open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Komunumo Działdowo

La **komunumo Działdowo** estas vilaĝa komunumo en Pollando, en sud-okcidenta parto de Varmio-Mazurio. Dum jaroj 1975-1998 ĝi situis en Vojevodio Ciechanowskie.

Sidejo de la komunumo estas la urbo Działdowo, kiu tamen ne apartenas al la teritorio de la vilaĝa komunumo.

Laŭ informoj de 30-a de junio 2004 en la komunumo loĝis 9552 loĝantoj.

## Strukturo de areo 
Laŭ informoj de 2002, la komunumo Działdowo havas areon 272,77&nbsp;km², el kiuj 17 procentaĵoj estas arbaroj kaj 74 procentaĵoj agrikulturaĵoj.

La komunumo estas 28,29% de areo de la distrikto Działdowo.

## Demografio 
Informoj de 30-a de junio 2004:

En 2002 la meza enspezo po loĝanto estis 1441,05 zlotoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la Komunumo Działdowo [pl]

Kategorio:Komunumoj de Pollando
Yarmouth (Britio)

:*Por aliaj uzoj, vidu Yarmouth*

300ra|eta|dekstra|Piero de Yarmouth
eta|Yarmouth isle of wight
**Yarmouth** estas havenurbo en la okcidenta parto de Isle of Wight, apud la suda marbordo de Anglio, sur la estuaro de la rivero Yar (rivero). La unua raporto pri loĝejo en la loko estis en 991, de la impostoj de Danegeld de Ethelred la 2-a. En jaro 1547 Henriko la 8-a konstruigis kastelon, kiu ankoraŭ ekzistas, por defendi la regionon.

La piero en Yarmouth, konstruita en 1876 estas la plej longa ligna piero en Anglio.

## Transporto 
Estas pramo inter Yarmouth kaj Lymington en Hampshire, kaj aŭtobusoj al aliaj urboj en la insulo.

Kategorio:Urboj de Britio
Sudkarmina abelmanĝulo

La **Sudkarmina abelmanĝulo** (***Merops nubicoides***) (iam simple Karmina abelmanĝulo) estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Ĝi reproduktiĝas en subekvatora Afriko, kun teritorio el norda Sudafriko kaj Namibio al Gabono, orienta Kongo kaj Kenjo.

Tiu ĉi specio, kiel aliaj abelmanĝuloj, estas belege kolora, rimarkinda birdo, ĉefe **karmina** en koloro, sed kun **krono, pugo kaj subventro bluaj**. Krome estas nigra makulo ekde la nigra beko al okulo kaj ĉirkaŭ, sub kaj malantaŭ ĝi. La vosto- kaj flugilpintoj estas grizecaj. Same la subvosto. La vosto montras du longajn centroplumojn. La specio estas metalbrila en kapo, kie ambaŭ koloroj kaj blua kaj karmina estas tre kontrastaj (dividitaj per la nigra strio), rimarkindaj kaj brilegaj. Tiu specio longas 34 ĝis 39&nbsp;cm kaj pezas 40 ĝis 67 g.

Ties kutima habitato inkludas malaltajn rivervalojn kaj inundebenaĵojn, prefere kun vertikalaj bordoj taŭgaj por tunelfosi por reproduktado. Tiu ĉi estas tre socia specio, kiu kuniĝas en grandaj birdaroj, en aŭ for de la reprodukta sezono. Ili ripozas komunume en arboj aŭ kanejoj kaj disiĝas amplekse dumtage. Nesto estas ĉe la fino de 1-2 metra longa nestotruo en tereca bordo, kie la ino demetas 2-5 ovojn.

Tiu ĉi estas migranta specio, kiu loĝas dum la reprodukta sezono, inter aŭgusto kaj novembro, en Zimbabvo ekzemple, antaŭ translokiĝi suden al Sudafriko por la someraj (en suda hemisfero) monatoj, kaj migri al ekvatora Afriko el marto al aŭgusto.

Ties dieto komponas ĉefe el abeloj kaj aliaj flugantaj insektoj, kaj ties plej ĉasstrategio inkludas gvatadon de flugantaj insektoj, kiel ĉe rabobirdoj el gvatejoj. Tiuj gvatejoj povas inkludi branĉojn aŭ eĉ dorsojn de grandaj animaloj, kiel tiuj de la specio Koria otido, de kie ili povas vidi tiujn insektojn kiuj ekflugas aŭ eksaltas pro la paŝo de la granda birdo. Tiu strategio estas simila al tiu de pli grandaj birdoj, kiel bovardeo, ekde la dorso de ŝafoj, bovoj aŭ eĉ pli grandaj mamuloj. Tiuj abelmanĝuloj estas allogitaj de incendioj, kiuj forpelas kaj eĉ preskaŭ rostas insektojn, kaj pro tio ili estas ofte vidataj ĉirkaŭ tiuj alte en aero; ankaŭ tiu strategio estas propra de aliaj pli grandaj birdoj, kiel turfalkoj.

## Bildaro 

Merops nubicoides.jpg
Merops nubicoides, South Luangwa, Zambia 3.jpg
Southern Carmine Bee-eater (Merops nubicoides) (13951693613).jpg
Kori Bustard (Ardeotis kori) and Southern Carmine Bee-eater (Merops nubicoides) (6021439753).jpg
Southern Carmine Bee-eaters (Merops nubicoides) hunting over Southern Ground Hornbills (Bucorvus leadbeateri) (16732493964).jpg

## Bibliografio 
*  Ne minacata
* Roberts' Birds of Southern Africa - 6a eldono (John Voelcker Fund, 1993) ISBN 0-620-17583-4 ()

## Eksteraj ligiloj 
* En la franca

Kategorio:Meropedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Malé Chyndice

**Malé Chyndice,** hungare **Kishind** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Malé kaj Kis signifas: malgranda. La hungaroj uzis ankaŭ la nomon **Felsőhind** (=Supra Hind).
eta|dekstra|330px|Malé Chyndice situas en la plej griza distrikto
* Areo: 12 km²
* Supermara alteco: 144 m
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo: 951 54
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, Žitava preterfluas, fine de mallonga sakovojo. Nitra (urbo) troviĝas 18 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1264 en formo *Hind*, kiu estis komunumo de reĝaj fiŝistoj. Dum la historio formiĝis 2 vilaĝoj Granda kaj Malgranda Hind. En 1545 fiŝista lago troviĝis apud la vilaĝo. En 1584 la turkoj faris senhoma la setlejon. En 1910 loĝis tie 393 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo situis ĉe la nova landolimo, ĉe la slovaka flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 383 da homoj, (370 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* postbaroka katolika preĝejo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario) el la 18-a jarcento, en 1994 pligrandiĝis kaj renoviĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Klasov

**Klasov,** hungare **Kalász** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra. Ĝis 1899 la oficiala hungara nomo estis **Kálaz**.
eta|dekstra|330px|Klasov situas en la plej griza distrikto
* Areo: 12 km²
* Supermara alteco: 160-190 m
* Loĝantaro: 1200
* Poŝtkodo: 951 53
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Nové Zámky-Nitra (urbo). La lasta troviĝas 14, Vráble 5 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la ferepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1156 en formo *Qualiz*. Post la mezepoko la turkoj suferigis la loĝantojn. En 1865 ĥolero, en 1879 kaj en 1903 incendioj okazis. En 1910 loĝis tie 807 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Tiu vilaĝo situis ĉe la nova landolimo, ĉe la hungara flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1444 da homoj, (859 hungaroj, 563 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1750, en 1828 klasikismiĝis
* klasikisma nobeldomo de Weiss (vejs) el la komenco de la 19-a jarcento
* novgotika kastelo de 1866, nun orfejo
* kapelo el la 19-a j.c.
* nobeldomo de Wild el la 19-a j.c., nun administrejo
* iama lernejo de 1822
* hungarecaj malnovaj loĝdomoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Zoltán Bretter

**BRETTER E. Zoltán** estas hungara idehistoriisto, politikhistoriisto naskita en Kluĵo la 5-an de januaro 1958. Li estas filo de filozofo György Bretter

## Biografio 
E. Zoltán Bretter finis la ĝeneralan lernejon kaj la mezlernejon en Kluĵo (1977). Li komencis siajn studojn en 1978, en la Universitato Babeş–Bolyai de Kluĵo en la fako pri filozofio-historio. En 1982 li translokiĝis en Hungarujon, kie li pristudis filozofion kaj sociologion en ELTE. En 1987 li translokiĝis al Peĉo. Li estis docento de politikaj studoj de la sociteoria katedro de Universitato Jannus Pannonius de Pécs. Liaj esplorkampoj estas idehistorio, moderna liberala teorio, sociteorio kaj rumana-hungara politikhistorio inter la unua kaj dua mondmilito. Liaj artikoloj aperis en gazetoj Echinox, Utunk, Igazság, Művelődés, *Könyvvilág*, *Ef-lapok*, *Unió*, respektive en *Szabadelvű Unió*, *Beszélő*. Inter 1990 kaj 1998 li estis landkunvena deputito de *Magyar Szabad Demokraták Szövetsége* kaj inter 2002–2006 konsilanto en Pécs. Li estis ano de sekcio East-West de Fondaĵo Soros, kuratoro de *Illyés Közalapítvány*, prezidento de la kuratoriumo de *Országos Kiemelésű Társadalomtudományi Kutatások Közalapítvány* (Publikfondumo de Socisciencaj Esploroj) . En 2008 li iĝis direktoro de la Magyar Kulturális Intézet (Hungara Kultura Instituto) de Bukareŝto.

## Volumo 
* *Nacionalizmus*, studoj, kunulredaktoro kun Ágnes Deák, Pécsi Tanulmány Kiadó, (1995).

## Fonto 
* Hungarlingva vikipedio

Bretter, Z
Bretter, Z
Bretter, Z
Tibor Gerevich

**Tibor Gerevich** (gereviĉ) estis hungara arthistoriisto, universitata instruisto, ano de la Hungara Scienca Akademio. Liaj parencoj estis József Gerevich kaj László Gerevich.

Tibor Gerevich naskiĝis en Máramarossziget la 14-a de junio 1882 kaj mortis en Budapeŝto la 11-a de junio 1954.

## Biografio 
En la Universitato de Budapeŝto Gerevich estis studento de Gyula Pasteiner. Post sia doktoriĝo li laboris en la Hungara Nacia Muzeo (MNM), li estis direktoro de la muzeo kristana (*Keresztény Múzeum*) de Esztergom. Ekde 1924 li estis universitata profesoro, ekde 1925 li estis direktoro, pli poste kuratoro de la *Római Magyar Intézet* (Hungara Instituto de Romo). Ekde 1932 li estis prezidento de la *Műemlékek Országos Bizottsága*, konstanta sekretario de la *Nemzetközi Művészettörténeti Kongresszus* (Kongreso Internacia pri Arthistorio).

## Verkoj 
* *Az arányosság elméletének és alkalmazásának története a művészetben* (Bp., 1904);
* *Tracce di Michelangelo nella scuola di Francesco Francia* (Bologna, 1908);
* *A krakkói Czartoryski-képtár olasz mesterei* (Bp., 1918);
* *Kolozsvári Tamás, az első m. képtábla-festő* (Bp., 1923);
* *A régi magyar művészet európai helyzete* (Minerva, 1924);
* ''L'arte antica ungherese* (Róma, 1930);
* *Magyarország románkori emlékei'' (Bp., 1938).

## Literaturo 
* Genthon István: G. T. (Műv. tört. Ert., 1955)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Gerevich, T
Gerevich, T
Gerevich
gerevich
Nová Ves nad Žitavou

eta|dekstra|250px|Blazono de Nová Ves nad Žitavou
eta|dekstra|330px|Nová Ves nad Žitavou situas en la plej griza distrikto
**Nová Ves nad Žitavou,** hungare **Zsitvaújfalu** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.

* Areo: 10 km²
* Supermara alteco: 164 m
* Loĝantaro: 1270
* Poŝtkodo: 951 51
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ dekstra bordo de Žitava, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Šurany-Zlaté Moravce. Nitra (urbo) troviĝas 20 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1355. En 1910 loĝis tie 1161 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Bars, al distrikto de Verebély, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo situis ĉe la nova landolimo, ĉe la slovaka flanko. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 2194 da homoj, (2181 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Thomas Becket de 1791
* kapelo omaĝe al Urbano la 1-a de 1791
* sankta puto kun statuo, kiel pilgrimloko

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Sándor Kibédi

**KIBÉDI Sándor**, familinomo *Hapka* rumanuja hungara poeto, dramverkisto, tradukisto, redaktoro naskita en Nagysomkút la 3-a de marto 1897 kaj mortinta la 16-a de decembro 1941 en Koloĵvaro.

## Biografio 
Sándor Kibédi estis ĉefkunlaboranto inter 1922 kaj 1924 en Nagysomkút de semajngazeto *Kővárvidék* (1923), li publikis ankaŭ en *Nagybányai Hírlap*. En 1924 li venis en Kluĵon kaj publikis en la Keleti Újság, Ellenzék, Brassói Lapok, Pásztortűz. En 1928-29 li estis ĉefredaktoro de *Szemle* en Salonta, en 1929-30 de *Az Újság*, pli poste en Kluĵo ekde 1931 li estis respondecredaktoro de Korunk, sed nur formale, ekde 1935 ĉefredaktoro de maldekstra *Tribün*, pli poste li aperigis la literaturan, artan kaj socian revuon *Széphalom* (1937-38).

## Verkoj 
* *Így akarom* (poemoj, Dicsőszentmárton 1924);
* * Diadalmas élet* (poemoj, Dicsőszentmárton 1924);
* *Tengerzúgás (poemoj, Kv. 1926);
* *Megjött a reggel* (poemkolekto, Kv. 1931);
* *Szeptember végén (poeta teatraĵo, Kv. 1933);
* *Petőfi és Pila Anikó*. Válasz egy tanulmányra (Kv. 1939).

## Tradukaĵvolumoj 
* *Eminescu Mihály Összes költeményei* (Győri Illés István bevezetőjével, Kv. 1934);
* *Aron Cotruş: *Versek* (A Korunk Könyvei, Kv. 1935);
* *Octavian Goga: *Költemények* (Kv. 1938)

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kibedi, S
Kibedi, S
Sándor Korvin

**KORVIN Sándor** familinomo: *Kálmán Imre* estis rumanuja hungara poeto, tradukisto, kritikisto, publicisto naskita en Nagysomkút la 24-an de decembro 1912 kaj mortinta la 28-an de januaro 1944 en Koloĵvaro.

## Biografio 
Sándor Korvin pristudis juron en Oradea, sed en 1932 li ĉesis kaj forlasinte sian familion li translokiĝis Kluĵon. Lian kontraŭfaŝistajn artikolojn li publikigis en Nagyváradi Napló, Brassói Lapok, Független Újság kaj Mai Nő. Li faris literaturajn studojn en Parizo (1937-38) (Sorbonne). Dum la dua mondmilito li faris laborservon.

## Volumoj 
* *Éber lélekkel* (poemoj, kun antaŭparolo János Szász, 1952. Haladó Hagyományaink).
* *A néma számvető* (kun biografia studo kaj bibliografio de Lajos Jordáky 1977.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Korvin, S
Aleksej Borovoj

**Aleksej Alekseeviĉ Borovoj** (, Moskvo — , Vladimir) estis Rusia filozofo, juristo, ekonomikisto, ĵurnalisto kaj grava teoriisto de anarkiismo. Kvankam li mem ne apartenigis sin al iu aparta branĉo de anarkiisma ideologio, liaj rigardoj estis plej proksimaj al anarki-sindikatismo kaj anarki-individuismo.

## Biografio
Aleksej Borovoj naskiĝis en Moskvo 30-an de Oktobro 1875, kaj loĝis tie sian tutan infanecon. En 1898 li graduis de jura fakultato de Moskva universitato kaj iĝis privatdocento tie (li oficie estis instruisto de universitato ĝis 1911). En jaroj 1903-1905 laboris en Eŭropo, kie eksciis radikalajn por tiu tempo socialismajn ideojn, aparte marksismon. Li, tamen, tre baldaŭ senreviĝis pri marksismo, ĉar li vidis ke tiu ideologio konduktas al totalisma socio. Krom marksismo, mondrigardon de Borovoj influis Bergson, Nietzsche, personismo kaj intuiciismo. Tiuj filozofioj konduktis lin al anarki-individuismo. En jaroj 1906-1910, post Unua Rusa Revolucio, Aleksej Borovoj eldonis kelkajn artikolojn kaj prelegis pri anarkiismo en Moskva historia muzeo. Pro tio tiama *portempa registaro* represiis lin kaj igis fuĝi en Francion, kie li loĝis ekde 1910 ĝis 1913. 

Tiam eldonitaj verkoj de Borovoj estas: *Sociaj idealoj de moderna homaro* («Общественные идеалы современного человечества», 1906); *Revolucia mondrigardo* («Революционное миросозерцание», 1907); *Populara kurso de politika ekonomio* («Популярный курс политической экономии», 1908); *Historio de persona libero en Francio* («Историю личной свободы во Франции», 1910); *Historio de persona libero en Francio: Respondo al recenzantoj* («История личной свободы во Франции. Ответ рецензентам», 1911).

Post reveno en Rusion en 1913, Borovoj plejparte laboris kiel ĵurnalisto. En politikan agadon li revenis post Februara Revolucio. En 1917 li iĝis redaktisto de ĵurnalo *Voko* («Клич»), en 1918 iĝis unu el plej gravaj personoj en Moskva unio por idea propagando de anarkiismo. En tiu periodo li eldonis verkojn *Revolucia kreo kaj parlamento* («Революционное творчество и парламент», 1906—1907); *Revolucia sindikatismo*(«Революционный синдикализм»); *Anarkiismo* («Анархизм», 1918); *Persono kaj socio en anarkiista mondrigardo* («Личность и общество в анархическом мировоззрении», 1921).

Post malvenko de Kronŝtadta ribelo en 1921 bolŝevika registaro komencis ondon de represioj kontraŭ anarkiistoj. Pro tio malfermita anarkiista propagando iĝis neebla. Kiel kaŝitan propagandon, Borovoj kreis Tut-Rusian komitaton por memorigo de Petro Kropotkin en 1921 , kaj ekde 1923 laboris en Moskva muzeo de Kropotkin. Li ne plu povis fari prelegojn aŭ instrui en la universitato kaj oni forprenis de li la profesorecon. En 1929 li estis forsendita en na Vjatka, kaj poste (en 1932) en Vladimiron, kie li mortis en 1935.

## Eksteraj ligiloj 
* Биография Алексея Борового
* Статья о философии Борового

Kategorio:Rusiaj filozofoj
Kategorio:Rusiaj retorikistoj
Kategorio:Rusiaj eldonistoj
Kategorio:Rusiaj anarkiistoj
Kategorio:Historiistoj de anarkiismo
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Vladimira provinco
Kategorio:Viktimoj de politikaj reprezalioj en Sovetunio
Friedrich Clemens Gerke

**Friedrich Clemens GERKE** (naskiĝis la 22-an de januaro 1801 en Osnabrück, mortis la 21-an de majo 1888 en Hamburg) estis aŭtoro, verkisto kaj pioniro de telegrafio.
thumb|right | Friedrich Clemens Gerke, 1840  Lithographie A. Lill

## Vivo 
Li aliĝis al la brita armeo en Kanado. Post reveno al Hamburg li uzis siajn konojn de la angla por traduki librojn pri tekniko de telegrafado.

Li laboris por kompanio *J.L. Schmidt*, kiu operadis la optikan telegrafad-linion inter Hamburg kaj Cuxhaven kaj solvis la problemojn de tiu konekto. Tiu konekto gravis je la kontrolo de la ŝipoj sur la rivero Elbe kaj je la organizado de la helpo dum la fajrego en Hamburgo en la jaro 1842.

Ekkomprenante la avantaĝojn de elektra komunikado, li ŝanĝis al la kompanio *Elektro-Magnetische Telegraphen-Compagnie*, kiu je la 15-a de julio 1848 ekfunkciigis dratan konekton inter Hamburg kaj Cuxhaven. Gerke fariĝis en 1847 inspektoro de tiu entrepreno, kiu tiam uzis la Morsan kodon kiel unua en Eŭropo.

Gerke pluevoluis la usonan *American Morse Code* al tiu, kiu nun estas ĝenerale uzata mondskale.
Gerke notis la malavantaĝojn de la *American Morse Code*. Li ŝanĝis ĉirkaŭ la duonon de la signoj al la Internacia Telegrafia alfabeto. Grava malavantaĝo de la antaŭa versio estis malsamaj longecoj de la longaj signoj. En la sistemo de Gerke nur estas mallongaj kaj longaj signoj, nomitaj punktoj kaj strekoj.
Streko havas la trioblan longecon de punkto. La kodigon de la ciferoj li ordigis strikte sisteme.
center|Morse Code in Gerke coding

En 1865 la unua internacia kontrakto pri telegrafado fiksis lian kodon kiel ĝenerale valida telegrafi-standardo. Escepte malgrandaj ŝanĝoj ĝi estas ĝis hodiaŭ la internacia kodo por morsado.

Ekde 1868 Gerke estris la nove fonditan telegraf-oficejon en Hamburg.

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Persono (Osnabrück)
Lúčnica nad Žitavou

**Lúčnica nad Žitavou,** hungare **Vajkmártonfalva** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
eta|dekstra|330px|Lúčnica nad Žitavou situas en la plej griza distrikto
* Areo: 12 km²
* Supermara alteco: 137 m
* Loĝantaro: 910
* Poŝtkodo: 951 88
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ dekstra bordo de Žitava (kun ponto, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Šurany-Zlaté Moravce. Nitra (urbo) troviĝas 23 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1113. Komence formiĝis 2 vilaĝoj Vajk kaj Zsitvamártonfalva, kiuj fine unuiĝis. En 1910 loĝis en Vajk 684, en Zsitvamártonfalva 293 da homoj, (en ambaŭ slovakoj en majoritato, hungaroj kaj ciganoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Érsekújvár, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 926 da homoj, (910 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Poľný Kesov

**Poľný Kesov,** hungare **Mezőkeszi** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
eta|dekstra|330px|Poľný Kesov situas en la plej griza distrikto

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 km²
* Supermara alteco: 172 m
* Loĝantaro: 610
* Poŝtkodo: 951 14
* Aŭtokodo: NR
* Telefonprefikso: 37

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Nitra (urbo) troviĝas 18 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1113. En 1553 incendio okazis. Post 2 jaroj la turkoj okupis la vilaĝon kaj tenis ĝin ĝis 1684. En 1910 la setlejo ne estis sendependa vilaĝo. Ĝis 1919 la loko apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la loko rehungariĝis kaj situis laŭ la nova landolimo en la hungara flanko. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis tie 593 da homoj, (585 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* termala banejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Kategorio:Banlokoj en Slovakio
Zoltán Felvinczi Takács

**FELVINCZI TAKÁCS Zoltán** (felvinci taka:ĉ) hungara arthistoriisto. Li naskiĝis en Nagysomkút la 7-an de aprilo 1880 kaj mortis la 4-an de decembro 1964 en Budapest.

## Biografio 
Zoltán Felvinczi Takács la mezlernejon finis en Nagybánya kaj Kolozsvár, la universitaton en Budapest. Li preparis sin pentristo kiel lernanto de Simon Hollósy, sed iĝis arthistoriisto. Li establis el kolekto de Ferenc Hopp en Budapest la artmuzeon *Kelet-Ázsiai Múzeum* (Orientazia Muzeo), kies li iĝis ankaŭ direktoro. En 1940 li iĝis profesoro de universala arthistorio de la Universitato de Koloĵvaro. Ekde 1947 li instruis en universitato Szeged.

## Ekspozicioj organizitaj 
* 1941 - Malnova eklezia arto, Koloĵvaro;
* 1942 - Orienta artekspozicio (Keleti művészeti kiállítás, Kv. 1942);
* 1943 - Ekspozicio okaze de inaŭguro de artekspoziciejo, Koloĵvaro.

## Verkoj 
* *A Kelet művészete* (Bp. 1943);
* *Some premises of Islamic ornamental system* (Bp. 1943).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ivanka pri Nitre

**Ivanka pri Nitre,** hungare **Nyitraivánka** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Nitra.
   
## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ riverobranĉo de Nitra (rivero), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Nitra-Nové Zámky. Nitra troviĝas 8&nbsp;km de ĉi tie.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. Dum la mezepoko estis tie 3 vilaĝoj. Tie okazis batalo inter ĉeĥa kaj hungara armeoj en 1271.

### Luk 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1220, el 1330 en formo *Lyuky*. La kampoj apartenis al vicpastro de Nitra. En 1891 la vilaĝo unuiĝis kun Gergelyfalva.

### Gergelyfalva/Gergeľová 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1247 en formo *Megerd*. Tiam la kampoj apartenis al la reĝo, poste al diversaj figuroj. En 1891 la vilaĝo unuiĝis kun Luk.

### Ivánka/Ivanka 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1400 en formo *Ivankafalva*. En 1924 unuiĝis la jam unuiĝintaj vilaĝoj Luk kaj Gergelyfalva.

En 1910 loĝis tie 1016 da homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitra, poste al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj apartenis al la sendependa Slovakio. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj vilaĝoj, kie la slovakoj vivas en majoritato, ne apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 2299 homoj, (2260 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al episkopo Sankta Marteno de 1772, la turo estas 151&nbsp;cm oblikva
* klasikisma nobeldomo el la 18-a jarcento

## Famuloj 
* en la iama Ivánka naskiĝis hungara juristo Károly Kossovich
* en la iama Nyitraivánka mortis:
** hungara ministro Vilmos Tóth
** hungaraj politikistoj János Markhot kaj Gyula Markhot

Kategorio:Municipoj en distrikto Nitra
Béla Entz

**ENTZ Béla** (enc) estis hungara kuracisto, patologiisto naskita en Koloĵvaro la 10-an de marto 1877 kaj mortinta en Pécsvárad la 14-an de januaro 1959.

## Biografio 
Béla Entz havigis sian diplomon en 1900 en Scienca Universitato de Budapeŝto, sed jam ekde 1899 li laboris en anatomia kaj fiziologia instituto de Budapeŝto. En 1905–06 li studis eksterlande per stipendio, en 1907 li estis asistanto, en 1911 privatprofesoro. En 1917 li profesoris patologion en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto. Ekde 1918 ĝis 1952 li instruis patologion en Universitato Erzsébet, respektive de Universitato de Pécs. Inter 1918–47 li estis komisiita preleganto de tribunala medicino. En 1931–32 kaj 1945–46 li estis rektoro de la  universitato.

## Verkoj 
**A kórbonctan és kórszövettan alapvonalai* (Pécs, 1926). 

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj akademianoj
Margit B. Nagy

**B. NAGY Margit**, (nadj) *Benkőné* estas rumanuja hungara arthistoriistino naskiata en Gyoma la 4-an de majo 1928, kaj mortis en Budapest la  4-an de marto 2007. Ŝi estis la edzino de kulturhistoriisto Samu Benkő kaj patrino de arkeologo Elek Benkő.

## Biografio 
La mezlernejon Margit B. Nagy finis en Kecskemét kaj Târgu Mureş kaj pli poste ŝi studis en Bolyai Tudományegyetem (1946-50), kie ŝi iĝis asistantino (1950-52). Ekde 1953 ŝi estis akademia esploristino, ĉefesploristino.

## Volumoj 
**Reneszánsz és barokk Erdélyben* (Művészettörténeti tanulmányok, 1970);
**Várak, kastélyok, udvarházak, ahogy a régiek látták* (XVII-XVIII. századi erdélyi összeírások és leltárak, 1973);
**Stílusok, művek, mesterek* (1977).

## Literaturo 
*Szőcs István: Pallérozódás és pallériasság Erdélyben. Igaz Szó 1970/10.
*Debreczeni László: Reneszánsz és barokk Erdélyben. Utunk 1970/43;
*uő: Régi erdélyi épületekről – egykori leltárírók szemével. Utunk 1974/3.
* Entz Géza: B. N. M.: Reneszánsz és barokk Erdélyben. Művészettörténeti Értesítő, Bp. 1971/3.
* Balogh Edgár: Száraz leltárak színes káprázata. A Hét 1973/41.
*Komlovszki Tibor: B. N. M.: Várak, kastélyok, udvarházak, ahogy a régiek látták. Irodalomtörténeti Közlemények, Bp. 1977/5. – Balogh Ferenc: Forrás a műelemzéshez. A Hét 1978/22.
*Imreh István: Jegyzetek művészekről és mesterekről. Utunk 1978/42.
*Jakó Zsigmond: Nyersmérleg félúton. B. N. M. köszöntése. Korunk 1978/10.

## Fonto
*Romániai Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj arthistoriistoj
Azmi Bishara

**Azmi BISHARA** (arabe: عزمي بشارة, *ʿAzmī Bischāra*; naskiĝis la 22-an de julio 1956 en Nazaret) estas israel-araba politikisto.

Bishara fondis en 1976 la unuan nacian araban studentunion. Li engaĝiĝis kontraŭ la malposedigo de araba grundo.

Li studis filozofion ĉe la Humboldt-universitato en orienta Berlino, la tiama ĉefurbo de GDR, kaj gvidis ekde 1986 la fakon de filozofio kaj politikaj sciencoj en la Bir-Zeit-universitato ĉe Ramallah.

En 1996 li elektiĝis israel-araba deputito de la Kneset. Li fondis la Balad, nacian demokratan kunvenon, kiu reprezentis la araban malplimulton en Israelo. Li subtenas la opcion de "ŝtato de ĉiuj siaj civitanoj" kaj malreligion kontraŭe al la koncepto de "juda ŝtato", kaj kritikas la cionisman vidon de Israelo.

Azmi Bishara publikigis verkojn en la araba, la angla, la germana kaj la hebrea lingvoj, pri demokratio
kaj civila socio, rajtoj de malplimultoj en Israelo, islamo kaj la palestina afero, ktp.

La 22-an de aprilo 2007, li demisiis de sia posteno de deputito de la Kneset, akuzante la aŭtoritatojn, ke ili persekutis lin pro liaj politikaj pozicioj. Celo de politika enketo, kies motivojn oni ignoras, li forlasis la landon antaŭ pluraj semajnoj. Anstataŭis lin ĉe la Kneset Saïd Nafa, kvara sur la listo de la Balad.

Bishara certigas, ke li forlasis la landon por familiaj ferioj kaj prelegoj en arabaj landoj, ne por eskapi la policon. Li deklaris al Al Jazeera, ke li reiros al Israelo, sen diri kiam, kaj ke li demisiis por malhelpi al siaj malamikoj forpreni de li la parlamentan imunigon.

## Verkoj 
* „Beitrag zur Kritik der zivilen Gesellschaft“
* „Der Bruch im politischen Diskurs“.

## Premio 
2002: Ibn-Rushd-premio pri libera pensado, Berlino

## Referencoj 
Kategorio:Palestinaj verkistoj
Kategorio:Palestinaj politikistoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Ekzilitoj
Lajos Jordáky

**JORDÁKY Lajos** (jorda:ki) rumanuja hungara sociologo, kritikisto, studverkisto: Kolozsvár, 6-a de septembro 1913 – 29-a de novembro 1974.

## Biografio 
Lajos Jordáky la mezlernejonfinis en sia naskiĝurbo (1931). Li estis urba oficisto (1932–41). Dum la dua mondmilito li pristudis ekonomikon en la universitato kaj li doktoriĝis pri ekonomiko kaj sociaj sciencoj. Ekde 1945 li estis profesoro pri ekonomiko de Universitato Bolyai de Kluĵo, samtempe direktoro de *Entrepreno pri Tergaso* de urbo, pli poste literatura sekretario de la Kolozsvári Magyar Színház. En 1952 li estis arestita laŭ eltrovitaj akuzoj kaj juĝita kune kun Edgár Balogh, Lajos Csőgör kaj János Demeter. Oni rehonorigis lin 1955. Li prelegis plue en la universitato, sed ekde aprilo 1957 denove estis arestita, sed denove oni rehonorigis lin, kaj li laboris kiel esploristo de Filio de Rumana Historia Instituto.

## Verkoj 
* *A nagy francia forradalom*, studo, Kvár, 1939;
* * Spanyolország*, studo, Kvár [1939];
* ''Horea, Cloşca és Crişan'[', Kvár, 1944;
* * A tudományos szocializmus Franciaországban*, studo, Kvár, 1945;
* *A márciusi ifjúság*, Kvár, 1945;
* * Werbőczy és Martinuzzi*, studo, Kvár, 1945;
* *Szocializmus és irodalom*, stdo, Kvár, 1946;
* *Az erdélyi társadalom szerkezete*, Kvár, 1946;
* *Janovics Jenő és Poór Lili*. Két színész arcképe, Bk., 1971;
* *Irodalom és világnézet*. Cikkek, tanulmányok 1938-1972, Bk., 1973;
* * A szocialista irodalom útján*, studo, 1973;
* *A Román Nemzeti Párt megalakulása*, studo, Bk., 1974;
* *Szocializmus és történettudomány*, studo, Bk., 1974;
* * Kovács Katona Jenő*. Emberi kérdés, Bk., 1977;
* *Józsa Béla*. Tanulni a múltból, politikai és szépirodalmi írások, tan., vál., Bk., 1978;
* *Az erdélyi némafilmgyártás története 1903-1930*, Bk., 1980.

## Tradukaĵoj 
* Henri de Saint-Simon: *Az európai társadalom újjászervezéséről*, ford., bev., Bk., 1969.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Jordaky, L

Jordaky, L
Jordaky, L.
Alternative libertaire

**Alternative libertaire** (Liberecana Alternativo) estas franca liberecana komunista organizo fondita en 1991. Ĝi enskribiĝas en la daŭreco pri anarkiismo-komunismo kaj pri laborista kontraŭregema movado tia kia ĝi ekzistis de post la Unua Internacio. Tio estas por politiko bazita sur la rekta ago de la subpremitaj sociaj klasoj kaj grupoj al kontraŭkapitalista revolucia kaj memadministrada celeco.

Ĝi depostulas la sperton de la revoluciuloj kiuj pro tiama kunteksto, partoprenis tiujn zorgojn :
* Bakunino kaj liaj partizanoj sine de la Unua Internacio;
* la revoluciaj-sindikatistoj de la franca *Ĝenerala Konfederacio de la Laboro* (CGT) antaŭ 1914;
* la «Maĥno-Movado» kaj la *Organizada Idearo* de la rusaj anarkistoj en ekzilo;
* la hispana anarkisindikatismo, la sperto de la Hispana socia revolucio, en 1936, kaj ĉefe la agado de la grupo de la «Amikoj de Durruti»;
* la Liberecana Komunista Federacio (Fédération communiste libertaire, FCL), kaj la *Komunista Liberecana Manifesto* verkita de Georges Fontenis, en 1954;
* La Unuiĝo de la Liberecanaj Komunistaj Laboristoj (Union des travailleurs communistes libertaires, UTCL), la verkoj de Daniel Guérin, kaj la *Liberecana Komunista Projekto* en 1986.

Laŭ diversaj gradoj, malgraŭ iliaj neeviteblaj eraroj kaj limoj, tiuj spertoj konstituis gravajn ŝtupojn en la ellaborado pri liberecana komunista nuntempa movado.

Hodiaŭ, Alternative libertaire kreskigas politikon samtempe al du celoj :
* la kreado de fronto en la sociaj movadoj por doni politikan ekziston al la «maldekstra flanko de la strato» kontraŭ la registara maldekstro;
* la kreado de Liberecana Alternativo kiel fluo de pensoj kiu nutras kaj nutras sin danke al la influo de la sociaj movadoj.

La batalantinoj kaj batalantoj de Alternative libertaire aparte estas investitaj pri la luktoj en firmaoj kaj en la sindikatismo en la CGT aǔ en SUD (kelkfoje en la CNT), pri luktoj kontraŭ la senlaboreco, pro la rajto al la loĝejo, ekologoj, kaj kunligi tiujn luktojn en la nuna socio kun rompiĝovidpunkto kun la kapitalismo kaj la Ŝtato.

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Anarkiistaj organizaĵoj
Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Romain Feillu

**Romain FEILLU** estas franca vojo-biciklisto, naskiĝinta la  en Châteaudun (Eure-et-Loir).
Li mezuras 1,74 m kaj pezas 62kg.
Li fariĝas profesiulo en 2007 en la franca teamo *Agritubel*.

## Biografio 
Post sia neatendinta oka rango en la kuro Paris-Bourges en 2005, kiam li estis dumtempa teamano, Romain Feillu ekis ene de la profesiulaj plotonoj famigita de sia arĝenta medalo gajnita en la Mondpokalo de la Esperoj en Salzburg en 2006 (malpli ol 23 jaroj).
Rapide li konfirmis la kapablecon kiun oni antaŭvidis ĉe li.
Efektive, tuj de siaj unuaj kuroj (la Rondiro de Kataro kaj la Mediteranea Rondiro), li eskapis dum longa eliro.
Iomete mankis por ke li gajnus sian unua sukceson kiel profesiulo (post longa eskapado unusola dum la Mediteranea ROndiro, eraro en la kilometro-mezuro de la etapo surprizis la kurantoj kaj permesis la reveno de la plotono).

Cholet-Pays de Loire malkaŝis liajn talentojn de sprintulo.
Ja, la kuristo de Agritubel ankoraŭ eskapis el la plotono, sed post esti rekaptita, li konkuris la sprinton kaj gajnis la duan rangon, tiel li konfirmiĝis kiel unu el la plej talentoplenaj junaj francoj en tia fako.
Statuso kiun li konfirmis gajnante fojon post alian ''Boucles de l'Aulne* kaj etapon dum la Rondiro de Luksemburgio.
Sekvis bonegaj rangoj dum la Tour de France de 2007 (dufoje kvina de etapo), kaj ankaŭ dum la kuroj de la franca pokalo, kie li fariĝis dua kaj la plej bona junulo post la sezono.
Mirinda estas lia kapableco elteni la distancon dum la grandaj klasikaj kuroj, kaj tio tuj de sia unua jaro kiel profesiulo, samkiel pruvas lia dekunua rango en la Granda Premio de Plouay de 2007 kaj lia deka rango en Paris-Tours.
Li gajnis ankaŭ la rondiro de Britio.
Tiu bona sezono inter la plej altvaloruloj permesis lin partopreni en la mondaj ĉampionadoj de vojo-biciklado de Stuttgart.

## Rezultoj 
* **2006**
** Tour de la Somme
** *2-a de la monda ĉampionado de junuloj (Salzbourg)''

* **2007**
** Paris-Bourges
** Boucles de l'Aulne
** Unu etapo de la Rondiro de Luksemburgio
** Fina klasifiko de la Rondiro de Britio
** 10-a de Paris-Tours

* **2008**
** Boucles de l'Aulne

## Tour de France 
* 2007 : por lia 1-a partopreno, li forlasis dum la 8-a etapo ; ege laciga, li ne sekvis tuj post la eko de la etapo kun Robbie McEwen, Danilo Napolitano kaj Mark Cavendish, li forlasis 2 km post la manĝaĵo-provizado.
* 2008 : dum la 3-a etapo inter Saint-Malo kaj Nantes la , li finis 3-a post Samuel Dumoulin kaj William Frischkorn kaj gajnis la flavan ĵerzon kaj la blankan ĵerzon de la plej rapida junulo. Dum la 19-a etapo, laca, li alvenas malfrue.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo

Kategorio:Francaj biciklistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Nordkarmina abelmanĝulo

eta|dekstre|200px
La **Nordkarmina abelmanĝulo** *Merops nubicus* estas preskaŭpaserina birdo de la familio Meropedoj aŭ abelmanĝuloj. Alternativaj komunaj nomoj inkludas tiujn de **Karmina abelmanĝulo** aŭ de **Nubia abelmanĝulo**.

## Distribuado 
Ĝia teritorio inkludas plej parton de la nordaj Subsaharaj regionoj de Afriko. Do, ĝi disdividas kun la tre parenca Sudkarmina abelmanĝulo la tutan teritorion de subsahara Afriko: norde tiu ĉi kaj sude la *Merops nubicoides*.

## Aspekto 
Tiu ĉi specio, kiel aliaj abelmanĝuloj, estas belege kolora, svelta birdo, ĉefe karmina en koloro, escepte pri **bluverdecaj kaj brilmetalaj kapo kaj gorĝo**, suba ventro kaj flugilpintoj kaj diferenciga nigra masko, sed ne tiom kontrasta kiom ĉe aliaj abelmanĝuloj. Tiu ĉi specio pli malpli similkoloras kun la sudkarmina abelmanĝulo, kiu diference havas rozkarminajn subvizaĝon kaj gorĝon, kion tiu ĉi havas blue. Krome tiu ĉi havas ruĝajn okulojn (la alia nigrajn), kaj kiel la alia nigran, pintakran sufiĉe subenkurban bekon kaj pli longajn centrajn vostoplumojn.

Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto, kaj la junuloj povas esti distingitaj el plenkreskuloj pro la manko de longaj centraj vostoplumoj kaj pro la rozbruna koloro de sia dorso, brusto al ventro kaj flankoj.

## Kutimoj 
### Reproduktado 
Ili nestumas en grandaj **kolonioj** en klifoj, kutime ĉe riverbordoj, kie ili elfosas per beko longajn horizontalajn nestotunelojn, ofte ĝis okfute longajn. La ino demetas el 3 ĝis 5 ovojn.

### Manĝado 
La dieto estas ĉefe el abeloj kaj aliaj flugantaj insektoj, kiel lokustoj kaj akridoj. La ĉefa ĉasstrategio de tiuj abelmanĝuloj estas gvati flugantajn insektojn el gvatejo kaj eksalti al ili kaj kapti ilin per beko, antaŭ reveni al gvatejo.

### Voĉo 
La alvoko estas profunda, gorĝeca *"tank"* dumfluge kaj serioj de notoj kiel *"rik"* dum gvatado.

## Eksteraj ligiloj 
* Nordkarmina abelmanĝulo en Zoo de Basel/Svisio voĉo
* http://zipcodezoo.com/Animals/M/Merops_nubicus.asp 
* Bildoj

Kategorio:Meropedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Gaŭĝa bosono

En partikla fiziko **gaŭĝaj bosonoj** (aŭ *kalibraj bosonoj*) estas bosonoj, kiuj rolas kiel perantoj de fundamentaj fortoj. Ĉiuj fundamentaj fortoj estas vere interŝanĝoj de gaŭĝaj bosonoj (kiel virtualaj partikloj) inter interagantaj elementaj partikloj. La fizika teorio, kiu priskribas tiajn interagojn, nomiĝas gaŭĝa teorio.

