open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vladimir Voroŝilov

**Vladimir VOROŜILOV**(; 18-a de decembro 1930 – 10-a de marto 2001) estis rusia televida reĝisoro, inventinto de la intelekta ludo "Kio? Kie? Kiam?". Pli frue estis pentristo, laboris en kelkaj teatroj.
La ludon "Kio? Kie? Kiam?" Voroŝilov mem gvidis dum 25 jaroj, ekde la unua rekta elsendo la 4-an de septembro 1975 ĝis la solena jubileo fine de 2000, post kiu li tre baldaŭ mortis; nun la ludon en televido gvidas lia adopta filo Boris Krjuk.

Ekde 1977 Vladimir Voroŝilov forlasas la kadron, por reaperi nur en 1987 . Dum tiuj 10 jaroj oni aŭdas sole lian voĉon, kiu komentas la ludon, starigas demandojn, ktp. Dum pli ol 10 jaroj oni nomis Voroŝilov "Inkognito el Ostankino", ĉar dum la tuta tempo neniu vere sciis, kies voĉo sonis dum la ludo kaj kiu juĝis tiun ludon.

Onidire Voroŝilov mem plurfoje diris , ke astrologoj aŭguris al li, ke la elsendo daŭros nur dum 25 jaroj. Li pravis tiurilate, ĉar post kiam la ludo solene festis sian 25-jariĝon (septembro 2000) kaj Voroŝilov anoncis sian retiriĝon de la ludo (kaj fakte forlasis ĝin), li subite mortis pro vasta infarkto de miokardo en sia somerdomo.

## Referencoj 
Kategorio:Kio? Kie? Kiam?
Kategorio:Rusiaj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Mortintoj en Peredelkino
Listo de transilvaniaj hungaroj

## Fontoj 
* Artportal.hu 
* Banner Zoltán: *Erdélyi magyar művészet a XX. században*, Képzőművészeti Kiadó, Budapest, 1990.
* Erdélyi panteon, (redaktis: György Jánosházy) 1-3., Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 1998, 1999, 2001.
* Magyar nagylexikon 1-18., 1993-2004.
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* Magyar Életrajzi Lexikon
* [Borbándi Gyula(https://eo.wikipedia.org/wiki/Gyula_Borb%C3%A1ndi) *Nyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia*] 
* [Szinnyei József(https://eo.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zsef_Szinnyei): *Magyar írók élete és munkái*]
* Új magyar irodalmi lexikon, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994.

Kategorio:Rumanoj
Kategorio:Hungaroj
Kategorio:Rumanujaj hungaroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Listoj
Amerika Universitato en Dubajo

La **Amerika Universitato en Dubajo** (AUD mallonge) estas universitato en Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj.

La universitato havas Lernejon de Ekonomiko, Lernejon de Inĝenierarto, Departementon de Informadiko, Departementon de Vida Komunikado, Departementon de Interna Arkitekturo, Divizion de Liberaj Artoj, kaj Centron por Angla Bonparolado. La universitato havas internaciajn kaj enlandajn studentojn.

## Eksteraj ligiloj 
* AUD

Dubajo
Kategorio:Dubajo
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1995
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1990-1999
Ĝebel Ali Haveno

**Ĝebel Ali Haveno** (Arabe ميناء جبل علي) estas havena urbeto 35 kilometrojn sude de Dubajo en la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. La haveno estas konstruita en 1977. La haveno de Ĝebel Ali estas la plej granda haveno de la Mezoriento.

Kategorio:Havenoj
Kategorio:Komunumoj en Dubajo
Terry Pratchett

eta|Terry Pratchett
**Terry PRATCHETT**, tutnome **Terence David John Pratchett** (naskiĝis la 28-an de aprilo 1948, mortis la 12-an de marto 2015) estis angla verkisto de fantasta literaturo.

Pratchett naskiĝis en Beaconsfield en la angla graflando Bucks al David kaj Eileen Pratchett. Klerecon li atingis en High Wycombe Technical High School kaj en publika biblioteko de Beaconsfield.

Lia unua eldonita verko estis mallonga rakonto *The Hades Business* (*Negoco en Hadeso*), publikigita en lerneja gazeto, kiam li estis 13-jara, kaj poste en 1963 denove, en gazeto *Science Fantasy*, pro kio li ricevis 14 pundojn. La due publikigita laboraĵo titoliĝis *Night Dweller* (*Nokta estulo*) kaj aperis en la 156-a numero de gazeto *New Worlds* novembre 1965.

Post foriro de la lernejo en 1965 li estis dungita en la loka gazeto *Bucks Free Press* kaj post certa tempo li aktivis en pluraj regionaj gazetoj en sudokcidenta Anglio inkluzive de *Western Daily Press* kaj *Bath Chronicle*.

En ĉi tiu periodo li estis sendita intervjui Petron Bander van Duren, unu el la direktoroj de malgranda eldonejo, kiu ĝuste estis eldonanta novan libron. Dum la intervjuo li menciis, ke li mem verkis libron *The Carpet People* (Tapiŝuloj). Tiu estis eldonita en 1971 kaj solene prezentita en la tapiŝa fako de grandmagazeno Heal's ĉe Tottenham Court Road en Londono.

En 1980 Pratchett fariĝis gazetara reprezentanto de elektreja kompanio Central Electricity Generating Board, kie lia laboro koncernis kelkajn atom-elektrejojn. Poste li spritumis, ke li pruvis sian kapablon trafi ĝustan tempon, ĉar li ŝanĝis profesion baldaŭ post atom-katastrofo en Three Mile Island en Pensilvanio (Usono).

La laboron por CEGB li forlasis en 1987, kiam li komencis perlabori pli da mono per okaza verkado. La liberiĝo ebligis kreskigi la rapidecon kaj nun li fine de lia vivo li verkis kutime du librojn jare.

Ekde 1998 li estis posedanto de ordeno pro merito pri Brita reĝolando en la fako servo al literaturo. La ordenon li ironie komentis: „mi suspektas, ke plej bonan servon al literaturo mi farus, se mi rezignus pri provoj ion ankoraŭ verki.“ En 1999 estis atribuita al li honora doktoreco pri literaturo en Universitato de Warwick.

Lia filino Rhianna Pratchett (naskiĝinta 1976) estas aŭtorino de fantasta literaturo kaj ĵurnalistino.

Kiel hobiojn Pratchett prezentis „verkadon, promenadon, komputilojn, vivon“. Li estis konata ankaŭ pro originalaj kapvestoj, kiujn oni povas vidi sur la dorsa flanko de kovrilo de liaj libroj.

## Verkoj 
* **The Carpet People** (Tapiŝuloj, 1971)
* **The Nome Trilogy** (Trilogio de Noŭmoj) aŭ **The Bromeliad Trilogy** (en Usono)
** **Truckers** (Granda veturo)
** **Diggers** (Granda batalo)
** **Wings** (Granda flugo)

* **The Dark Side of the Sun** (La Obskura Flanko de la Suno, 1976)
* **Strata** (1981)
* **Discworld** (Diskomondo, 1983)
* **Good Omens** (Bonaj omenoj)

* ** Johnny Maxwell**
** **Johnny only You can save Mankind** (Johano, nur vi povas savi la homaron)
** **Johnny and the Bomb** (Johano kaj bombo)
** ** Johnny and the Death** (Johano kaj morto)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Anglalingva literaturo
The Mary and Dorothy

***The Mary and Dorothy*** estas nomo de facila angla kampardanco, ĉi tie donite kiel ekzemplo de la formo el tiuj dancoj nomiĝantaj *Longway for as many as will*, kaj progreso per *duple minor set* (vd la klarigojn pri la fakterminaro en la artikolon Anglaj kampardancoj

Muziko: A (8) A (8) B (12), plurfoje

Skemo de la *duple minor set*:
:Ino1 	Ino2
"supren" ..........."malsupren"          
:Vir'1	Vir'2

(Ino1 kaj Viro 1 konsistigas paron, ili estas partneroj, Ino1 kaj Viro 2  estas kontraŭpartneroj.) 
-	La paroj “1” (po unu en ĉiu *duple minor set*) faras *set and turn* (8 pulsoj) , la set antaŭeniĝante, dum la turn ili reiras al siaj lokojn. 
-	La du paroj faras dekstramanan rondiron, kaj faras plenan cirklon lauhorloĝe *clockwise* (8 pulsoj)
-	La viroj « 1 » kondukas sian partneron "malsupren" de la *duple minor set* per duoblaĵo (*lead down*), ili revenas sammaniere (*lead up*) kaj per *cast* dum tria duoblaĵo iras sur la lokon de la paro 2 dum la paro 2 glitas sin al la loko de la paro 1 (progreso). (la tuto 12 pulsoj)

Kaj denove

Tial la paroj 1 iras “malsupren” la paroj 2 iras “supren”. Kiam paro alvenas en fino de la *longway*, ili restas senage dum unu vico, kaj reiras la postan vicon returndirekte, t.e.  ŝanĝinta da naturo, la 1 iĝinte 2 kaj la du iĝinte 1.

Kategorio:Dancoj
Friedrich Teutsch

**Friedrich TEUTSCH** [frIdriĥ tOjĉ], naskita la  en Sighișoara), mortinta la  en Sibiu, estis protestantisma episkopo en Sibiu. Li apartenis al la malplimulto de la transilvaniaj saksoj. Teutsch-domo (Sibiu) portas lian nomon.

## Vivo 
Friedrich Teutsch estis filo de Georg Daniel Teutsch, lernejestro kaj poste episkopo en Sighișoara. Post gimnazia eduko li studis teologion en Hajdelbergo, Leipzig kaj Berlino. Apud teologio li interesiĝis pri historio; kiel lia patro li unue iĝis instruisto. En 1896 li ricevis postenon kiel paroĥestro en Șura Mare; en 1899 episkopo Friedrich Müller igis lin vikario (vic-episkopo).

En 1903 Teutsch iĝis urba paroĥestro en Sibiu (tiam precipe germanlingva kaj protestantisma). Post la emeritiĝo de Müller en 1906 li iĝis elektita lia posteulo kiel episkopo de Transilvanio kaj restis en tiu ofico ĝis 1932.

## Verkoj (elekto) 
Teutsch eldonis pli ol 1300 publicaĵoj. Inter la pli grandaj verkoj jenas:
* *Geschichte der Siebenbürger Sachsen für das sächsische Volk*, Bde. 2–4, 1907–1926.
* *Geschichte der evangelischen Kirche in Siebenbürgen*, 1921–1922.
* *Die Siebenbürger Sachsen in Vergangenheit und Gegenwart*.
* *Georg Daniel Teutsch, Geschichte seines Lebens*

## Honoroj 
* Honora doktoreco ĉe Universitato de Jena (1899)
* Honora membreco ĉe Prusa Akademio de Sciencoj
* Ordeno prusia "Roter Adlerorden", dua klaso kun stelo (januaro 1918)
* Honora membreco ĉe Rumana Akademio (1919)

## Literaturo 
* Mads Ole Balling: *Von Reval bis Bukarest – Statistisch-Biographisches Handbuch der Parlamentarier der deutschen Minderheiten in Ostmittel und Südosteuropa 1919-1945*, Band 2, 2. Auflage. Kopenhagen 1991, ISBN 87-983829-5-0, p. 583.
* Helge Dvorak: *Biographisches Lexikon der Deutschen Burschenschaft.* Band I: *Politiker.* Teilband 6: *T–Z.* Winter, Heidelberg 2005, ISBN 3-8253-5063-0, p. 19–21.
* 
* Gerhard Schullerus, Wolfram G. Theilemann (Hrsg.): *Blätter vergangener Tage. Fundstücke aus dem Nachlaß des Bischofs Friedrich Teutsch.* Schiller, Hermannstadt/Bonn 2008.

## Notoj 
Kategorio:Lernejestroj
Kategorio:Transilvaniaj saksoj
Kategorio:Rumanoj
Kategorio:Luteranaj episkopoj en Transilvanio
Hirschhorn

**Hirschhorn** havas diversajn signifojn:

***Hirschhorn (Palatinato)** estas komunumo en la distrikto Kaiserslautern de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
***Hirschhorn (Neckar)** estas urbo en la distrikto Bergstraße de la federacia lando Hesio en Germanio, borde de la rivero Neckar kaj rande de la mezalta montaro Odenvaldo.
***Hirschhorn (Rüschegg)** estas municipo de la komunumo Rüschegg en Distrikto Schwarzenburg, Kantono Berno, Svislando.
Zakeria Ŝirazi

**Zakeria Ŝirazi** naskiĝinta en 1941 estas bangladeŝa gazetisto, tradukisto kaj beletrosciencisto. Liaj prapatroj migris de la urbo Ŝirazo en Irano kaj instaliĝis en Huglio proksime de Kalkato.

Li studis en la universitato de Dako, kie li konatiĝis kun rondo de junaj poetoj kaj verkistoj, pli poste konotaj kiel la "generacio de l’sesdekaj jaroj". 
Ŝirazi verkis kaj en la bengala kaj en la angla. Li publikigis tradukojn, eseojn, recenzojn en diversaj ĵurnaloj kaj revuoj. Li alangligis *Only One Life To Live*,  *Folk Tales of Bangladesh* (en kunlaboro), *Collected Poems of Abid Azad*, *Collected Poems of Rezauddin Stalin*. Li albengaligis la romanojn de James Joyce *A Portrait of the Artist As a Young Man*, kaj *Ulyses*. 

Ŝirazi estas ano de la Bengala Akademio.
Recenzisto, kiu persone konas lin, diras, ke li estas meditema, solema viro, sed kiam li estas superregita de la tipe bengala fervoro por *adda* (malstreĉa subsuna babilado pri io ajn kaj ĉio ajn) li iĝas malfermkora kaj gajula kaj alportas klaĉaĵojn samtempe humuraj kaj lumigaj. Li estas fundkora pesimisto kaj kredanto je la Sisifa vanteco de vivo.

Kategorio:Bangladeŝaj verkistoj
Józef Hoene-Wroński

**Józef HOENE-WROŃSKI** (naskiĝinta en 23-a de aŭgusto 1776 en Wolsztyn, mortinta en 9-a de aŭgusto 1853 en Neuilly-sur-Seine ĉirkaŭ la Parizo) estis pola filozofo, matematikisto, astronomo, fizikisto kaj ekonomikisto.

Li naskiĝis en Wolsztyn kiel Josef Hoëné. Studis en Germanio. Kiam li havis 16 jarojn eniris Lernejon de Korpuso de Artilerio. Li ŝanĝis sian nomon al Wroński, por ke lia patro ne povu trovi lin. Partoprenis en insurekcio de Kościuszko kaj poste estis honorita de li per ora horloĝo. Li batalis ankaŭ en la rusa armeo. Poste honoris lin imperiestro Paŭlo la 1-a per permeso porti la soldatan uniformon ĝismorte.

En 15-a de aŭgusto 1803 kiam Wroński partoprenis la naskiĝfeston de Napoleono, en lia palaco - laŭ li - tuŝis lin klereco. Li komprenis la sencon de tutaĵo kaj sekreton de la mond-komenco. Li volis revoluciigi homan scion kaj krei universalan filozofian sistemon. Laŭ li destino de la homaro estas transigo al raciismo, en kiu unuiĝos bono kaj vero, scienco kaj religio. Tiu inklino de homo estas lia mesianismo (ĝi estas la nomo de tiu filozofa sistemo). Tiu filozofio estas inspirita ankaŭ per Hegela filozofio. Wroński interesiĝis ankaŭ pri pedagogiko en sia filozofado. Adeptoj de lia filozofio estis Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki kaj Andrzej Towiański.

Li okupiĝis ankaŭ pri analitiko kaj precipe disvolvado de funkcioj en potencoserion kaj pri diferencialaj ekvacioj. Al la plej gravaj liaj sukcesoj apartenas prilaboro de determinanto nomata "vronskaĵo". Pro tio, ke Wroński kaŝis la pruvojn en vastaj priskriboj tial estis nomata "la sfinkso de matematiko".

Wroński interesiĝis ankaŭ pri fiziko, kaj precipe pri teorio de optika ilaro kaj meĥaniko de fluidoj. Li perfektigis la vapormaŝinojn, projektis meĥanikan kalkulilon kaj koncepton pri raŭpa movilo.

Honoré de Balzac skribis pri li ke li estis "plej granda animo en Eŭropo". Li mortis en 1853 dirante: "Dio Ĉiopova, mi havis ankoraŭ tiom multe por diri".

## Ĉefaj verkoj 
* *Prodrom mesjanizmu* (1831)
* *Metapolityka* (1839)
* *Philosophie des mathematiques*
* ''Philosophie de l'infini*
* *Reforme absolue du savoir humain*
* *Philosophie absolue de l'histoire''

## Eksteraj ligiloj 
* Piotr Pragacz, Vivo kaj verko de Józef Maria Hoene-Wroński Wiadomości Matematyczne, vol. 43 (2007), p. 67-86
* Roman Murawski, Filozofia sistemo de Hoene-Wroński Uniwersytet Adama Mickiewicza, Wydział Matematyki i Informatyki, Poznań, 12 p. (sen dato)

Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Polaj matematikistoj
Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de matematiko
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Partoprenantoj de la Insurekcio de Kościuszko
Brooks

: Vidu ankaŭ la tekston pri Kantono Brooks (Teksaso).

**Brooks** estas urbo en Alberto (Kanado). Ĝi fariĝis urbo la 1-an de septembro 2005 kaj situas 168&nbsp;km oriente de Kalgario ĉe la Trans-Kanada Ŝoseo.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Signifaj homoj 
* Ryan Peake, gitaristo de muzika grupo Nickelback.

Kategorio:Urboj en Alberto
Luța

**Luța**  (, ) estas vilaĝo en Rumanio, sudokcidente de Făgăraș. En 1910 ĝi nombris 283 loĝantojn (rumanoj), en 1992 74. Ĝia unua skriba mencio estis en 1556. Ĝi estis en mezepoko rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye).
Administre, ĝi nuntempe apartenas al Beclean.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Mateiaș

**Mateiaș** [matejaŝ] (, germane: **Metesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Rupea. Administre ĝi apartenas al Racoș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 725 loĝantojn (rumanoj), en 1992 406. Ĝia unua skriba mencio estis en 1733.

## Historio 
Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Felső-Fehér*, poste *Nagy-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Cold Lake

**Cold Lake** estas urbo en nordorienta Alberto (Kanado. Ĝi prenas sian nomon laŭ Lago Cold (angle "cold" = malvarma), apud kiu ĝi situas; la lago mem iam nomiĝis Lago Coldwater (angle "coldwater" = malvarm-akva).

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
* Municipa Retejo de la Urbo Cold Lake
* Historia Tempolinio de Cold Lake

Kategorio:Urboj en Alberto
Listo de planlingvoj kaj planlingvaj projektoj

**Antaŭnoto**

La titolo de la listo atentigas pri la varieco kaj amplekso de ĝia enhavo kaj samtempe pri la distingo inter du nocioj. Sen tiu atentigo la listo en la okuloj de la lingvosciencistoj perdus sian valoron. La nocio planlingvo reprezentas homan lingvon kies evoluo originis en konscie kaj laŭplane ellaborita lingvoprojekto. El la granda nombro de planlingvaj projektoj, publikigitaj ĝis nun, nur malmultaj eniris pli vastan praktikan uzadon. Ĉi lasta estas kondiĉo de la elformiĝo de lingvokomunumo kiel socia portanto de evoluo de lingvoprojekto al lingvo. La ofte renkontata egaligo de la nocioj lingvoprojekto kaj planlingvo kondukas al maltrafaj konkludoj. El tio fontis kaj fontas multaj antaŭjuĝoj kontraŭ planlingvoj kaj lingvokreado ĝenerale.

Ĉiu el la publikigitaj lingvoprojektoj - sendepende de tio, ĉu kaj ĝis kiu grado ili eniris praktikan uzon kaj ĉu el ili evoluis je lingvoj kun socikultura bazo aŭ ne – estas valora atesto pri la kreiva homa rilato al la fenomeno lingvo, kaj estu kiel tiu konservata kaj daŭre alirebla. Al tio kontribuas la sekva listo.

## Alfabeta listo 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĝermolisto de planlingvoj
* Listo de konstruitaj lingvoj kun Vikipedioj

## Eksteraj ligiloj 
* Detala prezento de la plej sukcesintaj planlingvoj  Kvina ĉapitro de la libro *Enkonduka lernolibro de interlingvistiko* verkita de Věra Barandovská-Frank, membro de AIS.
* Kelkaj retaj ligoj rilataj al planlingvoj, lasta havebla arkivigo el junio 2003 *(anglalingve)*. Kompilita de *Richard Kenaway*. Troviĝas proksimume 310 planlingvoj en la listo.
* datumaro *Conlang database*, arkivigita en novembro 2005 de Jeffrey Henning (datumbazo de planlingvoj en la angla)
* *Langmaker*, eksa vikiejo pri planlingvoj, arkivigita en junio 2008 (en la angla)

!
Kategorio:Konstruitaj lingvoj
Mărgineni

**Mărgineni** [mərĝinenj] (, germane: **Marschen**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Făgăraș. En 1910 ĝi nombris 815 loĝantojn (rumanoj), en 1992 378. Ĝia unua skriba mencio estis en 1437. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al Hârseni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Laŭ la censo de episkopo Inocențiu Micu-Klein en 1733 tie loĝis 61 familioj kun 305 personoj.

