open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harold Land

**Harold de Vance Land** (naskiĝis la 18-an de decembro 1928 en Houston, Teksaso; mortis la 27-an de julio 2001 en Los-Anĝeleso, Kalifornio) estis usona ĵaza tenorsaksofonisto kaj komponisto.

## Vivo kaj Kariero 
Land alkreskis en San Diego kaj komencis muziki sur la ritmenblusa kampo. Siajn unuajn registraĵojn kiel bandestro li faris en 1949 por diskeldonejo *Savoy*. Supron spertis lia kariero en 1954/55, kiam li estis membro de la kvinopo de Max Roach kaj Clifford Brown, al kiu li ankaŭ kontribuis proprajn komponaĵojn. En 1955 li forlasis la bandon (lia posteulo fariĝis Sonny Rollins, antaŭ ol la kvinopo en 1956 malfondiĝis pro la morto de Brown) kaj transloĝiĝis reen al Los-Anĝeleso, kie loĝis lia familio ekde 1954 kaj kie lia avino estis mortonta. En 1956 ĝis 1958 li muzikis en la bando de Curtis Counce. Lia albumo *The Fox*, publikigita en 1958 havas inter malmolbopo-entuziasmuloj kultan staton. Komence hejma en malmolbopo (kaj do ekzemplulo kontraŭ la tezo, ke ĉe la okcidenta marbordo de Usono ne estus malmolbopa mondeto), li muzikis en la 1960-aj jaroj sub la influo de John Coltrane. En Los-Anĝeleso li verkis kiel studiomuzikisto, muzikis en la bando de Gerald Wilson (ekde 1955), en 1961 kun la *Jazz Giants* de Shorty Rogers, estris proprajn ensemblojn kaj estis kunestro en ensembloj kun Red Mitchell (1961/2), Bobby Hutcherson (ekde 1969 ĝis 1971), Blue Mitchell (ekde 1975 ĝis 1978). En la 1980-aj jaroj li muzikis en la bando *Timeless All Stars* kun Billy Higgins.

Ekde 1996 li estis profesoro en la ĵazfako de la Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso.

Krom saksofono li ankaŭ ludis fluton kaj hobojon. Lia samnoma , naskiĝinta en 1950, estas ĵazpianisto, kiu kunmuzikis anakxu en diversaj ensembloj de sia patro.

## Diskoj 
* *The Harold Land Quintet*, 1958
* *Harold Land in the Land of Jazz*, Contemporary Records/OJC 1958 (poste aperinta kiel *Grooveyard*, laŭ la peco de pianisto Carl Perkins sur la albumo, kun Rolf Ericson, Leroy Vinnegar, Frank Butler, Carl Perkins)
* *The Fox* (HiFi Jazz, 1959) kun pianisto Elmo Hope, trumpetisto Dupree Bolton, basisto Herbie Lewis, frapinstrumentisto Frank Butler
* *West Coast Blues*, Jazzland/OJC 1960 (kun Wes Montgomery)

## Eksteraj ligiloj 
* Selekta diskolisto 
* Marcus Woelfle: Nekrologo ĉe jazzzeitung.de
* Nekrologo ĉe The Guardian

Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazkomponistoj
Lajos Bíró (verkisto)

**Lajos BIRÓ** [lajoŝ bIrO], hungare **Bíró Lajos,** Esperante **Ludoviko Bíró** estis hungara verkisto, ĵurnalisto kaj scenaristo.

Lajos Bíró naskiĝis, kiel **Blau Lajos** la 22-an de aŭgusto 1880 en Vieno. Li mortis la 9-an de septembro 1948 en Londono.

## Biografio 
Lajos Bíró devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejojn en Eger kaj Budapeŝto, poste li ĵurnaladis ekde 1898 en diversaj ĵurnaloj kaj revuoj. Inter 1906-1909 li vivis en Berlino, poste li hejmenvenis. Dum la Kalistefa revolucio li estis subministro, poste li denove li forlasis Hungarion. Ĝis 1920 li havis sukcesojn pro 40 libroj aŭ teatraĵoj. Li vivis poste en Usono kaj Londono, kie li aliĝis al filmistoj. Li estis ankaŭ framasono.

## Verkoj (elekto) 
* *Leányok* (Knabinoj), 1902
* *Harminc novella* (30 noveloj), novelaro, 1906
* *Férfiak* (Viroj), 1909
* *Sárga liliom* (Flava lilio), tre sukcesa dramo, 1910
* *A cárnő* (La carino), mondfama dramo, verkita kune kun Melchior Lengyel, 1912
* *A Serpolette* detektivromano, 1914
* *Politikusok* (Politikistoj), 1920
* *Fölszállott a páva* (Suprenlevis la pavo), 1946 (grava poemo de Endre Ady havas la saman titolon)
* *Szolgák országa* (Lando de servutuloj), 1957
* diversaj tradukaĵoj
* multe da scenarioj por filmoj

## En Esperanto aperis 
* Hungara Antologio 1933: novelo: *La duonfilo*
* *Fraŭlino Ida* tradukis László Somlai

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01818.htm 
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/513.html 
* http://vmek.oszk.hu/01100/01149/html/biro.htm 

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1865
Kategorio:Mortintoj en 1918
Kategorio:Hungardevenaj britoj
Sokodé

**Sokodé** estas la dua plej granda grandurbo de Togolando. Ĝi estas multetna kaj multi-religia urbo, administra kaj komerca centroj por la ĉirkaŭaj agrikulturaj areoj.
eta|210ra|Mapo pri Togolando, kie estas trovebla ankaŭ Sokodé
eta|250ra|Panoramo en Sokodé
eta|245ra|Loĝkvartalo en Sokodé

## Bazaj informoj 
* koordinatoj: 
* loĝantaro: 117.800 en 2007
* Telefonkodo:
* Supermara alteco: 387 m
* Horzono: UTC

## Situo 
Sokodé situas sur malebenaĵo en la centra parto de la lando. Lomeo troviĝas 339 km.

## Historio 
Ekde la mezepoko Sokodé estis grava urbeto por komercistoj kaj metiistoj. Ankaŭ Islamo konkeris la regionon. Germanaj konkerintoj alvenis fine de la 19-a jarcento, kiujn la francoj sekvis. En la urbo estas neniu industrio. Oni okupiĝas pri komercado kaj artmetioj. Agrikulturistoj kultivas en la periferio ĉefe maizojn, maniokojn, piprojn kaj fabojn. En la proksimeco estas gregoj de bovinoj.

## Klimato 
Sokodé etendiĝas en la tropika klimato. La pluva sezono daŭras inter aprilo ĝis oktobro, la ceteraj monatoj estas iom sekaj. Jare pluvas ĉ. 1350 mm. La averaĝa temperaturo estas 26 °C.

## Trafiko 
Sokodé havas flughavenon kaj vojojn al ĉiuj direktoj.

## Vidindaĵoj 
* Malnova Granda Moskeo

## Fontoj 
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Togolando
4262 DeVorkin

'*4262 *DeVorkin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Masaru Arai kaj Hiroshi Mori elde Jorii (寄居町, gubernio Sajtama, Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *David H. DeVorkin'', tenanton de katedro en la departemento pri historia astronomio de la Usona Astronomia Societo, verkinton de la biografio de la astronomo Henry Norris Russell, konserviston de la National Air and Space Museum de 1981.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroshi Mori
Kategorio:Malkovrita de Masaru Arai
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Orozia ambrozia kodekso D 23 sup

200px|eta|Frontospico de la Orozia-ambrozia kodekso

**Orozia ambrozaia kodekso D 23 sup** entenanta la miniaturigitan *Chronicon* de Orozio, estas kodekso de la 7-a jarcento devenanta de la Skribejo de Bobbio kaj nun konservita ĉe la Ambrozia biblioteko de Milano.

La kodekso, en uncialo, nome en majusklaj literoj, prezentas komencajn literojn plilongigitajn kaj dekoraciitajn per punktetoj ruĝaj, dum la ceteraj de la *Incipit* estas ruĝoranĝe enkampitaj.

La frontispico vidiĝas laŭtapiŝe dekoraciita, laŭ la stilo de la insula (= de la britaj insuloj) miniaturarto, ĉio kun tutpaĝa dekoracio, kun koloroj flava, ruĝoranĝa kaj verda kun motivoj de cirkloj samcentraj cirkele efektigitaj, ene de rektangula kornico kun dekoracioj geometriaj kaj interplektformaj.

## Vidu ankaŭ 
* Ambrozia biblioteko
* Orozio
* *Scriptorium*
* Paleografio
* Miniaturo

Kategorio:Kodeksoj
Kategorio:Manuskriptoj
Kategorio:Libroj aperintaj en la 7-a jarcento
Zygmunt Szendzielarz

[eta|240ra|La memor-tabulo de la taĉmento de [Zygmunt Szendzielarz, pseŭdonomo "Łupaszka", en la Mariapreĝejo (Gdańsk)]]
[eta|200ra|eta|La tombo de [subkolonelo Zygmunt Szendzielarz kaj lia filino Barbara tuj post la reentombigo la la 24-an de aprilo 2016 en la Tombejo Powązki en Varsovio]]
[eta|eta|200ra|eta|La brusto de [Zygmunt Szendzielarz en la Parko de d-ro Henriko Jordan en Krakovo]]
**Zygmunt Edward Szendzielarz**, pseŭdonomo "Łupaszka" (naskiĝis la 12-an de marto 1910 en Stryj, nun en Lviva provinco, murdita la 8-an de februaro 1951 en varsovia malliberejo) – majoro de pola kavalerio kaj de Pola Enlanda Armeo. Dufoja kavaliro de la Ordeno Virtuti Militari.

## Serĉado de la tombo, elterigo kaj identigo 
Daŭranta dekkelkajn jarojn serĉado de ripozloko de la viktimo de komunista krimo sukcesis. Printempe 2013 Instituto pri Nacia Memoro trovis kaj anoncis en Varsovio nomojn de pluraj viktimoj de la postmilita komunista teroro, kies postrestaĵojn oni lastatempe malkovris. Interalie oni elterigis kaj identigis Hieronim Dekutowski, Zygmunt Szendzielarz kaj aliajn Anatemitajn Soldatojn. Ili troviĝis en Apudtombeja Łączka (herbejo) en Varsovia kvartalo Powązki. Specialistoj de Pomeria Medicina Universitato ilin identigis kadre de Pola Genetika Bazo de la Viktimoj de Totalismoj kaj informis dum gazetara konferenco la 22-an de aŭgusto 2013. Lia entombigo okazis la 24-an de aprilo 2016 en la Tombejo Powązki en Varsovio.

## Distingoj 
Pro partopreno en la septembra kampanjo de 1939 estis distingita per la Kruco Virtuti Militari de la 5-a klaso.

Januare 1944 leŭtenanto Szendzielarz estis distingita de regiona komandanto kolonelo Aleksander Krzyżanowski, pseŭdonomo "Lupo", per la Batal-Kruco.

La 25-an de junio 1988 la Prezidento de Pollando en ekzilo Ryszard Kaczorowski pro eksterordinaraj faroj dum la Dua Mondmilito atribuis al li la Oran Krucon de la Ordeno Virtuti Militari.

La 9-an de novembro 2007 estis distingita de la prezidento de Pollando Lech Kaczyński per la Granda Kruco de la Ordeno Polonia Restituta pro eminentaj meritoj por sendependeco de Pollando.

## Bibliografio 
* P. Kozłowski: *Jeden z wyklętych. Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka"* (Unu de anatemitoj. Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka") , Warszawa 2004, ISBN 83-7399-186-7
* Dariusz Fikus: *Pseudonim "Łupaszka" : z dziejów V Wileńskiej Brygady Śmierci i Mobilizacyjnego Ośrodka Wileńskiego Okręgu AK* (Pseŭdonomo "Łupaszka". El historio de la 5-a Vilna Morto-Brigado kaj de Mobiliza Vilna Centro de la Enlanda Armeo), Warszawa : "Most", 1989
* BRYGADY "ŁUPASZKI" i "MŁOTA" 
* V i VI Brygada Wileńska AK 1944-1952 
* Dokumenta pola filmo, TVP programo 2, Warszawa 2000; kolora, parto 1 = 50 minutoj, parto 2 = 45 minutoj. Scenaro kaj reĝisorado Mariusz Pietrowski.(http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/4215945)

## Vidu ankaŭ 
* Operaco "Tempesto"
* Paweł Jasienica - lia adjutanto
* Danuta Siedzikówna - sanitariistino de lia taĉmento, justice murdita en la aĝo de 17 jaroj
* Mieczysław Widaj, stalinista juĝisto

Kategorio:Membroj de la Pola Enlanda Armeo
Kategorio:Polaj generaloj
Safena vejno

eta|dekstra|Eta safena vejno vidata de la gamba.
**Safena vejno** * (latine )* estas malprofunda vejno de la gamba interna faco.
Estas du safenaj vejnoj : la granda safena kaj la eta safena.

Kategorio:Vejnoj
August Landmesser

eta|dekstra|220px|La fama foto en kiu August Landmesser rifuzis nazie saluti.
**August Landmesser** (24-an de Majo 1910 — supozeble mortigita en Februaro 1944) estis germana laboristo en Hamburgo, Germanio. Li fariĝis vaste konata pro apero en foto  rifuzante fari la nazian saluton inter siaj laborkolegoj dum la lanĉo de militŝipo *Horst Wessel* la 13-an de Junio 1936 

Li membris en la Nazia Partio inter 1931 ĝis 1935, sed post la nasko de 2 filinoj (Ingrid kaj Irene) kun juda virino, Irma Eckler (n. 1913), li estis kondamnita al trudlaboro pro "senhonorigo de la raso" sub la naziaj rasaj leĝoj kaj li fariĝis opoziciulo de la reĝimo. Irma estis arestita en 1938 de Gestapo. La fratinoj estis disigitaj, kiam Irene estis sendita al orfejo kaj poste al anstataŭa familio.

Landmesser estis sendita en Februaro 1944 al Strafbattalion 999, infanteria bataliono por Afriko, ĉe kiu li estis poste deklarita pereinta dum misio.

## Referencoj 
* Wolfgang Benz: *A concise history of the Third Reich.* Transl. by Thomas Dunlap (p. 122)
* Irene Eckler: *The Guardianship Act 1935–1958.* Horneburg Verlag, Schwetzingen 1966, ISBN 3-9804993-0-8
* Irene Eckler: *A Family Torn Apart by “Rassenschande”.* Horneburg Verlag, Schwetzingen 1998, ISBN 3-9804993-2-4
* Die Vormundschaftsakte (German wikipedia)

Kategorio:Nazia Germanio
Kategorio:Germanoj de la Dua Mondmilito
Klientaj kartoj de fervojaj kompanioj

Diversaj eŭropaj fervojaj kompanioj ofertas al iliaj klientoj diversajn klientajn kartojn. Plej ofte tiuj ĉi kartoj donas al klientoj rabatojn je biletoj.