En norma modelo oni trovis tri tipojn de gaŭĝaj bosonoj: fotonoj, W- kaj Z-bosonoj kaj gluonoj. En la komuna lingvaĵo, oni diras, ke la fotonoj estas "portantoj de la elektromagneta forto", la  W- kaj Z-bosonoj estas la "portantoj de la malforta nuklea forto" kaj la gluonoj estas la "portantoj de la forta nuklea forto". La ekzisto de gravita forto ankaŭ postulas ekziston de gravitono, sed ĝi ankoraŭ ne estas trovita.

## Vidu ankaŭ 
* Fermiono
* Kvantuma elektrodinamiko
* Kvantuma kolordinamiko

Kategorio:Subatomaj partikloj
Kategorio:Kvantuma kampa teorio
Norma modelo

**Norma modelo** (angle *Standard Model*) estas teorio en partikla fiziko, kiu priskribas elektromagnetan, malfortan kaj fortan interagojn inter bazaj partikloj. El fundamentaj fortoj norma modelo ne priskribas graviton.

eta|dekstra|300px|Fundamentaj partikloj, konsiderataj en Norma Modelo
Postuloj de norma modelo estas:
* Ĉiu substanco konsistas de 12 fundamentaj partikloj (fermionoj): 6 leptonoj (elektrono, muono, tau-leptono kaj 3 specoj de neŭtrinoj) kaj 6 kvarkoj (*u*, *d*, *s*, *c*, *b*, *t*). Ili unuiĝas je tri generacioj de fermionoj.
* Kvarkoj (kaj kvarkaroj) partoprenas en ĉiuj tri interagoj de norma modelo; ŝargitaj leptonoj - nur en malfortaj kaj elektromagnetaj; neutrinoj - nur en malfortaj.
* Ĉiuj tri interagoj aperas kadre de postulo ke materia mondo estas simetria relative al tri specoj de kalibraj konvertoj. La partikloj, kiuj tenas la fundamentajn fortojn estas:
** 8 gluonoj por fortaj interagoj (simetria grupo *SU(3)*);
** 3 multepezaj kalibraj bosonoj W+, W− kaj Z0 (simetria grupo *SU(2)*);
** Unu fotono por elektromagnetaj interagoj (simetria grupo *U(1)*).
* Malsame ol elektromagnetaj kaj fortaj, malfortaj interagoj povas inkluzivi fermionojn de diversaj generacioj. Pro tio multaj partikloj iĝas nestabilaj kaj aperas diversaj ekzotikaj efektoj.

Ĝis nun preskaŭ ĉiuj prediktoj de norma modelo estis pruvitaj per eksperimento, ofte kun nekredeble malgrandaj ekartoj. Nur antaŭnelonge aperis rezultoj kiuj ne tute kongruas kun norma modelo. Ĉar norma modelo estas komplika, enhavas tro multon da postuloj kaj ne priskribas graviton, oni kredas ke ĝi ne estas fina teorio de partikla fiziko. Nun multaj sciencistoj strebas trovi faktojn nekongruajn kun ĝi por krei novajn teoriojn. Oni esperas ke dum pluaj eksperimentoj en koliziilo LHC eblos trovi rezultojn, nepriskribeblajn per la norma modelo. Ĝis nun la eltrovo de la bosono de Higgs en 2012 per LHC konfirmas tiun modelon.

## Vidu ankaŭ 
* Bosono
* Elementa partiklo
* Grandioza Unuigita Teorio
* Kolorŝargo

Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj
Kategorio:Partikla fiziko
Kategorio:Norma modelo
Kategorio:Kvantuma kampa teorio
Kategorio:Scienca modelado
Koliziigilo

**Koliziigilo** (foje ankaŭ **koliziilo**) estas tipo de partikla akcelilo en kiu la partikloj estas akcelitaj en kontraŭaj direktoj. Per tio sciencistoj povas aldoni al la partiklo grandan kinetan energion, koliziigi ilin kaj studi novajn partiklojn, produktajn de kolizio. Laŭ strukturo kaj aspekto estas du tipoj de koliziigilo - *lineara* kaj *ringa*.

## Plej gravaj koliziigiloj
Informo el http://pdg.lbl.gov

Kategorio:Aparatoj
Kategorio:Partikla fiziko
Partikla akcelilo

eta|dekstra|Lineara akcelilo de la Australian National University, fruaj 1960-aj jaroj ĝis 2000.
**Partiklaj akceliloj** estas aparatoj por kreo de ŝargitaj partikloj kaj jonoj kun grandaj kinetaj energioj. Ili estas uzataj kaj en industrio kaj medicino, kaj ankaŭ por gravaj studoj de teoria kaj partikla fiziko. La akceliloj funkcias pere de elektra kaj magneta kampoj, kiuj influas la partiklojn. La elektra kampo aldonas energion al partiklo, kaj la magneta difinas ĝian trajektorion.

Grandaj akceliloj ofte estas grandaj kaj multekostegaj, eĉ grandaj ŝtatoj ne povas aĉeti ilin sen komunaj projektoj. Ekzemple nune konstruata koliziilo LHC en CERN estas subgrunda ringo de 27 kilometroj je longo kaj konsumas ĉirkaue 120 MW da povumo.

## Tipoj de akceliloj 
Laŭ konstruoj kaj principoj de funkcio, ekzistas jenaj tipoj de partiklaj akceliloj:
* Elektrostatika akcelilo
** Kaskada
** Van der Graafa
* Ciklotrono
* Betatrono
* Mikrotrono
* Fazotrono
* Sinkrotrono
* Sinkrofazotrono
* Lineara akcelilo
* Koliziilo
* Liberelektrona lasero

## Literaturo 
* Коломенский Д.Д., Лебедев А. Н. Теория циклических ускорителей. М.: Физматгиз, 1962.
* A.Chao, M.Tigner, Handbook of Accelerator Physics and Engineering, 1999.
* Б.С. Ишханов, И.М. Капитонов, Э.И. Кэбин, Эксперимент (Web-публикация)

## Vidu ankaŭ 
* Koliziigilo
* Elementa partiklo
Snoop Dogg

**Calvin Cordozar Broadus Jr.** (naskiĝis la  en Long Beach), konata profesie kiel **Snoop Dogg**, estas usona repisto, kantisto, kantaŭtoro, entreprenisto kaj aktoro. Li ekrepis post Dr. Dre malkovris lian talenton.

## Verkaro 
### Albumoj 
* *Doggystyle* (1993)
* *Tha Doggfather* (1996)
* *Da Game Is to Be Sold, Not to Be Told* (1998)
* *No Limit Top Dogg* (1999)
* *Tha Last Meal* (2000)
* *Paid tha Cost to Be da Boss* (2002)
* *R&G (Rhythm & Gangsta): The Masterpiece* (2004)
* *Tha Blue Carpet Treatment* (2006)
* *Ego Trippin*' (2008)
* *Malice n Wonderland* (2009)
* *Doggumentary* (2011)
* *Reincarnated* (2013)
* *Bush* (2015)
* *Coolaid* (2016)
* *Neva Left* (2017)
* *Bible of Love* (2018)
* *I Wanna Thank Me* (venonta)

### Filmoj 
Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Flughaveno Da Nang

**Flughaveno Da Nang** en Vietnamio estas negranda flughaveno por priservi lokajn flugojn, 2 kilometrojn oriente de Da Nang. Situanta 770 kilometrojn for de Hanoi, ĝi estas la plej ofta aviada ebleco de ties loĝantaro.

Oportuna publik-trafika ligo de la flughaveno kun Da Nang aŭ Nam Trung Bo forestas, oni prenas taksion aŭ uzas propran aŭton.

Ĉiutagaj flugoj al Hanoi, Ho-Ĉi-Min-urbo, Buon Me Thuot, Pleiku, Nha Trang, Qui Nhon, Seoul, Singapore, Bangkok, malpli oftaj al aliaj direktoj.

Kategorio:Flughavenoj en Vjetnamio
Susticacán

**Susticacan** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Susticacán. 

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  1235  enloĝantojn. El tiuj estas 589 viroj kaj 646 virinoj. La komunumo havas surfacon de 200 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 2,030 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 500 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 22° 37′ norda latitudo kaj  103° 6′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio
En la komunumo vivas 1157 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 0 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

844 enloĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 730 alfabetoj kaj 57 analfabetoj. Do 13.39 % de la enloĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj. 

Inter la virinoj estas 427 alfabetoj kaj 56 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 11.59%.  Inter la viroj estas 303 alfabetoj kaj 57 analfabetoj, do 15.83% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32043a.htm 

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Tabasco (Zacatecas)

**Tabasco** estas komunumo en la meksika subŝtato Zacatecas. La ĉefurbo de la komunumo estas Tabasco.

## Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI)  14806  loĝantojn. El tiuj estas 7061 viroj kaj 7745 virinoj. La komunumo havas surfacon de 395 kvadratkilometroj kaj ĝi situas (meza punkto) je 1,500 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo (jare) estas 700 milimetroj. La geografia koordinatoj de la komunumo estas 21° 52′ norda latitudo kaj  102° 55′ okcidenta longitudo.

## Sociogeografio
En la komunumo vivas 13678 personoj kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli. El tiuj 15 personoj parolas indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.11 % de la personoj, kiuj aĝas 5 jaroj aŭ pli.

9,736 loĝantoj aĝas 15 jaroj aŭ pli. Inter ili estas 8754 alfabetoj kaj 446 analfabetoj. Do 10.05 % de la loĝantoj, kiuj aĝas 15 aŭ pli estas analfabetoj.

Inter la virinoj estas 4,736 alfabetoj kaj 532 analfabetoj. Do la grado de analfabeteco inter virinoj estas 10.10%.  Inter la viroj estas 4,018 alfabetoj kaj 446 analfabetoj, do 9.99% el la viroj estas analfabetoj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI

## Eksteraj ligiloj 
http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/zacatecas/municipios/32044a.htm

Kategorio:Komunumoj de Zacatecas
Flughaveno Tan Son Nhat

**Flughaveno Tan Son Nhat** en Vietnamio estas negranda flughaveno por priservi lokajn flugojn, 7 kilometrojn oriente de Ho-Ĉi-Min-urbo. Situanta 1700 kilometrojn for de Hanoi, ĝi estas la plej ofta aviada ebleco de ties loĝantaro.

Oportuna publik-trafika ligo de la flughaveno kun Ho-Ĉi-Min-urbo aŭ Dong Nam Bo forestas, oni prenas taksion aŭ uzas propran aŭton.

Ĉiutagaj flugoj al malpli oftaj al aliaj direktoj.

## Terminal 1 (Domestic) 
* Jetstar Pacific Airlines (Da Nang, Hai Phong, Hanoi, Nha Trang, Vinh)
* Vietnam Airlines (Buon Ma Thuot, Chu Lai, Da Lat, Da Nang, Hai Phong, Hanoi, Hue, Nha Trang, Phu Quoc, Pleiku, Qui Nhon, Tuy Hoa, Vinh)
* Vietnam Air Service Company (VASCO) (Ca Mau, Con Dao, Da Nang, Rach Gia, Chu Lai, Tuy Hoa, Qui Nhon)

## Terminal 2 (International) 
* AirAsia (Kuala Lumpur)
** Thai AirAsia (Bangkok-Suvarnabhumi)
* Air China (Beijing, Nanning)
* Air France (Bangkok-Suvarnabhumi, Paris-Charles de Gaulle)
* All Nippon Airways (Tokyo-Narita)
* Asiana Airlines (Seoul-Incheon)
* Bangkok Airways (Bangkok-Suvarnabhumi)
* Cathay Pacific (Hong Kong)
* Cebu Pacific (Manila)
* China Airlines (Taipei-Taiwan Taoyuan)
* China Eastern Airlines (Shanghai-Pudong)
* China Southern Airlines (Guangzhou)
* EVA Air (Kaosjungo, Taipei-Taiwan Taoyuan)
* Finnair (Helsinki) [seasonal]
* Garuda Indonesia (Jakarta, Singapore)
* Hong Kong Airlines (Hong Kong)
* Japan Airlines (Tokyo-Narita)
* Jetstar Asia Airways (Singapore)
* Korean Air (Busan, Seoul-Incheon)
* Lion Air (Jakarta, Singapore)
* Lufthansa (Bangkok-Suvarnabhumi, Frankfurt)
* Malaysia Airlines (Kuala Lumpur)
* Mandarin Airlines (Taichung)
* Nokair (Bangkok-Don Mueang)
* Novair (Stockholm-Arlanda)
* Philippine Airlines (Manila)
* Qantas
** Jetstar Airways (Darwin [begins September 2008 ], Sydney)
* Qatar Airways (Doha)
* Royal Brunei Airlines (Bandar Seri Begawan)
* Royal Khmer Airlines (Siem Reap)
* Shanghai Airlines (Shanghai-Pudong)
* Shenzhen Airlines (Shenzhen)
* Singapore Airlines (Singapore)
* Thai Airways International (Bangkok-Suvarnabhumi)
* Tiger Airways (Singapore)
* Uni Air (Kaosjungo)
* United Airlines (Hong Kong, Los Angeles [ends 1 September], San Francisco [begins 2 September])
* Vietnam Airlines (Bangkok-Suvarnabhumi, Beijing, Busan, Frankfurt, Fukuoka, Guangzhou, Hong Kong, Kaohsiung, Kuala Lumpur, Los Angeles [begins October 27], Manila, Melbourne, Moscow-Domodedovo, Nagoya, Osaka-Kansai, Paris-Charles de Gaulle, Phnom Penh, Seoul-Incheon, Siem Reap, Singapore, Sydney, Taipei-Taiwan Taoyuan, Tokyo-Narita, Vientiane)
* Viva Macau (Macau)

## Cargo airlines 
* Cargoitalia (Dubai, Hong Kong)
* Cargolux (Luxembourg)
* China Airlines Cargo (Taipei-Taiwan Taoyuan)
* EVA Air Cargo (Taipei-Taiwan Taoyuan)
* Korean Air Cargo (Seoul-Incheon)
* Shanghai Airlines Cargo (Shanghai-Pudong)

## Notoj kaj referencoj 
Tan Son Nhat
Kategorio:Ho-Chi-Minh-urbo