open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jacques Delille

eta|Delille laŭtlegante en literatura salono **Jacques DELILLE** (naskiĝinta la  en Clermont-Ferrand, mortinta la  en Parizo) estis franca verkisto.

## Vivo 
Estante eksteredzeca filo de la advokato Montanier li iĝis instruisto ĉe la pariza Collège de France. Li famiĝis pro la traduko de la verko *Georgiko* de Vergilio: kvankam ĝi estis mallaŭvorta ĝi brilis per eleganteco kaj leĝereco. Ĉiuj literaturemuloj, inkluzive de Voltero, laŭdegis ĝin.

En 1772 li iĝis membro de la Franca Akademio, sed lia membriĝo prokrastiĝis pro troa juneco lia. En 1782 aperis la klerigepopeo ''Les jardins, ou l'art d'embellir les paysages'', per kiu li denove furoris ankoraŭ pro ke li mem estis brila laŭtleganto. Post reveno de vojaĝo al Konstantinoplo, kien li estis akompaninta la francan legaton Grafo de Choiseul-Gouffier, li konfrontiĝis al socia stato tute ŝanĝiĝinta pro la Franca Revolucio de 1789: li ja restis libera sed perdis lian pension el posedaĵoj de la Abatejo de Sankta Severino iam aranĝitan fare de la Grafo de Artois. Dum la regado de la Direktoraro li vojaĝis al Britio kaj revenis en 1802 patrujen. Denove li ekprofesoris kaj ekŝatatis socie.

Dum la lastaj vivojaroj li estis blindulo..

La unua eldono de la kolektitaj verkoj faritis en 1824 en 16 volumoj far Michaud.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 4. Leipzig 1906, p. 611, kio legeblas tie ĉi interrete.

## Eksteraj ligiloj 
* Poemoj surrete

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Lilly Steinschneider

**Lilly STEINSCHNEIDER** , laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete **Steinschneider-Wenckheim Helene Lilly** (naskiĝis la  en Budapeŝto, mortis la  en Ĝenevo) estis la unua hungara virina piloto. Ŝia registrita persona nomo estis **Ilka**, ŝia edzo estis grafo Johannes Coudenhove-Kalergi (frato de Richard Coudenhove-Kalergi).

## Biografio 
Lilly Steinschneider devenis el riĉa juda familio. Ŝi vidis flugmaŝinan prezentadon en 1910, poste ŝi volis esti piloto. Post 2 jaroj ŝi jam estis pasaĝero en flugmaŝino, en la sama jaro ŝi frekventis pilotan kurson kaj ŝi ricevis pri tio diplomon. Ŝi ofte flugis (en Vieno kiel aŭstro), sed ŝia pilota kariero finiĝis kaj pro la edziniĝo, kaj pro la 1-a mondmilito. Ŝi naskis filinon en Prago en 1927. Pro la nazioj en 1939 ŝi translokiĝis al Romo, kie ŝi vivis jam sola. En 1960 ŝi eksedziniĝis en Francio.

## Memorigiloj 
* strato en Wiener Neustadt

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* franclingva biografio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.pionnair-ge.com/spip1/videos/Steinschneider-Lilly-1912-1973-Diaporama-441.swf

Kategorio:Flugpioniroj
Kategorio:Hungaraj pilotoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Aŭstraj pilotoj
Kategorio:Aviadistoj
Kategorio:Hungaraj nobeloj
Kategorio:Hungardevenaj aŭstroj
⚭Lilly
Masa Feszty

**Masa FESZTY** [maŝa festi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Feszty Masa** estis hungara pentristo. Ŝia patro estis Árpád Feszty, ŝia patrino estis Róza Jókai (ambaŭ pentristoj), ŝia neuzata persona nomo estis Mária.

Masa Feszty http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC03975/04436.htm naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Ózd.

## Biografio 
Masa Feszty komence lernis pentroarton hejme, poste en Industriarta Altlernejo. Inter 1915 kaj 1920 ŝi lernis en Munkeno kaj Florenco. En 1922 ŝi debutis en ekspozicio. Ekde la 1930-aj jaroj ŝi pentris ĉefe ekleziajn bildojn. Ŝi pentris ankaŭ dum la socialismo ĉefe en kirkoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* portretoj pri Róza Jókai, Kunó Klebelsberg, Mór Jókai, József Mindszenty, Ede Kallós
* altaraj bildoj (ekzemple en Preĝejo Sankta Antonio (Pilisszántó))
* freskoj (ekzemple en Domaháza)

## Verkoj 
* *Emlékek nagyapámról* (1954)
* *Feszty Árpád élete és művészete* (Vivo kaj arto de Árpád Feszty), (1966) - kunverkinto
* *Otthonaim* (Miaj hejmoj), (1978)
* *Az édesapám* (Mia patro), (1989)

## Ŝiaj individuaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1989)
* Esztergom (1998)

## Ŝiaj elektitaj komunaj ekspozicioj 
* Budapeŝto 1946, 1947, 1948, 1952, 1957
* Esztergom (1969)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tubera stakio

**Tubera staĥio** (*Stachys affinis* Bunge, Sin.: *Stachys sieboldii* MIQ., *Stachys tuberifera* Naudin En Eŭropo ĝi estas la sola planto el la familio de la Lamiacoj, kiu estas kultivata kiel legomo.

La intertempe ne plu aktuala scienca nomo *Stachys sieboldii* honoras la germana-nederlanda esploristo de Japanujo kaj botanikiso Philipp Franz von Siebold.

## Uzado 
eta|tubera staĥio

### Kultivado kaj rikolto 
Tubera staĥio formas en la eŭropa klimato malmultajn ĝis neniu florojn kaj ankaŭ malmulte da malbona semojn, tial ĝi estas multigata precipe vegetative (per la tuberoj). La tuberetoj kreskas plej bone je taga averaĝa temperaturo de 15 °C. La tubera staĥio estas tre rezista, vintrorezista herba planto.

### Malsanoj kaj damaĝbestoj 
Afidoj oni kontraxbatalu pro ilia transdonado de virusoj.

## Uzado 
### Kuirejo 
La tubera staĥio ono ne deva senŝeligi pro la tre maldika nekorka haŭto. Oni povas forfroti la haŭton per tuko.

## Fontoj 
* Xi-wen Li, Ian C. Hedge: *Stachys.*: *Stachys sieboldii Miquel*, S. 181 - textgleich online wie gedrucktes Werk In: Wu Zheng-yi, Peter H. Raven (Hrsg.): *Flora of China.* Volume 17: *Verbenaceae through Solanaceae*, Science Press und Missouri Botanical Garden Press, Beijing und St. Louis 1994, ISBN 0-915279-24-X

### Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Steckbrief. 

