open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La naskiĝo de la tragedio el la spirito de la muziko

eta|300px|Titolpaĝo de la unua presaĵo
***La naskiĝo de la tragedio el la spirito de la muziko*** () estas libro de Friedrich Nietzsche, kiun li publikigis komence de 1872. Ĝi estis la unua grava verko de Nietzsche, per kiu la tiam 27-jara profesoro pri filologio samtempe distanciĝis de la scienca filologio. Sur proksimume 100 libropaĝoj kaj en 25 koncizaj ĉapitroj la juna sciencisto disvolvis el sia studo de la Antikva Grekio, el sia amo al la muziko kaj el sia estimo de Schopenhauer kaj Wagner sian kulturan mondkomprenon. Li prezentis siajn teoriojn pri la ekesto kaj dekadenco de la greka tragedio kaj krom tio ĝeneralajn kulturfilosofiajn kaj estetikajn konsiderojn, akceptatajn ankaŭ en la 20-a jarcento. Ĝi enhavis antaŭparolon al Richard Wagner, al kiu Nietzsche omaĝis la traktaĵon kaj kiun li tiam konsideris kiel ebla novfondanto de arto kaj kulturo kompareblaj al la grekaj.

En 1886 Nietzsche aperigis duan eldonon sub la titolo **Die Geburt der Tragödie. Oder: Griechenthum und Pessimismus** [La naskiĝo de la tragedio. Aŭ: Grekeco kaj pesimismo], je kio li antaŭmetis al la libro „*provon de memkritiko*“.

## Vidu ankaŭ
*Vjaĉeslav Ivanoviĉ Ivanov
## Eksteraj ligiloj 
* Literatur pri *Geburt der Tragödie* (germanlingva) , registro de la vajmara Nietzsche-bibliografio

Kategorio:Filozofiaj verkoj
Kategorio:Literaturo de Germanio
Kategorio:Literaturaj verkoj
Pál Esterházy

**Duko Pál Esterházy** [esterhazi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Pál** (pli komplete *Esterházy Pál Mária Lajos Antal*) estis hungara mecenato, membro de Hungara Scienca Akademio.

Pál Esterházy http://mek.iif.hu/porta/szint/egyeb/lexikon/eletrajz/html/ABC03609/03961.htm naskiĝis la  1901 en Hungario, en urbo Kismarton (nuntempa Eisenstadt en Aŭstrio). Li mortis la  1989 en Zuriko.

## Biografio 
Pál Esterházy komence estis edukita en la familio, poste li frekventis gimnazion kaj universitaton en Budapeŝto. En 1920 pro Traktato de Trianon la familiaj bienoj estis disigitaj inter Hungario kaj Aŭstrio. En Aŭstrio-Germana Regno en 1938, en Hungario en 1945 oni forprenis la bienojn. En 1946 li edziĝis kaj vivis silente. Post 2 jaroj li estis akuzita kaj kondamnita senjuste. Dum la revolucio en 1956 li liberiĝis kaj li tuj fuĝis al Svislando.

Li apogis la artojn kaj sciencojn, li iniciatis fondon de Nacia parko ĉe Fertő.

## Fontoj 
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj mecenatoj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj dukoj
Pal
Melanostoma scalare

***Melanostoma scalare*** estas specio de insekto el la familio *Syrphidae*.

## Priskribo 
La adolto estas flava kaj nigra. Iliaj halteroj estas blankaj aŭ flavaj. Ĝi longas de 7 ĝis 10&nbsp;mm.

## Kutimaro 
### Manĝado 
Larvoj manĝas afidojn. Adoltoj vivas sur floroj. Ili manĝas kelkfoje mielroson de ergotfungo.

## Referencoj 
## Literaturo 
*Überlebensstrategien und Nahrungsspezialisierung bei räuberischen Schwebfliegen (Diptera, Syrphidae)* 2002 Frank Dziock. 

## Eksteraj ligiloj 
* *Melanostoma scalare* in Arvalis  

Kategorio:Dipteroj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Hillel Kohn

**Hillel KOHN** [ko:n] estis rumania hungara ekonomikisto, sociologo, publicisto. Li naskiĝis en Kolozsvár la 26-an de junio 1891 kaj mortis en Bukareŝto la 15-an de februaro 1972. 

## Kariero
Hillel Kohn akiris diplomon pri juro en Universitato de Koloĵvaro (1912). Li faris advokatan ekzamenon en Marosvásárhely (1915). De 1930 li aliĝis al senleĝa komunista movado. En t. n. proceso komunista de Szamosfalva oni kondamnis lin al vivlonga prizono (1942). De 1946 li instruis en la Universitato Bolyai. 

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
István Fábián

**István Fábián** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fábián István** estis hungara lingvisto, pastro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858).

István Fábián http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/f/f04956.htm naskiĝis la  1809 en Rábatamási. Li mortis la  1871 en Győr.

## Biografio 
István Fábián frekventis lernejojn en Sopron kaj Győr. Li pastriĝis kaj li eklaboris en 1833 en Bogyoszló. Baldaŭe li estis pastro en diversaj komunumoj, dume li estis ankaŭ edukisto en duka familio Esterházy. Li atingis diversajn pastrajn rangojn (ekzemple kanoniko en 1869) kaj postenojn, dume li ofte okupiĝis pri la hungara kaj suomia lingvoj.

## Verkaro (elekto) 
* *A magyar szókötés szabályai* (1846)
* *Finn nyelvtan* (Suomia gramatiko) (1859)
* tradukaĵo el Kalevala
* *Magyar néptalányok* (1860)

## Fontoj 
* biografio hungare

 
Kategorio:Hungaraj lingvistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Anda alno

La **anda alno** (*Alnus acuminata*) estas arbospecio en la familio de la  betulacoj. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Kolumbio, Kostariko, Ekvadoro, Gvatemalo, Meksiko, Panamo, Peruo kaj Venezuelo.

En Peruo la specio estas konata sub la nomo de *lambras* kiu devenas de *lámran* en keĉua lingvaro.

## Priskribo
Tiu neotropisa arbo altas ĝis 20 metroj. La tigo ĝenerale estas unutrunka, kelkfoje multtrunka ekde la bazo.  La arboŝelo estas skvama, griza, kun lenticeloj kiuj tuj videblas. La foliaro estas ĉiamverda kiam la arbo vegetas en humidaj starejoj kaj decidua en kvazaŭsekaj medioj. La folioj estas alternaj, simplaj, ovalaj, iomete rezinecaj, kun pinta apekso kaj segiligita rando. La floroj estas monoikaj, la masklaj kaj femalaj troviĝas sur unu sama arbo sed en diferencaj infloreskoj. La masklaj floroj estas pendantaj amentoj, la femalaj havas brakteojn kiuj konstituas ŝajnstrobilojn. La fruktoj estas flugilhavaj nuksetoj, protektitaj de la ligneca ŝajnstrobilo. Ili liberiĝas kiam ili maturiĝas, kaj estas vente kaj akve dissemitaj.

