open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sikismo en Brazilo

, Ĉefministro de Barato (2004-2014), vizitis la Palácio da Alvorada, la oficialan rezidejon de la Prezidanto de Brazilo, en 2006.]]
**Sikoj en Brazilo** estas religia malplimulto kaj oni taksas, ke estas ĉirkaŭ 300 sikoj loĝantaj en la lando.

## Historio
### Frua 20-a jarcento 
Brazilaj sikoj ekaperis per la alveno de la unuaj sikaj enmigrintoj komence de la 20-a jarcento. Ĉi tiuj enmigrintoj venis al Brazilo serĉante pli bonajn ekonomiajn ŝancojn, kaj ili ekloĝis ĉefe en la suda parto de la lando, en la brazila ŝtato Paranao. Tamen, la plej multaj sikoj iris al Brazilo por atingi Argentinon.

Sikoj en Latinameriko, inkluzive de Brazilo, ankaŭ estis la temo de akademia esplorado. En sia libro "Sikoj en Latinameriko: Vojaĝoj Inter la Sika Diasporo", Swaran Singh provizas ampleksan superrigardon pri la historio kaj kulturo de sikoj en la regiono. La esplorado de Singh elstarigas la defiojn, kiujn sikoj en Latinameriko alfrontas por konservi siajn religiajn kaj kulturajn tradiciojn, samtempe integriĝante en siajn gastigantajn sociojn.

### 21-a jarcento 
Sikismo estas konata pro sia sindediĉo al egaleco kaj socia justeco, kaj la sika komunumo en Brazilo laboris por antaŭenigi ĉi tiujn valorojn ene de sia propra komunumo kaj en la pli vasta brazila socio. En 2018, delegacio de brazilaj sikoj vizitis la Ora Templo en Amritsar, Barato, por pledi por seksa egaleco ene de la sika komunumo. La delegacio inkluzivis kaj virojn kaj virinojn, kaj ili postulis la forigon de limigoj pri virina partopreno en iuj sikaj religiaj ceremonioj.

## Demografio 
Plej multaj sikoj en Brazilo apartenas al la komunumo 3HO aŭ panĝabaj migrantoj, kiuj venis por komercaj ŝancoj. La posteuloj de pli frua enmigrinta generacio plejparte geedziĝis ekster la kulturo kaj religio pro la manko de granda sika loĝantaro.

## Referencoj 
Kategorio:Religio en Brazilo
Kategorio:Sikismo
Luis Herrera Campins

**Luís HERRERA CAMPINS** (naskiĝis la 4-an de majo 1925 en Acarigua, Portuguesa; mortis la 9-an de novembro 2007 en Karakaso) estis prezidanto de Venezuelo de 1979 ĝis 1984. Li estis membro de la Kristandemokrata partio (COPEI). 

## Politiko 
En 1969 li estis elektita Ĝenerala Sekretario de la Kristandemokrata Organizo de Ameriko. De 1974 ĝis 1979 li estis senatano de la ŝtato Lara.

La 3-an de decembro 1978, li venkis en la prezidanta elekto. La 12-an de marto 1979, li ĵuris kiel Prezidanto de Venezuelo, anstataŭigante Carlos Andrés Pérez de la Partio de Demokrata Agado, kiu ŝtatigis la naftoindustrion.

En la kampo de ekstera politiko, en 1980 li subskribis ekonomian interkonsenton kun Meksiko pri la komuna transportado de nafto al la landoj de Centra Ameriko kaj Karibio. En 1982, Herrera subtenis Argentinon en la milito kontraŭ Britio pri la Falkland-Insuloj, lerte ekspluatante kontraŭ-usonanajn kaj kontraŭ-britajn sentojn en la socio. Sur tiu ondo, li prezentis teritoriajn postulojn al la iama brita kolonio, najbara Gujano. Lia registaro ankaŭ agnoskis la Araban Demokratian Saharan Respublikon kiel suverenan ŝtaton en Okcidenta Saharo.

### Naftokrizo 
Dum la regado de Campín, la naftoproduktanto Venezuelo spertis *la Duan Naftokrizon,* ekigitan de la Iran-Iraka Milito, kiel orimpetegon; la naftoprezoj triobliĝis. Tamen, la registaro ne sukcesis kontroli sian eksteran ŝuldon, parte ĉar la naftoprezoj denove kolapsis ekde 1983.

La ekonomio stagnis ekde 1979 kaj baldaŭ poste falis en recesion. La 18-an de februaro 1983, la bolivaro estis malplivalorigita (la malnova kurzo de 4,3 bolivaroj por dolaro estis anstataŭigita per sistemo de multoblaj kurzoj), amasa kapitalfuĝo komenciĝis, kaj la ekstera ŝuldo de Venezuelo altiĝis al 30 miliardoj da usonaj dolaroj komence de 1983.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Viernes Negro*, nigra vendredo, la 18-a de februaro 1983, kiam la venezuela bolívaro estis konsiderinde malplivalorigita kompare kun la usona dolaro.

## Eksteraj ligiloj 
* (hispane) Luis Herrera Campins oficiala biografio
* (hispane) Luis Herrera Campins
* Nekrologo en *La Tempoj*, 14 novembro 2007
* Nekrologo de la *International Herold Tribune*
* 

Kategorio:Prezidantoj de Venezuelo
Partia Frenezo (Anglujo)

La **Partia Frenezo** (angle *Rage of Party*) estis la tumulta periodo en angla politika historio ekde la Glora Revolucio de 1688 ĝis la malvenko de la unua jakobita ribelo en 1715. Ĝin karakterizis politika malstabileco estigata de pli forta partianeco en la Parlamento kaj de pli oftaj balotadoj. Dek unu Parlamentoj oficis dum tiu periodo, parte kiel rezulto de la Trijareca Leĝo, kiu devigis ĝeneralajn elektojn ĉiun trian jaron. Efektive, elektoj okazis averaĝe je intervalo de du jaroj kaj duono. Ĝi finiĝis per stabiliĝo de la hanovra sukcedo en Anglujo kaj la aprobo de la Sepjareca Leĝo de 1716, kiu permesis ĝis sep jarojn inter balotadoj.

## Politikaj dividoj
Estis du ĉefaj aksoj de politika konfliktado dum la Partia Frenezo. En la pli strikte partia konflikto la *Whigs*, kiuj apogis la Gloran Revolucion kaj la protestantan sukcedon, rivalis kun la *Tories*, kiuj en praktiko apogis la novajn monarĥojn, sed maltrankviliĝis pri la rompo de la diordonita sukcedado, kiun la Glora Revolucio necesigis. Aliaj konfliktoj kunfandiĝis kun la demando pri la sukcedado: la *Whigs* reprezentis la novan socian ordon, kun "la monposeda intereso, disidenteco, diismo, kaj filozofia optimismo", kaj la *Tories* la tradician, kun "la terposeda intereso, la Eklezio, kaj filozofia pesimismo".

 en 1709]]
La partia konflikto pliintensiĝis en 1709-1710 kun la proceso kontraŭ Henry Sacheverell kaj kulminis en 1714-1715 kun sinsekvo de krizoj: la eksigo de la *Tory* Robert Harley de lia posteno kiel Alta Kasisto, la tuj posta morto de la reĝino Anno kaj la enkonduko de Georgo la 1-a, kaj fiaska ribelo apoganta la reĝecan rajton de James Stuart.

## Referencoj
Kategorio:Politika historio de Anglio
Kategorio:Politika historio de Britio
Johann Klaj

]] 
**Johann KLAJ** (naskiĝinta en 1616 en Meißen, mortinta la  en Kitzingen) estis germana verkisto.

Studinte teologion en Wittenberg li venis kiel kandidato al Nurenbergo. Tie li fondis kune kun Georg Philipp Harsdörffer la Pegnitz-ordenon. En 1647 li ekinstruistis ĉe la nurenberga Sebalda Lernejo kaj fariĝis predikisto en Kitzingen en 1650.

Verkis li, uzante nederlandlingvajn modelojn, oratoriecajn dramojn enscenigotajn en preĝejoj: »Höllen- und Himmelfahrt Christi« (Nurenbergo 1644); »Herodes, der Kindermörder« (Nurenbergo 1645). La kun Harsdörffer kreita poemo »Pegnesisches Schäfergedicht« (Nurenbergo 1644) alegorie rakontas pri lia transloĝiĝo Nurenbergon. Klaj ankaŭ per pluraj verkoj glorigis la finon de la Tridekjara Milito kaj la ĉi-rilatajn festojn okazigitajn Nurenberge. 
## Fonto
"Klaj" - ĉe: *Meyers Großes Konversations-Lexikon,* volumo 11, Leipzig 1907, p. 89
## Eksteraj ligiloj
*Vikifontaro
*verkoj ĉe Zeno.org
*ligiloj ĉe DDB
Kristo la Reĝo (Almada)

La (**Nacia**) **Sanktejo de Kristo la Reĝo** (), aŭ simple **Kristo la Reĝo**, estas statuego de Kristo en Almada, sude de Lisbono, Portugalio. 

## Priskribo 
Kun etenditaj brakoj, la figuro de Kristo la Reĝo turniĝas al la Ponto 25-a de aprilo kaj la urbo Lisbono. Ĝi staras sur 82 m alta piedestalo, kiu estas 133 m super la rivero Taĵo. La statuo mem estas 28 m alta, igante ĝin la naŭa plej alta statuo de Kristo en la mondo. La monumento estas unu el la plej altaj konstruaĵoj en Portugalio kaj la plej grava turisma allogaĵo en Almada . Pro sia alteco, la statuo estas unu el la plej bonaj observejoj super Lisbono. Kune kun Fátima kaj Santiago-de-Kompostelo, ĝi estas unu el la tri plej gravaj pilgrimaj lokoj sur la Iberia Duoninsulo.

La statuo de Kristo estis konstruita inter 1949 kaj 1959 kaj estis inaŭgurita la 17an de majo 1959. La statuo estis aprobita de la Portugala Episkopa Konferenco okazinta en Fatima la 20an de aprilo 1940 kiel preĝo al Dio por savi Portugalion de esti tirata en la Duan Mondmiliton. Ĝi estis konstruita per publikaj donacoj, plejparte de virinoj. Portugalio ne partoprenis en la Dua Mondmilito, do virinoj donacis monon por la statuo de Kristo ĉar li savis iliajn filojn, edzojn kaj patrojn de morto malhelpante Portugalion esti tirata en la militon. 

Ĉiujare la 8-an de junio, la nekoruptaj restaĵoj de benita Maria de la Dia Koro (d:Q441996) estas ekspoziciataj en la kapelo situanta ĉe la piedo de la statuo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Rifuĝo de Kristo la Reĝo – Oficiala retejo

Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1959
Kategorio:Vizitindaĵoj en Lisbono
Kategorio:Monumentoj en Portugalio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kristo la Reĝo (Madejro)

La **statuo de Kristo Reĝo** () sur Madejro adoras Kriston Reĝon (d:Q2558835).  Ĝi staras proksime de Ponta do Garajau, sur nuda roko inter Caniço kaj Funchal . La telfero de Garajau malsupreniras de la altebenaĵo al la strando. 

La 14-metra alta monumento konsistas el statuo kun malfermitaj brakoj rigardantaj al la oceano. Ĝin mendis kaj pagis konsilisto Aires de Ornelas, filo de la lasta terposedanto de Caniço.

La statuon efektivigis la francaj skulptistoj Pierre Lenoir  kaj Georges Serraz.  La komenco de la laboro estis anoncita la 1-an de oktobro 1922, kaj tiam ĝi estis priskribita kiel statuo de la Koro de Jesuo el blanka marmoro, tri metrojn alta sur 5-metra piedestalo. Ĝi estis inaŭgurita la 30-an de oktobro 1927.

Ĝi estas la plej malnova monumento al Kristo la Reĝo iam konstruita.  

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Kristo la Savinto*, en Rio-de-Ĵaneiro, Brazilo
* Kristo la Reĝo (Almada) en Lisbono, Portugalio (28 m)

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Madejro
Kategorio:Statuegoj
Mary Earps

**Mary Alexandra EARPS**, MBE (naskita la 7-an de marto 1993 en Nottingham) estas angla profesia futbalisto, kiu ludas kiel golulino por Paris Saint-Germain kaj la angla nacia teamo de 2017 ĝis 2025. Ŝi estis nomita FIFA Monda Golisto de la Jaro en 2022 kaj 2023, kaj IFFHS Monda Golisto de la Jaro en 2023. 

## Kariero 
En julio 2019, Earps subskribis kontrakton kun Manchester United.  En februaro 2021, ŝi plilongigis sian kontrakton kun la klubo ĝis junio 2023 kun la eblo de plia jaro. 

La 1-an de julio 2024, Earps estis subskribita de la franca klubo Paris Saint-Germain, kie ŝi subskribis dujaran kontrakton. 

Earps estis parto de la angla teamo ĉe la Futbala Mondpokalo de 2019 kaj Eŭro 2022. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe la retejo de Manchester United FC.
* Profilo ĉe retejo de *The Football Association*

Kategorio:Anglaj futbalistoj
Kategorio:Virinoj
László Jankovich (prosektoro)

**László Jankovich** [lAslO jankoviĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Jankovich László** estis hungara krimmedicina kuracisto, prosektoro, altlerneja instruisto.

László Jankovich naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
László Jankovich maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1905, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1910, sed pli frue li studis en Ĝenevo kaj Berlino. Post la diplomo li praktikadis, respektive li estis asistanto 5 jarojn en la prosektora instituto, poste li akiris prosektoran licencon. Dum la unua mondmilito li estis laboratoriestro ĉe la armeo. Inter 1918–1921 li estis krimmedicina kuracisto en la juĝejo, en 1921 li akiris licenco pri krimmedicina kuracado, poste 4 jarojn li estis ĉefkuracisto en orfejo, samtempe li instruis en la universitato. Li instruis krimmedicinan kuracadon en instituto de Scienca Universitato Ferenc József (1925–1934), dum la studjaro 1929 li estis fakultatestro. Inter 1934-1945 li instruis en Scienca Universitato István Tisza, sed la nova reĝimo en 1945 ne akceptis lin pro lia politika opinio, tial li estis trudemerito. Li estis senlaborulo, inter 1951–1962 li estis prosektora ĉefkuracisto en ĉefurba malsanulejo. Li edziĝis dufoje pro vidviĝo, la unua edzino naskis filon en 1923.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Fejsérüléssel kapcsolatos agytályogról.* (1915)
* *A rekeszsérvekről.* (1919)
* *Gondatlanságból okozott emberölés vétségének vádja a bába ellen. Vádelejtés az orvosszakértői vélemény alapján.* (1925)
* *Hirnhistologische Veränderungen bei akuter Laugenvergiftung.* (1935)
* *Bevezető az orvosi tudományba. Elsőéves orvostanhallgatók számára.* (studenta lernolibro, 1936; 2-a eldono: 1939)
* *A debreceni m. kir. Tisza István Tudományegyetem Anatómiai–biológiai és Törvényszéki Orvostani Intézete tudományos munkáinak címjegyzéke. 1936–1940.* (kompilaĵo, 1941)
* *A papillitis necroticans renis.* (1959)

## Fontoj 
* biografio kaj aprezo hungare kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj prosektoroj
Kategorio:Hungaraj krimmedicinaj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Georg Philipp Harsdörffer

**Georg Philipp HARSDÖRFFER** (latine: *Harsdorfferus*, naskiĝinta la  en Nurenbergo, mortinta samloke la ) estis germana poeto kaj juristo.

Studinte jursciencojn en Altdorf kaj Strasburgo li vojaghis tra Nederlando, Francujo, Anglujo kaj Italujo. En 1647 li fariĝis asesoro ĉe la Malsupra kortumo kaj de 1655 li ekmembris ĉe la urba konsilio. Estante polihistoriisto kaj poeto laŭ la tiamaj modoj, li fondis en 1644 kun Johann Klaj la Pegnitz-ordenon. Inter la ordenanoj li portis la aliason *Strephon*.

Liaj german- kaj latinlingvaĵoj kun bunta temaro plenigis ĉ. 50 volumojn. El ili menciindas »Poetischer Trichter, die deutsche Dicht- und Reimkunst, ohne Behuf der lateinischen Sprache in 6 Stunden einzugießen« (Nurenbergo 1647–1653), kaj »Frauenzimmergesprächspiele« (Nurenbergo 1641–49), iela enciklopedieto pri ĉiuj necesaj temoj por povi agrabale kaj inteligente konversaciadi. Harsdörffer membris ankaŭ ĉe Fruktodona Societo (de novembro 1641; lia nomo tiea estis *der Spielende*) kaj engaĝiĝis akribe pri la purigo kaj scienca priesplorado de la germana lingvo.

En liaj poeziaĵoj diafanis volita artefariteco, laŭ la maniero de Pegnitz-paŝtistoj. Antologion de ili prezentis Wilhelm Müller en sia »Bibliothek deutscher Dichter des 17. Jahrhunderts« (volumo 9, Lepsiko 1826). Biografion de li verkis Andreas Georg Widmann (Altdorf 1707). 
## Fonto
"Harsdörffer" - ĉe: *Meyers Großes Konversations-Lexikon,* volumo 8, Lepsiko 1907, p. 832-833
## Eksteraj ligiloj
*Vikifontaro
*verkoj ĉe Zeno.org
*ligiloj ĉe DDB

## Notoj
Rachel Daly

**Rachel Ann DALY** (naskita la 6-an de decembro 1991 en Harrogate) estas angla profesia futbalistino. Ŝi ludas por Aston Villa LFC. Kvankam ŝi ludas kiel atakanto por sia klubo, ŝi ludis ĉefe kiel defendanto por la angla virina nacia futbalteamo.  

La 10-an de aprilo 2024, Daly anoncis, ke ŝi finas sian naciateaman karieron.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Rachel Daly ĉe Nacia Futbala Ligo de Virinoj
* Profilo ĉe la retejo de la Futbala Asocio
* 

Kategorio:Anglaj futbalistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Virinoj
Lucy Bronze

**Lucia Roberta "Lucy" Tough BRONZE**, MBE (naskita la 28an de oktobro 1991 en Berwick-upon-Tweed) estas angla futbalistino, kiu ludas por Chelsea ekde 2024. Ŝi ankaŭ estas membro de la nacia teamo ekde 2013, kiu gajnis la Eŭropan Ĉampionecon de 2022 en sia hejmlando. En 2019 ŝi estis elektita Eŭropa Futbalistino de la Jaro kaj en 2020 ŝi fariĝis la unua angla ludanto nomita FIFA Monda Ludantino de la Jaro. 

Ŝi havis longan karieron reprezentante klubojn kiel Liverpool WFC, Manchester City, Olympique Lyonnais (virinaj), FC Barcelona Femení. 

Dume, kiel flankdefendanto ŝi ludis por Olympique Lyonnais dum tri jaroj, kun kiu ŝi gajnis la francan titolon tri fojojn.  Ŝi gajnis la bronzan medalon de la UEFA Virina Ĉampionligo kvin fojojn kaj estis la unua angla ludanto kiu gajnis la konkurson kun du kluboj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Lucy Bronzo ĉe FC Barcelono
* Lucy Bronzo ĉe Olympique Lyonnais
* Lucy Bronzo ĉe La Futbala Asocio

Kategorio:Skotdevenaj angloj
Kategorio:Anglaj futbalistoj
Kategorio:Virinoj
Beth Mead

**Bethany Jane "Beth" MEAD**, MBE (naskita la 9-an de majo 1995 en Whitby) estas angla profesia futbalistino ( atakanto ). 

Ŝi estis plurfoje elektita kiel la Juna Ludanto de la Jaro de la Premier League kaj finis la sezonon kiel la plej bona golinto de la ligo en 2015. Ŝi ludis por Arsenal ekde 2017 kaj por la angla virina nacia teamo ekde 2018. Kun la nacia teamo, ŝi gajnis la Eŭropan Ĉampionecon de 2022, kiu okazis en Anglio. Ŝi estis nomita la plej bona golinto kaj la plej bona ludanto de la turniro. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe la retejo de Arsenal F.C. 
* Profilo ĉe la retejo de la Futbala Asocio 
* Beth Mead oficiala retejo

Kategorio:Anglaj aŭtobiografoj
Kategorio:Anglaj futbalistoj
Kategorio:Virinoj
Millie Bright

**Millie BRIGHT**, OBE (naskita la 21-an de aŭgusto 1993 en Chesterfield) estas angla profesia futbalisto, kiu ludas kiel defendanto.

Ŝi ludas por Chelsea FC Women en la FA Women's Super League kaj estas membro de la angla nacia teamo ekde 2016. 

Bright estis parto de la angla nacia teamo kaj ĉe la Futbala Mondpokalo de 2019 en Francio kaj ĉe la Eŭropa Ĉampioneco de 2022 en Anglio. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Profilo ĉe la retejo de Chelsea F.C. Retejo
* Profilo ĉe la retejo de la Futbala Asocio
* 

Kategorio:Anglaj futbalistoj
Kategorio:Virinoj
Alessia Russo

**Alessia Mia Teresa RUSSO** (naskita la 8-an de februaro 1999 en Maidstone) estas angla profesia futbalistino , kiu ludas kiel atakanto. Ŝi ludas por Arsenal Women FC kaj ludas por la angla nacia teamo ekde 2020. 

Reprezentinte Anglion en ĉiuj aĝogrupoj de la nacia teamo, Russo estis parto de la teamo, kiu ludis la Eŭropan Ĉampionecon de 2022 en sia hejmlando Anglio. .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Nord-Karolina ludisto profilo
* Profilo ĉe la retejo de Manchester United F.C. 
* Profilo ĉe la retejo de la Futbala Asocio

Kategorio:Anglaj futbalistoj
Kategorio:Virinoj
Kastelo Kannawurf

**Kastelo Kannawurf** estas renesanca ejego en Kannawurf, Germanujo.
## Historio 
En 1564 konstruigis Georgo la 2-a de Eckstedt kastelon sur (ekde 1539) familipropra grundo. Kromis tri aliaj kavalirbienoj surlokaj. Enkskriboj sur pordoj kaj fenestroj datas inter 1563 kaj 1565. Anstataŭ mezepoka akvokastelo do estiĝis ĝis ĉ. 1570 triala komplekso kun kvadrata interna korto: ties kvaran flankon fermas ŝirmmurego kun ronda turo mezen enmetita. Serio da lukarnaĵoj dekoracias la tegmenton. Tiel oni intence imitis la novkonstruitan rezidejkastelon je Dresdeno por princelektisto Maŭrico (Saksio) en kies servoj estis Georgo mem marŝalece.

La konserviĝintan tursonorilon el la 1586-a jaro ornamas dinastia blazono. La norda alo servis por reprezentado kun granda salono; la suda estis pli ekonomia kaj porloĝada (kun kuirejo). Karcero, kampanilo, ligna galerio (de la 16-a jarcento) kaj impona kelaro ankaŭ ne malmenciindas. Post la georga morto (1570) liaj kvin filoj heredis la kastelon. Johano Frederiko la 1-a ludonis la kastelon kun bieno en 1661 pro ke li enŝuldiĝis pro la Tridekjara Milito.

En 1685 aŭkcie akiris la tuton la senjoroj de Bose. Dum alikonstruadoj ĉ. 1717 oni ŝanĝis la ĉambran kaj tegmentan disponigojn: tiam estiĝis supra etaĝo. En la fenestroniĉoj de la festsalonego kiel ankaŭ en la Eta salono videblas restoj de vandpentraĵoj (ekz. kun temoj de la ovidiaj Metamorfozoj). En 1726 ekposedantis la senjoroj de Helmolt kaj en 1839 la princoj de Schwarzburg-Sondershausen. Post 1860 oni fortikigis la agrikulturan rolon per staloj kaj garbejoj. 

En 1914 la tuton ekadministris la ŝtato kaj dum GDR ĝi estas popolproprieta kaj la kastela parko devis cedi al pluaj ekonomiejoj. La neprivata posedado helpis kadukon kaj nur la Turniĝo ebligis la necesegajn renovigojn. Utiligas la kastelon de 2007 la monumentprotektantoj de *Thüringisches Denkmalpflegezentrum* kaj artistoj de *Künstlerhaus Thüringen*. Oftis surloke kulturaj okazigoj. 
## Literaturo 
* Georg Dehio: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen* Deutscher Kunstverlag, dua eldono München 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 683-684

## Eksteraj ligiloj 
* Federacia Kulturfondaĵo
* *Künstlerhaus Thüringen*
*porturismaj informoj je la municipa paĝaro

## Notoj 
Kannawurf 
Kategorio:Aperis en la 16-a jarcento
László Jankovics

**László Jankovics** [lAslO jankoviĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Jankovics László** estis hungara ekonomo, bankisto. Lia familia nomvarianto estis *Jankovich* [jankoviĉ].

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis en San-Paŭlo (urbo) (Brazilo).
 
## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomojn en Akademio Ludovika kaj en sendependa ekonomia fakultato (komprenu kiel universitato). Post la diplomoj li laboris en la Hungara Nacia Banko, kie paŝo post paŝo li gvidis la bankon ĝuste dum la nacia erao (1944). Sekrete li aliĝis al bankista grupo, kiu atingis, ke la hungara orrezervo restu hungara posedaĵo, ne nazia predo. En 1947 li rifuĝis al Londono, post 2 jaroj li pluiris al Brazilo.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj bankistoj
Kategorio:Hungardevenaj braziloj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Decidix

***Decidix*** (*decidu* en valencia) estas federacio de valenciaj politikaj partioj kaj valenciismaj partioj je valencilanda nivelo. Ĝi eliris el la platformo ''L'Encontre* ("La Kunveno"), kreita en 2020 por kunordigi la klopodojn de konsilianoj kaj diversaj lokaj valenciismaj partioj en malsamaj municipoj. La celo de la federacio estas unuigi politikan valenciismon.

## Historio 
La federacio Decidix estis kreita en decembro 2021 kaj formaligis sian publikan prezenton al la amaskomunikiloj en majo 2022 en la parko Cabecera en Valencio.

## Celoj 
En decembro 2021, dekduo da regionaj kaj municipaj partioj apartenantaj al *L'Encontre* konsentis kunigi fortojn por krei fortikan valencian politikan forton. 

## Federaciaj Politikaj Partioj 
La federacio unuigas kaj kunigas la valenci-bazitajn politikajn partiojn *Accio Nacionalista Valenciana*, *Poble Democràtic* kaj *Avant*, same kiel aliajn municipajn partiojn kiel *Gent per Benifayo*, *Sumant per Torrent*, *Independents per Montroy*, *Valencians per Moncada* kaj *Units per Gandia''.

## Konsilistoj 
Decidix havis municipajn konsilistojn en la valenciaj urboj Albal, Benifaió kaj Montroy.

La Federacio Decidix, kiel federacio, kandidatiĝis por la unua fojo en la lokaj kaj regionaj elektoj la 28-an de majo 2023, kie ĝi akiris municipan reprezentadon en 5 valenciaj municipoj: Albal, 2 konsilistoj; Alcalalí, 1 konsilisto; Palmera, 1 konsilisto; kaj Montroy, 1 konsilisto. Kvankam ĝi prezentis kandidatlistojn por la Valencia Parlamento, ĝi ne akiris reprezentantojn en iu ajn el la tri provincaj balotdistriktoj.

Kategorio:Politikaj partioj de Hispanio
Kategorio:Valencilando
Tadej Pogačar

**Tadej POGAČAR** (naskita la 21-an de septembro 1998 en Ljubljano,, do momente -jaraĝa) estas slovena ŝosea biciklisto. Li gajnis la ĝeneralan Tour de France en 2020, 2021, 2024 kaj 2025, same kiel la Giron d'Italia en 2024, kaj gajnis ne nur la ŝosean Mondĉampionecon pri biciklado en 2024, iĝante la tria gajninto de la Triopa Krono de Biciklado (d:Q1062632).

Ne nur tiuj tri sed ankaŭ multajn klasikajn biciklajn vetkurojn (en vikidatumoj d:Q962393) kaj la bronza medalo en la bicikla konkurso de la Somera Olimpiko en 2020.

Ekde 2019, li ludas por la teamo UAE Team Emirates World Tour. 

En 2023, li fariĝis la plej altpagita profesia biciklisto en la mondo. Li estis komparita al ĉiuj-rondaj biciklantoj kiel Eddy Merckx kaj Bernard Hinault kiel unu el la plej grandaj en tiu sporto. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo *tadejpogacar.com*

Kategorio:Venkintoj de Tour de France
Kategorio:Slovenaj sportistoj
Kategorio:Biciklistoj
Bernard Hinault

**Bernard HINAULT** (naskita la 14-an de novembro 1954 en Yffiniac, Bretonio) estas iama franca sosea biciklisto. Inter 1978 kaj 1985, Hinault, kromnomita *Le Blaireau* ("la Melo") fare de la franca publiko pro lia taktika sagaceco, fariĝis la kvara biciklanto kiu iam gajnis la Tour de France kvin fojojn, post Jacques Anquetil (1963), Felice Gimondi (1968) kaj Eddy Merckx (1973) kaj la biciklisto, kiu gajnis ĉiujn tri Grandajn Turneojn plurfoje: la Giron d'Italia en 1980, 1982, kaj 1985, kaj la Vuelta a España en 1978 kaj 1983. 

Ĝis aktuale en 2025, li estas la lasta franco, kiu gajnis la Tour de France.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Venkintoj de Tour de France
Kategorio:Francaj biciklistoj
Peter E. Rompf

**Peter Engelbert ROMPF** (naskiĝinta en 1940 je Bratislavo) estas germana kantoro, komponisto, muzikpedagogo kaj eksa disidento malpor la reĝimo de GDR. 
## Vivo 
Forpelite en 1946 el internigejo fare de la aŭtoritatoj de Ĉeĥoslovakujo li frekventis bazlernejon en Erfurto. En 1954 li trejniĝis kiel pentristo broŝura kaj afiŝa, orumisto kaj reprodukta fotisto. Paralele li tamen strebis refari la abiturientan ekzamenon per vesperaj kursoj pro ke normala lernejkariero estis malpermesita al vi. Poste studis li eklezimuzikon Erfurte kaj Vajmare ĉe Liszt-muzikaltlernejo.

Laŭ la civitanrajta aktivulo Roland Mey li kaj aliaj ricevis en la 1959-a jaro tujan kaj neeksplikitan malpermeson aliri la altlernejan komplekson. Ĝis ellanda forpelo, Rompf deĵoris en Frankfurto ĉe Odro ĉe la preĝejo Sankta Kruco. Liaj porkomunumaj agadoj kaj engaĝiĝo sociala eĉ pli atentigis la kaŝpolicanojn de Stasi pri li. Post kiam la disputrondoj ĉirkaŭ la artistoj Jürgen Jentzsch, Michael Voll kaj Regina Fleck estis spione eniritaj, Rompf devis forlasi Orientan Germanujon. Ĉi fiago de Stasi portis la titolon *Operativer Vorgang Kreis*. Post eksŝtatanigo en 1977, Rompf laboris en Schweinfurt kaj Hanovro. Rompf fondis en 1983 la ensemblon *ProLaTio*, kiun li estris ĝis 2023. Liaj spertoj kun komunismaj sekretaj agentoj legeblas en lia membiografia verko *Operativer Vorgang Kreis*. Tio igis eksajn orientgermanajn kaŝpolicistojn minaci lin per mortigo. En la jaro 2024-a estis revizitata Frankfurto fare de Rompf malgraŭ iama ĵuro de li ne plu reiri ĉi-urben. 

### Komponistece 
Liaj kreitaĵoj apartenas al la t.n. Nova Muziko. Temas pri pororkestraĵoj, kantoj kaj recitotaĵoj. Muzikigis li ankaŭ tekstojn de Klaus Körner, Gregor Laschen, Lioba Happel kaj Gottfried Meinhold. Lia muzika lingvo ofte estas maltoneca kaj hazarda kondiĉe ke citaĵo ne estas antagonisma.

## Verkoj (elekto) 
### muzike 
* Bajuschki-baju, 1991 (Augemus Musikverlag)
* Rondò antagonistico, 2000 (Augemus Musikverlag)
* Das Wildschwein Arthur. 2005 (Augemus Musikverlag)
* Als die kleine Hexe Durst hatte, 2010 (Augemus Musikverlag)

### dokumentade 
* Peter E. Rompf: ''Operativer Vorgang 'Kreis': eine chronique ordinaire,* korektita noveldono, Meier, Hannover 2016, ISBN 978-3-946331-15-5

## Eksteraj ligiloj 
* *deutsche-biographie.de* 
*Bavara Muzikista Leksikono (BMLO)
* "Rückkehr nach Frankfurt - 47 Jahre nach Vertreibung durch Stasi" - ĉe: *rbb24.de,'' 2.12.2024

## Notoj 

Kategorio:Opoziciuloj en GDR
Kategorio:Kantoroj
Kategorio:Germanaj muzikpedagogoj 
Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1940
Kategorio:Frankfurto ĉe Odro
Ranasinghe Premadasa

**Ranasinghe PREMADASA** (, ; n. la 23-an de junio 1924 en Kolombo - m. 1-an de majo 1993 samloke) estis srilanka politikisto ( UNP ).  De 1978 ĝis 1989 li estis ĉefministro sub Junius Richard Jayewardene kaj de 1989 ĝis sia murdo en 1993 li estis Prezidanto de Srilanko. 

Li estis murdita en 1993 en Kolombo fare de suicida bombisto de la Tamilaj Tigroj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Parlamento de Sri Lanka
* Oficiala Retejo de Unueca Nacia Partio (UNP)
* Memorante Premadasa
* Methek Kathawa  **Divaina** 

Kategorio:Ĉefministroj de Srilanko
Kategorio:Prezidantoj de Srilanko
Mise en abyme

[eta|dekstre|200ra|Senfina abismo de [Simileco (geometrio)|similaj stelpluredroj.]]
En la historio de arto de Okcidento, ***mise en abyme*** ([miz ɑ̃n‿abim]; ankaŭ ***mise en abîme***) estas la tekniko meti kopion de bildo ene de ĝi mem, ofte laŭ maniero ke ĝi sugestas senfine ripetitan sekvencon. En teorio pri kinarto kaj literatura teorio, ĝi referencas al la tekniko de enrakonta rakonto. 

La termino devenas de heraldiko, kaj signifas "metita en abismon" (ĝusta mezo de ŝildo). Ĝi unue estis transprenita por moderna kritiko fare de la franca aŭtoro André Gide. Komuna senco de la frazo estas la vida sperto stari inter du speguloj kaj vidi senfinan reproduktaĵon de onia bildo. 

Alia estas la Droste-efiko, en kiu bildo aperas ene de si mem, en loko kie simila bildo realisme estas atendenda. La Droste-efiko estas nomita laŭ la Droste-kakaa pakaĵo de 1904, kiu prezentas virinon tenantan pleton portantan Droste-kakaan pakaĵon, kiu portas pli malgrandan version de ĝia bildo.

## Ekzemploj
* Enrakonta rakonto
* Fraktalo
* Matrjoŝko
* *Las Meninas*, pentraĵo de Diego Velázquez
* Quine (komputado)
* Rikuro

## Referencoj
Kategorio:Artaj teĥnikoj
Kategorio:Metafikcio
Kategorio:Heraldiko
Kategorio:Francaj vortoj kaj esprimoj
István Kádas

**István Kádas** [iŝtvAn kAdaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kádas István** estis hungara patologo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Pécs, li mortis  en Pécs.

## Biografio 
 maturiĝis en cisterciana gimnazio en sia naskiĝurbo en 1944, poste li akiris an diplomon en Medicina Universitato de Budapeŝto en 1951, post 3 jaroj patologian licencon. Post la diplomo apud Béla Entz kaj György Romhányi en la patologia instituto li estis asistanto (1951–1956), poste li fondis patologian branĉon en malsanulejo en Pécs, kiun li estris ĝis sia emeritiĝo en 1993, sed tamen li ekinstruis en la universitato. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1977 antaŭ la Hungara Scienca Akademio kaj li akiris sciencan gradon Ph.D. en 2011. Libertempe li muzikadis kun aliaj kuracistoj. Li edziĝis en 1953, lia edzino naskis 2 filinojn en 1954 kaj 1957. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Veleszületett rekeszhiányosság.* (1951)
* *A Masugi-nephritis keletkezésének kétfázisú mechanizmusa nyúlban.* (kunaŭtoro, 1958; angle: 1959)
* *A különféle típusú porszűrő álarcok hatásosságának vizsgálata a bányászok egészségének védelmében.* (kunaŭtoro, 1966)
* *Kóros szervi elváltozások gyakorisága és klinikopathológiai jelentősége a tehenek egyes tőgygyulladásai esetében.* (kunaŭtoro, 1974; ankaŭ angle)
* *Lanthan trichloriddal előidézett májkárosodás: a ritka földfémek hepatotoxikus hatásának modellje.*  (disertaĵo, 1975)
* *Májtűbiopsziás vizsgálat diagnosztikus értéke. Larva migrans visceralis.* (1985)
* *Terápiás dózisban alkalmazott paracetamol okozta heveny fatális májkárosodás.* (kunaŭtoro, 1998)

## Fontoj 
* aprezo kaj biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Johano Klajo

**Johano KLAJO** (germane: *Johannes Clajus* aŭ *Clay*, latine: *Ioannes Claius*; naskiĝinta la  en Herzberg ĉe Elster, mortinta la  en Bendeleben) estis germana pedagogo, teologo kaj gramatikisto. Edzigis lin en julio 1558 Anna Storke (naskonta ses infanojn), en septembro 1576 Anna Martha Pisiquin (naskonta tri infanojn) kaj Elisabeth Anna Martha (naskonta filinon).

## Vivo 
Originante el modestaj vivkondiĉoj kaj suferinte la fruan patran forpason li rajtis frekventi la Princan lernejon je Grimma; poste li studis inter 1555 kaj 1559 ĉe la universitato de Lepsiko. Devante perlabori la vivon li, tuj post la ĉealtlernejaj jaroj, malgraŭvole instruistis en sia naskiĝurbo, je Złotoryja kaj en Frankenstein (de 1569). Tiam volo lia estis plia fokusiĝo pri teologio kaj pro tio li ekstudentis ĉe la universitato de Wittenberg. En 1572 li magistriĝis; inter 1570 kaj 1572 li rektoris ĉe la lernejo de Nordhausen antaŭ paroĥestri ekde 1573 en Bendeleben.

Je Bendeleben estis por li libera tempo okupiĝis pri la gramatiko de la germana lingvo. Tio estigis en 1578 la publikigon de la furora fakverko *Grammatica Germanicae Linguae*, kiu apud aĵoj de Albert Ölinger kaj Laurentius Albertus malfermis la vojon al normigita gramatiko de la skribita germana. Modelo por tio estis ankaŭ la lutera traduko de la Biblio laŭ la eldono de 1545. Klajo imitis por la germana la modelan dividon de latingramatikaj eldonoj, kun la ĉapitroj de ortografio, prozodio, etimologio kaj sintakso. 

Klajo konkretigis siajn esplorojn pri fonologio kaj morfologio. Per multo da ekzercoj li savis malnovajn vortojn kies konoj jam en la 18-a jarcento pli kaj pli malaperis. Konsideroj pri metriko finis la gramatikon ĝuantan ĝis 1720 pli ol dek eldonojn, plejofte faritajn en mezgermanujaj urboj. El tio klareblas la loka ĉefa utiligo; tamen ankaŭ en Platgermanlingvio kaj Supragermanio ĉi verko estis konata.  Ĝi servis kiel senpera instruilo ĝis la 17-a jarcento kaj pli modernaj gramatikoj (ekz. de Justus Georg Schottel) prenis la klajaĵon kiel bazon.

Lia tomboslabo spekteblas en la preĝejo Sankta Pankracio (Bendeleben).

## Verkoj (elekto) 
* *Die deutsche Grammatik*, eldonis F. Weidling, 1894 (=Ältere deutsche Grammatiken in Neudrucken, II)
* *Deliciae poetarum Germanorum* 
## Eksteraj ligiloj
*ligiloj ĉe DDB 
*Basler, Otto: "Clajus, Johannes" - ĉe: *Neue Deutsche Biographie,* 3 (1957), p. 258-259 
*listo de la klajaj presitaĵoj 
* latinlingvaj poemoj de Klajo - i.a. latinlingva poezia versio de la biblia libro Kohelet 
*Eckstein, Friedrich August: "Clajus, Johannes" - ĉe: *Allgemeine Deutsche Biographie,* 4 (1876), p. 270-272 (ampleksa biografio)

Kategorio:Pedagogoj
Kategorio:Germanistoj
Kategorio:Gramatikistoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj luteranaj pastroj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1535
Kategorio:Mortintoj en 1592
Kategorio:Instruistoj de la germana lingvo
Masafer Yatta

**Masafer Yatta** (arabe: مسافر يطا, ankaŭ literumita Mosfaret Yatta) estas duondezerta areo situanta en la sudoriento de la distrikto Hebron de Cisjordanio, okupaciita palestina teritorio. Ĝi havas loĝantaron de 2 500 palestinanoj disigitaj tra dek du beduenaj vilaĝoj aŭ vilaĝetoj, kiuj vivtenas sin ĉefe de agrikulturo kaj brutobredado: Janba, Mafqara, Khallet al-Dabe', Maghayer al-Ubaid, Asafat al-Fawqa, Asafat al-Tahta, Majaz, Tabban, Tuba, Fakheet, Halawa, kaj Markaz. Ĝi kovras areon de 30 000 dunumoj.

La loĝantoj de Masafer Yatta vivis dum jardekoj en konstanta timo perdi siajn hejmojn. Ili estis submetitaj al sennombraj ordonoj pri malkonstruado kaj delokiĝo, ĉio en la nomo de decifoj faritaj de la israela registaro en 1980, laŭ kiu Masafer Yatta estas "malpermesita zono" por milita trejnado. Tamen, oficialaj dokumentoj atestas la veran kialon de la transformo de la vilaĝo en milittrejnan zonon: la politika volo forpeli la palestinajn lokanojn. En majo 2022, post 22 jaroj da palestinaj apelacioj al la tribunaloj, la Alta Kortumo de Israelo decidis — "dubinde", laŭ *The Guardian*, ke ok komunumoj povus esti elmetitaj el Masafer Yatta, deklarita "Pafzono 918" en 1981. 

Dokumenta filmo produktita de israel-palestina kolektivo, *No Other Land* (Nenia Alia Lando) (2024), fokusiĝas al la israela politiko celanta detrui ĉi tiun vilaĝon.

Kategorio:Geografio de Palestino
Kajka pirilio

La **Kajka pirilio** (*Pyrilia caica*), konata ankaŭ kiel *Kajka papago*, estas specio de papago de la genro *Pyrilia* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Brazilo, Franca Gujano, Gujano, Surinamo, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Kajka pirilio kaj la aliaj ses membroj de la genro *Pyrilia* estis ĝis la komenco de la 21-a jarcento inkluditaj en la genro *Pionopsitta* kun la Kronpapago (*P. pileata*). 

La Kajka pirilio estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La Kajka pirilio troviĝas ekde orienta Venezuelo tra la Gujanoj ĝis la ŝtato Amapá de Brazilo kaj sude en Brazilo ĝis la rivero Amazono. Ĝi preskaŭ tute troviĝas en matura *terra firme* arbaro, ĝenerale evitante inunditajn kaj sekundarajn arbarojn. En alteco ĝi atingas ĝis 1 100 m.

## Kutimaro
### Movoj
La movoj de la Kajka pirilio, se ekzistas, ne estas konataj.

### Manĝado
Malmulto estas konata pri la manĝokonduto aŭ dieto de la Kajka pirilio. Ĝi estis observita manĝanta semojn kaj fruktojn.

### Reproduktado
La Kajka pirilio reproduktiĝas inter novembro kaj januaro en Franca Gvajano; mankas datumoj pri ĝia reprodukta sezono aliloke. La sola konata nesto estis en arba kavaĵo ĉirkaŭ 10 m super la tero.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). Parrots of the World (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Omer

''''''  () estas urbeto de Israelo. Ĝi situas en la Suda distrikto de Israelo (מחוז הדרום, Maĥoz haDarom) kaj en la subdistrikto  Be'er Ŝeba (, Bar Ŝ'be, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Konataj lokuloj 
* ekde 1949 Chava Pressburger (1930-2022), pentristino devena el Prago, ido de esperantista familio kaj pretervivinto de la Ŝoaho

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Israelo
Kategorio:Suda distrikto de Israelo
Las Tunas (urbo)

**Las Tunas,** estas urbego kaj municipo, ankaŭ ĉefurbo de la samnoma subŝtato Las Tunas en Kubo. La loknomo devenas de la samnoma kakto, kiu nuntempe multiĝas en kortoj, ĝardenoj, tegmentoj kaj diversaj anguloj de la urbo. Ĝi nomiĝis Victoria de Las Tunas de 1869 ĝis 1976, krome ankaŭ estas konata kiel la "Ĉefurbo de Kuba Skulptarto".
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2022 municipo Las Tunas havis loĝantaron de .

## Geografio 
La urbego situas 92 metrojn super la marnivelo sur ebenaĵo en tuta areo de 891 km².

## Historio 
Komunumo estiĝis en 1603, sed preĝejo estis konstruita nur en 1690. Vilaĝo fondiĝis en 1796 ĉirkaŭ la paroĥo Hieronimo el Stridono. En 1853, post reĝa dekreto ĝi ricevis la titolon "urbo". En 1976 Las Tunas fariĝis la ĉefurbo de la nova kaj samnoma provinco.

## Trafiko 
Las Tunas havas fervojan stacidomon laŭ la ĉefa linio Havano - Santiago de Kubo kaj sur dua linio al :en:Manatí, Cuba. La planita aŭtovojo traironta la tutan insulon, tuŝos ankaŭ Las Tunas. Estas ankaŭ loka flughaveno.

## Klimato 
Las Tunas havas tropikan savanan klimaton laŭ klimata klasifiko de Köppen (Aw) kun varmaj tagaj temperaturoj kaj mildaj ĝis varmaj noktaj temperaturoj tutjare. La jara averaĝa temperaturo varias inter .

## Ĝemelurboj
*  Arroyo Seco, Meksiko

## Fontoj 
* WikiTrans
eta|maldekstre|

Kategorio:Urboj de Meksiko
Bram Fischer

**Abram Louis FISCHER** (n. la 23-an de aprilo 1908 en Bloemfontein ; m. la 8-an de majo 1975 samloke) estis blankula sudafrika advokato kaj aktivulo por civitanrajtoj kaj kontraŭ-apartisma.

Li estas konata pro sia lukto kontraŭ apartismo kaj pro defendado de pluraj kontraŭ-apartismaj aktivuloj (inkluzive de Nelson Mandela kaj Walter Sisulu) en diversaj procesoj, kiel ekzemple la Proceso de Rivonia aŭ la Proceso de Ŝtatperfido, okazintaj de 1956 ĝis 1961.

Post defendado de Nelson Mandela kaj la aliaj akuzitoj dum la Rivonia Procesoj, li mem estis procesita kaj akuzita pri komunismo. Kondamnita al ĝismorta malliberigo, li estis liberigita en 1975 pro sankaŭzoj post 11 jaroj. Li mortis du semajnojn poste.

Fischer devenis de konata afrikanera familio; kaj lia patro kaj lia avo estis influaj homoj en la Oranĝa Libera Ŝtato, kaj lia avo estis ĉefministro de la Oranĝa Rivero-Kolonio (d:Q1142179). 

En sia aŭtobiografio *Longa Paŝo al Libereco*, Mandela ame memoras Fischer leganta la gazeton ĉe lia skribotablo dum la proceso. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Unua Bram Fischer Memora prelego, de Nelson Mandela, la 9an de junio, 1995
* Mesaĝo de Subtero, Bram Fischer

Kategorio:Sudafrikaj ateistoj
Kategorio:Afrikaneroj
Kategorio:Kontraŭapartismaj aktivuloj
Julija Sviridenko

**Julija Anatolijva Sviridenko** (), naskiĝis  en Ĉernihivo (Ukraina SSR, USSR), estas ukraina ŝtatistino. Ŝi estas Ĉefministro de Ukrainio ekde la 17-a de julio 2025.

Antaŭ tio, ŝi oficis kiel Unua Vicĉefministro de Ukrainio kaj samtempe kiel Ministro pri Ekonomia Disvolviĝo kaj Komerco de Ukrainio de 2021 ĝis 2025

## Biografio 
### Junaĝo kaj frua kariero 
Julija Sviridenko naskiĝis en Ĉernihivo, tiam en Sovetio. Ŝiaj gepatroj oficis en publika servo. En 2008, ŝi diplomiĝis ĉe la Nacia Universitato pri komerco kaj ekonomiko de Kievo pri kontraŭmonopola administrado.

### Politika kariero 
En 2019, Julija Sviridenko ekkarieris en la nacia politiko kiel vicministro pri ekonomiko. Ŝi tiam eniris la Nacian Defendan kaj Sekurecn Konsilion de Ukrainio.

En 2025, kadre de la Rusia milito kontraŭ Ukrainio ŝi ludis gvidan rolon en la intertraktadoj de la Trump-registaro kun Usono pri la interkonsento pri mineralaj rimedoj, precipe por certigi la daŭrigon de milita helpo.

La 17-an de julio 2025, Julija Sviridenko estis nomumita ĉefministro fare de prezidanto Volodimir Zelenskij, anstataŭante Denis Ŝmihal, kiu tenis la postenon ekde 2020. Ŝi estis la dua virino kiu okupis ĉi tiun postenon post Julija Timoŝenko. Ŝi ricevis la taskon formi registaron, kiu estis "plifortigita" ĉirkaŭ "Zelenskij-lojaluloj".

La Rada aprobis ŝian nomumon kaj tiun de la nova registaro per 262 voĉdonoj el 450. Ĉe sia alveno, ŝi prioritatigis *"fidindajn provizojn al la armeo kaj la vastiĝon de enlanda armilproduktado"*. Ŝi ankaŭ anoncis revizion de publikaj financoj por atingi ŝparojn, same kiel la akcelon de kompaniaj privatigoj.

## Referencoj 
Kategorio:Ukrainaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Ukrainio
Freedom Park (Sud-Afriko)

eta|*Isivivane* - Libereca Parko. Pretorio, Sud-Afriko
eta|Monumento - Libereca Parko
eta|Amfiteatro - Libereca Parko
[eta|[Eterna flamo - Libereca Parko]]
**Libereca Parko** (angle Freedom Park) estas parko situanta sur Salvokop en Pretorio. Ĝi inkluzivas monumenton kun listo de la nomoj de tiuj, kiuj mortis en la Sudafrikaj Militoj, la Unua Mondmilito, la Dua Mondmilito, kaj ankaŭ dum la apartismo. 

## Priskribo 
La projekto komenciĝis la 1-an de junio 2000 responde al la Komisio por Vero kaj Repaciĝo de Sud-Afriko. La loko por la Parko de Libereco estis monteta areo ĉe la periferio de la ĉefurbo, Pretorio. La parko estis konstruita inter julio 2003 kaj marto 2004. La memorĝardeno estis inaŭgurita la 8-an de marto fare de Thabo Mbeki. 

La parko estas dediĉita al celebrado de la heredaĵo de Sud-Afriko, kaj celas esti centro de scio celanta krei pli bonan komprenon pri la lando kaj ĝiaj homoj. La celo estas trakti la mankojn, misprezentojn kaj antaŭjuĝojn de la pasinteco, proponi novajn perspektivojn pri la heredaĵo de Sud-Afriko kaj defii tradiciajn kredojn pri la sud-afrika historio per reinterpreto de la ekzistantaj heredaĵejoj de la lando.

Ĉi tiu heredaĵa medio ankaŭ klopodas akomodi ĉiujn disvolviĝantajn spertojn kaj simbolojn de la lando por rakonti unu koheran historion pri la homa lukto por libereco en Sud-Afriko - la lukto por pretervivo, tero kaj resursoj, kaj kiel tio formis la socian, ekonomian, politikan, kulturan kaj historian pejzaĝon de la lando.

Freedom Park ankaŭ elstarigas la rolon de Sud-Afriko en la apero de fruaj vivoformoj kaj pli postaj hominidoj, el kiuj kelkaj evoluis al moderna Homo sapiens, spurante signojn de homa evoluo trovitajn en Sud-Afriko - inkluzive de vivoformoj kaj geologiaj formacioj datantaj 3.6 miliardojn da jaroj kaj trovitaj en Barberton (konsiderata unu el la plej malnovaj lokoj sur la Tero).

## Nomoj 
En marto 2009, oni proponis nomi la parkon laŭ 24 homoj, kiuj perdis siajn vivojn en la lukto por libereco. Kelkaj el ili estis Steve Biko, Oliver Tambo, Helen Joseph, Albert Lutuli kaj Bram Fischer.

Ankaŭ estas inkluditaj la nomoj de aliaj gvidantoj, kiuj batalis por la sendependeco de Sud-Afriko aŭ por la libereco de aliaj, kiuj estis subpremataj. Ĉi tiuj gvidantoj estas Samora Machel kaj Amílcar Cabral. Aliaj inkluditaj nomoj estas Che Guevara kaj Toussaint Louverture, kiuj batalis en la haitia sendependeca movado. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Libereca Parko 360 Virtuala travojaĝo pr vizita Pretorio
* Konkurso por la Desegno de la Libereca Parko en Pretorio
* Libereca Parko ciferecaj kolektojn gastigita de UCLA cifereca Biblioteko

Kategorio:Muzeoj en Sud-Afriko
Kategorio:Pretorio
Helen Joseph

**Helen Beatrice May JOSEPH** (n. la 8-an de aprilo 1905 en Easebourne, Okcidenta Sussex, Unuiĝinta Reĝlando ; m. la 25-an de decembro 1992 en Johanesburgo, Sud-Afriko; naskita *Helen Beatrice May Fennell* ) estis sud-afrika kontraŭ- apartisma aktivulino kaj verkistino. 

## Vivo 
Naskita en Sussex, Anglio, Helen diplomiĝis kun grado pri angla lingvo ĉe la Universitato de Londono en 1927 kaj poste translokiĝis al Brita Hindio, kie ŝi instruis dum tri jaroj ĉe la Mahbubia Lernejo por knabinoj en Hajderabado. Ĉirkaŭ 1930 ŝi forlasis Hindion al Anglio tra Sud-Afriko. Ŝi tamen ekloĝis en Durbano, kie ŝi renkontis kaj edziniĝis al dentisto, Billie Joseph, de kiu ŝi poste divorcis. 

En 1951, ŝi estis dungita de la Sindikato de Vestlaboristoj, gvidata de Solly Sachs.  Per sia sindikata agado, ŝi engaĝiĝis en politiko, prenante la aferon de la batalo kontraŭ apartismo. Ŝi ludis ŝlosilan rolon en la kreado de la Federacio de Sudafrikaj Virinoj kaj en la organizado de la Virina Marŝo, protesta marŝo kiu mobilizis 20 000 virinojn ĉe la Sindikataj Konstruaĵoj en Pretorio la 9-an de aŭgusto 1956, evento ankoraŭ festata hodiaŭ en Sud-Afriko kiel parto de la memorceremonio de la Nacia Virina Tago. 

En 1956, ŝi estis akuzita pri ŝtatperfido fare de la sudafrika registaro. En 1962, ŝi estis unu el la unuaj homoj akuzitaj laŭ la nova Sabota Leĝo. Dum ĉi tiu epoko, ŝi ankaŭ evitis multajn atencojn.

Helen Joseph ne havis proprajn infanojn, sed ŝi funkciis kiel gepatro por multaj el la infanoj de aliaj politikaj aktivuloj, kiuj estis ekzilitaj, malliberigitaj aŭ mortigitaj. Interalie, ŝi zorgis pri la infanoj de Nelson Mandela kaj Bram Fischer.

## Verkaro 
* *If This Be Treason*
* ''Tomorrow's Sun*
* *Side by Side'' (aŭtobiografio)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mallonga biografio sur la retejo de la ANC
* SAHistory - Helen Joseph

Kategorio:Studentoj de King's College (Londono)
Kategorio:Kontraŭapartismaj aktivuloj