open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rubena brilkolibro

La **Rubena brilkolibro** (*Heliodoxa rubricauda*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek specioj de la genro *Heliodoxa*. Ĝi troviĝas kiel endemio en Brazilo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Rubenan brilkolibron priskribis la franca polimato Georges-Louis Leclerc, Grafo de Buffon, en 1780 en sia *Histoire Naturelle des Oiseaux*. La birdo estis ankaŭ bildigita en man-kolorigita plato gravurita de François-Nicolas Martinet en ''Planches Enluminées D'Histoire Naturelle* kiu estis produktita sub la superrigardo de Edme-Louis Daubenton por akompani la tekston de Buffon. Nek la platoklarigo nek la priskribo de Buffon inkludis sciencan nomon, sed en 1783 la nederlanda natursciencisto Pieter Boddaert stampis la duvortan nomon *Trochilus rubicauda* en sia katalogo de *Planches Enluminées*. La tipa loko estas Rio de Janeiro en Brazilo.

La Rubena brilkolibro estis iam la nura specio en la genro *Clytolaema*, kiun enkondukis la ornitologo kaj birdartisto John Gould en 1853. Tamen, verko de 2014 havigis pruvaron ke *Clytolaema* estas metita en la genron *Heliodoxa*. La Sudamerika Klasigkomitato de la Usona Ornitologia Societo (SACC) kaj la Internacia Ornitologia Komitato (IOC) adoptis la ŝanĝon meze de 2022.

La pli frua genronomo *Clytolaema* kombinis la grekajn vortojn *klutos* kun la signifo "glora" kaj *laimos* kun la signifo "gorĝo". La specia epiteto *rubricauda'' kombinas la Latinajn vortojn '** kun la signifo "ruĝa" kaj **' kun la signifo "vosto".

La Rubena brilkolibro estas monotipa.

## Distribuo kaj habitato
La Rubena brilkolibro troviĝas en orienta kaj sudorienta Brazilo de Bahio suden ĝis Rio Grande do Sul. Ĝi loĝas en la interno de arbaroj, veprejoj, parkoj kaj banan-plantejoj, kaj ofte videblas ĉe manĝilejoj. En alteco, ĝi estas plej multnombra sub 500 m, sed atingas altecon de 1 500 m. Ĝi troviĝas en pluraj protektitaj areoj, kaj estas "ofta tra [sia] teritorio...kaj facile akceptas homfaritajn vivejojn kiel arboplenajn ĝardenojn, parkojn kaj plantejojn."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
*Avibase
*Katalogo de vivo 
*Xeno-Canto sonregistraĵoj
*Lynx Edicions, *Handbook to the Birds of the World*
*Cornell Ornithology Lab's Neotropical Birds
*Proceedings of the Zoological Society of London

Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Libonice

**Libonice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Hořice en distrikto Jičín. Ĝi troviĝas okcidente de Hořice. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/35. Daŭre ĉi tie vivas  (). 

**Libonice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,66&nbsp;km². En la katastra teritorio Libonice situas ankaŭ Hořice.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1143.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Statuo de sankta Isidoro

## Pluaj fotoj 

Hořice, Libonice, statue.jpg|Statuo de sankta Isidoro
Hořice, Libonice, Havlíčkova street.jpg|Strato Havlíčkova ulice
Hořice, Libonice, house No 87.jpg|Suda parto de la vilaĝo
Hořice, Libonice, house No 3.jpg|Domo en vilaĝplaco

Kategorio:Hořice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jičín
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Preĝejo Sankta Anno (Töttleben)

**Preĝejo Sankta Anno** (germane: *St. Anna*) estas luterana kirko en Töttleben (Erfurto, Germanujo). Kerne ĝi datas de la 15-a jarcento.  

## Historio 
La malfrugotika halokirko konstruiĝis inter 1430 kaj 1450. Dum la Tridekjara Milito ĝi estis priŝtelita kaj damaĝita. Tiam perdiĝis ankaŭ ĉiuj dokumentoj: nur de 1655 datas la unuaj fakturoj kirkrilataj. La renovigplanoj de la komunumo ne eblis en 1669 pro predikada malpermeso fare de la vokto de Kerspleben. Nur danke al la apogo de la erfurta konsistorio ĉesis kaj la predikmalpermeso kaj la financrimeda malabundo. Inter 1691 kaj 1695 estis nova restaŭrado, i.a. danke al malavareco de lokaj kamparanoj. En 1708 fajrego damaĝis la eklezian ejon. Inter 1720 kaj 1722 estis muntita ene orgeno. Ambona altaro, la galerioj kaj novaj vitraloj venis en 1730/31: tiam ankaŭ la enirejo ekestis je la suda flanko. Iuj Meinhardt-oj financis en 1871 novan baptujon. 

En 1916 kaj 1942 ambaŭ sonoriloj estis kunfanditaj por armilproduktado. La pli malgranda sonorilo de 1679 (kun 68 cm da diametro) estis redonita en junio 1948. Dum la GDR-tempo mono por restaŭradoj ne multis. Post restaŭradoj inter 1993 kaj 1996 de la kampanilo kaj de la orgeno, oni novigis la pucon eksteran en 2004. Pro grundakva sinko unuflanka pro subterkonstruado iĝis enmuraj fendoj. Tri ŝtalaj bendegoj ĉirkaŭantaj helpu ilian stabiligon. Poste la fendoj estis fermitaj.

## Konstruaĵo 
La je tri flankoj fermita ĥorejo kaj la longa nova havas sume longecon de 14,1 m kaj larĝecon de 6,2 m. Ligna barelvolbo kovras la internon kun ĝia duetaĝa galeriaro. Ueste troviĝas firstotureto kun vosta kupolo, tabernakla supro kaj kupolo.

La orgenon faris la erfurtano Johann Georg Schröter; la unua ludo eblis en la 20.12.1722. Ĝi staras sur la supra, uesta galerio havante 14 registrojn, du klavarojn kaj pedalon. En 1994 iĝis restaŭro fare de la entrepreno *Hey Orgelbau* (el Ostheim vor der Rhön).

## Aparteneco de la komunumo 
Komence estis Töttleben parto de la subdistrikto Großmölsen. En 1846 la vilaĝo estis ekadministrita de la paroĥejo je Kleinmölsen. En 1923 estis neniigita la paroĥejo de Kleinmölsen kaj ambaŭ komumnumoj submetiĝia al la subdistrikto Kerspleben, ene de la eklezidistrikto Vajmaro.

## Eksteraj ligiloj 
## Nototoj 
Tottleben
Tottleben
Tottleben
Tottleben
Sérgio Meira

**Sérgio MEIRA de Santa Cruz Oliveira** (naskita la 31-an de decembro 1968) estas brazila lingvisto specialiĝanta pri la karibaj kaj tupiaj lingvofamilioj de la sudamerikaj malaltebenaĵoj kaj aparte pri la tiriyó-lingvo (d:Q2299416). Li laboris pri la klasifiko de la kariba lingvofamilio, kaj kolektis primarajn lingvajn datumojn de parolantoj de 14 karibaj lingvoj kaj 5 ne-karibaj lingvoj. 

Li estas konata pro sia laboro pri priskriba kaj kompara lingvistiko de indiĝenaj lingvoj de Sudameriko.

## Eduko 
Meira havas bakalaŭran diplomon kaj doktorecon pri Lingvistika Teorio kaj Analizo de Universitato Rice. Lia doktora esplorado estis farita en kunlaboro kun lia konsilisto Spike Gildea. Sérgio Meira estas membro de la Usona Antropologia Asocio (AAA) kaj la Societo por la Studado de Indiĝenaj Lingvoj de Ameriko (SSILA, d:Q7552332).

Sérgio Meira estas poligloto kun impona lingvorepertuaro. Krom sia denaska portugala, Sérgio Meira estas kompetenta en la angla, franca kaj hispana, estas modere flua en Esperanto (laŭ liaj propraj vortoj kaj Vikipedio), itala, germana, nederlanda, volapuko, rumana, kaj havas bonan scion pri la kataluna, rusa, latina kaj aliaj lingvoj.  la Universala Atlaso de Lingvaj Strukturoj (WALS),

## Volapuko 
Sérgio Meira estas unu el la ok akademianoj de la Internacia Volapuka Akademio. Li estis nomumita en 2007 de Brian Reynold Bishop, la sepa ĉifalo kaj prezidanto de la akademio tiutempe. Li ankaŭ estas aktiva membro de la Volapuka diskutgrupo, kiu kunigas la plej multajn vivantajn volapükologojn.

Meira tradukis artikolojn, inkluzive de la nekrologo de Rasmus Malling-Hansen, el Volapuko en la anglan por la Internacia Rasmus Malling-Hansen Societo. Li ankaŭ faris traduklaboron ĉe la volapuka Vikifontaro, sed poste sugestis, ke lia verko estu forigita ĉar ĝi estus konsiderata kopirajta malobservo. Sérgio Meira estas unu el la korespondantoj de Andrew Drummond, kiu kontribuis al lia scio pri Volapuka materialo antaŭ la verkado de *Manlibro de Volapuko*.

Fine de oktobro 2006, Sérgio Meira komencis kontribui al la Volapuklingva Vikipedio. Li estas la ĉefa aŭtoro de la plej multaj el la prezentitaj artikoloj.

## Lia esperantisteco 
En la esperanta komunumo li estas plej konata kiel **Smeira**. Li aktive kontribuis al la esperantlingva Vikipedio kaj precipe al la **Volapuka Vikipedio**. Ĉirkaŭ 2007 li ludis rolon en la debato pri la Volapuka Vikipedio, defendante ĝian ekziston kaj komparante ĝin kun aliaj planlingvaj Vikipediaj projektoj. Li emfazis, ke li mem estas esperantisto kaj kontribuis al la esperantlingva Vikipedio, kaj li laŭdis la kvaliton de la laboro tie.

Li aperas en kelkaj esperantaj diskutoj kaj artikoloj de la 2000-aj jaroj, ekzemple pri Vikipediaj strategioj, robotaj aldonoj de artikoloj, kaj la rolo de planlingvoj en libera scio. Li ne estas centra figuro en la tradicia esperanta movado (li ne organizas kongresojn aŭ verkas librojn pri Esperanto), sed lia partopreno montras intereson pri planlingvoj ĝenerale kaj subtenon al la esperanta Vikipedio.

## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Volapukologoj
Kategorio:Brazilaj lingvistoj
Lluís Fornés i Pérez-Costa

**Lluís FORNÉS i Pérez-Costa**, pli konata sub sia artista nomo «''''* la tubisto» (naskiĝinta en Pedreguer (Provinco Alikanto, Hispanio) en 1945) estas valencia muzikisto, filologo, verkisto kaj muzikrecenzisto. Li famiĝis kiel kantisto-kantverkisto dum la hispana transiro, precipe konita kiel unu el la plej popularaj reprezentantoj de la Nova Cançó en Valencio.

Li komencis sian muzikan karieron en 1973 kun la folk-grupo *Crit i Cant*, poste soliste. Li gajnis la unuan premion en la 30a Festivalo de la Kanto de Xàtiva en 1975 kaj agadis ĝis 1986–1989, kiam li faris longan paŭzon pro polemiko (interalie pri la “listo de malpermesitaj vortoj” en RTVV). En 2007 li rekomencis kun koncertaj kaj retrospektivaj eventoj. Liaj diskoj inkludas *Tinc un mànec de tres pams i mig* (1976), *La mare que els ha parit* (1978), *Lluís el Sifoner canta: a, e, è, i, o, ò, u* (1979) kaj aliajn. Li ankaŭ verkis poezion kaj librojn pri historio kaj lingvistiko, ekzemple pri la panokcitana pensado (lia doktoriĝa disertacio el 2004: *El Pensament Panoccitanista'').

Lluís Fornés parolas Esperanton, krom la kataluna (valencia) kaj la okcitana — lingvoj, pri kiuj li multe verkis kaj esploris (li defendas okcitano-romanan vidpunkton pri la valencia lingvo).

Kategorio:Hispanaj kantistoj
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Germaine Rebours

[eta|283x283px|De maldekstre al dekstre: La generalo [Sebert, L. L. Zamenhof, Klara Zamenhof, Frederic Pujulà kaj Vallès kaj Germaine Rebours je la 5-a UK en Barcelono, 1909.]]
**Germaine REBOURS de Pujulà** (naskiĝis la 13-an de oktobro 1885 en Asnières-sur-Seine - mortis la 9-an de majo 1976 en Palma ) estis franca verkistino, esperantistino kaj aktivulino, iniciatinto de la servo **padrines de guerra** (militaj baptopatrinoj) por katalunaj soldatoj dum la Unua Mondmilito. Ŝi estis edziniĝinta al la esperantista kaj katalunisma verkisto Frederic Pujulà i Vallès.

