open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zsigmond Vita

**VITA Zsigmond** estis rumanuja hungara literaturhistoriisto naskita en Nagyenyed la 16-an de junio 1906 kaj mortinta samloke la 1-an de januaro 1998.

## Biografio 
Zsigmond Vita finis la kolegion en sia naskiĝurbo en 1927 kaj poste en Kluĵo li akiris diplomon pri hungara-franca lingvoj. Unu jaron li studvojaĝis Francujon kaj poste iĝis instruisto de la kolegio. Inter 1956-1968 li estis kunlaboranto de la fama Bethlen Könyvtár.

## Verkoj 
* *Nemzet és sors a Bánk bánban*, tan., Lugos, 1941;
* *A Bethlen-kollégiumi színjátszás a XVII. és XVIII. században*, tan., Kvár, 1943;
* *A nagyenyedi Bethlen-kollégium ifjúságának irodalmi törekvései a reformkorszak kezdetén*, Kvár, 1943;
* *Románia magyar irodalmának bibliográfiája 1942-ben*, Kvár, 1944;
* *Tudománnyal és cselekedettel* (1968),
* *Áprily Lajos, az ember és a költô* (1972),
* *Az enyedi kohó*, tan., Bk., 1972.
* *Jókai Erdélyben (1976),
* *Mûvelôdés és népszolgálat'' (1983).http://mek.oszk.hu/03200/03250/

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Vita Zs
Géza Dósa

**DÓSA Géza** [doĵa] estis hungara pentristo naskita en 1846 en Nagyenyed kaj mortinta la  en Marosvásárhely.

## Biografio 
dekstra|eta|Portreto de du knabinoj *(Kettős arckép)*
Géza Dósa finis siajn studojn en Vieno en artakademio inter 1866 kaj 1868, poste li daŭrigis ekde 1869 en Munkeno. Ekde 1870 li vivis en Marosvásárhely kaj li subtenis sin el pentrado de portretoj. En 1941 en Kolozsvár, en 1944 en Budapeŝto oni organizis ekspoziciojn el liaj kreaĵoj.

## Ĉefaj kreaĵoj 
* *Az ónodi országgyűlés*;
* *Br. Bánffy György arcképe*;
* *Kettős arckép (Wittich József leányai)*;
* *Szakállas férfi*.

## Fonto 
* Arto en Hungario.

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1846
Kategorio:Mortintoj en 1871
Fran Galoviĉ

**Fran Galoviĉ** (kroate **Fran Galović;** naskita la  en Peteranec; mortinta la  en Mačva) estis kroata verkisto.

Lia tombo troviĝas en Mirogoj-tombejo en Zagrebo.

## En Esperanto aperis 
*Antaŭ la morto. (Pred smrt.) Drama vizio en unu akto.* Tradukis Ivo Boroveĉki. En: *Antologio de kroataj unuaktaj dramoj.* Zagreb 1997. Paĝoj 69–88.

Kategorio:Kroataj verkistoj
Muzika festivalo

eta|dekstra|300px|Festivalo de Woodstock (15/08/1969)
**Muzika festivalo** estas arta evento kiu okazas dum unu aŭ pliaj tagoj, dum kiuj preciza nombro de artistoj aŭ grupoj ludas laŭ antaŭplanita programo. La muzikaj festivaloj estas plej ofte organizitaj ĉiujare en la sama epoko kaj adoptas plej ofte precizan muzikan ĝenron. Kelkaj el ili estis vere historiaj eventoj laŭlonge de la dua duono de la 20-a jarcento.

## Kelkaj muzikaj festivaloj
* Rock en Seine
* Festivalo de la Terre-Neuvas
* Festival International de Jazz de Montréal
* Festival Nuits d'Afrique
* Les Francofolies de Montréal
* Live Earth
* Festivalo de Woodstock
* Festivalo de Ĵazo de Montreux
* Festivalo La Semo

Kategorio:Muzikaj festivaloj
Kategorio:Muziko
Kategorio:Festivaloj
Manjaléu

**Manjaléu** [manĵa**leŭ**] (arĥaisma vorto kiu signifas "manĝulo", portugallingve) estas monstro de brazila folkloro. Laŭ legendo, tiu monstro neniam povis morti, ĉar ĝia animo ne estas en ĝi, sed en nekonata loko. 

La reĝo de Kastilio sukcesis venki la monstron, sed ne povis mortigi ĝin, kaj arestis ĝin en malliberejo de sia kastelo. Reĝidino de Kastilio edziniĝis al viro, kiu havis magian ŝlosilon, tiu ŝlosilo malfermis ĉiujn pordojn. Foje, la reĝo kaj sia bofilo iris al ĉaso, kaj la reĝidino prenis la magian ŝlosilon por malfermi la pordon pro scivolemo. Ŝi apenaŭ malfermis la pordon por rigardi la monstron, ĝi kaptis ŝin kaj fugis al kaverno en arbaro.

Kiam al kastelo revenis la reĝon kaj la edzon de la scivolema princino, oni sciigi ilin pri la tragedio. Per magio, la edzo trovis la kavernon, sed li ne sciis kiel mortigi la monstron. Sekve li diris, magie, al sia edzino, demandi al la monstro kie estas ĝia animo por ke la edzo povu mortigi ĝin. Edzino sukcesis scii ke la animo de l' monstro estis fajro de kandelo en unu ovo, kiu estas interne kolombino, kiu estis en ŝtono, kiu estis sub la maro.

La edzo de reĝinidino estis bofrato de tri magiaj reĝoj, kies helpon li petis. Ili sukcesis trovi la ŝtonon sub la maron, rompi la ŝtonon, mortigi la kolombinon, disŝiri la ovon kaj malfajrigi la kandelon, tiel la monstro mortis kaj la princino de Kastilio restis libera.

Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Ilava

**Ilava,** hungare **Illava,** germane **Eulau** estas urbo en Slovakio, en Regiono Trenčín, en Distrikto Ilava.
eta|maldekstre|

## Situo
La urbo situas ĉe la maldekstra bordo de Váh, laŭ la ĉefvojo kaj fervojo Bratislavo-Žilina. Trenčín troviĝas 19 km.

## Historio
La unua mencio skribe okazis en 1318, en tiama nomo *Lewa*. La komunumo ricevis privilegiojn en 1335, urban rangon en 1376, fine iĝis libera reĝa urbo en 1410. Okazis venko en 1431 kontraŭ husanoj. En 1446 fortikaĵo, en 1496 lignoponto konstruiĝis. La luterana gimnazio funkciis ekde 1560. La urbo rajtis aranĝi tutlandajn foirojn jare po 2 ekde 1578, jare po 4 ekde 1635. Oni produktis bieron en eklezia uzino ekde 1598. En 1614 formiĝis la unua urba korporacio por ĉapelistoj. Klostro formiĝis el parto de la fortikaĵo en 1694. La ŝtato aĉetis ĝin en 1856 kaj ĝi iĝis fifama malliberejo. Fine de la 19-a j.c. konstruiĝis granda rondirado de fervojo, kiu ligis urbojn Budapeŝto-Miskolc-Košice-Poprad-Liptovský Mikuláš-Martin-Žilina-Považská Bystrica-Ilava-Dubnica nad Váhom-Trenčín-Trnava-Bratislavo-Vác-Budapeŝto. En 1910 en la urbeto loĝis 2389 da loĝantoj (1151 slovakoj, 791 hungaroj, 202 germanoj kaj 122 rumanoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Hungario, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Illava, kies distriktejo estis. Poste la urbo apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko. En 2001 loĝis tie 5411 da homoj, (5310 slovakoj).

