Interreta cenzuro

dekstra|eta|350x350ra|Mapo de Interreta Libereco laŭ Lando en 2020
**Interreta cenzuro**, **interreta blokado**, aŭ **retblokado** rilatas al diversaj metodoj uzataj de ŝtatoj aŭ neŝtataj grupoj por kontroli, subpremi aŭ manipuli la publikigon de certa enhavo interrete. Novaĵoj kaj opinioj estas aparte trafitaj, kaj en iuj landoj, retejoj kun erotika aŭ religia enhavo ankaŭ estas trafitaj. Interreta cenzuro tial ne estas principe malsama ol cenzuro de aliaj amaskomunikiloj.

Interreta cenzuro ŝuldas sian ekziston al la foresto de iuj ajn naciaj limoj en la interreto. La ĝenerala problemo de interreta cenzuro povas esti difinita jene: informoj, kiuj malobservas ŝtatajn leĝojn (la reĝimon de la nuna registaro) kaj estas blokitaj sur hejmaj rimedoj, povas esti publikigitaj sur retserviloj en aliaj landoj.

Efektive, la grado de cenzuro en la interreto varias de lando al lando. Demokratioj tipe havas moderan cenzuron, permesante al civitanoj aliri informojn kaj partopreni en publika debato, kvankam kun iuj pravigitaj restriktoj. Kontraste, totalismaj reĝimoj trudas severajn limigojn al la interreta aliro por kontroli la rakonton kaj subpremi malkonsenton. Ili uzas cenzuron kiel ilon por limigi komunikadon kaj malhelpi debaton pri politikaj kaj sociaj aferoj, precipe dum kritikaj eventoj kiel balotoj aŭ protestoj.

## Formoj de Interreta cenzuro 
[eta|Blokado de retejoj ([Skype) en la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (UAE)]]
Ĉar la Interreto ne estas sub la sola kontrolo de iu ajn ŝtato, kaj ĝiaj rimedoj estas distribuitaj inter multaj komercaj organizaĵoj, ampleksa interreta cenzuro estas sufiĉe kompleksa, sed tute farebla. Ĝi estas atingita per la kombinita uzo de la jenaj rimedoj:

# La koncentriĝo de kontrolo super retkomunikadoj en la manoj de la ŝtato, aŭ fakta influo super kompanioj kiuj administras retojn etendiĝantajn preter la ŝtataj limoj, ebligas malpermesi al uzantoj rigardi rimedojn kies enhavo estas konsiderata malaprobinda per direktivoj.
# Dependigi aliron al interretaj rimedoj kontrolataj de kompanioj de la volemo de ĉi tiuj kompanioj kontroli la enhavon de ĉi tiuj rimedoj per forigo aŭ redaktado de mesaĝoj, kiuj estas iel ajn cenzuritaj de la aŭtoritatoj de la lando. Rezulte, kompanioj, kiuj subtenas, ekzemple, interretajn blogajn sistemojn, alfrontas elekton: aŭ cedi al ĉantaĝo kaj cenzuri informojn, aŭ forlasi ĝin kaj perdi uzantojn. Ekzemple, por la serĉilo Google en Ĉinio, aliro al la enhavo de "konservitaj" paĝoj estis blokita per hejmaj ĉinaj provizantoj (ĉi tiu kaŝmemoro permesas, en iuj kazoj, preteriri la malpermeson rigardi certajn paĝojn submetitajn al cenzuraj limigoj), kaj tio estis farita ĝis Google mem forigis la kaŝmemoritan spektadon de la ĉina versio de la serĉrezultoj. Zorgemaj pri la disvolviĝo de siaj entreprenoj, grandaj interretaj kompanioj ofte eniras interkonsentojn kun registaroj, kiuj praktikas interretan cenzuron, por konservi la merkaton, eĉ konfliktante kun sia propra oficiale proklamita politiko subteni parolliberecon.
# Registaroj ankaŭ havas la kapablon kontroli la enhavon de certaj interretaj rimedoj per ŝajnfirmaoj, "ne-registaraj organizaĵoj", aŭ individuoj, kiuj cenzuras informojn sub diversaj pretekstoj.

Interreta cenzuro implikas ne nur blokadon aŭ fermon de iuj ajn retaj rimedoj, sed ankaŭ trafikanalizon, organizadon de falsaj opoziciaj retaj rimedoj, kaj aplikon de punaj mezuroj al aŭtoroj de publikaĵoj aŭ posedantoj de retserviloj.

Laŭ informoj el raporto de la publika organizaĵo Raportistoj sen limoj, en 2008, 1 740 retejoj estis fermitaj aŭ blokitaj, 105 blogantoj suferis pro publikigado de materialoj en la Interreto, el kiuj 1 estis mortigita, 59 estis arestita, kaj 45 estis submetitaj al fizikaj atakoj.

Krom kazoj de totala kontrolo super la kuniĝo de naciaj retoj kun tutmondaj en iuj landoj, kiel Ĉinio, Nord-Koreio, Irano kaj aliaj, estas teknike malfacile por unuopa ŝtato superi la distribuitan strukturon de la interreto. La enkonduko de certaj mezuroj kondukas al la apero de novaj manieroj eviti restriktojn. Interreta cenzuro ofte estas pli multekosta por efektivigi ol por superi. Sed la vastaj rimedoj de ŝtatoj ofte ebligas ĝian efektivigon.„Mi ne vidas ian ajn danĝeron por la mondo kiel tuto se iu provas limigi la liberan fluon de informoj tra la Interreto. Estas neeble kontroli la Interreton,“ diras Bill Gates. „Frue aŭ pli malfrue, libereco denove venkos. “ En la mondo, oni povas distingi tri modelojn de ŝtata kontrolo super la Interreto: liberala (praktike ne ekzistas kontrolo super politika enhavo; nur retejoj enhavantaj infanpornografion, malobservantajn kopirajtojn, ktp. estas blokitaj), aŭtoritatisma (politika enhavo estas blokita nur en kazoj kie kritikaj informoj rekte kapablas kaŭzi negativajn sekvojn por la reĝimo), kaj aŭtoritatisma-totalisma (la reganta reĝimo klopodas tute "malkonektiĝi" de la Tutmonda Reto kaj krei "nacian analogon de la Interreto").

Laŭ datumoj de 2016, Nord-Koreio, Ĉinio, Eritreo, Etiopio, Sauda Arabio, Irano, Sirio, Tunizio, Vjetnamio kaj Mjanmao estis la landoj, kiuj plej limigis la aliron de uzantoj al informoj en la Interreto.

Laŭ Freedom House, en 2020, la kontroloj pri interreta esprimo pliiĝis en 30 el la 70 landoj, kiujn ĝi monitoras, dum ili malstreĉiĝis nur en 18. Laŭ Access Now, okazis almenaŭ 155 regionaj kaj naciaj interretaj ĉesigoj en 29 landoj en 2020. Pli ol 100 el ĉi tiuj okazis en Barato. En iuj kazoj, aŭtoritatoj provas influi sociajn retojn por subteni ŝtatan propagandon. Ekzemple, en junio 2020, niĝeriaj aŭtoritatoj komencis bloki Twitter post kiam ĝi forigis afiŝon de la prezidanto de la lando, Muhammadu Buhari, en kiu li minacis separistojn, ke oni parolos al ili "en lingvo, kiun ili komprenas".

## Manieroj venki cenzuron 
Por superi interretan cenzuron, uzantoj aliras blokitajn rimedojn per aliaj permesitaj rimedoj. Ĉi tiuj rimedoj inkluzivas retajn prokurilojn, anonimajn retojn kaj retservojn, kiuj tradukas retpaĝan enhavon surbaze de la paĝadreso (ekzemple, Google Translate).

### Reta prokurilo 
Programaro instalita sur retservilo, kiu permesas aliron al enigitaj retpaĝaj adresoj per TTT-interfaco. La retadresoj estas elŝutitaj nome de la retservilo, tiel certigante anoniman aliron por retuzantoj. Uzi retan prokurilon ne postulas ŝanĝojn al la retkonektaj agordoj, kio taŭgas por uzo en lokaj retoj, kie interreta aliro estas provizita per limigoj de prokuriloj. Tamen, preskaŭ ĉiuj prokuriloj kaj TTT-prokuriloj konservas protokolojn pri aliro de vizitantoj, kio ne garantias anonimecon.

### Prokurilo 
**Prokurilo** permesas al IP-adresoj de unu subreto esti aliritaj de alia per IP-plusendado. Prokurilo estas tipe programaro, kiu funkcias per unu el la jenaj protokoloj: HTTP, HTTPS, Socks 4/5, ktp. Ĉi tiu programaro funkcias kiel interfaco sur loka haveno, tiel provizante aliron al sia propra plusenda sistemo por uzantoj de la loka reto. Prokurilo ne ĉiam provizas anonimecon kaj povas esti nealirebla de aliaj lokaj retoj.

**Tipoj de prokurilaj serviloj:**

* antaŭenaj prokuriloj;
* travideblaj prokuriloj;
* kaŝmemorado de prokuriloj;
* sekurecaj prokuriloj;
* inversaj prokuriloj.

Prokurilo povas esti publika aŭ privata. Publika prokurilo estas alirebla por ĉiuj uzantoj ene de la subreto de la prokurilo sen aŭtentigo, dum privata prokurilo estas alirebla nur por specifaj uzantoj, tipe tiuj kun specifaj MAC-adresoj aŭ post aŭtentigo per uzantnomo kaj pasvorto.

### Interreta Arkivo 
Ĉefa artikolo: Interreta Arkivo

Preskaŭ ĉiuj popularaj paĝoj estas konservitaj en la Interreta Arkivo. Aldonante  al la URL maldekstre, vi povas vidi konservitajn versiojn.

### Anonimaj retoj 
**Anonima reto** estas komputila reto desegnita por certigi anonimecon en la Interreto, uzante la strukturon kaj teknologiojn de la tutmonda reto. Plurtavola ĉifrado kaj la distribuita naturo de anonimaj retoj, eliminante ununuran punkton de fiasko kaj ununuran atakvektoron, faras trafikinterkapton aŭ eĉ la hakadon de iuj retnodoj malpli katastrofa evento. Tipe, konektiĝi al anonimaj retoj postulas instali specialan programaron sur la komputilo de la uzanto, sed en iuj kazoj ( Psiphon, Veiled ) tio ne estas necesa. La plej oftaj ekzemploj de tiaj retoj estas kunul-al-kunula Freenet kaj I2P (Invisible Internet Project), same kiel la hibrida TOR (The Onion Router). La ĉefaj malavantaĝoj de anonimaj retoj estas pliigitaj respondotempoj, malpliigita rapideco kaj pliigitaj rettrafikaj volumoj.

### Interretaj tradukistoj 
Modernaj interretaj tradukiloj, kiel ekzemple Google Translate, permesas al vi traduki retpaĝan enhavon surbaze de specifa retadreso. Ĉar la specifa retadreso por traduko estas alŝutita al la retservilo de la tradukisto, la uzanto povas aliri la enhavon de retpaĝo blokita ene de ilia reto. Ĉi tiu metodo postulas aliron al la paĝoj de la interreta tradukisto. Limigo estas la neeblo ensaluti al la fora retservilo. Ĉi tiu metodo taŭgas nur por aliri informojn pri blokita teksto.

### RSS-agregantoj 
Alia maniero akiri blokitajn tekstajn informojn estas per **RSS-agregantoj**. Preskaŭ ĉiuj gravaj amaskomunikiloj elsendas RSS-novaĵfluojn, kiuj povas esti ŝarĝitaj en retan RSS-agreganton (vidu Liston de RSS-agregantoj ). Ĉar la TTT-agreganto elŝutas ĉi tiujn novaĵfluojn al sia servilo antaŭ ol montri ilin al la uzanto, aliro al la TTT-agreganto kaj la retadreso de la novaĵfluo estas necesaj por akiri blokitajn amaskomunikilojn.

### Retpoŝto 
Unu el la plej malnovaj metodoj por akiri retpaĝan enhavon estas per interretaj enirejoj  — aŭ "interreto al retpoŝto". Por akiri la enhavon de blokita paĝo, sendu ĝian retadreson al la retpoŝtadreso de la enirejo. Responda retpoŝto enhavanta la specifitan retpaĝon estos sendita al la specifita retadreso. Por uzi ĉi tiun servon, vi nur bezonas retpoŝtan aliron. Ekzemploj de tiaj servoj inkluzivas Web4W3, ERC Web-to-Email, kaj www4mail.

Alia konata metodo de sekreta elektronika korespondado estas la uzo de anonimaj retpoŝtistoj.

Laŭ la reta publikaĵo Reuters, la usona registaro testas kaj planas efektivigi la teknologion " **Feed Over Email** " ( **FOE** ), kiu estos uzata por liveri retan enhavon per retpoŝto al landoj kun "strikta" interreta cenzuro. Ĉi tiuj landoj inkluzivas Ĉinion, Iranon, Mjanmaon, Taĝikion, Uzbekion kaj Vjetnamion.

### Trafika tunelado 
La metodo baziĝas sur konstruado de tunelo (kutime ĉifrita) inter du retoj, du komputiloj, aŭ komputilo kaj reto. Tunelado tipe okazas ĉe TCP/IP-tavoloj 2-4. Tunelado ĉe tavoloj 3 aŭ 2 kutime nomiĝas VPN, dum tunelado ĉe tavolo 4 nomiĝas "havenplusendado" (kutime plenumita per SSH ).

#### Virtualaj privataj retoj (VPN-oj) 
Ĉefa artikolo: VPN

**VPN** (Virtuala Privata Reto) estas logika reto kreita super alia reto, inkluzive de la interreto. VPN provizas sekuran tunelon establitan inter la komputilo de la uzanto kaj dediĉita servilo. Kiam oni uzas VPN, la tuta trafiko estas transdonita kiel ĉifritaj GRE- pakaĵetoj, kaj de la uzanto al la servilo kaj reen. La servilo agas kiel travidebla prokurilo por ĉiuj interretaj protokoloj. Tiel, la IP-adreso asignita de la provizanto estas anstataŭigita per la adreso de la uzata VPN-servo. VPN diferencas de aliaj metodoj por atingi anonimecon per tio, ke ĝi provizas plenan ĉifradon de la kliento al la servilo. Kiam oni uzas prokurilojn aŭ SOCKS-ojn, la uzanto estas vundebla al pakaĵinterkapto survoje de sia provizanto al la servilo konfidita kun anonimeco, ĉar petoj, retpoŝtoj kaj tujmesaĝaj mesaĝoj estas senditaj neĉifritaj, kaj ĉiuj uzantaj agoj povas esti registritaj en la loka reto aŭ la protokoloj de la provizanto. La malavantaĝoj de VPN-oj inkluzivas latentecon de la unua salto, egalan al la latenteco inter la komputilo de la uzanto kaj la VPN-servilo, same kiel reduktitan rapidon pro enkapsuligo kaj troa ĉifrado. Krome, la ĉifrada algoritmo de VPN povas postuli ĝisdatigon de la operaciumo, ĉar multaj operaciumoj subtenas nur 40- kaj 56-bitan ĉifradon defaŭlte, kio ne povas esti konsiderata sekura.

Nuntempe, ĉi tiu metodo ne aplikeblas en la retoj de iuj provizantoj de interreto. Aparte, pro la elĉerpiĝo de la spaco de tutmonde enruteblaj IPv4-adresoj, la 7-an de decembro 2012, MGTS movis iujn abonantojn malantaŭ NAT, kiu ne permesas al GRE- protokolaj pakaĵoj trapasi, kio ne permesas konekton al VPN-servoj bazitaj sur ĉi tiu protokolo. Tamen, ekzistas VPN super SSL, kiel ekzemple SSTP [angla]. Subtenataj en Windows Vista SP1 kaj pli altaj, Linukso, kaj iuj ekipaĵoj, precipe Mikrotik. *wiki.mikrotik.com*. Alirita: 19-a de julio 2020.

### Trafikmaskado 
La transdonitaj datumoj estas modifitaj tiel ke DPI- blokaj aparatoj aŭ filtraj prokuriloj ne malhelpu dateninterŝanĝon kun la servilo.

### IPv6 
Konekti al provizantoj de interreto (ISP), kiuj provizas IPv6- adresojn aŭ uzi 6to4- teknologion, ankaŭ povas helpi, ĉar filtraj teknologioj estas ĉefe desegnitaj por IPv4.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* The Open Network
* Tor (programaro)

## Eksteraj ligiloj 
* Censorship Wikia, kontraŭcenzura retejo kiu katalogas pasintajn kaj nunajn cenzuritajn verkojn, uzante konfirmeblajn fontojn, kaj forumon por diskuti organizadon kontraŭ kaj evitadon de cenzuro.
* "Indekso pri Cenzuro", retejo de Index on Censorship, Londona organizaĵo kaj revuo, kiu antaŭenigas esprimliberecon.
* Vikio pri interreta cenzuro  provizis informojn pri diversaj metodoj de alirfiltrado kaj manieroj preteriri ilin.
* "Interreta Supervivilaro", projekto "Ni Kontraŭbatalas Cenzuron" de Raportistoj Sen Landlimoj.
* "Media Freedom Internet Cookbook" (Kuirlibro pri Amaskomunikila Libereco en Interreto) de la OSKE-Reprezentanto pri Libereco de la Amaskomunikiloj, Vieno, 2004.
* *Kiel Preteriri Interretan Cenzuron*, ankaŭ konata per la titoloj: *Preteriro de Interreta Cenzuro* aŭ *Iloj por Malkaŝoj*, FLOSS- Manlibro, 10-a de marto 2011, 240 paĝoj.


Kategorio:Privateco