open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gagiko la 1-a

**Gagiko la 1-a ** (armene: Գագիկ Ա) estis la reĝo de Armenio kiu reĝis inter 989 kaj c. 1017/20,  sub kiu la Bagratida Armenio atingis pintan oran epokon, kaj "ĝuis la kutiman sperton de nerompita paco kaj prospero".

Estas nekonate, kiam Gagiko mi naskiĝis. Li sukcedis sian fraton Smbato la 2-a en 989. Li sekvis la paŝojn de siaj antaŭuloj en konstruado de preĝejoj kaj religiaj konstruaĵoj en la ĉefurbo Anio. Uzante la favorajn ekonomiajn kondiĉojn de Armenio, Gagiko pliigis la grandecon de la armeo ĝis 100.000 soldatoj. Li poste kunigis diversajn armenajn provincojn al Bagratida Armenio, inkluzive de Vajoc Dzor, Ĥaĉeno, Naĥiĉevano kaj la urbo Dvin. Li faris aliancojn kun Gurgen de Iberio kaj Bagrato la 3-a de Kartvelio, kies armeoj venkis Mamlan, la emiro de Granda Ĥorasano, en 998 en la vilaĝo de Tsumb, nordoriente de Lago Van. Sub Gagiko la 1-a, la Regno de Armenio etendiĝis kaj la landa ekonomio, kulturo kaj ekstera komerco disvolviĝis; Ani, Dvin, kaj Kars floris. Vanadzor estis aneksita al la regno, la plejparto de Arcaĥo kaj du ĉefaj provincoj de Vaspurakano: Kogovit kaj Ttsaghkotn.

Post lia morto, lia pli aĝa filo, Hovhannes-Smbat, estis kronita reĝo dum lia pli juna filo, Aŝoto, ribelis kontraŭ Smbato kaj proklamis sian sendependecon en la reĝlando Lori-Dzoraget.

Kategorio:Armenaj reĝoj
Aŝoto la 4-a

**Aŝoto la 4-a** (armene: Աշոտ Դ, mortis ĉ. 1040–41), alnomita  "la kuraĝa", estis la plej juna filo de Reĝo Gagiko la 1-a de Bagratida Armenio.

Kiam lia plej aĝa frato Hovhannes-Smbat (konata ankaŭ kiel Smbato la 3-a) estis kronita kiel Reĝo de Armenio kiel la laŭleĝa heredanto de la bagratida dinastio, Aŝoto estis tre malkontenta ĉar li havis aspirojn al la trono. Do li organizis militan kampanjon per sieĝado kaj posta konkerado de la armena ĉefurbo Anio, uzurpante la potencon kaj detronigante la reĝon Hovhannes-Smbat en 1021.

Sed poste interkonsento estis atingita inter la du feŭdaj fratoj kaj la forpelita frato ricevis malgrandan teritorion en provincoj proksime al la ĉefurbo, dum Aŝoto fariĝis reĝo en provincoj pli proksimaj al Persio kaj Kartvelio. La samtempa regado de la du fratoj daŭris kun la regado de Hovhannes-Smbat (1020-1040) kaj tiu de Aŝoto la 4-a (1021-1039).

Tamen malgraŭ la kompromiso-interkonsento, milito daŭris inter la du fratoj dum ilia samtempa regado tiel malfortigante la unuecon de la bagratida dinastio.
Smbato la 2-a

**Smbato la 2-a** (armene: Սմբատ Բ Տիեզերակալ, Smbato la 2-a *Majstro de la Universo*) regis kiel reĝo de Armenio de 977 ĝis 989. Li estis el la linio de reĝoj bagratidaj, kaj la filo de Aŝoto la 3-a, kiun li sukcedis.

Smbato estis kronita reĝo en la sama tago de la morto de sia patro. Li regis el la urbo Anio, kiun li fortikigis. Aparte, li ordonis konstruadon de muro ĉirkaŭ Anio, ankaŭ konstruante turojn kaj fortikaĵojn por protekti la urbon de nordo al okcidento. Li komencis la konstruadon de la Katedralo de Anio. Lia regado estis ĝenerale tempo de paco, nur zorgita de konflikto inter Smbato kaj lia onklo Muŝegh en Kars. Ĉi-lasta en 982 instigis la emiron Abu'l-Haija, kapti Dvin, ataki la kampojn de Smbato kaj postuli de li tributon. Ĉi tiu afero rapide finiĝis kiam Abu'l-Haija estis kaptita de Abu Dulaf, la islama emiro de Goght'n. Smbat estigis disputon kun la armena eklezio kiam li geedziĝis kun sia propra nevino (la filino de fratino), kiun la eklezio forte kontraŭis.

Reĝo Smbato mortis kaj estis entombigita en Anio en 989, dum la arkitekto, Tiridat, laŭ ordono de la reĝo, komencis meti la fundamentojn de la Katedralo de Anio. Ĉi tiu konstruaĵo ankoraŭ staras hodiaŭ, kaj kun sia unika stilo kaj simplaj ornamadoj, estas konsiderata kiel unu el la majstraĵoj de la armena arkitekturo. Ĉar li ne havis masklan heredanton, Smbato la 2-a estis sukcedita de la frato Gagiko la 2-a.

## Vidu ankaŭ 
* Bagratida Armenio

Kategorio:Armenaj reĝoj
Aŝoto la 3-a

**Aŝoto la 3-a** (armene: Աշոտ Գ) estis reĝo de Armenio, regante la mezepokan reĝlandon de Armenio de 952/53-77. Konita kiel Aŝoto la 3-a la kompatema (Աշոտ Գ. Ողորմած) kaj agnoskita de eksterlandaj regantoj kiel la ŝahanŝaho (reĝo el reĝoj) de Granda Armenio, li translokigis sian reĝan sidejon al Ani kaj kontrolis ĝian evoluon kaj de la regno ĝenerale. Armenio atingis la altecon de sia ora epoko dum lia regado kaj tiu de liaj filoj kaj posteuloj, Smbato la 2-a (977-89) kaj Gagiko la 1-a (990-1020).

Dum la unua jaro de la regado, Aŝoto lanĉis militan atakon por liberigi la urbon Dvin de islama regado, entrepreno finfine malsukcesa. Malgraŭ ĉi tiu malsukceso, li faris paŝojn por centralizi la potencon en la regno, patronante la armenan eklezion kontraŭ ĝia subteno. Dum lia regado Katolikoso Anania Mokaci translokigis sian patriarkan sidlokon al Argina, proksime al la urbo Anio.

En 961 Anio estis proklamita la ĉefurbo de la regno, kaj Aŝoto ekregis kaj vastigis la urbon. Li konstruis muron enfermanta Anion kaj kiu poste prenus sian nomon post li, kaj sponsoris la konstruadon de monaĥejoj, hospitaloj, lernejoj kaj domoj. Lia edzino, la reĝino Ĥosrovanujŝ, dume sponsoris la konstruadon de la preĝejoj en Sanahin kaj Haghpat.

En la milito inter la bizanca imperiestro Johano Tzimisko kaj la araboj, Armenio faris sian eblon por resti neŭtrala kaj devigis la du batalpartiojn respekti la limojn de la lando. La bizanca armeo komencis marŝi trans la ebenaĵon de Muŝ, por decide frapila arabojn de Armenio, sed kiam ili renkontiĝis kun la 30.000-forta armeo de Aŝoto la 3-a, ili ŝanĝis sian planon kaj forlasis Armenion. Aŝoto anstataŭe donis al Tzimisko 10.000 soldatojn, kiuj akompanis lin en la militkampanjo en Mezopotamio.

Akademiuloj sugestis, ke li estas entombigita en Anio aŭ ĉe la proksima monaĥejo de Horomos.

Kategorio:Armenaj reĝoj
József Eötvös (gitaristo)

**József Eötvös** [jOĵef otvoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Eötvös József** estis hungara klasika gitaristo, komponisto, altlerneja instruisto.

József Eötvös  naskiĝis la  en Pécs.

## Biografio 
József Eötvös komencis lerni muzikon en sia naskiĝurbo, poste en muziklernejo en Budapeŝto, fine li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo de Vajmaro. Liaj plej gravaj instruistoj estis *Roland Zimmer* kaj *Franz Just*. Li gajnis plurajn internaciajn konkursojn inter 1985 kaj 1988, poste li faris koncertojn en Eŭropo kaj Azio. En 1987 li fondis gitaran branĉon en muziklernejo kaj filia altlernejo ambaŭ en Pécs. En 2002 li ekinstruis en Muzikarta Universitato Ferenc Liszt, kie same fondis gitaran katedron. En 2016 li estis nomumita katedrestro. Dum la instrua periodo li gvidis ankaŭ majstrokursojn kaj aranĝis gitarfestivalojn. Li ricevis 3 premiojn en la 2010-aj jaroj.

## Elektitaj komponaĵoj 
* Divertimento
* Menuett
* Sonatine
* Suito por 2 transversaj flutoj
* Suito por 2 fagotoj
* Ice Drops
* suito Mohács-a

## Elektitaj libroj 
* *Gondolatok J. S. Bach zenéjéről és lantműveinek előadásáról* (studenta lernolibro, 2006)
* *How to play Bach*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj klasikaj gitaristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Anne Helm

**Anne HELM** (12-an de septembro 1938) estas kanada aktorino.

## Vivo kaj kariero
Helm komencis sian karieron en televidserioj kiel *Rawhide*. En 1962 ŝi rolis la amikinon de Elvis Presley en la filmo *Follow That Dream*. Pli poste ŝi ankaŭ aktoris en interalie *Wagon Train*, *The Big Valley* kaj *General Hospital*.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kanadaj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Kanadaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj
Elek Erkel

**Elek Erkel,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erkel Elek** estis hungara drumisto, komponisto, dirigento, pioniro de la hungara opereto. Li estis la dua filo de Ferenc Erkel.
eta|Elek Erkel
Elek Erkel  naskiĝis la  en Buda, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Elek Erkel komence estis forĝisto en fabriko, iom poste li revenis al la familia konvencio. Inter 1860 kaj 1872 li estis drumisto de la Nacia Teatro de Pest, poste li estis vicreĝisoro. En tiu periodo li lernis multe pri la muziko. Ekde 1875 ĝis sia morto li estis konstanta dirigento de Népszínház (escepte la teatran jaron de 1884, tiam li estis helpekzercisto en la Reĝa Operejo de Budapeŝto). Resume li komponis 64 verkojn. Li neniam edziĝis, li mortis sen idoj.

## Elektitaj komponaĵoj 
* uverturoj laŭ komponaĵoj de János Bihari kaj Antal Csermák
* operetoj: *Székely Katalin* (1880); *Tempefői* (1883); *Kassai diákok* (1890)
* melodioj al muzikaj teatraĵoj: Ferenc Csepreghy: *Sárga csikó*, *Piros bugyelláris*

## Elektitaj dirigentaĵoj 
* propraj verkoj
* Johann Strauß (filo): *Die Fledermaus*, *Der Zigeunerbaron*
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann''

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 
* https://katalisztbakancs.blogspot.com/2016/09/erkel-budavari-otthona.html
* (la koncerna parto estas legebla pli malsupre) 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj drumistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Marie Louisa, grafino Larisch-Wallersee

eta|maldekstra|Marie Louisa grafino Larisch-Wallersee
[eta|maldekstra|Marie Louisa kaj ŝia kuzino [Arkiduko|arkidukino Marie Valerie]]

**Marie Louisa grafino Larisch-Wallersee** (naskiĝis **Marie Louise Elisabeth Mendel** la 24-an de februaro 1858 en Augsburg, mortis la 4-an de julio 1940 samloke) estis filino de duko Ludoviko de Bavario el familio de Vitelsbaĥoj (frato de imperiestrino Elizabeto de Aŭstrio-Hungario) kaj lia edzino Henriette Mendel, avancita en la jaro 1859 en nobelan staton – ekde tiu ĉi momento Mendel estis portantino de titolo baronino el Wallersee.

## Vivo 
Marie Louisa estis trifoje edziniĝinta – ŝia unua edzo estis silezia nobelo el Karviná, grafo Georg Larisch. Tiu ĉi geedzeco estis divorcita en la jaro 1896. Unu jaro post la divorco ŝi edziniĝis al opera kantisto Otto Brucks. Dek jaroj post morto de ŝia dua edzo, en la jaro 1924, ŝi edziniĝis al usona farmisto W. H. Meyers, kun kiu ŝi divorcis je kvar jaroj pli poste.

En pli supera kaj kortega socio ŝi suferis, same kiel ŝia patrino, pro oftaj ofendoj pro sia deveno. Sed tre ekŝatis ŝin imperiestrino Elizabeto, ŝia onklino, kaj Marie Louisa fariĝis ŝia konfidantino kaj pli poste eĉ konfidantino de sia kuzo, kronprinco Rudolfo. Post la tragika morto de Rudolfo, Marie Louisa falis ĉe la imperiestrino en malfavoron, ĉar ŝi sciis pri amrilato de Rudolfo kun Mary Vetsera kaj malgraŭ tio ŝi neniam menciis al la imperiestrino pri tiu ĉi rilato. Marie Louisa estis devigita forlasi la imperiestran kortegon en Vieno. En la jaro 1909 Marie Louisa spertis pluan tragedion, kiam ŝia filo Georg Heinrich Larisch krimis memmortigon. En la jaro 1913 Marie Louisa eldonis sian memorlibron (*Meine Vergangenheit*) kaj en la jaro 1935 ankaŭ libron de siaj rememoroj pri la imperiestrino Elizabeto (*Kaiserin Elizabeth und ich*). Ŝi restadis ankaŭ en ĉasista kastelo en Petrovice u Karviné.

## Literaturo 
* Sokop, Brigitte, Jene Gräfin Larisch: *Vertraute der Kaiserin - Verfemte nach Mayerling*, Wien, Köln Böhlau 1985, 4. ed. 2006, ISBN 3-205-07231-6
* 

Kategorio:Vitelsbaĥoj
⚭
Kategorio:Germanaj baronoj
Kategorio:Aŭstriaj nobeloj
Kategorio:Naskiĝintoj la 24-an de februaro
Kategorio:Mortintoj la 4-an de julio
59830 Reynek

'*59830 *Reynek''''' estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 1:3 kun Marso. Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa poeto kaj grafikisto Bohuslav Reynek (1892–1971), kies laboro estis inspirata de la ĉeĥaj pejzaĝoj, rura vivo kaj kristanisma humanismo. Li pasis plejparto el sia vivo en la vilaĝeto Petrkov en Ĉeĥ-Moraviaj Altlandoj. Li estis edzo de la franca poetino Suzanne Renaud.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Ŝirakavano

eta|Kirko de la Sankta Savinto, antaŭ 1923.
**Ŝirakavano** (armene: Շիրակավան); fondita kiel Jerazgavors kaj poste Jerazgavork, estis mezepoka armena urbo kaj unu el la 13 (aŭ 14 se Tuŝpo kalkuliĝas) historiaj ĉefurboj de Armenio, servante kiel ĉefurbo inter 890 kaj 929 dum la Bagratida Reĝlando Armenio.

La urbo situis sur la dekstra bordo de la rivero Aĥurjan en la nordoriento de Anio, nuna vilaĝo Çetindurak de Akyaka distrikto de Provinco Kars, ene de la Respubliko Turkio.

La plej fruaj mencioj pri Ŝirakavano kiel setlejo aperas kiel Jerazgavors en la 7-a jarcento, de la armena historiisto Sebeos. Jerazgavors estis priskribita de Sebeos kiel vilaĝo en la Ŝirak-angulo ene de la Ajrarat-provinco Reĝlando Armenio. Ĝi poste estis disvolvita de reĝo Smbato la 1-a de Armenio, kiu movis la ĉefurbon de Bagratida Armenio el Bagarano al Jerazgavors en 890, renomante ĝin Ŝirakavano.

La preĝejo Surp Prkiĉ (Sankta Savinto) konstruita en la 880-aj jaroj fare de reĝo Smbato la 1-a, estis inter la rimarkindaj orientiloj de la urbo. Smbato poste estis kronita kiel reĝo en lakatedralo fare de katolikoso Georgo la 2-a en 890. Ŝirakavano daŭre funkciis kiel la ĉefurbo de la regno ĝis 929 kiam la urbo Kars estis elektita kiel ĉefurbo fare de reĝo Abaso la 1-a de Armenio.

Kiel priskribite de la historiistoj Stepanos Asoghik kaj Samuel Anetsi inter la 11-a kaj 12-a jarcentoj, ĝi havis centran fortikaĵon ĉirkaŭita de dikaj defendaj urbomuroj. Tamen, ĝi estis invadita de la bizancanoj. Tiam en 1064, kune kun Anio,Ŝirakavano estis detruita de granda selĝuka-turka armeo, gvidita de sultano Alp Arslan.

Antaŭ la fino de la 12-a jarcento, Ŝirakavano estis revivigita kaj rekonstruita de la zakaridoj. Tamen, la urbo malkreskis dum la dua duono de la 13-a jarcento kaj iĝis vilaĝo.

Kategorio:Iamaj ĉefurboj de Armenio
Attila Erős

**Attila Erős** [erOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erős Attila** estas hungara ŝlagrokomponisto, gitaristo.
eta|Attila Erős
Attila Erős  naskiĝis la  en Újkér.

## Biografio 
Attila Erős ricevis gitaron en la 8-a lernojaro de bazlernejo. Li neniam frekventis muziklernejon, li muzikadis laŭ propra volo. Li frekventis mezlernejon en Győr, poste en 1972 li profitis ŝtatan kampanjon kaj li eklaboris en Orienta Germanio kiel veldisto. Li konatiĝis tie kun 2 similaj hungaroj kaj ili fondis ŝlagrotriopon. Ili muzikadis en restoracioj. En 1975 li hejmenvenis kaj daŭris la muzikadon (komence li estis kantisto) en pluraj orkestroj kaj lokoj. Post la kutimaj soldataj jaroj li denove muzikadis, eĉ komponadis. Li ricevis premiojn (neniam signifajn) inter 1982-2016. Li havas edzinon, kiu naskis 2 filinojn.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* [hungarlingva intervjuo(https://eo.wikipedia.org/wiki/intervjuo) kun fotoj]
* https://www.metal-archives.com/artists/Attila_Er%C5%91s/157370

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj ŝlagrogitaristoj
Selektiva malhelpaĵo de realpreno de serotonino

**Selektivaj malhelpaĵoj de realpreno de serotonino (SMRS-oj)** estas klaso de drogoj, kiuj estas tipe uzitaj kiel kontraŭdeprimiloj en la kuracADo de grava deprima perturbo kaj anksiaj perturboj. Konata ekzemplo estas fluoksetino.

La preciza agmekanismo de SMRS-oj estas nekonata. Oni kredas, ke Ili pliigas la eksterĉelan kvanton de la nervotransigilo serotonino per limigo de ties resorbiĝo (realpreniĝo) en la antaŭsinapsan ĉelon, pliigante la kvanton de serotonino en la sinapsa fendo havebla por ligiĝi al la postsinapsa receptoro. Ili havas variajn gradojn de selektiveco por la aliaj monoaminaj transportiloj; puraj SMRS-oj havas nur malfortan efikon al la norepinefrinaj kaj dopaminaj transportiloj.

SMRS-oj estas la plej vaste preskribataj kontraŭdeprimiloj en multaj landoj. La efikeco de SMRS-oj por mildaj aŭ moderaj okazoj de deprimo estis disputata kaj povas esti superpezita de kromefikoj.

*Alia termino: selektivaj serotoninaj reakceptaj inhibiciiloj* (SSRI) en la medicina terapio de deprimo.

Kategorio:Medikamentoj
Kategorio:Psikiatrio
Al-Ŭalid la 1-a

**Al-Ŭalid ibn Abd al-Malik ibn Marŭan** (; ĉirkaŭ 674 – 23a de februaro 715), ofte konata kiel **al-Ŭalid la 1-a** (), estis la sesa Omajada kalifo, kiu regis de oktobro 705 ĝis sia morto.

Al-Ŭalid estis la plej aĝa filo de sia antaŭulo la kalifo Abd al-Malik (r. 705-715) kaj estis princo kiu estris ĉiujarajn rabatakojn kontraŭ la bizancanojn inter 695 kaj 698 kaj patronis fortikaĵojn laŭlonge de la vojo de la Siria Dezerto al Mekko. Li iĝis la heredanto de la kalifo post la morto de la frato de Abd al-Malik kaj deklarita posteulo, nome Abd al-Aziz ibn Marŭan, en 704. Al-Ŭalid ege pluigis la politikojn de sia patro por centrigo kaj etendo, kaj forte dependis el al-Haĝaj ibn Ĝusuf, la povega vicreĝo de lia patro en la orienta duono de la Kaliflando. Dum lia regotempo, Omajadaj armeoj konkeris la Magrebon, Hispanion, Sindon kaj Transoksianion, etendante la kaliflandon al ties plej granda teritoria etendo. La militrabado el la konkeroj ebligis, ke al-Ŭalid financu publikajn vorkojn de enorma grandeco, kiel la Granda Moskeo de Damasko, la Moskeo al-Aksa en Jerusalemo kaj la Moskeo de la Profeto en Medino. Li estis la unua kalifo kiu instituciis programojn por sociala bonfaro, kio helpis malriĉulojn kaj malkapablulojn en Sirio. Kvankam estas malfacile certigi la rektan rolon  de Ŭalid en la aferoj de lia kaliflando, lia regado estis markita de enlandaj paco kaj prospereco kio reprezentis la pinton de la Omajada povo.

Kategorio:Historio de Sirio
Kategorio:Damasko
Kategorio:Omajadaj kalifoj
Kategorio:Homoj de la Arabo-Bizancaj militoj
Kalvinana preĝejo (Kisar)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia historia monumento en Hungario, en vilaĝo Kisar.

## Historio 
La gotika, tiam katolika kirko estis konstruita en la mezepoko. Ĉirkaŭ en la 16-a jarcento la loĝantoj forlasis la katolikismon kaj prenis la kalvinismon, tial la kirko iĝis kalvinana. En 1797 ĝi estis trakonstruita laŭ baroko, poste en 1877 laŭ Eklektikismo (arto). En 1944 la preĝejo estis trafita per bombo. En 1970 la inundo atingis ankaŭ la preĝejon, pri tio memortabulo memorigas ekde 1991. En la 2010-aj jaroj la preĝejo estis /renovigita/restaŭrita.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto. Ĉe la navo vestiblo plene reliefas. En la alia flanko la turo plene reliefas. Sur la ekstera muro estas memortabuloj pri falintoj dum la mondomilitoj kaj la deportitaj judoj. Interne restis origina la predikejo, kiu estas 12-angula el la 18-a jarcento.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://www.kisar.hu/latnivalok.html
* hungare kun foto

Kisar
Kategorio:Kisar
Arcrunidoj

**Arcrunidoj ** (armene: Արծրունի; transliterumita kiel Ardzruni aŭ Arcruni) estis malnova armena nobela familio, kiu asertis esti posteulo de Sanĥerib, reĝo de Asirio (705 a.K - 681 a.K). Kvankam ĝi reflektas la supozitan Davidan stirpon de la Bagratidoj kaj la supozata deveno de la reĝa familio Mamikonjan, ĉi tio estas kutime interpretata kiel komponanto de mitologia genealogio. La origino de ĉi tiu aserto estas atribuita al Moseo de Ĥoreno, laŭ kiu la filoj de Sanĥerib rifuĝis sin en Armenio post mortigi lin kaj fondis la familiojn de la aercrunidoj kaj la Gnunioj. Verŝajne Moseo de Ĥoreno inspiriĝis el la bibliaj tradicioj sed sen historiaj fundamentoj.eta|Ekspansio de la ArcrunidojLa genealogo kaj historiisto Kiril Tumanov spuras la originon de la arcrunidoj ĝis pli antikva armena dinastio, la orontidoj. Profesoro James Russell proponis la ideon, ke la Arcrunidoj derivos sian nomon de la urarta vorto *arcibini* (aglo), kiu pluvivis en la armena lingvo kiel *arciv*. La aglo estis simbola besto por la arcrunidoj kaj, en legendo, oni diris ke la prapatro de la arcrunidoj estis forlasita kiel infano kaj ke li estis savita de aglo.

La unua membro de la familio kies atestado ekzistas verŝajne estis Mitrobarzano en 69 aK, la Vicreĝo de Tigrano la Granda al Sofeno. Sub la regado de la aŝakunidoj, la familio regis la princajn teritoriojn en Vaspurakano, sudoriente de la Lago Van, kun progresa aneksado de la ĉirkaŭa teritorio.

Meze de la 4-a jarcento, la familio estis eltronigita. Ĉavaŝ pluvivis kaj reakiris potencon. En 369 pK, la ŝtato estis gvidita de Merujan Arcruni, kiu gvidis la persajn trupojn al Armenio kaj venkis la Generalon (Sparapeto) Mamikonjan. Tamen, ĉi-lasta reakiris potencon en mallonga tempo kaj Merujan estis mortigita.

Ĉirkaŭ 772, la arcrunidoj dominis la familiojn de Amatunidoj, Rŝtunidoj kaj Terunidoj de Dariunko (antaŭe posedo de la Bagratidioj) kaj regis la regionojn de Maku, Artaz, la Granda Valo de la Zab kaj la rivero Van. En 908, ili konstituis la Princlandon de Vaspurakano.

En la frua 11-a jarcento, la Arcrunioj starigis pli okcidente en Kapadokio, retiriĝante de la orientaj invadantoj. En 1021, la bizanca imperiestro asignis kiel feŭdon al Sanĥerib Arcruni, Amasia, Sebastia kaj Evdokia.
Rŝtunidoj

La **Rŝtunidoj** ( en la okcidentarmena) estis malnova armena nobela familio kiu regis la regionon de Rŝtunik, kiuj laŭdire estis posteuloj de Rusa la 1-a de Urarto.

La unua atestita membro de la dinastio estas Manaĝihr Rŝtuni de ĉirkaŭ 330, frato de Zora, atestita en 335 kaj 350, ambaŭ el kiuj ribelis kontraŭ la reĝo de Armenio Tigrano la 7-a, kune kun la princo Vaĉe Arcruni. La reĝo ordonis la ekstermiĝon de la du familioj, sed Savŝeso Arcruni kaj Taĝat Rŝtuni pluvivis. Ĉi tiu lasta estas la patro de Garegin Rŝtuni, atestita inter 370-80.

Artak Rŝtuni estas atestita en 445. La familiaj regadoj de ilia regiono de Rŝtuniko, same kiel Bznuniko akiris de la arsakida dinastio post la ekstermo de la familio Bznuni. Rŝtunidoj subtenis la sasanidojn plejparte kontraŭ la bizancanoj.

La plej konata membro kaj la ĉefa figuro de la familio en la frua 7-a jarcento estas Teodoros Rŝtuni, *marzpan * tiama princo de Armenio de 638 ĝis 655, kiu havis la malfacilan taskon certigi la pluvivon de Armenio inter bizancaj kaj arabaj ambicioj. Post la detruo de la Sasanida imperio, komenciĝis la islamaj rejdoj en Armenion en 642. Li estis poste ekzilita de la kalifo al Damasko.

La familio fariĝis ĉiam pli senrilata post la ekzilo de Teodoros, fariĝante vasaloj de la arcrunidoj kaj perdante sian heredan teron de Bznuniko favore al la Mamikonjanoj en 656. Vart Rŝtuni estas la lasta atestita membro de la familio en 705.
Acquate

**Acquate** estas kvartalo (*frazione*) de la urbo Lecco, en Italio.

## Historio 
En 1861, en la tempo de la Itala Reĝlando, Acquate havis  loĝantojn, kaj  en 1921. La municipo de Acquate estis forigita kaj kunigita al Lecco en 1923.

## Famaj homoj 
* Lucia Ripamonti, (1909-1954), monaĥino

## Referencoj 
Kategorio:Lombardio
Kategorio:Provinco Lecco
Kategorio:Kvartaloj en Italio
Občina Veržej

**Občina Veržej** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de regiono Pomurska. La municipo enhavas 3 komunumojn kaj ĝia areo estas 12 km². Komence de 2018 tie loĝis 1291 homoj. La administra centro estas la vilaĝo Veržej.

## Loko, priskribo 
La nordorienta bordo de la občino estas la Mura Rivero. La areo, kies alteco estas ĉirkaŭ 182 m, situas sur la dekstra bordo de la rivero.eta|280x280ra|Občina Veržej
La apudaj municipoj estas:
Občina Beltinci en la Nordoriento, Občina Ljutomer en la sudoriento, Občina Križevci la sudokcidento, Urba municipo Murska Sobota en la nordokcidento.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 3 vilaĝoj: Banovci, Bunčani, Veržej

## Tradukfonto 
Statistikoj:  http://www.citypopulation.de/php/slovenia-pomurska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:188_x589549_y160549.203_s14_b4 

Veržej
Veržej
Batalo de Bagrevando

La **Batalo de Bagrevando** estis batalita la 25-an de aprilo 775, en la ebenaĵoj de Bagrevando, inter la fortoj de la armenaj princoj, kiuj ribeliĝis kontraŭ la abasida kaliflando kaj la kalifa armeo. La batalo rezultigis venkon de abasidoj, kun la morto de la ĉefaj armenaj estroj. La potenco de la familio Mamikonjan precipe estis estingita. La batalo indikis la komencon de grandskala armena migrado en la Bizancan Imperion.

