open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lumplumo

[eta|dekstra|Homo uzanta lumplumon kun terminalo IBM 2250 ĉe [Universitato Brown en Oktobro de 1969]]
En informadiko, **lumplumo** estas eniga aparato por komputiloj.

## Priskribo 
La lumplumo estas eniga aparato, kies formo estas lumdetekta bastoneto. Ĝi estas uzata kune kun katodradia ekrano.

Lumplumo detektas ŝanĝojn de heleco de apudaj ekranaj bilderoj kaj komunikas tiun ŝanĝon al la komputilo. Ĉar katodradia ekrano skanas la tutan ekranon bildere, la komputilo povas komputi la atendatan tempon de skanado de diversaj lokoj sur la ekrano kaj tiel dedukti la lokon de la lumplumo.

## Historio 
La lumplumo estis inventita en 1955 kiel parto de la projekto Whirlwind ĉe Massachusetts Institute of Technology.

Dum la 1960-aj jaroj, lumplumoj estis ofte uzataj kune kun terminaloj kiel IBM 2250 (grafika) kaj IBM 3270 (nurteksta).

Post la vasta populariĝo de la eniga aparato muso, la lumplumo iĝis malpli populara.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Hom-komputila interagado
Kategorio:Historio de komputiko
Tuula Haatainen

**Tuula Irmeli HAATAINEN** (naskiĝis la  en Tuusniemi) estas finna politikisto el Finnlanda socialdemokratia partio. Haatainen estis membro de finna parlamento en 1996–2007 kaj estas denove 2015–. Nun Haatainen estas ankaŭ ministro pri laboro. 24.9.2005–18.4.2007 ŝi estis ministro pri sociala aferoj kaj sano.

En prezidantelekto de Finnlando 2018 Haatainen estis prezidantkandidato de SDP.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Primatologio

eta|300ra|Kelkaj specioj el diversaj familioj
[alternative=Anuba paviano|eta|[Anuba paviano]]
**Primatologio** estas fako de zoologio, kiu temas pri primatoj. Ĝi estas diversa fako ĉe la limo inter mamalogio kaj antropologio. Primatologoj studas kaj vivantajn kaj formortintajn speciojn de primatoj en la naturaj vivejoj kaj en laboratorioj, kaj ili faras eksperimentojn por pli bone kompreni ilin.
Heidi Hautala

**Heidi Anneli HAUTALA** (n. 14-a de novembro 1955 en Oulu) estas finna politikisto. Ŝi estas laborinta kiel membro de la finna parlamento el Verda Ligo, membro de Eŭropa Parlamento kaj disvolvado. Ekde julio 2014 Hautala estis membro de Eŭropa Parlamento kaj ekde oktobro 2017 vicprezidanto de la Eŭropa Parlamento. En eŭrop-parlamenta elekto de la jaro 2019 Hautala estis elektita por sia kvina periodo en Eŭropa Parlamento per 89 769 voĉoj.

Hautala estas prezidantkandidato en finna prezidantelekto en 2000 kaj nove en 2006. Ŝi rakontis, ke ŝia opinio estas, ke prezidanto de Finnlando ne bezonas grandan forton kaj estus bona, ke prezidanto de Finnlando estus simila figuro sen granda politika forto kiel Federacia Prezidanto de Germanio kaj la prezidanton elektus la parlamento, ne la popolo rekte, kiel estas nun. Ŝi kritikis Tarja Halonen pri troigo de la forto de la prezidanto.

Hautala kaj ŝia eksa koramiko havas unu filon, naskiĝinta en 1981. Hautala loĝas en Helsinko, en Punavuori.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Punkaharju

**Punkaharju** estas eksa komunumo en Finnlando en Savonio. Oni ligis ĝin al Savonlinna en 2013. La 31-an de decembro 2012 Punkaharju havis  loĝantojn. La areo de la komunumo estis , el kio  estis tero kaj  akvo. La komunumo estas nomita laŭ terspino Punkaharju.

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Tapani Kansa

**Tapani Kansa** (naskiĝinta  en Hamina; mortis la  en Kotka) estis finna kantisto. Li estas konsiderata speciale kiel furorkantisto, li estas kantinta ankaŭ multe multajn aliajn stilojn: rokenrolon, Eino Leino-kantojn, diskomuzikon kaj operetojn. Li iĝis vere konata kantante finnan tradukon el la peco Delilah. Li estas unu el la plej konataj furorkantistoj en Finnlando. Lia edzino estis Nina af Enehjelm, kaj ili havis du idojn.

## Notoj
Kategorio:Finnaj kantistoj
Nordamerika literaturo

La esprimo **Nordamerika literaturo** ne estas tre preciza, ĉar Nordameriko estas geografia koncepto, facile trapasebla al politikaj kaj ekonomiaj niveloj, sed ne tiom facile al lingvaj, kulturaj kaj sociaj konceptoj, kiel estas literaturo, kaj tiel kvankam eblas paroli de la literaturo de aparta lando, ne klaras kiel oni povas arigi la literaturon de diversaj landoj kun diversaj lingvoj en homogena aro de literaturaj fenomenoj.

Tre ofte per "Nordamerika literaturo" oni subkomprenas la literaturo de Usono, kiel plej grava lando de Nordameriko, el ekonomia, loĝantara, politika kaj kultura vidpunktoj. La literaturo de Usono, dum la 20-a jarcento tre apogita en la disvastigo fare de la kinarto kaj en la pezo de sia potenca ekonomio, kiu eksportas la usonan kulturon tutmonde, iĝis fame konata en aliaj kontinentoj kaj iĝis la plej forta literaturo en angla lingvo. Duarange Kanado ne povas konkurenci kun la kultura potenco de Usono kaj krome ties literaturo dividiĝas laŭlingve inter tiu verkita en angla kaj tiu verkita en franca. Krome, en ambaŭ landoj ekzistas tre minoritataj literaturoj en indiĝenaj lingvoj.

Ofte usonaj verkistoj ricevis la Nobel-premion pri literaturo, la unua Sinclair Lewis en 1930, kaj poste Eugene O'Neill en 1936 kaj Pearl S. Buck en 1938. Post la Dua Mondmilito sinsekve T. S. Eliot en 1948, William Faulkner en 1949 kaj Bertrand Russell en 1950; sekvis Ernest Hemingway en 1954 kaj John Steinbeck en 1962; kvankam Saul Bellow (1976) naskiĝis en Kanado kaj Isaac Bashevis Singer (1978) en Pollando, ambaŭ faris sian literaturan karieron en Usono. Toni Morrison ricevis la premion en 1993, Bob Dylan en 2016 kaj Louise Glück en 2020. En tute dek tri usonanoj, dum por Kanado nur en 2013 la kanada verkistino Alice Munro ricevis tiun premion; neniu alia kanadano ricevis tiun premion ĝis 2020.

Komence de la jardeko de 2010 okazis tendenco inkludi modere erotikajn elementojn en porjunula literaturo, respondanta al la samtempa populareco de erotika fikcio por plenkreskuloj post *Kvindek nuancoj de Grey*. Ĝi komencis en Usono kaj baldaŭ disvastiĝis al aliaj anglalingvaj landoj. Unu el la plej fruaj ekzemploj estis la fantasta porjunula romano *Nightshade* de Andrea Cremer en 2010. Malpli eksplicaj verkoj, kiel la serio Ombroludo de Amanda Foody, restis popularaj.

Pri Meksiko, kvankam tre ofte oni lokas ĝin en Nordameriko, lingve kaj kulture havas pliajn rilatojn kun la ceteraj samlingvaj landoj de Karibio, Centrameriko kaj eĉ Sudameriko, do malfacile oni povas konsideri ties verkistojn kiel nordamerikaj. Ĉiuokaze menciindas, ke almenaŭ Octavio Paz en 1990 ricevis la Nobel-premion pri literaturo.

La literaturo de aliaj landoj, foje konsiderataj kiel nordamerikaj, kiel Gronlando, Bermudoj kaj Sankta-Piero kaj Mikelono ne reprezentas tutmonde konsiderataj kun grava pezo en ajna senco. Tamen tiaj verkistoj estus ja nordamerikaj.

## Referencoj
Siilinjärvi

**Siilinjärvi** estas komunumo de Finnlando en meza parto de provinco Norda Savonio. Ĝia areo estas , el kio estas tero  kaj akvo . La 31-an de decembro 2020 la komunumo havis  loĝantojn. Limaj najbaraj komunumoj de Siilinjärvi estas Kuopio sude kaj Lapinlahti norde.

250ra|maldekstre|eta|
eta|250ra|maldekstre|

Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Armentières (stacidomo)

**Armentières** estas franca stacidomo sur linioj Lille - , Armentières -  kaj  - Armentières, situanta en  Armentières, en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Hauts-de-France.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Lille - Les Fontinettes (295000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Wavrin - Armentières (293000).

## Vidu ankaŭ 
* Armentières

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Nord
Kategorio:Armentières
Suvi Lindén

**Suvi Helmi Tellervo LINDÉN** (naskiĝinta 1962 en Helsinko) estas finna politikistino, kiu reprezentas la politikan partion *Nacia koalicio*. Ŝi Lindén estis elektita al la urba konsilo de Oulu en 1988 kaj al la nacia parlamento sep jarojn poste, en 1995. Lindén studentiĝis kiel magistro de filozofio ĉe la universitato de Oulu en 1998. Ĝis la jaro 2011 ŝi sume 16 jarojn estis membro de la Finna Parlamento, kaj en tiu tempo interalie funkciis kiel ministro pri kulturo kaj sporto 1999–2002 kaj kiel ministro pri komunikado 2007–2011. En pli juna aĝo ŝi estis sportisto kaj konkuris en ĉampionadoj de plonĝado.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Wavrin

'*** - prononco laŭ sistemo IFA , jen france, historie nederlande  respektive okcidentflandre **Woavern*' - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento *Nord* [], nederlande/flandre *Noorderdepartement*, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde ''Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* , nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Lille* (france *Arrondissement Lille*, nederlande *Arrondissement Rijsel* respektive okcidentflandre *Arroundissement Rysel*), kaj al la kantono **. 

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *wavrinois(es)''.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Wavrin (stacidomo)
* La Fontaine (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Nord
Flers-en-Escrebieux

''''* - jen france, prononco [] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [] , pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la tradicia, historia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Douai kaj al la kantono **.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

Ĝiaj loĝantoj franclingve nomiĝas *flersois* respektive *flersoises'' se nur temas pri virinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Pont-de-la-Deûle (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Nord
Wattignies - Templemars (stacidomo)

**Wattignies - Templemars** estas franca stacidomo sur linio Paris-Nord - Lille, situanta en  Templemars, apud Wattignies, en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Hauts-de-France.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Nord - Lille (272000).

## Vidu ankaŭ 
* Templemars
* Wattignies

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Nord
Kategorio:Templemars
Árpád Jeszenszky

**Árpád Jeszenszky** [jesenski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jeszenszky Árpád** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

Árpád Jeszenszky naskiĝis la  en Nagykikinda (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Kikinda en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Árpád Jeszenszky forlasis la gimnazion kaj estis ĝardenisto en 1912. Tamen li maturiĝis en Budapeŝto en 1914, poste li batalis dum la 1-a mondmilito. Li estis militkaptito en Rusio (1915–1918), hejmenveninta li akiris ĝardenistan diplomon, en 1923 li doktoriĝis en Scienca Universitato de Budapeŝto kiel la unua ĝardenisto. Ekde 1919 li laboris en pluraj lokoj, inter 1923–1947 li estis ministeria inspektoro de bredado pri silkraŭpoj, foje pri agronomio. En tiu periodo li estis ankaŭ redaktoro de signifaj agronomiaj revuoj. En 1945 li akiris agronomian diplomon en altlernejo en Budapeŝto. Inter 1947-1949 li estis katedrestro en kampuso de Agrikultura Universitato, poste li laboris en agrikultura instituto. En 1957 li emeritiĝis, tamen li instruis plu en kampuso de Keszthely, eĉ li estis katedrestro. Li kandidatiĝis en 1952, doktoriĝis en 1986 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis 3 premiojn inter 1977-1981.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Gyümölcsfatermesztési és gyümölcsfavédelmi rádiótanfolyam* (1933, 1935, 1936, 1939)
* *Gyümölcsfák metszése* (kunaŭtoro, 1942)
* *Útmutató a gyümölcs és zöldségfélék értékesítésére* (1944)
* *Citromfélék árkos termesztése* (1953)
* *A gyümölcsfák metszése képekben* (1958, 1960, 1966, 1970)
* *Gyümölcstermesztés* (lernolibro, 1961)
* ***Oltás, szemzés, dugványozás*** (eldonita inter 1957-1977 11-foje, slovake 1968)
* *Kertjeink védelmében* (1972)
* *Biológiai növényvédelem és növénynemesítés. Tudományos tevékenység tézisszerű összefoglalása* (disertaĵo, 1984)
* *A magyar kertészet története, ahogyan megéltem* (rememoroj, 1995)

## Memorigiloj 
* memortabulo (2016)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj ĝardenistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Henriette von Meerheimb

**Henriette von MEERHEIMB**, fraŭlina kaj aŭtora nomo de *Margarethe Henriette Marie Gräfin von Bünau* (naskiĝinta la  en Ramin-Schmagerow, mortinta la  en Vajmaro) estis germana verkistino.

## Vivo 
eta|*Die Herzogin von Malakoff*, verko de Henriette von Meerheimb
Henriette von Meerheimb originas el la meklenburga dinastio de von Meerheimb estante la tria el kvaro da filinoj de Ferdinand von Meerheimb kaj Brunhilde von Ramin el la domo Schmagerow. Unue ŝi edzinis (ekde 1881) por Max Freiherr Treusch von Buttlar-Brandenfels, de kiu ŝi divorcis baldaŭ. En la 17.3.1890 ŝi nuptis en Berlino la majoron Rudolf von Bünau (* 1852), posta komandanto ĉe Bückeburg kaj praido de la historiisto Heinrich von Bünau.

Henriette verkis antaŭ ĉio romanojn historiajn sed ankaŭ novelojn kaj rakontojn. En 1914 ŝi publikigis leterojn de la patro sub la titolo *Briefe eines preußischen Offiziers aus dem Jahre 1848.*

## Verkoj 
* *Kapituliert.* Dresden: Pierson [1905]
* *Der Medderkoog.* Dresden: Seifert 1913
* *Das Familienkreuz.* Berlin: Hillger, [1913]
* *Die Kinder der Frau von Wuthenow.* Berlin: Hillger, [1914]
* *Herrenrecht.* Dresden: Seyfert 1915
* *Drei Geschwister.* Stuttgart: Union, [1915] dua eldono
* *Die da frei sind.* Berlin: Goldschmidt 1915
* *Schloss Siebeneichen.* Berlin: Goldschmidt [ĉ. 1916]
* *Ich gab mein Leben.* Dresden: Seyfert 1916
* *Dienst der Frauen und Frauendienstpflicht.* Gütersloh: C. Bertelsmann 1917
* *Die Toten siegen.* Braunschweig: Westermann 1917, 11.–16. miloj
* *Stiefkinder.* Berlin: Goldschmidt 1919
* *Ich habs gewagt.* Hamburg: Alster-Verlag [1919]
* *Gräfin Sibylles Heirat.* Stuttgart: Union [1919], tria eldono
* *Das Recht des Kindes.* Leipzig: Vogel & Vogel [1919]
* *Das Recht der Frau.* Leipzig-Reudn.: [Leipziger Graph. Werke A. G.] 1920
* *Alles oder nichts.* Leipzig: Stern-Bücher-Verlag [1920]
* *Kinoschauspielerin wider Willen.* Leipzig: Sternbücher Verlag [1921]
* *Die Herzogin von Malakoff.* Leipzig: Sternbücher Verlag [1921]
* *Die Flucht des Grafen Lavalette.* Leipzig: Stern Bücher Verlag [1921]
* *Caroline.* Leipzig Reitzenhainer Str. 135: Walter Richter 1921, 1.–5. miloj
* *Witwenfrühling.* Braunschweig: G. Westermann 1922
* *Die Brüder des Königs Friedrichs des Großen.* Leipzig: Walter Richter 1924
* *Die verlorene Krone.* Dresden: M. Seyfert [1925]
* *Fridericus Rex und seine Brüder.* Leipzig: W. Richter, 1928

## Referencoj 
## Literaturo 
* Pataky, Sophie: *Lexikon deutscher Frauen der Feder*, volumo 2, Berlin 1898, p.&nbsp;28, (tie ĉi interrete)
* Elisabeth Friedrich: *Die deutschsprachigen Schriftstellerinnen des 18. und 19. Jahrhunderts: Ein Lexikon.* (= *Repertorien zur deutschen Literaturgeschichte* 9). Metzler, Stuttgart 1981, ISBN 3-476-00456-2, p.&nbsp;44
* Ligiloj ĉe NDB

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Historiaj romanoj
Kategorio:Virinoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Lille-Saint-Sauveur (stacidomo)

**Lille-Saint-Sauveur** estas franca varstacidomo sur linio Raccordement de St-Sauveur, situanta en  Lillo, en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Raccordement de St-Sauveur (277100).

## Vidu ankaŭ 
* Lillo
* Lille-CHR (stacidomo)
* Lille-Délivrance (stacidomo)
* Lille-Europe (stacidomo)
* Lille-Flandres (stacidomo)
* Lille-Porte-de-Douai (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Nord
Kategorio:Konstruaĵoj en Lille
Kategorio:Transporto en Lille
Listo de instruistoj de Georgikon

Jen **listo de elektitaj instruistoj de Georgikon** (la listo enhavas ankaŭ ĉiujn posteulajn lernejojn):

*

## A 
* Mátyás András Angyalffy

## B 
* Mihály Babinszky
* Zoltán Bacskay
* Attila István Bartos
* Sándor Belák (agronomo)
* Gyula Bíró (agronomo)
* Román Brunkala

## C 
* Gusztáv Csanády
* László Csíki (agronomo)

## D 
* László Dióssy
* Lajos Dőry

## E 
* István Ecker

## F 
* Zoltán Fekete (agronomo)

## G 
* László Gaál (agronomo)
* János Giber (pli aĝa)

## H 
* János Hauser
* Árpád Hensch
* János Horn
* Károly Hunyadi

## J 
* György Járányi
* Árpád Jeszenszky

## K 
* Oszkár Keller
* Lajos Kesztyűs
* József Kiss (bestokuracisto)
* Sándor Károly Klempa
* Károly Kolbai

## L 
* Antal Lencsés

## N 
* János Nagyváthy

## P 
* Béla Pesthy (akademiestro)
* Ferenc Pethe

## R 
* Károly György Rumy

## S 
* Mihály Pál Soós
* Pál Sporzon (1831)
* Vince Szekeres

## T 
* Sámuel Tessedik (pastoro, 1742–1820)

## Z 
* Zsigmond Zalka

## Vidu ankaŭ 
* Listo de studentoj de Georgikon

## Fontoj 
* La listo estas elekto el datenoj de la biografioj en Vikipedio.

Kategorio:Listoj de homoj
Mohamed Helmi

**Mohamed Helmi**, germane kaj en iuj aliaj okcidenteŭropaj lingvoj literumita *Mohamed Helmy* (, ; naskiĝis la 25-an de julio 1901 en Ĥartumo; mortis la 10-an de januaro 1982 en Berlino) estis egipta kuracisto kiu laboris en Germanio kaj kiu ebligis, ke pluraj judoj kaj aliaj persekutitaj homoj travivis kaŝe en Berlino dum la nazia epoko.

## Heroa agnosko 
Li estis honorita en 2013 de Jad Vaŝem kiel Justulo inter la popoloj, ĝis nun la sola egipto inter ĉirkaŭ 70 islamanoj.

Dum ceremonio la 20-an de januaro 2015 en Berlino, la egipta ambasadoro rimarkis la "noblan faron de Helmi", sed ne kuraĝis akcepti la medalon, ĉar Helmi agis laŭ siaj konvinkoj, kaj ne nome de la registaro. Malproksimaj parencoj en Kairo rifuzis akcepti la premion, kvankam judismo kaj judoj estas respektataj. Grandnevino de Helmy komentis:" *Se iu alia lando decidos honori la memoron de Helmy, ni ĝojos pri tio, sed ne Israelo* ". “*Helmy helpis multajn homojn, sendepende de ilia religio. Hodiaŭ Israelo memorigas lin ĝuste pro la savo de la judoj. Ĉi tio ne pravigas lian pozicion kaj lian vivoverkon* ".Yad Vaŝem bedaŭris ĉi tiun decidon kaj daŭre serĉis la familion de Helmi por doni la premion. La 26-an de oktobro 2017, finfine, diplomo kaj medalo estis donacitaj en Berlino al Nasser Kotbi, la pranevo de la egipta kuracisto.

En 1962, la Senato de Berlino donis al Helmi la titolon de heroo.

## Bibliografio 
* Ronen Steinke: *Der Muslim und die Jüdin. Die Geschichte einer Rettung in Berlin* (La islamano kaj la judino. La historio pri savo en Berlino). Berlin Verlag, Berlino 2017, ISBN 978-3-8270-1351-4 ().
* Igal Avidan / Helmut Kuhn: *Mod Helmy. Wie ein arabischer Arzt in Berlin Juden vor der Gestapo rettete* *Mod Helmy.*(Kiel araba kuracisto en Berlino savis judojn de Gestapo)*,* dtv, Munkeno 2017, ISBN 978-3-423-28146-1 ().

## Vidu ankaŭ 
* Jad Vaŝem

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* D-ro Mohamed Helmi kaj Frieda Szturmann - Savita de egipto en Berlino  en la retejo de la muzeo Jad Vaŝem
* Dr. Mod Helmy: the humanitarian legacy breaking barriers and inspiring generations 

Kategorio:Egiptoj
Kategorio:Berlinanoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Kuracistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Justuloj inter la popoloj
Eemsdelta

**Eemsdelta** (Emsdelto) estas nederlanda municipo en la provinco Groningen. La municipo ekestis je la 1-a de januaro 2021 post kuniĝo de la municipoj Appingedam, Delfzijl kaj Loppersum.
La municipo havas ĉ. 46&nbsp;000 loĝantojn kaj konsistas el 32 kernoj.

## Topografio 
450px|

*Nederlanda topografia mapo de la municipo Eemsdelta, 2021.*

eta|300px|Pafilturo de antaŭa burgo Ewsum en Middelstum

## Demografio 
Kategorio:Municipoj de Groningo
Religioj en Angolo

[eta| Kristana [katedralo en Luando.]]
eta|Interno de la Preĝejo de Nossa Senhora da Nazaré.
La ĉeesto de la **religioj en Angolo** estas vasta kaj varia, kun pli ol mil religiaj komunumoj disigitaj tra la tuta lando; por plej multaj el ili oni povas diri, ke temas pri kristanoj; Katolikismo estas proksimume la religio de la duono de la loĝantaro. Aliaj grupoj de kristanoj inkluzivas la adeptojn de Baptismo, Metodismo, Kongregacionismo, Luteranismo kaj fine Kalvinismo kaj Adventismo. Kune kun aliaj kristanaj ne-protestantaj grupoj, ĉiuj ĉi tiuj kredoj reprezentas ĉirkaŭ kvaronon de la loĝantaro.

Post la sendependeco disde Portugalio akirita en 1975, multaj anoj de pentekostismo kaj evangeliismo kreis multajn komunumojn, kiuj ekestis kune kun aliaj de indiĝena tipo, la plej grava el ili estas la Universala Eklezio de la Regno de Dio de brazila origino. Ekzistas ankaŭ du "afrikaj kristanaj eklezioj", kiuj sekvas sinkretismon, nome Kimbangismo kiu havas sian originon en la nuna Demokratia Respubliko Kongo, kaj la indiĝena tokoisma fido.

Ene de Angolo ekzistas ankaŭ malgranda malplimulto de islama kredo, ĉefe anoj de sunaismo, kiuj enmigris el diversaj aliaj afrikaj landoj. Iuj angolanoj, precipe en la plej foraj kamparaj vilaĝoj, profesas tradiciajn afrikajn religiojn; sed ĉi tiuj kredoj ankaŭ kun-ekzistas en granda parto de tiuj, kiuj konvertiĝis al kristanismo.

## Procentaĵoj en 2015 
## Notoj 
## Bibliografio 
* José Redinha, *Etnias e culturas de Angola*, Luanda: Instituto de Investigação Científica de Angola, 1975

## Rilataj eroj 
* Katolika Eklezio en Angolo

## Eksteraj ligiloj 
* Angola  Landa profilo de la "Asocio de Religiaj Datumaj Arkivoj"
* http://www.nation.co.ke/news/africa/Angola-denies-banning-Islam-/-/1066/2089492/-/513xwuz/-/index.html

Kategorio:Religio
Kategorio:Religio en Afriko
Kategorio:Religio en Afriko laŭ landoj
Kategorio:Religioj en Angolo
Johann Jacob Mascov

**Johann Jacob MASCOV** (naskiĝinta la  en Gdansko, mortinta la  en Lepsiko) estis germana juristo kaj historiografo.

## Vivo
Post studoj de teologio (komence) kaj de historio kaj jurscienco en Lepsiko li akompanis nobelajn adoleskantojn (von Buchwald kaj von Watzdorf) je vojaĝoj. Post reveno li iĝis docento ĉe la Eta princa kolegio kaj en 1719 eksterorda profesoro pri jurscienco ĉe la Universitato de Lepsiko. Li nomumitis urba konsiliano kaj fine orda profesoro. La kariero kontinuis per prokonsuleco kaj nomumiĝo je kortega konsilisto (fare de la princ-elektisto saksia kaj je dekano fare de la konvento de Zeitz. Krome li estis deputito de la saksia landa parlamento.

El verkaro lia, kiu ege gravis por la plimoderniĝo de germana historiografio, menciindas: »Principia juris publici romano-germanici« (Lepsiko 1729, kvina eldono 1769), kiu ĉe multaj universitatoj longan tempon servis kiel bazo de ŝtatsciencaj prelegoj; »Abriß einer vollständigen Geschichte des Deutschen Reiches« (das. 1722–1730); »Geschichte der Deutschen bis auf den Abgang der merowingischen Könige« (Lepsiko 1726–37, du volumoj), kie ne la suverenoj sed la nacio mem iĝis la unua fokuso de historia rakontado; »Commentarii de rebus imperii romano-germanici« (Lepsiko 1751–53; dua eldono 1757, 3 volumoj), kontinuigo de la antaŭe menciita verko, kaj »Einleitung zu der Geschichte des römisch-deutschen Reiches« (Lepsiko 1752). 
## Literaturo
*W. Goerlitz: *Die historische Forschungsmethode J. J. Mascovs*, Lepsiko 1901 
*Ligiloj de DDB
*Prie en urba leksikono lepsika
*[Mascov ene de la Saksia biografio](https://saebi.isgv.de/biografie/Johann_Jacob_Mascov_(1689-1761))

## Fonto
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 13. Lepsiko 1908, p. 391 (ĉi tie interrete)
129318 Sarahschlieder

'*129318 *Sarahschlieder'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Mount Lemmon Survey* elde la Observatorio de Monto Lemmon sur la Monto Lemmon, en Summerhaven (norde de Tucson, Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Sarah Elizabeth Schlieder*, fakulino pri sciencaj komunikadoj. Ŝi laboris kiel Fakulino pri Publikaj Aferoj por la Asteroida Specimena Alveniga Misio *OSIRIS-REx''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Mount Lemmon Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2005
Herman Kern

**Herman Kern,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kern Herman** estis hungara agronomo, mikologo.

Herman Kern naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Herman Kern akiris pedagogian diplomon en agrikultura altlernejo en Vieno en 1899. En la studjaro 1901 li estis asistanto de Agrikultura Edukejo de Debrecen. Inter 1902 kaj 1913 li laboris en stacio de kreskaĵaj malsanoj en Magyaróvár. Li sekvis la stacion el Budapeŝto, kie li estis staciestro inter 1917-1932, poste estro de la posteula organizaĵo ĝis 1940, poste li pensiuliĝis. Tamen li estis ministeria konsilisto inter 1941-1947. Li kandidatiĝis en 1952 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li apartenis al la plej gravaj personoj, kiuj strebis en Hungario kontraŭ malsanoj de kreskaĵoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A gyümölcsfák monilia betegsége* (1912)
* *Védekezés az amerikai köszméte lisztharmat ellen* (1916)
* *Az amerikai Wildfire betegség a dohányon és az ellene való védekezés* (1930)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj fungosciencistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Pál Jeszenszky

**Pál Jeszenszky** [jesenski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jeszenszky Pál** estis hungara agronomo, redaktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *kisjeszeni* [kiŝjeseni].

Pál Jeszenszky naskiĝis la  en Gömörpanyit (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Gemerská Panica en Slovakio), li mortis la  en Újfehértó.

## Biografio 
Pál Jeszenszky akiris agronomian diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár). Ekde 1894 li estis redaktoro de signifa agrikultura gazeto. Post 2 jaroj li havis altajn postenojn en agrikulturaj organizaĵoj. Li aranĝis 4 jardekojn la agrikulturajn ekspoziciojn. Li emeritiĝis en 1930. Li edziĝis en 1896.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Magyarországi uradalmak és gazdatisztek czímtára. 1908-1909.* (1908) 
* *Magyarok északon* (1910)
* *Göndörszörü lincolnshirei és nemesítet mangalica sertéstenyészete* (192?)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo J, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Charlotte Krackow

**Charlotte Coelestine KRACKOW** (naskiĝinta la  en Vajmaro, mortinta la  samloke) estis biografino de la kortego de Vajmaro, Germanujo. Ŝi estis la nevino de Franz Kirms kaj la lasta enloĝantino de la Kirms-Krackow-domo en Vajmaro.
[eta|[Otto Rasch (Maler)|Otto Rasch: Charlotte Krackow]]
eta|Loĝdomo de Charlotte Krackow

## Vivo 
Ŝi mortis en 1915 en la aĝo de 90 jaroj. Estante la lasta loĝanto de la Kirms-Krackow-domo ŝi konservis ankaŭ la buŝajn tradiciojn de familio sia kiuj reiris ĝis la regado de dukino Anna Amalia kaj tiel ĝis la tempo de Goeto. Ĉar ŝi ne ordonis iujn ŝanĝojn ĉe al heredita domo nek tuŝis la meblaron el la unua triono de la 19-a jarcento la bidermajra karaktero doma ja restis. Post multaj jaroj ŝi transdonis la domon al la urbo Vajmaro kaj ebligis la perspektivon de instalo de muzeo. Tio realiĝis en 1917 sub la estrado de Eduard Scheidemantel. Ĵus antaŭ ŝia morto la loka pentristo Otto Rasch portretis ŝin olee. Ĝi troviĝas ene en la Kirms-Krackow-domo.

Eduard Scheidemantel estis la unua kiu eldonis rememorojn ŝiajn. Sur la Historia tombejo vajmara estas steleo funebra por ŝi.

## Eksteraj ligiloj 
* *Stadtmuseum gibt Krackow-Erinnerungen heraus.* Radiolotte.de, 12.12.2018
* Eltiraĵo el verkaro ŝia, pri la dukino Anna Amalia
* Detlef Jena: "Marginalien zur Geschichte: Über das Leben im Kirms-Krackow-Haus zu Weimar", TLZ, 12.4.2018
* Foto de ŝi

## Notoj 
Kategorio:Germanaj biografoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Voma reflekso

**Vomo reflekso** estas kuntiriĝa reflekso de la malantaŭo de la gorĝo post kiam tiu kontaktas kun la mola palato en la buŝo. Ĝi estas desegnita por malebligi, ke objektoj eniru en la gorĝon sekve de engluto, kaj malhelpas sufokadon. La sentemo de la reflekso estas malsama por ĉiu persono.

Engluto de granda objekto, tuŝado de uvulo aŭ metado de objekto en la malantaŭon de la gorĝo, povas ekigi la reflekson. Iuj homoj (ekz glavmanĝantoj) lernis kiel subpremi ĉi tiun reflekson. Homoj kun manĝaj malordoj, kiel bulimio, kelkfoje kaŭzas, ke la reflekso intence aktiviĝas, kaj kaŭzas vomadon. Ankaŭ troa alkoholkonsumo povas kaŭzi refleksan aktivigon kaj vomadon.

Kategorio:Refleksoj
Glutado de glavo

eta|329x329ra| Hirundaj Glavoj en Strata Spektaklo en Santa Fe, Nov-Meksiko
**Gluto de glavo** estas praa lerteco, per kiu artisto insertas glavon en sian buŝon, kiun li trapasas tra lia ezofago al lia stomako.

## La englutado 
La fizika procezo necesa por engluti glavon okazas jene: La glutanto devas libervole liberigi la faringon kaj la supran ezofagan konstriktoron, kaj mallevi la glavon laŭ la ezofago. Salivo estas uzata kiel lubrikaĵo en ĉi tiu procezo.  Estas sufiĉe multaj homoj, kiuj faras glavan glutadon kaj kaŭzis al si seriozajn kuracajn komplikaĵojn. La nomo donita al ĉi tiu ago estas teknike trompa, ĉar la artisto kiu plenumanta la "gluton" de la glavo devas subpremi la sufokan reflekson por ne gluti la glavon dum ĝi malsupreniras la gorĝon.

Glutado de glavoj estas tre danĝera agado, kaj tra la jaroj multaj homoj estis mortigitaj dum prezentado de la spektaklo.

Nuntempe estas ĉirkaŭ cent artistoj tra la mondo kapablaj plenumi engluton de glavo. Plej multaj el ili estas membroj de la Internacia Asocio de GlavGlutantoj (SSAI). Por esti akceptita en la organizon, la kandidato devas pruvi, ke li povas gluti ŝtalan glavon 38 cm longan kaj 2 cm dikan.

La neoficiala rekordo pri la plej longa glutita glavo apartenas al la giganto Georgo, je alteco de 2,20, kiu glutis glavon de 82 cm longa. 

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Asocio de GlavGlutantoj 
* "Glutado de glavoj", en la retejo Encyclopedia Britannica (en la angla)

## Piednotoj 
Kategorio:Scena arto
Kapta reflekso

eta| La kapta reflekso de kvinmonata infano
**La** **kapta reflekso** (ankaŭ konata kiel la tena reflekso) estas denaska reflekso, kiu esprimiĝas en la kuntiriĝo de la palmo de la bebo, kiam objekto tuŝas ĝin kaj kaptado de tiu objekto.

La reflekso aperas de la feta aĝo de 16 semajnoj kaj malaperas ĝis la beba aĝo de kvin aŭ ses monatoj. La foresto de la reflekso en la novnaskiĝinto aŭ ĝia ne-malapero post la kresko de la bebo povas indiki denaskan neŭrologian malsanon. Se ĉi tiu reflekso ne malaperas, tiu ankaŭ povas malhelpi la ĝustan funkciadon de la manoj de bebo por manipuli objektojn.

## Evoluo 
Laŭ la populara opinio inter evoluaj esploristoj, ĉi tiu reflekso estas degenera restaĵo de la reflekso, kiu videblas ĉe evoluintaj kaj felaj bestoj, kiel simioj. Ĉe tiuj bestoj, ĉi tiu reflekso estas kritika por travivi kaj postvivi dum junaĝo, ĉar ĝi permesas tenon sur la haŭto aŭ felo de la patrino kaj malhelpas fali de la korpo de la patrino en alta alteco, aŭ malhelpas perdon de la novnaskiĝinto.

Kategorio:Refleksoj
Kategorio:Pediatrio
Listo de asteroidoj (157001–158000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 157001 ĝis 158000**.La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.

Krom numeron, okazas, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.

## Plena listo (157001-158000) 
### 157001-157050 
### 157051-157100 
### 157101-157150 
### 157151-157200 
### 157201-157250 
### 157251-157300 
### 157301-157350 
### 157351-157400 
### 157401-157450 
### 157451-157500 
### 157501-157550 
### 157551-157600 
### 157601-157650 
### 157651-157700 
### 157701-157750 
### 157751-157800 
### 157801-157850 
### 157851-157900 
### 157901-157950 
### 157951-158000 
## Eksteraj ligiloj 
* Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 155 001 - 160 000
La ripozo (Francesco Filippini)

***La ripozo*** - itale *la sosta* - estas pentraĵo, nome oleo-pentraĵo sur tolo, farita inter 1887 kaj 1889 de Francesco Filippini, kaj konstante ekspoziciata en GAM Galleria d'Arte Moderna (Milano).

La figuroj estas duobligitaj en "La ripozo" (*la sosta*), kaj ĉi tie la sidloko estas ne la herbejo sed la malalta muro deklivanta malsupren al la valo. 

Ŝajnas, ke la okuloj de Filippini emas homogenigi ĉion, ne pro malsperteco, sed pro elekto. Oni laŭdas la kamparanan mondon: la figurojn, la spacojn, la domojn, en ĉiu sezono. 

Por transdoni la ideon de la vento, Filippini donos maldikajn, preskaŭ akrajn, mallongajn kaj longajn strekojn, kun malsamaj inklinoj kaj direktoj.

Filippini estas fascinita de la kostumoj de la montaranoj kaj folkloro, do li ĉiam volas iri al la loko por havi verajn kamparanajn modelojn por pentri subĉiele kaj surloke.

La verkoj de Francesco Filippini sur tolo jam atingis valoron de 350 000 eŭroj en 2009. 

## Vidu ankaŭ 
* La maleo (itale *il maglio*)
* Unua neĝo (itale *prime nevi*)
* La maizo-rikoltistoj (itale *le spannochiatrici*)
* La skuado de la kanabo (itale *la strigliatura della canapa*)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Francesco Filippini, un protagonista del Naturalismo, Ed. Skira, 1999, pgg. 101

Kategorio:Pentraĵoj de Francesco Filippini
Kategorio:Verkoj de 1889
Johannes Itten

**Johannes ITTEN** (naskiĝinta la  en Wachseldorn, mortinta la  en Zuriko) estis svisa pentristo, arta teoriulo, artpedagogo kaj grava ano de Bauhaus. Li apartenis al la Zurika skolo de konkreta arto elpensante la teorion pri farbaj tipoj.

## Vivo 
eta|Kolora cirklo laŭ Itten, 1961
En 1904 Itten eniris la porinstruistan seminarion en Münchenbuchsee-Hofwil kie lia muzika talento ege apogitis. Li iĝis mallongan tempon bazlerneja instruisto en la berna vilaĝo Schwarzenburg. En 1909 eblis por li frekventi la Altlernejon de belaj artoj en Ĝenevo de kie li revenis jam en 1910 al Bern. Tie li akiris la diplomon de gimnazia instruisto. Post pluraj vojaĝoj i.a. al Parizo kaj Munkeno Itten ekigis studon de arto ĉe la akademio de Stuttgart ĉe Adolf Hölzel kaj evoluigis abstraktan kaj geometrian artistan lingvon. En 1916 li translokiĝis Vienon kie li gvidis privatan artolernejon kaj ekkonis Alma Mahler kaj Walter Gropius. En ties rondoj vekiĝis intereso lia pri hinda kaj malproksimorienta filozofioj.

Kiam li vokitis en 1919 Vajmaron je la Bauhaus-lernejo li en la antaŭkursoj naskis grandan parton de siaj doktrinoj pri formoj kaj koloroj. Itten reklamadis por la Mazdaznan religio novzaratuŝtrisma kio malplaĉis al multaj kaj finfine respondis pri demisiiĝo en 1922. Inter 1923 kaj 1926 li docentis ĉe la Mazdaznan-komunumo en Herrliberg kaj okupiĝis pri teksado kaj tapiŝofaro. Inter 1926-34 li altlernejestris en Berlino kaj en 1932-38 ĉe Supera faklernejo pri tekstilaj arto en Krefeld. Ambaŭ lernejoj devis fermiĝis laŭ ordono de la nazioj kiuj taksis la aĵojn de Itten degenerita arto. Itten krome gvidis ekde 1943 la tekstilfaklernejon kaj inter 1952-56 *Muzeon Rietberg* en Zürich-Enge. Ekspozicio reenspektanta ĉe Artodomo Zuriko en 1964 kaj partopreno ĉe Venecia Bienalo en 1966 kreskigis famon lian.

## Graveco 
Itten kiel pentristo kaj artpedagogo ege kuninfluis la modernan arton. Krom verkaro stile ege multspeca li ankaŭ postlasis multon da teoriaj skribaĵoj kaj taglibroj. En Darmstadt li iĝis honora doktoro ĉe la Teknika altlernejo.
Li nuptis en 1919 Hildegard Anbelang kaj en 1939 Anneliese Schlösser.

## Fonto 
Bucher, Annemarie: "Itten, Johannes", ĉe: Historisches Lexikon der Schweiz, (tie ĉi interrete)

## Vidu ankaŭ 
* Lernejo pri Dezajno Zuriko
* Zurika Arta Universitato (ZHdK)
* Artodomo Zuriko

## Eksteraj ligiloj 
* Ligiloj ĉe DDB
* 
* Etibiografio  ĉe bauhaus-online.de
* Johannes Itten  ĉe bauhauskooperation.de
* La sep kolorkontrastoj laŭ Itten 
* Johannes-Itten-fondaĵo
* Itten – Klee. Kosmos Farbe, Kunstmuseum Bern, ekspozicio novembro 2012 ĝis aprilo 2013
* Verwandt und fremd zugleich, SRF Kultur, 6.12.2012
* Wie ein Berner Bauernsohn zum Bauhaus-Pionier wurde, filmo, 2018 * Great Ideas of Western Man , Smithsonian American Art Museum
* Pri kelkaj verkoj, ĉe Los-Anĝeles-Kantona Muzeo de Arto

Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Bauhaus
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Svisaj pentristoj
Kategorio:Arthistoriistoj
Kategorio:Arkitekturaj teoriistoj
Kategorio:Pedagogoj
La skuado de la kanabo (Francesco Filippini)

***La skuado de la kanabo*** (, pli konata per la malĝusta nomo de *La stigliatura della canapa* sen **R** en la dua vorto, estas pentraĵo, nome oleo-pentraĵo sur tolo, farita en 1889 de Francesco Filippini, 101 x 175 centimetrojn granda,, konstante ekspoziciata en Pinacoteca di Brera. *La Stigliatura della canapa* de Francesco Filippini estas posedaĵo de la itala ŝtato pro sia arta graveco. 

La pentraĵo *La Stigliatura della canapa* estas parto de la tema tendenco dediĉita al la studo de agrikultura laboro, aparte vizitata de Filippini, kiu influis multajn italajn pentristojn de la 19-a jarcento.

*La Stigliatura della canapa* de Filippini ricevis la artan premion Mylius. La verkoj de Francesco Filippini sur tolo jam atingis valoron de 350 000 eŭroj en 2009. 

## Vidu ankaŭ 
* La maleo (itale *il maglio*)
* La ripozo (itale *la sosta*)
* Unua neĝo (itale *prime nevi*)
* La maizo-rikoltistoj (itale *le spannochiatrici*)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Pinacoteca Brera, 1993, v. VIa, pp. 267-268, n. 293
* Francesco Filippini, un protagonista del naturalismo, Ed. Skira, 1999

## Eksteraj ligiloj 
* Francesco Filippini «La Strigliatura della Canapa», Pinacoteca di Brera, Milano, Numero di inventario n°: 03 00180551, ente schedatore S27, beni-culturali.eu

Kategorio:Pentraĵoj de Francesco Filippini
Kategorio:Verkoj de 1889
Aulnoye-Aymeries (stacidomo)

**Aulnoye-Aymeries** estas franca stacidomo sur linioj  -  kaj  - , situanta en  Aulnoye-Aymeries, en departemento Nord, regiono Hauts-de-France.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Hauts-de-France kaj InterCity (Belgio).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Creil - Jeumont (242000).

## Vidu ankaŭ 
* Aulnoye-Aymeries

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Nord
Kategorio:Aulnoye-Aymeries
Kálmán Kiss (agronomo)

**Kálmán Kiss** [kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss Kálmán** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

Kálmán Kiss naskiĝis la  en Úny, li mortis la  en Szombathely.
 
## Biografio 
Kálmán Kiss maturiĝis en franciskana gimnazio en Esztergom, poste li akiris agronomian diplomon en Agrarscienca Universitato (Mosonmagyaróvár). Post la diplomo li laboris en pluraj lokoj, inter 1949-1954 li estis ĉefagronomo de Vas (Hungario), poste li akiris plian pedagogian diplomon en Agronomia Universitato (Budapeŝto). Li instruis en pluraj lernejoj en Vas, la plej longe en inter 1967 kaj 1985 en Vép. Li establis agronomian rondon en 1973, post 2 jaroj li komencis kolekti agronomiaĵojn en la lernejo. En 1989 li malfermis la ekspozicion, pri kio li zorgis ankaŭ depost la emeritiĝo ĝismorte. Li edziĝis en 1949. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Csáky Krisztina, a "Vépi Vénusz"* (1988)
* *Tyúkászok, tikászok Nyugat-Magyarországon* (1992)
* *A vépi vár és lakóinak története* (1995)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Somain

**Somain** - jen france, prononco [] - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, *Frans-Vlaanderen* respektive *Flandre française*. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [] , pikarde ''Heuts-d'Franche*) kaj en la tradicia, historia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Douai kaj al la kantono **.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

Ĝiaj loĝantoj franclingve nomiĝas *somainois* respektive *smainoises'' se nur temas pri virinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Somain (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Nord
La maizo-rikoltistoj (Francesco Filippini)

***La maizo-rikoltistoj***, itale *le spannocchiatrici*, estas pentraĵo, nome oleo-pentraĵo sur tolo, farita inter 1887 kaj 1889 de Francesco Filippini, kaj konstante ekspoziciata en la GAM Galleria d'Arte Moderna (Milano).

## Priskribo 
Estas dua ekzemplero nomata "Le Spannocchiatura del Granturco", en privata kolekto, tre simila al ĉi tiu sed kun pli malgrandaj mezuroj de 61x38 centimetroj.

La artisto Francesco Filippini partoprenis la artan movadon de la *Scapigliatura*, dediĉante sin ĉefe al la reprezentado de agrikultura laboro.

“La strigliatura della canapa”, “Le spannocchiatrici”, “La raccolta delle castagne”, estas verkoj bone ligitaj al la tiamaj problemoj kaj sociaj konfliktoj. Tamen aliaj verkoj, kvankam celitaj en ĉi tiu direkto, ŝajnas ne intenci esti denunco.

Filippini ne estis tamen pentristo de socia realismo kiam li traktis temojn pri laboro, precipe kamparaj, en siaj verkoj. Neniam sento de denunco, sed nur bildaj pretekstoj plenaj de vero. Filippini pentras "ĉiujn bonajn malriĉulojn". En nur dek sep jaroj de tre mallonga arta kariero, li konstruis monumenton por laboro, laboristoj kaj virinoj. La montaj kaj kampaj pejzaĝoj reflektas la kamparanan mondon, estas praaj figuroj kaj antikvaj metioj. En la verkoj de Filippini, la kampo ne estas forhakita aŭ la tero estas prilaborita per sarkilo, sed la fruktoj de la tero estas rikoltitaj harmonie.

La virinoj purigas la spadikojn (*Le donne spannocchiano*), ili rikoltas lignon en la arbaro, ili forigas erinacojn de la kaŝtanoj, dispremas la kanabon. Iuj pentraĵoj estas multflanka laŭdo de la virino, al kiu rajtas nur mallonga ripozo sur la herbejo, kun ŝiaj kunuloj aŭ por meditado. La virino ĉiam laboras. Liaj verkoj kun la kamparanino, kiu reedziĝas, estas la plej simbolaj kaj la plej valoraj kaj raraj.

La verkoj de Francesco Filippini sur tolo jam atingis valoron de 350 000 eŭroj en 2009. Pli malaltaj valoroj ankaŭ en aŭkcio, ŝuldiĝas al manko de scio pri la artisto kaj lia historio. Filippini restas unu el la plej gravaj pentristoj en la arta historio. Identigi la aŭtentikecon de la verkoj de Filippini estas tre facila, por sperta okulo, pro lia pentra sistemo kaj lia subskribo "F. Filippini", sen iam ajn la dato.

## Vidu ankaŭ 
* La maleo (itale *il maglio*)
* La ripozo (itale *la sosta*)
* Unua neĝo (itale *prime nevi*)
* La skuado de la kanabo (itale *la strigliatura della canapa*)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Francesco Filippini, un protagonista del Naturalismo, Ed. Skira, 1999, pgg. 102

## Eksteraj ligiloj 
* Francesco Filippini «Le Spannocchiatrici», GAM, Galleria d'Arte Moderna (Milano), Numero di inventario n°: 6186, cat. n. 195, gam-milano.com 

Kategorio:Pentraĵoj de Francesco Filippini
Kategorio:Verkoj de 1887
Eduard Scheidemantel

**Eduard SCHEIDEMANTEL** (naskiĝinta la  en Vajmaro, mortinta samloke la ) estis germana filologo, eldonisto, kuratoro kaj germanisto.

eta|Tombo de Eduard Scheidemantel

## Vivo 
Estante filo de la kortega artĉarpentisto Hermann Scheidemantel kaj de Charlotte Bauch (kaj frato de la kantisto ĉambra Karl Scheidemantel) li studis en Berlino kaj Lepsiko. En 1883 li doktoriĝis ĉe la Universitato de Lepsiko post sukcesa defendo de la disertacio *Quaestiones Euanthianae*.

Scheidemantel renomiĝis kiel literaturhistoriisto kaj eldonisto. Li estis supera registarkonsilisto kaj profesoro en Vajmaro. Krome li direktoris ĉe Schiller-domo kaj ĉe Germana Ŝilera Ligo kiun li estis kunfondinta en 1906. Ekde 1912 li estris ĉe Goeto-muzeo kie li la vicestradon jam estis havinta en manoj siaj dum kelkaj jaroj. En 1917 sekvis la malfermo de Kirms-Krackow-domo. Tie li mem ankaŭ inspektistis dum la muzeo-aranĝiĝo. Konsekvence li eldonis ankaŭ la rememorojn de la kortegbiografino Charlotte Krackow. Tiuj manskribitaj notoj de Krackow datumis de 1889. Charlotte Coelestine Krackow estis ne nur la lasta loĝanto de la domo de ĉe Jakobo-strato sed ankaŭ la nevino de Franz Kirms.

En 1942 oni aljuĝis al li la Oran Goeto-medalon; en 1926 li estiĝis honora civitano kaj ĉ. la jaro 1920 busto de li el gipso faritis kies kreinton oni ne konas. Ĝin posedas nun Klassik Stiftung Weimar (inventarnumero G 1860).

Tombo lia estas sur la Historia tombejo.

## Verkoj (elekto) 
* *Quaestiones Euanthianae*, Dissertation Leipzig 1883 (Digitalisat; biografio p. 74).
* *Zur Entstehungsgeschichte von Goethes Torquato Tasso*, 1896.
* *Das klassische Weimar*, 1907.
* *10 Jahre Deutscher Schillerbund*, Weimar 1917.
* *Almanach des Weimar-Bundes deutscher Mädchen und Frauen*, eldonistece, Weimar 1926.
* *Führer durch das Schillerhaus*, 1930.
* *Schillers Bestattung*, Weimar 1930.
* *Nachbarn und Gäste des Kirms-Krackow-Hauses*, Weimar 1933.
* *Schillers Diener Georg Gottfried Rudolph*, 1939.

Aldonotas multaj eldonitaĵoj, speciale de goetaj verkoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Thüringer Literaturrat
* Kulthura 
* Klassik-Stiftung

## Referencoj 
Kategorio:Germanistoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Johann Wolfgang von Goethe
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Kuratoroj
Sorĉistino de En-Dor

eta|Martynov, Dmitry Nikiforovich, 1857

La **Sorĉistino de En-Dor** (hebree, אֵשֶׁת בַּעֲלַת־אֹוב בְּעֵין דֹּור (*’êšeṯ ba‘ălaṯ-’ōḇ bə-‘ên dōr*); en Latino, *pythonem in Ændor*) estas virino menciita en la *Tanaĥo*, kiu estis konsultita de la reĝo Saul por aŭguri al li pri batalo kontraŭ la filiŝtoj. Saul, post vane klopodi konsulti kun Dio, iris al En-Dor —en Valo de Jizre'el— peti al la virino, ke ŝi alvoku la profeton Samuelon el la morto por rekte konsulti kun li.

## Etimo 
Laŭ la Tanaĥo, ŝi estas *virino, kiu havas *’ōḇ* (אֹ֖וב) en En-Dor*. Laŭ Harry Hoffner, *’ōḇ* estas rita foso por alvoki la mortintojn. Alia teorio estas ke ĝi signifas *la povon ventroparoli*, ĉar en la *Septuaginto* ŝi estas nomita ἐγγαστρίμυθος ἐν Αενδωρ (*engastrímythos en Aendōr*), kiu signifas ventroparolistinon en En-Dor. Εγγαστρίμυθος, same kiel *pythonem* en Latino, ankaŭ signifas oraklon.

## Referencoj 
Kategorio:Malnova Testamento
Kategorio:Biblio
La maleo (Francesco Filippini)

***La maleo***, itale *Il maglio*, estas pentraĵo, nome oleo-pentraĵo sur tolo, farita en 1889 de Francesco Filippini, 101 x 175 centimetrojn granda , kaj konstante ekspoziciata en Pinacoteca di Brera. *Il Maglio* de Francesco Filippini estas posedaĵo de la itala ŝtato pro sia arta graveco.

*Il Maglio* gajnis la kanonan fondusan premion (2200 liroj). La verkoj de Francesco Filippini sur tolo jam atingis valoron de 350 000 eŭroj en 2009.

## Priskribo 
La impresionist-stila pentraĵo reprezentas kelkajn laboristojn intencatajn pri laborado de la peco sur la Maglio metante ĝin sur la bazon de la amboso, kie ĝi ricevas la baton de la martelo.

## Vidu ankaŭ 
* La ripozo (itale *la sosta*)
* Unua neĝo (itale *prime nevi*)
* La maizo-rikoltistoj (itale *le spannochiatrici*)
* La skuado de la kanabo (itale *la strigliatura della canapa*)

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Pinacoteca Brera, 1993, v. VIa, pp. 265-266, n. 292
* Francesco Filippini, un protagonista del Naturalismo, Ed. Skira, 1999

## Eksteraj ligiloj 
* Francesco Filippini «Il Maglio», Pinacoteca di Brera, Milano, Numero di inventario n°: 03 00180550, ente schedatore S27, beni-culturali.eu

Kategorio:Pentraĵoj de Francesco Filippini
Kategorio:Verkoj de 1889