open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rododendro

**Rododendro** (science: *Rhododendron*) estas genro de falfoliaj aŭ daŭrafoliaj ornamaj arbedoj kun brilkoloraj floroj. Ili devenas el la familio erikacoj kaj kreskas plejparte en montaroj en Azio, Ameriko kaj Eŭropo. Nuntempe oni distingas pli ol 500 kaj ĝis 1000 speciojn. Multaj hibridoj sub la nomo *"alpa rozo"* estas plantataj kiel ornamplantoj en parkoj kaj ĝardenoj. En hejmoj estas populara specio azaleo el parencaro de la specio *Rhododendron indicum*.
[eta|maldekstra|[Fera rododendro (*Rhododendron ferrugineum*)]]

## Specioj 
* *Rhododendron ferrugineum*
* *Rhododendron hirsutum* (vidu la foton en la fotogalerio)
* *Rhododendron luteum* (vidu la apudan foton)
[eta|[Rododendro aŭ azaleo *Rhododendron luteum*]]

## Bildaro 

Dosiero:Rhododendron roseum0.jpg|eta|*Rhododendron roseum*
Dosiero:Rhododrendron hirsutum 280603.jpg|eta|*Rhododendron hirsutum*
Dosiero:Rhododendron simsii0.jpg|eta|*Rhododendron simsii*
Dosiero:Rhododendron luteum0.jpg|eta|*Rhododendron luteum*
Dosiero:A 016 Rhododendron2b.jpg|eta|*Rododendro*

## Referencoj 
Kategorio:Erikacoj
Bengala Golfo

**Bengala Golfo** (, , , , ) estas parto de la norda regiono de Hinda Oceano kaj ĝi kreas ĝian plej grandan golfon. Ĝi havas formon de triangulo, kiu estas okcidente limigita per la marbordo de Srilanko kaj Barato, norde de Bangladeŝo, oriente de Birmo kaj Malaja duoninsulo kaj sudoriente de la norda marbordo de insulo Sumatro. En la orienta parto de golfo situas la insularoj Andamanoj kaj Nikobaroj.

## Bazaj geografiaj indikoj 
* Areo – 
* Maksimuma profundeco –  (Mezproksima profundeco - )
* Saleco – de 30 ĝis 34 ‰
* Temperaturo de la maro – 25–
* Maksimuma fluso/malfluso – 10,7&nbsp;m

## Alfluantaj riveroj 
* Godavari

## Signifaj havenoj 
* Kalkato
* Ĉitagongo


Kategorio:Golfoj en la Hinda oceano
Kategorio:Geografio de Barato
Kategorio:Geografio de Srilanko
Kategorio:Geografio de Bangladeŝo
Kategorio:Geografio de Birmo
Kategorio:Geografio de Tajlando
Kategorio:Geografio de Indonezio
Kategorio:Bengalio
Kategorio:Maroj en la Hinda Oceano
Turnoplilongigita dupiramido

En geometrio, *n*-latera **turnoplilongigita dupiramido** estas pluredro formita per kunigo de du *n*-lateraj piramidoj kaj *n*-latera kontraŭprismo. Unu piramido estas kunigata al unu bazo de la kontraŭprismo, la alia piramido estas kunigata al la alia bazo de la kontraŭprismo.

Turnoplilongigita dupiramido povas esti konstruitas per plilongigo de *n*-latera dupiramido per eniganta de *n*-latera kontraŭprismo inter ĝiaj (kutime kongruaj) duonoj.

Tri turnoplilongigitaj dupiramidoj povas esti egallateraj trianguledraj pluredroj, do havi nur egallaterajn triangulojn kiel edroj:
: La turnoplilongigita kvadrata dupiramido kiu estas solido de Johnson
: La dudekedro kiu estas platona solido.
: La turnoplilongigita kvadrata dupiramido, se estas farita el egallateraj trianguloj, havas samebenajn najbarajn edrojn. Ĝi aspektas kiel paralelepipedo, farita el romboj kun anguloj 60° kaj 120°, kun malgranda diagonalo en ĉiu rombo.
La aliaj membroj povas esti konstruitaj kun izocelaj trianguloj.

## Formoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Skribmaniero de Conway por pluredroj: "k*n*A*n*", kie *n*=4, 5, 6... ekzemple "k5A5" estas dudekedro.

Kategorio:Piramidoj kaj dupiramidoj
Kvadrata senpintigita kajtopluredro

La **kvadrata senpintigita kajtopluredro** estas pluredro, la dua en malfinia serio de senpintigitaj kajtopluredroj . Ĝi havas 8 kvinlaterajn kaj 2 kvadratajn edrojn.

Ĉi tiu pluredro povas esti konstruita per preno kvarlatera kajtopluredro kaj senpintigo de la polusaj aksaj verticoj.

## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Pluredroj
Kombinaĵo de 6 kvaredroj kun turna libereco

En geometrio, **kombinaĵo de ses kvaredroj kun turna libereco** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 6 kvaredroj, konsiderataj kiel kontraŭprismoj. Ĝi povas esti konstruita per meto de ses kvaredroj en kubon, kaj tiam turno de ili en paroj ĉirkaŭ la tri aksoj kiuj trapasas la centrojn de du kontraŭaj kubaj edroj. Ĉiu kvaredro estas turnata per egala (kaj kontraŭa, en paro) angulo *θ*. Ekvivalente, kvaredro povas esti enskribita en ĉiun kubo en la kombinaĵo de 6 kuboj kun turna libereco, en tia maniero kiu konservas kvaredran simetrion.

Se *θ=0*, ĉiuj ses kvaredroj koincidas. Se *θ* estas 45 gradoj, la pli simetria kombinaĵo de 6 kvaredroj (sen turna libereco) rezultiĝas.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 12 kvaredroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 6 kvaredroj
* Kombinaĵo de 2 kvaredroj
* Kombinaĵo de 5 kvaredroj
* Kombinaĵo de 10 kvaredroj
* Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj kun turna libereco de *p/q*-lateraj kontraŭprismoj konsistas el kvaredroj se *p=2, q=1*
* Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj de *p/q*-lateraj kontraŭprismoj konsistas el kvaredroj se *p=2, q=1*

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp.&nbsp;447–457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Sonhajoj

[eta|Vasteco de la [Sonhaja regno]]
La **sonhajoj** estas etno en okcidenta Afriko, kiuj havis florantan regnon inter la 15-a kaj 17-a jarcentoj. La sonhaja regno situis en la hodiaŭa Malio kun vasteco de proksimume 50.000 km². Nun la sonhajoj vivas en la modernaj ŝtatoj Malio, Burkino kaj Niĝero. La ŝtato Sonhaja regno aparte prosperis en la 15-a kaj 16-a jarcentoj. Sonhajoj jam tiam tradicie okupiĝis pri agrikulturo (rizo, sorgo, milio) kombine kun brutbredado kaj fiŝkaptado, en urboj - metioj kaj komerco.

Nun la sonhajoj estas aŭtoĥtona popolo de Afriko sude de Saharo foje nomata "nigra Afriko", kun nuntempe ĉirkaŭ 750 000 membroj. Ili vivas kiel terkultivistoj (*gabibi*), fiŝkaptistoj (*sorko*) kaj komercistoj ĉe la bordoj de la rivero Niĝero. Iliaj vilaĝoj, kiuj etendiĝas de la niĝeria limo ĝis la lagregiono okcidente de Timbuktuo, estas, kune kun la malnovaj komercaj urboj Gao, Timbuktuo kaj Djenné, la ĉefaj allogaĵoj por hodiaŭaj vojaĝantoj en Malio. Aparte allogas la vilaĝoj ĉirkaŭ Bandiagara proksime de Mopti.

La lingvo de la sonhajoj, ankaŭ nomata *sonhaja*, estas ankoraŭ polemike diskutata en sia klasifiko. Ĝi estas aŭ atribuita al diversaj branĉoj de la niĝer-kongaj lingvoj aŭ al la familio de *nilo-saharaj lingvoj*, kies rilato estas tamen tre pridubinda. La sonhaja lingvo estas parolata en Malio, norda Burkino kaj Niĝero, kie ĝi estas la plej vaste parolata lingvo post la haŭsa.

## Eksteraj ligiloj 
* La konkero de la Sonhaja regno 1590 ()

Kategorio:Etnoj en Malio
Kategorio:Etnoj en Burkino
Kategorio:Etnoj en Niĝero
Kategorio:Islamo en Afriko
Aĝanto

**Aĝanto** estas malgranda urbeto en Barato en Maharaŝtro, kiu estas konata precipe danke al komplekso de rokaj temploj kaj kvanto de surmuraj pentraĵoj, kiuj prezentas unu el kulminaj memorigaĵoj de antikva barata kulturo. La surmuraj pentraĵoj ankaŭ apartenas al la plej konservitaj kolektoj de budhisma arto en la mondo. Pro siaj eksterordinara historia kaj arta valoroj la tuta kaverna sistemo estis en la jaro 1983 enskribita en Liston de monda heredaĵo de Unesko.

**Pentraĵoj de la grotoj de Aĝanto**

File:Ajanta Padmapani.jpg|Pentraĵo de *bodisatvo* Padmapāni/Avalokiteŝvaro, kavo 1a.
File:Meister des Mahâjanaka Jâtaka 001.jpg|Sceno de palaca vivo.
File:Indischer Maler des 6. Jahrhunderts 001.jpg|Amsceno.
File:Ajanta Entrance cave 17.jpg|Ornamo de la enirejo de la kavo 17a.

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Maharaŝtro
Stelookangulopluredro

La **stelookangulopluredro** (**stelo-ok-angulo-pluredro** aŭ **stela 8-angula pluredro**), aŭ **steligita okedro** aŭ **ok-angula stelo** aŭ **kombinaĵo de du kvaredroj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 2 kvaredroj. Ĝi estas ankaŭ steligo de la regula okedro.

Ĝia du-dimensia modelo estas sciata kiel la **stelo de Davido**. Ĝia nomo estis donita de Keplero en 1609, kvankam ĝi estis sciata al pli fruaj geometroj. Ĝi unue estis prezentita en *De Divina Proportione* de Pacioli en 1509.

Ĝi estas la plej simpla el kvin regulaj kombinaĵoj kiuj povas esti konstruitaj el identaj platonaj solidoj.

Kiel kombinaĵo, ĝi estas konstruita kiel la unio de du kvaredroj, orientitaj kiel dualaj unu al la alia. Ĝi havas la saman situon de verticoj kiel kubo. La komunaĵo de la du kvaredroj formas enan okedron, kiu havas la samajn edrajn-ebenoj kiel la kombinaĵo.

Ĝi povas vidiĝi kiel okedro kun kvaredraj piramidoj sur ĉiu edro. Ĝi estas simila al la konveksa katalana solido, la trilateropiramidigita okedro, kiu havas pli mallongajn piramidojn.

Ĝi estas ankaŭ la sola steligo de okedro, kaj estas tiel pluredro de Wenninger W19.

La steligaj facetoj estas:
60ra

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 6 kvaredroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 12 kvaredroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 6 kvaredroj
* Kombinaĵo de 5 kvaredroj
* Kombinaĵo de 10 kvaredroj
* Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj kun turna libereco de *p/q*-lateraj kontraŭprismoj konsistas el kvaredroj se *p=2, q=1*
* Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj de *p/q*-lateraj kontraŭprismoj konsistas el kvaredroj se *p=2, q=1*
* Stelo (figuro) - aro de 2-dimensiaj steloj

## Referencoj 
* Luca Pacioli, *De Divina Proportione*, 1509.

## Eksteraj ligiloj 
* http://interocitors.com/polyhedra/UCs/04__2_Tetrahedra.wrl  VRML modelo
* 8-angula stelo je MathWorld

Kategorio:Prismosimilaĵoj
Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Kategorio:Johano Keplero
Kombinaĵo de 10 kvaredroj

En geometrio, **kombinaĵo de dek kvaredroj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 10 kvaredroj. Ĝi estas ankaŭ steligo de la regula dudekedro.

Ĝi havas la saman situon de verticoj kiel dekduedro.

Ĉi tiu kombinaĵo estis unue priskribita de Edmund Hess en 1876.

## Kiel kombinaĵo 
La figuro estas pluredra kombinaĵo de dek kvaredroj kun dudekedra simetrio (*Ih*). Ĝi estas unu el kvin regulaj kombinaĵoj kiuj povas esti konstruitaj el identaj platonaj solidoj.

Ĉiu el du nememspegulsimetriaj duonoj de ĉi tiu kombinaĵo estas kombinaĵo de 5 kvaredroj.

## Kiel steligo 
Ĝi povas esti ricevita ankaŭ per steligo de dudekedro, kaj estas tiel pluredro de Wenninger W25.

La steligaj facetoj por konstruado estas:
:240px

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 6 kvaredroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 12 kvaredroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 6 kvaredroj
* Kombinaĵo de 2 kvaredroj
* Kombinaĵo de 5 kvaredroj
* Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj kun turna libereco de *p/q*-lateraj kontraŭprismoj konsistas el kvaredroj se *p=2, q=1*
* Prisma kombinaĵo de kontraŭprismoj de *p/q*-lateraj kontraŭprismoj konsistas el kvaredroj se *p=2, q=1*

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://www.interocitors.com/polyhedra/UCs/06__10_Tetrahedra.wrl  VRML modelo

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Kombinaĵo de 6 kuboj kun turna libereco

En geometrio, **kombinaĵo de ses kuboj kun turna libereco** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 6 kuboj, konsiderataj kiel kvadrataj prismoj. Ĝi povas esti konstruita per kunmeto de ses identaj kuboj, kaj tiam turno de ili en paroj ĉirkaŭ la tri aksoj kiuj trapasas la centrojn de du kontraŭaj kubaj edroj. Ĉiu kubo estas turnita per egala (kaj kontraŭa en paro) angulo *θ*.

Se *θ=0*, ĉiuj ses kuboj koincidas. Se *θ* estas 45 gradoj, la kuboj koincidas en paroj kaj rezultiĝas (du koincidantaj kopioj de) la kombinaĵo de 3 kuboj.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj permutoj de

: *(±(cosθ+sinθ), ±(cosθ−sinθ), ±1)

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 3 kuboj
* Kombinaĵo de 5 kuboj

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj'', Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp.&nbsp;447–457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Robert Cecil, 1-a Grafo de Salisbury

eta|dekstra|Robert Cecil, portreto de John de Critz la pli maljuna, 1602.

**Robert CECIL**, 1-a Grafo de Salisbury, (naskiĝis la 1-an de junio 1563, mortis la 24-an de majo 1612) estis angla politikisto.

Li estis la filo de William Cecil, Lordo Burghley, ĉef-ministro de Elizabeta la 1-a kaj duon-frato de Thomas Cecil, 1-a Grafo de Exeter. Pro lia malbonaspekto la samtempuloj ofte kalumniis lin: li estis malalta ĝibulo. Laŭdire Elizabeta moknomis lin "mia elfo" kaj "mia pigmeo".

Post la morto de Kavaliro Francis Walsingham en 1590, Robert Cecil iĝis Ŝtat-Sekretario - influa ano de la Privata Konsilio. En 1598, kiam lia patro mortis, li sekvis lin kiel ĉef-ministro. Li estis malamiko de Robert Devereux, 2-a Grafo de Essex kaj ludis influan rolon en ties kulpigo pro ŝtat-perfido. Li certigis, ke Jakobo la 1-a glate heredis la anglan regnon en 1603. Jakobo nobeligis lin - unue (1603) kiel Barono Cecil de Essendon, kaj poste kiel Vicgrafo Cranborne (1604) kaj Grafo de Salisbury (1605). Robert Cecil daŭre estis ĉef-ministro sub Jakobo. En 1608 li iĝis Lord-Trezoristo.

Li kaj aliaj anoj de la familio Cecil subtenis komponistojn, ekz. William Byrd kaj Orlando Gibbons.

De 1601 al 1612 li estis kanceliero de Trinity College (Dublino) kaj de la Universitato de Kembriĝo.

Cecil, Robert, 1-a Grafo de Salisbury
Cecil, Robert, 1-a Grafo de Salisbury
Kombinaĵo de 5 kuboj

En geometrio, **kombinaĵo de kvin kuboj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de kvin kuboj.

Ĝi estas unu el kvin regulaj kombinaĵoj kiuj povas esti konstruitaj el identaj platonaj solidoj.

Ĝia duala estas la kombinaĵo de kvin okedroj.

Ĝi estas unu el la steligoj de la romba tridekedro.

Ĝi havas dudekedra simetrio (*Ih*), kaj ĝia konveksa koverto estas dekduedro. Ĝi havas la saman situon de verticoj kiel la regula dekduedro. Ĝi havas la saman situon de lateroj kiel la malgranda du-tritranĉa dudek-dekduedro, la granda du-tritranĉa dudek-dekduedro, kaj la du-tritranĉa dekdu-dekduedro.

Ĉi tiu kombinaĵo estis unue priskribita de Edmund Hess en 1876.

## Kiel steligo 
Ĉi tiu kombinaĵo povas esti formita kiel steligo de la romba tridekedro. La 30 rombaj edroj ekzisti en ebenoj de edroj de la 5 kuboj.

La steligaj facetoj por konstruado estas:

:240px

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 6 kuboj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 3 kuboj

## Eksteraj ligiloj 
* Kombinaĵo de 5 kuboj je MathWorld
* Steligoj de romba tridekedro je MathWorld
* Kombinaĵo de 5 kuboj de George Hart
* Uniformaj pluredroj kaj ilia dualaj 
* http://www.interocitors.com/polyhedra/UCs/09%__5_Cubes.wrl VRML modelo

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Kombinaĵo de 4 okedroj kun turna libereco

En geometrio, **kombinaĵo de kvar okedroj kun turna libereco** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 4 okedroj, konsiderata kiel triangulaj kontraŭprismoj. Ĝi povas esti konstruita per kunmeto de kvar identaj okedroj, kaj tiam turno de ĉiu per egala angulo *θ* ĉirkaŭ malsama akso trapasanta la centrojn de du kontraŭaj okedraj edroj, en maniero kiu konservas piritopluredran simetrion.

Kunmeto de ĉi tiu kombinaĵo kun la sama kombinaĵo, en kiu la okedroj estas turnitaj per la sama angulo *θ* en la kontraŭa direkto, donas la kombinaĵon de ok okedroj kun turna libereco.

Kiam *θ=0*, ĉiuj kvar okedroj koincidas. Kiam *θ* estas 60 gradoj, la pli simetria kombinaĵo de 4 okedroj (sen turna libereco) ekestas. En alia rimarkinda okazo (montrita sur bildo) por certa intera valoro de *θ*, 24 de la trianguloj formas samebenajn parojn kaj la kombinaĵo prenas formon de la kombinaĵo de 5 okedroj kun unu el la okedroj forprenita.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 8 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 4 okedroj
* Kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 20 okedroj
* Kombinaĵo de 10 okedroj
* Kombinaĵo de 5 okedroj

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp.&nbsp;447–457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco

En geometrio, **kombinaĵo de dudek okedroj kun turna libereco** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 20 okedroj, konsiderataj kiel triangulaj kontraŭprismoj. Ĝi povas esti konstruita per kunmeto de du kopioj de la kombinaĵo de 10 okedroj UC16, kaj por ĉiu rezultanta paro de okedroj, turno de ĉiu okedro en la paro per egala kaj kontraŭa angulo *θ*.

Se *θ* estas 0 aŭ 60 gradoj, la okedroj koincidas en paroj kaj rezultiĝas (du koincidantaj kopioj de) la kombinaĵo de 10 okedroj UC16 kaj UC15 respektive. Je certa intera angulo la verticoj koincidas en paroj, kaj rezultiĝas la kombinaĵo de 20 okedroj (sen turna libereco).

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj ciklaj permutoj de

: *(±2(√3)sinθ, ±(τ−1√2+2τcosθ), ±(τ√2−2τ−1cosθ))*
: *(±(√2−τ2cosθ+τ−1(√3)sinθ), ±(√2+(2τ−1)cosθ+(√3)sinθ), ±(√2+τ−2cosθ−τ(√3)sinθ))*
: *(±(τ−1√2−τcosθ−τ(√3)sinθ), ±(τ√2+τ−1cosθ+τ−1(√3)sinθ), ±(3cosθ−(√3)sinθ))*
: *(±(−τ−1√2+τcosθ−τ(√3)sinθ), ±(τ√2+τ−1cosθ−τ−1(√3)sinθ), ±(3cosθ+(√3)sinθ))*
: *(±(−√2+τ2cosθ+τ−1(√3)sinθ), ±(√2+(2τ−1)cosθ−(√3)sinθ), ±(√2+τ−2cosθ+τ(√3)sinθ))*

kie *τ = (1+√5)/2* estas la ora proporcio (iam skribata kiel *φ*).

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 4 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 8 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 4 okedroj
* Kombinaĵo de 20 okedroj
* Kombinaĵo de 10 okedroj
* Kombinaĵo de 5 okedroj

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp.&nbsp;447–457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Kombinaĵo de 20 okedroj

En geometrio, **kombinaĵo de dudek okedroj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 20 okedroj (konsiderata kiel triangulaj kontraŭprismoj). Ĝi estas speciala okazo de la kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco, en kiu paroj de okedraj verticoj koincidas.

Ĝi povas esti konstruita kiel la logika malinkluziva aŭo de du spegulaj variantoj de la granda riproĉa dekdu-dudek-dekduedro.

Ĝi havas la saman situon de lateroj kiel granda durombo-dudek-dekduedro, granda duriproĉa durombo-dekduedro kaj kombinaĵo de 20 kvar-duon-sesedroj.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 4 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 8 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 4 okedroj
* Kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 10 okedroj
* Kombinaĵo de 5 okedroj

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp. 447-457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Kombinaĵo de 5 okedroj

En geometrio, **kombinaĵo de kvin okedroj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 5 okedroj en dudekedra simetrio *Ih*. Ĝi estas ankaŭ steligo de la regula dudekedro.

Ĝi estas unu el kvin regulaj kombinaĵoj kiuj povas esti konstruitaj el identaj platonaj solidoj.

Ĝi havas la saman situon de verticoj kiel la dudek-dekduedro.

Ĝi komunigas siajn laterojn kaj duonon de triangulaj edroj kun la kombinaĵo de 5 kvar-duon-sesedroj.

Ĝi povas esti konstruita kiel romba tridekedro kun rombo-bazitaj piramidoj adiciitaj al ĉiuj edroj.

Ĉi tiu kombinaĵo estis unue priskribita de Edmund Hess en 1876.

## Kiel steligo 
Ĝi povas esti ricevita ankaŭ kiel la dua steligo de dudekedro, kaj estas tiel pluredro de Wenninger W23.

La steligaj facetoj por konstruado estas:
:300px|Steligaj facetoj

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 4 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 8 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 4 okedroj
* Kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 20 okedroj
* Kombinaĵo de 10 okedroj

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Kombinaĵo de kvin okedroj je MathWorld
* Papera modelo de kombinaĵo de kvin okedroj 
* http://www.interocitors.com/polyhedra/UCs/17%__5_Octahedra.wrl VRML modelo

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Steatornitedoj

**Steatornitedoj**, *Steatornithidae*, estas familio de birdoj kiuj enhavas unusolan vivantan specion, nome guaĉaro (*Steatornis caripensis*) kaj la formortinta genro *Euronyctibius*.

Steatornitedoj estas nune konsiderata la nura membro de la ordo Steatornitoformaj (*Steatornithiformes*), tamen, en la pasinteco, ĝi estis klasigita en la ordo de Kaprimulgoformaj birdoj (*Caprimulgiformes*), kun ĉiuj aliaj membroj de la klado *Strisores*. 

Antaŭ Hackett et al. filogeniko de plejmultaj taksonomioj konsideris *Caprimulgiformes* kiel parafiletika enhavanta la noktulajn *Strisores*.

## Resumo de nuntempaj specioj
## Referencoj
Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Podargoj

La **Podargoj**, **ranbuŝuloj** aŭ Podargedoj estas grupo de noktulaj birdoj parencaj de la kaprimulgoj. Ili troviĝas el Barato tra suda Azio al Aŭstralio.

## Taksonomio
El la tri genroj, tiu nomita *Batrachostomus*, deprenas la nomon el la greka, kie *batraĥo* signifas ranon kaj *stoma* signifas buŝon, pro ties grandaj plataj hokoformaj bekoj kiuj similas al rano kun malferma buŝego, kaj samcele: por pli facile kapti insektojn. 

La tri specioj de la genro *Podargus* estas grandaj podargoj limigitaj al Aŭstralio kaj Novgvineo, kaj havas grandajn platajn larĝajn bekojn. La dek specioj de la genro *Batrachostomus* troviĝas en tropika Azio. Ili havas pli malgrandajn kaj pli rondoformajn bekojn. En aprilo 2007 oni priskribis novan specion de podargoj el la Salomonoj kaj lokita en nove formita genro, nome *Rigidipenna*.

Ĵusa priserĉado sugestas, ke la du grupoj de podargoj ne estus tiom proksime parencaj kiel oni iam supozis kaj, ke la aziaj specioj estu apartigitaj kiel nova familio, nome *Batraĥostomedoj*. Kutime lokitaj en la ordo Kaprimulgoformaj, aliaj ĵusaj pristudoj dubas pri la lokigo de podargoj en tiu ordo, kaj sugestas, ke ili estas sufiĉe distingaj por meriti propran ordon, Podargoformaj, kiel Gregory Mathews proponis en 1918.

### Specioj
'*Genro *Podargus'''*
* Grizbruna podargo, *Podargus strigoides*
* Ocela podargo, *Podargus ocellatus*
* Papua podargo, *Podargus papuensis*
*'Genro *Batrachostomus*'*
* Orela podargo, *Batrachostomus auritus*
* Indonezia podargo aŭ Dulita podargo, *Batrachostomus harterti* 
* Filipina podargo, *Batrachostomus septimus*
* Stelpodargo, *Batrachostomus stellatus*
* Srilanka podargo, *Batrachostomus moniliger*
* Hodgsona podargo aŭ Longvosta podargo, *Batrachostomus hodgsoni*
* Mallongvosta podargo aŭ Sumatra podargo, *Batrachostomus poliolophus*
* Bornea podargo, *Batrachostomus mixtus*
* Java podargo, *Batrachostomus javensis*
* Malajzia podargo, *Batrachostomus affinis*
* Palavana podargo, *Batrachostomus chaseni*
* Kornopodargo aŭ Sunda podargo, *Batrachostomus cornutus*
*'Genro *Rigidipenna*'*
* Salomona podargo, *Rigidipenna inexpectata''

## Ekologio
La flugo de podargo estas malforta.

Ili ripozas horizontale sur branĉoj dumtage, tre bone kamuflita per siaj kamufla plumaro, tre simila al la bruna arboŝelo.

La ino demetas ĝis tri blankajn ovojn sur branĉoforko, kaj tiuj estas kovataj de la ino nokte kaj de la masklo tage.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de podargoj  ĉe Interreta Birdokolekto
* Sciencistoj malkovras novan genron de podargoj en Salomonoj

Kategorio:Podargedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Nieuwegein

Dosiero:Loudspeaker.svg**Nieuwegein** ()
estas municipo en la provinco Utrecht, sude de la urbo Utrecht. Nieuwegein ekestis je la 1-a de julio 1971 post kuniĝo de la municipoj Jutphaas kaj Vreeswijk. Ĝi havis (je la 1-a de januari 2006) 61 234 loĝantojn sur areo de 25,68&nbsp;km², de kiu 1,96&nbsp;km² estas akvo.

[eta|maldekstra|250px|[Tramtransporto en Utreĥto|Rapidtramo sur la ponto de Jutfaas trans la Amsterdam-Rijnkanaal inter Utrecht Westraven kaj Nieuwegein Zuilenstein.]]
[eta|250px|maldekstra|[Amsterdam-Rijnkanaal ekde la ponto de Nieuwegein]]
[eta|250px|maldekstra|[Baskulponto en Nieuwegein]]

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Utreĥto

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
La Leche ligo

**"La Leche" ligo** (, , , en ĉiuj lingvoj uziĝas la hispana vorto por "lakto", *"leche"* , en Esperanto **La Lakto-ligo** aŭ simple **LLL**) estas neprofitcela organizaĵo, kiu zorgas pri antaŭenigo kaj disvastigo de mamnutrado. Ĝi estis fondita en 1956 en Usono kaj aktivas nuntempe en ĉirkaŭ 60 ŝtatoj.

La Leche League estas internacie agnoskita aŭtoritato rilate al mamnutrado. *La Leche League International* estas konsila membro de la Unuiĝintaj Nacioj de la Monda Organizaĵo pri Sano kaj disponigas siajn spertojn kaj publikaĵojn en pli ol 30 lingvoj kaj al interesataj fakuloj kaj al amatoroj.

La profesia konsilantaro   de la ligo, al kiu apartenas konataj sciencistoj, zorgas pri informoj laŭ la plej lastaj esploroj kaj kontrolas ĉiajn medicinajn punktojn en la LLL-publikaĵoj. Ĝi estas komunutila, superkonfesia kaj politike neŭtrala institucio.

La celo de LLL estas doni subtenon, kuraĝigon kaj informon al ĉiu virino, kiu deziras mamnutri sian infanon.

La baza ideo de LLL estas la komunikado de virino al virino, konsilo kaj helpo, subteno kaj kuraĝigo de patrinoj, kiuj mem manutris, al ĉiuj patrinoj, kiuj deziras mamnutri aŭ jam faras tion. Tio eblas per monataj renkontiĝoj kaj telefonaj konsiloj. La konsilantinoj, edukitaj de LLL, transdonas aldone al personaj spertoj sciojn, kiujn ili ricevis dum seminarioj de LLL.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Mamnutrado
*Patrina lakto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (, , , ,  kaj )
* retejo de la franca sekcio
* retejo de la germania sekcio 
* retejo de la aŭstria sekcio
* retejo de la rusia sekcio
* retejoj de la hispania sekcio hispane kaj katalune  (eŭska retejo denove fermiĝis), 
** ankaŭ ekzistas aliaj hispanlingvaj landaj retejoj ekz. en Argentino, Ĉilio, Kubo, Meksiko kaj Nikaragvo 
* la retejo de la itala sekcio en 2025 nur limigite funkcias, sed funkcias forumo en Facebook kaj itala retejo de la svisa sekcio
* [retejo de la portugala sekcio ankaŭ por Angolo kaj Mozambiko kaj aparta https://www.facebook.com/p/La-Leche-League-Brasil-100067793526125/ forumo en Facebook por Brazilo

Kategorio:Beboj
Kategorio:Nutrado
Mogas 90 FC

**Mogas 90 FC** estas benina futbalteamo, ke ludanta en la urbo Kotonuo. Ili ludas en la benina unua divido, la Benino Supera Ligo. La hejmo de Mogas 90 FC estas Stade Charles de Gaulle. La stadiono havas kapacito de 15,000. La klubo gajnis la Benino Supera Ligo tri tempoj, en 1996, 1997 kaj 2006. Ankaŭ, ili gajnis la Benina Pokalo naŭ tempoj, en 1991, 1992, 1994, 1995, 1998, 1999, 2000, 2003 kaj 2004.

Kategorio:Beninaj futbalteamoj
AS Dragons FC de l'Ouémé

'''AS Dragons FC de l'Ouémé'* estas benina futbalteamo en la urbo Porto-Novo. Ili ludas en la benina unua divido, la Benino Supera Ligo. La hejmo de la klubo estas la *Stade Charles de Gaulle''. La stadiono havas kapacito de 15,000. Dragons de l'Ouémé gajnis la Benino Supera Ligo 12 tempoj, en 1978, 1979, 1982, 1983, 1986, 1989, 1993, 1994, 1998, 1999, 2002 kaj 2003.

Kategorio:Beninaj futbalteamoj
Requins de l'Atlantique FC

'''Requins de l'Atlantique FC''' estas benina futbalteamo en la urbo Kotonuo. Ili ludas en la benina unua divido, la Benino Supera Ligo. La hejmo de la klubo estas Stade René Pleven d'Akpakpa. La stadiono havas kapacito de 10,000. La teamo gajnis la Benino Supera Ligo tri tempoj, en 1985, 1987 kaj 1990. Ili gajnis la Benina Pokalo kvin tempoj, en 1978, 1981, 1983, 1988 kaj 1989.

Kategorio:Beninaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1977
FC Satmos

**FC Satmos** estas bocvana futbalklubo en Selebi-Phikwe. Li estis originale nomita *Copper Chiefs Football Club* kaj fondiĝis en 1996. La unua vira teamo de la klubo konkuris en la Bocvana Unua Ligo de futbalo en la sezono 2006/2007, sed de tiam plukonkuras en la dua nacia ligo de futbalo, nomata "Bocvana Divizio Unu".
 

Kategorio:Bocvanaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1996
Yatsushiro (maro)

**Yatsushiro** () ankaŭ nomata Shiranui maro (), estas malprofunda, parte fermata maro. Ĝi apartigas la insulo Kyūshū el la Amakusaj insuloj. Norde estas la maro Ariake, kaj sude estas la Orientĉina maro. Proksimaj urboj estas Yatsushiro kaj Minamata.

## Merkura Poluado 
La maro estis tre poluata de merkuro en la jardekoj 1950-aj kaj 1960-aj pro la kemia uzino Chisso Corporation. Tiu tre toksa kemio akumuliĝis en fiŝoj, kiuj estis manĝata de la lokaj homoj, kiuj ekhavis Minamatan malsanon. Tiu malsano mortigis kaj malsanigis multajn da homoj ĉirkaŭ la maro. La mara ekologisistemo ankaŭ malsaniĝis.

Kategorio:Maroj
Bácsszentgyörgy

**Bácsszentgyörgy** [bAĉsentdjordj], kroate **Đurić** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Baja. Szentgyörgy signifas Sankta Georgo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 6511
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
Bácsszentgyörgy situas laŭ la hungara-serba landlimo (sen limpasejo), fine de sakovojo.

## Historio 
La turkoj faris senhoma la regionon post la mezepoko. Ekde la 18-a jarcento senfina serio da farmoj formiĝis. Inter 1918-1920 la serboj okupis la regionon, kiu estis aparta respubliko. Ekde 1920 la komunumo trovis sin apud la nova ŝtatlimo, sed inter 1941-1944 la limo malaperis, ĉar la pli suda regiono denove iĝis hungara.

En Bácsszentgyörgy migra poŝto servas.

## Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Butin (Gătaia)

**Butin** (hungare: **Temesbökény**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Deta. Administre ĝi apartenas al Gătaia.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (slovakoj, hungaroj, rumanoj, germanoj); en 1992 463 (slovakoj, rumanoj).

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1353. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (*Temes*).

## Gravaj personoj 
*György Dancsó (20-a de aprilo 1894 – Cluj-Napoca, 20-a de decembro 1989): hungara aktoro.
*Jenő Ernst (Temesbökény, 12-a de januaro 1885 – Budapest, 26-a de februaro 1944): ĵurnalisto.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Timiș
Kombinaĵo de 10 okedroj

En geometrio, **kombinaĵo de dek okedroj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 10 okedroj, konsiderataj kiel triangulaj kontraŭprismoj, laŭliniigitaj laŭ la aksoj de 3-obla turna simetrio de dudekedro. Ekzistas la du variantoj de kombinaĵo, UC15 kaj UC16, kiuj diferenciĝas en la orientiĝo de iliaj okedroj: ĉiu kombinaĵo povas esti konvertita en la alia per turno de ĉiu okedro per 60 gradoj.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj ciklaj permutoj de

: *(0, ±(τ−1√2+2sτ), ±(τ√2−2sτ−1))*
: *(±(√2−sτ2), ±(√2+s(2τ−1)), ±(√2+sτ−2))*
: *(±(τ−1√2−sτ), ±(τ√2+sτ−1), ±3s)*

kie *τ = (1+√5)/2* estas la ora proporcio (iam skribata kiel *φ*),
: s=−1 por UC15,
: s=1 por UC16.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 4 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 8 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 4 okedroj
* Kombinaĵo de 20 okedroj kun turna libereco
* Kombinaĵo de 20 okedroj
* Kombinaĵo de 5 okedroj

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp. 447-457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Erasmus

[eta|[Matthias Grünewald: sanktaj Erasmo kaj Maŭrico]]
**Erasmus** (en Esperanto **Erasmo**) havas plurajn signifojn. Bv. elekti:

# Erasmo de Formia (naskiĝis ĉirkaŭ 240 en Antioĥio; mortis en 303 en Formia), kristana episkopo postmorte deklarita sanktulo.
# Erasmo da Narni,  itala soldulo, kiu naskiĝis en Narni.
# Erasmo de Roterdamo, renesanca humanisto el Roterdamo.
# Erasmus kaj Erasmus+, programoj de Eŭropa Unio por subteno de moviĝemo de studentoj, nomitaj laŭ li.
Dupiramido

En geometrio, *n*-latera **dupiramido** estas pluredro formita per kunigo de du *n*-lateraj piramidoj bazo al bazo, la bazoj devas esti egalaj por ĉi tio. Povas prenita unu piramido kaj kunigita kun ĝia spegula bildo.

La referencita *n*-latero en la nomo de la dupiramido estas ne iu ekstera edro sed la bazo de la fontaj piramidoj, kiu fakte jam ne estas edro de la dupiramido.

La edro-transitivaj dupiramidoj estas la dualaj pluredroj de la uniformaj prismoj kaj ĝiaj edroj estas izocelaj trianguloj.

Tri dupiramidoj povas esti egallateraj trianguledraj pluredroj, do havi nur egallaterajn triangulojn kiel edroj: la okedro (kvarlatera dupiramido), kiu estas platona solido kaj la triangula kaj kvinlatera dupiramidoj, kiuj estas solidoj de Johnson.

Dupiramido povas esti projekciita sur sferon kiel *n* egale spacitaj linioj de longitudo irantaj de unu poluso al la alia poluso kaj dusekcanta la sferon ekvatoro. Dupiramidaj edroj, tiam estas projekciitaj kiel sferaj trianguloj, kaj unu ĉi tia sfera triangulo estas la fundamenta domajno en la duedra simetrio *Dnh*.

## Formoj 
## Geometriaj simetriaj grupoj 
Se la bazo estas regula kaj la linio tra la apeksoj sekcas la bazo je ĝia centro kaj je sia mezpunkto, do la geometria simetria grupo de la *n*-latera dupiramido estas duedra simetrio *Dnh* de ordo *4n*.

La escepto estas ĉe regula okedro, kiu havas la pli grandan okedran simetrion *Oh* de ordo 48, kiu havas tri versiojn de *D4h* kiel subgrupoj. Notu, ke kvadrata piramido ne nepre estas regula okedro; ĝi povas havi distancon inter la apeksoj malsaman de diagonalo de la kvadrata bazo, kaj tiam ne esti regula.

La turnada grupo estas *Dn* de ordo *2n*, escepte de regula okedro, kiu havas la pli grandan geometrian simetrian grupon *O* de ordo 24, kiu havas tri versiojn de *D4* kiel subgrupoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* La Uniformaj Pluredroj
* Virtualaj Realaj Pluredroj - La Enciklopedio de Pluredroj; VRML modeloj: listo                
* Skribmaniero de Conway por pluredroj: "dP*n*", kie *n*=3, 4, 5, 6..., ekzemple "dP4" estas okedro

Kategorio:Piramidoj kaj dupiramidoj
György Lőrincz

**LŐRINCZ György** (leOrinc) estas rumanuja hungara verkisto, publicisto naskiĝinta en Căpâlnița la 2-an de majo 1946.

## Biografio 
La mezlernejon Lőrincz finis en Vlăhița kaj inter 1966 kaj 1973 li instruis. Pli poste li estis teknikgvidanto, teknikisto en Odorheiu Secuiesc. Ekde 1990 li estis kultura fakdirektanto. Li estas ano de EMIL.

## Verkoj 
* *Amíg csak él az ember* (raportaĵoj, Forrás, 1980);
* *A hallgatás csöndje* (noveloj, rakontoj, 1983);
* *A harmadik házig* (noveloj, skizoj, Kv. 1987);
* *Kiment a fény a szememből* (riportok aggmenházak és gyermekotthonok nyomorúságáról, Székelyudvarhely 1992).
* *Bukás*, noveloj, Csíkszereda, 1995;
* *Feketében*, riportok, jegyzetek, Székelyudvarhely, 1996.
* *Zajlásban* (Haáz Rezső Kiadó, Székelyudvarhely), l998;
* *Áldozatok* (Impar, Székelyudvarhely), l999;
* *Az elveszített sziget* (Neptun Kiadó, Csíkszereda), 200l;
* *Kutyák és emberek* (Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda), 2003;
* *Pusztulás* (Pro-Print Könyvkiadó, Csíkszereda), 2004;
* *Imázskészítők* (Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda), 2004.

## Bibliografio 
* Gálfalvi György: Bensőséges jelentéssel. Igaz Szó 1981/4.
* Kántor Lajos: Prózaíró született. Igaz Szó 1984/2.
* Kisgyörgy Réka: A lehetséges párbeszéd. Utunk 1988/17.
* Páll Szilárd: A harmadik állomás. Korunk 1988/6.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Koppány Zsolt Nagy

**NAGY Koppány Zsolt** (nadj) estas hungara verkisto, tradukisto naskita en Târgu Mureş la 5-an de oktobro 1978.

## Biografio 
Koppány Zsolt Nagy finis la mezlernejon en Odorheiu Secuiesc en 1997 kaj li akiris diplomon de instruisto pri la hungara-angla fakoj en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo en 2001. Ekde 2002 li vivas en Budapeŝto kaj laboras kiel instruisto kaj redaktoro.

## Volumoj 
* *Arról, hogy milyen nehéz* (noveloj, Erdélyi Híradó Kiadó, Előretolt Helyőrség Könyvek, Kolozsvár), 2000;
* *Háromszéki utazások* (gvidlibro, Medium Kiadó, Sepsiszentgyörgy), 2002;
* *A vendégmunkás dalai* (sentema vojaĝraporto, Corsart Kiadó, Sepsiszentgyörgy), 2005;
* *Jozefát úr, avagy a regénykedés* (romano, az Alexandra Kiadó és az Irodalmi Jelen Kiadó közös kiadása, Budapest), 2006.
* *Nagyapám tudott repülni* (2007).
* *Amelyben Ekler Ágostra emlékezünk* (2010).
* *Nem kell vala megvénülnöd 2.0*, Magvető, 2014.

## Premioj 
* – Mikó András-díj, 2001;
* – Faludy György-díj, 2003;
* – Ulpius-ház könyvkiadó ösztöndíja, 2004;
* – Gion Nándor prózaírói ösztöndíj, 2004;
* – Székelyföld-díj, 2004;
* – Tiszatáj-jutalom, 2006;
* – Irodalmi Jelen regénypályázat, II. díj, 2006.

## Fonto 
* Biografio
* E-MIL 

## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo 

Nagy Koppany Zs
Nagy Koppany Zs
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Iŝiloj

dekstra|eta|Festivalo en Nebaĥ, Gvatemalo
La **iŝiloj** (*Ixil*) estas etno indiĝena en Gvatemalo. Ili vivas en la nordokcidento de la altlando de Gvatemalo, en la departemento Kiĉeo (Quiché). La iŝila lingvo apartenas al la majaaj lingvoj. Minimume 70.000  homoj entute parolas la iŝilan lingvon.

La "Iŝila Triangulo" konsistas el la tri vilaĝoj Kocalo (San Juan Cotzal), Nebaĥo (Santa Maria Nebaj), kaj Ĉaĥulo (San Gaspar Chajul) en la altlando de Gvatemalo. Ne klaras ankoraŭ, ĉu ili parolas tri diversajn lingvojn aŭ nur diversajn dialektojn.

La Neregistara Organizo (NRO, anglalingve: Nongovermental Organization, NGO) APEI (Amigos para las Escuelas Ixiles), evoluhelpa organizo el germanoj kaj gvatemalanoj, privatiniciate fondis lernejojn en la Iŝila Triangulo kaj pagas ties instruistojn. Ekzistas skribsistemo por la iŝila lingvo, sed ĝi ankoraŭ ne estas uzata en lernejoj.

## Fontoj 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Mezameriko
Kategorio:Etnoj en Gvatemalo
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Gvatemalo
Fokker D.VII

300ra|eta|Fokker D.VII en Germana Muzeo, post-konstruita, neidenta
La **Fokker D.VII** estis ĉasaviadilo, kiun uzis la germana aerarmeo dum la unua mondmilito (ekde aprilo de 1918) kaj estis taksita al plej bonaj aviadilo de la unua mondmilito. Ĝi havis elstaran turniĝeman, stireblan kapablon en grandaj altoj kaj stabilan strukturon. La supereco de la Fokker ŝajnis estis tiel granda, ke la aliancanoj postulis transdonon/neniigon de ĉiuj ekzempleroj, post la unua mondmilito (kiel solan menciitan tipon en la Traktato de Versajlo).

La aviadilo estis tradicie konstruita – duobla flugilo kun rigidigaj stangoj, akvomalvarmigita motoro kaj dun sinkronitaj maŝinpafiloj. La korpoŝelo estis parte kovrita per teksaĵo, sub kiu kaŝiĝis stabila, veldita ŝtalotuba krado. La flugiloj estis el ligno, same streĉitaj per teksaĵo. La flugiloj estis kunligitaj per ŝtaltubo.

Oni produktis el tiu aviadilo 3.200 D.VII – el kiu 1.000 ĉe Fokker en Schwerin kaj 2.200 ĉe Albatros kaj OAW. Post la unua mondmilito la produktado de la aviadiloj okazis en Nederlando, ĉar Germanio ne havis rajton konstrui aviadilojn.

La aviadilo estis uzata post la milito en armeoj de Nederlando, Litovio, Pollando, Ĉeĥoslovakio, Hungario kaj Usono.

## Specifaĵoj 
300ra|eta|Daimler D.IIIa

* enverguro: 8,90 m
* longo: 6,95 m
* alto: 2,75 m
* flugila surfaco: 20,2 m²
* motoro: *Mercedes D-IIIa* (starta povumo 120 kW) 160 ĈP, alternative: BMW-motoro (185 ĈP)
* maksimuma rapido en alto de 1.000 m: 187 km/h, per BMW-motoro 200 km/h
* praktika flugpinto: 6.000 m
* altiĝa tempo je alto de 1.000 m: 5,48 min
* atingopovo: 350 km
* flugkapablo: 2 h, 15 min
* malplena maso: 684 kg
* strata maso: 910 kg
* armiloj: du LMG 08/15, 7,92-mm-a maŝinfusilo
* skipo: 1

## Vidu ankaŭ 
* Albatros D.II

Kategorio:Germanaj ĉasaviadiloj
Osijek

**Osijek** ( [esEk], , ) estas urbo en Kroatio, en departemento de Osijek.
eta|maldekstre|150px|Domoj en Osijek

## Bazaj informoj 
* Areo: 170&nbsp;km²
* Loĝantaro:116 500
* Poŝtkodo: 31000
* Telefonprefikso: 31

## Situo 
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Dravo (ĉe grava ponto). Estas ĉefvojoj kaj fervojoj al Darda, Beogrado kaj Varaždin.

## Historio 
La urbo estis loĝata dum la kuprepoko, poste venis keltoj kaj romianoj. La lastaj havis gravan urbon Mursia. En 351 ĝi iĝis episkopejo. En 896 la hungaraj triboj okupis la regionon kaj fondis ŝtaton en 1000. La turkoj okupis la urbon en 1526 kaj venkis la aŭstrojn en 1537. La turkoj firme tenis la ponton, tamen hungaroj detruis ĝin en 1599 kaj en 1664. La Habsburgoj okupis la urbon en 1687. Ili konstruis fortikaĵon en 1712. La urbo ricevis la rangon libera reĝa urbo en 1809. Ĝis 1918 la urbo apartenis al departemento de Verőce, poste al SHS, poste Jugoslavio, poste Kroatio. Inter 1991-1993 la serboj sieĝis la urbon.

### Esperanto en Osijek 
Unuaj esperantistoj en Osijek estis Natalija Hergović, Anna Hradil, Emmy Hradil, Gusti Hradil kaj Marija Pillepich ankoraŭ en 1887 – tiel nomata Osijeka Kvinopo. Tuj poste, nur artileria oficiro Egon Moše lernis la lingvon ĉirkaŭ 1897.

Osijeka profesoro Antun Ŝimunić publikigis en 1983 la libron "Obstine antaŭen - materialoj por historio de la esperanta movado en Osijek" (kroatlingve). Davor Klobučar daŭrigis liajn esplorojn kaj publikigis pri tio en 2007 en la revuo Tempo (n-ro 94, rete legebla).

## Demografio 
* En 1910 vivis en la urbo 31&nbsp;388 da homoj (12&nbsp;625 kroatoj, 11&nbsp;269 germanoj, 3729 hungaroj, 2889 serboj, 432 ĉeĥoj, 155 slovenoj és 105 slovakoj).
* En 2002 vivis tie 114&nbsp;616 da homoj (99&nbsp;234 kroatoj, 8767 serboj, 1154 hungaroj, 480 albanoj, 211 bosnianoj, 169 slovenoj, 124 ciganoj, 39 ĉeĥoj).
eta|250px|Preĝejo de Osijek
[eta|250px|[Tramtransporto en Osijek|Tramo en Osijek]]

## Kulturo 
### Edukado 
* Universitato de Osijek

### Teatroj 
* Nacia Teatro
* porinfana teatro

### Gazetoj 
* Glas Slavonije
* Osječki dom

### Radio 
* Radio Plus
* Slavonski radio
* Gradski radio
* Radio Osijek

### Televizio 
* Slavonska televizija

## Vidindaĵoj 
* klostro de 1710
* fortikaĵo
* preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1298
* muzeo de 1877
* biblioteko

## Industrio 
Oni produktas sapojn, alumetojn, purigilojn, dolĉaĵojn.

## Famuloj 
En la urbo naskiĝis:
* Ervin Aba, hungara ĝenerala kuracisto
* Josip Juraj Strossmayer, episkopo kaj politikisto kroata
* Paula Koralek, hungara operkantisto
En la urbo mortis:
* hungara dramisto Márton Hoblik
* hungara kolonelo János Lakos.

## Ĝemelurboj 
* 20px| Pforzheim, Germanio
* 20px| Pécs, Hungario
* 20px| Maribor, Slovenio
* 20px| Tuzla, Bosnio
*  Ploieşti, Rumanio
*  Lausanne, Svislando
*  Nitra, Slovakio
*  Prizren, Kosovo

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Osijek

## Eksteraj ligiloj 
* Osijek 031 infoj


Kategorio:Urboj de Kroatio
Blanka Armeo

[eta|dekstra|200px|Afiŝo de la blanka armeo, bildigante [Lev Trockij.]]
**Blanka Armeo** (ankaŭ **Blanka Gvardio**, ) estas nomo de armilizitaj trupoj de la rusa Blanka movado, kiu agadis dum la **rusa enlanda milito** kontraŭ la bolŝevikoj. La Blanka movado siaflanke unuigis en si la diversajn blankajn armeojn, kiuj neniam formis unu unuecan armeon, krom aliajn sektorojn kiuj ne estis propre armeaj, nome ekleziaj instancoj de ortodoksismo, kamparanaj movadoj, monarkiistoj, eksterlandaj apogantoj, banditoj ktp. La armeanoj estis nomataj blank-gvardiistoj, kaj havis diversajn celojn, metodojn kontraŭ la soveta potenco. Ilia kontraŭulo estis la t.n. *ruĝ-gvardiistoj* (Ruĝa Armeo).

## Estiĝo 
La unuaj kontraŭbolŝevikaj trupoj aperis baldaŭ post la oktobra revolucio de 1917 en urbo Novoĉerkask. La trupon organizis Miĥail Aleksejev en januaro de 1918 kiel voluntulan armeon. Unua komandanto estis infanteria generalo Kornilov, dum Aleksejev iĝis supera gvidanto de la trupoj. Tiutempe la trupo nombris nur ĉ. 2.000 soldatojn. Dum somero de 1918 estiĝis similaj trupoj en oriento de Rusio, unu jaron poste en nordo kaj nordokcidento. La plej grandaj grupoj estis
* sude fortoj de generalo Anton Denikin,
* armeo de admiralo Aleksandr Kolĉak kaj
* la rusa armeo en Krimeo.

La blanka koloro estis ĉe la rus-ortodoksa eklezio la simbolo de pureco de la ideo kaj justeco.

## Armeo 
La soldatoj de la armeaj trupoj konsistis komence el voluntuloj kaj soldatdeviguloj. Ekde mezo de 1919, oni soldatigis ankaŭ la kaptitajn ruĝgvardiistojn, kies proporcio atingis aŭtune de 1919 eĉ 60 %. Tio kaŭzis negativan influon je la batalmoralo.

Kvankam la kontraŭbolŝevikajn trupojn apogis la aliancanoj per armiloj, la fortoj de la trupoj estis disigitaj, mankis kunordinado, organizado. La armeaj trupoj ofte partoprenis en pogromoj kontraŭ judoj.

## Celoj 
La gvidantoj de la Blanka Armeo estis por redono de la konfiskitaj agroj, teritoria integreco de Rusio, protekto de la rusa ŝtato, novaj elektoj, demokratiigo de la lando, lernodevo, komercada libereco, rekono de aŭtonomiaj klopodoj de multaj popoloj (moto "Por Granda, Unuiĝinta kaj Nedividebla Rusio"). La gvidantaj ideologoj estis Pjotr Struve aŭ Vasilij Ŝulgin, kiuj provis unuigi la interesojn de la komandantoj de la movado, sensukcese.

## Malvenko 
La Blanka movado pintis de mezo de 1918 ĝis somero-aŭtuno de 1919. Pro la neorganizita strukturo, neallogaj, malklaraj celoj la movado ne povis venki la bolŝevikojn, eĉ per ekstera milita helpo. La Blanka Armeo estis neniigita ĉefe en 1920-21.

## En kulturo 
La kontraŭstaro inter la ruĝa kaj blanka armeoj estis literaturigita en la romano Doktoro Ĵivago de Boris Pasternak aperinta en la rusa lingvo en la jaro 1957. Siavice la historio polulariĝis per la adapto al samnoma filmo de 1965 reĝisorita de David Lean kaj libere bazita sur la romano de Boris Pasternak. Inter aliaj, aperas en la filmo steluloj Omar Sharif (D-ro Ĵivago) kaj Julie Christie (Larissa). Ankaŭ en la filmo estas Alec Guinness kiel la juna Ĵivago, kaj Geraldine Chaplin.

## Vidu ankaŭ 
* Baŝliko
* Rusa enlanda milito
* Blanka movado

Kategorio:Rusia enlanda milito
Kategorio:1918 en Rusio
Katymár

**Katymár** (katjmAr), sudslave **Kaćmar** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Bácsalmás.

## Bazaj informoj 
* Areo: 71&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2400
* Poŝtkodo: 6455
* Telefonprefikso: 79

## Geografio 
Katymár situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-serba landlimo (sen limpasejo), laŭ traira flankovojo. Baja troviĝas je 35 km-oj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1388 en formo *Kachmar*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, poste alvenis diversaj sudslavoj kaj ankaŭ germanoj. Katolika preĝejo konstruiĝis en 1736. Ekde 1846 la vilaĝo rajtis aranĝi jare po 2 tutlandajn foirojn kaj ekde 1873 iĝis grandvilaĝo. En 1900 loĝis tie 4 645 da homoj, (2562 germanoj, 1689 sudslavoj, 368 hungaroj, 17 serboj, 5 kroatoj, 4 slovakoj). Inter 1918-1921 la serboj okupis la regionon, kiu estis aparta respubliko. Ekde 1920 la komunumo trovis sin apud la nova ŝtatlimo, sed inter 1941-1944 la limo malaperis, ĉar la pli suda regiono denove iĝis hungara. En 1944 la alveninta Ruĝa Armeo deportis homojn al gulago. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Waldstetten (vidu sube: ĝemelkomunumo). Dum la socialismo kolĥozoj formiĝis.

Vilaĝservoj estas germana kaj kroata aŭtonomioj, lernejo, infanĝardeno, kuracejo, dentokuracejo, klubo de maljunuloj, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* nova romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka de 1807

## Ĝemelkomunumo 
*  Waldstetten, Germanio

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Aboliciismo (apartigilo)

**Aboliciimo** estas termino por pluraj sociaj aŭ politikaj movadoj:
* Aboliciismo - movado por **abolo de sklavismo** 
* Aboliciismo (prostitucio) - movado por *abolo de ŝtate kontrolita prostituo*
* Aboliciismo (kriminologio) - movado por *abolo de malliberejoj kaj kriminala juro* 
* movado por *abolo de mortpuno*

Kategorio:Juro
Kategorio:Movadoj
Kategorio:Socio