## Disvastiĝo kaj ekologio
Ĝi troviĝas en kavaĵoj kaj en humidejoj kaj altitude vegetas inter 1 400 kaj 3 200 m. Ĝi preferas profundajn aŭ mezprofundajn grundojn kun roka subgrundo.  Tamen ĝi kapablas disvolviĝi en ejoj kun malpli da humideco, submetataj al sekaj ventoj; sed tie ĉi la kreskado estas malpli abunda. En la humidaj kavaĵoj povas formiĝi arbareroj kvazaŭ unuspeciaj; sur la montodeklivoj anda alno asociiĝas  kun *Polylepis besseri*, *Schinus andinus*, *Escallonia salicifolia*, *Escallonia resinosa*, *Escallonia tucumanensis* kaj *Berberis commutata*.

## Taksonomio
Anda alno estas priskribita de Carl Sigismund Kunth kaj publikigita en *Nova Genera et Species Plantarum* en 1817 . 
;Sinonimoj:
* *Alnus acuminata* var. *spachii* Regel = *Alnus acuminata* subsp. *acuminata*
* *Alnus ferruginea* Kunth = *Alnus acuminata* subsp. *acuminata*
* *Alnus mirbelii* Spach = *Alnus acuminata* subsp. *acuminata*
* *Alnus spachii* (Regel) Callier = *Alnus acuminata* subsp. *acuminata*
* *Betula arguta* Schltdl. ≡ *Alnus acuminata* subsp. *arguta*

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
*Sud-andaj jungaoj
 
## Eksteraj ligiloj
* Monda Konserveja Observa Centro 1998 : Anda alno .   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 20 August 2007.
* Anda alno (*Grin*) 
* Anda alno (*Tropicos*)

Kategorio:Arboj
Kategorio:Betulacoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Haus zum Sonneborn (Erfurt)

[eta|Domo tute rekonstruita *Zum Sonneborn* en [Erfurto]] Tra la Arche-korto en la urbokerno de Erfurto, kiu plibeliĝas per fontano de la *Bremenaj urbmuzikantoj*, oni atingas la strateton *Große Arche*, kies ĉefa domo nomiĝas **Haus zum Sonneborn** (1536).

## Historio 
Ĝin farigis anoj de la Ludolf-klano, kies plej konataj idoj estis la lingvistikoj Hiob Ludolf kaj Heinrich Wilhelm Ludolf. eta|dekstra|Salo por la geedziĝaj ceremoniojAntaŭe tie ĉi estis bierfarejo, restoracio kaj buĉejo. Ekde la 1.12.1988 ĝi estas registrejo pri civila stato. Finrekonstruante ĝin en 1988, oni ne povis savi multajn partojn de la origina domo. Nur la impona portalo kaj interne ĉambro kun diloj kun renesancaj vandpentraĵoj konserviĝis, krom kelkaj trabfakaĵoj. Sgrafitoj el la 16-a jarcento personigas justecon kaj vantecon/koketecon.

## Artaĵo 
La nomo *Sonneborn* referencis puton aŭ fonton. Sur la loko de la puto videblas hodiaŭ ŝtala artaĵo. Tiun forĝitan putujon faris la artisto Günther Reichert.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la historio de la domo

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Gáspár Krasznai

**Gáspár KRASZNAI** [krasnai] estas hungara muzikinstruisto, ĥorestro. Li naskiĝis en Kluĵo la 30-an de septembro 1981. 
## Kariero
Gáspár Krasznai diplomitiĝis en 2007 en la Muzikakademio Liszt Ferenc de Budapeŝto. De 2006 li estis instruisto pri kanto-muziko kaj de ĥorestro de Gimnazio Imre Madách de Budapeŝto. 
## Fonto
*szabadsag.ro
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Mario Bellini

**Mario Bellini** (* 1-an de februaro 1935 en Milano) estas itala fasonisto kaj arkitekto.

Li finstudis por arkitekto en 1959 je la *politeknika lernejo de Milano*. Bellini estas mondvaste konata pro la planado kaj efektivigo de konstruaj kaj reorganizaj projektoj.

Kiel fasonisto Bellini laboris interalie por la germana skribilfirmao Lamy, la itala fabriko de elektronikaj aparatoj Brionvega kaj por kelkaj altfidelaj aparatoj de la japana Yamaha-konzerno.
Ankaŭ li laboris por la itala firmao Olivetti.

[eta|maldekstra|Kalkulilo Logos 58 de [Olivetti, 1972]]

Kategorio:Italaj arkitektoj
Kategorio:Fasonado
Edit Kunovits-Schranz

**Edit KUNOVITS-SCHRANZ** [kunoviĉ-ŝranc] estis rumania hungara scenejdekoraciistino kaj kostumistino. Ŝi naskiĝis en Craiova la 30-an de oktobro 1922 kaj mortis en Kluĵo la 1-an de junio 1984.

## Kariero 
Edit Kunovits-Schranz akiris diplomon en Ĉeflerenejo Arta Ion Andrescu de Kluĵo en 1955. Komence ŝi laboris ĉe la Rumana Nacia Teatro, poste inter 1966–69, resp. de 1974 ĝis sia morto ĉe la Kolozsvári Állami Magyar Színház de Kluĵo.

## Ĉefaj laboraĵoj 
* Schiller: Stuart Mária; Frisch: Biedermann és a gyújtogatók; Gvadányi J.– Gaál J.–Méhes Gy.: A peleskei nótárius; Verdi: Nabucco.

## Fonto 
* Magyar színházművészeti lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj scenejdekoraciistoj
Kategorio:Kostumdizajnistoj
Charles Haskins Townsend

**Charles Haskins Townsend, Sc.D.** (1859–1944) estis usona zoologo, naskiĝinta ĉe Parnassus, Pensilvanio. El 1897 al 1902 li estis rilata kun la Usona Fiŝkomitato, serve kiel estro de la divido pri fiŝkaptejoj. Li poste servis kiel direktoro de la Novjorka Akvario ĉe Castle Garden, el 1902 ĝis sia retiriĝo en 1937. Li etende verkis pri fiŝkaptejoj, balenkaptado, fokoj, profundmara esplorado kaj zoologio.

## Membrecoj kaj Honoroj 
En 1902 li estis fakulo antaŭ la rususona fiŝkapteja arbitrado ĉe Hago. En 1912-13 li estis prezidanto de la usona fiŝkapteja societo *American Fisheries Society*. Li estis elektita membro de la Novjorka Akademio de Sciencoj.

Li estas omaĝata per la nomo de la Pufino de Townsend, kiun li mem priskribis.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* *National Cyclopaedia of American Biography*, (1945) v.32, p.&nbsp;37.
* Grant, Chapman. (1947). "Dr. Charles Haskins Townsend". *Herpetologica* 4(1): 38-40.

## Eksteraj ligiloj 
* Townsend Charts  ĉe Wildlife Conservation Society
* The Galapagos Tortoises— artikolo de Townsend, (1925) el *Zoologica* v.4(3).
* "Where the Nineteenth Century Whaler Made His Catch" . (1931). *New York Zoological Society* v.34(6), p.&nbsp;173-179.

Kategorio:Usonaj ornitologoj
Kategorio:Usonaj iktiologoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1859
Kategorio:Mortintoj en 1944
Porto Mauá

**Porto Mauá** estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale *Noroeste Rio-grandense*), kaj apartenas al la mikroregiono *Santa Rosa*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 2 542 loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
 
## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
Santo Ângelo

**Santo Ângelo**, prononco: /ˈsɜ̃.tʊ ˈɜ̃.ʒe.lʊ/, en Esperanto: **Santo-Anĵelo**, estas municipo en la brazila ŝtato (aŭ federaciero) Suda Rio-Grando, kiu havis 76.275 loĝantojn en 2010 .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
Insulo Klarjono

**Insulo Klarjono** aŭ en hispana **Isla Clarión**, iam nomita **Santa Rosa**, estas la dua plej granda, plej okcidenta kaj plej malproksima el la Insuloj Revillagigedoj (Meksiko, precize en la ŝtato Colima), situanta je 314 km okcidente de Sokorinsulo kaj je ĉirkaŭ 700 km el la Meksika kontinenta tero.

Ĝi havas areon de 19.80 km²  kaj tri elstarajn pintojn. La plej okcidenta kaj plej alta montopinto, nome **Monto Gallegos** (galegoj), estas 335 m alta. La centra pinto estas nomata Monte de la Marina (marmonto), 280 m alta, kaj la plej orienta estas Pico de la Tienda (de la tendo) 292 m alta. La marbordoj montras perpendikularajn klifojn, 24 al 183 m altaj, kun la escepto de la meza parto de la suda marbordo ĉe Bahia Azufre (Sulfurgolfo), kiu estas la loko de malgranda armea roto de 9 homoj.

EStas du malgrandaj almenaŭ portempaj saletaj basenoj kaj ununura fonto de nesala akvo; eĉ tiuj povas sekiĝi dum someroj de malmulta pluvo.

## Historio 
## Ekologio 
## Notoj 
Kategorio:Insuloj en Meksiko
Sokorpufino

La **Sokorpufino**, **Orelpufino** aŭ **Pufino de Townsend**, *Puffinus auricularis*, estas rara marbirdo de la tropikoj kaj membro de la familio de Procelariedoj.

Ties rilataro estas nesolvita. Ties plej proksimaj parencoj estas probable, sed ne certe, la Havaja pufino (*Puffinus newelli*) kaj eble la Nordmara pufino (*Puffinus puffinus*) (Austin, 1996; Austin *et al.*, 2004). Ĝi iam enhavis la unuan kiel subspecio kaj estis dumlonge konsiderata subspecio de la dua. La rilataro de la Rapa pufino, *P. (newelli) myrtae* kun tiuj specioj estas ankaŭ bezonanta priserĉadon; tiu taksono estis ĝis ĵuse lokita ene de la *P.assimilis* (Austin *et al.*, 2004).

Tiu specio reproduktiĝas ĉe monteto Cerro Evermann en la Insulo Socorro de la Insuloj Revillagigedoj, Meksiko. La ĉefa minaco al tiu specio venas el sovaĝiĝintaj katoj enmetitaj en Sokoro komence de la 1970-aj jaroj. Ankaŭ ŝafoj detruas ties reproduktan habitaton. La specio reproduktiĝis ankaŭ sur Insulo Klarjono ĝis 1988, kie habitato kaj nestolokoj estis detruitaj de enmetitaj porkoj, ŝafoj kaj kunikloj.

La alternativa nomo de la specio aludas al Charles Haskins Townsend (1859-1944), elstara usona ornitologo kaj iktiologo.

## Referencoj 
* Austin, Jeremy J. (1996): Molecular Phylogenetics of *Puffinus* Shearwaters: Preliminary Evidence from Mitochondrial Cytochrome *b* Gene Sequences. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **6**(1): 77–88.  (HTML resumo)

* Austin, Jeremy J.; Bretagnolle, Vincent & Pasquet, Eric (2004): A global molecular phylogeny of the small *Puffinus* shearwaters and implications for systematics of the Little-Audubon's Shearwater complex. *Auk* **121**(3): 847–864. DOI: 10.1642/0004-8038(2004)121[0847:AGMPOT]2.0.CO;2 HTML resumo

*  Oni inkludas mapon kaj kruteriojn kial tiu specio estas draste endanĝerita

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
7858 Bolotov

'*7858 *Bolotov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en tiama Sovetunio (nun, en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan verkiston, agronomon, arbaran mastrumiston kaj konstruiston de parkoj : Andrej Timofejeviĉ Bolotov (ruse : *Андрей Тимофеевич Болотов'', 1738–1833).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Piroska Kuszálik

**Piroska KUSZÁLIK** [kusa:lik], Kuszálikné, Molnár Piroska estis rumania hungara pedagogino, lernolibroverkistino. Ŝi naskiĝis en Arado la 1-an de decembro 1919 kaj mortis en Kluĵo la 30-an de novembro 1992. Ŝi estis la patrino de Péter Kuszálik.
## Kariero
Piroska Kuszálik akiris diplomon pri hungara-latina lingvoj en Universitato de Koloĵvaro (1942), poste ŝi doktoriĝis (1944). Ŝi instruis en Kluĵo (1944-51), estis redaktorino de hungara sekcio de Lernolibroeldonejo (1951-55), de 1957 kunlaborantino de la Pedagogia Porperfektiga Instituto de Kluĵo, pli poste lekciistino de UBB de Kluĵo. 
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
Le Vigan

**Le Vigan** povas esti:
* **Robert Le Vigan**, franca aktoro,
* **Pierre Le Vigan**, franca ĵurnalisto,
* **Le Vigan**, franca komunumo en la departemento Gard,
* **Le Vigan-en-Quercy**, komunumo en la departemento Lot.

## Vidu ankaŭ 
* **Le Vigen**, franca komunumo en la departemento Haute-Vienne
Nietzsche kontraŭ Wagner

***Nietzsche kontraŭ Wagner*** estas la lasta traktaĵo de Friedrich Nietzsche, kiun li surpaperigis fine de 1888, antaŭ ol li kolapsis la 3-an de januaro 1889 en Torino.
eta|maldekstre|195px|Richard Wagner proksimume 1864
eta|Nietzsche kiel artileriisto en 1868
Jam monatojn antaue li estis verkinta tie plurajn traktaĵojn, en kiuj interalie temis pri lia rilato al Richard Wagner: La kazo Wagner, Krepusko de la idoloj aŭ Kiel oni filozofias per la martelo kaj *Ecce Homo*. Per ĉi tiu selekto da pli malpli priverkitaj tekstoj Nietzsche, aŭtoro de La naskiĝo de la tragedio el la spirito de la muziko, volis senfortigi la riproĉon, ke li nur per *La kazo Wagner* ŝanĝiĝis de fervora adoranto al fanatika kontraŭulo de la komponisto.

Tial li kompilis „aktaĵojn“ de pli fruaj traktaĵoj - ekzemple el *Homeca, trohomeca* -, kiuj dokumentu, ke li jam en 1876, dum la unua festivalo de Bayreuth, por si adiaŭis de Wagner. La dubon de la ankoraŭ juna verkisto Nietzsche pri la afero de Wagner la esploro klare konfirmis helpe de pli fruaj traktaĵoj kaj skizoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Vorwort an Richard Wagner* (1871), en: *Die Geburt der Tragödie*, kritika kompleta eldono, eldonita de Giorgio Colli und Mazzino Montinari, Berlino/Novjorko, Walter de Gruyter, 1967 E-Text en la reto
* *Richard Wagner in Bayreuth* (1876) = *Unzeitgemässe Betrachtungen, Viertes Stück* en la reto
* *Der Fall Wagner* (1888) en la reto
* *Nietzsche contra Wagner* (1888) en la reto

Kategorio:Literaturaj verkoj
Kategorio:Literaturo de Germanio
Kategorio:Richard Wagner
Kategorio:Filozofiaj verkoj
7860 Zahnle

'*7860 *Zahnle'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kevin J. Zahnle*, scienca esploristo ĉe la *Ames Research Center'' de la NASA, pro pluraj fundamentaj kontribuoj al la kompreno de la fizika naturo kaj disdono en grandoj de la asteroidoj kaj kometoj kaj la rolo de ties kolizioj kun planedoj. La esploroj de Zahnle klarigis la fizikon de la eniron en atmosferon kaj tiel identigis la objekton de Tungusko kiel ŝtona objekto, alportis kritikajn antaŭdirojn pri la fenomenoj observitaj en la kometa alfrapo de 1994 al Jupitero kaj kvantigis la antaŭdireblajn efikojn sur la medio alfrapo de Apud-Tera Objekto sur Teron kun larĝa gamo de energio, tio, kiu gvidis al la determino de la energia sojlo kiu estigus tutmondan katastrofon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Henry Wetherbee Henshaw

**Henry Wetherbee Henshaw** (naskiĝinta la  en Kembriĝo, Masaĉuseco, mortis la  en Vaŝingtono) estis usona ornitologo.

Henshaw studis ĉe Cambridge High School kie li renkontiĝis kun William Brewster. En 1869 li devis forlasi lernejon pro malsano, kaj iris al kolekta veturado al Luiziano. Tio markis la ekkarieron kiel trakampa naturalisto.

En 1870 Henshaw veturis al Florido. En 1872 li iris al Utaho kiel naturhistoria kolektisto de la Ekspedicio Wheeler, kaj plue ĝis li eniris en la United States Geological Survey en 1879.

Henshaw estis unu el la fondintoj de la Nuttall Ornithological Club.

## Referencoj 
* Nekrologo fare de Edward William Nelson.

Kategorio:Usonaj ornitologoj
7856 Viktorbykov

'*7856 *Viktorbykov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, ekde 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo de Ukraino).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Viktor Leonidoviĉ Bikov'', konata pro sia laboro pri la teorio de komunikado per satelito. Li planis la sistemojn de kosmaj komunikadoj "Ekran" kaj "Intersputnik", kaj la senpera registara linio inter Rusio kaj Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
7950 Berjozovo

**7950 Berjozovo** estas malhela malgranda asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la siberia urbo Berjozovo (ruse : *Берёзово*) fondita en 1593 sur la rivero Norda Sosva. Kampo de tergaso malkovrita tie en la 1950-aj jaroj favoris la malvolviĝon de la urbo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Ekvatora Kontraŭfluo

La **Ekvatora Kontraŭfluo** estas ventoportata surfaca marfluo kiu moviĝas orienten, kaj troviĝas en la Atlantika, Hinda, kaj Pacifika Oceanoj. Plej ofte nomata **Nordekvatora Kontraŭfluo (NK)**, tiu fluo fluas okcidente-orienten je ĉirkaŭ 5°N en la basenoj de Atlantiko kaj Pacifiko, inter la Nordekvatora Marfluo (NM) kaj la Sudekvatora Marfluo (SM). La NK ne estu konfuzata kun la Ekvatora Subfluo (ES) kiu fluas orienten ĉe la ekvatoro sed iome profunde. En la Hinda Oceano, la cirkulado estas dominata de la efiko de la reversaj ventoj de la azia musono. Tiele la fluo tendencas reversi la hemisferojn laŭsezone en tiu baseno. La NK havas markitan sezonan ciklon en la Atlantiko kaj la Pacifiko, atingante maksimuman forton fine de la borealaj somero kaj aŭtune kaj minimuman forton fine de la borealaj vintro kaj printempe. Krome, la NK en la Atlantiko malaperas fine de la vintro kaj komence de la printempo.

Kiam la Pacifika Ekvatora Kontraŭfluo atingas la okcidentan marbordon de Ameriko, parto de ĝi turniĝas maldekstren ĝis ĝi kuniĝas al la Norda Ekvatora Fluo, kaj inter ili okazas suprenfluo nomata la Kostarika Termika Kupolo.

## Notoj 
## Referencoj 
* Carton, J. kaj E. Katz, 1990. "Estimates of the Zonal Slope and Seasonal Transport of the Atlantic North Equatorial Countercurrent." *Journal of Geophysical Research*, Vol. 95, 3091-3100.
* Katz, E., 1992. "An Interannual Study of the Atlantic North Equatorial Countercurrent ." *Journal of Physical Oceanography*, Vol. 23, 116-123.
* Reid, Jun.,J., 1959. "Evidence of a South Equatorial Countercurrent in the Pacific Ocean." *Nature*, Vol. 184, 209-210.
* Stramma, L., 1991. "Geostrophic transport of the South Equatorial Current in the Atlantic." *Journal of Marine Research*, Vol. 49, 281-294.
* Wyrtki, K., 1974. "Equatorial Currents in the Pacific 1950 to 1970 and Their Relations to the Trade Winds." *J. Phys. Oceanography*, Vol. 4, 372-380.
* Wyrtki, K., 1973. "Teleconnections in the Equatorial Pacific Ocean." *Science*, Vol. 180, 66-68.
* Wyrtki, K., 1973. "An Equatorial Jet in the Indian Ocean." *Science*, Vol. 181, 262-264.
* Yu,et al., 2000. "Influence of Equatorial Dynamics on the Pacific North Equatorial Countercurrent." *J. Phys. Oceanography*, Vol. 30, 3179-3190.

## Eksteraj ligiloj 
* The North Equatorial Counter Current  Barbie Bischof, Arthur J. Mariano, Edward H. Ryan
* Fundamentals Of Physical Geography Michael Pidwirny *inkludas mapon*

Kategorio:Oceanoj
Kategorio:Marfluoj
7863 Turnbull

'*7863 *Turnbull''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Brian A. Skiff elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomino Margaret Turnbull, kies celo estas la studo pri la eco de la vivo kaj de la intelekto kiel parto de la Universo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Brian A. Skiff
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Rapa Iti

**Rapa**, foje nomata **Rapa Iti** (Malgranda Rapa, por distingi ĝin el "Rapa Nui" (Granda Rapa), nomo por Paskinsulo), estas la plej granda kaj unike loĝata insulo de la insuloj Bass nome la plej sudaj el la Aŭstralaj Insuloj en Franca Polinezio. Pli malnova nomo por la insulo estas **Oparo**. Ties areo estas 40&nbsp;km2 kun populacio de preskaŭ 500 loĝantoj kaj maksimuma altaĵo de 650 m. Ties ĉefa urbo estas Ahuréi.

## Geografio 
Rapa Iti situantas ĉe . Ĝi havas formon preskaŭ de greka fina sigmo (ς), kun bone protektata centra golfo, ĉirkaŭata de ringo de relative altaj montoj. La tuta insulo aspektas multe kiel la pinto de sinkinta vulkano, kun la gorlfo kiel kaldero. La areo de la insulo estas 40 km².

## Historio 
## Medio 
* Rapa fruktokolombo

## Notoj 
Kategorio:Franca Polinezio
Kategorio:Insuloj de Pacifika Oceano
Kategorio:Polinezianoj
Le Vigan (Gard)

**Le Vigan** - jen france, prononco [] , okcitane *Lo Vigan* - estas franca komunumo kaj subprefektejo de la departemento Gard, en la regiono Okcitanio ( [ɔksitaˈni],  [utsiˈtanjɔ],  [uksiˈtanjə]), historie en Langvedoko-Rusiljono. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2010 kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Le Vigan kaj al la kantono '''' kaj estas la administra centro de ambaŭ. 

## Geografio 
eta|maldekstre|Le Vigan kaj ĉirkaŭaj komunumoj
Le Vigan troviĝas sude de la Centra Masivo, en la okcidento de la departemento Gard, proksimume  nordokcidente de Nimo. La najbaraj komunumoj estas .

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Gard

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Gard
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Cimadera

**Cimadera** estas komunumo de la Komunumaro Sonvico kaj la Distrikto Lugano en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 115 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Cimadera situas sur la suda flanko de la Valo de Colla, proksimume 5 kilometrojn sudoriente de la urbo Lugano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Cimadero kaj la setlejoj Paradiso, Le Spine, Trecio kaj Cugnioli Corti. En oriento de la komunumo situas la arbaro Valo de Capon kun la monto *Cima alla Pianca* en sudo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,28 km², de kiuj 84,5 % estas kovritaj de arbaro, 7,8% servas por agrikulturo kaj 1,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Cimadera limas en nordo al Valcolla, en nordoriento al Certara, en sudoriento al Val Rezzo (CO, Italio), en sudo al Albogasio (CO, Italio), en sudokcidento al Sonvico.

## Trafiko 
Cimadera situas komplete flanke de la gravaj travikvojoj. La vilaĝo Cimadera atingeblas nur pere de saka vojo de Piandera. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 estas Lugano-Nordo, kiu situas proksimume 10 kilometrojn nordokcidente de la komunumo. Pere de buslinioj al Sonvico kaj al Teserete la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Cimadera datiĝas el la jaro 1422 kiel ''Cima d'Era*. La vilaĝo estiĝis dum la 15-a jarcento el dumtempa setlejo de la loĝantaro de *Treciore'', kiu estis frakcio de Sonvico. Ekde la 16-a jarcento Cimadera apartenis al la subvoktejo Sonvico. En la jaro 1878 ĝi sendependiĝis kiel aparta komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj informoj pri la komunumo Cimadera
Insuletaro Reĉerĉe

eta|250px|Vido de Recherche Archipelago el Dempster Head
**Insuletaro Reĉerĉe** () estas grupo de 105 insuletoj, kaj ĉirkaŭ 1200 "baroj al navigado", ĉe la suda marbordo de Okcidenta Aŭstralio. La insuletoj, konataj ankaŭ kiel **Recherche Archipelago**, etendiĝas 230 km de oriento al okcidento kaj 50 km for de marbordo.

La okcidenta grupo estas ĉe Esperance-Urbo kaj la orienta grupo ĉe Israela Golfo. Ili estas situantaj ĉe kaj marbordaj kaj internaj akvoj, parto el kiuj estas deklaritaj kiel *Naturrezervejo Recherche Archipelago*.
Rozpieda pufino

La **Rozpieda pufino** (*Puffinus creatopus*) estas specio de marbirdo de la familio de Procelariedoj. Tiu birdospecio estas 48&nbsp;cm granda, kun enverguro de 109&nbsp;cm. Ĝi estas polimorfa (multforma), kaj havas populaciojn kaj de pli hela kaj de pli malhela fazo. Kun la same helbeka Karnopieda pufino, ĝi formas la grupon *Hemipuffinus*, nome superspecio kiu povas havi aŭ ne havi parencon en Atlantiko ĉe la Granda pufino (Austin, 1996; Austin *et al.*, 2004). Tiuj estas grandaj pufinoj kiuj estas inter tiuj kiuj povus esti separataj en la genro *Ardenna* (Penhallurick & Wink, 2004).

Tiu specio estas pelaga, kaj loĝas en la Pacifika Oceano. Ili hegemonie nestumas sur ĉebordaj insuloj de Ĉilio, ekz. Insulo Moĉa. Ĝi estas transekvatora migranto, kiu moviĝas al ĉearktaj akvoj de Pacifiko post idozorgado. Ĝi estas sufiĉe komuna ĉe la okcidenta marbordo de Usono dum la plej varmaj monatoj de la lando. 

La **Rozpieda pufino** ĉefe manĝas fiŝojn, kalmarojn kaj krustulojn. 

Tiu birdo nestumas en nestotruoj, prefere ĉe arbaraj deklivoj. Ĝi estas kolonia nestumanto. 

Nombroj de tiu pufino estis malpliigitaj pro predado fare de enmetitaj specioj, kiaj ratoj kaj katoj. Ioma perdo de birdoj okazas ankaŭ pro interplektiĝo ĉe retoj de fiŝkaptado.

## Referencoj 
* Austin, Jeremy J. (1996): Molecular Phylogenetics of *Puffinus* Shearwaters: Preliminary Evidence from Mitochondrial Cytochrome *b* Gene Sequences. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **6**(1): 77–88.  (HTML resumo)

* Austin, Jeremy J.; Bretagnolle, Vincent & Pasquet, Eric (2004): A global molecular phylogeny of the small *Puffinus* shearwaters and implications for systematics of the Little-Audubon's Shearwater complex. *Auk* **121**(3): 847–864. DOI: 10.1642/0004-8038(2004)121[0847:AGMPOT]2.0.CO;2 HTML resumo

*  Kriterioj kial tiu specio estas vundebla

* Carboneras, Carles (1992): 54. Pink-footed Shearwater. *In*: del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Sargatal, Jordi (editors): *Handbook of Birds of the World, Volume 1: Ostrich to Ducks*: 253, Plate 16. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-10-5

* Harrison, Peter (1991): *Seabirds: An Identification Guide*. Houghton Mifflin.

* **National Geographic Society** (2002): *Field Guide to the Birds of North America*. National Geographic, Washington DC. ISBN 0-7922-6877-6

* Penhallurick, John & **Wink**, Michael (2004): Analysis of the taxonomy and nomenclature of the Procellariformes based on complete nucleotide sequences of the mitochondrial cytochrome *b* gene. *Emu* **104**(2): 125-147.  (HTML resumo)

## Eksteraj ligiloj 
* La **Rozpieda pufino**, fotoj
* BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
Karnopieda pufino

eta|maldekstra|*Puffinus carneipes*
La **Karnopieda pufino**, *Puffinus carneipes*, estas malgranda marbirdo de la grupo de pufinoj nome de la familio de Procelariedoj. Ties plumaro estas nigra. Ĝi havas helrozkolorecajn piedojn, kaj helan bekon kun nigra pinto. Kun la same helbeka Rozpieda pufino, ĝi formas la grupon *Hemipuffinus*, nome superspecio kiu povas havi aŭ ne havi parencon en Atlantiko ĉe la Granda pufino (Austin, 1996; Austin *et al.*, 2004). Tiuj estas grandaj pufinoj kiuj estas inter tiuj kiuj povus esti separataj en la genro *Ardenna* (Penhallurick & Wink, 2004).

Ili reproduktiĝas en kolonioj, kaj havas du ĉefajn reproduktejajn areojn: nome unu en sudokcidenta Pacifika Oceano inklude Insulo de Lord Howe (20,000 al 40,000 paroj) kaj norda Novzelando (50,000 al 100,000 paroj); la alia estas laŭlonge de la marbordo de Okcidenta Aŭstralio el Kabo Leeuwin al la Insularo Reĉerĉe. Aliaj 600 paroj reproduktiĝas ĉe la insulo Sankta-Paŭlo en la Hinda Oceano, same kiel ĉe la Insulo Astola de Pakistano en la Araba Maro. Ili loĝas kiel somera vizitanto en norda Pacifika Oceano tiom for norde kiom ĝis Brita Kolumbio. Karnopiedaj pufinoj estis vidataj en centra-norda Pacifiko, kaj ĉe la ĉefaj insuloj de Havajo.

## Referencoj
* Austin, Jeremy J. (1996): Molecular Phylogenetics of *Puffinus* Shearwaters: Preliminary Evidence from Mitochondrial Cytochrome *b* Gene Sequences. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **6**(1): 77–88.  (HTML resumo)

* Austin, Jeremy J.; Bretagnolle, Vincent & Pasquet, Eric (2004): A global molecular phylogeny of the small *Puffinus* shearwaters and implications for systematics of the Little-Audubon's Shearwater complex. *Auk* **121**(3): 847–864. DOI: 10.1642/0004-8038(2004)121[0847:AGMPOT]2.0.CO;2 HTML resumo

* Penhallurick, John & Wink, Michael (2004): Analysis of the taxonomy and nomenclature of the Procellariformes based on complete nucleotide sequences of the mitochondrial cytochrome *b* gene. *Emu* **104**(2): 125-147.  (HTML resumo)

## Vidu ankaŭ 
* Lordhovaj subtropikaj arbaroj

Kategorio:Petreloj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko
7866 Sicoli

'*7866 *Sicoli''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la itala astronomo Piero Sicoli, estro de la grupo da amatoraj astronomoj kiu, dum pluraj jaroj, observas asteroidojn kaj kometojn elde la Observatorio de Sormano, proksime de Komo. Krom malkovri nombron da asteroidoj, Sicoli entreprenis laboron de fajna sekvado de apudteraj objektoj kaj komputis multenombrajn orbitojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Stacio Wien Floridsdorf

eta|Enirejo de la placo *Franz-Jonas-Platz*
La **stacio Wien Floridsdorf** estas fervoja, S-Bahn-a kaj metroa stacio en Floridsdorf, la 21a distrikto de Vieno. De 1996 ĝi estas la fina stacio de la metrolinio U6. Haltas tie ĉefe regionaj trajnoj, sed ankaŭ unuopaj longdistancaj.

Ĝi estas la plej grava trafiknodo en la 21a distrikto; la tramlinioj 25, 26, 30 kaj 31 kaj pluraj urbaj kaj regionaj buslinioj havas haltejon ĉe ĝi.

Kategorio:Fervojaj stacioj en Aŭstrio
Kategorio:Transporto en Vieno
Insulo Astola

**Insulo Astola**, en angla *Astola Island*, en araba *Jezira Haft Talar*, en urdua جزیرہ ہفت تلار} aŭ 'Insulo de la Sep Montetoj', estas malgranda neloĝata insulo de Pakistano en la Araba Maro proksimume je 25 km sude de la plej proksima parto de la marbordo kaj je 39 km sudoriente de la fiŝkaptada havenurbo Pasni. Astola estas la plej granda ĉeborda insulo de Pakistano proksimume 6.7 km longa kun maksimuma larĝo de 2.3 km kaj areo de proksimume 6.7 km². La plej alta pinto estas 75 m super marnivelo. Ties geografiaj koordinatoj estas Latitudo 25° 7'21.51"N kaj Longitudo 63°50'51.53"E. Administre la insulo estas parto de la subdistrikto Pasni en la distrikto Gwadar en la provinco Baluĉistano. La insulo povas esti alirita per motorboatoj el Pasni, post veturado de ĉirkaŭ 5 horoj.

Kategorio:Geografio de Pakistano
7868 Barker

'*7868 *Barker'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la astronomo *Edwin S. Barker*, de la Observatorio McDonald. Li estas konata pro sia laboro de fizikaj observoj de asteroidoj kaj planedoj. Li estis estro de la Observatorio McDonald dum kelkaj jaroj en la 1980-aj jaroj, samtempe li daŭre studis la planedojn kaj plibonigis la kondiĉojn de vido de la observatorio. Li ankaŭ realigis vastan elrigardon de la atmosfero kaj redukton de la datumoj, de kiu rezultis la rekomendo lokalizi la teleskopon Hobby-Eberly sur la monton Fowlkes. En la komenco de la 1990-aj jaroj li estis disciplina sciencisto ĉe la sidejo de la NASA, kaj en 1997 kaj 1998, prezidento de la Divido pri Planeda Sciencoj de la *American Astronomical Society''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
7911 Carlpilcher

'*7911 *Carlpilcher'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la astronomo *Carl B. Pilcher'' estro de la NASA-a programo de esplorado de la sunsistemo. Dum li estis ĉe la MIT kaj la Universitato de Havajo, Pilcher studis la atmosferon kaj la satelitojn de Jupitero, ĉefe Ionon kaj ties interagon kun la jupitera magnetosfero, uzante terajn teleskopojn. Li estis ano de la bildiga teamo de la misio Galileo de 1977.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Rudolf Fabinyi (kemiisto)

**Rudolf Fabinyi** [fabinji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fabinyi Rudolf** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1915).

Rudolf Fabinyi http://www.kfki.hu/chemonet/hun/mvm/arc/fabinyi.html naskiĝis la  1849 en Hungara reĝlando, en Jolsva (nuntempa Jelšava en Slovakio). Li mortis la  1920 en Budapeŝto.

## Biografio 
Rudolf Fabinyi frekventis universitaton en Pest (urbo). Li komencis sian karieron loke en la universitato, sed poste helpe de stipendio li esploris en Würzburg, Graz, Heidelberg, Parizo. Hejmenveninta en 1878 li aliĝis al Universitato Kolozsvár, kie li estis katedrestro en 1881, rektoro en 1900. Li fondis la unuan hungarlingvan kemian revuon *Vegytani Lapok* en 1882. Li okupiĝis ĉefe pri organa kemio kaj farboj.

## Fontoj 
* hungare
* biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* biografio hungare (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero F kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Uragano Iniki

**Uragano Iniki**, signife en la havaja "forta kaj frapa vento", estis la plej pova uragano kiu frapis la usonan ŝtaton de Havajo en registrita historio. Forminta la 5-an de septembro dum la forta El Niño de 1991–1994, Iniki estis unu el dekunu tropikaj ciklonoj de Centra Pacifiko dum la uragana sezono de 1992. Ĝi atingis forton kaj statuson de tropika ŝtormo la 8-an de septembro kaj poste intensiĝis al uragano la venontan tagon. Post turniĝi norden, Iniki frapis la insulon Kauai la 11-an de septembro intense; ĝi havis ventojn de 235&nbsp;km/h, kaj estis uragano de kategorio 4 laŭ la Uraganskalo Saffir-Simpson. Ĝi estis la unua uragano kiu frapis la ŝtaton ekde la Uragano Iwa en la sezono de 1982, kaj la unua granda uragano ekde la Uragano Dot en 1959. Iniki dissolviĝis la 13an de septembro mezsurvoje inter Havajo kaj Alasko.

Iniki kaŭzis ĉirkaŭ $1.8&nbsp; milojn da dolaroj je perdoj kaj ses homaj mortoj.

## Referencoj 
Iniki
Kategorio:Katastrofoj en 1992
Kategorio:Havajo
Haus zur Windmühle (Erfurt)

eta|Domo Zur Windmühle en Erfurto. eta|Eniro al la loĝejo de Til' Strigospegulo.

La **Domo Ĉe la ventmuelejo** (germane: *Haus Zur Windmühle*) estas unu el la multnombraj patriciaj domoj en la urbokerno de Erfurto, Germanio (Allerheiligen-strato nr. 6). Hodiaŭ ĝi estas la sidejo de la Muziklernejo.

## Priskribo 
La domo konstruitis en 1560 sur malnovaj keloj kaj servis i.a. kiel loĝejo de la konsilanto Herbert Nacke. Ĝi restaŭritis inter 1982-87. Ĝi estas teretaĝa domo kun impona renesancstila portalo, kies vandoj estis ronde oblikvigitaj por plifaciligi la enveturon de la ĉaroj. La fenestroj estas belege enkadritaj. En la interno troviĝas ĉepordaj ornamaĵoj de 1623 kaj diloĉambro.

## Kulturaĵoj 
En la korto estas ofte aranĝitaj kulturaj eventoj (ekz. teatraj prezentadoj sub libera ĉielo) kaj la domo gastigas la Muziklernejon de Erfurto (2.400 lernantoj, 100 instruistoj). La domo servis - kiel multaj aliaj - ankaŭ kiel bierfarejeto kun rajto je publika biervendado. Tion klare atestas la du truoj ĉe la portalo, en kiujn oni ŝtopis pajlofaskojn kiel signon de freŝe farita biero. Pluse t.n. bierproklamistoj *(Bierausrufer)* iris de domo al domo por laŭtvoĉe informi pri la kvalito de la produktoj de la diversaj bierfarintoj urbaj. Tiaj tipaj biertruoj videblas ĉe multaj domoj en Erfurto.

## Til' Strigospegulo kiel najbaro 
En apuda domo en la Turnier-strateto nr. 17, al kies korto kondukas onin belega portalo kun gisferaĵo, loĝis la arlekeno Til' Strigospegulo. Ĝi estis ankaŭ ekde 1887 la sidejo de framasona loĝio.

## Eksteraj ligiloj 
Hejmpaĝo de la muziklernejo 

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Erfurt
Epistolae obscurorum virorum

eta|Titola paĝo
[eta|Memortabulo pri la verkintoj de la leteroj en [Erfurto ĉe Engelsburg]]
La **Leteroj de obskuraj viroj** estas titolo de fikciaj leteraroj el la 16-a jarcento.

## Enhavo kaj kreintoj 
Skolastikistoj en tiu verko ŝajne adresis leterojn al certa profesoro de belartoj ĉe la Universitato de Kolonjo. Fakte ili estis verkitaj de humanistoj kiel satiro pri la krustokovrite velkinta ideo pri sciencoj dum la malfrua mezepoko, speciale en grupoj ĉirkaŭ dominikanoj. Motivo estis skribe kaj jure okazanta kverelo inter la konvertiĝinta judo Johano Pfefferkorn kaj Johano Reuchlin pri la valoro de juda literaturo (kiel la Talmudo) por la kristana doktrino. Reuchlin favoris ĝin, dume Pfefferkorn postulis bruligon de la Talmudo. Ideon de la leteroj havis Crotus Rubeanus, dua parto estas de Ulrich von Hutten, helpis ankaŭ Eobanus Hessus.

## Stilo 
Verkitaj intence en neklasika stilo kun enmiksitaj germanaj vortoj, la leteroj estas plenplena de mordaca sarkasmo kaj krude amuza komedio. La dua parto estas eĉ rekta polemiko pri aroga nescio, hipokriteco kaj senmoraleco. La verko estis kondamnata de la papo en 1517.

## Literaturo 
* Reinhard Paul Becker: *A War of Fools; "The Letters of Obscure Men": a study of the satire and the satirized* (New York University Ottendorfer Series N.F.; vol. 12), Bern: Peter Lang, 1981.
* Aloys Bömer (eld.) *Die "Epistolae Obscurorum Virorum"* (Stachelschriften. Ältere Reihe, I). 2 vol. Heidelberg: R. Weissbach, 1924 (standard edition: vol. 1 introduction; vol. 2: text)
* Walther Brecht: *Die Verfasser der "Epistolae Obscurorum Virorum"*, Straßburg: K. J. Trübner, 1904.
* Karl Buchholz: *Ulrich von Huttens lateinische Schriften und die Dunkelmännerbriefe*, Frankfurt am Main: M. Diesterweg, 1926.
* Franz Wilhelm Kampschulte: *Commentatio de Joanne Croto Rubiano*, Bonn, 1862.

## Eksteraj ligiloj 
* Latina teksto kun angla traduko
* Traduko germanlingva

Kategorio:Satiro
Kategorio:Humanismo
Kategorio:Latinlingva literaturo
Kategorio:Falsado
Hans Knappertsbusch

**Hans Knappertsbusch** (naskiĝinta la 12-an de marto 1888 en Elberfeld (nun: Wuppertal); mortinta la 25-an de oktobro 1965 en Munkeno) estis germana orkestrestro.

## Graveco 
Knappertsbusch famiĝis pro siaj sonregistraĵoj pri verkoj de Ludwig van Beethoven, Anton Bruckner, Johannes Brahms kaj Richard Strauss, kiuj estas karakterizitaj de granda interna trankvilo kaj longa, streĉoplena spiro. Precipe tamen oni rigardas lin kiel unu el la plej eminentaj Wagner-interpretistoj de la lasta jarcento. La verkoj de Richard Wagner estis lia korafero kaj kaj plej bone konvenis al lia artista sento: Kiam li post la Dua Mondmilito direktis la prezentadojn je la festivalo de Bayreuth, estis por li honoro, servi al la testamento de Wagner kaj direkti sen salajro. Plej multe li amis *Parsifal*, inter la 95 prezentadoj, kiujn li donis en Bayreuth, ĉi tiu verko estis 55 fojojn.
jazmin fdretswaxz 877909
hygttrukljkjiuouipgñvjkhjyuikjºqwsgftryhgnbm nbjhuyi mnjhuiyoilkñpiuºqqwdfg nmjhuoyutuººug7g jmhgy jgyy hvygy5yryjfyt6t y7tuu87r7r ut75u575r 7u57it7465u5874764

## Referencoj 
## Literaturo 
* Rudolf Betz, Walter Panofsky: *Knappertsbusch*. Verlag Donau Kurier, Ingolstadt, 1958
* Hans R. Vaget: *Seelenzauber. Thomas Mann und die Musik*, S. Fischer Verlag, Frankfurto ĉe Majno 2006. ISBN 3-10-087003-4
* john hunt discographies: *kna: concert register and discography of hans knappertsbusch*. Short Run Press, Exeter, 2007, 318 paĝoj, ISBN 978-1-901395-22-8

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Hans Knappertsbusch ĉe klassika.info
* Oficiala retpaĝo de orkestrestro Hans Knappertsbusch 
* Retpaĝo pri vivo kaj verkado de orkestrestro Hans Knappertsbusch

Kategorio:Orkestrestroj
Kategorio:Germanaj dirigentoj
Engelsburg (Erfurto)

eta|Flanka parto de la *Engelsburg*, foto historia. eta|Porstudenta vendejo ĉe la *Engelsburg*.

La **Engelsburg** (laŭvorte *Kastelo de Sankta Anĝelo* - eble por esprimi senton de fortika remparo ebliganta liberan interŝanĝon de pensoj?) estas historia humanisma loko en Erfurto.

## Erfurto kaj humanismo 
Estis konsiderata Erfurto centro de humanismo aliflanke de la Alpoj. La iama Latina kvartalo evoluis ekde la 14-a jarcento paralele al la komerctrafika arterio *Via Regia*. Tio videblas per la situo de la Michaelis-strato kun la iama universitato, flanke al la diversaj kolegietoj kiel ekzemple la Georga Kolegieto kaj la renkontiĝloko de scienculoj nomita *Kastelo de Sankta Anĝelo*. Ĝi situas inter la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj kaj Waage-strateto kun la pli ol 900 jaraĝa Malnova sinagogo. Tie ĉi probable estis verkitaj la *Epistolae obscurorum virorum*.

## La komplekso arkitektura 
Georgo Sturz, estis posedanto de la loko, universitata rektoro kaj mecenato de la humanistoj. La loko gastigis i.a. la humanistojn Euricius Cordus, Justus Jonas, Mutianus Rufus kaj Eobanus Hessus. En la 18-a jarcento transformiĝis la konstruaĵoj en tabakfabrikon funkciontan ĝis 1936. Plano establi historian gastejon sur la neglektika areo ne realiĝis pro la milito. En 1952 la ĉefa konstruaĵo eĉ malkonstruiĝis. Je la fino de la 1960-aj jaroj komenciĝis renovigo, malkovro de la trabfakaĵoj kaj transformigo de la kelo en porstudentan klubejon. Post la germana Reunuiĝo de 1990 la ensemblo iĝis kultureventa loko. Krome troviĝas sur la areo eta studenta hejmo, familiara kafejo, internacia porstudenta informadocentro kaj hejmeca bierĝardeno. En la 16-a de oktobro 1998 estis remalfermiĝinta la porstudenta klubo.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la Engelsburg kiel studenta renkontiĝloko kaj kultura centro
* Historio kaj graveco de la loko 
* informoj sur urboturisma paĝaro

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Humanismo
Kategorio:Reformacio
Ilona Len

**Ilona LEN**, Márton Imréné estas rumania hungara ĵurnalistino, redaktorino, verkistino pri dommastrumado. Ŝi naskiĝis en Kluĵo la 21-an de julio 1934. 

## Kariero
Len Ilona akiris diplomon pri juro en la Universitato Bolyai de Kluĵo  (1956). De 1957 ŝi estis ĵurnalistino, ĉefkunlaborantino, redaktorino de revuo *Dolgozó Nő*. Inter 1976-82 ŝi estis respondeca sekretariino de la sam revuo ĝis sia pensliuliĝo (1989). Pli poste ŝi estis kunlaborantino de revuo *Családi Tükör*.

## Libro
**A gyermek célszerű öltözete* (praktika konsilo al gepatroj, 1973). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
(7870) 1987 UP2

**(7870) 1987 UP2** estas marsrenkonta asteroido, pli precize "Mars-tanĝanta", ĉar ĝi ekstere tanĝas la orbiton de Marso sed ne trairas ĝin.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en la municipo Holbæk (Danio).

La takso de ĝia rotaciperiodo, 12 horoj, baziĝas sur nekompleta luma kurbo kaj povas esti tute malekzakta.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987