open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pakaĵvagono

[eta|300px|Renovigita peza pakaĵvagono de la [Kanada Landa Fervojo montrata ĉe Waterloo, Ontario, Kanado.]]
**Pakaĵvagono** estas fervoja vagono, destinita por veturigi pakaĵojn de pasaĝeroj de pasaĝeraj trajnoj. Pro tio ĝi kutime veturadas kun pasaĝeraj trajnoj, ofte rekte post la lokomotivo pro sekurecaj kialoj. Pakaĵvagono kutime havas grandajn pordojn kaj apartan ĉambron por trajnkondukistoj. Multaj pakaĵvagonoj estas ekipitaj per flanka trairejo kaj tial uzeblas ankaŭ meze de trajnoj.

Kategorio:Fervojaj vagonoj
Poŝta vagono

[eta|250px|dekstra|Internaĵo de Poŝta vagono, sube estas la [sakoj, en kiujn oni metis la sendaĵojn.]]
**Poŝta vagono** estas fervoja vagono, destinita por veturigi poŝtajn sendaĵojn. Por veturigi la sendaĵojn pli rapide tiaj vagonoj ofte veturadas kun pasaĝeraj trajnoj. Tia trajno nomiĝas ankaŭ "poŝta vagonaro".

Ofte okazis, ke oni liveris ankaŭ monojn. Foje ili estis prirabitaj, precipe dum komenca periodo de Usono. En kelkaj lokoj la trajno ne haltis (nur malrapide iris), sed la poŝtistoj elĵetis la pakaĵojn, dume alia homo kaptis la pakaĵojn.

## Historio 
La unua sendaĵo trajne okazis inter urboj Liverpool-Manchester en 1830. En Britio antaŭe ekzistis poŝtaj vagonoj, en kiuj poŝtistoj disspecigis la sendaĵojn dum la vojo, tamen pli ofte pri ĉi tiaj aferoj oni en vagonoj ne okupiĝas.

En Usono jam ĉesis la poŝtaj vagonoj, sed pro tio la trajnaj societoj tiam preskaŭ bankrotiĝis. En Hungario tiu servo funkciis ĝis 2003, en Poŝta Muzeo en Balatonszemes estas videbla origina poŝta vagono.

Dosiero:Postvagn klassisk.jpg|Sveda poŝta vagono
Dosiero:Wagon pocztowy Gdynia Gl Os.jpg|Pola poŝta vagono
Dosiero:CBQ 1926 20050716 Illinois Railway Museum.jpg|Usona poŝta vagono

Kategorio:Poŝto
Kategorio:Fervojaj vagonoj
Trakmezurila vagono

**Trakmezurila vagono** estas fervoja vagono, destinita por kontroli staton de la trako.

Kutime tiu vagono povas kontroli:
* Larĝecon de la trako;
* Radiuson de la turno;
* Klinon de la trako;
* Malgrandajn malrektaĵojn.

Kategorio:Fervojaj vagonoj
Difektserĉa vagono

**Difektserĉa vagono** estas fervoja vagono, destinita por kontroli staton de la reloj.

Ĝi povas kontroli ĉu la reloj havas fendojn.

Kategorio:Fervojaj vagonoj
Metroo de Samara

**Metroo de Samara** estas metroo en urbo Samara, Rusio, malfermita en 1987. Ĝi havas unu solan linion, kaj la longo de la platformo de ĉiuj stacioj estas 102 metroj (por kvinvagonaj trajnoj), krom tiu de stacio "" (147 metroj).

## Stacioj 
Metroo de Samara havas 10 staciojn - 9 sub la tero kaj 1 sur la tero. Longo de la linio estas .

## Teĥnikaj detaloj 
Larĝo de trako estas .

Pasaĝeraj trajnoj estas elektraj kaj prenas elektron el kontaktrelo.
Tensio estas 750 V (en bornoj de subcentraloj — 825 V).

Maksimuma rapideco - 80 km/h.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Samara
* Trolebusa transporto en Samara
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Samara en UrbanRail.Net


Samara
Trako

**Trako** estas plursignifa vorto. Ĝi povas signifi (laŭ PIV2005):
*Projekcio de la vojo de la gravita centro sur la teran surfacon (parolante pri aviadilo).
*Konstrukciaĵo, konsistanta el reloj, ŝpaloj kaj akcesoraĵoj, servanta kiel vojo kaj gvidilo por veturiloj. (vidu fervoja trako).
*Vojo sur magneta bendo aŭ datendisko, laŭ kiu signalo estas registrata.

Ankaŭ, koncerne elektoforezon, trako estas la vojo, laŭ kiu migras la elektroforeze disigitaĵoj kiel DNA, RNA... Por vicriveli DNA-n ekzemple, baze necesas 4 **migrotrakoj**.

Distingu inter trako kaj leno, pri ŝoseo. Dum trako estas parto de vojo, larĝa por iro de unu veturilo, leno aŭ koridoro estas parto de vojo, kiu estas asignita por unu ŝnuro aŭ vico de aŭtoj aŭ ceteraj veturiloj. Ĝi povas esti markita per trafiksigno. En landoj kun trafiko sur la dekstra flanko de strato ofte la plej dekstra koridoro utilas por publikaj transportoj ĉu busoj ĉu taksioj ktp. Tiukaze aliaj normalaj privataj veturiloj ne rajtas veturi sur tiaj lenoj.

## Referencoj
Apudurba vagono

[eta|275px|Du apudurbaj senmotoraj [vagonoj (dekstre) en stacio Prievidza, Slovakio, 2002.]]
[eta|275px|Tri apudurbaj dizelaj [vagonoj, uzataj en branĉa linio de ĉefa linio Ĵilina - Koŝice, Slovakio, 2002.]]
**Apudurba vagono** estas fervoja vagono, destinita por veturigi pasaĝerojn je malgrandaj distancoj, ne pli ol 100-150 km, kutime apud grandaj urboj, aŭ inter proksimaj urboj.

Kutime tiaj vagonoj havas komunan salonon kun lignaj benkoj, la pordoj estas pli larĝaj ol en vagonoj por longdistancaj veturoj.

Ili ofte havas motoron kaj stirkabinon.

## Vidu ankaŭ 
* Elektra motortrajno

Kategorio:Fervojaj vagonoj
Longdistanca vagono

[eta|275px|Longdistancaj vagonoj en stacio [Svirj, Leningrada provinco, Rusio, 2003.]]
eta|275px|Interno de longdistanca vagono

**Longdistanca vagono** aŭ **dormovagono** estas fervoja vagono, destinita veturigi pasaĝerojn je grandaj distancoj, kiam la veturado povas daŭri kelkajn tagojn.

Tiuj vagonoj ofte havas litojn, por ke la pasaĝeroj povu dormi. Por la vagonoj kun litoj la kvanto de la venditaj biletoj ne devas superi la kvanton de la litoj, kiujn havas la vagono.

## Vidu ankaŭ 
* George Pullman

dekstra|180px

## Eksteraj ligiloj 
* http://jnr.site.ne.jp/PC/shindai/htm/shindai1_frm.htm  
* http://www.srmduluth.org/Features/pullmans.htm  
* http://www.pullman-car.com 

Kategorio:Fervojaj vagonoj
Moskovskaja (metrostacio en Samara)

**Moskovskaja** () estas stacio de la Metroo de Samara. Stacio situas inter la stacioj '** kaj **' en Samara. "Moskovskaja" estis malfermita la . Longo de la platformo estas 102 metroj.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Samara

## Eksteraj ligiloj 
* Moskovskaja en Самаратранс.info ()

Kategorio:Stacioj de la metroo de Samara
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2002
Kategorio:2002 en Rusio
Kometo Tempel 1

La kometo **Tempel 1** (oficiala nomo **9P/Tempel**) estis malkovrita je la 3-an de aprilo en 1867 fare de la saksa astronomo kaj litografiisto Ernst Wilhelm Leberecht Tempel.

## Malkovro 
Ernst Wilhelm Leberecht Tempel malkovris la kometon en la stelfiguro Pesilo. Postaj kalkuloj montris, ke ĝi estis tiam en distanco de 0,71 astronomiaj unuoj disde la Tero kaj de 1,64 astronomiaj unuoj de la Suno. Tempel skribis tiam, ke la kometo havas diametron de 4 ĝis 5 arkaj sekundoj.

## Ĉiela vojo 
eta|maldekstra|Orbitoj de Tempel 1 kaj *Deep Impact*
Tempel 1 ĉirkaŭiras la Sunon en orbito de 5,5 jaroj, t. e. ĝi venas en la internan sunsistemon ĉiujn 5,5 jarojn (pli frue tio estis ĉ. 6,5 jaroj, sed tio malpliiĝis pro efiko de Jupitero). Ĝi havas kernon 4 × 14 km grandan kaj albedovaloron de 4%.

Ĉiam, kiam ĝi realvenas la suno-malproksimon, ĝi perdas el sia materialo, surfaco, tial ĝi estas bona studobjekto por la sciencistoj.

## Deep Impact kaj 2005 
Je la 4-a de julio 2005, en la kometon enfrapis 370-kg-a parto de spacosondilo Deep Impact kaj frapegis krateron kun diametro de 100 m. Oni volas per tio analizi la elĵetitajn materialojn.

Tempel 1
Kategorio:Malkovrita de Ernst Wilhelm Leberecht Tempel
P. G. Wodehouse

**P. G. WODEHOUSE** , fakte **Sir Pelham Grenville WODEHOUSE** (naskita la 15-an de oktobro 1881 en Guildford (Surrey), Anglio; mortinta la 14-an de februaro 1975 en Southampton (Novjorkio), Usono) estis brita verkisto. En 1955 li fariĝis usonano. Li verkis pli ol 90 novelojn, filmscenarojn kaj romanojn.

## En Esperanto aperis 
* La Princo kaj Betty, humura romano, tradukis G. Badash, Rickmansworth: Esperanto Publishing, 1938 (= La Epoko Libro-Klubo 3).

Kategorio:Britaj verkistoj
Vagono

eta|Vagonaro.
**Vagono** estas fervoja veturilo, kiu veturadas sur trako, kutime en konsisto de trajno.

Laŭ Francisko Azorín **vagono** estas *Surrela veturilo por pasaĝeroj aŭ varoj.* Li indikas etimologion el la angla *wagen*, el *wegan* (ĉaro). Kaj li aldonas la terminojn *vagoneto*, por malgranda ŝarĝovagono ofte uzata ĉe konstruado; vagonaro, envagonigi, elvagonigi.

## Tipoj 
eta|Vapora magazenlokomotivo Genthin Henschel - (muzeo), renovigita lokomotivo, bildo de Mathias Lück.
[eta|300ra|Cisternovagono por [lakto, produktita per veldado, post la dua mondmilito.]]
Vagonoj estadas de ĉi tiuj tipoj:
* Lokomotivo;
Vagonoj por malpezaj fervojoj:
* Trama vagono;
* Metroa vagono;
Pasaĝeraj vagonoj (por normalaj fervojoj):
* Apudurba vagono,
* Kuŝvagono,
* Longdistanca vagono,
* Dormovagono;
Ŝarĝaj vagonoj:
* Normala ŝarĝa vagono;
* cisternovagono;
* Duonvagono;
* Platforma vagono;
* Vagono por ŝutaĵoj;
* Varvagono;
* Faligpova vagono;
* Malvarmiguja vagono;
Vagonoj mezaj inter pasaĝeraj kaj ŝarĝaj (ili estas vere por ŝarĝo, sed kutime veturadas kun pasaĝeraj trajnoj):
* Pakaĵvagono;
* Poŝta vagono;
* Stolipina vagono;
Specialaj vagonoj:
* Trakmezurila vagono;
* Difektserĉa vagono;
* Por konstrui kaj ripari la trakon;
* Por lavi tunelon (kutime en metroo);
* Gruvagono.

## Konsisto 
[eta|[bufro (fervojo)|fervojaj bufroj ĉe la finoj de du vagonoj]]
Ĉefaj partoj de vagono estas:
* Korpo;
* kupeo;
* Kupliloj (du, po unu en ĉiu fino) kutime kun bufroj;
* Bremso;
Vetura parto, ĉaroj, ĉiu el kiuj ĉefe konsistas el
* Framo;
* Bolto;
* Risortoj;
* Lagroj;
* Radoj.

Vagono povas ankaŭ havi:
* Motoron por veturi;
* Stiristejon por stiristo de la trajno.

Motoron kaj stiristejon ĉiam havas lokomotivoj kaj ofte - tramaj vagonoj, metroaj vagonoj, apudurbaj vagonoj.
Sed motoro kaj stiristejo ne ĉiam estas kune en sama vagono. Iam motoro estas en unu vagono kaj stiristejo estas en la alia.

Laŭ kvanto kaj lokiĝado de radoj vagonoj estadas
* 4-radaj, historie unuaj vagonoj estas tiaj, sed nun ili estas malofte uzataj;
* 8-radaj po 4 radoj en 2 ĉaroj, la plej oftaj, ĉiuj tipoj de vagonoj estadas tiaj;
* 12-radaj po 6 radoj en 2 ĉaroj, tiaj ofte estadas lokomotivoj;
* 12-radaj po 4 radoj en 3 ĉaroj, tia vagono fleksadas en loko de meza ĉaro, tiaj estadas tramaj kaj metroaj vagonoj;
* 16-radaj po 8 radoj en 2 ĉaroj, tiaj estadas ŝarĝaj vagonoj por pezaĵoj kaj ankaŭ kanistraj vagonoj;
* kaj ankaŭ malofte diversaj aliaj, ekzemple 10 radaj - 4 radoj en unu ĉaro kaj 6 en la alia.

## Vidu ankaŭ 
* Vagono de la armistico

## Notoj
Canonicus

**Canonicus** (aŭ **Kanonikas**; (ĉ. 1565 – ) estis tribestro de la Naraganseta popolo, kiu helpis al Roger Williams dum ĉi ties fuĝado el Masaĉuseco en 1636. Li vendis al Williams terenon por fondi la urbon Providenco.

Lia nomo estas uzita por kvar ŝipoj de la Usona Mararmeo.

Kategorio:Indianaj ĉefoj
Ĉukĉoj

eta|Pentraĵo de ĉukĉa familio
eta|Malnova foto de ĉukĉa familio
La **ĉukĉoj** estas indiĝena popolo en la ekstrema nordoriento de  Rusio.

Plimulto de la ĉukĉoj vivas ĉefe en Aŭtonoma Regiono de Ĉukĉio sur la Ĉukĉa Duoninsulo. Entute ekzistas ĉirkaŭ 15.000 ĉukĉoj dismonde, el kiuj parolas hodiaŭ ĉirkaŭ 10.400 personoj la ĉukĉan lingvon, paleosiberian lingvon.

Tradicie eltenas sin la enlandaj ĉukĉoj en la tundro per boacobredado, ĉasado kaj fiŝkaptado (*"boacaj ĉukĉoj"*). La marbordaj ĉukĉoj (*"maraj ĉukĉoj"*) ĉasas marajn mamulojn kiel cetacojn kaj rosmarojn.

La aligo de la teritorio al Rusio en la 17-a jc. kreis novajn kondiĉojn por ĉukĉoj, kiuj rajtis dum la soveta periodo fikse setliĝi, viziti lernejojn kaj lerni la rusan lingvon. Tamen iliaj kulturo kaj nomada vivmaniero restis kaj nun renaskiĝas. Dum Sovetia tempo estis konata ĉukĉa verkisto Jurij Ritĥeu, kiu priskribis la vivon de ĉukĉoj.

## En Esperanto
Vasilij Eroŝenko verkis pri sia restado ĉe la ĉukĉoj, "El vivo de ĉukĉoj", legebla komplete en la Vikifontaro.

## Vidu ankaŭ
*Ĉukĉa-Kamĉatka Familio
*Ĉukĉa Maro

Kategorio:Etnoj en Siberio
Luciferazo

eta|Luciferazo
[eta|Luciferazo ĉe [lampiro]]
**Luciferazo**j estas strukture diversaj enzimoj, ĉe kies ĉeesto, la luciferino reakcias kun ATP kaj oksigeno (oksidiĝo) kaj okazas bioluminesko.

Luziferazoj estas specio- aŭ grupospecifaj, tio estas karakterizaj por ĉiu bestogrupo. La luziferazoj evoluis dum la evolucio el aliaj enzimoj kiel oksigenazoj.

luciferino + ATP → luciferila adenilato + PPi

luciferila adenilato + O2 → oksiluciferino + AMP + lumo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.lifesci.ucsb.edu/~biolum/chem Kemio de lumantaj bestoj

Kategorio:Enzimoj
Kategorio:Ĉelbiologio
Gizella Kőszegi

**KŐSZEGI Gizella** (mortis en la 25-an de marto 2005, en Hódmezővásárhely) estis konata esperantistino. 

Ŝi lernis Esperanton en jaro 1948, aktive partoprenis en la landa junulara movado, kiel fakdelegito de UEA inter la jaroj 1947-1952. Ŝi laboris, kiel librotenistino ĉe la Urba Konsilantaro dum multaj jaroj. En jaro 1957 ŝi partoprenis oficiale la VI-an Mondjunularan Festivalon en Moskvo kiel membro de la hungara delegacio. Poste ŝi aktiviĝis ĉe la  esperantista grupo "Paco" en urbo Hódmezővásárhely kiel sekretariino.

Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortintoj en 2005
Q-liner

[eta|225ra|Arriva Qliner je la aŭtobusa haltejo en [Utrecht]]
La **Q-liner** estas rapida aŭtobuso, kiu veturas en la nordaj provincoj de Nederlando. Transportkompanio Arriva elpensis Q-Liner kiel alternativon de la Interliner, la rapidbussistemo de la ŝtata kompanio Connexxion, kiu estis uzata ĝis antaŭ kelkaj jaroj de preskaŭ ĉiuj regionaj transportistoj.

Connexxion volas estonte, kiel sola kompanio, uzi la nomon "Interliner", do la aliaj transportistoj devis elekti alian nomon por ilia plej supera produkto.

Arriva elektis la nomon "Q-liner", ĉe kio la Q signifas kvaliton (Quality) kaj rapidon (Quick).

Kategorio:Nederlando
Kategorio:Aŭtobusa transporto
Aŭstria Memorservo

La **Aŭstria Memorservo** () estas alternativo al la aŭstria militservo. La partoprenantoj al la memorservo deĵoras en la plej gravaj holokaûsto-institucioj.

La iniciatinto de la memorservo estis d-ro Andreas Maislinger [MAJSlinger], politologo el Innsbruck (Tirolo, A%C5%ADstrio), kiu transprenis la bazan ideon de la germana „Kampanjo pri Repaciĝa Signo“. Maislinger mem laboris kiel voluntulo por la Kampanjo pri Repaciĝa Signo en la muzeo Aŭŝvico-Birkenaŭ.

En la jaro 1991 la memorservo estis aprobita de la aŭstria registaro kiel alternativo al la militservo; la memorservo estas organizo sendependa, sed plejparte financiata de la ministerio pri enlandaj aferoj.

La intencoj de la memorservo estas, akcenti la kunkulpon de Aŭstrio al la holokaŭsto kaj konsciigi al ni ĉiuj nian respondecon por „Neniam denove!“ (Eltiraĵo el la parolado de la iama aŭstria federacia kanceliero, Franz Vranitzky [vranICki], en Jerusalemo, junio 1993).

La aŭstria memorservo estas mondvaste unika teksaĵo por holokaŭsto-memorejoj, kiuj volas uzi helpon en arkivoj, bibliotekoj ktp. Ekde la jaro 1992 pli ol 100 memorservantoj, la plej multaj el ili ĉirkaŭ 20 jarojn aĝaj, kunlaboris en holokaŭsto-memorejoj kaj laboris pri la historio de la holokaŭsto, anstataŭ deĵori al la militservo hejme.

La „Asocio por Servoj en la Eksterlando“ estas rajtigata, por sendi memorservantojn al la partneraj organizoj en la tuta mondo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gedenkdienst.info 
* http://www.gedenkdienst.info/romana.htm 
* www.gedenkdienst.info  (esperante).
* www.gedenkdienst.org (angle).

Kategorio:Aŭstrio
Kategorio:Holokaŭsto en Aŭstrio
Arkto

eta|dekstra|180px|Tipa aspekto de Arkto.
eta|dekstra|180px|Flosanta glacio en Arkto.
**Arkto** (aŭ **borealo** ) estas regiono ene de la norda polusa cirklo ĉe la norda poluso de la Tero. Ĝi entenas partojn de Rusio, Alasko (Usono), Kanado, Gronlando (Danio), Sameio (Norvegio, Svedio, Finnlando) kaj Svalbardo (Norvegio) same kiel grandan parton de la glaciokovrita Arkta Oceano (Nordpolusa Maro). Male al Antarkto, ĝi ne estas kontinento, sed partoj de diversaj kontinentoj (Eŭrazio, Nordameriko) plus la menciita oceano, profunda je 5000 m sub la glacio.

La esperanta nomo arkto derivas el internacia radiko "Arkt-", kiu mem venas el la helena vorto por urso, *αρκτος* [ARKtos], kaj signifas "Lando sub la (stelfiguro de) Granda Ursino".

La norda polusa cirklo (66,5° norde de la ekvatoro) estas unu el la kvin plej gravaj latitudoj, kiuj dividas la Teron. Ĉio norde de tiu polusa cirklo apartenas al Arkto.

Interne de la polusa cirklo, la somera suno restas daŭre (24 horojn) videbla, sed vintre restas sub la horizonto kaj ne estas videbla.

La daŭra varmiĝo de la Tero povas kaŭzi ene de 100 jaroj eble tutan degeliĝon de la arkta glaciaro.

Por la protekto de la medio kaj la praloĝantoj de Arkto, oni fondis en 1996 la Arktan Konsilion.

En Arkto vivas (2004) ĉirkaŭ 2 milionoj da homoj kiel Inuitoj, nenecoj, jakutoj, sameoj, atabaskoj, evenkoj, ĉukĉoj kaj aliaj. La tipa reprezentanto de la bestaro estas la blanka urso.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Norda Poluso
* Nordpolusa Konsilio
* Svalbardo kaj Jan-Majen-Insulo
* Faŭno de Arkto
* Finnmark
* Arkta Oceano
* Antarkto
* Antarkta ekozono
* Nearktiso
* Palearktiso
* 1031 Arctica

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.arctic.noaa.gov 
* http://www.arctic.noaa.gov/detect 
* http://www.allthingsarctic.com/people/index.aspx  
* http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/reference_maps/pdf/arctic.pdf  
* 
* Artikoloj pri Arkto 


Kategorio:9-a oficiala aldono
Trolebusa kontakta lineo

[eta|300ra|Trolebusa kontakta lineo sur ĉefa strato de urbo [Volgogrado (2005)]]

**Trolebusa kontakta lineo** estas sistemo de du kontaktaj lineoj por alkondukto de elektro al la trolebusoj.

Super la vojo pendas la du dratoj, kiuj estas konektitaj kun bornoj de subcentralo kaj la potenciala diferenco inter ili estas kontinua tensio kutime inter 600 kaj 750 V.

Kun ili kontaktiĝas troleoj, kiuj estas muntitaj sur tegmento de trolebuso kaj tiel prenas elektron.

La ĉefaj dratoj pendas sub la akcesoraj kabloj per drataj pontetoj. La akcesoraj kabloj pendas sub konzoloj, muntitaj sur fostoj. Aŭ en urboj la akcesoraj kabloj povas pendi ankaŭ de apudaj konstruaĵoj. Ĉi tiu sistemo kun la akcesora kablo estas katenario.

En turnaj partoj de vojoj oni detiras la draton flanken eksteren de la turno ĉe ĉiu fosto per flankaj detiriloj. Inter la fostoj kaj la drato ie nepre estas izoliloj.

Por streĉi la ĉefajn dratojn kaj la akcesorajn kablojn oni uzas pezon de specialaj peziloj. La ĉefaj dratoj kune kun la akcesoraj kabloj estas disdividitaj je partoj de longo ĉirkaŭ 500 ... 1000 metroj.
Finoj de la partoj flankiĝas de la vojo kaj havas pezilojn. Sed ĉi tiu sistemo kun peziloj estas uzata ne ĉie, ie la dratoj estas simple streĉitaj unufoje por ĉiam kaj fiksitaj.

Kategorio:Transportaj rimedoj
Kategorio:Trolebusa transporto
Kategorio:Elektra energio
Drato

[220px|eta|[Galvanizado|Galvanizita ferodrato 1,2 mm dika]]
eta|Pikdrato
eta|maldekstra|150px|Elektrodratoj
**Drato** estas metala fadeno, kutime cilindra, kiu ofte estas uzata por kondukti elektran kurenton.

Analoge, oni ankaŭ nomas draton, ĉiu elemento uzata por kondukti elektran kurenton sendepende de sia formo.

Ĝi ankaŭ povas esti izolita sur plejparto de sia faco per izola materialo, por ke ne okazu kurta cirkvito kun aliaj dratoj.

## Vidu ankaŭ 
* Pikdrato

Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Materialoj
Mariano Rajoy

**Mariano RAJOY BREY**  (naskita la 27-an de marto de 1955 en Santiago-de-Kompostelo) estas hispana politikisto, eksa ĉefministro de Hispanio kaj estro de la ĉefa partio de la lando, la konservativa Popola Partio (PP).

Rajoy naskiĝis en Santiago-de-Kompostelo, ĉefurbo de Galegio, nordokcidenta regiono de Hispanio. Li studis juron en la Universitato de Santiago-de-Kompostelo kaj poste laboris kiel registristo de terposedaĵoj. Lia politika kariero komenciĝis en 1981, kiam li membriĝis en la Popola Partio (tiam nomata Alianza Popular) kaj iĝis deputito de la Galegia Parlamento. En 1989 li estis elektita deputito por la provinco Pontevedro en la hispana nacia parlamento.

Delonga kunlaboranto de José María Aznar, Rajoy pasis al la nacia politiko kiam Aznar iĝis ĉefministro en 1996 kaj nomumis lin ministro pri edukado. La postenon de ministro pri internaj aferoj (sekureco) li okupis en 2001.

La 30-an de aŭgusto 2003 oni anoncis la elekton de Rajoy kiel kandidaton de la Popola Partio por la nacia balotado de marto de 2004, post la decido de Aznar ne rekandidatiĝi.

Rajoy klopodis prezenti sin kiel la kandidato, kiu pli bone estis povonta garantii la lukton kontraŭ la terorismo de ETA kaj la unuecon de Hispanio. La atenco de Alkaido en Madrido okazinta la 11-an de marto, nur tri tagojn antaŭ la balotado, plifortigis la kritikojn kontraŭ la konservativa registaro por la implikiĝo de Hispanio en la invado de Irako. Tamen, la Popola Partio unue neis la aŭtorecon de Alkaido kaj kulpigis la eŭskan terorisman grupon ETA pri la atenco. Tiu sinteno de la PP motivis akuzojn pri mensogemo kaj manipulo por eviti malvenkon en la balotado. Rajoy malvenkis kontraŭ la socialisma kandidato, José Luis Rodríguez Zapatero.

Konfirmita kiel ĉefgvidanto de sia partio, li denove kandidatis kaj malvenkis en la postaj parlamentaj balotoj en 2008, denove kontraŭ Rodríguez Zapatero.

Fine, en la elektoj de la 20-a de novembro 2011, li venkis kontraŭ la socialista kandidato Alfredo Pérez Rubalcaba, kun absoluta plimulto. Li estis elektita prezidanto de la registaro (ĉefministro) la 19-an de decembro, kaj ĵuris sian postenon la 20-an de decembro. Li restis ĉefministro ĝis 2018.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo pri Mariano Rajoy 

Kategorio:Hispanaj deputitoj
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Hispanio
Kategorio:Galegoj
Tarja Halonen

**Tarja Kaarina HALONEN** (prononcu finne laŭ IFA , aŭskultu) (naskiĝis la 24-an de decembro 1943) estas finna politikisto. Ŝi estis la 11-a prezidanto de Finnlando (2000–2012), la unua virino en la posteno. Ŝi estas ankaŭ la unua denaske helsinkana prezidanto de Finnlando kaj unua, kiu en sia prezidantperodo ne estis membro de Evangeli-Luterana Eklezio de Finnlando, sed ŝi aliĝis al tiu eklezio post sia prezidantpreriodo. Halonen aliĝis al sama eklezio ankaŭ infane.

Antaŭ ol ŝi iĝis ŝtatestro, ŝi estis parlamentano (1979–2000) kaj ministro (socialaj aferoj 1987–1990, justeco 1990–1991, eksterlandaj aferoj 1991–2000). Ŝi estas membro de la Socialdemokrata Partio de Finnlando; laŭ Finnlanda kutimo ŝtatestro rezignas sian partianecon, sed Halonen realiĝis al sia eksa partio post siaj prezidantperiodoj.

Laŭ instruo, Halonen estas juristo. Ŝi studis en la Universitato de Helsinki de 1963 ĝis 1968 kaj jam en tiuj jaroj aktivis en studenta politiko. Ŝi estis dungita kiel juristo en la Finnlanda Centra Organizo de Sindikatoj 1970-1979. En 1974–1975 ŝi estis komisiito pri parlamentaj aferoj de la ĉefministro.

Komence de la jaro 1999, kiam la ŝtata prezidanto Martti Ahtisaari anoncis, ke li ne kandidatiĝos por dua periodo, Halonen komencis sian kampanjon por la ofico. Ŝi facile atingis kandidatecon de sia partio. En la unua balotado ŝi gajnis 40 % de la voĉoj. En la dua ŝi venkis sian rivalon Esko Aho (Centra Partio) per 51.6 % kaj estis tiel elektita la 11-a prezidanto de Finnlando.

En 2006 ŝi estis elektita por la dua sesjara periodo. Tiam ŝi gajnis, en la dua balotado, 51.8 % de la voĉoj kaj tiel venkis la kandidaton de la konservativa Nacia Koalicio Sauli Niinistö.

Halonen estas konata pro sia interesiĝo pri homaj rajtoj. En 1980-1981 ŝi prezidis la Asocion por Seksa Egaleco SETA, kiu laboras por egaleco sendependa de seksa orientiĝo. Dum sia prezidanteco ŝi partoprenis aktive en diskutoj pri virinaj rajtoj kaj pri problemoj de tutmondiĝo. En 2006 pluraj fontoj menciis ŝin kiel eventualan kandidaton por la posteno de ĝenerala sekretario de Unuiĝintaj Nacioj, sed ŝi diris, ke ŝi deziras ĝisfine servi sian periodon kiel prezidanto antaŭ ol konsideri aliajn taskojn. Halonen estas membro de la *Konsilantaro de Mondaj Gvidantinoj*, internacia reto de nunaj kaj antaŭaj ŝtatprezidantinoj kaj ĉefministrinoj por kunlaboro pri aferoj de virinoj kaj egaleco.

La edzo de Tarja Halonen estas doktoro Pentti Arajärvi, profesoro pri sociala juro. Ŝi havas unu filinon, Anna Halonen, de sia antaŭa partnereco.

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Kavaliroj de Ordeno de Blanka Aglo
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Finnlando
Kategorio:Prezidantoj de Finnlando
Kategorio:Registarestroj
Anderlecht

**Anderlecht** (nederlande: [ANd'rleĥt] aŭ france: [and'rLEKT]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.

## Vidindaĵoj 
* Erasma Domo

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
* 20px la urbodistrikto Neukölln de Berlino en Germanio

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala urba retejo

PorseileinstraatAnderlecht.jpg|"porcelana" strato kaj kirko Sanktaj Petro kaj Gido
GezondheidstuinErasmus.jpg|ĝardeno de la Erasmo-domo
BegijnhofenkerkAnderlecht.jpg|beginejo
Vaartdijk met woonboten in Anderlecht.jpg|kanalo *Charleroi-Bruselo* apud *Vaartdijk*

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Ĵaŭda Rondo

**Ĵaŭda Rondo** estas ĉiusemajna Esperanto-kunveno en la urbo Berlino. Inter 1977 kaj junio 2005 ĝi preskaŭ seninterrompe dum 28 jaroj okazis ĉe la familio Tautorat en la urbodistrikto Neukölln de Berlino, kies loĝejo samtempe funkciis kiel Esperanto-centro de Berlino, kun E-biblioteko kaj -arkivo "Espoteko".

La Ĵaŭda Rondo de 2005 ĝis 2015 estis daŭrigita en Esperanto-domo en Berlino-Lichtenberg, poste ĝis 2018 en privata loĝejo de Gerd Bussing en Berlino-Charlottenburg kaj okazas ekde oktobro 2019 ĉiun trian lundon en monato en Esperanto-butiko Berlino, Katzbachstraße 25 en Berlino-Kreuzberg.

La kunveno estis fondita en 1977 de Hermann D. Tautorat komence kiel "Merkreda Rondo", poste kiel "Ĵaŭda Studrondo" kaj fine kiel simple "Ĵaŭda Rondo". 

Estante unu el la plej famaj regulaj renkontiĝoj, la kunvenoj okazis en Neukölln ĝis fina kunveno la . Kaŭzo de fino de la tradicio estis translokiĝo de familio Tautorat.

La Ĵaŭda Rondo principe okazis ĉiuĵaŭde - la ununura escepto okazis se la ĵaŭdo estis "sankta vespero" (24-a de decembro, festo je Kristnasko).

En la jaro 2004 eĉ okazis 53 Ĵaŭdaj Rondoj, stranga kalendara fenomeno.

Dum la 28 jaroj granda amaso da privataj vizitantoj, artistoj, intelektuloj, vojaĝantoj, ĵurnalistoj ktp. vizitis Ĵaŭdan Rondon.

Dum nelonga tempo (4-foje) Ĵaŭda Rondo kunvenis en Germana Esperanta Kultura Centro ĉe sinjoro Johan Pachter. Post incendio en la centro, dum kiu la tegmento plene forbrulis kaj la resta parto de la domo estis damaĝita pro akvo, la kunveno portempe okazis en la intertempa oficejo de Germana Esperanto-Junularo en la adreso Salzwedeler Str. 4, Berlin.

Post la sukcesa riparo de la domo, la Ĵaŭda Rondo revenis al la Germana Esperanta Kultura Centro kaj regule kunvenas.

## Vera Tautorat: Hermann D. Tautorat kaj la „Ĵaŭda Rondo“ 
Kategorio:Iamaj Esperanto-renkontiĝoj
Kategorio:Esperanto en Berlino
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Orbazo

La monunuo de unu lando baziĝas sur **orbazo**, se la papera mono estas kovrita per oro. Tio estas: Unu monbileto egalas al certa kvanto da oro. La tiel kunligita devo de la Centra Banko eldiras, ke la monbileto estas iam ajn ŝanĝebla al konvena kvanto de oro (obligacio por internacia ŝanĝebleco).

Oni distingas:

* **ora monunuo**: ormoneroj servas kiel pagiloj.
* **orkerna monunuo**: papermono cirkulas kaj oro estas rezervita ĉe la Centra Banko kiel rezervaĵo por la interneciaj pagoj.
* **ordeviza monunuo**: La centra-banka rezervaĵo povas konsisti el devizoj de aliaj orbaz-monaj landoj, kile tio okazis antaŭ fino de la ora konvertebleco de la usona dolaro en 1971 en la Germana Federacia Respubliko.

Se la tuta en cirkulo troviĝanta monkvanto estas kovrita per oro en la Centra Banko, oni parolas pri tuta orbazo (kovrita 100%).

La obligacio por ŝanĝebleco limigas la eldonon de la mono tra la Centra Banko kaj ankaŭ obstaklas la komercan kapablecon por respondi la ekonomiajn ŝanceliĝojn, per ebla ŝanĝo de la monpolitiko. Tiel ofte aperas mallongtempaj deflaciaj fazoj. Aliflanke limigas la tuta orbazo eĉ ankaŭ la inflacion. La monunuoj, baziĝantaj je orbazo estas dum longa tempo deflecio- kaj inflacioneŭtralaj.

Historie, la orbazo estis internacie disvastiĝanta. Porparlantoj de la orbazo asertas, ke ne la firmteno je oro estis respondeca pri la granda depresio, sed la ĉesigo de la klasika orbazo en la jaroj de 1914 kaj 1922, kio kaŭzis la inundon de la mondo per la nove akirita mono kaj kio kondukis al malfavora ekonomia ŝveliĝo en la 1920-aj jaroj kaj kiel sekvo al borsa kolapso, (nigra ĵaŭdo) kaj al ekonomia krizo en la 1930-aj jaroj.

## La evoluo de orbazo en la Usono 
Oni ĉesigis en 1933 en Usono la liberan ŝanĝon de papermono al oro kaj la orposedaĵo estas malpermesita je deponado (por la simplaj loĝantoj, por 40 jaroj). Oro estis do fakte uzata por reguligi la kontaktojn inter la centraj bankoj.

La 18-an de marto en 1968, la Usona Kongreso voĉdonis por ĉesigo de la devo, formi orajn rezervojn.

La 15-an de aŭgusto de 1971 la registaro de Richard Nixon ĉesigis la ŝanĝeblecon de dolaro je oro ankaŭ por la Centra Banko en Ekonomia Modelo de Bretton Woods.

Tio finis la 150-jaran tradicion. Ekde tiam, la usona registaro havas pli da libereco por difini la (cirkulantan) monkvanton (ĉiutage: *funkciigi la biletpresadon*), sed ion reguligas leĝaj antaŭskriboj.

## Eksteraj ligiloj 
* GoldSeiten.de – La orbazo/germane
* Signifo de la orbazo/germane

## Literaturo 
La or-komploto, Ferdinand Lips, ISBN 3-930219-54-9

Dosiero:Us-gold-certificate-1922.jpg|Orcertigiloj estis uzataj kiel monbiletoj en Usono inter 1882 kaj 1933; ili estis libere ŝanĝeblaj al ormoneroj
Dosiero:Muntbiljet 1852.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Arĝentbazo
* Internacia Mona Fonduso, Internacia Mon-Fonduso
* Mono (ekonomiko), Mono
* Monda Banko

Kategorio:Oro
Kategorio:Ekonomiko
Pezilo

eta|Peziloj
**Pezilo** estas aĵo, uzata pro sia pezo por fari forton pro gravito aŭ inercio.

Peziloj estas uzataj ekzemple por:
* Mezuri pezon de la aliaj aĵoj per komparado de pezoj per pesilo;
* Kiel kontraŭpezilo de diversaj levmaŝinoj: lifto, gruo ktp;
* Por mezuri rapidecon de turnado per inercio;
* Por streĉigi kablojn kaj dratojn, ekzemple de kontaktlineo;
* Por kontroli funkciadon de veturiloj kaj levmaŝinoj.

Peziloj estadas faratoj de diversaj materialoj, kutime de iuj malmultekostaj, ĉar kutime ili ne havas aliajn devojn kaj la materialo estas bezonata en granda kvanto - de ŝtalo, ferbetono, gisfero ktp.

Kategorio:Mekanika inĝenierado
Transformatorejo

**Subcentralo** estas speciala ejo, plenigita de elektraj aparatoj, kiu kolektas elektran energion de elektraj centraloj kaj aliaj subcentraloj kaj redonas ĝin al uzantoj de la energio kaj al aliaj subcentraloj.
[eta|300ra|Transformiloj en elektrocentralo en [Kebekio]]
En subcentraloj kutime estadas:
* Transformatoroj por ŝanĝi la grandecon de la tensio;
* Relajsa protekto kaj aŭtomateco;
* Grandtensiaj ŝaltiloj;
* Mezuriloj de elektra energio, tensioj, kurentoj ktp;
* Rektifiloj – se kontinua kurento estas bezonata, ekzemple por kontaktlineo de elektra transporto.

Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Elektra energio
Kategorio:Energio
Rimeso

eta|Vendejo en londono (2022)
**Rimeso** estas operacio, en kiu speciala servo prenas monon de unu homo en unu loko, kaj redonas ĝin al la dua homo en, eble, malproksima loko. Kiu estas la dua homo difinas la unua kiam li fordonas la monon.

Ĉi tiu servo estas uzata por transdoni monon malproksimen sen fizika veturado tien.

La servo kutime estas proponita per bankoj, poŝto kaj specialaj firmaoj. Kontraŭ la servo la servanto prenas iun prezon.

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Poŝto
Kategorio:Pagsistemoj
Kategorio:Migradoj
Izolilo

eta|200px|dekstra|Elektraj izoliloj

**Izolilo** estas objekto, kiun oni uzas por izoli kaj ordinare porti konduktilon aŭ aparatoparton. Ĝi permesas izoli unu konduktilon de alia. Izoliloj estas faritaj el dielektrikaj materialoj. Ili estas uzataj interalie por transmisio de elektra energio kaj fervoja elektrizo.

Ĉefaj parametroj de izolilo estas:
* Maksimuma tensio inter konduktiloj, kiun la izolilo povas elteni sen elektra arko kaj aliaj malagrablaĵoj;
* Maksimuma kurento de forfluo, kiu povas esti tra la izolilo;
* Kapacitanco inter konduktiloj, kiun la izolilo aldonas;
* Maksimuma mekanika forto, kiun la izolilo povas elteni ne rompiĝante.

Noto: Ne konfuzu elektran izolaĵon kun izolilo: la unua rilatas al propreco de materialo ne konduktanta elektran kurenton, dum la dua estas komponento el izola materialo.

## Referencoj 
Kategorio:Elektro
Kategorio:Elektrotekniko
Ŝpalo

eta|200ra|Lignaj (sube) kaj betonaj reltraboj
eta|Permana transporto de reltraboj en Koreio
**Ŝpalo** - ankaŭ **reltrabo** - estas longeta aĵo kuŝanta laŭlarĝe de fervoja trako kaj subtenanta relojn. Ŝpaloj povas esti faritaj el ligno, ferbetono, plasto kaj malofte el ŝtalo.

Ŝpaloj ne nur tenas konstantan distancon inter la reloj, sed ankaŭ transdonas la fortojn, kiujn kaŭzas la pezo kaj la akceloj de trajno, al la subtenanta grundo. Tiurilate ekzistas sukcesaj provoj anstataŭigi reltrabojn per tiel nomata firma relvojo, ordinare el betono.

## Vidu ankaŭ 
* Trajno
* Rela transporto

Kategorio:Fervojo
Malpeza akvo

**Malpeza akvo** estas akvo, en kiu ĉiuj atomoj de hidrogeno estas malpezaj (kun atommaso peza egala al 1)

Vidu ankaŭ jenon:
*Duonpeza akvo;
*Peza akvo;
*Superpeza akvo.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Akvo
Relo

eta|dekstra|320ra|Tipoj de reloj: UIC60, *Vignoles* (por trajnoj), fendita (por tramoj), duobla kapo, nesimetria duobla kapo
[eta|320ra|
[Reloj, kuŝantaj sur ferbetonaj ŝpaloj, en stacio Prievidza, Slovakio, 2002.]]
**Relo** estas longa stango kun la sama difinita profilo laŭ sia tuta longo. Du paralelaj reloj lokiĝantaj laŭlonge de vojo permesas subteni veturilojn dum starado kaj veturado laŭ la vojo. Kutime reloj estas uzataj en fervoja trako, sed ankaŭ por diversaj aliaj celoj en diversaj aparatoj kaj sistemoj.

Laŭ Francisko Azorín **relo** estas *Tipa, profilita ferstango terkuŝanta po du, por faciligi la ruladon de vagonoj, tramoj, k. c.* Li indikas etimologion el la latina *regula* (regulilo). Kaj li aldonas la terminojn *relvojo* por fervojo, kaj *relŝanĝilo*.

Fervojaj reloj estas faritaj el fero aŭ ŝtalo.

Wieslauterbahn-Bahntechnik-04-2005-gje.jpg
Wieslauterbahn-Bahntechnik-26-2005-gje.jpg
Wieslauterbahn-Bahntechnik-50-2005-gje.jpg
Wieslauterbahn-Bahntechnik-64-2005-gje.jpg
Wieslauterbahn-Bahntechnik-70-2005-gje.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Kontaktrelo
* Fervoja trako.

## Notoj 
Kategorio:Mekanika inĝenierado
Kategorio:Fervojo
Superpeza akvo

**Superpeza akvo**, aŭ **oksido de tricio**, estas T2O, t.e. akvo, en kiu la du izotopoj de hidrogeno estas tricio (kun atommaso egala al 3 kaj simbolo T).

Pro radioaktiveco de tricio ankaŭ superpeza akvo ne estas stabila.
Superpeza akvo havas bolpunkton ĉe 101,51&nbsp;°C kaj fandopunkton ĉe 4,48&nbsp;°C.

## Vidu ankaŭ 
* Malpeza akvo;
* Duonpeza akvo;
* Peza akvo.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Akvo
Listo de urboj de Bulgario

Jen **listo de Urboj de Bulgario** kun pli ol 20.000 loĝantoj je 2005

* Asenovgrad
* Ajtos
* Blagoevgrad
* Botevgrad
* Burgas
* Dimitrovgrad
* Dobriĉ
* Dupnica
* Gabrovo
* Gorna Orjahovica
* Goce Delĉev
* Harmanli
* Haskovo
* Jambol
* Karlovo
* Karnobat
* Kazanlak
* Karĝali
* Kjustendil
* Lom
* Loveĉ
* Nova Zagora
* Pazarĝik
* Pernik
* Petriĉ
* Pleven
* Plovdiv (324.400)
* Razgrad
* Ruse
* Samokov
* Sandanski
* Sevlievo
* Ŝumen
* Silistra
* Sliven
* Smoljan
* Sofio (ĉefurbo)
* Stara Zagora
* Sviŝtov
* Targoviŝte
* Trojan
* Varna (304.400)
* Veliko Tarnovo
* Velingrado
* Vidin
* Vraca

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20071001044542/http://www.world-gazetteer.com/s/p_bg.htm 
* http://www.bgmaps.com/home.asp?sid=b94d53761137cc648b73acffb7e30816&lang=en  
* http://bulgaria.domino.bg/maps/eng/maps.htm?sofia  
* http://www.nsi.bg/Index_e.htm
Distrikto Mikata

**Distrikto Mikata** estas komuna nomo de du distriktoj en Japanio:

*Distrikto Mikata (Fukui) (三方郡 [mikata-gun]) — en Gubernio Fukui
*Distrikto Mikata (Hjogo) (美方郡 [mikata-gun]) — en Gubernio Hjogo
Distrikto Mikata (Hiogo)

La **distrikto Mikata** (美方郡 [mikata-gun]) estas distrikto de Japanio en la gubernio Hiogo.

Ĝi enhavas:
*Hamasaka
*Kami (Hiogo) 
*Onsen (Hiogo)

Kategorio:Gubernio Hiogo
Mikata
Nataliya Chumak

**Nataliya CHUMAK** [natalija ĉumak] (ukraine *Наталія Чумак*; naskiĝis ) eklernis Esperanton en 1989, en Odeso (Ukrainio). Ŝi loĝas en Antverpeno (Belgio) kaj provis establi bruselan Esperantodomon en 1997.

Nataliya havas filon, Pjotr. Oni ŝin nomas ankaŭ "Nataŝa".

En 2004 kaj 2005 ŝi estis la vicprezidantino de FLEJA.

Ŝi estas edzino de la esperantisto Klaas Dijkstra

Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Kategorio:Flandraj esperantistoj
Ben Indestege

**Ben INDESTEGE** (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1979 en Haselto) estas belga esperantisto, nefinstudinto de politikaj sciencoj en Bruselo. Li eklernis Esperanton aŭtodidakte ekde la kristnaskaj ferioj de 1996-1997. Ben aktivas en la politika partio Vivant.

En majo de 2005 li elektiĝis direktoro de la Brusela Komunikadcentro de Eŭropa Esperanto-Unio.
Anuschka De Coster

**Anuschka DE COSTER** (naskiĝis la  en Gento) estis estrarano de FLEJA de 2002 ĝis 2005.

Komence ŝi estis kasisto dum du jaroj. Ŝi ankaŭ okupiĝis pri la organizado de la ĉiujara PSKK (PostSomera KlaĉKunveno). Krome ŝi zorgis pri internaciaj rilatoj.

## Referencoj 
Kategorio:Flandraj esperantistoj
Popola Alianco (Hispanio)

**Alianza Popular** (*Popola Alianco*) estis la malnova nomo de la hispana konservativa Popola Partio. Fondita de Manuel Fraga Iribarne post la morto de la diktatoro Francisco Franco, ĝi ŝanĝis sian nomon en 1989 por adopti la nunan.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de la nuna Popola Partio

Kategorio:Konservativaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj de Hispanio
Duonpeza akvo

**Duonpeza akvo** estas akvo, en kiu en ĉiu molekulo unu atomo de hidrogeno estas malpeza (kun atommaso egala al 1) kaj la alia atomo de hidrogeno estas deŭterio (kun atommaso egala al 2).

Pro disociado de molekuloj de akvo duonpeza akvo kontinue iĝas miksaĵo de malpeza akvo kaj peza akvo kaj inverse:

2 HDO → H20 + D20

H20 + D20 → 2 HDO

Inter tiuj du procezoj estas dinamika ekvilibro.

Ĉar en naturo ĉiu unu atomo de hidrogeno el proksimume 6000 estas deŭterio, molekuloj de duonpeza akvo estas 1/3000 el ĉiuj molekuloj de akvo.

## Vidu ankaŭ 
*Malpeza akvo
*Peza akvo
*Superpeza akvo

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Akvo
Elsene

**Elsene** (nederlande: [ELs'ne]) aŭ **Ixelles** (france: [ikSEL']) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.

Ixelles estas dividita en du partojn de la avenuo *Louise* (*Louizalaan* nederlande), kiu apartenas al la municipo Bruselo. Per tio ĉi Ixelles estas unu el tri belgaj komunumoj, kies teritorio ne estas konektitaj (la du aliaj estas Mesen kaj la multparta Baarle-Hertog).

## Naskiĝintoj en Elsene 
* Verkisto Julio Cortázar
* Aktorino Audrey Hepburn
* Kantistino Maurane
* Arkitekto Auguste Perret
* Reĝisorino Agnès Varda
* Politikistino Ursula von der Leyen
* Politikistino Sophie Wilmès

300ra|eta|maldekstra|dekstra alo de la cistercia abatejo


Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Etterbeek

**Etterbeek** (nederlande: [ET'rbe:k]) estas municipo en Belgio, unu el la 19 municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono.
]]
## Famuloj
* François Englert (1932-)
* Lara Fabian (1970-)
* André Franquin (1924-1997)
* Adrien de Gerlache (1866-1934)
* Hergé (1907-1983)
* Constantin Meunier (1831-1905)
* Amélie Nothomb (1966-)
* Françoise Nyssen (1951-)
* Herman Van Rompuy (1947-)

]]

Kategorio:Municipoj de la Brusela Ĉefurba Regiono
Norekio

**Norekio** estas termino geografia, kiu nomas kiel unuon la nordokcidentajn ŝtatojn de Usono (precipe Vaŝingtonio, Idaho, kaj Oregono) kaj la sudokcidentan parton de Kanado (precipe Brita Kolumbio kaj Alberto). Etimologie la termino deriviĝas el "NOREK", mallongigo de "Nord-Okcidenta Regiona Esperanto-Konferenco", ĉiujara regiona kunveno de tieaj Esperantistoj. La unua NOREK okazis en Port Townsend, Vaŝingtonio, en 1980. En 2003 NOREK okazis en Sidney (Brita Kolumbio); en 2004, en Boise, (Idaho); en 2005 en Kalgario (Alberto), kaj en 2006 en Seattle (Vaŝingtonio).

Kategorio:Brita Kolumbio
Kategorio:Alberto
Kategorio:Oregono
Kategorio:Vaŝingtonio
Peza akvo

**Peza akvo** estas D2O, akvo, en kiu ambaŭ atomoj de hidrogeno estas deŭterio (kun atommaso egala al 2).

Ĉar en naturo po unu atomo de hidrogeno el proksimume 6000 estas deŭterio, molekuloj de peza akvo estas 1/(6000*6000) el ĉiuj molekuloj de akvo.

Kemie ĝiaj reagoj tute similas al tiuj de ordinara akvo. Pro tio oni povas uzi ĝin por scii kien iras akvo - enmeti iom ie kaj poste mezuri aliloke la enhavon de deŭterio (en D2O kaj DHO) - sen fari gravan poluon de la akva fonto.

## Fizikaj propraĵoj 
## Vidu ankaŭ 
* Malpeza akvo
* Duonpeza akvo
* Superpeza akvo
* ENSI

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Akvo
Marko (monunuo)

eta|5.000.000.000.000 Markoj (1923)
**Marko** estas la nomo de la eksaj landaj valutoj en Finnlando kaj Germanio (antaŭe kaj en GDR kaj en FRG), kie ilin en 2002 anstataŭigis la eŭro. Saman nomon havas ankaŭ la daŭre uzata monunuo de Bosnio kaj Hercegovino, kiu prenis sian nomon (kaj ankaŭ kurzon) de la germana marko, kiam ĝi ankoraŭ ekzistis. Marko estas ankaŭ nomo de iamaj valutoj en Estonio kaj Pollando.

## Monunuoj portantaj la nomon "marko" 
Nuntempe uzataj:
* konvertebla marko (Bosnio kaj Hercegovino)

Eksiĝintaj:
* Estona marko
* Finna marko
* Germana marko, respektive Germana ormarko
* Pola marko

Kategorio:Monunuoj
Cao Yu

**CAO Yu** (naskiĝis en 1910, mortis en 1996) estis ĉina verkisto de dramoj. Multaj opinias, ke li estis la plej grava ĉina dramisto en la 20-a jarcento.

Precipe danke al Cao Yu la moderna ĉina *huaju* (parolata teatro) fariĝis grava por la ĉina literaturo en la 20-a jarcento.

## En Esperanto aperis 
* *Fulmotondro*, tradukis Liu Caisheng, Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo, 1997.
* *Sunleviĝo*, tradukis Tan Xiuzhu, Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo, 1997.

Kategorio:Ĉinaj dramistoj
Ĉapelpinglo

eta|Ĉapelpinglo
**Ĉapelpinglo** estas ornama pinglo por teni ĉapelon. Dum la 1800-aj jaroj ĝi estis grava parto de vestaro de la virinoj kaj ankoraŭ en la 1900-aj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Fotografaĵoj de ĉapelpingloj 

Kategorio:Kapvestoj
Dokumento

**Dokumento** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "skribaĵo aŭ signifa objekto, kiu servas kiel pruvo kaj atesto". Temas do pri aĵo, kiu enhavas informon ordinare konscie lasitan de homo.

Konsiderataj laŭ sia enhavo kaj eldonmaniero, konataj dokumentspecoj estas:
* skribodokumentoj: libro, gazeto, afiŝo...
* sondokumentoj: kasedo, disko
* bilddokumentoj: mapo, desegno kaj pentraĵo...
* miksdokumentoj aŭ hiperperiloj, kiuj kunigas tekstojn, bildojn kaj sonojn.

Konsiderataj laŭ sia materia konservo, la samaj dokumentoj povas aperi:
* sur rekte legebla aĵo: papero, ŝtono, plasto...
* en kodo taŭga nur por maŝino: mikrofilmo, ĉiuj sondokumentoj, komputaj dosieroj...

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
*Arkivo

## Eksteraj ligiloj
* Oficialaj dokumentoj kaj gazetaraj komunikoj - rekomendita terminaro por tradukado de oficialaj dokumentoj - de Humphrey Tonkin - en Esperanto kaj angla


Kategorio:Bibliotekscienco
Kategorio:Komunikado
Olivetti

eta|Unua fabriko el 1908 de la firmao
eta|Ĉefkonstruaĵo de la firmao
eta|Manĝejo de la firmao
eta|200px|La interno de la Divisumma 24 (elektro-mekanika kalkulilo)
**Ing. C. Olivetti & C., S.p.A.** – "prima fabbrica nazionale di macchine per scrivere" (unua nacia fabriko de skribmaŝinoj) – estis fondita de Camillo Olivetti la 29-an de oktobro 1908 en Ivrea (Italio). Ĝi havis 20 dungitojn kaj produktejon de 500 m². La semajna produktokvanto estis proks. 20 maŝinoj. La unua tajpilo de la kompanio, la M1, estis prezentita dum la Universala Foiro en Torino en 1911.

En la komenco la konzerno fabrikis nur kontormaŝinojn; hodiaŭ ĝi estas pliampleksigita per pluraj kompanioj kaj fabrikas multajn produktojn.
Konataj produktoj estis i.a. la Divisumma (elektromekanika kalkulilo), la Audit (librotena maŝino) kaj ankaŭ la mekanikaj tajpiloj kiel Lexicon 80 kaj Linea 98.
Post la jaro 1970 oni transiris al elektronikaj aparatoj kiel P101, Auditronic A770, A7 kaj TC800.
La unua persona komputilo, la M20, estis farita en 1982.
La plej gravaj sekcioj nun estas telekomunikado kaj komputiko.

## Fasonmejloŝtonoj 

Dosiero:Camillo-Olivetti.jpg|Olivetti M40; fasono Camillo Olivetti
Dosiero:Olivetti MP1 Ico.jpg|Olivetti MP1 Ico el 1932 (konstruktisto: Riccardo Levi; fasono: Aldo Magnelli)
Dosiero:Olivetti-schawinsky-bauhaus-typewriter.jpg|Studio 42 el 1935, Fasono: Xanti Schawinsky kun Büro Figini & Pollini
Dosiero:Marcello-nizzoli.JPG|Sumigilo Summa 15 el 1949, fasono Marcello Nizzoli
Dosiero:Olivetti Lettera 22 at the MOMA.jpg|Lettera 22 el 1950, fasono Marcello Nizzoli
Dosiero:Olivetti-mc24-marcello-nizzoli.jpg|Kalkulilo MC 24 el 1956, fasono Marcello Nizzoli
Dosiero:Olivetti Programma 101 - Museo scienza e tecnologia Milano.jpg|Komputilo Programma 101 el 1965, fasono Mario Bellini
Dosiero:Olivetti Programma 203.jpg|Komputilo Programma 203 el 1967, fasono Marcello Nizzoli
Dosiero:Olivetti Summa 19.jpg|Summa 19 von 1969, fasono Ettore Sottsass kaj Hans von Klier
Dosiero:Olivetti-Valentine.jpg|Kofrotajpilo „Valentine“, el 1969 de Ettore Sottsass
Dosiero:Olivetti-logos-58-bellini.jpg|Kalkulilo Logos 58, el 1972, fasono Mario Bellini
Dosiero:Снимок Olivetti P6060.JPG|Komputilo P6060 el 1976
Dosiero:Olivetti Echos44 2.jpg|Tekokomputilo Echos 44, el 1993, fasono Michele De Lucchi
Dosiero:Olivetti fdu.jpg|Komputilo BCS (Business Computer Systems) 2035 System el 1978.

## Vidu ankaŭ 
* Marcello Nizzoli
* Ettore Sottsass
* Mario Bellini
* Underwood

## Eksteraj ligiloj 
* Virtuala muzeo
* Oficiala retejo de Olivetti
* Historio de Olivetti (i.a. A770)
* Olivetti maŝinoj 
* Olivetti Spiegel Online 
* Teknika priskribo de la Olivetti Programma 101 kun fotogalerio (angle), de Alfredo Logioia.

Kategorio:Italaj firmaoj
Kategorio:Italaj varomarkoj
Kategorio:Aparataro
Kategorio:Komputiko
Botelo

eta|250px|Vitra botelo de vino.
**Botelo** estas ujo (vazo) el vitro, plasto aŭ eĉ lado, destinita por konservado kaj elverŝado de fluaĵoj, havanta mallarĝan kolon kaj fermilon. Ili estis uzitaj laŭlonge de la historio por plenigi ilin el akvo, vino, oleo, sukoj ktp.

La enbotela akvo estas trinkakvo enujigita en boteloj unuopaj por konsumo kaj vendo kaj pogrande kaj pomalgrande.

Botelo estis la postulata rekvizito por aperi en ĉiuj partoprenintaj filmoj de la 6-a Usona Bona Filmfestivalo de 2024.

[eta|250px|dekstra| [paciencobotelo kun figuroj, scenoj el la minista vivo (en muzeo de nord-Hungario).]]

## Tipoj 
* Bierbotelo
* Gasbotelo
* Ladbotelo
* Vinbotelo

## Vidu ankaŭ 
* Botelkesto
* Botelŝtopilo
* Brulbotelo
* Enbotela akvo
* Flakono
* Flasko
* Mesaĝo en botelo
Pezmetalo

**Pezmetaloj** aŭ **pezaj metaloj** estas metaloj, kies denso estas pli granda ol 5 g/cm³.

Al tiuj ĉi apartenas inter alie: ĉiuj noblaj metaloj, plie bizmuto, fero, kupro, zinko, stano, nikelo, kadmio, kromo, plumbo, kaj radioaktivaj metaloj uranio, neptunio kaj plutonio.

La malkonstruo de la pezmetalaj kombinaĵoj kaŭzas ofte damaĝojn, poluojn al en la grundo. Sur tiuj lokoj evoluas eĉ specifa plantaro.

## Vidu ankaŭ 
* Malpezmetalo
* Metalofito
* Transirmetalo

Kategorio:Metaloj