Ikebano

dekstra|250px
**"Ikebano"**, (japane 生花 a&#365; 生け花, la&#365;vorte *vivantaj floroj*) estas la arto japandevena aran&#285;adi florojn.

Temas pri tradicia arto, anka&#365; nomata **kado** (jap. 華道, t.e. *la vojo de la floroj*); &#285;i estas kiel ri&#265;a, tiel anka&#365; kompleksa, kaj estas praktikata ankora&#365; nuntempe.

## Ikebano kaj konceptado. 
Kontraste kun la dekoracia formo de la floraj aran&#285;oj en la okcidentaj landoj, la ikebano estigas harmonion de liniara konstruado, de ritmoj kaj koloroj. Dum Okcidentanoj emfazas kvanton kaj kolorojn de la floroj, pri kies beleco ili precipe atentas, Japanoj emfazas la liniarajn aspektojn de la aran&#285;o.
Ili disvolvis arton kiu valorigas kaj la vazon, tigojn, foliojn a&#365; frondojn kaj la floron mem.
La tuta strukturo de la ikebano bazi&#285;as sur tri &#265;efaj punktoj, kiuj simbolas la **&#265;ielon**, la **teron** kaj la **homon**.

## Historio kaj deveno. 
La origino de la ikebano ku&#349;as en rita oferdono de floroj en budistaj temploj ekde la 6-a jarcento. Tiam, floroj kaj frondoj pinti&#285;is &#265;ielen, kiel atentigo pri kredo. En la 15-a jarcento aperis pli perfektigita aran&#285;o-stilo, nomita "**rikka**" (*starantaj floroj*). La rikka-stilo reflektas la splendon de la naturo kaj &#285;in elmontras. Ekzemple, la frondoj de la pino simbolas la &#349;tonojn kaj rokojn, kaj la blanka krizantemo simbolas riveron a&#365; rojeton. La rikka-arto fari&#285;is populara dum la 17-a jc kaj estis uzata kiel dekoracio por la ceremonioj kaj festoj. Hodia&#365;, &#285;i estas konsiderata kiel antikva stilo de ikebano kaj do estas pli kaj pli malofte uzata.

maldekstra|250px
La plej signifoplena &#349;an&#285;o en la historio de ikebano okazis dum la Muromachi-periodo en la 15-a jc, kiam la &#349;oguno A&#349;ikaga Jo&#349;imasa (1436-1490) regis Japanion. La grandaj konstrua&#309;oj kaj la dometoj, kiujn Jo&#349;imasa starigis, evidentigis lian guston por simpleco. Tiuj dometoj enhavis tokonomon (japanan alkovon), kie la lo&#285;antoj povis loki artobjektojn a&#365; floraran&#285;ojn. Precize dum tiu periodo estis simpligitaj la reguloj de la ikebano, tiel ke &#265;iuj socialaj tavoloj povis &#285;ui tiun arton.

Alia &#265;efa disvolvi&#285;o okazis je la fino de la 16-a jarcento. Pli simpla kunmetado de floroj nomita "**nageire**" (投げ入れ, en Esperanto *ion en&#309;eti*) ekvidi&#285;is kiel parto de la te-ceremonio. La&#365; tiu stilo, la floroj estas envazigataj kiel eble plej nature, kiaj ajn estas la uzataj materialoj. Pro tiuj interrilatoj kun la te-ceremonio, tiu stilo anka&#365; nomi&#285;as cha-bano / "**chabana**" (茶花, en E° *te-floroj*)

Kaj &#265;irka&#365; 1890, iomete post la Meiji-restarigado kiu kondukis al moderni&#285;o kaj okcidenti&#285;o de Japanio, disvolvi&#285;is nova stilo nomita "**moribana**"(盛り花, en E° *stakigitaj floroj*). Tiu stilo ekestis parte pro enkonduko de okcidentaj floroj kaj pro okcidentigo de la japana viv-maniero. La moribana-stilo, kiu estigis novan formon de libereco en la floraran&#285;ado, estis uzata por la pejza&#285;aj kaj &#285;ardenaj scenoj. Temas pri stilo, &#265;ie aprezebla, kiu ta&#365;gas kaj por oficialaj ceremonioj, kaj por neformalaj situacioj. Dum en la nageire-stilo, oni kunmetas la materialojn en vazon, en la moribana-stilo, la materialoj estas aran&#285;ataj en malalta pokalo. Por fiksi la materialojn, oni tiam uzas pikilaron nomitan k e n z a n (剣山, la&#365;vorte nadlomonto); &#285;i konsistas el latunaj nadloj en muldita plateto el bronzo a&#365; plumbo.

En Francion, praktiko kaj instruado de la ikebano estis enkondukitaj far Kiku Jamata (Kikou Yamata/jp: 山田 キク) (1897-1975), franc-japana verkistino, kiu prezentis la unuajn demonstrojn de ikebano en Parizo, en 1930, dum la A&#365;tuna Salono.
En Germanio, en 1987, la Japano Kikuto Sakagawa fondis sian propran skolon de ikebano : Kaden Ryu (japane : — — —)
Samrange kiel la te-ceremonio kaj la kaligrafarto, la ikebano estis unu el la artoj, inter kiuj elektis la virinoj por sin tradicie prepari al edzini&#285;o.
Hodia&#365;, la ikebano estas konsiderata kiel unu el la tradiciaj artoj de Japanio; &#285;i estas praktikata je multaj diversaj okazoj, kiel ceremonioj kaj festoj kaj e&#265; la modernuloj konsideras &#285;in, ankora&#365; nuntempe, kiel studenda arto.

## La ikebano-stiloj. 
* tradiciaj stiloj
** rikka
** seika
** nageire a&#365; cha-bana
* pli "fre&#349;dataj" stiloj
** moribana
*** chizenka
*** djyuka
** shinseika

## La ikebano-skoloj 
          - ([ 815 ...)                la **Saga**-skolo
          - ([meze de la 15-a jc ...)  la **Ikenobo**-skolo
          - ([1895 ...)                la **Ohara**-skolo
          - ([1912 ...                 la **Adachi**-skolo
          - ([1927 ...                 la **Sogetsu**-skolo
          - ([1937 ...                 la **Ichiyo**-skolo
          - ([1937 kaj *1970* ...    la ***Shin*** **eigetsu shofu ryu**
          - ([1987 ...                 la **Kaden ryu**

## Vidu ankaŭ 
* Floroj en arto

## Eksteraj ligiloj 
* en la franca
** pri la historio de ikebano kaj ties stiloj ( http://www.ikebana-toulouse.com/)
** pri la sageco de ikebano (http://perso.wanadoo.fr/famille.delaye/Ikebana/histikbn.html)
* en la germana
* en diversaj lingvoj (http://www.ikenobo.jp/international/index.html )
eta|dekstre|300px

Kategorio:Japana arto
eta|maldekstra|180px|