open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malnaș

**Malnaș** [malnaŝ] (hungare: **Málnás** [malnaŝ]) estas komunumo en Rumanio sur la bordo de Olt norde de Sfântu Gheorghe. Administre apartenas al ĝi Malnaș-Băi kaj Valea Zălanului. Ĝis 2004 apartenis al ĝi ankaŭ Bixad kaj Micfalău.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 854 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1086 (95 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1366. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* István Balogh (6-a de januaro 1880 –- samloke, 28-a de julio 1951): verkisto.
* György Bartók (28-a de aprilo 1845 – Kolozsvár, 19-a de decembro 1907): reformita episkopo, eklezia verkisto.
* János Fazakas (Málnás, 26-a de aŭgusto 1910 – Kluĵo, 3-a de aŭgusto 1979): kuracisto, universitata profesoro.
* Géza Szilágyi (n. 24-a de marto 1931): pentristo.
* Zsolt Szilágyi, A. (26-a de septembro 1932 - Budapeŝto, 4-a de novembro 2010) juvelisto
* István Tőkés (n. 8-a de aŭgusto 1916): ref. teologo, patro de episkopo, politikisto László Tőkés
* József Tőkés (Nagysajó, 16-a de decembro 1884 – Malnaş, 7-a de februaro 1951): reformita eklezia verkisto, vortarredaktisto, patro de István Tőkés

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Komunumoj de distrikto Covasna
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Covasna
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Groptegmento

eta|200px|Modelo de groptegmento
**Groptegmento** estas tegmento, kiu havas klinon ĉe ĉiuj kvar flankoj de ort-angula domo, kontraste al du-klina tegmento, ĉe kiu la gablaj flankoj estas vertikalaj.

Se parto de la gablaj flankoj estas vertikala, temas pri duon-gropa tegmento. La gablo de tia domo estas ne triangula, sed trapeza. Jen bildo de duon-gropa tegmento:

Modelo de duon-gropa tegmento

Groptegmento posedas firston. Se la kvar flankoj de tegmento kuniĝas en unu punkto kaj ne ekzistas firsto, temas pri piramida tegmento.

Kategorio:Arkitekturo
Aleksander Kwaśniewski

**Aleksander KWAŚNIEWSKI** [kvaŝnjevski] (naskiĝis la  en Białogard) estas pola politikisto. De 1995 ĝis 2005 li estis Prezidento de Pollando.

## Kariero en politiko 
Jam en komunisma tempo (de 1985 ĝis 1987) li estis ministro pri junularo sub ŝtatestro Wojciech Jaruzelski. Dum la demokratiiĝo en 1989 li partoprenis flanke de la komunisma partio PZPR la tiel nomatajn rondotablajn-konferencojn kun la opozicia sindikato Solidarność, la katolika eklezio ktp. Post malfondo de la komunisma partio li fariĝis prezidanto de nova socialdemokrata partio SdRP.

En 1995 li venkis en baloto kontraŭ la ĝistiama Prezidento de Pollando Lech Wałęsa, reelekto por pliaj kvin jaroj okazis en 2000. Trian kandidatiĝon ne permesis la pola konstitucio.

Kiam li fariĝis prezidento, li nuligis sian membrecon en SdRP por esti prezidento de ĉiuj poloj. Dum lia oficperiodo Pollando fariĝis membro de NATO kaj de Eŭropa Unio. Bonajn rilatojn li flegis kun ŝtatestroj George W. Bush (Usono), Valdas Adamkus (Litovio), Rudolf Schuster (Slovakio), Václav Havel (Ĉeĥio) kaj (almenaŭ ĝis 2004) Leonid Kuĉma (Ukrainio). Kvankam Kwaśniewski estis sufiĉe populara, lia politiko estis ofte kritikata.

Lia oficperiodo finiĝis en decembro 2005; lia posteulo estas Lech Kaczyński.

## Aleksander Kwaśniewski kaj Esperanto 
border|maldekstra|40px
Li estis la Alta Protektanto de 61-a IJK (Internacia Junulara Kongreso) en Zakopane en 2005 jaro organizita de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO).

## Ordenoj 
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Pollando
Kamakuro

[eta|Budho-monumento ĉe templo [Kōtoku-in]]
**Kamakura** (japane: 鎌倉市 [kamakura-ŝi]) estas urbo en la gubernio Kanagaŭa en Japanio.
Kamakura frontas maron ĉe la golfeto de Sagami, kaj la ĉefa parto estas ĉirkaŭata de montoj. Dum la epoko de Heian ĝi estis ĉefurbo de la regiono Kanto. De 1185 ĝis 1333 la klano Minamoto loĝis en Kamakura kaj regis la tutan Japanion (epoko de Kamakura).

Nuntempe Kamakura estas mondfama pro siaj temploj kaj sanktejoj. La templo Kōtoku-in kun bronza Budho-monumento estas la plej konata. En la 15-a jarcento cunamo detruis la templon kaj la grandan halon ĉirkaŭ la statuo. Ekde tiam ĝi staras sub la ĉielo.

Ne nur pro la temploj, sed ankaŭ pro la proksimeco al Tokio kaj pro sia plaĝo Kamakura estas ŝatata ripozejo. Venas multaj turistoj, do estas ankaŭ multaj restoracioj kaj aliaj turismejoj.

En Kamakura estas elektronika industrio, kaj inter alie, artefaritaj satelitoj estas fabrikataj.

## Transporto 
### Fervojo 
* Orient-Japania Fervoja Kompanio:
** Linio Jokosuka: Stacio Ofuna — Stacio Kita-Kamakura — Stacio Kamakura
** Linio Tokajdo: Stacio Ofuna
** Linio Kejhin-Tohoku: Stacio Ofuna
* Unurelvojo de Ŝonan:
** Linio Ŝonan-Unurelvojo Enoŝima: Stacio Katasejama — Stacio Niŝikamakura — Stacio Ŝonan-Fukasaŭa — Stacio Ŝonan-Maĉija — Stacio Fuĝimiĉo — Stacio Ofuna
* Elektra Fervojo Enoŝima (Enoden)

## Eksteraj ligiloj 
* La oficiala TTT-ejo de Kamakura (japane kaj angle)

Kategorio:Urboj de Gubernio Kanagaŭa
Valea Crișului (Covasna)

**Valea Crișului**  (hungare: **Sepsikőröspatak** ) estas komunumo en Rumanio nord-nordokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre apartenas al ĝi Calnic. Ĝis 2004 apartenis al ĝi ankaŭ Arcuș.

## Loĝantaro
En 1910 Sepsikőröspatak havis 1 277 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 538 (99 % da hungaroj). En la censo de 2002 el la 1 659 loĝantoj 1 610 (97,0 %) deklaris sin etnaj hungaroj. 1.636 (98,6 %) deklaris la hungaran sia precipa lingvo. El la 22 romaoj neniu deklaris la ciganan sia precipa lingvo.

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék vármegye*).

## Fonto
#Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Ĝemelkomunumo
*  Mezőtúr, Hungario

## Gravaj personoj 
*Gábor Apor, barono (7-a de novembro 1889 – Romo, 12-a de februaro 1969): diplomato.
*Albert Bedő, *Kálnoki Bedő* (31-a de decembro 1839 – Budapest, 20-a de oktobro 1918): arbaristo, ano korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1880).
*Lajos Imreh instruisto.
*János Köröspataki Bedő (ĉirkaŭ 1620 – ?, ?): historikant-aŭtoro.
*József Mészely (n. 1-a de marto 1956): poeto, redaktoro.
*Sándor Móricz (8-a de januaro 1820 – Sibio, 20-a de aŭgusto 1882): oficiro, instruisto.
*Erzsébet P. Ütő (n. 28-a de decembro 1933 - Sighetu Marmației, 1-a de marto 2012): tekstilartistino, grafikistino.
*Gábor Szinte (1855 – Budapest, 25-a de marto 1914): etnografo, arthistoriisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Fizografia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Valea Crisului jud Covasna.svg|Situo en la distrikto (antaŭ 2004)
Dosiero: Falukapu.JPG|Enirejo

Kategorio:Komunumoj de distrikto Covasna
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Covasna
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Wayne (Pensilvanio)

**Wayne** [ŭejn] estas usona komunumo en Pensilvanio, konteo Delaware. Ĝi situas proksime (ĉ. 20 km) de Filadelfio en prospera regiono nomata laŭ la "ĉefa linio" de la "Pensilvania Fervojo".

## Historio 
La evoluo de Wayne komenciĝis per fondo de fervoja haltejo nomata ''Cleaver's Landing*, kiu poste ricevis la nomon de generalo *Anthony WAYNE*.

La setlejo ekevoluis ĉirkaŭ 1870. En 1880 bankisto DREXEL kaj eldonisto CHILDS aĉetis la ĉirkaŭan terenon kaj nomis ĝin *Wayne Estate*. Ili emfazis, ke la fondita urbo estis dekomence planita kaj ne ekestis hazarde.

## Sciindaĵoj 
Preter la urbo kondukas *Lancaster Pike'', la unua asfaltita ("makadamita") ŝoseo de la mondo, malfermita en 1795.

En Wayne naskiĝis Anna Moffo.

Kategorio:Urboj de Pensilvanio
Anna Moffo

**Anna MOFFO** (naskita la  en Wayne (Pensilvanio), estis ital-devena usona kantistino de operoj, en la fako "lirika soprano".

Ŝi studis kantadon ĉe la muzika instituto *Curtis* en Filadelfio kaj en 1955 gajnis la konkurson *Young Artists Audition* kaj *Fulbright*-stipendion por studi en Romo ĉe akademio *Santa Cecilia*. Samjare en 1955 ŝi debutis en Spoleto kiel *Norina* en la opero Don Pasquale (Donizetti). En 1956 ŝi rolis en televida prezento de *Madame Butterfly* Samjare ŝi debutis en Usono en *La Bohème* prezentita en Ĉikago.

La pinto de ŝia sukceso estis en la 1960-aj jaroj. Ŝi havis ne nur belegan voĉon, sed estis konsiderata unu el la dek plej belaj virinoj de Italio. Bedaŭrinde fine de la 1960-aj jaroj ŝia voĉo suferis, kaj ŝi devis rezigni la operan kantadon.

En Italio inter 1960 kaj 1973 ŝi prezentis televidan spektaklon, kiu portis ŝian nomon.

En 1972 ŝi eksedziĝis de Lanfranchi; en 1974 ŝi edziniĝis al *Robert Sarnoff*.

En 2006 ŝi mortis pro apopleksio.

Laŭ onidiroj ŝi eble naskiĝis ne vere en 1932, sed jam en 1930.

Moffo parolis Esperanton kaj en intervjuo menciis, ke tio estas memkompreneblaĵo.

## Filmoj 
* La Sonnambula (1956)
* Austerlitz (1960)
* Menage all'italiana (1965)
* La Traviata (1967)
* Una Storia d'amore (1969)
* The Adventurers (1970)
* La Ragazza di nome Giulio (1970)
* Concerto per pistola solista (1970)
* Il Divorzio (1970)
* Die Czardasfürstin (1971)
* Lucia di Lammermoor (1971)
* Die Schöne Helena (1974, kun René Kollo, Josef Meinrad, Ivan Rebroff)

## Bildoj 
* Foto el 1965
* Foto el 1972

## Referencoj 
Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Muĥarbek Koĉisov

**Muĥarbek KOĈISOV** (naskiĝis la , mortis la ) estas oseta poeto.

Ricevinte altan kleron pri oseta filologio, li laboris kiel korespondanto kaj tradukisto en osetlingva gazeto "Arigon bolŝevik" ("Juna bolŝeviko"). En septembro 1941 li libervole foriris al armeo.

Sendita al militista altlernejo, li finis ĝin kiel leŭtenanto. Kuraĝe batalinte en diversaj frontoj, li estis grave vundita kaj mortis la 17-an de aprilo 1944 en Ukrainio. Tiuloke li estis enterigita.

Plena verkaro de Koĉisov estis eldonita nur en la jaro 1977.

La juna poeto verkis ĉefe pri la temoj de amo (konatas lia aforismo "Kie forestas amo, forestas ĝojo"), unueco de homo kaj naturo, patriotismo, rilato inter poeto kaj poezio kaj aliaj. Kelkaj liaj lirikaj kaj patriotaj versaĵoj iĝis vaste konataj kantoj.

Koczisov, Muharbek
Belin

**Belin** (hungare: **Bölön** boeloen) estas komunumo en Rumania okcidente de Sfântu Gheorghe. Administre apartenas al ĝi Belin-Vale.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 354 loĝantojn (hungaroj), en 1992 2 495 (51% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1334. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* unitariisma episkopo Pál Bedő
* Sándor Bölöni Farkas (14-a de decembro 1795 - Kolozsvár, 3-a de februaro 1842) hungara verkisto Vojaĝo en Nordameriko (hungare)
* Imre Kisgyörgy (n. 16-a de novembro 1935): lignoskulptisto
* György Tóth (20-a de majo 1871 – Budapest, 21-a de februaro 1942): kuria juĝisto, ĵurnalisto.
* Gyula Vajda (Belin, 15-a de julio 1934): fakulo pri Ĉinio, redaktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Fizografia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Aita Medie

**Aita Medie** [ajta medije], hungare: **Középajta** (koeze:pajta) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Aita Mare.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 417 loĝantojn (hungaroj), en 1992 960 (96% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Középajta apartenis al Hungario (*Háromszék*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Ĝemelkomunumo
* Majosháza, Hungario

## Renomaj personoj 
* József Benkő (Bardoc, 20-a de decembro 1740 - 28-a de decembro 1814) botanikisto, historiisto, reformita pastro de la vilaĝo.
*Endre Barabás (5-a de marto 1870 – Budapest, 25-a de majo 1945) pedagogia verkisto, ĵurnalisto.
*János Ferenczi (22-a de marto 1789 – Dálnok, 25-a de aprilo 1868): ref. pastro, dekano, etnografia verkisto
* Imre Gyenge (30-a de septembro 1939 - Sibiu, 9-a de junio 1986) skulptisto.
*Ferenc Nagy (*3-a de novembro 1934): ĵurnalisto, redaktoro.
*Péter Pusztai grafikisto, pentristo, fotisto.http://artportal.hu/lexikon/muveszek/pusztai_peter http://ivisz.hu/index.php?option=com_content&view=article&catid=2061%3Afotomveszet&id=13001%3Apusztai-%20%20peter-33-foto&Itemid=2261http://picasaweb.google.com/gcseke/AzEnPusztaiPeterem 

## Eksteraj ligiloj 
* Híres emberek 

* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Naomi Mitchison

**Naomi MITCHISON** (naskiĝis la  en Edinburgo; mortis la  en Carradale) estis brita verkistino. Ofte nomata dojenino de la skota literaturo, ŝi verkis pli ol 90 librojn de historia kaj sciencfikcio, vojaĝverkado kaj aŭtobiografio.

## Vivo 
Ŝi kaj J. B. S. Haldane, grava biologo, estis gefiloj de psikologo John Scott Haldane. Ŝi lernis en Oksfordaj lernejo kaj universitato. Anstataŭ finstudi natursciencon ŝi fariĝis flegistino. En 1916 ŝi kaj juristo Gilbert Richard Mitchison geedziĝis; unu el la sep idoj estas zoologo Avrion Mitchison. Ekde 1939 ĝis la morto ŝi vivis en Carradale sur Kintyre, okcidentskota duoninsulo.

Naomi Mitchison verkis pli ol 90 librojn de diversaj ĝenroj: historiaj romanoj, fantasto, sciencfikcio, infana literaturo, poezio kaj aŭtobiografio. Ŝi estis amikino de J.R.R. Tolkien kaj korektlegis ''La mastron de l' ringoj.

Ŝi estis aktiva socialisto en la 1930aj jaroj. Ŝi verkis libron pri sia vojaĝo al Sovetunio kaj pri la vivo de judoj en nazia Germanio. En 1935 ŝi sensukcese kandidatiĝis por la brita parlamento, sed ŝia edzo estis parlamentano dum preskaŭ 20 jaroj post la dua mondmilito. Ŝi dume batalis por la disvastigo de kontraŭkoncipiloj kaj por la permeso de abortigoj.

Ŝi daŭre verkis en la 1980aj jaroj kaj mortis 101 jarojn aĝa.

## En Esperanto aperis 
* *Maria kaj Joĉjo (Mary and Joe),* tradukis William Auld. En: *Sferoj* 5, paĝoj 15–29.

## Vidi ankaŭ 
* Listo de skotaj literaturaj verkoj tradukitaj en Esperanton

Kategorio:Skotaj feministoj
Kategorio:Skotaj socialistoj
Kategorio:Britaj kontraŭfaŝistoj
Kategorio:Britaj sciencaj verkistoj
Kategorio:Skotaj centjaruloj
Kategorio:Evoluistoj
Kategorio:Skotaj fantastaj verkistoj‎
Kategorio:Skotaj poetoj
Kategorio:Skotaj verkistoj‎
Kategorio:Skotaj sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Skota Renesanco
Kategorio:Britoj de la unua mondmilito
Kategorio:Britaj baronoj
Kategorio:Skotaj eŭgenikistoj
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Brita Imperio
Belani

**Belani**  (hungare *Bélafalva*) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Târgu Secuiesc. Administre ĝi apartenas al Poian.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 718 loĝantojn (hungaroj), en 1992 474 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1536. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Poian

**Poian** [pojan] (hungare: **Kézdiszentkereszt** [ke:zdisentkerest]) estas komunumo en Rumanio norde de Târgu Secuiesc. Administre apartenas al ĝi Belani, Cărpineni, Estelnic, Valea Scurtă

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 731 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 271 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Háromszék). .

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

== Komunumoj pri *szentkereszt* (= Sankta Kruco) en Hungara reĝlando ==

## Renomaj personoj 
* Lajos György, *P. József* (1-a de julio 1870 – Kluĵo, 9-a de decembro 1945): historiisto.
* András Imre Paál (18-a de novembro 1878 – 3-a de novembro 1958, Târgu Secuiesc): poeto.
* Dávid Tréfán, P. Leonárd (15-a de decembro 1875 - Kluĵo, 30-a de novembro 1945): romkatolika eklezia verkisto, rakontisto
* Timotheus Trefán P.: romkatolika eklezia verkisto
* Erzsébet Tuzson (26-a de decembro 1926): lokhistoriistino, pripedagogia verkistino, bibliografino

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 

* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Aita Mare

**Aita Mare** [ajta mare] (hungare **Nagyajta** nadjajta) estas komunumo en Rumania nordokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre apartenas al ĝi Aita Medie.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 417 loĝantojn (hungaroj), en 1992 960 (96% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. En la 18-a kaj 19-a jarcentoj ĝi havis gravan poteristindustrion. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
* József Ajtai (18-a jarcento): poteristo.
* István Barra (1805- Kiskőrös, decembro 1865): natursciencisto.
*Levente Benkő (*13-a de junio 1961): ĵurnalisto, lokhistoriisto.
*József Bihari (1901-1981): aktoro laŭreato de Kossuth-premio.
* Farkas Cserey (1719 – Vieno, 9-a de decembro 1782): historiisto.
*Miklós Dezső (Peĉo, 14-a de junio 1914 - Aita Mare, aprilo 1955) pentristo
* Áron Ferencz, apotekisto, universitata profesoro
* Zoltán Finta (7-a de aprilo, 1896 - Budapest, 6-a de oktobro 1947): ĵurnalisto, poeto.
*Zoltán Kisgyörgy (*31-a de marto 1929): farmacisto, docento, botanikisto.
*István Kovács, *Nagyajtai Kovács* (Nagyajta, 3-a de majo 1799 – Kolozsvár, 14-a de januaro 1872): juĝisto, historiesploristo, korespondanta akademiano (1845).
* János Kriza (28-a de junio 1811 - Kolozsvár, 26-a de marto 1875): poeto, folklorkolektanto. http://mek.oszk.hu/00200/00237/index.phtml.
*Frigyes Mojszesz, *Moises* (Nagyajta, 15-a de januaro 1931 – 11-a de junio 1987, Rupea): sporthistoriisto, sportstatistikisto.
*Dávid Molnos (1778 - Kolozsvár, 16-a de aŭgusto 1836): verkisto, historifontesploristo.
*Márton Moyses  (Nagyajta, 20-a de aprilo 1941 – Baraolt, 13-a de majo 1970: viktimo de la komunista diktaturo.
*Géza Nyiredy (Nagyajta, 20-a de aprilo 1861 – Kolozsvár, 11-a de junio 1914): kemiisto, fakverkisto. 
*Tamás Péterfy (22-a de marto 1871 - ?, ?): verkisto.
*László Rabocskai (*25-a de septembro 1947): naturscienca publicisto.

## Literaturo 
*Tüdős Kinga: *Nagyajta - unitárius templomerőd* (monográfia), Buk., 1992.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Vâlcele

Vâlcele estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Vâlcele (Feleacu) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
*Vâlcele (Covasna) 
*Vâlcele (Bretea Română) estas vilaĝo en Distrikto Hunedoara.
Calnic (Covasna)

**Calnic** [kalnik] (hungare: **Kálnok**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Valea Crişului.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 665 loĝantojn (hungaroj), en 1992 521 (99% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj 
* András Bálint (1900-1980): naivisma skulptisto.
*József Benke (18-a de julio 1781 – Diósgyőr, 15-a de aŭgusto 1855): aktoro, dramtradukisto, fakverkisto.
*Zoltán Hosszú dro (14-a de oktobro 1897 –?, 1944): aktoro, ludmajstro.
* Ilona K. Hamar edziniĝnomo *Kovásznai* (8-a de aprilo 1893 – Sfântu Gheorghe, 26-a de februaro 1952): romanverkistino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Ariușd

**Ariușd**  (hungare **Erősd** ) estas vilaĝo en Rumanio 12 km sudokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al la komunumo Vâlcele, kies centro situas 10 km norde kaj estas atingebla per la komunuma vojo DC33A, tiam la distrikta vojo DJ103 kaj fine peco de la nacia vojo DN13E.

La plej proksima fervoja stacio estas en Colonia Bod, 7 km okcidente.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 481 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 498 (65 % da rumanoj, 35 % da hungaroj). En 2002 estis 514 loĝantoj, inter ili 42,0 % da rumanoj, 29,6 % da hungaroj kaj 28,2 % da romaoj.

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1520. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Erősd apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto 
# Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Covasna
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Araci

La nomo **Araci** povas signifi la jenajn:

***Araci** estas municipo kaj urbo en Brazilo en subŝtato Bahio.
***Araci** estas vilaĝo en Rumanio en Distrikto Covasna.
Zoltan

**Zoltan** (hungare: **Étfalvazoltán** e:tfalvazolta:n) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Ghidfalău.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 477 loĝantojn (hungaroj), en 1992 380 (99% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1783 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék vármegye*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Famaj homoj
*Andor Szakács (1865 - 1924) aktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Fizografia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Brădet

**Brădet** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Brădet (Bihor) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Brădet (Covasna) estas vilaĝo en distrikto Covasna.
* Brădet (Almașu Mare) estas vilaĝo en distrikto Alba.
Estelnic

**Estelnic** [estelnik] (hungare: **Esztelnek** estelnek) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Târgu Secuiesc. En 1910 ĝi havis 1 147 loĝantojn (hungaroj), en 1992 818 (99% hungaroj). Administre ĝi apartenas al Poian.
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1536. Ekde la mezo de la 17-a jarcento ĝi havis franciskanan monaĥejon, en kiu funkciis ankaŭ lernejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
*Ágoston Balás (Kézdiszentlélek, 1680. – Esztelnek, 26-a de aŭgusto 1748): franciskano, instruisto
*Fidél P. Benedek (Székelyszentlélek, 3-a de oktobro 1907 - Sântimbru (Sâncrăieni), 26-a de majo 1979) franciskano, eklezia historiisto tie estas entombigita.

*Béla Kiss, *P. Márton* (3-a de oktobro 1888 – 15-a de aprilo 1979, Târgu Mureş) – katolika eklezia verkisto, poeto
*Mózes Nagy: franciskano, parokestro

## Bibliografio 
* P. Benedek Fidél, Kinga Tüdős S.: *Esztelnek műemlékei* hungare (Artmonumentoj de Esztelnek) 2005.

## Eksteraj ligiloj
* Fiziografia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Fotoș

**Fotoș**  (hungare: **Fotosmartonos** ) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al la komunumo Ghidfalău.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 432 loĝantojn (hungaroj), en 1992 380 (hungaroj).

En la censo de 2002 el la 364 loĝantoj 363 deklaris sin etnaj hungaroj; 362 deklaris la hungaran sia precipa lingvo.

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1407. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto
# Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*Zoltán Berde (9-a de februaro 1930 – Sfântu Gheorghe, 29-an de oktobro 2005 ): mezlerneja instruisto pri la hungaraj lingvo kaj literaturo, lokhistoriisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Covasna
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Zălan

**Zălan** [zəlan] (hungare: **Zalán** zalan) estas komunumo en Rumanio norde de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al  Bodoc.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 793 loĝantojn (hungaroj), en 1992 626 ( hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Klára Gazda, etnografino
*László Miske  (*18-a de septembro 1935): aktoro.
*Péter Madaras (n. 1981): skulptistohttp://www.palgallery.ro/authors.php?id=43

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Retkaptejo

**Retkaptejoj** (Anglalingve *hotspot*) estas lokoj, kie eblas aliri interreton aŭ aliajn retajn servojn per tekokomputilo, poŝtelefono, surtabla komputilo aŭ apudtabla komputilo, kaj sendrata konekto. Retkaptejoj ofte troviĝas apud/en restoracioj, stacidomoj, flughavenoj, kafejoj, librovendejoj kaj aliaj publikejoj.

Ekde 2022, jam troviĝus ĉirkaŭ 549 milionoj retkaptejoj en la mondo.

## Vidu ankaŭ 
* Wi-Fi
* Wi-Fi Protected Setup

## Referencoj 
Kategorio:Wi-Fi
Kategorio:Interreto
Cao Cao

**CAO Cao** (ĉine  曹操/操到 *Caŭ Caŭ*) (naskiĝis en 155 Po-hsien, mortis en 220 Lo-yang) estis la plej grava armeestro fine de la Han-dinastio, ĉina ŝtatulo kaj samtempe bona poeto, grava en la du terenoj.

Lia patro estis adoptita filo de la unua eŭnuĥo de la imperiestra kortego. Cao iĝis generalo el garnizonestro, kiam li superis la tiel nomatan flav-turbanan ribelon. baldaŭ la lando trionpartiĝis dum gvidado de po unu militara estro. Cao regis ĉirkaŭ Lo-yang kaj baldaŭ akiris ĉiun imperiestran antaŭjuron. Oni nomis lian ŝtaton Reĝlando Wei.

Li estis bona taktikulo, ruza, kuraĝa, senatenta fiulo, laŭ la konfuceaj verkoj kaj popolaj legendoj. Tiel priskribas lin eĉ la granda historia romano el la 14-a jarcento, nome la romano de *La tri reĝlandoj*.

Laŭ la hodiaŭa historiskribo, li estis bona armea estro kaj pragmata ŝtatulo. Post lia morto, la lasta Han-imperiestro abdikis pri la trono je favore al filo de Cao Cao, al Cao Pej, kiu iĝis tiel fondinto de la mallongviva Wei-dinastio (220–266).

## Bildgalerio 

Dosiero:Chibi.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Dinastio Han

Kategorio:Ĉinaj verkistoj
Kategorio:Ĉinaj poetoj
Valea Zălanului

**Valea Zălanului** [valja zəlanuluj] (hungare: **Zalánpatak**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Malnaş.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 344 loĝantojn (hungaroj), en 1992 189 (hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio estas en 1770. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Renomaj personoj 
*Endre Orosz (*21-a de decembro 1944): naivisma artisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Hăghig

Hăghig [hagig] (hungare: **Hídvég** [hidveg], malnova nomo Olthídvég, germane: **Fürstenberg**) estas komunumo en Rumanio norde de Braŝovo. Administre apartenas al ĝi Iarăşi (Nyáraspatak).

## Loĝantaro 
En 1910 Hídvég havis 2262 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1622 (50% hungaroj 43% rumanoj, 7% ciganoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio estas en 1333 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Háromszék.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon

== Komunumoj pri *híd* (=ponto) en Hungara reĝlando ==

## Renomaj personoj 
* Ferenc Mikó, *hídvégi* (1585 - Baca, 1636): ĉefkapitano de seĝoj Csík, Gyergyó kaj Kászon, la konstruiganto de fortikaĵo Mikó en Miercurea Ciuc, memuaristo.
* Miklós Mikó, grafo (1743 – Sibio, 23-a de februaro 1790): bienulo, gardoficiro.
* János Nemes, *Hidvégi Nemes* (ĉirkaŭ 1630 – Szatmárnémeti, 19-a de aprilo 1688): politikisto, taglibroverkisto.
* Sándor Nagy pastro
* Gyula Thuróczy (1885 - Debrecen, 1959 aktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 

* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Reta abonrilato

eta|dekstra|100ra|Tipa abonrilata piktogramo

Reta **abonrilato** aŭ **ŝut-rilato** konsistas el disponigo de reteja enhavo ĉe alia(j) retejo(j). Ĝenerale, kiam oni abonrilatigas du retejojn, oni disponigas el unua retejo retajn rimedojn, tiamaniere ke oni povas ĉeretigi ĉe dua retejo, ĝisdatiĝantan liston pri la enhavo de la unua (ekzemple unu laste sendita foruma kontribuo, nova aldono, ktp...). Tiaj retaj abon-protokoloj naskiĝis kune kun informaj kaj taglibraj retejoj sed nun, oni pli kaj pli uzas ilin por aboni iajn ajn informojn.

Por abonrilatigi du retejojn, oni uzas tiel nomitan **abonrilatigan dosieron** aŭ **spegul-dosieron** (dosiero kiu ebligas speguliĝon de la enhavo de aparta retejo ĉe alia). Tiuj dosieroj estas skribitaj laŭ aparta formato. La du ĉefaj familioj de abonformatoj estas RSS kaj Atom. Ekzemplo de abonrilatiga dosiero.

## Vidu ankaŭ 
* Netvibes
* RSS

Kategorio:Interreto
San Giorgio

**San Giorgio** estas la itallingva versio de Sankta Georgo. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj

## Italio 
* San Giorgio Albanese
* **San Giorgio in Bosco** estas komunumo de la Provinco Padovo en la regiono Veneto en Italio.
* **San Giorgio Canavese** estas komunumo de la provinco Torino la regiono Piemonto en Italio.
* San Giorgio a Cremano
* San Giorgio Ionico
* San Giorgio su Legnano
* San Giorgio a Liri
* San Giorgio di Lomellina
* San Giorgio Lucano
* San Giorgio di Mantova
* San Giorgio La Molara
* San Giorgio Monferrato
* San Giorgio Morgeto
* San Giorgio di Nogaro
* San Giorgio Scarampi
* San Giorgio delle Pertiche
* San Giorgio di Pesaro
* San Giorgio Piacentino
* San Giorgio di Piano
* San Giorgio della Richinvelda
* San Giorgio del Sannio]

## Svislando 
* **San Giorgio (Brusino Arsizio)** estas setlejo de la komunumo Brusino Arsizio de la distrikto Lugano en Kantono Tiĉino en Svislando.
* **San Giorgio (Losone)** estas vilaĝo de la komunumo Losone de la Distrikto Locarno en Kantono Tiĉino en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* **Sankta Georgo**
Michael Collins

Pluraj gravuloj nomiĝas **Michael COLLINS,** interalie
* Michael Collins (politikisto)
* Michael Collins (kosmonaŭto)
* Michael Collins (astronomo)
* ...
Buŝelo

**Buŝelo** (aŭ ĝenerale kiel grenmezurilo) estas malnova mezurunuo por mezuri ĉefe la grenojn. Ĝi estas samtempe volumena kaj masa mezurunuo. La nuna volumeno de buŝelo estas 35-36 l, kiu estas dividita je 4 *pekoj*.

La originala grandeco de buŝelo variis laŭ provinco: ĝi povis estis de 31 aŭ 34 litroj, sed ankaŭ 20 l aŭ 15 l.

La grenmezurilo estis farita el ligno kaj havis la formon de sitelo, kun unuflanka longigo por prenilo. Oni forbalais la superfluajn grenojn per t.n. buŝelfrapilo.

En la usona kaj brita mezurado, oni uzis por grenmezurado ankaŭ la pli malgrandan *pek*-on, kiu estas 8,811 l en Usono kaj 9,094 l en Britio, do kvarono de unu buŝelo. Oni mezuris komence per tio la farunon en la 14-a jarcento

Kategorio:Mezurunuoj de volumeno
Kategorio:Imperiaj unuoj
Fiŝfaruno

**Fiŝfaruno** estas krude muelita pulvoro, farita el kuirita fiŝviando. Ĝi estis pli frue grava sterko, nuntempe oni uzas ĝin kiel furaĝon por nutrado de bestoj kiel kortbirdoj, porkoj, foino, bredita fiŝo kaj dorlotbestoj. Oni faras la fiŝfarunon kaj fiŝoleon ĉefe el grasaj fiŝaj specioj kiel el engraŭlo, haringo, sardino. 

Oni kondukas la dispecigitajn fiŝojn per elevatoro tra longaj ujoj, en kiuj ili kuiriĝas je efiko de vaporo. El la kuirita *kaĉo* oni elpremas la akvon kaj la oleon kaj la premitan fiŝaĵon oni sekigas per varma aero. La tiel farita furaĝo enhavas multe da B12-vitamino kaj proteinon je 50%.

## Vidu ankaŭ 
*Kinako

Kategorio:Fiŝkaptado
Malfermo de la centro

**Malfermo de la centro** (ECO C21 y C22) estas Malfermoj de la reĝa peono en ŝako.

La Blankaj volas atingi siajn celojn rapide kaj la Nigraj estas trudita al kapti la Peonon.
# **e4 e5**
# **d4 exd4**

La malkonveno de ĉi tiu malfermo estas la eliro antaŭtempa de Damo, kiu donas ŝancon al Nigraj evolui bone.
# **Dxd4 Ĉc6**
# **Dc4...**
aŭ
2 **De3...**
Al kio povus sekvi la Paulsen atako
:4**.... Kb4+** 5.**c3 Ke7**
:4**.... Ĉf6** 5.**Ĉc3 Kb4** 6.**Kd2 0-0** 7.**0-0-0**
Pli bone estas sekvi la linion Kieseritzky
:3.**Cf3 c5**
:4.**Ac4 b5**

## Rimarko 
Tiu malfermo ne povas esti konsiderita bona por la Blankaj kiu volas avantaĝon dum la malfermo, se la Nigraj sukcesas bone ludi ĝin, atingos rapidan igvalecon sen malfacilaĵoj.
Se estas per d4 la Blankaj gajnas avantaĝon dum la malfermo, ni rimarkas ke ĝi estas iom antaŭtempa movo.

Kategorio:Ŝakaj malfermoj
Luzerno

eta
eta
**Luzerno** (*Medicago sativa*) estas plurjara herbo, apartenanta al la genro medikago, al la familio fabacoj (*Fabaceae*). Ĝi bone toleras sekecon, varmon kaj froston kaj havas elstaran produktemon. Ĝi estas bonkvalita paŝteja herbo kaj plibonigas la produktemon de la grundo. Oni uzas ĝin larĝ-skale por paŝtado, seka furaĝo (fojno) kaj kiel silaĵon.

Luzerno altas 30–90&nbsp;cm, la ŝosoj kreskas el la burĝonoj de la rizomo. Ĝi havas triopan folion kiel ĉe trifolio. Ĉe la supra parto de la tigo evoluas akselaj infloreskoj el floretoj. La frukto estas tordita, eta guŝo kun 2–8 grajnoj. Luzerno ŝatas la sunlumajn lokojn kaj moderan klimaton.

La ĉefa radiko de luzerno povas penetri en lozan grundon eĉ ĝis 15 m (tio klarigas la sekotoleron). La radiko de dumonataj junluzernoj penetras je 90&nbsp;cm, tiu de 5-monataj je 180&nbsp;cm.

Ĉar ĝi rapide sin regeneras kaj reproduktas, oni povas ĝin falĉi multfoje dum la jaro (en bonaj kondiĉoj eĉ 10-13-foje). Verda luzerno estas tre altvalora kaj bongusta, ĝi entenas proteinojn je 16% kaj mineralajn materialojn je 8% kaj estas riĉa je vitaminoj A-, E-, D-, kaj K.

La ĝermoj estas manĝataj en salatoj k.t.p.

eta|La ĝermoj de luzerno

## damaĝantoj 
* vintra rizima putriĝo
* bakteria velkiĝo
* luzerna kurkulio, luzerna skarabo, moteo,
* akridoj
* afidoj
* psiloj
* Alfalfa hay, cube and pellet supplier 

Sur humida kaj akvumata tereno ĝi ne restas pli ol 3 jarojn pro bakteria velkiĝo, kaŭzita de *Phytomonas insidiosum*.

Kategorio:Legomoj
Kategorio:Arabaj vortoj
Subaro

160ra|eta|dekstre|*A* estas subaro de *B*, kaj *B* estas superaro de *A*.

En matematiko, aparte en aroteorio, aro *A* estas **subaro** de aro *B*, se *A* estas "enhavata" ene de *B*. La interrilato de unu aro estante subaro de alia estas nomata kiel **inkluziveco**. Ĉiu aro estas subaro de si.

Pli formale, Se *A* kaj *B* estas aroj kaj ĉiu ero de *A* estas ankaŭ ero de *B*, tiam:
* *A* estas **subaro** de (aŭ estas **inkluzivita** en) *B*, skribata per *A* ⊆ *B*,
aŭ ekvivalente
* *B* estas **superaro** de (aŭ **inkluziva**) *A*, skribata per *B* ⊇ *A*.

Se *A* estas subaro de *B*, sed *A* estas ne egala al *B*, tiam A estas ankaŭ **strikta** (aŭ **pozitiva**) **subaro** de *B*. Ĉi tio estas skribita kiel *A* ⊂ *B*. En la sama vojo, *B* ⊃ *A* signifas ke B estas **strikta superaro** de *A*.

Simboloj ⊆ kaj ⊂ estas analoga al ≤ kaj <. Ekzemple, se *A* estas (**larĝsenca**) **subaro** de *B* (skribita kiel *A* ⊆ *B*), tiam la kvanto da eroj en A estas malpli ol aŭ egala al la kvanto da eroj en *B* (skribita kiel |*A*| ≤ |*B*|). Ankaŭ, por finiaj aroj *A* kaj *B*, se *A* ⊂ *B* tiam |*A*| < |*B*|.

Por ĉiu aro *S*, inkluziveco estas rilato sur la aro de ĉiuj subaroj de *S*.

## Ekzemploj 
* La aro {1, 2} estas pozitiva subaro de {1, 2, 3}.
* La aro de naturaj nombroj estas pozitiva subaro de la aro de racionalaj nombroj.
* La aro {*x* : *x* estas primo pli granda ol 2000} estas pozitiva subaro de {*x* : *x* estas nepara nombro pli granda ol 1000}
* Ĉiu aro estas subaro de si, sed ne pozitiva subaro.
* La malplena aro, skribita ø, estas ankaŭ subaro de ĉiu aro *X*. Malplena aro estas pozitiva subaro de ĉiuj aroj krom si.

Kategorio:Aro-teorio
Simetria grupo

En matematiko, **simetria grupo** sur aro *X* (en kutima notacio:  Sym(*X*) aŭ S*X*) estas la grupo, kies subtena aro estas la aro de ĉiuj inversigeblaj funkcioj (bijekcioj) de *X* al *X* kaj la grupa operacio estas funkcia komponado, kio estas, ke du ĉi tiaj funkcioj *f* kaj *g* povas esti komponitaj en novan inversigeblan funkcion *f* o *g* difinitan per (*f* o *g*)(*x*) = *f*(*g*(*x*)) por ĉiuj *x* en *X*. La identa funkcio estas la neŭtrala elemento de tia grupo. Kune kun la operacio de funkcia komponado la aro S*X* formas grupon.

La rezulto de funkcia komponado estas okaze signata ankaŭ per *fg* (kaj iam, kutime en strikte grupo-teoriaj kuntekstoj, sed ne ĉi-sube, per *gf*).

De aparta graveco estas la simetria grupo sur finia aro *X* = {1,...,*n*} signata per S*n*.
Permutojn de *X* formas la aro de bijekcioj sur X.
La grupo S*n* havas ordon *n*! kaj estas komuta, se kaj nur se *n* ≤ 2. Simile, la grupo S*n* estas
solvebla, se kaj nur se *n* ≤ 4.

Kategorio:Grupo-teorio
Kategorio:Permutaj grupoj
Kategorio:Simetrio
Probablodistribuo

En matematiko kaj statistiko, **probablodistribuo** aŭ **probablodenso** estas asigno de probablo al ĉiu intervalo de la reelaj nombroj, tiel ke la probablaj aksiomoj estas kontentigita. En teknika terminoj, probablodistribuo estas probablo kies domajno estas la Borela algebro sur la reelaj nombroj. La probablodistribuo indikas, kiel la probableco dividiĝas inter la eblaj *hazardaj rezultoj*, aparte la eblaj rezultoj de hazarda variablo.
La statistiko kvante mezuras la hazardon kaj estas la teoria kontraŭparto de la empiria oftecodistribuo, kiu rezultiĝas el analizo de reale havigitaj mezuraj rezultoj.

Unu el multaj aplikoj de probablodistribuo estas pritakso de riskoj en la asekura industrio.

Probablodistribuo estas speciala okazo de la pli ĝenerala nocio de probablo, kiu estas funkcio kiu asignas probablojn, kontentigantajn la aksiomojn de Kolmogorov, al mezureblaj aroj de mezurebla spaco.

Ĉiu hazarda variablo donas probablodistribuon, kaj ĉi tiu distribuo enhavas plejparton de la grava informo pri la variablo. Se *X* estas hazarda variablo, la korespondanta probablodistribuo asignas intervalo [*a*, *b*] la probablon Pr[*a* &le; *X* &le; *b*], kio estas la probablo ke la variablo *X* estos prenos valoron en la intervalo [*a*, *b*].

## Klasifiko 
Eblas diferencigi inter **malkontinuaj distribuoj**, kiuj koncentriĝas pri kalkuleblaj rezultoj, kaj **kontinuaj distribuoj**, kiuj kovras grandajn areojn kaj ĉe kiuj unuopaj konkretaj punktoj havas la probablecon 0. Ekzemploj por malkontinuaj distribuoj estas la *binoma distribuo* kaj la *hipergeometria distribuo*, kiuj priskribas la probablon de elpreno de aĵeto el vazo, sen ke oni remetas la aĵeton post la elpreno, kaj kun remeto de la aĵo en la vazon. Ekzemplo de kontinua distribuo estas la Gaŭsa distribuo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kontinua unuforma distribuo
* Mezurebla spaco
* Normala distribuo
* Probablo

Kategorio:Probablo kaj statistiko
Reventador

La **Reventador** estas aktiva vulkano en orientaj ekvadoraj Andoj kaj situas en la sama - malfacile alirebla - naturparko.

Ĝi erupciis ekde 1541 25-oble, la lasta erupcio okazis en 2002. Tiam parto de la vulkano estis eksplod-detruita. La ĉirkaŭaj vilaĝoj estis evakuitaj kaj la vulkana cindropluvo atingis eĉ la Galapagajn insulojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo pri specidfeco de la lasta erupcio/germane

Kategorio:Vulkanoj en Ekvadoro
Kategorio:Montoj kun alteco inter 3000 kaj 3999 m
Kategorio:Andoj
Wi-Fi

**Wi-Fi** aŭ **WiFi** (kelkfoje esperantigita kiel **vifio**) estas aro da sendrata (senkabla) retkapt-protokoloj, kiuj ebligis dekomence sendratan aliron al loka reto, kaj intertempe fariĝis rimedo ebliganta rapidfluan aliron al interreto. Ĝi baziĝas sur la normo IEEE 802.11 (ISO/CEI 8802-11).

Tiu teknologio estas tiu, kiun oni kutime uzas por retumi ekde retkaptejoj.

Ĝi povas esti aldonita al iu komputilo pere de karto aŭ de USB.

## Versioj kaj generacioj 
## Vidu ankaŭ 
* Wi-Fi Alliance
* Wi-Fi Protected Access
* Wi-Fi Protected Setup
* Eterreto
* Metroo de Moskvo#Wi-Fi
* Smart-aparato


Kategorio:Interreto
Furaĝo

eta

**Furaĝo** estas besto- aŭ plantodevena manĝaĵo servanta por nutri sovaĝajn aŭ hejmajn bestojn. (Oni nomas do ofte nutraĵo, manĝaĵo la furaĝon de dorlotbestoj).

Oni nomas furaĝon el freŝaj plantaĵoj verdofuraĝo, el grajnoj grajnofuraĝo, el sekigitaj herboj fojno, el konservitaj plantopartoj silaĵo.

Bestodevenaj furaĝoj estas laktaĵoj, fiŝfaruno ktp.

## Furaĝoplantoj 
Furaĝoplantoj servas ĉefe kiel verdaj aŭ sekaj nutraĵoj por bestoj. Plej gravaj estas:

luzerno, ruĝa trifolio, restaĵoj de sukerbeto, maizo, furaĝaj grenoj,

## Vidu ankaŭ 
* Kanonfuraĝo
Algebra geometrio

[eta|dekstre|230ra|[Projekcia geometrio|Projekcio de sfero sur ebeno.]]
**Algebra geometrio** estas branĉo de matematiko kiu, laŭ sia nomo, kombinas abstraktan algebron, aparte komutan algebron, kun geometrio. Ĝi povas aspekti kiel studoj de solvaĵaj aroj de sistemoj de algebraj ekvacioj. Se estas pli ol unu variablo, geometriaj konsideroj povas esti gravaj por kompreni la fenomenojn. Algebra geometrio komenciĝas kiam finiĝas solvado de ekvacioj, kaj ĝi estas grava kaj por kompreni la tutecon de solvaĵoj de ekvaciaro rilate kaj por trovi iun solvaĵon.

## Nuloj de kelkaj polinomoj samtempe 
En klasika algebra geometrio, la ĉefaj objektoj de intereso estas la aroj de nuloj kolektoj de polinomoj. Ĉi tio estas aro de ĉiuj punktoj kiuj samtempe kontentigas unuon aŭ kelkajn polinomajn ekvaciojn. Ekzemple, la du-dimensia sfero en tri-dimensia eŭklida spaco \mathbb R^3 povas esti difinita kiel la aro de ĉiuj punktoj (x,y,z) kun

:x^2+y^2+z^2-1=0.

"Oblikvita" cirklo en \mathbb R^3 povas esti difinita kiel la aro de ĉiuj punktoj (x,y,z) kiu kontentigas du polinomajn ekvaciojn (tiun de la sfero kaj tiun de la ebeno):

:x^2+y^2+z^2-1=0,
:x+y+z=0.

## Afinaj subspacoj 
Unue, konsideru kampon *k*. En klasika algebra geometrio, ĉi tiu kampo estas ĉiam \mathbb C, la kompleksaj nombroj, sed multaj el la rezultoj restas validaj por iu ajn algebre fermita kampo *k*. Sekve, difinu afinan n-spacon {\mathbb A}^n_k, super *k* realigitan kiel vektora spaco *kn*. La celo de ĉi tiu, evidente superflua, notacio estas emfazi tion, ke oni forgesu la strukturon de vektora spaco, kiun havas *kn*. Abstrakte parolante, {\mathbb A}^n_k estas provizore nur kolekto da punktoj.

## Vidu ankaŭ 
* Koniko
* Kvadriko
* Listo de algebraj surfacoj
* Radiko-trovanta algoritmo
* Analitika geometrio
Wayra Peru

Wayraperú (Uajraperuo) estas aviadila entrepreno en Peruo, kiu estis fondita fare de la pioniro de la industrio perua Pedro KOECHLIN (51 % de la industrio) kaj la S-ro Germán EFROMOVICH (49 % de la industrio) direktoro de la grupo Synergy, kiu gastigas la firmaojn Avianca, OceanAir kaj VIP. S.A.

Komence Wayraperú alvenos al 13 urboj de la lando, tiel nivelo nacia kiel nivelo internacia. Inter la destinoj de Wayraperú oni renkontas: Limo, Arekipo, Takno, Kusko, Truĥijo, Talaro, Kaĥamarko, Ikito, Pukalpo, Haveno Maldonada, Tarapoto, Ĉiklajo, Tumbesio kaj Piuro.

Wayraperu operacias kun aeroplanoj F-100 kun kapacito por akomodi 89 turistojn en Banbudo Precipa kaj 8 en Unua Klaso (Inka Class).

## Misiono 
Doni servojn uniajn kaj interkonektajn kun transporto de turistoj, kulpigo(?) kaj poŝto nacia kaj internacia kun kvalito kaj sekureco, bazas en la profesio de nia dungitaro kaj via legitimado kun la Peruo.

## Vido 
Esti la fluglinio gvidanta la merkaton internacian kaj nacian, rekonis kiel ilo generacia de la klarigo ekonomia kaj por la unio de la lando.

## La kompanianoj de Wayraperú 
Wayraperú kontas kun la apogilo de la Grupo Synergy, kiu havas longtempajn spertojn en la kampo de la aviado, kun tri fluglinioj kaj ilia kargo: Avianca (Kolombio), Ocean Air (Brazilo), VIP. S.A. (Ekvadoro).

## Floto 
Wayraperú kontas kun moderna floto de aeroplanoj. F-100 konstruis por la Kompanio Fokker de Nederlando, la industrio plej granda en la mondo.

La F-100 estas aeroplanoj tre konfidaj, kun sistemoj tute komputeraj, kun motoroj Rolls-Royce, kiuj atingos eĉ 5 horoj de flugo kio estas egala 3578 kilometroj per rapideco de 800 kilometroj por horo.

Aktuale oni rekontas operaciantaj pli de 150 F-100 tutmonde, servante al pli ol 20 flugkompanioj inter ili: KLM, American Airlines, Tam Líneas Aéreas S.A., Mexicana de Aviación, Korean Air.

* Sidejoj: 97 sidejoj
* Kapacito: 5500 kiloj
* Rapideco: 800 kilometroj por horo
* Horoj de flugo: 5 horoj
* Alteco maksimuma: 10600 metroj

Kategorio:Firmaoj
Kategorio:Industrioj
Kategorio:Peruo
Abstrakta algebro

**Abstrakta algebro** estas kampo de matematiko koncernanta studadon de algebraj strukturoj: grupoj, ringoj, kampoj, matricoj, moduloj, vektoraj spacoj, idealoj ktp. La enkonduko de abstrakta algebro estis motivita per la bezono plirigorigi matematikon. 

La termino *abstrakta algebro* estas uzata por diferencigi tiun ĉi kampon disde la "baza algebro", kiu studas regulojn por formuloj kaj algebraj esprimoj engaĝantaj reelajn nombrojn kaj kompleksajn nombrojn; dum la unua duono de la 20-a jarcento ĝi estis konata kiel **moderna algebro**.

## Eksteraj ligiloj 
* Johano Beachy: *Abstrakta Algebro Sur Linio *, Ampleksa listo de difinoj kaj teoremoj.
* Jozefo Mileti: *Matematika Muzeo: Abstrakta Algebro *, Bona enkonduko al la studobjekto.


Kategorio:Abstraktado
Hilberta spaco

En matematiko, **hilberta spaco** (nomata laŭ David Hilbert) estas ĝeneraligo de eŭklida spaco sen limigo pri finia nombro de dimensioj. Tial ĝi estas spaco provizita per skalara produto, el kio sekvas, ke ĝi havas nociojn de distanco kaj angulo (inkluzive de la nocio de orteco). Ankaŭ, ĝi kontentigas pli teknikan kompletecon, kiu certigas, ke limigoj ekzistas kiam oni ilin atendas, kiu faciligas diversajn difinojn de kalkulo. Hilbertaj spacoj provizas kuntekston por formaligi kaj ĝeneraligi la konceptojn de la fourier-a serio en terminoj de ajnaj perpendikularaj polinomoj kaj de la fourier-a konverto, kiu estas centra koncepto de funkcionala analitiko. Hilbertaj spacoj estas gravaj en matematika formulaĵo de kvantummekaniko.

## Enkonduko 
La eroj de abstrakta Hilberta spaco estas nomitaj kiel vektoroj. En aplikoj, ili estas tipe vicoj de kompleksaj nombroj aŭ funkcioj. En kvantummekaniko ekzemple, fizika sistemo estas priskribita per kompleksa hilberta spaco kiu enhavas la ondfunkciojn por eblaj statoj de la sistemo. Vidu artikolon matematika formulaĵo de kvantummekaniko por detaloj. La Hilberta spaco de ebenaj ondoj kaj baraj statoj kutime estas uzata en kvantummekaniko estas rigita hilberta spaco.

## Difino 
Ĉiu ena produto  sur reela aŭ kompleksa vektora spaco *H* donas pligrandiĝon al normo ||.|| kiel:
:\|x\| = \sqrt{\langle x,x \rangle}

*H* estas **hilberta spaco** se ĝi estas kompleta je ĉi tiu normo. Kompleteco en ĉi tiu ĉirkaŭteksto signifas ke ĉiu koŝia vico de eroj de la spaco konverĝas al ero en la spaco, en senco ke normo de diferencoj proksimiĝoj al nulo. Ĉiu hilberta spaco estas tial ankaŭ banaĥa spaco (sed ne ĉiam male banaĥa spaco estas hilberta spaco).

Ĉiuj finidimensiaj enprodutaj spacoj (kiel eŭklida spaco kun la ordinara skalara produto) estas hilbertaj spacoj. Tamen, la malfinidimensia ekzemploj pli gravaj en la jenaj aplikoj:
* La teorio de unuargumentaj grupaj prezentoj
* La teorio de kvadrataj integraleblaj stokastikoj
* La hilberta spaca teorio de partaj diferencialaj ekvacioj, aparte je la dirichlet-a problemo
* Spektra analitiko de funkcioj 
* Matematiko de kvantummekaniko

## Vidu ankaŭ 
* Topologioj sur la aro de operatoroj sur hilberta spaco
* Operatora algebro
* Reproduktanta kerna hilberta spaco
* Rigita hilberta spaco
* Analitiko
* Funkcionala analitiko
* Fourier-a analizo

Kategorio:Grupo-teorio

Kategorio:Lineara algebro
Kategorio:Operatora teorio
Kategorio:Kvantummekaniko
Spaco
Malfermita aro

En topologio kaj rilatantaj kampoj de matematiko, aro *U* estas nomata kiel **malfermita** se, oni povas movi ĉiun punkton *x* el *U* per malfinie malgrando movo en ĉiu direkto kaj la punkto denove estos ene de *U*.
En aliaj vortoj, se *x* estas ĉirkaŭbarita nur per eroj de *U*; ĝi ne povas esti sur rando de *U*.

Kiel tipa ekzemplo, konsideru la malfermita intervalon ]0,1[ konsistantan el ĉiuj reelaj nombroj *x* : 0 &lt; *x* &lt; 1. Ĉi tie, la topologio estas kiel la kutima topologio sur la reela linio. Se oni movos ĉi tiun punkton *x* iom malmulte, tiam la movita versio estos ankoraŭ nombro inter 0 kaj 1, se la movo estas ne tro granda.
Pro tio, la intervalo ]0,1[ estas malfermita.
Tamen, la intervalo  konsistanta de ĉiuj nombroj *x* kun 0 &lt; *x* ≤ 1 estas ne malfermita; se oni prenas *x* = 1 kaj movas ĝin eĉ malmulte en la pozitiva direkto, ĝi estos ekster .

Ni notu ankaŭ ke malfermita ne estas la kontraŭo de fermita" (fermita aro estas la komplemento de malfermita aro).

## Vidu ankaŭ 
* Fermita aro
* Fermita-malfermita aro
* Fermaĵo
* Rando (topologio)
* Limiga punkto
* Topologia spaco
* Komplemento
* Malfermita dukto

Kategorio:Ĝenerala topologio