Bagrevando
Bagrevando
Kategorio:Ribeloj kontraŭ Abasida kaliflando

Kategorio:775
Teodoros Rŝtuni

**Teodoros Rŝtuni** (armene: Թեոդորոս Ռշտունի, armena prononco: [tʰɛodoɾos ərəʃtuni],  590 - 654/655 p.K.) estis armena naĥararo, fama pro rezisto al la unuaj arabaj invadoj de Armenio. Rŝtuni estis nomumita kiel iŝĥano (princo) kaj kuropalato de bizanca Armenio fare de imperiestro Heraklio kiam la antaŭa ishkan David Saharuni estis renversita de aliaj nakharars.

Antaŭ la arabaj invadoj, Rŝtuni estis nomumita sparapeto (ĉefkomandanto) de la armenaj fortoj en la armena Marzapanto kaj estis nomumita marzpano de Armenio en 634. 

Li defendis, kune kun la bizanca generalo Prokopio, la unuan, malsukcesan araban atakon en Armenio en 640. Li ne povis malhelpi la arabojn prirabi la ĉefurbon Dvin en 642. Li akiris venkon super la araboj, por kiuj li estis rekonita kiel reganto de Armenio fare de Konstanco la 2-a en 643. 

 
Kategorio:Bizancaj generaloj
59833 Danimatter

'*59833 *Danimatter''''' estas malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la franca amatora astronomo Christophe Demeautis elde la Observatorio de Village-Neuf (Haut-Rhin, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca amatora astronomo Daniel Matter, amiko de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kuropalato

**Kuropalato ** (greke κουροπαλάτης, latine: cura palatii "[la akuzanto de la palaco"), estis bizanca kortega titolo, unu el la plej altaj el la tempo de Imperiestro Justiniano la 1-a (ĉ. 527-565) al tiu de la Komnena dinastio en la 12-a jarcento.  

Laŭ la Klorologio de Filoteo, skribita en 899, la insigno de la rango estis ruĝa tuniko, mantelo kaj zono. Kun paso de la tempo la digno perdis sian pli fruan signifon: ĝi estis koncedita kiel honora titolo al generaloj ekster la imperia familio, kaj ĝiaj funkcioj iom post iom estis anstataŭigitaj de la *protovestiarios*, kies origina rolo estis limigita al la gardado de la imperia vestoŝranko. La titolo travivis en la Paleologia dinastio, sed malofte estis uzita.
 
Kategorio:Titoloj

Kategorio:Grekaj vortoj kaj esprimoj
Bagarano

**Bagarano** armene Բագարան) estis urbo kaj fortikaĵo de Antikva Armenio fondita dum la regado de orontidoj.

Ĝi estis situanta en arcrunida kantono en la provinco de Ajrarato, 5 kilometrojn okcidente de la dekstra bordo de la rivero Aĥurjan. Ĝi estis fondita fine de la 3-a jarcento a.K. fare de reĝo Oronto la 4-a (ĉ. 212-200 a.K.) por gastigi bildojn de la reĝaj gedioj alportitaj el Armavir. 

En bagarano troviĝis la kirko de Sankta Teodoro (starigita ĉirkaŭ 624-631), nun plene detruita. Kiam Bagratida Armenio fondiĝis ĝi estis ĉefurbo de la nova ŝtato dum mallonga tempo, en la 9-a jarcento (ĉ. 884-1045) kaj floris kiel haltejo sur la komercvojo de la malantaŭo Bagratida ĉefurbo, Anio, okcidente. Ĝi estis detruita en 1394 de Tamerlan de la Timurida Imperio. Liaj restoj estis ankoraŭ videblaj komence de la 20-a jarcento.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Turkio
Kategorio:Orienta Anatolio
Sasuno

eta
**Sason ** (armene: Սասուն ;Sasun; kurde: Qabilcewz el araba: قبل جوز; antaŭe konata kiel **Sasun ** kaj **Sassoun**) estas distrikto en la Provinco Batman de Turkio. Ĝi estis antaŭe parto de la regiono de Siirt, kiu estis en Diyarbakır ĝis 1880 kaj en Bitlis en 1892. Poste ĝi fariĝis parto de Muş kaj restis parto de Muş ĝis 1927. Ĝi estis unu el la distriktoj de Provinco Siirt ĝis 1993. La limoj de la distrikto variis konsiderinde laŭtempe. La nunaj limoj ne samas kiel en la 19-a jarcento, kiam la distrikto Sasun situis pli norde (plejparte teritorio nun inkluzivita en la centra distrikto de Muş).

Sasun, kiel oni nomas ĝin en la armena lingvo, havas elstaran rolon en la armena kulturo kaj historio. Ĝi estas la loko de *Davido de Sasuno*, la nacia epopeo de Armenio. En la malfruaj 19-a kaj komencoj de la 20-a jarcentoj ĝi estis grava loko de armeanaj agadoj, kiuj aranĝis du ribelojn kontraŭ la otomanaj aŭtoritatoj kaj kurdaj triboj en 1894 kaj 1904. La arama sindikato de Sasun "Arme" ankaŭ estas la origino de la eksonimo "Armenio". 

Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Distriktoj de Turkio
Bugha al-Kabir

**Bugha al-Kabir** aŭ **Bugha la Granda**, ankaŭ konata kiel **Bugha al-Turki** ("Bugha la turko"), estis tjurklingva generalo el la 9-a jarcento kiu servis la abasidojn.

Li estis el tjurka origino, kaj estis akirita kune kun siaj filoj kiel milita sklavo de al-Mu'tasim en 819/820. Unue li estas menciita en 825, kaj poste denove en 835, kiam li gvidis plifortigojn en la batalo kontraŭ la ribelemaj ribeluloj de Babak Ĥoramdin. Bugha ankaŭ partoprenis la kampanjon Amorium de Mu'tasim en 838, kaj poste servis kiel la ĉambelano de la kalifo. En 844/845 li subpremis ribelon de la beduenaj triboj de centra Arabio. Poste li ludis gravan rolon por detrui la armenan ribelon de 850-855.
Muhammad Ibn Abi'l-Saj

'''Muhammad bin Abi'l-Saj**, **Muhammad al-Afŝin** aŭ pli simple **Afŝin ''' (mortis en 901) estas la unua sajida emiro de Azerbajĝano, de 889/890 ĝis sia morto. li estas la filo de Abi'l-Saj Devdad.

En 890, la bagratida Smbato la 1-a iĝis reĝo de Armenio kaj ricevis de Afŝin, kiu asertas sian aŭtoritaton, kronon kaj donacojn de la kalifo. Sed en 892, kiam Smbato sendis diplomatojn al Konstantinopolo, Afŝin minacis ataki lin; Smbato tamen sukcesis malinstigi lin. Aliflanke, tri jarojn poste, kiam la armena reĝo invadis Kartvelion kaj Kaŭkazan Albanion, Afŝin prenis reprezentojn kaptante Naĥiĉevanon kaj Dvin. 

Afŝin, tamen, lanĉis novan ofensivon kontraŭ Smbato, prenis Kars kaj Dvin, kaj kaptis la edzinon de Smbato same kiel parton de sia trezoro; en 899 li interŝanĝis la edzinon de Smbato por sia filo Aŝoto. Ne multe poste kaj poste invadis Vaspurakano en la jaro 900. Preparante sin denove por ataki Smbaton, li mortis dum epidemio en 901. Lia filo Devdad lin sukcedis.

 
Kategorio:Sajidoj
Vostikano

**Vostikano** (armena: ոստիկան, *vostikan*) estis la titolo uzita de armenoj por la guberniestroj de la fruaj kalifoj. En moderna historiografio, ĝi estas ĉefe uzita por la kalifaj guberniestroj de la provinco al-Arminija, kiu inkluzivis Grandan Armenion. La vorto *vostikan* pluvivas en la moderna armena lingvo sed ĝi signifas *policano*.

Kategorio:Armena Emirlando
Kategorio:Armenaj vortoj kaj esprimoj
George Burnutjan

**George A. Bournoutian** (perse: جورج بورنوتیان, 25 septembro 1943, Esfahano, Irano - 22-an de aŭgusto 2021) estis iran-usona profesoro, historiisto, kaj aŭtoro el armena deveno. Li estis Profesoro pri Historio ĉe Iona College kaj aŭtoro de pli ol 30 libroj, precipe temigante armenan historion, Iranon kaj Kaŭkazion. Li instruis iranan historion ĉe Universitato de Kalifornio ĉe Los-Anĝeleso, kaj armenan historion ĉe Universitato Kolumbio, Universitato Tufts, Novjorka Universitato, Universitato Rutgers, Universitato de Konektikuto, Universitato Ramapo kaj Glendale Community College. Bournoutian ankaŭ estis unu el la 40 redaktistoj de la Encyclopaedia Iranica.

Kategorio:Usonaj historiistoj
Kategorio:Iranaj historiistoj
Kategorio:Armenologoj
Kategorio:Iranologoj
Romano la 1-a

**Romano la 1-a Lekapenos** (greke Ρωμανός Α΄ αακαπηνός, Rōmanos I Lakapēnos; ĉ. 870 - 15 junio 948), latinigitaj kiel Romanus I Lecapenus, estis armeno kiu fariĝis bizanca komandanto kaj regis kiel bizanca imperiestro de 920 ĝis atestaĵo la 16-an de decembro 944.
Romano la 1-a mortis en junio 948, kaj estis entombigita kiel aliaj familianoj en la preĝejo *Mjrelaion*. Vivinte dum longa tempo sub la konstanta minaco  de la familio Lekapeno, Konstantino la 7-a estis tre indignema kontraŭ ili. En sia Manlibro pri Administrado de la Imperio skribita por Romano la 2-a, li diras kelkajn malfruajn vortojn pri sia bopatro: "Sinjoro Romano, la Imperiestro, estis idioto kaj analfabeta viro, neniam altigita je imperia maniero, nek sekvis la principojn de romiaj kutimoj, nek posteulo de imperiestroj aŭ nobeluloj, kaj tial la plej malĝentilaj kaj aŭtoritatuloj faris plej multajn aferojn ... ĉar iliaj kredoj estis malĝentilaj, obstinaj, sensciaj pri tio, kio ne taŭgas aliĝi al tio, kio estas ĝusta kaj taŭga ".

Kategorio:Homoj de la Bizanco-Bulgaraj militoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Konstantino la 7-a (Bizancio)
Momik

**Momik ** (armene: Մոմիկ; mortis en 1333) estis armena arkitekto, skulptisto kaj majstro artisto de armenaj miniaturaj manuskriptoj. Kiel skulptisto, Momik ankaŭ estis konata pro sia bona skulptaĵo de ĥaĉkaroj, trovitaj ĉefe ĉe la monaĥeja komplekso Noravank. Li okupis eminentan postenon en la Lernejo de miniaturoj en Sjuniko, establita en Vajoc Dzor sub la patroneco de la historiisto de la familio Orbeljan, Stepanos Orbeljan. El la manuskriptoj verkitaj de Momik, nur kelkaj postvivas: unu troviĝas ĉe la deponejo de la Mekitarisma Ordeno en Vieno kaj aliaj tri troviĝas ĉe la Instituto de Antikvaj Manuskriptoj en Erevano, Armenio.
Post la morto de Stepanos Orbeljan en 1305, Momik komencis ĉizi ĥaĉkaron honore al la granda historiisto, kompletigante ĝin en 1306.

Kategorio:Armenaj arkitektoj
Kategorio:Armenaj skulptistoj
Kategorio:Armenaj pentristoj
Kategorio:Miniaturistoj
Johano Kurkuas

**Johano Kurkuas** (greke: Ἰωάννης ρουρκούας, latine: Ioannes Kourkouas, ĉ. 915-946) estis unu el la plej gravaj generaloj de la Bizanca Imperio. Lia sukceso en bataloj kontraŭ la islamaj ŝtatoj en la Oriento definitive inversigis la kurson de la jarcentaj Bizancaj-Arabaj Militoj kaj komencis la  "Konkerepokon" de Bizancio en la 10-a jarcento.

Kurkuas apartenis al familio armendevena, kiu produktis plurajn rimarkindajn bizancajn generalojn. Kiel komandanto de regimento de imperia korpogardisto, Kurkuas estis inter la ĉefaj subtenantoj de Imperiestro Romano la 1-a (reĝis 920-944) kaj faciligis la pliiĝon de ĉi-lasta al la trono. En 923, Kurkuas estis nomumita ĉefkomandanto de la bizancaj armeoj laŭlonge de la orienta limo, alfrontante la Abasidan kaliflandon kaj la duon-aŭtonomajn islamajn landlimajn emirojn. Li konservis tiun postenon dum pli ol dudek jaroj, regante decidajn bizancajn militajn sukcesojn, kiuj ŝanĝis la strategian ekvilibron en la regiono.

Kategorio:Historio de Malatya

Kategorio:Homoj de la Arabo-Bizancaj militoj
Reĝlando Abĥazio

eta
La **Reĝlando Abĥazio** estis mezepoka feŭda ŝtato en Kaŭkazio, kiu daŭris de la 780-aj jaroj ĝis la kuniĝo en dinastia sinsekvo kun la Reĝlando Kartvelio en 1008. la fruaj jaroj de la 10-a jarcento, la reĝlando Abĥazio etendiĝis laŭ bizancaj fontoj laŭ la marbordo de la Nigra Maro  ĝis la enfluejo de la rivero Nikopso, kun Kaŭkazio malantaŭ ĝi.

Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Azio
Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Eŭropo
Kategorio:Mezepoka Kartvelio
Kategorio:Historio de Abĥazio
Kategorio:Aperis en 778
Kategorio:Malaperis en 1008
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 8-a jarcento
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1000-1009
(59836) 1999 RN44

**(59836) 1999 RN44** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝia klinata discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso, sed ĝia orbita klinangulo tenas ĝin malproksima de tiu planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,363958 AU, tie estas 54,447 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Claire Denamur

**Claire DENAMUR**, naskiĝinta  en Parizo, estas franca kantistino. Ŝi muzikas elektran popolan muzikon, verkante tekstojn pri roluloj kiujn ŝi rolas aŭ pri sociaj temoj.

## Diskaro
### Albumoj
* *Claire Denamur* (2009)
* *Vagabonde* (2011)
### Muzikalbumetoj
* *Claire Denamur acoustique* (2008)
* *Bang Bang Bang* (2011)
* *Rien de moi* (2012)

Kategorio:Francaj kantistoj
Nikolao la 1-a (patriarko)

**Nikolao la 1-a la mistika** (greke: Νικόλαος Α΄ Μυστικός, Nikolaos I Mystikos; 852 - 11-an de majo 925) estis la Ekumena Patriarko de Konstantinopolo de marto 901 ĝis februaro 907 kaj de majo 912 ĝis sia morto en 925. Lia festotago en la Orienta Ortodoksa Eklezio estas la 16-a de majo.

Nikolao naskiĝis en la itala duoninsulo kaj fariĝis amiko de la patriarko Fotio la 1-a. Li falis en malfavoron post la maldungo de Fotio en 886 kaj retiriĝis al monaĥejo. La imperiestro Leono la Saĝa vokis lin el la monaĥejo kaj igis lin *mistikos*, dignaĵo kio estus la imperia sekretario aŭ jura oficisto.

La 1-an de marto 901, Nikolao estis nomumita patriarko. Tamen, li falis kun Leo la 6-a pri lia lasta kvara geedziĝo al sia amatino Zoe Karbonopsino. Kvankam li kontraŭvole baptis la frukton de ĉi tiu rilato, la estonta Konstantino la 7-a, Nikolao malpermesis al la imperiestro eniri en la preĝejon kaj eble implikiĝis en la ribelo de Androniko Dukas. Li estis eltronigita kiel patriarko la 1-an de februaro 907 kaj anstataŭigita de Eŭtimio. Ekzilite al sia propra monaĥejo, Nikolao rigardis sian atestadon kiel nepravigebla kaj implikis la papon Serĝo la 3-a en la disputo.

Kategorio:Patriarkoj de Konstantinopolo
Kategorio:Bizancaj teologoj
Kategorio:Bizancaj sanktuloj
Kategorio:Bizancaj verkistoj
Prstná

**Prstná** (, historie pole *Piersna*, ) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Petrovice u&nbsp;Karviné en&nbsp;distrikto Karviná. Ĝi troviĝas proksimume 2&nbsp;km nordoriente de Petrovice u&nbsp;Karviné. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 173&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Prstná** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,67&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1448. Inter la unuaj posedantoj de Prstná apartenis inter la jaroj 1573 ĝis 1592 Jiří Pilar z&nbsp;Plhu kaj post li lia filo. En la jaro 1796 vendis la vilaĝon Jan Larisch-Mönnich al Vojtěch Gussnar z&nbsp;Komorné, por ke li ricevu ĝin post kelke da jaroj reen. Jan Larisch-Mönnich proprumis ĝin ĝis parcela reformo farita post la unua mondmilito.

En oktobro 1938 Prstná estis aneksita de Pollando kaj sekve okupita de nazioj, de kiuj ĝi estis liberigita la 1-an de majo 1945 fare de Ruĝa Armeo.

## Loĝantaro
## Memorindaĵo 
En Prstná estas empira kastelo kun&nbsp;pejzaĝa parko konstruita fine de la 18-a jarcento de Vojtěch Gussnar, en la jaro 1893 fariĝis posedanto de la kastelo Jindřich Larisch-Mönnich. En la jaro 1978 komencis ties ampleksa rekonstruo kaj en la jaro 1999 ĝi estis redonita al restituantoj. En la kastelo estas stila vinejo.

## Rilataj temoj 
* Marie Louisa grafino Larisch-Wallersee

## Pluaj fotoj 

2012 Pierstna, Pole i las (01).jpg|Herbejoj kaj arbaroj ĉirkaŭ Prstná
Czech-Polish border near Prstná and Jastrzębie-Zdrój.jpg|Eksa ĉeĥa-pola limpasejo proksime de Prstná kaj Jastrzębie-Zdrój

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karviná
Kategorio:Petrovice u Karviné
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Pentanamido

**Pentanamido** aŭ **C5H11NO** estas blanka solidaĵo apartenanta al la familio el la primaraj amidoj de la valerata acido kaj amoniako. Pentanamido estas solvebla en akvo e reakcias kun fortaj oksidigaĵoj. Ĝi uzatas kiel analiza reakciaĵo en multaj kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj kosmetikaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de la *pentanoila klorido* kaj sodamido:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de la *pentanoila klorido* kun amoniako:

### Sintezo 3 
* Preparado per agado de la *valerata acido* sur amoniako:

### Sintezo 4 
* Preparado per hidratigo de la valero-nitrilo:

### Sintezo 5 
* Reakcio de **valeraldehido** kun kloramino:

### Sintezo 6 
* Preparado per interagado de la valerata acido kaj sodamido:

### Sintezo 7 
* Preparado per hidroformiligo de la propilamino en ĉeesto de karbona unuoksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de la valerata acido per hidratigo de la pentilamino:

### Reakcio 2 
* Preparado de la valero-nitrilo per interagado kun fosfora triklorido:

### Reakcio 3 
* Preparado de *pentanoila klorido* per interagado kun klorida acido kaj sulfata acido:

### Reakcio 4 
* Preparado de la valero-nitrilo per senhidratigo kun fosfora kvinoksido:

### Reakcio 5 
* Preparado de la pentilamino per agado de la bromo sur natria hidroksido:

### Reakcio 6 
* Preparado de saloj amidoderivitaj en alkala medio en ĉeesto de forta reduktagento tia kia *litia aluminia hidrido*:

### Reakcio 7 
* Preparado de la pentilamino per kataliza reduktigo de la *pentamido*:

## Vidu ankaŭ 
* Amidoj

## Literaturo 
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Molbase
* Toxic substances control act
* EPA/NIH Mass Spectral Data Base
* Handbook of Odors in Plastic Materials
* Thermochemical Data of Organic Compounds
* Pharmaceutical Substances
* Chemistry³: Introducing Inorganic, Organic and Physical Chemistry

## Referencoj 
Kategorio:Amidoj
Janet Stevens

**Janet STEVEN** estas usona amatora astronomino.

Laŭ *Minor Planet Center*, ŝi kunmalkovris la asteroidon 60186 Las Cruces la  kun David S. Dixon.

Ŝi estas kun-direktorino, kun sia edzo Berton L. Stevens, de la Observatorio *Desert Moon* en Las Cruces (Nov-Meksiko, Usono).

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Virinoj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Občina Velika Polana

**Občina Velika Polana** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de regiono Pomurska. La municipo enhavas 3 komunumojn kaj ĝia areo estas 18,7 km². Komence de 2018 tie loĝis 1439 homoj. La administra centro estas la vilaĝo Velika Polana.
## Loko, priskribo 
eta|280x280ra|Občina Velika Polana
Kune norde rando de la občino fluas rivero Ledava. La tuta areo situas en la malaltaj teroj de ĉi tiu rivero kaj pluraj alfluantoj. La alteco estas ĉirkaŭ 162 - 167 m.

La apudaj municipoj estas: Občina Turnišče en la nordo, Občina Lendava en la nordoriento kaj la sudokcidento, Občina Črenšovci en la okcidento.
## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 3 vilaĝoj:  Brezovica, Mala Polana, **Velika Polana**.
## Tradukfonto 
Statistikoj:  http://www.citypopulation.de/php/slovenia-pomurska.php

Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:187_x604739.406_y160228.45299999998_s13_b4 

Velika Polana
Velika Polana
Blanka Drin Kanjono

alternative=Ŝipo velanta proksime al la Fshajta Ponto.|eta|Ŝipo velanta proksime al la Fshajta Ponto.
alternative=La kanjono vidita de la Fshajta Ponto|eta|La kanjono vidita de la Fshajta Ponto
**Blanka Drin Kanjono** (; ; ) estas malgranda kanjono situanta en la sudokcidenta Kosovo. La Blanka Drin Rivero prizorgas traen la kanjonon. La kanjono estas relative mallonga, nur estante proksimume 900 m longa kun profundo de 45 metroj. Ĉe la enirejo de la kanjono estas Fshajta Ponto, ankaŭ konata kiel Sankta Ponto, malnova otomana ponto kiu altiras plonĝistojn de la tuta Balkanio. 

