Onopordo

**Onopordo** (*Onopordum*) estas plantgenro en la subfamilio de la  *Carduoideae* ene de la plantfamilio de la  Asteracoj (*Asteraceae*).

## Nomo 
La botanika nomo venas el la greka: *ónos* por azeno kaj *porde* por meteorismo. La planto kaŭzas intestajn gasojn ĉe azenoj, se tiuj manĝis ĝin.

Pro tio la onopordo estas ankaŭ nomata **azenkardo**.

## Priskribo 
*Onopordum*-specioj estas dujara, herba planto, malofte ili estas plurjaraj. En la unua jaro ili formas rozedon. En la dua jaro la planto kreskas ĝis alteco de 0,5 ĝis 4 m kaj diametro de 1,5 m. La planto estas kovrata de maldensa kaj  aranereta hararo. La plej ofte sentigaj folioj estas dentrandaj kaj palmataj, ondaj kaj dornaj. La larĝaj malalten subigantaj randoj formas ĉe la tigo dornohavajn flugilojn.

La tuta floraro estas larĝe disbranĉita. La kapitulformaj floraroj estas grandaj, globformaj kaj plurvicaj kaj ĉirkaǔitaj de dornaj involukrofolietoj.
Ekzistas nur purpurruĝaj (malofte blankaj aǔ rozeaj) tubetfloroj. Ili formas kvin- aǔ kvareĝaj aĥenoj kun papuso.

## Disdivido 
La plej multaj specioj de Onopordo kreskas en la mediteraneaj landoj; ili hejmiĝas de la mediteranea regiono ĝis Nordafriko kaj Mezazio. En kelkaj landoj ili estas invadaj plantoj.

## Sistematiko 
eta|Onopordo (*Onopordum acanthium*)
eta|Sentiga onopordo  (*Onopordum acaulon*)
eta|*Onopordum cynarocephalum*
### Specioj 
Ekzistas ĉ.  40 (25 ĝis 60) specioj en la genro de la Onopordoj (*Onopordum*) (elekto):
* Ordinara onopordo (*Onopordum acanthium* L.)
* Sentiga onopordo (*Onopordum acaulon* L.): Ĝi hejmiĝas en Hispanujo, Francujo, Maroko kaj Tunizio.
* *Onopordum alexandrinum* BOISS.: Ĝi hejmiĝas en Egiptujo, sur la duoninsulo Sinajo, Jordanio, Israelo, en Sirio kaj Libano.
* *Onopordum anatolicum* (BOISS.) EIG: Ĝi hejmiĝas en Turkujo.
* *Onopordum arenarium* (Desf.) Pomel: Ĝi hejmiĝas en Maroko, Alĝerio, Tunizio kaj Libio.
* *Onopordum armenum* GROSSH. (sin. *Onopordum frickii* TAMAMSCH.): Ĝi hejmiĝas en Armenujo kaj Turkujo.
* *Onopordum bracteatum* Boiss. & Heldr.: Ĝi hejmiĝas en Kreto, en Egeo, Kipro kaj Turkio.
* *Onopordum candidum* NÁBĚLEK: Ĝi hejmiĝas en Turkujo.
* *Onopordum caricum* HUB.-MOR.: Ĝi hejmiĝas en Turkujo.
* *Onopordum caulescens* D'URV.: Ĝi hejmiĝas en Malto, en la Egea regiono, en Greklando kaj Turkujo.
* *Onopordum cinereum* GROSSH.: Ĝi hejmiĝas en Transkaǔkazio.
* *Onopordum corymbosum* WILLK. (sin. *Onopordum tauricum* subsp. *corymbosum* (WILLK.) NYMAN, *Onopordum humile* LOSCOS): Ĝi nature kreskas en Hispanujo kaj Francujo.
* *Onopordum cynarocephalum* BOISS. & BLANCHE: Ĝi venas el Israelo, Jordanio, Libano kaj Sirio.
* *Onopordum davisii* RECH.F.: Ĝi kreskas en Turkujo.
* *Onopordum dissectum* MURB.: Ĝi kreskas en Hispanujo kaj Maroko.
* *Onopordum heteracanthum* C.A.MEY. (sin. *Onopordum anisacanthum* BOISS.): Ĝi hejmiĝas en Turkujo, Sirio, Libano, Israelo kaj Jordanio kaj en Transkaǔkazio.
* *Onopordum illyricum* L.: Ĝi hejmiĝas en suda Eǔropo, kaj antaǔa Azio.
* *Onopordum jordanicola* EIG: Ĝia hejmregiono estas Israelo kaj Jordanio.
* *Onopordum laconicum* HELDR. & SART. EX ROUY: Ĝi hejmiĝas en Grekujo.
* *Onopordum leptolepis* DC.
* *Onopordum macracanthum* SCHOUSB.: Ĝi hejmiĝas en Portugalujo, Hispanujo, sur la Balearoj, en Maroko, Alĝerio kaj sur Sardinio.
* *Onopordum majorii* BEAUVERD: Ĝi hejmiĝas en la Egea regiono kaj sur Kreto.
* *Onopordum messeniacum* HALÁCSY: Ĝia hejmregiono estas Grekujo.
* *Onopordum micropterum*PAU (sin. *Onopordum nogalesii* SVENT.): Ĝi kreskas origine en Hispanujo kaj sur Fuerteventura.
* *Onopordum nervosum* Boiss.: Ĝi hejmiĝas en Portugalujo kaj Hispanujo.
* *Onopordum prjachinii* TAMAMSCH.: Ĝi venas el meza Azio.
* *Onopordum sarrafii* C.C.TOWNSEND: Ĝi venas el Irako.
* *Onopordum seravschanicum* TAMAMSCH.: Ĝia hejmregiono estas Mezazio.
* *Onopordum sirsangense* RECH.F.: Ĝi venas el Turkujo.
* Turka Onopordo (*Onopordum tauricum* WILLD., sin. *Onopordum argolicum* BOISS.): Ĝi venas el Sudeǔropo, Sudorienteǔropo kaj Turkujo.
* *Onopordum turcicum* DANIN: Ĝi hejmiĝas en Turkujo.

### Hibridoj 
* *Onopordum* ×*brevicaule* GONZ.SIERRA, PÉREZ MORALES, PENAS & RIVAS MART. (= *Onopordum acanthium* × *Onopordum acaulon*)
* *Onopordum* ×*erectum* GONZ.SIERRA, PÉREZ MORALES, PENAS & RIVAS MART. (= *Onopordum corymbosum* × *Onopordum nervosum* subsp. *castellanum*)
* *Onopordum* ×*macronervosum* , Pérez Morales, Penas & Rivas Mart. (= *Onopordum macrocanthum* × *Onopordum nervosum*)
* *Onopordum* ×*onubense* GONZ.SIERRA, PÉREZ MORALES, PENAS & RIVAS MART. (= *Onopordum dissectum* × *Onopordum macrocanthum*)
* *Onopordum* ×*spinosissimum* GONZ.SIERRA, PÉREZ MORALES, PENAS & RIVAS MART. (= *Onopordum acanthium* × *Onopordum illyricum*)

## Uzado 
La floraro de la planto povas esti uzata kiel artiŝoko.

## Fontoj 
* David J. Keil: *Onopordum.* En: BibISBN 0195305639 paĝo 87, rete .
* Werner Greuter: *Compositae (pro parte majore): Onopordum.* En: Werner Greuter, Eckhard von Raab-Straube (Eld.): *Compositae. Euro+Med Plantbase – the information resource for Euro-Mediterranean plant diversity.* Berlin 2006–2009, online.
* Christina Flann (Hrsg.): *Global Compositae Checklist: Onopordum.* elŝutita 09/27/12

## Referencoj