Blufrunta amazono

La **Blufrunta amazono** (*Amazona aestiva*), konata ankaŭ kiel *Blufrunta papago*, *Turkisfrunta amazono* kaj *Turkisfrunta papago*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas unu el plej ofte papagoj tenitaj en kaptiteco. La alternativaj ordinaraj nomoj rilatas al distinga blu/turkisa marko en ĝia kapo ĝuste super la beko.

## Taksonomio
La Blufrunta amazono estis unu el multaj specioj origine priskribitaj de Carl Linnaeus en lia mejloŝtona verko de 1758 *Systema Naturae*. Ĝia specifa epiteto estas femenina formo de Latina adjekto *aestivus*, "somera". 

Oni agnoskis du subspeciojn, nome la jenaj:

**A. a. aestiva* (nomiga) en orienta Brazilo. La ĉefa bordo de la flugilo ("ŝultro") estas ruĝa.
**A. a. xanthopteryx* el norda kaj orienta Bolivio tra apudaj partoj de Brazilo, ĝis Paragvajo kaj norda Argentino. La "ŝultro" estas parte aŭ tute flava. sed ambaŭ subspecioj interreproduktiĝas libere kie ili estas en kontakto.

Krome, ekzistas gravaj individuaj varioj kaj en la vizaĝbildo kaj en la kvanto de flava/ruĝa koloroj sur la "ŝultro". En unu ekstremo, individuoj kun esence nenia flavo sur la kapo kaj tute verdaj "ŝultroj" estas konataj el nordokcidenta Argentino.

## Aspekto
La blufrunta amazono estas ĉefe verda papago ĉirkaŭ 38 cm longa. Ili havas bluajn plumojn sur la frunto super la beko kaj flavajn sur la vizaĝo kaj krono. La distribuado de bluo kaj flavo multe varias inter individuoj. Male al plej multaj aliaj amazonaj papagoj, ĝia beko estas plejparte nigra. Ne ekzistas evidenta seksa dimorfismo por la homa okulo, sed analizo de la plumoj uzante spektrometrion, metodon kiu permesas vidi la plumaron kiel ĝi estus per la tetrakromata vidkapablo de papago, montras klarajn diferencojn inter la plumaro de la seksoj. Junuloj de papagoj estas pli senbrilaj kaj havas malhelajn irisojn.

Ankaŭ malgrandaj naturiĝintaj reproduktaj populacioj ĉeestas en la pli verdaj regionoj de Stutgarto en Germanio kaj Ĝenovo en Italio. Kvankam ili estis observitaj en naturo en Puertoriko, ili verŝajne estas la rezulto de eskapintaj dorlotbestoj, kaj neniu reproduktado estis registrita.

## Reproduktado
La blufrunta amazono nestas en arbokavaĵoj. La ovalformaj ovoj estas blankaj kaj mezuras ĉirkaŭ 38 × 30 mm. Kutime estas tri ĝis kvin en ĉiu ovodemetado. La ino kovas la ovojn dum ĉirkaŭ 27 tagoj kaj la papagidoj forlasas la neston ĉirkaŭ 60 tagojn post eloviĝo.

## Gallery

Image:Amazona aestiva -yellow on wings-4-2c.jpg|*A. a. xanthopteryx*
File:Amazona aestiva -pet eating from spoon-8a.jpg|Dorlotbesto manĝanta el kulero
File:Amazona aestiva -Parque das Aves, Foz do Iguacu, Brazil -head-8a.jpg|En Parque das Aves, Brazilo
Blue-fronted Amazon (Amazona aestiva) -8-2rc.jpg|El naturiĝinta populacio en São Paulo, Brazilo
Turquoise-fronted amazon (Amazona aestiva) 2.JPG|Natura birdoen Pantanalo, Brazilo
File:Papagaio verdadeiro 2.jpg
File:Blue fronted amazon taking shower.jpg|Dorlotbesto en duŝejo
Amazona aestiva MHNT.ZOO.2010.11.148.5.jpg|Ovo de *Amazona aestiva* - MHNT
File:Pet blue fronted amazon in her cage.jpg|Dorlotbesto en kaĝo

## Referencoj
* Juniper & Parr (1998) *Parrots: A Guide to Parrots of the World*; .
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.

## Eksteraj ligiloj 
* 
*Species profile  - World Parrot Trust
*Species factsheet - BirdLife International
* Informaro - Animal-World
* filmetoj, fotoj kaj sonoj - Internet Bird Collection
* Voĉo en xeno canto collection

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko