open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nürburg (burgo)

La burgo **Nürburg** estas ruino de altaĵburgo en la Ejfelo apud la vilaĝo Nürburg sude de Adenau en la distrikto Ahrweiler en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi staras sur 678 m alta vulkana bazaltkonuso. Proksimas la fama aŭtokurejo Nürburgring, do „ringo ĉirkaŭ la Nürburg“.

## Historio 
eta|maldekstra| La Nürburg fotita el la aero
eta|maldekstren|parto de la burgo
eta| la Nürburg
Unuafoja mencio en la jaro 1166 kiel *Noureberg* aŭ *Mons Nore* (ambaŭ: monto Noure aŭ Nore). Verŝajne jamen romia tempo tie ekzistas signalstacio por sekurigi la gravan romian straton tra la regiono.

## Literaturo 
* Werner Bornheim gen. Schilling: *Ruine Nürburg*. Landesamt für Denkmalpflege, Burgen, Schlösser, Altertümer Rheinland-Pfalz, Koblenz 2003 (= Führer der Verwaltung der staatlichen Schlösser Rheinland-Pfalz, Heft 14).

## Eksteraj ligiloj 
* Die Nürburg bei der Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz 

Kategorio:Burgoj en la Ejfelo
Kategorio:Burgoj en Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Distrikto Ahrweiler
10004 Igormakarov

'*10004 *Igormakarov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, ekde 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo de Ukraino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Igor Miĥajloviĉ Makarov* (cirile : *Игорь Михайлович Макаров'') konatan pro lia esploro pri ne-linearaj adaptiĝamaj sistemoj, artefarita intelekto kaj la elekto kaj konsento de decidoj. Li estis ĉefa scienca sekretario de la Rusia Akademio de Sciencoj dum 1988 -1996.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Nacia Rezervejo Humboldta Pingveno

La **Nacia Rezervejo Humboldta Pingveno** aŭ **Nacia Rezervejo Pingüino de Humboldt**, (), estas komponita de tri insuloj: Chañaral, Choros kaj Damas, situantaj ĉe la limo inter la regionoj Atakamo kaj Kokimbio, Ĉilio. Ĝi situantas je ĉirkaŭ 100 km norde de La Serena en la Kokimbio (Ĉilio) kaj havas totalan areon de 888,68 hektaroj.

Ĉe Choros eblas enŝipiĝi al la Insulo Damas. Survoje videblas sur la insulo Choros, *Loberas*, nome grandan kvanton de fokoj, krom grandan diversecon de birdoj, kiaj la Humboldta pingveno, kiu nomigas la rezervejon. Eblas foje vidi ankaŭ la raran Botelnazan delfenon proksime de la ŝipoj. Ne estas permesata la restado de ŝipoj aŭ boatoj pli ol 15 minutoj ĉe la delfenoj, por eviti ties stresigon. La lokanoj asertas, ke fine de februaro aŭ komence de marto, eblas vidi balenojn ĉe la insulo Ĉanjaralo.

Tiu Rezervejo formas parton de la Nacia Sistemo de Naturaj Areoj Protektitaj de la Ŝtato Ĉilio, administrata de la Nacia Forsta Korporacio (Conaf) kiu havigas tiun retejon kun plia informaro. 

## Eksteraj ligiloj 
* Panoramoj en 360° de Insulo Damas kaj Insulo Choros (postulas QuickTimePlayer) 

Kategorio:Geografio de Ĉilio
Kategorio:Sfeniskedoj
Insulo Choros

eta|250px|Rokoformoj de Insulo Choros.
eta|250px|Fokoj de Insulo Choros.
**Insulo Choros** [ĉOros] situantas proksime de la norda marbordo de Centra Ĉilio, je ĉirkaŭ 100 km norde de la urbo La Serena, Kokimbio. Ĝi havas areon de 291,7 hektaroj. Kun la insuloj Ĉanjaralo kaj Damas, tiu ĉi insulo formas la Nacian Rezervejon Pingüino de Humboldt, kiu estas administrata de la Ĉilia Forsta Instanco (CONAF). La tri insuloj eltenas populaciojn de Humboldta pingveno, sed estas habitato ankaŭ por kelkaj aliaj raraj kaj endanĝeritaj animalaj specioj kiaj la Perua merĝopetrelo aŭ la sudamerika marlutro. Lastajn jarojn la rezervejo espertis fortajn pliiĝon en turisma agado, ĉefe pro la esto de la Botelnaza delfeno kiu loĝas en la akvoj de la rezervejo. Tamen, ĵusaj lokaj fiŝkaptistoj informis pri pliiĝantaj konstato de delfena foresto kiu sciencistoj supozas konektita kun ĝenado fare de tiuj ege neregulataj agadoj.

Kategorio:Insuloj en Ĉilio‎
Insuletoj Puñihuil

La **Insuletoj Puñihuil** (oficiale ) estas natura monumento, nome natura monumento areo protektita de la ŝtato Ĉilio, situanta je ĉirkaŭ 28 km sudokcidente de Ancud, en la regiono Los Lagos.

Ĝi konsistas el tri insuletoj ĉe la okcidenta marbordo de la Insulo Ĉiloe.

La areo elstaras ĉar ĝi estas la unika konata loko kie la Humboldta pingveno kaj la Magelana pingveno kunhavas reproduktan areon. Ĝi estas areo de reproduktado ankaŭ por aliaj specioj, kiaj la Ruĝkrura kormorano kaj la Dominika mevo. Tie loĝas ankaŭ marlutroj.

Pro ne ĝenadi la speciojn municipa regularo kontrolas kaj reduktas la abundon de la vizitoj.

## Bildaro 

Dosiero:Piedra del Oso Puñihuil.png|Piedra del Oso (ursoŝtono).
Dosiero:Pinguineras Islote 1 Puñihuil.png|Pingvenejoj.
Dosiero:PLaya Puñihuil.png|Strando Puñihuil.
Dosiero:Señalética Puñihuil.png|Signaloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Monumento Natural Islotes de Puñihuil  en la retejo de la *Corporación Nacional Forestal*

Kategorio:Geografio de Ĉilio
Sullens

**Sullens** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 880 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Sullens situas en sudoriento de la regiono Centro de Vaŭdo (en la franca lingvo *Gros-de-Vaud*) ĉe la orienta flankon de la valo de Venoge, proksimume 10 kilometrojn okcidente de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj ok kilometrojn sudokcidente de la distriktĉefurbo Echallens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Sullens kaj la novaj kvartaloj Moille Sulla kaj La Croix, kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,92 km², de kiuj 12,4% estas kovritaj de arbaro, 71,3% servas por agrikulturo kaj 16,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sullens limas en nordo al Bournens, en nordoriento al Boussens, en sudoriento al Cheseaux-sur-Lausanne, en sudsudoriento al Crissier, en sudo al Mex, en sudokcidento al Vufflens-la-Ville, kaj en nordokcidento al Penthaz.

## Trafiko 
Tra Sullens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 124 de Cheseaux-sur-Lausanne al Penthalaz, kiu konektas la kantonan ĉefvojon n-ro 5 kun la kantona ĉefvojo n-ro 9. Ĝi kruciĝas en la komunumocentro kun la kantona ĉefvojo n-ro 134 de Chavornay al Ecublens. La alveturejo Cossonay al la svisa aŭtovojo A1 situas sur la komunuma teritorio apud la nordokcidenta komunumlimo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Sullens datiĝas el la jaro 1180 kiel *Sollens*. En la arbaro Devin estis malkovrita tombomonteto ne datita. Dum mezepoko Sullens estis submetita al la Senjoroj de Cossonay. Bienposedantoj estis la abatejoj de Saint-Maurice, Hautcrêt, Romainmôtier kaj Montheron. Sub la berna regado de 1539 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Sullens apartenis al la Voktejo Morges. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Cossonay, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sullens

## Bildoj 

Dosiero:Sullens - Eglise 2.JPG|Reformita preĝejo de Sullens
Dosiero:Chateau de Sullens 01.JPG|Kastelo de Sullens
Dosiero:Fontaine, Sullens 01.JPG|Vilaĝa puto en Sullens
Marmolada

**Marmolada** ( ladine: *Marmoleda*) estas monto en nordorienta Italio (ĵus oriente de Trento) kaj la plej alta monto de la Dolomitoj (montaro de la Alpoj).

La monto situas proksimume 100 kilometroj nord-nordokcidente de Venecio, de kiu ĝi estas videbla en klaraj tagoj. Ĝi konsistas el kresto kiu direktiĝas de okcidento al oriento. Ĝia suda flanko krevas subite en vertikalajn klifojn, formante rokfacon du kilometrojn longa. Sur la norda flanko ekzistas relative plata glaĉero, la nura granda glaĉero en la Dolomitoj, la Marmolada glaĉero (*Ghiacciaio della Marmolada*).

La kresto estas kunmetita de pluraj pintoj, malpliiĝante en alteco de okcidento ĝis oriento: Punta Penia (3,343 m), Punta Rocca (3,309 m), Punta Ombretta (3,230 m), Monte Serauta (3,069 m), kaj Pizzo Serauta (3,035 m). Telfero iras al la pinto de Punta Rocca. Dum la skisezono la ĉefa skivojo de la Marmolada estas malfermita por skiantoj kaj neĝbretistoj, kiuj povas skii malsupren en la valon.

Paul Grohmann faris la unuan montogrimpon en 1864, laŭ la norda itinero.

Antaŭ 1-a Mondmilito la Marmolada estis ĝuste sur la limo inter Aŭstrio kaj Italio. Tiel ĝi formis parton de la frontlinio dum tiu konflikto. Aŭstraj postenoj troviĝis en profundaj tuneloj boritaj en la glaĉeron de la norda flanko, kaj italaj soldatoj estis postenigitaj sur la ŝtonaj krutaĵoj de la suda flanko. Ĉar glaĉeroj retiriĝas, la restaĵoj kaj havaĵoj de soldatoj estas foje malkovritaj.

Kategorio:Montoj en Italio
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Kategorio:Plej altaj punktoj
Algarrobo (Ĉilio)

**Algarrobo** estas komunumo de la marbordo kaj banurbo de riĉuloj, situanta en la Provinco San Antonio, en la Regiono Valparaíso. Estas konata kiel "***Capital Náutica de Chile***" (jaĥta ĉilia ĉefurbo), ĉar tie oni praktikas ĉiajn akvajn sportojn, kiaj velŝipado, surfo kaj aliaj. Ties nomo rilatas al abundo de la arbo Ĉilia prozopo. Ĝi havas abundajn strandojn kaj belan arkitekturon, kun la plej granda naĝejo de la mondo en la turismejo San Alfonso del Mar, menciita en la Guinness-libro de rekordoj.

## Historio 
## Geografio 
## Vidindaĵoj 
## Demografio 
## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Indicadores comunales de Algarrobo en la Biblioteca del Congreso Nacional de Chile
* Turisma informo de Algarrobo (fotoj - klimato - mapoj)
* Turismo de Algarrobo
* Sporta klubo de Algarrobo
* Turismejo Cabañas Canemar en Algarrobo kun informaro pri strandoj kaj turismo

Kategorio:Geografio de Ĉilio
Hanoj (apartigilo)

**Hanoj** povas esti:
* **Hanoj** - etna grupo de Ĉinio (ankaŭ **Ĥanoj** alinome).
* **Hanoj** - alia nomo de etna grupo de **koreoj**.
* **Hanojo** (vjetname Hà Nội) - la ĉefurbo de Vjetnamio.

## Vidu ankaŭ 
* **Ĥano** (mongole Xaan) - tjurka aŭ mongola titolo de tribestroj.
* HAN
* **Hano la Granda**
Leopold Figl

**Leopold FIGL** (naskiĝinta la 2-an de oktobro 1902 en Rust bei Michelhausen/Distrikto Tulln, mortinta la 9-an de majo 1965 en Vieno) estis aŭstra politikisto.eta|Figl-monumento en Vieno.

## Kariero politika 
La diplomita agrarinĝeniero kaj membro de la Kristansociala partio (*Christlichsoziale Partei*) estis de 1934-38 direktoro de la Asocio porkamparana de Malsupra Aŭstrio. Kontraŭigante la t.n. Anschluss al Nazia Germanio, li estis internigata de 1938-43 kaj de 1944-45 en diversaj koncentrejoj.

Post la liberigo de Aŭstrujo kaj restarigo de la Respubliko Aŭstrio li iĝis vickanceliero sub Karl Renner en 1945, ĉefministro de Malsupra Aŭstrio kaj membro de la Nacia Konsilio.

## Grava formdonanto al la politika kulturo de la Alpa Respubliko 
Li ege antaŭenpuŝis la fondon de la Aŭstruja Popola Partio kaj iĝis ties prezidanto de 1945-51. Kiel kanceliero (1945-53) kaj ministro pri eksteraj aferoj (1953-59), li kontribuis persiste kaj feliĉe ke la unuiĝo de Aŭstrio, malgraŭ 4 okupadzonoj kaj la akrigo de la konfliktoj inter Usono kaj Sovetunio, restu. Tiel ne povas esti troigita lia influo al la finfina farado de la Aŭstria Ŝtattraktato pri la neŭtraligo de Aŭstrio en 1955, kio alportis sendependecon al lia patrujo.

De 1959-62 li estis ankoraŭ prezidanto de la parlamento kaj de 1962-65 ĉefministro de Malsupra Aŭstrio.

## Memoro 
Monumento honore al Loepold Figl staras apud la Minoritana preĝejo sur la samnoma placo en Vieno

## Literaturo 
* Ernst Trost: *Figl von Österreich - Der Weg zum Staatsvertrag.* Amalthea Verlag, Wien 1985 ISBN 3-85002-203-X
* Ernst Trost: *Österreich ist frei! Leopold Figl und der Weg zum Staatsvertrag.* Amalthea Verlag, Wien 2006 ISBN 978-3-85002-532-4
* Hans Ströbitzer/Reinhard Linke (Hg.): *Leopold Figl und seine Zeit.* Residenz Verlag, Wien - St. Pölten 2012 ISBN 978-3-7017-3302-6

## Eksteraj ligiloj 
* Parlamenta biografio.
* Hejmpaĝo de la Figl-muzeo.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1902
Kategorio:Mortintoj en 1965
Kategorio:Kancelieroj de Aŭstrio
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Aŭstraj ministroj
La Serena (Ĉilio)

[750px|center|eta|Vido de la urbo La Serena ekde la marbordo de [Kokimbo; en la foto videblas marpromenejo, la monteto Cerro Grande kaj la Andoj surneĝe fone.]]

**La Serena** estas urbego kaj komunumo, ĉefurbo de la regiono Kokimbio, Ĉilio. Estas dua turisma allogejo kaj unu laŭ kresko de nombro de vizitantoj kaj kreado de novaj turismaj servoj. Elstaras ties historia centro kun bela kaj bone konservita novkolonia arkitekturo karakterizita de balkonoj, placetoj kaj preĝejoj el ŝtono jarcentaĝaj, etendaj strandoj kaj ties vivkvaliton.

Ĝi troviĝas en la sudamerika hemisfero, je 29°54’28” S de latitudo kaj 71°15’15” O de longitudo. Fondita en 1544, estas la dua plej malnova urbo el Ĉilio, post la ŝtata ĉefurbo, Santiago. Ĝi konstituas parton de urbaro La Serena-Coquimbo kun la najbara havenurbo Kokimbo, kiu enhavas totalan populacion de pli ol 486 mil loĝantoj en 2012, nome la kvara urba areo plej grava el la lando.

La nomo derivas el malgranda hispana urbo Villanueva de la Serena, kies loĝantoj venis tien enmigri kaj fondi urbon.

La urbo estas grava turismejo, ĉefe dum somero, ĉefe pro ties strandoj, arkitekturo, parkoj kaj kuirarto; estas populare agnoskita la produktado de papajo. Dum la resto de la jaro ties agado centriĝas en la universitata eduksistemo, ĉar tie troviĝas la centra sidejo de la Universitato La Serena kaj la sidejoj de diversaj privataj universitatoj.

## Historio 
## Demografio 
## Geografio kaj klimato 
## Administrado 
## Ekonomio 
### Turismo 
## Transporto kaj telekomunikado 
### Komunikiloj 
## Sportoj 
## Arkitekturo 
## Eduksistemo 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de La Serena.
* Municipa retejo por Turismo
* La Serena en la Biblioteca del Congreso Nacional de Chile

Kategorio:Komunumoj de Ĉilio
Kategorio:Urboj de Ĉilio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Banlokoj
Tine Van Rompuy

**Christine Francine Wilhelmina** (kromnomita ***Tine***) **Van Rompuy** estas belga politikistino kiu naskiĝis la 28-an de aŭgosto 1955 en Loveno.

Tine Van Rompuy estas flegistino kaj anino de la PVDA-PTB.

Ŝi estas la fratino de Herman kaj Eric Van Rompuy.

## Noto 
## Eksteraj ligiloj 
* Persona retpaĝo  

V
Mihály Simai

**Mihály Simai** [mihAj ŝimai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simai Mihály** estas hungara ekonomikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1985).

Mihály Simai http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19453 naskiĝis la  1930 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Simai frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1948-1952, poste li iĝis samloke helpinstruisto. En 1954 li edziĝis baldaŭe havanta filinon. En 1957 li doktoriĝis, krome li plulernis en Parizo kaj Ĝenevo. Li profesoriĝis en 1971 en Universitato Marx Károly, kie baldaŭe li estis ankaŭ katedrestro. Same en 1971 li doktoriĝis antaŭ la akademio. Li partoprenis ankaŭ en fondo de ekonomia esplora instituto, krome li partoprenis en laboroj de diversaj filioj de UNO. Li okupiĝas precipe pri la tutmonda ekonomio, sed plej ofte pri la kapitalismaj landoj. Li ricevis eksterlandan kaj 3 hungarajn premiojn inter 1975-2007.

## Verkaro (elekto) 
* *Tőkekivitel a jelenkori kapitalizmusban* (1962)
* *Az Egyesült Államok a 200. évforduló előtt* (Usono antaŭ la ducentjara datreveno), (1974)
* *International Technology Transfer and Economic Development in the Late 20th Century* (1984)
* *A világgazdaság a XXI. század forgatagában: új trendek és stratégiák* (2007)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sándor Simon (inĝeniero)

**Sándor Simon** [ŝAndor ŝimon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simon Sándor** estis hungara metalurgo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1976).

Sándor Simon http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1923 en Szikszó. Li mortis la  1989 en Miskolc.

## Biografio 
Sándor Simon post lernado li eklaboris kiel lignaĵisto en Diósgyőr en 1944. En la sekva jaro li edziĝis kaj baldaŭe havis 4 gefilojn. Dum laboro li frekventis universitaton en Miskolc, kie li ricevis diplomon en 1951. En la sama jaro li ricevis postenon en instituto en Moskvo, kie li spertiĝis. En 1955 li ricevis partian funkcion, poste li ekinstruis en la universitato en Miskolc. Li estis vicrektoro inter 1958-1966, dume ankaŭ katedrestro en 1960. Li profesoriĝis post 2 jaroj. Inter 1972-1978 li estis rektoro. En 1988 li pensiuliĝis. Li ricevis premiojn kaj memormedalojn inter 1959-1983.

## Verkaro (elekto) 
* *Az oxigénbefúvatás hatása a fémek gázfázis útján történő kéntelenítési folyamatára* (1957)
* *Acélgyártás I.-II.* (1962) - studenta lernolibro
* *Untersuchungen zur Herkunft exogener Oxideinschlüsse in beruhigt und unberuhigt vergossenen Stählen durch nachträglich aktivirte Markierungs elemente* (1972)
* *Vaskohászati Kézikönyv* (1985)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Alfons Gorbach

**Alfons GORBACH** (naskiĝinta la 2-an de septembro 1898 en Imst, mortinta la 31-an de julio 1972 en Graz) estis aŭstra politikisto.

## Politika kariero 
De 1933-38, dum la tempo de la t.n. Aŭstrofaŝismo, li estis landa gvidanto de la konservativa duonarmea grupo de *Patriota Fronto* (germane: *Vaterländische Front*) en Stirio. De 1938-42 kaj de 1944-45 li estis internigita en koncentrejoj naziaj.

Post la Dua Mondmilito li iĝis unu el la plej gravaj politikistoj de la Aŭstruja Popola Partio. Inter 1960-63 li estis ties nacia prezidento. La respublikon li gvidis inter 1961-64 kiel kanceliero federacia, en koalicio kun la SPÖ.

## Premioj 
* 1954: Großes Goldenes Ehrenzeichen mit dem Stern für Verdienste um die Republik Österreich
* 1960: Großes Goldenes Ehrenzeichen am Bande für Verdienste um die Republik Österreich
* Ehrenring des Landes Steiermark

## Literaturo 
* Hanna Bleier-Bissinger: *Bundeskanzler Dr. Alfons Gorbach und seine Zeit. Leben und Sterben der Nachkriegskoalition.* Edition Strahalm, Graz 1988 ISBN 390052615X
* Robert Kriechbaumer: *Alfons Gorbach*. en: Friedrich Weissensteiner, Erika Weinzierl (eld.): *Die österreichischen Bundeskanzler. Leben und Werk*. Wien 1983. p. 326–347

## Eksteraj ligiloj 
* Parlamenta biografio, kun portreto.
* Verkaro de la politikisto, ankaŭ antaŭ la milito.
* Biografia artikolo en la taggazeto *Wiener Zeitung*.
* La voĉo de Gorbach, sonbendigita la 5-an de junio 1955, pri la Internacia kontrakto pri la neŭtraligo de Aŭstrujo.

Kategorio:Aŭstraj politikistoj
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Kancelieroj de Aŭstrio
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
10005 Chernega

'*10005 *Chernega'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Nikolaj Akimoviĉ Ĉernega'', fakulo pri astrometrio kaj pri kompilado de katalogoj de tre precizaj stelaj koordinatoj. Li estis estro de la Departemento Astrometrio de la Observatorio de la Kijiva Universitato dum 1961-1988.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
10007 Malytheatre

'*10007 *Malytheatre'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la Malij-Teatro de Moskvo (cirile : *Малый театр''), plej malnova teatro de Rusio. Konata ankaŭ kiel "Domo de Ostrovskij" kaj "La Dua Universitato de Moskvo", ĝi celebris sian 250-jaran jubileon en 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Mária Biasini

**Mária BIASINI** (Mariska Biasini) hungara pentristino, grafikistino. Ŝi naskiĝis en Koloĵvaro en 1866 kaj mortis en Riderau en 1937.

## Kariero 
Mária Biasini kiel dekkvar jarulino studis ĉe Vince Melka, poste en Munkeno ĉe Josef Flüggen, A. Kury kaj Ludwig von Herterich. Ŝi studvojaĝis en Parizo, Romo kaj Napolo. Ŝi laboris en sia naskiĝurbo, en Nederlando, Vieno, Munkeno.

## Fonto 
* Biografiaj indikoj

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Pál Csanádi

**Pál CSANÁDI** [ĉanAdi] (Tasnádi Pál), hungara unitariisma episkopo, kuracisto. Li naskiĝis en Koloĵvaro 1572 kaj mortis en Koloĵvaro la 5-an de decembro 1636. 
## Kariero
Pál Csanádi estis lernejestro en Torockó (1595–1597), en Ótorda (de la fino de 1598). Li studis eksterlande (1603–1608), en Italujo li akiris diplomon de kuracisto. La 1-an de septembro 1632 la sinodo de Dicsőszentmárton elektis lin episkopo, kiun postenon li okupis ĝis sia morto.

## Fonto
*Hungarlingva vikipedio
 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj
Miklós Simonovits

**SIMONOVITS Miklós** [ŝimonoviĉ miklOŝ] (naskita la  1943 en Budapeŝto) estas hungara matematikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007). Lia patro estis István Simonovits.

## Biografio 
Miklós Simonovits frekventis universitaton en Budapeŝto de 1962 ĝis 1967, poste tuj li ekinstruis samloke en la universitato. En la 1980-aj jaroj li akiris postenon en matematika instituto. Li ofte estis gastoprofesoro en Kanado kaj Usono, krome li esploris ekzemple en Moskvo kaj Prago. Li doktoriĝis en 1981 antaŭ la akademio. Li okupiĝas precipe pri grafeteorio. Li ricevis memormedalon en 1989, premion en 1993. 

## Verkaro (elekto) 
**A limit theorem in graph theory* (kune kun Pál Erdős en 1966)
**On the Structure of Edge Graphs-2* (1976)
**Supersaturated Graphs and Hypergraphs* (kune kun Pál Erdős en 1983)
**Random Walks in a Convex Body and an Improved Volume Algorithm* (kune kun László Lovász en 1993)
**Stabilitási módszerek alkalmazása a gráfelméletben* (2008)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo 

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Simonovits

**István Simonovits** [iŝtvAn ŝimonoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simonovits István** estis hungara kuracisto, hematologo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1985). Lia filo estis Miklós Simonovits.

István Simonovits http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1907 en Hungara reĝlando en Bácskeresztúr (nuntempa Ruski Krstur en Serbio). Li mortis la  1985 en Budapeŝto.

## Biografio 
István Simonovits frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1926-1932, dume ekde 1928 li jam laboris en biokemia instituto. Post la diplomo komence li kuracadis kormalsanulojn. Dum la 2-a mondmilito li laboris en la ambulanco, krome li havis ankaŭ privatan kuracejon. Inter 1945-1963 li laboris en la ministerio, kie post jaroj li estis vicministro. Ekde 1960 li instruis. Li doktoriĝis en 1976 antaŭ la akademio. Li ricevis diversajn memormedalojn.
 
## Verkaro (elekto) 
* *Über die optische Aktivität des Hämo­globins* (1931)
* *A novurit hatásának erősítése ureummal* (1938)
* *A falu egészségügye* (1948)
* *Társadalom­egészségügy és egészségügyi szervezéstudomány* (1966)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj hematologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Radiotelevido de Vojvodino

**Radiotelevido de Vojvodino** (serbe Радио Телевизија Војводине (РТВ) aŭ *Radio Televizija Vojvodine (RTV)*, hungare Vajdasági rádió és televízió, slovake *Radio Televizia Vojvodiny*, kroate Radio Televizija Vojvodine, rumane Radioteleviziunea Voevodina, rusine Радіо Телебачення Воєводини) estas la ŝtata korporacio por dissendigo de radiofonio kaj televido en la aŭtonoma provinco Vojvodino de Serbio. Ĝi funkciigas plurajn radiofoniajn kaj televidajn kanalojn, per tersurfacaj ondoj kaj per satelitoj. La korporacia sidejo estas en Novi Sad.

## Historio 
Antaŭe, ĝi estis konata kiel **Radiotelevido Novi Sad** (Радио Телевизија Нови Сад - РТНС, Radio Televizija Novi Sad - RTNS), en Esperanto parte plisimpligita al la nomo **Novisada Televido**. En la 1960-aj jaroj interalie la esperantlingva ĵurnalisto Tibor Sekelj produktis plurajn programojn por la televida stacio, ekzemple pri vojaĝado en kaj kulturo de Bolivio, Ekvadoro kaj Peruo.

En 1992 Radiotelevido Novi Sad kune kun Radiotelevido Beogrado (RTB) kaj Radiotelevido Priština (RTP) iĝis parto de la korporacio Radiotelevido de Serbio. En 1999, la konstruaĵoj de la korporacio en la urboparto *Mišeluk* de Novi Sad estis bombarditaj kaj detruitaj fare de NATO-aviadiloj. Post la milito, la korporacio estis movita al lnova konstruaĵo en la urbocentra kvartalo *Stari Grad*.

En majo 2006, la Radiotelevido de Serbio estis oficiale dividita en du publikajn sistemojn: Radiotelevido de Serbio (Publika Servo de Serbio) kun sidejo en Beogrado kaj Radiotelevido de Vojvodino (Publika Servo de Vojvodino) kun sidejo en Novi Sad.

## Lingvoj 
Radiotelevido de Vojvodino elsendas programojn en 10 lingvoj : serba, hungara, kroata, slovaka, rusina, rumana, dialekto *Bunjevački* (regiono Baĉka), ukraina, cigana kaj makedona.

Certaj televidaj programoj estas ankaŭ tradukitaj en signolingvon .

Ekde aŭtuno 2011, programoj kaj novaĵoj ankaŭ dissendiĝas en la germana lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (plurlingve)

Kategorio:Kulturo de Vojvodino
Kategorio:Serba televido
Kategorio:Serbaj radiostacioj
Kastelo Burgbrohl

eta| kastelo Burgbrohl vintre 1991. Unua konstruaĵo, nomata *la burgo* aŭ la *kelerejo*.
eta| la blazonoj de Kasper Franz von Bourscheidt kaj Isabella Grafino von Schaesberg, 1731, super la enirpordego de la kastelo Burgbrohl.
eta|hochkant| ŝtuparo kastelo Burgbrohl. Dua konstruaĵo, nomata *la kastelo*.
[eta|[Gottfried Helnwein en sia ateliero sur kastelo Burgbrohl, 1996]]

**Kastelo Burgbrohl** situas supre de la vilaĝo Burgbrohl en la komunumaro Brohltal en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Historio 
Unuafoje Burgbrohl aperis en dokumento kiam iu Volcoldus von Brule en la jaroj 1093 kaj 1112 aperis kiel atestanto en fondodokumento de la monaĥejo Laach de Pfalzgraf Heinrich la 2a.

## Literaturo 
* Andreas Breuer: *Schloß Burgbrohl – ein Rückblick auf die Fertigstellung im Jahre 1879*. In: *Heimatjahrbuch des Kreises Ahrweiler 1979*, S. 65 (Online-Ausgabe )
* Marion Monreal: ''Altes Schloss in neuen Händen. Hotel und Restaurant in der Vorburg von Schloss Burgbrohl wurden 2011 eröffnet'. In: *Heimatjahrbuch des Kreises Ahrweiler 2012*, S. 60
* Barnaby Conrad III, „German Portraits of Pain“, *Gottfried Helnwein at Schloss Burgbrohl*, *San Francisco Chronicle*, 09. July 1992http://www.helnwein.de/presse/international_press/artikel_55.html 

## Eksteraj ligiloj 
* Schloss Burgbrohl 

## Referencoj 
Burgbrohl
Kategorio:Kulturmonumentoj en Burgbrohl
Kategorio:Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Monumentoj en Germanio
Preĝejo Sankta Antonio (Szentantalfa)

**Preĝejo Sankta Antonio el Padovo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Szentantalfa.

## Historio 
En tiu vilaĝo en 1729 konstruiĝis la kirko. Pli frue la vilaĝo apenaŭ estis loĝata pro la kontraŭturkaj bataloj.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto laŭ la strato. La fasado estas nur la kvadrata turo mem, kiun nur poste sekvas la pli larĝa navo. En mezo de la turo sube estas la enirejo. La sanktejo estas plurangula.

Kermeso okazas en la 13-an de junio. La paroĥo funkcias en Balatoncsicsó.

## Fontoj 
* hungare kun 2 fotoj
* hungare kun multe da fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare

Szentantalfa
Szentantalfa
10006 Sessai

'*10006 *Sessai'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Hiroki Kosaj kaj Kiiĉiro Furukaŭa elde la Observatorio Kiso sur la Monto Ontake (gubernio Nagano, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Nishiyama Sessai'' (1735–1798), konfuceisma erudiciulo de la epoko de Edo, naskiĝinta en Kamogata (gubernio Okajama).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroki Kosaj
Kategorio:Malkovrita de Kiiĉiro Furukaŭa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Johann Alexander Thiele

[eta|La loĝejo de Thiele en Arnstadt ([Domo Zum Ritter (Arnstadt)|Domo Zum Ritter)]]
**Johann Alexander THIELE** (naskiĝinta la 26-an de marto 1685 en Erfurto, mortinta la 22-an de majo 1752 en Dresdeno) estis germana pentristo kaj akvafortisto.

## Vivo 
Li lernis la metion de libropresisto kaj ekvojaĝadis por lerni aliloke novajn aferojn profesirilatajn en 1709. En 1718 li edziĝis al Clara Benigna Dönicke en la Franciskana preĝejo de Arnstadt. La registrejo pri civila stato nomis lin riĉa kortega kaj pejzaĝa pentristo servanta al princo-elektisto Aŭgusto la 2-a. Alterne li laboris en Dresdeno kaj Arnstadt.

## Diversaj labordonantoj 
La 12-an de novembro 1729 li estis nomumita konsilanto de lia grafa moŝto Günther la 1-a de Schwarzburg-Sondershausen. De 1732-38 li responsis por la pentraĵkolektoj de la Nova Palaco kaj pentris pejzaĝojn kiel grandajn prospektojn por supraj partoj de pordoj kiel ankaŭ etaĵojn por la bildkabineto.

Liaj dungintoj estis i.a. Auguste Dorothea von Schwarzburg-Arnstadt kaj la kortegoj de Rudolstadt, Braunschweig, Kassel kaj Schwerin. En 1738 li estis nomumita saksia kortegpentristo sub lia moŝto Aŭgusto la 3-a.

## Literaturo 
* "*Führer durch die Sammlung der Gemälde*" / eldonis Gisbert Porstmann, ISBN 3-7913-3394-1
* *Wie über die Natur die Kunst des Pinsels steigt*, eldonejo Hain, Weimar kaj Jena 2003, ISBN 3-89807-062-x
* Stadtarchiv Radebeul (eld.): *Stadtlexikon Radebeul. Historisches Handbuch für die Lößnitz*, 2-a eldono, Radebeul 2006, ISBN 3-938460-05-9.

## Eksteraj ligiloj 
* Superrigardo de literaturo pri Thiele.
* Verkoj ĉe *zeno.org*.
* [Biografio artista.](http://saebi.isgv.de/biografie/Johann_Alexander_Thiele_(1685-1752))
* Kelkaj verkoj. 
* Pri la ekspozicio "Die schönsten Ansichten aus Sachsen - Johann Alexander Thiele" en Dresdeno. 
* Pri feliĉaj tagoj de Thiele en Arnstadt.

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Akvafortistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Arnstadt
Morrens

**Morrens** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 980 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Morrens situas en la sudo de la regiono Centro de Vaŭdo sur la akvodislimo de la rivero Talent en nordo apartenanta al la riversistemo de Rejno kaj Mèbre en sudo apartenanta al la riverosistemo de Rodano. La komunumo situas proksimume 5 kilometrojn norde de la centro de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj saman distancon sude de la distriktĉefurbo Echallens. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 718 m s.m. sur la monteto Le Signal. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Morrens, Montelier, Petit Montelier kaj Biolettes, kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,66 km², de kiuj 17,6% estas kovritaj de arbaro, 67,3% servas por agrikulturo kaj 15,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Morrens limas en nordo al Assens, en nordoriento al Bretigny-sur-Morrens, en sudoriento al Cugy, en sudo al eksklavo de Laŭzano, en sudokcidento al Cheseaux-sur-Lausanne, kaj en nordokcidento al Etagnières.

## Trafiko 
Morrens situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Cheseaux-sur-Lausanne al Assens. Kaj du vojoj kondukas de Morrens al Cugy. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas en distanco de proksimume 5 kilometroj sudoriente de la komunumo apud Laŭzano.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Morrens datiĝas el la jaro 1147 jam sub la aktuala nomo *Morrens*. Sur la limo al la najbara komunumo Cheseaux-sur-Lausanne dum fosado en la jaro 1998 estis trovitaj la restaĵoj de vasta romia vilao kun mozaiko, kiu hodiaŭ vidblas en la Vilao Mon-Repos en Laŭzano. Dum mezepoko Morrens estis feŭdo de la episkopo de Laŭzano. Komence de la 16-a jarcento la feŭdo apartenis al la nobela familio de Russion. En la jaro 1594 la senjorujo transiris al la familio de Saussusre, kiu ĝin konservis ĝis la Helveta Revolucio. La senjora domo de la familio de Saussure datiĝas el la jaro 1696. Dum la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Morrens apartenis al la Voktejo Laŭzano. Post la revolucio ĝi apartenis al la Distrikto Echallens, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Morrens
Radiotelevido de Serbio

**Radiotelevido de Serbio** - serbe *Радио-телевизија Србије (РТС)* aŭ *Radio-televizija Srbije (RTS)* - estas la ŝtata korporacio por dissendigo de radiofonio kaj televido en Serbio, respondeca pri la teritorio krom la aŭtonoma provinco Vojvodino. La korporacio funkciigas plurajn radiofoniajn kaj televidajn kanalojn, per tersurfacaj ondoj kaj per satelitoj. La korporacia sidejo estas en Beogrado.

## Historio 
Antaŭe, ĝi estis konata kiel **Radiotelevido Beogrado**, en Esperanto parte plisimpligita al la nomo **Beograda Televido**, ankoraŭ pli frue, ekde la elsendo en 1929, kiel **Radio Beogrado** (Радио Београд). En la 1960-aj jaroj interalie la esperantlingva ĵurnalisto Tibor Sekelj produktis plurajn programojn por la televida stacio, ekzemple pri la *Karavano de Amikeco* (vojaĝado tra Afriko).

En 1992 Radiotelevido Beogrado kune kun Radiotelevido Novi Sad kaj Radiotelevido Priština (RTP) iĝis parto de la korporacio *Radiotelevido de Serbio*. En la militaj 1990-aj jaroj, la korporacio kaj aparte la novaĵprogramo "Dnevnik" estis multflanke kritikata esti ŝtata propragandilo. Post kiam la ŝtata prezidanto Slobodan Miloŝeviĉ estis arestita kaj pro internacia premo en 2001 transdonita al la Internacia Krima Kortumo en Hago, la raportado refariĝis pli ĵurnalisme sendependa. En majo 2006, la Radiotelevido de Serbio estis oficiale dividita en du publikajn sistemojn: Radiotelevido de Serbio (Publika Servo de Serbio) kun sidejo en Beogrado kaj Radiotelevido de Vojvodino (Publika Servo de Vojvodino) kun sidejo en Novi Sad.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

## Referencoj 
Kategorio:Kulturo de Serbio
Kategorio:Serba televido
Kategorio:Serbaj radiostacioj
Harald Bielfeld

eta|Loĝdomo de Bielfeld ĉe Hohe Bleiche 2, kiel li loĝis ekde 1926 
**Harald BIELFELD** (naskiĝinta la 14-an de junio 1863 en  Sprottau, reĝlando Prusio, ekde 1945/1946 , mortinta la 15-an de septembro 1933 en Arnstadt) estis germana politikisto.

## Vivo 
Post la abiturienta ekzameno li studis de 1883-88 historion, politikan ekonomion kaj jursciencon. En 1887 li doktoriĝis kaj estis inter 1889 kaj 1893 asistento en la distrikto de la Supera landa kortumo de Schleswig.

## Moderniganto de Arnstadt 
Je la 23-a de januaro 1894 li estis elektita ĉefurbestro de Arnstadt. De 1895 ĝis sia retiriĝo la 31-an de marto 1928 li deĵoris tiufunkcie. Dum sia longa deĵorperiodo li realigis multe da gravaj aferoj, por ekzemplo:
* Fondo de la Urba arkivo en 1893/94
* Instalo de la Muzeo pri regionaĵoj en 1895
* Konstruo de akvodukto de alta premo en 1900
* Konservo de la pordego *Riedtor* kontraŭ malkonstruplanoj
* Starigo de la gasfabriko ĉe Anger en 1903.
* Komunumigo de la elektra centralo Ley
* Plilarĝigo de la urbo norden, suden, okcidenten
* Transloko de la Politeknika Instituto en novan konstruaĵon
* Plibeligo de la kvartalo ĉirkaŭ la Stacidomo de Arnstadt, plibonigoj fervojtrafikaj, parte alikontruo de la stacidomaj konstruaĵoj kaj rearanĝo de la trakoj (ankaŭ ĉe la haltejo en la sudo de la urbo) inter 1898-1900 respektive 1908-10
* Rearanĝo de la gastejo *Hopfengrund* kiel ripozumloko enarbara por malbone nutritaj infanoj en 1922
* Konstruo de la akvoturo sur la monteto Arnsberg en 1926
* Starigo de nova fajrobrigadejo en la Bärwinkel-strato en 1928
* Konstruigo de granda nombro da socialaj loĝejoj sub la estrado de Anton Acker k.a. en la Rudolfstädter-strato, ĉe Baumschule kaj ĉe Fasanengarten dum la 1920-aj jaroj
* Konstruo de supra knabina lernejo ĉe Lindenallee en 1906 kaj de Arnsberg-lernejo en 1911 kiel ankaŭ de la gimnazio ĉe Schloßplatz en 1915
* Reforstumadoj ĉe Alteburg, Jonas-valo kaj Ebanotte

Li estis fondanta membro de la Muzea Societo de Arnstadt *(Museumsgestellschaft Arnstadt)*, kiun li estris 4 jarojn. Li direktis i.a. ankaŭ la fondaĵon *Museumsstiftung*.

## Agadoj ekstere de Arnstadt 
Krome li estis prezidanto de la komisiono de la *Karl-Günther-Fondaĵo* en Sondershausen kaj ekde 1913 sekreta registarkonsilisto. De 1905-23 li estis membro de la landa parlamento de Schwarzburg-Sondershausen kaj de 1911-19 parlamentestro.

## Verkoj 
* *Die Thüringer Frage* (1918)
* *Die Thüringische Verfassung* (1920)

## Premioj 
* 1902: Ehrenkreuz von Schwarzburg (Fürstliche Ehrenkreuz I. Klasse)
* 1914: Preußische Rote Kreuz Medaille II. Klasse
* 1915: Ehrenkreuz von Schwarzburg (Fürstliche Ehrenkreuz II. Klasse mit dem Eichenbruch)

## Literaturo 
* Jochen Lengemann: *Landtag und Gebietsvertretung von Schwarzburg-Sondershausen 1843–1923. Biographisches Handbuch* (= *Parlamente in Thüringen 1809–1952.* Vol. 3). G. Fischer, Jena 1998, ISBN 3-437-35368-3, p. 148–149.

Kategorio:Urbestroj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Arnstadt
Wojtek

[eta|La urso "Wojtek" kun pola soldato dum la [Dua Mondmilito]]
[eta|La monumento de la urseto "Wojtek" en [Edinburgo (Skotlando), en la Princes Street Gardens]]
[eta|150ra|La monumento de urseto "Wojtek" en la Parko de Jordan en [Krakovo (Pollando)]]
**Wojtek** (naskiĝis en 1941 en la urbo Hamadan en Irano, forpasis la 2-an de decembro 1963 en Edinburgo) estis siria bruna urso, kiu estis adoptita de polaj soldatoj de la 22-a Proviz-Roto de Artilerio en la 2-a Pola Korpuso komandata de generalo Władysław Anders, kaj ricevis la rangon de Privato.

Wojtek partoprenis la Batalo de Monte Cassino, en Montokasino, Italio, dum la Dua Mondmilito, Wojtek helpis porti municion kaj alporti ĝin en la kanonojn.

## Literaturo 
* Geoffrey Morgan, Wiesław Antoni Lasocki *Soldier bear*, eldonejo Gryf Publications, Londono 1971, ISBN 0-00-211793-2
* Gaye Hiçyılmaz, Annie Campling *And the Stars were Gold*, eldonejo Orion Children’s, Londono 1997, ISBN 1-85881-481-2 – infana literaturo
* Wiesław Antoni Lasocki *Wojtek spod Monte Cassino: opowieść o niezwykłym niedźwiedziu* (Wojtek de Montokasino. Rakonto pri eksterordinara urso), Polska Fundacja Kulturalna, Londono 2003, ISBN 0-9543805-3-3
* Garry Paulin *Voytek – The Soldier Bear*, ilustraĵoj Sophie Stubbs, aŭtora eldonkvanto, 2008, ISBN 978-0-9558295-0-5
* Aileen Orr, *Niedźwiedź Wojtek. Niezwykły żołnierz Armii Andersa*, Replika, Poznań 2011 (originala eldono: *Wojtek the Bear: Polish War Hero*, Birlinn Ltd, Published 20/09/2010, ISBN 9781841588452)
* Bildrakonto „Jak niedźwiedź Wojtek został polskim żołnierzem” Kiel urso Wojtek iĝis pola soldato en  4 lingvaj versioj: pola, itala, angla kaj franca. La bildrakonto estiĝis kadre de  projekto eTwinning (2010 – 2011) realigata de Zespół Szkół Tekstylno-Handlowych en Żagań sub direkto de Wioletta Sosnowska kaj Paolini-Cassiano, Imola, Italio; sub direkto de Angela Riccomi. Aŭtorino de desegnaĵoj estas Anna Kret.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo pri Wojtek: *Wojtek – In the Ranks of Victors Patryk Polec*
* BBC News ''Honour sought for 'Soldier Bear'''
* [Filmo pri memorsolenaĵoj al Wojtek en Skotlando(https://eo.wikipedia.org/wiki/Skotlando). Wojtek the soldier bear memorial.Edinburgh 14.11.2010]
* Angla kanto pri Wojtek en Youtube – „VOYTEK THE SOLDIER BEAR” – SANGS AND CLATTER GROUP – ROBERT OWEN

Kategorio:Bestoj naskiĝintaj en 1942
Kategorio:Bestoj mortintoj en 1963
Kategorio:Italio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Pollando en la Dua Mondmilito
Kategorio:Ursedoj
Kategorio:Famaj bestoj
Kategorio:Bestoj en la Dua Mondmilito
Albin Schaedel

**Albin SCHAEDEL** (naskiĝinta la 14-an de septembro 1905 en Neuhaus am Rennweg, mortinta la 18-an de novembro 1999 samloke) estis germana vitroartisto de internacia reputacio.

## Vivo kaj agado kreiva 
Post la frekvento de la bazlernejo li laboris en la patra ateliero kiel vitroperlfaristo. Tiam li pasigis la tempon de metilernanto kaj submajstro kaj ekestis memstara arista vitroblovisto en 1934.

En 1952 li iĝis majstro kaj transloĝiĝis du jarojn pli malfrue al Arnstadt, kiun li poste konfesis esti konsiderinta kiel sian duan hejmurbon. Tie en la propra ateliero li komencis formi diversajn ujojn. El antaŭ la lampo blovita vitro li lerte scipovis krei imponajn artaĵojn. Ege kaj sincere li ĝojis, kiam vizitantoj de la ateliero aŭ de ekspozicio raviĝis per liaj artaĵoj.

Li partoprenis multnombrajn ekspoziciojn naciajn kaj internaciajn, i.a. en 1959 en Usono kaj Japanujo. Por liaj renomaj agadoj oni aljuĝis al li diversajn premiojn.

## Premioj 
* "Anerkannter Kunstschaffender des Handwerks" 1955
* Goldenes Ehrenzeichen des Handwerks 1964
* Hauptpreis der 1. Quadriennale des Kunsthandwerks Sozialistischer Länder in Erfurt 1974
* Kunstpreis der DDR 1974
* Ehrenpreis bei der Ausstellung "Coburger Glaspreis" 1977
* Nationalpreis der DDR für Kunst und Literatur 1978
* Ehrenteilnehmer auf der Weltausstellung "World Glass Now 1982" in Sapporo / Japan
* Honora civitano de Arnstadt 1993
* Honora civitano de Neuhaus am Rennweg 1994
* Bundesverdienstkreuz am Bande 1997

## Eksteraj ligiloj 
* Pri kelkaj honoraj civitanoj 

## Literaturo 
* Fritz Kämpfer: *Albin Schaedel. Glaskunst*. 1957
* Adelheid Mahnert kaj Marita Steffens: *Albin Schaedel. Glas vor der Lampe geblasen*. Katalogo de la Anger-muzeo (Erfurt), 1979
* Alfons Hannes (kun kontribuoj de Wolfgang Kermer kaj Erwin Eisch): *Die Sammlung Wolfgang Kermer, Glasmuseum Frauenau: Glas des 20. Jahrhunderts; 50er bis 70er Jahre*. Schnell & Steiner, München, Zürich 1989 (= Bayerische Museen, Band 9) ISBN 3-7954-0753-2, p. 50-51 kun kolorfotoj
* Mathias Klein: *Schaedel, Albin*. En: "Chronik von Arnstadt". Kirchschlager, Arnstadt 2003. p. 413-414

Kategorio:Germanaj artistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Arnstadt
Máté Csanaki

**Máté CSANAKI** [ĉanaki], (Czanaki Máté, Tsanaki Máté)  hungara kuracisto, instruisto en Sárospatak. Li naskiĝis en  1595 kaj mortis en Koloĵvaro, en novembro 1636.

## Kariero
Máté Csanaki studis en Nagyszombat, Pozsony kaj Sárospatak. Poste li iris studi en Aŭstrion kaj Moravion. Post tri jaroj li revenis studi en Gönc (1614). De la fino de 1618 li denove studis en eksterlando en Heidelberg, Bremen, Franeker, Leiden, Oxford, Cambridge, Strassburg, Genovo kaj en Bazelo. Li fariĝis doktoro pri medicino. Reveninte en 1629, li estiĝis kuracisto de reganto Georgo Rákóczi la 1-a.

## Fonto
* Biografiaj indikoj 

 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Montélier

:Vidu ankaŭ: Montelier ankaŭ estas parto de la komunumo Morrens en la franclingva kantono Vaŭdo de Svislando.

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Drôme, okcitane *Droma*, kaj en la pli vasta regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj (france *Auvergne-Rhône-Alpes*, okcitane *Auvèrnhe Ròse Aups''). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Valence kaj al la [[]]. 

Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Drôme

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Drôme
László Demjén

**László DEMJÉN** [demjEn] hungara pentristo. Li naskiĝis en Koloĵvaro 1864 kaj mortis en Munkeno en 1929. Li estis la nepo de pentristo Miklós Barabás.

## Kariero 
László Demjén komencis siajn artstudojn en la Mintarajziskola de Budapeŝto, poste li finis en Munkeno, kie li loksidiĝis kaj gvidis artistlernejon.

## Fonto 
* Biografiaj indikoj

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Ogens

**Ogens** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 272 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Ogens situas en la Vaŭda Mezlando en nordo de la regiono Centro de Vaŭdo ĉe la orienta flanko de la valo de la rivero Mentue, proksimume 22 kilometrojn nordnordoriente de la kantonĉefurbo Laŭzano kaj 10 kilometrojn nordoriente de la distriktĉefurbo Echallens. La komunumo konsistas el la vilaĝo Ogens kaj la vilaĝeto Mamon, kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,41 km², de kiuj 28,7% estas kovritaj de arbaro, 62,5% servas por agrikulturo kaj 7,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Ogens limas en nordo al Bioley-Magnoux, en oriento kaj sudo al Montanaire, en sudokcidento al Bercher, kaj en nordokcidento al Oppens.

## Trafiko 
Ogens situas flanke de la gravaj trafikvojoj. En la centro de Ogens kruciĝas konekta vojo de Bioley-Magnoux al Thierrens kun vojo de Bercher al Chaneaz. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 10 kilometrojn nordokcidente de la komunumo apud Yverdon-les-Bains.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Ogens datiĝas el la jaro 1166 jam per la aktuala formo *Ogens*. En la jaro 1955 *Rodolphe Kasser* malkovris apud molasa rokvando rifuĝejon en la mezolitiko. Dum la fosado oni trovis laborilojn kiel fajroŝtonoj, mikrolitoj kaj ornamaĵojn el osto. La ostoornamaĵoj pere de la C14-metodo estis datitaj je la jaro 6785 antaŭ Kristo. Dum mezepoko Ogens apartenis al la feŭdo Belmont-sur-Yverdon. En la jaro 1227 Rudolfo la 3-a de Grejerco donacis la vilaĝon al la Katedrala Kapitolo de Laŭzano por ricevi la nuligon de sia ekskomuniko. Ogens poste estis kunigita kun la Subvoktejo Essertines. Sub la berna regado de 1536 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 la loko estis parto de la Voktejo Yverdon. Poste ĝi apartenis ĝis 1803 al la Distrikto Moudon kaj tiam ĝis 1960 al la Distrikto Echallens, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Ogens
Nacia Rezervejo Paracas

La **Nacia Rezervejo Paracas** () estas protektita zono de Peruo situanta en la Provinco Pisko, ene de la Departemento Ika. La Nacia Rezervejo Paracas etis tiel deklarita la 25-a de septembro de 1975. Ĝi estis kreita cele al konservado de almenaŭ parto de kaj maro kaj dezerto de Peruo, protektante la diversajn speciojn de naturaj flaŭro kaj faŭno.

Preciza celo estas konservado de reprezenta montro de la maraj ekosistemoj de la malvarma maro de la Perua Marfluo aŭ Humboldta Marfluo, konsiderata de la fakuloj kiel la plej produktiva el Tero, krom pluhavi la uzitajn mediojn de ampleksa vario de specioj migrantaj por sia manĝo kaj rifuĝo dum sia longa veturado ĉiujaraj.

## Bildaro 

Dosiero:Islas_Ballestas.JPG|Marlupoj en la Insuloj Ballestas
Dosiero:Pingüinos_en_Islas_Ballestas.JPG|Humboldta pingveno en la Insuloj Ballestas
Dosiero:Pelícano.JPG|Pelikanoj en la Insuloj Ballestas
Dosiero:Islas_Ballestas_2.JPG|Marlupoj en la Insuloj Ballestas
Dosiero:Otaria_flavescens,_Lobo_Marino_Chusco_o_de_un_pelo.jpg|Marlupoj en la Insulo San Gallán.

## Eksteraj ligiloj 
* Hispana ĵurnalo ABC pri turismo en Peruo 

Kategorio:Geografio de Peruo