open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cerkomeloj

Cerkomeloj estas la specioj membroj de ***Cercomela***, genro de malgrandaj paserinaj birdoj de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi enhavas naŭ speciojn de Saksikolenoj.

## Priskribo 
Tiuj estas tipaj birdoj de malferma seka habitato kiaj malferma makiso, ŝtonecaj aŭ rokaj areoj kaj mallonga herbejo. La Familia kaj la Rokoloĝanta cerkomeloj troviĝas ofte ĉe homaj setlejoj.

Tiu estas ĉefe grupo de Afriko, kvankam la teritorio de la Nigravosta cerkomelo etendas ankaŭ ĝis Mezoriento, kaj la Rokoloĝanta cerkomelo estas specio de suda Azio.

La tipa plumaro de la birdoj *Cercomela* estas de tutgriza aŭ brunaj supraj partoj kaj pli palaj subaj partoj. La vostobildo estas ofte distingila, kaj povas utili por distingi la afrikajn speciojn. La longaj kruroj kaj piedoj estas nigraj kaj la beko estas mallonga kaj rekta. Ambaŭ seksoj estas similaj en plumaro.

Tiuj estas teremaj birdoj, plej parto nestumantaj sur aŭ ĉe grundo, kaj la ino demetas ĝis 4 ovojn en tasforma nesto; kelkaj cerkomeloj uzas rokfendojn aŭ murojn kiel nestolokoj.

Tiuj birdoj estas insektomanĝantoj, kaj manĝas surgrunde siajn predojn.

Plej parto de specioj havas voĉojn inkludantajn tipan saksikolan "ĉak-ĉak" aŭ similajn alvokojn.

Plej parto de la saksikoloj de la genro *Cercomela* estas komunaj en siaj teritorioj, sed ne ekzistas sufiĉaj informoj por precizigi la statuson de la Malhela cerkomelo en Etiopio.

## Specioj en taksonomia ordo 
* Kurbaflugila cerkomelo, *Cercomela sinuata*
* Karua cerkomelo, *Cercomela schlegelii*
* Traktrakulo, *Cercomela tractrac*
* Familia cerkomelo, *Cercomela familiaris*
* Brunvosta cerkomelo, *Cercomela scotocerca*
* Rokoloĝanta cerkomelo, *Cercomela fusca*
* Malhela cerkomelo, *Cercomela dubia*
* Nigravosta cerkomelo, *Cercomela melanura*
* Kenja cerkomelo, *Cercomela sordida*

## Taksonomio 
La genro *Cercomela* enhavas 9 aridadaptitajn surteremajn birdospeciojn distribuatajn ĉefe en Afriko kaj unu specio en Barato. Uzinte mitoĥondriajn genetikajn analizojn, Robert K. Outlaw, Gary Voelkerb kaj Rauri C.K. Bowiec  rekonstruis la molekulajn evolurilatojn de la birdoj de *Cercomela* kaj ties rilataro kun aliaj proksimaj genroj. Nome ties studoj sugestas, ke la genro *Cercomela* estas polifiletika kun specioj en tri diferencaj kladoj. Kvin specioj de *Cercomela*: *C. dubia*, *C. scotocerca*, *C. familiaris*, *C. melanura* kaj *C. fusca* estas pli proksimaj al la enantoj de la genro Oenanthe ol la aliaj specioj *Cercomela*. *Oenanthe* estas parafiletika rilate tiujn kvin speciojn de *Cercomela*. La tri sudokcidentafrikaj specioj de *Cercomela*, nome *C. tractrac*, *C. schlegelii* kaj *C. sinuata*, formas sian propran distingan kladon. *Cercomela sordida* (*Pinarochroa sordida*, Sundevall) restus kiel *Pinarochroa sordida* ĉar tiu specio estas genetike tre distinga el ĉiuj aliaj genroj kaj specioj de saksikolenoj.

## Referencoj 
* Ian Sinclair, Phil Hockey and Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* Grimmett, Inskipp kaj Inskipp, *Birds of India* ISBN 0-691-04910-6

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
U-kvarko

En partikla fiziko, la **u-kvarko** estas kvarko de la 1-a generacio, kies nomo estas mallongiĝo de la angla ***kvarko up*** (*kvarko supren*). Ĝi estas elementa partiklo el kiuj komponiĝas la protonoj, la neŭtronoj kaj aliaj hadronoj.

## Ecoj 
Kiel ĉiuj kvarkoj, la u-kvarko estas fermiono de spino ½. Ĝi havas elektran ŝargon de  ⅔ e kaj maso inter 1,5 kaj 4 MeV.c−2 (la plej malpeza el la kvarkoj).

Laŭ la norma modelo, ĝi konsistigas, kun la d-kvarko, la nukleonojn: la protono entenas du u-kvarkojn kaj unu d-kvarkon, dum ke la neŭtrono entenas du d-kvarkojn kaj unu u-kvarkon.

La kontraŭpartiklo de la u-kvarko estas la *u-kontraŭkvarko* de ŝargo -⅔ e.

La ekzisto de u-kvarkoj estis  unue postulata kiam Murray Gell-Mann kaj George Zweig malvolvis la kvarkan modelon en 1964. Unua ekvido de ili okazis en eksperimento pri malelasta difuzo en SLAC en 1968.

Kategorio:Subatomaj partikloj
Kategorio:Partikla fiziko
Setlejakvokonstruado

[eta|133ra|Akvoturo sur la insulo [Langeoog]]
[eta|133ra|Putroturoj de [akvopuriga instalaĵo]]
La **setlejakvokonstruado** ampleksas ĉiujn specojn de konstruaĵoj por akvoprovizado kaj akvoeliminado, ekzemple akvopreparejo, akvoduktoj kaj akvorezervujoj por la trink- kaj  uzakvoprovizado, kanalkonstruaĵoj, akvopurigaj instalaĵoj, akvobaraĵoj.

## Literaturo 
* Günthert, W., Reicherter, E.: *Kommunale Kläranlagen. Bemessung, Erweiterung, Optimierung und Kosten*. Expert-Verlag; 2-a eldono 2001, ISBN 3-8169-1994-4
* Heitfeld, K.-H.: *Lehrbuch der Hydrogeologie: Lehrbuch der Hydrogeologie, volumo 5, Talsperre*. Verlag Borntraeger, 1991, ISBN 3-443-01009-1
* Kluge, T., Schramm, E.: *Wassernöte: zur Geschichte des Trinkwassers.* Köln: Volksblatt, 1988 (2-a eldono), ISBN 3-923243-38-3
* Mann, T.: *Die Entwicklung der Abwassertechnik und der Wasserreinhaltung*. Chemie in unserer Zeit 25(2), p. 87 - 95 (1991)

* Martz, G.: *Siedlungswasserbau. Teil 1 Wasserversorgung*. Werner-Ingenieur-Texte (WIT), volumo 17 , ISBN 3-8041-2750-9
* Martz, G.: *Siedlungswasserbau. Teil 2 Kanalisation*. Werner-Ingenieur-Texte (WIT), volumo 18, ISBN 3-8041-2698-7
* Apostel, T.: *The Tunnel of Samos.* Engineering and Science, n-ro 1 (2004), p. 30–40 ([PDF](http://pr.caltech.edu/periodicals/EandS/articles/LXVII1/Apostol%20Feature%20(Samos).pdf)  kaj HTML )

## Vidu ankaŭ 
eta|maldekstra|133ra|Rigardo en poluakvokanalon
[eta|dekstra|266ra|[Akvobaraĵo Kerspe, Bergisches Land, Germanio]]
[eta|maldekstra|133ra| [Karun-3-akvobaraĵo, Irano]]

* Akvopurigejo
* Duktakvo, Trinkakvo, Kanalo
* Poluakvo, kloako
* Akvopuriga instalaĵo
* Akvobaraĵo
* Setlejakvomastrumado

## Eksteraj ligiloj 
* Instituto por satlejakvokonstruado, Akvokvalitmastrumado kaj rubmastrumado de la Universitato Stuttgart
* Instituto por setlejkavokonstruado, Industriakvomastrumado kaj akvaĵprotektado de la Universitato por grundkulturo Vieno
* Katedro akvotekniko kaj setlejakvokonstruado de la Brandenburgia Teknika Universitato Cottbus
* Universitato Rostock - kamparankulturo kaj naturmediprotektado (departemento naturprotektinĝenieriko) 
* Laborkampo naturmeditekniko/ Instituto por infrastrukturo de la Universitato Innsbruck

Kategorio:Akvokonstruo
Kategorio:Akvobaraĵoj
Kategorio:Kanaloj
Kategorio:Akvaj rezervujoj
Kategorio:Konstruado
Zebecke

**Zebecke** estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 74
* Poŝtkodo: 8957
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°38′41″N 16°41'15″E

## Situo 
Zebecke situas en Montetaro Zala, en valo de rojo, laŭ traira flankovojo, fervojo Rédics-Zalaegerszeg preteriras. Csömödér troviĝas 7, Lenti 15, Letenye 29, Zalaegerszeg 30, Budapeŝto 235 km.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1328. Fine de la turka erao la komunumo senhomiĝis. En Zebecke migra poŝto servas, la municipa administracio en Csömödér funkcias.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika mesejo omaĝe al Dipatrino (Reĝino de Rozario)
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Veternik

eta|300ra|Nova kvartalo de Veternik
eta|300ra|Preĝejo de Veternik
**Veternik** (, , ) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda Baĉka** en municipo de Novi Sad. La hungaroj nun uzas la loknomon Veternik, ĝis la 2-a mondmilito ili uzis: **Újmajor**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 85 m
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 21203
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Veternik situas sur ebenaĵo kontaktiĝanta kun Novi Sad.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1848 en formo Neu Ilof. La unuaj loĝantoj estis germanoj. Ekde 1918 la serboj okupis la regionon kaj ili apud Neu Ilof fondis komunumon nomatan **Novi Veternik** por serbaj ekssoldatoj. Origine Veternik estas monto en Macedonio. En 1941 la hungaroj okupis la regionon kaj alvenis hungaroj el Rumanio, kiuj sendis trans la Danubon la serbojn. Ili nomumis la novan lokon Hadikliget. La hungaroj forfuĝis en 1945, la serboj revenis en la malplenajn domojn. En 2002 loĝis en Veternik 18 626 homoj, (15 015 serboj (81 %), hungaroj 473, jugoslavianoj 261, kroatoj 235, ciganoj 208 kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Urboj de Serbio
Kacj

**Kacj,** serbe **Каћ,** slave **Kać,** germane **Katsch,** hungare **Káty** [katj] estas vilaĝo (kvazaŭ eturbo) en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda Baĉka** en municipo de Novi Sad.
eta|dekstra|Kacj situas en la mapo en la verda municipo
eta|300px|Ĉefstrato de Kacj
eta|250px|Municipoj Novi Sad kaj Petrovaradin

## Bazaj informoj 
* Areo: 73 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 86 m
* Loĝantaro: 11 160
* Poŝtkodo: 21241
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Kacj situas sur ebenaĵo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1276 en latina formo villa *"Hatt"*. Dum la turkoj la loĝantaro malpliiĝis. En 1900 vivis en Káty 4211 homoj (2895 serboj, 1120 germanoj, 190 hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel, poste al estonta Jugoslavio. Hungario reokupis ĝin inter 1941-1944. En 2002 loĝis en Kacj 11 166 homoj, (10 094 serboj (90 %), 456 hungaroj (4 %), 155 jugoslavianoj, 60 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* serba preĝejo de 1840
* luterana preĝejo de 1894

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Strategiaj demandoj de la Esperanto-komunumo

***Strategiaj demandoj de la Esperanto-komunumo*** estas diversaŭtora kolekto de 13 elektitaj referaĵoj prezentitaj dum la unua Internacia Simpozio trapasinta en Varsovio 24-28.04.1984.

La 145-paĝa kongresa raporto estas redaktita de Dorota Wozniak kaj Czeslav Biedulski. Ĝi estas eldonita de Pola Esperanto-Asocio en Varsovio en la jaro 1985.

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P. Fiŝo 

## Eksteraj Ligiloj 
* Libroservo de UEA
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Sociolingvistiko
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Salminejo Wieliczka

**Salminejo Wieliczka** (pollingve , germane: *Groß Salze*) troviĝas sub la urbo Wieliczka en proksima ĉirkaŭaĵo de Krakovo. La minejo estis trafikata seninterrompe ekde la 13-a jarcento, eble eĉ pli frue , ĝis la unua jardeko de la 21-a jarcento, kiam pro kaŭzoj de altaj elspezoj la minado de salo estis finita. Ĝi apartenas al la plej malnovaj mondaj salminejoj entute (tute la plej malnova estas en proksima Bochnia) kaj ĝi estas enskribita en la liston de monda heredaĵo de Unesko. Pioniris surloke i.a. Johann Gottfried Borlach.

## Resumo 
La minejo estas 327 metrojn profunda. La suma longeco de la koridoroj atingas 300 km, el kiuj al la publiko estas alirebligitaj sole 2 % de la suma longeco de la koridoroj. Ĉiuj koridoroj etendiĝas sume en naŭ niveloj, kiuj estas kunigitaj aŭ per grandaj kameroj, specialaj tuneloj aŭ per ŝaktoj kaj liftoj.

Turistoj povas ĉi tie trarigardi 3,5 km longan vojon, kiu ensumigas trarigardon de statuoj de historiaj kaj mitaj staturoj, kreitaj el ŝtonsalo. Krom vera kaj sciencista klarigoj de estiĝo de la ampleksaj salvejnoj estas ankaŭ al la vizitantoj alproksimigita eĉ mito pri la estiĝo de la minejo, kunigita kun mezepokaj polaj kaj hungaraj regantoj.

Rimarkindaj estas ankaŭ volbaj ĉambregoj, kapeloj, subtera lago kaj ekspozicio, alproksimiganta la historion de la minado de salo. La minejo tiel kromnomatas ankaŭ "pola salkatedralo".

maldekstra|eta|250ra|Enpremo inspirita de bildo de Leonardo da Vinci: La lasta vespermanĝo
Dum la pasintaj jarcentoj vizitis la minejon vico de famaj personecoj, inter kiuj enviciĝas ekz. Koperniko, Johann Wolfgang von Goethe, Alexander von Humboldt, Dmitrij Ivanoviĉ Mendelejev, Bolesław Prus, Ignacy Jan Paderewski, Robert Baden-Powell, Jacob Bronowski (kiu filmis partojn de filmo *Ascendo de homo*), Karol Wojtyła (pli poste papo Johano Paŭlo la 2-a), eksprezidento de Usono Bill Clinton, signifaj regantoj kaj multaj aliaj.

Dum la Dua mondmilito la minejo estis uzata fare de la germanaj okupantoj por milita produktado.

Respekton vekanta, antikva, al labirinto simila salminejo fariĝis por Bolesław Prus inspiro al labirintaj scenoj de lia romano La Faraono.

En la jaro 1978 la salminejo Wieliczka estis envicigita en liston de monda heredaĵo de Unesko kiel unu el entute unuaj memorigaĵoj en la lando. Hodiaŭ ĝi estas signifa turisma allogaĵo; vizitas ĝin ekskursoj el multaj landoj (nuntempe trarigardos la minejon pli ol unu miliono da vizitantoj ĉiujare), do oni okazas trarigardojn en multaj lingvoj. Krom la konata turisma vojo, kiu troviĝas 64-135 metroj sub la surfaco, okazas ankaŭ ekskursoj geologiaj por fakuloj el tereno de mineralogio kaj minado, sed eĉ ne tiuj aliras en la plej profundajn etaĝojn de la minejo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj ttt-paĝoj de la minejo (en la angla)
* https://muzeum.wieliczka.pl/en

Wieliczka
Ukrainaj popolaj fabeloj

**Ukrainaj Popolaj Fabeloj**

* tradukisto: Nadija Hordijenko Andrianova
* redaktis: Lidia Raeva
* formato: 77 paĝoj, 23 cm 

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P.Fiŝo 

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Verkoj el la esperantigita ukrainlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kisaĉ

eta|dekstra|Kisaĉ situas en la mapo en la verda municipo
eta|300px|Slovaka luterana preĝejo de Kisaĉ
**Kisaĉ,** serbe **Кисач,** slave **Kisač,** hungare **Kiszács** [kisAĉ] estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Novi Sad.

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 85 m
* Loĝantaro: 5470
* Poŝtkodo: 21211
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Kisaĉ situas sur ebenaĵo. Novi Sad troviĝas 16&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1464 en hungara formo *"Kis-Alcz"* loĝata de hungaroj. Dum la turkoj la komunumo senhomiĝis, kiu rehomiĝis en la 18-a jarcento. En 1776 multe da slovakoj alvenis. En 1848 la hungara armeo venkis la serbojn kaj kroatojn, dume la vilaĝo bruldetruiĝis. En 1900 vivis en Kiszács 4250 homoj (3953 slovakoj, 160 serboj, 81 hungaroj, 58 germanoj). Tiutempe la komunumo havis la rangon grandvilaĝo kaj ĝis 1918 apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Újvidék, poste al la baldaŭa Jugoslavio. Hungario reokupis ĝin inter 1941-1944. En 2002 loĝis en Kisaĉ 5471 homoj, (4505 slovakoj (82 %), 650 serboj (12 %), 106 jugoslavianoj, 52 hungaroj, 33 ciganoj, 27 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* serba ortodoksa preĝejo de 1773
* luterana slovaka preĝejo de 1796, en 1799 turo alkonstruiĝis, en 1866 la preĝejo pligrandiĝis

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Rockford

**Rockford** estas:

* *urbonomo de:*
** Rockford (Hampshire), Anglio 
** Rockford (Alabamo), Usono
** Rockford (Ilinojso), Usono
** Rockford (Iovao), Usono
** Rockford (Miĉigano), Usono
** Rockford (Minesoto), Usono
** Rockford Township (Minesoto), Usono
** Rockford (Ohio), Usono
** Rockford (Tenesio), Usono
** Rockford (Vaŝingtonio), Usono
* *nomo de:*
** detektivo en la televida serio *Detektivo Rockford – alvoko sufiĉas*
** la ĉefa protagonisto en la komputila ludo *Boulder Dash*
Hungaraj fabeloj

***Hungaraj Fabeloj*** estas 71-paĝa libro enhavanta dek rakontojn de la hungara Andersen, Elek Benedek, tradukitajn fare de Maria Benczik. Hungara Esperanto-Asocio eldonis ĝin unuan fojo en 1979 kaj duan fojo en 1983. 

Dosiero:Hungaraj fabeloj.jpg|La kovrilpaĝo de la eldono el la jaro 1979

## Vidu ankaŭ
* Privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
Kategorio:Verkoj el la esperantigita hungarlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1983
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Scienca gazeto (gazeto)

**Scienca gazeto**, "dumonata gazeto popularscienca pri diversaj temoj" estis periodaĵo eldonita inter 1932 kaj 1940 ĉiun duan monaton en Madison (Wisconsin) (Usono) de Amerika Esperanto-Instituto. La unuaj du numeroj de 1932 havis la titolon "Scienca gazeto Esperanta". Aldonita estis la "Bulteno de Amerika Esperanto-Instituto".  

## Eksteraj ligiloj 
* Jarkolektoj de Scienca gazeto en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Rockford (Ilinojso)

**Rockford** estas la tria plej granda urbo de la usona ŝtato Ilinojso (Illinois) malantaŭ Ĉikago kaj Aurora. Ĝi situas en la kantono Winnebago, ĉirkaŭ 90 km okcidente de Ĉikago. Rockford havas 152.452 loĝantojn (je la 1-a de julio 2004) kaj areon de 146,9 km². Ĝi estas la administra sidejo de la kantono Winnebago. En Rockford troviĝas, apud la strato *Broadway*, la historia domo de *Herrick Cobblestone*, kiu estis listigita en 1980 en la Nacia Registro de Historiaj Lokoj (*National Register of Historic Places*).

## Esperanto en Rockford 
Rockford estis la sidejo de la Amerika Esperanto-Instituto almenaŭ ekde 1928 (antaŭe ĝi havis sian sidejon en Madison (Viskonsino)).

## Personoj en rilato al Rockford 
* John B. Anderson, politikisto

## Eksteraj ligiloj 
* 

eta|maldekstra|400ra|Jefferson Street Bridge en Rockford

Kategorio:Urboj de Ilinojso
Germana Esperanto-Gazeto

**Germana Esperanto-gazeto** estis Esperanto-periodaĵo, kiu ĉiusemajne aperis dum kvin jaroj en Magdeburg de 1908 ĝis 1912. Kiel aldonaĵoj aperis "Varietea mondo" kaj de 1911 ĝis 1913 "La informanto, oficiala organo de Internacia Esperanto Informa Oficejo kun jam starigitaj aŭ plej baldaŭ starigotaj agentejoj en ĉiu lando de la terglobo". 

Germana Esperanto-gazeto krome eldonis malmultajn Esperanto-librojn, precipe la "Lernolibron de Esperanta stenografio" laŭ unuiga sistemo Stolze-Schrey de Emil Stark (Magdeburg 1911). La Esperanto-eldonaĵojn de Germana Esperanto-Gazeto en 1919 akiris Bernhard Kötz. 

## Eksteraj ligiloj 
* Jarkolektoj de Germana Esperanto-gazeto en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Hans Theodor Hoffmann

**Hans** Theodor **HOFFMANN** (vivodatoj ne konataj) estis germana eldonisto en Berlino, W&#160;35, kiu eldonis ankaŭ dekduon da Esperanto-libroj kaj publikigaĵoj, precipe la "Bazan Lernolibron" de Emil Stark (1907), verkon de Karl Steier por la 4-a Universala Kongreso en Dresdeno 1908 kaj kelkajn kanto-tekstojn de la Esperanto-poetino Marie Hankel. En 1910 la eldonejon akiris Bernhard Kötz.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto-Libroj eldonitaj de Hoffmann en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:Esperanto-eldonejoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Rumenka

eta|dekstra|Rumenka situas en la mapo en la verda municipo
eta|300ra|Kalvinana preĝejo de Rumenka
eta|300ra|Ĉefstato de Rumenka
**Rumenka,** serbe **Руменка** [rumenka], hungare **Piros** [piroŝ], germane **Piross** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Novi Sad. La loknomo signifas: ruĝa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 88 m
* Loĝantaro: 5720
* Poŝtkodo: 21201
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Rumenka situas sur ebenaĵo. Novi Sad troviĝas 15&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1237 laŭ tiama hungara ortografio *"Pyros"* loĝata de hungaroj. En la 16-a jarcento serboj alvenis, sed fine de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En 1786 serboj kaj hungaroj alvenis. Post 3 jaroj pro ĥolero multaj mortis. En 1790 vivis en Piros 557 hungaroj kaj 552 serboj. En 1831 ĥolero okazis. En 1870 la fervojo atingis la vilaĝon. En 1900 vivis en Piros 2203 homoj (1048 serboj, 1009 hungaroj, 72 germanoj, 64 slovakoj). Ĝis 1918 ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, poste al la baldaŭa Jugoslavio. Hungario reokupis ĝin inter 1941-1944. Fine de la hungara regado la komunistaj partizanoj murdis 25 hungarojn. Inter 1948-1952 kolĥozo funkciis kaj uzino pri kanabo ekfunkciis. En 2002 loĝis en Rumenka 5729 homoj, (4302 serboj (75 %), 747 hungaroj, 139 jugoslavianoj, 111 kroatoj, 67 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* serba ortodoksa preĝejo de 1849
* kalvinana preĝejo de 1844
* romkatolika preĝejo de 1780

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Budisava

eta|dekstra|Budisava situas en la mapo en la verda municipo
eta|300px|Municipo de Novi Sad
eta|300px|Budisava
**Budisava,** serbe **Будисава,** hungare **Tiszakálmánfalva,** germane **Waldneudorf** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Novi Sad.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 86 m
* Loĝantaro: 3820
* Poŝtkodo: 21242
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Budisava situas sur ebenaĵo. Novi Sad troviĝas 20&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el la 19-a jarcento en germana mapo: *"Budisawa Wald"*. Tiutempe nomumis la lokon ankaŭ hungare *Újfalu*, slave Novo Selo. Iom pli frue 121 hungaraj kaj 31 germanaj familioj fondis novan vilaĝon. En 1884 la oficiala hungara loknomo iĝis Tiszakálmánfalva omaĝe al Kálmán Tisza, kiu iĝis grandvilaĝo en 1994. Ĝis 1918 ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel, poste al la baldaŭa Jugoslavio. Hungario reokupis ĝin inter 1941-1944. Fine de la hungara regado la komunistaj partizanoj murdis hungarojn kaj la germanoj estis forigitaj. En 1946 serboj alvenis. En 2002 loĝis en Budisava 3825 homoj, (2260 serboj (59 %), 1204 hungaroj (31 %), 102 jugoslavianoj, 60 ukrainoj, 35 kroatoj, 17 ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Granda) de 1909

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Fundamentoj de Esperanto

**Основы эсперанто** (legu: 'Osnovy Esperanto', t.e. Fundamentoj de Esperanto) - la ruslingva lernilo estas unu el pioniraj Esperanto-libroj eldonita en postmilita Sovetio. La libro, krom lernilo, havas koncizajn Esperanto-rusan kaj rus-Esperantan vortarojn. Interese, ke inter tekstoj por lego estas verso de fama sovetia poeto Miĥail Isakovskij (Ĝis revido - dediĉita al eksterlandaj laboristoj-esperantistoj forveturantaj el Smolensk XI-1927). En tempo, kiam aperis ĉi-libro, M. Isakovskij jam forigis Esperanton el sia historio.

* aŭtoro: Ivan Sergejev
* tradukisto:
* eldonejo: Instituto de internaciaj rilatoj
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1961
* jaro de la reeldono: 
* presejo: 
* formato: 128 paĝoj
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Centrodemokratia Internacio

La **Centrodemokratia Internacio** (,  (mallongigo laŭ tiuj du lingvoj **CDI-IDC**), ) estas la internacia ligo de la kristandemokratiaj, centrismaj kaj kristane sociaj politikaj partioj. La organizaĵo fondiĝis en 1961 en la ĉilia ĉefurbo Santiago de Chile sub la nomo "Kristandemokratia Monda Unio", kaj la 11-an de junio 1976 publikigis sian politikan kaj ideologian manifeston. En 1982 ĝi ricevis sian nunan nomon, sed de iuj politikistoj kaj ĵurnalistoj daŭre ofte nomatas "Kristandemokratia Internacio". La oficiala nova nomo celis ebligi ankaŭ la integrigon de politikaj partioj ne dediĉitaj al kristanismo, sed tamen poziciiĝas en la politika centro aŭ iom dekstre de ĝi, ekzemple civitanaj popolaj partioj. La sidejo de la organizaĵo estas en Bruselo.

Gravaj membropartioj estas la germana partio CDU, la kristandemokratiaj partioj de Skandinavio (ekzemple *Kristdemokraterna* en Svedio), la partioj *Christlichdemokratische Volkspartei* kaj *Evangelische Volkspartei* en Svislando, la Kristandemokrata Apelo en Nederlando, la Popola Partio de Hispanio kaj la multaj kristandemokratiaj kaj kristansociaj partioj de Latinameriko, kiuj parte ankaŭ troviĝas iom maldekstre de la politika centro (ekzemple la *Partido Demócrata Cristiano de Chile*). Eŭropa branĉo de la organizaĵo estas la Eŭropa Popola Partio.

Krom la Centrodemokratia Internacio ekzistas ankaŭ la en 1983 fondita Internacia Demokratia Unio (IDU), kiu ĝenerale taksatas politike pli dekstra kaj do nomatas konservativisma, kontraste al la kristandemokratia Centrodemokratia Internacio. Sed ekzistas multaj politikaj komunaĵoj kaj multaj naciaj partioj kiuj membras en ambaŭ tegmentaj organizaĵoj.

La prezidanto de la Centrodemokratia Internacio estas *Pier Ferdinando Casini* de la italia partio Unione dei Democratici Cristiani e Democratici di Centro (UDC). Al li asistas 15 vicprezidantoj de aliaj membropartioj. Ĝenerala sekretario estas la hispania membro de la Eŭropa Parlamento *Antonio López-Istúriz White* (PP), estrarano pri financoj la germano *Armin Laschet*.

Kategorio:Konservativismo
Kategorio:Internaciaj partioj
Demokratoj por forta Bulgario

La organizaĵo **Demokratoj por forta Bulgario** (bulgare *Демократи за Силна България*, mallonge ДСБ, respektive latinlitere *Demokrati sa Silna Balgarija*, mallonge DSB) estas politika partio en Bulgario. Internacie, ĝi membras en la Internacia Demokratia Unio kaj la Centrodemokratia Internacio. Je eŭropa nivelo, ĝi estas partio de la Eŭropa Popola Partio. La partio ekestis en 2004 el la antaŭa partio "Unio de Demokratiaj Fortoj" kaj konsideras sin kiel posteulo de la demokratiaj movadoj, kiuj ekestis post la liberigo de Bulgario de la 500-jara osmana-turka hegemonio en 1878 kaj post la kolapso de la komunisma regado en 1989.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Kategorio:Konservativaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj de Bulgario
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2004
Eduardo la 5-a (Anglio)

**Eduardo la 5-a** (n. la 2-an de novembro 1470, m. verŝajne en 1483) estis reĝo de Anglio de la 9-a de aprilo 1483 ĝis la 25-a de junio la saman jaron.

## Frua vivo 
Eduardo naskiĝis en Abatejo Westminster, kie lia patrino Elizabeth Woodville fuĝis por rifuĝo post kiam la lankastroj portempe detronigis lian patron Eduardon la 4-an. Junion 1471, post la retronigo de sia patro, la estonta Eduardo la 5-a nomumiĝis Princo de Kimrujo. Anthony Woodville (2-a grafo Rivers), kiu estis klerulo kaj frato de Elizabeth Woodville, prizorgis lian edukon.

En 1480 Eduardo la 4-a fianĉigis la junan Eduardon al la tre juna Ana de Bretonio.

## Reĝo 
La 9-an de aprilo 1483 Eduardo la 4-a mortis. Lia testamento nomumis lian fraton Rikardon (dukon de Gloucester) kiel protektanto de la juna reĝo ĝis li plenaĝis. Eduardo la 5-a estis tiam en Ludlow, Shropshire, kaj lia onklo Rikardo en norda Anglio. Ili ekiris al Londono, kaj la du grupoj kuniĝis en Northamptonshire. La 29-an de aprilo Rikardo vespermanĝis kun grafo Rivers kaj Richard Grey, duonfrato de Eduardo la 5-a. La sekvantan tagon li arestis ambaŭ virojn kune kun Thomas Vaughan, kiu estris la domanaron de Eduardo, kaj poste tiuj ekzekutiĝis. Rikardo forsendis la aliajn sekvantojn de Eduardo. Tiu akre protestis sed estis eskortata de Rikardo al la Turo de Londono. Tien, la 16-an de junio, ankaŭ alvenis Rikardo de Shrewsbury (1-a duko de Jorko), la pli juna frato de Eduardo.

## Detronigo kaj morto 
Rikardo prokrastis la kronadon de Eduardo. La 22-an de junio, dum prediko, pastro asertis ke la geedziĝo de Eduardo la 4-a kaj Elizabeth Woodville estis bigama pro antaŭa edziĝkontrakto de Eduardo la 4-a kaj Damo Eleanor Talbot. Tio igus la du princojn nelegitimaj. La filoj de Georgo Plantaĝeneto (duko de Clarence) ne rajtis surtroniĝi pro deklaro dum la regado de Eduardo la 4-a ke ilia patro estis ŝtatperfidisto. Pro tio, la 25-an de junio la angla parlamento detronigis Eduardon la 5-an kaj deklaris ke Rikardo la 3-a estis la rajta reĝo de Anglio. Sekvis statuto konfirmanta tion, *titulus regius*. La 26-an de junio Rikardo la 3-a surtroniĝis.

La du princoj malpli kaj malpli videblis en la Turo de Londono, kaj post pluraj semajnoj ili tute malaperis. La ĝenerala kredo estas ke Rikardo ordonis ilian mortigon. En 1674 laboristoj kiuj rekonstruis ŝtuparon en la Turo eltrovis ostojn, kiujn oni metis en ĉerkon en Abatejo Westminster sub la nomoj Eduardo kaj Rikardo: tamen estas neniam pruvite ke la ostoj fakte estis tiuj de la princoj, kaj eĉ nun restas iom da spekulado pri la sorto de la du knaboj.

En 1483 Elizabeta de York, fratino de Eduardo la 5-a, edziĝis al Henriko la 7-a, tiel unuigante la reĝajn familiojn de Jorko kaj Lancaster.

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Jorkoj
Kategorio:Princoj de Kimrio
Japana Esearo n-ro 1

En la libro estas dek eseoj de dek japanaj aŭtoroj, pri esperantismaj kaj aliaj temoj.

'''*Aŭtoroj kaj temoj* -**
* **Aikawa Setuko**: Ĉu aidoso estas terura malsano?

* **Doi Ĉieko**: Ne mankas katoj
* **itô kanzi**: metamorfozo de la mistera serpento
* **Izumi Yukio''': Mia Ultra Heroo - Ul' Tre Kara
* **Kitagawa Hisasi**: Numeraloj
* **Mine Yositaka**: Eroŝenko kaj mi
* **Takeuti Yosikazu**: Itiki Seiya, mia unua gvidanto de Esperanto
* **Tutui Kazuyuki**: La profesia lingvo de Cezaro Rossetti
* **Usui Hiroyuki**: Kiel mi decidis iĝi pentristo
* **Yamasaki Seikô**: Rekviemo - Sinmura Takesi
***Eldonejo-*** Libroteko Tokio

***Jaro de kompono kaj unua eldono-*** 1994

***Kovrilpaĝo-***  Usui Hiroyuki

***Kompostado-***  Hong Sung-keun

***Formato-*** 65 paĝoj, 21 cm

## Eksteraj ligiloj 
* "Libroteko Tokio esee jubileas", Julian Modest.

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1994
Galiono

dekstra|eta|200px|Historia bildo de nederlanda galiono; Hendrick Cornelisz Vroom, 1600
**Galiono** estas speco de velŝipo, kiu disvolviĝis en la unua duono de la 16-a jarcento kaj estis forte pluevoluigita ĝis la komenco de la 17-a jarcento. Galionoj estis grandaj militaj ŝipoj, armitaj per multaj kanonoj. Ili kutime havis tri aŭ kvar mastojn.

## Uzo 
Galionojn oni uzis komence precipe en Hispanio, Portugalio kaj Anglio. Hispanoj uzis grandajn galionojn ĉefe por transporti trupojn kaj materialojn por la konkero de Ameriko, velante okcidenten trans la Atlantiko. Revene galionoj transportis i.a. oron el la hispanaj kolonioj. Pro tio ili estis ofte atakitaj de precipe anglaj kaj francaj piratoj.

Ankaŭ la granda marŝiparo, per kiu la hispana reĝo Filipo la 2-a atakis Anglion en 1588 parte konsistis el galionoj.

## Literaturo 
* Kirsch, Peter: *Die Galeonen. Große Segelschiffe um 1600*. Koblenz, Bernard&Graefe, 1988. ISBN 3-7637-5470-9
* Howard, Frank: *Segel-Kriegsschiffe 1400-1860*. Koblenz, Bernard&Graefe, 1989. ISBN 3-7637-5239-0
* Nelson, Arthur: *The Tudor Navy. The ships, men and organisation 1485-1603*. London, Conway Maritime, 2001. ISBN 0-85177-785-6

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Manila-Galeone
* San Juan Bautista (ŝipo)
* Vasa (ŝipo)
* Batavia (ŝipo)
* Adler von Lübeck
* De Zeven Provinciën (1665)

## Eksteraj ligiloj 
* Universitata retejo pri rekonstruo de iberiaj ŝip-vrakoj de la 16-a jarcento 
* Retejo kun ŝipkonstrua prezento de galiono el: Fernandez, Manoel: *Livro de traças de carpintaria* 1616. Faksimilo, Lisboa: Academia de Marinha, 1989.

Kategorio:Velŝipoj
Kategorio:Ŝipoj
Galoŝo

eta|Simplaj kaŭĉukaj galoŝoj.

**Galoŝo** estas pied-vesto, plej ofte kaŭĉuka, kiun oni metas sur la ŝuojn por ŝirmi ilin kontraŭ malsekeco, malpureco, neĝo ktp.

## Notoj 
Kategorio:Piedvesto
Vireca knabino

dekstra|200px|eta|Vireca knabino.
**Vireca knabino** estas knabino kiu laŭ stereotipoj de iuj kulturoj eksponas kelkajn ecojn de la vireca genra rolo, tiu ĉi socia fenomeno ne rilatas al seksemo, sed manifestiĝas jene; porti vestojn, kiuj kulture konsideriĝas tipe viraj, ludi kaj fari fizikajn agadojn ofte kun knaboj, fari agadojn kiuj kulture konsideriĝas tipe viraj, fari amikiĝi kun knaboj anstataŭ aliaj knabinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Knabineca knabino

Kategorio:Infanaĝo
Kategorio:Sekseco
Kategorio:Socia psikologio
Kategorio:Stereotipoj
Kategorio:Virinaj stereotipoj
Knabineca knabino

right|200px|thumb|Vestoj, kosmetikaj produktoj aŭ altkalkanaj ŝuoj estas karakterizaj elementoj de la ina knabino, same kiel ŝia konduto.
**Ina knabino** estas knabino, kiu elektas vesti kaj konduti laŭ tradicie ina maniero, ŝi parolas, rilatas kun homoj kaj kondutas laŭ maniero kutime asociita kun ina genra rolo. Ĉi tiu socia fenomeno ne rilatas kun la seksa orientiĝo sed ĝi manifestiĝas jene maniero:
*Porti vesto konsiderita kulture ina.
*Ludi kun ludoj konsiderataj kulture inaj.
*Havi amikeco kun aliaj knabinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Vireca knabino

Kategorio:Infanaĝo
Kategorio:Sekseco
Kategorio:Socia psikologio
Kategorio:Virinaj stereotipoj
Gamaŝo

eta|460px|Atako de prusaj grenadistoj. Oni bone vidas la blankajn gamaŝojn, buton-fermitajn de la flanko.
**Gamaŝo** estas senplanda piedvesto, uzata por ŝirmi la supron de la ŝuo kaj la malsupran parton de la kruro. Gamaŝoj estas faritaj el tuko, tolo, kaŭĉuko aŭ ledo. Oni laĉis aŭ butonis ilin de la flanko. Ili ŝirmu kontraŭ vundiĝoj, malpuraĵoj, malvarmo kaj malsekeco. Historie gamaŝoj estis uzataj precipe de soldatoj, nuntempe ĉefe ĉe diversaj sportoj kaj por ĉevaloj.

## Etimologio 
eta|Feltogamaŝo
La vorto devenas de hispana nomo por specifa ledo-speco *gaudamaci*, kies origino estas la araba *gild gadamasiy* („Ledo el Ghadames“). En la 17-a jarcento la vorto eniris la francan kiel *gamache* kaj de tie en aliaj lingvoj.

eta|Usona kavaleriisto kun volvitaj gamaŝoj en 1918
eta|Gamaŝoj por protekti kontraŭ malvarmo

## Literaturo 
* Laurent Mirouze: *Infanteristen des Ersten Weltkriegs*. Dißberger, Düsseldorf 1990, ISBN 3-924753-28-8.
* Laurent Mirouze, Stéphane Dekerle: *Die französische Armee im Ersten Weltkrieg. Ausmarsch 1914*. Bd. 1: *Uniformierung – Ausrüstung – Bewaffnung*. Verlag Militaria, Wien 2007, ISBN 978-3-902526-08-3.
* Otto von Pivka, G. A. Embleton: *Napoleon’s German Allies*, Teile 2 – 5, Osprey Publishing Limited, London 1991, Teil 2: ISBN 0850452554.
* Ingrid Loschek *Reclams Mode- und Kostümlexikon*, Verlag Philipp Reclam jun., Stuttgart 2005, ISBN 3-15-010577-3
* Ludmila Kybalova, Olga Herbenova, Milena Lamariva: *Das große Bilderlexikon der Mode – Vom Altertum zur Gegenwart*, Artia Verlag, Prag 1966

Kategorio:Piedvesto
Duonvampiro

***Duonvampiro***, ( *dhampir* [] ) laŭ balkana folkloro estas ido de vampira patro kaj homa patrino. Duonvampiroj ofte posedas vampirsimilajn povojn kaj fortojn, sed sen la malfortaĵoj. Oni kredas ke duonvampiro povas facile mortigi kaj trovi vampirojn.

Kategorio:Vampiroj
Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Malmortuloj
Riverbuŝo

[eta|108ra|Skemo pri maldekstra [alfluanto de rivero.]]
**Riverbuŝo**, alivorte (rivera) **enfluejo**, estas loko, kie rivero finiĝas, enfluante en alian, pli grandan aŭ pli gravan, akvejon (ekz. maron). Ĝi estas la plej ofta formo de riverfino.

Kutimaj formoj de riverbuŝo estas:
* simpla enfluejo
* estuaro
* delto
* fjorda riverfino.

## Referencoj 
## Loknomoj 
[eta|dekstra|250ra|La enfluejo de la rivero [Moldova en la riveron Siret.]]

Ĉar riverfinoj ofte estas trafike gravaj lokoj, ili influis la toponimion de apuda lokoj. Kelkaj urboj aŭ regionoj ĉe riverfinoj derivis sian nomon de sia situo. Ekzemploj estas:
* Bouches-du-Rhône (france: buŝoj de Rodano) situas ĉirkaŭ la delto de Rodano.
* Confluencia (hispane: kunflu(ej)o), departemento en Argentino, situas ĉe la kunfluejo de riveroj Limay kaj Neuquén, formantaj riveron Negro.
* Koblenz (de la latina *confluentes* = la kunfluantoj) situas ĉe la enfluejo de Mozelo en Rejnon.
* Ústí nad Labem (ĉeĥe: riverbuŝo ĉe Elbo) situas ĉe la enfluejo de Bílina en Elbon

Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Hidrografio
Kategorio:Marborda geografio
Kategorio:Riveraj terformoj
Geognozio

La termino **geognozio** estis uzata ĝis komenco de la 19-a jarcento por la scienco pri la strukturo kaj la konstruo de la terkrusto.

La termino geologio, uzata de post la malfrua 18-a jarcento, komence nur celis esplorojn pri la evolua historio de la Tero. Poste la signifo de la termino vastiĝis kaj geologio kiel scienco de la konstruo kaj evoluo de la Tero tute forpuŝis la terminon „geognozio“, tiel ke nuntempe temas pri esperanta arkaismo.

## Notoj 
Kategorio:Geologio
Geheno

eta|250ra|Tomboj en la Geheno
eta|250ra|La valo de Geheno (*Ge-Hinnom*) ĉ. 1900
**Geheno** aŭ **Gehena** (de la hebrea *Ge-Hinnom* aŭ *Ge-Ben-Hinnom* (גֵי־הִנֹם aŭ גֵי־בֶּן־הִנֹם), grekigita en la Septuaginto **Gehenna**, γαιεννα) estas valo apud Jerusalemo menciita en la Malnova Testamento. La hebrea vorto signifas „ravino (Ge) de Hinnom“ aŭ „ravino de la filo (Ben) de Hinnom“. Plej malfrue post la epoko de la reĝo Ĥizkija (8-a jarcento a.K.) en la valo troviĝis grava nekropolo, kiel pruvis arkeologoj de post 1927. La nuntempa nomo de la valo estas „er-Rababi“.

Pro la uzo kiel amas-tombejo kaj pro la daŭre brulantaj rubaĵoj la valo simbolis por la postekzilaj hebreoj la inferon, lokon de sufero. Tiel "geheno" (minuskle) fariĝis (nuntempe eksmoda) sinonimo de infero.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Lloyd R. Bailey: *Gehenna. The Topography of Hell*, in: *Biblical Archaeologist* 49 (1986) S. 187-191
* Klaus Bieberstein: *Die Pforte der Gehenna. Die Entstehung der eschatologischen Erinnerungslandschaft Jerusalems*. In: Bernd Janowski u.a. (Hrsg.): *Das biblische Weltbild und seine altorientalischen Kontexte* (Forschungen zum Alten Testament; 32). Mohr Siebeck, Tübingen 2001, S. 503-539. ISBN 3-16-147540-2
* Chaim Milikowsky: *Which Gehenna? Retribution and Eschatology in the Synoptic Gospels and in Early Jewish Texts*, in: *New Testament Studies* 34 (1988) S. 238-249

## Eksteraj ligiloj 
* Short guide to today's Valley of Hinnom, with biblical story 
* Biblical Proper Names on the Valley of Hinnom 
* Gehenna from the 1901-1906 Jewish Encyclopedia
* The Jewish view of Hell on chabad.org
* Olam Ha-Ba: The Afterlife Judaism 101
* What Is Gehenna? Ariela Pelaia, About religion, about.com
* What is Gehenna Like?: Rabbinic Descriptions of Gehenna Ariela Pelaia, About religion, about.com
* A Christian Universalist perspective from Tentmaker.org
* A Christian Conditionalist perspective on Gehenna from Afterlife.co.nz

Kategorio:Bibliaj lokoj
Kategorio:Hebreaj vortoj kaj esprimoj
La Lingvo esperanto 1983

**Язык эсперанто** (Lingvo Esperanto) - ruslingva lernolibro.

* aŭtoro: Magomet Isajev
* tradukisto:
* eldonejo: Scienco (Moskvo, Sovetio)
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1983
* jaro de la reeldono: 
* presejo: 
* formato: 86 paĝoj
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1983
Kategorio:Esperanto-lernolibroj
Mavilly-Mandelot

**Mavilly-Mandelot** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

maldekstra|100px|Blazono

## Geografio 
La komunumo enhavas du vilaĝojn : Mavilly kaj Mandelot.

## Historio 
[eta|maldekstra|Neolitika vazo de la groto de Molle-Pierre
[Belarta muzeo de Beaune]]
Neolitikaj homoj de "neolitiko meza burgonja" vivis en la groto de Molle-Pierre. Dum la romia epoko okazis gravajn pilgrimadojn apud la fonto de Mavilly.
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis neniun voĉdonon.
La urbestro Jacques Collenot abdikis la 31-an de Decembro de 2009. Ekde 2023, la nuna urbestro estas Sylvain Bruchard.

## Urbestroj 
! Datoj
! Nomo
|-----
|-
| 2014-
| Thierry Lainé
|-
| 2010-2014
| Michel Meunier
|-
| 1995-2009
| Jacques Collenot
|}

## Vidu ankaŭ 
*Beaune
*Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud
* Komunumoj de Côte-d'Or

## Referencoj
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Parabola anteno

[eta|200px|Parabolo en [Agnam-Goly, vilaĝo de orienta Senegalo]]
**Parabola anteno** (komune nomata **parabolo**) estas anteno garnita per paraboloida reflektilo. Ĝi uzas la econ de revolucia paraboloida spegulo, kiu koncentras radiadojn en sian fokuson, tie kie estas la antena ondokaptilo.

Tia anteno estas nomita *universa* ĉar ĝi teorie povas fokusigi ondojn de iu ajn ondolongo, sed estas interesa nur se ĝia diametro superas kvaroblon de longo la ricevota ondo. Ĝi estas uzata en la L-bendo: inter 1,4 kaj 1,5 gigahercoj.

La radio-amatoroj uzas tian antenon supre de 430 megahercoj, tio, kio neprigas paraboloidojn de pli ol 4 metroj de diametro.
eta|150px|Tiel paraboloida spegulo fokusigas radiadan faskon.

La parabolaj antenoj ĉefe utilas ricevi elsendaĵojn de satelita televido, aŭ aliajn satelitajn komunikaĵojn. Ili tre utilas kaj en profesia kaj en amatora radioastronomio.

300px|maldekstra|radioteleskopo Effelsberga kun 100 m diametro
Radioteleskopo uzas grandegan parabolan antenon.

## Datumoj de la parabola anteno de Raisting 
Vidu la artikolon Radioteleskopo Raisting
* diametro de la ĉefa parabolforma reflektoro: 25 m
* gajno de la anteno je 4,170 GHz: 58 dBi, je 6,390 GHz: 61,5 dBi
* duonvalora larĝeco de la send- kaj ricevfasko je 4,170 GHz: 0,2 gradoj
* rotacia rapideco: 1,8 gradoj/s
* birprecizeco: 0,02 gradoj
* diametro de la radarkupolo: 48,8 m

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo: "Radio kaj televido. Ricevi persatelite." de: Jean Pierre VandenDaele Monato (gazeto) 2010/04 p.15-17

Kategorio:Amatora radio
Kategorio:Antenoj
Kiel verki kaj traduki poemojn

***Kiel Verki kaj Traduki Poemojn : du studoj de K. Kalocsay*** - la libro konsistas el du artikoloj de Kálmán Kalocsay: "La esperanta rimo" kaj "Pri la esperanta ritmo".

La 27-paĝa libreto estas eldonita de Hungara Esperanto-Asocio el Budapeŝto en la jaro 1979.

## Vidu ankaŭ
* Privata biblioteko de P. Fiŝo.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Pilgrimkapelo Jonental

eta|250px|Pilgrimkapelo Jonental
[eta|250px|Altaro de [Sankta Maria en la Pilgrimkapelo Jonental]]
eta|250px|Pilgrimkapelo Jonental
La **Pilgrimkapelo Jonental** estas pilgrimejo honore al Sankta Maria, laŭ la Biblio la patrino de Jesuo, en ravino apud la rivereto Jonenbach en la komunumo Jonen en Kantono Argovio en Svislando.

## Legendo pri la estiĝo de la kapelo
La legendo rakontas pri la estiĝo de la kapelo, pri knabo, kiu paŝtis kaprinojn, kiam li sekvis forkurintan beston al la fundo de la ravino. Kiam li subite aŭdis sferan muzikon li ekdormis, kaj sonĝis pri la dipatrino Maria. Kiam li vekiĝis, li trovis bildon de Sankta Mario. Oni tiam decidis konstrui kapelon sur la monteto proksime, sed plurfoje oni retrovis la ŝtonojn metitajn dum tagoj venontan matenon en la ravino. Monaĥo konsultita klarigis, ke tio estas signo de Dio konstrui la kapelon en la fundo de la ravino. (Fonto: Informtabulo apud la kapelo).

## Historio
La unua mencio de la pilgrimkapelo datiĝas el la jaro 1521. En la 1-a milito de Vilmergen en la jaro 1556 la zurikaj trupoj detruis la unuan kapelon. En la jaroj 1734 ĝis 1737 la urbo Bremgarten konstruigis la novan hodiaŭan kapelon.

## Eksteraj ligiloj
* Priskribo en la vilaĝa gvidlibro pri Jonen (en germana lingvo)

Jonental
Jonental
Jonen

## Pri la komunumo 
** Jonen** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1817 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La vilaĝocentro de Jonen situas ĉe la orienta flanko de la fruktoprodukta ebenaĵo de la rivero Reuss. Al la komunumo apartenas ankaŭ la setlejoj Obschlagen kaj Litzi. La teritorion de la komunumo tranĉas la ravino de la rivereto Jonenbach, la tiel nomita Jonen-Valo en kies fundo troviĝas la Pilgrimkapelo Jonental.

## Trafiko 
Jonen situas ĉe la kantona ĉefvojo de Bremgarten al Affoltern ĉe Albis, sur kiu cirkulas poŝtaŭtolinio konektanta la komunumon al la publika trafikreto. En distanco de 5&nbsp;km en Aesch troviĝas alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 kaj A4.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Jonen limas en nordo al Oberlunkhofen, en nordoriento al Arni, en sudoriento al Affoltern ĉe Albis (Kantono Zuriko), en sudo al, Ottenbach (Kantono Zuriko), en okcidento al Aristau, kaj en nordokcidento al Rottenschwil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Jonen datiĝas el la jaro 1243 kiel *Jonun*.

En mezepoko la vilaĝo apartenis al la habsburga *Distrikto Keln (germane Kelleramt)*. La Kelndistrikto en la jaro 1415 estis konkerita de la urbo Zuriko kaj transprenis de la Habsburgjoj la superan jurisdikcion, dum la malalta jurisdikcio jam ek de 1410 apartenis al la urbo Bremgarten. En 1529 Jonen estis reformaciigita, sed post la 2-a Milito de Kappel, kiun la urbo Zuriko perdis, la vilaĝo refariĝis katolika. En la jaro 1797 unu jaron antaŭ la Helveta Revolucio kaj la disfalo de la malnova ordo, la urbo Bremgarten vendis siajn privilegiojn al la vilaĝaj komunumoj.

Kiam la francaj trupoj en la jaro 1798 liberigis Argovion de la servuto de la Svisa Ĵurkomunumo la Distrikto Keln estis malfondita kaj kreiĝis la kvar komunumoj Jonen, Oberlunkhofen, Unterlunkhofen kaj Arni-Islisberg. Tiuj apartenis unue al la Kantono Baden kaj post la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 ili estis integritaj al la nova Kantono Argovio.

## Vidindaĵoj 
eta|dekstra|250px|Pilgrimkapelo Jonental
En la fundo de la Jonen-Valo sudoriente de la kerna vilaĝo situas la Pilgrimkapelo Jonental, kiu estis konstruita honore al Sankta Maria. Unua kapelo en Jonental estis menciita en la jaro 1521 kaj detruita en 1656 de zurikaj trupoj dum la 1-a Milito de Vilmergen. Inter la jaroj 1734 ĝis 1737 la kapelo estis rekonstruita de la urbo Bremgarten en sia hodiaŭa formo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Jonen
* Jonen en la Historia Leksikono de Svislando
Rubmastrumado

**Rubmastrumado** nomiĝas la tuto de ĉiuj aktivecoj kaj taskoj, kiuj rilatas la evitadon, plimalmultigon, utiligon kaj forigon de rubaĵoj. Samtempe la rubmastrumado estas ekonomibranĉo.

## Vidu ankaŭ 
* Recikligo
* Ruboforbruligo
* Rubokolektado

## Literaturo 
* Tabasaran O.: *Abfallwirtschaft, Abfalltechnik.* Ernst & Sohn Verlag, 1994, ISBN 3-433-01168-0
* Peter Lechner (Hg.): *Kommunale Abfallentsorgung*. Facultas UTB, ISBN 3-8252-2114-8

## Eksteraj ligiloj 
* Fakpublikaĵo EUWID Recikligo kaj eliminado

* Retpaĝo de la Ligo de inĝenieroj por akvomastrumado, rubmastrumado kaj kulturkonstruado
Njo-lesbanino

[eta|Partoprenantoj ĉe tiu ĉi 2007 [Dyke March en Toronto eksponas kaj sekse neŭtralan kaj inan ecojn.]]
**Njo-lesbanino** estas samseksemulino, kiu montras sin per inaj trajtoj.

Kategorio:GLAT-kulturo
Kategorio:Seksa slango
Turbinŝipo

eta|dekstra|250ra|Turbinŝipo Turbinia

**Turbinŝipo** estas akvoveturilo, movata pere de vapora aŭ gasa turbino.

La unua turbinŝipo sub la nomo Turbinia estis surakvigita en 1896. Aplikado de la vaporaj turbinoj grave plialtigis rendimenton de vapora uzado kompare kun la antaŭe aplikataj vaporaj motoroj. En la fino de la 19-a jarcento la vaporajn turbinojn oni komencis instali en konstruataj militaj akvoveturiloj. En la komenco de la 20-a jarcento la vaporaj turbinoj komencis aplikiĝi ankaŭ en plezurkrozoŝipoj.

## Vidu ankaŭ 
* Turbinelektroŝipo
* Ŝipo

Kategorio:Akvoveturiloj
Kategorio:Ŝipoj
Kategorio:Transportaj rimedoj