Aleksio la 3-a Anĝelo

**Aleksio la 3-a** aŭ greke:**Αλέξιος Γ΄ Άγγελος** estis bizanca imperiestro de 8-a de aprilo 1195 ĝis la 18-a de julio 1203. Li regis sub la nomo Aleksio Komneno kaj asociiĝis kun la dinastio Komneno(de kiu li devenis laŭ parencaj ligiloj).

Membro de la ampleksa imperia familio, Aleksio leviĝis al la povo post detronigo, blindigo kaj malliberigo de sia pli juna frato Izaako la 2-a Anĝelo. ​​La plej signifa evento de lia regado estis la atako de la Kvara Krucmilito kontraŭ Konstantinopolo en 1203, nome de Aleksio la 4-a Anĝelo.

Aleksio la 3-a transprenis la defendon de la urbo, kiun li misadministris, kaj poste fuĝis el la urbo nokte kun unu el siaj tri filinoj. El [Adrianopolo, kaj poste de [:en:Mosynopolis|Mozinopolo, li provis malsukcese kolekti siajn subtenantojn, nur por fine esti kaptito de Markizo Bonifaco la 1-a de Montferrato (1150-1207).

Li estis elaĉetita kaj sendita al Malgrandazio, kie li konspiris kontraŭ sia bofilo Teodoro la 1-a Laskaris (1175-1221), sed fine li estis kaptita kaj pasigis siajn lastajn tagojn enfermitajn en la Monaĥejo de Hiakinto en Niceo, kie li mortis.

## Frua vivo
Aleksio la 3-a estis la dua filo de Androniko Anĝelo Dukas (1133-1185) kaj Eŭfrozina Kastamonica (1125-1195). Androniko mem estis filo de Teodora Komneno (1096-1140), la plej juna filino de Imperiestro Aleksio la 1-a Komneno kaj Irena Dukajna (1066-1138).

eta|maldekstre|300px|La Azio dum la 13-a jarcento.

eta|dekstre|200px|Ikonografia bildo de Aleksio la 3-a Anĝelo, el ilustraĵo de la 16-a  jarcento.

[eta|maldekstre|300px|Morto de [:en:Stephen Hagiochristophorites|Stefano Hagiokristoforito fare de Izaako la 2-a Anĝelo.]]

[eta|maldekstre|300px|Ruinoj de la Murego de [Stagira|Stagiro, kie Aleksio kaptis Izaakon, fortiris liajn okulojn, kaj arestigis lin.]]

eta|dekstre|300px|Sudorienta Eŭropo ĉirkaŭ 1210.

Tiel, Aleksio la 3-a estis membro de la grandega imperia familio. Kune kun sia patro kaj fratoj, Aleksio konspiris (1183) kontraŭ imperiestro Androniko la 1-a Komneno (1118-1183), kaj tial li pasigis plurajn jarojn en ekzilo en islamaj kortegoj, inkluzive de tiu de Saladino.

Lia pli juna frato [|[Izaako la 2-a Anĝelo|Izaako la 2-a]] estis minacita per ekzekuto laŭ ordonoj de Androniko la 1-a, lia prakuzo, la 11-an de septembro 1185. Izaako faris malesperan atakon kontraŭ la imperiaj agentoj kaj baldaŭ mortigis ilian gvidanton Stefano Hagiokristoforito (1130-1185).

Li tiam rifuĝis en la preĝejo Hagia Sofia kaj de tie li apelaciis al la loĝantaro. Liaj agoj provokis tumulton, kiu rezultigis la detronigon de Androniko la 1-a kaj la proklamon de Izaako kiel imperiestro. Aleksio nun estis pli proksima al la imperia trono ol antaŭe.

## Regado
Antaŭ 1190 Aleksio revenis al la kortego de sia pli juna frato, de kiu li ricevis la altan titolon de sebastokratoro ("respektinda Imperiestro"). En marto 1195, dum Izaako la 2-a ĉasis en Trakio, Aleksio estis aklamita kiel imperiestro de la trupoj kun la sekreta subteno de sia edzino Eŭfrozina Dukajna Kamatera.

Aleksio kaptis Izaakon ĉe Stagiro en Makedonio, elŝiris liajn okulojn, kaj de tiam tenis lin malliberulo, malgraŭ ke antaŭe Izaako estis savita kaj ricevis multajn omaĝojn de Aleksio el kaptiteco en Antioĥio.

Por kompensi pro ĉi tiu krimo kaj solidigi sian pozicion kiel imperiestro, Aleksio devis distribui monon tiel malŝpareme, ke li malplenigis sian trezorejon, kaj koncedis tian liberecon al la oficiroj de la armeo, ke li lasis la Imperion preskaŭ sendefenda. Ĉi tiuj agoj neeviteble kondukis lin al la financa ruino de la ŝtato.

Dum Kristnasko 1196, la Sankta Romia Imperiestro Henriko la 6-a provis devigi Aleksion pagi al li tributon de 5 mil funtoj (poste negocita al 1 600 funtoj) da oro aŭ alfronti invadon. Aleksio kolektis la monon per prirabado de imperiaj tomboj ĉe la preĝejo de la Sanktaj Apostoloj kaj peze pagpostulis la popolon per la Alamaniko.

Pro la morto de Henriko en septembro 1197, la oro neniam estis sendita. La Imperiestrino Eŭfrozina vane provis subteni lian kredeblecon kaj lian kortegon. Vataco, la ŝatata instrumento en ŝiaj provoj pri reformo, estis murdita laŭ ordonoj de la imperiestro.

En la oriento, la Imperio estis superfortita de la Selĝukaj Turkoj. El la nordo, la Hungara reĝlando kaj la ribelemaj bulgaroj kaj valaĥoj venis senbride por ruinigi la balkanajn provincojn de la Imperio, foje penetrante ĝis Grekio, dum Aleksio ruinigis la publikan trezoron en siaj palacoj kaj ĝardenoj kaj provis trakti la krizon per diplomatiaj rimedoj.

La provoj de la imperiestro plifortigi la defendojn de la imperio per specialaj koncedoj al pronoiai en la limzono havis kontraŭan efikon, ĉar ĉi-lastaj pliigis la regionan aŭtonomion. Bizanca aŭtoritato pluvivis, sed per multe malfortigita stato. En 1197, loka sinjoro Dobromiro Krizo, estro de la Valaĥoj, establis sin en la regiono de Vardara Makedonio, spitante la imperian potencon dum pluraj jaroj.

Dum la unuaj jaroj de la regado de Aleksio, la rilatoj inter Bizanco kaj Serbio estis bonaj, ĉar lia filino Eŭdokja Anĝelina edziniĝis al la serba granda princo Stefano Nemanjić la 2-a, al kiu oni donis la titolon de "sebastokratoro". Sed en 1200, tiuj rilatoj malboniĝis. La geedziĝo inter Stefano kaj Eŭdokja estis dissolvita, kaj la alianco inter Serbio kaj Bizanco finiĝis, lasante Bizancon sen ununura aliancano en Sudorienta Eŭropo.

## Kvara Krucmilito
Baldaŭ, Aleksio estis minacata de nova kaj pli impona danĝero. En 1202, soldatoj kunvenis en Venecio por lanĉi la Kvaran Krucmiliton. Aleksio la 4-a Anĝelo, la filo de la detronigita Izaako la 2-a, ĵus estis eskapinta el Konstantinopolo kaj nun alvokis subtenon al la krucmilitistoj, promesante fini la Orient-Okcidentan Skismon, pagi por ilia transporto, kaj provizi militistan subtenon se ili helpus lin detronigi lian onklon kaj supreniri al la trono de lia patro.

La krucmilitistoj, kies celo estis Egiptujo, estis persvaditaj direktiĝi al Konstantinopolo, alvenante tie en junio 1203, proklamante Aleksion la 4-an kiel imperiestro, kaj invitante la loĝantaron de la ĉefurbo detronigi lian onklon. Aleksio la 3-a prenis neniujn efikajn rimedojn por rezisti, kaj liaj provoj subaĉeti la krucmilitistojn malsukcesis.

Lia bofilo, Teodoro la 1-a Laskaris, kiu estis la sola, kiu provis ion signifan, estis venkita ĉe Skutaro, kaj la sieĝo de Konstantinopolo komenciĝis. Misregado fare de Aleksio la 3-a lasis la bizancan mararmeon kun nur 20 ŝipoj kun ferkorpoj vermomanĝitaj kiam la krucmilitistoj alvenis.

En julio, la krucmilitistoj, gvidataj de la maljuna Doĝo Enriko Dandolo, grimpis la muregojn kaj transprenis gravan parton de la urbo. En la sekva batalado, la krucmilitistoj ekbruligis la urbon, finfine lasante 20 mil homojn senhejmaj. La 17-an de julio, Aleksio la 3-a fine agis kaj gvidis 17 diviziojn de la Pordego de Sankta Romano, vaste supernombranta la krucmilitistojn.

Lia kuraĝo tamen malsukcesis, kaj la bizanca armeo revenis al la urbo sen batalo. Liaj korteganoj postulis agon, kaj Aleksio la 3-a promesis batali. Anstataŭe, tiun nokton (17/18 julio), Aleksio la 3-a kaŝis sin en la palaco, kaj fine, kun unu el siaj filinoj, Irene, kaj tiom da trezoro (1 000 funtoj da oro) kiom li povis kolekti, eniris boaton kaj eskapis al Develtos en Trakio, lasante sian edzinon kaj siajn aliajn filinojn malantaŭe. Izaako la 2-a, eltirita el sia malliberejo kaj denove vestita per la imperia purpuro, akceptis sian filon, Aleksio la 4-a, kun pompa festo.

## Vivo en ekzilo
Aleksio la 3-a provis organizi reziston kontraŭ la nova reĝimo el Adrianopolo kaj poste el Mozinopolo, kie lin aliĝis la pli posta uzurpanto Aleksio la 5-a Dukas en aprilo 1204, post la definitiva falo de Konstantinopolo al la krucmilitistoj kaj la establado de la Latina Imperio.

Komence, Aleksio la 3-a bone akceptis Aleksion la 5-an, eĉ permesante al li edziĝi al sia filino Eŭdokja Anĝelina. Poste, Aleksio la 5-a estis blindigita kaj forlasita de sia bopatro, kiu fuĝis de la krucmilitistoj en Tesalion. Tie Aleksio la 3-a fine kapitulacis, kune kun Eŭfrozina, al Markizo Bonifaco de Montferato (1150-1207), kiu establis sin kiel reganto de la Regno de Tesaloniko.

Aleksio la 3-a provis eskapi la "protekton" de Bonifaco en 1205, serĉante rifuĝon ĉe Mikaelo la 1-a Komneno Dukas (1170-1215), la reganto de Epiro. Kaptita de Bonifaco, Aleksio kaj lia sekvantaro estis senditaj al Montferato antaŭ ol esti revenigitaj al Tesaloniko ĉirkaŭ 1209. Tiam la detronigita imperiestro estis elaĉetita de Mikaelo la 1-a, kiu sendis lin al Malgranda Azio, kie la bofilo de Aleksio, Teodoro - nun imperiestro de Niceo - kuraĝe defendis sin kontraŭ la latinoj.

Tie Aleksio konspiris kontraŭ sia bofilo post kiam ĉi-lasta rifuzis rekoni la aŭtoritatecon de Aleksio, ricevante la subtenon de Kajkusravo la 1-a, la sultano de Rumo. En la Batalo de Antioĥio sur la Meandro en 1211, la sultano estis venkita kaj mortigita, kaj Aleksio estis kaptita de Teodoro. Aleksio estis poste enfermita en monaĥejo en Niceo, kie li mortis en 1211.

## Familio
Per sia edziĝo kun Eŭfrozina Dukajna Kamatera (1155-1211), Aleksio havis tri filinojn:

* Irene Anĝelina (1167-1208), kiu edziniĝis al (unue) Androniko Kontostefano (1143-1196), kaj (duanupte) Aleksio Palajologo (1161-1201), de kiu ŝi estis la avino de imperiestro Mikaelo la 8-a Palajologo.
* Anna Komneno Anĝelina, kiu edziniĝis al (1-e) la sebastokratoro Izaako Komneno (1145-1196), pranevo de imperiestro Manuelo la 1-a Komneno, kaj (2-e) Teodoro la 1-a Laskaro, imperiestro de Nikajo.
* Eŭdokja Angelina (1173-1211), kiu edziniĝis al (1-e) la serba reĝo Stefano Nemanjić la 2-a, poste (2-e) imperiestro Aleksio la 5-a Dukas, kaj (3-e) Leono Sgouro (1171-1208), reganto de Korinto.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1153
Kategorio:Mortintoj en 1211
Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en Turkio
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo