open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alajeró

**Alajeró** estas unu el ses municipoj de la insulo La Gomera, parto de la insularo Kanarioj en la Atlantika Oceano, kiu geografie apartenas al Afriko sed politike estas parto de Hispanio. La municipo kovras la sudan marbordan parton de la insulo, kaj etendiĝas norden al la alta insula centro. 

La loĝloko Alajeró, en kiu situas la administra centro de la municipo, situas alte en la insula montaro super la marborda loko *Playa Santiago*, kiu parte apartenas al la komunumo Alajeró kaj parte al  San Sebastián de la Gomera.

## Historio  
La municipo Alajeró situas en la tradiciaj guanĉaj regionoj *Hipalán* kaj *Orone*.

La marborda loĝloko *Playa Santiago* fondiĝis fare de fiŝkaptistoj kiuj setlis tie pro bonaj fiŝkaptaj eblecoj en la vente protektata insula sudokcidento kaj okcidento. Ekestis fiŝkonservaj fabrikoj kaj ŝipriparejoj. 

En vintroj la municipo ofte kaŝiĝas en nuba nebulo. La loĝantoj uzis la humidecon kaj en la tempo de la unuaj pluvoj en novembro plantis grenojn kaj guŝojn, kiuj rikolteblis en majo. Intertempe la komerca agrikulturo preskaŭ tute formortis, la insula klimato pli kaj pli sekiĝas, kaj post agrikultura-ekonomia krizo en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj la montaj vilaĝetoj estas parte aŭ eĉ komplete forlasitaj. Ankaŭ la fiŝkonserva fabriko de *Playa Santiago* fermiĝis.

Iom da prospero alportas la ekologia turismo en la loĝloko *Playa Santiago*, kaj parto de la turistoj vojaĝe uzas la malgrandan, en 1999 malfermitan insulan flughavenon.

Kategorio:Municipoj de La Gomera
Funkcialaj Ekvacioj

**Funkcialaj Ekvacioj** estas internacia scienca revuo pri la matematika studkampo de funkciaj ekvacioj kaj rilataj temoj, eldonata ekde 1958 de la Matematika Instituto de la Universitato de Kobeo en Japanujo. Ĝi havas Esperantan nomon, sed ĝiaj artikoloj nuntempe estas ĉiuj anglalingvaj. Sube de ĉiu artikolo super la adreso de la verkinto daŭre ĉiam aperas la Esperantaj vortoj "nuna adreso", kaj sub la adreso Esperantlingvaj frazetoj informantaj pri la datoj de ricevo kaj revizio de la artikolo.

En la komencaj jaroj la artikoloj de *Funkciaj Ekvacioj* estis proksimume samkvante anglalingvaj kaj franclingvaj, kaj aperis eĉ unu artikolo en Esperanto de Masuo Hukuhara. Jam ekde la fruaj 60-aj jaroj pli kaj pli superregis la angla lingvo super la franca kaj la foje aperanta germana, kaj la lasta tute neanglalingva artikolo estis germanlingva artikolo de 2000. En 2001 aldone aperis dua Esperantlingva artikolo de Hukuhara, tamen ĉi-foje kun anglalingva titolo, enkonduko kaj vortolisteto.

## Eksteraj ligiloj 
* Funkcialaj Ekvacioj  – Oficiala retpaĝaro

## Referencoj 
Kategorio:Sciencaj gazetoj
Estolido

**Estolido** estas dimero kiu enhavas grasacidon esteratan kun hidroksila grasacido. 

## Eksteraj ligiloj 
*   Proprecoj de estolidoj (*Chemistry and physical properties of estolides* 2011 de Terry A. Isbell)
*  identigo en plantoj aŭ en fungoj (*Rapid identification of triacylglycerol-estolides in plant and fungal oils
* 2012 de Haixia)

Kategorio:Biokemio
4934 Rhôneranger

'*4934 *Rhôneranger'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la vinproduktisto *Randall Grahm*, posedanto de la vitejo *Bonny Doon* (Santa Cruz, Kalifornio). Li estas unu el la *Rhône Rangers* (Kampgardistoj de Rodano), kiuj disvolvas la vitojn de tipo *Côtes du Rhône'' en Kalifornio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
5001 EMP

'*5001 *EMP*** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 19-an de septembro 1987 de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en refero al la "**E**femeridoj de la **M**algrandaj **P*'lanedoj" (angle "Ephemerides of Minor Planets", ruse "Ehfemeridy Malykh Planet"), ĉiujara eldonaĵo fare de la Minor Planet Center, de la orbitaj elementoj de la numeritaj malgrandaj planedoj, eldonita de 1948 de la Instituto pri Teoria Astronomio de Sankt-Peterburgo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Vildana Delalić

**Vildana Delalić**- naskiĝis , do nun -jara - estas bosnia-hercegovina esperantisto. Ŝi elektiĝis kiel membro de la estraro de TEJO en la oficperiodo 2007 ĝis 2009, en la fakoj pri kongresoj, seminarioj kaj aktivula trejnado. Krome ŝi tiutempe estas sekretariino de la Esperanto-ligo de Bosnio kaj Hercegovino kaj prezidantino de la Studenta Esperanto-klubo de Sarajevo, dum studo de telekomunikado en la Universitato de Sarajevo.

## Fonto 
* koncizaj biografiaj informoj pri ŝi en la retejo de TEJO 

Kategorio:Bosniaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de TEJO
4967 Glia

'*4967 *Glia''''' estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Norman G. Thomas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la , subtenantoj kaj provizantoj de nutraĵoj por la neŭronoj de la cerbo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Norman G. Thomas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Iseltwald

**Iseltwald** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Interlaken kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 435 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Iseltwald situas en Berna Oberlando, ĉe la suda bordo de Lago de Brienz, proksimume 6 kilometrojn oriente de Interlaken. En sudo la komunumo leviĝas ĝis la kulmino de Faulhorn, kiu kun alteco de 2680 m s.m. estas la plej alta punkto de la komunumo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Iseltwald kaj la vilaĝetoj Furen, Sengg kaj Isch, kaj diversaj izolitaj bienoj kaj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 21,85 km², de kiuj 47,8% estas kovritaj de arbaro, 31,4% servas por agrikulturo kaj 2,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Iseltwald limas en nordo al Lago de Brienz, en oriento al Brienz, en sudo al Grindelwald, en sudsudokcidento al Lütschental, en sudokcidento al Gündlischwand, kaj en okcidento al Bönigen.

