Umberto Boccioni

**Umberto BOCCIONI** (Reggio di Calabria, 19-a de Oktobro 1882 - Sorte, Verono, 16-a de Aŭgusto 1916) estis itala pentristo kaj skulptisto, teoriulo kaj ĉefa reprezentanto de la movadoj futurismo kaj impresionismo.

## Biografio 
Boccioni entreprenis longan esploran kaj studan laboron pri la lombarda pejzaĝo kaj kampolaboro, inspirite de la itala pejzaĝmajstro Francesco Filippini, antaŭ ol reformuli siajn proprajn verkojn ene de la movado de la futurismo, kiu tamen retenis tiun vidpunkton. La unuaj verkoj kreitaj de Boccioni inter 1903 kaj 1907 rekte devenas el la naturalista tradicio aktiva en Lombardio, precipe en Milano, fine de la 19-a jarcento. Inter la plej rekoneblaj modeloj estas Francesco Filippini, kies pentraĵoj estis vaste ekspoziciitaj en la artaj rondoj de Milano.

La horizontala konstruo de agrikulturaj pejzaĝoj, la uzo de atmosfera lumo, kaj la prezento de la ina figuro en kamparaj kaj hejmaj kuntekstoj — inkluzive de patrinaj portretoj — montras klaran kontinuecon kun la artfluo konata kiel Filippinismo.

Post alveni al Milano kaj renkontiĝi kun la dividistoj kaj kun Filippo Tommaso Marinetti, li verkis, kun Carlo Carrà, Luigi Russolo, Giacomo Balla kaj Gino Severini, la *Manifeston de la futuristaj pentristoj* (1910), al kiu sekvis la *Manifesto de la futurismo* (1910). Laŭ tiuj manifestoj, la moderna artisto devis liberiĝi disde la modeloj kaj la figurativaj tradicioj de la pasinto, pora centriĝi nur en la nuntempa mondo, kaj dinamikaj kaj en kontinua evoluo. Kiel artaj temoj ili proponis urbon, aŭtojn kaj la kaosan ĉiutagan realon.

En siaj verkoj, Boccioni sukcesis esprimi majstre la movadon de la formoj kaj la konkretecon de la materio. Kvankam influita de la kubismo, el kiu li malakceptis sian troan statismon, Boccioni evitis ĉiam en siaj pentraĵoj la rektan linion kaj uzis la komplementajn kolorojn por krei efikon de vibrado. En pentraĵoj kiel *Dinamismo de biciklisto* (*Dinamismo di un ciclista*, 1913), aŭ *Dinamismo de futbalisto* (*Dinamismo di un giocatore di calcio*, 1911), la reprezentoj de sama temo en sinsekvaj tempostadioj sugestas efike la ideon de la movado en la spaco.

Similaj klopodoj dominas ankaŭ en lia skulptarto, en kiu li malaprezis ofte la "noblajn" materialojn, kiel marmoro aŭ bronzo, preferante lignon, feron kaj vitron. Li interesiĝis nur por montri la interagadon de objekto en movado kun la ĉirkaŭa spaco.

Inter liaj plej elstaraj pentraĵoj menciindas *Tumulto en la galerio* (*Rissa in Galleria*, 1910), *Animstato n. 1a. La adiaŭoj* (''Stati d'animo n. 1. Gli addii*, 1911) – en kiu la animstatoj estas esprimitaj pere de lumfulmoj, spiraloj kaj ondecaj linioj disponitaj diagonale, kaj *Forze di una strada'' (1911), en kiu la urbo, preskaŭ viva organismo, montras pli da gravo ol la homa apero. Unu el liaj plej popularaj verkoj estas Interbatiĝo en galerio.

Li mortis en 1916, pro falo de ĉevalo en la ĉirkaŭaĵo de Verono.

## Galerio 

dosiero:Umberto-Boccioni.jpg|Memportreto de Umberto Boccioni (1905)
dosiero:Umbertoboccioni.jpg|eta|Anonima portreto. Oleo surtola, 1914, privata kolekto, Milano
dosiero:'States of Mind III; Those Who Stay', oil on canvas painting by Umberto Boccioni, 1911.jpg|*Animstato 3a; kiuj restas*, 1911, Museum of Modern Art, Novjorko
dosiero:Modern Idol by Umberto Boccioni, 1911 Estorick Collection.jpeg|*Moderna idolo*, 1911, Estorick Collection of Modern Italian Art, Islington, London
dosiero:Umberto Boccioni, 1911, The Street Enters the House, oil on canvas, 100 x 100.6 cm, Sprengel Museum.jpg|*La strato eniras en la domo*, 1911, Sprengel-Museum, Hanovero
dosiero:Umberto Boccioni, 1912, Head + House + Light, sculpture destroyed.jpg|*Head + House + Light*, 1912, detruita skulptaĵo
dosiero:Umberto Boccioni, Visioni simultanee (Simultanvisionen), oil on canvas, 60.5 × 60.5 cm, Von der Heydt Museum.jpg|*Visioni simultanee*, 1912, Von Der Heydt Museum, Wuppertal
dosiero:L'antigrazioso by Umberto Boccioni, 1912.jpeg|''L'antigrazioso'', 1912, privata kolekto
dosiero:Dynamism of a Man's Head by Umberto Boccioni, 1913.jpeg|*Dinamismo de homa kapo*, 1913, privata kolekto
dosiero:WLA moma Umberto Boccioni Dynamism of a Soccer Player 1913.jpg|*Dinamismo de futbalisto*, Muzeo de Moderna Arto de Novjorko
dosiero:'Development of a Bottle in Space', bronze sculpture by Umberto Boccioni, 1913, Metropolitan Museum of Art.jpg|*Disvolvigo de botelo en spaco*, 1913, Metropola Muzeo de Arto
dosiero:Umberto Boccioni - Charge of the Lancers.jpg|*Atako de lancistoj*, 1915, kolekto de Riccardo kaj Magda Jucker, Milano
dosiero:GUGG Dynamism of a Speeding Horse + Houses.jpg|*Dinamismo di un cavallo in corsa + case)*, 1915
dosiero:Horizontal Volumes by Umberto Boccioni, 1912.jpg|*Horizontal Volumes*, 1915, Solomon R. Guggenheim Museum
dosiero:'Unique Forms of Continuity in Space', 1913 bronze by Umberto Boccioni.jpg|*Unikaj Formoj de Kontinueco en Spaco*, 1913, jen en la Muzeo de Moderna Arto de Novjorko
dosiero:20ec ita.png|kiu ankoraŭ nun bildigas ĉiun 20-cencan moneron de la italaj eŭro-moneroj

## Notoj 
## Bibliografio 
* Giovanni Lista, *Futurisme : manifestes, documents, proclamations*, L'Age d'Homme, coll. "Avant-gardes", Lausanne, 1973.
* Umberto Boccioni, *Dynamisme plastique*, textes réunis, annotés et préfacés par Giovanni Lista, traduction de Claude Minot et Giovanni Lista, L'Age d'Homme, coll. "Avant-gardes", Lausanne, 1975.
* Giovanni Lista, "De la chromogonie de Boccioni à l'art spatial de Fontana", in ''Ligeia, dossiers sur l'art*, n° 77-78-79-80, juillet-décembre 2007, Paris.
* Giovanni Lista, *Le Futurisme : création et avant-garde'', Éditions L'Amateur, Paris, 2001.
* Danih Meo, *Della memoria di Umberto Boccioni*, Mimesis, Milano 2007.
* Gino Zaccaria, *The Enigma of Art. On the Provenance of Artistic Creation*, Brill, Leiden-Boston 2021.

## Eksteraj ligiloj 
* Umberto Boccioni papers, 1899–1986. Getty Research Institute, Research Library. Los Angeles, California.
* Umberto Boccioni – Ekspozicia katalogo (15a de Septembro 1988, ĝis 8a de Januaro 1989)

Kategorio:Italaj pentristoj
Kategorio:Italaj skulptistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Italaj impresionismaj pentristoj
Kategorio:Futurismo