CIA-malliberejoj

**CIA-malliberejoj** (aŭ **Nigrejo** laŭ la angla: *Black site*) estas - laŭ lingvaĵo de usonaj militistoj - sekreta prizono ekster Usono, kiu oficiale ne ekzistas.

## Historio 
[eta|200ra|Sur la hindoceana insulo *[Diego Garcia* troviĝis sekreta CIA-prizono. Post publika konigo pri ĝi en 2003, ĝi estis likvidita.]]
En 2003 evidentiĝis, ke Usono tenis *nigrejon* en la usona militbazo sur brita insulo Diego Garcia, kiu estis likvidita kiam ĝia ekzisto fariĝis konata.

Sed jam en 2002 Amnesty International (ai) riproĉis al Usono, teni tutan reton da tiaj prizonoj krom la jam konata instalaĵo en Golfo de Guantanamo, pri kies laŭleĝeco dekomence estis grandaj disputoj.

Nur en 2006 la tiama prezidento George W. Bush konfirmis (malrekte), ke reto da tiaj prizonoj ekzistas.

Internaciaj organizaĵoj kiel UN kaj pluraj naciaj registaroj diversfoje postulis, ke Usono rezignu pri tiaj prizonoj. La 22-an de januaro 2009 prezideanto Barack Obama ordonis la tujan fermon de ĉiuj prizonoj de CIA

kaj plie ordonis, ke ĉia pridemandado okazu en laŭleĝa maniero.

Tamen la prezidento ankoraŭ ne malpermesis al CIA, kaŝe forkapti eblajn teroristojn kaj deporti ilin en prizonoj de aliaj landoj, kiuj kunlaboras kun Usono (tiel nomata *"eksterordinara ekstradicio"*).

## Malkovrado de la faktoj 
### La situo de la prizonoj 
eta|400ra|dekstra|Landoj, kie troviĝas nigrejoj

* **Usono** (Naval Consolidated Brig - Charleston, Camp X-Ray, Camp Delta, Camp Echo, Camp Iguana - Guantánamo)
* **Britio** (Diego Garcia)
* **Serbio** (Camp Bondsteel - Kosovo)
* **Pollando** (Internacia flughaveno Szczytno-Szymany - Szczytno)
* **Rumanio** (Internacia flughaveno Mihail Kogălniceanu aviadila militbazo - Constanţa)
* **Pakistano** (Peshāwar, Kohat, Alizai)
* **Irako** (Camp Cropper, Camp Nama - Bagdad, Camp Bucca - Umm Qasr, Abu-Ghraib-prizono - Abu Ghraib)
* **Afganio** (*salt pit*, *dark prison* - Kabulo, Bagram Air Base - Bagram),
* **Tajlando** (Voice of America relay station - Udon Thani)
* **Ĝibuto** (Camp Le Monier - Ĝibuto)
* **Angriffsschiffe** (USS Peleliu, USS Bataan)

### Arestitaj personoj 
Oni taksas, ke komence, en la jaroj 2001/2002, estis ĉirkaŭ 3.000 enkarcerigitoj, la plimulto ĝis 2005 estis reliberigita. La taksado por 2005 estas ĉirkaŭ 1.000 enkarcerigitoj, 450 el ili en Guantanamo, la nombro daŭre pli reduktiĝas)
* Ramzi bin al-Ŝaiba (ofte nomata: Ramzi Binalshibh), ŝtatano: Jemeno, kaptita: Pakistano (en aresto: ne sciata)
* Ahmed Agiza, ŝtatano: Egiptio, kaptita: Svedio (kondamnita al 25 jaroj da prizono)
* Hassan Mustafa Osama Nasr (ofte nomata: Abu Omar), ŝtatano: Egiptio, kaptita: Italio (en aresto: Egiptio)
* Muhammad Haidar Zammar (aŭ: Mohammed Haydar Zammar), ŝtatano: Germanio, kaptita: Maroko (en aresto: Sirio)
* Murat Kurnaz, ŝtatano: Turkio (konstante loĝis en Germanio), kaptita: Pakistano (liberigita post 5 jaroj - senkulpa)
* Ibn al-Scheich al-Libi, ŝtatano: Libio, kaptita: Pakistano (en aresto: ne sciata)
* Zacarias Moussaoui, ŝtatano: Francio, kaptita: Usono (vivlonga prizono)
* Ahmed Quddus, ŝtatano: Pakistano, kaptita: Pakistano (en aresto: ne sciata)
* Chalid Scheich Mohammed, ŝtatano: Pakistano, kaptita: Pakistano (en aresto: ne sciata)
* John Walker Lindh, ŝtatano:USA, kaptita:Afghanistan (3 x lebenslänglich + 90 Jahre)
* Sami Al-Haj, ŝtatano: Sudano, kaptita: Pakistano (en aresto: Guantánamo) (ellasita)
* Mohammed al Zery, ŝtatano: Egiptio, kaptita: Svedio (ellasita)
* Sulayman al Bahlul, ŝtatano: Jemeno (en aresto: Guantánamo)
* Salim Ahmed Hamdan (→ Hamdan v. Rumsfeld), ŝtatano: Jemen, kaptita: Afghanistan (en aresto: Guantánamo)
* David Matthew Hicks, ŝtatano: Aŭstralio, kaptita: Afganio (en aresto: Guantánamo)
* Ibrahim Ahmed Mahmud al Kosi, ŝtatano: Sudano, kaptita: Afganio (en aresto: Guantánamo)
* Khaled al-Masri, ŝtatano: Germanio, kaptita: Makedonio (senkulpa)
* Jamal al Harith, ŝtatano: Britio, kaptita: Afganio (senkulpa)
* Maher Arar, ŝtatano: Kanado, kaptita: Usono (senkulpa)

### Sekretaj prizonoj 
Se la arestatoj troviĝus en Usono, ili havus certajn rajtojn laŭ la usona leĝaro (interalie: nur limigita tempo de aresto sen akuzo, rajto havi advokaton por defendi sin, ...). La militbazoj kie troviĝas la sekretaj prizonoj tamen ne estas sur usona grundo. Tial - laŭ argumentado de certaj juristoj - oni ne devas koncedi al la arestitoj la rajtojn de Usono. La enkarcerigataj estas tenataj sen kontakto al ekstera mondo, sen aliro al advokato.
Ankoraŭ hodiaŭ (stato: 4-a Feb 2009) pli ol 280 arestatoj estas enkarcerigataj en Guantánamo.

Relative frue la publiko sciiĝis pri prizono sur Diego Garcia. Personoj ankaŭ estas arestataj sur aliaj militbazoj. Plej ofte menciataj estas „salt pit“ kaj „dark prison“ en Afganio.
En Eŭropo oni suspektas sekretajn prizonojn en „Szymany airports“ (Pollando), en flughaveno „Mihail Kogălniceanu“ (Rumanio) kaj „Camp Bondsteels“ (Kosovo). La homrajta organizaĵo Reprieve taksas, ke la nombro de personoj en sekretaj usonaj prizonoj povas atingi eĉ 27.000.

### Jura procesado 
* **Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj** ne kompetentas, ĉar Usono ne subskribis la kontrakton de ĝia instalado.
* Usono rifuzas ekstradicii siajn civitanojn al **Internacia krima kortumo** en Hago kaj eĉ rezervas al si la rajton, liberigi usonanojn eventuale enkarcerigitajn en Nederlando per militistaj rimedoj.

## Bildoj 
 
Image:Guantanamo030228-N-4936C-096.jpg| *Camp X-Ray* (Guantanamo) 
Image:AbuGhraibAbuse-standing-on-box.jpg| *Abu-Ghraib* - Torturo de karcerigito 
Image:Zacarias Moussaoui.jpg| *Zacarias Moussaoui*, en majo 2006 kondamnita al vivodaŭra enkarcerigo 

Image:Privatair.hb-iip.b737-700.arp.jpg| *Boeing Business Jet* - En tiaj aviadiloj pli grandaj laŭdire okazis juĝaj pridemandadoj dumfluge 
Image:Guantanamo Bay.png| *Militbazo* de Usona armeo en Guantánamo kun (ankoraŭ) pluraj internejoj de CIA, ekz-e Camp X-ray 

## Vidu ankaŭ 
* Eksterordinara ekstradicio 
* militkrimo

## Notoj kaj referencoj 
## Literaturo 
* Seymor Hersh: *Die Befehlskette. Vom 11. September bis Abu Ghreib*. Rowohlt, Frankfurt 2004, ISBN 3-498-02981-9
* Alfred McCoy: *Foltern und foltern lassen. 50 Jahre Folterforschung und -praxis von CIA und US-Militär*. Zweitausendeins, Frankfurt a.M. 2005, ISBN 3-86150-729-3

## Eksteraj ligiloj 
* Human Rights Watch
* Amnesty international Deutschland
* Internationales Komitee vom Roten Kreuz
* Center for Constitutional Rights
* CIA
* BND 
* Off the Record U.S. Responsibility for Enforced Disappearances in the “War on Terror”

Kategorio:CIA
Kategorio:Torturo
Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Malliberejoj
Kategorio:Punoj
Kategorio:Perforto