open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miklós Bencze

**Miklós Bencze** [miklOŝ bence], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bencze Miklós** estis hungara-usona operkantisto, (baso).

Miklós Bencze http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/366.html naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Dothan (Alabamo, Usono).

## Biografio 
Miklós Bencze devenis el juda familio. Li lernis kantadon de Miklós Lendvay kaj li debutis en 1946 en la Reĝa Operejo de Budapeŝto. En 1947 li daŭris la lernadon helpe de stipendio en Italio de Manfredo Polverosi. Hejmenveninta li estis membro de la Operejo ĝis falo de la Hungara revolucio de 1956 (kelkfoje li kantadis en Vieno kaj Innsbruck), poste li kaj lia edzino disidis al Usono. Komence li havis rolojn en Novjorko antaŭ hungara publiko, baldaŭ antaŭ usona publiko en Carnegie Hall. Li havis usonan stipendion. Post jaroj li instruis kantadon en Universitato Baylor en Waco. En 1964 li akceptis similan pozicion ĉe la Universitato de Misisipio, fine en 1977 li retiriĝis de la scenejo kaj instruis ĉe kolegio Wallace en Dothan.

## El lia repertuaro 
* Giuseppe Verdi:
** *Il Trovatore* – Ferrando (debuto)
** *Rigoletto* – Sparafucile
** *Otello* – Lodovico
** *Falstaff* – Pistol
** *Un balo in Maschera* – Tom
* Charles Gounod: *Faust* – Mefisto
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* — Don Basilio
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *La geedziĝo de Figaro* – Doktor Bartolo
** *Don Giovanni* – Leporello
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: Eŭgeno Onegin - princo Gremin

## Memorigiloj 
Vidvino de Bencze establis fondaĵon por junaj basaj hungaraj kantistoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* anglalingva biografio kun foto
* germanlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Usonaj operkantistoj
Kategorio:Usonaj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Goniometro

eta|Goniometro farita de Develey la Juna en Lausanne, fine de la 18–a aŭ komence de la 19.a jarcentoj.
**Goniometro** estas aparato kun formo de duoncirklo aŭ cirklo gradigita en 180º aŭ 360º, uzata por mezuri aŭ konstrui angulojn. Tiu instrumento permesas mezuri angulojn inter du objektoj kiel, ekzemple, du punktoj de marbordo aŭ astro, kutime la Suno, kaj la horizonto. Per tiu instrumento, se la observanto konas la alton de la Suno kaj la horon de la tago, oni povas determini sufiĉe precize la latitudon kie oni troviĝas pere de malfacilaj matematikaj kalkuloj.

La plej ofta tipo de goniometroj estas sekstanto, nome instrumento kiu anstataŭis la astrolabon en la mezurado de la pozicio de ŝipo. Inter goniometroj estas la taĥimetroj kaj la teodolitoj.

Laŭ Francisko Azorín **goniometro** estas *Topografia aparato por mezuri angulojn; angulmezurilo.* Li indikas etimologion el greka *gonia + metron* (angulo + mezuro).

## Vidu ankaŭ 
* Astrolabo
* Kvadranto
* Latitudo
* Longitudo
* Sekstanto
* Teodolito

## Notoj 
Kategorio:Mezuriloj
Kategorio:Astronomio
Kategorio:Topografio
Kategorio:Laboratoriaj iloj
30837 Steinheil

'*30837 *Steinheil''''' estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana inĝeniero kaj fizikisto Carl August von Steinheil (1801–1870), profesoro en Munkeno, kie li establis optikan laborejon en 1854. La laborejo ricevis rekonon de lia filo Hugo Adolph (1832–1893) kaj de lia nepo Rudolf (1865–1830). La unua grand-angula aplanata objektivo estis fabrikata tie.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Éva Balatoni

**Éva Balatoni,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balatoni Éva** estas hungara operkantisto (mezosoprano), instruisto.

Éva Balatoni http://vmek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/72.html naskiĝis la  en Hatvan.

## Biografio 
Éva Balatoni frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, dum ŝi lernis ankaŭ pianludon kaj kantadon. Ŝi frekventis gimnazion en Miskolc, poste ŝi akiris diplomon en filio de Muzikakademio Franz Liszt en Debrecen en 1978. Post la diplomo ŝi instruis en muziklernejo. Ŝi estis privata kantisto de Teatro Csokonai (Debrecen) inter 1986 kaj 1991, poste de Budapeŝta Ŝtata Operejo.
 
## El ŝia repertuaro 
* Béla Bartók: *Burgo de la Blubarbulo* — Judit (debuta rolo)
* Zoltán Kodály: *Háry János* – Örzse
* Giuseppe Verdi:
** *Aida* – Amneris
** *Don Carlo* – Eboli
* Richard Strauss: Elektra — Chrysothemis
* Gioachino Rossini: *Mosè in Egitto* — Sinaide
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: *Eŭgeno Onegin* - Larina
 
## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Etelka Benkő

**Etelka Benkő,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Benkő Etelka** estis hungara operkantisto, (soprano), aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Blau Adél*, ŝia edzo estis Zoltán Ambrus (verkisto), ŝia geedziĝa nomo estis *Ambrus Zoltánné*.
eta|Etelka Benkő sur scenejo
Adél Blau http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz02/393.html naskiĝis en 1877 en Szabadszállás, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Etelka Benkő devenis el juda familio. Ŝi akiris aktoran diplomon en Reĝa Teatra Akademio, poste ŝi aliĝis al trupo de Pál Rakodczay en Teatro Kisfaludy. Ekde 1894 ŝi estis membro de unuigita trupo de Győr kaj Sopron, kie ŝi kantadis operetojn. En la sama jaro ŝi edziniĝis, poste ŝi plulernis en Muzikakademio de Budapeŝto. Ŝi kantadis ankaŭ en Népszínház. Ekde 1902 ŝi estis membro de Reĝa Operejo de Budapeŝto. Ŝi mortis pro hispana gripo.

## El ŝia repertuaro 
* Giacomo Puccini: *Madama Butterfly* — Musette
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* - Mignon, Nedda
* Charles Gounod: *Faust* – Margit
* Léo Delibes: *Lakmé* — Miss Ellen
* Wolfgang Amadeus Mozart: *Die Zauberflöte* – Pamina
* Ferdinando Bertoni: La dresado de la megero (opero) - Bianca

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografieto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Guto (arkitekturo)

[eta|280px|Hispanlingva grafiko de la arkitekturaj elementoj de la [dorika ordo; la gutoj sub la tri montrataj triglifoj.]]
**Guto** (de la latina *gutta*, guto) referencas, en la Dorika arkitekturo de la Antikva Grekio, al malgranda konustrunka peco kiu forigas akvon. Metitaj laŭ sesopoj en la supra parto de la arkitravo, sub la friso. Ĉiu gutaro estas liniigita sub ĉiu triglifo de la dorika friso.

Laŭ Francisko Azorín **guto** estas *Ĉiu konotrunketo aŭ prismeto metita sub la kornico aŭ sub la triglifoj de iaj konstruaĵoj.* Li indikas etimologion el latina *gutta* (guto).

## Vidu ankaŭ 
* Triglifo

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Dorika ordo
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Taunĝi

**Taunĝi** estas urbego, ĉefurbo de la subŝtato Ŝano en Birmo. Ĝi estas ankaŭ ĉefurbo de distrikto Taunĝi. La loknomo signifas "enorma monto" en la birma lingvo.

eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|

## Bazaj informoj 
* Supermara alteco: 1436 m
* Loĝantaro: 264 804 (2014)
* Horzono: UTC+6:30

## Geografio 
eta|maldekstre|altdekstre|
Taunĝi situas en altebenaĵo en meza parto de la lando.

## Historio 
Antaŭ la brita koloniigo Taunĝi estis malgranda vilaĝo kun kelkaj kabanoj. Dum la brita erao la urbo iĝis subŝtata ĉefurbo. La moderna evoluo komenciĝis en 1894, kiam la britoj translokigis siajn administrajn oficojn en la proksimon pro sanaj kaj geografiaj kialoj. En la fruaj 1900-aj jaroj Taunĝi funkciis kiel la ĉefa garnizono por armea polico kaj ĝi estis ankaŭ komerca centro.

## Ekonomio 
Ekzistas neniu signifa industrio en Taunĝi.

## Klimato 
Taunĝi situas en humida subtropika klimato kun influo de altebenaĵo. La pluva sezono daŭras de majo ĝis oktobro. La jara suma precipitaĵo estas 1552 mm, en ĉiuj monatoj pluvas aŭ neĝas. La averaĝa jara temperaturo estas 14 °C.

## Trafiko 
La ĉefaliro al Taunĝi estas la monta vojo. Fervoja linio estis konstruitaj en 1995, tamen mankas la pasaĝerservo. Regula fervoja pasaĝerservo estas proksime (19 km) en la okcidento. La plej proksima flughaveno estas en distanco 39 km.

## Vidindaĵoj 
* ŝtata muzeo
* diversaj preĝejoj

## Fontoj 
* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* ()

Shwe Inn Tian Paya - panoramio (1).jpg|"arbaro de pagodoj"
St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|Katedralo Sankta Jozefo
Taunggyi Chinese temple.jpg|Ĉina templo
Taunggyi Sulamuni Pagoda.jpg|Pagodo

Kategorio:Urboj de Birmo
30840 Jackalice

'*30840 *Jackalice'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la kanada astrofotisto Jack B. Newton, kreditita de kelkaj plej famaj fotografioj iam prenitaj elde grundo. Lia laboro, de la Suno ĝis gravita lenso, aperis en plej gravaj revuo. Lia edzino *Alice'' longtempe helpis lin en liaj streboj de popularigo kaj en Kanado kaj en Usono.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Castellar de la Muela

eta|maldekstre|280ra|
**Castellar de la Muela** [kasteĜAR delaMŬEla] (Kastelejo de la Mueldento) estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *castellarenses* [kasteĝaRENses]. 

## Situo kaj geografio 
Castellar de la Muela situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1223 m super marnivelo; je 151 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°49′08″N 1°45′34″Ok. Najbaras la municipoj .

La klimato estas kontinenta de tre malvarmaj vintroj, varmaj someroj kaj malmulta precipitaĵo. Pro altitudo, malabunda vegetaĵaro kaj manko de montoprotekto, okazas tre ekstremaj minimumaj temperaturoj. Temperaturoj estas averaĝe ĉiujare sub 10ºC kaj minimumaj monate sub 1ºC. Menciindas kontrasto inter tago kaj nokto, ĉirkaŭ 17ºC, sed oni ne superas la rekordon kiun havas Molina de Aragón kun 29,4ºC en 1981.

## Historio 
eta|maldekstre|350ra|
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 37, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Castellar de la Muela, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Castellar de la Muela kie oni falis al 37  lokuloj en 2016 kaj al  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Vidindaĵo en la Ermitejo de Nia Sinjorino de la Carrasca kun ŝtontajlistaj markoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
* , arkivigita en novembro 2020 ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Sicilia Akademio

La **Sicilia Akademio** (siciliane **Cademia Siciliana, inc.** (ankaŭ konata simple kiel **Cademia Siciliana**, prononcita kiel *Kademja Siĉiliana*) estas ne-profita organizaĵo fondita en 2016 de grupo de akademianoj, aktivuloj, spertuloj kaj studentoj, kies celo estas la disvastigo de la Sicilia lingvo per edukado, esplorado kaj aktivismo.

Cademia Siciliana publikigis ortografian proponon por la Sicilia lingvo, kaj kondukas multajn studajn kaj teĥnologiajn projektojn.

## Vidu ankaŭ 
* Sicilio
* Arbereŝoj
* Sicilia lingvo
* Sicilia araba dialekto

## Notoj 
## Ligiloj 
*  CSFLS
*  Arba Sicula

Kategorio:Sicilia lingvo
Kategorio:Ne-profitaj organizaĵoj en Usono
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2016
Hemiciklo

[eta|Greka teatro hemicikla en [Taormina.]]

**Hemiciklo** (el la greka εμι emi, duono kaj κγκλοs kyklos cirklo) estas publika arkitektura spaco kun plano en duoncirkla formo. La termino indikas ĝenerale la arkitekturan formon konkavan kiel tiuj de la fama Piazza del Plebiscito (Napolo) aŭ de la Piazza della Repubblica (Romo). Ofte, ĝi estas uzata ankaŭ por aludi al la formo de la absido.

