open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Willebrord Snell

eta|dekstra|Willebrord Snell
**Willebrord Snell** (naskiĝis en 1580 en Leiden, mortis la  en Leiden), ankaŭ konata kiel **Willebrord Snell van Royen** aŭ **Snellius**, estis nederlanda astronomo kaj matematikisto, fama pro la leĝo pri refrakto nomita leĝo de Snell-Descartes.

En 1613 li sinsekvas lian patron kiel profesoro pri matematiko en proksima universitato. En 1615 li trovis novan metodon por kalkuli teran diametron per trianguloj. Snell estis la unua ĝis antikvo kiu bone kalkulis la valoron de π.

Image:Snell - Cyclometricus, 1621 - 183410.jpg|*Cyclometricus*, 1621

Kategorio:Nederlandaj astronomoj
Kategorio:Nederlandaj matematikistoj
Durio

**Durio** () estas frukto kiun produktas tropika arbo klasifikita en la familio malvacoj aŭ bombakacoj depende de la fonto. Ĝis nun, oni malkovris 30 speciojn kies naskiĝareo situas en Sud-Orienta Azio, sed nur 9 el ili estas fruktodonaj. *Durio zibethinus* estas la ununura specio disponebla en la internacia merkato. Temas pri manĝebla ovoforma fruktego kies cirklo povas mezuri ĝis 40cm. Ĝi ĝenerale kreskas alte sur la portanta arbo kaj falas fortege grunden ekde kiam ĝi estas matura pro sia granda pezo (ĝis 5 kg).
La durio enhavas tre fajnan guston kiu similus al kruda kamemberto kun nuancoj de ananaso kaj ajlo, kaj laŭ kelkaj ĝi ankaŭ elvokas buteron. La frukto ankaŭ ellasas tre fortan odoron kiu estas ĉu repele naŭza ĉu nekredeble alloga laŭ la opinioj. Ĝi estas ofte konsiderita la Reĝo de la Frukto de multaj personoj kaj interalie aparte ŝatita de la instinktomanĝantoj.

La nomo venas el la Indonezia lingvo (Durian) kaj signifas "Dornhava".

eta|maldekstra|200px|Malfermita duriofrukto
[eta|maldekstra|200px|Por durio-malpermesata areo en [Singapuro]]

Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Malvacoj
Monrovio

eta|maldekstra|250px|Alia strato en Monrovio
eta|250px|maldekstra|Historia mapo de Monrovio
**Monrovio** () estas milionurbo, la ĉefurbo, banloko, haveno kaj la plej granda urbo de Liberio. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Monrovio estas fondita en 1822 de "Usona Koloniigo-Societo" por liberigitaj sklavoj. Ĝian nomon oni donis en 1824 por omaĝi la usonan prezidenton James Monroe (1758-1831). Oficiale Liberio sendependiĝis en 1847, ekde tiam Monrovio estas la ĉefurbo. La urbo kelkfoje suferis pro internaj konfliktoj.

## Vidindaĵoj 
* Nacia Muzeo
* bestoĝardeno
* stadiono kun 40&nbsp;000 lokoj

## Servoj 
* Universitato de Liberio

## Ĝemelurboj 
*  Dayton, Ohio, Usono
*  Tajpejo, Tajvano

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Liberio
Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Milionurboj
Batalo de Ebro

La **Batalo de Ebro**, estis lasta granda atako de respublikanoj dum la Hispana Enlanda Milito, en Tarragona kun partopreno de Internaciaj Brigadoj.

## Celo 
Komence de 1938 Dua Hispana Respubliko havis grandajn problemojn. Eŭska provinco estis falinta, POUM estis detruita de internaj bataloj en respublika kampo, kaŭzitaj de influo de multaj fremdaj registaroj.

Reage al tiu situacio, la hispana ĉefministro Juan Negrín aprobis planon de Vicente Rojo Lluch por ekataki la ĉefajn naciistajn armeojn antaŭirante al Valencia. La celo estis halti la marŝo sur Katalunio. Alia celo estis montri al najbaraj registaroj ke al la respublika-partio restis ebleco de venko en la milito.

## La batalo 
La batalo komencis en la 25-a de julio 1938, kiam la respublikaj fortoj sub kolonelo Juan Modesto atakis alian riverbordon de Ebro. La komenco estis sukceso sed la naciistaj trupoj, kiuj havis pli bonan aviadilan protektanton (*Legión Cóndor*) rezistis kaj forigis la respublikanojn. La batalo daŭris ĝis la 16-a de novembro 1938.

La batalo estis kondukita de ambaŭ armeoj per strategio simila al tiu de Unua Mondmilito en uesta-fronto kun frontaj atakoj kiuj funkciis, sed kaŭzis gravajn perdojn al ambaŭ.

Tiu estis lasta ago de la internaciaj brigadoj kiuj estis venkitaj je la 23-a de septembro paralele de italaj kaj germanaj soldatoj.

## Sekvo 
La respublika armeo retroiris al siaj originaj pozicioj sed ili ankaŭ estis rompitaj kaj ĝi ne ĉesis perdi terenon ĝis la fino de la milito.

Ebro
Ebro
Ebro
Giovanni Battista Venturi

**Giovanni Battista Venturi** (naskiĝis 1746 - mortis 1822 en Reggio nell'Emilia) estis fizikisto konata pro la eponima venturi-efiko.

En 1769 li iĝis sacerdoto, en 1773 estis nomumita kiel profesoro de geometrio kaj filozofio, post de fiziko.

Li estas samtempulo de Euler kaj Daniel Bernoulli.

Kategorio:Italaj fizikistoj
Étienne de Silhouette

**Étienne de Silhouette**  (naskiĝis la 8-an de julio 1709 en Limoges kaj mortis en 1767 en Bry-sur-Marne) estis franca ministro pri financoj de marto ĝis novembro 1759.

Kun subteno de Madamo de Pompadour,  li ekhavis la ministerion kaj kreis imposton sur eksteraj montroj de riĉeco, ĉefe por kontraŭbatali burĝan klason. La vorto silueto venas de liaj kontraŭloj, kiuj komparis lin al ombraj figuroj.

Li tradukis multajn librojn pri financoj el angla lingvo al la franca.

Silhouette
Silhouette
Silhouette, Étienne de
Beyoncé Knowles

eta|dekstra
**Beyoncé Giselle KNOWLES** (, Esperantigite **Bejonse Ĵizel Noŭlz**) (*  en Hustono, Teksaso) estas usona ritmenblusa kaj soula kantistino kaj aktorino. Ŝi estis membro ĝis 2005 en la ritmenblusa ingrupo Destiny's Child. Oni plej ofte mencias ŝin kiel **Beyoncé**, kiu estas samtempe ŝia artista nomo.

Ŝi sursceniĝis en aĝo de sep jaroj, kiel lernanto de dancista lernejo kaj ankaŭ kiel membro de la preĝeja koruso. Tie - en la koruso - konatiĝis ŝi kaj ŝia nepo Kelly Rowland kun la pli postaj bandanoj Latavia Roberson kaj LeToya Luckett. Patro de Beyoncé, Mathew Knowles apogis komencon de formiĝo de Destiny’s Child en 1990. Anstataŭ Latavia kaj Letoya alvenis en 2000 Michelle Williams kaj Farrah Franklin.

Dum tiuj 10 komunaj jaroj, la junulinoj iĝis unu el la plej popularaj R&B-grupo, kiu vendis pli ol 33 milionojn da albumoj kaj ricevis du Grammy-premiojn.

La membroj de la grupo decidis en 2001 memstariĝi. Plej sukcesa el ili iĝis Beyoncé.

Ŝi komencis sian aktorinan karieron per la Mtv-produkto Carmen: A Hip Hopera. Ŝi aperis en 2002 en ĉarma rolo de Foxxy Cleopatra en amuzfilmo de Austin Powers: Ora ilo. Samtempe aperis ŝia unua albumeto *Work It Out*. Beyoncé poste laboris kun Jay-Z (*03 Bonnie & Clyde*)

Ŝia albumo *Dangerously In Love* aperis en junio de 2003 kaj alportis por ŝi kvin Grammy-premiojn, du *Soul Train Award*, kaj tri *Bet Award*.

Ŝi ankaŭ rajtis kanti la usonan himnon antaŭ plurmilionoj da spektantoj en malfermo de la Superbowl. Beyoncé partroprenis en la fama helpkoncerto 46664 en 2003.

En septembro de 2006 aperis dua soloalbumo de Beyoncé Knowles: ''B'Day*

En aprilo de 2018 Beyoncé ludis du fojojn ĉe la Muzika Festivalo de Coachella.

## Filmroloj en 
* *Carmen: A Hip Hopera*
* *The Fighting Temptations*
* *La rozkolora pantero*

## Diskografio 
### 2002/2004 
* 2003 - *Dangerously in Love'' („Work It Out”, „'03 Bonnie & Clyde”, „Crazy in Love”, „Baby Boy”, „Me, Myself and I”, „Naughty Girl”)
* 2004 - *Live at Wembley*

* 2003/2004 - *Dangerously in Love World Tour*
* 2004 - *Verizon Ladies First Tour* (kun Alicia Keys kaj Missy Elliott)

### 2005/2007 
* 2006 - ''B'Day* / *B'Day Deluxe Edition* („Check on It”, „Déjà Vu”, „Ring the Alarm”, „Upgrade U”, „Irreplaceable”, „Listen”, „Beautiful Liar”, „Get Me Bodied”)
* 2007 - *B'Day Anthology Video Album*
* 2007 - *Irreemplazable* („Irreemplazable”, „Get Me Bodied (Timbaland Remix)”)
* 2007 - *The Beyoncé Experience Live*

* 2007 - *The Beyoncé Experience*

### 2008/2009 
* 2008 - *I Am... Sasha Fierce* / *I Am... Sasha Fierce Deluxe Edition* („If I Were a Boy”, „Single Ladies (Put a Ring on It)”, „Halo”, „Diva”, „Ego”, „Sweet Dreams”)
* 2009 - *Above and Beyoncé - Video Collection & Dance Mixes*
* 2009 - *I Am... Sasha Fierce Platinum Edition*

* 2009 - *I Am... Tour''

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Soulaj kantistoj
Kategorio:Ritmenblusaj kantistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de septembro
Moshi

eta|230px|maldekstra|Moshi, fone monto Kilimanĝaro
**Moshi** estas urbo en Tanzanio, ĉefurbo de regiono Kilimanĝaro. "Moshi" signifas "Fumo" en la svahila.

Moshi situas en la suda centro de la regiono. Laŭ la censo de 2002 ĝi havis 144.739 loĝantojn.

En Moshi kaj la ĉirkaŭa regiono vivas la triboj Ĉaga kaj Masaja. La urboj orientiĝas laŭ du gravaj ŝoseoj, kiuj kuniĝas ĉe la horloĝa turo: sud-orienten iras la ŝoseo al Tanga kaj Daresalamo kaj okcidenten la ŝoseo al Arusha.

Moshi estis la unua loko de la lando, kie oni kultivis la kafon, enkondukitan de katolikaj misiistoj fine de la 19-a jarcento. Nun multaj loĝantoj posedas pli aŭ malpli grandan kafoplantejon. Kafo estas la plej grava eksportaĵo.

Danke al kunlaboro inter misiistoj kaj lokaj kaj landaj aŭtoritatoj Moshi havas bonan edukan sistemon kun altkvalitaj lernejoj. Ĝia legokapabla kvoto estas alta kompare kun aliaj partoj de la lando. Moshi posedas ankaŭ universitaton. La Kilimanĝara Kristana Medicina Kolegio (angle *Kilimanjaro Christian Medical College*), fondita en 1971, estas la plej grava hospitalo en la regiono.

## Trafiko 
La menciitaj ŝoseoj ligas la urbon al sud-oriento kaj okcidento; krome ekzistas vojoj al Nacia Parko Kilimanĝaro kaj al Kenjo; la landlimo distancas ĉ. 30 km.

Moshi situas ĉe la fervoja linio inter Tanga kaj Arusha. La germana vikipedio indikas, ke tiu linio ne plu funkcias; la retejo de la Tanzania Fervoja Kompanio (en 2006) indikas la linion, sed ne donas horaron por ĝi.

Proksime de la urbo situas la Internacia Flughaveno Kilimanĝaro, kiu gravas precipe por turismo. La turistoj tamen direktiĝas pli al Arusha ol al Moshi.

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Lindi

**Lindi** estas urbo en Tanzanio, ĉefurbo de regiono Lindi. Ĝi konsistigas la distrikton Lindi Urba (svahile *Lindi Mjini*). Laŭ la censo de 2002 ĝi havis 41.549 loĝantojn.

Lindi situas ĉe la bordo de Hinda Oceano, ĉe la fino de rivero Lukuledi. Ĝiaj koordinatoj estas . Ĝi havas malgrandan havenon, kiu akceptas nur unu aŭ du malgrandajn ŝipojn samtempe kaj ne sufiĉas por trans-oceanaj ŝipoj. La laŭborda ŝoseo tanzania ligas ĝin al Mtwara en la sudo (kun pli grava haveno) kaj al Kibiti kaj Daresalamo en la nordo (350 km).

Islamo estas la superrega religio en Lindi. La komercistoj estas precipe araboj kaj hindoj; la lokanoj okupiĝas pri fiŝkaptado kaj agrokulturo. La ĉirkaŭa regiono estas inter la malplej loĝataj de la lando.

Lindi posedas malgrandan flughavenon (IATA-kodo "LDI"). La voja reto estas malfacile uzebla en la pluva sezono de novembro al majo. La jara pluvokvanto estas ĉ. 1.000 mm.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Lindi

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la haveno 
* Censa statistiko

Kategorio:Urboj de Tanzanio
Magalie Vaé

**Magalie VAÉ** [magali vae], realnome **Magalie BONNEAU** (naskiĝis  en Gonesse, Val-d'Oise) estas franca kantistino, gajninto de "Star Academy 5".

## Biografio 
**Magalie** pasas infanecon kun siaj gepatroj en Le Thillay, urbeto en departemento Val d'Oise, kiu nombras 3,700 loĝantojn. Gvidate de siaj gepatroj, Alain kaj Annick, ŝi ludas en kabaredoj ekde la aĝo de 7 jaroj. Ŝi ankaŭ praktikas dancadon, kaj pli precize *modern jazz*, kaj aliĝas al ĥoralo.

En septembro 2005, dum ŝi pretiĝas eniri klason de *1re SMS*, ŝi estas elektita por partopreni la 5-an jaran sesion de televida ludo "Star Academy" kaj eniri ties palacon. Kvar monatojn poste, post ĥaosa trairo tra la elsendoj (instruistoj riproĉas al ŝi malhavi propran artisman universon), ŝi fariĝas la kvina gajnanto de la ludo, per 57% de la voĉdonoj de la publiko fronte al alia kandidato Jérémy. Ŝi tiel gajnas kontrakton de unu miliono da eŭroj por registri albumon.

La , Magalie foriras al Kanado por registri sian unuan albumon, realigitan de Rick Allison. La unua unuopa disko aperas unu monaton poste: temas pri rekanto de Ginette Reno, ''Je ne suis qu'une chanson* (Mi nur estas kanzono). Ŝi tiam adoptas la nomon Magalie Vaé kiel pseŭdonomon.

La albumo, simple titolita *Magalie Vaé*, aperas la . Se la albumoj de la du antaŭaj venkintoj (Élodie Frégé kaj Grégory Lemarchal) jam montris malpli grandajn vendojn ol tiuj de la "steloj" Jenifer kaj Nolwenn Leroy, tiu de Magalie Vaé montriĝas vera komerca fiasko por la muzikfirmao Universal, kun nur 20,000 albumoj venditaj kaj nur du semajnoj en la kvindek plej bonaj albumoj en Francio. La unuopa disko montriĝas pli brila kun 80,000 venditaj ekzempleroj, kio restas for de la atendita vendnombro. Tamen, Magalie estas ĉiuvespere la stelulino de la turneo *Symphonique Tour 2006* de Star Academy 5, kiu turneas dum printempo 2006.

Dua unuopa disko aperas en decembro 2006, titolita *Qui a mérité ça ?'' (Kiu meritis tion?). Dank'al tio ŝi finfine estis invitita de *Star Academy 6*, dum la finalo.

## Diskografio 
### Albumoj 
* 2006 (apr): *Magalie Vaé*

### Unuopaj diskoj 
* 2006 (mar): ''Je ne suis qu'une chanson*
* 2006 (dec): *Qui a mérité ça ?''

## Internaj ligiloj 
* Jenifer, gajninto de "Star Academy 1"
* Nolwenn Leroy, gajninto de "Star Academy 2"
* Élodie Frégé, gajninto de "Star Academy 3"
* Grégory Lemarchal, gajninto de "Star Academy 4"
* Cyril Cinélu, gajninto de "Star Academy 6"
* Quentin Mosimann, gajninto de "Star Academy 7"

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.magalie-lesite.com 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Rijksmuseum

**Rijksmuseum** (Regna muzeo) en Amsterdamo, Nederlando estas la plej grava muzeo de Nederlando. La konstruaĵo estis kreita de katolika arkitekto P.J.H. (Pierre) Cuypers kaj estis elpensita kiel muzeo, oni komencis la konstruadon en 1876 kaj ĝi malfermiĝis al la publiko en 1885. La muzeo estas laŭ stilo gotika, influita de la katolikeco de la arkitekto.

En 2004 komencis granda restaŭrado al la originala formo de 1885, ĝi remalfermiĝis en 2008

## Apogeoj 
maldekstre|eta|300ra|Rijksmuseum en Amsterdamo
La muzeo havas diversajn majstroverkojn. La plej gravaj, pli monumentaj verkoj estas prezentataj en la honora galerio, granda salono en la laŭlonga akso de la muzeo. Je la fino de tiu salono troviĝas la eble plej konata verko de la muzeo, la *Nachtwacht* de Rembranto.

Kategorio:Muzeoj en Nederlando
Kategorio:Monumentoj en Nederlando
Bovo (genro)

**Bovo** estas genro de bovedoj.

genro : BOVO - Bos
::specio : † bovo URO - Bos primigenius
: subgenro : bovo - Bos
::specio : bovo (bovo) TAŬRO - Bos (Bos) taurus
::specio : bovo (bovo) ZEBUO - Bos (bos) indicus (ĜIBOBOVO, ZEBUBOVO)
: subgenro : bibovo - Bibos
::specio : bovo (bibovo) bitengo - Bos (Bibos) javanicus - bantengo
::: subspecio : bovo (bibovo) bitengo java - Bos (Bibos) javanicus javanicus
::: subspecio : bovo (bibovo) bitengo birma - Bos (Bibos) javanicus birmanicus
::: subspecio : bovo (bibovo) bitengo bornea - Bos (Bibos) javanicus lowi
::::specio : bovo (bibovo) GAŬRO - Bos (Bibos) gaurus
::: subspecio : bovo (bibovo) gaŭro hindia - Bos (Bibos) gaurus gaurus
::: subspecio : bovo (bibovo) gaŭro tajlanda - Bos (Bibos) gaurus readei
::: subspecio : bovo (bibovo) gaŭro malaja - Bos (Bibos) gaurus hubbacki
::specio : bovo (bibovo) gajalo - Bos (Bibos) frontalis
: subgenro : novibovo - Novibos
::specio : bovo (novibovo) kupreo - Bos (Novibos) sauveli
: subgenro : POEFAGO - Poephagus
::specio : bovo (poefago) muta - Bos (Poephagus) mutus (sovaĝa jakeo)
::specio : bovo (poefago) grunta - Bos (Poephagus) grunniens - (hejma jakeo) (GRUNTBOVO)

Kategorio:Bovenoj
Kategorio:Genroj de mamuloj
Adolf Opálka

**Adolf Opálka** naskiĝis la 4-an de januaro 1915 en Rešice (nun distrikto Znojmo). La bazan lernejon li finvizitis en Rešice. Li lernis esti aŭtomekanikisto. Post lezo li forlasis la lernejon kaj enpaŝis en komercan akademion en Brno. Abiturientan ekzamenon li faris en 1936. En oktobro de 1936 li estis vokita por militservi ĉe infanteria regimento en Brno kaj partoprenis lernejon por oficiroj en rezervo. En 1937 li estis akceptita en Armean akademion en Hranice. En 1937 li estis elvicigita kiel profesia leŭtenanto de infanterio, alvicigita al montara regimento en Ružomberok, kie li ankaŭ spertis mobilizon.

La 26-an de junio 1939 li foriris eksterlanden ĝis Pollando. De tie per ŝipo ĝis Francio. Li estis envicigita en fremdulan legion en Sidi bel Abbes. Ĉi tie li estis forkomandita al la 11-a regimento de Senegalaj pafistoj. Reveninte Francion li estis destinita kiel komandanto de la 5-a roto de infanteria regimento 3. Post falo de Francio li tranavigaciis per ŝipo al Anglio, kie li agadis ĉe mitrala roto. De tie li estis vokita por ekzerci apartan taskon en la patrujo.

La 19-an de septembro 1941 li partoprenis ekzercadon en kurso STS-51 en Skotlando kaj en oktobro paraŝutistan kurson en Ringway. Baldaŭ post tio li estis envicigita en ĉeĥoslovakan ekzerccentrejo, kie li estis destinita kiel komandanto de trimembra grupo Out Distance. La grupo estis aktivigita nokte el la 27-a je la 28-an de marto 1942 ĉe Ořechov en spaco Telč. Post dramaj sortoj en la patrujo li propravole decidiĝis foriri la 5-an de junio 1942 en kripton de templo en Resslova-strato en Prago, por ke li subtenu grupon de kaŝitaj paraŝutistoj en krizaj momentoj. Sub lia komandado sep paraŝutistoj batalis ĝis lasta kartoĉo.

Li pereis dum interpafado en preĝejo de Cirilo kaj Metodo la 18-an de junio 1942.

Li estis avancita en rangon de staba kapitano en rezervo.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉeĥoslovakaj legioj
* Atenco kontraŭ Heydrich
* Kripto en la templo de sanktaj Cirilo kaj Metodo
* Jan Kubiš
* Jozef Gabčík
* Josef Valčík
* Jaroslav Švarc
* Josef Bublík
* Jan Hrubý

## Rilataj artikoloj 
* Batalo en preĝejo de sanktaj Cirilo kaj Metodo

## Eksteraj ligiloj
* 

Kategorio:Ĉeĥaj soldatoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 4-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 18-an de junio
Fondaĵo Hanso

La **fondaĵo Hanso** estas institucio en la serio Lost. Ĝi aperis en la epizodo *Orientation (Informilo)* La aferisto de la Fondaĵo estas Alvaro Hanso. Li estas aperis en la Informilo Video.

Kategorio:Perditaj (filmserio)
Ambacourt

**Ambacourt** estas franca vilaĝo lokita en la departemento Vosges kaj en la regiono Loreno. Ĝiaj geloĝantoj nomiĝas la *Ambacurtiens*. Per administra reformo de la departementaj arondismentoj en 2019 la komunumo estis donita de la arondismento Neufchâteau al la arondismento Épinal.

## Geografio 
Ambacourt lokiĝas ĉe la rivero Madon, norde de la departemento.

## Loĝantoj 
## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Vosges

eta|maldekstra|275px|Aera foto de Ambacourt

Kategorio:Komunumoj de Vosges
Hartola

**Hartola** estas komunumo en la provinco Päijänne-Tavastio de Finnlando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto de la gubernio suda Finnlando.

Borde estas lagoj Jääsjärvi kaj Rautavesi.

La komunumon Hartola kreis Gustavo III kun oficiala svedlingva nomo estas *Gustaf Adolfs* laŭ Gustavo Adolfo. Hartola estas laŭ kvanto da loĝantaro la plej eta komunumo en Päijät-Häme.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Päijänne-Tavastio
Kategorio:Komunumoj de Suda Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Jan Zemek

**Jan ZEMEK** estas persona nomo por du personoj en Ĉeĥio.

***Jan Zemek**, ĉeĥa esperantisto (1895-1960)
***Jan Zemek**, ĉeĥa soldato (n. 1915)
Akva laboraĵo Gabčíkovo

[eta|[Kluzo sur digo en Gabčíkovo]]

**Akva laboraĵo Gabčíkovo** estas akva laboraĵo sur Danubo en Bratislava kaj sudoriente de ĝi en regiono Trnava en Slovakio. Digo kun akva elektrejo estas konstruita proksimume unu kilometro sude de vilaĝo Gabčíkovo, laŭ kiu la valbaraĵo ricevis sian nomon.

## Historio 
La akva laboraĵo estis konstruita ekde la jaro 1977 devene kiel **Gabčíkovo-Nagymaros** surbaze de internacia kontrakto el la sama jaro precipe kun celo malhelpi inundojn en tiu ĉi regiono. Sed Hungario en la jaro 1989 unuflanke eĉ ne anoncinte tion, finis la laborojn en la konstruado de sia parto, per kio ĝi devigis Ĉeĥoslovakion ekde novembro de 1991 realigi nur parton de la laboraĵo ĉe Bratislava en limigita aspekto. Tiu ĉilaboraĵo estis ekfunkciigita en oktobro de 1992.

Kategorio:Valbaraĵoj de Slovakio
Gabčíkovo
Kategorio:Danubo
Kategorio:Konstruaĵoj en Regiono Trnava
Gabčíkovo
Kategorio:Hidroelektraj centraloj
Kategorio:Akvaĵoj en Regiono Trnava
Újfehértó

**Újfehértó** [UjfehErtO] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Nyíregyháza. La loknomo signifas: nova-blanka-lago, ĉar apud la urbo troviĝas sala lago.
eta|maldekstre|Centro de Újfehértó

## Geografio 
Újfehértó situas sur ebenaĵo, laŭ laŭ ĉefvojo kaj fervojo Nyíregyháza-Debrecen, 18 km-ojn sude de Nyíregyháza. Aŭtoŝoseo M3 el Budapeŝto estas proksime.
eta|Grekokatolika preĝejo en Újfehértó

## Historio 
Újfehértó elformiĝis el tri vilaĝoj, kiuj jam ekzistis en la 10-a jarcento, sed ili senhomiĝis en la 16-a jarcento. La komunumo rehomiĝis en komenco de la 16-a jarcento, skribaj dokumentoj mencias ĝin unuafoje en 1608. Gabrielo Báthori invitis tien hajdukojn en 1627, la bienuloj estis transilvaniaj princoj. La komunumo akiris rangon de kampara urbo en 1836, sed perdis ĝin en 1886, ĝi iĝis urbo en 1992. 

En dua duono de la 19-a jarcento, elformiĝis la ekonomiaj branĉoj kiel silkraŭpa brerdado, en la 20-a jc. alkoholaĵ-fabrikado, muelado kaj olepremfabriko. En dua duono de la 20-a jarcento, oni fondis lanaĵ-teksan fabrikon en Újfehértó.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Újfehértó)
* Grekokatolika preĝejo (Újfehértó)
* Preĝejo Patrono de Hungaroj (Újfehértó)

## Famuloj 
* en Újfehértó naskiĝis:
** aktoroj Erzsi B. Marton kaj Erika Marozsán
** Péter Bíró (biologo) pri fiŝoj
** ekonomihistoriisto Sándor Gyimesi
** kritikisto Laura Dánielné Lengyel
** Imre Révész (pastro)
** kaŝpolicisto Gábor Péter
** pentristo Ferenc Zajti
* en Újfehértó mortis:
** agronomo Pál Jeszenszky
** ministro Béla Mezőssy

## Ĝemelurboj 
*  Braniștea, Rumanio
*  Kursk, Rusio
*  Nymburk, Ĉeĥio
*  Doberdo del Lago, Italio
*  Harta, Pollando
*  Šahy, Slovakio
*  Zarów, Pollando

Ujfehértó
Silueto

200ra|maldekstra|eta
eta|200ra|dekstra|silueto de surfisto
**Silueto** estas bildo formata de ombro de profila vizaĝo, montranta nur la eksterajn konturojn. Metafore oni nomas **silueto** vidaĵon de io, kio nete kontrastas el la fono: *de tie oni ekvidas la pitoreskan silueton de la urbo*. Ankaŭ oni nomas "silueto" bildon kontraŭ forta lumfonto kiu nur permesas vidi konturojn de la sceno.

La vorto silueto devenas de franca ministro Étienne de Silhouette; "Silhouette" mem devenas de la eŭska nomo "Zuloeta" aŭ "Zulueta", t.e. "tru-plena".

Laŭ Francisko Azorín **silueto** estas *Desegnaĵo prezentanta la ombron de la desegnata persono aŭ objekto; profilo de persono aŭ objekto unuforme kolorigita.* Li indikas etimologion el propra nomo de franca "Silhouette", (1754ª j.). Kaj li aldonas la terminon *silueti*, por fari silueton.

La portretaj siluetoj tonditaj sur nigra papero kaŭzis furoreton en Francio dum la mezo de 18-a jarcento kaj la kontraŭuloj de Silhouette moke komparis lian maldikan figuron al tonditaj ombroj.

## Vidu ankaŭ 
* Konturo

## Referencoj 
* 

Kategorio:Arto
Fajro de Sankta Elmo

[eta|Ŝtono Ĉe Patrino en la [Vologda provinco|Vologda regiono de Rusio, sur ĝi estis la fajro de la sanktulo]]
**Fajro de Sankta Elmo** estas la brilanta elektra deŝargo, videbla en la pintoj de altaj objektoj, kiel kirkturoj kaj mastoj de ŝipoj, dum ŝtorma vetero. 
200px|dekstra|eta|Fajro de Sankta Elmo sur mastoj de ŝipo

La negativa ŝargo de la ŝtormnuboj produktas pozitivan ŝargon ĉe la alta strukturo. Tio kaŭzas mirindan spektaklon kiu ricevis la nomon **Fajro de Sankta Elmo** pro misa prononco de Sankta Erasmo, patrono de maristoj. En antikvo oni nomis la fenomenon *Helena* laŭ la greka vorto *ἑλένη*, kiu signifas 'torĉo', kaj oni pensis ĝin ligita al dioj Kastoro kaj Polukso, kiuj protektis la klasikajn maristojn: *quarum adventu fugari diram illam ac minacem appellatamque Helenam ferunt et ob id Polluci ac Castori id numen adsignant eosque in mari invocant* ('per kies alveno laŭdire estas forpelata la konata danĝera t.n. Helena, kaj tiun Dian faron oni atribuas al Polukso kaj Kastoro kaj ilin surmare oni alvokas.' - Plinio la Maljuna, *Naturalis Historia*, 2-a libro, ĉap. 101).

