open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sámuel Benkő

**BENKŐ Sámuel** (benkeo:) estis hungara kuracisto, ĉefkuracisto de Borsod naskita en Kisbacon en 1743 kaj mortinta en Miskolc la 25-an de aprilo 1825.

## Biografio 
Sámuel Benkő studis en Germanujo kaj Nederlando, li havigis diplomon de kuracisto en Leiden, diplomon pri filozofio en Buda. Li agadis por enkonduki la kuracistmeteorologiajn observadojn. Li estis la unua hungara scienca patologisekciisto. Lian laboraĵon pri la febro la kuracistakademio de Dijon honoris per rekompenso. Estis grava lia studo pri la skarlatino. Li priokupiĝis ankaŭ ŝtatfilozofion. Li estas la aŭtoro de unu el unuaj urbohistoriaj verkoj.

## Verkoj 
* *A hójagos himlőről való tanácsadás* (Kassa, 1781);
* *Topographia oppidi Miskolcz historico-medica* (Cassoviae, 1782);
* *Problema chirurgicum etc.* (Posonii et Cassoviae, 1783);
* *Novum febris scarlatinae genus* (Pest, 1784);
* *Tentamen philopatriae* (Vindobonae, 1787);
* *Ephemerides meteorologico-medicae annorum 1780-1793* (Vindobonae, 1794);
* *Novae Ephemerides astronomico-medicae annorum 1794-1801* (Vindobonae, 1802).

## Literaturo 
* Gortvay György: B. S. az első magyar klinikai kórboncnok (Orv. Hetil. Horus, 1958. 50. sz.);
* Csillag István: 140 éve halt meg B. S. (Orv. Hetil. 1965. 22. sz.);
* Zoltán Szőkefalvy Nagy-Endre Zétényi: Egy XVIII. századi magyar meteorológus (Borsodi Szle, 1965. 3. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Benko, S
Benko, S.
Gretchen

**Gretchen**, artistnomo de **Maria Odete BRITO de MIRANDA**, (naskiĝis en Rio de Janeiro la ) estas brazila kantistino kaj dancistino, kiu jam akiris tri orajn diskojn kaj du platenajn, pro muzikaĵoj kiuj skuis kaj frenezigis ŝatantojn en kaj ekster Brazilo en la komenco de la 1980-aj jaroj, kiel *Dance With Me*, *Freak Le Boom Boom*, *Conga, Conga Conga*, *Melô do Piripiri* kaj aliaj. Ŝi estas konata kiel "Reĝino de la Pugo".

El la naŭ gramofondiskoj kaj el la kvar KDoj registritaj de ŝi, vendiĝis pli ol kvin milionoj da ekzempleroj en Brazilo kaj pli ol du milionoj en Argentino nur de la albumo *My Name is Gretchen*.

Ŝia nova verko, la KD *La Pasión*, estas konsiderata kiel la plej bona de ŝia kariero. La perfektan produktadon subskribis la bonreputacia Márcio Vip Antonucci (respondeca pri la freŝa sukcesaĵo *A Discoteca do Chacrinha*), kun aranĝoj tre bone ellaboritaj kaj plenumitaj de la anoj de grupo Roupa Nova kaj la partopreno pli ol speciala de Edson Cordeiro.

Ŝi partoprenis multajn filmojn, inkluzive pornografiajn.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo  (portugale)-Ligilo perdita.
* Gretchen sur *Luciana By Night*, la 11-a de aŭgusto 2015  (portugale).

Kategorio:Brazilaj aktoroj
Kategorio:Brazilaj kantistoj
György Vutskits

**VUTSKITS György** (vuĉkiĉ) estis hungara zoologo, iĥtiologo, instruisto. Li naskiĝis en Zernest la 1-an de aprilo 1858 kaj mortis en Keszthely la 21-a de oktobro 1929. 

## Biografio 
La universitaton György Vutskits finis en Koloĵvaro, kie li estis studento de Antal Koch kaj lia asisto. Post havigo de instruistdiplomo kaj doktorado inter 1884-1890 li instruis en Marosvásárhely, ekde 1891 ĝis sia pensiuliĝo (1921) li estis instruisto de premontrea gimnazio de Keszthely. Apud la instruado li priokupiĝis fiŝbiologion. Li publikis plurajn studojn pri fiŝfaŭno de Hungarujo.

## Verkoj Ĉefaj 
**Pisces* (Fauna Regni Hungariae, Bp., 1896); 
**Faunánk egy új halfaja* (Bp., 1911); 
**A magyar halászat és az ichthyológia története az utolsó 25 év alatt* (Bp., 1916).

## Literaturo 
*V. Gy. (Term. tud. Társ. Évk. 1940.)

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj iĥtiologoj
Vozokany (distrikto Galanta)

**Vozokany,** hungare **Pozsonyvezekény** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Galanta. Laŭ la vilaĝnomo oni supozas, ke la turka nomo *bezeken* signifas tion, ke kun la hungaroj alvenis turkoj loĝantaj tie.
eta|dekstra|330ra|Vozokany situas en la plej griza regiono
* Areo: km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 0
* Poŝtkodo: 925
* Aŭtokodo: GA
* Telefonprefikso: 31

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Galanta troviĝas 11 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. En la 7-a jarcento slavoj alvenis. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1240 en formo *"Vezekyn"*. En 1910 loĝis tie 973 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galánta, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1949kolĥozo formiĝis. En 2001 loĝis tie 1114 da homoj, (925 hungaroj, 180 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino de 1718, en 1778 kaj 1923 pligrandiĝis
* nobeldomo de Kofrányi (kofrAnji) el la 19-a jarcento
* tombeja kapelo omaĝe al Johano Nepomuka de 1925
* monumentoj pri falintoj dum la mondomilitoj
* ŝtonokruco de 1789
* skulptaĵoj pri Sankta Vendelo, Johano Nepomuka Sankta Floriano

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Leona Lewis

**Leona Louise Lewis** (naskiĝinta la 3-an de aprilo 1985) estas angla popmuzika kantistino, tekstistino kaj venkinto de kantista televida konkurso de talentuloj de la tria serio X Faktoro en Britio. Ŝia debuta kanto en UR "A Moment Like This", la versio de Leona Lewis, disbatis la mondan rekordon, kiam ĝi estis akceptita el interreto pli ol 50.000 foje dum 30 sekundoj.

Ŝia dua kanto "Bleeding Love" estis plej multe vendata kanto en la jaro 2007 en Britio, plej bona inter tridek naciaj kantoj de furorparadoj kaj ĝi fariĝis numero unu en la unua semajnfino en Francio kaj numero unu en Usono.

Laŭ la stato de 2023 ŝi vivas en la protektita urbeto Hidden Hills, iom pli ol 40 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro de Los-Anĝeleso kaj de Holivudo, kun multaj same socie konataj najbaroj.

## Diskografio 
### Albumoj 
* 2007: ***Spirit***
# *Bleeding Love*
# *Whatever It Takes*
# *Homeless*
# *Better In Time*
# *Yesterday*
# *Take A Bow*
# *I Will Be*
# *Angel*
# *Here I Am*
# ''I'm You*
# *The Best You Never Had*
# *The First Time Ever I Saw Your Face*
# *Footprints In The Sand*

### Unuopaĵoj 
* 2006: *A Moment Like This*
* 2007: *Bleeding Love*
* 2008: *Better In Time*
* 2008: *Footprints In The Sand*
* 2008: *Forgive Me''

Kategorio:Britaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Jelka

**Jelka** (hungare *Jóka*) estas municipo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Galanta.

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ Malgranda Danubobranĉo kun ponto, laŭ flankovojoj. Galanta troviĝas 19 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1197 en formo *"Ilka"* aŭ en 1241 en formo *Ielka*. En 1541 la turkoj detruis la vilaĝon. Fine de la 19-a jarcento en la vilaĝo 7 muelejoj funkciis. En 1910 loĝis tie 2494 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Somorja, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1944 la judoj estis deportitaj. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 3864 da homoj, (2642 hungaroj, 1086 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto ĉirkaŭ de 1250, en 1456, 1556 kaj en 1921 pligrandiĝis, en 1756 barokiĝis
* klasikisma kastelo de 1847, nun lernejo
* kalvinana preĝejo de 1930
* luterana preĝejo de 1971
* kapelo omaĝe al Gardanĝeloj de 1728
* klasikisma kastelo de Farkas (farkaŝ) ĉirkaŭ en 1800
* ŝipa akvomuelejo nomata Németh de 1884, en 1906 trakonstruiĝis

## Famuloj 
En Jelka naskiĝis ĉeĥoslovakia hungara aktoro Olga Varjú.

## Famaj nomportantoj 
* la plej elstara hungara verkisto Mór Jókai

## Pluaj fotoj 

Jelka.jpeg|eta|Stadiono en Jelka

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Kecskeméti TE

**Kecskeméti TE** estas futbalklubo en Hungario, kun sidejo en Kecskemét.

## Teknika personalo 
## Rezultoj de la klubo 
* **Dua Ligo de Ĉampionado:**: 2008

## Stadiono 
* **Nomo** - Széktói Stadion
* **Urbo** - Kecskemét
* **Sidlokoj** - 6.300
* **Fondita** - 1962

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retpaĝo

Kategorio:Futbalo en Hungario
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1911
Kategorio:Kecskemét
Siegfried Obermeier

**Siegfried OBERMEIER** (naskiĝis la 21-an de januaro 1936 en Munkeno; mortinta la  en Oberschleißheim) estis germana romanverkisto, precipe kun historiaj temoj.

Ekde 1963 li vivis en Oberschleißheim. Li verkis rakontojn, eseojn, glosojn kaj estis aŭtoro de trideko da romanoj. Por sia verkaro li ricevis medalon Littera kaj kultur-premion de Schleißheim.

## El la verkaro 
* *Mein Kaiser - Mein Herr* (Mia imperiestro - Mia sinjoro, 1986, romano pri Karolo la Granda)
* *-und baute ihr einen Tempel* (- kaj li konstruis por ŝi templon - romano el Egiptio)
* *Echnaton, Im Zeichen der Sonne* (Aĥnatono, sub signo de la Suno)
* *Caligula - der grausame Gott* (Kaligulo, terura dio)
* *Don Juan, der Mann, den die Frauen liebten* (Don Juano, viro, kiun amis virinoj)
* *Wurd’ ich mein Herz der Liebe weihn* (Mian koron mi konsekris al la amo - pri Mozart)
* *Torquemada* (pri la fama Inkvizitoro)
* *Geschichte des Judas* (Historio de Judaso)
* *Starb Jesus in Kaschmir?* (Ĉu Jesuo mortis en Kaŝmiro?)
* *Kleopatra*
* *Messalina - die lasterhafte Kaiserin* (Messalina, la malvirta imperiestrino)
* *Unheiligen Väter, Gottes Stellvertreter zwischen Machtgier und Frömmigkeit, Eine Geschichte der Päpste* (Vivo de pekaj papoj, inter sopiro pri potenco kaj pieco)
* *Die Muse von Rom* (La muzo el Romo - pri Angelika Kaufmann kaj ŝia epoko)
* *Richard Löwenherz* (Rikardo Leonkoro)
* *Sappho* (Sapfo, poetino)
* *Salomo und die Königin von Saba* (Solomono kaj la reĝino el Ŝebao)
* *Im Zeichen der Lilie* (Sub la signo de lilio - pri Ĵan Dark)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Romanistoj
Silvio Rodríguez

**Silvio RODRIGUEZ** estas kuba muzikisto kaj kanzonisto.

Silvio Rodríguez viciĝas inter la plej famaj kubaj kanzonistoj. Dum pluraj jardekoj li mondvojaĝis kun lia gitaro prezentante sian kreadon.

## Biografio 
**Silvio Rodríguez Domínguez**, filo de Argelia kaj Dagoberto naskiĝis la 29an de novembro 1946 en San Antonio de los Baños, Provinco de Havano, Kubo.

Kiam li estis 5-jaraĝa lia familio translokiĝis al Havano. Sepjare li ricevis senpage pianlecionojn danke al Margarita Pérez Picaró. Kiam la estonta komponisto estis 10-jaraĝa liaj gepatroj divorciĝis kaj lia patrino revenis hejmen kun la du gefiloj, poste ŝi revenis al Havano en 1958 nur unu monato antaŭ la triumfo de la kastrisma revolucio.

En 1960 li membriĝas en la vicoj de la Ribelaj Junuloj (Jóvenes Rebeldes en la hispana)
En 1961 li eniras la militservon : la mezlernejo Carlos J. Finlay. Li partoprenas la Alfabetig-kampanjojn kun la brigado Conrado Benítez en Sierra Gavilán kaj Rancho Luna en la provinco Cienfuegos kaj en Ciénaga de Zapata en la provinco Matanzas. Sekvajare li eklaboras kiel komiksdesegnisto por la semajnĵurnalo Mella kie Lázaro Fundora metis en liaj manoj unuafoje unu gitaron. Dum tiuj jaroj li ankaŭ konatiĝas kun Vicente Feliú
 '''''

Kategorio:Kubaj kantistoj
Lu Rirong

**Lu Rirong** estas ĉina muzikisto kaj komponisto. Li naskiĝis la 1-an de junio 1933, en la gubernio Junxian, de la provinco Hubei, Ĉinio. En 1945, li partoprenis al literaturarta laboro kaj en 1950 laboris kiel violonisto kaj dukorda ludisto en la muziktrupo de la Ensemblo de Literaturarta Laborgrupo en centra Ĉinio. En la sekvanta jaro, li estas aprobita en la ekzameno al Nordokcidenta Arta Instituto kaj komencis studi dukordan ludon kaj kumule komponadon kaj direktadon. Post diplomiĝo, li restis en la Instituto kaj laboris kiel instruisto pri dukorda ludo kaj direktisto de la nacimuzika ensemblo de la Instituto kaj sinsekve sinokupiĝis pri la oficoj de direktoro de edukoesplora oficejo kaj fakultato kaj vicestro de la Instituto. Nun li estas profesoro kaj instruisto de magistrostudentoj en Xi’an-a Konservatorio, vicdirektoro de Nacimuzika Komisiono de la Ĉina Muzikista Asocio, vicprezidanto de la Ĉina Nacimuzika Asocio de Blovkordaj Instrumentoj kaj prezidanto de Nacimuzika Asocio de blovkordaj instrumentoj de Shaanxi-provinco kaj arta konsilanto de la Kantdanca Teatro kaj la Nacia Simfonia Ensemblo de la provinco Shaanxi. 

Li komponis pli ol 150 etudojn de dukorda ludo, pli ol 20 solludajn kompoziciojn, pli ol 20 muzikaĵojn de plukinstrumentoj kaj blovkordaj instrumentoj, verkis pli ol 10 disertaĵojn kaj faris gravan kontribuon por la fondiĝo de “Qin-skolo de dukordo” kaj "Chang’an-muzikskolo”. La dukorda “Meihu-Melodio”, “Gaja Qinchuan-tero”, “Flor-plukado”, “Lulkanto”, “Recitado de Qujiang-rivero” estas liaj ĉefkomponaĵoj. Li ankaŭ komponis por la filmo ‘La Flava Tero” kaj aliaj sume pli ol dek filmoj kaj televidaĵserioj. 

## Kariero
En la tutlanda kunveno de lernolibroj pri dukorda kaj bivaludoj, okazinta en Ŝanhajo, 1960, Lu Rirong ludis la mem komponitajn “Mihu-melodion” kun nordokcidenta nuanco kaj “Xintianyou”, ĉiuflankaj specialistoj de malnova generacio kaj aliaj ĉeestantoj opiniis, ke tio estas nova ekspluato de ludaj stilo kaj tekniko. Ĉiuj liaj kompozicioj senescepte entenas la densan grundan guston de la Leŭsa Altebenaĵo kaj plenas de sento de la kutimoj, moroj, vivo kaj penso de la popolanoj en la nordokcidenta Ĉinio.

En la 1980-aj jaroj, Lu Rirong sinsekve invitite vizitis Japanion, Germanion, Francion, Belgion, Nederlandon, Svision, Hispanion, Singapuron, Hongkongon, Tajvanon kaj aliajn landojn kaj regionojn kaj faris kulturajn interfluojn kaj prelegojn. En 1991, sub lia gvidado, la Chang’an-a Antikvamuzika Ensemblo vizitis Eŭropon  kaj produktis kompaktan diskon de antikva muziko, kiu gajnis oran medalon de Pariza Chazles-coste-premio. En 1992 li estis aljuĝita de la ĉina Ŝtata Konsilantaro kiel ŝtata specialisto kun elstara kontribuo. 

Kategorio:Akademianoj
Ambrus Miklós

**MIKLÓS Ambrus** (miklo:ŝ) estis hungara minorita lernejdram-verkisto naskita en Csíktaploca la 25-an de aprilo 1744 kaj mortinta en Beszterce la 11-an de marto 1809.

## Biografio 
Ambrus Miklós pristudis teologion en Arad kaj Eperjes kaj li instruis en Kanta, Lugos kaj Eperjes. Li estis pastro en Nyírbátor kaj Nagybánya. En Kanta kaj Nagyenyed li estis domestro.

## Verkoj 
* *Stolander bálba megy*, kanta, 1774;
* *Stolander procátor és négy mesteremberek*, Kanta, 1774.

## Literaturo 
Szabó J. Dániel, *Két magyar minorita iskolai dráma*, ITK, 1918; RMDE, 18,2. 1989.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Miklos, A
Elek Gegő

**GEGŐ Elek** (gegø:) estis hungara franciskano, etnografo, historiisto, ano korespondanta de la Hungara Scienca Akademio (1835) naskita en Csíktaploca la 25-an de marto 1804 kaj mortinta en Pozsony la 9-an de oktobro 1844.

## Biografio 
Elek Gegő enpaŝis en 1826 la ordenon franciskanan. Li finis teologion en Székesfehérvár, Nagyszombat kaj Pozsony kaj oni ordinis lin pastro en 1829. Li estis pastro en Pozsony kaj Pest. Pro liaj patriotaj oratoraĵoj la eklezia kondukantaro translokigis lin al Szombathely. En 1835 komisie de MTA li iris al ĉangohungaroj de Bukovino kaj Moldavio kaj verkis la libron pri tio titolitan *A moldvai magyar telepekről*. En 1844 li elpaŝis el la ordeno franciskana kaj iĝis sekulara pastro.

## Verkoj ĉefaj 
* *Ünnepi beszédek* (Pest, 1832–36);
* *Magyarország története* (Pest, 1833–34);
* *Nyelvtudomány* (Pest, 1834);
* *A moldvai magyar telepekről* (Buda, 1838).

## Literaturo 
* G. E. (Akad. Évk. 1846. VII.)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Canta

**Canta** [kanta] (hungare: **Kanta**) estis vilaĝo memstara ĝis 1849. Ekde tiam ĝi estas parto de Târgu Secuiesc.

## Historio 
En 1502 ĝi estis menciita sub la nomo *Konthafalva*. Ĝia origina nomo estis *Alsó-Volál* kaj estis fondita de serbaj aŭ rusaj koloniistoj. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungarujo (*Háromszék vármegye*). Ekde 1740 apud la romia katolika preĝejo funkciis minorita ordendomo. 

## Famuloj 
En la iama Kanta mortis franciskano Demeter Ágotha.

## Fontoj
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Veľké Úľany

**Veľké Úľany** () estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Galanta. La historia slovaka nomo estis **Veľký Fedymeš**. Veľký kaj Nagy signifas: granda.
eta|dekstra|330ra|Veľké Úľany situas en la plej griza regiono
* Areo: 42&nbsp;km²
* Supermara alteco: 119 m
* Loĝantaro: 4300
* Poŝtkodo: 925 22
* Aŭtokodo: GA
* Telefonprefikso: 31

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Galanta troviĝas 12&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1221 en formo *"Fudemus"*, apartenanta al fortikaĵo de Pozsony. Ŝajnas, tiutempe loĝis tie reĝaj abelistoj. En 1490 kaj en 1505 armeo de Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio) detruetis la vilaĝon. En 1828 ekfunkciis sukerofabriko, kiu estis la unua en Meza Eŭropo. En 1862 inundo, en 1865 incendio, post 1 jaro ĥolero okazis. En 1910 loĝis tie 2709 da homoj, (2679 hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galanta, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1976 proksima vilaĝo Nové Osady aliĝis al Veľké Úľany. En 2001 loĝis tie 4180 da homoj, (2971 hungaroj, 1164 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1670, en 1718 turo alkonstruiĝis, en 1756 pligrandiĝis, en 1958 renoviĝis
* golgota kapelo omaĝe al Sepdolora Dipatrino de 1756, la apudvojaj skulptaĵoj en 1900 pretiĝis
* luterana preĝejo de 1958
* nobeldomo de Lacsny (laĉni) de 1828

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
László Balogh (verkisto)

**BALOGH László** (balog) rumanuja hungara verkisto, publicisto naskita en Topliţa-Ciuc la 21-an de majo 1946 kaj mortis en Sfântu Gheorghe la 4-an de februaro 2003.

## Biografio 
László Balogh abiturientiĝis en Sfântu Gheorghe en 1964 kaj li instruis en Măgheruş kaj Calnic. Li havigis diplomon de instruisto pri rumana-hungara lingvoj en 1970 en la *Pedagogia Altlernejo* de Târgu Mureş kaj dume li estis bibliotekisto en Sovata. Ekde 1990 li laboris en Sfântu Gheorghe ĉe la entrepreno librodisvastiga.

## Verkoj 
* *Családi kép*, romano, Bk., 1982;
* *Hajó a tárgyalóteremben*, romano, Bk., 1986;
* *Négerek a szekrényben avagy Szabad asszociációk néhány versidézet illusztrálására*, romano, Kvár, 1995;
* *Szivárgás. Rekviem három tételben*, romano, Csíkszereda, 1995;
* *A Jóisten nem szállt le Bükszádon* (dokumentumvolumo), Sepsiszentgyörgy, 1997;
* *Szelleminduló*, romano en volumo *Három díjnyertes regény*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2002.
* *Tiszt úr, a kezem*, 2002.
* *Jeruzsálemben boldog lettem volna*, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, 2003.

## Fontoj 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Balogh, L
Mireille Mathieu

**Mireille MATHIEU** () (naskiĝis en Avinjono, Vaucluse la 22-an de julio 1946) estas franca kantistino.

Ŝi restas kiel sukcesa artisto en sia propra lando kaj internaciskale pro sia kantado en diversaj lingvoj.

Ŝi estas konsiderata kiel simbolo de la franca kanzono, jam vendis ĉ. 150 milionojn da diskoj tra la tuta mondo en la franca, hispana, germana, angla, itala, rusa, finna, kataluna, okcitana, japana kaj ĉina.

## Biografio 
Mireille Mathieu naskiĝis en Vaŭkluzo, Avinjono, Francio. Ŝi estas la plej aĝa el 14 gefratoj de malriĉa familio. Ŝi komencis kanti ekde sia infanaĝo kaj havis nur kvar jarojn kiam ŝi aperis publike en la preĝejo de sia komunumo. Kiam ŝi estis junulino, ŝi laboris en fabriko kie ŝi ŝparis monon por ekonomie helpi la familion kaj pagi siajn lecionojn pri kantado.

Kun obstino kaj persisto ŝi prezentiĝis dum tri sinsekvaj jaroj en la konkurso "On chante dans mon quartier" (Oni kantas en mia kvartalo) organizita de la avinjona urbodomo. Danke al tiu ĉi evento ŝi estis konata pro "La vie en rose" (La vivo rozkolora) kiu iĝis ŝia simbolo en ĉiuj koncertoj kaj vojaĝoj tra la mondo.

La asistanto de la urbestro de Avinjono, Raoul Colombe, decidis helpi ŝian karieron partoprenigante ŝin en multnombraj koncertoj kaj anigante ŝin en la fama televida ero "Jeu de la Chance" (Ŝanc-ludo)''

Malkovrita de Johnny Stark, agento de Johnny Hallyday, ŝi estis asesorita de la orkestrestro Paul Mauriat kaj la komponisto André Pascal, kiu verkis por ŝi "Mon Credo" (Mia Kredo) kaj "Viens dans ma rue" (Venas en mia strato), "La première étoile" (La unua stelo). Post sia apero en la televido en 1965 kaj sia debuto en "Olympia de Parizo", ŝi estis antaŭvidita kiel la venonta Édith Piaf pro sia voĉo.

Soloj kiel "Mon Credo" (Mia Kredo) kaj "C'est ton nom" (Estas via nomo) faris ŝin "grandan stelon" en Francio kaj la tuta Eŭropo dume ŝi plifortigis ŝian sukceson en Usono kaj Meksiko per la franclingva versio de "The last Waltz" (La dernière valse, en la franca) (La lasta valso) de Engelbert Humperdinck. En Las Vegas ŝi kantis kun Dean Martin kaj Frank Sinatra rikoltante multegajn aplaŭdojn.

## Diskaro 
### Albumoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Furorkantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 22-an de julio
Tiszaszentmárton

**Tiszaszentmárton** [tisasentmArton] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Záhony. La loknomo signifas: Tiso-Sankta Marteno.
eta|Blazono de Tiszaszentmárton

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1270
* Poŝtkodo: 4628
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Tiszaszentmárton situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra Tiso, kiu estas tie samtempe la ukraina ŝtatolimo, laŭ flankovojoj. Záhony kun ponto kaj limpasejo troviĝas proksime.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1212, la tiama posedanto estis *Artolph*. Poste la bienuloj ofte ŝanĝiĝis.

## Vidindaĵoj 
* gotika Kalvinana kirko (Tiszaszentmárton) el la 16-a jarcento, post 2 jarcentoj pligrandiĝis kaj turo alkonstruiĝis
* ruinaĵoj de kastelo Forgách (forgAĉ)

## Komunumoj de Sankta Marteno en Hungara reĝlando 
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Vasmegyer

**Vasmegyer**  estas vilaĝo kaj municipo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Kemecse. Vas signifas en la loknomo: fero.
eta|maldekstre|Katolika preĝejo en Vasmegyer

## Bazaj informoj 
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1600
* Poŝtkodo: 4502
* Telefonprefikso: 42

## Geografio 
Vasmegyer situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Nagyhalász troviĝas proksime.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1452 en formo *Meger*. En la 15-a jarcento la kampoj apartenis al familio Vas, tial la vilaĝo prenis tiun nomon por fari diferencon inter aliaj setlejoj *Megyer*. Poste la bienuloj ofte ŝanĝiĝis.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Vasmegyer) el la 18-a jarcento (laŭ dokumento 3 jarcentojn pli frue)
* katolika preĝejo

## Famuloj 
En Vasmegyer naskiĝis mikrobiologo Mihály Kecskés.

## Komunumoj pri *Megyer* en Hungara reĝlando 
Megyer estis la plej grava hungara gento. En Budapeŝto troviĝas iamaj komunumoj *Békásmegyer* kaj *Káposztásmegyer*.

## Eksteraj ligiloj 
*
Mikaelo Teleki

**TELEKI Mihály** *széki*, grafo estis hungara politikisto, kanceliero de Transilvanujo, prozverkisto naskita en Varado, ĉirkaŭ en 1634 kaj mortinta en Zernyest la 21-an de aŭgusto 1690. Li estis la patro de grandbienulo, taglibroverkisto Mikaelo Teleki.

