open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skapulario

eta|150ra|Kulta skapulario
eta|150ra|Monaĥa skapulario
La **skapulario** estas du pecoj asociitaj al la Katolika eklezio: peco de la monaĥaj vestoj aŭ peco de kultado.

La monaĥa skapulario estas peco el teksaĵo, kiu estas parto de la vestoj de kelkaj religiaj kongregacioj katolikaj, viraj kaj inaj (karmelanoj, triunuanoj, favoranoj, franciskanoj, dominikanoj, ktp). Ĝi konsistas el longa teksaĵo kun truo tra kie la kapo estas metata kaj kiu pendas sur la brusto kaj la dorso, pendanta ĉe la ŝultroj (en latino, *scapula*) Ĝi estas parto de la laborkostumoj uzataj de la benediktanoj kaj estas simbolo de la jugo de Kristo.

La kulta skapulario deriviĝas en la monaĥa skapulario sed estas pli malgranda: temas pri tu etaj pecoj kunigataj de du longaj rubandoj aŭ ŝnuroj.

La plej konataj skapularioj estas tiuj de la Virgulino de Karmelo (bruna), de la Virgulino de la Favoro (blanka), de la Pasiono (ruĝa), de la Senmakula Koncipiĝo (blua), de la Triunuo (blanka) kaj de la Virgulino de la Doloroj (nigra).

Entute la Katolika Eklezio aprobis la uzon de dek ok skapularioj.

## Vidu ankaŭ 
* Albo
* Froko
* Ornato
* Stolo

Kategorio:Religiaj vestoj
Kategorio:Katolika Eklezio
Natria nitro-acetato

**Natria nitro-acetato**, **nitro-acetato de natrio** aŭ **O2N-H2C-COO-Na+** estas organika komponaĵo rezultanta el reakcio inter natria kloracetato kaj "natria nitrito", ĉefe uzata kiel peranto en organikaj reakcioj kaj kiel deirpunkto por produktado de nitrometano.

## Sintezo 
* Reakcio inter natria kloracetato kaj natria nitrito:
\mathrm{H_2C-Cl-COO-Na + Na-NO_2 \longrightarrow O_2N-CH_2-COO-Na + NaCl}

## Preparado de nitrometano 
* Per hejtado natria nitroacetato estigas nitrometanon, laŭ la ekvacio:
\mathsf{ 2\;NO_2CH_2COONa + H_2O \ \xrightarrow{300^oC}\ 2\;\underset {nitrometano}{NO_2CH_3} + NaCO_3 + CO_2\uparrow + H_2O }

## Hidrolizo 
* En akva solvaĵo natria nitro-acetato estigas nitro-acetatan acidon kaj natrian hidroksidon:
\mathrm{O_2N-C-COO-Na  + H_2O\leftrightarrows O_2N-C-COOH + NaOH}

## Literaturo 
* Erowid
* Organic Syntheses
* Organic Chemistry, Volume One: Part I: Aliphatic Compounds Part II ..., Frank C. Whitmore
* Bretherick's Handbook of Reactive Chemical Hazards, L. Bretherick
* Bretherick's Handbook of Reactive Chemical Hazards: 2-Volume Set, Peter Urben
* Advanced Organic Chemistry, Arun Bahl
* Chemistry

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Acetatoj
Convention (pariza metrostacio)

**Convention** [kɔ̃vɑ̃sjɔ̃] () estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 12, en la 15-a arondismento de Parizo. 

## Stacio 
La stacio estis malfermita la .

Ĝi situas ĉe kruciĝejo de Strato de Vaugirard, Strato de la Convention kaj Strato Alain-Chartier, sur Placo Geneviève-de-Gaulle-Anthonioz.

Ĝi ŝuldas sian nomon al Nacia Konvencio, la ĉefa institucio de la Unua Respubliko de Francio.

## Alirejoj 
# Rue de la Convention: ŝtuparo kaj rulŝtuparo en n-ro 189, Strato de la Convention
# Rue de Vaugirard: ŝtuparo en n-ro 39, Strato Alain Chartier

## Interkonektoj 
*  RATP 39 62 80

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 12 de la metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  (RATP)

Kategorio:Linio 12 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 15-a arondismento de Parizo
Natria trikloroacetato

**Natria trikloroacetato**, **trikloroacetato de natrio** aŭ **Cl3C-COO-Na** estas organika komponaĵo, senkolora kaj higroskopa salo de natria hidroksido kaj trikloroacetata acido, ĉefe uzata kiel oksidanto, fungicido, herbicido kaj antimikroba agento. Teknikaj gradoj de la salo estas iom flavecaj. Plejmulto el komercaj preparaĵoj de natria trikloroacetato enhavas 90% de la substanco.

Trikloroaceto de natrio estas irita al okuloj kaj haŭto. Malpurigaĵoj de natria trikloroacetato devas foriĝi per abundo da akvo. Specialaj zorgoj devas preniĝi dum sprajado de trikloroacetato for de ornamentaj plantoj ĉar ĝi povas kaŭzi seriozajn damaĝojn.

## Proprecoj 
Natria trikloroacetato estis unue enkondukita kiel herbicido en 1947 far E. I. du Pont de Nemours kaj Kompanio, kaj de kompanio Dow Chemical. La buŝdozoj konsiderataj danĝeraj por homuzo estas 3320/kg en ratoj, 4000&nbsp;mg/kg en kunikloj kaj 4970 en musoj (Woodward, 1941).

Longedaŭraj kontaktoj kun haŭto povas rezulti en kemia brulvundoj kaj la pulvoro de ĉi-substanco estas tre irita al nazo kaj gorĝo. Natria trikloroacetato povas kaŭzi kanceron en homojn. La trikloroacetata acido rezultanta el akvaj solvaĵoj de natria trikloroaceto estas forta acido kun (pKa) ĉirkaŭ 4,75.
* \mathrm{Cl_3-COO-Na + H_2O \leftrightarrows \underset {pKa=4.75}{Cl_3-COO-H} + NaOH}

## Sintezo 
* Kompleta neŭtraligo de trikloroacetata acido kaj natria hidroksido:
\mathrm{Cl_3-COO-H + NaOH \longrightarrow Cl_3-COO-Na + H_2O}
* aŭ natria bikarbonato:
\mathrm{Cl_3-COO-H + Na_HCO3 \longrightarrow Cl_3-COO-Na + H_2O + CO2 \uparrow}

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Molbase
* International Labour Organization
* Chemical Book 
* Macroscale and Microscale Organic Experiments, Kenneth Williamson, Katherine Masters
* Practical Heterocyclic Chemistry, A. O. Fitton, R. K. Smalley
* The Handbook of Feedstuffs: Production Formulation Medication, Rudolph Seiden, W. H. Pfander
* Chembase 

## Vidu ankaŭ 
* Trikloroacetatoj
* Natria dukloroacetato
* Natria kloroacetato

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Acetatoj
Natria glikolato

**Natria glikolato**, **glikolato de natrio** aŭ **OH-CH2-COO-Na** estas organika komponaĵo rezultanta el reakcio inter glikolata acido kaj natria hidroksido. En akva solvaĵo natria glikolato suferas hidrolizon estigante glikolatan acidon kaj natrian hidroksidon. La glikolata acido estas acetata acido kun hidroksilo en la dua karbonatomo.

Ĝi same nomatas beta-hidroksiacido. Glikolatoj estas saloj de glikolata acido kaj posedas duoblan funkciecon de alkoholo kaj acido. Pro ĝia eta molekula pezo kaj grando, ĝi facile penetras en la haŭton. Glikolatoj uzatas en kosmetikaĵoj, farmaciaĵoj, nutro-aldonaĵo kiel humidiganto, gustigagento kaj konservaĵo. Natria glikolato estas peranto en organikaj sintezon en oksidaj-reduktaj reakcioj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **natria glikolato** per traktado de **glikolata acido** kun **natria hidroksido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **natria glikolato** per traktado de **glikolata anhidrido** kun **natria hidroksido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **natria glikolato** per traktado de **glikolata acido** kun **natria klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **natria glikolato** per traktado de **glikolata anhidrido** kun **natria klorido**:

## Reakcio 
* En akva solvaĵo natria glikolato estigas glikolatan acidon kaj natrian hidroksidon:
\mathrm{OH-CH_2-COO-Na + H_2O \longrightarrow \underset {glikolata\;acido\;pKa=3,72}{OH-CH_2-COO-H} + NaOH}

## Vidu ankaŭ 
* Glikolatoj

## Literaturo 
* ChemicalLand21
* Drugs.com
* LiveStrong
* Chemical Book
* Compendium of Food Additive Specifications: Addendum 10, Edição 52, Food and Agriculture Organization of the United Nations
* Glycolic Acid Peels, Ronald Moy,Debra Luftman,Lenore S. Kakita

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Glikolatoj
17081 Jaytee

'*17081 *Jaytee'''* estas malgranda, hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 7:2 kun la Tero.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Joseph T. ("J.T.") Williams'', inĝeniero ĉe la Observatorio MMT, kiu estis grava en la disvolvo de grapolo da ses teleskopoj sur la Monto Hopkins (Arizono), tiel kiel la nova spegulo de diametro 6,5 metroj. Li ankaŭ disvolvis novaj teknikoj de aluminiado por grandaj teleskopaj speguloj ĉeloke.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita en septembro 2021 de F. Vachier, P. Pravec, P. Kušnirák, V. G. Chiorny, J. Oey, R. Durkee, V. Benishek, P. Thierry, A. Klotz kaj J. Berthier uzinte observojn de  elde diversaj observatorioj, anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1,14&nbsp;km, orbitan  taksita al 7,5&nbsp;km kaj  de 0,6809 ± 0,0004 tago (16,34 ± 0,01 horoj), ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (17081) Jaytee; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Profana

**Profana** estas adjektiva termino ekuziĝinta inter la fakuloj pri la fenomenologio de religio por indiki, en la diĥotomio sankta-malsankta elpensita de Émile Durkheim, ĉion kio ne katalogeblas en la dimensio de la sankta.
La termino originas el la latina: *profānus*, nome “kio estas ekskludita, restas ekstere (*pro*) de la *fānum*”, intencante per tiu lasta termino “sanktan arbaron” aŭ “templon”.

Esploristoj rimarkigas ke la areo de la sankta ĉiam pli malpliiĝas ĉar ĝi estas limigita de branĉoj de klerismo, marksismo kaj sciencismo, sekularigo… 

## Notoj 
## Literaturo 
* Ernest Gellner, *Postmodernism, Reason and Religion* (1992)
* Mircea Eliade, *Patterns in Comparative Religion* (1993)

## Vidu ankaŭ 
* Rudolf Otto 
* Framasonismo
* Religio
* Antropologio de religio
* Sekularigo
* profana poezio

Kategorio:Religiaj konceptoj
Kategorio:Antropologio de religio
Kategorio:Historio de religioj
17088 Giupalazzolo

'*17088 *Giupalazzolo'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Giuseppe William Palazzolo*, kiu gajnis la kvaran rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* 2003 pro sia projekto en teamo pri komputado. Li estis lernanto ĉe la *Vincent Massey Secondary School'' de Windsor (Ontario, Kanado).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (17088) Giupalazzolo, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
EuroBasket

**EuroBasket**, antaŭe nomita *Eŭropa Ĉampionado de Korbopilkado*, estas la ĉefa tuteŭropa turniro pri viraj naciaj teamoj de korbopilkado aŭ neologisme *basketbalo*. Ĝi okazas ĉiun duan jaron kaj organiziĝas pere de *FIBA Eŭropo*, la eŭropa kontinenta federacio de la Internacia Federacio de Korbopilkado, mallongigata FIBA laŭ la franca nomo *Fédération Internationale de Basketball*. La ĉampionado unue estis okazigita en 1935 kaj regule okazas ĉiun duan jaron ekde 1947. Tamen en 2017 ĝi ŝanĝiĝos al kvarjara ciklo. Ĝis 2017, ĝi ankaŭ alterne servas kiel kvalifikiga turniro por la ĉampionado de korbopilkado en la Someraj Olimpikoj kaj la Mondpokalo de Korbopilkado (angle *FIBA Basketball World Cup*). La plej sukcesa nacia teamo estas la teamo de Sovetio (kiu partoprenis ĉiujn ĉampionadojn ĝis 1989) kun dek kvar titoloj, dum la teamo de Hispanio estas la ĉampionoj de 2009, 2011 kaj 2015. La Francia nacia basketbalteamo interrompis tiun serion per gajno de la ĉampionado en 2013.

## Ĉampionado de 2015 
La ĉampionado de 2015 okazis inter la 5-a kaj 20-a de septembro, kaj estis la unua okazanta en pli ol unu lando: la matĉoj okazis en Francio, Kroatio, Germanio kaj Latvio (en Lille, Montpellier, Zagrebo, Berlino kaj Rigo). La finaj matĉoj ekde la 12-a de septembro gastiĝis en Lille. Fine la venkon atingis la teamo de Hispanio kiu venkis 80-63 kontraŭ Litovio, dum la trian rangon okupis Francio kiu venkis kontraŭ Serbio la 20-an de septembro.

Kategorio:Korbopilkado
17099 Emilytianshi

'*17099 *Emilytianshi'''* estas mezgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas en  1:4 kun la Tero kaj 3:1 kun Jupitero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Emily Lindsay Tianshi*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2019 pro sia projekto pri terscienco kaj media scienco. Ŝi estis lernantino ĉe la *Bangor High School'' de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Malajala skribo

dekstra|400px|La literoj de la malajala skribsistemo
La **Malajala** (aŭ **Keralaa**)** skribsistemo** (malajale **മലയാളലിപി**) estas abugido uzata ĉefe por skribi la malajalan lingvon de suda Barato. Ĝi disvolviĝis antaŭ jarcentoj el antikvaj skribsistemoj uzitaj en suda Barato por skribi praformojn de la tamila kaj malajala lingvoj, nome la skribsistemo Vatteluttu kun aldonitaj literoj el la skribsistemo Grantha (por skribi sonojn en sanskritaj vortoj mankantajn en la sudbarataj, dravidaj lingvoj).

