open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odorheiu Secuiesc

**Odorheiu Secuiesc** [odorheju sekujesk],  [sekejudvarhej],  estas urbo laŭ la rivero Târnava Mare, nordoriente de Sighişoara, en la distrikto Harghita.

## Loĝantaro 
Székelyudvarhely havis en 1910 10 244 loĝantojn (hungaroj, germanoj, rumanoj). En 1992 estis 39 959, el ili 97% hungaroj.

## Historio 
De la mezo de la 16-a jarcento ĝi fariĝis pli kaj pli grava lerneja kaj kultura centro de la regiono. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Udvarhely vármegye).

## Gefiloj 
* Andrea Kali, aktorino
* Andrea Koncz, aktorino

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon

## Ĝemelkomunumoj 
*  Barcs, Hungario
*  Békéscsaba, Hungario
*  1-a distrikto de Budapeŝto, Hungario
*  23-a distrikto de Budapeŝto, Hungario
*  Cegléd, Hungario
*  Dunajská Streda, Slovakio
*  Hajdúdorog, Hungario
*  Subotica, Serbio
*  Tatabánya, Hungario
*  Tihany, Hungario
*  Törökbálint, Hungario
*  Vác, Hungario

== Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando ==

## Bibliografio 
* *Udvarhelymegye szabályrendeletei*, 1878 http://mek.oszk.hu/07200/07204
* *Udvarhelymegye szabályrendeletei*, 1884 http://mek.oszk.hu/07100/07199
* Dávid László: *A középkori Udvarhelyszék művészeti emlékei* (La artmemoraĵoj de mezepoka Udvarhelyszék). Bukarest, 1981
* Hermann Gusztáv: *Székelyudvarhely művelődéstörténete*, Kriteron Könyvkiadó, Bukarest, 1993. (Kulturhistorio de Székelyudvarhely).
* Albert Dávid: *A székelyudvarhelyi Tamási Áron Gimnázium története*. (1993).
* Vofkori György:*Székelyudvarhely'' (Urbohistorio en bildoj), 1995.

## Gravaj kulturaj institutoj 
* Haáz Rezső Múzeum
* Tomcsa Sándor Színház

## Esperantistoj 
* Jozefo Teleky
* László Szöke

## Bildaro 

Dosiero:Szejkefürdő, Orbán Balázs síremléke, 4.jpg|parko
Dosiero:Sz udvarhely szoborpark.jpg|parko
Dosiero:Székelyudvarhely, Szejkefürdő, Orbán Balázs síremléke 9.jpg|parko
Székelyudvarhely, Szejkefürdő, Szejke strand.jpg|naĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de renomaj personoj de Odorheiu Secuiesc

## Eksteraj ligiloj 
* Udvarhelyi.info 
* Retpaĝo de la urbestrejo
* Portalo hungarlingva
* Administrcia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto


Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Normala Amsterdama Akvonivelo

eta|250px|La referenco en la urbdomo de Amsterdam
eta|250px|NAP-nivelo en la urbdomo de Amsterdam
eta|250px|NAP apud Woerden
La **Normala Amsterdama Akvonivelo** (**NAP**; nederlande *Normaal Amsterdams Peil*) estas la referenca alto al kiu altomezuroj en Nederlando estas rilatataj. NAP alto de 0 metroj estas proksimume egala al la averaĝa marnivelo (fakte iom pli alta).

## Nivelmarkoj 
La NAP estas videbligita per ĉirkaŭ 35.000 nivelmarkoj kiel boltetoj en konstruaĵoj, pontoj kaj viaduktoj. Unufoje en dek jaroj la "Geometria Servo" (Meetkundige Dienst) denove fiksas la alton de la plej multo de la nivelmarkoj.

## Historio 
En 1684 oni kreis en Amsterdamo la "Urban Nivelon" (Stads Peijl). Tiu nivelo tiutempe estis la averaĝa nivelo de la someraj altmaroj de la IJ, akvoamaso ĉe Amsterdamo. Tiutempe oni fiksis tiun nivelon je "9 piedoj kaj 5 coloj"(2,68 metroj) sub la "mardiga alteco". Oni indikis tiun nivelon per indikiloj ĉe kvin kluzoj en la urbo.

En 1860 oni transdonis la Amsterdaman Nivelon al aliaj niveloj uzataj en aliaj partoj de Nederlando. Poste oni eksciis ke la transdonado estis erara. Inter 1885 kaj 1894 oni ĝustigis ("normaligis") la transdonadon kaj ekde tiam la nivelo nomiĝas Normala Amsterdama Nivelo.

En 1879 la nivelo estis transdonata al Germanio. Tie la nivelo nomiĝas Normalnull. Ekde 1973 ankaŭ aliaj eŭropaj landoj uzas la nulnivelon de la NAP.

## Vidu ankaŭ 
* Geodezio
* Marnivelo
* Akvonivelo

Kategorio:Oceanografio
Kategorio:Kartografio
Kategorio:Geografio
Kategorio:Hidrologio
Kategorio:Amsterdamo
Wi Kuki Kaa

**Wi Kuki Kaa** estis aktoro naskiĝinta la 16-an de decembro 1938 en Auckland en Nov-Zelando, mortinta la 19-an de februaro 2006.

## Filmografio 
* 2003 *The Lord of the Rings: The Return of the King* Ghan-buri-Ghan
* 2002 *Kingpin* Mr Nathan
* 2001 *Turangawaewae* Tiare (Koro)
* 1991 *The Diamond of Jeru* Inghai
* 1990 *Te Rua* Rewi
* 1987 ''Linda's Body* Hemi
* 1986 *Ngati* Iwi
* 1984 *Worzel Gummidge Down Under* Travelling Scarecrow Maker (1986)
* 1983 *The Bounty* King Tynah (Ribelo sur la Bounty)
* *UTU'' Wiremu

Kategorio:Novzelandaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 16-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 19-an de februaro
Pogromo de Lisbono en 1506

eta|*Epistola de victoria contra infideles habita*, 1507
En pogromo de Lisbono je 19-a de aprilo 1506, dum la regado de Manuel la 1-a (Portugalio), iu nov-kristano ("cristão-novo")- t. e. judo baptita perforte- publike esprimis siajn dubojn pri la miraklaj vidoj en Preĝejo de Sankta Domingo en Lisbono. Sekve, 4 mil judoj, viroj, virinoj kaj infanoj estis masakritaj de katolika loĝantaro, provokataj de dominikanaj monaĥoj. La judoj estis akuzitaj, kulpigitaj inter aliaj je "malbonaĵoj" kiel diomurdo kaj seka periodo, kiu lasta mizerigis tiam la landon. La murdado daŭris tri tagojn.

Sekve al tiu masakro, la emo al antisemitismo kreskis en Portugalio kaj oni establis inkvizicion (kiu funkciis de 1540 ĝis 1821), multaj judaj familioj foriris la landon.

Certe, ne nur "religiaj" aferoj kaŭzis la Masakron de Lisbono. La reĝo Manuel volis ankaŭ edzigi al hereda princino de Hispanio por unuigi la du regnojn sub la portugala krono. La hispanoj petis al li forigi la judojn kaj maŭrojn de Portugalio, ĉar judoj estis la ĉefaj financistoj kaj teĥnikistoj de Portugalio. Hispanoj pensis ke sen judaj astronomoj kaj kartografoj, portugaloj ne sukcesus vojaĝi tra la maroj. La deziro de Manuel al la hispana trono estis pli granda ol praktikaj kialoj kaj li kaŭzis la persekuton al judoj. Malgraŭ tio, hispanoj ne volis subteni liajn planojn kaj donis alian edzon al sia princino.

En Tomar troviĝas la plej malnova sinagogo de Portugalio.

Kategorio:1506
Kategorio:Pogromoj
Kategorio:Lisbono
Loppersum (Groningo)

Dosiero:Loudspeaker.svg**Loppersum** () estas vilaĝo kaj antaŭa municipo en norda Nederlando, en la provinco Groningen. La antaŭa municipo havas 11 030 loĝantojn (je la 1-a de junio 2005) kaj areon de 111,99 km².

La vilaĝo Loppersum situas je la Lopster Wijmers. En la centro estas bela gotika, parte romanogotika krucokirko, la Petro- kaj Paŭlokirko, kun bela internaĵo.

La municipo ofte estas menciita kiel epicentro de la terskuoj sekve de la termalleviĝo pro la produktado de tergaso.

## Subdivido 
La municipo Loppersum enhavas la sekvajn vilaĝojn: Eekwerd, Eekwerderdraai, Eenum, Fraamklap, Garrelsweer, Garsthuizen, Hoeksmeer, Honderd, Huizinge, Kolhol, Leermens, Loppersum, Lutjerijp, Lutjewijtwerd, Merum, Middelstum, Oosterwijtwerd, Startenhuizen, Stedum, Stork, Toornwerd, Westeremden, Westerwijtwerd, Wirdum, Wirdumerdraai, 't Zandt, Zeerijp, Zijldijk.

## Historio 
Loppersum ekestis sur rifuĝmonteto dum la frua Mezepoko kie ĉirkaŭ la jaro 800 la unua kirko estis konstruita.

## Publika transporto 
Loppersum situas je la fervojlinio Groningen-Delfzijl, kun stacioj en Loppersum kaj Stedum. Krom tio estas la sekvaj buslinioj:
* linio (1)40: Groningen - Ten Boer - Garrelsweer - Appingedam - Delfzijl
* linio (1)42: Groningen - Ten Boer - Garrelsweer - Loppersum
* linio 45: (Garrelsweer) - Loppersum - Zeerijp - 't Zandt - Spijk - Holwierde - Delfzijl
* linio (6)62: Loppersum - Westeremden - Garsthuizen - Uithuizen
* kvartalbuso 91: Loppersum - Eenum - Leermens - Oosterwijtwerd - Holwierde - Appingedam

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.loppersum.nl 

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Jelena Katina

**Jelena Katina** (ruse Елена Сергеевна Катина) naskiĝinta  en Moskvo estas membro de junulina muzika grupo t.A.T.u., kutime konata kiel **Lena Katina**. Ŝi estas konata kiel bona knabino el la duopo.

En la jaro 1994 ŝi estis membro de fama rusa infana ensemblo. Ŝi restadis tie tri jarojn kaj kiam ŝi estis 13-jara, Jelena estis elektita en ensemblon Neposedi, multe pli populara infana tiutempa ensemblo.

Jelena scipovas paroli ruse kaj angle. Ŝi ŝatas legi, precipe romantismajn novelojn. Ŝi ankaŭ pianludas dum libera tempo.

Kategorio:Rusiaj popkantistoj
Kategorio:Usonaj popkantistoj
Kategorio:Rusiaj sopranistoj‎
Kategorio:Rusiaj infanaj kantistoj
Kategorio:GLAT-artistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de oktobro
Mogi das Cruzes

'*** (oficiale ) estas **Mogi das Cruzes*', nomo kiu signifas *[loko apud] krucoj apud [rivero] Mogi*, estas municipo de la aglomeraĵo ĉirkaŭ la urbego San-Paŭlo, en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Metropolitana de São Paulo kaj en la mikroregiono Mogi das Cruzes. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

Krom parto de aglomeraĵo San-Paŭlo, estas en municipo la vilaĝoj **Sabaúna**, **César de Souza**, **Biritiba-Ussu**, **Taiaçupeba** **Quatinga**, **Brás Cubas** kaj **Jundiapeba**. Tiuj vilaĝoj produktas grandan kvanton da agrikolaj produktoj al aglomeraĵo San-Paŭlo. Ankaŭ estas en la municipo la aparta industria kvartalo **Itapeti**. 

## Historio 
Ĝi estis fondita de Brás Cubas, estas municipo ekde 1611 kaj havas la statuson de urbo ekde 1865.

eta|maldekstra|260ra
## Esperanto en Mogi das Cruzes
La 19-an de oktobro 1979 estis fondita “Asociação Mogiana de Esperanto” (Moĵia Esperanto-Asocio) sub la inspiro de la klera esperantisto Euclides Carneiro da Silva. En la sama dato estis elektita la jena estraro de la nova asocio: prezidanto prof-o Euclides Carneiro da Silva, vicprezidanto Benedita Esmeralda Lobo, sekretario Antônio Fernandes da Silva kaj kasisto Toshie Nojiri.

Euclides Carneiro da Silva estis tre klera homo, kaj Mogi das Cruzes estas urbo posedanta du universitatojn, kaj la urba Esperanto-movado modeste prosperis en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj, per la pluraj kursoj gviditaj de li kaj pro la disvastigo pere de la revuo “Esperanta Katoliko”, de li eldonita. Ekde lia malsaniĝo kaj morto en 1998 la aktivaĵoj malgrandiĝis, sed oni kredas kaj deziras, ke la semoj ĵetitaj tiam iam ĝermos kaj fruktodonos. 

Hodiaŭ estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Famuloj 
En 1998 tie mortis Euclides Carneiro da Silva.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Anchieta

**Anchieta**, devenata de familia eŭskia nomo *Antxeta*, povas esti:

## Brazilo 
* Anchieta, municipo en la subŝtato Espirito-Santo
* Anchieta, municipo en la subŝtato Sankta Katarino
* Esporte Clube Anchieta, futbala teamo de Rio-de-Ĵanejrio
EKO

La tri-litera kombinaĵo **EKO** havas plurajn signifojn:
***Eko** ĝenerale estas komenco
***Eko** estas pseŭdonomo de Friedrich Wilhelm Ellersiek
***EKo** estas kutima prononco de literkombino **EK**.
***eko** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* Mr. Eko estas fikciulo en la televidserio *Lost*.
* **eko-** estas neoficiala prefikso kiu povas signifi ekologio, ekzemple ekoturismo.
Knossos

eta|dekstra|200px|Knossos
**Knossos** aŭ **Knoso** estis urbo en la antikva Kreto. Ĝi estis la sidejo de la legenda Minoa reĝo kaj plej grava centro de la Minoa civilizo. La urbo situas sur monteto ĉe kunfluo de du riveroj, ĉ. 10 km de la norda marbordo de Kreto.

La elfosadoj de Knossos komenciĝis per gvido de Siro Arthur Evans, en 1900. La elfositaj palaco kaj aliaj konstruaĵoj formis centron de altkultura bronzepoka civilizo. Tiu kulturo havis gvidantan rolon inter 1600 a.K. kaj 1400 a.K. ĉe la Egea maro.

La unuaj loĝantoj de Knossos supozeble alvenis el Malgranda Azio en la 7-a jarmilo a.K.. Ili konstruis socion bazitan je la agrikulturo: ili kultivis tritikon, bredis bestojn. Ili uzis ekde la frua minosa epoko (3000–2000 a. K.) bronzon, faris emajlitajn ceramikaĵojn, gravuritajn sigelojn kaj orjuvelojn. Pli poste ili enkondukis la hieroglifan skribon kaj komercis kun Egiptio.

eta|350px|maldekstre|Fresko de taŭrludantoj. Palaco de Knossos.
La unua knossosa palaco konstruiĝis en la meza minosa epoko inter 2000–1580 a.K.. Tiam unu kvadratan korton ĉirkaŭis aparte starantaj konstruaĵoj. La knossosa ceramikaĵo havis elstaran kvaliton kaj tiutempe estis farita per kolora pentrado sur nigra-emajla bazo. eta|dekstra|200px|tron-ĉambro

Grandan parton de la urbo detruis sismo ĉ. 1720 a. K.. Oni rekonstruis la palacon kaj nun grandaj kolonaj koridoroj kaj ŝtuparejoj interligis la konstruaĵojn de la monteta areo. Oni povas vidi nun ruinaĵojn de tiu ĉi palaco sur la elfosadejo. La administraj kaj ceremoniaj ejoj situis sur la okcidenta flanko de la centra korto. Oni povas eĉ hodiaŭ vidi tiun gipsan tronon, en kiu sidis la regoj de Knossos. En tiu parto, en mallarĝaj subterejoj rezervis oni la grenon, oleon kaj al trezoraĵojn. Ĉe la nordokcidenta parto de la akorto situis metiejoj, ĉe la sudokcidenta loĝ-ĉambroj. La palaco havis zorgeme ellaboritan kanalan kaj akvoduktan sistemojn, kiuj certigis akvon kaj higienon por la palaco (eĉ la necesejoj estis akvolavitaj).
250px|dekstra|eta|murpentraĵo

Knossos estis kunligita per pavimitaj vojoj al aliaj urboj de Kreto. La minosa murpentrado floradis tiutempe, ĝi uzis la temojn danco, sporto, delfenojn en natura stilo. La pli fruan hieroglifan skribon anstataŭis nova skribo, la linia skribo A.

Ekde 1580 a.K., la minosa kulturo ekspansiis al la greka tero, je kies efiko elevoluis la mukenea kulturo. La mukene-anoj akiris iam dum la 15-a jc a. K. la regpotencon super Knossos. La skribon linian A ŝanĝis nova skribo, la linia skribo B, kiun oni uzis eĉ en la mukeneaj centroj. Tiu skribo – laŭ ĝenerale akceptita opinio – respegulas la praan varianton de la greka lingvo.

Iom post 1400 a. K., la „lasta palaco” neniiĝis en incendio kaj en la sama tempo okazis incendio ankaŭ en aliaj komunumoj de Kreto. Post tio, Knossos iĝis unu el la multaj urboj, kiujn oni loĝis ankoraŭ jarcentojn. La politika centro de la Egea Maro iĝis Micene.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Grekio
Minoa civilizo

250px|dekstra|murpentraĵo
La **minoa civilizo** estas la bronzepoka kulturo de insulo Kreto, la plej malnova egea-mara civilizo. Ĝia florado okazis inter 3000 ĝis 1100 a.K. La nomumo okazis post la mitologia knossosa reĝo, Minoo (sed laŭ kelkaj sciencistoj, tio estis nur titolo de reĝoj). Arkeologo kiu tre okupiĝis pri tiu ĉi civilizo estis Arthur Evans.

## Priskribo 
Sur Kreto elformiĝis la plej evoluinta egea civilizo de la bronzepoko. Ĝi atingis sian pinton ĉirkaŭ 1600 a.K., kiam oni konstruis la plej grandajn urbojn kaj palacojn. La kretaj komercistoj atingis eĉ Levante-on kaj eĉ plu. La plej belaj artaĵoj estas la sigelŝtonoj, ceramikaĵoj (precipe la fama kamares-aj objektoj, kiuj estis pentrataj hele sur malhela bazo), kaj ĉefe la viglaj, sveltaj, mirigaj freskoj, murpentraĵoj de la palacoj. Tiuj montris laikajn kaj religiajn scenojn, de ĝardenoj tra sovaĝajn kaprojn, simiojn ĝis pompe vestitajn diinojn. Oni supozas laŭ tiuj lastaj, ke la socio, religio estis matriarka. La plej oftaj motivoj de la minoa artaĵo estas la serpento (diina simbolo) kaj la taŭro; la taŭrosalta rito, videbla sur kultaj ujoj, havis verŝajne religian aŭ magian bazon.

La minoa kulturo aperis ĉirkaŭ 1580 a.K jam sur la najbaraj insuloj kaj en la kontinenta Grekio. Ĝi efikis je la mikenea civilizo, kiu ekregis post 1500.

Meze de la 15-a jc a.K., la kretan palacokulturon detruis malamika invado aŭ tertremo. La mikeneaj grekoj alportis novan kulturon al la insulo, kun centro de Knossos kaj festos. Post la konkero, la du kulturoj kunfandiĝis kaj formis la malfruan minoan epokon (ĉ. 1400–1100 a.K.), en kies dua duono regresis la ekonomia potenco kaj la artoj.

eta|maldekstra|250ra|

## Lokoj 
* Knossos
* Festos (*Phaistos*)
* Zakro

## Vidu ankaŭ 
* Tirinto
* Helena civilizo
* Abeloj de Malia
Ĥanio

**Ĥanio** () estas urbo en Grekio kun loĝantaro de 55.838, centro de la samnoma provinco. Ĝi situas sur la nordokcidenta parto de insulo Kreto, marborde de la Golfeto de Ĥanio, ĉe bazo de la duoninsulo *Akrotiri*. Sur la loko dum la antikva epoko situis la urbo *Kudonia*.
eta|maldekstra|Venecia kvartalo.
eta|Katedralo.
eta|Nokta panoramo de la haveno.
La urbo estis - krom mallonga okupado fare de Ĝenovo - edke 1252 dum kvar jarcentoj posedaĵo de Venecio. Ĝin okupis en 1645 la turkoj. En 1878, post kelkaj kontraŭturkaj ribeloj, la kretanoj ricevis privilegiojn. Ĥania en 1913 kuniĝis al Grekio. La urbo suferis gravajn damaĝojn pro bombardo de Kreto dum 1941. Post la dua mondmilito, la grekoj evoluigis la instalaĵojn de najbara golfeto kaj tio grandigis la havenan trafikon.

Gravaj eksportaj artikloj estas la citracoj, olivoleo kaj vino.

Vidindaĵoj de la urbo estas venecia-epokaj urbomuroj kaj armilejo.

Naskiĝurbo de Nana Mouskouri.

## Setlejoj 
* Suda

## Servoj 
* Teknika Universitato de Kreto

## Referencoj 

Kategorio:Urboj de Grekio
Kategorio:Loĝlokoj de Kreto
Persono de la jaro

[eta|dekstra|250px|Kovrilo de *Time* en [1928 pri Charles Lindbergh.]]
La **Homo de la Jaro** (anglalingve *Person of the Year*) estas ĉiujara elekto fare de la magazino *Time* ekde 1927. La magazino elektas ĉiujare tiun homon aŭ homojn, kiuj plej ofte aperis en la internaciaj publikaĵoj. Tiel ekzemple aperas en la listo konataj diktatoroj kiel Stalino kaj Adolf Hitler.

La nocio Homo de la Jaro estas strikte kunligita kun la magazino Time. Mick Foley en 1998 kaj Tashiro Masashi en 2001 estis provizore elektitaj per voĉdonoj de entuziasmuloj, tamen la balotoj estis poste nuligitaj.

## Listo de personoj de la jaro 

Kategorio:Homoj
Sceptro

[eta|Rusaj sceptro, [regnoglobo, krono.]]
[eta|La [steleo de la Kodo de Hamurabi montras sidanta reganto tenanta sceptron.]]
**Sceptro** estas ornamita bastono aŭ stabeto, kiu simbolas potencon kaj dignecon de regantoj, uzata ĉe festoj.

Laŭ Francisko Azorín **sceptro** estas *Luksa, valora bastono, arte prilaborita, uzata de regnestroj kiel signo de ilia indeco.* Li indikas etimologion el la greka *skeptron* (sceptro) kaj de tie la latina *sceptrum*.

## Historio 
La sceptro estis praa simbolo ĉe grekoj kaj romianoj kaj diversaj tipoj eĉ ĉe la germanaj triboj (*baculus*, „longa bastono”; *sceptrum*, „mallonga bastono”).

Ĝia antaŭulo povis estis bastono de oldulo, stangeto de kuriero, hoka bastono de paŝtisto, poste el tio la episkopa bastono. La Karolidoj komence uzis longan bastonon, sed uzis ankaŭ la mallongan romian tipon. Surbaze de tio, oni uzis la du tipojn ekde la 10-a jc. ĉe la eŭropaj regantoj.

En plimulto de la eŭropaj landoj, la duan sceptron anstataŭis la regnoglobo, simbolizante la kosmon. La du tipoj de sceptro restis nur en Anglio, kiuj estas samlongaj sed unu havas fine krucon, la alia kolombon.

## Bildaro 

Dosiero:Zepter.jpg|Sceptro de la Sankta Romia Imperio.
Dosiero:Scepter of Tsar Boris III.jpg|Reĝa sceptro de Boriso la 3-a de Bulgario

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mineralienatlas.de/lexikon/index.php/Szepter 

Kategorio:Simboloj
Regnoglobo

eta|dana regnoglobo
Regnoglobo estas simbolo de la reĝa potenco. Ĝi estas globformaĵo, farita plej ofte el nobla metalo, ornamita kun juvelŝtonoj kaj supre kun kruco. La globo simbolas la kosmon respektive akordon de la kosma unuo. Ĝi originas el la antikva Romio, kie ĝi estis simbolo de Jupitero, poste de ties surtera reprezentanto, la imperiestro.

La kristanoj transprenis la simbolon kaj metis sur ĝin krucon, simbolante, ke la mondon regas la kristaneco. Oni ofte figuris la regantojn kun regnoglobo. Henriko la 2-a germana-romia imperiestro estis la unua (en 1014), kiu tenis en sia mano regnoglobon dum la kronado. Post tio ĝi iĝis grava simbolo de la regna potenco.

La hungara regnoglobo estis farita en la 14-a jc. el orkovrita arĝenta globo, kun, sur la flanko, emajla Anjou-blazono. Ĝian supron ornamas duobla kruco. Ĝi estas videbla en la Hungara Nacia Muzeo.

vidu: sceptro, krono

Kategorio:Simboloj
Julia Volkova

**Julia Olegovna Volkova** () naskiĝinta  estas membro de junulina muzika grupo t.A.T.u., kutime konata kiel **Julia Volkova**. Ŝi estas konata el ŝokigado de publiko kaj rompado de tabuo pro prezentiĝado en sia subrobo. Volkova estas ankaŭ konata kiel malbona knabino de la duopo, kies alia ano estas Jelena Katina.

Julia ŝatas ludi tenison kaj ŝi pianludas. En majo de 2004 Volkova anoncis, ke ŝi estas graveda kun sia longtempa amiko Pavel Sidorov kaj la  naskiĝis Viktoria, ilia infano. Julia estas depost 2007 en rilato kun komercisto Parviz Jasinov kaj en decembro de 2007 naskiĝis ilia filo Samir.

Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Rusiaj kantistoj
Kategorio:Rusiaj komponistoj
Kategorio:Rusiaj infanaj kantistoj
Kategorio:Rusiaj infanaj aktoroj‎
Kategorio:GLAT-artistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de februaro
Matriarkeco

**Matriarkeco** aŭ **matriarĥeco** estas patrinjura socio, en kiu regas la virinoj en la politiko kaj en la familio. Laŭ evoluciaj teorioj de Darwin kaj verkoj de svislanda antropolo, J. J. Bachofen, multaj antropologoj kaj historiistoj kredis en la 19-a jarcento kaj frua 20-a jarcento, ke la matriarkeco estis parto de la ĝenerala evoluo, antaŭ la patrojura socio.

Laŭ la evolucionisma vidpunkto, poliandrio estus postsigno de matriarkeco, sekve, multaj antropologoj serĉis poliandriajn societojn en frua 20-a jarcento, sed neniu trovis nedisputindan poliandrian komunumon. Ankaŭ estis teorio pri arkeologiaj restaĵoj de matriarka societo. Unu el ili diras ke oni trovu arkeologian restaĵon en kiu la viroj estus pli malaltaj ĉar la viroj ricevis malpli da manĝaĵo ol la virinoj, sed oni ne trovis tion. Vere, en ĉiuj lokoj oni trovas postsignojn laŭ kiuj ĉiam la viroj kaj virinoj ricevis la saman manĝaĵon laŭ la socia klaso, sekve la malsamo de manĝaj rimedoj ne klarigas eĉ ne pri patriarĥeco. La nura fakto por apogi matriarkeco estas la sistemoj de patrindevenaj parencecoj, kiu ĝis hodiaŭ ekzistas al multaj popoloj, kiel la judoj, ekzemple.

Multaj jam pridubas la veran ekziston de matriarkeco aŭ rigardas ĝin kiel historian escepton.

## Vidu ankaŭ 
*Patriarkeco
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hagia.de 
* http://www.hagia.de/eng 
* http://culturalstudies.gmu.edu/faculty/faculty_bios/stearns.html  
* http://www.goettner-abendroth.de 


Kategorio:Familio
Kategorio:Feminismo
Kategorio:Matriarkaj etnoj
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Politiko
Pieterburen

**Pieterburen**  estas vilaĝo en la nordo de la provinco Groningen, kaj situas en la komunumo De Marne.

En la vilaĝo troviĝas la konata fokovartejo de Lenie 't Hart.

La vilaĝo estas konata startejo por vadopromenantoj.

Ĉe la kafejo *Het Wapen van Hunsingo* komencas (aŭ se oni volas finas) la Pieterpad.

Fine troviĝas en la vilaĝo botanika hejmĝardeno, nomita: *Domiestoen* (= la ĝardeno de la pastoro).

En la vilaĝo troviĝas gren- kaj senbraniga muelejo, "De Vier Winden" (La Kvar Ventoj), el 1846. La muelejo nuntempe funkcias per volontuloj kaj estas uzata kiel instrumuelejo por la tutlanda "Gilde van Vrijwillige Molenaars" (Gildo de Volontulaj Muelistoj). 

eta|300px|maldekstra|Hoofdstraat (ĉefstrato) Pieterburen, maldekstre la kafejo "het Wapen van Hunsingo" (La blazono de Hunsingo)
eta|maldekstra|300px|Muelejo "De Vier Winden" (La Kvar Ventoj)

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Minoo

eta|180px|
**Minoo**, laŭ la helena mitologio, estis reĝo de Kreto, filo de Zeŭso kaj Eŭropa, edzo de Pazifaa. Li akiris la potencon super Kreto per helpo de Posejdono, en Knoso aŭ Gortun (laŭ aliaj mitoj, li ricevis de Zeŭso sceptron).

Li disvastigis sian potencon al insuloj de la Egea Maro, sendis setliĝontojn, purigis la maron el la piratoj. Lia edzino estis Pazifaa, filino de la dio Helioso. Ili havis infanojn: Androgeo, Ariadna kaj Fedra. Ŝi naskis ankaŭ Minotaŭron.

Minoo sukcese militis kontraŭ Ateno kaj Megaro por venĝi murdon de sia filo Androgeo. En la mitoj kaj literaturo, Minoo postulis tirane fraŭlojn kaj fraŭlinojn kiel imposton, por nutri Minotaŭron. Minoon murdis en Sicilio filinojn de Kokalos, sicilia reĝo. Ili verŝis sur lin varmegan akvon dum banado. Postmorte li iĝis juĝanto en la Inferoj.

Kvankam la atena tradicio figuras lin malamike, aliaj rakontoj atestas pri tio, ke li estis grandpotenca, justa reganto. Laŭ multaj sciencistoj, Minoo estis titolo de sakrala reganto de la bronzepoka aŭ minoa Knoso.

eta|dekstra|180px|

Laŭ Palaifato , la Minotaŭro estis duonfilo de Minoo kiu sia edzino Pazifao havis el unu homo ĉirkaŭ la reĝo nomiĝis *Taŭro* kiam Minoo suferis testikojn. Prokiso (Helene Πρόκρις)kuraciĝis lin kontraŭ la hundeto kaj la ĵetlanco kiu ŝi donis al Kefalo (Κέφαλος). Minoo decidis ne mortigi li ĉar, malgraŭ ĉio, li estis la frato de siaj filoj, sed li sendis en montoj kie
paŝtistoj grandigis lin. Fine, Mino enfermiĝis lin kaj sendis iujn li kondamnigis aŭ siaj malamikoj kiel la atenano Tezeo, sin mortigi.

## Notoj 
Kategorio:Idaro de Zeŭso
Kategorio:Juĝistoj de la mortintoj en la helena mitologio
Kategorio:Mitaj reĝoj de Kreto
Gravaj personoj ligitaj al distrikto Harghita

Gravaj personoj de Distrikto Harghita

* Ambrus Ábrahám (biologo)
* Imre Antal (1944)
* Lajos Áprily poeto
* Tibor Cseres (verkisto) -
* Pál Péter Domokos (etnografo, muzikologo) -
* Péter Eötvös (komponisto, kapelestro) -
* Sándor Fodor (verkisto)
* András Gaál pentristo
* Sándor Gál generalo dum la liberecbatalo 1848-1849
* Gusztáv Károly Mailáth grafo, katolika episkopo, fondinto de lernejoj
* János Kájoni franciskano, polihistoriisto,
* Gyárfás Kurkó politikisto, verkisto,
* Sándor Kányádi (poeto) -
* József Mátyás (pentristo), graficisto
* Áron Márton (katolika episkopo)
* Árpád Márton pentristo -
* Ferenc Márton pentristo -
* János Márton aktoro, dramisto, reĝizoro,
* Imre Nagy (pentristo) -
* István Nagy (pentristo) -
* Balázs Orbán (barono) historiisto, etnografo pri Sikullando
* Imre Palló (operkantisto)
* Păteanu Gelu, verkisto, tradukisto -
* Ernő Salamon (poeto) -
* Elek Sövér pentristo
* Gyula Szabó verkisto -
* Endre Szász (pentristo) -
* Sándor Szopos (pentristo) -
* Áron Tamási (verkisto) -
* Sándor Tomcsa (verkisto) -
* László Tompa (poeto) -
* József Venczel (sociologo)

Kategorio:Rumanoj
Kategorio:Hungaroj
Kategorio:Transilvanio
Gravuloj ligitaj al distrikto Covasna

Jen **listo de gravuloj ligitaj al distrikto Covasna**:

*Baróti Szabó Dávid poeto,
*Gábor Bálint kompara lingvisto, esperantisto,
*Benedek Elek verkisto,
*Miklós Barabás pentristo,
*Péter Bod
*Bölöni Farkas Sándor vojaĝtaglibristo pri Usono,
*DOMOKOS Géza libroeldonejestro, verkisto, politikisto,
*DÓZSA György estro de kamparana revolucio,
*FÁBIÁN Ernő licea instruisto, filozofo
*FARKAS Árpád  poeto, publicisto, redaktoro de la distrikta ĵurnalo *Háromszék*
*GÁBOR Áron kanonmuldisto dum la liberecbatalo 1848-1849,
*GAZDA József, verkisto, artkritikisto
*GAZDÁNÉ OLASZ Ella artisto
*Jenő Gyárfás pentristo,
*KISGYÖRGY Zoltán geologo
*KÓNYA Ádám muzeologo
*Jenő Kosztándi pentristo
*Katalin Kosztándi pentristo
*Sándor Kőrösi Csoma lingvisto, fondinto de la tibetologio,
*Kriza János, folkloristo, unitarianisma episkopo,
*MARKÓ Béla poeto, politikisto,  
*MIKES Kelemen verkisto
*MIKÓ Imre (grafo) politikisto, historiisto
*Lajos Sylvester publikviva aganto, publicisto, verkisto.

Kategorio:Listoj de homoj
Kategorio:Distrikto Covasna
Komunumo de Neagnoskitaj Ŝtatoj

[eta|Membroŝtatoj de la Komunumo de Neagnoskitaj Ŝtatoj, de maldekstre dekstren: [Ĉednestrio, Abĥazio, Sud-Osetio (ruĝa).]]
**Komunumo de Neagnoskitaj Ŝtatoj** (, kies mallongigo *СНГ* koincidas kun la mallongigo de la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj, de kie ankaŭ la siglo СНГ-2) estas komunumo de kvar fakte sendependaj sed plu neagnoskitaj internacie ŝtatoj en la teritorio de eksa Sovetunio:

* Abĥazio;
* Ĉednestrio;
* Sud-Osetio.

De 2007 ĝis ĝia dissolvo en 2023, Montara Karabaĥo kutimis esti membro.

Interkonsento pri fondo de la komunumo estis subskribita en Stepanakerto (ĉefurbo de Montara Karabaĥo) dum kunveno de ministroj pri eksteraj aferoj de tiuj kvar respublikoj en 2001.

Ŝtatoj de la komunumo ekzistas jam dum pli ol 10 jaroj, havante ĉiujn specifaĵojn de sendependa ŝtato: armeon, policon, doganon ks. Okazas ankaŭ tiel, ke neagnoskita ŝtato iĝas multrilate pli sukcesa en konstruado de sia ŝtateco, ol la iama metropolio: ekz., en Sud-Osetio kaj Abĥazio, iamaj kartveliaj subŝtatoj, jam sukcese okazis ŝanĝo de prezidentoj sekve de tutpopola baloto, samtempe en Kartvelio mem jam dufoje okazis perfortaj depostenigoj de oficiale elektitaj prezidentoj.
Fokovartejo

eta|Fokovartejo en Pieterburen
[eta|Foko en la [baseno en Pieterburen]]
**Fokovartejo** estas institucio en kiu oni dumtempe prizorgas malsanajn, malfortiĝintajn kaj  sursabliĝintajn fokojn.  

Ofte oni trovas junajn ordinarajn fokojn (*Phoca vitulina*) aŭ grizfokojn (*Halichoerus grypus*) la t.n. "plorantoj". Ĉi tiuj ofte grave malfortiĝintaj bestetoj estas nutrataj en la vartejo kaj pretigataj por reiri al la maro.

La plej konata vartejo estas *Zeehondencrèche Pieterburen* en Pieterburen en Nederlando. Ĉar fokoj longtempe estis grave endanĝerigitaj, Lenie 't Hart ekde 1971 helpas malsanajn kaj malfortiĝintajn fokojn. En la vartejo oni, krom la prizorgado de la bestoj, donas informojn pri la medio kaj minacoj kiel fiŝretoj kaj plasto.

[maldekstra|eta|Retamaso trovita en la [Norda Maro]]

## Eksteraj ligiloj 
* Fokovartejo Pieterburen (nederlande/angle)

Kategorio:Mediprotektado
Kategorio:Bestoprotektado
Árpád Sándor

**SÁNDOR Árpád** (ŝa:ndor) estas rumanuja hungara operkantisto, baritono naskiĝinta la 16-an de majo en 1978, en Odorheiu Secuiesc. 

## Biografio
Post siaj bazlernejaj studoj en Zetea Árpád Sándor kvalifikiĝis en la Muzik- kaj Artmezlernejo Imre Palló de Odorheiu Secuiesc inter 1992 kaj 1996, poste en la Muzikakademio Gheorghe Dima, fakultato de kanto en Cluj-Napoca inter 1998 kaj 2002. Li estas ano de la Kolozsvári Állami Magyar Opera.

## Premioj
* Premio Ágnes Kriza en 2005
* Premio de la Fondaĵo Hariclea Darclée okaze de la Internacia kantokonkurso en Brăila 2005.

## Aperoj
* Operfestivalo de Miskolc (Hungario) 2005.
* Eger (Hungario) 2005.
* Gyula (Hungario) 2004.
* Svedio 2005.
* En *Sonorilegoj* de Sergej Rachmaninoff en Radio România la 10-an de marto 2006.
* En *Simfonio 14-a* de D. Ŝostakoviĉ disaŭdigita direkte de Radio România la 17-an de majo 2006

## Eksteraj ligiloj 
* Liaj roloj http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=4354
* Pritakso hungare
*Opera

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
De Marne

Dosiero:Loudspeaker.svg**De Marne** () estas antaŭa municipo en la nordo de Nederlando, en la provinco Groningen. La municipo havas areon de 167,45 km².

Ĝemelurbo de De Marne estas la germana urbo Dötlingen.

## Ekesto 
La municipo De Marne ekestis en 1990 post komunuma rearanĝo de la municipoj Leens, Eenrum, Ulrum kaj Kloosterburen. La municipo nomiĝis en la komenco Ulrum, sed oni ŝanĝigis tiun nomon en 1992 al De Marne, kiel la samnoma subkvartiro de Hunsingo.

## Subdivido 
La municipo De Marne enhavas la sekvajn vilaĝojn: Broek, Eenrum, Hornhuizen, Houwerzijl, Kleine Huisjes, Kloosterburen, Kruisweg, Lauwersoog, Leens, Mensingeweer, Molenrij, Niekerk, Pieterburen, Schouwerzijl, Ulrum, Vierhuizen, Warfhuizen, Wehe-den Hoorn, Westernieland, Zoutkamp, Zuurdijk.

Ekde la 1-a de januaro 2019 ekestis la municipo Het Hogeland, el fuzio de De Marne kun la municipoj Winsum, Eemsmond kaj Bedum.

## Publika transporto 
La buslinioj en la municipo De Marne estas:
* linio 36: Leens - Zuurdijk - Houwerzijl - Niekerk - Zoutkamp
* linio 65: Groningen (niet via Centraal Station) - Winsum - Eenrum -Wehe den Hoorn - Leens - Ulrum - Zoutkamp
* linio 67: Winsum - Eenrum - Wehe den Hoorn - Kloosterburen - Hornhuizen
* linio 68: Eenrum - Pieterburen - Den Andel - Warffum
* linio 163: Groningen - Winsum - Lauwersoog (rapidservo al la pramo al Schiermonnikoog)
* linio 165: rapidservoversio de linio 65, ne tra Eenrum

Linio 65 estas grava linio, en Winsum estas bona konekto kun la trajno al Groningen.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Municipo 
* Retejo de la Fokovartejo en Pieterburen
* Retejo de la Bieno Verhildersum en Leens
* [Retejo de la longdistanca promenpado Pieterpad(https://eo.wikipedia.org/wiki/Pieterpad)]

Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Prolamino

**Prolamino** estas proteino, solvebla nur en densa alkoholo (kaj ne en akvo), trovebla en plantaj grajnoj, simila al globulino. Ĝi entenas grandkvante aminoacidojn prolino kaj glutamino (el tio la nomo). Ĝi enhavas malgrandkvante argininon, lizinon kaj histidinon. 

La tritika gliadino entenas 14 masprocentojn da prolino, 45 masprocentojn da glutamino kaj etan lizinon. La hordea prolamino nomiĝas hordeino, la maiza kiel zeino. 

Oni nomas tiujn grajnoproteinojn, kiuj ne solviĝas en akvo, sed do en acidaj aŭ lesivaj solvaĵoj, kiel glutelinoj. 

La prolaminoj kaj glutelinoj estas miksaĵoj de diversaj proteinoj.

Kategorio:Plantoj
Kategorio:Proteinoj
Baritono

**Baritono** (greke: *barys* "malalta" kaj *tonos* "sono") oni nomas la mezan viran voĉo-registron inter tenoro kaj baso.

La sonamplekso de la baritonvoĉo etendiĝas ĉirkaŭ ekde G ĝis g’ (do sur 2 oktavoj).

Oni diferenciĝas esence jenajn voĉfakojn:
* **lirika baritono** (ankaŭ: **ludbaritono**): granda alteco, malpeza kaj moviĝema voĉo (ekz. la titolrolo de "Il Barbiere di Siviglia" de Gioacchino Rossini aŭ *Papageno* en la Zauberflöte de Wolfgang Amadeus Mozart)
* **herobaritono**: peza, potenca voĉo kun granda malalto (kelkaj grandaj partioj, ekz. *Wotan* en Rheingold, Walküre kaj Siegfried (tie kiel *der Wanderer*) de Richard Wagner, *Scarpia* en "Tosca" de Giacomo Puccini kaj la titolrolo en Boris Godunov de Modest Petroviĉ Musorgskij)
* **kavalirbaritono**: bona ligado, portiva mezregistro (plej grave en la hodiaŭa operaro: La titolrolo en Don Giovanni de Wolfgang Amadeus Mozart, krome *Escamillo* en Carmen de Georges Bizet, la titolrolo en Eugen Onegin de Peter Tschaikowsky kaj la *Zar* en "Zar und Zimmermann" de Albert Lortzing)

Laŭokaze oni ankaŭ nomas la fakon de **karakterbaritono** (plejparte epizodaj roloj), sed tiu plejparte kongruas kun tiu de la **lirika baritono**.

Krome ekzistas gitara konstruserio, kiu estas agordita speciale je tiu sonamplekso. Tiuj plejparte estas 7-kordaj gitaro, kiuj disponas pri kroma baskordo.

Vidu registro (muziko)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.library.yale.edu/cataloging/music/vocalrg.htm
* http://www.musicalnerdery.com/musical/you-too-can-be-a-staaaar.html 
* http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/010/pc001062.html#7
Junto (geologio)

En geologio, 'junto' estas la interspaco inter du disiĝintaj, sed ne delokiĝintaj, masoj de petroj (ŝtonoj) aŭ terenoj: tavoljunto (junto inter du sinsekvaj sampetraj tavoloj); diaklazo estas tektona junto.

Kategorio:Geologio
Junto (elektrotekniko)

En elektrotekniko, **junto** estas kunigo de diversspecaj duonkonduktantoj kun limo inter ili. Tiaspaca aranĝaĵo havas kelkajn interesajn ecojn, kaj ĝi estas bazo de ĉiu elektroniko. PN-junto (p = pozitiva regiono, n = negativa regiono) formas diodon; duo da juntoj **NPN** aŭ **PNP** faras transistoron.

Dosiero:PN Junction Open Circuited.png
Dosiero:PN Junction in Forward Bias.png
Dosiero:PN Junction in Reverse Bias.png
Dosiero:Halbleiter2.PNG

## Vidu ankaŭ 
* Duonkonduktanto (Duonkonduktaĵo)

Kategorio:Elektrotekniko
René Lemaire (1876)

**René Lemaire** [loMER] (naskiĝis la 2-a de marto 1876 en Epernay apud Reims, mortis en 1954) estis franca komercisto kaj Esperanto-pioniro, de 1908 adepto de Ido.

## Esperantisto 
Varbita de Beaufront en aŭgusto 1892, li estis lia unua kaj, ĝis 1897, preskaŭ sola kunbatalanto. Tuj interrilatis kun Zamenhof, kaj malavare helpis al eldono de kelkaj el liaj unuaj libroj. De 1898 ĝis 1902 Lemaire estis sekretario de SPPE kaj de L' Esperantiste; krom siaj artikoloj li redaktis la kronikojn, korektis la eraroplenajn tekstojn de la korespondantoj, kaj prenis sur sin la tutan administradon. Nur danke al li, dum tiuj jaroj, Beaufront povis sukcese plenumi sian taskon.

Sur leksikografia kampo Lemaire elpaŝis per filatelia terminareto Franca-Esperanta (*Vocabulaire français - Espéranto contenant les mots spéciaux à la philatélie et des modèles de lettres*, 1903).

Tiu tro granda laboro, libertempe plenumita apud lia profesia tasko, malsanigis lin.

## Idisto 
De multaj jaroj, eĉ pli frue ol Beaufront, li opiniis necesaj reformojn en Esperanto. Tial en 1908 li tuj fariĝis Idisto, kaj de tiam laboris por Ido tiom, kiom ebligis lia farto.

## Verkoj 
* **1903**: *Vocabulaire français - Espéranto contenant les mots spéciaux à la philatélie et des modèles de lettres*, 1903.

## Fontoj 
* **1933**: Louis Bastien. René Lemaire. En: Enciklopedio de Esperanto. 1933.

## Eksteraj Ligiloj 
* Titolpaĝo de la filatelia terminaro 1903.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Idistoj
René Lemaire (1900)

**René Lemaire** (naskiĝis 1900 - mortis la 21-an de oktobro 1998 en Liono, Francio) estis la plej aĝa dumviva membro de UEA.

Lerninte Esperanton de Lidja Zamenhof en 1933, li longtempe servis kiel sekretario de la Liona klubo kaj de la Federacio Rodanalpa.

Li ankaŭ instruis Esperanton en Muelejoj de Metilernantoj de Tonton CHAREILLE (FR-23)

Kategorio:Francaj esperantistoj
Daŭo

[eta| Daŭ (velŝipo araba) proksime al [Daresalamo|Dar es Salaam, Tanzanio ]]
[eta|Konstruado kaj riparo de daŭoj en [Zanzibaro]]
La **daŭo** ( ,  ) estas tradicia araba velŝipo.

## Priskribo 
La daŭo estas velŝipo kun unu aŭ pluraj mastoj. La daŭo havas konsiderindan ŝarĝkapaciton rilate al sia grandeco pro la profunda ŝarĝospaco.

Granda daŭo velas kun ŝipanaro de ĉirkaŭ tridek maristoj, por malgranda daŭo dek du sufiĉas.

Tradicie, la daŭo estis uzita de arabaj komercistoj por ŝipi varojn. Hodiaŭ, la daŭo ofte transportas relative pezan kargon kiel trinkakvon kaj fruktojn; ĝi estas ankaŭ asociita al la komerco de perloj.

## Historio 
La daŭo devenas de Hindio, antaŭ 600 a.K. Poste, la tekniko de la daŭo disvastiĝis al la Mezoriento. Hodiaŭ, la daŭo restas ankoraŭ vaste uzata.

## Heraldiko kaj simboloj 
La daŭo estas unu el la naciaj simboloj de Kataro: la daŭo troviĝas sur la emblemo de Kataro kaj sur la emblemo de la firmao Q8, la ŝtata naftofirmao de Kuvajto.

Dosiero:Stamp Aden 1937 0.5a.jpg|Poŝtmarkoj de Adeno, 1937
Dosiero:Emblem of Qatar (1976–2022).svg|La emblemo de Kataro
Dosiero:Q8 logo Delft.jpg|La emblemo de Q8

## Vidu ankaŭ 
* Belitung-vrako

## Referencoj 
* 
* 
Kategorio:Araba mondo
Kategorio:Komuneja kategorio kun loka ligilo sama kiel en Vikidatumoj
Episkopa bastono

eta|episkopa bastono en blazono (Nordwestmecklenburg)
**Episkopa bastono** (kurbobastono) estas bastono kun helike-kurba fino, simbolante la Bonan Paŝtiston. Ĝi estas eklezia insigno de la episkopoj en la romkatolika, anglikana kaj kelkaj eŭropaj protestantaj eklezioj; ankaŭ tiu de abatoj kaj abatinoj. Ĝi estis en la malnovaj tempoj simbolo de la laika potenco. Ĝi estas produktita el metalo aŭ skulptita ligno, ĝi estas ofte tre ornamita.

Ĝia antaŭulo estas plej verŝajne la irbastono aŭ hoka paŝtista bastono. Ĝi estas unuafoje menciita en 633, inter la dokumentoj de la Toleda koncilio kiel simbolon de la episkopa regpotenco. La kutimon transprenis la francaj episkopoj fine de la 8-a jarcento kaj tio disvastiĝis kun la kristanismo. La kapo de la bastono ormis latinan krucon, rondon aŭ tau-an krucon. La hodiaŭa forma konatas ekde la 13-a jarcento.

eta|200px|bastono de ortodoksa eklezio
La bastonoj de la ortodoksaj eklezioj finiĝas per tau-kruco aŭ du kontraŭrigardantaj serpentoj.

Kategorio:Kurboj
Kategorio:Religiaj objektoj
Lord of War

***Lord of War*** *(Estro de milito)* estas usona filmo de Andrew Niccol, kiu aperis la .

## Titolo 
La filmotitolo "Lord of War" estas nur la aparta maniero diri la koncepton "warlord" fare de unu el la protagonistoj, duonfikcia diktatoro de afrika regno. Se oni ekiras de la esperanta "militestro", bona traduko de la titolo estas "Estro de milito".

## Rakonto 
Yuri Orlov [juri orlof] estas juda junulo loĝanta en Novjorko. Antaŭ lia naskiĝo, la familio Orlov transloĝiĝis de Ukrainio al Usono, por malfermi restoracion. Yuri kreskiĝis en Little Odessa, malpacema novjorka kvartalo kie pafadoj estis tre oftaj. Sed, kurioze, li fakte ĉeestis unu nur kiam li estis fariĝita plenkreskulo.

Post tiu pafado en banko, la sencela junulo ekkomprenis ke, se nutri popolon estas baza profesio de l' homaro, armi popolon estas samvalora rimedo por riĉiĝi. Multe riĉiĝi. Ĉar se dekduono de la tutmonda homaro posedas pafilon, estas ankoraŭ multaj homoj por armi. Tiel, sekrete kaj profesie, Yuri dum jardekoj spektis kaj provizis konfliktojn kiel la fino de la Malvarma milito, aŭ la 60 bataloj kiu okazis en Afriko dum la naŭdekaj jaroj. Ĉio ĉi dum vivante normalan vivon kun sia edzino kaj filo en Usono.

Kiam oni akuzas lin esti buĉisto kaj usona perfidulo provizante malamikoj de lia nacio, li kviete respondas ke cigared- aŭ veturil-vendistoj provizas la popolon per pli mortigaj iloj ol liaj, aldonante ke almenaŭ pafiloj kunhavas sekurbutonon! Eĉ se polica agento daŭre provas malliberigi lin, li perfekte scias ke ĉiam estos oficialaj superuloj por protekti lin, ne forgesante ke la plej granda armilkomercisto en la mondo estas lia propra prezidento.

## Opinio 
Andrew Niccol [andru nikol] emas reĝisori politike tiklajn filmojn. Post Gattaca kaj S1mOne, li sin turnas al la pafila mondkomerco. Tiun delikatan temon li prezentas tre cinike. Efektive, kiel pli bone tuŝi spektantajn konsciencojn ol montri tiun negocon kiel tutnormalan kaj banalan aferon?

Post la filmo, kie li prezentas malheroon farantan sian specialan komercon, Niccol provas skui nin afiŝante ke lia filmo estas farita laŭ veraj faktoj. Li bone scias ke ĉion ĉi oni konfuze scias sed ne vere konscias. *Lord of War* fakte estas agadfilmo sed precipe estas akuzo kontraŭ tiu situacio, ke la kvin daŭraj regnoj en la Konsilio de Sekureco de UN estas la plej grandaj armilŝakristoj en la mondo. Lia maniero, kiam oni parolas pri armilo de amasa detruo (AAD) estas simpla kaj efika.

## Ĉefrolantoj 
* Nicolas Cage - Yuri ORLOV
* Bridget Moynahan - Ava CORDOVA
* Jared Leto - Brat ORLOV
* Shake Tukhmanian - Irina ORLOV
* Jean-Pierre Nshanian - Anatoly ORLOV
* Jasper Lenz - Gregor
* Kobus Marx - Boris
* Stephan De ABREU - Liev
* Ian Holm - Simeon Weisz
* Tanya Finch - Ingrid
* Lize Jooste - Natasha
* Donald Sutherland - Pułkownik Oliver Southern
* Ethan Hawke - VALENTINE

## Vidu ankaŭ 
Viktor But

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com/title/tt0399295/quotes 
* Oficiala TTT-ejo (angle)
* Prezento de la filmo (pole)
* Prezento de la filmo (france) 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005
Kategorio:Usonaj trileraj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
István Nagy (pentristo)

: *Ankaŭ ekzistas **István Nagy**, hungara esperantisto.*
**NAGY István** [iŝtvan nadj] estis hungara pentristo, membro de Societo Szinyei Merse Pál naskita en vilaĝo Csíkmindszent la 28-an de marto 1873 kaj mortinta la 13-an de februaro en 1937 en Baja, Hungario.
maldekstra|eta| Memportreto
dekstra|NAGY István: Vesperiĝo

## Biografio 
István Nagy havigis diplomon de instruisto en Kolozsvár kaj diplomon de desegnaĵinstruisto en Budapeŝto. Poste li studadis en Munkeno, Parizo kaj li faris okmonatan studadvojaĝon en Italio. Dum tiuj jaroj li ricevis stipendion. Lia unua memstara ekspozicio fariĝis en Miercurea Ciuc en 1902. Dum la Unua mondmilito li estis soldato en la galiciaj kaj italaj frontoj kaj li kreis plurajn soldatportretojn. Lia kolektekspozicio en la jaro 1923 en Budapeŝto havis grandegan sukceson. La arthistoriisto Károly Lyka kaj la verkisto Dezső Kosztolányi taksis altege liajn kreaĵojn. Miklós Surányi verkis biografian romanon pri la pentristo. Post la longa migrada vivo en Rumanio, Jugoslavio kaj Hungario en 1933 li finfine loksidiĝis en urbo Baja. Li uzis precipe pastelkreton kaj karbon, li kreis precipe pejzaĝojn kaj portretojn, ne aparteninta al neniu artistgrupo. Li laboris treege rapide kaj postlasis pli ol 4 mil kreaĵojn, sed tiuj estas disŝutitaj en tri landoj. La plejmulto el inter ili troviĝas en la muzeo de urbo Baja.

## Bibliografio 
* *Nagy István művészete* (Prelegoj dum la scienca interkonsilado la 18-an de oktobro 1973 en Baja, 1975.
* Solymár István:* Nagy István* (hungare). Képzőművészeti Alap Kiadóvállalata, Budapest, 1977.
* Muradin Jenő: *Nagy István* (hungare). Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, 1984.
* Lóránth László-Sümegi György: *Nagy István* (hungare). Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 2007.
* Szabó András: *Hargitáról Észak-Bácskába*. A Csíki Székely Múzeum Nagy István gyűjteménye. Csíkszereda Kiadóhivatal.
* Szabó Zsuzsa: A Csíki Székely Múzeum Nagy István-gyűjteménye, Csíkszereda Kiadóhivatal.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungario
* 118 pentraĵoj 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Tradiciaj vestoj de Peruo

* la marbordo

* la altebenaĵo:

La ĉefaj trajtoj de la peruaj virinaj vestoj estas la pluraj supermetitaj jupoj multkoloraj, kaj feltĉapeloj.

Sed multaj lokaj varioj ekzistas, ofte loĝantoj de unu urbo aŭ valo distingiĝas per surhavo de propra aparta vesto, ekzemple:


Peruo
Artura legendo

[dekstra|eta|250px|La [Reĝo Arturo kaj la kavaliroj de la Ronda Tablo vidas la Sanktan Gralon.15-a jarcenta bildo.]]
[dekstra|eta|250px|[Lanceloto kaj Reĝino Ginevra en 19-a jarcenta foto-arto.]]
**Artura legendo** estas nomo donata al aro de legendoj kiuj rilatas al la kelta kaj legenda historio de la Britaj Insuloj, precipe la rakontoj pri Reĝo Arturo kaj la kavaliroj de la Ronda Tablo.

## Roluloj 
* Reĝo Arturo
* Reĝino Ginevra
* Lanceloto
* Feino Morgane
* Feino Viviane
* Merlin
* Mordred
* Gawain
* Gaheris
* Gareth
* Agravain
* Morgause
* Reĝo Lot
* Pellinore
* Uther Pendragon

## Eventoj 
* Batalo de Camlann
* Serĉado de la Sankta gralo

## Vidu ankaŭ 
* Legendo
* Literaturo

## Eksteraj ligiloj 
* 8-a jarcenta *Historia Brittonum*  de Nennius (moderna angla traduko).
* 12-a jarcenta "Historio de la reĝoj de Britio" de Geoffrey de Monmouth (teksto en la latina lingvo).
* 13-a jarcenta *Brut*  de Layamon (teksto en la meza angla lingvo).
* 15-a jarcenta ''Le Morte d'Arthur'' Libroj 1-10 kaj Libroj 10-21 de Sir Thomas Malory (angla teksto).
* 16-a jarcenta "Kronikoj de Anglio, Skotlando, kaj Irlando" de Raphael Holinshed (angla teksto).

Kategorio:Bretonaj mitologio kaj folkloro
Kategorio:Historio de literaturo
Kategorio:Mezepoka literaturo
Marum

Dosiero:Loudspeaker.svg**Marum** () (loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 10.075) estas antaŭa municipo en norda Nederlando, en la provinco Groningen. La antaŭa municipo havas areon de 64,88 km² (de kiu 0,37 km² akvo). Ĝi kovras la sudokcidentan angulon de la Westerkwartier.

La vilaĝoj Marum (Frise *Mearum*) kaj De Wilp (Frise *De Wylp*) estas parte frislingvaj. Granda parto de la loĝantoj de Marum bone komprenas la frisan lingvon, sed malpli ol 25% ankaŭ povas paroli la lingvon. En la vilaĝo De Wilp la situacio diferencas. Tie granda parto de la loĝantoj parolas krom la nederlandan la frisan kaj la groningan lingvojn.

## Subdivido 
La antaŭa municipo Marum enhavas krom Marum men la sekvajn vilaĝojn: Boerakker, Jonkersvaart, Lucaswolde, Niebert, Noordwijk, Nuis, De Wilp.

## Publika transporto 
La publika transporto en la municipo estas prizorgata de la sekvaj buslinioj:
* linio 88: Groningen-...-Leek-Tolbert-Niebert-Nuis-Marum
* linio 89: Groningen-(rapidservo)-Marum-De Wilp-...-Drachten
* linio 100: Groningen-(rapidservo)-Marum (aŭtoŝoseo)-De Wilp-...-Drachten

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la municipo 

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
TTT (apartigilo)

La mallongigo **TTT** havas plurajn signifojn:
* **Tut-Tera Teksaĵo** (TTT; )
* **Tutmonda Tera Tago** je la 22-a de aprilo.
* **Teatro Trupo de Tuluzo** (la mallongigo estis intence ŝerce elektita)
* **ttt** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
* **TTT-legilo**
* **TTT-servilo**
* **TTT-ejo**
Varmigilo

**Varmigilo** estas ĝenerala termino pri maŝino aŭ ilo kiu estas uzata por plialtigi la temperaturon de io. Ofte, ĝi estas peco da pli granda aparato. Ekzemple, forno, panrostilo kaj radiatoro uzas varmigilon, kaj iame estas konata kiel varmigilo.

Unu metodo por fari varmecon estas ŝanĝi elektron al varmo per ĵula efiko. Elektro kiu pasas tra la konduktilo plivarmigas kiam ĝi havas rezistancon.

## Vidu ankaŭ
*Varmigilo (hidraŭliko)
*Hejtado

Kategorio:Iloj
Bălan

Bălan estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Bălan (Harghita) estas urbo en Distrikto Harghita.
*Bălan (Sălaj) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
*Por la Artura kavaliro Balan, v. Balan (mitologio)