Strigedoj

**Strigedoj** (*Strigidae*) estas familio de noktaj rabobirdoj kun okuloj direktitaj antaŭen kaj piedfingroj plumkovritaj; oreloj kutime starigitaj; ĝi entenas 194 speciojn. En fabeloj kaj fabloj ili estas simbolo de saĝeco.

Tiuj **veraj strigoj** aŭ **tipaj strigoj** estas unu el la du ĝenerale akceptitaj familioj de strigoj, dum la alia estus la Titonedoj (Tytonidae). La taksonomio de Sibley-Ahlquist unuigas la Kaprimulgoformajn ene de la ordo de la Strigoformaj; tiele, la tipaj strigoj estus subfamilio **Striginae**. Tio ne estas konfirmita de pli ĵusaj pristudoj (vidu *Cypselomorphae* ekzemple), sed la rilatoj de la strigoj ĝenerale estas ankoraŭ nesolvitaj.

Escepte de la Antarkta ekozono, la strigedoj prezentas .

## Morfologio 
 kun montro, kiom granda estas la birdo mem relative al ĝia plumaro. Zoologia Muzeo, Kopenhago]]

Tipaj strigoj (iam nomataj simple strigoj por simpleco) estas tre variaj je grando. La plej malgranda striga specio estas la elfostrigo, kiu pezas ĉirkaŭ 40&nbsp;g; la plej grandaj, la gufo kaj la granda fiŝgufo, povas pezi ĝis 4.5&nbsp;kg, pli ol centoble pli. Tamen, malgraŭ tiu ĉi varieco, la korpoplano de ĉiuj strigoj estas tre simila. 
Ili ĉiuj havas relative grandajn kapojn, mallongajn vostojn, tre dikan plumaron, pro kiu la birdo aspektas kelkoble pli granda ol ĝi estus sen plumoj, kaj plumajn diskojn sur vizaĝo ĉirkaŭ la okuloj. Plejparto de strigoj vivas en diversspecaj arbaroj (unu el malmultaj esceptoj estas la kuniklostrigo) kaj ĉasas predon flugante. Ili havas grandajn, longajn, vastajn kaj rondecajn flugilojn. 

Strigaj plumaroj estas adaptitaj por kvietigi la bruon dum flugado, pro tio strigoj flugas preskaŭ tute sensone.
Inter aliaj plumaraj adaptaĵoj estas la vizaĝdiskoj, kiuj efektive helpas transdoni sonon al oreloj de la birdo kaj helpas al ĝi rapide trovi fonton de ĉiu sono kaj kapti predon dum ĉasado.
Iuj specioj havas plumtufojn sur kapo, kiu obskuras la silueton de la birdo kaj helpas al ĝi kaŝiĝi. Aliaj, aparte tiuj de malvarmaj regionoj, havas pluman kovrilon de piedoj aŭ tarsoj, kio helpas travivi ekstremajn fridojn.

Preskaŭ ĉiuj strigoj estas noktuloj aŭ krepuskuloj. Kiel aliaj noktumaj birdoj, ili ne havas brilkolorajn plumarojn, kaj ilia kolorigo estas kamufliga, helpanta al la birdo esti nevidebla dum ĉasado aŭ embuskado. Pro la sama kialo ili ne havas drastan  je koloro de plumaroj. La duformismo je grando, tamen, estas sufiĉe rimarkebla: kiel kutimas por rabobirdoj, ĉe strigoj inoj estas notinde pli grandaj kaj pezaj ol iĉoj.

Strigoj havas grandajn okulojn kaj tre bonan vidkapablon, kio kontribuas al ilia efikeco de ĉasado kune kun la aŭdkapablo. Iliaj okuloj estas plej grandaj relative al grando de kapo el ĉiuj birdoj. Kontraŭe al populara stereotipo, strigoj bonege kapablas vidi en luma tago, sed ne havas meĥanismojn por vidi en profunda mallumo.

## Taksonomio 
 (*Pulsatrix perspicillata*)]]
La familion *Strigidae* originale enkondukis angla zoologo William Elford Leach en gvidlibro al kolektoj de la Brita Muzeo en jaro 1819.

Molekulfilogenetika esploro de jaro 2020 far  Jessie Salter k. al. montris, ke tradicia laŭ tiama sistematiko familio *Strigidae* estas fakte du frataj kladoj, kaj iuj el la tiam tradiciaj genroj estis parafiletikaj. Ekde tiam la taksonomio de la familio estis draste reviziita, sed pozicio de tri monotipaj genroj restas necerta pro malgranda kvanto kaj kvalito de atingeblaj ekzemploj de DNA. 
La kontrollisto de la Internacia Ornitologia Komitato (IOC), administrata far Frank Gill, Pamela Rasmussen kaj David Donsker estas ĝisdatigita laŭ tiuj ĉi malkovroj.

La ĉi-suba kladogramo baziĝas je rezultoj de esploro far Salter k. al. de jaro 2020. 
Genetika esploro de jaro 2021 sugestis, ke *Scotopelia* eble estu unuigita kun *Ketupa*.
 (*Ketupa blakistoni*) unu el la plej grandaj strigoj.]]
 (*Strix aluco*)]]

## Klasado 
La familio dispartiĝis je 235 vivantaj aŭ antaŭnelonge formortintaj specioj en 23 genroj kaj 3 subfamilioj:

### Subfamilio *Ieraglaucinae*
### Subfamilio *Surniinae*
### Subfamilio *Striginae*
### Prahistoriaj birdoj de Malfrua Kvaternaro 
* Genro *Grallistrix*, 4 specioj
** Kaua strigo, *Grallistrix auceps*
** Mauia strigo, *Grallistrix erdmani*
** Moloka strigo, *Grallistrix geleches*
** Oahua strigo, *Grallistrix orion*
* Genro *Ornimegalonyx* - Karibaj gigantaj strigoj, 1-2 specioj
** Kuba giganta strigo, *Ornimegalonxy oteroi*
** *Ornimegalonyx* sp. - probable subspecio de *O. oteroi*

## Referencoj
## Literaturo 
*  (1970): Some birds of prey from the Upper Pliocene of Kansas. *Auk* **87**(4): 795-797. PDF plena teksto 
*  (1985): The fossil record of birds. *In:* Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eds.): *Avian Biology* **8**: 79-238. Academic Press, New York.
*  (2004): Avian zoogeographical patterns during the Quaternary in the Mediterranean region and paleoclimatic interpretation. *Ardeola* **51**(1): 91-132. [PDF plena teksto](http://www.ardeola.org/files/Ardeola_51(1)_91-132.pdf)

## Eksteraj ligiloj 
* ITIS – Taksonomio de Strigedoj 
* Filmoj de strigoj ĉe Interreta Birdokolekto
* Sonoj de Strigedoj el Neotropiko ĉe xeno-canto.org
* Strigejo pri strigoj - fotoj, voĉoj, libroj, arto, mitologio kaj plie.
Kategorio:Strigoformaj