open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buturlinovka

**Buturlinovka** () estas urbo en Voroneĵa provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 20208501.

La urbo estis fondita en jaro 1740.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1917.

La interurba telefona kodo estas 07361, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Oseredj (Осередь) (kiu fluas en riveron Don (Дон)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 13,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 28,6 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Voroneĵa provinco
Valdaj

[eta|maldekstra|La preĝejo de sankta Katarina, [1790-aj jaroj|1790-aj ]]
**Valdaj** () estas urbo en Novgoroda provinco en Rusio. Valdaj estas administra centro de la distrikto Valdajskij. La urbo situas en Valdaja Altaĵo, ĉe la lago Valdajskoje, je 140 km sud-oriente de Velikij Novgorod. La urbo situas en la nacia parko Valdajskij

## Historio 
La unua mencio de la nomo “Valdaj” troviĝas en la betulŝela dokumento № 740, kiun oni datas de 1140–1160. En la dokumento, verŝajne, oni skribas pri imposto de Valdaj, eble temas pri la tuta regiono apud la samnoma lago. Unuafoje sendube la loĝlokon oni mencias en kronikoj ĉe la jaro 1495. Ekde 1770 Valdaj havas statuson de urbo.

Valdaj situis ĉe la vojo inter ambaŭ rusiaj ĉefurboj, la malnova kaj la nova: Moskvo kaj Sankt-Peterburgo. Faritaj en Valdaj sonoriletoj estis famaj en tuta Rusio. Nun en la urbo ekzistas la muzeo de sonoriloj (kaj sonoriletoj), kaj ĝis nun la plej ordinara memoraĵo, kiun oni aĉetas dum vizito en la urbo estas sonorileto.

En la urbo estas fervoja stacio. En jaro 1959 la urbo havis 10.6 mil loĝantojn. En jaro 2002 la urbo havis 18.7 mil loĝantojn.

## Vidindaĵoj 
* Muzeo de Sonoriloj
* Monaĥejo Iverskij

## Ĝemelurboj 
* Hajdúböszörmény, Hungario
* Cañon City, Koloradio, Usono

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Novgoroda provinco
Velikij Ustjug

**Velikij Ustjug** () estas urbo en Vologda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en la jaro 2005) estas 19410.

La urbo estis fondita en la jaro 1147.

La interurba telefona kodo estas 81738, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en la jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel la moskva tempo (en la jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 60°46' norde, longitudo 46°18' oriente.

La urbo estas sur maldekstra bordo de la rivero Suĥona (Сухона), ĉe enfluo en ĝin de la rivero Jug (Юг). Ĝia nomo (Ustjug) en la rusa signifas ĝuste "Buŝo"(Ust/Усть) "Jug"

En la urbo estas fervoja stacio.

En la jaro 1959 la urbo havis 37 mil loĝantojn.

En la jaro 2002 la urbo havis 33.4 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Vologda provinco
Kategorio:Loĝlokoj fonditaj en 1147
Vereŝĉagino

**Vereŝĉagino**' () estas urbo en Permja regiono en Rusio. En la jaro 1959 la urbo havis 22,9 mil loĝantojn, en 2002 ĝi havis 22,8 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis .

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 57212501.

## Historio 
La urbo estis fondita en jaro 1898. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1942. La urbo antaŭe estis nomita Voznesenskaja (Вознесенская) ĝis 1915.

## Teknikaj indikoj 
La interurba telefona kodo estas 34254, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005). Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 58°04' norde, longitudo 54°39' oriente. La urbo estas apud Uralo. En la urbo estas fervoja stacio.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Urboj de Permja regiono
Vereja

**Vereja** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46238505.

La urbo estis fondita en jaro 1371.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1782.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°21' norde, longitudo 36°11' oriente.()

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Protva (Protva (Протва)) (baseno de rivero Oka (Ока)).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

En jaro 1959 la urbo havis 6.4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 5 mil loĝantojn.
Verĥneuralsko

**Verĥneuralsko** () estas urbo en Ĉelabinska provinco (Rusio), sur orienta deklivo de suda Uralo.

En 1959 la urbo havis 11,7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Ĉelabinska provinco
Verĥnij Tagil

**Verĥnij Tagil** () estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65453503.

La urbo estis fondita en jaro 1716.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1966.

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 57°23' norde, longitudo 59°56' oriente.

La urbo estas sur orienta deklivo de meza Uralo ĉe rivero Tagil (Тагил) (baseno de rivero Tobol (Тобол)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 15.4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 12.6 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Verĥnij Ufalej

**Verĥnij Ufalej** () estas urbo en Ĉelabinska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 75406.

La urbo estis fondita en jaro 1761.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1940.

La interurba telefona kodo estas 35164, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°03' norde, longitudo 60°14' oriente.

La urbo estas sur orienta deklivo de meza Uralo ĉe rivero Ufalej (Уфалей) (kiu enenfluas en riveron Ufa (Уфа)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En la jaro 1959 la urbo havis 36.9 mil loĝantojn, en 2002 estis ankoraŭ 34.4 mil.

## Eksteraj ligiloj 
* Webportal Verĥnij Ufalej  ()

Kategorio:Urboj de Ĉelabinska provinco
Veliĵ (Rusio)

**Veliĵ** () estas urbo en Smolenska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 66203501.

La urbo estis fondita en jaro 1536.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1776.

La interurba telefona kodo estas 08132, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°36' norde, longitudo 31°12' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Zapadnaja Dvina (*Западная Двина*).

En jaro 1959 la urbo havis 8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 8,3 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Smolenska provinco
Vesjegonsk

**Vesjegonsk** () estas urbo en Tvera provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28210501.

La urbo estis fondita en jaro 1524.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1953.

La interurba telefona kodo estas 08264, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 58°39' norde, longitudo 37°16' oriente.

La urbo estas sur bordo de Ribinska akvujo (Рыбинское водохранилище).

En la urbo estas fervoja stacio.

En la jaro 1959 la urbo havis proksimume 6 800 loĝantojn, en la jaro 2002 estis 8 700, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 10 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kategorio:Urboj de Tverja provinco
Vetluga

**Vetluga** () estas urbo en la Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 7 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1636. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.

La interurba telefona kodo estas 83150, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 22218501. Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 57°51' norde, longitudo 45°47' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Vetluga (Ветлуга), kiu enfluas en riveron Volgo (Волга).

En jaro 1959 la urbo havis 10 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 9.6 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Niĵnij-Novgoroda provinco
Vidnoje

**Vidnoje** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46407.

La urbo estis fondita en jaro 1949.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1965.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: .

La urbo estas ĉe rivero Bitca (Битца) (kiu demaldekstre enenfluas en riveron Paĥra (Пахра)).

En la urbo estas fervoja stacio Rastorgujevo (Расторгуево).

En jaro 1959 la urbo havis 14,2 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 52,2 mil loĝantojn.

## Partnerecoj 
Inter la partneraj komunumoj de  estas
*  Glifada en Grekio
*  Ŝaosing en Ĉinio
*  Tuusula en Finnlando

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Vidnoje


Kategorio:Urboj de Moskva provinco
Kategorio:Distrikto Vidnoje
Vilujsk

**Vilujsk** () estas urbo en Jakutio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 98218501.

La urbo estis fondita en jaro 1634.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1783.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Olensk (Оленск) inter 1783 kaj 1821.

La interurba telefona kodo estas 41132, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 63°45' norde, longitudo 121°37' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Viluj (Вилюй) (kiu demaldekstre enenfluas en riveron Lena (Лена))

En jaro 1959 la urbo havis 4.8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 9.8 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Jakutio
Berjozovskij

**Berjozovskij** povas signifi:
*Berjozovskij (urbo en Kemerova provinco)
*Berjozovskij (urbo en Sverdlovska provinco)
Bologoje

La vorto **Bologoje** povas havi plurajn signifojn:

***Bologoje** estas urbo de Rusio, borde de kaj nomata laŭ
***Bologoje**, lago de Rusio.
Verĥojansko

**Verĥojansk**, esperante **Verĥojansko** () estas urbo en la azia parto de Rusio, en la vastega geografia regiono Siberio. La urbo estis fondita en jaro 1775 kiel setlejo de kozakoj. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1817. En 1959 la urbo havis 1,4 mil loĝantojn, same en 2002, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre ĝi apartenas al la For-orienta federacia regiono kaj al la Respubliko Jakutio (*Saĥa*). 

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 98216503.

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 67°33' norde, longitudo 133°23' oriente. La areo estas la Montaro Verĥojanska.

La urbo estas ĉe rivero Jana (Яна). En la regiono de Verĥojansk estis registrita la plej granda dumjara diferenco de temperaturoj:  (), de  ĝis .

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Urboj de Jakutio
Viĉuga

**Viĉuga** () estas urbo en Ivanova provinco de Rusio, unu el la gravaj industriaj centroj de la provinco. Ĝi situas ĉe rivero Viĉuga *(Вичуга)* (kiu dedekstre fluas en riveron Volgo *(Волга)*). En la urbo estas fervoja stacio.

En 1959 la urbo havis proksimume 51.700 loĝantojn; en 2002 estis proksimume 40.900 loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de Viĉuga
* Neoficiala paĝaro

Kategorio:Urboj de Ivanova provinco
Volgodonsk

**Volgodonsk** () estas urbo en Rostova provinco en Rusio.
eta|dekstra|250ra
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60412.

La urbo estis fondita en jaro 1950.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1956.

La interurba telefona kodo estas 8639, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2016).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 47°31' norde, longitudo 42°09' oriente.

La urbo estas sur maldekstra bordo de Cimlanska akvujo (Цимлянское водохранилище), ĉe rivero Don Дон.

En la urbo estas fervoja stacio Volgodonskaja (Волгодонская).

En jaro 1959 la urbo havis 15.7 mil loĝantojn.

En jaro 2007 la urbo havis 170 mil loĝantojn.

## Esperantistoj 
* Lilia Burgar

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Volgodonsk


Kategorio:Urboj de Rostova provinco
Volgoreĉensk

**Volgoreĉensk** () estas urbo en Kostroma provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 34406.

La urbo estis fondita en jaro 1964.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1994.

La interurba telefona kodo estas 09453, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 57°26' norde, longitudo 41°10' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Volgo.

En jaro 2002 la urbo havis 18.2 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Kostroma provinco
Volodarsk

**Volodarsk** () estas malgranda urbo en la Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 22231503.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1956.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Volodari (Володары) ĝis 1956.

La interurba telefona kodo estas 83136, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°14' norde, longitudo 43°12' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Sejma (*Сейма*) (kiu enfluas riveron Oka (*Ока*)).

En la urbo estas fervoja stacio Sejma (*Сейма*).

En jaro 1959 la urbo havis 13,2 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 11 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Niĵnij-Novgoroda provinco
Kategorio:Distrikto Volodarsk
Vologda

**Vologda** () estas urbo en Rusio, ĉefurbo de Vologda provinco.

**Vologda** estas rusia urbo, kiu situas sur la rivero *Vologda*.
* **loko**: 59.12 Norde, 39.51 Oriente
* **horzono**: GMT+3h (la loka tempo estas la sama kiel moskva tempo) (en jaro 2005)
* **loĝantaro**: 301.2 mil (en la **aglomeraĵo** en **2001**)

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 19401.

La interurba telefona kodo estas 8172, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Vologda (Вологда), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Suĥona (Сухона).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 139 mil loĝantojn.
[eta|maldekstra|La monumento de pola verkisto [Joseph Conrad en Vologda]]
La plej frua mencio pri la urbo laŭ antikvaj dokumentoj datiĝis je la jaro 1147. Ĝis la **14-a jarcento** en **Vologda** parto de ŝtata fisko estis stokita. De 15-a ĝis **17-a jarcento Vologda** estis grava komerca kaj metia centro, sed komence la **18-a jarcento** graveco de la urbo malpligrandiĝis, ĉar **Peterburgo** estis fondita kaj rapide disvolviginta. Ekonomio de la urbo bazitas sur grandindustrio kaj nutrindustrio.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Vologda
* Vologda-1 (stacidomo)
* Vologda-2 (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Vologda provinco
Kategorio:Loĝlokoj fonditaj en 1147
Spirit

eta|Projekciaĵo de Mars Exploration Rover
eta|Apolonaj Montetoj: panorama bildo de la marsosurfaca restadejo de la sondilo
eta|Unua tridimensia panorama bildo de la marsosurfaca restadejo de la sondilo
**Spirit** (esperante "Spirito") estas la nomo de la aŭtonoma esplorada vaganta veturilo sur la planedo Marso.
Ĝia oficiala nomo estas: *Mars Exploration Rover - A* (**MER-A**) kaj ĝi estas la unua el du identaj esploradaj robotoj lanĉitaj en junio kaj julio de la jaro 2003. La alia veturilo **MER-B** ricevis la nomon Opportunity.

