open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
29477 Zdíkšíma

'*29477 *Zdíkšíma'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la praga astronomo *Zdislav Šíma'',kiu laboris pri problemoj de gravita kampo de planedoj de la sunsistemo. Li ankaŭ interesiĝas pri la historio de astronomio kaj de la astronomiaj instrumentoj, inklude sunhorloĝojn kaj la malnovan astronomian horloĝon de Prago.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Marcelo Rezende

**Marcelo Luiz Rezende Fernandes** (naskiĝis la  en Rio-de-Ĵanejro, mortis la  en San-Paŭlo) estis brazila televida ĵurnalisto, raportisto kaj prezentisto.

Estis lia la aŭtoreco de kelkaj el la plej gravaj raportadoj montritaj en Globo televidreto je la dekjaro de 1990, kiel la plendo de la batadsekcioj kaj murdoj de loĝintoj de la *Favela Naval*, en Diademo, fare de membroj de la Milita Polico de San-Paŭlo.

Eĉ sen universitata edukado, li elstariĝis je la ĵurnalismo laborante je la skribado de la plej gravaj amaskomunikorganizoj de Brazilo, kiel Globo, Record kaj Eldonejo Abril.

## Programoj 
## Kancero 
Je la 14a de majo de 2017, la Record Reto montris intervjuon de Rezende por la programo Domingo Espetacular en kiu li malkaŝis la diagnozon, semajnoj antaŭe, pri pankreata kancero kun metastazo en la hepato. Li montris fidon, petis energion el publiko kaj anoncis sian provizoran foriron el la laboro por trakti sin.

Li ektraktis sin per kemioterapio en la Malsanulejo Albert Einstein. Tamen kiam li malkovris, ke li havis nur 1 % da sxanco de postvivi la kanceron, kaj li postvivus nur dum 3 plu jaroj, li lasis la tradician traktadon kaj decidis trakti sin per preĝoj kaj per la ketogena dieto. Li estis superrigardata per la kuracisto Lair Ribeiro.

Li mortis je la 16a de septembro de 2017 je 17:45 en la Malsanulejo Moriah, pro multobla organa misfunkciado pro kaŭzo de lia malsano.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Marcelo Rezende en Internet Movie Database

Kategorio:Brazilaj ĵurnalistoj
Kategorio:Brazilaj televidprezentistoj
Irén Iványi

**Irén Iványi** [ivAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Iványi Irén** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Ŝia nomvarianto estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *M. Iványi Irén*.

Irén Iványi http://www.imdb.com/name/nm2501669/?ref_=tt_cl_i7 naskiĝis la  en Magyarhomorog, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Irén Iványi akiris diplomon en Teatra Akademio en 1907. Post siaj studoj ŝi havis stipendion de Nacia Teatro (Budapeŝto), poste ŝi laboris en provinca teatro. Inter 1911 kaj 1945 ŝi apartenis al la Nacia Teatro, poste ŝi pensiuliĝis. Ŝi ricevis premion en 1917. Ŝi havis edzon. Ŝi estis fama pri tio, ke ŝi savis 72-foje spektaklojn lastmomente anstataŭanta malsanan aktoron.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - vartistino
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Cluvia
* Rostand: Cyrano de Bergerac - Duenna
* Géza Gárdonyi: *A bor* - Eszter
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* - duonpatrino
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Kamilla
* Ferenc Csepreghy: *Piros bugyelláris* - Suták Kata

## Ŝiaj ambaŭ filmaj roloj 
* *Tamás úrfi kalandjai* (1918)
* *Torockói menyasszony* (1937) – patrino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jenő Illés

**Jenő Illés** [ilEŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Illés Jenő,** en Germanio **Eugen Illes** estis hungara-germana reĝisoro, scenaristo, kameraisto. Li estis la unua hungara filma reĝisoro, tamen en Berlino.

Jenő Illés http://www.imdb.com/name/nm0407778/ naskiĝis la  en Debrecen, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Illés akiris diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József. Inter 1905 kaj 1939 li vivis en Berlino, tamen kun interrompoj. Komence li plulernis en Teknikuniversitato en Berlino, en 1906 li estis germanlingva ĵurnalisto. En 1908 li estis kinejestro. Li iĝis ĉefreĝisoro de *Pathé* en Berlino en 1911, resume li faris ĉe Pathé 120 germanajn filmojn. En 1912 li partoprenis en establo de kinproduktejo. En 1915 pro soldatiĝo li hejmenvenis kaj kiel soldata filmisto li kreis 9 filmojn. Post 2 jaroj li ekssoldatiĝis kaj revenis al Berlino, kie li zorgis ankaŭ prezentadoj de hungaraj filmoj. Depost 1927 li estis negocisto pri filmoj. Pro la 2-a mondmilito li tuj hejmenvenis al Budapeŝto. Li havis germanan edzinon.

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* *Die Sphynx* (1912) 
* *Delila* (1913, kun internaciaj sukcesoj)
* *Romlott emberek közt* (1915)
* *Der gelbe Schein* (1918)
* *Die Todgeweihten* (1923, kun furora sukceso)
* *Das gefährliche Alter* (1927, lasta) 

## Elektitaj scenarlibroj, kie li mem estis reĝisoro 
* *Szulamit* (1916)
* *A grófnő betörői* (1916)
* *János Vitéz (1916)

## Elektitaj filmoj, kie li estis kameraisto 
* *Hőseink diadalútja Galiciában* (1915, ankaŭ reĝisoro)
* *A grófnő betörői* (1916, ankaŭ reĝisoro kaj scenaristo)
* *Jobb erkölcsöket* (1916, ankaŭ reĝisoro)

## Literaturaj kontribuoj 
* *Kalamitäten* (noveloj, 1910)
* *Die drei Väter: roman von der Tauentzienstrasse''  (romano, 1910)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Lajos Ihász

**Lajos Ihász** [lajoŝ ihAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ihász Lajos** estis hungara aktoro, voĉoaktoro. Lia nobela antaŭnomo estis *felpéci*, lia frato estis Aladár Ihász.

Lajos Ihász http://www.imdb.com/name/nm0407323/ naskiĝis la  en Kiskunfélegyháza, li mortis la  en nekonata loko.

## Biografio 
Lajos Ihász debutis kiel studento de Teatra Akademio en 1912, tamen li ricevis diplomon en Aktora Lernejo de la Tutlanda Aktora Societo en 1915. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged) (1915-1917). En la sekvaj jaroj li apartenis al pluraj teatroj kaj kabaredoj (ekzemple Teatro Magyar (1926-1930, 1932–1934), Teatro Madách (1941)). Li havis sukcesojn ĉefe en operetoj. Li edziĝis al Mária Lázár en 1916, sed baldaŭ li eksedziĝis, li denove edziĝis en 1929.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Zsigmond Vincze: *Limonádé ezredes* - leŭtenanto
* Hervé: *Lili* - René
* Albert Szirmai: *Mágnás Miska* - Gida

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Az elrabolt szerencse* (1919) – dirigento
* *New-York express kábel* (1921)
* Sonĝoaŭto (1934) – servisto
* *Estélyi ruha kötelező* (1942) – hararisto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Gyula Szabó (aktoro 1883)

**Gyula Szabó** [djula sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabó Gyula** estis hungara aktoro, operkantisto (baritono).

Gyula Szabó http://www.imdb.com/name/nm1024524/ naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Alsójára (nuntempa Iara (Cluj) en Rumanio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Szabó abiturientis en Kolozsvár, poste li plulernis en agrikultura akademio, sed li interrompis la lernadon kaj li frekventis studion de Nacia Teatro (Budapeŝto). Li komencis sian aktoran karieron en 1904. Komence li apartenis al provincaj  teatroj, poste ankaŭ en Teatro Magyar, Teatro Városi. Li edziĝis en 1935. Li estis membro de Nacia Teatro ekde 1954.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Kálmán Imre:
** *Kis király* - kolonelo
** *Bajadér* - grafo Armand
* Ferenc Csepreghy: *Sárgó csikó* - Laci
* Pongrác Kacsóh: *János vltéz* - Bagó

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Akit elkap az ár* (1940) – Mihály
* *Fiú vagy lány?* (1944)
* Karuselo (filmo) (1956)
* *Csempészek* (1958)
* *Felmegyek a miniszterhez* (1962)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Araucaria hunsteinii

**Araucaria hunsteinii** estas granda arbo indiĝena al la montaroj de Papuo-Nov-Gvineo. Ĝi estas la plej alta arbo en sia familio, alta ĝis 80 m kaj kelkaj arboj ĝis 90 m. 

## Referencoj 
hunsteinii
Kategorio:Arboj de Nov-Gvineo
Lingva kafejo

eta|Lingva kafejo en La Chaux-de-Fonds, Svislando|300x300ra**Lingva kafejo,** ankaŭ konata sub la nomo poliglota kafejo , estas kunveno por praktiki lingvojn.

## Difino 
**Lingva kafejo** okazas en iu publika loko, restoracio, trinkejo. Homoj venas je indikita tago kaj horo kaj sidiĝas ĉe precizaj tabloj: **unu tablo - unu lingvo**. Homoj povas elekti tablon, kies lingvon ili volas audi, lerni, en kiu ili volas progresi. Nomadumado eblas: personoj restas 20-30 minutojn ĉe unu tablo kaj poste iras al alia tablo. Teorie ĉe ĉiu tablo estas gvidanto, kiu estas denaskulo.

**Poliglota kafejo** estas kunveno en iu publika loko, restoracio, trinkejo je iu vespero pri iu preciza lingvo. Ĝi okazas en loko, kie la praktikado de lingvoj estas la ĉefa celo. Tiucelen la loko prezentas librojn kaj lernilojn pri la ofertitaj lingvoj. Do la lingvoj aperas laŭ la tagoj de la semajno. La kunsidon gvidas denaskulo. La vorto poligloto venas el la greka lingvo, kie *poli* signifas pluraj, kaj *gloto* signifas lingvo.

eta|Lingva kafejo en La Chaux-de-Fonds, Svislando|300x300ra

## Kial homoj iras al tiaj renkontiĝoj? 
* Aŭdi nekonatan lingvon, malkovri la melodion de tiu lingvo.
* Refreŝigi siajn konojn pri iu lingvo, kiun oni uzis en sia infanaĝo aŭ kiun oni iom lernis en sia junaĝo en lernejo.
* Progresi en sia lernado de iu lingvo ekster kursoj, sen gramatikaj klarigoj, nur uzante la lingvon en ne formala parolado.
* Bani en iu lingvo kaj sperti socian interagon.

## La publiko en lingva kafejo estas 
* alvenintoj, enmigrintoj, kiuj devas rapide lerni la lokan lingvon
* studentoj, kiuj devas akiri lingvon
* iu persono, kiu subite, pro profesia kialo, devas lerni certan lingvon rapide
* emeritoj, kiuj bezonas sociajn kontaktojn kaj volas laborigi sian cerbon
eta|Lingva kafejo en La Chaux-de-Fonds, Svislando|300x300raKonsekvence oni observas tre pozitivan mikson de generacioj.

## Esperanto en lingvaj kafejoj 
Okazas ke esperantistoj sukcesas lanĉi lingvan kafejon aŭ kontakti organizantojn por proponi tablon kie Esperanto estas parolata.

Ekde 2009 funkcias Bjalistoka Lingva Kafejo gvidata de volontuloj de Bjalistoka Esperanto-Societo (Bjalistoko, Pollando); unu el la parolataj lingvoj estas Esperanto.

En 2016 estis kreita de esperantistoj lingva kafejo en La-Chaux-de-Fonds, Svislando, iniciatita de Mireille Grosjean.

## Vidu ankaŭ 
* Poliglota Kunveno
* Internacia tago de la gepatra lingvo

## Notoj 
## Referencoj 
Kategorio:Kafejoj
Kafejo
Kategorio:Lingvoturismo
Art Garfunkel

**Arthur Ira Garfunkel** Queens, Novjorko, 5-an de novembro 1941) estas usona Kantisto-kantverkisto kaj antaŭ ĉio konata kiel la duono de la duopo Simon & Garfunkel (kun Paul Simon). Ili eldonis nombron da albumoj, inter kiuj *Parsley, Sage, Rosemary & Thyme* (1966), kaj *Bridge Over Troubled Water* (1970). Ankaŭ la muziko en la filmo *The Graduate* (La diplomito) (1968) enhavas multe da ilia muziko, inter kiuj la kanto *Mrs. Robinson*.

eta|maldekstra|Art Garfunkel en 2013

## Albumoj 
* Angel Clare (1973)
* Breakaway (1975)
* Watermark (1977)
* Fate for Breakfast (1979)
* Scissors Cut (1981)
* The Animals' Christmas (with Amy Grant) (1985)
* Lefty (1988)
* Songs from a Parent to a Child (1997)
* Everything Waits to Be Noticed (with Maia Sharp and Buddy Mondlock) (2002)
* Some Enchanted Evening (2007)

## Eksteraj ligiloj 
* Simon and Garfunkel
* Art Garfunkel

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Kategorio:Usonaj komponistoj
Kategorio:Judaj kantistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Enguídanos

[eta|dekstra|250px|Situo de la [Provinco Kvenko en Hispanio.]]

**Enguídanos** [enGIdanos] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *enguidanense*. La censita loĝantaro en 2016 estis de 337 loĝantoj kaj la denseco estas de 2,04 loĝ/km².

## Historio 
Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo la vilaĝo estis rabita de francaj trupoj.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto al 337, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Enguídanos, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Enguídanos.

Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis preskaŭ ĉiam de la maldekstra partio PSOE.

## Ekonomio 
Agrikulturo, forstado kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

## Vidindaĵoj 
### Kulturaj vidindaĵoj 
* Kastelo-fortikaĵo de la 11a jarcento.
eta|maldekstre
* Preĝejo de Ntra. Sra. de la Asunción de la 16a jarcento.
* Ĉefa Placo kaj urba kerno.
eta|maldekstre
* Domegoj kun blazonoj
* Rigardejoj (de la Virgulino, "El Santo", de la Kavo, de la GR-66).
* Publika lavejo
* Hidroelektra centralo "Lucas de Urquijo"
* Ponto aŭ viadukto de La Cortina
* Diglagoj (Contreras, Villora kaj Batanejo)
* Akvomuelejoj (El Golpecillo, La Lastra, Baltasar)
* Romia ponto super Cabriel

### Naturaj vidindaĵoj 
* Fontoj
* Akvobaraĵo Guadazaón
* Ravinoj Agua, Cerrada kaj de la Rivero Mira
* Castil de Olivas
* Perejil
* Antikvaj Banejoj de Salobral
* Aldea del Charandel
* La Playeta y La Lastra
* eta|maldekstreLas Chorreras
* Los 5 ríos de Enguídanos

## Situo 
Enguídanos estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la sudorienta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 734 m super marnivelo; je 85 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 165,35 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°40′25″N 1°36′23″Ok.

Trapasas ties teritorion la rivero Cabriel.

eta|maldekstre
eta|maldekstre
eta|maldekstre

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Kvenko

Kategorio:Municipoj de Provinco Kvenko
Tandemo (lernometodo)

eta|Du homoj kunvenas por lerni la lingvon de la aliulo.
**Tandemo** estas metodo por lerni lingvojn, kie du personoj kunvenas por lerni la lingvon de la alia persono. Do okazas interŝanĝo de kapabloj kaj scioj. La nomo venas de tipo de biciklo, kie du homoj sidas kaj pedalumas por veturi.

Fakte la metodo « tandemo » povas esti uzata por io alia ol lingvo.

Kategorio:Lingvo-instruado
Insulo Béarra

**Insulo Béarra** aŭ  estas irlanda insulo antaŭ la **duoninsulo Béarra** en la graflando Chorcaí. Ĝi nomiĝas oficiale ankaŭ **An tOileán Mór** en Esperanto "la granda insulo". Ĝi havas grandecon de ĉ. 10&nbsp;km x 3&nbsp;km kaj areon de 17.68&nbsp;km²:sur la insulo vivas 210 ĝis 220 homoj (2012).

Laŭ la legendo la insulo ricevis sian nomon de reĝo la Mogh Nuadat, el Munster, kiu honorigas sian edzinon, Beara, la filino de Heber Mór, reĝo de Castile.

## Geografio 
La insulo situas inter la haveno Berehaven kaj Bantry Bay (golfo de bantry), en la okcidenta parto de la graflando Chorcaí, ĉirkaŭ 1,5&nbsp;km for de la haveno de Castletownbere.
Ĝi apartenas al la komunumo de Killaconenagh (*Cill Eacha Naoineach*): La insulon ligas du pramŝipojn, kiuj povas transporti malpezajn veturilojn.

La plej alta punkto de la insulo estas Knockanallig,

### Subdevidoj 
Dek el la 75 domaretoj de la komunumo Killaconenagh situas sur la insulo:
* Ardra West
* Ardra East
* Ballinakilla - kun la katolika preĝejo Sankta mikaelo kaj la tombejo . En la proksimeco troviĝas trinkejo.
* Cloonaghlin West
* Cloonaghlin Upper
* Cloonaghlin Lower
* Derrycreeveen
* Greenane
* Ardagh
* Rerrin

## Demografio 
En la jaro 2022 218 homoj loĝis sur la insulo. En fruaj jaroj loĝis multe pli sur la insulo, ekzemple en la jaro 1841 estis 2 122 homoj.

## Historio 
Sur la insulo estas fruaj ŝpuroj de homa vivado inkluzive de megalitaj tomboj kaj detruiĝis starantaj ŝtonoj.
La insulo estis la posedo de la klano O'Sullivan ĝis la potenco de la gaelaj finfine finis en la jaro 1602.

### Arĥeologio 
* Artileria baterio, Ardaragh West, Cloonaghlin West
* Martello turo, Ardaragh West, Cloonaghlin West (ankaŭ telegrafa stacio)
* Promontory fort
* Ringfortikaĵo, Cloonaghlin West, Greenane
* signal turo, Derrycreeveen
* Menhiro, Greenane
* Ringfortikaĵo, Cloonaghlin West, Greenane

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* listo de irlandaj militaraj instalaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* Bere Island information

Kategorio:Beara-duoninsulo
Béarra
Béarra
Kastelo de Vasegerszeg

La **Kastelo de Vasegerszeg** (konata ankaŭ pri la iama posedanto *Markusovszky* [markuŝovski]) estas historia monumento en vilaĝo Vasegerszeg.
maldekstre|eta|Aerfoto pri kastelo en Vasegerszeg
 
## Historio 
Origine nobela familio *Wittnyédy* [vitnjEdi] konstruis la malfrubarokan  kastelon en la 18-a jarcento. En 1820 ĝi estis trakonstruita laŭ klasikismo. En nekonata jaro la nova posedanto estis Lajos Markusovszky, kiu vivis en la kastelo inter 1850-1893. Dum la socialismo ĝi estis laborista feriejo, poste privata hoteleto. Aktuale en 2015 la kastelo estas privata posedaĵo kaj nevizitebla.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo situas en éa iama sendependa vilaĝo *Keményegerszeg*. La kastelo mem situas en mezo de belega parko. La konstruaĵo formas T-majusklon. La fasado estas simetria, meze troviĝas la ĉefenirejo kun 4 reliefantaj kolonoj, kiuj tenas malferman balkonon ĉe la unua etaĝo. Ĉe la tegmento malgranda mansardo estas videbla.

## Parko 
La parko estas ankaŭ nun impona. En denso de la parko kaŝiĝas tombokapelo de Lajos Markusovszky.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto
* http://www.kastelyok-utazas.hu/Lap.php?cId=939&kId=939 
* hungare kun foto

Vasegerszeg
Kategorio:Vasegerszeg
Márton Kerecsendi Kiss

**Márton Kerecsendi Kiss** [kereĉendi kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kerecsendi Kiss Márton,** aŭ **Kerecsendi-Kiss Márton** estis hungara verkisto, poeto, redaktoro. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Kis Márton István*.

Márton Kerecsendi Kiss http://lexikon.katolikus.hu/K/Kerecsendi-Kiss.html naskiĝis la  en Kerecsend (Hungario), li mortis la  en Cleveland (Ohio, Usono).

## Biografio 
Márton Kerecsendi Kiss lernis en Győr kaj Eger, poste li akiris pedagogian diplomon en Budapeŝto. Li ekinstruis en Gánt, poste en Bicske kie ekde 1938 li faris la unuan ciganan lernejon de la lando. En la fruaj 1940-aj jaroj liaj kontribuoj aperis en gazetoj. En 1944 li edziĝis, en la sekva jaro li rifuĝis al Germanio, poste al Italio, en 1947 al Argentino. Intertempe li estis deklarita milita krimulo en Hungario. Ekde 1957 li vivis en Kanado, ekde 1962 en Cleveland. En la menciitaj landoj li redaktis hungarlingvajn gazetojn. Li ricevis premion en 1973.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Vándorévek* (poemoj, Székesfehérvár, 1941)
* *A harmincadik* - teatraĵo prezentita en du teatroj en Budapeŝto, scenarlibro en 1943
* *Emlékkönyv* (noveloj, raportoj, Cleveland, 1972)
* *Rőzseparázs* (poemoj, Toronto, 1976)
* *Vándorévek* (elektitaj poemoj, Budapeŝto, 1994)

## Memorigiloj 
* memordomo en Bicske http://www.hirado.hu/2014/03/28/emlekhazat-avattak-kerecsendi-kiss-marton-tiszteletere-bicsken/ (2014)
* strato en Bicske http://2060.blog.hu/2016/04/16/kerecsendi_kiss_marton_utca_2_a_tettek_mezeje

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Quercus shumardii

La **makuleta kverko** (*Quercus shumardii)* estas unu el la plej grandaj kverkoj en la sekcio *Lobatae*. Ĝi estas indiĝena al Sud-orienta Usono.

## Referencoj 
"Quercus shumardii Shumard Oak". Southern Group of State Foresters. Alirita la 18an de Septembro

Kategorio:Kverkoj
Kategorio:Arboj de Usono
Kategorio:Arboj de Kanado
El cóndor pasa

eta|Perua bando ludas El cóndor pasa
***El cóndor pasa*** (esperante: La kondoro pasas) estas origine instrumenta muzikaĵo de Daniel Alomía Robles. Jam rapide Julio Baudoin verkis tekston por ĝi. Ĝi aperis en la zarzuelo kun la sama titolo. La verko estas bazita je perua popolkanto el la 18-a jarcento kiu temas pri alia birdo. "Soy la paloma que el nido perdió" (Mi estas kolombo kiu perdis sian neston). La opero havis kiel temon la lukton inter la lokaj indianoj kaj iliaj superregantoj en Cerro de Pasco. Ambaŭ birdoj estas simboloj por la neatingebla libereco. La originala teksto estas en la lingvo de la Inkaoj la keĉua.

## La teksto 
@ Kontrolenda

## Muziko 

>

Kategorio:Kantoj de Andy Williams
Kategorio:Hispanlingvaj kantoj
Kategorio:Verkoj de 1913
Kategorio:Verkoj de 1970
Chillarón de Cuenca

[eta|dekstra|250px|Situo de la [Provinco Kvenko en Hispanio.]]

**Chillarón de Cuenca** [ĉijaRON de Kŭenka] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo. Estas du setlejoj nome Arcos de la Cantera kaj Chillarón de Cuenca.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Chillaronense*. La censita loĝantaro en 2016 estis de 557 loĝantoj kaj la denseco estas de 14,13 loĝ/km².

## Situo 
Chillarón de Cuenca estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la centra parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 927 m super marnivelo. La areo de ties teritorio estas de 39,41 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°06′17″N 2°13′17″Ok.

## Historio 
La setlejo jam ekzistis almenaŭ el la araba epoko. Dum la 14a kaj 15a jarcento ĝi konis oran epokon danke al la laboroj por la konstruo de la Katedralo de Kvenko.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Chillarón de Cuenca, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Chillarón de Cuenca; sed poste la proksimeco al la ĉefurbo rekuperis la loĝantaron al la nunaj 557.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj, ĉefe pro proksimeco al la provinca ĉefurbo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Kvenko
* Chillarón (stacidomo)


Kategorio:Municipoj de Provinco Kvenko
Araucaria cunninghamii

***Araucaria cunninghamii*** estas granda arbo indiĝena al Aŭstralio kaj Nov-Gvineo. En Aŭstralio kreskas la vario *Araucaria cunninghamii var. cunninghamii*, En Nov-Gvineo kreskas la vario *Araucaria cunninghamii var. papuana*.

## Referencoj 
cunninghamii
Kategorio:Arboj de Aŭstralio
Kategorio:Arboj de Nov-Gvineo
Pedro Ansúrez

**Pedro ANSÚREZ** (naskiĝis ĉ. 1037, mortis en 1118 en Valadolido) estis hispana nobelo, kiu funkciis kiel grafo en Liébana, Carrión kaj Saldaña, kaj senjoro de Valadolido, en kies katedralo li estas entombigita.

## Biografío 
Posteulo de la Banu Gómez, familio, dokumentita ekde la 10a jarcento en la nordo de Palencia kaj Astorga, estis la filo de Ansur Díaz kaj lia unua edzino Eylo. li kontraktis du geedziĝojn, la unua kun Eylo Alfonso, filino de la grafo Alfonso Muñoz, kiu profitigis per multenombraj nemoveblaĵoj, inter aliaj en la valo de Trigueros, kaj la dua kun Elvira Sánchez.

Investita per la digno de grafo en 1071, oni atribuís al li plurajn posedaĵojn, kiujn li regis sub la mandato de la reĝo, inkluzive de areo de Carrión (1074), San Román de Entrepeñas (1077) - posedaĵojn dividitajn kun lia frato Diego - kiel Saldaña. De 1084, ankaŭ regis la areojn Zamora kaj Toro, kaj de 1101 la areon de Liébana. Post sia reveno al la Regno Leono post restado en la graflando Urgell post la morto de sia bofilo, la grafo Armengol, denove regis ekde decembro 1109 ĝis sia morto, Carrión, Saldaña, kaj San Román, kaj en 1113 la reĝo konfidis al li la registaron de la areoj Melgar, Simancas kaj Cabezón, krom Torremormojón baldaŭ antaŭ sia morto.

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj en 1118
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Hispanaj militistoj
Kategorio:Hispanaj grafoj
Boeing 717

La **Boeing 717** estas pasaĝeraviadilo de Boeing, ellaborita en 1998.

Originale Boeing 717 estis prilaborata kiel la modelo de McDonnell Douglas (MD) sub la nomo **MD-95**. McDonell Douglas planis produktadon de Boeing 717 en 1992, tamen en 1997 McDonnell Douglas estis aneksita de Boeing. Post la anekso, la projekto de MD-95 estis finita kaj anoncita kiel **Boeing 717** en 1998. Boeing 717 estas fakta lasta modelo de DC-9/MD-80/MD-90 serio.

## Historio 
Dum la 1960-aj jaroj, La McDonnell Douglas DC-9 estis rekonata kaj produktata pasaĝeraviadilo por mezdistanca flugo. Ĝiaj posteuloj, MD-80 kaj MD-90 estis ellaborita inter 1980-aj jaroj kaj 1990-jaroj.

En 1983, McDonnell Douglas planis malgrandigitan (Serio 30) kaj pligrandigitan version (Poste iĝis MD-80) de originala DC-9. Tamen malkresko de MD dum la 1980-jaroj malrapidigis prilaboron de novaj modeloj, kiuj sekva DC-9. Kune kun MD-90, McDonnell Douglas prezentis MD-95 en 1991, tamen kiam oni lanĉis MD-95 en 1994, Nur ValuJets mendis 50 aviadilojn.

En 1997, Boeing aneksis McDonnell Douglas. Post la anekso, MD-95 estis renomiĝita **Boeing 717**. Originale *717* estis modelnombro por Boeing KC-135 Stratotanker, tiel Boeing anstataŭe uzis nombron *720* por plibonigita versio de Boeing 707. Por distingi novan pasaĝeraviadilon kun fuelcisterna militaviadilo (KC-135), Nova pasaĝeraviadilo oficiale nomiĝis *717-200*. Kiel lasta versio de DC-9, Boeing 717 estis produktita ekde 1998 ĝis 2006. La 23-an de majo 2006, Boeing ĉesis produktadon de Boeing 717, finis produktadon de serioj de DC-9.

## Variantoj 
* **Boeing 717-200 (1998)** : Produkta versio de Boeing.
* **Boeing 717 Express (2003)** : Privata versio de Boeing 717-200.

## Specifaĵoj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* McDonnell Douglas
* Boeing

Kategorio:Komercaj aviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de McDonnell Douglas
Kategorio:Aviadiloj de Boeing
Levi Miller

**Levi Miller** (naskiĝis  en Brisbane, Kvinslando, do nun -jara) estas aŭstralia infana aktoro. Li internacie konatiĝis per la usona kineja filmo *Pan* de 2015, kiu filmiĝis en somero 2014, kiam Levi estis 11-jaraĝa - la juna aktoro imprese plenumis la rolon de timema sed tamen pli kaj pli kuraĝa juna heroo, antaŭ la adolesko, kiu nur en la filmo transformiĝas al la rolo de la petola kaj neniomtima konatulo *Peter Pan*.

Tamen ankaŭ antaŭ kaj post tiu internacia filmo li aktoris, unuafoje en aĝo de 7 jaroj:
* 2010: Akiva (mallonga filmo)
* 2011: A Heartbeat Away
* 2011: Terra Nova (televida serio, epizodo 1x09)
* 2012: Great Adventures (mallonga filmo)
* 2015: Pan
* 2016: Supergirl (televida serio, epizodo 1x05)
* 2016: Better Watch Out
* 2016: Red Dog: True Blue
* 2017: Jasper Jones
* 2018: A Wrinkle in Time 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Aŭstraliaj infanaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Aŭstralio
Legendo de Liang Ŝanbo kaj Ĝu Intaj

[eta|Monumento al Liang Shanbo kaj Zhu Yingtai situanta en parko proksima al la tombo de Julieta kaj Romeo en [Verono]]
La **legendo de Liang Shanbo kaj Zhu Yingtai** (aŭ ***Liang Ŝanbo kaj Ĝu Intaj***, laŭ la traduko de Su Armand) estas tragika amhistorio inter Liang Shanbo kaj Zhu Yingtai. La legendo naskiĝis en la urbo Ningbo kaj estas unu el la kvar plej famaj legendoj en Ĉinio. La malfeliĉa paro estas konata ankaŭ kiel Romeo kaj Julieta de Oriento.

## Legendo 
La legendo de Liang Shanbo kaj Zhu Yingtai venas de la tempo de la orienta Ĝin dinastio (265-420).

Zhu Yingtai estis la naŭa filo kaj ununura filino de la riĉa familio Zhu en Shangyu, Zhejiang. Ĉar al virinoj tiutempe ne estas permesite viziti altlernejon Zhu konvinkis sian patron permesi al ŝi viziti lernejon ŝajnigante esti viro. Dum la vojaĝo al Hangzhou, ŝi renkontas Liang Shanbo, kiu estas studema junulo el malriĉa familio. Ili interparolas kaj tuj sentas grandan proksimecon inter si.

Ili studis kune dum la sekvantaj tri jaroj kaj Zhu pli kaj pli enamiĝis je Liang, kiu tamen ne malkovris la veran identecon de Zhu. Ankaŭ kiam Liang akompanis Zhu je ŝia hejmvojaĝo li ne rimarkis, ke ŝi estas virino vire vestita. Nur plurajn monatojn poste, kiam Liang faris viziton al Zhu li konstatis, ke Zhu estas bela virino kaj li enamiĝis. Ili ambaŭ pasie amas unu la alian kaj volas stari kune ĝis la morto.

Kiam Liang petis edzigi ŝin, li eksciis, ke la familio jam estis aranĝinta geedziĝon de Zhu kun riĉa viro nomata Ma Wencai. Pro tio la koro de Liang rompiĝis, li malsaniĝis kaj mortiĝis.

Je la tago de la geedziĝo Zhu vojaĝis per boato al sia estonta edzo Ma. Kiam la boato preterpasis la lokon kie troviĝas la tombo de Liang, fortega vento malpermesis la antaŭeniron. Zhu iris al la tombo kaj petis, ke ĝi malfermiĝu. Subite la tombo malfermiĝis kaj Zhu saltis en ĝin por unuiĝi kun sia amata Liang. Poste du papilioj aperis kaj kune forflugis el la tombo.

## En Esperanto 
Versio en verso ekzistas en Esperanto, tradukita de Su Armand, legebla en: http://literaturo.org/HARLOW-Don/Esperanto/Literaturo/Revuoj/MondaKulturo/Printempo65/butterfliesu.html

Kategorio:Fikciaj paroj
Kategorio:Ĉinaj legendoj
Kategorio:Amhistorioj
Fuŝo

**Fuŝo** en esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ reta vortaro estas *la ago malbone fari ion pro intenca aŭ nevola senzorgeco, pro malbonkvalita laboro aŭ pli koncize pro faraĉo*. Ofte la vorto specife aplikiĝas por malbonkvalitaj rezultoj de laboristoj sen koncernaj fakaj konoj, kompetentecoj, pri la tasko. Koresponde, **fuŝaĵo** estas la koncerna rezulto, do fuŝita takso aŭ objekto. La vorto etimologie videble devenas de la germana samsignifa vorto *Pfusch* .

En neformala Esperanto, la vorto fuŝaĵo ankaŭ aplikiĝas al miskomprenoj aŭ misinterpretoj, ekzemple ĉe etimologiaj vortoj, kiuj transiris proceson de transformiĝo. Unu el multaj citeblaj ekzemploj estas la anglalingva termino *Jolly Roger*, nomo por la tradicia pirata flago de blankaj kranio kaj du ostoj sur nigra fono - ĝi probable devenas de la franca nomo 'le Joli Rouge' (), kio france signifas 'la Bela Ruĝo', kio koncernas la koloro de la ruĝaj flagoj, aŭ eble la koloro de sango. Ĉi tio fuŝaĵo verŝajne estis helpita de la fakto ke la diablo havis la kromnomon 'Old Roger', kio estas multe pli facile prononcebla al geangloparolantoj. Malpli ofta aserto de la origino estas 'le Joyeux Rouge' (), kio signifas 'la Ĝoja Ruĝo'.

## Referencoj 
Kategorio:Laboro
Daryl Stuermer

**Daryl STUERMER** (naskiĝinta la 27an novembro 1952 en Milvokio, Viskonsino, Usono), estas usona gitaristo kaj basgitaristo ĉefe konata por sia laboro kun la angla rokgrupo Genesis kiel koncerta muzikisto.[eta|330x330ra|Daryl Stuermer dum koncerto de [Phil Collins en Duseldorfo en 2005.]]En 1982, Stuermer sekvis la karieron de la estro de Genesis nome Phil Collins kiel ĉefa gitaristo por la soloa kariero de Collins, kaj estis menciita laŭnome en la muzika filmeto de "Don't Lose My Number". Farinte tion, li transiris el tio kion Collins nomigis "permanent-portempa-parttempa membro" de Genesis al "permanent-turne-registra membro" de la nova grupo de Collins. La kunlaborado estis sukcesa por ambaŭ muzikistoj, kaj Stuermer aperis tiel en kelkaj el la kantoj de Collins.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Usonaj ĵazgitaristoj
Kategorio:Usonaj kantverkistoj
Kategorio:Germanaj usonanoj
Kategorio:Membroj de Genesis
Kategorio:Progresivrokmuzikaj muzikistoj
Angelikoj

**Angelikoj** (*Angelica*) estas plantgenro ene de la familio de la Apiacoj (*Apiaceae*). La ĉ. 100 specioj estas precipe disvastigitaj en la moderaj regionoj de la norda hemisfero.

## Priskribo 
[eta|maldekstre|Ilustraĵo de la [oficina Angeliko (*Angelica archangelica*)]]
eta|maldekstra|
[eta|Fruktaro kun fruktoj de la [arbara angeliko (*Angelica sylvestris*)]]

### Ekstera aspekto de la folioj 
*Angelica*-specioj kreskas kiel multjaraj herbaj plantoj. Ili formas mallongan rizomon kiu havas en la supra parto restaĵojn de foliaj ingoj. La striata tigo estas en la supra parto diĥotome branĉita.

La alterne starantaj folioj havas foliingon, petiolon kaj foliplaton.

### Floraro, floroj kaj fruktoj 
La terminale kaj flanke starantaj, duoble umbelaj infloreskoj estas maldensaj. Povas esti multaj involukraj folioj, aǔ ili mankas. Ekzistas kelkaj radioj. Ekzistas multaj involukroj, malofte ili mankas. La kalikodentoj estas mallongaj aǔ nur rudimentaj. La sepaloj estas blankaj, roseaj, purpuraj aǔ malofte helflavaj. Ili estas renverse ovformaj kun mallarĝa pinto, kiu estas fleksita al interno.

La duobla aĥeno disfalas en dupartaj fruktoj.
[eta|*[Angelica heterocarpa* ĉe la Loaro apud Nantes]]
[eta|*[Angelica lineariloba*]]
[eta|*[Angelica lucida*]]
[eta|[marĉa angeliko (*Angelica palustris*)]]
[eta|*[Angelica polymorpha*]]
[eta|[arbara angeliko (*Angelica sylvestris*)]]

## Sistematiko kaj disvastigo 
La genro estis starigita en 1753 de Carl von Linné. La amplekso de la genro estas diskutata. Sinonimoj por *Angelica* L. estas: *Angelocarpa* RUPR. *Angelophyllum* RUPR., *Archangelica* WOLF, *Callisace* FISCH. EX HOFFM., *Coelopleurum* LEDEB., *Czernaevia* TURCZ. EX LEDEB., *Epikeros* RAF., *Gomphopetalum* Turcz., *Ostericum* HOFFM., *Physolophium* TURCZ., *Porphyroscias* MIQ.


Kategorio:Kuracplantoj
Stratvendisto

[eta|Stratvendisto kiu vendas kapraĵon en [Kabulo.]]
**Stratvendisto** estas vendisto de facile moveblaj aĵoj. Je la plejmulto de la lokoj kie oni uzas la terminon, la vendisto vendas malmultekostajn varojn aŭ nutraĵon. Kaj vendistoj kun fiksa kaj kun migra vendoloko ofte uzas laŭtan kriadon aŭ kantadon, kaj klopodas per ŝercoj aŭ trukoj persvadi klientojn por aĉeto.

Ĝi estas multjarcente malnova profesio kaj ĝis hodiaŭ en multaj kazoj ne regulita.

[eta|maldekstra|Stratvendistoj en [Romo]]

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Komerco
Kategorio:Stratkulturo
Migdallakto

eta|Botelo enhavanta krudan migdallakton.
La **migdala lakto** estas trinkaĵo ellaborita surbaze de muelitaj migdaloj aŭ migdalpasto kaj akvo, uzata kaj kiel trinkaĵo kaj kiel ingredienco en kuirarto aŭ kiel anstataŭaĵo de la bestodevena lakto. Ĝi havas nek kolesterolon nek laktozon kaj havas malpli da proteinoj kaj karbonhidratoj.

Temas pri trinkaĵo kiu aperis en multaj receptoj de la Mezepoko kiel nutraĵo uzata en pladoj de Karesmo kaj en aliaj nekaresmaj preparaĵoj kiuj nuntempe prepariĝas per bovina lakto. Tiuepoke ĝi estis nomata en la latina lingvo kiel *amygdalate*. Ĝi estis vaste uzata en eŭropaj landoj ekde Iberio ĝis orienta Azio. Ĝi estis konata kaj aprezata same en la kristana kaj la islama kuirartoj.

Ĝi ellaboriĝas tre simple, per muelado de la migdaloj tre fajne kaj la aldono de akvo, filtrante la solidaĵon post la pistado. Eblas fari ĝin hejme.

Lakto
Kategorio:Lakt-anstataŭaĵoj
Kategorio:Vegana kuirarto
Kronologio de tramtransporto en Parizo

**Kronologio de tramtransporto en Parizo**

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Kronologio de la Metroo de Parizo
* Kronologio de RER de Francilio

## Tradukfonto 
Kategorio:Tramtransporto en Parizo
Parizo
Hexham

**Hexham** estas urbo en norda Anglio ĉe la Rivero Tyne en Northumberland. En 2001 Hexham havis 11139 loĝantojn.eta|dekstra|La abatejo *Hexham Abbey*La anglosaksa nomo estis *Hagustald*.

## Episkopo de Hexham 
Ekde 678 ĝis 821 Hexham estis sidejo de propra episkopujo, kun sinsekve dek du episkopoj, inter ili sep sanktuloj. Poste la episkopujo estis kunfandita kun tiu de Lindisfarne (poste Durham).

En moderna tempo, la romkatolika eklezio fondis novan, samnoman episkopujon de Hexham en 1850, renomita al **episkopujo de Hexham kaj Newcastle** en 1861.

Kategorio:Urboj de Northumberland
Kategorio:Iamaj romkatolikaj episkopujoj
Kategorio:Romkatolikaj episkopujoj en Eŭropo
Aconitum napellus

La **blua akonito** (**Aconitum napellus**) aŭ ** blua kaskofloro** estas plantospecio de la genro Akonito (*Aconitum*) en la familio de la Ranunkolacoj (*Ranunculaceae*). Plia esperanto-nomo estas laŭ la scienca nomo **napela akonito**.

La blua kaskofloro estas tradicia ornama kaj medicina planto. Ĉiuj partoj estas forte venenaj. Jam du gramoj de la radiko estas mortiga.
[eta|maldekstre|Akonito, habito kaj floraroj. Fotita ĉe [Sellajoch, Dolomitoj]]
eta|maldekstre|*Aconitum napellus*, fruktoj kaj semoj

## Historia uzado 
Blua akonito estis ofte uzata veneno por murdi aŭ por venenigi sagopintojn.

## Utiligado kiel ornamplanto 
## Venenigaj simptomoj 
## Uzado kiel medicina planto 
La planto donas medicinan efikon en du formoj:
* *Tubera Radix Aconiti* aŭ *Aconiti tuber*, aŭ bulbidoj: La bulboj estas malhelgrize brunaj ĝis nigre brunaj, la surfaco estas malfajna kaj ilia grandeco estas 5 ĝis 10 cm longa kaj pli ol 2 cm dika. Ĝia gusto estas dolĉeca, poste gratiga kaj poste vomige akra.
* *Herba Aconiti* aŭ akonita herbo. La drogo estas nur stokebla dum unu jaro.

La ĉefaj efikantoj estas:
* Alkaloidoj: Akonitino, Pkroakonitino, Mesakonitino, Hipakonitino.
* Alkaminoj: Akonino, Napelino, Neopelino, Neolino.
Pliaj efikantoj estas:
* racino, inosito, manito, efedrino, sparteino.

### Terapeŭta apliko 
eta|maldekstre|Blua akonito: unuopa floro.
Resumo el la monografio de komisio pri Fitoterapio:

Riskoj de *Aconitum napellus*: pro la malalta terapeŭta indekso, do la malgranda diferenco inter la dezirata terapeŭta kaj la maldezirata veneniga efiko, vivdanĝeraj riskoj ne eviteblas, nome: parestezioj, vomado, vertigo, muskolaj kramfoj, hipotermio, bradikardio, perturbo de la kora ritmo kaj centra spirlamigado. Pro tiaj efikoj hodiaŭ la planto ne plu estas uzata en medicino.

Nur en la homeopatio la planto estas ankoraŭ uzata terapeŭte kontraŭ inflamoj kaj nervaj malsanoj.

En la tradicia ĉina medicino oni faras el diversaj akonito-specioj, precipe el *Aconitum carmichaelii*, preparaĵojn kontraŭ malvarmumo, reŭmatismo, nervaj doloroj, edemoj kaj disenterio.

## Referencoj 
Kategorio:Ranunkolacoj
Kategorio:Flaŭro de la Alpoj
Kategorio:Venenaj plantoj
Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj
Blade Runner 2049

**Blade Runner 2049** (2017) estas daŭrigo de la filmo Blade Runner el 1982 reĝisorita de Ridley Scott. Ĝi realiĝis en 2017 kaj la reĝisoro ĉifoje estas Denis Villeneuve. La filmo temas pri malutopia Los-Anĝeleso en kiu homaspektajn robotojn fabrikas la forta *Tyrell Corporation* 30 jarojn post la okazintaĵoj en la unua filmo.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2017
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Usonaj sciencfikciaj filmoj
Kategorio:Fikciaj androidoj
Kategorio:Gentekniko en fikcio
Blankmanĝaĵo

eta|Blankmanĝaĵo
La **Blankmanĝaĵo** estas dolĉa parfumita kremo kun cinamo kaj citronŝelo kiu estas manĝata kiel deserto. Dum la Mezepoko ĉi manĝaĵo ankaŭ fariĝis per birdobrusto, rizamelo, sukero, migdaloj kaj kelkfoje lakto kaj aliaj ingrediencoj.

La rizamelo por ĝin densigi venis al Eŭropo tra la araba kulturo. Nuntempe ĝiaj ĉefaj ingrediencoj estas la migdallakto, maizamelo, cinamo kaj pulvorigita kaj la branĉetoj, citronŝelo kaj sukero. Ĝi estas tre tradicia en Reus (Taragono) kie ĝi fariĝas el migdaloj, amelo, sukero, citronŝelo kaj cinamo. Ankaŭ en Balearoj, ĝi kutime fariĝas el bovina lakto anstataŭ la migdala.

Pleje verŝajne la esprimo katalunlingva *menjar blanc* venas el la araba *ispidba* aŭ la arab-persa *sepidba*. Ĉi dolĉaĵo nomiĝas *menjar blanc* en la kataluna (laŭvorte, ‘blanka manĝaĵo'; el la kataluna venas tradukoj al aliaj lingvoj eŭropa kiaj *blanc-manger* en la franca, *biancomangiare* en la itala, *blancmange* en la angla, kaj *Flammeri* en la germana.

Kategorio:Kataluna kuirarto
Kategorio:Hispana kuirarto
Kategorio:Migdalaĵoj
Alex Vizorek

**Alexandre Wieczorek** alienomata **Alex Vizorek** (naskiĝinta la  en Bruselo), estas belgia humuristo, radioprograma kaj televidoprograma parolisto de pola deveno. Li nuntempe laboras pri la radioprogramo "Par Jupiter!" en la francia radiostacio France Inter kun Charline Vanhoenacker kaj Guillaume Meurice.

Li ricevis nombrajn premiojn: en 2010, "Prix du jury" de la "Festival du Rire" de Rochefort; en 2013, la premion de la publiko de Rocquencourt kaj la premion de SACD festivalo de humoro de Andain’Ries.

## Referencoj 
Kategorio:Belgaj humuristoj
Kategorio:Belgaj radio-kunlaborantoj
Kategorio:Bruselanoj
Kategorio:Poldevenaj belgoj
Maarheeze

**Maarheeze** (brabante kaj okcident-limburge: *Máres*) estas vilaĝo en la nederlanda municipo Cranendonck, provinco Nord-Brabanto.

Ĝis 1996 Maarheeze estis memstara municipo. En 1997 ĝi kunfandiĝis kun Budel sub la nova nomo Cranendonck.

La nomo 'Maarheeze' enhavas la vorton 'maar', kies signifo estas 'marĉo', kaj 'heeze', kun la signifo 'trairejo'. Maarheeze do signifas 'marĉotrairejon'.

## Naskiĝis en Maarheeze 
* Sylvia Hoeks , aktorino, fotomodelo

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Brabanto
Kategorio:Eksaj municipoj de Nord-Brabanto
Sarah Biasini

**Sarah Biasini** (naskiĝis  en Gassin, departemento Var, Francio) estas franca aktorino.

## Biografio 
Ŝi estas la filino de Romy Schneider kaj Daniel Biasini.

Post studado de Historio de arto, ŝi restadis du jarojn en Los-Anĝeleso kie ŝi vizitis kursojn de Actors Studio, fondita de Lee Strasberg. Oni malkovris ŝin en 2004 sur ekranoj de franca televido en mallonga serio, *Julie, chevalier de Maupin*, kune kun Pierre Arditi.

## Filmaro 
### Kino 
* 2004: *Printemps de Vie* de Igor Trifunovic (Kurtfilmo)
* 2005: ''Mon petit doigt m'a dit...* de Pascal Thomas: Marie-Christine
* 2005: *Recon* de Mattia Ballerini
* 2007: *Le Bal des actrices* de Maïwenn (rolo eltondita dum muntado)
* 2009: *Un homme et son chien* de Francis Huster: Juna virino de SPA
* 2009: *Blind test* de Georges Ruquet: Joyce
* 2011: *Une vie de chien* de Cyril Ethan Robert (Kurtfilmo): Julie
* 2012: *Shakki* de Julien Landais (Kurtfilmo): S-ino X.
* 2012: *Dors mon lapin* de Jean-Pierre Mocky: Claire
* 2012: *Associés contre le crime* de Pascal Thomas: Marie-Christine

### Televido 
* 2004: *Julie, chevalier de Maupin* de Charlotte Brandström (Televida filmo): Julie
* 2006: *Nous nous sommes tant haïs* de Franck Apprederis (Televida filmo): Marie Destrade
* 2009: *Suite noire* de Brigitte Rouan (Televida serio): Julie Pelletier
* 2011: *Le Temps du silence* de Franck Apprederis (Televida filmo): Julie
* 2014: *Le Général du Roi* de Nina Companeez (Televida filmo): Marie-Anne
* 2014: *Couleur locale'' de Coline Serreau (Televida filmo): Charlotte

## Eksteraj ligiloj 
* Sarah Biasini en IMDb

Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Germandevenaj francoj
Kategorio:Italdevenaj francoj
Kategorio:Homoj de Var
Kategorio:Naskiĝintoj la 21-an de julio
Věra Kramářová

**Věra Kramářová**, fraŭline **Omelková** (naskiĝis la 14-an de junio 1934 en Hluk, Ĉeĥio – mortis la 14-an de majo 2017 en Otrokovice) estis gimnazia instruistino kaj kronikistino de la urbo Otrokovice (Ĉeĥio). Kiel filino de esperantista verkisto František Omelka (1904-1960) ŝi flegis lian verkaron kaj klopodis pri ĝia disvastigo.

Magistrino Věra Kramářová studis ĉe filozofia fakultato en Olomouc, fakojn ĉeĥa, rusa kaj angla lingvoj. Sian tutan profesian vivon ŝi dediĉis al la gimnazio de Otrokovice kaj post emeritiĝo ŝi fariĝis kronikistino de la urbo. Ŝi ankaŭ fondis Poetikan teatron Variace ĉe la gimnazio. Pro siaj pedagogiaj kaj kronikistaj laboroj ŝi ricevis titolon Personeco de la urbo Otrokovice (2001) kaj Honoran civitanecon de la urbo Otrokovice (2014).

Ŝi kunlaboris kun esperantisto Miroslav Malovec, kiu ciferecigis la verkaron de František Omelka kaj danke tion pluraj verkoj aperis en la projekto Gutenberg, kun kiu ŝi subskribis kontrakton. La tekstojn helpis enigi Andrew Sly, Charles Coulston, Robert L. Read, Jana Klimentová kaj David Tardon. Japana esperantisto ISIKAWA Kazuya (Kapao) tradukis la plej faman rakonton "La Alaska stafeto" en la japanan lingvon kaj eldonis ĝin spegule Esperante-japane.

## Verkoj 
* **Mé vzpomínky na tatínka** (Miaj rememoroj pri la paĉjo – en **Tak jsme ho znali** – tiel ni konis lin, 1961)
* **Bibliografie díla Františka Omelky** (Bibliografio de la verkaro de František Omelka)
* **Otrokovice** (Enkondukon verkis Věra Kramářová)

## Eksteraj ligiloj 
* Kronikaj enskriboj de Věra Kramářová 2004-2010 
* Nekrologo en Gazetaro
* Pri la kronikista laboro
* Poetika teatro Variace ĉe la gimnazio de Otrokovice
* Verkoj de Omelka en la projekto Gutenberg

Kategorio:Ĉeĥaj instruistoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Sylvia Hoeks

**Sylvia Gertrudis Martyna Hoeks** (Maarheeze, 1-an de junio 1983) estas nederlanda aktorino kaj antaŭa fotomodelo. Ŝi antaŭ ĉio estas konata pro la rolo kiel Iris Hoegaarde en la televida serio **Overspel** (Adulto) (2011-2015).

En 2016 ŝi internacie trarompis: ŝi rolis interalie kun Harrison Ford en la de Denis Villeneuve reĝisorita daŭrigo de la filmo Blade Runner kiu aperis en 2017.

## Filmografio 
eta|Hoeks (Berlino, 2011)
eta|Hoeks (2009)

### Filmoj kaj televidoserioj 
* *Staatsgevaarlijk* (2005) - Nicolette
* *Frankie* (2005) - Rumina
* '''t Schaep met de 5 pooten* (2006) - Ellie de Beer
* *Gooische Vrouwen* (2006) - Lucy
* *Basilicum & Brandnetels* (2007) - Julie
* *Duska* (2007) - Kasistino
* *Eis frei* (kurta) (2008) - Catharina
* *Tiramisu* (2008) - Vanessa
* *Taartman* (2009) - Tara
* *Vuurzee* (2005-2009) - Sonja Looman
* *'t Vrije Schaep* (2009) - Ellie de Beer
* *Life Is Beautiful* (2009)
* *De Storm* (2009) - Julia
* *Caresse* (kurta) (2009) - Caresse
* *Tirza* (2010) - Tirza
* *Het bezoek* (kurta) (2010) - Etta
* *The Story of John Mule* (kurta) (2010)
* *X-Ray Eyes* (fragmento por fikcia filmo) (2010) - Irena
* *Dominique* (kurta) (2010) - Dominique
* *De bende van Oss* (2011) - Johanna van Heesch
* *Overspel* (2011-2015) - Iris Hoegaarde
* *Bloedverwanten* (2010-2014) - Antje Zwager
* *Het meisje en de dood* (2012) - Elise
* *The Best Offer* (2013) / *La migliore offerta* (2013) - Claire Ibbetson
* *'t Schaep in Mokum* (2013) - Ellie de Beer
* *Bro's Before Ho's* (2013) - Anna
* *All those Sunflowers* (2014)
* *Von Zeit zu Zeit* (2015)
* *Blade Runner 2049* (2017) - Luv
* *Whatever Happens* (2017)
* *Renegades'' (2017)

## Eksteraj ligiloj 
* Imdb
* Oficiala retejo 

eta|maldekstra|Sylvia Hoeks ĉe Gage Skidmore (2017)

Kategorio:Nederlandaj aktoroj
Kategorio:Nederlandaj fotomodeloj