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Meteologio
Ekzilita tibeta registaro

|-
|**Oficiala lingvo** || Tibeta
|-
|**Ĉefkvartiro** || Dharamsala, Barato
|-
|**Ŝtatestro** || 14-a Dalai-lamao
|-
|**Registarestro** || Lobsang Tenzin
|}

La **Ekzilita tibeta registaro** (oficiale: *Centra Tibeta Administrejo de Lia Sanktulo la Dalai-Lamao*) estas ekzilita registaro bazita en Dharamsala, norda Barato kiu klamas esti la registaro de la tibeta diasporo. Kvankam ne rekonita de la internacia ŝtataro, ĝi plenumas gravajn funkciojn por la barata tibeta diasporo.

Tibeto estas nuntempe regita de Popolrespubliko de Ĉinio, depost la invado kiu okazis dum la 1950-oj. Tion la Centra Tibeta Administrejo (CTA) rigardas kiel malica perforta koloniado. Laŭ tiu registaro, Tibeto estas disa nacio kun longa sendependa historio. Ĝi depostulas la kontrolon de maljuna tibeta areo, t.e. la aktuala tibeta provinco, Ĉinghajo, kaj parto de Gansuo, Siĉŭano kaj Junano. Tamen, post jardekoj de traktado kun Ĉinio, la Ekzilita Tibeta Registaro kaj ties ĉefo, la Dalai-lamao nuntempe postulas ne plu plenan sendependiĝon sed "veran" memstarecon de Tibeto en Ĉinio simila al la statuto de Honkongo.

La CTA havas efektivan regadan influon por la rifuĝintoj en Barato kaj eĉ tutmonde. La registaro administras lernejojn, hospitalojn, kulturajn movadojn kaj projektojn de ekonomika disvolviĝo en la tibeta komunaĵo. Ĝi ankaŭ bonvenas kaj zorgas pri la freŝdataj tibetdevenaj rifuĝintoj kiu senĉese alŝutiĝas. Barata registaro permesas al la CTA plenumi ĉiujn tiujn taskojn por la tibeta komunaĵo sur barata grundo. Kvankam la internacia ŝtataro ne rekonas la CTA kiel oficiala registaro, multaj landoj kaj NROj regule provizas la registaron per financa helpo.

En 2001, la tuttera tibeta diasporo voĉdonis en demokratia baloto por elekti ĉefministron (*Kalon Tripa*, བཀའ་བློན་ཁྲི་པའ་). El la du kandidatoj, Lobsang Tenzin trafis 84% de la voĉdonoj, t.e. 29.000. La alia kandidato, Jochen Thubten Namgyal, gajnis la restaĵon. Temis pri la unua demokratia baloto de la tibeta historio.

## Nuntempa ministraro 
# Lobsang Tenzin - **ĉefministro**
# Kesang Yangkyi Takla - **ministro pri informado kaj internaciaj rilatoj**
# Thupten Lungrik -**ministro pri edukado**
# Tsering Phuntsok - **ministro pri religio** kaj **ministro pri kulturo**
# Ngodup Drongchung - **ministro pri sekureco**
# Tsering Dhondup -**ministro pri financoj**
# Paljor Tsering Chope - **ministro pri sano**

krome :
* Tempa Tsering - mandatito de la dalai-lamao en Nov-Delhio
* Tashi Wangdi- mandatito de la dalai-lamao en Usono

## Bildaro 

Image:Ekzilita tibeta parlamento.jpg|Ekzilita tibeta parlamento
Image:Esperanto 027.jpg|Enirejo al la administrejoj
Image:Tibeta biblioteko.jpg|Tibeta biblioteko, tuj apud la tibeta administrejo
Image:Ekzilita tibeta administrejo pri internaciaj aferoj.jpg|Ekzilita tibeta administrejo pri internaciaj aferoj

## Eksteraj ligiloj 
* [Oficiala retejo (Tibete(https://eo.wikipedia.org/wiki/Tibeta_lingvo), Angle, Ĉine, Hispane, Arabe, Ruse)]

Kategorio:Tibeto
Kategorio:Movadoj de nacia liberigo
Kategorio:Movadoj pri sendependeco
Flava nano

**Flava nano** estas stelo el la tielnomata ĉefa sekvenco, kio signifas, ke ĝi havas similan mason kaj grandecon kiel la suno. La ĉefa sekvenco ampleksas preskaŭ 90 procentojn el ĉiuj steloj kaj formas en la Hertzsprung-Russell-diagramo linion diagonale de la supra mezo dekstren suben al la ruĝaj malgrandaj steloj.

La suno mem apartenas al la grupo de flavaj nanoj, kiu tamen - male ol Blanka nano aŭ Ruĝa giganto - ne estas fiksita nocio. La nomo nur indikas la relativan malgrandecon de tiuj mezgrandaj steloj kompare kun ekzemple la Ruĝaj gigantoj, kaj koncernas la flavecan koloron. Tiu lasta estas tipa por steloj, kiuj havas surfacan temperaturon de proksimume 5500 celsiaj gradoj kaj konformas al la spektroklaso G.

La plej multaj el la flavaj nanoj apartenas al la stela loĝantaro I.

Ekzemplo de flavaj nanoj estas la suno, Alfa Centaŭro, Kepler-452, 51 Pegasi, 55 Cancri, 61 Virginis aŭ Asteriono.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Astronomio
* Astronomia objekto
* Sunradiado

Kategorio:Specoj de steloj
Nigra nano

**Nigra nano** estas hipoteza malfrufazo de la stelevoluo. Nigraj nanoj estus la lasta stadio de la blankaj nanoj, kiam ties energio estos eluzita kaj la surfacotemperaturo tiom malaltiĝinta, ke ne plu forradiiĝos videbla lumo. Laŭ la reganta opinio en la astrofiziko, la universo ne ankoraŭ estas sufiĉe aĝa por produkti nigrajn nanojn.

Unu el scenarioj de fino de evoluo de nigraj nanoj estas ilia aliformiĝo al feraj steloj.

Kategorio:Stela evoluo
Kategorio:Specoj de steloj
Kategorio:Fizikaj hipotezoj
Kategorio:Hipotezoj de nuklea fiziko
Kategorio:Hipotezaj steloj
David Lynch

**David Keith LYNCH** (n. la 20-an de januaro 1946, m. la 15-an de januaro 2025) estis usona reĝisoro. La filmoj de Linch estas rekoneblaj per la forta komponanto de superrealismo (surrealismo), per la angoraj kaj sonĝaj sekvencoj, per la strangaj kaj krudaj scenoj kaj la muziko ekstreme sugestema. Ofte, la filmoj de Lynch esploras la kaŝitan flankon de la usonaj urbetoj, (ekzemple, Blue velvet kaj la televida serio Twin Peaks) kaj de la ĥaosaj metropoloj (Lost Highway, Mulholland Drive).

Dum sia longa kariero, Lynch evoluigis novan rakontan kaj vidan stilon, kiu igis la filmojn rekoneblaj al la publiko de la tuta mondo. Kvankam li ne rikoltis grandan sukceson al la biletejo, Lynch estis reĝisoro multe laŭdita de la kritikistoj kaj li ĝuas grandan nombron da zelotoj.

Lynch ricevis la Or-leonon de la kariero dum la sesdektria Festivalo de Venecio, ĉe okazo de la projekcio en tutmonda antaŭmontrado de *Inland Empire*.

## Filmaro 
* *Eraserhead* (1977)
* *The Elephant Man* (1980)
* *Dune* (1984)
* *Blue Velvet* (1986)
* *Wild at Heart* (1990)
* *Twin Peaks: Fire Walk With Me* (1992)
* *Lost Highway* (1997)
* *The Straight Story* (1999)
* *Mulholland Drive* (2001)
* *Inland Empire* (2006)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angle)
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj komponistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj pentristoj
Kategorio:Usonaj fotistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Dinastio Jin

La vorto **Dinastio Jin** karakterizas diversajn historiajn epokojn de la historio de Ĉinio:

* la frua Dinastio Jin (265–420), kiu kelkfoje apartiĝas al
** Okcidenta Dinastio Jin (265-316) kaj 
** Orienta Dinastio Jin (317-420); kaj 
* la malfrua Dinastio Jin (1115–1234)

Jin
Kejlo (muziko)

eta|Kejlo

**Kejloj** en muziko estas parto de kordinstrumentoj.

## Lignaj Kejloj 
eta|Kejloj por violono
eta|Metalaj agordiloj por kontrabaso
eta|Metalaj agordiloj por gitaro

Lignaj agordiloj estas en violono, aldoviolono, violonĉelo, liuto kaj aliaj kordinstrumentoj. 

## Metalaj agordiloj 
Metalaj agordiloj estas en gitaro, kontrabaso kaj aliaj kordinstrumentoj.

Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzikaj_instrumentoj
Ameuvelle

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vogezoj (*Vosges*), en la administra regiono *Grand Est* ("Granda Oriento") kaj en la historia kultura regiono Loreno. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Neufchâteau kaj al la kantono *''.

La teritorio havas komunan limon kun . 
## Loĝantoj 
Kategorio:Komunumoj de Vosges
Vásárosnamény

**Vásárosnamény** [vAŝAroŝnamEnj] estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Vásárosnamény, kies sidejo ĝi estas.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Vásárosnamény situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Nyíregyháza-Beregszász, laŭ fervojo Debrecen-Mátészalka-Záhony, 60 km nordoriente de Nyíregyháza, 20 km okcidente de la ukrainia limo, sur ambaŭ bordoj de la Tiso. Rande de la urbo alfluas la Tison la riveroj Crasna kaj Somesul.

La urbo estas centro de la pomo kaj tabakkultiva regiono, grava trapasejo trans Tiso. Ĝi 
estas urbo ekde 1979, kiam oni alligis komunumojn *Vitka* kaj *Gergelyiugornya*.
eta|Kastelo Tomcsányi en Vásárosnamény
La urbo estas ŝatata ripozloko dum somero (tendumado ĉe la Tiso, baniĝo en la rivero).

La loko estis menciita en 1214, ĝi havas la rangon kampara urbo ekde 1494. En evoluo de la komunumo gravis ĉiam la trafiko. **Vásárosnamény** havis jam rajton je pramo en la 14-a jarcento. Ligna ponto ekfunkciis en 1849, la unua feroponto estis konstruita en 1886, sed tiun eksplodigis la retiriĝantaj germanoj en 1919. La hodiaŭa ponto funkcias ekde 1949. La komunumo estis distriktejo ĝis malfaro de distriktoj.

La urbo estis la finstacio de la vaporŝipado kaj grava poŝt-voja stacio ekde 1852, tra Debrecen al Galicio. Ĝin interligas ekde 1905 fervoja linio al Nyíregyháza. 

Gravaj industriaj branĉoj de la urbo 
**krucoplaka fabriko (plakligna tabulfabriko) (ekde 1969)
*kestofabrika uzino (ekde 1964)
*alkoholaĵ-produktado (ekde 1920),
*teksaĵa fabriko (ekde 1973) 
*vitrofabriko (ekde 1976) 
*lamenmuelejo, konstruita en 1910, uazata ekde 1980 kiel grenosekigejo
*pomokultivado
*turismo sur riverbordo de Tiso

## Vidindaĵoj 
* malfrubaroka Kastelo de Vásárosnamény, nuntempa muzeo (1628, trakonstruita ĉirkaŭ 1780)
* kalvinana Kalvinana preĝejo (Vásárosnamény)
* Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Vásárosnamény)
* Grek-katolika preĝejo Demetrio de Tesaloniko (Vásárosnamény) (2016)

## Famuloj 
* En Vitka naskiĝis verkisto Gusztáv Lauka kaj József Balázs (dramaturgo).
* En Vásárosnamény naskiĝis:
** kosmonaŭto Tibor Kapu
** pianisto Ivett Gyöngyösi
** popolkantisto Margit Bangó
** pentristo Zsolt Vári
** politikisto Tamás Eötvös.

== Komunumoj pri *vásár'' (= foiro aŭ bazaro) en Hungara reĝlando ==

Vasarosnamény‎
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Pole Mokotowskie (metrostacio)

**Mokotowskie** metrostacio de la unua linio de metroo de Varsovio. Ĝi estas lokita sub la strato Aleja Niepodległości ĉe Ulica Rakowiecka. Ĝi havas surfacon  kaj volumenon 

Sekva stacio, , estas en distanco de  de ĝi.

Ĝi nomiĝas pro la parko Pole Mokotowskie, kiu estas super la stacidomo. Ĝi troviĝas proksime al la Szkoła Główna Handlowa.

## Referencoj 
Kategorio:Stacioj de la metroo de Varsovio
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1995
Kategorio:1995 en Pollando
Flago de la Dominika Respubliko

La **nacia flago de la Dominika Respubliko** havas centritan blankan krucon kiu etendiĝas al la randoj kaj dividas la flagon en kvar rektangulojn. Ĝi havas du kolorojn: blanka kaj ruĝa. Malgranda blazono havanta ŝildon kun la flagodizajno kaj apogita de laŭrobranĉo (forlasita) kaj palmfolio (dekstre) estas ĉe la centro de la kruco. Super la ŝildo, blua bendo montras la nacian devizon: Dios, Patria, Libertad (Dio, Patrio, Libereco). Sub la ŝildo, la vortoj República Dominicana aperas en ruĝa rubando. En la centro de la ŝildo, ĉirkaŭita de tri lancoj (du el ili tenas dominikajn standardojn) sur ĉiu flanko, estas Biblio kun malgranda kruco kaj malfermita en la Evangelio laŭ Johano, ĉapitro 8, verso 32, kie legeblas (Kaj la vero liberigos vin). La bluo sur la flago estas por libereco. La blanko signifas savon kaj la ruĝo la sangon de la herooj.

## Vidu ankaŭ 
* Blazono de la Dominika Respubliko

## Referencoj 
Dominika Respubliko
Kategorio:Dominika Respubliko
Kategorio:Naciaj simboloj de Dominika Respubliko
Pierre Cuypers

[300px|eta|maldekstra|[Amsterdam Centraal (stacidomo)|Centra stacidomo de Amsterdamo]]
**Petrus Josephus Hubertus (Pierre) CUYPERS**, naskiĝis en Roermond, Nederlando (1827), kaj mortis tie en (1921). Li estis influata de la brita arĥitekto Augustus Pugin kaj lia novgotika stilo, pli multe tamen de la franca arĥitekto Eugène Viollet-le-Duc, kiu estis verkinto de la norma libro "Dictionnaire raisonné de l'architecture Française du XIe aŭ XVIe siècle".

Cuypers estis altirita de la simbola flanko de Gotiko kaj ankaŭ la katolikeco de Cuypers grandmezure estas videbla en lia arĥitekturo. Li transloĝiĝis en 1865 al Amsterdamo. Li fariĝis ankaŭ arĥitekto de la konstruota Rijksmuseum. 
Aliaj konstruaĵoj formplanitaj de Cuypers estas: Centra Stacidomo (Amsterdamo) kaj pli ol cent preĝejoj, inter kiuj tri preĝejoj en Belgujo kaj unu en Norvegujo.

## Bibliografio 
* A.J.C. van Leeuwen, *Pierre Cuypers architect (1827-1921)*, Zwolle-Amersfoort-Zeist, 2007.
* H. Berens (ed.), *P.J.H. Cuypers (1827-1921). Het complete werk*, Rotterdam, Nederlands Architectuurinstituut, 2007.
* A.J.C. van Leeuwen, *De maakbaarheid van het verleden. P.J.H. Cuypers als restauratiearchitect*, Zeist-Zwolle, 1995.

Cuypers, Pierre
Flago de la Respubliko de Irlando

## La flago de la Respubliko de Irlando 
Oni diras ke la verda parto reprezentas la plimulton da katolikoj en la lando, la oranĝa parto la malplimulton de protestantoj, kaj la blanka centro la pacon kaj harmonion inter ili.

Irlando
Kategorio:Naciaj simboloj de Irlando
Kategorio:Respubliko de Irlando
Jan Zemek (soldato)

**Jan Zemek** naskiĝis la 3-an de majo 1915 en Vlčnov en distrikto Uherské Hradiště en Ĉeĥio. Li finvizitis 5 klasojn de komunuma lernejo kaj 2 gradojn de urba lernejo en Vlčnov. En la jaro 1928 lia patro transloĝiĝis ĝis Brno kaj ĉi tie filo Jan finis la 3-an gradon de urba lernejo: Li laboris kiel praktikanto ĉe dissendiga servo en Brno kaj vespere li studis la 4-an gradon de urba lernejo.

Propravole li komencis soldatservi en 1935 ĉe infanteria regimento en Opava. Li finvizitis suboficiran lernejon kaj la militservon li finis kiel kaporalo. Li daŭrigis en soldata servo kiel serĝento pludeĵoranto ĉe infanteria regimento en Brno. Poste li deĵoris ĉe la 11-a registara soldataro en Rychnov nad Kněžnou.

En decembro de 1939 li decidiĝis por foriro en eksterlandan armeon kaj en januaro de 1940 li transiris ŝtatlimojn ĝis Hungario kaj tra Jugoslavio, Grekio, Turkio li venis ĝis Sirio. Li transnavigaciis per ŝipo ĝis Francio. Printempe de 1940 li estis envicigita en Agde en Francio al teknika roto. Li estis komandanto de splisista telefona trupo. Li partoprenis en bataloj en Francio. Ĉar retiriĝante li malfruiĝis, li malfruiĝis forveturon al Anglio. Li venis mem ĝis Afriko kaj ĝis Kasablanko, li transnavigaciis Martinikon kaj tra Dominiko li venis per ŝipo ĝis Anglio. En aŭgusto de 1941 li estis sendita en bazan kurson pri sabotado en STS-26 en Skotlando kaj li faris kurson por desalto per paraŝuto en STS-51 en Ringway. Baldaŭ post tio li estis elektita en ekzercado por apartaj taskoj en patrujo. Li estis destinita kiel komandanto de paragrupo Silver B. La grupo estis transportita per aviadilo en la patrujon kaj nokte el la 28-a je la 29-a de decembro 1941 sendita teren per paraŝuto ĉe Přelouč. La grupon renkontis akcidentojn kaj malsukcesojn. Ili ne ligis kontakton, ili perdis materialon kaj ili estis forpuŝitaj en subterejon. Fine de la milito li batalis en vicoj de partizanoj.. La militon li supervivis.

Sufero de la familio estis granda. Lia frato Jaroslav estis ekzekutita, lia frato Josef falis en la milito. La edzo de lia fratino estis ekzekutita.

Jan Zemek estis avancita je leŭtenanto de infanterio. En la jaro 1950 li estis tralasita kiel rezervisto.

## Vidu ankaŭ 
* Atenco kontraŭ Heydrich

Kategorio:Ĉeĥaj soldatoj
Hank Williams

**Hiram "Hank" King Williams** ( – ) estis usona kantisto de kontrea kaj roka stiloj, kaj estis unu el la plej influaj muzikistoj de la 20-a jarcento. Kiel ĉefa ludisto en la stilo honkitonka, li faris multajn furorajn diskojn. Li estas konata pro koncizaj kantotekstoj kaj lia poemaro estas ĉefverkaro de kontreo. Multaj transiĝis al furoraj popkantoj ankaŭ. Aliaj muzikistoj ofte faris kovraĵojn de liaj verkoj en la pop, gospela, kaj roka stiloj. Lia legendo nur grandiĝis post lia tro frua morto 29-jaraĝa. Lia filo Hank Williams Jr., lia filino Jett Williams, kaj liaj genepoj Hank Williams la 3-a kaj Holly Williams estas ankaŭ profesiaj kantistoj.

Kategorio:Kontreaj kantistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Thubten Gyatso

***Thubten Gyatso*** () estas la 13-a Dalai-lamao. Li naskiĝis la 12-an de februaro 1876 kaj mortis la 17-an de decembro 1933. Li estas la ununura Dalai-Lamao ricevi la kromnomon "granda" kune kun la kvina Dalai-Lamao Ngawang Lobsang Gyatso.

Ĝuste kiam luktoj por akiri superregadon en centra azio apogeis inter rusoj, britoj kaj ĉinoj, la 13-a gvidanto de la tibeta budhismo, postvivante atencoprovon, montriĝis grava reformisto.

Oni ŝuldas al li leĝarojn por kontraŭi subaĉetojn kaj malicaĵojn inter oficialulojn. Li kreis novan impostan sistemon kaj policanaron. Pro siaj adaj kontaktoj kun fremdaj landoj, li enkondukis kelkajn novajn teknologiojn kiel elektro, telefono kaj la unua motorveturilo. Ankaŭ disciplinon li restaŭris en la monaĥa vivmaniero kaj strebis forpreni monaĥan decidpovon kaj transdoni ĝin al aliuloj.

Li estas precipe fama pro la antaŭdiraĵo kiun li esprimis iom antaŭ sia morto, kaj kiu poste riveliĝis tute vera:

Kategorio:Lamaoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1876
Kategorio:Mortintoj en 1933
Blua nano

**Bluaj nanoj** estas steloj, kiuj apartenas al la tiel nomata ĉefa vico kaj al la spektroklaso O. La plej multaj maso-riĉaj steloj en sia komenca fazo estas bluaj nanoj.
Steloj de tiu tipo ordinare havas mason de 50 sunmasoj. Ilia lumforto estas 10.000-oble pli granda ol tiu de la suno. Kaŭze de la pli alta energio, ilia radiado havas pli altan frekvencon kaj aperas kiel blua lumo.

Nur tre malmultaj steloj de tiu ĉi speco ekzistas; nur unu el 10 milionoj da steloj estas blua nano. Jen la kaŭzo: La relativa kvoto de masoriĉaj steloj estas malgranda, ĉar ilia vivodaŭro estas mallonga; la fuzireago en la interno de la steloj des pli rapide okazas ju pli grandiĝas la maso.

## Referencoj 
Kategorio:Specoj de steloj
Simbirska ĉuvaŝa lernejo

**Simbirska ĉuvaŝa lernejo** (Ĉuvaŝa instruista lernejo) estis fondita en Simbirsk en 1868 fare de ĉuvaŝa pedagogo kaj klerigisto Ivan Jakovlev.

Komence ĝi estis privata lernejo de la gimnaziano Ivan Jakovlev, sed helpe kaj aŭspicie de Ilja Uljanov en 1871 la lernejo estis agnoskita fare de la Ministerio de la popola klerigo kiel ŝtata lernejo kaj ekde 1877 la Ministerio oficiale permesas prepari instruistojn por la lernejoj de la Kazana lernejara distrikto. En 1890 la lerneja ensemblo havis aron da ejoj: instruista lernejo, vira kaj virina bazlernejoj, virina pedagogia kursejo. Ĉe la lernejo funkciis 4 korusoj kaj 3 orkestroj. En 1893 ĉe la lernejo estis organizita terkultura bieno, kiu enhavis 300 hektarojn. Laŭ la aserto de la ministro de la popola edukado N. Bobrovnikov en la cara Rusio estis neniu alia pedagogia institucio kun tiom riĉa terkultura bieno kaj lerno-metiejoj, kiujn havis Simbirska ĉuvaŝa lernejo.

Ĝis 1917 la unua ĉuvaŝa popola lernejo preparis pli ol mil studintojn. La lernejo ekzistis ĝis 1956. La simbirska ĉuvaŝa lernejo, laŭ la vortoj de la popola komisaro Anatolo Lunaĉarskij, fariĝis "fonto de renaskiĝo de la tuta ĉuvaŝa kulturo". Ĝuste en la lernejo Ivan Jakovlev ellaboris ĉuvaŝan alfabeton, estis efektivifgita la unua traduko de Evangelio en la ĉuvaŝan lingvon.

En 1991 estis malfermita muzeo, en kiu estis remodeligita meblaro de la loĝejo de la familio de Ivan Jakovlev kaj ankaŭ klasĉambro de la virina lernejo.

## Gallery 

File:Музей чувашской школы (1) (Ульяновск).jpg|Muzeo de la Ĉuvaŝa lernejo.
File:Церковь Сошествия Святого Духа..jpg|Muzeo de la Ĉuvaŝa lernejo.
File:Здание женского отделения школы и квартира И. Я. Яковлева.jpg|Knabina fako de la lernejo kaj loĝejo de I. Ja. Jakovlev.
File:Female branch of school.jpg|Lernoĉambro de la knabina lernejo.
File:Room of Yakovlev.jpg|Ĉambro de Ivan Jakovlev en la Simbirska Ĉuvaŝa Lernejo.
File:Музей чувашской школы..jpg|Muzeo de la Ĉuvaŝa lernejo.

## Eksteraj ligiloj 
* Музей "Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева"
* Симбирской чувашской учительской школе - 140 лет
* Музей «Симбирская чувашская школа. Квартира И.Я. Яковлева»
* СИМБИРСКАЯ ЧУВАШСКАЯ ШКОЛА – ЦЕНТР ПОДГОТОВКИ ТВОРЧЕСКОЙ ИНТЕЛЛИГЕНЦИИ
* Яковлев Иван Яковлевич. Опубликованные труды
* Победы и беды Симбирской чувашской школы

Kategorio:Lernejoj en Rusio
Kategorio:Ĉuvaŝa lingvo
Kategorio:Uljanovsko
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1868
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1956
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1860-1869
Ŝtata torturo

**Ŝtata torturo** estas oficiala speco de torturo en kiu la aŭtoritatoj utilizas torturon kiel metodo subpremi politikan aŭ religian kontraŭecon. La romano *1984* de George Orwell priparolas ŝtatan torturon.

Kategorio:Politiko
Kloten

**Kloten** estas komunumo kaj urbo en la Kantono Zuriko Svislando. Kloten situas en la distrikto Bülach kaj havis 16976 loĝantojn je la 31-a de decembro 2006, kiu nombro kreskis al 17809 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Kloten situas nordoriente de la kantonĉefurbo Zuriko, oriente de la rivero Glatt en la ebenaĵo de la tiel nomita Glatt-Valo. Al la komunumo Kloten apartenas krom la flughavena urbo Kloten la vilaĝoj Gerlisberg kaj Egetswil.

## Ekonomio 
En la komunumo situas la internacia flughaveno de Zuriko. La flughaveno okupas grandan parton de la teritorio de la komunumo kaj estas ankaŭ ĝia ĉefa ekonomia fonto. En Kloten loĝas multaj pilotoj kaj kabinlaboristoj. Sed ne nur la homoj, kiuj rekte laboras por la flugkompanioj, sed ankaŭ multaj lokaj entreprenoj, kiuj liveras al la flughaveno kaj al la flugkompanioj materialon, nutraĵon kaj sevojn, dependas malrekte de la flughaveno.

## Trafiko 
Krom la flughaveno kaj la subtera stacidomo de Svisaj Federaciaj Fervojoj sub la flughaveno, estas ankaŭ du pliaj lokaj stacidomoj sur la teritorio de la urbo kaj Kloten estas bone konektita al la reto de la Zurika Trafik-Unio. En decembro 2010 estis malfermita la tiel nomita Glatt-Valo-Fervojo, tio estas nova tramreto en Glatt-Valo, ligita kun la tramreto de la urbo Zuriko. Tiu nova tramreto ankaŭ ligas la urbon Kloten al la zurika tramreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Kloten datiĝas el la jaro 1155 kiel *Chlotun*.

En la iama marĉo oni trovis restaĵoj de frua bronzepoka setlejo. Dum romia epoko Kloten situis ĉe la kruciĝo de la vojoj de Vindonissa al Brigantium kaj de Turicum al suda Germanio. Apud la reformita preĝejo estis trovitaj restaĵoj de romia setlejo el la 1-a ĝis la 3-a jarcento kaj ruino de romia kastelo el la 4-a jarcento.

Dum mezepoko la Grafoj de Kiburgo kaj poste la Habsburgoj estis la senjoroj de Kloten. En la jaro 1424 la malalta kaj en 1452 la supera jurisdikcio pri Kloten fariĝis posedaĵo de Zuriko. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Kloten aperis al la kamparvoktejo Kiburgo. Dum la tempo de la Helvata Respubliko ĝis 1803 Kloten apartenis al la helveta distrikto Bassersdorf. Tiam ĝi estis provizore atribuita al la distrikto Bülach kaj ek de 1831 definitive.

En la jaro 1848 estis en Kloten malfermita la civila flughaveno de Zuriko, kiu ek de tiam estis plurfoje grandigita. La laborlokoj de la flughaveno kaŭzis grandan kreskon kaj evoluon, tiel ke el la iam kampara vilaĝo fariĝis grava urbo.

## Ĝemelurbo 
* Cape Canaveral, Florido, Usono

## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj 

Dosiero:LSZH 001.jpg|Flughaveno Zuriko-Kloten
Dosiero:Walter Mittelholzer 970.jpg|Memorejo pri Walter Mittelholzer malantaŭ la Flughaveno Zuriko
Dosiero:BachstrKlotenI.jpg|Kloten, centro kun preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Kloten (stacidomo)
* Kloten Balsberg (stacidomo)
* Zürich Flughafen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Komunumo Kloten

Kategorio:Urboj de Svislando