open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Princlando Moers

150ra|eta|Blazono de Moers
**Princlando Moers** estis historia teritorio, kiu situis ĉe la maldekstra flanko de la Malsupra Rejno. Iam la senpere imperia graflando Moers, ĝi apartenis kune kun la urboj Moers kaj Krefeld kiel ankaŭ kun la ĉirkaŭaj lokoj kaj terenoj ekde 1702 al Prusujo. Sub ties regado ĝi rangaltiĝis al princlando en 1707 kaj estis malfondata en 1794 kadre de la franca okupado.

## Literaturo 
* Irmgard Hentsche: *Atlas zur Geschichte des Niederrheins. Schriftenreihe der Niederrheinischen Akademie Band 4*, p. 96 sj, Bottrop, 4a eld. 2000, ISBN 3-89355-200-6
* Karl Hirschberg: *Historische Reise durch die Grafschaft Moers von der Römerzeit bis zur Jahrhundertwende*, Verlag Steiger, Moers 1975
* Georg Mölich/Veit Veltzke/Bernd Walter: *Rheinland, Westfalen und Preußen - eine Beziehungsgeschichte*, Aschendorff-Verlag Monastero, 2011, ISBN 978-3-402-12793-3

## Referencoj 
Kategorio:Reĝlando Prusio
Kategorio:Teritorioj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Historio de Rejnlando
Kategorio:Moers
Kategorio:Eksaj departementoj de Francio
Kategorio:Malsuprarejna-Vestfalia imperia cirklo
Kategorio:Germanaj princlandoj
Canche

La **Canche** ([KANŝ]) estas rivero en la norda parto de Francio, departemento Pas-de-Calais. Ĝi ekestas en Gouy-en-Ternois kaj fluas tra Frévent, Hesdin kaj Montreuil al la golfeto de Étaples ĉe la Manika Markolo. La nomo estas rekonstruo el la frumezepoka havenurbo *Quentovic* apud Étaples kaj la elfluejo de la rivero.

La ĉefaj flankriveroj estas la *Ternoise*, la Planquette, la Créquoise, la Bras de Bronne, la Course, la Dordogne (ne konfuzata kun la Dordogne) kaj la Huitrepin. La Grande Tringue direkte elfluas en la golfeto de Étaples.

La fluareo estas 1310 km² en 203 komunumoj. La sekvaj komunumoj dankas sian nomon al la rivero:
Boubers-sur-Canche, Bouret-sur-Canche, Conchy-sur-Canche, Ligny-sur-Canche, Magnicourt-sur-Canche, Monchel-sur-Canche kaj Rebreuve-sur-Canche.

Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Pas-de-Calais
Superintendanto

**Superintendanto** estas eklezia titolo uzata en kelkaj, ĉefe germanlingvaj protestantaj eklezioj kiuj ne havas episkopojn. La latindevena vorto paralelas al la grekdevena "episkopo". Superintendanto havas rolon similan al (aŭ iom malpli altrangan ol) episkopo en eklezioj kiuj havas tiujn.

Interalie la (luterana) Eklezio de Svedio dumtempe havis kelkajn superintendantojn, sed nuntempe jam reiris plene al episkopoj.

## Referencoj 

Kategorio:Ekleziaj titoloj
Kategorio:Protestantismo
Kategorio:Metodismo
Kategorio:Religiaj profesioj en kristanismo
Kratera lago

**Kratera lago** estas lago, formiĝinta rezulte de pleniĝo per akvo de vulkana kratero, kaldero, maaro aŭ alfrapa kratero.

Ĉar krateroj plej ofte havas rondan formon kaj altajn murojn, kratera lago havas malmultajn alfluojn kaj preskaŭ neniujn elfluojn. Kutime kratero pleniĝas per pluva akvo (maaroj per ) kaj la lago atingas ekvilibron per enfiltriĝo kaj vaporado). Post paso de tempo erozio povas estigi surteran elfluejon aŭ eĉ trafluejon, ekzemplo de kio estas la novzelanda lago , tra kiu fluas la rivero .

Akvo en vulkana kratero foje havas tian kemian konsiston, kiu igas vivon neebla. Ekzemploj de tiaj ofte koloraj acidaj lagoj estas  kaj  en Kostariko. Ankaŭ kvanto de karbona dioksido povas esti tre alta kaj kaŭzi limnologian katastrofon, kiel ĉe la lago Nyos en Kameruno.

## Ekzemploj de krateraj lagoj 
## Grava rimarko 
Estas ankaŭ vulkanaj lagoj kiuj ne estas krateraj.

Ekzemple, la lagon Tana-n en Etiopio estigis lafo el pluraj erupcioj, kiu blokis la fluon de la praa Blua Nilo kaj de aliaj riveroj.

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj 

Kategorio:Terformoj
Kategorio:Vulkana geomorfologio
Masanao Abe

**Masanao ABE** (japane 安部正真 *Abe Masanao*, naskiĝis en 1967 en la gubernio Kanagaŭa) estas japana astronomo.

En 1990 li ricevis diplomon pri fiziko ĉe la Universitato de Tokio ; en 1994 li fariĝas helpanto ĉe la Instituto de Kosmaj kaj Kosmonaŭtaj Sciencoj (japane 宇宙科学研究所, *Uchūkagakukenkyūjo*). De 2008 li estas asociata profesoro ĉe la JAXA.

Li kontribuis al la disvolvo de la infraruĝa spektrometro de la kosmosondilo Hajabusa.

*Minor Planet Center* kreditas lin de la kunmalkovro de 2 asteroidojn en 1994 kaj 1996, sub la nomo de *M. Abe*en kunlaboro kun Isao Sato kaj Hiroshi Araki.

La asteroido 8926 Abemasanao estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Japanaj astronomoj
Haseda Kastumi

**HASEDA Katsumi** (naskiĝis la  estas japana amatora astronomo, abunda malkovrinto de novaoj kaj .

Li loĝas en gubernio Ajĉi kaj estas ano de la *Variable Star Observers League in Japan*

Li malkovris aŭ kunmalkovris 6 novaojn :

Krome li sendepende malkovris la novaon V477 Sct (N Sct 2005 n. 2).

Li ankaŭ malkovris 65 , inter kiuj kelkajn Wolf-Rayet stelojn kaj **HadV98**, unu varianto de tipo R Coronae Borealis

La asteroido 8431 Haseda estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Japanaj astronomoj
Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando

La **Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando** (, ) estas, apud la Ortodoksa Eklezio de Finnlando, unu el la du popolaj eklezioj de Finnlando. En ĝi membras 76,4 % de la landaj loĝantoj.

## Historio 
La eklezio konsideris sian komencon, la alvenon de Kristanismo en Finnlando, en la jaro 1155. Finnlando tiam ankoraŭ ne estis memstara, sed parto de Svedio. En 1527, la tuta Svedio, inkluzive de Finnlando, forlasis romkatolikismon kaj akceptis luteranismon, en la formo de memstara Eklezio de Svedio. Plejparton de nuna Finnlando kovris la episkopujo de Åbo, , de la sveda eklezio.

En 1809, Finnlando transiris de Svedio al aparta grandprinclando ene de Rusio. La finnlanda parto de la sveda eklezio fariĝis memstara Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando. En 1817 la episkop(uj)o de Åbo/Turku estis rangaltigita al ĉefepiskop(uj)o. La finnlanda teritorio estis dividita en plurajn subordigitajn episkopujojn.

 de la eklezio estas la sveda kaj la finna.

## Subgrupoj 
La eklezio havas subgrupojn, el kies instruoj iuj malsimilas de la instruoj de la regantoj de la eklezio. La plej notebla, granda kaj influa el ili estas lestadianismo kaj speciale ĝia plej granda brancxo konservativa lestadianismo kaj aliaj ekzemple kvina reviviĝa ligo kaj reviviĝo.

## Episkopujoj 
* ĉefepiskopujo Turku/Åbo. Vidu ankaŭ: :Kategorio:Episkopoj de Turku

Episkopujoj:
* Tampere/Tammerfors
* Oulu
* Mikkeli
* Borgå/Porvoo, enhavas la svedlingvajn paroĥojn
* Kuopio
* Lapua
* Helsinko/Helsinki/Helsingfors. Oni ne konfuzu la luteranan episkopujon de Helsinko kun la romkatolika episkopujo de Helsinko (kiu cetere kovras la tutan Finnlandon)
* Espoo

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Episkopoj de Turku
* Katedralo de Turku
* Katedralo de Helsinko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando  

Finnlando
Kategorio:Protestantismo en Finnlando
Kategorio:Kristanismo en Finnlando
Kategorio:Aperis en 1809
Tramtransporto en Barcelono

**Tramtransporto en Barcelono** konsistas el du kompanioj: **Trambaix** kaj **Trambesòs**.

Historie, Barcelono, en la hispana Aŭtonoma Komunumo Katalunio, posedis grandan tramreton. La unua tramlinio de la urbo malfermiĝis en 1872, sed preskaŭ ĉiuj el tiuj historiaj linioj estis fermitaj en 1971, estante anstataŭitaj de busoj kaj de la vastiĝanta Metroo de Barcelono. La sola restanta linio, "Tramvia Blau", estis konservita kiel turista vidindaĵo, uzante la historian veturantan materialon. Tamen komence de la 21-a jarcento, du novaj tram-sistemoj, "Trambaix" kaj "Trambesòs", malfermiĝis en la ĉirkaŭurboj de la urbo.

## Tramvia Blau 
maldekstra|eta|Tramvia Blau
Tramvia Blau estas  longa nostalgia tramvojo priservanta montetan areon de la distrikto Sarrià-Sant Gervasi. Ĝi ligas la finstacion  de linio 7 de Metroo de Barcelono kun la malsupra stacio de la Funikularo de Tibidabo, tiel disponigante parton de transira ligo de la urbocentro al Tibidabo. 

Tramvia Blau estas operaciita de Transports Metropolitans de Barcelona (TMB), kvankam ne parto de "Autoritat del Transport Metropolità" (ATM) kaj do ne tarif-integrita kun la aliaj retoj de publika transporto de la metropola areo; biletoj estas pagitaj per kontanta mono nur al la tram-operatoroj. La linio estas funkciigata per floto de sep tram-veturiloj datiĝantaj inter 1901 kaj 1906.

Trambaix estas operaciata de firmao TramMet kaj estas parto de la reto ATM kaj estas tarif-integrita kun la aliaj retoj de publika transporto de la metropola areo. La linio uzas floton de tramoj Alstom Citadis.

maldekstra|700ra|eta|Trambaix

maldekstra|710ra

maldekstra|710ra

maldekstra|710ra

## Trambesòs 
dekstra|eta|Trambesòs
Trambesòs estas leĝera tramvojo, konsistanta el tri itineroj (T4, T5 kaj T6) kiuj konektas la kvartalon de Sant Martí en Barcelono al komunumoj Badalona kaj Sant Adrià de Besòs. Ĝia nomo devenas de la kunmeto de la vortoj "tram", mallongigo de la kataluna vorto *tramvia*, kaj "Besòs", la nomo de areo en norda Barcelonès trafluata de rivero Besòs.

Kiel Trambaix, Trambesòs estas operaciata de firmao TramMet kaj estas parto de la reto ATM kaj estas tarif-integrita kun la aliaj retoj de publika transporto de la metropola areo. Ĝi uzas la saman tipon de veturanta materialo kiel Trambaix.

maldekstra|700ra|eta|Trambesòs

maldekstra|710ra

maldekstra|710ra

maldekstra|710ra

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj kun tramtransporto
* Metroo de Barcelono
* Transports Metropolitans de Barcelona
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
* Rodalies de Catalunya
* Barcelono
* Alstom Citadis

## Eksteraj ligiloj 
*  (//)
* UrbanRail.Net

Barcelono
Barcelono
Kategorio:Transporto en Barcelono
László Baross

**László Baross** [lAslO baroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baross László** estis hungara agronomo. Lia nobela antaŭnomo estis *bellusi* [beluŝi].
eta|Busto pri László Baross en Mátészalka
eta|Memortabulo pri László Baross
László Baross http://www.barossmg.hu/nevado.html  naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Felsőzsember (nuntempa Žemberovce en Slovakio), li mortis la  en Medgyesegyháza (en ties ekstera parto "Bánkút").

## Biografio 
László Baross frekventis gimnazion en Nagyszombat, poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1886. Post siaj studoj li havis postenon en diversaj bienoj. Li eklaboris en la menciita Bánkút en 1895, kie li restis ĝismorte. Komence li kreis novajn speciojn de sukerkanoj kaj maizoj, de tritikoj ekde 1908. Lia nova tritiko estis aprezita en Kanado en 1933 la plej bona en la mondo, tial li ricevis oran medalon. En la sekvaj jaroj li kreis novajn speciojn de avenoj, sorgoj, ricinoj kaj kotonoj. Li havis edzinon, kiu naskis 3 gefilojn.

## Memorigiloj 
* busto kaj faklernejo en Mátészalka
* busto en Martonvásár en (1959)
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 39-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj agronomoj
Liberala feminismo

**Liberala feminismo**, aŭ **liberalisma feminismo**, estas individuisma formo de feminisma teorio, kiu koncentras sin al la kapablo de virinoj bonteni sian egalecon per siaj propraj agoj kaj elektoj. Liberalaj feministoj argumentas, ke la socio false kredas, ke virinoj estas nature malpli intelekte kaj fizike kapablaj ol viroj; tial ĝi tendencas diskrimini kontraŭ virinoj en la akademio, la forumo, kaj la merkato. Liberalaj feministoj kredas, ke "virina subordigo radikas en aro de kutimaj kaj juraj limigoj, kiuj obstruas la eniron kaj sukceson de virinoj en la tiel nomata publika mondo." Ili strebas al seksa egaleco per politikaj kaj juraj reformoj.

La celo de liberalaj feministoj en la malfruaj 1800-aj kaj malfruaj 1900-aj jaroj estis gajni la balotrajton de virinoj laŭ la ideo, ke ili poste gajnos individuan liberecon. Ili koncerniĝis ĉefe pri la gajno de libereco per egaleco, la fino de la vira krueleco al virinoj, kaj la gajno de libereco kaj oportunoj por iĝi plenaj personoj. Ili kredis, ke neniu registaro aŭ kutimo malpermesu la ekzercon de persona libereco. Fruaj liberalaj feministoj devis kontraŭi la supozon, ke nur blankaj viroj meritas plenan civitanecon. Feministoj kiaj Mary Wollstonecraft, Judith Sargent Murray, kaj Frances Wright advokis la plenan politikan inkludon de virinoj.

Multaj kritikantoj de liberala feminismo, kiaj social-anarkiismaj, marksismaj, kaj radikalaj feministoj, argumentas, ke ĝiaj individuismaj supozoj malfaciligas la komprenon de la manieroj, kiel fundamentaj sociaj strukturoj kaj valoroj donas al virinoj malavantaĝon. Laŭ ili, eĉ se virinoj ne dependus de individuaj viroj, ili ankoraŭ dependus de patriarkeca ŝtato. Tiuj kritikantoj argumentas, ke instituciaj ŝanĝoj kiel la enkonduko de virina balotrajto ne sufiĉas por emancipi virinojn. Nigraj feministoj, postkoloniaj feministoj, kaj aliaj intersekcismaj feministoj asertas, ke liberala feminismo reflektas nur la valorojn de mezklasaj, aliseksemaj, blankaj virinoj kaj grandparte ignoris virinojn el aliaj rasoj, kulturoj aŭ klasoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Feminismo
* Liberalismo

Kategorio:Feminismo
Kategorio:Liberalismo
Postkolonia feminismo

**Postkolonia feminismo** aŭ **triamonda feminismo** estas intersekcisma formo de feminismo, kiu evoluis kiel respondo al akuzita fokuso en la dominanta formo de feminismo nur pri la spertoj de virinoj en okcidentaj kulturoj. Postkolonia feminismo strebas inkludi en sia ekzamenado la maneriojn, kiel rasismo kaj la longdaŭraj politikaj, ekonomiaj, kaj kulturaj efektoj de koloniismo tuŝas neblankajn, neokcidentajn virinojn en la postkolonia mondo. Postkolonia feminismo originis kiel kritiko de feminismaj teoriistoj en evoluantaj landoj, rimarkante la universaligan tendencon de popularaj feminismaj ideoj kaj argumentante, ke virinoj, kiuj loĝas en neokcidentaj landoj, estas misreprezentataj.

Postkolonia feminismo argumentas, ke kiam oni uzas la terminon "virino" kiel universalan grupon, virinoj iĝas difinitaj nur laŭ sia sekso kaj ne laŭ socia klaso, raso, etno, aŭ seksa prefero. Postkoloniaj feministoj ankaŭ klopodas inkludigi la ideojn de indiĝenaj kaj aliaj triamondaj feminismaj movadoj en popularan okcidentan feminismon.

Postkolonian feminismon ofte kritikas anoj de la dominanta formo de feminismo laŭ la rezono, ke ĝi malfortigas la pli vastan feminisman movadon per divido de ĝi. Ĝi ofte estas kritikata ankaŭ en la postkolonia mondo pro akuzitaj propraj okcidentaj biasoj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
*Intersekca teorio

Kategorio:Feminismo
Kategorio:Postkoloniismo
István Csapody (kuracisto)

**István Csapody** [iŝtvAn ĉapodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csapody István** estis hungara kuracisto, okulkuracisto, universitata instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *fejéregyházi* ekde 1905, liaj gefratoj estis Csaba Csapodi kaj Vera Csapody.

István Csapody http://nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/csapody-istvan-ifj-1905-tol-fejeregyhazi-csapodi-istvan/2267  naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Csapody frekventis piaristan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1913. Post siaj studoj li estis asistanto en la universitata kliniko. Dum la 1-a mondmilito li estis armea kuracisto, poste li laboris en diversaj klinikoj kaj hospitaloj. En 1923 li estis nomumita privata profesoro en Universitato Erzsébet. En la sekva jaro li edziĝis, baldaŭ li havis du filojn. En 1926 li iĝis ĉefkuracisto. Ekde 1929 li instruis en Reĝa Universitato Péter Pázmány, kie en 1936 li atingis la instruan rangon publika eksterordinara profesoro. En 1930 en Heidelberg li prezentis pioniran metodon pri skulptado de fidela vivanta okulo sen iu ajn danĝeroj. En la sekvaj jaroj li okupiĝis pri la okulaj operacioj. (En 1932 József Dallos inventis materialon, helpe de tio kaj helpe de metodo de Csapody li kreis la unuan vitran kontaktlenson.) En 1952 li kandidatiĝis, en 1955 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li emeritiĝis en 1960.

## Elektitaj libroj 
* *Olvasó-próbák* (1932)
* *Berufsleben des Augenartzes* (1941)
* *Szemüregiplasztikák* (1953) - ankaŭ germane
* *Látáspróbák* (1960)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 51-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj okulkuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lesba feminismo

**Lesba feminismo** estas kultura movado kaj kritika vidpunkto, plej influa en la 1970-aj kaj fruaj 1980-aj jaroj (ĉefe en Nord-Ameriko kaj okcidenta Eŭropo), kiu kuraĝigas virinojn direkti siajn energiojn al aliaj virinoj anstataŭ viroj, kaj ofte subtenas lesbaninecon kiel la logikan rezulton de feminismo. Iuj gravaj pensantoj kaj aktivuloj estas Charlotte Bunch, Rita Mae Brown, Adrienne Rich, Audre Lorde, Marilyn Frye, Mary Daly, Sheila Jeffreys, Barbara Smith, Pat Parker, Margaret Sloan-Hunter, Cheryl Clarke, Gloria Anzaldua, Cherrie Moraga, kaj Monique Wittig (kvankam ĉi lasta estas pli ofte asociata kun la elmerĝo de la kvir-teorio).

Lesba feminismo kolektiĝis en la malfruaj 1970-aj jaroj pro sento pri nesufiĉeco de la dua ondo de feminismo kaj samseksema liberiga movado. Laŭ Judy Rebick, kanada ĵurnalisto kaj politika aktivisto por feminismo, lesbaninoj ĉiam estis ĉe la koro de la virina movado, sed iliaj specialaj problemoj estis nevidebligitaj de la sama movado.

**Lesba neblanka feminismo** elmerĝiĝis kiel respondo al lesba feminisa pensado kaj ties neinkludo de la aferoj klaso kaj raso kiel fontoj de subpremado. La sperto de neblankaj lesbaj feministoj influis ankaŭ la intersekcan teorion, kiu studas la rezultojn de la interagoj inter samtempaj formoj de diskriminado (aŭ "interŝlosaj aksoj de subpremado").

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Deviga aliseksemo
* Kvir-teorio
* Samseksemulino

Kategorio:Feminismo
Kategorio:Samseksemo
Charles J. Krieger

**Charles John KRIEGER** (naskiĝis en 1898, mortis en ? ) estis usona astronomo.

Li observis elde la Observatorio Lick

*Minor Planet Center* kreditas lin de la malkovro de la asteroido 8604 Vanier la .

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1898
Kategorio:Mortojaro nekonata
Endodermiso

[270px|eta|centra cilindro en tubero de [fikario ĉirkaŭata de ruĝigita endodermiso.]]
[eta|Endodermiso kun strioj de Caspary (en *[Equisetum giganteum*).]]
**Endodermiso** estas karakterizaĵo de radikoj de plantoj, sed troviĝas ankaŭ en rizomoj. Ĝi estas ĉeltavolo de la ŝelo, kiu proksimas al la centra cilindro. Traslaĉeloj de la endodermiso premas akvon en la centra cilindro, kaj ekestas radikpremo.
La endodermiso formas cilindron ĉirkaŭ la vaskulaj vaskoj de la radiko. La antiklinalaj ĉelmuroj de la endodermisaj ĉeloj enhavas suberin-tavolon, tiu nomiĝas kaspariaj strioj. Ne intermiksu la endermison kun la endodermo (ankaŭ entodermo).

Oni distingas diversajn stadiojn de la evoluo de la ĉelmuro: primara endodermiso, sekundara endodermiso kaj terciara endodermiso. La primara endodermiso (plej ofte ĉe dukotiledonaj plantoj) konsistas el ĉeloj, kies ĉelmuroj enhavas ligninon kaj suberinon (kaspariaj strioj).
La ĉelmuroj de la sekundara endodermiso (ĉe gimnospermoj) havas suberinon ĉiuflanken. Nur la tralasĉeloj kapablas transporti akvon. En la terciara endodermiso (tipe por la plej multaj unukotiledonaj plantoj) estas ne simetrio kaj havas krome celulozon ĉe la flankaj muroj, kiu kaŭzas signife dikajn murojn.

La tasko de la endodemiso estas eviti, ke la malutilaj substancoj (ekzemple pezaj metaloj) trapenetru la apoplastoj kaj atingu la centran cilindron.
En la endodermiso ekzistas unuopaj dikiĝintaj tralasĉeloj, tra kiuj akvo povas atingi la centran cilindron selektive.

## Literaturo 
Kadereit , J.W. k.a.(2014) Lehrbuch der Pflanzenwissenschaften.Springer Spektrum,Berlin, Heidelberg, p. 86-87

Kategorio:Plantomorfologio
Speelberg

**Speelberg** estas urboparto de Emeriĥo ĉe Rejno en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de la Federacia Respubliko Germanio.

En la urba listo de la monumentoj en Emeriĥo por Speelberg estas registritaj ses monumentoj:
* Tri bienoj (Dürkolfstr. 130, Im Duvendahl 88, Pastor-Breuer-Str. 25)
* Domo „Hohe Sorge“ (Hohe Sorge 34)
* Halodomo (Speelberger Str. 265)
* La katolika preĝejo Nia Kara Sinjorino

Kategorio:Distrikto Kleve
Kategorio:Emmerich am Rhein
Christian Veillet

**Cristian VEILLET** (naskiĝis en Nancio en 1954) estas franca astronomo.

Li lernis en la Normala Supera Lernejo Parizo-Saclay kaj estis diplomita pri matematiko ĉe la Universitato Parizo Sudo de Orsay kaj pri astronomio ĉe la Universitato Pierre-et-Marie-Curie. Por sia disertaĵo de tria ciklo, kiun li defendis en 1979, li pasis multenombrajn noktojn ĉe la observatorio de la *Pic du Midi de Bigorre*, observante la naturajn satelitojn de Urano sur  faritaj per la teleskopo de 1 metro.

Post unu jaro dediĉita al la instruo pri matematiko ĉe la liceo *Georges Baumont*, li estas dungita kiel astronomo en oktobro 1980 ĉe la *Centre de recherches en géodynamique et astrométrie* (CERGA) norde de Grasse.

Post 16 jaroj proksime de Grasse, li transloĝiĝas en 1996 en la insulon Waimea (Havajo, Usono) por labori ĉe la Franca-Kanada-Havaja Observatorio, kies plenumanta direktoro li fariĝis en aprilo 2003. Li finis sian trian kaj lastan mandaton la .

Post pli ol 16 jaroj en Havajo, li iris komence de februaro 2013 en Tucson (Arizono),
kie li direktoras la *Large Binocular Telescope*, lia oficejo estas sur la kampuso de la Universitato de Arizono.

## Malkovroj 
Elde la Franca-Kanada-Havaja Observatorio, li malkovris la sateliton de Jupitero S/2010 J 2 (aǔ Jupitero LII) kaj 133 asteroidojn inter kiuj la  (24445) 2000 PM8 kaj la  (150642) 2001 CZ31 kaj 2001 PK47 ; li malkovris ankaŭ, ke la transneptuna objekto 1998 WW31 estas duopa.

La asteroido 16984 Veillet estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Persona paĝaro de Christian Veillet ĉe la TTT-ejo de la Kanada-Franca-Havaja Teleskopo

Kategorio:Viroj
Kategorio:Francaj astronomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1954
István Csapody (botanikisto)

**István Csapody** [iŝtvAn ĉapodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csapody István** estis hungara estis hungara botanikisto, universitata instruisto. Lia botanika nomo estis **Csapody**.

István Csapody http://nevpont.hu/view/9520 naskiĝis la  en Sopron, li mortis la  en Sopron.

## Biografio 
István Csapody frekventis benediktanan gimnazion en sia naskiĝurbo, poste lia anonco estis rifuzita en Scienca Universitato Loránd Eötvös pro la eklezia gimnazio. Li akiris arbarinĝenieran diplomon en Minada kaj Arbarkultura Altlernejo (Sopron) en 1953. Post siaj studoj li estis asistanto samloke. En 1958 li estis forigita pro politikaj kaŭzoj, poste li laboris en ŝtata arbara laborejo. En 1962 li doktoriĝis. Inter 1975 kaj 1990 li estis ĉefkonsilisto en Naturprotekta Inspektorejo, poste li faris la samon en Natura parko. Ekde 1991 li instruis (jam kiel emerito) en Universitato de Okcidenta Hungario. Li ricevis hungarajn premiojn inter 1966-2001, aŭstran premion en 1994.

Li edziĝis en 1954, baldaŭ li havis 3 gefilojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kiegészítő adatok Sopron flórájának ismeretéhez* (1949)
* *Erdőgazdasági vonatkozású fitocönológiai és talajtani megfigyelések a Nagy Alföldről* (1952)
* *Az alsódunaártéri erdők társulásainak vadgazdálkodási viszonyai* (1958) - kun iu alia
* *Erdei fák és cserjék* (1966) - kun Ferenc Rott kaj Vera Csapody
* *Eichen-Hainbuchwälder Ungarns* (1967)
* *A századforduló erdőgazdálkodása a soproni városi erdőkben* (1975)
* *Erdő-mező növényei* (1980, 1993; slovake 1983) - kun Vera Csapody kaj Sándor Jávorka
* *Szigetköztől az őrségig. A Nyugat-Dunántúl természeti értékei.* (1996) - kunverkinto

## Memorigiloj 
* memortabulo en Sopron (2007) http://cyberpress.sopron.hu/article.php?id=13398
* naturlernejo kaj vizita centro "Csapody István" http://www.fertodikirandulas.hu/fertod/csapody.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Transfemina sekso

**Transfemina sekso** aŭ **ineca transgenra sekso** estas terminego, kiu ampleksas transgenrajn individuojn, kies identecoj estas inecaj sed kiuj ne nepre konsideras sin virinoj, kvankam ili povas. Ĝi inkludas unuflanke transgenrajn virinojn, kiuj sin priskribas kiel virinoj, kaj aliflanke neduumajn kaj triajn seksojn, kiuj havas inajn kvalitojn sed kies anoj ne identiĝas kiel virinoj. Transfemina individuo povas identiĝi kun multaj ecoj de ineco sed ne voli priskribi sin kiel "virino." Kiel inkluda termino, la vorto estas uzata en transfeminismo por unuigi transgenrajn virinojn kun inecaj neduumaj seksoj pro komunaj sociaj spertoj.

La angla versio de la retejo Facebook, interalie, permesas la elekton de *transfeminine* (transfemina) kiel la sekso de uzanto.

## Vidu ankaŭ 
* Hiĝro
* Seksa duumismo
* Socia sekso
* Transgenra virino
* Transmaskla sekso

## Referencoj 
Kategorio:Sekso
Kategorio:Socia sekso
Kategorio:Transgenreco
Ugarita lingvo

La **ugarita lingvo** estas nordokcidenta ŝemida lingvo, malkovrita de francaj arkeologoj en 1929. Ĝi estas konata preskaŭ nur forme de skribaĵoj trovitaj en la ruinigita urbo Ugarito (moderna Ras Ŝamra), Sirio. Studantoj de la Hebrea Biblio uzis ĝin por klarigi bibliajn hebreajn tekstojn kaj ĝi rivelis manierojn, kiel la izraelida kulturo trovis paralelojn en la najbaraj kulturoj. La urbo estis detruita en 1180–1170 a.k.e..

Literaturaj tekstoj malkovritaj en Ugarito inkludas la Legendo de Keret, la epopeo Aqhat (aŭ *legendo de Danel*, la *mito de Baal-Alijan*, kaj la *morto de Baalo* – ĉi du lastaj estas ankaŭ kolektive konataj kiel la baala ciklo – kiuj ĉiuj malkaŝis aspektojn de kanaana religio.

Laŭ unu hipotezo, ugaritaj tekstoj eble solvas la biblian enigmon pri la anakronismo, kie *Ezekielo* mencias Danielon ĉe 14:13-16; tio okazas ĉar en kaj la ugarita kaj la antikva hebrea tekstoj, ĝi estas ĝuste *Danel*. Posedato–Posedanto (NG), kaj substantivo–adjektivo (NA). Oni konsideras la ugaritan konservema pro tio, ke el la praŝemida lingvo ĝi tenas la plimulton da fonemoj, la kazan sistemon, kaj la vortordon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Centra ŝemida lingvaro
* Nordokcidenta ĝemida lingvaro
* Praŝemida lingvo
* Ŝemida lingvaro

Kategorio:Lingvoj de Sirio
Kategorio:Mortintaj lingvoj de Azio
Kategorio:Ŝemida lingvaro
Schenkenschanz

eta|maldekstre|Mapo de Johann Bucker: Paso de la Rejno je Schenkenschanz en la jaro 1713
**Schenkenschanz**  estas parto de la urbo Kleve kaj lokas ĉe la Malsupra Rejno en la nordokcidento de la Kleve Nordrejn-Vestfalio en Germanio. Schenkenschanz havas malpli ol cent loĝantojn (stato de 2016).

## Geografio 
Schenkenschanz situas proksimume kvin kilometrojn norde de la urbocentro de Kleve inter la Rejno kaj la meandra lago je Griethausen, kiu enbuŝiĝas 2,5 kilometrojn malsupre de la vilaĝo en la Rejnon. Geografie la teritorio apartenas al la regiono Malsupra Rejno.

## Eksteraj ligiloj 
* Urbo Kleve: urboparto Schenkenschanz 
* Aktuala retpaĝo de Schenkenschanz
* Adam Frans van der Meulen: Bildo pri Schenkenschanz en 1672 je la transpaso de la Rejno fare de Ludoviko la 14-a de Francio
* Historia mapo kiel Cifereca eldono de universitata kaj federaciera biblioteko je Duseldorfo
* Ilustgraĵo de Frans Hogenberg el 1599: *Die Schencken Schantz ein fäster ordt, Licht auff des Reins und Wallen bort, ...*

eta|maldekstre|1000ra|165-grada panoramavidaĵo Düffelward/Schenkenschanz, vidate ekde la Digostrato. Maldekstre la meandra lago de Griethausen kun pramo.

Kategorio:Distrikto Kleve
Kategorio:Fortikaĵoj en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Kleve
Kategorio:Komunumoj ĉe Rejno
Gary P. Emerson

**Gary P. EMERSON** estas usona amatora astronomo.

En sia junaĝo, li pasiiĝis por astronomio sekve al la lanĉo de Sputnik 1 kaj poste laboris ĉe aerokomaj firmaojn, inter kiuj *Ball Aerospace & Technologies* por la kosmosondilo *Deep Impact*.

Li kunlaboras al la *American Association of Variable Star Observers* (Usona Asocio de Observantoj de
Variantaj Steloj).

Li observas elde sia persona observatorio "Observatorio E. E. Barnard" en Golden (Koloradio) ; *Minor Planet Center* kreditas lin de la malkovro de la asteroido 8898 Linnaea la .

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Usonaj astronomoj
István Fodor (politikisto)

**István FODOR** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fodor István** estas hungara bestkuracisto, politikisto, parlamentano.

István Fodor http://www.tortenelmitar.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=4061&catid=64%3Af&Itemid=67&lang=hu naskiĝis la  en Csepreg.

## Biografio 
István Fodor frekventis gimnazion en Nagykanizsa, poste li akiris diplomon en Veterinara Universitato de Budapeŝto en 1969. Inter 1969 kaj 1990 li laboris en kolĥozo de Hernád (Pest), kie paŝo post paŝo li akiris pli signifajn postenojn. Ekde 1970 li politikadis loke sen esti membro de la unusola partio. Inter 1980-1994 li estis parlamenta deputito. En 1989 li fondis frakcion por la sendependuloj, poste li estis elektita ties frakciestro, post monatoj ankaŭ vicparlamentestro. Ĝis plena fino de la socialismo li estis parlamentestro duonjaron. Depost la socialismo li ne estis elektita parlamentano. Inter 1994-1998 li estis subministro pri defendo. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* parlamentaj paroladoj

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio](http://wikivisually.com/lang-hu/wiki/Fodor_Istv%C3%A1n_(politikus)/wiki_ph_id_6) 

Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj parlamentestroj
Nacia Karitato Ligo Inc.

