open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timora bubuko

**Timora bubuko** (*Ninox fusca*), konata ankaŭ kiel *Timora strigo*, estas specio de strigo en la familio Strigedoj. Ĝi estas specio de strigo endemia de Timoro kaj de la insuloj Roma, Leti kaj Semau en la orientaj Malgrandaj Sundoj de Indonezio.

Ĝi havas pli grizbrunan plumaron sen ruĝa nuanco, male al aliaj samgenraj specioj. Ĝi havas grizajn striojn sur sia ventro kaj blankajn makulojn sur siaj duarangaj flugiloj, internaj flugilkovriloj kaj nuko. Ĝi estis priskribita de la franca ornitologo Louis Pierre Vieillot en 1817 kiel *Strix fusca*. La aŭstra ornitologo Carl Eduard Hellmayr rimarkis, ke ĝi tre similis al la aŭstralia bubuko kaj konkludis, ke ĝi verŝajne estas subspecio de ĉi-lasta, kaj Mayr klasifikis ĝin kiel subspecion en 1943. 

Genetika kaj voĉa analizoj montras, ke ĝi estas klare diverĝa al la aŭstraliaj populacioj de la aŭstralia bubuko, kio igis Gwee kaj kolegojn sugesti, ke ĝi estu reklasifikita kiel aparta specio. Ĝiaj alvokoj estas pli mallongaj kaj pli oftaj ol tiuj de la aŭstralia bubuko. Ĝi estis reklasifikita kiel aparta specio en 2019.

## Referencoj
*Olson, Storrs L. (1985): IX.C. Strigiformes. En: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eld.): *Avian Biology* 8: 129–132. Academic Press, New York.
* Pizzey, Graham, kaj Knight, Frank (2000). *A Field Guide to the Birds of Australia*. Angus & Robertson, 3a eld. 
* 

## Bibliografio
*

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Orienta Timoro
Indiana kuirarto

[alternative=|eta|Sovaĝa rizo ([Zizania) estas indiana tradicia manĝaĵo de Minesoto, Viskonsino, Miĉigano, kaj kelkaj areoj de Norda Dakoto.]]
eta|Fritita pano.

La **indiana kuirarto** originis en la antaŭkolonia periodo kaj retenas sian distingan karakteron ĝis nuntempe. Kvankam ĝi baziĝas sur manĝaĵoj komunaj en Ameriko ekde la antaŭkolumbaj tempoj, iuj eŭropaj ingrediencoj (kiel tritiko) ankaŭ estis enkorpigitaj laŭlonge de la tempo. Iuj pladoj ludis ritan rolon: ekzemple, fritita pano estis tradicia parto de poŭovoj (*pow wow*, d:Q254279).

Signifa nombro da indianaj pladoj pluvivas en la tradiciaj kuirartoj de latinamerikaj landoj. Kelkaj indianaj pladoj, kiuj maluziĝis, povas esti revivigitaj el la registraĵoj de eŭropaj koloniigistoj.

Aliflanke, danke al la Kolumba Interŝanĝo, tiaj tradiciaj indianaj elementoj kiel maizpano (d:Q1108866), meleagro, oksikokoj, mirteloj, maiza avenkaĉo kaj maiza grio penetris en la kuirarton de eŭropaj popoloj, specife en Usono kaj Kanado.

La plej malnovaj manĝaĵoj kultivitaj de indiĝenaj amerikanoj tra la amerika kontinento estis la t.n. " tri fratinoj " - maizo, kukurbo kaj fazeoloj.

Moderna indiana kuirarto estas escepte diversa, ĉar la indianoj mem reprezentas vastan aron da senrilataj lingvofamilioj. Tamen, ĝi restas karakterizita per la uzo de manĝaĵoj, kiuj ekzistis en Ameriko antaŭ la alveno de eŭropanoj, inkluzive de loka ĉasaĵo kaj malsovaĝigitaj bestoj. 

Nordamerika indiana kuirarto povas iom diferenci de sudokcidenta kaj meksika kuirarto pro sia simpleco kaj rekta gusto. La uzo de *Allium tricoccum* (speco de sovaĝa cepo), sovaĝa zingibro, laktuko kaj junipero povas aldoni rafinitajn gustojn al diversaj pladoj. Tiu kuirarto estas malproksima de statika, kaj do nuntempaj kuiristoj ofte adaptas kaj modifas pladojn kun riĉa imagopovo. 

Nuntempa indiana kuirarto povas ampleksi tiel vastan gamon, kiel la imagopovo de la kuiristo, kiu enkondukas aŭ adaptas tradician kuirarton al la nuntempo. La uzo de indiĝenaj malsovaĝigitaj kaj sovaĝaj manĝaĵingrediencoj reprezentas indianan kuirarton. 

## En Esperanto aperis 
* "En Kanado, reviviĝas indiĝena kuirarto", Unesko-Kuriero, n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin" pĝ. 19-21, esperantigis Trefflé Mercier (Kanado).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kanada kuirarto
* Usona kuirarto
* Meksika kuirarto
* Latinamerika kuirarto

## Eksteraj ligiloj 
* Tradiciaj Chiricahua-receptoj 
* Projekto pri sano kaj dieto de usonaj indianoj


Kategorio:Amerika kuirarto
Kategorio:Nordamerika kuirarto
Kategorio:Latinamerika kuirarto
Kategorio:Indiĝena kulturo de Ameriko
Saul Leiter

**Saul LEITER** (naskiĝis la 3-an de decembro 1923 en Pittsburgh, Pensilvanio; mortis la 26-an de novembro 2013 en Novjorko, Novjorkio) estis usona fotisto kaj pentristo. Liaj fruaj verkoj en la 1940-aj kaj 1950-aj jaroj estis grava kontribuo al la *Novjorka Skolo*.

## Verkado 
La fruaj nigrablankaj fotoj de Leiter montras eksterordinaran afinecon por ĉi tiu medio. Li komencis foti en koloroj en 1946. Invito de Edward Steichen al la ekspozicio *The Family of Man* (1951) restis nerespondita de Saul Leiter. Steichen poste inkluzivis la nigrablankajn fotojn de Leiter en la ekspozicio *Always the Young Stranger* ĉe la Muzeo de Moderna Arto en 1953. Fine de la 1950-aj jaroj, artdirektoro Henry Wolf publikigis la kolorajn modfotojn de Leiter en Esquire kaj poste en Harper's Bazaar. Leiter laboris kiel modfotisto dum la sekvaj dudek jaroj, publikigante en *Show*, Elle, British Vogue, *Queen* kaj *Nova*. 

La kontribuo de Leiter al fotografio estas signifa. Liaj abstraktaj formoj kaj novigaj komponaĵoj posedas pentrecan kvaliton, kiu distingas lin de la verkoj de aliaj artistoj *de la Novjorka Skolo*. Liaj ambicioj kiel pentristo estas evidentaj en liaj pentritaj nudaj fotoj, sur kiujn li aplikis tavolojn de guaŝo kaj akvarelo. Martin Harrison skribis: "La vizio de Saul Leiter baziĝas sur rapida percepto de spontaneaj eventoj. Alfrontita al densa reto de datumoj, pasemaj momentoj en tempo kaj spaco, li uzas diversajn strategiojn - oblikvan enkadrigon, kompleksajn interkovrantajn ebenojn kaj ambiguajn reflektojn - por evoluigi urban vidan lingvon, kiu estas laŭvice ama, moderna kaj neforgesebla." 

Retrospektivo de la laboro de Leiter okazis en 2012 ĉe la Deichtorhallen en Hamburgo. 

## Kolektoj 
La verko de Leiter troviĝas en la jenaj publikaj kolektoj:

* Addison Galerio de Amerika Arto
* Muzeo Albertina, Vieno
* Muzeo Amon Carter, Fort Worth
* Arta Instituto de Ĉikago
* Baltimora Muzeo de Arto, Baltimoro
* Arta Muzeo de Milvokio
* Muzeo de Belartoj, Bostono
* Muzeo de Belartoj, Houston
* Muzeo de Moderna Arto, Novjorko
* Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono
* Arta Muzeo de Sankta Luiso, Sankta Luiso
* Ŝtataj Muzeoj en Berlino,
* Muzeo Viktorio kaj Alberto, Londono
* Muzeo Whitney de Usona Arto, Novjorko

## En Esperanto aperis 
* "Saul Leiter, la kolor-majstro" Unesko-Kuriero, n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin", pĝ. 32-43

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la fondaĵo Saul Leiter
* *Frua nigrablanka* fotlibro de Saul Leiter La okulo de fotografio
* Intervjuo kun Saul Leiter ĉe Photographers Speak
* "Saul Leiter", *LensCulture*.
* *En Neniu Granda Hasteco*, plenlonga dokumentario pri Saul Leiter de Tomas Leach
* *Kafo kaj konversacio kun fotisto Saul Leiter* en 2008 fare de Visual Productions NYC

Kategorio:Usonaj fotistoj
Ŝuanjaŝan

**Ŝuanjaŝan,** per simpligita ĉina skribo **双鸭山,** per tradicia ĉina skribo **雙鴨山,** per pinjino *Shuāngyāshān* estas minurbo, prefektujnivela milionurbo en provinco Hejlongĝjango en Ĉina Popola Respubliko. La loknomo signifas "paro da anasaj montoj" kaj aludas al la anasforma monto situanta en ĝia norda parto.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
Fine de 2024 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La prefektujnivela urbego kuŝas plejparte sur ebenaĵo ĉirkaŭata de malgrandaj montoj laŭlonge de la rivero Usuri. La averaĝa alteco super la marnivelo estas 148 m, variante de 39 ĝis 847 m. Ĉirkaŭ 40 procentoj de la areo estas arbarkovritaj. Ŝuanjaŝan administras 8 dividojn sur areo  km². Jiĉun (Hejlongĝjango) troviĝas 290, Sujhua 319, Habarovsk 359, provinca sidejo Harbino 361, Vladivostoko 395, ĉefurbo Pekino 1405, Ŝanhajo 1906 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Arkeologiaj malkovroj indikas, ke tiu teritorio jam montris signojn de civilizo antaŭ 7000 jaroj. La areo estis tre maldense loĝata ĝis karbo estis malkovrita en 1914. Ekde 1928, la karborezervoj estas minataj grandskale. En 1947, karbominado komenciĝis ĝuste ĉi tie, samtempe la loko prenis la nomon "Ŝuanjaŝan". En 1954 mindistrikto estis establita, post 2 jaroj la mindistrikto estis transformita en urbon je distrikta nivelo, rekte sub la Provincan Registaron de Hejlongĝjango. En 1966 estis levita al prefektujnivela milionurbo, poste malgrandaj administraj ŝanĝoj okazis, sed la prefektuja nivelo restis. Jam en la 21-a jarcento la minado signife malpliiĝis.
eta|maldekstre|

## Ekonomio 
Ŝuanjaŝan estas grava centro por karbominado, sed la industrio produktas ankaŭ ŝtalojn, lignojn, kemiaĵojn, konstrumaterialojn, tekstilojn, elektrajn maŝinojn kaj nutraĵojn. La turismo kaj komerco aldonas al la ekonomio.

## Edukado 
La sola altlernejo estas Energia Metia Altlernejo fondita en 1972.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Ŝuanjaŝan estas fervoja kaj ĉefvoja nodo. La plej proksima flughaveno troviĝas 80 km for.

## Klimato 
La prefektujnivela areo havas ĉefe muson-influitan, malvarman kontinentan klimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen: Dwb kun longaj, malvarmaj kaj ventaj vintroj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 569 mm, en ĉiuj monatoj estas precipitaĵo, sed julie kaj aŭguste pli ofte pluvas, inter decembro-februaro apenaŭ estas precipitaĵo.

## Vidindaĵoj 
* arta centro
* muzeo
* proksime troviĝas tigra rifuĝejo

## Ĝemelurboj 
*  (1992)
*  (2013)

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Hřibiny

**Hřibiny** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, la suda parto de municipo Hřibiny-Ledská en distrikto Rychnov nad Kněžnou en Regiono Hradec Králové. Estas ĉi tie registritaj 31 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

**Hřibiny** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,38&nbsp;km². En la katastra teritorio Hřibiny situas ankaŭ Paseky.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Hřibiny - čp. 1.jpg|Hřibiny
Hřibiny - čp. 20.jpg|Hřibiny
Hřibiny - čp. 35.jpg|Hřibiny

Kategorio:Hřibiny-Ledská
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Universitato de Ohio

La **Universitato de Ohio** aŭ **Ohia Universitato** (, akronime **OU**) estas publika universitato en Athens, Ohio, kun ĉefa kampuso kovranta 7.3 km² kaj preskaŭ 20,000 studentoj. Ĝi ankaŭ havas kvin aliajn kampusojn en St. Clairsville, Zanesville, Lancaster, Ironton kaj Chillicothe, kie studas pli ol 8,000 studentoj.

Fondita en 1804, ĝi estas la naŭa plej malnova universitato en la ŝtato Ohio. Ĝiaj koloroj estas ĉasverda kaj blanka kaj ĝia maskoto estas *Rufus* la linko.

## Organizo 
Aldue al la ĉefa kampuso en Ateno, ekzistas regionaj lokoj en St. Clairsville (orienta), Zanesville, Lancaster, Ironton (suda) kaj Chillicothe.

### Fakultatoj 
* Kolegio de Artoj kaj Sciencoj
* Scripps Kolegio de Komunikado
** E. W. Scripps Lernejo de Ĵurnalismo
* Russ Kolegio de Inĝenierarto kaj Teknologio
* Kolegio de Komerco
* Kolegio de Belartoj
* Gladys W. kaj David H. Patton Kolegio de Edukado
* Honora Tutoriala Kolegio
* Universitata Kolegio
* Heredaĵa Kolegio de Osteopatia Medicino
* Centro por Internaciaj Studoj

### Aliaj instalaĵoj 
Aldone al sia biblioteko enhavanta 2.4 milionojn da binditaj libroj, la universitato havas la student-administratan gazeton *The Post* kaj sian propran radio- kaj televidstacion nomatan *WOUB* (kie *OUB* signifas *Ohio University Bobcats* ), kiu estas subtenata de PBS kaj NPR.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nordokcidenta Ordono (d:Q280537), de la Nordokcidenta Teritorio (d:Q669315)

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Universitatoj en Ohio
Alex Pacheco

**Alexander Fernando PACHECO** (naskita aŭgusto 1958 en Joliet, Ilinojso) estas usona bestaj-rajtoj-aktivulo. Li estas kunfondinto kaj iama prezidanto de *Homoj por la Etika Traktado de Bestoj* (PETA), fondinto de *All American Animals* kaj *1-800-Save-a-Pet.com*.

La 20-an de marto 1995, li ricevis la Premion *por Kuraĝo de Konscienco fare de La Abatejo de Paco*. 

## Agado 
Li forlasis siajn originalajn planojn iĝi pastro post atestado de la traktado de bestoj dum vizito al viandfabriko. Amiko donis al li ekzempleron de la libro *Animal Liberation* de Peter Singer, kiu instigis lin adopti vegetaran dieton. Pacheco poste studis ĉe la Universitato de Ohio, kie li komencis sian unuan aktivismon kontraŭ besta ekspluatado.

Pacheco unue akiris vastan publikan atenton en 1981 kiam li provis ĉesigi la uzon de 17 makakoj por bestotestado ĉe la *Instituto de Konduta Esploro* en Silver Spring. En la biologio-laboratorio, la simioj havis siajn membrojn senigitajn je nervaj konektoj kaj poste estis devigitaj uzi ilin (kiujn ili ne povis senti) per elektraj ŝokoj. Pacheco, dungito, jurpersekutis la respondecan psikologon, Edward Taub, pro malobservo de bestobonfartaj leĝoj. La polico trudeniris la laboratorion kaj konfiskis la simiojn. Taub estis akuzita kaj kondamnita, sed post apelacio, li estis parte absolvita pro teknikaj kialoj. La disputo pri la bestoj atingis la Superan Kortumon kaj kaŭzis pliiĝon de membreco por PETA . La decido influis bestobonfartan leĝaron; ekzemple, la Bestobonfarta Leĝo de 1985 estis pasigita kiel rezulto de aŭdiencoj pri la kazo.

Oliver Stone poste diris, ke la kampanjo de Pacheco naskigis la movadon por bestaj rajtoj en Usono.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Bestrajtaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Bolehošťská Lhota

**Bolehošťská Lhota** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Bolehošť en distrikto Rychnov nad Kněžnou en Regiono Hradec Králové. Ĝi troviĝas oriente de Bolehošť. Estas ĉi tie registritaj 61 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

Bolehošťská Lhota situas en katastra teritorio **Bolehošť** kun areo 10,71&nbsp;km². 

## Historio
Bolehošťská Lhota estas komune kun Bolehošť unuafoje menciita en la jaro 1394.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Bolehošťská Lhota čp. 8.JPG|Bolehošťská Lhota
Bolehošťská Lhota čp. 6.JPG|Bolehošťská Lhota
Bolehošťská Lhota čp. 28.JPG|Bolehošťská Lhota

Kategorio:Bolehošť
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Kategorio:Setlejoj en Ĉeĥio kun nomo Lhota
Vanovka

**Vanovka** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Bohdašín en distrikto Rychnov nad Kněžnou en Regiono Hradec Králové. Ĝi najbaras kun Ohnišov kaj Zákraví. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

Vanovka situas en katastra teritorio **Bohdašín v Orlických horách** kun areo 5,38&nbsp;km². 

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Bohdašín, Vanovka, house No 8.jpg|Vanovka
Bohdašín, Vanovka, main street.jpg|Vanovka
Vanovka-střed.jpg|Vanovka
Vanovka.jpg|Vanovka

Kategorio:Bohdašín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
Ingrid Newkirk

**Ingrid NEWKIRK** (naskiĝis la 11-an de junio 1949 en Surrey, Britio) estas brit-usona aktivulino por bestaj rajtoj, kunfondintino kaj prezidanto de la internacia organizaĵo por bestaj rajtoj *Homoj por la Etika Traktado de Bestoj* (PETA) kaj aŭtorino de serio da libroj pri besta liberigo, inkluzive de *Free the Animals* (2000). 

## Vivo 
Newkirk kreskis en Nov-Delhio kaj laboris kiel vicŝerifo en Marilando (Usono) kaj la Distrikto Kolumbio en la 1970-aj jaroj. Kiel parto de siaj devoj, ŝi traktis malobservojn de besta bonfarto. Dum ĉi tiu tempo, ŝi estis influita, laŭ sia propra rakonto, de la libro *Animal Liberation* de Peter Singer. En 1980, ŝi kunfondis la grupon PETA kun la konata aktivulo Alex Pacheco.

Tra la jaroj, Newkirk atingis kelkajn sukcesojn kontraŭ fabrikbredado, bestotestado, bestokrueleco, ktp. Ŝi ankaŭ publikigis plurajn librojn pri la temo. Newkirk estas forte kritikata, interalie pro sia pozitiva sinteno rilate al la perforta Besta Liberiga Fronto. Krome, kelkaj el la intervjuaj deklaroj de Newkirk kaŭzis koleron. Ŝi petis Jaser Arafat en letero ne sendi bestojn al Israelo kiel vivantajn bombojn; kiam oni demandis al ŝi kial ŝi ne petis lin ĉesigi la atakojn, ŝi respondis, ke ne estas ŝia tasko interveni en homajn militojn. Newkirk plurfoje publike pledis por la egaleco de bestoj kaj homoj: "Ne ekzistas racia bazo por aserti, ke homoj havas specialajn rajtojn. Rato estas kiel porko, hundo estas kiel knabo. Ili ĉiuj estas bestoj." Aldone al sia laboro por PETA, Newkirk estas direktoro de la *PETA-Fonduso* kaj estrarano de *Earthsave International* kaj *United Poultry Concerns*.

En sia testamento, Newkirk deklaras, ke ŝi volas donaci sian kadavron al PETA kaj sugestas, interalie, ke partoj de ĝi estu rostitaj, ŝia haŭto faru ledon, ŝiaj piedoj faru ombrelstangojn, kaj ke ŝia hepato estu uzata en Francio kiel parto de protesto kontraŭ fuagraso.

## Verkaro 
* *Free the Animals* (2000)  pri la agadoj de la Besta Liberiga Fronto,
* *Making Kind Choices* (2005),
* *Kids Can Save Animals! 101 Easy Things to Do*,
* *The Compassionate Cook*,
* *250 Things You Can Do to Make Your Cat Adore You*,
* *You Can Save the Animals: 251 Simple Ways to Stop Thoughtless Cruelty*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Galkin, Matthew (direktoro) , televida produktaĵo por HBO, novembro 2007.
* Fowler, Hayden. , prenita la 24-an de februaro 2008.

Kategorio:Anglaj ateistoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Bestrajtaj aktivuloj
Oscar Horta

**Oscar HORTA** (naskita kiel Óscar Horta Álvarez; 7-a de majo 1974 en Vigo) estas hispana bestaj-rajtoj-aktivulo kaj etikisto. Li estas profesoro ĉe la Instituto de Filozofio kaj Antropologio ĉe la Universitato de Santiago de Kompostelo kaj kunfondinto de la neprofitcela organizaĵo *Animal Ethics*. Ekde la mezo de la 1990-aj jaroj, Horta aktive okupiĝas pri veganismo kaj kontraŭspecismo. Li kunlaboris kun pluraj hispanaj bestaj bonfartaj organizaĵoj kaj servis en la konsilaj komitatoj de internaciaj organizaĵoj traktantaj bestan etikon kaj bestan suferadon.

Horta estas konata pro siaj kontribuoj al nunaj debatoj pri speciismo, besta etiko, kaj la morala signifo de suferado de sovaĝaj bestoj. Li argumentas por la morala konsidero de ĉiuj sentemaj estaĵoj kaj rekomendas respondecajn intervenojn en la naturo por redukti la suferadon de faŭno. Lia laboro signife formis la akademian diskurson pri ĉi tiuj temoj, kaj li estas konsiderata unu el la ĉefaj figuroj en la kampo.

En 2022 li publikigis sian unuan libron en la angla, titolitan *Making a Stand for Animals*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Etiko preter la specio - la persona blogo de Oscar Horta (hispane)

* Oscar Horta ĉe Academia.edu
* Oscar Horta ĉe Google Scholar
* Oscar Horta ĉe PhilPapers
* Oscar Horta ĉe la Universitato de Santiago de Compostela

* Intervjuo kun Christian Koeder
* Intervjuo kun taksistoj de bestaj bonfaraj organizaĵoj
* Intervjuo kun *Knowing Animals*
* Intervjuo kun *ARZone*

Kategorio:Hispanaj filozofoj
Kategorio:Bestrajtaj aktivuloj
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Korvo kaj Vulpo

Tiu ĉi fablo de Jean de La Fontaine, kies roluloj estas respektive korvo kaj vulpo, jam troviĝis en Ezopo kaj Fedro (I, 13[3]). Ĝi aperas ankaŭ en la kvara aventuro de la Romano Renardo la vulpo, kie Tiécelin la Korvo, kiu ŝtelis fromaĝon de maljunulino, estas rabita je ĝi pro la ruzo de Renart.

La fablo rakontas kiel vulpo (la ruzo) ŝtelas fromaĝon, kiu antaŭe estis ŝtelita de korvo. La korvo estis sur arbobranĉo, for de la atingo de la vulpo, pro kio tiu laŭdis ĝin. Finfine la vulpo konveinkas ĝin, ke ĝi kantu, por kio ĝi lasas fali la fromaĝon kiun ĝi havis tenita perbeke. La instruo estus: Kiu trovas belaĵojn kiun vi ne havas, ĉiam tiu serĉas akiri viajn havaĵojn.

## Teksto en esperanto
eta|dekstre|300ra|Korvo kaj Vulpo
(El la franca tradukis en Esperanton Lucien Jacques Thevenin)

**KORVO KAJ VULPO**

Magistro korv’ sur arbo altsidanta,

En sia bek’ fromaĝon portis.

Magistro vulpo al odor’ flaranta,

Tiele proksimume vortis :

« Saluton korva moŝto mia.

Senfine vi aspektas bela kaj gracia !

Se plie, via voĉo trilas

Agrable kiel plumoj brilas,

Vi estas de 1’ arbaro la feniksa gasto. »

Je tiuj vortoj ekĝojegas korvo vanta ;

Por montri voĉon sen prokrasto

Malfermas larĝan bekon, jen rabaĵ’ falanta.

La vulpo kaptas ĝin kaj diras ĝi : « Kunulo,

Nu eksciu, ke flatulo

De la kredema aŭskultant’ profitas.

Ĉi tiu lecion’, fromaĝon ja meritas. »

La korvo honta kaj konfuza

Malfruis tro por ĵuri, ke ĝi estos ruza.

Kategorio:Fabloj
Marin Držić

[eta|Statuo de Marin Držić en [Dubrovnik]]
**Marin Držić** (naskiĝis en 1508 en Dubrovnik; mortis la 2-an de majo 1567 en Venecio, ) estis kroata (Dubrovnik Respubliko) dramisto kaj poeto, reprezentanto de la Dalmata Renesanco de la 16-a jarcento, kaj samtempe la plej bunta figuro en la galerio de gloraj civitanoj de Dubrovnik. Burĝo, nevo de la poeto Džore Držić. Lia ĉefa verko estas la komedio *Dundo Maroje*.

## Verkado 
La unua registrita dramo premierita en Dubrovnik estis *Tirena*. Ĉi tiu teatraĵo estas, unuflanke, idilia pastoreca dramo kun feinoj (nimfoj) kaj mirindaj estaĵoj kaj tre nobla lingvo, sed aliflanke, ĝi ankaŭ prezentas tre realisman portretadon de la kamparana mondo kun ĝia koresponda popollingvo. Tiel, ĝi estas, ne nur laŭ enhavo sed ankaŭ laŭ lingvo, pastoreca kaj paŝtista teatraĵo sur du niveloj. Ĉi tiu malkongruo inter la nobelaro kaj la kamparanoj estis intencita esti komika. Efektive, ĝi memorigas pri *Somermeznokta Sonĝo* de Ŝekspiro*.*

Lia plej fama dramo nomiĝas *Dundo Maroje*. Ĝi rakontas la historion de maljunulo, kiu sendas sian filon al Florenco kun 5.000 dukatoj. Lia filo, Maro, tamen iras al Romo, renkontas junan damon (korteganinon), kaj malŝparas la monon kun ŝi. La patro suspektiĝas kaj iras trovi sian filon, akompanata de sia fianĉino. Fine, li fraŭdas lin je 3.000 dukatoj kaj prenas lin hejmen. Aliaj roluloj ankaŭ ludas gravajn rolojn en ĉi tiu teatraĵo, kiel ekzemple la servisto Pomet, kiu provizas la komikan reliefon pro sia konsiderinda sperto kaj implikiĝo en bagatelaj fraŭdoj. La teatraĵo estas verkita en la dubrovnika popollingvo, sed ĝi ankaŭ inkluzivas italajn pasaĵojn.

La teatraĵoj de Držić prezentas vastan galerion de roluloj el la Dubrovnik-a Respubliko, kreante kelkajn rekoneblajn maskodojn - aristokratojn, pastrojn, kokritajn plebejojn, hejmajn tiranojn, friponajn servistojn, simplanimajn kamparanojn, kaj tiel plu. La influo de romiaj komediaj maskodoj, precipe Plaŭto, estas palpebla. Lia teatro distingiĝas per sia lingva plurtavoleco: roluloj estas karakterizitaj per lingvaĵo; iuj parolas la urban kroatan dialekton de Dubrovnik, aliaj la kamparan dialekton, kaj ankoraŭ aliaj la italan. Držić ankaŭ verkis kelkajn prozajn pamfletojn kritikante la malvirtojn de la aristokrataro.

## Heredo 
En Kroatio, drama premio nomita laŭ Marin Držić estis establita. En 2008 (la 500-a datreveno de la naskiĝo de la dramisto) estis deklarita la Jaro de Marin Držić en Kroatio kaj estis ankaŭ festita de Unesko.

## Verkaro 
* 1551 : *Tirena* (teatraĵo prezentita en 1549);
* 1551 : *Venuso kaj Adoniso*
* 1551 : *Ŝerco de Stanac*
* (1551 aŭ 1556)  : *Onklo Maroje* ("Dundo Maroje").

## En Esperanto aperis 
* Onklo Maroje prezentita de la Internacia Arta Teatro en la 47-a UK 1962, en Kopenhago, Danio. Ĉefrolis Mladen Šerment.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo Marin Držić

Kategorio:Kroataj dramistoj
Alora bubuko

**Alora bubuko** (*Ninox plesseni*), konata ankaŭ kiel *Alor-insula bubuko*, estas specio de strigo en la familio Strigedoj. Ĝi estas specio de strigo endemia de la insuloj Pantar kaj Alor en oriento de Malgrandaj Sundoj.

Ĝi estis iam konsiderata subspecio de la Aŭstralia bubuko, antaŭ esti reklasita kiel propra specio pro bioakustikaj analizoj en 2017.

## Referencoj
*Olson, Storrs L. (1985): IX.C. Strigiformes. En: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eld.): *Avian Biology* 8: 129–132. Academic Press, New York.
* Pizzey, Graham, kaj Knight, Frank (2000). *A Field Guide to the Birds of Australia*. Angus & Robertson, 3a eld. 
* 

## Bibliografio
*

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Borispila distrikto

La **Borispila distrikto** (, *Borispilskij rajon*) estas distrikto (ukraine en latinliterigo nomata "rajon") en Ukrainio. Ĝi administre apartenas al la Kieva provinco. Ĉefurbo estas la urbo , inter aliaj urboj menciindas ekzemple Jahotin kaj Perejaslav. Laŭ la stato de  en la distrikto vivis . La distriktanoj etendiĝas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La nuna distrikto fondiĝis la 17-an de julio 2020 - antaŭe jam ekzistis samnoma antaŭa distrikto, baze ekde 1923, kiu tamen estis signife pli malvasta kaj nur estis malgranda parto de la nova distrikto.

Kategorio:Distriktoj en Kieva provinco
Ledská

**Ledská** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, la norda parto de municipo Hřibiny-Ledská en distrikto Rychnov nad Kněžnou en Regiono Hradec Králové. Estas ĉi tie registritaj 86 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . Ledská konsistas el parto Velká Ledská, kiu situas proksimume 1 km nord-nordoriente de Hřibiny, kaj el parto Malá Ledská, kiu situas proksimume duonkilometro oriente de Hřibiny kaj proksimume 1 km sude de Velká Ledská. Ambaŭ partoj havas komunan vicon de registraj numeroj sur la domoj.

Ledská situas en katastra teritorio **Velká Ledská** kun areo 3,67&nbsp;km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1442. 

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Akva muelejo

## Pluaj fotoj 

Malá Ledská - kaple.jpg|Malá Ledská – kapelo
Malá Ledská - čp. 54.jpg|Malá Ledská – n-ro 54
Velká Ledská - zvonička.jpg|Velká Ledská – sonorilejo
Velká Ledská - čp. 3.jpg|Velká Ledská – n-ro 3

Kategorio:Hřibiny-Ledská
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Černá Voda (Orlické Záhoří)

**Černá Voda** () estas domaro en Ĉeĥio kaj baza setlejunuo de municipo Orlické Záhoří en distrikto Rychnov nad Kněžnou en Regiono Hradec Králové. Ĝi situas sur la dekstra bordo de rivero Divoká Orlice, kiu ĉi tie kreas ŝtatlimon kun Pollando. Tra la domaro kondukas ŝoseo de la II-a klaso n-ro 311, kiu komenciĝas en  Bartošovice v Orlických horách kaj ĝi kondukas laŭlonge laŭ bordo de Divoká Orlice nordokcidente al Deštné v Orlických horách. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . 

Černá Voda situas en katastra teritorio **Černá Voda u Orlického Záhoří**. 

## Historio 
Domaro Černá Voda estis fondita en la jaro 1576 kiel disigita domaro por arbaraj laboristoj kaj flosigistoj. En la 17-a kaj la 18-a jarcentoj estis ĉi tie trafikata vitrofarejo. 

Sekve de fermo de Munkena interkonsento la domaro estis en la jaro 1938 alligita al Nazia Germanio kaj ĝis la jaro 1945 ĝi apartenis al landa distrikto Grulich. Post la dua mondmilito la germanaj loĝantoj estis forŝovitaj. Černá Voda restis el pli granda parto neenloĝigita kaj multe da domoj pereis. En la jaro 1960 Černá Voda estis alligita al nove estiĝinta municipo Orlické Záhoří. 

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Cerna VODA.jpg|Černá Voda
Komáří vrch 10.jpg|Infanteria fuorto R-S 90/I Pravý sur Komáří vrch
Orlické Záhoří, Černá Voda u Orlického Záhoří, R-S 90-II (rok 2010; 03).jpg|Infanteria fuorto R-S 90/II Levý
Orlické Záhoří, Černá Voda u Orlického Záhoří, R-S 91 (rok 2010; 03).jpg|Artileria gvatejo R-S 91 Vrchol
Na Pěticestí.jpg|Na Pěticestí
Přírodní rezervace Komáří vrch, okres Rychnov nad Kněžnou.jpg|Naturrezervejo Komáří vrch

Kategorio:Orlické Záhoří
Kategorio:Domaroj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Bazaj setlejunuoj en distrikto Rychnov nad Kněžnou
Kategorio:Setlejoj en Orlica montaro
Kategorio:Pereintaj vitrofarejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Taraŝĉa

**Taraŝĉa** () estas urbo en Ukrainio. Ĝi situas en la Kieva provinco kaj ekde 2020 en la Bilocerkeva distrikto, proksimume 115 kilometrojn sude de la nacia ĉefurbo Kievo (90 kilometrojn de la suda urborando). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis . La urbanoj etendiĝas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La mezuma supermara alteco de la urba areo estas  metroj.

## Vidu ankaŭ 
* Kieva provinco
* Listo de urboj en Ukrainio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj en Kieva provinco
László Bujtás (ekonomo)

**László Bujtás** [lAslO bujtAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bujtás László** estis hungara ekonomo, librotenisto.

László Bujtás naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis en aŭgusto de 1990 en Budapeŝto.

## Biografio 
László Bujtás maturiĝis en komerca mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1948, poste li akiris ekonomian diplomon en Hungara Ekonomia Universitato en 1953. Post la diplomo li praktikadis jaron en ministerio, poste li estis levita revizoro (1950–1957). En uzino li estis ĉeflibrotenisto inter 1957–1968, poste en diverdaj uzinoj, institutoj li havis altajn postenojn ĝis la pensiuliĝo en 1986. Intertempe li akiris librotenistan diplomon en la universitato en 1957, 3 jarojn poste li doktoriĝis, fine li kandidatiĝis (CSc) en 1972 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia ĉeftemo estis la inventoj. Lia edzino naskis filinon en 1971.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az anyagnormák ellenőrzéséről.* (1952)
* *A folyóáras termelési érték számbavételi problémái az élelmiszeriparban.* (1959)
* *A gazdaságirányítás reformjának egyes népi ellenőrzési vonatkozásairól.* (1967)
* *A vállalati gazdálkodás elemzése és értékelése.* (studenta lernolibro, 1972)
* *Mennyit „érnek” a találmányok és az újítások?* (1975)
* *Vezetés és ellenőrzés.* (studenta lernolibro, 1989)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj librotenistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Posadov

**Posadov** (, *Passdorf*, *Posadow*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Mezilečí en distrikto Náchod. Ĝi troviĝas proksimume 1 km norde de Mezilečí. Estas ĉi tie registritaj 12 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Posadov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 0,81&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Posadov č. 5.jpg|Posadov
Posadov 02.jpg|Posadov
Posadov čp. 19 02.JPG|Posadov
Posadov čp. 4.jpg|Posadov

Kategorio:Mezilečí
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Náchod
Kategorio:Setlejoj en Karkonoŝa cismontaro
Barnardo's

'''Barnardo's''' estas karitata organizaĵo fondita en 1866 de la irlanda kuracisto kaj filantropo Thomas Barnardo por zorgi pri infanoj kaj junuloj. 

Ĝi estas la plej granda bonfara organizaĵo en Britio laboranta kun infanoj, elspezante 200 milionojn da britaj pundoj jare. Barnardo's ankaŭ funkcias en Irlando, Aŭstralio kaj Nov-Zelando.

En 2007, ĝi elspezis 195 milionojn da britaj pundoj ĉiujare por 394 projektoj. Barnardo's havas sian sidejon en Barkingside, Redbridge, Orient-Londono.

## Historio 
La organizaĵo fondiĝis kiam Thomas Barnardo malfermis lernejon en *la Orienta Kvartalo* de Londono por zorgi pri kaj eduki la malriĉajn infanojn de la regiono, kiuj ĵus orfiĝis pro ĥolera epidemio. En 1870, li establis orfejon ĉe 18 Stepney Causeway. Antaŭ lia morto en 1905, la institucioj de Barnardo zorgis pri pli ol 8 500 infanoj en 96 lokoj. Lia laboro daŭris sub la nomo ''Dr. Barnardo's Homes*.

## Infana Migrado al Kanado kaj Aŭstralio 
dekstra|eta|Anonco de 1931
En 1826, Robert Chambers, londona polica magistrato, rekomendis al brita parlamenta komitato, ke la superfluaj infanoj de Londono estu senditaj al britaj kolonioj. Lia rekomendo fariĝis konata, jardekojn poste, kiel la *Programo pri Enmigrado de Infanoj* aŭ *Hejmaj Infanoj''.

En 1882, Barnardo sendis komencan grupon de ĉirkaŭ kvindek infanoj al Kanado, kredante ke tio savus ilin de mizeraj vivkondiĉoj. Lia aliro estis rapide imitita.

Antaŭ 1900, Barnardo's sendis ĉirkaŭ 1,000 laboristajn infanojn naskitajn en malfavorataj urbaj slumoj al Kanado ĉiujare, por totalo de ĉirkaŭ 35,000 infanoj inter 1870 ĝis 1939.

Tamen, multaj infanoj estas viktimoj de misuzo kaj mistraktado. Aliaj sentas, ke iliaj vivoj estis ŝtelitaj.

## Kuratoreco kaj adopto 
[dekstra|eta|Bonfara butiko de Barnardo en [Jedburgh, Skotlando. La nuna slogano de Barnardo estas "Kredu je infanoj". ]]
Rezulte de ŝanĝoj en la brita socio ekde la mezo de la 20-a jarcento, Barnardo's evoluis, fokusiĝante pli sur prizorgado kaj adopto kaj renomante sin ''Dr Barnardo's*. En 1989, post la fermo de sia lasta orfejo, la organizo adoptis la simpligitan nomon *Barnardo's''.

Nuntempe, la organizaĵo zorgas pri infanoj kun handikapoj, viktimoj de seksmisuzo, infanoj kun psikiatriaj malsanoj, kaj senhejmaj infanoj, same kiel tiuj, kiuj estas trafitaj de HIV kaj aidoso. Plejparto de ĝia laboro rilatas al edukto de malriĉaj infanoj, kun projektoj implikantaj pli ol 115 000 infanojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Barnardo, oficiala retejo
* childrenshomes.org.uk - havas detalojn pri ĉiu iama hejmo de  Barnardo's 
* La infansponsorado de Barnardo

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1866
Kategorio:Karitataj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Britio
Bruna bubuko

**Bruna bubuko** (*Ninox scutulata*), konata ankaŭ kiel *Bruna akcipitrostrigo*, estas specio de strigo en la familio Strigedoj. Ĉi tiu specio estas parto de la pli granda grupo de strigoj konataj kiel tipaj strigoj, Strigedoj, kiu enhavas la plej multajn speciojn de strigoj. La alia grupo estas la Turstrigoj, Titonedoj. Ĝi estas specio de strigo loĝanta reproduktulo en suda Azio el Barato, Srilanko, Butano, Bangladeŝo kaj Nepalo oriente ĝis okcidenta Indonezio kaj suda Ĉinio.

## Taksonomio
La Bruna bubuko estis formale priskribita en 1822 fare de Stamford Raffles el specimeno kolektita en Sumatro laŭ la dunoma nomo *Strix scutulata*. La specia epiteto devenas el Latina *scutulatus * kun la signifo "diamanto-forma". La bruna bubuko estas nun metita kun la aliaj bubukoj en la genron *Ninox*, kiun enkondukis la angla natursciencisto Brian Houghton Hodgson en 1837.

## Aspekto
,]]
, Barato]]
La bruna bubuko estas mezgranda strigo kun longo de 32 cm. Ĝi havas akcipitro-similan formon pro sia longa vosto kaj manko de klara vizaĝdisko. La supraj partoj estas malhelbrunaj, kun strieca vosto. La subaj partoj estas blankecaj kun ruĝecbruna strieco, kvankam la subspecio trovita en la Andamanoj havas malhelbrunajn subajn partojn. La okuloj estas grandaj kaj flavaj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Tiu ĉi specio estas tre noktema, sed ĝi ofte povas esti trovita per la malgrandaj birdoj, kiuj ĉikanas ĝin dum ĝi ripozas en arbo. Ĝi manĝas ĉefe grandajn insektojn, ranojn, lacertojn, malgrandajn birdojn kaj musojn. La krio estas ripetata malalta, mola, muzika *u-uk ...uu-uk...* kiu povas esti aŭdata ĉe krepusko kaj tagiĝo. Tiu ĉi strigo estas tre ofta en urboj kiel Kolombo, Srilanko, same kiel en antaŭurbaj areoj proksime al konstruaĵoj.

Oni agnoskis jenajn naŭ subspeciojn: kaj mortinta strigo trovita sur la insulo Kisko en 2008.

## Bildaro

File:Ninox scutulata MWNH 0647.JPG|Ovoj, kolekto de Muzeo Wiesbaden
File:Brown Hawk Owl (Ninox scutulata) at Samsing, Duars, West Bengal W IMG 5936.jpg|Bruna bubuko ĉe Samsing en la distrikto de Darĝiling de Okcidenta Bengalio, Barato.
File:Brown hawk-owls couple.jpg|alt=Brown boobooks couple|Paro de Brunaj bubukoj, Birdorezervejo Thattekad, Keralo, Barato

## Referencoj
* Olson, Storrs L. (1985): IX.C. Strigiformes. En: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eld.): *Avian Biology* 8: 129–132. Academic Press, New York.
*

## Eksteraj ligiloj 
*Photos, audio and video of brown hawk-owl from Cornell Lab of Ornithology's Macaulay Library

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Barato
Bohuslav

**Bohuslav** estas vira persona nomo. Plua varianto de la nomo estas **Božislav**. Temas pri traduko de la greka nomo *Thimotheus*, kies signifo estas "estu gloro al dio". Laŭ la nomo estas nomitaj ankaŭ setlejoj Bohuslavice.

Laŭ la ĉeĥa kalendaro la nomo havas nomtagon la 22-an de aŭgusto.

## Bohuslav en aliaj lingvoj 
* Slovake: *Bohuslav*
* Pole: *Bogusław*
* Germane: *Bohuslaus*, *Boguslaus*
* Hispane: *Boguslávo*
* Serbkroate: *Bogoslav* aŭ *Bogislav*
* Japane: "Bofusurau"
* Kimrie: "Bahuslayw"

## Portantoj de la nomo
* Bohuslav Martinů

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Viraj nomoj de la slava deveno
Kategorio:Viraj personaj nomoj
Malhela bubuko

**Malhela bubuko** (*Ninox obscura*), konata ankaŭ kiel *Bubuko de Hume*, estas specio de strigo en la familio Strigedoj. Ĉi tiu specio estas parto de la pli granda grupo de strigoj konataj kiel tipaj strigoj, Strigedoj, kiu enhavas la plej multajn speciojn de strigoj. La alia grupo estas la Turstrigoj, Titonedoj. Ĝi estas specio de strigo loĝanta reproduktulo endemia de la insuloj Andamanoj, Barato. Iliaj naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj manglejoj. Ĝi iĝas rara pro habitatoperdo. Temas pri strigo kun tre malhelbrunaj supraj partoj (pri kio temas la specia epiteto *obscura*) kaj pli ruĝecbruna brusto kaj ventro. Piedoj kaj okuloj estas flavaj; la beko malhelgriza.

Alternativa ordinara nomo *Bubuko de Hume* estas omaĝa referenco al la brita ornitologo Allan Octavian Hume, kiu agadis en Hindio.

## Bildaro
## Referencoj
* Olson, Storrs L. (1985): IX.C. *Strigiformes*. En: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eld.): *Avian Biology* 8: 129–132. Academic Press, New York.
*

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Barato
WE Charity

**WE Charity** (antaŭe *Free the Children* ĝis 2016), estas internacia karitata organizaĵo kaj eduka partnero, kies misio estas povigi homojn ŝanĝi la mondon loke kaj internacie, samtempe prosperante kaj transformante la vivojn de aliaj. 

## Eko 
La organizaĵon fondis en 1995 Craig Kielburger, tiam 12-jaraĝa kanadano. Li eksciis pri la laboro de Iqbal Masih, pakistana knabo, kiu estis vendita al tapiŝofabriko en la aĝo de 4 jaroj, eskapis ŝuldsklavecon, kampanjis por la liberigo de aliaj sklavigitaj infanoj, kaj finfine estis murdita en la aĝo de 12 jaroj.

La sorto de Iqbal inspiris Kielburger ankaŭ agi kontraŭ infanekspluatado kaj fondi Free The Children por ĉi tiu celo. Komence, li gvidis la organizaĵon kune kun 11 lernejaj amikoj. La tutan organizaĵon, inkluzive de ĉiuj ĝiaj naciaj sekcioj, gvidas infanoj kaj junuloj, kaj Free The Children havas proksimume unu milionon da subtenantoj tutmonde.

## Projekto 
Nuntempe, la organizaĵo aktivas en pli ol 45 landoj. Ĝia fokuso estas aliro al edukado; laŭ siaj propraj ciferoj, pli ol 400 lernejoj estis konstruitaj, provizante edukadon al 35 000 infanoj. En la sansektoro, sanklinikoj estis konstruitaj por 500 000 homoj en 40 landoj. 125 000 homoj akiris aliron al pura trinkakvo. Krome, la organizaĵo helpas malriĉajn familiojn kreante malgrandajn enspezfontojn, por ke familioj jam ne dependas de la aldona enspezo de siaj infanoj kaj la infanoj povu ĉeesti lernejon anstataŭ labori. Ĝis nun, 20 000 homoj profitis de tio.

## Evoluiga laboro 
Children's Aid nuntempe disvolvas *Adopt a Village*, disvolviĝan modelon por kamparaj komunumoj en sep landoj: Ĉinio, Srilanko, Kenjo, Siera-Leono, Barato, Haitio kaj Ekvadoro. *Adopt a Village* konsistas el kvin komponantoj: edukado, sanservo, enspeza anstataŭigo, kaj akvo kaj sanitaraĵoj. Inter aliaj projektoj, *Adopt a Village* konstruas lernejojn, putojn, kaj provizas medicinan prizorgon kaj aliajn enspezgenerajn agadojn por evolulandoj. Ĉi tiuj projektoj celas trakti la radikajn kaŭzojn de malriĉeco kaj forigi barojn al edukado por infanoj en evolulandoj. En 2008, Children's Aid festis la konstruadon de  sia 500-a lernejo. En 2010, la organizaĵo ĝisdatigis sian retejon por montri, ke ĝi nun konstruis 650 lernejojn kaj lernejĉambrojn, kiuj edukas 55 000 infanojn tage.

## Kritiko 
La kanada novaĵmagazino *The Fifth Estate*, produktita de CBC/Radio-Canada , rivelis, ke *WE Charity* sendis fotojn de la samaj lernejkonstruaĵoj al pluraj donacantoj, asertante, ke la donacanto plene financis ilin. La uzo de la donacitaj financoj estis konsiderata neklara kaj levis suspektojn pri misuzo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* WE Charity misled donors about building schools in Kenya, records show,  *The Fifth Estate*, Canadian Broadcasting Corporation

Kategorio:Infanrajtaj organizaĵoj
Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Voliniaj ĉeĥoj

thumb|Afiŝtabulo "Volinio bonvenigas vin!"
**Voliniaj ĉeĥoj** estas etnaj ĉeĥoj aŭ iliaj idoj eksidintaj ekde la dua duono de la 19-a jarcento en Volinio. En la jaroj 1868 ĝis 1880 foriris el Aŭstrio-Hungario en caran Rusion preskaŭ 16 mil ĉeĥoj. La kaŭzo de ilia foriro estis pezaj vivkondiĉoj en Ĉeĥaj landoj kaj informoj pri prospereco en la rusia imperio, kie estis granda kvanto de neuzita agrikultua grundo. Cara registaro logis la novajn almigrintojn per vico de avantaĝoj, kiuj estis rajto por aĉeto de (malmultekosta) grundo kaj fondado de produktaj entreprenoj, rajto por naciaj lernejoj, por propra administrado kaj religia libereco. La almifrintoj estis liberigitaj por tempo de 20 jaroj de imostoj kaj maldevigitaj de soldata devo. La plejparta parto de ĉeĥoj eksidis en voliniaj regionoj Rivno, Dubno, Lucko, Ĵitomir, Ostroh kaj aliaj. Kelkaj vilaĝoj estis fondataj "sur verda herbejo", aliaj troviĝis apud ukrainiaj vilaĝoj, kie ili kreis lokajn partojn kun la devena nomo de vilaĝo, al kiuj estis plenigita per predikato "český" (ĉeski") (ekz. České Noviny, Český Malín, Český Boratín, Český Straklov ktp.) Krom agrikulturo la ĉeĥaj almigrintoj komencis okupiĝi per pluaj agadoj, kiel estis industrio, vendejo kaj metioj. Per ĉeĥa kapitalo estis fonditaj maŝinindustriaj fabrikoj, bierfarejoj, muelejoj, cementfabrikoj, ks. En la munixcipoj estis fondataj lernejoj, preĝejoj, bibliotekoj, floris kultura kaj komunuma vivo. La ĉeĥaj almigrintoj per tre granda mezuro kontribuis al plialtigo de ekonomia kaj kultura nivelo en la eksidintaj teritorioj.

## Eksteraj ligiloj 
* Sdružení Čechů z Volyně a jejich přátel
* Utrpení, šílenství, smrt. Neznámé příběhy Čechů, které semlel sovětský gulag
* Volyňští Češi
* Volyňští Češi a jejich osudy v dějinách Evropy
* Volyňští Češi na Krnovsku
* Paměť národa, vzpomínky B. Andrše
* Paměť národa, vzpomínky R. Nývltové
* Paměť národa, vzpomínky A. Vlkové
* NEŠPOROVÁ, Olga; Proměny religiozity volyňských Čechů; časopis Lidé města, 2005 
* Volynaci.cz interaktivni historická mapa osídlení 660 vesnic, přiřazovaných archiválií a doplňovaných obyvatel
* https://www.ceskatelevize.cz/porady/1097944695-nas-venkov/413235100041005-ukryto-za-zdi/
* Dokument z roku 2013 Volyňští


Kategorio:Ĉeĥoj en Ukrainio
Kategorio:Volinio
Kategorio:Etnoj en Ukrainio
Kategorio:1-a ĉeĥoslovaka armea korpuso
Bohuslav (apartigilo)

**Bohuslav** havas kelke da signifoj:

* Bohuslav, vira persona nomo
* Bohuslav (Teplá), parto de urbo Teplá en distrikto Cheb
* Bohuslav (Hrubá Skála), parto de municipo Hrubá Skála en distrikto Semily
* Bohuslav (Staré Sedliště), pereinta municipo inter Hošťka kaj Labuť en Taĥovio
* Bohuslav (Dnipropetrovska provinco), setlejo en Dnipropetrovska provinco en Ukrainio
* Bohuslav (Kieva provinco), urbo en Kieva provinco en Ukrainio
Petralica

**Petralica** (makedone: Петралица) — estas vilaĝo en la municipo Rankovce. Ĝi situas en la regiono Slavište, proksime al la urbo Kriva Palanka.

## Geografio kaj loko 
La vilaĝo situas en la orienta parto de la municipo Rankovce, dekstre de la rivero Kriva Reka. Ĝi troviĝas en la tuja ĉirkaŭaĵo de Koridoro VIII, laŭ kiu iras la ĉefa vojo E 871/A2 de Skopjo kaj Kumanovo al Kriva Palanka ĝis la limtransirejo Deve Bair ĉe la makedona-bulgara limo. La vilaĝo estas 23,5 kilometrojn de la urbo Kriva Palanka kaj 9,5 kilometrojn de la centro de la municipo Rankovce. 

Ĝi estas ebena-monteta municipo kun urbanizita setlejo laŭlonge de la ĉefa vojo mem kaj disaj setlejoj en pli altaj altitudoj. La najbara vilaĝo Baratlija estas konsiderata parto de Petralica, kvankam ĝi ekzistas kiel aparta ento.

La vilaĝo Petralica estas proksimume 9,5 kilometrojn for de la centro de la municipo Rankovce kaj havas bonajn konektojn kun aliaj ĉirkaŭaj vilaĝoj. La vilaĝo mem havas busstacidomon.

La areo de la vilaĝo estas 44,2 km², kio faras ĝin la plej granda vilaĝo en la municipo. Ĝi situas je alteco de ĉirkaŭ 500 m en la rivervalo ĝis preskaŭ 1250 m ĉe la nordokcidenta rando.

Najbaraj vilaĝoj estas Krivi Kamen kaj Minutince okcidente, Ginovci sudokcidente, Psača sude, kaj la municipo Kriva Palanka norde kaj oriente.

Historiaj datumoj pri la vilaĝo montras, ke setlejoj ekzistis en la teritorio de la hodiaŭa vilaĝo ekde malfrua antikveco. 

## Ekonomio
La loĝantaro en la vilaĝo ĉefe okupiĝas pri agrikulturo. Ne estas komercaj aŭ servaj instalaĵoj ĉi tie. 

## Loĝantaro 
Dum la jarcento, la vilaĝo iom post iom malpliiĝis laŭ loĝantaro. En 1931, 1100 makedonoj loĝis ĉi tie. Sed en 2002, jam 669 loĝantoj loĝis ĉi tie. Laŭ la lasta censo en 2021, jam estis 526 homoj ĉi tie, el kiuj 493 makedonoj, 5 romaoj kaj 28 civitanoj sen specifi ilian naciecon. 

La vilaĝo Petralica estas ortodoksa makedona-romaa vilaĝo. La romaoj identigas sin kiel makedonoj.

## Interesaj faktoj. 
En la vilaĝo estas poŝtoficejo kaj loka bazlernejo. 

Krome, la vilaĝo havas la preĝejon de Sankta Georgo - la ĉefan vilaĝan preĝejon, kiu estis deklarita kultura heredaĵo de Makedonio.  Plue, en la vilaĝo estas pluraj arkeologiaj lokoj.

## Referenco 
En tiu ĉi artikolo estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo *Петралица* (makedona).

Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio
Kategorio:Vilaĝoj de Nord-Makedonio
Jenő Balaskó

**Jenő Balaskó** [jenO balaŝkO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Balaskó Jenő** estis hungara poeto. Lia pseŭdonimo estis *Agyas Bubu*.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Vác.

## Biografio 
 maturiĝis en muzika gimnazio en sia naskiĝurbo en 1956, poste li akiris muzikinstruistan diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1960. Post la diplomo li estis pianisto, muzikinstruisto, laboris en teatro aŭ li estis simpla laboristo. Ekde 1986 li vivis liberprofesie. Jam ekde la 1960-aj jaroj li verkis poemojn, ili politike ne plaĉis al la ŝtato, tial li estis ofte molestita. Depost fino de la socialismo (1990) li estis aktiva politikisto kaj ĵurnalisto. Li edziĝis en 1955 kaj 1961, la unua edzino naskis filon en 1956, la dua gefilojn en 1963 kaj 1964. Li ricevis premiojn inter 1986-1994.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Mini ciklon.* (elektitaj poemoj, 1985; 2-a eldono: 1989)
* *Ilyen éjszakát hagytatok.* (poemoj, 1990)
* *Mosolyrapszódia.* (elektitaj eseoj: 1990–1994, 1994)
* *99. Versek.* (poemoj, 1999)
* *Elmúlik minden.* (elektitaj poemoj 1957–1999, 2000)
* *Miért Antall József?* (2008)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare
* aprezo hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lando Norris

**Lando NORRIS** (naskita la 13-an de novembro 1999 en Bristolo, Anglio) estas brit-belga aŭtosportisto. 

Li fariĝis Mondĉampiono pri Aŭteto-vetkuro en 2014. En 2015, li gajnis la Britan Ĉampionecon de Formulo 4, kaj en 2016, li gajnis la Toyotan Vetkuran Serion, la Formulo Renault 2.0 Eŭrokupon, kaj la Nord-Eŭropan Ĉampionecon de Formulo Renault. Li gajnis la Eŭropan Ĉampionecon de Formulo 3 en 2017. En 2018, Norris estis dua en la FIA-Ĉampioneco de Formulo 2. Ekde 2019, li konkuris en la Mondĉampioneco de Formulo 1 por McLaren. Li gajnis sian unuan Formulo 1- vetkuron ĉe la Grandpremio de Miamo en 2024. En 2025, li fariĝis Mondĉampiono de Formulo 1 por la unua fojo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* British Racing Drivers' Club profile

Kategorio:Britaj aŭtosportistoj
Aurél Abafi

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Abafi Aurél** estis hungara advokato, notario, ĉasisto. Lia nobela antaŭnomo estis *nemesokruthi* [nemeŝokruti], lia familia nomo estis ĝis 1875 *Okrutzky* [okrucki], lia posta nomvarianto estis *Abafy* [abafi].

 naskiĝis  en Eperjes (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Prešov en Slovakio), li mortis  en Szeged (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempe en Hungario).
 
## Biografio 
 maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris juran diplomon en Luterana Jura Akademio (Eperjes), pli poste 2 advokatajn diplomojn en Reĝa Universitato de Pest en 1844 kaj post 2 jaroj. Jam inter 1844-1848 li estis advokato kaj subnotario en sia naskiĝurbo. Dum la Hungara revolucio de 1848 li parte estis oficiro, parte li havis jurajn postenojn. Depost la revolucio li estis kondamnita je prizono, li liberiĝis en 1854. En Szeged li estis advokato inter 1862-1875, poste li estis levita reĝa notario. Li estis ankaŭ ĉasisto. Li edziĝis en 1860, poste 3 gefiloj naskiĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Lafaucher-fegyver.* (1863)
* *Szeged és környéke a sport terén.* (1864)
* *Vadászpuskáink.* (1866)
* *Lősport-újdonságok Angliából.* (1870)
* *A jelenkor vadász-, czél- és védelmi fegyverei.* (1873)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo O, poste serĉu Okruczky

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj notarioj
Kategorio:Hungaraj ĉasistoj