Breisach (Rejno)

**Breisach (Rejno)** aŭ *Breisach am Rhein* estas urbo en Germanio. Ĝi apartenas al la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald, en la Regiono Suda Supra Rejno kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Ĝi situas je la germana-franca limo, duonvoje inter Kolmaro kaj Freiburg im Breisgau (po proksimume 20 kilometrojn) kaj po proksimume 60 kilometrojn norde de Bazelo kaj sude de Strasburgo. Ĝi situas proksime al Kaiserstuhl. La Rejnponto Breisach-Neuf-Brisach kondukas al *Volgelsheim* sur la franca flanko.

La graveco de la urbo Breisach am Rhein nuntempe kuŝas en ĝia funkcio por la regiono je la germana flanko kaj por la najbara Alzaco. Ĝia funkciregiono ampleksas proksimume 40.000 loĝantojn. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
### La urbodivido 
La urbo Breisach am Rhein konsistas el la urbopartoj Breisach, Güdlingen, Niederrimsingen kaj Oberrimsingen. La urbopartoj ĝis antaŭ la 1970aj jaroj estis memstaraj municipoj samnomaj.

Al la urboparto Breisach apartenas la malnovurbo Breisach, la urboparto Hochstetten kaj diversaj apartaj bienoj kaj loĝdomoj. Sude de la malnovurbo Breisach elstaras la monto Eckartsberg, sur kiu iam staris burgo kaj monaĥejo. En 1851 oni ĉi tie starigis obeliskon memore al la transiro de Breisach al la grandduklando Badeno en la jaro 1806. Al la poreŭropa popoldecido de Breisach la 9-an de julio 1950 memorigas eŭropoflago.

eta|maldekstra|300px|Rigardo de *Eckartsberg* al la malnova urbo kun la katedralo
eta|300px|Rigardo de la katedrala monto al *Eckartsberg*
En la teritorio de Breisach situas la ne plu ekzistanta burgo *Üsenberg*, en la teritorio de Gündlingen la ne plu ekzistantaj vilaĝoj Alzenach kaj Egelfingen, en la teritorio de Oberrimsingen la ne plu ekzistantaj vilaĝoj Achheim, Benhoven (eble identa kun Boningen, Geitenheim, Grüningen (ne certe en Oberrimsingen) kaj Leidenhofen.

## Etimologio 
La nomo Breisach venas de la kelta persona nomo **Brisios* kun sufikso *-ako* (
supre: Episkopujo Bazelo, Ŝtaŭfoj, Ceringoj, Libera Regnourbo, Aŭstrio, Lombardlando Burgonjo, Reĝlando Francio, Badeno, Federacia respublikomalsupre: Oberrimsingen, Niederrimsingen, Gündlingen, urbo Breisach am Rhein, Baden-Virtembergo, Breisgau-Hochschwarzwald, Saint-Louis, Neuf-Brisach](https://eo.wikipedia.org/wiki/Dosiero:Breisach_am_Rhein_Rathaus_stichted.jpg)

Bistum Basel 5336.JPG|La Bazelaj episkopoj regis en Breisach ĝis la transpreno de la urbo per la Habsburgoj en 1273
Zaehringer 5334.JPG|Mallonga interludo de la Zähringer kun Bertoldo&nbsp;5-a, al kiu la Ŝtaŭfo Filippo de Ŝvabio lombardis la urbon
Haus Oesterreich 5332.JPG|Ekde 1273 la Habsburgoj estis la regantoj de Breisach komence ĝis la Vestfalia Paco
Pfandschaft Burgund 5331.JPG|Ĝis sia morto la duko de Burgonjo Karlo la Brava mallongtempe posedis Breisach kiel lombardlando de la Habsburgoj

### La Tridekjara milito 
eta|Kuprogravuraĵo Laŭ Merian, 1644

Ekde la frua 16-a jarcento la habsburgaj imperiestroj plukonstruigis Breisach kiel imperian fortreson. La fortan fortikaĵon oni ankaŭ nomis *ŝlosilo de la imperio*. Tiel ĝi rezistis al la unua impeto en la Tridekjara milito, kiam la rejngrafo *Otto Ludwig von Salm-Kyrburg-Mörchingen* sieĝis Breisach ekde la 9-a de julio 1633. En la fora Vieno oni diris, *Breisach perdita, ĉio perdita*. Pro tio la imperiestro konsentis al la kuniĝo de la hispana armeo sub la duko *Gómez Suárez de Figueroa*, duko de Feria kun la imperia armeo sub Johann von Aldringen, kiuj malsieĝigis la imperian fortikaĵon sur la vojo al la hispana Nederlando la 20-an de oktobro 1633 kvazaŭ preterpaŝante.

Kiam okaze de la Praga Paco (1635) ebliĝis konsento en la religia konflikto, Francio reincitis la militon en la germanaj landoj. Kardinalo Richelieu financis armeon de 18 000 soldatoj (Armée d’Allemagne) al la senteritoria Bernhardo de Sachsen-Weimar. Bernhardo ambiciis, krei al si propran imperian princlandon; en 1638 li okupis en rapida sinsekvo unue la kvar tiel nomatajn arbarurbojn Waldshut, Säckingen, Laufenburg kaj Rheinfelden, poste li konkeris Freiburg. Ekde aŭgusto li sieĝis la imperian fortikaĵon Breisach, kiun la urba komandanto Hans Heinrich la 9-a, barono de Reinach komisie de imperiestro Ferdinando la 3-a per ĉiuj rimedoj strebis teni. En la sieĝita fortikaĵo iom post iom la nutraĵo elĉerpiĝis. Fine de oktobro 14 000 imperiestraj soldatoj sub Johann de Götzen provis malsieĝigi Breisach.

## Gefiloj
*Johann Hauler, klasika filologo (el la urbokvartalo Oberrimsingen)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Breisgau-Hochschwarzwald
Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo