open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Listo de Sovetaj kaj Rusaj homportantaj kosmaj misioj

Ĉi tio estas **listo de homportantaj kosmaj misioj** faritaj de Sovetunio kaj ĝia posteulo, la Rusa Kosma Agentejo. Ĉi tiu misioj apartenas al la kosmaj projektoj Vostok, Vosĥod, kaj Sojuz.

## Projekto Vostok 
## Projekto Vosĥod 
## Sovetaj misioj de la Projekto Sojuz 
### 1967-1971 
### 1973-1980 
### 1980-1986 
### 1987-1991 
## Rusaj misioj de la Projekto Sojuz 
### 1992-2002 
### 2002-Nuntempe 
### Notoj 
1 Komercaj kosmonaŭtoj aŭ aliaj "pasaĝeroj".

## Referencoj
Alta Atlaso

[eta|220px|[Vilaĝo de orienta Alta Atlaso]]
**Alta Atlaso** (arabe : الأطلس الكبير [Al-aţlas al-kabīr]) estas parto de la montaro de Atlasoj en Maroko. Ĝi ampleksas la plej altajn altitudojn de ĉiu la nordo de Afriko. La plej alta pinto estas Ĝabal (monto) Tubkal (4 167 metroj). Ĝi limtuŝas la Atlantikan Oceanon en la regiono de Agadir.

La montaroĉeno servas al veterosistema bariero en Maroko, irante orienten-okcidenten kaj disigante la klimatajn influojn de Saharo, kiuj somere estas eksterordinare akcentitaj, de la pli Mediteranea klimato en la nordo, rezultigante grandajn temperaturajn ŝanĝojn tra la montaroĉeno. En la plej altaj altitudoj neĝo regule okazas, ebligante vintrajn sportojn. Neĝo daŭras ĝis malfrua printempo en Alta Atlaso, plejofte je la nordaj flankoj de la montaro. Alta Atlaso konstituas akvokolektajn areojn de multaj riveroj. La plejmulto de tiu ĉi fluas norden, subtenante la bazon por la tieaj vilaĝoj. Iom da uedoj kaj sezonaj riveroj finiĝas en la dezertojn sude kaj altebenaĵojn oriente de la montaro.

## Vidu ankaŭ 
* Alt-atlasa junipera stepo
* Duforma frakseno
* Pluvombro

Kategorio:Geografio de Maroko
Kategorio:Montaroj en Maroko
Femto-ĉelo

**Femto-ĉelo** (de la SI-kategorio femto) estas privata ĉelo de la radia reto UMTS. Ĝin nutras malgranda UMTS-a stacio, kiu ricevas kaj sendas signalojn en malgrandaj, ĝenerale privataj areoj kaj tiel plivastigas la reton de radi-telefona provizanto, kiu alie ne atingus tiun areon aŭ atingus ĝin nur je malalta kapacito. Tiun ĉi mankon la ĉel-posedanto kompensas per drata ligo al la Interreto.

Ĉar femto-ĉelo estas suplementa parto de publika raditelefona reto, eblas sen-interrompa transdono de konekto inter la ĉelo kaj la ekstera UMTS-reto. 

Kategorio:Sendrataj komunikadoj
Alt-atlasa junipera stepo

eta|220px|Situo de la montaraj herbejoj kaj arbustaroj en la mondo.
[eta|220px|[Vilaĝo de Imi-Uglad (1 350 m) en Alta Atlaso]]
La **alt-atlasa junipera stepo** estas tersupraĵa ekoregiono el la mediteranea ekoprovinco de la palearktisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Ĝi estas parto de la tutmondaj 200-regiono kiu ampleksas la tutan mediteranea regionon. Biome la ekoregiono apartenas al montaraj herbejoj kaj arbustaroj de Maroko.

## Priskribo
eta|maldekstra|220px|*Juniperus thurifera* var. *africana*, Alta Atlaso ( apud Oukaymeden ).
[eta|220px|maldekstra|[Plantejoj, Alt-atlasaj endemiaj plantoj de alta altitudo kaj spektaklaj pintoj.]]
La ekoregiono troviĝas en la plej altaj altitudoj de Alta Atlaso, laŭlonge de liaj deklivoj. Ĝi okupas 6 300 kvadratajn kilometrojn en la centro de Maroko.

Vintre humida aero el Atlantika Oceano blovas orienten tra tiu regiono, alportante plejparton da la precipitaĵo kiu tiu ĉi jare falas. La suden montriĝantaj deklivoj de tiu montaro ĉeno estas pli aridaj, kaj tial malpli arbarizitaj, ol la nordaj deklivoj. Apud la pintoj de la nordaj deklivoj, super 3 600 metroj, kie la sekaj, varmegaj ventoj ne alvenas, neĝo restas dum pli ol sep monatoj de la jaro. Tiu kompleksa topografio kaj diversa klimato difinas ekoregionon kiu estas la plej specio-riĉa en la tutaĵo de la afrika parto de la mediteranea ekoprovinco.
 
## Flaŭro
La Atlas-cedraroj, juniperaroj, pinaroj kaj kverkaroj kovras proksimume unu trionon  de tiu ĉi ekoregiono. Je altaj altitudoj juniperoj superregas la pejzaĝon. La ŝlosila specio estas incensa junipero. Pli alte, la duonarbaroj transiras al montaraj herbejoj, pseŭdostepa vegetaĵaro, kaj finfine ŝtonecaj deklivoj kie floras violkoloraj kusenoformaj plantoj. Riverovaloj ondas tra la pejzaĝo kaj siaj riĉaj humidaj grundoj subtenas salikojn, poplojn, kverkojn, kratagojn, kaj oleandrojn.

## Faŭno
## Endemioj
## Stato de konservado
La ekoregiono estas endanĝerigata. Neleĝa arbarekspluatado por konstruligno kaj brulligno estas nuntempe la plej signifikaj minacoj por la konservado de la ekoregiono. Bruligado kaj tropaŝtiĝo dum  miloj da jaroj estas plenumintaj rolon en la neniigo de la arbaroj kaj de la delikata montara ekologio. El la redukto de arbara kovraĵo siavice rezultis tre serioza erozio.

## Vidu ankaŭ
*Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
*Flaŭro de Maroko
*Konservada stato de ekoregiono
*Listo de ekoregionoj en Maroko

## Eksteraj ligiloj
* Ekoregiono PA1010 : Alt-atlasa junipera stepo (WWF)
* Alt-atlasa junipera stepo (*WWF-Wildworld*)
* Alt-atlasa junipera stepo (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo
* Alt-atlasa junipera stepo (*Globalspecies*) 
* Situo de la ekoregiono : tajpu *Mediterranean High Atlas juniper steppe* 
* Tutmondaj 200; numero 123 : Mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj (WWF) 
* Mediteraneaj arbaraj, duonarbaraj kaj arbustaraj ekoregionoj (WWF)  
 

Kategorio:Palearktisaj ekoregionoj
Kategorio:Montaraj herbejoj kaj arbustaroj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Geografio de Maroko
John Russell Hind

**John Russell HIND** (naskiĝis la 12-an de majo 1823 en Nottingham, mortis la 22-an de decembro 1895 en Twickenham) estis brita astronomo Oni foje trovas lian nomon misskribita "John Russel Hind" (kun unu "l").

