open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
György Alexits

**György ALEXITS** [djordj aleksiĉ], hungare **Alexits György** estis hungara matematikisto, profesoro, instruisto, membro de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis György Alexics (lingvisto).

György Alexits naskiĝis la  1899 en Budapeŝto. Li mortis la  1978 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Alexits frekventis mezlernejon, en Budapeŝto, poste li soldatiĝis. Post la 1-a mondmilito li aliĝis al komunistoj kaj li agadis por ili. Post fiasko de la Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis al Graz, kie li frekventis universitaton. Hejmenveninta li ne povis instrui pro la komunismaj agadoj, tial li laboris en diversaj institutoj, laborejoj kaj iomete li ĵurnaladis. Baldaŭe li instruis en Rumanio. En 1929 li ricevis la permeson instrui en Hungario. Dum la 2-a mondmilito li batalis kontraŭ la faŝismo, tial li estis trudlaboristo en Dachau kaj Spaichingen. Post la 2-a mondomilito li instruis en gimnazioj kaj li havis diversajn gravajn ŝtatajn postenojn. Inter 1948-1967 li instruis en la universitato. Li ricevis premion Kossuth en 1951, en 1970 kaj 1976 aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Konvergenzprobleme der Orthogonalreihen* 1960
* *Konvergenzprobleme der Orthogonalreihen* 1961
* *Bolyai János világa* 1977

## Memorigiloj 
* memorpremio ekde 1984

## Fontoj 
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ally Walker

**Ally WALKER** (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1961 en Tullahoma, Tennessee kiel *Allene Walker*) estas usona aktorino.

## Biografio 
Walker estas filino de ŝtata advokatino kaj sciencisto, plenkreskis en New Mexico. Ŝi studis biologion kaj kemion en Universitato de Kalifornio en Santa Cruz, krom tio ŝi studis ĉe la Londona *Richmond College of the Arts*, kie ŝi malkovris sian interesiĝon je teatro. Post la studado, ŝi laboris intertempe kiel sciencistino. Ŝi konatiĝis en restoracio kun filma produktisto, kiu ofertis al ŝi rolon en la televida serio *Santa Barbara*.

Walker geedziĝis en 1997 kun producero John Landgraf kaj havas tri infanojn. 

## Filmaro 
* 1988: *Santa Barbara*, televida serio
* 1989: *True Blue*
* 1992: Universal Soldier
* 1992: *Singles*
* 1993: *When the Bough Breaks*
* 1995: *While You Were Sleeping*
* 1995: *Just Looking*
* 1995: *Steal Big Steal Little*
* 1996: *Kazaam*
* 1996: *Bed of Roses*
* 1996–1999: Profiler (televida serio)
* 1999: Happy, Texas
* 1999: If You Believe
* 2005−2006: Sleeper Cell
* 2006: Emergency Room *epizodo 12/13*
* 2007: Tell Me You Love Me
* 2008: Law & Order *epizodo 18/05*
* 2008: Boston Legal *epizodo 05/01*
* 2008-2010: Sons of Anarchy (televida serio)
* 2009: CSI *epizodo 9/23*
* ekde 2011: The Protector (televida serio)

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kapelo Sankta Anna (Székesfehérvár)

**Kapelo de Sankta Anna** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Székesfehérvár. Ĝi estas la unusola restinta konstruaĵo de la urbo.

## Historio 
La kapelo konstruiĝis ĉ. 1470 fare de persono **Hentel**, tial la ĝusta nomo estus *Kapelo Hentel*. Restaĵoj sur la interna muro pruvas tion, ke ankaŭ la turkoj profitis ĝin preĝdomo. Inter 1711-1729 la kapelo reniviĝis, eĉ ĝi ricevis tureton. En la 19-a jarcento oni alkonstruis novan ĉambron, kiun lalkonstruis en 1934, tial la kapelo aspektas denove origina.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas unusolan navon kaj tureton. Estas okulfrapaj la gotikaj fenestroj (la rondofenestro ne estas origina) kaj la pordo. La sanktejo estas okangula kaj 3 anguloj aliĝas al la navo. Interne la baroka altaro estas farita inter 1713-1725 kaj la bildo prezentas Sanktan Annan.

Antaŭ la kapelo skulptaĵo pri iama preposto de la kapelo situas.

Kermeso estas en la 26-an de julio.

## Fontoj 
* hungare 
* hungare 
* hungare

Szekes
Szekesfehervar
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Székesfehérvár
Levente Tibád

**TIBÁD Levente** [pro. tiba:d] estis rumania hungara lingvisto, loknomesploristo, loknomhistoriisto. Li estis la edzo de instruistino, etnografino Enikő Csőgör.