Laŭ Francisko Azorín **Hemiciklo** estas *Duoncirkloforma parto de konstruaĵo.* Li indikas etimologion el greka *hemi + ciklos* (duon + cirklo) kaj de tie la latina *hemicyclus*.

## Vidu ankaŭ 
* Ciklo

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Konstruado
Kategorio:Urbanizado
Kategorio:Parlamentoj
30844 Hukeller

'*30844 *Hukeller'''* estas malgranda malhela
asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geedzoj geastronomoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astronomo Hans-Ulrich Keller, profesoro pri astronomio ĉe la Universitato de Stutgarto. De 1976 li estis direktoro de la Planetario Carl-Zeiss de Stutgarto kaj de la Observatorio Welzheim. Li ankaŭ estas eldonisto de la astronomia almanako *Himmelsjahr''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
30847 Lampert

'*30847 *Lampert'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la tre spertan radioamatoron *Klaus Lampert'', kies voksigno DK6IP estas bone konata de multenombraj amikoj ĉie en la mondo. Li konfirmis kontaktojn per mallongondoj kun operaciantoj en ĉiuj landoj. La nomo estis sugestita far'de DK8UH, la unua malkovtinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Mongola tradicia alfabeto

La **tradicia mongola skribo**, ankaŭ nomata *Hudum*, estas la originala **alfabeto** kiu estis uzata por skribi la mongolan lingvon. Ĝi estas adaptiĝo de la ujgura skribo sub komisio de Ĝingis-Ĥano. Ĝin oni skribis vertikale (de supro al fundo kaj de maldekstre al dekstre). Ĉiuj ĝiaj literoj havas malsamajn formojn, komencan, mezan, kaj la finan formon. La komenca formo estas la unua litero de vorto, sekve ĉiuj sekvaj literoj estas mezaj formoj kaj la lasta litero estas fina formo. Nuntempe oni uzas en Mongolio nur modifitan cirilan alfabeton, aldoninte la literojn e (eu) kaj y. 
Alfabetoj bazitaj sur tiu ĉi klasika vertikala skribo estas uzataj en Interna Mongolio kaj aliaj partoj de Ĉinio ĝis hodiaŭ por skribi en la lingvoj mongola, siba kaj eksperimente ankaŭ en la evenka lingvo.

## Leteroj 
## Eksteraj ligiloj 
* Lingua Mongolio: Mongola Alfabeto 

Kategorio:Alfabeto
Kategorio:Mongola lingvo
Chequilla

**Chequilla** [ĉeKIĝa] estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo situas en la Natura Parko de Alto Tajo, en la valo de la rivero Cabrillas. Tamen, ĝi apartenas al la Senjorio de Molina de Aragón. Chequilla elstaras pro la rokaj formacioj de ruĝa sabloŝtono. La plej elstaraj vizitindaj lokoj estas la jenaj: Checa, Megina, Peralejos de las Truchas, Cueva el Tomero, ermitejo de la Virgulino de Ribagorda kaj Traíd. La loĝantoj nomiĝas *chequillanos*  respektive *chequillanas* . 

## Situo kaj geografio 
Chequilla situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la sudorienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1355 m super marnivelo; je 175 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 37º 56' N, 6º 37' Ok. Najbaras la municipoj .

La klimato de Chequilla estas de tipo mediteranea, sufiĉe kontinenta. Ĝi estas malvarma, pro sia granda altitudo kaj orientiĝo. Frostas ĝis junio, kaj la vintroj estas akraj, foje (2007) oni atingas temperaturojn de ĝis -20 gradoj kaj la periodo de frostoj etendiĝas ekde oktobro al foje eĉ ĝis junio, kaj la periodo de neĝofalo etendiĝas de novembro al aprilo, kaj oni registris maksimumajn temperaturojn subnulajn. La someroj estas nevarmaj, kun maksimumoj kiuj apenaŭ superas la 30 gradojn kaj minimumaj kiuj rare superas 12 gradojn.

## Historio 
Dum la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis foje ĉirkaŭ la 200 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis. Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 202 loĝantoj en 1940 al 16, tio estis oni perdis preskaŭ 200 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Chequilla, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Chequilla kie oni falis al 16 lokuloj en 2016 kaj al  en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Fuembellida

**Fuembellida** [fŭembeĜIda] ("bela fonto") estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *fuembellidenses*. 

## Situo 
Fuembellida situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1226 m super marnivelo; je 157 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, kaj je 268 km el Toledo, regiona ĉefurbo, je 218 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo, je 428 km el Barcelono kaj je 262 km el Valencio. La areo de ties teritorio estas de 26,05 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 56' N, 6º 37' Ok. La municipa teritorio estas inkludita en la Natura Parko de Alto Tajo. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 178 loĝantoj en 1930 al 10, tio estis oni perdis pli ol 150 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Fuembellida, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Fuembellida kie oni falis al la nunaj  loĝantoj en .

Dum la somero la loĝantaro rimarkinde kreskas ĉar multaj personoj posedas tie duan loĝejon, ĝenerale personoj naskiĝintaj en la vilaĝo mem kaj devis elmigri por serĉi laborlokojn, aŭ posteuloj de tiuj, kiuj elmigris ĉefe al Madrido, Barcelono, Eŭskio kaj Valencilando.

## Ekonomio 
Agrikulturo (legomoj) kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Reveno de elmigrintoj. Turismo: preĝejo kun belaj retabloj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Fuentelsaz

**Fuentelsaz** (signifo eble "fonto de la saliko") estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Situo 
Fuentelsaz situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1120 m super marnivelo; je 149 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo, je 205 km el Madrido, kaj je 135 km el Zaragozo. La geografiaj koordinatoj estas 41°04′29″N 1°49′46″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
Dum la dua duono de la 19-a jarcento la loĝantaro estis ĉirkaŭ 500 loĝantoj, sed poste venis dekadenco kaj la loĝantaro malpliiĝis. Fakte ankoraŭ kreskis sed post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 586 loĝantoj en 1940 al 104, tio estis oni perdis preskaŭ 400 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Fuentelsaz, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Fuentelsaz kie oni falis al la nunaj  loĝantoj en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Rura turismo: en la teritorio de Fuentelsaz oni instalis oran najlon indikante la limon inter Aaleniense, plej antikva periodo de Meza Ĵurasio, do estas loko de geologia intereso. Aliaj vidindaĵoj estas la kastelo. La Ermitejo de la Virgulino, la Ermitejo de Sankta Roĥo, la Fontano de la Placo, la preĝejo konstruita en 1608, la urbodomo kaj senjoraj domegoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Establés

**Establés** [estaBLES] estas municipo  en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Situo 
Establés situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Senjorlando de Molina-Alto Tajo en la orienta parto de la Provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 1235 m super marnivelo; je 128 km el Gvadalaĥaro, provinca ĉefurbo. 
La geografiaj koordinatoj estas 41°00′33″N 2°01′22″Ok. Najbaras la municipoj .

## Historio 
eta|maldekstre|Kastelo de Malasombra, Establés.
eta|maldekstre|350px|Vido de Anchuela del Campo, submunicipo de Establés.
La strategia gravo, nome situo sur natura vojo al Aragono, tra la rivero Mesa, al la centro de la Senjorio de Molina, estis tialo ke en la komenco de la reloĝado de la teritorio post la militoj kristan-islamaj, ĉirkaŭ la unua duono de la 12-a jarcento, oni starigis en la plej alta parto de la valo gvatoturon, kaj ĉe tiu la vilaĝo, dekomence malriĉa, iompostiome kreskis laŭ loĝantoj kaj valoro. Tiu turo estis unu de la unuaj defendaj fortikaĵoj de la sendependa senjorio (unue de la familio Lara kaj poste de la kastiliaj monarkoj). En 1432, Álvaro de Luna, kiel kanceliero de la reĝo Johano la 2-a, ordonis ke la kastelo de Establés estu riparata.

En tiu sama 15-a jarcento, draste ŝanĝiĝis la historio de la vilaĝo, konkerita de Don Gastón de la Cerda, grafo de Medinaceli. La *komunumo de Villa y Tierra de Molina* postulis ofte el siaj senjoroj, la Katolikaj Gereĝoj, ke oni redonu al ili la lokon kaj kastelon de Establés. La urbestro, de Medinaceli, Pedro de Zurita, malakceptis obei la reĝajn ordonojn, kaj la monarkoj reagis perforte. En 1481, kaj post bataletoj inter la homoj de la *Común de Molina*, estre de Luis Fernández de Alcocer, kaj la tiam urbestro Sancho Díaz de Zurita, Establés venis denove al la *Común de Molina*, kie ĝi restis dum jarcentoj.

Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto en 1950 al 27, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Establés, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro ĉefe dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ ĉe Establés kie oni falis al la nunaj  loĝantoj en .

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Pensioj de emerituloj. Turismo kaj reveno de elmigrintoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Torcy (stacidomo)

**Torcy** estas franca stacidomo sur linio A (branĉo **A4**) de RER, situanta en komunumo , departemento Seine-et-Marne, regiono Francilio.

Ĝi estis malfermita en 1980 fare de Régie autonome des transports parisiens (RATP).

## Interkonektoj 
*  RATP 211 220 321 421
*  PEP'S 13 21 25 29 46
*  Stigo 18
*  SEME 18 19
*  Lys Express 100
*  N34 N130

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio A
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Torcy (Seine-et-Marne)

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio A
Kategorio:Fervojaj stacioj en Seine-et-Marne
Kategorio:Torcy (Seine-et-Marne)
Karmanoro

Laŭ la helena mitologio, **Karmanoro** (el la greka *Καρμάνωρ*, «la tondisto») estis kreta duondio rilatanta al rikoltado; fakte lia nomo devenas el la vortoj *keiro* (tondi, tranĉi) kaj *karma* (razita, tondita). Li estis la *Senjoro de Tarro*, kaj la kreta partnero de la diino Demetro, kun kiu li havis du gefilojn nomiĝintajn Eŭbulo, patrono de plugado, kaj Krizotemiso, duondiino de la rikoltaj festivaloj.[eta|300px|*[Apolono kaj Pitono*, laŭ pentraĵo de Peter Paul Rubens (1636-38). Apolono vojaĝis al Kreto por ke **Karmanoro** senpekigu lin de tiu sakrilegia murdo.]]Lia nepino, kiu havis similajn kapablojn, funkciojn kaj nom-originon, nomiĝis Karmo. Fakte, la vorto *Karmanoro* eble temas pri simpla referenco al ŝi, kun la signifo «la viro de Karmo», epiteto kun la vira sufikso *-or* por priskribi lian rolon. Tamen, Walter Burkert asertis ke "tiu nomo ŝajnas ne esti greka", kaj Robert Graves tradukas ĝin kiel «Servisto de la diino Luno».

La atributoj kaj kultado de Karmanoro estis tre similaj al tiuj, de la preskaŭ identaj figuroj Jakĥo kaj Jasiono, samotraka parulo de Demetro kiun Heziodo lokigas en Kreto. Verŝajne estis Karmanoro tiu, kiu senpekigis Apolonon post kiam tiu lasta mortigis la drakajnon Pitono en la sakrala templo en Delfo. La dio profitis sian ĉeeston en la palaco de Karmenoro en Tarro por delogi la nimfon Akakaliso, kromnomata *La Narciso*. La plimulto de la versioj konsideras ŝin filino de la reĝo Minoso, kaj do patrina parenco de Karmanoro, kvankam laŭ aliaj ŝi estis plia filino de Karmanoro mem. El Apolono, ŝi naskis Filacidon kaj Filanderon. 

Laŭ kelkaj versioj, ankaŭ Artemiso, kiu akompanis sian fraton en serĉado de purigo, estis senpekigita de Karmanoro en Tarro, ĉar la unuan lokon kien ili iris, Agila, ne kontentigis Apolonon.

## Aliaj personoj same nomiĝintaj 
Krom tiu, de la antaŭe priskribita, **Karmanoro** estis ankaŭ la nomo de la jenaj mitaj personoj:
#Filo de la dio Dionizo kaj de la nimfo Aleksiroo. Dum ĉasado, li estis mortvundita de urso. La lidia monto Tmolo estis nomita *Carmanorium* honore al li, antaŭ ricevi sian definitivan nomon pro la tiea morto de la loka reĝo Tmolo, edzo de la lidia reĝino Omfalo.
#La patro de Krizotemiso, elstara kantisto kiu venkis la unuajn Pitiajn ludojn. Pro la idento de ilia respektivaj nomoj, kelkaj mitologoj identigas lin al la kreta diaĵo samnoma.

**Karmanoro** estis ankaŭ la nomo de la rivero poste nomiĝinta Inaĥo pro la droniĝo tie de la samnoma heroo.

## Eksteraj ligiloj 
*  Karmanoro ĉe Theoi.com

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Duondioj en la helena mitologio
Kategorio:Agrokulturaj dioj
Kategorio:Partneroj de Demetro
Kategorio:Kreta mitologio
Kategorio:Ĉasistoj en la helena mitologio
Kategorio:Idaro de Dionizo
Kategorio:Idaro de la oceanidoj
Kategorio:Eponimoj
Kategorio:Mortigitoj fare de bestoj en la helena mitologio
Kategorio:Personoj de Anatolio en la helena mitologio
Kategorio:Riveroj en Grekio
Usona ministerio pri defendo

La **Usona ministerio pri defendo** (, prononco , aŭ per sistemo IFA [], foje ankaŭ malĝuste "baptita" per vorto "Usona departemento de defendo") estas *"Department"* en la usona registaro respondeca por kunordigado kaj kontrolado de ĉiuj agentejoj kaj funkcioj implikitaj en usona nacia sekureco kaj armetrupoj. La angla vorto "Department" en tiu senco signifas simple nacian ministerion: la usona ministerio pri defendo estas integra parto de la registaro de Usono - en Esperanto ne eblas traduki la anglan vorton "Department" per departemento, kiu en tiu lingvo nepre nur povas esti unu el multaj partetoj de ministerio, ne la nacia ministerio mem. La *"Department"* estas gvidita fare de la usona ministro pri defendo, (), kiu en Esperanto same nepre ne estas "sekretario", sed evidente ministro. La ministeria ĉefsidejo situas en la konstruaĵego Pentagono. La Pentagono cetere ne situas en la ĉefurbo de Usono, Vaŝingtono, sed tute apude: ĝi estas parto de la usona subŝtato Virginio, kaj de la ĉefurbo dividas ĝin la granda rivero Potomako.

La ministerio konsistas el tri armeaj departementoj, departemento de la aerarmeo, departemento de la mararmeo kaj departemento de la terarmeo.

La agentejoj de la ministerio inkluzivas instituciojn nomataj la Misila Defenda Agentejo (MDA), la Armea Spiona Agentejo (DIA), la Nacia Vidada kaj Geografia Spiona Agentejo (NGA), la Nacia Sekureca Agentejo (NSA) kaj DARPA, defenda agentejo por avancintaj esplor-projektoj.

## Buĝeto 
La baza buĝeto estas la buĝeto antaŭ specialaj gratifikoj, kiujn la departemento ricevas, kiu celas financi la rutinajn aĉetojn, salajrojn kaj pensiojn kaj fakte la 'normalan' funkciadon de la departemento.

La ministerio pri defendo, pro sia graveco, ricevas sufiĉe da mono intencita por financi 'specialajn projektojn' (kutime, disvolviĝo de armiloj), operacoj kiuj ne estas antaŭviditaj kaj estas de alta graveco (kaj tial ne inkluzivitaj en la baza buĝeto). Krome, en tempo de milito la departemento ricevas gratifikojn.

## Vidu ankaŭ 
* Usona ministro pri defendo
eta|759x759ra|La strukturo de la "Department of Defence"

Kategorio:Usona ministerio pri defendo
Kategorio:Usona armeo
Usono
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1947
30852 Debye

'*30852 *Debye''''' estas tre malgranda, tre hela
asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la nederlanda-usona fizika kemiisto Peter Debye (1884–1966), ricevinto de la Nobel-premio pri kemio en 1936. Li plenumis teoriajn kaj eksperimentajn esplorojn pri kvantuma fiziko, studante la molekulajn kaj kristalajn strukturojn, la , la efikoj de difrakto de ikso-radioj kaj la difuzo de la lumo en gasoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Margit Bokor

**Margit Bokor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokor Margit** estis hungara operkantisto, (soprano, koloratursoprano). Ŝia origina familia nomo estis *Wahl* [val].

Margit Wahl http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/gmo/9781561592630.article.O900610?rskey=zLDBGZ&result=51  naskiĝis la  (estas malsamaj naskiĝdataj datenoj!) en Losonc (Hungara reĝlando, nuntempa Lučenec en Slovakio), ŝi mortis la  en Novjorko (Usono).

## Biografio 
Margit Bokor devenis el juda familio. Ŝi studis en Muzikakademio de Budapeŝto kaj Vieno. Ŝi debutis en 1928 en Lejpcigo. Post 2 jaroj ŝi aliĝis al operejo de Dresdeno. En 1933 ŝi rifuĝis al Vieno pro la nazioj. Ŝi kantadis ne nur en Vieno, sed ankaŭ en aliaj eŭropaj urboj. Depost Anschluss ŝi translokiĝis al Parizo, poste al Usono. Ŝi havis rolojn en ĉiuj gravaj usonaj operejoj (Ĉikago, Metropola Operejo, San Francisco, ktp). Ŝi frue mortis pro kancero.

## El ŝia opera repertuaro 
* Giuseppe Verdi:
** *Il Trovatore* – Leonora
** *La Traviata* – Violetta Valery
** *La Forto de la Destino* – Doña Leonora di Vargas
** *Don Carlo* — Valois Erzsébet; ĉiela voĉo
** *Un balo in Maschera* — Oscar
* Georges Bizet: *Carmen* — Micaela; Frasquita; Mercedes
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* – Lola
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann* — Giulietta
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *La geedziĝo de Figaro* – Susanna; Cherubino
** *Bastien és Bastienne* — ambaŭ titolroloj
** *Die Entführung aus dem Serail* — Blondchen
** *Don Giovanni* — Zerlina
** *Così fan tutte* — Dorabella
* Giacomo Puccini: *La Bohème* — Musette
* Richard Wagner:
** *Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg* — Venus
** *Die Walküre* — Ortlinde
* Ruggero Leoncavallo: *Pagliacci* — Nedda/Colombina
* Ludwig van Beethoven: *Fidelio* — Leonora

## El ŝia opereta repertuaro 
* Johann Strauß (filo):
** *Die Fledermaus* – Rosalinda; Ida
** *Der Zigeunerbaron* — Saffi
* Richard Strauss:
** *A rózsalovag* — Sophie; Octavian
** *Ariadné Naxos szigetén* — komponisto; Najád
** *Arabella* — Zdenka
* Ferenc Lehár: *Giuditta'' — Anita

## Memorigiloj 
* fondaĵo (Margit Bokor Memorial Fund for Cancer Research)

## Fontoj 
* germanlingva biografio kun foto
* germanlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Aŭstraj operkantistoj
Kategorio:Usonaj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Jutta Bokor

**Jutta Bokor,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bokor Jutta** estas hungara operkantisto, (mezosoprano).

Jutta Bokor http://bokorjutta.hu/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Jutta Bokor lernis pianludon ekde sia aĝo 8, en 1971 ŝi komencis kantadi. Ŝi akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1983. Ŝia plej grava instruisto estis Márta Ónody. Ŝi iĝis membro de Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1983, sed ŝi havis rolojn tie ankaŭ pli frue dum la studentaj jaroj. En 1985 ŝi apartenis al Popola Operejo de Vieno. Ŝi estis gastoaktoro en Belgio, Ĉeĥio, Islando, Pollando, Germanio, Britio, Rusio, Japanio. Ŝi prezentas paroladojn pri operoj en mezlernejoj, ŝi havas radiajn programojn, fine ŝi instruas kantadon. Ŝi ricevis premiojn inter 1985-2010.

## El ŝia repertuaro 
* Zoltán Kodály: *Háry János* — Örzse
* Giuseppe Verdi:
** *Aida* – Amneris (Brno, Győr, Prago)
** *La Forto de la Destino* – Preziosilla
* Georges Bizet: *Carmen* — Mercedes
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* – Santuzza, Lola
* Giacomo Puccini: *Madama Butterfly* — Suzuki (Budapeŝto, Ateno)
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* — Rosina, Berta
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann* — Nikolao
* Johann Strauß (filo):
** *Die Fledermaus* – grafo Orlovsky (Germanio, Aŭstrio)
** *Der Zigeunerbaron* — Cipra (Budapeŝto, Germanio, Aŭstrio)
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij – Eŭgeno Onegin – Olga
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *La geedziĝo de Figaro* – Marcellina, Cherubin
** *Die Zauberflöte* – 2-a kaj 3-a damoj
** *Così fan tutte* – Dorabella
** *Don Giovanni'' – Zerlina (Montrealo)

## Aliaj roloj 
* roloj en oratorioj de Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Antonín Dvořák, Georg Friedrich Händel, Joseph Haydn, Zoltán Kodály, Felix Mendelssohn-Bartholdy, Mihály Mosonyi, Wolfgang Amadeus Mozart, Gioacchino Rossini, Franz Schubert, Giuseppe Verdi 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj oratorikantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(30854) 1991 VB

**(30854) 1991 VB** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar, (Kalifornio, Usono).

* La  ĝi pasis al 0,07892 astronomia unuo (11,806 milionoj da kilometroj) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,09168 astronomia unuo (13,716 milionoj da kilometroj) de tiu-ĉi planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Rebeka Bobanj

**Rebeka Bobanj,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bobanj Rebeka** estas hungardevena serbia operkantisto, (soprano, koloratursoprano).

Rebeka Bobanj https://port.hu/adatlap/szemely/bobanj-rebeka/person-306994 naskiĝis la  en Subotica (Serbio).

## Biografio 
Rebeka Bobanj apartenas al la hungara minoritato en Serbio. Ŝi lernis pianludadon inter sia aĝoj 6 kaj 15 en muzika lernejo en sia naskiĝurbo. Ŝi aĝis 7, kiam ŝi kantadis popolkantojn en la lernejo. Ŝi plulernis en muzika mezlernejo, sed ŝi akiris abiturienton en medicina mezlernejo en 2000, poste ŝi lernis kantadon private. Ŝi akiris muzikan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 2011. Jam dum la studentaj jaroj ŝi akiris premion en kantokonkurso. En 2011 ŝi ricevis inviton al opero prezentita en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Ŝi ricevis premiojn inter 1999-2012.

## El ŝia repertuaro 
* Giuseppe Verdi: *Il trovatore* – Ines
* Giacomo Puccini: *La bohème* — Mimi; Musette
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* — Rosina
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** *Die Zauberflöte* – Reĝino de Nokto
** *Die Entführung aus dem Serail* - Konstanze
** ''L'oca del Cairo'' - Celidora

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Serbaj operkantistoj
Kategorio:Serbiaj hungaroj
Hipetro

**Hipetro**, aŭ *hipetra* (vidu sube), estas terminoj uzataj por priskribi edificon aŭ arkitekturan spacon kiu ne estas kovrita per tegmento.

Tiu termino devenas de la *greka* hypaethros, nome tipo de greka templo kies ĉefhalo restis subĉiele, kaj laŭ etendo ĉiu edifico aŭ parto de tiu sentegmenta.

En la monumenta Arkitekturo de Antikva Egiptio, la «hipetra salono» ofte estis ĉirkaŭita de kolonoj, kiel portika korto.

Laŭ Francisko Azorín *hipetra* (eble erare el *hipetro* aŭ ĝuste laŭgramatike el *hipetra templo*) estas *Greka templo, kies centra navo ne havis tegmenton.* Li indikas etimologion el greka *hipajthros* (liberaera) kaj de tie la latina *hypethra*.

## Vidu ankaŭ 
* greka templo

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Romia arkitekturo
Kategorio:Religia arkitekturo
Kategorio:Tipoj de monumentoj
Ordinara polipodio

La **ordinara polipodio** aŭ latine (**Polypodium vulgare**) estas filiko  el la familio de la Polipodiacoj

## Priskribo 
La vintroverda multjara specio disvastiĝas kiel rizoma geofito aŭ kiel rampanta ĥamefito. La planto formas ofte densajn grupojn. La folioj estas duliniaj, alternestarantaj kun integra rando. La folio restas verdaj tutjare.
Dum la maturiĝo de la sporoj de julio ĝis oktobro ĉe la  malsupra flanko de la ledaj, malhelverdaj folioj, kiuj longas ĝis 50&nbsp;cm, aperas *punktoformaj* soroj.

La nombro de la kromosomo estas  2n = 148. en Vorarlberg kaj la okcidenta deklivo de la monto  Elferkopf en alteco de ĝis 2100 m.

## Uzado 
La dikaj bulbecaj rizomoj enhavas altan procentaĵon de glicirizino kaj de diversaj sukeroj. Tial la planto nomiĝas en la germana *Engelsüß* nome „dolĉo de la anĝeloj“ kaj en la ĉeĥa ĝi nomiĝas *osladič* „Makulfiliko“, kiel *osladit* „dolĉigi“.

La planto estas uzata ankaŭ medicine. La rizomo estas uzata kontraŭ tusado kaj raŭkeco. Ĝi estis ankaŭ uzata kontraŭ artrito kaj hepataj malsanoj en la popola medicino. La amaraj efikas kiel vermicido.

## Enhavosubstancoj 
*Polypodium vulgare* enhavas ankaŭ ekdisteroidojn, kiuj apartenas al la hormonoj ekdisono kaj ekdisterono

## Bildaro 

Dosiero:Polypodium vulgare-NF.jpg|bildo el  „Nordens Flora“= La flaŭro de la nordo
Dosiero:Polypodium vulgare0.jpg|soroj sur la malsupra surfaco  de la planto
Dosiero:Polypodium vulgare (aka).jpg|kolonio de la planto
Dosiero:Polypodium vulgare.jpg|feermitaj folioj

## Referencoj 
## Literaturo 
* Rainer Neuroth: *Biosystematik und Evolution des Polypodium vulgare-Komplexes (Polypodiaceae; Pteridophyta)* (= *Dissertationes Botanicae.* Band 256). Gebr. Bornträger, E. Schweizerbart'sche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart 2005, ISBN 3-443-64168-7.
* Ruprecht Düll, Herfried Kutzelnigg: *Botanisch-ökologisches Exkursionstaschenbuch*. Quelle & Meyer, Wiesbaden 1994, ISBN 3-494-01229-6, S. 375 f.
* Ruprecht Düll, Herfried Kutzelnigg: *Taschenlexikon der Pflanzen Deutschlands und angrenzender Länder. Die häufigsten mitteleuropäischen Arten im Porträt*. 7., korr. u. erw. Auflage. Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2011, ISBN 978-3-494-01424-1.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Verbreitung auf der Nordhalbkugel (als *Polypodium vulgare* subsp. *vulgare*) aus: Eric Hultén, Magnus Fries: *Atlas of North European vascular plants.* 1986, ISBN 3-87429-263-0 bei *Den virtuella floran.* (sveda)
* Thomas Meyer: Tüpfelfarn Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei *Flora-de: Flora von Deutschland*
* Lebenszyklus der Farne am Beispiel des Tüpfelfarns
* [Abbildung zum Lebenszyklus von *Polypodium vulgare*](http://web.uniovi.es/bos/Asignaturas/Botanica/Imagenes/Polypodium%20vulgare%20(Pteridophyta).JPG) (hispana)

Kategorio:Veraj filikoj
Kategorio:Polipodio
Greka templo

[eta|dekstre|270px|Paestum, *Baziliko kaj Templo de Neptuno* (Foto de [Giorgio Sommer, 1834-1914).]]
La **greka templo** (en antikva greka ὁ ναός ho naós, «loĝejo»; diferenca semantike el latina templum,-i, «templo») estis arkitektura strukturo konstruita por esti hejmo de la kultobildo en la religio de la Antikva Grekio. La temploj mem ne utilis kutime kiel kultejo, ĉar la adorado al la dio, same kiel la oferoj al tiu dediĉitaj, estis faritaj ekster ili. La temploj ofte estis uzataj por stokejo de votaj proponoj. Temis pri la tipo de konstruaĵo plej grava kaj plej disvastigita de la Greka arkitekturo. En la helenismaj regnoj de sudokcidenta Azio kaj de Nordafriko, la edificoj starigitaj por plenumi la funkciojn de templo ofte sekvis la lokajn arkitekturajn kutimojn. Eĉ tie kie videblas greka influo, tiaj strukturoj ne estas konsiderataj ofte kiel grekaj temploj. Tio aplikiĝas, por ekzemplo, al grek-partiaj aŭ baktriaj edificoj aŭ al tiuj de egipta tradicio de la Ptolemea Imperio. La greka templo povas esti konsiderata la plej sukcesa verko de la Greka arkitekturo. La kodigo kiu, jam en la arkaika epoko, estis disvolvigita de la arkitekturo de temploj iĝos, pro la Helenismo, la universala lingvaĵo de la mediteranea mando.

## Vidu ankaŭ 
* Greka arkitekturo

Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Temploj
Ibera arto

[eta|[Damo de Elĉo (Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio, en Madrido (Hispanio).).]]
[eta|200px|dekstra|[Besteto de Balazote.]]
La termino **Ibera arto** referencas al la arta stilo propra de la iberoj, setlitaj en la Iberia duoninsulo. La plej bone konservitaj montroj estas la skulptaĵoj, faritaj el ŝtono kaj bronzo. La restaĵoj el ligno kaj bakita koto estas malabundaj, ĉar temas pri pli efemeraj materialoj.

Laŭ Francisko Azorín **Ibera arto** estas *Arto disvolviĝinta en la ibera duoninsulo de la antaŭhistoria pratempo ĝis la invado de la romanoj (2ª jc. a.K.). Plej interesaj verkoj estas skulptaĵoj eltrovitaj en la monto de la Sanktuloj (Albacete; Hisp.).* Li indikas etimologion el latina *iberus*.

## Skulptarto 
La plej bone konata aspekto de la iberia arto estas la figura skulptarto, kun malgrandaj statuetoj el bronzo, uzitaj kiel oferproponoj aŭ votaj oferaĵoj, kaj pli grandaj statuoj el ŝtono. La plej gravaj kuŝejoj estas la jenaj: la sanktejo de la Monto de la Sanktuloj kaj tiu de *Llano de la Consolación*, en Provinco Albacete; la sanktejo de Collado de los Jardines, en Despeñaperros (Provinco Ĥaeno); la Fuentecica en Coy kaj Cigarralejo en Murcia.

Inter la statuoj el ŝtono, klasigeblaj laŭ ilia funebra aŭ religia celoj, troviĝas la Damo de Baza kaj la Damo de Elĉo (Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio, en Madrido), kiuj prezentas riĉan ornamaĵon kaj kiuj utilis kiel funebra urno. Poste al tiuj menciitaj antaŭe, kaj kun religia celo, estas la Granda Damo Oferente (de la 3-a jarcento a.K.), devena de la Monto de la Sanktuloj en Montealegre del Castillo (Albacete), en kies longa vestaro de profundaj kaj geometriaj plisofaldoj, kaj en la frontismo de ĝia strukturo, videblas la arkaika influo de la greka arto.

## Ceramiko 
## Zonoj 
## Vidu ankaŭ 
* Iberoj

## Notoj 
## Bibliografio 
* *La villa de de Montealegre y su Cerro de los Santos*. Julián Zuazo y Palacios, 1915.
* de la Rada y Leandro Prieto Delgado, Juan de Dios (1875). Antigüedades del Cerro de los Santos. Editorial Maxtor.España. ISBN 84-9761-106-3 (Faksimilo).

## Eksteraj ligiloj 
* Monto de la Sanktuloj 
* Monto de la Sanktuloj en la 19-a jarcento 
* Del Cerro de los Santos a la ley de 1911
* Monto de la Sanktuloj en Google Maps

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Hispana arto
Kategorio:Iberio
Booba

**Booba**, naskonome **Élie Yaffa**, naskiĝis la 9-an de decembro 1976 en Boulogne-Billancourt en Hauts-de-Seine, estas franca repkantisto. Li estas membro kaj fondinto de 92i, kolektivo de franca repo, kiu origine arigas repkantistojn el Hauts-de-Seine, Mala kaj Bram's (tiu lasta mortis la 21-an de majo ). Agemega aferisto, li lanĉas sian propran markon de vestaĵoj *streetwear* je 2005, sian propran parfumon nomata Ünkut, kaj retejon, televidkanalon kaj interretan radion pri la marko OKLM.

## Diskaro 
* 2002: Temps mort 
* 2004: Panthéon 
* 2006: Ouest Side 
* 2008: 0.9 
* 2010: Lunatic
* 2012: Futur 
* 2015: D.U.C 
* 2015: Nero Nemesis 
* 2017: Trône

## Bibliografio 
* Alexandre Chirat, Booba : Poésie, musique et philosophie, février 2015 (ISBN 978-2-343-05539-8) 
* Thomas A. Ravier, « Booba ou Le démon des images », La Nouvelle Revue française, no 567,‎ octobre 2003, p.&nbsp;37-56

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en Hauts-de-Seine
Kategorio:Francaj repkantistoj
Hundosporto

eta|dekstre|250px|Hundokurado en Alasko.

La **hundosportoj** inkludas por ekzemplo la konkurencojn (kurado) de sledhundoj kaj la moviĝemon, en kio hundoj devas trairi obstaklojn.
Ekzistas ankaŭ hundekspozicioj, en kio hundhavantoj prezentas siajn hundojn. Oni juĝas (pritaksas) la hundojn laŭ iliaj sanecoj kaj disciplinemoj.

## Aliaj hundosportoj
* Flugdisko
* Hundosleda konkuro

Kategorio:Hundoj
Kategorio:Sportoj
30850 Vonsiemens

'*30850 *Vonsiemens''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germanaj astronomoj Lutz D. Schmadel kaj Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana inventisto Werner von Siemens (1816–1892), kiu ludis gravan rolon en la disvolvo de la telegrafo. Li inventis la dinamon kaj konstruis la unuajn elektran trajnon kaj tramon en la mondo. Li estis la fondinto de la elektrotekniko kaj de la povuma elektra inĝenierarto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Siemens
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Imoskapo

**Imoskapo** en arkitekturo estas la malsupra parto de la kolona fusto inter la bazo kaj la meza parto de la fusto nome entaso. Ĝi povas esti ornamita por havigi kontraston kun la cetero de la fusto.

Laŭ Francisko Azorín **Imoskapo** estas la *Malsupra parto de la kolona fusto.* Li indikas etimologion el latina *imus + scapus* (malsupro + trunko).

## Vidu ankaŭ 
* Fusto

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturo de Antikva Grekio
Kategorio:Kolonoj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Molamjajn

**Molamjajn** (antaŭe Mulmejn) estas signifa universitata urbego, mara havenurbo en Birmo, en subŝtato *Mon*. Ĝi estas ankaŭ distrikta ĉefurbo.

eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 253 734 (2014, nur la urbo mem)  
* Horzono: UTC+6:30
* Telefonkodo: + 95 57

## Geografio 
Molamjajn situas 300 km sudoriente de Jangono laŭ la Andamana Maro ĉe delto de rivero. La urbego havas rande montetojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1479. Erao de la brita koloniigo komenciĝis en 1824 pro la unua birma-brita milito. Molamjajn estis la unua ĉefurbo de la tiama brita Birmo inter 1826 kaj 1852. La urbo tamen restis plu dense loĝata de britoj. Jam tiam la haveno estis grava ponto inter la proksimaj britaj kolonioj. Post la sendependiĝo en 1948 la britoj foriris, sed restis multe da domoj konstruitaj laŭ brita kolonia stilo.

## Ekonomio 
Molamjajn komence havis rizmuelejojn. Nun la grandurbo havas du industriajn zonojn. Oni okupiĝas pri komercadoj aŭ prilaboradoj (zinkoj, pikdratoj, cementoj, nutraĵoj,  tekstiloj, ŝuoj, mebloj, plastoj, aŭtaj akcesoraĵoj). En 2017 aperis la petrola kaj gasa industrioj.

## Eduko 
Molamjajn havas 13 publikajn mezlernejojn, kvar universitatojn, du institutojn kaj kolegion.

## Trafiko 
Flughaveno de Molamjajn havas regulajn flugojn al Jangono kaj 2013 al Tajlando. Estas ankaŭ grava fervoja ponto (ankaŭ alia ponto al la insulo) kaj stacidomo por aŭtobusoj. La haveno estis grava ne nur por la enlanda, sed ankaŭ por la internacia kargado.

## Vidindaĵoj 
* diversaj preĝejoj, pagodoj

## Ĝemelurboj 
*  Fort Wayne, Indianio, Usono (2016)

## Fontoj 
* artikolo el la *Encyclopædia Britannica* ()

Kategorio:Urboj de Birmo
Kategorio:Marhavenaj urboj