Anno Sofio de Anhalto

**Anno Sofio de Anhalto** (france: ''Anne Sophie d'Anhalt*; naskiĝinta la  en Dessau, mortinta la la  en Kranichfeld) estis germana grafino. Edziniĝinte ŝi fariĝis grafino de Schwarzburg-Rudolstadt kaj en 1619 ŝi kunfondis la porvirinan rondaron *Tugendliche Gesellschaft*. Ŝia patro estis reformita princo Joakimo Ernesto (Anhalto).
 
Post kiam forpasis la patro en ŝia dua vivojaro ŝia patrino nuptis en majo 1589 la vidviĝintan landgrafon Georgo la 1-a (Hesio-Darmstadt) kaj transloĝiĝis al Darmstadt. La rilato kun li kaj la familia vivo estis harmoniega. De ĉ. 1602, Anno Sofio prefere vivis en Vajmaro ĉe la korto de ŝia pli aĝa fratino Doroteo Mario. Vajmare ŝi evidentiĝis ege scivolema virino. Post kiam ŝia fratino vidviniĝis (oktobro 1605), Anno Sofio helpis en la edukado de ties filoj. En decembro 1612 Doroteo Mario venigis la reformpedagogon Wolfgang Ratke al Vajmaro kiu instruis al Anno Sofio la ingvojn latinan, hebrean kaj italan. La fratinoj eĉ kreis novan lernejan programon. Dum la vajmara restado Anno Sofio renkontis la grafon Karlo Guntero (Schwarzburg-Rudolstadt) kiu regis la teritoriojn de Rudolstadt ekde 1612. Kiam ŝi nuptis lin en junio 1613 ŝi ĵus perdis, pro granda diluvo la tutan doton. Ilia feliĉa geedzeco estis seninfana; ili rezidis sur Kastelo Heidecksburg. Tie Anno Sofio tre engaĝiĝis pri aliaranĝon de la kastela ĝardeno. Post kiam falis en 1620 en ilian manojn la regado super Oberkranichfeld, Anno Sofio flegis ofte vivi tie. En julio 1617 mortis pro rajdakcidento ŝia fratino.

Estante klerulino ŝi ĝojis pri la en aŭgusto 1617 okazinta fondo de la Fruktodona Societo. Laŭ ĝia modelo ŝi fondis kun ok aliaj nobelinoj en septembro 1619 en Rudolstadt la rondaron *Tugendliche Gesellschaft*, intelektan klubon nur por virinoj. Kiel membrino Anno Sofio nomiĝis *Die Getreue''. La membroj inter si flegis oftan leterinterŝanĝon. La eksplodo de la Tridekjara Milito en 1618 obskurigis la 12 lastajn regadjarojn de Karlo Guntero. La pedagogo Ratke ja rajtis resti kelkajn jarojn en Rudolstadt. La grafino fondis porknabinan lernejon kie Ratke mem instruis laŭ de si mem inventitaj metodoj. Post la morto de Karlo Guntero (septembro 1630), Anno Sofio eksuverenis en Oberkranichfeld kaj Könitz. Ŝi ja spertis la kruelaĵojn kaj marodojn dummilitajn. Servis ŝia kastelo kiel lazareto kaj tranoktejo de transmarŝantaj armeoj. La tie kvazaŭ ekziliĝanta Ratke estis de ŝi rekomendita, en 1633, al la svedia regna kanceliero Axel Oxenstierna. Tio estis vane; Anno Sofio helpis lin ĝis lia morto en 1635. Jaron poste ŝi fuĝis al la vajmara Ruĝa Kastelo. En 1639 ŝi ordonis starigon de nova lernejo en Kranichfeld kaj altigis la salajron de la instruantoj. Memkompreneble estis edukita tiam ankaŭ la novaj metodoj de Ratke! La de ŝi eldonita lerneja programaro (1642) servis kiel modelo por aliaj princoj de Schwarzburg. Aliflanke ŝi transprenis la eklezian regularon de la Anhaltanoj. Plurfoje ŝi ne postulis de suferintaj kamparanoj impostodevojn kaj en 1644 ŝi ordigis regulojn pri geedziĝoj kaj entombigoj. Speciala zorgo estis la revivigo de forlasitaj bienoj danke al novaj leĝoj. En Kranichfeld mem ŝi plibeligis la renesancan kastelon, donis al la kranichfeld-anoj ĉiujn urbajn privilegiojn kaj ratigis ilin okazigi ĉiusemajnan bazaron. Je Könitz ŝi modernigis la akvaprovizan tubaron kaj renovigis la tiean kirkon. Ŝi entombigis, en la aĝo de ne tute 68 jaroj, en la Andrea Kirko de Rudolstaddt. Ŝian nomon portas en Kranichfeld elementa kaj meza lernejoj. 

## Literaturo 
* Gabriele Ball: "Fürstinnen in Korrespondenz: Gräfin Anna Sophia von Schwarzburg-Rudolstadt und die 'Tugendliche Gesellschaft'" - ĉe: *WerkstattGeschichte,* 60/2013, p. 7–22 (pdf)
* H. Friedrich Apfelstedt: *Das Haus Kevernburg-Schwarzburg von seinem Ursprunge bis auf unsere Zeit*, 1996, ISBN 3-910132-29-4
* *[Art. "Anna Sophia, Gemahlin des Grafen Karl Günther von Schwarzburg-Rudolstadt"](https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Anna_Sophie_(Gr%C3%A4fin_von_Schwarzburg-Rudolstadt)&oldid=-) -  de Bernhard Anemüller, je: *Allgemeine Deutsche Biographie,* 1/1875, p. 471

## Notoj 
Kategorio:Fruktodona Societo
Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Virinoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1584
Kategorio:Mortintoj en 1652