open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unu kordo

**Unu kordo** (mall.: *u. c.*, laŭ la itala "una corda") estas teknika ludinstrukcio por la piano, kiu postulas piedpuŝi la maldekstran pedalon, per kiu oni povas generi pli mallaŭtajn tonojn per mekanika poziciŝanĝo de teknikaĵoj (vd. ankaŭ dinamiko (muziko)). La ludinstrukcio *tri kordoj* (Abk.: *t. c.*) postulas la maltenadon de la pedalo.

La mekanika ŝanĝiĝo, kiu sekvas la piedpuŝadon de la maldekstra pedalo ĉe pianego, kaŭzas la nocion *unu kordo*.

## Unukordopedalo ĉe pianego 
Ĉe pianego la maldekstra pedalo movas la mekanikon kune kun klavaro kaj marteloj kelkajn milimetrojn dekstren. Tio ĉi kaŭzas, ke la marteloj ekfrapas de la kordoj en la diskanta kaj meza pozicioj anstataŭ tri nur ankoraŭ du, en la meza baspozicio ankoraŭ nur *unu kordon*. Tiu ĉi mekanika ŝanĝo reduktas la sonoplenon pro la malpli granda kordonombro ekfrapata, kio generas pli mallaŭtan tonon. Krome je la forŝovado pli molaj lokoj de la martelkapa felto trafas sur la kordojn. Tio faras pli mallaŭtaj kaj molaj la tonojn ankaŭ en la kontrabaspozicio kiu estas unukorde prikordigita. Ĉar agado per maldekstra pedalo de pianego ankaŭ forŝovas la klavojn, oni nomas tion ĉi ankaŭ *forŝovado* anstataŭ *unu corda*. (Pro la enkonduko de trikorda prikordigo ekde la mezpozicio oni devus pli precize diri *du kordoj, unu kordo*. Pli frue ĉiuj marteloj agis sur du kordoj, pro tio la nocio *unu kordo*.).

## Unukordopedalo ĉe pianeto 
Ĉe pianeto la piedpuŝado de la maldekstra pedalo kondukas la marteloj entute pli proksimen al la kordoj, kio mallongigas ties akcelovojon. *Unu kordo* do ankaŭ por pianeto estas nocio, sed ĝi ne tradukatas teknike en la vortosenco.

## Ludsentado kaj sonkoloro 
Dum kiam la mekaniko je la agado per maldekstra pedalo je pianego sentiĝas neŝanĝita, la pianetomekaniko fariĝas pli facilira kaj malpreciza, ĉar dum la unua parto de la klavaro ne okazas fortotransmisio. Krome je la pianego ŝanĝiĝas la sonkoloro pro la forŝovado de la martelkapoj kaj la resonanco de la ne rekte frapitaj kordoj, kiu ne estas kazo je pianeto.

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Allianz Arena

La **Allianz Arena** estas futbala stadiono en la nordo de la urbo Munkeno en la federacia lando Bavario de Germanio.

La stadiono principe havas 69.901 sid- kaj starlokojn por spektantoj de futbalaj matĉoj (el tio 13.769 estas starlokoj, 2.152 pli multekostaj "ekonomiistaj" sidlokoj, 1.374 aparte privilegiaj loĝiaj sidlokoj kaj 165 lokoj por rulseĝe veturantaj handikapitoj - dum internaciaj matĉoj laŭ reguloj de la internacia tegmenta asocio UEFA tamen nur uziĝas 66.000 lokoj.

eta|maldekstra|teretaĝa perspektivo

Oficiale la stadiono malfermiĝis la 30-an de majo 2005; la produktokostoj laŭ estimoj ampleksis proksimume 365 milionojn da Eŭroj. Ekde la futbala sezono 2005/2006 la sportejo estas la hejma stadiono de la futbalaj kluboj FC Bayern München kaj TSV 1860 München. Krome ĝi estis stadiono de la Futbala Mondpokalo 2006 kaj dum la jaro 2012 ankaŭ la stadiono por la finala matĉo de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ( kaj )
* retejo de la serva entrepreno ()
* ampleksa arkitektura paĝo pri la stadiono, kun multaj fotoj  ()

800px|eta|centre|interna panoramo

Kategorio:Konstruaĵoj en Munkeno
Kategorio:Futbalaj stadionoj
Kategorio:Futbalo en 2005
Kategorio:Futbalo en Germanio
Kategorio:Sporto en Munkeno
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2005
Reinach BL

**Reinach** estas urbo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 18868 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La urbo Reinach situas sude de Bazelo ĉe la okcidenta bordo de la rivero Birs. Laŭlonge de la rivero etendiĝas naturprotekta areo kun aluvia arbaro. De la komunuma areo de 7 km² 29% estas utiligataj por agrikulturo, 17% kovritaj de arbaro, 53% setlejoj kaj 1% dezertaj terenoj.

## Najbaraj komunumoj 
La najbaraj komunumoj de Reinach estas en nordo la urbo Bazelo, en nordokcidento Münchenstein, en okcidento Arlesheim, en sudokcidento Dornach (Kantono Soloturno) en sudo Aesch, en sudoriento Therwil, en oriento Oberwil BL, kaj en nordoriento Bottmingen.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita per la tramlinio n-ro 11 al bazela tramreto. Lokaj buslinioj ligas la urbon ankaŭ kun Dornach kaj Therwil.

Per la rapidstrato H18 Reinach estas konektita al la nacia aŭtoŝoseo A2 de Bazelo al Tiĉino.

## Historio 
En la jaro 1356 la tiama vilaĝo estis komplete detruita far la Tertremo de Bazelo.

En mezepoko Reinach apartenis al la episkopejo de Bazelo. En la jaro 1525 Reinach reformaciiĝis, sed revenis al la katolika religio en 1595. Pro la Franca Revolucio en la jaro 1792 la bazela episkopo fuĝis kaj Reinach dum mallonga tempo apartenis al la Raŭraĥa Respubliko kaj poste al la franca departemento Mont-Terrible, en kiu ĝi estis kantonĉefurbo. Ek de la redukto de la departementoj en 1800 la administrado de Reinach troviĝis rekte en la departementĉefurbo Colmar. En 1815 la Viena Kongreso atribuis la komunumon denove al Svislando, nome al la malnova Kantono Bazelo. Kvankam la loĝantoj de Reinach dum la Bazela Kantondisiĝo luktis je la flanko de la urbo Bazelo, Reinach en 1833 estis integrita en la novan duonkantonon Bazelo Kampara.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Reinach

## Partnera urbo 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Reinach

Kategorio:Urboj de Svislando
Detek

**Detek** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Encs.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 148 m
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 3834
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
Detek situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Encs troviĝas 15, Miskolc 40 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1272 en formo *"Detk"*, tiam neloĝata loko. Dum la turka erao la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis. En 1711 mortoj pro pesto okazis. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1780
* kalvinana sentura preĝejo de 1819

## Fontoj 
* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Municipoj de la provinco Kacereso

**Listo de municipoj de la **:

En tiu provinco estas 219 municipoj.

eta|300px|Mapo de municipoj

__NOTOC__

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Ekstremaduro

## Eksteraj ligiloj 
* Diputación de Cáceres  ()

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Hispanio
Kategorio:Provinco Kacereso
Dövény

**Dövény** [dovEnj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok.
## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 190 m
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 3721
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Dövény situas sur deklivoj en valo, laŭ traira flankovojo. Kazincbarcika troviĝas 15, Miskolc 35 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 14-a jarcento laŭ la tiama ortografio *"Dyuin"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. La refondiĝo en 1580 okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno kaj migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Koro de Jesuo
* kalvinana preĝejo
* memorparko de 2000

## Fontoj 
* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Sporto en Armenio

En **Armenio** estas ludataj multaj sportludoj inter la plej menciindaj estas lukto, halterlevo, ĵudo, futbalo, ŝakludo kaj boksado. .
Armenio estas montara lando kaj adekvatas por kelkaj sportoj kiaj skiado kaj alpismo estu amase praktikataj. Malgraŭ ĝi ne havas marelirejon, la akvaj sportoj nur povas esti praktikataj en lagoj, ĉefe en la lago Sevan. Konkurence, Armenio sukcesas en halterlevo kaj lukto.
Armenio estas aktiva partoprenanto en la internacia sportiva komunumo kiu plene apartenas al la Unuiĝo de Eŭropaj Futbal-Asocioj.

Tamen, Armenio estas monda potenco rilate al la ŝakludo. Dum la lasta Ŝak-Olimpiado celebrata en Torino, la vira teamo proklamiĝis ĉampiono kaj la ina atingis la sepan lokon.

Levon Aronian, Vladimir Akopian, Karen Asrian, Smbat Lputian, Gabriel Sargissian kaj Artashes Minasian formis la viran teamon. Lilit Mkrtchian, Elina Danielian, Nelli Aginian kaj Siranush Andriasian la inan. La teknika skipo estis formata de Arshak Petrosian kaj Tigran Nalbandian.

## Referencoj 

Armenio
Kategorio:Armenio
Dédestapolcsány

**Dédestapolcsány** [dEdeŝtapolĉAnj] estas unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Kazincbarcika.
300px|eta|Kastelo de Dédestapolcsány

## Bazaj informoj 
* Areo: 30 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 209 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1805/20.4873
* Loĝantaro: 1640
* Poŝtkodo: 3643
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Dédestapolcsány situas sub piedoj de Bükk, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Ózd kaj Kazincbarcika troviĝas po 20, Miskolc 30 km-ojn.

## Historio 
Dédestapolcsány naskiĝis en 1950 rezulte de unuiĝo de la subaj vilaĝoj.

### Dédes 
La unua mencio devenis el 1221 pri Dédes, pri la fortikaĵo en 1254. La vilaĝo iĝis kampurbo en la 15-a jarcento. La turkoj okupis la fortikaĵon, sed ĝuste dum la ekokupo la hungaroj sukcese eksplodis la fortikaĵon kaŭzanta mortojn de multe da turkoj.

### Bántapolcsány 
Tiun vilaĝon oni menciis unuafoje en la 14-a jarcento, apartenanta al fortikaĵo **Dédes**.

En 1969 akvorezervujo nomata "Lázbérc" konstruiĝis, uzata ankaŭ fiŝkaptista lago. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Martiro Sankta Georgo
* kalvinana preĝejo
* ruinoj de la fortikaĵo
* Kastelo de Dédestapolcsány aŭ kastelo de Serényi [ŝerEnji] de 1903

## Fontoj 
* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* w.vendegvaro.hu
* w.dedestapolcsany.hu
* w.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Égerszög

**Égerszög** [Egersog] estas tre malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. Éger signifas: alno.
eta|maldekstre|Panoramo al Égerszög
eta|Kamparanaj domoj en Égerszög

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 247 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.4444/20.5863
* Loĝantaro: 70
* Poŝtkodo: 3757
* Telefonprefikso: 48
eta|Kalvinana kirko en Égerszög

## Situo 
Égerszög situas en valo de rojo sub monto 453 m-ojn alta, fine de sakovojo. Szendrő troviĝas 17, Miskolc 50 km-ojn.

## Historio 
Ŝajnas, tie estis vilaĝo nomata Kovácsi [kovAĉi] en la 12-a jarcento. En 1954 oni malkovris groton 2717 m-ojn longan, kiu pro la striktaĵoj estas nevizitebla. En Égerszög migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1791, en 1929 turo 24 m-ojn alta alkonstruiĝis
* monumento pri falintoj dum la 1-a mondmilito
* popolaj loĝdomoj el la 19-a jarcento

## Fontoj 
* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Farkaslyuk

**Farkaslyuk** [farkaŝjuk] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Ózd. La nomo signifas lupotruo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 250 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2208/20.287
* Loĝantaro: 1980
* Poŝtkodo: 3608
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Farkaslyuk situas en valo de rojo, fine de sakovojo el Ózd, kiu troviĝas 6, Miskolc 50 km-ojn.

## Historio 
La loko ĉiam apartenis al Ózd. En la 19-a jarcento estis tie nur farmo. Inter 1914-1986 karbominejo funkciis. En 1999 nova vilaĝo kaj municipo fondiĝis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario)
* kalvinana preĝejo

## Fontoj 
* hungara kaj germana Vikipedioj
* w.vendegvaro.hu
* w.nagyvofely.hu
* w.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Reinach

**Reinach** havas plurajn signifojn:

* **Reinach AG** estas komunumo en la distrikto Kulm en Kantono Argovio en Svislando.
** **Reinach AG (stacidomo)** estas fervoja stacio en Reinach AG.
** **Reinach AG Mitte (stacidomo)** estas fervoja stacio en Reinach AG.
** **Reinach AG Nord (stacidomo)** estas fervoja stacio en Reinach AG.

* **Reinach BL** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara en Svislando.
Reinach AG

## Pri la komunumo 
**Reinach** (en la alemana lingvo **Riinech**) estas komunumo en la distrikto Kulm de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 7875 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Reinach etendiĝas en la valo de la rivero Wyna inter du montetĉenoj de la Svisa Mezlando, nome *Homberg* kun alteco de 788 m s.m. en nordoriento kaj *Ischlag* kun alteco de 651 m s.m. en oriento. La komunumon kunkreskis kun siaj najbaraj komunumoj Beinwil ĉe la lago, Burg, Menziken kaj Pfeffikon al kompakta aglomeraĵo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Leimbach AG kaj Zetzwil, en nordoriento al Birrwil, en oriento al Beinwil ĉe la lago, en sudo al Menziken, en sudokcidento al Pfeffikon, kaj en okcidento al Gontenschwil.

## Trafiko 
Reinach estas servata de la mallarĝŝpura fervojkompanio Wynentalbahn (WSB) de Araŭo al Menziken. La komunumo disponas pri la du haltejoj '** kaj **'. Krome ekzistas poŝtaŭtolinio al Beromünster.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|150ra|Reformita preĝejo
eta|maldekstra|150ra|Muzeo Schneggli
Sur la monteto *Kapf* proksime ĉe la limo al Beinwil ĉe la lago situas la reformita preĝejo, kiu estis konstruita en la jaro 1529 kiel unua dekomence protestanta kirko en Svislando.

La *Domo zum Schneggen* estis konstruita en la jaroj 1604 kaj 1605 kaj servis kiel sidejo de la subvokto. Al la novgotika domo estas alkonstruita turo kun pinta tendotegmento.

Aliflanke de la kantona vojo iom pli sude troviĝas la *Malgranda Schneggen*, en kiu troviĝis muelejo konstruita en la jaro 1688. Post bruliĝo en la jaro 1999 la domo estis rekonstruita, kaj hodiaŭ en ĝi troviĝas la *Muzeo Schneggli*.

## Historio 
eta|maldekstra|150ra|Domo zum Schneggen, iama sidejo de la subvokto
La unua dokumenta mencio de Reinach datiĝas el la jaro 1036 kiel *Rinacha*.

En mezepoko en Reinach regis la Grafoj de Lencburgo kaj ek de 1173 la Grafoj de Kiburgo. En la 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, kaj ek de tiam Reinach estis servuto de la urbo Berno. Fine de la 16-a jarcento Reinach ricevis la merkatorajton. Reinach tiam estis dum preskaŭ 3 jarcentoj la sidejo de subvoktejo de la voktejo Lencburgo de la tiel nomita berna Argovio. En 1798 la sinjoroj de Berno estis dum la Helveta Revolucio kun helpo de francaj trupoj elpelitaj el Reinach, kaj ek de tiam Reinach apartenas al la distrikto Kulm de Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Reinach
* Reinach AG (stacidomo)
* Reinach AG Mitte (stacidomo)
* Reinach AG Nord (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Reinach
Jom Haacmaut

eta|Jom Haacmaut
**Jom Haacmaut** (hebree: יום העצמאות, "la tago de sendependeco") estas la nacia festo de la Ŝtato de Israelo, kiu markas la deklaron pri ĝia starigo post la fino de la brita mandato. Jom Haacmaut okazas je la dato 5-a de Ijaro aŭ proksime. Jom Hazikaron (la memortago por falintaj soldatoj kaj viktimoj de teroratencoj) ĉiam okazas la antaŭan tagon. Por tiu ĉi afero, la difino de tago estas laŭ la hebrea kalendaro, t.e., de sunsubiro ĝis la apero de steloj la postan tagon.

La 5-an de Ijaro 5708 (14-a de majo, 1948), ĉirkaŭ 8 horojn antaŭ la fino de la brita mandato, la deklaro de sendependeco estis subskribita kaj David Ben-Gurion (poste la unua ĉefministro de la Ŝtato de Israelo) deklaris pri la starigo de la Ŝtato de Israelo. La deklaro venis sekve de la disdivida decido de UN, decido 181 el la 29-a de novembro, 1947.

Kategorio:Judismo
Kategorio:Israelo
Balasto

**Balasto** povas esti:
#senvaloraj ŝtonoj, sablo aŭ aliaj pezaj materialoj (aŭ eĉ marakvo), per kiuj oni ekzemple ŝarĝas ŝipojn por konservi ekvilibron, aŭ aerostatojn por plipezigi ilin.
#samspeca ŝarĝaĵo ŝutita sur fervoja grundo, por firmigi la transversajn trabojn aŭ sur trafikvoja grundo, por firmigi la vojon kaj tralasi la akvon (balasto (fervojo))
#senutila superfluaĵo, superflua malfacilaĵo, vidu: rubo

Laŭ Francisko Azorín **balasto** estas *Ŝtonetoj, sablo aŭ alia peza materialo pleniganta kavon; ĉu simple por plipezigi, kiel ĉe aerostatoj, ĉu por plirigidigi, kiel ĉe la relvojoj.* Kaj li indikas etimologion el irlanda *beal* (sablo), kaj tio el antikva greka *last* (ŝarĝo).

## Notoj
Ethelbert (Wessex)

**Ethelbert** (n. ĉ.835; m. 866) estis la tria filo de de Aethelwulf, reĝo de Wessex, kaj Osburga kaj ekregis Wessex en 860, post la morto de sia frato Ethelbald.
Li kroniĝis en Kingston-upon-Thames.

Ethelbert unuigis Wessex kaj la aliajn regnojn kiujn Wessex antaŭe konkeris: malkiel siaj antaŭuloj, li ne nomiĝis subreĝon de Kent. Laŭ la anglosaksa kroniko, dum lia regado la lando ĝuis harmonion kaj pacon, sed fakte la danoj disrabis Northumbria kaj Kent, kaj invadis Wessex, atingante Winchester, Hampshire antaŭ ol esti forpelataj de Wessex.

Ethelbert mortis en 866, kaj entombiĝis en la abatejo de Sherborne, Dorset. Li havis edzinon, pri kiu oni scias nenion, kaj du filojn:
* Aldhelm, kiu estis mortigata de la danoj dum la regado de Alfredo la Granda
* Ethelward, kiu estis juna infano en 866, kaj malsukcese pretendis la anglan tronon post la morto de Alfredo la Granda en 899 kaj poste fuĝis al la danoj en la nordo de Anglio, kie li estis mortigata en 900.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Wessex
Kategorio:Mortintoj en 866
Ethelred (Wessex)

**Ethelred** (n. ĉ.840, m. la 23-an de aprilo 871) estis la kvara filo de de Aethelwulf, reĝo de Wessex, kaj Osburga kaj ekregis Wessex en 865. Foje oni nomis lin "Ethelred la 1-a de Anglio" sed fakte li regis nur la sudan parton de Anglio.

Li sekvis sian fraton Ethelbert kiel reĝo de Wessex kaj Kent. Dum lia regado la danoj pli kaj pli minacis kaj disrabis Wessex. La 4-an de januaro 871 ili venkis Ethelred ĉe Reading: en ambaŭ armeoj multaj mortis. Rapide li rekunigis siajn soldatojn kaj la 8-an de januaro li venkis la danojn ĉe Ashdown, Berkshire. Tamen sekvis du malvenkoj: ĉe Old Basing la 22-an de januaro, kaj ĉe Merton (eble la nuna suburbo de Londono, eble aliloke en suda Anglio) la 23-an de aprilo, kiam Ethelred mortis. Li entombiĝis en Wimborne Minster, Dorset. Lia frato Alfredo la Granda sekvis lin kiel reĝo.

Li havis edzinon, Wulfrida, kaj du filojn:
* Aethelwald, kiu pretendis la anglan tronon post la morto de Alfredo, kaj regis Northumbria ekde 899 sub la danoj. En 902, subtentata de la danoj, li atakis kaj venkis sian kuzon Eduardon la pli aĝan sed mortis la saman jaron dum posta batalo.
* Aethelhelm (m. 923) kiu post la morto de Alfredo la Granda omaĝis al Eduardo la pli aĝa kaj verŝajne regis Wiltshire sub Eduardo. Eble li estis la patro de Aelfflaed, la dua edzino de Eduardo.

Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Reĝoj de Wessex
Kategorio:Mortintoj en 871
Old Basing

eta|dekstra|Pordo de Basing House
**Old Basing** estas vilaĝo en la nord-orienta parto de Hampshire, Anglio. Laŭ la 2001-a censo, ĝi enhavis ĉ. 7230 loĝantojn.

Ĝi estis fondata ĉ. 700 de anglosaksa grupo, la *Basingas*. La 22-an de januaro 871 okazis grava batalo dum kiu la danoj venkis armeon de Wessex sub reĝo Ethelred.

En la centro de la vilaĝo estas multaj antikvaj konstruaĵoj, kaj la restaĵoj de Basing House, domego konstruita en 1535 ĉe la sito de normanda kastelo. Dum la angla enlanda milito Basing House estis posedata de John Paulet, 5-a markizo de Winchester, kiu subtenis Karlon la 1-an. Pro tio armeoj de la angla parlamento du fojojn malsukcese atakis Basing House. En aŭgusto 1645 estis tria atako, kaj post plurmonata sieĝo Basing House estis kaptata en oktobro tiun jaron. Multaj loknomoj en la vilaĝo aludas al la enlanda milito.

Viziteblas la ruinoj de Basing House.

Kategorio:Vilaĝoj de Anglio
Ekonomio de Armenio

eta|400px|Armena monbileto.
eta|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Armenio, 2019
La **Ekonomio de Armenio** estas relative industriigita. La industrio reprezentas pli ol 30 % de la enlanda MEP kaj 40% de la laboristoj estas dungataj en la industrio kaj konstruado. Hegemonias la produktado de manufakturaĵoj kaj mineraloj.

Antaŭ ĝia sendependo, la **ekonomio**  **de Armenio** baziĝis sur la industria produktado de kemiaĵoj, elektronikaĵoj, maŝinoj, procesitaj nutraĵoj, sinteta kaŭĉuko kaj teksaĵoj, cetere, ĝi estis alte sendependa de eksteraj rimedoj. La terkultivado nur kontribuis la 20% de la Malneta Enlanda Produkto kaj la 10 % de la dungado antaŭ la malapero de Sovetio en 1991. La respubliko disvolvigis modernan industrian sektoron kiu eksportis al la proksimaj sovetaj respublikoj kiel interŝanĝo de la materialoj kaj energio.

## Sektoroj 
La armenaj minejoj enhavas kupron, zinkon, oron, kaj plumbon. La plejparto de la energio estas generata per la importado el Rusio, inkluzive de la gaso kaj nuklea energifonto (por la sola atomenergia centralo).

En junio 1994 estis aprobata liberala leĝo favore de la eksterlanda investado, kaj en 1997 estis adoptata leĝo pri la privatigo. La daŭra progreso dependos de la kapablo de la registaro konsolidi la makroekonomion, plibonigi la investadon kaj de grandaj paŝoj kontraŭ koruptado.

En la internacia ĉarto 2005 de la CPI de la ekonomia travideblo (indekso laŭ la opinio pri koruptado), Armenio estis en la rango 88a (de 1 al 158), kio signifas ke ĝi estas unu el la malplej koruptaj landoj inter la iamaj sovetaj respublikoj. Laŭ la informo pri homa disvolvo de 2005 UN., Armenio estas en la rango 83a (de 1 al 177) la plej alta inter la transkaŭkazaj landoj. En la listo de 2006 pri la ekonomia libereco, Armenio estis en la rango 27a, la plej bona kune al Japanio kaj antaŭ landoj kiel Norvegio, Hispanio, Portugalio kaj Italio. Kio faras ĝin la plej ekonomie libera el la Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj.

## "Nederlanda malsano" de Armenio 
Kiel informas armena fakulo Grigor Badaljan, ekde 2005 la loka valuto signife plifortiĝis, montrante probleman situacion, kiun Badalan nomas "nederlanda malsano" de ekonomio. Ekzistas unu tre floranta sektoro de la ekonomio, kiu negative influas la aliajn, artefarite plifortigas la lokan valuton kaj povas kaŭzi krizon. Temas pri konstrua industrio, kiu kreskis je 42% dum la jaro 2005.

La signifa kresko en konstruado estas kaŭzita de nestabila situacio en Libano kaj Irano, kiu igas multajn etnajn armenojn el ekster Armenio investi en nemoveblaĵojn en sia "metropolio". Alfluo de valuto el ekster la lando kaŭzas pli altan mendadon de dramo, la loka valuto, kiu rezulte kreskas rilate la ceterajn valutojn.

## Banko 
La Centra Banko de Armenio (en la armena Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական Բանկ) estas la centra banko de Armenio kun ĝia ĉefsidejo en Erevano. La banko estas sendependa institucio, kiu respondecas pri la elsendado de ĉiuj monbiletoj kaj moneroj en la lando, prizorgante kaj reguligante la bankan sektoron kaj konservante la monajn rezervojn de la registaro.

## Notoj kaj referencoj
Melaniparus

***Melaniparus*** estas genro de birdoj de la familio de paruedoj kiuj estas agnoskataj de kelkaj fakuloj, kiaj Clements (2007). Laŭ Gill *et al.* (2005) oni konsideras ĝin parton de la genro *Parus*.  La jenaj specioj, ĉiuj el Afriko kaj ĉefe havantaj malhelajn plumarojn, estis lokitaj tie:

* '*Genro *Melaniparus*
** Blankaŝultra paruo *Parus guineensis* 
** Blankaflugila nigra paruo *Parus leucomelas*
** Suda nigra paruo *Parus niger* 
** Karpa paruo *Parus carpi* 
** Blankaventra paruo *Parus albiventris* 
** Blankadorsa paruo *Parus leuconotus* 
** Fulga paruo *Parus funereus* 
** Ruĝventra paruo *Parus rufiventris* 
** Cinamobrusta paruo *Parus pallidiventris* 
** Ruĝgorĝa paruo *Parus fringillinus* 
** Stribrusta paruo *Parus fasciiventer* 
** Somala paruo aŭ Akacia paruo *Parus thruppi* 
** Grizventra paruo *Parus griseiventris* 
** Grizeca paruo *Parus cinerascens* 
** Griza paruo *Parus afer*

## Referencoj 
*
* Gill, Frank B.; Slikas, Beth; and Sheldon, Frederick H. (2005): Phylogeny of titmice (Paridae): II. Species relationships based on sequences of the mitochondrial cytochrome-*b* gene. *Auk'' **122**: 121-143. DOI: 10.1642/0004-8038(2005)122[0121:POTPIS]2.0.CO;2 HTML abstract

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Paruedoj (scienca nomo)
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Poisson d'avril (filmo)

'''''Poisson d'avril*** ("**Aprila fiŝo*'") estas franca filmo de Gilles Grangier aperinta en 1954.

## Temo 
Brava garaĝa meĥanikisto, fidela edzo kaj bona familiestro, Emile Dupuy estas persvadita de lerta magazena vendisto aĉeti perfektigitan fiŝkaptan kanon per la ŝparita mono destinita al aĉeto de lavmaŝino pri kiu revas Charlotte, lia edzino. Ne kuraĝante konfesi tion al ŝi, li mensogas al ŝi, kaj de etaj al egaj mensogoj, li troviĝas implikita en nesolvebla situacio.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: ''Poisson d'avril*
* Reĝisoro: Gilles Grangier
* Scenaro: Gérard Carlier
* Adapto: Gilles Grangier, Michel Audiard
* Dialogoj: Michel Audiard
* Help-reĝisoroj: Maxime Roger, Jacques Deray
* Operatoro: Marc Fossard
* Kameraisto: Roger Duculot, helpita de René Schneider kaj Clovis Terr
* Muziko: Étienne Lorin
* Kanzono: *Aragon et Castille'' de Bobby Lapointe
* Dekoroj: Jacques Colombier, helpita de René Guisgaud kaj Alfred Marpeau
* Sono: Jean Rieul, helpita de Jean-Claude Marchetti
* Sonprenisto: Marcel Corvaisier
* Muntado: Jacques Thiedot, helpita de Paulette Fontenel
* Formato: Nigra-blanka
* Daŭro: 102 minutoj
* Ŝminkado: Marcel Bordenave
* Hararanĝoj: Gisèle Jacquin-Mourguet
* Platforma fotisto: Robert Joffre
* Skriptistino: Martine Guillou
* Akcesoraĵisto: Louis Giron, Roger Ronsi
* Tapetaĵisto: Georges Thiebault
* Inspektoro: Paul Laffargue
* Kunmeta inspektoro: Jean Chaplain
* Produkto: Victory, Intermondia Films
* Ĉefo de produkto: Jean-Paul Guibert
* Distribuado: Victory Films
* Direktoro de produkto: Jean Desmonceaux
* Sekretariino de produkto: Marcelle Laquerrier
* Filmita de la  ĝis la  en studioj de Boulogne
* Ĝenro: Komedio
* Unua aperdato: 

## Rolularo 
* André Bourvil: Emile Dupuy, aŭto-meĥanikisto
* Louis de Funès: Fiŝkapta gardisto
* Annie Cordy: Charlotte, edzino de Emile
* Denise Grey: Clémentine Prévost, edzino de Gaston
* Jacqueline Noëlle: Annette Coindet, kuzino
* Pierre Dux: Gaston Prévost, amanto de Annette
* Louis Bugette: Garaĝestro
* Maurice Biraud: Vendisto de fiŝkaptaj artikoloj
* Gérard Sabatier: La eta Jacky Dupuy
* Paul Faivre: Louis, trinkejestro, alinomita: Pépère
* Charles Lemontier: S-ro Gauthier
* Zeimmet: Germain, servisto ĉe "Prévost"
* René Havard: Aŭtomobila ekzamenanto
* Jean Hebey: S-ro Dutreille, kliento en garaĝo
* Charles Denner: Kliento en kafejo
* Gérard Darrieu: Liveranto de lavmaŝino
* Suzanne Grey: Najbarino
* Emile Riandreys: Kliento en kafejo
* Edouard Francomme: Kliento en kafejo
* Guy Loriquet: Léon, help-meĥanikisto
* Christian Brocard: Kliento en magazeno
* Anne Auger

## Pri la filmo 
* Unua kina renkontiĝo inter Bourvil kaj Louis de Funès: ili poste formis la plej faman komikan duopon de franca kino.

## Eksteraj ligiloj 
* Poisson d'avril en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1954
Aldeanueva del Camino

**Aldeanueva del Camino** (Nova domaro ĉe la vojo) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

La censita populacio en 2008 estis de 789 loĝantoj.

## Situo 
Aldeanueva del Camino estas situa en la noda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Valo de Ambroz, je altitudo de 524 m. La surfaco de ties teritorio estas de 19,70&nbsp;km².

## Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Lastatempe turismo kaj servoj ĉe ŝoseo.

## Demografio 
## Historio 
### Fondo 
La vilaĝo de Aldeanueva del Camino kiel sugestas la nomo ekis kiel romia setlejo ĉe la tiama vojo nordo-sudena nome Vía de la Plata. La romianoj lasis restaĵojn kiaj pontoj, tomboŝtonoj, enskribaĵoj kaj eĉ kelkaj antaŭromiaj tomboŝtonoj.

### Araba epoko kaj *Reconquista* 
Post la islama invado kaj pro la strategia situo inter Kastilio kaj Ekstremaduro, Aldeanueva del Camino suferis multnombrajn atakojn kaj detruiĝis kaj senhomiĝis.

Post la Reconquista, Aldeanueva del Camino dividiĝis en du vilaĝoj separataj inter si de la romia ŝoseo, kiuj eknomiĝis *Casas de Aldeanueva* (Domoj de Nova Domaro) tiu apartenanta al la Kastilio kaj Aldeanueva del Camino tiu apartenanta al la Leono. La parton de Kastilio ricevis la pova kaj influa Duklando de Béjar kaj eklezie la Diocezo de Plasencia. La parton de Leono ricevis la Duklando de Alba de Tormes kaj eklezie la Diocezo de Coria. Tiu eklezia divido restis en Aldeanueva del Camino por ĉiame.

En 1438 la vilaĝo ricevis oficialan dokumenton de la reĝoj kiu estis reagnoskata en 1492 de la Katolikaj Gereĝoj en Santa Fe kaj poste en 1518, de Doña Juana en Valladolid. Aliflanke la municipo suferis la teruran forpelon de la juda komunumo aldeanueva laŭ tiuepokaj dokumentoj kaj aktoj de la Inkvizicio trovitaj en la Monaĥejo de Guadalupe.

### 19a jarcento 
La vilaĝo kreskis iom post iom ĝis kiam en 1802 kaj pro la franca invado dum la Hispana Sendependiga Milito Aldeanueva estis necesa vojo de la militaj armeoj kaj pro tio ĝi estis incendiita kaj rabita la 8an de aprilo de 1808 de la francaj trupoj.

En 1835, Aldeanueva suferis novan civilan militon. La vilaĝo estis denove incendiita kaj masakrita de la trupoj de la karlistoj, sed la Nacia Milico de Aldeanueva, kun tiuj de la aliaj najbaraj vilaĝoj venkis la karlistojn en la urbo de Béjar.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Valo de Ambroz

La **Valo de Ambroz** estas valo kaj administra komunumaro, situa sude de la Sistema Central en la Provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro, Hispanio, kiu limas kun la komarkoj de Tierras de Granadilla kaj Valo de Jerte kaj la provinco de Salamanca. Laŭ la stato de  en la komarko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Trapasas ĝin la rivero Ambroz kaj la Vía de la Plata de norde al sudo. La ĉefa loĝloko estas Hervás.

## Municipoj 
* Abadía
* Aldeanueva del Camino
* Baños de Montemayor
* Casas del Monte
* La Garganta
* Gargantilla
* Hervás
* Segura de Toro

Ĉe Abadía estas la abandonita (ne plu loĝata) vilaĝo de Granadilla.

## Vidu ankaŭ 
* Komarkoj de Ekstremaduro

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la Valo de Ambroz
* Valo de Ambroz 
* Retejo pri Segura de Toro
* Persona retejo pri Casas del Monte 
* La Valo de Ambroz

Ambroz
Fáj

**Fáj** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Encs.
eta|maldekstra|

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 197 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.4211/21.0794
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 3865
* Telefonprefikso: 46

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, meze de sakovojo. Encs troviĝas 16, Miskolc 54, Budapeŝto 223 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1243 laŭ tiama ortografio *"Fay"*. La kampoj apartenis al familio *"Fáy"*. Vilaĝservoj estas lernejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo
* baroka kastelo de Fáy de 1750, en la 19-a jarcento klasikismiĝis

## Famuloj 
En Fáj naskiĝis jezuito Dávid Alajos Fáy.

## Fontoj 
* distancoj
* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.gyaloglo.hu
eta|maldekstra|
eta|dekstra|

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Bromus hordeaceus

***Bromus hordeaceus***, esperante **mola bromuso**, estas vegetala specio de la subfamilio de Pooideae. Ĝi estas unujara. Hordeaceus signifas latine kiel hordeo.

## Priskribo 
eta|maldekstra|spiketoj
Ĝi altas 20-100 cm. Ĝi havas molajn harojn. Ĝiaj floroj estas klejstogamaj aŭ aliegamaj.

## Uzo 
Ĝi estas trudherbo. Ĝi estas ankaŭ rubema.

## Parazitoj 
*Ergoto fungo* parazitas ĝian ovarion.

## Eksteraj ligiloj 
* Tela botanica  

## Notoj kaj referencoj 
* *Taschenbuch der Gräser*, Ernst Klapp, 1965.

Kategorio:Bromus
Münchenstein

eta|maldekstra|260ra|
eta|maldekstra|260ra|
**Münchenstein** estas urbo kaj  komunumo en la distrikto Arlesheim kaj en la kantono Bazelo Kampara de Svislando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La komunumo Münchenstein situas sude de Bazelo ambaŭ flanke de la rivero Birs. La teritorio limas en la nordokcidento kaj nordo al Bazelo, en oriento al Muttenz, en sudo al Arlesheim, kaj en sudokcidento al Reinach.

## Trafiko 
Münchenstein disponas pri stacidomo ĉe la ĵurasa fervojo de Bazelo al Delemonto respektive Bielo, kiu estas servata de la regiona trajnlinio S3. Krome la urbo estas ligita per la tramlinioj 10 kaj 11 al la tramreto de Bazelo kaj ankaŭ estas servata de buslinioj.

Per la rapidstrato H18 al Muttenz la urbo estas konektita kun la nacia  svisa aŭtovojo A2.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Münchenstein datiĝas el la jaro 1196 kiel *Kekingen*. La nomo Münchenstein aperas la unua fojon en la jaro 1279 kiel *Munchenstein*.

## Kulturo 
En la halego *St. Jakobshalle*, lime al Bazelo sed grandparte sur la teritorio de Münchenstein, okazis la prezentoj de la finala fazo de la Eŭrovido-Kantokonkurso 2025 en majo 2025.

## Vidu ankaŭ 
* Münchenstein (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Münchenstein
* Münchenstein en la Historia Leksikono de Svislando

eta|centra|320ra|

Kategorio:Urboj de Svislando
Tor Åge Bringsværd

**Tor Åge Bringsværd** (*esperante*: Tur Oge Bringsvard; naskiĝis la 16-an de novembro, 1939 en Skien, Norvegio) estas verkisto, dramisto kaj tradukisto. Probable li estas plej fama pro lia fantazia fikcio. Kun longtempa verkadamiko Jon Bing, li rigardiĝas kiel la unua verkisto norvega kiu verkis sciencfikcian literaturon. Lia memrigardo kiel anarkiisto, facile aspekteblas en liaj tekstoj, precipe tra kritikemo kontraŭ bioteĥnologio kaj nia uzo de la naturo. Li ankaŭ famas pro lia speciala skribstilo, ekzemple li povas ŝajne hazarde salti inter narativoj kaj anektodoj sen klara rilato al la ĉefa rakonto.

Lia debuto estis *Rundt solen i ring* (eo-e: *Cirkle ĉirkaŭ la suno*), novelaro verkita kun Jon Bing.

Li aktivis en la norvega Winnie-la-Pu-asocio kaj en la Norvega Asocio pri Mapzoologio.

## References 
Kategorio:Norvegaj dramistoj
Kategorio:Norvegaj verkistoj
Augusto Boal

**Augusto Boal** ( — , Rio de Janeiro, Brazilo) estis brazila reĝisoro, aŭtoro de teatraĵoj kaj teoriisto de la teatro.

Li instigis la "teatron de la subpremitoj" por perceptigi - per la teatro - la realecon, vidigi solvojn de sociaj problemoj kaj demokratigi la politikon.

Lia moto estis: ''„Finon al la teatro, kiu nur interpretas la realecon! Jam temp' estas por ŝanĝi ĝin!“*. Liaj ideoj pri la teatro estis multloke akceptitaj kaj realigitaj.
Boal estis nomumita por la paca nobelpremio.

## Literaturo 
* Augusto Boal: *Teatro do oprimido e outras poéticas políticas*. Rio de Janeiro. Civilização Brasileira. 1975. 
* Augusto Boal: *Teatro legislativo''. Rio de Janeiro. Civilização Brasileira. 1996. 

## Eksteraj ligiloj 
* Literaturo de kaj pri Augusto Boal en katalogo de Ibero-Amerika Instituto, Berlino
* International Theatre of the Oppressed (ITO) 
* Centro de Teatro do Oprimido – CTO-Rio (portugale)

Kategorio:Brazilaj reĝisoroj
Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj dramistoj
Kategorio:Viroj
Pianokonĉerto

**Pianokonĉerto** estas konĉerto, en kiu la soloinstrumento piano kontraŭstaras orkestron.

Plej malfrue en 1721 Johann Sebastian Bach disigis en sia Brandenburga konĉerto n-o 5 la klavicenon el sia kutima ĝeneralbasa rolo kaj disponigis al ĝi ampleksajn soloajn pasaĝojn. Poste Bach translaboris ankoraŭ pluajn konĉertojn por aliaj soloinstrumentoj en klavicenkonĉertojn. Ene de malmultaj jardekoj por la komponistoj (ekz. la filoj de Bach, Georg Friedrich Händel, Johann Adolph Hasse, la fratoj Graun kaj multaj aliaj) soloa rolo de klavarinstrumento jam estis ĉiutagaĵo – por la je la fino de la 18-a jarcento venkanta piano ili ekde la komenco skribis solokonĉertoj.

Ekde la baroko ĝis la modernismo la pianokonĉerto estas trovebla en ĉiuj epokoj. Je tio ĝi orientiĝis kutime laŭ la muzikaj formoj de la respektivaj epokoj.

En la baroka muziko la klavicenkonĉerto laŭas la tiam kutiman tripartan formon. Ekzistas nuntempe interpretistoj, kiuj realigas barokajn klavicenkonĉertojn sur moderna piano.

La pianokonĉerto de la viena klasikismo orientiĝis laŭforme kutime je la simfonio/sonata formo. Haydn, Mozart kaj Beethoven skribis tiajn konĉertojn, kiujn karakterizas alterna ludado kun la celo de kuna muzikado. Ofte je la fino de la unua movimento kadenco donas al la soloisto eblecon, elmontri siajn pianistajn kapablojn malakompanate. Kadencoj je la komenco estis improvizataj, poste pli kaj pli fiksitaj de la komponistoj; en la koncertado ofte venkis kadencoj de famaj interpretistoj.

Pianokonĉertoj el la romantismo ofte deflankiĝas de la fiksaj formoj de la klasikisma pianokonĉerto. Ĉar la 19-a jarcento generis multajn virtuozajn pianistojn, kiuj deziris pli bonan prezentadon de sia povo, la pezocentro de la alterna ludo inter orkestro kaj soloisto forŝoviĝis favore la soloistojn. En la soloista parto la orkestro esence prezentas nur sinretenan akompanaĵon. Karakterizaj ekzemploj por tio estas la pianokonĉertoj de Frédéric Chopin, kiujn oni povus ankaŭ ludi komplete sen orkestro, se la pianisto transprenus la orkestroparton transskribitan en pianoversion.

La pianokonĉerto kiel memstara muzika formo konserviĝis ĝis en la modernismo, krome tamen ankaŭ ekestis aliaj formoj, kiuj same intencas la koncertadon de piano kaj orkestro sen estis pianokonĉerto proprasence. Ekzemplaj por tio estas la „Wanderer-Fantasie (laŭ Franz Schubert)“ de Franz Liszt, „Simfoniaj variacioj por piano kaj orkestro“ de César Franck aŭ „Blusa rapsodio“ de George Gershwin.


Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Muzikaj formoj
Agoj de Petro

La **Agoj de Petro** rakontas la laŭsanktajn heroaĵojn de la apostolo Petro en Romo, lian lukton kontraŭ Simono la Magiisto ĉi tie prezentita kiel proponanto de gnozo, kaj lian kaprenversan krucumiĝon. La libro datiĝas je la fino de la dua jc pK, origine greklingve verkita, sed evidente ne nombriĝas en la kategorio de la kanonaj libroj, ĉar verkita post la morto de ĉiuj apostoloj. Ĉu ĝi entenas ion historian? La tekstanalizantoj ekskludas tion: ĝi eventuale estas atestaĵo pri la ĉeesto de Petro en Romo kaj pri la famo de sankteco lin ekde antikvaj tempoj honorinta.

La pola romanisto, Henryk Sienkiewicz, Nobel-premio pri Literaturo 1905, titolis sian romanon, koncernantan eventojn de la Sankta Petra epoko en Romo, *Quo vadis?*, ĉerpante el la Agoj de Petro. Fakte tiu ĉi, renkontante la Sinjoron ĉe urba porto en Romo, demandis: “Kien iras (Quo vadis?), Sinjoro?”.

La Agoj de Patro klasas en la serio de Agoj de diversaj personuloj de la kristanaj originoj, ĉiuj apokrifaĵoj de la Nova Testamento de la dua jc pk, kiel de Johano, Paŭlo, Andreo, Tomaso.

La manuskriptoj ĝin transdonantaj datiĝas je 5-a jc kaj entenas nur la finan parton. La komencon ni konas helpe de kopta fragmento kaj de la Agoj, latinlingvaj, tieldiritaj de Eŭzebio de Verĉelo.

## Eksteraj ligiloj 
* teksto itallingva: http://www.intratext.com/IXT/ITA0463/_PS.HTM

Kategorio:Apokrifoj de la Nova Testamento
Kategorio:Gnostikismo
Felsőkelecsény

**Felsőkelecsény** [felŝOkeleĉEnj] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok. Felső signifas supra.
eta|Blazono de Felsőkelecsény

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 231 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.3891/20.5897
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo: 3722
* Telefonprefikso: 48

## Situo 
Felsőkelecsény situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Rudabánya troviĝas 4, Kazincbarcika 15, Miskolc 30 km-ojn.

## Historio 
En 1880 incendio okazis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1784, en 1801 ligna turo alkonstruiĝis, en 1880 bruliĝis, poste rekonstruiĝis, en 1949 ŝtona turo konstruiĝis
* monumento pri 1000 jaroj

## Fontoj 
* hungara kaj germana Vikipedioj
* Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992
* www.vendegvaro.hu
* www.gyaloglo.hu

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Komputilreta servo

**Komputilreta servo** estas komerca aŭ komunutila servo, kiu al siaj klientoj provizas la konekton al komputila reto propra aŭ malferma (en la lasta kazo temas pri la interreto), kaj kiu ofertas proprajn informajn enhavojn en tiu reto.

Oni diferencigas inter komputilretaj servoj, kiuj havas propran infrastrukturon, do komputilajn servilojn, kiuj konsistigas la kernon aŭ "vertebraron" de la interreto, kaj komputilretaj servoj, kiuj ne havas propran infrastrukturon, kaj mem devas aĉeti datuman trafikon ĉe aliaj servoj.

Konataj komputilretaj servoj estas *Minitel, T-Online, AOL, CompuServe* kaj MSN. Ĉiuj nuntempe ankoraŭ ekzistantaj grandaj komputilretaj servoj ofertas konekton al la interreto, la malferma interkomputila reto, kiel parto de sia servo, kaj ne limiĝas al oferto de informoj el propra, interna reto.

Kategorio:Interreto
Birsfelden

## Pri la komunumo 
**Birsfelden** estas urbo kaj
komunumo en la distrikto Arlesheim en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 10409 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Elektrocentralo Birsfelden
Birsfelden situas ĉe la alfluo de la rivero Birs al Rejno sude de la centro de la urbo Bazelo. Sur la teritorio de la komunumo situas ankaŭ elektrocentralo ĉe la Rejno kaj unu el la bazalaj Rejnhavenoj. Ĉe la alfluo de Birs al Rejno troviĝas la plej malalta punkto de la kantono kun 246 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo Birsfelden limas en nordo al Bazelo, en nordoriento al Birsfelden, en oriento al Grenzach-Wyhlen kaj en sudo kaj okcidento al Muttenz.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|[Kluzo de Birsfelden]]
Birsfelden estas konektita per la tramlinio 3 kun la tramreto de Bazelo. Krome estas ankaŭ buskonektoj al Liestal kaj la najbaraj komunumoj.

En Birsfelden troviĝas unu el la du Rejnhavenoj de Bazelo. Ĝis 1950 en Birsfelden troviĝis la internacia flughaveno de Bazelo, kiu tiam pro ne sufiĉa grandeco estis anstataŭigita per EuroAirport.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Birsfelden datiĝas el la jaro 1274 kiel *minor Rinvelden*. La formo *Birsfeld* ekaperis proksimume en la 15-a jarcento.

En mezepoko la bieno de Birsfelden apartenis al la Grafoj de Homberg kaj al la Monaĥejo Sankt-Alban en Bazelo. Post la konstruo de fiksa lignoponto en la jaro 1425 en Birsfelden estiĝis pontosetlejo. La kresko de la komunumo komenciĝis tamen nur post la Bazela Kantondisiĝo, kiam la lima loko dank al sia bona trafiksituo rapide industriiĝis. Birsfelden apartenis dum longa tempo al Muttenz kaj sendependiĝis nur en la jaro 1874.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Bazelo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Birsfelden
* Birsfelden en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Billund

**Billund** estas urbeto en la regiono *Syddanmark* (regiono Suda Danio) de Danio, centre de la duoninsulo Jutlando. Temas pri la dua plej granda urbo en la samnoma komunumo. Laŭ la stato de 2009 la urbeto havas 6.033 loĝantojn.

Billund internacie aparte konatas pro la sidejo de la dania firmao LEGO, kiu produktas infanludilajn konstruobrikojn, kaj pro la porinfana amuzparko Legoland Billund.

## Geografio 
Billund situas 13 kilometrojn oriente de la samkomunuma urbo *Grindsted*, 56 kilometrojn nordoriente de Esbjerg kaj 27 kilometrojn okcidente de la regiona ĉefurbo Vejle.

eta|240px|la flughaveno Billund

## Trafiko 
La urbo posedas internacian flughavenon kun 3100 metrojn longa avia dromo. La flughaveno estas la dua plej granda en Danio kaj havas la IATA-kodon BLL. Laŭ propraj informoj, la flughaveno dum la jaro 2007 havis pli ol 2,2 milionojn da pasaĝeroj..

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la komunumo Billund 
* retejo de la amuzparko Legoland (plurlingva)

Kategorio:Urboj de Danio
Kategorio:Suda Danio
Ruĝa Urbodomo

maldekstre|eta|
maldekstre|eta|
La **Ruĝa Urbodomo** () estas historia konstruaĵo el ruĝaj brikoj kiu funkcias kiel la centra urbodomo de la germania ĉefurbo Berlino kaj konsideriĝas unu el la ĉefaj simboloj de la urbo. Dum la epoko de la socialisma ŝtato GDR la urbodomo apartenis al la orienta parto de la urbo, kiu estis la ĉefurbo de la socialisma ŝtato, kaj tiam la adjektivo "ruĝa" aludis ankaŭ al la socialismaj regantoj de tiu urboduono. La konstruaĵo situas en la historia centro de Berlino, en la urboparto Berlin-Mitte, rekte apud, najbare al la Aleksandra Placo de Berlino, kie troviĝas ankaŭ la televida turo de Berlino kaj la mezepoka Maria Preĝejo de Berlino. La strato antaŭ la konstruaĵo nur ekde la jaro 1951 nomiĝas "urbodoma strato" (*Rathausstraße*) – la socialismaj regantoj ne toleris la antaŭan nomon "reĝa strato" (*Königstraße*).

La urbodomo konstruiĝis inter la jaroj 1861 kaj 1869. Modelo estis la urbodomo de la tiutempa germana urbo *Thorn* en Okcidenta Prusio, kiu intertempe nomiĝas Toruń kaj estas parto de Pollando. La arkitekturo de la turo inspiriĝis de la mezepokaj turoj de la gotika katedralo de la urbo Laon en Francio.

220ra|eta|maldekstra|
La urbodomo anstataŭigis plurajn historiajn konstruaĵojn, kiuj parte fontis el la mezepoko, kaj okupas la tutan rektangulan areon inter kvar limigaj stratoj. La mezepoka juĝeja pavilono, parto de la antaŭa urbodomo, kiu ankaŭ havis fasadon el ruĝaj brikoj kaj estis konstruita laŭ gotika stilo, estis malkonstruita kaj restarigita en la parko *Babelsberg* de la sudokcidenta najbara urbo Potsdamo.

Eksterordinara pri la Ruĝa Urbodomo estas la parte konservita dekoro ĉe la ĉiuflanka balkono de la unua etaĝo. La 36 reliefoj montras gravajn eventojn el la historio de Berlino kaj la regiono Brandenburgio el la 12-a jarcento ĝis la jaro 1871.

Dum la Dua Mondmilito la konstruaĵo estis grave difektita. Inter la jaroj 1951 kaj 1956 ĝi rekonstruiĝis kaj sekve estis la sidejo de la orient-berlinaj urbaj regantaro kaj ĉefurbestro. La okcident-berlina senato ĝis la jaro 1991 havis sian sidejon en la pli okcidenta urbodomo de la urboparto Berlin-Schöneberg. Dum la jaro 1991 la reunigitaj urbaj administrantaro kaj la Senato de Berlino re-rezidis en la Ruĝa Urbodomo.

## Eksteraj ligiloj 
* arkitekturaj informoj pri la Ruĝa Urbodomo (germane)
* virtuala urbodoma promeno

Kategorio:Urbodomoj en Germanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Berlino
Kategorio:GDR
Japana paruo

La **Japana paruo** (*Parus minor*), konata ankaŭ kiel Orienta paruo, estas paserina birdo kiu anstataŭas la specion tre similan nome Granda paruo en Japanio kaj malproksima orienta Rusio trans la Rivero Amur, inklude la Kuriloj. Ĝis ĵuse tiu specio estis klasita kiel subspecio de la Granda Paruo, sed studoj en Rusio indikis, ke la du specioj kunekzistas en malproksima orienta Rusio sen intermiksiĝi aŭ sen ofta hibridiĝo.

Temas pri paruo kun flavaj subaj partoj kaj nigra kapo kun blanka vizaĝo. Lo dorso estas verdeca kaj la flugiloj grizecaj kun blankaj punktoj. La vosto estas longa, kiel ĉe aliaj apruoj.

Ili manĝas insektojn kaj foje semojn.

Freŝaj esploroj de japanaj sciencistoj pri tiuj paruoj montris,ke la kanto konsistas el eroj, ĉiu el kiuj havas specifan signifon, kaj devas sekvi devigan sintakson por esti komprenata, en alia sinsekvo, la birdoj ne komprenas. Tiel oni malkovris la ekziston de sintakso ĉe bestoj.

## Referencoj 
* Packert et al., "The great tit (Parus major) – a misclassified ring species", *Biological Journal of the Linnean Society*, Volume 86, Number 2, October 2006, pp. 153-174(22)

## Eksteraj ligiloj 
* ://aktuale.scienca-revuo.info/2016/07/28/japanaj-paruoj-ne-nur-melodias-sed-konversacias/  esploroj montris ekziston de sintakso ĉe paruoj
* Japana paruo  ĉe Avibase

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Birdoj de Azio