open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Transmisia ĉeno

[frame|dekstra|Dentoĉeno kaj [pinjono.]]
dekstre|eta|Malantaŭa dentradetaro de biciklo.
**Transmisia ĉeno** estas aparato aŭ mekanismo por transmisii mekanikan energion el unu loko al alia. Ĝi estas ofte uzata por konduki la energion al la radoj de vehiklo, partikulare de bicikloj kaj motorcikloj. Ĝi estas uzata ankaŭ en ampleksa vario de maŝinoj krom vehikloj.

Plej ofte, la energio estas kondukita pere de **dentoĉeno**, konata ankaŭ kiel **konduka ĉeno** aŭ **transmisiĉeno**, pasante ĉirkaŭ pinjono, kun la dentoj de la pinjono kongruantaj kun la truoj de la ligiloj de la ĉeno (inter ĉeneroj). La pinjono turniĝas, kaj tio pelas la ĉenon metante mekanikan forton en la sistemon. Alia tipo de transmisiĉeno estas la ĉeno de Morse, inventita de la Morse Chain Company de Ithaca (Nov-Jorkio), Usono. Tiu havas invertitajn dentojn.

Foje la energio estas produktata per simpla rotacio de la ĉeno, kiu povas esti uzata por levi aŭ treni objektojn. En aliaj situacioj, dua rado estas metita kaj la energio estas rekuperata ligante bastonojn aŭ kernojn al tiu nova rado. Kvankam pinjonoj estas ofte simple ovalajn "cirkloj", ili povas ankaŭ iri ĉirkaŭ anguloj metante pli ol du pinjonojn laŭlonge de la ĉeno; pinjonoj kiuj ne metas energion en la sistemo aŭ transmisias ĝin estas ĝenerale konataj kiel bremsoradoj. Variante la diametrojn de la produktantaj kaj ricevantaj pinjonoj rilate unu al la alia, la energia proporcio povas esti ŝanĝita. Por ekzemplo, kiam la pinjonoj de la biciklaj pedaloj rotacias unufoje, tio okazigas ke la pinjono kiu kondukas la radojn rotacias pli ol unu .

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Rapidmalpliigilo

Kategorio:Transmisio
Kategorio:Biciklopartoj
Kategorio:Dentradoj
Kategorio:Aŭtomobila teknologio
Kategorio:Mekaniko
Zoltán Popovits

**Zoltán Popovits** [popoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Popovits Zoltán** estas hungara-usona-finna skulptisto, juvelisto, ceramikisto, titulara doktoro de Arta Universitato Moholy-Nagy (2007).
[eta|Migrado fare de Zoltán Popovits el [granito]]
Zoltán Popovits  naskiĝis la  en Eger.

## Biografio 
La familio Popovits forlasis la landon en 1944 por ne renkontiĝi kun la Ruĝa Armeo al la nazia Germanio. Post 4 jaroj ili vivis en Aŭstralio 5 jarojn, poste en Usono. Zoltán Popovits studis aeronaŭtikon kaj arkitekturon en Universitato de Koloradio (1959-1963), poste skulptadon inter 1963-1965 en instituto de Kansasurbo (Misurio). Li estis sendita kun stipendio al la Finna Akademio de Artoj en 1965. Popovits restis plu en Suomio. Inter 1969-1971 li planadis porcelanojn, ekde 1975 juvelojn. Liaj planitaj juveloj havis mondfamon. Li faris plurajn publikajn skulptaĵojn en Helsinko, li estis konata finna skulptisto. En la 1990-aj jaroj li instruis kelkfoje en universitato aŭ altlernejo en Helsinko. En 1990 li rericevis la hungaran ŝtatanecon kaj ofte revizitis Hungarion. Ekde 1995 li vivas jam en Szarvaskő, ekde 2013 en Eger. Li ricevis kelkajn nehungarajn ekspoziciajn premiojn, en 2013 hungaran ŝtatan premion. Lia edzino estas Éva Hibay.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Denver (1965)
* Helsinko (1966, 1980, 1988, 1992)
* Tampere (1989)
* Eger (1994, 1999)
* Budapeŝto (1999)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Denver (1962)
* Kansasurbo (Misurio) (1964, 1965)
* Helsinko (1966, 1972, 1985, 1989, 1996)
* Londono (1972, 1985)
* Faenza (1973)
* Düsseldorf (1982)
* Novjorko (1988)
* Arthalo Budapeŝto (1987)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Popovits Zoltán - Dwelling.jpg|Loĝejo
Popovits Zoltán - Offering.jpg|Ofero
Popovits Zoltán - Heroic Landscape.jpg|Heroa pejzaĝo
Popovits Zoltán - The Weatern East.jpg|La okcidenta oriento
Popovits-Zoltán.jpg|La Granda Libro
Zoltan Popovits - Kheiron - 1980.jpg|Centaŭro
Zoltan Popovits - Black Ridge - 1991.jpg|Nigra kresto
Zoltan Popovits - The Dreamer And The Dreamed - 1988.JPG|La sonĝanto kaj la sonĝito
Zoltan Popovits - The Beauty of Authority - 1992.jpg|Belo de aŭtoritato

## Elektitaj ceramikaĵoj 

Zoltan Popovits - Program - 1988.JPG|Programo (ceramikaĵo)
Zoltan Popovits - Collective Memory (Kollektív emlékezet) - 1980.JPG|Kolektiva memoro (terakoto)
Zoltan Popovits - Teapot Of Illumination - 2012.JPG|Teujo en lumo
Zoltan Popovits - Third Eye (Harmadik szem) - 1995.jpg|Tria okulo
Zoltan Popovits - A Small Working Make of the Universe - 2002.jpg|Universa modelo (2002, ŝtalo, bronzo, ceramikaĵo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj juvelistoj
Kategorio:Hungaraj ceramikistoj
Kategorio:Finnaj skulptistoj
Kategorio:Finnaj juvelistoj
Kategorio:Finnaj ceramikistoj
Christian Paulsen

**Paul Detlev Christian PAULSEN** (naskiĝinta la  en Flensburg, mortinta la  samloke) estis dana juristo. Li ankaŭ engaĝiĝis pri la flego de la dana lingvo en sia dulingva patrujo.

## Vivo 
La filo de komercisto lernantis i.a. ĉe Salzmann-lernejo (Schnepfenthal) kaj studis ekde 1816 jursciencon en Göttingen, Berlin, Heidelberg kaj Kiel. Li pasigis en 1821 la finan ekzamenon ĉe Gottorf. En Kiel li profesoriĝis eksterorde pri dania leĝaro. En 1828 li entreprenis vojaĝon tra Germanujo kaj Italujo. En 1842 li nomumitis orda profesoro en Kiel. Sed en 1848 li iris Kopenhagon kiel provizora kunlaboranto de la registaro slesviga-holstinia-laŭenburga kaj karieris plie: li iĝis ŝtatkonsilisto, ano de la supera justickomisiono kaj en 1851 membro de la asembleo supera en Flensburg.

Lia ĉefa verko pri privata juro titoliĝas *Lehrbuch des Privat-Rechts in den Herzogthümern Schleswig und Holstein* (Altona 1834; 2-a eldono pliriĉigita per la laŭenburgaj leĝoj en Kiel 1842). Postmorte aperis liaj pli malgravaj skribitaĵoj kun biografia endkonduko fare de H. N. Clausen en tri volumoj en Kopenhago inter 1857 kaj 1859.

## Verkoj (elekto) 
* *Commentatio exhibens Rhodi descriptionem Macedonica aetate*, 1818
* *Ueber Volksthümlichkeit und Staatsrecht des Herzogthums Schleswig nebst Blicken auf den ganzen dänischen Staat*, 1832
* *Det danske sprog i hertugdømmet Slesvig*, 1837 (interrete)
* *Slesvigsk rets-formularbog, samt tydsk-dansk lovkyndigheds-ordbog*, 1853 (interrete)

## Fonto 
"Paulsen, Paul Detlev Christian" fare de Emil Julius Hugo Steffenhagen, en: *Allgemeine Deutsche Biographie*, eldonis Historischee Kommission bei der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Band 25 (1887), p. 286–287, kio relegeblas tie ĉi interrete.

## Eksteraj ligiloj 
* Christian Paulsen ĉe denstoredanske.dk
* Christian-Paulsen-medalo de 1954

Kategorio:Danaj juristoj
Kategorio:Danaj politikistoj
Kategorio:Akademianoj
Tiofosforila klorido

**Tiofosforila klorido** aŭ **PSCl3** estas neorganika fosfora kombinaĵo de kloro kaj sulfuro, senkolora, fumeganta, toksa likvaĵo kun malagrabla odoro, vaste uzata kiel krudmaterialo en la fabrikado de pesticidoj, insekticidoj kaj herbicidoj. Tiofosforila klorido estas solvebla en benzeno, karbona kvarklorido, kloroformo kaj karbona dusulfido.

En akvo ĝi facile hidroliziĝas en bazaj aŭ acidaj solvaĵoj produktante fosfatan acidon, sulfidan acidon kaj kloridan acidon. Tiofosforila klorido estas koroda substanco kaj irita al okuloj, haŭtokontakto, histoj kaj mukozaj membranoj. Ĝi estas neakordigebla kun bazoj, aminoj, fortaj oksidigagentoj kaj alkoholoj. Ĝi povas eksplode reakcii kiam en kontakto kun *duizopropila etero* aŭ aliaj eteroj en ĉeesto de spuraj kvantoj da metalaj saloj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de fosfora kvinklorido kun *fosfora kvinsulfido*:

### Sintezo 2 
* Sintezo per varma traktado de fosfora triklorido kun sulfuro

### Sintezo 3 
* Fosfora kvinklorido reakcias kun sulfida acido por doni tiofosforilan kloridon:

### Sintezo 4 
* Produktado de tiofosforila klorido per interagado de *dusulfura duklorido* kun fosfino:

### Sintezo 5 
* *Dusulfura duklorido* reakcias kun klorgaso kaj fosforo por doni tiofosforilan trikloridon:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 

### Reakcio 2 
* Tiofosforila klorido konvertas acetamido en *tioacetamidon*:

### Reakcio 3 
* Ĝi ankaŭ povas esti uzata por anstataŭado de aminaj grupoj (-NH2) aŭ hidroksilaj grupoj (OH-) je tiofosforila grupo (-P=S) kiu estas ordinara en la produktado de insekticidoj. Ekzemple: Tiofosforila klorido reakcias kun etanolo por doni duetil-fosforo-klorido-tioaton (CAS-numero 2524-04-1).

### Reakcio 4 
* Preparado de *fosforila tiotriamido* aŭ *tiofosforamido* per interagado de tiofosforila klorido kun amoniako:

## Literaturo 
* Chemblink 
* Chemical Book
* The Chemistry of Nonaqueous Solvents VB: Acid and Aprotic Solvents
* Best Synthetic Methods: Organophosphorus (V) Chemistry
* The Chemistry of Organophosphorus Pesticides
* Pesticides, Man and Biosphere

## Vidu ankaŭ 
* Tiofosfatoj
* Tiofosforila bromido
* Tiofosforila fluorido
* Tiofosforila jodido
* Fosforila bromido
* Fosforila fluorido
* Fosforila klorido
* Fosforila jodido

## Referencoj 
Kategorio:Fosforaj halogenidoj
Kategorio:Kloridoj
Kategorio:Tiofosforilaj kombinaĵoj
Ferdinand von Richthofen

**Ferdinand von RICHTHOFEN** (naskiĝis la  en *Pokój*, Opola provinco (hodiaŭ Pollando, tiam *Carlsruhe* en Prusio); mortis la  en Berlino) estis germana esploristo, geografo kaj geologo.

## Vivo 
Post studoj en Vroclavo kaj Berlino Richthofen faris en somero 1856 geologian skizon de la sudeosta parto de Tirolo kaj deĵoris poste ĉe la Geologia landa instituto en Vieno. Inter 1860 kaj 1862 li akompanis prusan esploristaron je Orienta Azio vizitante Japanion, Ĉinion, Manilon, la eostaziajn koloniojn nederlandajn, Siamon. Kelkaj regionoj antaŭe ankoraŭ ne estis vizititaj. Poste li iris al San-Francisko, traveturis Kalifornion kaj Sierra Nevada (Usono) kaj atingis en 1868 Ŝanhajon. De tie li vojaĝis tra multaj partoj kaj de Ĉinio kaj de Japanio.

Reveninte en 1872 en Eŭropon li profesoris ekde 1879 en Bonn kaj ekde 1883 en Lepsiko, ekde 1886 en Berlino. Tie li instalis en 1887 la Geografian instituton, inter 1901 kaj 1905 la Instituton pri maraj sciencoj.

Li estris la Berlinan societon pri geografio sesdek fojojn kaj gvidis en 1899 la Internacian geografian kongreson en la germana ĉefurbo. Lia frato Karl von Richthofen (1832-1876) estis katolika pastro kiu protestante pri la dokumentoj de la Unua Vatikana Koncilio iĝis luterana en 1875.

## Graveco 
Tre gravaj estis liaj esploroj pri la geologio de Ĉinio kaj la situo de ŝtonkarbo tie, pri la azia leŭso, la etendiĝo de numulitaj ŝtonoj sur la Filipinoj, la oraj tavoloj de Kalifornio kaj laboraĵoj pri traĥitikaj ŝtonoj. La termino *Silka Vojo* estis inventita de li ankaŭ.

## Verkoj 
Krom artikolojn fakajn li publikigis jenajn verkojn:
* »Geognostische Beschreibung der Umgegend von Predazzo etc.« (Gotha 1860)
* »Die Kalkalpen von Vorarlberg und Nordtirol« (ĉe »Jahrbuch der k. k. geologischen Reichsanstalt«, 1859 kaj 1861)
* »Die Metallproduktion Kaliforniens« (aldonita kajero nr. 14 je »Petermanns Mitteilungen«, 1865)
* »The natural system of volcanic rocks« (San Francisco 1867)
* »China. Ergebnisse eigner Reisen und darauf gegründeter Studien« (Berlino 1877–83, vol 1, 2, 4; kun atlaso en 1885)
* »Aufgaben und Methoden der heutigen Geographie« (Leipzig 1883)
* »Führer für Forschungsreisende« (Berlino 1886)
* »Schantung und seine Eingangspforte Kiautschou« (Berlino 1898)
* »Geomorphologische Studien aus Ostasien«, I-VI (Sitzungsberichte der preußischen Akademie der Wissenschaften, 1900–04)
* »Triebkräfte und Richtungen der Erdkunde« (Zeitschrift der Gesellschaft für Erdkunde zu Berlin, 1903)
* »Das Meer und die Kunde vom Meer« (rektora parolado, Berlino 1904)

## Fonto 
* *Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 16. Leipzig 1908, p. 909-910, kio relegeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Germanaj geologoj
Kategorio:Germanaj geografoj
Kategorio:Germanaj esploristoj
Kategorio:Germanaj baronoj
Kategorio:Silka Vojo
Kategorio:Homoj de Silezio
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Paul Helly

**Paul Helly**  estas franca esperantisto. Li iĝis volontulo de TEJO en la fino de 2017. Antaŭ tio, li finis sciencajn studojn en inĝenierlernejo kaj universitato. Lia ĉefa fako estas komputika solvado de fizikaj modeloj, ekz. por mekaniko de fluidoj, kaj li ankaŭ havas intereson por datumscienco.

## Eksteraj ligiloj 
* Persona paĝo ĉe Facebook
* Paĝo pri li kun foto en la retejo de TEJO
* artikolo pri lia volontuliĝo

Kategorio:Francaj esperantistoj
44597 Thoreau

'*44597 *Thoreau''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzoj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la usona eseisto kaj naturalisto Henry David Thoreau (1817–1862), kiu metis en praktiko la naturalismajn kredojn de la transcendismo kaj mem konstruis krudan kabanon ĉe la bordo de la Lageto Walden proksime de Concord (Masaĉuseco). Lia memuaro pri tiu travivaĵo estas " Walden, aŭ la Vivo en la Arbaro ".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Fosfora pentasulfido

**Fosfora pentasulfido** aŭ **P4S10** estas neorganika kombinaĵo de fosforo kaj sulfuro, duonverde cindrokolora aŭ flava solidaĵo kun triklina strukturo, ekzoterme reakcias kun akvo formante tiofosfatan acidon kaj sulfidan acidon. Ĝi estas solvebla en solvaĵoj de alkalaj hidroksidoj, karbona dusulfido, reakcias kun alkoholoj kaj acidoj. Ĝi ankaŭ estas krudmaterialo en la fabrikado de pesticidoj kaj insekticidoj. Kiam varmigita ĝi eligas toksajn gasojn. Fosfora pentasulfido estas uzata en la sintezo de Gabriel, kiu konvertas primarajn alkilajn halogenidojn en primarajn aminojn. Ĉi-reakcio estis malkovrita de Siegmund Gabriel (1851-1924) en la jaro 1910.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per senpera varma traktado de la puraj elementoj fosforo kaj sulfuro:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Fosfora pentasulfido reakcias kun alkoholoj produktante tioalkoholojn aŭ sulfuralkoholojn. Ekzemple: Kun metanolo ĝi donas tiometanolon:

### Reakcio 2 
* Ĝi reakcias kun fosfora kvinklorido por formi tiofosforilan kloridon

### Reakcio 3 
* Dufosfora pentasulfido reakcias kun amoniako por doni *trifosforan pentanitridon*:

### Reakcio 4 
* Hidrolizo de dufosfora pentasulfido donas tiofosfatan acidon kaj sulfidan acidon:

### Reakcio 5 
* Dufosfora pentasulfido reakcias kun 16 moloj da natria hidroksido por formi natrian dutiofosfaton, natrian sulfidon kaj akvon sub temperaturo 50&nbsp;:

### Reakcio 6 
* Dufosfora pentasulfido reakcias kun 24 moloj da natria hidroksido por formi natrian tiofosfaton, natrian sulfidon kaj akvon sub temperaturo 70&nbsp;:

## Literaturo 
* The Essential Chemical Industry
* Microkat
* A Guide to Organophosphorus Chemistry
* Science of Synthesis Knowledge
* A Comprehensive Guide to the Hazardous Properties of Chemical Substances
* Handbook of Chalcogen Chemistry: New Perspectives in Sulfur, Selenium and Tellurium

## Referencoj 
Kategorio:Sulfidoj
Kategorio:Neorganikaj fosforaj kombinaĵoj
Langkasuka

**Langkasuka** estis antikva Malaja (Hinduisma-Budhisma) regno situa en la Malaja Duoninsulo. La nomo estas Sanskrito en origino; oni supozas, ke ĝi estas kombino de *langkha* por "brila lando" kaj *-sukkha* por "kontento". Tiu regno, kun la Antikva Kedaho, estas probable inter la plej fruaj regnoj fonditaj en la Malaja Duoninsulo. La preciza loko de la regno estas pridisputita, sed arkeologiaj malkovroj en Ĝarang ĉe Pattani, Tajlando, sugestas probablan lokon. Oni supozas, ke la regno estis fondita en la 2a jarcento.

Laŭ la legendo aperinta en la *Kedahaj Analoj*, la regno estis fondita kaj nomita de Merong Mahawangsa. Alia propono sugestas, ke la nomo povus esti derivita el *langkha* kaj Aŝoka, la legenda maŭrja hinduisma militista reĝo kiu finfine iĝis pacisto post aliĝi al la idealoj de Budhismo, kaj ke la fruaj koloniantoj el Hindio de la Malaja Istmo nomis la regnon Langkasuka por lia honoro. La ĉinaj historiaj fontoj havigis ioman informon pri la regno kaj registris reĝon Bhagadatta kiu sendis ambasadorojn al la kortego de Ĉinio.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Malajzio
Kategorio:Historio de Tajlando
Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 2-a jarcento
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 15-a jarcento
Traktato de Nerĉinsko

eta|La traktato.
La Traktato de Nerĉinsko, subskribita la 27an de aŭgusto 1689, estis la unua traktato subskribita de Ĉinio kun eŭropa potenco, tiuokaze kun la Rusa Imperio. La traktato limigis oficiale la landlimojn inter Ĉinio kaj Rusio kaj finigis serion de konfliktoj inter la ĉinaj trupoj kantonmentigitaj en Manĉurio kaj diversaj kolonioj rusaj kiel Albazino kaj Nerĉinsko, loĝataj plejparte de rusaj kozakoj kaj tungusoj.

Pere de tiu traktato, Rusio rezignis ajnan postulon pri la regiono de la rivero Amuro, kiu ĝis tiam estis ĝia elirejo al la Oĥotska Maro, kaj rekonis la limojn de sia imperio en la montaro Stanovoj kaj la rivero Arguno. Sekve, Albazin, kiu restis en ĉina teritorio, estis detruita kaj forlasita. Petro la Granda akiris kompense daŭran pacon kun la imperiestro Kangksi kaj ties posteuloj, krom privilegiajn komercajn rilatojn kun la Imperio Qing.

Rusoj kaj ĉinoj renkontiĝis en Nerĉinsko kaj fanfaronis pri la disvolvigo de siaj respektivaj imperioj kaj de siaj riĉoj, por impresigi sian rivalon. Tamen, kiam komenciĝis la negocado venis la lingva problemo: nek la rusoj parolis la ĉinan, nek la ĉinoj parolis la rusan.

Por solvi tiun problemon, la ĉinaj ambasadoroj alvokis du jezuitajn misiistojn nome Tomás Pereira kaj Jean-François Gerbillon, respektive el Portugalio kaj Francio. Ambaŭ jezuitoj estis misiistoj en Pekino, kaj la ĉinaj ambasadoroj supozis, ke tiuj okcidentanoj povus esti utilaj por la negocado kun la rusoj. Pereira kaj Gerbillon prave peris kaj helpis la interkonsenton por faciligi la subskribon de la traktato. Sed ankaŭ ili ne parolis la rusan; feliĉe kun la rusaj diplomatoj veturis germano kiu parolis kaj la rusan kaj latinon, dum la jezuitoj parolis kaj la latinan kaj ĉinan, kaj tiele eblis la interkomprenon kaj la negocadon. Rezulte el tio, la Traktato de Nerĉinsko estis verkita en manĉura, rusa kaj latino.

Kategorio:Rilatoj de Ĉinio kaj Rusio
Kategorio:Dinastio Qing
Nerĉinsko
Nerĉinsko
Kategorio:1689
Ĵang Kjan

**Ĵang Kjan** aŭ **Zhang Qian** (en ĉina: 張騫; m. 113 a.K.) estis ĉina funkciulo kaj diplomato kiu servis kiel imperia sendito al la mondo ekster Ĉinio en la fino de la 2a jarcento a.K. dum la dinastio Han. Li estis la unua oficiala diplomato kiu reportis fidindan informon pri Centra Azio al la ĉina imperia kortego, tiam sub la imperiestro Wu Di, kaj ludis gravan rolon pioniran en la ĉinaj koloniigo kaj konkero de la regiono nune konata kiel Ŝinĝango.

Nuntempe la veturoj de Ĵang Kjan estas asociaj kun la ĉefa vojo de transkontinenta komerco, nome la Silka Vojo. Esence, liaj misioj malfermis Ĉinion al multaj regnoj kaj produktoj de parto de la mondo tiam nekonataj al ĉinoj. La rakontoj de liaj esploroj tra Centra Azio estas detalaj en la fruaj historiaj kronikoj, nome Registroj de la Granda Historiisto, kompilitaj de Sima Qian en la 1a jarcento a.K. La Centraziaj sekcioj de la vojoj de la Silka Vojo etendiĝis ĉirkaŭ la jaro 114 a.K. ĉefe pere de la misioj kaj esploroj de Ĵang Kjan. Nuntempe Kjan estas konsiderata nacia heroo kaj adorata pro la ŝlosila rolo kiun li ludis por malfermi Ĉinion al la komerca mondo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Hulsewé, A. F. P. kaj Loewe, M. A. N., (1979). China in Central Asia: The Early Stage 125 BC – AD 23: an annotated translation of chapters 61 and 96 of the History of the Former Han Dynasty. Leiden: E. J. Brill.
* Loewe, Michael (2000). "Zhang Qian 張騫". A Biographical Dictionary of the Qin, Former Han, and Xin Periods (220 BC – AD 24). Leiden: Brill. pp. 687–9. ISBN 90-04-10364-3.
* Yü, Ying-shih (1986). "Han Foreign Relations". In Twitchett, Denis; Fairbank, John K. The Cambridge History of China, Volume 1: The Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 377–462.

Kategorio:Ĉinaj diplomatoj
Kategorio:Ĉinaj esploristoj
Bulea datumtipo

En programlingvoj, la **bulea datumtipo** estas datumtipo,     kies du nuraj valoroj estas *vero* kaj *malvero* (aŭ, en multaj programlingvoj, 0 kaj 1), super kiuj estas difinitaj la operacioj de la bulea algebro, kaj super kiuj eblas fari **buleajn esprimojn**. 

La buleaj esprimoj estas uzataj en *kondiĉoj* de diversaj disbranĉigaj ordonoj, precipe la iteracioj kaj seoj. Rezulton de bulea esprimo eblas konservi en bulea variablo («flago», baskula indikilo).

Fakte, la nomo «bulea» povas esti iom misgvida, ĉar ekz-e en Paskalo estas ankoraŭ alia datumtipo, *aro*, kiu same rajtus je la epiteto *bulea*. Tamen la nomo funkcias per la internacie akceptita konvencio.

Ekzemplo pri bulea variablo, bulea funkcio, bulea esprimo en la Paskala pseŭdokodo:

   **var** indikilo : bulea;  { *deklaro de bulea variablo* }
   
   { *Deklaro de funkcio liveranta bulean valoron:* }
   **funkcio** para(n : entjera) : bulea;
   **starto**
       para := ((n **mod** 2) = 0);
   **fino**;
   { .... }
   { *Uzo en la programo:* }
   **starto**
       indikilo := para(4);
   **fino**.

Kategorio:Datumtipoj
Kategorio:Primitivaj tipoj
datumtipo
Béla Radnai (skulptisto)

**Béla Radnai,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj plena nomo **Radnai Béla József** estis hungara skulptisto, karikaturisto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis *Rausch* [raŭŝ] ĝis 1899, lia filo estis Béla Radnai (patologo).
[eta|Monumento en [Isaszeg fare de Béla Radnai]]
Béla Radnai  naskiĝis la  en Pozono (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Radnai studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste en Reĝa Belarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Antal Loránfi, Alajos Stróbl, Bertalan Székely kaj Károly Lotz. Inter 1895 kaj 1903 li lernis kaj kreis apud János Fadrusz. Tiutempe li ofte desegnadis karikaturojn, sed estis pli gravaj liaj statuoj, monumentoj, ornamskulptaĵoj. Li instruis en la menciita Belarta Altlernejo. Depost Traktato de Trianon kelkaj liaj skulptaĵoj estis detruitaj. Li edziĝis dufoje.

## Elektitaj skulptaĵoj 

Budapešť 0216.jpg|Péter Pázmány
Damjanich-emlékmű (Rudnai Béla, 1912). - Szolnok, Gutenberg tér.jpg|monumento en Szolnok
Bókay János mellszobra (Radnai Béla), 2016 Corvin negyed.jpg|János Bókay

* Sándor Petőfi (Pozsony 1911, malkonstruita, poste dufoe rekonstruita)
* Mihály Vörösmarty (1866, Székesfehérvár)
* ornamskulptaĵoj en Parlamentejo (Budapeŝto)
* ĝenroskulptaĵoj pri infanoj
* "Dr. Szegvári László" (1911, plateto el bronzo)

## Elektitaj disĉiploj 
* Géza Csorba
* Ernő Jálics
* Vilmos Szamosi Soós

## Fontoj 
* hungarlingva aprezo kun bildoj
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva teksto kun bildoj
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj karikaturistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Arnold Henri Guyot

**Arnold Henri GUYOT** (naskiĝinta la  en Boudevilliers, mortinta la  en Princeton) estis svisa naturscienculo kaj teologo.

## Vivo 
Guyot studis ekde 1833 teologion en Berlino, krome natursciencojn. Ekde 1835 li vivis en Parizo vojaĝante ofte studonte la glaĉerojn. En 1839 li iĝis profesoro en Neŭŝatelo pri historio kaj fizika geografio kaj partoprenis la esplorojn pionirajn de Louis Agassiz je la Alpoj. Prie li kune kun tiu homo kaj Eduard Desor la verkon »Système glaciaire« (Parizo 1848).

En 1848 li translokiĝis Novjorkon kaj prelegadis en Boston pri komparenda fizika geografio. Tion li publikigis sub la titolo »Earth and man« (nova eldono 1875). Poste li instalis por anoj de *Smithsonian Institution* staciojn meteologiajn skizante prie instrukcion (1850) kaj multajn tabulojn (1851–59). Li vojaĝis al la Aleganoj kion li preskribis sciencraporte en 1861 kaj 1880. En 1855 li ekprofesoriĝis pri geologio kaj fizika geologio ĉe Universitato Princeton.

## Aliaj verkoj (elekto) 
* »Physicalgeography« (1873)
* »Creation, or biblical cosmogony in the light of modern science« (1884)
* (kune kun F. Barnard Johnsons) »Universal Cyclopaedia« (New York 1876–78, 4 volumoj)

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 8. Leipzig 1907, p. 556-557 kio relegeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Svisaj geologoj
Kategorio:Svisaj teologoj
Kategorio:Akademianoj
Christian Karl André

**Christian Karl ANDRÉ** (naskiĝinta la  en Hildburghausen, mortinta la  en Stuttgart) estis germana pedagogo, kamparano, ĵurnalisto, komponisto kaj popolklerigisto. Li ankaŭ influis la esplorojn de Gregor Mendel.

## Vivo 
Famiĝinte danke al diversaj skribtaĵoj komunutilaj kaj fondinte kune kun Rudolph Zacharias Becker en Gotha la gazeton »Reichsanzeiger« li iĝis instruisto ĉe Salzmann-lernejo (Schnepfenthal). En 1798 oni nomumis lin lernejestro de la protestantisma lernejo de Brunno. Tie liaj editoraj planoj bremsiĝis per la cenzuro aŭstria. Li komencis la eldonon de »Patriotisches Tageblatt« en 1800 ĝis la percenzuraj restriktoj de 1805. En 1806 oni permesis al li pli da libereco kaj sekve li skribis en 1809 por la kleritaj klasoj en la gazeto »Hesperus« (por agrikulturisto) kaj en »Ökonomische Neuigkeiten«. Alia klerigpaŝo estis la eldono de la kalendaro »Nationalkalender« ekde 1810.
Post perdo de diversaj privilegiaj skribistaj li iris al Virtembergo kie li iĝis scienca ĉefsekretario ĉe la centro de Agrikulturista societo de Stuttgart; samloke li honore nomumitis kortega konsilisto. Samloke li laboradis por la verko »Hesperus« kaj prilaboris »Nationalkalender« je populara libro titolita »Volksbuch für die gesammten deutschen Bundesstaaten«.

## Fonto 
*Brockhaus Bilder-Conversations-Lexikon*, vol 1. Leipzig 1837, p. 80-81 kio relegeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Lernejestroj
József Engelsz

**József Engelsz** [jOĵef engels], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Engelsz József** estis hungara skulptisto, oraĵisto, altlerneja instruisto.

József Engelsz  naskiĝis la  en Répcelak, li mortis la  en Szentendre.

## Biografio 
József Engelsz abiturientis en Győr, poste li laboris en fabriko en la sama urbo, kie li iĝis faklaboristo. Li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1955. Lia ĉefinstruisto estis Miklós Borsos. Li edziĝis, ili vivis en Szentendre. Ekde 1958 li gvidis industriartan studion en Budapeŝto, iom poste li instruis en la Industriarta Altlernejo. Inter 1971 kaj 1989 li estis katedrestro, poste emerito. Li ricevis premiojn ankaŭ eksterlande.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1960)
* Hódmezővásárhely, Székesfehérvár (1961)
* Veszprém (urbo) (1966)  
* Esztergom (1988, 1993)
* Zalaegerszeg (1993) 
* Répcelak (1998, 2008)
* Győr (2002) 

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1953–1955, 1957, 1959–1960, 1966)
* Parizo (1958)
* Győr, Pécs (1963)
* Budapeŝto (1967, 1972, 1984, 1999, 2003)
* Kairo (1969) 
* Toronto (1974)
* Erfurt (1978) 

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Térdeplő nő virággal (1959, Budapeŝto)
* Kovraĵo de piliero (1965, Budapeŝto, Klubo Fészek)
* Dávid király (1985, Budapeŝto)
* Életfa (2004, Szeged)

## Elektitaj disĉiploj 
* Klára Balatoni
* Mihály Balogh
* Barna Bardocz
* Katalin Katona
* István Madarassy
* Csaba Ozsvári
* Vladimir Péter

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj oraĵistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Seo (programlingva)

En programlingvoj, la **seo**, aŭ **se-ordono ** estas malsimpla ordono ebliganta dum la rultempo kondiĉi plenumon de unu aŭ pluraj ordonoj (nomataj *branĉo, alternativo*) per valoro de bulea esprimo (per *kondiĉo*).

## Unubranĉa seo 
En la Paskala pseŭdokodo tia seo havas la formon
  **se** *bulea_esprimo* **tiam** *ordono*;
Unue estas komputata la *bulea_esprimo*; se ĝi veras, la *ordono* estas plenumata; alie la stirfluo ĝin preterpasas.

En la malaltnivelaj lingvoj la sola formo de seo estas la unubranĉa, kaj ĝia komponanta *ordono* estas salta ordono.

## Dubranĉa seo 
En la Paskala pseŭdokodo:
  **se** *bulea_esprimo* **tiam** *ordono1* **alie** *ordono2*;

Unue estas komputata la *bulea_esprimo*; se ĝi veras, la *ordono1* estas plenumata; alie la stirfluo ĝin preterpasas kaj la  *ordono2* estas plenumata. En ambaŭ okazoj, post la plenumo de la elektita branĉo la stirfluo transiras al la ordono kiu sekvas la seon.

Laŭbezone oni povas aranĝi kaskadon da seoj:

  **se** *kondiĉo*1 **tiam** *ordono*1
     **alie se** *kondiĉo*2 **tiam** *ordono*2
        ...
           **alie se** *kondiĉo*n **tiam** *ordono*n
              **alie** *ordono*n+1;

Ĉar en Paskalo kaj aliaj similaj lingvoj la seoj malhavas malimplican finilon (ian **end if** aŭ **fi** de kelkaj programlingvoj), tial tia kaskado povas esti ambigua (se iu el la seoj estas unubranĉa, oni povus diversmaniere rilatigi postajn *alie*-branĉojn). Per kroma regulo oni difinas, ke ĉiu tia **alie** alartenas al la plej proksima seo samnivela.

## Plurkondiĉaj seoj 
La kaskadaj seoj sufiĉe oftas en la programoj, kaj en la lingvoj pli modernaj oni ĝeneraligis seojn por ebligi notacion pli mallongan kaj pli klaran. Ekz-e en Modula-2, esperantigita per la Paskalaj ŝlosilvortoj:

  **se** *kondiĉo*1 **tiam** *ordono*11; *ordono*12; ...
  **alie se** *kondiĉo*2 **tiam** *ordono*21; *ordono*22; ... 
  ...
  **alie se** *kondiĉo*n **tiam** *ordono*n1; *ordono*n2; ... 
  **alie** *ordono*(n+1)1; *ordono*(n+1)2; ... 
  **fino**

En ĉi tia formo ĉiuj linioj, krom la unua kaj la lasta, povas foresti. La minimuma (unubranĉa) formo estas do

   **se** *kondiĉo* **tiam** *ordono*1; *ordono*2; ... **fino** 

## Vidu ankaŭ 
* Elekta ordono

Kategorio: Programadaj konstruoj
Kategorio:Stirfluo
(44594) 1999 OX3

**(44594) 1999 OX3** estas tre granda, ne tre hela transneptuna objekto, kun discentra orbito simila al tiuj de la centaŭroj, malkovrita la  de la kanadaj astronomoj John J. Kavelaars kaj Brett J. Gladman, de la usona astronomo Matthew J. Holman kaj de la franca astronomo Jean-Marc Petit elde la Observatorioj de Mauna Kea en Hawaii (Usono).

## Orbito 
Ĝia orbito krucas tiujn de Urano kaj de Neptuno: ĝi estas uranorenkonta kaj neptunrenkonta objekto; ĝia urana MOID estas 0,132124 AU tie estas 19,765 milionoj da km; kaj ĝia neptuna MOID 0,498391 AU, tie estas 74,558 milionoj da km.

Ĝi ne estas difinita kiel centaŭro far'de *Minor Planet Center* ĉar, laŭ MPC, centaŭroj havas  de malpli
ol 30,066 AU. Kompense, *Deep Ecliptic Survey* difinas centaŭrojn laŭ dinamika klasifiko bazita sur la orbita konduto integralita sur 10 milionoj da jaroj. DES difinas centaŭrojn kiel neresonancajn objektojn kies perihelio estas iam ajn dum la integralo pli malgranda ol la perihelio de Neptuno. Laŭ tiu difino **(44594) 1999 OX3** estas ja centaŭro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝoj de Robert Johnston
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *Minor Planet Center*

Kategorio:Transneptunaj objektoj
Kategorio:Centaŭroj (asteroidoj)
Kategorio:Neptunrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Uranorenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Matthew J. Holman
Kategorio:Malkovrita de Brett J. Gladman
Kategorio:Malkovrita de Jean-Marc Petit
Kategorio:Malkovrita de John J. Kavelaars
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Preĝejo Stefano la 1-a (Szentkirályszabadja)

La **preĝejo Stefano la 1-a (Hungario)** estas romkatolika historia monumento en Hungario, en Szentkirályszabadja.

## Historio 
La preĝejo estis konstruita en la 13-a jarcento, baldaŭ ĝi trakonstruiĝis laŭ gotiko. En 1552 la turkoj faris detruojn en la preĝejo. Tiutempe la loĝantoj grandparte estis jam kalvinanoj, ili uzis la katolikan preĝejon. En la 1670-aj jaroj la katolikoj reakitis ĝin.  En 1789 la navo estis pligrandigita jam kiel baroko kaj la preĝejo ankaŭ renoviĝis. En 1913 denovaj renovigaj laboroj okazis, en la sekva jaro alvenis la orgeno. En 1980 ĉesis la paroĥa funkcio, la zorganto estis Paloznak. En 2001 renovigaj laboroj komenciĝis. la fasadon kaj oni konstruis turon. La freskoj estis pentritaj inter 1798-1801. En 2012 la preĝejo renoviĝis.
   
## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola apud la tombejo. La fasado estas simetria, la kvadrata turo reliefas kaj altiĝas meze. La enirejo funkcias tra la turo. La turopinto estas piramido. La turo kaj la navo havas apogpilierojn. La absido estas duonronda. Sakristio kaj kripto aliĝas al la navo.

Kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto.

## Fontoj 
* https://miserend.hu/templom/1935
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://lexikon.katolikus.hu/S/Szentkir%C3%A1lyszabadja.html
* hungare kun fotoj
eta|Aerfoto
eta|maldekstre|Aerfoto

Szentkirályszabadja
Szentkiralyszabadja
Kategorio:Szentkirályszabadja
Bruce Johnston

**Bruce JOHNSTON** (nasknome Benjamin Baldwin), naskiĝinta  en Peoria, Ilinojso, estas usona muzikisto, ĉefe konata kiel kantisto, basgitaristo kaj klavaristo de la grupo The Beach Boys, inter 1965 kaj 1972, kaj post 1979.

En 1975 li ricevis la premion Grammy Award pro sia kanto *I write the songs*.

En 1979 li partoprenis kiel ĥoristo en la albumo *The Wall* de la rokgrupo Pink Floyd.

Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Usonaj rokkantistoj
Kategorio:Usonaj sondisko-produktistoj
Kategorio:Usonaj rokgitaristoj
Kategorio:Usonaj rokklavarinstrumentistoj
Kategorio:Usonaj rokpianistoj
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Matteo Ricci

**Matteo RICCI**, S.J. (itallingva prononco: [matˈtɛːo ˈrittʃi]; en latino: Mattheus Riccius Maceratensis; 6a de Oktobro 1552 – 11a de Majo 1610), estis itala jezuita pastro kaj unu el la fondaj figuroj de la Jezuita misio en Ĉinujo. Lia mapo de 1602 de la mondo en ĉinaj karaktroj enkondukis la trovitaĵojn de la esplorado fare de eŭropanoj en Orienta Azio. Li estas konsiderata "Servisto de Dio" en Romkatolikismo.

Ricci alvenis al la portugala setlejo Makao en 1582 kie li komencis sian misian laboron en Ĉinio. Li iĝis la unua eŭropano kiu eniris en la Malpermesita Urbo de Pekino en 1601 kiam li estis invitita de la imperiestro Ŭan Li, kiu serĉis fakulajn servojn en aferoj kiel kortega astronomio kaj kalendara scienco. Li konvertis kelkajn elstarajn ĉinajn funkciulojn al katolikismo, kiel ekzemple lia kolego Xu Guangqi, kiu helpis traduki la verkon de Eŭklido nome *Elementoj* en ĉina same kiel la *Klasikaĵoj* de Konfuceo en Latino por la unua fojo.

## Verkoj
* Annva della Cina del MDCVI e MDCVII del Padre Matteo Ricci, 1610
* Litterae Japonicae anni M.DC.VI. Chinenses anni M.DC.VI. & M.DC.VII., João Rodrigues, João Rodriguez Girão, 1611
* De Christiana Expeditione Apvd Sinas Svscepta Ab Societate Jesv, 1615
* Histoire de l'expédition chrestienne au royaume de la Chine, Nicolas Trigault, Dav. F. Riquebourg-Trigault, 1617
* Historia von Einfuehrung der Christlichen Religion in dass grosse Königreich China durch die Societet Jesu, 1617
* Entrata nella China de' Padri della Compagnia del Gesu, 1709

## Bibliografio
* Dehergne, Joseph, S.J. (1973). *Répertoire des Jésuites de Chine de 1552 à 1800*. Rome: Institutum Historicum S.I. OCLC 462805295
* Hsia, R. Po-chia. (2007). "The Catholic Mission and translations in China, 1583–1700" en *Cultural Translation in Early Modern Europe* (Peter Burke kaj R. Po-chia Hsia, eld.). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521862080 ISBN 0521862086; OCLC 76935903
* Spence, Jonathan D.. (1984). *The Memory Palace of Matteo Ricci*. New York: Viking. ISBN 9780670468300; OCLC 230623792
* Vito Avarello, ''L'oeuvre italienne de Matteo Ricci: anatomie d'une rencontre chinoise'', Paris, Classiques Garnier, 2014, 738p. (ISBN 978-2-8124-3107-4)

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj matematikistoj
Kategorio:Italaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj al la itala lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la ĉina lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la itala lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la latina lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la latina lingvo
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Italaj religiuloj
Kategorio:Italaj jezuitoj
Kategorio:Italaj ĉinologoj‎
Kategorio:Italaj kartografoj
Kategorio:Italaj romkatolikaj misiistoj
Vinĉestera Trezoro

[eta|dekstra|La **Vinĉestera Trezoro** ([Ferepoko) eble estis jam diplomata donaco.]]
La **Vinĉestera Trezoro** estas arkeologia trezoro el oro el la Ferepoko trovita en kampo en la areo de Vinĉestero en Hampshire, Anglio, en la jaro 2000, fare de retiriĝinta floristo kaj amatora metaldetektilisto, Kevan Halls. Ĝi estis deklarita trezoro kaj valorigita en 350,000 pundoj — la plej alta premio garantiita sub la leĝo *Treasure Act* de 1996 ĝis tiam.

La trezoro konsistas el du serioj de juveloj de tre alta pureco de oro datita el 75–25 a.K. Kvankam la objektoj estas de antaŭ la konkero de Britio fare de la Romia Imperio en 43 p.K., la produkta teknologio estis romia pli ol kelta. La totala pezo de la objektoj estas preskaŭ 1,160 g.

La trovitaĵo estis priskribita kiel "la plej grava malkovro de oraĵoj el la Ferepoko" dum kvindek jaroj; kaj la objektoj estis probable "multekosta", "diplomata donaco". La broĉoj sole estis "la tria malkovro siatipe el Britio".

La Vinĉestera Trezoro estas nun en la Brita Muzeo en Londono.

## Notoj 
Kategorio:Winchester
Kategorio:Arkeologio en Britio
Kategorio:Oro
Kategorio:Romia Imperio
Samea Parlamento de Finnlando

eta|777x777px|Sajos|alternative=

La **Samea Parlamento de Finnlanda** (: ), estas la reprezenta instanco por samea heredaĵo en Finnlando. La parlamento konsistas el 21 elektitaj mandatuloj. En 2015 la prezidanto estis Tiina Sanila-Aikio, la unua vicprezidanto estis Heikki Paltto kaj la dua vicprezidanto estis Tuomas Aslak Juuso.

## Loko 
La finna Samea Parlamento troviĝas en Sajos. La Samea Kultura Centro troviĝas en Inari.

## Respondecoj 
Kelkaj de la respondecoj de la finna Sámi Parlamento inkluzivas aferojn rilataj al la lingvoj kaj kulturo de la sameoj, kaj ankaŭ al ilia statuso kiel etno en Eŭropo. La finna samea parlamento decidas pri la distribuo de la ricevitaj financoj destinataj al ĝia uzo fare de la sameoj. 

La parlamento havas laborgrupojn pri edukado kaj edukada materialo, sameaj rajtoj, kulturo, sociaj aferoj kaj sano, balotado kaj la samea lingvo.

## Vidu ankaŭ 
* Sameoj

## Referencoj 
Kategorio:Politiko de Finnlando
Sisu (koncepto)

450x450px|eta|Sisu-monumento  |alternative=
**Sisu** estas tipa finna termino kiu signifas ion en la senco de "obstino, persisto, fera volo por fini certan, ofte longdaŭran taskon".

## Sisu kaj finna identeco 
Sisu estas tre grava parto de la nacia identeco de Finnlando. La finna esprimo *Sisu, Saŭno & Sibelius* metas la koncepton je la sama nivelo kun aliaj finnaj 'ikonoj'. La fakto, ke la vorto ne havas laŭvortan simetraĵon en lingvoj kiel la angla kaj la sveda, rivelas ankaŭ ke ĝi havas iom specialan signifon. Sisu fariĝis relative malfrue konatan koncepton en Finnlando. Dum jarcentoj de superregado de la svedoj, apenaŭ ekzistis ia finna identeco. Tiu identeco malrapide komencis kreski post 1880, kiam la Grandprinclando Finnlando estis aneksita ĉe la rusa Imperio. Post la sendependeco en 1918 kaj la posta enlanda milito daŭrus ĝis la jaro 1939 antaŭ ol la finna popolo denove estis elprovita. Dum la vintra milito la finnoj devis batali kontraŭ Sovetunio kiu sukcesis nur forpreni mallarĝan landpecon de kelkdekaj kilometroj. Ke la Finnoj tiom bone povis rezisti,  atribueblus al ilia *sisu.* En dua atako kun modifita taktiko devigis ilin al Finnlando en du monatoj, traktato kiu Rusio postulis.

## La antropologia alproksimiĝo 
Ne estas science pruvita ke Finnoj havus superordinaran persiston. Antropologoj atentigas tamen, ke homoj kiuj vivas en malvarma kaj norda areoj kaj dum jarcentoj estis milite regataj de landoj kun malsamaj lingvoj kaj kulturoj, pli ofte ol mezume estis konfrontitaj kun defioj kaj tiucele konstruu la necesan 'sisu'. Tiu teorio estas apogata de la fakto ke la ĉukĉoj, inuita tribo el Rusio, vivis pli-malpli en similaj cirkonstancoj kaj ankaŭ konas propran koncepton por sisu.

## Sisu en la nuntempa lingvo-uzo 
* La ĝenerale favora konotacio faras ĝin dankema vorto por merkatistoj. En la komerca mondo, la termino sisu ankaŭ estas uzata por aferoj pri kiuj oni opinias ke ili longe glate funkciu.  
* La franclingva branĉo de la belga Ruĝa Kruco uzis la nomon Sisu por ĝia ''Service d'Intervention Psychosociale Urgente'', kiu subtenas viktimojn de la psikologiaj konsekvencoj de la ŝoko pro katastrofoj kaj akcidentoj.

## Vidu ankaŭ 
* Finna lingvo
* Finnlando

Kategorio:Kulturo de Finnlando
Kategorio:Pozitiva psikologio
Kategorio:Emocioj
Kategorio:Finnaj vortoj kaj esprimoj
Mynämäki

eta|252x252ra|Loko
eta|Mynämäki fervoja stacio|alternative=|400x400px|maldekstra
**Mynämäki** (svede : Virmo) estas urbo kaj komunumo en la finna provinco sudokcidenta Finnlando en la regiono Origina Finnlando. 

La komunumo estas unulingve finna.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Najbaraj urboj estas Aura, Eura, Laitila, Masku, Nousiainen, Pöytyä, Rusko, Taivassalo, Turku kaj Vehmaa.

## Fondumo Kone 
La Fondumo Kone okupas en Mynämäki kulturan domon (Saari rezidejo) en kiu ĝi invitas artistojn de ĉiuj naciecoj. Unu el ĝiaj aktivecoj estis en 2013  la organizado de arta projekto "Multilingvismo kaj arto de Svedio al Somalio".  

## Lingvolernado 
La plej granda lernejo en Mynämäki estas la lernejo Lauri en kiu eblas lerni ses diversajn lingvojn : la anglan kaj la svedan kaj laŭvole ankaŭ la hispanan, la franca, germanan, rusan kaj italan.   

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Mynämäki

## Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Origina Finnlando
Kategorio:Arto
Metaldetektilo

eta|upright|Usonarmeaj soldatoj uzas metaldetektilo en 2002.
eta|Metaldetektiloj en la Berlina Flughaveno Schönefeld.
**Metaldetektilo** estas elektronika instrumento kiu detektas la ĉeeston de metalo proksima. Metaldetektiloj estas utilaj por trovi metalenfermaĵojn kaŝitajn ene de objektoj, aŭ metalobjektojn enterigitajn subgrunde. Ili ofte konsistas el mantenebla aparato kun sensiloj kiu povas esti metita super la grundo aŭ aliaj objektoj. Se la sensilo venas proksime de peco el metalo tio estas indikita per varia tono en aŭskultiloj, aŭ pinglo moviĝanta sur indikilon. Kutime la aparato donas iun indikon de distanco; ju pli proksima la metalo estas, des pli alte la tono en la aŭskultilo aŭ pli alte la pinglo iras. Alia ofta tipo estas senmova "trairejo" uzita por sekureco ekzamenanta ĉe alirpunktoj en malliberejoj, juĝejoj, kaj flughavenoj por detekti kaŝitajn metal-armilojn sur la korpo de persono.

La plej simpla formo de metaldetektilo konsistas el oscilatoro produktanta alternan kurenton kiu eniras tra kadro kiu produktas magnetan kampon. Se peco el elektre kondukta metalo estas proksima al la kadro, kirlofluoj estos stimulitaj en la metalo, kaj tio produktas kampon propran. Se alia kadro kutimas mezuri la kampon (funkciante kiel magnetmezurilo), la ŝanĝo en la kampo pro la metala objekto povas esti detektita.

La unuaj industriaj metaldetektiloj estis evoluigitaj en la 1960-aj jaroj kaj estis uzitaj grandskale por mineral-prospektorado kaj aliaj industriaj aplikoj. Uzoj inkludas detektadon de terajn minojn, la detekton de armiloj kiel ekzemple tranĉiloj kaj pafiloj (precipe en flughavena sekureco), geofizika prospektorado, arkeologio kaj trezorserĉado. Metaldetektiloj ankaŭ kutimas detekti fremdaĵojn en manĝaĵo, kaj en la konstruindustrio por detekti ŝtalon plifortikigantan kolonojn en betono kaj tubojn kaj dratojn enmetitajn en muroj kaj plankoj.

## Bibliografio 
* Grosvenor, Edwin S. kaj Wesson, Morgan. Alexander Graham Bell: The Life and Times of the Man Who Invented the Telephone. New York: Harry N. Abrahms, Inc., 1997. ISBN 0-8109-4005-1.
* Colin King (Eldonisto), Jane's Mines and Mine Clearance, ISBN 0-7106-2555-3
* Graves M, Smith A, kaj Batchelor B 1998: Approaches to foreign body detection in foods, Trends in Food Science & Technology 9 21-27

Kategorio:Aperis en 1881
Kategorio:Ŝatokupoj
Kategorio:Metalodetektado
Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Mezuriloj
Omurtag

**Omurtag** (do en Esperanto **Omurtago**, aŭ *Omortag*, do *Omortago*) (en bulgara: Омуртаг; originale en greka: Μορτάγων kaj Ομουρτάγ) estis Granda Ĥano (*Kanasubigi*) de Bulgario de 814 ĝis 831. Li estis konata kiel "la Konstruanto".

[eta|maldekstra|Omurtag sendis delegitaron al la Bizanca Imperiestro Mikaelo la 2-a ([Nacia Biblioteko de Hispanio, Madrido).]]

En la komenco de sia regado li subskribis 30-jaran pactraktaton kun la najbara Orienta Romia Imperio kiu restis valida ĝis la fino de lia vivo. Omurtag sukcese retenis la agreseman politikon de la Franka imperio kiu intencis konkeri la nordokcidenton de Bulgario kaj subpremis la malkonsenton de kelkaj triboj de Slavoj. Li faris administraciajn reformojn kiuj pliigis la povon kaj la aŭtoritaton de la centra registaro. Lia regado estis markita per forta disvolvigo de la bulgara arkitekturo pere de nombraj gravaj konstruprojektoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, Koj koj e v srednovekovna Bălgarija, Sofia 1999.
* John V. A. Fine Jr., The Early Medieval Balkans, Ann Arbor, 1983.
* Bahši Iman, Džagfar Tarihy, vol. III, Orenburg 1997.

Kategorio:Bulgaraj ĥanoj
Kategorio:Historio de Bulgario
Kategorio:Mortintoj en 831
Parenteza ordono

En programlingvoj, **parenteza ordono** estas malsimpla ordono, kiu ebligas trakti vicon da ordonoj kiel unu ordonon. Por fari tion sufiĉas paki la vicon en la ordonajn «krampojn» `**starto** ...**fino**` (en la Paskala pseŭdokodo),
aŭ `**begin** ...**end**` (en Algol-60, en Pascal), aŭ
`**{** ...**}**` (C).

Fakte iam oni enkrampigas ne plurajn, sed nur unu neniom da ordonoj; tion oni povas fari pro stilaj konsideroj, aŭ anticipante postan pluevoluigon de la programo, por ties pli oportuna modifeblo.

## Ekzemploj en la Paskala pseŭdokodo 
   **se** *kondiĉo* **tiam** { vd seo }
     **starto**   { la malfermo de la parentezo }
       ...    { iom da ordonoj }
     **fino**;    { la fermo de la parentezo }
   **alie**
     **starto**   { la malfermo de la parentezo }
       ...    { iom da ordonoj }
     **fino**;    { la fermo de la parentezo }

   **dum** *kondiĉo* **faru** { vd iteracio }
     **starto**   { la malfermo de la parentezo }
       ...    { iom da ordonoj }
     **fino**;    { la fermo de la parentezo }

   **por** i := n1 **supre** n2 **faru
     **starto**   { la malfermo de la parentezo }
       ...    { iom da ordonoj }
     **fino''';    { la fermo de la parentezo }

## Ekzemploj en C 
```c
if (kondiĉo)
  {  // la malfermo de la parentezo
    ... // iom da ordonoj
  } // la fermo de la parentezo
else
  {  // la malfermo de la parentezo
    ... // iom da ordonoj
  } // la fermo de la parentezo

while (kondiĉo)
  {  // la malfermo de la parentezo
    ... // iom da ordonoj
  } // la fermo de la parentezo

do
  {  // la malfermo de la parentezo
    ... // iom da ordonoj
  } // la fermo de la parentezo
while (kondiĉo);

for (komencvalorizo; kondiĉo; ordono)
  {  // la malfermo de la parentezo
    ... // iom da ordonoj
  } // la fermo de la parentezo
```

## Noto 
Kategorio:Programadaj konstruoj