open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1453

En la jaro **1453** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 29-a de majo: Turka Imperio konkeras Konstantinopolon. Tiel finiĝas Bizanca imperio.

* Fino de Mezepoko.

* Fino de la Centjara milito.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Arvigo kiel *Arvicho* (hodiaŭ komunumo en Kantono Grizono en Svislando).
* Baru (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Bretelin (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
* Dumbrăviţa (Ilia) (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Paroş (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Săcel (Harghita) (hodiaŭ komunumo en Rumanio).
* Şerel (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
* 13-a de oktobro: Eduardo de Westminster (princo de Kimrio), filo de Henriko la 6-a (Anglio) (m. 1471)

## Mortoj 
* Konstantino la 11-a lasta orient-romia imperiestro
* 17-a de julio: John Talbot (1-a grafo de Shrewsbury), angla generalo (n. inter 1384 kaj 1390)
-42

En la jaro **42 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* La Batalo de Filipi: Oktavio (kiu ekde -27 havos la nomon Aŭgusto Cezaro) kaj Marko Antonio venkis la armeon de la respublikanoj, Marko Bruto kaj Kajo Kasio Longino. Bruto sinmortigis.
* Julio Cezaro estas diigita.
* Komenco de uzo de Julia kalendaro.

## Naskiĝoj 
* 16-a de novembro: Tiberio, imperiestro de la Romia Imperio (m. 37)

## Mortoj 

Bust of augustus.jpg|
M Antonius.jpg|

Kategorio:5-a jardeko a.K.
1878

eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.
**1878** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1878 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj
*Leono la 13-a iĝis papo.
*NGC 1615 eltrovita.

## Historio de Esperanto 
*17-a de decembro: L. L. Zamenhof unue montris Pra-Esperanton.

## Naskiĝoj
*2-a de januaro: Lehman Wendell, usona esperantisto kaj dentisto (m. 1977)
*8-a de januaro: John Watson, usona psikologo (m. 1958)
*10-a de januaro: Theodor Čejka, frua ĉeĥa esperantisto (m. 1957)
*24-a de januaro: João Pessoa Cavalcanti de Albuquerque, brazila politikisto (m. 1930)
*29-a de januaro: Joŝino Sakuzo, japana verkisto (m. 1933)
*26-a de februaro: Hugo Steiner, frua aŭstra esperantisto
*1-a de aprilo:  Carl Sternheim
*6-a de aprilo: Erich Mühsam
*10-a de aprilo: Eduard Štorch, ĉeĥa arkeologo
*15-a de aprilo: Robert Walser
*30-a de aprilo: Margaret Lilly Blaise
*1-a de junio: John Masefield
*15-a de julio: Arnold Mimbeck
*15-a de julio: Wilfrid Walwyn Padfield
*10-a de aŭgusto: Alfred Döblin
*15-a de aŭgusto: Pjotr Vrangel, rusia politikisto
*12-a de septembro: Josep M. Terricabras
*20-a de septembro: Upton Sinclair, usona verkisto
*24-a de septembro: Charles-Ferdinand Ramuz, svisa verkisto
*20-a de oktobro: Andrés Piñó Alegret
*7-a de novembro: Lise Meitner
*26-a de decembro: István Zöldy

## Mortoj
*7-a de februaro: Papo Pio la 9-a (n. 1792)
*10-a de februaro: Claude Bernard, franca fiziologo (n. 1813)
*13-a de majo: Andrzej Towiański, pola religia filozofo kaj mistikisto (n. 1799)
*13-a de majo: Joseph Henry, usona fizikisto (n. 1797)
*6-a de junio: Robert Stirling, skota pastro kaj inventisto (n. 1790)
*12-a de junio: William Cullen Bryant, usona verkisto (n. 1794)
* 26-a de junio: Francisco Adolfo de Varnhagen, brazila historiisto, militisto kaj diplomato (n. 1816)
1807

**1807** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1807 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Britio : Humphry Davy eltrovis natrion.
:Sklaveco estas leĝe malpermesata.
*Mustafa la 4-a iĝis estro de la Osmanida Imperio.
*12-a de januaro: kargoŝipo kun 17.390 kilogramoj da pulvo eksplodis meze de la urbo Leiden. Granda parto de la urbocentro estis neniigita, rezultis 151 mortintoj kaj pluraj miloj da vunditoj.
*7-a de februaro: Batalo de Eylau.
*Aluminio eltrovita.
*La armeo de Napoleono okupas Donostion.

## Naskiĝoj 
*19-a de januaro: Robert E. Lee, generalo de la Konfederaciitaj ŝtatoj de Ameriko dum la Usona Enlanda Milito (m. 1870)
*10-a de februaro: Lajos Batthyány, ĉefministro de Hungario (m. 1849)
*4-a de julio: Giuseppe Garibaldi, itala politikisto (m. 1882)
*16-a de novembro: Jónas Hallgrímsson, islanda verkisto (m. 1845)

## Mortoj 
*1-a de marto: Nikolaj Rezanov, rusia politikisto (n. 1764)
*13-a de julio: Henry Benedict Stuart, angla nobelo (n. 1725)
1759

**1759** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1759 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Britoj kaptis Kebekion de Francio
* *Kandido* de Voltero
* *Simfonio No. 1* de Joseph Haydn
* Karlo la 3-a (Hispanio) surtroniĝis

## Naskiĝoj 
* 25-a de januaro: Robert Burns, skota poeto (m. 1796)
* 29-a de marto: Alexander Chalmers, skota verkisto (m. 1834)
* 27-a de aprilo: Mary Wollstonecraft, brita verkistino (m. 1797)
* 24-a de aŭgusto: William Wilberforce, angla evangelia protestanto kaj aktivulo kontraŭ sklaveco (m. 1833) 
* 10-a de novembro: Friedrich Schiller, germana poeto (m. 1805)

## Mortoj 
* 14-a de aprilo: Georg Friedrich Händel, germana-brita komponisto.
* Ferdinando la 6-a (Hispanio)
1799

**1799** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1799 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 2-a Koalicia milito ekis.
* Papaj ŝtatoj forprenitaj.

## Naskiĝoj 
* 1-a de januaro: Andrzej Towiański, pola filozofo (m. 1878)
* 19-a de februaro: Ferdinand Reich, germana fizikisto kaj kemiisto (m. 1882)
* 27-a de februaro: Frederick Catherwood, brita arkeologo (m. 1854)
* 7-a de marto: František Ladislav Čelakovský, ĉeĥa poeto (m. 1852)
* 20-a de marto: Honoré de Balzac, franca verkisto (m. 1850)
* 21-a de aprilo: Mihály Táncsics, hungara verkisto (m. 1884)
* 6-a de junio: Aleksandr Puŝkin, rusa verkisto (m. 1837)
* 13-a de junio: Ernő Kiss, hungara general-leŭtenanto (m. 1849)
* 4-a de julio: Oskaro la 1-a, reĝo de Svedio (m. 1859)
* 4-a de oktobro: Vincenz Priessnitz, alternativa medicinisto kaj fondinto de hidroterapio (m. 1851)
* 8-a de oktobro: Evaristo da Veiga, brazila poeto, politikisto, filologo, libroeldonisto, himnisto kaj ĵurnalisto (m. 1837)
* 19-a de novembro: René Caillié, franca esploristo (m. 1838)

## Mortoj 
* 24-a de februaro: Georg Christoph Lichtenberg, germana verkisto kaj sciencisto (n. 1742)
* 15-a de aŭgusto: Giuseppe Parini, itala poeto (n. 1729)
* 29-a de aŭgusto: Papo Pio la 6-a (n. 1717)
* 14-a de decembro: George Washington, 1-a prezidento de Usono (n. 1732)
* 31-a de decembro: Jean-François Marmontel, franca verkisto (n. 1723)
1602

**1602** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1602 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Granda malsato en Rusio pro akra vintro, ĉirkaŭ 500 mil homoj mortis.

## Naskiĝoj 
*18-a de februaro: Per Brahe (la juna), sveda administranto kaj militestro (m. 1680)
*28-a de aprilo: Tokugawa Yorinobu, japana daimio (m. 1671)
*20-a de novembro: Otto von Guericke, germana fizikisto kaj inĝeniero (m. 1686)

## Mortoj 
*11-a de marto: Emilio di Cavalieri, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1550)
*22-a de marto: Agostino Carracci, itala pentristo kaj gravuristo (n. 1557)
*10-a de septembro: Aodh Rua Ó Dónaill, irlanda revoluciulo kontraŭ Anglio (n. 1572)
* 30-a de oktobro: Jean-Jacques Boissard, franca filologo, antikvaĵisto, latinisto kaj poeto (n. 1528)
*1-a de decembro: Kobayakawa Hideaki, japana daimio (n. 1577)
1686

**1686** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1686 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Newton publikigis sian faman verkon *Principia Matematica Filosofia Naturalis* (Matematikaj Principoj de Natura Filozofio) en kio li montras la principojn de newtona Fiziko.
* Pere decido de Dioniso, Patriarko de Konstantinoplo, la Ortodoksa eklezio de Ukrainio estis laŭleĝe subordinata al Ortodoksa Eklezio de Moskvo.
* Unua hispana *misión* de San Antonio de Padua en Pakimeo, Meksiko.
* Baltijsk fondita.

## Naskiĝoj 
* 24-a de majo : Gabriel Daniel Fahrenheit, germana fizikisto
* 24-a de julio: Benedetto Marcello, Itala komponisto
* 17-a de aŭgusto: Nicola Porpora, Itala komponisto

## Mortoj 
* 11-a de majo : Otto von Guericke, fizikisto kaj inĝeniero
* 6-a de aŭgusto: Paul Hainlein, Germana komponisto
1786

**1786** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1786 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Irano: Teherano ĉefurbiĝas.
*Islando: Rejkjaviko oficiale ekhavas la rangon de urbo.
*La unua grimpo de Mont Blanc.
*NGC 4546 eltrovita.

## Naskiĝoj 
*24-a de februaro: Wilhelm Grimm, germana rakontisto (m. 1859)
*26-a de februaro: François Arago, franca fizikisto kaj astronomo (m. 1853)
*8-a de majo: Johano Maria Vianney, ankaŭ konata kiel “la Pastro de Ars”, franca paroĥestro, sanktulo, patrono de paroĥestroj (m. 1859)
*14-a de julio: Julius Jacob von Haynau, fifama aŭstra generalo (m. 1853)
*18-a de septembro: Justinus Kerner, germana kuracisto kaj verkisto (m. 1862)
*18-a de novembro: Carl Maria von Weber, germana komponisto (m. 1826)

## Mortoj 
*11-a de marto: Jacobus Bellamy, nederlanda poeto (n. 1757)
*21-a de majo: Carl Wilhelm Scheele, sveda kemiisto (n. 1742)
*17-a de aŭgusto: Frederiko la 2-a, reĝo de Prusio (n. 1712)
*6-a de oktobro: Antonio Sacchini, itala komponisto (n. 1730)
1729

**1729** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1729 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Eŭskio : Unua Eŭska gramatiko aperas.

## Naskiĝoj 
*12-a de januaro: Edmund Burke, brita filozofo kaj ŝtatisto (m. 1779)
*22-a de januaro: Gotthold Ephraim Lessing, germana verkisto (m. 1781)
* 26-a de februaro: Anders Chydenius, finna filozofo kaj parlamentisto (m. 1803)
*21-a de aprilo: Katerina la Granda, carino de Rusio (m. 1796)
*23-a de majo: Giuseppe Parini, itala poeto (m. 1799)
* 5-a de junio: Cláudio Manuel da Costa, brazila juristo kaj poeto, unu el la protagonistoj en la Minas-Ĝerajsa Konspiro (m. 1789)
*22-a de oktobro: Johann Reinhold Forster, germana ornitologo (m. 1798)
*24-a de novembro: Aleksandr Suvorov, rusia grafo kaj militestro (m. 1800)

## Mortoj 
* 19-a de januaro: William Congreve, angla dramisto (n. 1670)
* 31-a de januaro: Jacob Roggeveen, nederlanda maresploristo (n. 1659)
* 21-a de marto: John Law, skota ekonomikisto (n. 1671)
* 12-a de novembro: Aleksandr Menŝikov, rusa nobelulo (mortis ĉirkaŭ 1673)
-15

En la jaro **15 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Romio plene konkeris la teritorion de Raetia (la konkero jam daŭris kelkajn jarojn, ekzemple en -25 konkeriĝis la regiono de la hodiaŭa Valezo, kaj iom post iom la nova provinco etendiĝis plu orienten).
* Unua dokumenta mencio de Zuriko, Svislando, kiel *Turicum*.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
Kategorio:2-a jardeko a.K.
-4

En la jaro **4 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* Inter la jaroj -7 kaj -4 naskiĝis Jesuo Kristo.
* Seneko la pli juna, estonta romia verkisto kaj filozofo

## Mortoj 
* Herodo la Granda

0 Sénèque - Musée du Prado - Cat. 144 - (2).JPG|

Kategorio:1-a jardeko a.K.
1886

eta|243x243ra|Montraĵo de okazaĵoj en la jaro.
**1886** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro **1886** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 29-a de januaro, Germanio : Karl Benz patentigis la unuan sukcesan benzinan aŭtomobilon.
* 8-a de majo, Usono : Coca-Cola inventita de John S. Pemberton.
* 10-a de junio, Nov-Zelando : La vulkano Mount Tarawera erupciis, mortigante pli ol 150 homojn.
* 31-a de aŭgusto, Usono : Granda tertremo en Suda Karolino.
* L.L. Zamenhof praktikis okulkuracado en Vieno kaj revenis al Varsovio.
* Kreita Chabé-Aban.
* NGC 7522, NGC 689, NGC 1597, NGC 232 kaj NGC 929 eltrovitaj.
* Volapuko eniris en Danio.
* Smilacaceae Engl. klafikita.
* Fondita la elektrika industrio Bosch en Germanio.
* Eko de fabrikado de Winchester pafilo.
* Fonditaj urboj Johanesburgo en Sud-Afriko, Adis-Abebo en Etiopio, Rochedo en Brazilo kaj Aniva en Rusio.
* 5-a Eŭkaristia Kongreso en Tuluzo, Francio.
* Wilhelm Steinitz Unua tutmonda Ŝaka ĉampiono.
* Zamenhof rezignis je Cionismo

## Naskiĝoj 
* 2-a de januaro: Elise Ottesen-Jensen, norvega-sveda seksedukistino kaj ĵurnalistino (m. 1973)
* 29-a de januaro: Kees de Klerk, nederlanda esperantisto (m. nekonata)
* 22-a de februaro: Hugo Ball, germana verkisto (m. 1927)
* 23-a de marto: Zmitrok Bjadulja, belorusa poeto kaj prozaikisto (m. 1941)
* 30-a de marto: Stanisław Leśniewski, pola filozofo kaj logikisto (m. 1939)
* 16-a de aprilo: Christian Ringstrup Ege, dana esperantisto (m. nekonata)
* 2-a de majo: Gottfried Benn, germana verkisto (m. 1956)
* 3-a de majo: Sasaki Macue, japana esperantistino (m. 1933)
* 5-a de julio: Willem Drees, ĉefministro de Nederlando (m. 1988)
* 24-a de julio: Zyun'itiro Tanizaki, japana verkisto (m. 1965)
* 8-a de septembro: Siegfried Sassoon, angla poeto kaj verkisto (m. 1967)
* 16-a de septembro: René Dubois, franca esperantisto (m. nekonata)
* 16-a de septembro: Hans Jean Arp, germana-franca artisto (m. 1966)
* 25-a de oktobro: Karl Polányi, hungara ekonomika historiisto (m. 1964)
* 28-a de novembro: Peteris Kikauka, latva esperantisto (m. nekonata)
* 3-a de decembro: Manne Siegbahn, sveda fizikisto (m. 1978)
* 8-a de decembro: Diego Rivera, meksika pentristo (m. 1957)
* 24-a de decembro: Michael Curtiz, hungara filmreĝisoro (m. 1962)
* 26-a de decembro: Gyula Gömbös, hungara politikisto (m. 1936)

## Mortoj 
* 7-a de januaro: Richard Dadd, brita pentristo (n. 1818)
* 17-a de majo: John Deere, usona algrikultura inventisto (n. 1804)
* 13-a de junio: Ludoviko la 2-a, reĝo de Bavario (n. 1845)
* 7-a de oktobro: William Barnes, angla poeto kaj verkisto (n. 1801)
* 18-a de novembro: Chester A. Arthur, prezidento de Usono (n. 1830)
* 31-a de julio: Franz Liszt, hungara pianovirtuozo (n. 1811)
1757

**1757** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1757 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mustafa la 3-a iĝis estro de Osmanida imperio;
* Bajmak fondita.

## Naskiĝoj 
* 6-a de septembro: Markizo de la Fayette, franca nobelo kaj revoluciulo dum Franca kaj Usona Revolucioj (m. 1834)
* 9-a de oktobro: Karlo la 10-a, reĝo de Francio (m. 1836)
* 10-a de oktobro: Erik Acharius, itala humanisto, poeto, naturalisto, erudiciulo, kuracisto, filozofo kaj botanikisto (m. 1558)
* 12-a de novembro: Jacobus Bellamy, nederlanda poeto (m. 1786)
* 15-a de novembro: Jacques René Hébert, franca ĵurnalisto kaj politikisto (m. 1794)
* 28-a de novembro: William Blake, angla poeto (m. 1827)

## Mortoj 
* 23-a de julio: Domenico Scarlatti, itala komponisto (n. 1685)
* 17-a de oktobro: René Antoine Ferchault de Réaumur, franca plurfaka sciencisto (n. 1683)
* 11-a de decembro: Fortunato Chelleri, itala-germana komponisto (n. 1690)
-5

En la jaro **5 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ĉinio: astronomoj observas novan stelon en la ĉielo. Eble la Stelo de Bet-Leĥem.

## Naskiĝoj 
* Inter la jaroj -7 kaj -4 naskiĝas Jesuo Kristo.

## Mortoj 
Kategorio:1-a jardeko a.K.
-12

En la jaro **12 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kometo de Halley revenis.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
Kategorio:2-a jardeko a.K.
-753

La jaro **753 a.K.** estis jaro de antaŭ la Julia kalendaro. En la Romia Imperio, ĝi estis konata kiel jaro 1 ekde la fondiĝo de Romo *("ab urbe condita")*. La nomigo 753 a.K. (antaŭ Kristo) por tiu jaro estis uzata ekde la frumezepoka periodo, kiam la kalendara epoko de *Anno Domini* (post Kristo) iĝis la hegemonia metodo en Eŭropo por nomigi la jarojn. Nun oni ofte pli neŭtrale nomas la jaron 753 antaŭ nia erao.

En la jaro **753 antaŭ nia erao** do okazis, interalie:
## Eventoj 
* 21-a de aprilo: Tradicia fondodato de Romo kaj la komenco de la romia erao.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
## Vidu ankaŭ 
* 8-a jarcento antaŭ nia erao
1471

En la jaro **1471** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* La unua leĝo kontraŭ-cigana estas enkondukita en Lucerno (Svisio)
* Malaperas la indiĝena kulturo Santa Maria en Argentino
* La unua ekspozicio de Romia arto en muzeo estis prezentita de Muzeo Capitolino en Romo
* Túpac Yupanqui iĝis inkao.
* Siksto la 4-a iĝis papo.
* Eduardo la 4-a (Anglio) restarigita.
* Aznakajevo (Rusio) invadita de turkoj.
* Viŝnij Voloĉjok fondita.
* Unua mencio pri Icloda kaj Pleşca.

## Naskiĝoj 
* 21-a de majo: Albrecht Dürer, germana artisto (m. 1528)
* 7-a de oktobro: Frederiko la 1-a, reĝo de Danio-Norvegio (m. 1533)
* Francisco Pizarro, hispana konkistadoro (proksima dato) (m. 1541)

## Mortoj 
* 14-a de marto: Thomas Malory, angla verkisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1405)
* 21-a de marto: Jiří z Poděbrad, reĝo de Bohemio (n. 1420)
* 14-a de aprilo: Rikardo Neville (16-a grafo de Warwick), potenca angla nobelo (n. 1428)
* 4-a de majo: Eduardo de Westminster (princo de Kimrio), filo de Henriko la 6-a (Anglio) (n. 1453)
* 21-a de majo: Henriko la 6-a (Anglio) (verŝajna dato; n. 1421)
* 25-a de julio: Tomaso el Kempis, nederlanda teologo el germana deveno, kanoniko, kaj aŭtoro de la verko "Imitatio Christi" (n. 1379)
* Pachacútec Yupanqui, inkaa imperiestro (naskiĝis ĉirkaŭ 1400)
* Hermolaus Barbarus, la Maljuna, itala humanisto, episkopo de Verono (1443) kaj Treviso (1453), (n. 1410)
1528

En la jaro **1528** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Sieĝo de Utrech;
*Restaŭrigitaj la doĝoj en Genovo.
*La registaro de Berno detruis la sanktejon ĉe la tombo de Sankta Beato en la Sankt-Beato-Kavernoj.

## Naskiĝoj 
* 8-a de julio: Emanuelo-Filiberto de Savojo, duko de Savojo (m. 1580)
* Paolo Boi, itala ŝakludisto (m. 1592)
* Paolo Veronese, itala pentristo (m. 1588)
* Jean-Jacques Boissard, franca filologo, antikvaĵisto, latinisto kaj poeto (m. 1602)

## Mortoj 
*6-a de aprilo: Albrecht Dürer, germana pentristo kaj grafikisto (n. 1471)
*aŭgusto: Pietro Torrigiano, florenca skulptisto (n. 1472)
* 17-a de novembro: Jakob Wimpfeling, franca humanisto, teologo, pedagogo, filologo kaj historiisto (n. 1450)
1475

En la jaro **1475** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Unua Biblio presita en Nederlanda lingvo.
* Inkaoj konkeris la Diagitojn.
* Portugalanoj malkovris "volta da Mina", t.e., kiel reveni al Eŭropo de Gvineo.
* Reguloj de Ŝako finfiksitaj en Italio.
* Unua mencio de Şoimuşeni.

## Naskiĝoj 
* 25-a de februaro: Eduardo Plantaĝeneto (17-a grafo de Warwick), ebla pretendanto al la angla trono (m. 1499)
* 6-a de marto: Mikaelanĝelo, itala plurfaka artisto (m. 1564)
* 11-a de decembro: Papo Leono la 10-a (m. 1521)

## Mortoj 
* Teodoro Gaza, humanisto, helenisto kaj tradukisto de Aristotelo. (n. 1398)
1853

**1853** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1853 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Bahá'u'lláh, la profeto fondinta de la Bahaa Kredo, estas ekzilita de Teherano (Persujo/Irano) al Bagdado (Irako). Li foriras el Teherano je la 12-a de januaro kaj alvenas al Bagdado je la 8-a de aprilo.
*Franklin Pierce iĝis prezidento de Usono;
*Petro la 5-a (Portugalio) surtroniĝis;
*Tokugawa Iesada iĝis ŝoguno;
* 18-a de februaro: la Aŭstro-Hungara imperio: sekve de atenco fare de la 21-jara hungara naciisto, tajloro János Libényi en Vieno estis vundita la imperiestro Francisko Jozefo la 1-a

## Naskiĝoj 
*28-a de januaro: José Martí, kuba politikisto (m. 1895)
*5-a de februaro: Ernst Beermann, germana fondinto de planlingvo (m. 1936)
*27-a de februaro: Josef Holeček, ĉeĥa verkisto (m. 1929)
*14-a de marto: Ferdinand Hodler, svisa pentristo (m. 1918)
*30-a de marto: Vincent van Gogh, nederlanda pentristo (m. 1890)
*6-a de aprilo: Emil Jellinek, germana pioniro de aŭtoindustrio (m. 1918)
*21-a de majo: Heinrich Lammasch, aŭstra politikisto (m. 1920)
*18-a de julio: Hendrik Lorentz, nederlanda fizikisto kaj nobelpremiito (m. 1928)
*27-a de julio: Vladimir Korolenko, rusia verkisto kaj esperantisto (m. 1925)
*31-a de aŭgusto: Aleksej Brusilov, rusa generalo (m. 1926)
* 9-a de oktobro: José do Patrocínio, brazila farmaciisto, ĵurnalisto, verkisto, oratoro, kaj aktiva politikisto (m. 1905)
*14-a de decembro: Errico Malatesta, itala anarkiisto (m. 1932)
*16-a de decembro: Roman Brandt, rusa esperantisto kaj verkisto (m. nekonata)
*Jenő Forster, hungara esperantisto (m. 1919)
*Edward Powell Foster, kreinto de la filozofia arta lingvo Ro (m. 1937)

## Mortoj 
*4-a de marto: Leopold von Buch, germana geologo kaj paleontologo (n. 1774)
*14-a de marto: Julius Jacob von Haynau, fifama aŭstra generalo (n. 1786)
*28-a de aprilo: Ludwig Tieck, germana verkisto (n. 1773)
*2-a de oktobro: François Arago, franca fizikisto kaj astronomo (n. 1786)
*3-a de oktobro: George Onslow, franca komponisto (n. 1784)
144

En la jaro **144** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Markiono el Sinopo fondis novan kredon, la markionismo, novan kristanan eklezion, kiun la plejparto de la kristanismo rapide perceptas hereza kaj forte kontraŭbatalas - tamen ĝi floros ĝis la 4-a jarcento.

## Naskiĝoj 
## Mortoj
37

En la jaro **37** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kaligulo fariĝis imperiestro de la romia imperio.
* Fraato la 4-a fariĝis imperiestro de la partia imperio. Komenco de politika krizo en Partio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 16-a de marto: Tiberio
* Orodo la 2-a imperiestro de Partio

|
41

En la jaro **41** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Klaŭdio fariĝas imperiestro de la Romia Imperio.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Kaligulo, Romia Imperiestro

|
68

En la jaro **68** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Galbo fariĝas imperiestro de la romia imperio.
* Romiaj soldatoj detruas setlejon en la oazo En Gedi en la norda parto de israela dezerto Negev  en la Unua Juda-Romia Milito kaj la loĝantojn mortigas.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Nero

|
69

En la jaro **69** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Tiu estas nomata la *jaro de la kvar imperiestroj*, post la morto de Galbo, Oto fariĝas imperiestro de la romia imperio, poste Vitelio, poste Vespasiano.
* Tito invadas Jerusalemon kadre de la Unua Juda-Romia Milito.

## Naskiĝoj 
* Polikarpo

## Mortoj 
* Galbo, Romia imperiestro (n. 3 p.K.)
* Oto, Romia imperiestro (n. 32)
* Vitelio, Romia imperiestro (n. 15)

|
79

En la jaro **79** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Tito, filo de Vespasiano, fariĝas imperiestro de la romia imperio (23-a de junio), sed mortos jam post 2 jaroj.
* Pakoro la 2-a detronigita en Partio. Artabano la 4-a iĝis imperiestro de la parta imperio.
* Vezuvio erupcias, detruante la urbon Pompejo (24-a de aŭgusto).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 24-a de aŭgusto: Plinio la pli maljuna mortas dum la erupcio de Vezuvio;
* Vespasiano

Head Titus Glyptothek Munich 338.jpg|
|
81

En la jaro **81** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Domiciano fariĝas imperiestro de la romia imperio.
* Artabano la 4-a detronigita. Pakoro la 2-a restarigita kiel imperiestro de partia imperio

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 13-a de septembro: Tito, imperiestro de la Romia Imperio (n. 30)
* sankta Filipo la apostolo

Busto di Domiziano - Napoli museo Archeologico.jpg|
Head Titus Glyptothek Munich 338.jpg|
Georges de La Tour 053.jpg|
96

En la jaro **96** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Nervo fariĝas imperiestro de la romia imperio post puĉo kontraŭ Domiciano, sed li mortos jam en 98.
* Skismo inter kristanaj Korintanoj.
* Sankta Johano la evangeliisto lasis la ekzilon kaj revenis al Efezo.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Domiciano, imperiestro de la Romia Imperio (n. 51)

Head of Marcus Cocceius Nerva in Museo Nazionale Romano.jpg|
Busto di Domiziano - Napoli museo Archeologico.jpg|
98

En la jaro **98** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eŭropo: Trajano fariĝas imperiestro de la romia imperio.
* Eŭropo: Imperiestro Trajano igas keltan loĝejon de hodiaŭa *Ladenburg* (moderna Germanio) "Urbs Lopodunum" kaj centro de la "Civitas Ulpia Sueborum Nicrensium".

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Nerva

Traianus Glyptothek Munich 336.jpg|
Head of Marcus Cocceius Nerva in Museo Nazionale Romano.jpg|
117

En la jaro **117** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Romia imperio
** Imperiestro Trajano mortas. Hadriano, kiu estros ĝis 138, postsekvas lin en 118.
** Hadriano redonas grandan parton el Mezopotamio al partoj laŭ pacakordo.
** Juda ribelado en la orienta parto de la imperio estas subpremita.
** Ekkonstruo de la Panteono de Romo.
* Ĥosroo restarigita, lia filo Partamaspato detronigita de parta imperio. 

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Tacito, romia verkisto (proksimume - iuj fontoj indikas jarojn inter 116 kaj 120)
* 9-a de aŭgusto: Romia imperiestro Trajano pro malsano.

Traianus Glyptothek Munich 336.jpg|
Tacitus, Cornelius (50 - 116).jpg|
Panthéon, Rome.jpg|

Parthamaspates coin.png|
Coin of Osroes I (cropped), Ecbatana mint.jpg|
161

En la jaro **161** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Marko Aŭrelio fariĝas imperiestro de la romia imperio (ĝis 180).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Antonino Pia

Antoninus Pius Glyptothek Munich 337.jpg|
CapitoliniMAurelioGiovane3.jpg|
1854

**1854** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1854 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Bahá'u'lláh, la profeto fondinta de la Bahaa Kredo, foriras el Bagdado (Irako) je la 10-a de aprilo por ermitiĝi dum du jaroj en la Kurdistano, sur la monto Sar-Galú ĉe la urbo Sulaymáníyyih (Takyiy-i-Mawláná)
* Kazaĥio: fondiĝo de Alma Ata.

## Naskiĝoj 
* 3-a de januaro: Paro Megahy, irlanda esperantisto (m. nekonata)
* 14-a de marto: Paul Ehrlich, germana kemiisto (m. 1915)
* 15-a de marto: Emil Adolf von Behring, germana bakteriologo kaj serumologo (m. 1917)
* 18-a de marto: Marie Larroche, franca esperantistino (m. nekonata)
* 29-a de aprilo: Henri Poincaré, franca teoria sciencisto (m. 1912)
* 3-a de julio: Leoš Janáček, ĉeĥa komponisto (m. 1928)
* 13-a de septembro: Napoleon Cybulski, pola fiziologo; malkovrinto de adrenalino (m. 1919)
* 30-a de septembro: Hilma Agatha Fredrika Hall, finna esperantistino (m. 1922)
* 16-a de oktobro: Oscar Wilde, irlanda verkisto (m. 1900)
* 20-a de oktobro: Arthur Rimbaud, franca poeto (m. 1891)
* 6-a de novembro: John Philip Sousa, usona komponisto de marŝoj (m. 1932)
* 13-a de novembro: George Whitefield Chadwick, usona komponisto (m. 1931)
* 19-a de novembro: Benedek Jancsó, hungara historiisto (m. 1930)

## Mortoj 
* 27-a de januaro: Sándor Aranyosrákosi Székely, hungara verkisto (n. 1797)
* 6-a de julio: Georg Ohm, germana fizikisto (n. 1789)
* 20-a de septembro: Frederick Catherwood, brita arkeologo (n. 1799)
* 22-a de oktobro: Jeremias Gotthelf, svisa verkisto (n. 1797) 1854
1772

**1772** estis superjaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1772 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Rutenoj eknomis sin Ukrainoj;
*Palaco Buckingham aĉetita de angla reĝo;

## Naskiĝoj 
* 2-a de majo : Novalis, germana Poeto
* 4-a de majo : Friedrich Arnold Brockhaus, germana eldonisto
* 17-a de junio : Martin Schrettinger, germana bibliotekisto
*Andrés O. Sichra:

## Mortoj 
*
1801

**1801** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1801 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Aŭstrio kaj Francio faris provizoran pacon
* Establiĝis la Unuigita Reĝlando de Britio kaj Nord-Irlando kun unu monarko kaj unu parlamento
* Napoleono eliris Egiption.
* Thomas Jefferson iĝis prezidento de Usono.
* Fino de Bagratida dinastio en Kartvelio.

## Naskiĝoj 
* 22-a de januaro: Friedrich Clemens Gerke, germana verkisto kaj pioniro de telegrafo (m. 1888)
* 22-a de februaro: William Barnes, angla poeto kaj verkisto (m. 1886)
* 30-a de junio: Frédéric Bastiat, franca ekonomikisto (m. 1850)
* 11-a de aŭgusto: Eduard Devrient, germana verkisto kaj aktoro (m. 1877)
* 29-a de aŭgusto: Michelangelo Grigoletti, itala pentristo (m. 1870)
* 3-a de novembro: Vincenzo Bellini, itala operkomponisto (m. 1835)
* 24-a de novembro: Ludwig Bechstein, germana verkisto (m. 1860)

## Mortoj 
* 11-a de januaro: Domenico Cimarosa, itala komponisto (n. 1749)
* 24-a de februaro: František Martin Pelcl, ĉeĥa verkisto (n. 1734)
* 21-a de marto: Andrea Luchesi, itala komponisto (n. 1741)
* 23-a de marto: Paŭlo la 1-a, imperiestro de Rusio (n. 1754)
* 25-a de marto: Novalis, germana poeto kaj filozofo (n. 1772)
254

En la jaro **254** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Stefano la 1-a fariĝis papo
* *Wei Gao Gui Xiang Gong* surtroniĝis kiel reĝo de Wei

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* Origeno
* Papo Lucio la 1-a

|
155

En la jaro **155** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Martirigo de Polikarpo.
* Aniceto iĝis Papo.
* Romio forlasis Kaledonion (nunan Skotlandon).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* papo Pio la 1-a

Polycarp.jpg|
Pope Anicetus.jpg|
Pius I.jpg|
1622

**1622** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1622 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Osman la 2-a detronigita, Mustafa la 1-a restarigita kiel estro de Osmanida imperio;

## Naskiĝoj 
*15-a de januaro: Molière, franca teatra verkisto kaj aktoro (m. 1673)
*27-a de februaro: Carel Fabritius, nederlanda pentristo (m. 1654)
* 8-a de marto: Friedrich Ulrich Calixtus, germana luterana teologo (m. 1701)
*17-a de aprilo: Henry Vaughan, anglalingva poeto (m. 1695)
*17-a de aprilo: Thomas Vaughan, kimra alkemiisto (m. 1666)
*8-a de novembro: Karolo la 10-a Gustavo, reĝo de Svedio (m. 1660)
*Jakob Hintze, germana komponisto (m. 1702)

## Mortoj 
*23-a de januaro: William Baffin, angla mar-esploristo (n. 1584)
* 5-a de majo: Laurentius Nicolai Norvegus, norvega kapelano de la sveda reĝino, Katarina Jagelona (1526-1583) (n. 1540)
*15-a de majo: Petrus Plancius, nederlanda astronomo (n. 1552)
*31-a de decembro: Philipp Clüver, germana geografo (n. 1580)
1673

**1673** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1673 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
### Ameriko 
* Nederlanda Imperio rekonkeras Novjorkon.
* Unua poŝtoservo inter Novjorko kaj Bostono.
* 18-a de marto - John BERKELEY (1-a barono Berkeley of Stratton) vendas sian parton da Nov-Ĵerzejo al la kvakeroj.
* 17-a de majo -  Komercisto Louis Joliet kaj jezuito misiisto-esploristo Jacques Marquette komencas esploradon pri rivero Misisipo kaj la Grandaj Lagoj. Ili poste trovos la fonton de Misisipo kaj malsupreniros ĝis Arkansaso.

### Azio 
* Franca Imperio komencas ekspedicion kontraŭ Cejlono.
*Sher Khân Lodi permesas al francoj malfermi ejon en Pondichéry (suda Hindio).
* Kabuka aktoro Sannjuro Ichikawa, 13-jara, inventas stilon Aragato, kie aperas superhoma milit-dio.
* Familio Mitsui fondas komercan kaj bankan firmaon en Japanio.

### Eŭropo 
* Anglio: Leĝo *Test Act* aprobita, malpermesante al katolikoj ĉefajn publikajn postenojn.
* Arĥitekto Christopher Wren ĉevalirigita.
* Jean Lully verkas sian unuan operon *Cadmus et Hermione*.
* Vilhelmo de Orange savas Amsterdamon kaj Holandon kontraŭ Francio inundante la landon per malfermo de kluzoj
* Financisto Richard Hoare fondas bankon Hoare's Bank en Londono.
* Universitato de Innsbruck fondita.
* Stalaktita kaverno Antiparos (Egea Maro) trovita.
* Ĉefpastro Petrovich Avvakum verkas sian *Ĵitie* ("Vivo"), la unua rusa aŭtobiografio.
* Pollando venkas Otomanan Imperion en batalo de Khorzim.
* Gottfried Wilhelm Leibniz ekpensas sian teorion pri diferencialoj kaj integrala kalkulo.

## Naskiĝoj 
* 10-a de junio: René Duguay-Trouin, franca maristo kaj pirato (m. 1736)
* 11-a de aŭgusto: Richard Mead, angla kuracisto (m. 1754)
* Aleksandr Menŝikov, rusa nobelulo (m. 1729)
* Ahmedo la 3-a, sultano de la Otomana Imperio (m. 1736)

## Mortoj 
* 1-a de februaro: Kaspar Förster, germana komponisto  (n. 1616)
* 17-a de februaro: Molière, franca teatristo (n. 1622)
* 12-a de marto: Margareta Teresa de Hispanio, hispana princino (n. 1651)
1798

**1798** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

## Eventoj 
* 12-an de aprilo: Helveta Revolucio: La trupoj de Napoleno invadis Svislandon kaj subtenis la faligon de la feŭdismo en Svislando. Fondiĝis la Helveta Respubliko, kiu estis la unua tutsvisa ŝtato.
* 1-a kaj 2-a de aŭgusto : marbatalo de Abukiro

## Naskiĝoj 
*17-a de februaro: Josef Navrátil, ĉeĥa pentristo (m. 1865)
*21-a de aŭgusto: Jules Michelet, franca historiisto (m. 1874)
*12-a de oktobro: Petro la 1-a, imperiestro de Brazilo (m. 1834)
*24-a de decembro: Adam Mickiewicz, pola poeto (m. 1855)
*Robert Hodgson, kanada politikisto (m. 1880)

## Mortoj 
*13-a de februaro: Wilhelm Heinrich Wackenroder, germana verkisto (n. 1773)
*4-a de junio: Giacomo Casanova, itala verkisto (n. 1725)
*2-a de julio: John Fitch, usona inventisto (n. 1743)
*4-a de decembro: Luigi Galvani, itala kuracisto kaj biofizikisto (n. 1737)
*9-a de decembro: Johann Reinhold Forster, germana ornitologo (n. 1729)
1795

**1795** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1795 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Jean Delormel prezentis sian Dekuma lingvaĵo al Nacia Konvencio de Francio.
* Abdulino (Rusio) fondita.

## Naskiĝoj 
* 13-a de majo: Pavel Jozef Šafárik, slovaka verkisto kaj historiisto (m. 1861)
* 31-a de oktobro: John Keats, angla poeto (m. 1821)
* 2-a de novembro: James K. Polk, prezidento de Usono (m. 1849)

## Mortoj 
* 3-a de januaro: Josiah Wedgwood, angla ceramikisto (n. 1730)
* 19-a de majo: James Boswell, skota verkisto (n. 1740)
* 31-a de julio: Basílio da Gama, brazila poeto, aŭtoro de la epika poemo O Uraguai (n. 1741)
-621

En la jaro **621 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
* 622 aŭ 621 a.K. Grekio: Drakono faras la unuan leĝkodon por Antikva Grekio (La esperanta esprimo pri "drakonaj punoj", do aparte fortaj, ankoraŭ en la 21-a jarcento memorigos pri li).
* Judujo: reĝo Joŝija (יֹאשִׁיָּהוּ, Jôšijjā́hû; greke Ἰωσίας, Iōsías) abolas la kulton de Aŝtar.

## Naskiĝoj
## Mortoj
* Morto de duko Mu de Qin, Ĉinio.
1811

**1811** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1811 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Guria iĝas parto de Rusio.
* La New Madrid Tertremo en Misurio, Usono.

## Naskiĝoj 
* 11-a de majo: Chang kaj Eng Bunker, siamaj dunaskitoj (m. 1874)
* 14-a de junio: Harriet Beecher Stowe, kontraŭsklavisma verkistino (m. 1896)
* 18-a de julio: William Makepeace Thackeray, angla romanisto (m. 1863)
* 11-a de aŭgusto: Adam Clark, skota inĝeniero (m. 1866)
* 13-a de aŭgusto: Gonçalves de Magalhães, 1-a Vicgrafo de Aragvajo, brazila poeto, dramaturgo, kuracisto kaj diplomato (m. 1882)
* 31-a de aŭgusto: Théophile Gautier, franca verkisto kaj artisto (m. 1872) 
* 22-a de oktobro: Franz Liszt, hungara pianovirtuozo (m. 1886)
* 25-a de oktobro: Évariste Galois, franca matematikisto (m. 1832)
* 7-a de novembro: Karel Jaromír Erben, ĉeĥa poeto kaj historiisto (m. 1870)
* 28-a de novembro: Maksimiliano la 2-a, reĝo de Bavario (m. 1864)

## Mortoj 
* 8-a de januaro: Friedrich Nicolai, germana verkisto kaj eldonisto (n. 1733)
* 4-a de marto: Mariano Moreno, argentina revoluciulo (n. 1778)
* 8-a de septembro: Miĥail Abramoviĉ Popov, rusa politikisto (n. 1753)
* 31-a de oktobro: Christian Gotthilf Salzmann, germana pedagogo kaj verkisto (n. 1744)
* 21-a de novembro: Heinrich von Kleist, prusa verkisto (n. 1777)
-587

En la jaro **587 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*Babilonio konkeris Judujon kaj detruis la Templon de Jerusalemo. La ĉefaj familioj de la judoj estis ekzilitaj al Babilono.

## Naskiĝoj
*Anaksimeno de Mileto
1735

**1735** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1735 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* *Systema Naturae* de Linnaeus.
*Higashiyama detronigita, Sakuramachi iĝis imperiestro de Japanio.
*Ĉjanlong iĝis imperiestro de Ĉinio.

## Naskiĝoj 
* 1-a de februaro: József Alvinczi, hungara imperiestra generalo (m. 1810)
* 20-a de marto: Torbern Bergman, sveda kemiisto kaj mineralogo (m. 1784)
* 5-a de septembro: Johann Christian Bach, germana komponisto (m. 1782)
* 30-a de oktobro: John Adams, dua prezidento de Usono (m. 1826)

## Mortoj 
*8-a de aprilo: Ferenc Rákóczi la 2-a, hungara verkisto (n. 1676)
*18-a de julio: Johann Krieger, germana komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1651)
*2-a de novembro: Šimon Brixi, ĉeĥa baroka komponisto (n. 1693)
*Alexander Mack, germana pietisto (n. 1679)
1143

En la jaro **1143** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Portugalio estiĝis sendependa lando (traktato de Zamora), kvankam sen agnosko de la papo;
*Manuelo la 1-a Komnena iĝis orient-romia imperiestro;
*Celesteno la 2-a iĝis papo;

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Petit Chézard kiel *Esser* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Chézard-Saint-Martin en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Savagnier kiel *Savaigner* (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Villars ĉe Glano kiel *Vilar* (hodiaŭ urbo kaj komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).

## Naskiĝoj 
*Nijo, imperiestro de Japanio

## Mortoj 
*Johano la 2-a Komneno, orient-romia imperiestro
*Inocento la 2-a, papo
1179

En la jaro **1179** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Portugalio ricevas de la papo rajtigon esti sendependa lando.
* Inocento la 3-a iĝis kontraŭpapo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Anières kiel *Guillelmus dasneres* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĝenevo en Svislando).
* Dottikon kiel *Totinchon* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).
* Eschert kiel *Escert* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Lignières kiel *Linieres* en falsigita dokumento (hodiaŭ komunumo en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Marin kiel *Marens* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo La Tène en Kantono Neŭŝatelo en Svislando).
* Pleigne kiel *Plenna* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
* Saules kiel *Sales*  (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Salvenach kiel *Salvegnez* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando).
* Sornetan kiel *Sornetan* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).
* Undervelier kiel *Undrewiller* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).
* Welschenrohr kiel *Rore* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando).

## Naskiĝoj 
*

## Mortoj 
* 17-a de septembro: Hildegard von Bingen, germana monaĥino (n. 1098)
1743

**1743** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1743 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
* 21-a de januaro: John Fitch, usona inventisto (m. 1798)
* 19-a de februaro: Luigi Boccherini, itala komponisto (m. 1805)
* 28-a de marto: Jekaterina Daŝkova, rusia nobelino kaj memoraĵverkistino (m. 1810)
* 13-a de aprilo: Thomas Jefferson, prezidento de Usono (m. 1826)
* 17-a de septembro: Nicolas de Condorcet, franca filozofo kaj matematikisto (m. 1794)

## Mortoj 
* 1-a de februaro: Jacob Friedrich Reimmann, germana luterana teologo (n. 1668)
* 12-a de junio: Johann Bernhard Bach (la pli juna), germana komponisto (n. 1700)
1751

**1751** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1751 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Komenciĝis la eldonado de la *Encyclopédie* en Francio, la "biblio" de Klerismo.
* NGC 3372 eltrovita.

## Naskiĝoj 
* 12-a de januaro : Jakob Michael Reinhold Lenz
* 16-a de marto : James Madison
* 26-a de decembro: Sankta Klemento Maria Hofbauer

## Mortoj 
* 17-a de januaro: Tomaso Albinoni, itala komponisto
* 30-a de aŭgusto: Christopher Polhem, sveda scienculo, fizikisto, industrialisto, mineralogo kaj mininĝeniero (n. 1661)
1732

**1732** estis superjaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1732 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Ekis la konstruo de Dekana Preĝejo de Sankta Maria Magdalena;
*Erupcio de Beerenberg-vulkano;

## Naskiĝoj 
*22-a de februaro: George Washington, unua prezidento de Usono (m. 1799)
*12-a de marto: Joseph Gärtner, germana kuracisto kaj botanikisto (m. 1791)
*31-a de marto: Joseph Haydn, aŭstra komponisto (m. 1809)
*5-a de aprilo: Jean-Honore Fragonard, franca pentristo (m. 1806)
*11-a de julio: Jerome Lalande, franca astronomo (m. 1807)
*8-a de aŭgusto: Johann Christoph Adelung, germana bibliotekisto kaj lingvisto (m. 1806)
*30-a de septembro: Jacques Necker, svisa financisto kaj politikisto (m. 1804)

## Mortoj 
*5-a de aprilo: Johann Christian Schieferdecker, germana komponisto (n. 1679)
*31-a de oktobro: Viktoro Amadeo la 2-a, duko de Savojo (n. 1666)
*14-a de decembro: Johann Philipp Förtsch, germana komponisto (n. 1632)
1767

**1767** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1767 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kambarka fondita.

## Naskiĝoj 
* 15-a de januaro: Anders Gustaf Ekeberg, sveda naturalisto kemiisto kiu malkovris tantalon, (m. 1813)
* 15-a de marto: Andrew Jackson, prezidento de Usono (m. 1845)
* 13-a de majo: Johano la 6-a, reĝo de Portugalio (m. 1816)
* 29-a de majo: Philippe Lebon, franca kemiisto (m. 1804)
* 22-a de junio: Wilhelm von Humboldt, germana sciencisto kaj politikisto (m. 1835)
* 11-a de julio: John Quincy Adams,prezidento de Usono (m. 1848)
* 22-a de septembro: José Maurício Nunes Garcia, brazila klasika komponisto (m. 1830)

## Mortoj 
* 25-a de junio: Georg Philipp Telemann, germana komponisto (n. 1681)
* Étienne de Silhouette, franca nobelo (n. 1709)
1782

**1782** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1782 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Moravio estis kunigita kun Aŭstria Silezio, kaj estiĝis lando Moravia-Silezia kun sidejo en Brno.

## Naskiĝoj 
*18-a de januaro: Daniel Webster, usona politikisto (m. 1852)
*15-a de februaro: William Miller, usona predikisto kaj fondinto de Adventismo (m. 1849)
*27-a de oktobro: Niccolò Paganini, itala violonisto kaj komponisto (m. 1840)
*5-a de decembro: Martin Van Buren, prezidento de Usono 1837-1841 (m. 1862)

## Mortoj 
*1-a de januaro: Johann Christian Bach, germana komponisto (n. 1735)
*17-a de marto: Daniel Bernoulli, svisa matematikisto kaj fizikisto (n. 1700)
*13-a de junio: Anna Göldi, lasta de la svisa justico murdita sorcixstino (n. 1734)
*7-a de aŭgusto: Andreas Sigismund Marggraf, germana kemiisto (n. 1709)
1706

**1706** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1706 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
* 17-a de januaro : Benjamin Franklin, usona sciencisto kaj politikisto.

## Mortoj 
* 3-a de marto: Johann Pachelbel, Germana komponisto
* 9-a de decembro: Petro la 2-a (Portugalio);
* 28-a de decembro : Pierre Bayle;
Negativ-ĉena RNA-viruso

**Negativ-ĉenaj RNA-virusoj** ( −ssRNA-virusoj ) estas grupo de rilataj virusoj kiuj havas negativsencajn unu-ĉenajn genarojn el ribonukleata acido. Ili havas genarojn kiuj funkcias kiel komplementaj ĉenoj de kiuj mRNA estas sintezata per la virusenzimo RNA-dependa RNA-polimerazo (RdRp). Dum reproduktado de la virusgenaro, RdRp sintezas pozitiv-sencan antigenomon kiun ĝi utiligas kiel ŝablonon por krei genoman negativ-sencan RNA. 
 
Negative ĉensencaj ssRNA Virusoj - ekzemploj:
* virusoj nur-vertebrul-infektivaj (*Arena*-, *Orthomyxo*-, *Paramyxoviridae*);
* virusoj vertebrul- kaj artropod- infektivaj (*Bunya*-, *Rhabdoviridae*);
* virusoj plant- kaj artropd- infektivaj (*Bunya*-, *Rhabdoviridae*);
* virusoj nur-plant-infektivaj (Tenuivirusoj)

Ĉi tiuj virusoj havas:
* unu-komponaĵ-genomojn kun pluraj ORF-oj (ORF= malfermitaj leg-kadroj) (*Filo*-, *Paramyxo*-, *Rhabdoviridae*)
* du-komponaĵ-ambaŭsencaj genomojn (Arenavirusoj)
* tri-komponaĵ, foje ambaŭsencaj genomojn (*Bunyaviridae*, Tenuiviruso (4))
* ses-ĝis ok-komponaĵ-genomojn (*Orthomyxoviridae*)
La familioj *Paramyxo*-, *Rhabdo*- kaj *Filoviridae* grupiĝas ĉe la Ordo *Mononegavirales*, pro similoj laŭ la viriona strukturo, gen-ordo kaj transskribo.

Virus-genom-longoj:
* unu-komponaĵ, 11-19 kb: *Mononegavirales*
* 6- ĝis 8-komponaĵ, 10-14 kb: *Orthomyxoviridae*
* 3-komponaĵ, 11-20 kb: *Bunyaviridae*

Ĉi tiuj virusoj suferis probable malfruan evoluan disvolvon, ĉar ili aperas nur ĉe superaj eŭkariotoj (artropodoj kaj vertebruloj): plant-infektivaj virusoj probable faras tion pro apuda rilato inter insektoj kaj gastigaj plantoj en ne tiom pasintaj evoluo-tempoj.

Kategorio:Virusoj
1483

En la jaro **1483** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eduardo la 5-a (Anglio) surtroniĝis.
* Rikardo la 3-a (Anglio) surtroniĝis.
* Karlo la 8-a (Francio) surtroniĝis.
* Konsekriĝis la pastra preĝejo Sanktaj Petro kaj Antonio en Buseno (hodiaŭ Kantono Grizono, Svislando).

## Naskiĝoj 
* 6-a de aprilo: Rafaelo, itala majstro-pentristo (m. 1520)
* 19-a de aprilo: Paolo Giovio, itala kuracisto kaj verkisto (m. 1552)
* 10-a de novembro: Marteno Lutero, fondinto de protestantismo (m. 1546)
* 3-a de decembro: Nikolaus von Amsdorf, germana teologo kaj reformisto (n. 1565)
* Jakobus Greselius, germana humanisto kaj profesoro en la Universitato de Kolonjo (m. 1552)

## Mortoj 
* Eduardo la 5-a (Anglio) (n. 1470; verŝajna mortjaro)
* Rikardo de Shrewsbury (1-a duko de Jorko), frato de Eduardo la 5-a (Anglio) (n. 1473; verŝajna mortjaro)
* 9-a de aprilo: Eduardo la 4-a (Anglio) (n. 1442)
* 30-a de aŭgusto: Ludoviko la 11-a, reĝo de Francio (n. 1423)
* 31-a de decembro: Gilles Joye, franco-flandra komponisto
1520

En la jaro **1520** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sulejmano la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio;

## Naskiĝoj 
* Jacob Praetorius la pli maljuna, germana komponisto

## Mortoj 
* Selim la 1-a estro de Osmanida imperio;
* 6-a de aprilo: Rafaelo
* Johannes Despauterius, flandra gramatikisto, latinisto kaj humanisto (n. 1480)
1452

En la jaro **1452** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Unua mencio pri Sâncraiu Silvaniei kaj Stari most

## Naskiĝoj 
* 10-a de marto: Fernando la 2-a, reĝo de Aragono kaj Kastilio (m. 1516)
* 15-a de aprilo: Leonardo da Vinci, multefaka itala artisto (m. 1519)
* 2-a de oktobro: Rikardo la 3-a, reĝo de Anglio (m. 1485)

## Mortoj 
*10-a de februaro: Švitrigaila, Grandduko de Litovio (naskiĝis ĉirkaŭ 1370)
(plus)ve ĉensenca ssRNA Viruso

**(+)ve ĉensencaj ssRNA Virusoj - ekzemploj:**
* Eŭbakteri-infektivaj virusoj (*Leviviridae*)
* Virusoj de insektoj (*Noda*-, *Tetraviridae*)
* Virusoj de fungoj (*Barnaviridae*)
* Virusoj de plantoj (*Bromo*-, *Como*-, *Poty*-, *Sequi*- kaj *Tombusviridae*, kaj 19 neklasitaj genroj)
* Virusoj de vertebruloj (*Astro*-, *Calici*-, *Corona*-, *Flavi*-, *Picorna*- kaj *Togaviridae*, kaj la genro Arteriviruso)

**Ĉi-virusoj havas:**
* unu-komponaĵ-genomojn kun solaj ORF-oj (*Poty*-, *Picorna*-, *Sequiviridae*)
* unu komponaĵ- kun pluraj ORF-oj (*Toga*-, *Caliciviridae*, Tobamoviruso)
* du componaĵ- kun solaj ORF-oj (*Como*-, *Noda*-, *Tetri*- kaj *Potyviridae* genro Bimoviruso)
* du komponaĵ kun pluraj ORF-oj (Tobra-, Furo-, Enamoviruso)
* 3 komponaĵ kun pluraj ORF-oj (Hordeiviruso, *Bromoviridae*)

**Genom-longoj:**
* malpli ol 5 kb (*Levi*-, *Barna*-, *Tombusviridae*),
* 7-12 kb (*Astro*-, *Como*-, *Picorna*-, *Calici*-, *Bromo*-, *Poty*-, *Sequi*-, *Toga*-, *Flaviviridae*, Tobravirusoj)
* 13 kb (Arterivirusoj) - 15.5 kb (Closterovirusoj)
* 20 - 30 kb (*Coronaviridae*)

**Genom-esprim-strategioj varias inter:**
* esprimi solan poliproteinon el ĉiu genom-komponaĵo kaj proteolize procezigi ĝin (*Picorna*-, *Poty*-, *Sequi*-, *Como*-, *Nodaviridae*)
* esprimi proteinojn ekde 5'-proksimaj ORF-oj kaj ekde subgenomaj mesaĝistoj (Tobamovirusoj, *Bromoviridae*)
* mikso de la du menciitaj strategioj (*Togaviridae*, Timovirusoj, *Caliciviridae*)

**Replikiĝo de (+)ve ĉensencaj ssRNA Virusoj (mi pardonpetas pro la anglaĵoj):**

http://www.uct.ac.za/microbiology/tutorial/bigiv5.gif

Kategorio:Virusoj
1771

**1771** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

## Eventoj 
*Go-Sakuramachi, imperiestrino de Japanio rezignis favore al sia nepo Go-Momozono.
*Belo Horizonte fondita.
*Konstruita Somera Palaco Brukenthal en Avrig.

## Naskiĝoj 
*16-a de marto: Antoine-Jean Gros, franca pentristo (m. 1835)
*14-a de majo: Robert Owen, brita industriisto, filantropo, socialisto (m. 1858)
*15-a de aŭgusto: Walter Scott, skota verkisto (m. 1832)
*23-a de septembro: Kokaku, imperiestro de Japanio (m. 1840)
* 22-a de novembro: José Saturnino da Costa Pereira, brazila inĝeniero, militisto kaj politiko (m. 1851)
* Bernardo José de Abrantes e Castro, portugala kuracisto, diplomato kaj ĵurnalisto (m. 1833)

## Mortoj 
*26-a de decembro: Claude Adrien Helvétius, franca filozofo (n. 1715)
1321

En la jaro **1321** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Universitato de Florenco estis fondita.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Silivaşu de Câmpie (hodiaŭ komunumo en Rumanio).

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 10-a de januaro: Maria de Brabanto, reĝino de Francio (n. 1254)
* 9-a de aprilo: Tomaso el Tolentino, franciskana monaĥo (naskiĝis ĉirkaŭ 1260)
* 14-a de septembro: Dante Alighieri, itala poeto (n. 1265)
* Mateo Csák, hungara reganto (naskiĝis ĉirkaŭ 1260)
* Maria de Molina, kastilia reĝintino (n. 1265)