open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parko Walygator

eta|dekstra|300px|Enirejo al parko
**Walygator Grand Est** estas parko lokita en Maizières-lès-Metz en la regiono Loreno en Francujo. Ĝi estis sinsekve nomita "Big Bang Smurf" ("Big Bang Schtroumphs"), poste "Smurf Walibi" ("Walibi Schtroumphs") kaj "Walibi Lorena" ("Walibi Lorraine").

## Historio 
* Walygator Park malfermis la  sur loko de iama fabriko, kiel la *Big Bang Schtroumphs*.

* En 2007, la fratoj Le Douarin aĉetis la parkon kaj alinomis ĝin Walygator Parko.

* En junio 2010, la parko malfermis novan rusan monton, *The Monster*, aĉetitan de japana parko (Expoland).

* En 2013, la parko estis vendita al nova grupo de investantoj, formita de tri profesiuloj de la Demarŝo al kompanio kaj de amuzparko.

## Vojaĝraportoj 
### Anaconda 
* Tipo: Monto rusa el ligno
* Malfermante: 1989
* Konstruanto: William Cobb

### The Monster 
* Tipo: Monto rusa dorsflankita
* Malfermante:2010
* Konstruanto: B&M

### Comet 
* Tipo: Monto rusa el ŝtalo
* Malfermante:1989
* Konstruanto: Vekoma

### Family Coaster 
* Tipo: Monto rusa el ŝtalo por infano
* Malfermante:2007
* Konstruanto: Pinfari

Anaconda-2.jpg|*Anaconda*
Family coaster.jpg|*Family coaster*
Panorama the monster 2.jpg|*The Monster*
Waly-coaster.JPG|*Comet*

## Vidu ankaŭ 
* Walygator-Parc (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Amuzparkoj en Francio
Kategorio:Maizières-lès-Metz
5167 Joeharms

'*5167 *Joeharms'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj kaj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *John (Joe) Eric Harms*, iama ĉef-geologo de la aŭstrala mina firmao "*Broken Hill Pty.''"

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Gásadalur

**Gásadalur** estas eta komunumo sur insulo Vágar de Ferooj. Administre, ĝi apartenas al vilaĝo Sørvágur.

## Geografio 
La vilaĝo situas en okcidenta parto de Vágar, ĉe rando de la Mykinesfjørður. Ĝin ĉirkaŭas la plej altaj montoj de la insulo: norde Árnafjall (722 m), oriente Eysturtindur (715 m). Tie ekzistas bela panoramo al Mykines, Tindhólmur kaj Gáshólmur.

## Historio 
Gásadalur estis nomita laŭ legendo post virino Gasa. Gasa estis riĉulino el Kirkjubøur en la 12-a jarcento. Ŝi posedis duonon de Streymoy, sed kiam evidentiĝis, ke dum fasto ŝi manĝis vinadon, ŝi perdis la bienon al la Feroa episkopujo. Post tio ŝi translokiĝis al Vágar. La unua mencio de la vilaĝo okazis en la t.n. hundoletero, verkita en 1350-1400.

En 1833 oni fondis sur norda teritorio de la vilaĝo Víkar, kiu senhomiĝis ĝis 1910, spite al la favoraj mastrumaj cirkonstancoj, ĉar ĝi estis tre malfacile alirebla.

Oni konstruis tie en 1940 ŝtuparon de la marbordo al la vilaĝo, kiu situas pli supre. La komunumon minacis senhomiĝo, tiel en 2006 oni konstruis tunelon (Gásadalstunnilin) , kiu integras la komunumeton al trafika reto de la insulo.

Ekde la 1-a de januaro 2005, ĝi estas parto de vilaĝo Sørvágur, antaŭ tiam ĝi apartenis al vilaĝo Bøur *(Bíggjar kommuna)*.

Kategorio:Urboj kaj vilaĝoj de Ferooj
5161 Wightman

'*5161 *Wightman'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kingsley W. Wightman* (1916–2007), instruinto pri astronomio kaj direktoro de la "*Chabot Science Center''" de Oakland (Kalifornio) inter 1976 kaj 1986.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Eoso

**Eoso** (helene ** Ἕως**, latine *Aurora*) estas en la helena mitologio filino de Titano Hiperiono kaj de lia edzino kaj fratino Teja. Eoso estas diino de matena ĉielruĝo.[eta|Eoso levanta korpon de sia filo Memnono. Ilustraĵo sur fundo de [Atiko|atika ruĝfigura pokalo, 490-480 a.K., Capua, Italio.]]Ŝiaj gefratoj estas Helioso, dio de la suno kaj Seleno, diino de la luno.

Eoso estas ankaŭ nomata diino de tagiĝo kaj de matena ĉielruĝo. Ŝia ĉiutaga devo komenciĝas en oriento, kie ŝi eniras kaleŝon tiratan per du flugilhavaj ĉevaloj nomataj Lampo kaj Faetono. La unua haltejo estas en Olimpo, tie ŝi anoncas alvenon de la dio Helioso. Poste Eoso fariĝas Hemera, diino de la serena tago. En tiu ĉi formo ŝi akompanas Helion ĝis okcidentaj bordoj de la Okeano kaj ŝanĝiĝas en Hesperion (filon de Eoso kaj de Astreo), do en Vesperstelon, la unuan vesperan astron.

Eoso estas ofte bildigata en belega safrana robo, kutime kun flugiloj. Ŝi estis bela kaj amis ĉion belan, ankaŭ la belajn virojn.

Ŝia unua edzo estis Titano Astreo, al kiu ŝi naskis ĉiujn stelojn kaj ventojn. Inter ŝiaj amantoj viciĝas Kleito, atena heroo Kefalo kaj fama ĉasisto Oriono, onidire ilin ĉiujn ŝi sinsekve forrabis.

Kun sia dua edzo Titono, filo de la troja reĝo Laomedono ŝi vivis en ekstrema fino de la mondo. Ŝi elpetis de Zeŭso por Titono senmortecon, sed forgesis peti por li ankaŭ eternan junecon, do li antaŭ ŝiaj okuloj tre maljuniĝis kaj fine li ŝrumpiĝis en cikadon (aŭ ŝi mem lin en cikadon ŝanĝis).

Kun Titono ŝi havis du filojn: Emationon kaj Memnonon. Memnono en Troja milito venis helpi al sia onklo Priamo, fariĝis supera estro de la troja armeo, sed li falis en duelo kun Aĥilo. Eoso transportis lian korpon en Etiopion. Ĉiumatene aperas sur la tero roso, larmoj, kiujn Eoso verŝas super sia morta filo.

Homero nomis diinon Eoson "ruĝfingra", "belharara", "matene naskiĝanta", "ortrona".

## Arta prezentado 
Unu el la plej belaj statuoj estas Aŭroro de Michelangelo sur tombo de Lorenzo de Medici en Florenco (ĉirkaŭ la jaro 1520)

Kategorio:Dioj pri vetero
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Sunaj dioj
Kategorio:Partneroj de Zeŭso
Kategorio:Titanoj
Hundoletero

**Hundoletero** (feroe Hundabrævið) estas mezepoka feroa dokumento, verkita en ĉ. 1350 kaj simile al la ŝafoletero, ĝi estis aldono de la tiama norvega baza leĝaro, la Landslóg. Ĝian samepokan kopiaĵon rezervas la nacia arĥivejo en Tórshavn.

Ĝin verkis la feroa parlamento Løgting kaj ĝi estuis specifa aldono al la Landslóg. Ĝi reguligis la nombron de la bredeblaj hundoj en la vilaĝoj: ne ĉiu rajtis je hundo, la sola akceptita celo de la hundobredado estis la direkta pelado de ŝafoj kaj bovoj. Laŭ la dokumento, iu rajtis peti mortigon de la hundo, se tiu minacis sekurecon de homoj aŭ dombestoj.

Multaj feroaj komunumoj estis unuafoje menciitaj en tiu dokumento. 

Kategorio:Historio de Ferooj
Sensacia abio

La **sensacia abio** (*Abies spectabilis*) estas koniferospecio el la familio de la pinacoj kaj el la genro de la abioj. Kelkfoje oni supozas ke ĝi ampleksu ankaŭ la butanan abion (*A. densa*) kiel varion.

Oni trovas tiun orientalisan abion en Afganujo, Ĉinujo, Barato, kaj Nepalo. Laŭ la Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN) oni ne konsideras ĝin kiel endanĝerigatan specion.

## Sinonimoj 
* *Pinus spectabilis* D.Don
* *Pinus webbiana* Wall. ex D.Don
* *Picea webbiana* Loudon ex D.Don
* *Abies webbiana* Wall. ex D.Don
* *Abies chiloensis* Hort.
* *Abies chilrowensis* Hort.
* *Abies densa* Griff.

## Vidu ankaŭ 
* Okcident-himalajaj subalpaj koniferaroj
* Orient-himalajaj subalpaj koniferaroj

## Eksteraj ligiloj 
*  Conifer Specialist Group 1998. Abies spectabilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 10 July 2007.

eta|220ra|maldekstra|*Everest View Hotel*; maldekstre sensaciaj abioj.

Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Voĉokruciĝo

**Voĉ(o)kruciĝo** estas en muzika tonmetado la superado aŭ malsuperado de voĉo per alia. En la orkestro-instrumentado de la malfruromantikismo kaj de la nuntempo voĉokruciĝo (resp. registro-elŝanĝo) efikas certajn sonefektojn, ekzemple kiam basinstrumentoj estas kondukataj en altajn registrojn kaj altaj instrumentoj en malaltajn registrojn.

Ĉar la organumaj kaj diskantaj voĉoj en la mezepoko ne jam estis ligitaj je sonspacoj, oni rigardas voĉokruciĝojn en komponaĵoj tiutempaj jam ne kiel specialkazoj. Nur per la spaca fiksigo de la registrovoĉo (unuopa voĉo) kaj per la planita elformado de la kvarvoĉa tonmetaĵo ekde la 15-a kaj 16-a jarcentoj voĉkruciĝoj fariĝis esceptokazoj. Sed por preterirado de malĝusta voĉkondukado kaj pro la konsisto de la tema materialo, ekzemple fugotemo, voĉkruciĝoj daŭre estis en uzo. Pro tio sonaj paraleloj estas pravigitaj, se la voĉoj interkruciĝas.

Kategorio:Kontrapunkto
Kategorio:Harmoniscienco
Ŝafoletero

[eta|Enkondukaj vortoj de la ŝafoletero en la [Lundarbók]]
La **ŝafoletero** (feroe: *Seyðabrævið*) estas plej malnova dokumento de Ferooj, kiu estas samtempe grava mezepoka dokumento de la feroa historio. Ĝi estis verkita, ekvalida en 1298 kaj estis tiam aldono al la tiama norvega baza leĝaro (Landslóg). Ĝi enhavas agrikulturajn dekretojn, adaptita specife al la ferooj. Postrestis du samepokaj kopiaĵoj de ĝi, unu estas rezervata en la Nacia arĥivejo de Tórshavn, la alia en la biblioteko de Universitato de Lund.

## Historio 
La norvega baza leĝaro (Landslóg) ne estis adateble tute en la Ferooj, precipe en la agrikulturo, ĉar ĝi estis ellaborita por Norvegio. Pro tio, la feroaj loĝantoj petis princon Haakon Magnusson, apogi ilian pretendojn rilate al la feroa agrikulturo. Haakon estis filo de Magnus la 6-a, li mem regis princlandon de 1284, kiu entenis Østlandet, Agder, Rygjafylkje (hodiaŭ Rogaland), Shetland kaj Feroojn.

Haakon petis helpon de Sjúrður - reganto de Shetland -, kaj de episkopo Erlendur, kiuj kompilis en nomo de la kamparanoj tiun deklaron, je kiu Haakon povis konstrui la aldono de la leĝaro.

La ŝafoletero entenis regulojn pri traktado de diskutoj pri ŝafopaŝtado, inter paŝtistoj, pri ĉasado je cetacoj, divido de la cetaca karno, markigo de la ŝafoj ktp.. La dokumento ankaŭ permesas ekrigardon je la socia malegaleco en la mezepokaj Ferooj.

Kategorio:Historio de Ferooj
Caja España

eta|300px|A Casa Botines, sidejo da Caja España
**Caja España de Inversiones, Caja de Ahorros y Monte de Piedad**, plej konata kiel **"Caja España"** estis, ĝis junio de 2010, la unua ŝparkaso de Kastilio-Leono, Hispanio, kaj unu de la unuarangaj de la financa sektoro en Hispanio. Disponis el reto de pli da 600 oficejoj, pli da 700 bankaŭtomatoj, pli da 3.200 dungitoj kaj pli da miliono kaj duono de klientoj. En 2010 oni decidis ĝian kunigon kun la Caja de Ahorros de Salamanca y Soria (Caja Duero) por formi enton kies socia nomo estos Caja España de Inversiones, Salamanca y Soria, Caja de Ahorros y Monte de Piedad.

En marto de 2012, "Caja España-Duero" kuniĝis kun Unicaja por formi Unicaja Banco post 9 monatoj de negocado ĉar la ŝparkaso de Kastilio-Leono ne plenumis la novajn kondiĉojn starigitajn de la Dekreto pri restrukturigo de la hispana sistemo financa.