Spirit grundiĝis sur Marson la 4-an de januaro 2004, 04:35 (UTC). La celita loko estis kratero kun nomo *Gusev*. Dum la proksimiĝo al la surfaco la sondilo sukcese uzis la paraŝutojn kaj la aersakojn por bremsi kaj rompi la ŝokon de la kontakto kun la surfaco.

La MER-teamo donis novan nomon al la areo de la surgrundiĝo honore al la sep kosmonaŭtoj kiuj mortis en la kosmopramo *Columbia*-katastrofo: "Columbia Memorial Station".

## Ĉefaj malkovroj de *Spirit* 
La analizoj de la fotoj kaj la sciencaj datumoj eble pruvos la ekziston de akvorezervoj (en ajna formo) sur la planedo Marso.

## Problemo kun la interna memoro 
La 21-an de januaro, Spirit abrupte ĉesis komunikadi kun la misia kontrolejo.
La venontan tagon, Spirit elsendis signalon kiu indikis ke ĝi bone ricevis la transmisiadon de la Tero sed ke la roboto spertis iun eraran funkciadon. La diagnozo de tiu signalo ŝajnis tre grava difekto.
La 24-an de januaro sekvis anonco de la riparista teamo ke la programaro kaŭzis la problemon, do supozeble ĝi estas riparebla.
La inĝenieroj diris ke ili komence kredis ke la problemo estis tre serioza kaj sekve de tio ili faris testojn kiuj neniel malkovris la veran problemon.

Finfine ili venis al la konkludo ke la sistema memoro enhavis tro multe da datumaroj, fakte tio nur estis relative malgrava problemo. Poste ili viŝis iom da nebezonataj datumaroj kaj reformatigis la tutan fulmomemoron.

La 6-an de februaro, Spirit estis restarigita al normala operaciado kaj povis daŭrigi sian valoregan sciencan esploradon.

## Vidu ankaŭ 
* Opportunity
* Kosmoesploro

## Eksteraj ligiloj 
* "SpaceFlightNow" paĝo pri Marso (angle)
* Dokumenta televid-programo kun rakonto pri usonaj kaj rusiaj esplorad-veturiloj (en E-o) 

Kategorio:Sondiloj de Marso
Volĵskij

**Volĵskij** () estas grava industria urbo en Volgograda provinco de Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo estas 18410.

La urbo estis fondita en 1951, havas statuson de urbo ekde 1954.

La interurba telefona kodo estas 8443, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj.

La loka tempo estas moskva tempo.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 48°47' norde, longitudo 44°46' oriente.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Volgo, ĉe komenco de rivero Aĥtuba (*Ахтуба*), kiu estas maldekstra branĉo de Volgo.

En la urbo estas fervoja stacio.

En 1959 la urbo havis 67 mil loĝantojn.
En 2002 la urbo havis 313,2 mil loĝantojn.
En 2006 la urbo havis 308,5 mil loĝantojn.

## Esperanto en Volĵskij 
En 1986 en Volĵskij okazis dusemajnaj Esperanto-kursoj, aperis grupo de esperantistoj. Nun informo pri konsiderinda Esperanto-komunumo en la urbo mankas.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Volĵskij

Kategorio:Urboj de Volgograda provinco
Mensogo

**Mensogo** estas *intenca* diro de malveraĵoj.

Kelkaj psiĥe malsanaj homoj sentas mensogon, kiam aliaj personoj malavantaĝe eraras rilate al ili.

Poligrafo kiel neologisma termino, kaj populare **Mensogodetektilo**, estas aparato kaj proceduro kiu teorie mezuras kaj registras kelkajn fiziologiajn indikilojn kiel sangopremo, pulso, spirado kaj haŭta konduktiveco kiam al persono oni demandas kaj tiu respondas serion da demandoj.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (20, kaj 13 pri vero) proverboj pri mensogo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Bibliografio 
* Wojciech Chudy, *Filozofia kłamstwa. Kłamstwo jako fenomen zła w świecie osób i społeczeństw* (Filozofio de mensogo. Mensogo kiel fenomeno de malbono en la mondo de personoj kaj socio), Volumen 2003, ISBN 83-7233-059-X

## Vidu ankaŭ 
* Paradokso de mensoganto
* Aŭgusteno de Hipono
* Vero
* Blanka mensogo
* Nobla mensogo
* Hipokriteco
* Mitomanio
* Ŝerco

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mental-health-matters.com/articles/article.php?artID=153 
* http://www.psychforums.com/forums/index.php?h=1&pf=122&c=117  
* http://www.benbest.com/philo/lying.html 
* http://www.sunna.info/Lessons/islam_410.html 

Kategorio:Filozofio
Eraro

**Eraro** estas malvera opinio, kaŭzita de nescio.

Kelkaj traktas - por si - malfavorajn erarojn de aliaj personoj kiel mensogon, atakon kontraŭ ili.

Pli ĝenerale, *eraro* estas termino, kiu esprimas malĝustaĵon kaj kiu estas uzata en malsamaj fakoj, ekzemple: gramatiko, informadiko, matematiko, medicino, metrologio (mezuroscienco), statistiko, ktp.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (20, kaj 14 pri ĝust (kutime adverbo)) proverboj pri eraro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
*  
*  
* 

## Referencoj 
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Mezuro
Volĵsko

**Volĵsko** (; ĝis 1940 Lopatino (); la maria Юлсер-Ола / **Julser-Ola**) estas urbo en Mariio en Rusio, sur maldekstra bordo de rivero Volgo. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1940. En 1959 la urbo havis 33,4 mil loĝantojn, en jaro 2002 jam estis 59 mil loĝantoj.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 88405.