Germaine Rebours estis, kiel ŝia edzo, tre aktiva persono en la esperanto-movado. Ŝi estis la sekretariino de la 5-a UK, okazinta en 1909 en Barcelono. Ŝi ankaŭ verkis por pluraj publikaĵoj de la epoko.
Dum la Unua Mondmilito, dum ŝia edzo batalis en la franca armeo, Germaine daŭrigis la esperantistan agadon. Krom esperanto, ŝi verkis en katalunaj gazetoj kiel *El Poble Català* (ekz. la kolumnon «Notes Casolanes de una dona francesa» ekde 1915.
eta|282x282ra|Germaine Rebours kun liaj du infanoj, Jordi Pujulà Rebours kaj Germaine Pujulà Rebours

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Rožnov (České Budějovice)

**Rožnov** estas la plej suda parto de urbo České Budějovice en distrikto České Budějovice. Ĝi troviĝas sude de strato Papírenská ulice. La devena nomo *Stradonice* () estis jam dum la 14-a jarcento forpuŝita per la nomo Rožnov, en la germana la nomo restis konservita. 

Rožnov situas en katastra teritorio **České Budějovice 7** kun areo 4,5463&nbsp;km². 

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1343. En la jaroj 1850–1951 Rožnov estis memstara municipo, en la jaroj 1850–1867 domaro de Litvínovice kaj ekde la 1-a de januaro 1952 ĝi estis alligita al České Budějovice.

## Personecoj 
* Josef Beránek, (1897–1942), instruisto, faranto de Sokol kaj starosto, ekzekutita pro rezistmovada farado
* Wilibald Böhm (1875–1956), verkisto, direktoro de loka germana lernejo
* Jan Jiřička (1903–1942), majoro de generala stabo (kolonelo de generala stabo in memoriam), ekzekutita pro rezistmovada farado 
* Vladimír Remek (* 1948), la unua ĉeĥoslovaka kosmonaŭto

## Pluaj fotoj

Hostinec Na Spojce, ČB (01).jpg|Gastejo
Restaurace Na Starém Rožnově, České Budějovice (01).jpg|Restoracio
ČBu, Antala Staška 32 (01).jpg|Filio de Ĉeĥa hidrometeorologia instituto en České Budějovice sur adreso Antala Staška

Kategorio:Geografio de České Budějovice
Kategorio:Setlejoj en Ĉeskobudejovica baseno
Kategorio:Kampula baroko
Kategorio:České Budějovice 7
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Vladimír Remek

**Vladimír Remek** (* la 26-an de septembro 1948 České Budějovice, konkrete en Rožnov) estas eksa soldata piloto kaj ununura ĉeĥoslovaka kosmonaŭto en universo, Heroo de Ĉeĥoslovaka socialisma respubliko kaj Heroo de Sovetunio. Li estas la 87-a kosmonaŭto de la mondo, la unua el alia lando ol el Sovetunio aŭ Usono, kio estis sukceso de Ĉeĥoslovaka kosmonaŭtiko. Eŭropa Kosma Agentejo anonciĝas al li kiel al "la unua eŭropa kosmonaŭto".

Vladimír Remek flugis en la universon enkadre de programo Interkosmos, kiam Sovetunio proponis al membraj ŝtatoj de la programo viziton de ilia kosmonaŭto en la soveta kosmostacio. Al sia flugo en la stacio Saljut 6 li ekflugis komune kun la soveta kosmonaŭto Aleksej Gubarev la 2-an de marto 1978 sur ferdeko de kosmoŝipo Sojuz 28, li travivis el la universo 7&nbsp;tagojn, 22&nbsp;horojn kaj 17&nbsp;minutojn.

## Referencoj
### Eksteraj ligiloj 
* 
*  de Vladimír Remek

Kategorio:Kosmonaŭtoj de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Ĉeĥaj kosmonaŭtoj
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1948
Kategorio:Naskiĝintoj la 26-an de septembro
Reginald Melville Chase

**Reginald Melville CHASE** (naskiĝis la 11-an de marto 1877 en Simcoe (d:Q3054408), Ontario, Kanado – mortis la 11-an de decembro 1946 en Bloomington, Ilinojso, Usono) estis kanada-usona esperantisto, lingvoinstruisto (de la latina kaj antikva greka) kaj verkisto.

Post transloĝigo en Usonon li laboris kiel instruisto de klasikaj lingvoj. Li aktivis en la frua esperanta movado de Nordameriko.

Lia kontribuo estas modesta sed rimarkinda: li apartenas al la tre frua generacio de anglalingvaj esperantistoj, kiuj verkis originalajn tekstojn anstataŭ nur tradukojn.

## Lia esperantisteco 
Chase estas unu el la fruaj originalaj verkistoj en Esperanto en Nordameriko. Lia plej konata verko estas la humura/groteska novelo *La mopso de lia onklo* (1909), eldonita de la *American Esperantist Company*.. Ĝi estas mallonga, originala prozaĵo en Esperanto, ofte priskribita kiel groteskaĵo aŭ humura rakonto. La teksto estas disponebla en Vikifontaro (kun ilustraĵoj de Rachael W. Chase), kaj ĝi enhavas referencojn al Esperanto mem (ekz. dialogo kie iu klarigas: “Ĝi estas la mondlingvo, Esperanto, sinjoro.”).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo
* mopso (), speco de tre grasema kaj malloga hundo.

Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Károly Salbeck

**Károly Salbeck** [kAroj salbek], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Salbeck Károly** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko. Lia nobela antaŭnomo estis *petrisi*, liaj fratoj estis Ferenc Salbeck kaj Mihály Salbeck (ambaŭ jezuitoj).

 naskiĝis  en Galac (Transilvanio, Habsburga imperio, nuntempa Galați (Pui) en Rumanio), li mortis  en Lőcse (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Levoča en Slovakio).
eta|120px|maldekstre|Blazono de Károly Salbeck

## Biografio 
 frekventis gimnaziojn en pluraj urboj, poste li studis filozofion en Kolozsvár, teologion en Nagyszombat. Li iris al Romo, kie plustudis ekde 1744. 2 jarojn poste li doktoriĝis kaj diakoniĝis. Hejmenveninta li estis pastro en Transilvanio, inter 1751 kaj 1776 kanoniko de Kalocsa, inter 1776 kaj 1787 li estis la unua episkopo de diocezo Szepes. De la reĝo li ricevis titolon "vera interna sekreta konsilisto".

## Elektitaj kontribuoj 
* *Sermo sacer ... habitus Jaurini die XV. Aug. ...* (1774)

## Fontoj 
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Tomás Germinal Gracia Ibars

**Tomás Germinal GRACIA Ibars**, konata sub lia pseŭdonimo **Víctor García** ( Barcelono, la 24-an de aŭgusto 1919 - Montpellier, Francio, la 10-an de majo 1991) estis kataluna anarkiisma kaj esperantista verkisto.

Li estis sekretario de la Anarkiisma Junulara Internacio kaj fondis ĝian esperantlingvan organon, *Senŝtatano.*

Fervora esperantisto, li uzis la lingvon por kontakti aliajn libertarianojn ie ajn en la mondo. Ĉi tiuj vojaĝoj rezultigis multajn librojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Hispanaj anarkiistoj
Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Víctor García

Apartigilo
* Tomás Germinal Gracia Ibars, esperanta verkisto
* Víctor García (kantisto), hispana kantisto
F.C. Dominicus

**Foort Cornelis Dominicus** (naskiĝis la 29-an de decembro 1884 en Wemeldinge - mortis la 9-an de junio 1976 en Hago), kiu ĉiam verkis sub siaj inicialoj **FC Dominicus**, estis instruisto de la nederlanda kaj franca lingvoj kaj ankaŭ produktiva aŭtoro. Inter multaj aliaj temoj, li publikigis pri la nederlanda lingvo, nederlanda literaturo kaj Sud-Afriko .

Aldone al sia laboro kiel instruisto, li havis multajn eksterkursajn agadojn. En 1931, li fariĝis membro de la Societo de Nederlanda Literaturo. Li havis intereson pri lingvistiko kaj okupis sin, ekzemple, pri la skandinavaj lingvoj, sed ankaŭ pri Esperanto. Li publikigis *vortaron de Esperanto* kun ekzerclibreto. 

Li ankaŭ faris multajn vojaĝojn, inkluzive de al la Proksima Oriento, Grekio, Spitsbergen kaj Finnlando.

## Referencoj 
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Kategorio:Nederlandaj eseistoj
Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Kategorio:Nederlandaj lingvistoj
Egon Mosche

**Egon MOSCHE** (la 21-an de marto 1873 en Ljubljano (tiam Laibach), Slovenio, Aŭstrio-Hungario - mortis 13-an de aŭgusto 1905, Rosario de Santa Fé, Argentino) estis slovena aŭstro-hungara oficiro kaj esperantisto.

Filo de Alfons Mosche, grava slovena advokato kaj politikisto (kiu aperas eĉ en romano de Avgust Šenoa). La familio havis ligojn kun Osijek (Esseg) en Slavonio (nun Kroatio). Li servis kiel leŭtenanto (*poručnik*) en la 38-a artileria regimento de la aŭstro-hungara armeo.

Egon Mosche estas konsiderata la unua Sloveno, kiu lernis Esperanton. Li aperas en la fama Adresaro de la Esperantistoj. En la 17-a serio li estas registrita kiel: Egon Mosche, lieutenant au 38 Regt. d'Artillerie (en Esseg/Osijek).

Li esperantistiĝis ĉirkaŭ 1894–1897 (tre frue, nur kelkajn jarojn post la apero de la Unua Libro en 1887). Verŝajne lin interesigis pri Esperanto lia instruistino de la franca kaj germana lingvoj, Marija Pilepić, kiu estas rigardata kiel la unua kroata esperantistino.

Li ne nur lernis la lingvon, sed ankaŭ aktive uzis ĝin: li publikigis kelkajn raportojn aŭ felietonojn pri siaj vojaĝoj kaj aventuroj (li havis iom “pustolovan” vivon), kiuj aperis en gazetoj de la epoko. Li estas ofte menciata en slovena kaj kroata esperanta historio kiel pioniro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Davor Klobučar: Egon Mosche - la sesa viro. *Pet latica el Osijek* 2009, 94–111. (tiu aluas al la Osijeka Kvinopo) Lokutio 87
* Davor Klobučar: Egon Mosche - la unua esperantisto el Slovenia. *Informoj* 17/4 (2012) kaj dLib 18/1 (2013).

Kategorio:Slovenaj esperantistoj
Nigragorĝa brilkolibro

La **Nigragorĝa brilkolibro** (*Heliodoxa schreibersii*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek specioj de la genro *Heliodoxa*. Ĝi troviĝas en Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La taksonomio de la Nigragorĝa brilkolibro ne estas definitiva. La Internacia Ornitologia Kommitato (IOC), la Taksonomio de Clements, kaj la Sudamerika Klasigkomitato de la *American Ornithological Society* (SACC) atribuas du subspeciojn, la nomiga *H. s. schreibersii* kaj *H. s. whitelyana*. La verko de BirdLife International nome *Handbook of the Birds of the World* (HBW) traktas tiujn taksonojn kiel plena specio, nome "nigragorĝa" kaj "nigrabrusta" brilkolibroj respektive.

## Aspekto
eta|maldekstre|200ra|
La nomiga subspecio *H. s. schreibersii* de nigragorĝa brilkolibro estas 11,5 ĝis 13 cm longa. Maskloj pezas ĉirkaŭ 9,9 g kaj inoj 7,1 ĝis 8,5 g. Ambaŭ havas preskaŭ rektan malhelan bekon ĉirkaŭ 2,8 cm longan kaj malgrandan blankan makulon malantaŭ la okulo. La masklo havas brilverdajn suprajn partojn kun brileta verda frunto. Ĝiaj subaj partoj estas nigraj kun malgranda brileta purpura makulo kaj mallarĝa brileta verda bendo sur la malsupra gorĝo. La ŝtalblua vosto estas tre longa kaj profunde forkoforma. La supraj partoj de la ino estas similaj al tiuj de la masklo, kaj krome ĝi havas blankecan ĝis ruĝbrunan vangan strion. Ĝiaj subaj partoj estas grizaj kun bronzverdaj makuloj. Ĝiaj centraj vostoplumoj estas verdaj kaj la vosto estas malpli profunde forkoforma ol tiu de la masklo. Junuloj similas inojn kun pli intense kolora vanga strio.

Subspecio *H. s. whitelyana* estas 13 ĝis 14 cm longa, ankaŭ kun 2,8 cm longa beko. La tutaj supraj partoj de la masklo estas brilverdaj inkluzive de la frunto. Ĝiaj subaj partoj kaj vosto estas samaj kiel tiuj de la nomiga subspecio. Inoj kaj junuloj estas samaj kiel tiuj de la nomiga subspecio. *H. s. whitelyana* vivas en centra kaj sudorienta Peruo. Ĝi loĝas en humidaj montarbaroj je altitudoj inter 600 kaj 1 250 m. La mapo montras nur la teritorion de la nomiga subspecio. Ambaŭ taksonoj ŝajne estas neoftaj kaj malofte distribuitaj, sed ekzistas malmultaj fidindaj datumoj, el kiuj oni povas fari decidojn.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kaba Duoninsulo

La **Kaba Duoninsulo** (, ) de Sud-Afriko estas ĝenerale monta duoninsulo kiu elstaras en la Atlantikan Oceanon ĉe la sudokcidenta ekstremo de la Afrika kontinento. Ĝi enlande situas en la sudafrika provinco Okcidenta Kablando. Ĉe la suda fino de la duoninsulo estas Kaba Pinto (, ) kaj la Kabo de Bona Espero (, ). Ĉe la norda fino estas la Tablomonto (,  kaj name *Huriǂoaxa*, laŭvorte "leviĝanta el la maro"), superrigardante la Tablogolfon (, ) kaj la "urban bovlon" de Kaburbo, Sud-Afriko. La duoninsulo longas 52 kilometrojn de la Mouille-pinto norde ĝis Kaba Pinto sude.

La duoninsulo estis insulo dumtempe dum la pasintaj 5 milionoj da jaroj, dum la marniveloj falis kaj altiĝis kun la glaciepokoj kaj "interglaciepokaj" tutmondaj varmiĝaj cikloj, precipe de la pleistoceno. La lastan fojon, kiam la duoninsulo estis insulo, estis antaŭ ĉirkaŭ 1,5 milionoj da jaroj. Baldaŭ poste ĝi estis kunigita al la kontinento per la apero el la maro de la sabla areo nun konata kiel la Kaba Ebenaĵo (, . La urboj kaj vilaĝoj de la Kaba Duoninsulo kaj Kaba Ebenaĵo, kaj la senkonstruaĵa tero de la resto de la duoninsulo nun formas parton de la metropola municipo de la urbo Kaburbo. La Kaba Duoninsulo estas limigita norde de la Tablogolfo, okcidente de la malferma Atlantika Oceano, kaj oriente de golfo nomata  kaj  sude kaj la Kaba Ebenaĵo norde. La centro de la duoninsulo situas proskimume ĉe la koordinatoj 34° 12' sude kaj  18° 24' oriente.

## Referencoj 

Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Bronza tiraneto

La **bronza tiraneto** (*Pseudotriccus pelzelni*) estas birdospecio el la familio de tiranedoj. Ĝi havas 4 subspeciojn troviĝantajn en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *pelzelni* estis donita omaĝe al la aŭstria ornitologo August von Pelzeln (1825-1891)

## Disvastiĝo kaj habitato
La bronza tiraneto troviĝas en plej eosta Panamo, Kolombio, Ekvadoro kaj Peruo. Ĝi vivas en humidaj montarbaroj kaj nubarbaroj, je 300-2500 m.

## Referencoj
Kategorio:Tiranedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Daŝjinganlin

**Daŝjinganlin,** per simpligita ĉina skribo **大兴安岭地区,** per tradicia ĉina skribo **大興安嶺地區,** per pinjino ''Dàxīng'ānlǐng'', ankaŭ konata kiel Da Hinggan Ling estas prefektujnivela aŭtonomio (laŭ loĝantarnombro urbego) en provinco Hejlongĝjango en Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2022 la prefektujnivela loĝantaro estis ĉirkaŭ  homoj.

## Geografio 
La prefektujnivela autonomio kuŝas en montara-arbara teritorio en zono tajgo sur areo  km² kaj administras 7 dividojn. Larikoj kaj betuloj regas la pejzaĝon. Daŝjinganlin estas la plej norda ĉina gubernio. Ĉiĉihar troviĝas 114, provinca sidejo Harbino 157, ĉefurbo Pekino 1017, Ŝanhajo 1737 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
eta|maldekstre|
Post la Xinhai-revolucio ĉi tiuj teroj estis parto de la provinco Hejlongĝjango. En 1932 la japanoj kreis la marionetan ŝtaton Manĉukuo en Manĉurio, kiu enkondukis sian propran administran-teritorian dividon. En 1945 Manĉurio estis liberigita de la Soveta Armeo.

## Edukado 
Ekzistas unu altlernejo en la prefektujnivela areo.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La prefektujnivela urbego estas ligita per fervoja kaj ĉefvojaj linioj, krome 2 flughavenoj funkcias.

## Klimato 
La prefektujnivela urbego havas malvarman duonhumidan musonan klimaton. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 543 mm, en ĉiuj monatoj estas precipitaĵo, julie kulminas la pluvo, inter decembro-marto apenaŭ neĝas aŭ pluvas. La senfrosta periodo estas 80-110 tagoj kaj la glacikovrita periodo estas 180-200 tagoj.

## Vidindaĵoj 

Bridge on Emur River, Aug 2019.jpg|Ponto
Daxing'anling May 6 Fire Memorial Museum.jpg|Muzeo
Church-like bar, Beihong, Aug 2019.jpg|Kirko

* preĝejoj
* muzeo
* antikva poŝta vojo
* nacia arbara parko

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Brunfrunta tiraneto

La **brunfrunta tiraneto** (*Pseudotriccus simplex*) estas unutipa birdospecio el la familio de tiranedoj. Ĝi troviĝas en la Andoj de centra Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *simplex* estas latina vorto signifanta "simpla", ĉar la plumaro de tiu specio havas simplajn kolorojn

## Disvastiĝo kaj habitato
La brunfrunta tiraneto estas endemia de la Andoj de sudeosta Peruo (Madre de Dios, Puno) kaj norduesta Bolivio (La-Pazio, Koĉabambo). Ĝi vivas en humidaj montarbaroj kaj densaj nubarbaroj, je 1100-2100 m.

## Referencoj
Kategorio:Tiranedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Rufaflugila brilkolibro

La **Rufaflugila brilkolibro** (*Heliodoxa branickii*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek specioj de la genro *Heliodoxa*. Ĝi estas endemio de Peruo. 

## Taksonomio kaj sistematiko
La Rufaflugila brilkolibro estis iam traktita kiel nura membro de la genro *Lampraster*, kiu meze de la 20-a jarcento estis enmetita en la nuna genro *Heliodoxa*. Ĝi estas monotipa.

## Distribuo kaj habitato
La Rufaflugila brilkolibro estis findecide registrita nur sur la orienta deklivaro de la Andoj de centra ĝis suda Peruo. Ĝi loĝas en la interno kaj randoj de humida montarbaro je altitudoj inter 650 kaj 1 700 m. Ĝi estas konsiderata malofta ĝis sufiĉe ofta en Peruo. Ĝi "montras iom da toleremo al viveja fragmentiĝo, degenero kaj perturbo; tamen, oni atendas, ke rekta arbara malpliigo kaŭzos lokajn populaciajn malpliiĝojn."

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Peruo
Vratislavice nad Nisou

**Vratislavice nad Nisou** () estas urba kvartalo de Liberec en distrikto Liberec en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas sudoriente de Liberec. Estas ĉi tie registritaj 78 stratoj kaj 1 276 adresoj. Daŭre ĉi tie loĝas  ().

**Vratislavice nad Nisou** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 12,92&nbsp;km².

## Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1360. En la jaro 1903 Vratislavice estis avancita je kampurbo.

## Loĝantaro 
## Industrio 
* Bierfarejo Vratislavice nad Nisou (devene Bierfarejo Vratislavice, biero Vratislav, Bierfarejo Konrad). La nomo de biero Konrad estas derivita de nomo Konrado la 1-a de Brno, la frato de reĝo Vratislav la 2-a)
* Fabriko por tapiŝoj kaj kovriloj Ignaz Ginzkey, ()
* Libea – fabriko por flagoj

## Signifaj personecoj 
* Ignaz Ginzkey (1819–1876) – fabrikisto
* Wilhelm Ginzkey (1856–1934) – filo de Ignaz Ginzkey
* Julia Culp (1880–1970) – kantistino, la edzino de Wilhelm Ginzkey
* Ferdinand Porsche (1875–1951) – aŭtomobila konstruisto, fabrikisto
* Konrad Henlein (1898–1945) – instruisto de gimnastiko, naziisto, germana separatisma politikisto

## Pluaj fotoj 

Kaple-Vzkriseni-Vratislavice-nad-Nisou.jpg|Kapelo de Reviviĝo en Vratislavice
Vratislavice nad Nisou (Liberec XXX) - zahrádková osada mezi sídlištěm Kunratická a Kunraticemi, při modře značené stezce severně od Kunratické a Lučanské ulice (3).jpg|Vratislavice
Vratislavice nad Nisou - socha svatého Václava (2).JPG|Statuo de sankta Venceslao
Vratislavice nad Nisou, Za Tratí.jpg|Vratislavice nad Nisou
Vratislavice, přejezd Dlouhomostecká 2.jpg|Vratislavice nad Nisou
Vratislavice, přejezd Lovecká 2.jpg|Vratislavice nad Nisou
Továrna Ignaz Ginzkey & Co. Vratislavice nad Nisou (20).jpg|Memorige protektata areo de fabriko Ignaz Ginzkey & Co kun karbiga turo

## Eksteraj ligiloj
* Vratislavica represo de ĉeĥaj poŝtmarkoj dum la sudetia krizo

Kategorio:Lokaj partoj de Liberec
Kategorio:Setlejoj en Ĵitava baseno
Kategorio:Eksaj kampurboj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj sur Luzacia Niso
Rozgorĝa brilkolibro

La **Rozgorĝa brilkolibro** (*Heliodoxa gularis*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek specioj de la genro *Heliodoxa*. Ĝi troviĝas en Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Rozgorĝa brilkolibro estis kelkfoje traktata kiel la sola membro de la genro *Agapetornis* kaj poste *Agapeta*. Meze de la 20-a jarcento, *Agapeta* estis kunfandita en la nunan genron *Heliodoxa*. La specio estas monotipa.

## Distribuo kaj habitato
La Rozgorĝa brilkolibro troviĝas plejparte ekde la suda fino de la orientaj Andoj de Kolombio ĝis Ekvadoro ĝis la provincoj Sucumbíos kaj Napo. Ekzistas ankaŭ kelkaj registroj en nordorienta Peruo. Ĝi loĝas en humidaj montararbaroj je altitudoj inter 250 kaj 1 050 m. Ĝi ja troviĝas en kelkaj protektitaj areoj en Kolombio sed neniu en Ekvadoro.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Velva Elaine Rudd

**Velva Elaine RUDD** estis usona botanikistino, botanika kolektisto kaj kuratoro. Ŝi naskiĝis en 1910 en Fargo (Norda Dakoto) kaj mortis la 9-an de decembro 1999 en ne pli konkrete precizigita loko de Kalifornio. Interalie ŝi konatas pro tio ke ŝi enkondukis la taksonomian unuon faboideoj (*faboideae*) aŭ *papilioformedoj*. Tiel difiniĝis multspecia biologia subfamilio de la familio fabacoj (*fabaceae*). Ŝia aŭtoritata mallongigo kutime estas R**UDD**.

Post studado de biologio en la Nord-Dakota Ŝtata Universitato ĝis diplomiĝo ŝi plustudis en la Universitato George Washington ĝis doktoreco. Poste ŝi de de 1948 ĝis 1959 estis vica kuratoro kaj de 1959 ĝis 1973 estis kuratoro en la Nacia Muzeo de Natura Historio de la institucio Smithsonian en Vaŝingtono - en la angla vikipedio estas asertoj ke ŝi havis honoran titolon de "legoma kuratoro". Kiam en 1973 ŝi oficiale retiriĝis de la posteno en Vaŝingtono, ŝi ne iĝis pensiulo, sed iĝis esploristo en la Kalifornia Ŝtata Universitato en Northridge, kie ŝi agis ĝis sia morto.

Kategorio:usonaj botanikistoj
Albert Helman

**Albert HELMAN** (vera nomo '''Lodewijk 'Lou' Lichtveld,'* naskiĝis la 7-an de novembro 1903 en  Paramaribo - mortis la 10-an de julio 1996 en Amsterdamo) estis surinama politikisto, verkisto, ĵurnalisto, komponisto, muzikologo, dramaturgo, tradukisto kaj poeto de kariba indiana deveno. En Nederlando, li atingis fifamecon verkante sub la pseŭdonimo " Albert Helman. Albert Helman estas konsiderata la pioniro de la nederlandlingva surinama literaturo.

Li elstariĝis en 1923 per la publikigo de sia poemaro titolita *De glorende dag* (La Glora Tago), mejloŝtono en la nederlanda literaturo pri enmigrintoj. Li debutis kiel aŭtoro en 1926 per la romano *Zuid-Zuid-West* kiu temas pri Surinamo kaj ĝia neglekto kaj ekspluatado fare de la nederlanda koloniigisto, sekvita de libro kun simila temo *De Stille Plantage.* En 1977 aperis lia verko *Cultureel mozaïek van Suriname. Bijdrage tot onderling begrip* (Kultura mozaiko de Surinamo. Kontribuo al interkompreniĝo). 

En 1932, Helman translokiĝis al Hispanio. Li batalis ĉe la Respublikana flanko en la Hispana Enlanda Milito. Por la gazetoj NRC kaj *De Groene Amsterdammer*, li verkis raportojn pri la lukto de la Respubliko por supervivo kontraŭ la naciismaj faŝistoj de Generalo Francisco Franco. En 1937, Helman fuĝis el la lando post kiam li estis grave timigita pro siaj artikoloj. Li atingis Nederlandon tra Francio, de kie li foriris al Meksiko. Li revenis al Nederlando en 1939. Tie, li interesiĝis pri la sorto de la judaj rifuĝintoj venantaj al Nederlando el Germanio. Komisiita de la Komitato por specialaj judaj interesoj, li verkis la libron *Millioenen-leed* (*Milionoj da Sufero).* En la postmilitaj jaroj Helman verkis kelkajn el siaj plej bonaj libroj, inkluzive de sia sola premiita romano: *De laaiende stilte (1953).'' La lando Surinamo okupas gravan lokon en lia verkaro, kvankam li ĉiam emfaze prezentis sin kiel kosmopoliton. 

En 1949, li revenis al Surinamo, kie li fariĝis Ministro pri Edukado kaj Publika Disvolviĝo kaj ankaŭ Ministro pri Publika Sano. 

## Vidu ankaŭ 
Listo de verkistoj de Surinamo

## Referencoj 
Kategorio:Surinamaj politikistoj
Kategorio:Verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en 1996
Kategorio:Naskiĝintoj en 1903
Kategorio:Viroj
Kategorio:Surinamo
Nigrabrova brilkolibro

La **Nigrabrova brilkolibro** (*Heliodoxa xanthogonys*) estas specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el la dek specioj de la genro *Heliodoxa*. Ĝi troviĝas en Brazilo, Venezuelo, Surinamo, kaj Gujano.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Nigrabrova brilkolibro havas jenajn du subspeciojn, nome la nomiga *H. x. xanthogonys* kaj *H. x. williardi*.

Maskloj de la nomiga subspecio havas briletan or- ĝis smerald-verdan centran kronon kaj velurnigrecan superokulon. La cetero de la vizaĝo, la malantaŭa kolo, kaj la supraj partoj estas malhelorverdaj. La supra gorĝo havas briletan viol-bluan makulon, la brusto kaj ventro estas malhelorverdaj, kaj la subvostaj kovriloj estas verdetaj kun mallarĝaj grizaj kaj ruĝecbrunaj randoj. La supraj vostokovriloj kaj centraj vostoplumoj estas bronz- ĝis smerald-verdaj kaj la cetero de la vosto nigrecverda. Inoj estas ĝenerale pli senbrilaj, kun malpli da irizeco, kaj ne havas la nigran superokulon aŭ la violan gorĝomakulon. Ili havas blankan "lipharojn", kaj plejparto de la subaj partoj estas blankecaj kun verdetaj makuloj. La vostoplumoj havas blankajn pintojn. Ĝi estas surloke abunda, kaj eble ĉeestas en neesplorita taŭga vivejo en la interspacoj inter ĝiaj disaj konataj lokoj.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto.
* Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, *American Naturalist*.
*

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Surinamo
Kategorio:Birdoj de Gujano
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Tikov (Šárovcova Lhota)

**Tikov** estas domaro en Ĉeĥio, parto de municipo Šárovcova Lhota en distrikto Jičín. Daŭre ĉi tie vivas  (). 

Tikov situas en katastra teritorio **Šárovcova Lhota** kun areo 7,09&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1518, jam kiel pri la vilaĝo dezerta. Neniigita ĝi estis verŝajne dum tempoj de husanaj.

## Loĝantaro 
## Interesaj lokoj en ĉirkaŭaĵo 
* Byšičky (naturmemorindaĵo)
* Červená Třemešná
* Hřídelec
* Hořice v Podkrkonoší
* Libín
* Pecka
* Svatojanský Újezd
* Zvičina

## Pluaj fotoj 

Tikov čp 4.JPG|Tikov
Tikov čp. 5.JPG|Tikov
Tikov čp. 7.JPG|Tikov

Kategorio:Šárovcova Lhota
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jičín
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
Libín (Šárovcova Lhota)

**Libín** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Šárovcova Lhota en distrikto Jičín. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km sudokcidente de Šárovcova Lhota. Daŭre ĉi tie vivas  (). 

Libín situas en katastra teritorio **Šárovcova Lhota** kun areo 7,09&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1542.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Ŝafofrapa pumpilo ĉe domo n-ro 7

## Pluaj fotoj 

Libín stodola u čp. 3.JPG|Garbejo
Libín čp. 4.JPG|Libín
Libín čp. 6.JPG|Libín
Libín čp. 13.JPG|Libín

Kategorio:Šárovcova Lhota
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jičín
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
William P. Rogers

**William P. Rogers**, je plena nomo *William Pierce Rogers*, estis usona diplomato, advokato kaj politikisto. Li naskiĝis la 23-an de junio 1913 en Norfolk, kantono Sankt-Laŭrenco, Nov-Jorkio, kaj mortis en aĝo de 87 jaroj la 2-an de januaro 2001 en Bethesda, Marilando. Inter januaro 1969 kaj septembro 1973, li oficis kiel usona ministro pri eksterlandaj aferoj sub ŝtata prezidanto Richard Nixon. En tiu pozicio sukcedis lin Henry Kissinger. 

Kvankam laŭdire Richard Nixon elektis lin ministro ĉar li estis publike deklarinta ke li ne interesiĝus pri eksterlandaj aferoj kaj ŝajne Nixon volis malfortan politikiston en tiu posteno, Rogers tamen la 9-an de decembro 1969 atentigis pri si kiam li proponis planon pri armistico en la konsuma milito inter Israelo kaj arabaj palestinanoj.

Kategorio:usonaj diplomatoj
Kategorio:usonaj advokatoj 
Kategorio:usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj
Rufkapa tiraneto

La **rufkapa tiraneto** (*Pseudotriccus ruficeps*) estas unutipa birdospecio el la familio de tiranedoj. Ĝi troviĝas en la Andoj de Kolombio ĝis Bolivio.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *ruficeps* estas latina kunmetaĵo de *rūfus* (= "rufa") kun la sufikso *-ceps* el *căpŭt, ĭtis* (= "kapo"), kio signifas "rufkapa", ĉar tiu specio havas la tutan kapon kaj gorĝon brile oranĝ-rufaj

## Disvastiĝo kaj habitato
La rufkapa tiraneto estas endemia de la Andoj de Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio. Ĝi vivas en humidaj montarbaroj, densaj nubarbaroj, vinberarbustaroj, kaj arbarorandoj, ĉefe je 1100-2100 m (ekde 400 m en suduesta Kolombio).

## Referencoj
Kategorio:Tiranedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Leptopogon

***Leptopogon***, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Tyrannidae - tiranedoj
****Leptopogon* Cabanis, JL, 1844
*****Leptopogon amaurocephalus* Cabanis, JL, 1846 - brunĉapa muŝtirano
******Leptopogon amaurocephalus pileatus* Cabanis, JL, 1866
******Leptopogon amaurocephalus idius* Wetmore, A, 1957
******Leptopogon amaurocephalus diversus* Todd, WEC, 1913
******Leptopogon amaurocephalus orinocensis* Zimmer, JT; Phelps, WH Sr, 1946
******Leptopogon amaurocephalus peruvianus* Sclater, PL; Salvin, O, 1868
******Leptopogon amaurocephalus amaurocephalus* Cabanis, JL, 1846
*****Leptopogon superciliaris* Tschudi, JJ, 1844 - ardezĉapa muŝtirano
******Leptopogon superciliaris superciliaris* Tschudi, JJ 1844
******Leptopogon superciliaris albidiventer* Hellmayr, CE, 1918
*****Leptopogon rufipectus* (de Lafresnaye, NFAA, 1846) - rufbrusta muŝtirano
*****Leptopogon taczanowskii* Hellmayr, CE, 1917 - inkaa muŝtirano

## Etimologio
La scienca genra nomo *Leptopogon* estas kunmetaĵo el la antikvaj grekaj *λεπτός* (*leptos* = "maldika") kaj *πώγων* (*pogon* = "barbo"), ĉar tiuj birdoj havas maldikajn vibrisojn.

## Referencoj
Kategorio:Tiranedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Niels Christensen

**Niels CHRISTENSEN** (ankaŭ konata kiel **Nils Christensen**; naskiĝis la 28-an de julio 1883 – mortis la 12-an de januaro 1954) estis norvega esperantisto kaj verkisto de originala esperantlingva literaturo.

Pri li ekzistas tre malmultaj detaloj publike disponeblaj (li ne estis granda organizanto aŭ fama figuro en la movado). Lia nomo aperas ĉefe en listoj de esperantaj aŭtoroj kaj en katalogoj de malnovaj libroj.

Lia plej konata verko estas la novelo **La fingro de la diablo** (1957), eldonita de **Eldonejo Esperanto Oslo**. Ĝi estas mallonga fikcia rakonto (ĉirkaŭ 29 paĝoj), priskribita kiel novelo kun mezepoka temo pri stana fingro trovita en la ruinoj de la katedralo de Hamar en Norvegio. La libro aperis en la revuo *Esperanto* (1957) kaj poste kiel aparta eldono.

Lia kontribuo estas modesta sed rimarkinda kiel parto de la norvega esperanta literaturo en la postmilita periodo.

Kategorio:Norvegaj esperantistoj
Gazaa genocido

La **Gazaa genocido** estas la daŭranta, intenca kaj sistema detruo de arabaj palestinanoj en la Gazaa Sektoro farita de Israelo dum la milito en Gazao. Institucioj de la Unuiĝintaj Nacioj asertas raportitajn amasajn mortigojn, konscian malsaton, kaŭzadon de gravaj korpaj kaj mensaj damaĝoj, kaj malhelpadon de naskoj. Aliaj agoj inkluzivas blokadon, detruon de civila infrastrukturo, detruon de saninstalaĵoj, mortigadon de sanlaboristoj kaj helpopetantoj, kaŭzadon de amasa deviga delokiĝo, faradon de seksa perforto, kaj detruon de edukaj, religiaj kaj kulturaj lokoj.

## Referencoj
Kategorio:Historio de Israelo 
Kategorio:Genocidoj
Kategorio:Palestino
Lingvistika antropologio

**Lingvistika antropologio** estas la studo pri kiel lingvo influas socian vivon. Ĝi estas parto de antropologio, kiu komenciĝis per la klopodo registri lingvojn, kiuj eble malaperos, kaj kreskis dum la lastaj cent jaroj por kovri la plej multajn partojn de kiel lingvo estas konstruita kaj uzata. 

Lingva antropologio esploras kiel lingvo formas la parolmanieron de homoj, kreas socian identecon kaj apartenon, helpas organizi grandajn kulturajn ideojn kaj kredojn, kaj konstruas komunan manieron vidi la naturan kaj socian mondojn. 

## Vidu ankaŭ 
* Michael Silverstein

## Referencoj 
Kategorio:Antropologio
Kategorio:Lingvoscienco
Progresema Nederlando

**Progresema Nederlando** (, mallonge **Pro**) estas proponita nederlanda politika partio, kiu estos fondita la 13-an de junio 2026. Ĝi estas kunigo de la partioj Verdo-Maldekstro kaj Partio de la Laboro.

Kategorio:Politikaj partioj de Nederlando
Kategorio:Politiko de Nederlando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2026
Jan Tomáš

**Jan Tomáš** (la 2-an de junio 1841 Svatogothardská Lhota – la 7-an de septembro 1912 Prago) estis ĉeĥa portreta fotisto. En lia ateliero verŝajne unuafoje en Bohemio okazis registrado de voĉoj de konataj aktoroj kaj kantistoj el teatroj sur fonografajn cilindretojn.

## Vivo 
Li naskiĝis kiel la kvara el naŭ infanoj e familio de kamparano Jan Vít Tomáš (1813–1874) kaj lia edzino Marie, naskiĝinta Dušková (1813–1893). Ĉirkaŭ la jaro 1863 li komencis labori en fotoateliero en Prago 1. En la jaro 1867 li transprenis fotoatelieron de Arnošt Stretti. La 15-an de septembro 1867 li ricevis de praga magistrato licencon por trafikado de vivtenado. Ĉirkaŭ la jaro 1894 li transloĝigis la atelieron en domon en Venceslaa Placo. En la jaro 1908 la ateliero transiris de uzado de albumina papero al bromarĝenta materialo. Li estas sepultita en malnova tombejo en Hořice.

## Fotaro 

Jakub Husník.jpg|Jakub Husník, pentristo, grafikisto, fotisto kaj inventisto, proksimume 1895
Hana Kvapilová (foto Jan Tomáš).jpg|Hana Kvapilová, aktorino kaj membrino de Nacia teatro en Prago, proksimume 1880–1890
Jindřich Mošna (foto Jan Tomáš).jpg|Teatra aktoro Jindřich Mošna en rolo de Piskálek en *Somermeznokta sonĝo*, 1884
Otilie Sklenářová-Malá (foto Jan Tomáš).jpg|Aktorino kaj membrino de Nacia teatro en Prago Otilie Sklenářová-Malá
Emanuel Bozdech 1872 Tomas.jpg|Dramatikisto, tradukisto kaj kritikisto, Emanuel Bozděch, 1872
Hana Benoniová (foto Jan Tomáš).jpg|Hana Benoniová
Josef Karel Chramosta (foto Jan Tomáš).jpg|Aktoro Josef Karel Chramosta
Jan Mitvalsky 1899 Tomas.jpg|Kuracisto-oftalmologo Jan Evangelista Mitvalský

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Fotisto Jan Tomáš sur paĝaro de Pavel Scheufler

Kategorio:Ĉeĥaj fotistoj
Kategorio:Portretaj fotistoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1841
Kategorio:Naskiĝintoj la 2-an de junio
Kategorio:Mortintoj la 7-an de septembro
Kategorio:Mortintoj en 1912