Phytolacca americana

**Amerika fitolako** (*Phytolacca americana*) estas granda duonsukulenta herba staŭda planto, kiu altas inter unu kaj 3 metroj. Ĝi estas apartenanta al orienta Nordameriko, la Mezokcidento kaj la Golfbordo kun pli disaj populacioj en la malproksima Okcidento. Ĝi ankaŭ estas konata kiel simple**fitolako**, **ruĝa inkoplanto** kaj **kuiksu-Shanglu** (en ĉina medicino).

## Vivejo kaj disvastiĝo 
Larĝe distribuita en kampoj kaj rubejoj, kaj kutime trovita en randovivejoj. La semoj ne postulas tavoliĝon kaj estas disigitaj per ber-manĝantaj birdoj. Adaptite al krudaj aŭ bonaj grundoj kun modera malsekeco, alta kalciotoleremo sed malalta salecotoleremo, pH-toleremo de 4.7-8. Kreskas bone en suno aŭ ombro kaj facile postvivas fajron pro sia kapablo al reĝermado el la radikoj. En la lastaj jaroj la planto ŝajnas esti pliiĝinta en loĝitaj lokoj. Trovite en la plej granda parto de Usono krom la Monto-Ŝtato, Alasko kaj Havajo.

En Eŭropo ĝi estas invada specio.

## Konataj enplantaj substancoj 
**Triterpenaj saponinoj**: fitolokozidoj A, B, C, D, E, F, G (eskulentozido E), fitolakagenino, jaligona acido, eskulentia acido, 3-oxo-30-carbomethoxy-23-norolean-12-eno-28-oic-acido, fitolakagena acido, oleanola acido.
**Triterpenaj alkoholoj**, ekz. alfa-spinasterolo

Alia: fitolakotoksino, kantomikrolo, astragalino, proteino CIC-R, mitogeno (fitolakomitogeno, PMW, serio de glikoproteinoj), kariofileno, lektinoj, tanino, amelo.

**Nutro-informoj** je 100 gramoj (seka pezo) de ŝosoj:

## Tokseco 
Fitolakoveneniĝoj estis oftaj en orienta Nordameriko dum la 19-a jarcento, precipe de la uzo de tinkturoj kiel kontraŭreŭmatismaj preparaĵoj kaj de konsumado de beroj kaj radikoj kiuj estis konfuzitaj kun pastinako, terpiro, aŭ kreno. Mortoj estas nuntempe nekutimaj, kvankam ekzistas kazoj de vomado kaj katarso, sed okazis almenaŭ unu morto de infano kiu manĝis dispremitajn semojn en suko.[necesas citaĵo]

La toksaj komponentoj de la planto estas saponinoj surbaze de la triterepenaj geninoj fitolakagenino, jaligona acido, fitolakogena acido (fitolacina acido), eskulenta acido, kaj fitolako-bergenino.

## Uzoj 
### Manĝo-uzoj 
Kvankam la semoj estas tre toksaj, la beroj ofte estas kuiritaj en ĵeleon aŭ torton, kaj semoj estas forkribitaj aŭ trapasas se ne morditaj. Kelkaj kredas ke kuirado inaktivigas la toksinojn en la beroj, kaj aliaj atribuas toksecon al la semoj ene de la beroj. La folioj de junaj plantoj foje estas kolektitaj kiel printempverda kuirejherbo kaj manĝitaj post ripetaj brogadoj. Ŝosoj ankaŭ estas brogitaj kun pluraj akvoŝanĝoj kaj manĝitaj kiel anstataŭaĵo por asparago. Ili iĝas katarsaj kiam ili atingas maturecon. La kuiritaj legomoj estas venditaj komerce en la Usonaj Sudŝtatoj, sed ĉiu manĝuzo de la planto estas kontestata pro toksinoj en la planto.[necesas citaĵo]

### Aliaj uzoj 
Patento estis arkivita por uzi fitolakajn toksinojn por kontroli zebrokonkojn.

La beroj povas esti utiligitaj kiel natura tinkturfarbo .

## Bildaro 
## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* Complete Pokeweed Information " de Drugs.com professionel

## Eksteraj ligiloj 
* HikeArizona.COM: *Phytolacca americana*
* [Phytolacca americana en la *Flora of North America (Flaŭro de Nordameriko)** http://www.henriettesherbal.com/eclectic/kings/phytolacca.html Phytolacca americana in John Uri Lloyd's Kings American Dispensatory
* Phytolacca americana in  FinleyEllingwood's The American Materia Medica, Therapeutics and Pharmacognosy].
* *La materia medica*de Felter

* 

Kategorio:Flaŭro de Nordameriko
Kategorio:Kuracherboj
Kategorio:Venenplantoj
Kategorio:Herboj