open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vidin

**Vidin** *(Видин)* estas urbo en la nordokcidenta Bulgario, sur la suda bordo de Danubo. La urbon interligas pramotrafiko al la rumana urbo Calafat, sur la norda bordo de la rivero, kaj moderna ponto ekde 2013 (ĉe la danuba kilometro 796, mezure de la riverfino). Ĝi estis inaŭgurita de la bulgara ĉefministro *Plamen Oreŝarski* kaj la rumana ĉefministro Victor Ponta. Vidin havis 52&nbsp;558 loĝantojn en 2005, kaj estas la administra centro de samnoma provinco.

## Historio 
Sur la loko de la urbo ekzistis kelta komunumo *Dunonia* en la 3-a jarcento a.K. Post la romia konkero en la 1-a jarcento, ĝi havis la nomon *Bononia*. La romianoj konstruis tie limfortikaĵon, por defendiĝi kontraŭ la barbaraj invadoj de la nordo. La fortikaĵon detruis en 444 fortoj de Attila, ĝin rekonstruigis en la 6-a jarcento la bizanca imperiestro Justiniano la 1-a. Ĝin okupis en 626 avaroj, poste setlis slavoj, kiuj donos la nomon *Badin* kaj *Bdin* al la setlejo. De tie venas la hodiaŭa nomo. La slavojn sekvis en la 7-a jarcento la bulgar-turkoj.  

Vidin havis gravan rolon en la regionaj konfliktoj de la 10–14-aj jarcentoj. Ĝin akiris de la bizancianoj en 1186 la bulgara caro Asen la 1-a, ĝin regis inter 1260-1264 la hungara reĝo Béla la 4-a. Dum mallonga tempo en 1367, regis ĝin la hungara reĝo Ludoviko la 1-a. En 1388, la bulgara caro Ivan Sracimir submetis sin al la turkoj kaj la vidin-a fortikaĵo iĝis grava bazo por la turkaj militiroj al la nordo. En 1396 la urbo estis kaptita de francaj kruckavaliroj sed reiĝis turka la saman jaron.

En la 18-a jarcento, la urbon konkeris la Aŭstra Imperio, tiam oni modernigis la fortikaĵan sistemon. 

La urbon regis en 1792-1807 la janiĉara paŝao Pantazvatoglu, ribelinto al sultano Selim la 3-a.

En septembro de 1849, post malvenko de la hungara liberecbatalo, tie haltis Lajos Kossuth [lajoŝ kosut] – hungara gvidinto de la liberecbatalo, tiam rifuĝinto al Turkio – kaj en tiu urbo verkis la famiĝontan "vidinan leteron", en kiu li akuzis la "perfidulon" Görgey [gorgei] pro la malvenko. 

La urbo ribelis en 1850 kontraŭ la turka jugo, sed la ribelo estis subpremita. La urbo (kaj la tuta Bulgario) liberiĝis danke al kaj post la rusa-turka milito de 1877-78.

## Vidindaĵoj 
* **Baba Vida**, mezepoka fortikaĵo, kiu entenas la murojn de la antikva Bononia 
* promenado ĉe la Danubo
* Preĝejo Sankta Petka, kun freskoj el la 17-a jc.
* Preĝejo Sankta Panteleimon, 17. jc.
* Ĝamio, konstruita fare de paŝao Pantazvaglu 
* Moskeo de paŝao Mustafa
* turbeo de Salahadin Baba (turka maŭzoleo)
* proksima Albotina roka monaĥejo

## Ĝemelurboj 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Bregovo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* urbopaĝo 
* bildoj 

 

Kategorio:Urboj de Bulgario
Kategorio:Provinco Vidin
Blazono de la Salomonoj

La **blazono de la Salomonoj** okaze de la proklamo de la ŝtata sendependiĝo oficiale ekvalidis la 7-an de julio 1978.

## Priskribo 
La ora ŝildo estas kvaronigata per verda andrea kruco. Antaŭ la kruco videblas du krucitaj, arĝentaj lancoj, nigraj sagoj kaj bruna tradicia ŝildo.

En la heraldike maldekstra kaj dekstra ora blazonoparto troveblas videblas po bruna testudo.

En la blua ŝildosupro troveblas paŝanta aglo inter du flugantaj fregatedoj - ĉiuj tri birdoj montratas en naturaj koloroj.

Subo kaj supro de la blazono estas arĝentaj-bluaj. Super la blazono ŝvebas tradicia boato kaj super ĝi stiligita suno.

Ŝildoportantoj estas mara krokodilo kaj ŝarko.

La ŝildo staras sur stiligita, bruna bildigo de fregatedo, sub kiu ruĝa-ora teksta banderolo videbligas la ŝtatan moton en la angla lingvo:
:„*To Lead is To Serve.*“
:(„*Gvidi estas ervi.*“)

## Simboleco 
eta|140px|kolonia blazono de la Salomonoj, simpla formo
La unuopaj simboloj en la ŝildo staras por la kvar distriktoj de la brita kolonio ("protektejo") de la Salomonoj, kiuj konsistigis la sendependiĝantan ŝtaton:
# La aglo reprezentas la distrikton *Malaita*.
# Pafarko kaj sagoj staras por la distrikto *Centraj Insuloj*,
# la testudoj staras por la *Okcidenta Distrikto* kaj
# la fregatedoj por la *Orienta Distrikto*.
Tiu kvar simboloj ankaŭ videblis en la kolonia blazono sub britia leono en la ŝildosupro.

Plia blazono el la kolonia tempo montris sur ruĝa fono arĝentan testudon, en la ŝildosupro sur nigra fono ok arĝentajn pintojn, kiuj reprezentis la ok ĉefajn insulojn de la Salomonoj.

Kategorio:Naciaj simboloj de la Salomonoj
Kategorio:Historio de la Salomonoj
Salomonoj
Luthern (rivero)

**Luthern** estas rivero en Kantono Lucerno en Svislando. Ĝia longeco estas proksimume 30 kilometroj kaj ĝia akvokolekta regiono etendiĝas sur areo de 108&nbsp;km².

## Fonto 
Ĝia fonto situas sur alteco de proksimume 1300 m s.m. norde de la montmasivo Napf en la samnoma komunumo Luthern en distrikto Willisau ĉe la koordinatoj .

## Rivervojo 
Post ĝia fonto sub la kulmino de la antaŭalpa monto Napf la rivero sur siaj unuaj 2,5 kilometroj pasas kiel montara rivereto altecodiferencon de 450 metroj ĝis ĝi atingas fluante ĉiam norden sur alteco de 855 m s.m. la unuan pli ampleksan setlejon Luthern-Bad. La rivero nun malpli deklive fluas tra la vilaĝo Luthern, kiun ĝi atingas post 4&nbsp;km. Sekvas la vilaĝo Hofstatt kaj tiam la rivero forlasas la teritorion de la komunumo Luthern. Ĝi pasas nun tra la setlejo Ruefswil, kiu apartenas al la komunumo Ufhusen. En Hüswil (komunumo Zell) la rivero turniĝas orienten tra la vilaĝocentro de Zell al Gettnau sur alteco de 545 m s.m., kie ĝi denove orientiĝas norde. Sur ĝiaj lastaj 9 kilometroj ĝis Nebikon la rivero pasas nur ankoraŭ modestan altecodiferencon de 60 metroj tra la teritorio de la komunumo Schötz, kie ĝia fluo en la jaro 2010 estis per protektomuroj korektita.

## Alfluejo 
En Nebikon sur alteco de 485 m s.m. Luthern fine alfluas al Wigger, kiu siavice alfluas al Aro.

## Eksteraj ligiloj 
* Hidrologiaj datumoj pri Luthern en la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Medio, Trafiko, Energio kaj Komunikado 

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Lucerno
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Kategorio:Riveroj de la Antaŭalpoj
Blazono de Tuvalo

La **blazono de Tuvalo** oficiale ekvalidis en 1980. Ĝi montras ŝildon kun ora kadro, kiu estas ornamita alterne kun ok konkoj kaj ok bananoarbaj folioj.

## Priskribo 
La ŝildo mem montras la tradician kunvenejan domon *Maneapa*, en kiu okazas la diskutoj kaj interkonsentiĝoj pri gravaj decidoj. Ĝi videblas sub blua ĉielo sur verda grundo.

Sub la grundo stiligite montratas en bluo kaj arĝento la ondoj de la Pacifika Oceano.

Sub la ŝildo videblas en la tuvala lingvo la moto de la ŝtato:
:„*Tuvalu mo te Atua*“
:(*Ok insuloj por la ĉiopova dio*)
Tiuj vortoj samtempe ankaŭ estas la titolo de la tuvala nacia himno.

## Simboleco 
La bananoarbaj folioj sur la ŝildorando staras por la fekundeco de la insuloj.

La ok konkoj simboligas la ok loĝatajn insulojn de la insularo.

Kaj la folioj kaj la konkoj ĉirkaŭas la kunvenejon Maneapa kaj tiel indikas pri la graveco de tiu tradicia loko sur ĉiuj ok insuloj.

## Historio 
Reĝino Elizabeto la 2-a de Britio donis al la insularo la 3-an de decembro 1976 blazonon, kiu konserviĝis kiel ŝtata blazono, kiam akiriĝis la ŝtata sendependeco.

La modelon de la blazono kreis *R. P. Turner*.

Kategorio:Naciaj simboloj de Tuvalo
Kategorio:Historio de Tuvalo
Tuvalo
960-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
### Eŭropo 
* 961: Finiĝis senreĝa epoko en okcidenta Eŭropo per kronigo de Oto la 1-a kiel germana reĝo.
* 962: Oto la 1-a kroniĝis imperiestro de la Sankta Romia Imperio.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Bizanca Imperio 
* Romano la 2-a Porphyrogentius, regis de 959 ĝis 963.
* Nikeforo la 2-a Phocas, regis de 963 ĝis 969.
* Johano la 1 - a Tzimisces, regis de 969 ĝis 976.

##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Oto la 1-a "la Granda": regis de 962 ĝis 973.

##### Papoj 
* Johano la 12-a, estis papo de 955 ĝis 964.
* Benedikto la 5-a, estis papo de 964 ĝis 966.
* Johano la 13-a, estis papo de 965 ĝis 972.

##### Anglio 
* Edgaro, regis de 959 ĝis 975.

##### Francio 
* Lotaro, regis de 954 ĝis 986.

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
## Malkovroj 
## Eksteraj ligiloj 
## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj
950-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
### Eŭropo 
* 10-a de aŭgusto 955: Dum la Batalo de Aŭgsburgo venkis la germana reĝo Oto la 1-a kontraŭ la Hungaroj.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Bizanca Imperio 
* Konstantino la 7-a Porphyrogenitus (naskita en purpuro), regis de 913 ĝis 959.
* Romano la 2-a Porphyrogentius, regis de 959 ĝis 963.
* Nikeforo la 2-a Fokas, regis de 963 ĝis 969.
* Johano la 1 - a Tzimisces, regis de 969 ĝis 976.

##### Papoj 
* Agapeto la 2-a, estis papo de 946 ĝis 955.
* Johano la 12-a, estis papo de 955 ĝis 964.

##### Anglio 
* Edred, regis de 946 ĝis 955.
* Edwy, regis de 955 ĝis 959.
* Edgaro, regis de 959 ĝis 975.

##### Francio 
* Ludoviko la 4-a, regis de 936 ĝis 954.
* Lotaro, regis de 954 ĝis 986.

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
## Malkovroj 
## Eksteraj ligiloj 
## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj 

Dosiero:Michael Echter Ungarnschlacht.jpg|Batalo de Aŭgsburgo
La Balance (filmo)

***La Balance*** (***La Stukaĉo***) franca filmo de Bob Swaim aperinta en 1982.

## Temo 
En pariza kvartalo de Belleville, inspektoro Palouzi, determinita aresti ĉefgangsteron Massina, faras makiavelajn premojn sur eksan gangsteron, Dédé, kaj ties amikinon, Nicole, prostituitinon, por rekruti ilin  kiel «&nbsp;denuncistojn&nbsp;».

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *La Balance*
* Reĝisoro: Bob Swaim
* Scenaro: Bob Swaim kaj Mathieu Fabiani
* Produktado: Georges Dancigers kaj Alexandre Mnouchkine por Les Films Ariane
* Muziko: Boris Bergman, Roland Bocquet, Luc Laffite kaj Jean-François Leroi
* Foto: Bernard Zitzermann
* Muntado: Françoise Javet
* Dekoroj: Éric Moulard
* Daŭro: 102 minutoj
* Aperdato:  (Francio)

## Rolularo 
* Nathalie Baye: Nicole Danet
* Philippe Léotard: Dédé Laffont 
* Richard Berry: Inspektoro Palouzi 
* Maurice Ronet: Roger Massina 
* Christophe Malavoy: Tintin 
* Jean-Paul Comart: « la Belgo » 
* Bernard Freyd: « la Kapitano » 
* Albert Dray: Carlini 
* Florent Pagny: Simoni 
* Tchéky Karyo: Petrovic 
* Sam Karmann: Paulo 
* Claude Villers: Estro de « L'Oasis »

## Rekompencoj 
* 1983:
** César por plej bona filmo
** César por plej bona aktoro: Philippe Léotard
** César por plej bona aktorino: Nathalie Baye

## Eksteraj ligiloj 
* La Balance en IMDb

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1982
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Premio César
Szágy

**Szágy** [sAdj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 140
* Poŝtkodo: 7383
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°13′21″N 17°56'49″E

## Situo 
Szágy situas en valo de rojo, fine de longa sakovojo. Sásd troviĝas 17, Pécs 48, Budapeŝto 202 kilometrojn. 

## Historio 
La unua mencio devenis el 1554 en formo *"Aszágy"*. La vilaĝo senhomiĝis dum la turka erao. En 1770 germanoj refondis la komunumon. En 2001 krom la hungaroj 9 ciganoj kaj 2 germanoj vivis en Szágy. En Szágy migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Katerino de 1870
* neuzita varma kuracakvo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Křivoklát

**Křivoklát** () estas kampurbo en Mezbohemia regiono en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  (). Ĝi estiĝis en la jaro 1896 per kuniĝo de vilaĝoj Amalín kaj Budy. En Budy estas baroka muelilo el la 16-a jarcento. Ĉefa memorigaĵo de Amalín estas preĝejo de sankta Petro el la 16-a jarcento, barokigita en la jaro 1728 kaj novgotike alikonstruita en la jaro 1885. Laŭ la kampurbo nomiĝas Křivoklata montetaro.

## Loĝantaro
## Partoj de kampurbo 
Municipo Křivoklát konsistas el tri partoj en katastra teritorio *Křivoklát*:
* **Křivoklát** (ensumigas Budy kaj Amalín)
* Častonice
* Písky

## Memorindaĵoj 
* Burgo Křivoklát

## Famuloj 
En la iama Pürglitz naskiĝis operkantisto Irma Reichová.

## Fotografioj 

Křivoklát, výhled na hrad (2018-05-08; 02).jpg|La kampurbo kaj la burgo
Křivoklát hrad celek 1.jpg|Burgo Křivoklát
Křivoklát, obec a hrad.jpg|Malsupra Křivoklát (Budy).
KLG 4766 CZ - Křivoklát.jpg|Aviadila vido al Křivoklát
Amalín, bus zastávka a kostel.jpg|Amalín, preĝejo de sankta Petro.


Kategorio:Kampurboj en distrikto Rakovník
Kategorio:Kampurboj en Bohemio
Kategorio:Municipoj en distrikto Rakovník
Kategorio:Setlejoj en Křivoklata montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Berounka
Kategorio:Setlejoj en PPR Křivoklátsko
Csebény

**Csebény** [ĉebEnj], germane **Tschewing**, kroate **Čebinj** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.
eta|180ra|Blazono de Csebény

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 7935
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 46°11′21″N 17°55'53″E

## Situo 
Csebény situas sur deklivoj, fine de sakovojo.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1211 en formo *"Chebe"*. La vilaĝo senhomiĝis dum la turka erao. Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio.

En Csebény migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* skulptaĵo pri Sankta Vendelo
* loka muzeeto
* monumento pri falintoj dum la 2-a mondomilito

Kategorio:Komunumoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Adventiva organo

eta|Stikaĵo kun adventiva radiko
**Adventiva organo** estas en botaniko organo kiu aperas ĉu eksterordinare, en multaj okazoj reage al nefavoraj cirkonstancoj, ĉu ordinare sed nenorme laŭ pozicio aŭ disvolviĝo. Estas adventivaj burĝono, ŝoso, radiko . La termino estas derivata de la latina lingvo : *adventus* signifas (suplementa) alveno.

## Vidu ankaŭ 
* Plantopropagado
* Propagero
* Vegetativa reproduktado

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Anonimo 1994 : Herder-Lexikon der Biologie, *Spektrum Akadem. Verlag*, Bd. 1, p. 54. ISBN 3-86025-156-2 
* Denffer D. v., H. Ziegler, F. Ehrendorfer, A. Bresinsky 1983 : Lehrbuch der Botanik für Hochschulen, 32. Aufl., *G. Fischer Verlag*, Stuttgart/New York 1983, p. 145/424. ISBN 3-437-20295-2 

Kategorio:Plantomorfologio
Starý Jičín (burgo)

**Starý Jičín** estas burgoruino super la samnomata municipo Starý Jičín en distrikto Nový Jičín en Moraviasilezia regiono. La burgo estiĝis fine de la 12-a jarcento aŭ komence de la 13-a jarcento, la unua skribmencio devenas pri ĝi  el la jaro 1240. Ĝi estis konstruita sur loko de devena ligna burgaro kaj ĝi plenumis precipe soldatan taskon kiel ŝirmo de vojo al Pollando.

## Eksteraj ligiloj 
* Retkamerao de Burgo Starý Jičín 
* Burgo sur retpaĝoj de la municipo 

Kategorio:Starý Jičín
Kategorio:Burgoj en Moraviasilezia regiono
Kategorio:Burgoruinoj en Moraviasilezia regiono
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Nový Jičín
970-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
### Eŭropo 
## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Bizanca Imperio 
* Johano la 1 - a Tzimisces, regis de 969 ĝis 976.
* Basileios la 2-a Bulgaroktonos, regis de 976 ĝis 1025.

##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Oto la 1-a "la Granda": regis de 962 ĝis 973.
* Oto la 2-a: regis de 973 ĝis 983.

##### Papoj 
* Johano la 13-a, estis papo de 965 ĝis 972.
* Benedikto la 6-a, estis papo de 973 ĝis 974.
* Johano la 8-a, estis papo de 872 ĝis 882.

##### Anglio 
* Edgaro, regis de 959 ĝis 975.
* Eduardo la martiro, regis de 975 ĝis 978.
* Ethelred la 2-a, regis de 978 ĝis 1016.

##### Francio 
* Lotaro, regis de 954 ĝis 986.

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
## Malkovroj 
## Eksteraj ligiloj 
## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj 

Dosiero:Edward the Martyr by Edwards detail.jpg|Eduardo la martiro, reĝo de Anglio
Bakonya (Baranya)

**Bakonya** [bakonja] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs.
eta|Blazono de Bakonya
eta|maldekstre|Muzeo de Bakonya

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 7675
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°05′12″N 18°04'51″E

## Situo 
Bakonya situas en montaro Mecsek, laŭ traira flankovojo. Pécs troviĝas je 15&nbsp;km-oj.
eta|Kirko de Bakonya

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, la plej frua konata tie vivinta popolo estis la keltoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el la 13-a jarcento. Dum la socialismo oni minadis tie uranion.

En Bakonya migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Sankta Georgo (Bakonya) el la 13-a jarcento, baldaŭ barokigita, la turo alkonstruiĝis en 1867
* paroĥo el la 18-a jarcento
* kapelo omaĝe al Sankta Antonio el Padovo de 1807

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Almamellék

**Almamellék,** kroate **Mamelik,** germane **Homelk** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Szigetvár. En la loknomo alma signifas hungare: pomo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 470
* Poŝtkodo: 7934
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 46°09′42″N 17°52'45″E

## Situo 
Almamellék situas en valo laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Szigetvár troviĝas 17, Szentlőrinc 31, Pécs 50, Budapeŝto 212 km.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1492, sed la rojo "Alma" menciiĝis jam en 1009. Post la mezepoko pro la turkoj la komunumo ne senhomiĝis. Inter 1900-1976 fervojo funkciis apud Almamellék.

En Almamellék migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ektrovo de Sankta Kruco de 1890
* ĉaskastelo, nun hotelo
* muzeo pri faŭno
* ruinoj de romianoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Antal Bodor

**BODOR Antal** estis hungara ekonomiverkisto, vilaĝesploristo naskiĝinta en Koloĵvaro la 8-an de januaro 1878 kaj mortinta en Budapeŝto la 3-an de januaro 1955.

## Kariero 
Bodor studis juron en Universitato Koloĵvaro, poste en la teknikuniversitato de Budapeŝto oni habilitis lin privatprofesoro pri komunumevoluigo en 1927. Ekde 1920 li estis la ĉefsekretario, post direktoro de la Tutlanda Vilaĝfederacio, ekde 1935 direktoro de la Instituto pri Vilaĝesploro. Li fondis en 1908 kaj redaktis ĝis 1914 la gazetojn *Alföldi Gazda* en Segedo kaj 1911-14 la *Magyar Föld*. Inter 1924-27 li estis respondecredaktoro de la gazeto *Falu* kaj ĝis 1928 li redaktis la libroserion *Falu Könyvtára*.

## Verkoj 
* *A falu megismerése* (Bp., 1923);
* *A jövő faluja* (Bp., 1927, ankaŭ en angla lingvo);
* *Magyarország termőföldjének értéke és terhei* (Bp., 1927, ankaŭ en franca lingvo);
* *Budapest mezőgazdasága* (Bp., 1933);
* *A falufejlesztés alapvetése* (Bp., 1934);
* *A falukutatás vezérfonala* (Bp., 1935);
* *Magyarország helyismereti könyvészete 1827-1940* (Bp., 1944)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Lajos Bodola

**BODOLA Lajos** estis hungara inĝeniero naskiĝinta en Kézdimárkosfalva la 10-an de aŭgusto 1825 kaj mortinta en Kézdimárkosfalva la 2-an de aprilo 1897.

## Kariero
Bodola estis dum la hungara revolucio de 1848 kunlaboranto pri tekniko de Áron Gábor, poste li elmigris Italujon kaj ekde 1852 li laboris kiel inĝeniero en Ĝenovo kaj en aliaj italaj urboj. En 1879 li revenis en Hungarujon kaj li havis gravan rolon en la evoluigo de la rizkultivado en Sud-Hungarujo. Li publikigis en la gazeto *Gazdasági Mérnök*. 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Lajos Kolumbán

**KOLÁMBÁN Lajos** [pr. kolumba:n] estis hungara instruisto, etnografo naskiĝinta en Olasztelek la 18-an de decembro 1875 kaj mortinta en Budapeŝto la 14-an de marto 1958. 

## Kariero
Kolumbán instruis en  Liptószentmiklós, poste ekde 1902 ĝis 1909 en Késmárk. Pli poste li estis lernejinspektisto en departemento Pest, en Székelyudvarhely, ekde 1921 en departemento Zemplén, en jaroj 1928-37 en departemento Borsod, same lernejinspektisto, poste lernejdistrikta vicĉefdirektoro. 

## Verkoj
*A hétfalusi csángók a múltban és a jelenben (Brassó, 1903);
*A Barcaság és népe (Bp., 1906).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Horváthertelend

**Horváthertelend,** kroate **Ertelen** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár. En la loknomo horvát signifas hungare: kroato.
eta|180px|Blazono de Horváthertelend

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 83
* Poŝtkodo: 7935
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 46°10′38″N 17°55'42″E

## Situo 
Horváthertelend situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo. Szigetvár troviĝas 21, Szentlőrinc 35, Pécs 54, Budapeŝto 216 km.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1332 en formo *"Horcholond"*. Post la mezepoko la komunumo senhomiĝis, baldaŭe unue kroatoj, poste germanoj alvenis. Post la 2-a mondmilito vivis en Horváthertelend 117 hungaroj, 41 germanoj. Vilaĝservoj estas biblioteko, vendejo, kafejeto, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Reĝino de Rozario de 1928
* paroĥo el la 18-a jarcento
* kapelo omaĝe al Sankta Antonio el Padovo de 1807

## Fontoj 
* distancoj 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Stela nokto

***Stela nokto*** estas olepentraĵo sur kanvaso de 92 je 73&nbsp;cm de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. Ĝi reprezentas tion, kion povis vidi Van Gogh de sia ĉambro en la malsanulejo Saint-Paul-de-Mausole en Saint-Rémy-de-Provence maje de 1889.
Ofte prezentita kiel la plej granda verko de Van Gogh, la pentraĵo estis kopiita multfoje, kaj verŝajne unu el liaj plej konataj pentraĵoj.

Jan Hulsker estas la aŭtoro de agnoskita katalogo de la verkaro de van Gogh, publikigita en 1978, reviziita en 1989 kaj denove en 1996. Liaj katalogciferoj estas antaŭataj de 'JH': tiel JH1731 referencas al la olepentraĵo de 1889 nome "Stela nokto" (nome antaŭe katalogita de Jacob Baart de la Faille kiel F612).

## Referencoj 
Kategorio:Verkoj de 1889
Blazono de Albanio

La **blazono de Albanio** en sia nuna formo enkondukiĝis la 31-an de julio 2002.

## Priskribo 
La blazono konsistas el ruĝa blazonŝildo kun ora kadro, sur kiu troviĝas nigra duobla aglo.

Super ĝi ŝvebas la ora kasko de la albana nacia heroo Skanderbeg.

## Historio 
La blazono estas blazonoŝilda adapto de la flago de Albanio kaj baziĝas sur historia sigelo de Gjergj Kastriot Skanderbeg.

eta|maldekstra|140px|La blazono de komunisma Albanio (1944 ĝis 1990)
Ankaŭ komunisma ŝtato Albanio (1944 ĝis 1990) uzis la simbolon de duobla aglo. En la blazono oficiala dum la komunisma epoko, la aglo ŝvebis en la blanka centro de la emblemo, ĉar blazonŝildo ne estis antaŭvidita. Kadrigis ĝin dekstre kaj maldekstre po grena spiko, sube kunligitaj per ruĝa banderolo sur kiu notiĝis la dato 24-a de majo 1944, la proklamotago de la popola respubliko. Ore kadrigita kvinpinta ruĝa stelo kiel simbolo de komunismo ŝvebis super la aglo.

eta|140px|La flago de Albanio
Sur la nuna flago de Albanio ankaŭ videblas la nigra duobla aglo de Skanderbeg, samforme kiel en la ŝtata blazono sed sen ora kasko.

Kategorio:Naciaj simboloj de Albanio
Kategorio:Historio de Albanio
Albanio
La preĝejo de Auvers

***La preĝejo de Auvers*** estas olepentraĵo sur kanvaso de 74 je 94,5cm de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. Ĝi estas videbla en la Musée d'Orsay en Parizo, Francujo. La pentraĵo montras post-impresionisman influon.

Tiu pentraĵo estis verkita de Van Gogh, post kiam li forlasis la malsanulejon de Saint-Rémy-de-Provence la 16-an de majo 1890 por reiri norden.
Post vizito al sia frato Theo à Paris, li instaliĝis en Auvers-sur-Oise por esti flegita de la doktoro Paul Gachet. Tie li pasigis la dek lastajn semajnojn de sia vivo kaj pentris krome centon da aliaj pentraĵoj.

## Motivo 
eta|maldekstra|La preĝejo de Auvers-sur-oise
La bildo montras la frugotikan preĝejon kun du romanikaj kapeloj de la ĥora flanko.
Kvankam Van Gogh pentris 70 pentraĵojn dum liaj lastaj monatoj en Auvers, li tamen nur unufoje traktis tiun motivon.

Kategorio:Verkoj de 1890
Memportreto kun bandaĝita orelo

***Memportreto kun bandiĝita orelo*** aŭ ***Viro kun pipo*** estas pentraĵo de 51 je 45 cm de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. La pentraĵo estis verkita en Arles en januaro de la jaro 1889 kaj troviĝas nuntempe en la privata kolekto de gesinjoroj Leigh B. Block en Ĉikago, Usono.

Kategorio:Verkoj de 1889
Portreto de doktoro Gachet

***Portreto de doktoro Gachet*** aŭ ***Portreto de doktoro Gachet kun tigo de digitalo*** estas unu el la plej multekostaj pentraĵoj de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh, ĉar ĝi vendiĝis kontraŭ 82,5 milionoj da dolaroj en la jaro 1990. Ĝi troviĝas en la muzeo Van Gogh en Amsterdamo, Nederlando.

Ekzistas du aŭtentaj versioj de tiu portreto, ambaŭ pentrataj en junio de la jaro 1890 dum la lastaj monatoj de la vivo de Van Gogh.
Kvankam la du pentraĵoj tre similas laŭforme, ili facile distingeblas per la stilo.

La originala (unua) versio de tiu pentraĵo estis vendita de la fratino de Van Gogh kontraŭ 300 francaj frankoj en 1897. Poste ĝi estis vendita al Paul Cassirer (1904), al Kessler (1904) kaj al Druet (1910). En 1911, la pentraĵon aĉetis la urba artoinstituto kaj artogalerio de Frankfurto, kie ĝi pendis ĝis 1933, kiam ĝi estis transportita al kaŝejo.
En 1937 konfiskis ĝin la ministro pri propagando de la germana imperio, kiu konsideris ĝin degeneritan arton. Ĝin tiam ekposedis Hermann Göring, kiu rapide vendis ĝin al komercisto en Amsterdamo, kiu vendis lin al kolektanto, Siegfried Kramarsky.
Tiu ĉi kunportis lin, kiam li fuĝis al Novjorko kaj ekspoziciigis ĝin en la Metropolitan Museum of Art.
Fine, la familio de Kramarsky aŭkciigis ĝin en 1990 kaj akiris lin do la 15-an de majo 1990 la japano Ryoei Saito kontraŭ 82,5 milionoj da usonaj dolaroj, kio igis la pentraĵon la plej multekostan de la mondo. Kiam Saito mortis en 1996 restis sufiĉe mistera la loko kie troviĝis la pentraĵo, tamen komence de la jaro 2007 sciiĝis ke la pentraĵo venditus en la 1980-aj jaroj al investa fonduso, kiu mem vendis lin al nekonata kolektanto.

## Dua versio 
La dua versio de la portreto de doktoro Gachet videblas en la Musée d'Orsay en Parizo, Francujo.

Kategorio:Verkoj de 1890
Barnard

Pluraj homoj havas la familinomon **Barnard**:
*Edward Emerson Barnard (1857 - 1923), usona astronomo,
*Christiaan Barnard (1922 - 2001), sudafrika kirurgo.
La dormoĉambro en Arles

***La dormoĉambro en Arles*** estas olepentraĵo sur kanvaso de 71,6 je 91,3 cm de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. Ĝi troviĝas en la muzeo Van Gogh en Amsterdamo, Nederlando.

Van Gogh elektis kiel motivon, sian ĉambron en la flava domo en Arles. La pentraĵo estis verkita en oktobro 1888, atendante la alvenon de Paul Gauguin kun kiu li volis fondi artistan rondon.

La plej grava aĵo de la ĉambro estas la lito, solida kaj simpla ĝi sugestas varmon, komforton kaj sekurecon.
La plej multaj aliaj aĵoj (seĝoj, kusenoj kaj bildoj) estas prezentitaj pare. Tia prezentado aldonas impreson de trankvilo kaj ordo.

## Dua versio 
Van Gogh verkis du aliajn versiojn de tiu pentraĵo. La originalo estis damaĝita, kaj lia frato Theo van Gogh petis lin krei kopion antaŭ la renovigado de la originalo. Van Gogh pentris do duan version en 1889, tamen sen provi fari veran kopion. Tiu dua versio videblas nuntempe en la *Art Institute of Chicago* en Ĉikago, Usono.

## Tria versio 
Kuraĝigita de la rezulto, Van Gogh verkis trian, pli malgrandan (57 x 74 cm) version, kiun li donacis al sia patrino. Tiu pentraĵo videblas en la Musée d'Orsay en Parizo, Francujo.

Kategorio:Verkoj de 1888
Kategorio:Verkoj de 1889
La sunfloroj

***La sunfloroj*** estas serio de 7 pentraĵoj tre famaj de la nederlanda pentristo Vincent van Gogh. Ili estis pentritaj inter 1888 kaj 1898.

Tiu serio de pentraĵoj konsistas el tri similaj kun dek kvin sunfloroj en vazo kaj du kun dek du sunfloroj en vazo. Aŭguste de la jaro 1888, kiam Van Gogh loĝis en Arles (Francujo) li verkis la unuan vazon kun dek du sunfloroj, kiu estas nuntempe ekspoziciata en la muzeo Neue Pinakothek en Munkeno, Germanujo. Sekvis la unua vazo kun dek kvin sunfloroj, kiu troviĝas nuntempe en la nacia galerio de Londono en Anglujo. La aliaj pentraĵoj estis verkitaj en januaro de la sekva jaro.

## Galerio 
*Alklaku bildon por pligrandigi ĝin*

image:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|*Vazo kun dek du sunfloroj* (Arles, aŭguste 1888). Neue Pinakothek, Munkeno, Germanujo.
Image:Vincent Willem van Gogh 127.jpg|*Vazo kun dek kvin sunfloroj* (Arles, aŭguste 1888). Nacia galerio, Londono, Anglujo.
Image:Van Gogh Vase with Three Sunflowers.jpg|Vazo kun tri sunfloroj (Arles, aŭguste 1888). Privata kolekto, Usono.
Image:Van Gogh Vase with Six Sunflowers.jpg|Vazo kun kvin sunfloroj (Arles, aŭguste 1888). Detruita la  pro incendio en la dua mondmilito.
Image:Van Gogh Vase with Fifteen Sunflowers Amsterdam.jpg|Vazo kun dek kvin sunfloroj (Arles, januare 1889). Muzeo Van Gogh, Amsterdamo, Nederlando.
Image:Van Gogh Vase with Fifteen Sunflowers.jpg|Vazo kun dek kvin sunfloroj (Arles, januare 1889). Artomuzeo Sompo, Tokio, Japanujo.
Image:Van Gogh Twelve Sunflowers.jpg|Vazo kun dek du sunfloroj (Arles, januare 1889). Artomuzeo de Filadelfio, Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Floroj en arto

Kategorio:Verkoj de 1887
Kategorio:Verkoj de 1888
Kategorio:Verkoj de 1889
Minaoj

***Mino*** aŭ **Minaoj** estas genro de birdoj de la familio de Sturnedoj. Tiuj estas la plej grandaj el la tuta familio kaj troviĝas en tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj de Papuo-Novgvineo kaj najbaraj insuloj. La membroj de la genro estas la jenaj:

* Orminao, *Mino anais*
* Flavvizaĝa minao, *Mino dumontii*
* Longvosta minao, *Mino kreffti*

La Longvosta minao estis iam konsiderata subspecio de la Flavvizaĝa minao.

Ĝenerale temas pri nigrecaj birdoj, kun metalecaj briloj, kiel ĉe aliaj sturnedoj, kaj kun flavaj partoj pli abundaj ĉe la Orminao kaj ĉefe ĉekape ĉe la Flavvizaĝa minao kaj la Longvosta minao.

*Minaoj* estas termino kiun oni uzas ankaŭ por aludi al genro de Akridoteroj aŭ tipaj minaoj.

## Referencoj 
* 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Melanezio
Orminao

La **Orminao** (***Mino anais***) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj en la genro de Minaoj kiuj estas la plej grandaj el la familio. Kiel la aliaj membroj de la genro, ankaŭ tiu ĉi estas indiĝena endemio de Novgvineo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Tiu specio montras tre belan kombinon de **flavoranĝecaj kaj nigrecaj areoj**, kio nomigas la specion, nome unue nigreca kapo, due flavoranĝeca areo de kolo, kaj supraj brusto kaj dorso, trie nigrecaj suba dorso kaj flugiloj, kvare flavoranĝaj pugo kaj komenco de vosto kaj kvine nigreca vostofino. Pli precize en la kapo super tiu nigreca fono elstaras la flavaj beko, krono kaj irisoj kiuj sekvas kiel flavecaj plumotufoj malantaŭen; en la nigraj flugiloj estas blankecaj makuloj kaj la tre orflavaj pugoplumoj ŝveliĝas malkombitece kiel rimarkilo; la vosto estas ne longa kaj iom rondofina.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Mino anais.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Bratislava burgo

eta|250px|maldekstra|Historia desegnaĵo de Bratislava burgo
eta|250px|maldekstra|La burgo kun remparoj
eta|250px|maldekstra|Krona turo de la palaco
**Bratislava burgo** estas la plej grava burgo en Bratislava, ĉefurbo de Slovakio. Ĝi troviĝas sur suda terlango de Malgrandaj Karpatoj, sur la terlango elstaranta sur la maldekstra bordo 85 metroj super Danubo sur vojkruciĝo de eŭropaj longdistancaj vojoj.

## Historio 
La burga altaĵo estis loĝigita ekde eneolitiko. Estis ĉi tie kelta opidumo, apogpunkto de antikva romia limo, fortikigita sidejo de slavoj - mastruma, politika kaj soldata centro de Grandmoravia regno. La ŝtona burgo estis konstruita en la 10-a jarcento, kiam la regiono estis parto de Hungara reĝlando, rekonstruita en la 15-a jarcento en gotika, en la 16-a jarcento en renesanca kaj en la 17-a jarcento en baroka stiloj. En tempo de regado de Maria Teresia la burgo estis sidejo en la hungara parto de Habsburga dinastio. En la jaro 1811 la burgo forbrulis ĝis la fundamentoj kaj restis en ruinoj ĝis la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento, kiam ĝi estis en la jaroj 1953-1968 rekonstruita plimulte en la baroka stilo. Pri ties savo meritis signifa ĉeĥa arkitekto Alfréd Piffl. En la jaro 1961 la burgo estis proklamita kiel ĉeĥoslovaka nacia kultura memorigaĵo, nuntempe ĝi estas nacia kultura memorigaĵo de Slovakio.

## Nuntempo 
Ekde la jaro 2008 okazas rekonstruo de la burgo, kiu estas finigota en la jaro 2013. Ties celo estas redoni al la objekto la aspekton el la 18-a jarcento. Dum la tempoj de riparoj estis transloĝigita ekspozicio de Slovaka nacia muzeo. Somere de la 2009 estis finita riparo de tegmento, eksteraj fasadoj kaj instalita nova lumigo inkluzive de subburgejo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* zamky.sk
* slovenskehrady.sk

Kategorio:Burgoj en Slovakio
Kategorio:Konstruaĵoj en Bratislavo
Kategorio:Naciaj kulturaj memorigaĵoj en Slovakio
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Slovakio
Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Slovakio
Flavvizaĝa minao

La **Flavvizaĝa minao** (***Mino dumontii***) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj en la genro de Minaoj kiuj estas la plej grandaj el la familio. Kiel la aliaj membroj de la genro, ankaŭ tiu ĉi estas indiĝena endemio de Novgvineo okcidente kaj en apudaj malgrandaj insuloj. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Ĝi iam inkludis la samgenran nunan specion Longvosta minao, *Mino kreffti*, kiel subspecio, ĉar populacioj de tiu specio el sudokcidentaj Bismarkoj ŝajnas morfologie pli proksimaj al tiu ĉi specio ol al aliaj populacioj de *M. kreffti*, sugeste ke statuso de separataj specioj postulas plian studadon.

Tiuj birdoj estas sociemaj kaj ĉiomanĝanta. Ties dieto ofte konsistas el insektoj, araneoj, lacertoj, ranoj, ovoj, birdidoj kaj fruktoj. 

Plenkreskuloj havas **nigrecan plumaron kun tre rimarkinda metala brilo** ĉu verdeca ĉu blueca. La beko estas fortika kaj flavoranĝeca. La plej rimarkinda eco de la specio estas **flava vizaĝa zono** kiu kovras la okul- kaj la orelareon; en ĝi ege kontrastas la malhelaj okuloj. Aliaj flavecaj markoj estas mustaĉa strio kiu subeniras el la mentono kaj la flavecaj subpugo kaj kruroj. Krome la vosto estas tre blanka, sed kun nigreca vostofino; kiel tiu de la samgenra Orminao, ankaŭ la vosto de tiu specio estas nelonga kaj rondofina.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Mino dumontii .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.
* 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Longvosta minao

La **Longvosta minao** aŭ Krefta minao (*Mino kreffti *) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj en la genro de Minaoj kiuj estas la plej grandaj el la familio. Ĝi estas indiĝena endemio de Bismarkoj kaj nordaj Salomonoj. Ĝi ege similas al la samgenra Flavvizaĝa minao, kaj ambaŭ estis iam konsiderataj samspeciaj.

La latina scienca nomodunoma nomo rememoras la gracan Gerard Krefft, aŭstralia zoologo kaj paleontologo.

## Aspekto 
Estas granda minao, 29–32&nbsp;cm longa, kun ĉefe purpurbrila nigreca plumaro. Ĝi havas brilajn **flavoranĝecajn makulojn de nuda (senpluma) haŭtaĵo ĉirkaŭ ĉiu okulo** kaj ĝis la orelareo. Ĝi havas ankaŭ flavan suban ventron kaj blankajn flugilmakulojn, kiuj estas videblaj dumfluge. Pugo, vosto kaj subvosto estas blankaj (sed nigreca vostofino) kaj la fortika beko estas brilflava.

## Kutimaro 
La Longvosta minao nestumas en arbotruoj, ofte en palmoj. La ovoj estas palbluaj kun fajnaj ruĝecaj aŭ grizaj markoj.

Tiu minao estas arboremaj, kaj troviĝas sole aŭ en paroj en malfermaj arbaroj kaj plantejoj de malaltaj teroj. Ili manĝas ĉefe fruktojn kaj berojn kaj foje araneojn, insektojn, ovojn, birdidojn, ranojn kaj lacertojn. Ili estas facile videblaj kaj estas ankaŭ voĉemaj specioj kun amplekda gamo de fajfoj kaj grakoj.

## Referencoj 
*

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo
Kálmán Ferenczfalvi

Li estis premiita de Justulo inter la popoloj pro savado de 2000 judoj kaj persekutatoj.

Kálmán Ferenczfalvi servis, kiel ekonomia oficiro en laborserva regimento proksime de Budapeŝto. En oktobro de 1944 li sabotis la komandon de sia ĉefkomandanto, ĉar li ne volis transdoni siajn subulojn al faŝistoj. Li liberigis ĉiujn laborservulojn. Poste li fuĝis al Budapeŝto kun siaj antaŭaj subuloj, kie Ferenczfalvi estigis iun pŝeŭdan unuon el siaj alivestintaj fuĝantoj. Ĝis la januaro de 1945, ĝis liberiĝo de Budapeŝto, li donis falsajn dokumentojn al plurcento da judoj, maldekstruloj, intelektuloj, studentoj.

Post la jaro 1945 Ferenczfalvi retransloĝiĝis al provinca urbo Gyöngyös, kie li loĝis ankaŭ antaŭ la mondmilito, sed sia heroaĵo restis sekreto. En la 1980-aj jaroj unu el siaj savintuloj trovis Ferenczfalvi-on, kaj post tio ĉi en la jaro 1988 li povis transpreni la elitan honorigon en Instituto Yad Vashem (Jerusalemo).

La soldata militbravaĵo estas eterniginta en la dokumentfilmo *La ŝtono plorĝemas*.

Kategorio:Hungaraj justuloj inter la popoloj
Edward Emerson Barnard

**Edward Emerson BARNARD** (naskiĝis la 16-an de decembro 1857 en Naŝvilo (Tenesio), mortis la 6-an de februaro 1923 en Williams Bay (Viskonsino)) estis usona astronomo.

Li naskiĝis en relative malriĉa familio, lia patro mortis antaŭ lia nasko. Li komencis labori naŭ-jaraĝa kiel helpanto de fotografisto. Li rapide interesiĝis pri astronomio kaj, en 1876 akiris astronomian lornon, per kiu li malkovris sian unuan kometon en 1881, la duan la saman jaron kaj la trian en 1882.

Ĉar tiam la riĉa aferisto Hulbert Harrington Warner donacis 200 $ al tiu, kiu malkovris novan kometon, E. E. Barnard, kiu malkovris kvin el ili, en la 1880-aj jaroj sufiĉe lukris por konstruigi domon por si kaj sia edzino.

Li fariĝis konata en la diletantaj astronomoj de Naŝvilo, tiuj ĉi organizis kvestadon, kiu ebligis al li studi en la universitato Vanderbilt. Li ricevis diplomon en 1887 (tridek-jaraĝa) kaj anigis la teamon de la observatorio Lick.

En 1892 li observis novaon kaj, notinte elĵetojn da gaso, deduktis ke temis pri eksplodo de stelo. Li malkovris Amalteon la 9-an de septembro de la sama jaro.

En 1895 li iĝas profesoro pri astronomio en la Universitato de Ĉikago kaj tie povas uzi la teleskopon de 1 m de diametro de la observatorio Yerkes. Li faris multenombrajn fotojn de la lakta vojo.
Li malkovris, kun Max Wolf, ke iuj obskuraj regionoj de la lakta vojo estas malhelaj nebulozoj kiuj kaŝas la malplej brilajn stelojn.

Li malkovris en 1884 la galaksion NGC 6822, kiun, en lia honoro, oni nomis Galaksio de Barnard, kaj mezuris, en 1916 la grandan propran movon de stelo kiu ricevis la nomon de Barnarda Stelo.

## Honoroj 
Li ricevis:
* La Premion Lalande en 1892,
* La Oran Medalon de la Royal Astronomical Society en 1897,
* La Bruce Medalon en 1917.

Oni donis lian nomon al:
* La luna kratero Barnard,
* La marsa kratero Barnard,
* La "Barnard Regio" de Ganimedo,
* La asteroido 819 Barnardiana,
* La Buklo de Barnard, emisia nebulozo en la konstelacio Oriono.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Edward Emerson Barnard, (de Edwin B. Frost) el *The astrophysical journal* de Julio 1923
*  Edward Emerson Barnard, liaj malkovroj
Jean le Veneur

**Jean le Veneur** estis benediktano kaj franca politikulo de la 16-a jarcento.

De 1524 al 1539, li estris la abatejon de Monto Sankta Mikaelo en Bretonujo.

En 1526 Francisko la 1-a nomumis lin ĉefpastro de Francujo.

Kiam la reĝo de Francujo pilgrimis al la abatejo la 8-an de majo 1532, Jean le Veneur rekomendis al li Jacques Cartier kiel marpiloto al malkovrontaj landoj. La financisto de la abatejo apartenis al la bofamilio de Jacques Cartier. Jean le Veneur promesis provizi monaĥojn el sia abatejo, kaj partopreni la elspezojn, se la reĝo fintraktos la ekspedicion.

En 1533, Jean le Veneur estis ordenita kardinalo de la papo Klemento la 7-a. Kun la subteno de la kardinalo Médicis, nevo de la papo, li konsilis al la papo skribi novan buleon pri la partigo de la malkovrintaj landoj, favore al Francujo.

En 1533, la papo Klemento la 7-a precizis, ke la partigo de la mondo koncernas nur la jam malkovrintajn landojn, ne la malkovrontajn landojn. Francisko la 1-a do ne plu timis pro puno de la papo. La mondo estos partigita inter 4 partoj : norde inter angloj kaj francoj kaj sude inter hispanoj kaj portugaloj.

## Referencoj 
Kategorio:Abatoj de la Monto Sankta Mikaelo
Kategorio:Benediktanoj
Kategorio:Francaj kardinaloj
Július Barč-Ivan

**Julius Barč-Ivan** (naskiĝis la  en Krompachy - mortis la  en Martin).

## Verkaro (slovaka) 
### Prozo 
* 1933 - *Pohádka*, zbierka poviedok
* 1940 - *Predposledný život*, zbierka noviel
* 1948 - *Železné ruky*, román
* 1950 - *Cesta ďaleká*
* 1957 - *Husličky z javora*, posmrtne vydaný román
* 1968 - *Úsmev bolesti*, posmrtne vydaná zbierka noviel z rokov 1945 - 1948
* 1971 - *Cesta myšlienky*, posmrtný výber publicistiky

### Dramoj 
* 1934 - *3000 ľudí* (knižne vyšlo v roku 1935)
* 1936 - *Človek, ktorého zbili* (knižne vyšlo v roku 1964)
* 1936 - *Pevec boží*, hra čerpajúca zo života J. Tranovského
* 1938 - *Diktátor*, prešla cenzúrou (knižne vyšlo v roku 1981)
* 1939 - *Na konci cesty* (knižne vyšlo v roku 1942)
* 1940 - *Mastný hrniec*, satirická komédia; prešla cenzúrou (knižne vyšlo v roku 1941)
* 1943 - *Matka*
* 1944 - *Neznámy*
* 1945 - *Dvaja*
* 1947 - *Veža* (knižne vyšlo v roku 1948)
* 1948 - *Koniec*, divadelná hra (len rukopis)
* 1950 - *Poeta laureatus*, divadelná hra (knižne vyšlo v roku 1981)

## Fonto 
Ján Vajs: 100 gravaj personoj (de slovaka E-movado), II-a eldono, por LEK eldonis Espero 2009.

Barč-Ivan, Július
Barč-Ivan, Július
Rizoforacoj

La **rizoforacoj**.

Ĉe la pli bone konataj membroj el tiu familio estas mangrovaj arboj de la genro *Rhizophora*. La plejmultaj specioj hejmas en la afrotropisa kaj la orientalisa ekozono.

Temas pri lignecaj plantoj kun kontraŭe duopaj aŭ kronec-starantaj folioj, kun insekte polenadaj floroj kiuj havas nektaran diskon kaj tipe kvin petalojn. Tiu ĉi familio nuntempe estas situigita en la ordo de *Malpighiales*, kvankam laŭ la Cronquist-sistemo ili konstituis propran ordon (*Rhizophorales*).

Tiuj specioj ofte estas duseksaj, pli malofte monoikaj. Mangrovaj specioj ĝenerale estas vivonaskaj kontraŭe al tersupraĵaj.

## Uzado 
Iuj specioj produktas lignon por subakvaj konstruaĵoj aŭ por palisaro. Taninoj estas obtenitaj el la arboŝelo.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (31 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

* *Angiospermae* - angiospermoj
** *Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
*** *Rhizophoraceae* Pers. - rizoforacoj
**** *Anopyxis* Pierre ex Engler - anopiksido
**** *Blepharistemma* Wall. ex Benth. - blefaristemo
**** *Bruguiera* Lam. - brugiero
**** *Bruguieria* Arn. - brugierio
**** *Carallia* Roxb. - karalio
**** *Cassipourea* Aubl. - kasipureo
**** *Ceriops* Arn. - ceriopo
**** *Comiphyton* J.-J. Floret - komifito
**** *Crossostylis* J.R. Forst. & G. Forst. - krosostilido
**** *Gynotroches* Blume - ginotroko
**** *Kandelia* (DC.) Wight & Arn. - kandelio
**** *Macarisia* Thouars - makarizio
**** *Paradrypetes* Kuhlm. - paradripeto
**** *Pellacalyx* Korth. - pelakaliko
**** *Rhizophora* L. - rizoforo
**** *Richea* - riĉeo
**** *Sterigmapetalum* Kuhlm. - sterigmapetalo
**** *Weihea* Spreng. - vejheo*

:*Genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.

## Vidu ankaŭ 
* Flaŭro de Junano

## Eksteraj ligiloj 
*  rizoforacoj
*  L.Watson & M.J.Dallwitz : rizoforacoj 
*  *Madagascar Catalogue* : Rizoforacoj
*  Bildoj de rizoforacoj en Madagaskaro

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Rizoforacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Plantoj el la Pacifika ekozono
Bulat Okuĝava

**Bulat Ŝalvoviĉ OKUĜAVA**, ; (9-an de majo 1924, Moskvo, Sovetunio – 12-an de junio 1997, Parizo, Francio) estis sovetia, rusia poeto, prozisto kaj kantisto de armena-abĥaza-kartvela deveno.

## Lia vivo 
Li aliĝis en siaj 18 jaroj al Ruĝa Armeo kiel volontulo. La Duan Mondmiliton li pasigis en batalfronto, kiu karaktere influis lian kreadon. Post la milito li studis filozofion en Tbiliso, poste li laboris kiel ĵurnalisto kaj komencis verki, ekde la jaro 1955 ankaŭ publike kanti.

## Vidu ankaŭ 
* Bardo

## Eksteraj ligiloj 
Ruslingvaj tekstoj de kantoj:
* Tekstoj de kantoj kaj akordoj
Tradukoj al Esperanto:
* Kelkaj tradukitaj kantoj (*"Deziro al amikoj"*, *"Kartvela kanto"*, *"Preĝo"*)]
* *"Kanto de gvardiano"* 
* *"Meznokta trolebuso"* (esperante, germane, angle)
* *"Unuiĝo de amikoj"* 
* *"La fremda muzikisto"*

Kategorio:Armenaj poetoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj kantistoj
Kategorio:Personoj de Kaluga
Kategorio:Distrikto Ĵukov
Kategorio:Distrikto Kozelsk
Kategorio:Naskiĝintoj la 9-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 12-an de junio
Grossdietwil

## Pri la komunumo 
**Grossdietwil** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 839 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Grossdietwil situas ĉe la orienta bordo de la rivero Rot. Al la komunumo apartenas ankaŭ du eksklavoj, unu nordoriente de la ĉefteritorio kun la vilaĝoj Eppenwil kaj Erpolingen, la alia oriente de la komunumo kun la vilaĝo Kället. Tra la komunumo fluas la rojo *Fischbach*, kiu alfluas en nordokcidento de la komunumo al la rivero Rot.

La komunuma teritorio etendiĝas sur areo de 10,20 km², de kiuj 22,0% estas kovritaj de arbaro, 72,2% servas por agrikulturo kaj 5,8% por setlado. 

## Najbaraj komunumoj 
Grossdietwil limas en nordo al Altbüron, en oriento al Ebersecken, en sudo al Fischbach, en sudokcidento al Gondiswil (Kantono Berno), kaj en nordokcidento al Melchnau (Kantono Berno). La eksklavo Eppenwil/Erpolingen limas en nordo al Pfaffnau, en oriento kaj sudo al Ebersecken, en okcidento al Altbüron kaj en nordokcidento al Roggliswil. La eksklavo Kället limas en nordo al Ebersecken, en oriento al Ohmstal, en sudo al la eksklavo Lingi de la komunumo Ebersecken, kaj en okcidento al Fischbach.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita per la poŝtaŭtolinio de Zell al St. Urban al la publika transportreto. La du eksklavoj ne disponas pri propraj publikaj trafikokonektoj.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas nordoriente en Reiden en distanco de 12 kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Grossdietwil datiĝas el la jaro 1184 kiel *Toutwillare*.

En la 1980-aj jaroj estis trovitaj dum arkeologiaj elfosadoj restaĵoj de romia bieno kaj de preĝejo el la karolida epoko el la 9-a jarcento.

Dum mezepoko Grossdietwil apartenis al la *Baronoj de Wolhusen*, kiuj vendis ĝin en la jaro 1300 al la Habsburgoj. Sub la Habsbrugoj la komunumo apartenis al la Grafejo Willisau. En la jaro 1407 la urbo Lucerno aĉetis la grafejon, kiu estis ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 lucerna kamparvoktejo. Per la restaŭracio en la jaro 1803 Grossdietwil fariĝis komunumo de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno.

En la jaro 1819 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Eppenwil kun Erpolingen estis aligita kiel eksklavo al la komunumo Grossdietwil.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Grossdietwil
* Profilo de Grossdietwil en la retejo de Kantono Lucerno
* Grossdietwil en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Grossdietwil preghejo 162.jpg|Preĝejo de Grossdietwil
Dosiero:Grossdietwil preghejo 169.jpg|Preĝejo de Grossdietwil
Dosiero:Grossdietwil gastejo Löwen 170.jpg|Gastejo Löwen
Dosiero:Grossdietwil 167.jpg|Vilaĝa vendejo kaj poŝtagentejo
Dosiero:Grossdietwil kapelo 159.jpg|Kapelo