open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kisapáti

**Kisapáti** [kiŝapAti] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca. Kisapát signifas: malgranda abato.
eta|Kirko de Kisapáti
## Bazaj informoj
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 380
* Poŝtkodo: 8284
* Telefonprefikso: 87 

## Situo
Kisapáti situas en flanke de kaldrono, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Tapolca. La lasta urbo troviĝas 5, Badacsony, Badacsonytomaj kaj Balatono po 7,  Keszthely 24 km-ojn.

## Historio
La unua mencio devenis el 1222 en formo *"Apaty"*. La loĝantoj okupiĝas pri vinkulturo kaj turismo. En Kisapáti migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj
* romanika Kapelo Sankta Kruco (Kisapáti) de 1245
* baroka romkatolika preĝejo Sankta Kruco de 1777

== Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando ==


Kategorio:Vinvilaĝoj
Onga

**Onga** estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc.

## Situo
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1208/20.9151
* Supermara alteco: 
Onga situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Miskolc-Slovakio, la ĉefvojo en la sama direkto preteriras. Felsőzsolca troviĝas 5, Miskolc 10, Szerencs 23, Budapeŝto 181 km.

## Historio
Loko de Onga estis loĝata jam dum la bronzepoko. Antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1222. La turkoj bruldetruis la vilaĝon en 1588. En la 19-a jarcento la komunumo prosperis dank al fervojo kaj proksimeco de Miskolc. Onga urbiĝis en 2013. Servoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, interretejo, poŝto, 2 kuracejoj, infankuracejo, dentokuracejo, apoteko, familihelpa servo, sportejo.

## Vidindaĵoj
* kalvinana preĝejo (Onga) el la 14-a jarcento, baldaŭe barokigita, en 1904 rekonstruita
* romkatolika preĝejo Nomo de Sankta Maria (Onga) (1934)
* Grek-katolika preĝejo Sankta Ladislao (Onga) (2021)
* 4 pontoj sur ebenaĵo, por kaze de inundo la akvo forfluu
* novklasikisma kastelo de Kóczián (kOciAn) de 1898
* monumentoj pri 1848, 1914 kaj 1919

## Fontoj 
* distancoj
eta|maldekstre|Stacidomo de Onga
 
Kategorio:Onga
Salföld

**Salföld** [ŝalfold] estas tre malgranda feriejo kaj vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en  Distrikto Tapolca.
eta|La iama abatejo en Salföld
eta|Panoramo al Salföld
## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.8353/17.5494
* Loĝantaro: 60
* Poŝtkodo: 8256
* Telefonprefikso: 87 

## Situo 
La vilaĝo situas en flanke de kaldrono, laŭ traira flankovojo. Balatono troviĝas 3, Badacsony 5, Tapolca 12, Keszthely 30 km-ojn. Salföld apartenas al la Nacia parko Supra Balatono.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1138. En la 16-a jarcento la turkoj bruldetruis la vilaĝon. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis. La vilaĝanoj okupiĝas pri vinkulturo kaj turismo. Vilaĝservoj estas biblioteko, migra poŝto, kuracejo, vendejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka Preĝejo Sankta Mateo (Salföld) de 1769, en la 19-a jarcento pligrandigita
* ruinoj de abatejo


Kategorio:Vinvilaĝoj
Raposka

**Raposka** [rapoŝka] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca.
## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 8300
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
La vilaĝo situas en flanke de kaldrono, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Tapolca. La lasta urbo troviĝas 5, Badacsony, Badacsonytomaj kaj Balatono po 10, Keszthely 21, Veszprém (urbo) 53, Székesfehérvár 97, Budapeŝto 160 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=3948&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1414. La vilaĝanoj okupiĝas pri vinkulturo kaj turismo. En Raposka migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo, en la 18-a jarcento trakonstruita, post jarcento turo alkonstruiĝis
* monumento de falintoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kategorio:Vinvilaĝoj
Avenuo de la Kastilia

250px|eta|dekstra|Avenuo de la Kastilia
La **Promenejo de la Kastilia** () estas unu el la ĉefaj avenuoj de Madrido (Hispanio), nuntempe ĝi havas ses centrajn stretajn vojojn kaj kvar laterajn, kiuj trakuras la urbon ekde la Placo Kolumbo, en la centro, ĝis la *Norda Nodo*. Ĝia dizajno korespondas al la antikva fluejo de la rojo Kastilia Fonto (fonto kiu emanis en la Placo Kastilio), ĝis la tiel nomata Novaj Ministerioj. De tie estis farata plilongigo, projektita dum la Unua Hispana Respubliko, ĝis la antikva najbara vilaĝo Fuencarral (hodiaŭ kvartalo de Madrido).

Kune al Avenuo Prado kaj Avenuo Rekoleto formas akson kiu transiras Madridon de nordo al sudo. Oni antaŭvidas ĝian plilongigon al la nordo ene de grava urba projekto konata kiel *Operacio Chamartín*.

Kategorio:Stratoj en Madrido
Cserszegtomaj

**Cserszegtomaj** (csersegtomaj) estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely.
eta|maldekstra|Panoramo de Cserszegtomaj

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.7923/17.215
* Loĝantaro: 2020
* Poŝtkodo: 8372
* Telefonprefikso: 83

## Situo 
Cserszegtomaj situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj. Hévíz troviĝas 3, Keszthely 4, Balatono 5 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj, poste avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1357 en formo *"Tolmaj"*. Ekde 1564 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio kaj iom poste senhomiĝis, tamen la vinberejoj estis daŭre kulturitaj. Setlejo *"Cserszeg"* formiĝis en la 17-a jarcento. Cserszeg kaj Tomaj unuiĝis en 1846. Komence de la 21-a jarcento alvenis ankaŭ eksterlandanoj por loĝadi. La vilaĝanoj okupiĝas pri vinkulturo kaj turismo. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto, kuracejo, apoteko.
eta|Preĝejo de Cserszegtomaj

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Reĝino de Rozario (Cserszegtomaj) en 1948
* Kapelo Sankta Anna (Cserszegtomaj) en 1894
* kavo 52 m-ojn profunda, 3 km-ojn longa
* elvidejo 32 m-ojn alta
* teatro
* arboreto

## Famuloj 
En Cserszegtomaj naskiĝis akademiestro János Giber (pli aĝa).

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kategorio:Vinvilaĝoj
Novaj Ministerioj

La **Novaj Ministerioj** konsistas el registara komplekso kiu gastigas la sidejojn de diversaj ministerioj en Madrido (Hispanio). Ĝi troviĝas en la kvartalo difinita de la Promenejo de la Kastilia, la stratoj Raimundo Fernández Villaverde kaj Agustín de Betancourt kaj la placo Sankta Johano de la Kruco.

## Vidu ankaŭ 
* Nuevos Ministerios (metroo de Madrido)

## Eksteraj ligiloj 
* Virtuala klasejo pri la urbo Madrido
* Promenejo de la Kastilia
* Indalecio Prieto, ministro kiu uzis la ŝtaton por la etendiĝo de Madrido, artikolo de la tagĵurnalo El País, 23an de januaro 1984.

Kategorio:Konstruaĵoj en Madrido
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1942
Placo Kastilio

[dekstra|eta|300px|[Pordo de Eŭropo|Turoj KIO kaj monumento al José Calvo Sotelo.]]

La **Placo Kastilio** () estas granda placo situanta en la nordo de la urbo Madrido (Hispanio).

## Situo 
La placo troviĝas en la nordo de la urbo kaj estas trairata de la Promenejo de la Kastilia, unu el la ĉefaj avenuoj de la ĉefurbo, preskaŭ en ĝia fino, en la distrikto Chamartín, kaj konstituas la centron de la Kvartalo Kastilio. En tiu ĉi placo ankaŭ renkontiĝas la Avenuo Asturio kaj la stratoj Agustín de Foxá, Mateo Inurria kaj Bravo Murillo.

## Nubskrapuloj 
eta|140px|dekstra|*Obelisko* de Calatrava (la 15-a de majo 2009)

La placo havas la du nubskrapulojn plej altajn de Madrido, kiuj estas ĝia ĉefa allogaĵo: la duopo de la konstruaĵoj t.n. Pordo de Eŭropo, je pli ol 100 metroj kaj preskaŭ 30 etaĝoj, ankaŭ konataj kiel *Turoj Kío*.
La turoj estas videblaj ekde la tuta urbo kaj ilia ĉefa unikeco kaj allogeco estas ilia klineco je 15&nbsp;%, ambaŭ samloke.

## *Obelisko* de Calatrava 
Tiu ĉi monumento dizajnita de Santiago Calatrava estas donaco kiun Ŝparkaso Madrido faris al la madrida popolo cele al la celebrado de la tria jarcento de la entrepreno, kaj konsistas el alloga orumita sojlo. *Obelisko de la Caja* estos la unua verkaĵo de la menciita arkitekto, inĝeniero kaj skulptisto el Valencio.
La projekto estis lanĉita en 2004 sed pro diversaj teknikaj problemoj (sub la placo renkontiĝas diversaj metrotuneloj kaj tunelo), oni devis repripensi la strukturon ĝis la trovado de taŭga solvo. La konstruado komenciĝis en julio 2008 kaj oni ĉirkaŭkalkulas ke ili finiĝos en septembro 2009.

## Bildaro 

Image:Hotel Castilla Plaza (Madrid) 01.jpg|Hotelo Castilla Plaza.
Image:Hotel Castilla Plaza (Madrid) 02.jpg|Hotelo Castilla Plaza.
Image:Pza Castilla entrada 5061.jpg|Metrostacio .
Image:Monumento a José Calvo Sotelo (Madrid) 01.jpg|Monumento al José Calvo Sotelo.
Image:Plaza de Castilla (Madrid) 01.jpg|La Placo Kastilio ekde la Avenuo de la Kastilia.
Image:PlazaCastillaMadrid.JPG|Pordo de Eŭropo ekde la parko Canal de Isabel II.
Image:Puerta de Europa I (Madrid) 01.jpg|Turo KIO okcidente.
Image:SpainMadrid1.jpg|Turo Kío oriente, ekde la strato Agustín de Foxá.

## Vidu ankaŭ 
* Plaza de Castilla (metroo de Madrido)

Kategorio:Placoj de Madrido
Okcidenta Parko (Madrido)

[eta|200px|Monumento al [José de San Martín.]]La **Okcidenta Parko** en la hispana **Parque del Oeste** estas parko de la urbo Madrido (Hispanio) situanta inter la ŝoseo de Korunjo, la Universitata Urbo de Madrido kaj la distrikto Moncloa. Antaŭ la 20-a jarcento, la terenoj kiuj nuntempe okupas la parkon estis la ĉefa rubujo de la urbo. La parko estas iniciatemo de Alberto Aguilera, urbestro de la urbo komence de la 20-a jc., kiu en 1906 petis al la pejzaĝisto Celedonio Rodrígáñez la serĉadon de loko por promenado kaj ripozo. Ĝi havas unikajn kaj belajn lokojn kiaj «La Rosaleda» (La rozaro), kie estas ĉiujare okazigata internacia konkurso pri rozoj. La Templo de Debod ankaŭ troviĝas en tiu verda parto de la parko.

Dum la Hispana Enlanda Milito tie okazis la batalo de la Sieĝo de la Montokazerno, ekde kiam jam ne ekzistis plu tiu Montokazerno.

Kategorio:Parkoj de Madrido
Ordeno de la Aŭgustenanoj Rekoletoj

eta|150px|dekstra|Novicoj aŭgustenanoj rekoletoj

La antikva **Ordeno de Senŝuaj Aŭgustenanoj de Filipinoj**, hodiaŭ konata kiel **Ordeno de Aŭgustenanoj Rekoletoj (OAR)** estas religia ordeno apartenanta al la Katolika Eklezio naskiĝita dum la 16-a jarcento kaj en la jaroj 2007 estis en 29 landoj tra la mondo kaj havas ĉ. 1200 sacerdotojn, monaĥojn kaj monaĥinojn. Krome, la sekulara Frateco, laikoj kiuj loĝas laŭ la Ordeno, kaj la komunumo de junaj aŭgustenanoj rekoletoj.

## Historio 
eta|100px|maldekstra|Sankta Aŭgusteno, Patro de la Ordeno de Aŭgustenanoj Rekoletoj
La nova ordeno naskiĝas de la Ordeno de Sankta Augusteno, en la 16-a jarcento, kiam la Kunveno de la Provinco Kastilio, realigita en Toledo 1588, determinis, laŭ peto de kelkaj aŭgustenanoj, ke en kelkaj domoj oni povus vivi malsame al la resto. Tiamaniere naskiĝas la aŭgustenanoj *rekoletoj* kiel maniero vivi pli intense la spiritualecon.

Post malmultaj jaroj de la kreado de la ordeno, en 1606, foriras la unua misiista ekspedicio al Filipinoj. Post tri jarcentoj da historio, en 1912, la aŭgustenanoj rekoletoj estis agnoskitaj de la Katolika Eklezio kiel religia ordeno.

## La Ordeno de la Aŭgustenanoj Rekoletoj en la nuntempo 
La Ordeno de Aŭgustenanoj Rekoletoj nune laboras en 29 landoj tra la mondo kaj por la plibonigo de ĝia administrado troviĝas dividita en 8 "provincoj". Ili estas la sekvaj: Prov. Sankta Tomaso de Villanueva, Prov. Sankta Nikolao de Tolentino, Prov. Nia Sinjorino de la Kandeloj, Prov. Sankta Aŭgusteno, Prov. Sankta Jozefo, Prov. Rita de Cascia, Prov. Nia Sinjorino de la Konsoliĝo, Prov. Sankta Jeĥezkelo Bruna.

## Vidu ankaŭ 
* Recoleta (Bonaero)
* Konvento de Aŭgustenaninoj Rekoletoj (Pamplono)
* Monaĥejo de San Millán de la Cogolla

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Ordeno de la Aŭgustenanoj Rekoletoj
* Oficiala retpaĝo de la Aŭgustenanoj Rekoletoj de la Provinco Sankta Nicolao
* Oficiala retpaĝo de la Aŭgustenanoj Rekoletoj de la Provinco Sankta Jozefo 
* Oficiala retpaĝo de la Aŭgustenanoj Rekoletoj de la Provinco Sankta Jeĥezkel. Filipinoj. 
* Oficiala retpaĝo de la Monaĥejo Sankta Millán de la Cogolla de Yuso

Aŭgustenanoj Rekoletoj
Templo de Debod

eta|277ra|Templo de Debod
eta|277ra|Templo de Debod, nokta vidaĵo.
eta|277ra|Templo de Debod
La **Templo de Debod** estas templo el la Antikva Egiptio kiu nuntempe staras en Madrido (Hispanio). Ĝi situas en la okcidento de la Placo de Hispanio, ĉe la Promenejo Pintor Rosales (Okcidenta Parko), sur altaĵo kie troviĝis la Kazerno La Montaña (kie okazis sanga epizodo de la Intercivitana hispana milito). Je ĝia translokiĝo al Hispanio, ĝi estis aranĝita laŭ la sama orientiĝo en ĝia origina loko, de oriento al okcidento.

La Templo de Debod estis donaco de Egiptio al Hispanio en 1968, kiel danko pro la hispana helpo, post la internacia vokado de Unesko por la savado de la temploj de Nubio, ĉefe tiu de Abu Simbel, en danĝero je malapero pro la konstruado de la akvorezervujo de Asuano. Egiptio donacis kvar el la savitaj temploj al diversaj landoj kiuj kunlaboris: nome Dendur al Usono, Ellesiya al Italio, Taffa al Nederlando kaj **Debod** al Hispanio.

La templo havas ĉ. 2200 jarojn. Ĝia plej antikva nukleo estis starigita dum la regado fare de la egipta reĝo Ptolomeo la 4-a Filopatoro, kaj poste ornamita de la nubia reĝo Adiĥalamani de Meroe je 200-180 a. K., dediĉata al Amono de Debod ("Amani", en la lingvo de Kuŝ) kaj Izisa. Ĝi havas gravajn aldonaĵojn de la ptolomea kaj romi-imperia epoko.

## Eksteraj ligiloj 
* Templo de Debod en la retpaĝo de la Amikoj de la Egiptologio 
* [Virtuala vizito al la Templo de Debod - Oficiala retpaĝo de la Madrida Urbodomo(https://eo.wikipedia.org/wiki/Madrida_Urbodomo)]
* Altkvalitaj fotoj de la Templo de Debod
* La Templo de Debod en Google-mapoj
* Templo de Debod , priskribado kaj fotoj 
* Fotoj pri la Templo de Debod

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Madrido
Kategorio:Antikva Egiptio
Ermitejo Sankta Isidro

eta|300px|Ĝenerala vidaĵo de la ermitejo Sankta Isidro.
La **ermitejo Sankta Isidro** kiu troviĝas en Madrido (Hispanio), estas dediĉata al la patrono de la urbo, Sankta Isidro Kamparano.

La origino de la ermitejo venas de la jaro 1528, kiam la imperiestrino Izabela de Portugalio ordonis la konstruadon ĉe la puto kie ŝprucas akvo, kiun la tradicio konsideras kiel miraklan. Al tiu ŝprucujo estas atribuata la sanigado de la filo de la reĝino, la estonta reĝo Filipo la 2-a. La nuna ermitejo estis konstruita en la jaro 1725 de Baltasar de Zúñiga, markizo de Valero, en la epoko de Filipo la 5-a. La tombejo Sankta Isidro, proksime al la Ermitejo, estis konstruigita en 1811.

La puto situas en la tereno kiu apartenis al Iván de Vargas, protektanto de Sankta Isidro Kamparano. La ermitejo estas en la kvartalo Carabanchel.

## Eksteraj ligiloj 
* La ermitejo de Sankta Isidro en la retpaĝo de la arkidiocezo de Madrido. 

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Madrido
Kategorio:Monaĥejoj en Hispanio
Tuanku Mizan Zainal Abidin

Duli Yang Maha Mulia **Al-Wathiqu Billah Tuanku Mizan Zainal Abidin Ibni Al-Marhum Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah** estas la 16-a sultano de ŝtato Terengganu en Malajzio. Inter decembro 2006 kaj decembro 2011 li estis la 13-a *Yang di-Pertuan Agong* aŭ Reĝo de Malajzio, kaj en tiu pozicio estis konstitucia ŝtatestro de Malajzio. La funkcion post li transprenis Abdul Halim.

Kategorio:Monarkoj de Terengganu
Kategorio:Reĝoj de Malajzio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1962
Kategorio:Sultanoj
Oskaro (fiŝo)

eta|dekstra|240px|Ruĝa Oskaro
**Oskaro** aŭ **ruĝa Oskaro** (latine: *Astronotus oscellatus*) estas fiŝo el la familio Cikledoj (*Cichlidae*) kaj ordo Perkoformaj (*Perciformes*).

Tiu fiŝo vivas nature en la riveroj de Amazonio, kie ĝi estas kutime nomata ***acará***, el la tupia nomo. Oni povas trovi ĝin ankaŭ en kelkaj riveroj de Florido, Ĉinujo kaj norda Aŭstralio, kien ĝi estis alportita de homoj.

## Priskribo 
*Astronotus ocellatus* povas iĝi longa ĝis 45-50 cm kaj peza ĝis 1.6 kg.

## Uzoj 
Oskaro estas tre ŝatata kiel akvaria fiŝo. Ĝi ofte troveblas en grandaj akvarioj, sed ankaŭ ĉe privatuloj.

En Sudameriko oni manĝas ĝin.

## Similaj specoj 
La genro *Astronotus* enhavas ankaŭ alian specon, *Astronotus crassipinnis*, malofte uzatan en akvarioj pro ĝiaj koloroj malpli brilaj. Ĝi vivas en la riveroj de Sudameriko (ne nur en Amazonio sed ankaŭ pli sude, ĝis norda Argentino).

## Eksteraj ligiloj 
* *Astronotus ocellatus* 
* Zierfischverzeichnis.de 
* Fressnapf Zierfischlexikon 
* Astronotus ocellatus: Oscar 
* Astronotus ocellatus 

Kategorio:Fiŝoj
Tajuano

**Tajuano** () estas prefektujnivela milionurbo, la ĉefurbo de la provinco Ŝanŝio en Ĉinio, kie estas ankaŭ universitata urbo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .
eta|maldekstra|Malnova strato en Tajuano

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 3.398.000 (en 2003)
* Supermara alteco: 760-2670 m (averaĝe 800m)
* Areo: 6.988 km²
* Telefonkodo: 351
* Poŝtkodo: 030000
* Horzono: UTC +8

## Geografio 
Tajuano situas en valo de rivero en mezo de la lando.

## Historio 
La loko estis menciita Kristo. Dum la historio daŭre estis grava urbo por diversaj dinastioj, spite tion, ke ankaŭ inundoj okazis. En 1125 dum militado la urbo detruiĝis. En 1900 dum la ribelo masakro okazis. En 1907 la fervojo ekfunkciis, kiu portis simbole ankaŭ prosperon. Inter 1937-1945 la japanoj havis la urbon, sed ankaŭ tiam la industrio evoluis. Ekde 1949 precipe la peza industrio graviĝis.

## Klimato 
En Tajuano jare pluvas po 457 mm, foje polvoŝtormoj okazas. Precipe inter junio-septembro pluvas. La temperaturo somere estas preskaŭ 30 C', vintre frostas.

## Trafiko 
Tajuano havas flughavenon kaj aŭtovojon. Laŭ trajno la distanco al Pekino estas 600 km, tamen post 3 horoj la ĉefurbo estas atingebla.

La Metroo de Tajuano malfermiĝis la .

## Vidindaĵoj 
* serio da maljunaj ĉinaj domoj
* pluraj temploj
* abatejoj
* parko

## Ĝemelurboj 
*  Chemnitz, Germanio
*  Himeĵi, Japanio
*  Launceston, Aŭstralio
*  Nashville, Usono
*  Newcastle, Britio
*  Siktivkar, Rusio
*  Saratov, Rusio
eta|maldekstra|Panoramo en Tajuano
[eta|Situo de Taiyuan (flave) en la provinco [Ŝanŝjio]]

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Kategorio:Provincaj ĉefurboj de Ĉinio
Dometo de la Princo

[dekstra|eta|250px|Dometo de la Princo de [El Pardo (Madrid), verkaĵo de Juan de Villanueva en la 18-a jarcento.]]
dekstra|eta|250px|Ĝardenoj apud la palaceto.

La **Dometo de la Princo**, (), estas unu el la rezidejoj de la reĝa hispana familio. Ĝi estas novklasika palaceto de la fino de la 18-a jarcento, kiu troviĝas en la madrida kvartalo El Pardo (Hispanio).

## Historio 
La konstruaĵo situas apud la Reĝa Palaco El Pardo, en la samnoma monto, larĝa arbara regiono historie apartenanta al la hispana monarkio, kiu uzis ĝin por ĉasado. Ĝi estis konstruita en 1784 kiel ĉaspavilono, por la uzado de Karlo la 4-a, tiam Princo de Asturio, laŭ la mendado de lia patro, la reĝo Karlo la 3-a. La *dometo* estas verkaĵo de la madrida arkitekto Juan de Villanueva, kiu kreis dezajnon antaŭe provitan en la Supra Dometo kaj la Malsupra Dometo, ambaŭ starigitaj en El Escorial.

En 1950 ĝi estis restaŭrita post pluraj jaroj da abandono. Ĝi estis la rezidejo de la fraŭla Johano Karlo la 1-a, nuna reĝo de Hispanio. En la unua jaroj de la 21-a jarcento ĝi estis malfermita al la publiko.

Kategorio:Palacoj en Madrido
Bárbara de Braganza

**Bárbara de Braganza** (naskiĝis la  en Lisbono, mortis la  en Madrido) estis portugala princino, filino de Johano la 5-a kaj Maria Ana de Aŭstrio. Bárbara geedziĝis en 1729 en la urbo Badaĥozo kun la tiama Princo de Asturio Fernando la 6-a. Kiel memoraĵo en tiu urbo estas nune mezlernejo titolita *Bárbara de Braganza*, kiu estis porina dum la reĝimo de Francisco Franco kaj nun estas gea kiel ĉiu publika lernejo.

La junulino Bárbara estis tre klera kaj agrabla laŭ ŝia karaktero, ŝi regis ses lingvojn kaj estis muzikamanto. Fernando kaj Bárbara profunde enamiĝis kaj loĝis izolite dum la regado de Filipo la 5-a, pro volo de Izabela de Farnesio.

En 1746 Fernando entroniĝis kaj Bárbara ludis gravan rolon en la kortego, ĉefe kiel peranto inter la reĝo de Portugalio kaj ŝia edzo. Estas konata la protektado kiun ŝi donis al la fama itala kantisto Carlo Broschi, plej konata kiel «Farinelli» . Ŝi estis la iniciatinto de la konstruado de la Monaĥejo de la Reĝaj Salesanoj de Madrido. Post la inaŭguro en 1757 ŝi translokiĝis al Aranjuez, madrida urbo, kie ŝi forpasis post longa suferado la 27-a de aŭgusto 1758, kio provokis la frenezadon de ŝia edzo.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Hispanaj reĝedzinoj
Kategorio:Braganzo
⚭
Kategorio:Naskiĝintoj en Lisbono
Kristján Jónsson

**Kristján Jónsson** (naskiĝis la , mortis la ) estis islanda juristo kaj politikisto. Li estis la tria Islandministro.

Kristján estis juristo kaj ĉef-juĝisto de Islando 1908-1912. Li estis alta oficisto en la ŝtata banko, Landsbankinn. Sia sampartiano kaj Islandministro Björn Jónsson ordonis enketon de la banko, kaj sekve maldungis Kristján kaj la du aliajn plej altajn oficistojn. Tamen, la enketo montris nenion eksterordinaran, kaj fine la parlamento kunsentis mocio de demisio kontraŭ Björn, kaj Kristján Jónsson iĝis sia posteulo.

Sia patro estis parlamentano, kaj siaj du fratoj, Steingrímur kaj Pétur Jónsson (ministro) ankaŭ estis politikistoj. Sigurður Eggerz, Islandministro kaj ĉefministro, estis bofilo de Kristján. Ĉefministro Steingrímur Steinþórsson kaj ministro Haraldur Guðmundsson estis nevoj de Kristján (filoj de siaj fratinoj).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento

Kategorio:Islandaj politikistoj
Registrita partnereco

eta|altdekstre=2|Samseksaj partnerecoj tutmonde

**Registrita partnereco** estas leĝe agnoskata civila ligo inter du personoj, sendepende je iliaj seksoj. Ĝi donas al la tiel ligita paro iujn (aŭ eĉ ĉiujn) el la rajtoj de edzeco; la precizaj rajtoj de registritaj partneroj tamen dependas de la unuopa ŝtato. Personoj kiu estas en registrita partnereco nomas partneroj aŭ partnerinoj.

La termino temas ĉefe pri ligoj de samseksaj paroj (samseksemuloj), tamen povas temi ankaŭ pri aliseksemuloj. Rezultato de registritaj partnerecoj estas similaj al geedzeco aŭ samseksa edzeco, tamen jure ili estas malsamaj terminoj. Precipe registrita partnereco de personoj kun sama sekso ne estas io sama kiel samseksa edzeco.

## Jura situacio en diversaj ŝtatoj 
La ŝtatoj kaj regionoj, kie oni enkondukis en juro registritaj partnerecoj aŭ konkubinecoj ampleksitaj paroj de homoj de sama sekso estas:
Danio (1989), Norvegio (1993), Svedio (1995), Islando (1996), Nederlando (1998), Israelo (1994), Hungario (1996 - konkubinecoj, 2009 - registritaj partnerecoj), 9 landoj de Usono: Havajo (1997), Kalifornio (1999), Vermonto (2000), Majno (2004), Nov-Ĵerzejo (2006), Konektikuto (2005), Vaŝingtonio (2007), Nov-Hampŝiro (2008), Oregono (2008) kaj aglomeroj: Vaŝingtono (2002) kaj Novjorko (1997), Hispanio (11 el 17 provincoj; ekde 1998), Francio (1999), Sud-Afriko (1999), Belgio (2000), Finnlando (2002), Germano (2001), Portugalio (2001), Kroatio (2003), Argentino - urbo Buenos Aires kaj provinco Rio Negro (2003), 10 regionoj de Italio (2004-2006), Brazilio - Rio Grande do Sul (2004), Aŭstralio – Novsudkimrio (1999), Viktorio (2001), Norda Teritorio (2003), Tasmanio (2004), Aŭstralia Ĉefurba Teritorio (2006), Kvinslando (2005), Okcidenta Aŭstralio (2005) kaj Suda Aŭstralio (2006), Luksemburgo (2004), Britio (2005), Nov-Zelando (2005), Slovenio (2005), Andoro (2005), Ĉeĥio (2006), Meksiko - Meksikurbo (2006) kaj lando Coahuila (2007), Svislando (2007), Urugvajo (2008).

Juro pri "registritaj partneraj ligoj" i.a. de Francio (kie nomiĝas PACS) kaj de Nederlando oni uzas al homoj de diversaj seksoj, kiuj ne ŝatus (ge)edziĝi.

## Vidu ankaŭ 
* geedzeco, samseksa edzeco
* samseksemo en la mondo
* Sennupta geedzeco

Kategorio:GLAT
Mahinda Rajapaksa

**Percy Mahinda Rajapaksa** (kutime konata kiel **Mahinda Rajapaksa**, sinhale:  (*mahinda rājapakṣa*) tamile:  (*mahinta rājapakca*); ; naskiĝinta la 18-an de novembro 1945, ĝis la 8-a de januaro 2015 estis la prezidanto de Srilanko. Profesie li estas juristo kaj antaŭe li servis kiel ĉefministro de la lando. Posteulo en la ofico de la ŝtata prezidanto laŭ la baloto de la 8-a de januaro 2015 surprize iĝis la ĉefa kandidato de la opozicio, Maithripala Sirisena.

Kategorio:Prezidantoj de Srilanko
Maria Ana de Aŭstrio

**Maria Ana Josefa** (n. en Linz, la 7-a de septembro 1683 - m. en Lisbono la 14-a de aŭgusto 1754) estis arkidukino de Aŭstrio, edzino kaj reĝino pro edziĝo kun Johano la 5-a (Portugalio), filino de Leopoldo la 1-a de Aŭstrio, imperiestro de la Sankta Romia Imperio kaj de Leonora Magdalena de Palatinato-Neuburg. Maria Ana estis fratino de la imperiestroj Jozefo la 1-a kaj de Karolo la 6-a.

La 27-a de oktobro 1708 ŝi estis altrange akceptita en Lisbono, per tri publikaj festoj. Maria Ana estis fervora kredantino, bela kaj klera, ŝi estis regentino de la Regno en 1716 kaj 1750. Ŝi alvokis la regadon al Markizo de Pombal ĉar ŝi estis tre intima amikino de lia edzino, ankaŭ aŭstrino.
Maria Ana estis patrino de sep gefiloj, tri el ili atingis la tronon: Jozefo la 1-a reĝo de Portugalio, Bárbara de Braganza reĝino de Hispanio pro edziniĝo kun Fernando la 6-a, kaj Petro la 3-a reĝo de Portugalio.

En 1742, Johano la 5-a suferis baton, pro kio li restis parte paralizita, Maria Ana devis okupiĝi pri la regado. Kiam Johano la 5-a forpasis la 31-a de julio 1750, ŝi decidis entronigi sian junan filon Jozefo la 1-a.

Post ŝia morto, la korpo estis entombigita en Lisbono, sed ŝia koro estis portita al Vieno Aŭstrio kaj tie estas en la Viena Imperia Kripto.

Kategorio:Historio de Portugalio
Kategorio:Portugalaj reĝedzinoj
Kategorio:Arkidukoj
Kategorio:Habsburgoj
⚭
Ministro pri eksteraj aferoj

[eta|300px|kunveno de la ministroj pri eksteraj rilatoj de la ŝtatoj de la grupo [G8 dum la jaro 2007]]
La **ministro pri eksteraj aferoj** aŭ **ministro pri eksteraj rilatoj** estas membro de la registaro de suverena ŝtato. La posteno signifas la ĉefan respondecon pri la ekstera politiko de sia lando, do la politikaj rilatoj de la lando al aliaj suverenaj ŝtatoj kaj al internaciaj registaraj organizoj.

Krome la ministro pri eksteraj aferoj krom la ŝtatestro kaj (se ne temas pri la sama persono) la ĉefministro, do la gvidanto de la registaro, estas la plej alta reprezentanto de sia ŝtato. Koncerne al la internaciaj rilatoj de sia ŝtato la ministro ĝenerale konsideriĝas plene rajtigita agi nome de sia ŝtato.

La **ministerio pri eksteraj aferoj** de la koncerna ŝtato, kiun gvidas la ministro, interalie estas la supera instanco por la ambasadoj de la ŝtato en aliaj ŝtatoj, kaj la gvidantoj de la ambasadejoj, la ambasadoroj, do reprezentas sian landon kaj konkrete ankaŭ sian "ĉefon", la ministron pri eksteraj rilatoj, en la ŝtato en kiu troviĝas la ambasadejo (kaj foje ankaŭ en aliaj, najbaraj ŝtatoj, se tie ne troviĝas alia ambasado).

## La termino 
En iuj naciaj lingvoj la nomo de la ministro laŭvorte tradukeblus al Esperanto per la terminoj "ekstera ministro" aŭ "ministro pri eksteraj aferoj", sed en Esperanto la nomigo "ministro pri eksteraj rilatoj" plej klare esprimas, ke temas pri la eksteraj rilatoj de la koncerna ŝtato, kaj krome korespondas al la termino pri "estraranoj pri eksteraj rilatoj" de la organizaĵoj de la Esperanto-movado kaj de aliaj ne-registaraj organizaĵoj, kiuj same zorgas pri la rilatoj al la mondo ekster la propra organizaĵo.

La ĝenerala anglalingva termino estas *"foreign minister"*. En Usono tamen la ministro pri eksteraj rilatoj nomiĝas *"Secretary of State"* (laŭvorte "ŝtata sekretario"). Ekde la 22-a de januaro 2009 la politikistino Hillary Clinton (Demokrata Partio) plenumas tiun ministran postenon.

## Vidu ankaŭ 
* Ekstera politiko


Kategorio:Ministerioj
Einar Arnórsson

**Einar Arnórsson ** (naskiĝis la , mortis la ) estis islanda juristo, redaktoro kaj politikisto. Li estis la lasta Islandministro.

Einar Arnórsson estis parlamentano de la Sendependecpartio kiam sampartiano Sigurður Eggerz rezignis por protesti kontraŭ reĝa decido. Einar elektiĝis kiel sia posteulo, kaj klopodis eviti la saman konflikton pri kiu Sigurður Eggerz rezignis. La sekvo estis partigo de la partio (en laŭlarĝe kaj laŭlonge, is. *þversum* kaj *langsum*).

Post parlamentelektado en 1916 sia partiparto malvenkis, kaj la tripartia registaro de Jón Magnússon anstataŭis lin.

Einar estis parlamentano de la malnova Sendependecpartio ĝis 1919, kaj parlamentano por la posta Sendependecpartio 1931-1932.

Li estis ministro en la eksterparlamenta registaro 1942-1944.

Einar estis estimita juristo kaj multon verkis kaj pri juro kaj historio.

Sia filino Ingibjörg estis la unua edzino de verkisto Halldór Laxness.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de la islanda parlamento 

Kategorio:Islandaj ministroj pri justico
Kategorio:Islandaj ministroj pri edukado
Brugg

**Brugg** estas historia urbo
en la samnoma distrikto de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 9055 loĝantojn je la 30-a de junio 2008.

## Geografio 
[eta|maldekstra|150ra|Kunfluejo de [Reuss kaj Aro en Brugg]]
Brugg situas en la centro de la tiel nomita *Akvujo de Svislando* (germane *Wasserschloss der Schweiz*), la kunfluejo de la tri riveroj Aro, Reuss kaj Limato.
La rivero Aro estas la limo inter du geografiaj regionoj de Svislando, nome inter la Ĵuraso kaj la Svisa Mezlando.

## Trafiko 
La urbo Brugg estas signifa trafiknodo, bone atingebla kaj per publikaj kaj per privataj trafikiloj.

[eta|maldekstra|150|Fervoja stacidomo de [Brugg AG (stacidomo)|Brugg]]

### Fervojo 
Tra la urbo Brugg pasas tri fervojlinioj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. La plej signifa estas la linio de Bazelo tra Zuriko al Koiro. Krome estas linio al Araŭo kaj alia al Lencburgo. Rapidtrajnoj cirkulas al Bazelo, Berno, la ĉefstacidomo Zuriko, la flughaveno Zuriko kaj Koiro.

### Poŝtaŭto 
De la stacidomo de Brugg poŝtaŭtolinioj kondukas al Bad Zurzach, Birr, Döttingen, Frick, Laufenburg, Linn, Mellingen, Mönthal, Remigen, Scherz kaj Thalheim.

### Aŭtomobilo 
En Brugg kruciĝas du gravaj ĉefstratoj, nome la ĉefstrato 3 (Bazelo - Zuriko - Koiro - Chiavenna) kaj la ĉefstrato 5 (Laŭzano - Bielo - Waldshut).

Estas alveturejoj al la du naciaj aŭtoŝoseoj A1 (de Ĝenevo al Sankt-Margreto) kaj de A3 (de Bazelo al Koiro).

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Brugg datiĝas el la jaro 1064 kiel *Bruggo*. La regiono de Brugg estas la prahejmo kaj dum longa tempo la potenccentro de la nobela familio de la Habsburgoj, la posta aŭstria imperiestra dinastio.

Rudolfo la 1-a, kiu antaŭ sia elektiĝo kiel reĝo kaj imperiestro de la Sankta Romia Imperio ofte restadis en Brugg, koncedis al la loko la 12-an de junio 1284 la urborajton.

## Elstaruloj 
* Johann Georg Zimmermann, kuracisto

## Esperanto-movado 
En Brugg vivas Ernst Glättli (naskiĝinta 1924), fervojisto, kiu dum multaj jaroj aktivis en la Svisa Asocio de Esperanto-Fervojistoj kaj en la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio, kies honora membro li estas ek de 2001. Glättli estas ek de multaj jaroj UEA-delegito de Brugg. 

## Vidu ankaŭ 
* Brugg AG (stacidomo)
* Schinznach Bad (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Brugg
* Brugg en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Reĝa Monaĥejo de la Enkarniĝo

eta|250ra|dekstra|Ĉefa fasado de la Monaĥejo.
La **Reĝa Monaĥejo de la Enkarniĝo** en la hispana **Real Monasterio de la Encarnación** estas monaĥejo de aŭgustenaninoj rekoletoj situanta en Madrido (Hispanio). La institucio, kiun apartenis damoj de la alta nobelaro, estis fondita de la reĝino Margareto de Aŭstrio, edzino de Filipo la 3-a, komence de la 17-a jarcento. Pro la artaj valoraĵoj kiujn ĝi gastigas, la monaĥejo estas unu el la plej rimarkindaj temploj de la urbo.

La arkitekto de la konstruaĵo estis la monaĥo Alberto de la Madre de Dios, kiu konstruis ĝin inter 1611 kaj 1616. La fasado kiu sekvas modelon laŭ inspiro de la stilo de Juan de Herrera, kreis skolon kaj estis imitata de aliaj hispana temploj.

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Madrido
Kategorio:Monaĥejoj en Hispanio
Johano la 5-a (Portugalio)

**Johano la 5-a de Portugalio**, nomata "La Grandanima" (n. en Lisbono, la 22-an de oktobro 1689 - m. en Lisbono, la 31-an de julio 1750), estis reĝo de Portugalio inter 1706 kaj 1750. Li sukcedis sian patron la reĝo Petro en decembro 1706 kaj estis proklamata reĝo la 1-a de januaro 1707.

Unu el liaj unuaj agadoj kiel reĝo estis la aliĝo al la Granda Alianco, kiun lia patro aliĝis en 1703. Li avancis kun la trupoj al la Reĝlando de Kastilio sed estis haltigita post grava malvenko suferita en Almansa la 25-a de aprilo 1707.

En oktobro 1708 edziniĝis al Maria Ana de Aŭstrio, filino de Leopoldo la 1-a, por plifortigi la aliancon kun Aŭstrio; la serio de fiaskaj kampanjoj kiuj sekvis finiĝis per la subskribo de la paco kun Francio en 1713 kaj kun Hispanio en 1715.

Lia longa regado estis karakterizita de la pliiĝo de la reĝa povo danke al la enspezoj ricevitaj de la kupro- kaj orminejoj de Brazilo. La duono de ĉiu tuno kiuj estis elfositaj apartenis al la Krono; la alia duono estis dividita inter la proprietuloj kaj la publika administrado. Tio ĉi permesis la reĝon esti memsufiĉa kaj ne bezoni la kortegon, kio konvertis lin en absolutisma monarko. Pro sia centralizita politiko, Johano devis konfronti la opozicion de diversaj nobelaj familioj kaj de influhavaj sacerdotoj.

Johano la 5-a uzis parton de sia reĝa trezoro por disvolvigi la malfortan portugalan ekonomion, apogi la arton kaj la intelektulojn, kaj intenci rekuperi la prestiĝon inter la eŭropaj najbaroj. Lia ekstera politiko ĉiam sekvis du simplajn neŝanĝeblajn regulojn: la neŭtraleco antaŭ la eŭropaj konfliktoj kaj la konstanta negocado kun Vatikano por atingi la agnoskandon de la reĝa povo de la monarko.

Tiu negocado kun Vatikano finiĝis per agnoskado de la papo Benedikto la 15-a de Portugalio kiel suverena ŝtato (1748), kaj la titolo *la plej pia reĝo*. Ses jarojn antaŭ la ricevado de tiu titolo, Johano suferis embolozon kiu lasis la duonon de lia korpo paralizata kaj netaŭga por interveni en politikaj aferoj. Liaj lastaj jaroj sin dediĉis al fervoraj agadoj kaj servi al la klerikaro. Johano la 5-a forpasis en Lisbono en 1750 kaj estis sukcedita de la princo Jozefo.

Kategorio:Braganzo
Kategorio:Portugalaj reĝoj
Lesenceistvánd

**Lesenceistvánd** [leŝenceistvAnd] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Meza Transdanubio**, en Veszprém (departemento), en subregiono de Tapolca. István kaŝiĝanta en la vilaĝnomo signifas: Stefano.

* Areo: 9&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.8699/17.3589
* Loĝantaro: 1000
* Poŝtkodo: 8319
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
Lesenceistvánd situas en basena ebenaĵo, laŭ rojo nomata "Lesence", laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Sümeg-Tapolca. La lasta urbo troviĝas 8, Badacsony kaj Sümeg po 16, Keszthely 18, Hévíz 20&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La turkoj senhomigis la vilaĝon en 1545. En 1960 kolĥozo formiĝis. Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostolo Sankta Jakobo, en 1788 barokiĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kategorio:Vinvilaĝoj
Concepción de Buenos Aires

**Concepción de Buenos Aires** estas unu el la 126 komunumoj de la meksika subŝtato Jalisco. La ĉefurbo de la komunumo estas Concepción de Buenos Aires. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 14 026.

## Geografio 
**Concepción de Buenos Aires** apartenas al la regiono Sureste kiu situas en la sudoriento de la subŝtato. Al tiu regiono entute apartenas 10 komunumoj. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5221 loĝantojn. El tiuj estis 2586 viroj kaj 2635 virinoj. La komunumo havas surfacon de 454,71 km². La meza alteco estas 2060 metroj super la marnivelo. La meza jara temperaturo estas 15,3 C. En la komunumo estas 780.00 mm da pluvo jare. eta|maldekstra|270px|Situo de la koncerna regiono en la subŝtato Jalisco.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1700 viroj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1415 scipovis legi kaj skribi kaj 284 viroj estis analfabetoj. Do 16.71 % de la viroj estis analfabetoj. En la sama jaro en la komunumo vivis 1833 virinoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1571 sciis legi kaj skribi kaj 261 virinoj estis analfabetoj. Do 14,24 % de la virinoj estis analfabetoj. En 1995 en Concepción de Buenos Aires vivis 4802 personoj kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj estis 1 indiĝenoj. Tio signifas ke 0,021 % de la loĝantaro en la koncerna jaro estis indiĝenoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Concepción de Buenos Aires  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Jalisco
Batalo de Almansa

La **Batalo de Almansa** estis batalo okazinta dum la internacia konflikto de la Milito de Hispana Sukcedo la 25-a de aprilo 1707 en Almansa (nuna Albaceto (provinco), en la limoj inter Valencio, Alikanto kaj Murcio, en Hispanio). En la konfronto, la trupoj de Filipo de Anĵuo (nepo de Ludoviko la 14-a), kiu estis kronita kiel Filipo la 5-a, gvidataj de la Duko de Berwick, venkis la trupojn de Karolo la 6-a (Sankta Romia Imperio), komanditaj de Henri de Massue kaj la Markizo das Minas. La batalo ne estis decidiga por meti finon al la internacia konflikto, sed malfermis la pordojn al la Reĝlando de Valencio. Kiel konsekvenco de tiu ĉi batalo, la Reĝlando de Valencio estis okupata de la burbonaj trupoj kvankam la foruoj estis aboliciitaj, kune kun tiuj de Aragono, post la publikigo de la Dekretoj de Nueva Planta.

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de Almansa 
* Retpaĝo dediĉata al la batalo de Almansa 
* Conmemoración del 3er Jarcenta Datreveno de la Batalo de Almansa
* Artikoloj pri la Batalo de Almansa kaj la Milito de Hispana Sukcedo 
* Relación de la batalla , 1707.

Kategorio:Historio de Hispanio
Almansa
Kategorio:1707
Almansa
Foruoj de Valencio

La **Foruoj de Valencio** en la hispana **Fueros de Valencia**, en la valencia **furs de València**, estis valencia teritoria leĝdono dum pli ol kvar jarcentoj, ekde 1251, kiam Jakobo la 1-a de Aragono ĵuris kaj promulgis ilin en kunsido de la Valencia Kortumo samjare, ĝis 1707, per la Dekretoj de Nueva Planta.

Kategorio:Kronlando de Aragono
Kategorio:Jura kodo
Kategorio:Historio de Valencilando
Foruoj de Aragono

En 1247, la reĝo Jakobo la 1-a kunvokis la Kortumon de la Reĝlando en Huesca kun la celo daŭrigi la leĝdonan agadon de la Krono kaj kompili en unu sola dokumento la regulojn kiuj devis regi la privatan aktivecon kaj la administradon de la justico. La nomumitoj de la diversaj konsilioj aprobas la tiamajn **Foruojn de Aragono** sur la bazo de la jura verko antaŭe realigata de la episkopo de Huesca, Vidal de Canellas kiu arigas grandan parton de la lokaj foruoj.
Kategorio: Historio de Hispanio
  
Kategorio: Kronlando de Aragono
Hegyesd

**Hegyesd** [hedjeŝd] estas malgranda vilaĝeto kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Tapolca. Hegyes signifas: pinta.
eta|dekstra|Panoramo de Hegyesd el la supro de la samnoma monto
eta|dekstra|Montopinto de Hegyesd

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.917/17.5187
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 8296
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Tapolca troviĝas 9, Badacsony 15, Ajka 25&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1282. En la 13-a jarcento fortikaĵo konstruiĝis sur la eksvulkanon, kiun la turkoj okupis en 1561. Post unu jaro la aŭstroj-hungaroj reokupis ĝin kaj tuj malkonstruis. Germanoj refondis la detruitan kaj senhoman vilaĝon. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. En Hegyesd migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* ruinoj de iama fortikaĵo sur montopinto 281 m-ojn alta
* ŝtonoponto
* akvorezervujo

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Hegyesd

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Kategorio:Vinvilaĝoj
82-a SAT-Kongreso 2009

dekstra|200px|emblemo de SAT
eta|300px|La kongresanaro
La **82-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Milano inter la 18-a kaj la 25-a de julio 2009. La realigado de tiu kongreso estis aprobita de la 81-a SAT-Kongreso 2008 okazinta en Kazanlako, Bulgario. La ĉefa temo de debatoj estas enmigrado. Tiam estis prezidento de la Plenum-komitato Jakvo Schram kaj estris la kongresan komitaton *Andrea Montagner* nome de la organizo ARCI Esperanto.

Krom la kutimaj laborkunsidoj okazis interesaj prelegoj kaj distraj programeroj kiaj koncertoj kaj ekskursoj.

Dum tiu kongreso aperis du novaj libroj de la Eldona Fako Kooperativa de SAT: *Kompendio de la Kapitalo de Karlo Markso* de Karlo Kafiero k *Plano B - Mobilizo por savi civilizacion* de Lester R. Brown

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala kongresretejo
* Deklaracio k Gvidrezolucio
* Gazetartikolo

09
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2009
Kategorio:Politiko en 2009
Kategorio:Milano
Kategorio:2009 en Italio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Italio
Reĝlando de Valencio

[eta|200ra|maldekstra|Mura pentraĵo de la kastelo de [Alcañiz de la 14-a jarcento kiu reprezentas la eniron de Jakobo la 1-a de Aragono en Valencion en 1238.]]
eta|200ra|Fazoj de la konkero de la Reĝlando Valencio sur la nuna Valencio
La **Kristana Reĝlando de Valencio** estis fondita en 1238, post la konkero de la reĝo de la Aragona Krono Jakobo 1-a la Konkeranto, de la Tajfo Valencio. Poste ampleksigata sude de la linio Biar-Busot.

Jakobo la 1-a rimarkinte ke estis malfacile reloĝigi tiom da konkerita teritorio, intencis konservi kelkajn privilegiojn de la denaska popolo kiaj la respektado de iliaj religioj kaj moroj, proklamante la Foruojn de Valencio (*Els Furs*), de kiu kreiĝas la reĝlando kiu apartenis al la Reĝlando de Aragono. Tial ĝi estis dependa de la aragona krono sed ĝi havis propran administradon. La kreado de la reĝlando provokis koleran reagon de la aragona nobelaro kiu vidis la neeblan pliigadon de ilia povo en la valencia teritorio.

En 1305 la reĝlando estis dividita kaj la okcidenta parto apartenis al Kastilio, kiu konstruis ene de la kastilia krono la Reĝlandon de Murcio, kaj por Aragono la orientan parton, kiu formis la Reĝlandon de Valencio, laŭ la Arbitra Sentenco de Torrellas kaj Traktato de Elche.

La reĝlando, en la komenco estis en sia plimulto loĝata de muzulmanoj, ĝi estis reloĝata de kristanoj el Katalunio (marbordo) kaj Aragono (interno). Tiu politiko rezultigis kreadon de multkonfesia kaj multkultura societo kie loĝis muzulmanoj, kristanoj kaj judoj, sed la kristanoj estis plenrajtaj kompare al la resto de kulturoj. La kristanoj kreis la ekonomian bazon profitante la jam ekzistanta araba infrastrukturo.

Malgraŭ kunhavigi reĝon kun la teritorioj de la Aragona Krono (Graflandoj Katalunio, Aragono kaj Balearoj), la reĝo Jakobo la Konkeranto starigas la foruojn de Valencio, fondante tiamaniere reĝlandon kun propra politika identeco, kun ĝiaj propraj institucioj, ĝia propra kulturo kaj tradicioj, kun ĝia valuto, administrado kaj doganaj tarifoj. Tiuj foruoj restis tiaj ĝis 1707, pro la burbona centralizado.

Inter 1356 kaj 1365, la reĝoj Pedro la 1-a (Kastilio) kaj Petro la 4-a (Aragono) konfrontiĝis en la kruenta Milito de la du Petroj kiu havis kiel ĉefa scenejon la Reĝlando de Valencio, pro la intereso de la aragona monarko kontroli la Reĝlando de Murcio. Urboj kiaj Alikanto estis sieĝitaj dum pluraj jaroj, kaj kiel premio pro la kuraĝeco rezisti dufoje la atakon de la kastiloj, la urbo Valencio ricevis la du "L" de ĝia ŝildo (duoble lojala), kaj al ĝia reĝa flago estis koncedita la reĝa krono. De tiu koncedo naskiĝis la valencia flago ĝis la nuntempo.

Kategorio:Kronlando de Aragono
Kategorio:Historio de Hispanio
Valencio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1230-1239
Kategorio:Aperis en 1238
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1700-1709
Kategorio:Malaperis en 1707
Jubilea jaro

**Jubilea jaro** () estas laŭ juda-kristana kredo speciala jaro por universala pardono de pekoj. Laŭ la biblia libro Levidoj, jubilea jaro supozeble okazas ĉiun 50-an jaron kaj ĝi principe kaŭzas liberigon de la sklavoj kaj kaptitoj, forviŝon de monŝuldoj kaj precipe okulfrapajn signojn de dia mizerikordo.

Jubilea tradicio en kristanismo datiĝas de la jaro 1300, kiam papo Bonifaco la 8-a anoncis, ke la venonta jaro estis aparte sankta. Oni tiam volis antaŭvidi sekvan kristanisman Jubileon post 100 jaroj, sed al la kristanoj tiu distanco estis tro longa, tial ili estis poste celebritaj ĉiun 50-an, fine ĉiun 25-an jaron, do en ĉiu jarcento en la jaroj finiĝantaj per la du ciferoj 00, 25, 50 kaj 75. Kiel alternativa nomo por tia "Jubilea jaro" en la katolika eklezio establigis la nomo "**Sankta Jaro**" (). Apartan "eksterordinaran jubileon pri mizerikordo" anoncis la katolika eklezio por fino de 2015 ĝis fino de 2016.

## Vidu ankaŭ 
* Granda Jubileo 2000 

Kategorio:Kristanismo
Asif Ali Zardari

**Asif Ali Zardari** (sindhe, urdue: **آصف علی زرداری**) (naskiĝinta la 26-an de julio 1955) estas pakistana politikisto, kiu servis kiel prezidanto de Pakistano de 2008 ĝis 2013. En la historio de sia lando, li estis unua demokratie elektita prezidanto kiu sukcesis kompletigi sian mandaton en ofico.

Zardari estas vidvo, lia eksa edzino kaj eksa ĉefministrino Benazir Bhutto estis mortigita en atenco la 27-an de decembro 2007. Danke al tia populareco, li sukcesis atingi la prezidentecon, sed la popolo ne tiom akceptis, dum en la lando ekestis teruraj problemoj en la regionoj najbaraj al Afganio, ĉe Kaŝmiro kaj en la tuta lando pri islama fundamentismo.

Komune kun sia filo Bilawal Bhutto Zardari li estas prezidanto de Pakistana Popola Partio.

Kategorio:Prezidantoj de Pakistano
James Fallows

**James FALLOWS** (n.  en Filadelfio, Pensilvanio) estas usona ĵurnalisto de teksto kaj radio kiu laboris ĉe *The Atlantic Monthly* dum pluraj jaroj kaj verkis naŭ libroj. Fallows kaj sia familio lernis Esperanton, do ĝi ebligis eniri Ĉinion, por partopreni en la 1986 Universala Kongreso en Pekino, priverkita en lia libro *Postcards from Tomorrow Square: Reports from China* ("Poŝtkartoj de Morgaŭa Placo: Raportoj de Ĉinio").

Li verkis artikolojn por la usonaj gazetoj *Slate*, *Magazino de The New York Times*, *The New York Review of Books*, *The New Yorker*, *The American Prospect*, kaj aliaj. Li ankaŭ estis la ĉefa diskurso-verkisto de usona prezidento Jimmy Carter dum la unuaj du jaroj de lia prezidenteco, la plej juna verkisto havante tiun postenon. Plue li verkis por usona politikisto Ralph Nader.

## Verkaro 
* ''The Water Lords: Ralph Nader's study group report on industry and environmental crisis in Savannah, Georgia* (1971). ISBN 0-670-75160-X
* *Who Runs Congress* (1972).
* *National Defense* (1981). ISBN 0-394-51824-1
* *More Like Us: Making America Great Again* (1989). ISBN 0-395-49857-0
* *Looking at the Sun: The Rise of the New East Asian Economic and Political System* (1994). (reeldonita, 1995) ISBN 0-679-76162-4
* *Breaking the News: How the Media Undermine American Democracy* (1996). ISBN 0-679-44209-X. Vintage Paperback (1997) ISBN 0-679-75856-9
* *Free Flight: Inventing the Future of Travel* (2001). ISBN 1-58648-140-1
* *Blind into Baghdad: America's War in Iraq* (2006). ISBN 978-0-307-27796-1
* *Postcards from Tomorrow Square: Reports from China'' ISBN 978-0-307-47262-5

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (angla)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Kategorio:Usonaj esperantistoj
.cat

**.cat** estas interreta ĝenerala domajno de plej alta nivelo kreita por la kataluna lingvo kaj kulturo.

Ĝi estis aprobata la 16an de septembro 2005 de ICANN. Ĝi estas administrita de la *Fundació puntCAT*.

La domajno .cat estas la unua domajno de plej alta nivelo rezervita por lingva komunumo. Ĝi servas kiel domajno en retpaĝoj en la kataluna lingvo aŭ rilataj al kataluna kulturo.

## Eksteraj ligiloj 
*Registro de domajnaj nomoj .cat

Kategorio:Kataluna lingvo
Kategorio:Katalunaj Landoj