open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Longvosta kapuĉolanio

La **Longvosta kapuĉolanio** (*Lanius cabanisi*)  estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi formas superspecion kun *L. excubitoroides*, kaj ambaŭ estas foje unuigitaj en la subgenro *Neolanius*. Ĝi estas monotipa. Ĝi estas bruema, facile videbla lanio ofte vidata en malgrandaj grupoj. Ili ripozas elstare sur kabloj, fostoj aŭ arboj en malfermo kaj ofte movas sian longan voston el flanko al flanko ekscite.

## Distribuado 
Ĝi troviĝas en malgranda areo de Orienta Afriko nome en centra kaj suda Kenjo inklude marbordojn, suda Somalio kaj nordorienta kaj suda Tanzanio. Ties natura habitato estas seka savano.

## Aspekto 
La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Per tiu beko tiu lanio, kiel la aliaj, havas kutimon palisumi kadavraĵojn sur dornoj aŭ pikdrato kaj konservi ilin por posta manĝado. Ĝi manĝas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn.

Ĝi estas lanio kun **tre nigraj supraj partoj** kontraste kun **tre blankaj subaj partoj**. En supraj partoj la dorso estas foje iom grizeca kaj la pugo ja estas griza anstataŭ nigra; krome estas la blanka flugilmakulo ofta ĉe lanioj. La kruroj estas nigraj kaj ankaŭ la longa vosto estas nigra kaj supre kaj sube.

Plej impona estas la kapo kun la nigra kapuĉo sen diferenco inter masko kaj krono, malkiel ĉe aliaj lanioj.

Ĝi povas esti distingita el la simila longvosta Kolumlanio pro sia iom grizeca (ne nigra) dorso kaj sia pli fortika korpo. La Grizdorsa kapuĉolanio havas similan grizan dorson sed kun blanka bordo kaj krome la Grizdorsa kapuĉolanio havas ankaŭ pli mallongan voston.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Lanius cabanisi.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Grizdorsa kapuĉolanio

La **Grizdorsa kapuĉolanio** (*Lanius dorsalis*) estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Morfologio, distribuado kaj voĉo sugestas, ke la plej proksima parenco de tiu specio estas *L. somalicus*. Ĝi estas monotipa, tio estas ne havas agnoskitajn subspeciojn.

## Distribuado 
Ĝi troviĝas en Orienta Afriko, el sudorienta Sudano, suda Etiopio kaj suda Somalio tra Ugando kaj Kenjo al nordorienta Tanzanio. Ties habitato estas seka malferma dornarbustaro, arbaroj de akacioj kaj aliaj sekaj malfermaj arboterenoj.

## Aspekto 
Tiu estas distinga 21 cm longa paserino kun **blankaj subaj partoj kaj nigraj krono, nuko, vosto kaj flugiloj**. La dorso estas griza, la pugo estas blanka, kaj estas karaktera blanka 'V' en dorso. La vosto estas relative longa kaj nigra kun blankaj eksteraj plumoj. Estas malgranda blanka flugilmakulo. La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Beko, okuloj kaj kruroj estas nigraj. Maskla kaj ina plenkreskuloj de Grizdorsa kapuĉolanio havas similajn plumarojn, escepte pro ruĝeca suba flanko de la ino kiun kutime kovras la flugilo.

Junulo estas ĉefe brunecnigra supre, kun strieco enkape kaj sablokoloraj pintoj en ŝultraj plumoj. Ties subaj partoj estas blankecaj kun pli malhela strieco.

Plenkreska Grizdorsa kapuĉolanio distingiĝas el aliaj nigrakapaj lanioj pro la griza dorso kaj la flugilbildo, se ili estas bone vidataj.

Ili elsendas senordan miksaĵojn de laniecaj fajfoj kaj zumadoj, inklude kanton kiel *ĉŭaa-pikerrek-ĉrrrr-juk pikeĉik*.

## Kutimaro 
La Grizdorsa kapuĉolanio estas kutime soleca kaj ĉasas insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn el elstara ripozejo pinte de arbustoj.

La nesto estas taso el branĉetoj kaj herbo konstruita en dornarbo. La ino demetas 3 aŭ 4 blankajn ovojn makulitajn grize aŭ blanke.

## Referencoj 
* Tony Harris kaj Kim Franklin, *Shrikes & Bush Shrikes* (Christopher Helm, 2000) ISBN 0-691-07036-9

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Somalia lanio

La **Somalia lanio** (*Lanius somalicus*)  estas malgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Morfologio, distribuado kaj voĉo sugestas, ke la plej proksima parenco de tiu specio estas la Grizdorsa kapuĉolanio, *L. dorsalis*. Ĝi estas monotipa, tio estas ĝi ne havas agnoskitajn subspeciojn. 

## Distribuado 
Ĝi troviĝas en Korno de Afriko nome en Ĝibutio, Etiopio kaj Somalio kaj iome en sudorienta Sudano kaj nordokcidenta Kenjo (Lago Turkana). Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj.

## Aspekto 
Tiu specio havas nigrajn bekon, kronon, nukon, flugilojn kaj longan voston kun blankaj eksteraj plumoj. En flugiloj estas blankaj flugilmakuloj, kutimaj ĉe lanioj. La dorso estas griza kun blankaj bordoj kaj blankeca pugo. La subaj partoj estas blankecaj.

La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Per tiu beko tiu lanio, kiel la aliaj, havas kutimon palisumi kadavraĵojn sur dornoj aŭ pikdrato kaj konservi ilin por posta manĝado. Ĝi manĝas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Lanius somalicus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
1050-aj jaroj

La 1950aj jaroj aŭ La kvindekoj, estis la jardeko kiu komenciĝis je la unua de januaro, 1950 kaj finiĝis je la 31a de decembro 1959. La jardeko estis la sesa de la 20a jarcento.  Ĉe la fino, la mondo jam grandparte reboniĝis de la Dua Mondmilito kaj la "malvarma milito" evoluiĝis de sia modesta komenco en la malfruaj 1940aj jaroj al intensa konkurenco inter Usono kaj Sovetunio ĉe la komenco de la sekvonta jardeko.

Konfliktoj inter komunismo kaj kapitalismo estis ĉefa temo de la jardeko, precipe en la norda hemisfero.  La konfliktoj inkluzivis la korean militon en la komenco de la jardeko kaj la komenciĝo de la kosmokurado per la lanĉo de Sputnik I.

Kune kun pliigitaj elprovoj de atomarmiloj (kiel la RDS-37 kaj Upshot-Knothole), ĉi tiu kreis politike konservativan etoson.

Usone, la "ruĝa timigo" (timo de komunismo) estigis publikajn kongresajn aŭskultadojn kaj kontraŭ-komunismo estis la supera sento en Usono tra la tuta jardeko.  Ĉi tiu sento ĉefe gvidis la landon interveni en la korea milito kaj poste la vjetnaman militon. La komenco de sendependiĝo en Afriko kaj Azio okazis en ĉi tiu jardeko kaj akceliĝis en la sekvonta jardeko.
## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
* Budhismaj misiistoj alvenis en Tibeto.

