open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Preĝejo Johano Nepomuka (Mosonmagyaróvár)

La **paroĥa preĝejo sankta Johano Nepomuka** estas sakrala historia monumento en urbo Mosonmagyaróvár (Hungario), ĝis la unuiĝo en vilaĝo *Moson*.

## Historio 
Moson havis kirkon jam dum la mezepoko. Pli nova, impona kirko estis konstruita en 1757. Plena renoviga laboro okazis en fino de la 19-a jarcento laŭ novbaroko. La orgeno estis kreita en 2008.
eta|

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en mezo de la urboparto Moson. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo altiĝas, ene 3 sonoriloj loĝas. La ornama enirejo troviĝas meze, apude estas po unu fenestroj. Super la enireja pordo granda fenestro estas videbla, apude po unu niĉoj, ene statuoj estas. La navo finiĝas en plurlatera absido, al kiu sakristio aliĝas. En flanko de la navo estas aliaj enirejoj. Sub la sanktejo kriptoj etendiĝas. La internaj instalaĵoj estis faritaj en la 18-a jarcento, la ĉefaltaro renoviĝis en 1880. La plafono estas kovrita per freskoj.

Kermeso okazas en la 16-an de majo

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* oficiala paĝo 
* http://www.muemlekem.hu/muemlek/show/4579

Mosonmagyaróvár
Mosonmagyaróvár

Mosonmagyaróvár, mosoni római katolikus templom 2021 04.jpg|Navo
Mosonmagyaróvár, mosoni római katolikus templom belső tere 2021 01.jpg|Ĉefaltaro
Somalio en la Olimpikoj

120ra|maldekstra|

Sportista **teamo de  en la Olimpikoj** unuafoje en 1972, tiam en 1984 kaj 1988 kaj kontinue ekde la jaro 1996 partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En 1976 ĝi aliĝis al la bojkoto de multaj afrikaj teamoj, plifortigante sian proteston kontraŭ la apartismo en Sud-Afriko, en 1980 aliĝis al la usone iniciatita bojkoto pro la invado de la ruĝa armeo de Sovetunio en Afganion fine de 1979, kaj en 1992 la lando skuiĝis pro forta malsato. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis Somaliaj partoprenantoj. 

La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon. Pro la daŭranta Somalia Enlanda Milito, kiu jam ardas ekde la komenco de la 1990-aj jaroj, atletoj havis malfacilaĵojn trejni en Somalio kaj multaj foriris por reprezenti aliajn naciojn. Aldone estas pluraj sportistoj naskiĝintaj en Somalio, kiuj kiel rifuĝintoj en infana aĝo venis al eŭropaj landoj, tie estis en lernejoj kaj sportaj kluboj kaj iĝis elstaraj sportistoj, aparte pri longdistanca kurado: ekzemploj estas Mo Farah, kontraŭbandita al Londono en aĝo de 9 jaroj por infana laboro, kiu gajnis kvar orajn olimpikajn medalojn reprezentante Brition, *Bashir Abdi*, ekde la 10-a vivjaro en Belgio, kiu akiris bronzan medalon en maratono en la somera Olimpiko 2020, aŭ *Abdi Nageeye*, ekde la 6-a vivjaro en Nederlando, kvankam ekde la 10-a vivjaro la vojo iĝis pli komplika ĝis nederlanda familio adoptis la knabon, kiu akiris arĝentan medalon en la sama maratono en la somera Olimpiko 2020.

Kunordigas la teamon la Somalia Olimpika Komitato.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
Konservatorio Muttart

La **Konservatorio Muttart** estas botanika ĝardeno en la valo de la Norda Saskaĉevano, el la urbocentro de Edmonton, Alberto, Kanado. Ĝi estas unu el la plej bone konataj lokoj de Edmonton, kaj la konservatorio konsistas el tri urbo-funkciataj forcejoj, publikaj ĝardenoj, same kiel kvar rimarkindaj piramidoj por ekspozicio de plantospecioj trovitaj tra tri biomoj, kaj la kvara piramido estas hejmo de laŭsezona elmontrado. Kvina minora lukohava piramido brilas centre.

La unika strukturo de la konservatorio, desegnita de la arkitekto Peter Hemingway, estas komponita de kvar vitraj piramidoj konstruitaj ĉirkaŭ centra servokerno. La du plej grandaj piramidoj estas 660 kvadratajn metrojn grandaj, kaj la du mezgrandaj estas 410 kvadratajn metrojn grandaj.

Aliaj instalaĵoj estas subĉiela laŭbo, donacvendejo kaj kafejo Culina Muttart, kiu servas kelkajn menuerojn kuiritajn kun lokaj ingrediencoj, kiel herboj kaj saladlegomoj el la forcejoj.

La tuta instalaĵo, posedata kaj funkciata de la urbo Edmonton, estas ankaŭ populara loko por specialaj eventoj, kiel nuptoj. La konservatorio trapasis renovigon de 6.3 milionoj da usonaj dolaroj kiu estis kompletigita en Junio 2009.

## Fotaro 

File:Amorphophallus Flower 0155a.jpg|Floro de *Amorphophallus titanum* ĉe Muttart, 2015
File:Muttart Camphor.jpg|Kamforarbo en la tropika areo.
File:Muttart Conservatories Edmonton Alberta Canada 11A.jpg|Mateniĝo ĉe Muttart Conservatory
File:Muttart Conservatory Edmonton Alberta Canada 01.jpg|Piramidoj de Muttart Conservatory
File:Muttart.jpg|Muttart Conservatory el norda flanko de la rivero Norda Saskaĉevan
File:Muttart Conservatories Edmonton Alberta Canada 13A.jpg|The Muttart Conservatory
File:Muttart Conservatories Edmonton Alberta Canada 20A.jpg|Muttart Conservatory kaj Edmonton distance

Kategorio:Botanikaj ĝardenoj
Kategorio:Edmontono
Kategorio:Turismo en Alberto
Kategorio:Plantdomoj
Etila p-hidroksobenzoato

**Etila 4-hidroksobenzoato** aŭ **etila parabeno** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-hidroksobenzoata acido kaj etanolo. Etila 4-hidroksobenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Etila 4-hidroksobenzoato prezentas 4-hidroksobenzoatan grupon ligitan al etila grupo. Ĝi konsistas je 9 karbonatomoj, 10 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **etila 4-hidroksobenzoato** per traktado de **etanolo** kun **4-hidroksobenzoata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **etila 4-hidroksobenzoato** per traktado de **4-hidroksobenzoata anhidrido** kun **etanolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **etila 4-hidroksobenzoato** per traktado de **4-hidroksobenzoata acido** kun **etila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **etila 4-hidroksobenzoato** per traktado de **natria 4-hidroksobenzoato** kun **etila klorido**:

### Reakcio 5 
* Preparado de **etila 4-hidroksobenzoato** per traktado de **etila laktato** kun **4-hidroksobenzoata acido**:

## Vidu ankaŭ 
* Benzoatoj

## Referencoj 
Kategorio:Benzoatoj
Belizo en la Olimpikoj

130ra|dekstra|

Sportista **teamo de  en la Olimpikoj** ekde la jaro 1968 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento krom en tiu de 1980, kiam la teamo aliĝis al la bojkoto gvidita de la usona teamo pro la sovetunia invado de Afganio fine de 1979. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis belizaj partoprenantoj. En 1968 kaj 1972 la teamo ankoraŭ partoprenis per la kolonia landonomo **Brita Honduro.**

La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon.

Kunordigas la teamon la Beliza Olimpika Komitato, formale la Beliza Komitato por Olimpikoj kaj Ludoj de la Komunumo de Nacioj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
Bangladeŝo en la Olimpikoj

160ra|eta|dekstra|
Sportista **teamo de  en la Olimpikoj** ekde la jaro 1984 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. Antaŭe, de 1900 ĝis 1936 elstaraj bangladeŝaj sportistoj povis partopreni olimpikojn kadre de la teamo de Barato aŭ tutekzakte de la kolonio brita Hindio kaj de 1948 ĝis 1968 kadre de la teamo de Pakistano. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis bangladeŝaj partoprenantoj. 

La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon.
Kunordigas la teamon la Bangladeŝa Olimpika Komitato.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo ()
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
Svazilando en la Olimpikoj

160ra|eta|maldekstra|

Sportista **teamo de  en la Olimpikoj** post unua apero en 1972 ekde la jaro 1984 partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj nur unufoje, en 1992, estis unusola svazia partoprenanto. La landonomo en 2018 en la angla estis ŝanĝita al formo pli proksima al la origina landonomo en la svazia lingvo. Tion eblus kopii per nova esperantlingva landonomo **Esvatinio**, en signifo de "Svazilando" aŭ "svazia lando", kaj tiom longe kiom nova esperantlingva landonomo ne konfirmiĝis per paperaj eldonoj de esperantlingvaj vortaroj, rekomendeblas plu uzi la vorton Svazilando, aŭ formale Svazia Reĝlando, kiel fidela traduko de la origina nomo en la svazia.

 
La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon.

Kunordigas la teamon la Svazilanda Olimpika Komitato.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
Sieraleono en la Olimpikoj

120ra|maldekstra|

Sportista **teamo de  en la Olimpikoj** unuafoje en 1968 kaj kontinue ekde la jaro 1980 ĝis inkluzive la olimpiko de 2024 partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento krom en tiuj de 1980 kaj 1980. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis Sieraleonaj partoprenantoj. 

 
La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon.

Kunordigas la teamon la Sieraleona Olimpika Komitato.

## Eksteraj ligiloj 
* malnova oficiala retejo, laŭ arkivigo en novembro 2013 ()
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
Vardha

**Vardha,** laŭ marate **वर्धा** aŭdu  estas urbego, ankaŭ municipo en meza parto de Barato, en subŝtato Maharaŝtro, en la samnoma distrikto, kie Vardha estas ties sidejo. Vardha ricevas sian nomon de la samnoma rivero, kiu fluas ĉe limoj de la distrikto.
eta|maldekstre|

## Geografio 
Vardha havas averaĝan altecon de 234 metrojn. Javatmal troviĝas 63, Nagpuro 67, Amravati 91, Ĉandrapur 113, Akola 167, subŝtata ĉefurbo Mumbajo 636, tutlanda ĉefurbo Delhio 889, Kolkato 1029 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Demografio 
Laŭ la censo en 2011 Vardha havis populacion de . La legopovo estis en la sama jaro 80%.
eta|

## Historio 
La areo de la nuna Vardha apartenis al pluraj imperioj, baldaŭ sultanlandoj, ekde 1853 al la Brita Imperio. 

## Ekonomio 
Komence Vardha estis agrikultura urbo pri kotonoj kaj sojfaboj. Baldaŭ pro la geografia loko kaj bonaj trafikaj eblecoj la urbo iĝis industria centro. En la lastaj jardekoj multaj firmaoj pri ŝtaloj elektraĵoj estis establitaj ĉi tie.

## Religioj 
La ĉefaj religioj en Vardha estas hinduismo kaj budhismo, sed ekzistas kun malgranda procento islamo, ĝajnismo, kristanismo kaj sikismo.

## Lingvoj 
La ĉefa (oficiala) lingvo en Vardha estas la marata, aliaj lingvoj inkludas: la hinda, la guĝarata, la sinda kaj la panĝaba.

## Edukado 
Vardha havas plurajn altlernejojn, kolegiojn, institutojn. Inter ili elstaras la medicina havanta la nomon pri Gandhi.

## Trafiko 
Al Vardha kuras 6 vojoj. La urbego estas fervoja nodo kun ligiloj al Mumbajo, Ĉenajo kaj Kolkato. La plej proksima internacia flughaveno funkcias ĉe Nagpur.

## Klimato 
Vardha havas tropikan klimaton (Aw) kun influo de musono. La averaĝa pluvo jare estas 966 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter junio-septembro. La temperaturo varias inter 20-34 °C.

## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj, la plej grava estas stupao
* konstruaĵoj de la brita periodo (ekzemple centra malliberejo)
* parkoj
* apudan komunumo Sevagram, kie longe laboris Gandhi (viziteblaj liaj pluraj relikvoj)

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Maharaŝtro
Kategorio:Planitaj urboj
Patrick Chamoiseau

**Patrick Chamoiseau** (naskiĝis la  en Fort-de-France en Martiniko) estas franca verkisto konata pro sia laboro por la literatura movado *Créolité (kreoleco)*. Li ricevis la Prix Goncourt en 1992 por la romano *Texaco*.

## Biografio 
Post studado de juro en Parizo, Chamoiseau revenis al Martiniko inspirita fare de Édouard Glissant por interesiĝi pri kreola kulturo. Chamoiseau estas la verkinto de historia verko pri Antiloj dum la regado de Napoleon Bonaparte kaj pluraj nefikciaj libroj inkluzive *de Eloge de la créolité*, kiun li kunaŭtoris kun Jean Bernabé kaj Raphaël Confiant. Chamoiseau ricevis la Premion Creole Carbet (1990) por ''Chemins d'enfance*. Lia romano *Texaco* ricevis la Prix Goncourt en 1992 kaj estis elektita de la *New York Times* kiel Rimarkinda Libro de la Jaro.

Chamoiseau ankaŭ povas esti konsiderata kiel unu el la plej novigaj verkistoj sur la franca literatura sceno ekde Louis-Ferdinand Céline. Lia libera uzo de la franca lingvo - tre kompleksa, sed fluida miksaĵo de konstanta novigado kaj "kreolismoj" - movas intensajn kaj sensualajn bildigojn precipe de Martiniko kaj de la homaro ĝenerale.

## Kreoleco 
La verkintoj de *Eloge de la créolité* priskribis kreolecon (fr: *créolité*) kiel "detruon de falsa universaleco, de unulingvismo kaj de pureco" (La créolité est une annihilation de la fausse universalité, du monolinguisme et de la pureté). La kreoleco*-*movado ĉefe serĉis inversigi la dominadon, superregadon de la franca kiel la lingvo de kulturo kaj literaturo en la franclingva Karibio. Anstataŭe, homoj aprezas la uzon de antila kreola en literatura, kultura kaj akademia kunteksto. Efektive, multaj el la *Créolistes* publikigas siajn romanojn en kaj la kreola kaj la franca.

## Verkaro 
En siaj romanoj, Chamoiseau spuras la originojn de kreola kulturo. Per *kreoloj* li komprenas ĉiujn loĝantojn de la Francaj Antiloj kiuj alvenis marborde pro sklavigo, deportado aŭ aliaj cirkonstancoj dum la periodo de koloniigo sur la karibaj insuloj. Kun la koncepto de *créolité*, kiun li helpis evoluigi, li provas ebligi al la loĝantoj de tiu areo, iamaj sklavoj de Afriko, ĉinaj kulioj kaj arabaj komercistoj, evoluigi sian propran kulturan identecon.

Chamoiseau, perfekte priskribas sian lingvan vojaĝon kaj la sperton de diglosio en siaj romanoj. Diglosio ligas la francan/kreolan lingvorilaton al tre neegala rilato, kiun la verkisto spertis en sia propra vivo. Ne temas pri dulingveco, sed pri la latentaj konfliktoj inter la du lingvoj, kiuj ĉefe rilatas al koloniaj kaj postkoloniaj potenco-rilatoj.

* *Éloge de la créolité* (kun Jean Bernabé kaj Raphaël Confiant), eseo, 1989, dulingva eldono (franca kaj angla) ĉe eldonejo Gallimard, 1993

## Referencoj 
* J. Bernabé - P. Chamoiseau - R. Confiant, *Éloge de la créolité*, Parijs, 1993, p. 28.

* B. Ormerod, *The Martinican concept of "creoleness": A multiracial redefinition of culture*, in *Mots Pluriels'' 7 (1998). 

Kategorio:Premiitoj de Premio Goncourt
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Francaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Tradukitaj paĝoj
Lhasa de Sela

**Lhasa de Sela** (naskiĝis la 27-an de septembro 1972 en Big Indian, Catskills, Novjorko, Usono, mortis la 1-an de januaro 2010 en Montrealo, Kebekio, Kanado), estis usona-meksika plurlingva kantistino kaj kantverkistino kiu ofte koncertis sub la nomo Lhasa.

Ŝi naskiĝis en Big Indian en la ŝtato Novjorko, Usono. La patro estis el Meksiko, la patrino el Usono, kaj ŝi kreskis en ambaŭ landoj, dum ĉe la fino de sia vivo ŝi vivis en Kanado kaj Francio .

Lhasa kantis en la hispana, la angla kaj la franca, kaj ŝiaj diskoj estas kutime klasifikitaj kiel mondmuziko. La unua disko, *La Llorona* estis tute en la hispana, la dua, *The Living Road* (La Vivanta Vojo), alternis inter la angla, hispana kaj franca, dum la tria, *Lhasa*, estas tute en la angla.

## Diskaro 
* 1998 – *La Llorona*
* 2003 - *The Living Road*
* 2009 - *Lhasa*
* 2017 - *Lhasa Live In Reykjavik (viva albumo)*

; Varbaj unuopaĵoj

* 1997 - "Los Peces"
* 1997 - "El Desierto"
* 1997 - "De Cara a La Pared"
* 2003 - "La Confession"
* 2003 - "La Marée Haute"

## Vidu ankaŭ 
Multlingveco en muziko

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Lhasa
* Ne-oficiala retejo pri Lhasa

Kategorio:Usonaj kantistoj
(154715) 2004 LB6

**(154715) 2004 LB6** estas marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta apolona asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas iom proksima de la orbita resonanco 1:2 kun la Tero.

Ĝia discentra orbito krucas tiujn de Marso kaj de la Tero kaj ekstere tanĝas tiun de Venuso.

* Ĝia marsa MOID estas 0,13047 astronomia unuo (19,518 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,0580296 astronomia unuo (8,681 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,10298 astronomia unuo (15,406 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,10131 astronomia unuo (15,156 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,11409 astronomia unuo (17,068 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,11830 astronomia unuo (17,697 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,10760 astronomia unuo (16,097 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Johann Bauhin

**Johann** (aŭ **Jean**) **BAUHIN** (12a de Decembro 1541 – 26a de Oktobro 1613) estis svisa botanikisto, naskiĝinta en Bazelo. Li estis filo de la kuracisto Jean Bauhin kaj frato de la kuracisto kaj botanikisto Gaspard Bauhin.

## Biografio 
Bauhin studis botanikon ĉe la Universitato de Tubingeno kun Leonhart Fuchs (1501–1566). Li poste veturis kun Conrad Gessner, post kio li ekpraktikis medicinon ĉe Bazelo, kie li estis elektita Profesoro de Retoriko en 1566. Kvar jarojn poste li estis invitita iĝi kuracisto de Frederiko la 1-a, Duko de Württemberg ĉe Montbéliard, en Franĉkonteo kie li restis ĝis sia morto. Li dediĉis sin ĉefe al botaniko. Lia granda verko, *Historia plantarum universalis*, kompilaĵo de ĉio kio tiam estis konata pri botaniko, restis nekompletigita je sia morto, sed estis publikigita en Yverdon en 1650–1651.

Bauhin plibonigis kelkajn botanikajn ĝardenojn kaj ankaŭ kolektis plantojn dum siaj veturoj. En 1591, li publikigis liston de plantoj nomitajn laŭ sanktuloj nome *De plantis a divis sanctisve nomen habentibus*.

Johann Bauhin mortis en Montbéliard.

Carl Linnaeus nomis la genron *Bauhinia* (familio *Caesalpiniaceae* de Fabacoj) laŭ la fratoj Johann kaj Gaspard Bauhin.

## Verkoj 
* *De plantis a divis sanctisve nomen habentibus*, apud Conrad. Waldkirch, 1591.
* 
* 
** 
** 

Bauhin, Johann – Historia plantarum universalis, 1650 – BEIC 6657321.jpg|*Historia plantarum universalis*, 1650

Kategorio:Svisaj botanikistoj
Likofitoj

alternative=Lycophyta.png|eta|Iom el la diverseco
**Likofitoj**, larĝe komprenitaj, estas subgrupo de vaskulaj plantoj (trakeofitoj) de la regno Plantoj. Ili estas foje metitaj en grupo ***Lycopodiophyta*** aŭ ***Lycophyta*** aŭ en subdividaĵo *Lycopodiophytina*. Ili estas unu el la plej antikvaj stirpoj de nuntempaj (vivantaj) vaskulaj plantoj; la grupo enhavas formortintajn plantojn kiuj estis datitaj el la Silurio (antaŭ ĉirkaŭ 425 milionoj da jaroj). Likofitoj estis kelkaj el la dominantaj plantospecioj de la Karbonio, kaj inkludis arbecajn speciojn, kvankam nuntempaj likofitoj estas relative malgrandaj plantoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lycophytes
* Fossil Groves 
* Paleo Plants

Kategorio:Kriptogamoj
Kategorio:Plantaj taksonoj
Maldivoj en la Olimpikoj

150ra|dekstra|

Sportista **teamo de la  en la Olimpikoj** ekde la jaro 1988 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis maldivaj partoprenantoj. 

La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon.

Kunordigas la teamon la Maldiva Olimpika Komitato, maldive *މޯލްޑިވްސް އޮލިމްޕިކް ކޮމިޓީ* (moaldivs olimpik komitee).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
Duonepifito

[eta|Duonepifita sufoka figarbo en [Keralo, Barato.]]
**Duonepifito** estas planto kiu pasigas parton de sia vivociklo kiel epifito. La semoj de unuarangaj duonepifitoj ĝermas en la kanopeo kaj dekomence vivas epifite. Ili sendas radikojn suben, kaj tiuj radikoj eventuale kontaktas kun la grundo. Duarangaj duonepifitoj estas radikgrimpantoj  kiuj startas kiel radikhavaj vitoj kiuj kreskiĝas supren el la arbara grundo, sed poste rompas sian konekton kun tiu. Kiam tio okazas, ili povas sendi malsupren longajn radikojn al la grundo.

## Notoj 
Kategorio:Ekologia terminologio
Kategorio:Epifitoj
Kategorio:Plantomorfologio
Vladimir Sorokin

**Vladimir Georgijeviĉ SOROKIN** (; naskiĝis la 7-an de augusto 1955 en Bykovo, apud Moskvo) estas rusia koncepta artisto, dramaturgo kaj verkisto de postmoderna literaturo.

## Biografio 
Vladimir Sorokin studis inĝeniersciencon en Moskvo. Li estis en opozicio kun la komunista sistemo de Sovetunio kaj publikigis siajn verkojn sekrete en la opozicia gazetaro (Samizdato). Li provis publikigi siajn unuajn verkoj en Sovetunio en la jaro 1989 antaŭ ol liaj verkoj estis publikigitaj eksterlande.

Vladimir Sorokin estas konsiderata unu el la plej grandaj kritikistoj de la politika sistemo de la rusa prezidento Vladimir Putin.

## Arto 
Li okupiĝis pri librografiko, pentroarto kaj konceptarto. Li partoprenis multajn artajn ekspoziciojn. Li dizajnis kaj ilustris ĉirkaŭ 50 librojn.

## PEN-Klubo 
Li estis membro de la rusa PEN-Klubo . En januaro 2017, li anoncis sian retiriĝon de la PEN-Klubo en protesto kontraŭ la agoj de la Plenuma Komitato. En junio 2022 li estis unu el la kunfondintoj de PEN Berlino. Sorokin gajnis la premion Gorki. En 2006 aperis *"La Tago de Opriĉnina" (ruse* *День опричника*), distopia romano projekcianta la mondon de Ivano la Terura en nuntempan Rusion. Malgraŭ la dato en la estonteco (2027), la nuntempo estas rekonebla per naci-patriotaj aŭ novimperiismaj diskursoj. En 2023, rusiaj librovendejoj kaj bibliotekoj ricevis la ordonon forigi la verkojn de Sorokin. Tamen, la Ministerio pri Kulturo en Moskvo neis, ke ekzistas listoj de "malpermesitaj libroj".

## Verkaro 
Vladimir Sorokin verkis multajn romanojn, rakontojn, poemojn, dramojn, teatraĵojn kaj filmscenarojn. La libroj estis tradukitaj en dekojn da lingvoj. En Rusio, la verkoj de Vladimir Sorokin multfoje iĝis temo de publika diskuto, inkluzive de proceso. Liaj libroj estas nuntempe tradukitaj en 22 lingvojn.

Inter la plej gravaj verkoj:

* 1983 Очередь
* 2004 Путь Бро
* 2006 День опричника (Djenj Opriĉnina - "La Tago de Opriĉnina")
* 2008 Сахарный кремль
* 2010 Метель
* 2013 Теллурия
* 2017 Манарага
* 2021 Доктор Гарин

## Eksteraj ligiloj 
() Oficiala retejo de Vladmir Sorokin

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskva provinco
Kategorio:Rusiaj eseistoj
Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj scenaristoj
Kategorio:Postmodernaj verkistoj
Plantekologio

[eta|dekstre|300px|Komunumo de tropikaj plantoj en [Diego Garcia.]]
**Plantekologio** estas subfako de ekologio kiu studas la distribuadon kaj abundon de plantoj, la efikoj de la mediaj faktoroj sur la abundo de plantoj kaj la interagado inter plantoj kaj aliaj organismoj. Ties ekzemploj estas la distribuado de folifalaj moderklimataj arbaroj en Nordameriko, la efiko de la sekego aŭ de la inundoj super la survivado de plantoj kaj la konkurenco inter la plantoj de la dezerto por la akvo, aŭ la efiko de la gregaroj de brutobredado sur la kompono de la paŝtejoj.

O.W. Archibold havigas ĝeneralan rigardon al la ĉefaj tipoj de plantoj de la Tero. Li agnoskas 11 ĉefajn tipojn de plantoj: nome tropikaj arbaroj, tropikaj savanoj, aridaj regionoj (dezertoj), mediteraneaj ekosistemoj, ekosistemoj de moderklimataj arbaroj, moderklimataj prerioj, arbaroj de koniferoj, tundro (kaj ĉepolusa kaj altmontara), teraj malsekejoj, ekosistemoj de nesala akvo kaj sistemoj marbordaj/maraj. Tiu amplekso de gamoj montras la kompleksecon de la plantekologio, ĉar ĝi inkludas plantojn el flosantaj unuĉelaj algoj ĝis grandaj arboj formantaj kanopeojn.

Grava trajto kiu difinas la plantojn estas la fotosintezo. Ĝi estas la procezo de kemia reago por krei glukozon kaj oksigenon, kiu estas esenca por la vivo de la plantoj.​ Unu el la plej gravaj aspektoj de la plantekologio estas la rolo kiun ludis la plantoj en la kreado de la oksigenhava atmosfero de la Tero, okazaĵo kiu okazis antaŭ ĉirkaŭ 2 mil milionoj da jaroj. Oni povas dati tion pere de la stokado de formacioj el fero en bendoj, nome sedimentaj rokoj distingaj kun grandaj kvantoj de fera oksido. Samtempe, plantoj komencis forpreni karbondioksidon de la atmosfero, tiel komencante la procezon de kontrolo de la klimato de la Tero. Tendenco longdaŭra de la Tero estis pliigi la oksigenon kaj malpliigi la dioksidon de karbono, kaj multaj aliaj okazaĵoj en la historio de la Tero, kiel la unua ekapero de vivo en la Tero, probable estis ligitaj al tiu sekvenco de okazaĵoj.

## Notoj 

Kategorio:Botaniko
Biogeokemia ciklo

[eta|dekstre|En [strando samtempe videblas la atmosfero (aero), la hidrosfero (oceano) kaj la litosfero (grunda sablo); en ĉiuj el ili okazas biogeokemiaj cikloj.]]
**Biogeokemia**, aŭ **biogeoĥemia**, **ciklo** (ankaŭ pli ĝenerale *ciklo de materio*) estas la vojo laŭ kiu kemiaĵo cikligas aŭ cikliĝas tra la biotaj kaj abiotaj areoj de la Tero. La biota areo estas la biosfero kaj la abiotaj areoj estas la atmosfero, hidrosfero kaj litosfero. Estas biogeokemiaj cikloj por kemiaĵoj, kiel kalcio, karbono, hidrogeno, hidrargo, nitrogeno, oksigeno, fosforo, seleno, fero kaj sulfuro, same kiel molekulaj cikloj, kiel por akvo kaj siliko. Estas ankaŭ makroskopaj cikloj, kiel la roka ciklo, kaj homhelpitaj cikloj por sintezaj komponaĵoj kiel la poliklorizitaj bifeniloj (PKB-oj). En kelkaj cikloj estas rezervejoj en kiu kemiaĵo povas resti aŭ esti retenita por longa tempoperiodo.

Kategorio:Geokemio
Kategorio:Biogeografio
Etnobotaniko

eta|dekstre|230px|La etnobotanikisto, Richard Evans Schultes, labore en Amazonio (ĉirkaŭ la 1940-aj jaroj).
La **etnobotaniko** estas subfako de la botaniko kiu studas la rilatojn inter la homaj grupoj kaj ilia vegetala medio, tio estas, la uzo kaj profito de plantoj en la diversaj kulturaj areoj kaj tempaj epokoj. Laŭ Alcorn (1995) la etnobotaniko estas la studo de la rilatoj planto-homo inkluditaj en dinamismaj ekosistemoj, kun naturaj kaj sociaj kuntekstoj. Alivorte, ĝi estas la studo de la uzo de la plantoj en iliaj kuntekstoj.​

La termino *etnobotaniko* devenas de la grekaj radikoj εθνος (etnos), popolo kaj βοτάνη (botáne), herbo.

Tiu subfako difinas la rolon ludata de la vegetaĵoj en la homaj socioj; ĝi studas la interagadon de la homaj grupoj kun la plantoj: ties uzado por fabriki instrumentojn kaj plej diversajn ilojn, por protekti sin (loĝejoj, vestaĵoj), nutri sin, kuraci sin disde la malsanoj, komuniki kun siaj proksimuloj (papero, farbo, tatuoj, teksaĵoj), same kiel ties asocio al la socia vivo (ritaroj, ludoj, muziko, ktp).

Ĝi estas parto de la etnobiologio kaj inkludas:
* la etnofarmakologion, kiu celas la tradiciajn uzojn kaj la efikojn de naturaj substancoj kiuj havas biologian aktivecon (ĉu el plantoj ĉu el animaloj kaj mineraloj) kaj
* la ekoetnobotaniko, kiu studas la interagadon de la homaj aglomeraĵoj kun la vegetala mondo kaj ties ekvilibro kun la medio.

Helposciencoj de la etnobotaniko estas la ekonomika botaniko, la biodinamika agrikulturo kaj la etika agrikulturo.

## Notoj
Zsófia Hofbauer

**Zsófia Hofbauer** [ĵOfia hofbaŭer], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Hofbauer Zsófia Mária** estis hungara operkantisto (aldo). Ŝia geedziĝa nomo estis *Baronek Frigyesné*.

Zsófia Hofbauer naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zsófia Hofbauer lernis en la nacia muzikejo (nuntempa konservatorio). Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Mátyás Engesszer kaj :de:Giovanni Gentiluomo. Post trejnado ŝi faris koncertojn en Aŭstra Imperio, Germanio, Nederlando, eĉ en Usono. Hejmenveninta ŝi unue kantis en Germana Teatro (Pest), inter 1859–1965 ŝi estis membro de Nacia Teatro (Pest). Ŝi edziniĝis kaj naskis almenaŭ unufoje filon.

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Gaetano Donizetti: *Linda di Chamounix* — Pierotto
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* — Gertrud
* Friedrich von Flotow: *Martha* — Nancy
* Charles Gounod: Faŭsto — Marta
* Giuseppe Verdi:
** Il trovatore — Azucena
** *Un balo in Maschera* — Ulrica

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Butanosulfonata acido

**Butanosulfonata acido** aŭ **butanosulfonato de hidrogeno** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el hidrolizo de la **butanosulfonila klorido**. Butanosulfonata acido estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Butanosulfonata acido prezentas acidan grupon ligitan al butanosulfonata grupo. Ĝi konsistas je 4 karbonatomoj, 10 hidrogenatomoj, 3 oksigenatomoj, 1 sulfuratomo, kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Reakcio de **butano** kun **sulfura trioksido** donante **butanosulfonata acido**

### Reakcio 2 
* Preparado de **butanosulfonata acido** per traktado de **natria hidroksido** kun **butanosulfonila klorido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **butanosulfonata acido** per traktado de **zinka hidroksido** kun **butanosulfonila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **akvo** per traktado de **natria sulfito** kun **butanosulfonila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Sulfonatoj

## Referencoj 
Kategorio:Sulfonatoj
Muzeo Hanojo

La **Muzeo Hanojo** () estas en la distrikto Nam Từ Liêm de Hanojo, Vjetnamio. La muzeo ekspozicias artefaktojn el la miljara historio de Hanojo kaj el la historio, kulturo, heredo, kaj arkitekturo de Vjetnamio. Ĝi montras ĉirkaŭ 50 000 artefaktojn en totala areo de preskaŭ 54 000 kvadrataj metroj.

La Muzeo Hanojo malfermiĝis en 2010 por la Jarmiliĝo de Hanojo.

La konstruaĵo mem elstaras pro ĝenerala desegno de renversita piramido.
eta|maldekstre|250px|Hanoja Muzeo.
eta|maldekstre|250px|Metala artaĵo.
eta|maldekstre|350px|Interno de la Hanoja Muzeo.

Kategorio:Piramidoj
Kategorio:Historio de Vjetnamio
Kategorio:Hanojo
Kategorio:Vizitindaĵoj en Vjetnamio
Kategorio:2010 en Vjetnamio
Malavio en la Olimpikoj

160ra|eta|dekstra|

Sportista **teamo de  en la Olimpikoj** post unua ĉeesto en 1972 ekde la jaro 1984 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis Malaviaj partoprenantoj. 

 
La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon.

Kunordigas la teamon la Malavia Olimpika Komitato.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
Margit Kaczér (operkantisto)

**Margit Kaczér** [kacEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kaczér Margit** estis hungara operkantisto (soprano), instruisto.
eta|
Margit Kaczér naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Margit Kaczér akiris diplomon en Tutlanda Hungara Reĝa Muzika- kaj Teatra Akademio en 1889. Ŝia ĉefinstruisto estis Richárd Pauli. Inter 1891–1910 ŝi estis membro de Reĝa Operejo de Budapeŝto, pli poste ŝi instruis en muziklernejo. Lastatempe ŝi loĝis en Pécel.

## Ŝia repertuaro (elekto) 
* Eugen d’Albert: *Tiefland* – Marta
* Georges Bizet: Carmen (opero) – Mercédès
* Ferenc Erkel:
** *Hunyadi László* – Mátyás Hunyadi
** *Brankovics György* – Mara
* Charles Gounod:
** Faŭsto – Margit
** Romeo kaj Julieta (opero) – Manuella
* Giacomo Meyerbeer:
** *Die Hugenotten* — unua ciganino
** *L’Étoile du Nord* — Natalia
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** Don Giovanni — Donna Elvira
** Die Zauberflöte — unua damo
* Giacomo Puccini:
** Manon Lescaut — titolrolo
** La Bohème — Mimì
* Giuseppe Verdi:
** Il trovatore — Leonora
** *Un balo in Maschera* — Amelia
* Richard Wagner:
** Tannhäuser (opero) — Venus
** Lohengrin – Elza
** La ringo de la Nibelungo – Freia; Helwige; Sieglinde; Wellgunde; Gutrune; Woglinde; tria norna

## Memorigiloj 
* busto fare de Alajos Stróbl

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto kun foto kaj roloj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ida Huber

**Ida Huber,** laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Huber Ida Alojzia** estis hungara operkantisto (mezosoprano). Ŝia origina familia nomo estis *Schleimer* [ŝlejmer], ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Nagy Istvánné* [nadj iŝtvAnE].
eta|

Ida Schleimer naskiĝis en 1836 en Varjas (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Variaș en Rumanio), ŝi mortis la  en Debrecen (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

## Biografio 
Ida Huber lernis en nacia muzikejo (nuntempa konservatorio). Ŝi debutis en Nacia Teatro (Pest) en 1859, kie ŝi estis membro ĝis 1865. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Aachen, Kolonjo, Unua hungara konstanta teatro en Kolozsvár (1866–68), fine Debrecen ĝis sia frua morto. Ŝi edziniĝis en 1863.

## Lia repertuaro (elekto) 
* Daniel-François-Esprit Auber: *La Part du diable* – Casilda
* Vincenzo Bellini: La sonnambula – Amina
* François-Adrien Boieldieu: *La dame blanche* – Anna
* Félicien David: *Lalla-Roukh* – titolrolo
* :en:Ferdinand Hérold: *Zampa* – Camille
* Giacomo Meyerbeer:
** *Robert le diable* — Izabella
** *Dinorah ou Le Pardon de Ploërmel* — titolrolo
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo — Rosina
* Giuseppe Verdi: Il trovatore – Leonora (Eleonora)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Guargumo

eta
eta
**Guargumo** estas polisaĥarido de nutrorezervo el la semoj de la guaro, *Cyamopsis tetragonoloba*, nome planto de la familio de la Fabacoj. En Barato, tiu planto estis uzita en la homa dieto dum jarcentoj. La molekulo de guaro estas linia polimero kun molekula maso proksimume de 220 000 daltonoj.

La polisaĥarido de la guargumo estas solvebla en akvo. Oni uzas ĉefe en la nutrindustrio, en sukoj, glaciaĵoj, saŭcoj, manĝaĵoj por maskotoj, bakado ktp. La faruno akiritas el la semoj de *Cyamopsis tetragonoloba* estas uzita kiel densigilo.

Kategorio:Polisaĥaridoj
Urbodomo de Mór

La **Urbodomo de Mór,** konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Luzsénszky** [luĵEnski] estas historia monumento en urbo Mór (Hungario).
eta|maldekstre|

## Historio 
Origine la kastelo estis konstruita en la 1790-aj jaroj fare de la familio Luzsénszky. Ĝi estis ĉirkaŭita per fera ĉeno, tial la publiko nomis la kastelon ĉena kastelo (hungare láncos kastély). En la 18-a kaj 19-a jarcentoj la konstruaĵo suferis pro sismoj. Komence de la socialismo la ŝtato forprenis ĝin, post renovigaj laboroj la urba administracio trovis lokon ene. Ankaŭ nun ĝi funkcias kiel urbodomo.

## Konstruaĵo 
eta|
La unuetaĝa urbodomo kun kelo situas laŭ la ĉefplaco ĉe stratangulo. La fasado estas simetria. 2 grandaj pordoj funkcias, komence por koĉeroj. Inter la pordoj 3 duopaj kolonoj tenas terason ĉe la unua etaĝo. En la malantaŭ parto kaj en la etaĝo kaj en la teretaĝo malfermaj arkadaj koridoroj kuŝas krome du fermaj ŝtuparejoj reliefas en cilindraj turoj. En la domego estas la ornama halo, krome pluraj ĉambroj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungare kun 2 fotoj

Mor

Mor
Kategorio:Mór (urbo)
‎
(154783) 2004 PA44

{{Informkesto astronomia objekto
 |Nomo = (154783) 2004 PA44
 |Kategorio = centaŭro (planedeto)
 |Oficiala_nomo = (154783) 2004 PA44
 |Aliaj_nomoj = ** 2004 PA44**
 |Dato_de_malkovro = 
 |Malkovrinto = NEAT
 |Loko_de_malkovro = Mt. Palomar
 |Epoko = 2459800.5 } TDB
 |Granda_duonakso = 2,131 Tm (14,245 AU)
 |Periapsido = 0,5144 Tm (3,438 AU)
 |Apoapsido = 3,748 Tm (25,052 AU)
 |Discentreco = 0,7586
 |Periodo = 19638,693 tagoj (53,768 jaroj)
 |Klinangulo = 3,275°
 |Meza_anomaliangulo = 122,830°Epoko : }
 |Longitudo_de_suprenira_nodo = 212,376°
 |Argumento_de_periapsido = 73,158°
 |Terdistanco_min = 362,607 Gm (2,42388 AU)
 |Diametro = ~ 10 km
 |Albedo_geom = 0,053 (supozita)
 |Absoluta_magnitudo = 13,81
}}
**(154783) 2004 PA44** estas jupiterrenkonta, saturnrenkonta kaj uranorenkonta asteroido de la klaso de la centaŭroj.

Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo NEAT elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas ne malproksima de la orbita resonanco 3:1 kun Neptuno.

Ĝia discentra, malmulte klinita orbito krucas tiujn de Jupitero, Saturno kaj Urano.

• Ĝia jupitera MOID estas 0,17372 astronomia unuo, tie estas 25,988 milionoj da km,
• ĝia saturna MOID estas 0,28508 astronomia unuo, tie estas 42,647 milionoj da km,
• ĝia urana MOID estas 0,83222 astronomia unuo, tie estas 124,498 milionoj da km.

Ĝi trakuras sian orbiton en 53,768 jaroj kaj pasis ĉe sia perihelio la .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaro de Wm. Robert Johnston
*  Listo de aliaj nekutimaj objektoj, , de *Minor Planet Center*

Kategorio:Centaŭroj (asteroidoj)
Kategorio:Jupiterrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Saturnrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Uranorenkontaj asteroidoj
Kuiroleo

eta|dekstre|230px|Olivoleo.
**Kuiroleo** estas oleo de vegetala deveno, aŭ pli rare de animala deveno, kiu kutime restas en likva stato je ĉambra temperaturo, povas esti konsumita de personoj kaj uzita en kuirarto.

Kelkaj el multaj tipoj de vegetalaj oleoj estas jenaj: el olivo, el palmo, el sojo, el kolzo, el kukurbosemo (kukurbeto), el maizo, el sunfloro, el kartamo, el arakido, el vinbersemoj, el sezamo, el arganio, el rizo-ŝelo ktp. Ili estas uzitaj por kuriado kun aliaj manĝeblaj elementoj. Eblas uzi ankaŭ la majoritaton de tiuj oleoj ĉefe por kondimenti salatojn kaj prepari saŭcojn kaj spicaĵojn kiel ajloleo, majonezo, ktp.

[eta|maldekstre|230px|De maldekstre dekstren: oleoj el [sojfabo, el kolzo kaj el olivo.]]
En kuirarto, la ĝenerala termino «vegetala oleo» estas uzata por etikedi produkton komponitan de preciza oleo (kiel por ekzemplo tiu el kolzo) aŭ per mikso de variaj oleoj, ofte sur bazo de oleoj el palmo, maizo, sojo aŭ sunfloro.

Kuiroleoj povas esti aromigitaj metante en ili freŝajn herboj, pipron, ajlon kaj aliajn kondimentojn dum iom da tempo. Tamen, oni devas atenti kiam oni stokas aromigitajn oleojn por eviti la kreskon de *Clostridium botulinum* (nome la bakterio kiu produktas la toksinojn kiuj okazigas botulismon).

## Bibliografio 
* O'Brien, R. D. (1998). Fats and Oils: Formulating and Processing for Applications. Lancaster (Pensilvania): Technomic Publishing Co., Inc.
* Potter, N. N. y J. H. Hotchkiss (1995). Food Science - kvina eldono. Chapman & Hall. pp. 359-80, 402-7.

Kategorio:Oleoj
Kategorio:Kuirarto
Municipa biblioteko (Vajmaro)

eta|Municipa biblioteko vajmara

**Municipa biblioteko** (germane: *Stadtbücherei*) troviĝas en Vajmaro (Germanujo) je Steuben-strato 1 en la kvartalo Westvorstadt.

## Historio 
La en 1837 starigita konstruaĵo antaŭe servis kiel mezurejo kaj kreitis laŭ klasikisma stilo kaj plano de Heinrich Heß. Ĝi havas groptegmenton.

La biblioteko mem, de la Popolkleriga societo, estiĝis en 1878 fare de vajmaranoj; ĝi kvazaŭ estis la stoka kerno. Je tiu ĉi loko troviĝas biblioteko jam ekde la 1912-a jaro.

La komplekso estas monumentprotektendaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo
* informoj ĉe Weimar-Lese

## Notoj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Vajmaro
Vajmaro
Natura kolorigilo

[dekstra|eta|300px|[Lano tinkturita per naturaj ekstraktoj ek plantoj.]]
[eta|Uzado de naturaj kolorigiloj en la prilaborado de sarapoj (Teotitlán del Valle, Oaxaca, [Meksiko).]]
**Natura kolorigilo** aŭ **natura tinkturo** estas terminoj kiuj referencas al kolorigiloj aŭ tinkturoj derivitaj de plantoj, senvertebruloj aŭ mineraloj. La plej parto de la naturaj kolorigiloj estas vegetalaj kolorigiloj devenaj de plantoj (radikoj, beroj, arboŝeloj, folioj kaj ligno), kaj aliaj organikaj fontoj kiel, por ekzemplo, fungoj kaj likenoj.

Arkeologoj trovis pruvojn de tekstilaj kolorigiloj de la periodo Neolitiko. En Ĉinio, la kolorigiloj prilaboritaj el plantoj, arboŝeloj kaj insektoj estis uzitaj jam ekde antaŭ pli ol 5 000 jaroj. La baza procezo por kolorigo iom ŝanĝiĝis laŭlonge de la tempopaso. Ĝenerale, la koloriga materialo estas metita en ujo enhavanta akvon kaj poste la tokaĵoj estas metitaj en la ujon, kiun oni varmigas kaj agitas ĝis la koloro fiksiĝas. La tekstila fibro povas esti kolorigita antaŭ realigi la fadenigon, sed plej parto de la tekstiloj estas kolorigitaj laborinte la tolon. Multaj naturaj kolorigiloj postulas la uzadon de kemiaĵoj nomitaj mordantoj por fiksi la kolorigilon al la tekstila fibro;​ iam oni uzis taninojn devenajn el gajloj, saloj, natura aluno, vinagro kaj eĉ amonio el nefreŝa urino. Multaj mordantoj, kaj kelkaj el la kolorigiloj mem, generas fortajn odorojn, kaj pro tio multaj kolorigaj taskoj grandskale estis faritaj en zonoj malproksime de la urbocentroj.​

## Notoj 
## Bibliografio 
* Barber, E. J. W. (1991). *Prehistoric Textiles*. Princeton University Press. ISBN 069100224X.
* Boucher, François (1966). *20,000 Years of Fashion*. Harry Abrams.
* Bryan, Nonabah Gorman kaj Stella Young (2002). *Navajo Natives Dyes: Their Preparation and Use*. Dover Publications. ISBN 978-0486421056.
* Cannon, John; Cannon, Margaret (2002). *Dye Plants and Dyeing* (2a eldono). A&C Black. ISBN 9780713663747.
* Chancey, Jill R., ekd. (2005). *By Native Hands: Woven Treasures from the Lauren Rogers Museum of Art*. Lauren Rogers Museum of Art. ISBN 0-935902-08-9
* Gillow, John; Sentance, Bryan (1999). *World Textiles*. Bulfinch. ISBN 0821226215.
* Goodwin, Jill (1982). ''A Dyer's Manual*. Pelham. ISBN 0720713277.
* Hofenk de Graaf, Judith (2004). *The Colourful Past: Origins, Chemistry and Identification of Natural Dyestuffs''. Abegg-Stiftung kaj Archetype Publications. ISBN 1873132131.

Kategorio:Aplikataj sciencoj
Kategorio:Teksaĵindustrio
Respubliko Kongo en la Olimpikoj

70ra|maldekstra
160ra|eta|dekstra|
70ra|maldekstra 
Sportista **teamo de la  en la Olimpikoj** en 1964 kaj 1972, kaj kontinue ekde la jaro 1980 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita el somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento - el tio de 1972 ĝis 1988 sub nomo kaj flago de la komunisma *Popola Respubliko Kongo*. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis kongaj partoprenantoj. 

 
La teamo ĝis la stato de  somero 2022 ankoraŭ **neniam** atingis olimpikan medalon.

Kunordigas la teamon la nacia Konga Olimpika kaj Sporta Komitato ().

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo en la retejo de la asocio ANOC ()
* paĝo en la retejo de la Internacia Olimpika Komitato ( kaj )

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Suma medaltabelo de ĉiuj olimpikoj
154865 Stefanheutz

'*154865 *Stefanheutz'''* estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 5:2 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 9-an de septembro 2004 de la aŭstra amatora astronomo Wolfgang Ries elde sia observatorio *Seng* en Altschwendt (distrikto Schärding, Aŭstrio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan juriston kaj amatoran astrofotiston *Stefan Heutz''. Liaj bildoj kaj artikoloj estas publikitaj en libroj, revuoj kaj interreto. La asteroido estis nomita en aprezo de lia klopodoj por kuraĝigi kaj promocii astronomion.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Wolfgang Ries
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
(154807) 2004 PP97

**(154807) 2004 PP97** estas tre malgranda sed treege hela, malrapide rotacianta marsrenkonta kaj terrenkonta apolona asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Siding Spring Survey* elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Orbito 
Ĝia orbita periodo (660,050 tagoj) estas proksima de tiu de Marso (686,971 tagoj).

Ĝia tre klinata orbito krucas tiun de Marso kaj ekstere tanĝas tiun de la Tero, ĝia orbita klineco tenas ĝin malproksima de la tera orbito.

* Ĝia marsa MOID estas 0,08784 astronomia unuo, tie estas 13,141 milionoj da km.
* Ĝia tera MOID estas 0,146963 astronomia unuo, tie estas 21,985 milionoj da km.
* La  ĝi pasis al 0,08269 astronomia unuo (12,370 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,09696 astronomia unuo (14,505 milionoj da km) de la ruĝa planedo.
* La  ĝi pasis al 0,17002 astronomia unuo (25,435 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,17241 astronomia unuo (25,792 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Siding Spring Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Irina Venediktova

**Irina Valentinivna VENEDIKTOVA** (; 21-a de septembro 1978, Ĥarkivo, Ukraina SSR, Sovetunio) estas ukraina ŝtatulino kaj juristino; Ĝenerala prokurorino de Ukrainio (2020—2022), la unua virino ĉe tiu ĉi posteno. Antaŭ tio ŝi, estrante la Jurpolitikan Komitaton, estis deputitino de la Verĥovna Rada de Ukrainio (2019—2020) kaj portempa Direktorino de la Ŝtata oficejo pri Esploro (2019—2020). Antaŭ enirado de politiko, Venediktova laboris kiel instruistino en la Ĥarkiva Universitato; ŝi estas profesorino kaj doktorino pri juroscienco. 

Dum la prezidenta kampanjo de 2019, Volodimir Zelenskij prezentis Venediktova kiel membrinon de sia teamo kaj konsilistinon pri jura reformo. En 2022 Zelenskij nomumis ŝin por la posteno de Ĝenerala prokuroro por aprobo de la Verĥovna Rada. Ŝia kandidateco estis subtenata de 269 popolaj deputitoj. La proceso de Sternenko lanĉis serion da protestoj en Ukrainio en subteno de la aktivulo. Sloganoj "Avakov estas diablo" () kaj "Venediktova estas pesto" () populariĝis inter la mitingantoj. Poste Serhij Sternenko estis malkondamnita.

La 11-an de februaro 2021, laŭ la ordono de Irina Venediktova, la popola deputito de Ukrainio unue estis sciigita pri suspekto por nepersona voĉdonado. 

La 17-an de julio 2022 Venediktova, laŭ la Prezidanta Dekreto, estis suspendita de la posteno de Ĝenerala Prokurorino.

## Referencoj 
Kategorio:Ukrainaj politikistoj
Kategorio:Ukrainaj juristoj
Konstruligno

[eta|Segita ligno cele al [konstruado.]]
eta|Tipa uzado de ligno por la konstruado: traba strukturo.
**Konstruligno** aŭ *segita ligno*, konata ankaŭ simple kiel *ligno*, estas ligno kiu estis transformita en traboj kaj lignaĵoj, kiel etapo en la procezo de produktado de ligno. La ligno estas uzita ĉefe cele al strukturoj, sed ĝi havas ankaŭ multajn aliajn uzojn.

La ligno povas esti liverita segita aŭ rabotita en unu aŭ pliaj el ties flankoj. Krom la ligno por pasto, la malneta ligno estas la krudmaterialo por la fabrikado de mebloj kaj la fabrikado de aliaj varoj kiuj postulas tranĉadon kaj formadon. Ĝi estas disponebla en multaj specoj, inklude malmolajn kaj molajn lignojn, kiel blanka kaj ruĝa pinoj, pro ĝia malmultekosteco.​

La finproduktita ligno estas liverita en normigaj grandoj, ĉefe por la konstruindustrio, ĉefe ĉe mola ligno, de specoj de koniferoj, inklude pino, abio, cedro kaj cikuto, sed ankaŭ malmola ligno, por altkvalitaj plankoj. Plej ofta estas fabrikado el mola ligno ol el malmolaj lignoj, kaj 80% de la segita ligno devena de mola ligno.

Pro siaj uzoj, konstrulignoj kontrastas kun aliaj lignotipoj kiuj celas aliajn uzojn, kiel ĉe brulligno, lignokarbo, ĉarpentado, meblofarado ktp.

## Notoj 
Kategorio:Konstrumaterialoj
Kategorio:Ligno
Giro d'Italia 2022

La '''''Giro d'Italia 2022'''* estas la 105-a *Giro d'Italia'' (Biciklista Rondiro de Italio).

## Vidu ankaŭ 
* Giro d'Italia

Kategorio:Giro d'Italia

Kategorio:Sporto en 2022
Vuelta a España 2022

La ***Vuelta a España 2022*** estas la 77-a *Vuelta a España* (Biciklista Ronditinero en Hispanio).

## Vidu ankaŭ 
* Vuelta a España

Kategorio:Vuelta a España
Kategorio:Sporto en Hispanio
Kategorio:Biciklaj konkursoj en Hispanio
Kategorio:Sporto en 2022