Laurence Gandar

**Laurence Owen Vine GANDAR** (naskita la 28-an de januaro 1915 en Durbano; mortis la 15-an de novembro 1998 en Pietermaritzburg), sub la pseŭdonimo *Owen Vine*, ankaŭ konata kiel *Laurie*, estis sudafrika ĵurnalisto kaj ĉefredaktoro de la gazeto *Rand Daily Mail*. Li estis konsiderata unu el la plej influaj kritikistoj de apartismo en la lando.

## Laboro 
Pro lia ĉiam pli senkompromisa kaj kritika sinteno rilate al apartismo, eksterlandaj amaskomunikiloj nomis lin la "Krucmilita Redaktoro", kaj li transformis la *Rand Daily Mail* en avertan voĉon subtenantan homajn rajtojn en Sud-Afriko. Ĉi tiuj klopodoj gajnis al li inviton al Londono de brita gazetgrupo. Tamen, lia vojaĝo estis malhelpita en 1965 de la registaro de ĉefministro Hendrik Verwoerd. La 21-an de aŭgusto, la Enlanda Ministerio konfiskis la pasportojn de Gandar kaj kolega ĵurnalisto Benjamin Pogrund, kiu laboris ĉe la sama gazeto. Gandar komentis pri la senlima pasporta revoko, kiun li ricevis telefone, per la ironiaj vortoj: "Por momento, ŝajnis al mi, ke iu ĉi tie eble legis mian poŝton. Sed mi malakceptis ĝin kiel tian malindan penson." ( *Por momento ŝajnis al mi, ke iu eble legis mian poŝton. Sed mi malakceptas tian malindan penson.* )  Tiutempe, kazoj de telefonaj subaŭskultoj, enfiltriĝo de redakciejoj fare de policaj informantoj, kaj aresto kaj malliberigo de ĵurnalistoj konsiderataj nedezirindaj pliiĝis en Sud-Afriko. 

La vojaĝmalpermeson truditan de la aŭtoritatoj antaŭis triparta artikolo en la *Rand Daily Mail*, en kiu la gazeto raportis la 30-an de junio, la 1-an de julio kaj la 2-an de julio 1965 pri la vivkondiĉoj en sud-afrikaj malliberejoj tiutempe, bazite sur rakontoj de iama malliberulo kaj pentristo Harold Strachan. Krome, la 25-an de julio, la Sunday Times publikigis informojn de interninformanto kaj ĉefa prizona gardisto Johannes Andries Theron el la malliberejo Boksburg (t.n. *Cindrulina-malliberejo*), laŭ kiu torturo dum esplordemandadoj estis ofta. Ĉi tiuj gazetaraj raportoj ricevis vastan nacian kaj internacian atenton kaj ekigis polican atakon kontraŭ la oficejoj de la *Rand Daily Mail* la 2-an de julio 1965. La publikigitaj informoj devigis la tiaman ministron pri justico, Balthazar Johannes Vorster, esplori la kondiĉojn en la malliberejoj. 

La juĝistaro uzis la gazetarajn raportojn pri la malliberejaj kondiĉoj kiel bazon por preni jurajn agojn kontraŭ la raportado. En 1967, li, la redaktoro Pogrund, kaj la posedanto de la *Rand Daily Mail*, *SA Associated Newspapers Ltd.*, ricevis kortuman alvokon kaj estis akuzitaj laŭ *Sekcio 44(f)* de la *Prizona Leĝo*. La juĝon donis la Ĉefjuĝisto de Transvalo.  En 1969, post longa proceso, Laurence Gandar kaj Benjamin Pogrund estis kondamnitaj pro disvastigado de malveraj informoj. Gandar kaj la posedanta kompanio ricevis monpunojn, kaj Pogrund estis kondamnita al tri monatoj en malliberejo. Ĉiuj punoj ankaŭ estis submetitaj al trijara provizora puno. 

Tamen, la gazetaro vidis tion kiel moralan venkon por ili, kvankam ĵurnalistoj poste hezitis daŭre raporti pri ĉi tiu temo.  Post ĉi tiu *mallibereja proceso*, la registaro plu premis Gandar, kio kondukis al lia maldungo fare de lia dunganto en 1969. La dunganto pravigis sian maldungon per deklaro, ke "kelkaj el liaj skribaĵoj ne estis en la nacia intereso."  Raymond Louw sukcedis lin kiel ĉefredaktoro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sudafrikaj ĵurnalistoj
Kategorio:Kontraŭapartismaj aktivuloj