Helaniko de Lesbo

**Helaniko de Mitileno** aŭ **Helaniko la Gramatikisto** estis greka logografo (kronikisto), historiisto kaj gramatikisto. Li estis helena aŭtoro de ĉirkaŭ 30 verkoj kies fragmentoj ankoraŭ pluvivas. Oni kredas ke li vivis ĝis la 85-jaraĝa. Lia influo sur la historiografio de Ateno estis konsiderinda, daŭrante ĝis la tempo de Eratosteno (3-a jarcento a. K.).

Bedaŭrinde, lia kontribuo al la pioniraj partoj de greka skribo estas relative nekonata. Ne multaj homoj eĉ scias pri lia ekzisto. Helaniko vivis por iom da tempo ĉe la kortego de makedona reĝo en Norda Grekio same kiel en Ateno. Tamen, li forpasis ĉirkaŭ 395 a.K. en Perperene, Malgranda Azio, malnovgreka urbo en nuntempa Okcidenta Turkio.

## Ĝeneralaj konsideradoj 
Bedaŭrinde, lia kontribuo por la pioniraj partoj de la greka skribo estas relative nekonata. Ne multaj homoj eĉ scias pri lia ekzisto. Helaniko vivis dum iom da tempo ĉe la kortego de Amintas, makedona reĝo en Norda Grekio same kiel en Ateno. Tamen, li forpasis ĉirkaŭ 395 a.K. en Perperene, Malgranda Azio, malnovgreka urbo en nuntempa Okcidenta Turkio.

## Multefaka greka verkisto kun vasta gamo da verkoj 
Helaniko eble ne ekhavis la reputacion kiun kelkaj el siaj pli postaj kolegoj ĝuis. Tamen, li estis rimarkinde produktiva verkinto. Kun proksimume tridek verkoj atribuitaj al li, li pioniris kaj renovigis, formante la estontan mondon de prozo en antikva Grekio. Bedaŭrinde, nur fragmentoj de tiuj verkoj hodiaŭ pluvivas. Tamen, ili ankoraŭ sufiĉas por ke ni komprenu lian stilon kaj aprezi lian talenton.

Kio vere apartigis Helaniko el aliaj logografoj kiuj vivis kaj prosperis antaŭ li estis lia unika provo registri serion de lokaj tradicioj kaj mitoj en la tuta Grekio kiam ili estis fakte memoritaj fare de homoj kiuj vivis tie. Tio malsimilis el la domina praktiko je simpla ripetado de la ofte akceptitaj versioj de poetoj.

Krom lia plej fama verko "Atthis", kiu estis loka historio de la pli larĝa regiono de Ateno konata kiel Atiko, Helaniko skribis kelkajn monografiojn pri multaj aliaj partoj de la greka kaj Mezorienta mondo. Lia fascina verko pri la genealogioj kaj historiaj listoj precipe helpis al pli postaj akademiuloj establi komunan kronologion por la greka historio, ilo kiu estis sendube grava.

## La Atthis kaj ĝia influo sur la antikva greka mondo 
Kelkaj homoj argumentas ke eble la plej signifa verko de Helaniko estis lia Atthis. Ĝi estas fakte la unua konata historio de Atiko kaj ĝia ĉefa metropolo, Ateno. Ĉi tiu pionira laboro daŭris de la tempo de la mitaj reĝoj kiuj regis la regionon ĝis la fino de la ruiniga Peloponeza milito. Ĝi estas la ĉefa motivo kial ili formis decidan kaj gravan fundamentan bazon por la posta verko de la granda historiisto Tucidido, kiun ni ĉiuj konas tiel bone.

## Greka verkisto kun vasta gamo de verkoj 
Helaniko eble ne ekhavis la reputacion kiun kelkaj el liaj pli postaj kolegoj ĝuis. Tamen, li estis rimarkinde produktiva verkinto. Kun proksimume tridek verkoj atribuitaj al li, li iniciatis kaj novkreis, formante la estontan mondon de prozo en antikva Grekio. Bedaŭrinde, nur fragmentoj de tiuj verkoj hodiaŭ pluvivas. Tamen, ili ankoraŭ sufiĉas por ni kompreni lian stilon kaj aprezi lian talenton.

Kio vere apartigis Helaniko de aliaj logografoj kiuj vivis kaj prosperis antaŭ li estis lia unika provo registri serion de lokaj tradicioj kaj mitoj de en tuta Grekio kiam ili estis fakte memoritaj fare de homoj kiuj vivis tie. Tio deviis de la domina praktiko de simple ripetado de la ofte akceptitaj versioj de poetoj.

Krom lia plej fama verko Atthis, kiu estis loka historio de la pli larĝa regiono de Ateno konata kiel Atiko, Helaniko skribis kelkajn monografiojn pri multaj aliaj partoj de la greka kaj sudokcident-azia mondo. Lia fascina laboro pri genealogioj kaj historiaj listoj precipe helpis al pli postaj akademiuloj establi komunan kronologion por greka historio, ilo kiu estis sendube grava.

## La Atthis kaj ĝia influo sur la antikva greka mondo 
Kelkaj homoj argumentas ke eble la plej signifa laboro de Helaniko estis lia Atthis. Ĝi estas fakte la plej unua konata historio de Atiko kaj ĝia ĉefa metropolo, Ateno. Ĉi tiu pionira laboro daŭris de la tempo de la mitaj reĝoj kiuj regis la regionon ĝis la fino mem de la ruiniga Peloponeza Milito. Ĝi estas la ĉefa kialo kial ili formis decidan kaj gravan fundamentan bazon por la posta laboro de la granda historiisto Tucidido, kiun ni ĉiuj konas tiel bone.

La Atthis ankaŭ havis gravan influon sur multaj aliaj pli postaj atenaj historiistoj kaj helpis multajn el siaj kunuloj en establado de la ĝenro je la loka historio kaj igi ĝin kreski. Kompletigante tiun gravan taskon vastigi la amplekson de la historia skribo krom ankaŭ ripeti bonkonatajn mitojn de la pasinteco, Helaniko vere pavimis la vojon por pli kritikaj metodoj al historio.

## Frua provo pri scienca kronologio 
Alia vere grava kontribuo de Helaniko estis lia pionira provo establi pli science precizan kronologion. Helaniko provis bazi sian datumadon sur listoj de pastrinoj, magistratoj, kaj orientaj datoj, metodo multe pli scienca ol tio kio estis ofte uzita tiutempe kiam homoj fidis je la tradicia, generacio-bazita metodologio.

Kvankam liaj metodoj evidente daŭre estis tre limigitaj kaj ofte li devis refali sur konvencia datado, la provo de Helaniko organizi kaj trovi la precizan kronologion de la okazaĵoj pli rigore estis vere pionira kaj grava paŝo en la evoluo de la greka historiografio kiel tutaĵo. Precipe lia laboro en kreado de strukturitaj rakontoj de bonkonataj mitoj kaj historiaj listoj havis decidan efikon por la postaj mitografoj kaj historiistoj.

## Transira figuro de la antikva greka skribo 
Malgraŭ ĉiuj ĉi novigoj, ni notu, ke Helaniko estis ankoraŭ transira figuro. Lia bonkondukita tasko de transpontado de la interspaco inter la pli malnova tradicio de registrado de buŝaj mitoj kaj la pli kritikaj historiaj metodoj de pli la postaj 5-ajarcentaj historiistoj kiel Herodoto kaj Tucidido metis lin aparte de la aliaj samtempaj figuroj.

Kelkaj antikvaj verkistoj ofte konsideris Helanikon kaj liajn verkojn nefidindaj. Ĉi tio okazis ĉar li signife deviis de la komunaj tradicioj kiuj estis bone establitaj tiutempe. Tamen, liaj provoj vastigi kaj plilarĝigi la celon same kiel lian metodaron de historioskribo estis fundamentaj por la estonta evoluo de la greka historiografio.

Helaniko de Lesbo eble ne estas same konata kiel kelkaj pli postaj grekaj historiistoj, aliflanke, lia rolo en la formado de la kurso de historioskribo ne povas esti troigita. Kiel unu el la plej fruaj kaj plej produktivaj logografoj, li vere helpis pavimi la manieron kaj starigi la fundamentojn por la multe pli kritikaj kaj sciencaj metodoj al la sekvonta historio.

## Verkaro 
* Commentarius differentium apud Graecos vocum potissimum ex Ammonio Lesbonacte et Philopono collectus et locupletatus, 1749
* Hellanici Lesbii fragmenta, 1787
* De Hellanico Lesbio historico, Ludwig Preller, 1840

## Vidu ankaŭ 
* Hekateo el Mileto (550 a. K. - 475 a. K.)
* Ksanto de Lidio (499 a. K. - 440 a. K.)
* Tucidido (464 a. K. - 399 a. K.)
* Hekateo de Abdero (360 a. K. - 290 a. K.)
* Friedrich Wilhelm Sturz (1762-1832)
* Ludwig Preller (1809-1861) germana filologo kaj antikvaĵisto
* Karl Wilhelm Ludwig Müller (1813-1894)
* Felix Jacoby (1876-1959)

## Referencoj 
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Grekaj logografoj
Kategorio:Grekaj kronikistoj
Kategorio:Grekaj historiistoj
Kategorio:Grekaj gramatikistoj
Kategorio:Homoj de la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Naskiĝintoj en -490
Kategorio:Mortintoj en -405
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento a.K.