Aŭstralia bubuko

**Aŭstralia bubuko** (*Ninox boobook*, laŭ kio ankaŭ **Bubuko**), konata ankaŭ kiel *Aŭstralia strigo*, estas specio de strigo en la familio Strigedoj. Ĝi estas specio de strigo indiĝena de kontinenta Aŭstralio, suda Nov-Gvineo, la insuloj Timoro kaj Sundoj. Priskribita de John Latham en 1801, ĝi estis ĝenerale konsiderata sama specio kiel la Ruruo de Nov-Zelando ĝis 1999. La nomo *Bubuko* deriviĝis el ĝia dutona alvoko *bu-buk*. Ok subspecioj de la aŭstralia bubuklo estas agnoskitaj, kaj tri pliaj subspecioj estas reklasifikitaj kiel apartaj specioj en 2019 pro siaj distingaj krioj kaj genetiko.

La plej malgranda strigo sur la aŭstralia kontinento, la aŭstralia bububo, estas 27 ĝis 36 cm longa, kun ĉefe malhelbruna plumaro kun elstaraj palaj makuloj. Ĝi havas grizverdajn aŭ flavecverdajn okulojn. Ĝi estas ĝenerale noktema, kvankam foje ĝi estas aktiva ĉe tagiĝo kaj krepusko, retiriĝante por ripozi en izolitaj lokoj en la foliaro de arboj. La aŭstralia bububo manĝas insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn, ĉasante per saltado sur ilin de arbaj ripozejoj. Reproduktado okazas de malfrua vintro ĝis frua somero, uzante arbajn kavaĵojn kiel nestejojn. La Internacia Unio por la Konservo de Naturo taksis la aŭstralian bububon kiel malplej zorgigan pro ĝia larĝa teritorio kaj ŝajne stabila populacio.

## Taksonomio
Angla ornitologo John Latham priskribis la bubukon kiel *Strix boobook* en 1801, verkante pri ĝi en angla, antaŭ havigi la sciencan nomon, kaj prenante la specian epiteton el loka *Dharug*-a vorto por la birdo. La specipriskribo estis bazita sur pentraĵo de Thomas Watling pri birdo (holotipo) el la distrikto de Sidnejo en la 1790-aj jaroj. Tio estas nun konsiderata kiel sinonimo. 

En sia verko de 1865 *Handbook to the Birds of Australia*, Gould agnoskis tri speciojn, ĉiujn el kiuj li metis en la genron *Spiloglaux*: *S. marmoratus* el Suda Aŭstralio, *S. boobook*, kiu estas disvastigita tra la Aŭstralia kontinento kaj Tasmanio, kaj *S. maculatus* el sudorienta Aŭstralio kaj Tasmanio. Dume, en Hindio, la angla natursciencisto Brian Houghton Hodgson establis la genron *Ninox* en 1837, kaj lia samlandano Edward Blyth metis la Aŭstralian bubukon en la novan genron en 1849.

*Australian boobook* estis aprobita kiel oficiala nomo fare de la International Ornithological Committee, kaj ŝanĝiĝis el "southern boobook" en 2019 je la apartigo de kelkaj indoneziaj subspecioj. La ordinara nomo devenas el la dutona alvoko de la birdo, kaj estis transskribita ankaŭ kiel "mopoke". 

La nederlanda natursciencisto Gerlof Mees kaj la germana prievolucia biologo Ernst Mayr rigardis la taksonomion de la komplekso de strigoj kiel ekstreme malfacila, ĉi-lasta rimarkante en 1943, ke ĝi estis "unu el la plej malfacilaj problemoj, kiujn mi iam ajn renkontis". En sia recenzo de aŭstraliaj strigoj en 1964, Mees traktis aŭstraliajn kaj novzelandajn strigojn, kune kun pluraj taksonoj el Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo, kiel unu specion — *Ninox novaeseelandiae* — kun 16 subspecioj.

### Subspecioj
 ]]

Oni agnoskis sep subspeciojn de *Ninox boobook* en la versio 12.1 de la *IOC World Bird List*, publikigita en Januaro 2022:
**N. b. boobook*, la nomiga subspecio, troviĝanta en la Aŭstralia kontinento, el suda Kvinslando, tra Novsudkimrio kaj Viktorio ĝis Suda Aŭstralio. La alvoko estas simila al tiuj de la aŭstraliaj subspecioj.
**N. b. halmaturina* troviĝas en la Kanguru-Insulo. Ĝi estis priskribita de aŭstralia amatora ornitologo Gregory Mathews en 1912 surbaze de pli malhela kaj pli ruĝeca plumaro ol aliaj subspecioj. Ĝi estas foje inkludita en la nomiga subspecio. Analizo de ĝia DNA kaj krio malmulte diferencas de aliaj subspecioj de la aŭstralia kontinento. Ĝi estas malgranda kaj malhela kompare kun aliaj subspecioj, kun ruĝeca nuanco kaj malmultaj makuloj sur siaj supraj partoj, kaj multaj makuloj sur siaj subaj partoj. Ĝi ankaŭ havas multe pli maldikajn kaj malpli evidentajn blankajn brovojn ol aliaj subspecioj.
**N. b. moae* troviĝas en la insuloj Moa, Leti kaj Romang en la Malgrandaj Sundoj. Ĝi estas pli malhela ol la subspecio *boobook*. el specimeno de Golfeto Raffles ĉe la Koburga Duoninsulo. Ĝi estas ĝenerale pli hela ol aliaj kontinentaj birdoj, kvankam oni vidas fojajn malhelplumarajn individuojn. Birdoj de sudokcidenta Aŭstralio norde ĝis Tantabiddy sur la Kabo Nordokcidento kaj Glenflorrie ĉe la Rivero Ashburton estas relative malhelaj kun pli unuformaj ruĝecbrunaj subpartoj. Mees klasifikis ilin kiel apartan subspecion *rufigaster*. ĝi similas al subspecio *ocellata* sed estas pli malgranda. La subspecio *N. b. remigialis* estis transpasigita al la Bojanta strigo fare de la *International Ornithological Congress* en 2022.

## Aspekto
Ĝi estas la plej malgranda strigo sur la aŭstralia kontinento, kaj estas 27 ĝis 36 cm longa. La nomiga subspecio estas la plej granda. Ĝi havas mallongajn, rondecajn flugilojn kaj mallongan voston, kun kompakta silueto dumfluge. Aŭstraliaj bubukoj sur la aŭstralia kontinento sekvas la regulon de Bergmann, ĉar birdoj el pli malvarmetaj kaj pli sudaj partoj de la teritorio tendencas esti pli grandaj. Tiel, birdoj el la regiono de Kanbero pezas ĉirkaŭ 300 g, dum tiuj el la Kabjorka Duoninsulo kaj Broome estas ĉirkaŭ 200 g. Studo en Viktorio trovis, ke pli grandaj bestoj estis manĝitaj, kiel la Pigmea zapornio (*Porzana pusilla*), la ordinara ringvosta didelfo (*Pseudocheirus peregrinus*) kaj sovaĝiĝintaj kunikloj (*Oryctolagus cuniculus*).

## Referencoj
*Olson, Storrs L. (1985): IX.C. Strigiformes. En: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eld.): *Avian Biology* 8: 129–132. Academic Press, New York.
* Pizzey, Graham, kaj Knight, Frank (2000). *A Field Guide to the Birds of Australia*. Angus & Robertson, 3a eld. 
* 

## Bibliografio
*

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj, sono kaj filmeto de Aŭstralia bubuko el Macaulay Library de Cornell Lab of Ornithology 
* Registroj de Aŭstralia bubuko el Xeno-canto 
* Fotoj kaj sono de Aŭstralia bubuko el arkivo de Graeme Chapman 

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio