open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Olivér Pittner

**PITTNER Olivér** estis rumania hungara pentristo, redaktoro naskita en Lupény la 3-an de julio 1911 kaj mortinta en Târgu Mureş la 9-an de julio 1971.

## Biografio 
Olivér Pittner la mezjernejon finis en Argentino, de kie lia familio relokiĝis en la fino de la 1920-aj jaroj en Rumanion. Inter 1930-1934 li faris artajn studojn en la Artistkolonio de Baia Mare. La rumanaj aŭtoritatoj pro lia maldekstraj manifestacioj en 1940 internigis lin en Caracalon. Post la Viena arbitracio li loksidiĝis en Marosvásárhely. Li estis la fondinto, respondecredaktoro kaj eldonisto de Szabad Szó ĝis septembro 1945; en 1945 li estis fondinto kaj sekretario de Salamon Ernő Népi Athenaeum, en 1946 la ekonomia direktoro de Székely Színház de Târgu Mureș. Li apartenis al la tria generacio de pentristoj de Baia Mare. Liaj majstroj estis János Krizsán kaj András Mikola, sed alte taksis liajn kreaĵaron ankaŭ Sándor Ziffer. Li vekis sensacion jam en la 1930-aj jaroj.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1934 • Berger cukrászda, Nagybánya • Úságíró Klub, Szatmárnémeti.

## Grupaj ekspozicioj 
* 1969 • Linz • Torino
* 1970 • Dalles T., Bukarest
* 1992 • Nagybányai festészet a neósok fellépésétől 1944-ig, Miskolci Galéria, Miskolc
* 1996 • Nagybánya művészete, Magyar Nemzeti Galéria, Budapest.

## Bibliografio 
* Murádin J.: Nagybánya - a festőtelep művészei, Miskolc, 1994.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungario

P
Partio de la Komunisma Refondiĝo

La **Partio de la komunisma refondiĝo** (itale *Partito della Rifondazione Comunista*) estas itala komunisma politika partio. Ĝi estis kreita en 1991, kaj ĝia nuna estro estas Paolo Ferrero. La plej konata politikisto de la partio estis Fausto Bertinotti, kiu gvidis ĝin ĝis 2006, kiam li iĝis prezidanto de la itala malalta parlamentĉambro.

Dum la registara periodo 2006-2008 la partio estis parto de La Unio, koalicio de centraj kaj maldekstraj partioj kiuj tiam regis Italio. Ĝi ankaŭ estas parto de la Partio de la Eŭropa Maldekstro, tutkontinenta koalicio de radikalaj maldekstraj partioj.

La Partio de la Komunisma Refondiĝo estis kreita en 1991, kiam la Itala Komunisma Partio ŝanĝis sian nomon al Demokrata Partio de la Maldekstro kaj rezignis pri komunismo. Kelkaj el ĝiaj membroj kiuj kontraŭis la ŝanĝon forlasis la partion kaj kreis Rifondazione Comunista, kiu restu fidela al la komunisma idealo.

La partio longe ricevis inter 5 kaj 8% de la voĉdonoj en la naciaj elektoj. Dum la lastaj jaroj, la partio fariĝis tre proksima al la movadoj kontraŭ tutmondiĝo kaj al la pacifismaj movadoj.

Ekde la nacia balotado en 2008, kiun neprigis la disfalo de la ĝistiama registara koalicio de partioj, populara subteno por la partio falegis, kaj ĝiaj anoj ne plu sukcesis akiri postenojn en la itala nek en la eŭropunia parlamento.

## Notoj 
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1991
Béla Uitz

**UITZ Béla** (uic) estis hungara pentristo, grafikisto naskita en Mehala la 8-an de marto 1887 kaj mortinta en Budapest la 26-an de januaro 1972.

## Biografio 
Béla Uitz naskiĝis en kamparana familio kun pluraj infanoj. Por tri jaroj li laboris kiel seruristo. En 1907 li lernis en Reĝa Industriarta Lernejo kaj ekde 1908 ĝis 1914 en la belarta altlernejo. En 1914 li vojaĝis Italujon. En 1916 en Kecskemét per sia virinportreto gajnis ormedalon. Post falo de la Hungara Sovetrespubliko oni arestis lin. En 1920 li elmigris Vienon. En 1921 li vojaĝis Moskvon kaj ekde oktobro 1924 por du jaroj li laboris en Francujo. Ekde oktobro 1926 li vivis denove en Sovetunio. En 1938 laŭ eltrovitaj kulpigoj oni arestis lin. Post unu jaro li returnis en Moskvon. Hungarujon li revenis definitive en 1970.

## Elektitaj disĉiploj 
* László Káldor

## Fonto 
* Artportalo.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungarujo.
* Verkoj de pentristo 

U
Uitz
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Seruristoj
Svedaj usonanoj

[eta|dekstra|300ra|Lokigo de la sveda-usona loĝantaro laŭ la [Usono|usona censo de 2000.]]
**Svedaj usonanoj** (anglalingve *Swedish Americans*) estas ĉiuj usonanoj, kies prapatraro devenas de Svedio. Iliaj familioj plejparte alvenis al Ameriko okaze de la amasa sveda elmigrado al Usono, fine de la 19-a jarcento kaj komence de la 20-a jarcento. Oni taksas, ke proksimume 8 milionoj da usonanoj verŝajne havas svedan devenon, el kiuj nur 4,5 milionoj estas identigitaj. Plejmultaj svedaj usonanoj estas luteranoj aŭ metodistoj.

Kelkaj urbetoj de Usono konservis karakterize svedajn proprecojn. Oni povas mencii interalie Silverhill (Alabamo), Cambridge (Minesoto), Lindstrom (Minesoto), Karlstad (Minesoto), Lindsborg (Kansaso), Gothenburg (Nebrasko), Andover (Ilinojo), Kingsburg (Kalifornio) kaj Bishop Hill (Ilinojo).

Proksimume 3,7% el la usona loĝantaro deklaras skandinavan heredaĵon (kio ankaŭ inkludas norvegajn, danajn kaj islandajn usonanojn). Nuntempe, ĉirkaŭ 160 000 loĝantoj parolas skandinavian lingvon hejme, sed plejparte estas freŝdataj enmigruloj.

## Vidu ankaŭ 
* Sveda elmigrado al Usono
Björn Ulvaeus

**Björn Kristian ULVAEUS** (naskiĝis la 25-an de aprilo 1945) estas sveda muzikisto kaj komponisto. Li restas plejkonata kiel eksa membro de la fama muzikbando ABBA.

Ulvaeus naskiĝis en Gotenburgo, sed dum infanaĝo transloĝiĝis kune kun sia familio al Västervik. Li studadis juron kaj aferon en la universitato de Lund. Antaŭ famiĝi tutmonde pro ABBA, Björn estis membro de la grupo *Hootenanny Singers*. En 1966, ili renkontis la grupon *Hep Stars*, kaj Björn rapide amikiĝis kun Benny Andersson. La du amikoj sekve renkontis la dekokjaran Agnetha Fältskog kaj poste Anni-Frid Lyngstad, tiel fondante ABBA.

Post la ABBA-periodo, kaj kune kun Andersson, Ulvaeus kreis plurajn komediajn muzikojn : *Chess*, *Kristina från Duvemåla* (laŭ la romano *La Elmigruloj* fare de Vilhelm Moberg) kaj *Mamma Mia!* (surbaze de ABBA-kanzonoj).

## Vidu ankaŭ 
* ABBA

Kategorio:Svedaj muzikistoj
Kategorio:ABBA
Benny Andersson

**Benny Bror Göran ANDERSSON** (naskiĝis la 16-an de decembro 1946 en Stokholmo) estas sveda muzikisto, kantisto kaj komponisto. Li estas eksa membro de la fama muzikbando ABBA.

Li komencis sian karieron kiel membro de la grupo Hep Stars. En 1966, li renkontis Björn Ulvaeus, kiu tiam apartenis al la grupo Hootenanny Singers. Kune ili registris albumon titolitan *Lycka* en 1970. En ĝi faris Agnetha Fältskog kaj Anni-Frid Lyngstad kelkajn ĥorojn : tiel naskiĝis ABBA. Andersson sekve iniciatis la muzikajn komediojn *Chess* (1984), *Kristina från Duvemåla* (1995, laŭ la verko *La Elmigruloj* de Vilhelm Moberg) kaj *Mamma Mia!*.

## Vidu ankaŭ 
* ABBA

Kategorio:Svedaj kantistoj
Kategorio:Stokholmanoj
Kategorio:ABBA
La Elmigruloj

***La Elmigruloj*** (svedlingve *Utvandrarna*) estas la kolektiva nomo de vico da kvar romanoj, fare de la sveda verkisto Vilhelm Moberg inter 1949 kaj 1959. La romanoj priskribas la longan, penigan vojaĝon de grupo da homoj el Småland (Svedio), kiam ili elmigras al Minesoto (Usono). La rakonto situas kore de la amasa sveda elmigrado al Usono, kaj trairas plurajn generaciojn ekde la 1850-aj jaroj.

La kvar romanoj estas la jenaj :
* ***La Elmigruloj*** (1949)
* ***Sur Bonan Landon*** (1952)
* ***La Kolonianoj*** (1956)
* ***La Lasta Letero Hejmen*** (1959)

La svedlingvaj titoloj estas : *Utvandrarna*, *Invandrarna*, *Nybyggarna* kaj *Sista brevet till Sverige*. Ĉiuj volumoj estis tradukitaj al la angla kaj al pli ol 20 aliaj lingvoj. La romanoj estas ĝenerale klasifikitaj inter la plej bonajn brilaĵojn de la sveda literaturo.

## Vidu ankaŭ 
* Sveda elmigrado al Usono

Kategorio:Romanoj
Kategorio:Svedlingvaj romanoj
Kategorio:Fikciaj svedoj
Jan Troell

eta|dekstra|Jan Troell
**Jan TROELL** (n. la 23-an de julio 1931 en Limhamn apud Malmö, Svedio) estas sveda filmoreĝisoro. Kutime, Troell redaktas siajn proprajn scenarojn kaj estas sia propra fotografia direktoro. Liaj realistaj filmoj montriĝas tre fotografemaj kaj lirikaj, kaj en ili estas naturo ofte ĉiopova.

Troell iĝis tre sukcesa reĝisoro, kio vicigis lin inter la plej gravaj modernaj filmoreĝisoroj de Svedio (kune kun Ingmar Bergman kaj Bo Widerberg).

## Filmoj 
* 1971 : *La Elmigruloj* (Utvandrarna), laŭ la romano de Vilhelm Moberg
* 1972 : *La Nova Mondo* (Nybyggarna)
* 1996 : *Hamsun*

Kategorio:Svedaj reĝisoroj
Třeboň

:*Eble vi serĉas Třebouň.*

[eta|maldekstra|250ra|Třeboň - [Placo de Masaryk (Třeboň)|Placo de Masaryk]]
**Třeboň** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Jindřichův Hradec, duonvoje inter urboj České Budějovice kaj Jindřichův Hradec. Vivas ĉi tie  ().

La urbo estas historia monumentrezervejo kun vigla kultura vivo, moderne ekipita banloko kaj populara ripozloko, kaj por kulturŝatantoj, kaj por biciklantoj kaj aliaj sportemuloj, kun riĉa infrastrukturo de turismaj servoj.
La ĉirkaŭa naturo estas protektata kiel biosfera rezervejo de UNESKO.

Laŭ la urbo nomiĝas Baseno Třeboň.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo
* Branná (ankaŭ nomo de k. t.)
* Břilice (ankaŭ nomo de k. t.)
* Holičky (k. t. *Holičky u Staré Hlíny*)
* Nová Hlína (ĝi situas en k. t. *Holičky u Staré Hlíny*)
* Přeseka (ankaŭ nomo de k. t.)
* Stará Hlína (ankaŭ nomo de k. t.)
* Třeboň I (ĝi situas en k. t. *Třeboň*)
* Třeboň II (ĝi situas en k. t. *Třeboň*)

## Vidindaĵoj 
* renesanca kastelo Třeboň kun valoraj historiaj internoj kaj portempaj ekspozicioj
* historia urbocentro kun renesanca urbodomo kaj bele konservitaj urbandomoj, precipe en renesanca kaj baroka stiloj,
* gotika dekana preĝejo de Sankta Georgo
* historia Placo de T. G. Masaryk
* aŭgustana monaĥejo
* novgotika Kripto de Schwarzenberg en Domanín
* banlokoj *Berta* kaj Aŭrora
* fiŝlago *Rožmberk* (la plej granda en Ĉeĥio) kaj fiŝlago *Svět*
* arbara ebenaĵo kun densa reto de bone prizorgitaj biciklovojoj

## Famuloj 
En la iama Wittingau mortis Anton Wittmann.

### Esperanto 
En Třeboň naskiĝis Jan Rambousek.

## Partnera urbo 
* 

## Pluaj fotoj 

Tř náměstí 3.jpg|Urbodomo en la placo Masarykovo náměstí
Trebon-statue.jpg|Statuaro kun Mariana kolono en la placo T. G. Masaryka
Trebon-square4.jpg|Domoj en la placo T. G. Masaryka
Pomník Jakuba Krčína v Třeboni.JPG|Monumento de fiŝlagisto Jakub Krčín, en Třeboň sur digo de fiŝlago Svět
Třeboň - Rosenberg-Gasse.jpg|Strateto en la centro (Rožmberská)
Tř hradby 3.jpg|Restaĵoj de malnovaj fortikaĵoj de la urbo (Katovna)
Tř zámek 1.jpg|Kastelo
Hrobka Schartz 3.jpg|Schwarzenberga kripto meze de parko de Třeboň en Domanín

## Eksteraj ligiloj 
* Fotogalerio de la urbo 
* Fotogalerio de la ĉirkaŭa naturo 

## Referencoj 

Kategorio:Municipoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Urboj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Baseno Třeboň
Kategorio:Banlokoj en Ĉeĥio
*
Ergo

En la mezura sistemo de CGS, **ergo** estas unuo de mezurado de energio kaj laboro. Ĝi estas nun preskaŭ ne uzata. La nomo de la unuo devenas el la Greka vorto *ergon*, kiu signifas *laboro*. Unu ergo estas difinata kiel:
:**1 erg = 1 dyn * 1 cm** = 1 g·cm2/s2.

1 ergo = 10−7 J = 100 nJ = 624.15 GeV = 6.2415 ×1011 eV.

1 ergo egalas pli-malpli la energio de unu moskito flug-frapanta kontraŭ fenestro.

Kategorio:Mezurunuoj de energio
András Mikola

**MIKOLA András** estis rumanuja hungara pentristo, pedagogo naskita Nagypeleske la 17-an de marto 1884 kaj mortinta la 4-an de julio 1970 en Baia Mare.

## Biografio 
András Mikola li akiris siajn artajn instruadon en Artistkolonio de Nagybánya, en Budapeŝto kaj en Parizo. Li rezignis disde siajn jurajn studojn kaj en la privatskolo de Ferenc Szablya-Frischauf definitive decidis favore al arto. En 1905 per stipendio de Departemento Szatmár (reĝa departemento) li vojaĝis Parizon, kie unue frekventis la kursojn de Académie Julian, poste de Académie Délécluse. Por kelkaj monatoj (1908-09) li studis sub direktado de Károly Ferenczy en la belarta altlernejo de Budapeŝto, poste laboris memstare somere en Baia Mare, vintre en Budapeŝto. Post pli longa sudvojaĝo en Italujo kaj Germanujo li loksidiĝis definitive en Baia Mare. Ekde komenco li estis ano de Nagybányai Festők Társasága (NFT) (1911), de 1927 oni elektis lin prezidanto kaj komisiis lin kune kun János Krizsán kaj Samu Börtsök por gvidi al pentristkolonion.

## Fonto 
* Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Arto en Hungarujo

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
György Györffy

**György GYÖRFFY** [djordj djeorfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Györffy György** estis hungara historiisto, esploristo de patrujokupo de hungaroj kaj de Árpád-epoko naskita en Szucság la 26-an de aŭgusto 1917 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de decembro 2000. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *szigethi kaj nádudvari*.
  
## Biografio
György Györffy finis la mezlernejon en Budapest en 1935. Inter 1935—1939 li studis historion en Scienca Universitato Péter Pázmány. En junio 1940 li doktoriĝis. Liaj plej gravaj profesoroj estis Sándor Domanovszky, Elemér Mályusz kaj Gyula  Németh. Je la eksplodo de la dua mondmilito li troviĝis en studvojaĝo en landoj de Balto, Finnlando kaj en lando de sameoj. Ekde septembro de 1940 ĝis turno de jaro 1941/42 li laboris en Universitata Biblioteko kaj de komenco de 1942 estis la praktikanto kaj poste profesoro de historia instituto pri Pál Teleki. De aŭtuno 1942 ĝis fino de 1944 li plenumis soldatservon. En 1945 kiel direktoro de Popolscienca Instituto evoluigis tiun memstara instituto, sed ekde aŭtuno 1949 la ŝtato ĉesigis ĝin. Post transformo de Orienteŭropa Instituto al Scienca Instituto de Hungara Scienca Akademio tie laboris kiel scienca kunlaboranto, poste ĉefkunlaboranto kaj fine konsilanto ĝis sia pensiuliĝo en 1988. Li estas la filo de István Györffy (etnografo).

Li estis membro de Hungara Scienca Akademio (korespondanta en 1990, ordinara en la sekva jaro.

## Ĉefaj verkoj
**Tanulmányok a magyar állam eredetéről*. A nemzetségtől a vármegyéig, a törzstől az országig. Kurszán és Kurszán vára. Bp., 1959.  
* *Az Árpád-kori Magyarország történeti földrajza*. I—IV. Bp., 1963—1998.)
**Napkelet felfedezése*. Julianus, Plano Carpini és Rubruk útijelentései. Bp., 1965. (Válogatta, bevezetéssel és jegyzetekkel ellátta. A szövegeket megosztva fordította feleségével, Gy. Ruitz Izabellával.)
**A magyarok elődeiről és a honfoglalásról*. Kortársak és krónikások híradásai. 2., bővített kiadás. Bp., 1975. (Szerkesztés, bevezetés, jegyzetek. A tárgymutatót Gy. Ruitz Izabella állította össze.)
**Julianus barát és Napkelet fölfedezése*. Bp., 1986. (Válogatta, a bevezető tanulmányt és a jegyzeteket írta. A szöveget megosztva fordította Gy. Ruitz Izabellával.)
**Anonymus. Rejtély avagy történeti forrás?* Válogatott tanulmányok. Bp., 1988.
**A magyarság keleti elemei*. Bp., 1990. 
**Krónikáink és a magyar őstörténet*. Régi kérdések — új válaszok. Bp., 1993.
**Pest-Buda kialakulása*
**Budapest története a honfoglalástól az Árpád-kor végi székvárossá emelkedéséig*. Bp., 1997. 
**István király és műve*. 3., bővített, javított kiadás. Bp., 2000.

## Fontoj
* Magyar nagylexikon
* http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/2-850.html
* https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-neprajzi-lexikon-71DCC/gy-728FC/gyorffy-gyorgy-szucsag-1917-72962/

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dány

**Dány** [dAnj] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Gödöllő. La loknomo ne havas sencon en la hungara lingvo.
eta|

## Bazaj informoj 
* Areo:43&nbsp;km²
* Loĝantaro:4240
* Poŝtkodo: 2118
* Telefonprefikso: 28

## Geografio 
Dány situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, inter grandvilaĝo Sülysáp kaj urbo Tura. Gödöllő troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko, antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. La unua mencio devenis el 1327. En la turka erao la komunumo ne senhomiĝis, eĉ la loĝantoj konstruis romkatolikan kirkon. En 1909 novgotika romkatolika Preĝejo Sankta Jakobo (Dány) konstruiĝis, kies turo estas 47 m-ojn alta.

## Vidindaĵoj 
* Ekumena kirko en ekstera parto de Dány
* Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago kune kun feriejo troviĝas.

## Famaj nomportantoj 
* Krisztián Dányi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kóka

**Kóka** [kOka] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykáta. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
eta|Preĝejo de Kóka
eta|Aerfoto pri Kóka

## Bazaj informoj 
* Areo:44&nbsp;km²
* Loĝantaro:4280
* Poŝtkodo: 2243
* Telefonprefikso: 29

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, grandvilaĝo Sülysáp estas proksime. Budapeŝto estas 50&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1254. En la turka erao la komunumo nur dum mallonga tempo senhomiĝis.

Kóka en 2000 prenis la rangon vinvilaĝo, kiu signifas elstaran vinberkulturadon.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, sportejo, kuracejo, infankuracejo, familihelpa servo, apoteko.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma romkatolika preĝejo Sankta Mateo (Kóka) de 1822, la turo estas 31 metrojn alta

## Famuloj 
En Kóka naskiĝis ceramikisto István Gádor.

## Famaj nomportantoj 
* Szabolcs Kókay, ilustristo
* KÓKAI Rezső, esperantisto

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Zlatá Koruna

**Zlatá Koruna** (devene *Svatá koruna*, , ) estas municipo en Ĉeĥio situanta sur rivero Vultavo norde de Český Krumlov. Vivas ĉi tie  (). Troviĝas ĉi tie mezepoka monaĥejo Zlatá Koruna, kiu ankaŭ donis al la municipo la nomon.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* Plešovice
* Rájov
* **Zlatá Koruna**

## Memorindaĵoj
* Partoj de remparaj muroj de la eksa monaĥejo
* Dia torturo
* Hospico n-ro 5
* Elsa preĝejo de sankta Margareto
* Tomboj de ĉeĥaj kaj hungaraj partizanoj
* Krucifikso
* Monaĥejo Zlatá Koruna

### Pluaj konstruaĵoj 
* Monaĥeja muelejo n-ro 3

## Pluaj fotoj 

File:Zlatá_Koruna_(1).jpg|Municipa ofico en la placo
File:Zlatá_Koruna_(2).jpg|Eksa monaĥeja grenejo en la placo
File:Zlatá_Koruna_(3).jpg|Eksa monaĥeja muelejo sur bordo de Vultavo
File:Zlatá_Koruna_(4).jpg|Stacidomo
File:Zlatá_Koruna_(5).jpg|Placo
File:Jez Zlatá Koruna (04).jpg|Vejro sur Vultavo

## Referencoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Setlejoj en PPR Blanska arbaro
Kategorio:Jakobaj vojoj en Ĉeĥio
János Horváth (literaturhistoriisto)

**HORVÁTH János** [horvat] estis hungara literaturhistoriisto, universitata profesoro, ano de Hungara Scienca Akademio, laŭreato de Kossuth-premio (naskiĝinta la 24-an de junio 1878 en Budapest kaj mortinta la 9-an de marto 1961.
maldekstra|eta

## Kariero 
Horváth finis en la Scienca Universitato de Budapeŝto. En 1901 li doktoriĝis pri filozofio; en 1904 li akiris diplomon de instruisto pri hungara-franca lingvoj. En 1901–02 li estis stipendiulo de École Normale Supérieure en Parizo. De 1903 li estis studento de Kolegio Eötvös, de 1909 ties fakgvidanta profesoro. En 1914 li studvojaĝis en Italujo. Preskaŭ tri jarojn li servis en militfronto. Inter 1923–1948 li estis profesoro pri literaturhistorio en Scienca Universitato Péter Pázmány. De 1911 li partoprenis en la fondado de Magyar Irodalomtörténeti Társaság, inter 1923–26 li estis redaktoro de kritika rubriko de revuo *Napkelet*. Ekde 1923 li estis ano de Societo Kisfaludy, de 1942 de Societo Petőfi.

## Ĉefaj verkoj 
* *Ady s a legújabb magyar lyra* (Bp., 1910);
* *Aranytól Adyig* (Bp., 1921);
* *Petőfi Sándor* (Bp., 1922, az MTA nagyjutalmát kapta érte);
* *Magyar ritmus, jövevényversidom* (Bp., 1922);
* *A magyar irodalmi népiesség Faluditól Petőfiig* (Bp., 1927);
* *A középkori magyar vers ritmusa* (Berlin, 1928);
* *A magyar irodalmi műveltség kezdetei* (Bp., 1931);
* *A magyar irodalmi műveltség megoszlása* (Bp., 193 S)
* *Csokonai* (Bp., 1936);
* *Katona József* (Bp., 1936);
* *Kisfaludy Károly* (Bp., 1936);
* *Kisfaludy Károly évtizede* (Bp., 1936);
* *Kisfaludy Sándor* (Bp., 1936);
* *A magyar vers* (Bp., 1948);
* *Rendszeres magyar verstan* (Bp., 1951);
* *A reformáció jegyében (Bp., 1953);
* *Kisfaludy Károly és íróbarátai* (Bp., 1955);
* *Vitás verstani kérdések* (Bp., 1955): Tanulmányok (Bp., 1956);
* *Berzsenyi és íróbarátai* (Bp., 1960).

## Bibliografio 
* Sándor Kozocsa: *H. J. élete és munkái* (A H. J. 70. születésnapjára neki ajánlott Magy. Századok c. tanulmánykötetben, 1948);
* János Barta: *A mester nyomában* (Irod. tört. 1958);
* József Béla Nagy, Miklós Kovalovszky, László Bóka, Dezső Pais: *H. J.-ről* (Bp., 1958);
* József Waldapfel: *H. J. ravatalánál* (Szocialista kultúra és irodalmi örökség, Bp., 1961);
* István Sőtér: *H. J. életműve'' (Élet és Irod. 1961. 11. sz).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon (jena paĝo)

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Slavonice

eta|maldekstra|Supra placo - nordokcidento
eta|maldekstra|Malnova poŝto, antaŭe ŝanĝebla stacio de poŝtvojo el Vieno ĝis Prago
**Slavonice** () estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en orienta parto de Sudbohemia regiono en ties moravia parto. Ĝi situas 11&nbsp;km sudokcidente de Dačice, sur bohemia-moravia-malsupraaŭstria dislimiĝo. Vivas ĉi tie  ().

Slavonice estas pitoreska urbeto kun unike konservita urbocentro en renesanca stilo, proklamita kiel urba memorindaĵrezervejo.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
Urbo Slavonice konsistas el sep partoj sur ok katastraj teritorioj.
* **Slavonice** (ankaŭ nomo de k. t.)
* Kadolec (k. t. *Kadolec u Slavonic*)
* Maříž (ankaŭ nomo de k. t.; ankaŭ k. t. *Léštnice*)
* Mutišov (ankaŭ nomo de k. t.)
* Rubašov (k. t. *Dolní Bolíkov-Rubašov*)
* Stálkov (ankaŭ nomo de k. t.)
* Vlastkovec (ankaŭ nomo de k. t.)

En periodo ekde la jaro 1950 ĝis la jaro 1980 estis ekadre de integro de la municipoj en la jaro 1964 alligitaj al Slavonice antaŭe memstaraj municipoj Vlastkovec, Mutišov kaj Maříž, pli poste, en la jaro 1972, estis kiel la lasta alligita municipo Stálkov.

### Pereintaj setlejoj 
* Léštnice – vilaĝo pereinta post la dua mondmilito, k. t. 4&nbsp;km okcident-sudokcidente de Slavonice
* Pfaffenschlag – pereinta mezepoka vilaĝo 3&nbsp;km nordokcidente de Slavonice en k. t. *Slavonice*

## Memorindaĵoj 
* renesanca urbocentro kun multaj belegaj urbandomoj kaj restaĵoj de muregaro
* trinava baziliko de Ĉielenpreno de Virgulino Maria (origine el la 14-a jc.)
* urba turo el 1503-1549, kun baroka kupolo el 1750
* preĝejo de Sankta Johano Baptisto
* pilgrimpreĝejo de Sankta Spirito
* urba muzeo
* ampleksa mezepoka urba subterejo - unika teknika kaj kultura memorindaĵo, publike alirebla ekde 1998
* urbaj pordegoj ( de Dačice kaj Jemnice)

## Literaturo
* Hans REUTTER: Geschichte der Stadt Zlabings. In: Zeitschrift des deutschen Vereines für Geschichte Mährens und Schlesiens XVI, 1912, 1-83, 302-373; XVII, 1913, 29-113, 343-405 https://www.academia.edu/26904196/ 
* ČERNÝ, Jiří: Poutní místa jihozápadní Moravy. Milostné obrazy, sochy a místa zvláštní zbožnosti, Pelhřimov 2005.
* Česká Kanada, Slavonice a Slavonicko. Praha: NZB, 2014. 223 s. ISBN 978-80-904272-9-7.
* STEHLÍK, Michal: Slavonické dvacáté století. 1900–1960, Dačice 2009.
* NEKUDA, Vladimír. Vlastivěda moravská Dačicko Slavonicko Telčsko. Brno: Muzejní spolek Brno, 2005. ISBN 80-7275-059-3. S. 706–717.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotogalerio
* Originala ceramikproduktejo kaj vendejo en vilaĝo Maříž, proksime al Slavonice


Kategorio:Municipoj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Urboj en distrikto Jindřichův Hradec
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Setlejoj en naturparko Ĉeĥa Kanado
Kategorio:Setlejoj en Křižanova montetaro
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Aŭstrio kaj Ĉeĥio
Zsámbok

**Zsámbok**  estas vilaĝo en Hungario situanta en la regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en subregiono de Gödöllő. La nomo ne havas ajnan signifon en la hungara lingvo.

## Bazaj informoj 
* Areo:23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2420
* Poŝtkodo: 2116
* Telefonprefikso: 28

## Situo 
Zsámbok situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, urboj Tura kaj Jászfényszaru estas proksime.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la bronzepoko (oni trovis restaĵojn de terfortikaĵo) kaj dum la ferepoko, poste sarmatoj vivis tie. La unua mencio devenis el 1380. En la turka erao la komunumo nur dum mallonga tempo senhomiĝis. La vilaĝo en la 19-a jarcento estis grandvilaĝo.

La katolika preĝejo konstruiĝis en 1753.

## Famuloj 
En Zsámbok naskiĝis:
* fizikisto Magdolna Forró
* József Molnár (pentristo).

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Växjö

**Växjö** estas urbo de suda Svedio, en la regiono Småland. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Växjö estas la administra, kultura kaj industria centro de la moderna sveda provinco Kronobergs län. Ĝi estas cetere la sidejo de la luterana episkopejo de Växjö.

260ra|maldekstra|eta|
La nomo de la urbo devenas onidire de la svedaj vortoj "väg" (vojo) kaj "sjö" (lago): ĝi rilatas al la vojo super la frostita lago de Växjö, kiun farmistoj uzis vintre por atingi la vendoplacon (kiu poste fariĝis la urbocentro).

## Ekonomio 
La universitato de Växjö havis 14 mil studentojn en 2004. En la urbo troviĝas pluraj gravaj firmaoj kiel Alstom aŭ Aerotech Telub. Växjö gastigas la nacian muzeon pri vitro http://www.smalandsmuseum.se  kaj proklamis sin kiel la "ĉefurbo de la reĝlando de Kristalo", kaj de la "reĝlando de Meblaro" http://www.lammhult.se.

150ra|maldekstra|eta|Situo de Växjö en Svedio.
## Sveda Elmigrula Instituto 
En Växjö situas la Sveda Elmigrula Instituto http://www.swemi.nu/eng/ , kiu estis establita en 1965 apud la lago, kore de la urbo. Ĝi entenas arkivojn, librejon, muzeon kaj serĉcentron rilate al la amasa sveda elmigrado al Usono, kiu okazis inter 1846 kaj 1930.

## Vidindaĵoj 
Tuj norde de Växjö staras la kastelo Kronoberg, ruina fortikaĵo konstruita en la 15-a jarcento. Ĝi estis interalie uzita kiel bazo de Nils Dacke.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj de (la komunu7mo kaj urbo) Växjö estas 
*  Aabenraa, Danio
*  Almere, Nederlando, 1999
*  Duluth, Minesoto, Usono, ekde 1987
*  Kaŭno (Kaunas), Litovio, ekde 1990
*  Lancaster, Anglio, Britio, ekde 1996
*  Lohja, Finnlando 	
*  Pobiedziska, Pollando, 1991
*  Ringerike, Buskerud, Norvegio
*  Schwerin, Meklenburgo-Antaŭpomerio, Germanio, 1997
*  Skagaströnd, Islando

## Lokaj famuloj 
* Joachim Björklund, futbalisto
* Jonas Björkman, tenisisto
* Karl-Birger Blomdahl, komponisto de la 20-a jarcento
* Martin Kellerman, bildrakontisto
* Carolina Klüft, atleto
* Pär Lagerkvist, verkisto kaj Nobel-premio pri literaturo de 1951
* Otto Lindblad, 19-a jarcenta komponisto
* Karolo Lineo, kuracisto kaj zoologo
* Christina Nilsson, 19-a jarcenta opera kantistino
* Thomas Ravelli, futbalisto
* Mats Wilander, tenisisto
* The Ark, muzikgrupo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ()

Kategorio:Urboj de Svedio
Kategorio:Smolando
Kategorio:Kronobergs län
Mladá Vožice

eta|maldekstra|250px|Salturo en Mladá Vožice
**Mladá Vožice** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, 17&nbsp;km nordokcidente de la distrikta urbo Tábor. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* Bendovo Záhoří
* Blanice
* Dolní Kouty
* Dubina
* Horní Kouty
* Chocov
* Janov
* Krchova Lomná
* **Mladá Vožice**
* Noskov
* Pavlov
* Radvanov
* Staniměřice
* Stará Vožice
* Ústějov

Ekde la 1-a de julio 1975 ĝis la 31-a de decembro 1991 apartenis al la urbo Běleč, Bzová kaj Elbančice, ekde la 1-a de januaro 1976 ĝis la 31-a de decembro 1991 Řemíčov kaj ekde la 1-a de julio 1980 ĝis la 23-a de novembro 1990 ankaŭ Vilice.

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria
* Kastelo

## Pluaj fotoj 

Zvonice na namesti Mlada Vozice.jpg|Sonorilejo en la placo
Mladá Vožice - socha sv. Václava na Žižkově náměstí (stav v srpnu 2023).jpg|Statuo de sankta Venceslao
Mladá Vožice - fara čp. 21 na Morávkově náměstí (1).jpg|Paroĥestrejo
Mladá Vožice, zámek (01).jpg|Kastelo
Mladá Vožice, kaple Nanebevzetí Panny Marie.jpg|Preĝejo de Ĉielpreno de Virgulino Maria


Kategorio:Municipoj en distrikto Tábor
Kategorio:Urboj en distrikto Tábor
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Vlaŝima montetaro
Kategorio:Jakobaj vojoj en Ĉeĥio
Soběslav

**Soběslav** estas urbo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, 18&nbsp;km sude de Tábor. La historia urbocentro estas proklamita kiel **protektata monumentzono**. La urbo estas centro de Soběslavská Blata. Ĝi situas sur aŭtostrado D3 el Prago ĝis České Budějovice kaj la kvara fervoja koridoro. Sur la sudokcidenta rando de la urbo estas publika enlanda flughaveno. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* Chlebov
* Nedvědice
* Soběslav I
* Soběslav II
* Soběslav III

## Vidindaĵoj 
* burgo Soběslav kun defendturo Hláska
* etnografia kaj naturscienca muzeoj
* preĝejo de sankta Vito
* preĝejo de sanktaj Petro kaj Paŭlo
* naturrezervejo "Nový rybník" (Nova fiŝlago)
* en ĉirkaŭaĵo vilaĝdomoj en stilo de popola baroko

## Pluaj fotoj 

Rožmberský hrad a věž Hláska.jpg|Rožmberkida burgo kaj turo Hláska
Knihy-sklo002.jpg|Burgo Soběslav
Soběslav, kostel sv. Marka.jpg|Preĝejo de sankta Marko
Soběslav, Rožmberský dům (01).jpg|Rožmberka domo
Soběslav, náměstí, 2018 (01).jpg|Preĝejo de sankta Petro kaj Paŭlo
Soběslav - bazén.jpg|Urba baniĝejo
Soběslav, silniční most č 135-012.jpg|Ponto trans rojo Černovický potok
Soběslav, lávka přes Lužnici, 2018 (01).jpg|Ponteto trans Lužnice


Kategorio:Municipoj en distrikto Tábor
Kategorio:Urboj en distrikto Tábor
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Setlejoj en Baseno Třeboň
Kategorio:Setlejoj sur Lužnice
Planá nad Lužnicí

**Planá nad Lužnicí** () estas urbo de distrikto Tábor en Ĉeĥio. Ĝi situas sur rivero Lužnice, sur limo de Baseno Třeboň kaj Vlaŝima montetaro. Ĝi situas proksimume 6 km sude de Tábor kaj 11 km norde de Soběslav. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio devenas plej verŝajne el letero de episkopo Tobiáš z Bechyně el la jaroj 1288–1289.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* Lhota Samoty
* **Planá nad Lužnicí**
* Strkov

## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Venceslao  kun sunhorloĝo
* Paroĥestrejo
* Monumento al viktimoj de la dua mondmilito
* Vilao, kie restadis T. G. Masaryk post la reveno en la patrujon en aprilo de 1920

## Pluaj fotoj 

Planá nad Lužnicí - kostel.jpg|Preĝejo
Planá nad Lužnicí - Lužnice 2.jpg|Rivero Lužnice
Planá nad Lužnicí - vila.jpg|Vilao
Chata Hrušínských v Plané nad Lužnicí.jpg|Kabano de familio Hrušínský en Planá nad Lužnicí
Kemrova chatka - Planá nad Lužnicí.jpg|Kabano de Josef Kemr proksime de rivero Lužnice
Planá nad Lužnicí - památník.jpg|Monumento
Planá nad Lužnicí - fontána.jpg|Fontano
Planá nad Lužnicí - MŠ.jpg|Infana lernejo
Planá nad Lužnicí - škola a kostel.jpg|Lernejo kaj preĝejo
Planá nad Lužnicí - Lužnice 1.jpg|Lužnice 2
Planá nad Lužnicí - Za Rybníkem.jpg|Loĝdomaro malantaŭ la fiŝlago
Planá nad Lužnicí - kříž u kostela.jpg|Kruco ĉe la preĝejo


Kategorio:Municipoj en distrikto Tábor
Kategorio:Urboj en distrikto Tábor
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Setlejoj sur Lužnice
Sándor Bölöni Farkas

**BÖLÖNI FARKAS Sándor** (boloni farkaŝ) estis hungara ekonomia, politika verkisto, ano korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1834) naskita en Bölön la 15-an de januaro 1795 kaj mortinta en Kolozsvár la 2-an de februaro 1842.

## Biografio 
Li devenis el etnobela familio. En Koloĵvaro li lernis en unitariisma ĉeflernejo. Kiel jurpraktikanto li interamikiĝis kun Miklós Wesselényi. En 1830 li faris pli grandajn vojaĝojn en Okcidenta Eŭropo kaj en 1831 en Nord-Ameriko. Por lia vojaĝpriskribo titolita *Utazás Észak-Amerikában* (Vojaĝo en Nord-Ameriko) aperigita en 1834 li ricevis la grandan premion de la MTA. En 1833 li fondis en Kolozsvár kasinon, en 1836 la gazeton Vasárnapi Újság. Li organizis por virinoj legantrondon, por junuloj legantsocieton kaj skermistlernejon. En 1835 oni elektis lin sekretario de Koloĵvara Hungara Nacia Teatro.

## Ĉefaj verkoj 
* *B. F. S. emlékiratai* (Kolozsvár, 1870);
* Nyugat-európai utazás (Sajtó alá rendezte Jancsó Elemér, Kolozsvár, 1943. Erdélyi ritkaságok 11.);
* *Az új Erdély hajnalán* (Sajtó alá rendezte Jancsó Elemér, Kolozsvár, 1944. Erdélyi ritkaságok 15.).
* *Naplótöredék*,http://mek.oszk.hu/05800/05871/
* *Erdély történetei*, 2006.

## Bibliografio 
* Hatvany Lajos: B. F. 5. (Egy székely nemes, aki felfedezte a demokráciát, Bp., 1934);
* Jancsó Elemér: B. F. S. élete és munkássága (Kolozsvár, 1942);
* Reményik Zsigmond: B. F. 5. (Magy. Csillag, 1943. 27. sz.);
* Agárdi Ferenc–Borsody-Bevilaqua Béla: Az első magyar útleírás Észak-Amerikáról (Régi magy. világjárók, Bp., 1955).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Bölöni Farkas Sándor művei 
* [Biografia romano de Imre Mikó(https://eo.wikipedia.org/wiki/Imre_Mik%C3%B3)]

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Vasárnapi Újság

**Vasárnapi Újság** (Dimanĉa Gazeto)
*1. Estis sciencpopulariga semajna gazeto en Koloĵvaro inter 1834-1848 eldonita al iniciato de Sándor Bölöni Farkas de koloĵvara kazino kaj redaktita de Sámuel Brassai.
*2. Estis beletra kaj sciencpopulariga ilustrita semajna gazeto inter 1854 kaj 1921 en Budapeŝto. Géza Biczó estis 2 jardekojn ilustristo de la gazeto. Aliaj signifaj ilustristoj estis Tivadar Dörre, László Frecskay, László Kimnach, Lajos Linek, Gusztáv Morelli, Károly Sterio, Tibor Toncz kaj Béla Vízkelety.

## Fonto
*Új magyar irodalmi lexikon, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994.

Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Budapeŝto
Vence

**Vence** (jen france, okcitane **Vença** (klasike) aŭ **Vènço** (laŭ la Mistral-a normo) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Vence troviĝas en la arondismento Grasse: ĝi estas la ĉefurbo de la kantono Vence. Fine de  en la komunumo, kiu etendiĝas sur 39,23 km², vivis .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-Maritimes

eta|maldekstra|600ra|panoramo
eta|maldekstra|300ra|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes
Sveda komisiono pri elmigrado (1907-1913)

[eta|dekstra|225ra|Knaboj el [Lapland, en la enmigrulejo de Ellis Island (Novjorko, ĉ. 1906-1914)]]
La **sveda komisiono pri elmigrado** (svedlingve *Emigrationsutredningen*) estis parlamenta komisiono kreita de la Parlamento de Svedio en 1907, cele al malpliigo de la amasa sveda elmigrado al Usono. En la 19-a jarcento, Svedio spertis unu el la plej altaj elmigraj procentoj de la tuta Eŭropo (la tria plej alta post Irlando kaj Norvegio). En 1910, unu kvinono el ĉiuj svedoj estis jam transloĝiĝintaj al Ameriko. Tio maltrankviligis kaj konservativajn svedojn, kiuj rigardis elmigradon kiel baron kontraŭ nacia solidareco, kaj liberalajn svedojn, kiuj timis la malaperon de la necesa laborforto por la ekonomia disvolviĝo de Svedio.

La komisiono publikigis siajn trovaĵojn kaj proponojn en 21 dikaj volumoj. Ĝi klare reĵetis la plej konservativajn proponojn koncerne perleĝan limigon de elmigrado, kaj preferis subteni la liberalan vidpunkton, laŭ kiu oni nepre devis "*alporti la plej bonajn aspektojn de Ameriko al Svedio*" per sociaj kaj ekonomiaj reformoj. Plej urĝaj estis laŭ la komisiono universala virseksa voĉdonrajto, pli komfortaj loĝejoj kaj ĝenerala ekonomia disvolviĝo. La komisiono precipe esperis, ke pli larĝa popola edukado baldaŭ "*kontraŭagos klas- kaj kastdiferencojn*".

La lasta, 21-a volumo eldoniĝis en 1913, unu jaron antaŭ la komenco de la Unua mondmilito, kiu malpliigis eŭropan elmigradon ĝis sensignifa kvanto. Restas do hodiaŭ dubinda, ĉu la sveda komisiono vere responsis pri la malapero de amasa sveda elmigrado ekde la 1920-aj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Sveda elmigrado al Usono
* Parlamento de Svedio

Komisiono pri elmigrado
Komisiono pri elmigrado
Kongregaciismo

eta|dekstra|250px

**Kongregaciismo** (anglalingve *Congregationalism*) estas kristana movado influita de kalvinismo, kiu aperis en Anglio dum la dua duono de la 16-a jarcento. Ĝi firme ennestiĝis en Nord-Amerikon ekde la 17-a jarcento.

La kreado de tiu doktrino estas kutime atribuita al la angla teologiisto Robert Browne (1550-1633). Browne, kune kun la unuaj kongregaciismanoj, disvolvis la ideon, laŭ kiu Eklezio devas baziĝi sur interligo (angle *covenant*, vorto kiu difinas aliancon laŭ biblia vidpunkto). Tiu interligo estu klare konsentita inter individuoj, kiuj sentas sin tuŝitaj de dia gracio.

Kongregaciismo estas do fondita sur kontraktema, iasence demokratia ideologio, ĉar ĝi subtenas Eklezion formitan per la interkonsento de kristanoj. Ene de la Eklezio estu la loka asembleo—la *kongregacio*—de adorantoj la sola institucio, kiu tenas decidpovon.

## Unuaj kongregacionistaj verkistoj 
* Robert Browne
* Robert Harrison
* Henry Barrow
* Francis Johnson
* Henry Ainsworth
* John Robinson
* John Cotton
* Thomas Hooker
* Cotton Mather
* Robert Alfred Vaughan

Kategorio:Protestantismo
Unia armeo (Usona Enlanda Milito)

[eta|300ra|La 21-a [Miĉigano-Infanterio, kompanio da veteranoj de la generalo William Tecumseh Sherman.]]
La **Unia Armeo** () estis la armeo, kiu batalis por la Norda Unio dum la Usona Enlanda Milito. Ĝi estis alikonita kiel la **federacia armeo**, la **norda armeo** aŭ la **nacia armeo**. Ĝi konsistis el la malgranda armeo de Usono, pliigita de amasaj nombroj da soldatoj proviziitaj de la nordaj ŝtatoj. Inter ili estis volontuloj samkiel rekrutoj. La unia armeo batalis kontraŭ kaj venkis la konfederacian armeon inter 1861 kaj 1865. El la 2,5 milionoj da homoj, kiuj servis en la unia armeo dum la milito, proksimume 360 000 mortis pro bataloj, batalvundoj, malsanoj aŭ aliaj kaŭzoj. 280 000 estis vunditaj.

## Vidu ankaŭ 
* Konfederacia Armeo
* Usona Enlanda Milito

Kategorio:Usona Enlanda Milito
Kategorio:Milita historio de Usono
Stettbach

**Stettbach** havas plurajn signifojn:

* **Stettbach (Seeheim-Jugenheim)** estas urboparto de Seeheim-Jugenheim en Germanio.
* **Stettbach (Dübendorf)** estas urboparto de Dübendorf en distrikto Uster de Kantono Zuriko en Svislando.
* '''''' estas subtera stacidomo de la zurika regiontrajnreto de la Svisaj Federaciaj Fervojoj en Zuriko.
Sámuel Brassai

**BRASSAI Sámuel** braŝai, estis hungara tutfakulo, universitata profesoro, membro de la Hungara Scienca Akademio naskita en Torockó aŭ Torockószentgyörgy la 15-an de junio 1797 aŭ 15-an de februaro 1800 kaj mortinta en Kolozsvár la 24-an de junio 1897.

## Biografio 
Sámuel Brassai ekde sia infanaĝo Brassai vivis en malfacilaj kondiĉoj. Li estis magnatfamilia ĉedoma instruisto, lingviinstruisto, muzikinstruisto, bibliotekisto, ekde 1837 ĝis 1848 instruisto de unitariisma kolegio en Koloĵvaro. Inter 1850-1959 li instruis en Pest, poste denove en Koloĵvaro kaj samtempe li estis la direktoro de Erdélyi Múzeum-Egyesület. Ekde 1872 ĝis 1884 ĝis sia pensiuliĝo li instruis en Universitato de Koloĵvaro matematikon, ĝeneralan lingvistikon kaj ankaŭ sanskritan lingvon. Inter 1834 kaj 1848 li redaktis en Koloĵvaro la popolgazeton Vasárnapi Újság.

## Ĉefaj verkoj 
* *Bevezetés a világ, föld és státusok esmeretére* (Kolozsvár, 1834);
* *Logika lélektani alapon fejtegetve* (Pest, 1858);
* *Magyar vagy cigány zene* (Kolozsvár, 1860);
* *Az Akadémia igazsága* (Kolozsvár, 1862);
* *A magyar mondat* (Kolozsvár, 1860-63);
* *A magyar bővített mondat* (Pest, 1870);
* *A neo- és palaeologia ügyében* (Bp. 1875);
* *Szórend és accentus* (Bp., 1888).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj tutfakuloj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj orientalistoj
Vyšší Brod

**Vyšší Brod** estas urbo en Ĉeĥio, troviĝanta en Sudbohemia regiono, distrikto Český Krumlov. Ĝi estas la plej sude situanta municipo de Ĉeĥio kaj populara turisma loko, elserĉata de piedmigrantoj, biciklantoj kaj akvoturistoj (en ĝi komenciĝas la daŭre flosebla parto de la rivero Vltava). Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
En la jaro 1959 estis sude la urbo kreita *fera kurteno*, malantaŭ kiu restis nur malgranda kvanto de loĝantoj en vilaĝoj Studánky kaj Dolní Drkolná. Post malfermo de ŝtatlimoj en la jaro 1989 signifo de la urbo forte kreskis, ĉar de tie kondukas rekta ŝoseo al ŝosea limpasejo Studánky/Bad Leonfelden.

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* **Vyšší Brod** (k. t. *Vyšší Brod*; ĝi ensumigas Kozinec)
* Dolní Jílovice (k. t. *Bolechy*; maldekstra bordo de Vultavo; ĝi ensumigas domarojn aŭ solejojn Lomský Dvůr, Lopatné, Kyselov, Bolechy, Hradový kaj fervojan stacion Čertova Stěna)
* Herbertov (k. t. *Herbertov*; ĝi ensumigas domarojn aŭ solejojn Herbertov, U Zastávky, fervojajn haltejojn Těchoraz kaj Herbertov)
* Těchoraz (k. t. *Herbertov*)
* Dolní Drkolná (k. t. *Dolní Drkolná* kaj *Svatomírov*; ĝi ensumigas domarojn aŭ solejojn Dolní Drkolná, Horní Drkolná, Mlýnec, Radvanov)
* Hrudkov (k. t. *Hrudkov*; maldekstra bordo de Vultavo, ĝi ensumigas fervojan stacion Vyšší Brod klášter)
* Lachovice (k. t. *Hrudkov*; maldekstra bordo de Vultavo)
* Studánky (k. t. *Studánky u Vyššího Brodu*; ĝi ensumigas domaron aŭ solejon Bystrá)

## Vidindaĵoj 
La ĉefa kultura vidindaĵo de la urbo estas mezepoka cisterciana monaĥejo en Vyšší Brod, kiu pro sia eksterordinara valoro apartenas inter naciaj kulturaj memorindaĵoj de Ĉeĥio. La monaĥeja arealo estas publike alirebla.
Kadre de ĝi viziteblas i.a. monaĥeja preĝejo kun valora ornamo, bildgalerio, bibliotekaj salonoj, aparta poŝtmuzeo k.a.

200ra|maldekstra

200ra

## Rilataj artikoloj 
* Sudetgermana ribelo

## Eksteraj ligiloj 
* Monaĥeja retpaĝaro 


Kategorio:Municipoj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Urboj en distrikto Český Krumlov
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Šumava
Kategorio:Setlejoj en Šumava cismontaro
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Aŭstrio kaj Ĉeĥio
Forrest Gump (filmo)

***Forrest Gump*** estas drama filmo el la jaro 1994 bazita sur la romano el 1986 de la sama nomo de Winston Groom. La filmo estis vaste komerca sukceso, gajnante 677 miliono da usonaj dolaroj tutmonde dum la daŭro en kinteatroj. La filmo kandidatiĝis entute 13 Akademiajn Premiojn, kaj gajnis ses, inkluzivante plej bona filmo, plej bonaj efektoj, plej bona reĝisoro, kaj plej bona aktoro.

La filmo rakontas pri fikcia viro ("Forrest Gump" aktorita de Tom Hanks) kun malalta inteligenteco (intelekta kvociento de 75) kaj lia eposa vojaĝo tra vivo. Li renkontas historiajn figurojn el Usona historio, influas popularan kulturon, kaj mem spertas historiajn eventojn, dume dum naiva pri ties signifo. Per film-efektoj uzantaj realan malnovan filmon, aktoroj estas montrataj interagantaj kun mortaj personaj el historio, kiel John F. Kennedy, Abbie Hoffman, John Lennon, Lyndon B. Johnson, kaj aliaj.

Aktoris en la filmo estis Tom Hanks, Robin Wright, Gary Sinise, Mykelti Williamson, Sally Field, kaj aliaj.

## Analizo kaj interpreto 
Kaj la libro kaj la filmo priskribas la vivon de mensa handikapulo, kies vivo, malgraŭ lia handikapo, estas interplektita kun usona historio. La libro kaj la filmo kombinas konatajn popolkulturajn ikonojn - kiel ekzemple Elvis Presley, John Lennon, Richard Nixon, la firmaon Apple kaj pli - kiujn Gump renkontas hazarde. Forrest Gump atingas plenumi la revojn de ĉiu usonano; Li renkontas usonajn prezidantojn kaj partoprenas historiajn okazaĵojn kiel ekzemple la Vjetnama milito - sed ofte estas nekonscia pri la graveco de aferoj, pro sia malalta IK. Li iĝas elstara atleto, ornamita soldato, li iĝas riĉa, sukcesa kaj edziĝas kun bela virino.

La filmo ĉefe rilatis al la Bumeroj, (la naskeksploda generacio, usonangle *babyboomers*) de Usono en la 20-a jarcento - la generacio de homoj kiuj naskiĝis en la ondo de naskiĝoj post la Dua Mondmilito kaj la 1950-aj jaroj, kiuj kreskis dum la 1960-aj jaroj kaj estis parto de la fenomeno "florinfanoj", aŭ kiuj, alternative, batalis en la milito Vjetnamio, ĝuis en la diskotekoj de la sepdekaj kaj establis kaj ekis familiojn en la okdekaj. La muziko de la filmo, kiu akiris grandan popularecon, reprezentis la nostalgiajn kantojn de tiuj periodoj; De Elvis Presley, tra la klasika roko de la 60-aj jaroj ĝis la diversaj diskoj-sukcesoj.

## Roloj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj laŭ militoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1994
Kategorio:Akademia Premio por plej bona filmo
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj de Robert Zemeckis
Kategorio:Verkoj pri la Vjetnama milito
Kategorio:Ŝosefilmoj
Andrea Luchesi

**Andrea LUCHESI** [] (naskiĝis la 23-an de majo, 1741, mortis la 21-an de marto, 1801) estis itala komponisto kaj orgenisto de la klasika epoko.

Luchesi naskiĝis en Motta di Livenza, Italio. Lia pli aĝa frato, pastro, instruisto kaj orgenisto, donis al li ĝeneralan kaj muzikan edukadon. Poste li loĝis en Venecio (ĉirkaŭ 1756 – 1771) kaj en Bonno, Germanio (1771 – 1801). En 1774 li fariĝis *kapellmeister* (kapelestro) en la kortego de la ĉefepiskopo kaj Princo-elektisto de Kolonjo en Bonno. La junaj Betoveno kaj Antonín Rejcha estis liaj lernantoj.

Luchesi, Andrea
Luchesi, Andrea
Luchesi, Andrea
Luchesi,Andrea
Ruhrstahl X-4

eta|dekstra|340ra|Replikado de germana Ruhrstahl/Kramer X4-RaketoLa **X4** de la laborgrupo ĉe Dr. Kramer estis la unua telestirata aero-kontraŭ-aero-raketo, kiun oni povis lanĉi de germanaj militaviadiloj Junkers Ju 88 G, Junkers Ju 188 L kaj malsamaj specoj de Focke Wulff FW 190.
Ĝia originala koncepcio ekzistas ekde 1943. Dr. Kramer kaj lia laborgrupo kreis memflugantan korpon kun rektaj planeoj (pli malfrue dum la fabrikado ili igis sagoforman por malmultigi la reziston de la aero ĉe la uzado kun reakcia aviadiloj). La ideo estis uzi la X4 kontraŭ usonaj bombaviadilaroj el sendanĝera malproksimeco. En tia kazo la aviadisto lanĉus la X4 kaj povus stiri ĝin per du dratoj, kiuj ligis la aviadilon kun la raketo. Atinginte la proksimecon de malamika aviadilo ĝi mem ekigus la detonacio per akustika eksplodigilo.
Ĉe la fino de la dua mondmilito Ruhrstahl produktis 1&nbsp;300 raketoj. Sed oni ne povis ekipi tiujn kun ĝustaj motormekanismoj, ĉar la produktintaj fabrikoj de BMW detruiĝis per aliancanaj atakoj. Dum la dua duono de 1944 oni eksperimentis multe kun tiuj novaj raketoj (uzante provizoran malsaman motormekanismon de Schmidding). Estas nekonfirmite, ĉu la germana Luftwaffe (aeromilitforto) provis uzi la raketon kontraŭ aliancanaj celoj. Ofice ĝi ricevis neniom da tiaj raketoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Detala priskribo de X4-Raketo (germane)

Kategorio:Misiloj
Kukolkolomboj

La **Kukolkolomboj** estas birdoj de la familio de Kolombedoj kaj subfamilio de *Columbinae*, kiuj konsistigas la genron *Macropygia* aŭ pli populare dirite kukolkolomboj, pro la longaj vostoj kaj pro la strieco kiun multaj specioj montras en brusto similan al tiu de kukoloj.

La genro enhavas 15 speciojn listitajn jene:
* Stria kukolkolombo, *Macropygia unchall*
* Ambona kukolkolombo, *Macropygia amboinensis*
* Sultana kukolkolombo, *Macropygia doreya*
* Ruĝeca kukolkolombo, *Macropygia emiliana*
* Engana kukolkolombo, *Macropygia cinnamomea*
* Niasa kukolkolombo, *Macropygia modiglianii*
* Granda kukolkolombo, *Macropygia magna*
* Tanimbara kukolkolombo, *Macropygia timorlaoensis*
* Makasara kukolkolombo, *Macropygia macassariensis*
* Filipina kukolkolombo, *Macropygia tenuirostris*
* Bruna kukolkolombo, *Macropygia phasianella*
* Andamana kukolkolombo, *Macropygia rufipennis*
* Nigrabeka kukolkolombo, *Macropygia nigrirostris*
* Makinleja kukolkolombo, *Macropygia mackinlayi*
* Malgranda kukolkolombo, *Macropygia ruficeps*

La genro *Macropygia* estis enkondukita en 1837 fare de la angla natursciencisto William John Swainson. La nomo kombinas la Antikvgrekajn *makros* signife "longa" aŭ "profunda" kaj "-pugios" signife "-puga"), do kombine "grandpuga". La tipa specio estas la Bruna kukolkolombo (*Macropygia phasianella*).

Ankaŭ la genroj *Reinwardtoena* (3 specioj) kaj *Turacoena* (3 specioj) estas nomataj kukolkolomboj.

## Notoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio