open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stagecoach

***Stagecoach*** (anglalingve "Diliĝenco") estas 1939-a vesterna filmo, direktita de John Ford kaj verkita de Dudley Nichols kaj Ben Hecht. Ĝi estas adaptigo de novelo de Ernest Haycox, "The Stage to Lordsburg" (La Diliĝenco al Lordsburg). Eble la rakonto ankaŭ estis influita de *Boule de suif*, novelo de Guy de Maupassant.

[eta|maldekstre|200ra|*Stagecoach* estas foje nomita pra-[ŝosefilmo.]]
Kvankam Ford faris multaj mutaj filmoj en la vesterna ĝenro antaŭ *Stagecoach*, ĉi tiu estis lia unua filmo kun sono. Ĝi ankaŭ estis unu el la unu el multaj filmoj faritaj ĉe loko en Monument Valley en la Usona sudokcidenta laŭ la ŝtatlimo inter Arizono kaj Utaho. En multaj el liaj vesternaj filmoj faritaj tie akoris John Wayne.

Ĝi estas ofte citata inter la plej influaj filmoj iame faritaj. Orson Welles diris ke ĝi estas perfekta ekzemplo de film-farado kaj spektis ĝin pli ol kvardekoble dum la farado de *Citizen Kane*. Kurosawa Akira diris ke *Stagecoach* estis unu el siaj preferitaj filmoj kaj influa en sia farado de sia *Shichinin no samurai*.

## Premioj 
La filmo gajnis du Akademiajn Premiojn kaj kandidatiĝis pluan kvin. Ĝi gajnis Akademiajn Premiojn por plej bona subtena aktoro (Thomas Mitchell), plej bona muziko (Richard Hageman, W. Franke Harling, John Leipold, Leo Shuken). Ĝi kandidatiĝis por plej bona filmo kaj aliaj.

La filmo estas honorita de la Usona Kongresa Biblioteko en 1995 kiel "kultura grava filmo" kaj elektita por preservado en la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Vesternaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1939
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Thomas Hoccleve

**Thomas HOCCLEVE** aŭ Occleve, angla poeto (ĉ.1386-1426).

Ni scias malmulte pri la vivo de Thomas Hoccleve. Li estis amiko kaj admiranto de Geoffrey Chaucer, kiel kiu li estis ŝtat-oficisto. Plurfoje li deklaras sin disĉiplo de Chaucer. Ĉirkaŭ 1410 li edziĝis. Aristokrataj patronoj ŝatis lian poemojn, kaj petis de li poemojn pri siaj preferataj temoj. En pluraj longaj poemoj li sin mokis kiel stultulo, pekanto kaj ebriulo, sed eble tio estas nur poezia konvencia. En aliaj li humore petis favorojn de siaj patronoj, aŭ traktis moralajn kaj religiajn temojn.

Malgraŭ liaj petoj, li ne ricevis eklezian postenon, tamen en 1399 oni donis al li malgrandan pension pagitan de la monaĥoj de Hayling Island.

Lia stilo estas flua, uzante simplajn vortojn, kaj iom similas al tiu de *Troilus and Criseyde* de Chaucer. Li uzis stancojn de sep aŭ ok linioj kun ĝenerale kvar akcentoj en ĉiu linio. Mankis al li la psikologiaj komprenoj de Chaucer, sed la poemoj donis ekvidon de la literatura kulturo de Londono en la frua dek-kvina jarcento kaj de la vivo de ordinara oficisto. La longa poemo *La Mâle Règle* (1406) prezentas amuzan bildon de la fraŭla vivo en la drinkejoj kaj tavernoj de Westminster.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Selected Works of Thomas Hoocleve.

Kategorio:Anglaj poetoj
Listo de mineraloj

**Listo de mineraloj** laŭ alfabeta ordo jenas:

:andaluzito
:antracito
:apatito
:apofilito
:aragonito
:ardezo
:asbesto
:aŭgito
:azurito
:barito
:bazalto
:baŭksito
:berilo
:borakso
:celestito
:diamanto
:dolomito
:evaporito
:fosforito
:galeno
:garnierito
:gipso
:grafito
:granito
:graŭvako
:grenato
:hematito
:ĥabazito
:jacinto
:jado
:kalcito
:kamacito
:kaolinito
:koltano
:korundo
:kromito
:kvarco
:magnetito
:malakito 
:melilito
:muskovito
:olivino
:opalo
:pirito
:pirotino 
:siderito
:siliko
:simbircito
:taenito
:talko
:topazo
:zeolito
:zirkono

## Vidu ankaŭ
*Listo de ŝtonmaterialoj
*Mineralnavn
Monoklina kristalsistemo

80px|eta|dekstra|Monoklina, simpla
80px|eta|dekstra|Monoklina, centrita
**Monoklina kristalsistemo** estas la dua klaso de kristalsistemoj kiuj studas la Kristalografio. Ĝi rilatas al kristalformo kun du interortaj aksoj. Ĝi havas du 90°-angulojn kaj nenian samlongan akson.

Ekzemploj de mineraloj de **Monoklima kristalsistemo** estas jenaj:
* Kaolinito
* Ortoklazo
* Gipso
[eta|maldekstra|200px|Ekzemplo de monoklinaj kristaloj, [ortoklazo]]

Kategorio:Mineralogio
Kategorio:Kristalografio
Romba kristalsistemo

**Romba kristalsistemo** estas la tria (el sep) klaso de kristalsistemoj, kiujn studas la kristalografio. Ĝi havas **tri 90°-angulojn** (pro tio, tia sistemo ofte nomiĝas ***orto**romba*), kaj nenian samlongan lateron.

Ekzemploj de mineraloj kun **romba kristalsistemo** estas jenaj:
* Sulfuro
* Aragonito
* Barito
* Olivino

Kategorio:Mineralogio
Kategorio:Kristalografio
Dömsöd

**Dömsöd** (domŝod) estas grandvilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Ráckeve.
eta|maldekstre|Vilaĝdomo de Dömsöd
eta|Kalvinana preĝejo de Dömsöd

## Bazaj informoj 
* Areo: 72&nbsp;km²
* Loĝantaro: 5770
* Poŝtkodo: 2344
* Telefonprefikso: 24

## Situo 
La grandvilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Baja.

## Historio 
Dum la turka erao la vilaĝo ne senhomiĝis. La kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1803. En 1846 gepatroj de Petőfi loĝis tie kaj dum mallonga tempo ankaŭ la poeto mem. Dum la reĝlando la komunumo estis distriktejo. En 1939 memstara vilaĝo **Dab** aliĝis al Dömsöd. Dum la socialisma erao kolĥozo **Dózsa** (dOĵa) funkciis.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Dömsöd)
* romkatolika kirko

## Famuloj 
* en Dömsöd naskiĝis:
** juristo István Gyárfás
** skulptisto Antal Gerenday

## Famaj nomportantoj 
* Gábor Dömsödi
* János Dömsödi

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Verőce (Pest)

'*** (verOce), estas vilaĝo kaj feriejo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Szob.
eta|maldekstre|Strato en Verőce

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 3676 (2015)
* Poŝtkodo: 2621
* Telefonprefikso: 27

## Geografio 
eta|Ĉefvojo en Verőce
La vilaĝo situas inter montaro Börzsöny kaj maldekstra flanko de Danubo kun haveno, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Szob, krome fervojo Vác-Balassagyarmat tuŝas la komunumon. Ĝi kontaktiĝas kun Kismaros, proksime estas Vác.

## Historio 
Pli frue keltoj kaj romianoj loĝis tie. En 1597 la aŭstroj-hungaroj venkis armeon de turkoj. Ĝis 1965 la vilaĝo havis nomon **Nógrádverőce**. Inter 1976-1990 la komunumo kuniĝis kun Kismaros havanta la nomon **Verőcemaros*'. La vilaĝo estas fama feriejo kaj ekskursejo. Dum la socialisma erao tie funkciis feriejo de "komunistaj" gejunuloj.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo Sankta Andreo (Verőce) el 1736
* malfrubaroka kalvinana preĝejo (Verőce) el 1785
* Kastelo de Verőce aŭ kastelo de episkopo Christoph Anton von Migazzi
* vilao de Károly Huszár-Pufi

## Famuloj 
* En Nógrádverőce naskiĝis:
** Lívia Gorka, ceramikisto
** László Orbán (ministro)
** Mária Balla, naĝisto
** Sári Petráss, operetkantisto.
* En Nógrádverőce mortis:
** poeto Gizella Dapsy
** ceramikisto Géza Gorka.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Pigmaliono

eta
**Pigmaliono** (Πυγμαλίων en la malnovgreka) estas legenda skulptisto el Kipro, kiu (laŭ Ovidio) enamiĝis al unu sia statuo de Galateo (ideala virino) kaj elpetis de Afrodita, ke ŝi ĝin vivigu. La peton plenumis Venuso. Li estis frato de Dido.

La historio inspiris multajn verkistojn dum la historio, el kiuj la plej konataj estas:

* G. B. Shaw: *Pygmalion* (teatraĵo, 1912)
* *My Fair Lady* (muzikalo, 1956; filmo 1964)

## Vidu ankaŭ 
* Statuamemo
* Narciso
* Pinokjo
* Pigmalion-efekto

Kategorio:Historio de Kipro
Kategorio:Antikvaj kipranoj
Kategorio:Sacerdotoj en Antikva Grekio
Kategorio:Virinoj en la helena mitologio
Kategorio:Romia mitologio
Kategorio:Reĝoj de la helena mitologio
Kategorio:Fikciaj metiistoj
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Helenaj skulptistoj
Tuxtla Gutiérrez

**Tuxtla Gutiérrez** [TUKStla guTJErrez], estas metropolo en la centro de federacia ŝtato Ĉiapo, en Meksiko. Ĝi estas la ĉefurbo de la subŝtato, ankaŭ ĝi estas la plej granda urbo el la ŝtato, la plej popolita kaj la plej urbanizita el la ŝtato de Ĉiapo. Ĝi ne havas tiel turisma gravo nek kultura kiel aliaj urboj de la ŝtato, sed ĝi estas la ĉefa ekonomika kaj politika centro de la ŝtato. Tŭtla signifas: loko de multe da leporoj, Joaquin Miguel Gutierrez estis revoluciulo el la 19-a jarcento.
eta|300ra|Fora panoramo al Tuxtla Gutiérrez
eta|300ra|Katedralo de Tuxtla Gutiérrez
eta|300ra|Muzeo de Tuxtla Gutiérrez

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro:  (en 2010)
* Supermara alteco: 600 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: +52 961
* Poŝtkodo: 29000-29112
* Horzono: UTC - 6
* koordinatoj: 16°45′10″N 93°07′00″O

## Geografio 
Tuxtla Gutiérrez situas en suda parto de la lando en valo de rivero.

## Historio 
La plej frue indianoj loĝadis tie. Hispanoj fondis setlejon en 1560, kiu urbiĝis en 1829. En 1834 ĝi estas nomumita konstanta ĉefurbo. La municipo formiĝis en 1915.

## Trafiko 
Tuxtla Gutiérrez ne havas fervojan kontakton, sed ekde 1940 la tutamerika ĉefvojo trairas la urbon. La flughaveno faras kontaktojn kun la ceteraj meksikaj urboj.

## Klimato 
En Tuxtla Gutiérrez jare pluvas po 921&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen precipe inter junio-septembro. La averaĝa jara temperaturo estas . En decembro estas nur . La varmo daŭras de februaro ĝis septembro.

## Vidindaĵoj 
* katedralo San Marcos.
* muzeo.
* teatro.
* monumento.
* bestoĝardeno Miguel Álvarez del Toro (ZOOMAT).

## Ĝemelurboj 
*  Puebla de Zaragoza, Meksiko
*  Amarillo, Usono
*  Celaya, Meksiko
*  Zamora (Michoacán), Meksiko
*  Pachuca de Soto, Meksiko

Kategorio:Urboj de Meksiko
Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj
Somera Olimpiko 1964

## Sportaj disciplinoj 
Flugpilkado kaj ĵudo aperis unuan fojon.
 
* *akvosportoj*
* *atletiko*
* *biciklado*
* *bokso*
* *flugpilkado*
* *futbalo*
* *gimnastiko*
* *halterlevo*
* *hokeo*
* *ĵudo*
* *kanuado*
* *korbopilko*
* *lukto*
* moderna pentatlono
* *pafado*
* *rajdado*
* *remado*
* *skermo*
* *velado*

### Vidigaj sportoj 
* Basbalo
* "budō" (武道), pli legu en la artikolo pri japanaj luktartoj

## Partoprenantoj 
eta|240ra|Partoprenantoj

* '**
* **'
* 
* 
* 
* '**
*  
* 
* **'
* '** 
* **'
* 
*  
* 
* '**
* **'
*  
*  
* 
* '**
* **' 
* '**
* **' 
* 
* 
* '** 
*  
* 
* **' 
*  
* '**
* 
* **' 
* '** 
* **'
*  
* '**
* 
* 
* 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* 
* '** 
* **' 
* 
* '** 
*  
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '** 
* **' 
* '**
* **' 
* 
* '**
* **'
* 
* '**
* **' 
* '** 
* **' 
* 
*  
* '**
* **'
* 
* 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **' 
* '**
* 
* 
* 
* **'
*  
* '** 
* **'
* '**
* **'
* '**
* **' 
* '**
* 
* **' 
* ''*

Klarigo: Teamoj kun *klinitaj literoj'' havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.

## Medala klasifiko 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

----
----

----
----

Kategorio:1964 en Japanio
Kategorio:Sporto en Tokio
Heredo

**Heredo** povas signifi
* Historie, heredaĵo rilatas al okazaĵoj aŭ procezoj, kiuj havas specialan signifon en grupa memoro.
* Genetike, **heredo** estas fenotipa kaj genoma karakteraro, kiun trapasas ulo al siaj gefiloj.
* Jure, **heredo** estas la praktiko trapasi propraĵojn, titolojn kaj ŝuldojn de morta ulo al aliuloj, laŭ deziro de la mortinto pere de testamento kaj ŝtataj leĝoj, kiuj ofte sekurigas kelkajn rajtojn al familianoj de la mortinto.
* Komputike, **heredo** estas uzata en objektema programado por nomi procezon, per kiu klaso konservas proprecojn de klaso de kiu ĝi devenas kaj trapasas proprecojn al klasoj konstruitaj el ĝi.
* Kinematografie, *Dědictví aneb Kurvahošigutntag (heredo)*  estas ĉeĥa filmo filmita en la jaro 1993.
Démocratie libérale

**Démocratie Libérale** (france, en Esperanto "demokratio liberala", mallonge DL) estis franca politika partio kiu pledis por konservativa liberalismo kaj estis gvidita fare de la politikisto Alain Madelin. La partio ekestis dum la jaro 1997 kaj daŭrigis la laboron de la antaŭa Respublikana Partio, kiu estis la liberala branĉo de la Union pour la Démocratie Française ("Unio por la Demokratio de Francio", mallonge UDF).

La partio dum la jaro 1998 distanciĝis de la UDF kaj iĝis sendependa. La kialo de tiu distanciĝo estis la elekto de kvar prezidentoj de regionaj konsilioj el la vicoj de la partio UDF kun subteno de la voĉoj de la elektitoj de la dekstre ekstremisma Nacia Fronto. Tiun subtenon la liberaluloj kondamnis.

Dum la prezidentaj balotoj de la jaro 2002, Alain Madelin ricevis nur 3.91% de la voĉoj. La 2-an de septembro 2002 la DL unuiĝis kun la partio Rassemblement pour la République kaj la plej multaj membroj de la UDF, por fondi "Union por Prezidenta Plimulto", kiu post mallonga tempo estis renomita "Unio por Popola Movado" aŭ france Union pour un mouvement populaire (UMP).

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Konservativaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1997
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2002
Sóskút

**Sóskút** [ŝOŝkUt] estas vilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Érd. La loknomo signifas sala-puto, tio estas fontoj salaj.
eta|maldekstre|
## Bazaj informoj 
* Areo: 28&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2970
* Poŝtkodo: 2038
* Telefonprefikso: 23

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo M7 inter Budapeŝto-Balatono preteriras. Urbo Érd estas proksime.

## Historio 
Oni trovis restaĵojn el la neolitiko, el kuprepoko, el bronzepoko kaj el la romia erao. La vilaĝo famas pri la ŝtonminejo. El tiu kalkoŝtono konstruiĝis gravaj domegoj en Budapeŝto. Ekde 2000 György Habsburg vivas en la vilaĝo en tute nova kastelo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Naskiĝo de Maria (Sóskút), la turo estas 28 m-ojn alta

## Famuloj 
En Sóskút naskiĝis:
* arkitekto Károly Andreetti
* József Takács (geografo).

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Pirito

eta|250px|Pirito
250px|eta|dekstre|Piritaj kristaloj
La mineralo **Pirito** estas fera sulfido kun simbolo FeS2. Ĝi estas tre helflava kun oraj nuancoj, tre brila kaj opaka, ne travidebla kaj tre reflekteca. Pro sia koloro, oni ofte konfuzas ĝin kun oro, ĉefe la nefakuloj, pro tio, oni nomis ĝin ankaŭ *oro de stultuloj*.

Ĝi kristaliĝas laŭ kuba kristalsistemo, havante nekonfuzeblan kaj karakteran formon kaj kombinojn. Tre ofte la mineralo troviĝas en kristalamasoj. Pirito estas paramagneta, magnetiĝas se oni varmigas ĝin. La nomo devenas el greka vorto πυρίτης (λίθος) – *pyrítēs (líthos)* – laŭlitere «fajra ŝtono». Per silika ŝtono eblas elbati el pirito ardajn pecetojn, taŭgajn por ekbruligi tindron kaj fari fajron.

Fizikaj ecoj estas:
* Relativa denso 4,95 ĝis 5,02;
* Dureco (Mohs-skalo) 6 ĝis 6,5.

## Utilecon 
Pirito estas la plej ofta sulfid-mineralo. Ĝi troviĝas en reduktanta medio de sedimentoj. Tre ofte ĝi enhavas ankaŭ aliajn elementojn krom Feron kaj Sulfuron, nome Nikelo, Kobalto, Kupro, Zinko, Arĝento, Talio, Arseno, Seleno kaj Oro. Industrie havas multajn profituzeblojn, sed ĉefe uzeblas por produkti sulfatan acidon kaj ne tiom feron; ĉiukaze temas pri tre poluema industrio kaj oni klopodas uzi alimaniere.

## Variantoj 
La vorto *pirito* uzeblas ankaŭ kiel ĝenerala termino por aliaj naturaj sulfidoj kiel jenaj:
* Blanka pirito: markazito
* Pirito de arseno: arsenopirito
* Pirito de kupro: kupra pirito
* Magneta pirito: pirotino

## Referencoj 
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

Kategorio:Dusulfidoj
Kategorio:Ekbruligo
Kategorio:Feraj mineraloj
Kategorio:Pirita grupo
Kategorio:Kubaj mineraloj
Kategorio:Sulfidaj mineraloj
Kategorio:Duonkonduktaj materialoj
Kategorio:Ĥalkogenidoj
Diósd

**Diósd** [diOŝd] ( [oraŝ]) estas urbo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en distrikto Érd. En la loknomo diós signifas: juglanda.
eta|maldekstre|180ra|

## Situo
Diósd situas sur altebenaĵo, laŭ malnova ĉefvojo inter Budapeŝto-Balatono. Ĝi troviĝas inter urboj Érd, Budapeŝto, Törökbálint kaj Budaörs.

## Historio 
Oni trovis restaĵojn el la neolitiko, el la bronzepoko, de la romianoj kaj de avaroj. La nuna urbo kreskis el setlejo de germanlingvaj ŝvaboj - la unua skriba mencio pri la loĝloko *Orasch* kaj ties fortikaĵo estas el la jaro 1417, do el la epoko de la imperiestro Sigismondo la 1-a. La setlejo senhomiĝis dum la turka erao. Poste alvenis serboj kaj bavaroj. En 1772 kapelo omaĝe al Sankta Gerardo, en 1896 katolika preĝejo konstruiĝis, kies turo estas 27 metrojn alta. Diósd urbiĝis en 2013.

En la loĝloko funkcias germanlingva aŭtonomio. Vidindaĵo estas muzeo pri radio kaj televizio. Pli frue tie funkciis antenoj de Hungara Radio je kurta ondo. Ili parte dissendis programojn al eksterlando, parte ĵamis dissendojn de Radio Libera Eŭropo. Nuntempe restis unusola anteno uzata por poŝtelefonoj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Gerardo (Diósd)
* Kapelo Sankta Gerardo (Diósd)

## Partneraj urboj 
* 20px Alsbach-Hähnlein en Germanio
* 20px|border Cieszanów en Pollando
* 20px Brâncoveneşti (Marosvécs) en Rumanio
* 20px Capannoli en Italio

== Komunumoj pri *Dió* (=juglando) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
eta|maldekstre|180ra|
eta|centre|290ra|

Kategorio:Diósd
Progrès et Démocratie Moderne

**Progrès et Démocratie Moderne** (france, en Esperanto *progreso kaj demokratio moderna*, mallonge PDM) estis franca centrisma politika grupo en la franca parlamento, kiu elektiĝis en la parlamenton post politika krizo de majo 1968. La grupo konsistis el la kristandemokratiaj parlamentanoj de la Demokratia Centro kaj la konservativaj parlamentanoj de la Nacia Centro de Sendependuloj kaj Kamparanoj.

Kategorio:Politiko de Francio
Romániai Magyar Népfőiskolai Társaság

**Romániai Magyar Népfőiskolai Társaság** (Asocio Popolaltlerneja Rumania Hungara) (ĝia pli frua nomo estis Romániai Magyar Népfőiskolák és Közösségfejlesztők Társasága), fondiĝis  la 29-a de januaro 1994 en Kluĵo kiel anorganizo de EMKE. Ĝia celo estas la apogo de edukado de plenkreskuloj. Prezidanto: Ákos Egyed, historiisto, sekretario Tibor Kálmán Dáné.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Unio de Demokratoj por la Respubliko (Francio)

La **Union des Démocrates pour la République** (france, en Esperanto "Unio de Demokratoj por la Respubliko", mallonge UDR) estis gaŭlisma politika partio de Francio, kiu fakte ekzistis inter la jaroj 1958 kaj 1976, tamen sub tiu preciza nomo nur inter 1968 kaj 1976.

La partio fondiĝis dum la jaro 1958, samtempe kun la ekvivo de la Kvina Respubliko de Francio, kaj daŭrigis la laboron de la antaŭa partio *Rassemblement du Peuple Français* de la franca prezidento Charles de Gaulle. Komence ĝi nomiĝis **Unio por Nova Respubliko** (UNR), kaj dum jaro 1962 unuiĝis kun la "Demokratia Unio de Laboro", maldekstra gaŭlisma grupo. Dum 1967 iuj kristandemokratiaj politikistoj aliĝis kaj la partia nomo estis ŝanĝita al **Unio de Demokratoj por la Kvina Respubliko** ( *Union des démocrates pour la Cinquième République*). Post la politika krizo de majo 1968, la partio denove renomiĝis **Unio por la Defendo de la Respubliko** (*Union pour la Défense de la République*, UDR).

La Unio vivis nur ses jarojn pli longe ol Charles de Gaulle. Ĝi malfondiĝis dum 1976, kaj la laboron daŭrigis la partio Rassemblement pour la République de Jacques Chirac.

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1958
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1976
Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Konservativaj partioj
Kategorio:Unuiĝo de Demokratoj por la Respubliko (Francio)
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1968
Meganomo (Krimeo)

[eta|260px|Meganomo (la fora masivo dekstre) vidata el [Sudako]]

**Meganomo** (, ) estas duoninsulo, kabo kaj monta masivo en Krimeo. La nomo de la masivo venas el la greka lingvo; la elemento *mega* (μεγα) signifas "granda", "vasta", la elemento *nomas* (νομη, νομας) signifas "paŝtejo", eventuale ankaŭ "loĝejo".

La duoninsulo troviĝas ĉe la Suda Bordo de Krimeo, iom oriente de la urbo Sudako. Okcidente ĝi estas limigata de la monto *Alĉak*, oriente ĝin limigas la alfluejo de la rivero *Koz*. Norde la duoninsulo estas limigita de la monto-kresto *Tokluk-Sirt*. Administre la duoninsulo apartenas al la Sudaka municipo.

La areo de la duoninsulo estas ĉ. 20&nbsp;km², la longo de la bordo - ĉ. 16&nbsp;km. Meganomo estas malmulte loĝata (kelkaj negrandaj loĝlokoj troviĝas nur en ĝiaj periferiaj partoj). La sud-orienta parto de la duoninsulo estas monta, ĝia plej alta punkto - la pinto Meganomo - altas 358 metrojn. La saman nomon havas ankaŭ la plej elstara kabo (krom ĝi estas ankoraŭ kelkaj malpli grandaj kabetoj - *Ribaĉij*, *Bugas*, *Tolstij* ka.). La montaj petroj estas formitaj de kalkoŝtonoj, troveblas ankaŭ vulkan-devenaj petroj. La nord-okcidenta parto estas pli ebena kaj malalta.

Meganomo estas iom dezerteca teritorio; laŭ la jara kvanto de hidrometeoj ĝi estas unu el la plej sekecaj lokoj en Krimeo. La rokaj deklivoj kaj bordoj preskaŭ ne estas kovritaj de iuj plantoj. En la centra parto dominas sekstepaj herboj, arboj kaj arbustoj estas maloftaj. Por Meganomo estas karakterizaj la fortaj ventoj, kies energio estas uzata por produktado de elektroenergio (ekde majo 2002 ĉi tie funkcias vent-energia centralo, kiu havas sume 58 ventoturbinojn).

Meganomo riĉas je arkeologiaj restaĵoj, kiuj ĉefe apartenas al la periodo de helena koloniado de la nordaj bordoj de la Nigra Maro.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Meganomo (ruse) 

## Fotoj 
Kategorio:Geografio de Krimeo
Kategorio:Nigra maro
Nagykovácsi

**Nagykovácsi** [nadjkovAĉi], germane **Kowatsch** [kovatŝ] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Budakeszi. La loknomo signifas: granda-forĝista. Dum la mezepoko reĝaj forĝistoj loĝis tie.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4840
* Poŝtkodo: 2094
* Telefonprefikso: 26

## Geografio 
Nagykovácsi situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj havanta unusolan sakovojon el Budapeŝto. En la grandvilaĝo la budapeŝta loka aŭtobuso trafikas. La komunumo estas ĉirkaŭita de montoj, arbaroj.
eta|maldekstre|Kirko en Nagykovácsi

## Historio 
Oni trovis restaĵojn el la neolitiko, el la ferepoko, de la romianoj. La vilaĝo senhomiĝis dum la turka erao. Poste alvenis ŝvaboj. En 1946 la ŝvaboj estis forpelitaj al Germanio, dume alvenis forpelitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio. En 1956 okazis granda batalo. Post fino de la revolucio hungaroj rifuĝis tien, ĉar la loko (precipe la kastelo) estis defendebla. La Ruĝa Armeo atakis la vilaĝon ankaŭ per flugmaŝinoj. Fine la hungaroj trarompis la sieĝoringon kaj grandparte ili atingis Aŭstrion.

Vidindaĵoj estas Kastelo de Nagykovácsi kaj romkatolika Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Nagykovácsi). Nuntempe la grandvilaĝo dikiĝas, ĉar oni aĉetas parcelojn sur la deklivoj.

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Kanye West

**Ye**, naskiĝis kiel **Kanye Omari WEST** [angle prononcita ˈkɑːnjeɪ oʊˈmɑri wɛst] (naskiĝis la 8-an de junio 1977 en Atlanta), estas usona dudek-unufoje Grammy-premiita muzikproduktisto, repisto, kantisto-komponisto, entreprenisto kaj mododesegnisto.

West komencis sian karieron per produkti ĉe Roc-A-Fella Records, kie oni lian talenton agnoskis per lia produktadoj en albumo de Jay-Z *The Blueprint* kaj modkantoj de interalie Ludacris, Alicia Keys kaj Janet Jackson. La produktadstilo de West estas inspirita de muzikaj ĝenroj jenaj: soulo, ritmenbluso, haŭzo, popola muziko, alternativa rokmuziko, sinteza popularmuziko, industria muziko kaj klasika muziko.

De la kandidateco de Donald Trump, West montris influojn de la radikala dekstro. Li publikigis diversaj antisemitajn deklarojn dum oktobro kaj novembro 2022, kiuj igis konflikto dum novembro kaj decembro. Li perdis iuj valorajn kontraktojn pro tio. En decembro li havis renkonton kun Trump kaj Nick Fuentes kaj intervjuo kun Alex Jones, dum kio West diris ke li estus naziisto.

Laŭ la stato de 2023 li vivas en la protektita urbeto Hidden Hills, iom pli ol 40 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro de Los-Anĝeleso kaj de Holivudo, kun multaj same socie konataj najbaroj.

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1977
Kategorio:Usonaj investistoj
Kategorio:Usonaj repkantistoj
Neumayer

**Neumayer** estas familia nomo de 

*Fritz Neumayer, (1884-1973), germana politikisto
*Georg von Neumayer, (1826-1909), germana geofizikisto kaj polusesploristo
*Josef Neumayer, (1844-1923), aŭtsra politikisto
*Michael Neumayer, (* 1979), germana ski-saltisto
*Peter Alexander (* 1926 - 2011), aŭstra kantisto kaj aktoro
*Rudolf Neumayer (1887-1977), aŭstra financa fakspertulo kaj politikisto

**Neumayer** estas nomo de konstruaĵoj - nomataj post Georg von Neumayer -, la tri germanaj antarktaj stacioj:
* Georg-von-Neumayer-stacio (1981–1993)
* Neumayer-Station 2 (1993–2009)
* Neumayer-stacio 3 planata

Vidu ankaŭ: Neumaier, Neumayr, Neumair, Niemeyer, Najmajer
Arthur Holly Compton

**Arthur Holly COMPTON** (***Arturo Komptono***) [kompton] (10-an de septembro 1892, Wooster, Ohio, Usono – 15-an de marto 1962, Berkeley, Kalifornio) estis usona fizikisto, kiu ricevis en 1927 Nobel-premion pri fiziko kun C. T. R. Wilson pro malkovro, kiel ŝanĝiĝas la ondolongo de la rentgenaj radioj, kiam ili interpuŝas kun elektronoj. Ili klarigis la rezulton eĉ teorie. Tio estas la t.n. Compton-efiko, dum kio la fotono transdonas energion al la elektrono.eta|Arthur Compton (1929)Tiu malkovro en 1922 pruvis la duoblan econ (korpusklan kaj ondan) de la elektromagneta radiado.

Compton estis la plej juna el siaj gefratoj: du fratoj el kiuj la plejaĝulo, Karl T. Compton, estis ankaŭ fizikisto, kaj unu fratino. Li doktoriĝis en 1916 en la Universitato de Princeton, iĝis katedra gvidanto pri fiziko en 1920 en la Vaŝingtona Universitato. Oni nomumis lin en 1923 la fizika profesoro de la Ĉikaga Universitato, kie li gvidis la metalurgian laboratorion inter 1942 kaj 1945. Oni tie realigis la unuan memnutrantan atoman ĉenreakcion, tiel antaŭpreparante la vojon al paca uzo de la nuklea energio.

Li laboris ekde 1945 kiel rektoro en la Vaŝingtona Universitato, inter 1953 kaj 1961 kiel profesoro de la naturhistorio.

## Referencoj 
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Üröm

**Üröm** [urom] estas  vilaĝa komunumo kun titolo vinvilaĝo en Hungario. Ĝi apartenas al la regiono Meza Hungario, al la departemento Pest, kiu komplete ĉirkaŭas la nacian ĉefurbon Budapeŝto, kaj al la  distrikto Pilisvörösvár. Laŭ la stato de [[]] en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj . La loknomo signifas: absinto.
eta|maldekstre| 

## Bazaj informoj
* Poŝtkodo: 2096
* Telefonprefikso: 26

## Situo
La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj laŭ fervojo kaj ĉefvojo Budapeŝto-Esztergom. En la vilaĝo trafikas ankaŭ la budapeŝta loka aŭtobuso. La komunumo estas ĉirkaŭita de montoj.

## Historio
Dum la romianoj soldatoj loĝis tie. La vilaĝo senhomiĝis dum la turka erao. Poste alvenis germanoj, kies posteuloj estis deportitaj en 1946 al Germanio. La loĝantaro okupiĝis pri vinkulturo kaj ŝtonminado. Nuntempe oni laboras en Budapeŝto.

## Vidindaĵoj 
* Maŭzoleo de Aleksandra Pavlovna
* Preĝejo martiro Sankta Georgo (Üröm)
* Kalvinana preĝejo (Üröm)
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|


Kategorio:Vinvilaĝoj
Charles Thomson Rees Wilson

**C(harles) T(homson) R(ees) WILSON** (14-an de februaro 1869, Glencorse, Midlothian, Skotlando – 15-an de novembro 1959, Carlops, Peeblesshire) estis skota fizikisto, kiu ricevis 1927 Nobel-premion pri fiziko kun Arthur Compton pro malkovro, kiel ŝanĝiĝas la ondolongo de la rentgenaj radioj, kiam ili interpuŝas kun elektronoj.

Li ellaboris nebulkameron por studado de la radioaktiveco, rentgena radiado, kosma radiado kaj aliaj atomfizikaj fenomenoj.

Li eklaboris kiel meteorologo en 1895 kaj studis la nubojn kaj provis modeli ties konduton sur montopintoj. Li ellaboris metodon por ellarĝigo de humida aero en fermita ujo. Dum la larĝigo la aero tiel malvarmiĝis, ke ĝi iĝis trosaturita kaj al humido precipitis sur la polveroj.

Li rimarkis, ke se li uzas sen-polveran aeron, ĝi restas trosaturita kaj ne estiĝas “nuboj”, ĝis kiam la grado de la trosatureco be atingas la kritikan valoron. Li opiniis, okaze de polvomanko, la nuboj kondensiĝas je jonoj, atomoj aŭ molekuloj. Post malkovro de la rentgena radiado, li pensis, ke tio antaŭhelpas estiĝon de jonoj kaj tiel la nuboformiĝojn.

Li spertis dum la eksperimentoj, ke la radiado postlasas spuron el kondensitaj akvogutoj en la nebulkamero. Li perfektigis la kameron en 1912 kaj tiu iĝis nemalhavebla aparato por la atomfizikaj esploroj. El tiu pluevoluigis Donald A. Glasser la bobelkameron en 1952.

Wilson ekde 1916 okupiĝis pri la fulmado. Oni nomumis lin en 1925 al Jackson-profesoro [ĝekson-profesoro] de la naturfilozofio, en la Kembriĝa Universitato. Li uzis la rezultojn pri esploroj je fulmotondroj al ellaboro de metodo pro protekti kontraŭ fulmoj la aerdefendan balonfermon en Anglio.

Li publikigis sian teorion en 1956 pri elektreco de la fulmotondroj.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Skotaj fizikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1869
Kategorio:Mortintoj en 1959
Analizo

**Analizo** estas sistema esploro, kiu post diserigo de la esplorata fenomeno, studas ties unuopajn elementojn kaj la rilatojn inter ili.

Epistemologio estas la studo de kono kaj alĝustigita kredo. Ĝi pridemandas tion kio estas la kono kaj kiel ĝi povas esti akirita, kaj la etendo al kiu kono apartenanta al ajn difinita temo aŭ ento povas esti akirita. Multo el tiu debato en tiu kampo estis fokuzita al la filozofia analizo de la naturo de kono kaj kiel ĝi rilatas al konektitaj konceptoj kiaj vero, kredo, kaj alĝustigo.

## Komparu kun 
Sintezo ~ psikanalizo ~ kemia analizo ~ analitiko ~ metodologio

Kategorio:Scienca metodo
Kategorio:Scienca terminologio
Pusztazámor

**Pusztazámor** (pustazAmor) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Meza Hungario**, en departemento Pest, en subregiono de Budaörs.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 9&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1020
* Poŝtkodo: 2039
* Telefonprefikso: 23
* Supermara alteco: 150 m

## Situo 
Pusztazámor situas en valo, laŭ flankovojoj. Érd troviĝas je 14, Budaörs je 25, Budapeŝto je 31 km-oj.

## Historio 
Arkeologoj trovis restaĵojn el la bronzepoko kaj de la avaroj. La vilaĝo senhomiĝis dum la turka erao, tial poste la vilaĝo portas la nomon *pusto*. Post fino de la turka erao alvenis hungaroj, slovakoj kaj germanoj, kiuj refondis la vilaĝon, tamen vorto "puszta" restis en la loknomo.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas Kastelo de Pusztazámor aŭ de Barcza [barca] kaj romanikdevena ermitejo.

## Famuloj 
* en Pusztazámor mortis:
** orientalisto Mihály Kmoskó
** magnato Emil Széchenyi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kalkulo de la dato de Pasko

La **kalkulo de la dato de Pasko** estas grava kaj en religia kaj en civila vivo.
Pluraj religiaj festoj dependas de la dato de Pasko. Gravas la kalkulo por la civila vivo, ĉar en multaj landoj kristanaj festotagoj estas ankaŭ civilaj ferioj, kiel ekzemple paska lundo, pentekosta lundo aŭ ĉielira ĵaŭdo.

Por obteni tiun daton necesas tamen serio de kalkuloj.

## Paskodato 
Tiu dato estis difinita astronomie en la jaro 325 dum la koncilio de Nicea tiamaniere: Pasko estos celebrata la dimanĉon post la dekkvara tago de la luno, kiu atingis tiun aĝon la 21-an de marto aŭ tuj poste. Alimaniere, ĝi estas la unua dimanĉo, kiu sekvas aŭ estas la tago de la plenluno post la 21-a de marto (kiu indikas la komencon de la printempo). Antaŭ tiu koncilio, la festotago sekvis variajn regulojn, kiujn influis la dato de Pesaĥo.

## Vidu ankaŭ 
* Garlandus Compotista
* Skolastikismo

## Eksteraj ligiloj 
* Jaroj ordigitaj laŭ paskodato
* Kalkulalgoritmo 
* Komparo de diversaj algoritmoj
* Pluraj algoritmoj kaj klarigoj
* Klarigoj 
* Konituna kalendaro gregoriana pri paskodatoj 
* Kalkulo laŭ jaro
* Nicée kaj la paskodato
* Kontroversoj paskaj 
* Tabelo de Pasko de Dionysius Exiguus

Kategorio:Festoj
Kategorio:Kalendaro
Osečná

**Osečná** () estas urbo en Ĉeĥio situanta en distrikto Liberec. Ĝi troviĝas proksimume 10&nbsp;km sudokcidente de Liberec. Tra la urbo fluas rivero Ploučnice, kiu fontas norde de la urbo. La urbeto situas sur ŝoseo el Stráž pod Ralskem ĝis Český Dub. Vivas ĉi tie  ().

En Osečná okazas agado de romano *Frantina* de verkistino Karolína Světlá.

## Historio 
Vilaĝo Osečná estas unuafoje menciata en la jaro 1352 en konekso kun proksima burgo Děvín. En la sama tempo estas dokumentita loka ligna preĝejeto de sankta Vito. En la jaro 1444 la vilaĝo estis tute neniigita dum la husana invado.

Je interveno de alodulo el Oprštorf imperiestro Rudolfo la 2-a avancis en la jaro 1576 la vilaĝon je urbo kun rajto uzi urban blazonon kaj sigelilon kun signo de aglo kun ora kroneto kaj surskribo „Sigilium oppidi ossensis 1576“. Antaŭ la jaro 1620 ĉi tie jam vivis la germana loĝantaro. Komence de la 20-a jarcento vivis en la urbo 11 ĉeĥoj kaj 828 germanoj. Kiam finiĝis la dua mondmilito, la germanaj loĝantoj estis ellandigitaj. Osečná estas ekde la 10-a de oktobro 2006 avancita je urbo.

## Partoj de la urbo 
* **Druzcov** ()
* **Chrastná** ()
* **Kotel** ()
* **Lázně Kundratice** ()
* **Osečná** ()
* **Podvrší** ()
* **Vlachová** ()
* **Zábrdí** ()

## Loĝantaro

Kategorio:Urboj en distrikto Liberec
Kategorio:Municipoj en distrikto Liberec
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj sur Ploučnice
Kategorio:Setlejoj en Zakupa montetaro
Tárnok

**Tárnok** (tArnok) estas grandvilaĝo en Hungario. La loĝloko apartenas al la regiono Meza Hungario, al la departemento Pest kaj al la distrikto Érd. La nomo Tárnok signifas trezoristo aŭ kvestoro. Ŝajnas, ke en la mezepoko tiuj homoj loĝis en la vilaĝo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 24&nbsp;km²
* Loĝantaro: 8200
* Poŝtkodo: 2461
* Telefonprefikso: 23

## Geografio 
Tárnok situas sur ebenaĵo, laŭ fervojoj Budapeŝto-Balatono kaj Budapeŝto-Pusztaszabolcs, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Balatono, aŭtoŝoseo M7 en la sama direkto preteriras. Urbo Érd estas proksime.

## Historio 
Oni trovis restaĵojn el la neolitiko, el kuprepoko, el bronzepoko. Romia urbo **Tusculanum** etendiĝis parte en la nuna Tárnok. Antaŭ la hungaroj avaroj loĝadis.

La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poloj, slovakoj, germanoj, serboj kaj hungaroj refondis ĝin. La katolika baroka preĝejo konstruiĝis en 1737. En la tombejo troviĝas kapelo omaĝe al Sankta Roĥ. En 1923 radiostacio ekfunkciis.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo Reĝino de Rozario (Tárnok)
* ŝtonminejo, uzata ekde la romiana epoko

## Famuloj 
* En Tárnok naskiĝis ornitologo Jenő Radetzky
* En Tárnok mortis Ferenc Varga (bestkuracisto).

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Rozendaal

Dosiero:Loudspeaker.svg**Rozendaal** ()
estas vilaĝo kaj municipo en la nederlanda provinco Gelderland. La municipo havis 1 538 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) kaj havas areon de 27,95 km² (de kiu 0,03 km² estas akvo).

Rozendaal estas, mezurata laŭ loĝantoj, la plej malgranda municipo sur la nederlanda kontinento. Nur la insuloj Vlieland kaj Schiermonnikoog havas malpli da loĝantoj. Rozendaal ankaŭ estas la plej maldense loĝata municipo sur la nederlanda kontinento.

Rozendaal apartenas al la milionulomunicipoj de Nederlando.

## Cetereaj vilaĝoj 
Imbosch kaj Terlet.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo Rosendael kun la mistifikŝprucigiloj.

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Carta del Lavoro

La **Ĉarto de la laboro** de 1927 (itale: *Carta del Lavoro*) estis unu el la ĉefaj pecoj de la legislativo de Mussolini, itala faŝista diktatoro inter 1922-43. Ĝi estis enkondukita por modernizi la italan ekonomion. La ĉarton promulgis la Granda Konsilio de la Faŝismo kaj estis publikigita en la gazeto ''Lavoro d'Italia*, la 23-an de aprilo 1927. Ĝin verkis ĉefe Giuseppe Bottai, vic-sekretario de Ŝtato de la Korporacioj.

La ĉarto deklaris la privatajn entreprenojn la plej efika, por ke Mussolini akiru apogon de la ricaj industrialistoj, iniciintoj de la faŝismo. La ĉarto entenis nur ĝeneralajn principojn pri dungito-dunginto.

Ĝi havis 4 ĉapitrojn kaj 30 subĉapitrojn. La unua ĉapitro parolas pri la korporacia ŝtato (itala nacio staras super la unuopuloj), kunagado de laboristoj-posedantoj, malfavorigo de la ŝtata agado en la ekonomio. la dua ĉapitro parolas pri la kolektivaj laborkontraktoj, laborkondiĉoj, la 3-a pri la laborperado, la 4-a antaŭskribas establon de bonstataj instancoj.

## EL 
**Carta del lavoro, promulgata dal Gran Consiglio del Fascismo il 21 aprile 1927''  (plena teksto)

Kategorio:Historio de Italio
Husqvarna

La **Husqvarna AB** estas hodiaŭ sveda produkta entrepreno de aparatoj, etmaŝinoj al ĝardena kaj arbara laboro, precipe motorsegiloj kaj razentondiloj.

## Hodiaŭa firmaostrukturo 
eta|220px|Motorsegiloj Husqvarna
eta|220px|Husqvarna Viking
220px|eta|Husqvarna TC610 (Cagiva)

La firmao apartenas ekde 1977 al la Electrolux-grupo, sed en 2006 ĝi estis detranĉita de la patrina firmao. Ĝi estas reprezentita en pli ol 100 landoj. La eksporta proporcio estas 95% (2004). La entreprena sidejo estas Huskvarna/Svedio, kie ĉ. 1900 el tutmonde 2200 dungitoj laboras. La jara enspezo estis en 2005 ĉ. 28,8 md. da svedaj kronoj. La prezidanto estas Bengt Andersson (2007).

Krom la muntejoj, Husqvarna posedas ankaŭ fandejon por aluminio kaj magnezio.

## Historio de la entrepreno 
La entreprena historio komenciĝas en 1689 kun produktado de muskedoj. El tio venas eĉ la logoo: ĝi prezentas pafiltubon de antaŭe. Oni produktis ekde 1872 kudromaŝinojn kaj gisferajn ĉedomajn aparatojn. En 1896 estis produktita la unua biciklo, la produktado de motorciklo okazis ekde 1903. La firmao aĉetis en 1918 la Ŝtaluzinon de Norrahammar kaj ekproduktis permanajn razentondilojn kaj kaldronojn.

En la 1920-aj jaroj, la motorciklo-divizio atingis kelkterene mondan rekordon. En 1935 komenciĝis la produktado de la malpezaj motorcikloj. Dum kaj post la dua mondmilito, la firmao koncentris siajn fortojn je evoluigo de la ĉedomaj aparatoj (kudromaŝinoj, gladiloj, fornoj, viando-prilaboriloj). Poste komenciĝis la produktado de la sinternaj metalproduktoj. Oni produktis en 1959 la unuan propran motorsegilon kaj la unuan mikroondan fornon (aparaton). La firmaon aĉetis en 1977 la Electrolux-grupo, kiu pludaŭrigas la produktadon de la elektraj ĉedomaj aparatoj.

Finde de 2006, Husqvarna akiris la ĝardenan entreprenon Gardena kontraŭ 730 milionoj da eŭroj.

Sur areo de la firmaejo en Huskvarna troviĝas krom la plej malnovaj fabrikoj ankaŭ metia muzeo.

## Eksteraj ligiloj 
* Husqvarna-fabrikmuzeo  (svede, germane, angle)

Kategorio:Svedaj firmaoj
Anno Domini

***Anno Domini*** (**A.D.**) aŭ **post Kristo** (**p.K.**), alternative nomo ankaŭ **Komuna Erao** (K.E. - vidu malsupre) aŭ **Nia Erao** (N.E.), estas temporeferenco. *Anno Domini* estas latina esprimo, kiu signifas "en la jaro de la Sinjoro". Ĝi estas utiligata ekde la aŭroro de la kristanismo per la julia kalendaro, poste kapilare disvastiĝinta en Eŭropo dum la Karolida imperio kaj fine heredita de la aktuala gregoria kalendaro, adoptita en 1582. Analoga kaj samantikva estas la formulo “Anno Salutis” (= en la jaro de la Savo aŭ en la jaro de la Graco).

La nova kristana vidpunkto, greftita ankaŭ rilate la datadon, do, dividis la tempan arkon signante tiom profunde antaŭan kaj postan tempon, ke ĝi estis universale akceptita, kaj distingomarkis la oficialan kronologion en multege da landoj, ankaŭ kulture nekristanaj, kaj fariĝis dominanta praktiko por la aferoj komercaj, sciencaj kaj komunikaj. Kaj, krome, nun ĝi estas normo de la rilatsistemo adoptita de internaciaj institucioj kiel UN kaj Universala Poŝta Unio, kiuj sugestas aldoni, en siaj oficialaj dokumentoj, ankaŭ tiun datadon al ĉiu alia malsammaniera datado.

## Terminologio 
La esprimoj "antaŭ Kristo" kaj "post Kristo" kutime estas tradukataj inter la lingvoj, dum ke "A.D." estas uzata latine en multaj lingvoj.

### Post Kristo 
Samsignifa esprimo estas "post Kristo" (p.K.), al kiu ekzistas simetria esprimo "antaŭ Kristo" (a.K.). Tiuj esprimoj vere disvastiĝis nur ekde la fino de la 14-a jarcento; hodiaŭ uzatas ankaŭ “nova erao” aŭ “kristana erao” aŭ "Komuna erao”, kiuj, kvankam malpli eksplicite, aludas ĉiam al la evento: kune, nome, kalendaroj, libroj, ĵurnaloj ktp ĉiutage kaj senĉese resendas al tiu evento, kiu, laŭ konantoj de historio, ŝanĝis ĝuste la juĝon pri la historio pro la supozata enkarniĝo de Jesuo kiel Difilo. Sume, la kalendaro de la kristana erao fariĝis la kandelaro de la tuta homaro, kaj plue de la moderneco.

### Komuna Erao 
Komuna Erao (mallonge K.E.) estas religie neŭtrala alternativa nomo por la temporeferenco *Anno Domini* (A.D.) aŭ post Kristo (p.K.).

## Origino kaj disvastiĝo de la datado per *Anno Domini* 
Se la origino de la esprimo "Anno Domini" kaj ĝia signifo estas facile dokumenteblaj, ne tio okazas rilate la numeradon de la jaroj. Kiu estis la unua jaro de tiu A. D. (Anno Domini)? Por eniri la problemon utilas informiĝi pri la malsamaj tempkalkuloj de Dionizio la Eta (latine Dionysius Exiguus) kaj de Anniano, aleksandria monaĥo (ĉirkaŭ la fino de la kvara jarcento).

## Vidu ankaŭ 
Komuna Erao

## Referencoj 
Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Kristanaj terminoj
Scherpenzeel (Gelderlando)

Dosiero:Loudspeaker.svg **Scherpenzeel** () estas vilaĝo kaj municipo en la valo de Gelderlando, en la nederlanda provinco Gelderlando. Laŭ la stato de  en la municipo vivis , de kiuj ĉirkaŭ 6000 havas balotrajton, sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La teritorio havas komunan limon kun . La municipo Scherpenzeel ampleksas la samnoman vilaĝon kaj parton de la vilaĝeto Moorst.

## Konataj municipanoj 
* Annechien Steenhuizen

eta|maldekstra|300ra|Domo Scherpenzeel

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Gelderlando
Kategorio:Municipoj de Gelderlando
Superfosfato

eta|180ra|Superfosfata sterko kun 45 % de P2O5
[eta|180ra|[Kalkoŝtonoj restintaj post minado de fosfato]]

**Superfosfato** estas fosfato uzata kiel sterko. Ĝi estas produktata el la kalcia fosfato - malsolvebla, trovebla en la naturo per sulfura acido:

: \mathrm{ Ca_3(PO_4)_2 + 2\ H_2SO_4 \rightarrow Ca(H_2PO_4)_2 + 2\ CaSO_4 }

Tiel oni produktas akvosolveblan kalcio-dihidrogenan fosfaton. La sterko entenas ĉ. 60% da kalcia sulfato. Tio ne aperas ĉe produktado de duobla superfosfato.

La procedo de la produktado de la supefosfato estis ellaborita fare de la brita agrikultura kemiisto John Bennet Lawes kaj la produktado de la sintezita sterko komenciĝis en 1843

Kategorio:Sterkoj
Kategorio:Agrikulturo
John Bennet Lawes

[maldekstre|eta|200px|Karikaturo de magazino *[Vanity Fair*, 8-an de julio 1882]]
**Siro John Bennet LAWES** (28-an de decembro 1814, Rothamsted, Harpenden, Hertfordshire, Anglio – 31-an de aŭgusto, 1900, Rothamsted) estis angla agrikulturisto, fondinto de la kemisterka industrio kaj fondinto de la Eksperimenta Bazo de Rothamsted, la unua agrikultura eksperimenta bieno de la mondo.

Lawes heredis en 1822 la patran bienon de sia patro en Rothamsted. Li multe eksperimentis en la mastrumejo per sterkado de agraj kaj vazaj plantoj.

Li patentigis en 1842 procedon pri produktado de superfosfato per traktado de sulfura acido de fosfat-entenaj ŝtonoj. Li samjare establis la unuan kemisterkan fabrikon de la mondo tiel li fakte fondis la kemisterkan industrion. Unu jaron poste komencis kunlabori kun kemiisto Joseph Henry Gilbert kaj tio daŭris dum duonjarcento. Ili komence analizis la efikon de diversaj kemisterkoj je la plantoj. Ili ankaŭ ekzamenis furaĝadon de la bestoj, interalie nutrovaloron de diversaj furaĝoj kaj fontojn de la besta graso.

Lawes kaj Gilbert ricevis en 1867 komune pri Reĝa Medalo de la Reĝa Societo. Lawes en 1882 iĝis barono.

Kategorio:Agrikulturistoj
Proleto

dekstra|eta|*La triaklasa vagono*, Honoré Daumier
**Proleto** estas homo, kies nuraj vivrimedoj estas vendo de sia laborforto, ĉu korpa, ĉu spirita.

La nocio ofte estas ligita al marksismo. En la klasika marksismo *Diktatoreco de la proletaro* signifas hegemonion de la laboristaro en la politika evoluo, ne diktatorecon en la hodiaŭ kutima kompreno.

Laŭ Karl Marx, la **proletaro** estas la klaso oponita al la kapitalo-posedantoj. Tiu klaso ne posedas la produkt-rimedojn (maŝinojn, ktp), apartenantajn al la Kapitalo, do devas vendi sian laborforton por supervivi. Ĝi konsistas el salajruloj (dungitoj kaj senlaboruloj).

Origine, la vorto **proleto** indikas roman civitanon posedanta nur siajn infanojn kiel havaĵon. Tiu klaso estis la plej malalta el la *civitas* (civitanaro), kaj rajtis voĉdoni nur teorie.

La proletoj klopodas gajni la plej altan salajron por sia laboro, dum proprietuloj klopodas minimumigi la kostojn. Tiamaniere, la celoj de la proleto estas la inverso de la celo de la burĝo. Tiu konflikto estas la klasbatalo.

La sociologiisto Pierre Bourdieu aldonis al tiu nocio la ideon pri *kultura kapitalo* (plejparte tiuj, kiuj havas konatojn, amikojn kaj diplomojn). Al la klasbatalo oni povas aldoni novajn diskriminaciojn inter la diplom-havantoj kaj -nehavantoj.

## Citaĵoj 
* La *Manifesto de la Komunista partio,* (1848) finiĝas per la tre fama frazo : *«Proletoj el ĉiuj landoj, unuiĝu!»*
* *« Proletaro perdis sian nomon ekde kiam la plejparto de la civitanoj aniĝis ĝin. »* ; Raoul Vaneigem, 2004.

## Prolet-movadoj 
* Komunista partio
* :Kategorio:Laborista movado
* Proleta nacio
* Proletara revolucio

### Prolet-movado kaj esperanto 
* :Kategorio:Laborista Esperanto-movado
* Sennacieca Asocio Tutmonda
* Internacio de Proleta Esperantistaro
* Fédération Espérantiste du Travail

## Vidu ankaŭ 
* Klasbatalo - Nobelo, Burĝo, Proleto, Ĉifonproletaro
* Komunismo
* Laborista Esperanto-movado
* Diktatoreco de la proletaro
* Prekariato
* Proleta Filma Ligo de Japanio
* Proleta literaturo

Kategorio:Laborista movado
Somera Olimpiko 1968

300ra|maldekstre|eta|

## Sportaj disciplinoj 
* *akvopilko*
* *akvosaltoj*
* *akvosportoj*
* *atletiko*
* *biciklado*
* *bokso*
* *flugpilkado*
* *futbalo*
* *gimnastiko*
* *halterlevo*
* *hokeo*
* *kanuado*
* *korbopilko*
* *lukto*
* moderna pentatlono
* *pafado*
* *rajdado*
* *remado*
* *skermo*
* *velado*

## Vidigaj sportoj 
* Teniso
* Eŭska "Pelota"

## Partoprenantaj naciaj teamoj 
eta|260ra|partoprenantoj
'**
* **'
* '**
* 
* 
* 
* **'
* '**
*  
* 
* **'
* '** 
* **'
* 
* 
* '** 
* 
* **' 
* '**
* **'
*  
* 
*  
* 
* 
* '**
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* 
* 
* **'
* 
* 
* 
* '**
* **'
* '**
*  
* **'
* '**
* 
* **' 
* '** 
* **' 
* '**
*  
* **'
* 
* 
* 
* '** 
* **' 
*  
* 
* '** 
* **' 
* 
* '** 
* **' 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '** 
* 
* **'
* '**
* 
* **'
* '**
* **'
* '** 
* 
*  
* **'
* '**
* **'
* 
* 
* '** 
*  
* **'
* '** 
* **'
* '**
* **'
* '**
* **' 
*  
* '**
* **'
* 
* 
* '**
* **' 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* 
* **'
* '**
* **'
* '**
**'
Klarigo: Teamoj kun *klinitaj literoj* havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.

## Medala klasifiko 
eta|dekstra|180ra|

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

----
----

----
----

Kategorio:1968 en Meksiko
Kategorio:Meksikurbo
Enola Gay

[eta|250px|Enola Gay dum la [dua mondmilito]]
**Enola Gay** [enola ge:] estis nomo de Usona bombaviadilo B-29, kiu subĵetis la unuan atombombon super la japana urbo Hiroŝimo. La bombo portis la nomon Little Boy.

eta|Enola Gay hodiaŭ
La aviadilo estis nomata laŭ patrino de kolonela piloto Paul Tibbets, kiu gvidis la aviadilon dum la bombfaligo.

La aviadilo nun vizitebla en ekspoziciejo de National Air and Space Museum en Vaŝingtono, proksime al Washington Dulles International Airport (flughaveno Dulles).

Kategorio:Bombaviadiloj
Kategorio:Hiroŝimo