## Trafiko 
Ĝis la konstruo de la aŭtovojo Iseltwald en la jaro 1988 surtere atingeblis nur per mallarĝa vojeto de Bönigen. La komunumo disponas pri propra alveturejo al la svisa aŭtovojo A8. La konekto de Iseltwald al la publika transportreto okazas pere de la ŝipoj sur la Lago de Brienz kaj buslinio al Interlaken.

## Loĝantaro 
Fine de la 19-a jarcento la loĝantaro kun 585 atingis maksimumon. Poste la nombro malkreskis ĝis la 1980-aj jaroj kaj ek de tiam stagins ĉe la aktuala nivelo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Iseltwald datiĝas el la jaro 1146 kiel *Iseltwalt*. Dum mezepoko la vilaĝo Iseltwald estis imperia feŭdo de oberalandaj baronoj. La burgo sur la duoninsulo supozeble estis la sidejo de la Baronoj de Matten. Post kverelo pri la arbaro la rajtoj pri Iseltwald en la jaro 1303 transiris al la Monaĥejo Interlaken. En la jaro 1342 dum militaj disputoj kun la monaĥejo trupoj de Untervaldo rabobrulis la vilaĝon. En la jaroj 1348 kaj 1349 la vilaĝanoj de Iseltwald partoprenis la ribelado kontraŭ la monaĥejo kaj en la jaroj 1445 kaj 1446 ĝis membris en la Malica Federacio kontraŭ Berno. Post la reformacio en la jaro 1528 la komunumo de Berno, kiu al si havigis la posedaĵojn de la iama monaĥejo, estis atribuita al la Voktejo Interlaken. La voktejo post la fino de la Helveta Revolucio post kvinjara aparteno al la tiama Kantono Oberlando estis transformita al la distrikto Interlaken, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la nova administra distrikto Interlaken-Oberhasli.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Iseltwald

## Bildoj 

Dosiero:5500 - Iseltwald.JPG|Strandhotelo
Dosiero:5506 - Iseltwald - Brienzersee.JPG|Lagobordo en Iseltwald
Dosiero:Autostrasse a8.jpg|La svisa aŭtovojo A8 apud Iseltwald
Hofstetten ĉe Brienz

**Hofstetten ĉe Brienz** (prononcu *hofŝtetn ĉe brinc*; en germana lingvo **Hofstetten bei Brienz**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Interlaken kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 569 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Hofstetten ĉe Brienz situas ĉe la norda bordo de la rivero Aro, oriente de la Lago de Brienz. Al la komunumo apartenas la orienta parto de Ballenberg, kie situas la Svisa subĉiela muzeo de Ballenberg. Krome la komunumo konsistas el la vilaĝo Hofstetten, kaj la setlejoj Talguet (sur alteco de 572 m s.m. en sudo apud la bordo de Aro), Schried (sur alteco de 705 m s.m., nordokcidente de la vilaĝo), Vordey (sur alteco de 670 m s.m. rekte norde de la vilaĝo), Stipfi (sur alteco de 700 m s.m. norde de Vordey), Vorsess (sur alteco de 1145 m s.m.), la alpopaŝtejo Gummen sur alteco de 1479 m s.m., kaj diversaj izolitaj bienoj. Norde de Ballenberg situas sur alteco de 634 m s.m. la lageto *Wyssensee*.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,76 km², de kiuj 43,4% estas kovritaj de arbaro, 29,5% servas por agrikulturo kaj 4,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hofstetten limas en nordo al Giswil (OW), en nordnordoriento al Lungern (OW), en oriento al Brienzwiler, en sudo al Brienz, kaj en okcidento al Schwanden ĉe Brienz.

## Trafiko 
Hofstetten situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tute en sudo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 6/11 kaj la svisa aŭtovojo A8, al kiu la plej proksimaj alveturejoj situas oriente en Brienzwiler respektive okcidente en Brienz ambaŭ en distanco de proksimume 2 kilometroj de la vilaĝocentro. Al la kantona vojo nur la setlejo Talguet en sudo havas rektan konekton. La ceteraj setlejoj atingeblas pere de flankaj vojoj ek de Brienz aŭ Brienzwiler. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinio de Brienz al Hasliberg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hofstetten ĉe Brienz datiĝas el la jaro 1359 kiel *Hofstetten*. Dum mezepoko Hofstetten ĉe Brienz apartenis al la Senjorujo Ringgenberg, kiu ĝi pro financaj problemoj donis kiel persona feŭdo al tri vasaloj el inter kiuj troviĝis la kavaliro Henriko de Resti, kiu la lokon donacis en la jaroj 1359 kaj 1372 al la Monaĥejo Interlaken. Post la reformacio en la jaro 1528 la loko de Berno, kiu al si havigis la posedaĵojn de la iama monaĥejo, estis atribuita al la Voktejo Interlaken. La voktejo post la fino de la Helveta Revolucio post kvinjara aparteno al la tiama Kantono Oberlando estis transformita al la distrikto Interlaken, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la nova administra distrikto Interlaken-Oberhasli.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Hofstetten

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hofstetten ĉe Brienz
Diego Confalonieri

**Diego Confalonieri** (naskiĝis , do nun -jara) estas itala spada skermisto. Li gajnis la bronzan medalon en la vira teamo de spadaj skermistoj en la Somera Olimpiko 2008.

## Luktoj kontraŭ elektitaj kontraŭuloj 
La sekva listo inkluzivas rezultojn de luktoj kontraŭ sportistoj, kiuj ekde la jaro 2006 unuope aŭ teame atingis la kvaronfinalojn en la Mondaj Ĉampionadoj aŭ la Someraj Olimpikoj.

*  Gábor Boczkó 1-0
*  Ignacio Canto 2-0
*  Joaquim Videira 1-1
*  Éric Boisse 1-0
*  Dmitro Ĉumak 1-0
*  Marcel Fischer 0-1
*  Géza Imre 2-1
*  Fabrice Jeannet 0-2
*  Jérôme Jeannet 1-1
*  Krisztián Kulcsár 0-1
*  Guillermo Sardinas 0-1
*  Ulrich Robeiri 2-1
*  Alfredo Rota 0-1
*  Radosław Zawrotniak 1-1
*  José Luis Abajo 1-2
*  Anton Avdejev 1-2
*  Sven Järve 1-0
*  Matteo Tagliariol 1-0
*  Jin Lian Ĉi 1-1
*  Vitalij Zaĥarov 1-0
*  Stefano Carozzo 1-0
*  Silvio Fernández 0-1
*  Nikolai Novosjolov 0-1
*  Alexandru Nyisztor 1-0
*  Tomasz Motyka 1-0
*  Martin Schmitt 0-1
*  Jörg Fiedler 1-0

## Notoj 
Kategorio:Skermistoj
Kategorio:Italaj sportistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Italio
Konstitucio de la 3-a de Majo

[eta|La pentraĵo de [Jan Matejko, *Konstitucio de la 3-a de Majo*, pentrita en 1891, okaze de la 100a datreveno]]
[eta|La [Konstitucio de la 3-a de Majo, 1791]]
[eta|La kopio de la [Konstitucio de la 3-a de Majo eksponita en la Senatana Salono de la **Reĝa Kastelo en Varsovio**]]
[eta|Medalo stampita en 1791 okaze de la aprobo de la [Konstitucio de la 3-a de Majo]]
**Konstitucio de la 3-a de Majo** – voĉdonita la 3-an de majo 1791 leĝo regulanta politikan sistemon de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Universale oni akceptas, ke la konstitucio estis la unua en Eŭropo kaj la dua en la mondo (post Usona Konstitucio de 1787) moderna, skribita konstitucio.

## Priskribo
La Konstitucio de la 3-a de Majo estis fiksita kiel registara leĝo kaj akceptita la saman tagon de la Sejmo. Oni ĝin projektis por nuligi mankojn de la politika sistemo kun ties ora libereco. Ĝi enkondukis politikan egaligon de urbanaro kun nobelaro kaj ekzorgis pri kamparanoj flanke de la ŝtato. Tiamaniere estis mildigitaj la plej malbonaj trouzoj de servuteco. La konstitucio nuligis liberum veto (ĉiu deputito povis laŭ sia iniciato aŭ koruptita malvalidigi voĉdonitajn leĝojn). La konstitucio estis forigonta ekzistantan anarkion. Samtempe oni ĝin tradukis en la litovan lingvon.

Akcepto de monarkia konstitucio provokis malamikecon de la najbaroj de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj kaj opozicion de respublikanoj. Rusa Imperio estis de 1768 protektoro de la Respubliko kaj garantiis ĝian reĝimon. Dum la defenda milito kontraŭ Rusio (1792) Pollando estis perfidita de sia prusa aliancano Frederiko Vilhelmo la 2-a kaj venkita de la armeo de la Rusa Imperio. Katerina la 2-a apogis konfederacion de Targowica (Kirovograda provinco) - komploton de polaj magnatoj kontraŭaj al ŝanĝo de la reĝimo. 

Post perdo de sendependeco en 1795, dum 123 jaroj de dispartigoj, la konstitucio memorigis pri la batalo por sendependo. Laŭ ĝiaj aŭtoroj, Ignacy Potocki kaj Hugo Kołłątaj, ĝi estis "la lasta volo kaj testamento de estingiĝanta Patrujo". La konstitucio validis 14 monatojn. 

## Vidu ankaŭ 
* Festo de la Konstitucio de la 3-a de Majo
* Magna Carta
* Korsika Konstitucio
* Julian Ursyn Niemcewicz

## Bibliografio
* Jacek Jędruch, *Constitutions, Elections and Legislatures of Poland, 1493–1993*, EJJ Books,Nov-Jorko 1998, ISBN 0-7818-0637-2
* Joseph Kasparek: *The Constitutions of Poland and of the United States: Kinships and Genealogy*, American Institute of Polish Culture, Miami 1980, ISBN 025113579X
* Norman Davies, *Boże igrzysko. Historia Polski* (Dia ludejo. Historio de Pollando), Znak, Krakovo 2006, ISBN 83-06-01093-0
* Paweł Jasienica, *Rzeczpospolita Obojga Narodów* (La Respubliko de Ambaŭ Nacioj) 3 volumoj, pluraj eldonoj, laste: Świat Książki, Varsovio 1997 (v.1 kaj 2), 1998 (v.3), ISBN 83-7129-323-2

Kategorio:Klerismo
Kategorio:Pola-Litova Unio
3-a de Majo
Kategorio:Historio de Pollando
Jean-Dominique Bauby

**Jean-Dominique Bauby** (naskiĝis la 23-an de aprilo 1952 en Parizo - mortis la 9-an de marto 1997 en Garches) estis franca ĵurnalisto, aŭtoro kaj ĉefredaktisto de magazino *Elle*.

## Vivo 
En aĝo de 43 jaroj, la 8-an de decembro 1995, Bauby suferis gravegan apopleksion, pro kiu damaĝiĝis lia cerba trunko. Kiam li elkomatiĝis post dudek tagoj en hospitalo de Berck, li iĝis ne nur muta, sed komplete paralizita. Li povis nur palpebrumi per la maldekstra palpebro. Tiu rara fenomeno estas nomata enfermiteca sindromo. Pri tiu sperto verkis li – en tia paralizata stato – la libron *Le scaphandre et le papillon* („La skafandro kaj la papilio“). Li diktis la libron po unuopaj literoj, per palpebrumado, kiam oni montris la ĝustan literon en la alfabeto. Por tio oni uzis specialan alfabeton, kiu montris la literojn de la franca lingvo laŭ ties ofteco.

Bauby devis imagi la tutan libron enkape kaj dikti ĝin, literon post litero. La libro aperis la 6-an de marto 1997 en Francio; Bauby mortis nur tri tagojn poste je korinfarkto.

Li havis du infanojn kun Céline Desmoulins.

La libron filmigis usona reĝisoro Julian Schnabel, kaj ĉefaktoroj de Mathieu Amalric kaj Emmanuelle Seigner. La filmo estis prezentita en 2007.

## Verko 
* *Le scaphandre et le papillon*. Robert Laffont, Paris 1997, ISBN 2-221-08172-2

Kategorio:Francaj ĵurnalistoj
Furen

**Furen** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Furen (Gadmen)** estas vilaĝo de la komunumo Gadmen de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno en Svislando.

* **Furen (Iseltwald)** estas vilaĝo de la komunumo Iseltwald de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno en Svislando.
Ignacio Canto

**Ignacio Canto** (naskiĝis , do nun -jara) estas hispana spada skermisto. Li gajnis la arĝentan medalon en la vira teamo de spadaj skermistoj en la Monda Ĉampionado de 2006.

## Notoj
Kategorio:Skermistoj 
Kategorio:Hispanaj sportistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
4950 House

'*4950 *House'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan verkiston kaj ĵurnaliston *R. C. House*, ĉef-redaktoron dum 23 jaroj de "*Universe''": interna gazeto de la Jet Propulsion Laboratory.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
4948 Hideonishimura

'*4948 *Hideonishimura''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Minoru Kizawa, Watari Kakei kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (komunumo nun kunfandita en Ŝizuoka).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan astronomon Hideo Nishimura, kunmalkovrinto de la kometo C/1994 N1 Nakamura-Nishimura-Machholz. Li malkovris ankaŭ naǔ novaojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Nihondaira
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
4957 Brucemurray

'*4957 *Brucemurray''''' estas tre hela, tre malgranda marsrenkonta amora asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan planedologon kaj geologon Bruce C. Murray, direktoro de la Jet Propulsion Laboratory de 1976 ĝis 1982.

## Orbito 
Kvankam foje rigardita kiel Apud-Tera Objekto, ĝi ne proksimas al Tero je malpli de 63,6 milionoj da km. Ĝi pli aproksimiĝas al Marso: la  ĝi pasis al 0,04914 AU (7,352 milionoj da km) de Marso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Gábor Boczkó

**Gábor Boczkó** (naskiĝis , do nun -jara) estas hungara spada skermisto. Li gajnis la arĝentan medalon en la vira teamo de spadaj skermistoj en la Somera Olimpiko 2004. Krome li trifoje atingis bronzan medalon en Mondaj Ĉampionadoj, kaj trifoje oran, unufoje arĝentan kaj unufoje bronzan medalon en Eŭropaj Ĉampionadoj.

## Luktoj kontraŭ elektitaj kontraŭuloj 
La sekva listo inkluzivas rezultojn de luktoj kontraŭ sportistoj, kiuj ekde la jaro 2006 unuope aŭ teame atingis la kvaronfinalojn en la Mondaj Ĉampionadoj aŭ la Someraj Olimpikoj.

*  Diego Confalonieri 0–1
*  Bas Verwijlen 3-1
*  Vitali Zakharov 3-0
*  José Luis Abajo 3-1
*  Anton Avdeev 1-1
*  Érik Boisse 1-0
*  Stefano Carozzo 3-0
*  Géza Imre 1-1
*  Fabrice Jeannet 1-1
*  Maksym Khvorost 1-0
*  Tomasz Motyka 1-1
*  Ulrich Robeiri 1–2
*  Jin Lian Ĉi 0–1
*  Krisztián Kulcsár 1-0
*  Alfredo Rota 2-0
*  Joaquim Videira 0–1
*  Radosław Zawrotniak 2-1
*  Ignacio Canto 1-0
*  Robert Andrzejuk 1-0
*  Dmitrij Karuĉenko 0–1
*  Bogdan Nikiŝin 0–1
*  Silvio Fernández 1-0
*  Jérôme Jeannet 1-0

## Notoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Hungario
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Gyula Buss

**Gyula BUSS** [djula buŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Buss Gyula** estis hungara aktoro, voĉoaktoro.

Gyula Buss naskiĝis la  1927 en Békásmegyer - mortis la  2008 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Buss frekventis aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto inter 1948-1952, poste li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Pécs), post 4 jaroj al Nacia Teatro (Budapeŝto). En la 1960-aj jaroj li estis akuzita, tiam li neniam ricevis premion. Baldaŭe li estis ano de Teatro Jókai (Békéscsaba), Teatro Thália (Budapeŝto), Teatro Petőfi (Veszprém).

## Liaj roloj (elekto) 
* 7 filmoj inter 1957-2002, ekzemple *A veréb is madár* (Ankaŭ la pasero estas birdo), 1968; *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo), 1993
* 13 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) ĝis 1997, ekzemple Mór Jókai: *A névtelen vár* (La nekonata burgo), 1982; *Kisváros* (Urbeto), 1997
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora homo) - Richárd; William Shakespeare: Romeo kaj Julieta - titolrolo; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - Andreo la 2-a kaj Otto; Gyula Illyés: *Fáklyaláng* (Torĉoflamo) - Dániel Ihász

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tamás Dunai

**Tamás DUNAI** [tamAŝ], hungare **Dunai Tamás,** Esperante **Tomaso Dunai** estis hungara aktoro.

Tamás Dunai naskiĝis la  1949 en Mohács kaj mortis la 22-an de februaro 2023.

## Biografio 
Tamás Dunai frekventis universitaton en Szeged, dume li aktoradis en la universitato. Li ricevis diplomon por aktorado en 1976 en Budapeŝto, poste li aliĝis al trupo de Teatro Madách. En 2004 li debutis, kiel reĝisoro. Li ofte partoprenas en memstaraj spektakloj. Li ricevis ĝis tiam 9 premiojn inter 1985-2015.

## Liaj roloj (elekto) 
* 34 filmoj inter 1975-2009, ekzemple Mór Jókai: *Fekete gyémántok* (Nigraj diamantoj), 1976; Lajos Mesterházi: *Pesti emberek* (Peŝtaj homoj), 1981; *Sorstalanság* (Sensorteco), 2005
* 37 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1974-2011, ekzemple Petőfi, 1980; *Kisváros* (Urbeto), (serio), 1998
* diversaj teatraj roloj, ekzemple William Shakespeare: Hamleto - Marcellus; Reĝo Lear - Alban; Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo) - Ádám, Lucifer

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Károly Bicskey

**Károly BICSKEY** [kAroj biĉkei], hungare **Bicskey Károly** estis hungara aktoro kaj reĝisoro. Lia edzino estis Mária Fogarassy.

Károly Bicskey naskiĝis la  1920 en Budapeŝto - mortis la  2009 supozeble en Tahitótfalu.

## Biografio 
Károly Bicskey finlernis aktoran akademion en Budapeŝto en 1943 kaj en la sama jaro li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). Poste li ofte ŝanĝis la teatrojn, ekzemple li estis membro en Nacia Teatro (Pécs), Nacia Teatro (Miskolc), Teatro de Kecskemét, Nacia Teatro (Szeged), Nacia Teatro (Győr). Li ricevis premion en 1955.

## Liaj roloj (elekto) 
* 13 filmoj inter 1948-1995, ekzemple En Eŭropo ie, 1948; La atestanto, 1969; *Megint tanú* (Denove atestanto), 1995
* 13 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1967-1994, ekzemple *Tizennégy vértanú* (Dek kvar martiroj), 1970; *Szomszédok* (Najbaroj), 1992
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Imre Madách: La tragedio de l' homo - Ádám, Lucifer; William Shakespeare: Otelo - titolrolo; Makbeto - titolrolo, Romeo kaj Julieta - Capulet; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - banuso Petur kaj Otto; Rostand: Cyrano de Bergerac - titolrolo
* 18 reĝisoraĵoj

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/492.html

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mária Ronyecz

**Mária RONYECZ** [ronjec], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Ronyecz Mária** estis hungara aktorino, voĉoaktoro.

Mária Ronyecz naskiĝis la  1944 en Kunágota - mortis la  1989 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mária Ronyecz frekventis Teatran Altlernejon en Budapeŝto, poste tuj en 1967 ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Pécs). En 1970 ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1982 ŝi apartenis al tiu grupo, kiu fondis novan trupon en Teatro Katona József, kie ŝi ĝismorte restis. Pro ŝia voĉo ŝi ricevis ĉefe tragikajn rolojn. Ŝi ricevis premion en 1977.

## Liaj roloj (elekto) 
* 11 filmoj (ankaŭ televiziaj) inter 1967-1987, ekzemple Fantomo en Lubló (filmo), 1976; *Megáll az idő* (Ekhaltas la tempo), 1981
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Ŝekspiro: Reĝo Lear - Reagan; Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora homo) - S-ino Baradlay; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - Gertrudis; Dürrenmatt: Play Strindberg - Alice
* hungaraj voĉoj ekzemple de Anna Magnani, Melina Mercouri

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz22/230.html
* http://www.terasz.hu/main.php?id=egyeb&page=cikk&cikk_id=5880 
* http://iszdb.hu/?szemely=8907

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
4958 Wellnitz

'*4958 *Wellnitz'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la usona fizikisto *Dennis D. Wellnitz'' de la Universitato de Maryland, fabrikanto de diverstipaj astronomiaj instrumentoj, observanto kaj analizanto de datumoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
4970 Druyan

'*4970 *Druyan''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de Ann Druyan, usona verkistino kaj popularigistino pri kosmologio. Ŝi estis la lasta edzino de la astronomo Carl Sagan.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Tria karlisma milito

eta|dekstra|250ra|Rozkolore la areoj kie okazis la Tria Karlisma Milito, norde kaj oriente de Hispanio; la flamoj estis samtempaj konfliktaj areoj ne rilataj al karlisma milito

La **Tria Karlisma Milito** okazis en Hispanio inter 1872 kaj 1876 inter la sekvantoj de Karlo, duko de Madrido, pretendanto karlista laŭ la nomo de **Karlo la 7-a**, kaj la sinsekvaj registaroj de Amadeo, de la 1a Respubliko kaj de Alfonso la 12-a. En marto de 1870 Ramón Cabrera demiziis kiel politika kaj milita estro de la karlismo ĉar kredis, ke ne estis "condiciones razonables de alcanzar el triunfo por las armas" (seriozaj kondiĉoj por atingi triumfon permilite) kaj li ne volis suferigi Hispanion per nova enlanda milito. La pretendanto, kiu estis monatojn preparante la insurekcion ekde la ekzilo markis la daton de la 21-a de aprilo de 1872 por la komenco de la operacoj.

Tiu karlisma milito okazis ĉefe en Eŭskio kaj Navaro. La restaŭrado de la Foruoj (aparta propra leĝaro) fare de la pretendanto en julio de 1872, antaŭe nuligitaj per la Dekretoj de Nueva Planta fare de Filipo la 5-a, influis en la elano de la insurekcio en Katalunio kaj iom malpli en Valencilando kaj Aragono krom kelkaj disaj rotoj ne tre aktivaj tra Andaluzio, kaj iom tra la resto de la hispania teritorio, ĉefe en montaraj areoj kie ili praktikis duone gerilan militon duone ŝteladon, pro ties marĝeneco kaj malmulta atingopovo por fari ligon kun la popolo kiuj faciligus sian gerilan aktivecon.

La milito okazigis inter 7.000 kaj 50.000 mortintojn.

## Vidu ankaŭ 
* Karlismaj militoj

## Notoj 
## Bibliografio 
* José Indalecio Caso. "La Cuestión Cabrera" Madrid. 1875
* Bruno Ramos Martinez: *Memorias y Diario de Carlos VII*, Madrid 1957
* Roman Oyarzun Oyarzun. "Vida de Ramon Cabrera y las guerras carlistas", Barcelona 1961
* José Extramiana: *Historia de las guerras carlistas*, San Sebastián 1978-1979
* Melchor Ferrer: *Historia del tradicionalismo español*, Sevilla, 30 vol. 1941-1979
* José María Jover(dir):*Historia de España XXXIV. La era isabelina y el Sexenio Democrático (1834-1874)*, Madrid 1988
* Joan Garrabou. "Gent Nostra. Cabrera", Barcelona 1989
* Conxa Rodriguez Vives. "Ramón Cabrera a l'exili". Abadia de Montserrat 1989
* Julio Montero: *El Estado Carlista. Principios teóricos y práctica política (1872-1876)*, Madrid 1992
* Robert Vallverdú: *El tercer carlisme a les comarques meridionals de Catalunya (1872-1876)*, Barcelona 1997
* Jordi Canal: *El Carlismo*, Madrid 2000
* Urcelay Alonso, Javier. "Cabrera. El Tigre del Maestrazgo". Barcelona, Ariel, 2006. ISBN 84-344-5205-7

## Eksteraj ligiloj 
Historio de la generalo karlista Marco de Bello

Kategorio:Karlismo
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Militoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Karlismaj militoj
Kategorio:Militoj de Hispanio
Kategorio:Konfliktoj en 1870-1879
Carlos María de Borbón y Austria-Este

**Carlos María de Borbón y Austria-Este** (Ljubljano, 30-a de marto 1848 – Varese, 18-a de julio 1909), memtitolita «duko de Madrido» kaj «grafo de Alcarria», estis pretendanto el la flanko karlista al la trono de Hispanio laŭ la nomo de *Karlo la 7-a* inter 1868 kaj 1909, same kiel legitimisma pretendanto al la trono de Francio laŭ la nomo de *Karlo la 11-a de Francio kaj (la 6-a) de Navaro* (1887–1909).

## Biografio 
### Familio 
Karlo estis baptita kiel kutime laŭ multaj nomoj nome *Carlos María de los Dolores Juan Isidro José Francisco Quirín Antonio Miguel Gabriel Rafael de Borbón y Austria-Este*, kaj estis filo de Karlo edukiĝis ĉe sia patrino en Modeno. Li vivis adoleske en Prago, Venecio kaj Vieno.

## Geedziĝoj kaj posteularo 
## Politika aktiveco 
## Referencoj 
* Don Carlos VII en la Classic Encyclopedia, baze sur la eldono de 1911 de la Encyclopaedia Britannica (angla).
* http://tempo.ifrance.com/esp5a3.htm (angla).

## Eksteraj ligiloj 
* Ĵuro kaj proklamo de Karlo la 7-a 
* Selekto de tekstoj de Karlo la 7-a
* Moneroj de Karlo la 7-a
* Portreto de Karlo la 7-a de la Nacia Historia Arkivo

## Notoj 
Kategorio:Burbonoj
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Ljubljano
Kategorio:Karlismaj militoj
Tajperaro

eta|Korektita tajperaro sur papero
[eta|La mistajpo, eble la plej fama en la historio, en la "*Malbona*, *adultema, Biblio*" - en kiu la vorto "ne" estis preterlasita en la [Dek Ordonoj, tiel ke anstataŭ "vi ne adultu" ĝi estas skribita "vi adultu".]]
[eta|Paĝo de la Judas-Biblio konservita ĉe la preĝejo St Mary en Totnes ([Devon, Anglio). En ĉi tiu ekzemplero, presita en 1613, la vorto "Judaso" estis presita anstataŭ la vorto "Jesuo". Vi povas vidi la gluitan vorton algluata (indikita per ruĝa elipso)]]
La nocio **tajperaro** (mistajpo) estas tia ortografia eraro en tekstoj verkitaj per maŝinoj, kiu estiĝas ne pro la nekono de la ĝusta skribmaniero, sed pro la hasta laboro, malatenteco.

La plimulto de tajperaroj estas plusaj aŭ mankantaj literoj aŭ ŝanĝo de la sinsekvo de la literoj en la vorto. Ofte oni aldonas literon, kiu najbaras la ĝustan literon.

Tipaj mistajpoj estas *etas* (anstataŭ estas), sekreatrio (anstataŭ sekretario) anstataŭ (anstataŭ anstataŭ) ktp.

## Tajperaroj per skribmaŝinoj 
Se la tajperaro estiĝas per mekanika skribmaŝino, oni povas uzi ĝustigajn foliojn por kovri la malĝustajn literojn aŭ oni devis tute retajpi la tekston. Okaze de elektronika skribmaŝino, ĝi ebligis ioman rezervon de la tajpita teksto, tiel oni ne devis tute retajpi la tekston.

En modernaj oficejoj, oni jam ne uzas skribmaŝinojn, ĝin anstataŭigis komputiloj.

## Tajperaroj per komputiloj 
Okaze de tajperaroj en tekstoj, modernaj komputiloj, programoj atentigas pri la eraroj, oni povas eĉ uzi programan kontroladon de la ortografio.

Se oni faras tajperarojn en verkado de komputila programo, tio povas konduki al malfunkcio de la programo.

Okaze de internacia komercado, la tajperaroj povas kaŭzi financan damaĝon: ekz. iu mendas 1000 unuojn anstataŭ la planitaj 100.

## La patrono de la tajperaroj 
En la eŭropa mezepoka katolika kulturo oni inventis diablon, kiu estu la patrono kaj de tajperaroj kaj de skribistoj (kopiistoj), nome Tutivillus, registrita ekde la 13-a jarcento, ankaŭ per diverseco de nomoj kiel Titivillus, Tytinillus, Titulinus, Titufullus, Tutivill kaj Titivitilarius, kompreneble logika konsiderante la tendencon al literŝanĝoj. Tiu diablo estus la kulpulo de la eraroj faritaj de la skribistoj (instigita de siaj inferaj estroj), kiu siavice transprenis la kulpon de la eraroj, por la profito de la erarintoj, kiuj sentis sin senkulpigitaj. Tiu estas la diskonigo de Julio G. Montañés en sia verko 'Tutivillus: el demonio de las erratas'.

## Notoj 
Kategorio:Eraro
Kategorio:Interreta kulturo
Kategorio:Tipografio
San Sebastián de la Gomera

**San Sebastián de la Gomera** estas unu el ses municipoj de la insulo La Gomera, parto de la insularo Kanarioj en la Atlantika Oceano, kiu geografie apartenas al Afriko sed politike estas parto de Hispanio. Temas pri la laŭ nombro de loĝantoj plej granda insula municipo, kaj la samnoma marborda loĝloko San Sebastián de La Gomera estas la precipa insula haveno kaj ties administra ĉefurbo. La municipo kovras la orientan marbordan parton de la insulo, kaj etendiĝas okcidenten al la alta insula centro.

## Historio 
San Sebastián de La Gomera estas inter la setlaj regionoj de la indiĝena etno de guanĉoj, kiuj pace vivis sur la insulo proksimume 2500 jarojn, ĝis en 1440 hispanaj soldatoj gvide de *Hernán Peraza* okupis la marbordan golfeton kie poste ekestis la hispana urbeto San Sebastián de La Gomera.

La unuaj hispanaj konstruaĵoj, kiuj pretiĝis antaŭ ol la soldatoj finkonkeris la insulon, estis la kapelo *Ermita de San Sebastián*, kun iom ekster la loĝloka centro, la domo *Casa de los Peraza*, la preĝejo *Iglesia de La Asunción* kiu komence nur estis eta kapelo, kaj la 15 metrojn alta, trietaĝa fortikaĵa turo *Torre del Conde* (turo de la grafo) en la vala centro. La loĝloko pliampleksiĝis de du flankoj, de la domo *Casa de los Peraza* kaj de la preĝejo *Iglesia de la Asunción* - inter tiuj du punktoj konstruiĝis la vojo *Calle Real* kaj plimultiĝis loĝdomoj.

Kristoforo Kolumbo de ĉi tie ekvojis la 6-an de septembro 1492 cele al Barato, sed por la eŭropanoj malkovris Amerikon. La vidvino de la grafo Hérnan Peraza permesis al li en la loĝloka haveno ripari sian plej rapidan ŝipon, *Pinta*, kaj donis al la ŝipanaro provizon da freŝa akvo. La municipa blazono, kiu bildigas la tri kolumbajn ŝipojn, ankoraŭ nuntempe mencias en hispanlingva teksta rubando, ke "de ĉi tie ekvojis Kolumbo".

eta|maldekstra|400ra|panoramo de San Sebastián de la Gomera

Kategorio:Municipoj de La Gomera
Marcel Fischer

**Marcel Fischer** (naskiĝis , do nun -jara) estas svisa spada skermisto. Li gajnis la oran medalon en la vira unuopa konkuro de spadaj skermistoj en la Somera Olimpiko 2004.

Pro siaj atingoj li estis honorigata "svisa sportisto de la jaro 2004".

## Notoj
Kategorio:Skermistoj
Kategorio:Svisaj skermistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Svislando
4956 Noymer

'*4956 *Noymer''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Andrew J. Noymer, por celebri ties 20-an naskodaton la .

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Lindi (apartigilo)

**Lindi** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

## Tanzanio 
* **Lindi** estas ĉefurbo de la samnoma regiono en Tanzanio.
* **Regiono Lindi** estas regiono en Tanzanio.

## Svislando 
* **Lindi (Lütschental)** estas setlejo de la komunumo Lütschental de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* **Linde**
Dmitro Ĉumak

**Dmitro Oleksandroviĉ Ĉumak** (ukraine Дмитро Олександрович Чумак, naskiĝis , do nun -jara) estas ukraina spada skermisto. Li gajnis la bronzan medalon en la vira teamo de spadaj skermistoj en la Monda Ĉampionado 2006, kaj ankaŭ partoprenis en la Somera Olimpiko 2008.

## Notoj
Kategorio:Skermistoj 
Kategorio:Ukrainaj sportistoj
Kategorio:Kievanoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Lütschental

**Lütschental** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Interlaken kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 236 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Lütschental situas en Berna Oberlando en la alpa valo de la rivero Nigra Lütschine, kiu trafluas la komunumon de oriento al okcidento. La komunumo, kiu ne disponas efektivan vilaĝan kernon konsistas el diversaj malgrandaj setlejoj, nome Lütschental (en la centro, kie troviĝas la stacidomo), Pfang (rekte sude de Lütschental), Baumgarten, Louwena, Stägmatta, Buechholz, Lindi kaj Stalden (ĉiuj en la valo laŭlonge de la rivero listigitaj de okcidento al oriento), kaj Schärmatta (sur alteco de 1203 en nordoriento). Krome al la komunumo apartenas diversaj izolitaj bienoj al alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,35&nbsp;km², de kiuj 47,5% estas kovritaj de arbaro, 22,5% servas por agrikulturo kaj 1,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lütschental limas en okcidento kaj nordo al Gündlischwand, en nordnordoriento al Iseltwald, en oriento al Grindelwald, kaj en sudo al Lauterbrunnen.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 222 de Gündlischwand al Grindelwald. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per stacidomo ĉe la etspura montara trajnlinio de la Bernaj Oberlandaj Fervojoj de Interlaken al Grindelwald.

## Loĝantaro 
En la 18-a jarcento vivis iomete malpli ol 200 homoj en Lütschental. Tiam la loĝantaro forte kreskis ĝis 1850, kiam vivis 455 personoj en la komunumo. Sekvis elmigra ondo finde de la 19-a jarcento. Ekde la 1980-aj jaro la nombro da loĝantoj plimalpli stagnis sur la aktuala nivelo.

## Ekonomio 
Tradicie la komunumo Lütschental vivis de alpopaŝteja agrikulturado. Ekde la komenco de la 20-a jarcento la turismo kaj la elektrocentralo de la Jungfrau-Fervojo fariĝis gravaj labordonantoj en la komunumo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lütschental datiĝas el la jaro 1238 kiel *Liscinthal*. Dum mezepoko Lütschental apartenis al la Senjorujo Unspunnen kaj estis en la 13-a kaj 14-a jarcento akirita de la Monaĥejo Interlaken. En la jaro 1349 la vilaĝanoj de Lütschental partoprenis la ribelado kontraŭ la monaĥejo. Post la reformacio en la jaro 1528 la komunumo de Berno, kiu al si havigis la posedaĵojn de la iama monaĥejo, estis atribuita al la Voktejo Interlaken. La voktejo post la fino de la Helveta Revolucio post kvinjara aparteno al la tiama Kantono Oberlando estis transformita al la distrikto Interlaken, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la nova administra distrikto Interlaken-Oberhasli.

## Patronaj komunumoj 
En la kadro de la patroneco por montaraj komunumoj, la komunumoj Gelterkinden en Kantono Bazelo Kampara kaj Bettlach en Kantono Soloturno transprenis patronecon de Lütschental, kunlaborante kaj donante financan subtanon pro infrastrukturaj projektoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Lütschental (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lütschental

## Bildoj 

Dosiero:LutschentalStation.JPG|Stacidomo de Lütschental
(4953) 1990 MU

**(4953) 1990 MU** estas tre hela, malgranda apolona asteroido malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio). Oni ne ankoraŭ ne nomis ĝin.

## Orbito 
Ĝia discentra orbito trairas la orbitojn de Tero kaj Venuso. Ĝi trairas ankaŭ la marsan orbiton, sed pro ĝia klineco, la asteroido ne tre alproksimiĝa al Marso. Ĝi do estas marsrenkonta, terrenkonta kaj venusrenkonta asteroido.

Ĝi estas apud-tera kaj potence danĝera objekto:
* La  ĝi pasis al 0,0540 AU (8,082 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,0231 AU (3,454 milionoj da km) de nia planedo.
Dum proksima paso, ĝi povas atingi minimuman videblan magnitudon de 8,7.

Ĝi pasas proksime ankaŭ de Venuso: la  ĝi pasis al 0,0429 AU (6,412 milionoj da km) de ĉi-tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Brava Nova Mondo

***Brava Nova Mondo*** () estas romano verkita de la brita verkisto Aldous Huxley. Ĝi estas verkita en 1931 kaj eldoniĝis en la sekvanta jaro. Hodiaŭ la verko estas konata kiel unu el la plej potencaj kaj famaj ekzemploj de la malutopia ĝenro, post *1984* de George Orwell. La romano enpreniĝis en la liston de la 100 (plej signifaj) libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde.

La titolo devenas el citaĵo de la Ŝekspira teatraĵo *La Tempesto*:

:*Ho, brava nova mondo, ke ĝi havas*
: *en si tielan genton!*

La eldonejo *Modern Library* (Moderna biblioteko) konsideras la romanon la kvina plej bona anglalingva verko de la 20-a jarcento.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La 100 libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde
* Kanono por fino de la jarcento laŭ "Rzeczpospolita"

Kategorio:Malutopioj
Kategorio:Anglaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Satiraj romanoj
Kategorio:Estonteco en romanoj
Kategorio:26-a jarcento en fikcio
Fabrice Jeannet

**Fabrice Jeannet** (naskiĝis  en Fort-de-France, , Francio, do nun -jara) estas ekse profesia martinika respective francia spada skermisto. Li gajnis la orajn medalojn en la viraj teamoj de spadaj skermistoj en la Somera Olimpiko 2004 kaj Somera Olimpiko 2008. En la somera olimpiko de 2008 en Pekino li krome gajnis arĝentan medalon en la individual konkuro Aldone li atingis tutan faskon da medaloj en la Mondaj Ĉampionadoj inter la jaroj 2001 kaj 2007: interalie orajn medalojn en la Mondaj Ĉampionadoj 2002 en Lisbono teame, 2003 en Havano individue, 2005 en Lepsiko, 2006 en Torino kaj 2007 en Sankt-Peterburgo, po teame.

Lia frato, Jérôme Jeannet estas ankaŭ skermisto.

## Notoj 
Kategorio:Skermistoj
Kategorio:Francaj sportistoj
Kategorio:Martinikanoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Endre Harkányi

**Endre Harkányi** [harkAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harkányi Endre** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

Endre Harkányi naskiĝis la  1934 en Budapeŝto.

## Biografio 
Endre Harkányi frekventis Altlernejon pri Teatro kaj Filmo en Budapeŝto, kie akiris diplomon en 1957. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Csokonai (Debrecen). Baldaŭe li aliĝis al diversaj ĉefurbaj trupoj, ekzemple al Teatro József Attila. Li ricevis premion Kossuth en 2010, ĝis tiam pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj roloj (elekto) 
* 31 filmoj inter 1947-2006, ekzemple En Eŭropo ie, kiel infano, 1947; *Sorstalanság* (Sensorteco), 2005
* 37 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1967-1999, ekzemple *Egy óra múlva itt vagyok* (Mi estos ĉi tie post unu horo), 1971; Franz Liszt, 1982
* diversaj teatraj roloj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Péter Eszterhás

**Péter ESZTERHÁS** [esterhAŝ], hungare **Eszterhás Péter** estas hungardevena dana aktoro, reĝisoro, verkisto, tradukisto kaj diplomato.

Péter Eszterhás naskiĝis la  1940 en Budapeŝto.

## Biografio 
Péter Eszterhás frekventis lernejojn en Budapeŝto. Post la revolucio en 1956 li vivas en Danio. Inter 1958-1961 li frekventis aktoran lernejon en Arhus, poste li tuj aliĝis al la loka teatro, kie ankaŭ reĝisoradas ekde 1966. Baldaŭe li reĝisoradis ankaŭ en la dana radio, dume li tradukas hungarajn verkojn al la dana. En 1958, 1970 kaj 1986 li edziĝis havanta filon. Li ricevis hungaran premion en 1992.

## Lia verkaro kaj agadoj (elekto) 
* 6 danaj filmoj inter 1980-1990, kie li havis rolojn
* 6 danaj filmoj inter 1969-1992, kiujn li reĝisoradis
* diversaj tradukaĵoj, ekzemple de Péter Esterházy, Imre Kertész, Sándor Márai, Dezső Kosztolányi
* diversaj reĝisoradoj en teatroj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Danaj aktoroj
Kategorio:Danaj reĝisoroj
Kategorio:Danaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Géza Imre

**Géza Imre** (naskiĝis , do nun -jara) estas hungara spada skermisto. Li gajnis la bronzan medalon de individua spade skermado en la Somera Olimpiko 1996, kaj la arĝentan medalon en la vira teamo de spadaj skermistoj en la Somera Olimpiko 2004. Krome en la Monda Ĉampionado 2011 li gajnis plian teaman arĝentan medalon.

Li estas la edzo de *Beatrix Kökény*, hungaria teama manplikistino.

## Notoj 
Kategorio:Hungaraj skermistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Gábor Harsányi

**Gábor Harsányi** [harŝAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Harsányi Gábor** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, dramisto kaj reĝisoro.

Gábor Harsányi naskiĝis la  1945 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Harsányi frekventis Altlernejon pri Teatro kaj Filmo en sia naskiĝurbo inter 1964-1968. Li komencis sian aktoran karieron en Teatro Thália (Budapeŝto). Inter 1983–1989 li estis ano de Nacia Teatro (Budapeŝto). Baldaŭe li ludis en diversaj teatroj, en 1982 li estis unu el la fondintoj de teatreto. En Újpest li fondis lernejon por aktoroj. Li ricevis premiojn ekde 1973, en 2021 premion Kossuth.

## Liaj roloj (elekto) 
* 22 filmoj inter 1967-1993, ekzemple Ferenc Molnár: *A Pál utcai fiúk* (Filoj de la Paŭlo-strato), 1968; Géza Gárdonyi: *Egri csillagok* (Steloj de Eger), 1968
* 52 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1967-2006, ekzemple *Tizennégy vértanú* (Dek kvar martiroj), 1970; *Egy óra múlva itt vagyok* (Mi estos ĉi tie post horo), 1971; **Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo**, 1972
* sesfoje li reĝisoradis kaj 3 dramojn li verkis
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Ŝekspiro: Romeo kaj Julieta
* voĉoj ekzemple de Stan Laurel, Fernandel, Louis de Funès, Jack Lemmon, Danny DeVito, Michael Douglas

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Harsanyi
Harsanyi
Harsanyi
Harsanyi
Harsanyi
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
János Görbe

**János GÖRBE** [jAnoŝ gorbe], hungare **Görbe János,** Esperante **Johano Görbe** estis hungara aktoro.

János Görbe naskiĝis la  1912 en Jászárokszállás - mortis la  1968 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Görbe komence estis ŝafisto, poste li laboris en la ĉefurbo. Poste ĝis 1940 li frekventis aktoran lernejon de Kálmán Rózsahegyi. Komence li faris rolojn en provinco. En 1945 li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto), baldaŭe al aliaj teatroj, ekzemple al Nacia Teatro (Miskolc), Teatro Kisfaludy. Lia voĉo ofte estis aŭdebla en Hungara Radio. Li ricevis premion Kossuth en 1951.

## Memorigiloj 
* memorĉambro de 1987 en Jászárokszállás

## Liaj roloj (elekto) 
* 43 filmoj inter 1939-1968, ekzemple *Emberek a havason* (Homoj en la neĝmontaro), 1942; Subplando da tero, 1948; *Ház a sziklák alatt* (Domo sub la rokoj), 1958; Dudek horoj (filmo), 1965
* 7 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1959-1968, ekzemple *Bánk bán* (Banuso Bánk), 1968
* diversaj teatraj roloj, ekzemple József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - Banuso Petur Reĝo Lear, Othello; Mór Jókai: *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l' ŝtonkora hom

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Gorbe