Laguno Madre de Dios

**Laguno Madre de Dios** aŭ **Estuaro Madre de Dios** (prononcu ['maðre de 'djos], proksimume "MAdre de DJOS", hispane signifas "Dipatrino") estas lageca estuaro apud la kariba marbordo de Kostariko en Centra Ameriko.  Ĝi havas surfacon de 0.85 km². Ĝi estas parto de la Kanalaro de Tortuguero, paralela al la marbordo. La estuaro dividas Insulon Madre de Dios, kiu apartenas al kantono Matina, de la ĉeftero, apartenanta al Siquirres. 

La estuaro konsistigas la lastan parton de la Rivero Madre de Dios, kiu kunfluas kun la kanalaro ĉe la sudorienta ekstremo de la estuaro. Ĉe la nordokcidenta ekstremo ĝi kunfluas kun la enfluejo de la Rivero Pacuare en la Kariban Maron.

La ĉirkaŭaĵo de Laguno Madre de Dios konsistas ĉefe el bananaj kaj ananasaj plantejoj kaj natura marborda malseka arbaro, Normale estas tri tavoloj, kun akvo de Rivero Madre de Dios supre, akvo de Rivero Pacuare meze, kaj sala akvo el la maro malsupre. Kvankam ne estas klaraj sezonoj,

## Ekologio
La flaŭro kaj faŭno de la laguno estas malbone konataj, kaj ne ekzistas registro pri la ĉeestantaj specioj de fiŝoj, krustacoj aŭ moluskoj. kaj almenaŭ 35 specioj de fundaj mikroalgoj estas identigitaj.

Laguno Madre de Dios ricevas certan gradon da jura protekto kiel parto de la Nacia Malsekejo Cariari. Ĝi estas celo de ekoturistoj, kiuj venas en boatoj.

## Poluado
La fiŝoj kaj aliaj bestoj de Laguno Madre de Dios suferas oftajn amasmortadojn de antaŭ jardekoj. La kaŭzoj de unuopaj mortadoj estas disputataj, sed akuzoj ofte kulpigas kemiaĵojn uzatajn en la kultivejoj de la akvobaseno.

La plej fama tia incidento okazis en januaro 2003. La 12-an de januaro, okazis akcidenta elverŝo de la fungicido Bravo 72, uzata kontraŭ la banana malsano nigra sigatoko, en privata flughaveno de la firmao Standard Fruit Company en Batán, en la supera parto de la baseno de la rivero Madre de Dios. Ĝi atingis drenkanalon, kie ĝi fariĝis blanka venena substanco, kaj fluis malsupren. Oni vidis la blankan likvon de la 12-a ĝis la 14-a de januaro. Jam en la 12-a observiĝis mortintaj salikokoj en la rivero kaj fiŝoj provantaj elsalti. Mortintaj fiŝoj vidiĝis en Laguno Madre de Dios en la 13-a kaj pli grandakvante en la 14-a. En la 15-a la mara polico informis la Ministerion de Sano, ke ĝi ricevis denuncon pri la mortintaj fiŝoj. Ĝi kontrolis sed ne sukcesis testi la kadavrojn. La Regiona Instituto pri Toksaj Substancoj de la Nacia Universitato deklaris ke miloj da bestoj mortis, apartenantaj al multaj specioj de fiŝoj, krustacoj, reptilioj kaj birdoj. 

La kostarika Ministerio de Medio kaj Energio faris juran proceson kontraŭ Standard Fruit Company pro la akcidento. Tio finiĝis per interkonsento, laŭ kiu Standard deklariĝis oficiale senkulpa sed devis pagi $115 000 por reenmeti kelkajn fiŝajn speciojn en la riveron, kaj konstrui novan kaj pli sekuran kompanian flughavenon.

Aliaj amasmortadoj de bestoj, en kiuj poluo estis suspektata, okazis en 2004 (sesfoje), 2010 (post fajro en kemiaĵa prilaborejo), 2017, 2018, 2024, majo 2025, novembro 2025 kaj aliaj jaroj. Inter la fiŝoj trafitaj de la mortado de majo 2025 estas ciĥledoj kaj indiĝenaj (interalie *Parachromis*) kaj enkondukitaj (tilapioj). La mortado de novembro 2025 trafis multajn speciojn de fiŝoj dum ilia reprodukta sezono kaj ankaŭ birdojn kaj krokodilojn.

Ekde la amasmortado de 2003 la Regiona Instituto pri Toksaj Substancoj studas la lagunon, kaj trovas konstantan ĉeeston de pluraj poluaĵoj. En decembro 2025 la kostarika Civila Parlamento Naturmedia publikigis manifeston, en kiu ĝi kulpigis industrian agrikulturon pri la katastrofo, kaj alvokis por enketo de la Leĝofara Asembleo kaj verko de transira plano por ĉesigi la uzadon de danĝeraj kemiaĵoj.

## Referencoj
Kategorio:Geografio de Kostariko
Madre de Dios