open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pietroasa (Bihor)

**Pietroasa** ( [vaŝaŝkeo:falva]) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Beiuș. Administre apartenas al ĝi Chișcău.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 077 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 021 (rumanoj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1587. Sur ĝia areo en la 19-a jarcento funkciis ferfabriko. Ĝis 1919 Vasaskőfalva apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Pietroasa jud Bihor.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Ortiteag

**Ortiteag** [ortitjag] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Aleşd. En 1910 ĝi nombris 613 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 489 (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1335. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Măgeşti.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Felietono

**Felietono** estas literatura-publicista verko de gazeta-revua ĝenro. Ĝia specifikeco estas akra-kritika rilato pri alskribataj temoj, eventoj, personoj el la sfero de kulturo, do ĉefe arto, literaturo kaj scienco. Felietono estas apud la rubrikoj politiko, ekonomio, lokaj novaĵoj kaj sporto unu el la kvin klasikaj sekcioj de gazeto, kiuj kutime havas apartajn redakciojn.

Enhavo, aspekto kaj graveco de felietono tre diversas en la ĵurnalistaj tradicioj de diversaj landoj.

Tiu kiu okupiĝas pri felietonoj, aŭ pli specife verkas ilin, estas nomita felietonisto.

## Historio 
eta|200ra|*Journal des Débats* - portreto de ĝia fondinto Louis-François Bertin, 1832
Unue aperis en Francio en la *Journal des Débats* (fondita 1789 de Julien Louis Geoffroy kaj Louis-François Bertin) kiel aldonaĵo al la politiko en apartaj folioj (de tie la nomo: *“feuille”* france - folio). Ĝi enhavis ĉefe novaĵojn kaj recensojn pri teatro kaj literaturo kaj rapide gajnis grandan popularecon, ke ĝi estis ne plu aldonaĵo, sed fariĝis integrita en la korpo de la ĵurnalo.

En anglalingvaj landoj felietono signifas la aperigon de seria romano en la gazeto, sed en aliaj eŭropaj landoj ĝi havas grandan tradicion, kiel montras la reputaciaj verkistoj, kiuj samtempe estis grandaj felietonistoj: ekzemple Heinrich Heine kaj Ludwig Börne (Parizo, 1840-aj); Joseph Roth, Walter Benjamin, Karl Kraus (Germanio, 1920-aj); Jan Neruda, Karel Čapek, Ludvík Vaculík (Ĉeĥio).

Moderna felietono enhavas elementojn de la satiro kaj humuro.

Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Kategorio:Ĵurnalismo
Koninklĳke Luchtvaart Maatschappĳ

**Koninklijke Luchtvaart Maatschappij** (**KLM**) (Reĝa Aviada Kompanio) estis la nacia flugkompanio de Nederlando.

Ekde 2004 la kompanio estas membro de la flugkompania alianco *SkyTeam*. Ekde la sama jaro ĝi estas parto de la franca kompanio *Air France*, respektive formale de komuna konzerno Air France-KLM. Sed daŭre la nederlanda sekcio de la kompanio estas bazita ĉe la flughaveno Schiphol [Sĥiphol].

Kategorio:Flugkompanioj
Kategorio:Nederlandaj flugkompanioj
Kategorio:Aviado en Nederlando
KLM (apartigilo)

La tri-litera kombinaĵo **KLM** havas plurajn signifojn, inter aliaj:

***klm** estas simbolo de mezurunuo kilolumeno kiu estas 103 lumenoj.
***klm** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
*Koninklĳke Luchtvaart Maatschappĳ, nacia flugkompanio de Nederlando
La ribelo de poznana junio

Estis grava ribelo kiu okazis je la 27-a de junio 1956

en 1956 jaro la laboristoj organizis ĉi tage la proteston kontraŭ la komunismo en Poznano. La tankoj venis al la  urbo kaj oni mortigis tre multe da homoj. tiu  ribelo estis unua en eŭropo kontraŭ la komunismo.

Kategorio:Junio
Dido

**Dido** aŭ **dodo** () estas formortinta, neflugkapabla birdo, vivinta sur la insulo Maŭricio ĝis la fino de la 17-a jarcento.

eta|maldekstre|Ilustraĵo fare de Dronte de la 17a jarcento
Ĝi estas unu el la tri specoj, formantaj la familion didedoj (*Raphidae* aŭ Rafedoj). Oni listigas la dido-familion en la sistematiko plej ofte al ordo de la kolomboformaj (*Columbiformes*), sed malofte oni apartigas ĝin al memstara ordo (*Raphiformes*). La du aliaj specioj estis – vivintaj simile sur insuloj de la Hinda Oceano - du ermitkolomboj (*R. solitarius* kaj *Pezophaps solitaria*).

La birdojn ekrigardis (kaj notis pri tio) unuafoje portugalaj maristoj en ĉirkaŭ 1507 kaj dum 2 jarcentoj formortigis la birdon la homoj kaj la kunportitaj hejmaj bestoj. La dido formortis en 1681, la reunia ermitkolombo en 1746, la rodriguesa ermitkolombo en ĉirkaŭ 1790.

La dido estis pli granda ol meleagro, ĉirkaŭ 23&nbsp;kg. La plumaro estis blugriza, la kapo granda, la beko nigra, hoka, kun ruĝeta kovraĵo. La flugilo estis eta, senutila, la kruro estas dika, flava kaj pugopinte, starante plumvosto.

La Reunia ermitkolombo estis blanka versio de dido. La bruna Rodrigesa ermitkolombo estis pli alta kaj maldika, kun pli malgranda kapo, senhoka beko.

Ĉiu restaĵo de dido estas kapo kaj kruro en Oksfordo, kruro en la *British Museum*, kapo en Kopenhago kaj pliaj en diversaj muzeoj. Oni trovis pluajn ostojn dum la jaro 2006.

Ĝi estis simbolo de la senbrida homa agado kontraŭ la medio, formorto de specioj.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Columbiformes - kolomboformaj
**Columbidae - kolombedoj
****Raphus* Brisson, MJ, 1760
****†*Raphus cucullatus* (Linnaeus, C, 1758) - dido

## Etimologio 
La esperanta vortformo **dido**, uzata anstataŭ la pli internacia formo **dodo**, devenas de latina sinonimo *Didus ineptus* (Linnaeus, 1766), uzata nur en la 18-a jarcento.
[280ra|eta|Dido, simbolo de [Maŭricio]]

Dosiero:Alice par John Tenniel 09.png|eta|150px|La aventuroj de Alicio en Mirlando, Ilustraĵo de John Tenniel (1865)
Dosiero:ExtinctDodoBird.jpeg|eta|maldekstra|150px|Ĉi tiu bildo de dido de 1651 de Jan Savery estas bazita sur pentraĵo de 1626 de Roelant Savery, farita de konservita kaj remburita specimeno. Notu, ke ĝi havas du maldekstrajn krurojn kaj la birdo estas trodika pro domeco
Dosiero:DodoMansur.jpg|eta|meza|150px|Dido de Surat, verŝajne de Ustad Mansur, miniaturo, ĉirkaŭ 1625
Dosiero:Dodo detail from Atlas de Zoologie.jpg|Kapo de dido, detalo de ilustraĵo el *Atlas de Zoologie*, Paul Gervais, 1844
Dosiero:Mauritius 10 Rupees 1971 Elizabeth II(rev)-4042.jpg|monero de 10 maŭriciaj rupioj (reverso)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Dodo (biero)
* Maskarenaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* The Dodo Cartoon Blog 
* foto-grupo "Didus Ineptus" ĉe Flickr.com

Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Formortintaj bestoj de Afriko
Patelo

eta|200px|la pateloj de la fama skulptaĵo Davido cirkligitaj
eta|200px|...jen detale
La **patelo** () estas malgranda moviĝanta osto ĉe la plej multaj mamuloj, kiu troviĝas antaŭ la genua artiko.

Ankaŭ birdoj havas oston similan al la pateloj de mamuloj, kiu je la antaŭo havas aldonan sulkon (latine *sulcus musculi ambientis*) por muskolo. Ĉe akvobirdoj tiu osto eĉ relative grandas. La antaŭa femura muskolo, kiuj ĉe mamuloj latine nomiĝas *musculus quadriceps*, ĉe birdoj nomatas *musculus femorotibialis*.

Krom tiu anatomia signifo la vorto **patelo** ankaŭ signas grupon de maraj moluskoj el la klaso de gastropodoj, kun malalta, konusforma konko.

200px|eta|maldekstra|Antaŭa parto de la patelo
200px|eta|maldekstra|Malantaŭa parto de la patelo

Kategorio:Skeleta sistemo
Kategorio:Homa anatomio
Rubenaj refrenoj

La esearo ***Rubenaj Refrenoj*** (red. Paul Gubbins) konsistas el ses eseoj honore al 40 sinsekvaj jaroj da esperantaj somerlernejoj en Barlaston, Britio.

La eseoj jenas:

*Marjorie Boulton: La kvardeka jubileo de la barlastonaj kursoj
*William Simcock: Tributo al nobla laboristo por Esperanto: Horace Barks
*Anna Löwenstein: La fono de la romano *La Ŝtona Urbo*
*Tim Carr: *Tra la Ŝtormo* - Kolomano Kalocsay
*Paul Gubbins: Granda urbo revizitita: 'tradukarto' kaj Esperanto-teatro
*Renato Corsetti: La internacia lingvo inter Eŭropo kaj Maleŭropo

Bibliografiaj detaloj: Eldonejo Bero: Berkeley, 2001. 54p. ISBN 1-882251-36-9.

Kontribuis: Paul Gubbins

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2001
Brazila milita puĉo de 1964

[eta|250px|[Humberto de Alencar Castello Branco, unua prezidanto de milita puĉo de 1964]]
La **milita puĉo de 1964** en Brazilo, estas eventaro de la 31-a de marto de 1964, okazintaj en Brazilo, kiuj igis puĉon kontraŭ la ŝtato (nuntempe, 2005, iuj historiistoj diras ke estis civita kaj milita puĉo) kiu haltis la estrado de prezidanto João Belchior Marques Goulart, ankaŭ konata kiel Jango, kiu estis demokratie elektita vicprezidanto per PTB (*Partido Trabalhista Brasileiro*, Brazila Laborista Partio) - dum sama elektado kiu kondukis Jânio da Silva Quadros al prezidanto per UDN (*União Democrática Nacional*, Nacia Demokratia Unio) - Jânio rezignis pri sia rolo samjare kiam li akiris ĝin (1961), Joâo Goulart, kiu devus esti la prezidanto laŭ la tiama konstitucio, publikigita dum 1946, estis en komunisma Ĉinio. Dekstraj militantoj akuzis Jangon pri esti komunista, kaj malpermesis lin por esti prezidanto, dum prezidanta reĝimo. Politika kontrakto estis farita kaj la brazila parlamento kreis la parlamentan reĝimo kun João Goulart kiel ŝtatestro. Je 1963 balotade la brazila popolo elektis la revenon de prezidanta reĝimo, kaj João Goulart estas finfine la prezidanto de la brazila respubliko kun vastaj povoj. La milita puĉo de 1964 submetis Brazilon al diktaturo, kiu daŭris ĝis 1985, kiam, ne rekte, estis elektita la unua civita prezidanto de post 1964-a puĉo, Tancredo Neves.

Iuj, tamen, konsideras ĝin kiel  kun duobla celo, aperita el soveta pligrandigado kaj deziro por nacia plibonigo, kiu kondukis la landon al escepta reĝimo, kiu unuflanke haltus la kreadon de totalisma reĝimo, kaj aliflanke estus responsa por Brazilo esti unu el la plej grandaj ekonomioj el la mondo.

## Historiaj Arĥivoj la Operacio *Brother Sam* kaj la Operacio Popeye 
Ĉar registaraj arĥivoj de Lyndon Johnson pruvus, dudek jaroj post, estis farita milita operacio kiu nomiĝis kiel "Operacio Brother Sam" por agi en Brazilo kune kun Operacio Popeye de la militaj puĉistoj.

En 1962, preskaŭ kvin mil da usonanoj eniris en Brazilo, nombro plimulte supera al la historia meznombro laŭ studo de Jorge Ferreira en Rev. Bras. Hist. vol 24 no 47, São Paulo 2004, "La strategio de batalado: stari antaŭ al la popola movado"

La "Brother Sam" celis doni brulaĵojn kaj armilojn al militaj puĉistoj.

## Destino Manifesto 
La Brazilo estis kaj estas enhavita por Usono en la doktrino de Destino Manifesto, kiu diras: pligrandigado de Usono sur amerika kontinento, ekde la Artko ĝis la Suda Ameriko, estas la destino de nia gento (...) kaj nenio povas halti ĝin"*.  Kaj ĝi estas pretigita per la diraĵo: *"Ameriko al la amerikanoj"*

## Vidu ankaŭ 
* AI-5 - La *Institucia Akto Numero Kvin*

Kategorio:1964 en Brazilo
Kategorio:Konfliktoj en 1964
Kategorio:Ribeloj en la 20-a jarcento
Kardinaledoj

La **Kardinaledoj** (*Cardinalidae*) estas birda familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj (*Passeriformes*), endemia en Amerikoj. Ĝi inkludas kardinalojn, paserenojn, dikbekulojn kaj kelkajn aliajn birdajn genrojn. Plejparto de la genroj kiujn oni apartenigas al la familio havas certajn komunajn trajtojn: ili estas mezgrandaj, korpulentaj birdoj kun relative larĝaj bekoj, movivaj krestoj sur frunto, kaj drasta seksa duformismo en kiu la iĉoj ofte estas tre brilkoloraj. Aparteno al la familio, tamen, en niaj tempoj ne estas decidata laŭ aspekto aŭ morfologio, sed nure laŭ molekulaj esploroj.

Plejparto de kardinaledoj estas sufiĉe bone establitaj en siaj habitatoj kaj adaptiĝis kunvivi kun homoj. Ili havas grandajn kaj stabilajn arealojn kaj IUCN listas ilin malplej zorgigaj. Kelkaj apartaj specioj, tamen, estas endanĝeritaj.

## Genroj kaj specioj
Nuntempe laŭ la plej freŝa sistematiko (el januaro 2023) al kardinaledoj apartenas jenas 14 genroj kaj 53 specioj:

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Malaltebenaĵaj arbaroj oriente de Grandaj Lagoj

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Neotropisa faŭno
Babenhausen

**Babenhausen** havas diversajn signifojn:

***Babenhausen (Schwaben)** estas komunumo en distrikto Unterallgäu en Bavario en Germanio.
***Babenhausen (Hesio)** estas historia urbo en centra Germanio.
Postmatĉa tempo

**Postmatĉa tempo** (aŭ postmatĉado) estas la plilongigo de matĉo post la ordinara daŭro de la matĉo (en futbalo: 2-oble 45 minutoj) por rekompensi tempoperdojn, kiuj okazis dum la ordinara daŭro pro vundiĝoj, veteraj kondiĉoj aŭ netolereblaj ludprokrastoj. 

La daŭro de la *postmatĉa tempo* estas prijuĝenda de la matĉestro (arbitrulo).

Kutime ĉe futbalmatĉoj la *postmatĉa tempo* daŭras inter 1 kaj 4 minutoj. Dum la Futbala Mondpokalo en 1990 eb Italio la arbitrulo Michel Vautrot ordonis *postmatĉan tempon* de 8 minutoj post la unua duontempo en la matĉo inter Italio kaj Argentino - tio estis la plej longa *postmatĉa tempo*  iam okazinta dum mondpokalaj futbalmatĉoj.

Kategorio:Sporto
Kategorio:Futbalo
Dionigi Tettamanzi

**Dionigi TETTAMANZI**  (naskiĝis la 14-an de marto 1934 en Renate) estas itala kardinalo, emerita ĉefepiskopo de Milano, kaj esperantisto.

Li eklernis Esperanton dum sia juneco, same kiel lia samgeneraciano, la ĉeĥa kardinalo Miloslav Vlk. Interalie, en la 12-a kongreso de la itala sekcio de IKUE en aŭgusto 1998 li celebris meson kaj predikis en Esperanto. Post la morto de papo Johano Paŭlo la 2-a en aprilo 2005, oni rigardis lin kiel lian eblan posteulon, kaj poste ankaŭ kiel la eblan posteulon post la abdiko de papo Benedikto la 16-a en februaro 2013. Kaj en 2005 kaj en 2013 li estis membro de la konklavo, la kunveno de elektorajtaj kardinaloj kiuj decidis pri la elekto de nova papo.

Li emeritiĝis de sia ĉefepiskopa ofico la .

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la ĉefdiocezo de Milano ()

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Milano
Kategorio:Italaj kardinaloj
Konstitucio de Sud-Afriko

La **Konstitucio de Sud-Afriko** estas la pli alta leĝo de Sud-Afriko. Ĝi estas akceptitis je la korto de la konstitucio en 10-a de decembro 1996 kiel leĝo 108 de 1996 kaj estas anoncitis per Nelson Mandela.

## Ĉapitroj 
# Fundamento
# Leĝprojekto de rajtoj
# Kunoperacia rego
# Parlamento
# La prezidento kaj la nacia ekzekuto 
# Provincoj
# Loka ŝtatoj
# Kortoj kaj la administrado de justico
# Institucioj ŝtataj tiu subtenis konstitucia demoktratio
# Publika administrado 
# Sekurecaj sevoj
# Tradiciaj gvidadoj 
# Financo
# Generalaj provizumoj

## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de Konstitucio en 1996 

Kategorio:Sud-Afriko
Sud-Afriko
Adigoj

**Adigoj** estas komuna nomo de kelkaj etnoj, parolantoj en la lingvoj de abĥaz-adiga lingvaro.
Etna komunumo konsistanta el adigeoj, kabardoj, ĉerkesoj kaj kelkaj malpli grandaj etnoj. Loĝas en Rusio (560 mil), ankaŭ en multaj landoj de Proksima Oriento (Turkio, Sirio ka.). Ekster Rusio oni nomas ilin *ĉerkesoj* kaj oni ofte konsideras en ilia nombro ĉiujn elmigrintojn el Norda Kaŭkazio. Totala kvanto: ĉ. 10 mln.

## Etnoj parolantaj en la abĥaz-adigaj lingvoj 
Klarigo: [m] — memnomo, [f] — franca nomo, [r] — rusa nomo.

### Abazoj 
* Nomoj: [m] abaza; [f] Abasins, Abazins; [r] абазины [abaZINi]
* Popolo en Rusia Federacio, en Karaĉaj-Ĉerkesio (27 mil). Entute en Rusia Federacio 33 mil (1992). Loĝas ankaŭ en Turkio (10 mil) kaj kelkaj arabaj landoj.
* Totala kvanto: 44 mil (1992),
* Lingvo: abaza.
* Raso: balkano-kaŭkaza.
* Kredantoj: muzulmanoj-sunaistoj.

### Abĥazoj 
* Nomoj: [m] apsua; [f] Abkhazes; [r] абхазы [abĤAZi]
* Popolo en Abĥazio (formale en Kartvelio, memdeklarita ŝtato).
* Kvanto: en Abĥazio ĉ. 100 mil. Loĝas ankaŭ en Rusia Federacio (6 mil), Turkio (6 mil) kaj kelkaj arabaj landoj. Totala kvanto: 115 mil.
* Lingvo: abĥaza.
* Raso: balkano-kaŭkaza;
* Kredantoj: precipe muzulmanoj-sunaistoj, estas ankaŭ ortodoksuloj.

#### Adigeoj 
* Nomo: [m] adige; [f] Adygheens; [r] адыгейцы [adiGEJci]
* Popolo en Rusia Federacio, precipe en Adigeo (95 mil). Kvanto: en Rusia Federacio 123 mil (1992). Loĝas ankaŭ en Turkio (5 mil) kaj arabaj landoj.
* Lingvo: adiga.
* Kredantoj: muzulmanoj-sunaistoj.

#### Ĉerkesoj 
* Nomoj: [m] adige; [f] Tcherkesses, Circassiens; [r] черкесы [ĉerKESi]
* Popolo en Karaĉaj-Ĉerkesio (40,2 mil). Entute en Rusia Federacio 50,7 mil (1992). Loĝas ankaŭ en Turkio kaj kelkaj landoj de Proksima Oriento, kie oni nomas *ĉerkesoj* ĉiujn elmigrintojn el Nord-Kaukazio, ankaŭ de alia etna deveno (abĥazojn, osetojn, ĉeĉenojn ka.). Totala kvanto: 270 mil (1992).
* Lingvo: kabard-ĉerkesa.
* Kredantoj: muzulmanoj-sunaistoj.

#### Kabardoj 
* Nomo: [m] adige; [f] Kabardiens; [r] кабардинцы [kabarDINci]
* Popolo en Rusia Federacio, en Kabard-Balkario (364 mil). Loĝas ankaŭ en aliaj Nord-Kaukaziaj respublikoj kaj regionoj. Entute en Rusia Federacio 386 mil (1992).
* Lingvo: kabard-ĉerkesa.
* Kredantoj: precipe muzulmanoj-sunaistoj, estas ankaŭ ortodoksuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri relokado de adigoj en Rusia Imperio 


Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Kaŭkazo
Administracia juĝistaro en Egiptujo

En Egiptujo la **administracia juĝistaro**, kiu nombras 1100 membrojn, grupiĝas en la Ŝtata Konsilio, kies jurkonfliktan sekcion ĝi konsistigas.

Unuainstance la administraciaj tribunaloj kompetentas nur pri parto de la jurkonfliktoj koncerne la publikan oficistaron. Pri la plimulto de la jurkonfliktoj senpere verdiktas la kvin kortumoj pri administraciaj jurkonfliktoj.

La Administracia Supera Kortumo konsistas el sep ĉambroj, kun po du juĝistaj skipoj: la unua kribras la jurkontestojn, kaj la dua verdiktas pri ili.

La administracia juĝisto povas nuligi la kontestitajn aktojn kaj devigi la administracion pagi damaĝan kompenson.

La du ceteraj sekcioj de la Ŝtata Konsilio rolas kiel konsilantoj. La opinia sekcio ekzamenas la demandojn starigitajn de la ministroj kaj altaj administristoj; la leĝara sekcio estu devige konsultita pri ĉia leĝprojekto.

Egiptio
Kategorio:Egiptio
PEJ

La tri-litera kombinaĵo **PEJ** povas signifi la jenajn:

***pej** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Pola Esperanto-Junularo**
***Portugala Esperanto-Junularo**
Topa de Criș

**Topa de Criș** [topa de kriŝ) () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Aleșd. Administre ĝi apartenas al Vadu Crișului.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 434 loĝantojn (rumanoj), en 1992 513.

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1406. Ĝis 1919 kaj inter 1939 kaj 1944 Köröstopa apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Cusuiuș

**Cusuiuș** [kusujuŝ] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 911 loĝantojn (rumanoj), en 1992 592. Ĝi estis unue menciita skribe en 1588. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Lazuri de Beiuș.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Terry Fox

**Terrance Stanley "Terry" Fox**, (naskiĝis la 28-an de julio 1958 – mortis la 28-an de junio 1981) estis kanada atleto, kiu fariĝis konata pro sia maratono de Espero, kiun ĝi kuris transverse tra Kanado kun unu kruro kaj krurprotezo.

Terry Fox Denkmal.jpg|Leo Mol: statuo de Terry Fox en Beacon Hill Park, Viktorio, Brita Kolumbio
Terry Fox Statue db.jpg|Leo Mol: statuo de Terry Fox en Otavo

Kategorio:Kanadaj sportistoj
Kategorio:Anglaj kanadanoj
Administracia juĝistaro en Luksemburgo

En Luksemburgo la Ŝtata Konsilio rolis ĝis 1996 kiel juĝisto kaj konsilanto.

La konstitucia modifo de la 12-a de julio 1996 transdonis la kompetenton pri administraciaj jurkonfliktoj al du juĝejoj:
* la Administracia Tribunalo;
* la Administracia Kortumo.

La Administracia Tribunalo konsistas el dek juĝistoj. Ĝi verdiktas unuainstance.

La Administracia Kortumo konsistas el kvin juĝistoj. Ĝi ĝenerale verdiktas apelacie, sed pri iaj aktoj ĝi verdiktas unua- kaj lastinstance.

La administracia juĝisto povas laŭokaze nuligi aŭ reformi (refari) la administraciajn decidojn. Tamen pri la petoj de damaĝa kompenso kompetentas nur la civilaj privataj juĝistoj.

La nuna Ŝtata Konsilio estas konsultata pri ĉiuj leĝ-projektoj kaj -proponoj, la leĝamendoj, la reglamentprojektoj kaj ĉian demandon, kiun la ministraro aŭ la leĝo starigas al ĝi.

Luksemburgo
Kategorio:Politiko de Luksemburgo
Aaron Spelling

**Aaron F. SPELLING** (naskiĝis la  en Dallas (Teksaso); mortis la  en Los-Anĝeleso (Kalifornio)) estis usona televida produktoro, kiu tenas la rekordon kiel la plej produktema televida produktoro. Lia filino estas Tori Spelling, aktorino.

## Ĉefaj televidserioj 
* *Starsky and Hutch*
* *Daniel Boone*
* ''Charlie's Angels*
* *Fantasy Island*
* *The Love Boat*
* *Vega$*
* *Hart to Hart*
* *Dynasty*
* *T.J. Hooker*
* *Twin Peaks*
* *Beverly Hills 90210*
* *Melrose Place*
* *7th Heaven*
* *Charmed''

## Eksteraj ligiloj 
* Aaron Spelling ĉe imdb.org

## Piednotoj 
Kategorio:Usonaj militistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Usonaj televiduloj
Kategorio:Usonaj produktoroj
Kategorio:Usonaj judoj
Cuzap

**Cuzap** [kuzap] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 204 loĝantojn (rumanoj, slovakoj, hungaroj, germanoj), en 1992 1 309 (rumanoj, 2% hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1406. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Popeşti. Administracie apartenis al ĝi Pădurea Neagră, sed ĝi memstariĝis .

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Ebur-Borda nacia teamo de futbalo

La **nacia futbalteamo de Ebur-Bordo** estas la nacia elektaĵo de Ebur-Bordo (Respubliko ''Côte d'Ivoire'', prononco ) por internaciaj fulbalkonkursoj. La plej grandaj sukcesoj en internaciaj turniroj estis: Afrika Pokalo de Nacioj 1992, 4-a rango ĉe la Reĝo-Fahd-Pokalo 1992, krome kvalifikiĝo por la fina rondo de la Futbala Mondpokalo en 2006. 
La matĉoj en Futbala Mondpokalo 2006:
En sia unua mondpokala matĉo la teamo malvenkis per 1:2 kontraŭ Argentino. La unuan golon por Ebur-Bordo sukcesis Didier Drogba. La dua ludo same rezultigis malvenkon, per 1:2 kontraŭ Nederlando (goliginto: Bakary Kone). Tiel la teamo de Ebur-Bordo ne plu havis ŝancon pluiri al la rondo de 16. En la lasta matĉo la teamo ludis en la stadio de Munkeno kun la same eligita teamo de Serbio kaj Montenegro, tiun matĉon venkis Ebur-Bordo per 3:2 post du penaloj kaj golo en la postmatĉado de la dua duontempo.

## Famaj ludistoj 
* Didier Drogba (20ra|kadra FC Chelsea)
* Emmanuel Eboué (20ra|kadra FC Arsenal)
* Kolo Touré (20ra|kadra FC Arsenal)
* Guy Demel (20ra Hamburger SV)
* Bonaventure Kalou (20ra Paris Saint-Germain)

## Partopreno en Futbalaj Mondpokaloj 
## Partopreno en la Afrika Pokalo de Nacioj 
* 1957 - 1963 - ne partoprenis
* 1965 - 3-a rango
* 1968 - 3-a rango
* 1970 - 4-a rango
* 1972 - ne kvalifikiĝis
* 1974 - prarondo
* 1976 - ne kvalifikiĝis
* 1978 - ekskludita
* 1980 - prarondo
* 1982 - ne kvalifikiĝis
* 1984 - prarondo
* 1986 - 3-a rango
* 1988 - prarondo
* 1990 - prarondo
* 1992 - **Afrika ĉampiono**
* 1994 - 3-a rango
* 1996 - prarondo
* 1998 - kvaron-finalo
* 2000 - prarondo
* 2002 - prarondo
* 2004 - ne kvalifikiĝis
* 2006 - 2-a rango
* 2010 en Angolo - kvaron-finalo
* 2012 en Gabono kaj Ekvatora Gvineo - kvalifikiĝis
* 2013 en Sud-Afriko - kvaronfinalo
* 2015 en Ekvatora Gvineo - **Afrika ĉampiono**
* 2017 en Gabono - prarondo
* 2019 en Egiptio - kvaronfinalo
* 2021 en Kameruno - okonfinalo
* 2023 en Eburbordo - **Afrika ĉampiono**
* 2025 en Maroko - kvalifikiĝis
* 2027

## Vidu ankaŭ 
* eburborda virina nacia teamo de futbalo

## Eksteraj ligiloj 
* propra paĝaro FIF 
* www.sport-ivoire.ci
* registriĝo germanlingva en www.fussballdaten.de

Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo
Kategorio:Ebur-Bordo
Chioag

**Chioag** - jen rumane, prononco , ,  estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 495 loĝantojn (rumanoj), en 1992 286, kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . Ĝi estis unue menciita skribe en 1421. Ĝiaj unuaj loĝantoj estis hungaraj paŝtistoj. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Sârbi (Alsótótfalu, Gross-Ratzdorf).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Feketeerdő

**Feketeerdő** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár. La loknomo signifas hungare: nigra-arbaro.
eta|Blazono de Feketeerdő

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9211
* Telefonkodo: 96
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 400

## Situo 
Feketeerdő situas sur insulo de Danubo **Szigetköz**, ĉe Mosoni Duna, pli proksime en duoninsulo de Mosoni Duna. En la insulo estas nur flankovojoj. La vilaĝo havas ponton al la proksima Mosonmagyaróvár. Tiu urbo troviĝas 10, Hegyeshalom kaj Aŭstrio po 12, Győr 46 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis 1274 en formo *"Feketheweden"*. Post falo de la socialismo alvenis slovakoj, kiuj fondis apartan loĝkvartalon.

En Feketeerdő migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la preĝejo.

## Famuloj 
En Feketeerdő naskiĝis agronomo János Schmidt.

## Vidu ankaŭ 
* Pădurea Neagră, hungare samnoma vilaĝo en Rumanio
* Nigra Arbaro

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Abd-ru-shin

Civita nomo de **Abd-ru-shin** estas **Oskar Ernst Bernhardt**. Li naskiĝis la 18-an de aprilo 1875 en Bischofswerda (Saksio). Post sia komerca studado Oskar Ernst Bernhardt komencis frue lian literaturistan (verkistan) agadon. Dank`al ĝi ofte vojaĝis en fremdajn landojn.
En la jaro 1915 li estis devige restadigita en Anglion. Li estis liberigita en la 1919. De tie li foriris en Dresdeno, pli malfrue en Bavarion kaj en 1924 li komencis kunskribi lian la plej konatan verkon '''''“En la Lumo de la Vero, la mesaĝo de l'Gralo“'''*. La verkon li finskribis en Vomperberg, kie li ekloĝis en 1928. Malpermesita de la nazioj, ĝi povis esti publikigita nur en 1945.
La naziismo-reĝimo enirinte en Aŭstrio, metis lin je hejmaresto en *Erzgebirge'', (Bohemio), kie li fine ankaŭ mortis la 6-an de decembro 1941.

Li mem anis al neniu ekzistanta religia organizo, nek fondis iun, kaj li tre emfazis la individuan memdecidan spiritan evoluon. Tamen unu movado naskiĝis inspirita de liaj ideoj: la "Gralo-movado".

## Ligiloj (germane) 
* la Gralo-movado en Germanio
* la franca filio 
* la itala filio
* Bautz: Oskar Ernst Bernhardt
* Im Lichte Der Wahrheit, Gralsbotschaft von Abdrushin - e-Book

Abd-ru-shin
Abd-ru-shin
Josani

**Josani** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Josani (Căbești) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Josani (Măgești) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Josani (Peștișu Mic) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
Lazuri

Lazuri estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Lazuri (Vârfurile) estas vilaĝo en Distrikto Arad.
*Lazuri (Satu Mare) estas vilaĝo en Distrikto Satu Mare.
*Lazuri (Valcău de Jos) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
Josani (Măgești)

**Josani** [ĵosanj] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 397 loĝantojn (rumanoj), en 1992 455. Ĝi estis unue menciita skribe en 1406. Je la komenco de la 18-a jarcento ĝi estis ankoraŭ hungara vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Măgești.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Iteu

**Iteu** () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Marghita. Administre ĝi apartenas al Abram.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 746 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 556 (rumanoj, 3% hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1321. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Calea Mare

**Calea Mare** [kalea] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 653 loĝantojn (rumanoj), en 1992 724. Ĝi estis unue menciita skribe en 1552. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Lăzăreni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Coșdeni

**Coșdeni** [koŝdenj] () estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Beiuș. En 1910 ĝi nombris 830 loĝantojn (rumanoj), en 1992 809. Ĝi estis unue menciita skribe en 1508. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Răbăgani.

## Famuloj 
En la iama Kosgyán mortis politikisto Lajos Dobsa.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Antaŭintesto

eta|sur la bildo, la vorto *foregut* signifas la antaŭinteston.
**Antaŭintesto** estas antaŭulo de la intesta kanalo dum la embriogenezo kaj kiu havas ektoderman originon. el ĝi evoluas ekz. pulmo, intestaĵoj, hepato ktp.

Alisence, antaŭintesto estas antaŭa parto de la intesta kanalo, havanta la partojn: buŝo, faringo kaj la ezofago (kelkfoje stomako).

Kategorio:Embriologio
Cheț

**Cheț** [kec] ( [madjarke:c]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Marghita. Administre ĝi apartenas al Marghita.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 1 057 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 110 (rumanoj, 40 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1397. En mezepoko ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Post la turka submetiĝo oni koloniigis tien serbojn. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar *).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Papiruso de Derveni

La **papiruso de Derveni** estas praa greka papirusa rulaĵo, entenante religifiliozofian, orfeisman tekston. Ĝi estis trovita en 1962 en Derveni, proksime al nord-grekia Tesaloniko, en tombo de riĉa macedoniano. Ĝi estas datebla je ĉ. 340 a.K. aŭ je pli frua.

La papirusa rulaĵo estis ambaŭfine ligita al lignocilindro, tiel helpante ties legadon.

La teksto estas fragmento de teologia laboraĵo, estanta alegoria komento al perdita poemo de Orfeo, kiu rakontis pri naskiĝoj de la grekaj dioj kaj aventuroj de Orfeo, kiu subeniris en Hadeson por viziti mortintan amatinon. Verŝajne la teksto estiĝis en la rondo de greka filozofo Anaksagoro en la dua duono de la 5-a jarcento a.K.

Oni deĉifris parton de la papiruso en 2006, per la plej modernaj teknologioj, evoluigitaj fare de NASA. En 2015 enskribiĝis al la listo de Unesko - Memoro de la Mondo.

## Vidu ankaŭ 
* Antaŭsokrataj filozofoj

## Bibliografio 
* Gábor Betegh: *The Derveni Papyrus. Cosmology, Theology and Interpretation.* Cambridge University Press, Cambridge 2004, ISBN 0-521-80108-7
* André Laks, Glenn W. Most (Hrsg.): *Studies on the Derveni Papyrus*. Clarendon Press, Oxford 1997, ISBN 0-19-815032-6 (Google-Buchvorschau)
* Kyriakos Tsantsanoglou: *Der Papyrus von Derveni.*eIn: Bernhard Zimmermann, Antonios Rengakos (Hrsg.): *Handbuch der griechischen Literatur der Antike.* Band 2: *Die Literatur der klassischen und hellenistischen Zeit.* C. H. Beck, München 2014, ISBN 978-3-406-61818-5, S. 446–452

## Eksteraj ligiloj 
* The Derveni papyrus at *The iMouseion Project* 
* "The Derveni Papyrus - A conversation with Richard Janko" , *Ideas Roadshow*, 2013

Kategorio:Manuskriptoj
Kategorio:Papirusologio
Kategorio:Memoro de la Mondo
Kategorio:Verkoj el la malnovgreklingva literaturo
Kategorio:Orfeo
Pădurea Neagră

**Pădurea Neagră** [pǝdurja njagrǝ) () estas vilaĝo en Rumanio norde de Aleşd. Ĝi memstariĝis el Cuzap. En 1992 ĝi nombris 1 040 loĝantojn (30%rumanoj, 53% hungaroj, 15% slovakoj, 2% germanoj). Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Aleşd.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Zoltán Kérészy (Sárospatak, 3-a de julio 1868 – Pădurea Neagră, 4-a de aŭgusto 1953): juristo, universitata profesoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Megera

**Megera**, el gr. Μεγαιρα, *la ĵaluzema*. Laŭ la Helena mitologio, ŝi estas unu el la tri Erinioj, la inferaj diinoj de la kulpo kaj puno. La mito rakontas ke ŝi estas la plej kruela el la fratinoj, ĉar ŝi havas la taskon puni la krimojn kontraŭ la geedziĝo, ĉefe tiuj de malfideleco. Oni diras ke ŝi kriegas, nokte kaj tage, ĉe la oreloj de la kulpulo lian krimon.

Kategorio:Erinioj
Săliște

**Săliște** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Săliște (Spinuș) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
*Săliște (Ciurila) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
*Săliște (Băița) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
*Săliște (Băsești) estas vilaĝo en distrikto Maramureș.
*Săliște (Sibiu) estas vilaĝo en distrikto Sibiu.

## Vidu ankaŭ 
* Săliștea, komunumo en distrikto Alba
Ghadames

**Ghadames** (Gadamis aŭ Gadames) estas oazo en la nordokcidento de Libio, proksime al la limoj de Tunizio kaj Alĝerio. En la oazo vivas ĉ. 7000 loĝantoj, inter ili berberoj kaj kelkaj tuaregoj. La loĝloko estas parto de la libia distrikto Nalut.

La komunumo situas en uedo inter deklivoj de al-Hamra-altebenaĵo, ĉe kruciĝo de praaj karavanvojoj.

La romianoj tie konstruis tie fortikaĵon kun nomo *Cydamus*, kies ruinoj ankoraŭ hodiaŭ viziteblas. Dum la bizanca imperio, la loko estis episkopa sidejo, en la Sidi-Badri-moskeo retis la kolonoj de la iama kristana kirko. En la 19-a jarcento la loĝloko estis centro de la araba sklavkomerco. 

La urbo nun estas provizejo por la karavanoj, ĝin interligas sabla vojo al Dirdĝ (97 km oriente) kaj plu al la Mediteraneo. 

Ĝardenaj plantoj kaj palmoj kreskas inter la urbomuroj. 

Kategorio:Urboj de Libio
Kategorio:Oazoj en Libio
Kategorio:Setlejoj sur trilanda punkto
Ahaggar

**Ahaggar** (alie *Hoggar*) estas granda montaro en sudorienta parto de Alĝerio kun vulkana deveno, apud la Tropiko de Kankro kaj en la centro de la granda dezerto Saharo.

Ĝi estas averaĝe alta je 900 m, la plej alta pinto estas Tahat (2918 aŭ 3005 m). Ĝia amplekso estas 1550 km (norde-sude) kaj 2100 (oriente-okcidente). Tie loĝas ĉefe tuaregoj, la plej granda oazo estas Tamanrasset. Pluaj loĝataj oazoj estas *Ideles, Hirhafok, In Ecker* kaj *Tit*.

Ahaggar estas konata pro multaj rokpentraĵoj.
## Bildaro 

Dosiero:Hoggar3.jpg|Pejazaĵo
Dosiero:Hoggar1.jpg|alia
Dosiero:Hoggar10.jpg|kaj plia
Dosiero:0110 GM Algerian National Parks Ahggar Hoggar National Park 01.png|Situo

## Vidu ankaŭ 
* Okcident-saharaj montar-kserofitaraj maldensarbaroj

Kategorio:Vulkanoj en Alĝerio
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Kategorio:Naciaj Parkoj de Afriko
Kategorio:Geografio de Alĝerio
Cacuciu Nou

**Cacuciu Nou** [kakuĉu noŭ] (, Magyarkakucs) estas vilaĝo en Rumanio orient-sudoriente de Aleșd. En 1910 ĝi nombris 545 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 373 (rumanoj, 46 % da hungaroj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1435. Ĝia mezepoka hungara loĝantaro en la 17-a jarcento plejparte pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Măgești.

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon
Ĝemelkomunumo estas  Kakucs en Hungario

## Renomaj personoj 
* Kálmán Aniszi (n. 14-a de oktobro 1939) – ĵurnalisto, publicisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Kufra

**Kufra-oazo** estas oazogrupo longa 50 km kaj larĝa 20 km, situante en sudorienta parto de Libio, meze de la Libia dezerto. Ĝi troviĝas en de la nuna libia distrikto Al Kufra, kiu ricevis sian nomon de la oazaro. La oazogrupo situas apud karavanvojoj kaj longtempe estis loko por prirabistoj. Tie estiĝis en 1895 la centro de la islama radikala religia asocio, nome Sanusi (aŭ Senusi). La italoj okupis ĝin en 1931.

La plej gravaj urboj de la oazaro estas al-Ĝauv, at-Tulajlib kaj at-Talláb. Sur la sabloŝtona altebenaĵo, en at-Tadzsban funkcias la religia lernejo de Sanusi.

En la oazoj oni kultivas daktilojn, kiujn oni akvumas el subgrundaj akvorezervejoj. Gravas ankaŭ la bestobredado.

## Vidu ankaŭ 
* Granda Homfarita Rivero
* Nubia sabloŝtona akvejo

Kategorio:Oazoj en Libio
Agadezo

**Agadezo,** aliforme **Agadés** *aŭ* **Agadèz** estas la plej granda urbo en nordo de Niĝero, situanta en Saharo ĉe kruciĝo de gravaj vojoj, je 740 km de la ĉefurbo. La historia urbocentro apartenas al la monda kultura heredaĵo de Unesko.

Agadezo estas la ĉefa urbo de Aïr, unu el la tradiciaj federacioj de Touaregoj kaj de la regiono Agadezo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis . La areo de Agadezo ricevas ĉiujare precipitaĵon de 300 mm.

Ĝi estis en la 15-a jarcento sidejo de la tuarega sultaneco kaj ankaŭ nun estas centro por la migrantaj tuaregaj paŝtistoj.
eta|Domo en Agadezo|alternative=|maldekstra

## Komerco 
La urbo estas centro por komercado. Agadezo estas prospera merkata urbo kaj centro por la transportado de uranio minita en la areo. Aliaj komercoj rilatas al arĝento kaj ledo. 

## Vidindaĵoj 
* La granda moskeo de Agadezo, kiu estis de 1515 sed rekonstruita en la sama stilo en 1844
* La palaco de la sultano .
* La kamelo-merkato

## Eksteraj ligiloj 
Jutuba filmeto en la angla: *In The Sahara Desert: Land of Fear | Full Documentary | TRACKS*
Kategorio:Urboj de Niĝero
Kategorio:Urboj membraj de la Internacia asocio de franclingvaj urbestroj
Kategorio:Unesko
Zambezi

**Zambezi** aŭ esperantigite **Zambezo** estas granda rivero en la suda parto de Afriko.
La rivero havas longon de 2 660&nbsp;km kaj havas sian fonton en Zambio, fluas tra Angolo returnen al Zambio, kaj estas la limo kun Zimbabvo ekde la Viktoria akvofalo. Ĝi fluas tra la Karibalago al Mozambiko, kie ĝi enfluas la Hindan Oceanon.

## Referencoj
Administracia juĝistaro en Alĝerio

Juro > Publika juro > Administracia juro > Administracia juĝistaro
----

En Alĝerio la **administracia juĝistaro** konsistas el:
* la administraciaj tribunaloj;
* la Ŝtata Konsilio.

Pri la jurkonfliktoj inter la civitanoj kaj la administracio unuainstance verdiktas la administraciaj tribunaloj.

Konstitucia kromleĝo de 1998 kreis la Ŝtatan Konsilion, kiu i.a. heredis la kompetentojn antaŭe atribuitajn al la Supera Kortumo. La Ŝtata Konsilio unua- kaj lastinstance verdiktas pri la jurkonstestoj kontraŭ ĝeneralaj aŭ individuaj decidoj de la centraj administraciaj aŭtoritatoj, de la landaj publikaj institucioj kaj de la landaj profesiaj organizaĵoj. Ĝi apelacie verdiktas pri la juĝdecidoj de la administraciaj tribunaloj. Fine, ĝi kasacie verdiktas pri la juĝdecidoj de iuj fakaj administraciaj juĝejoj.