La interurba telefona kodo estas 83631, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°52' norde, longitudo 48°21' oriente.

En la urbo estas fervoja stacio.

Kategorio:Urboj de Mariio
Provinco Guayas

**Guayas** estas provinco de Ekvadoro.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Guayaquil.

## Kantonoj 
Kantono (inter krampoj la kantona ĉefurbo):

# Balao (Balao)
# Balzar (Balzar)
# Colimes (Colimes)
# Coronel Marcelino Maridueña (Coronel Marcelino Maridueña)
# Daule (Daule)
# Durán (Durán)
# El Empalme (El Empalme)
# El Triunfo (El Triunfo)
# Bucay (Bucay)
# Guayaquil (Guayaquil)
# Isidro Ayora (Isidro Ayora)
# Lomas de Sargentillo (Lomas de Sargentillo)
# Milagro (Milagro)
# Naranjal (Naranjal)
# Naranjal (Naranjito)
# Nobol (Nobol)
# Palestina (Palestina)
# Pedro Carbo (Pedro Carbo)
# Playas (Playas)
# Samborondón (Samborondón)
# Santa Elena (Santa Elena)
# Santa Lucía (Santa Lucía)
# Simón Bolívar (Simón Bolívar)
# Urbina Jado (Salitre)
# Yaguachi (Yaguachi)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.guayas.gov.ec  
* http://www.turismoguayas.com 
* http://www.gobernacionguayas.gov.ec 
* Guayaquil Ekvadoro 

Guayas
Petrelo

eta|*Pterodroma hasitata*
eta|*Pterodroma magentae*
eta|*Pterodroma solandri*
La **petreloj** estas komuna nomo por maraj birdoj de la ordo Procelarioformaj, kiu enhavas tri familiojn kune kun tiu albatrosa de **Diomedeedoj**. Ĉar ili havas tre oldajn fosiliojn ĝis almenaŭ 60 milionoj da jaroj, ili grupiĝas inter malnovaj birdoj, pli malnovaj ol Strutoformaj, kun rilatoj kun pingvenoj kaj kolimboj. Tamen lastaj priserĉadoj montras, ke Kokoformaj (fazanoj, perdrikoj kaj parencoj) kaj Anseroformaj (anasoj, anseroj kaj cignoj) estas pli oldaj.
La nomo “petrelo” estas etigo por Petro, kiel Sankta Petro, kiu oni supozas, ke piediris aŭ volis piediri surakve imitante Jesuon. Same petreloj ŝajnas **piediri surakve**.
Ĉiuj membroj de tiu ĉi ordo estas nurmaraj kaj revenas teren nur por bredado.

La familio **Procelariedoj** estas grupo de maraj birdoj en la ordo Procelarioformaj, kiu enhavas ankaŭ la familion albatrosan Diomedeedoj, la ŝtormopetrelojn Hidrobatedoj kaj la merĝopetrelojn Pelekanoidedoj.

La familio **Procelariedoj** estas la ĉefa branĉo de la mezgrandaj “veraj petreloj”, karakterizitaj per **unuiĝintaj nastruoj kun meza apartigilo** kaj longa ekstera unua flugilplumo. Tiu familio estas pli ofta en sudaj oceanoj sed ne tiom en Norda hemisfero.

Ĝi enhavas:

* La fulmara grupo

** genro *Macronectes* aŭ giganta petrelo, kiu reiras al albatrosoj,

** genro *Fulmarus*, *Fulmarus glacialis*, aŭ fulmaro,

** *Thalassoica antarctica*, antarkta petrelo,

** *Daption capense* aŭ *kapensis*, kaba petrelo,

** *Pagodroma nivea*, neĝa petrelo,

* La petrela grupo

** genro *Pterodroma* aŭ tabanpetreloj, grandaj kaj viglaj mallongbekaj petreloj,

** genro *Bulweria*, kun 4 specioj,

** *Lugensa brevirostris*, kergelena petrelo,

** *Pseudobulweria rostrata*, tahitia petrelo,

* La prionoj aŭ genro *Pachyptila*, 6 specioj, ĉiuj sudaj, etaj, fulmarformaj kaj kun filtriloj bekaj,

** *Halobaena caerula* aŭ blua petrelo estas ligita al prionoj,

* La pufinoj,

** genro *Calonectris*,

** genro *Puffinus*,

** genro *Procellaria*, de 4 specioj laŭnome petreloj, sed vere estas genetike pli parencaj al pufinoj, do pufinpetreloj.

La familio **Hidrobatedoj** estas la ŝtormopetreloj aŭ hidrobatoj, etaj marpetreloj kiuj frapflugas ofte post ŝipoj.

La familio **Pelekanoidedoj** estas 4 specoj de merĝaj petreloj kaj genro Pelecanoides. Ili estas alkaecaj petreletoj de sudaj maroj.

La petrela taksonomio estas komplika kaj kelkaj genroj estas intermezaj.

Kategorio:Birdoj
Provinco Esmeraldas

**Esmeraldas** estas provinco de Ekvadoro.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La ĉefurbo estas Esmeraldas.

## Kantonoj 
Kantono (Ĉefurbo)
# Atacames (Atacames)
# Eloy Alfaro (Valdéz)
# Esmeraldas (Esmeraldas)
# Muisne (Muisne)
# Quinindé (Rosa Zárate)
# Río Verde (Rioverde)
# San Lorenzo (San Lorenzo)

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia Rezervejo Kotakaĉi Kajapas

## Eksteraj ligiloj 
* Ekvadoro

Esmeraldas
Verĥnjaja Piŝma

**Verĥnjaja Piŝma** () estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65420.

La urbo estis fondita en jaro 1660.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1946.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Piŝminskoje (Пышминское).

La interurba telefona kodo estas 34368, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°58' norde, longitudo 60°35' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Piŝma (Пышма) (kiu dedekstre enenfluas en riveron Tura (Тура)).

En jaro 1959 la urbo havis 30.4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 58 mil loĝantojn.

Ekde 2008 tie funkcias la kvaretaĝa Muzeo de aŭtoj kolektinta pli ol 12000 eksponaĵojn. https://mkugmk.ru/upload/iblock/943/2018_05_08_1000.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Jekaterinburgo

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Epiteto

**Epiteto** (de la greka kaj latina *epitheton*; laŭvorte signifas 'altrudita') estas priskriba vorto aŭ frazo. Ĝi havas diversajn nuancojn de signifo kiam oni uzas ĝin en lingvistiko, religio kaj biologio.
__NOTOC__
## Lingvistiko 
En lingvistiko epiteto ofte estas metafora, esence reduktita aŭ densigita apozicio. Epitetoj estas foje konektitaj kun nomo de persono, kion oni povus priskribi kiel gloran kromnomon. Ne ĉiu adjektivo estas epiteto, eĉ ne komunaj kliŝoj. Epiteto estas ligita al ĝia substantivo per longe establita uzo kaj kelkaj ne estas uzataj alimaniere.

## Religio 
En malnovaj paganaj religioj, ne nur grekaj kaj romiaj (ekz. egiptaj), la epiteto de dio (aŭ pli precize ĉiu de tiuj: precipe la ĉefaj dioj posedis multajn) ĝenerale respegulis iun konkretan aspekton de la vivo kaj rolo de la dio, kiel ekzemple *Apollo Musagetes* estas "Apolono, [kiel] gvidanto de la Muzoj" kaj tial do patrono de arto kaj sciencoj (de tio devenas la vorto *mouseion* = *muzeo*!), dum *Phoibos Apollo* estas la sama dio sed kiel brilanta sun-dio.

## Beletro 
Epitetoj estas karakterizaĵo de la *stilo de la antikva epopeo,* plej rimarkinde de tiu de Homero. Kiam James Joyce uzas la frazon "the snot-green sea" (*la nazgut-verda maro*) li aludas la Homeran konatan epiteton "the wine-dark sea" (*la vin-malhela maro*) per speco de *mok-epiteto*.

## Biologio 
**Epiteto** estas vorto en la scienca nomo de organismo, sekvanta la nomon de la genro. Tio aperas en la nomoj de specioj (konsistantaj de ĝenerala nomo kaj "specia epiteto"), de subdivizio de la genro, aŭ de infraspecia  taksono, kiel ekzemple vario. 

**Ekzemploj**
* *Arisaema candidissimum* - *candidissimum* estas la epiteto.
* *Passiflora edulis* var. *flavicarpa* - *edulis* kaj *flavicarpa* estas epitetoj.

## Referencoj 

Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Biologio
David Gross

**David Jonathan GROSS** [DEJvid ĜONat'n gros] (n. la ) estas usona fizikisto. En 2004 li partigis kune kun Frank Wilczek kaj David Politzer la Nobel-premion pri fiziko pro ilia eltrovo de la kvantummekanika teorio de "asimptota libereco".eta|David GROSS ĉe Instituto Kavli

Gross naskiĝis en Vaŝingtono, Usono en 1941. Li bakalaŭriĝis kaj magistriĝis ĉe la Hebrea Universitato de Jerusalemo, Israelo en 1962. En 1966 li doktoriĝis en fiziko de la Universitato de Kalifornio, Berkeley, Kalifornio. Li estis docento ĉe Universitato Harvard kaj profesoro ĉe Universitato Princeton ĝis 1997.

En 1973, Gross kaj sia unua diplomita studento Frank Wilczek, ĉe Universitato Princeton, eltrovis asimptotan liberecon, kiu tenas ke ju pli proksimiĝas kvarkoj, des pli la nuklea forto inter ili malfortiĝas, tiome ke ili agas kvazaŭ kiel liberaj eroj. Asimptota libereco, ankaŭ sendepende eltrovita de David Politzer estis grava en la evoluado de kvantuma kolordinamiko.

Ekde 2004, Gross estas direktoro de la *Kavli Institute for Theoretical Physics* (Instituto Kavli pri Teoria Fiziko) de Universitato de Kalifornio, Santa Barbara, kie li tenas la *Frederick W. Gluck Chair in Theoretical Physics* (Prezidon de teoria fiziko).

## Eksteraj ligiloj 
* Nobelpremio retpaĝaro 
* David Gross ĉe Instituto Kavli  
* David J. Gross, Autobiography in English

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj humanistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Volokolamsk

**Volokolamsk** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46408.

La urbo estis fondita en jaro 1135.

La interurba telefona kodo estas 09636, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°02' norde, longitudo 35°57' oriente.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Gorodenka (Городенка), apud ĝia enenfluo en riveron Lama (Лама), en 5 km de fervoja stacio Volokolamsk.

En jaro 1959 la urbo havis 11.1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 16.7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Moskva provinco
Kategorio:Distrikto Volokolamsk
Volosovo

**Volosovo** () estas urbo en Leningrada provinco en Rusio. Ĝi estis fondita en 1870 kaj ekhavis statuson de urbo en 1999. En jaro 2002 la urbo havis 11.7 mil loĝantojn.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 41206501.

La interurba telefona kodo estas 81273, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 59°27' norde, longitudo 29°29' oriente.

En la urbo estas fervoja stacio.

Hramvol.jpg|
Stvolosovo.jpg

Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Volĥov

**Volĥov** () estas urbo en Rusio. Ĝi situas ĉe rivero Volĥov ().

La urbo estis nomita **Volĥovstroj** () ĝis 1940. Tiun nomon ĝis nun portas la fervoja stacio de la urbo.

En jaro 1959 la urbo havis 36,6 mil loĝantojn. Laŭ la rusa popolnombrado de 2010, la loĝantoj estis 47 182.

## Ekonomio 
La du ĉefaj laborlokoj de volĥovanoj estas la akva elektrocentralo sur rivero Volĥov kaj la aluminia uzino. Ambaŭ estas la plej malnovaj en Rusio, fonditaj tuj post la Oktobra revolucio.

Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Volsk

**Volsk** () estas urbo en Saratova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 63413.

La urbo estis fondita en jaro 1690.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La interurba telefona kodo estas 84593, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 52°03' norde, longitudo 47°23' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Volgo (Волга) ĉe enenfluo de rivero Malikovka (Малыковка).