Kategorio:Stakioj
Kategorio:Radikoj kaj tuberoj manĝeblaj
Kastelo de Tiszavasvári

La **Kastelo de Tiszavasvári** (konata ankaŭ pri la iama posedanto **Kastelo de Dessewffy** [deĵOfi] estas klasikisma historia monumento en Hungario, en urbo Tiszavasvári.
eta|maldekstre|Aerfoto pri la kastelo de Tiszavasvári
## Historio 
En tiu loko József Dessewffy konstruis teretaĝa kastelon ĉirkaŭ 1820. Plurfoje estis tie gasto Ferenc Kazinczy. En 1834 oni konstruis kapelon apud la kastelon. Post jaroj inter ambaŭ konstruaĵoj oni konstruis arkan alon, tiel formiĝis kontinua konstruaĵoserio. Tiutempe Emil Dessewffy kaj Aurél Dessewffy (reĝa juĝisto) aparte  konstruigis etaĝajn partojn al la kastelo. Post la 2-a mondmilito la ŝtato ĉiujn kastelojn forprenis. En 1946 agrikulturaj kursoj komenciĝis en la kastelo. En 1968 la kurso atingis la rangon agrikultura mezlernejo, en 1971 ankaŭ kolegio. 

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en parko. La enirejo funkcias malantaŭ rizalito (reliefaĵo) kun 6 kolonoj, pli supre timpano (arkitekturo) etendiĝas. Interne 48 ĉambroj estas videblaj.

## Parko 
Ĉirkaŭ la kastelo la parko estis kreita kiel pejzaĝa parko kaj aliĝis al tio arbaro, kiu nun jam malaperis. Menciindas en la parko la ruĝa kverko, eŭropa fago, ordinara kastaneo, eskulo, acero, vejmuta pino, arbara pino, lariko, eŭropa taksuso.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://www.vpkszk.sulinet.hu/akezdetek_koli.html 

Tiszavasvari
Kategorio:Tiszavasvári
(26209) 1997 RD1

**(26209) 1997 RD1** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS de la *United States Air Force* sur la monto Haleakalā, en la havaja insulo Maui (Usono).

Ĝia spektra klaso "Sq" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

Tiaj asteroidoj emas havi grandan albedon. Se oni hipotezas, ke ĝia albedo estus inter 0,15 kaj 0,30, tiu kongruus kun diametro proksimume inter 1,7 kaj 2,5&nbsp;km.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
26210 Lingas

'*26210 *Lingas'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio de la Pises, en Nacia parko Cevenoj (Gard, Francio).

Ĝi ŝuldas sian nomon al la altebenaĵo *Lingas'' en la Nacia parko Cevenoj, kie troviĝas la Observatorio de la Pises.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de la Pises
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
26214 Kalinga

'*26214 *Kalinga''''' estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

Portanta la malnovan nomon de la barata subŝtato Odiŝo, la Premio Kalinga de Unesko estas ĉiujare aljuĝita de 1952 al personoj, kiuj kontribuis al la interpreto de la rolo de la scienco por la servo al la homa socio. La premio estas sponsorita de la Fondaĵo Kalinga, establita far'de la barata filantropo Biju Patnaik.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
26223 Enari

'*26223 *Enari'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la japana amatora astronomo Naoto Sato elde la privata observatorio de Ĉiĉibu (gubernio Sajtama, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Akihiko Enari'', kiu fariĝis la  la unua radio amatoro (voksigno JK1ZAM) en Japanio, kiu sukcesis kontakti la  dum la NASA-a programo "Amatora Radio ĉe la IKS".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Naoto Sato
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Alexander Conze

**Alexander Christian Leopold CONZE** (10a de decembro 1831 – 19a de julio 1914) estis germana arkeologo, kiu specializiĝis pri la arto de Antikva Grekio.

Li naskiĝis en Hanovro kaj studis ĉe la Universitatoj de Göttingen kaj Berlino. En 1855 li atingis doktoriĝon en Berlino kiel studento de Eduard Gerhard. En 1863 li iĝis helpoprofesoro ĉe la Universitato de Halle, kaj de 1869 ĝis 1877 li servis kiel profesoro pri arkeologio ĉe la Universitato de Vieno. En la 1870-aj jaroj li plenumis du arkeologiajn esploradojn ĉe Samotrako (1873 kaj 1875).
[dekstra|eta|Alexander Conze ĉe [Samotrako.]]
En 1877 li estis postsekvanto de Karl Bötticher kiel direktoro de la Berlina *Antikensammlung* (Kolekto de Klasikaj Antikvaĵoj)

En 1878, kune kun inĝeniero Carl Humann, li komencis elfosadon ĉe Pergamo en Malgranda Azio - projekto, kiu daŭris ĝis 1886. Kun Wilhelm Dörpfeld, li komencis duan arkeologian elfosadon ĉe Pergamo en 1900. Ĉe Pergamo, Conze kaj Humann malkovris unu el la plej grandaj arkeologiaj trezoroj de la Helenisma civilizo, nome la Altaron de Pergamo, kiu nuntempe ankoraŭ hejmas ĉe la Pergamo-muzeo en Berlino.

Conze mortis en Berlino.

## Selektaj verkoj 
* *Die Bedeutung der klassischen Archäologie* (La gravo de klasika arkeologio). Vieno 1869
* *Zur Geschichte der Anfänge der griechischen Kunst* (Historio de la komencoj de la greka arto). Vieno 1870–1873
* *Heroen- und Göttergestalten der griechischen Künste* (Herooj kaj "di-figuroj" en la grekaj artoj). Vieno 1874.
* *Römische Bildwerke einheimischer Fundorte in Österreich* (Romaj verkoj loke malkovritaj en Aŭstrio). Vieno 1872–78

## Notoj 
## Referencoj 
* "Tiu artilolo enhavas tradukitan tekston el koresponda artikolo de la Germana Vikipedio".

Kategorio:Germanaj arkeologoj
Praksitelo

[dekstra|klaso=cx-linter-tag|eta|256x256ra|Statuo de [Hermeso portante Dionizon infanon, atribuita al Praksitelo.]]
[eta|200ra|maldekstre|[Afrodito de Knido.]]
**Praksitelo** el la greka: Πραξιτέλης της Αθήνας, etimologie: *kiu finigas siajn verkojn*) el Ateno, nome filo de Kefisodoto la Plejaĝa, estis la plej fama el la atikaj skulptistoj de la 4a jarcento a.K. Li estis la unua konato kiu skulptis la nudajn virinajn formojn en normalgranda statuo. Kvankam ne sendube atribuebla skulptaĵo de Praksitelo estas restanta, nombraj kopioj de liaj verkoj survivis; kelkaj aŭtoroj, kiaj Plinio la Maljuna, verkis pri liaj verkoj; kaj moneroj stampitaj montrantaj siluetojn de liaj variaj famaj statutipoj el la periodo ankoraŭ ekzistas.

La Afrodito de Knido estis skulptaĵo de la diino Afrodito kreita de Praksitelo kiel unu el la unuaj grandaj reprezentoj de la nuda ina formo en greka historio, montrante alternativan ideon al vira heroa nudeco. La Afrodito de Praksitelo estas montrita nuda, atingante bantukon kovrante ŝian pubon, kiu, siavice lasas siajn mamojn eksponitaj.

Supozita rilataro inter Praksitelo kaj lia bela modelo, nome korteganino Frine el Tespio, inspiris spekulativon kaj interpretadon en verkoj de arto game el pentrarto (Gérôme) al komedia opero (Saint-Saëns) kaj al ombroludo (Donnay).

Kelkaj verkistoj defendis la opinion ke fakte estis du skulptistoj kun nomo Praksitelo. Unu estus estinta samtempulo de Fidio, kaj la alia estus estinta lia plej fama nepo. Kvankam la ripeto de sama nomo en ĉiu nova generacio estis komuna en Grekio, ne estas certa pruvo por ĉu la unua ĉu la dua teorio.

## Vidu ankaŭ 
* Lisipo

## Referencoj 
Tiu artikolo enhavas tekston el publikaĵo nune en publika aliro: Chisholm, Hugh, eld. (1911). "Praxiteles". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.

## Bibliografio 
* Aileen Ajootian, "Praxiteles", *Personal Styles in Greek Sculpture* (eld. Olga Palagia kaj J. J. Pollitt), Cambridge University Press, 1998 (1a publikigo 1996) (ISBN 0-521-65738-5), pp.&nbsp;91–129.
* Antonio Corso, *Prassitele, Fonti Epigrafiche e Lettarie, Vita e Opere*, tri vol., De Lucca, Rome, 1988 and 1991.
* Marion Muller-Dufeu, *La Sculpture grecque. Sources littéraires et épigraphiques*, éditions de l'École nationale supérieure des Beaux-Arts, coll. « Beaux-Arts histoire », Paris, 2002 (ISBN 2-84056-087-9), p.&nbsp;481-521 (nova eldono de la verko de Overbeck nome *Antiquen Schiftquellen*, 1868).
* Alain Pasquier kaj Jean-Luc Martinez, *Praxitèle*, catalogue of the exhibition at the Louvre Museum, 23a de Marto-18a de Junio, 2007, Louvre editions & Somogy, Paris, 2007 (ISBN 978-2-35031-111-1).
* Brunilde Sismondo Ridgway, *Fourth-Century Styles in Greek Sculpture*, University of Wisconsin Press, Madison, (ISBN 0-299-15470-X), 1997, pp.&nbsp;258–267.
* Claude Rolley, *La Sculpture grecque II : la période classique*, Picard, coll. « Manuels d'art et d'archéologie antiques », 1999 (ISBN 2-7084-0506-3), pp.&nbsp;242–267.
* Andrew Stewart, *Greek Sculpture: An Exploration*, Yale University Press, New Haven & London, 1990 (ISBN 0-300-04072-5) pp.&nbsp;277–281.

Kategorio:Helenaj skulptistoj
Le Tartuffe ou l'Imposteur

dekstra|240px|eta
***Tartufo*** (''Le Tartuffe ou l'Imposteur*) estas komedio kvinakta verkita en aleksandroj de Molière kaj premierita la 12an de majo de 1664

## Intrigo 
Orgono estas tre grava rolulo kiu estis falinta sub la influo de Tartufo (*Tartuffe* estas franclingva nomo de la trufo aŭ fungo kaŝita subgrunde), nome falsa bigoto, kiu celas alproprigi la havaĵojn de Orgono.

Fakte, la nuraj kiuj ankoraŭ ne konstatis la veran naturon de Tartufo estas Orgono mem kaj Madame Pernelle, lia patrino. Tartufo troigas sian religiemon kaj iĝis spirita direktoro de Orgono. Tiu trompulo krome celas edziĝi al la filino de lia bonfaranto, kaj samtempe klopodas allogi la duan edzinon de tiu, nome Elmira, multe pli juna ol sia edzo. Senmaskigita, li klopodos profiti donacojn (subskribitaj) kiujn Orgono estis transmitinta al li por klopodi elhejmigi tiun. Li eĉ venas antaŭ la reĝo, sed tiu, arestigas Tartufon ĉar li konstatas la trompemon de Tartufo.

## Esperanta traduko 
* *Tartufo'', Molière, Fonto, Chapecó, 2012, tradukis André Cherpillod.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Toutmoliere  La tutan verkon de Moliere
* Tartuffe et la Compagnie du Saint-Sacrement

Kategorio:Teatraĵoj de Molière
Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
Kategorio:Komedioj
Kategorio:Libroj de Molière
Oreomunnea mexicana

***Oreomunnea mexicana*** estas mezamerika arbospecio el la familio de la Juglandacoj (Juglandaceae). La ligno estas malmola kaj estas uzata por fari basbalbatilojn.

## Priskribo 
La arboj ricevas altokreskon de 15 ĝis 40 m kaj atingas diametron en brusta alteco de ĝis 100 cm. La trunko estas rekta, la disbranĉiĝo komenciĝas relative alte. Apogilradiko formiĝas relative modeste. La arboŝelo senŝeliĝas, ĝi havas ruĝe-brunan surfacon kaj estas interne heloranĝkolora . Burĝono kaj branĉoj estas kovrataj de bronze-flavaj, ŝildoformaj skvamoj kaj ne havas harojn.

La folio staras kontraŭe kaj estas parew pinataj, la burĝonoj estas harkovrataj komence, post ili estas kalvaj. La pedunklo longas 1 ĝis 3 cm, ekzistas 2 ĝis 12 raĥidoj. La 4 ĝis 12 pinataj folietoj estas kontraŭstarantaj au diametro en brusta alteco kontraŭstarantaj. La folirando estas glata, unuopaj branĉoj ankaŭ havas foliojn kun malfajne segilforma rando. La folibazo estas simetria aŭ nesemetria, je unu flanko retrorulita kaj kun “oreloj“. La elkresko okazas ĉe pli grandaj arbei trifoje jare en martoĝis junio, en aŭgusto kaj en novembro. Junaj folio estas flave ruĝaj.

La inaj floraroj staras terminale ĉe nunjaraj ŝosoj aŭ en grupoj. Ili staras rekte kaj havas po amento 30 aŭ pli da unuopaj floroj. Dum matureco de la frukto ili pendas. La masklaj floraroj staras terminale kaj formas paniklon el 1 ĝis 6 pendantaj amentoj. Ekzistas regulaj androginaj panikloj: meza ina amento je la bazo estas ĉirkaŭita de 1 ĝis 3 paroj da masklaj amentoj.

La masklaj floroj estas malgrandaj. La brakteo estas triloba. Ekzistas 4, malofte 5 föorsegmentoj (sepaloj kaj/aŭ brakteoloj). Ĉiu segmento enfermas parte po 2, malofte po 3 stamenojn. La inaj floroj estas sidantaj ĝis preskaŭ sidantaj kaj staras en angulon de 45° al la akso de la amentoj. La flortubeto estas mallonga, ne superas videble la floran receptaklon. La kvar petalaj loboj estas larĝaj. La pistilo estas mallonga.Floroj kaj folioj aperas samtempe.

La frukto estas mezgranda kaj havas tri flugilojn. La flankaj havas grandecon ĝis 4,5 cm, la mezaj ĝis 3,5 cm. La nuksofrukto estas globforma, ĝis 10 mm granda kaj ĉirkaŭita de maldika (0,03 mm), papersimila kovraĵo. La ŝelo de la nukso havas dikecon de 0,11 mm.

## Disvastigo 
La specio troviĝas de la sudo de Meksiko ĝis Kostariko. En Meksikio ĝi precipe troviĝas en la federaciaj ŝtatoj Vera Cruz, Oaxaca kaj Chiapas. Ĝi kreskas en primara arbaro de la nebuloŝtupo en alteco de 1100 kaj 1850 m.

## Sistematiko 
Oni povas distingi du subspeciojn:
* *Oreomunnea mexicana* subsp. *mexicana* de Meksikio ĝis Nikaragvo
* *Oreomunnea mexicana* subsp. *costaricensis* en Kostariko

## Literaturo 
* Donald E. Stone: *Juglandaceae*, in: William Burger (Hrsg.): *Flora Costaricensis*, Fieldiana Botany, Band 40, 1977, S. 28-53, 
* Héctor V. Navare Flores: *Juglandaceae*. Flora de Vera Cruz, Band 31, Instituto Nacional de Investigaciones sobre Recursos Bióticos, Xalapa 1983, ISBN 84-89600-51-1

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Juglandacoj
Kategorio:Arbaro
26233 Jimbraun

'*26233 *Jimbraun'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jim Braun*, mentoro de unu finalist(in)o de la *Intel Science Talent Search* de 2010, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la *Naperville Central High School'' de Naperville (Ilinojso).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Paul Henri Thiry d'Holbach

'''Paul Henri Thiry d'HOLBACH'*  (baptita la  en Edesheim, mortinta la  en Parizo) estis germana-franca verkisto kaj la "nutristo" de la enciklopediistoj laŭ la vortoj de Denis Diderot.

## Vivo 
Holbach plejtempe vivis en Parizo, la tiama fokuso de la intelektuloj, kies centro estis la Enciklopedio kaj lia propra domo. Plena de amo por la homoj li uzis la tutan monon por la batalo kontraŭ antaŭjuĝoj propagandante la veron. Laŭ Holbach la destino de la homoj estus esti feliĉaj. Sekve oni devas forpreni ĉiun obstaklojn, inter kiuj difinus Holbach kaj la religiojn. Kontraŭe helpus la natursciencoj kiuj liberigus la homan spiriton de ĉiuj eraroj kaj preparigus ĝin bone por la estonteco.

## Agado kontraŭreligia 
Inter la kontraŭreligiaj verkoj nombriĝas jenaj kelkaj furoraĵoj:

* *Christianisme dévoilé* (London 1767);
* *Examen critique de la vie et des ouvrages de saint Paul* (London 1770);
* *La contagion sacrée* (1767);
* *De l'imposture sacerdotale* (1767);
* *Les prêtres démasqués* (1768);
* *L'esprit du judaïsme* (1770);
* *Ecce homo* / *Histoire critique de Jésus-Christ, ou analyse raisonnée des évangiles* (1770, Edinburgh 1799 kaj London 1813);
* *Système social* (1773, 2 vol);
* *L'éthocratie, ou le gouvernement fondé sur la morale* (1776)
* kaj *La morale universelle* (1776).

## Agado porscienca 
Por la natursciencoj li agis precipe per siaj plej konata libro *Système de la nature* (London 1770), provante doni al ili bazon metafizikan (materialisman-mekanikan). La aldona titolo *ou des lois du monde physique et du monde moral* klarigas bone, ke la verkinto(j) - kiel iam ĉe la etiko-libro de Spinoza - interesiĝas ne nur pri la teorioj sed sammulte pri la praktikaj konsekvencoj. La libro aperis sub la nomo de la akademiano Mirabaud kiu mortis 10 jarojn pli frue. Laŭenhave, kiel Diderot atestas, estis multe de skizoj de Mirabaud sed ankaŭ de La Grange, Naigeon kaj de aliaj.

La libro volas konvinki onin ke la materialismo kiel mondkoncepto estus konsekvenca kaj bonfara. Anstataŭ postuli de homoj esti moralaj kontraŭvole, materialismo estus la strebo natura de ĉiuj je avantaĝoj. Tio sume plialtigus la nivelon de la komunumo.

## Graveco 
Holbach estis estimata kaj inter siaj adeptoj kaj inter la kontraŭuloj. Jean-Jacques Rousseau prenis lin kiel modelon por la figuro de la sinjoro de Wolmar en la verko *La nova Helojzo''. Imperiestrino Katerina la 2-a de Rusio petis la helpon de Holbach en la leĝodonado. Holbach mortis je la matenruĝo de la Franca Revolucio de 1789 kiun prepari li treege helpis.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 468-469, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Francaj baronoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Kritikistoj de religio
Félicité de Genlis

**Félicité de GENLIS** (naskiĝinta la  en Champcéri apud Issy-l'Évêque, departemento Saône-et-Loire; mortinta la  en Parizo) estis franca verkistino.
eta|La verkistino en 1780

## Vivo 
De Genlis havis bonegan sed malordigitan edukadon kaj havis grandan talenton pri muziko. Ŝi scipovas ludi multajn muzikinstrumentojn, inter kiuj plej bone la harpon. Ŝi edzinigitis 16-jara al la grafo Bruslart de Genlis kaj venis kiel honora damo de la Dukino de Chartres, la patrino de la tiama reĝo Ludoviko Filipo, al la reĝa palaco Palais Royal al Parizo. Oni komisiis al ŝi la edukadon de la dukaj infanoj.

Ŝi ja estis en favoro de ideoj de la Franca Revolucio de 1789 sed devis tamen eviti restadon en Franclando. Ŝi vojaĝis en Svislandon kaj Germanujon. Dum la konsulateco de Napoleono Bonaparte ŝi revenis patrujen. Napoleono peris al ŝi pensionon kaj la Duko de Orléans post 1815 denove.

## Verkaro 
Estante mania instrui aliajn ŝi verkis amason da pedagogiaj libroj, inter kiuj tre menciindas ''Le théâtre d'éducation* (1779). Ŝiaj komedioj, en kiuj aperas nek iu viro nek iu amintrigo, baldaŭ forgesitis. Ŝiaj historiaj skribitaĵoj suferas je malakurateco kaj partieco. Inter ili estas la plej interesaj eble *Mémoires inédits sur le 18ème siècle et la Révolution française* (Paris 1825, 10 vol.).

Plej grandan renomon ŝi havis siatempe per la romanoj en pli ol 100 volumoj. Ŝia en 1802 publikita romano *Mademoiselle de Clermont* taksatas la plej bona verko malgraŭ altgrada sentimentaleco. Tio igis la plej malfruajn verkojn kvazaŭ nedigesteblaj.
Ŝi kontraŭbatalis Madamo de Staël kaj mortis kiel tre pia katolikino kaj arda malamikino de Voltero.
En 1902 aperis la letera kolekto *Lettres inédites de Mme. de Genlis à son fils adoptif Casimir Baecker'' (1802–1830).

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 7. Leipzig 1907, p. 569, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Pierre Choderlos de Laclos

**Pierre Ambroise François Choderlos de Laclos** (naskiĝinta la  en Amiens, mortinta la  en Taranto) estis franca verkisto de la Franca Revolucio de 1789 kaj soldato.

## Vivo 
Laclos estis artileria kapitano kaj privata sekretario de la Duko de Orléans. Li famiĝis per la, tiam konsiderita obsceneta, romano *Les liaisons dangereuses* (1782) en multaj rondoj.

En 1791 li redaktis la revolucian "Journal des amis de la Constitution" kaj iĝis en 1792 brigadogeneralo. En 1794 li implikiĝis en la proceso de la Duko de Orléans kaj estis arestita. Robespiero tamen indulgis lin, eble pro ke Laclos verkadis liajn paroladojn.

Dum la regado de la Direktoraro Laclos fariĝis generalinspektoro artileria en Taranto.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 12. Leipzig 1908, p. 21, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj leterverkistoj
Claude-Prosper Jolyot de Crébillon

**Claude-Prosper Jolyot de Crébillon** (naskiĝinta la  en Parizo, mortinta samloke la ) estis franca verkisto.
## Vivo
La filo de Prosper Jolyot de Crébillon estis bonhumora kaj aminda romanoverkisto kaj socia amuziganto. Cetere, liaj propraj moroj estis tute kontraŭaj al tiuj priskribitaj en la romanoj...

Nombriĝas inter la plej konataj romanoj jenaj:
**Lettres de la marquise de *** an comte de **** (1732, 2 vol.)
**Tanzaï et Néadarne* (1734, 2 vol.): pro kelkaj aludoj je la papa buleo *Unigenitus* Crébillon devis kelkan tempon resti en la Bastille-prizono
*''Les égarements du cœur et de l'esprit* (1736): ne finite, sed verŝajne la plej bona
**Le sopha, conte moral'' (1745, 2 vol.): la plej lasciva verko de li
La unua kompleta eldono faritis en 1779 en Parizo.
La sukceso de la romanoj de Crébillon ŝuldiĝas al nedececo prezentita en sofisma maniero kiel la afero la plej natura de la mondo.
## Fonto
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 4. Leipzig 1906, p. 336, kio legeblas tie ĉi interrete.

## Eksteraj ligiloj 
*Verkoj en germana traduko surrete

Kategorio:Franclingvaj verkistoj

Kategorio:Naskiĝintoj en Parizo
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Somera Olimpiko 2016

En la Somera Olimpiko 2016, partoprenis pli ol  atletoj el 204 Naciaj Olimpikaj Komitatoj (NOK-j) plus du sendependaj teamoj. La du sendependaj teamoj estas iuj sendependaj olimpianoj, unu formita de atletoj kies NOK de Kuvajto estas nuligita, kaj la alia formita de rifuĝintaj olimpianoj inkludante dekdu atletojn el malsamaj landoj, kiuj havas rifuĝintoj statuson. La Olimpikoj inkludas 28 sportojn - inkluzive rugbeo 7 kaj golfo, aldonitaj de la Internacia Olimpika Komitato (IOK) en 2009. Tiuj sportaj eventoj estas okazigitaj en 33 malsamaj lokoj de 4 malsamaj areoj en la urbo, nome: Barra, Copacabana, Deodoro, kaj Maracanã.

## Elekto de Rio-de-Ĵanejro 
## Partoprenintaj teamoj 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* 
* '**
* **'
* 
* 
* '**
* **'
* '**
*  
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **'
* '**
* **' 
* '**
* **'
*  **(gastiganto)**
*  
* '**
* **'
* 
* '**
* **'
* '** 
* **'
* '**
* 
* 
*  
*  
* 
* **'
* '**
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **'
* 
* '**
* **'
* '** 
* 
* 
* **'
* '**
* **' 
* 
* 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '** 
* **'
*  
* '**
* **'
* 
* '** 
* **'
* '**
* **'
*  
* '**
* 
* 
* 
* **' 
* '**
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
*  
* **' 
* '** 
* **'
* 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
*  
* '**
* 
* **'
*  
* '** 
* **'
* 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* 
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* 
* '**
* **'
* '**
* **'
* 
*  
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* 
* 
* **'
* 
* '**
* 
* **'
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '** 
* **' 
* '**
* **'
* '** 
* **'
* '** 
* **' 
* '** 
* **'
* '** 
* 
* **'
* '**
* **'
*  
* '** 
* **' 
* '**
* **'
* 
* 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'
* 
* '**
* **'
* 
* '** 
* **' 
* '**
* **'
* '**
* **'
* '**
* **'

Klarigo: Teamoj kun *klinitaj literoj* havas kolektan subpaĝon por la partopreno en kelkaj jaroj kaj teamoj kun rektaj literoj eĉ havas apartan subpaĝon nur pri tiu-ĉi jaro.

Ekster tiu listo rajtis partopreni:
* kadra|ligilo=|20ra Olimpika teamo de rifuĝintoj&nbsp;(ROT, 10)
* &nbsp;(IOP, 9, iuj kuvajtanoj)

## Medaltabelo 
La unuaj dek kvin nacioj en la klasifiko de siaj atletoj estas la jenaj:

 gastiganta nacio (Brazilo)

La teamoj de Vjetnamio, Porto-Riko, Singapuro, Kuvajto, Jordanio, Fiĝioj, Kosovo, Ebur-Bordo kaj Taĝikio gajnis, dum tiuj Ludoj, sian unuan ormedalon ĉe Olimpikoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:2016 en Brazilo
Kategorio:Rio-de-Ĵanejro
Ken Miner

**Ken MINER** (1936) estas usona esperantisto.

Li doktoriĝis en la Universitato de Indiano en 1975, instruis lingvistikon en la Universitato de Viskonsino/Milwaukee en 1973-1976, poste iĝis profesoro en la Universitato de Kansaso (1977-79) kaj specialiĝis en indiĝenaj lingvoj de Nordameriko, fonologio kaj pragmatiko.

## Esperanto 
Li esperantistiĝis 14-jaraĝa (1950). Li ĉiam konservis dedistancan rigardon al la movado, sed tamen aktivis iomete en Novjorko.

Li estas regula kunlaboranto de Libera Folio, Beletra Almanako, *Lingva Kritiko* kaj aliaj Esperanto-gazetoj ĉu paperaj ĉu retaj. Li administras lingvistikan retejon nome *Lingvistika Retejo de Ken Miner*.

"En sia artikolo *La neebleco de priesperanta lingvoscienco* Ken Miner argumentas ke ĉar Esperanto ne havas indiĝenajn parolantojn, kiuj povus servi kiel fidinda datumfonto pri la gramatikeco kaj signifo de Esperantlingvaj frazoj, ne eblas priskriba lingvoscienco pri Esperanto."

## Verkoj 
* Ken Miner, La *neebleco de priesperanta lingvoscienco*. En *La arto labori kune – Festlibro por Humphrey Tonkin*, Roterdamo, 2010, UEA (ISBN 978-92-9017-113-3).
* Ken Miner, *Limigoj al Esperanta elizio* (laste reviziita la 3-an de majo 2003)

## Ekstera ligilo 
Retejo de Ken Miller al terminologiaj kolektoj en Esperanto

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Dan Maxwell

**Dan MAXWELL** (1936) estas esperantisto. Li estas magistro kaj doktoro pri Lingviko. Li instruis lingvikon kaj anglan en universitatoj de Germanio. Li esploris pri perkomputila tradukado en la nederlanda firmao B50, por projekto kiu klopodis uzi Esperanton kiel pontolingvon. Li aktivis por la Tutmonda Asocio pri Kibernetiko, Informadiko kaj Scienco (TAKIS) kaj en Esperanta Ŝakligo Internacia (EŜLI).

Li partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *La lingvobariero kaj la rimedoj por superi ĝin*.

## Verkoj 
* *Unification Dependency Grammar*, 1995

## Referencoj 
Kategorio:Lingvistiko
Kategorio:Esperantistoj
Bo Sandelin

**Bo SANDELIN** (1942) estas sveda esperantisto. Li estas doktoro kaj profesoro pri Ekonomiko en la Universitato de Gotenburgo. Li estis prezidanto de Sveda Esperanto Instituo (1993-2001).

Li partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *De la germana al la angla en sveda ekonomiko*.

## Verkoj 
* *Ekonomin i EU*, 3a eldono 2009
* *A Short History of Economic Thought* (kun H. M. Trautwein kaj R. Wundrak, 2a eldono 2008

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj ekonomikistoj
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Otto Prytz

**Otto PRYTZ** (1943) estas norvega esperantisto. Li instruis la hispanan en la Universitato de Oslo de 1978 ĝis 2005 kiam li emeritiĝis. Li estis dum jaroj estrarano de Norvega Esperantista Ligo kaj membro de la Akademio de Esperanto 2004-2022.

Li partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *Sistemo de sufiksoj en etnolingvoj kaj en Esperanto*.

Li estas brajlo-specialisto, kiu okupiĝas ankaŭ pri esperanta blindulskribo, kaj pri tio skribis: "La sistemo necesigas ankaŭ modifon de alia litero: La konvencia reprezento de "w" en brajlo estas punktoj 2-4-5-6, simbolo egala al tiu de la Esperanta "ĵ". Se en Esperanta teksto aperas "w" (ekzemple en propra nomo), oni transskribas ĝin per punktoj 23456, do aldonante punkton 3 al la konvencia signo." http://groups.google.be/group/soc.culture.esperanto/browse_frm/thread/bf3d2acbfbd289c8/d6ab484869d2fbc3 

## Referencoj 
Kategorio:Norvegaj lingvistoj
Kategorio:Norvegaj esperantistoj
Kategorio:Esperantistaj blinduloj
Doron Modan

**Doron MODAN** (n. en 1971) estas israela esperantisto. Li estas muzikisto kaj komponisto. Doron Modan doktoriĝis pri fonetiko kaj nun laboras pri fonetiko en teknologio. Inter la jaroj 2001 kaj 2008 li estis redaktoro de la gazeto Israela Esperantisto.

Li partoprenis en la kolektiva verko *La arto labori kune* de 2010 per la artikolo *Esperanto kiel araba-juda lingvo de paco, 1924-1948*.

## Referencoj 
Kategorio:Israelaj esperantistoj
Kategorio:Israelaj muzikistoj
Kategorio:Israelaj komponistoj
26243 Sallyfenska

'*26243 *Sallyfenska'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Sally Fenska*, mentorino en 2010 de unu finalist(in)o de la *Intel Science Talent Search*, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ŝi estas instruistino ĉe la *Miami High School'' de Miamo (Oklahomo).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Bruce Sherwood

**Bruce SHERWOOD** (1938) estas usona esperantisto. Li estas fakulo pri fiziko. Li specialiĝis pri evoluigo de programlingvoj kun grafika kapablo. El 1980 al 1985 li laboris en la departemento de lingvistiko de la Ilinojsa Universitato kaj instruis pri internacia komunikado kaj planlingvoj, kun emfazo al Esperanto. Li faris sciencajn prelegojn en diversaj lingvoj: la angla, itala, hispana kaj Esperanto.

Li partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *Memoroj*.

## Verkoj 
* *Matter & Interactions* (Materio kaj interagoj, 2007, kun Ruth Chabay)

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Syôzi Keiko

**SYOZI Keiko** (1942) estas japana esperantistino. Ŝi estas estrarano de firmao. Ŝi aktivis kiel vicprezidanto de Japana Esperanto-Instituto kaj kiel komitatano A de UEA. Ŝi estas estro de la eldonejo Libroteko Tokio.

Ŝi partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *Fragmente pri Universala Kongreso*.

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Tan Xiuzhu

**Tan Xiuzhu** (n. en 1942) estas ĉina esperantistino. Ŝi lernis Esperanton en 1965. Ŝi estis prezidanto de Ĉina Esperanto-Ligo (–2014) kaj vicĉefredaktorino de *El Popola Ĉinio*. Tan Xiuzhu estis prezidanto de la LKK de la 89-a Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazis de la 24-a ĝis la 31-a de julio 2004 en Pekino. Ŝi tradukis en Esperanton la teatraĵon «Sunleviĝo» de Cao Yu (1997).

Ŝi partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *Al monto sublima, admiro senfina*.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉinaj esperantistoj
Frank Nuessel

**Frank NUESSEL** (1943) estas usona esperantisto. Li estas doktoro el la Universitato de Ilinojso kaj profesoro pri klasikaj kaj modernaj lingvoj. Li instruis en la Universitato de Louisville. Li esploris pri la hispana kaj la itala. Sed li interesiĝis ankaŭ pri gerontologio kaj onomastiko.

Li partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *Humphrey Tonkin kaj "Language Problems and Language Planning"*.

## Verkoj 
* *The Esperanto Language*, 2000

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj esperantistoj
The Amazing World of Gumball

***The Amazing World of Gumball*** (esperante: *La Mirinda Mondo de Gumball*, ankaŭ konata kiel* **Gumball***) estas brita-usona porinfana animaciita televida serio kreita de Ben Bocquelet por Cartoon Network. Produktorita precipe de *Cartoon Network Development Studio Europe*, ĝi unuafoje aperis je la 3-a de majo, 2011. La serio temas pri la vivo de Gumball Watterson, 12-jaraĝa kato kiu ĉeestas la mezlernejon en la fikcia urbo Elmore. Kun lia adoptita frato Darwin, kiu estas or-fiŝo, li ofte trovas sin engaĝita en diversaj strangaj okazoj ĉirkaŭ la urbo, dum kiam li interagas kun siaj aliaj familianoj — fratino Anais kaj gepatroj Nicole kaj Richard — kaj vasta aro da aliaj roluloj.

## Referencoj 
Amazing World of Gumball
Gumball
Károly Escher

**Károly ESCHER** [kAroj eŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Escher Károly** estis hungara fotisto, raportisto, kameraisto.

Károly Escher http://artportal.hu/lexikon/muveszek/escher-karoly-70  naskiĝis la  en Szekszárd, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Escher laboris post lernado ekde 1909 en diversaj fabrikoj en Budapeŝto kiel teknika desegnisto. En 1916 li aliĝis al filmista stabo kiel kameraisto. Dum velkado de la muta filmo en 1928 li iĝis fotisto kaj raportisto de signifaj hungaraj gazetoj.
En 1951 li reiris al sia unua profesio kaj li desegnis en ŝtata kontoro 2 jarojn, poste li pensiuliĝis. Li ricevis premion en Venecio en 1938, poste en 1964 premion de la internacia fotista asocio, fine en la sekva jaro signifan hungaran premion.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Bajor Gizi* (Gizi Bajor), (1958)
* *Riportfényképezés* (Raportofotado), (1959)
* *Escher olvasókönyv* (2012)

## Elektitaj filmoj 
* *Mackó úr kalandjai* (1920)
* *Masamód* (1920)
* *A Szerelem mindent legyöz* (1920)

## Elektitaj ekspozicioj 
* Milano (1934) - komune
* Budapeŝto (1965, 1978, 2010) - individue

## Fontoj 
* http://nol.hu/kultura/20100510-escher_karoly_kepes_emlekezete-655601 
* http://mult-kor.hu/20101020_az_ismeretlen_ismeros_escher_karoly 

Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Hungaraj raportistoj
Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj teknikaj desegnistoj
Kastelo Monterberg

eta|Kastelo Monterberg en
**Kastelo Monterberg** estis krom la kastelo Schwanenburg en Kleve la plej grava sidejo de la dukoj de Kleve. Proksimume 1260 la grafoj de Kleve rekonstruigis antaŭan, tiam ruiniĝintan altokastelon, kiu transprenis dumtempe la funkcion kiel plej grava sidejo de la grafa dinastio. Proksimume 1242 ekestis proksime de la kastelo la urbo Kalkar. En 1327 grafo Ditriĥo la 9-a de Kleve en la antaŭkastelo de Monterberg monaĥopreĝejon, kiu tamen jam en 1341 estis translokata en la urbon Kleve. Ekde tiu ĉi tempo Monterberg servis ĉefe kiel vivinejo de la maljunaj grafinoj de Kleve. En 1624 komenciĝis la definitiva malkonstruo de la kastelo.

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de Kastelo Monterberg .

Monterberg
Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Germanio
Schwanenburg

eta|maldekstra|rekta=1.6|Orienta vidaĵo de Kastelo Schwanenburg en la vesperkrepusko
Kastelo ***Schwanenburg*** (eo: **Cignokastelo**) estas la rekonilo de la urbo Kleve en Rejnlando (Germanujo) proksime de la landlimo al Nederlando. La grafoj kaj postaj dukoj de Kleve konstruigis ĝin supozeble en la 11-a jarcento sur sproneca branĉo de la Malsuprorejnlanda Altaĵoĉeno kaj estas per tio unu el la malmultaj altokastelo ĉe la malsupra Rejno. Ĝia kastelmonto estis nomdona por la pli malfrue ekestonta loko: El *Cleef* (por rifo) fariĝis *Kleve*. Sian nomon *Schwanenburg* (eo: Cigna Kastelo) ĝi ricevis pro sia ventoflago laŭ formo de granda cigno, kies flugiloj estis la kaskornamaĵo de la duka blazono.

La nomon ĝi ricevis pro sia ventoflago laŭ formo de granda cigno, kies flugiloj estis la kaskornamaĵo de la duka blazono. La ensemblo estis nomata ankaŭ *het slot von Cleef* [la kastelo de Kleve], kaj ankaŭ se la nomo sugestias tian, je *Schwanenburg*  ne temas pri fortikaĵo, sed pri kastelo ekestinta en la 17-a jarcento laŭ baroka arĥitekturo.

La Mariakolegiato Bedburg (vere Bedbur) estis monaĥinejo fondita en la 12-a jarcentoproksime de la Klever Burg.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.schwanenturm.de 
* Elaera foto de Schwanenburg 

Kategorio:Kasteloj en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Monumentoj en Rejnlando
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Germanio
Kategorio:Kleve
Tomas Jansson

**Tomas JANSSON** (naskiĝis la 18-an de februaro 1951, mortis la 26-an de oktobro 2016) estis sveda esperantisto kaj kuracisto (onkologio). Li lernis Esperanton en 1963 kaj en tiu medio li aktivis per administrado de brokanta librovendejo. Li estis estrarano de Sveda Esperantista Junulara Unuiĝo kaj de TEJO.

Li partoprenis en kolektiva verko *La arto labori kune* per artikolo *TYresö - ĝiaj kongreso kaj deklaracio*.

## Referencoj 
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj kuracistoj
Bulvar Rokossovskogo (Centra ringo de Moskvo)

**Bulvar Rokossovskogo** () estas stacio de la Metroo de Moskvo sur Centra ringo de Moskvo, ĝi situas inter la stacioj '** kaj **' en Moskvo. Ĝi estis malfermita la 

## Interkonektoj 
* →  linio (stacio '''')

## Vidu ankaŭ 
* Listo de stacioj de Moskva metroo

## Eksteraj ligiloj 
*   ()
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Stacioj de Moskva metroo
Kategorio:Centra ringo de Moskvo
Kategorio:Distrikto Bogorodskoje (Moskvo)
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2016
Kategorio:2016 en Moskvo
26248 Longenecker

'*26248 *Longenecker'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Nevin Longenecker*, mentoro de unu finalist(in)o de la *Intel Science Talent Search* de 2010, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la *John Adams High School'' de South Bend (Indianao).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Lago Turkana

250px|eta|dekstra|Lago Turkana vidata el la Suda Insulo.

eta|dekstra|Satelita bildo de la Lago Turkana, distingebla rpo ties jada koloro. La rivero Omo eniras ĉe la pinto. La rivero videbla en la malsupra maldekstro estas Turkwel, kiu estis baraĵita por hidroelektra energio.
**Lago Turkana** aŭ **Turkano**, iame konata kiel **Lago Rudolf**, estas lago en la valo Granda Rifto, en norda Kenjo, kun ties fora norda pinto trapasante al Etiopio. Ĝi estas la plej granda konstanta dezerta lago kaj la plej granda alkala lago en la mondo. Laŭ volumo ĝi estas la kvara plej granda sala lago en la mondo post la Kaspia Maro, Isik-Köl, kaj la Van (sen kalkuli la malpliiĝanta Suda Arala Maro), kaj inter ĉiuj lagoj ĝi rangas la 24a. La akvo estas trinkebla, sed ne bongusta. Ĝi eltenas riĉan lagan naturon. La klimato estas varma (ĝis  ()) kaj tre seka.

## Priskribo 
La rokoj de la ĉirkaŭa areo estas ĉefe vulkana. La Centra Insulo estas aktiva vulkano, kiu elsendas vaporon. Elstaraj kaj rokaj bordoj estas troviĝanta en la orientaj kaj sudaj bordoj de la lago, dum estas dunoj, terpecoj kaj ebenaĵetoj en la okcidentaj kaj nordaj, je pli malalta alteco.

Ĉe la bordoj la ventoj povas esti tre fortaj, ĉar la lago varmiĝas kaj malvarmiĝas pli malrapide ol la tero. Subite, violentaj ŝtormoj oftas. Tri riveroj (Omo, Turkwel kaj Kerio) fluas en la lago, sed ĉar mankas elfluo, ties nura akvoperdo okazas pro vaporiĝo. La lagaj volumoj kaj dimensioj estas variebla. Por ekzemplo, ties nivelo falis je 10 metroj inter 1975 kaj 1993.

Pro temperaturo, sekeco kaj geografia malfacila atingeblo, la lago retenas sian naturan karakteron. Nila krokodilo troviĝas abunde ĉe la ebenaj bordoj. La rokaj bordoj estas hejmo de skorpioj kaj viperoj.

La Naciaj Parkoj Lago Turkana estas nune listigitaj kiel UNESCO Monda Heredo. La Nacia Parko Sibiloi kuŝas sur la orienta bordo de la lago, dum la Nacia Parko Centra Insulo kaj la Nacia Parko Suda Insulo kuŝas en la lago mem. Ambaŭ estas konataj pro siaj krokodiloj.

En la areo de la Lago Turkana estas abundo de homedaj fosilioj malkovritaj.

## Vidu ankaŭ 
* Turkanaoj

## Referencoj 
## Fontoj 
* *Encyclopædia Britannica* laŭ "Rudolf, Lake"
* *Chambers World Gazeteer*, eld. David Munro, W & R Chambers Ltd. & The Press Syndicate of the University of Cambridge, 5th Edition, 1988, ISBN 978-1-85296-200-5 laŭ *Turkana, Lake.*

## Eksteraj ligiloj 
* Lake Turkana's entry on UNESCO's list of World Heritage Sites 
* Satellite images showing Lake Turkana's falling water levels 
* Ongoing Palaeoanthropological research in the Turkana Basin
* World Lakes Database 
* Lake Turkana National Park

Kategorio:Geografio de Kenjo
Kategorio:Lagoj de Afriko
Griethausen

eta|150px|maldekstre|Blazono de Griethausen
eta|Katolika preĝejo Sankta Marteno
**Griethausen**, fiŝkaptista vilaĝo situanta tuj ĉe iama maŝo de la Rejno, estas parto de la urbo Kleve (Germanujo). En Griethausen vivas laŭ indikoj de la urbo Kleve 1.335 loĝantoj sur areo de 152 hektaroj. La 1-an de julio 1969 Griethausen fariĝis urboparto de Kleve.

Geografie la teritorio apartenas al la regiono Malsupra Rejno.

## Vidindaĵoj 
La katolika preĝejo Sankta Martino estas origine trinava malfrugotika brikdomo de la malfrua 14-a jarcento, al kiu en 1433 estis aldonata norda flanknavo; ankaŭ la turo ja tiutempe ekestis. Dum novgotika riparo en 1850 la preĝejo ricevis krome sudan flanknavon.
Vidinda estas en ĝi la gotika tabernaklodometo dek du metrojn alta el sabloŝtono el la jaro 1490.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la urbo Kleve 

Kategorio:Kleve
Kategorio:Komunumoj ĉe Rejno
Grieth

eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
**Grieth** estas parto de la urbo Kalkar en la distrikto Kleve de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. La loĝloko situas ĉe la maldekstra bordo de la malsupra Rejno. Ĝi situas tuj ĉe la Rejno, proksimume 6 kilometrojn norde de la urbocentro de Kalkar. Meze de 2005 ĝi havis 842 loĝantojn. La 1-an de julio 1969 Grieth estis enigata en la komunumon Kalkar.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.grieth.eu/

Kategorio:Kalkar
Kategorio:Hansourboj
Kategorio:Komunumoj ĉe Rejno
Büderich (Wesel)

**Büderich** estas ekde 1975 parto de la urbo Wesel en la samnoma distrikto Wesel de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. Kune kun la pli norda urboparto Ginderich ĝi konsistigas la kvartalon Büderich kun 5949 loĝantoj (31-an de decembro 2011). La kvartalo situas rekte borde de la rivero Rejno.

## Eksteraj ligiloj 
* Büderich en la retpaĝaro de la urbo Wesel 
* Paĝo de la civitana forumo je Büderich
* http://www.werbering-polderdorf-buederich.de/ 
* Fotoj kaj informoj pri la regiono 

Kategorio:Distrikto Wesel
Kategorio:Komunumoj ĉe Rejno
Kategorio:Planitaj urboj
Orsoy

eta|160px|maldekstre|Blazono de la iama urbo Orsoy
[eta|*Rheintor*, kiun 1937 konceptis arĥitekto [Helmut Hentrich kiel protektilon kontraŭ altakvoj]]
eta|Altakvo protektopordo (Rejna vidaĵo)
**Orsoy** estas urboparto de la urbo Rheinberg en la distrikto Wesel de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. La urboparto situas sur la maldekstra bordo de la malsupra Rejno. Tradukite la vorto *Orsoy* signifas pli malpli „ĉevalpaŝtejo“. Orsoy estas ŝatata ekskursocelo pro sia Rejnpromenejo, siaj fortikaĵomuroj kaj sia historiaj konstruaĵoj. De Orsoy oni povas kruci la Rejnon per pramo al Walsum, urboparto de Duisburg.

Orsoy situas sur la maldekstra bordo de la Rejno. Pro egaj elminigaj difektoj vastaj partoj de la loko situas sub aŭ preskaŭ ne super la akvonivelo de la Rejno.

## Eksteraj ligiloj 
* Initiativo por konservado de historiaj domoj en Orsoy 
* Informoj pri homoj, historio, asocioj, metioj ktp. en Orsoy. 

Kategorio:Rheinberg
Kategorio:Distrikto Wesel
Kategorio:Komunumoj ĉe Rejno