## Aŭstrio 
Österreichische Bundesbahnen ofertas al klientoj karton Vorteilscard, kiu donas rabaton 50 %.

## Ĉeĥio 
Ĉeĥaj fervojoj ofertas al klientoj karton In-karta. La karto mem ne donas al klientoj rabaton (versio sen ebleco havi rabaton minimume 25 % de biletoj por unuopuloj), sed oni povas decidiĝi, kiun rabaton oni volas havi pere de aplikaĵo (nuntempe estas aplikaĵoj por rabato 25 %, 50 % kaj 100 % (versio kun rabato 100 % ebligas al klientoj senpage vojaĝi ankaŭ en la unua klaso)). En kazo, ke kliento aĉetos aplikaĵon por 3 jaroj, li rajtas havi ankaŭ rabaton RailPlus

## Germanio 
Deutsche Bahn ofertas al klientoj BahnCard-on en pliaj versioj, ekz. senpaga *bahn.bonus-Card*, kiu ebligas kolekti poentojn (kiujn oni povas poste uzi por ricevi iujn premiojn) aŭ BahnCard kiel kreditkarto (kun ebleco kolekti poentojn ankaŭ pere de normalaj aĉetadoj en vendejoj).

## Slovakio 
Železničná spoločnosť Slovensko ofertas al klientoj karton kun nomo *KLASIK RAILPLUS*. Por homoj kun aĝo sub 26 jaroj ekzistas versio kun nomo *JUNIOR RAILPLUS EURO<26*.

## Referencoj 
Kategorio:Fervojo en Eŭropo
Kategorio:Kartoj
Flora Sinensis

eta|220px|Paĝo el la *Flora Sinensis* de Boym.
***Flora Sinensis*** estas unu el la unuaj eŭropaj naturhistoriaj libroj pri Ĉinujo, publikigita en Vieno en 1656. Ĝia aŭtoro, Michał Boym, estis jezuita misiisto el Polujo ( en tiun tempon Respubliko de Ambaŭ Nacioj ).

La libro estis la unua priskribo de ekosistemo de la Fora Oriento publikigita en Eŭropo. Boym substrekis la medikamentajn trajtojn de la ĉinaj plantoj. Interese, la libro ankaŭ inkludis pledojn por subteno de la katolika ĉina imperiestro kaj ĉiu paĝo enhavis temposkalon montrantan al la dato de 1655, la dato de kronado de imperiestro Leopoldo la 1-a kiel la Reĝo de Hungarujo, ĉar Boym volis akiri subtenon de tiu monarko por sia misio.

Estis dirite ke la *Flora Sinensis* estis la unua libro kiu uzis la nomon "Flaŭro" en tiu signifo, libro kovranta la plantomondon de regiono. Tamen, malgraŭ sia titolo, la libro pritraktis ne nur plantojn, ĝi ankaŭ inkludas kelkajn speciojn kiuj estas nek plantojn nek ĉinajn.

Dosiero:Jackfruit - Flora Sinensis 1656 (2950721).jpg|Jakvo
Dosiero:Mango - Flora Sinensis 1656 (2950680).jpg|Mangujo
Dosiero:Custard Apple - Flora Sinensis 1656 (2950756).jpg|Desegnaĵo de, verŝajne, sukerpomo ( planto el la Neotropika ekozono)
Dosiero:Pepper - Flora Sinensis 1656 (2950795).jpg|Pipero
Dosiero:Sum Xu and Tortoise - Flora Sinensis 1656 (2950882) (cropped).jpg|Sciuro (松鼠) ĉasante verd-haran testudon (绿毛龟)
Dosiero:Hippopotamus - Flora Sinensis 1656 (2950894).jpg|Hipopotamo ( besto el la Afrotropika ekozono )
Dosiero:Nestorian Stele - Flora Sinensis 1656 (2950911).jpg|Nestoriana steleo
Dosiero:Flora Sinensis 1656 (2950635) (cropped).jpg|Desegnaĵo de liĉio
Dosiero:Rhabarbarum - Flora Sinensis 1656 (2950812).jpg|Rabarbo

## Eksteraj ligiloj 
*  Bibliothèque Universtaire Moretus Plantin

Kategorio:Plantoj de Ĉinio
Kategorio:Libroj aperintaj en 1656
Kategorio:Sciencaj libroj
De mortuis nil nisi bonum

***De mortuis nihil nisi bonum*** estas latina frazo, kiu indikas, ke estas socie malkonvene diri ion ajn negativan koncerne (ĵus) mortintan personon. Foje mallongigita al **nil nisi bonum**, ĝi signifas: "**Pri la mortintoj, nenion krom bonon**" (Alia varianto: "Pri la mortintoj diru aŭ bonon aŭ nenion").

La unua registrita uzo de la frazo estas de Diogeno Laertio en Vivoj kaj opinioj pri eminenta filozofoj , kie li atribuas ĝin al Ĥilono de Sparto. Ĉar ambaŭ viroj estis grekaj, kiel la origina aforismo estis *τὸν τεθνηκóτα μὴ κακολογεῖν* ("Ne fibuŝigu mortintan homon"). En 1432 itala teologo Ambrogio Traversari tradukis la laboron de Diogeno en la latinan, popularigante la frazon en tiu lingvo. Poste la eldiro disvastiĝis kaj aperis en diversaj literaturaj verkaĵoj en la originala formo aŭ pli ofte en tradukita formo, en la koncernaj naciaj lingvoj, eĉ en la ĉiutaga uzo.

Kategorio:Latinaj esprimoj
Jusoj

**Jusoj** estas komuna nomo de du nazaj vokaloj de la praslava lingvo, kaj de la respondaj literoj en la slavonaj alfabetoj: la **malgranda juso** (slavone « юсъ малъıи », kirilice Ѧ, glagolice Ⱔ) kaj la **granda juso** (respektive, « юсъ большии », Ѫ kaj Ⱘ). Antaŭate de I (j) la jusoj formis ligaturojn: kirilice Ѩ (ję) kaj Ѭ (jǫ); glagolice Ⱗ kaj Ⱙ.

Inter cirilaj ciferoj jusoj dekomence ne havis iujn valorojn, sed poste la malgranda juso Ѧ ekhavis la valoron 900.

La moderna cirila litero **Я** devenas el la malgranda juso (el ties formo en la rusa manskribo de la 17-a jc).

## Fonetika valoro 
La malgranda juso prezentis antaŭan nazan vokalon // (en la
slava filologio signatan per ę).

La granda juso prezentis malantaŭan nazan vokalon // (en la
slava filologio signatan per ǫ).

## La liternomoj 
La etimologio de la nomo *jus* ne estas konata. La epitetoj *malgranda* kaj *granda* neniel rilatas al uskleco.

En Esperanto eblus uzi sufiksojn por formi unuvortajn liternomojn:
*juseto* (por la «malgranda juso») kaj *jusego* (por la «granda
juso»).

## La deveno 
La jusoj devenas el la prahindeŭropaj sonkombinoj «vokalo + *m* aŭ *n*» en fermita silabo (do, samkiel la nazaj vokaloj en la franca skribo):

* **emT, enT; imT, inT; ēm, ēn** → **ę**
* **omT, onT; umT, unT; ām, ān** → **ǫ**

Ekzemple:

* Praslava *pa-mętь (memoro) el *mn̥tis; kp la latinan *mens*, genitive *mentis* (menso).

* Praslava *zǫbъ (dento) el *g̑ombhos; kp la germanan *Kamm*.

* Praslava *pętь (kvin) el *penkti; kp la grekan *πέντε/pente*, germana *fünf*, latine *quinque*.

* Praslava gǫsь (ansero), kp la germanan *Gans*.

* Praslava ǫgъlъ (angulo), kp la latinan *angulus*.

## Evoluo 
La granda juso persistis en la bulgara alfabeto ĝia la jaro 1945-a, kvankam ĝi ne plu respondis al naza vokalo en la norma lingvo, indentiĝinte kun ъ (t.e. ă; kvankam la nazsono plu ekzistas en la bulgara-makedonaj dialektoj ĉirkaŭ Tesaloniko kaj Kastoria en Greklando).

En la rusa lingvo la malgranda juso ŝanĝiĝis en ['a], kunfandiĝis kun ꙗ, kaj kun tiu lasta ricevis la formon я en la moderna alfabeto rusa.

La granda juso ŝanĝiĝis ruslingve en la sonon [u], kaj de post la 10ª jc malaperis el la skribo, anstataŭigite de la responda litero cirila (la moderna rusa у: рѫка→рука).

La pola lingvo konservis nazajn vokalojn, kaj en certaj pozicioj ĝia litero ę havas la sonvaloron de la malgranda juso, dum la litero ą tiun de la granda (t.e. de //); tamen ne rekte ili respondas al la praslavaj jusoj:

* la pola Ę respondas al *mallonga* juso (granda aŭ malgranda);
* la pola Ą respondas al *longa* juso (granda aŭ malgranda);
* krome, la konsonantoj antaŭantaj la malgrandan juson moliĝis (samkiel en la rusa).

Do, maldetale, la polaj ę, ą etimologie respondas al la praslava ѫ; dum ię, ią, ję, ją respondas al ѧ, ѩ, ѭ.

Resume,

 

## Kodoj 
Kategorio:Slavistiko
Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Cirilaj literoj
Eddie Gomez

**Edgar „Eddie“ Gomez** (naskiĝis la 4-an de oktobro 1944 en Santurce, Portoriko) estas usona ĵaza kontrabasisto.[eta|270px|dekstra|Eddie Gomez (md.) kun Marty Morell (a.) kaj [Herb Geller (ma.) ĉe la NDR-Jazz-Workshop, proks. 1972. Foto de Heinrich Klaffs]]

## Vivo kaj verkado 
Gomez alkreskis en Novjorko kaj estis inter 1959 kaj 1961 membro de la *Newport Festival Youth Band*. En 1963 li studis ĉe Lernejo Juilliard School kaj muzikis en la sesopo de Rufus Jones. En 1964 li verkis kun la triopo de Marian McPartland; en 1965 li verkis kun Paul Bley, kun kiu li ankaŭ surdiskigis (kune kun frapinstrumentisto Milford Graves). Li verkis regule kun Jeremy Steig kaj apartenis inter 1966 kaj 1977 al la triopo de Bill Evans, kun kiu li gajnis du Grammy. Lasta komuna albumo estis la albumo *You Must Believe in Spring* aperinta en 1981. Krom tio li kunerkis albumojn de la *Jazz Composers’ Orchestra*, de Bennie Wallace kaj de aliaj. Charles Mingus faris lin en 1978 mallonge antaŭ sia morto lia anstataŭanto. Inter 1979 kaj 1984 Gomez faris kun *Steps* resp. *Steps Ahead* kaj *Steve Gadd Gang* multajn vojaĝojn tra Japanujo kaj Eŭropo. Krome li muzikis en *Manhattan Jazz Quintet*.

Li krom tio muzikis kun Miles Davis, Dizzy Gillespie, Buck Clayton, Gerry Mulligan, Benny Goodman, Wayne Shorter, Ray Anderson, Herbie Hancock, Joanne Brackeen, Chick Corea, Joachim Kühn, Masahiko Sato, Rick Margitza, Tony Williams, John Abercrombie, Lenny White, Bob Moses kaj Jimmy Cobb. Nuntempe li regule surdiskigas kun pianisto Mark Kramer.

Ĉe kontrabaso Gomez estas ege influita de Scott LaFaro. Aparte en sia supra registro de sia instrumento li ludas treege flue.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo 
* Diskolisto ĉe mmguide.musicmatch.com
* Diskoj ĉe interq.or.jp 

Kategorio:Usonaj ĵazbasistoj
4263 Abashiri

'*4263 *Abashiri''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Masayuki Yanai kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio sur la insulo Hokajdo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Abaŝiri en la insulo Hokajdo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Masayuki Yanai
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
4264 Karljosephine

'*4264 *Karljosephine'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Karl F. J. Cwach elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita de la malkovrinto en honoro de siaj gepatroj *Karl Wilhelm Cwach* kaj *Josephine Anna-Maria Cwach''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Marty Morell

[eta|270px|dekstra|Marty Morell (a.) mit [Eddie Gomez (md.) Herb Geller (ma.) ĉe NDR-Jazz-Workshop, proks. 1972.Foto de Heinrich Klaffs]]
**Martin Matthew „Marty“ Morell** (naskiĝis la 25-an de februaro 1944 en Novjorko) estas usona muzikisto de moderna ĵazo (frapinstrumentaro, perkutinstrumentoj, vibrafono), kiu renomiĝis precipe kiel membro de la triopo de Bill Evans kaj longan tempon muzikis ĉefe en muzikaloj.

## Vivo kaj verkado 
Morell lernis infanaĝa la ludon de piano kaj de klarneto kaj transiris en la aĝo de dek du jaroj al frapinstrumentaro. Li lernis ĉe la Muziklernejo je Manhatano kaj studis poste ĉe Lernejo Juilliard ludon de vibrafono ĉe Morris Goldenberg kaj de timbaloj ĉe Saul Goodman. Tiam li verkis kun la kvinopo de Al Cohn/Zoot Sims, Steve Kuhn kaj Gábor Szabó; li ankaŭ surdiskigis kun Pee Wee Russell/Red Allen same kiel kun Gary McFarland. En 1968 li ekludis frapinstrumentaron en la triopo de Bill Evans, al kiu ankaŭ apartenis kontrabasisto Eddie Gomez. Ĝis 1974 li restis en ĉi tiu bandeto, kun kiu li vojaĝis kaj verkis plurajn albumojn, ekzemple ''You're Gonna Hear from Me* (1969).

Post tio li transloĝiĝis al Toronto, kie li ĉefe verkis kiel studiomuzikisto. Krom tio li direktis proprajn ensemblojn kaj ludis kongaojn en la funkĵaza bando *Ravin’*. Krom tio li verkis kun Don Sebesky, Stan Getz, Kenny Wheeler, Claus Ogerman, Sammy Nestico, kun la *Singers Unlimited* kaj kun la bandego de Rob McConnell.

Morell aktivis ankaŭ sur la kampo de klasika muziko kun *Toronto Symphony*, *Canadian Opera Company*, *Hamilton Philharmonic*, *Canadian Brass* kaj *Royal Winnipeg Ballet*. Ekde 1989 li kunmuzikis perkutinstrumente je la muzikalprezentadoj de *The Phantom of the Opera* en Toronto. En 1998 li retransloĝiĝis al novjorko, kie li apartenis al la muzikistoj de la muzikalo *Ragtime* kaj post la brodvejaj prezentadoj ankaŭ koncertvojaĝis. Poste li kunmuzikis la prezentadon de la muzikaloj *Kiss Me, Kate* kaj *Seussical - The Musical!*.

En 2006 li verkis en Toronto per propra kvinopo sian unuan albumon je propra nomo. En la sama jaro komencis lia kunlaboro kun Duke Ellington Orchestra, kun kiu li en 2008 ankaŭ prezentis en Japanujo. Kun pianistino Takana Miyamoto li plurfoje prezentis en programo de Bill Evans.

En 1986/87 li direktis la fakon perkutintrumenta ludo de la *Mohawk College* en Hamiltono (Ontario). Ekde 2007 li estas kiel instruisto de frapinstrumenta ludo profesoro de la Universitato je Centra Florido.

## Konsultlibraj notoj 
* Leonard Feather, Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz.'' Oxford University Press, Oksfordo ktp. 1999; ISBN 978-0-19-532000-8

## Eksteraj ligiloj 
* Portreto ĉe allaboutjazz.com
* Retpaĝo de la Centra-Florida Universitato 
* Intervjuo el 2005 

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ĵazaj frapinstrumentistoj
Kategorio:Ĵazaj vibrafonistoj
Kategorio:Viroj
4265 Kani

'*4265 *Kani'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshikane Mizuno kaj Toshimasa Furuta elde Kani en la gubernio Gifu.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la loko de sia malkovro. La urbo Kani (japane: 可児市, *Kani-ŝi''), kiu situas ĉ. 30&nbsp;km norde de Nagoja sur la bordo de la rivero Kiso, estas ankaŭ la loĝloko de ĝia unua malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Toshimasa Furuta
Kategorio:Malkovrita de Yoshikane Mizuno
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Mingrela lingvo

La **mingrela lingvo** (მარგალური ნინა, *margaluri nina*) estas lingvo el la zana lingvogrupo de la kartvela lingvaro parolata en la okcidenta Kartvelio, aparte en la regionoj Samegrelo kaj Abĥazio. La lingvo foje estis nomata ankaŭ **iveria** (kartvele *iveriuli ena*). Pro tio ke pli ol mil jarojn la lingvo havas nur regionan statuson en Kartvelio, la nombro de parolantoj konstante malkreskis favore al la nacia lingvo, la kartvela. Unesko tial konsideras la mingrelan definitive endanĝerigita lingvo.

Ekzistas vikipedio en la mingrela lingvo, kiu komence de februaro 2012 havis iom pli ol 1800 artikoloj.

## Referencoj 
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Kartvelio
Kategorio:Lingvoj de Abĥazio
Kategorio:Aglutinaj lingvoj
Kategorio:Kartvela lingvaro
Mötschwil

**Mötschwil** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Burgdorf kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 137 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Mötschwil situas en la Svisa Mezlando sur la sudokcidenta flanke de la flotebenaĵo de la rivero Emme, proksimume 4 kilometrojn okcidente de la urbo Burgdorf. La komunumo Mötschwil konsistas el la vilaĝoj Mötschwil kaj Schleumen (sur alteco de 552 m s.m. en sudo de la komunumo oriente de la monteto *Haselberg*) kaj la setlejo Kreuzweg (en alemana lingvo *Chrützweg*, sur alteco de 548 m s.m. en oriento de la komunumo, kie situas la lernejo). La arbara monteto Haselberg estas kun alteco de 651 m s.m. la plej alta punkto de la komunumo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,95 km², de kiuj 30,2% estas kovritaj de arbaro, 63,4% servas por agrikulturo kaj 5,4% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Mötschwil limas en nordo al Lyssach, en nordoriento al Rüti ĉe Lyssach, en sudoriento al Burgdorf, en sudo al Hettiswil, kaj en okcidento al Hindelbank.

## Trafiko 
Tra Mötschwil pasas la kantona ĉefvojo 245 de Burgdorf al Hindelbank, kie ĝi kuniĝas kun la kantona ĉefvojo n-ro 1. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 5 kilometrojn norde apud Kirchberg. Antaŭe ekzistis buslinio de Burgdorf al Hindelbank, kiu tamen ĉesis funkcii, kial la komunumo nuntempe ne plu disponas pri konekto al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Mötschwil datiĝas el la jaro 1294 *Müschwile*, en la jaro 1328 aperis mencio kiel *Mötschwile*. Sur la komunuma teritorio estis malkovrita tombejkampo el la La-Tène-epoko. Dum mezepoko la Grafoj de Kiburgo kaj diversaj monaĥejoj estis bienposedantoj kaj senjoroj de Mötschwil. Ek de 1471 Mötschwil apartenis al la Voktejo Burgdorf, kiu post la Helveta Revolucio fariĝis la distrikto Burgdorf, al kiu Mötschwil apartenis ĝis ties malfondo kaj integriĝo al la nova administra distrikto Emme-Valo je la 1-a de januaro 2010. Ĝis 1911 la komunumo nomiĝis Mötschwil-Schleumen.

## Subĉiela rokmuzikfestivalo 
En Mötschwil ek de 2005 regule okazas en somero subĉiela rokmuzikvestivalo kun konataj svisaj kaj alilandaj rokmuzikgrupoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri Mötschwil en la retejo ch.ch 
* Retejo de la Subĉiela Rokmuzikfestivalo Mötschwil
Palatinata germana dialektaro

La **palatinata germana lingvo** (*Pfälzisch/Pälzisch*) estas dialektaro de la germana lingvo parolata precipe en la geografia regiono Palatinato, la suda parto de la federacia lando Rejnlando-Palatinato de Germanio, inter la rivero Rejno oriente kaj la limo al Sarlando oriente. Pliaj parolantoj ankoraŭ troveblas en la orienta parto de Sarlando kaj en la teritorio ĉirkaŭ la urboj Mannheim kaj Heidelberg en plej norda Baden-Virtembergo.

La dialektaro divideblas en okcidentan formon, nomatan *Westpfälzisch*, kaj orientan formon, nomatan *Vorderpfälzisch*. La lingvo estas la precipa fonto de la pensilvanigermana lingvo en Usono, kiun plejparte vivigis germanaj elmigrintoj el la historia regiono *Kurpfalz*, kiu krom el la nuna geografia regiono Palatinato ankaŭ konsistis el la norda parto de Baden-Virtembergo kaj la nuna distrikto Bergstraße, la plej suda parto de Hesio: la areo fakte identas al la moderna metropola regiono Rhein-Neckar.

Ekzistas vikipedio en la palatinata germana lingvo, kiu en februaro 2012 havis iom pli ol 1700 artikoloj.

Jen iuj ekzemplaj vortoj, kun komparo al la germana kaj nederlanda lingvoj:

Kategorio:Altgermana lingvaro
Kategorio:Germanaj dialektoj
Municipo Ventspils

La **distrikto > municipo Ventspils** () estas distrikto en nordokcidenta Latvio. La distrikto estis kreita en 2009 en la lastaj limoj de iama distrikto Ventspils (, 1949-2009). La centro de la distrikto situas en ŝtata urbo Ventspils, kiu mem ne estas parto de la distrikto.

Ĝiaj najbaraj distriktoj estas oriente distrikto Talsi, sude distrikto Kuldīga, sudokcidente distrikto Dienvidkurzeme kaj okcidente ŝtata urbo Ventspils kaj Balta Maro.

## Historio 
La loĝantito de la distrikto estas konata ekde ŝtonepoko en la 3-a jarmilo a.K. (Sārnate marĉo). En la 9.-10.-aj jarcentoj, la teritorio de la distrikto estis loĝita ĉefe de finno-ugroj - livonoj kaj vendoj, en la suda parto miksita kun la baltaj tribaj kuronoj. Ekde la 13-a jarcento, la kuronoj penetris pli profunde en la regionon, kaj la livonoj vivis plejparte en la nordo de la distrikto kaj laŭ la rivero Venta. La lando Ventava formiĝis en la okcidenta parto, la lando Vanema situis al la orienta parto. Sekve de la invado de la krucmilitistoj en la 13-a jarcento, la parto de moderna distrikto Ventspils ĉirkaŭ Usma, Ventspils kaj sude de ĝi iĝis posedaĵo de la Livonia Ordeno, kaj la resto post kelkaj posedŝanĝoj - de la diocezo de Kurzeme. Post la kolapso de Livonio, la antaŭa parto de la ordeno estis parto de Duklando Kuronio kaj Zemgalio, sed parto de la diocezo venis al aŭtonoma distrikto Piltene. En 1795 la regiono inkludita en la Rusia Imperio, en 1797 - en la Rusia provinco Kuronio (Kurlando). Dum la Unua Mondmilito la teritorio estis okupita de Germanio ekde la mezo de 1915. En 1918 la distrikto estis inkludita en la Respubliko de Latvio.

## Geografio 
La distrikto situas en la norda parto de la Kursa malaltebenaĵo kaj Marborda malaltebenaĵo. Arbaroj ĉirkaŭ 65% de la teritorio, du trionoj de ĉiuj arboj en arbaroj estas pinoj. Mineraloj - gruzo (Pope, Ķorsīši, Užava), dolĉakva kalkoŝtono, argilo (Stilmes, Ugāle), torfo.

Averaĝa temperaturo estas -3 - -4&nbsp; en januaro kaj +16 - +16,5&nbsp; en julio. Da precipitaĵo falas 600–800&nbsp;mm jare.

La distrikto situas en la basenoj de Venta kaj pluraj marbordaj riveroj. Gravaj riveroj: Abava, Užava, Irbe kun alfluantoj Stende kaj Rinda.

La plej grandaj lagoj estas Usmas (41,4&nbsp;km²), Puzes (5,2&nbsp;km²) kaj Būšnieku (3,3&nbsp;km²).

## Loĝantaro 
Laŭ la stato de la jaro  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Etna konsisto estas (2016) 90% latvoj, 5% rusoj, 5% aliaj naciecoj.

## Administraj unuoj 
### Urboj (*pilsēta*) 
Piltenes pilsēta.

### Paroĥoj (*pagasts*) 
Ances pagasts, Jūrkalnes pagasts, Piltenes pagasts, Popes pagasts, Puzes pagasts, Tārgales pagasts, Ugāles pagasts, Usmas pagasts, Užavas pagasts, Vārves pagasts, Ziru pagasts, Zlēku pagasts.

## Galerio 

Baltic Sea coast near Miķeļtornis.jpg|Balta maro apud Miķeļtornis.
Staldzenes stāvkrasts.jpg|Staldzene marbordo.
2010 06 Pope (11).jpg|Domo de servisto en Pope grandbieno.
Pasiekstes vējdzirnavas.jpg|Pasiekste ventomuelejo.
Uzava lighthouse (1).jpg|Užava lumturo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Ventspils
Municipo Saldus

La **distrikto > municipo Saldus** () estas distrikto en okcidenta Latvio. La distrikto estis kreita en 2021 en la lastaj limoj de iama distrikto Saldus (, 1949-2009), per unuiĝo de ekzistantaj en 2009-2021 2 iamaj pli malgrandaj komunumoj (). La centro de la distrikto situas en Saldus.

Ĝiaj najbaraj distriktoj estas nordoriente distrikto Tukums, sudoriente distrikto Dobele, sude Litovio (distriktoj Telŝiao kaj Šiauliai), sudokcidente distrikto Dienvidkurzeme kaj nordokcidente distrikto Kuldīga.

## Historio 
La loĝantaro de la distrikto estas konata ekde la bronzepoko. En 12-a jarcento, la distrikto estis loĝita plejparte fare de la kuronoj, en la orienta parto miksita kun la zemgaloj. En la 13-a jarcento, la plej granda parto de ĝi apartenis al la Kuronia Interlando, malgrandaj partoj al kuronaj Bandava kaj zemgalaj Dobene. Ekde la meza de la 13-a jarcento la lando iĝis parto de Livonio, preskaŭ la tuta teritorio apartenis al la Livonia Ordeno, krom la maldekstra bordo de Venta, kiu apartenis al la Diocezo de Kurzeme. En 1561-1795 ĝi estis parto de Duklando Kuronio kaj Zemgalio, ekde 1795 ĝi estis inkludita en la rusa Kurlanda provinco. En 1918 la distrikto estis inkludita en la Respubliko de Latvio.

## Geografio 
La plej granda parto de la distrikto situas en la suda parto de la Orienta Kuronia Altebenaĵoj.() Sude malaltebenaĵo de Centra Latvio (). Arbaroj ĉirkaŭ 40% de la teritorio. Mineraloj - kalkoŝtono (Kūmas, Nīgrande, Sātiņi-Sesile), dolomito (Poģi), argilo (Ceplīši, Ciecere, Saldus, Brocēni, Sātiņi), sablo (Namiķi), torfo (Gāgu, Veiķenieku marĉoj).

Averaĝa temperaturo: -6&nbsp; en januaro, +16&nbsp; en julio. Precipitaĵo 650–750&nbsp;mm jare.

Tuta teritorio de la distrikto situas en la baseno Venta. Gravaj riveroj: Venta, Ciecere, Zaņa, Ezere, Vadakste, norde Ēda (Šķēde), Amula, Imula.

Grandaj lagoj: Cieceres 2,8&nbsp;km², Remtes 0,76&nbsp;km².

## Loĝantaro 
Distrikto Saldus havas 27 110 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 12,4 loĝantoj por kvadratkilometro.

## Administraj unuoj 
### Urboj (*pilsēta*) 
Saldus pilsēta, Brocēnu pilsēta.

### Paroĥoj (*pagasts*) 
Blīdenes pagasts, Cieceres pagasts, Ezeres pagasts, Gaiķu pagasts, Jaunauces pagasts, Jaunlutriņu pagasts, Kursīšu pagasts, Lutriņu pagasts, Nīgrandes pagasts, Novadnieku pagasts, Pampāļu pagasts, Remtes pagasts, Rubas pagasts, Saldus pagasts, Šķēdes pagasts, Vadakstes pagasts, Zaņas pagasts, Zirņu pagasts, Zvārdes pagasts.

## Galerio 

Brocēnu būvmateriālu kombināts 2000-05-13 - panoramio.jpg|Brocēni konstrumateriala planto
June 2013. Beautiful Latvia - panoramio (7).jpg|Remte grandbieno
Miera iela no Kapu ielas gala, Saldū - panoramio.jpg|Saldus, Miera strato
Ezeres muižas pils 2000-11-04.jpg|Ezere grandbieno
Silzemju pond - panoramio.jpg|Silzemju lageto

## Referencoj 
Saldus
Kreuzweg

**Kreuzweg** (prononcu *kojcvek*) signifas en la germana lingvo *kruca vojo* (kun duobla signifo vojkruco kaj kruca vojo kiel simbolo de la vojo de Jesuo al la kruco). Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Kreuzweg (Mötschwil)** estas vilaĝeto de la komunumo Mötschwil de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno en Svislando.

* **Kreuzweg (Oberlangenegg)** estas la ĉefloko de la komunumo Oberlangenegg de la administra distrikto Thun en Kantono Berno en Svislando.
Municipo Jelgava

La **distrikto > municipo Jelgava** () estas distrikto en suda Latvio. La distrikto estis kreita en 2021 en la lastaj limoj de iama distrikto Jelgava (, 1949-2009), per unuiĝo de ekzistantaj en 2009-2021 2 iamaj pli malgrandaj komunumoj (). La centro de la distrikto situas en ŝtata urbo Jelgava, kiu mem ne estas parto de la distrikto.

Ĝiaj najbaraj distriktoj estas oriente distrikto Bauska, sude Litovia distrikto Šiauliai, norde distrikto Olaine kaj distrikto Mārupe, centre Jelgava kaj okcidente distrikto Dobele kaj distrikto Tukums.

## Historio 
La teritorio de la distrikto estas loĝata ekde la 2-a jarmilo a.K. En 10.-12. jarcento zemgalaj ŝtatoj ekzistis en distrikto. Batalado kun la krucistoj okazis dum la 13-a jarcento. La teritorio iĝis parto de Livonio, en 1566-1795 ĝi estis parto de Duklando Kuronio kaj Zemgalio, post ĝi estis inkludita en la rusa Kurlanda provinco. En 1918, la distrikto estis inkludita en la Respubliko de Latvio.

## Geografio 
La norda parto de la distrikto situas en Riga sabla ebenaĵo de la Marborda malaltebenaĵo, la suda parto - en la Zemgalia ebenaĵo. Grundoj - gazonkarbonataj, gazonpodzoligitaj, tipaj podzoligitaj. Arbaroj kovris ĉirkaŭ triono de la teritorio. Mineraloj: dolomito (Kalnciems), argilo (Kalnciems, Tetele, Āne, Liberti), torfo (la plej grandaj torfejoj - marĉoj Kaigu purvs, Drabiņu purvs).

Averaĝa temperaturo: -5,5&nbsp; en januaro, +17&nbsp; en julio. Precipitaĵo 500–600&nbsp;mm jare.

Tuta teritorio de la distrikto situas en la baseno Lielupe. Gravaj riveroj: Lielupe, Svēte, Iecava, Misa, Svitene, Sesava, Vircava, Platone.

## Loĝantaro 
Distrikto Jelgava havas 31 969 loĝantojn (2021) kaj la denseco estas 23,4 loĝantoj por kvadratkilometro.

## Administraj unuoj 
### Urboj (*pilsēta*) 
Ne estas urboj en la distrikto.

### Paroĥoj (*pagasts*) 
Cenu pagasts, Elejas pagasts, Glūdas pagasts, Jaunsvirlaukas pagasts, Kalnciema pagasts, Lielplatones pagasts, Līvbērzes pagasts, Ozolnieku pagasts, Platones pagasts, Salgales pagasts, Sesavas pagasts, Svētes pagasts, Valgundes pagasts, Vilces pagasts, Vircavas pagasts kaj Zaļenieku pagasts.

## Galerio 

  Dosiero:Auču pilsmuiža.JPG|Auči grandbieno.
  Dosiero:Canola fields in spring - panoramio.jpg|Kanola kampoj printempe.
  Dosiero:Sesavas luterāņu baznīca 2015-09-26 (4).jpg|Sesava lutera preĝejo.
  Dosiero:Tetele.JPG|Tetele observejo.
  Dosiero:Svētes palienes dabas parks 11.jpg|Svēte rivero.
  Dosiero:Lozmetejkalna skatutornis 2015-09-26 (2).jpg|Ložmetējkalns observejo.
  Dosiero:Vircava (Kronvircava) manor chevaliers' house.jpg|Vircava grandbieno.
  Dosiero:Rīgas pareizticīgo sieviešu klostera apbūve, Valgunde 1.jpg|Valgunde Ortodoksa Monaĥejo.

## Referencoj 
Jelgava
Municipo Valka

La **municipo Valka** () estas municipo en norda Latvio. La municipo estis kreita en 2009, dividante la iaman distrikton Valka (). La centro de la municipo situas en Valka.

Ĝiaj najbaroj estas oriente Estonia distrikto Valga, sude municipo Smiltene kaj okcidente municipo Valmiera.

## Historio 
En antikvaj tempoj, la regiono estis loĝita de miksaĵo de baltaj kaj finn-ugraj triboj, en la 10-a jarcento ili estis plejparte latgaloj kaj estonoj. Poste, la superrego de latgaloj komencis montriĝi. Komence de la 13-a jarcento, la plej granda parto de la teritorio de la municipo estis subigita al latgala ŝtato Tālava, la nordokcidenta parto apartenis al la estona lando Sakala.

Post la Livonia konkero de la krucistoj en la 13-a jarcento, la regiono venis sub la kontrolon de la Livonia Ordeno, malgrandan parton sude ricevis la Arkidiocezo de Rigo.

Kiel rezulto de la Livonia Milito, la regiono venis sub polan regon en Pārdaugava Duklando en 1566. Post longa milito, en 1629 Svedio konkeris regiono.

Post la Granda Nordia Milito en 1721, la regiono venis sub la kontrolo de la Rusia Imperio kaj apartenis al la distrikto Valka de la provinco Vidzeme (Livonio). En 1918 la distrikto estis inkludita en la Respubliko Latvio.

## Geografio 
La municipo havas varian terenon kaj partoj de ĝi apartenas al malsamaj fiziografiaj areoj. La centra parto estas okupita de Norda Vidzeme malaltebenaĵo. La montetaj altebenaĵoj estas en la nordokcidento kaj malproksima sudoriento.

Geologie, plejparte en la municipo estas dominita per la sedimentoj de la mezdevonio. Mineraloj: sablo kaj gruzo (Stariņi, Vijciems), torfo.

Averaĝa temperaturo estas  en januaro kaj  en julio. Da precipitaĵo falas 650–750&nbsp;mm jare.

### Riveroj 
La municipo situas ĉe la limo de la basenoj Gauja, Salaca kaj Emajõgi. Gravaj riveroj:
* Gauja baseno - Gauja, Vija, Kaičupe.
* Salaca baseno - Acupīte, Seda, Rikanda, Ķire.
* Emajõgi baseno - Pedele, Omuļupe.

### Lagoj 
Ne estas grandaj lagoj en la municipo, la pli grandaj estas lagoj Salainis (0,8&nbsp;km²) kaj Vēderis (0,8&nbsp;km²).

## Loĝantaro 
Laŭ la stato de la jaro  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Administraj unuoj 
### Urbo (*pilsēta*) 
Valkas pilsēta.

### Paroĥoj (*pagasts*) 
Ērģemes pagasts, Kārķu pagasts, Valkas pagasts, Vijciema pagasts, Zvārtavas pagasts.

## Bildoj 

Vija pie Vijciema. 2002-06-01 - panoramio.jpg|Rivero Vija apud Vijciems.
Vijciema čiekurkalte 2.jpg|Vijciems: strobila sekigilo.
Valga-Valka, Pedeli-Pedele.JPG|Rivero Pedele antaŭ la estonia limo, fone la estona urbo Valga
Valkas baznīca.jpg|lutera preĝejo en Valka
Luke (Lugaži) mõisa peahoone 2009. aastal.jpg|Lugaži: iamaj grandbienaj konstruaĵoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Valka
4293 Masumi

'*4293 *Masumi'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Yoshiaki Oshima elde la Observatorio Gekko apud Kannami (Gubernio Ŝizuoka, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan personan nomon "*Masumi*" en honoro de *Masumi Furukawa* anino de la estraro de la "*Internacia Fondaĵo por Kultura Harmonio''" kaj popularigistino pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yoshiaki Oshima
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Valmiera

**Valmiera** - historie ankaŭ germane *Wolmar* - estas urbo en la nordo de Latvio, proksimume 100 kilometrojn nordoriente de la ŝtata ĉefurbo Rigo. En julio 2010 la urbo havis 27 217 loĝantojn. Valmiera apartenas al la historia regiono Livonio, havas urbajn rajtojn ekde la jaro 1323, kaj en la mezepoko estis hansa urbo. La urbo havas la statuson esti unu el la dek "ŝtataj urboj de Latvio".

## Verda turismo 
Proksime (je 20km) troviĝas verda vojo nur por bicikli aŭ promeni. La verdaj vojoj estas novaj al Latvio kaj Estonio.

Ekzistas nun verda vojo longa je 300 km kiu situas en la nordo de Latvio kaj en la sudo de Estonio. 20 kilometrojn norde de la urbocentro situas la lago Burtnieks - la kvara plej granda lago de Latvio.

Dosiero:Valmiera Sv Simana baznica.jpg|la urba preĝejo de Sankta Simeono
Dosiero:Latvia-Valmiera.png|ruĝe bildiĝas la samnoma distrikto Valmiera, kies centro estas la urbo

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala urba retejo

Verdaj vojo en Latvio (videaĵo)

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Latvio
Latgala lingvo

La **latgala lingvo** (*latgalīšu volūda*), estas lingvo el la balta lingvaro parolata precipe en Latgalio, unu el la historiaj regionoj de Latvio, en la oriento de la lando. Iuj parolantoj de la lingvo ankaŭ situas en la regionoj Selonio, iom pli okcidente, kaj *Vidzeme*, la latva parto de la historia regiono Livonio, pli norde, kaj aldone, pro la deportado de baltianoj en la stalinisma epoko, unuopuloj en Siberio kaj Baŝkirio. El lingva vidpunkto, la latgala lingvo konservis multe pli da arkaikaj elementoj ol la latva lingvo. La lingvon ankoraŭ parolas proksimume 150 000 homoj, sed la nombro de parolantoj konstante malkreskas favore al la nacia lingvo, la latva. Unesko tial konsideras la latgalan vundeblan lingvon.

Ekzistas vikipedio en la latgala lingvo, kiu komence de februaro 2012 havis iom pli ol 600 artikoloj. En aprilo 2024 estis 1080 artikoloj, do la kresko estas limigita.

## Ekzemplaj vortoj kaj frazeroj 
Por la teksto pri la ĵemajtia lingvo aŭ la okcidenta dialekto de la litova lingvo ekestis eduka listo kun komparaj ekzemplaj vortoj kaj frazeroj en la ĵemajtia, la norma litova, norma latva kaj la latgala. Ĝi tiom bone montras la similaĵojn kaj diferencojn de tiuj kvar lingvoj, kaj krome klare montras kiom ĉiuj kvar lingvoj influis la tabelvortan sistemon en Esperanto, ke ĝi ĉi tie ankaŭ prezentiĝu:
 

** Apartaj notoj pri la ekzemplaj frazeroj: **

: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;La vorto *"Saluton!"* en ĉiuj kvar lingvoj havas diversajn formojn depende de tio kiu (kaj kiom da) estas salutata(j) - jen la formo por unu vira salutito (se saluti unu virinon, estas "*Svēka* Sveika Sveika Vasala").
: &nbsp;&nbsp;&nbsp;Tutekzakte la frazero signifas "Kiel vi vivas?"
: &nbsp;&nbsp;Ankaŭ la frazeroj por "Bonvenon!" havas malsamajn formojn depende de tio kiu kaj kiom da homoj estas salutata(j) - jen la formo por pluraj homoj de pluraj seksoj - detale la vortoj signifas *"estu sane alvenitaj!"*
: &nbsp;Esperantistoj tuj vidos, ke ĉiuj kvar lingvoj havas saman tabelvortan sistemon kiel Esperanto, kaj ke la "k" por esperantaj demandaj tabelvortoj estas el tiuj kvar lingvoj! Same la "t" por respondaj tabelvortoj!

## Referencoj 
[[Kategorio:Balta lingvaro|]]
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Latvio
Java alfabeto

eta|nomo de la java alfabeto skribita ĉi-alfabete
La **java alfabeto**, en la java lingvo nomata *Hanacaraka*  ()  aŭ *Carakan*  ꦕꦫꦏꦤ ꧀), konata en la sunda lingvo kiel *Cacarakan* (ꦕꦕꦫꦏꦤ ꧀) estas la antaŭ-kolonia alfabeto uzata por skribi la javan lingvon. La java termino por ĉi tiu skribo estas "Dentawiyanjana".

La java lingvo nuntempe estas skribata ĉefe per la latina alfabeto, anstataŭ la tradicia java skribo, pro praktikaj celoj. En komputila uzo, eekde la jaro 2009 la java alfabeto estas aldonata al Unikodo en versio 5.2. Malgraŭ tio, ĉar ĝia kompleksa skribo ne estis subtenata de TrueType-literaroj, skribi kaj apliki la javan alfabeton per komputiloj daŭre ne estas same facila kiel skribi per latinaj literoj, sekve la komputila apliko de la java alfabeto daŭre ne estas populara krom inter konvinkitaj konservativuloj, kaj sekve same malpopularas ĝia uzo ĝenerale en amaskomunikilaj branĉoj televido kaj gazetaro.
400px|eta|centra

## Eksteraj ligiloj 
* Tuladha Jejeg, Unicode Font of Javanese script  You can download and install this font and keyboard. To try it, use Ms Word on Windows, to change font between Latin alphabet dan Javanese, active first your language icon "IN" (Indonesia) on language bar at left bottom computer screen. To view your current keyboard, click on the Start menu button, choose "run" type "on screen keyboard" or "osk" and then ok.
* Official website HANACARAKA v.1.0  http://jupa-haphap.blogspot.com/2012/11/aplikasi-hanacaraka-v10-belajar-menulis.html download
* download HANACARAKA v.1.0 Latin and Javanesse converter  download FONT aksara jawa 
* Latin to Javanesse converter online
* https://symbl.cc/en/unicode/blocks/javanese-alphabet/ 

Kategorio:Java lingvo