La ponto kaj la kanjono, pro siaj hidrologiaj kaj geomorfologiaj valoroj, estas laŭleĝe protektitaj ekde 1986 kiel Natura Monumento. La protektita areosurfaco estas 199 ha kaj ĝi apartenas al la municipoj Rahovec (124.96 ha) kaj Gjakova (73.86).

## Geografio 
Blanka Drin Kanjono situas plej proksime de la vilaĝo de Ksërksë, en la municipo de Rahovec. Situante proksime al la aŭtovojo kiu ligas Gjakova kaj Prizren, la Blanka Drin Kanjono estas vizitita per alta nombro da eksterlandaj turistoj same kiel lokuloj. La kanjono estas morf-hidraj fenomenoj kun genetika, vida kaj eduka valoro. Ĝi estis formita dum la postlaga periodo de la Dukagjini neogena lago. Ĝia formado estis kondiĉigita per multaj tektonaj okazaĵoj. La gorĝo havas tipajn kanjontrajtojn kaj enhavas multajn karbonatformaciojn.

## Turismo 
Dum longa geomorfologia procezo la Blanka Drin Rivero malfermis kanjonon inter du kalkecaj ŝtonejoj, per kreado de tre alloga kaj interesa kanjono por esploristoj kaj vizitantoj. Tiu ĉefa Fshajta Ponto super la kanjono reprezentas alian gravan turisman altiraĵon en la areo. Konkurso "la saltado de la ponto" estas aranĝita ĉiun jaron kiu estas sekvita fare de multaj regionaj konkurantoj. 

Proksime al la ponto ekzistas du ŝtonoj konataj kiel "Aglo-Roko" kaj "Skanderberga Roko", kiu havas kuprogravuron de 15-a jarcenta albana nobelo George Kastrioti Skanderbeg. La portreto de Skanderbeg estis pentrita en la roko en 1968 fare de Mexhid Yvejsi dum la kialo por la 500-a datreveno de lia morto.

Ĉe la supra fino de la kanjono oni povas trovi plaĉan restoracion kie oni povas manĝi ĵus kaptitajn fiŝojn de la rivero.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Antilopa Kanjono
* Kanjono Ĉako
* Granda Kanjono
* Kanjono de Hérault
* Nigra Kanjono de Kolorado
* Kanjono de Sumidero
* Kanjono Verdon

Kategorio:Geografio de Kosovo
Kategorio:Kanjonoj
Konstanteno la 9-a

**Konstanteno la 9-a Monomaĥo** (; ĉ. 1000 – 11-an de januaro 1055), regis kiel bizanca imperiestro de la 11-a de junio 1042 ĝis la 11-a de januaro 1055.

## Vivo 
Li estis elektita de la imperiestrino Zoe kiel edzo kaj kun-imperiestro en 1042, kvankam li estis ekzilita pro konspirado kontraŭ ŝia antaŭa edzo, imperiestro Mikaelo la 4-a Paflagon. Ili regis kune ĝis Zoe mortis en 1050.

Dum la regado de Konstanteno, la Bizanca Imperio entreprenis militojn kontraŭ grupoj, kiuj inkluzivis la Kievajn Rusojn kaj la selĝukojn. En la jaro antaŭ lia morto, la disigo inter la orientaj ortodoksaj kaj katolika eklezio okazis.
Paperserpentaĵo

eta|Paperserpentaĵoj
**Paperserpentaĵo** estas kolororiĉa festartikolo kio konsistas el mallarĝa ringo de maldika rulvolvita papero. La ringo povas per ĵeto, dum oni tenas la internan finaĵon, esti derulvolvita por krei facilaniman kaj gajan etoson.

La uzado de paperserpentaĵoj antaŭ ĉio havas ornaman celon dum festoj. La festartikolo antaŭ ĉio estas uzata dum karnavalo kaj novjaro sed estas ankaŭ populara ornamaĵo por ĉiaj aliaj festoj kaj festenoj.

Paperserpentaĵoj estas aĉeteblaj en butikoj por festbezonaĵoj kaj plej ofte estas liverataj en pakaĵoj kun pluraj rulaĵoj en diversaj koloroj.

Dum la telegrafostria parado uzitaj trubendoj estas uzataj kiel serpentaĵo. Tia materialo plej ofte ne estas kolorigita.

## Vidu ankaŭ 
* Konfetoj
* Ŝprucserpentaĵo
* Girlando

Kategorio:Festoj
Kategorio:Paperoj
Sahako la 3-a

**Sahako la 3-a**, estis la Katolikoso de Armenio de 677 ĝis 703. Laŭ la historiisto Hovhannes Drasĥanakertci, Sahako la 3-a vivis en Damasko, kie li iris por pridiskuti pacon anstataŭ fari militon, dum islama batalanto Okbaj moviĝis kun sia armeo tra la areo de Vanand kiam la homoj tie masakris ilin. Okbaj revenis al la kalifo por kreskigi grandan armeon kontraŭ Armenio kaj detrui ĝiajn preĝejojn kaj mortigi la loĝantaron. Sahako petis permeson iri ĉe Okbaj por malinstigi lin fari tion, sed malsaniĝis kiam li alvenis en Ĥaran. Li skribis leteron al Okbaj ne efektivigi sian planon. Antaŭ ol li mortis, li petis, ke la letero estu metita en sian manon, tiel ke kiam Okbaj venos, li prenos el mortinta mano kaj eble rekonsideros ĝin. Laŭ legendo, Okbaj prenis kaj la mano de lmortinta Sahako moviĝis, pro kio li impresiĝis kaj plenumis la dezirojn de Sahako kaj resendis la korpon de Sahako al Armenio per letero al siaj princoj pardonante ilin. Tiel do, Armenio estis savita per la morto de Sahako kaj li estis honorata.
Ŝadadidoj

eta |Moskeo konstruita de la ŝadadidoj, proksime al Anio.
La **ŝadadidoj ** estis islama dinastio el kurda origino  kiuj regis en diversaj partoj de Armenio kaj Arano de 951 ĝis 1174 p.K. Ili estis establitaj en Dvin. Tra ilia longa restado en Armenio, ili ofte geedziĝis kun la reĝa familio bagratidoj de Armenio.

Ili ekregis en la urbo Dvin, kaj fine regis aliajn grandajn urbojn, kiel Barda kaj Ganĝa. Unu el la branĉoj de la familio ricevis la urbojn Ani kaj Tbiliso kiel rekompenco por ilia servo al la selĝukoj, de kiuj ili iĝis vasaloj. De 1047 ĝis 1057, la ŝadadidoj okupiĝis pri pluraj militoj kontraŭ la bizanca armeo. La areo inter la riveroj Kura kaj Aras estis regata de la ŝadadida dinastio.



Kategorio:Aperis en 951
Kategorio:Malaperis en 1199
Aĥtamar

**Insulo Akdamar** (turke: Akdamar Adası), ankaŭ konata kiel Aĥtamar (armene: Աղթամար) estas la dua plej granda el la kvar insuloj en Lago Van, en orienta Turkio. Ĉirkaŭ 0,7 km² grando, ĝi situas ĉirkaŭ 3 km de la marbordo. Ĉe la okcidenta angulo de la insulo, malmola, griza kalkŝtoneta klifo altiĝas 80 metrojn super la nivelo de la lago (1.912 m super marnivelo). Ĝi gastigas la  Armenan katedralon Sankta Kruco de la 10-a jarcento, kiu estis la sidejo de la Armena Apostola Katolikoso de Aghtamar de 1116 ĝis 1895.

Kategorio:Insuloj en lago Van

Kategorio:Provinco Van
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Turkio