Li iris al Londono, 17-jaraĝa por lernoservo kiel konstrua inĝeniero, sed, sub la gvidado de Charles Wheatstone, li forlasis la inĝenierarton kaj komencis sian astronomian karieron en la Reĝa Observatorio de Greenwich kun George Biddell Airy.

Pli malfrue li posteulas William Rutter Dawes kiel direktoro de la privata observatorio de George Bishop. En 1983 li iĝas ĉefeldonisto de la almanako "*the Nautical Almanac*" ĝis 1891.

Li estis konata kiel malkovrinto de asteroidoj. Krom ĉi tiuj li malkovris kaj observis la variantajn stelojn R Leporis, T Tauri kaj Muo Cefeo, kaj la novaon V841 Serpentisto en 1848.

La nomo 12 Victoria kiun li donis al unu el siaj trovaĵoj estigis polemikon: Tiam ne estis kutime doni al asteroido
nomon de vivanta homo. Li argumentis, ke la nomo venis de tiu de la romia diino Viktorio kaj neniel tiu de la brita reĝino Viktoria.

## Honoroj 
Li estis ano de la Reĝa Societo de Londono kaj ricevis la Oran Medalon de la Royal Astronomical Society en 1853.

Oni donis lian nomon al:
* La luna kratero Hind,
* La asteroido 1897 Hind.

## Noto kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de John Russell Hind

## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologia notico

Kategorio:Britaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Horb (Transkarpatio)

**Horb** (, ) estas ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja, en municipo de Koloĉava.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 1410
* Poŝtkodo: 90043
* Telefonprefikso: 03146

## Situo 
Horb situas apud kunfluejo de 2 rojoj.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Gorb apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Horb. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Spirito de 1795, apude sonorilostablo, ambaŭ renoviĝis en 1970, nun muzeo funkcias interne

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Unua Virina Grupo Esperantista

**UNUA VIRINA GRUPO ESPERANTISTA** (*První dámský spo­lek esperantský*) konstituiĝis ĉe la Muzeo de Náprstek la 12-an de decembro 1904. 

Animo de la grupo estis Matylda Krausová; prezidantino estis Božena Studničková, instruisti­no kaj verkistino, kiu abunde verkadis por infanoj, kaj poe­metojn por publiko ĝenerale. En tre ŝatata ĉeĥa antologio de lirika poezio enestas ankaŭ ŝia poemo. Ankaŭ esperantlingvajn versojn ŝi originale verkis. Al unu el tiuj poemoj, "Aŭtuno venas“, komponis melodion profesoro Vilibald Scheiber en 1950. La kanto estas surdiskigita kune kun "Melankolio“ de Karel Píč kaj "Nur migri“ de Julio Baghy. Ĉiujn tri kantojn kan­tis Josef Válka. - Božena Studničková estis la unua inter ĉeĥoj, kiu verkis originalajn poemojn en Esperanto. Ŝi restis fidela al nia afero ĝis la morto.

## Vidu ankaŭ
*Esperanto-movado en Ĉeĥio

Kategorio:Esperanto-movado en Ĉeĥio
Kategorio:Esperanto en 1904
Eduardo dos Reis Carvalho

**Eduardo dos Reis Carvalho** (naskiĝis , do nun -aĝa), kutime nur nomata **Eduardo**, estas portugala futbalisto kaj golulo. Li estas membro de la portugala nacia teamo de futbalo kaj interalie en tiu teamo (ĝis teama eliminiĝo en la okonfinalo kontraŭ Hispanio) partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, tiujn pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 en Pollando kaj Ukrainio, de la Futbala Mondpokalo 2014 kaj ankaŭ de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio, en kiu la portugala teamo atingis la ĉampionecon.

Kategorio:Portugalaj futbalistoj
Bohema Unio Esperantista

**Bohema Unio Esperantista** (B.U.E.) estis fondita de Eduard Kühnl la 1-an de decembro 1907 kun celo unuigi lokajn grupojn en Bohemio kaj Moravio. Ĝia organo estis Bohema Revuo Esperantista.

Ĝi ekestis en la Esperantista Klubo en Praha post kverelo inter la estraranoj. Kühnl sukcesis eksigi la honoran membron de la klubo Theodor Čejka kaj membrojn Hynek Karel Bouška, Václav Riegel kaj Stanislav Kamarýt, kiuj poste fondis disigitan organizon Bohema Asocio Esperantista, kiu asociigis unuopulojn. 

La unua prezidanto de B.U.E. estis Jan Hradil, sekretario Karel Procházka. En marto 1909 Procházka fariĝis vic­prezidanto kaj Otakar Davidek sekretario. En 1910, la 6-an de marto, est­is elektita kiel prezidanto PhDr. Václav Rosický. Li, Pro­cházka kaj Kühnl estis la plej aktivaj laborantoj de la Unio. Pluaj aktivuloj estis Otakar Davídek, Frantiŝek Dus kaj - en la sfero lingva -- Vladimír Tobek. Kasisto František Svačina.

En 1909 ĝi unuigis jenajn grupojn: Praha (klubo), Praha (Asocio, ligo), Praha VIII., Praha (stud. rondeto), Plzeň (klubo), Plzeň (laborista klubo), České Budějovice, Hradec Králové, Kukleny, Praskačka, Osek u Rokycan, Brno, Prosek, Mladá Boleslav, Trutnov, Minice, Liberec, Písek, Hostomice, Jaroměř, Pardubice, Kralupy, Český Brod, Klatovy, Kardašova Řečice.

La Unio aranĝis tri kongresojn, ĉiujn en Praha. La unua okazis en septembro 1909 kun 360 partoprenantoj, la dua  la 24-an kaj 25-an de septembro 1910 kun iom malpli ol 200 personoj kaj la trian en septembro 1911 samtempe kun konferenco de Aŭstriaj esperantistoj en Praha.

## Vidu ankaŭ
*Esperanto-movado en Ĉeĥio

Kategorio:Esperanto-movado en Ĉeĥio
Kategorio:Bohemio
Kategorio:Esperanto en 1907
Kanpur

**Kanpur** () estas urbo kaj ekonomia, komerca, religia centro en subŝtato Utar-Pradeŝo en federacia ŝtato Barato. La angla historia nomo ĝis 1948 estis **Cawnpore**.
eta|300px|Muzeo en Kanpur

[300px|eta|Gravuraĵo titolita *[Sipajoj disdividantaj la militakiron post sia insurekcio kontraŭ la britia reĝimo*]]
## Bazaj informoj
* Areo: 1000&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 126 m
* Loĝantaro: 2&nbsp;823&nbsp;000 en 2001
* Horzono: UTC + 05:30
* Poŝtkodo: 208 0xx, 209 2xx, 209 3xx, 209 4xx
* Telefonkodo: 91(512)
* Aŭtokodo: UP-78

## Situo
Kanpur situas sur ebenaĵo bordoj de Gango. Laknaŭo troviĝas 78, Agra 234, Gaziabad 370, ĉefurbo Delhio 383, Kolkato 929, Mumbajo 1133 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio
La unua necerta mencio pri Kanpur okazis en 1207, sed oni konas pli frue diversajn religiajn legendojn pri la loko. La vera mencio okazis en 1579, kiel simpla vilaĝo. En la 18-a jarcento britoj alvenis. Ili faris el la komunumo gravan komercejon, kie estis stabo (poste garnizono) de soldatoj. Tie okazis ribelo de sipajoj.

*Pli detale pri la ribelo legu en la artikolo Ribelo de Sipajoj.*
 
## Vidindaĵoj
* katedralo de 1862
* aliaj preĝejoj
* bestoĝardeno
* muzeo 
* universitato

## Ĝemelurboj 
*  Seattle, Usono 
*  Abuĝo, Niĝerio
*  Osaka, Japanio
*  Ŝanhajo, Ĉinio
*  Manchester, Anglio
*  Melburno, Aŭstralio

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Kanpur

Kategorio:Urboj de Utar-Pradeŝo
Kategorio:Milionurboj
Salut 1

dekstre|eta||250ra
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri kosmostacioj]]
**Salut 1** estis unua kosmostacio, kiun homaro levigis en ĉirkaŭtera orbito. Ĝi estis parto de serio de kosmostacioj de sovetia programo Salut.

Stacio estis levita en orbito en . Kaj en  alvenis unuan teamon (Vladimir Ŝatalov, Aleksej Jelisejev, kaj Nikolaj Rukaviŝnikov) en kosmoŝipo Sojuz 10. Sed teamo devis reveni ne enirante pro averio de doka sistemo.

En  alvenis dua teamo per kosmoŝipo Sojuz 11. En teamo estis: Gieorgij Dobrovolskij, Vladislav Volkov kaj Viktor Pacajev). Ili ĉeestis en stacio 23 diurnojn. Planita al  reveno finis akcidente - pro averio de sistemo de egaligado de premo tuta teamo mortis dum eniro en atmosfero.

Salut 1 bruligis en atmosfero de Tero en 

## Detaloj 
* Longeco - 15,8 m
* Maksimuma diametro - 4,15 m
* Ena Volumeno - 90 m³
* Starta pezo - 18 900 kg
* Levigita per raketo - Proton (tri partoj)
* Diagonalo de sunbaterioj - ĉ. 10 m
* Areo de sunbaterioj - 28 m²
* Kvanto de sunbaterioj - 4
* Kvanto de dokoj - 1
* Tuta kvanto de teamoj - 2
* Tuta kvanto de longtempaj teamoj - 1

Kategorio:Kosmostacioj
Kategorio:Kosmoesploroj en Sovetunio
Kategorio:1971
Pedro Mendes

**Pedro MENDES** (prononco []) aŭ plennome **Pedro Miguel da Silva Mendes** (naskiĝis , do nun -aĝa) estas portugala futbalisto. Li interalie en la portugala nacia teamo de futbalo (ĝis teama eliminiĝo en la okonfinalo kontraŭ Hispanio) partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko.

Kategorio:Portugalaj futbalistoj
Daniel Alves

La nomigo **Daniel Alves** povas esti ioma mallongigo 
* aŭ de la nomo Daniel Alves Gomes, portugala futbalisto,
* aŭ de la nomo Daniel Alves da Silva, kutime nomata nur *Dani Alves*, brazila futbalisto.
Danny

**Danny** - karesnomo por Danielo - povas esti ekzemple la sekvaj 

## Personoj 
* Daniel Alves Gomes, nomata "Danny", portugala futbalisto
* Danny Elfman, usona komponisto kaj kantisto
* Danny ten Haaf, nederlanda fizikisto kaj esperantisto
* Danny DeVito, usona aktoro, reĝisoro kaj filma produktisto
* Danny Faure, sejŝela politikisto kaj de 2016 ĝis 2020 la 4-a ŝtata prezidanto de la Sejĉeloj
* Danny Glover, usona aktoro kaj UN-ambasadoro
* Danny Vukovic, aŭstralia futbalisto
* Danny Carvajal, kostarika futbalisto
* Danny Barker, usona banĝisto, kantisto, komponisto, gitaristo kaj ĵaz-muzikisto (1909-1994)
* Danny Bank, usona ĵaz-baritonsaksofonisto, klarnetisto kaj flutisto (1922-2010)
* Ilkka Lipsanen, Danny, Iso-D, finna furorkantisto
* Danny Barcelona, filipina-usona ĵazmuzikisto naskiĝinta en Havajo (1929-2007)
* Danny Matthys, belga, fakte flandra, artisto, fotisto, pentristo kaj skulptisto
* Danny Thomas, usona noktokluba komediisto, kantisto kaj aktoro el libana familio (1912-1991)
* Danny Kaye, usona aktoro, kantisto kaj komikisto (1911-1987)
Konkero de Romo

La **konkero de Romo** (20-a de septembro 1870) sekvigis la anekson de Romo al Itala reĝlando kaj la finon de la Papa Ŝtato kaj de la tera potenco de Papoj. La sekva jaro, la ĉefurbo de Itala reĝlando estis transigita de Florenco al Romo (leĝo 3-a de februaro 1871, n. 33).

[eta|La komandanto de papaj trupoj, la [Badeno|badena Hermann Kanzler]]

## Notoj 
Kategorio:Militoj por la konkero de Romo
Porta Pia
Kategorio:Konfliktoj en 1870
Kategorio:Bataloj en 1870-1879
Ariane 1

eta|200px|Maketo de la raketo Ariane 1 ĉe la ''Musée de l'air et de l'espace'' en Le Bourget, Francio.
**Ariane 1** estis la unua versio de la familio de raketoj Ariane. Ariane 1 estis ĉefe desegnita por orbitigi du komunikajn satelitojn samtempe, reduktante la prezon de lanĉado. Kiam la satelitoj pligrandiĝis, estis disvolviĝitaj pli grandaj versioj de la raketo: Ariane 2 kaj Ariane 3.

## Priskribo 
Ariane 1 estis la unua lanĉo-veturilo disvolvita de la Eŭropa Kosma Agentejo. Ĝi baziĝas sur la lanĉo-veturilo L3S Europa. La disvolviĝo de la lanĉo-veturilo estis rajtigita dum julio 1973. La prezo de la projekto estis taksita je 2 milionoj da eŭroj. Kun maso je la lanĉo de 210.000&nbsp;kg, Ariane I kapablas meti en terstabila orbito unu sateliton aŭ du malgrandajn satelitojn kun entuta maso de 1.850&nbsp;kg.

La lanĉo-veturilo Ariane 1 estis kvar-etaĝa raketo. La unua etaĝo havis kvar motorojn Viking disvolvitaj de la Société Européenne de Propulsion. La dua etaĝo havis nur unu motoron Viking.

La tria etaĝo havis motoron el du brulaĵojn (LOX/LH2) kun puŝforto de 7.000 kgf (69 kN). La kvara etaĝo konsistis el motoro el solida brulaĵo Mage-1 kun puŝforto de 20 kN.

## Lanĉoj 
La unua lanĉo okazis la 24-an de decembro 1979, kaj ĝi estis sukcesa.
La dua lanĉo, en 1980, malsukcesis pro nestabila brulado de unu el la motoroj Viking de la unua etaĝo. La tria lanĉo sukcese orbitigis tri satelitojn, kaj ankaŭ la kvara kaj kvina flugoj estis sukcesaj.

Dum la sekva lanĉo, la unua komerca, la raketo ĉesis funkcii post 7 minutoj de flugado pro malbona funkciado en turbinpumpilo de la tria etaĝo. Post ĉio-ampleksan studon de la veturilo, la sekvaj ses lanĉoj estis sukcesaj. La kosmosondilo Giotto estis sukcese lanĉita per la deka lanĉo de la Ariane 1 (flugo V14) la 2-an de julio 1985.

La unua satelito SPOT estis orbitigita per la dek unua kaj lasta flugo de la raketo Ariane 1 la 22-an de februaro 1986.

## Kronologio 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Ariane rocket family

Kategorio:Eŭropa Kosma Agentejo
Kategorio:Raketoj
Ricardo Costa

**Ricardo Miguel Moreira Costa** aŭ malplilonge **Ricardo Costa** (naskiĝis , do nun -aĝa) estas portugala futbalisto. Li interalie estis membro de la portugala nacia teamo de futbalo konkuranta pri la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio, same ĝis la teama eliminiĝo en la okonfinalo kontraŭ Hispanio) partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko kaj ankaŭ tiujn pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 en Pollando kaj Ukrainio.

Kategorio:Portugalaj futbalistoj
Pafejo de Kobylisy

eta|Tabuloj kun la nomoj de viktimoj
La **pafejo de Kobylisy** ( *Kobyliská střelnice*) estas eksa armea pafejo en kvartalo Kobylisy, norde en Prago. Ĝi nun estas nacia memorejo pri viktimoj de naziismo.

La pafejo estis instalita en 1890 (tiam ankoraŭ ekster Prago) por trejni la aŭstran armeon. Komence tie trejniĝis infanterio, sed baldaŭ la loko iĝis ekskursejo, kun orkestraj koncertoj. Oni konstruis ĉevalejon por trejni ankaŭ kavalerion. Post la unua mondmilito sur la pafejo ekzercis sin ankaŭ urbaj korpusoj, la gimnastika asocio Sokol kaj aliaj asocioj.

Dum la nazia okupado la germanaj okupantoj instalis ekzekutejon en la norda, malantaŭa parto de la areo. La eksa ĉevalejo estis konvertita al lasta arestejo de la kondamnitoj. Post la atenco kontraŭ Reinhard Heydrich la  venĝe en la pafejo okazis amasaj ekzekutoj. Ene de 35 tagoj (de la 30-a de majo al la 3-a de julio) proksimume 550 ĉeĥaj patriotoj estis mortigitaj. Iliaj korpoj estis cindrigitaj en la kremaciejo de Strážnice.

Post la Dua Mondmilito la ejo iĝis memorejo. En la 1970-aj jaroj slabokonstruaĵoj ekestis sur ĝia suda parto. La norda parto, publike alirebla, en 1978 ricevis la statuson de nacia kultura monumento. 36 metalaj tabuloj listigas la nomojn de la viktimoj tie ekzekutitaj. Betona muro kontraŭ la enirejo montras verson de Miroslav Florian:

## Eksteraj ligiloj 
* Detaloj pri la okazaĵoj en 1942 

Dosiero:Kobylisy, nomtabuloj.jpg|Nomaro de la viktimoj
Dosiero:Kobyliska strelnice - Socha.jpg|Plastikaĵo en la memorejo
Dosiero:Kobyliska strelnice - verse Miroslava Floriana.jpg|Muro kun verso de Florian


Kategorio:20-a jarcento en Prago
Kategorio:Konstruaĵoj en Prago
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Monumentoj en Ĉeĥio
Kategorio:Monumentoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Ekzekutejoj
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Prago
Mikroŝtato

**Mikroŝtato** aŭ **ŝtateto** estas nomo de ŝtato kun malmultaj loĝantaroj aŭ malvasta teritorio aŭ ambaŭ ecoj.

## Listo de mikroŝtatoj 
### Eŭropaj mikroŝtatoj 
[eta|Mikroŝtatoj en [Eŭropo.]]
Laŭ vasteco

### Mikroŝtatoj en la mondo 
En Eŭropo kun la escepto de Malto ne ekzistas mikroŝtatoj sur insuloj, sed en la mondo mikroŝtatoj estas ĝuste ĉefe sur insuloj aŭ insularoj.

Laŭ nomo

## Vidu ankaŭ 
* Mikronacio
* Listo de landoj laŭ areo
* Insulo de la Rozoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Listo de ŝtatoj 

Kategorio:Landoj
Carlos Queiroz

**Carlos QUEIROZ** (naskiĝis  en Nampula, kolonio *Portugala Orienta Afriko*, la nuna Mozambiko, do nun -aĝa) estas portugala eksa profesia futbalisto kaj nuna futbala trejnisto. Li interalie estis la trejnisto de la portugala nacia teamo de futbalo en la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko kaj de la irana nacia teamo de futbalo en la Futbala Mondpokalo 2022 en Kataro.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Portugalaj futbalistoj
Kategorio:Mozambikanoj
Ariane 2

La raketo **Ariane 2** estis Eŭropa nereuzebla lanĉo-veturilo uzata por ses lanĉoj inter 1986 kaj 1989. Ĝi estas unu el la raketoj el la familio Ariane, kaj estis fabrikita de Aérospatiale en Francio.

La raketo Ariane 2 baziĝas sur la antaŭ raketo Ariane 1, kun plibonigitaj unua kaj tria etaĝoj. Ĝi kapablas orbitigi ĝis 2.175&nbsp;kg al terstabila transport-orbito. La unua flugo, portante la sateliton Intelsat-5A F-14, flugis la 31-an de majo 1986 sed estis malsukcesa. La tria etaĝo ne ekbruliĝis, kaj la raketo detruiĝis. Post tio, sekvis kvin sukcesaj lanĉoj. La lasta lanĉo de Ariane 2 okazis la 2-an de aprilo 1989, kaj orbitigis la sateliton Tele-X.

Estas rimarkinde ke la raketo Ariane 3, simila al Ariane 2 kun du aldonaj solidaj akcelaj raketoj, faris sukcesan flugon antaŭ la Ariane 2.

## Lanĉoj 
## Referencoj
*
*
*
*

Kategorio:Eŭropa Kosma Agentejo
Kategorio:Raketoj
Peplofilmo

**Peplofilmo** (aŭ **tunika filmo** aŭ **sandala filmo**) estas unu el la multaj ĝenroj el kiuj konsistas la kinarto. Kvankam temas pri ĉiu ajn filmo kies historio okazas dum la antikvaj epokoj de la Antikva Grekio kaj de la Romia Imperio, tre ofte la klasifiko uzatas por filmoj kiuj ne estas tre bonkvalitaj kaj baziĝas nur sur konataj figuroj de tiaj epokoj. Foje fakto ke la tiamaj vestoj (*peplum*) ne multe kaŝis la korpon utilis por filmoj kiuj profitis tian montradon por allogi spektantojn; same kaj male en katolikaj landoj estas filmoj kiuj foje estas elsendataj per televido dum la Sankta Semajno, ekzemple en Hispanio, inklude tiukaze ĉefe tiujn kiuj temas pri la historio de Kristo aŭ de kristanoj. Famaj geaktoroj de peplofilmoj estis ekzemple Steve Reeves, Sylva Koscina ktp.

## Etimologio 
La latina vorto "peplum" devenas de la greka vorto "peplos" kiu signifas "tuniko".

## Ekzemploj de peplofilmoj 
**1951**
* Mesalina *(Messalina)*, Italio

**1952**
* Spartako, la ribelulo el Romo *(Spartaco)*, Italio

**1953**
* Nerono - la pereo de Romo *(Nerone e Messalina)*, Italio

**1954**
* Odiseo *(Ulisse)*
* Teodora, imperiestrino de Bizanco *(Theodora)*

* ...

**2000**
* Gladiatoro

**2004**
* Trojo
* Aleksandro la Granda

**2007**
* La Lasta Legio
* 300

**2009**
* Agora* filmo de Alejandro Amenábar kun Rachel Weisz kaj Michael Lonsdale (Festival de Cannes 2009)

**2010**
* *Le Choc des titans'' de Louis Leterrier kun Sam Worthington kaj Gemma Arterton

Kategorio:Filmoj laŭ ĝenroj
*
*
*
Manuel Neuer

**Manuel NEUER** (naskiĝis  en Gelsenkirchen, do nun -aĝa) estas germana futbalisto. Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. 

eta|maldekstra|
Interalie li en tiu teamo kiel golulo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "1", ĉiam rezervita al golulo. Ankaŭ en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016, la Futbala Mondpokalo 2018, la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 kaj la Futbala Mondpokalo 2022 li partoprenis per tiu ĉemiza numero. En la Futbala Mondpokalo 2014, kiun venkis la germana teamo, kaj en kies matĉoj li elstaris per kuraĝaj manovroj, li ricevis la premion "ora ganto" por la plej bona turnira golisto.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Vitelina parulio

La **Vitelina parulio** aŭ Kajmana parulio (***Dendroica vitellina***) estas malgranda paserina birdo de la familio de Paruliedoj de Ameriko kaj granda genro de Dendroica.

Ĝi troviĝas en la Kajmanoj kaj en la insuloj Santanilla en Honduro. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, arbustaroj kaj eĉ urbaj areoj. Ĝi iĝis rara pro habitatoperdo.

Ĝi estas specio kun tre **flavaj subaj partoj kaj ankaŭ flavecaj vixaĝo kaj nuko** male al aliaj samgenranoj; en la vizaĝo videblas **grizecaj kronostrio, traokula strio kaj nur komenco de la subokula strio** kiu en parencaj samgenranoj ĉirkaŭas subokulan makulon. La krono kaj suba dorso estas olivgrizecaj kaj la flugiloj grizaj kun ne tre markataj helaj flugilstrioj. Ankaŭ la vosto estas griza. La kruroj estas rozgrizecaj. La beko grizeca kaj pintakra.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Dendroica vitellina. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.
* Raffaele, Herbert; James Wiley, Orlando Garrido, Allan Keith & Janis Raffaele (2003) *Birds of the West Indies*, Christopher Helm, London.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Serdar Taşçı

**Serdar TAŞÇI** (naskiĝis  en Esslingen, do nun -aĝa), foje ankaŭ literumita **Serdar Tasci**, estas turkdevena germana futbalisto. Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Inter alie li en tiu teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "5". [eta|160ra|la futbalisto en [2009]]

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Luigi Lunari

**Luigi LUNARI** [lŭiĝi lunari] (naskita en 1934 en Milano kaj mortis la 15-a de aŭgusto 2019) estis itala  verkisto, dramaturgo  kaj tradukisto.

## Biografio 
Lunari diplomiĝis pri juro, sed decidis studi muzikkomponadon kaj orkestran direktadon. Komence de la 1960-aj jaroj li ekinteresiĝis pri teatro kaj verkis dramojn.

Liaj komedioj miksas civilan engaĝiĝon kaj politikan satiron. Lia komedio "tre sull'altalena" (tri sur balancilo), aperinta en 1989, estis tradukita al dudek tri lingvoj. Lunari kunlaboris ankaŭ kun pluraj televidaj elsendaĵoj.

Lunari aktivis ankaŭ kiel tradukisto kaj okupiĝis precipe pri la verkaro de Molière. Krome li dediĉis sin al universitata instruado kaj okupiĝis pri eseiko kaj al studoj pri muzikkomponado kaj orkestrestreco.

## Teatraĵoj 
* ''L'incidente *(*la incidento*, 1966)
* *I contrattempi del tenente Calley* (*la misokazaĵoj de leŭtenanto Calley, 1974)
* *Il Senatore Fox* (*senatano Fox*, 1979)
* ''Storia d'amore* (*amhistorio*, 1982)
* *La stagione del garofano rosso* (*la sezono de la ruĝa dianto*, 1987)
* *Sogni proibiti di una fanciulla in fiore* (*malpermesitaj sonĝoj de floranta junulino*, 1988)
* *Tre sull'altalena* (*tri sur balancilo*, 1989)
* *Incontro ravvicinato di tipo estremo'' (originale: "L'uomo che incontrò se stesso"; *renkonto reproksima de ekstrema ulo*, 1995)
* *Nel nome del padre* (*en la nomo de la patro*, 1997)
* *Rosso profondo in punto di morte* (*ruĝo profunda en la momento antaŭ morto*, 1999)
* *Elisabetta e il suo pirata* (*Elizabeta kaj ŝia pirato*, 2004)
* *Sotto un ponte, lungo un fiume* (*sub ponto, borde de rivero*, 2004)
* *Il canto del cigno* (*la kanto de cigno*, 2005)
* *Tutti gli uomini di Annalisa* (*ĉiuj viroj de Analisa*, 2005)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Italaj verkistoj
Ponto de Biskajo

eta|dekstra|300pxpx|Ponto de Biskajo
La **Ponto de Biskajo**, (ankaŭ konata kiel Ponto Biskajo, transporta ponto aŭ Ponto Palacio, hispane *Puente de Vizcaya* kaj eŭske *Bizkaiko Zubia*) estas transporta ponto, kiu liĝas la du bordojn de la rivero Nerviono en Biskajo (Hispanio), kaj inaŭgurita en 1893, la unua tiaspeca ponto en la mondo.

La ponto ricevas plurajn nomojn. Ĝia oficiala nomo estas "Ponto de Biskajo", kvankam ĝia plej populara nomo estas "Pendanta Ponto" al kiu kelkfoje oni aldonas "de Portugaleto", "de Geĉo" aŭ eĉ "de Bilbao". Ankaŭ ĝi foje estas nomata "Ponto Palacio", honore al la arkitekto Alberto de Palacio kiu planis ĝin.

La ponto havas 61 metrojn alte 160 metrojn longe. Ĝi estas uzata por la transportado de aŭtoj kaj pasaĝeroj. Ĝi estis la unua tiaspeca transporta ponto kun boateto konstruita en la mondo kaj pro tio ĝi fariĝis modelo por multnombraj pontoj konstruitaj en Eŭropo, Afriko kaj Ameriko. Ĝi estas konsiderata kiel la transporta ponto plej antikva en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de la transporta ponto de Biskajo

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Bilbao
Kategorio:Biskajo
Biskajo
Biskajo
Palmaro de Elĉo

eta|dekstra|Ĉielarko super la palmaro
eta|dekstra|Daktilopalmoj
La **Palmaro de Elĉo** (hispane Palmar de Elche kaj valencie Palmerar d'Elx), troviĝas en Elĉo (Hispanio), estas granda palamaro en tiu valencia urbo. Ĝi estas la plej granda palmaro en Eŭropo kaj en la mondo ĝi estas superita nur de kelkaj arabaj palmaroj.

La ĉefa specio de palmoj kiu troviĝas en tiu palmaro estas la *Phoenix dactylifera* kiu estis portita de la muzulmanoj kiam okupis la Iberian duoninsulon.
La palmoj estas bone pagataj en la hispana merkato kaj ankaŭ en la kaŝita komerco; tre gravas la daktila industrio kaj la partoj de la palmoj kies branĉoj sekvas specialan sekigprocezon.

La Palmaro de Elĉo estis deklarita kiel Monda Heredaĵo de UNESKO la 30-an de novembro 2000. Ĝi estis kreita de la unuaj muzulmanaj loĝantoj kiuj fondis la urbon Elĉo. La araboj ĉiam uzis la saman taktikon por ĝia konservado kaj protektado kaj ankaŭ pliigis ĝian plantaron. Sub regado de Abderamano la 1-a konstruiĝis la granda akvum-kanalo. Pli malfrue, en la Mezepoko estis kreitaj pluraj leĝoj por protekti ĝin kaj ekde tiam ĝi ĉiam estis gardita.

La unua evidentaĵo pri la intereso de la aŭtoritatoj por ĝia konservado okazis en 1265 per la konkero de la reĝo Jakobo la 1-a, kiu verŝajne evitis ĝian detruadon pro verŝajna identiga elemento de la araba kulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la Palmaro en la oficiala retpaĝo pri turismo en Elĉo.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Valencilando
Kategorio:Ĝardenoj en Hispanio
Kategorio:Agrikulturo en Hispanio
Essertines

**Essertines** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Essertines-sur-Rolle**
* **Essertines-sur-Yverdon**
* **Esspertines (Dardagny)** estas vilaĝo de la komunumo Dardagny en Kantono Ĝenevo en Svislando.
Zavijka

**Zavijka** ukraine **Завийка** estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja, en municipo de Prislip.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 848 m
* Loĝantaro: 180
* Poŝtkodo: 90014
* Telefonprefikso: 03146

## Situo 
## Historio 
La unua mencio okazis en 1600. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Zavijka. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Zahorb

**Zahorb** estas la nomo de pluraj vilaĝoj en Transkarpatio, en Ukrainio:
* **Zahorb**, en la distrikto Miĵgirja
* **Zahorb**, en la distrikto Velikij Bereznij
Elisha Gray

**Elisha GRAY** estis usonano, elektroinĝeniero, fondinto de Okcidenta Elektra Industri-Firmao.

## Biografio 
Gray naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1835 en Barnesville (Ohio). Liaj gepatroj estis kvakeroj. Li frue interesiĝis pri elektroniko kaj lernis diversajn metiojn. En 1865 li inventis relajson por telegrafo, post 2 jaroj li jam havis ankaŭ la patenton. Poste li translokiĝis al Cleveland, baldaŭe en Ĉikagon. En 1870 Gray evoluigis literoskriban telegrafon. En 1874 li publikigis "konatajn melodiojn tra telegrafodrato". Poste li inventis la telefonon, sed per minutoj li malfruiĝis, kaj Alexander Graham Bell ricevis la tiaman gloron. Dum la vivo li havis 70 patentojn. Li mortis la 21-an de januaro 1901.

Kategorio:Usonaj inventistoj
Arkeologia ensemblo de Taragono

eta|240ra|Maketo pri Taragono aŭ Tarako dum la romia epoko
**Tarako** estas la antikva nomo de la urbo Taragono (Katalunio, Hispanio). Dum la Romia Imperio ĝi estis unu el la ĉefaj urboj de la Iberia Duoninsulo kaj ĉefurbo de la romia provinco nomata Hispania Citerior aŭ Hispania Tarraconensis. La tuta nomo de la urbo en la romia epoko estis *Colonia Iulia Urbs Triumphalis Tarraco*. En la jaro 2000, la arkeologia ensemblo de Tarako estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO.

La arkeologia ensemblo estas unu el la plej grandaj de la Romia Hispanio kiuj ankoraŭ konserviĝas en Hispanio. Ĝi estas la plej antikva romia setlejo en Iberio. Ankoraŭ restas gravaj ruinoj de la romia arto en Taragono.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Hispanio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Katalunio
Romanikaj preĝejoj de la Valo Boí

200ra|eta
eta|180ra|Sankta Klimento de Taüll.
eta|180ra|Sonorilturo de Sankta Johano.
La **Preĝejoj de la Valo Boí** estas ensemblo de naŭ romanikaj kirkoj deklaritaj kiel Monda heredaĵo de UNESKO en la jaro 2000 kaj situantaj ĉe la Valo Boí, en la kataluna komarko Alta Ribagorza, (Provinco de Ilerdo) en Hispanio. Ĉi tiuj romanikaj preĝejoj posedas en ilia interno riĉajn freskojn kaj aliajn elementojn esploritajn de fakuloj jam komence de la 20-a jarcento.

## Monda Heredaĵo de Unesko 
La Unesko deklaris kiel monda heredaĵo la jenajn naŭ preĝejojn en la jaro 2000:

## Vidu ankaŭ 
* Romaniko
* Vall de Boí

## Eksteraj ligiloj 
* Detaligita informo pri la preĝejoj de la valo Bohí 

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Katalunio
Ĝardenoj de Aranjuez

eta|220ra|Fontano de la Nereida.
La **Ĝardenoj de Aranjuez** estas arigo de arbaroj kaj parkoj ornamitaj per multnombraj fontanoj kaj statuoj, apud la rivero Taĵo kaj la Reĝa Palacio de Aranjuez (Madrida Regiono, Hispanio). Ili estas zorgataj de la Nacia Heredaĵo de la hispana monarkio kaj ankaŭ estas en la listo de Kultura Pejzaĝo Monda Heredaĵo de la Unesko en 2001.

La Ĝardenoj estas kvar *Parterre*, *Isla*, *Príncipe* kaj *Isabel II*.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Aranjuez
Kategorio:Madrida Regiono
Lasta lekcio en Gotingeno

eta|300ra||
**Lasta lekcio en Gotingeno** estas itala komikso de Davide Osenda tradukita en Esperanton de projekto RoMEo dum 2010.

## La rakonto
Lasta lekcio en Gotingeno estas rakonto pri la nefini-teorio de Cantor, kiu "eniras ideojn fundamentajn ĉe dudekjarcentaj matematiko kaj filozofio, sen iĝi tede detala kiel lernolibro aŭ instrucela bildstrio". 
La fikcia rakonto interplektiĝas kun la Historio, rakontante pri la alveno de la rasaj leĝoj de la nazioj.

## Matematika parto
La rakonto prezentas la teoriojn de Georg Cantor kaj tiujn de Kurt Gödel pri la nefinio.

## Alilingvaj eldonoj
La itala versio *Ultima lezione a Gottinga* estis publikigita de *001 Edizione* en 2009. La libreto enhavas tri partojn, kie oni vidas la daŭriĝon de la vivo de sinjoro Alkuin.

## Teamo de la esperantigo en 2010 
* projektestro: Daniele Binaghi
* tradukintoj: Daniele Binaghi, Antonio C. Codazzi, Mirella De Martini, Filippo Zanoner
* kontrollegintoj: Cristina De Giorgi, Carlo Minnaja, Miĥail Povorin, Russ Williams
* enpaĝiginto: Daniele Binaghi
* helpantoj: Davide Astori, Andrea Plazzi, Klod Trezorje

## Notoj kaj referencoj
## Eksteraj ligiloj
*Lasta lekcio en Gotingeno elŝutebla en pdf-formato: esperante kaj itale.

Kategorio:Itala bildliteraturo
Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
Kategorio:Scienco en fikcio
Kategorio:Göttingen
Davide Osenda

**Davide Osenda** estas itala aŭtoro de la bildrakonto "*Ultima lezione a Gottinga*", esperantigita en 2010 de projekto RoMEo kiel "Lasta lekcio en Gotingeno".

Naskiĝinta en Cuneo - Italio, kie li vivas kaj laboras kiel informadikisto, hobie praktikas akvarelpentradon kaj ludadon de basgitaro.

Kategorio:Italaj bildliteraturistoj
Ĝeneralifo

[300ra|eta|Vidaĵo de Ĝeneralifo ekde la [Alhambra]]
**Ĝeneralifo** estas vilao kun ĝardenoj uzata de la muzulmanaj reĝoj de Granado kiel ripozloko, situanta en la andaluza urbo Granado, Hispanio. Ĝi estis elpensita kiel kampara vilao, kie ornamitaj ĝardenoj, hortoj kaj arkitekturo integriĝis, proksime de Alhambra. La origino de ĝia nomo estas diskutita. Kelkaj pledas por *Yannat al-Arif* kiel *Horto de la Arkitekto*, kvankam tio povis signifi *La plej laŭdata ĝardeno*. Tiaj reĝaj hortoj estis oftaj en la hispan-arabaj kortegoj. Ĝi estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO en 1984.

Ĝi estis konstruita dum la jarcentoj 12a al 14a kaj transformita de Abu I-Ŭalid Isma'il. Ĝi estas el nazaria stilo  kaj situas ĉe unu el la flankoj de Alhambra.  Ĝi estas aro de konstruaĵoj, kortoj kaj ĝardenoj, kio estas unu el la ĉefaj allogaĵoj de Granado, kaj kune kun Alhambra, estas unu el la arabaj ensembloj plej elstaraj de la civila muzulmana arkitekturo.  
  
## Vidu ankaŭ 
* Regno de Granado
* Alhambra

## Eksteraj ligiloj 
* Patronato de la Alhambra y Generalife 
 

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Palacoj en Hispanio
Kategorio:Reĝaj rezidejoj en Hispanio
Kategorio:Ĝardenoj en Hispanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Granado
Palaco de la Kataluna Muziko

La **Palaco de la Kataluna Muziko** (katalune: Palau de la Música Catalana) estas muzik-aŭditorio situanta en la strato Sant Pere més Alt en la kvartalo de la Ribera de Barcelono, Hispanio. 

maldekstre|200px|eta|dekstra|Ĉefa enirejo de la Palaco de la Kataluna Muziko
Ĝi estis projektita de la barcelona arkitekto Lluís Domènech i Montaner, unu el la plejaj reprezentantoj de la kataluna modernismo. La konstruado daŭris de 1905 al 1908, per solvoj en la strukturoj tre avangardaj per aplikado de grandaj vitraj muroj kaj per la integrado de ĉiuj artoj, skulptaĵoj, mozaikoj, vitraloj kaj forĝo. La konstruaĵo estas la centra sidejo de la "Orfeón Catalán", fondita en 1891 de Lluís Millet kaj Amadeo Vives, financita de katalunaj industriistoj kaj financistoj, kleruloj kaj muzikamantoj. En 1997 ĝi estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de Palau de la Música Catalana

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Konstruaĵoj en Barcelono
Mudeĥara arkitekturo de Aragono

200px|dekstra|eta
La **mudeĥara arkitekturo de Aragono** estas estetika tendenco de mudeĥaro troviĝanta en Aragono (Hispanio) kaj estis agnoskita en kelkaj reprezentaj konstruaĵoj kiel Monda heredaĵo de UNESKO.

La kronologio de la aragona mudeĥaro okupas la jarcentojn 12a al 17a kaj inkluzivas centon da arkitekturaĵoj kiuj ĉefe troviĝas ĉe la valoj de Ebro, Jalón kaj Jiloca, kie antaŭe estis multnombra la loĝado de mudeĥaroj kaj moriskoj, kiuj konservis siajn atelierojn kaj tradiciojn.

## Monda heredaĵo 
eta|170px|Turo de la preĝejo de Utebo
En 1986, Unesko deklaris la mudeĥaran ensemblon de Aragono kiel Monda heredaĵo, kaj pliigis la liston en la jaro 2001 inkluzivante aliajn aragonaj mudeĥarajn monumentojn:

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Aragono
Kategorio:Aragono
10 Higia

**10 Higio** (*Hygiea*) estas la kvara plej granda asteroido de la asteroida zono (post 1 Cereso, 4 Vesta kaj 2 Palaso) kun granda dimensio de 530&nbsp;km kaj maso de ĉirkaŭ 2,9% el tiu de tiu zono, sed ĝia malheleco igas ĝin malfacile videbla.

## Malkovro 
10 Higio estis malkovrita far de la itala astronomo Annibale de Gasparis la .

## Nomo 
Ernesto Capocci, direktoro de la observatorio de Napolo unue nomis ĝin "*Igea Borbonica*" (la Higio de Burbono, reĝa familio de la Reĝlando de la du Sicilioj kie troviĝis Napolo). En 1852, John Russell Hind skribis ke "Higio estas internacia termino, kaj la neutilan apendaĵon *Borbonica* oni forlasu". La nomo venas de Higia, filino de Asklepio, helena diino de la sano (kies nomo donis ankaŭ la vorton "higienon").

## Simbolo 
Kiel la "grandaj" planedoj, la unue-trovataj asteroidoj ricevis astronomian simbolon. Tiu de 10 Higio estis 24px|Serpento k stelo kaj nun 24px|Serpentoj volvitaj ĉirkaŭ bastono.

## Higia familio 
10 Higio estas plej granda ano de la Higia familio, ĝi entenas 90% el la maso de tiu asteroida familio. Du aliaj mezgrandaj anoj estas 333 Badenio kaj 538 Frideriko. La cetero estas objektoj de malpli de 30&nbsp;km.

## Ecoj 
La surfaco de 10 Higio komponiĝas de karbonata materialo similas al la ĥondritoj. Ĝi estas plej granda ano de la klaso de C-tipaj asteroidoj, kiu plej abundas en la ekstera parto de la ĉefa asteroida zono.

Ĝia denso estas relative malgranda, kaj proksimiĝas de tiu de la glaciaj naturaj satelitoj de Jupitero kaj de Saturno

La analizo de ĝia luma kurbo estis malfacila pro ĝia malrapida rotacio (22 horoj kaj 37 minutoj, kiam la rotaci-periodo de la ordinara grandaj asteroidoj estas inter 6 kaj 12 horoj). Ĝi lasas pensi ke 10 Higio havus retrogradan rotacion, en ambaŭ okazoj, la (absoluta) kliniteco estus proksima de 60°.

La kosmoteleskopo Hubble kapablis vidigi la neregulan formon de 10 Higio, sed nenia luno estis trovita.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Annibale de Gasparis
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1849
Listo de ekoregionoj en Maroko

La sekvanto estas listo de ekoregionoj en Maroko, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso ( WWF  ). Tiu ĉi listo ne inkluzivas la ekoregionojn de Okcidenta Saharo.

## Tersupraĵo-ekoregionoj
Tipe por la palearktisa ekozono, Maroko ampleksas jenajn biomojn :
### Mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj
* Mediteraneaj sekaj duonarbaroj kaj stepo
* Mediteraneaj nordafrikaj arbaroj kaj duonarbaroj
* Mediteraneaj sekaj duonarbaroj de akacio kaj arganio

### Mezvarmaj koniferarbaroj
* Mediteraneaj koniferaj kaj miksaj arbaroj

### Montaraj herbejoj kaj arbustaroj
* Alt-atlasa junipera stepo

### Dezertoj kaj kserofitaroj
* Nord-saharaj stepo kaj duonarbaroj

## Dolĉakvo-ekoregionoj
* Magrebaj daŭraj akvoj
* Magrebaj nedaŭraj akvoj

## Maro-ekoregionoj
* Maro de Alborano
* Sahara elspruĉo

## Referencoj
* Burgess, Neil, Jennifer D’Amico Hales, Emma Underwood 2004 : Terrestrial Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment. *Island Press*, Washington DC. 
* Spalding, Mark D., Helen E. Fox, Gerald R. Allen, Nick Davidson *et al.* 2007 : Marine Ecoregions of the World: A Bioregionalization of Coastal and Shelf Areas. *Bioscience* Vol. 57 No. 7, July/August, pp. 573-583. 
* Thieme, Michelle L. 2005 : Freshwater Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment. *Island Press*, Washington DC. 

Kategorio:Geografio de Maroko
Kategorio:Palearktisaj ekoregionoj
Andrew Graham (astronomo)

Laborante por Edward Cooper en la Observatorio de Markree, li malkovris la asteroidon 9 Metison en 1848.

Li partoprenas, de la  al la  al la observadoj kiuj provizis donitaĵojn por la "*Katalogo de Markree*", katalogo de 60&nbsp;000 steloj proksimaj de la ekliptiko; eldonita inter 1851 kaj 1856 en 4 volumoj.

Dum tiu observad-kampanjo, li elpensis la "*stang-kvadratan mikrometron*" (angle, "*square-bar micrometer*"), aparato kiu permesis pli facile determini la rektascension kaj la deklinacion de la astroj.

Inter 1864 kaj 1903, li laboris, kiel ĉef-helpanto en la observatorio de Kembriĝo, kie li partoprenis al la "*Katalogo de Kembriĝo*", aldonaĵo al la Katalogo de Markree, sed koncernanta stelojn videbla pli sude. Tiu katalogo estis eldonata en 1897

## Noto kaj referencoj 
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Lambda (raketo)

[eta|150px|Raketo [Lambda 4S.]]
**Lambda** estas la nomo de Japana familio de raketoj. La unua japana satelito, Ōsumi, estis lanĉita la 11-an de februaro 1970 per raketo Lambda 4.

Ĉi tiuj raketoj ne estis gviditaj, ĉar gviditaj raketoj povus esti uzitaj kiel armiloj.

## Variantoj 
Ekzistas multaj variantoj de la raketo Lamda, multaj el ili test-raketoj. Jen listo el ili kun la ĉefa datumoj pri ili:

## Vidu ankaŭ 
* Raketo Mu
* Listo de raketoj

## Referencoj 
* Lambda ĉe www.astronautix.com

Kategorio:Raketoj
Kategorio:Kosmoesploroj en Japanio
Abela ofriso

La **abela ofriso** aŭ **abela ofrio** () estas plantospecio, apartenante al la ordo asparagaloj *(Asparagales)*, familio orkidacoj *(Orchidaceae)*, genro ofriso aŭ **ofrio** *(Ophrys)*. Ĝi estas **forte protektita** plantospecio en Hungario.

## Vivejo 
Ĝi ŝatas la kalkan grundon, la marĉajn herbejojn.

## Priskribo 
200px|maldekstra|eta|Floro de abela ofriso
Ĝi altas 20–50&nbsp;cm, la foliaj pedunkloj longas 6–10&nbsp;c, larĝas 2-3,5&nbsp;cm. La folioj mem longetaj aŭ ovo-lancoformaj.

Ĝia grapolo estas longeta, loza, kun 3–10 floroj. La eksteraj tepaloj rozkoloraj aŭ blankaj. La du internaj tepaloj estas haraj, alenoformaj, verdete rozkoloraj, grandas nur 2–4&nbsp;mm.
eta|Ilustración
Ĝi polenas sin, floras en majo-junio en Mez-Eŭropo.

## Referencoj 
Kategorio:Orkidoideoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Monda heredaĵo en Armenio

Armenio estas lando kun tre riĉa heredaĵo videbla en la tuta lando ĉefe konsistanta el monaĥejoj, arkeologiejoj kaj kulturaĵoj kiel tradiciaj muzikiloj, dancoj kaj kantoj. Kvankam nuntempe ĝi nur havas 3 enlistigitajn kiel Monda heredaĵo de UNESKO, ĝi havas liston de multaj aliaj kiuj kandidatiĝas por venonta eniro. Inter ili troviĝas la pagana templo Garni el la 1-a jarcento, la tombejo Noraduz el ĥaĉkaroj, la monaĥejo Ĥor-Virapo el la 4-a jc., la Monaĥejo Sevanavank ĉe la lago Sevan, Noravank el la 12-a jc., la ruinoj de la fortikaĵo Amberd inter aliaj.

## Listo de kandidatoj 
La enlistigo estas la unua etapo por estonta kandidatiĝo kaj akcepto. Armenio prezentis la jenaĵojn:

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Armenio
Kategorio:Armenio
Blua klika skarabo

La **blua klika skarabo** (*Limoniscus violaceus*) (el la familio de elateredoj) estas blua-nigra skarabo, longa 12&nbsp;mm, kun malforta blua/viola reflektado. Ĝia nomo venas de la familia propreco, se ili saltas supren, ili falas sur sian dorson, aŭdebla dumtempe la sonon de kliko.

La skarabo estas tre rara kaj apenaŭ videbla, ĉar ĝi vivas en putriĝantaj arbotrunkoj, kiuj havas rektan konekton al la grundo. Pluaj kondiĉoj estas, ke la trunkokavo ne povas pluvhumidiĝi, nek sekiĝi; la kavon ne povas traplekti radikoj, ĝin ne povas penetri lumo. La plej konvena trunkokavo estas por ĝi certiga, ke la subenfalantaj ligneroj kaj la humido facile kungluiĝas, kio donas konvenan vivejon kaj nutraĵon por evoluo de larvoj. La larvoj krizalidiĝas tie kaj la naskiĝintaj imagoj travintrumas tie.

Kategorio:Elateredoj