## Vidindaĵoj
* fortikaĵo, nun prizono
* gotika katolika preĝejo de 1488, en la 18-a jarcento barokiĝis
* katolika paroĥo de 17-a jarcento
* kapelo omaĝe al Virga Maria de 1906
* kastelo en Klobusici de 1840 kun parko
* katolika lernejo de 1844
* kolono de Maria el 1752
* skulptaĵo pri Johano Nepomuko de 1754
* skulptaĵo pri Sankta Floriano de 1827

## Famuloj 
* en la urbo naskiĝis:
** hungara ĵurnalisto Ármin Barát
** hungara orientalisto Mihály Kmoskó
** hungara inĝeniero Imre Pattantyús-Ábrahám
** László Szarka (historiisto) (pli precize en :sk:Klobušice)

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Kategorio:Distrikto Ilava
Peter Lely

[eta|200px|Gravuraĵo de Lely fare de Isaac Beckett kaj John Smith, ĉ. [1684.]]
**Peter LELY** (n. la 14-an de septembro 1618 - m. la 30-an de novembro 1680) estis nederlanddevena kaj angla pentristo. Li fariĝis la plej populara portretisto de sia tempo en Anglio, kien li alvenis en la 1640-aj jaroj. Li cetere posedis gravan kolekton da artaĵoj, precipe da desegnaĵoj fare de aliaj artistoj.

Lely naskiĝis kiel **Pieter van der Faes** el nederlandaj parencoj en Soest (Vestfalio). Li studadis pentradon en Haarlem, kie li eble fariĝis la lernoknabo de Pieter de Grebber. Post la Angla Resurtronigo de 1660, Lely estis nomumita kiel la Ĉefa Ordinara Pentristo de la reĝo Karlo la 2-a de Anglio. Li akiris britan civitanecon en 1662.

## Eksteraj ligiloj 
* Memportreto el la Nacia Portretgalerio de Londono.

Kategorio:Britaj pentristoj
Enlanda ŝipo

eta|por transporti varojn
eta|por pasaĝeroj

eta|Polico
eta|Motorboato "Esperanto" Berlin
**Enlanda ŝipo** estas ŝipo, kiu estas uzata por veturi sur enlandaj lagoj, riveroj kaj kanaloj - do sur enlanda akvovojo, kontraste al marŝipo, kiu povas veturi tra oceano.

La ordigo laŭ la grandeco en boato (malgranda), barko (mezgranda) kaj ŝipo (granda) estas pli aŭ malpli teorio. Ŝipestro kutimas moke paroli pri boato eĉ se temas pri grandega marŝipo. Difinitaj limoj por la apliko de la terminoj ne ekzistas.

Laŭ la celo de la utiligado ekzistas jena tipoj
* kargoŝipo
* pasaĝera ŝipo
* laborŝipo
* sporta ŝipo

La Eŭropa Konferenco de la Ministroj pri Trafiko (CEMT) difinis la jenajn klasojn:
* KL.II Spits aŭ Péniche 38,5 x 5,05 x 2,2 m, kapacito 300-400 t 24-36 TEU
* KL.III Kempenaar 50,0 x 6,60 x 2,5 m, kapacito 400-600 t 24-48 TEU
* Neuer Kempenaar 55,0 x 7.20 x 2,5 m, kapacito 700-800 t
* Canal du Nord ŝipo 60,0 x 5,75 x 3,2 m, kapacito 800 t
* KL.IV Gustav-Koenigs-ŝipo 67,0 x 8,20 x 2,5 m, kapacito 600-1.000 t
** plilongita al 80,0 m kapacito 1.200 t 81-120 TEU
* Europa ŝipo RHK 85,0 x 9,5o x 2,5 m, kapacito 1350 t
* KL.Va granda Rejno ŝipo 110,0 x 11,4 x 3,5 m, kapacito 2.800 t 200 TEU
* KL.VIb granda kontenera ŝipo 135,0 x 17,0 x 3,50m, kapacito 470 TEU oder 5.300 t

Krome ekzistas multaj specoj de laborŝipoj, ekz. de Polico aŭ Fajrobrigado, naĝantaj restoracioj kaj preĝejoj, pramŝipoj kaj aliaj.

## Mediaj aspektoj 
La enlanda ŝipo estas kompare al kamiono kaj fervojo pli favora transportilo. Por la transporto de 10 000 tunoj da erco de Rotterdam al Duisburg kvar Ŝovo-ŝipoj bezonas 12 000 l da dizeloleo. Por transporti la saman kvanton en kamionoj oni bezonus 370 veturilojn kaj pli ol 30 000 l da dizeloleo. La ŝipo bezonas 8 laboristojn kontraste al 370 ŝoforoj.

Ekde la  validas la jenaj limoj por ŝipaj motoroj:
Nova motoro:

* NOX = 10g/kW/h
* CO = 0,6g/kW/h
* CH = 10,4g/kW/h
* fulgo = 0,05g/kW/h

Malnova motoro:
* NOX = 18g/kW/h
* CO = 0,8g/kW/h
* CH = 0,8g/kW/h
* fulgo = 0,4g/kW/h

Aliflanke eĉ nur la plilarĝigo de la ekzistantaj kanaloj kaj rivero por ebligi la transiron de pli grandaj kaj pli pezaj kargoŝipoj kaŭzas severan detruon de la naturo.

Kelkloke estas protestoj kontraŭ tro ambicia pligrandigo, kies kostoj ne ĉiam estas kovritaj per la avantaĝoj. Planoj pri novaj kanaloj estas maloftaj, kutime temas pri plilarĝigo de ekzistanta kanalo (ekz. "Verkehrsprojekt Deutsche Einheit" en Berlino), kies rezulto estus "akvoautoŝoseo" sen ekologia aŭ estetika valoro.

Aliflanke okazas la revigligo de mallarĝaj kanaloj por turismaj celoj. Kelkfoje oni rezignis pri kargoŝipoj kaj malfermas la kanalon al pli malgrandaj ŝportŝipoj. Tre sukcese tio okazis per la Canal du Midi en suda Francio kaj per la rivero Havel norde de Berlino en la direkto al la lago Müritz.

## Vidu ankaŭ 
* Pramo, Pramŝipo
* Trenŝipo
Amikaj nombroj

En matematiko, **amikaj nombroj** aŭ **amikaj entjeroj** estas paro da du malsamaj entjeroj tiaj, ke la sumo de la propraj divizoroj de ĉiu el ili estas egala al la alia.

La unuaj amikaj paroj estas: (220, 284), (1184, 1210), (2620, 2924), (5020, 5564), (6232, 6368), ... .

Ekzemple, ĉi tia paro: (220, 284): propraj divizoroj de 220 estas 1, 2, 4, 5, 10, 11, 20, 22, 44, 55 kaj 110, kies sumo estas 284, propraj divizoroj de 284 estas 1, 2, 4, 71, kaj 142, kies sumo estas 220. Amikaj nombroj estis konataj al la pitagoranoj, kiuj kredis, ke ili havas mistikajn ecojn.

Paro da amikaj nombroj estas obla vico de periodo 2.

Ĝenerala formulo, per kiu ĉi tiaj nombroj povas esti derivitaj, estis inventita je proksimume 850 de Thabit ibn Qurra (826-901): se
:*p = 3 × 2n - 1 - 1* ,
:*q = 3 × 2n - 1* ,
:*r = 9 × 22n - 1 - 1* ,
kie *n>1* estas entjero kaj *p*, *q*, kaj *r* estas primoj; tiam *2npq* kaj *2nr* estas paro de amikaj nombroj. Ĉi tiu formulo donas la amikajn parojn (220, 284), (17296, 18416), (9363584, 9437056). 

La paro (6232, 6368) estas amika, sed ĝi ne povas esti derivita per ĉi tiu formulo. Fakte, ĉi tiu formulo produktas amikajn nombrojn por *n* = 2, 4, kaj 7, sed por neniuj aliaj valoroj malpli grandaj, ol 20000.

En ĉiuj konataj okazoj, la nombroj de amika paro estas aŭ ambaŭ paraj, aŭ ambaŭ neparaj. Ne estas sciate, ĉu ekzistas para-nepara paro da amikaj nombroj.

Krome, ĉiu konata paro havas almenaŭ unu komunan faktoron. Ne estas konate, ĉu ekzistas paro da reciproke primaj amikaj nombroj, kvankam se ĝi ekzistas la produto de la du nombroj devas esti pli granda ol 1067.

Ankaŭ, paro da reciproke primaj amikaj nombroj ne povas esti generita per formulo de Thabit aŭ per iu simila formulo.

Amikajn nombrojn studis Al Madshritti (mortinta en 1007), Abu Mansur Tahir al-Baghdadi (980-1037), Al-Farisi (1260-1320), René Descartes (1596-1650), al kiu la formulo de Thabit estas iam misatribuita, C. Rudolphus kaj aliaj.

Eŭlero ĝeneralis la formulon de Thabit. La paro (9363584; 9437056) estis ofte atribuata al René Descartes, sed ĝi estis reale unue esplorita de Muhammad Baqir Yazdi en Irano.

Nombro, kiu estas egala al la sumo de siaj propraj divizoroj, nomiĝas perfekta nombro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ĉiuj konataj amikaj nombroj 
* 
* Bona 2003 revuo de aktuala stato de scioj pri amikaj nombroj. 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Sublima nombro

En matematiko, **sublima nombro** estas pozitiva entjero kiu havas kvanton de pozitivaj divizoroj (inkluzivanta sin) kiu kvanto estas perfekta nombro, kaj kies pozitivaj divizoroj sume estas la alia perfekta nombro.

La nombro 12 estas sublima nombro. Ĝi havas kvanton de pozitivaj divizoroj (6): 1, 2, 3, 4, 6, kaj 12, kiu kvanto estas perfekta nombro. Kaj sumo de ĉi tiuj divizoroj estas denove perfekta nombro: 1+2+3+4+6+12 = 28.

Estas nur du sciataj sublimaj nombroj, 12 kaj 6086555670238378989670371734243169622657830773351885970528324860512791691264.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mathpages.com/home/kmath202/kmath202.htm Artikolo en MathPages
* 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Péniche

eta|250ra|Spits (Péniche), MS Scampolo
[eta|250ra|Péniche en kluzo de [Canal du Midi]]

Péniche estas en Francio la nomo de enlanda ŝipo.

La plej ofte uzataj havas la mezurojn de la Freycinet-klaso (*Freycinet-Péniche*), kiuj estis fiksitaj 1879 de la franca ministro pri publikaj laboroj Freycinet kaj iĝis normo por kluzo fine de la 19-a jarcento.

Laŭ deveno oni parolas ankaŭ pri *Elsässer* (alsazano), *Flandern* (flandro) aŭ *Spits*. Sur la bildo estas videbla MS Scampolo, kiu estas trovebla tra tuta Eŭropo

La larĝeco de la ŝipo estas maksimume 38,5 x 5,05&nbsp;m ĉe profundeco de 2,50&nbsp;m. Tio egalas al kapacito de 360&nbsp;t. En francaj kanaloj laŭ la Freycinet-normo la kargo reduktiĝis al 250&nbsp; pro la profundeco de 1,80&nbsp;m. La kluzoj havas 39,0 x 5,20&nbsp;m.

## konstrumaniero 
Origine la Péniche estis farita el ligno kaj estis tirata de ekstere. Poste oni uzis ŝtalon kaj instalis motoron.

Kompare kun hodiaŭaj ŝipoj la Péniche estas malgranda, sed ĝi havas la avantaĝon, ke ĉi povas utiligi preskaŭ ĉiujn enlandajn akvovojojn. En la centra registro por la rejna navigado troviĝas 1.780 ŝipoj de la kategorio inter 37-40 x 4,80-5,20 metroj. En nederlando ekzistas 135, kiu transportas varojn. La plej multaj estis detruitaj aŭ rekonstruitaj kiel loĝ- aus restoracia ŝipo.

En Germanio ili uzis la riveron Lahn (rivero) kaj la kanalojn inter Elbo (rivero) kaj odro (Finowkanal, Obere Havel-Wasserstraße) kaj la Ludwigskanal ŝipoj kun komparebla formato.

## Freycinet 2000 
En Francio estis realigata la tipo Freycinet 2000 entwickelt, kiu havas la larĝecon de la tradicia Péniche, sed aspektas alie. La direktejo estas antaue kaj oni povas facili ligi ŝipojn. Ekzistas version kun plata planko por la transporto de konteneroj, trunkoj, aŭtomobiloj kaj pezaj objektoj.

## registritaj ŝipoj 
* Nederlando 359 
* Belgio 354
* Francio 914
* Germanio 122
* Svisio 1
* Luksemburgo 2

*Vidu ankaŭ:* Pénichette, Finowmaß

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La péniche flamande , Lexikon der französischen Flußschifffahrt
* La péniche et le patrimoine fluvial
* Website über den Spits Picaro, mit sehr vielen Informationen

Kategorio:Ŝipoj
Dubnica nad Váhom

**Dubnica nad Váhom,** hungare **Dubnic,** germane **Dubnitz an der Waag** estas urbo en Slovakio, en Regiono Trenčín, en Distrikto Ilava.

## Situo 
Dubnica nad Váhom situas en maldekstra bordo de Váh, laŭ la ĉefvojo kaj fervojo Bratislavo-Žilina. Trenčín troviĝas 10 km.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko; keltoj alvenis en la ferepoko, en la 6-a jarcento slavoj alvenis. La unua mencio skribe okazis en 1193, estis tie preĝejo en 1276. Baldaŭe la vilaĝo apartenis al fortikaĵo de Trenčín. La luteranoj forprenis la preĝejon en la 16-a jarcento, sed redoniĝis en 1657. En 1639 kaj denove en 1730 la vilaĝo akiris rangon kampurbo kune kun foirorajto. Johano Sobieski en 1683 rabis la urbeton. Fine de la 19-a jarcento konstruiĝis granda rondirado de fervojo, kiu ligis urbojn Budapeŝto-Miskolc-Košice-Poprad-Liptovský Mikuláš-Martin-Žilina-Považská Bystrica-Dubnica nad Váhom-Trenčín-Trnava-Bratislavo-Vác-Budapeŝto. En 1910 en la urbeto loĝis 1833 da loĝantoj (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). En 1899 la urbo ricevis hungaran fantazian nomon *Máriatölgyes* (Maria-kverkoarbaro). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Hungario, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Ilava. Poste la regiono apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko. En 2001 loĝis tie 25 995 da homoj, preskaŭ senescepte slovakoj.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo de 1276, trakonstruita en 1756, ĝia skulptaĵo estas pilgrimejo
* kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1770
* kapelo omaĝe al Beata Damo el la 17-a jarcento en la kastelo
* baroka kastelo de Illésházy (ilEŝhAzi) de 1670, pligrandigita en 1730, ĉiuj internaĵoj detruiĝis en 1945
* renesanca kastelo el la 17-a jarcento, nun hotelo
* malnova skribaĵo el 1749, tie trovita

## Partneraj urboj 
* Vác, Hungario
* Zawadzkie, Pollando
* Otrokovice, Ĉeĥio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Malluksa nombro

En matematiko, **malluksa nombro** aŭ **ŝparema nombro** estas natura nombro, kiu havas pli multajn ciferojn ol ĝia prima faktorigo (inkluzive eksponentojn). Ekzemple, en aritmetiko kun bazo 10, la unuaj kelkaj malluksaj nombroj estas 125 (53), 128 (27), 243 (35), kaj 256 (28). Malluksaj nombroj ekzistas ankaŭ en aliaj bazoj; ekzemple, en duuma aritmetiko tridek du estas malluksa nombro, ĉar 10101 = 100000.

## Vidu ankaŭ 
* Egalcifera nombro
* Ekstravaganca nombro

## Eksteraj ligiloj 
* 
* R.G.E. Pinch (1998), Ekonomikaj nombroj

Kategorio:Bazo-dependaj entjeraj vicoj
Egalcifera nombro

En matematiko, **egalcifera nombro** estas natura nombro kiu havas la saman kvanton de ciferoj kiel ĝia prima faktorigo (inkluzivante eksponentojn). Ekzemple, en cifereca bazo 10, 1, 2, 3, 5, 7, kaj 10 (2×5) estas egalciferaj nombroj. Ĉiuj primoj estas egalciferaj nombroj en ĉiu bazo.

Nombro kiu estas egalcifera aŭ malluksa estas *ekonomika*.

## Vidu ankaŭ 
* Ekstravaganca nombro
* Malluksa nombro

## Eksteraj ligiloj 
* R.G.E. Pinch (1998), Ekonomikaj nombroj.

Kategorio:Bazo-dependaj entjeraj vicoj
Bardenas Reales

eta|maldekstre|180ra|*Bardenas Reales* de Navaro.

**Bardenas Reales** [] estas dezerto en la sudo de la hispana regiono Navaro, etendiĝanta inter Tudela kaj Carcastillo sur tereno de 415&nbsp;km².

La areo estas naturparko, kaj la  *Bardenas Reales* estis proklamita biosfera rezervejo de UNESCO.

La pejzaĝo estas bizara, aspektas kvazaŭ skulptaĵoj. La strukturoj konsistas ĉefe el flaveca argilo kaj facile rompeblas.

## Bildoj 

Dosiero:Bardenas Reales1.jpg
Dosiero:Bardenas Reales2.jpg
Dosiero:Bardenas Reales3.jpg
Dosiero:Bardenas Reales4.jpg
Dosiero:Bardenas Reales5.jpg
Dosiero:Bardenas Reales6.jpg
Dosiero:Bardeak.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Bardenas Reales
* Dezerto de Bardenas Reales, Pireneoj

Kategorio:Dezertoj
Kategorio:Biosferaj rezervejoj
Kategorio:Naturaj parkoj
Kategorio:Geografio de Hispanio
Kategorio:Navaro
Harmondivizora nombro

Je nombroteorio, **harmondivizora nombro**, aŭ **nombro de Ore** (nomita pro Øystein Ore, kiu difinis ili en 1948), estas pozitiva entjero, kies divizoroj havas harmonan meznombron kiu estas entjero. Jen la unuaj kelkaj harmondivizoraj nombroj:
:1, 6, 28, 140, 270, 496, 672, 1638, 2970, 6200, 8128, 8190, ... .

Ekzemple, la harmondivizora nombro 6 havas la kvar divizorojn 1, 2, 3, kaj 6. Ilia harmona meznombro estas entjero:

: \frac{4}{\frac{1}{1}+\frac{1}{2}+\frac{1}{3}+\frac{1}{6}}=2

La nombro 140 havas la divizorojn 1, 2, 4, 5, 7, 10, 14, 20, 28, 35, 70, kaj 140. Ilia harmona meznombro estas
:
 \frac{12}{1+\frac{1}{2}+\frac{1}{4}+\frac{1}{5}+\frac{1}{7}+\frac{1}{10}
+\frac{1}{14}+\frac{1}{20}+\frac{1}{28}+\frac{1}{35}+\frac{1}{70}+\frac{1}{140}}

kiu egalas 5 kiu estas entjero, do 140 estas harmondivizora nombro.

## Harmondivizoraj nombroj kaj perfektaj nombroj 
Por ĉiu entjero *M*, kiel Ore observis, la produto de la harmona meznombro kaj aritmetika meznombro de ĝiaj divizoroj egalaj *M* mem. Pro tio, *M* estas harmondivizora, kun harmona meznombro de divizoroj *k*, se kaj nur se la averaĝo de ĝiaj divizoroj estas la produto de *M* kun ono *1/k*.

Ore montris ke ĉiu perfekta nombro estas harmondivizora. La sumo de divizoroj de perfekta nombro *M* estas akurate *2M*; pro tio, la averaĝo de la divizoroj estas *M(2/τ(M))*, kie *τ(M)* estas la kvanto de divizoroj de *M*. Por ĉiu *M*, *τ(M)* estas nepara se kaj nur se *M* estas kvadrata nombro, alie ĉiu dividanto *d* de *M* povas esti parita kun malsama dividanto *M*/*d*. Sed, perfekta nombro ne povas esti kvadrato: ĉi tio sekvas de la sciata formo de paraj perfektaj nombroj kaj de tio ke neparaj perfektaj nombroj (se ili ekzistas) devas havi faktoron de formo *qα* kie *α ≡ 1 (mod 4)*. Pro tio, por perfekta nombro *M*, *τ(M)* estas para kaj la averaĝo de la divizoroj estas produto de *M* kun la ono *2/τ(M)*; tial, *M* estas harmondivizora nombro.

Ore konjektis ke ne ekzistas neparaj harmondivizoraj nombroj escepte de 1. Se la konjekto estas vera, ĉi tio devas enhavi la neekziston de neparaj perfektaj nombroj.

## Baroj kaj komputilaj serĉoj 
W. H. Frezas montris ke ĉiu nepara harmondivizora nombro pli granda ol 1 devas havi priman povan faktoron pli grandan ol 107, kaj Cohen montris ke ĉiu tia nombro devas havi almenaŭ tri malsamajn primajn faktorojn.

Cohen, Goto, kaj aliaj startante kun Ore mem plenumis komputilajn serĉojn listante ĉiujn malgrandajn harmonajn dividantajn nombrojn. De ĉi tiuj rezultoj, listoj estas sciata de ĉiuj harmonaj dividantaj nombroj ĝis 2×109, kaj ĉiuj harmondivizoraj nombroj por kiuj la harmona meznombro de la divizoroj estas maksimume 300.

## Referencoj 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Indira Goswami

**Indira GOSWAMI** [indira gosvami], (naskiĝis la 14-an de novembro 1942 en Guvahati, Asamo, Barato, mortis la 29-an de novembro 2011 en Guvahati), estis asamlingva verkistino, kiu verkis romanojn, novelarojn, poezion, aŭtobiografion kaj esplorstudon pri la Ramajano. En la asama lingvo, ŝia plumnomo estas Mamoni Raisom Goswami [mamoni rajsom gosvami].

Jam de siaj lernejaj jaroj ŝi verkadis beletraĵojn, sed pli intense ekverkadis post la tragika morto de sia edzo en 1967, nur 18 monatojn post la geedziĝo. Ŝiaj plej konataj romanoj pritraktas la tristajn vivojn de vidvinoj en hindua Barato.

La premion Gjanpith—la plej prestiĝa beletra premio de la barata registaro—ŝi gajnis por la jaro 2000. Ŝi laboris kiel profesoro en la fakultato de modernaj barataj lingvoj kaj literaturo en la Universitato de Delhio.

Ankaŭ notindas ŝia engaĝiĝo en diskutoj inter la barata registaro kaj ULFA, la malpermesita, milita organizaĵo kiu postulas sendependan, suverenan Asamon.

## Ĉefaj verkoj 
### Romanoj 
* *Chinavar Srota* (1972; La rivereto Chenab)
* *Nilkanthi Braja* (1976; La blukola Braĝa)
* *Ahiron* (1978)
* *Mamore Dhara Tarowal* (1980; La rustita glavo)
* *Daantal Hatir Une Khoa Howdah* (1988)
* *Tej Aru Dhulire Dhusarita Pristha* (1994; Pages Stained With Blood (2002); Tr. Pradeep Acharya),
* *Chinnamastar Manuhto* (2006; The Man from Chinnamasta; Tr. Prashant Goswami)

### Novelaroj 
* *Chinaki Marom* (1962)
* *Kaina* (1966)
* *Hriday Ekti Nadir Nam* (1990)
* *The Shadow of Kamakhya: Stories* (2001, 2005)

### Poezio 
* *Pain and Flesh* (2006)

### Aŭtobiografio 
* *Adha Lekha Dastabej* (1988; An Unfinished Autobiography)

### Esplorstudo 
* *Ramayana from Ganga to Brahmaputra*, Delhi 1996. (Esplorstudo pri la Kotha Ramajano)

## Eksteraj ligiloj 
* Anglalingva blogo de Indira Goswami 
* A Texture of Life de Nandita BASU, Frontline, aŭgusto 18-31, 2001 (anglalingva eseo pri Indira Gowswami)

Kategorio:Gjanpith-laŭreatoj
Kategorio:Barataj verkistoj
Ekstravaganca nombro

En matematiko, **ekstravaganca nombro** estas natura nombro kiu havas malpli multajn ciferojn ol ĝia prima faktorigo (inkluzivante eksponentojn). Ekzemple, en cifereca bazo 10 aritmetiko 4 = 22, 6 = 2×3, 8 = 23, kaj 9 = 32 estas ekstravagancaj nombroj.

Ekstravagancaj nombroj povas esti difinitaj en ĉiu bazo. Estas malfinie multaj ekstravagancaj nombroj, en ĉiu bazo.

## Vidu ankaŭ 
* Egalcifera nombro
* Malluksa nombro

## Eksteraj ligiloj 
* R.G.E. Pinch (1998), Ekonomikaj nombroj.

Kategorio:Bazo-dependaj entjeraj vicoj
Bizara nombro

En matematiko, **bizara nombro** estas natura nombro kiu estas abunda sed ne duonperfekta.

En aliaj vortoj, la sumo de la propraj divizoroj (divizoroj inkluzivante 1 sed ne la nombron mem) de la nombro estas pli granda ol la nombro, sed ne ekzistas subaro de tiuj divizoroj, sumo de kiu subaro estas la nombro mem.

La plej malgranda bizara nombro estas 70. Ĝiaj propraj divizoroj estas 1, 2, 5, 7, 10, 14, kaj 35; ilia sumo estas 74, sed ne ekzistas subaro de ĉi tiuj nombroj tia ke sumo de la subaro estas 70. La nombro 12, ekzemple, estas abunda sed ne bizara, ĉar la propraj divizoroj de 12 estas 1, 2, 3, 4, kaj 6, kies sumo estas 16; sed sumo de la subaro 2, 4, 6 estas 12.

La unuaj kelkaj bizaraj nombroj estas 70, 836, 4030, 5830, 7192, 7912, 9272, 10430, ... . Malfinia kvanto de bizaraj nombroj ekzistas, kaj la vico de bizaraj nombroj havas pozitivan asimptotan densecon.

Ne estas sciate ĉu neparaj bizaraj nombroj ekzistas; se ekzistas, ili devas esti pli grandaj ol 232.

Stanley Kravitz montris ke se *k* estas pozitiva entjero, *Q* estas primo, kaj
:R=\frac{2^kQ-(Q+1)}{(Q+1)-2^k}
estas primo, do
:n=2^{k-1}QR
estas bizara nombro.

Per ĉi tiu formulo, li trovis la grandan bizaran nombron
:n=2^{56}(2^{61}-1)153722867280912929\approx2\cdot10^{52}.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Ruĝbrusta kukolo

La **Ruĝbrusta kukolo** (*Cacomantis sepulcralis*) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de Azio, el Indonezio kaj Filipinoj ĝis Malajzio kaj Tajlando. Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Ĝi estis iam traktita kiel samspecia kun la Sulavesa kukolo.

Temas pri malgranda kukolo kun malhelbruna kapo, pli malhelbrunaj flugiloj kaj ruĝecbrunaj kolo kaj brusto.

## Referenco
* BirdLife International 2004.  Cacomantis sepulcralis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Grizventra kukolo

La **Grizventra kukolo** aŭ **Hindia plorkukolo** (*Cacomantis passerinus*), estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de tropika suda Azio, el Indonezio kaj suda Ĉinio ĝis Barato kaj Srilanko.

Temas pri mallongdistanca migranta, ĉar birdoj de pli nordaj latitudoj kaj de pli altaj teroj estas someraj vizitantoj, kiuj foriras al pli varmaj areoj vintre. La Grizventra kukolo estas birdo de malferma arbaro kaj terkultivejoj. Ĝi estas nestoparazita, la ino demetas po unu ovon en nestoj de kanbirdo.

La Grizventra kukolo estas eta kukolo de 23 cm. Plenkreskuloj estas ĉefe grizaj kun blankaj suba ventro kaj subvosto. Kelkaj inoj estas de hepatika formo, kiu estas malhele strieca ruĝecbruna supre kun nestrieca vosto kaj havas tre malhelstriecan blankecajn subajn partojn. Junulo estas pli senkolora griza versio de la ino.

La Grizventra kukolo manĝas varion de insektoj kaj raŭpoj. Ĝi estas bruema specio, kun konstanta kaj laŭta alvoko *pii-pip-pii-pii*.

## Bildaro

File:Grey-bellied Cuckoo (Cacomantis passerinus) in Kinnarsani WS, AP W IMG 5856.jpg|En Naturrifuĝejo Kinnerasani, Andra Pradeŝ, Barato.
File:Grey-bellied Cuckoo (Cacomantis passerinus) in Kinnarsani WS, AP W IMG 5863.jpg|En Naturrifuĝejo Kinnerasani, Andra Pradeŝ, Barato.
File:PolyphasiaPasserinaKeulemans.jpg|Bildo de John Gerrard Keulemans, 1872.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Birds of India* de Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, ISBN 0-691-04910-6

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Societema nombro

En matematiko, **societemaj nombroj** estas ĝeneraligoj de konceptoj de amikaj nombroj kaj perfektaj nombroj. Aro de societemaj nombroj estas speco de obla vico, aŭ vico de nombroj, ĉiu el kiuj estas la sumo de propraj divizoroj de la antaŭvenanta nombro. Por ke la vico estu societema, ĝi devas esti cikla.

La periodo de la vico, aŭ ordo de la aro de societemaj nombroj, estas la kvanto de nombroj en ĉi tiu ciklo.

Se la periodo de la vico estas 1, la nombro estas societema nombro de ordo 1, aŭ perfekta nombro.
Paro da amikaj nombroj estas aro da societemaj nombroj de ordo 2.

Ĝis nin oni ne trovis aron da societemaj nombroj de ordo 3.

Estas malfermita demando ĉu ĉiu nombro estas aŭ societema aŭ finiĝas je primo (kaj de ĉi tie 1), aŭ ĉu male ekzistas nombro kies obla vico neniam finiĝas.

Ekzemplo kun periodo 4:
:La sumo de propraj divizoroj de 1264460 (22 * 5 * 17 * 3719) estas:
::1 + 2 + 4 + 5 + 10 + 17 + 20 + 34 + 68 + 85 + 170 + 340 + 3719 + 7438 + 14876 + 18595 + 37190 + 63223 + 74380 + 126446 + 252892 + 316115 + 632230 = 1547860
:La sumo de propraj divizoroj de 1547860 (22 * 5 * 193 * 401) estas:
::1 + 2 + 4 + 5 + 10 + 20 + 193 + 386 + 401 + 772 + 802 + 965 + 1604 + 1930 + 2005 + 3860 + 4010 + 8020 + 77393 + 154786 + 309572 + 386965 + 773930 = 1727636
:La sumo de propraj divizoroj de 1727636 (22 * 521 * 829) estas:
::1 + 2 + 4 + 521 + 829 + 1042 + 1658 + 2084 + 3316 + 431909 + 863818 = 1305184
:La sumo de propraj divizoroj de 1305184 (25 * 40787) estas:
::1 + 2 + 4 + 8 + 16 + 32 + 40787 + 81574 + 163148 + 326296 + 652592 = 1264460.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de sciataj societemaj nombroj
* (mult)ampleksaj tabeloj de perfektaj, amikaj kaj societemaj nombroj 
* 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Moluka kukolo

La **Moluka kukolo** (***Cacomantis heinrichi***) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de tropika suda Azio, kaj fakte endemismo el Indonezio.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malalta tero kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montaroj.

Ĝi estas minacata pro mediperdo.
## Referenco
* BirdLife International 2004.  Cacomantis heinrichi.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.  24a Julio 2007.

Kategorio:Nestoparazitoj
Avelbrusta kukolo

La **Avelbrusta kukolo** (*Cacomantis castaneiventris*) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de tropikaj Aŭstralio, Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo. Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj.

## Taksonomio
Oni agnoskis tri subspeciojn:

* *Cacomantis castaneiventris arfakianus* (Salvadori, 1889) – Partoj de okcidenta Nov-Gvineo.
* *Cacomantis castaneiventris weiskei* (Reichenow, 1900) – Orienta Nov-Gvineo.
* *Cacomantis castaneiventris castaneiventris* (Gould, 1867) – Aru-Insuloj en Indonezio kaj Kabjorka Duoninsulo en Aŭstralio.

## Aspekto
Temas pri grizbruna specio kun rimarkinda avelkoloraj aŭ helbrunaj malsupraj partoj, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la specifa latinlingva nomo, krom ĉe aliaj lingvoj. La avelbrusta kukolo estas ĉirkaŭ 22–25 centimetrojn longa. Plenkreskuloj havas malhele ardezkoloran grizbluan kapon, dorson kaj flugilojn, profunde ruĝecbrunajn bruston kaj subajn partojn kaj striecan nigroblankan voston. Nematuruloj estas obtuze grizecaj cinamokoloraj sur la kapo kaj flugiloj, gradiĝante al obtuze mezbruna sur la eksteraj partoj de la flugiloj, kaj palflavaj aŭ cinamokoloraj sur la brusto kaj subaj partoj. La vosto estas strieca mezbruna kaj blanka. Kaj plenkreskuloj kaj nematuruloj havas flavan ĉirkaŭokulan okulringon.

La Avelbrusta kukolo estas iom pli malgranda ol la similaj Makiskukolo (*Cacomantis variolosus*) kaj Ventumila kukolo (*Cacomantis flabelliformis*), sed la brusto kaj malsupraj partoj de plenkreskaj Avelbrustaj kukoloj estas multe pli malhelaj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Cacomantis castaneiventris.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.  24a Julio 2007.

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Ventumila kukolo

La **Ventumila kukolo** (*Cacomantis flabelliformis*) estas aŭstralazia specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi apartenas al genro *Cacomantis*. Ĝi estas indiĝena de tropikaj Aŭstralio, Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo kaj de insularoj de Oceanio, kiel Fiĝio, Nov-Kaledonio, Novzelando, Salomonoj kaj Vanuatuo.

## Aspekto 
Tiu specio estas malhelgriza dorse kaj helgriza en kapo. La okuloj estas nigraj kaj la okulringoj helaj. La brusto estas hela kun helbruna nuanco. La beko estas akrapinta kaj iomete subenkurba. La subvosto montras blankajn punktojn.
## Habitato 
Ties natura medio estas mezvarmaj arbaroj, subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj, subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montaroj, herbejoj, fruktoĝardenoj kaj ĝardenoj.

La teritorio en Aŭstralio estas el Kabo Jorko en Kvinslando laŭ la marbordo suden ĝis Golfeto Ŝarko en Okcidenta Aŭstralio. Laŭ la okcidenta marbordo, la teritorio ampleksiĝas ne pli ol 1000 km interne. En Suda Aŭstralio la teritorio estas laŭ la marbordo escepte en la sudorienta angulo ĉe Monto Gambier kaj la Duoninsulo Eyre. La specio loĝas ankaŭ en Tasmanio.

## Reproduktado kaj kutimaro 
En Aŭstralio la specio reproduktiĝas el julio ĝis januaro. La ino demetas po nur unu blankecan ovon kun ruĝaj aŭ brunaj punktoj en la nesto de aliaj birdoj kiel maluredoj aŭ dornobirdoj. La preferataj nestoj estas plej ofte kupolformaj. La voĉo estas ia descenda trilado kun *ĉirrrip* kvazaŭ de arakido.
## Dieto 
Tiu specio en Aŭstralio manĝas varion de insektoj kaj ties larvoj, fruktojn kaj vegetalojn, etajn reptiliojn, mamulojn kaj birdojn, ĉefe birdidojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cacomantis flabelliformis. 2006 Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.
* *Field guide to the birds of Australia* Graham Pizzey kaj Frank Knight, Angus & Robertson 1997, 3a eldono 2000. ISBN 0-207-19714-8
## Eksteraj ligiloj 
* ABID Bildoj 
* Ĉe HBW Interreta Birdokolekto

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Melanezio
Hettlingen

**Hettlingen** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 2923 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Preĝejo de Hettlingen
Hettlingen situas ĉe la orienta piedo de la montoĉeno Irchel en la nordo de la Vinterturo (distrikto) inter Vinterturo kaj Ŝafhaŭzo kaj apartenas al la regiono de la Zurika Vinlando. De la komunuma areo de 5,87 km² 61,3% estas uzataj por agrikulturo, 21,3% kovritaj de arbaro, 10,7% servas por setlejoj, 5,8% estas uzataj por trafiko, estas 0,2% akvejoj kaj 0,2% dezertaj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hettlingen limas en nordokcidento al Henggart, en nordoriento al Dägerlen, en sudoriento al Seuzach, en sudo al Vinterturo, kaj en okcidento al Neftenbach.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150ra|
Hettlingen havas stacidomon de la Svisaj Federaciaj Fervojoj ĉe la trajnlinio de Vinterturo al Ŝafhaŭzo. Sur tiu-ĉi linio cirkulas la regiona trajnlino S33 de la Zurika Trafik-Unio, kiu estas funkciigata de la privata kompanio THURBO. Dum multaj jaroj Hettlingen suferis de la forta transirtrafiko de Ŝafhaŭzo al Vinterturo kaj Zuriko. Dank al la nove konstruita aŭtoŝoseo A4 la komunumo nun unuflanke estas liberigita de tiu trafiklavango kaj aliflanke nun disponas pri aliro al la nacia aŭtoŝosereto.