## Notoj 
Kategorio:Hispanio
Gásadalstunnilin

eta|Enirejo de la tunelo sur la okcidenta parto (Gásadalur)
eta|Tunelo dum konstruado
**Gásadalstunnilin** (Anservala tunelo) estas 1,4 km longa, unuspura vojtunelo en okcidento de la feroa insulo Vágar. Ĝi kuras proksime paralele al la sudokcidenta bordo de la insulo kaj interligas la vilaĝojn Bøur en oriento kun Gásadalur en okcidento, kiujn dividas la monto Knukarnir. La tunelo estis malfermitas en 2003 por piedirantoj, komence de 2004 povis trairi ĝin la lokaj loĝantoj per aŭtomobiloj. Por ĝenerala uzo, ĝi estis fermita. Iu ajn povas traveturi la tunelon ekde 2005. Pro malfermo de la tunelo, oni ĉesigis la helikoptera trafikon al Gásadalur.

La oficiala malfermo okazis la 21-an de decembro 2006.

Kategorio:Ferooj
Olemuelejo

eta|Malmuntita granita muelilo de Olemuelejo.
eta|Muntita granita muelilo de Olemuelejo.
**Olemuelejo** estas la loko kiel oni elpremas la olivojn por produkti ĉefe olivoleon.

## Strukturo de la Olemuelejo 
La modernaj Olemuelejoj komponiĝas kutime el tri laborspacoj klare diferencaj laŭ la fazo de produktado, kiuj estas la jenaj:
* Korto de Akceptado aŭ zono kie la olivo estas akceptata, purigata, lavata, pesata kaj stokata, atende mueladon, en la nomataj ŝutfuneloj. La akceptaj kortoj kutime estas malfermaj kaj ĉiukaze oni disponas el ŝirmo por protekti la olivojn el la pluvo.
* Navo de prilaborado, konstituata de ferma spaco kie oni muelas la olivojn kaj la rezulta produkto estas batata, centrifugata kaj fine purigata el akvo (vertikala centrifugado). Poste la oleo dekantiĝas en dekantujoj el rustorezista ŝtalo.
* Magazeno, ferma spaco kie oni magazenas la oleon en oleujoj. Tiuj, por bona kvalito de la oleo, devas esti el rustorezista ŝtalo, facile purigeblaj kaj kun fundo klina aŭ konusa por facila fundopurigado.

Kategorio:Oleo
Kategorio:Nutrindustrio
Jedward

**Jedward** estas irlanda popmuzika duopo konsistanta el la ĝemeloj **John** kaj **Edward Grimes** (naskiĝis  en Dublino, Irlando, do nun -jaraj). Konataj interalie pro siaj karakterizaj frizaĵoj de blondaj bukloj, ili unue publike aperis kiel *John & Edward* en la brita televida kantokonkurso *The X Factor* de 2009.

La duopo reprezentis Irlandon en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2011 en Duseldorfo kaj en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, ambaŭfoje pasis al la finalo, kaj en 2011 fine atingis la 8-an pozicion.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Naskiĝintoj en 1991
Kategorio:Irlandaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2012
Kategorio:Ĝemeloj
Kategorio:Naskiĝintoj en Irlando
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2009
Tekstilo

[eta|Malgranda merkato de tekstiloj en Al-Mukalla, [Jemeno.]]
**Tekstilo** estas la termino ĝenra aplikata origine al teksitaj tolaĵoj, sed nune uzata ankaŭ por fibroj, fadenoj aŭ fadenitaj materialoj, feltecaj (ne teksitaj) aŭ teksitaj, trikitaj, vatitaj, plektitaj, noditaj aŭ broditaj, kiuj estas fabrikataj per intermeto de varpo kaj vefto aŭ teksaĵo, ĉu ebena ĉu elasta.

Ĝis la 20a jarcento la fibroj plej uzataj por teksaĵoj estis naturaj: nome kotono kaj lino kiuj devenas el plantoj, kaj lano kaj silko, kiuj estas fibroj de animala deveno. Poste, kun la malkovro kaj disvolvigo de la plastaj polimeroj, oni generaligis la uzadon de artefaritaj fibroj, kiuj ne havas naturan devenon kaj sintezatas de komponanto nur kemia, kiaj la Nilono kaj la Poliestero.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtofo
* Teksaĵo
* Tekstilindustrio

Kategorio:Industrio
Kategorio:Materialoj
Kategorio:Teksaĵoj
Merzligen

**Merzligen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Nidau kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 406 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Merzligen situas en la Berna Lagolando proksimume 4 kilometrojn sude de la urbo Bielo. Al Merzligen apartenas krom la vilaĝo Merzligen (sur alteco de 469 m s.m.) ankaŭ la vilaĝeto Sankt-Niklaus (sur alteco de 517 m s.m. en nordo de la komunumo) kaj la setlejo Budlei (sur alteco de 450 m s.m. en sudo).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,28 km², de kiuj 16,7% estas kovritaj de arbaro, 71,5% servas por agrikulturo kaj 10,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Merzligen limas en nordo al Bellmund, en oriento al Jens, en sudoriento al Kappelen, kaj en sudokcidento kaj okcidento al Hermrigen.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 235 de Nidau al Aarberg kaj la vojo de Studen al Hermrigen. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 situas proksimume 5 kilometrojn oriente apud Lyss. Per la buslinio de Nidau al Aarberg la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Merzligen datiĝas el la jaro 1262 kiel *Mercin*. Oni trovis en Merzligen la restaĵojn de romia vojo. Bienposedantoj en Merzligen dum mezepoko estis la Grafoj de Kiburgo kaj la Grafoj de Nidau-Neŭŝatelo kaj la Abatejo Frienisberg kaj la Priorejo Sankt-Petro-Insulo. En la jaro 1398 Hermrigen fariĝis havaĵo de la urba ŝtato Berno, kiu ĝin integris al la tribunala kvartalo Merzligen-Niklaus de la Kamparvoktejo Nidau. En 1798 okazis apud Sankt-Niklaus batalo inter la franca armeo kaj la respublikaj helvetaj trupoj unuflanke kontraŭ la defendintoj de la malnova feŭda reĝimo de la Svisa Ĵurkomunumo. Memorŝtono, kiu tamen false prezentas la francan liberigan armeon kiel invadintoj, memorigas la mortintan ĵurkomunumajn soldatojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Merzligen
5259 Epigeo

**5259 Epigeo** estas mezgranda malhela troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la mirmidono Epigeo. Batalinto en la greka armeo dum la Troja milito, li estis mortigita de Hektoro.

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, tiel nomata "Greka Tendaro": ĝi situas "antaŭ" Jupitero laŭ sia orbita movo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Tinkturejo

eta|250ra|Vestaĵoj interne de Tinkturejo.
**Tinkturejo** aŭ **Sekpurigejo** estas instalaĵo specialigita por zorgado kaj pluteno de teksaĵoj. Ties instalaĵoj estas aranĝitaj por purigi, gladi kaj pluteni la vestojn. La tinkturejoj povas ankaŭ (kvankam ne ĉiuj) tinkturi vestojn (de tie ties nomo).

Ĝia ĉefa celo estas restaŭri la vestojn al stato plej proksima ebla al tiu, kiun ili havis kiam novaj.

Du estas ĉefe la sistemoj de purigado uzataj:
* Lavado akva
* Sekpurigado

## Vidu ankaŭ 
* Tinkturisto
* Vestolavejo
Željko Joksimović

**Željko Joksimović** (serbe: Жељко Јоксимовић, prononco []; naskiĝis  en Belgrado, SR Serbio, SFR Jugoslavio, do nun -jara) estas serba soloa kantisto, komponisto, muzikisto kaj muzikproduktisto. Krom en sia hejmlando, li vaste konatas en Bulgario, Bosnio kaj Hercegovino, Montenegro, Nord-Makedonio, Kroatio, Slovenio, Grekio, Germanio, Aŭstrio kaj aliaj eŭropaj ŝtatoj.

La artisto reprezentis Serbion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2004 en Istanbulo kaj en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo - en Bakuo li atingis honorigindan trian pozicion.

Kategorio:Serbaj kantistoj
Kategorio:Serbaj komponistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2012
Studen BE

**Studen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Nidau kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 2820 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Studen situas nordnordoriente de la urbo Bielo en la Berna Lagolando. Tra la komunumo fluas la rojo *Sagibach*, en oriento la komunuma teritorio etendiĝas ĝis la malnova fluejo de la rivero Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝo Studen kaj la kvartalo Grien (kie apud la malnova Aro troviĝas la zoparko *Erlebniswelt Seeteufel [Aventurejo Lofio]*). La komunumo en nordo kunkreskis kun Aegerten kaj en sudokcidento kun Worben. En okcidento de la komunumo situas en arbaro la ruinoj de la iama romia setlejo Pertinesca.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,72 km², de kiuj 18,0% estas kovritaj de arbaro, 38,6% servas por agrikulturo kaj 41,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Studen limas en nordoriento al Schwadernau, en oriento al Büetigen, en sudoriento al Lyss, en sudo al Worben, en sudokcidento al Jens, kaj en sudokcidento al Aegerten.

## Trafiko 
Tra Studen pasas la kantona ĉefvojo n-ro 6 de Bielo al Berno kaj la svisa aŭtovojo A6. La kantona vojo 2353 krome de Studen kondukas al Büetigen konektante la kantonan vojon n-ro 6 kun la kantona vojo n-ro 22. Al la publika transportreto Studen estas konektita per stacidomo de la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Bielo al Berno kaj per la loka busreto de la urbo Bielo.

## Historio 
En la kelta epoko en Studen ekzistis kelta fortikaĵo, de kiu postrestis muroj. Dum romia epoko en la 1-a jarcento post kristo en Studen ekzistis romia armebazo, kiu laŭdire nomiĝis Pertinesca. Skriba atesto pri la nomo ne ekzistas, tamen mencio pri la armebazo. Postrestis ruinoj de galo-romia templodistrikto. La unua dokumenta mencio de Studen datiĝas el la jaro 1257 kiel *Studon*. Dum mezepoko Studen apartenis al la Grafoj de Nidau-Neŭŝatelo. En la jaro 1398 Studen kiel parto de la Insulgovio fariĝis havaĵo de Berno kaj estis kune kun Schwadernau kiel Kvartalo Schwadernau atribuita al la Voktejo de Nidau. Tiu voktejo fariĝis en la jaro 1803 la distrikto Nidau kaj en la jaro 2010 Studen estis atribuita al la administra distrikto Bielo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Studen
* Studen BE (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Studen
Kaliopi

**Kaliopi Bukle** (naskiĝis je la familia nomo Bukleska, arumane Kaliopi Bukleska; makedone Калиопи Буклеска, [] ; naskiĝis  en Ohrid, do nun -jara) pli bone konata per sia sceneja nomo **Kaliopi** estas kantistino kaj kantaŭtoro el Nord-Makedonio.

La artistino reprezentis Nord-Makedonion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, kaj pasis al la finalo.

Kategorio:Makedonaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2012
Ambulanco

[eta|200ra|Ambulanca boato en [Venecio.]]
La termino **ambulanco** ĝenerale estas uzata por aludi al veturilo uzata por havigi kuracajn zorgojn al malsanuloj aŭ vunditoj kiuj troviĝas malproksime de malsanulejo aŭ por transporti tiujn al sancentro kie oni povas pli certe sekvi ties evoluon kaj praktiki al ili plej grandan nombron de kuracpruvoj. Foje la celo de la ambulanco estas nur zorgi la necesulon (kiel kaze de urĝo kiam oni provizas antaŭkuracajn traktadojn), sed oni ne sekvas celon porti tiun al sancentro. Tiuokaze, la paciento kiu bezonos alporton al hospitalo, bezonos ankaŭ specifan ambulancon destinatan nur al translokigo de pacientoj.

La termino "ambulanco", devenas el la verbo latina *ambulare*, kies signifo estas piediri. Tiu termino aludas al la unuaj kuracaj militservoj, kie la pacientoj etis movataj per brankardo aŭ hospitala ĉareto. La origina senco de la vorto estis "movebla hospitalo kiu sekvas armeon dum kampanjoj".

## Notoj 
Kategorio:Kuracado
Kategorio:Veturiloj
John Boswell

**John BOSWELL** (n. la 20-an de marto, 1947 – m. la 24-an de decembro, 1994) estis historiisto kaj profesoro en Universitato Yale. Granda parto el lia kariero enfokusiĝis pri la rilato inter samseksemeco kaj religio (precipe mezepoka kristanismo). Li naskiĝis en Bostono en armea familio, studis ĉe la Kolegio de William kaj Mary, kaj tie konvertiĝis al Romkatolikismo. Li ricevis la doktoran gradon de Harvard kaj dungiĝis en la historia fako ĉe Yale. Li mortis en 1994 pro sekvoj de aidoso.

Liaj libraj verkoj estas:
* *Royal Treasure: Muslim Communities Under the Crown of Aragon in the Fourteenth Century* ("Reĝa trezoro: Islamaj komunumoj sub la krono de Aragono en la dek-kvara jarcento", 1977)
* *Christianity, Social Tolerance and Homosexuality* ("Kristanismo, socia tolerado kaj samseksemo", 1980)
* *The Kindness of Strangers: Child Abandonment in Western Europe from Late Antiquity to the Renaissance* ("La Kompato de nekonatoj: Forlasado de infanoj en okcidenta Eŭropo de la malfrua antikveco ĝis la renesanco", 1988)
* *Same-Sex Unions in Pre-Modern Europe* ("Samseksaj unuiĝoj en antaŭmoderna Eŭropo", 1994)

## Vidu ankaŭ 
* Kviraj studoj
* Adelfopoiezo
* Davido kaj Jonatano

### Duoj de martiroj 
* Serĝo kaj Bako
* Kosmaso kaj Damiano
* Polyactus kaj Narchus
* Perpetua kaj Feliĉita

## Eksteraj ligiloj 
* PEOPLE WITH A HISTORY: John Boswell Page  
* The Life of St. Theodore of Sykeon (7th Century)  
* *Royal Treasure: Muslim Communities Under the Crown of Aragon in the Fourteenth Century*

Kategorio:Usonaj historiistoj
Worben

**Worben** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Nidau kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Seeland en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 2260 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Worben situas en la Berna Lagolando proksimume 7 kilometrojn norde de la urbo Bielo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. La sudorientan limon de la komunumo formas la malnova fluejo de la rivero Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Worben, Oberworben kaj Unterworben, kaj la kvartaloj Tribey kaj Fischerei-Park. La komunumo disponas pri varmakva kuracbanejo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,80 km², de kiuj 7,5% estas kovritaj de arbaro, 62,1% servas por agrikulturo kaj 29,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Worben limas en nordo al Studen, en oriento al Lyss, en sudo al Kappelen, kaj en okcidento al Jens.

## Trafiko 
Tra Worben pasas la kantona ĉefvojo n-ro 6 de Bielo al Berno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6, kiu pasas laŭlonge de la orienta komunumlimo, troviĝas unu kilometro norde de la komunumo en Studen. Per la loka busreto de la urbo Bielo la komunumo estas bone konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Worben datiĝas el la jaro 1228 kiel *Worbun* en donacdokumente de bieno al la Monaĥejo Frienisberg. Worben dum mezepoko apartenis al la Grafoj de Nidau-Neŭŝatelo kaj kun la Insulgovio en la jaro 1398 fariĝis havaĵo de la urba ŝtato Berno.

## Vidu ankaŭ 
* **Worb**

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Worben
5211 Stevenson

'*5211 *Stevenson''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la novzelanda planedologo David J. Stevenson, de la Kalifornia Instituto de Teknologio. Li konatiĝis pro sia ideo esplori la internon de Tero per sondilo enprofondigita en la terkruston per fluo da fandita fero.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Paralelo (muziko)

La terminoj **paralela** kaj **paralelo** havas en muziko jenajn signifojn:

* kondukado de du voĉoj supren aŭ malsupren en neŝanĝiĝantaj intervaloj. Vidu simila movo, rekta movo.

* harmonia parenceco inter akordoj resp. tonaloj. Ekzemple C-maĵoro kaj a-minoro estas paraleltonaloj.

Kategorio:Harmoniscienco
Kategorio:Kontrapunkto
Simila movo

Kiel **simila movo** (lat. motus rectus) nomas la muzika kontrapunkta instruo la rilaton de du voĉoj, kiuj moviĝas samdirekten, do ambaŭ supren aŭ malsupren. Kaŝitaj paraleloj devas obei al certaj limigoj.

Je paralela movo, specialkazo de la sama movo, la du voĉoj progresas je samspeca intervalo, tiel ke post la unua intervalo sekvas alia de la sama speco (ekz. eta trito post granda trito) aŭ eĉ de la sama grando. Paralelmovo al samgranda intervalo subestas en klasika kontrapunkta instruo klarajn limigojn: paralelaj grandaj tritoj estas parte, paralelaj perfektaj konsonancoj (kvintoj kaj oktoj) tute malpermesitaj. Je la tiel nomataj kontraŭparaleloj fakte okazas kontraŭmovo.

eta|386ra|maldekstra|Ekzemplo: du voĉoj en simila movo. La paŝo de la unua al la dua intervalo estas kaŝita kvintparalelo, de la tria kaj kvara malkaŝita (et-)tritoparalelo.

Kategorio:Kontrapunkto
Inhambane

''''* estas urbo kaj diocezo en provinco Inhambane, en Mozambiko. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco.

eta|maldekstre|270px|Centra merkato de
## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 23° 52′ S 35° 23′ O
* Areo: 194,9 km²
* Supermara alteco: 0- m
* Horzono: UTC + 2
* Telefonkodo: +258 223

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo laŭ Hinda Oceano en la sudorienta sekcio de la lando. Maputo etendiĝas 470 km. Grandurbo Maxixe estas proksime laŭ la marbordo.

## Historio 
Inhambane estas unu el la plej maljunaj havenurboj de Mozambiko. Araboj kaj persoj komercis ĉi tie jam en la 11-a jarcento. La areo iĝis konata ankaŭ pro la kotono. Por Eŭropo Vasco da Gama malkovris la havenon en la 15-a jarcento kaj li nomis ĝin *Terra de Boa Gente'' (tero de la bonaj popoloj). En 1505 ŝipo de Francisco de Almeida vrakis. Poste en 1534 la portugaloj fondis komercan stacion. Baldaŭe en 1560 Inhambane iĝis la unua jezuita misio en Orientafriko. La haveno iom post iom kreskis, kiam eburoj kaj sklavoj koncentriĝis, precipe en la 18-a jarcento. En 1834 oni detruis la urbon, sed ĝi rapide rekonstruiĝis.

## Ekonomio 
 estas nur administra centro kaj turisma celloko. La ekonomia centro estas en Maxixe.

## Trafiko 
 havas havenon kaj flughavenon. Ĉefvojo (la plej grava en Mozambiko) inter Xai-Xai-Beira preteriras la urbon. Ŝipetoj ofte trafikas al la proksima Maxixe kiu troviĝas voje 60 km, (ŝipe malpli). Inhambane havis etŝpuran fervojon, kiu estis finita antaŭ la funkcio.

## Klimato 
 apartenas al la tropika zono. Jare pluvas preskaŭ 958 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed inter decembro-aprilo pli ofte pluvas kaj tiam estas varmo. Inter junio-aŭgusto ne estas varmo kaj tiam pli malofte pluvas. La temperaturo varias inter 16-31 C.

eta|maldekstre|240px|Plaĝo de

## Vidindaĵoj 
* malnova kaj nova katedraloj
* muzeo
* plaĝo

## Ĝemelurboj 
*  Aveiro, Portugalio
*  Oeiras, Portugalio

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://web.archive.org/web/20110522122528/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-153
* mapo

Kategorio:Urboj de Mozambiko
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Banlokoj
Subplando da tero

**Subplando da tero,** origine hungare *Talpalatnyi föld* estis politike grava nigra-blanka filmo en Hungario.

## Politiko dum la produkto 
Post la 2-a mondmilito la komunistoj volis prezenti la antaŭmilitan epokon alimaniere, ol la tiamaj filmoj prezentis. Tiuj filmoj temis pri riĉeco kaj ne malriĉeco, vidu: Sonĝoaŭto, Hyppolit, la lakeo, ktp. La *Subplando da tero* prezentas vivon de malriĉaj kamparanoj. Tiu filmo estas la unua "socialisma filmo".

## Rolantoj 
* Ádám Szirtes, malriĉa kamparano
* Ági Mészáros, malriĉa kamparanino
* Árpád Lehotay, riĉa kamparano
* Imre Soós
* István Egri (aktoro)
* Teri Horváth
* János Görbe
* Lajos Mányai
* Tibor Molnár
* Ila Lóth
* Viola Orbán
* Gyula Tapolczai kaj aliaj

## Historio 
La historio okazas en 1930. Okazas edziĝfesto kun malriĉa junulino kaj riĉa kamparano. La junulino amas malriĉan kamparanon, tial ili eskapas kaj provas ili kune. Ili devas labori sur parcelo tre multe por repagi koston de la edziĝfesto. Ili faras eĉ puton por akvumi la teron. La junvirino gravediĝas. La malriĉulo nevole murdas homon...  

Post fino de socialismo la filmo perdis la aktualecon, tio estas nur historia rememoro.

## Noto 
La origina filmotitolo estas hungara esprimo, la Esperanta formo venis el Hungara Vivo.

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Hungaraj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Boca (apartigilo)

**Boca** povas esti:
* akva fluanto en Liptov en Slovakio, maldekstra alfluanto de Váh, vidu Boca (rivero)
* municipo en Hispanio, vidu Boca de Huérgano
* urbo en Italio, en regiono Piemonto, vidu Boca
* urba parto de Buenos Aires, vidu La Boca
* speco de itala ruĝa vino, vidu Boca (vino)

## Vidu ankaŭ 
* Club Atlético Boca Juniors
*Vyšná Boca
*Nižná Boca
Lili Darvas

**Lili Darvas** [darvaŝ], hungare **Darvas Lili** estis hungara aktorino.
eta|dekstre|220px|Lili Darvas
Lili Darvas naskiĝis la  1902 en Budapeŝto - mortis la  1974 en Novjorko.

## Biografio 
Lili Darvas komencis sian aktoran karieron en 1920. Ŝi apartenis al diversaj malgrandaj teatroj, ekde 1925 ankaŭ al teatroj en Vieno kaj Berlino. En 1926 ŝi edziniĝis. Ŝia edzo estis Ferenc Molnár, tial poste ŝi aktoradis nur en teatraĵoj de Molnár. La geedza paro migris al Usono en 1939, kie ŝi ricevis ankaŭ anglajn rolojn. En 1965 ŝi gastroladis en Teatro Madách. Ŝi ricevis festivalan premion en 1972 en Cannes.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* 14 filmoj inter 1926-1972, ekzemple *Szerelem* (Amo), premiita, 1971
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Ŝekspiro: Romeo kaj Julieta - titolrolo; Hamleto - *Gertrud*; Somermeznokta sonĝo - Titania; multe da roloj en teatraĵoj de Ferenc Molnár

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
5284 Orsiloko

**5284 Orsiloko** estas troja asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Orsiloko, filo de Diokleso. Kun sia frato Kretono, li batalis ĉe la grekaj trupoj dum la Troja milito; ambaǔ estis mortigitaj de la trojano Eneo.

## Orbito 
Ĝi estas troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, en la tiel nomata "Greka Tendaro", tie estas "antaŭ" Jupitero laŭ ties orbita movo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Metia instruado

**Regula Metia Instruado** estas ĉiaspeca studado, instruado kaj lernado cele al la laboraj enmeto, reenmeto kaj ĝisdatigo, kies ĉefa celo estas plibonigi, pligrandigi kaj taŭgigi la konojn kaj kapablojn de la nunaj kaj estontaj laboristoj laŭlonge de ilia tuta vivo.

Por tio, kaj depende de la specifeco de ĉiu lando, kutime ekzistas tri subsistemoj de metia instruado, kiuj estus la jenaj:
* **Specifa aŭ Komenca Metia Instruado:** destinata al lernantoj de la lerneja sistemo kiuj decidas direkti sian karieron al la labora mondo, kies celo estas la labora enmeto.

* **Okupa Metia Instruado (OMI):** destinata al lernantoj kiuj tiam troviĝas sendungaj, kies celo estas la labora reenmeto de la personoj kiuj perdis laborpostenojn aŭ laborkapablojn pro tempopaso, sendungeco, karcero aŭ aliaj tialoj.

* **Longdaŭra Metia Instruado (LMI):** destinata al dungataj laboristoj, kies celo estas la akiro de pli grandaj kapablojn kiuj permesu ilin konstantan ĝisdatigon de la laboristo al la laborposteno kiun tiu plenumas aŭ eĉ kandidatiĝi por alia, kio definitive iĝas plibonigo de ties dungatebloj.

## Vidu ankaŭ 
* Metiejo

Kategorio:Instruado
Paul Revere

**Paul REVERE** (naskiĝis la 1-an de januaro 1735 en Bostono, Masaĉuseco, mortis la 10-an de majo 1818 samloke) estis usona heroo de libereco, origine arĝentaĵisto. Revere estis centra figuro en la fundamento kaj unua periodo de la nova ŝtato.

Li famiĝis pro la nokta veturo, kiun li entreprenis en la nokto de 17-18 de aprilo 1775 de Charlestown, kvartalo de Bostono ĝis Lexington por alarmi la Kolonian Milicon pri la alvenado de la britaj fortoj antaŭ ol la bataloj de Lexington kaj Concord. 

La veturo estas priskribita en la poemo *The Midnight Ride of Paul Revere* de Henry Wadsworth Longfellow (1863).

Kategorio:Usona Milito de Sendependeco
Kategorio:Usonaj militistoj
Kategorio:Arĝentaĵistoj
Čertovica

**Čertovica** povas esti:

* montpasejo en Malaltaj Tatroj, vidu Čertovica (montpasejo)
* alfluanto de Boca, vidu Čertovica (rojo)
* kabano en la samnomata montpasejo, vidu Kabano Čertovica
* monto (1 427,9 m s. m.) en Malaltaj Tatroj, vidu Čertovica (monto)
Gizi Fekete

**Gizi Fekete**, hungare **Fekete Gizella** aŭ pli mallonge *Fekete Gizi* estas hungara aktoro. Ŝia edzo estis Tibor Rácz.

Gizi Fekete naskiĝis la  1949 en Cibakháza.

## Biografio 
Gizi Fekete studis en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo inter 1972-1976, poste ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Pli frue jam en 1972 ŝi edziniĝis baldaŭe ŝi naskis filon kaj filinon. Inter 1977–1982 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Szeged), poste al Teatro Hevesi Sándor, sed fine ŝi revenis al Szeged. Ŝi ekhavis la titolon "eterna mebro de Teatro Szeged".

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* unusola kineja filmo en 1975
* 5 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1975-2003, ekzemple *Barátok közt* (Inter geamikoj), 2002-2003
* diversaj teatraj roloj, ekzemple William Shakespeare: Hamleto - Gertrud; Julius Caesar - Portia; Somermeznokta sonĝo - Titania; Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora homo) - Alphonsine Plankenhorst; Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo) - Cecilia; Ferenc Molnár: *Liliom* (Lilio) − S-ino Hollunder; Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo) - Evo

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Ergovalino

**Ergovalino** estas ergotoalkaloido el la familio de ergopeptinoj.
*Clavicipitaceae* ĉefe *Neotyphodium* produktas ĝin. Scienculoj de Sandoz artefaritas ĝin
 poste ili apartigis ĝin el skleroto de ergotfungo.

En vivaj ĉeloj Alanino, valino, prolino kaj lizerga acido estas uzata por produkti ergovalinon danke al la enzimoj LPSB kaj LPSA.

Ĝi kaŭzas veneniĝon de brutoj kiam *Neotyphodium coenophialum* parazitas *Schedonorus arundinaceus* ĉefe la varion Kentucky 31. Ergotfongo, kiu kreskas sur *Ammophila arenaria* produktas multon da ergovalino.

## Vidu ankaŭ 
* Ergotoalkaloido
* Ergotamino

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Alkaloidoj
Tom Sharpe

** Tom SHARPE** (Thomas Ridley Sharpe, naskiĝinta la 30an de marto, 1928 — mortinta la ) estis angla satira aŭtoro, plej bone konata pro sia serio de noveloj Wilt.

## Vivo 
Sharpe naskiĝis en Londono. Li estis edukita en la lernejoj Bloxham, Lancing kaj Pembroke, Kembriĝo.

Li translokiĝis al Sudafriko en 1951, kie li laboris kiel sociala laboristo kaj instruisto, antaŭ esti elpelita pro politikaj kialoj en 1961. Lia epoko en Sudafriko inspiris liajn novelojn *Riotous Assembly* kaj *Indecent Exposure*, Spite vivi en Hispanio li lernis nek la katalunan nek la hispanan. "I don't want to learn the language," he says. "I don't want to hear what the price of meat is." ("Mi ne povas lerni la lingvon. Mi ne volas aŭdi kiom kostas viando.").
2013 li mortis en sia katalunia loĝloko.

Kelkaj el liaj verkoj iĝis plej bone vendataj libroj.

## Kritika analizo 
## Verkaro 
### Serio Porterhouse Blue 
* Porterhouse Blue (1974)
* Grantchester Grind (1995)

### Serio Wilt 
* Wilt (1976)
* The Wilt Alternative (1979)
* Wilt On High (1984)
* Wilt in Triplicate (omnibus) (1996)
* Wilt in Nowhere (2004)
* The Wilt Inheritance (2010)
* The Wilt Alternative (e-Book) (2011)

### Aliaj Noveloj 
* Riotous Assembly (1971)
* Indecent Exposure (1973)
* Blott on the landscape (1975)
* The Great Pursuit (1977)
* The Throwback (1978)
* Ancestral Vices (1980)
* Vintage Stuff (1982)
* The Midden (1996)
* The Gropes (2009)

### Kolektoj 
* Selected Works (1986)
* Tom Sharpe Library Pack (2001)

### Mallongaj rakontoj 
* Stirring the Pot (1994)
* The anthology *Knights of Madness: Further Comic Tales of Fantasy* (1998) enhavas rakonton de Tom Sharpe

## Notoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1928
Kategorio:Londonanoj
Kategorio:Anglaj novelistoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Anglalingva literaturo
Kurt Calleja

**Kurt Calleja** (naskiĝis , do nun -jara) estas malta kantisto.

La artisto reprezentis Malton en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, kaj pasis al la finalo, sed tie ne atingis pintan pozicion.

## Notoj 
Kategorio:Maltaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2012
Čertovica (montpasejo)

eta|maldekstra|250ra|Čertovica
**Čertovica** estas pasejo en norda Slovakio en Malaltaj Tatroj. Ĝi kunigas Valon Bocianska kaj Liptov kun valo de Štiavnička kaj Horehronie. Samtempe ĝi apartigas Ďumbierske Tatry en okcidento kaj Kráľovohoľské Tatry en oriento. Ĝi havas supermaran altecon 

Tra la montpasejo kondukas ŝoseo de la 1-a klaso numero 72 Kráľova Lehota - Podbrezová. Ĝi estas samtempe plej alte situanta montpasejo de Sovakio, tra kiu kondukas ŝosea komuniko. Nuntempe ĝi estas refreŝigeja centro de vintra (kabanoj, skitelfero) kaj somera turismoj. Tra la montpasejo kondukas limo inter distriktoj Liptovský Mikuláš kaj Brezno. Tra la pasejo kondukas ankaŭ per ruĝa koloro markita turisma trotuaro (), parto de Vojo de herooj de Slovaka nacia ribelo.

## Geologio 
La regionon de la montpasejo kreas signifaj geologiaj dislimiĝo de Okcidentaj Karpatoj. Ĝi estas ununura loko, kie sur surfaco aperas Čertovica linio, dislimiĝo inter tatriko kaj veporiko.

Kategorio:Montpasejoj de Malaltaj Tatroj
Kategorio:Distrikto Liptovský Mikuláš
Kategorio:Distrikto Brezno
Kategorio:Geografio de Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Geografio de Regiono Žilina
Vágatunnilin

eta|Vágatunnilin
**Vágatunnilin** estas submara vojtunelo sur Ferooj, interligante insulojn Streymoy kaj Vágar sub la markolo Vestmannasund. Ĝi gravas, ĉar certigas la trafikon inter la ĉefurbo Tórshavn kaj la flughaveno de Vágar. Antaŭ konstruo de Norðoyatunnilin, ĝi estis la plej longa tunelo de la insularo.

La tuneluzo estas pagdeva, de la paginda sumo dependas de tipo, pezo. Ĝi anstataŭigis uzon de pramo inter la insuloj, ŝparante eĉ unu horon el la vetura tempo.

## Historio 
Oni komencis la antaŭpreparajn laborojn en vintro de 1988 por eki la konstrulaboron en aprilo de 1989. Pro la ekonomia malprogreso en Ferooj ne komenciĝis la laboro en la planita dato, nur en aŭtono de 2000 ĉe Sstreymoy, kaj en februaro de 2001 ĉe Vágar. La elminitajn rokaĵojn (327&nbsp;000 m³) oni uzis por vojkonstruo kaj haveno de komunumo Kollafjørður. Oni unuigis la du tunelpartojn en la unuaj tagoj de 2002 kaj oni permesis la trafikon jam ekde la 10-a de decembro 2002.

La konstruado kostis – je 1999-aj prezoj - 240 milionojn da feroaj kronoj, el kiu donis 160 milionojn Løgting el la ŝtata buĝeto, plia sumo venis el kredito.

## Karakterizaĵoj 
La tunelo kondukas 30-140 metrojn sub la marprofundo. La marprofundo nenie superas la 60 metrojn; la plej malalta punkto de la tunelo situas 105 metrojn sub la marnivelo.

La tunelo longas 4,9&nbsp;km, el kio 2,5&nbsp;km submara. Al ĝi kondukas alira vojo, sur Vágar 1,8&nbsp;km, sur Streymoy 300 m. La tunelo larĝas 10 m, la vojo estas dustria, larĝo de la vojo estas 7 m. Po 500 metroj oni establis eskapejojn, en ambaŭ direktoj. Ĉe tri lokoj eĉ povas turniĝi la ŝarĝaŭtoj.

Kategorio:Ferooj
Litesound

**Litesound** estas popmuzika muzikgrupo el Belorusio, konsistanta el pluraj junaj viroj, kaj tial kategoriigita laŭ la anglalingva popmuzika termino *boy band*, do "knaba muzikgrupo". Fondita en 2002, ĝi konsistas el la du belorusiaj fratoj Dmitrij kaj Vladimir Karjakin, la italia kantisto Jacopo Massa, la rusia gitaristo Aleks Kolĉin kaj la belorusia drumisto Ignat Jakoviĉ.

La unua albumo de la grupo, *Going to Hollywood*, estis publikigita en 2010. Per la anglalingva kanto "We Are The Heroes" ("Ni estas la herooj") la grupo reprezentis Belorusion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo.

## Notoj 
Kategorio:Belorusaj muzikaj grupoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2012
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2002
Vágar

**Vágar** () estas la tria plej granda insulo de Ferooj. Ĝia nomo signifas *Golfoj*, pro la tri golfoj en la suda insula parto. Tie funkcias la flughaveno de Ferooj, la Flughaveno de Vágar.

## Geografio 
eta|mapo de Vágar
[eta|Domo nordokcidente de [Gásadalur]]
La areo de Vágar estas 176,38&nbsp;km², tiel ĝi estas la tria plej granda insulo de Ferooj post Streymoy kaj Eysturoy. Ĝia plej alta punkto estas Árnafjall (722 m). Tie videblas la du plej grandaj lagoj de Ferooj, la Leitisvatn kaj Fjallavatn.

## Loĝantaro 
La loĝantara nombro de Vágar estas ĉ. 2900, sur la insulo troviĝas tri grandaj kaj tri etaj vilaĝoj. Pli frue ekzistis ankaŭ sepa komunumo (Víkar), sed tiu senhomiĝis en 1910. La plej granda komunumo estas Miðvágur, kiu situas insulo-centre, havas policejon kaj kuracistan prizorgejon.

## Trafiko 
Sur insulo de Vágar troviĝas sola flughaveno de Ferooj, la Flughaveno de Vágar. Ĝin konstruis, uzis la britaj okupantoj dum la dua mondmilito, poste dum 20 jaroj, ĝi ne estis uzata. Post tiu periodo, oni renovigis, larĝigis ĝin, ekde tiam ĝi funkcias kiel civila flughaveno. Ĉiujare uzas ĝin 17.000 pasaĝeroj. Tio estis tre granda ŝarĝo je la feroa trafikreto kaj pro tio oni konstruis en 2002 submaran tunelon Vágatunnilin (longas 4900 m), kiu interligas insulon Streymoy (sur kiu troviĝas la ĉefurbo Tórshavn) kaj Eysturoy.

Kategorio:Ferooj
Filipa Sousa

**Filipa Sousa** (naskiĝis  en Albufeira, Portugalio, do nun -jara) estas portugala kantistino.  La artistino reprezentis Portugalion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, sed ne pasis tra la duonfinalo.

Filipa debutis en 2003, kiel membro de la portugala muzikgrupo *Al-Mouraria*. Samjare ŝi partoprenis en la nacia kantokonkurso *Operação Triunfo* ("projekto triumfo"), atinginte la rondon de la lastaj 30 partoprenantoj. En 2007 ŝi repartoprenis, atinginte la rondon de la lastaj 15 partoprenantoj, kaj ricevis pli da publika atento. Sekvajare, do en 2008, ŝi gajnis la publikan konkuron ‘Grande Noite de Fado’ ("granda nokto de Fado" - Fado estas tradicia portugala kantostilo) en la regiono Algarve, la marborda plej suda parto de Portugalio.

Kategorio:Portugalaj kantistoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2012
Kategorio:Albufeira
Kategorio:Naskiĝintoj en Portugalio
Anikó Felföldi

**Anikó FELFÖLDI,** hungare **Felföldi Anikó** naskiĝis la  1938 en Budapeŝto kaj mortis la 7-a de januaro 2020, estis hungara aktoro. Ŝia edzo estis Vilmos Körmendi.

## Biografio 
Anikó Felföldi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Budapeŝto), poste en Teatro de Kecskemét. En 1966 ŝi aliĝis al trupo de Operetoteatro (Budapeŝto). Ŝi ŝatas kantadi ankaŭ en operetoj kaj muzikaloj. Ŝi ofte vojaĝis, kiel gastrolanto en la tuta mondo. En 2016 ŝi vidviniĝis. Ŝi ricevis ĝis tiam 6 diversajn premiojn inter 1979-2006.

## Ŝiaj roloj (elekto) 
* diversaj kinejaj kaj televiziaj filmoj, ekzemple Nuda diplomato, 1963
* diversaj teatraj (precipe muzikaj) roloj, ekzemple Ferenc Lehár: *Luxemburg grófja* (Grafo de Luksemburgio) - Mme Fleury; Jule Styne: *Funny Girl* (Amuza virino) - Mrs Brice; Bernard Slade: *Same Time, Next Year* - purigistino

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj
Hajtana

**Gaita-Lurdes Essami** (ukraine per cirila alfabeto Гайта-Лурдес Ессамі), pli bone konata per sia sceneja nomo, ukraine literumata Гайтана, en transskribo *Hajtana*, sed en anglalingva formo latinlitere skribata *Gaitana* (naskiĝis  en Kievo, do nun -jara) estas ukraina kantistino kaj kantaŭtoro de ukraina kaj konga deveno. Ŝia muziko kombinas elementojn de ĵazo, funko, soulo kaj folklora muziko La artistino reprezentis Ukrainion en la Eŭrovido-Kantokonkurso 2012 en Bakuo, kaj pasis al la finalo.

Gaitana naskiĝis en Kievo, tiam parto de la Ukrainia SSR de Sovetunio, sed poste kun sia familio translokiĝis al Respubliko Kongo, kie ŝia patro, Klaver Essami, estis naskiĝinta. Post kvin jaroj ŝi kun la patrino retranslokiĝis al Ukrainio, dum la patro restis en Brazavilo kie li estras transportan entreprenon. Gaita-Lurdes publike kantas en la ukraina, angla kaj rusa, sed parolas krome ankaŭ la francan kaj lingalan.

eta|300px|Gaitana - «Біль мене не лякає» (2016, CC-BY)

Kategorio:Ukrainaj kantistoj
Kategorio:Kievanoj
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2012