open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
7470 Jabberwock

'*7470 *Jabberwock'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takeŝi Urata elde la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (kvartalo de Ŝizuoka).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la fantasta besto *Jabberwock'' [Ĝaberŭok], temo de la poemo Jabberwocky de Lewis Carroll.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
István Enyedi (urbestro)

**István ENYEDI** [enjedi], laŭ kutima hungara sinsekvo **ENYEDI István** estis hungara urbestro, kronikisto, poeto.

István Enyedi naskiĝis en Habsburga Imperio en Transilvanio en Nagybánya (nuntempa Baia Mare en Rumanio). Li mortis post 1698 en Nagybánya.

## Biografio 
István Enyedi estis la filo de Márton Enyedi, urbestro de Nagybánya. Li studis en Debrecen. Poste li estis notario kaj urbestro de Nagybánya ekde 1677 ĝis 1691.

## Fontoj 
* *Új magyar irodalmi lexikon*, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994.
* biografio hungare

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj urbestroj
Kategorio:Hungaraj notarioj
Beta-laktamaj antibiotikoj

eta|kemiaj formuloj (de supre suben): β-Laktam-ringo, penicilinoj, cefalosporinoj

La **Beta-laktamaj antibiotikoj** aŭ **β-laktam-antibiotikoj** estas grupo de antibiotikoj, kiuj ĉiuj en sia kemia strukturo havas kvar-partan laktam-ringon. Ili ĉiuj estas derivaĵoj de la substanco penicilino, kiun la skota bakteriologo Alexander Fleming en 1928 eltiris el kulturoj de la ŝimfungo *Penicillium notatum* - samtempe la antibiotiko penicilino estas inter la plej gravaj kaj plej konataj substancoj de la grupo. Ĉiuj kuraciloj de la grupo neniigas bakteriojn, per tio ke ili en la proceso de ĉela divido kaj multobliĝo inhibicias la kreon de makromulekuloj nomataj *peptidoglikanoj*, do forte bremsas kaj laŭdezire ĉesigas ties funkcion. La diversaj substancoj de la grupo aparte diferenciĝas laŭ tio, ke iuj pli forte efikas je certaj bakterioj kaj aliaj je aliaj bakterioj, kaj ke ne ĉiuj same bone penetras en ĉiujn grupojn de homaj ĉeloj.

Ĉirkaŭ la jaro 1940 la sciencistoj Howard Walter Florey kaj Ernst Boris Chain evoluigis medikamentojn baze de la substanco penicilino, kiuj la postan jaron unuafoje uziĝis terapie. La tri sciencistoj pro sia malkovro en 1945 estis honorigitaj per la Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino. En la komenca fazo penicilinaj kuraciloj tamen ofte uzatis maltaŭge, aparte kontraŭ bakterioj rezistaj kontraŭ la substancoj.

Intertempe multaj bakterioj origine neniigeblaj per beta-laktamaj penicilinoj iĝis rezistaj, tiel ke ekzistas devo konstante trovi novajn substancojn de la grupo, por daŭre garantii antibiotikan funkcion.
Universitato de Nebrasko-Lincoln

La **Universitato de Nebrasko-Lincoln** aŭ en angla origine kaj oficiale '*** (komune aludita kiel **Nebraska**, **UNL** aŭ **NU*') estas publika esplora universitato en Lincoln, Nebrasko, Usono. Ĝi estas en la ŝtato la plej malnova kaj plej granda universitato kaj la emblema universitato de la Universitata Sistemo de Nebrasko.

La universitato estis fondita de la registaro en 1869 laŭ la 1862 Morrill Act, du jarojn post la ŝtatigo de Nebrasko en Usono. Ĉirkaŭ la komenco de la 20a jarcento, la universitato amplekse eketendigis, dungante profesorojn el orientaj lernejoj por instrui en la nove organizataj profesiaj altlernejoj kiuj elstaras ĉefe priserĉade en agrikulturaj sciencoj. La "Nebraska metodo" de ekologia studo disvolviĝis tie dum tiu epoko, kiu pioneris herbejan ekologion kaj kondukis al fondoj por priserĉado en teoria ekologio por la resto de la 20a jarcento. La universitato estas organizata en ok altlernejoj, situantaj en du kampusoj en Lincoln kun ĉirkaŭ 100 klasejaj konstruaĵoj kaj priserĉaj servejoj.

## Elektitaj studentoj 
* Eszter Berán

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ŝtata Muzeo de la Universitato de Nebrasko

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Universitatoj en Nebrasko
Miklós Boskovits

**Miklós BOSKOVITS** [miklOŝ boŝkoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Boskovits Miklós**, (naskiĝis la  1935 en Budapeŝto, Hungario, mortis la  2011 en Florenco, Italio) estis hungara arthistoriisto, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1998). Oni taksas lin inter la plej gravaj fakuloj de mezepoka arto, speciale itala kaj, precipe, Toskanio.

## Biografio 
Miklós Boskovits frekventis universitaton en Budapeŝto, baldaŭe li eklaboris en ELTE. En 1968 li forlasis Hungarion kaj li migris al Italio sen mono. Inter 1970-1972 li havis stipendion de Universitato Harvard. Ekde 1977 li ekinstruis en diversaj italaj universitatoj (Cosenza, Milano, Florenco). Li ĉefe okupiĝis pri renesanco itala. Li ricevis italan premion en 1985.

## Verkaro (elekto) 
* *Sandro Botticelli* 1963
* *Pittura fiorentina alla vigilia del Rinascimento* 1975
* *The fourteenth century* (La 14-a jarcento) 1984
* *Italian paintings of the fifteenth century* (Italaj pentraĵoj el la 15-a jarcento) 2003

## Referencoj 
## Fontoj 
* Magyar Tudományos Akadémia

Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
7429 Hoshikawa

'*7429 *Hoshikawa'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shuji Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio).

ĝi ŝuldas sian nomon al la rivero Hoŝi (japane : 星川, *Hoshikawa*, t.e. "Stela Rivero"), kiu fluas inter Kumagaja kaj Gjoda, en gubernio Sajtama. En tiu rivero estas multe da karpoj kaj sur ĝiaj bordoj okazas eventoj, kiel la Festivalo de la Ventumilo kaj la Bazaro de la *Daruma''.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Hioki
Kategorio:Malkovrita de Shuji Hayakawa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
István Stössel

**István STÖSSEL** [ŝtoesel], laŭ kutima hungara sinsekvo **STÖSSEL István**, (naskiĝis la 16-an de marto 1926 en Baia Mare, Rumanujo, mortis la 30-an de marto 2003) estis rumania hungara kuracisto.

## Biografio 
István Stössel apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis mezlernejojn en sia naskiĝurbo kaj Oradea. Li akiris diplomon de kuracisto en Timișoara, kaj samloke li estis universitata instruisto, ĉefkuracisto en hospitalo, doktoro de medicinaj sciencoj, gvidanto de Psikiatria Malsanulejo de Timișoara. En la 1980-aj jaroj de la 20-a jarcento li elmigris en Germanion.

## Liaj kontribuoj 
* *Normalitatea psihică, boală, limbaj* (1972) 
* *Omul şi universul informaţional* (1978)

## Fonto 
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
István Nánási Lovász

**István NÁNÁSI LOVÁSZ** [na:na:ŝi lova:s], laŭ kutima hungara sinsekvo **NÁNÁSI LOVÁSZ István**, (naskiĝis en 1624, mortis en 1683 aŭ en 1684 en Transilvanio en Nagybánya (nuntempa Baia Mare en Rumanio)) estis hungara reformita pastro, eklezia verkisto.

## Biografio 
István Nánási Lovász studis en Debrecen. De la fino de 1646 ĝis julio 1649 li estis lernejestro en Nagybánya, de oktobro 1649 li studis en Nederlando. Poste li estis pastro en 1651 Nagybánya, de 1652 en Márámarossziget, de 1766 denove en Nagybánya. En 1674 la katolikoj forigis lin, tial unu jaron li estis pastro en Huszt, poste li revenis.

## Liaj kontribuoj 
* *Szű titka* predikaĵoj, 1670; parte tradukaĵoj.

## Fonto 
**Új magyar irodalmi lexikon*, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994.
* http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm 
* http://digit.drk.hu/?m=lib&book=3&p=2003  

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj ekleziaj verkistoj
István Enyedi

**István Enyedi** povas esti:
* pastro, vidu István Enyedi (pastro)
* urbestro, vidu István Enyedi (urbestro)
* kuracisto, vidu István Enyedi (kuracisto)
Laktamoj

eta|400px|ĝenerala strukturo de β-, γ-, δ- kaj ε-laktamoj (de maldekstre dekstren)

**Laktamoj** (sinonimo: enmolekula cikla amido, kunmetaĵo el la kemiaj terminoj "laktono" kaj "amido") en la organika kemio estas molekulo kiuj en sia kemia strukturo havas amidan ligon inter amina grupo kaj karboksila grupo de sama cikloforma molekulo.

En la kemia terminologio la nomoj de laktamoj estas signataj per antaŭmeto de greka litero, kiu montras kiom da karbonaj atomoj estas en la ringo apud la karbonila grupo. Delta- aŭ δ-laktamo ekzemple havas kvar karbonajn atomojn, karbonilan grupon aŭ nitrogenan atomon, tiel ke rezultas ses-era ringo. Pli-malpli kemie stabilaj tamen nur estas la γ- (gama-) kaj δ- (delta-) laktamoj. Sed ankaŭ ili per alkaloj aŭ acidoj estas erigitaj en la korespondajn aminoacidojn. Ju pli grandas la distanco inter amina grupo kaj karboksila grupo ene de la molekulo, des pli malstabilas la substancoj: en ĉeesto de nur iom da akvo ili disiĝas en ω-aminoacidoj, kiuj tiam facile kuniĝas en makromolekulojn.

En medicino laktamoj aparte konatas pro ilia funkcio en beta-laktamaj antibiotikoj.
Fossa fossana

La **Madagaskara** aŭ **Stria cibetkato** (*Fossa fossana*), ankaŭ konata kiel la **fanaloko** aŭ **fanaluko**), estas eŭplerida endemio de Madagaskaro.

Antaŭe, la Madagaskara cibetkato estis metita en la subfamilion Hemigalenoj kune kun la *Hemigalus derbyanus* (Benda palm-civeto) kaj poste en sian propran subfamilion, Fosenoj, sed ĝi nun estas klasifikita kiel membro de la subfamilio Eŭplerenoj. Ĝi ankaŭ estis klasigita *Fossa fossa*. Ĝi ne devus esti konfuzita kun la komunnoma foso (angle: fossa), simila besto ankaŭ endemia al Madagaskaro, kiu havas la sciencan nomon *Cryptoprocta ferox*. Nek ĝi estas la sama kiel la rilata - kaj simile nomita - madagaskara karnomanĝulo fanaluko, kio ankaŭ estas eŭplerena. En esperanto, la nomo de la besto estas konfuzebla kun Afrika civeto (*Civettictis civetta*), zibeto (azia civeto, *Civettictis zibetha*), Azia palm-civeto (Luwak, *Paradoxurus hermaphroditus*) kaj vivero (*Viverra zibetha*), kaj la lingva situacio krome komplikas pro la fakto, ke 'cibeto' kaj 'civeto' estas uzataj sinonimaj kaj inter si kaj por signifi la moskon de la zibeto, por ne forgesi civetkafon por kies produktado uziĝas la Azia palm-civeto.

Ĝi estas malgranda mamulo: proksimume 47&nbsp;cm sen enkalkuli la voston (kiu estas nur proksimume 20&nbsp;cm) kaj 2.5&nbsp;kg. Ĝi havas la aspekton kaj movmanierojn de malgranda vulpo. Ĝi havas mallongan felon flavgrizan, kun malhele nigraj horizontalaj strioj de kapo ĝis vosto, kie la strioj estas vertikalaj, volviĝante ĉirkaŭ la pli tufa vosto. La strioj metamorfozas en punktojn proksime de la ventro. Ĝiaj kruroj estas mallongaj kaj tre maldikaj. La fontoj malkonsentas pri ĉu ĝiaj ungegoj estas retrakteblaj. Ĝi havas neniujn anusajn glandojn, male al aliaj cibetkatoj. Ĝi estas endemia al la tropikaj arbaroj de Madagaskaro.

Ĝi estas nokta, kvankam fontoj malkonsentas pri ĉu ĝi estas izola aŭ, nekutime inter eŭpleredoj, vivas en paroj. Ĝi ne estas bona grimpulo kaj preferas interkrutejojn. Ĝi manĝas malgrandajn vertebrulojn (mamuloj, reptilioj, kaj amfibioj), insektojn, kaj ovojn ŝtelitajn de la nestoj de birdoj.

La reprodukta sezono de la madagaskara cibetkato estas aŭgusto ĝis septembro kaj la gravedperiodo estas tri monatojn, finiĝante kun la naskiĝo de unu ido. La idoj estas sufiĉe bonevoluintaj, kun malfermitaj okuloj, kaj ili estas dekutimigitaj ene de 10 semajnoj.

Kvankam minacite fare de senarbarigo, ĉasado kaj konkurado de enkondukitaj specioj, la madagaskara cibetkato estas loke ofta.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Macdonald, Davido (Red). *The Encyclopedia of Mammals (La Enciklopedio de Mamuloj)*. (New York, 1984)
* Anderson, Simon (Red). *Mamula gvidlibro de Simon & Schuster*. (Milano, 1982)

## Eksteraj ligiloj 
* ARKive - bildoj kaj filmoj pri la striita cibetkato *(Fossa fossana)* 

Kategorio:Mamuloj de Afriko
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Kategorio:Eŭpleridoj
Kategorio:Monotipaj mamulogenroj
Kategorio:Karnomanĝuloj
7430 Kogure

'*7430 *Kogure'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astrofizikisto *Tomokazu Kogure'', emerita profesoro ĉe la Universitato de Kioto. En liaj fakoj estas la fruaj tipoj de apartaj steloj, , interstela medio, kaj kernoj de . Li estis prezidento de la Astronomia Societo de Japanio kaj poste estis direktoro de la Observatorio de Bisei en la gubernio Okajama. Li ofte kontribuis al sciencesploro kaj eduko pri astronomio en aziaj landoj, precipe Indonezio kaj Srilanko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Historia memoro

[eta|300px|Tombo de [Napoleono, ĉe Invalidoj, Parizo.]]

La **Historia memoro** estas koncepto de historiografio de disvolvigo relative ĵusa, kiu povas esti atribuita en ties plej komuna formulado al Pierre Nora, kaj kiu aludas al la konscia peno de la homaj grupoj por kongrui kun sia pasinteso, ĉu reala aŭ imagita, per valorigo kaj traktado pere de speciala respekto.

Estas programo de Unesko nome Memoro de la Mondo.

## En Argentino 
## En Hispanio 
En Hispanio oni ne faris socian revizion pri la epoko de la Hispana Enlanda Milito kiam alvenis la demokratio fine de la 1970-aj jaroj (Hispana transiro al demokratio) nek la impliko de ŝtataj instancoj flanke de la frankisma partio. Rezulte komence de la 21a jarcento ankoraŭ daŭris procezoj pri tiaj aferoj kun efiko sur politiko (leĝaro), studoj, malaperintaj korpo de mortpafitaj mortintoj ktp. Tiu afero estas konata enlande kiel memora historio. Multaj lokaj asocioj dediĉis sin al tiu afero sub tiu nomigo.

## Notoj 
Kategorio:Historiografio
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de Argentino
Kategorio:Historio de Kolombio
José Capuz

**Josep CAPUZ Mamano.** (naskiĝis la 29-an de aŭgusto 1884 en Valencio, Hispanio, mortis la 9-an de marto de 1964 Madrido, Hispanio) estis hispana skulptisto.

## Biografio 
Naskiĝinta en familia etoso ege artema, li edukiĝis laŭ spuroj de patro kaj onklo en la Reĝa Akademio de Belartoj de Sankta Karlo, en Valencio, kaj ekde 1904 en la Reĝa Akademio de Belartoj de Sankta Ferdinando, en Madrido, kun speciala dediĉo al la skulptarto de religiaj figuroj. Danke al stipendio veturis al Romo, Florenco, Napolo kaj Parizo, post kio li revenis al Hispanio.

Ekde la 1920-aj jaroj li sukcesis en artaj etosoj hispanaj kaj same per dediĉo al instruado ĉe Lernejo de Artoj kaj Metioj de Madrido. En 1927 li iĝis Akademiano de la Reĝa Akademio de Belartoj de Sankta Ferdinando.

Li estis kunfondinto la 11-a de februaro de 1933 de la Asocio de Amikoj de Sovetunio.

Li laboris el diversaj materialoj, kaj bronzo kaj ŝtono aŭ ligno.

### Monumentoj 
eta|250px|*El ídolo*, de José Capuz. (Valencio).
* Justino Flórez, Jaén 1930.
* Doctor Francisco Moliner, Valencio 1919.
* Comandante Villamartín, Kartaĥeno, 1926.
* Francisco Franco, Madrido 1964. Rajda statuo dum jaroj antaŭ Novaj Ministerioj en Madrido, kun kopioj en Valencio, Ferrol kaj Santandero.

### Aliaj verkoj 
* *El Idolo*
* *Desnudo sentado*
* *Mujer en un árbol*
* *Mujer peinándose*

### Religia verkaro 
Ĉefe por la Sankta Semajno de Kartaĥeno:
* Santísima Virgen de la Piedad, 1925
* Cristo Yacente, 1926
* Descendimiento de Cristo, 1930
* Santísima Virgen de la Soledad, 1930. *Malaperinta en 1936*
* Nuestro Padre Jesús Nazareno, 1931. *Malaperinta en 1936*
* Santísima Virgen Dolorosa, 1931. *Malaperinta en 1936*
* Santísima Virgen de la Soledad, 1943
* San Juan Evangelista, 1943
* Nuestro Padre Jesús Nazareno, 1945
* Santo Amor de San Juan en la Soledad de la Virgen, 1953

Ankaŭ por aliaj lokoj kiaj:

* Asunción de la Virgen. Elĉe, 1940
* Virgen de los Dolores. Lorca, 1941
* Jesús Nazareno del Puente. Cuenca, 1941
* Santísima Virgen de la Piedad. Cieza, 1943
* Negación de San Pedro. Elĉe, 1945
* Grupo del Resucitado. Malago, 1946
* Santísima Virgen del Rosario. Alhama de Murcia
* Krucumita por jezuitoj de Madrido, ktp.

### Eksteraj ligiloj 
* Sankta Semajno de Kartaĥeno

Kategorio:Valencio
Kategorio:Hispanaj skulptistoj
Vaccinium arboreum

***Vaccinium arboreum*** (**Arbovakcinio** aŭ **Scintilbero**) estas specio de *Vakcinio* indiĝena de la sudorienta Usono, de suda Virginio okcidente ĝis sudorienta Nebrasko, sude ĝis Florido kaj orienta Teksaso, kaj norde ĝis Ilinojso.

## Priskribo 
*Vaccinium arboreum* estas arbedo (malofte malgranda arbo) kreskanta ĝis 3-5 m (malofte 9 m) alta. La folioj estas ĉiamverdaj en la sudo de la habitato, sed deciduaj pli norde, kie vintroj estas pli malvarmaj; ili estas oval-elipsaj kun pinta apekso, 3-7 cm longa kaj 2-4 cm larĝa, kun glata aŭ tre fajne dentita marĝeno. Scintilbero kreskas sur sablodunoj, hamakoj, sekaj montoflankoj, herbejoj, kaj en ŝtonoza arbaro. Ĝi ankaŭ kreskas sur gamo da humidaj ejoj, kiel ekzemple malsekaj river-aluviejoj kaj laŭ riveretobordoj.

La floroj estas blankaj, sonorilformaj, kaj 3-4 mm en diametro kun kvin-loba korolo, produktita en grapoloj ĝis 5 cm longa. La frukto estas ronda seka bero proksimume 6 mm en diametro, verda komence, nigra kiam matura, manĝebla sed amara kaj malmola.

## Referencoj 
* Germplasm Resources Information Network: *Vaccinium arboreum* 
* Missouriplants: *Vaccinium arboreum* 
* Virginia Tech Dendrology: *Vaccinium arboreum* 

## Eksteraj ligiloj 
* USDA - *Vaccinium arboreum*

## Fonto 
Kategorio:Vakcinio
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Flaŭro de la Sudokcidenta Usono
Kategorio:Flaŭro de la Ebenaĵa Mezokcidento (Usono)
Kategorio:Flaŭro de Alabamo
Kategorio:Flaŭro de Virginio
7435 Sagamihara

'*7435 *Sagamihara'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Sagamihara, ĉirkaŭ 50&nbsp;km okcidente de Tokio, en la ebenaĵo de la rivero Sagamigava. En 1892 la Baza Linio de Sagamino por la nacia triangulado estis starigita tie. En la ĵusaj jaroj la urbo iĝis granda industria centro. En 1989 la kampuso de la Instituto pri Kosmo kaj Kosmonaŭtika Scienco, kiu malvolvas la japanajn sciencajn , transloĝiĝis al Sagamihara, kie la satelitoj *Yoko* kaj *Haruka'' estis konstruitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Thlaspi

***Thlaspi***, Esperante **tlaspo** aŭ tlaspio, estas genro de herboj de moderklimataj regionoj de la eŭrazia kontinento. Tlaspio kreskas en Centra, Suda Eŭropo kaj Suda-Okcidenta Azio. 2 specioj estas endemiaj el Ĉinio. Tlaspio estas hiperakumulilo de pezaj metaloj kiel ekzemple zinko kaj kadmio kaj tial povas esti uzita en projektoj de fitomaltoksigo.

## Specioj 
eta|maldekstre|*Thlaspi arvense*

* *Thlaspi alliaceum* ajla tlaspio
* *Thlaspi arvense* - kampa tlaspio
* *Thlaspi caerulescens* - Alpa tlaspio
* *Thlaspi perfoliatum* - volvfolia tlaspio
* *Thlaspi rotundifolium* - rondfolia tlaspio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://plants.usda.gov/java/nameSearch
* http://www.ars.usda.gov/is/ar/archive/jun00/soil0600.htm

Kategorio:Brasikacoj
7436 Kuroiwa

'*7436 *Kuroiwa'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio, Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana astronomo *Goro Kuroiwa* (1912–1990), observinto de . Studento en astronomio en la Universitato de Tokio, okaze de la plena suna eklipso de la , li sendepende kunmalkovris la novaon CP de Lacerto, kune kun *Kazuaki Gomi''. Dum li servis en la japana armeo en 1942, li sendepende malkovris la novaon CP de Pobo. Li reprezentis Japanion en la programo de geodetia enketo uzanta fotoelektrajn observojn de kaŝado far de Luno, realigitaj de la 1950-aj ĝis la 1960-aj jaroj 1950 al la jaroj 1960 fare de la kartografia servo de la Usona terarmeo por la Fora Oriento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Pennisetum villosum

**Hirta peniseto** () estas specio de herbo . Ĝi estas apartenanta al nordorienta Afriko kaj partoj de Arabio, kaj ĝi estas kreskigitaj aliloke kiel ornama planto. Ĝi foje sovaĝiĝas ĉirkaŭ kultivejo. Temas pri plurjara herbo kreskanta en tufoj kun rizomoj kaj rektaj tigoj ĝis proksimume 75 centimetrojn altaj. La infloresko estas paniklo de agregaciitaj spiketoj ĉirkaŭitaj de nubosimila maso de plumoseblankaj haregoj ĝis 5 centimetrojn longaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Herba Manlibra Traktado 
* Fotogalerio

## Fonto 
Kategorio:Panicoideoj
Kategorio:Flaŭro naturigita en Aŭstralio
Zuerato

**Zuerato** (arabeالزويرات) estas la plej granda urbo en norda Maŭritanio kaj estas la ĉefurbo de Tiris Zemmour, kun ĉirkaŭ 38.000 (2005) loĝantoj.  Ĝi situas ĉe la orienta fino de la Maŭritania fervojo al Nouadhibou.

## Priskribo 
La urbo estas centro por la fererca minado, inkluzive la minejojn de Fderîck, Tazadit kaj Rouessa. La ferercejoj estis unuafoje malkovritaj proksime al Kediet Iĝil en 1952 kaj en 1958 oni donis la minadajn koncesiojn al Miferma, "Société des mines de fer de Mauritanie", kiu estas dominata fare de eŭropaj minadaj kompanioj. En 1974 Miferma estis ŝtatigita fare de la maŭritania registaro. La industrio disvolviĝis en la areo tra la jardekoj. Oni malkovris en 1981 novan ferercan ejon ĉe guelb el Rhein, 35&nbsp;km norde de Zouérat kaj en 1990 oni malkvoris pluan ĉe Guelb M'Haoudat, kiu situas ĉirkaŭ 65&nbsp;km de Zouérat.

Pliaj kompanioj, kiuj minas ferercojn en la regiono estas Xstrata kaj ArcelorMittal.

La minebla fererca amaso de SNIM (minejo de Tazadit) estas kalkulata je 200 milionoj da tunoj de hematito. La ŝarĝotrajnoj, kiuj transportas la ferercon longas, eĉ. 2,5-3&nbsp;km. La loĝantoj laboras ankaŭ ĉe la loka administrado, militistaro. Tie laboras ankaŭ multaj el aliaj afrikaj landoj. 

La urbo havas flughavenon al/de Nouadhibou, oni povas flugi per Boeing 737-500 kaj Boeing 737-700 de Mauritania Airlines International.

La akvo estas transportata el Boulenoir, kiu estas sur la fervoja linio de Nouadhibou. 

Ĉirkaŭ la urbo kreskas neregula urbo, oni konstruis muron por disigi ambaŭ. La lokanoj nomas ĝin "mur de la honte" (muro de la honto).

Kategorio:Urboj de Maŭritanio
Wanda Rutkiewicz

**Wanda RUTKIEWICZ-BŁASZKIEWICZ** (jen pole, litove *Vanda Rutkevič*, naskiĝis la 4-an de februaro 1943 en Plungė, Litovio, pereis la 13-an de majo 1992 sur deklivoj de Kangchenjunga en Himalajo) estis pola montgrimpistino kaj himalajistino, laŭ profesio elektronikistino. Unu el la plej konataj polinoj de la monda himalajismo. Kiel la tria virino en la mondo kaj la unua eŭropanino surgrimpis Ĉomolungmon, la plej altan montopinton de la Tero, kaj kiel la unua virino - la pinton K2.
[eta|[Kangchenjunga la suda vido flanke de Nepalo]]

## La sportaj atingoj 
* 1978 - Ĉomolungmo
* 1985 - Nanga Parbat
* 1986 - K2
* 1987 - Shisha Pangma
* 1989 - Gaŝerbrum 2
* 1990 - Gaŝerbrum 1
* 1991 - Ĉo Oju
* 1991 - Anapurno 1
* 1992 - Kangchenjunga (duba)

## Literaturo 
* Ewa Matuszewska, "Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz" (Fuĝi kiel plej alten. Ne finita vivo de Wanda Rutkiewicz), Wydawnictwo Iskry 2001.
* Janusz Kurczab, *Leksykon polskiego himalaizmu* (Leksikono de pola himalajismo), Warszawa. Agora SA – Biblioteko de Gazeta Wyborcza, 2008, p. 110-111, serio: Polskie Himalaje (polaj Himalajoj). ISBN 978-83-7552-383-6.

## Vidu ankaŭ 
* Kinga Baranowska

## Eksteraj ligiloj 
* Montoj kaj alpismo: Wanda Rutkiewicz
* "Ĉiu homo en la vivo estas konkeronta sian Ĉomolungmon"
* www.mountainzone.com- 1982 K2 Expedition Report 

Kategorio:Polaj montogrimpistoj
Kategorio:Malaperintaj personoj
Epigonoj

**Epigonoj** (helene *Ἐπίγονοι*, latine *Epigoni*) estis en la helena mitologio posteuloj de militestroj el la milito Sep kontraŭ Tebo.

La unua kruela milito kontraŭ fortikiĝinta Tebo nemulte daŭris, sed al la atakanta armeo alportis pereon. Ĉiuj armeestroj falis, escepte de argusa reĝo Adrasto. La urbo defendis sin venke.

Filoj de la atakantoj ĵuris, ke mortojn de siaj patroj venĝos. Kaj tio okazis post dek jaroj, kiam ilia militistaro denove atakis ĝis tiam ne humiligitan Tebon.

La militestroj de la unua milito estis sep, Epigonojn oni sciigas naŭ.

* Egialeo - filo de Adrasto
* Alkmeono kaj Amfiloko - filoj de Amfiarao
* Diomedo - filo de Tideo
* Eŭrjalo - filo de Mekisto (li estis frato de Adrasto, sed ne estis ĉiam prezentata kiel unu el la Sep)
* Promaĥo - filo de Partenopeo
* Stenelo - filo de Kapaneo
* Tersandro - filo de Polineiko
* Polidoro - filo de Hipomedono

La militistaro ektrenis en batalon sub favoraj signoj de dioj. La militestroj ankaŭ demandis divenistojn el Delfo kaj eksciis, ke la militiro estos venka, se komandos ĝin Alkmeono, filo de Amfiarao. Li longe disputis kun sia frato Amfiloko, ĉu iri en la militon aŭ ne. Tiel okazis, ke decidon ili lasis sur sia patrino Erifilo. Kaj ĉi tie la historio ripetiĝis. Tersandro, same kiel antaŭ jaroj lia patro Polineiko, subaĉetis la reĝinon per sorĉistina mantelo de la familiara prapatrino Harmonio. Erifilo la donacon senhonte ekprenis kaj sendis siajn filojn en la militon.

La bataloj komenciĝis sub muregoj de Tebo kaj tie falis kiel la unua kaj ununura el la konkerantoj - Egialeo, filo de Adrasto. Tebanoj aŭskultis aŭguron de sia samlandano Tiresio, kiu diris: Via urbo estos dezertigita. Ĝiaj muregoj estos firmaj ĝis kiam vivos eĉ ununura el la antaŭaj konkerintoj, do Adrasto. Sed Adrasto mortos pro funebro, kiam li ekscios pri morto de sia ununura filo. Pro tio Tiresio rekomendis al tebanoj forlasi sian urbon kaj fuĝi. Kaj li, la divenisto, havis skribita en sia sorto ke li mortos, kiam Tebo falos en manojn de argusanoj.

Plimulto da tebanoj obeis kaj kun siaj familioj kaj la plej necesa havaĵo dum mallumo forlasis Tebon. Ili pilgrimis longe kaj malproksimen kaj tie fondis la urbon Hestion. Tiresio dum mateniĝo iris al fonto kaj ektrinkis. Tio estis la lasta momento de lia vivo.

Kiam Adrasto eksciis pri morto de sia filo, mortis pro funebro. Argusanoj eniris en duonvakan urbon, detruigis ĝin kaj forrabis kaptaĵon. Poste ili oferis al dioj kaj helpis surtronigi Tersandron, ĉar la reganta reĝo Laodamanto falis en la milito. Tiel Tersandro fariĝis la lasta reĝo de Tebo, konata el mitoj.

Tersandro startigis cirkonstancojn, kiuj kondukis al plenigo de la sorto de akirema Erifilo. Li fieris, ke li havas la ĉefan meriton pri la venko, ĉar li, same kiel iam lia patro subaĉetis Erifilon, per raraj donacoj kaj tiu sendis siajn filojn en la militon. Tion ekaŭdis Alkmeono, konfirmigis tion de orakolejo kaj la patrinon, laŭ iama peto de sia patro Amfiarao, mortigis. Mortanta Erifilo ambaŭ siajn filojn malbenis. Alkmeonon de tiam persekutis Erinioj kaj alpelis lin al frenezeco.

## Tradukfonto 
Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Opioido

**Opioido** estas psikoaktiva kemiaĵo kiu funkcias per ligado al opioidaj receptoroj, kiuj troviĝas ĉefe en la centra kaj periferia nerva sistemo kaj la gastrintesto. La receptoroj en tiuj organosistemoj mediacias kaj la utilaj efikoj kaj la kromefikoj de opioidoj.

Opioidoj estas inter la plej malnovaj konataj medikamentoj de la mondo; la terapia uzo de la opio-papavo datas de antaŭ registrita antaŭhistorio. La sendolorigaj (dolorpilolo-) efikoj de opioidoj ŝuldiĝas al malkreskinta percepto de doloro, malkreskinta reago al doloro samkiel pliigita dolorotoleremo. La kromefikoj de opioidoj inkludas trankviligon, spirmalfunkcion, mallakson, kaj fortan senton de eŭforio. Opioidoj povas kaŭzi tusosubpremadon, kiu povas esti ambaŭ indiko por opioida dono aŭ neintencita kromefiko. Opioid-dependeco povas formiĝi kun daŭranta dono, kondukante al retirosindromo kun subita sinteno. Opioidoj estas konataj por sia kapablo produkti senton de eŭforio, instigante iujn por distre uzi opioidojn.

Kvankam la esprimo opiaĵo ofte estas uzita kiel sinonimo por opioidoj, la esprimo opiaĵo estas konvene limigita al la naturaj alkaloidoj trovitaj en la rezino de la opipapavo (*Papavo somniferum*). En kelkaj difinoj, la semi-sintezaj substancoj kiuj estas rekte derivitaj de la opiopapavo estas konsideritaj kiel opiaĵoj ankaŭ, dum en aliaj klasifiksistemoj tiuj substancoj estas simple prisignitaj kiel semi-sintezaj opioidoj.

## Medicinaj uzoj 
### Doloro 
Opioidoj estis longe uzitaj por trakti akutan doloron (kiel ekzemple postoperacia doloro). Ili ankaŭ estis trovitaj valoregaj en paliativaj zorgoj mildigi la gravan, kronikan, invalidigantan doloron de mortaj kondiĉoj kiel ekzemple kancero, kaj degeneraj kondiĉoj kiel ekzemple reŭmatoida artrito. Tamen, opioidoj devus esti uzitaj singarde en kronika ne-kancera doloro (vidi malsupre). Altaj dozoj ne estas nepre postulataj por kontroli la doloron de progresintan aŭ fin-enscenigi malsanon. Toleremo (fizika reago kiu igas la korpon malpli respondema al sendolorigaj kaj aliaj efikoj de opiaĵoj) povas okazi. Postuloj povas ebenigi for dum multaj monatoj en tempo, depende de severeco de doloro, kiu varias. Tio estas malgraŭ la fakto ke opioid'oj havas potencialon por toleremo, kio esence signifas en multaj kazoj opioid'oj havas sukcesa longdaŭra prizorgostrategio por tiuj kronika kancerodoloro.
En la lastaj jaroj okazis pliigita uzo de opioid'oj en la administrado de ne-maligna kronika doloro. Tiu praktiko nun kondukis al nova kaj kreskanta problemo kun dependeco kaj misuzo de opioid'oj.

## Opioidoj en la korpo 
Opidoidoj en la korpo

## Opioidoj 
* Fentanilo
* Kodeino
* Morfino

## Vidu ankaŭ 
* Glutenaj eksorfinoj
* Abstina sindromo

Kategorio:Drogoj
Kategorio:Opioidoj
Christian Theodor Weinlig

**Christian Theodor WEINLIG** (naskiĝis la 25-an de julio 1780 en Dresdeno, Germanio; mortis la 7-an de marto 1842 en Lepsiko, Germanio) estis germana juristo, muzikinstruisto, komponisto kaj ĥorestro en Dresdeno kaj Lepsiko. Al la plej famaj lernantoj de Weinlig apartenas pianistino Clara Schumann denaska Wieck kaj komponisto kaj orkestrestro Richard Wagner. Tiu ĉi omaĝis al li sian unuan komponaĵon, nome la pianosonaton en B-maĵoro).

## Verko 
* Christian Theodor Weinlig: Dreißig kurze Singübungen für die Altstimme mit Begleitung des Pianoforte. Hofmeister, Lepsiko 1840.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Germanaj komponistoj
Claviceps africana

***Claviceps africana*** estas fungo de la ordo hipokrealoj. Ĝi produktas dihidroergozinon. Ĝi parazitas *Sorghum bicolor*, *Sorghum halepense*, *Pennisetum glaucum* ... Ĝia anamorfo estas *Sphacelia sorghi*.

## Priskribo 
Ĝiaj konidioj estas cilindraj aŭ rondaj. Ili longas ĉirkaŭ 3 X 2 µ. En mielroso, konidioj produktas duajn konidiojn kiuj povas esti transportataj per vintro.

## Disvastiĝo 
La specio estis unue preskriba en Zimbabvo. Ekde la jaroj 1990, ĝi estas invada specio ĉefe en Ameriko kaj Aŭstralio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Claviceps nigricans*
* *Claviceps purpurea*
* *Claviceps fusiformis*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* OEPP

Kategorio:Fungospecioj
Kategorio:Sordariomycetes
Praga konservatorio

eta|Ĉefa domo de la praga konservatorio
La **praga konservatorio** (ĉehe: *Pražská konzervatoř*), estas ĉeĥa mezgrada edukejo en Prago por muziko kaj prezentaj artoj.

## Edukado 
La praga konservatorio proponas la edukadon pri la ludo de pluraj muzikinstrumentoj, inter ili akordiono, gitaro, piano kaj orgeno, same kiel pri kantado, kompozicio, direktado kaj dramo. La edukotempo estas ses jaroj. La instruplano inkluzivas specialigitajn teoriajn studojn, lingvo-edukadon kaj ĝeneralan edukadon. Li institucio havas proprajn simfoniajn kaj ĉambrajn orkestrojn, diversajn ĉambromuzikajn ensemblojn kaj teatroensemblon. Ĉiujare okazas proksimume 250 koncertoj kaj 40 teatrospektaĵoj.

En 2005/06 studis proksimume 550 ĉeĥaj kaj 40  ĉe la konservatorio.

## Historio 
La praga konservatorio estis fondita en 1808 fare de lokaj nobeloj kaj burĝoj. La unuaj edukaj paŝoj komenciĝis en la jaro 1811, post kiam la Napoleonaj Militoj estis kaŭzintaj prokraston. Friedrich Dionys Weber fariĝis unua direktisto de la lernejo.

En 1891 Antonín Dvořák fariĝis estro de la fako kompozicio, ekde 1901 ĝis 1904 li estis la direktisto de la lernejo. Al la studentoj de Dvořák apartenis la komponistoj Vítězslav Novák, Josef Suk (kiu pli malfrue fariĝis direktisto de la konservatorio), Rudolf Friml, Oskar Nedbal kaj Franz Lehár. Al la profesoroj, kiuj instruis en la lernejo, apartenis ankaŭ la pianisto kaj pli malfrua konservatoria direktisto Vilém Kurz.

La listo de muzikistoj, kiuj studis en la konservatorio, enhavas i.&nbsp;a. Jan Hřímalý, Otakar Ševčík, Jan Kubelík, Václav Talich, Karel Ančerl, Rafael Kubelík, Vítězslav Novák, Eugen Suchoň, Bohuslav Martinů (antaŭtempe eksiĝinta), Jaroslav Ježek, Václav Neumann, Jiří Bělohlávek, Franz Simandl, Václav Smetáček kaj multaj aliaj.

Post fondado de Ĉeĥoslovakujo en 1918 oni instalis la fakojn dramo kaj baleto. Interalie studis tie Lída Baarová (antaŭtempe eksiĝinta), Jiří Langmajer, Tatiana Vilhelmová (antaŭtempe eksiĝinta), Filip Blažek kaj Zuzana Vejvodová. Katya Zvelebilova komencis sian klasikan baletedukiĝon ĉe la konservatorio, antaŭ ol ŝi eniĝis la Reĝan Balet-Lernejon en Londono, kie ŝi post sia retiriĝo el la profesia baleto estas membro de la arta personaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo

Kategorio:Muziklernejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Lernejoj en Prago
Kategorio:Mezlernejoj en Ĉeĥio
(7432) 1993 HL5

**(7432) 1993 HL5** estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la novzelandaj geastronomoj Pamela M. Kilmartin kaj Alan C. Gilmore elde la Universitata Observatorio de Monto John, en Suda Insulo (Nov-Zelando).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Pamela M. Kilmartin
Kategorio:Malkovrita de Alan C. Gilmore
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Erifilo

eta|upright=1.8|Polineiko subaĉetas Erifilon per koliero de Harmonio, pentraĵo sur vazo el la j. 450-430 a.K, trovita en Italio
**Erifilo** (helene *Εριφύλη*, latine *Eriphyle*) estis en la helena mitologio filino de la argolanda reĝo Talao kaj lia edzino Pero.

Ŝi estis fratino de la argolanda reĝo Adrasto kaj fariĝis edzino de la divenisto Amfiarao. Al li ŝi naskis du filojn Alkmaionon kaj Amfiloĥon.
Kiam Edipa filo Poliniko venis en Arguson kaj petis pri helpo, por ke li povu reveni en sian naskurbon Tebon, de kie forpelis lin lia frato Eteoklo, argusa reĝo Adrasto lian peton plenumis kaj ekkolektis militestrojn kaj militistaron. Ĉiuj estis pretaj militi kontraŭ Tebo, nur Amfiarao, edzo de Erifilo rifuzis. Kiel divenisto li sciis, ke la milito ne okazigos venkon, kaj ke en ĝi ĉiuj estroj, krom unu, pereos.

Erifilo jam kelkfoje pacigis kverelojn inter sia edzo Amfiarao kaj sia frato Adrasto. Ili ambaŭ estis sangvinaj kaj ili eble povus pro kvereloj mortigi sin reciproke. Foje ŝi devigis de ili ĵuron, ke ili en kvereloj obeos ŝian verdikton.

Tio eksciis ceteraj armeestroj kaj laŭ konsulto de Tideo venis Polineiko al Erifilo kaj per flataj vortoj proponis al ŝi donace belegan kaj sorĉan kolieron, kiu donis la diino Afrodito al la prapatrino Harmonio, edzino de la reĝo Kadmo. Por tiu ĉi donaco Erifilo rekompence misuzis la menciitan ĵuron kaj persvadis sian edzon Amfiaraon, ke li iru en la militon Sep kontraŭ Tebo. Bedaŭrinde en batalo li falis. Antaŭ sia foriro la reĝo kaj divenisto Amfiarao, kiu sciis sian sorton, petis siajn filojn, ke ili mortigu la patrinon, kiu pro riĉeco sendis sian edzon morti.

Erifilo similan profitavidan aventuron ripetis ankoraŭfoje post dek jaroj, okaze de militiro de Epigonoj, posteuloj de la Sep kontraŭ Tebo. Ankaŭ inter ili estis duboj, ĉu la militiron okazigi. Tersandro, filo de Polineiko, same kiel lia patro antaŭ la unua milito, vizitis Erifilon kaj proponis al ŝi plian raraĵon, sorĉan mantelon de la prapatrino Harmonia. Erifilo ree ne kapablis rezisti kaj decidis, ke la milito okazos kaj elmetis siajn filojn Alkmaionon kaj Amfiloĥon al risko, ke ili en la milito mortos.

Sed pli la historio ne ripetiĝis, Epigonoj Tebon konkeris kaj detruis kaj escepte de la Adrasta filo Aigialeo ĉiuj revenis hejmen. Tiam Alkmaiono aŭ eble ambaŭ fratoj sian patrinon fakte mortigis. Mortanta Erifilo ankoraŭ sukcesis malbenigi ilin. Alkmaionon uzurpis Erinioj kaj alpelis lin eĉ ĝis frenezeco.

## Rebrilo en arto 
* Homero en sia Odiseado taksas ŝin *"abomeninda virino, kiu kontraŭ vivo de sia edzo akceptis oron"*
* survaza pentraĵo kaptas ŝlosilan scenon kiam *"Polineiko subaĉetas Erifilon per koliero de la reĝino Harmonia"*, la pentraĵo devenas el la 5-a jarcento a.K.

## Tradukfonto 
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Chaussenans

**Chaussenans** (prononcu : "ŝosnãn'") estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dole kaj al la kantono Poligny.

## Geografio 
La vilaĝo situas sur la unua altebenaĵo de Ĵuraso, inter Poligny kaj Champagnole.

## Demografio 
fonto: Insee

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* [Chaussenans sur la retejo de IGN(https://eo.wikipedia.org/wiki/IGN)]

## Tradukfonto 
Kategorio:Komunumoj de Jura
János Gottlieb

**János GOTTLIEB** [gotlib], laŭ kutima hungara sinsekvo **GOTTLIEB János**, (naskiĝis la 21-an de januaro 1929 en Baia Mare, Rumanio kaj mortis la 2-an de marto 2011 en Iași), estis rumania hungara matematikisto, fakverkisto pri naturscienco, universitata profesoro.

## Biografio 
János Gottlieb devenis el juda familio, li apartenis ankaŭ al la hungara minoritato en Rumanio. Li estis deportita al Aŭŝvico, Mauthausen, Melk. En 1947 li abiturientis en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon pri fiziko-matematiko en Universitato Bolyai (1951). Li komencis sian karieron en Universitato Al. I. Cuza de Iași, kaj li doktoriĝis tie en 1962. Ekde 1955 li kontribuis ekzemple en Utunk. Li ankaŭ estis kunlaboranto de fakgazeto Matematikai és Fizikai Lapok.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Emil Vitroel

**Emil VITROEL**, laŭ kutima hungara sinsekvo **VITROEL Emil**, (naskiĝis la 8-an de julio 1929 en Cermei, Rumanio; mortis la 1-an de aŭgusto 2001 en Orosháza, Hungario) estis rumania hungara skulptisto.

## Biografio 
Emil Vitroel apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li studis inter 1950-1955 en Arta Akademio de Bukareŝto. Post lernado li aliĝis al artistoj de Arad. Inter 1960-1964 li estis la scenejdekoraciisto de teatro de Arado kaj poste ĝis 1968 instruisto de Arta Liceo. En 1984 li ricevis hungaran premion. Liaj skulptaĵoj estas videblaj en muzeoj de Rumanio, Hungario, Germanio, Aŭstrio, subĉiele en Arad kaj Békéscsaba, krome en diversaj privataj kolektantoj.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1955 • Würzburg
* 1979 • Zrenjanin
* 1992 • Frankenthal
* 1994 • Vieno
* 2001 • Orosháza.

En 2007 memorekspozicio okazis en Hungario.
  
## Fontoj 
*Artportal.hu
*http://www.museum.hu/k/Emil_Vitroel 
*http://artportal.hu/lexikon/muveszek/vitroel-emil-6878  

Kategorio:Rumanujaj hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
István Ferenc Magyar

**István Ferenc MAGYAR** [madjar:], laŭ kutima hungara sinsekvo **MAGYAR István Ferenc**, (naskiĝis la 26-an de novembro 1958 en Baia Mare, Rumanio) estas rumania hungara dizajnisto, pentristo.

## Biografio
István Ferenc Magyar akiris diplomon pri dizajnarto en 1983 Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo. Inter 1983-86 li laboris en Sighetu Marmației, poste li estis dizajnisto en meblofabriko de Baia Mare.

## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj dezajnistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
György Makara

**György MAKARA**, laŭ kutima hungara sinsekvo **MAKARA György**, (naskiĝis la 14-an de aprilo 1945 en Baia Mare, Rumanio) estas rumania hungara pentristo.

## Biografio
György Makara diplomitiĝis en Arta Altlernejo de Kluĵo. Li prezentis siajn kreaĵojn kaj en individuaj kaj en grupaj ekspozicioj.

## Fonto
*Kieselbach.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
7433 Pellegrini

'*7433 *Pellegrini''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo elde la Observatorio de Farra d'Isonzo en Friulo-Venecio Julia (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala amatora astronomo *Guglielmo Pellegrini* (1937–1990). Li konstruis aŭ modifiis multe da teleskopoj uzitaj de la itala astrometria komunumo. Oni longe memoros lian lertecon, talenton
kaj afablecon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Károly Kacsó

**Károly KACSÓ** [kaĉo:], laŭ kutima hungara sinsekvo **KACSÓ Károly**, (naskiĝis la 2-an de aprilo 1943 en Budapeŝto, Hungario) estas rumania hungara arkeologo.

## Biografio
Károly Kacsó frekventis mezlernejon en Oradea (1960), poste li diplomitiĝis pri historio en UBB de Kluĵo (1965), kaj li doktoriĝis en universitato de Bukareŝto (1981). De 1965 li estis ĉefmuzeologo de distrikta muzeo de Baia Mare, poste en 2003 vicdirektoro. Li kontribuas hungare kaj rumane. Ekde la 2000-aj jaroj li ofte prelegas kaj partoprenas en konferencoj.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj arkeologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj muzeologoj
7431 Jettaguilar

'*7431 *Jettaguilar'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la *Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets* ("Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj") elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomata en honoro de la filipina nervoĥirurgiisto *Jose A. “Jett” Aguilar'', kiu savis pli ol milon da infanoj en Filipinoj, donacante sian tempon kaj sian ĥirurgian sperton por kuraci ties denaskajn misformojn kaj cerbajn tumorojn. Li ankaù estas amatora astronomo kaj vic-prezidento de la Astronomia Ligo de Filipinoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de UESAC
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Mongoloida raso

La termino **mongoloida raso** aŭ **mongoleca raso** laŭ la forte pridiskutitaj historiaj modeloj de tipologia antropologio indikas pri etnaj grupoj kiuj dividas iujn fenotipajn trajtojn kiel centra okuloranda faldiĝo (anatomie latine *epicanthus medialis*), ŝoveliloformaj incizivoj kaj aliaj fizikaj trajtoj komunaj inter multaj homoj de Azio, Arkto, Ameriko kaj la plejparto de la Pacifikaj Insuloj. La vorto estas formita de la bazo vorto "mongola" kaj la grekdevena scienca sufikso "-oid-" (el la antikva greka εἶδος, eidos, "formo, simileco"), kiu signifas "simila" (do kompareblas al la esperantlingva sufikso -ec-), do pro tio la termino laŭvorte signifas "simila al mongoloj" aŭ "mongoleca". La termino estis enkondukita de frua etnologio unuavice por priskribi diversajn etnajn grupojn de centra kaj orienta Azio, kaj laŭ la tiutempaj teorioj konsistigis unu el la proponitaj tri grandaj rasoj de la homaro. Kvankam iuj juraj antropologoj kaj aliaj sciencistoj daŭre uzas la terminon en iuj kuntekstoj (ekzemple en prikrimina justico), ekstere de tiuj kuntekstoj la termino nun de multaj homoj konsideras malestima kaj evitiĝas.

## Vidu ankaŭ 
* kaŭkaza raso

Kategorio:Antropologio
Lemtrans

**Lemtrans** () estas plej granda ukraina privata ekspedista kompanio kiu provizas plenan gamon da servoj por fervoja transportado.

Kategorio:Ukrainaj firmaoj
Kategorio:Transporto en 1999
7434 Osako

**7434 Osako** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Osako, dua plej granda japana urbo, administra centro de la gubernio kaj grava industria, kultura, komerca kaj scienca centro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1994
Aŭstraloida raso

La **aŭstraloida raso** (angle *Australoid race*) estas ampleksa rasa klasifiko. La koncepto originis el tipológico metodo de rasa klasifiko. Ili estis priskribataj havantaj malhelan haŭton kun ondeca hararo, en la kazo de la *Vedaoj* de Srilanko kaj partoj de suda Azio kaj de la indiĝenaj aŭstralianoj, aŭ rektajn ĝis ondetajn harojn en la kazo de la papuanoj, melanezianoj kaj malhelhaŭta grupo de azianoj, nomata "negritoj".

Laŭ ĉi-tiu modelo de klasifiko, lax aŭstraloidoj aŭ aŭstroneziaj popoloj etendiĝis tra Indonezio, Malajzio, Aŭstralio, Nov-Gvineo, Melanezio, Polinezio kaj Barato. Meze de la dudeka jarcento, aparta tezo asertis ke aŭstraloidoj estus ligitaj al pra-kaŭkaza raso.

Laŭ la teorio pri ununura deveno de la homaro, la prapatroj de la aŭstraloidoj, la aŭstraloidoj estas konsiderataj esti la unua branĉo kiu distandiĝis de la pra-kaboidoj kaj ĉirkaŭ la jaro 60 000 antaŭ nia erao migris el Afriko laŭ la nun subakviĝinta kontinentbreto je la norda bordo de la Hinda Oceano kaj atingis Aŭstralion ĉirkaŭ la jaro 50 000 antaŭ nia erao. Tiu tezo pri ligo inter la pra-aŭstraloidoj kaj la pra-kaboidoj tamen estas malsamopinie diskutata.

## Referencoj 
Kategorio:Antropologio
Redondo

**Redondo** () estas tre malgranda insulo de la ŝtato Antigvo kaj Barbudo en la Kariba Maro. Ĝi iam estis kolonia posedaĵo de Britio. La insulo estas neloĝata. Geografie ĝi apartenas al la Deventaj Insuloj.

La insulo estas iom plej granda ol unu mejlon (1.6 km) longa kaj unu-trionan mejlon (0.54 km) larĝa, pliiĝante al 971-futa (296 m) pinto.

Redondo situas inter la insuloj Neviso kaj Moncerato en distanco de 56,2 kilometroj sudokcidente de Antigvo. Redonda pli proksimas al Moncerato ol al iu ajn alia insulo; ĝi situas en distanco de 22,5 kilometroj nordokcidente de Moncerato, kaj en distanco de 32 kilometroj sudokcidente de Neviso.

Redondo laŭleĝe estas dependejo de la lando Antigvo kaj Barbudo.

## Vidu ankaŭ 
* Reĝlando Redondo

Kategorio:Karibio
Kategorio:Antigvo kaj Barbudo
Kategorio:Insuloj
Cremin

**Cremin** estas komunumo en la distrikto Brojo-Vully en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 52 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Cremin situas en la Vaŭda Mezlando sur la orienta flanko de la valo de la rivero Brojo, norde de Lucens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Cremin kaj la biensetlejo Broillet norde de ĝi, kaj kelkaj izolitaj bienoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 670 m s.m. sur la monteto *Petit Crêt* norde de la vilaĝo kaj estas monteto kun alteco de 656 m s.m. en la arbaro ''Foret de l'Envuissel* sude de la vilaĝo. En oriento de la komunumo ekzistas svingogolfludejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,65&nbsp;km², de kiuj 25,5% estas kovritaj de arbaro, 67,9% servas por agrikulturo kaj 6,7% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Cremin limas en nordo al Surpierre (FR), en oriento kaj sudo al Lucens, kaj en okcidento al Forel-sur-Lucens.

## Trafiko 
Cremin situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra Cremin pasas konekta vojo de Lucens al Forel-sur-Lucens kaj vojo al Surpierre. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 12 kilometrojn norde de la komunumo apud Estavayer-le-Lac. Pere de la poŝtaŭtolinio de Granges-près-Marnand al Cheiry la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Camorino datiĝas el la jaro 1365 kiel *Cremyn''. Dum mezepoko Cremin apartenis al la bienoj de la Kastelo Lucens. Post la konkero de Vaŭdo fare de Berno en la jaro 1536 Cremin estis atribuita al la Voktejo Moudon, kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 2006 surbaze de la administracia reformo de Kantono Vaŭdo estis integrita al la Distrikto Brojo-Vully.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Cremin