open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Merkato (revuo)

***La Merkato*** (ISSN 0941-9306) estas revuo de la Internacia Komerca kaj Ekonomia Federacio (antaŭe Internacia Komerca kaj Ekonomia Fakgrupo, IKEF). Komence (de 1984 ĝis numero 26, aprilo 1989) la titolo estis *Laŭokaza Novaĵletero*. Ekde la numero 27, julio 1989, la titolo iĝis *La Merkato*.

Ĝi komence aperis kvarfoje jare, poste dufoje kaj fine nur unufoje. La lasta numero (100) aperis en aprilo 2011.

Ekde marto 2020 la kompleta kolekto estas rete konsultebla.

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retpaĝo 
*Malnova retpaĝo kun la kompleta arĥivo de la revuo

Kategorio:Esperanto-gazetoj 
Kategorio:Komerco per Esperanto
Kategorio:Komercaj gazetoj
Obies

**Obies** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 581 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

maldekstra|100px|Blazono de Obies.
__TOC__

## Geografio 
Obies geografie kaj historie apartenas al la franca-belga translima regiono Henegovio. Henegovio estas regiono de montetoj kaj plataĵoj, kiuj disvolviĝis sur tre diversaj grundoj : paleozoika soklo, mezozoika kreto, sed ankaŭ kenozoikaj sablo aŭ argilo plejparte kovritaj de leŭso.

La vilaĝo Obies troviĝas proksime de la urbetoj Bavay kaj Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Obies etendiĝas sur 5,43 km².

## Historio 
La plej malnova parto de la vilaĝo estas la domareto Bavisiau. Aldegonda de Maubeuge, en sia testamento de la jaro 646, donis "*duonon de la terenoj de la vilaĝo Bavaisis kun ties preĝejo*" al la monaĥejo, kiun ŝi ĵus fondis en Maubeuge. La domareto estis kunigita al Obies en la 13-a jarcento.

La nomo de Obies aperis por la unua fojo en donaco farita en 1065 de la henegovia grafo Boduano la 1-a al la abatejo de Hasnon (apud Saint-Amand-les-Eaux). Tiu donaco estis konfirmita de Filipo la 1-a de Francio.

## Administrado 
Obies apartenas la kantono de Bavay, kies ĉefurbo estas Bavay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Bavay

Kategorio:Komunumoj de Nord
Financa institucio

En financa ekonomiko, **financa institucio** agas kiel agento kiu provizas financajn servojn por siaj klientoj aŭ membroj. Financaj institucioj ĝenerale funkcias laŭ financa reguligo de registara aŭtoritato. Plejoftaj specoj de financaj institucioj inkluzivas bankojn, konstruajn societojn, kreditajn laborsindikatojn, posedaĵajn administradajn firmaojn, kaj similajn komercajn entreprenojn.

## Vidu ankaŭ 
* Financoj

Institucio
Levoponto

eta|dekstra|200px|Movbildo pri funkcio de la levponto
[eta|dekstra|200px|Levponto je la enirejo de [Fortikaĵo de Ponta da Bandeira (Portugalio)]]
**Levoponto** estas movebla ponto, kiun oni povas levi kaj mallevi.

## Diversaj levpontoj 
### Eniro de kastelo 
Preskaŭ ĉiuj kasteloj de la Mezepoko havis levoponton super sia ĉirkaŭfosaĵo. En levita stato ĝi malebligis la eniron al eventualaj atakantoj aŭ nedezirataj entruduloj. Por pligrandigi la sekureco oni ofte aldonis herson tuj malantaŭ la levoponto.

### Baskula ponto 
Baskula ponto estas levoponto, kiu malfermiĝas per leviĝo de kontraŭpezitaj "folioj" aŭ "klapoj". Tiaj pontoj tre ofte troveblas tie, kie ŝoseoj aŭ fervojoj devas transpasi navigeblan kanalon aŭ riveron.

### Vertikala levoponto 
Vertikala levoponto aŭ *liftoponto* estas levoponto, kies centra planko leviĝas vertikale kvazaŭ lifto.

## Vidu ankaŭ 
* Faldponto
* Turnponto

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Pontoj laŭ tipoj
Zemplínska Široká

eta|dekstra|330ra|Zemplínska Široká situas en la plej griza distrikto
eta|dekstra|300ra|Oficejo de Zemplínska Široká
eta|dekstra|300ra|Preĝejo kaj tombejo de Zemplínska Široká

**Zemplínska Široká,** hungare **Kráskarebrény** (krAŝkarebrEnj) estas malgranda unuigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.

* Areo: 9 km²
* Supermara alteco: 103 m
* Loĝantaro: 870
* Poŝtkodo: 072 12
* Aŭtokodo: MI
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Zemplínska Široká situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Laborec, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo preteriras. Michalovce troviĝas 8 km-ojn.

## Historio 
Dum la historio tie formiĝis 2 apudaj vilaĝoj: **Kráska** kaj **Rebrény**.

### Kráska 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1549. En 1910 loĝis en Kráska 424 da homoj, (378 slovakoj, 31 hungaroj, 11 germanoj). La slovaka nomo estas **Krášok**.

### Rebrény 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1266. En 1910 loĝis en Rebrény 653 da homoj, (514 slovakoj, 76 hungaroj, 22 germanoj, 2 rutenoj). La slovaka nomo estas **Rebrín**.

### Unuiĝo 
Ĝis Traktato de Trianon ambaŭ vilaĝoj apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Nagykapos, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1961 Rebrín kaj Krášok unuiĝis. En 2001 loĝis en Zemplínska Široká 811 da homoj, (765 slovakoj, 36 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* greko-katolika preĝejo omaĝe al apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1802 en vilaĝparto Krášok
* ortodoksa preĝejo de 1930

## Eksteraj ligiloj 
* Zemplínska Široká en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Rakovec nad Ondavou

eta|dekstra|330ra|Rakovec nad Ondavou situas en la plej griza distrikto

**Rakovec nad Ondavou,** hungare **Rákóc** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Michalovce.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Supermara alteco: 146 m
* Loĝantaro: 1060
* Poŝtkodo: 072 03
* Aŭtokodo: MI
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Rakovec nad Ondavou situas sur malebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Ondava, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1266 en formo *"Rakouch"*. En 1910 loĝis en Rákóc 937 da homoj, (861 slovakoj, 54 hungaroj, 4 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Rákóc apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Nagymihály, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1942 la judoj estis deportitaj. En 2001 loĝis en Rakovec nad Ondavou 1119 da homoj, (1105 slovakoj, 6 ĉeĥoj, 4 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1999
* greko-katolika preĝejo de 1760, en 2001 renovigita
* kastelo de Szirmay (sirmai) el la 18-a jarcento

## Famaj nomportantoj 
Familio Rákóczi devenas el tiu loko. La unua mencio pri Mikaelo Rákóczi devenis el 1328. La plej konata figuro estis Francisko Rákóczi la 2-a.

## Eksteraj ligiloj 
* Rakovec nad Ondavou en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Michalovce
Areo 51

**Areo 51** estas la populara nomo donita al militinstalaĵo de Usona Aerarmeo en la sudo de Nevado, Usono. Laŭ CIA, la instalaĵo estas **Flughaveno Homey** kaj **Lago Groom**, prov- kaj ekzerciĝkampo. La instalaĵo estas publike konata kaŭze de konspiraj teorioj, rilataj al ekstertera vivo kaj nifoj. Nuntempe la lokoj ĉirkaŭ Areo 51, kiel la tielnomata *Ekstertera aŭtovojo* (Nevada Ŝtata Vojo 375) estas famaj turismaj logaĵoj.

maldekstre|eta|253x253ra|Ĉefa enirejo de Areo 51
La celo de la instalaĵo estas oficiale sekreta, tamen Areo 51 fakte estis ĉefa bazo por testi plurajn militaviadilajn tekonologiojn. Speciale dum la 1970-aj jaroj al 1980-aj jaroj, pluraj projektoj kiel kaŝaviadilo kaj analizo de kontraŭulaj aviadiloj (aviadiloj el Sovetunio) estis plenumitaj en Areo 51. Pluraj testaviadiloj kiel Lockheed U-2 kaj Lockheed F-117 Nighthawk estis prilaboritaj en tiu instalaĵo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la areo kun multaj satelitaj bildoj  

## Vidu ankaŭ 
* Usona Aerarmeo
* Nifo
* Lockheed U-2
* Lockheed F-117 Nighthawk

Kategorio:Nevado
Kategorio:Nifologio
Kategorio:Usona Aerarmeo
Kategorio:Aviado en Usono
Taisnières-sur-Hon

**Taisnières-sur-Hon** estas franca komunumo lokita en la departemento Nord kaj en la regiono Nordo-Kaleza Markolo. Ĝi havis 912 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.

maldekstra|100ra|Blazono de Taisnières-sur-Hon.
__TOC__

## Geografio 
Taisnières-sur-Hon geografie kaj historie apartenas al la franca-belga translima regiono Henegovio. Henegovio estas regiono de montetoj kaj plataĵoj, kiuj disvolviĝis sur tre diversaj grundoj : paleozoika soklo, mezozoika kreto, sed ankaŭ kenozoikaj sablo aŭ argilo plejparte kovritaj de leŭso.

La vilaĝocentro tre klare apartiĝas el la domareto Malplaquet, du kilometrojn for. La najbaraj komunumoj estas Hon-Hergies, La Longueville, Audignies, Bavay kaj Houdain-lez-Bavay.

La vilaĝo Taisnières-sur-Hon troviĝas proksime de la urbetoj Bavay kaj Avesnes-sur-Helpe, kaj do cetere situas en natura regiono nomita "Avesnois", kiu ĉefe konsistas el malaltaj heĝoj, tre verdaj pejzaĝoj, boskoj, fruktarbaroj kaj etaj vilaĝoj. Taisnières-sur-Hon etendiĝas sur 16,22&nbsp;km².

## Historio 
La 11-an de septembro 1709 okazis la batalo de Malplaquet sur la teritorio de la komunumo.

## Vidindaĵoj 
Videblas en la vilaĝo memormonumento pri la batalo de Malplaquet. Ĝi estis konstruita en 1909 okaze de la ducentjariĝo de la batalo. La preĝejo de la vilaĝo datiĝas de la 16-a jarcento kaj estis dediĉita al *Notre Dame de la Visitation*. Estas cetere en la domareto Malplaquet preĝejo dediĉita al Saint-Michel.

Pasas tra Taisnières-sur-Hon du antikvaj romiaj vojoj inter Bavay kaj Mons (Belgio).

Dosiero:Eglise taisnieres sur hon.JPG|Preĝejo (1/3)
Dosiero:Nd 7 douleurs taisnieres sur hon.JPG|Preĝejo (2/3)
Dosiero:Notre Dame des sept douleurs (église de Taisnières-sur-Hon).jpg|Preĝejo (3/3)

## Administrado 
Taisnières-sur-Hon apartenas la kantono de Bavay, kies ĉefurbo estas Bavay. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Avesnes-sur-Helpe, unu el la 6 arondismentoj de la departemento Nord.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Kantono de Bavay

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de Taisnières-sur-Hon

Kategorio:Komunumoj de Nord
Johana la 1-a (Navaro)

eta|200px|
**Johana la 1-a (Navaro)** (17-an de aprilo 1273 - 7-an de aprilo 1305), princino de nobela familio de Ĉampano, estis reĝino de Navaro de 1274 ĝis 1305 kaj reĝino de Francio de 1285 ĝis 1305.

Johana la 1-a estis filino de Henriko la 1-a, reĝo de Navaro, kaj de Blanka de Artezo de kapetida deveno.

Ŝi edziniĝis en 1284 kun la kronprinco de Francio Filipo la 4-a kiu pro tio iĝis reĝo de Navaro, ĝis la morto de Johana la 1-a, sub la nomo de Filipo la 1-a. Tiu lasta estis ankaŭ reĝo de Francio de 1285 ĝis sia morto en 1314.

Kvankam ŝi estis edzigita, ŝi regis mem siajn posedaĵojn.

Ŝi estis la patrino de reĝoj :
* Ludoviko la 10-a ankaŭ nomita Ludoviko la 1-a de Navaro.
* Filipo la 5-a ankaŭ nomita Filipo la 2-a de Navaro.
* Karlo la 4-a alinomite Karlo la 1-a de Navaro

Ŝi estis ankaŭ la patrino de Izabela de Francio kiu edziniĝis kun la reĝo de Anglio Eduardo la 2-a

Kategorio:Reĝoj de Navaro
Kategorio:Reĝinoj de Francio
Kategorio:Domo de Blois
Husinec (distrikto Prachatice)

200px|maldekstra|eta|Monumento de Jan Hus en Husinec
**Husinec** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en la Sudbohemia regiono, distrikto Prachatice. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1291. En  ĝi havis .

## Majstro Jan Hus 
En Husinec troviĝas la naskiĝdomo de Majstro Jan Hus. Pri la naskiĝloko de Hus oni longe disputis, sed fine dank' al registroj de Štěpán z Pálče, Jiřík Heremita kaj aliaj la faka publiko kongruis en tio, ke tiu loko estis Husinec. Dank' al tiu ĉi evento Husinec famiĝis ne nur en la proksima ĉirkaŭaĵo, sed ankaŭ en la tuta mondo.

Nun la ĉefa memorindaĵo de Husinec estas la naskiĝdomo de Majstro Jan Hus kun muzeo pri liaj vivo kaj verkaro.

En la urbo konserviĝis pluraj aliaj historiaj konstruaĵoj, pro kio la urbocentro estis en 2003 proklamita kiel protektita historia urbozono.

## Loĝantaro
## Partoj de municipo 
* **Husinec**
* Horouty
* Výrov

## Memorindaĵoj 
* Naskodomo de Magistro Jana Husa
* Naskodomo kaj ateliero de Josef Krejsa
* Urbodomo el la 16-a jarcento

## Personecoj 
* Jan Hus (ĉirkaŭ la jaro 1370–1415), ĉeĥa romkatolika pastro, reformisto kaj prediskisto, altlerneja pedagogo, rektoro de Universitato de Karolo
* Josef Krejsa (1896–1941), ĉeĥa pentristo
* Jaroslav Mareš (1921–2003), ĉeĥa aktoro
* Josef František Pícha (1889–1977), komponisto de klereca muziko

## Pluaj fotoj 

File:Husinec_(1).jpg|Rivero Blanice en Husinec
File:Husinec_(3).jpg|Strato Husova ulice kun urbodomo
Husinec - okres Prachatice (001).jpg|Al tombejo
Husinec - okres Prachatice (014).jpg|Kapeleto
Main road in Husinec in 2011 (2).JPG|Ĉefa strato en Husinec
Frescoes on building in Husinec in 2011 (1).jpg|Fresko
Kostel Povýšení svatého Kříže v Husinci v roce 2011 (4).JPG|Preĝejo de Avanco de sankta Kruco
File:Husinec_(4).jpg|Preĝloko de eklezio frateca
File:Husinec_(6).jpg|Tombeja preĝejo de sankta Cirilo kaj Metodo
File:Husinec_(5).jpg|Strato Husova ulice kun naskodomo de Hus


Kategorio:Municipoj en distrikto Prachatice
Kategorio:Urboj en distrikto Prachatice
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Šumava cismontaro
Kategorio:Jan Hus
Sunkompanio

**Sunkompanio** estas esperantista grupo en la vilaĝo Arrout (Pireneoj), en Francio. La esperanto-grupo gvidas la staĝejon La Maraude en la vilaĝo. En la staĝejo dum ferioj kaj en lerneja tempo akceptatas infanoj kaj adoleskantoj por "verdaj klasoj", t.e. ekkonigo de la naturo kaj de la kampara vivo, kaj ofertatas lingvo-staĝoj pri Esperanto. 

## Ligiloj 
* SUNKOMPANIO EN LOME KOMENCE DE 2012 - Libera Folio 2012-02-13

Kategorio:Francaj Esperanto-asocioj
Kembriĝa Kvinopo

La **Kembriĝa Kvinopo** - angle *Cambridge Five* - estis grupeto da spionoj de la ministerio pri internaj aferoj de Sovetunio kaj pli poste de la sovetunia sekreta servo KGB ene de la brita sekreta servo MI6 kaj parte ankaŭ en la usona servo CIA. Probable temis pri la plej sukcesaj duoblaj spionoj de la 20-a jarcento.

[eta|100px|[Kim Philby]]
Kim Philby (kodnomo "fileto"), *Donald Maclean, Guy Burgess, Anthony Blunt* kaj verŝajne ankaŭ *John Cairncross* dum la 1930-aj jaroj varbiĝis en la kolegio Trinity de la Universitato de Kembriĝo. Ili dum la Dua Mondmilito kaj ĝis la 1950-aj jaroj provizis la gvidantaron de Sovetunio per gravaj sekretaj informoj de la ŝtatoj de la Okcidenta Bloko. Spekulacioj pri eblaj pliaj anoj de la spiona grupeto daŭras ĝis hodiaŭ.

## Eksteraj ligiloj 
* All about the Cambridge Five (paĝoj anglaj) 
* germanlingva raportaĵo pri la Kembriĝa Kvinopo

Kategorio:Spionado
Kategorio:Dua Mondmilito
Kategorio:Malvarma milito
Tropopaŭzo

La tropopaŭzo estas la supra limo de la troposfero kaj la malsupra limo de la stratosfero.
eta|Tropopaŭzo
La temperaturo de la atmosfero malaltiĝas kun la altitudo ekde la grundo ĝis la tropopaŭzo, kaj plialtiĝas poste pro la ozono ekzistanta en la stratosfero kiu sorbas la ultraviolan radiadon. Tiel ĝi estas la plej malvarma parto el la malalta atmosfero (~ -65°C). Sur la Tero, ĝi konsistigas ankaŭ la biosferon.

Ĝia altitudo, sur la Tero, varias laŭ la sezonoj kaj latitudoj, ekde 8 km ĉe la polusoj ĝis 18 km ĉe ekvatoro, kun averaĝa altitudo de 11 km. La tropopaŭzo estas pli alta dum somero ol dum vintro.

## Ekstera ligilo 
* The height of the tropopause 

Kategorio:Scienco
Kategorio:Meteologio
Kategorio:Atmosfero
Karpata Ukrainio

eta|dekstra|300px|Karpata Ukrainio (=Podkarpatská Rus)
**Karpata Ukrainio** estis malgranda efemera respubliko en norda parto de Transkarpata regiono.

La interkonsento el la jaro 1919 pri dono de la aŭtonomio estis fine plenigita nur la 22-an de novembro de 1938. En registara proklamo oni agadigis la karpata-rutenian registaron kaj estis kunvokota parlamento de **Karpata Ukrainio**. Ĉefurbo de la aŭtonomio fariĝis urbo Ĥust (Ukrainio), kie pastro kaj verkisto Augustin Voloŝin destinis aŭtonomian registaron de Karpata Ukrainio. Oni aranĝis ukrainan gvardion *Siĉ*. La oficiala lingvo iĝis la ukraina. La gvardio suferigis precipe rutenajn figurojn. La landparto ne havis apogojn de la iama Ĉeĥoslovakio, ja ĝuste tiam komenciĝis formiĝi rest-Ĉeĥio kaj rest-Slovakio. Estis neniuj kontaktoj kun Hungario kaj Pollando. Negrava apogo alvenis el Rumanio. Ofte regis ĥaoso.

En marto de 1939 Karpata Ukrainio proklamis sendependan respublikon, sed la hungara armeo okupis la landparton kaj tuj aranĝis aŭtonomion de rutenoj. La hungaroj okupis malgrandan zonon ankaŭ el Slovakio, kie plejparte rutenoj vivis. Tiu zono iĝis parto de la rutena aŭtonomio. En 1943 partizanaj manovroj disvastiĝis. Post 1 jaro la Ruĝa Armeo okupis la aŭtonomion, kiu iĝis parto de Sovetunio.

## Vidu ankaŭ 
* Karpata Rutenio

Kategorio:Historio de Ukrainio
Kategorio:Eksaj landoj de Eŭropo
Nižná Rybnica

eta|dekstra|330px|Nižná Rybnica situas en la plej griza distrikto

**Nižná Rybnica** (niĵna ribnica), hungare **Alsóhalas** (alŝOhalaŝ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Sobrance. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Alsó-Ribnicze**, post pro hungariga politiko la vilaĝo ricevis novan nomon, kies signifo estas "suba fiŝa".

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Supermara alteco: 111 m
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 073 01
* Aŭtokodo: SO
* Telefonprefikso:

## Situo 
Nižná Rybnica situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Michalovce-Uĵhorodo. Sobrance troviĝas 2 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1333. En 1910 loĝis en Alsóhalas 375 da homoj, (275 slovakoj, 63 hungaroj, 29 rutenoj, 8 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Alsóhalas apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Szobránc, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean zonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Nižná Rybnica 411 da homoj, (407 slovakoj, po 1 cigano kaj ukraino).

## Eksteraj ligiloj 
* Nižná Rybnica en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Sobrance
Dentrada trakciilo

eta|250px|Dentrada fervojo
**Dentrada trakciilo** estas lokomotivo aŭ motorvagono kun sola aŭ aldona movomekanismo ekipita per trakcirado kun dentoj. Por trakcie venki krute ascendajn trakojn, la dentorado endentiĝas en dentorelon fiksitan en la trakmezo sur la ŝpaloj. Ekzistas dentrelspecoj laŭ *Riggenbach, Strub, Abt* kaj *Locher*. Se dentrelo troviĝas nur parte en la veturvojo, necesas uzi trakciilojn kun du movo-mekanismoj, unu dentrada kaj unu adherrada.

Dentradaj trakciiloj servas
#  sur fervojlinioj en montaro, kie tre krutaj sekcioj estas ekipitaj per dentrelo (ekzemple ĉe Matterhorn-Gotthard-Fervojo en Svisio),
#  sur apartaj dentotramvojoj, por faciligi al turistoj atingon de altaĵoj (ekzemple de monto Pilato en Svisio).

Kategorio:Dentorelaj fervojoj
Choňkovce

eta|dekstra|330ra|Choňkovce situas en la plej griza distrikto

**Choňkovce** (ĥonjkovce), hungare **Alsóhunkóc** (alŝOhunkOc) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Sobrance.

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 km²
* Supermara alteco: 218 m
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 072 63
* Aŭtokodo: SO
* Telefonprefikso:

## Situo 
Choňkovce situas sur malebenaĵo, laŭ rojo nomata pri Sobrance, laŭ flankovojoj. Sobrance troviĝas 7 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1409 en formo *"Hunkolch"*. En 1910 loĝis en Alsóhunkóc 717 da homoj, (632 rutenoj, 42 germanoj, 37 hungaroj, 5 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon Alsóhunkóc apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Szobránc, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean zonon loĝatan de rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. Antaŭ alveno de rusoj la judoj estis deportitaj. En 2001 loĝis en Choňkovce 617 da homoj, (605 slovakoj, 7 ukrainoj, 5 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka greko-katolika preĝejo
* aliaj 2 preĝejoj

## Eksteraj ligiloj 
* Choňkovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Sobrance
Ergotoalkaloido

**Ergotoalkaloidoj** estas alkaloidoj de ergotfungo sed ankaŭ de klavicipitacoj. En la naturo oni vidas kvar grupojn de Ergotoalkaloidoj : lizergacidoj (Liserga Acido kaj paspalika acidoj), simplaj lizergamidoj, ergopeptinoj kaj klavinoj. Ankaŭ kelkaj aliaj fungoj kiel *Aspergillus fumigatus*, *Penicillium commune* aŭ *Penicillium roqueforti* en *Aspergillaceae* produktas klavinojn.

La unua ĉefa etapo estas triptofano→DMAT (DiMethylAllylTryptophan)

Sinsekve diferencaj komponantoj formiĝas :
chanoclavine→agroclavine→elymoclavine→paspalika acido→liserga acido.

La dua ĉefa etapo estas liserga acido→amididoj dank'al neribosomaj peptidoj.

Dosiero:Elymoclavin.svg|Elimoklavino
Dosiero:Paspalic acid.svg|Paspalika Acido
Dosiero:Lysergic acid chemical structure.svg|Lizerga Acido

En 1896 C.C. Keller kaj en 1929, H. W. Van Urk priskribis la unuajn metodojn por dozi Ergotoalkaloidojn.

## Simplaj Lizergacidoamidoj 
eta|150px|Lyzergacidoamido
Simplaj Lisergacidoamidoj, tiel ekzemple Ergometrino estas formataj de lizergeracido kaj Aminoacido (ekzemple Alanino).

* ne natura ergotoalkaloido.

## Ergopeptinoj kaj ergopeptininoj 
Ergopeptinoj, klasikaj ergotoalkaoidoj de *Claviceps purpurea* estas D-lizegiltripeptidoj. La tripeptido estas aranĝata en ciklollaktam strukturo.
maldekstra|eta|Ergopeptinoj (epimero R)
dekstra|eta|Ergopeptininoj (epimero S)
Ĉe *Claviceps purpurea* la unua aminoacido estas alanino (grupo de ergotamino) aŭ valino (grupo ergottoksino).
La tria aminoacido estas ĉiam prolino.

Oni trovas ankaŭ epimerojn nomatajn ergopeptininojn (ergotaminino, ergokristinino, ergozinino, ergokriptinino, ergovalinino, ergokorninino). Ili havas malforta malforta aktiveco.

## Ergopeptamoj 
eta|maldekstra|Ergopeptamoj (struktura formulo)
Iliaj strukturoj estas similaj kiel ergopeptinoj sed L-Prolino estas anstataŭata per D-Prolino kaj ili estas ne ciklolaktamaj.

## Produktado 
En 1959, Ernst Boris Chain produktis lizergan acidon kun *Claviceps paspali*.
En 1966, Alba M. Amici trovis stamon de *Claviceps purpurea* kiu produktis ergotaminon en fermentujo

## Toksado 
La epimeroj R (rectus) estas biologiaj aktivaj sed ne la epimeroj S (sinister). Galo kaj pankreatino aliigas epimeron S al epimero R por la grupo de ergotamino, do pliigas la toksadon. Por la grupo ergottoksino estas la kontraŭo. Kuirado malpliigas la toksadon. ĉar la alta temperaturo difektas iomete la alkaloidojn ankaŭ ĉar ĝi aliigas epimeron R al epimero S.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Alkaloidoj
Kuracistofiŝo

**Kuracistofiŝo** aŭ *mordetanta fiŝo* (*Garra rufa*) estas fiŝo el la familio de la Ciprinedoj. Ĝi vivas kaj reproduktiĝas en eksteraj naĝejoj de kelkaj turkaj kuracbanejoj, kie ĝi manĝas la haŭterojn de pacientoj kiuj suferas de ekzemple psoriazo. La fiŝo agas kiel kombofiŝo, ĝi nur manĝas la malsanajn kaj mortajn areojn de la haŭto, lasante la sana haŭto kreski.

## Referencoj 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* BBC News - 'Fiŝa pedikuro' pieda flegado

* BBC Video - Karnomanĝanta fiŝo uzata por kuraci piedojn

* Reuters - Turka "kuracisto fiŝo" mordetas al japana merkato 

* Kroata BBC Video 

* CNN - Pagu por fiŝo kiu mordetas la haŭton de viaj piedoj 

* NPR - Karnomanĝanta fiŝo plenumas 'Pedikuron'

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Ciprinedoj
Nižné Nemecké

eta|dekstra|330px|Nižné Nemecké situas en la plej griza distrikto
**Nižné Nemecké** (niĵnE nemeckE), hungare **Alsónémeti** (alŝOnEmeti) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Sobrance.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 110 m
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 072 52 
* Aŭtokodo: SO
* Telefonprefikso: 
  
## Situo 
Nižné Nemecké situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la ukraina landlimo, laŭ traira flankovojo. Michalovce troviĝas 32 km-ojn, limotrapasejo estas proksime.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1353. En 1910 loĝis en Alsónémeti 419 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon Alsónémeti apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Ungvár, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean zonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. Antaŭ apero de rusoj la judoj estis deportitaj. En 2001 loĝis en Nižné Nemecké 323 da homoj, (317 slovakoj).
 
## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1969
* klasikisma nobeldomo el la 19-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Nižné Nemecké en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Sobrance
Kozimo de Mediĉo

** Kozimo de Mediĉo**, aŭ itale '''Cosimo de' Medici'* (n. la 27-an de septembro 1389 en Florenco - m. la 1-an de aŭgusto 1464 samloke) estis itala bankisto kaj ŝtatestro. Li estas rigardita kiel la fondinto de la politika dinastio de la Mediĉoj, kiuj neoficiale regis Florencon dum la plej granda parto de itala Renesanco.  Kozimo estis kromnomita " Kozimo la pliaĝa" (*Cosimo il Vecchio*) aŭ "Cosimo *Pater Patriae''". Li estis la filo Giovanni di Bicci de' Medici kaj de Piccarda de Bueri.

Post la morto de sia patro en 1429, li kontraŭis la oligarkian reĝimon, kiu tiam regis Florencon kaj estis kontrolita de la rivala familio Albizzi. La influo de  Kozimo, tre lerta politikisto, despli graviĝis, kiam la oligarkestro Rinaldo Albizzi arestigis lin en 1433 pro akuzo de korupto. Li estis enkarcerigita en la *palazzo Vecchio*, kaj sekve ekziligita dum dek jaroj.

## Vidu ankaŭ 
Kozimo la 1-a de Mediĉo (1519-1574)

Kategorio:Historio de Florenco
Kategorio:Mediĉoj
Arte di Calimala

[eta|200px|La *Via Calimala* pentrita de Telemacho Signorini ([1889).]]
***Arte di Calimala*** estis unu la plej gravaj kaj superaj gildoj de Florenco. Ĝi grupigis la vestistojn kaj eksportistojn de vestoj. La florencaj gildoj, aŭ itale *Arti Maggiori*, proprigis al si la civitan kontrolon de Florenco dum malfrua Mezepoko. La progresa graviĝo de la gildo Calimala originis pro la aparta strukturo de la florencaj gildoj, kiuj ĉiuj estis estritaj de *gonfaloniere* en la 13-a jarcento. La alveno kaj plifortiĝo de la mediĉa dinastio sekve senigis ilin je potenco en la 15-a jarcento.

Restas hodiaŭ strato nomita *via di Calimala* en Florenco, inter la eksa romia forumo de la urbo (nun *Piazza della Republica*) kaj la eksa portalo de la urbo, la *Por Santa Maria*.

Kategorio:Historio de Florenco
Kategorio:Gildoj
Duobla spiono

**Duobla spiono** estas termino por spiono, kiu samtempe laboras por du malamikaj sekretaj servoj. Eblas diversaj konstelacioj:

* Unuflanke eblas, ke la duobla spiono origine laboris por unu sekreta servo, sed malkovriĝis de la malamika servo kaj nun kunlaboras kun la eksa malamiko, pro timo de puno aŭ pro materiaj avantaĝoj, kaj al sia origina servo nur liveras malaltrange valorajn aŭ intence misajn informojn. 

*Aliflanke eblas konstelacio, en kiu neniu el la du sekretaj servoj scias pri la duobla agado de la spiono. 
* Teorie ebla, sed tre malofta, estas eĉ la kaŝa agado por pli ol du sekretaj servoj. 

La plej multaj laboris nur favore al unu el la du sekretaj servoj, ekzemple la germano Richard Sorge nur por la sovetunia servo KGB, nur ŝajne ankaŭ por la nazia servo Abwehr. 

## Konataj duoblaj spionoj 
* Denis Donaldson, Nordirlando
* Aldrich Ames, la laŭdire plej bone pagita duobla spiono de la historio
* Kim Philby, brita spiono sekrete laboranta por Sovetunio, membro de la spiona grupeto Kembriĝa Kvinopo
* Oleg Gordijevski, KGB
* Mata Hari, nederlanda spionino dum la Unua Mondmilito

## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭspionado

*
Carlo Strozzi

**Carlo STROZZI** (n. en 1587 - m. en 1671) estis itala politikisto kaj historiisto. Li estis senatoro de la Florenca Respubliko. Li dum lia vivo kolektis vastan libraron kaj aliajn aĵojn, kiuj fariĝis la kolekto *Carte Strozziane*. La plej granda parto de tiu kolekto hodiaŭ troviĝas en la ŝtataj arkivoj de Florenco.

Carlo Strozzi estis interalie la aŭtoro de *Storietta della città di Firenze dal 1219 al 1292* (neeldonita) kaj de *Storia della casa Barberini* (Romo, 1640).

Kategorio:Italaj historiistoj
Kategorio:Historio de Florenco
Palla Strozzi

**Palla di Onorio STROZZI** (n. en 1372 - m. la 8-an de majo 1462) estis itala bankisto, politikisto, filozofo kaj filologo. Li naskiĝis en Florenco, ene de la riĉa familio Strozzi, kaj estis edukita de humanistoj, kiuj lernigis al li la grekan kaj latinan lingvojn. Li cetere arigis vastan kolekton de raraj libroj.

Ekde la aĝo 60, kune kun Rinaldo degli Albizzi, li fariĝis la estro de la politika opozicio kontraŭ Kosimo de Mediĉo, kiu kvazaŭe regis Florencon. Ili estis unue sukcesaj, kaj povis enkarcerigi Kosimon kaj sekve ekziligi lin en 1433. Kiam Kosimo revenis, la familioj Strozzi kaj Albizi estis tamen siavice ekziligitaj. Palla transloĝiĝis en 1434 al Padua, kie li preparis planon por rekonkeri sian naskiĝurbon, sed sensukcese.

Li mortis en 1462, heredigante sian libraron al la monaĥejo Santa Giustina. Liaj idoj daŭre enloĝiĝis en Ferrara.

Kategorio:Historio de Florenco
Brian Jones (aerostatisto)

**Brian JONES** (nask. la 27-an de marto 1947 en Bristol, Britio - ) estas brita aerostatisto.eta|dekstra|Brian Jones (aerostatisto)Li efektivigis, en 1999, kiel kun-piloto kun Bertrand Piccard, la unuan seninterrompan ĉirkaŭiron de la mondo per balono *Breitling Orbiter 3*, kiun realigis la Federacia Politeknika Lernejo de Laŭzano - EPFL - (Svisio). Ili ekflugis la 1-an de marto 1999 el Château-d'Oex, Svisio, kaj surteriĝis en Egiptio post flugo de 45 755 kilometroj en 19 tagoj, 21 horoj, 47 minutoj.

Jones ricevis poste distingaĵojn (medalojn) inter kiuj *Harmon Trophy*, *Hubbard Medal*, *FAI Gold Air Medal* kaj *Charles Green Salver*.

## Fontoj 
* http://fr.wikipedia.org/wiki/Brian_Jones_(a%C3%A9rostier)

Kategorio:Pilotoj
Kategorio:Aerostatistoj
Bežovce

eta|dekstra|330ra|Bežovce situas en la plej griza distrikto

**Bežovce** (beĵovce), hungare **Bező** (bezO) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Sobrance.

## Bazaj informoj 
* Areo: 30&nbsp;km²
* Supermara alteco: 105 m
* Loĝantaro: 1000
* Poŝtkodo: 072 53
* Aŭtokodo: SO
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Bežovce situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Uĵ, proksime de ukraina landlimo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo al Ukrainio preteriras. Veľké Kapušany troviĝas 18&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1214 en formo *"Blezanalaza*. Ĉirkaŭ 1720 la vilaĝo senhomiĝis, sed baldaŭe rehomiĝis. En 1910 loĝis en Bező 1699 da homoj, (1527 slovakoj, 120 germanoj, 51 hungaroj, unusola kroato). Ĝis Traktato de Trianon Bező apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Ungvár, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean zonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Bežovce 1039 da homoj, (1030 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo el la 19-a jarcento
* greko-katolika preĝejo el la 19-a j.c.
* katolika preĝejo de 1922
* ortodoksa preĝejo de 1998

## Eksteraj ligiloj 
* Bežovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Sobrance
La vivoj de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj

***La vivoj de la plej elstaraj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj***, , aŭ malpli formale kromnomita ***Le Vite***, estas aro da artistaj biografioj verkitaj de la 16a-jarcenta itala pentristo kaj arkitekto Giorgio Vasari (1511–1574). Ĝi restas rigardata kiel "eble la plej fama, kaj eĉ hodiaŭ la plej multe legata verko pri malnova arthistorio", sed ankaŭ kiel "unu el la fondintaj tekstoj de arthistorio".

Kiel la unua itala arthistoriisto, Vasari fondis novan ĝenron: enciklopedio de biografioj de artistoj. Eldonita en 1550 kaj dediĉita al Kosimo de Mediĉo, duko de Toskanio, tiu verko funkcias kiel senprecedenca fonto por artistoj kaj historio-fakuloj ĉiutempaj. La libro inkluzivas studon de la teknikaj metodoj uzataj en la arto de la periodo. Vasari estis la unua, kiu uzis la vorton "renesanco" presita. La libro estis reskribita kaj vastigita en 1568 kun portretoj de la artistoj estis aldonitaj.

La biografiaro estas precipe favora al florencanoj, kaj emas atribui al ili plejmultajn novaĵojn de la renesanca arto, kiel ekzemple la invento de la ĉizarto. Pri artoj en aliaj partoj de Eŭropo, kaj precipe de Venecio, la libro ignoras. Inter la unua kaj dua eldonoj Vasari vizitis Venecion, do en la dua eldono li pli rilatas al venecia arto (kaj ankaŭ enmetis Ticiano en la libro), tamen la antaŭa prefero klare restas.

Multaj klaĉaĵoj troveblas ene de la biografioj de Vasari. Multaj el liaj anekdotoj ŝajnas realaj, sed la plej multaj el ili estas verŝajne lia invento. Aliaj anekdotoj estas evidentaj fikcioj, kiel la rakonto de la juna Giotto, kiu pentris muŝon sur pentraĵon de lia instruisto Cimabue‏, ke li longe provis ĵetigi veran muŝon el la pentraĵo. La plej multaj el la estetikaj rimarkoj de Vasari estis ĝustaj kaj senpartiaj. Li ne provis demandi pri ĝustaj datoj, kiel faras modernaj arthistoriistoj. Liaj biografioj plej veras pri la artistoj de lia vivo. Malgraŭ la multaj faktaj problemoj en la libro de Vasari, ĝi ankoraŭ estas konsiderata klasikaĵo.

Kategorio:Historio de arto
Kategorio:Libroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1550
Kolibabovce

eta|dekstra|330px|Kolibabovce situas en la plej griza distrikto
**Kolibabovce** (hungare **Bölcsős** [bolĉOŝ]) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en distrikto Sobrance. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Kolibábócz**.

* Areo: 4 km²
* Supermara alteco: 175 m
* Loĝantaro: 190
* Poŝtkodo: 072 61
* Aŭtokodo: SO
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Kolibabovce situas sur malebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo. Sobrance troviĝas 7 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1567. En 1910 loĝis en Bölcsős 229 da homoj, (221 rutenoj, 7 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Bölcsős apartenis al Hungara Reĝlando, al Ung, al distrikto de Szobránc, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Dum disfalo de Ĉeĥoslovakio en 1939 la hungara armeo okupis tiean zonon loĝatan de ankaŭ rutenoj. Tiu loko estis parto de aŭtonomio rutena kune kun iama Karpata Ukrainio. Tio apartenis al Hungario ĝis apero de Ruĝa Armeo fine de 1944. En 2001 loĝis en Kolibabovce 178 da homoj, (173 slovakoj, po 2 ĉeĥoj kaj ukrainoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Kolibabovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Sobrance
Gregorio la 11-a

eta|dekstra|200px|Gregorio la 11-a
**Gregorio la 11-a** (naskiĝis ĉirkaŭ 1336 - m. la 27-an de marto 1378), denaske **Pierre Roger de Beaufort**, estis la romkatolika papo ekde 1370 ĝis sia morto en 1378. Li naskiĝis en Rosiers-d'Égletons (Limoĝio) kaj fariĝis la posteulo de Urbano la 5-a kiel avinjona papo.

Dum lia reĝado estis faritaj drastaj decidoj kontraŭ la herezoj, kiuj estis aperintaj en Germanio, Anglio kaj aliaj partoj de Eŭropo. Li ankaŭ provis defundamente reformi la variajn monaĥajn ordenojn. La 19 proponoj de John Wycliffe (1320-1384) kaj la 13 artikoloj de la Sachsenspiegel estis ĉiuj firme kondamnitaj de Gregorio la 11-a en 1377.

Kategorio:Papoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1336
Kategorio:Mortintoj en 1378
Florenca kalendaro

La **florenca kalendaro** estis kalendaro uzita en Italio dum Mezepoko, precipe en Florenco. Laŭ tiu sistemo komencis nova tago je sunsubiro. Kiam la referenco de naskiĝo estis ekzemple "*du horoj en la tago*", tio signifis "du horoj post sunsubiro". Povis do okazi, ke naskiĝtago difinita kiel la 12-a de aŭgusto fakte kongruis kun la moderna tago 11-a de aŭgusto.

La jaro cetere komencis ne la 1-an de januaro, sed la 25-an de marto, tiel ke datoj kelkfoje malsamas de la hodiaŭ determinitaj jaroj. 

Kategorio:Kalendaroj
Kalendaro
Kategorio:Kronologioj
Löhningen

**Löhningen** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 1188 loĝantojn je la 9-a de februaro 2009.

## Geografio 
Löhningen situas en la orienta parto de Kantono Ŝafhaŭzo en la regiono Klettgau en montareta regiono. La vilaĝo vivas kiel la tuta regiono de vinkulturado.

## Najbaraj komunumoj 
Löhningen limas en nordo al Siblingen, en oriento al Beringen, en sudo al Guntmadingen kaj en okcidento al Neunkirch.

## Trafiko 
Löhningen atingeblas de la stacidomo de Ŝafhaŭzo per loka aŭtobuso H21 de Verkehrsbetriebe Schaffhausen en 16 minutoj.

## Historio 
La unua certigita dokumenta mencio de Löhningen datiĝas el la jaro 1112. (Pri pli malnova mencio el la jaro 778 aŭ 781 oni ne kun certeco povas diri ĉu ĝi rilatas al Löhningen en Kantono Ŝafhaŭzo aŭ al Löhningen en Steintal en la germana komunumo Ühlingen-Birkendorf.)

La malalta jurisdikcio pri Löhningen apartenis al la Libersinjoroj de Tengen kaj aliaj germanaj nobeloj, ĝis en la jaro 1540 ĝin akiris la urbo Ŝafhaŭzo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Löhningen
* Löhningen en la Historia Leksikono de Svislando
Tino di Camaino

**Tino di Camaino** (n. ĉ. 1280 - m. ĉ. 1337) estis itala skulptisto. Li naskiĝis en Sieno kaj estis la filo de la arkitekto Camaino di Crescentino. Tino fariĝis lernejano de Giovanni Pisano, al kiu li helpis verki la fasadon de la katedralo de Sieno. Tino poste sekvis sian mastron al Pizo, kie li en 1311 responsis pri verko en la katedralo de Pizo. Kvar jarojn poste, li plenumis la tombmonumenton de la imperiestro Henriko la 7-a. Camaino poste kreis similajn verkojn en Sieno kaj Florenco, inkluzive de la fama tombo de la episkopo Orso en la katedralo Santa Maria del Fiore, kaj de la tombo de Gastone della Torre en la muzeo de la baziliko Santa Croce.[eta|300ra|Tombo de Antonio d'Orso en la [katedralo Santa Maria del Fiore (Florenco).]]

## Fontoj 
* Enzo Carli, *Tino Di Camaino: Scultore* (Firenze: Felice Le Monnier, 1934)

Kategorio:Italaj skulptistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1280
Baziliko Santa Croce (Florenco)

eta|250px|La baziliko Santa Croce en Florenco.
La **baziliko Santa Croce** ("baziliko de la Sankta Kruco") estas la ĉefa franciskana preĝejo en Florenco (Italio). Ĝi havas la statuson de malgrava baziliko laŭ la Romkatolika Eklezio. Ĝi situas ĉe la placo Santa Croce, proksimume 800 metrojn sudoriente de la katedralo Santa Maria del Fiore. Kiam tiu loko estis elektita, ĝi origine estis nur marŝo ekster la urbaj ĉirkaŭmuroj.

La baziliko entenas la tombojn de pluraj eminentaj italoj, inkluzive de Mikelanĝelo, Galileo Galilei, Machiavelli, Foscolo, Gentile, Rossini kaj Marconi. Ĝi do estas ofte kromnomita la "*Panteono de Italaj Gloruloj*" (''Tempio dell'Itale Glorie* aŭ *Pantheon dell'Itale Glorie'').

Pro siaj pentraĵoj famas la Kapelo Bardi.

Kategorio:Bazilikoj en Florenco
Kategorio:Franciskanaj preĝejoj
Florenco
XLogo

**XLogo** estas interpretilo skribita en Ĝavo . Estas libera programaro distribuita laŭ la permesilo GNU GPL.

XLogo estas nun disponebla en dek unu lingvoj:

* Franca
* Angla
* Hispana
* Portugala
* Germana
* Araba
* Esperanto
* Galega
* Greka
* Itala
* Kataluna

## La programlingvo Logo 
La unua principo de la programlingvo Logo estas movi sur l'ekrano objekton nomatan 'testudo' per bazaj komandoj, ekzemple:

# antaŭen
# dekstren
# ripetu
...

Moviĝante, la testudo strekas surekrane kaj oni povas, post iom da lerno, bele desegni.

Fakte, Logo estas vera programlingvo taŭga por ne nur desegni, sed por manipuli vortojn, dosierojn, ktp.

## Funkcioj 
Ĉefaj avantaĝoj de **XLogo**:

* Pli ol 300 pradifinitaj komandoj.
* Tre alloga 3D-reĝimo.
* Movada reĝimo.
* Plur-testuda reĝimo.
* Administrado de dosieroj.
...

## **XLogo**-bildaro 

Dosiero:xlogo_croix.png|Krucoj
Dosiero:xlogo_dee.png|Ĵetkubo
Dosiero:xlogo_flowers.png|Floroj
Dosiero:xlogo_foghouse.png|Domo en nebulo
Dosiero:xlogo_hilbert3D.png|Kurbo de Hilbert
Dosiero:xlogo_menger4.png|Spongo de Menger
Dosiero:xlogo_sierpinski.png|Triangulo de Sierpinski
Dosiero:xlogo_squares.png|Spiralo
Dosiero:xlogo_water.png|Vezikoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Oficiala Eo-retpaĝaro

Kategorio:Libera programaro
Skalaro (fiziko)

En fiziko, **skalaro** estas simpla fizika kvanto, kiu estas ne ŝanĝata per turnado aŭ movo de koordinatsistemo (en mekaniko de Newton), aŭ per lorencaj transformoj aŭ spaco-tempaj movoj (en relativeco). Ĝi estas kontraŭa al vektoro, kiu ŝanĝatas per la transformoj.

## Skalaroj en mekaniko de Newton 
En mekaniko de Newton skalaroj estas ekzemple maso de iu objekto. Aliflanke, la elektra kampo je punkto ne estas skalaro, ĉar por priskribi ĝin necesas doni tri reelajn nombrojn, kiuj dependas de la koordinatsistemo elektita. Same, la vektora rapido kaj movokvanto ne estas skalaroj.

Ekzemploj de skalaraj kvantoj en mekaniko de Newton:

* Distanco inter du punktoj en spaco
* Angulo inter du vektoroj
* Maso kaj masa denseco
* Temperaturo
* Kineta energio
* Interna energio kaj energia denseco
* Tempo
* Premo
* Elektra ŝargo kaj ŝarga denseco
* Elektra potencialo
* Entropio

Fizika kvanto estas esprimita kiel la produto de nombra valoro kaj mezurunuo, ne kiel nur nombro. Ĝi ne dependas sur la mezurunua amplekso, kvankam la nombro dependas de la mezurunuo, ekzemple 1 km estas la samo kiel 1000 m. Tiel distanco ne dependas de la longo de bazvektoroj de la koordinatsistemo. Ankaŭ, ŝanĝo de la koordinatsistemo povas afekti la formulon por komputado de la skalaro; ekzemple, la formulo por distanco en karteziaj koordinatoj dependas de turnado de koordinatosistemo, kvankam la rezulto ne dependas de ĉi tio.

Rilatanta koncepto estas **pseŭdoskalaro**, kiu estas invarianto sub pozitivaj turnadoj sed, simile al pseŭdovektoroj, ŝanĝas signon je nepropraj turnadoj (reflektoj). Unu ekzemplo estas la skalara triopa produto de vektoroj, kaj tiel donita per ĝi signita volumeno. Alia ekzemplo estas magneta ŝargo (kiel ĝi estas matematike difinita, sendistinge de tio ĉu ĝi reale ekzistas fizike).

## Skalaroj en relativeca teorio
En la fizika relativeco estas konsiderataj ankaŭ ŝanĝoj de koordinatoj kiuj interinfluas spacon kaj tempon. Sekve de tio, kelkaj fizikaj kvantoj, kiuj estas skalaroj en ne-relativisma fiziko, devas esti kombinitaj kun la aliaj kvantoj kaj esti traktitaj kiel kvar-dimensiaj vektoroj aŭ tensoroj. Ekzemple, la ŝarga denseco je punkto de aĵo estas skalaro en ne-relativisma fiziko, sed en relativisma okazo ĝi estas kombinita kun la loka aktuala denseco (3-vektoro) kaj tiel estas relativisma 4-vektoro. Simile, energia denseco devas esti kombinita kun momanta denseco kaj premo kaj doni la streĉo-energian tensoron.

Ekzemploj de skalaraj kvantoj en relativeca okazo estas:

* Elektra ŝargo
* Spactempa intervalo (pozitiva tempo kaj pozitiva longo)
* Invarianta maso

## Vidu ankaŭ 
* Skalara kampo
* Vektora kampo
* Pseŭdoskalaro
* Pseŭdovektoro
* Skalaro (matematiko)
* Lorenca skalaro

Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj
Kastelo de Nemours

[300px|eta|dekstra|Kastelo de [Nemours]]
La **kastelo de Nemours** situas en la franca regiono Francilio ĉirkaŭ 80 km-ojn sude de Parizo. Preter la kastelo fluas la rivero Loing.

## Historio 
La unuaj sinjoroj verŝajne unue starigis kastelon sur la tuj apuda monteto, ĉar la nuntempa tiea kvartalo de la urbo nomiĝas "Le Châtelet" (t.e la kasteleto). Sed konstruo de kastelo pli malsupre ĉe la rivero Loing pravigis sin, ĉar la loko estis transirejo de la rivero antaŭ konstruo de ponto. La unuaj ŝtonoj de tiu ĉi kastelo datiĝas de 1120.

Dum la Centjara milito ĝi estis kaptita de angloj en 1420, sed liberigita en 1437 de Jacques d'Anjou.

Ĉi tie, en 1585 dum Francaj militoj pri religio, estis subskribita la Traktato de Nemours inter Henriko, duko de Guise, kaj Katerino de Mediĉo. Tiu traktato ratifis la progreson de la Katolika Ligo kaj ordonis al protestantoj forlasi la reĝlandon.

## Arkitekturo 
La kastelo ricevis tre malmultajn modifojn dum la historio. Nur dum la 15-a jarcento la tiuepoka sinjoro Jacques de Armagnac truis fenestrojn en la ĉefturo por igi ĝin pli vivagrabla. Kaj meze de la 17-a jarcento, la enirejo de la kastelo estis ŝanĝita por rigardi al la honorkorto kaj valorigi la monumentan peronon. La kastelo estas do bona ekzemplo de mezepoka kastelo bone konservita.
La ĉefturo estas kvadrata kaj havas rondan tureton en ĉiu angulo. La honorkorto estas ĉirkaŭita de domoj, kiuj konstituas la historian lokon de la urbo kun la muelejoj, la eklezio kaj la kvartalo de klerikoj.

## La kastelo-muzeo 
La kastelo estis kastelo-muzeo inter la jaroj 1903 kaj 1999. La ekspozicioj montris ĉefe fajencojn de la revolucia epoko, monerojn, medalojn... Post aranĝo, la muzeo remalfermiĝis al publika vizito fine de 2007 per ekspozicio de pentrartisto Zao Wou Ki.

Nemours
Kategorio:Nemours
Jacopo della Quercia

'''Jacopo di Pietro D'Agnolo di Guarnieri**, aŭ malpli formale **Jacopo della Quercia'* (n. en 1374 en Sieno - m. en 1438) estis itala skulptisto de la frua florenca Renesanco.eta|dekstra|Jacopo della Quercia

Jacopo della Quercia kunlaboris interalie kun Nanni di Banco kaj Donatello koncerne la grandan pordon de la katedralo Santa Maria del Fiore de Florenco. Li partoprenis la grandan konkurson de 1401 por konstrui la duan pordon de la baptejo Sankta Johano.

Giorgio Vasari inkludis biografion pri li en sia referenca verko *Le Vite*.

## Verkoj 
* *La Fonte Gaia* en Sieno (1409-1419)
* *La Sapienza*, en la Palazzo Pubblico de Sieno (1409-1419)
* *La portalo de San Petronio*
* *La tombo de Ilaria del Carretto'', 1406, en la katedralo de Lucca, kune kun Francesco da Valdambrino

Kategorio:Italaj skulptistoj
Robert H. Jackson (fotisto)

**Robert H. "Bob" JACKSON** (naskiĝis ĉirkaŭ 1935) estas usona fotisto. En la jaro 1964 Jackson estis premiita de premio de Pulitzer por lia fotografio de la murdo de Lee Harvey Oswald fare de Jack Ruby.

Kategorio:Usonaj fotistoj
Kategorio:Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy
Kantono Hautmont

La **kantono de Hautmont** (france ''canton d'Hautmont'') estis franca kantono lokita en la departemento Nord kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo, kiu ekde 2016 estas parto de nova regiono Hauts-de-France (lauvorte "Vertoj-de-Francio", t. e. la plej norda parto de Francio). Ĝi malfondiĝis en marto 2015 kaj ĝis tiam estis unu el la 12 kantonoj de la arondismento Avesnes-sur-Helpe.

## Komunumoj 
Apartenis al la kantono Hautmont la jenaj 7 francaj komunumoj :
* Beaufort 
* Boussières-sur-Sambre 
* Éclaibes 
* Hautmont 
* Limont-Fontaine 
* Neuf-Mesnil 
* Saint-Remy-du-Nord

## Vidu ankaŭ 
*Listo de kantonoj de Nord
*Komunumoj de Nord

Kategorio:Hautmont
Hautmont
Merishausen

**Merishausen** estas komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 710 loĝantojn je la 30-a de junio 2008.

## Geografio 
Merishausen situas proksimume 7 kilometrojn norde de la kantonĉefurbo Ŝafhaŭzo en la valo de la rivereto *Durach* inter sep montetoj. Sur la tereno de la komunumo troviĝas la monto *Hagen*, kiu apartenas al la montarĉeno Randen kaj estas kun 912 m s. m. la plej alte situanta punkto de la kantono.

## Najbaraj komunumoj 
Merishausen limas en nordo kun la germana komunumo Blumberg (Baden-Virtembergo) kaj Bargen, en oriento al Tengen (Baden-Virtembergo) kaj Büttenhardt, en sudo al Ŝafhaŭzo kaj Hemmental kaj en okcidento al Beggingen.

## Trafiko 
Merishausen atingeblas ek de stacidomo de Ŝafhaŭzo per la loka buso H23 de la Verkehrsbetriebe Schaffhausen en 15 minutoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Merishausen datiĝas el la jaro 846 kiel *Morinishusun*. En mezepoko la monaĥejoj Sankt-Galo, Allerheiligen kaj Rejnaŭo posedis bienojn en Merishausen. En la 1520-aj jaroj la urbo Ŝhafhaŭzo akiris la regadon pri Merishausen. En la jaro 1550 Merishaŭsen fariĝis kune kun la najbara komunumo Bargen la sepa supervoktejo de la ŝafhaŭza kamparo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Merishausen
* Merishausen en la Historia Leksikono de Svislando