Literaturo de rezisto

**Literaturo de rezisto** inkluzivas sed ne estas limigita al fikcio, kino, dramo, poezio, vidaj artoj kaj kantado, reflektanta la multajn formojn de politika rezisto dum historio . Rezista literaturo kaj amaskomunikilaro aktive rezistas subpremon aŭ subpremajn sistemojn en kreiva maniero . Rezista literaturo estas unu el la kadroj de arto kiu permesas movadojn komuniki kaj konservi rakontojn de rezisto .

## Priskribo 
Jen aserto: Literaturo kaj rezisto estas nedisigeble ligitaj. Dum ekzistas delonga debato ĉu literaturo devus esti traktita por la konsidero de arto aŭ por la konsidero de vivo, ĉiu verkisto kaj artisto estas esence kritikisto kiu ne povas krei sen kritika vido de la kondiĉoj de socio, inkluzive de temoj kiel ekzemple ekspluatado, misuzo, kaj la konduto de malsamaj roluloj. Malgraŭ esti klasifikita en malsamaj ĝenroj, la esenco de literaturo estas rezisto kontraŭ sociaj normoj, ĉu subtenataj en organizita maniero (do pere de la povoj de ŝtato aŭ religio) aŭ kiel socia tradicio (socia ordo).

La problemoj de socio kaj la cirkonstancoj kiujn la socio eltenas influas verkistojn, kreintojn kaj artistojn, igante ilian laboron signifa al la specifa kampo. Granda literaturo kontraŭbatalas subpremon, kiel argumentas Sartre. Eĉ romantikismo, kun sia emfazo de emocioj kaj individuismo, povas enhavi kritikon je la individua aŭ socia nivelo.

Literaturo komunikas la aferojn de socio en diversaj formoj, kaj ĉiu perspektivo estas unika. Literaturo estas necesa por rezistado, kaj sen ĝi mankas substanco al verkista verko. Literaturo estas la fundamento de imago, homa evoluo, distro kaj homa menso. Ĝi reflektas la socion, en kiu oni vivas, la aferojn pri kiuj oni zorgas, kaj la problemojn kiujn oni alfrontas. Ĝi plifortigas kaj plibonigas la imagon, helpante onin pensi laŭ la kondiĉoj en kiuj oni vivas. Ankaŭ la produktadrimedoj influas la manieron kiel oni pensas kaj vivas (dialektika materiismo). Kvankam la formoj de literaturo povas ŝanĝiĝi, ĝia graveco ĉiam estis decida kaj restos tiel estonte.

Onia nuna situacio prezentas okazon por bonega literaturo. Onia socio havas la eblecon produkti talentajn verkistojn, sed oni alfrontas multajn defiojn, kiel ekzemple limigoj al libereco de penso kaj esprimo. Malgraŭ tio, oni havas multon por diri kaj spertojn por kundividi, kaj ekzistas vasta ŝanco por literaturo trakti tiujn temojn kaj prilumi la spertojn de tiuj, kiuj vivas en tiaj kondiĉoj.

Tamen, literaturo ofte estas verkita por gajni premiojn aŭ por plaĉi al homoj, prefere ol esti inspirita de vera kreivo. Oni ne povas dikti al verkisto pri kio verki, ĉar dependas de la artisto esti inspirita kaj verki pri tio, kio movas ilin. Kiel socio, oni devas kultivi medion kiu nutras la kreivon kaj imagon de oniaj artistoj kaj verkistoj. Literaturo devus reflekti onian realecon kaj ne portreti nin kiel malkleraj aŭ malsaĝaj. Oni devas doni pli da graveco al oniaj lingvoj, kaj dependas de oni inspiri oniajn verkistojn verki pri la aferoj, kiujn oni alfrontas, priskribi la doloron kaj suferon, kiujn oni spertas, kaj inspiri la estontajn generaciojn.

## Historio 
**Rezistliteraturo**, aŭ **rezista literaturo**, estas parto de literatura produkto kiu estas socipolitika agado kiu rezistas dominajn ideologiojn. 

En malvasta signifo, estas literaturo kiu ekestis kun la kontraŭ-naziaj kaj kontraŭregistaraj rezistaj movadoj en Francio sub nazia okupado dum Dua Mondmilito. Aragon, Sartre, kaj Camus komenciĝis tiukadre. Kiel rezista literaturo en larĝa signifo, ĝi foje estas uzata por signifi kontraŭ-faŝisman, kontraŭ-nazian, kaj kontraŭ-imperiisman literaturon tra la tuta la mondo. Germanio, Pollando, Ĉeĥoslovakio kaj Ĉinio ankaŭ havas multajn bonegajn tiajn verkojn. 

### Usona abolicismo 
### Usona Rezisto al la Vjetnamia Milito 
### Argentina Rezisto kaj La Patrinoj de la Placo de Mayo 
### Literaturaj Studoj 
### Kontraŭfaŝisma rezisto ĉe la Vajmara Respubliko 
### Militistigo de la sudusona landlimo 
### La balotrajto de virinoj 
### Nigrula Feminismo 
### Irana (Islama) Revolucio 
## Formoj de rezista literaturo 
### Kreo kaj Restarigo de Arkivo 
### Romana verkado 
### Teatro 
### Kreado de Zinoj 
### Fotografio 
### Filmo 
### Poezio 
### Muziko 
## Esperanto literaturo kiel rezisto al la monda lingva ordo 
Oni povas argumenti ke mem la ekzisto de literaturo, kaj prozo kaj poezio, kaj fikcio kaj ne fikcio, en artefarita internacia lingvo  kaj specife en Esperanto estas defio al la monda lingva ordo regata de la lingvoj de la potencaj nacioj.

Per ĝia simpla ekzisto ĝi ekstarigas alternativan mondon, kiu efektive konsistas de elfosado kontraŭ la internacie regata lingva ordo de postkolonia imperiismo.

## Verkistoj, artistoj kaj kreivantoj kies verkado estas rezista 
### James Baldwin 
James Baldwin (1924-1987) estis usona verkisto kaj aktivisma kies verkaro inkluzivas *If Beale Street Could Talk* (1974), *Sonny’s Blues* (1954), and *Notes of a Native Son* (1954) . Tra liaj teatraĵoj, eseoj, mallongaj rakontoj kaj romanoj, Baldwin restas tre influan kiel lia laboro ofte traktis rason kaj rasismon, seksecon kaj moralecon. Baldwin estis aktiva en usonaj movadoj por civilaj rajtoj kaj geja liberigo kaj lia heredaĵo povas esti spurita en nuntempaj verkistoj kaj aktivuloj .

### Alice Walker 
Alice Walker (naskita februaro 9, 1944) estas amerika verkisto, poeto kaj aktivisma kiu estas konata por ŝia poezio, romanoj kaj mallongaj rakontoj – la plej rimarkinda estanta *The Color Purple *. Kiel socia aktivulo, ŝi fariĝis okupita en la civila rajta movado, konsideras ŝin mem feministo  kaj elpensis la terminon womanist signifi feministon de koloro aŭ Nigra feministo en ŝia 1983 kolekto ''In Search of Our Mother's Gardens: Womanist Prose* .

### Taylor K. Shaw 
Taylor K Shaw estas la co-fondinto de koalicio de BIPOCaj artistoj vokis Nigrajn Virinojn Animate . Ŝi kun-fondis BWAajn Studiojn kun JLove Calderón en 2017 por rezisti la subprezentado de ambaŭ virinoj de koloro kaj neduumaj homoj malantaŭ la scenoj de la animacia industrio .

### Arto Spiegelman 
Arto Spiegelman estas amerika karikaturisto plej fama por lia bildstrio *Maus* . En ĝi, li uzas la rakonton de lia interrilato kun lia patro kaj la rakonto de lia patro supervivi la Holocaust disvastigi veran informon sur la Holocaust kaj la generational traŭmato ĝi kaŭzis. Ĝi staras en spitemo al Negado de la Holokaŭsto.

### Faye Schulman 
Faye Schulman (novembro 1919 - aprilo 2021) estis Juda neneŭtrala rezista batalanto dum la dua mondmilito . La wartime fotoj Schulman prenis dokumentita la reziston al la Nazia reĝimo en Orienta Eŭropo, helpanta pruvi tiujn Judajn homojn ne iris “kiel ŝafo al la buĉado.” .

### Akwaeke Emezi 
Akwaeke Emezi (portita en 1987) estas niĝeria artisto kiu okupas videon, prezentoj, verkado kaj skulptado kiel rimedoj por ilia verkado kaj estas bone konata por ilia debuto aŭtobiografia romano, Freshwater . Ili kreas arton kiu reflektas estanta  ogbanje kaj parolado publike pri la malfacilecoj de sekso dysphoria . Akwaeke estas la ricevinto de  Stonewall Honoro,  Walter Honoro kaj  Alie Premii Honoron por ilia debuta YA romano, PET.

### Toni Morrison 
Toni Morrison (1931-2019) estis Nigra aŭtoro kiu verkis ŝiajn romanojn specife por Nigra legantaro, faranta punkton rezisti la blankan rigardon . Ŝia korpo de laboro inkluzivis The Bluest Eye (1970), Song of Solomon (1977) and Beloved (1987). Ŝi daŭris rezisti superregajn ideologiojn de koncentranta multaj de ŝiaj libroj sur virinaj roluloj kiu okupis en perfortaj agoj de rezisto kaj ribelo kontraŭ ilia propra viktimigado . Ŝi ofte koncentris sur la socia konstruo de raso kaj ties realigi sur la psiko.

### Lorraine Hansberry 
Loreno Hansberry (19a de majo, 1930 – 12a de januaro, 1965) restas eminenta dramisto kaj aŭtoro ene de usona literatura historio. Ŝia teatraĵo *Raisin in the Sun* estas pri afrika usona familio aspiranta movi pretere la apartigon kaj malhavigon en 1950aj jaroj en Ĉikago. Ĉi tiu verkaĵo faris ŝin la unua Nigra virino havi teatraĵon prezentita sur Broadway. Ĉi tiu teatraĵo (kaj multe de ŝiaj aliaj verkaĵoj) traktas ĉi tiujn temojn de aspiroj por socia progreso kaj nekonsento sur kiel atingi tion ĉi . Post kiam ŝia morto, pli larĝa elekto de ŝiaj skriboj *estis* ankaŭ produktita sur Broadway kiel *To Be Young, Gifted and Black* (la titolo popularigita de kanto de Nina Simone de la sama nomo). Ĉi tiu teksto baraktas kun multaj de la samaj temoj levi Nigran familion en Usono dum ankaŭ integriganta ŝiajn proprajn luktojn kiel sukcesa juna dramisto kaj Nigra virino en Usono **.

### Marjane Satrapi 
Marjane Satrapi (portita en 1969) estas  irana verkiston konata por ŝia plendetala memoraĵo *Persepolis* (2000) kaj posta filma adapto de la sama nomo en 2007 . La plendetala romano priskribas la infanaĝajn spertojn de Satrapi kiel rebellious, punk-roka adoleskanto kreskante en Teherano dum la irana Revolucio .

## Referencoj 
### Bibliografio 
* Lewis, T. (2008). Literature as Resistance. *The Hudson Review,60''(4), 655–664. Retrieved February 27, 2020, from www.jstor.org/stable/20464787

* 

## Vidu ankaŭ 
* Postkolonia literaturo

Kategorio:Literaturo
Kategorio:Rezistantoj
Kategorio:Rezisto kontraŭ la naziismo
Kategorio:Rezistado al koloniismo
Kategorio:Rezisto aŭ kontraŭstaro al sklaveco