La Ŝtata Konsilio rolas ankaŭ kiel konsilanto, i.a. donante sian opinion pri la al ĝi submetitaj leĝprojektoj.

Alĝerio
Kategorio:Alĝerio
Toboliu

**Toboliu** (hungare *Vizesgyán*) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1 119 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 004 (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1213. Ĝi estis hungara vilaĝo, sed en la 17-a jarcento senpopoliĝis. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Girişu de Criş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Vărășeni

**Vărășeni** [vərəŝenj] () estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Beiuș. En 1910 ĝi nombris 629 loĝantojn (rumanoj), en 1992 695. Ĝi estis unue menciita skribe en 1508. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Răbăgani.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Rogoz

**Rogoz** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Rogoz (Sâmbăta) en distrikto Bihor
*Rogoz (Târgu Lăpuș) en distrikto Maramureș
Vintere

Vintere () estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Beiuş. En 1910 ĝi nombris 1 274 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1009. Ĝi estis unue menciita skribe en 1349. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Holod.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Ioan M. Anton (*18-a de julio 1924): inĝeniero pri elektrmekaniko, akademiano.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Câmp

Câmp estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Câmp (Şopteriu) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
*Câmp (Vaşcău) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
Rokpasero

**Rokpasero ** (*Petronia petronia*) estas paseroforma birdo.

## Aspekto 
eta|maldekstra|250ra|Inter kanejo (videblas hela superokula strio)
Ĝi aspektas kiel dika pasero 15-17 cm longa. Pezo 25-36 g. Ĝi havas regule malhel- kaj helbrune (laŭlonge) striecajn suprajn partojn kaj flugilojn; sur kapo obtusan blanketan kronon, similan superokulan strieton kaj inter ambaŭ tre malhelbrunan strion el bekobazo al nuko. Suba parto de korpo estas blanketa helebrune strieca; tiom da **strieco** klare distingas tiun specion de la aliaj samgenranoj. Sur la fino de ĝia vosto estas blankaj makuloj kaj **flava determina gorĝa makulo** (idoj ne havas), kiu estas malfacile videbla. Geplenkreskuloj estas similaj.

Sur la tero ĝi ne saltas kiel pasero sed iras kiel motacilo aŭ alaŭdo.

## Disvastiĝo 
eta|200ra|maldekstra|
Ĝi loĝas sur la rokaj montoj kaj malfekundaj areoj de Iberia duoninsulo orienten, tra norda Afriko kaj tra suda Eŭropo ĝis Centra Azio. Ĝi estas ne migranta en okcidento de ĝia teritorio, sed en Azio birdoj migradas pli suden kaj descendas de montoj suben. Ĝi altiĝas je alteco de 3.000 m ĝis 4.000 m. La birdo estas grega kaj oni povas renkontigi ĝin ĉirkaŭ homaj loĝlokoj en taŭgaj regionoj.

Ĝi estas rara vaganto norde de sia reprodukta teritorio. Estas ununura vidaĵo el Britio, nome de Cley, Norfolk la 14an de junio 1981.

## Nestumado 
eta|* Petronia petronia *
Ĝi nestas sur sunaj rokmuroj, ruinoj kaj homaj loĝejoj. Nesto estas konstruita en kavoj, fendoj, sub ŝtonblokoj aŭ sub roktegmentoj. La birdo preferas nestadon en kolonioj iam ĝis 100 paroj.

Nesto estas farita de tigoj, folioj de herboj, radiketoj kaj estas kovrata per plumoj aŭ haroj.
Ino metas 3 al 7 sed plej ofte 5-6 blanketajn, malhelbrune kaj grize punktecajn ovojn. Gepatroj kovas kune ovojn dum 12-14 tagoj, kaj nutras ankaŭ kune junulojn dum 20 tagoj en nesto. Post ekflugo, junaj estas kun gepatroj, poste en aŭtuno junuloj formas apartan birdaron kaj vivas nomade kaj serĉas nutraĵon. Ĝi nestas 2 foje dum jaro.

## Nutrado 
La specio preferas ĉefe semoj kaj iuj insektoj.

## Kanto 
Laŭta siblisimila kanto kaj oni povas aŭdi en ĝia kanto tonojn de dompasero.

Kategorio:Paseredoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Varviz

**Varviz** (, ) estas vilaĝo en Rumanio norde de Aleşd. En 1910 ĝi nombris 533 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 656 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis . Ĝi estis unue menciita skribe en 1327. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Popeşti (Papfalva, Pfaffendorf).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto  

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Fâșca

**Fâșca** [fıŝka] () estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Aleșd. En 1910 ĝi nombris 655 loĝantojn (rumanoj), en 1992 600. Ĝi estis unue menciita skribe en 1274. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Vârciorog.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

## Notoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Șumugiu

**Șumugiu** - jen rumane, prononco [ŝumuĝu], hungare **Váraduzsopa**, germane **Schumusch** - estas vilaĝo en Rumanio sude de Oradea. En 1910 ĝi nombris 822 loĝantojn (rumanoj), en 1992 500, en 2002 estis 421 kaj en 2021 431 loĝantoj. Administre ĝi apartenas al la komunumo Hidișelu de Sus, hungare Harangmező, germane Glockendorf.

## Historio 
La loĝloko estis unue menciita skribe en 1692. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario kaj estis parto de la departemento *Bihar vármegye*. 

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* distrikta mapo  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Cihei

Cihei (ĉihej) () estas vilaĝo en Rumanio sude de Oradea. En 1910 ĝi nombris 910 loĝantojn (rumanoj, slovakoj, hungaroj), en 1992 860 (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1220. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Sânmartin.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Alparea

**Alparea** (hungare **Váradalpár**, germane **Alpern** aŭ **Albrecht**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 903 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992  (rumanoj). Ĝi estis unue menciita skribe en 1272. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Bihar (reĝa departemento) vármegye*). Administre ĝi apartenas al Oşorhei.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* distrikta mapo  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Leș

**Leș** [leŝ] ( [va:radleŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Nojorid.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 891 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj), en 1992 1 835 (rumanoj, 6,8 % da hungaroj).

Laŭ la censo de 2002 estis:

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Gravaj personoj 
* Lipót Molnos, *Müller*; *Molnosy Müller* literaturhistoriisto: (Váradles, 16-a de junio 1897 – Budapest, 16-a de oktobro 1982).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Palota (distrikto Bihor)

**Palota** () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Sânandrei.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 643 loĝantojn (germanoj, hungaroj, rumanoj), en 1992 983 (rumanoj, germanoj, 24% hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1279. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor