Eŭrazia plataleo

eta
**Eŭrazia plataleo** aŭ ordinara plataleo (*Platalea leucorodia*) estas birdo el la ordo de Cikonioformaj birdoj (aŭ laŭ moderna sistematiko el la Pelikanoformaj) kaj familio de Treskiornitedoj .

## Disvastiĝo 
Tiu palearktisa birdo estas la plej disvastigata kaj konata el la plataleoj aŭ kulerbekuloj, nome subfamilio de la familio de Treskiornitedoj, kiu enhavas la ibisojn kaj la plataleojn, kaj de la ordo de Cikonioformaj birdoj, ĉar ĉeestas nordorienton de Afriko, Sudorientan Eŭropon (Balkanio, Mediteranea Maro) kaj mezan Azion (Hindio, norda Ĉinio -ekzemple fekundiĝas en nordorienta, norda kaj nordokcidenta Ĉinio, travintras ĉe la malsupra baseno de Jangzi-rivero, kaj en Fuĝjan, Ĝjangŝji kaj Gŭangdong-, Turkio), tio estas el Japanio ĝis Hispanio kaj Britio. La plej granda parto de tiuj birdoj migras vintre al pli varmaj regionoj en tropika zono, tiel eŭropaj reproduktintoj forflugas en Afrikon. La specio estis formortinta el Granda Britio sed sporadaj reproduktaj klopodoj komence de la 21a jarcento rezultis en formado de kolonio ĉe Holkham en Norfolk en 2010. En 2011, nestumis 8 reproduktaj paroj, kaj sukcese estis produktitaj 14 idoj.

En Eŭropo troviĝas ĉefe en la zono de Balkanio, Italio kaj orienta Mediteraneo ĝenerale; reproduktiĝas en Okcidenta Eŭropo ĉefe ĉe Hispanio, suda Francio kaj Nederlando. Granda nombro de tiuj birdoj vintrumas en la estuaroj de la riveroj Souss kaj Massa, en Maroko. En Hispanio estas rara vidaĵo kaj estas populacio de loĝantaj birdoj la tutan jaron nur en Doñana, Hiberna en Rivero Guadalhorce, la Ebra Delto kaj rio de Arozo. Malabundas en Kanarioj. En Portugalio eblas vivi ilin en marbordaj areoj de la centro al sudo (lagunoj ĉe Grandola al estuaro de Sado). En Orienta Eŭropo, oni trovas ĝin ĉefe ĉe la naturrezervejo Astraĥano kiu formas parton de la delto de Volgo.

## Aspekto 
eta|maldekstre|250px|Eŭrazia plataleo
Temas pri granda birdo ĉirkaŭ 86&nbsp;cm averaĝe, sed 80–93&nbsp;cm longa kaj enverguro de 120 al 135&nbsp;cm. En plej granda parto de sia teritorio ĝi estas nekonfuzebla. Ĝi estas tutkorpe kovrita de blankaj plumoj, havas platan, longan bekon nigran kun kulerforma kaj granda flava bekopinto. La plenkreska plataleo kun blanka plumtufo sur la kapo portas helflavan kolringon ĉe la malsupra parto de la kolo (pendanta kresto). Junuloj kaj plenkreskuloj estas tre blankaj, tiuj lastaj kun nigraj flugilpintoj; ĉiuj kun malhelaj bekoj kulerformaj kaj malhelaj kruroj. Tamen la beko klare diferencigas tiun specion de aliaj kaj plenkreskulojn disde junulojn: plenkreskuloj havas nigran bekon kun flava pinto kaj helbruna al flaveca makulo ĉebaze kaj ankaŭ bruste simila al tiu de pelikanoj;

La Eŭrazia plataleo havas tri subspeciojn nome:

* *Platalea leucorodia leucorodia*, la plej ofta kaj nomiga.
* *Platalea leucorodia balsaci*, la maŭritania plataleo de Banc d'Arguin.
* *Platalea leucorodia archeri*, plataleo de la Ruĝa Maro kaj Somalio.

La birdoj de Azio estas foje separataj kiel *P. l. major*.

## Kutimaro 
eta|dekstre|250px|Manĝigado de idoj
La Eŭrazia plataleo montras preferon por etendaj neprofundaj humidejoj kun kotecaj, argilecaj aŭ fajnsablaj ejoj. Ili povas loĝi en ĉiu ajn tipo de marĉo, rivero, lago, inundita areo kaj mangrova marĉo, ĉu nesala ĉu saleta ĉu sala, sed ĉefe tiuj kun insuloj por nestumado aŭ densa emerĝa vegetaĵaro (ekz. kanejoj) kaj disaj arboj aŭ arbustoj (ĉefe salikoj, nome spp. de la genro Salix, kverkoj, nome spp. de la genro Quercus aŭ poploj, nome spp. de la genro Populus). La Eŭrazia plataleo povas ĉeesti ankaŭ ĉe ŝirmitaj ĉemaraj habitatoj dum vintro kiaj deltoj, estuaroj, tajdejoj kaj marbordaj lagunoj.

Ili flugas havante streĉitajn kolojn, kio diferencigas ilin de aliaj grandaj blankaj birdoj kiel ardeoj aŭ egretoj.

## Reproduktado 
250px|eta|maldekstre|Idoj
[eta|maldekstra| *Platalea leucorodia* - [MHNT]]
De la lasta tagdeko de aprilo ili komencas konstrui nestojn por fekundigo. La nestoj troviĝas ĝenerale en profundo de fragmitejo surgrunde en insuloj en lagoj kaj riveroj aŭ en densaj kanejoj, arbustejoj, mangrovejoj aŭ deciduaj arboj ĝis 5 m supergrunde. La nestoj malsame distancas unu de alia, sed ĝis 1 aŭ 2 m aparte, kaj interligiĝas per koridoroj. La maskla kaj femala plataleoj kune konstruas neston el fragmitaj tigoj. Dum la kovado la gebirdoj senĉese riparas ĝin, metante sur ĝian fundon fragmitajn foliojn. La reproduktaj kolonioj estas normale je 10–15&nbsp;km el manĝareoj, ofte multe malpli (kvankam tiu specio povas manĝi ankaŭ ĝis 35–40&nbsp;km for).

Tiu specio estas enskribita en la anekso I de la Birda Direktivo de la Eŭropa Unio. Estas tiele malpermesate detrui, kripli, kapti aŭ preni ĝin, ĝeni intence aŭ sennaturigi ĝin, same kiel detrui aŭ preni la ovojn aŭ la nestojn kaj detrui, ŝanĝi aŭ degradi ties medion. Ĉu vivanta aŭ mortinta, estas malpermesate transporti, uzi, reteni, vendi aŭ aĉeti ĝin.

Tiu specio estas same protektata de la Vaŝingtona Speciprotekta Konvencio.

## Bildaro 

File:Eurasian Spoonbill (Platalea leucorodia) at Bharatpur I IMG 5670.jpg
File:Loeffler.jpg
File:Platalea Leucorodia in Danubius Pannonico-Mysicus 1726 by Marsigli.jpg
File:Hieronymus Bosch 024.jpg|Hieronymus Bosch: *La Ĝardeno de la Plezuroj*, 15a jarcento.
File:NIEdot374.jpg|New International Encyclopedia, 1902
File:Spoonbill50.jpg|Naumann: *Naturgeschichte der Vögel Mitteleuropas*, 1905
File:1597 Birds 60.png|
File:The Soviet Union 1968 CPA 3676 stamp (Eurasian Spoonbill and Glossy Ibis (Astrakhan Nature Reserve)).jpg|Sovetunia poŝtmarko eldonita en 1968

## Notoj 
### Bibliografio 
* Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel kaj Wolfgang Fiedler (Hrsg): *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel*, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2
* G. Mauersberger: *Urania Tierreich*, Vögel 1. Aufl. (1995), ISBN 3-332-00500-6

## Referencoj kaj eksteraj ligiloj 
* Roger Peterson, Guy Mountfort, P.A.D. Hollom, "Guía de campo de las aves de España y de Europa", Omega, Barcelona, 1983.
* Lars Svensson, *Guía de aves. España, Europa y región mediterránea*, Omega, Barcelona, 2010.
* 
* *Handbook of the Birds of the World* 1: 504–505. Lynx Edicions.
* Common Spoonbill videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
* Overdijk, O. 2002. Lepelaar *Platalea leucorodia*, p.&nbsp;88. SOVON Vogelonderzoek Nederland 2002. *Atlas van de Nederlandse Broedvogels 1998–2000 – Nederlandse Fauna 5*, Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey-Nederland, Leiden. ISBN 90-5011-161-0

Kategorio:Treskiornitedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko