open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fajfokoturno

La **Fajfokoturno** (***Dactylortyx thoracicus***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj.

Ĝi troviĝas en Belizo, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro kaj Meksiko. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj montararbaroj.

## Aspekto 
Ĝi estas iom pli da 20&nbsp;cm longa, kaj identiĝas pro tre mallonga vosto, pli malgranda ol tiuj de la aliaj odontoforedoj. La masklo estas bruna, kun la **gorĝareo kaj vango tre briloranĝecaj, same kiel la larĝa superokula strio**. La krono estas tre malhelbruna kaj en orelareo estas malhelgriza makulo samkolora kun brido inter beko kaj okulo. La iriso estas tre bruna. La ino estas pli pala, kun la gorĝo griza kaj pli ruĝeca en subaj partoj. La beko estas tre dika kaj malhelgriza al nigreca.

## Disvastiĝo 
Tiu specio loĝas en diferencaj biotopoj, ĉefe en altaj humidaj arbaroj kun modera klimato, sed ankaŭ en varmaj malaltaj zonoj en la Golfo de Meksiko. Temas pri disa distribuado ekde Ĥalisko al la altaj teroj de Ĉiapaso kaj Centrameriko ĝis Honduro. En la kariba deklivaro ekde la Okcidenta Patrinmontaro en Tamaŭlipaso, Regiono Huasteca, kaj Jukatano. Forestas el Belizo.

## Subspecioj 
Oni konas 18 subspeciojn de *Dactylortyx thoracicus*:

* *Dactylortyx thoracicus pettingilli* – orienta Meksiko (sudokcidenta Tamaŭlipaso kaj sudorienta Sanktluis-Potosio)
* *Dactylortyx thoracicus thoracicus* - orienta Meksiko (nordorienta Pŭeblo kaj centra Veracruz)
* *Dactylortyx thoracicus devius* - okcidenta Meksiko (Ĥalisko)
* *Dactylortyx thoracicus melodus* - okcidenta Meksiko (centra Gerero)
* *Dactylortyx thoracicus ginetensis* - S Meksiko (limo Ĉiapaso/Oaĥako)
* *Dactylortyx thoracicus edwardsi* - S Meksiko (montoj de Ĉiapaso apude al limo kun Oaĥako)
* *Dactylortyx thoracicus chiapensis* - S Meksiko (centra Ĉiapaso)
* *Dactylortyx thoracicus moorei* - S Meksiko (montoj de centra Ĉiapaso)
* *Dactylortyx thoracicus dolichonyx* - S Meksiko (Suda Patrinmontaro de Ĉiapaso)
* *Dactylortyx thoracicus sharpei* - Campeche, Jukatano kaj Quintana Roo al Petén de Gvatemalo
* *Dactylortyx thoracicus paynteri* - S Meksiko (centro-suda Quintana Roo)
* *Dactylortyx thoracicus calophonus* – Pacifika deklivaro de Gvatemalo
* *Dactylortyx thoracicus salvadoranus* - Salvadoro (Vulkano de San Miguel)
* *Dactylortyx thoracicus taylori* - Salvadoro (regiono de Monto Kakagvatiko)
* *Dactylortyx thoracicus fuscus* - Honduro (regiono de Tegucigalpa)
* *Dactylortyx thoracicus rufescens* - Honduro (montoj San Juancito)
* *Dactylortyx thoracicus conoveri* - Honduro (Olancho)

## Referencoj 
* Peterson, Roger Tory, kaj Edward L. Chalif. 2008. *Aves de México*. Guía de campo. Editorial Diana, México.
* [*Dactylortyx thoracicus*, Ruĝa Listo de IUCN(https://eo.wikipedia.org/wiki/Ru%C4%9Da_Listo_de_IUCN), konsultita la 22-a de marto de 2009, BirdLife International , en angla]
* BirdLife International 2004.  Dactylortyx thoracicus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10a de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ĉangĝoŭo

**Ĉangĝoŭo**, aŭ **Ĉanĝo** () estas prefektujnivela milionurbo en la provinco Ĝjangsuo de la Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|Vido al Ĉangĝoŭo

## Loĝantaro 
Ĉangĝoŭo havas loĝantaron de 4,5 milionoj (en la tuta prefektujo) en ĝiaj 5 distriktoj kaj 2 trianivelaj urboj. En la urbo mem loĝis en 2009 984.090 homoj.

## Geografio 
La prefektujnivela urbego situas ĉe la Jangzio apud ĝia riverdelto, unu el la plej riĉaj regionoj de Ĉinio.

## Historio 
Ĉangĝoŭo fondiĝis verŝajne dum la Qin-dinastio kaj fariĝas grava havenurbo post la konstruo de la Granda Kanalo de Ĉinio ĉirkaŭ 609 p.K. En komenco de la 20a jarcento, Ĉangĝoŭo fariĝis centro por teksaĵo-produktado, aparte kotono, ankaŭ nuntempe.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj de Ĉinio
* Ĝjangsuo
* Metroo de Ĉangĝoŭo

## Eksteraj ligiloj 
* Changzou-a Esperanto-asocio (en esperanto)
* Changzou-a Esperanto-asocio  (en la ĉina)
eta|maldekstra|Pagodo en Ĉangĝoŭo

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Merník

**Merník** (hungare *Merészpatak* [merEspatak]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Merník situas laŭ rojo, meze de sakovojo. Vranov nad Topľou troviĝas je 7&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Mernyik*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1831 dum ribelo nomata ĥolero la vilaĝanoj kruele murdis nobelojn. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Merészpatak 405 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Merník 656 homoj, (654 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1778
* romkatolika kaj grekokatolika preĝejoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
H (apartigilo)

**H** kaj **h** havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti.

* H, h estas la 8-a litero de la Latina alfabeto.
* Krome temas pri litero de la Cirila alfabeto, nomata en.

En natursciencoj:

* la Konstanto de Planck
* fizikan unuon de induktanco *Henro*,
* antaŭsilabon *hekto* kiel cent,
* la kemian simbolon de hidrogeno (Hydrogenium),
* latine *hora* horo,
* la Hubble-konstanton en kosmologio,
* la alton en geometrio,
* la kemian simbolon de aminoacido histidino.

En trafiko:

* haltejon (ĉefe en Germanio)
* alterigan lokon por helikoptero
* la germanan aŭto-kodon de la distrikto Regiono Hanovro.
* aŭtomobilan signon de Hungario

En aliaj fakoj:

* En komputiko ĝi estas mallongigo de grafika uzantinterfaco Enlightenment
Michalok

**Michalok** (hungare *Felsőmihályi* [felŝOmihAji], germane *Deutschmichalock*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Michalok situas fine de sakovojo el Merník. Vranov nad Topľou troviĝas je 12&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. En 1899 germanoj el Cheb alvenis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőmihályi 584 homoj, (slovakoj en majoritato, germanoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post 1945 la germanoj estis deportitaj. En 2001 vivis en Michalok 342 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Reĝino de Rozario) de 1493

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Miklós Kovács (episkopo)

**KOVÁCS Miklós** (pro. kova:ĉ), Kováts estis hungara romia katolika episkopo naskita en Tusnád la 26-an de januaro 1769 kaj mortinta en Koloĵvaro la 15-an de oktobro 1852.

## Biografio 
Miklós Kovács studis filozofion kaj juron en Koloĵvaro. Li estis teologia studento en Nadjvarado. Oni ordinis pastro lin en 1794. Li estis religiinstruisto tie, kaj reĝa juĝisto de departemento Bihar, en 1814 kanoniko. En la landkunveno de 1822-a jaro li estis sendito de la kanonikaro. De 1824 li estis preposto kaj parokestro de Debreceno. En 1827 oni nomumis lin episkopo de Transilvanio, samtempe konsilanto de ĉefgubernio kaj ĉefdirektoro de ĉiuj katolikaj lernejoj de Transilvanio. Li heredigis grandajn sumojn al MTA, al Erdélyi Múzeum kaj por ekleziaj celoj.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Reĝaj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Katolikaj episkopoj de Transilvanio
Nižný Kručov

**Nižný Kručov** (hungare *Magyarkrucsó* [madjarkruĉO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historia slovaka loknomo estis *Uherský Kručov*.

## Situo 
Nižný Kručov situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Hanušovce nad Topľou-Vranov nad Topľou. La lasta urbo troviĝas je 3&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1327. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Magyarkrucsó 177 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nižný Kručov 392 homoj, (389 slovakoj).

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Podolský potok (alfluanto de Elbo)

**Podolský potok** (*Podolský rivereto*) fontas super vilaĝo Vápenný Podol, sub arbarriĉaj deklivoj de la monteto Bučina (605 m s.m.), proksime de protektata pejzaĝa regiono Železné hory, fluas norden kaj tiun ĉefdirekton tenas ĝis sia demaldekstra enfluo en Elbon sub kluzo en Srnojedy.

**Podolský rivereto** fluas trans vilaĝoj Vápenný Podol, Nerozhovice, Kostelec u Heřmanova Městce, urbo Heřmanův Městec, Klešice, Jezbořice, Barchov, Staré Čívice kaj Srnojedy.

## Proksimaj turismaj celoj 
* vilaĝo Vápenný Podol
* urbo Heřmanův Městec
* urbo Pardubice

## Bibliografio 
* Stanislav Štefáček:Encyklopedie vodních toků Čech, Moravy a Slezska, Nakladatelství Miloš Uhlíř - Baset, 2008

## Eksteraj ligiloj 
* Raportprofiloj de inundservo (ĉeĥe)
* Ĥarakteristikoj de riveroj kaj basenoj de ĈR (ĉeĥe) 
* Mapo de fonta regiono apud Vápenný Podol
* Mapo de enfluejo apud Srnojedy

Kategorio:Riveroj en Regiono Pardubice
Kategorio:Alfluantoj de Elbo
Nižný Hrabovec

**Nižný Hrabovec** (hungare *Alsógyertyán* [alŝOdjertjAn]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. 

## Situo 
Nižný Hrabovec situas laŭ Ondava, laŭ ĉefvojo Michalovce-Vranov nad Topľou. La lasta urbo troviĝas je 6&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1254, poste en 1413 en formo *"Haraboch"*. En 1663 epidemio pri pesto okazis. En 1694 la vilaĝo ne estis loĝata. En 1896 inundo okazis. Ĝis 1902 la oficiala hungara loknomo estis *Alsó-Hrabócz*, poste ĝi ricevis plenan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsógyertyán 864 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Nižný Hrabovec 1631 homoj, (1534 slovakoj, 76 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1825
* nobeldomo de Újfalussy [Ujfaluŝi] de 1666, en 1904 trakonstruita

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Ferenc Kováts

**KOVÁTS Ferenc** pli aĝa (pro. kova:ĉ) estis hungara kuracisto, ftizologo, universitata profesoro naskita en Sibio la 3-an de marto 1888 kaj mortinta en Budapeŝto la 23-an de novembro 1983.

## Biografio 
Ferenc Kováts diplomitiĝis en la Universitato de Koloĵvaro. Komence li laboris en kliniko Dollinger de Marosvásárhely, poste li estis distriktokuracisto en Radnót. Pli poste en Szeged li establis la unuan provincian instituton por tuberkulozuloj. Li faris studvojaĝon en Germanio kaj Francio, kie li laboris en instituto Pasteur kaj ĉe Dumarest en Besançon li faris klinikan praktikon. Li estis rektoro en Universitato Ferenc József en la studjaro 1930. Li ankaŭ pentris, skulptis, faris reliefaĵojn verkis popularigantajn librojn pri sano (*Egészséges élet-derűs öregség. Használati utasítás az élethez* Bp., 1976).

## Verkoj 
* *Die Lungenerkrankung der Paprikuspalter* (Bp.-Leipzig, 1937);
* *A gümős mellhártyalob* (Bp., 1944);
* *Hogyan gyógyítjuk a tüdővészt?* (Bp., 1946);
* *A gümőkór* (Bp., 1954);
* *A tüdőgümőkór* (2. átdolg. kiad., Bp., 1956);
* *Die Toxomycose der Lunge* (Bp., 1965);
* *A hörgők betegségei* (kun Géza Nyiredy, Bp., 1966);
* *Occupational myotic diseases of the lung* (Bp., 1968)

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungara biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj pulmonologoj
Nafusa-montaro

eta|Topografio de Libio
La **Montaro Nafusa** () estas tavolŝtupa montaro en marbord-proksima regiono en nordokcidenta Libio.

## Situo 
La Nafusa-montaro troviĝas en la Tripolitanio, unu el la tri historiaj grandprovincoj de Libio. Ĝi etendiĝas kiel plilongiĝo de la Dahar-montaro en Tunisio tra 350&nbsp;km, de la tunisia limo ĉe Nalut tra Jafran, Garjan kaj Tarhuna ĝis al-Ĥums ĉe la Mediteraneo kaj finiĝas en la Dĵeffara-altebenaĵo ĉe la Saharo, (Hammada al-Hamra) en la sudo. Parto de ĝi kondukas sude al sabla, ŝtoneta dezertoj de Fessan.

Ĝi altas ĝis 850 m (plej alta monto estas 981 m) kaj tio ebligas la pli abundan pluvadon pro altiĝintaj nuboj kaj kio ebligas la agrikulturon sur la Dĵifara-ebenaĵo sen kostaj akvumadoj.

## Historio 
Po la favoraj klimataj kondiĉoj, oni jam kultivis tie en la antikvo grenojn kaj olivarbojn. Pli granda evoluo okazis dum la romia regado, ekde la 1-a jarcento a.K.. La bonstato de la romia supra tavolo manifestiĝis en konstruado de multaj vilaoj en la montaro.

Ekde la islama konkero en la 7-a jarcento, la montaro Nafusa estis retiriĝa areo de la berberaj triboj. Tie fondis Abu l-Chattab al-Maafiri en la 8-a jc. imamaton de la ibaditoj kaj konkeris Kairuan en Ifriqiya. Ankaŭ hodiaŭ vivas tie grupoj de ibaditoj.

Kategorio:Montoj en Libio
Eduard Kruspe

**Ed. Kruspe** estas firmao en Eisenach (Germanujo), kiu produktas latunajn blovinstrumentojn. Karl Kruspe fondis ĝin en 1834 kaj liaj du filoj Eduard kaj Friedrich (Fritz). Al Ed. Kruspe oni atribuas la konstruadon de la unuaj pratipoj de duoblokornoj en la jaro 1897.

La duoblokornon inventis Edmund Gumpert, kaj Fritz Kruspe plibonigis kaj patentigis ĝin ĉirkaŭ 1900.

## References 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo

Kategorio:Muzikinstrumenta konstruado
Kategorio:Muzikinstrumentaj firmaoj
Kategorio:Latunblovinstrumentaj konstruistoj
2191 Upsalo

**2191 Upsalo** estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sveda astronomo Claes-Ingvar Lagerkvist elde la Observatorio de Monto Stromlo apud Kanbero en Aŭstralio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la sveda universitata urbo Upsalo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Upsalo
Kategorio:Malkovrita de Claes-Ingvar Lagerkvist
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
József Kováts (fizikisto)

**KOVÁTS József** (pro. kova:ĉ)  estis hungara fizikisto, altlerneja profesoro naskita ? kaj mortinta en Nadjenjedo la 5-an de junio 1795.
## Biografio
József Kováts  studis en Marosvásárhely kaj li instruis fizikon kaj matemetikon de 1767 ĝis sia morto en la altlernejo de Nadjenjedo. En 1774 aperis lia verko *A természetfilozófia elemei*, kiu estis reverkita tradukaĵo de la verko *Naturlehre* de Krüger Johann Gottlieb. La libro estis la unua fiziklibro en Transilvanio laŭ opinio de Newton. Li heredigis en sia testamento 15 mil hungarajn forintojn al la altlernejo.
## Verko
**Elementa Philosophiae Naturalis…*(Kolozsvár, 1774).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kovats, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
2192 Pyatigoriya

'*2192 *Pyatigoriya''''' estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita por celebri la 200-jaran jubileon de la fondigo de la urbo Pjatigorsk, en 1780.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
Mexicali

**Mexicali** estas metropolo en Meksiko, universitata urbo kaj limpasejo, kie estas ĉefurbo de subŝtato Baja California kaj sidloko de Mexicali (komunumo).

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro:  (en 2010)
* Supermara alteco: 8–15 m
* Areo: km²
* Telefonkodo: +52 686
* Poŝtkodo: 21000
* Horzono: UTC -8 (somere UTC -7)
* 

## Geografio 
Mexicali situas laŭ landlimo de Usono en norda parto de la lando. Tijuana troviĝas je 163, Los-Anĝeleso je 368, Meksikurbo je 2661 km-oj.

## Historio 
Indianoj vivis tie ĝis alveno de hispanoj. La teritorio apenaŭ estis loĝata pro la dezerto. Por ŝpari tempon, oni konstruis fervojon trairantan. En la 1880-aj jaroj oni tie fiksis la novan landlimon, poste en 1900 usonanoj ricevis permeson konstrui kanalon. La konstruado tiris multe da homoj (tiam alvenis ankaŭ ĉinoj). Mexicali oficiale fondiĝis en 1903. La loknomo enhavas mallongigojn de Meksiko kaj Kalifornio. La kanalo ebligis produkti tritikon, kotonon kaj legomojn. Inter la mondmilitoj estis grava negoco la kontrabandado, precipe pri alkoholoj. En 2010 tertremo okazis.

## Ekonomio 
Dekomence Mexicali estas grava centro por kotonoproduktado, sed ankaŭ aliaj branĉoj de agrikulturo restis gravaj. Ekde 2004 siliciovalo fondiĝis, kiu estas produktado laŭ la plej moderna teknologio. Ankaŭ turismo gravas.

## Klimato 
En Mexicali dezerta klimato regas. Jare pluvas nur po 75&nbsp;mm. La temperaturo estas somere 42&nbsp; (foje pli), en januaro preskaŭ frostopunkto. Dum la historio nur unuafoje neĝis.
eta|dekstra|300px|Katedralo en Mexicali

## Vidindaĵoj 
* 12 teatroj
* impona kulturdomo
* katedralo omaĝe al Dipatrino

## Trafiko 
Mexicali havas internacian flughavenon kaj fervojon.

## Ĝemelurboj 
*  Adelaide, Aŭstralio
*  San Luis Río Colorado, Meksiko
*  Ensenada, Meksiko
*  Navojoa, Meksiko
*  Nankino, Ĉinio
*  Gumi, Suda Koreio
*  Calexico, Usono
*  El Centro, Usono
*  Indio (Kalifornio), Usono
*  San Bernardino (Kalifornio), Usono

Kategorio:Urboj de Meksiko
Kategorio:Metropoloj
2193 Jackson

'*2193 *Jackson''''' estas mezgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Harry Edwin Wood, elde Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sud-afrikan astronomon Cyril V. Jackson.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Harry Edwin Wood
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1926
2194 Arpola

'*2194 *Arpola'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de "*Arpola''", la somerdomo de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yrjö Väisälä
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1940
2190 Coubertin

'*2190 *Coubertin''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (tiam, en Sovetunio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan baronon Pierre de Coubertin (1863–1937), fondinto de la modernaj olimpiaj ludoj, por celebri la Someran Olimpikon 1980 de Moskvo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
Emmanuelle Vaugier

**Emmanuelle Vaugier** (23-an de junio 1976 en Vancouver, Brita Kolumbio) estas kanada aktorino.

## Biografio 
Vaugier plenkreskis en franc-parola familio kaj komencis sian karieron en mezo de la 1990-aj jaroj per vizitrolo en televida serio *Highlander* kaj en flankrolo ĉe Faye Dunaway en televida filmo. Ŝi havis en 1996 ripetiĝantan vizitrolon en la kanada televida serio Madison. Ŝi estis videbla en flankroloj en diversaj televidaj serioj kiel *Charmed*, *Smallville* kaj *Two and a Half Men* same en la ludfilmoj *Hysteria*, *Saw II* kaj *40 tagoj kaj 40 noktoj*. Ŝi ludis en 2005 en la sciencfikcia filmo *Painkiller Jane* la virinan ĉefrolon, pluan ĉefrolon havis ŝi en 2008 en la filmigo de komputila ludo *Far Cry*.

## Filmaro (elekto) 
### Filmo 
* 1998: Hysteria
* 2001: *Ripper*
* 2001: *Wishmaster 3: Beyond the Gates of Hell*
* 2002: *40 Days and 40 Nights*
* 2003: *Secondhand Lions*
* 2005: *Saw II*
* 2005: Painkiller Jane
* 2005: *House of the Dead II*
* 2007: *Blonde and Blonder*
* 2007: *Saw IV*
* 2008: Far Cry
* 2009: Dolan’s Cadillac
* 2010: Mirrors 2

### Televidaj serioj 
* 1995: Highlander
* 1996: Madison
* 1997: Police Academy
* 1998: First Wave
* 1998–1999: Outer Limits
* 1999: Viper
* 1999: Seven Days
* 2000: Higher Ground
* 2000: Retpaĝo de Fiona
* 2002: X-Factor
* 2002: Charmed
* 2002–2003: Smallville
* 2004: Veronica Mars
* 2004–2005: One Tree Hill
* 2005: Andromeda
* ekde 2005: Two and a Half Men
* 2006: Monk
* 2006: Masters of Horror
* 2006–2009: CSI: NY
* 2007: Supernatural
* 2010: Human Target
* 2010: Hawaii Five-0
* ekde 2010: Covert Affairs
* ekde 2010: Lost Girl

## Surrete 
* oficiala retpaĝo 

Kategorio:Kanadaj aktoroj
Christian Friedrich Sattler

**Christian Friedrich Sattler** (1778-1842) estis inventinto de la moderna trombono. En 1821 Sattler furoris en 1821 per du inventoj: per la kromata valvotrumpeto kaj per la tenorbastrombono; ĉi-lasta ricevis ekde 1838-1839 kroman kvartvalvon. En la metiejo de Sattler en la *Querstraße* en Lepsiko ekestis "signalkornoj, kromataj valvokornoj" - tiam absolutaj novaĵoj - kaj la trombonoj liamaniere konstruataj kun klare pli ampleksa sonfunelo je entute pli granda tubodiametro kaj marka sono. Tiajn instrumentojn oni nuntempe nomas "lepsika modelo" aŭ "germana trombono". Tiu novigo de Sattler servis kiel modelo por instrumentkonstruistoj el multaj landoj kaj per tio stampas esence ĝis en nia tempo la aperaĵon kaj per tio ankaŭ la sonkoloron de modernaj trombonoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Informo de la muzikinstrumenta muzeo de la Universitato de Lepsiko

Kategorio:Muzikinstrumenta konstruado
Kategorio:Germanaj inventistoj
Kategorio:Trombono
Miklós Kozma

**KOZMA Miklós** estis hungara politikisto, ministro naskita en Nadjvarado la 5-an de septembro 1884 kaj mortinta en Ungvár la 8-an de decembro 1941.

## Biografio
Miklós Kozma studis en militlernejo kaj samtempe juron en la Universitato de Budapeŝto. Li estis prezidanto de 1922 de la MTI, de 1925 de Magyar Telefonhírmondó kaj Rádió Rt. De 1934 li estis ano de la supera ĉambro, de 4-a de marto 1935 ĝis 3-a de februaro 1937 ministro pri la internaj aferoj en la registaroj de Gyula Gömbös, poste de Kálmán Darányi.

## Verko
**Egy csapattiszt naplója 1914–18* (Bp., 1932); 
**Beszédek, előadások 1919–1838* (Bp., 1938).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj 
Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Hungario
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri defendo
Tibor Kozma

**KOZMA Tibor** estis rumania hungara reformita pastro, teologia profesoro naskita en Szabadka la 3-an de decembro 1909 kaj mortinta en Kluĵo la 19-an de januaro 1981. Li estis la patro de reformita pastro, eklezia verkisto Zsolt Kozma.
## Biografio
Tibor Kozma studis teologion en Koloĵvaro en jaroj 1927-1931 kaj en Bazelo 1937. Li estis helppastro en Zalău (1931-33), poste pastro en Țaga, Braniștea (1934-44), Panic (1945-46). Li estis religiinstruisto en Zalău en jaroj 1947-50, koncertmajstro de la Kolozsvári Állami Magyar Opera, poste pastro de 1959 ĝis 1962 en Kolozsvár (Kerekdomb), inter 1963-1966 teologia inspektisto konferencia de la *Kolozsvári Református Egyházkerület*, inter 1966-1976 profesoro de la *Protestáns Teológiai Intézet*. 
## Verko
**Téma és Textus a prédikációban* (Kolozsvár, 1940); 
**Az „imago Dei” problémája és a prédikált Ige* (Kolozsvár, 1942).
**A református istentisztelet elvi alapvonalai* (Kv. 1966).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kozma, T.
Kozma, T.
Ŝikoku-pilgrimado

eta|350ra|Itinero de la pilgrimvojo
La **Ŝikoku-pilgrimado** (japane 四国八十八箇所 ĉ. „88 lokoj de Ŝikoku“) kun sia 88 sanktaj lokoj estas grava budhisma pilgrimado sur la japana insulo Ŝikoku. Ĝi apartenas al la plej gravaj elementoj de la Daiŝi-kredo (大師信仰), en kiu oni estimas la budisman monaĥon kaj fondinton de Ŝingon-ŝu, Kukai (774–835).

## Historio 
Laŭ popularaj legendoj, Kukai mem iniciatis, fondis la pilgrimvojon, sed tion neniu historiaĵo pravigas. Fakte, la hodiaŭ pilgrimvojo evoluis danke al pilgrimintaj asketaj monaĥoj, de Kōya-san sur spuroj de siaj majstroj de la 12-a ĝis la 17-a jarcentoj.

La unuaj skribaj notoj pri la pilgrimvojo venas el fino de la 17-a jarcento.

## La itinero 
La pilgrimado okazas tradicie piede, modernaj pilgrimantoj uzas aŭtomobilojn, taksiojn, busojn, biciklojn kaj motorciklojn. La piedira itinero longas ĉ. 1.200&nbsp;km kaj povas daŭri 30 ĝis 60 tagojn. La pilgrimantoj, kiuj vizitis ĉiujn templojn estas konataj kiel *Henro* (遍路) kaj ofte videblaj en blankaj vestoj, kareksaj ĉapeloj kaj irbastonoj. Multaj *Henro* komencas kaj finas sian pilgrimadon kun vizito de Kōya-san en Prefektujo Vakajama sur japana ĉefinsulo, monaĥejo fonditan fare de Kūkai kaj kiu estas la ĉefsidejo de la budhisma Shingon-shū. La 21&nbsp;km longa pilgrimvojo al Kōya-san ankoraŭ ekzistas, la plimulto de *Henro* uzas do la trajnon.

Sur la pilgrimvojo ekzistas krom la 88 sanktaj temploj ankaŭ 20 ekstraj temploj, se numero (*Bangai*, 番外).

Aldone al la longa itinero ekzistas ankaŭ „eta pilgrimvojo“ sur insulo Ŝodoŝima, norde de Takamacu. Multaj similaj etaj ŝikoku-pilgrimvojoj ekzistas en Japanio, kelkaj el ili estas simple sola ŝtono kun figuraĵoj de la ĉefaj dioj de ĉiu templo, aliaj estas grandaj kaj bezonas kelkajn horojn da piedirado.

## La 88 temploj 
eta|Kūkai-Statue am Ōkubo-ji
eta|Gokuraku-ji
eta|Konsen-ji
eta|Pilgrimantino ĉe Iwamoto-ji
eta|Motoyama-ji
eta|Iyadani-ji
eta|Zentsū-ji
eta|Konzō-ji
eta|Ōkubo-ji

Kategorio:Japanio
Kategorio:Pilgrimado
2195 Tengström

'*2195 *Tengström''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la svedan astronomon kaj geodeziiston Erik Tengström.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
2196 Ellicott

'*2196 *Ellicott''''' estas mezgranda, malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Andrew Ellicott Douglass.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1965
The Early Beatles

***The Early Beatles*** ( "La Fruaj Beatle-oj") estas la kvina Beatles-albumo eldonita de Capitol Records en Usono, kaj la oka entute en la usona debito. La albumo inkluzivas dekunu kantojn el la brita albumo *Please Please Me*, kiuj originale aperis en Usono sur la Vee-Jay albumo *Introducing... The Beatles*.

## Traka listo 
**Flanko 1:**
# "Love Me Do"
# "Twist and Shout"
# "Anna (Go to Him)"
# "Chains"
# "Boys"
# "Ask Me Why"

**Flanko 2:**
# "Please Please Me"
# "P.S. I Love You"
# "Baby It's You"
# "A Taste of Honey"
# "Do You Want To Know a Secret?"

Kategorio:Albumoj de The Beatles
Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1965
Orienta karpeno

La **orienta karpeno** (*Carpinus orientalis*) estas karpeno kiu estas indiĝena ekde sudorienta Eŭropo ĝis norda Irano . Kutime ĝi troviĝas en varmegaj sekaj ejoj, je pli malaltaj altitudoj ol la eŭropa karpeno.

Tiu palearktisa specio konstituas etan arbon, malofte pli altan ol 10 m kaj ofte arbedon. Ĝi havas etajn foliojn, kiuj longas 3-5 cm. La semoj diferencas de tiuj de eŭropa karpeno pri prezentante simplan brakteon (ne triloban), ĉirkaŭ 2 cm longan.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Balkanaj miksaj arbaroj
* Dinaraj miksaj arbaroj
* Foliarbaroj apud Nigra Maro kaj de Kolĉido
* Iliraj deciduaj arbaroj
* Krimea submediteranea arbarmasivo
* Sud-anatoliaj koniferaj kaj deciduaj montarbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Natura arealo de eŭropa karpeno kaj de orienta karpeno
*  Eŭropa Flaŭro : eŭropa karpeno

Kategorio:Betulacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Arbedoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
2197 Ŝanhajo

**2197 Ŝanhajo** estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉinaj astronomoj de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la plej granda ĉina urbo: Ŝanhajo (ĉine 上海, *Shànghǎi*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Ŝanhajo
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1965
Alpopaŝtejo

[eta|dekstra|300px|Alpopaŝtejo en [Pieve di Cadore en Italio]]
**Alpopaŝtejo** estas surmonta teritorio, kie montaraj kamparanoj dumsomere paŝtas siajn bovarojn kaj bestarojn.

## Alpopaŝta ekonomio 
La alpopaŝta ekonomio estas praktikata en altmontaraj regionoj en diversaj partoj de la mondo, kie klimataj sezonoj permesas la ekspluatadon de certaj teritorioj nur sezone. Vaste konata la alpopaŝtado estas en la alpaj landoj Svislando, Aŭstrio, Francio kaj Italio. La vorto *alpopaŝtado* deduktiĝas de la Alpoj, sed alpopaŝtado nature estas konata ankaŭ en aliaj montaroj ĉie en la mondo. Ĉar dum vintro la altmontaraj paŝtejoj estas kovritaj de neĝo oni povas ilin utiligi nur somere. Tial en printempo la kamparanoj donas siajn bestojn (bovojn, ŝafojn, kaprojn) al la gvidado de alpopaŝtistoj, kiuj la somerajn monatojn pasigas kun la bestoj sur la altmontaraj paŝtejoj. La lakton melkitan dumsomere sur la alpopaŝtejoj kutime estas perlaborita al butero kaj fromaĝo, kiun oni transportas al la valo kaj vendas. Ekzistas alpopaŝtejoj, kie troviĝas aertelferoj por transporti la lakton kaj fromaĝon al la valoj. Sur aliaj alpopaŝtejoj oni konservas la fromaĝon somere en specifaj konservejoj kaj ĝin vintre kun la bestoj alportas al la valo. Dum la bestaroj pasigas la someron sur la altmontaraj alpopaŝtejoj oni en la valoj tondas la herbon kaj konservas ĝin por povi nutri la bestojn dum la longaj vintroj en la valoj. En altaj montaroj ekzistas ofte diversaj ŝtupoj de la dumjara migrado de la bestaroj. Tiel la bestoj en printempo unue grimpas al la unua ŝtupo, la tiel nomitaj majaj setlejoj (en la alemana lingvo *Maiäsääss*) kaj poste dum la plej varmaj someraj monatoj supreniras al la plej altnivelaj paŝtejoj la efektivaj alpopaŝtejoj. En septembro aŭ oktobro ili revenas al la majaj setlejoj por tiam, kiam komenciĝas la vintro reveni al la valo.

## Tradicia alposupreniro kaj alporeveno 
En diversaj montaraj regionoj al alposupreniro de la bovaroj estas grava tradicia festotago, kiun partoprenas la tuta vilaĝo. Oni ornamas la bestojn, kaj ekzistas en diversaj lokoj tradiciaj kutimoj, kiel la bovinoluktoj por difini la gvidobovinojn de la bovaroj.

## Ekonomia signifo 
En Aŭstrio ĉirkaŭ la jaro 2000 somere proksimume  bovoj pasigis la someron sur alpopaŝtejoj. En Svislando proksimume  bovoj pasigas someron sur alpopaŝtejoj kaj en Bavario . En Aŭstrio alpopaŝtejoj kovras proksimume 25% de la tuta agrikultura areo kaj en Svislando eĉ 35%.

## Historio 
Diversaj arkeologiaj trovaĵoj pruvas, ke alpopaŝtado ekzistis jam dum bronzepoko en la 2-a jarmilo a.K.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la svisaj gealpopaŝtistoj

Kategorio:Geografio
Kategorio:Agrikulturo
Serrania

**Serrania** (prononco: *sehania*) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Sul e Sudoeste de Minas* kaj en la mikroregiono *Alfenas*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Serra dos Aimorés

**Serra dos Aimorés** (prononco: *seha dos ajmore:s*, oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Mucuri* (esperante: Valo de la Rivero Mukurio) kaj en la mikroregiono *Nanuque*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun Nanuque kaj Mucuri (en la najbara subŝtato Bahio).

Ĝi akiris la statuson de municipo la .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

eta|maldekstra|260ra|
eta|maldekstra|260ra|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Pigniu

**Pigniu** (germanlingva kaj ĝis 1943 oficiala nomo **Panix**, en Esperanto ankaŭ **Panikso**) estas komunumo de la komunumaro Ruis kaj la distrikto Surselva en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 31 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Pignio situas sur alteco de 1301 m s.m. en la Paniksovalo, norda flanka valo de la valo de Antaŭa Rejno. Pigniu troviĝas ĉe la suda flanko de Paniksopasejo, trans kiu piedpado kondukas al Elm en la Sernfvalo en Kantono Glaruso. En nordoriento la teritorio de la komunumo Pigniu etendiĝas al Vorab-Glaĉero. La plej alta punkto de la komunumo estas sur 3158 m s.m. la kulmino de Hausstock en nordokcidento de la komunumo sur la trilima punkto inter Andiast, Glaruso Sudo kaj Pigniu. Sudoriente de Hausstock sur la komunuma teritorio situas la Mer-Glaĉero. Sur la limo de la komunumoj Pigniu kaj Andiast situas la baraĵlago de Pigniu. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Pigniu mem la setlejoj Cuolms kaj la alpopaŝtejoj Alp Ranasca kaj Alp da Vadials.

## Najbaraj komunumoj 
Pigniu limas en nordo al Glaruso Sudo (GL), en nordoriento al Siat, en sudoriento al Rueun, kaj en okcidento al Andiast.

## Trafiko 
Pigniu situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Ekzistas mallarĝa veturebla vojo al Rueun. Trans Paniksopasejo kondukas piedpado al Elm en la Sernfvalo en Kantono Glaruso. Al la publika transportreto Pigniu estas konektita per poŝtaŭtolinio al la stacidomo de Rueun.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Pigniu datiĝas el la jaro 1403 kiel *Pingyow*. La preĝejo Sankt Valentino, kiu estis konsekrita en la jaro 1465 estis dum la 17-a jarcento pilgrimejo. Ĝis 1667 ĝis apartenis al la paroĥo Rueun, ek de tiam ĝi formis propran paroĥon. La 7-an de oktobro 1799 la trupoj de Aleksandr Suvorov, kiuj fuĝis de Napoleono pasis la Pankisopasejon kaj rabobrulis la vilaĝon. En la 1930-aj jaroj estis konstruita la veturebla vojo al Rueun. La loĝantaro de Rueun dum la lastaj jaroj konstante malkreskis. En la jaro 1974 la lernejo devis esti fermita.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Pigniu 

## Bildoj 

Dosiero:Pigniu Kirche.jpg|Preĝejo de Pigniu
Dosiero:Panix01.JPG|Domo en kiu restadis generalo Suworof, kiam li 1799 pasis kun sia rusa armeo Paniksopasejon
Dosiero:Panixerpass04.JPG|Lago de Pigniu
Nová Kelča

eta|maldekstra|250px|En la preĝejo Sankta Stefano
eta|maldekstra|250px|Akvorezervujo apud Nova Kelča
**Nová Kelča** (hungare *Kelcse* [kelĉe]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Nová Kelča situas laŭ maldekstra bordo de akvorezervujo Veľká Domaša, laŭ ĉefvojo Pollando-Vranov nad Topľou. La lasta urbo troviĝas je 29&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1404. En 1663 pro pesto, en 1831 kaj en 1847 pro ĥolero multaj mortis. En 1741 Matiaso Bel menciis templon de la vilaĝo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kelcse 491 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Stropkov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1965 Kelča ruiniĝis pro inundo, tial oni fondis novan vilaĝon iomete for de la riverobordo. La nova loknomo iĝis Nová Kelča (hungare Újkelcse), kie vivis en 2001 352 homoj, (350 slovakoj). Nur la preĝejo, tombejo kaj arbara domo memorigas pri la iama vilaĝo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka malnova dutura preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1780
* nova romkatolika preĝejo
* akvorezervujo

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Struha

**Struha** estas rivereto en Ĉeĥio, en Regiono Pardubice. Ĝi fontas en submontara regiono unu kilometron okcidente de Jetonice kaj enfluas de maldekstre en Elbon apud Valy. Ĝi elfluas el norda rando de protektata pejzaĝa regiono Železné hory. Al sia enfluejo ĝi ĉefdirektas norden, sed inter Heřmanův Městec kaj Valy intense meandras. La ĉirkaŭa pejzaĝo estas relative dense loĝata

Struha fluas trans vilaĝoj Jetonice, Slavkovice, Licomělice, Stojice, Svojšice, Chrtníky, Choltice, Bezděkov, Veselí kaj Valy.

## Proksimaj turismaj celoj 
* vilaĝo Svojšice
* urbo Heřmanův Městec
* vilaĝo Choltice
* urbo Přelouč

## Bibliografio 
* Stanislav Štefáček:Encyklopedie vodních toků Čech, Moravy a Slezska, Nakladatelství Miloš Uhlíř - Baset, 2008

## Eksteraj ligiloj 
* Raportprofiloj de inundservo 
* Ĥarakteristikoj de riveroj kaj basenoj de ĈR  
* Mapo de fonta regiono apud Jetonice
* Mapo de enfluejo apud Valy

Kategorio:Riveroj en distrikto Chrudim
Kategorio:Riveroj en distrikto Pardubice
Kategorio:Akvokolekta areo de Elbo
Kategorio:Alfluantoj de Elbo
Petkovce

**Petkovce** (hungare *Petkes* [petkeŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Petkovce situas fine de sakovojo el Vyšný Žipov. Vranov nad Topľou troviĝas je 17&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1363. En 1600 oni komputis tie 8 domojn. En 1715 15, post 5 jaroj 11 familioj pagis imposton. En 1828 216 vilaĝanoj loĝis en 29 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Petkes 140 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Vranov nad Topľou, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Petkovce 145 homoj, (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Cosma kaj Damiano de 1700

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Mistrovice

:*Eble vi serĉas: Mistrovice (Nový Oldřichov), vilaĝon en distrikto Česká Lípa.*

Municipo **Mistrovice** () situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, 3&nbsp;km okcidente de urbo Jablonné nad Orlicí. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua aŭtentika raporto pri vilaĝo Mistrovice estas el la jaro 1371, kiam en restoj de Landaj dosieroj estas en havaĵo de Ota el Olešná nomata ankaŭ parto de Mistrovice. El diversaj notoj el jaroj 1392 - 1601 rezultas, ke Mistrovice estis dividita inter du posedantoj. Nur en la jaro 1650 tutan vilaĝon posedis unu posedanto, Mikuláš Vitanovský el Vlčkovice.

Nomo de la vilaĝo estis verŝajne derivita de persona nomo Mistr.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
En Mistrovice troviĝas pseŭdoromanika preĝejo de Sankta Johano kaj Sankta Paŭlo el la jaro 1876. Ĝi estas ununava, oblonga kun trilatere fermita presbiterejo kaj prisma turo en la fronto. La presbiterejo estas volbita barele kun segmentoj, la navo estas platplafona.

La ekipaĵo estas el la lasta kvarono de 19-a jarcento, pseŭdostila. Bildon sur ĉefaltaro kreis K. Neškudla en la jaro 1876, sur maldekstra flanko estas vota bildo de civitanoj kun sacerdoto, kopio de pli granda bildo el preĝejo en Jablonné nad Orlicí kaj Kalvaria vojo el la sama tempo. Sub la ĥorejo estas du bildoj de Bapto de Kristo kaj de Sankta Francisko el Asizo, origine verŝajne barokaj kaj en la 19-a jarcento repentritaj.

### Kolono de Sankta Maria 
Kolono se Sankta Maria estas el la jaro 1725.

## Literaturo 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
Flavvizaĝa koturno

La **Flavvizaĝa koturno** (***Rhynchortyx cinctus***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj kaj la ununura specio de sia genro ''**Rhynchortyx**.

Ĝi troviĝas en Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Honduro, Nikaragvo kaj Panamo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj humidaj montararbaroj.

Temas pri specio kun tre flaveca al okreca vizaĝo (kio nomigas la specion) trapasata de malhelbruneca traokula strio kaj samkoloraj krono kaj nuko. Ankaŭ la mentono estas hela, sed la brusto malhelgriza kontraste kun okreca ventro kaj pli hela (sablokolora) suba ventro. La dorso, flugiloj kaj flankoj estas malhelbrunaj markataj je nigraj makuloj ĉefe en flugiloj kaj ne tiom en flankoj. La beko kaj kruroj estas grizaj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Rhynchortyx cinctus .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kostariko
Okulmakula koturno

La **Okulmakula koturno** (***Cyrtonyx ocellatus***) estas specio de birdoj de la familio de Odontoforedoj aŭ Amerikaj koturnoj. Ĝi poivus estis samspecia kun *C. montezumae*, kun kiu ĝi formas superspecion. Estas ebla raso *differens* priskribita el Honduro, sed ĝi ne estas kutime konsiderata valida. Tiele temas pri monotipa specio, sen subspecioj.

## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Meksiko kaj norda Nikaragvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj moderklimataj montarbaroj de pino-kverko kaj altaltitudaj arbustaroj en suda Meksiko kaj en Centrameriko, ekde la Istmo de Tehuantepeko ĝis Nikaragvo je 750-3,050 m. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj konsiderata specio mezminacata fare de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo. Oni ne konas subspeciojn.

Guatemala estis identigita kiel loĝejo por tiu specio, kaj tie ĝi estis vidata je 11 diferencaj lokoj el 2000. Ĝi estas konsiderata rara je ĉiuj tiuj lokoj kaj estis kromaj ĵusaj vidaĵoj el Meksikio, Honduro kaj Nikaragvo. Konsiderinte tion, kaj ĉar ne estis ĵusaj vidaĵoj el Salvadoro, la totala tutmonda populacio estas supozata je malpli da 10,000 individuoj.

## Aspekto 
Plenkreskuloj estas 20 al 25 cm longaj. La maskloj havas blankan vizaĝon kun nigraj markoj, laŭ kolorbildo kiun Peterson kaj Chalif nomigas "arlekena", kaj longa kresto ne levebla, kiu falas al la nuko. Ĝi estas sufiĉe simila al la Montezuma koturno (*Cyrtonyx montezumae*), sed ĝia plumaro estas pli senkolora, la brusto kaj la flankoj estas brunaj. En la flankoj ĝi havas nigrajn striojn, kaj ne cirklajn makulojn kial la frata specio. Ambaŭ specioj havas diferencajn distribuadojn, kies komuna limo situas en la Istmo de Tehuantepeko. Kelkaj ornitologoj konsideras, ke ambaŭ specioj estas vere formoj de sama specio.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cyrtonyx ocellatus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Odontoforedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Pavlovce (distrikto Vranov nad Topľou)

**Pavlovce** (hungare *Kapipálvágása* [kapipAlvAgAŝa]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ankaŭ 2 vilaĝetoj apartenas al la municipo.

## Situo 
Pavlovce situas sur mildaj deklivoj, fine de sakovojo. Prešov troviĝas je 20&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1359. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kapipálvágása 222 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Giraltovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Pavlovce 717 homoj, (698 slovakoj, 15 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* kruco duobla de 2008

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Petrovce (distrikto Vranov nad Topľou)

**Petrovce** (hungare *Sártó* [ŝArtO], germane *Deutschpetersdorf*) estas vilaĝo kaj municipo en la distrikto Vranov nad Topľou en Slovakio.

## Situo 
Petrovce situas survoje el Hanušovce nad Topľou, kiu troviĝas je 4&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo estas de la 1412 laŭ tiama hungara nomo kaj ortografio *"Peterwagas"* (=Petro-senarbarejo). En 1427 oni komputis tie 27, en 1600 12 domojn. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Orosz-Petrócz*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Sártó 148 homoj, (plejparte slovakoj kaj ankaŭ diversaj minoritatoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Stropkov, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Petrovce 454 homoj, (450 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1997

Kategorio:Municipoj en distrikto Vranov nad Topľou
Flugilkorno

eta|230px|Flugilkorno
**Flugilkorno** (ge.: **Flügelhorn**) estas sopraninstrumento el la latunblovinstrumenta familio de la arkokornoj. Ĝia konstruformo kaj agordo estas komparebla kun tiuj de trumpeto, tamen ĝi havas alie ol tiu ĉi plejparte konusan tubon, larĝan mezuron kaj buŝaĵon kun profunda kaldrono.

## Origino kaj historio 
La flugilkorno devenas de la signalkorno. Ĝi ricevis, proks. samtempe kun la trumpeto, proks. 1830 valvojn. Antaŭe ekzistis klapokorno inventita en 1810 de Joseph Halliday. Jam en la 18-a jarcento „flugilkorno“ signifis la instrumenton de la flankestro, kies tasko esti kunordigi per siaj signaloj la diversaj flankojn (germane "Flügel") de ĉasantaro. Samtempe oni uzis ĝin en la armeo kiel signalilo. Per tio oni uzis ĝin ankaŭ en armeaj kaj marŝbandoj, kie ĝi lokis je la maldekstra flanko antaŭ la bas-flugilkornoj (tenorkornoj). Kune kun aldo-, tenor- kaj baritonkorno la instrumento prizorgas sonan larĝecon. Nuntempe ĝi estas uzata kaj en blovorkestro kiel melodihava instrumento kaj ankaŭ en ĵazo (soloe kaj en bandego) kaj foje en klasika muziko (ekz. de Igor Stravinskij kaj Ralph Vaughan Williams). Flugilkornon ankaŭ utiligis la ĉambromuziko de la 19-a jarcento.

## Apartaĵoj 
Je la konusa mezuro estas malfacile, enmunti agordotubon same kiel ĉe trumpeto, ĉi tiun pro tio anstataŭas kutime forŝovebla agordotubo rekte malantaŭ la buŝaĵo, fiksita per pinĉilo. La sono de flugilkorno estas pli milda ol tiu de trumpeto. Oni distingas inter ĵaz-flugilkorno kun Périnet-valvoj kaj flugilkorno de germana konstrumaniero kun turnovalvoj (ankaŭ nomata koncerta flugilkorno) ĉefe uzata por tradicia blovmuziko. Koncertaj flugilkornoj ekzistas en bohema (larĝega) kaj moravia (iomete pli mallarĝa) mezuro. La tiel nomata Kuhlo-flugilkorno estas fleksita preskaŭ cirkle, havas tre mallongan, larĝan buŝtubon, estas relative mallarĝe mezurita kaj havas agordotubon.

Konstruaj diferencoj ekzistas je flugilkornoj je buŝaĵotobo kaj buŝtubo:
* La usona buŝaĵotubo estas mallarĝega, la postsekva buŝtubo ankaŭ.
* La germana buŝaĵotubo estas mezlarĝa kaj pli larĝa en la buŝtubo.
* La flugilkorna buŝaĵo kun trumpetotubo estas larĝa, same la buŝtubo, kaj ne konusa.

Ankaŭ la sonfunelaj diametroj varias inter 140 kaj 170&nbsp;mm.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Ralph T. Dudgeon, Franz X. Streitwieser: *Das Flügelhorn.* Edition Bochinsky, 2004, deutsch/englisch, ISBN 3-932275-83-7

## Vidu ankaŭ 
* Korneto

Kategorio:Latunaj blovinstrumentoj