Ronald Reagan

**Ronald Wilson REAGAN**  (naskiĝis la 6-an de februaro 1911, mortis la 5-an de junio 2004) - la kvardeka prezidanto de Usono. Konservativulo, kontraŭkomunisto, membro de Respublikana Partio.

## Vivo 
Reagan naskiĝis en Tampico, Ilinojo. Li laboris unue kiel radio-anoncisto de sportaj eventoj, kaj poste (1937) kiel aktoro por *Warner Brothers*. Post la dua mondmilito li apogis la liberalan Demokratan Partion, sed dumtempe helpos la fifaman komunisto-ĉasan Holivudan komisionon. Li batalis kontraŭ komunistoj en la kinofilma industrio kaj elektiĝis sepfoje kiel la prezidanto de la sindikato de kinofilmaj aktoroj "The Screen Actors Guild". (Ĝis 1966 lia politika konvinko ŝanĝiĝis kaj en 1966 li komencis sian politikan karieron elektite kiel guberniestro de Kalifornio (37 jarojn post tio tie denove venkis aktoro, nome Arnold Schwarzenegger). Li estis reelektita en 1970. En 1980 li estis elektita prezidanto de Usono kaj gajnis duan kvarjaran periodon en 1984. En 1984 li venkis en 49 el la 50 ŝtatoj. En la centro de lia politiko staris la antikomunismo (li nomis Sovetunion kaj ties aliancanojn Akso de la Malbono). Li parolis tre klare kaj efike al la civitanoj kaj promesis reakiri la memfidon post la Vjetnama fiasko. Li parolis ofte pri la aparta valoro de Usono.

Li edziĝis dufoje; la unua edzino estis Jane Wyman, kaj la dua estas Nancy Davis. Li estis presbiteriano. En 1994, li verkis "Leteron al la Usona Popolo" en kiu li skribis ke li suferas pro la morbo de Alzheimer. Post tio li ne surprenis oficialan sinprezenton, sed li vizitis sian buroon ĝis 1999.

Subtenantoj de Reagan opinias ke lia firma sinteno pri Sovetunio helpis al disfalo de Sovetunio. Kritikantoj atribuas la disfalon al internaj kaŭzoj, kiujn antaŭhelpis la eksport-malpermeso de la plej modernaj teknologioj, kaj al la vetarmado ekonomia kiel kialoj de kolapso de Sovetunio. (La armadon kaj la ekonomian kreskon de la Reagan-a periodo financis aliaj ŝtatoj per aĉeto de ŝtataj valorpaperoj).

Reagan intencis vundi kaj helpi detrui komunismon. Tiucele li sendis helpon al la pola kontraŭkomunista sindikato Solidareco, li sendis helpon al tiuj en Afganujo, kiuj batalis tie kontraŭ sovetiaj soldatoj, li malpermesis sendi modernajn teknologiojn al Sovetunio por ne helpi ĝian ekonomion. Per la usonaj misiloj "Stinger", afganaj batalantoj detruis multajn sovetiajn aeroplanojn. Simile sl tio, ke la komunismaj ŝtatoj antaŭe sendis helpon al nordvjetnama reĝimo, kiu batalis kontaŭ Usono, Usono sendis helpon al afganaj grupoj, kiuj mortigis sovetiajn soldatojn.

Kiel prezidento, Reagan parolis elokvente kontraŭ Komunismo. Li priskribis Sovetunion kiel "imperion de malbono". En Berlino li paroladis pri la fifama Berlinmurego dirante "Sinjoro Gorbaĉev, disfaligu tiun muron!" Liaj prelegoj donis esperon al la kontraŭkomunistaj malliberuloj en Sovetunio.

Dum lia administrado (1981-1989) okazis;
* 1981- Sensukcesa murda atenco je la 30-a de marto fare de John Hinckley. James Brady estis paralizita en la atako.
* 1981- La ekonomia politiko de *Supply-Side* (*Reaganomics*}
* 1981- La milito kontraŭ la disvastiĝo de komunismo - Libio, Nord-Koreio, Kubo, Nikaragvo
* 1986- Skandalo *Iran-Contra*
* 1986- Reagan renkontas Gorbachev en Islando pri la usona *Plano por Strategia Defendo* (ĵurnale *Star Wars*)

Dosiero:Bush reagan.jpg|
Dosiero:President Reagan and Prime Minister Margaret Thatcher at Camp David 1986.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Imperio de malbono
* Malvarma milito
* Monumento al Ronald Reagan en Varsovio

## Bibliografio 
* Longin Pastusiak, *Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej* (Prezidentoj de Usono, Iskry, Varsovio 1999, ISBN 83-207-1558-X.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.whitehouse.gov/history/presidents/rr40.html  
* http://www.reagan.utexas.edu  
* http://www.hooverdigest.org/043/friedman.html  
* Ronald Reagan - Video & Audio | Biography | Speeches | Photos | Quotes - by Hagberg Media 
* Esperanta traduko de la *Letero al la Usona Popolo de Ronald Reagan* pri lia malsano Alzheimer

Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de februaro
Kategorio:Mortintoj la 5-an de junio
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Guberniestroj de Kalifornio
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj konservativuloj
Kategorio:Federacia Meritkruco (Germanio)
Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time