open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mortodanco

La ***Mortodanco*** estas hispanlingva mezepoka teksto laŭkrede ludita kaj dancita en la 14a jarcento.

La kastilia "Mortodanco" estas de komenco de la 15a jarcento. Konserviĝas en manuskripto de la Biblioteca de El Escorial. Ĝi enhavas pli da sescent versojn kaj en ĝi, Morto alvokas unu post alia diversajn rolulojn, kiel Papo, Episkopo, Imperiestro, Sakristiano, Kamparano, ktp., samtempe ĝi memorigas ilin ke la mondaj ĝuoj havas finon kaj ke ĉiuj devos morti. Ĉiuj falas en ĝiaj brakoj.

Tiu makabra spektaklo disvolviĝis en la tuta eŭropa literaturo, devene de Francio. La temo de morto hegemoniis en la Malsupra Mezepoko, kaj antaŭ tiu ne eblis kristana akcepto, sed teruro antaŭ la perdo de la surteraj plezuroj. Ĝi prezentas, unuflanke, religian intencon: rememorigi ke la mondaj ĝuoj estas finaj kaj oni devas esti preparita por morti kristane; aliflanke, estas intenco satira ĉar ĉiuj falas mortaj, sendepende de aĝo aŭ socia situo, pro la egaliga povo de la morto.

[eta|190px|maldekstra|*Mortodanco*. Detalo de la monumento al [Pedro Calderón de la Barca|Calderón de Madrido (Joan Figueras Vila, 1878).]]

Tiu temo havis ankaŭ pentran esprimon, kie elstaras la gravuraĵoj kiujn faris Hans Holbein, la Maljuna.

Ĝia influo ludis sur postaj hispanlingvaj aŭtoroj kaj verkoj, kiel ĉe la *Barca de la Gloria*, de Gil Vicente, *Diálogo de Mercurio y Carón* de Alfonso de Valdés, *Farsa llamada Danza de la Muerte* de Juan de Pedraza, *La farsa de la Muerte* de Diego Sánchez de Badajoz, *Las Cortes de la Muerte* de Luis Hurtado de Mendoza kaj la *Coloquio de la Muerte con todas las edades y estados*, de Sebastián de Horozco. En la 11a ĉapitro de la dua parto de La Kiĥoto, Don Quijote kaj Sancho trafas teatran grupon kiu iras de vilaĝo al vilaĝo por ludi *Mortodancon*. Fine, en la Baroko estas la lastaj referencoj en la *religiaj dramoj* de Calderón de la Barca kaj en la *Sueños* (1627) de Quevedo.

eta|dekstra|200px|Gravuraĵo kiu reprezentas la morton kiu forportas trobadoron (dekstre) kaj advokaton. *La Danse macabre*, París, Guy Marchant, 1486.

## Vidu ankaŭ
* Makabro
* *The Skeleton Dance*
* Pikniko sur la batalkampo, absurda teatraĵo kiu finiĝas per mortodanco

## Referenco 
* *La Danza de la Muerte*, Códice de El Escorial, Ed. de Sabas Martín. Miraguano Ediciones, Madrid, 2001. ISBN 84-7813-220-1

## Eksteraj ligiloj 
* La *Danza de la Muerte* en la Enciclopedia Católica 

Kategorio:Mezepoka literaturo
Kategorio:Literaturo de Hispanio
Ĉifro de Cezaro

La **ĉifro de Cezaro** estas unu el la plej simplaj kaj uzitaj ĉifradaj teknikoj. Ĝi estas substitua ĉifro, en kiu ĉiu litero el la neĉifrita teksto estas anstataŭigita per litero, kiu estas fiksnombro al la dekstro aŭ maldekstro.

Ekzemple (tri al la maldekstro):

 Neĉifrata: ABCĈDEFGĜHĤIJĴKLMNOPRSŜTUŬVZ
 Ĉifrata  : ĈDEFGĜHĤIJĴKLMNOPRSŜTUŬVZABC

 Neĉifrata teksto: Li amas ŝin.
 Ĉifrata teksto  : OK ĈPĈU ŬKR.

Ĝi estas nomita pro Julio Cezaro, kiu uzis ĝin por komuniki kun siaj generaloj.

Kategorio:Ĉifrikaj algoritmoj
Kategorio:Julio Cezaro
Hiperbato

**Hiperbato** estas la literatura figuro kiu konsistas en ŝanĝo aŭ misordigo de la natura sintaksa ordo de la frazo, kiu en multaj lingvoj estas Subjekto + Verbo + Komplementoj kaj, ene de frazo, kerno + subelemento.

Laŭ Planeta kaj Agostini, oni povas distingi kvar tipojn de hiperbato: la **tmezo**, kiu konsistas en intermeti vorton inter du elementoj de alia komponita, la **parentezo**, kiu konsistas en intermeti en frazo interjekcion aŭ frazon kun distinga tono, la **anastrofo**, kiu konsistas en malantaŭmeti la prepozicion al substantivo kiu teorie regas, kaj la **histerologio**, kiu konsistas en ŝanĝi la ordon de la vortoj kaj diri unue tion kiu devus iri poste.

Preskaŭ ĉiam tiu figuro celas unu el du motivoj: ĉu la deziro imiti la sintakson de la latina kaze de kelkaj latinidaj lingvoj, ĉar en tiu lingvo la verbo situas fine de la frazo, ĉu elstarigi aŭ substreki la signifon de la elemento movita el ĝia kutima loko, preskaŭ ĉiam por alporti ĝin al la unua loko de la frazo. Malpli arte, oni uzas ĝin ankaŭ por metrikaj kialoj, por situigi necesan akcenton, faciligi sinalefon aŭ ebligi rimon. Ĉiukaze ĉar Esperanto havas sufiĉe liberan sintaksan ordon kaj estas uzata de parolantoj de diversaj denaskaj lingvoj kun diversaj sintaksaj ordoj, en tiu lingvo hiperbato ne tiom ŝokas ol en aliaj lingvoj kun multe pli rigida sintaksa ordo.

Hiperbato estis figuro ĉefe uzata en la kortegeskaj epokoj de la historio de la literaturo kies celo estis nobeligi la lingvaĵon, ĉefe en la latineska prozo de la 15a jarcento kaj en la estetiko de la Baroko konata kiel Gongorismo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Figuroj

Kategorio:Parolfiguroj
Bara (distrikto Trebišov)

**Bara** (hungare *Bári*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
  
## Situo 
Bara situas en valo, laŭ traira flankovojo. Trebišov troviĝas 26 km.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1296 en formo *"Bary"*. Tiam la kampoj apartenis al familio Bári. En 1414 menciiĝas du apudaj vilaĝoj Granda kaj Malgranda Bári. En 1910 loĝis en Granda Bári 387, en Malgranda Bári 151 da homoj, (en ambaŭ plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon ili apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 ambaŭ Bári rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1960 la vilaĝoj unuiĝis. En 2001 loĝis en Bara 336 da homoj, (235 hungaroj, 96 slovakoj, 4 ciganoj).
 
## Vidindaĵoj 
* romanika, nun kalvinana preĝejo, en la 14-a jarcento gotikiĝis
* renesanca kastelo el la 18-a jarcento, post jarcento klasikismiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Jonu (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Jonu** () estas metroa stacio de Chollima-linio de la Metroo de Pjongjango. Stacio Jonu estas ŝanĝa stacio al stacio  de Hyoksin-linio.

## ĉirkaŭaĵoj 
* 
* Kultura Halo 2.8
* Ĉina ambasadorejo
* Kinejo Josung
* Korea Centra Dissenda Stacio

## Najbaraj stacioj 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima-linio
:: – **Jonu** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1973
Kategorio:1973 en Nord-Koreio
Pjongjanga Internacia Filma festivalo

eta|dekstra|250px|Kaeson Kinejo (unu el la kunvenejoj de la festivalo)
La **Pjongjanga Internacia Filma festivalo** aŭ **Pjongjanga Filma festivalo de Senaliancaj kaj Aliaj Evolulandoj** (koree: 평양영화축전) estas Filma festivalo de Nord-Koreio. Ekde 1987 ĉiun duan aŭ trian jaron okazas La festivalo en Pjongjango, sub la tri ideoj de "Sendependeco, Paco, Amikeco". Ĉiufoje 30-40 landoj partoprenas.

Filma festivalo
Kategorio:Filmfestivaloj
Sirník

eta|dekstra|330ra|Sirník situas en la plej griza regiono

**Sirník,** hungare **Szürnyeg** (surnjeg) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: 108 m
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 076 03
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Sirník situas sur ebenaĵo, laŭ bordo de Ondava, laŭ traira flankovojo. Trebišov troviĝas 18 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1067. En 1910 loĝis en Szürnyeg 547 da homoj, (527 hungaroj, 19 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon Szürnyeg apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Szürnyeg rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Sirník 594 da homoj, (422 slovakoj, 143 hungaroj, 19 ciganoj, 2 ĉeĥoj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1827
* greko-katolika kaj ankaŭ katolika preĝejo de 1934

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Zemplínske Jastrabie

eta|dekstra|330ra|Zemplínske Jastrabie situas en la plej griza regiono

**Zemplínske Jastrabie,** hungare **Magyarsas** (madjarŝaŝ) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis *Magyar-Jesztreb*.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 km²
* Supermara alteco: 115 m
* Loĝantaro: 640
* Poŝtkodo: 076 05
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Zemplínske Jastrabie situas sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj. Trebišov troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1291. En 1910 loĝis en Magyarsas 562 da homoj, (397 hungaroj, 159 slovakoj, 4 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Magyarsas apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Magyarsas rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Zemplínske Jastrabie 643 da homoj, (633 slovakoj, 6 hungaroj, 3 ĉeĥoj, 1 ruteno).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sepdolora Dipatrino

## Eksteraj ligiloj 
* Zemplínske Jastrabie en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Ponghwa (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Ponghwa** () estas metroa stacio de Chollima-linio de la Metroo de Pjongjango.

## Ĉirkaŭaĵoj 
eta|dekstra|200px|Mozaika muro en la metrostacio
* Centra Telegrama-Telefona Buroo
* Pjongjanga Teatro
* Hospitalo de Pjongjanga Medicina Universitato
* Pjongjanga Medicina Universitato
* Internacia Kultura Centro
* Rodong Sinmun
* Ĉeĥa Ambasadorejo
* Ponghw-a Arta Teatro
* Pjongjanga Granda Teatro
* Pjongjanga Internacia Poŝtejo

## Najbaraj stacioj 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima-linio
:: – **Ponghwa** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1973
Kategorio:1973 en Nord-Koreio
Sungni (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Sungni** () estas metroa stacio de Chollima-linio de la Metroo de Pjongjango.

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Placo Kim Il-sung
* Subtera vendejo
* La palaco de studado
* Rusio Ambasadorejo
* Arta Teatro Mansudae
* Pjongjanga Ĉiovendejo N-ro 1
* Mangyondae lernanto-infana palaco
* Ponto Okryu
* Ĉuĉe-turo
* Taedongmun
* Korea Mora Muzeo
* Korea Centra Historia Muzeo
* Korea Artgalerio
* Taedong-gang
* Virina Halo

## Najbaraj stacioj 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima-linio
:: – **Sungni** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1973
Kategorio:1973 en Nord-Koreio
Yonggwang (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Yonggwang** () estas metroa stacio de Chollima-linio de la Metroo de Pjongjango. Stacio Yonggwang estas ŝanĝeja stacio al Pjongjang-a stacio (Gyeongui-linio, Gyeonpu-Linio, Pyongnam-linio).

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Pjongjanga stacidomo
* Hotelo Koryo
* Teknologia Universitato Kim Chaek
* Yanggakdo-Ponto

## Najbaraj stacioj 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima-linio
:: – **Yonggwang** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1987
Kategorio:20-a jarcento en Nord-Koreio
Samhung (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Samhung** () estas metroa stacio de Hyoksin-linio de la Metroo de Pjongjango.

## ĉirkaŭaĵoj 
* Universitato Kim Il-sung
* Pjongjanga Universitato de Eksterlandaj Lingvoj

## Najbaraj stacioj 
;Metroo de Pjongjango
:Hyoksin-linio
:: – **Samhung** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1975
Kategorio:1975 en Nord-Koreio
Malá Tŕňa

**Malá Tŕňa** (hungare *Kistoronya*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov. Malá kaj kis signifas: malgranda.

## Situo 
Malá Tŕňa situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Trebišov troviĝas 23 km. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Tokaj.
  
## Historio 
En 1221 Andreo la 2-a fondis abatejon en tiama *"Thurul"*, kiun la tataroj detruis post 20 jaroj. La vilaĝo menciiĝas en 1392 en formo *"Kysthoronya"*. En 1910 loĝis en Kistoronya 567 da homoj, (529 hungaroj, 37 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon Kistoronya apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Kistoronya rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Malá Tŕňa 452 homoj, (395 slovakoj, 56 hungaroj).
 
## Vidindaĵoj 
* romanika, nun kalvinana preĝejo, iam apartenanta al la abatejo, post jarcentoj novgotikiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Pjongjanga Agrikultura Kolegio

**Pjongjanga Agrikultura Kolegio** (koree: 평양농업대학) estas unu el la Universitatoj de la Korea Demokratia Popola Respubliko, fondita en 1981. Ĝi ĉefe esploras pri agrikulturo.

Kategorio:Nord-Koreio
Agrikultura kolegio
Flago de la Centr-Afrika Respubliko

bordered|eta|208px|Flago de la Centr-Afrika Respubliko
La **flago de la Centr-Afrika Respubliko** estis oficiale akceptita la 1-an de decembro 1958. Ĝi estis desegnita de Barthélemy Boganda, la unua prezidanto de la aŭtonoma teritorio Ubangi-Ŝari. Boganda opiniis, ke "*Francio kaj Afriko devas elpaŝi kune*" : li tial kombinis la kolorojn de la flago de Francio (ruĝo, blanko, bluo) kun la panafrikaj koloroj (ruĝo, verdo kaj flavo). La ruĝa koloro simbolas la sangon de la centrafrika nacio (la sango disverŝita por obteni sendependiĝon, kaj tiu disverŝota por protekti la patrolandon), kaj per sia vertikaleco ligas la "eŭropajn" kaj "afrikajn" partojn de la flago. La blua koloro reprezentas ĉielon kaj liberecon. La blanka simbolas pacon kaj dignon, dum la verda kongruas kun espero kaj fido. Fine, la flava koloro reprezentas toleremon. Pli ĝenerale, la flago de Centr-Afrika Respubliko esprimas deziron pri la unueco de ĉiuj popoloj de la mondo, kaj pli precize de ĉiuj afrikaj popoloj.

## Vidu ankaŭ 
* blazono de la Centr-Afrika Respubliko

Kategorio:Centr-Afrika Respubliko
Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Naciaj simboloj de la Centr-Afrika Respubliko
Novosad

eta|dekstra|330px|Novosad situas en la plej griza regiono

**Novosad,** hungare **Bodzásújlak** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Supermara alteco: 123 m
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 076 02
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56

## Situo 
Novosad situas en valo de Ondava, laŭ flankovojoj. Trebišov troviĝas 12 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1318 en formo *"Vylok"*. La loĝantoj partoprenis en ribelo ĥolero de 1831. Komence de la 20-a jarcento multaj elmigris al Ameriko. En 1910 loĝis en Bodzásújlak 1035 da homoj, (622 slovakoj, 404 hungaroj, 8 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Bodzásújlak apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Bodzásújlak rehungariĝis laŭ unua Viena Arbitracio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Novosad 988 da homoj, (951 slovakoj, 9 ciganoj, 6 hungaroj, 4 ĉeĥoj, 2 ukrainoj).

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo ĉirkaŭ de 1500, en 1805 pligrandiĝis
* greko-katolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1795
* kalvinana paroĥo de 1820

## Famuloj 
En la iama Bodzásújlak naskiĝis hungara teologo János Somosi.

## Eksteraj ligiloj 
* Novosad en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Vendée Globe

**Vendée Globe** estas sporta evento kiu konsistas en ĉirkaŭiri la mondon, velŝipe, sole, sen halto kaj sen ekstera helpo.

Tiu defio okazas ĉiukvarjare. La starta kaj alvena haveno estas Les Sables d'Olonne , urbo situanta en la franca departemento Vendée.

**Vendée Globe** estis kreita de la navigisto Philippe Jeantot kaj la unua konkurado okazis en 1989. Je la 26-a de Novembro de tiu jaro, dek tri navigistoj eliris el la vendea haveno por partopreni en tiu nova aventuro. De tiam, **Vendée Globe** kreskis por iĝi unu el la plej famkonataj velŝipaj konkuradoj tutmonde. Pro ĝia ekstrema malfacileco, ĝi estas ofte kromnomita **"la Everesto de la maroj"**.

__TOC__

## Historio 
### Vendée Globe 1989-1990 
* La starto okazis la 26-an de novembro 1989 de la haveno Sables d'Olonne. Tiam estis 13 skiperoj.

### Vendée Globe 1992-1993 
* Starto la 22-an de novembro 1992
* Alain Gautier venkis en Les Sables-d'Olonne la 12-an de marto 1993 je la 16-a kaj 24 minutoj.

### Vendée Globe 1996-1997 
* La starto okazis la 3-an de novembro 1996 (Sables d'Olonne).

### Vendée Globe 2000-2001 
* La starto okazis la 5-an de novembro 2000 kvar tagoj post la antaŭvidita dato pro ventego.

### Vendée Globe 2004-2005 
* La starto okazis la 7-an de novembro 2004, **Vincent Riou** venkis la 2-an de februaro 2005 je la 22-a kaj 49 minutoj 55*.

### Vendée Globe 2008-2009 
La starto okazis la 9-an de novembro 2008. Tridek skiperoj partoprenas en la defio (rekorda nombro de partoprenantoj). Je la 1-a de februaro, Michel Desjoyeaux, skipero de **Foncia**, estas la venkinto, plenumante sian mondĉirkaŭiron en 84 tagoj,3 horoj kaj 9 minutoj.(nova rekordo)

Foncia - Brest 2008-2.jpg|Foncia, la ŝipo de **Michel Desjoyeaux**
Dinelli-skipper.jpg|Starto de la Vendée Globe 2008/2009
Dinelli-skipper02.jpg|Raphaël Dinelli
Roland Jourdain.jpg|Roland Jourdain
Britair - Brest 2008-2.jpg|La velŝipo Brit Air
Hommage au Vendée Globe par Raphaël Toussaint.jpg|*Omaĝo al Vendée Globe'' Raphaël Toussaint (1999)

## Vidu ankaŭ 
### Eksteraj ligiloj 
* oficiala TTT-ejo


Kategorio:Akvaj sportoj
Moranbong (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Moranbong** (), ĝis februaro 2024 **Tongil** (), estas metroa stacio de Chollima-linio de la Metroo de Pjongjango.

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Monteto Moran
** Ekstera Teatro de monteto Moran
* Bronza statuo de Ĉollima
* Mansudae
** Mansudae Granda Monumento
** Korea Revolucia Muzeo
** Mansudae Kongresejo
* Infanejo de Kim Ĝong-suk
* Infana Ĉiovendejo
* Restoracio Okrjugŭan

## Najbaraj stacioj 
;Metroo de Pjongjango
:Chollima-linio
:: – **Moranbong** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1973
Kategorio:1973 en Nord-Koreio
Subordiĝa frazaro

La **Subordiĝa frazaro**, **Frazsubordiĝo** aŭ pli precize laŭ la grekida termino **hipotakso** estas, en sintakso, rilato inter du frazoj laŭ kio unu (la nomita *ĉefa frazo* posedas pli altan hierarkion ol la alia (nomita subordiĝa frazo) tiele ke ne estas interŝanĝeblaj unu kontraŭ la alia sen varii la signifon aŭ iĝi malgramatika. Tiele, ekzemple, ne eblas ŝanĝi la frazojn el loko al loko foje ĉar tio malgramatikigus la rezulton. Tamen, ĉe la kunordiga frazaro, la pruvo de interŝanĝo ne ŝanĝus la signifon: *Petro balaas kaj Maria lavas* samas kun *Maria lavas kaj Petro balaas*, kiu estae tiom malgramatika kaj akceptebla kiom la antaŭa ekzemplo.

La rilatoj de subordiĝo kutime markiĝas pere de specifaj lingvoligiloj, sed tiuj povas malaperi kaze de la nomita apudmetado: "Petro ne venis, ĉar li estis laca" (kie la lingvoligilo estas "ĉar") povas esti dirata ankaŭ forigante la lingvoligilo kaj anstataŭante ĝin per nur interpunkcio: "Petro ne venis. Li estis laca"

Ekzistas ĉefe tri tipoj de frazsubordiĝo, la jenaj:

***La adverba subordiĝo** (**cirkonstanca** kaj **logika**)
***La substantiva subordiĝo**
***La adjektiva subordiĝo**

## Substantiva subordiĝo
La substantiva subordiĝa frazaro plenumas sintaksajn funkciojn proprajn del substantivoj: subjekto, rekta objekto, suplemento, komplemento de la substantivo ktp. Ili estas enkondukitaj de la lingvoligiloj *ke*, *kio*, aŭ similaj gramatikaj vortoj, de demandaj pronomoj kiel *kio*, *kiu*, aŭ de demandaj adverboj kiel *kiom*, *kiel*, *kiam*, *kie* ktp., antaŭataj ŭ ne de prepozicio. Ĉe kazo de la nerektaj demandaj frazoj povas aperi ankaŭ la lingvoligilo *ĉu*.

La lingvoligilo kutime foriĝas post **parolaj verboj** aŭ **volaj aŭ ordonaj verboj**: "Mi petas, *venu tuj*"; "Petro diris: *Ne necesas*". Ĉe tiuj lasta kazoj temas pri rekta stilo, tio estas, oni ripetas ekzakte tion diritan kaj laŭ la origina formo sen iu ajn ŝanĝo; la lingvoligilo estas anstataŭata de interpunkcio. Se male tio dirita reproduktiĝas kun ŝanĝoj laŭ la origina formo, kvankam laŭ la sama senco, temas pri nerekta stilo kaj ja ekzistas la lingvoligilo: "Petro diris, ke ne necesas"
Veľká Tŕňa

**Veľká Tŕňa,** hungare **Nagytoronya** [nadjtoronja] estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
  
## Situo 
Veľká Tŕňa situas en valo de rojo, sub monto 469 m alta, laŭ traira flankovojo. Trebišov troviĝas 22 km. 
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1220 en formo *"Tolna"*. En 1910 loĝis en Nagytoronya 762 da homoj, (592 hungaroj, 168 slovakoj, 2 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Nagytoronya apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Nagytoronya rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1964 Veľká kaj Malá Tŕňa unuiĝis, sed baldaŭe disiĝis. En 2001 loĝis en Veľká Tŕňa 511 da homoj, (493 slovakoj, 13 hungaroj, 4 ĉeĥoj).
 
## Vidindaĵoj 
* romanika, nun kalvinana preĝejo, en la 17-a jarcento pligrandiĝis, en 1834 trakonstruita
* greko-katolika klasikisma preĝejo el la 19-a jarcento

## Famuloj 
En Nagytoronya naskiĝis hungara verkisto Endre Szabó.

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Panafrikaj koloroj

300px|dekstra|Panafrikaj koloroj
**Jam pli longe ekzistas artikolo pri Tutafrikaj koloroj** (same kiel Tutarabaj koloroj kaj Tutslavaj koloroj)**. La artikoloj devus esti harmoniigitaj, kaj la titolo "tutafrikajel" lingve preferindas.**

Ekzistas du aroj da tri koloroj difineblaj kiel **panafrikaj koloroj** : la **verdo, oro kaj ruĝo**, unue uzita por la flago de Etiopio, kaj la **ruĝo, nigro kaj verdo**, oficiale agnoskita de la ligo *UNIA* (vidu pri tio la artikolon pri Afrik-Usona flago). Tiuj koloroj do estas ofte uzitaj por simboli panafrikanismon, afrikan identecon aŭ eĉ nigrulojn kiel raso. Krom multaj afrikaj landoj tian flagon uzas iuj aliaj landoj, kies loĝantaro heredigas plejparte el novepoke movitaj afrikanoj, ekzemple Grenado. Iuj aliaj flagoj (ekzemple flago de Litovio kaj flago de Bolivio) uzas la samajn kolorojn pro aliaj kialoj.

La panafrikaj koloroj estas do nigro, ruĝo, flavo kaj verdo. Nigro estas la haŭtkoloro de afrikanoj, ruĝo reprezentas la sangon de afrikanoj elverŝitan dum la kolonia periodo de Afriko, flavo simbolas la oron kaj riĉaĵojn de Afriko, kaj verdo aludas al la verdaj pejzaĝoj de la kontinento.

Iuj afrikaj landoj havas malpanafrikan flagon, ĉar la landoj akcentas pli bonajn rilatojn al eksa koloniestro (plej tipe Francio) ol panafrikanismon.

## Flagoj 

dosiero:flago-de-Angolo.svg|Angolo
dosiero:flago-de-Benino.svg|Benino
dosiero:flago-de-Burkino.svg|Burkino
dosiero:flago-de-Kameruno.svg|Kameruno
dosiero:flago-de-la-Centr-Afrika-Respubliko.svg|Centr-Afrika Respubliko
dosiero:flago-de-Kongo-Brazavila.svg|Kongo Brazavila
dosiero:flago-de-Etiopio.svg|Etiopio
dosiero:flago-de-Ganao.svg|Ganao
dosiero:flago-de-Gvineo.svg|Gvineo
dosiero:flago-de-Gvineo-Bisaŭa.svg|Gvineo Bisaŭa
dosiero:flago-de-Kenjo.svg|Kenjo
dosiero:flago-de-Malavio.svg|Malavio
dosiero:flago-de-Malio.svg|Malio
dosiero:flago-de-Mozambiko.svg|Mozambiko
dosiero:flago-de-Sao-Tomeo-kaj-Principeo.svg|Sao-Tomeo kaj Principeo
dosiero:flago-de-Senegalo.svg|Senegalo
dosiero:flago-de-Sud-Afriko.svg|Sud-Afriko
dosiero:flago-de-Togolando.svg|Togolando
dosiero:flago-de-Ugando.svg|Ugando
dosiero:flago-de-Zambio.svg|Zambio
dosiero:flago-de-Zimbabvo.svg|Zimbabvo

## Antaŭaj flagoj 
Ĉi sube videblas nur tiuj afrikaj landoj, kiuj hodiaŭ ne plu uzas la panafrikajn kolorojn.

dosiero:Flag_of_Rwanda_(1962-2001).svg|Ruando (1961–2001)
dosiero:flag of Zaire.svg|Kongo Kinŝasa (1971–1997)
dosiero:Flag of Cape Verde (1975-1992).svg|Kabo-Verdo (1975-1992)

## Fontoj 
* Znamierowski, Alfred (2001). *The World Encyclopedia of Flags.* London: Anness Publishing Ltd.

Kategorio:Flagoj laŭ fasonoj
Kategorio:Afrika kulturo
Kategorio:Afrik-Usona kulturo
Kategorio:Afrik-Usona historio
Kategorio:Rastafarianismo
Kategorio:Simboloj de Afriko
Tepekermeno

**Tepekermeno** (, , ) estas aparte situanta monto en la Baĥĉisaraja distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo (Ukrainio). La monto situas 7 kilometrojn sud-oriente de Baĥĉisarajo kaj altas 544 metrojn. Oni povas suriri la monton nur de nordo, ĉar de ĉiuj aliaj flankoj ĝi havas krutajn deklivojn. Sur la monto troviĝas restaĵoj de mezepoka kavern-urbo, kiu havas la saman nomon.

La nomo de la monto havas tjurkan devenon: tradukite el la krime-tatara lingvo ĝi signifas "monteto-fortreso", "fortreso sur monteto".

Inter la 6-a kaj 14-a jarcentoj sur la monto troviĝis kavern-urbo (aŭ monaĥejo), kovranta areon de ĉirkaŭ 1 hektaro. La urbo plej prosperis en la 12-a kaj 13-a jarcentoj. Grandas la kvanto de artefaritaj kavernoj — pli ol 230. Ĝis nun konserviĝis kaverna preĝejo kun elĉizitaj krucoj, tomboj kaj grek-lingvaj skribaĵoj. La muroj de konstruaĵoj ne konserviĝis; videblas nur la restaĵoj de la fundamentoj. Laŭ la plej verŝajna teorio la urbo pereis en la jaro 1299 post la milit-iro de orhordaj trupoj.

La monto estas vaste konata (sed ne tre ofte vizitata) natura vidindaĵo de Krimeo.

## Galerio 

Image:tepe_pes4.jpg|Restaĵoj de loĝejo
Image:tepe_stone.jpg|Ŝtono en la suda parto de la monto

## Eksteraj ligiloj 
* Fotogalerio de Tepekermeno (ruse)

Kategorio:Montoj de Krimea montaro
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Baĥĉisaraja regiono
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Juan Rodríguez Clara

**Juan Rodríguez Clara** estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Juan Rodríguez Clara. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 094. 

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 34389 loĝantojn. El tiuj estis 16735 viroj kaj 17654 virinoj. La komunumo havas surfacon de 934.2 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 18 gradoj kaj 0 minutoj norda latitudo kaj 95 gradoj kaj 24 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 130 metroj super la marnivelo.

## Sociogeografio 
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 34509 personoj. En la jaro 2000 temis pri 33495, do temis pri kresko / malkresko je -0.59 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 29698 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 1250 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al % de la loĝantoj. 

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/veracruz/municipios/30094a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Meksiko
Kategorio:Komunumoj de Veracruz
Stadiono Barthélemy Boganda

La **stadiono Barthélemy Boganda** (france *Complexe Sportif Barthelemy Boganda*) estas la nacia stadiono de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi situas en Bango, la ĉefurbo de la lando, kaj estas nun ĉefe uzata por futbalo.

La stadiono kapablas enteni 20 000 spektantojn. Ĝi estis nomita laŭ Barthélemy Boganda, politikisto ofte rigardita kiel la fondinto de la lando.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bildgalerioj, inkluzive de fotoj de la stadiono

Kategorio:Bango
Kwangbok (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Kwangbok** () estas metroa stacio de Hyoksin-linio de la Metroo de Pjongjango. Ĝi estas la okcidenta fina stacio de la linio.

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Kwangbok-Strato
* Ĉiovendejo Kwangbok

## Najbara stacio 
;Metroo de Pjongjango
:Hyoksin-linio
::**Kwangbok** – 

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1978
Kategorio:1978 en Nord-Koreio
Boda (Centr-Afrika Respubliko)

**Boda** estas urbo de la Centr-Afrika Respubliko, lokita en la prefektujo Lobaye. Ĝi situas je la koordinatoj . Ĝi laŭ takso de 2008 havas proksimume 19&nbsp;000 loĝantojn.

En Boda ankaŭ estas la firmao Socatel.

Kategorio:Urboj de la Centr-Afrika Respubliko
Salyan

**Salyan** povas esti:

*Distrikto Salyan, Azerbajĝano
*Salyan (Azerbajĝano), centro de la distrikto
*Salyan (Salyan), Nepalo
*Salyan (Baglung), Nepalo
*Salyan (Kaski), Nepalo
Salyan (Azerbajĝano)

**Salyan** aŭ **Saljan** estas urbo en Azerbajĝano. Ĝi estas administra centro de distrikto Salyan. En la urbo vivas ĉirkaŭ 38.000 homoj.

La urbo estis la ĉefurbo de la Saljana ĥanlando inter 1729 kaj 1789, kiu poste iĝis parto de Ĥanlando Kuba. Ĝi apartenis ekde 1806 al la rusa imperio. 

Saljan kuŝas ĉe la rivero Kura. La urbo havas muzeon pri urbo kaj la distrikto.

La urbo estas ligita al la landa fervoja reto kaj tie iras ankaŭ la azerbajĝana vojo M3.

Kategorio:Urboj de Azerbajĝano
Félix Houphouët-Boigny

**Félix HOUPHOUËT-BOIGNY** (n. la 18-an de oktobro 1905 - m. la 7-an de decembro 1993) estis la unua prezidanto de Ebur-Bordo. Origine vilaĝa ĉefo, li laboris interalie kiel kuracisto, administranto de plantejo kaj sindikatisto, antaŭ ol eniri la Nacian Asembleon de Francio kaj plurfoje fariĝi ministro en variaj francaj ministraroj. Ekde la 1940-aj jaroj ĝis sia morto, li ludis gravan rolon por la sendependiĝo de Afriko kaj por la politiko de sia lando.

Dum la modera prezidanteco de Houphouët-Boigny, Ebur-Bordo fariĝis ekonomie tre prospera. Tia sukceso, sufiĉe nekutima en tiama okcidenta Afriko, famiĝis kiel la "eburborda miraklo", kaj devenis interalie de kafa kaj kakaa industrioj, sed ankaŭ de daŭre amikaj rilatoj kun Francio.

## Vidu ankaŭ 
* Premio de Paco de Félix Houphouët-Boigny
* Universitato Félix Houphouët Boigny
* Franca Okcidenta Afriko

Kategorio:Prezidantoj de Ebur-Bordo
Kategorio:Eburbordaj politikistoj
Daniel Ouezzin Coulibaly

**Daniel Ouezzin COULIBALY** (n. la 1-an de julio 1909 - m. la 7-an de septembro 1958) estis prezidanto de la registarkonsilio de la franca kolonio Haute-Volta, hodiaŭ Burkino, ekde la 17-a de majo 1957 ĝis sia morto la 7-an de septembro 1958 en Parizo.

## Fontoj 
* http://de.wikipedia.org/wiki/Daniel_Ouezzin_Coulibaly

Kategorio:Burkinaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1909
Kategorio:Mortintoj en 1958
Pola landvojo n-ro 8

**Pola landvojo n-ro 8** (**DK8**) - landvojo je longeco ĉirkaŭ 721km. Ĝi kunigas Ĉeĥio (trairejo en Kudowa-Zdrój) kun Litovio (trairejo Budzisk). Ĝi estas pola parto de eŭropa trako . En celo korektado de sekuro sur polaj vojoj dum 2007j. GDDKiA kontrolis sekuro kaj difinis ke landvojo n-ro 8 estas plej malsekura vojo en Pollando. GDDKiA komencis programon "Vojoj de fido - Sekura oko", kiu celis plibonigi sekurecon sur landvojo 8.
Franca Unio

La **Franca Unio** (france *Union française*) estis politika unio kreita de la Kvara Franca Respubliko por anstataŭigi la malnovan francan kolonian sistemon de la franca kolonia imperio, cele al la forigo de la statuto "indiĝeno".eta|dekstra|220px|Mapo de la Franca UnioĜi estis establita de nova franca konstitucio la 27-an de oktobro 1946, kaj daŭris ĝis 1958, kiam ĝi estis anstataŭigita de la Franca Komuneco fare de Charles de Gaulle kaj de la Kvina Respubliko. La Franca Unio estis forte influita de la brita Komunumo de Nacioj.


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1946
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1958
Franca Komunumo

La **Franca Komunumo** (france *Communauté française*) estis la politika unio, kiu en 1958 anstataŭis la Francan Union, kiu mem estis ido de la franca kolonia imperio. Ĝia ekzisto estis inkludita en la franca konstitucio de 1958. La membroteritorioj, eksaj francaj kolonioj, ĝuis signifan aŭtonomion, kaj Francio kontrolis nur monon, defendon, eksterlandajn aferojn kaj nacian sekurecon.

Kiam la Komunumo estis fondita, Charles de Gaulle precizigis, ke ĉiuj membroj finfine havus la eblecon peti kompletan sendependiĝon. Krom Gvineo, kiu rifuzis aniĝi per referendumo en 1958, ĉiuj aliaj francaj teritorioj de subsahara Afriko aniĝis al la nova Komunumo. Ili ĉiuj obtenis sendependiĝon en 1960.
Saljana distrikto

**Saljana distrikto** estas distrikto (rajono) en Azerbajĝano, kies administra centro same nomiĝas Salyan.

## Geografio 
La distrikto havas la surfacon de 1.811&nbsp;km². Malproksime al Kursenge situas vulkano kun sama nomo. La provinco konsistas ĉefe el stepo, en oriento etendiĝas la Nacia parko Ŝirvan.

## Loĝantoj 
La distrikto havas 109.500 loĝantojn, kiuj loĝas en komunumoj

## Ekonomio 
En la nordo situas la naftokampoj de Kursenge kaj Karabaghli. Tiujn ekspluatas la Nafokompanio Salyan. 

## Kulturo 
En la distrikto ekzistas pluraj arkeologiaj fondlokoj kie la nekropoloj de Marimli kaj Gursanga aŭ la ruinoj ĉe Nohudlu kaj Mahmudabad.

## Trafiko 
La urbon trairas la M3, kiu ligas de Bakuo ĝis la irana limo. Tra la urbo kondukas fervoja linio al sudo de Azerbajĝano.

Kategorio:Distriktoj de Azerbajĝano
Rakwon (pjongjanga metrostacio)

Stacio **Rakwon** () estas metroa stacio de Hyoksin-linio de la Metroo de Pjongjango. Ĝi estas la orienta fina stacio de la Hyoksin-linio.

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Taesongsan 
** Taesongsan-Amuzejo
** Tombejo de Taesong
** Muroj de Taesongsan
* Korea Centra Zoo
* Ĉiovendejo Rakwon

## Najbara stacio 
;Metroo de Pjongjango
:Hyoksin-linio
:: – **Rakwon**

Kategorio:Stacioj de la metroo de Pjongjango
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1975
Kategorio:1975 en Nord-Koreio
Pola landvojo n-ro 9

**Pola landvojo n-ro 9** (**DK9**) estas landvojo je longeco 292 km, ekde Radom ĝis
lima trairejo Barwinek-Vyšný Komárnik kun Slovakio. Ĝi estas pola parto de eŭropa vojo . Ĝi estas ankaŭ unu el plej gravaj vojoj en okcidenta Pollando, kiu ne transiras tra Varsovio. En Opatów (Sanktakruca Provinco) DK9 havas komunan segmenton kun landvojo .

## Pli gravaj urboj preter landvojo n-ro 9 
* Radom
* Skaryszew
* Iłża
* Ostrowiec Świętokrzyski
* Opatów
* Klimontów
* Tarnobrzeg (Nagnajów)
* Chmielów
* Nowa Dęba
* Kolbuszowa
* Głogów Małopolski
* Rzeszów
* Miejsce Piastowe
* Dukla
* Barwinek
Kysta

**Kysta** (kista), hungare **Kiszte** (kiste) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.
eta|dekstra|330px|Kysta situas en la plej griza regiono

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Supermara alteco: 130 m
* Loĝantaro: 400
* Poŝtkodo: 076 02 
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56
  
## Situo 
Kysta situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Trebišov troviĝas 15&nbsp;km-ojn.
  
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1272. En 1831 la loĝantoj partoprenis en ribelo de ĥolero. Komence de la 20-a jarcento multaj elmigris al Ameriko. En 1910 loĝis en Kiszte 361 da homoj, (268 slovakoj, 77 hungaroj, 16 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Kiszte apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Kysta 392 da homoj, (escepte 1 hungaroj ĉiuj slovakoj).
 
## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1789
* kapelo de 1773

## Famuloj 
* András Bodnár (pastro) naskiĝis en la iama Kiszte

## Eksteraj ligiloj 
* Kysta en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Deanne Bray

**Deanne Bray** estas usona aktorino. Ŝi naskiĝis la 14-an de majo 1971. Ekde sia dua jaro Deanne aŭdas sole je la maldekstra orelo, kaj nome nur de 78 decibeloj supren. Tio signifas, ke ŝi ekaŭdos ŝtormadon de motoroj sur vigla strato, sed dum ordinara interparolo inter la homoj ŝi devas konfidi al rigardado al lipoj. Je sia dekstra orelo ŝi estas absolute surda.

## Filmografio 
* Ed McBain's 87th Precinct: Lightning (1995) … Teddy Franklin
* What Do Women Want (1996) … Sharon
* Last Mountain (2000) … Blonde Annie
* L.A. Sheriff's Homicide (2000) … Technician
* Sue Thomas: F.B.Eye (2002-2005) … Sue Thomas
* No Ordinary Hero: The SuperDeafy Movie (2013) … advokato ASL

## Televida serio 
* The Pretender (October 1996) … Deaf woman - episode 1.03 „Flyer“
* Ellen (February 1997) … Juliet - episode 4.17 „Ellen's Deaf Comedy Jam“
* Diagnosis Murder (February 1997) … Jan Curran - episode 4.18 „Murder, Country Style“
* Strong Medicine (January 2001) … episode 1.16 „Fix“
* CSI: Crime Scene Investigation (April 2001) … Dr. Gilbert - episode 1.20 "Sounds Of Silence"
* Heroes (2003) …

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1971
Kategorio:Handikapuloj
Bray, Deanne
Luhyňa

eta|dekstra|330px|Luhyňa situas en la plej griza regiono
**Luhyňa** (luhinja), hungare **Legenye** (legenje) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Trebišov.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7&nbsp;km²
* Supermara alteco: 167 m
* Loĝantaro: 320
* Poŝtkodo: 076 14 
* Aŭtokodo: TV
* Telefonprefikso: 56
  
## Situo 
Luhyňa situas sur malebenaĵo, laŭ la hungara landlimo, laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Trebišov-Slovenské Nové Mesto, laŭ fervojo Michaľany-Ĉop. Trebišov troviĝas 17&nbsp;km-ojn.
  
## Historio 
La loko estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1263 en formo *"Legene"*. En 1910 loĝis en Legenye 473 da homoj, (434 hungaroj, 39 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon Legenye apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Sátoraljaújhely, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Legenye rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Luhyňa 326 da homoj, (escepte 5 hungarojn ĉiuj slovakoj).
 
## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino

## Famuloj 
En la iama Letenye naskiĝis hungara kalvinana episkopo István Fejes.

## Eksteraj ligiloj 
* Luhyňa en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Trebišov
Louis Claude de Saint-Martin

**Louis Claude de Saint-Martin** (* la 18-an de januaro 1743 en Amboise; † la 13-an de oktobro 1803 en Aunay apud Chatillon) estis franca framasono, filozofo, teozofo kaj mistikisto.eta|dekstra|150px|Louis-Claude de Saint-MartinLouis Claude de Saint-Martin naskiĝis en malriĉiĝinta nobela familio kaj dum la infanaĝo ofte malsanis. Li vizitis jezuitan lernejon kaj poste estis de sia patro devigita studi en la jura altlernejo de Orléans. La patro esperis, ke Louis Claude povus atingi karieron kiel ŝtata oficisto, por replenigi la perditan familian kapitalon. Post kiam la filo dum duona jaro laboris kiel advokato, li rezistis al sia patro kaj devigis lin konsenti pri oficira kariero en la franca armeo. Lia regimento estis lokigita unue en Tours, pli poste en Bordeaux. Granda parto de la oficistaro de la regimento estis framasonistoj el ordeno gvidita de *Martinez de Pasqually*. Oficista kolego Saint-Martin kun Pasqually, kaj li iĝis privata sekretario de la framasonisma gvidanto. Dum la jaro 1765 li estis akceptita en la ordeno, kion li mem nomis turnopunkto de sia vivo. Ĉirkaŭ la jaro 1770 en Francio li sub gvido de sia dunganto disvastigis reton da "lumigitoj", kiuj alstrebis spiritismajn celojn kaj laŭ siaj ideoj proksimis al tiuj de rozkrucismo.

Dum 1768 Saint-Martin iĝis gvidanto de la framasonisma sekcio en Bordeaux. Dum 1771 li finis sian armean karieron kaj plulaboris kiel sekretario de Pasqually. Kiam dum 1772 Pasqually translokiĝis al Haitio, Saint-Martin iĝis la fakte administranto de la ordeno, post la morto de Pasqually dum la jaro 1774 ankaŭ oficiale.

Dum 1773 Saint-Martin translokiĝis al Liono, kie li verkis sian unuan libron *Des erreurs et de la vérité* ("Pri eraroj kaj pri la vero"), kiu pro sia enigma kaj simbola lingvo iĝis tre sukcesa inter framasonistoj kaj homoj inklinaj al magio. La sukceso de la libro malfermis al Saint-Martin aliron al pli altaj sociaj tavoloj, kie li pro sia inteligenteco kaj sia ĉarmo ekhavis influajn subtenantojn. Dum 1782 pro premo de liaj amikoj aperis lia dua libro kun la titolo ''Tableau naturel de la raports qui existent entre Dieu, l'homme et l'universe* ("natura bildo pri la interrilatoj kiuj ekzistas inter dio, la homo kaj la universo").

Dum 1784 li ekinteresiĝis pri la tiel nomata "Mesmerismo" kaj ekmembris en la framasonisma sekcio de *Franz Anton Mesmer''. Sed rapide li reperdis tiun intereson kaj li daŭrigis sian spiritisman serĉon. Dum vojaĝo tra Anglio, Germanio, Svislando kaj Italio li ekkonis la verkaron de von Jakob Böhme, kaj tradukis multajn el tiuj verkoj al la franca lingvo. Per sia intensa okupiĝo pri la idearo de Böhme li malproksimiĝis de la framasonismo. Dum 1790 tial li demisiis el ĉiuj framasonismaj oficoj.

Dum 1792, kiam mortis sia patro, li revenis al Amboise, kie li pasigis la reston de sia vivo ĉefe per tradukoj. Li tie mortis dum la jaro 1803.

Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Teozofio
Tajpado

[alternative=Skemo por blinde uzi la klavaron per dek fingroj|eta|500x500ra|Skemo por [Blinda tajpado|blinde uzi la klavaron per dek fingroj]]
**Tajpado** (ankaŭ **maŝinskribado**) estas skribado de teksto klavante, per maŝino. Laŭlonge de la historio estis serio da aparatoj kiuj permesis skribadon premante apartan klavon por ĉiu litero, el primitivaj skribmaŝinoj al nuntempaj poŝtelefonoj. Evidente ĉiu alfabeto postulas apartan klavaron.

Pli ĝusta maniero tajpi konsistas en tio ke oni ne rigardu al la klavaro, sed nur al papero (okaze de maŝino) aŭ al la ekrano (okaze de komputilo). Estas metodoj por lerni tiun sistemon, ĉu per rekta instruado de instruisto, ĉu per librometodo, ĉu per interreta kurso aŭ komputila programo.

## Diplomo 
Por akiri diplomon, preskaŭ necesas, ke ĉiuj povu tajpi blinde. Oni ankaŭ sukcesu tajpi almenaŭ cent batojn por minuto kaj tajpi iujn normajn leterojn.

## Vidu ankaŭ 
* Stenografio
* Stenotipado
* Klavarfasono
* Tajpilo
* Tekstoprilaborilo
* Blinda tajpado

## Eksteraj ligiloj 
* Tajptestado en Esperanto
* Bazaj metodikoj por tajpi *(1944 Public Domain filmeto)* sur *archive.org*

## Referencoj 
Kategorio:Skribo
Eksternivela vojkruciĝo

[eta|Kvinnivela vojkruciĝo en [Dallas en Usono]]
**Eksternivela vojkruciĝo** (simboloj Dosiero:AB-Kreuz.svg, Dosiero:AB-AS.svg) estas specifa formo de vojkruciĝo en diversaj niveloj. La eksternivela vojkruciĝo ebligas plene aŭ parte selekti direktojn de la vojaĝo. Ĝi estas tipa por aŭtovojoj, sed ankaŭ krome uzatas en larĝaj ŝoseoj por ebligi pli rapidan fluon de la motoraj trafikiloj kiel aŭtoj, kamionoj, motorcikloj kaj busoj.

## Klasifiko de eksternivelaj vojkruciĝoj 
Ĝenerale oni povas distingi tri ĝenrojn de eksternivelaj vojkruciĝoj.
:**A** - (simbolo: Dosiero:AB-Kreuz.svg) estas senkolizia vojkruciĝo, kie ne ekzistas kruciĝo de trafiko. Kaj turniĝo estas kiel kunigo aŭ diskuniĝo kun trafiko.
:**B** - (simbolo:Dosiero:AB-AS.svg) senkolizia trafiko estas en ĉefaj trakoj kaj ceteraj estas simpla vojkruciĝo.
:**C** - senkolizia trafiko estas nur en du direktoj.

### Eksternivela vojkruciĝo de tipo A 
200ra200ra200ra200ra

### Eksternivela vojkruciĝo de tipo B 
200ra

## Vidu ankaŭ 
* Vojkruciĝo
* Ŝoseo
* Aŭtovojo

Kategorio:Pontoj
Kategorio:Ekspresstrato
Kategorio:Aŭtovojoj
Hector Boffejon

[eta|Dokumento kun la subskribo de H. Boffejon, [FelixArchief, arĥivaĵo 2233#231.]]
**Hector BOFFEJON** (n. 1901, m. 1983) estis flandra komercisto, poste vicdirektoro de la firmao Ford, esperantisto kaj kunlaborinto de *Plena Ilustrita Vortaro* pri la fako "aŭtomobiloj".

## Vivo 
Dum la dua mondmilito Boffejon aktivis en la belga rezisto-movado, pro kio li pasigis kvar jarojn en diversaj koncentrejoj (Mauthausen, Dachau). Post la milito li estis honorigita de la belga reĝo.

Li estis edzo de Maria de Rijdt ĝis ŝia morto en 1947.

En 1972 li ekloĝis en la urbeto Sempach en la svisa kantono Lucerno.

## Esperanto-agado 
Boffejon fariĝis Esperantisto ĉ. 1928 kaj baldaŭ fariĝis tre aktiva en la Esperanto-movado en Belgio. En 1956 li fondis kaj redaktis la periodaĵon *Mondo* kaj ekfunkciigis samnoman eldonejon. Li spirite subtenis la Internacian Instituton por la Oficialigo de Esperanto (IOE). De 1965 li aktivis por la iama *Aŭto-Revuo*, organo de Internacia Esperanto-Klubo Aŭtomobilista", kiu aperis en Wilrijk (de 1977 urboparto de Antverpeno) inter 1965 kaj 1967.

## Terminara kaj vortara agado 
En *Aŭto-Revuo* li publikigis "Laŭrubrikan terminareton", do artikol-serion pri aŭto-terminoj. Probable pro ĝi li estis invitita de Gaston Waringhien kontribui al *Plena Ilustrita Vortaro* (PIV) kaj fariĝis ĝia kunlaboranto pri "aŭtomobiloj". Surbaze de tiuj laboroj li poste pretigis manuskripton por propra ampleksa seplingva aŭto-terminaro kun ĉ. 6100 terminoj. Li planis eldoni ĝin simile kiel la *Internacia Komerca-Ekonomika Vortaro* (IKEV) de Feiko Munniksma ĉe la eldonejo Kluwer, kio tamen nek tie nek ĉe alia eldonejo realiĝis. La tajpitaj malnetaj paĝoj restis neeldonitaj ĝis hodiaŭ.

## Bibliografio 
* Künzli, Andreas 2006 : *Universalaj Lingvoj en Svislando*, La Chaux-de-Fonds, Svisa Esperanto-Societo, p. 233 (kun foto)

## Eksteraj ligiloj 
* Jarkolektoj de *Aŭto-Revuo* en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Artikoloj  de kaj pri Hector Boffejon en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1901
Kategorio:Mortintoj en 1983
Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Flandraj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Pozitive difinita

La termino **pozitive difinita** havas diversajn signifojn:

* **Pozitive difinita funkcio**
* **Pozitive difinita matrico**
* **Pozitive difinita dulineara funkcio**

La termino **negative difinita** havas diversajn signifojn:

* **Negative difinita funkcio**
* **Negative difinita matrico**
* **Negative difinita dulineara funkcio**

La termino **pozitive duondifinita** havas diversajn signifojn:

* **Pozitive duondifinita funkcio**
* **Pozitive duondifinita matrico**
* **Pozitive duondifinita dulineara funkcio**

La termino **negative duondifinita** havas diversajn signifojn:

* **Negative duondifinita funkcio**
* **Negative duondifinita matrico**
* **Negative duondifinita dulineara funkcio**

## Vidu ankaŭ 
* Pozitiva
* Negativa
* Difino
* Difinita
* Duondifinita
* Pozitiva ero
* Pozitiva tradona funkcio
* Severe pozitiva tradona funkcio
* Entute pozitiva matrico
André Caubel

**André CAUBEL** (pseŭdonimo "An Kaŭ"), naskiĝis en 1904, mortis la ‬, estis franca impostinspektoro en Orléans (departemento‭ Loiret‭)‬, aktivulo en Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), Esperanto-vortaristo kaj kunlaborinto de *Plena Ilustrita Vortaro*.

## Esperanta agado 
Caubel lernis Esperanton en la jaro 1917 kaj fariĝis membro de Universala Esperanto-Asocio (UEA), kiun li tamen baldaŭ forlasis por aliĝi al SAT. Dum pluraj jaroj antaŭ sia emeritiĝo,‭ ‬li redaktis la revuon‭ ‬*SAT-Amikaro‭* kaj reprezentis *SAT-Amikaro*-n ĉe Franca Esperanto-Instituto‭.

## Vortara agado 
eta|''Initiation à l' Espéranto*, 1971.
Caubel transprenis la tajpadon de la manuskripto de‭ ‬*Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto*‭ kaj diskutis kun Gaston Waringhien pri lingve dubindaj kazoj.‭ ‬Li ankaŭ kunlaboris en la redaktado de la vortaro‭ *‬Dictionnaire Pratique d'Esperanto‭*‬,‭ ‬kaj verkis broŝuron‭ *Initiation‭ à l’‬Espéranto*‭ ‬eldonitan de‭ La Juna Penso‭‬.‭ ‬Dum pluraj jaroj li preparis Esperanto-vortaron de sinonimoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo de R.‭ ‬Grandière el *SAT-Amikaro'', decembro 1977
* Libroj de kaj pri André Caubel en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Artikoloj  de kaj pri André Caubel en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)
* Sennacieca Asocio Tutmonda/Libroj ĉe liberpensula frakcio de kaj pri André Caubel Liberpensuloj

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Altdorf SH

**Altdorf** estis ĝis la 31-a de decembro 2008 komunumo en Kantono Ŝafhaŭzo, Svislando. Ĝi havis 208 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Ex de la 1-a de januaro 2009 Altdorf apartenas al la komunumo Thayngen.

## Geografio 
Altdorf situas en la nordo de Kantono Ŝafhaŭzo en montareta kaj kampara regiono, ĉe la landlimo kun Germanio. En Altdorf troviĝas la plej nordaj vitejoj de Svislando.

## Trafiko 
Ekzistas poŝtaŭtobuslinioj de Altdorf al Ŝafhaŭzo kaj al Thayngen. Altdorf unue apartenis al la Grafejo Hegau, tiam al la Grafejo Nellenburg kaj ekde la 13-a jarcento al Aŭstrio. Ek de 1723 Altdorf apartenas al Ŝafhaŭzo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Altdorf datas supozeble el la jaro 830.

### Komunuma kunfandiĝo 
Per la publika baloto de dimanĉo la 17-an de aŭgusto 2008 la kvin aŭtonomaj komunumoj Thayngen, Altdorf, Bibern, Hofen kaj Opfertshofen akceptis la kunfandiĝon de iliaj komunumoj kun efiko je la 1-a de januaro 2009. La nova komunumo Thayngen havas proksimume 5000 loĝantojn. Tial Altdorf la 1-an de januaro 2009 ĉesis ekzisti kiel aŭtonoma politika komunumo kaj fariĝis vilaĝo de Thayngen.

## Eksteraj ligiloj 
* Altdorf SH en la Historia Leksikono de Svislando
* Profilo de Altdorf sur la retejo de Kantono Ŝhafhaŭzo