open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rollo Beck

**Rollo Howard Beck** (26a Aŭgusto 1870 – 22a Novembro 1950) estis usona ornitologo, birdokolektanto kaj esploristo. La Bekka petrelo nomiĝas laŭ li.

## Ekkariero 
Rollo Howard Beck naskiĝis en Los Gatos (Kalifornio), kaj kreskiĝis en Berryessa, Kalifornio, laborante en kampo de abrikotoj kaj prunoj. Eĉ antaŭ fini bazan edukadon, li jam kreis fruan intereson en natura historio, kapti prerihundojn postlerneje en la famoj de la najbaroj. Unu el kiuj, nome Frank H. Holmes, estis bona amiko de la ornitologo Theodore Sherman Palmer, kiu siavice enkondukis Beck al Charles Augustus Keeler, kiu studis birdojn de la areo de la Golfo de San-Francisko. Beck tuj lernis prepari ornitologiajn specimenojn kaj munti birdojn por muzeaj kolektoj. Li aliĝis al la American Ornithologists' Union en 1894, kaj estis inter la unuaj membroj de la ĵus formita *Cooper Ornithological Society* en San Jose (Kalifornio). Li partoprenis en fruaj ornitologiaj ekspedicioj al la montoj Sierra Nevada, Yosemite, kaj al la Lago Tahoe kun Holmes kaj Wilfred Hudson Osgood, kaj kolektis kaj helpis priskribi la unuajn ovojn kaj nestojn de la okcidenta Vespera kokotraŭsto kaj de la Okcidenta parulio.

## Ekspedicioj 
### Kanalinsuloj de Kalifornio 
### Galapagoj 
### Kokosa insulo kaj Galapagoj 
### Ekspedicio Brewster-Sanford al Sudameriko 
### Ekspedicio Whitney al Suda Maro 
## Kontribuo al scienco 
## Polemiko 
Historio plenplenas je ekzemploj de insulaj specioj kiuj estis persekutataj de farmistoj, ranĉistoj, ĉasistoj, maristoj; tiuj specioj estis kolektitaj neelteneble; kaj estis onigitaj de enmetitaj specioj. Kompare, sciencaj kolektistoj estis relative malmultaj laŭnombre kaj rare oni kaptis grandajn nombrojn de specimenoj de iu specio, sed konkurenco inter muzeuoj kaj kun privataj kolektoj por akiri la plej raraj metis disproporcian kolektopremon sur specioj kies populacioj estis formortontaj.

Rollo Beck estis kulpigita pro esti kolektinta specimenon de la Guadalupa karakaro en 1900 kiam ili estis formortitaj de kaprobredistoj kiu konsideris ilin predantoj. Tiam li asertis, ke la birdoj estis komunaj en Guadalupo, sed poste li verkis ke tiuj kiujn li kolektis povus esti la lastaj. Beck mortigis ankaŭ tri el la lastaj kvar individuoj de la subspecio de Galapaga testudo *Geochelone nigra abingdonii*, kiu estas indiĝena de Galapagoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Pacific Voyages of Rollo Beck 
* Rollo Beck biografio
* Rollo Beck reta montro de la Pacific Grove Museum

Kategorio:Usonaj esploristoj
Kategorio:Usonaj ornitologoj
7859 Lasao

**7859 Lasao** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en tiama Ĉeĥoslovakio (de 1993 en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la ĉefurbo de Tibeto: Lasao (tibete: ལྷ་ས ; *Lha sa*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Piroska Hévizi

**Piroska HÉVIZI** [he:vizi] estis hungara pentristino, grafikistino. Ŝi naskiĝis en Koloĵvaro en 1915 kaj mortis en Budapeŝto en 1994. 

## Biografio
Piroska Hévizi pristudis arton en liberskoloj kaj ŝi fatis studvojaĝojn en Italio, Transilvanio, Pollando, Ĉeĥoslovakio kaj Usono. En 1939-40 ŝi laboris kiel scenejdekoraciisto en Parizo. De 1946 ŝi eklaboris en Hungario. Ŝi ilustris plurajn librojn. Ŝi ekspoziciis en Budapest, Győr, Miskolc. Oni distingis ŝin en 1983 (premio SZOT).

## Fonto
*kieselbach.hu

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Ferenc Hatházy

**Ferenc HATHÁZY** [hatha:zij] estas rumania hungara redaktoro. Li naskiĝis en Kluĵo la 27-an de oktobro 1929. 
## Biografio
Ferenc Hatházy akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo (1952). Li estis eldoneja redaktoro en Bukareŝto, de 1958 en Kluĵo; de 1959 li estis helplaboristo. De 1968 li estis korektoro ĉe Literatura Eldonejo, resp. de Kriterion Könyvkiadó.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Monteggio

**Monteggio** estas komunumo de la Komunumaro Sessa kaj la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 886 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Monteggio situas en sudo de la tiĉina regiono Malcantone ĉe la norda bordo de la rivero Tresa, kiu konektas la Lagon de Lugano kun la Majora Lago. La komunumo konsistas el 26 frakcioj, nome Bosco, Bruciata, Busino, Cassinone, Castello, Crocivaglio, Fonderia, Fornasette, Genestraio, Isole, Lisora, Molinazzo, Persico, Pirla, Ponte Cremenaga, Ramello, Rancina, Ressiga, Roncaccio, Ronchetto, Rovedera, Selvacce, Suino (kies plej granda parto apartenas al la najbara komunumo Sessa), Termine kaj Tiradelza.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,36 km², de kiuj 45,2% estas kovritaj de arbaro, 27,7% servas por agrikulturo kaj 23,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Monteggio limas en nordo al Sessa, en oriento al Croglio, en sudoriento al Cadegliano-Viconago (VA, Italio), en sudo al Cremenaga (VA, Italio), en okcidento al Luino (VA, Italio), kaj en nordokcidento al Dumenza (VA, Italio).

## Trafiko 
Tra Monteggio pasas la kantona ĉefvojo n-ro 398 de Ponte Tresa al Luino. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 estas Lugano-Sudo, kiu situas proksimume 20 kilometrojn nordoriente de la komunumo. La komunumo estas konektita al la publika transportreto pere de la buslinio de Ponte Tresa al Luino.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Monteggio datiĝas el la jaro 1466 kiel *Montegio*. La nuna vilaĝocentro nomiĝis ĝis en la jaro 1826 Albio. Dum mezepoko la Dukoj de Milano koncedis al la vilaĝoj de Monteggio impostajn privilegiojn, kiujn la Svisa Ĵurkomunumo konfirmis en la jaro 1513.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Monteggio
Rendova

eta|280ra|Insulo Rendova vidate elspace

La insulo **Rendova** estas insulo, parto de la Insuloj Nov-Georgio de la Salomonoj en la Pacifika Oceano, oriente de Papuo-Nov-Gvineo. Estas du indiĝenaj lingvoj parolataj en la insulo Rendova: nome la Aŭstronezia lingvo Ughele norde, kaj la Papua lingvo Touo sude.

La nigrasablaj strandoj laŭlonge de la sudokcidenta marbordo de Rendova estas grava nestejo por la draste endanĝerita Leddorsa martestudo.

Kategorio:Geografio de Papuo-Nov-Gvineo
Kategorio:Pacifiko
Juan Antonio Villacañas

**Juan Antonio VILLACAÑAS** (naskiĝis la 1922 en Toledo, mortis la 2011 en Toledo) estis hispana verkisto kaj poeto.

La Hispana Enlanda Milito tranĉis sian mezlernadon. Poste li militservis en Melilo kaj en la Valo de Arano. Poste li iĝis funkciulo en la Municipo Toledo.

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanlingvaj poetoj
Kategorio:Hispanaj poetoj
Kategorio:Hispanaj literaturkritikistoj
Kabo Sankta Georgo

La **Kabo Sankta Georgo** estas la plej suda punkto en la insulo de Nova Irlando, Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi donis la nomon por Batalo de Kabo Sankta Georgo, okazinta la 26an de Novembro 1943, inter Nova Irlando kaj Buka.

Dum la Pacifika Milito la Japanoj uzis la kabon por kontroli la usonajn bombaviadilojn venintaj el Guadalcanal al Rabaul. La cementa bunkro konstruita de ili ankoraŭ estas tie.

Kategorio:Geografio de Novgvineo
Celje

:*Eble vi serĉas: Cejle.*

**Celje** (jen slovene, elp. *celje*; ; ) estas urbo de Slovenio. Fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn kaj sekve estas la kvara plej granda urbo de la lando. Ĝi situas borde de la rivero *Savinja* en la sudorienta parto de samnoma baseno Celje - proksimume 70 kilometrojn nordoriente de la landa ĉefurbo Ljubljano.

eta|maldekstra|180px|
De la mezepoko ĝis la fino de la Unua Mondmilito (malpli forte ĝis la fino de la Dua Mondmilito) la urbanoj grandparte estis germanlingvaj: ekzemple en la censo de 1910 66,8 procentaĵoj de la urbaj loĝantoj nomis sin germanoj.

## Gefiloj 
* Alma Karlin, vojaĝrakontistino
* Sankta Maksimiliano
* Margit Korondi, hungara gimnastikisto

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Celje (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Slovenio
Kilpisjärvi

**Kilpisjärvi** estas setlejo en la komunumo Enontekiö en Laponio.

112 km norde de Kaaresuvanto ĝi estas la plej nordokcidenta loko de Finnlando en "la okcidenta orelo".

Kilpisjärvi estas vilaĝeto ĉe la limo kun Norvegio (je la norvega flanko ne estas loĝloko). Ĝi atingeblas per aŭtobuso el la norvega Skibotn kaj la finna Kaaresuvanto. Plue ĝi situas je la E8. Ĝi havas etan flughavenon (finne: *asema*) (nur por helikopteroj en urĝaj kazoj) kaj tie estas veterstacio. La vilaĝo havas elvidon al la lago Kilpisjärvi. Ĝi situas ĉ. 500 metrojn super marnivelo. Iom super la vilaĝo estas la plej alta punkto de la E8.

eta|maldekstra|350px|Saana apud Kilpisjärvi
eta|center|350px|Mapo
eta|maldekstra|350px|Kilpisjärvi kun lago vidata de Sanaa

Kategorio:Sameio
Kategorio:Administraj unuoj de Finnlando
Maria Laach (apartigilo)

**Maria Laach** estas nomo kiu povas korespondi al jenaj geografiaj objektoj:

* Maria Laach am Jauerling, komunumo en Malsupra Aŭstrio
* Abatejo Maria Laach, benediktana abatejo apud Laacher See, Germanio
7867 Burian

'*7867 *Burian''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť apud České Budějovice, en tiama Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de ĉeĥa artisto Zdeněk Burian (1905–1981), fama por liaj pentraĵoj kaj ilustraĵoj de prahistoraj faŭno kaj flaŭro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
Elo (biero)

eta|dekstra|hochkant|glaso da bruna amara elo
eta|maldekstra|glaso da ruĝa irlanda elo

**Elo** estas esprimo por fermentita alkohola trinkaĵo, kiu estas farita ĉefe el maltita hordeo. Elo (angle **Ale**) havas sian originon en Britio. Tie "Ale" estas sinonimo por biero.

Laŭ PIV **elo** estas "malpeza kaj hela biero, fabrikata per malmulte rostita malto".

Kategorio:Tipoj de biero
(7822) 1991 CS

**(7822) 1991 CS** estas malgranda, malhela apolona asteroido, malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

Ĝia spektra klaso "S" indikas ŝtonecan asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

Ĝia orbito pasas je 3&nbsp;388&nbsp;257 kilometroj de tiu de Tero, pro tio ĝi estas konsiderita kiel potence danĝera objekto.

* La 30-an de aŭgusto 1971 ĝi pasis al 0,02646 AU (3,958 milionoj da km) de Tero.
* La 7-an de septembro 2171 ĝi pasos al 0,02468 AU (3,692 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Sonvico (komunumaro)

La **komunumaro Sonvico ** estas administra unuo de Kantono Tiĉino kaj parto de la distrikto Lugano. Ĝi havis 4837 loĝantojn la 31-an de decembro 2011. Ĝia ĉefloko estas Sonvico.

## Geografio 
La komunumaro Sonvico situas norde de la urbo Lugano ĉe la orienta bordo de la nordokcidenta brako de la Lago de Lugano. En nordo la komunumaro etendiĝas ĝis al la Monto Roveraccio.

## Trafiko 
La tre kampara komunumaro situas flanke de gravaj trafikvojoj kaj atingeblas nur pere de kurbaj flankaj vojoj el la direkto de Lugano.

## Komunumoj de la komunumaro Sonvico 
La komunumaro Sonvico konsistas (stato en 2013) el 6 komunumoj, el kiuj Cadro estas la plej granda. Jen la listo:

## Eksteraj ligiloj 

!
(7839) 1994 ND

**(7839) 1994 ND** estas tre malgranda amora asteroido, malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Orbito 
Ĝia discentra orbito tanĝas, sed ne trairas tiun de Tero. Ĝia granda orbita klinangulo faras ke, kvankam klasifikata marsrenkonta asteroido, ĝi ne tre proksimiĝas al Marso.

* La  ĝi pasis al 0,152 AU (22,810 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,146 AU (21,846 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Julio Bueno Cortés

**Julio Bueno Cortés** [ĤUljo BŬEno korTES] (aŭ galege **Xulio Bueno Cortés** [ŜUljo BŬEno korTES]) naskiĝis en 1903, mortis en 1988) estis esperantisto el Vigo, Galegio, kiu ludis gravan rolon en la loka movado. Dum multaj jaroj li estis prezidanto de la viga esperanto-klubo Paco kaj Amo.

## Vivo
Li naskiĝis en A Graña, vilaĝo proksima al la urbo Ferrol. Post la eksplodo de la Hispana Enlanda Milito li, kun la kromnomo *Porrolo*, aliĝis al gerilo kontraŭ la nova reĝimo de Franco. Li estis kaptita kaj juĝita en Ferrol pro ribelo. Malgraŭ lia mortkondamno, li estis savita. Tiam, ankoraŭ dum la milito, li translokiĝis al Vigo. 

Jarojn poste, en 1960, post la Hispana Kongreso de Esperanto en la urbo Pontevedro, kreiĝis la loka E-grupo de Vigo. Ĝi formale fondiĝis, kun la nomo Paco kaj Amo, nur en 1973, post alia kongreso okazinta en Vigo en 1972, kies organizon li ĉefis; la vicprezidanto de la grupo estis Xulio Bueno.

eta|385px|maldekstra|Inaŭguro de la Esperanto-strato en Vigo, la 13an de decembro 1987. Maldekstre, kun ĉapo, staras S-ro Xulio Bueno Cortés.

Xulio Bueno daŭre instruis la internacian lingvon en la sidejo de Paco kaj Amo. En 1986 li kunordigis la organizon de alia Hispana Kongreso de Esperanto en Vigo. La 13an de decembro 1987, post liaj longaj demarŝoj, inaŭguriĝis la Esperanto-strato en Vigo, koincide kun la centjariĝo de la lingvo. La Magistrato alprenis tiun decidon en la kunsido de la 9a de decembro 1986. Tiel plenumiĝis longe kovrita revo de Xulio. . Ses monatojn poste, la 9an de junio 1988, Xulio Bueno forpasis. 

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Vigo

## Notoj 
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Bosco

**Bosco** (prononco [bosko]) signifas en la itala lingvo aŭ arbedaro aǔ arbaro (komparu kun la esperanta bosko). Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
## Italio 
* **Bosco Chiesanuova** estas komunumo de la provinco Verono en la regiono Veneto.
* **Bosco Marengo** estas komunumo de la provinco Alessandria en la regiono Lombardio.
* **Bosconero** estas komunumo de la provinco Torino en la regiono Piemonto.
* **Boscoreale** estas komunumo de la provinco Torino en la regiono Piemonto.
* **Boscotrecase** estas komunumo de la provinco Napolo en la regiono Piemonto.

## Svislando 
* **Bosco/Gurin** estas komunumo de la Distrikto Vallemaggia en Kantono Tiĉino.
* **Bosco (Cugnasco)** estas setlejo de la komunumo Cugnasco-Gerra de la Distrikto Locarno en Kantono Tiĉino.
* **Bosco (Monteggio)** estas setlejo de la komunumo Monteggio de la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino.
Géza Entz (biologo)

**Géza ENTZ** [enc], laŭ hungarlingve kutima nomordo *(id.)* **Entz Géza** estis hungara biologo, zoologo, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1890). Lia patro estis Ferenc Entz, lia filo estis Géza Entz (zoologo).

Géza Entz http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03609/03781.htm naskiĝis la  1842 en Mezőkomárom. Li mortis la  1919 en Budapeŝto.

## Biografio 
Géza Entz frekventis gimnaziojn en Pest (urbo) kaj Buda, universitaton en urbo Pest inter 1862-1867. En la sekva jaro li ekinstruis. En 1886 li iĝis kuracisto. Inter 1873-1914 li instruis en universitatoj de Budapeŝto kaj Kolozsvár, inter 1894-1896 li estis rektoro en Budapeŝto. Li okupiĝis precipe pri protozooj.

## Verkaro (elekto) 
* *Az alsóbbrendű állatoknál előforduló levélzöldtestecskék természetéről* (1876), germane: 1882
* *Über Infusorien des Golfes zu Neapel* (1884)
* *A Vorticellinák rugalmas és összehúzódó elemei* (1891)
* *Állatok színe és a mimikry* (1908)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
7864 Borucki

'*7864 *Borucki''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, tiam en Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona sciencisto William J. Borucki, fondinto kaj disvolvinto de la misio Kepler, kiu gvidis al la malkovro de multenombraj ekstersunsistemaj planedsistemoj kaj al signifaj kontribuoj al la stela astrofiziko kaj la astrosismologio de la evoluantaj steloj. Li determinis ankaŭ la plasmajn ecojn de rapidegaj ŝokondoj, tio, kiu estis utiligita por la kontraŭvarma ŝildo de la misioj Apollo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
György Enyedi (geografo)

**György ENYEDI** [djordj enjedi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Enyedi György** estis hungara geografo, ekonomikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1990).

György Enyedi http://mta.hu/mta_hirei/elhunyt-enyedi-gyorgy-foldrajztudos-az-mta-rendes-tagja-130541/ naskiĝis la  1930 en Budapeŝto. Li mortis la  2012 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Enyedi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1953-1958. Li komencis sian karieron samloke en la universitato, poste en 1960 li ekhavis postenon en geografia filio de MTA. Spite la interrompojn li instruis en universitatoj de Debrecen, Pécs kaj ELTE. Li okupiĝis precipe pri rilatoj inter socio kaj ekonomio, same inter urbo kaj vilaĝo. Li havis edzinon, kiu naskis filinon. Li emeritiĝis en 2008. Li ricevis diversajn premiojn inter 1961-2009.

## Verkaro (elekto) 
* *A magyar mezőgazdaság termelési körzetei* (1961)
* *Hungary: An Economic Geography Boulder* (1976)
* *Földrajz és társadalom* (Geografio kaj socio) (1983)
* *Social Change and Urban Restructuring in Central Europe* (1998)

## Fontoj 
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Pallos

**István PALLOS** [paloŝ] estis rumania hungara inĝeniero pri mekaniko. Li naskiĝis en Sátoraljaújhely la 26-an de oktobro 1912 kaj mortis en Karlsruhe la 21-an de aprilo 2003). Li estis la edzo de artistino Jutta Pallos-Schönauer.

## Biografio
István Pallos akiris diplomon en la teknikuniversitato de Karlsruhe (Germanio) (1934). Li laboris ĉe la Ŝtonoleindustria Entrepreno Astra-Română, Câmpina-Ploieşti-Bucureşti (1937-47), en Teknikuniversitato de Kluĵo (1947-60), en la Maŝinfabriko Tehnofrig de Kluĵo (1960-70). En 1986 li translokiĝis en FRGon.  

## Libro
**Magyar-Román műszaki szótár*, kunulradaktoro (1987). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj inĝenieroj
Kalvinana preĝejo (Szikszó)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Szikszó, en la urbocentro.

## Historio 
En tiu loko jam en la 14-a aŭ 15-a jarcento katolika gotika kirko estis konstruita, poste dum la jarcentoj ĝi ofte trakonstruiĝis. En la 16-a jarcento unue luteranoj, poste kalvinanoj akiris ĝin. En 1568 en tiu preĝejo oni aranĝis koncilion. En 1577 la turkoj atakis la konstruaĵon, sed la loĝantoj sukcese kontraŭstaris. En 1585 ĉirkaŭ la preĝejon oni konstruis defendan muron. En 1625 fulmo trafis la preĝejon, sed poste oni rekonstruis ĝin. En 168 pro incendio la konstruaĵo bruldetruiĝis, eĉ 14 homoj mortis. En 1698 finiĝis la rekonstruo kaj samtempe ĉe la defenda muro oni konstruis 2 enirejojn. En 1706 armeo de Habsburgoj bruldetruis la preĝejon, poste denova rekonstrui okazis. En 1852 denove incendio okazis, poste oni renovigis la preĝejon. En 1990 plena renovigo okazis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en malgranda parko kaj ĝi havas kvadratan turon kaj okangulan sanktejon. La sakristio estas pli granda, ol la kutima. En la norda parto 2 kapeletoj troviĝas.

## Fontoj 
* hungare
* hungare 

eta|maldekstre|Aerfoto pri la preĝejo
eta|dekstre|Aerfoto pri la preĝejo

Szikszó
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Szikszó
Šumice (distrikto Uherské Hradiště)

**Šumice** estas municipo troviĝanta en Ĉeĥio, en Regiono Zlín, en distrikto Uherské Hradiště. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Naskiĝo de Virgulino Maria
* Regiona muzeo

## Transporto 
Tra la municipo kondukas unurela neelektrizita fervojlinio 341 de Staré Město al Vlara montpasejo.

## Esperanto 
En la municipo funkcias de novembro 2012 esperanta rondeto, gvidata de Helena Tlachová.

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Uherské Hradiště
Kategorio:Setlejoj en Vizovica montetaro
Maskarena petrelo

La **Maskarena petrelo** (*Pseudobulweria aterrima*) estas mezgranda, malhela birdospecio de la grupo de la burdopetreloj. Temas pri marbirdo de la familio de la Procelariedoj, kies nunaj populacioj estas endemiaj de la insulo Reunio, en la sudokcidenta Hinda Oceano. Iam klasita en la genro *Pterodroma*, estas nune enmetita en la genro *Pseudobulweria*.

Konata ankaŭ kiel Reunia petrelo, tiu specio estis konata nur el kvar specimenoj troviĝintaj en la 19a jarcento en la insulo Reunio. Du birdoj estis trovitaj mortintaj en la 1970-aj jaroj, kaj estis tre raraj observoj de birdoj en la akvoj sude de Reunio ekde 1964. Ĝi estas konata ankaŭ el restoj de subfosilioj el la insulo Rodriges. Tiu specio estas klasita kiel draste endanĝerita ĉar la malalta nombro de registroj supozigas pri tre malgranda populacio minacata de enmetitaj specioj kaj lumpoluado.

eta|maldekstre|250px|
La **Maskarena petrelo** estas, inter la Procelariedoj, malgranda specio kun longo de 33 cm kaj enverguro de 88 cm. Kompare kun la tri aliaj specioj de petreloj en la insulo, ĝi estas pli malgranda ol la Baraŭa petrelo (*Pterodroma baraui*) kaj ol la Pacifika pufino (*Puffinus pacificus*) sed estas pli granda ol la Pufino de Baillon (*Puffinus lherminieri bailloni*). Ties plumaro estas tute nigra, kun la subflugiloj iom argentecaj. La beko, kun hokeca pinto, estas same nigra. La unika hela parto de la korpo estas ĉe la nivelo de la tarsoj kaj de la malantaŭa triono de fingroj kaj la polmo. En la scienca nomo de la specio, nome *Pseudobulweria aterrima*, la epiteto "aterrima" signifas ĝuste en latina «tre nigra».

La vosto estas mallonga kaj rondoforma. La averaĝa pezo varias de 175 al 200 g. Kaj maskloj kaj inoj estas similaj.

## Referencoj
BirdLife International Species Factsheet

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Reunio
Tibor Oláh (komponisto)

**Tibor OLÁH** [ola:], Tiberiu Olah,  estis rumania hungara komponisto. Li naskiĝis en Arpășel la 2-an de januaro 1928 kaj mortis en Târgu Mureș la 2-an de oktobro 2002. 

## Biografio
Tibor Oláh studis muzikkomponadon en Magyar Művészeti Intézet de Kluĵo. Li finis siajn studojn en Moskvo (1954), poste li  kompletigis tion en someraj kursoj en München kaj Darmstadt (1966-71). Li loksidiĝis en Bukareŝto, kie li estis profesoro de Muzikakademio (1954-93).

## Hungarrilataj komponaĵoj
* *Kantáta régi csángó szövegekre* (bemutató Nina Cassian román fordításában, 1957, 1960, Moszkva 1964); 
* *A toledói ablaküvegezők* (operaparódia *Bajor Andor szövegkönyvére, bemutató Kolozsváron, 1959); 
* Teatra muziko al *Az ember tragédiája* de Madách (1965) kaj al *Trójai nők* de Euripidész-Sartre (1966) por Kolozsvári Állami Magyar Opera.

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanaj komponistoj
(7825) 1991 TL1

**(7825) 1991 TL1** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Jeff T. Alu elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Jeff T. Alu
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
István Imreh (biologo)

**István IMREH** [imre],  Imreh Sz. (naskiĝis en Kluĵo la 9-an de julio 1945) estas rumania hungara biologo, genetikisto. Li estas la filo de historiisto István Imreh.
## Biografio
István Imreh diplomitiĝis pri zoologio en UBB de Kluĵo (1968). Li doktoriĝis en 1973. De 1968 li laboris en la Nuklea Medicina Laboratorio de distrikta kliniko de Kluĵo. De 1976 li ekorganizas kaj gvidas kiel ĉefbiologo ties radigenetikan laboratorion.
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj biologoj
7826 Kinugasa

'*7826 *Kinugasa'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Atsushi Takahashi kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana basbalisto Sachio Kinugasa (japane 衣笠祥雄, *Kinugasa Sachio'') kromnomita "Fera viro". Post sia sporta kariero, li fariĝis sporta komentisto por la televido kaj gazetoj kaj invitata profesoro en la Universitato de Hiroŝimo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Atsushi Takahashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Petr Nečas

**Petr NEČAS** (naskiĝis  en Uherské Hradiště, urbo en la sudoriento de Ĉeĥio, do nun -aĝa) estas ĉeĥa fizikisto kaj politikisto. Li estas membro kaj ekde marto 2010 gvidanto de la konservativa partio *Občanská demokratická strana* (civitana demokratia partio). En la parlamenta baloto de majo 2010 lia partio iĝis la dua plej forta grupiĝo, post la socialdemokrata partio, sed kune kun du aliaj konservativaj partioj stariĝis sufiĉe forta registara koalicio sub lia gvido. La 28-an de junio 2010 li oficiale fariĝis la nova ĉefministro de Ĉeĥio.

Kategorio:Ĉeĥaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Ĉeĥio
József Kabán

**József KABÁN** [kaba:n] estas rumania hungara fotisto. Li naskiĝis en Kluĵo la .

## Biografio 
József Kabán finis en porinstruista lernejo de Aiud (1952), kaj li estis la fotistfakulo de la Krimafera Laboratorio de tribunalo de Kluĵo. Inter 1976 kaj 1983 li aperigis fotojn pri 47 verkistoj kaj artistoj en gazetoj *Utunk*, *A Hét* kaj *Korunk*.

## Libroj kun liaj fotoj 
* *Idegenbe reggel érkezz* de Miklós Kassay (1976)
* *Felnőttek könyve* de Zsigmond Palocsay (1977)
* *A természet nyomdája* de Ferenc Kabán (1978)

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fotistoj
Pado de Historioj de la Supra Urbo

eta|Urboplaco: Tabulo 1 Superrigardo de la Pado de Historioj
**Pado de Historioj de la Supra Urbo**, germane ***Historienpfad — Obere Stadt***, gvidas al 20 tabuloj kun klarigoj kaj bildoj pri la historioj de la Supra Urbo de la urbokomunumo Klostronovburgo, kies titolo estas **Urbo de la Interpopola Kompreniĝo**.
La starigo de Pado de Historioj de la Supra Urbo okazis en oktobro 2012.
eta|Urboplaco: Tabulo 2 Vicus kaj Grätzl (malnovaj urbopartoj

## 20 Tabuloj montras 
# Superrigardo: Mapo de la pado
# Vicus kaj Grätzl (malnovaj urbokvartaloj)
# Gastejo "Al la Dukoĉapelo"
# Urbodomo
# Sieĝo de la Turkoj
# Pionirkazerno
# Monumento de la Imperiestro
# Roman-Scholz-placo [*Roman Ŝolc-*]
# Ĝemelurbo Göppingen [*Gepingen*] en Germanio
# Fajrobrigado
# Patroneco Sudetendeutscher [*Sudetendojtŝer*]-placo
# Kruco-kolono
# Tombejo
# Limeso-strato
# Gimnazio
# Albrechts [*Albreĥts*]-burgo
# Pafejo
# Frumb-kolono (Frumb estas nomo)
# Imperiestro Jubilea Lernejo
# Periodo de la Francoj

Dosiero:3 Gastejo - Al la Dukoĉapelo.JPG|Urboplaco: Tabulo 3 Gastejo "Al la Dukoĉapelo"
Dosiero:4 Urbodomo.JPG|Urboplaco: Tabulo 4 Urbodomo
Dosiero:5 Sieĝo de turkoj.JPG|Tutzsteig [*Tutcstajg*]: Tabulo 5 Sieĝo de la Turkoj
Dosiero:6 Pionirkazerno.JPG|Leopoldo-strato 21: Tabulo 6 Pionirkazerno
Dosiero:7 Monumento de la Imperiesto.JPG|Roman-Scholz-placo: Tabulo 7 Monumento de la Imperiestro
Dosiero:8 Roman-Scholz-Placo.JPG|Roman-Scholz-placo: Tabulo 8 Roman Scholz
Dosiero:9 Ĝemelurbo.JPG| Göppinger Placo Tabulo 9 Ĝemelurbo Göppingen
Dosiero:10 Fajrobrigado.JPG|Göppinger-placo: Tabulo 10 Fajrobrigado
Dosiero:11 Patroneco.JPG|Sudetendeutscher Placo Tabulo 11 Patroneco
Dosiero:12 Krucokolono.JPG| Meynert-strateto Tabulo 12 Krucokolono
Dosiero:13 Tombejo.JPG|Wisent-strateto Tabulo 13 Tombejo
Dosiero:14 Limeso-strato.JPG| Kardinal-Piffl-Placo Tabulo 14 Limesostrato
Dosiero:15 Gimnazio.JPG| Buchberg-strateto Tabulo 15 Gimnazio
Dosiero:16 Albrechts-burgo.JPG| Burgostrato Tabulo 16 Albrechts-burgo
Dosiero:17 Pafejo.JPG| Burgostrato Tabulo 17 Pafejo
Dosiero:18 Frumb-kolono.JPG| Kardinal-Piffl-Placo Tabulo 18 Frumb-kolono
Dosiero:19 Imperiestra Jubilea Lernejo.JPG| Hermann-strato Tabulo 19 Imperiestro Jubilea Lernejo
Dosiero:20 Tempo de Francoj.JPG|Periodo de la Francoj

## Vidu ankaŭ 
* Pado de Historioj de la Malsupra Urbo
* Pado de Historioj – Strandbanejo

Kategorio:Klosterneuburg
Algirdas Butkevičius

**Algirdas BUTKEVIČIUS** (naskiĝinta  en vilaĝo de komunumo Radviliškis, do nun -aĝa) estas litova inĝeniero kaj politikisto. Li estas membro kaj ekde la 7-a de marto 2009 gvidanto de la Socialdemokratia Partio de Litovio. La  li oficiale fariĝis la nova ĉefministro de Litovio, sekve de Andrius Kubilius. La  lin postsekvis Saulius Skvernelis.

Kategorio:Litovaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Litovio
Disulfidponto

**Disulfidponto** estas grupo de sulfuraj atomoj ligitaj (-S-S-), kiu vestas rimarkindan gravecon en la stabiligo de la terzara strukturo de multaj proteinoj. Oni vidu la ĉi-suba bildon en kiu R reprezentas la amnoadidan reziduon. La rezulta molekulo de la ligo estas la cistino
[eta|300px|dekstre|Grafika reprezentado de la formiĝo de disulfidponto per [oksidado de du merkaptanaj grupoj.]]

Temas pri peptida ligilo kiu estas la kemia ligilo gvidanta la unuigon de aminoacidoj kaj la sekvan formiĝon de poplipeptidoj kaj protejnoj. Same kiel preskaŭ ĉiuj realiĝantaj en la organikaj milekuloj kaj ĝenerale en la biologia kemio temas pri kovalenta ligo. 

La formiĝo de disulfidpontoj realiĝas per Oksidado de la tiolaj (merkaptanaj) grupoj de la aminoacido cistina.
eta|dekstra|250px|Skizo de disulfidponto en proteino.

La efikoj de tiuj kombinaĵoj videblas en traktado de jaroj. La disulfidponto plenumas gravan rolon en la determino kaj de la strukturon kaj de la stabiligo de la haroj, kaj en la konsistiĝo de ungoj, kiu realigiĝas grandparte per proteinaj ĉenoj de keratino. Tiuj ĉenoj estas kunigitaj ĝuste per la formiĝo de disulfidpontoj. En iuj personoj, la formiĝo de tiuj pontoj igas, pro apartaj cirkonstancoj, la proteinajn ĉenojn parte refaldiĝantaj sur sin mem, originante tiel la fenomenon de buklaj haroj".

La fenomeno de "gladado" de la haro, male, fariĝas per traktado de la haroj per komponaĵoj reduktaj (bisulfitoj] kiuj dekomence malfermiĝas la disulfidpontojn de la keratino; la posta traktado per febla oksidilo puŝas la disulfurajn pontojn de la keratino al la meĥanika regeneriĝo post la efektivigo de la "gladado".

## Notoj 
## Literaturo 
* , paĝo 25

## Vidu ankaŭ 
* Cistina Ponto
* Disulfuro
* Sulfuro
* Aminoacido

Kategorio:Kemio
Kategorio:Kemia ligilo
Kategorio:Proteinoj
7828 Noriyositosi

'*7828 *Noriyositosi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Masayuki Yanai kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana pioniro de la vinkultivado, *Noriyosi Furiya* (1838–1914), kaj de ties nepo *Tosihiko (Tosi) Tukamoto''. Tosi enkondukis teknikon de fermentado de sakeo je malalta temperaturo en la mondon de la vinfarado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Masayuki Yanai
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Antonis Samaras

**Antonis SAMARAS**, ofte ankaŭ latinliterigita *Andonis Smaras*, origine per greka alfabeto **Αντώνης Σαμαράς** (naskiĝis  en Ateno, do nun -aĝa) estas greka ekonomikisto kaj politikisto. Li estas membro kaj ekde novembro 2009 gvidanto de la konservativa partio Nea Dimokratia. La 20-an de junio 2012 li oficiale fariĝis la nova ĉefministro de Grekio, sekve de Lukas Papadimos.

Kategorio:Grekaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Grekio
Kategorio:Grekaj ministroj
Hipomedono

**Hipomedono** (helene *Ιππομέδοντας*, latine *Hippomedon*) estis en la helena mitologio unu el sep armeestroj en la milito Sep kontraŭ Tebo.

Li vivis en Argo. Lia bofrato estis arga reĝo Adrasto. Ili kune kun Kapaneo, Amfiarao kaj Partenopeo eltiris en la militon Sep kontraŭ Tebo, ĉiuj pro alvoko de du viroj, kiuj en Argo serĉis azilon, post kiam ili estis forpelitaj el Tebo. Ili estis Tideo kaj Polineiko, filo de Oidipo.

La agresa milito kontraŭ Tebo ne estis sukcesa, la urbo feliĉe defendis siajn sep pordegojn kaj fortikaĵojn. La estroj de la arga armeo en bataloj falis, ununura postvivis Adrasto.

Post dek jaroj la saman ekspedicion kontraŭ Tebo organizis Epigonoj - posteuloj de la nomitaj militantoj, kun ili ankaŭ filo de Hipomedono Polidoro. Ĉi foje estis ilia batalo sukcesa, sep tebaj pordegoj estis trarompitaj, la muroj detruitaj kaj la urbo humiligita.

Tute male la militoferoj. Mortis nur filo de Adrasto Egialeo, ĉiuj ceteraj postvivis.

## Tradukfonto 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Pelton

**Pelton** estas familia nomo de jenaj personoj:

* Guy R. Pelton (1824–1890), usona juristo kaj politikisto
* Lester Pelton (1829–1908), usona inventisto (Pelton-turbino)

**Pelton** estas la nomo de pluraj lokoj:
* Pelton (grafejo Durham), Unuiĝinta Reĝlando
* Pelton (Nova Sudkimrio), Aŭstralio

## Vidu ankaŭ 
* pelto
Hose

**Hose** estas nomo de jenaj personoj:
*Charles Hose (1863–1929), brita zoologo
*Hugo Hose (1890–1969), germana sindikatisto kaj politikisto (SED)
*Martin Hose (* 1961), germana filologo pri klasikaj lingvoj
*Susanne Hose (* 1961), germana etnologino
Artmann

**Artmann** estas familia nomo de jenaj personoj:

* Emil Artmann (1871–1939), aŭstra arĥitekto
* Eveline Artmann (n. 1968), aŭstra juristino
* Ferdinand Artmann (1830–1883), aŭstra oficisto kaj militarteknikisto
* H. C. Artmann (1921–2000), aŭstra aŭtoro kaj tradukisto
* Karl-Heinz Artmann (n. 1945), germana futbalisto
* Kevin Artmann (n. 1986), germana futbalisto
* Reinhold Artmann (1870–1960), germana politikisto (SPD)
* Theodor Artmann (1882–1954), germana politikisto
Giraud

'''Giraud estas familia nomo de jenaj personoj:

* Albert Giraud belga poeto
* Brigitte Giraud Franca verkistino
* Jean Giraud franca desegnisto kaj scenaristo
* Jean Giraud (matematikisto) franca matematikisto
Géraud

**Géraud** povas rilati al la jeno:

*La Chapelle-Saint-Géraud franca komunumo en la departemento Corrèze
*Géraud de Cordemoy,  franca filozofo
*Géraud la 1-a, grafo de Armanjako
Kristnaska pufino

La **Kristnaska pufino** aŭ **Kiritimatia pufino** (*Puffinus nativitatis*) estas mezgranda pufino nome birdospecio de tropika Centra Pacifiko. Ĝi estas malmulte konata specio pro sia malproksimaj reproduktejaj areoj, kaj ankaŭ ne estis etende studita ĉemare.

Ĝi estas membro de tre antikva stirpo de malgrandaj specioj de la genro *Puffinus*. Ties ununura proksime vivanta parenco estas la Galapaga pufino (*P. subalaris*), kiel indikis analizoj fare per DNA kaj informoj pri morfologio. Ĝis ĵuse tiu specio estis konsiderata samspecia kun la Makulpufino.

## Priskribo 
Ĝi estas svelta pufino, ĉirkaŭ 36&nbsp;cm longa, kun enverguro de ĉirkaŭ 75&nbsp;cm, kaj pezo de ĉirkaŭ 350 g. La Kristnaska pufino havas malhelan plumaron ĝenerale, nigrezgriza kun rustobruna nuanco, iome pli hela en subaj partoj, kaj kun iome da malgranda blanka bordo sub la mentono kaj palaj bordoj en supraflugiloj. Ĝi havas brungrizajn piedojn kaj malhelajn bekon kaj okulojn. Ambaŭ seksoj estas similaj, same kiel la junuloj post elnestiĝo. La idoj estas kovritaj de malhelgriza lanugo.

Tiu specio ege similas al la Griza (*"Puffinus" griseus*) kaj al la Fajnbeka pufinoj (*"P." tenuirostris*), sed havas malhelbrunajn subflugilojn kaj estas pli malgranda. La mallonga vosto de la Kristnaska pufino ne aspektas senpinta escepte etende, sed dumfluge kutime mallarĝiĝas je ie, helpe de la piedoj kiuj elaperas trans la vostopinto. La Kristnaska pufino ofte flugas per plezura maniero kiel la rilataj Procelariedoj, kaj tiele ili povas estis misidentigitaj kiel petrelo. Partikulare, tre simila specio estas la tre rara Fiĝia petrelo (*Pseudobulweria macgillivrayi*), nome petrelo simila al la burdopetreloj parenco de la pufinoj. Ĝi aspektas tre simila laŭ formo kaj koloraro, sed la bulkeca kapo kaj pli fajna longa beko – tipaj de pufinoj – distingas ĝin *P. nativitatis* el la sveltkapa kaj dikbeka Fiĝia petrelo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Austin, Jeremy J. (1996): Molecular Phylogenetics of *Puffinus* Shearwaters: Preliminary Evidence from Mitochondrial Cytochrome *b* Gene Sequences. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **6**(1): 77–88.  (HTML resumo)
* 
* Seto, N.W.H. (2001): Christmas Shearwater (*Puffinus nativitatis*). *In:* Poole, A. & Gill, F. (eds.): *The Birds of North America* **561**. Academy of Natural Sciences, Philadelphia, PA & American Ornithologists' Union, Washington, D.C.  (postlas subskribon)
* Shirihai, Hadoram; Pym, Tony; Kretzschmar, Jörg; Moce, Kolinio; Taukei, Amania & Watling, Dick (2009): First observations of Fiji Petrel *Pseudobulweria macgillivrayi* at sea: off Gau Island, Fiji, in May 2009. *Bull. B.O.C.* **129**(3): 129-148. PDF kompleta teksto

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Mulledoj

**Kaprofiŝoj** estas tropikmaraj Perkoformaj fiŝoj de la familio *Mullidae* nome **Mulledoj**. Rare trovitaj en saleta akvo, ili asociiĝas ĉefe kun rifoj de Atlantika, Hinda, kaj Pacifika Oceanoj.

La **Kaprofiŝoj** estas foje nomataj 'ruĝaj mulledoj', sed tiu nomo uzindas ĉefe rezervita por la trigloj de la tipa genro *Mullus* de la Mediteraneo. Ene de la familio estas ĉirkaŭ ses genroj kaj 55 specioj.

## Notoj 
Kategorio:Fiŝoj
Thomas Hale Streets

**Thomas Hale Streets** (1847–1925) estis usona naturalisto. Verko lia estas *Contributions to the Natural History of the Hawaiian and Fanning Islands and Lower California* (1877).

## Referencoj 
## Literaturo 
* 

Kategorio:Usonaj biologoj
Kopetdaga pirarbo

**Kopetdaga pirarbo** aŭ **kopetdaga pirujo** (*Pyrus boissieriana*), estas specio de pirarbo hejma en la montaro de Kopetdago en Turkmenujo kaj Irano  
Tiu palearktisa decidua arbo vegetas en regiono de duonarbaroj kiuj gastigas ankaŭ grandan nombron da aliaj fruktarboj, arbedoj kaj lianoj altvaloraj por homa uzado. 

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Kopetdagaj duonarbaroj kaj arbarstepo (*The Encyclopedia of Earth*)

Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Homorizo

[eta|Homorizo ĉe [maizo]]
**Homorizo** estas botanika esprimo kiu priskribas la radiksistemon de plantoj. Ĉe homoriza radiksistemo ĉiuj radikoj venas de la ŝoso de la planto, do la radikoj estas morfologie samrangaj. Se plantoj havas radikon unuarangan, duarangan ktp oni nomas tion alorizo.

## Du tipoj 
Oni distingas du tipojn de homorizo:
* Primara homorizeco: radikartipo de Pteridofito kiel ekzemple filiko, ĉe kiu mankas la ĉefa radiko kaj la aliaj radikoj estas samrangaj kaj ŝosdevenaj.
* Sekundara homorizeco: radikartipo de unukotiledonaj plantoj kaj unuopaj dukotiledonaj plantoj kiuj havas nur ŝosdevenajn kaj kies ĉefradiko jam frue en la ontogenezo formortas.

## Etimologio 
La esprimo estas kombino de la greka *homós* (ὁμός) „sama“ kaj *rhizoma* (ῥίζωμα) „radiko“.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Radikoj
Galapaga pufino

La **Galapaga pufino**, *Puffinus subalaris* estas malgranda pufino nome birdospecio de la marbirda familio de Procelariedoj. Ĝis ĵuse ĝi estis konsiderata subspecio de la Makulpufino, sed ĝi estas fakte unu el du membroj de tre antikva stirpo de malgrandaj specioj de la genro *Puffinus*, dum la alia estas laŭ informoj el DNA nome la Kristnaska pufino (Austin *et al.*, 2004).

Ĝi estas endemia reproduktulo de Galapagoj, kaj estas tre sedenta, malkiel parencoj, kvankam individuoj estas komune vidataj tiom for kiom ĝis la marbordo de Oaxaca en Meksiko.

## Aspekto 
La Galapaga pufino havas malhelbrunajn suprajn partojn, subvoston kaj subajn flugoplumojn, dum la resto de la subaj partoj de la plumaro estas blanka. Ili havas foje malhelan kolumon. Ambaŭ seksoj estas similaj, kaj same la junulo post elnestiĝo. 

Ĝi estas svelta pufino, ĉirkaŭ 29–31&nbsp;cm longa, kun enverguro de ĉirkaŭ 63&nbsp;cm kaj pezo de 123-225 g. La specio ege similas al la Makulpufino, kvankam tiu lasta estas tipe pli nigra kaj havas pli longan voston.

## Kutimaro 
La Galapaga pufino estas gregema specio kaj manĝas mare kun aliaj pufinoj kaj naivuloj. Ili flugas malalte super akvo kaj manĝas kalmarojn, fiŝojn kaj restaĵojn. Ili interfaras 4-10 rigidajn flugilfrapojn inter neprofunda glitado.

## Referencoj 
* Austin, Jeremy J.; Bretagnolle, Vincent & Pasquet, Eric (2004): A global molecular phylogeny of the small *Puffinus* shearwaters and implications for systematics of the Little-Audubon's Shearwater complex. *Auk* **121**(3): 847–864. DOI: 10.1642/0004-8038(2004)121[0847:AGMPOT]2.0.CO;2 HTML resumo
* Onley, kaj Scofield, *Albatrosses, Petrels and Shearwaters of the World* (Helm 2007) ISBN 978-0-7136-4332-9

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Galapagaj pufinoj

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
Gavia pufino

eta|maldekstra|*Puffinus gavia*
La **Gavia pufino** (***Puffinus gavia***) estas specio de marbirdo de la familio de Procelariedoj. Ili reproduktiĝas ĉe Novzelando kaj la Salomonoj kaj poste disiĝas al maro for de la reprodukta sezono. Ties natura habitato estas malfermaj maroj kaj rokaj marbordoj.

Ĝi estas malhelbruna supre kaj blanka sube. La beko estas longa, rekta kaj fortika kaj hokoforma pinte. La frunto estas pli malhelbruna kaj kontrastas kun la blanka gorĝareo. Ankaŭ la okuloj estas malhelbrunaj. La subflugiloj estas blankaj kun malhelbrunaj bordoj.

## Literaturo 
* BirdLife International 2004. Puffinus gavia. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
7831 François-Xavier

'*7831 *François-Xavier* *' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la svisa piloto François-Xavier Bagnoud (1961–1986), kiu iĝis plej juna profesia piloto kaj de aviadilo kaj de helikoptero. Li mortis en la kraŝo de helicoptero de la 8-a Ralio Parizo-Dakaro, en kiu ankaŭ Thierry Sabine kaj Daniel Balavoine mortis.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
7939 Asphaug

'*7939 *Asphaug''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la norvega-usona planedologo Erik Ian Asphaug, profesoro ĉe la Universitato de Kalifornio en Santa Cruz. Li estas pionero en la apliko de mekaniko pri fendadoj kaj fluidodinamiko al multnombraj problemoj pri planeda scienco. Uzante modelon farita per radaro de 4769 Kastaljo, li esploris kiel la efikoj de rapidega alfrapo dependas de la energio de la ĵetaĵo, de la ekvacio de stato de la materialo de la celtabulo kaj de ties interna aranĝo de fendoj kaj malplenaĵoj. Lia kalkuloj estis gravaj por kompreni la kolizian evoluon de la asteroidoj kaj por eviti la danĝeron pro kometoj kaj asteroidoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Hutona pufino

La **Hutona pufino** (***Puffinus huttoni***) estas specio de marbirdo de la familio de Procelariedoj. Ties komuna kaj scienca nomoj rememoras F. W. Hutton, iama zorganto de la Kanterburia Muzeo en Christchurch.

Ĝi estas endemia reproduktulo de Novzelando, kun reproduktado limigita al nur du restantaj kolonioj en la montaroj de Kaikoura. For de la reproduktaj vintraj monatoj okazas migrado al Suda Aŭstralio. Kelkaj unuopaj pruvoj sugestas, ke antaŭreproduktuloj ĉirkaŭnavigas Aŭstralion dum la jaroj kiuj kondukas al la seksa matureco.

Ties natura habitato estas malfermaj maroj, kaj estas kolonioj el ĉealpaj al alpaj montaroj.

Ĝi estas minacata ĉefe de habitatoperdo kaŭzita de kolonia ĝenado fare de enmetitaj vagantaj mamuloj kaj de predado fare de enmetitaj ermenoj (*Mustela erminea*) kiuj atakas ĝiajn nestotruojn.

Tiuj birdoj foje akcidentas sur ŝoseoj, ŝajne miskompreninte ilin por etendoj de malferma akvo.

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 
* Hutton's Shearwater Charitable Trust

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
Noveloj (André Maurois)

***Noveloj*** estas 68-paĝa kolekto de rakontoj fare de la franca verkisto André Maurois, tradukita de Hervé Gonin, Raymond Gonin kaj Roger Bernard, kaj eldonita en la jaro 1984 de Unuiĝo Franca por Esperanto kiel speciala literatura numero (356) de ''Revue Française d' Espéranto*.

## Enhavo
*Rakonto de S-ro Melville, Pastoro en Evreŭ - tradukita de Hervé Gonin
*Naskiĝo de Majstro - tradukita de Hervé Gonin
*La merkredaj violoj - tradukita de Hervé Gonin
*La Korintika Porĉo - tradukita de Hervé Gonin
*La Katedralo - tradukita de Hervé Gonin (alia traduko de Aisberg en *Literatura Mondo* en 1933)
*La Formikoj - tradukita de Hervé Gonin
*Irena - tradukita de Hervé Gonin
*La Leteroj - tradukita de Hervé Gonin
*La Kukolhorloĝo - tradukita de Hervé Gonin
*La Pelerino - tradukita de Raymond Gonin
*La Domo - tradukita de Hervé Gonin
*La Verda Zono - tradukita de Hervé Gonin
*Junulino en la Neĝo - traduko de Roger Bernard, jam aperis en 1936 en *Literatura Mondo*.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing''

Kategorio:Rakontoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kaikoura Duoninsulo

eta|dekstre|250px|Aera vido de la Kaikoura Duoninsulo
La **Kaikoura Duoninsulo**, en angla **Kaikoura Peninsula**, situantas en nordoriento de la Suda Insulo de Novzelando. Ĝi altrudas kvin kilometrojn ene de la Pacifika Oceano. La urbo Kaikoura situantas en la norda bordo de la Kaikoura Duoninsulo. La duoninsulo estis setlitaj de Maorioj dum proksimume 1000 jaroj, kaj de Eŭropanoj ekde la 1800-aj jaroj kiam komencis agado por balenkaptado ĉe la marbordo de Kaikoura. Ekde la fino de balenkaptado en 1922 la balenoj povis prosperi kaj nun la regiono estas populara loko por balenrigardado.

Kategorio:Insuloj en Nov-Zelando