En la urbo estas fervoja stacio Privolskaja (Привольская).

En jaro 1959 la urbo havis 61.8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 71.1 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Saratova provinco
Volĉansk

**Volĉansk** () estas urbo en Rusio.

Ĝi estas sur orienta deklivo de norda Uralo, ĉe rivero Volĉanka (Волчанка) (dekstra enenfluaĵo de rivero Sosjva (Сосьва), baseno de rivero Obj (Обь)).

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Volĉansk

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Voroneĵo

**Voroneĵo** () estas granda urbo en Rusio, ĉefurbo de Voroneĵa provinco. La urbo estis fondita en jaro 1586. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1779. La interurba telefona kodo estas 473, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005). La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 51°40' norde, longitudo 39°11' oriente.

La urbo estas sur bordoj de rivero Voroneĵ (Воронеж), en 12 km-ojn for de ĝia enfluo en riveron Don (Дон).

En la urbo estas stacidomo.

En jaro 1959 la urbo havis 447 mil loĝantojn, en 2014 1 014 610 mil loĝantojn.

## Historio 
eta|300ra|Voroneĵo
La plej bela parto de la urba historio komenciĝis en la jaro 1695, kiam al Voroneĵo venis Petro la 1-a por konstrui ŝiparon.

En 1942 la hungaroj okupis la regionon ĝis la riverbordo de Don, kaj tenis defendan pozicion. Fine de la jaro kaj poste en januaro la Ruĝa Armeo trarompis la fronton kaj neniigis la tutan hungaran armeon.

## Famuloj 
* Nikolaj Ge
* Aleksander Pafomov

## Ĝemelurboj 
(en alfabeta ordo)
*  Brno, Ĉeĥio
*  Charlotte, Norda Karolino, Usono
*  Ĉongĉingo, Ĉinio
*  distrikto Wesermarsch, Germanio
*  Leono, Hispanio
*  Sliven, Bulgario

## Vidu ankaŭ 
* FK Fakel Voroneĵo
* Tramtransporto en Voroneĵo
* Trolebusa transporto en Voroneĵo
* Voroneĵ-1 (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Rakonto pri la "eksigo" de sanktulo el la voroneĵa preĝejo en 1930


Kategorio:Urboj de Voroneĵa provinco
Katalin Kovács

Kovács Katalin (Budapest 29-an de februaro, 1976) estas konata kaj sukcesa kajakistino, olimpiano, olimpika kaj monda ĉampiono en Hungario.

Ŝi komencis kajakumi en Budapest Spartacus, sub gvido de trejnistino „Schmidtné Palovics Angyal”. Poste ŝi trejnis sin en MTK sub gvido de Katalin Rozsnyói.

Ŝi partoprenis en la Olimpiko de Atlanta kiel rezervulo, sed en 2000, en la Olimpiko de Sydney kiel plenrajta konkursanto. Tiam ŝi venkis en la kajaka kvaropo, poste kun Szilvia Szabó en duopo arĝentajn medalojn.

Post la olimpikaj sukcesoj, ŝi komencis konkursi en unuopo kaj en 2002 venkis en ĉiu konkurso, kiujn ŝi partoprenis. Ŝi estas 12-obla monda ĉampiono, 7-obla Eŭropa ĉampiono. En 2002 ŝi iĝis la kajakisto de la jaro laŭ balotoj de la sportaj ĵurnalistoj. En 2003 ŝi estis kunigita mondpokala venkisto.

Dum la Olimpiko de 2004 ŝi venkis kun Natasa Dusev-Janics oran medalon en duopo, en 500-metra konkurso, en la kvaropo ili gajnis arĝenton. Tiu duopo iĝis tre sukcesa.

Ŝia fianĉo estas Ervin Hoffmann, kanua konkursisto.

Kategorio:Hungaraj kajakistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Vorsma

**Vorsma** () estas urbo en la Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 13 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estas ĉe rivero Kiŝma (Кишма) (enenfluaĵo de rivero Oka (Ока)), en 15 km de fervoja stacio Vorsma.

Kategorio:Urboj de Niĵnij-Novgoroda provinco
Voskresensko

**Voskresensko** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46409. La interurba telefona kodo estas 09644, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°19' norde, longitudo 38°41' oriente.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Moskva (Москва).

En la urbo estas fervoja stacio.

## Historio
La urbo estis fondita en jaro 1577 (kvankam oficiala jaro de fondo estas 1862).

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1938.

En jaro 1959 la urbo havis 44.8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 77.9 mil loĝantojn.

## Lokoj
* Strato Kagan
Priono

**Priono** (de la angla *proteinaceous infectious particle*, proteina infekta partiklo) estas subklaso de proteino, kiu aperas en natura formo en la homa kaj alia besta organismoj. Iuj specoj estas danĝeraj por la organismo, kiel la malsano de Creutzfeldt-Jakob kaj kuruo en homoj, skrapio aŭ ŝaftremo en ŝafoj kaj BSE aŭ bovofrenezo.

La studado de la malsanoj, el kiuj multaj poste estis nomitaj *prionaj*, komenciĝis en 1954, kiam Björn Sigurðsson resumis la rezultojn de siaj dudekjaraj esploroj pri tiel nomataj malrapidaj infektoj de ŝafoj kaj kaproj, el kiuj la plej konata kaj disvastiĝinta estis ŝaftremo aŭ skrapio. Baldaŭ en tiun grupon de infektoj oni enigis la infektan anemion de ĉevaloj, la afrikan febron de porkoj, la subakutan sklerozigan panencefaliton de homoj (malofta komplikaĵo post morbilo), la malsanon kuruo de aborigenoj de Nov-Gvineo kaj multajn aliajn malsanojn. Komence oni opiniis, ke ĉiuj similaj infektoj estas virusaj, kaj tial ili nomiĝis „malrapidaj virusaj infektoj”. Por ili estis karakterizaj multjara inkubacia periodo, malrapida pligraviĝo de la malsano, neevitebla mortiga fino. Poste, rezulte de esploroj de Stanley B. Prusiner kaj de aliaj sciencistoj, evidentiĝis, ke kaŭzoj de multaj el malrapidaj infektoj estas ne virusoj, sed prionoj. Nuntempe inter prionaj malsanoj estas multaj malsanoj de bestoj: ŝaftremo, bova spongeca (spongoforma) encefalopatio (bovofrenezo), spongeca encefalopatio de katoj, hufuloj, transdonebla encefalopatio de lutreoloj ktp, kaj kvar malsanoj de homo: malsano de Creutzfeldt-Jakob, kuruo, la sindromo de Gerstmann-Sträussler-Scheinker kaj fatala familia insomnio (sendormeco). Por ĉiuj prionaj malsanoj estas karakterizaj spongecaj kavoj en la cerbo surloke de detruitaj neŭronoj (nervaj ĉeloj). Tial la malsanoj nomiĝas „transdoneblaj spongecaj encefalopatioj”.


Kategorio:Proteinoj
Kategorio:Mikrobiologio
Vsevoloĵsko

**Vsevoloĵsko** () estas urbo en Leningrada provinco en Rusio. La urbo estis fondita en 1892 kaj ekhavis statuson de urbo en 1963. En 1959 la urbo havis 27.8 mil loĝantojn; en 2002 estis 45.3 mil.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 41413.

La interurba telefona kodo estas 81270, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 60°01' norde, longitudo 30°41' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Lubja (Лубья) (kiu enenfluas en riveron Oĥta (Охта)). En la urbo estas fervoja stacio Vsevoloĵskaja (Всеволожская).

**Famaj loĝantoj**

Belousov, Vladimir Pavlovich (naskiĝis en 1946) - atleto, Olimpika ĉampiono.

Vladimir Vladimirovich bortko (naskiĝis en 1946) estas Sovetia kaj rusa kinoreĝisoro, manuskriptinto, produktanto.

Vashukov, Miĥail Jurjeviĉ (naskiĝis en 1958) estas artisto, duopo, humuristo.

Vocka, Gergard Jakovlevich (1887-1988) - loka historiisto, kavaliro de La Ordeno De Lenin (1953), La unua Honora civitano de Vsevolozhsk (1988), unu el la stratoj de la urbo estas nomita en lia honoro.

Denisov, Anatolij Alekseeviĉ (1934-2010) - Sovetia kaj rusa sciencisto, politikisto.

Dobrovolskij, Jurij Antonoviĉ (1911-1979) — testpiloto, Heroo de Sovetunio.

Drachev, Vladimir Petrovich (naskiĝis en 1966) — gajninto de La Monda Pokalo kaj 4-foja mondĉampiono en biatlo.

Svetlana Sergeevna Zhurova (naskiĝis en 1972) estas Olimpika ĉampiono, deputito de La Ŝtata Dumao.

Slepukhin, Jurij Grigorjeviĉ (1926-1998) — verkisto.

Boris Pavlovich Listov (naskiĝis en 1969) estas rusa ekonomiisto, Prezidanto de la Estraro de Jsc Rosselkhoznadzor.

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Humberto de Alencar Castello Branco

Marŝalo **Humberto de ALENCAR CASTELO BRANCO**, diktatoro (oficiale "nomita prezidento") de Brazilo (1964-1967), naskiĝis en Fortaleza la 20-a de septembro de 1900 kaj mortis la 18-a de julio de 1967. Li estis filo de generalo Cândido Borges Castello Branco.

Nomita ĉefo de Terarmea Stabo de João Goulart en 1963, Castelo Branco estis unu el ĉefoj de puĉo de 31-a de marto de 1964. Nomita prezidento de armeo kaj trudita al parlamento (kunvokita nur tiucele) en la 15-a de aprilo de 1964, regis ĝis la 15-a de marto de 1967.

Dum lia prezidenteco, li malpermesis la politikaj partioj, prezentis novan konstitucion, malfermis parlamenton kaj malpermesis opiniojn kontraŭ registaro ("krimoj de opinio"). Li kreis du instituciajn agojn kaj leĝdonis per leĝdekretoj kaj sekretaj dekretoj. Sekretaj dekretoj permesis ke io estis krimo, sen ke neniu scias, sekve, neniu scias kio estis krimo aŭ ne. Li ankaŭ kreis novan kurzon Cruzeiro novo kaj ordonis stampi novajn monerojn.

Ĝi mortis per aerakcidento tuj post eksigi.

## Kariero 
Li eliris armean lernejon en 1921 kiel oficiraspiranto kaj iris al Belo Horizonte. En 1923 fariĝis unua klasa leŭtenanto, kaj fariĝis instruisto de armea lernejo de Realengo en 1927 kaj, tuj poste, li estis direktoro de Staba Lernejo. Li estis nomita kapitanon en 1938, kolonel-leŭtenanton en 1943, kaj fariĝis marŝalo post "elektita" prezidento en 1964.

Kiam li estis kapitano, studis en Francio en la École Supérieur de Guerre, kiel li lernis pri teĥnikoj de kulturbatalo, propagando kaj cenzuro. Poste, li studis en Fort Leavenworth War School, en Usono.

## Partopreno en Dua Mondmilito 
Li estis ĉefo de funkcia sekcio de la Força Expedicionária Brasileira (FEB) dum la Dua Mondmilito, en Italio, kaj restis dum 300 tagoj en batalkampo.

## Verkoj 
Li skribis kelkajn militajn enseojn:

* *Alto Comando da Tríplice Aliança na Guerra do Paraguai*,
* *A Doutrina Militar Brasileira*,
* *A Estratégia Militar*,
* *A Guerra*,
* *O Poder Nacional*,
* *Tendências do Emprego das Forças Terrestres na Guerra Futura*.

Kategorio:Diktatoroj
Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Prezidantoj de Brazilo
Kati Kovács (kantistino)

**KOVÁCS Kati** [kova’ĉ kati] (naskiĝis la  en Verpelét) estas sukcesa hungara kantistino, tekstopoeto http://www.zeneszoveg.hu/szemely/307/kovacs-kati-dalszoveg-lyrics-bio-adatlap.html. Ŝia unua edzo estis Tibor Koncz, la dua István Lerch.262px|eta|Kati Kovács
262px|eta|Kati Kovács
## Biografieto 
Kati Kovács en la gimnazio kantis kun amatora muzikgrupo kantojn de Little Richard. Tiutempe interesis ŝin la ĵazo, tiel ŝi provis imiti la prezentan stilon de Ella Fitzgerald.

En 1965 ŝi venkis en la tutlanda konkurso "Ki mit tud?" (Kiu kion scias?). Tiu venko destinis ŝian tutan vivon, igi ŝin landkonata, tre populara.

Ŝi sukcesegis en 1966 en la hungara kanto- kaj danc-festivalo kun la kanto "Nem leszek a játékszered" (Mi ne iĝos via ludilo). Post tio, ŝi iĝis dufoje unua-lokumita, tio estas ŝi venkis trifoje! En 1972 ŝi venkis per kanto "Add már, Uram, az esőt!" (Donu mia Dio jam la pluvon) kaj en 1981 per "Újra otthon" (Denove hejme). Ŝia populareco estas senrompa, multaj furorkantoj estas ligita al ŝia nomo.

## Ŝlagroj 
Plej konataj ŝlagroj (el pli ol 400 kantoj):

* Nem leszek a játékszered
* A régi ház körül
* Hull a hó a kéklő hegyeken
* Egy hamvas arcú kisgyerek (El bimbo)
* Most kéne abbahagyni
* Add már, Uram, az esőt!
* Úgy szeretném meghálálni
* Rock and roller
* Ha legközelebb látlak
* Találkozás egy régi szerelemmel
* Hol vagy Józsi?
* Menetjegy (One way ticket)
* Átmentem a szivárvány alatt
* Elfutok, elmegyek
* Várlak
* Te kékszemű

## Filmludoj 
Ŝi rolludis en la filmo *Ünnepnapok* (Festotagoj), en 1967. Poste ŝi aperis en la filmoj kiel *Eltávozott nap* (Forpasita tago) kaj *Fejlövés* (Kapopafo), pro la ludoj en tiuj ŝi ricevis en 1968 la premion por la plej bona virina ĉefrolulo! Samjare ĉefrolis en la filmoj A hamis Izabella, Lumaj ventoj kaj *Holdudvar*.

Post la aktora deflankiĝo, ŝi revenis al la kantoj, film-kantoj, sed ŝi rolludis eĉ en teatraĵoj.

Ŝi gvidis kun aktoro Péter Haumann dum du jaroj (2001-2002) la programon „Slágertévé” (Ŝlagrotovo), en kiu ili kun granda entuziasmo amuzis la spektantojn.

Ŝi aperis kun kanto en la filmo *Boldog születésnapot* (Feliĉan naskiĝtagon), prezentita dum la Hungara Filmobservo de 2003.

Ŝi estas konata gasto en la televidaj programoj kiel kantistino.

## Aliaĵoj 
Ŝi iĝis venkinto en la Internacia Kantofestivalo (en Dresdeno) en 1972, poste samjare venkis la Festivalojn de Kontreo-kantoj (Castlebar, Irlando). Ŝi iĝis elektita la plej populara kantistino en la GDR, en 1974, kaj stelulino de la jaro en Anglio (*Music Week*). Ŝi estis tiom populara en orienta Germanio, Pollando, Bulgario, ke oni organizis por ŝi apartan spektaklo-programon.

## Distingoj 
* nivela premio de la Hungara radio kaj Televido- sesfoje
* Premio de la Tutlanda Sindikata Konsilio en 1980
* Premio Franz Liszt en 1986
* Kruceto de Honorordeno de la Hungara Respubliko Kruco de Sinjoro en 1994.
* Kruceto de Honorordeno de la Hungara Respubliko en 2011
* Budapeŝto honora civitaneco en 2011
* premio Kossuth en 2014

Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Viksa (Niĵnij-Novgoroda provinco)

**Viksa** () estas urbo en la Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 34 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 22415.

La urbo estis fondita en jaro 1767.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1934.

La interurba telefona kodo estas 83177, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°19' norde, longitudo 42°11' oriente.

En jaro 1959 la urbo havis 40.3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 61.7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Niĵnij-Novgoroda provinco

* Виртуальная Выкса (rusa)
Visokovsk

**Visokovsk** () estas urbo en Rusio.

La urbo estas ĉe rivero Vjaz (Вяз).

Kategorio:Distrikto Klin
Visock

**Visock** () estas urbo en Rusio.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
*Trongzund () ĝis 1918;
*Uuras () en 1918 ... 1948;
*Petroostrov () dum kelkaj monatoj en 1948.

La urbo estas sur insulo Visockij ().

En la urbo estas fervoja stacio.

Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Votkinsk

**Votkinsk** (, udmurte *Votka*) estas urbo en la respubliko Udmurtio kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1759. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1935.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 94410. La interurba telefona kodo estas 34145, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 1 horo.

La urbo estas ĉe rivero Votka (Вотка), en la baseno de rivero Kama (Кама). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 57°03' norde, longitudo 54°00' oriente.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 59.7 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 99.4 mil loĝantoj.

En Votkinsk naskiĝis kaj dum ok jaroj vivis la komponisto Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Udmurtio
Vjazemskij (urbo)

**Vjazemskij** () estas urbo en Rusio. En la urbo estas fervoja stacio.

En 1959 la urbo havis proksimume 18.000 loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Ĥabarovska regiono
Vjazniki

**Vjazniki** () estas urbo en Vladimira provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17415.

La urbo estis fondita en jaro 1608.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.

La interurba telefona kodo estas 09233, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas latitudo 56°14' norde kaj longitudo 42°10' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Klazjma (Клязьма), en 6&nbsp;km de fervoja stacio Vjazniki.

En jaro 2002 la urbo havis 40.4 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Vladimira provinco
Vjazma (Smolenska provinco)

[eta|Troicka [katedralo]]
**Vjazma** () estas urbo en Smolenska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 66205501.

La urbo estis fondita en jaro 1239.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1776.

La interurba telefona kodo estas 08131, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°12' norde, longitudo 34°18' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Vjazma (Вязьма).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 31.6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 57.5 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Smolenska provinco