## Historio 
eta|maldekstra|150ra|Historia Faktrabdomo en la centro de Hettlingen
La unuaj ŝpuroj de setlejoj en Hettlingen datiĝas el la romia epoko. Oni ankaŭ trovis tombon de proksimume la jaro 650 post Kristo. La unua dokumenta mencio de Hettlingen datiĝas el la jaro 886 post Kristo kiel *Hetelinga*.

En mezepoko la ĉefa bienposedanto en Hettlingen estis la Monaĥejo Sankt-Galo kaj poste la Grafoj de Kiburgo, kies heredantoj fariĝis la Habsburgoj. Kun la Grafejo Kiburgo la komunumo en la jaro 1424 estis pandigita al la urbo Zuriko kaj fariĝis en la jaro 1452 definitive zurika posedaĵo. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Hettlingen apartenis al la ĉefvoktejo Vinterturo. Dum la tempo de la Helveta Respubliko inter 1798 kaj 1803 la komunumo estis parto de la distrikto Andelfingen kaj en la jaro 1803 ĝi estis atribuita la distrikto Vinterturo.

## Vidu ankaŭ 
* Hettlingen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hettlingen
* Hettlingen en la Historia Leksikono de Svislando
Hofstetten ZH

**Hofstetten ZH** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 434 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Ĝis 2003 la komunumo oficiale nomiĝis *Hofstetten ĉe Elgg* (germane *Hofstetten bei Elgg*).

## Geografio 
eta|maldekstra|150px|Hofstetten (dekstre la lernejo)
eta|maldekstra|150px|Geretswil
eta|maldekstra|150px|Huggenberg
eta|maldekstra|150px|maldekstra|Tiefenstein
Hofstetten ZH troviĝas en la plej orienta parto de la Kantono Zuriko sur ŝtupe situantaj altebenaĵoj sur la akvodislimo inter la riveroj Eulach kaj pli sude Murg oriente kaj Töss okcidente. La komunumo konsistas el tuta vico da etaj kaj etegaj municipoj kaj izolitaj setlejoj, nome de nordo al sudo: *Dickbuch*, *Jakobstal*, *Wenzikon*, *Steig*, *Hofstetten*, *Scheunberg*, *Geretswil*, *Tiefenstein* kaj *Huggenberg*.

La plej alta punkto de la komunumo estas la monto *Schauenberg* kun alteco de 890 m s.m., de kie oni havas dum klara vetero bonan belvidon al la tuta Turgovio.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hofstetten limas en nordo al la urbeto Elgg, en oriento al Aadorf (Kantono Turgovio), en sudoriento al Bichelsee-Balterswil (Kantono Turgovio), en sudo al Turbenthal, en okcidento al Schlatt kaj en nordokcidento al Elsau.

## Trafiko 
Hofstetten estas la ununura komunumo en la Kantono Zuriko en kiu ekzistas neniu publika trafikilo, nek buso, nek trajno. Por atingi la komunumon do oni bezonas motorveturilon, biciklon aŭ simple devas piediri almenaŭ unu horon de la plej proksima bus- aŭ trajnhaltejo en Elgg, Elsaŭ aŭ Turbenthal.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas en distanco de proksimume 4 kilometroj en Aadorf.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hofstetten datiĝas el la jaro 914 kiel *Pipineshovestetin*.

Hofstetten ekzistas kiel komunumo nur ekde la Helveta Revolucio en la jaro 1798. Ĝi estiĝis el la kunigo de tuta vico de malgrandegaj municipoj kaj izolitaj bienoj. Ĝis 2003 la komunumo nomiĝis oficiale *Hofstetten ĉe Elgg* (germane *Hofstetten bei Elgg*).

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Hofstetten

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hofstetten ZH
* Hofstetten en la Historia Leksikono de Svislando
Neftenbach

## Pri la komunumo 
**Neftenbach** estas komunumo en la distrikto Vinterturo, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4703 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
eta|maldekstra|150px|Buĉejo kaj vilaĝa vendejo
Neftenbach situas je la suda flanko de la ĵurasa montĉeno Irchel ĉe la norda bordo de la rivero Töss kaj apartenas al la regiono de la Zurika Vinlando.

Krom la ĉefvilaĝo ĉirkaŭ la preĝejo al la komunumo apartenas la setlejoj Hünikon, Aesch, Riet kaj Irchelhöfen.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Neftenbach limas al Buch ĉe Irchel, Dättlikon, Dorf, Henggart, Hettlingen, Humlikon, Pfungen kaj Vinterturo.

## Trafiko 
Per la poŝtaŭtobuslinio 665 al Vinterturo Neftenbach estas konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio. De Neftenbach ankaŭ estas aliro al la nacia aŭtoŝoseo A1 de Zuriko al Sankt-Galo.

## Historio 
eta|maldekstra|150px|Kruĉo kun romiaj moneroj trovita en Neftenbach
En la romia epoko en la setlejo *Steinmöri* (malsupre de la tombejo) troviĝis romia bieno. Dum elfozado okaze do konstrulaboroj oni malkovris tie en la jaro 1986 bronzan kruĉon kun monertrezoro konsistanta el 1&nbsp;243 romiaj arĝentmoneroj el la jaroj 197 ĝis 265 post Kristo. La unua dokumenta mencio datiĝas el la jaro 1209, kiam popolpastro el *Neftimbach* asistis ĉe jura proceduro. La teritorio apartenis al la libersinjoroj de *Wart*, kiel blazono ek de 1921 estas la oficiala komunumblazono.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Neftenbach
* Neftenbach en la Historia Leksikono de Svislando
Rožok

maldekstra|100ra
**Rožok** (legu roĵok) estas nacia naturrezervejo en Slovakio en distrikto Snina. La teritorio estas origina karpata praarbaro, kiu kuŝas sur la deklivo de flanka valo proksime de la slovak-ukrajinia limo en montaro Bukovské vrchy en Nacia parko Poloniny – malproksime de vilaĝo Uličské Krivé.

Ĝi estis deklarita en la jaro 1965. Areo de la protektita teritorio estas 67,3 ha kaj kuŝas en super mara alteco: de 650 m ĝis 700 m s.m La naturrezervejo protektas komplekson de naturaj fagaj kreskaĵaroj kun praarba karaktero kaj strukturo de arbaro, kiu konsistigas ĉiujn stadiojn de evoluo de arbaro. En praarbaro vivas multaj karpataj originaj kaj ankaŭ endemiaj specioj de kreskaĵoj, fungoj kaj animaloj. Malnova arbaro ofertas bona vivejo kaj nestejo por multaj raraj birdoj, ekzemple Urala strigo.

Je la 28-a de junio 2007 Konferenco de Komitato por Monda Heretaĵo de UNESKO dum sia kunsido en novzelanda Christchurch decidis pri la enskribo de praarbaro Rožok kun aliaj tri slovakaj praarbaroj: Havešová kaj Stužica en Poloninoj kaj Vihorlat en montaro Vihorlat kaj 6 ukrainaj praarbaroj en la listo de monda natura heredaĵo sub la komuna nomo **Karpataj Fagaj praarbaroj** *(en:Primeval Beech Forests of the Carpathians)*.

Kategorio:Nacia parko Poloniny
Kategorio:Naciaj naturrezervejoj de Slovakio
Kategorio:Lokoj de Monda heredaĵo en Slovakio
Kategorio:Praarbaroj de Slovakio
Kategorio:Geografio de Regiono Prešov
Kategorio:Distrikto Snina
Angula frekvenco

eta|294px|Angula frekvenco
**Angula frekvenco** - signifas kiel rapide ripetas ia perioda fenomeno. Ĝi estas kunigita kun frekvenco (*f*) kaj kun periodo (*T*) laŭ formulo:

:\omega = \frac{d\theta}{dt} = \frac{2\pi}{T} = 2\pi f

* 2\pi - plena angulo (2\pi radianoj = 360 gradoj)

Angula frekvenco estas ofte uzata en tekniko por signifi ekz. rotacian rapidon.
Aparte, en ekvacioj de harmona movo, pri la akcelo *a*, anstataŭ:

: a= - 4\pi^2f^2x

estas:

: a = -\omega^2 x \, .

## Vidu ankaŭ 
* Alterna kurento
* Angula rapido
* Angula frekvenco de Planck
* Ondo
* Rivolua nombro

Kategorio:Fizika kvanto
Kategorio:Ondoj
Kysucké Nové Mesto

**Kysucké Nové Mesto,** hungare **Kiszucaújhely** germane **Kischütz-Neustadt** estas urbo en Slovakio, en Regiono Žilina, en Distrikto Kysucké Nové Mesto, kies distriktejo estas.
250px|eta|maldekstra|Vido al Kysucké Nové Mesto

## Situo 
Kysucké Nové Mesto etendiĝas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Čadca-Žilina. La lasta urbo troviĝas 10 km.

## Historio 
Post fondiĝo de Trenčín la kampoj apartenis al ties fortikaĵo. La unua mencio skribe okazis en 1254. La loko iĝis doganejo en 1321, baldaŭe ĝi akiris rajton pri foiro. En la 16-a jarcento eklezia lernejo ekfunkciis. La komunumo situis laŭ komerca vojo el valo de Váh al Pollando. Okazis inundoj en 1813 kaj 1821, okazis incendio kaj pesto en 1823. Dum la liberecbatalo de la hungaroj en 1848 la urbeto apogis la slovakan movadon. La fervojo en 1871 atingis la urbeton. En 1904 okazis denova incendio. En 1910 en la urbeto loĝis 2014 da loĝantoj, precipe slovakoj. Ĝis Traktato de Trianon Kiszucaújhely apartenis al Hungario, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Kiszucaújhely, kies distriktejo estis. Poste la regiono apartenis al Ĉeĥoslovaka respubliko. En 2001 loĝis tie 16&nbsp;558 da homoj, (15&nbsp;752 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo de 1284, nun novromanika
* katolika templo omaĝe al Senmakula Virgulino de 1817
* kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1740
* kapelo de 1958 en la parko
* renesanca kastelo de Radola el la 16-a jarcento, nun muzeo
* uzino por bierofarado el la 17-a jarcento
* domo en strato Belanského numero 9. el la 18-a jarcento
* renesanca domo en strato Belanského numero 15. en la 18-a jarcento ĝi barokiĝis
* skulptaĵo pri Nepomuka Sankta Johano de 1761
* naskiĝdomo de poeto Andrej Majer
* domo de metiistoj
* monumento pri incendio el 1904
* 500 jara tilio

## Famuloj 
En la iama Kiszucaújhely naskiĝis:
* hungara monaĥo László Bielek
* hungara juĝisto István Cselkó.

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Kysucké Nové Mesto
Kategorio:Distriktaj urboj en Slovakio
Aha-tago

**Aha-tago** estas festa tago, kiun ĉefe festas ŭonbulanoj en Iksan. Dum la tago okazas diversaj eventoj kaj ekspozicioj.

Iksan-a filio de Korea Esperanto-Asocio propagandas Esperanton en tiu tago al urbanoj de Iksan. La nomo 'Aha-tago' originis el la historio de Ŭonbulismo, ke Sotesano (ĉefmajstro de Ŭonbulismo) tiutage mem gajnis sanktan instruon.

Kategorio:Budhismaj festoj
Kategorio:Festoj
Zaramoj

eta|Zaramoj (1906) 
La **zaramoj** aŭ vazaramoj estas etno, kiu vivas en la regiono inter Daresalamo kaj Bagamoyo en la regiono Pwani en Tanzanio. La regiono kie vivas la zaramoj situas ĉefe en la hodiaŭaj distriktoj Kisarawe kaj Bagamoyo de la regiono Pwani. Ĝi ankaŭ nomiĝas "Usaramo". Multaj zaramoj hodiaŭ vivas en la proksima Daresalamo. Al la etno en la jaro 2000 apartenis laŭtakse 656.730 homoj (ethnologue.com).

La zarama lingvo, kiu apartenas al la bantuaj lingvoj perdis gravecon pro la svahila lingvo. Hodiaŭ ĝin parolas supozeble malpli ol 200000, ĉefe maljunaj homoj. Dominanta religio estas la islamo, sed inter la zaramoj ankaŭ estas kristanoj kaj anoj de tradicia religio kun dio *Mulungu*.

La zaramoj suferis ankaŭ pro la komercado kun sklavoj en la tempo de la orientafrika sklavokomerco. Posteuloj de eksaj zaramaj sklavoj vivas hodiaŭ kiel somaliaj bantuoj en la sudo de Somalio.

## Fontoj 
* Ethnologue.com pri la zarama lingvo
* University of Iowa: African Art: Zaramo-profilo

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
House of Wax (filmo)

***House of Wax*** (***Domo el Vakso***) estas usona horora filmo de Jaume Serra aperinta en majo 2005.

## Rakonto 
Ses gejunuloj foririntaj por spekti futbalmatĉon ekpaneas, izolitaj en arbaro kaj postsekvataj de mistera aŭto. Loka loĝanto proponas konduki ilin al najbara urbo Ambrose, kie troviĝas garaĝo.

La gejunuloj apartiĝas kaj esploras la urbeton. Ili iom poste estas logataj de stranga muzeo, Domo el Vakso, kie statuoj estas tiel realismaj, ke oni kredas ilin vivantaj.

La grupo spertos proprakoste, ke la skulptisto de Domo el Vakso kaj liaj kunuloj pretas pligrandigi sian strangan kolekton.

## Teĥnikaĵoj 
* Reĝisoro: Jaume Serra
* Produktoro: Joel Silver (Dark Castle Entertainment, Silver Pictures, Village Roadshow Pictures kaj Warner Bros Pictures)
* Muntisto: Joel Negron
* Muziko: House of Wax
* Foto: Stephen F.
* Daŭro: 108 minutoj
* Aperdato: 

## Rolularo 
* Elisha Cuthbert: Carly Jones
* Chad Michael Murray: Nick Jones
* Brian Van Holt: Bo / Vincent Sinclair
* Paris Hilton: Paige Edwards
* Jared Padalecki: Wade
* Jon Abrahams: Dalton Chapman
* Robert Ri'chard: Blake
* Damon Herriman
* Andy Anderson

## Anekdoto 
*House of Wax* signas la veran debuton de Paris Hilton en kino.

## Vidu ankaŭ 
* *Das Wachsfigurenkabinett*

## Videoteko 
DVD de la filmo estis eldonita en oktobro 2005.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala usona TTT-ejo
* Oficiala franca TTT-ejo 

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2005
Kategorio:Hororaj filmoj