open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Campana de Oropesa

eta|dekstra|250px|Situo de la komarko Campana de Oropesa en la provinco de Toledo
La komarko **La Campana de Oropesa y las Cuatro Villas** aŭ pli simple **Campana de Oropesa** estas la plej okcidenta de la provinco Toledo, kun klara kultura kaj historia rilato al la norda Kastilio kaj pli precize al la provinco Avilo, same kiel pro pejzaĝoj kaj naturhistorio.

## Karakteroj 
Situanta ĉe la deklivaro de la sierra de Gredos kaj la valo de la rivero Taĵo, estas fruktodona tereno por brutobredado, kio komplementas kun intensa agrikulturo ĉe la interkruciĝo de la trapasantaj riveroj.

La komarko de *La Campana de Oropesa y las Cuatro Villas* formas uniforman areon de pejzaĝoj, kultivoj, okupoj kaj moroj. Situanta ĉe la okcidenta pinto de la provinco, limas kun Cáceres okcidente kaj sude –Puente del Arzobispo, Valdeverdeja, La Calzada de Oropesa kaj Alcolea de Tajo–, dum oriente ĝi limas kun la zono de Talavera de la Reina. Corchuela, submunicipo de Oropesa, estas la vilaĝo situanta plej norde, ĉe la deklivoj mem de Gredos, post la areoj de la valo de la rivero Tiétar.

Rekonkerita la zono inter la jaroj 1083 kaj 1085 fare de la milicoj municipaj de la urbo de Ávila, la komarko iĝis parto de la etenda Komunumo de *Villa y Tierra* de Ávila (la tiel nomata ankaŭ Sexmo de Oropesa) kaj estis reloĝata de kamparanoj el la provinco de Ávila, de kiuj descendas la postaj loĝantoj de la komarko. Pro tio la kulturo kaj tradicioj de la Campana de Oropesa plie rilatas al Kastilio-Leono, kaj ĉefe al la provinco de Ávila, ol al Kastilio-Manĉo. Fakte plej parto de la komarko apartenis administre al la provinco de Ávila ĝis kiam en 1833 ĝi estis separata de la tiama regiono Malnova Kastilio kaj aligita al la provinco de Toledo.

Estas la Campana de Oropesa komarko, kiu, pro situo inter la Sierra de Gredos kaj la Montoj de Toledo, liberiĝas el malvarmaj ventoj de la nordo vintre kaj el ardaj sekaj ventoj sudaj somere. Tio, kune kun la fakto ke tiun komarkon trafluas nombraj riveroj kaj rojoj kiuj descendas el la montoj, kreas atlantikan klimaton kiu favoras la agrikulturon, kaj ties kultivoj de maizo, terpomoj kaj tabako, kaj la brutobredado de ŝafoj de raso *talaverana* (talavera) tiel kiel de bovoj, kun hegemonio de rasoj por produktado de lakto kiaj la frisa. La Campana de Oropesa koncentras ĉirkaŭ 70% de la industrio lakta de Kastilio-Manĉo. Alia grava enspezofonto estas turismo ĉefe ĉe Oropesa, kiu posedas belan historian kernon, ĉe la deklivoj de la sierra de Gredos kaj Navalcán.

## Municipoj 
## Notoj 
Kategorio:Geografio de Kastilio-Manĉo
Kategorio:Provinco Toledo
Kategorio:Geografio de Hispanio
Vicke Viking

**Vicke Viking**  estas serio de sume sep infanaj libroj de la sveda verkisto Runer Jonsson (1916–2006). Temas pri inteligenta sed timema kaj malforta vikinga knabo, kiu plene kontrastas al sia patro, korpe impona vikinga vilaĝestro kaj ŝipestro, kaj al ĉiuj aliaj vilaĝaj viroj kaj knaboj, kiuj kutimas solvi problemojn sen cerbumado kaj per nura kuraĝa perforto: Tamen la vilaĝaj viroj, kiuj regule navigas per la vikinga ŝipo de la vilaĝo al nekonataj regionoj por rabi trezorojn por la hejmaj familioj, rapide komprenas ke la strategioj de la malforta knabeto Vicke pli taŭgas ol la sencerba uzo de perforto, kaj tial li kiel sola vilaĝa infano rajtas akompani la virojn en siaj aventuraj ŝipaj vojaĝoj.

La libra serio tradukiĝis en multaj lingvojn; aparte sukcesa estis la traduko en la germanan lingvon (germanlingve la knabo nomiĝas "Wickie"), kaj tiun sukceson montris interalie la fakto ke la verkinto en 1965 ricevis la Germanan Premion pri Infana Literaturo (*Deutscher Jugendbuchpreis*). La libroj estas inspiritaj interalie fare de la islandaj sagaoj kaj de la romano *Röde Orm* de Frans Gunnar Bengtsson.

Lige al la serio ekestis sondramoj kaj muzikaloj. La japania studio pri animaciaj filmoj *Zuijo*, poste renomata *Nippon Animation*) adaptis la originan version kaj en germania-aŭstria-japana kunlaboro inter la jaroj 1972 kaj 1974 kreis serion de animaciaj infanaj filmoj, kiu interalie konatiĝis je la germanlingva nomo *Wickie und die starken Männer*.

En 2008 la historio de Vicke estis adaptita al neanimacia kineja filmo de la germanlingva titolo
*Wickie und die starken Männer* ("Vike kaj la fortaj viroj"), kaj en septembro 2009 la filmo publike ekmontriĝis en la kinejoj de Germanlingvio. Daŭriga filmo nomata "Wickie auf großer Fahrt" ("Vike je granda veturo") en septembro 2011 publike ekmontriĝis en la kinejoj.

## La seriaj libroj svede 
* *Vicke Viking* (1963)
* *Vicke Viking lurar de rödögda* (1965)
* *Vicke Viking Hederskung* (1966)
* *Vicke Viking i Vinland* (1967)
* *Vicke Viking hos burduserna* (1969)
* *Vicke Viking störtar tyrannerna* (1975)
* *Vicke tar över* (1994)

## En germanlingva traduko 
* *Wickie und die starken Männer* ( 1964)
* *Wickie und die Blauschwerter* ( 1966)
* *Wickie und die großen Drachen* (1967)
* *Wickie und die Rothäute* (1984)
* *Wickie und das hölzerne Pferd* (1984)
* *Wickie und die Stadt der Tyrannen* (1984)

### Kaj en novaj libraj adaptoj 
* Runer Jonsson / Christoph Schöne: *Wickie und die starken Männer* (2005)
* Runer Jonsson / Christoph Schöne: *Wickie auf großer Fahrt* (2006)
* Runer Jonsson / Christoph Schöne: *Wickie und das Drachenschiff* (2007)
* Runer Jonsson / Christoph Schöne: *Wickie der Entdecker* (2008)
* Runer Jonsson / Christoph Schöne: *Wickie und die Graumänner* (2009)

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vike la vikingo

## Eksteraj ligiloj 
* listo pri la seriaj epizodoj de animaciaj filmoj en la retejo *fernsehserien.de*
* 
* 


Kategorio:Fikciaj infanoj
Kategorio:Fikciaj maristoj
Kategorio:Fikciaj vikingoj
Kategorio:Svedlingva literaturo por infanoj
Runer Jonsson

**Runer JONSSON** (naskiĝis la 29-an de junio 1916 en Nybro, Svedio; mortis la 29-an de oktobro 2006) estis sveda ĵurnalisto kaj verkisto. Aparte li konatiĝis per serio de sep infanaj libroj pri la vikinga knabo Vicke Viking, kiu tradukiĝis al multaj lingvoj kaj interalie en la germana lingvo konatiĝis je la nomo *Wickie und die starken Männer*.

Jam en aĝo de 13 jaroj li laboris por la gazeto *Nybro Tidning* kaj en aĝo de 19 jaroj, en 1936, iĝis ties sola redaktoro. En tiu pozicio li aparte elstaris pro sia kuraĝa kontraŭo de la faŝisma nacisocialismo. Krome li ankaŭ verkis artikolojn por aliaj gazetoj.

Kiel aŭtoro li aparte verkis infanan literaturon. Krom la jam menciitaj libroj pri la knabo Vicke Viking elstaras pluraj libroj pri knabo de la bronzepoko, "Ulme el Olando" aŭ svede *Ulme från Öland*.

## Premioj 
En 1965 li ricevis la Germanan Premion pri Infana Literaturo (*Deutscher Jugendbuchpreis*), kaj en 1996 la Premion "Emil" de la Kristana Akademio de Smolando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

## Notoj 
Kategorio:Vicke Viking
Kategorio:Svedaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Svedaj ĵurnalistoj
4384 Henrybuhl

'*4384 *Henrybuhl'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shuji Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la filantropo *Henry Buhl, Jr.'' (1848–1927), kiu establis la Fondaĵon Bulh por "la bonfarto de la civitanoj de Pittsburgh kaj la Kantono Allegheny". La fondaĵo kreis Planetarion Buhl kaj subtenas la edukadon kaj la homajn servojn por la junularo kaj la ekonomian disvolviĝon en la komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Hioki
Kategorio:Malkovrita de Shuji Hayakawa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Michael Herbig

**Michael „Bully“ Herbig** (naskiĝis la 29-an de aprilo 1968 en Munkeno) estas germana komikisto, aktoro, entreprenisto, scenaristo, reĝisoro, dubla parolisto kaj filmproduktisto. Li ofte premiiĝis kaj interalie konatiĝis per la televida programo *Bullyparade* kaj per la kinejaj filmoj *Der Schuh des Manitu* - parodio de indianaj filmoj pri la roluloj Winnetou kaj Old Shatterhand el la 1960-aj jaroj - kaj *(T)Raumschiff Surprise – Periode 1* - parodio pri la sciencfikciaj filmoj de la usona serio Star Trek.eta|Michael „Bully“ Herbig en 2008
## Listo de kinejaj filmoj (elekto) 
* Erkan und Stefan (2000)
* Der Schuh des Manitu (2001)
* Knallharte Jungs (2002)
* (T)Raumschiff Surprise – Periode 1 (2004)
* Back to Gaya (2004)
* Hui Buh – Das Schlossgespenst (2006)
* Lissi und der wilde Kaiser (2007)
* Asteriks ĉe la olimpiaj ludoj (filmo) (2008)
* Die Geschichte vom Brandner Kaspar (2008)
* Wickie und die starken Männer (2009)
* Hotel Lux (2011) pri la loĝantoj de la moskva Hotelo Luks dum la Granda purigo
* Zettl (2012)
* La nekredebla Burt Wonderstone (2013)
* Buddy (2013)
* Ballon (2018)
* Das Kanu des Manitu (2025)

eta|maldekstra|Michael „Bully“ Herbig kun vaksa pupo pri li en 2009

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* oficiala retejo de la filmprodukta firmao de Michael Herbig
* lia oficiala retejo *Bullyversum*

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj kinproduktoroj
Kategorio:Germanaj komikistoj
Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Germanaj scenaristoj
András Hess

**András HESS,** hungare **Hess András** estis la unua hungara presisto.
eta|Presaĵo de András Hess
András Hess vivis en la 15-a jarcento dum regado de Matiaso la 1-a. (Pli precizaj informoj mankas.)

## Historio 
András Hess supozeble estis germano laŭ la nomo. Li alvenis el Venecia respubliko al Buda, kie tiam kolektiĝis diversaj artistoj. En 1472 li faris presejon, sed post unu jaro ĝi ĉesis plu funkcii. Oni supozas, ke Hess mortis aŭ ia katastrofo okazis. La presitaj libroj estis tiel popularaj, ke ili tuj elĉerpiĝis kaj okazis, ke poste laŭ la malnova maniero mane oni kopiis ilin.

## Presitaj libroj 
* „Magni Basilii de legendis poetis” supozeble ĝi estas la unua presita libro en Hungario
* *Chronica Hungarorum*, aŭ *Chronicon Budense* (Historio de Hungarujo), 9 ekzempleroj restis

## Memorigiloj 
* placo en Budapeŝto

## Fontoj 
* A magyar nyomdászat kezdetei hungare

Hess
Simplified molecular-input line-entry system

eta|280ra|Genero de SMILES.

La **simplified molecular-input line-entry system** (la angla por "simpligita sistemo de linia elemento por molekula enigo"), aŭ **SMILES**, estas specifo, kiu aspektas kiel linia notaĵo, pri neplursenca priskribo de molekulaj strukturoj per uzo de mallongaj ASCII-aj simbolĉenoj. La ĉenoj SMILES eblas esti enigata de la plejparto de la modifiloj de molekulaj dosieroj por esti ree alŝanĝata al dudimensiaj desegnaĵoj aŭ tridimensiaj modeloj de la cela molekulo.

La origina SMILES-a specifo estis malvolvita de Arthur Weininger kaj David Weininger dum la fino de la 1980-aj jaroj. Ekde tiam, ĝi estis modifita kaj malvolvita de aliaj, ĉefe de Daylight Chemical Information Systems Inc. Dum 2007 aperta normo nomita "OpenSMILES" estis malvolvita de la komunumo de aperta ĥemio Blue Obelisk.

Dum julio 2006, IUTAK enkondukis la priskriban sistemon InChl kiel normon pri esprimo de molekulaj strukturoj. Oni tamen ĝenerale opinias, ke SMILES havas la avantaĝon esti pli facile legebla por homoj ol InChl; ĝi ankaŭ estas legebla por vasta aro de programoj, kiuj prezentas ampleksan teorian kapablon (pri grafeoteorio, ekzemple).

## Eksteraj ligiloj 
## Specifoj 
* "SMILES – A Simplified Chemical Language"
* La ĉefpaĝo de OpenSMILES
* "SMARTS – SMILES Extension"
* Daylight SMILES tutorial
* Parsing SMILES

Kategorio:Kemio
Zápolya

**Zápolya** estis hungara magnata dinastio de kroata deveno, kiu devenis el kroata domaro Zapolja, de kiu ili derivis sian familian nomon.

## Karakterizo 
Inter la signifajn dinastiojn de Hungara reĝlando ili venis nur en la dua duono de la 15-a jarcento. Ties familianoj iom post iom akiradis grandegajn posedaĵojn en la tuta teritorio de la Hungara reĝlando. En Slovakio krom bazaj familiaj posedaĵoj, senjorujoj Spiŝo kaj Kežmarok, ili akiris pluajn senjorujojn, burgojn kaj posedaĵojn, precipe en Nitra, Trenĉina, Oravia, Liptova, Spiŝa kaj Ŝariŝa departementoj. Ili karakterize intervenis ankaŭ en publikan administradon de regionoj, ili oficis en la plej superaj funkcioj kaj Johano en la jaro 1526 fariĝis hungara reĝo. La dinastio formortis en la jaro 1571 de filo de Johano Johano Sigismondo.

## Signifaj dinastianoj 
* Emeriko Zápolya
* Johano la 2-a Sigismondo Zápolya
* Johano Zápolya
* Stefano Zápolya


Kategorio:Dinastioj
Kategorio:Hungara reĝlando
Kategorio:Historio de Slovakio
Kategorio:Nobelaj familioj de Hungario
Thurzo

[eta|200ra|dekstra|Renesanca domo de Turzoj en [Levoča ]]
[eta|200ra|dekstra|Domo de Turzoj en [Banská Bystrica ]]
**Thurzo** aŭ **Turzo** (baza formo *Turzo*, historia slovaka skribado *Thurzo* aŭ *Turzo*, germane *Thurzo* aŭ *Turzo*, hungare *Thurzó*), kun nomaldono **de Bethlenfalva**, estis hungara nobela dinastio, devena de Bethlenfalva (hodiaŭ Betlanovce en Slovakio). Iliaj historie plej signifaj anoj havis plejparte slovakaj-germanajn gepatrojn.

## Signifaj anoj 
* Johano la 2-a Turzo (1437-1508)
* Johano la 4-a Turzo (1466-1520)
* Stanislao la 1-a Turzo (1470-1521)
* Georgo la 3-a Turzo (1467-1521)
* Elek / Aleksej la 1-a Turzo (1490-1543)
* Francisko la 1-a Turzo (1512-1574)
* Georgo la 7-a Turzo (1567-1616)
* Szaniszló Thurzó (1576-1625)
* Emeriko Turzo (1598-1621)


Kategorio:Nobelaj familioj de Hungario
Bud Shank

**Clifford Everett „Bud“ Shank** (naskiĝis la 27-an de majo 1926 en Dayton, Ohio; mortis la 2-an de aprilo 2009 en Tucson, Arizono) estis usona ĵazmuzikisto (aldo- kaj baritonsaksofono, fluto, aranĝado).

## Vivo 
Shank lernis ekde la deka vivojaro klarnetludon kaj ekde la dekkvara saksofonludon. Post studo ĉe altlernejo en Norda Karolino li iris en 1947 al la usona okcidenta marbordo, kie li komence ludis ĝis 1948 tenorsaksofonon ĉe Charlie Barnet. Post tio li laboris inter 1950 kaj 1951 ĉe Stan Kenton, kie li surdiskigis fruan soloon per fluto. Post sia militservo li surdiskigis en 1953 kun la dekopo de Gerry Mulligan. De Shorty Rogers li lernis kompozicion. Inter 1953 kaj 1956 li estis daŭra membro de la ensemblo *Lighthouse All Stars* kaj kunverkis ties sonregistradojn kun Chet Baker resp. Miles Davis; post tio li direktis propran kvaropon. Li ankaŭ prezentis kun Shorty Rogers, Pete Rugolo, Teddy Charles kaj June Christy. Kun Bob Cooper li verkis ankaŭ aliajn diskojn, ekz. la konceptalbumon *Flute and Oboe*, kun Shelly Manne aŭ Maynard Ferguson. En 1957 la du blovistoj vojaĝis tra Eŭropo, kie ili muzikis kun Attila Zoller, Albert Mangelsdorff kaj Gary Peacock. Ekde meze de la 1960-aj jaroj li perlaboris kiel studiomuzikisto kaj filmmuzika komponisto, verkis ankaŭ albumojn kun brazila kaj fonmuzikon, ekz. kun Sergio Mendes, ludis la soloon sur *„California Dreamin’“* de *The Mamas and the Papas*, tamen foje prezentis ĵazon. En 1974 li fondis kun Ray Brown, Jeff Hamilton kaj Laurindo Almeida la ensemblon *LA4*, kun kiu li prezentis dum pli ol jardeko; meze de la 1980-aj jaroj li vojaĝis tra Eŭropo kun Shorty Rogers, kun kiu li ankaŭ en 1991 revigis la bandon *Lighthouse All Stars*. Shank ankaŭ partoprenis muzikajn limotransirojn kaj muzikis jam en 1962 kun Ravi Shankar same kiel poste kun la japana Kotoludisto Kimio Eto. Lian multrimedan prezentadon „Lost Cathedral“ ankaŭ kunverkis Jay Clayton.

Kvankam Shank dum la 1950-aj jaroj en Eŭropo estis ege atentata kiel aldosaksofonisto, li tiam faris siajn supozeble plej gravajn kontribuojn per fluto. Lia frazigo, lia esprimpovo kaj elasta sono sur la instrumento estas rimarkindaj aparte je lia malpasia-ĵaza fazo. En 1986 li tamen rezignis ĉi tiun instrumenton. Dum kiam li en la 1950-aj jaroj sur saksofono estis idealtipa reprezentanto de eleganta sono de okcident-marborda ĵazo, lian sonon ekde la 1980-aj jaroj karakterizis pli malmildaj kaj pli plenaj tonoj.

Dum la lastaj jaroj li muzikis ankaŭ kun pli junaj muzikistoj kiel Lewis Nash aŭ Cyrus Chestnut. En 2005 li fondis la bandegon *Bud Shank Big Band* kaj en 2007 li publikigis kun pianisto Bill Mays la albumon *Beyond the Red Door*. Ankoraŭ la 1-an de aprilo 2009 li verkis en San Diego novan albumon.

## Literaturo 
* Joachim Ernst Berendt: *Das Jazzbuch*. Frankfurto ĉ.M. 1973
* Wolf Kampmann: *Reclams Jazzlexikon*. Stutgarto 2003

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Bud Shank
* Nekrologo en jazztimes.com 

Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazflutistoj
Kategorio:Usonaj ĵazaldsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj komponistoj de filmomuziko
Kategorio:Aranĝistoj
Ferenc Karinthy

**Ferenc KARINTHY** ([karinti], laŭ hungarlingve kutima nomordo *Karinthy Ferenc*) estis hungara verkisto, tradukisto kaj dramisto. Liaj gepatroj estis Frigyes Karinthy kaj Aranka Böhm, lia filo estas Márton Karinthy.

Ferenc Karinthy naskiĝis la 2-an de junio 1921 en Budapeŝto. Li mortis la 29-an de februaro 1992 en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Karinthy frekventis Scienca Universitato Péter Pázmányn en sia naskiĝurbo. En 1947 li lernis en Francio, Italio kaj en Svislando, poste li havis postenon en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ĵurnaladis 3 jarojn ekde 1951, poste li laboris en diversaj teatroj havanta gravajn postenojn. Li ofte vojaĝis eksterlande. Li havis 148 teatrajn debutojn, li ricevis premion Kossuth kaj ankaŭ aliajn premiojn pli frue kaj poste.

## Verkoj (elekto) 
* *Don Juan éjszakája* (Nokto de Don Juan), romano, 1943
* *Szellemidézés* (Fatomado), romano, 1946, dramo en 1957
* *Kőművesek* (Masonistoj), romano, 1950
* ***Budapesti tavasz*** (Budapeŝta printempo), romano, 1953, filmo en 1955
* *Ezer év* (Mil jaroj), teatraĵo, 1956
* *Víz fölött, víz alatt* (Super akvo, sub akvo), noveloj, 1966
* *Pesten és Budán* (En Peŝto kaj en Buda), teatraĵoj, 1972
* *Harminchárom* (Tridek tri), romano, 1977
* *Budapesti ősz* (Budapeŝta aŭtuno), romano, 1982
* *Napló I-III* (Notlibro 1-3), 1993

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Karinthy_Ferenc

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj dramistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Walchensee

La **Walchensee**  estas inter la plej profundaj kaj samtempe ankaŭ inter la plej grandaj lagoj de la germania parto de la montaro Alpoj: ĝi profundas maksimume 192 metrojn kaj kovras surfacon de 16,40&nbsp;km². La lago situas 75 kilometrojn sude de la urbo Munkeno en pejzaĝo nomata *Bayerische Voralpen* ("bavaraj antaŭalpoj"). La tuta laga surfaco kaj ankaŭ la laga insulo *Sassau* apartenas al la komunumo Kochel am See. Oriente kaj sude la laga bordo tuŝas la komunumon Jachenau. Geografie proksimas la plia lago *Kochelsee*.

La lago Walchensee interalie en 2008 kaj 2010 estis filma loko de la kinejaj filmoj Wickie und die starken Männer kaj Wickie auf großer Fahrt: borde de la lago konstruiĝis vikinga vilaĝo kaj la lago rolis kiel skandinavia fjordo. Nun la filma vikinga vilaĝo borde de la lago estas turista celo.

eta|maldekstra|la apudaj lagoj Walchensee kaj Kochelsee
eta|maldekstra|satelita bildo pri la lagoj Walchensee kaj Kochelsee

## Etimologio 
La vorto *Walche(n)* aŭ pli norde en Germanio *Welsche(n)* devenas el la mezaltgermana lingvo kaj origine signifas "fremduloj". Por la loĝantoj de Bavario aparte ĉiuj parolantoj de romanidaj lingvoj kaj ankaŭ la pro la okupo fare de la Romia Imperio parte romiigitaj loĝantoj de la Alpoj estis "fremduloj". La saman etimologion ankaŭ havas la lagoj *Walensee* de Svislando kaj *Wallersee* de Salcburgio.

Alia interpreto supozas ke la lago origine latine nomiĝis *Lacus vallensis*, do "vala lago". En mapoj de la 16-a jarcento la lago ankaŭ titoliĝas latine *italico dicto* (do "kondukanta al Italio"), kio fontas el la fakto ke tra la laga valo vojo tra la lokoj Mittenwald kaj Innsbruck gvidiĝis al Italio.

### Pentrado 
eta|320ra|Lovis Corinth: "laga panoramo" (1924)
Post la Unua Mondmilito la pentristo *Lovis Corinth* en la vilaĝeto *Urfeld* borde de la lago aĉetis aeron, sur kiu lia edzino *Charlotte Berend-Corinth* konstruigis al li domon. Inter la jaro 1919 ĝis lia morto en 1925 la impresionisma pentristo kun sia edzino vivis en tiu domo dum la someraj monatoj. Lia sukceso kiel pentristo de pejzaĝoj fontas aparte de liaj bildoj pri la laga panorama, kiu troveblas en pli ol 60 de siaj pentraĵoj.

En 1934 la pentristo *Lorenzo Quaglio* kreis kroman olean pentraĵon pri la lago, simple nomatan „Der Walchensee“ - nun ĝi videblas en la urba muzeo de Munkeno.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Germanio
Kategorio:Bavario
Metroo de Meksikurbo

eta
eta|Metroo de Meksikurbo, 2015
La **Metroo de Meksikurbo** (hispane *Metro de la Ciudad de México*) estas sistemo de publika transporto kiu funkcias en vasta areo de Meksikurbo kaj parto de la subŝtato Meksiko. Ĝia funkciado estas sub publika necentralizita organismo nomata *Sistema de Transporte Colectivo*

En la jaro 2006 ĝi iĝis la tria je monda skalo laŭ uzantoj, transportinte 3.9 milionojn da pasaĝeroj ĉiutage (kelkfoje eĉ superante la metroojn de Novjorko, Moskvo kaj Tokio). Ankaŭ en tiu jaro ĝi atingis la kvinan lokon pro la vasto de la reto.

La Metroo de Meksikurbo havas 11 liniojn. Ĉiu linio havas apartan numeron kaj koloron (numeroj de 1 ĝis 9 kaj la literoj A, B). La tuta reto havas 201.388 kilometrojn kaj entute havas 175 staciojn.

## Mapo 
centra|550x550ra

## Vidu ankaŭ 
* Metroo
* Meksikurbo
* Trolebusa transporto en Meksikurbo
* Listo de metrooj en la mondo
* Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de *Sistema de Transporte Colectivo* 
* UrbanRail.Net

Meksikurbo
Meksikurbo
Kategorio:Meksikurbo
Imre Boga

**BOGA Imre** estis hungara pedagogia verkisto naskita en Braŝovo la 13-an de februaro 1856 kaj mortinta la 4-an de februaro 1924 en Kluĵo. Lia kajero temas pri psikologiaj problemoj de instruado de la fremdaj lingvoj.
## Libreto
**Javaslat az idegen nyelvek tanulásának ügyében* (Kv. 1921). 
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Boga, I.
Lajos Bérczy

**BÉRCZY Lajos** be:rci, estis hungara publicisto, verkisto naskita en Arado la 11-an de septembro 1874 kaj mortinta la 23-an de marto 1947 en Arado. 
## Kariero
Bérczy Lajos instruis frue en pluraj lernejoj, poste en Arado. Inter 1922 kaj 1928 li estis ĉefsekretario de la Kölcsey Egyesület. Li publikigis artikolojn, feiletonojn, poemojn, novelojn. 
## Libro
**Ibolyka* romano, 1922. Arado.
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Berczy, L.
Tibor Egyed

**EGYED Tibor** edjed, estas hungara pentristo naskita en Luduș en 1969. 
## Kariero
Egyed finis en 1996 en la artlernejo de Kluĵo. 
## Fonto
*artportal.hu 

Egyed, T.
Béla Szabó (grafikisto)

**SZABÓ Béla** sabo:, estis hungara pentristo, grafikisto naskita en Micfalău la 3-an de oktobro 1950 kaj mortinta en Sopron la 5-an de januaro 2005. 
## Kariero
Szabó studis inter 1974-78 en la arta altlernejo de Kluĵo. Li translokiĝis Hungarion en 1989. 
## Fonto
*artportal.hu 

Szabo, B.
Szabo, B.
Mattstetten

**Mattstetten** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Fraubrunnen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 580 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Mattstetten situas en la centro de la Svisa Mezlando ĉe la bordo de la rivero Urtenen, proksimume 10 kilometrojn nordnordoriente de la federacia urbo Berno. En sudoriento de la komunumo, aliflanke de la aŭtovojo, etendiĝas la montetoj de Krauchthal kie sur alteco de 750 m s.m. situas tute en sudo la plej alta punkto de la komunumo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Mattstetten kaj la kvartalo Breite.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,80 km², de kiuj 33,7% estas kovritaj de arbaro, 49,7% servas por agrikulturo kaj 15,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Mattstetten limas en nordo al Münchringen, en nordoriento al Hindelbank, en oriento al Bäriswil, en sudoriento al Krauchthal, en sudo al Bolligen, en okcidento al Urtenen-Schönbühl, kaj en nordokcidento al Jegenstorf.

## Trafiko 
Kvankam la sudan limon de la komunumo formas aŭtovojo kaj transnacia fervojlinio, la vilaĝo mem situas flanke de la gravaj aŭtomobilaj trafikvojoj, atingebla pere de flanka vojo de Urtenen. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Berno, kiu tamen situas ekster la vilaĝo kaj ne plu estas haltejo de personaj trajnoj. La konekto al la publika transportreto funkcias pere de buslinio de Bäriswil al Schönbühl.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Mattstetten datiĝas el la jaro 1201 kiel *Mahtsteten*. Dum mezepoko Mattstetten estis propra malgranda senjorujo. La tiel nomita *Heidenstock* estas restaĵo de mezepoka loĝoturo, kiu estis la sidejo de la Senjoroj de Mattstetten, kiuj estis vasaloj de la Zeringoj kaj Grafoj de Kiburgo. Jam en la 14-a jarcento la servuteco tamen apartenis al la kavliroj de Rohrmoos kaj en la 15-a jarcento ĝi kune kun Urtenen estis havaĵo de bernaj civitanoj kaj apartenis al la supera jurisdikcio de Zollikofen. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 ĝi apartenis al la tiama distrikto Zollikofen. En la jaro 1803 ĝi estis atribuita al la distrikto Fraubrunnen. Post la malfondo de la distrikto Fraubrunnen la 1-a de januaro 2010 la komunumo fariĝis parto de la administra distrikto Berno-Mezlando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Mattstetten
Dezső Keresztury

**Dezső KERESZTURI** [deĵO keresturi], hungare **Keresztury Dezső** estis hungara verkisto, poeto, ĵurnalisto, politikisto kaj tradukisto. Li estis korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1948).
eta|dekstra|240px|Skulptaĵo de Dezső Keresztury
Dezső Keresztury naskiĝis la 6-an de septembro 1904 en Zalaegerszeg. Li mortis la 30-an de aprilo 1996 en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Keresztury frekventis universitatojn en Budapeŝto, Berlino kaj en Vieno. Ekde 1929 li havis postenon en Berlino. En 1936 li komencis instrui, kiel profesoro en Budapeŝto. Inter 1945-1947 li estis ministro, baldaŭe li laboris en biblioteko. Li ricevis hungarajn kaj eksterlandan premiojn.

## Verkoj (elekto) 
* *Arany János* (János Arany), studo, 1937, 1971
* *Helyünk a világban* (Nia loko en la mondo), prozo, 1946
* *A magyar irodalom képeskönyve* (Bilda libro de la hungara literaturo), 1956
* *A német elbeszélés mesterei* (Majstroj de la germana novelo), 1957
* *A német líra kincsesháza* (Trezorejo de la germana poezio), 1959
* *A magyar zenetörténet képeskönyve* (Bilda libro de la hungara muzikhistorio), 1960
* *Német költők antológiája* (Antologio de germanaj poetoj), 1963
* *Keresztury Dezső versei* (Poemoj de D. Keresztury), 1930-1965, 1965
* *Így élt Arany János* (Tiel vivis János Arany), 1974
* *A magyar opera- és balettszcenika* (La hungara opero- kaj baletoscenario), 1975
* *Válogatott versek* (Elektitaj poemoj), 1979
* *Válogatott műfordítások* (Elektitaj tradukaĵoj), 1997

## Memorigiloj 
* lernejo en Kőbánya
* skulptaĵo en Zalaegerszeg

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri edukado
Tamás Kabdebó

**Tamás KABDEBÓ** [tamAŝ], hungare **Kabdebó Tamás,** angle **Thomas Kabdebo** estas hungara kaj angla verkisto, poeto kaj tradukisto.

Tamás Kabdebó naskiĝis la 5-an de februaro 1934 en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Kabdebó frekventis universitaton en Budapeŝto. Li partoprenis en la revolucio en 1956, tial li devis forlasi Hungarion. En Londono li lernis en universitato kaj ekde 1960 li ricevis postenojn en diversaj bibliotekoj. En 1970 li komencis redaktadi literaturajn revuojn. Li verkadis ankaŭ angle kaj tradukis anglen poemojn de Attila József kaj Gyula Illyés. Li ricevis hungaran kaj internacian premiojn.

## Verkoj (elekto) 
* *Érettségi* (Abituriento), hungara romano, 1971
* *Kétszívű* (Ambaŭkora), hungaraj kaj anglaj poemoj, 1973
* *Minden idők* (Ĉiuj tempoj), hungara romano, 1978
* *Az istenek* (La dioj), hungara romano, 1983
* *Minden idők* (Ĉiujtempoj), romano + dramo pri 1956, 2006
* *75* noveloj, 2009
* la supre menciitaj tradukaĵoj
* *Száz ír vers élő költőktől* (Cent da poemoj de vivantaj poetoj en Irlando), tradukaĵo, 2009
* diversaj eseoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Eliane Elias

**Eliane Elias** (naskiĝis la 19-an de marto 1960 en San-Paŭlo) estas brazila pianistino, komponistino kaj kantistino.

## Vivo kaj verkado 
En la aĝo de ses jaroj ŝi eklernis pianludon: Ŝia patrino estis klasikmuzika pianistino kun emo pri ĵazo. Post kiam ŝi jam en la aĝo de 12 jaroj komencis verki transskribaĵojn de ĵazpianistoj kaj en la aĝo de 15 mem instruis ĉe la muziklernejo, je kiu ŝi ankaŭ lernis, ŝi komencis je la aĝo de 17 jaroj prezenti memkomponitajn ĵazpecojn. Ŝi vojaĝis kun la gitaristoj Toquinho kaj Vinícius de Moraes. Dum vojaĝo tra Eŭropo 1981 Eddie Gómez konvinkis ŝin dum ripozado en Parizo, ke ŝi iru al Novjorko. Post albumo kun la bando *Steps Ahead* kaj unu kun sia tiama edzo Randy Brecker, nomita laŭ ilia komuna filino *Amanda*, ŝi komencis en 1986 verki mem kiel bandestro kun propraj ensembloj. Post kelkaj sukcesaj albumoj (inkluzive dueton kun Herbie Hancock) en 1989 ŝi komencis kanti por la albumo *Eliane Elias Plays Jobim*, kion ŝi ekde tiam daŭrigas ankaŭ tre sukcese. Jam sur siaj unuaj diskoj je propra nomo ŝia profilo estas klare ekkonebla per tute memstarara aranĝaĵoj de normkantoj. En 1994 ŝi kunverkis la omaĝan albumon de Joe Henderson, *Double Rainbow: The Music of Antonio Carlos Jobim*.

Ŝi estas edzino de basisto Marc Johnson, kun kiu ŝi ankaŭ muzikas en propra triopo.

Albumo de Bob Brookmeyer kun ŝiaj komponaĵoj (*Impulsive!*), muzikitaj de la ĵazorkestro de la Dana Radio, ricevis en 2001 Gremion.

## Diskoj 
* 1990: *Eliane Elias Plays Jobim * (kun kanto de Elias)
* 1990: *So Far So Close*
* 1991: *A Long Story*
* 1992: *Fantasia*
* 1993: *Paulistana*
* 1995: *Cross Currents*
* 1995: *Best of*
* 1995: *Solos and Duets* (kun Herbie Hancock, Grammy Nomination)
* 1997: *The Three Americas *
* 1998: *Sings Jobim*
* 2000: *Everything I Love*
* 2001: *Impulsive!*
* 2001: *The Best of Eliane Elias, Vol. 1: Originals *
* 2002: *Kissed By Nature*
* 2003: *Timeless Eliane Elias*
* 2003: *Brazilian Classics*
* 2004: *Giants of Jazz: Eliane Elias*
* 2004: *Dreamer*
* 2005: *Sings & Plays*
* 2006: *Around the City*
* 2007: *Something For You - Eliane Elias Sings & Plays Bill Evans*
* 2008: *Bossa Nova Stories*
* 2010: *Eliane Elias Plays (Live)*
* 2011: *Light My Fire*

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo
* Eliane Elias en la retpaĝaro de jazzzeitung.de

Kategorio:Brazilaj ĵazpianistoj
Kategorio:Brazilaj ĵazkomponistoj
Kategorio:Brazilaj ĵazkantistoj
4385 Elsässer

'*4385 *Elsässer'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden, en la kadro de la Palomar–Leiden survey.

En tiu kunlaborado, plakoj eksponitaj de Tom Gehrels en la Observatorio de la Monto Palomar estis senditaj en Leiden (Nederlandon) kaj ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astronomo *Hans F. Elsässer'', profesoro pri astronomio en la Universitato de Hajdelbergo kaj unua direktoro de la Max-Planck Instituto pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Viola Ányos

**ÁNYOS Viola** a:njoŝ, (Fajszi) estis hungara pentristino naskita en Arado en 1872 kaj mortinta en Arado en 1945. 

## Kariero
Ányos Viola estis memlernantino, kiu inter 1905 kaj 1928 pristudis pentradon en Artistkolonio de Baia Mare. Ŝi instruis en Arado, ŝi ekspoziciis regule en Transilvanio.

## Fonto
*biralat.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Claire Kenneth

**Claire Kenneth** estis hungara verkistino.

Claire Kenneth naskiĝis, kiel **Kölcsey Kende Klára** [kolĉei] la 22-an de julio 1908. Ŝi mortis la 21-an de aprilo 2000.

## Biografio 
Patro de Claire Kenneth estis kolonelo. Ŝi atingis la unuan lokon en Balatonfüred en konkurso de belulinoj. Ŝi estis en Kairo dum la nuptovojaĝo, baldaŭe ŝi naskis filon. Ŝi ĉerpis travivaĵojn por romano *Éjszaka Kairóban* (Nokto en Kairo). Ŝia edzo falis dum la 2-a mondmilito, la duan edzon Gestapo murdis, ĉar li helpis al usona soldato. La tria edzo estis ĉefleŭtenanto, tial ili estis deportitaj en 1951 al gulago en Hungario. Baldaŭe ili migris al Usono, kie la edzo estis simpla purigisto kaj ŝi estis modelino. Baldaŭe ŝiaj romanoj aperis, tiam ŝi konatiĝis kun Arthur Miller, Marilyn Monroe, Lajos Zilahy, Tony Curtis kaj Greta Garbo.

## Romanoj (elekto) 
* *A rubin kereszt* (La rubina kruco)
* *Neonfény a Nílus felett* (Neonlumo super la Nilo)
* *Halálos háromszög* (Morta triangulo)
* *Szerelemről szó sem volt* (Pri amo ne temis)
* *Felhők felett* (Super nuboj)
* *Május Manhattanben* (Majo en Manhattan)
* *Minden tavasz véget ér* (Ĉiuj printempoj finiĝas)
* *Éjszaka Kairóban* (Nokto en Kairo)
* *Kék kanári* (Blua kanario)
* *Sanghaj szépe* (Belulino de Ŝanhajo
* *Holdfény Hawaiiban* (Lunlumo en Havajo)
* *Így látom New Yorkból* (Mi tiel vidis el Novjorko)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kenneth
Kenneth
József Kovács (historiisto)

**KOVÁCS József** kova:ĉ, estis hungara historiisto naskita en Temeskeresztes la 28-a de aprilo 1919 kaj mortinta la 7-an de februaro 1984 en Bukareŝto. 
## Kariero
Kovács József diplomitiĝis en Koloĵvaro (1945), kaj li doktoriĝis pri hungara literaturo (1949). Li instruis en UBB de Kluĵo, li estis kunlaboranto de Historia Instituto de Kluĵo. 
## Libroj
**Adatok az 1848 utáni erdélyi tőkés mezőgazdaságról*, kunulaŭtoro, (Gazdaságtörténeti Tanulmányok 4. 1957); 
**Relaţii agrare şi mişcări ţărăneşti în România 1908-1921* (1967, kunulaŭtoro); 
**Desăvîrşirea unificării statului naţional român* (1968, kunulaŭtoro); 
**Desfiinţarea relaţiilor feudale în Transilvania* (Kv. 1973). 
## Fonto
**Romániai magyar irodalmi lexikon *
Kovacs, J.
Tetsuya Fujii

**Tetsuya FUJII** (japane: 藤井哲也, *Fujii Tetsuya*) estas japana astronomo, direktoro de la astronomia klubo de Kitami.

Kun Kazuro Watanabe, li kunmalkovris 22 asteroidojn elde la observatorio de Kitami.

La asteroido 4343 Tetsuya estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Tetsuya Fujii

Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Zoltán Varga Szilágyi

**SZILÁGYI V. Zoltán** [silAdji], rumania hungara/Hungara grafikisto, desegnfilmreĝisoro, fotisto. Li estis naskita en Chiochiş la 23-an de junio 1951. 

## Premioj
*Filmo *Gordiuszi csomó* (Gordia nodo) poste enlandaj premioj, premioj en Oberhausen, Zagrebo, Bilbao,  Ĉikago; 
*1982 - grafikpremio la filmo *Aréna* en Mondfestivalo en Zagrebo.
*1988- 1-a premio, filmo *Tiszta kép* (Pura bildo), Espinho (POR). 
*1992- premio Béla Balázs, kategoria premio, Espinho.
*Aparta premio por scenarlibro de filmeto *Protokolo* pri ekzekutado de mortpuno de Péter Mansfeld en 1958 post la hungara revolucio de 1956 en la 8-a desegnfilmfestivalo de Kecskemét, bronzpremio en Damasko.

## Kariero
Zoltán Szilágyi finis siajn artajn studojn inter 1971-76 en Kluĵo; inter 1984-86 en Bukareŝto en fako pri desegnfilmreĝisorado. Inter 1976-85 li laboris en la Animafilm studio de Bukareŝto. De 1987 li vivas en Hungarujo en Kecskemét.

## Solaj ekspozicioj
*1972 • Stúdió Galéria, Târgu Mureș
*1976 • Korunk Galéria, Kluĵo (kat.)
*1989 • Törökszentmiklós
*1990 • Hincz Galéria, Vác • Pécsi Kisgaléria, Pécs
*1991 • Tatabánya
*1993 • Kecskemét (kat.).

## Fonto
*Rmil 
*Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj
*Intervjuo kaj filmetoj  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Calera y Chozas

[eta|dekstra|250px|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|dekstra|250px|Situo de Calera y Chozas en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Calera y Chozas** [kalEraj ĉOzas] (Kalkominejo kaj Kabanoj) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo. La municipo estas komponata de du domaroj, la propra Calera y Chozas, kiu estas la ĉefa kerno, kaj la submunicipo Alberche del Caudillo, separata je ĉirkaŭ 4 km distance.

## Toponimio 
La termino "Calera" rilatas al ŝtonminejoj de kalkoŝtonoj por produkti kalko, kiu estis en la zono. La nomo de "Calera y Chozas" aperis kiam unuiĝis Calera kun la domaroj de Chozas, Covisa, Tórtolas, Arco kaj Pedrovenegas inter aliaj.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Calerano*. La censita populacio en 2011 estis de 2.033 loĝantoj kaj la denseco estas de 3,4 loĝ/km².

## Situo 
Calera y Chozas estas situanta en la nordokcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campana de Oropesa en la plej nordokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 392 m; je 92 km el Toledo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 219.53 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 56' N, 6º 37' Ok.

## Geografio 
La municipo troviĝas sur kvar malgrandaj montetoj en la ebenaĵo inter la rivero Taĵo kaj la Aŭtoŝoseo de Ekstremaduro. Ĝi apartenas al la komarko de La Campana de Oropesa kaj limas kun la municipaj teritorioj de Velada, Talavera de la Reina, Las Herencias, Belvís de la Jara, Aldeanueva de Barbarroya, Alcolea de Tajo, Oropesa, Alcañizo, ĉiuj de la provinco de Toledo.

La teritorio estas trafluata de la rojoj de Majadillas, Valverde, Valpedregoso, Fuente-polo, Fuente del piojo, Cobisa kaj Tórtolas, kiuj enfluas ĉiuj en la riveron Taĵo.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.

## Historio 
La fondon okazigis ĉirkaŭ 1400 la setligo de laboristoj de diversaj ŝtonminejoj de kalko, el kies elfosaĵoj oni konstruis la preĝejon de Sankta Maria en Talavera de la Reina.

La 27a de junio 1809, dum la Milito de Sendependiĝo, la lokanoj atakis soldatojn el la franca armeo kiuj estis restintaj malantaŭe. Tio kolerigis la marŝalon francan Claude Perrin Victor, Duko de Bellune, kiu ordonis incendii la vilaĝon kaj ponardi la loĝantojn kiuj ne sukcesis fuĝi.

La 3an de oktobro 1833 organiziĝis roton de karlistoj en Talavera, sub la estroj de iu González, administristo de la poŝta oficejo, kiu kaptis publikan monon, enprizonigis liberalulojn kaj direktis sin al Calera cele proklami Karlo Maria Isidro de Burbono kiel Karlo la 5-a, sed la urbestro petis skribitan rajtigilon por tia proklamo. Tiu fakto havigis sufiĉan tempon por liberigi la vilaĝon kaj eviti konspiron kiu povis iĝis danĝera por la reĝimo de Isabel la 2-a.

Dum la Hispana Enlanda Milito la vilaĝo restis fidela al la Respubliko, ĝis kiam ĝi estis okupata de la trupoj frankistaj la 2an de septembro de 1936, dum ties antaŭeniro al Talavera kaj Madrido.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Municipoj de Toledo
4389 Durbin

'*4389 *Durbin''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la kanaddevena usona filmaktorino Deanna Durbin.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Brian P. Roman

**Brian P. ROMAN** estas usona astronomo.

Li malkovris aŭ kunmalkovris 11 asteroidojn,
el kiuj tri kun Eleanor Francis Helin.

Li kunmalkovris la periodajn kometojn 111P/Helin-Roman-Crockett, 117P/Helin-Roman-Alu kaj 132P/Helin-Roman-Alu.

La asteroido 4575 Broman  estis nomita en lia honoro : tiu asteroido estis malkovrita la , naskiĝtago de Brian P. Roman.

La asteroido 5620 Jasonwheeler  estis nomita en honoro de lia filo *Jason Wheeler Roman*.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Brian P. Roman

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio, el la paĝaro de la observatorio MacDonald

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Velada

[eta|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|250ra|Situo de Velada en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Velada** estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimio 
La iama domaro de tiu termino estis Atalayuelas.

La termino "Velada" aludas al ago vigli, konfirmata ĉar antikve la loko nomiĝis "Atalayuelas", kio signifas "vigloturetoj".

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Veleño*. La censita populacio en 2011 estis de 2.869 loĝantoj kaj la denseco estas de 19,79 loĝ/km².

## Situo 
Velada estas situanta en la nordokcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campana de Oropesa en la plej nordokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 432 m; je 90 km el Toledo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 145 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°58′41″ N 4°58′23″ Ok.

Limas kun la teritorioj de Montesclaros, Mejorada, Gamonal (Talavera de la Reina) kaj Parrillas, en la provinco de Toledo, kaj Hontanares (Arenas de San Pedro), en Ávila.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.

## Historio 
La informo de 1578 diras, ke oni ŝanĝis la nomon ĉirkaŭ 1278 sed estas du samnomaj lokoj nome Velada, unua kun konservitaj restoj de mezo de la 16a jarcento kaj alia moderna loko fondita meze de la 15a jarcento. La teritorio estis konkerita de kavaliroj de Ávila. En 1294 oni kreis la senjorlandojn de Velada kaj San Román por Fernán kaj Gil Blázquez de Ávila respektive, grupigitaj en heredaĵo fondita de lia patro Blasco Jimeno Dávila. Ties posteuloj regis la senjorlandon kaj ties lokojn. Laŭ Cedillo, komence de la 16a jarcento, oni donis la titolon de Vilaĝo al Velada. En 1557 oni donis al Gomez Dávila, oka senjoro de Velada, la titolon de markizo de Velada. La vilaĝo estas dividata en du kvartaloj, kaj suda kaj norda, separataj de rojo.

Dum la 20a jarcento kaj male al aliaj najbaraj vilaĝoj, tiu urbeto ne perdis loĝantaron meze de la jarcento pro elmigrado kaj restis ĉiam super la 2,000 loĝantoj.

Dum la lasta kvarono de la 20a jarcento post la Hispana transiro al demokratio, la vilaĝo estis regata preskaŭ ĉiam de municipa konsilantaro hegemonia de la dekstra partio kaj sama urbestro nome Andrés Gómez Rayo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Municipoj de Toledo
El Diario La Prensa

***El Diario La Prensa*** estas la plej antikva hispanlingva ĵurnalo de Usono, kiu estas distribuata ekde 1913 en Novjorko, estante la plej legata ĵurnalo en la hispana en tiu urbo. Ĝi havas 294.769 ĉiutagajn legantojn kaj 676.570 ĉiusemajne.

El Diario La Prensa apartenas al ImpreMedia, kiu estas la kompanio de ĵurnaloj plej granda de Usono. Ĝi sidejas en la 18a etaĝo, 1 MetroTech Center, Broklino, Novjorko. Ĝi estas la rezulto de kunfandiĝo farita en 1963 de du apartaj hispanlingvaj ĵurnaloj, "La Prensa" (kreita en 1913 de Rafael Viera), kaj "El Diario de Nueva York" (1947). Ĝiaj temoj estas ĉiaj kvankam dediĉas pli da spaco por latinamerikaj novaĵoj kaj aferoj.

## Eksteraj ligiloj 
* El Diario La Prensa en interreto 
 

Kategorio:Usonaj gazetoj‎
The New York Amsterdam News

***The New York Amsterdam News*** estas semajna ĵurnalo gvidata de la afrik-usona komunumo de Novjorko. Ĝi estis fondita la 4-an de decembro 1909 de James Henry Anderson en Harlem. En ĝiaj pintaj jaroj de la jardeko 1940, la ĵurnalo estis eldonita je 100.000 ekzempleroj semajne kaj estis unu el la kvar precipaj afrikusonaj ĵurnaloj de Usono. La ĵurnalo publikigis kolonojn de elstaruloj kiel W. E. B. Du Bois, Roy Wilkins, Adam Clayton Powell, Jr. kaj Malcolm X.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Ĵurnaloj en Usono
Kategorio:Anglalingvaj ĵurnaloj
New York Daily News

***New York Daily News*** de Novjorko estas la kvina ĵurnalo plej disvastigata en Usono kun 703,137 ekzempleroj ĉiutage je la 30-a de marto 2008. La unua usona ĵurnalo presita kiel tablojdo, estis fondita en 1919, kaj en 2007 ĝi estis gvidita de Mortimer Zuckerman. Ĝi gajnis 10 Premiojn Pulitzer.

*Daily News* estis la modelo por *Daily Planet* en la filmoj de Superman ekde 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Kategorio:Usonaj gazetoj‎
Kategorio:Novjorko
Fox Broadcasting Company

**Fox Broadcasting Company** estas la kompanio kiu okupiĝas pri **FOX**, usona televidkanalo kiu ekelsendis la 9-an de oktobro 1986 per la programero *The Late Show Starring Joan Rivers*, sed la debuto estis je la 5-a de aprilo 1987, kies unua programero estis la prov-ĉapitro de la televidserio *Married with Children*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de FOX en Usono

Kategorio:Televidkanaloj en Usono
Public Broadcasting Service

**Public Broadcasting Service** (esperante *Publika Servo de Disvastigo*, **PBS**, estas usona neprofitcela publika televidkanalo. Ĝi estis kreita en 1969, prenante multajn el la taskoj de la antaŭa *National Educational Television* (NET).

Male al la grandaj komercaj televidkanaloj kiaj NBC, CBS, ABC, FOX kaj The CW, la filioj de PBS povas elekti kaj aĉeti la programojn kiujn ili deziras el la distribuitaj de PBS, aŭ rekte de aliaj distribuintoj aŭ televidkanaloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Televidkanaloj en Usono
Comedy Central

**Comedy Central** estas usona perkabla televidkanalo. Sub ĉi tiu sama nomo, aliaj kanaloj elsendas en Britio, Irlando kaj Germanio. Kiel la nomo mem indikas, la televidkanalo dediĉas grandan parton de la programaro por la komedio. Komence ĝi estis inter la perkablaj televidkanaloj malplej spektataj sed lastatempe ĝi iĝis unu el la plej popularaj, ricevante laŭdojn de multaj amaskomunikilojn.

Comedy Central estas propraĵo de MTV Networks, kiu estas filio de Viacom. Fine de la jaro 2004, la komediaj programeroj plej spektataj ĉe Comedy Central estis: *South Park, Chappelle’s Show, The Daily Show kaj Reno 911!*.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Comedy Central

Kategorio:Televidkanaloj en Usono
WarnerMedia

eta|Sidejo de WarnerMedia
**WarnerMedia** (nomata *AOL-Time Warner* inter 2001 kaj 2003, post la kunfandiĝo inter America Online kaj *Time Warner* inter 2003 kaj 2018) estas usona entrepreno kreita la 10-an de januaro 1989. Ĝi estas kompanio kies fako estas la amaskomunikiloj, kun branĉoj dediĉataj al interreto, eldonejoj, televido kaj aliaj televidkomunikaĵoj. Ĝi estis kreita en 1990.

La 14-an de junio 2018, **Time Warner** estis renomita kiel **WarnerMedia** post la akiro de AT&T.

## Eksteraj ligiloj 
* WarnerMedia 

Kategorio:Amaskomunikiloj en Usono
Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Amaskomunikilaj firmaoj