## Biografio 
Mikaelo Teleki estis paĝio de Georgo Rákóczi la 1-a, en 1657 korpgardist-kapitano de Georgo Rákóczi la 2-a, poŝtmajstro. Li estis adepto de Johano Kemény. Post la batalo de Nagyszöllős (1662) li servis la reganton Apafi la 1-a. Li rapide iĝis grava politikisto. En 1672 li estis kapitano de Kővár, ekde 1679 la ĉefa konsilanto de la reganto. Li turnis sin al kortego de Vieno kaj en 1695 li ricevis la titolon grafo de Leopoldo la 1-a. En 1688 generalo Antonio Caraffa devigis lin fari deklaracion de submetiĝo. Li mortis en la batalo de Zernyest, kie li luktis kun sikulaj militrupoj ĉe la flanko de generalo de Aŭstrio, Donathus Heissler kontraŭ la milittrupoj de Emeriko Thököly. Li herdigis grandegan havaĵon al siaj posteuloj.

## Verkoj 
* *Teleki Mihály levelezése* (I-VIII. Sajtó alá rendezte Gergely Sámuel, Bp., 1905 – 26).

## Literaturo 
* Sziládi Károly: T. M. (Kecskemét, 1887);
* Balló István: T. M. (Csíksomlyói gimn. ért.-je, 1903 és 1904).
* Jókai Mór: *Erdély aranykora*, romano, (Bp., 1851);
* Mikszáth Kálmán: *A két koldusdiák*, romano, (Bp., 1885).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj kancelieroj
Pál Tuzson

**TUZSON Pál** (tuĵon) estis hungara inĝeniero pri kemio. Li naskiĝis en Zernest la 18-an de marto 1901 kaj mortis en Budapeŝto la 27-an de majo 1959.

## Biografio 
Tuzson havigis diplomon en 1924 en teknikuniversitato de Budapeŝto. Inter 1928–1939 li estis asisto de László Zechmeister en instituto medicinkemia de la Universitato de Pécs. En 1929 li doktoriĝis, kaj en 1937 li kvalifikiĝis privatprofesoro de universitato de Pécs. En 1953 li organizis la plantkemian sekcion de *Gyógyszeripari Kutató Intézet*, kiun li gvidis ĝis sia morto.

## Verkoj ĉefaj 
**Isomeration of Carotinoids* (kun László Zechmeister, Biochem. Journal, 32. 1938); 
**Umkehrbare Isomerisation von Carotinoiden durch Jod-Katalyse* (kun László Zechmeister, Berichte d. deutschen Chem. Gesellschaft, 72. 1939); 
**Solanum alkoloidok* (doktora disertacio, Bp., 1954); 
**Solanum Alkaloide IV. Über den Abbau des Solasodins* (I., kun Pál Bite, Acta Chim. Acad. Sci. Hung. 1958. 17.); 
**Solanum Alkaloide. V. über den Abbau des Solasodins* (II. kun Lénárd Katalin kaj Magyar György, Acta Chim. Acad. Sci. hung. 1958).

## Literaturo 
*Vargha László: Dr. T. P. (Magy. Kém. L. 1959); 
*Vargha László: P. T. in memoriam (Chemie und Biochemie der Solinum-Alkaloide. Tagungsberichte, Nr. 27., Berlin, 1961).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Tuzson, P
Tuzson, P
Tuzson, P
Tuzson
Pilolo

eta|Komunaj disko-formaj piloloj
**Pilolo** estas kuracilo en formo de glutebla buleto. Ekzemploj de ofte uzataj piloloj estas aspirino por kapdoloroj kaj kontraŭkoncipiloj por malebligi gravedecon.

Piloloj povas enhavi neniun kuracilan kemiaĵon, kaj tiam ili nomiĝas ŝajnkuraciloj (aŭ placeboj). Ŝajnkuraciloj estas gravaj iloj dum medicina esplorado kiu volas malkovri ĉu iu kuracilo estas utila.

Unu speco de pilolo estas *premaĵo*, kiu estas farita el kunpremita pulvoro.

Alia *premaĵo* estas *tablojdo*, ordinare pli granda ol pilolo, kiun oni pli facile prenas solvante ĝin en akvo aŭ lasante solviĝi en la buŝo.

## Vidu ankaŭ 
* Kontraŭkoncipa pilolo
* Postpilolo
* *Sukerpilolo*, pilolo tegita per sukero
* Pastelo

## Galerio 

Dosiero:Four colors of pills.jpg|Variadoj sur komuna pilola dezajno, kiuj povas esti faritaj per ambaŭ koloro kaj formo
Dosiero:Tabletten.JPG|Variadoj sur komuna pilola dezajno, kiuj povas esti faritaj per ambaŭ koloro kaj formo
dosiero:Old tablet press.jpg|Malnova rotacia pilola premilo
Dosiero:Dragee atelier.jpg|Fabriko produktanta pilolojn (1904)
dosiero:Medicine2 Walk of Ideas Berlin.JPG|„Mejloŝtonoj de Medicino“, dua skulptaĵo (el ses) de la berlina "Promeno de Ideoj" okaze de la FIFA Mondpokalo de Germanio en 2006

Kategorio:Kemia inĝenierarto
Kategorio:Farmakologio
Kategorio:Medikamentoj
Lónya

**Lónya** [lOnja] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Vásárosnamény.
300px|eta|dekstra|Sonorilstablo de Nagylónya
240px|eta|Kripto de familio Lónyay en Nagylónya

## Bazaj informoj 
* Areo: 36&nbsp;km²
* Loĝantaro: 825
* Poŝtkodo: 4836
* Telefonprefikso: 45

## Situo 
Lónya situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ dekstra bordo de Tiso kun trapasejo, laŭ la ukrainia landlimo, kie estas voje limpasejo. Kontraŭe troviĝas Batradj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270. Iom poste la kampoj apartenis al familio Lónyai (Lonjai). En 1920 la vilaĝo trovis sin ĉe la nova ŝtatlimo de Ĉeĥoslovakio. Proksima vilaĝo aliĝis al Lónya en 1934. Inter 1938-1944 parto de la forigitaj regionoj rehungariĝis, sekve ĉesis la vilaĝo esti limopasejo. En oktobro de 1944 la Ruĝa Armeo okupis la vilaĝon kaj deportis civilojn al Sovetunio. Dum la socialismo kolĥozo formiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romanika Kalvinana preĝejo (Nagylónya) el la 13-a jarcento
* sonorilostablo el ligno de 1781
* kapelo de familio Lónyay

## Famulo 
* grafo Menyhért Lónyay estis ĉefministro inter 1871-72

## Ĝemelkomunumo 
*  Solovka, Ukrainio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Túristvándi

**Túristvándi** [tUriŝtvAndi] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Fehérgyarmat.
300ra|eta|dekstra|Akvomuelejo de Túristvándi

* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 4944
* Telefonprefikso: 44

## Geografio 
Túristvándi situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tur (rivero), laŭ flankovojoj. Mátészalka troviĝas 33, Fehérgyarmat 15 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1142 en formo *Túr*. Iom poste aldoniĝis *istvándi* pri la iama posedanto. La kampoj apartenis al familio Lónyai (lOnjai). Familio Kölcsey (kolĉei) longe havis la bienojn.

## Vidindaĵoj 
* gotika Kalvinana kirko (Túristvándi)
* funkcikapabla akvomuelejo el la 13-a jarcento, samtempe muzeo
* la apudaj kampoj estas protektataj naturaĵoj

## Famulo 
* verkisto Zsigmond Móricz frekventis lernejon inter 1885-1887

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Fingrado

[eta|Ekzemplo de fingrado notita per grafikaj simboloj en una [tokato de Alessandro Scarlatti, komence de la 18-a jarcento]]
eta|Fingrado por gitaro: La numeroj 1 ĝis 4 indikas la prenajn fingrojn, 0 senprenan kordon, cirjumataj numeroj kordojn kaj streketonumeroj glitfingradon
La **fingrado** (ankaŭ *aplikaturo*) estas nocio el la muziko. En notskribaĵoj, antaŭ ĉio por klavar-, blov-, arĉ- kaj plukinstrumentoj, foje ĝi rekomendas kiel nombro sub aŭ super la noto, per kiu fingro la ludanto premu aŭ frapu la klavon resp. prenu aŭ pluku la kordon.

La fingradoj por klavarinstrumentoj la fingroj estas numerita ekde la dikfingro de 1 ĝis 5. La fingradoj por arĉ- kaj plukinstrumentoj numeras la fingrojn de la prena mano, je dekstromanulo do la fingroj de la maldekstra mano, ekde la montra fingro de 1 ĝis 4 nummeriert. Je blovinstrumentoj kaj basaj arĉinstrumentoj aldone 0 signifas dikfingran prenadon. Je la gitaro krome ekzistas fingradosignoj por la plukaj fingroj de la dekstra mano. En instrulibroj aldone aperas mallongigoj por la fingronomoj:

La fingrado grave influas la sonajn eblecojn de la interpretisto precipe je malfacilaj pasaĝoj.

## piedumado 
Je la orgenludado oni povas ludi la pedalaron kaj per la piedpinto kaj ankaŭ per la kalkanumo. La piedumadosignojn povas skribi en la notojn, tamen ne ĉiuj orgenistoj uzas la samajn signojn. Jen la plej konata signosistemo por la piedumado:

* Λ - pinto
* U - kalkanumo

Se la tonoj estas ludendaj per la dekstra piedo, oni skribas la signojn super la notojn. La piedumsignojn por la maldekstra piedo oni skribas sub la notojn.

Kategorio:Muziko
Kategorio:Muzika praktiko
Vállaj

eta|dekstra|300ra|Preĝejo de Vállaj el la supro
eta|dekstra|300ra|Preĝejo de Vállaj
**Vállaj** (vAlaj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en subregiono de Mátészalka.

## Bazaj informoj 
* Areo: 22&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 4351
* Telefonprefikso: 44

## Geografio 
Vállaj situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, Crasna (rivero) preterfluas, laŭ la rumana landlimo, kie estas voje kaj fervoje limpasejo al Nagykároly. Nyírbátor troviĝas 25, Nagyecsed 11, Nyíregyháza 67 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. Fine de liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la vilaĝo senhomiĝis pro la militoj, tial bienulo Károlyi (kAroji) invitis ŝvabojn.

## Vidindaĵoj 
* impona romkatolika Preĝejo de Sankta Spirito (Vállaj) de 1918, la turo estas 50 m-ojn alta
* tombeja kapelo
* monumentoj pri falintoj de ambaŭ mondomilitoj kaj deportitoj al Sovetunio
* fiŝkaptista lago
* ĉedomaj grenejoj

## Famulo 
En Vállaj naskiĝis arkeologo Sándor Bökönyi.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Komunumoj de departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg
Fényeslitke

eta|center|666px|Nobeldomo en Fényeslitke

**Fényeslitke** [fEnjeŝlitke] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Kisvárda.

## Bazaj informoj
* Areo: 25&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2460
* Poŝtkodo: 4621
* Telefonprefikso: 45

## Situo
Fényeslitke situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Nyíregyháza-Záhony. Mátészalka troviĝas 33 km-ojn for.

## Historio
La unua mencio okazis en 1334 en formo *Litke*. Fényeslitke havis la gloran epokon dum la socialismo, kiam la apudfervoja komunumo partoprenis al fervoja liverado inter Sovetunio kaj Hungario.  

Vilaĝservoj estas: lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, dentokuracejo, hejmo de gemaljunuloj.

## Vidindaĵoj
* romanika, origine katolika kalvinana preĝejo (Fényeslitke) el la 13-a jarcento, la turo estas 35 m-ojn alta, en 1831 trakonstruiĝis
* baroka katolika preĝejo de 1781
* baroka skulptaĵo pri Johano Nepomuka el la 18-a jarcento, en 1990 renoviĝis

## Famuloj 
En Fényeslitke naskiĝis kaj mortis Lajos Erőss (politikisto).

## Ĝemelkomunumoj
*  Malé Trakany, Slovakio
*  Szék, Rumanio
Peter Theodor Justesen

**Peter Theodor Justesen**, kuracisto, (1875- (Silkebog) 1950) estis dana esperantisto. Justesen estis prezidanto de CDEL de decembro 1937 ĝis decembro 1942. Dum tiu tempo li bedaŭrinde spertis multan malharmonion en la dana Esperantistaro, oni eĉ plurfoje atakis lin persone, kio ofte ĉagrenis lin. Sed li ne­niam pro tio forlasis starpunkton, kiun li kon­sideris prava. En la jarkunveno en Viborg 1943 oni lin honora membro de CDEL.

Li tradukis en Esperanton prozon kaj poezion, ĉefe kantlibron Kantante antaŭen. Li faris multajn kaj grandajn vojaĝojn en la plej diver­saj partoj de la mondo, pri kio li skribis serion titolatan Eksterlande.

## Referencoj 
Kategorio:Danaj kuracistoj
Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Danaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Veturverkistoj
Peter Frey

**Peter FREY** (Frederikshavn 1900 - 1965) estis dana esperantisto. Frey lernis Esperanton 1932 en somerferia kurso en Silkeborg. Jamkelkajn ja­rojn poste li fariĝis ano de la ĉefestraro de CDEL kaj redaktoro de Dansk Esperanto-Blad. Li pligrandigis kaj modernigis tiun gazeton, kaj danke al li Modersmaalet en Haderslev fariĝis ĝia presejo. 

Kiel ĉefestrarano li iniciatis la libroservon de CDEL kaj gvidis ĝin dumkelkaj jaroj. Tre lerte li faris tion, kaj baldaŭ la libro-servo estis granda entrepreno. Dum tiuj jaroj antaŭ la dua mondmilito dana movado kreskis grandskale danke al laboro de la tiama Dana Esperanto-­Instituto.

Li partoprenis la verkadon de Arbejdsbogen i Esperanto, de la  Vortaro I/II kaj de vortarojn Esperant-Dana kaj Dana-Esperanto. 

Li devis rezigni sian tutan Esp-laboron, kiam li fa­riĝis lernejestro en Frederikshavn, kaj post tiu tempo li ne plu estis aktiva en Esperanto-mo­vado, sed aktiva fariĝis poste lia filo, Hans Henrik Frey, lernejestro en Strandby ĉe Frederikshavn kaj prezidanto de la dana Esperanto-ekzamena komitato.
## Verkoj
**Esperantaj Historietoj*. Eld. la aŭtoro, Haderslev, 1935.

Kategorio:Danaj instruistoj
Kategorio:Danaj esperantistoj
Peter Weide

**Peter WEIDE** estas germana denaska esperantisto. Li naskiĝis la 20-an de marto 1947 en Arhuzo (), meza Jutlando, Danio. Liaj gepatroj estis August Weide kaj ties edzino Edith. Ekde 1948 li vivis plejparte en Hamburgo. En la jaro 1956 li estis unu el la partoprenantoj de la Infana Kongreseto en Kopenhago. Jam dum siaj lastaj jaroj kiel gimnaziano li komencis instrui Esperanton en vesperlernejaj kursoj. Li ekde 1970 studis historion kaj pedagogikon ĉe la hamburga universitato por poste labori kiel instruisto. Inter 1976 kaj 1982 li estis sekretario de la Hamburga Esperanto-Societo. Kune kun sia unua edzino li iniciatis tiun evoluon, kiu gvidis al la aĉeto de klubdomo por la Hamburga Esperanto-Societo en la jaro 1979. Li estis la unua, kiu tradukis la ”Esperanto Lernolibro”-on laŭ la zagreba metodo en la germanan. Tiu traduko aperis en 1981. Lia traduko de ”Chruschtschows dritter Schuh” (Heinz-Georg Macioszek) aperis en 1996 sub la titolo „La tria ŝuo de Ĥruŝĉov“. En 1998 li translokiĝis al Melby en Danlando, fine de la jaro 2020 al Nivå, urbeto iom sude de Elsinoro. Ekde 2003 li aktivas kiel lingvohelpanto kaj tradukanto ĉe lernu!. Li reverkis kaj modernigis la danan ”ŝlosilon” en 2004. En 2006 li kompilis malgrandan Esperanto-gramatikon por danlingvanoj. Tiu kajero ekde 2011 ekzistas ankaŭ en germanlingva versio kaj ekde 2014 en anglalingva. Ekde julio 2016 haveblas ankaŭ itala versio, ekde decembro 2016 la franca. Hispana versio aperis komence de 2018, la nederlanda/flandra estas havebla ekde Novembro 2019, la turka ekde 2020 kaj la ĉina ekde Aprilo 2021, 2026 aldoniĝis kataluna versio. En la sama jaro publikiĝis la "esperantokurso per bildoj".

Li estis membro de tiu laborgrupo, kiu ekde 2010 kaj ĝis la publikigo en 2014 prilaboris kaj finpreparis la de Preben Bagger disponigitan materialon por la Esperanto-dana vortaro de Preben Valdemar Bagger.

En la panteonon de edukado.net li eniris en decembro 2016.

## Eksteraj ligiloj 
* prezenteto en la retejo *saluton.dk*
* http://esperanto-gramatiko.saluton.dk/esperanto-gramatiko-superrigardo
* 
* http://mallonge.net/esperantokurso_per_bildoj

Kategorio:Danaj instruistoj
Kategorio:Germanaj instruistoj
Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Kategorio:Arhuzanoj
Bar-le-Duc

**Bar-le-Duc** ​[baʁ lə dyk] estas franca komunumo lokita en la departemento Meuse kaj en la regiono Loreno. Ĝi estas ĉefurbo de departemento kaj la prefektejo de la departemento.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas la *Barisien* (Barizja) kaj *Barisienne* (Barizjen) en la franca lingvo.

Historie ĝi estis grava kiel ĉefurbo de la duklando Bar.

## Famuloj 
* Pierre Michaux, inventisto de biciklo

## Vidindaĵoj 
La urbo elstaras pro multaj arkitektaj monumentoj de la renesanco. Interalie la loĝloko havas longan tradicion de karnavalaj festoj, kiuj tie ne okazas antaŭ la tradicia katolika sessemajna fastado antaŭ pasko, sed meze de ĝi, kvazaŭ centra "paŭzo" en fastado. La festoj kulminas en fajrigo de granda pupo reprezentanta sinjoron "vintro" sur boato flosanta sur la urba rivero.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
* 
* 

## Rilatoj al Esperanto 
En la urbo naskiĝis kaj kreskis la esperantistino Anne Amblès, kies patrino ankaŭ esperantistiĝis. En la 1980-aj jaroj la lernantino en la urbo plurfoje okazigis internaciajn esperantistajn kunvenojn, interalie ligite al la tradiciaj lokaj festoj de karnavalo.

## Vidu ankaŭ 
* Bar-le-Duc (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Meuse
Salomon Maimon

**Salomon ben Josua MAIMON** (naskiĝis en 1753 en Sukowiborg/Niasviž, ĉirkaŭ Mirz, pola Litovio, mortis la  en Nieder-Siegersdorf, malsupra Silezio) estis germana filozofo de juda deveno naskita en Belorusio.

En 1788 li eklernis pri la filozofio de Immanuel Kant, kaj la verkoj de Kant iĝis la bazo de liaj skribadoj en la cetero de lia vivo.eta|Salomon Maimon

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Proponita Konvertiĝo al Kristanismo, El la Aŭtobiografio de Salomon Maimon (1754 - 22 novembro 1800) (Tradukis el angla traduko Ralph Dumain)
* Salomon Maimon: filozofo & obstina judo, Ralph Dumain, 2008-07-23.

Kategorio:Germanaj filozofoj
Petra Nielsen

**Petra NIELSEN** (1887 - 1970) estis dana esperantistino. Kiel junulino ŝi studis pianludon. Ŝi pludo­nis la lernitan, ĉar ŝi rapide mem komencis instrui. En sia hejmo estis inter bildoj de dankemaj lernantoj i. a. iu de la fama artistino Esther Vagning, kies surskribo esprimas dankon pro bona fundamento, kiun donis Petra al ŝi. El siaj lernantoj pluraj daŭre venis al ŝia hejmo, kaj dum la lastaj tri jaroj ili vizitis sin en la hospitalo, ekster kiu ŝi estis nur dum mallongaj periodoj post tra­fika akcidento monaton antaŭ sia 80-jara naskiĝtago. 

Esperanton ŝi eklernis ĉe sia muzik­instruistino en 1904 per germana lernolibro. Multe ŝi korespon­dis esperante, partoprenis plurajn kongresojn, kelkfoje deĵorante en infankongreseto. Ŝi tradukis literaturon kaj mem verkis porinfanajn kantojn. Bedaŭrinde sia traduko de "Mis med de blå øjne" ("La kato kun bluaj oku­loj") ankoraŭ ne estas eldonita, kvankam Egon Mathiesen donis sian permeson.

Ŝi partoprenis la Holbækmarsojn kaj entute la kampanjon kontraŭ Atombomboj. Same ŝi varbis multajn abonantojn por Norda Prismo.

Kategorio:Danaj esperantistoj
Camagüey

maldekstra|eta|225px|
**Kamagvejo** (Camagüey en la hispana) estas urbo de Kubo de la orient-centra regiono de la lando. Ĝi estas la ĉefurbo de  la samnoma provinco. La urbo estis fondita la 2-an de februaro de la jaro 1514 de Diego Velázquez sub la nomo Santa María del Puerto del Príncipe komence ĉe la marbordo. Ĝi estas la tria inter la unuaj sep vilaĝoj fonditaj de la hispanaj konkerantoj. Pro la ofta invado de korsaroj kaj piratoj, la urbo estis translokita en la jaro 1528 al la interno ĉe indiĝena vilaĝeto nomata Camagüey, kiu donis al ĝi ĝian novan nomon. 
Nuntempe la urbo havas ĉ. 325 mil loĝantojn.

La tipa kamagvejano diferenciĝas de la aliaj kubanoj ĉefe pro la malsama akĉento en la uzado de la hispana lingvo. La urbo multe kontribuis/as al la riĉaj kubaj historio kaj kulturo:

En tiu ĉi urbo aperis la unua kuba literatura verko Espejo de Paciencia ("Pacienca Spegulo") de Silvestre de Balboa, kanariano loĝanta en Kubo, poetoj kiaj Gertrudis Gómez de Avellaneda, Aurelia Castro kaj Nicolás Guillén; pentristoj kiel Fidelio Ponce; la dua kompanio de kuba klasika baleto, diversaj trupo de tradiciaj kaj modernaj dancoj; ĥoroj, teatraj trupoj kaj artgalerioj inter multaj aliaj.
En la jaro 1998 ĝi estis deklarita monda heredaĵo fare de UNESKO.

Kategorio:Urboj de Kubo
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Kubo
Kategorio:Provinco de Camagüey
Golejów (Malsupra Silezio)

**Golejów** [elparolu: *golejuv*] estas ĉena vilaĝo en Pollando en Malsupra Silezio en Distrikto Lwówek Śląski en Komunumo Lubomierz en izera montetaro.

La unua priskribo devenas el la jaro 1286 kaj ĉi tio estas dokumento subskribita de princo Bolko la 1-a Surowy en kastelo Wleń, kie oni donis al vokto juĝan rajton. Ĝis la jaro 1945 la vilaĝo nomiĝis *Klein Röhrsdorf*.

En la vilaĝo troviĝas preĝejo patronata de „Sanktaj Felikso kaj Adaukto”, konstruita en la jaro 1784 kaj alikonstruita en 1843. Ĝi havas gotikan turon kaj gotikan portalon. Ena garno estas farita laŭ baroka kaj rokoka stilo. Ekstere de la preĝejo troviĝas memora tabulo dediĉita al mortfalintaj dum la unua mondmilito. En Golejów troviĝas multe da kapeletoj kaj ĉevojaj statuetoj de sanktuloj.

Image:Golejów2.jpg|Vilaĝo Golejów.
Image:Golejów kościół1.jpg|Preĝejo.
Image:Golejów1.jpg|Memora tabulo dediĉita al mortfalintaj dum la unua mondmilito.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* Janusz Czerwiński, Krzysztof R. Mazurski: *Sudety. Sudety zachodnie*. Warszawa 1983 (pole)
* http://www.lubomierz.pl/ (pole)
* Mapa turystyczna: *Góry i Pogórze Kaczawskie*. Vroclavo 1984 (pole)

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Lubomierz
Florida (Kubo)

**Florida** estas municipo kiu troviĝas en la centro-okcidenta parto de la provinco Camagüey, Kubo. Ĝia municipa ĉefurbo estas samnoma kaj tie loĝas preskaŭ 90% de la tuta municipa loĝantaro.

Ĝi havas 1760 km2. La loĝantaro estas ĉ. 76.854: el ili 54.375 en la urbo kaj 22.259 en la kamparo. 
Florida estas unu el la 32 kubaj urboj plej grandaj kaj ĝi atingeblas kaj per trajno kaj pere de la nacia centra ŝoseo kiu donas al ĝi prosperan vivon. Abundas fabrikoj el jogurto, biskvitoj, vermiĉeloj, refreŝigaĵoj, du sukerfabrikoj (ĝia nomo venas de la sukerfabriko *Florida*), ĉemizoj kaj cemento inter aliaj.

## Historio 
Dum la antaŭkolumba epoko en la marbordo de la municipo loĝis kelkaj indiĝenaj triboj de kiuj ankoraŭ troviĝas kelkaj instrumentoj en la Municipa Muzeo.
Dum la kolonia epoko ekzistis eta vilaĝo (ankoraŭ ekzistanta) nomata San Jerónimo kiu estas konsiderata kiel la unua grava vilaĝo de la nuna municipo. Ĝi situis borde de la Reĝa Ŝoseo konstruata de la hispanoj por la komercado kaj transportado de Havano ĝis Santiago de Kubo. Ĝi havis preĝejon, gastejon kaj ĉevalejon por la vojaĝantoj. Post la konstruado de la nacia fervojreto iom post iom la vilaĝanoj translokiĝis proksime de la fervojo kaj fariĝis domaro. El tio naskiĝis aparta vilaĝeto kiu floris danke al la konstruado de sukerfabriko apartenanta al usona riĉa familio kiu baptis ĝin laŭ la nomo de la usona ŝtato *Florida*. Tiu nomo fariĝis poste la oficiala nomo de la municipo kaj la urbo. Dum la paso de la tempo tiu vilaĝeto kreskis kaj ekonomie floris danke al pluraj fabrikoj kaj la alveno de pluraj enmigrantoj el Kubo kaj eksterlando (ĉinoj, hispanoj, haitianoj...). Tamen, plejparto de la loĝantaro estis malriĉa. Post la kastrisma revolucio multaj el tiuj fabrikoj ne plu funkcias.

Florida havas limojn norde kun Céspedes kaj Esmeralda, sude kun Vertientes, oriente kun Camagüey kaj okcidente kun Baraguá (municipo de la provinco Ciego de Ávila

Kategorio: Urboj de Kubo
Kategorio:Provinco de Camagüey
Plakodermo

**Plakodermoj** aŭ *kiracaj fiŝoj* () estas klaso de Makzeluloj (*Gnathostomata*), kiuj vivis en paleozoiko ekde frua silurio. Apogeo de plakodermoj okazis en devonio, sed antaŭ fino de devonio la klaso plene formortis pro fenomeno konata kiel devonia formorto. Nun ili studeblas nur kiel fosilioj. Fruaj plakodermoj vivis sole en pura akvo, sed en fosiliaroj de pli malfruaj periodoj ili ankaŭ troveblas en maroj kaj oceanoj.

[eta|maldekstra|Homostius milleri - giganta plakodermo de meza devonio, trovita en [Skotlando]]

La plej karaktera eco de plakodermoj estas fakto ke tuta ĝiaj kapoj kaj preskaŭ tutaj korpoj estas kovrita per osta kiraso. La plej granda plakodermo, genro *Dunkleosteus*, grandas ĝis 10 metroj.

Plakodermoj estis unuaj vertebruloj kiuj ekhavis makzelojn. Laŭ plej populara teorio, la makzeloj aperis el ostaj arkoj, kiuj tenis brankojn.

Plakoderma fiŝo *Materpiscis*, kiu vivis antaŭ ĉ. 380 milionoj da jaroj, estas plej antikva vivonaska animalo ĝis nun trovita.

Kategorio:Fiŝoj