open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Danielius Dolskis

eta|240px|monumento pri Danielius Dolskis en la centra piedira zono de Kaŭno
**Danielius DOLSKIS** (naskiĝis la 13-an de aprilo 1891 en Vilno, mortis la 3-an de decembro 1931 en Kaŭno, Litovio) estis kantisto de popularaj kanzonoj, kiu dum la unua duono de la 20-a jarcento en Litovio estis ege konata kaj de multaj aŭskultantinoj adorata koncertisto. Li kantis en stilo tre emocia, kiu estis tipa por kanzonistoj inter la Unua kaj Dua Mondmilitoj tiu kiu interalie ankaŭ karakterizis la germanlingvan kantistan sesopon Comedian Harmonists.

## Biografio 
Danielius Dolskis naskiĝis dum la jaro 1891 en juda familio en Vilno. Post fino de la lernejaj jaroj, ĝis la Oktobra Revolucio de la jaro 1917 li kantis en la luksa restoracio „Villa Rode“ en Sankt-Peterburgo. Samtempe li donis sukcesajn koncertojn en pluraj centraj urboj de la Rusia Imperio, interalie en Moskvo, Odeso kaj Kievo. Sekve de la Rusia Revolucio, li translogiĝis al Rigo kaj kantis kun la orkestro de Oskars Stroks, ofte koncertanta en la okcidenta eksterlando. Poste translokiĝinte al Berlino, li krom koncerta kantado dum la jaro 1928 aktoris en la filmo "Adjutanto de la Caro" („Adjutant des Zaren“), kiu ekvideblis en la kinejoj en la jaro 1929.

Dum 1929 li retranslokiĝis al Litovio kaj en la dumtempa litova ĉefurbo Kaŭno koncertis en la restoracioj „Versalis“, „Metropolis“ kaj „Konrado kavinė“. En sia repertuararo la kantisto elektis tutmonde tiuepoke popularajn kanzonojn, kaj tre strebe rapide perfektiĝinte en la litova lingvo (kvankam daŭre aŭdeblis malfacile identigebla eksterlanda akcento), mem kreis litovlingvajn tekstojn por siaj kanzonoj. Li estis la unua, kiu por eksterlande kreitaj melodioj verkis tekstojn pri litoviaj temoj, kaj estis la unua litova kanzonisto, kiu verkis ironiajn kaj kabaredajn tekstojn, miksante siajn kanzonojn dum koncertoj kun ironiaj monologoj, anekdotoj kaj parodioj. La kanzonoj „Palangos jūroj“ ("ĉe la marbordo de Palanga"), „Kariškas vaizdelis“ ("milita vizaĝeto"), „Gegužinė“ ("maja festo"), „Lietuvaitė“ ("litova knabino"), „Aš myliu vasaros rugiagėlę“ ("Mi amas someran cejanon"), „Onyte, einam su manim pašokti“ ("Anjo, ni iru danci kun mi"), „Su armonika į Braziliją“ ("Kun harmoniko al Brazilo"), kies tekstaj linioj en traduko sonas eĉ iom kiĉo, restas popularaj litovlingvaj kanzonoj ankoraŭ nuntempe.

Inter la jaroj 1929 kaj 1931 li registris en la eldonejoj „Homocord“ en Berlino kaj „Columbia“ en Londono registris 16 diskojn de kanzonoj, kiuj konservis liajn verkarojn. Nuntempe precipe vendiĝas lumdiskegoj kun kolektoj de liaj kanzonoj.

Dum 1931 D. Dolskis entombiĝis en Kaŭno, en la juda tombejo de la urboparto *Žaliakalnis* ("Verdmonto").

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* litovlinga artikolo pri la restaŭro de la tombejo de Danielius Dolskis en Kaŭno 
* germanlingva artikolo pri la inaŭguro de statuo por la juda litova kantisto en la centra piedira zono de Kaŭno

Kategorio:Litovaj kantistoj
Kategorio:Kaŭno
Aabyhøj

eta|maldekstra|250px|Eksa administracia konstruaĵo en Åbyhøj
eta|maldekstra|250px|la luterana kirko de Åbyhøj
**Aabyhøj ** aŭ **Åbyhøj** estas okcidenta kvartalo (formale *bydel*, "urboparto") de Arhuzo (Aarhus) en meza Jutlando, Danio. 

En Esperantujo ĝi estas konata, ĉar ĝi estis sidejo de la iama "Dansk Esperanto-Forlag" (Dana Esperanto-Eldonejo). La plej konata Esperantisto el Aabyhøj estis la fondinto de la tiea loka klubo kaj Esperanto-vortaristo Lorenz Friis.

Kategorio:Arhuzo
Funikularo Žaliakalnis en Kaŭno

eta|dekstra|la funikularo Žaliakalnis en Kaŭnaso
eta|la funikularo de supre
La **funikularo Žaliakalnis** estas elektra funikulara trajno en Kaŭno, Litovio. Temas pri la plej aĝa funikularo en Litovio kaj unu el la plej malnovaj inter la ankoraŭ funkciantaj en Eŭropo. Ĝi estis konstruita fare de la kompanio *AEG* el Germanio kaj oficiale malfermiĝis la 5-an de aŭgusto 1931.

La interne ŝtuparoplanka trajno el lakita ligno, nostalgie malmoderna, estas stirata fare de uniforma servisto. Ĝi grimpas 75 metrojn de la historia urbocentro al la katolika preĝejo de Ĉieliro sur la monto Žaliakalnis ("Verdmonto"), norde de la urbocentro. De supre ĝueblas panorama rigardo de la urbocentro. La vojaĝo ĝis la enkonduko de la eŭropa valuto Eŭro en Litovio komence de la jaro 2015 kostis la tre modestan sumon de 0,5 lidoj, ekvivalento de proksimume 0,15 eŭroj - de tiam la prezo fiksiĝis je 0,3 eŭroj.

Kiel kutime en la konstruo de funikularoj, du trajnoj estas konektitaj per kablo: se unu el li ekvojas suben, la alia paralele ekvojas supren, kaj la pezoj de ambaŭ (eĉ se foje survojas pli kaj foje malpli da pasaĝeroj) estas kompareblaj, tiel ke la samtempa movado de ambaŭ trajnoj kostas minimuman kvanton da energio. Meze de la monto la du relaj vojoj disiĝas, por ke la du trajnoj povas pasi unu la alian, sed sube kaj supre la reloj kuniĝas al unusola "vala" kaj "monta" stacidomoj.

Kvankam funikularoj estas relative maloftaj publikaj transportiloj en Eŭropo, en la urbo Kaŭnaso ankoraŭ ekzistas dua tia transportilo, en la kvartalo *Aleksotas* sude de la urbocentro kaj sude de la rivero Nemunas.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de funikularoj

Kategorio:Transporto en Kaŭno
Zaliakalnis
Lybius

***Lybius*** estas genro de afrikaj barbuloj el la familio de Libiedoj kaj temas pri la preciza genro kiu nomigas la familion (iam inkludita en la Kapitonedoj kaj foje eĉ en la Ramfastedoj). Tiu genro teritorias tra la tuta subsahara Afriko. Temas kiel ĉe aliaj membroj de la familio pri mezgrandaj birdoj kiuj havas grandajn kapojn kaj fortikajn bekojn kompare kun la korpo. Ĉirkaŭ la beko estas **bridaj harecplumoj**, kiu nomigas la grupojn de la barbuloj.

La genro enhavas la jenajn speciojn:
* Ondobarbulo, *Lybius undatus* 
* Vieijota barbulo, *Lybius vieilloti* 
* Blankkapa barbulo, *Lybius leucocephalus* 
* Ĉaplina barbulo aŭ Zambia barbulo, *Lybius chaplini* 
* Ruĝvizaĝa barbulo, *Lybius rubrifacies* 
* Nigrabeka barbulo, *Lybius guifsobalito* 
* Nigrakoluma barbulo, *Lybius torquatus* 
* Brunbrusta barbulo, *Lybius melanopterus* 
* Nigradorsa barbulo, *Lybius minor* 
* Dudenta barbulo, *Lybius bidentatus* 
* Barbobarbulo, *Lybius dubius* 
* Nigrabrusta barbulo, *Lybius rolleti*

Kategorio:Libiedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Barbobarbulo

La **Barbobarbulo** (*Lybius dubius*) estas birdospecio de la grupo de Afrikaj barbuloj. Barbuloj kaj tukanoj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. La barbuloj ricevas sian nomon pro bridaj harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.

La Barbobarbulo estas komuna loĝanto kaj reproduktanto en tropika okcidenta Afriko.

Temas pri facile videbla, granda barbulo 26&nbsp;cm longa kaj 80-108 g peza. Ĝi estas diketa, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallongeca beko. La plenkreskulo havas nigrajn kronon, dorson, flugilojn voston kaj subbrustan zonon. La gorĝo kaj la ventro estas ruĝaj, sed sub la nigra zono ruĝo estas miksita kun blanko en la flankoj, kaj estas tre ampleksa helflava ĉirkaŭokula nuda haŭtaĵo. La pugo estas blanka. La beko estas tre dika (32 al 37&nbsp;mm longa) kaj flaveburkolora, montras segilecan bordon en la suba makzelo kaj du tre videblajn dentonoĉojn kaj sulkojn en la bordo de la supra makzelo, kiel la Dudenta barbulo, kiu ne havas alian pli rimarkindan econ por la nomo. Ĉikaze tiu ĉi specio havas por nomigo la bridajn harecplumojn multe pli dense ol la aliaj specioj de la familio, ĉefe sub la beko kvazaŭ vera nigra “barbo” kiu eĉ kaŝas la bekon kaj nomigas specife la specion. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la inoj montras nigrajn punktojn en la blankaj flankomakulojn. La voĉo estas graŭla *skroŭk*.

La Barbobarbulo troviĝas en mallarĝa zono el Senegalio tra Eburbordo kaj Niĝerio al Centrafrika Respubliko en tre arbaraj areoj, arbustejoj aŭ arbarbordoj kun multe da figarboj, akacioj kaj baobaboj, krom arboj kun sekaj branĉoj por ripozejoj. Ili invadas ĝardenojn aŭ fruktoĝardenojn por preni la fruktojn. Ili formas sociajn grupojn de 4-5 birdojn kaj paroj aŭ grupoj ripozas kune en arbotruo. Ĝi estas arborema specio de ĝardenoj kaj arbara kamparo (ne iras surgrunde) kiu manĝas fruktojn, kvankam la idoj estas manĝigataj el insektoj. Foje aliaj barbuloj venas kun ili, ĉar manĝas diferencajn fruktojn laŭ grando. Ili trinkas akvon el arbotruetoj aŭ fendoj. Ili nestumas en arbotruo en seka branĉo aŭ en malnova nesto de pegedo, kie la ino demetas 2 blankajn ovojn, kiuj estos kovataj dum 16 tagoj. La idoj elnestiĝos post ĉirkaŭ 40 tagoj. Tamen oni scias malmulte pri la reproduktado de tiu ĉi specio, kio okazas laŭlonge de multaj monatoj pro la varma teritorio kaj tio varias depende de la regiono, sed ĉiukaze ĉefe inter majo kaj septembro. Ili defendas agreseme la teritorion. Okazas ceremonioj de pariĝado kiu inkludas manĝoferon, kiel ĉe tukanoj.

Estas sufiĉe komuna specio, sed la klarigado en arbaroj de mortaj branĉoj aŭ trunkoj povas endanĝerigi ties vivon, dum planto de fruktoĝardenoj bonfartigas ilin.

## Referencoj 
*  Malpli zorgiga
* *Birds of The Gambia* de Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1
* [www.nashvillezoo.org/piciformes/lybiidae.htm En la angla]
* Grzimek’s Animal Life Encyclopedia, volumo 7, Nashville Zoo/Piciformes.

Kategorio:Libiedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Survivre avec les loups (filmo)

***Survivre avec les loups*** (Postvivi kun la lupoj) estas franca filmo de Véra Belmont, aperinta en 2007.

## Temo
Dum la Dua mondmilito Misha estas 8-jara, ŝi estas juda. Ŝiaj gepatroj estas ĵus deportitaj. Ŝi scias nur tion: ili troviĝas oriente. Helpe de eta kompaso, ŝi forlasas Belgion, sian naskiĝlandon kaj piedirante atingas Ukrainion en 1944, trairinte Germanion kaj Pollandon, esperante retrovi ilin. Por plu vivi, ŝi devas alfronti homojn kaj ties perforton. Por plu vivi, ŝi aniĝas al aro da lupoj kaj fariĝas unu el ili. Post Ukrainio, kie traktis ŝin bonkoraj homoj, ŝi revenas al Belgio. Tie Jean, ŝia maljuna amiko, trovas ŝin en malsanulejo - liaj hundoj, simile al ŝiaj lupoj instigas ŝin reveni al vivo.

## Teĥnikaĵoj
* Titolo: *Survivre avec les loups* (angla titolo: *Surviving with Wolves*)
* Reĝisoro: Véra Belmont
* Scenaro: Véra Belmont adaptita de romano "Survivre avec les loups" de Misha Defonseca - kunlaboris Gérard Mordillat
* Produktado: Véra Belmont, Jeremy Burdek, Nadia Khamlichi, Adrian Politowski, Hubert Toint, Daniel Zuta
* Muziko: Emilie Simon
* Foto: Pierre Cottereau
* Muntado: Martine Giordano
* Dekoroj: Aurélien Geneix
* Lando: Francio
* Formato: Kolora
* Ĝenro: Dramo
* Daŭro: 118 minutoj
* Aperdato:  en Belgio,  en Francio

## Rolularo
* Mathilde Goffart: Misha
* Yaël Abecassis: Gerusha
* Guy Bedos: Jean
* Michèle Bernier: Marthe
* Benno Fürmann: Reuven
* Anne-Marie Philipe: S-ino Valle
* Franck de la Personne: S-ro Valle
* Marie Kremer: Janine
* Eléna Brézillon: Lernantino

## Videoteko
Aperis DVD de la filmo.

## Internaj ligiloj
Pro preskaŭ samtempa aperdato, oni ne konfuzu la titolon kun:
* La jeune fille et les loups (filmo)

## Eksteraj ligiloj
* Survivre avec les loups en IMDB
* Interparolo kun Gérard Mordillat, kun-scenaristo de «Survivre avec les loups»

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2007
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj de Véra Belmont
Lamballe

**Lamballe** (galoe: ***Lanball***, bretone: *Lambal*) estas malaperinta komunumo de Francio, kiu troviĝas en la departemento Côtes-d'Armor kaj la regiono Bretonio.

De la , la komunumoj Lamballe, Maroué, La Poterie, Saint-Aaron kaj Trégomar estas kunigitaj en la sama komunumo, kiu adoptis la nomon "Lamballe".

Ĝi nun formas parton de Lamballe-Armor.

## Geografio 
Lamballe situas en Bretonio sur la nacia vojo RN 12 inter Rennes je 80 kilometroj kaj Saint-Brieuc je 22 kilometroj.

## Heraldiko 
## Evoluo de la loĝantaro 
## Elstaruloj ligitaj al la komunumo 
* Mongo Beti (1932-2001), kameruna skribisto estis profesoro en la liceo Henri-Avril de Lamballe en 1959
* Mathurin Méheut (1882-1958), pentristo
* Augusto Pinochet (1915-2006), devenanta de familio de Lamballe.
* Marcel Proust (1871-1922), franca skribisto, citis Lamballe en la unua volumo *Du côté de chez Swann* en sia verko *À la recherche du temps perdu* kiam la rakontanto rememorigas siajn memoraĵojn de Bretonio : «  le doux Lamballe qui, dans son blanc, va du jaune coquille d'œuf au gris perle ».
* Yann Sohier tie loĝis inter 1912 kaj 1918

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor
* Lamballe (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  (Lamballe-Armor)
* Meteologia TTT-ejo pri Lamballe
* Lamballe sur la ttt-ejo de la Nacia Instituto Geografia
* Turisma oficejo de Lamballe 


Kategorio:Urboj de Bretonio
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Côtes-d'Armor
Internet Message Access Protocol

'***, mallonge **IMAP*' (Esperante *Interreta Mesaĝ-Alira Protokolo*) estas ret-komunika protokolo por retpoŝto.

## Vidu ankaŭ 
* Retpoŝtilo
* Retpoŝto
* Interreto
* POP3
* Ret-komunika protokolo
* SMTP
* Transport Layer Security
* Webmail

Kategorio:Interretaj normoj
Gordon Liddy

**George Gordon Battle LIDDY** (nask. la 30-an de novembro, 1930 m. la 30-an de marto 2021) estis la ĉefulo de la organizo "Plumbistoj", kiu ekzistis dum kelkaj jaroj de la prezidanteco de Richard Nixon. Kun E. Howard Hunt, Liddy gvidis la unuan rabon de la stabejo de la Nacia Komitato de la Demokrata Partio en la hotelo Watergate en 1972. La postveninta astestaĵkaŝo rezultis al la abdiko de Nixon en 1974; Liddy servis 4 kaj jarojn kaj duonon en malliberejo pro sia rolo en la rabo.

Li estis proksima amiko de John McCain, la nomumulo por la prezidanteco de la Respublikana Partio de 2008.

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj advokatoj
Kategorio:Usonaj memoraĵistoj
Kategorio:Usonaj televidprezentistoj
Leles

eta|dekstra|330px|Leles situas en la plej griza regiono
**Leles,** hungare **Lelesz** [leles], estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. Komunumo Kapoňa (hu:Kaponya) apartenas al la municipo.

* Areo: 34 km²
* Supermara alteco: 108 m
* Loĝantaro: 1800
* Poŝtkodo: 076 64
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Leles situas sur ebenaĵo, proksime de Latorica, laŭ traira flankovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 6 km-ojn.

## Historio 
La loko estas daŭre loĝata ekde la neolitiko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1220 en formo *"Lelez"*, sed pli frue en 1180 episkopo de Vác fondis tie abatejon. La tataroj en 1241 detruis ĝin, sed poste tuj rekonstruiĝis. La vilaĝo havis rangon kampurbo inter 1439-19-a jarcento. La abatejo ricevis defendajn murojn en 1533. En 1910 loĝis en Lelesz 1821 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Lelesz apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Királyhelmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Lelesz rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Leles 1900 da homoj, (1434 hungaroj, 238 slovakoj, 217 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* abatejo, en la 1730-aj jaroj ĝi ricevis etaĝon, en la 18-a jarcento barokiĝis, en 1896 renoviĝis
* gotika kapelo en la abatejo
* gotika katolika preĝejo de 1366 apud la abatejo, en la 18-a j.c. barokiĝis
* kalvinana preĝejo el la 19-a jarcento, en 1912 renoviĝis
* statuo de Johano Nepomuka el la 18-a jarcento

## Famuloj 
En la iama Lelesz mortis hungara monaĥo Mihály Medárd Juhász.

## Eksteraj ligiloj 
* Leles en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Agri

**Agri** povas esti:

* akronimo por AGRI, 
* Ağrı, urbo en orienta Turkio,
* provinco Ağrı en Turkio,
* nomo de Ararato en la turka estas Ağrı,
* rivero Agri en suda Italio,
* agrioj, antikva popolo en Azio,
* indiĝena tribo de norda Konkano en Barato.
Pribeník

eta|dekstra|330ra|Pribeník situas en la plej griza regiono

**Pribeník,** hungare **Perbenyik** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 km²
* Supermara alteco: 100 m
* Loĝantaro: 950
* Poŝtkodo: 076 51
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Pribeník situas sur ebenaĵo, inter du rojoj, laŭ la hungara landolimo, fine de sakovojo, laŭ fervojo Slovenské Nové Mesto-Ĉop. Kráľovský Chlmec troviĝas 4 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1323 en formo *"Perbenyk"*. En 1809 oni fondis ĉevalobredejon. En 1910 loĝis en Perbenyik 1379 da homoj, (1364 hungaroj, 9 germanoj, 1 slovako). Ĝis Traktato de Trianon Perbenyik apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Királyhelmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Perbenyik rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Pribeník 914 da homoj, (721 hungaroj, 167 slovakoj, 9 ciganoj, 2 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika kapelo de 1823, en 1899 trakonstruita
* kastelo de Mailáth (majlAt) de 1799, nun faklernejo
* akvoturo de 1899

## Famuloj 
En la iama Perbenyik naskiĝis hungara pentristo Géza László Udvary.

## Ĝemelkomunumo 
*  Lácacséke, Hungario

## Eksteraj ligiloj 
* Pribeník en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Ağrı

**Ağrı** (iam **Karaköse** aŭ **Karakilise**, , ) estas urbo en Turkio proksime al la Irana limo, en orienta Anatolio. Ĝi estas administra centro de provinco Ağrı kaj havas 79764 loĝantojn (en 2000). La urbo havas la nomon Ağrı ekde 1938, ĉar ĝi kuŝas ĉe la piedoj de la mono Ararato (turke monto Ağrı).

La urbo estis loko de la Kurda ribelo en 1927, gvidata de Paŝao İhsan Nuri.

## Trafiko 
Ağrı havas flughavenon, kiu interligas rekte Istanbulon kaj Ankaron. Ĝi havas ankaŭ aliĝon al la turka fervoja reto.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejma paĝo de la urbo

Kategorio:Urboj de Turkio
Makrospaco

**Makrospaco** en literaturo estas la ampleksa loko kie okazas la agado de verko, sendepende de la loko kie estas la roluloj. Tiele romano okazas en la hejmo de la ĉefrolulo, en la metroo, en la futbalejo, en muzeo, ĉe la fianĉino... kiuj estas mikrospacoj, sed tiuj ĉiuj lokoj situas en makrospaco kio estas, tiuekzemple urbo, kies nomo kaj realeco povas esti dirita kaj evidenta aŭ ne.

Ekzemple, por uzi kaj kompari ekzemplojn de la Hispana literaturo, *La Celestina* okazas en spaco urba realisma sed ne identigita, dum *La Regenta* de Clarín okazas en reala urbo Oviedo, sed sub fikcia nomigo Vetusta, kaj *San Manuel Bueno, mártir* de Unamuno okazas en *Valverde de Lucerna*, fikcia kaj nereala loko, sed tute klare dirita.

Ofte la makrospaco iĝas rolulo de la propra verko, ekzemple en *La Kiĥoto* de Cervantes la nomo de la regiono Manĉo iĝas kontraŭrolulo, kiel makrospeco konsistiganta de ĉiuj roluloj kiuj kontraŭstaras kontraŭ la ĉefrolulo; tiele en la titoloj de la romano en diversaj lingvoj aperas la nomo de la ĉefrolulo, ne nur kiel Kiĥoto, sed kiel *Quijote de la Mancha*. En Uliso de James Joyce, Dublino estas makrospaco kiu iĝas eĉ ĉefrolulo.

Kategorio:Literaturo
Obama (apartigilo)

**Obama** havas diversajn signifojn, inter ili:
* Barack Obama, venkinto de la balotoj por la 44-a prezidanteco de Usono en 2008;
* Barack Hussein Obama, la patro de Barack Obama;
* Obama, urbo en la Fukui-prefektujo, Japanio.
María Mercedes Carranza

**María Mercedes Carranza** (Bogotá, 1945-2003). Poeto kaj ĵurnalisto el Kolombio.
En sia infanaĝo ŝi loĝis kelkajn jarojn en Madrido, kie lia patro, la poeto Eduardo Carranza, estis kultura ataŝeo de la kolombia ambasadejo.

Ŝi studis Filozofion kaj Beletron en la universitatoj de Andoj kaj Madrido. Kiel ĵurnalisto ŝi laboris por la ĵurnaloj EL SIGLO kaj EL PUEBLO, kie estris la literaturaj suplementoj Vanguardia kaj Estravagario, respektive. Ŝi estis redaktoro de NUEVA FRONTERA.

Ekde 1986 estris la institucion Casa de poesía Silva en Bogotá.

Ŝi estis elektita membro de la Asamblea Nacional Constituyente (Porkonstitucia Parlamento) de 1991.

Libroj de poesía publikitaj:
* *Vainas y otros poemas* (1972)
* *Tengo miedo* (1983)
* *Maneras de desamor* (1993)
* *Hola, soledad* (1987)
* *El canto de las moscas* (1997).

Aliaj libroj:
**Nueva poesía colombiana* 1972
* *Siete cuentistas jóvenes* (1972)
* *Estravagario* (1976)
* *Antología de la poesía infantil colombiana´´ (1982)
* *Carranza por Carranza'' (sobre su padre Eduardo Carranza) (1985).

Kategorio:Kolombiaj verkistoj
Kategorio:Kolombiaj poetoj
Kategorio:Hispanlingvaj verkistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Hispanlingvaj poetoj
Zemplín (distrikto Trebišov)

**Zemplín** (hungare *Zemplén* germane *Semplin* ukraine *Zemno*) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. 
  
## Situo 
Zemplín situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Bodrog, laŭ traira flankovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 29 km (aere 13 km).
  
## Historio 
Stefano la 1-a (Hungario) nomumis la komunumon departementejo. En la 11-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis laŭ la rivero. Ekde la 15-a jarcento la administrejo iĝis ankaŭ kampurbo kun rajto de bazarado sabate. La fortikaĵo estis konflikto inter Transilvanio kaj Habsburgoj. La hajdukoj detruis la urbeton en 1619. En 1685 Emeriko Thököly okupis ĝin kaj la fortikaĵo detruiĝis, fine la departementejo iĝis Sátoraljaújhely. En 1910 loĝis en Zemplén 701 da homoj, (691 hungaroj, 7 slovakoj, 2 rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon Zemplén apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Zemplén rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1964 oni trovis tombon de riĉa hungaro el fine de la 9-a jarcento. En 2001 loĝis en Zemplín 399 da homoj, (256 hungaroj, 113 slovakoj, 25 ciganoj).
 
## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo
* ortodoksa preĝejo de 1802
* departementa domo de 1668, sed la fundamentoj devenas el la mezepoko

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Véra Belmont

**Véra BELMONT** (naskiĝis —kelkaj fontoj indikas 1938 kiel naskiĝjaron—en Parizo) estas franca kino-reĝisorino, scenaristino kaj produktorino.

## Biografio
### Privata vivo
Ŝi edziniĝis al Joël Holmès de kiu ŝi havis infanon. Ŝi poste divorcis kaj reedziniĝis al Jean-Marie Estève.

## Anekdoto
Ŝi estis ĵurianino en la Mostra en 1997.

## Filmografio
* 1979: *Prisonniers de Mao*
* 1985: *Rouge baiser*
* 1991: *Milena*
* 1997: *Marquise*
* 2007: *Survivre avec les loups*

## Vidu ankaŭ
* Milena Jesenska

## Eksteraj ligiloj
* 
* Véra Belmont en Allociné

Kategorio:Francaj reĝisoroj
Kunlaborintoj de PIV

**Kunlaborintoj de Plena Ilustrita Vortaro** (PIV) estas Esperanto-vortaristoj kaj -terminaristoj, kiuj kontribuis al la plej grava difin-vortaro de Esperanto.

## Listo de kunlaborintoj de 1970 ĝis 2002 
Jen alfabeta listo laŭ la nomoj de la kunlaborintoj kun indikoj de iliaj gepatraj *lingvoj* (ne naciecoj), la prizorgitaj fakoj kaj indiko pri membreco en la Akademio de Esperanto (AdE) en redaktojaro (respektive 1970 1987 kaj 2002). Liston laŭ la fakoj oni trovas en la enkonduko al PIV.

## Listo de kunlaborantoj ekde 2021 
Jen listo de publike konataj membroj de la nova PIV-teamo, formita kaj gvidata de Bertilo Wennergren por la sekva eldono de PIV (post PIV 2020).

## Eldono de 1970 
### Statistiko 
Evidente la kvantaj kontribuoj de la unuopaj kunlaborintoj al PIV de 1970 estis tre malsamaj. Pro tio simpla nombrado sen pezado povas erarigi. Ĝi tamen donas unuan bildon.

### Laŭ sekso 
Inter la 59 kunlaborintoj estas nur du virinoj (pri la fako teksafero), nome Marie Bartovská kaj "M. Verda", t.e. Myrtle Green, la edzino de Will Green, sed 57 viroj.

### Laŭ lingvoj 
Ĉiuj kunlaborintoj estis denaskaj parolantoj de eŭropaj lingvoj, la granda plimulto de okcident-eŭropaj lingvoj, preskaŭ la duono (26 de 59) parolantoj de la franca kaj angla. Kvankam ekzemple la japana Esperanto-vortaroscienco en la 1960-aj jaroj jam havis altan nivelon, tute mankas ekstereŭropaj kontribuintoj. Estas nur kvin identigeblaj slav-lingvanoj (du ĉeĥoj, slovako, kroato, nome Lapenna vivanta en Britio, kaj polo), kvankam inter la nekonatoj laŭnome eble estas ankoraŭ kelkaj pli. Tute mankas - ekzemple - rusoj aŭ bulgaroj. Tio verŝajne estas kaŭzite de la apartiĝo de la grandaj politikaj blokoj dum la t.n. "Malvarma Milito" en la 1950-aj kaj 1960-aj. Ĉiuj reviziintoj kaj korektintoj senescepte estis franc-lingvanoj, same kiel ĉiuj redakcianoj.

## Tabelo pri la lingvo-distribuo 
## Suplemento de 1987 
La Suplemento de Plena Ilustrita Vortaro (PIVS) de 1987 estas multe malpli ampleksa ol la baza verko de 1970. Ankaŭ la nombro de kunlaborintoj estas malpli granda. Kelkaj el ili jam apartenis al la kontribuintoj al PIV de 1970, aliaj estis novaj helpantoj. La japano T. Nakamura, kiu prizorgis la fakon "folkloro", estas la unua kaj sola reprezentanto de ne-eŭropa lingvo.

## Eldono de 2002 
Liston laŭ la fakoj oni trovas en la enkonduko al PIV.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Strážne

:*Eble vi serĉas: Strážná aŭ Strážné.*
eta|dekstra|330ra|Strážne situas en la plej griza regiono
**Strážne,** hungare **Őrös** (Oroŝ) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17&nbsp;km²
* Supermara alteco: 99 m
* Loĝantaro: 680
* Poŝtkodo: 076 52
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Strážne situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la hungara landolimo, laŭ traira flankovojo. Kráľovský Chlmec troviĝas 10&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1310 en formo *"Wrus"*. En 1910 loĝis en Őrös 742 da homoj, (739 hungaroj, 2 slovakoj, 1 germano). Ĝis Traktato de Trianon Őrös apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Királyhelmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Őrös rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Strážne 696 da homoj, (641 hungaroj, 52 slovakoj, 2 rutenoj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, tial la limo estas senĝene trapasebla.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1803

## Eksteraj ligiloj 
* Strážne en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Konstitucia Asembleo

**Konstitucia Asembleo** estas politika nocio por nacia kunsido de diversaj politikaj movadoj por verki aŭ proklami konstitucion. Ĝi okazis plej ofte post revolucio en monarĥioj aŭ aliaj sen-konstituciaj landoj.

## Historiaj ekzemploj 
* la Asembleo al Runnymede: angla reĝo kaj nobeloj unuiĝis je Magna Carta (1215)
* la Rütlischwur, fondo de la Svisa Kamaradeco en Rütli (1291)
* la vestfalia packongreso, ĉe kiu oni subskribis la Vestfalian pacon (1643–1649)
* Filadelfia Asembleo (1787) – ellaboris la Usonan Konstitucion
* kvarjara sejmo en Pollando (1788–1791),
* **franca Konstituante (1789–1791)** – unua konstitucio de Francio estis akceptita la 3-an de septembro 1791, kun la fama Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj.
* Konstitucio de Cádiz, 1812, unua hispana konstitucio,
* norvega asembleo Eidsvoll (1814),
* Frankfurta Nacia Asembleo (1848–1849)
* Rusia Konstitucia Asembleo (1918)
* Vajmara Nacia Asembleo (1919–1920)
* Viena Konstitucia Asembleo (1919–1920)
* latva Latvia Konstitucia Asembleo *Satversmes Sapulce* (1920), vidu ankaŭ Latvia Popola Konsilio.
* la parlamenta konsilio de Federacia Germanio (1948–1949)
* Konstitucia Asembleo en Portugalio (1975–1976)
* afgana Loja Ĝirga (2003–2004)
* bolivia Asamblea Constituyente (ekde 2006)

## Vidu ankaŭ 
* Konstitucifara Asembleo

Kategorio:Politiko
*
Rusia Konstitucifara Asembleo

[eta|300ra|[Palaco Tauride kie kunsidis la Asembleo.]]
**Tutrusia Konstitucifara Asembleo** () estis demokratie elektita konstituci-ellabora (Konstitucifara asembleo) organizo, kunveninta en Rusio post la Oktobra Revolucio de 1917. Ĝi kunsidis por 13 horoj, en la 5a-6-a de januaro 1918. Ĝi estis elektita kaj malkreita de la bolŝevika registaro. Ĝin disigis la bolŝevika registaro.

## Elekta rezulto (12-an de novembro 1917) 
Pli ol 60 procentoj de la civitanoj havis rajton baloti por reprezentantoj de la Konstitucia Asembleo. Tio okazis kiel Balotado por la Rusia Konstitucifara Asembleo de 1917 ekde la 12-a de novembro kun la rezulto:

## Kunsido kaj dissolvo en Petrogrado (5-6-an de januaro, 1918) 
La Konstitucia Asembleo kunsidis en la Palaco Tauride en Petrograd, inter la 4-a horo posstagmeze kaj 4:40 aŭrore, la 5-6-an de januaro 1918. La prominenta bolŝeviko, Ivan Skvorcov-Stepanov jam sciigis, ke la bolŝevikoj ne
akceptas la Konstitucian Asembleon.

Oni elektis al prezidanto de la Asembleo Viktor Ĉernov, gvidanton de la Socialista Revolucia Partio kontraŭ la bolŝevik-apogita Maria Spiridonova. La bolŝevikoj kaj la Maldekstraj Socialistaj Revoluciuloj kunsidis aparte en Sovnarkom kaj decidis dissolvi la Asembleon. Post kiam Fjodor Raskolnikov laŭtlegis la preparitan deklaron, la du frakcioj forlasis la Asembleon.

Ĉernov rapide akceptigis la SR-planitan radikalan agraran reformon, leĝon pri demokratia federacia respubliko kaj peton al la entento al demokratia paco. La Asembleo akceptis kunsidon je 5-a horo posttagmeze, la 6-an de januaro. La reprezentantoj trovis la konstruaĵon **fermita** je la anoncita tempo. La bolŝevika registaro deklaris la Asembleon dissolvita samtempe.

## Vidu ankaŭ 
* Balotado por la Rusia Konstitucifara Asembleo de 1917

Kategorio:1910-1919 en Rusio
Kategorio:Februara revolucio
Kategorio:Oktobra Revolucio
Kategorio:Rusia enlanda milito
Kategorio:1918 en Rusio
Kankano

[dekstra|eta|300px|[Henri de Toulouse-Lautrec, *Troupe de M Églantine* (1895).]]
eta|dekstra|Offenbach *Can-can*
**Kankano** estas franca danco, precipe dancata en grandaj parizaj dancejoj ĉirkaŭ la jaro 1830 kvazaŭ por protesti kontraŭ unueca meĥanikigo de socia danco. Ties movoj, sentence plenamuzaj, similigis onidire rondadon de simioj; sed prefere ili estis derivitaj de hispana *fandango*. Heredanto de kankano estis *chahut*, kiu fine de la jarcento transiris sur lignotabulojn de muzikĉambregoj, kie eminentis en ĝi aŭstralia dancistino Saharet. En Parizo ĝi estis dancata en Moulin Rouge: ĝi inspiris artistojn kiel Toulouse-Lautrec, Legrand kaj aliaj.

## Oni skribas pri kankano 
Kankano estas rapida danco de la franca deveno, ĝi havas ritmon de pli rapida galopo. Ĝi estiĝis en Parizo post la jaro 1830. Ĝi validiĝis precipe kiel sceneja danco en operetoj kaj kabaredoj.

Kankanon eternigis sur siaj afiŝoj kaj pentraĵoj Henri Toulouse-Lautrec.

... eble Moulin Rouge estus antaŭ longe forgesita, se ne estus pentristo, kies bastono frapis sur Montmartre jam longan vicon da jaroj. Kiu scias, se ni ankoraŭ senĉese rememorigis tiun ĉi strangan mondon, se ni ne konus bildojn kaj afiŝojn, kiuj tiel fidele kaptis tiun ĉi epokon. Kun Toulouse-Lautrec eniris en Moulin Rouge-n Senmorteco.

La plej konata muzika formo estas Can-can el opereto de J. Offenbach "Orfeo en submondejo".

:Historiisto F. Sarcey skribis pri la fina kankano: "Ŝajnis al ni, ke dum la unuaj tonoj de tiu ĉi furioza orkestro la tuta socio devas neatendite rekonsciiĝi kaj ĵetiĝi en la dancon. Tiu muziko vekus eĉ mortintojn."

La kankano onidire estiĝis en ĝardenoj en Montparnasse, sed ĝi ĉiam estos kunigata kun Moulin Rouge.

Kiu el gaj-ebrietaj knabinoj havis dum drink-amuzoj ideon fari ion esceptan? Surrampi tablon, krispigi jupon, senvualigi nigrajn ŝtrumpojn kaj ĝarterojn kaj dum ĝenerala gajeco komenci elĵetadi la krurojn en altecon? Tio estis kiel ajn, baldaŭ aliĝis al ŝi eble ĉiuj knabinoj, kiuj estis sur Montmartre. Naskiĝis malbenata kaj admirata "natura" kvadrilo. Okazis furiozado, kiu ne havis ĝis tiu tempo en Parizo similon. Kaj kvankam Mortmartre kutimis al ĉio ajn, ĉifoje eĉ ĝi ektremis en la fundamentoj.

Koncize, kiam printempe de la jaro 1889 Moulin Rouge malfermis unuan fojon siajn pordegojn, ĉiuj vizitantoj ekvidis tiun "plej parizan spektaklon, kiun povas geedzoj ekvidi kun siaj edzinoj". Kaj tiel naskiĝis atrakcio, kiu - kaj tio estas en la tuta afero la plej pikanta - estas komune kun Eiffel-turo, Louvre kaj templo Notre Dame ĝis hodiaŭ plej vizitata simbolo de Parizo.

Kategorio:Dancoj
Vasilij Ŝulgin

**Vasilij Vitaljeviĉ Ŝulgin** (13-an de januaro, 1878, Kievo - 15-an de februaro, 1976) estis rusia konservativa politikisto kaj membro de la blanka movado.

Lia patro estis profesoro pri historio, monarĥisto kaj redaktisto de monarĥista gazeto. Ŝulgin studis juron en la Kieva Universitato kaj rifuzis tiutempe la konstantaj studentajn protestojn. Li estis arda opozicianto de la revolucio kaj apoganto de la monarĥio. Li komencis verki artikolojn por gazeto de sia patro. Kvankam li estis antisemito, li kontraŭis la perforton kontraŭ la judoj. Li forte kritikis en 1913 la registaron pro la Beilis-afero. Ŝulgin komprenis, ke registara partopreno en la afero aŭ blinda konduto estas malavantaĝaj pro la registaro. 

## Politikisto 
Ŝulgin en 1907 iĝis membro de la Dumao. Li reprezentis ekstrem-dekstrajn poziciojn, apogis registaron de Pjotr Stolipin, inkluzive la enkondukon de milita tribunalo kaj aliajn disputitajn aferojn. Post kiam komenciĝis la unua mondmilito, Ŝulgin ekservis en la armeo. Li vundiĝis en 1915 kaj hejmenveturis. Ŝulgin estis ŝokita pro la terura organizo kaj provizado de la Rusia armeo. Kun membroj de la oktobranoj kaj Kadetoj kaj aliaj dekstraj aŭ centraj organizoj, li establis la Progresivan Blokon. Celo de la bloko estis la provizo de la armeo per ĉiu necesaĵo, kiun la registaro ne povis plenumi.

## Revolucio kaj elmigrado 
Ŝulgin evidente kontraŭis la revolucion, kvankam estis evidenta ke absoluta monarĥio en Rusio ne povas longtempe ekzisti. Li konvinkis kun Aleksander Guĉkov la caron Nikolao la 2-a por abdiki pri la trono. Ili volis konstitucian monarĥion kun grandprinco Miĥael Aleksandroviĉ aŭ fortan respublikon. Li apogis la Rusian provizoran registaron kaj la Kornilov-puĉon. Kiam ĉiuj esperoj perdiĝis, li aliĝis al la Blanka movado en Kievo. Ŝulgin en 1920 elmigris al Jugoslavio. Li sekrete vizitis la Sovetunion en 1925-26 kaj verkis siajn impresojn pri la Nova Ekonomia Politiko en la libro *The Three Capitals* (*Три столицы*). Li havis kontaktojn al aliaj kontraŭrevoluciaj personoj en la elmigrado, sed li ĉesis la politikan aktivadon en 1937.

## Reveno en la Sovetunion 
Post kiam la ruĝa armeo okupis Jugoslavion en 1944, Ŝulgin estis arestita kaj punita je 25-jara prizono pro kontraŭsoveta agado. Post 12 jaroj, li liberiĝis per amnestio en 1956. Post tio li vivis en Vladimir. En sia pli posta libri, li argumentis, ke la komunusmo ne estis katastrofo por Rusio, ekde kiam la bolŝevikoj iĝis patriotoj de Rusio. Ŝulgin estis ĉefrolanto en 1965 en dokumenta filmo, en kiu li parolis pri sia historio al soveta historiisto.

Kategorio:Sovetiaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Kategorio:Mortintoj en Vladimira provinco
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Rusaj naciistoj
Kategorio:Rusiaj nobeloj
Kategorio:Homoj de la Rusia enlanda milito
Kaolinito

eta|Kaolinito
**Kaolinito** estas blankkolora mineralo, estiĝanta per efloresko de feldspatoj.
Ĝi estas la ĉefa parto de kaolino, kiu estas uzata kiel krudaĵo por produktado de porcelano.
Kemia konsisto de la mineralo estas Al4(OH)2Si4O10.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de aluminio

Kategorio:Mineraloj
Steinhaus

**Steinhaus** en la germana lingvo havas la signifon de *ŝtondomo*. Ĝi estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Steinhaus (Ernen)** estas vilaĝo de la komunumo Ernen de la Distrikto Goms en Kantono Valezo en Svislando.
* **Steinhaus (Schwarzenburg)** estas vilaĝo de la komunumo Schwarzenburg de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
Dudenta barbulo

La **Dudenta barbulo** (***Lybius bidentatus***) estas birdospecio de la grupo de Afrikaj barbuloj. Barbuloj kaj tukanoj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. La barbuloj ricevas sian nomon pro bridaj harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.

## Aspekto 
Temas pri facile videbla, mezgranda barbulo 21 al 25 cm longa kaj 72-120 g peza sufiĉe simila al la samgenra Barbobarbulo. Tiu ĉi estas diketa, kun mallonga kolo, granda kapo kaj mallongeca beko. La plenkreskulo havas nigrajn kronon, dorson, flugilojn kaj voston. La gorĝo kaj ĝis la ventro estas ruĝaj, sed en supra brusto estas nigra nuanco kaj ĝenerala ruĝo estas miksita kun blanko en la flankoj, kaj estas helflava ĉirkaŭokula nuda haŭtaĵo tre kontrasta kun la nigra okuliriso (ĉe la Barbobarbulo estas hela okuliriso kaj estas ampleksa areo, sed ne tiom kontrasta). La pugo estas blanka. La beko estas tre dika (26.5 al 33 mm longa) kaj eburkolora, montras segilecan bordon en la suba makzelo kaj du tre videblajn dentonoĉojn kaj sulkojn en la bordo de la supra makzelo, kiel la Barbobarbulo, sed tiu havas alian pli rimarkindan econ por la nomo, nome la rimarkindegajn “barbojn”, kiuj apenaŭ videblas ĉe la Dudenta barbulo kaj pro tio tiu ĉi specio ricevas la nomon de tiuj du “dentoj”. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la inoj montras nigrajn strietojn en la blankaj flankomakuloj. La junuloj estas iom pli senkoloraj. La voĉo estas graŭla *skroŭk*.

## Disvastiĝo 
Tiu specio troviĝas en ampleksa areo de subsahara Afriko el Gvineo Bisaŭa tra la tuta Gvinea golfo suden ĝis Angolo kaj orienten ĝis Kenjo, kaj pli precize en la landoj Benino, Burundio, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Kongo Kinŝasa, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Etiopio, Gabono, Ganao, Gvineo, Gvineo Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malio, Niĝerio, Ruando, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando kaj Ugando.

## Kutimaro 
Ili loĝas ĉe arbaroj kun densaj sekfoliaroj, kiel de akacioj, aŭ ĉe arbarklaraĵoj aŭ arbarbordoj, densaj arbustejoj, densaj riverarbaroj kaj kelkaj arbarkultivejoj. Ili vivas en paroj aŭ etaj grupoj kaj ripozas komune en la sama arbotruo inter densa foliaro. Ili manĝas formikojn, termitojn, skarabojn kaj fruktojn kiel papajfruktoj, avokadoj, figoj, kaj ombrelfruktoj palmonuksoj kaj ruĝa pipro.

Por la reproduktado okazas ceremonioj kie la masklo bekofrapas ĉe la nestenirejo por allogi la inon. Ankaŭ helpantoj defendos la nestotruon kaj ĉeestos la reproduktadon. Ambaŭ gepatroj elfosas truojn 2-20 m supergrunde en sekaj branĉoj. Tie la ino demetas 2-4 blankajn ovojn kiuj estos kovataj dum 13 tagoj. La idoj manĝas unue insektojn kaj poste fruktojn. La elnestiĝo okazas post 37 tagoj kaj poste la idoj ankoraŭ estos manĝigataj de la gepatroj.

[eta|250px|maldekstra|Fotita ĉe [Entebbe, Ugando]]

## Listo de subspecioj 
* *Lybius bidentatus aequatorialis* (Shelley, 1889)
* *Lybius bidentatus bidentatus* (Shaw, 1799)

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Lybius bidentatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.
* [www.nashvillezoo.org/piciformes/lybiidae.htm En la angla]

Kategorio:Libiedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Schwarzenburg (distrikto)

La **distrikto Schwarzenburg** (en la germana **Amtsbezirk Schwarzenburg**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 distrikto de kantono Berno kun la ĉefloko Schwarzenburg (komunumo Wahlern). La iama distrikto estas ankaŭ konata kiel *Schwarzenburgerland* [kio signifas *Lando de la Nigra Kastelo*]. Al la distrikto apartenas kvar komunumoj kun entute 10002 loĝantoj kaj areo de 157 km².

## Geografio 
Schwarzenburgerland situas inter la urbo Berno en la nordo, kantono Friburgo en okcidento, la distrikto Seftigen en oriento kaj Berna Oberlando en sudo. La distrikto situas inter la riveroj Sense en oriento kaj Schwarzwasser en okcidento, kies du valoj en la sudo estas ligitaj per la Gurnigelpasejo.

## Trafiko 
La komunumo Wahlern estas servata de la Berno-Schwarzenburg-fervojo, kiu hodiaŭ apartenas al la fervojkompanio Berno-Lötschberg-Sempiono-fervojo. La cetereaj komunumoj de la distrikto estas servataj de diversaj poŝtaŭtolinioj.

## Ekonomio 
Principe la tuta distrikto kun la escepto de la urbeto Schwarzenburg estas tre kampara kaj vivas de agrikulturo. La komunumo Wahlern kun la urbeto Schwarzenburg estas pro la fervojkonekto al Köniz kaj Berno parto de la berna aglomeraĵo kaj granda parto de ties loĝantoj laboras en la federacia urbo.

## Prefektejo 
La distrikta prefektejo troviĝas en la Kastelo Schwarzenburg en la centro de la municipo *Schwarzenburg*. Prefektino en 2008 estis sinjorino *Franziska Sarott*.

## Komunumoj de la distrikto Schwarzenburg 

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Distrikta Prefektejo de Schwarzenburg
Somotor

**Somotor** (hungare *Szomotor*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. Iamaj vilaĝoj Nová Vieska pri Bodrogu kaj Véč apartenas al la municipo.
  
## Situo 
Somotor situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Bodrog, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ĉop-Slovenské Nové Mesto. Kráľovský Chlmec troviĝas 15 km.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1263 en formo *"Zomotor"*. La kampoj tiam apartenis al fortikaĵo de Zemplen. En 1910 loĝis en Szomotor 640 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Szomotor apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Kráľovský Chlmec, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Szomotor rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1943 Véč aliĝis al Szomotor kaj la nova nomo estis Szomotorvécs. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Somotor 1679 da homoj, (1162 hungaroj, 443 slovakoj, 28 ciganoj, 3 rutenoj).
 
## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1801

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Nigrakoluma barbulo

La **Nigrakoluma barbulo** (***Lybius torquatus***) estas birdospecio de la grupo de Afrikaj barbuloj. Barbuloj kaj tukanoj estas grupo de preskaŭpaserinaj birdoj kun tutmonda tropika distribuado. La barbuloj ricevas sian nomon pro bridaj harecplumoj kiuj ĉirkaŭas siajn fortikajn bekojn.

## Aspekto 
frameless|maldekstra|Lybius torquatus
Ĝi havas grizbrunecajn dorson kaj flugilojn kun flugilplumoj kun blankecaj bordoj. La subaj partoj estas blankecaj kun flavecaj nuancoj. La plej rimarkindaj ecoj estas ĉe la kapo, kie estas ampleksa tre **nigra zono klare markita kiu kovras kapon, kolon kaj supran bruston**. Ene de ĝi estas ne tiom klare bordita sed **tre ruĝa kaj kontrasta areo en frunto, antaŭa krono, vizaĝo, gorĝo kaj centra supra brusto**, kio lasas sube la nigran bordon kiu aspektas kiel kolumo, kio nomigas la specion kaj en la latina *torquatus* kaj en kelkaj lingvoj, kiel Esperanto. La okulo estas ene de tiu ruĝega areo, la okuliriso estas malhelruĝa kaj la ĉirkaŭ okula haŭtaĵo nigra. La beko estas, kiel ĉe aliaj samfamilianoj, tre fortika, ĉefe ĉebaze kaj montras bridajn harecplumojn ĉirkaŭ la bekobazo.

Ĝi troviĝas en subsahara Afriko tra Angolo, Bocvano, Burundio, Kongo Kinŝasa, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Ruando, Sudafriko, Tanzanio, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo.

Temas pri gregema specio, kiu ofte agadas kunlabore por forpeli entrudulojn kaj ripozas kune en nestotruoj. La flugo estas rekta kun laŭta fajfado de flugiloj.

## Listo de subspecioj 
* *Lybius torquatus bocagei* (Sousa, 1886)
* *Lybius torquatus congicus* (Reichenow, 1898)
* *Lybius torquatus irroratus* (Cabanis, 1878)
* *Lybius torquatus pumilio* Grote, 1927
* *Lybius torquatus torquatus* (Dumont, 1816)
* *Lybius torquatus vivacens* Clancey, 1977
* *Lybius torquatus zombae* (Shelley, 1893)

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Lybius torquatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 27a Julio 2007.

Kategorio:Libiedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Schwefelberg-Bad

**Schwefelberg-Bad** estas parto de la svisa politika komunumo Rüschegg en Kantono Berno.

Kiel indikas la nomparto "Bad" (banejo), la loko posedas kuracan akvon. Ĝi odoras laŭ hidrogena sulfido, kio influis la loknomon (Schwefelberg = sulfura monto).

## Situo 
La loko situas ĉirkaŭ 30&nbsp;km sude de Berno, 2&nbsp;km sud-okcidente de Gurnigel-pasejo. Ĝi altas 1.389 m s.m.. La rektlinia distanco al Oberwil (sude) kaj al Sangernboden (okcidente) estas ĉirkaŭ ok kilometroj.

En la teritorio de la loko estas ski-veturejo *Schwefelberg* piede de Gantrisch-pasejo.

Kategorio:Kantono Berno
Kategorio:Setlolokoj de Svislando
Kategorio:Kuraclokoj de Svislando
Helena Roerich

**Helena ROERICH** (ruse Елена Ивановна Рерих; n. la 12-an de februaro 1879 en Sankt-Peterburgo; m. la 5-an de oktobro 1955 en *Kalimpong*, Barato) estis verkistino de rusa deveno, kiu ekde la jaro 1920 publikigis precipe en la angla lingvo.

Ŝi estis pranepino de la rusia marŝalo *Miĥail Kutusov* kaj nevino de la komponisto Modest Musorgskij.

Helena Roerich la 28-an de oktobro 1901 edziniĝis kun la rusa pentristo Nikolao Roerich (kies familio origine venis de Svedio, vivis en Latvio kaj tenis la jenan literumon de la familia nomo en latinaj karaktroj). Dum 1920, okaze de la unua ekspozicio de Nikolao Roerich en Usono, ili kune forlasis Rusion kaj elmigris al Novjorko. Tamen jam tri jarojn pli poste la paro ekis por kvinjara ekspedicio al la Himalajo kaj ĉirkaŭaj regionoj de centra Azio, kaj dum 1928 ekvivis en Barato, kie la edzo mortis dum 1947 kaj ŝi restis ĝis sia morto dum la jaro 1955. Helena Roerich iĝis adepto de budhismo, kaj en la rusa lingvo verkis plurajn librojn aparte pri la teozofia idearo "Agni Yoga" aŭ "Viva Etiko", kiuj estis tradukitaj al vico da lingvoj, kaj aldone tradukis librojn precipe pri teozofio al la rusa, ekzemple la verkon "La sekreta instruo" de Helena Blavatskij.

La plej aĝa filo, Jurij, iĝis konata aziologo, la dua filo, Svetoslav, samkiel la patro talenta pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Helena Ivanovna Roerich 
* ĉiuj verkoj de la familio Roerich en la origina lingvo, la rusa
* multaj verkoj de Helena Roerich en la angla
* multaj verkoj de Helena Roerich en la rusa kaj germana
* lernejo por viva etiko, Hamburgo (paĝoj same germanaj)
* retejo de la Roerich-movado (en la rusa)
* biografio nederlandlingva pri ŝi 

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Teozofio
Beilis-afero

La **Beilis-afero** (aŭ, pli ĝuste, Bejlis) baziĝis je murdproceso de 1911 ĝis 1913, okazinta en Kievo, Ukrainio. Oni akuzis la judojn je rita murdo de kristana infano, kio alportis internacian atenton al la afero, kiu siavice reefikis al la afero.

## La murdo 
La viktimo estis la 12-jara Andrej Juŝcinskij, kiun oni trovis la 20-an de marto 1911 en kavo sur areo de la juda Sejcev-fabriko en Kievo. Oni trovis 47 pikvundojn sur la korpo, por elsangumi lin, kiel asertis laŭ la obdukcio la patologo.

## La proceso 
Oni enketis kontraŭ la parenco de la murdita infano, kontraŭ la 37-jara Menaĥem Mendel Beilis (juda laboristo en la fabriko), kontraŭ Vera Ĉeberjak, kies filo estis amiko de la viktimo. Ĉar la murdo okazis en tempo de pesaĥo, okazis ankaŭ akuzo de la judoj.

La enketado okazis erarplene, konkuris du oficistaj teamoj de Miŝĉuk kaj Krassovskij. Pro falsigo de pruvaĵoj, Miŝĉuk en 1913 kaŝis sin en Finnlando.

La akuzita Beilis sidis en prizono du jarojn, poste liberiĝis kiel senkulpulo.

## Vidu ankaŭ 
* *La sanga ŝerco*, romano de Ŝalom Alejĥem

Kategorio:Politikaj skandaloj en la Rusa Imperio
Kategorio:Antisemitismo en la Rusia Imperio
Kategorio:Juĝaj kazoj en la Rusia Imperio
Kategorio:Murdoj de infanoj
Kategorio:Historio de Kievo
Kategorio:1911
Kategorio:1912
Kategorio:1913
Konstitucia Demokratia Partio

La **Konstitucia Demokratia Partio**, ankaŭ **Kadet-partio**, () estis aktiva grupo komence de la 20-a jarcento, en la rusia Dumao. Oni nomis ilin - post iliaj mallongigo KD - ankaŭ *Kadetoj*. Politike, ili estis liberalaj.

Konata reprezentanto de la kadetoj estis Pavel Miljukov, Nikolaj Nekrasov, Georgij Lvov kaj Mikola Vassiljenko.

La partio formis en la rusia parlamento (unua dumao) plimulton (37%) post la rusia revolucio de 1905, kiam la caro Nikolao la 2-a permesis la parlamentan agadon. Tiun baloton bojkotis la maldekstraj partioj. En balooj por la Rusia Konstitucia Asembleo, ili akiris 17 reprezentajn lokojn en la dumao.

Kiam tiu Asembleo kunsidis la 5-6-an de januaro 1918, la Kadeta Partio estis jam malpermesita. La regantaj bolŝevikoj deklaris la partion - la 28-an de novembro 1917 - al "Partio de malamikoj de la popolo" kaj Lenin per dekreto arestigis ties gvidantojn.

## Literaturo 
* Stephen J. Lee: *Lenin and Revolutionary Russia*. Londono: eldonejo *Routledge*. 2003

Kategorio:Politikaj partioj de la Rusia Imperio
Kategorio:Malaperintaj politikaj partioj de Rusio
Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1905
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1917