Kategorio:Dravida lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Barato
Kategorio:Bramaj skribsistemoj
17104 McCloskey

'*17104 *McCloskey'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Je la epoko 2457000.5 () TDB, ĝia orbita granda duonakso estis 3,201392062 , tio signifas, ke ĝi tiam orbitis 208&nbsp;250&nbsp;km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la ekstera kaj la meza asteroida zono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Mairead Mary McCloskey*, kiu gajnis la unuan rangon kaj "Plej Bona en Kategorio" en la
*Intel International Science and Engineering Fair* 2003 pro sia projekto pri fiziko. Ŝi estis lernantino ĉe la *Loreto College'' de Coleraine (graflando Londonderry, Nord-Irlando).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Torina Papirusmapo

eta|dekstre|300ra|La Torina Papirusmapo.

La **Torina Papirusmapo** estas mapo de antikva Egipto, ĝenerale konsiderata la plej antikva survivanta mapo de topografia intereso el la antikva mondo. Ĝi estis desegnita sur papiruso registrite malkovrita ĉe Deir el-Medina en Tebo, kolektita de Bernardino Drovetti (konata kiel prokonsulo de Napoleono) en Egipto iom antaŭ la jaro 1824 kaj nuntempe konservita en Torino nome en la Museo Egizio. La mapo estis desegnita ĉirkaŭ la jaro 1160 a.K. fare de la tre bone konata Skribisto de la Tombo Amennaĥte, filo de Ipuj. Ĝi estis preparita por ekspedicioj de Ramseso la 4-a al Ŭadi Hammamat en la Orienta Dezerto, kie estas rokaĵoj el Antaŭkambrio de la Arab-Nubia Ŝildo. La celo de la ekspedicio estis akiri blokojn de ŝtonoj *beĥen* (grejso) por esti uzataj por statuoj de Senjoro Samdee.

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo de la Prof. Harrell de la Torina Papirusmapo, kun figuroj
* Torina Muzeo
* Minado en Antikva Egipto 
* Antikvaj mapoj 

Kategorio:Antikva Egiptio
Kategorio:Mapoj
Kategorio:Papirusoj
Kategorio:Geologio
Kategorio:Muzeoj
La minuto preskribita por la sturmo

***La minuto preskribita por la sturmo*** estas romano de la franca verkisto Jérôme Leroy, origine publikigita en franca en 2008 kiel ''La Minute prescrite pour l'assaut* kaj tradukita en Esperanton de Armela LeQuint kaj Ĵak Le Puil, kaj eldonita de Eldona Fako Kooperativa de SAT en decembro de 2014. eta|La minuto preskribita por la sturmoLa romano prezentiĝas en tri partoj kaj epilogo. Temas pri apokalipsa rigardo al la moderna socio kiel historio inter du ĵus amantoj Kleber kaj Saraho, li verkisto kaj ŝi policano. Aliaj roluloj estas la Kolĥozanino je nudaj mamoj, blogistino kaj eldonisto, kaj la iamaj amantinoj de Kleber, nome Kloe kaj Kardjatu, aŭ la vinvendisto. La agado okazas ĉefe en Lilo, nordfranca urbo, kaj ne hazarde la libro aperis dum 2015 kiam okazis tie la Universala Kongreso de Esperanto. De tie la ĉefroluloj Kleber kaj Saraho veturas al ĉemara fuorto de Ambletezo, kie ili paŝas sian unuan amnokton. Post tio oni komprenas ke venas la fino kaj oni devas forlasi la urbon, neeltenebla post la tuta klimata ŝanĝo, alproksimiĝo de radioaktiva nubo, socipolitikaj tumultoj, kune kun polica subpremado, krom internacia ĝenerala militsituacio.

Kelkaj obsedoj de la aŭtoro estas seksumado, vino (francaj vinoj), verkistoj kaj la franca komunista partio, kvazaŭ ĝi ankoraŭ gravus en tiu apokalipsa panoramo.

## Bibliografio 
* Jérôme Leroy, *La minuto preskribita por la sturmo'', Eldona Fako Kooperativa de SAT, decembro de 2014.

## Eksteraj ligiloj 
* [retejo de SAT(https://eo.wikipedia.org/wiki/SAT)] Alirita la 8an de Septembro 2015

Kategorio:Francaj romanoj
Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Eldonaĵoj de SAT
Kategorio:Libroj aperintaj en 2008
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2014
Aziaj Ludoj de 2018

La **Aziaj Ludoj de 2018** okazis en Indonezio de la 18-a de aŭgusto ĝis la 2-a de septembro en kelkaj lokoj en Indonezio. Fakte, Vjetnamio havis la rajton por organizi la ludojn sed ĝi rezignis la okazon kaj Indonezio akceptis la rajton por organizi la ludojn, kiuj okazas nur ĉiun kvaran jaron. La ĉefaj lokoj de la ludoj estos en Ĝakarto kaj Palembang.

## Partoprenantaj landoj 
Kiel jam en la Vintra Olimpiko 2018 la teamoj de Suda kaj Norda Koreio parte konkuris per komunaj teamoj. Jen la listo de partoprenantaj landoj, kun nombroj de sportistoj inter krampoj:

2018
Kategorio:Sporto en 2018
Kategorio:Sporto en Indonezio
Fajrmetado

[250px|eta|dekstre|Fajrmetado en subtera minejo de [stano.]]
**Fajrmetado** aŭ **mineja fajrmetado** estas metodo de tradicia minado uzita plej ofte el prahistoriaj epokoj ĝis la Mezepoko. Oni metis fajron kontraŭ roko por varmigi rokaĵojn, kiuj estis poste trempitaj per likvoj, kaŭzante ke la ŝtono rompiĝu pro temperatura frapo. Kelkaj eksperimentoj sugestis ke la akvo (aŭ ajn alia likvo) ne havis notindan efikon ĉe la roko, sed helpis la progreson de la ministoj per rapida malvarmigado de la areo post la fajro. Tiu tekniko estis plej bone plenumita en subĉielaj minejoj kie la fumo povus foriri rapide kaj sekure. La tekniko estis tre danĝera en subtera minado sed taŭga aerumado. La metodo koincidis kun la kresko de la uzado de eksplodaĵoj.

Kvankam fajrmetado estis ofte uzita antaŭ la modernaj tempoj, ĝi estis uzita sporade ekde tiam. En kelkaj mondoregionoj, ĉefe en Afriko kaj Eŭrazio, fajrmetado plu estis uzita ĝis la 19a kaj 20a jarcentoj. Ĝi estis uzita kie la roko estis tro forta kaj malfacilis fari truojn per ŝtalaj boriloj aŭ kiam ĝi estis sufiĉe malkosta pro malmultekosteco de ligno.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Healy, JF, *Pliny the Elder on Science and Technology*, Clarendon Press (1999).
* Oliver Davies, *Roman Mines in Europe*, Clarendon Press (Oxford), (1935).
* Lewis, P. R. and G. D. B. Jones, *The Dolaucothi gold mines, I: the surface evidence*, The Antiquaries Journal, 49, no. 2 (1969): 244-72.

## Eksteraj ligiloj 
* Fire-setting at Alderley edge copper mines  ne plu
* Fire-setting in ancient Egyptian gold mines 
* Fire-setting in ancient Indian mines ne plu

Kategorio:Minado
Dániel Arany

**Dániel Arany** [aranj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Arany Dániel ** estis hungara altlerneja instruisto, matematikisto. Lia origina persona nomo estis *Dávid*.

Dániel Arany http://www.kislexikon.hu/arany_daniel.html naskiĝis la  1863 en Pest (urbo), li mortis en januaro de 1945 en Budapeŝto.

## Biografio 
Dániel Arany devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en Győr, poste li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Post la diplomo li estis asistanto en Akademio de Selmec. Inter 1893–1896 li instruis en Győr, kie li fondis signifan matematikan revuon. Ekde la studjaro 1896 li instruis en diversaj lernejoj de Budapeŝto. Depost la Hungara Sovetrespubliko li trude emeritiĝis. Kun sia edzino ili estis martiroj de holokaŭsto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Adalékok a kúpszeletek konstruktív elméletéhez* (1890)
* *Algebra a középiskolák felső osztályai számára* (1904)
* *Unterricht an den höheren Gewerbeschulen und gewerblichen Fachschulen* (1912)

## Memorigiloj 
* placo en Budapeŝto
* mezlerneja matematika konkurso

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 8-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Ringkopf

La monto **Ringkopf** estas ringremparo el la kelta epoko (ĉ. 520 antaŭ kristo) orientsudoriente de Allenbach sur kvarca dorso de la Schwarzwälder Hochwald en alteco de 650 m super marnivelo. La montpinto estas atingebla piede de Allenbach sur enarbara vojo. La distanco piede estas atingebla post ĉirkaŭ 3,7 km. La iel nomata kelta-romia aventuro pado kiu iras tra la mezmontaro Urbanova.

maldekstre|eta| ringremparo
La triangula altebenaĵo havas grandecon de apenaŭ unu kilometro.
Sur la pinto troviĝis dum kelta epoko ring-remparo, kies restaĵoj ankoraŭ hodiaŭ videblas. La konstruaĵo similas al la klasikaj konstrutipoj menciitaj de Cezaro nome *Murus Gallicus*.

## Vidu ankaŭ 
* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

## Referencoj 
Kategorio:Remparburgo en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Hunsrück
Kategorio:Montoj en Hunsrück
Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Hochsteinchen

La monto **Hochsteinchen** (esperante „alta ŝtoneto“) en la mezmontaro Hunsrück estas kun sia alteco de 648 m post la Simmerkopf la plej alta monto en la distrikto Rhein-Hunsrück. La monto situas inter Ellern kaj Seibersbach en Soonwald, tri kilometrojn sude de Rheinböllen.

La 18 metra alta elrigardturo el metalo estis konstruata en 1893/94. De ĝia pinto oni havas bonan rigardon trans la valo de la meza Rejno ĝis Taunus.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo "elrigardturoj en la montaro Hunsrück" de regiona gazeto  ()

## Vidu ankaŭ 
* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

Kategorio:Montoj en Hunsrück
Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Volontaires (pariza metrostacio)

**Volontaires** [vɔlɔ̃tɛʁ] () estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 12, situanta en la 15-a arondismento de Parizo.

## Stacio 
La stacio malfermita en 1910, situas ĉe angulo inter Strato de Vaugirard kaj Strato des Volontaires.

La nomo *Volontaires* omaĝas al naciaj Volontuloj, soldatoj rekrutitaj ekde 1791 dum la Revolucio.

## Alirejoj 
La stacio disponas pri unusola enirejo sur Strato de Vaugirard, kaj unusola elirejo sur Strato des Volontaires.

## Interkonektoj 
*  RATP 39 70 89
*  N13 N62

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 12 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 12 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 15-a arondismento de Parizo
Sololá (Gvatemalo)

**Sololá** estas urbo kaj municipo en Gvatemalo. (La municipo konsistas el la urbo plus kvar apudaj vilaĝoj — Los Encuentros, El Tablón, San Jorge la Laguna, kaj Argueta — kaj 59 neurbaj kamparaj komunumoj.) Ĝi estas la ĉefurbo de la departemento Sololá.  La geografiaj koordinatoj estas latitudo 14°46′N kaj longitudo 91°11′W.
eta|maldekstra|200ra|Tombejo en Sololá
eta|maldekstra|200ra|Bazaro en Sololá
Sololá situas ĉ. 2 114 m super marnivelo, sur monta deklivo proksimume 600 m super lago Atitlán. Ĝi estas komerca centro por la altaĵa regiono, kaj la sidejo de la katolika diocezo ampleksanta la departementojn Sololá kaj Ĉimaltenango.

Plej multaj loĝantoj de Sololá apartenas al la majaa gento Kaqchikel, krom en la vilaĝo Argueta, kie plejmulto apartenas al la majaa gento K'iche'. Multaj loĝantoj daŭre vestas sin en tradiciaj majaaj vestoj.

Sololá gastigas multajn internaciajn organizojn, ekz-e Manna Project International , Friendship Bridge, Mayan Families kaj Love Futbol.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Club Social y Deportivo Saprissa 
* Solola market video 

Kategorio:Departemento Sololao
Kategorio:Urboj de Gvatemalo
Walkin’Bag

'''''Walking'Bag''''' - prononco  - estas vojaĝa valizo, kiun en 1996 inventis la japana esperantisto Miyoshi Etsuo. Ĝi ne nur havas radojn kaj mantenilon por facila rula transportado, sed ankaŭ inkluzivas seĝon elpreneblan ĉie ajn, kie sentatas bezono de sidebleco. Origine ĝin produktis la japana korporacio Swany, kiu krome produktas aliajn valizojn, gantojn kaj rulseĝojn, kaj elektis la esperantiston honora prezidanto. Pro la kreado de Walkin'Bag Miyoshi Etsuo estis en 2007 honorita de la japana ŝtato kaj en novembro 2013 ricevis de la Japana Imperiestro la Ordenon de la Leviĝanta Suno.

En la Esperanto-movado la valizo aparte konatiĝis pro tio, ke ĝia produktado ebligis al la inventisto iĝi signifa mecenato de la movado pri internacia lingvo - pri tio pli detale legeblas en la biografia artikolo.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la japana firmao *Swany*, origina produktanto de la valizo  ()
* sepminuta anglalingva filma prezento de la valizo en la retejo *Youtube*
* produkteja paĝo en la retejo *Twitter*
* arkivigita versio de la retejo *walkinbag.com* de julio 2014

Kategorio:Ujoj
Higashikagawa

maldekstra|eta|300ra|
maldekstra|eta|300ra|
**Higashikagawa** (japane: 東かがわ市 [Higaŝikagaŭa-ŝi], laŭ Hepburn-transliterigo *Higashikagawa-shi*, pri teorie ebla esperantigo **Higaŝikagavo** ĝis nun ne estas ekstervikipedia referenco) estas urbo en Japanio, kiu nur kreiĝis komence de aprilo 2003. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2003 ankoraŭ estis 36 988, do la loĝantaro aktuale malgrandiĝas. La urbo situas en la norda parto de la insulo Ŝikokuo, en la gubernio *Kagawa* (ankaŭ pri tiu unuo teorie eblus esperantigo **Kagavo**, sed ankaŭ pri tiu formo ĝis nun ne estas ekstervikipedia referenco). La urba teritorio havas komunan limon kun .

En la urbo naskiĝis kaj vivas la esperantisto Etsuo Miyoshi, kaj inter 2011 kaj 2015 en ĝi ĉiujare okazis internacia festivalo pri pupoj, kies komunikaj lingvoj estis la japana, angla kaj Esperanto. La pli ol mil pupoj el 70 landoj kolektiĝis fare de esperantistoj, kaj ĉiujare en la flanka kultura programo okazis esperantlingvaj koncertoj, ekzemple en 2015 de la kantisto Jomo el Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* urba retejo (, aŭtomate pli-malpli tradukebla al multaj lingvoj)
* eksa retejo de la monda pupa festivalo, arkivigite laŭ stato de novembro 2015, opost paso de la 5-a festivalo tiujare (,  kaj )

Kategorio:Urboj de Japanio
Kategorio:Gubernio Kagaŭa
Ordeno de la Leviĝanta Suno

eta|
La **Ordeno de la Leviĝanta Suno** (旭日章, Hepburn: *Kyokujitsu-Shō*) estas japana honora ordeno, establita en 1875 de Imperiestro *Mejĝi* de Japanio. La ordeno estis la unua nacia honorigo aljuĝita fare de la japana registaro, kreita la 10-an de aprilo 1875 per dekreto de la ŝtata konsilo. La insigno prezentas sunlumajn radiojn de la leviĝanta suno, la tradicia simbolo de kreskanta energio kaj de Japanio.

La ordeno estas premiita al tiuj, kiuj faris elstarajn atingojn en la jenaj kampoj: internaciaj rilatoj, promocio de japana kulturo, akceloj en sia kampo, disvolviĝo de plia bonstato aŭ mediprotektado.

## Distingitaj personoj 
Interalie:
* Akihito
* Konrad Adenauer
* Edmund Barton
* Malcolm Fraser
* Sukarno
* Douglas MacArthur
* Akira Yoshizawa
* Józef Piłsudski
* Władysław Sikorski
* Andrzej Wajda
* Etsuo Miyoshi (esperantisto)


Kategorio:Ordenoj
Kategorio:Naciaj simboloj de Japanio
Preĝejo Koro de Jesuo (Orosháza)

**Kirko Koro de Jesuo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Orosháza.

## Historio 
En Orosháza en 1461 estis unuafoje menciita preĝejo, sed en 1733 alia dokumento konstatis, ke nur ruinoj estas tie (pro dominado de turkoj. Tiutempe la loĝantoj estis ĉefe luteranoj. En 1792 la katolikoj konstruis kirketon sen turo. La loka paroĥo kreiĝis en 1797, pli frue la katolikoj apartenis al Szarvas. En 1832 pli granda kirko estis konstruita. La nun videbla kirko konstruiĝis en 1922, motoro de la konstruado estis episkopo Miklós Széchenyi. La orgeno alvenis en 1944. La kirko estis pentrita interne en 1968, ekstera renoviĝo okazis en 1972.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola laŭ placo inter arboj. En mezo de la fasado malsupre estas la enirejo, pli supre estas granda fenestrorozo. Ĉe la flankoj estas po unu turoj, sed la maldekstra turo estas pli longa, tial la simetrio kolapsas. Post la fasado la navo etendiĝas, kiu finiĝas en plurlatera absido.

En la kripto estas entombigita Miklós Széchenyi.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* hungare kun foto 
* http://oroshaza.varosom.hu/latnivalok/vallasi-epuletek/Katolikus-templom-Jezus-szive-templom.html  
* http://oroshaza.utisugo.hu/latnivalok/jezus-szive-romai-katolikus-templom-oroshaza-91770.html  
* http://oroshaza-delbekes.hu/attrakciok/katolikus-templom-oroshaza 
* http://lexikon.katolikus.hu/O/Orosh%C3%A1za.html 

Orosháza
Oroshaza
Naftogasa provinco

**Naftogasa provinco** estas teritorio, ligita al unu granda (megabaseno) aŭ kelkaj limaj sedimentaj basenoj, formitaj per sufiĉe dikaj tavoloj de nemetamorfozitaj sedimentaĵoj, en kiuj formiĝas kaj konserviĝas hidrokarbonaj minejoj. Kiel ekstera limo de naftogasa provinco servas linio, konturanta terenojn kun pruvitaj aŭ supozitaj naftogasaj kuŝejoj.

Unue naftogasaj provincoj estis rivelitaj de E. Woodroffe kaj Charles Schuchert en Usono en 1919.

Kompare al la naftogasa baseno ĝi estas pli granda elemento de la naftogasaj regionaj unuoj. Realaj sedimentaj basenoj laŭ grandeco de siaj areoj (de kelkmil ĝis kelkmilionoj da kvadrataj kilometroj) kaj kapacito de nemetamorfozitaj rokaĵoj, kiuj ilin formas (de 10³ ĝis 10⁷ km³) formas seninterrompan vicon.

Estas proponitaj pluraj klasifikoj de naftogasaj provincoj. Kiel ĉefaj klasifikaj kriterioj estas uzataj tektonika situo kaj geostruktura karakterizo, aĝo de la fundamento kaj karaktero de la falta bordero, specifaĵoj de la struktura-geologia evoluo, skalo kaj karaktero de naftogasa enhavo (inkluzive de la moderna vertikala zondivido, sedimentaĵaj areo kaj kapacito ktp). Plejparto de la klasifikoj baziĝas sur la tektonikaj kaj evoluo-geodinamikaj principoj, kun uzado de elementoj de la koncepto de litosferaj platoj.

Plejan gravecon laŭ gasa kapacito havas naftogasaj provincoj ligitaj al platoj de junaj kaj maljunaj platformoj, randaj alpaj fleksejoj. La plej gravaj laŭ nafta kapacito estas naftogasaj provincoj ligitaj ankaŭ al variskanaj randaj fleksejoj kaj oceaniaj fleksejoj de la pasivaj kontinentaj randoj.

## Vidu ankaŭ 
* Naftogasa distrikto
* Naftogasa zono

## Referencoj
Naftogasa distrikto

**Naftogasa distrikto** estas la naftogasa teritorio, ligita ĉefe al unueca granda struktura elemento (volbo, granda Tektona levolevaĵo, fleksejo). Foje la naftogasa distrikto estas difinata kiel tuto de stratigrafia diapazono kaj litologio-faciaj kondiĉoj de naftogasa amasiĝo ene de parto de granda struktura elemento aŭ de grupo de meznivelaj strukturaj elementoj.

Ordinare areo de naftogasa distrikto estas 12-25 mil km². Kutime naftogasa distrikto estas parto de naftogasa provinco (ekzemple la Nadimo-Pura naftogasa distrikto estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco), malpli ofte ĝi estas memstara naftogasa regiona unuo (ekster naftogasa provinco), foje ĝi kongruas laŭ kapacito kun naftogasa baseno aŭ estas ĝia parto (se kiel naftogasa baseno servas megabaseno).

Laŭ la faza stato de hidrokarbidoj la naftogasaj distriktoj dividiĝas je:
* gaskolektujoj (pli ol 90% konsistigas tergaso);
* naftokolektujoj (pli ol 90% konsistigas nafto);
* gasonaftaj aŭ naftogasaj (se tergaso aŭ nafto respektive konsistigas pli ol 50%, sed malpli ol 90%).

Sole gasaj aŭ naftaj distriktoj estas maloftaj.

## Vidu ankaŭ 
* Naftogasa baseno
* Naftogasa provinco
* Naftogasa zono

## Referencoj
Funebra arto

[eta|320px|Korea tombo de reĝo [Seĝong, 1450.]]
[eta|300px|Tombo de [Roksolana (1558), Moskeo de Sulejmano, Istanbul]]
**Funebra arto** estas ajna artaĵo formanta, aŭ lokita en, ripozejo por la restoj de mortinto, ĉefa grava. La termino ankaŭ enhavas cenotafojn ("malplenaj tomboj"), tombecajn monumentojn kiuj ne enhavas homajn restojn; kaj komunajn memormonumentojn al mortintoj (kiaj milita memormonumento), kiuj povas enhavi aŭ ne homajn restojn.

## Priskribo 
La funebra arto povas utili al multaj kulturaj funkcioj. Ĝi povas ludi gravan rolon en funebraj ritoj, servi kiel ejo por uzado fare de la mortinto en la postvivo, kaj celebri la vivon kaj atingojn de la mortinto, ĉu kiel parto de adorcentritaj praktikoj de kulto al la prauloj aŭ publike direktite al propagando de dinastio, kiel ekzemple ĉe la Piramidoj de Egipto. Ĝi povas ankaŭ funkcii kiel memorilo de la morteco de la homaro, kiel esprimo de kulturaj valoroj kaj roloj, kaj kiel helpilo al instigo al la spiritoj de la mortintoj, retenante ties bonfaremon kaj evitante nedeziritan entrudon en la aferoj de la vivantaj fare de la mortintoj.

## En la historio 
[eta|300px|maldekstre|[Taĝ-Mahalo.]]
* Megalitoj
* Piramidoj
* Terakota armeo
* Komplekso de Kogurjo-tomboj
* Tombo de kontraŭpapo Johano la 23-a
* Mortmaskoj
* Mortodanco
* Tombo de Humajun
* Taĝ-Mahalo
* Memorejo por la murditaj judoj de Eŭropo

## Eksteraj ligiloj 
* Islamic tombs and shrines, from the United States Naval academy
* Handbook for identification and repair of monuments

Kategorio:Historio de arto
Károly Antolik

**Károly Antolik** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Antolik Károly** estis hungara instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Alcyone*.

Károly Antolik http://jelesnapok.oszk.hu/prod/unnep/antolik_karoly_szuletesnapja__1843 naskiĝis la  1843 en Hungara reĝlando en Kolbach (nuntempa Studenec (distrikto Levoča) en Slovakio). Li mortis la  1905 en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio 
Károly Antolik frekventis gimnaziojn en Lőcse, Eperjes kaj Nagyvárad, poste li akiris pedagogian diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1867. En la sekva jaro li instruis en Kaposvár, poste en Kassa. En la studjaro 1874 li plulernis en Berlino kaj Heidelberg. Inter 1875 kaj 1892 li instruis en Arad, poste ĝismorte li estis mezlerneja direktoro en Pozsony.

Li okupiĝis pri elektro, liaj demonstraj eksperimentoj estis tiam novaj en la hungara pedagogio. Li kontribuis en fakrevuoj, eksterlande li germane publikis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Kisérleti természettan a középiskolák III. és IV. oszt. számára és magánhasználatra 672 ábrával* (1880)
* *Természettan és vegytan alapelemei felsőbb leányiskolák számára 305 ábrával* (1880; la kvara eldono en 1884)
* *A természettan és természettani földrajz elemei a gymn. III. oszt. számára 214 ábrával* (1881; la tria eldono en 1884)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Muzeo Larco

[eta|maldekstre|Antaŭkolumba [Ceramiko|ceramikaĵo montranta midzon.]]
[eta|Orelringoj de kulturo [Moĉe.]]
eta|Moĉika kapvesto el la Orarĝenta Galerio.

La **Muzeo Larco** [LARko] (oficiale ) estas privata muzeo de antaŭkolumba arto, situanta en la distrikto Pueblo Libre de Lima, Peruo. La muzeo estas hejmigita en dekokjarcenta konstruaĵo vicreĝlanda konstruita ĉirkaŭ antaŭkolumba piramido de la 7-a jarcento. Ĝi enhavas kronologiajn galeriojn kiuj havigas plenan rigardon super 4,000 jaroj de perua antaŭkolumba historio. Ĝi estas bone konata pro sia galerio de antaŭkolumba erotaj ceramikaĵoj.

## Literaturo 
* Berrin, Katherine & Larco Museum. *The Spirit of Ancient Peru: Treasures from the Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera.* New York: Thames and Hudson, 1997.

## Eksteraj ligiloj 
* Larco Museum Homepage angle
* Los Mochicas  hispane

Kategorio:Antaŭkolumba Ameriko
Kategorio:Ceramiko
Kategorio:Juvelarto
Larco
Larco
Larco
Larco
Kategorio:Aperis en 1926
Kategorio:Muzeoj fonditaj en 1920-1929
Naftogasa baseno

**Naftogasa baseno** estas la sedimenta baseno, en kiu ekzistis kondiĉoj por formiĝo kaj konservado de la hidrokarbidoj. Ĝi estas unu el la naftogasaj regionaj unuoj. Sovetiaj geologoj Ignatij Brod kaj Nikolaj Erjomenko en 1953 difinis ĝin kiel areon de granda kaj longdaŭra sinko en la moderna strukturo de la terkrusto, al kiu ligiĝas plurnombraj naftogasaj kolektujoj kaj naftoklektaj areoj (kiuj liveras nafton al la kolektujoj).

Naftogasa baseno estas konsiderata baza elemento de la basena naftogasa geologia regiona sistemo, kio diferencigas ĝin de la sistemo surbaze de la naftogasaj provincoj. Iuj geologoj (ekzemple Nikolaj Vasojeviĉ en sia verko de 1979) preferas preni kiel bazon sedimentajn basenojn, ĉar ili estas elementoj de la terkrusto. Tamen ĉiu naftogasa baseno estas ligita al konkreta depocentro (la plej mallevita tereno) de sedimentaĵo, ene de kiu ekzistas kondiĉoj por formiĝo de nafto kaj gaso, kaj amasiĝo de la hidrokarbidoj.

Ene de la naftogasaj basenoj oni apartigas naftogasajn distriktojn, sektorojn kaj zonojn. En 1950 sovetia geologo Boris Sokolov enkondukis terminon «subbaseno». Temas pri parto de naftogasa baseno, kiu je iu etapo de sia evoluo havis aŭtonomajn kondiĉojn por formiĝo kaj amasiĝo de la hidrokarbidoj.

Laŭ aĝo de konsolidiĝo de la fundamento oni apartigas naftogasajn basenojn de la junaj kaj maljunaj platformoj, moveblaj kaj tranzitaj zonoj (randaj fleksejoj, pasivaj kontinentaj randoj ktp).

Plejparto de la nunaj naftogasaj basenoj havas diferencigan karakteron, kion kaŭzis tektono-dinamika influo de apudaj orogenezoj kaj neheterogena fundamenta strukturo. Areo de plejparto de la naftogasaj basenoj estas de 10 mil km² ĝis 1 miliono da km². Maksimuma longo estas de kelkcent ĝis kelkmil kilometroj.

## Vidu ankaŭ 
* Naftogasa distrikto
* Naftogasa provinco
* Naftogasa zono

## Referencoj
Mörschieder Burr

La monto **Mörschieder Burr** estas monto alta 646 m en suda Idarwald, centra regiono de la mezmontaro Hunsrück. La monto situas sur la teritorio de komunumo Mörschied (komunumaro Herrstein) en la distrikto Birkenfeld.

La samnoma **Naturschutzgebiet Mörschieder Burr** (aŭ Borr) havas grandecon de 18,37 haroj. Ĝi estas parto de la Naturparko Saar-Hunsrück en germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Priskribo 
La naturprotektejo „Mörschieder Burr“ estas 1,12&nbsp;km longa kaj ĉ. 270 m larĝa. La plej alta punkto estas la 646 m alta **Mörschieder Burr**. Ĝi troviĝas apenaŭ 2&nbsp;km nordoriente de la monto Wildenburger Kopf (kun la naturprotektejo Wildenburg kaj la ruino Wildenburg) en la ŝtata forsto *Mörschieder Wald* befindet.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato
* Listo de la montoj en la Ejfelo
* listo de vulkanoj en Germanio

Kategorio:Naturprotektejoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Montoj en Hunsrück
Kategorio:Montoj en Rejnlando-Palatinato
Sándor Arany

**Sándor Arany** [ŝAndor aranj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Arany Sándor** estis hungara kemiisto, profesoro.

Sándor Arany http://portal.agr.unideb.hu/media/AranySandor_1278.pdf naskiĝis la  1899 en Mezőtúr. Li mortis la  1984 en Debrecen.

## Biografio 
Sándor Arany akiris kemian diplomon en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto en 1923. Post siaj studoj li laboris nelonge en Debrecen, poste li revenis por instrui al la universitato apud Elek Sigmond. En 1926 li studis en Berkeley la grundosaliĝon. Hejmenveninta li estis katedrestro en akademio en Debrecen kaj li instruis ankaŭ en Scienca Universitato Tisza István. Post la 2-a mondmilito li gvidis laboratorion aŭ instituton. Li doktoriĝis en 1954.

Li ĉiam okupiĝis pri problemo de grundosaliĝo, li rekomendis kalkojn por plibonigi kvaliton de la grundo. Li ricevis premion Kossuth en 1958, alian premion en 1962.
  
## Elektitaj publikaĵoj 
* *A cukorgyári mésziszap talajjavító hatása* (1926)
* *A nagy-Alföldön gyakorlatilag alkalmazott szikes talajjavító eljárásokról) (1930)
* *Szikes talajok vizsgálata'' (1944) - parto en manlibro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kratero (ceramiko)

[eta|300px|Kratero en la Muzeo de [Zaragozo. 1-a jarcento a.K.]]

**Kratero** (en greka: κρατήρ, *kratēr*, el la verbo κεράννυμι, *keránnymi*, "miksi") estas granda vazo de la speco, kiu estis uzata en antikva epoko por miksi vinon kaj akvon kiel estis kutime en Antikva Grekio.

Laŭ Francisko Azorín **Kratero** estas *Pokalsimila ujo kun ansoj, argila aŭ metala, uzita de grekoj k. romanoj por enteni miksajn trinkaĵojn.* Li indikas etimologion el la greka *krater* (miksujo).

## Tipoj 
La krateroj estis fabrikitaj el koto aŭ el valoraj metaloj kun diversaj formoj laŭ la plaĉo ĉu de la artisto aŭ de la klineto. Ĉiel ili havis ĉiam tre larĝan buŝon. La plej disvastigitaj formoj trovitaj en arkeologiaj elfosaĵoj estas la jenaj:
:**Kolonkratero**, kun vertikalaj ansoj, finigitaj per horizontala elstaraĵo. Estas la plej antikva formo.
:**Helika kratero**. Kies ansoj, elstare super la buŝo, formas helikojn, tio estas, spiralajn aŭ helikformojn.
:**Kalika kratero**, similaj al la kaliko de la floroj kies profilo havas formon preskaŭ de kapaltera trapezo. Estas pli moderna tipo.
:**Kratero de sonorilo**, kun elstaraj ansoj direktitaj supren kaj kun formo de kapaltera sonorilo. Estas tipo plej malfrua.

## Bildaro 

Dosiero:Column-krater Louvre E628.jpg|Kolonkratero
Dosiero:Volute-krater woman BM GR1985.10-9.1.jpg|Helika kratero
Dosiero:Calyx-krater Louvre CA929.jpg|Kalika kratero
Dosiero:Bell-krater hare BM F547.jpg|Sonorilforma kratero

## Notoj 
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Ceramiko
Nepo-Botuoba naftogasa distrikto

eta|dekstre|350px|Nepo-Botuoba naftogasa distrikto sur la mapo de Rusio
La **Nepo-Botuoba naftogasa distrikto** estas naftogasa distrikto, parto de la Leno-Tungusa naftogasa provinco. Ĝi estas ligita al la Nepo-Botuoba anteklizo, kiu situas en la sud-orienta parto de la Siberia kratono, en Rusio. Sud-oriente ĝin borderas la falto-surŝoviĝoj de la Antaŭpatoma fleksejo. La distrikta areo estas 250 mil km².

Ene de la distrikto oni apartigas kelkajn elementojn: la Viluĉanska breĉo, Nepa volbo, Mirna elstaraĵo, Viluĉanska levaĵo. La sedimenta kapoto estas dika 1,7 ĝis 3,5&nbsp;km.

En la sekco estas tri naftogasaj kompleksoj:
* la ediakara;
* la malfruediakaro-frukambria;
* la kambria.

La ĉefaj naftogasohavaj horizontoj estas:
* la botuoba (ediakaro);
* la preobraĵenska;
* la osa;
* la jurjaĥa (ediakaro — frukambrio).

En iuj putoj de la kambria naftogasa komplekso oni ricevis alfluon de la hidrokarbonoj.

Ene de la naftogasa distrikto estas naftogasaj sektoroj: la Viluĉanska, Mirna, Peleduja, Ĉona, Ĉelena. Estas malkovritaj 18 minejoj. La Ĉajanda minejo, Mezbotuoba minejo, Supreĉona minejo kaj Talakana minejo estas ligitaj al grejsaj ediakaraj tavoloj. Kuŝejoj en la karbonataj rokaĵoj estas ligitaj al la preobraĵenska, osa kaj jurjaĥa horizontoj (la Nepa volbo kaj Viluĉanska breĉo).

Potencialaj gasresursoj estas taksataj je 5 trilionoj da kubaj metroj.

## Vidu ankaŭ 
* Leno-Tungusa naftogasa provinco

## Referencoj 
Kategorio:Naftogasaj distriktoj
Kategorio:Geologio de Siberio
Vitspeco

**Vitspeco** (aŭ *vinberspeco*) estas tipo de vito karakterizata per propraj apartaĵoj, kiuj fizike vidiĝas: la formo de folioj kaj de grapoloj, la koloro de la maturaj vinberoj, la konsisto de la vinberoj, ktp.

Laŭ botaniko la vitspecoj estas rasoj, tio estas varioj konsistantaj el genetike malsamaj individuoj kun proksima karaktero. La vitspecoj ne estas varioj de vito.

Inter la diversaj vitspecoj distingeblas vinaj vitspecoj, por la produktado de vino, la manĝeblaj vitspecoj, por la produktado de manĝebla uvo kaj la baztrunkaj vitspecoj, por konsistigi la radikan parton rezistantan kontraŭ filoksero, por greftaĵo. Tamen okazas vinproduktado per manĝebla uvo kaj inverse manĝado de vina uvo. Ekzemple, ĉaselaso estas manĝebla uvo en Moissacsed estas ankaŭ uzata por produkti vinon en Svislando kaj en la kantono Evian.

En la mondo estas ĉirkaŭ  kultivataj vitspecoj, kiuj estas ofte konataj per multaj nomoj. La studado kaj la priskribo de la vitspecoj kaj de ties karakterizaĵoj nomigas ampelografio (de la greka *ἄμπελος*, la vito).

## *Vitis vinifera*, ĉefa specio de origino 
Kvankam ekzistas vitspecoj devenantaj de diversaj varioj, eĉ de malsamaj specioj, la specio *Vitis vinifera* estas tiu, kiu liveras la vitspecojn plej uzatajn en vitkultivado pro la kvalito de la vinoj, kies produktadon ĝi ebligas.

### Aliaj
* Kaberneo
* Merloto
* Pinoto
* Silvaner
* Negroamaro

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Bibliografio 
*  Pierre Galet, *Dictionnaire encyclopédique des cépages * Hachette Livre, 1. eldono 2000 
*  Oz Clarke kaj Margaret Rand, *Guide des cépages*, Gallimard, Parizo, Francio, 2005, 320 paĝoj, 
*  Jancis Robinson, *Le Livre des cépages*, Hachette, Parizo Francio, 1991, 279 paĝoj, 

### Vidu ankaŭ 
* Uvo
* Vito
* Vitejo
* Vino

### Eksteraj ligiloj 
*  Konataj, malpli konataj kaj malaperantaj vitspecoj
*  350 vitspecoj 

Kategorio:Vinkultivado
Kategorio:Vino
17047 Tateschrock

'*17047 *Tateschrock'''* estas mezgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Tate Schrock*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2019 pro sia projekto pri mekanika inĝenierarto. li estis lernanto ĉe la *Arickaree School'' de Anton (Koloradio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Fenomenologio de religio

La **Fenomenologio de religio** estas esplormetodo pri la religia eventaro kaj pri la sankta, kiu krucas la historian analizon pri ĝia emerĝo, kun ĝiaj aspektoj ripetiĝantaj en la historio pere de tipaj formoj kaj strukturoj. Kaj el tiu analizo iom post iom alvenis al la konstato de la originaleco de la fenomeno religia.

## Origino 
[eta|[Pierre Daniël Chantepie de la Saussaye, nederlanda esploristo (1848-1920), estis la unua utiliganto de la esprimo "Fenomenologio de religio".]]

La esprimo "Fenomenologio de religio" aperas unuafojon en la verko *Lehrbuch der Religionsgeschichte* ("Manlibro de historio de religio", 1887 de Pierre Daniël Chantepie de la Saussaye (1848-1920) kie la aŭtoro evidentigis kiel la historia-religia komparo igus emerĝi ripetiĝantajn manifestaciojn en la kampoj de ritoj, kultoj,mitoj kaj praktikoj.

En 1933  aperis la germanlingva verko de la nederlanda Gerardus van der Leeuw (1890-1950) *Phänomenologie der Religion* ("Fenomenologio de religio"). Van der Leeuw, influita de la fenomenologio subtenita de Edmund Husserl (1859-1838) kaj de kontraŭpozitivismo de Wilhelm Dilthey (1833-1911) rifuzis akcepti la Fenomenologion de religio laŭ la matrico de Chantepie de la Saussaye, nome kiel simpla komparo inter la diversaj religiaj manifestacioj, ĝin prefere centrigante ĉirkaŭ la momento de ilia "kompreno" kiu montrus ilian originan unikecon. La vojturno de van der Leeuw koncernis la anstataŭigon de la metodo: el la "kaŭza ekspliko" al la "kunpartigata kompreno de la esploristo koncerne la objekton studatan".

Analoge, la germana Rudolf Otto (1869-1937) per sia *Das Heilige. Über das Irrationale in der Idee des Göttlichen und sein Verhältnis zum Rationalen* (1917, "La sankta. La neracia en la ideo pri la “dia” kaj ĝia rilato al la racia") estis jam evidentiginta la aŭtonomion de a sankta kaj religio el ĉiu ajn historia analizo kiu povus pritrakti nur iliajn malsamajn manifestaciojn. En tiu scienca perspektivo klare emerĝas la originaleco de la religia eventaro.
La baza principo de tiu aliro konsistas en la konvinko ke la religioj fontas el la fenomeno de la “sankta”, kiu entenas jam en si mem la disvolviĝon kiu manifestiĝos en la historio. La sankta korespondas siavice al la vivita sperto pri la mistero al kiu la homo altiriĝas stimulite ankaŭ de diversaj eksteraj kaŭzoj krom de la nereduktebla forto de la “sankta”.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Gerardus van der Leeuw. *Phanomenologie der Religion*, (1933).
* Geo Widengren. *Phänomenologie der Religion* (1966).
* Rudolf Otto. *Das Heilige* (1917).
* Mircea Eliade. *Le sacré et le profane*. Parigi, Gallimard, 1965.
* Giovanni Filoramo. *Che cosa è la religione*. Torino, Einaudi, 2004.

## Vidu ankaŭ 
* Religio
* Historio de religioj
* Religioscienco
* sankta
* Profana

Kategorio:Filozofiaj skoloj kaj tradicioj
Kategorio:Filozofio de religio
Kategorio:Religioscienco
Schanzenkopf

**Schanzenkopf** estas la nomo de jenaj montoj en Germanio:
* Schanzenkopf (Hunsrück), 321 m alta, distrikto Bad Kreuznach, Rejnlando-Palatinato
* Schanzenkopf (Spessart), 343 m alta , distrikto Aschaffenburg, Bavario
* Schanzenkopf (Schwedenschanze), 365 m alta , distrikto Aschaffenburg, Bavario