open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guy Deutscher

**Guy DEUTSCHER** (; naskiĝis en 1969 en Telavivo) estas lingvisto el Israelo kaj verkisto de sciencaj kaj popularsciencaj libroj pri lingvistiko.

Li estas esploristo *Honorary Research Fellow* en la Universitato de Manĉestro kaj estis profesoro en la Departemento de Lingvoj kaj Kulturoj de Antikva Mezopotamio en la Universitato de Leiden en Nederlando. 

Li ricevis subgradan gradigon en matematiko en la Universitato de Kembriĝo, antaŭ doktoriĝis en lingvistiko tie. Post tio li entreprenis esploradon en Historia Lingvistiko en la St John's College (Kembriĝo).

## Libro *Through the Language Glass* 
En lia libro *Through the Language Glass: Why The World Looks Different In Other Languages (Tra la lingva vitro: Kial la mondo aspektas malsame en aliaj lingvoj).* Lia tezo estas, ke pensado ne estas tiom limigata de lingvo, sed estas trejnita per la lingvo kiun oni uzas. Ekzemplo: en multaj okcidentaj lingvoj oni devas diri "li venas" aŭ "ŝi venas", sed en la ĉina tio ne necesas; kaj tiel, parolantoj de okcidentaj lingvoj estas pli trejnitaj en klasifikado de la homaro en virojn kaj virinojn ol ĉinoj.

## Premio 
2011: Premio de la Royal Society Prizes for Science Books por lia lilbro *Through the Language Glass: Why The World Looks Different In Other Languages.*

## Referencoj 
## Literaturo 
* *Through the Language Glass: why the world looks different in other languages*. New York: Henry Holt and Company. ISBN 9780805081954. OCLC 727479951.

## Ekstera ligilo 
* *Does Your Language Shape How You Think?,* artikolo en la NYT Magazino fare de Guy Deutscher, adapto de lia libro *Through the Language Glass*

Kategorio:Israelaj judoj
Kategorio:Israelaj sciencistoj
Kategorio:Lingvistoj
Kategorio:Lingvistoj laŭ landoj
Kategorio:Verkistoj
Le Longeron

**Le Longeron** estas malaperinta franca  situanta en departemento Maine-et-Loire, regiono Luarlandoj.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Longeronnais*.

Ĝi nun formas parton de Sèvremoine.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Maine-et-Loire
* Torfou - Le Longeron - Tiffauges (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  (Sèvremoine)

Kategorio:Sèvremoine
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Maine-et-Loire
Trélazé (stacidomo)

**Trélazé** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Trélazé, en departemento Maine-et-Loire, regiono Luarlandoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Luarlandoj.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Tours - St-Nazaire (515000).

## Vidu ankaŭ 
* Trélazé

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Maine-et-Loire
Kategorio:Trélazé
Sèvremoine

**Sèvremoine** estas nova franca  situanta en departemento Maine-et-Loire, regiono Luarlandoj.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Konsisto 
* Saint-Macaire-en-Mauges (sidejo)
* Le Longeron
* Montfaucon-Montigné
* La Renaudière
* Roussay
* Saint-André-de-la-Marche
* Saint-Crespin-sur-Moine
* Saint-Germain-sur-Moine
* Tillières
* Torfou

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Maine-et-Loire
* Torfou - Le Longeron - Tiffauges (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Novaj komunumoj de Maine-et-Loire
Episkopujo de Bayeux-Lisieux

La **Episkopujo de Bayeux-Lisieux** (; ) estas episkopujo de la Katolika Eklezio en Francio. La episkopujo estas samampleksa kiel la departemento de Calvados kaj estas sufragana diocezo de la Ĉefepiskopujo de Rueno, kiu estas ankaŭ en Normandio.

En la tempo de la Konkordato de 1801, la malnova episkopujo de Lisieux estis kunigita al tiu de Bayeux. Apostola brevo, en 1854, rajtigis la Episkopon de Bayeux nomi sin Episkopo de Bayeux kaj Lisieux.

La , papo Francisko nomis Monsinjoron Jacques Habert episkopo de Bayeux-Lisieux. La enoficigo al katedralo de Bayeux okazis la .

## Vidu ankaŭ 
* Listo de romkatolikaj distriktoj en Francio ekde 2002
* Katedralo de Bayeux
* Baziliko Sankta Tereza de Lisieux

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Romkatolikaj episkopujoj en Francio
Kategorio:Bayeux (Francio)
Kategorio:Lisieux
Gyula Leidenfrost

**Gyula Leidenfrost** [djula lejdenfrost], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Leidenfrost Gyula** estis hungara iĥtiologo, paleontologo, altlerneja instruisto.

Gyula Leidenfrost naskiĝis la  en Debrecen, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Leidenfrost post la necesaj studoj okupiĝis pri la maraj esploroj. Li estis institutestro en Fiume, sed post la 1-a mondmilito tiu laboro ĉesis. En 1918 li instruis en rango privata instruisto en la Veterinara Altlernejo de Budapeŝto. Li havis postenon pri muzeoj en Budapeŝto dum la Hungara Sovetrespubliko, tial post la fiasko li estis neglektita. Ekde 1929 li estis lerneja inspektoro. Lia grava laboro estis paleontologiaj esploroj pri prafiŝoj en la Geologia Muzeo (Budapeŝto). Li edziĝis dufoje (1923, 1960).

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Magyarországi fosszilis siluridákról* (1916)
* *Kalandozások a tengeren* (1924)
* *Keserű tenger* (1936)
* *Kék Adria* (1937)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj iĥtiologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj paleontologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Arengosse

**Arengosse** (jen france, okcitane *Arangòssa*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Landes* (jen france, okcitane *Lanas*), en la regiono Nova Akvitanio (, prononco [], do , , ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Mont-de-Marsan* (france *arrondissement de Mont-de-Marsan*, okcitane *Arrondiment deu Mont*), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono ''*. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Arengossais''.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Landes
* Arengosse (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300px|


Kategorio:Komunumoj de Landes
Londona Deklaracio

La **Londona Deklaracio** estis deklaracio akceptita de la Konferenco de Ĉefministroj de la Komunumo de Nacioj de 1949 pri la afero de la pluigo de la membreco de Barato en la Komunumo, nome asocio de sendependaj ŝtatoj kiuj estis iam parto de la Brita Imperio, post la transiro de Barato al respublika konstitucio.

Redaktita de la barata ŝtatestro V. K. Krishna Menon, la Deklaracio proklamis la interkonsenton de la Ĉefministroj por la pluigo de la membreco de Barato en la organizaĵo post ĝi iĝis respubliko. Per tiu deklaracio, la Registaro de Barato esprimis sian akcepton de la Reĝo de Unuiĝinta Reĝlando kiel "la simbolo de la libera asocio de la sendependaj membraj nacioj kaj tiel kiel Estro de la Komunumo de Nacioj."

La Declaration Deklaracio temis nur pri Barato, konsiderita escepta kazo, kaj ĝi konfirmis, ke ankaŭ aliaj membroj de la Komunumo de Nacioj devas komuna respekto al la Krono. Tamen ĝi establis antaŭaĵon ke respublikismo ne estis neakordigebla kun la membreco en la organizaĵo.

## Notoj 
Kategorio:Aperis en 1949
Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Historio de Unuiĝinta Reĝlando
Kategorio:Komunumo de Nacioj
Komunuma Ĉarto

La **Komunuma Ĉarto** () estas Ĉarto kiu kolektas la valorojn de la Komunumo de Nacioj same kiel la engaĝiĝo de tias 53 membraj ŝtatoj kun la defendo de egalaj rajtoj, demokratio kaj tiel plu. Ĝi estis proponita en la Kunsido de Ŝtatestroj de la Komunumo de Nacioj de 2011 en Perth, Aŭstralio, adoptita la 19an de Decembro 2012 kaj oficiale subskribita de la reĝino Elizabeto la 2-a en "Marlborough House", sidejo de la Komunumo de Nacioj, Londono, en la Tago de la Komunumo, nome 11a de Marto 2013. 

Totalo de dek ses kernaj principoj estas skizitaj en la ĉarto, ĉefe, demokratio, homaj rajtoj, internaciaj paco kaj sekureco, toleremo, respekto kaj komprenemo, esprimlibereco, separado de povoj, regado de la leĝo, bona regado, daŭripova disvolviĝo, protektado de la medio, aliro al sansistemo, edukado, manĝo kaj ŝirmo, seksegaleco, gravo de junuloj en la Komunumo, agnosko de la necesoj de malgrandaj ŝtatoj, agnosko de la necesoj de vundeblaj ŝtatoj, kaj finfine, la rolo de la civila socio.

## Referencoj
* 
* Kompleta teksto de la Komunuma Ĉarto
* Press release: Charter heralds new era for Commonwealth  (11a de Marto 2013)

Kategorio:Komunumo de Nacioj
Kategorio:2012
Kategorio:Aperis en 2013
Kategorio:Ĉarto
Moskeo Nasir ol Molk

La **Moskeo Nasir ol Molk** aŭ **Nasir al-Mulk** (en persa: مسجد نصیر الملک‎ Masjed-e Nasir ol-Molk), konata ankaŭ kiel **Rozkolora Moskeo** (مسجد صورتی Masjed-e Surati), estas tradicia moskeo en Ŝirazo, Irano. Ĝi estas en la kvartalo Gaŭd-i Arabān, proksime de la moskeo Shāh Chérāgh. Ĝi estis konstruita dum la regado de la dinastio de Kaĝaroj en Irano.

La moskeo famas pro etendaj kolorvitroj en sia fasado, kaj montras aliajn tradiciajn elementojn kiel la desegno Panj Kāse ("kvin konkavaĵoj"). Ĝi estas nomita en populara kulturo la 'Rozkolora Moskeo', pro la uzado de konsiderinda nombro de roz-koloraj kaheloj por sia interna desegno.

## Bildaro 
eta|center|775px|Panoramo el ekstero.
eta|center|775px|Panoramo el interno.

مسجد نصیرالملک در شیراز.jpg|Vintra preĝareo
Nasir Al-Molk (28395511855).jpg|Vintra preĝareo
مسجد نصیرالملک شیراز ایران-Nasir ol Molk Mosque shiraz iran 03.jpg|Ekstero
In Celebration of Colors at Nasir ol-Mulk Mosque Shiraz Iran.jpg|Nokta ekstero
Nasir ol Molk Mosque (31233735801).jpg|Mukarnoj de la moskeo Nasir-ol-molk
Mezquita de Nasirolmolk, Shiraz, Irán, 2016-09-24, DD 57-59 HDR (cropped).jpg|Tegmentoj de la vintra preĝareo
Decoration Nasirolmolk mosque.jpg|Ornamaĵo de la moskeo
Masdjed-e Nasr ol molk.jpg|Mozaika kupola interno
Nasir-ol-Molk Mosque (inside).jpg|Interno

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Moskeo Nasir ol Molk en *Art-Days.com* 
* Moskeo Nasir ol Molk en *Albert-Videt.eu* france
* BBC Persian: Nasir ol Molk perse

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj
Kategorio:Moskeoj en Irano
Kategorio:Ŝirazo
Kategorio:Vizitindaĵoj en Irano
Seksa egaleco

eta|Simbolo pri seksegaleco.
[eta|Video: Ĉu latinidaj lingvoj iĝas pli genroneŭtralaj? - video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo]]
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri genro kaj egaleco, podia diskuto dum IJK 2018 pri la kongresa temo.]]
La **seksa egaleco** (foje **genro egaleco**) estas tendenco al la ideo ke kaj viroj kaj virinoj devas ricevi la samajn rajtojn, profitojn, egalecon de oportunoj, saman traktadon jure kaj devas estis traktataj samrespekte ĉiuj aspektoj de la ĉiutaga vivo: laboro, sano, edukado. La principo de egaleco kaj de nediskriminacio pro tialoj de sekso estas devigo de ĝenerala internacia juro kiu devigas ĉiujn ŝtatojn kaj pro sia unuaranga karaktero estas establita ĉiam kiel principo inspiranta la ceteron de la fundamentaj rajtoj.

Je tutmonda skalo, atingi la seksegalecon postulas ankaŭ la forigon de damaĝaj praktikoj kontraŭ virinoj kaj infaninoj, inter kiuj menciindas la seksa trafiko, la virinmortigo, la seksa perforto dum militoj inter aliaj praktikoj de kontraŭvirina perforto kaj kontraŭvira perforto. La Loĝantarfonduso de Unuiĝintaj Nacioj (FNUAP) deklaris, ke "spite, ke multaj internaciaj interkonsentoj konfirmas iliajn homajn rajtojn, la virinoj estas multe pli suferantaj ol viroj pro malriĉo kaj senalfabeteco. Ili havas malpli da aliro al propraĵoj, al kredito, al kapabligo kaj al dungado. Ili multe malpli ol viroj tendencas esti politike aktivaj kaj multe pli esti viktimoj de hejma perforto".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Egaleco antaŭ la leĝo
* Virinaj rajtoj

Kategorio:Civilaj rajtoj
Kategorio:Egalismo
Kategorio:Socia sekso
Imperia Konferenco

[eta|dekstra|300px|Reĝo [Georgo la 5-a (Britio)|Georgo la 5-a (side, centre) kun siaj ĉefministroj en 1926. Stare (maldekstre dekstren): Walter Stanley Monroe (Novlando), Gordon Coates (Nov-Zelando), Stanley Bruce (Aŭstralio), J. B. M. Hertzog (Unio de Sud-Afriko), W. T. Cosgrave (Irlanda Libera Ŝtato). Side: Stanley Baldwin (Unuiĝinta Reĝlando), Reĝo Georgo la 5-a, William Lyon Mackenzie King (Kanado).]]
**Imperia Konferenco** (en angla *Imperial Conferences* kaj *Colonial Conferences* antaŭ 1907) estas termino en politiko kiu referencas al periodaj kunsidoj de registarestroj el memregantaj kolonioj kaj dominioj de la Brita Imperio inter 1887 kaj 1937, antaŭ la establado de regulaj Kunsidoj de Ŝtatestroj de la Komunumo de Nacioj en 1944. Ili okazis en 1887, 1894, 1897, 1902, 1907, 1911, 1921, 1923, 1926, 1930, 1932 kaj 1937.

Ĉiuj konferencoj okazis en Londono, la sidejo de la imperio, escepte tiuj de 1894 kaj 1932 kiuj okazis en Otavo, la ĉefurbo de la plej veterana "Dominio de la Krono". La konferenco de 1907 ŝanĝis la nomon de la kunsidoj al Imperiaj Konferencoj kaj interkonsentis, ke la kunsidoj okazu ekde tiam regule anstataŭ okazado nur kiam transmaraj ŝtatestroj vizitad Londonon por reĝaj aferoj (ekz. jubileoj kaj kronigoj).

## Bibliografio 
* Keith, A.B. The Government of the British Empire (1935).
* Olson, James S., eld. Historical Dictionary of European Imperialism (1991) pp 292–300; Covers 1907, 1911, 1921, 1923, 1926 and 1932
* Palmer, G.E.H. Constitution and Cooperation in the British Commonwealth (1934)

Kategorio:Brita imperio
Kategorio:Komunumo de Nacioj
Kategorio:Diplomatiaj konferencoj
Kategorio:Ekstera politiko de Britio
Kalimanci Lago

maldekstra|eta|Kalimanci lago
**Kalimanci Lago** () estas artefarita lago, kiu estis kreita post la konstruado de digo sub la kunfluo de la rivero Kamenička Reka kun la rivero Bregalnica en la orienta parto de norda Makedonio. Ĝi situas ĉirkaŭ 5 km sude de Makedonska Kamenica.
maldekstra|eta|Akvobaraĵo de la Kalimanci digo

## Priskribo 
La digo estis konstruita en 1969. La digo estas malfiksita, ŝtona kun argila kerno. Ĝia alteco estas 92 m kaj longo 240&nbsp;m. La krono de la digo estas en alteco de 520 m.

La lago longas 14 km kaj larĝas 300 m. La plej granda profundo estas 80 m.

La surfaco de la lago estas ĉirkaŭ 4,23 km² kaj la akvokvanto en la lago estas ĉirkaŭ 127 milionoj da m³.

La ĉefa celo de la lago estas provizi sufiĉe da akvo por irigacio de ĉirkaŭ 28.000 ha da rizkampoj en la areo de Kočanské údolí kaj parte ankaŭ por irigacio de kultiveblaj teroj en la valo de Ovče-Poluso.

Tial, du irigaciaj kanaloj estis konstruitaj de la digo. Unu el ili longas 98 km kaj alportas akvon al la valo Ovče Pole. La dua kanalo, longa 36 km, estas uzata por irigacii rizejojn en la valo Kočanska kotlina.

Troa akvo estas uzata por generi elektron tra malgranda akvoenergia centralo kun instalita potenco de 13,8 MW.

## Interesaj 
Sur la lago estas la insulo Kalata (aŭ ankaŭ duoninsulo), sur kiu estas la restaĵoj de malfrua antikva minurbo, kie oni minis oron kaj stanercon.

## Tradukfonto 
Kategorio:Lagoj en Nord-Makedonio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Altenach

''''* (jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Haut-Rhin*, en la historia kultura regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono *Grand Est'' ("Granda Oriento"), kaj administre apartenas al la arondismento Altkirch. Fine de  en la komunumo vivis . 

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Haut-Rhin

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Haut-Rhin
Cauayan (Isabelo)

**Cauayan,** [kaŭajan] -  - estas kvinaklasa komponenta urbego en Filipinoj, en insulo Luzono, en regiono Kagajana Valo, en Isabelo (provinco). La loknomo signifas en loka lingvo: bambuo. Cauayan havas 65 distriktojn. 
eta|maldekstre|Vendejego en Cauayan
## Geografio 
Cauayan situas en nordorienta parto de la insulo laŭ riverohttps://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=16.903735426837844%2C121.79112180000004&z=10. Cabatuan troviĝas 11, provinca ĉefurbo Ilagan 26, Santiago (Isabelo) 35, regiona ĉefurbo Tuguegarao 76, Kezonurbo 261, ĉefurbo Manilo 276, Cebuurbo 773, Puerto Princesa 865, Dabao 1176, General Santos 1260 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La nuna Cauayan origine estis indiĝena vilaĝo. Dum la hispana dominado la areo estis pli granda kaj enhavis ekzemple la nunan Cabatuan. La oficiala fondo okazis en 1740. La komunumo unue situis tre proksime al rivero. Post serio de katastrofaj inundoj ĝi translokiĝis al sia nuna loko. Inter 1942-1945 la japanoj regis, pli frue en la sama jarcento usonanoj. En la malfruaj 1990-aj jaroj Cauayan atingis la internacian kriterion urbego (pli granda, ol cent mil) kaj en 2001 ricevis la titolon sendependa komponenta urbo laŭ filipina kriterio. 
eta|Banko en Cauayan
## Ekonomio 
Dum la hispana reĝimo Cauayan estis grava parto de la tabaka industrio. Baldaŭ la agrikulturo graviĝis kun rizoj kaj maizoj, iomete kun fruktoj kaj legomoj, sed ekzistas ankaŭ bredado de kortobirdoj, brutoj. La urbego estas tre fama pri fungoproduktadoj. Cauayan estas proponita loko pri speciala ekonomia zono kaj agroindustria centro.  

## Religio kaj eduko 
La domina religio en Cauayan estas la katolika. En la urbo kampusoj funkcias.

## Trafiko 
Al Cauayan kuras 3 vojoj kaj menciindas ponto tra la rivero kaj enlanda flughaveno.

## Klimato 
Cauayan situas en la ekvatora klimato. Jare pluvas po 1651 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo kaj oktobro pli ofte. La averaĝa jara temperaturo varias inter 22-. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* festivalo 
* muzeo 

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Nudokula kolombo

**Nudokula kolombo** (*Patogienas corensis*) antaŭe (*Columba corensis*) estas sudamerika kolombo de la familio *Columbidae*, kiu vivas en norda Kolombio, Venezuelo kaj Nederlandaj Antiloj, aparte en Arubo. Ties naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj. 

eta|maldekstre|220ra|
Temas pri grizecbruna kolombo kun rozkolora nuanco en kapo kaj kolo, po unu grizeca makulo en ĉiu kolflanko, kaj malhelbrunaj flugiloj. La piedoj estas ruĝecaj kaj la beko flaveca. La plej rimarkinda trajto estas senpluma okulringo kiu montras malhelbrunan haŭton, kio nomigas la specion. Inter la grenat-kolora iriso kaj la okulringo estas pli fajna grizeca okullimo.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Makulkolombo

**Makulkolombo** aŭ **Punktoflugila kolombo** (*Patogienas maculosa*, iam *Columba maculosa* Temminck, 1813) estas sudamerika kolombo de la familio *Columbidae*, kiu vivas en nordorienta Argentino, sudorienta Bolivio, sudokcidenta Brazilo, iom en Ĉilio, Paragvajo, Peruo, kaj Urugvajo. 

Ties naturala habitatoj estas tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj, tropikaj kaj subtropikaj malsekaj montararbaroj, tropikaj kaj subtropikaj sekaj arbustaroj, tropikaj kaj subtropikaj alt-altitudaj arbustaroj, tropikaj kaj subtropikaj laŭsezone malsekaj aŭ inunditaj malaltteraj herbejoj, kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Ĝi estas griza kolombo, kun tre helaj plumpintoj en flugiloj kio havigas aspekton de hela punktobildo, kio nomigas la specion, ankaŭ en la latina scienca nomo. La flugilpintoj estas pli malhelaj.

## Bildaro

ColumbaAlbipennisKeulemans.jpg
Patagioenas maculosa-perching.jpg|P. m. albipennis , Ollantaytambo, Peruo

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Paragvajo
Kategorio:Birdoj de Urugvajo
Disko polo

eta| Disko-Festivalo - Kobylnica 2012
**Disko polo** aŭ **pola diskoo** estas muzikstilo ligita al la eŭrodisko, kies origino kuŝas en Pollando. Ĝi ekzistas en sia nuna formo ekde la fruaj 1990-aj jaroj, kun pinto ĉirkaŭ 1995-1997.

Nuntempe ĉi tiu stilo estas ĉefe vidata kiel *Camp* (tendaro), angla esprimo, kiu rilatas al kultura stilo kun elementoj de kiĉo.

Disko polo tre similas al Eurodisko sed miksita kun pola folklormuziko. Inter la plej konataj grupoj troviĝas interalie grupoj kiel Weekend, Shazza, Toples kaj Boys aŭ Megi.

En 2002, disko polo vicis kvara inter la plej popularaj muzikĝenroj en Pollando kaj pli ol 44% de poloj diris, ke ili aŭskultas ĝin. En simila studo farita en 2007, disko polo estis vicigita dua post popmuziko.

## Historio 
Eurodisko aperis en Okcidenta Eŭropo en la 1970-aj jaroj. Disko polo ekaperis en la malfruaj 1980-aj jaroj kaj pintis en la dua duono de la 1990-aj jaroj. La ĝenro spertis revigliĝon ĉirkaŭ 2007.

Ĝi devenas de diskoo, nuntempa popolmuziko, Italo-diskoo influita de eŭrodiskoo, kaj polajn popolkantojn (specife, la popularigita subĝenro ludata ĉe geedziĝoj kaj festoj).

## Esencaj trajtoj 
Karakterizaĵo estas la praktike ekskluziva uzo de la pola lingvo. Muzike disko polo iras de modern-parolanta stilo ĝis eurodisko kun fojaj repinfluoj, ĉefe uzante slavajn melodiojn kaj instrumentojn. En iuj kazoj, pli malnovaj internacie sukcesnumeroj ankaŭ estas reprenitaj kaj ricevas polan tekston kaj tipan aranĝon. La populareco de disko polo ne limiĝas al la pole parolanta areo. La internaciiĝo de disko polo ĉefe rimarkiĝas en Azio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *MEGI - Coś Innego (Official Audio) Disco Polo 2021*, filmeto

Kategorio:Pola muziko
Kategorio:Diskoo
Saidjah kaj Adinda (filmo)

**Saidjah kaj Adinda** (indonezie: Saidjah dan Adinda) estas indonezia filmo el 2021, kiu estas adapto de la romano Max Havelaar de Multatuli (Eduard Douwes Dekker) produktita de la Ministerio pri Edukado kaj Kulturo de la Respubliko Indonezio kune kun Kremov Pictures, en la esploraj kaj antaŭproduktaj stadioj en kunlaboro kun la Ĝakarta Arta Instituto kaj la Multatuli-Muzeo. Ĉi tiu 100-minuta filmo estis reĝisorita de Darwin Mahesa kaj interpretita de novuloj aktoroj Achmad Ali Sukarno, Rizky Darta, Chris Leitner, Aliya Abbyasova, DC. Aryadi, kune kun indoneziaj altrangaj aktoroj Arswendi Nasution, Nena Rosier, Egi Fedly, Jajang C. Noer, kaj Claudio.

## Sinoptiko
La patro de Saidjah vendis sian krison por aĉeti bubalon, kiu nomiĝis Si Pantang. Krom lerte plugi la kampojn, Si Pantang havas rakonton, kiun memoros malgranda Saidjah, nome helpo de esti atakita de tigro. La feliĉo ne longe pasis post tio, Demang Parungkujang, konfidulo de la reganto de Lebak Raden Adipati, forprenis la bubalon. Neniu homo kuraĝis kontraŭstari, inkluzive s-ino Slotering. En funebro, Saidjah kreskis por esti juna viro. Li ekamis sian plej bonan amikon Adinda ekde infanaĝo. Ili havas revon edziĝi, havi novan bubalon kaj vivi feliĉe. Tamen malriĉeco fariĝis baro por realigi ĝin, ĝis Saidja decidis labori en Batavio. Kiel signo de amo, Adinda donis jasmenajn florojn kaj Saidjah respondis per blua tuko el sia kaprubando. Adinda nun estas sola en Lebak, fidele atendante la alvenon de Saidjah por 3 foje 12 lunciklojn, per gratado de siaj vangokavetoj Adinda daŭre preĝas por la alveno de Saidjah.

## Muziko 
La sontrako por la filmo Saidjah kaj Adinda estis kreita de Darwin Mahesa kun la sama titolo, kantita de Sita Nursanti, kaj muzika komponaĵo de Tya Subiakto. 

## Produktado 
En 1976 filmo kun la sama temo titolita Max Havelaar estis produktita kune kun PT Mondial Motion Pictures (Ĝakarto) kaj Fons Rademakers Productie B.V. (Amsterdamo). Ĉi tiu filmo reĝisorita de Fons Rademakers estis malpermesita dum la epoko de Nova Ordo. La malpermeso fine estis nuligita ĉirkaŭ 1987/1988. La 9-an de januaro 2020 la amaskomunikiloj Liputan 6 menciis, ke Kremov Pictures produktos Saidjah kaj la filmo de Adinda kaj poste konfirmita de Darwin Mahesa. En la filmo partoprenas kelkaj indoneziaj filmaktoroj kaj lokaj aktoroj el Banten. Ĉi tiu filmo antaŭvidite estas eldonota en 2021.

Kategorio:Filmoj
Kategorio:Indoneziaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2021
Ferenc László (bestokuracisto)

**Ferenc László** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **László Ferenc** estis hungara bestokuracista patologo, altlerneja instruisto.

Ferenc László naskiĝis la  en Pápa, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Ferenc László akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1920, post 2 jaroj li doktoriĝis. Post la diplomo li estis asistanto, poste inter 1921–1926 li estis armea bestokuracisto, fine ĝis la emeritiĝo en 1959 li estis gvidanto de la buĉejo de Győr. Li ankaŭ instruis en universitata fakultato (iam altlernejo) inter 1936 kaj 1949. Li aŭtomate kandidatiĝis en 1953 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Spite la emeritiĝon li estis higienisto inter 1960–1965. Lia edzino naskis 2 filojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A házinyúl belsőfülének szerkezete* (disertaĵo, 1922)
* *Nagyfokú myopia lovon* (1923)
* *Visszatekintés a magyar állati kórszövettan első félévszázadára. 1876–1926.* (1933)
* *Endokrinológia* (1944, pro la milito restis manuskripto)
* *Tyúkok daganatai* (1952)
* *Egyes oltóanyagok és olajtartalmú gyógyszerek befecskendezése nyomán keletkező kórszövettani elváltozások* (1957)
* *Higiéniai vonatkozások a mészárosok céhleveleiben* (1969)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj patologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
124143 Joséluiscorral

'*124143 *Joséluiscorral'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio de Calar Alto en Gérgal, Hispanio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *José Luis Corral Berruezo'', kiu laboris de 1999 ĝis 2014 kiel ĉefkuiristo ĉe la Observatorio de Calar Alto. Per siaj kuirartaj talentoj li signife kontribuis al la komforto de siaj kolegoj, vizitantaj astronomoj, kaj la malkovrinto de la asteroido. Li kaj lia manĝaĵo multe mankas al ni.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Helventra kolombo

**Helventra kolombo** aŭ **Kajena kolombo** (*Patogienas cayennensis*) antaŭe (*Columba cayennensis*) estas centr- kaj sud-amerika kolombo de la familio *Columbidae*, kiu vivas en tropikaj areoj de Ameriko. Iam ofte metita en la genro *Columba*, ĝi aktuale apartenas al klado de malnova novmonda genro *Patagioenas*. Kun siaj parencoj ĝi reprezentas okazon de evolucia radiado etende tra plej el la varm-moderaj ĝis tropikaj areoj de Ameriko. Grizkoloraj birdoj, eĉ maskloj ĝenerale ne havas irizecon en plumaro, dum tiu ĉi specio havas iome da kuprokoloran brilon en la nuko.

Ĝi estas loĝanta reproduktanto el suda Meksiko suden ĝis Bolivio kaj norda Argentino kaj en Tobago kaj Trinidado, kvankam ĝi estas nur tre surloke en tiu lasta insulo. Vagantoj estas foje vidataj en apudaj regionoj; por ekzemplo, oni registris la specion kiel vaganta en Urugvajon el Argentino kaj okaze ankaŭ el Brazilo, but neniam oni registris, ke la specio reproduktiĝis aŭ eĉ havis permanentan restadon en Urugvajo.

## Priskribo 
maldekstra|eta| Panamurbo.
La Helventra kolombo estas 30–32&nbsp;cm longa kaj pezas normale 230–250&nbsp;g. Masklaj plenkreskuloj havas ĉefe nebrilajn purpurajn kapon, bruston kaj suprajn partojn, kun kupreckoloraj briloj sur nuko kaj blankeca helgriza gorĝo. La malsupra dorso kaj vosto estas malhelgrizaj kaj la malsupraj partoj estas helgrizaj ĝis blankecaj en la krurplumoj, kio nomigas la specion. La beko estas nigra kaj la gamboj, irisoj kaj okulringoj estas ruĝaj. La ino estas simila, sed pli senkolora ol la masklo, kaj nematuruloj estas grizec-brunaj, tre senbrilaj.

La suda subspecio *P. c. andersoni* havas blankajn subajn partojn, pli ol la palgriza de la nomiga subspecio *P. c. cayennensis*.

La alvoko estas serio de mildaj *kuk kuk kru-u*; la komenca mallonga *kuk* estas karaktera de la grupo *cayennensis* de *Patagioenas*. Kune, la kanto de tiu specio estas intermeza inter tiuj de sia plej proksima parenco nome la Senmarka (*P. inornata*) kaj la Flavbeka kolombo (*P. flavirostris*).

En naturo ĝi povas simili al Skvama kolombo (*P. speciosa*), kiu havas similan memmontreman flugmanieron. Tiuj du grandaj specioj estas ankaŭ la nuraj kolomboj en siaj teritorioj kiuj estas ofte vidataj flugante el arbaroj. Sed certe *P. cayennensis* ne havas la skvamecan aspekton, kaj la alvokoj

## Notoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Ygos-Saint-Saturnin

''''* (jen france, okcitane *Igòs e Sent Saturnin*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Landes* (jen france, okcitane *Lanas*), en la regiono Nova Akvitanio (, prononco [], do , , ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Mont-de-Marsan* (france *arrondissement de Mont-de-Marsan*, okcitane *Arrondiment deu Mont*), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono **. Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *ygossais''.

eta|maldekstra|300ra|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Landes
* Ygos (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Komunumoj de Landes
Saint-Martin-d'Oney (stacidomo)

'''Saint-Martin-d'Oney''' estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Saint-Martin-d'Oney, en departemento Landes, regiono Nova Akvitanio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Nova Akvitanio.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Morcenx - Bagnères-de-Bigorre (652000).

## Vidu ankaŭ 
* Saint-Martin-d'Oney

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Nova Akvitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Landes
Kategorio:Saint-Martin-d'Oney
Saint-Pé-de-Bigorre

**Saint-Pé-de-Bigorre** estas franca  situanta en departemento Hautes-Pyrénées, regiono .

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Saint-Péens*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Hautes-Pyrénées
* Saint-Pé-de-Bigorre (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Komunumoj de Hautes-Pyrénées
Tournay (stacidomo)

**Tournay** estas franca stacidomo sur linio Toulouse - , situanta en  , en departemento Hautes-Pyrénées, regiono .

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  .

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Toulouse - Bayonne (650000).

## Vidu ankaŭ 
* Tournay (Hautes-Pyrénées)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Okcitanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hautes-Pyrénées
Kategorio:Tournay (Hautes-Pyrénées)
Sándor Major

**Sándor Major** [ŝAndor major], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Major Sándor** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto, generalo.

Sándor Major naskiĝis la  en Sárvár, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Major maturiĝis en luterana liceo en Sopron en 1908, poste li akiris bestokuracistan diplomon helpe de armea stipendio en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1912. Samtempe li ricevis la rangon leŭtenanto. Li instruis en la armea akademio inter 1912-1949. En tiu longa periodo li estis ankaŭ asistanto en kliniko de la menciita altlernejo (1913–1914) kaj dum la 1-a mondmilito li estis armea bestokuracisto. Li doktoriĝis en la altlernejo en 1916. En la pli pacaj tempoj li havis postenon en la defenda ministerio (1918–1921), poste li instruis en la armea akademio kaj nature ankaŭ bestokuracisto en pli altaj rangoj. Li partoprenis en la 2-a mondmilito, fine li estis militkaptito en Sovetunio inter 1945-1948. Hejmenveninta lia generala rango restis, tamen li estis forigita el la armeo en 1949. Li estis civila bestokuracisto ĉe ĉevalaro, sed en 1952 li estis akuzita, tial li laboris plu en Budapeŝto ĝis 1955. Li ricevis armeajn medalojn ĝis 1945. Li edziĝis en 1948.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A pata mechanizmusáról* (1911)
* *Miért nem mutatható ki néha az epefesték icterusos lovak vizeletéből?* (disertaĵo, 1916, ankaŭ germane)
* *Adatok és észleletek a havivakságról* (1928)
* *A magyar ló* (1937)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* http://konyvtar.univet.hu/sirok/node88.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
István Lipthay

**István Lipthay** [iŝtvAn liptai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lipthay István** estis hungara ministeria oficisto, subministro. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *lubellei kaj kisfaludi*.

István Lipthay naskiĝis la  en Nagyendréd (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa vilaĝparto de Ondrejovce en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Lipthay akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Pest. Ekde 1856 li estis ŝtata oficisto, ekde 1867 li laboris en la Ministerio pri agrikulturo (Hungario). En 1869 li ricevis la taskon okupiĝi pri bestaj higienoj, tial li studvojaĝis en Germanio. En 1878 li sukcese defendis la landon kontraŭ epidemio pri bovoj. Li multe helpis funkciadon de Veterinara Instituto de Budapeŝto. Li emeritiĝis en 1897. Li ricevis enlandajn kaj eksterlandajn medalojn, premiojn krome li havis la dignon ministeria konsilisto.

## Lia kontribuo 
* *Az ország valamennyi törvényhatóságánál teljesített állategészségügyi felülvizsgálat eredménye* (1888)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo L, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
(124136) 2001 LT2

**(124136) 2001 LT2** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la  5:9 kun Marso kaj 7:2 kun Jupitero.

Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,24161 astronomia unuo, tie estas 36,144 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Barbazan

**Barbazan** estas franca  situanta en departemento Haute-Garonne, regiono .

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Barbazanais*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Garonne
* Loures - Barbazan (stacidomo)
* Listo de termurboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Haute-Garonne
Kategorio:Termurboj de Francio
Árpád Marcis

**Árpád Marcis,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marcis Árpád** estis hungara bestokuracisto, altlerneja instruisto.

Árpád Marcis naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Árpád Marcis akiris bestokuracistan diplomon en Veterinara Altlernejo de Budapeŝto en 1908. Post la diplomo li laboris en la veterinara instituto pri bestaj epidemioj ĝis 1928, poste en alia instituto pri higieno. Intertempe en 1918 li doktoriĝis en la altlernejo, poste samloke lia habilitiĝo okazis en 1925. Li ricevis la titolon ĉefkonsilisto en 1941, post 2 jaroj li estis institutestro en tiutempe hungara urbo Kolozsvár. Li pensiuliĝis en 1946, tamen poste li estis konsilisto en uzino pri vakcinoj. Li laboris efike kontraŭ la bestaj epidemioj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A takonykór kórjelzése az agglutinációval és a komplementum megkötésével* (1911)
* *A vérvizsgálatok értéke a takonykór kórjelzésével – Der diagnostische West der Bluntuntersuchungen beim Rotz* (1914)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 
* http://konyvtar.univet.hu/sirok/node90.html

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj bestokuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Joué-lès-Tours (stacidomo)

**Joué-lès-Tours** estas franca stacidomo sur linioj  -  kaj Joué-lès-Tours - , situanta en  Joué-lès-Tours, en departemento Indre-et-Loire, regiono Centro-Valo de Luaro.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Centro-Valo de Luaro.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Les Sables-d'Olonne - Tours (525000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Joué-lès-Tours - Châteauroux (594000).

## Vidu ankaŭ 
* Joué-lès-Tours

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Indre-et-Loire
Kategorio:Joué-lès-Tours
Fenciklidino

eta|dekstra | Feninciklidino kiel distra drogo
**Fenilciklidino** (IUTAK-e **1-(1-fenilcikloheksil)piperidino**, slange konata kiel **anĝela polvo** aŭ **PCP**) estas psikedela drogo.

## Efikoj 
Fenciklidino kaŭzas vidan kaj aŭdan halucinojn kaj perfortermon. Ĝi ankaŭ povas kaŭzi konvulsion, komaton, kaj pliigitan sinmortigemon.

## Uzmaniero 
Kiel distra drogo, fenciklidino estas tipe fumata, kelkfoje kune kun kanabo kaj/aŭ tabako. Ĝi estas ankaŭ buŝe aŭ naze uzebla, aŭ per injekto en sangovaskulon.

## Historio 
Fenciklidino estis inventita en 1926. Ĝi ekuziĝis komerce kiel anestezanto ekde la 1950-aj jaroj.

La Usona registaro forbaris ĝian uzon por homoj en 1965, pro la neintencitaj efikoj, kaj ankaŭ uzon en bestoj en 1978.

Fenciklidino populariĝis en Usono kiel distra drogo dum la 1960-aj jaroj.

Hodiaŭ, fenciklidino estas forbarata kiel distra drogo en la plejmulto da landoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Opioidoj
Kategorio:Germanaj inventoj
Kategorio:Piperidinoj
József Márkus (agronomo)

**József Márkus** [jOĵef mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus József** estis hungara agronomo, altlerneja instruisto.

József Márkus naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Márkus akiris agronomian diplomon en Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1935, en la sekva jaro li doktoriĝis, en 1937 li akiris koncernan pedagogian diplomon. Li praktikadis samloke inter 1935-1937, poste li estis asistanto (1937–1942), pli poste lektoro (1942–1944). Iom poste la agronomian instruadon transprenis la Agrikultura Universitato, tial li instruis tie inter 1946–1952, intertempe li establis instituton en 1949. La fakultato sendependiĝis kiel altlernejo, pli poste universitato (Veterinara Universitato de Budapeŝto), kie li instruis plu kiel docento (1951–1963) kaj katedrestro (1957–1973). Li kandidatiĝis en 1952 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premion en 1955.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Adatok a hazai juhsajtok kémiai összetételéről* (1936)
* *Adatok a bivaly vemhességi idejéről, születési súlyáról és fejlődéséről* (1943)
* *Állattenyésztéstan* (lernolibro, 1949)
* *The Effect of Synthetic Estrogen Preparations on Ewes during the Mating Season* (1953)
* *A mélyhűtés szerepe a mesterséges termékenyítés alkalmazásában* (1957)
* *Az állattenyésztés alapjai* (studenta lernolibro, 1960, 5-a eldono: 1965)
* *Normák és gyakorlat a szarvasmarha nátriumellátásában* (kunaŭtoro, 1973)
* *A csontritkulás gyógyítása. 1–6.* (1994–1995)

## Memorigiloj 
* memormedalo (1991) fare de Walter Madarassy

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografieto
* https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=3843

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Flavbeka kolombo

**Flavbeka kolombo** aŭ **Ruĝbeka kolombo** (*Patogienas flavirostris*) antaŭe (*Columba flavirostris*) estas sudamerika kolombo de la familio *Columbidae*, kiu vivas en Centrameriko, nome temas pri relative granda, kolombo kiu reproduktiĝas el suda Teksaso, Usono, kaj nordokcidenta Meksiko ambaŭmarborde suden ĝis Kostariko. Ĝi estas indiĝena reproduktanto en Belizo, Kostariko, Salvadoro, Gvatemalo, Honduro, Meksiko, Nikaragvo kaj plej suda Usono.

Ĝi apartenas al klado de *Patagioenas* kiu ĝenerale ne havas irizecan memmontran plumaron, escepte pri kelkaj restaĵoj en la Helventra kolombo.

## Priskribo 
Flavbekaj kolomboj havas tre malhelan, ardez-grizan plumaron kun pli grenat-koloraj, kvankam foje priskribitaj kiel purpuraj, kio estas tialo por la hispanlingva nomo *paloma morada*, kapoj, koloj kaj flugilkovriloj. Ili havas palruĝajn okulojn kun oranĝkoloraj okulringoj, kun flava beko kaj ruĝa bekobazo. Notinde, ili ne havas irizecajn kolplumarojn. Bluec-griza ventro kaj vostokovriloj, same kiel la malpli bruna dorso, distingas ĝin el plej aliaj specioj, kiel la Ruĝeca kolombo kaj la Nigrabeka kolombo. La nura notinda diferenco inter maskloj kaj inoj estas ke inoj havas pli senbrilajn kapojn kaj kolojn. Junuloj estas ofte eĉ pli senbrilaj kaj havas malhelajn ŝultrojn, same kiel pli brunajn mantelojn kaj flugilojn.

Kompare kun aliaj birdoj, ili estas pli mezaj ĝis grandaj birdoj, kiuj kreskas inter 30–37&nbsp;cm de longo kaj pezas 230 ĝis 425 g.

Flavbekaj kolomboj havas tre distingan alvokon, priskribitan kiel longa, alt-tona alvoko konsistanta je *kuuu* sekvita de tri notoj ''kuk-k'-k'-kuu*. Ĝi sekvas ascendantan sonon. Ekflugante, la flugiloj de la birdoj kreas rimarkindan flugilfrapan bruon.

## Distribuado kaj habitato 
Flavbekaj kolomboj estas oftaj tra sekaj arbaroj ĉefe en marbordaj Meksiko kaj Centrameriko, plej ofta en Rio Grande, kvankam malofta eĉ somere. Ili povas foje trovebla en Suda Teksaso, kun malpliiĝanta populacio. En preskaŭ ĉiuj areoj, ili estas rare videblaj dumvintre.

Flavbekaj kolomboj havas kvar registritajn subspeciojn, nome la jenaj:

* *restricta*, Okcidenta Meksiko, el okcidenta centra Sonora ĝis Sinaloa (van Rossem 1930)
* *madrensis*, Insulo Tres Marías (ĉe okcidenta centra Meksiko) (Nelson 1898)
* *flavirostris*, malsupreo de valo Rio Grande en Teksaso tra sudorienta Sonora, Sierra Madre en Chihuahua, kaj San Luis Potosí suden ĝis Nikaragvo kaj orienta Kostariko (Wagler 1831)
* *minima,'' malaltaj teroj de Kostariko ĉe la Golfo de Nicoya (Carriker 1910)

Habitatoj povas varii. Flavbekaj kolomboj estas plej troveblaj en sekaj arbaroj kaj laŭlonge de riverbordaj malsekaj areoj.

## Referencoj 
*

## Eksteraj ligiloj 
* "Red-billed pigeon media". Internet Bird Collection.
* Fotaro de Red-billed pigeon en VIREO  Drexel University
* Red-billed pigeon en Neotropical Birds (Cornell Lab of Ornithology)

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Apokopo

**Apokopo** estas la fenomeno de la ellaso de la lasta silabo de vorto, kiel speco de plibonigita formo de elizio. La apokopo kiel vortfiguro estas ofte uzata en poezio por akiri bonan ritmon, rimon aŭ metrikon. Ĝi ankaŭ oftas en parolata lingvo, kiu ofte rezultigas novajn pli mallongajn vortojn. Tiel ekzemple "aŭto" venas de "aŭtomobilo" per la ellaso de 'mobilo', "diskoo" devenis el "diskoteko" per la ellaso de 'teko' ktp. Lingvoj, en kiuj ofte okazas apokopo, estas la franca ('*sympa*' anstataŭ '*sympathique*', '*vélo*' anstataŭ '*vélocipède*', ktp.) kaj la hispana.

La preterlasita parto estas indikita en iuj lingvoj (eble ankaŭ en esperanta poezio) per apostrofo (').

## Vidu ankaŭ 
* Aferezo
* Akronimo
* Elizio
* Lingva kuntiriĝo
* Mallongigo

Kategorio:Poezio
Kategorio:Lingvoscienco
Midriazo

En medicino, **midriazo** estas la dilatiĝo de la pupilo, ofte kiel simptomo de malsano aŭ drogo. Ĝi estas la malo de *miozo*.

## Priskribo 
Normale, la pupilo dilatiĝas en mallumo kaj maldilatiĝas en la lumo, por optimuma vidkapablo kaj protekto kontraŭ sunradioj dum la tago. Tamen, midriaza pupilo restas dilatita, eĉ en hela medio.

## Kaŭzoj 
Midriazo povas estis simptomo de troa enkrania premo. Ankaŭ traŭmato en la okulo aŭ kapo povas kaŭzi midriazon.

Midriazo povas esti kaŭzita ankaŭ de medikamentoj kaj drogoj; drogo kaŭzanta midriazon nomiĝas **midriaziganto**. Jen kelkaj midriazigantoj:
* Amfetamino, kokaino, MDMA
* LSD, psikedelaj fungoj
* Difenhidramino
* Dekstrometorfano

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Simptomoj
Kategorio:Oftalmologio
Pierre Joseph Bonnaterre

Abato **Pierre Joseph BONNATERRE** (1752, Aveyron – 20a de Septembro 1804, Saint-Geniez-d'Olt) estis franca natursciencisto kiu kontribuis la partojn de cetacoj, mamuloj, birdoj, reptilioj, amfibioj, fiŝoj, kaj insektoj por la *Tableau encyclopédique et méthodique*. Li elstaris ankaŭ kiel la unua sciencisto kiu studis la sovaĝinfanon Victor of Aveyron, kies vivo inspiris François Truffaut por lia filmo ''L'Enfant sauvage* (La sovaĝinfano).

Bonnaterre estas konsiderata kiel identiganto de ĉirkaŭ 25 novaj specioj de fiŝoj, kaj havigis ilustraĵojn de ĉirkaŭ 400 en sia enciklopedia verko.
eta|maldekstre|250px|Kovrilpaĝo.

## Parta verkaro 
* *Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature, dix-huitième partie, insectes.* Agasse, Parizo 1797.
* *Recueil de médecine vétérinaire ou Collection de mémoires d'instructions et de recettes sur les maladies des animaux domestiques.*
* *Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature ..., cétologie, ophiologie, erpétologie.* Padovo 1795.
* *Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature, Ophiologie.* Panckoucke, Parizo 1790.
* *Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature, ornithologie.* Panckoucke, Parizo 1790/91.
* *Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature ... Cétologie.* Panckoucke, Parizo 1789.
* *Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature ..., Erpétologie.* Panckoucke, Parizo 1789/90.
* *Tableau encyclopédique et méthodique des trois règnes de la nature ..., Ichthyologie.'' Panckoucke, Parizo 1788.

Kategorio:Francaj natursciencistoj
Kategorio:Francaj zoologoj
Kategorio:Francaj entomologoj
Kategorio:Francaj iĥtiologoj
Kategorio:Francaj ornitologoj
Kategorio:Francaj taksonomiistoj
Perua kolombo

**Perua kolombo** aŭ **Maranona kolombo** (*Patogienas oenops*) antaŭe (*Columba oenops*) estas sudamerika kolombo de la familio *Columbidae*, kiu vivas en norda Peruo kaj suda Ekvadoro.

Ties naturaj habitatoj estas tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj, tropikaj kaj subtropikaj humidaj arbaroj de malaltaj arbaroj, tropikaj kaj subtropikaj humidaj montararbaroj, kaj plantejoj. Ĝi estas minacata per habitatoperdo.

eta|220px|maldekstra|*Patagioenas oenops*.
Temas pri purpurgriza kolombo, kun pli rozkolora nuanco en flugiloj, kaj blueca nuanco en flugilbordoj kaj ventro. Piedoj, okulringoj kaj bekobazo estas ruĝecaj, dum la bekopinto estas flavecgriza.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Preĝejo Marteno de Tours (Ajka)

La paroĥa **preĝejo episkopo Marteno de Tours** estas romkatolika historia monumento en urbo Ajka (Hungario), en urboparto Ajkarendek, kiu ĝis la unuiĝo en 1977 estis memstara vilaĝo.

## Historio 
Antaŭ 1332 la iama Rendek jam havis kirkon, sed supozeble pri nova kirko estis konstruita en 1347. La episkopujo Veszprém akiris la plenan vilaĝon en 1554. Dum la turka erao jam la kalvinanoj uzis la kirkon, sed baldaŭ katolikaj germanoj alvenis. Katolika episkopo Márton Bíró forigis la kalvinanan pastron kaj reakiris la preĝejon en 1751. La nun videbla kirko estis konstruita en 1788. La orgeno estis farita en 1824, trakonstruita en 1949. En la 1900-aj jaroj la preĝejo estis plene renovigita. En 1945 la milito parte detruis la turon, sed post 2 jaroj ĝi estis rekonstruita. La kirko mem interne en 1978, ekstere en 1988 renoviĝis. 

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias, la plej supre la kvadrata turo altiĝas. Sur la fasado la enirejo kaj 3 grandaj fenestroj estas videblaj. La navo finiĝas en rektangula absido, kiu estas pli malalta kaj mallarĝa, ol la navo. La altara bildo prezentas la episkopon.

## Fontoj 
* https://www.muemlekem.hu/muemlek/show/9532
* (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre kun fotoj)
* http://lexikon.katolikus.hu/A/Ajkarendek.html
eta|maldekstre|
eta|

Ajka
Ajka
Listo de asteroidoj (129001–130000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 129001 ĝis 130000**.
La asteroidoj ricevas numeron nur kiam iliaj orbitoj estas konfirmitaj ; tio, kio povas okazi tre longtempe post iliaj malkovroj. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.

Krom numeron, pluraj el la asteroidoj ricevas nomojn. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.

## Plena listo (129001-130000) 
### 129001-129050 
### 129051-129100 
### 129101-129150 
### 129151-129200 
### 129201-129250 
### 129251-129300 
### 129301-129350 
### 129351-129400 
### 129401-129450 
### 129451-129500 
### 129501-129550 
### 129551-129600 
### 129601-129650 
### 129651-129700 
### 129701-129750 
### 129751-129800 
### 129801-129850 
### 129851-129900 
### 129901-129950 
### 129951-130000 
## Eksteraj ligiloj 
*  Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 125 001 - 130 000