Handroanto

[eta| Ligno de *[Handroanthus serratifolius* - Naturhistoria Muzeo de Tuluzo]]
La **handroantoj** estas genro de florplantoj en la familio bignoniacoj, konsistanta el 30 specioj. Ĉiuj estas arboj. Ili havas multajn etnolingvajn nomojn, interalie *lapacho* (hispane), *puy* (hispane), *cañahuate* (hispane), *ipê* (portugale), ''pau d'arco* (portugale) kaj *poui* (angle). La genronomo *Handroanthus* devenas de neniam ĝenerale akceptita klasifiko proponita en 1970, kaj estis revivigita en 2007 kiam oni trovis ke la genro *Tabebuia*, en kiu la handroantoj estis inkludataj, ne estis monofiletika je sia tiama difino.

Handroantoj estas indiĝenaj en Latinameriko de Centra Ameriko ĝis norda Argentino, Paragvajo, kaj Ĉilio, kun unu specio (*Handroanthus billbergii*) ankaŭ en la Antiloj. Ili ofte estas kultivataj malproksime de sia natura arealo kiel ornamarboj pro siaj grandaj kaj belaj floroj. Ili facile ennaturiĝas kie ili estas enmetitaj tial, ke iliaj semoj estas abunde produktataj kaj disportataj de vento. Pluraj specioj estas gravaj fontoj de konstruligno. Handroantoj estas uzataj plurmaniere en kuracado, sed ĝiaj efikoj kaj kromefikoj ne estas rigore studitaj.

## Priskribo
La sekva priskribo estas ĉerpita el la artikolo kiu proponis la nunan sencon de *Handroanthus* en 2007.

* Arboj aŭ malofte arbedoj.
* Ligno densega. Kernligno malsama de sukligno, olivbruna ĝis nigra, kun lapaĉolo en granda kvanto.
* Folioj manforme (3)5-9-folieraj.
* Folieroj kun diversspecaj triĥomoj kaj skvamoj.
* Floraro disduiĝe branĉa.
* Sepalaro ledeca, sonorilforma, 5-denta, hareta.
* Petalaro tubforma, flava aŭ maĝenta kun flava gorĝo.
* Stamenoj malegalaj kun du longaj; polenujoj grandangulaj; stamenodo malgrandiĝinta.
* Ovario konusa ĝis rekta, kun du ovolujoj.
* Ovoloj en 2 ĝis 10 serioj en ĉiu ovolujo.
* La frukto estas longa dehiska kapsulo.
* Semoj maldikaj kun 2 aloj. Aloj maldikaj kaj nete distingeblaj de la semkorpo.

*Handroanthus* estas distingebla de *Tabebuia* per pluraj morfologiaj karakteroj. La ligno estas unu el la plej malmolaj kaj pezaj konataj lignoj. La kernligno estas malsama de la sukligno kaj enhavas grandan kvanton da lapaĉolo. *Handroanthus* havas la samajn skvamojn kiel *Tabebuia*, sed ankaŭ diversspecajn harojn. La sepalaro estas 5-denta kaj sonorilforma ĝis kupolforma. La petalaro estas flava, krom la kvar specioj ĉe kiuj ĝi estas maĝenta kun flava gorĝo. *Tabebuia* havas nur du flavaflorajn speciojn, *Tabebuia aurea* kaj *Tabebuia nodosa*. La frukto de *Handroanthus* malofte estas senhara kiel ĉe *Tabebuia*. Ĝi kutime gamas de maldense hareta ĝis dense implikhara.

## Uzado 
Handroantoj estas ofte uzataj kiel ornamarbo en la tropikoj por pejzaĝismo de ĝardenoj, placoj, kaj stratoj pro sia imponaj kaj helkoloraj floroj. Multaj floroj aperas sur ankoraŭ senfoliaj tigoj fine de la seka sezono, kio faras la floradon eĉ pli okulfrapa. *Handroanthus impetiginosus*, *Handroanthus chrysotrichus*, kaj *Handroanthus ochraceus* estas bone konataj tra la tropikoj.

*Handroanthus heptaphyllus*, *Handroanthus serratifolius*, *Handroanthus guayacan*, *Handroanthus chrysanthus*, kaj *Handroanthus billbergii* estas gravaj fontoj de konstruligno en la Neotropiso.

## Specioj
La specioj de *Handroanthus* estas::
* *Handroanthus albus*  (Chamisso) J.R. Mattos 
* *Handroanthus arianeae* (A. H. Gentry) S. Grose
* *Handroanthus barbatus* (E. Mey.) Mattos
* *Handroanthus billbergii*  (Bureau & K.M. Schumann) S. Grose 
* *Handroanthus botelhensis* (A. H. Gentry) S. Grose
* *Handroanthus bureavii* (Sandwith) S. Grose
* *Handroanthus capitatus* (Bureau ex. K. Schum.) Mattos
* *Handroanthus catarinensis* (Gentry) S. Grose
* *Handroanthus chrysanthus*  (Jacquin) S. Grose 
* *Handroanthus chrysotrichus*  (Martius ex A.P. de Candolle) J.R. Mattos &nbsp;&nbsp;&nbsp;
* *Handroanthus coralibe* (Standley) S. Grose
* *Handroanthus cristatus* (Gentry) S. Grose
* *Handroanthus guayacan*  (Seemann) S. Grose 
* *Handroanthus heptaphyllus*  (Vellozo) J.R. Mattos 
* *Handroanthus impetiginosus*  (Martius ex A.P. de Candolle) J.R. Mattos 
* *Handroanthus incanus*  (A.H. Gentry) S. Grose 
* *Handroanthus lapacho*  (K.M. Schumann) S. Grose 
* *Handroanthus obscurus* (Bur. ex. K Schum.) Mattos
* *Handroanthus ochraceus*  (Chamisso) J.R. Mattos 
* *Handroanthus ochraceus subsp. heterotrichus* (DC) S. Grose
* *Handroanthus ochraceus subsp. neochrysanthus* (A. H. Gentry) S. Grose
* *Handroanthus pedicellatus* (Bur. ex K. Schum.) Mattos
* *Handroanthus pulcherrimus* (Sandwith) S. Grose
* *Handroanthus pumilus* (A. H. Gentry) S. Grose
* *Handroanthus riodocensis* (A. H. Gentry) S. Grose
* *Handroanthus selachidentatus* (A. H. Gentry) S. Grose
* *Handroanthus serratifolius*  (Vahl) S.O. Grose 
* *Handroanthus spongiosus* (Rizzini) S. Grose
* *Handroanthus subtilis*  (Sprague & Sandwith) S. Grose 
* *Handroanthus uleanus* (Kraenzl) S. Grose
* *Handroanthus umbellatus*  (Sonder) J.R. Mattos 
* *Handroanthus vellosoi''  (Toledo) J.R. Mattos 

## Referencoj
Kategorio:Ligno
Kategorio:Arboj de Bolivio
Kategorio:Arboj de Brazilo
Kategorio:Arboj de Centra Ameriko
Kategorio:Arboj de Karibio
Kategorio:Plantoj de Kolombio
Kategorio:Arboj de Meksiko
Kategorio:Arboj de Sudameriko