Ruĝbeka papago

La **Ruĝbeka papago** (*Pionus sordidus*, laŭ kio *Malpura papago*) konata ankaŭ kiel *Koralbeka papago*), estas unu el ok specioj de papagoj en la genro *Pionus* en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj.  Ĝi troviĝas en Bolivio, Kolombio, Ekvadoro, Peruo, kaj Venezuelo.

## Taksonomio kaj sistematiko
En 1751 la angla natursciencisto George Edwards inkludis bildon kaj priskribon de la Ruĝbeka papago en la kvara volumo de sia *A Natural History of Uncommon Birds*. Li uzis la anglalingvan nomon "The dusky parrot" (malhela papago). Edwards bazis sian mankolorigitan desegnon sur vivantan birdon en Londono, kiu estis posedaĵo de la botanikisto kaj membro de la Reĝa Societo de Londono Peter Collinson. Collinson kredis, ke lia papago devenie el Nova Hispanio. 

Kiam en 1758 la sveda natursciencisto Carl Linnaeus ĝisdatigis sian *Systema Naturae* por la 10a eldono, li metis la Ruĝbekan papagon kun la aliaj papagoj en la genron *Psittacus*. Linnaeus inkludis mallongan priskribon, stampis la duvortan nomon *Psittacus sordidus*, kaj citis la verkon de Edwards. 

La Ruĝbeka papago estas nun unu el ok specioj de papagoj metitaj en la genron *Pionus*, enkondukitan en 1832 fare de la germana natursciencisto Johann Georg Wagler.

La Ruĝbeka papago havas jenajn ses subspeciojn: Pli ĵuse kelkaj fakuloj pridubis la validecon de *P. s. mindoensis* kiel aparta el *corallinus*. La Ruĝbeka papago kaj la Skvamkapa papago (*P. maximiliani*) estas frataj specioj.

Subspecioj *P. s. antelius* estas pli palaj ol la nomiga kaj havas tre bluan koloron en la brusto. *P. s. saturatus* estas pli malhela ol la nomiga kaj *P. s. ponsi* estas pli malhela ol *saturatus*. Subspecioj *P. s. corallinus* estas pli granda kaj pli verda ol la nomiga, kaj ĝia dorso havas grizajn kaj bluajn nuancojn. *P. s. mindoensis* estas simila al *corallinus*, sed iom pli flava.

## Distribuado kaj habitato
La subspecioj de la Ruĝbeka papago havas disan distribuadon. Ili troviĝas tie:

**P. s. saturatus*, Sierra Nevada de Santa Marta de Kolombio
**P. s. ponsi*, el la montetoj de Sierra Nevada de Santa Marta oriente ĝis Serranía del Perijá kiu markas la limon inter Kolombio kaj Venezuelo
**P. s. sordidus*, norda Venezuelo el Falcón kaj Lara orienten ĝis Miranda
**P. s. antelius*, nordorientaj subŝtatoj de Venezuelo Anzoátegui, Sukro, kaj Monagas
**P. s. corallinus*, dise el Orientaj Andoj de Kolombio suden tra orienta Ekvadoro ĝis centra Peruo kaj aparte en centra Bolivio
**P. s. mindoensis*, okcidenta Ekvadoro

La ruĝbeka papago loĝas en diversaj arbarkovritaj pejzaĝoj, inkluzive de la interno, maldensejoj kaj randoj de humidaj ĝis malsekaj malaltebenaĵoj kaj submontaraj ĉiamverdaj kaj duonfalfoliaj arbaroj; nubarbaroj, sekundaraj kaj galeriaj arbaroj; kaj kafplantejoj. En alteco ĝi plejparte troviĝas inter 500 kaj 1 500 m, sed ĝi varias ĝis 100 m kaj ĝis 2 400 m.

## Kutimaro
### Movoj
La ruĝbeka papago faras kelkajn lokajn laŭsezonajn movojn en norda Venezuelo, sed ĝiaj movoj, se entute, en la cetero de ĝia teritorio ne estas konataj.

### Manĝado
Malmulto estas konata pri la furaĝa konduto aŭ dieto de la ruĝbeka papago, kvankam ĉi-lasta inkluzivas fruktojn kaj florojn.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la ruĝbeka papago varias geografie. Ĝi daŭras de februaro ĝis aprilo en Kolombio kaj de januaro ĝis majo en Ekvadoro; en Venezuelo ĝi inkluzivas aprilon kaj en Bolivio inkluzivas oktobron. Ĝi nestas en truoj en arboj. La ovodemetado ŝajne kutime estas de tri ovoj. La kovada periodo estas de ĉirkaŭ 27 tagoj kaj elnestiĝo okazas ĉirkaŭ 12 semajnojn post eloviĝo.

## Referencoj 
* Hoppe, D., 2007: Ribeiropapagei – ein neuer Name für die Gelbbauchamazone. Gefiederte Welt, Vol. 131, pp.&nbsp;173–176 + 210–213.

## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
*
* Juniper, T., kaj M. Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World.* Pica Press, East Sussex. .

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio