas ruĝajn subvestojn dum la silvestra vespermanĝo por voki bonŝancon por la venonta jaro.

## Nomo 
Silvestro estas vira persona nomo. Silvestro la unua estis papo en la 4-a jarcento, kies nomtago okazas la 31-an de decembro. En iuj Eŭropaj landoj kiel Germanio, Francio aŭ Pollando, la lasta tago de la jaro havas sian nomon laŭ Silvestro la unua. Ĉi tiu nomo ankaŭ estis uzata de Zamenhof en lia traduko de *Knabineto kun alumetoj* en *Fabeloj de Andersen*.

Pro la religieco de la nomo, iuj Esperantistoj ekuzis aliajn formojn pli priskribajn, kiel *jarfina tago*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* artikolo "אחת ולתמיד: מי היה סילבסטר?", "Unufoje por ĉiam: Kiu estis Silvestro?", fine de 2001, ankoraŭ aktuala () 
* teksteto "la vespero de nova jaro" kun aparta atento de la festadoj en Aŭstralio ()

Kategorio:Decembro
Kategorio:Kalendaro
Stelo de Bet-Leĥem

[eta|270ra|*Adorado de la tri Magiistoj* de la Florenca pentristo [Giotto di Bondone (1267–1337). La Stelo de Bet-Leĥem estas montrata kiel kometo super la infano. Giotto atestis aperon de la Haleja kometo en 1301.]]
La Biblio diras ke Jesuo Kristo naskiĝis sub la **stelo de Bet-Leĥem**. Estas dirite, ke unu stelo aperis al la tri reĝoj, kiuj venis por adorkliniĝi al Jesuo, ke ĝi antaŭiris ilin por al ili montri la vojon, kaj ke ĝi haltis, kiam ili alvenis (Mateo ĉap. 2, versetoj 1-12).

Certe en tiu cirkonstanco la lumo ne povas esti ia movebla stelo. Oni povus tion kredi en tiu tempo, kiam oni pensis ke steloj estis lumaj punktetoj fiksitaj sur la ĉielo, kiuj eĉ povis fali sur la teron, sed, nuntempe, oni serĉu aliajn klarigojn.

## Metafora teorio 
Laŭ teorio, kiu plendas, ke multaj (aŭ eĉ plejparto) diraĵoj de la Biblio estas figuroj, stelo ne estus reala afero, sed nur metaforo por montri, ke la homaro estas mistere gvidata al Jesuo, ĉar ja ĝi ne havas nenian rimedon por kontroli la savon.

## Astrologia teorio 
La saĝuloj, kiuj sekvis la stelon kaj eltrovis Jesuon laŭ evangelioj, eble estis astrologoj de Persio. Do la stelo ne necese estis brilega, sed nur astrologie grava. Laŭ moderna astrologio, homo de granda influo naskiĝis je la 22-a de aŭgusto -7. Sekve, tiuj astrologiaj spuroj gvidis la magojn al Jesuo.

## Astronomia teorio 
Laŭ astronoma teorio, ia neordinara astronomia fakto okazis, kaj estis interpretita kiel mistika fenomeno de la magoj. Unu hipotezo diras ke eble ĝi estis la nova stelo observita de ĉinaj astronomoj en la printempo de -5, alia diras ke ĝi eble estis la kometo de Halley en la aŭtuno de -12. La astronomo Keplero opiniis, ke Jesuo naskiĝis en -7, kiam pluraj planedoj estis ĉe la sama loko en la ĉielo kaj aperis kiel granda stelo.

## Fundamentalisma teorio 
Mistika aŭ fundamentalisma teorio diras ke la stelo eble estis anĝelo, kiu aperis en luma formo kaj gvidis la magojn.

Dosiero:Sky Jerusalem South-7BC-11-12.gif|
Dosiero:Folio 52r - The Adoration of the Magi.jpg|

## Literaturo 
* David Hughes, ''The Star of Betlehem: An Astronomer's Confirmation'', Walker & Co., New York 1979
* Konradin Ferrari d'Occhieppo, *Der Stern der Weisen: Geschichte oder Legende?* Herold Verlag, Wien 1969
* Robert Sadowski, Astrologia narodzin Jezusa Chrystusa (Astrologio de la naskiĝo de Jesuo Kristo), p.&nbsp;239-266, suplemento al: Andrzej Wierciński, *Przez wodę i ogień. Biblia i Kabała* (Trans akvon kaj fajron. Biblio kaj kabalo), Nomos, Kraków 2001 ISBN 83-85527-36-2

## Vidu ankaŭ 
* Tri reĝoj

Kategorio:Bet-Leĥem
Kategorio:Kristnasko
Soc.culture.esperanto

**soc.culture.esperanto** estas la plej populara esperanta novaĵgrupo en la Interreto. Ĝi ekzistis ekde marto de 1989, aŭ eble pli frue. Oni oficialigis la grupon marte de 1997 per voĉdono de 224 jesoj, 31 neoj, 1 neŭtrala, kaj 1 erara balotilo. Ofte aperas transafiŝoj inter sci.lang kaj aliaj planlingvaj grupoj.

Laŭ ĝia statuto, oni diskutu en la grupo pri ĉio ajn en Esperanto aŭ pri Esperanto en ĉiu ajn lingvo. Inter la ofte diskutataj temoj troviĝas mondpolitiko, lingvaĵoj (ĝusta uzo de la akuzativo kaj la participoj ktp), kaj kiel oni funkciigas iun aŭ tiun programon pri la supersignoj.

soc.culture.esperanto estis ligita kun la fidoreta „ESPERANTO“.

## Eksteraj ligiloj 
* * http://www.esperanto.net/veb/sce.html La fakdosiero de soc.culture.esperanto
* *Rekte atingu [news:soc.culture.esperanto soc.culture.esperanto]n per via retumilo aŭ per Google-Grupoj

## Fontindikoj 
Kategorio:Esperanto-movado
Sekureca kriterio

La **sekurecaj kriterioj** estas kvar temoj laŭ kiuj oni mezuras komputikan sekurecon.

* **Konfidenceco**
* **Integreco**
* **Havebleco** aŭ **disponeblo**
* **Kontroleco**

En iu organizaĵo, tiujn kriteriojn oni devas respekti laŭ ĝia **komputika sekureca politiko** kiu priskribas kiel realigi ilin pere de **sekurecaj funkcioj** realigitaj per **meĥanismoj**.

Kategorio:Sekureco
Funkcio de sekureco

**Sekurecaj funkcioj** estas ĝeneralaj funkcioj kiuj estas uzita por realigi sekurecajn kriteriojn.

El ĉio, kion oni povas fari pri komputika sekureco, oni ĝenerale arigas ĉion en difinitaj kategorioj, nomataj kriterioj. Laŭ ITSEC (*Information Technology Security Evaluation Criteria* - Informaĵa Teĥnologia Sekureca evalua kriterioj), oni povas dividi ilin laŭ la sekvantaj funkcioj:
* Identigo & aŭtentikigo (*Identification & Authentication*)
* Alira kontrolo (*Access control*)
* Posta kontrolo  (*Audit*)
* Uzantasocio (*Imputability*)
* Fidindo(*Fiability*)
* Fideleco(*Fidelity*)
* Reuzeco ('Reusability*)
* Datuma interŝanĝo (*Data exchange*)
** Reta aŭtentigo (*Network Authentication*)
** Reta alirkontrolo (*Network Access control*)
** Reta konfidenceco (*Confidentiality*)
** Reta integreco (*Integrity*)
** Neiga malhelpo (*Non repudiation'')

Kategorio:Sekureco
Spot

**Spot** estas ludo. Ĝia unua eldono: komputilludo prezentita kiel reklamo de Seven Up.

Iu ajn komencas. De tiam ludantoj alternu siajn ludvicojn.
Dum sia ludvico, ludanto elektu inter:

* Aldoni propran ludpecon sur la tabulon, sur malplenan fakon apud alia propra ludpeco jam kuŝanta.

aŭ...

* Movi propran ludpecon jam surmetitan. La celfako estu ĝuste 2 fakojn malproksime de la origino, laŭ iu ajn direkto.

## Kapto 
Se tiu fako ĵus okupita (per aldono aŭ movo) estas orte aŭ diagonale apuda al unu aŭ kelkaj malamikaj ludpecoj, tiuj ĉi estu renversitaj sur la ludtabulo. Ĉar ili jam estas samkoloraj al la ludpecoj de la kaptinto, tiu ĉi povos uzi ili kiel proprajn.

Dosiero:spot2.jpg

*Eka pozicio de la ekzemplo.*

Dosiero:spot3.jpg

*Nigrulo aldonas ludpecon maldekstre de sia triopa grupo.*

Dosiero:spot4.jpg

*Tiel Nigrulo kaptas la apudan blankan ludpecon, kiu estas renversita kaj nigriĝas.*

Dosiero:spot5.jpg

*Blankulo respondas per salto. La tri nigraj ludpecoj apudaj al la saltinta blanka ludpeco, estas kaptitaj.*

Dosiero:spot6.jpg

*Fina pozicio de la ekzemplo.*

Dosiero:spot6.jpg

## Fino 
Partio finiĝos kiam unu el la du partoprenantoj ne povas fari validan movon aŭ salton.
Tiam oni kalkulas kiom da ludpecoj havas ĉiu ludanto sur la ludtabulo. Kiu pli havas, tiu venkas.

Kategorio:Tabulludoj
Skandinavio

[eta|Ruĝe: Norvegio, Svedio, Danlando.Oranĝe: Finnlando, Islando, [Ferooj.]]
[eta|Skandinavio kaj Finnlando fotita de [satelito la 19-an de februaro 2003]]
La nomo de **Skandinavio** (aŭ **Skandinavujo**; , dane kaj ) onidire devenas de monaĥo iam misskribinta latinan nomon , pri la dan-svedia regiono Skanio.

Kelkfoje uzata nur pri la Norveg-sveda duoninsulo, la "Skandinavia duoninsulo", sed plejofte kiel kuniga nomo por Danio, Norvegio, kaj Svedio; landoj kies loĝantoj sentas sin gefrataj pro komuna historio, apudeco kaj eblo preskaŭ senprobleme kompreni la parencajn lingvojn, kiujn ili parolas.

La vorto estas ankaŭ erare uzata inkluzivante Islandon kaj Finnlandon, do mise uzata kiel sinonimo de la vorto Nordio. Islando kaj Finnlando tamen ne apartenas al Skandinavio. 

## Historio
* Skandinava bronzepoko

## Vidu ankaŭ 
* Nordio
* Thule

## Bibliografio
* Bo Sandelin, Financkrizo, Monato, Antverpeno, julio 1993, nº 7, paĝo 14. Pri financa krizo en Skandinavio en 1993.
Skanio

**Skanio** , estas la plej suda historia provinco () de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Götaland. La provinco havas 1&nbsp;176&nbsp;000 loĝantojn kaj areon de 11&nbsp;000&nbsp;km²

En Skanio troveblas la dua universitato de Svedio, tiu de Lund, fondita en 1666 (interalie por plirapidigi la svedigon de la provinco) – antaŭe gxi apartenis al Danio. La universitatoj de Lund kaj Uppsala estas same konkurencaj inter si kiel la anglaj de Cambridge kaj Oxford.

## Geografio 
Skanio estas norda limiga el *Småland* per la sudsveda altlando, okcidenta limiga el la Dania insulo *Sjælland* per la kanalego *Öresund* (dane *Øresund*) kaj suda kaj orienta limiga per la Balta maro.

Du grandaj insuloj apartenas Skanion, ambaŭ en Öresund. La norda insulo estas *Hallands väderö* kaj la suda insulo estas Ven.

La bordoj de Skanio estas vastegaj sablobordoj, sed la nordokcidenta bordo kie estas borderaĵa de dekaj kaj centaj altaj rokoj.

La lando estas tre ebena-malalta kaj plejparte kovrita de fekundaj terkulturkampoj kaj lumaj fagarbaroj.

## Urboj 
La svedia ŝtato abolis la urbojn kiel politikajn unuojn en 1971. Tiuj ĉi urboj estis oficialaj urboj tiam.
# Eslöv (ĉartis 1911, 15.000 loĝantoj)
# Falsterbo (ĉartis ĉirkaŭ 1200, 7.000 loĝantoj kun Skanör)
# Helsingborg (ĉartis ĉirkaŭ 1085, 88.000 loĝantoj)
# Hässleholm (ĉartis 19??, 17.000 loĝantoj)
# Höganäs (ĉartis 19??, 13.000 loĝantoj)
# Kristianstad (ĉartis 1617, 35.000 loĝantoj
# Landskrona (ĉartis 1413, 28.000 loĝantoj)
# Lund (ĉartis ĉirkaŭ 950, 75.000 loĝantoj)
# Malmö (ĉartis ĉirkaŭ 1250, 260.000 loĝantoj)
# Skanör (ĉartis ĉirkaŭ 1200, 7.000 loĝantoj kun Falsterbo)
# Simrishamn (ĉartis ĉirkaŭ 1300, 6.000 loĝantoj)
# Trelleborg (ĉartis ĉirkaŭ 1200, 25.000 loĝantoj)
# Ystad (ĉartis ĉirkaŭ 1200, 17.000 loĝantoj)
# Ängelholm (ĉartis 1516-1547 kaj 1767, 22.000 loĝantoj)

## Malgranda historio de Skanio 
* Ĝis ĉirkaŭ 800: Memstara reĝlando en la Dania konfederacio.
* Ĉirkaŭ 800-1658: Parto de la Dania reĝlando.
* 1658-1720: Eksterprovinco de Svedio. Multaj militoj, ribeloj kaj maltrankviloj.
* Ĉirkaŭ 1300-1709: Konstantaj militoj inter Danio kaj Svedio. Skanio invadiĝadis dum ĉiuj generacioj de Svediaj armeoj.
* 1658-1900: Svedia naciigo.

## En Esperanto aperis
**La Foiro de Skanio. 30-a de julio - 5-a de aŭgusto**. Eld. Oficejo de la foiro, Malmo, 1923. 4 pĝ, (13 x 20 cm) .


Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio
Sameio

**Sameio** aŭ **Sameujo** (, ankaŭ konata kiel **Laplando**) estas regiono loĝata de la sameoj, kovranta grandajn areojn en la nordo de Norvegio, Svedio kaj Finnlando, kaj iom en rusiaj lim-regionoj (Kola duoninsulo). Tradicie oni nomis ĉi tiun regionon **Laponio** aŭ **Laponujo**, sed tiu termino estas nuntempe eksdata kaj ofenda.

Sameio egalas la areon, kie tradicie oni parolis (kaj et-kvante ankoraŭ parolas) la sameajn lingvojn.

## Literaturo 
* Prof. Asbjørn Nesheim, *La Laponoj de Norvegio kaj ilia historio*, Norvegio Informoj, 1981, eld. Norvega ministerio de eksteraj rilatoj, ref. UDA 3009/81 ESP 
* Carolus Linnaeus: *Iter Lapponicum – Vojaĝo al Laponio* (trad. kaj komentis Sten Johansson; helpis pri trad. de latinaĵoj István Ertl). Dum tiu veturado norden kaj en okcidentan Finnlandon Lineo verkas ian taglibron, en kiu li notas renkontojn kun bestoj (partikulare birdoj), plantoj (partikulare floroj) kaj homoj (partikulare sameoj). Multaj interesaj indikoj pri la vivo kaj kutimo de sameoj. En Beletra Almanako 35, junio 2019. pp. 88-102.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri Lappland, la historia provinco de Svedio, kiu kovras la svedan parton de Sameio
* kaj pri Finnmark, la historia provinco de Norvegio, kiu kovras la norvegan kaj plej okcidentan parton de Sameio
* la artikolon pri Laponia gubernio, gubernio en Finnlando, kiu kovras la finnlandan parton de Sameio

## Eksteraj ligiloj 
* Norvega Registara raporto pri sameoj
* paĝoj de la samea parlamento de Svedio 

## Bidaro 

Dosiero:LocationSapmi.png|
Dosiero:Sapmi Lappland.jpg|
Dosiero:Sarek Skierffe Laitaure Rapadalen.jpg|
Dosiero:Kebnekaise_view_from_Tuolpagorni.jpg|


Kategorio:Geografio de Finnlando
Kategorio:Historiaj regionoj en Rusio
Kategorio:Geografio de Norvegio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Sameoj
Sola fide

***Sola fide*** ("sola fido" en la latina) estas grava protestanta doktrino, kiu diras, ke ni estas savita sole per fido en Jesuo Kristo. Pentofarado, bonfarado, sakramento aŭ iu ajn merito, ne sufiĉas por iri al la ĉielo post morto. Tia fido devenas de la graco de Dio. La kristano ja ankoraŭ bonfaras, sed ne por la amo de Dio, sed pro la amo de Dio. 

La doktrino naskiĝis en la spirita lukto de Lutero por esti savita de Dio. 
En la Biblio li fine trovis la solvon al sia lukto:

Ĉar la justeco de Dio malkaŝiĝas en ĝi de fido al fido, kiel estas
skribite: La virtulo vivos per sia fideleco. (Romanoj 1:17)

La savo de Kristo, Lutero komprenis, ne venis de iu ajn faro de
pento aŭ bono, sed sole per fido en Kristo mem, fido kiu estas donita per
la graco (la senmerita favoro) de Dio. Tio fariĝis la koro de lia reformo kaj doktrino. Kaj do la koro de protestantismo. 

Pro la doktrino, protestantismo ne havas monaĥojn aŭ pilgrimadon kaj la sakramentoj estas plejparte simbolaj.

Kategorio:Protestantismo
Sola scriptura

Religio > Kristanismo > Protestantismo > Sola Scriptura
----
***Sola scriptura*** ("sole per la skriboj" en la latina) estas grava protestanta doktrino, kiu diras, ke la Biblio estas la sola fonto de religia vero kaj ne la instruo de papoj, koncilioj aŭ eklezia tradicio. La Biblio estas la tute sufiĉa manlibro de Dio donita al homo, tial ni ne bezonas eklezion por doktrino aŭ aŭtoritata interpreto. La Spirito Sankta gvidas la sinceran kaj preĝeman kredanton al la prava interpreto.

La doktrino naskiĝis en la lukto de Lutero kontraŭ la korupta Eklezio.

Laŭ katolikismo kaj ortodoksismo, ni bezonas la eklezion por la ĝusta interpreto de la Biblio. Ni ankaŭ bezonas la eklezion, ĉar ĝi ankaŭ ricevis kaj disvolvis ekster-bibliajn doktrinojn.

Kvankam protestantaj eklezioj sincere kredas al *sola scriptura*, la praktiko ne estas severa: kontraŭ la ŝajna signifo de la Biblio, protestantismo plejparte:

* diservas je dimanĉo, ne sabato
* ne baptas la mortintojn
* ne permesas poligamion
* ne toleras sklavigon (de post la 19-a jarcento)
* toleras uzuron
* toleras eksedziĝon
* ne rigardas la vinon kaj panon de komunio kiel la realan korpon de Jesuo Kristo, nur kiel simbolojn

Kaj ĉiu protestanta eklezio havas sian tradician interpreton de la Biblio.

La ĉefa rebato kontraŭ *sola scriptura* estas, ke la fonto de la doktrino venas de ekster la Biblio.

La principo "sola scriptura" estas unu el la "kvin solaĵoj" de protestantismo.

Kategorio:Protestantismo
Kategorio:Latinaj religiaj esprimoj
Sauda

''''* [seŭda] (laŭ norena verbo *sjoða'' "boli") estas komunumo kaj urbeto de Norvegio. Ĝi apartenas al la provinco Rogaland kaj al la historia regiono Ryfylke. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

* **Administra centro:** Sauda
* **Vivtenaĵoj:** Feraloja fabriko (vidu sube), sociaj servoj, skiturismo, progresantula lernejo, malsanulejo
* **Vidindaĵoj:** Belegaj montoj, bonaj vagadpadoj; zinkminejoj de Allmannajuvet; renovigita tradicia bieno de Hustveit
* **Nome konataj lokuloj:** Kjartan Fløgstad, Bjørn Eidsvåg, Reidar Brendeland

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* feria kaj libertempa informejo

eta|maldekstra|330ra|
eta|maldekstra|330ra|

Kategorio:Komunumoj de Rogaland
Kategorio:Urboj de Norvegio
Ŝetlandaj Insuloj

**Ŝetlandaj Insuloj** ( [ŝetland], ) estas insularo norde de Skotlando, kaj krome estas unu el la 32 lokaj administraj regionoj ("konsiliaj areoj") de Skotlando. Ĝi apartenas al la Nordaj Insuloj de Skotlando. 

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La loĝantoj estas nordianidoj, sed hodiaŭ (dialekte) angloparolantaj. La flago kun Skandinavia kruco sed Skotaj koloroj simbolas tion.

## Historio 
maldekstre|eta|250ra|Tipa pejzaĝo
La Ŝetlandaj insuloj, aŭ Ŝetlandoj, estis frue loĝataj de Keltoj, kaj estis nomiĝinta Insi Catt (insuloj de Kattribo).

La vikingoj aperis en la 800oj, kaj dum 500 jaroj ili apartenis al Norvegio. En 1472, Skotlando ekregis Ŝetlandon, tiam nomata *Hjaltland*. Iompostiome la skandinavan lingvon *Norn* anstataŭis skota dialekto. Dum la Dua mondmilito norvegaj fuĝintoj alvenis tien, ĉar jenaj insuloj plej proksimas al Norvegio de ĉiuj ejoj de Britio. (Vidu ankaŭ je Nordio.)

## Esperantistoj de Ŝetlandaj Insuloj 
* Haldane Burgess
* Albert Goodheir

Kategorio:Ŝetlandoj
Kategorio:Geografio de Skotlando
Kategorio:Insularoj en Britio
Kategorio:Insuloj en la Norda maro
Kategorio:Britaj Insuloj
Kategorio:Konsiliaj areoj de Skotlando
Serba Respubliko

Atentu: Ne konfuzenda kun Serbio
La **Serba Respubliko**, nomata ankaŭ **Respubliko Serba** (serbe '''*Република Српска*/*Republika Srpska*'''), estas unu el la du partoj de Bosnio kaj Hercegovino, kiuj ekestis per la Interkonsento de Dayton (la alia estas la Federacio Bosnio kaj Hercegovino). Ĝi ampleksas preskaŭ unu duonon de la tuta Bosnio kaj Hercegovino. Ĝia ĉefurbo kaj administra centro estas Banja Luka.

maldekstra|eta|200ra|Situo en Bosnio kaj Hercegovino (ruĝa estas la Serba Respubliko)
La areo de la Serba Respubliko estas 25.053 km², tio estas precize 49 % de la teritorio de Bosnio kaj Hercegovino. Ĝi konsistas el du partoj, unu en la nordo kaj unu en la oriento de la lando. La du partojn ligas la koridoro de Brčko, kiu apartenas al la du landopartoj komune kaj estas administrata rekte de la ŝtato Bosnio kaj Hercegovino. Eksteraj limoj estas kun Kroatio, Serbio kaj Montenegro.

Laŭ takso de 2006 la respubliko havis 1,5 milionojn da loĝantoj. Ĉar granda parto de la bosnianoj kaj kroatoj foriris, nun 92 % de la loĝantaro estas serboj.

 estas la bosna, kroata kaj serba lingvoj; la serba foje estas skribata ne per cirilaj, sed per latinaj literoj.

La flago montras la tut-slavajn kolorojn ruĝan, bluan kaj blankan, kiel la flago de Serbio, sed sen ties enmetita blazono.

## Urboj 
* Urboj en la norda parto:
** Banja Luka (administra centro kaj plej granda urbo)
** Prijedor
** Doboj
** Tesliĉ
** Kozarska Dubica (iam Bosanska Dubica)
** Novi Grad/Bosanski Novi
** Mrkonjić Grad
** Bosanska Gradiška
** Prnjavor
** Laktaši
** Šipovo
** Kozarac
** Derventa
** Bosanski Šamac
** Modriča
** Bosanski Brod
* Urboj en la orienta parto:
** Istočno Sarajevo (kun Istočno Novo Sarajevo kaj Pale)
** Trebinje
** Zvornik
** Bijeljina
** Foča
** Višegrad
** Nevesinje
** Srebrenica

## Esperanto-vivo 
En la Serba Respubliko estas du Esperanto-societoj, po unu en Tesliĉ kaj Banja Luka, kaj kelkaj esperantistoj en aliaj lokoj.

## Bildaro 

Dosiero:Visegrad Drina Bridge 1.jpg|Ponto konstruita de Mehmed-paŝo Sokoloviĉ, en Viŝegrad
Dosiero:Gradinacela.JPG|Doboj
Dosiero:Spomenik kralju Petru I Karađorđeviću.jpg|Monumento al reĝo Petro Karaĝorĝeviĉ en Bijeljina
Dosiero:Hram Hrista spasitelja Banja luka.jpg|Preĝejo de la Kristo la Savanto en Banjaluko

Dosiero:Mrkonjić_Grad.jpg|Mrkonjiĉ Grad

Dosiero:Gradiška.jpg|Gradiŝka
Dosiero:Trebinje River.jpg|Trebinje
Dosiero:Modrica.jpg|Modriĉa
Dosiero:Tvrdjava Kastel, Banja luka.jpg|Banjaluko
Dosiero:Bilecko Jezero.jpg|La Lago de Bileĉa

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.vladars.net 
* http://www.rtrs.tv 
* http://www.predsjednikrs.net  
* http://www.mvp.gov.ba/HTML/Bos/O_bosni.htm 

## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Bosnio kaj Hercegovino
Sark

**Sark ** () estas insulo en la Manika markolo, apartenante al la brita krono, manikaj insuloj. Ĝi situas 10 km oriente de Guernsey kaj estas dividebla je du partoj: norde situas la Granda, sude la Malgranda Sarko. La du partojn interligas 90m-longa terkolo (*La Coupée*), kiu larĝas nur 2 m. Ĝia areo estas 5,5 km² (kun Brechou, kiu estas en privata posedo kaj dividas ĝin de la Granda Sarko la malgranda Le Gouliot-markolo).

Sark estas ebenaĵo kun maksimuma alto de 114 m, kun belega apudborda rokaro. Creux Harbour situas en la orienta parto kaj ligas ĝin 2 tuneloj (konstruitaj en 1588 kaj 1868) al interno de la insulo. La dua haveno (*La Maseline*) de la insulo estis malfermita en 1949.

La insulo aperis en la historio unuafoje en la legendo de St. Magloire (6-a jc.), poste kiel donaco de Konkera Vilhelmo al abatejo de Mont-Saint-Michel (ĉ. 1040). Unu jarcenton poste, ĝi estis posedaĵo de la Vernon-familio, moŝtoj de Néhou, kiuj igis la klostron St. Magloire parto de la abatejo Montebourg. Ĝi estis konfiskita en 1204 de Richard de Vernon kaj transprenis ĝin la angla krono.

En la 13-a jarcento, insuloj de Sark kaj Alderney estis regata komune, poste Sarko estis regata fare de reĝa komisiito. La insulon okupis la francoj en 1549, poste posedis ĝin flamanda pirato. Ĝi estis por mallonga tempo posedaĵo de Karlo la 5-a germana-romia imperiestro, poste reokupis ĝin la francoj, sed en 1558 ĝi iĝis denove angla posedaĵo. Por obstakli, ke ĝi estu setlejo de piratoj, la 6-an de aŭgusto de 1565, reĝino Elizabeta la 1-a donacis la posedrajtojn al Hélier de Carteret, reganto de Jersey-insulo. La Carteret-familio ĝis 1732 posedis ĝin, poste la insulo ŝanĝis plurfoje la posedantojn. Inter 1927 kaj 1974 posedis ĝin Sibyl Hathaway, poste heredis ĝin ŝia filo Michael Beaumont kiel 22-a reganto (*seigneur*).

La reganto nomumas la ĉefjuĝiston, kiu direktas la lokan instancon, konsistantan el 40 luantoj kaj 12 reprezentantoj. La reganto havas vetoon pri la leĝoj, sed tiun decidon povas neniigi la reĝa juĝistaro de Guernsey-insulo.

Sark apartenas administracie al la voktujo Guernsey. Laŭ bezone kaj kontraŭ kompenso, la polico de Guernsey servas. Sur vojoj de Sark estas malpermesita uzo de veturiloj. La nombro de la hundoj estas reguligita, nur la reganto (*seigneur*) rajtas posedi hundinon.

La loĝantoj okupiĝas pri laktomastrumado, agrikulturo, ĝardenkulturo.

La turistoj vizitas la insuloj plej ofte je unu tago en kadro de ekskurso.

## Bildaro 

Dosiero:Guernsey sm02.png|Jen mapo de la la municipo Guernsey. Sark estas en la suda oriento.
Dosiero:Sark La Coupee.jpg|Bildo de la terkolo de *La Coupé*, kiu konektas ambaŭ partojn de la insulo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la insulo 
* Turismaj paĝoj pri la insulo 
* Specimena artikolo anglalingva pri Sark

Kategorio:Manikinsuloj
Kategorio:Insuloj de Britio
Sakramento

**Sakramento** estas rito de kristanismo, kiu donas la "gracon" de Dio al kredanto. Graco estas potenco de Dio, kiu helpas la kredantojn akiri aŭ reestabli la dian amikecon kaj la sintenojn de Jesuo Kristo. Sakramento ofte ankaŭ markas ŝanĝon de stato.

En ortodoksismo la sakramentoj estas nomata la misteroj (la greka vorto por la latina *sacramentum*).

Laŭ katolikismo, sakramento estas metafore difinita ankaŭ "kanalo de graco". Ĉiu sakramento agas ne simbole sed konkrete kaj reale per la dia interveno, ne do per iu aŭtomata kaj magia rezulto. La sakramento estas valide konfekciita de la administranto kiu intencas realigi kion intencas reli la Eklezio. Ĉiu el la sep sakramentoj havas sian eblan administranton: por la bapto, kiu ajn (eĉ nekredanto) kiu intencas agi laŭ la intenco de la Eklezio, por geedziĝo la samaj edzoj, por la aliaj kvin la ordinita sacerdoto (kiel instrumento). Por la ricevanto la efiko, ku ĉiam estas nevidebla verko de Kristo, dependas ankaŭ de lia, kiam postulita, intima disponebleco, kaj neniam de la sankteco aŭ malsankteco de la administranto, nome tio okazas *ex opere operato*. Ĉar homo estas laŭ naturo emas al la pekado kaj pene inklinas al la sankteco, la helpo de la sakramentoj necesas por resti aŭ reakiri aŭ kreski en la dia amikeco kaj eviti la perdon de la amikeca kontakto kun Jesuo Kristo: kondiĉo tia kiu kutime estas nomata infero.

Kutime kaj esence, en ĉiuj kristanaj konfesioj praktikantaj tiujn ritojn, la sakramentoj havas materion (akvo, vino, oleo, pano, ekstera manifestado de sia volo) kaj formulon de vortoj: en la bapto, ekzemple ("En la nomo de la Patro...") kaj akvo. Por fari la sakramenton, la administranto aplikas la materion al la kredanto per la formulo. La pekeco aŭ sankteco de la administranto mem ne gravas al la efiko de la sakramento - li nur estas la instrumento kiu, se plu uzi la metaforan esprimon rilate diajn transcendentaĵojn, malfermas la kanalon inter Dio kaj homo, ne estante mem la kanalo. Kiel la enkarniĝo de Jesuo Kristo la materia korpeco kaj la nevidebla dieco kuniĝas, tiel ankaŭ en la sakramento kombiniĝas la materia elemento kun la dia sindonacemo.

[eta|dekstra|220ra|pentraĵo "La sep sakramentoj", [Rogier van der Weyden, 1445-1450]]
Ortodoksismo (neoficiale) kaj katolikismo (oficiale) rekonas sep sakramentojn.

El la Katekismo de la Katolika Eklezio:
# bapto
# konfirmacio
# komunio
# konfeso
# matrimonio (geedziĝo)
# ordinacio
# unkto

Ofte laŭ protestantismo, sakramento ne estas vidata la efektiva donaco de graco, sed kiel simbolo de la dia graco. Pro tio, celebro de sakramento ne estas realiganta sed nur simbolanta, tial kutime ne estas bezonata administro, krom en la bapta rito.

Protestantoj kutime rekonas la bapton; Eŭkaristio kun komunio kaj ankaŭ diversforma konfeso estas kultataj de Luteranismo. Sed eĉ en tiu kazo la koncepto pri Eŭkaristio kaj komunio ne tute koincidas kun tiu de katolikoj kaj ortodoksuloj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Krismo
* Sacerdoteco
* Unua komunio

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Kristana kultado
Skrablo

eta|dekstra|275ra|ekzemplo kun grava literuma eraro**Skrablo** () estas krucvortludo por du ĝis kvar personoj. Per briketoj reprezentantaj literojn de diversaj valoroj estas farataj sur la tabulo vortoj, kiuj estas interligendaj kiel ĉe krucvortenigmo. Estas atingendaj kiom eble plej multaj poentoj pere de lerta eluzado kaj kombinado de la litervaloroj kaj la premitabuleroj. En 121 landoj jam vendiĝis pli ol 100 milionoj da ekzempleroj de la ludo en 29 diversaj lingvoj (inkluzive de Esperanto).

## Historio de la angla versio 
Alfred M. Butts, usona arkitekto, inventis Skrablon en 1948.
Li volis krei ludon, kiu dependus duone de bonŝanco, kaj duone de kapablo de la ludanto.
Originale, li inventis ludon Lexico, en kiu ludantoj kreas vortojn sen tabulo, kaj la nombron de la unuopaj literoj li derivis de la literfrekvencoj en la gazeto New York Times.
Poste, la ludo ĝisevoluis al Criss-Crosswords, en kiu oni komencas ludi enmetante vorton en la supran-maldekstran angulon de la tabulo.
Ankaŭ, tiam ĝi ankoraŭ ne enhavis specialajn tabulerojn por obligi poentarojn.
Je la 16-a de decembro 1948, oni elektis la nomon *Scrabble* kiel nomon por la angla versio.

En 1953, la ludo disvastiĝis al Aŭstralio kaj Britio.
La unua mondkonkurso okazis en Londono en 1991 (la dua poste en Novjorko en 1993). Hodiaŭ la rajtoj al la ludo apartenas al Hasbro en Usono, kaj al Mattel en Britio.

## Esperanta versio 
Inter la jaroj 2002 kaj 2018 ludeblis Skrablo en Esperanto per retejo starigita de Clayton Smith ĉe skrablo.ikso.net (programita en Ĝavo).

Kiel anstataŭaĵoj proponiĝas nun la ludoj *Vortludo* kaj *7literoj*, kiuj ambaŭ ludeblas per saĝtelefonoj kaj la dua ankaŭ en komputila retumilo.

### Litervaloroj 
! Litero !! valoro !! nombro
|-----
| A || 1 || 8
|-
| B || 4 || 2
|-----
| C || 4 || 1
|-
| Ĉ || 4 || 2
|-----
| D || 2 || 3
|-
| E || 1 || 8
|-----
| F || 3 || 2
|-
| G || 3 || 2
|-----
| Ĝ || 3 || 2
|-
| H || 8 || 1
|-----
| Ĥ || 10 || 1
|-
| I || 1 || 8
|-----
| J || 2 || 3
|-
| Ĵ || 10 || 1
|-----
| K || 2 || 4
|-
| L || 1 || 4
|-----
| M || 2 || 4
|-
| N || 1 || 6
|-----
| O || 1 || 8
|-
| P || 2 || 3
|-----
| R || 1 || 6
|-
| S || 1 || 6
|-----
| Ŝ || 4 || 1
|-
| T || 1 || 4
|-----
| U || 1 || 4
|-
| Ŭ || 8 || 1
|-----
| V || 3 || 2
|-
| Z || 5 ||1
|-----
|colspan='2'| Ĵokero || 2
|}

## Vidu ankaŭ 
* Anagramo
* Vorto-Mozaiko
* Vortludo (saĝtelefona ludo)

## Literaturo 
* Skrablo esperantiĝas – artikolo de Dafydd ap Fergus en La Ondo de Esperanto 6/2003 (104)
* Skrablo: vortludo populara, tamen iom ĥaosa – artikolo de Hoss Firooznia por Usona Esperantisto (2018)
* Vortludo “Vortludo” ne permesas miaŭindon – artikolo en Libera Folio (2019)

## Eksteraj ligiloj 
* Vortludo  – Skrablo en Esperanto por saĝtelefonoj
* *7Literoj –* Skrablo en Esperanto por saĝtelefonoj aŭ retumilo
* Skrablo en Esperanto – la ne plu ludebla retejo de Clayton Smith
* Dissendolisto Skrablo – ĉesis funkcii en 2020; 


Kategorio:Tabulludoj
Kategorio:Vortaj ludoj
Schellenberg

**Schellenberg** (germana prononco *ŜELlenberk*) estas la aree plej malgranda komunumo de Liĥtenŝtejno.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Schellenberg, dekstre la *Biedermann-Domo*
La komunumo troviĝas tute en la nordo de la lando. Ĝi situas relative alte kun meza alteco de 626 m s.m.. De Schellenberg oni havas bonan belvidon super la tuta Rejnvalo. La vilaĝo havis 1029 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La areo de la komunumo etendiĝas sur 3,5 km².

## Trafiko 
Schellenberg situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita kun la publika trafikreto per buslinio al Gamprin-Bendern.

## Historio 
En Schellenberg ekzistas homaj setlejoj jam ekde la 3-a jarmilo a.K.. En la supra Isarvalo troviĝis la familia sidejo de la Senjoroj de Schellenberg. Sur la monto *Eschnerberg*, kiu hodiaŭ portas la nomon de ilia familio, ili konstruis la kastelon *Alt-Schellenberg*.

Princo *Johann Adam Andreas von Liechtenstein* (n. 1657; m. 1712) akiris en la jaro 1699 la imperiliberan Senjorujon Schellenberg.

## Vidindaĵoj 
* Monaĥinejo
* Biedermann-Domo, filio de la Liĥtenŝtejna Landa Muzeo (kun fokuso pri kamparana vivo)
* Du kastelaj ruinoj
* Monumento pri rusoj
* Erar-ŝtono
* Paroĥa kirko
* Kapelo Sankta Georgo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schellenberg
Saksio-Anhalto

[eta|maldekstra|250ra|Urbodomo en [Tangermünde]]
eta|maldekstra|250ra|Vido al rokaro en valo Bodetal
**Saksio-Anhalto** aŭ **Saksujo-Anhalto** estas federacia lando en la orienta parto de Germanio. Ĝia germana nomo estas ***Sachsen-Anhalt*** . Ĝi havas areon de 20 445 kvadrataj kilometroj kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

Al Saksio-Anhalto limas la germanaj federaciaj landoj Brandenburgio (nordoriente), Saksio (sudoriente), Turingio (sudokcidente) kaj Malsupra Saksio (nordokcidente).

## Geografio 
### Montoj 
En la okcidento de Saksio-Anhalto situas la mezalta montaro Harco. Tie troviĝas Brocken, kun 1.141,1 m la plej alta monto de la regiono.

### Akvaĵoj 
#### Riveroj 
La sekvaj riveroj trafluas Saksio-Anhalton per siaj tutaj aŭ partaj longoj:

#### Lagoj 
La plej granda natura lago nomiĝas Arendsee.

### Urboj 
La plej gravaj urboj en Saksio-Anhalto estas:

## Administra strukturo 
En Saksio-Anhalto ekde julio 2007 ekzistas 11 distriktoj (*Landkreise*, antaŭ tiu dato estis 21 distriktoj) kaj 3 eksterdistriktaj urboj.

### distriktoj *(Landkreise)* 
### Eksterdistriktaj urboj 
* Dessau-Roßlau (DE)
* Halle (Saale) (HAL)
* Magdeburg (MD)

## Vidu ankaŭ 
* Fläming

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.stadtplandienst.de/sachsenanhalt.asp 
* http://www.stala.sachsen-anhalt.de/gk/fms/fms2b.htm 


Kategorio:Federaciaj landoj de Germanio