Bernhard Wicki

**Bernhard Wicki** (n. 28-an de oktobro 1919 en St. Pölten, Malsupra Aŭstrio; m. 5-an de januaro 2000 en Munkeno) estis aŭstra-svisa-germana aktoro kaj filmreĝisoro.

## Vivo 
La patro de Wicki estis svisa inĝeniero kaj kompaniano de maŝinfabriko, lia patrino aŭstrino kun hungaraj prauloj. Post la abituro en Silezio li studis komence ĉe la universitato de Breslau arthistorion, historion kaj germanistikon, en 1938 li ŝanĝiĝis al la aktorlernejo de la Ŝtata Teatrejo en Berlino. En 1939 li estis arestita pro nura membreco en la junulara movado "Bündische Jugend" por kelkaj monatoj en koncentrejo Sachsenhausen. Post sia liberiĝo li komence transloĝiĝis al Vieno kaj studis tie ĉe Max-Reinhardt-Seminaro aktoran arton kaj reĝisoradon. Ĉe la kastelparka teatro en Schönbrunn li rolis *Urfaust*, pluaj engaĝoj estis i.a. en Bremen, ĉe la Salcburgaj Festivaloj, en Bazelo kaj Zuriko. Komence de 1945 li geedziĝis kun aktorino Agnes Fink, la du jam antaŭ la militfino forlasis Germanion kaj iris al la teatro je Zuriko. Tie li konatiĝis i.a. kun dramisto Friedrich Dürrenmatt, kun kiu lin ligis dumviva amikeco.

En 1950 Wicki debutis kiel filmaktoro en *Der Fallende Stern*, sekvis i.&nbsp;a. *Die letzte Brücke* (1953) kaj *Es geschah am 20. Juli* (1955). Post kiam li en 1952 spektis fotoekspozicion de la agentejo Magnum en Lucerno, li decidis eklerni ankaŭ fotadon. Li petis reĝisoron Helmut Käutner pri kunlaborebleco kiel kameraasistanto ĉe ties filmo Monpti (1957). En 1958 li unuafoje direktis la reĝisoradon en la dokumenta filmo *Warum sind sie gegen uns?* Tutmonde li famiĝis unubate en 1959 per la kontraŭmilita filmo *Die Brücke*, en kiu li rakontas la tragedian historion de sensenca defendado de ponto fare de junaj soldatoj je la fino de la dua mondmilito. Dum la sekvaj jaroj Wicki plue laboris kiel filmreĝisoro. Lia lasta reĝisora verko (1986–1989), la filmigo de la romano *Das Spinnennetz* de Joseph Roth, ankaŭ povas esti rigardata kiel lia testamento: jen Wicki montras la danĝeron de implikiĝo de la germana burĝaro en ekstreme dekstrula ideologio kaj la kontraŭjudismo de la Vajmara Respubliko.

Post lia morto en 2001 fondiĝis en Munkeno la *Bernhard Wicki Gedächtnis Fonds*. Ĉi tiu disdonas ekde 2002 la *Bernhard-Wicki-Filmpremion – Die Brücke* kiel pacpremio de la germana filmo. Plua *Bernhard-Wicki-Filmpremio*, ekde 2006 dotita per 15.000 eŭroj, jam ekde 2000 estas disdonata en orientfrisa Emden. Bernhard Wicki estis ekde la komenco idea patrono de la festivalo *Internationales Filmfest Emden-Norderney*, unuafoje okazigita en 1990.

En dua geedzeco Wicki vivis ekde 1995 kun aktorino Elisabeth Endriss. En la dokumenta filmo *Verstörung – und eine Art von Poesie* (2007, vidu sube) Elisabeth Wicki-Endriss portretas vivon kaj verkaron de sia edzoi.

Bernhard Wicki estis entombigita en la tombejo *Nymphenburg* en Munkeno (tombejo n-o 4-1-23).

## Filmaro 
### Aktoro (elekto) 
* 1950: Der fallende Stern, reĝisoro Harald Braun
* 1953: Der Haflinger Sepp, reĝisoro Paul May
* 1953: Die letzte Brücke, reĝisoro Helmut Käutner
* 1954: Rummelplatz der Liebe, reĝisoro Kurt Neumann
* 1954: Das Zweite Leben, reĝisoro Victor Vicas
* 1954: Ewiger Walzer, reĝisoro Paul Verhoeven
* 1955: Es geschah am 20. Juli, reĝisoro Georg Wilhelm Pabst
* 1955: Kinder, Mütter und ein General, reĝisoro László Benedek
* 1955: Rosen im Herbst, reĝisoro Rudolf Jugert
* 1956: Weil du arm bist, mußt du früher sterben, reĝisoro Paul May
* 1956: Skandal um Dr. Vlimmen / Tierarzt Dr. Vlimmen, reĝisoro Arthur Maria Rabenalt
* 1957: Es wird alles wieder gut, reĝisoro Géza von Bolváry
* 1957: Die Zürcher Verlobung, reĝisoro Helmut Käutner
* 1958: Unruhige Nacht, reĝisoro Falk Harnack
* 1960: La notte, reĝisoro Michelangelo Antonioni
* 1967: Madeleine und der Legionär, reĝisoro Wolfgang Staudte
* 1969: Deine Zärtlichkeiten, reĝisoro Peter Schamoni
* 1971:Carlos
* 1973: Der Kommissar (epizodo: Herr und Frau Brandes)
* 1977: Derrick (epizodo: Eine Nacht im Oktober)
* 1977: Despair – Eine Reise ins Licht, reĝisoro Rainer Werner Fassbinder
* 1978: Die gläserne Zelle, reĝisoro Hans W. Geißendörfer
* 1978: Die Abenteuer des David Balfour (kvarparta televida filmo), reĝisoro Jean-Pierre Decourt
* 1980: Derrick (epizodo: Zeuge Yurowski)
* 1983: Frühlingssinfonie, reĝisoro Peter Schamoni
* 1983: Eine Liebe in Deutschland, reĝisoro Andrzej Wajda
* 1984: Paris, Texas, reĝisoro Wim Wenders
* 1985: Killing Cars, reĝisoro Michael Verhoeven
* 1991: Erfolg, reĝisoro Frank Seitz
* 1993: Das Prinzenbad, reĝisoro Richard Blank

### Reĝisorado 
* 1958: Warum sind sie gegen uns?
* 1959: Die Brücke
* 1961: Das Wunder des Malachias
* 1962: Der längste Tag
* 1964: Der Besuch, laŭ la dramo *Der Besuch der alten Dame* '(La vizito de la maljuna damo) von Friedrich Dürrenmatt
* 1965: Morituri, laŭ samnoma romano de Werner Jörg Lüddecke
* 1967: Der Paukenspieler
* 1970: Karpfs Karriere
* 1971: Das falsche Gewicht, laŭ samnoma romano de Joseph Roth 
* 1977: Die Eroberung der Zitadelle
* 1984: Die Grünstein-Variante, laŭ sondramo de Wolfgang Kohlhaase
* 1986: Sansibar oder Der letzte Grund, laŭ samnoma romano de Alfred Andersch
* 1989: Das Spinnennetz

## Literaturo 
* Peter Zander: *Bernhard Wicki,* eldonejo *Bertz + Fischer*, Berlino 1995, 2-a prilaborita eldono, ISBN 3-929470-04-7
* Richard Blank: *Jenseits der Brücke. Bernhard Wicki. Ein Leben für den Film* ("Trans la ponto". Bernhard Wicki. Vivo por la kino), 1999 ISBN 3-430-11473-X

## Dokumenta filmo 
* *Verstörung - und eine Art von Poesie. Die Filmlegende Bernhard Wicki.* (Perturbo - kaj ia speco de poezio. La filmlegendo Bernhard Wicki) Dokumenta filmo, Germanio, 2007, 120 Min., scenaro kaj reĝisorado: Elisabeth Wicki-Endriss, BR, interalie kun Maximilian Schell kaj Klaus Maria Brandauer

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Bernhard Wicki Gedächtnisfond e.V.
* „Verstörung - und eine Art von Poesie“ - oficiala filma retejo
* „Porträt Bernhard Wicki“ , Bayerischer Rundfunk, la 16-an de junio 2008

Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj
Kategorio:Aŭstraj aktoroj