La **Nacia Karitato Ligo Ent.** () estas bonfara ne-profita organizaĵo formita de patrinoj kaj filinoj organizita en ĉapitroj disvastiĝita tra Usono. La organizo estis establita en Los-Anĝeleso, Kalifornio, en 1925 kaj estis integrigita en 1958. Ĝi estas homamaj asocio kiu traktas ĉefe komunumajn servojn, socian evoluon kaj kulturajn spertojn. Ĝia historio komencas en la jaro 1925 kiam malgranda grupo de virinoj fondis la organizon en Los-Anĝeleso. Tiuj sinjorinoj apogis la usonan filion de la Ruĝa Kruco. Tiuj virinoj havis la subtenon de siaj filinoj, tiuj en 1938 formis sian propran grupon. En 1947 du novaj grupoj aliĝis kaj denove fariĝis filantropia asocio, kaj komencis nomiĝi la Nacia Karitato Ligo Ent. (en la angla lingvo: *National Charity League Inc.*). La NCL vastigis sian laboron preter filantropia laboro inkludi virin-gvidadon, tiel kiel kulturajn aktivecojn. En 1958, la NCL estis reorganizita, estis integrita kaj ricevis la nomon de Nacia Karitato Ligo Inc.

## Eksteraj ligiloj 
*Nacia Karitato Ligo Inc. 

Kategorio:Junularaj organizaĵoj
Kategorio:Karitataj organizaĵoj en Usono
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1925
Filipina ĉampurado

**Filipina ĉampurado** aŭ tagaloge *tsampurado* /tʃam.pʊ.ˈra.do/, kelkfoje skribata kiel *champorado* (el la hispana kaj meksika *champurrado*), estas deserto de ĉokolada likvaĵo kun rizo. Oni ofte manĝas ĝin kun frititaj sekigitaj fiŝetoj aŭ loligoj. Ĝi manĝeblas kiel matenmanĝo aŭ kiel deserto en iu ajn momento de la tago.

Dosiero:Tsampurado.jpg|Filipina ĉampurado
Dosiero:Tsampurado001.jpg|Filipina ĉampurado
Dosiero:09091jfCuisine Foods Philippines Baliuag Bulacanfvf 03.jpg|Filipina ĉampurado en skatolo
Dosiero:09091jfCuisine Foods Philippines Baliuag Bulacanfvf 06.jpg|Filipina ĉampurado en skatolo
Dosiero:0203Poblacion Baliuag, Bulacan 26.jpg|Ĉampurado en bovlo
Dosiero:0203Poblacion Baliuag, Bulacan 25.jpg|Knabo kun ĉampurado en bovlo
Dosiero:07543jfCuisine Breads Foods Fruits Baliuag Bulacanfvf 09.jpg|Ĉampurado en bovlo
Dosiero:Champorado chocolate packages 01.jpg|Ĉokoladaj tablojdoj por fari ĉampuradon

## Vidu ankaŭ 
* Kuirarto de Filipinoj

Kategorio:Filipina kuirarto
Kategorio:Ĉokoladaj desertoj
Kategorio:Rizaĵoj
Borghees

eta|maldekstre|Kasteleto Borghees
**Borghees** estas malgranda urboparto de Emeriĥo ĉe Rejno (*Emmerich*) kun proksimume 400 loĝantoj, kiu limiĝas kun *Hüthum*, Emeriĥo kaj Elten.

Borghees ne havas propran centron. En Borghees nur malnova laktocentrejo kaj rajdobieno estas rigardeblaj. En la nobelsidejo Kasteleto Borghees el la 18a jarcento troviĝas geedzigejo de la loĝantoregistrejo de Emeriĥo. Borghees limiĝas kun la nederlanda vilaĝo Stokkum, kiu apartenas al la komunumo Montferland.

La 1an de julio 1969 Borghees eniĝis en la civiton Emeriĥo.

## Eksteraj ligiloj 
* Loĝantara statistiko por la unuopaj urbopartoj , stato de la 30a de junio 2012

## Referencoj 
Kategorio:Distrikto Kleve
Kategorio:Emmerich am Rhein
Kokoslakto kun rizbuloj

**Kokoslakto kun rizbuloj** estas deserto en Filipinoj, kaj ĝi konsistas el buloj el rizofaruno en varma aŭ malvarma kokoslakto. Tagaloglingve, ĝi nomiĝas *pinindot* /pɪ.nɪn.ˈdɔt/ aŭ *ginataang bilu-bilo* /gɪ.na.ta.ˈʔaŋ bɪ.ˌlu.bɪ.ˈlɔ/. La vortoj *bi lu* devenas de la ĉina hokkiena por "rizo gluanta" 米糯.

Dosiero:Ginataan002.jpg|Ingrediencoj
Dosiero:Ginataan003.jpg|Preparado de rizbuloj
Dosiero:Ginataan004.jpg|Kuirado
Dosiero:Ginataan005.jpg|Kuirado
Dosiero:Ginataan001.jpg|Kokoslakto kun rizbuloj
Dosiero:Ginataang Bilu-Bilo 001.jpg|Kokoslakto kun rizbuloj
Dosiero:Bilu-bilo.jpg|Kokoslakto kun rizbuloj
Dosiero:Ginataang Bilu-Bilo 002.jpg|Kokoslakto kun rizbuloj

## Vidu ankaŭ 
* Kuirarto de Filipinoj

Kategorio:Filipina kuirarto
Kategorio:Kokoso
Leegmeer

**Leegmeer** estas ekde la encivitigo en la jaro 1903 parto de la urbo Emeriĥo ĉe Rejno en la federaciero Nordrejn-Vestfalio de Germanujo (Germanio). Leegmeer lokas nordoriente de la urbocentro. Norde de Leegmeer troviĝas la urboparto Speelberg kaj oriente lokas la urboparto Klein-Netterden.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la urbo Emeriĥo ĉe Rejno

Kategorio:Distrikto Kleve
Kategorio:Emmerich am Rhein
Johannes Evangelist Haller

**Johannes Evangelist HALLER** (naskiĝis la  en St. Martin in Passeier, mortis la  en Salcburgo) estis romkatolika kardinalo kaj ĉefepiskopo salcburga.

## Vivo 
Estante filo de sudtirola farmisto studis en Meran, Innsbruck kaj Trento kaj doktoriĝis pri teologio. Ordinado lia estis en la 21.5.1848; poste li estis plurajn jarojn animzorganto, i.e. en Lajen. En 1871 li iĝis katedrala kapitulano en Trento, en 1874 katedrala sinjoro, en 1874 katedrala provosto kaj vicvikaro.

En la 14.8.1874 li nomumitis titulara episkopo de Adraa kaj helpepiskopo en Trento. La konsekron episkopan donis al li en la 4.10.1874 la salcburga ĉefepiskopo Maximilian Joseph von Tarnóczy; kunkonsekrantaj estis Johannes Jakub della Bona, helpepiskopa salcburga kaj Joseph Mooslechner, dekano de la katedrala kapitularo. En 1880 li nomumitis helpepiskopo de Salcburgo kaj ne tute dekon da jaroj pli poste (1890) Haller iĝis mem ĉefepiskopo. Papo Leono la 13-a deklaris lin en la 29.11.1895 kardinalo kaj en junio 1886 je kardinala sacerdoto kun la titulara kirko Sankta Bartolomeo sur la Tibera insulo de Romo.

Li meritis pri la prilaborado de la aŭstria kateĥismo kaj la starigo de katolika altlernejo en Salcburgo. Li estis entombigita en la kripto de la Katedralo de Salcburgo.

## Eksteraj ligiloj 
*Haller ene de la katolika hierarkio
*"Haller, Franz Graf" - ĉe: *Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950* (ÖBL), volumo 2, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1959, p. 161

Kategorio:Ĉefepiskopoj de Salcburgo
Kategorio:Aŭstraj teologoj
Kategorio:Aŭstriaj kardinaloj
Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Tirolanoj
Bonifaz Negele

eta|Ĝardenejo nomita "Moskeo", starigita laŭ komisio de Negele
**Bonifaz NEGELE** (naskiĝinta la  en Wels, mortinta la  en Steinerkirchen an der Traun/Distrikto Wels-Land) estis aŭstra benediktano kaj abato de la Abatejo Kremsmünster.

## Vivo 
Benediktaniĝo estis en la 13.4.1625, ordinado sacerdota en Romo en la 1.6.1633. Li estis la 55-a abato de la Kremsmünster-abatejo. Dum lia regado la monakeja kirko ricevis la nunan grandan sonorilon, la korton kun francstilaj areoj, la t.n. "moskeon" (pavilono osmanstilaa, samtempe belvidejo) kaj la forcejojn.

Grandaj esperoj metitaj en lia elekto evidentiĝis vanegaj. Imitante antaŭulojn kelkajn li antaŭ ĉio intencis pliriĉigi siaj familion. Pro tio li ekz. aĉetis la bienon de Regau donaconte ĝin al la patro Augustin Negele. La mastrumado abateja estis ĝenerale tro diboĉa. Post plendoj kapitularaj de 1643 Negele devis akcepti la kontrolon de la landa estro Johann Johann Ludwig von Kuefstein kaj de la provosto Leopold Zehetner de la konvento St. Florian. El tia malbona situacio Negele provis fuĝi kun ŝtelitaĵoj. Sed li arestitis ĝustatempe. Post proceso en oktobro 1644 li perdis la abatejajn dignecojn. Post malliberiĝo ene de la konvento li rajtis pasigi la naŭ lastajn vivojarojn kiel animzorganto en Steinerkirchen.

## Literaturo 
* Hieronymus Besange: *Synopsis vitae Religiosorum ord. S. P. Benedicti Cremifani Super Austriae Professorum,* 1777, p.28
* P. Wolfgang Dannerbauer OSB: *Kurzgefaste Chronik des Eilfhundertjährigen Benediktinerstiftes Kremsmünster,* 1877, p.11, p.40

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo en la pribenediktana leksikono

Kategorio:Aŭstraj teologoj
Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Aŭstrio
Kategorio:Benediktanoj
Kategorio:Abatoj
Guo Shoujing

; sia aldotiĝa nomo estis *Ruosi* (若思). Li vivis sub la dinastio Yuan ; pli malfrue la germana jezuito Johann Adam Schall von Bell (1591 –1666) estis tiel impresita de la gardita astronomia instrumentaro de Guo Shoujing, ke li nomis lin "La Tycho Brahe de Ĉinio".

## Vivo 
Aĝa de 14 jaroj, Guo Shoujing elpensis unu akvohorloĝon, kiun sia avo realigis. Je 16 jaroj li komencis studon pri matematiko, kiu gvidis lin al hidraŭliko kaj astronomio. Je sia 20 jaroj li fariĝi hidraŭlika inĝeniero : en 1251 li helpis al la riparo de la ponto de la rivero *Dahuoquan*.

Fine de 1250, Kublaj-Ĥano, kiu fariĝis suvereno de plej granda parto de Ĉinio tiam sub mongola domino, komprenis la gravecon de la hidraŭlika inĝenierarto por irigacio kaj transporto per akvovojoj. Li sendis Liu Bingzhong kaj ties lernanton Guo Shoujing' enketi en la regiono inter *Dadu* (hodiaŭ Pekino) kaj la Flava Rivero. Guo Shoujing konstruis kanalon longa de 30 km pro provizi *Dadu* per akvo. Post tiu sukceso, Kublaj-Ĥano sendis Guo Shoujing por gvidi similajn projektojn en diversaj partoj de la Ĉina imperio.

Guo Shoujing fariĝis ĉefa konsilanto de Kublaj-Ĥano pri hidraŭliko, matematiko kaj astronomio kaj konstruis plurajn astronomiajn instrumentojn; li laboris pri plibonigo de la gnomono, inventis la "kvadratan tabulon", uzita por mezuri la azimuton de  kaj kiu povas utili kiel angulilo. Li konstruis simpligitan , kaj pli grandan, pli precizan armilaran sferon movigita per akvo, nomita *Ling Long Yi*.

Kublaj-Ĥano komisiis lin krei pli precizan kalendaro. Por tio, 27 observatorio estis konstruitaj tra Ĉinio. En 1280, li kalkulis la daŭron de la jaro, kiun li fiksis al 365,2425 tagoj : daŭro egala al tiu difinita por la gregoria kalendaro, elpensita tri jarcento pli malfrue. Tiu kalendaro estis uzita dum 364 jaroj.

En 1283 Guo Shoujing fariĝis direktoro de la Observatorio de Pekino kaj, en 1292 estro de la Oficejo pri Hidraŭlikaj Laboroj.

Dum sia tuta vivo li faris gravajn studojn pri . Li estas ankaŭ konata kiel kreinto de la artefarita lago de Kunming, kiu provizas per akvo la regionon de Pekino kaj permesas pli bonan transporton de greno tra la lando.Post la morto de Kublaj-Ĥano, li daŭre estis konsilanto pri hidraŭliko kaj astronomio por ties posteuloj.

Malamiko de la astrologio, li sukcesis forigi la aŭguraĵojn bazitajn sur la astroj el la kalendaroj.

Estas dubo pri la dato de lia morto : ĉu 1314, ĉu 1316.

## Honoroj 
En lia honoro estis nomitaj :
* La luna kratero Kuo Shou Ching,
* La Teleskopo Guo Shoujing (Oficiale LAMOST) ĉe la Stacio Singlong de la Nacia Astronomia Observatorio de Ĉinio,
* La asteroido 2012 Guo Shou-Jing.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kalendaroj, interpoloj, gnomonoj kaj armilaraj sferoj en la verko de Guo Shoujing
*  Guo Shoujing ; el la paĝaro de la Universitato de St. Andrews 

Kategorio:Ĉinaj politikistoj
Johan Herman Isings

**Johan Herman ISINGS** (Amsterdamo, 31-an de julio 1884 - Soest, 19-an de aŭgusto 1977) estis nederlanda desegnisto kaj ilustristo. Por kelkaj eldonejoj li ankaŭ laboris kiel bindaĵo-fasonisto.

Herman Isings estis la filo de Johan Herman Isings kaj Alida Timmerman. Je la 18-a de februaro 1909 li edziĝis al Clasina Elisabeth Maria van den Dungen. Iliaj tri filoj ĉiuj mortis junaĝe. Post kiam lia edzino mortis pro tuberkulozo en 1916 li reedziĝis al Eilisabeth Helena Petronella Niesten, filino de pentristo P.J. Niesten. El tiu geedziĝo naskiĝis tri filoj.

Isings konatiĝis pro siaj historiaj akvareloj inter kiuj 43 lernejaj murpentraĵoj kiujn li faris inter 1910 kaj 1970 en kiuj li detale reproduktas la apogeojn de la historio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Maarten van Rossum pri la lernejaj murbildoj
*  retejo

Kategorio:Nederlandaj ilustristoj
Zhou Guangzhao

**ZHOU Guangzhao** (周光召 ; Zhōu Guāngzhāo ; naskiĝis la 15-an de majo 1929 en Ĉangŝa - 17-an de aŭgusto 2024) estis ĉina fizikisto, li estis prezidento de la Ĉina Akademio de Sciencoj de 1987 ĝis 1997.

## Komenca vivo kaj eduko 
Zhou Guangzhao naskiĝis en 1929 en Ĉangŝa, ĉefurbo de la provinco Hunano, kvina infano de la civila inĝeniero *Zhou Fengjiu* kaj juna frato de la biokemiisto kaj genetikisto Zhou Guangyu.

De 1946 ĝis 1951 li lernis en la departemento de Fiziko de la Universitato Tsinghua (ĉine : 清华大学, *Qīnghuá Dàxué*), kie li ricevis sian diplomon. Poste li lernis  dum tri jaroj ĉe la Pekina Universitato ; li restis en tiu universitato post esti plenuminta sian Ph. D. En 1957 li estis sendita en Sovetunion fare de la Ĉina Instituto de Esploro pri Nuklea Energio por labori ĉe la Kuna Instituto por Atomfizika Esploro de Dubna.

## Kariero 
Zhou Guangzhao reiris en Ĉinion en 1960, kie li laboris por la Ĉina Programo pri Nukleaj Armiloj, kontribuante al la disvolvo de unua ĉina atombombo. Fine li fariĝis prezidento de la Ĉina Programo pri Nukleaj Armiloj. Li estis elektita al la Ĉina Akademio de Sciencoj kaj pli malfrue fariĝis Vic-Prezidento (1984 – 1987) kaj Prezidento (1987 – 1997) de ĉi tiu akademio.

La teoria laboro de Zhou Guangzhao centriĝis sur la partikla fiziko. Li estas kreditita de la malkovro de la "PKAK" : Parta Konserviĝo de la Aksa Kurento (konata sub la angla akronimo *PCAC*), grava paŝo al la kompreno pri la rompo de simetrio.

Li unue vizitis Usonon en 1979. En la 1980-aj jaroj, li pasis tempon kiel invitata esploristo ĉe la Virginia Tek kaj ĉe la CERN en Svislando. Li estis elektita al la Usona Nacia Akademio de Sciencoj en 1987.

La asteroido 3462 Zhouguangzhao (malkovrita elde Purpura Monto) estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Zhou Guangzhao, profesoro ĉe la Instituto de Teoria Fiziko de la Ĉina Akademio de Scienco 
*  ZHOU Guangzhao Doktor pri Scienco *honoris causa* ĉe la Universitato de Honkongo
*  Biografio de Zhou Guangzhao ĉe *China Vitae* 

Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Ĉinaj instruistoj
Junaj Pioniroj de Norda Koreio

200px|dekstra|eta|Nordkorea juna pioniro.
La **Junaj Pioniroj de Norda Koreio** (en la korea lingvo: 조선 소년단) estas nordkorea junulara movado de pioniroj. Povas esti parto de tiu movado nordkoreaj geinfanoj kaj geknaboj de 9 ĝis 15 jaroj. Pli aĝaj adoleskantoj de 15 jaroj povas aliĝi al la Socialista Junulara Ligo Kim Il Sung. La organizo estas parto de la korea Infana Unio kaj estas funkcianta en bazaj kaj mez-lernejoj tutlande en Nordkoreio. La organizo de la nordkoreaj pioniroj estas membro de la Monda Federacio de Demokratia Junularo.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Junularaj organizaĵoj de komunismaj partioj
Kategorio:Politiko de Nord-Koreio
Kategorio:Nordkoreaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1946
Klein-Netterden

**Klein-Netterden** estas parto de la urbo Emeriĥo ĉe Rejno kun 798 loĝantoj. Ĝi lokas oriente de la urbocentro de Emeriĥo kaj limiĝas nordokcidente kun la nederlanda vilaĝo Netterden, kiu estas atingebla per la limtransirejo.

En diferenco al la ceteraj urbopartoj de Emeriĥo en Klein-Netterden ekzistas nek preĝejo nek lernejo. Pli frue la dogano ludis gravan rolon en la loko, nun la ĉefa ekonomia branĉo estas la terkulturo. De la starejo Emeriĥo de la militistaro forcedita en 2008 en la urboparto troviĝas la iama pafekzercejo same kiel la iama municideponejo, kiu nun estas uzata por la stokado de neeksplodaj civilaj varoj.

## Referencoj 
Kategorio:Distrikto Kleve
Kategorio:Emmerich am Rhein
Max Reichelt

**Max Reichelt** estis germana libroeldonisto, kiu ĝis la fino de la Dua Mondmilito vivis en Friedland in Niederschlesien kaj en 1931 tie kun aliaj urbaj esperantistoj fondis la klubon *Ĉiam antaŭen*. Kiam en 1946 ĉiuj loĝantoj de la orienta parto de Germanio estis amase forpelitaj, li kun sia familio sukcesis trovi novan vivlokon en Villingen-Schwenningen kaj plu eldonis librojn tie, interalie en 1948 ankaŭ koloran murkalendaron de lia nova urbo *Villingen* kun germanlingvaj klarigoj pri la gramatiko de Esperanto sur ĉiu kalendara folio. German- kaj franclingvaj libroj aperis almenaŭ ĝis la jaro 1955 je la eldoneja nomo *Edition Max Reichelt* - interalie la romano *Parade der Gottlosen /  La Parade des impies* de Célia Bertin (d), kiu ĝis 1955 aperis en 5 eldonoj.

## Eksteraj ligiloj 
* informo pri la Aŭstria Nacia Biblioteko pri la murkalendaro de 1948

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Ekonomikistoj
Ferenc Tarján

**Ferenc Tarján,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tarján Ferenc** estis hungara instruisto, inventisto.

Ferenc Tarján http://cyberneticzoo.com/robots/1929-dr-motor-tarjan-ferenc-hungarian/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ferenc Tarján akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li instruis matematikon kaj fizikon en diversaj gimnazioj kaj aliaj lernejoj. Libertempe li okupiĝis pri teknikaj inventaĵoj. En Budapeŝto li mem havis la unuan radioaparaton. En 1924 li aranĝis la unuan transsendon el la Muzikakademio. Li patentis sonprenilon por diskludiloj. En 1929 li prezentis en Berlino koloran filmon nomatan „Colorophon”. En la sekva jaro li prezentis stereofilmon ("Plasticophon"), kiun povis vidi per okulvitro kun ruĝa kaj verda lensoj. En la 1930-aj jaroj li kreis parolan maŝinhomon, kiu donis informojn en vendejego en Budapeŝto. En 1948 li pensiuliĝis, sed en 1953 li inventis stereotelevizion per spegulo. En 1957 li estis nomumita postmorta kandidato.
 
## Elektitaj libroj 
* *Hogyan születik a találmány* (Kiel naskiĝas la inventaĵo?), (1935)
* *Feltalálók műhelytitkai* (1942)
* *Új találmányok és felfedezések lexikona* (Leksikono de novaj inventaĵoj kaj malkovroj), (1947)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 59-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj