open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aritmetika meznombro

**Averaĝo** estas en matematiko kaj statistiko la **aritmetika meznombro**, unu el specoj de meznombro.

La aritmetika meznombro de aro da nombroj estas kalkulata per adiciado de ĉiuj tiuj nombroj sekvate de la divido de la sumo per la kvanto de tiaj nombroj.

Se estas la kvanto **n** nombroj x_1, \cdots, x_n, la aritmetika meznombro estas difinita per la formulo:

:\bar{x} = (x_1+\cdots+x_n)/n.

aŭ

:
\bar{x} = {1 \over n} \sum_{i=1}^n{x_i}

La aritmetika meznombro estas grande influita de apartaj valoroj, malsimilaj al la aliaj. Se ekzemple estas 99999 valoroj inter 1 kaj 2 do ilia meznombro estas inter 1 kaj 2, sed se estas la 100000-a valoro kiu egalas al 109 (kaj kiu povas esti ekzemple eraro de tradono de ciferecaj datumoj) do la aritmetika meznombro estas jam ĉirkaŭ 10000.

En certaj situacioj, la aritmetika meznombro estas la erara koncepto de "averaĝa" entute. Ekzemple, se akcio pligrandiĝas je 10% en la unua jaro, je 30% en la dua jaro kaj malpligrandiĝas je 10% en la tria jaro, tiam estas malĝuste diri ke ĝia "averaĝa" pligrandiĝo por jaro en ĉi tiuj tri jaroj estas la aritmetika meznombro (10% + 30% + (−10%))/3 = 10%. La ĝusta averaĝo en ĉi tiu okazo estas la geometria meznombro kiu egalas al 8.8% por jaro en ĉi tiu okazo.

Se *X* estas hazarda variablo, do la atendata valoro de *X* estas la longtempa aritmetika meznombro kiu okazas se oni ripetas mezurojn de *X*. Ĉi tio estas la enhavo de la leĝo de grandaj nombroj. Kiel rezulto, la meznombro de iu specimenaro de la hazarda variablo estas uzata por taksi nekonatan atendatan valoron.

En statistiko, se aro estas statistika loĝantaro do estas la **loĝantara aritmetika meznombro** de ĝi. Se la aro estas statistika specimeno, do estas la rezultanta statistika **specimena aritmetika meznombro**.

## Vidu ankaŭ 
* Centra dispozicio
* Kvadrata averaĝo
* Mediano (statistiko)
* Geometria meznombro
* Harmona meznombro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.graftacs.com/geomean.php3 (angle) Kalkulo kaj komparo inter la aritmetika kaj geometria meznombroj de du valoroj.

Kategorio:Matematiko
Mil Mejloŝtonoj

eta|dekstra|180px|Ekzempla partio
**Mil Mejloŝtonoj** () estas franca kartludo. Ĝi temas pri aŭtosporto kontraŭ la aliaj ludantoj.

Ekzistas pluraj specoj de kartoj en la kartaro:

* Distancokartoj (25 / 50 / 75 / 100 / 200 unuoj)

* Riskkartoj
** Sen benzino
** Krevinta pneŭo
** Akcidento
** Rapidlimo
** Halto

* Rimedokartoj
** Benzino
** Kromtubo
** Riparoj
** Rapidlimfino
** Ekiro

* Sendanĝerigaj kartoj
** Ekstrabenzinujo
** netrueblaj pneŭmatikoj
** *driving ace* (angle) / *as du volant* (france); proksimume "super-stiristo"
** Pasrajto (prioritato)

La nomo de la ludo deriviĝas de la franca nacia ŝoseo 7, kiu longas proksimume 1000 kilometrojn; ĝi do ne rilatas al la fama itala konkurso "mil mejloj" (*mille miglia*) inter Romo kaj Brescia. En Nederlando la ludo temas, laŭ nederlandaj kutimoj, ne pri aŭtado, sed pri biciklado, kaj nomiĝas *rijwielspel*.

Laŭdire la ludo baziĝas sur pli aĝa ludo nomita *Touring*.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ohiokids.org/oe/yt/09c03.shtml  (bildo de ludo "Touring")

Kategorio:Kartludoj
Ĉeboksara Esperanto-Centro

**Ĉeboksara Esperanto-Centro** estis fondita februare 2003 en urbo Ĉeboksari (Rusio) fare de la kvinpersona establa komitato kun la celo helpi al la Junulara Esperanto-Asocio de Ĉuvaŝa Respubliko, Rusia Esperantista Junulara Movado (REJM) kaj eventuale al aliaj esperanto-organizoj realigi siajn celojn. Kiel ĉefa rimedo de la agado estas elektita projektoverkado. Ĉe la Centro funkcias libroservo, biblioteko. Ekde fino de 2004 la centro havas sian sidejon laŭ la adreso: ul. Kalinina 102/1, bushaltejo "Ĉeboksarskij trikotaĵ".   

Ekde la 1a de oktobro 2003 ĝis la 21-a de novembro 2004 kiel oficisto de la Centro estis Aleksandra Fedotova, kiu post elektiĝo kiel prezidanto de la Asocio, ne plu laboras kiel oficisto, sed iĝis membro de la Centro. 

La establa komitato de la Centro:
*Aleksandr Blinov - prezidanto
*Aleksandra Fedotova
*Danil Kapitonov
*Ekaterina Burmisova (Predaĉenko)
*Irina Stomenskaja (ekde la januaro 2004, kiu anstataŭis Ekaterina Evlampieva, kiu translokiĝis al Moskvo)
*Konstantin Viĥrov - librotenisto

En sia kunveno - la 27-an de novembro 2004, la komitato de la Centro disdividis la taskojn plenumatajn fare de la oficisto inter la membroj de la komitato.

Kategorio:Rusiaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Ĉeboksari
Ŝalva Amonaŝvili

**Ŝalva Aleksandroviĉ AMONAŜVILI** (nask. 1931) estas rusia kartvela pedagogo kaj psikologo, unu el iniciatintoj de novsistemo en la baza lernejo por la sesjaraj infanoj.

Li komparis la profesion de instruisto, edukisto, pedagogo kun diversaj aliaj profesioj. En la komenco de sia pedagogia agado lia ĉeftezo estis la slogano, kompara kun la laboro de kuracisto: "Estu singarda! Ne eraru! Ne malutilu!". Laŭ li nek instruisto, nek kuracisto rajtas erari. La eraro de kuracisto en diagnozo sekvigas malkorektan kuracadon, malbonigon de la sanstato de paciento. Eraro de pedagogo en difino de personeco de infano, metodoj de edukado kaj instruado kaŭzas malkorektan formiĝon de personeco. 

Laŭ la spertiĝo AMONAŜVILI venis al la konkludo, ke vera instruisto devas esti aktoro. Kiel artisto forgesas pri ĉio, krom la vivo de sia heroo, perceptigas al la spektanto la spektaklon kiel realaĵon, same pedagogo, post eniri en klasĉambron devas forgesi pri siaj propraj problemoj, travivaĵoj, kaj memori nur pri siaj "spektantoj", lernantoj, kie ĉiu havas propran karakteron, mondkoncepton, sed ĉiu sen escepto devas esti envolvita en la artan procezon de instruado.

Kategorio:Pedagogoj
Kategorio:Psikologoj
Moritz Bleibtreu

**Moritz BLEIBTREU**  (naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1971) estas germana aktoro.

Moritz Bleibtreu naskiĝis en Munkeno, kiel filo de la geaktoroj Monica Bleibtreu kaj Hans Brenner.

La gimnazion li forlasis sen abituro. Dum restadoj en Parizo, Novjorko kaj Romo li lernis la aktoradon.

En la jaro 1992 li komencis teatran karieron en la *Schauspielhaus* de Hamburgo. Post aro da malgrandaj televidaj roloj li famiĝis per ĉefroloj en filmoj kiel ekz. *Lola rennt*, ''Knockin' on Heaven's Door* kaj *Das Experiment*.

## Listo de filmoj 
* 1977 *Neues aus Uhlenbusch* (TV)
* 1993 *Schulz und Schulz* (TV)
* 1994 *Unschuldsengel* (TV)
* 1994 *Kinder des Satans* (TV)
* 1995 *Stadtgespräch*
* 1996 *Die Gang* (TV)
* 1996 *Das erste Mal* (TV)
* 1997 *Knockin' on Heaven's Door*
* 1998 *Lola rennt*
* 1998 *Liebe deine Nächste*
* 1998 *Luna Papa*
* 1999 *Fandango – Members Only*
* 1999 *Invisible Circus*
* 2000 *Im Juli*
* 2000 *Lammbock*
* 2000 *Taking Sides*
* 2000 *Das Experiment*
* 2000 *Taking Sides*
* 2002 *Solino*
* 2003 *Germanikus*
* 2004 *Agnes und seine Brüder*
* 2004 *Fakiren fra Bilbao*
* 2005 *Vom Suchen und Finden der Liebe*
* 2005 *Basta. Rotwein oder Totsein*
* 2005 *Munich*
* 2006 *Elementarteilchen*
* 2006 *Free RAINER*
* 2006 *Le concile de pierre*
* 2007 *Das Haus der Lerchen*
* 2007 *Chiko*
* 2007 *The Walker*
* 2008 *Female Agents*
* 2008 *Speed Racer*
* 2008 *Der Baader Meinhof Komplex*
* 2008 *Lippels Traum*
* 2009 *Soul Kitchen*

## Premioj 
* Ernst-Lubitsch-Preis pro *Knockin'on Heaven's Door'' (1997)

Kategorio:Germanaj aktoroj
Rusia Esperantista Junulara Movado

**Rusia Esperantista Junulara Movado** (**REJM**), , estas la tutlanda organizo de junaj esperantistoj de Rusio, sekcio de Rusia Esperantista Unio (REU) kaj landa sekcio de TEJO. REJM estas posteula organizo de SEJM-2. 

La refonda konferenco okazis februare 2000 en Ĉeboksari enkadre de la kongreso de REU. Kiel kunordiganto de la organizo estis elektita *Vitalij Malenko*, kiu kun mallonga paŭzo gvidis la organizon ĝis somero 2004. REJM estis sendependa organizaĵo ĝis 2005, kiam ĝi fariĝis sekcio de REU. Nun ĉiuj junaj (sub 31 jaroj) membroj de REU estas aŭtomate konsiderataj membroj de REJM.

## Strukturo 
Konferenco de REJM, la supera organo de la organizo, kunvenas ĉiujare enkadre de tutlandaj aranĝoj. Intertempe la gvidan funkcion prenas la komitato de REJM.

Por aliĝi al REJM la kandidato devis trapasi baznivelan ekzamenon de Esperanto, aŭ ricevi konfirmon de du REJManoj pri sia lingvokono. Post kunfandiĝo kun REU tiu praktiko ne plu estas plenumata. Ĉiuj membroj de REJM, krom pago de jarkotizo, estas instigataj aboni la landan Esperanto-informilon "REGo".

## Agado 
Ekde 2005 agado de REJM estas la sama kiel agado de REU.
La ĉefaranĝo de REJM estis OkSEJT (Okcidenta Somera Esperantista Junulara Tendaro), kiu okazas ĉiujare en diversaj regionoj de la eŭropa parto de Rusio. La lasta okazis en aŭgusto de 2006 apud Volgogrado. Malregule okazadis ankaŭ alia aranĝo de REJM en la azia parto de Rusio - OrSEJT (Orienta Somera Esperantista Tendaro). 

La lasta grava evento en la junulara societo estis Rusia Esperantista Junulara Kongreso (REJK) kiu okazis en novembro 2006 en Niĵnij Novgorod. En ĝi estis elektita 4-kapa estraro de la organizo gvide de Vitalij Malenko (Ĵukovskij, Moskva provinco). En la estraro estas ankaŭ: Jekaterina Predaĉenko (Ĉeboksari), Marija Terjoĥina (Moskvo), Diana Sakajeva (Niĵnij Novgorod).

Alia aranĝo, kunfarata kun REU, estis arta festivalo Esperanto - Lingvo Arta.

Krom tio REJM okazigas aktivul-trejnajn seminariojn.

Oni ankaŭ kreis la retpaĝaron Verda Filmejo en 2009-2010, ĝi troviĝas en filmoj.net.

## Inform-organo
Informorgano de REJM estas **REJM-info**, kiu aperas kiel kvarpaĝa rubliko de la organo de REU - Rusia Esperanto-Gazeto (REGo) - sesfoje jare.

Ekde novembro 2006 en la reto aperis **REJM-aktuale**, reta informilo.

## Vidu ankaŭ  
* Rusa Nacia Junulara Konsilio

## Referencoj 
!
Kategorio:Landaj Sekcioj de TEJO
Serva flago

eta|100ra|maldekstra
eta|100ra
En Usono, familianoj de malcivilanoj en milito povas paradi oficialan **servan flagon** proklami variajn aferojn. La flagon difinas blankaĵo kun ruĝa bordo, kaj unu blua stelo por ĉia milita familiano. Ora stelo (kun blua bordo) figuras mortan militan familianon, ke mortis dum milito, sen specifas mortigo -- oni mortigas eble en konflikto, eble malrilatis al konflikto. Se flago havas stelojn kun multaj koloroj, do la oraj paradas supre aŭ maldekstre la bluaj.

Oni povas fabriki de ĉi tiuj flagoj nur kun registara permesilo en Usono.

Ĉi tiuj flagoj utiligis unue dum Unua mondmilito, pli poste normis kaj statutis dum Dua mondmilito. Ili estis malpopulara dum Vjetnama Konflikto sed hodiaŭe denove oni utiligas. Organizoj povas paradi servajn flagojn sub moderna utilo, se organizano servas militano.

## Eksteraj ligiloj 
* https://www.fotw.info/flags/us%5Esvc.html 

* http://www.jms1.net/flag/ - (angle) Oni povas utili servajn flagajn grafikojn.
* http://atlasgeo.span.ch/fotw/flags/us%5Esvc.html  - (angle) pli grafikojn.
* http://www.usflag.org/service.flag.html - (angle) difinoj kaj statutoj.

Kategorio:Flagoj
Premio Georg Büchner

La plej grava germana literaturpremio origine estis artopremio por hesiaj artistoj, disdonata ekde 1923 memore al la dramisto Georg Büchner. En 1951 ĝi estis transformata al literaturpremio por elstaraj germanlingvaj verkistoj. Estas konsiderata la germana ekvivalento de la brita Premio Booker.

Jenaj personoj gajnis la premion:

* Adam Karillon (1923)
* Alfred Bock (1924)
* Wilhelm Michel (1925)
* Kasimir Edschmid (1927)
* Carl Zuckmayer (1929)
* Nikolaus Schwarzkopf (1930)
* Albert H. Rausch (1932)
* Hans Schibelhuth (1945)
* Fritz Usinger (1946)
* Anna Seghers (1947)
* Elisabeth Langgässer (1950)
* Gottfried Benn (1951)
* Ernst Kreuder (1953)
* Martin Kessel (1954)
* Marie Luise Kaschnitz (1955)
* Karl Krolow (1956)
* Erich Kästner (1957)
* Max Frisch (1958)
* Günter Eich (1959)
* Paul Celan (1960)
* Hans Erich Nossack (1961)
* Wolfgang Koeppen (1962)
* Hans Magnus Enzensberger (1963)
* Ingeborg Bachmann (1964)
* Günter Grass (1965)
* Wolfgang Hildesheimer (1966)
* Heinrich Böll (1967)
* Golo Mann (1968)
* Helmut Heissenbüttel (1969)
* Thomas Bernhard (1970)
* Uwe Johnson (1971)
* Elias Canetti (1972)
* Peter Handke (1973)
* Hermann Kesten (1974)
* Manes Sperber (1975)
* Heinz Piontek (1976)
* Reiner Kunze (1977)
* Hermann Lenz (1978)
* Ernst Meister (1979)
* Christa Wolf (1980)
* Martin Walser (1981)
* Peter Weiss (1982)
* Wolfdietrich Schnurre (1983)
* Ernst Jandl (1984)
* Heiner Müller (1985)
* Friedrich Dürrenmatt (1986)
* Erich Fried (1987)
* Albert Drach (1988)
* Botho Strauss (1989)
* Tankred Dorst (1990)
* Wolf Biermann (1991)
* George Tabori (1992)
* Peter Rühmkorf (1993)
* Adolf Muschg (1994)
* Durs Grünbein (1995)
* Sarah Kirsch (1996)
* H. C. Artmann (1997)
* Elfriede Jelinek (1998)
* Arnold Stadler (1999)
* Volker Braun (2000)
* Friederike Mayröcker (2001)
* Wolfgang Hilbig (2002)
* Alexander Kluge (2003)
* Wilhelm Genazino (2004)
* Brigitte Kronauer (2005)
* Oskar Pastior (2006, postmorte)
* Martin Mosebach (2007)
* Josef Winkler (2008)
* Walter Kappacher (2009)
* Reinhard Jirgl (2010)
* Friedrich Christian Delius (2011)
* Felicitas Hoppe (2012)
* Sibylle Lewitscharoff (2013)
* Jürgen Becker (2014)
* Rainald Goetz (2015)
* Marcel Beyer (2016)
* Jan Wagner (2017)
* Terézia Mora (2018)
* Lukas Bärfuss (2019)
* Elke Erb (2020)
* Clemens J. Setz (2021)
* Emine Sevgi Özdamar (2022)
* Lutz Seiler (2023)
* Oswald Egger (2024)
* Ursula Krechel (2025)

## Vidu ankaŭ 
* Ingeborg-Bachmann-premio, Klagenfurt

## Referencoj 
Buchner
Kategorio:Kulturo de Hesio
Rozvitralo

[eta|240ra|Belega [fenestrorozo en Nia Damo de Parizo. Lumo estis konsiderita kiel la plej bela revelacio de Dio, kiel estis manifestita en Gotika arkitekturo. Tiu arkitektura elemento oftas en kristanaj preĝejoj.]]
**Rozvitralo** (*fenestrorozo*, *fenestra rozeto*, *rozfenestro*)) estas formo de ronda fenestro kies aĵuraĵo estas aranĝita radiale.

Oni aplikis ĝin unue en la romaniko, poste ankaŭ en gotiko; ĉirkaŭ 1150 oni komencis enkonstrui ĝin en la mezo de la okcidenta fasado de preĝejoj, pli poste ankaŭ en la transversaj fasadoj. La fenestrorozo ofte simbole bildigas Sunon, kiu laŭ mezepoka imago estis signo por Jesuo respektive Maria.
[eta|Du [fenestrorozoj ĉe la okcidenta flanko de la Katedralo de Reims.]]
Tiu ronda fenestro aperas malofte en la baroko, sed pli ofte ekde la 19-a jarcento en la tiutempaj stiloj (novromaniko, novgotiko). La fenestrorozoj plej ofte estas videblaj sur katolikaj kirkoj kaj sur sinagogoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Alteo

[180ra|eta|maldekstra|[Oficina alteo (*Althaea officinalis*)]]
[eta|maldekstra|eta|Ilustraĵo de [oficina alteo (*Althaea officinalis*)]]
La **Alteo** (*Althaea*) estas rekte staranta staŭdo kun fortaj tigoj, kiu krome estas valora abelnutra planto. Ĝi apartenas al la familio de malvacoj. La botanika nomo *Althaea* venas de la antikva greka vorto „altho“, kiu signifas 'kuraci'. La vorto „malvo“ venas de la antikva greka vorto „malakos“, kiu signifas 'mola' kaj 'kvietiga'. Ĝi aludas la incitmildigan, protektan econ de la planto.

Oni antaŭ kalkulis kelkajn speciojn inter la alteoj, kiujn oni nun metas inter la alceoj.

Je la subfamilio malvedoj la multnombraj stamenoj kaj la pistilo estas kunkreskinta al tubo, la tielnomita androginoforo.

**Malvoj** estas planta genro el la familio malvacoj.

Malvoj estas ofte uzitaj kiel ornamaj plantoj kaj kiel manĝeblaj plantoj.
eta|maldekstra|*Alcea rosea*
eta|220ra|*Abutilon theophrasti*

## Manĝeblo 
En multaj specioj la folioj estas manĝitaj kiel legomo. La junaj folioj kaj tigoj prepareblas kiel spinaco. Eblas ankaŭ sekigi la foliojn kaj florojn por fari infuzaĵon.
La junaj folioj de malvo, kun milda gusto, estas bona anstataŭanto de laktuko, dum la pli malnovaj folioj estas pli bonaj kiam kuiritaj. Floroj estas vaste uzataj en salatoj.

## Vidu ankaŭ 
* Alceo (botanko)
* Malvo (floro)

Kategorio:Malvoideoj
Kategorio:Kuracplantoj
Akutagawa Ryunosuke

**AKUTAGAWA Ryunosuke** (Hepburn/Kunrei), (Kanĵie) **芥川 龍之介** [akta-ga-ŭa RJU-no-ske] (malofte: 芥川 竜之介) (1-a de marto 1892 en Tokio; 24-a de julio 1927 per memmortigo en Tokio) estis japana verkisto kaj poeto. Krom eseoj kaj poeziaĵoj li verkis proksimume 150 rakontojn kaj novelojn.

## Pri 
Akutagawa estis el la unuaj aziaj aŭtoroj, kiuj provis kunligi hejmajn literaturajn tradiciojn al eŭropa literaturo.
La temoj de liaj rakontoj estas tre diversaj. Ofte li prenis ilin el japanaj fabeloj aŭ el japana literaturo. Liaj rakontoj ege rivelas psikologiajn aspektojn de homoj.

## Vivo 
Akutagawa naskiĝis en 1892 en Tokio. Lia familio estis burĝa kaj tradiciema. Inter 1912 kaj 1916 li studis pri anglalingva literaturo kaj komencis publikigi siajn verkojn. Li estis instruisto pri la angla dum tri jaroj kaj poste li laboris ĉe gazeto “Ōsaka Mainichi”.

Akutagawa bone konis literaturon kaj japanan kaj ĉinan kaj eŭropan. Li estis influita de diversaj aŭtoroj, ekzemple de Edgar Allan Poe, Charles Baudelaire, Oscar Wilde, Michel de Montaigne, Mori Ōgai kaj Nacume Sōseki.

Ekde 1919 lia saneco pli kaj pli malboniĝis. Samtempe, liaj rakontoj pli kritikis la socion kaj pli realismiĝis. Akutagawa nun eĉ devis rigardi kaj sian propran malsaniĝadon kaj la „malboniĝadon“ de la socio, kiu ja rektis al milito. Li mortigis sin en 1927.

En la jaro 1954, la fama japana filmisto Kurosawa Akira verkis oftkonatan filmon Rashômon, kiu bazas sur rakonto de Akutagawa. Tiu filmo internacie ricevis premiojn kaj plikonatigis aŭtoron Akutagava.

## Kelkaj verkoj 
’’Bonvole aldonu aliajn verkojn, japanajn skribaĵojn, signifojn, tradukojn al esperanto...’’

* 1915: 羅生門 Rashōmon (Raŝomon)
* 1916: 鼻 Hana (Nazo)
* 1918: 地獄変 Jigokuhen (Bildo pri infero)
* 1959: 毛利先生 Mōri-sensei (Instruisto Mōri)
* 1920: 秋 Aki (Aŭtuno)
* 1920: 秋山図 Shūzanzu (Bildo pri aŭtunaj montoj)
* 1922: 将軍 Shōgun (Soldat’estro)
* 1922: 庭 Niwa (Ĝardeno)
* 1924: Ikkai no tsuchi (Unu peco da bieno)
* 1927: Genkakusambō
* 1927: 河童 Kappa (Demono de Akvo) [titolo de tradukaĵo: “La Kapao”]
* 1927: 歯車 Haguruma (Dentradoj)
* kaj pluaj

## En Esperanto aperis 
AKUTAGAWA, Ryunosuke: La Kapao kaj aliaj rakontoj. Kvar noveloj. Trad. el la japana Nozima Yasutaro; Tokio, 1954/1979.

## Vidu ankaŭ 
* Japanlingva literaturo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.wanakam.com/literature.asp?LiteratureID=115  
* http://www.wanakam.com  
* http://www.aozora.gr.jp/index_pages/person879.html 
* http://www.aozora.gr.jp/index_pages/person879.html#sakuhin_list_1 

Kategorio:Japanaj verkistoj
Kategorio:Japanaj poetoj
Kategorio:Japanaj eseistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
René Grousset

**René Grousset**, naskiĝis la 5-an de decembro 1885 en Aubais (Gard), mortis la 12-an de septembro 1952, estis franca historiisto, orientalisto kaj studinto de aziaj artoj, kulturoj kaj historio.

## Verkaro 
Li verkis multajn librojn, kiel:
* *Historio de Ĉinio*
* *Ĉinio kaj ties arto*
* *Hindaj filozofioj*
* ''La imperio de l'stepoj*
* *Sekvante l'spuroj de Budho*
* *panoramo de la budhisma 7-a jarcento*
* *la civilizoj de Oriento*
* *Historio de la krucmilitoj kaj la franka reĝlando de Jerusalemo*
kaj ties lasta libro:
* *Bilanco de historio, 1946

## Eksteraj ligiloj 
* Pluraj libroj liaj libere elŝuteblaj

Kategorio:Francaj armenologoj
Kategorio:Francaj historiistoj
Kategorio:Francaj orientalistoj
Kategorio:Centraziaj studoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Kategorio:Muzeestroj
Quercus ilex

[235ra|eta|*Quercus ilex* - [Muzeo de Tuluzo]]
**Ilekskverko**, (*Quercus ilex*), nomata ankaŭ **anzino** aŭ **ĉiamverda kverko**, estas speco de kverko.

Ĝi abundas en la sudo de Portugalio kaj Hispanio (ekzemple en la regionoj Ekstremaduro kaj Andaluzio), en centra kaj suda Italio, en suda Francio, en Grekio kaj en norda Alĝerio. Ĉefe per ilekskverkaj glanoj nutriĝas t.n. iberaj porkoj, kies ŝinko estas unu el la plej aprezataj. Tiaj porkoj vivas kaj kuras libere sur vastegaj ilekskverkejoj.
Ankaŭ gruoj ŝategas tiujn glanojn kaj sin nutras per ili (plus diversaj bulboj semoj, ktp) dum ili travintras en Ekstremaduro.

Dosiero:Quercus ilex rotundifolia bark.jpg|
Dosiero:Quercus ilex rotundifolia leaf.jpg|
Dosiero:Quercus ilex2.jpg|

## Piednotoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nordorient-hispanaj kaj sud-francaj mediteraneaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=506536  

Kategorio:Fagacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Ŝinko

**Ŝinko** estas la kuirista nomo de la postaj femuroj de porko. Ili estas konsiderataj la plej valora viando de tiu besto.

Oni uzas la terminon precipe por salita (peklita) kaj fumaĵita preparaĵo de tiu viando. Oni distingas precipe inter:
* kruda ŝinko
** aere sekiĝinta ŝinko, por kies produktado necesas varma, ne tro malseka klimato. Famaj specoj venas el *Parma* (Italio) kaj el montaraj regionoj aŭ *sierra* el kio kvalito *serrano* (Hispanio).
** fumaĵita ŝinko, produktita en la fumo de kameno.
* bolŝinko; ĝi post la peklado estas traktata en bolanta akvo. Ĝi estas konservebla malpli longe ol kruda ŝinko.

Hungario celas enkonduki la produktadon de Serrano-speca ŝinko surbaze de la hungara grasporko mangalico.

Félix Vallotton, 1918 - Le Jambon.jpg|*Le jambon* (Félix Vallotton, 1918).
Édouard Manet - Le jambon.jpg|*Le jambon* (Édouard Manet, c. 1875).
Paul Gauguin 035.jpg|*Le jambon* (Paul Gauguin, 1889).

## Vidu ankaŭ 
* Parma ŝinko


Kategorio:Viando
Malvacoj

La **malvacoj**.

Tiuj plantoj estas arboj (tropike) aŭ moltigaj plantoj (ĝenerale en la kontinenta klimato), kun segmentumitaj folioj. Oftas la pseŭdokaliko (el superaj arbaraj folioj; trifolia epikaliko), la stamenoj kunkreskitaj al fasko. La floroj estas 5-nombraj, 4-ciklaj. La frukto estas ofte kapsulo (fendofrukto) kun nuksoj kiel frukteroj. La antero estas unuĉambra. La multaj specioj estas tutmonde disvastiĝantaj.

floroformulo: K(5)C5AooG(3-oo)

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (6 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

### Gravaj genroj kaj specioj 
* baobabo el la subfamilio bombacoideoj - karakteriza arbo en la afrikaj savanoj sed ankaŭ en Aŭstralio
* kotonujo (*Gossypium*)
* kenafo aŭ fibromalvo (originas el Orient-Hindio: altas 2-3 m, unujara planto)
* alteo (*Althaea*), kuracplanto: du aŭ plurjara herbo kun floroj, kiuj havas eksteran epikalikon, kies 6-9 folioj kunkreskis. Pluraj specioj estas ĝardene kulturataj;
** oficina alteo (*Althaea officinalis*) farmacie utiligita kiel kontraŭtusa drogo
** rozalteo (*Althaea rosea*) estas herbo kun rekta, fortika tigo kaj grandaj manforme lobaj folioj, kun multaj, grandaj silkecaj, funelformaj floroj. Ĝi estas tre kulturata en mezvarmaj regionoj.
* arbara malvo (*Malva sylvestris*), kuracplanto
* abutilo (*Abutilon*) estas unu el deciduaj arboj, arbedoj kaj unu aŭ plurjaraj herboj, el kiuj multaj estas kulturataj kiel ornamaj plantoj, dum el kelkaj specioj (A. avicennae) la fibroj estas utiligitaj por juto.

## Bildaro 

Dosiero:Feld mit reifer Baumwolle.jpeg|kotonujo (gosipio, *Gossypium* sp.)
Dosiero:Malva neglecta01.jpg|*Malva neglecta*
Dosiero:Alcea rosea lv 1.jpg|*Alcea rosea*
Dosiero:Abutilontheophrasti.JPG|*Abutilon theophrasti*

## Petunidino 
Petunidino aŭ **petunidol** estas natura organika komponaĵo el la familio de la antocianidinoj. Ĝi estas vegetala pigmento kiu donas la koloron malhelruĝan al la *Malva sylvestris*, al kelkaj specioj *Schinus Molle* kaj al certaj florpetaloj. Ĝia nomo devenas el la komenco de la 20-a jarcento kiam ĝi estis identigita en la floro de la petunio, kiam tri aliaj pigmentoj estis same identigitaj kiel cianidino, malvidino kaj la peonidino.

## Eksteraj ligiloj 
* http://delta-intkey.com/angio/www/malvacea.htm 

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Malvacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Rēzekne

**Rēzekne** estas urbo en Latvio 242 kilometrojn de la ŝtata ĉefurbo Rigo. En julio 2010 la urbo havis  loĝantojn. Rēzekne estas la naskiĝloko de la usona esperantisto kaj ekonomikisto Saul J. Jaffe.

Dosiero:Coat of Arms of Rezekne.svg|
Dosiero:Rezekne castle mound.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj de Latvio

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala urba retejo 

Kategorio:Urboj de Latvio
Oulu

**Oulu** (sveda nomo *Uleåborg*; iam uzata esperantigo: *Oŭlo*) estas urbo kaj komunumo (de oficiala nomo *Oulun kaupunki*) en la provinco Norda Ostrobotnio en la norda parto de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi estis parto kaj la administra centro de la gubernio Oulu. En  la urba komunumo havis  loĝantojn. Laŭplane la urbo en  estos unu el la du Eŭropaj Kulturaj Ĉefurboj, kune kun Trenčín en Slovakio.

Oulu, same kiel ekzemple Jyväskylä, estas unu de la duonurbestraj urboj de Finnlando: la urbestro havas grandan lokpolitikan forton, sed ekzistas ankaŭ urbregistaro, kiu havas severan prezidanton kaj bezonas fidon de la urbkonsilio.

En Oulu naskiĝis ekzemple la komponisto Leevi Antti Madetoja kaj la politikisto Matti Ahde.

En 1989-1990 la esperanto-verkisto Jorge Camacho loĝis en Oulu, kie li verkis la plejmulton de siaj unuaj poemoj.

En 2026 Oulu estos Kultura Ĉefurbo de Eŭropo. Oulu estas la plej granda urbo de norda Finnlando.

## Urbopartoj
* Tuira

## Servoj 
* Universitato de Oulu
* Universitata malsanulejo de Oulu

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*1512 Oulu


Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Norda Ostrobotnio
Kategorio:Komunumoj de Gubernio Oulu
Gubernio

**Gubernio** estas administra teritoria unuo de ŝtato.

## Rusia Imperio 
En la Rusia Imperio ekde la 18-a jarcento ĝis komenco de la 20-a jarcento gubernio () estis la unua subnacia unuo, sub regado de iom sendependa guberniestro ().

Komparu kun provinco, prefektujo.

## Finnlando 
Finnlando estas dividita al 19 modernaj provincoj aŭ regionoj (finne singulare '**, plurale **', , plurale '**). La provincoj estas regataj desube: la provincajn deputitarojn elektas aŭ la deputitoj de ĝiaj komunumoj aŭ, por la provincoj Alando kaj Kainuu, rekte la loĝantaro. Ĝis la fino de 2009 la lando havis ankaŭ 6 guberniojn (finne **', svede '**), kiuj estis distriktoj de ŝtata administrado, sed tiuj estis malfonditaj. La provinco Alando havas ampleksan aŭtonomion.

Esperanto-finnaj kaj Esperanto-svedaj vortaroj tradukas la koncepton **' respektive '** al Esperanto per la vorto "provinco", kaj la historian koncepton **' respektive '** al Esperanto per la vorto "gubernio", nelaste pro la longa rusa regado en Finnlando, kiam la koncepto de **' en la rusa lingvo nomatis plurale  (gubernij) = gubernioj kaj la koncepto de '** ruse nomatis plurale  (provincij) = provincoj. Aliaj eŭropaj lingvoj nun tradukas **' respektive '** per ekvivalento de la vorto "regiono" (ekz. angle , france , hispane , itale  ktp.), kaj tradukas la historiajn unuojn **' respektive ''* per ekvivalento de la vorto "provinco". Tio kontrastas al la esperanta lingvouzo kaj povas kaŭzi konfuzon. Sed tiom longe kiom ne ŝanĝatas la Esperanto-finnaj kaj Esperanto-svedaj vortaroj, por la esperanta lingvouzo la propraj vortaroj pli gravas ol la lingvouzo en aliaj lingvoj.

## Japanio 
Estas 47 gubernioj en Japanio:
* 43 県 [-*ken*] provincoj: ceteraj gubernioj
* 1 都 [-*to*] metropolo: la ĉefurbo Tokia Metropolo
* 1 道 [-*do*] marŝo, la insulo Hokajdo
* 2 府 [-*fu*] urbaj gubernioj: Kioto kaj Osaka.

En Japana lingvo oni distingas nomojn tiel, tamen en aliaj lingvoj oni sendistingante tradukas ilin gubernioj aŭ prefektujoj.

Tiuj gubernioj estas la partoj de la ok japanaj regionoj kiuj ne havas administrecojn. Ili partiĝas je gubernioj, de 1 (en Hokajdo) al 9. La gubernio Nagasaki estas partigata je 1 subgubernio, kaj Hokajdo je 14 subgubernioj pro ĝia ampleksa areo.

## Arabaj ŝtatoj 
La administraj unuoj en multaj arablingvaj ŝtatoj nomiĝas محافظة, latinliterigo laŭ DMG *muḥāfaẓa*. En la franca kaj germana lingvoj oni tradukas ilin per la vorto *gouvernement*, en la angla *governorate* - do *gubernio''. Fakuloj preferas tiun tradukon al la malpli preciza termino provinco. En Esperanto nun uziĝas foje la vorto gubernio (ekzemple pri gubernioj de Sirio), foje provinco (ekzemple pri provincoj de Egiptio). Tamen la origina arablingva koncepto estas la sama.

Tio koncernas interalie la sekvajn arablingvajn ŝtatojn:

* Barejno
* Egiptio
* Irako
* Jemeno
* Jordanio
* Kuvajto
* Libano
* Palestina Aŭtonomio
* Omano
* Sauda Arabio
* Sirio
* Tunizio

## Vidu ankaŭ 
* Ĝenerala Gubernio
* Fundamenta leĝo de la Vatikano


Kategorio:Rusia Imperio
Kategorio:Japanio
Kategorio:Araba mondo
Laholmo

**Laholmo** estas urbo de Svedio. Ĝi situas ĉe koordinatoj . Ĝi enhavas 5.835 loĝantojn, laŭ la 2005 censuso.

## Notindaj loĝintoj 
Laholmo estas la naskiĝloko de Anna Gyllsdorff

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.laholm.se 
* http://www.laholmsfk.org 
* http://www.scb.se 
* http://www.laholmorientering.se 
eta|maldekstra|180px
eta|maldekstra|180px

Kategorio:Urboj de Svedio
Pornografio

**Pornografio** estas reprezentado de homa seksumado kun la celo estigi seksajn stimulojn.

Origine, la grek-devena vorto *pornografio* (πορνογραφíα) signifas *skriboj pri prostituiĝo.* Sinonimo de *pornografia* estas *porna*.
[eta|[ceramiko|Ceramikaĵo el la Antikva Grekio]]
dekstra|eta|170px|Ilona Staller, ankaŭ konata kiel *La Cicciolina* .

Ĝi povas esti filma, fota, skriba, sona, desegna -- aŭ kombino de pluraj tiaj rimedoj (ekzemple, en porna filmo: bildo + sonoj; en porna revuo: fotoj + teksto).

Laŭ kelkaj, la diferenco inter porna kaj erotika tekstoj aŭ fotoj kuŝas en tio, ke porno montras aŭ rakontas eksplicite. Sed la kriterioj por distingi tre varias ne nur de tempo al tempo kaj de kulturo al kulturo, sed ankaŭ de homo al homo. Roland Barthes opinias ke pornografiaĵo estas efika aĵo, kaj erotikaĵo estas nur neefika pornografiaĵo, ĉar ne sukcesas krei en homo envolvon aŭ ekscitigo.

En plej parto de landoj, pornografio estas aparta kategorio de arto, en aliaj, kiel Brazilo, tiu apartado ne estas klara. En Brazilo, ekzemple, ofte "normalaj" aktoroj seksumas pornografiajn filmojn, kaj pornografiaj aktoroj aŭ verkistoj estas intervjuitaj en "normalaj" televid-programoj.

Pornografiaj revuoj aŭ erotikaj revuoj estas revuoj kiuj enhavas enhavon de eksplicita seksa naturo. Publikaĵoj de ĉi tiu tipo povas enhavi bildojn de sekse allogaj nudaj temoj, priskriboj de masturbado, buŝa, vagina aŭ anusa seksumado. Inter la plej konataj pornografiaj revuoj estas Playboy, Penthouse, Playgirl kaj Hustler.

## Vidu ankaŭ 
* Cicciolina
* Gretchen
* Porna orepoko
* Blue Movie
* Pornhub
* Regulo 34
* Fanny Hill
* Pornokratio
Pjotr Egorov

**Pjotr Egoroviĉ EGOROV** (naskita en 1731; mortinta la ) estis rusia arkitekto, partoprenanto en konstruado de la Vintra Palaco, Smolnij monaĥejo, kunaŭtoro de la kradaro de la Somera ĝardeno en Sankt-Peterburgo.

Li naskiĝis en 1731 en malriĉa ĉuvaŝa familio. Princo Egor Dadiani, kiu posedis la teron, kie troviĝis la vilaĝo de Pjotr Egorov, rimarkis la talentan knabon kaj donis al li bazan kleron. En 1755 la junulo venis al Sankt-Peterburgo por studi arkitekturon laŭ rekomendo de la princo.

La unua famiĝinta artaĵo de Pjotr Egorov datas el la jaro 1763. Preterveture de la urbo Pärnu (nuna Estonio), la imperiestrino Ekaterina la Granda promesis konstrui preĝejon tie. Kiel arkiteko estis nomumita Pjotr Egorov. La preĝejo, kiu post iom da tempo ricevis la nomo de Ekaterina ludis gravan rolon en la arkitekturo de Baltio. Laŭ ĝia modelo estis konstruitaj pluraj preĝejoj, ekz. en Tartu, Kurasaare (Estonio), preĝejo Petro kaj Paŭlo en Rigo ka.

Kategorio:Rusiaj arkitektoj
Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo
Milio (cerealo)

eta|*Pennisetum glaucum* (Perla milio).
**Milio** aŭ **mileo** estas vastasenca netaksonomia termino, uzata por nomi plurajn poacojn el malsamaj genroj. Milioj estas indiĝenaj en pluraj partoj de la mondo kaj estas uzataj kiel cerealo aŭ furaĝo. Milioj kredeble estis ekuzitaj de homoj antaŭ ĉ. 7,000 jaroj, kaj ili estis kerne gravaj dum la disvolviĝo de agrikulturaj societoj.

## Priskribo 
eta|Milea grajno.
Milioj estas cerealoj de la familio Poacoj kun malgrandaj grajnoj, kiuj kreskas en varmaj regionoj. Ili bone toleras sekajn periodojn kaj ekstreman veteron.

## Specioj 
### Milio striktasence kaj vastasence
En Esperanto, la vorto "milio" aperas por tiu ĉi nocio jam en Fundamento. Ĝi estas uzata striktasence precipe por la planto Panicum miliaceum (milia panico) kaj vastasence por iuj aliaj cerealoj kun similaspekta kaj simile uzata greno.

### Aliaj specioj nomataj milio 
Laŭ PIV, vastasence, milio (kiun PIV nomas "mileo") estas jenaj plantoj:
**Panicum miliaceum* (Milia panico aŭ milio striktasence) L.
**Setaria italica* (Itala setario aŭ birdmilio) (L.) P. Beauvois
**Sorghum bicolor* (Dukolora sorgo aŭ miliego) (L.) Moench

Aliaj plantoj nomataj "milio" estas jenaj:
**Coix lacryma-jobi* (L.), Hiobs-Träne
**Digitaria exilis* (Kippist, Stapf, Fonio)
**Echinochloa*
***Echinochloa crus-galli* (Kokmilio) (L.) Beauv
***Echinochloa esculenta* (Japana milio) (A. Braun) H. Scholz
**Eleusine coracana* (Fingra milio) Gaertn.
**Setaria italica* (Itala setario aŭ birdmilio) (L.) P. Beauvois
**Panicum*
***Panicum miliaceum* (Milia panico aŭ milio) L.
***Panicum hirticaule* (J. Presl)
***Panicum virgatum* (Verga panico aŭ verga milio) L.
**Paspalum scrobiculatum* (L.)
**Pennisetum glaucum* (Perla milio) (L.) R. Br.
**Urochloa*
***Urochloa deflexa* (Gvinea milio) (Schumach., H. Scholz)
***Urochloa ramosa* (Tanita milio) (L., R. D. Webster)

## Bildaro 

Dosiero:Panicum miliaceum0.jpg|*Panicum miliaceum* (Milio striktasence)
Dosiero:Illustration Panicum miliaceum and Echinochloa crus-galli0.jpg|A : *Panicum miliaceum* (Verga milio)B: *Echinochloa crus-galli* (Kokmilio)
Dosiero:Finger millet 3 11-21-02.jpg|*Eleusine coracana* (Fingra milio)
Dosiero:Millet In Kerala-3.jpg|Milio en Barato

## Notoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fao.org/docrep/W1808E/w1808e0l.htm Tabelo pri mileaj specioj 
* http://www.hort.purdue.edu/newcrop/afcm/millet.html Milio en la manlibro pri alternativaj rikoltoj 
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4335160.stm

Kategorio:Cerealoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Fundamentaj vortoj
Cezio

eta|Cezio
eta
**Cezio** estas kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la simbolon **Cs** kaj la atomnumeron 55. Ĝi estas mola arĝent-or-kolora alkala metalo. Ĝi estas konata por uzo en atomaj horloĝoj. Ĝi estis malkovrita de Robert Bunsen kaj Gustav Kirchhoff en la jaro 1860.

## Karakterizaĵoj 
El ĉiuj elementoj, kiuj estas solidaj je ĉambra temperaturo, cezio estas la plej mola: ĝi havas malmolecon de 0.2 Mohs. Ĝi estas tre muldebla, pala metalo, kiu malheliĝas en la ĉeesto de spuroj de oksigeno. Kiam ĝi estas en la ĉeesto de minerala oleo, ĝi perdas sian metalan brilon kaj alprenas pli obtuzan, grizan aspekton. Ĝi havas fandopunkton de 28.5 °C (83.3 °F), igante ĝin unu el la malmultaj elementaj metaloj, kiuj estas likvaj proksime de ĉambra temperaturo. La aliaj estas rubidio (39 °C [102 °F]), franciumo (taksita je 27 °C [81 °F]), hidrargo (−39 °C [−38 °F]), kaj galiumo (30 °C [86 °F]);

Cezio formas alojojn kun la aliaj alkalaj metaloj, oro kaj hidrargo (amalgamoj). Ĉe temperaturoj sub 650 °C (1 202 °F), ĝi ne alojiĝas kun kobalto, fero, molibdeno, nikelo, plateno, tantalo aŭ volframo. Ĝi formas klare difinitajn intermetalajn kombinaĵojn kun antimono, galiumo, indio kaj torio, kiuj estas fotosentemaj. Pro ĉi tiu alta reaktiveco, cezia metalo estas klasifikita kiel danĝera materialo. Ĝi estas stokita kaj transportata en sekaj, saturitaj hidrokarbidoj kiel minerala oleo. Ĝi povas esti manipulata nur sub inerta gaso, kiel argono. Tamen, cezio-akva eksplodo ofte estas malpli potenca ol natrio-akva eksplodo kun simila kvanto da natrio. Ĉi tio estas ĉar cezio eksplodas tuj post kontakto kun akvo, lasante malmulte da tempo por hidrogeno akumuliĝi. Cezio povas esti stokita en vakue sigelitaj borosilikataj vitraj ampoloj. En kvantoj de pli ol ĉirkaŭ 100 gramoj (3.5 uncoj), cezio estas transportata en hermetike sigelitaj, rustorezistaŝtalaj ujoj.

Ĝi rapide gratas la surfacojn de duonkonduktaĵoj kiel silicio.

Cezia fluorido (CsF) estas higroskopa blanka solido vaste uzata kiel fonto de fluoridaj anjonoj en organika fluora kemio.

Cezia klorido (CsCl) havas simplan kuban kristalan sistemon.

Kiam cezio brulas en aero, la superoksido CsO2 estas la ĉefa produkto.

Cezia karbonato (Cs2CO3) havas fortajn bazecajn kaj solveblajn ecojn, kaj estas vaste uzata kiel katalizilo, reakciilo en organika sintezo, kaj aldonaĵo en diversaj elektronikaj kaj optikaj aplikoj.

## Aplikoj 
Nuntempe, la plej granda uzo de ne-radioaktiva cezio estas en ceziaj formiataj borfluidoj por la naftoekstrakta industrio. Ceziaj horloĝoj estas uzataj por reguligi la tempigon de poŝtelefonaj retoj kaj la Interreto.

Multaj komunaj magnetometroj uzas cezian vaporon.

## Vidu ankaŭ 
* Izotopoj de cezio

## Referencoj 
Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj
Suido

**Suido** (Σουΐδας) estas enciklopedia vortaro verkita de aro da bizancaj kleruloj fine de la 10-a jarcento.

La verkon konsistigas preskaŭ 30 000 noticoj ordigitaj alfabetvice. Ili konsistas el biografioj, bibliografioj, kaj aliaj informoj pri aŭtoroj, kristanaj aŭ paganoj; tial, eĉ se ties fidindeco estas malaltala, Suido estas valorega ilo ĉar, pri multe da ili, ĝi estas la nura restanta spuro, dum malaperis ĉio cetera.eta|dekstre|200ra|la unua paĝo de la Suido (el represo de la 15-a/16-a jarcento), kun sekcioj AA kaj AB

## Eksteraj ligiloj 
* Suido rete legebla greke kaj angle 

Kategorio:Greka lingvo
Kategorio:Enciklopedioj
Kategorio:Lingvoscienco
Grajno

Oni nomas kiel grajno:

* ĉiun el la fruktoj (kariopsoj) entenataj en la spiko de la greno aŭ 
* sekan semon similgrandan de fruktoj kun malgrandaj kernoj (ĉe pipro, kafo, pomo, piro, vinbero ktp) aŭ
* similgrandan naturan estaĵon (hajlgrajno, belgrajno i.e. haŭta makuleto) aŭ
* tre malgrandan kvanton da io.

## Eksteraj ligiloj 
* Grajno kaj semo pli precize ĉe SAT-kongreso 2004

Kategorio:Plantomorfologio
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Agrikulturo
Semo (planto)

eta|Semoj de diversaj plantoj. Vico 1: papavo, ruĝa pipro, frago, pomarbo, rubuso, rizo, carum, Vico 2: mustardo, melongeno, physalis, vinberoj, framboj, ruĝa rizo, patchouli, Vico 3: figoj, lycium barbarum, betoj, mirteloj, oraj kivifrukto, rozarbo, bazilio, Vico 4: rozkolora pipro, tomato, rafano, karoto, mattiolo, aneto, koriandro, Vico 5: nigra pipro, blanka brasiko, napa brasiko, mararadeno, petroselo, leontodo, kapselo bursa-pastoris, Vico 6: florbrasiko, rafano, kivifrukto, grenadilo, pasiofrukto, meliso, tagetes erecta.|480x480ra
eta|Kolekto de diversaj legomaj kaj herbaj semoj|300x300ra
eta|Etapoj de semevoluo: I Zigoto II Proembrio III Globular IV Koro V Torpedo VI Mature Embryo Key: 1. Endospermo 2. Zigoto 3. Embrio 4. Suspensor 5. Kotiledonoj 6. Apikala meristemo de ŝoso 7. Apikala Meristemo de radiko 8. Radikulo 9. Hipokotilo 10. Epikotilo 11. Semŝelo|297x297ra
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri genaj bankoj.]]
**Semo** (de la latina *semen*) estas organo de semplanto (*Spermatophyta*), kiu havas la funkcion reprodukti kaj disvastigi la planton.

Laŭ NPIV semo estas dormanta organo, maturiĝinta ovolo, konsistanta el embrio ĉirkaŭita de ŝirmaj histoj (tegumento) kaj eventuale de rezervaj histoj. ( albumo, endospermo perspermo).:
eta|509x509px|Komparo de monokotiledonoj (sube) kaj dukotiledonoj (supre)
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* diasporo
* diapaŭzo
* ĝermado
* embria diapaŭzo
* lumĝermanto
* embrio (planto),
* stratifikado
* vernalizado
* disvastigmeĥanismoj de planto
* sembanko
* dissemado
* hilumo
* semomaŝino

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Kiel konservi semoj
* Grajno kaj semo pli precize ĉe SAT-kongreso 2004
* Samen-Bilder aus dem Bildarchiv der Universität Basel

Kategorio:Spermatofitoj
Kategorio:Botaniko
Kategorio:Generativa reproduktado
Kategorio:Plantomorfologio
Eŭropa Centra Banko

La **Eŭropa Centra Banko** (ECB) estas la eldona banko de la eŭro, la komuna mono de 19 membroŝtatoj de EU. Ĝi situas en Frankfurto ĉe Majno, en Germanio.

Ĝia ĉefa celo estas la regulado de la inflacio en Eŭrozono.

La unua direktoro de ECB estis Wim Duisenberg. Francio konsentis lian nomumon nur je la kondiĉo, ke post duono de lia ofic-periodo li cedu sian oficon al Jean-Claude Trichet.

La eŭro-biletoj portas la subskribon de la aktuala direktoro kaj la mallongigojn de ECB en la lingvoj de la eŭro-landoj:

* BCE: Banque Centrale Européenne, Banco Central Europeo, Banca Centrale Europea, Banco Central Europeu (franca lingvo, hispana lingvo, itala lingvo, portugala lingvo)
* BĊE: Bank Ċentrali Ewropew (Malte)
* ECB: European Central Bank, Europese Centrale Bank, Európska centrálna banka, Evropska centralna banka (angla lingvo por Irlando, nederlanda lingvo, slovaka lingvo, slovena lingvo)
* EZB: Europäische Zentralbank (germana lingvo)
* ΕΚΤ: Ευρωπαικη Κεντρικη Τραπεζα (helena lingvo)
* EKP: Euroopan Keskuspankki (finna lingvo)

Male al aliaj eŭropaj instancoj, kiuj almenaŭ formale aplikas du- aŭ plurlingvecon, la Eŭropa Centra Banko aplikas nur la anglan lingvon. Ĝia sidejo nomiĝas *Eurotower*, la tiea restoracio *Living XXL*.

De ECB necesas distingi la Eŭropan Sistemon de Centraj Bankoj, en kiu partoprenas la centraj bankoj de ĉiuj EU-landoj, eĉ se ili ne enkondukis la eŭron.

maldekstre|eta|Konstruaĵo de ECB en Frankfurto ĉe Majno
## Sidejo 
La nuna sidejo de ECB estas la "Eurotower" (Eŭroturo), konstruaĵo kiu situas en Frankfurto ĉe Majno. La nuna sidejo de la ECB antaŭ 2010 translokiĝos al nova konstruaĵo dizajnita de Coop Himmelb(l)au.

**Nuna adreso**: 
Sonnemannstraße 20,
D-60314 Frankfurto ĉe Majno, 
Germanio

## Prezidantoj 
* Wim Duisenberg (ekde la  ĝis la )
* Jean-Claude Trichet (ekde la  ĝis la )
* Mario Draghi (ekde la  ĝis la )
* Christine Lagarde (ekde la )

## Vidu ankaŭ 
* Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj
* Eŭrozono
* Ununura Kontrola Mekanismo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Institucioj de Eŭropa Unio
Kategorio:Ekonomio de Frankfurto ĉe Majno
Kategorio:Centraj bankoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Germanio
Kirmesa kverko

[eta|*Quercus coccifera* - [Muzeo de Tuluzo]]

La **kirmesa kverko** (*Quercus coccifera*) estas palearktisa kverko sur kiu oni iam bredis specion de koĉedoj (*Kermes ilicis*), kies inojn oni iam kolektis por eltiri el ili, sekiginte kaj pistinte ilin, skarlatan (viglege ruĝan) farbon, kirmeson (Vidu artikolon Karmezina).

## Vidu ankaŭ 
* Iberaj sklerofilaj kaj kvazaŭdeciduaj arbaroj
* Nordorient-hispanaj kaj sud-francaj mediteraneaj arbaroj
* Orient-mediteraneaj koniferaj-sklerofilaj-foliarbaj arbaroj

Kategorio:Arboj
Kategorio:Fagacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Oficina alteo

[180px|eta|maldekstra|[Oficina alteo (*Althaea officinalis*)]]
eta|maldekstre|La folioj, kiuj iom similas al poplofolioj, estas kovritaj de stelformaj haroj kaj okulfrape molaj.
La **oficina alteo** () estas speco de alteo farmacie uzata kiel antitusaĵo.

Pri hungara nomo de tiu ĉi kreskaĵo nomiĝis hungara vilaĝo Ziliz.

## Medicina kaj kuireja uzo 
La scienca nomo Alteo devenas el la greka **ἄλθειν** (kuraci) kaj jam indikas medicinan uzon de la planto: karakteriza estas muko el la planto, ĉefe el la radiko, la mukaj substancoj bone kovras vundon kaj malpliigas inciton, malhelpas inflamiĝon kaj stabiligas la imunreagon. Oni uzas la florfoliojn, la verdajn foliojn kaj la radikon.

## Oficina alteo en la medicino 
Kiel drogo estas uzata:
* la sekigitaj floroj, kiuj estas kelktitaj dum la flortempo en julio kaj aŭgusto: (Althaeae flos).
* la folioj, kiuj estas kolektitaj dum la florado; :(Althaeae folium).
* La radikoj, precipe por fari ungvenon (*unguentum dialtheia*):(Althaeae radix).

La ŝlimsubstancoj efikas malgrandigi iriton kaj reduktas la inflamon kaj stabiligas la imunan sistemon.
Ekzistas diversaj preparaĵoj kontraŭ la inflamo de la buŝo kaj gorĝo. Ĝi ankaŭ helpas kontraŭ tusado kaj kontraŭ malpezaj inflamo de la stomako kaj intesto

Althaeae folium 116009.jpg|oficina alteo en formo de folia drogo (Althaeae folium)
Althaeae radix 149012.jpg|oficina alteo en formo de radika drogo (Althaeae radix)

## Vidu ankaŭ 
* alteo
* rozalteo (*Althaea rosea*) estas herbo kun rekta, fortika tigo kaj grandaj manforme lobaj folioj, kun multaj, grandaj silkecaj, funelformaj floroj. Ĝi estas tre kulturata en mezvarmaj regionoj.
* Marŝmalo

## Referencoj 
Kategorio:Malvoideoj
Kategorio:Kuracplantoj
Brian Price-Heywood

La anglo **Brian PRICE-HEYWOOD** (naskiĝis en 1910, mortis 1941) estis misiisto kaj laboris en Germanio por la "Societo de Amikoj". Li kunlaboris en Literatura Mondo kaj kontribuis al la esperantlingva poemantologio "Dekdu Poetoj" aperinta en 1934 ĉe la eldonejo Literatura Mondo sub redakto de Kálmán Kalocsay, kiu komentas la poezion de PRICE-HEYWOOD tiel :

"Naturdetaloj kaj rapide forvelkantaj, momentaj sed eternvalidaj en sia momenteco humoroj (certamane kaptitaj), plezurado pri etaj ĝojoj - jen la plej feliĉaj temoj de PRICE-HEYWOOD. Li havas tiun magian povon, ke ĉia bagatelo iĝas grava sub lia mano, ĉia efemero iĝas daŭraĵo. Pri tiuj etaj ĝojoj li povas kanti tiel sugestie, ke la tuta jaro iĝas ununura kanto, kantanta kalendaro, kiun oni devas kunkanti. En siaj Tempo-poemoj li efektas per la forto de sia absoluta konvinkiĝo kaj per la turnriĉo de sia lingvo, kiu martelas en nin argumentojn per ĉiam novaj, freŝaj, frapaj, vidigaj bildoj. Liaj *lingvo, stilo, formo* (kiujn li tiel malŝatas en unu el siaj poemoj) estas tiel maturaj, ke ni rajte povas de li mem atendi tiun *Epopeon vivreeĥan*."

## Eksteraj ligiloj 
* Poemoj de Brian Price-Heywood en *Dekdu Poetoj* 
* [Verkoj de kaj pri Brian Price-Heywood](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=brian+price-heywood&vid=ONB&fn=search) en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

## Referencoj 
Price-Heywood, Brian
Price-Heywood, Brian
Antologio

**Antologio** estas kolekto da mallongaj aŭ mallongigitaj prozaj aŭ poeziaj pecoj, kompilita laŭ beletraj vidpunktoj.

maldekstre|eta|Antologio pri bulgara poezio (1985)
"La grekdevena nocio antologio signifas florkolekto. La tasko de verkoj kun tiu nomo estas prezenti al la publiko legindajn erojn el la beletristiko de iu popolo aŭ nacio. Tial la kompilantoj ĉiam devas elekti el amaso da verkoj laŭ antaŭe destinita plano, ĉar pro la kutime tro limigita amplekso de tiaj beletraj bukedoj la enhavo de la antologioj regule volas aŭ povas lumigi nur unu aŭ plurajn aspektojn de la koncerna literaturo." (Wilhelm Herrmann)

Parencaj specoj estas Almanako, Eklogo, Krestomatio kaj Legolibro.
## Vidu ankaŭ 
* Antologioj en Esperanto
* Krestomatio
* Listo de antologioj en Esperanto


Kategorio:Literaturaj nocioj