Katedralo Francisko Ksavero

**Karedralo Francisko Ksavero** — katolika preĝejo en Hrodno, Belorusio. Katedralo de Diocezo de Hrodno. Unu el kvar temploj en Belorusio, kiuj havas titolon de malgranda baziliko (de la jaro 1990). Estis konstruita en la jaro 1678, kiel preĝejo de jezuitoj. Havas trajtojn de baroka kaj rokokaj stiloj.

Situas en historia centro de Hrodno kaj estas unu el simboloj de la urbo.  

## Historio 
Rezidencio de jezuitoj estis konstruita en Hrodno post la jaro 1664, kaj preĝejo en la jaro 1678. 6-an de decembro 1705 preĝejo estis konsekrita en honoro de Francisko Ksavero. En la jaro 1725 sur unu el turoj de la templo estis establita horloĝo, translokita de konstruaĵo de jezuita monahejo. Jezuita monahejo estis likvidita en la jaro 1773, templo de la jaro 1788 estis paroĥa. Dum la jaroj 60-aj—80-aj de la 20-a jarcento estis sensukcesaj provoj depreni la preĝejo de kreduloj, kutima religia agado estis renovita en la preĝejo en la jaro 1988. En la jaro 1990-a papo donis al preĝej titolo de malgranda baziliko.

## Arkitekturo 
thumb|250px|maldekstre|Turoj de la preĝejo
La preĝejo estas trinava kupolhava baziliko kun transepto. kiu mezuras 30x60 m laŭ plano kaj 65 m alte. Meze de la 18-a jarcento, la turoj kaj la lanterno super la centra kupolo estis rekonstruitaj. La turoj akiris kompleksaj barokaj formoj. La arkitekturo de la fasado kiel tuto estis ŝanĝita en la baroka stilo — la trietaĝa dutura fasado estas dividita per horizontalaj zonoj de entablementoj kaj kornicoj, kaj vertikale per duoblaj pilastroj kun kompleksa profilo. La fasado estis ornamita per rektangulaj kaj arkaj niĉoj kaj malfermaĵoj kun skulptaĵo. Du kapeloj estis aldonitaj al la flanko de la duoncirkla absido, kronitaj per sferaj kupoloj. La flankaj fasadoj estis dizajnitaj laŭ la striktaj formoj de la frua baroko:  duoblaj pilastroj, maldikaj kornicaj zonoj kaj tratranchotaj per fenestroj. Estas konate el rekonstrua kontrakto, ke la kupoloj de preĝejo antaŭe estis kovrita per lado.

### Interno 
thumb|300px|Ĉefa navo
thumb|300px|Ĉefa altaro

Interne, la centra navo estas apartigita de la flankaj navoj per arkadoj sur apogaj kolonoj. Galerio kun balustrado estas farita laŭlonge de la perimetro de la centra navo super la entablemento. Ĉe la enirejo estas ĥoroj kun orgeno. La freskopentraĵoj de la mezo de la 18-a jarcento konsistas el 14 temaj komponaĵoj situantaj en arkaĵaj niĉoj. La ciklo de frisaj pentraĵoj estas dediĉita la Francisko Ksavero, sur la volbo estas figuroj de kvar evangeliistoj. Ununura ensemblo de la arta ornamado de la interno estas formita de la ĉefa, ok kulisaj kaj tri flankaj altaroj kaj ambono.

La ĉefaltaro havas kvar horizontalaj vicoj, kun multaj korintaj kolonoj kaj pilastroj. ornamitaj per entablementoj, ĉizaĵoj, skulptaĵoj de la apostoloj kaj evangelistoj, kaj estis farita en la jaro 1736 el marmor-nuancita ligno en la malfrubaroka stilo. Super la ĉefaltato en la presbiterio, estas ovala fenestro kiu ripetas la dezajnon de la lumturo super la altaro de la Katedralo Sankta Petro en  Romo. La flankaj altaroj etis dizajnitaj simile. Unu el altaroj en la suda navo estis farita komence de la 19-a jarcento. en la stilo de klasikismo uzante stuka teknikon. La predikejo estis farita meze de la 18-a jarcento, en la rokoka stilo. Ĝin subtenas konzolo en formo de konko. La baldakeno estas ornamita per skulptaĵoj de evangelistoj, anĝeloj, kupidoj kaj orumitah ĉizaĵoj. La preĝejo estis renovigita (estis faritaj tegmentado, kalkado) fine de la 18-a, meze de la 19-a kaj ckomence de la 20-a jarcento.

## Horloĝo 
La turhorloĝo de la preĝejo estas unu el la plej malnovaj horpĝoj, kiuj konservo=iĝis kaj nun funkcias en la teritorio de la antaŭa Sovetunio.

Ne ekzistas precizaj informoj en skribaj fontoj pri la tempo de la kreado de la horloĝo, do ni povas nur diveniel la karakterizaj detaloj de la mekanizmo, ikonografiaj kaj arkivaj materialoj, ke la horloĝo estis kreira en la 16-a jarcento. Komence, la horloĝo troviĝis sur la turo de la Urbodomo. Post kiam la Urbodomo estis detruita dum milito, meze de la 16-a jarcento, la horloĝo estis restaŭrita kaj instalita sur la turo de la ligna kolegio de la jezuitoj je la kosto de la urbanoj. Post la konstruado de la brika preĝejo Sankta Francisko ksavero kaj la kolegio, la horloĝo estis movita al la turo de la preĝejo.

Dum la Unua Mondmilito, la horloĝsonorilo estis prenita al Germanio, kal en la 1920-aj jaroj la ciferplatoj estis malmuntitaj.

La horloĝo estis restaŭrita en la 1940-aj jaroj, 1980, 1987—1988 kal 1993—1994.

## Literaturo 
* Кулагін А. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. Кулагін; фатограф А. Дыбоўскі. — 2-е выд. — Менск: БелЭн, 2008. — 488 с.: іл. ISBN 978-985-11-0395-5.
* Асноревский Е. Е. «Гродно — столица, которая осталась», 2021 — ISBN 978-5-00-553791-1
* Аляксееў Л. В. Гродна і помнікі Панямоння. Беларуская навука. Минск, 1996. (бел.)

Kategorio:Bazilikoj en Belorusio
Kategorio:Hrodno
Belorusio