## Gravaj personoj 
* David Urs / David Urs de Margina (1-a de aprilo 1816, Mărgineni – 10-a de septembro 1897, Sibiu)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Leduc

**Leduc** estas urbo en Alberto, Kanado. Ĝi situas 33 kilometrojn de la provinca ĉefurbo Edmontono kaj la ĉirkaŭa pejzaĝo ankaŭ estas parto de la ekoregiono konata kiel Aspen Parkland.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
La setlado de la regiono ĉirkaŭ **Leduc, Alberta** komenciĝis en 1889 kiam Robert Taylor Telford setlis ĉe terpeco apud bela lago, kie poste estos nova urbeto. Dum tiuj fruaj jaroj Telford estis la unua poŝtoficejestro, la unua butikisto, kaj unua juĝisto en la komunumo kiu neformale konatiĝis kiel Telford. Robert Telford poste servis la komunumon kiel ĝia urbestro kaj deputito en la provinca parlamento.

La historio de Leduc komenciĝis modeste. En la jaro 1890 S-ro McKinely, setlisto de tiu regiono, starigis registaran telegrafejon por la regiono. Li bezonis nomon por la loko kaj diris: "Ni nomu ĝin laŭ la unua persono kiu eniros." Tuj eniris la pordon Pastro Hippolyte Leduc, kiu servis en tiu regiono depost 1867 kaj poste fariĝis vikario ĝenerala de la Diocezo Edmontono. La municipo Leduc oficiale korporaciiĝis kiel la Vilaĝo Leduc la 15-an de decembro 1899 kaj kreskinte atingis urbetan statuson la 15-an de decembro 1906. Finfine ĝi fariĝis la Urbo Leduc la 1-an de septembro 1983.

## Vizitindaĵoj 
* Heredaĵa Ekspoziciejo de Alberto
* Muzeo de la Domo de D-ro Woods
* Kanada Interpreta Centro pri Nafto kaj N-ro 1 Oleputo de Leduc
* Internacia Flughaveno Edmontono

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Municipa Retpaĝo de la Urbo Leduc

Kategorio:Urboj en Alberto
Grande Prairie

**Grande Prairie** estas urbo en Kanado, en nord-okcidenta Alberto ĉe la landlimo al Brita Kolumbio. Tra la urba teritorio fluas la rivero *Wapiti*, kiu poste enfluas la riveron *Smoky* kaj tiu la *Pacan Riveron (Peace River / rivière de la Paix)*. Laŭ la stato de la jaro  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². *Grande Prairie* cetere ricevis urbajn rajtojn je la . 

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Urboj en Alberto
Meschendorf

La nomo **Meschendorf** signas plurajn loĝlokojn.

Interalie temas pri partoj de la komunumo
* Rerik en la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio de Germanio,
* kaj pri la germana nomo de loĝloko malmulte rumanlingvigita al literumo Meșendorf en nuna Rumanio.
Meșendorf

**Meșendorf** [meŝendorf] (, germane: **Meschendorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Rupea. Administre ĝi apartenas al Bunești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 810 loĝantojn (germanoj, rumanoj), en 1992 331 (rumanoj, ciganoj, 4 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis saksa vilaĝo en la mezepoko. Ĝia unua skriba mencio estis en 1322. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Nagy-Küküllő.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Vidindaĵo 
* saksa fortresopreĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Olteț

**Olteț** [oltec] (, germane: **Bessenbach**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Făgăraș. En 1910 ĝi nombris 560 loĝantojn (rumanoj), en 1992 663. Ĝia unua skriba mencio estis en 1529. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Viștea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Dum longa tempo oni ankaŭ en la rumana lingvo uzis la hungaran nomformon, en la skriba formo *Beșimbac*. La origina germana nomo kredeble signifas "peĉenega rivereto".

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Brașov
Kategorio:Distrikto Brașov
Promeropedoj

La **Promeropedoj** (*Promeropidae*) estas malgranda familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj kun nur unu genro Promeropo (*Promerops*) kaj du specioj, ambaŭ limigitaj tute al suda Afriko, same kiel la Ketopedoj (*Chaetipidae*).

Promeropedoj estas specialistaj nektaro-manĝantoj, sed ankaŭ manĝas insektojn.

Laŭ siaj ĝenerala aperaĵo kaj kondutoj ili similas al Nektariniedoj (*Nectariniidae*), sed eble estas pli proksime parencaj al la aŭstralia Melifagedoj (*Meliphagiidae*). Ili havas brunecan plumaron, longan subenkurbigitan bekon, tipan por paseroformaj nektarmanĝantoj, kaj longajn vostoplumojn.

Oni ofte povas vidi ilin sur la floroj de la Proteo-arbustoj, karakterizaj por la pejzaĝo de la sudafrikaj altaĵoj.

Ili metas du ovojn en neston sur forko de arbobranĉo.

## Genro kaj specioj 
* Promeropo (*Promerops*)
** Gurney-promeropo (*Promerops gurneyi*)
** Kafra promeropo (*Promerops cafer*)

La specio *Promerops gurneyi* troviĝas de Zambio suden, escepte de la ekstrema sudo de Sudafriko.

La specio *Promerops cafer* troviĝas en la Kap-provincoj de Sudafriko. Antaŭe iuj konsideris ĝin unu specio kun *Promerops gurneyi*.

## Eksteraj ligiloj 
* Sugarbird videos en la Internet Bird Collection

Kategorio:Paseroformaj
Ludișor

**Ludișor** [ludiŝor] (, germane **Spieldorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Făgăraș. Administre ĝi apartenas al Voila.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 558 loĝantojn (rumanoj), en 1992 241.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1534. Ĝi estis rumana vilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Fogaras).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Banana sukerbirdo

**Banana sukerbirdo** (*Coereba flaveola*) estas kantobirdo el familio Traŭpedoj. Ĝi estas la sola specio en genro Cerebo (*Coereba*), do ne estas eraro simple nomi la birdon cerebo.

Banana sukerbirdo, angle „Bananaquit“, vivas en tropika Sudameriko norden ĝis Meksiko kaj la Karibaj insuloj. Ĝi estas malofta vizitanto de Florido, Usono.

Ĝi estas tre malgranda birdo atinganta meznombran longecon de 11 centimetroj. Ĝi havas sveltan, kurban bekon, adaptitan por preni nektaron el floroj. Kelkfoje ĝi traboras florojn de flanke, prenante la nektaron sen poleni la planton. Ĝi ne kapablas ŝvebi kiel Kolibro kaj ĉiam devas eksidi dum manĝo. Ĝi ankaŭ manĝas fruktojn kaj insektojn. Ĝi ofte vizitas ĝardenojn kaj povas fariĝi tre malsovaĝa.

La supraj partoj estas malhele griza kun nigra krono de la kapo kaj flavaj malsupraj partoj kaj trunko. La Cerebo havas atentofrapan blankan strekon je la okuloj. Seksoj estas samkoloraj.

Sur Grenado kaj Sankta Vincento la plej multaj Cereboj havas nigran plumaron, kiu indikas diverĝon disde aliaj karibaj populacioj.

La birdo konstruas globoforman neston kun enirejo tra flanka truo. Ĝi metas ĝis tri ovojn.

## Bildaro

BananaQuit001.jpg|Banana sukerbirdo en Dominika respubliko
Coereba flaveola02.jpg|Bananaj sukerbirdoj manĝas sukeron en Parc des Mamelles, Gvadelupo
Bananaquit nest, Costa Rica.JPG|Cerebedoj en sia nesto, duoninsulo Osa, Kostariko
Cmabacica002.jpg|Manĝas dolĉan siropon el birdonutrejo ĉe balkono de homa domo
Cambacica001.jpg|Ĉe balkono de homa apartamento
Coereba flaveola MHNT 228 Martinique.jpg‎|Ovoj de *Coereba flaveola*  en MHNT

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
*  La tie indikita datumbazo enhavas klarigon, kial tiu specio ne estas en danĝero.

Kategorio:Cerebedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Argentino
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Bessenbach

**Bessenbach** - prononco  - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Aschaffenburg kaj en la distriktaro Malsupra Frankonio de la federacia lando Bavario, kaj apartenas al la arbara montaro *Spessart*. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj kaj areoj . 

## Partneraj komunumoj 
*  Dury, Saint-Fuscien kaj Sains-en-Amiénois, ĉiuj relative etaj komunumoj en la departemento Somme de Francio, ĉiuj ĝis nun sen esperanta teksto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|

Kategorio:Distrikto Aschaffenburg
Kategorio:Urboj de Bavario
Apencelo

La regiono **Apencelo** (germane historie *Appenzell*, nun *Appenzellerland*) estas 

* historia kantono de Svislando, kiu dum 1597 dispartiĝis al du kantonoj:
**Kantono Apencelo Interna (germane *Appenzell Innerrhoden*) kaj
**Kantono Apencelo Ekstera (germane *Appenzell Ausserrhoden*).

* Apencelo estas ankaŭ la nomo de la distrikto kaj komunumo Apencelo, la ĉefloko de la Kantono Apencelo Interna. 

La montoj de la regiono nomiĝas **Apencelaj Alpoj**, kaj internacie aparte konatas la **Apencela Fromaĝo**, kiu produktiĝas nur ĉi tie.

-
Apencelo (distrikto kaj komunumo)

## Priskribo 
La komunumo **Apencelo** (germane *Appenzell*) estas identa kun la distrikto Apencelo. Ĝi havis 5771 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
La komunumo konsistas el la municipoj Rinkenbach, Kau kaj Meistersrüte, al kiu apartenas ankaŭ la setlejo Brenden, kaj el parto de la municipo kaj vilaĝo Apencelo. La vilaĝo situas en alteco de 780 metroj super marnivelo, piede de la montmasivo *Alpstein*, kies plej alta pinto estas Säntis.

### Municipo Apencelo 
La vilaĝo Apencelo estas la administra centro de la Kantono Apencelo Interna de Svislando. Iom komplike, ĝiaj vilaĝopartoj administre apartenas al la tri etaj kantonaj distriktoj *Appenzell*, *Schwende* kaj *Rüte*, kiuj ĉiuj ankaŭ inkluzivas iom da ĉirkaŭaj vilaĝetoj kaj unuopaj farmbienoj. Ĉar la tri distriktetoj, kiel la politikaj komunumoj en Kantono Apencelo Interna oficiale nomiĝas, ĉiam devis proksime kunlabori en la administrado de la vilaĝaj servoj, jam dum la 16-a jarcento ekestis komunaj institucioj, ekzemple komuna fajrobrigado.

## Vidu ankaŭ 
* Appenzell (stacidomo)
* Sammelplatz (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la distrikto kaj komunumo Apencelo
* Distrikto Apencelo en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Distriktoj de Svislando
Kategorio:Kantonĉefkomunumoj de Svislando
Kategorio:Kantono Apencelo Interna
Glacia kaverno Demänovská

eta|250px|maldekstra|Glacia kaverno Demänovská
eta|maldekstra|250px|Interno de la kaverno
**Glacia kaverno Demänovská**. En pitoreska medio de Demänová-valo sur la norda flanko de Malaltaj Tatroj, ĉe la dekstra flanko de Demänová-rivereto en la kruta deklivo troviĝas unu el la plej malnove konataj grotoj en la meza Eŭropo – la Glacia groto de Demänová. Enirejo en la groton troviĝas en la okcidenta deklivo de la rokego en alteco de 870 m super la marnivelo, 90 metrojn super la fluvalo de Demänová-rivereto. Kiu kaj kiam la groton malkovris, ne estas konate. La plej malnova mencio pri ĝi devenas el la 13-a jarcento priskribita en la dokumento de Estergoma diecezo el la jaro 1229. La plej malnova priskribo de la grota areo estas konata de la slovaka polihistoriisto Mateo BEL el la jaro 1723. Multe da subskriboj sur kalkŝtonaj muroj de la groto kaj konservinta bunta literaturo asertas grandskalan intereson pri la groto ne nur de la larĝa publiko, sed precipe de la sciencistoj. Eniro en ĝin estis ebla jam en la fino de la pasinta jarcento, sed post la malkovro de la nova belega Groto de la Libereco, neniu tiun antaŭan prizorgis. La denovan ordigon de ĝi oni aliris nur en la jaro 1949 kaj ĝi estas dispone al publiko de la jaro 1952.

La Glacia groto de Demänová estas la norda finiĝo de la sistemo de grotoj de Demänová-valo. Kreigis ĝin subteraj akvoj de la Demänová-rivereto, per larĝigo de fendaĵoj en malhelgrizaj kalkŝtonoj de la meza tuftavolo. En la kruciĝoj de la fendaĵoj ekestis pli grandspacaj grotaj areoj kiel Granda katedralo, Katedralo de Bel, Katedralo de pagodoj. En la subtera labirinto de Glacia groto de Demänová estas ĝis nun konataj kvar etaĝoj, el kiuj la plej malsupra estas glaciiĝinta. La plej multe da glaciaj ornamaĵoj – glaciaj kolonoj kaj glaci-faloj – troviĝas en Katedralo de Kmeť. La groto estas interesa per tio, ke en ĝi troviĝas ne nur la glaciaj ornamaĵoj, sed ankaŭ multe da sintraĵoj. Interesaĵo sur la sintrigita muro estas “vizit-libro“ kaj trovaĵo de ostoj de la grota urso en la Ursa koridoro, kiu vivis antaŭ 15 mil jaroj.
El la tuta ĝis nun konata longeco de la groto – 1 665 metroj – estas por publiko alireblaj 680 metroj. La trarigardo daŭras ĉirkaŭ 45 minutojn.

Elirpunkto al la Grotoj de Demänová estas urbo Liptovský Mikuláš, situanta ĉe la rapidtrajna linio Žilina – Poprad – Košice. Aŭtobuskontakto estas de la  aŭtobusstacio, troviĝanta antaŭ la fervoja stacidomo. Aŭtobuslinioj Liptovský Mikuláš – Demänovské jaskyne – Jasná veturadas en unu-horaj intervaloj. Ĉi tiuj estas signitaj per vorto “Jasná“.
Motoristoj deflankiĝu el la ĉefŝoseo ĉe urbo Liptovský Mikuláš, de kie estas la Glacia Groto en 7-kilometra distanco. Parkejo troviĝas ĉe la kabano Kamenná chata, de kie gvidas prizorgita irvojeto ĝis la groto, ĉirkaŭ 20 minutojn perpiede.
Atingo estas ankaŭ ebla el la montokresto de Malaltaj Tatroj, plej avantaĝe el monto Chopok per la sidlifto al la vala stacio en Jasná, de kie estas aŭtobusa kontakto, aŭ piedire proksimume 60 minutoj.

Kategorio:Grotoj de Slovakio
Kategorio:Geografio de Regiono Žilina
Kategorio:Distrikto Liptovský Mikuláš
Golanaj Altaĵoj

eta|Parto de la Golanaj Altaĵoj
La **Golanaj Altaĵoj** kaj ankaŭ simple **Golano** aŭ **Siria Golano** estas teritorio, disputita inter Sirio kaj Israelo, ĉe ties limo kun Libano kaj Jordanio. Ĝi estas relative malgranda, iom pli ol  kvadrataj kilometroj, kaj ĝi estas inter 400 kaj 1700 metrojn super la nivelo de la maro. Golanaj Altaĵoj prezentas tre strategian areon en la kunteksto de la araba-israela konflikto. Ĝia loko superas Galileon (Israelo) kaj la ebenaĵon de Damasko (Sirio). Ĝi ankaŭ kontrolas la plej multajn el la fontoj, kiuj nutras la Maron de Galileo kaj la riveron Jordano.  

Ĝis 1967, la teritorio estis regata de Sirio, sed en la Sestaga milito de 1967, la teritorio okazis sub kontrolo de Israelo. La pravigo kiun la Israela registaro donis, estis ke la Siria armeo uzis la altaĵojn por pafi kontraŭ civilaj komunumoj en la nordo de Israelo. Efektive inter 1948 kaj 1967 140 israelanoj estis mortigitaj de ĉi tiuj atakoj.

La teritorio restis sub Israela milita administrado ĝis 1981, kiam la registaro efektivigis israelan juron en ĝi, kaj do nun ĝi estas regata kiel ordinara parto de Israelo. Sirio ankoraŭ deklaras, ke ĝi volas reakiri la teritorion. Internacie, nur Usono (ekde 2019) agnoskas la Israelan regadon super la Golanaj Altaĵoj kiel legitiman.

En 1967 la plejmulto de la araba loĝantaro de  eskapis aŭ estis forpelitaj. Kelkaj tamen restis, ĉefe Druzoj. Nuntempe vivas en la Golano ĉirkaŭ  homoj, kaj judoj kaj druzoj. La ĉefa urbo nomiĝas Kacrin. La druza loĝantaro plejparte subtenas Sirion, kaj malgraŭ tio, ke ili rajtas akiri israelan civitanecon, praktike ĉiuj druzoj elektis konservi sian sirian civitanecon. La limo kun Sirio restas fermita.

## Vidu ankaŭ 
* Araba-israela konflikto
* Israel-okupaciataj teritorioj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biger, Gideon (2005). The Boundaries of Modern Palestine, 1840–1947. London: Routledge. ISBN 978-0-7146-5654-0. ()
* Bregman, Ahron (2002). Israel's Wars: A History Since 1947. London: Routledge. ISBN 978-0-415-28716-6. ()

775ra

Kategorio:Geografio de Sirio
Kategorio:Geografio de Israelo
Kategorio:Montoj en Sirio
Kategorio:Montoj en Libano
Kategorio:Montoj en Israelo
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kategorio:Araba-israela konflikto
Kantono Vaŭdo

La **Kantono Vaŭdo** (Nacilingvaj nomoj de la kantono en la lingvoj de la Svisa Konfederacio estas  [vo],  [vāt] kaj romanĉe *Vad* [vad]. En la itala oni uzas la francan nomon Vaud) estas unu el la 26 administraj unuoj de Svislando, kiuj nomiĝas kantonoj, kaj situas en la okcidento de la lando, en Romandujo, grandparte norde de la lago Lemano. 

Laŭ la stato de  en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia administra centro estas la urbo Laŭzano (Lausanne).

## Geografio 
En sudo la kantono limas al la Lago Lemano, ĉe kies bordo situas la ĉefurbo Laŭzano. En la aglomeraĵo de Laŭzano vivas preskaŭ la duono de la kantona loĝantaro. La surfaco de la Lago Lemano estas kun 372 m s.m. la plej malalta punkto de la kantono. En oriento la kantona teritorio etendiĝas ĝis la Alpoj, kie troviĝas kun alteco de 3210 m s.m. la plej alta punkto de la kantono sur la pinto de la monto Les Diablerets. En nordokcidento la Ĵurasa Montaro formas la limon inter Kantono Vaŭdo kaj Francio, en nordo la kantono etendiĝas tra la Svisa Mezlando ĝis la Lago de Morato. En sudoriento la kantona teritorio entendiĝas al la suba parto de la alpa valo de la rivero Rodano, kies supran parton formas la Kantono Valezo.

## Najbaraj Kantonoj 
En nordo Kantono Vaŭdo lima la Kantono Neŭŝatelo, en nordnordoriento al Kantono Friburgo, kies teritorio disponas kvar eksklavojn en la vaŭda teritorio. Tute en la nordo Vaŭdo siavice disponas pri eksklavo ĉe la suda bordo de la Lago de Morato. En nordoriento kaj oriento la kantono limas al Kantono Berno, en sudoriento al Kantono Valezo. En sudo Vaŭdo limas aliflanke de la Lago Lemano al Francio, en okcidento al Kantono Ĝenevo, kaj en nordokcidento en la Ĵurasa Montaro denove al Francio.

## Lingvoj 
Oficiala kantona lingvo estas la franca. Laŭ la Popolnombrado de 2000 la franca lingvo estis la denaska lingvo de 81,83% de la loĝantaro. 4,75 % estis germanlingvanoj, 2,92 % estis itallingvanoj, 0,04 % romanĉlingvanoj, dum 10,46 % indikis alian denaskan lingvon.

## Administra divido 
Surbaze de la leĝo pri la teritorio divido de la 30-a de majo 2006 Kantono Vaŭdo aktuale estas subdividita al distriktoj.

## Historio 
La hodiaŭa Kantono Vaŭdo estis fondita per la mediacia akto de 1803 post la fino Helveta Respubliko.

En la jaro 58 antaŭ Kristo Julio Cezaro malhelpis per sia venko dum la Batalo de Bibrakto, ke la Helvetoj elmigris de la teritorio de Svislando al Francio. Sub la romia influo la regiono multe evoluis kaj la latina lingvo penetris ĝin.

Dum mezepoko la teritorio de la hodiaŭa Kantono Vaŭdo apartenis al Burgonjo kaj Savojo. Ekde la 14-a jarcento Berno kaj la Svisa Ĵurkomunumo komencis konkeri la regionon.

En 1928 Kantono Vaŭdo estis la unua politika instanco en Eŭropo, kiu starigis leĝon por truda steriligo de "nenormaluloj" (unua tutmonde estis la usona subŝtato Indiano en 1907). Post Vaŭdo en Eŭropo sekvis Danio kaj la faŝismiĝinta Germanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la kantono (franclingva)

Vaŭdo
Vaŭdo
Þórbergur Þórðarson

eta|Þórbergssetur muzeo kaj kultura centro en Hali, Suðursveit

**Þórbergur Þórðarson** (**Thórbergur Thórdarson**, naskiĝis la  en Hali í Suðursveit, sudorienta Islando; mortis la  en Rejkjaviko) estis islanda verkisto. Li ankaŭ estis eminenta esperantisto, kiu longe batalis por la internacia lingvo en Islando. Interalie li eldonis tri esperantajn lernolibrojn kaj unu grandan propagandan verkon por Esperanto.

## Bibliografio
* *Hálfir skósólar*,  1915
* *Spaks manns spjarir*, 1917
* *Hvítir hrafnar* (represaĵo de "Hálfir skósólar" kaj "Spaks manns spjarir" 1922)
* *Bréf til  Láru*, 1924

* *Alþjóðamál og málleysur*, 1933
* *Esperanto I. Leskaflar*, 1936
* *Esperanto I. Leskaflar (reeldonita kaj pligrandigita)*, 1937
* *Esperanto II. Málfræði*, 1937
* *Esperanto IV. Leskaflar með orðasafni*, 1939

* *Íslenzkur aðall*, 1938
* *Ofvitinn* 1940-1941
* *Ævisaga Árna Þórarinssonar prófasts*, (Biografio de Árni Þórarinsson), 1945-1950
* *Sálmurinn um blómið*, 1954-1955
* *Ritgerðir 1924-*, 1959
* *Í Suðursveit*, 1975

## Eksteraj ligiloj
* http://thorbergur.is/
* http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050629140244/thorbergur.is/files/thorbergur_esperanto2.pdf

Kategorio:Islandaj esperantistoj
Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 12-an de marto
Kategorio:Mortintoj la 12-an de novembro
Groß-Gerau

**Groß-Gerau** estas urba komunumo en centra Germanio. Ĝi estas la administra centro de samnoma distrikto en la distriktaro Darmstadt, la sudo de la federacia lando Hesio. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn.
__NOTOC__
eta|maldekstra|120px

## Partneraj urboj 
Groß-Gerau kaj kvar aliaj urboj de Eŭropo interligiĝas kiel partneraj urboj:
* 20px Brignoles en suda Francio (ekde 1959),
* 20px Bruneck en Sudtirolo (Italio, ekde 1959),
* 20px Tielt en Belgio (ekde 1959) kaj
* 20px Szamotuły en Pollando (ekde 2000).

## Rilatoj al Esperanto 
eta|maldekstra|280ra|
En Groß-Gerau interalie en 1926 naskiĝis la esperantisto Werner Schad, kiu pasigis plejparton de sia vivo en Venezuelo kaj Argentino. En la nordorienta parto de la urbocentro estas strato nomata *"Zamenhofstraße"*, rekte ĉe unu el du urbaj gimnazioj. Laŭ arkitekta projekto de 2012 laŭlonge de la strato ekestis ensemblo de pluraj novaj kaj samaspektigo de la jam antaŭe ekzistintaj loĝdomoj, kiu ricevis la nomon *"Zamenhofquartier"*, do "kvartalo Zamenhof".

Aparte de tio, en tute alia parto de la urbo ekde la komenciĝo de la 2010-aj jaroj ĝis proksimume 2022 ekzistis glaciaĵejo "Esperanto". La posedantino, demandite pri kialo de la nomigo, diris en aŭgusto 2019 ke ŝi neniel parolas Esperanton, sed tre ŝatas la ideon, kaj pensas ke por ejo kiu en bovlo miksas glaciaĵojn de fruktoj el ĉie sur la terglobo, la nomo Esperanto perfektas.

## Fotoj 

dosiero:Groß-Gerau Stadtkirche.jpg|
dosiero:Groß-Gerau Fachwerkhaus an der Stadtkirche.jpg|
dosiero:Groß-Gerau Skulptur Marktplatz VHS.jpg|
dosiero:Groß-Gerau 1.jpg|

dosiero:Groß-Gerau 2.jpg|
dosiero:Groß-Gerau 3.jpg|
dosiero:Groß-Gerau 4.jpg|
dosiero:Groß-Gerau 5.jpg|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* paĝo de la urbo, germanlingva

Kategorio:Distrikto Groß-Gerau
Kategorio:Urboj de Hesio
Otakar Theer

eta|Otakar Theer

**Otakar Theer** (naskiĝis la 16-an de februaro 1880 en Ukrainio - mortis la 20-an de decembro 1917 en Prago) estis ĉeĥa verkisto kaj poeto.

La infanecon li travivis en Nymburk kiel filo de oficiro kaj patriciino, kio donis al li elitan memkonfidon. En Prago li studis gimnazion, poste juron kaj filozofion (promociiĝis en 1906). Ĝis sia morto li laboris en Universitata Biblioteko.

Li vojaĝis al Italio, Svislando, Germanio, Skandinavio, Krimeo kaj duonjaron li pasigis en Francio por kolekti materialon pri Balzac por sia disertacia laboro. Li funde ekkonis la francan literaturon kaj tradukis el ĝi.

Li verkis poemojn, rakontojn, unu romanon, recenzojn kaj kritikojn pri pentroarto (tiujn sub pseŭdonomo Sézam). La morto lin trafis en la 37-a vivjaro.

Ĉeĥoslovaka antologio (1935) pri li skribis:

Signifa lirikisto akcentanta individualismon. Pri la prozo li opiniis, *»ke la psikologia analizo devas komplete malaperi malantaŭ la intuicia prezento de figuroj kaj la interna ideo malaperi en la streĉa pleneco de la agado intensigata per esprimmaniero vira, senmetafora, adekvata; sole leganto escepte atentema trovos sub la realisma bildo de la mondo, regata de instinktoj kaj pasioj, la metafizikan mondkoncepton de Theer, koncentritan tuj ĉe la komenco por la problemo, kiel veni al la Absoluto«*. (Arne Novák)

## Verkoj 
* **Háje, kde se tančí** (Boskoj, kie oni dancas, 1897, poeziaj prozaĵoj)
* **Výpravy k Já** (Ekspedicioj direkte al Mi, 1914, poemaro)
* **Pod stromem lásky** (Sub arbo de la amo, 1903, rakontoj)
* **Úzkosti a naděje** (Angoroj kaj esperoj, 1911, poemoj)
* **Všemu navzdory** (Spite al ĉio, 1916, poemoj)
* **Faëthón** (Faetono, 1916, dramo)
* **Příchod ženy** (Alveno de virino, romano)

## En Esperanto aperis 
* **Homo, kiu serĉas absoluton** (Ĉeĥoslovaka antologio, tr. Stanislav Kamaryt)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Řetůvka

Municipo **Řetůvka** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, en submontaro de Orlické hory, 6&nbsp;km sudokcidente de la urbo Ústí nad Orlicí, flanke de la ŝoseo n-ro 360 inter Ústí nad Orlicí kaj Litomyšl. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skriba mencio pri vilaĝo Řetůvka, tiam verŝajne nomata Ritow Bohemicalis estas el la jaro 1292 en donaca akto de la reĝo Venceslao la 2-a, per kiu li dediĉas la vilaĝon al nova monaĥejo en Zbraslav. En nomita dokumento oni rememoras apude du vilaĝojn: Řetová Česká kaj Řetová (Ritow Bohemicalis, Ritow). Verŝajne unu el ili estis fondita pli frue de ĉeĥoj kaj la dua de germanaj koloniistoj. Nomo de la vilaĝo ĉeĥiĝis kaj ŝanĝiĝis, ĝis en la jaro 1924 nomo Malá Řetová estis ŝanĝita je nuna Řetůvka. En la jaro 1989 estis la vilaĝo alligita al la distrikta urbo Ústí nad Orlicí, sed jam en la jaro 1990 loĝantoj de ĝi postulis rean memstarigon.

## Loĝantaro 
## Naturo 
En proksima ĉirkaŭaĵo abunde troviĝas salamandro, kiun Řetůvka enmetis ankaŭ en blazonon de la vilaĝo. Deklivoj estas surkreskintaj per riĉa floro, nestas ĉi tie multe da akvaj kaj kantbirdoj.

En la vilaĝo vivas proksimume 245 loĝantoj. Kelkaj domoj estas uzataj por refreŝigado.

## Pluaj fotoj 

Řetůvka - autobusová zastávka.jpg|Aŭtobusa haltejo
Řetůvka - dům čp. 5.jpg|Domo n-ro 5
Řetůvka - dům čp. 123.jpg|Domo n-ro 123
Řetůvka - dům čp. 69.jpg|Domo n-ro 69

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Najwa Nimri

**Najwa NIMRI URRUTIKOETXEA** (naskiĝinta la 14-a de februaro 1972 in Pamplono) estas hispana kantistino kaj aktorino.

Sia patrino estas eŭska kaj patro estas jordania. Ŝi loĝas en Madrido.

## Diskaro 
### Kun Carlos Jean (Najwajean) 
* *No Blood* (1998)
* *Asfalto* (soundtrack)
* *Till it breaks* (2008)

### Soloe 
* *Carefully* (2001)
* *Mayday* (2003)
* *Walkabout* (2006)
* *El último primate* (2010)

## Filmaro 
* *Salto al vacío* (1995)
* *Pasajes* (1996)
* *A ciegas* (1997)
* *Abre los ojos* (1997)
* ''9'8m/s²* (1998)
* *Los Amantes del Círculo Polar* (1998)
* *The Citizen* (1999)
* *Asfalto* (2000)
* *Before Night Falls* (2000)
* *Lucía y el sexo* (2001)
* *Fausto 5.0* (2001)
* *Piedras* (2002)
* *La reina del bar canalla* (2003)
* *Utopía* (2003)
* *Agents secrets* (2004)
* *A + (Amas)* (2004)
* *20 centímetros* (2005)
* *El método*, (2005)
* *Las vidas de Celia* (2005)
* *Trastorno* (2006)
* *Mataharis* (2007)
* *Oviedo Express* (2007)
* *Room in Rome'' (2010)

## Eksteraj ligiloj 
* Najwa Nimris Website  (es)

Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Hispanaj aktoroj
Koakso

**Koakso** estas griza, poreca brulaĵo, kiu konsistas grandparte el karbono. Oni produktas ĝin el karbo per seka distilado.

eta|Koakso
Senaera varmigo al  elpelas el karbo la volatilajn partojn, kiuj nomiĝas (kruda) koaksa gaso. El ĝi eblas produkti gudron, sulfuran acidon kaj (puran) koaksan gason. Tiu ĉi gaso iam estis uzata por lumigi domojn kaj stratojn kaj por kuiri; en tiu funkcio ĝin nun anstataŭas metano.

La energi-enhavo de koakso estas 23–31 MJ/Kg. Pro siaj poroj ĝi estas malpeza, kun denso de ĉirkaŭ 1,85–1,90.

## Etimologio 
Laŭ internacia formo, oni devintus uzi la formon kokso, sed tiu estis jam okupita. Tiel la vorto koakso kongruas al internacia vortformo koaks'

## Vidu ankaŭ 
* Koaksigejo

Kategorio:Nigra karbo
Kategorio:Brulaĵoj
Malto (bierfarejo)

[eta|Hordea malto por farado de [viskio.]]
**Malto** estas greno ĝermigita kaj poste sekigita. Ĝi estas uzata por produkti bieron kaj viskion kaj diversajn nutraĵojn, ekz. anstataŭaĵon por kafo.

La ĝermado produktas en la greno certajn enzimojn, kiuj ŝanĝas la kemian konsiston de la greneroj. Por ĝermigi la grenon oni trempas ĝin en akvo, altigante la akvan enhavon al ĉirkaŭ 40&nbsp;%. La trempita greno ĝermas dum kelkaj tagoj en konstanta temperaturo de ĉirkaŭ , tiam la ĝermadon oni haltigas per varmigo al . La kreskintaj ĝermaĵoj estas forigitaj kaj povas servi kiel besta nutraĵo; la restanta malto kutime estas muelata aŭ pistata.

Pli alta temperaturo dum sekigo ŝanĝas la guston de la malto kaj igas ĝin malhela, tiel ke el ĝi rezultas malhela biero.

Enhavo de hordea maltofaruno:
* akvo 10 %
* maltozo 8 %
* amelo 57 %
* proteino 12 %
* mineraloj 1-2 %

Kategorio:Biero
Malto (insulo)

eta|Satelita vido de Malto (dekstre), Comino kaj Gozo
**Malto** estas insulo en Mediteraneo. Ĝi apartenas al la respubliko Malto, al kiu ĝi donis la nomon.

Malto havas areon de 246 km²; ĝia bordo longas 136 km. La plej granda distanco sur la insulo estas 27 km. Ĝia plej alta loko estas je 253 metroj super marnivelo.

La distanco al la plej proksima loko de Sicilio estas ĉirkaŭ 100 km; Tunizio en Afriko distancas ĉirkaŭ 290 km. Insuloj Comino kaj Gozo estas nord-okcidente de Malto en distanco de du resp. ses kilometroj.

Malto havas 357.000 loĝantojn, tio estas 90 % de la loĝantoj de la respubliko. La plej grava urbo estas la ĉefurbo Valletta; aliaj urboj estas *Rabat*, *Birżebbuġa* (Birzebbugia) kaj *Marsaxlokk* (Marsascala).

La Blua Groto estas natura aro de ses kavernoj, nomataj laŭ la nomo de la plej granda. La sistemo situas sur klifoj sur la suda marbordo de la insulo Malto.

Kategorio:Mediteraneaj insuloj
Kategorio:Malto
Viadukto Žampach

230ra|maldekstra|eta|Viadukto Žampach
La **Viadukto Žampach**, ŝtona fervoja viadukto ĉe Žampach estas laŭ kelkaj fontoj la plej alta ŝtona fervoja ponto en Ĉeĥio, laŭ aliaj fontoj eĉ en Mez-Eŭropo kondukita en arkon. Ĝi troviĝas inter urbeto Jílové u Prahy kun riĉa historio de minado de oro kaj vilaĝo Kamenný Přívoz.

Teknikaj parametroj de la ponto: la alteco - de la plej alta loko de vojo al la fundo de ravino Kocour - 41,73 m, la longeco estas 109 m. La ponto havas sep arkojn. Ĝi estas konstruita el granito. Oni konstruis la ponton en la jaroj 1897 - 1899. Sur la ponto laboris laboristoj el la tuta Eŭropo, precipe italoj. La unua trajno traveturis tra ĉi tie la 1-an de majo 1900.

La ponto estis neniam riparata, malgraŭ tio, ke ĉiutage surveturas ĝin ĉirkaŭ tridek trajnoj potage.

Kategorio:Jílové u Prahy
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Prago-okcidento
Kategorio:Ŝtonaj pontoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Transporto en Mezbohemia regiono
Kategorio:Viaduktoj