### Eŭropo 
* Kristanismo estis enkondukita en Svedio.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Henriko la 4-a regis de 1039 ĝis 1056.
* Henriko la 4-a regis de 1056 ĝis 1106.

##### Papoj 
* St. Leono la 9-a, estis papo de 1049 ĝis 1054. 
* Viktoro la 2-a, estis papo de 1055 ĝis 1057. 
* Stefano la 9-a, estis papo de 1057 ĝis 1058. 
* Nikolao la 2-a, estis papo de 1058 ĝis 1061.

##### Anglio 
* Eduardo la Konfesanto, regis de 1042 ĝis 1066.

##### Francio 
* Henriko la 1-a, regis de 1031 ĝis 1060.

### Aliaj eminentuloj 
*

## Mortintoj 
*

## Malkovroj 
## Notoj kaj referencoj
Ferenc Ács

**ÁCS Ferenc** [pr. a:ĉ] estis hungara pentristo naskiĝinta en Koloĵvaro la 16-an de junio 1876 kaj mortinta en Koloĵvaro la 5-an de septembro 1949. Li estis la edzo de pentristino Ilona Méder.

## Kariero 
Ács estis en Budapeŝto disĉiplo de Bertalan Székely (1893 – 94), en Munkeno de Simon Hollósy, pli poste de Ludwig Herterich, fine de Franz Lenbach. Ekde 1899 li pasigis kelkajn jarojn en Nagybánya ĉe Hollósy. En 1905 – 06 li estis ano de la majstrolernejo de Károly Lotz. Ekde 1906 ĝis sia morto li vivis en Koloĵvaro, kie dum jaroj li gvidis pentristlernejo. Lia unua ekspozicio estis en 1896. En 1906 malfermiĝis en Budapeŝto lia retrospektiva ekspozicio. La Artmuzeo en Koloĵvaro konservas kelkajn el liaj pentraĵoj.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Emil Adorján

**ADORJÁN Emil** [pr. adorja:n], ĝis 1890 *Auspitz* estis hungara verkisto, advokato naskiĝinta en Nadjvarado en 1873 kaj mortinta en Mauthausen en 1944. Lia frato estis Ármin Adorján, li estis patro de Pál Adorján kaj Péter Adorján.

## Kariero
Adorján studis en Budapeŝto kaj Berlino, poste li malfermis advokatoficejon en sia naskiĝurbo. Li redaktis la gazeton *Gyorsírók Lapja*, li verkis ankaŭ lernolibron pri stenografio. Li estis kunlaboranto de la gazeto *Nagyvárad*, amiko de Endre Ady.

## Verkoj
**Tizenöt gyorsírási óra*, Nagyvárad, 1891;
**Olivia bosszúja*, romano, Nagyvárad, 1895;
**Komoly pillanatok*, humuraĵoj, Nagyvárad, 1899;
**Osztrák jog*, Nagyvárad, 1900.

## Fontoj
*Új Magyar Irodalmi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj stenografistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Sándor Aigner

**AIGNER Sándor** [pr. aigner] estis hungara arkitekto naskiĝinta en Temeŝvaro la 21-an de julio 1854 kaj mortinta en Budapeŝto la 30-an de januaro 1944.

## Kariero 
Aigner studis en Vieno kaj poste loksidiĝis en Budapeŝto, kie li direktis la restarigon de la preĝejo Mátyás en Buda. Liaj konstruaĵoj kun mezepokaj formelementoj estas eklektikaj, ekzemple la preĝejo Örökimádás de Budapeŝto, la iama Szent Imre-kolegio, la arbardirektorej- konstruaĵoj en Zagrebo kaj Besztercebánya, la domo de tribunalo en Nagybecskerek.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Hindelbank

**Hindelbank** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Burgdorf kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 2006 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Hindelbank situas en la Svisa Mezlando sur alteco de 519 m s.m. en la flotebenaĵo de la rivero Emme. La komunumo troviĝas 6 km okcidento de Burgdorf kaj 12 km nordoriente de la federacia kaj kantonĉefurbo Berno.

En Hindelbank troviĝas al ununura malliberejo por virinoj de alemana Svislando.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hindelbank limas en nordo al Kernenried, en nordoriento al Lyssach, en oriento al Mötschwil, en sudoriento al Krauchthal, en sudokcidento al Bäriswil, en okcidento al Mattstetten, kaj en nordokcidento al Münchringen.

## Trafiko 
Hindelbank disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Herzogenbuchsee al Berno. La fajna distribuo de la publika transporto funkcias per poŝtaŭtolinio.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko al Berno, de kiu en Hindelbank deflankiĝas ĉefvojo al Burgdorf kaj flanka vojo al Worb. Norde de la komunumo pasas la svisa aŭtovojo A1, kies proksima alveturejo troviĝas 5 kilometrojn oriente de Hindelbank en Kirchberg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hindelbank datiĝas el la jaro 1261 kiel *Hindelwanch*.

Dum mezepoko Hindelbank estis propra senjorejo sub la regado de la Grafoj de Kiburgo. En la jaro 1406 Hindelbank venis sub berna regado kaj estis atribuita al la kampara tribunaldistrikto de Zollikofen. Ekde la Helveta Revolucio Hindelbank apartenis al la distrikto Burgdorf, kies statuso transformiĝis post la fino de la Helveta Respubliko al ĉefdistrikto kaj en 1831 per la nova konstitucio al oficdistrikto. Ekde la 1-a de januaro 2010 Hindelbank estas parto de la administra distrikto Emme-Valo.

## Vidu ankaŭ 
* Hindelbank (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hindelbank
* Hindelbank en la Historia Leksikono de Svislando
Ófalu

**Ófalu** [Ofalu], kroate **Faluv,** germane **Ohwala** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad. La loknomo signifas hungare: malnova-vilaĝo.
eta|300ra|Panoramo de Ófalu

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 340
* Poŝtkodo: 7695
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°13′13″N 18°31'51″E

## Situo 
Ófalu situas en valo inter deklivoj, fine de sakovojo 5&nbsp;km-ojn longa el ĉefvojo Pécs-Szekszárd. Bonyhád troviĝas je 15&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1426 laŭ tiama hungara ortografio *"Ofalu"*. La komunumo senhomiĝis dum regado de la turkoj post la mezepoko. En 1740 la vilaĝo refondiĝis. En Az 1910 dum la popolnombrado vivis en Ófalu 800 homoj, (53 hungaroj, 747 germanoj. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 2001 vivis tie 367 homoj (304 germanoj).

En Ófalu migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Antonio de Padovo de 1904
* skulptaĵo pri Sankta Vendelo
* germana popola domo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Sangonera la Verde

eta|300ra|dekstra|Preĝejo de Sangonera la Verde
**Sangonera la Verde** estas urbo en la sudoriento de Hispanio, en la Murcia Regiono. Ĝi okupas 14.418 Km² kaj havas loĝantaron de 9,648 (jaro 2009).

La ĉefa sektoro de la ekonomio estas konstruado. Proksime estas naturaj lokoj.

Kategorio:Urboj de Murcia Regiono
Miklós Ajtay

**AJTAY Miklós ** [ajtai] estis hungara estetikisto, ĵurnalisto naskiĝinta en Mezőszengyel la 26-an de januaro 1899 kaj mortinta en Parizo, la 10-an de junio 1987. Lia pseŭdonimo estis *Randolph Robban*.

## Kariero
Miklós Ajtay studis en Koloĵvaro, Budapeŝto, Berlino kaj Parizo. Li doktoriĝis pri filologio en 1923 kaj en 1924 li loksidiĝis en Francujo, kie inter 1926 kaj 1944 li estis afergvidanta prezidanto de la si mem fondita Párizsi Magyar Akadémia. Ekde 1933 li estis la raportisto pariza de la Hungara Depeŝa Agentejo (MTI). Inter 1951 kaj 1957 li estis kunlaboranto de la Radio Libera Eŭropo, ekde 1955 oficestro en la Germana Federacia Respubliko .

## Verkoj
**Esztétikai imperializmus* (Párizs, 1926);
**Le chemin le plus court de la pensée juridique* (Paris, 1930);
*''Si l'Allemagne avait vaincu* (studo., Paris 1950);
**A magyar demiurgosz ítélőszéke előtt* (publicistiko, Párizs, 1952);
**Le robot germanophile télécommandé'' (romano, Köln–Párizs–New York, 1956);
*„A sír, hol nemzet süllyed el...” (publicistiko, Köln–Detroit, 1960).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Prakseologio

**Prakseologio**, teorio de lerta agado, estas kampo de sciencesploroj pri ĉia cela agado de la homo. 

## Prakseologia ciklo
* Diagnozo (kolekto de faktoj)
* Prognozo (antaŭvidado)
* Planado kaj programado
* Realigo
* Pritakso de efektoj

Iniciatinto de prakseologio kiel koncepto rilate al la nomo mem kaj apartigita sciencokampo estis Alfred Espinas, kiu en 1890 en la artikolo *Les origines de la technologie* publikigita en la revuo ''Revue Philosophique de la France et de l'Etranger* skribis: *kaj jen la vorto “praktiko” sugestas la terminon “prakseologio” por determini sciencon pri “formoj plej ĝeneralaj kaj principoj plej altaj de la agado en la mondo de vivantaĵoj”.*

Tasko de prakseologio estas serĉado de la plej vastaj ĝeneraligoj koncernantaj ĉiajn formojn de konscia kaj cela agado konsiderata pro lerteco; konstruado kaj pruvado de praktikaj indikoj, t. e. ordonoj kaj malpermesoj kune kun rekomendoj kaj avertoj rilatantaj al fortigo de lerteco kaj evitado de mallerto dum la agado; ellaborado de sistemo de nocioj necesaj aŭ siaspece taŭgaj por la konstruaĵoj; celado al kadrigo de ili en la dedukta sistemo kaj por formaligo de asertoj. Tasko de prakseologio estas i.a. scienca esplorado pri kondiĉoj de lerteco de agado. Pro tio ĝi okupiĝas pri tipologio de agoj lige kun esploro de iliaj sukcesoj kaj malsukcesoj. 

Neceson utiligi prakseologion kiel metodon de ekonomiscienco montris Ludwig von Mises en sia verko *Homa agado. Traktato pri ekonomio*. 

Gravan kontribuon en aplikado de prakseologio havis pola sciencisto kaj filozofo Tadeusz Kotarbiński, la aŭtoro de *Traktato pri bona laboro'' (1955) kaj profesoro Witold Kieżun.

## Bibliografio
* G.A. Selgin, Praxeology and Understanding: An Analysis of the Controversy in Austrian Economics. The Review of Austrian Economics, 2/1988, p. 19–58.
* Tadeusz Kotarbiński, Praxiology: an introduction to the sciences of efficient action, Pergamon Press, 1965

## Vidu ankaŭ
* Aŭstria skolo de ekonomiko
* Praktika filozofio
* Socia agado

## Eksteraj ligiloj 
* Praxeology: The Methodology of Austrian Economics   by Murray Rothbard
* Economics and Praxeology by Ludwig von Mises
* El análisis praxeológico
* Praxeología y economía, de Francisco Capella
* El malestar en la praxeología, de Roberto Dania

Kategorio:Sciteorio
Kategorio:Branĉoj de filozofio
Zoltán Endre Ajtay

**AJTAY Zoltán Endre** [ajtai] estis hungara inĝeniero pri minejoj, inventisto, laŭreato de Kossuth-premio (1951) naskiĝinta en Zilah la 11-an de februaro 1900 kaj mortinta en Budapest la 3-an de decembro 1983. 
## Verkoj
**A vájároktatás kézikönyve* (Sümeg, 1941; Dorog, 1951); 
**Alumínium kézikönyv* (kun kunulaŭtoroj, Bp., 1949); 
**A hazai fejtőgépgyártás és az ezzel kapcsolatos kísérletek ismertetése* (Bp., 1951).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
 
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Lajos Ákom

**ÁKOM Lajos** estis hungara orgenisto, komponisto naskiĝinta en Margitta la 7-an de marto 1895 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de majo 1967.
eta|Lajos Ákom 
## Verkoj
Ákom estis disĉiplo de orgenisto Dezső Antalffy-Zsíross en la muzikakademio kaj poste li koncertis kun sukceso kaj enlande kaj eksterlande. Mallongtempe li estis instruisto pri orgeno de la Nemzeti Zenede. Ekde 1921 ĝis sia morto li estis la ĉeforgenisto de la reformita preĝejo de Kálvin tér. Li ankaŭ komponis, inter 1937-1942 li komponis akompanajn muzikaĵojn por filmoj.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungare kun foto

## Elektitaj filmoj 
* *Két fogoly* (1937)
* *Nem loptam én életemben* (1939)
* *Csákó és kalap* (1941)
* *Álomkeringő* (1942, kun Szabolcs Fényes)

Kategorio:Hungaraj orgenistoj
Kategorio:Hungaraj filmaj komponistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Dezső Albrecht

**ALBRECHT Dezső** estis rumanuja hungara advokato, politika ĵurnalisto naskiĝinta en Bánffyhunyad la 26-a de februaro 1908 kaj mortinta en Parizo la 6-an de septembro 1976.
## Kariero
Albrecht ekde 1936 estis advokato en sia naskiĝurbo kaj ĝis 1944 redaktoro de la revuo Hitel. En 1937 li estis fondintano de la prepariga komisio de la Vásárhelyi Találkozó. Inter 1940 ĝis aŭtuno de 1944 li estis deputito en la parlamento de Hungarujo, ekde printempo de 1941 afergvidanta prezidanto de la Erdélyi Párt. En 1947 li elmigris en Parizon kaj inter 1951 kaj 1953 li estis kunlaboranto de la Radio Libera Eŭropo. Ekde 1953 li estis direktoro de la studcentro *Libera Eŭropo* de Strasburgo. Li estis interna kunlaboranto de la *Nyugati Hírnök* redaktita de Imre Mikes. Ekde 1950 kaj 1955 li estis la eldonisto kaj redaktoro de *Erdélyi Szemle*. 
## Verko
**Merjünk magyarok lenni* (Kolozsvár, 1944)
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Setebo (luno)

**Setebo** estas neregula ekstera satelito de Urano.

## Malkovro 
La , la teamo de John J. Kavelaars malkovris du novajn satelitojn de Urano per la Kanada-Franca-Havaja Teleskopo de Mauna Kea. La unua el ili ricevis la maldaŭran nomon **S/1999 U 1**, ĉar estis la unua satelito de Urano malkovrita en la jaro 1999.

## Nomo 
En 2000, IAU aprobis por ĝi nomon inspiratan, laŭ la tradicio, el la verkaro de William Shakespeare. **Setebo** (angle: *Setebos*) estas la diaĵo kultata de Sikorakso kaj Kalibano, en "La Ventego".

## Ecoj 
Ĝiaj grando kaj maso estas ĉirkaŭkalkulataj laŭ ĝia videbla magnitudo.

Neregula satelito, Setebo estas verŝajne kaptita asteroido aŭ fragmento de asteroido. Ĝiaj orbitaj parametroj sugestas, ke ĝi povus esti ano de grupo, kun Sikorakso kaj Prospero, havante komunan devenon. Tamen,
analizo de iliaj koloroj ne konfirmas tion: Prospero kaj Setebo aperas grizaj, dum Sikorakso estas pale ruĝa.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Setebo, el "*Księżyce planet Układu Słonecznego*"
*  Setebo (angla versio)
*  Setebo, el "*Solar System Exploration*" 
*  La malgrandaj satelitoj de Urano
*  Setebo, Stefano kaj Prospero, el la paĝaro de Jean-Michel
*  Prospero, Setebo kaj Stefano, novaj uranaj lunoj 
*  Prospero, Setebo kaj Stefano, angla versio
*  Setebo kaj aliaj uranlunoj (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Urano
Dorno (botaniko)

[eta|220px|Foli-dornoj kun en la [akseloj la ŝosoj ĉe berberiso.]]
**Dorno** aŭ  kiel ĉe berberiso, troviĝas en la pozicio de folio  (foli-dorno) aŭ kiel ĉe kratago, de branĉo (branĉ-dorno) kaj komunikiĝas kun la internaĵo de la tigo.

## Planta pikaĵo
Ankaŭ estas eble trovi sur la tigo de planto pikaĵojn. Planta pikaĵo, kiel ĉe rubuso, estas konusoforma elstaraĵo de la epidermo kaj ne komunikiĝas kun la internaĵo de la tigo aŭ branĉo. Botanike la pikaĵoj ĉe rozoj ne estas dornoj.

## Vidu ankaŭ
*Triĥomo
*Pikilo

Dosiero:Braam_gestekelde_stengel.jpg|Pikaĵoj ĉe rubuso.
Dosiero:Lightmatter thorns.jpg|Pikaĵoj ĉe la rozo.
Dosiero:Eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna branch).jpg|Branĉ-dornoj en la foli-akseloj ĉe unustilusa kratago.

Kategorio:Plantomorfologio
Tanzania lanio

La **Tanzania lanio** (*Lanius marwitzi*)  estas mezgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj. Ĝi estas endemia de Tanzanio.

Ĝi estas specio kun nigraj supraj partoj kaj blankecaj subaj partoj.

La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Per tiu beko tiu lanio, kiel la aliaj, havas kutimon palisumi kadavraĵojn sur dornoj aŭ pikdrato kaj konservi ilin por posta manĝado. Ĝi manĝas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Lanius marwitzi.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Endemiaj birdoj de Tanzanio
Ruĝkapa lanio

eta|*Lanius senator*

La **Ruĝkapa lanio** (*Lanius senator*) estas mezgranda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro *Lanius* de la familio de Laniedoj.

La Ruĝkapa lanio reproduktiĝas en suda Eŭropo (Iberio, Francio, Italio, ĉirkaŭ Alpoj kaj Balkanio), Mezoriento kaj nordokcidenta Afriko, kaj vintras en tropika Afriko. Ili reproduktiĝas en malferma kultivata kamparo, prefere kun fruktarboj kaj nuda aŭ sabla grundo.

Tiu migranta mezgranda paserino manĝas grandajn insektojn, malgrandajn birdojn kaj ranojn. La beko estas mallonga, larĝa ĉebaze kaj hokoforma en pinto de supra makzelo, kiel ĉe aliaj lanioj. Per tiu beko tiu lanio, kiel la aliaj, havas kutimon palisumi kadavraĵojn sur dornoj aŭ pikdrato kaj konservi ilin por posta manĝado. Resume ĝi manĝas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn.

La masklo estas rimarkinda birdo **nigrablanka plumaro kaj tre bruna krono**. La raso *L. s. badius* de okcidenta Mediteraneo ne havas la grandajn blankajn flugilmakulojn.  Pli precize tiu specio havas tre brunajn, kun iom da ruĝeca nuanco, kronon el super okuloj kaj nukon, dum estas nigraj la tuta frunto, lanieca masko kiu pluas al kolflanko kaj ŝultroj. La supra dorso estas nigra, dum la suba nuanciĝas al griza kaj blankeca pugo. La flugiloj estas nigraj kun tre markataj kaj kontrastaj blankaj areoj, nome ŝultra strimakulo kun formo de “V” vidita de malantaŭe, kiel ĉe kelkaj afrikaj lanioj, kaj strio en unuarangaj flugilplumoj kiel ĉe plej parto de lanioj. La vosto estas mezlonga, nigra kaj rondoforma fine kun blankaj eksteraj vostoplumoj. La subaj partoj estas blankecaj, kun tre blanka gorĝo kaj iom nuance al sablokolora el brusto suben,

Ĉe inoj kaj junuloj supraj partoj estas brunaj kaj skvamecaj. Subaj partoj estas sablokoloraj kaj ankaŭ skvamecaj.

Tiu specio ofte superas sian reproduktan teritorion dum printempa migrado, kaj estas rara, sed ĉiujara, vizitanto en Britio. La baleara raso *badius* estis en Britio ĉirkaŭ kvar fojojn kiel vaganto, kaj estis vidata ankaŭ unufoje en Irlando.

## Referencoj
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 50977, Lanius senator, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj, fotoj kaj sonoj de Ruĝkapa lanio  ĉe Internet Bird Collection
* Oiseaux, bildoj, france
* Diferencoj laŭ aĝoj kaj seksoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Korvineloj

***Corvinella*** aŭ **Korvineloj** estas malgranda genro de paserinaj birdoj de la familio de Laniedoj. Oni metas nur du speciojn en tiu genro.

* Flavbeka lanio, *Corvinella corvina*
* Pigolanio, *Corvinella melanoleuca*

Tiuj estas tre grandaj lanioj troviĝantaj en subsahara Afriko. Ili estas gregemaj specioj, malkiel la veraj lanioj de la genro *Lanius*, kaj ili havas tre longajn vostojn.

La lanioj *Corvinella* estas birdoj de malferma savana habitato tipe vidataj ripozantaj rekte sur elstara ripozejo en arbopinto aŭ telefonkabloj. Ili eksaltas al predo, foje kaptata dumfluge, sed ĉefe surgrunde. Tiuj specioj kaptas ĉefe grandajn insektojn, sed manĝas ankaŭ malgrandajn birdojn, reptiliojn kaj mamulojn. 

Ambaŭ seksoj de ambaŭ specioj estas similaj, sed distingeblaj.

## Referencoj 
* Tony Harris kaj Kim Franklin, *Shrikes and Bush-Shrikes* ISBN 0-7136-3861-3

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Santomeo

**Santomeo** () estas la ĉefurbo de Santomeo kaj Principeo kaj la plej granda urbo de la ĉefa insulo Santomeo kaj de tiu lando.  

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2003, Santomeo enhavis  loĝantojn. 

Ĝi estis fondita de Portugalio en 1485 kaj ĉirkaŭas 16-a jarcenta katedralon. Ĝi estas la ĉefurbo de la lando ekde 1852. Ĝia nomo estas laŭ la portugala lingvo signifas "Sankta Tomaso". 

La grava havena urbo situas ĉe Golfeto Ana Chaves en la nord-oriento de Insulo Santomeo, kaj dum ĝia koloniado estis ĝi unu el la plej gravaj produktantoj de suko.

## Bildaro

Dosiero:Sao tome se.jpg|Katedralo
Dosiero:Sao tome fish.jpg|Strando
Dosiero:Sao tome mercado.jpg|Bazaro
Dosiero:Sao tome palace.jpg|Prezidenta palaco

**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
**
'''

Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Santomeo kaj Principeo
Blankakronuloj

***Eurocephalus*** aŭ **Blankakronuloj** estas malgranda genro de paserinaj birdoj de la familio de Laniedoj. Ĝi enhavas nur du speciojn en tiu genro.

* Rupela lanio aŭ Norda blankakronulo aŭ **Blankapuga lanio**, *Eurocephalus rueppelli*
* Blankakrona lanio aŭ Suda blankakronulo, *Eurocephalus anguitimens*

Estas grandaj brunablankaj lanioj troviĝantaj en subsahara Afriko. Ili estas gregemaj specioj, malkiel la veraj lanioj de la genro *Lanius*, sed kiel la alia genro de Laniedoj, nome Korvineloj. Ili havas psitakecan flugmanieron.

La lanioj de *Eurocephalus* estas birdoj de savano kaj malfermarbara habitato, tipe vidataj laŭ rekta sinteno en elstara dornarbusta ripozejo. Tiuj specioj ĉefe manĝas grandajn insektojn, sed foje manĝas ankaŭ frukton falitan surgrunde.

Maskloj kaj ino estas similaj laŭ plumaro en ambaŭ specioj, sed estas distingeblaj el nematuruloj.

## Referencoj 
* Tony Harris kaj Kim Franklin, *Shrikes and Bush-Shrikes* ISBN 0-7136-3861-3 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Rupela lanio

La **Rupela lanio**, Norda blankakronulo aŭ **Blankapuga lanio** (*Eurocephalus rueppelli*) estas birdo de la familio de Laniedoj troviĝanta en seka dornarbustaro, duondezerta kaj malferma arbaro de akacioj en orienta Afriko el sudorienta Sudano kaj suda Etiopio al Tanzanio. La nomo de Rupela lanio kaj la latina scienca nomo rememoras kaj omaĝas la germanan naturaliston kaj esploriston Eduard Rüppell.

## Aspekto 
La Rupela lanio estas 19–23 cm longa paserina birdo. Plenkreskulo havas blankajn kronon kaj pugon, nigran traokulan strion, brunajn dorson kaj flugilojn kaj nigran voston. La gorĝo, brusto kaj ventro estas blankaj, kaj la flankoj estas brunaj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj havas brunan kronon, blankajn kapoflankojn kaj grizan bruston. La flugmaniero estas psitakeca.

Oni priskribis kelkajn subspeciojn, sed estas etenda individua variado en plumaro. Kvankam birdoj de la nordo de la teritorio estas pli grandaj ol tiuj de la sudo, tiu diferenco estas klina kaj la Rupela lanio povas esti monotipa.

La alvokoj estas altatonaj grakoj, pepado kaj babilado, inklude *kek-kek* kaj *ĉii-ĉii*.

## Kutimaro 
La Rupela lanio estas gregema, vivanta en grupoj de ĝis 12 birdoj. Ili ĉasas el elstara ripozejo, kiel aliaj lanioj, kaj manĝas ĉefe grandajn insektojn, kutime kaptataj surgrunde. Ili manĝas ankaŭ el la dorso de grandaj mamuloj, kiel bufagoj kaj la bovardeo, kaj eventuale manĝas frukton kiu estis falinta surgrunde.
 
La pura murdika tasforma nesto estas konstruita el herbo kaj araneretoj en horizontala arboforko 4–6 m supergrunde. La 2 al 4 blankaj aŭ violecaj ovoj estas punktitaj el griza, purpuro aŭ bruna. Ŝajne okazas kooperativa reproduktado, konsiderinte la gregeman kutimaron de tiu specio kaj la konata kooperativa reproduktado de la tre proksime rilata Suda blankakronulo.

## Referencoj 
* Harris kaj Franklin, *Shrikes & Bush Shrikes*  (Christopher Helm, 2000) ISBN 0-691-07036-9

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Blankakrona lanio

La **Blankakrona lanio** aŭ **Suda blankakronulo** (*Eurocephalus anguitimens*) estas specio de birdo de la familio de Laniedoj. Ĝi troviĝas en Suda Afriko nome el suda Angolo, kaj ĉefe en Bocvano kaj Zimbabvo, al orienta Mozambiko, norda Namibio kaj norda Sudafriko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj seka savano kun disa kreskaĵaro kaj riveraj arbaroj.

Plenkreskulo havas blankajn kronon kaj pugon, nigran traokulan strion, brunajn dorson kaj flugilojn (pli malhelajn) kaj nigrecan voston. La gorĝo, brusto kaj ventro estas blankaj, kaj la flankoj kaj ventroj estas brunecaj. Kiel diferenco kaj distingilo el la tre proksima kaj simila Rupela lanio estas pli markata lanimasko kaj ĉefe tre malhelbruna kaj larĝa orelareo. Beko kaj kruroj estas nigrecaj.

Ili manĝas ĉefe insektojn, ofte el elstaraj ripozejoj, serĉe de manĝeroj. Kiam ĝi vidas ion, eksaltas surgrunden kaj kaptas ĝin. Ili ĉasas ankaŭ je grunda nivelo kaj ofte ariĝas al miksitaj kunmanĝantaroj. Oni konstatis la jenajn manĝerojn en ties dieto:
* Animaloj, Insektoj, raŭpoj (Lepidopteroj), Koleopteroj (skaraboj), termitoj *Hodotermes mossambicus*, formikoj (Formikedoj), vespoj (Himenopteroj), milpieduloj ktp. 
* Beroj (rare) 

Ĝi estas foje **kooperativa reproduktulo**, la ĉefaj ino kaj masklo estas helpataj de ĉirkaŭ 1-4 helpantoj. La reprodukta paro kaj la grupanoj konstruas la neston, kiu estas tasforma nesto konstruata de fajna, disŝirata herbo plifortigita per aranereto. Ĝi estas tipe situa en horizontala branĉoforko. La ovosezono daŭras ĉefe el oktobro al novembro, somero en suda hemisfero. La ino demetas 2-5 ovojn, kovataj ĉefe de la ĉefa ino dum ĉirkaŭ 20 tagoj. La idoj estas zorgataj kaj de la grupanoj kaj de la reprodukta paro; elnestiĝo okazas post ĉirkaŭ 19-20 tagoj.

## Referencoj 
* Angle 
* BirdLife International 2004.  Eurocephalus anguitimens.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Laniedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Konrád Albrich

**ALBRICH Konrád**  (naskiĝis la 17-an de junio 1889 en Sibio, mortis la 1-an de februaro 1959 en Munkeno) estis transsilvania saksa kuracisto, oftalmologo, universitata profesoro.

## Kariero
Albrich studis en Munkeno kaj Kiel, diplomitiĝis en 1912. Ekde 1922 li laboris en kliniko de la Universitato Erzsébet kiel okulkuracisto. Post 1945 li faris praktikon en Svislando, poste en Germana Federacia Respubliko.

## Verko
**A szembetegségek és szemtünetek összefüggése a szervezet egyéb betegségeivel* (Bp., 1929).

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon
* http://www.nevpont.hu/view/176

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj saksoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj okulkuracistoj
Dezső Alföldy

**ALFÖLDY Dezső** [pr. alfoeldi] estis hungara jurverkisto naskiĝinta en Temeŝvaro la 2-a de aŭgusto 1875 kaj mortinta Balatonalmádi la 19-an de majo 1961.

## Kariero 
Kiel jurverkisto li okupiĝis pri defendo de intelektaj proprecoj kaj pri organizo de la tribunaloj. Ekde 1939 li estis ano de supera ĉambro de parlamneto.

## Verko 
* *A magyar szerzői jog* (Bp., 1936).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Krauchthal

**Krauchthal** (prononcu *kraŭĥtal*) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Burgdorf kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 3326 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Krauchtal situas en la mezo inter la urboj Berno kaj Burgdorf kaj estas kvazaŭ la okcidenta pordo al la Emme-Valo.
Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Krauchthal mem la vilaĝoj Hettiswil, Hub, Dieterswald kaj Thorberg.

## Najbaraj komunumoj 
Krauchthal limas en nordokcidento al Hindelbank, en nordo al Mötschwil, en nordoriento al Burgdorf, en oriento al Oberburg, en sudoriento al Lützelflüh, en sudo al Vechigen, en sudokcidento al Bolligen, en okcidento al Bäriswil, kaj en nordokcidento al Mattstetten.

## Trafiko 
Krauchthal situas flanke de la ĉefaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Hindelbank al Bolligen. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas 7 kilometrojn nordoriente en Kirchberg.

## Historio 
La unuaj dokumentaj mencioj de la vilaĝoj de Krauchtal datiĝas
por Krauchthal mem el la jaro 1208, por Hettiswil el la jaro 1107, por Hub kaj Dieterswald el la jaro 1329 kaj por Thorberg el la jaro 1196.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|150px|La roko Kreuzfluh
Praktike rekte ĉe la orienta marĝeno de la vilaĝo leviĝas preskaŭ centmetrojn vertikale la roko Kreuzfluh sur kies pinto troviĝas belvidpaviliono. Ĉe la piedo de Lindenberg la glaciepokaj glaĉeroj fosis kavernojn, kiujn jam loĝis homoj dum la ŝtonepoko. En tiuj kavernoj hodiaŭ troviĝas la kavernloĝejoj Fluehüsli.. La Kastelo Thorberg sur rokteraso sudokcidente de la vilaĝo, kiu iam estis la sidejo de la berna vokto, hodiaŭ loĝigas la kantonan malliberejon por viroj. La virina malliberejo troviĝas en la suda najbarkomunumo Hindelbank. La rekonilo de la vilaĝo Hettiwil estas la monaĥejo sonoriletoturo ''Lindenzytli".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Krauchthal
Jenő Alföldy

**ALFÖLDY Jenő** [pr. alfoeldi] estis hungara orel-, naz- kaj laringkuracisto, universitata profesoro naskiĝinta en Erzsébetváros (Transsilvanujo), la 18-an de junio 1904 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de novembro 1981.

## Premioj, distingoj
*1976 - Eminenta Kuracisto.

## Kariero
Alföldy ekde 1961 estis katedrestro, universitata profesoro de la Medicinscienca Universitato de Peĉo. Inter 1975 kaj 1981 li estis scienca fakkonsilanto de la Scienchistoria Muzeo, Biblioteko kaj Arkivejo Semmelweis. Ekde 1977 en revuo *Fül-Orr-Gégegyógyászat* aperis la skizoj *A magyar és a nemzetközi fül-orr gégészet története* (Historio hungara kaj internacia de la orel-, naz- kaj laringkuracado).

## Verko
**Tracheotomia* (kun András Potondi, Bp., 1973).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Ödön Alliquander (filo)

**ALLIQUANDER Ödön** [pr. alikvander] estis hungara inĝeniero kaj universitata profesoro pri minejoj naskiĝinta en Zalatna la 10-an de novembro 1914 kaj mortinta en Budapest la 5-a de januaro 1990.

## Biografio 
En 1936 li akiris juran, en 1940 inĝenierajn diplomojn. Ekde 1965 li instruis en Universitato de Miskolc.
 
## Premioj, distingoj
*Honordoktoro de Minejakademio de Friburgo;
*Mikovinyi- kaj Zsigmondy-memormedaloj;
*Hans Höfer-medalo (Aŭstrujo);
*1989 - Signum Aureum Universitatis.

## Verkoj
**Magyarország bánya- és kohóipara az 1912–1926 évben* (Bp., 1934); 
**Olajkutak fúrása* (Bp., 1951); 
**Az olajkútfúrás múltja, jelene és jövője* (Bp., 1962); 
**Fúróturbina, turbo-rotári fúrás* (Bp., 1964); 
**Fúrólyukak kitörése, kitörésveszedelem* (Bp., 1965); 
**Gyémántfúrás* (Bp., 1965); 
**Das moderne Rotarybohren 1–2.* (Leipzig, 1965); 
**Kisátmérőjű fúrás, kisátmérőjű kútkiképzések *(Bp., 1966); 
**Rotári fúrás* (Bp., 1968); 
**Vízkútfúrás korszerű módszerei* (Bp., 1968); 
**A kiegyensúlyozott fúrás elméleti alapjai és gyakorlati feltételei* 1–3. (kun Béla Gilicz , Bp., 1971–1972);
**Fluidumtároló kőzetek savazása* (kun József Szepesi, Bp., I. 1973, II. 1974, 1978); 
**A kőolaj- és földgázbányászat műszaki fejlodése* (bibliografia studo, kunmetite kun Arnold Werner, Zoltán Gyulay (mininĝeniero), Bp., 1974).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Okcident-Siberia Esperanto-Renkontiĝo

eta|Insigno OSER-46

**Okcident-Siberia Esperanto-Renkontiĝo** (mallonge **OSER**) estas tradicia Esperanto-renkontiĝo, okazinta en Sovetunio. La renkontiĝo havis certajn geografiajn limojn kaj trapasis nur en Okcidenta Siberio.

Post disfalo de Sovetunio ankaŭ okazis internacia renkontiĝo InterOSER.

Inter organizantoj de OSER estis Siberiaj E-kluboj. Ekzemple, Tomska Esperanto-Klubo organizis OSERojn en 1981, 1986, 1988, 1990 jaroj kaj InterOSERojn en 1990 kaj 1992.

## OSER-27 
OSER-27 okazis en la urbo Krasnojarsk en 1976 ekde la 6-a de novembro ĝis la 8-a de novembro fare de aktivuloj de SEJM. La renkontiĝon partoprenis 57 geesperantistoj; inter ili 29 estis krasnojarskanoj; aliaj partoprenantoj venis el 13 lokoj de Siberio: 10 urboj kaj 3 vilaĝoj.

Ĝi trapasis en urba kulturpalaco kun subteno de loka komitato de VLKSM kaj aliaj urbaj organizaĵoj. Fine de la renkontiĝo publike parolis reprezentanto de urba komsomola komitato R. Ĥubulia. La oficiulo gratulis la plej aĝan esperantiston de Krasnojarsk Pjotr Dmitrijeviĉ Agapov.

La 1-an de decembro en revuo "Krasnojarskij Raboĉij" ("Krasnojarska laboristo", ) aperis bona ruslingva artikolo "Слёт эсперантистов Сибири" ("Renkontiĝo de esperantistoj de Siberio"), informanta pri la renkontiĝo.

## OSER-46 
* OSER-46 okazis en Novokuzneck, Kemerova provinco.

Dosiero:OSER 46.jpg|Insigno OSER 46

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Rusio
Kategorio:Historio de SEJM
Ödön Alliquander (patro)

**ALLIQUANDER Ödön** [pr. alikvander] estis hungara inĝeniero pri minejoj naskiĝinta en Nadjvarado 24-a de julio 1882 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-a de oktobro 1954. Li estis la patro de inĝeniero pri minejo Ödön Alliquander.

## Kariero
Alliquander akiris juran diplomon en Reĝa Jura Akademio (Nagyvárad) en 1904, post 4 jaroj inĝenieran diplomon en Akademio de Selmec. Li estis apud lia multflanka praktika agado unu el la estigantoj de hungara mineja juro. En la gazeto *Bányászati és Kohászati Lapok* li publikis dum jardekoj studojn.

## Verko
**Magyar bányajog* (kun Imre Bán kaj Ernő Tassonyi, Bp., 1931); 
**Magyarország bánya- és kohóipara az 1912 – 1926 években* (Bp., 1931); 
**Bánya- és kohóbalesetek elhárítása* (kun Tassonyi Ernő, Bp., 1934); 
**Rotari fúrás* (Bp., 1968).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

 
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
István Almádi

**ALMÁDI István** [pr. alma:di] estis hungara nobelo, taglibristo en Transsilvanujo naskiĝinta en la fino de la 17-a jarcento kaj mortinta en komenco de la 18-a jarcento.

## Kariero
Almádi estis subprefekto de departemento de Doboka, ekde 1675 ĝis 1683 ĝia ŝerifo. En 1690 li aliĝis al Emeriko Thököly kaj ĝis la fino de jaro 1692 sekvis lin en Turkujon, poste li revenis en Transsilvanujon. Inter 1687 kaj 1694 li verkis taglibron.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj

Kategorio:Hungaraj nobeloj
Georgo Vilhelmo (Brunsvigo-Lüneburg)

**Georgo Vilhelmo**, germane *Georg Wilhelm*, duko de Brunsvigo-Lüneburg (* 26-an de januaro 1624 en kastelo Herzberg ĉe Harco; † 28-an de aŭgusto 1705 en monaĥejo Wienhausen ĉe Celle) estis ekde 1648 ĝis 1665 princo de la princlando Calenberg kaj ekde 1665 ĝis sia morto reganta princo de la princlando Lüneburg.

## Literaturo 
* Heinrich Christian Heimbürger: *Georg Wilhelm, Herzog von Braunschweig-Lüneburg. Ein Lebens- und Zeitbild, nach gedruckten und ungedruckten Quellen dargestellt*. Celle: Capaun-Karlowa 1852.
* Schnath, Georg: *Der letzte Heideherzog. Georg Wilhelm von Celle und seine Zeit (1624-1705)*. In: *Niedersachsen*. Jg. 38 (1933), S. 163-171.
* Röhrbein, Waldemar R.; Rohr, Alheidis von: Heil unserm König! Herzöge, Kurfürsten, Könige in Hannover. Hannover 1995, S. 16-17 (Schriften des Historischen Museums Hannover. 7) ISBN 3-910073-09-3
* Antje Stannek: *Telemachs Brüder. Die höfische Bildungsreise des 17. Jahrhunderts*. Frankfurt am Main: Campus 2001. (Reihe Geschichte und Geschlechter ; Bd. 33) ISBN 3-593-36726-2 (S. 92-161: Unterwegs im höfischen Europa, darin S. 126-136: Die Prinzen von Braunschweig-Lüneburg (Christian Ludwig und Georg Wilhelm in den Niederlanden, 1640; Georg Ludwig, Friedrich August und Karl Philipp, 1680-1685))
* Klaus Mlynek in: *Hannoversches biographisches Lexikon. Von den Anfängen bis in die Gegenwart*. Hannover: Schlüter, 2002, S. 128.

Kategorio:Germanaj princoj
Kategorio:Dukoj de Brunsvigo
Kategorio:Hanovra dinastio
Kategorio:Historio de Malsupra Saksio
Péter Alvinczi (predikisto)

**ALVINCZI Péter** [pr. alvinczi] estis hungara reformita predikisto, prireligia polemikisto naskiĝinta en Nadjenjedo, ĉirkaŭ 1570 kaj mortinta en Kassa la 22-a de novembro 1634.

## Kariero
Péter Alvinczi post siaj studoj en Nadjenjedo, Nadjvarado studis en Wittenberg kaj Hajdelbergo. Reveninte en Transsilvanujon li estis predikisto lasta foje en Kassa ekde la fino de la jaro 1605 ĝis sia morto. Li havis ankaŭ gravan politikan rolon kiel konsilanto kaj konstanta kortega pastro de Stefano Bocskai, poste de Gabrielo Bethlen. Laŭ onidiroj li estas la aŭtoro de la politika polemikverko *Querela Hungariae, Magyar Ország Panasza* (Kassa, 1619). Li havis polemikojn kun Péter Pázmány kaj Tamás Balásfi.

## Verkoj
* *Egy tetetes, neve vesztett pápista…* (Debrecen, 1609); 
* *Itinerarium catholicum. Azaz: nevezetes vetélkedés* (Debrecen, 1616); 
* *Machiavellizatio* (sen nomo, Kassa 1620); 
* *Postilla, azaz prédikációk* (I–II. Kassa, 1633–34); 
* *1604–20 közti naplóföljegyzései* (red. Kálmán Benda A Ráday Gyűjt. Évk. 1955).

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj predikistoj
Béla Ambrózy

**AMBRÓZY Béla** [pr. ambro:zi] barono estis hungara bienulo, unu el fondintoj de abelbredado en Hungarujo naskiĝinta en Temesgyarmat en 1838 kaj mortinta en Temeŝvaro la 18-a de januaro 1911.

## Kariero 
Ambrózy koniĝis pri abelbredado en Italujo dum sia restado tie kiel oficiro. En 1875 li fondis la Abelbredasocio de Sudhungarujo, poste je lia inicio fondiĝis la Tutlanda Asocio pri Abelbredado. Ekde 1880 li estis kunulredaktoro de la gazeto *Magyar Méh* (Hungara Abelo).

## Verko 
* *A méh* (Temesvár, 1896).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
*  Magyar agrártörténeti életrajzok (Biografioj de hungara agrikultura historio) legebla en paĝo 17-a

Kategorio:Hungaraj baronoj
Kategorio:Hungaraj abelbredistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Elek Andrád

**ANDRÁD Elek** [pr. andra:d] estis hungara aktoro kaj verkisto naskiĝinta en ? en 18-a jarcento kaj mortinta en ? en 19-a jarcento.

## Kariero 
Andrád studis juron en Koloĵvaro, poste li paŝis je la servo de la teatrotrupo de Koloĵvaro en 1805 patronite de la barono Miklós Wesselényi kaj dum kelkaj jaroj li ludis en Hungario kun la trupo. Poste li revenis en Transsilvanion kaj ekde 1812 ĝis sia morto li estis advokato. Oni prezentis plurajn el liaj teatraĵoj, sed ili grandparte restis en manuskripto.

## Verkoj 
* *A meg-rebbent Musa a magyarokhoz 1805-ben*, … (Kolozsvár, 1805);
* *Mesés költemények* (Pest, 1807);
* *Hóravilág* (terurdramo, prezento: 1808, eldono: Pest, 1823); tiuj restis en manuskripto.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Johano Georgo (Saksio-Weißenfels)

**Johano Georgo de Saksio-Weißenfels** (n. 13-an de julio 1677 en Halle; m. 16-an de marto 1712 en Weißenfels) estis la tria duko de la elektoprinca saksia flanka linio Saksio-Weißenfels same kiel princo de Saksio-Querfurt kaj devenis de flanklinio de la albertidaj Wettinanoj.

## Literaturo 
* 300 Jahre Schloß Neu-Augustusburg, 1660–1694 – Residenz der Herzöge von Sachsen-Weißenfels: Festschrift. Weißenfels, 1994, S. 38–39
* Gerhardt, Friedrich, Schloß und Schloßkirche zu Weißenfels, Weißenfels, 1898, S. 55–56
* Johann Christoph Dreyhaupt: Beschreibung des ... Saal-Creyses, insonderheit der Städte Halle. Halle, 1749/1751 (d.i. "Dreyhaupt-Chronik")

## Eksteraj ligiloj 
* Johann Hübners ... Drey hundert und drey und dreyßig Genealogische Tabellen, Tab. 169
* Geschichte der fünf Herzöge zu Weißenfels 
* Die Geschichte der Stadt Weißenfels a. S.; Das Digitalisat zum Buch von Friedrich Gerhardt; Kapitel 26

Kategorio:Dukoj de Saksio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1677
Kategorio:Mortintoj en 1712
Kategorio:Dinastio Wettin
Leopold (Anhalt-Köthen)

eta|maldekstra|Fürst Leopold de Anhalt-Köthen en la jaro 1710
**Leopold von Anhalt-Köthen** (* 29-an de novembro 1694 en Köthen; † 19-an de novembro 1728 samloke) estis reganta princo de Anhalt-Köthen el la dinastio de la Askanoj. Li eniris la historion kiel patrono kaj dumviva amiko de Johann Sebastian Bach.

## Efektoj 
Por la princlando Anhalt-Köthen la novfondado de la kortega muziko, okazinta en 1714, unue sub Augustin Reinhard Stricker kaj post li sub Bach, grava kultura pliriĉigo. La pli grandan parton de la profana muziko de Bach ni dankas al lia verkadotempo en Köthen.

Krome li novfondis en 1718, kune kun August Ludwig, la kastelobibliotekon kiel *publika biblioteko*, kiu tamen kun 190 volumoj komence havis nur modestan amplekson.

Leopold igis novigi la Burg-straton kaj tutnove konstrui la Wall-straton en Köthen, kie li disponigis al sia kapelmajstro J. S. Bach novan domon.

En 1723 la princo subtenis la malfermadon de orfejo en Köthen.

La Leopoldo-strato en Köthen nomiĝas laŭ li.

## Fontoj 
* Leopold, Fürst von Anhalt-Köthen: *Reisetagebuch* (Hs. im Historischen Museum, Schloss Köthen)
* Hermann Wäschke: *Anhaltische Geschichte*, 3 Bände, Cöthen: Schulze, 1912/13
* Christine Siegert: *Florentiner Musikkultur zur Zeit des Besuchs von Prinz Leopold von Anhalt-Köthen*, in: ''Cöthener Bach-Hefte 12 (2004). ISBN 3-910017-08-8
* NDB 11, 317 und 14, 268.

Kategorio:Germanaj princoj
Kategorio:Askanier
Kategorio:Anhalto
Kategorio:Historio de Saksio-Anhalto
Hrodna regiono

**Hrodna regiono** (, latinliterigite *hrodzienskaja voblasć*, , latinliterigite *Grodnenskaya oblast*, ) kovras la nordan parton de Belorusio. Temas pri unu el ses administraj regionoj de la lando, nomataj *voblasći* (komparu la artikolon oblasto), kiuj aldone al la sendependa areo de la ĉefurbo Minsko dividas Belorusion. 

La regiona areo kovras 25 000 kvadratajn kilometrojn. Ĉefa urbo - administre, komerce kaj kulture - estas Hrodno ( loĝantoj en 2004), pliaj gravaj urboj estas Lida ( loĝantoj tiutempe) kaj Slonim ( loĝantoj). 

## Geografio 
La regiona areo limas al la Podlaĥia provinco de Pollando okcidente, la distriktoj Alytus kaj Vilnius de Litovio norde, la Minska regiono de Belorusio oriente kaj la Bresta regiono sude. Sume la regiona areo ampleksas pli-malpli 12 procentaĵojn de la tuta ŝtata areo. 

Inter la 13-a jarcento kaj la jaro 1795 la regiono estis parto de la Grandduklando Litovio, kaj tiam konkeriĝis fare de la Rusia Imperio. Ankoraŭ nun laŭ litova etnografio la nordo de la regiono apartenas al la historia regiono Dzukio. La areo estis parto de la Dua Pola Respubliko inter la jaroj 1921 kaj 1939, kiam ĝi sekve de la Pakto Ribbentrop-Molotov estis alligita al la Belorusa Soveta Socialisma Respubliko de Sovetunio. La regiono oficiale ekhavis siajn limojn en 1960 en administra geografia reformo de la Belorusa SSR ene de Sovetunio, kaj la limoj konfirmiĝis post la sendepentiĝo de la respubliko Belorusio post septembro 1991.

## Dua Mondmilito
- ekster kunteksto -
19.11.1943: Bataliono de Pola Enlanda Armeo la tutan tagon batalis apud Żołudek kontraŭ soveta partizana taĉmento.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()