open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monumento de Pola Oficiro en Zambrów

eta|upright=600px|Monumento de Pola Oficiro en Zambrów
**Monumento de Oficiro de Dua Pola Respubliko en Zambrów** estas monumento de pola soldato en Zambrów rilata al la historio de la urbo, lokita ĉe unu el la ĉefaj stratoj Avenuo de la Pola Armeo, inaŭgurita en 5-a de septembro 2010.

## Signifo de la monumento
La monumento memorfestas du lernejoj de kadetoj de rezervo de infanterio kaj artilerio, ekzistantaj en Zambrów dum la Dua Pola Respubliko. Konstruaĵo troviĝas en la historia urboparto nomita "Kazerno".

La iniciatinto de la konstruo de la monumento estis Zambrova Urbodomo. La ideo kreitis en majo 2009. En la inaŭguro de monumento ceremonio en 5-a de septembro 2010 partoprenis infanoj de oficiroj, kiuj postenis en Zambrova Kazerno dum la Dua Pola Respubliko.

## Apero de la monumento
La monumento havas tradicia formo: la figuro stara pola oficiro en uniformo de soldato de la Dua Pola Respubliko sur granita piedestalo. Kiel aŭtoro de monumento klarigis la oficiro rigardas al la estonteco kaj estas en malpeza moviĝo. La figuro de Pola Oficiro estas farita el bronzo kaj ĝi havas altecon de proksimume 2.5 metroj.
Sur la granita piedestalo de la monumento aperas emblemoj de armeunuoj:
* 71-a Infanteriregimento en la formo de Laŭrokrono kun la numero "71" en la mezo, kiuj postenigitis en Zambrów de septembro 1926 ĝis septembro 1939,
* insigno de Lernejo de Kadetoj de Rezervinfanterio,  
* insigno de Mazovia Lernejo de Kadetoj de Rezervartilerio nome de generalo Jozefo Bem,
* informestraro.
Apud la monumento oni konstruis memormuron el skoria briko. La muro havas dimensiojn 3x2 m kaj memorigas la malnovajn murojn de konstruaĵoj de Zambrova Kazerno.

## Aŭtoro de la Pola Oficiro
Aŭtoro de la monumento estas pola skulptisto Michał Selerowski. Li konsultitis la detalojn de la uniformoj kun Zambrova Historia Regionkamero de kaj Pola Armeo Muzeo en Varsovio.

En februaro de 2011 aŭtoro gajnis “Oran Bizonon 2010” (prestiĝa jarpremio patronita de la Zambrova urbestro) en la kategorio la "Kreo kaj disvastigo de kulturo".

## Ĉirkaŭaĵo
Ĉe la monumento komenciĝas edukvojeto "Kazerno en Zambrów" konsistanta el 24 kazernaj konstruaĵoj. Zambrova Kazerno estis konstruitaj de Caro fine de la 19-a jarcento kaj komence de la 20-a jarcento. Ĉi tie postenigitis armeoj:  rusa (ĝis 1915), germana, sovetia kaj pola (1917-1939, 1944-1957). 26-an de januaro 1989 konservita kazerno konstruaĵoj kaj akompananta ekonomiaj strukturoj oni enskribis sur la liston de monumentojn .

## Referencoj
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Monumentoj en Pollando
Kategorio:Zambrów
Infana ludo

eta|Fruinfanaĝaj kunuloj okupiĝis pri paralela ludo
Tio estas listo de ludoj kiuj estas uzataj por esti ludataj de infanoj kelkaj antaŭ longe, kelkaj estas ankoraŭ ludataj nuntempe. Tiuj ludoj estas kutime ludataj de infanoj inter aĝoj de 7 ĝis 12, kvankam estas ioma rompo de la limigo ĉe ambaŭ pintoj de la aĝogamo.
eta|dekstra|260px|Blindludo.
Infanludejo (aŭ pli simple ludejo) estas publike alirebla areo destinita por distro kaj amuzo de infanoj kaj kiu estas ekipita de instalaĵoj por infanludoj. Infanludejoj havas elekton de tre kutimaj ludinstalaĵoj: pendolilo, baskulo, deglitejo, karuselo, reko, ŝtupetaro, sabloludejo. Ĝi kutime situas ekstere sur gruzo aŭ herbo kaj povas esti ĉirkaŭitaj de arboj. 

## Ludoj
* Blindludo
* Halataflo
* Hopludo
* Kaŝludo
* Kvar-kvadrat-ludo
* Nombr-ludo
* Papero, tondilo, ŝtono
* Persekutado
* Pilkosporto
* Rulglobeto
* Rulringo
* Saltoŝnuro
* Tiktakto

## Vidu ankŭa 
* Kalmarludo
* *Kalmarludo* (filma serio)

Kategorio:Ludoj
Kategorio:Infanludoj
Jean-Baptiste-Siméon Chardin

[eta| *Knabo kun turbo*, ĉ. 1735, oleo sur tolo, [Arta Muzeo de San-Paŭlo.]]
**Jean-Baptiste-Siméon Chardin** ([ʃaʁdɛ̃]; 2a de novembro 1699 – 6a de decembro 1779) estis franca pentristo de la 18-a jarcento. Li estis konsiderata mastro de la aĵpentraĵoj, kaj estas ankaŭ notita pro siaj pentraĵoj pri ĉiutaga vivo kiuj priskribas kuiristinojn, infanojn, kaj hejmajn aktivaĵojn. Zorge ekvilibrita komponarto, milda distribuado de lumo, kaj graneca impasto karakterizas lian verkon.

## Notoj 
## Referencoj 
* ArtCyclopedia: Jean-Baptiste Siméon Chardin.
* Rosenberg, Pierre (2000), *Chardin*. Munich: Prestel. ISBN 9783791323398.
* Rosenberg, Pierre, and Florence Bruyant (2000), *Chardin*. London: Royal Academy of Arts. ISBN 0-900946-83-0.

## Eksteraj ligiloj 
* Chardin exhibition ĉe Metropolitan Museum of Art
* Getty Museum: Chardin.
* WebMuseum: Jean-Baptiste-Siméon Chardin.
* Jean-Baptiste-Simeon-Chardin.org  124 verkoj de Jean-Baptiste-Siméon Chardin.
* Artcylopedia: Jean-Baptiste Siméon Chardin - identifies where Chardin's work is in galleries and museums around the world.
* Web Gallery of Art: Chardin.
* Neil Jeffares, Dictionary of pastellists before 1800, reta eldono

Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento
Kategorio:Pentristoj de rokoko
Ďumbier

**Ďumbier** (slovaka elparolo: //; ; ) estas la plej alta monto de Malaltaj Tatroj en Slovakio. Ĝia alto estas  kaj ĝi troviĝas sur la ĉefa kresto inter Krúpova hoľa () kaj Králička ().

## Priskribo 
eta|maldekstra|La pinto de Ďumbier
De nordo, Ďumbier prezentiĝas kiel grandeta altmonta masivo kun  altaj muroj, kolonoj kaj sulkoj irantaj ĝis glaĉeraj kaldronoj en la valoj Bystrá kaj Ludárová. La pli milta suda deklivo estas kovrita de granitaj ŝtonoj. En la nordaj valoj oni povas renkonti ĉamojn kaj marmotojn.

De la pinto de Ďumbier estas bona ĉirkaŭa vido al preskaŭ tuta montara sistemo de centra kaj norda Slovakio.

## Historio 
Oni antaŭe intense minis en ĝiaj deklivoj feran ercon, oron kaj antimonan ercon. Restaĵoj de tiu agado estas videblaj en preskaŭ ĉiuj valoj.

Dum la Dua mondmilito okazis sur ĝiaj deklivoj bataloj inter slovakaj partizanoj kaj germanoj. Memore al tiuj bataloj kaj malfacila trairo de Malaltaj Tatroj fare de partizanoj dum la vintro de la jaro 1944, oni konstruis ĉe la proksima montarkabano Chata gen. M. R. Štefánika monumenton al pereintaj partizanoj.

## Aliro 
Ďumbier estas alirebla per ruĝe markita vojo de la montarkabano Chata gen. M. R. Štefánika tra la monto Krúpova hoľa ().

## Nacia naturrezervejo Ďumbier 
En la jaro 1973 estis deklarita  vasta naturrezervejo. Ĝi enhavas la pinton de Ďumbier en la ĉefa kresto kaj la nordan deklivon. La teritorio konsistas el glacia reliefo sur granita grundo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Geografio de Slovakio
* Tatroj kaj Malaltaj Tatroj

Kategorio:Montoj en Malaltaj Tatroj
Kategorio:Montoj kun alteco inter 2000 kaj 2999 m
Kategorio:Distrikto Liptovský Mikuláš
Kategorio:Distrikto Brezno
Kategorio:Geografio de Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Geografio de Regiono Žilina
Duklorofenokso-acetata acido

**Duklorofenokso-acetata acido**, **duklorofenokso-etanata acido** aŭ **C8H6Cl2O3** estas multeuza herbicido kaj pesticido komercata por kontrolo de larĝfoliaj trudherboj kaj unu el la plej uzataj herbicidoj en la mondo. Ĝi estas konsiderata kancerogena kaj ĝia estera formo estas alte toksa por la akva medio.

## Historio 
Duklorofenokso-acetata acido estis disvolvita dum la 2-a Mondmilito de Juda Hirsch Quastel (1899-1987) kun la celo pligrandigi la kultivejojn de senarmila nacio. En 1946, la produkto estis komerce lanĉita kiel unua selektiva herbicido, tre multe helpante la kontrolon de fiherboj en tritiko, maizo kaj rizo pro ĝia kapableco je malgrandigo de la dukotiledonaj specioj ne afekciante la unukotiledonajn plantojn.

La duklorofenokso-acetata acido estis vaste uzata kiel herbicido dum la Vjetnama milito (1954-1975), kaj, kune kun la triklorofenokso-acetata acido kaj la *kvinklorofenolo*, ĝi estis parto de komponaĵo konata kiel Oranĝa agento.

## Sintezo 
* Duklorofenokso-acetata acido prepareblas ekde 2,4 duklorofenolo kaj unukloroacetata acido en alkala medio:
\rm \underset{2,4-duklorofenolo}{C_6H_3Cl_2OH} + CH_2ClCOOH \rightarrow C_6H_3Cl_2OCH_2COOH + HCl
* aŭ per klorigo de fenokso-acetata acido:
\mathrm{\underset{fenokso-acetata\;acido}{C_8H_8O_3 + Cl_2}\longrightarrow C_6H_3Cl_2OCH_2COOH + 2\;HCl}

## Literaturo 
* Weed Science 
* Toxipedia 
* Oranĝo agento 
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* Santa Cruz Biotechnology
* Chemicalland21

## Halogenidaj derivaĵoj de acetata acido 

Fluoroacetic acid 3D.png|Unufluoroacetata acido
Difluoroacetic acid 3D 2.png|Dufluoroacetata acido
Trifluoroacetic acid 3D.png|Trifluoroacetata acido

Chloroacetic acid 3D.png|Unukloroacetata acido
Dichloroacetic acid 3D.png|Dukloroacetata acido
Trichloroacetic acid 3D.png|Trikloroacetata acido

Iodoacetic acid 3D.png|Unujodoacetata acido
Diiodoacetic acid3D.png|Dujodoacetata acido
Triiodoacetic_acid3D.png|Trijodoacetata acido

Bromoacetic acid 3D.png|Unubromoacetata acido
Dibromoacetic acid 3D 2.png|Dubromoacetata acido
Tribromoacetic acid3D.png|Tribromoacetata acido

MCPA molecule ball.png|Unuklorofenokso-acetata acido
2,4-Dichlorophenoxyacetic-acid-3D-balls-2.png|Duklorofenokso-acetata acido
2,4,5-Trichlorophenoxyacetic-acid-3D-balls.png|Triklorofenokso-acetata acido

## Referencoj 
Kategorio:Kloraj kombinaĵoj
Kategorio:Acetatoj
Tilsit (fromaĝo)

eta|Tilsiter
eta|Preparado de Tilsiter en Orienta Prusio, 1930-jaroj. Fonto:&nbsp;Bundesarchiv
**Tilsit** aŭ **Tilsiter** estas duondura fromaĝo kun flaveca koloro, kiu en la mezo de la 19-a jarcento estis kunportita de svisaj metiistoj el Emental al Orienta Prusio. Ĝi nomiĝas laŭ la Prusa urbo *Tilsit* (nun *Sovetsk*). La rezulto de la prilaborado estas intense spicigita fromaĝo.

Tilsiter, farita el kruda aŭ pasteŭrizita bovina lakto, havas gras-titron inter 30 kaj 60%. Ĝi havas blankan ĝis eburan aŭ helflavan koloron kaj solidan strukturon kun truoj taŭga por tranĉi kaj raboti. Spicigita per kumino aŭ karvio kaj semoj de pimento.

La gusto estas milda sed iom spiceta. La minimuma maturiĝo daŭras du monatojn. Dum la maturiĝo oni banas la fromaĝon en salakvo kun bakterioj (*bacterium linens*), pro tio ĝi havas spicetan guston kaj fortan odoron.

Tilsiter estas ideala aldonaĵo je malhela pano (kelkfoje surtabligita dum matenmanĝo). Ĝi estas tre multflanka kaj povas esti uzata en salatoj, saŭcoj, fonduo, pudingo aŭ frititaj terpomoj. En Nord-Eŭropaj landoj ĝi ofte estas manĝata kun glaso da biero.

Kategorio:Fromaĝoj
Ringo (ritma gimnastiko)

eta|dekstra|Ritma gimnastiko kun ringoj.

**Ringo** estas aparato uzata en ritma gimnastiko kaj kiu povas esti farita el plasto aŭ ligno, kondiĉe ke ĥi retenu sian formon dum la ekzercado. La interna diametro estas el 51 al 90&nbsp;cm, kaj la ringo devas pezi minimumon de 300g. La ringo povas esti de natura koloro aŭ esti parte aŭ tute kovrita de unu aŭ kelkaj koloroj, kaj ĝi povas esti kovrita per alglua bendo ĉu de sama aŭ diferenca koloro de tiu de la ringo.

Fundamenta postulo de ringuzado estas rotacio ĉirkaŭ la mano aŭ la korpo kaj rulado, same kiel svingado, cirkuligo, ĵetoj, kaj pasoj tra kaj super la ringo.

Multaj el la teknikoj de la ritma gimnastiko estis adoptitaj de la moderna komunumo kiu uzas hulringojn.

## Vidu ankaŭ 
* Duringo
* Hulringo
* Rulringo

Kategorio:Gimnastiko
Kategorio:Ritma gimnastiko
Ludilaŭto

eta|dekstra|T-tenila infana ludilaŭto en Nederlando.
eta|maldekstra|240px|knabo sur pedalaŭto, unua duono de la 20-a jarcento
**Ludilaŭto** estas ludilo kiu havas la saman strukturon kiel tradicia, pli granda veturilo, sed ĝi estas multe pli malgranda kaj havas malferman pinton. Averaĝa ludilaŭto kapablas sidigi unu infanon, kaj estas ĝenerale propelita de homa energio pere de tenilo antaŭe. Kelkaj famaj firmaoj estas Radio Flyer, Red Rider, Northern Tool and Equipment, Lowe's, kaj Speedway Express.

La hispana kineja filmo El coche de pedales (la pedalaŭto) de 2004, en kiu Esperanto estas temigata, montras, kiom forte en multaj jardekoj (en la filmo temas pri la jaro 1959) infanoj revis pri multekostegaj pedalaŭtoj, kiujn la familioj apenaŭ povis finance permesi al si.

## Vidu ankaŭ 
* Kvarciklo

Kategorio:Veturiloj
Kategorio:Ludiloj
John Jefferys

**John Jefferys**, estas la unua inventisto de tabulludo al kiu oni povas definitive atribui ludon almenaŭ en la anglalingva mondo.

Li estis la desegnisto de la ludo *Journey Through Europe* (veturo tra Eŭropo), publikigita en 1759 de la germana firmao Ravensburger.

Kiel plej el la britaj tabulludoj el la 18a jarcento, ĝi estas progresiga ludo, en la senco ke oni antaŭeniras aŭ oni bremsas depende de la lokofako kien oni venis. Anstataŭ uzi ĵetkubojn oni uzis ses-facan turbeton, kun nombro ĉe ĉiu flanko, ĉar oni konsideris ĵetkubojn maltaŭgajn ilojn en kristanaj hejmoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.darkshire.net/~jhkim/rpg/theory/styles.html

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Tabulludoj
Kategorio:Britaj inventistoj
Kranao

Laŭ la helena mitologio, **Kranao** (el la greka *Κραναός*, «roka») estis la dua legenda reĝo de Ateno kaj, same kiel la antaŭa, unu el la aŭtoĥtonoj naskiĝintaj rekte el la tero sen vira interveno. Kiam Erisiktono, la nura filo de Reĝo Cekropso la 1-a, mortis june kaj senidare, la loĝantaro de Ateno nomumis Kranaon sukcedanto de tiu lasta, kvankam Cekropso ankoraŭ vivis, ĉar oni konsideris lin la plej pova kaj riĉa samcivitano en tiu tempo.[eta|300px|La [Diluvo de Deŭkaliono, laŭ gravuraĵo de Virgil Solis por *Metamorfozoj* de Ovidio (1581). Postvivante tiun katastrofon, la tesalia reĝo trovis rifuĝon en la kortego de **Kranao**, tiutempa reĝo de Ateno.]]Kranao edziĝis al Pedia, filino de la lacedemona Mineso, kaj li estis patro per ŝi de tri filinoj nomiĝintaj Kranekma aŭ Menekma, Atisa kaj Kranaa kaj, laŭ maloftaj versioj, de filo nomiĝinta Raruso. Verŝajne Atisa mortis en sia junaĝo, kaj pro tio Kranao decidis, memore al ŝi, ŝanĝi la nomon de la lando de li regata al Atiko. Ĝis tiam, tiu elstara regiono nomiĝis Akteo, pro la nomo de ĝia unua reĝo.

Dum la regado de Kranao, kiu daŭris naŭ aŭ dek jarojn, okazis la juĝo kiu finis la disputon inter Areso kaj Posejdono pri la posedo de la monteto Areopago, okcidente de la Akropolo. Ankaŭ okazis en lia reĝtempo la fama diluvo en Tesalio. Laŭ kelkaj rakontoj, la tiea reĝo Deŭkaliono ekskapis el tiu katrastrofo kaj velis el Likoreo al Ateno kun siaj filoj Heleno kaj Amfiktiono. Li mortis tuj poste kaj estis entombigita proksime al la atika ĉefurbo, sed liaj filoj estis protektitaj de la atika reĝo. Amfiktiono eĉ sukcesis edziĝi al filino de Kranao, ĉu al Kranaa, ĉu al Atisa (en la versioj laŭ kiuj Kranaa mortis maljune).

Kranao estis detronigita kaj elpatrujigita per komploto organizata de sia propra bofilo Amfiktiono, kiu suferis siavice detronigon fare de Eriktonio, nepo de Kranao laŭ la versio kiu konsideras lin filo de Atisa kaj la forĝista dio Hefesto. Kranao translokiĝis tiam al Lamptrao, kie li mortis kaj ricevis entombigon. Lia funebra monumento estis ankoraŭ vizitebla en la epoko de Paŭzanio. De tiam, li ricevis en Ateno kultadon kiel heroo, kun ritoj plenumitaj de sacerdotoj ofte deventantaj el la familio Karidoj.

Honore al Kranao, la loĝantoj de Atiko ricevis la nomon *Kranaoi*, dum Ateno, ĉefurbo de la lando, estis konata kiel *Kranaa* aŭ *Kranaai*.

## Eksteraj ligiloj 
*  Kranao ĉe Greek Mythology Index 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Mitaj reĝoj de Ateno
Kategorio:Aŭtoktonoj
Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Kategorio:Atika mitologio
Kategorio:Eponimoj
18601 Zafar

'*18601 *Zafar'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Abu-Bakr Zafar*, kiu gajnis la duan rangon en 2003 en la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto pri bestoscienco. Li estis lernanto ĉe la *Panama City Advanced School'' de Panama City (Florido, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Halo

eta|maldekstre|
eta|

En arkitekturo, **halo** estas relative granda spaco kovrita de tegmento kaj plejofte enfermita de muroj.

Laŭ Francisko Azorín **halo** estas *Ampleksa, luma, alte tegmentita lokalo, diverscele konstruita.* Li indikas etimologion el greka *halos* (kronaĵo) kaj el tie la latina *halos*.

La halo povas esti akcesora parto de konstruaĵo (ekz. enirhalo de hotelo, atendohalo de stacidomo) aŭ esenca parto de ĝi (festohalo, fabrikhalo, foirohalo ktp.). Kelkaj haloj, kiuj ŝirmas bazaron konsistas el nura tegmento sur kolonoj.

## Vidu ankaŭ 
* Plenblovita halo

## Notoj 
Kategorio:Ĉambroj
Kategorio:Arkitekturo
(18603) 1998 BM25

**(18603) 1998 BM25** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(18604) 1998 BK26

**(18604) 1998 BK26** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Substrato (hortikulturo)

**Substrato** havas diversajn signifojn.

En la geosciencoj *substrato* (latina: *bazo*) estas la origina materialo por la grundformiĝo, ekzemple la origina ŝtonaĵo ĉe certa kreskejo.

En hortikulturo la esprimo *substrato * signifas ĉiuspeca nutraĵbazo, inkluzive la *aŭtoktona* tergrundo, kiu estas karakterizita per la diversaj grundotipoj.

Samtempe la grundo ankaŭ estas substrato (ekologio) en la senco de materialo sur kiu organismoj vivas.
En biokemio substrato estas kemia kombinaĵo el diversaj biomolekuloj kaj mikroorganismoj.

## Substratoj en Hortikulturo 
Subratoj konsistas el diversaj teraĵoj plus diversaj aldonaj ŝtofoj. Ekzistas ankaŭ senteraj substratoj.

En la subĉiela kultivado de arbokultivejo, fruktkultivado kaj surkampa legomkultivado la plantoj precipe estas kultivataj en la autoktona grundo; en plantdomo la plantoj kreskas plej ofte en substratoj, kiuj pli aŭ malpli ne havas kontakton al la tero. Tiu estas la sekvo el la intensa utiligado en plantdomoj. Krome ofte okzas salakumulado en la plej supra tavolo de la grundo kaŭzata de altnivela sterkado kaj arida klimatkondiĉoj. Ankaŭ fermitaj kulturmanieroj pro la terakva protekto devigas la hortikulturistoj uzi substratojn.

### Tipoj de teraĵoj kaj substratoj 
#### Teraĵo 
Tiaj substratoj ankoraŭ enhavas kiel ĉefa komponaĵo tero el la agro aŭ de kompoŝto Helpsubstancoj estas torfo, plej ofte blanktorfo kaj sablo por altigi la aerkapaciton de la teraĵo. Aldoniĝas kalko kaj sterkaĵoj.
Torfo altigas la akvokapaciton de la substrato kaj reduktas la pH-valoron.

### Normigitaj Kultursubstratoj 
### Industrie faritaj terraĵoj, substratoj kaj aldonaĵoj 
La supre menciitaj torf-argilo-miksaĵoj kaj torfkultursubstrato estas industriskale produktitaj substratoj. Ili estas normigitaj, sen damaĝorganismoj kaj malsanoj kaj ĉiam kun la sama pH-valoro kaj sterkaĵoj. Kompare kun teraĵoj, kiuj estas memfaritaj, la substratoj kun torfa aŭ arbŝela bazo estas pli malpezaj.

### aldonaĵoj 
* ŝvelargilo, aldonaĵo kun malgranda pezo au uzata kiel sola substrato por hidrokulturoj;
* Perlito, Vermikulito estas mineralaj materialoj por aldoni kaj plibonigi la aerumadon de la substrato;
* plastoj kiel *Styromull* (flokenoj el Polistirolo estas aldonaĵoj por plibonigi la aerumado
* pliaj organikaj aldonaĵoj plej ofte estas rubaĵoj el aliaj produktadoj, ekzemple rizglumoj, lignofibroj, kokosfibroj kaj arbŝelo ktp..
* ŝtonlano el vermegigitaj ŝtonaĵoj estas uzata en legomkultivado kaj ornamplantkultivado kiel substrato aŭ aldonaĵo;

## Vidu ankaŭ 
* potgrundo
* torfo
* sensubstrata kultivado

## Fontoj 
* Bernhard Berg: Grundwissen des Gärtners. eldonejo Ulmer, Stuttgart, 1976, ISBN 3-8001-1120-9 paĝoj 198–206

## Eksteraj ligiloj 
* Institut für Bodenkunde http://www.bodensystematik.de/substrate.html

Kategorio:Hortikulturo
Kategorio:Grundoscienco
Kategorio:Plantnutrado
Zootropo

eta|Moderna kopio de Zootropo el la Viktoria epoko.
eta
**Zootropo** estis unu el kelkaj antaŭkinaj aparatoj de animacio kiu produktas iluzion de movo per montrado de sekvenco de desegnoj aŭ fotoj montrantaj progresajn fazojn de tiu movo. La nomo zootropo estis komponita de la grekaj vortoradikoj ζωή zoe, "vivo" kaj τρόπος tropos, "turni".

La zootropo konsistas el cilindro kun fendoj tranĉitaj vertikale en la flankoj. En la interna surfaco de la cilindro estas bendo kun bildoj el serio de sekvencaj bildoj. Dum la cilindro turniĝas, la uzanto rigardas tra la fendoj al la internaj bildoj. La esplorado tra la fendoj evitas ke la bildoj kuniĝu, kaj la uzanto vidas rapidan sukcedon de bildoj, produktante iluzion de movo. El la fino de la 19a jarcento, estis disvolvigitaj aparatoj laborantaj laŭ similaj principoj, nome analogie kiel liniaj zootropoj kaj 3D zootropoj, el kiuj tradiciaj zootropoj referencataj kiel "cilindraj zootropoj" se necesas distingo.

## Vidu ankaŭ 
* Praksinoskopo

## Eksteraj ligiloj 
* "From Daedaleum to Zoetrope", Part 1 kaj Part 2 , de Stephen Herbert. Alirita 2014-05-25.
* Zoetrope (informo pri la zootropo el V&A Museum of Childhood)
* Further informo kaj bildo  ĉi tie.
* Burns, Paul The History of the Discovery of Cinematography  An Illustrated Chronology
* A demonstration of similar optical toys, including the phenakistoscope, praxinoscope and thaumatrope 
* Bill Brand's Masstransiscope  ĉi tie.

Kategorio:Historio de kino
Kategorio:Filmaj teknikoj
Fantasmagorio

eta|dekstra|18a-jarcenta fantasmagorio.
**Fantasmagorio** estis formo de teatro kiu uzis modifitan magian lanternon por projekcii terurigajn bildojn kiaj skeletoj, demonoj, kaj fantomoj sur muroj, fumo, aŭ duon-travideblaj ekranoj, ofte uzante reenan projekciadon. La projekciilo estis movebla, kaj permesas ke la projekciitaj bildoj moviĝu kaj ŝanĝu grandojn sur la ekrano, kaj multajn projekciajn aparatojn kiuj permesas rapidan ŝanĝon de diversaj bildoj. Inventita en Francio fare de belga kuracisto en la fino de la 18a jarcento, ĝi akiris popularecon tra plej el Eŭropo (ĉefe en Anglio) tra la tuta 19a jarcento.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 
* Grau, Oliver (2007). "Remember the Phantasmagoria! Illusion Politics of the Eighteenth Century and its Multimedial Afterlife", Oliver Grau (Eld.): *Media Art Histories*, MIT Press/Leonardo Books, 2007.
* Guyot, Edme-Gilles (1755). *Nouvelles Recréations Physiques et Mathématiques* tradukita de Dr. W. Hooper en Londono (1a eld. 1755)
* "Robertson" (Robert, Étienne-Gaspard) (1830–34). ''Mémoires récréatifs, scientifiques et anecdotiques d'un physicien-aéronaute''.
* David J. Jones (2011). 'Gothic Machine: Textualities, Pre-Cinematic Media and Film in Popular Visual Culture, 1670-1910', Cardiff: University of Wales Press ISBN 978-0708324073
* David J Jones (2014) 'Sexuality and the Gothic Magic Lantern, Desire, Eroticism and Literary Visibilities from Byron to Bram Stoker', Palgrave Macmillan, ISBN 9781137298911.
* Douglas, Evelyn. *Phantasmagoria*. 1a eld. Vol. 1. Chelmsford: J. H. Clarke, 1887. Print.
* Barber, Theodore. *Phantasmagorical Wonders: The Magic Lantern Ghost Show in Nineteenth-Century America*. 2nd ed. Vol. 3. N.p.: Indiana UP, 1989. Print.

## Eksteraj ligiloj 
* Mervyn Heard's "Phantasmagoria: The Secret Life of the Magic Lantern"
* Adventures in Cybersound: "Robertson's Phantasmagoria"
* Mervyn Heard's short history of the Phantasmagoria 
* Visual Media site with lots of pre-cinema information 
* Another short history, with more description of Philipstal's shows in London 
* Burns, Paul The History of the Discovery of Cinematography  An Illustrated Chronology
* Utsushi-e (Japanese Phantasmagoria) 
* Esther Leslie on Benjamin's Arcades Project
* The Museum of Precinema Precinema Museum, Italy. Collection includes original Phantasmagoria magic lanterns and slides

Kategorio:Historio de kino
Corrado Sanguineti

.
eta

## Biografio 
Corrado Sanguineti naskiĝis en Milano en 1964. Li studis en la Seminario de Ĝenovo kaj fariĝis pastro la .

Ekde 2005 li estas pro-ĝenerala vikario de la diocezo de Chiavari.

La  papo Franciscko; nomumis lin episkopo de Pavio, kaj estis konsekrita la .

## Internaj ligiloj 
* Episkopo

## Referencoj kaj notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Diocezo de Pavio

Kategorio:Episkopoj de Pavio
Fenokso-acetata acido

**Fenokso-acetata acido**, **fenokso-acetata acido** aŭ **C8H8O3** estas unukarboksilata acido, o-fenila derivaĵo de la glikolata acido, uzata en manufakturado de farmaciaĵoj, pesticidoj, fungicidoj kaj farboj. Ĝi estas iom mielodora kaj peraĵo en la sintezo de gustigiloj kaj tinkturoj. Ĝi estas solvebla en duetila etero, karbona dusulfido, metanolo kaj acetata acido.

## Proprecoj 
Fenokso-etanata acido formas senkolorajn kristalojn tre malmulte solveblajn en akvo. Ĝi estas acido kun modera forto kun pKa 3,17 kaj fortaj antisepsaj proprecoj. Fenokso-etanata acido estas pli forta ol cinamata acido pro ĝia potenca kapablo doni elektronojn.. Ĝi ankaŭ uzatas en produktado de penicilino.

## Sintezo 
* Sintezo de fenokso-acetata acido ekde fenolo:
550px|eta|center|Sintezo de fenokso-acetata acido

La fenokso-acetata acido povas estiĝi per traktado de fenolo kaj kloroacetata acido en ĉeesto de solvaĵo da natria hidroksido. La alkala solvaĵo deprenas la protonon el la hidroksila grupo de la fenolo. La fenolata jono tiel formita faras nukleofilan atakon en la ß-karbono de la kloroacetata acido, kaŭzante rompon de la ligo kloro-karbono kaj formado de klorida jono.

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Human Metabolome Database
* Chemical Book
* ChEBI
* Santa Cruz Biotechnology 
* ChemSynthesis
* DrugFuture
* Chemicalland21

## Halogenidaj derivaĵoj de acetata acido 

Fluoroacetic acid 3D.png|Unufluoroacetata acido
Difluoroacetic acid 3D 2.png|Dufluoroacetata acido
Trifluoroacetic acid 3D.png|Trifluoroacetata acido

Chloroacetic acid 3D.png|Unukloroacetata acido
Dichloroacetic acid 3D.png|Dukloroacetata acido
Trichloroacetic acid 3D.png|Trikloroacetata acido

Iodoacetic acid 3D.png|Unujodoacetata acido
Diiodoacetic acid3D.png|Dujodoacetata acido
Triiodoacetic_acid3D.png|Trijodoacetata acido

Bromoacetic acid 3D.png|Unubromoacetata acido
Dibromoacetic acid 3D 2.png|Dubromoacetata acido
Tribromoacetic acid3D.png|Tribromoacetata acido

MCPA molecule ball.png|Unuklorofenokso-acetata acido
2,4-Dichlorophenoxyacetic-acid-3D-balls-2.png|Duklorofenokso-acetata acido
2,4,5-Trichlorophenoxyacetic-acid-3D-balls.png|Triklorofenokso-acetata acido

## Referencoj 
Kategorio:Fluoraj kombinaĵoj
Kategorio:Acetatoj
William George Horner

**William George Horner** (1786 – 22a de septembro 1837) estis brita matematikisto; li estis instruisto, kaj lernejestro, fakulo en klasikaĵoj same kiel matematikisto, kiu verkis etende pri funkciaj ekvacioj, nombroteorio kaj ĉirkaŭteorio, sed ankaŭ pri optiko. Lia kontribuo al ĉirkaŭteorio estas omaĝita en la nomigo de Metodo de Horner, partikulare rilate al artikolo en la gazeto *Philosophical Transactions of the Royal Society of London* en 1819. La moderna invento de la zootropo, laŭ la nomo *Daedaleum* en 1834, estis atribuita al li.

Horner mortiĝis relative juna, antaŭ la establado de specialistaj, regulaj sciencaj gazetoj. Tiele oni verkis pri li diverĝe, foje markite, pri sia propra, kvankam disa, registro de publikaĵoj kaj la tiutempa ricevo de ili.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*Bath: Births, Marriages and Deaths
*Prof. Neville Fletcher, Research School of Physics and Engineering, ANU
*Australian Academy of Science: Interview with Neville Fletcher

Kategorio:Naskiĝintoj en 1786
Kategorio:Mortintoj en 1837
Kategorio:Anglaj inventistoj
Pupohejmo

eta|Ekstero de man-konstruita usona pupohejmo.
eta|Ĉambro en pupdomo
eta|Akcesoraĵoj de pupdomo
**Pupohejmo**, **pupodomo** aŭ **pupejo** estas ludila domo farita en miniaturo. Dum la lasta jarcento, pupohejmoj estis ĉefe afero de infanoj (ĉefe infaninoj) sed ties kolekto kaj manfarado estas ankaŭ serioza hobio por multaj plenkreskuloj.

Nuntempaj pupohejmoj markas sian historion reen ĉirkaŭ kvarcent jarojn al *bebodomoj* kiuj montris idealigitajn internojn. Pli malgrandaj pupohejmoj kun pli realismaj eksteroj aperis en Eŭropo en la 18a jarcento. Fruaj pupohejmo estis ĉiuj manfaritaj, sed sekve de la Industria Revolucio kaj de la Dua Mondmilito, ili estis pliige amasproduktitaj kaj iĝis pli standardigitaj kaj akireblaj. Pupohejmoj povas gami el simplaj skatoloj kune stokitaj uzataj kiel ĉambroj por ludado, ĝis mult-miliondolaraj strukturoj montritaj en muzeoj.

Nuntempaj infanaj ludilaj pupohejmoj estas ĉefe en 1:18 (aŭ 2/3") skalo, dum 1:12 (aŭ 1") skalo estas ofta por pupohejmoj faritaj por plenkreskaj kolektistoj. Pupdomoj por infanludado estas kutime sur skalo de 1:6. Pupdomoj kutime estas faritaj el ligno, kartono aŭ plasto. Interesa muzeo pripupohejma estas la Muzeo pri pupdomoj en Erfurto.

## Vidu ankaŭ 
* Pupo (ludilo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Dolls' houses ĉe V&A Museum of Childhood
* Kruger Collection - kolekto de miniaturaj pupohejmoj ĉe la Universitato de Nebrasko-Lincoln
* National Museum of Australia  1930s doll's house modelled on a house in a children's novel.

Kategorio:Pupoj
Kategorio:Ludiloj
18596 Superbus

'*18596 *Superbus'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la itala amatora astronomo Vincenzo Silvano Casulli elde la Observatorio Colleverde di Guidonia en Guidonia Montecelio (Italio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de Tarkvinio la Orgojla (latine : *Lucius Tarquinius Superbus'', reĝis -534 – -509, mortis en -495) sepa kaj lasta reĝo de Romio. Li metis sub la domino de Romio multenombrajn urbojn de la regiono Latio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vincenzo Silvano Casulli
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Lesoparkovaja (stacio de Moskva metroo)

**Lesoparkovaja** () estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Metrolinio Butovskaja. La stacio estis malfermita la .

La stacio estas lokita en Ĉertanovo Suda en Moskvo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Butovskaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Ĉertanovo Suda (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2014
Kategorio:2014 en Moskvo
Troparjovo (stacio de Moskva metroo)

**Troparjovo** (, "") estas sud-okcidenta stacio de Metrolinio Sokolniĉeskaja de la Metroo de Moskvo. Ĝi estis malfermita la . Ĝi troviĝas inter la stacioj '** kaj **', la antaŭa finstacio de la linio ĝis 2014. La stacio estis nomita laŭ la vilaĝo Troparjovo, kiu ekzistis antaŭ la ekspansio de Moskvo.

La stacio estas lokita en la sud-okcidenta parto de Moskvo, en la kruciĝejo de Avenuo Lenin kaj Strato Ruzskaja, ĉe la limo inter distriktoj Tjoplij Stan kaj Troparjovo-Nikulino.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Sokolniĉeskaja linio (Moskvo)
Kategorio:Distrikto Troparjovo-Nikulino (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2014
Kategorio:2014 en Moskvo
Lajos Gruber

**Lajos Gruber** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gruber Lajos** estis hungara astronomo, profesoro, meteologiisto.

Lajos Gruber http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=gruberl naskiĝis la  en Pécs. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Lajos Gruber frekventis gimnaziojn en Nagyvárad kaj Buda, poste universitaton en Vieno. Post siaj studoj li havis ŝtatan postenon en Vieno. En 1875 helpe de hungara stipendio li studis astronomion en Lejpcigo, en la sekva jaro li laboris en observatorio de Hamburgo. En 1876 li estis nomumita privata profesoro de Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto, samtempe li havis postenon en la tutlanda meteologia servo, kiun li gvidis en 1877.

## Elektitaj publikaĵoj 
* 24. η Cassiopeia kettős csillag mozgásáról (1877)
* *Utmutatás a földrajzi helymeghatározásokra* (1883)
* A földnehézség meghatározása Budapesten 1885-ben (1886)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj meteologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Forcado

**Forcado** estas fakesprimo el hortikulturo. La forcado de plantoj signifas, ke oni kultivas plantojn en plantdomo kaj donas al ili kreskokondiĉoj, ke ili rapide elŝosas kaj kreas florojn. Forcado stimulas rapidan kreskon kaj floradon dum tempo kiam la planto en la naturo ankoraŭ ne kreskas aŭ floras. Per forcado eblas plifruigi la planton. Hortikultivistoj forcas ekzemple tulipojn, tiel ke la bulboj jam elŝosas kaj kreas floron en vintro. Ofte ankaŭ siringo estas metitaj en plantdomo en novembro. Ili ricevas altan temperaturon, kiu stimulas la burĝonoj ekkreski kaj multe pli frue flori (ĉi tie jam en decembro) ol ĝi farus, se ĝi starus ekstere. 

## Vidu ankaŭ
* Forceja efiko
* Plantdomo

## Literaturo
Ruge, Ulrich: Angewandte Pflanzenphysiologie als Grundlage für den Gartenbau. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart,1966, paĝoj 70 - 80

Kategorio:Hortikulturo
Anastasija Savina

**Anastasija Savina** () — naskiĝis la 18-an de marto 1992 en Moskvo, Rusio) estas rusa ŝakistino, internacia majstrino (2011), grandmajstro (2010) inter virinoj, trejnistino. 

## Ŝakaj atingoj 
* Ĉampionino de Rusio ĝis 14 jaroj (2006).
* Ĉampionino de Rusio ĝis 18 jaroj (2009).
* Ĉampionino de Rusio ĝis 20 jaroj (2011).
* Membro de 2-a teamo de Rusio partoprenantino de 39-a Olimpiko (2010) en Ĥanti-Mansijsk.

## Ligiloj 
* Karteto de Anastasija Savina en retejo de FIDE
* Partioj de Anastasija Savina en bazo *Chessgames*
* Karteto de Anastasija Savina en retejo de 365chess.com
* Partoprenoj de Anastasija Savina en Ŝak-Olimpikoj

Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Rusiaj ŝakistoj
Gorme sabzi

eta
**Gorme Sabzi** literumebla ankaŭ kiel **gorme-sabzio** en Esperanto ()  estas tre malnova kaj fakte antikva irana manĝaĵo. Gormesabzio estas tre ŝatata persa spic-herba stufaĵo. Esta es la comida iraní tre populara plado kaj en Irano kaj en ties najbaraj landoj kiel Afganio, Azeria Respubliko kaj Turkio. Ofte oni diras, ke gormesabzio estas unu el la plej ĉefaj naciaj pladoj de Irano, aŭ eĉ la irana nacia plado. La historio de gormesabzio datiĝas reen de almenaŭ 500 ĝis 2000 jaroj.

## Etimologio 
*Gorme* devenas el la Azera-turka vorto Qavurma, kio signifas stufita aŭ stufaĵo (en la persa: ĥoreŝo, tio estas plado, kion oni kuiretadis dum relative longa tempo per ne tre alta temperaturo; nur boletanta por horoj), kaj *Sabzi* estas la vorto por manĝeblaj spicherboj aŭ legomaĵoj en la persa (laŭvorte: verdaĵo).

## Preparado 
La ĉefaj ingrediencoj de gormesabzio estas miksaĵo de frititaj spic-herboj, konsistanta plejparte el petroselo, poreo aŭ verdaj cepoj, koriandro, spicita kun la kerna spico de sekigitaj fenugrekaj folioj. En azeraj partoj de Irano, oni malpli multe fritas la legoman miksaĵon kaj aldonas al la stufaĵo ankaŭ gureojn - tio estas nematitaj acidetaj vinberoj - por iomete pli acidigi la guston de gormesabzio.

La herba miksaĵo havas multajn variaĵon laŭ la geografia loko kaj akireblaj legomaĵoj en la koncerna sezono de la jaro; ajna malhela (amareta) legomaĵo povas esti uzita (kiel spinacoj, mustardaj folioj, napaj folioj, ktp., kvankam ĉiuj uzeblas, tamen neniu estas parto de la originala recepto).

En azerlingvaj regionoj de Irano, oni ankaŭ aldonas tomatan robbon (tio estas densa boligita tomatsuko) al gormesabzio, fine de ĝia stufado. Tial la fina koloro de la stufaĵo en tiaj regionoj estas ruĝeta, dum en la centraj partoj de Irano, kiel Tehrano, oni ne aldonas tomat-robbon kaj multe pli longe fritas la legoman miksaĵon verdetigante kaj iam malheligante la koloron de gormesabzio.

Ĉi tiu miksaĵo estas kuirita kune kun renaj faboj, flavaj fendo-pizoj aŭ nigraj pizoj, flavaj aŭ ruĝaj cepoj, omanaj citronoj (truitaj sekigitaj omanaj citronoj iam nomataj "persaj citronoj" aŭ lemonoj) kaj kurkumita ŝafido aŭ bovaĵo. La plado estas servita kun ĉeloo (persa duon-boligita kaj vapor-kuirita rizo) iam kun tahdigo (perse kaj laŭvorte: "kaserol-fundaĵo", tio estas fritita subaĵo de ĉeloo).

## Vidu ankaŭ 
* Abguŝto
* Persa kuirarto
* Azerbajĝana kuirarto
* Listo de stufaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* Gormesabzia recepto kaj bildo 
* Gormesabzia (Ghormeh Sabzi ) Recepto 
* Ghorme Sabzi recepto
* Iranaj Stufaĵoj (Khoresh) 
* Ekstreme Facilas Sekvi Gormesabzian Recepton
* Persa Kuirado Trovas Hejmon en Los Anĝeleso 

Kategorio:Azeria kuirarto
Kategorio:Irana kuirarto
Ferenc Gruzl

**Ferenc Gruzl,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gruzl Ferenc** estis hungara kemiisto, profesoro.

Ferenc Gruzl http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/05506.htm naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Gruzl frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris kemian diplomon en Teknikuniversitato József en 1919, sed li doktoriĝis en Reĝa Scienca Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li eklaboris en kemia instituto, ekde 1928 en instituto pri tritiko kaj faruno. Li estis nomumita institutestro en 1939, li ofte instruis en la universitato. En 1940 li havis patenton pri ekzamenado de pastoj. En 1944 li ne faris la devigan translokiĝon al Germana Regno. Depost la 2-a mondmilito li tuj faris funkciopova la instituton. Li pensiuliĝis en 1959. 

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Búza- és lisztismeret* (1936)
* *Új eljárás a búza és liszt minőségének megvizsgálására* (1942)
* *A malomipar és a mezőgazdaság kapcsolata* (1948)
* *Sütő- és tésztaipari technológia* (1952)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Monorelo de Moskvo

La **Monorelo de Moskvo** () antaŭe **Monorela trafik-sistemo de Moskvo** () estas unurela fervojo en la Nord-Orienta administra arondismento de Moskvo, Rusio. Ĝi kunligas la stacion  kun la stacio  (en distanco de ). La itinero de la monorelo estis iniciatita en 1998, la unuaj vojaĝantoj traveturis ĝin la  en ekskursa reĝimo. Ekde la  ĝi funkcias en transporta reĝimo.

## Bildaro 

Monorail-timiryazevskaya03.jpg|Apud *Timirjazevskaja*
Moscow Akademika Koroleva street monorail 2011.JPG|*Ulica Akademika Korolova* (2011)
Moscow Monorail, Ulitsa Sergeya Eizenshteina.jpg|*Ulica Sergeja Ejzenŝtejna*
Moscow Monorail 3.jpg|Vagonaro en *Timirjazevskaja*

## Stacioj 
Kodoj de stacio de la monorelo kaj tiuj de stacioj de la Metroo de Moskvo havas komunan numeradon.

## Vidu ankaŭ 
* Unurela fervojo
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
*  Moscow Monorail
*  MMTS en retejo Metrostroy
*  Kiel uzi Moskvan metroon (monorela trafik-sistemo)


Kategorio:Transporto en Moskvo
Kategorio:2004 en Moskvo
Kategorio:Aperis en 2004
Kategorio:Transporto en 2004
Nigra makulozo

eta|Nigra makulozo ĉe rozo

**Nigra Makulozo** (*Diplocarpon rosae*) estas malsano ĉe rozoj kaŭzita de askofungoj, La fungo atakas krom rozoj ankaŭ aliaj plantojn, ekzemple nobla laŭro.

La folioj havas unue rondajn, nigre brunajn makulojn, kiuj ofte disvastiĝas stelforme. La koncernaj folioj flaviĝas kaj defalas. Tio reduktas la asimiladon , kiu signifas malfortiĝon de la planto. La senfoliaj plantoj kreas apenaŭ novajn florojn, novaj ŝosoj ne ligniĝas kaj ne fariĝas maturaj, kiu kaŭzas reduktitan frostrezistecon.

La malsano travintras en la grundo kiel sporo. La sporoj atingas la planton per ŝprucoj de pluvo aŭ akvumado. Depende de la sensiveco de la kultivaro la fungo rapide disvastiĝas en la rozo.

eta|maldekstra|atakitaj folioj de rozo
Por preventi la planton de la malsano, estas nepre necesa plifortigi la rezistopovon per konvena sterkado de la plantoj. Ĉar la malsano nur malfacile povas esti kontraŭatakata, rekomendas preventan ŝprucado ekde majo. Akvumante evitu, ke la akvo nur atingas la radikojn. Humidaj folioj favoras la ekkreskon de la fungaj sporoj.

Atakita planto povas esti kuracata per taŭga fungicido. Forprenu malsanajn foliojn kaj atakitajn branĉojn.

Certan fungostatan efikon ankaŭ havas la ŝprucado kun infuzaĵo ekekvizeto aŭ urtiko. La plej efika prevento tamen estas la ĝusta kreskejo. Tial ne plantu rozojn en ombra starejo. Rozoj bezonas sunan lokon!

## Eksteraj ligiloj 
* *Sternrußtau: Entblätterte Rosen im Sommer vermeiden*, *Gartentechnik.de*
* Infos zu Sternrußtau und was dagegen helfen kann 

Kategorio:Plantmalsanoj
Kategorio:Rozbredado
Kategorio:Askofungo
Iván Nagy (historiisto)

**Iván NAGy** [nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Iván** estis hungara historiisto, bibliotekisto, heraldikisto, juristo, membro (korespondanta en 1858, ordinara en 1874) de Hungara Scienca Akademio. Lia nobela antaŭnomo estis *felsőgyőri* [felŝOdjOri].
eta|Iván Nagy
Iván Nagy http://regi.oszk.hu/hun/kiallit/virtualis/nagyivan/nagyivan_index_hu.htm  naskiĝis la  en Balassagyarmat. Li mortis la  en Horpács.

## Biografio 
Iván Nagy komence lernis en Eger, Esztergom, Vác, Losonc, fine li studis juron en reĝa jura akademio de Pozsony. Ekde 1845 li helpis kolekti popolkantojn al János Erdélyi. Post la jura diplomo li iĝis juĝeja juristo. Li batalis dum la Hungara revolucio de 1848, tial post falo de la liberecbatalo li kaŝiĝis, poste li estis familia edukisto. Li translokiĝis al Italio, kie li esploris historiajn fontojn pri Hungario. En 1853 li ricevis amnestion, tial li hejmenvenis kaj fondis advokatan kontoron en sia naskiĝurbo. Inter 1855 kaj 1870 li estis bibliotekisto de Universitata Biblioteko (ELTE), en 1855 li edziĝis. Ekde 1870 li estis redaktoro de la parlamenta periodaĵo. Ekde 1878 pro sanstataj problemoj li vivis en sia bieno. En 1891 li fondis muzeon en Balassagyarmat.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Magyar Hölgycsarnok* (1851) - bibliografio pri famaj hungarinoj
* *Komáromi János [Thököly Imre titkárának]… törökországi diariumja s experientiaja* (1861)
* *Magyarország családai czímerekkel és nemzékrendi táblákkal* – ĉefverko - (1857-1868), denove en 8 volumoj en 1987, en komputila disko en 1999
* *Magyar diplomácziai emlékek Mátyás király korából* (Diplomataj memoraĵoj pri erao de Matiaso la 1-a (Hungario), 4 volumoj (1875-1878)
* *Balassagyarmat* (1894)
* *Nógrád vármegye története az 1544-ik évig* (Historio de Nógrád (historia departemento) ĝis la jaro 1544), (1907)
* *Nagy Iván verses naplója a szabadságharc korából* (1967)
* *Liber Regius* - manuskripto

## Memorigiloj 
* memortabulo en Balassagyarmat

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 16-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en post klako al majuskloj N, Ny)

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
Ludiloj Dinky

eta|Kamiono Dinky 0 Serio no. 25v Bedford.
[eta|Franca laktolivera [kamiono de Dinky Nestle.]]
**Ludiloj Dinky** aŭ en angla origina **Dinky Toys** estas metalfandaj zamakaj miniaturaj veturiloj uzitaj kiel ludiloj kiuj estis produktitaj de la entrepreno Meccano – konstruintoj de Hornby Trains, kiuj estis nomitaj laŭ la fondinto Frank Hornby. Ludiloj Dinky en Anglio estis faritaj el 1935 al 1979. La fabriko estis en Binns Road, Liverpool, Anglio.

## Literaturo 
* Retejo de Binns Road. Sendata. South African Defense Force Military Items 1950s http://www.meccanodinkytoys.com/dinkytoysid/military/samil.htm 
* Cavendish, Richard. 2011. The Death of Frank Hornby. History Today online, vol. 61, no. 9. http://www.historytoday.com/richard-cavendish/death-frank-hornby
* Dalefield, Wes. 2013. Retejo de Historio de Meccano. Wes Dalefield's Meccano Erector website. http://www.dalefield.com/mwes/history/index.html
* *The Dinky Toys Encyclopaedia*.
* Ellis, Chris. 2009. *The Hornby Book of Model Railways.* Conway/Anova. ISBN 978-1844860951
* Dinky Toys. 1974. Katalogo no. 10. Tough die-cast metal models.
* Paolo Ranpini , 1995 , The Golden Book of modelcars 1900-1975

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Ekonomio de Britio
(18589) 1997 YL10

**(18589) 1997 YL10** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Trunka diametro

La **trunka diametro** respektive la **trunka perimetro** estas dendrolgia mezuro por la aĝo de arbo kaj la en ĝi konsistanta lignoamaso. Pli precize estas la esprimo **trunka diametro en brusta alteco ** respektive **tunka perimetro en brusta alteco**.

## En kiu alteco mezuri 
La * trunka diametro en brusta alteco/tunka perimetro en brusta alteco* estas mezurata en meza Eŭropo en alteco de 130&nbsp;cm super la tera surfaco. En Usono oni meturas en alteco de 4,5 futoj, kiu egals al 137&nbsp;cm, same en Japanio.; en aliaj landoj kun nemetraj unuojofte en alteco de 5 futoj, do ĉ. 150&nbsp;cm. La mezuralteco estis, ĉar oni en fruaj tempoj mezuris en klaftoj.

En naturprotekto kaj arbidejoj oni hodiaŭ mezuras en alteco de unu metro.

## Mezurado 
eta|trunka diametro en brusta alteco  *A* = supra flanko de deklivo*B* = meze al la trunka akso
Perimetro kaj diametro estas transkalkulebla helpe de la faktoro π.

Kiel mezurilo por la diametro oni uzas ofte simplan mezurbendo, por la diametro ofte trunkmezurilon.
|eta|275ra|diversaj trunkmezuriloj
|eta|235ra|uzado de trunmezurilo

Ĉe arboj, kiuj staras sur deklivo aŭ taluso la brusta alteco estas mezurata en alteco de 1,3 m ĉe la supra flanko de la deklivo (*A*en la bildok). Ĉe tre dikaj arboj tiu mezurado estas erara,ĉar oni ricevis tro malgrandan mezuritan diametron. Tial oni mezuru la trunkon en meza pozicio (*B* en la bildo).

## Uzado 
La trunka diametro en brusta alteco estas bezonata por kalkuli la lignan amason en arbaro.

## Literaturo 
* Horst Kramer, Alparslan Akça: *Leitfaden zur Waldmesslehre*. 3. erweiterte Auflage, Sauerländer, Frankfurt am Main, 1995, ISBN 3-7939-0830-5

## Referencoj 
Kategorio:Arboflegado
Kategorio:Forsto
Zamako

eta|Zamaka ingoto.
**Zamako** aŭ **Zamak** (iam registrita marko kiel **ZAMAK** and also known as **Zamac**) estas familio de alojoj kun baza metalo zinko kaj alojaj elementoj de aluminio, magnezio, kaj kupro.

Zamakaj alojoj estas parto de la aloja familio zinkaluminia; ili estas distingataj el la aliaj ZA alojoj pro sia konstanta kompono de 4% el aluminio. Tiuj alojoj estas plej ofte mulditaj. Zamakalojoj (partikulare #3 kaj #5) estas ofte uzataj en la industrio per centrifuga forto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Generic Terms For Zinc Alloys

Kategorio:Alojoj
Stern

***Stern***  (Esperante: *Stelo*) estas konata semajna magazino de Germanio, aperanta ĉiuĵaŭde - en la publikaĵo mem oni skribas la titolon nur minuskle, do *stern*. Laŭ la stato de 2015 oni forvendas el ĝi ĉ. 750 000 ekzemplerojn ĉiusemajne.

La unua eldono de la ĵurnalo aperis la 4-an de aŭgusto en 1949 en Hanovro. La revuo sekvis similspecajn usonajn kaj britajn ekzemplojn de periodaĵoj, kaj ankaŭ la konkuran semajnan magazinon Der Spiegel, kiu jam en januaro 1947 fondiĝis, same en Hanovro. Fondinta eldonisto kaj unua ĉefredaktoro estis la ĵurnalisto *Henri Nannen*. Ekde la jaro 2014 *Andreas Petzold* estas sola eldonisto, kaj ekde la 1-a de oktobro 2014 *Christian Krug* funkcias kiel ĉefredaktoro.

## Eksteraj ligiloj 
*  

Stern
Stern
Heide Simonis

eta|300px|Heide Simonis en 2011
**Heide SIMONIS** (naskiĝinta la 4-an de julio 1943 je familia nomo *Steinhardt* en Bonno kaj mortis la 12-an de julio 2023) estis eksa germana socialdemokrata politikistino.

Inter la jaroj 1988 kaj 1993 ŝi estis ministrino pri financoj kaj inter 1993 kaj 2005 ministroprezidantino de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Poste ĝis 2008 ŝi funkciis kiel prezidantino de la germania nacia branĉo de la organizaĵo UNICEF.

Ŝi estis la unua virino en la rolo de ministroprezidantino de la federacia lando de Germanio kaj iĝis la unua virina honora civitano de Ŝlesvigo-Holstinio.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Socialdemokratoj
Kategorio:Ministroprezidantoj de germana federacia lando