Levente Tibád naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 6-a de januaro 1936, kaj mortis la 17-an de aprilo 2020 en Cluj.

## Biografio
Levente Tibád akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo en 1960 anstataŭ 1958, ĉar li estis eksigita el Universitato Bolyai pro politikaj motivoj. Li doktoriĝis en UBB de Kluĵo en 1982. Li instruis en Sfântu Gheorghe, Buduslău kaj Tureni. De 1972 li laboris ĉe la Instituto de Porperfektigo de Instruistoj de Kluĵo. Inter 1979 li instruis en Kluĵo ĝis sia pensiuliĝo en 1999. Lia esplorkampo estas la toponomio kaj la lokhistorio.

## Fakstudaĵoj
**Tordatúr helynevei*. NyIrK 1972;
**Egy falu (Farkaslaka) földrajzi neveinek rendszere* (1975);
**Nyikó mente víznevei és növénynevei* (1979–80);
**A Fehér-Nyikó mente helynevei* (doktordisertaĵo), 1982;
**Szé­kely­udvarhely régi utcanevei* (NyIrK 1985/1, 1991/1)

## Libro
**Székelyudvarhely – Jézus kápolna* (Sepsiszentgyörgy 1995 = Erdélyi műemlékek 11).
 
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lingvistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Atakaviadilo

eta|Su-25
La **Atakaviadilo** estas speco de milita aviadilo. Ĝi faligas bombojn pli precize aŭ eĉ lanĉas raketojn sur malamikojn.

La unua koncepto de atakaviadilo naskiĝis post la unua mondmilito. Dum la disvolviĝo de militaj aviadiloj, aerarmeoj en multaj landoj kiel Usono dividis rolojn de bombaviadilo kiel Taktika bombaviadilo kaj Strategia bombaviadilo. Ĉefa rolo de Strategia bombaviadilo estis detrui pezajn celojn kiel urbo kaj fabriko. Rolo de taktika bombaviadilo estis detrui "malpezajn celojn" kiel vehikloj.

Dum la Dua Mondmilito, Danke al disvolviĝo de Radia Teknologio, terarmeaj trupoj kaj aviadiloj povas komuniki kun Radio. Dum la "Fulmomilito" de Germaniaj armifortaj, Germana terarmeo sukcese uzis aerarmean helpon en armean operadon. La kooperado inter terarmeo kaj aerarmeo poste disvolviĝis en moderna koncepto de "Proksima Aera Helpo".

Post la Dua Mondmilito, multaj funkcioj de atakaviadiloj transiĝis al helikopteroj, kiel usona transporta helikoptero Bell UH-1 Iroquois en Vjetnama milito kaj sovetia atak-transporta helikoptero Mi-24 en Soveta-afgana milito. Nun ĉefa misio de atakaviadilo estas detrui malamikajn vehiklojn kiel Tanko.

## Vidu ankaŭ 
* Militaviadilo

Kategorio:Atakaviadiloj
Vic-de-Chassenay

**Vic-de-Chassenay** estas franca komunumo situanta en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
eta|maldekstra|La kastelo de Bourbilly
La vilaĝo situas 58 km nordoriente de Autun.
La komunumo enhavas la vilaĝon Vic kaj la vilaĝetojn Cernois, Ménetoy, Sauvigny, Chassenay kaj Bourbilly.

## Ekonomio 
Tie estas rubejo por ruboj de Côte-d'Or.

### Demografio 
## Historio 
Jeanne Frémiot aŭ Sankta Chantal la edzino de la barono de Chantal vivis tie en la kastelo de Bourbilly.

## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Semur-en-Auxois

### Eksteraj ligiloj 
* komunumaro.
* la kastelo de bourbilly

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Enikő Csőgör

**CSŐGÖR Enikő** [pro. ĉoe:goer] estas rumania hungara pedagogo, etnografino. Ŝi naskiĝis en Sărmașu la 8-a de oktobro 1937. Ŝi estas la filino de kuracisto Lajos Csőgör, la edzino de lingvisto, lokhistoriisto Levente Tibád.

## Biografio 
Enikő Csőgör akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo en 1961 anstataŭ 1960, ĉar ŝi estis eksigita el Universitato Bolyai de Kluĵo pro 'politika huliganismo'. En 2003 kun titolo *A 7ek*http://boroszoltan.ro/art.shtml?grp=5&cat=4&art=61 (La sep gestudentoj) Zoltán Boros kaj György Koczka faris filmon pri la iamaj gestudentoj eksigitaj. Ŝi instruis, estis lerneja fakinspektistino pri hungara lingvo kaj literaturo de Lerneja Inspektoraro de Distrikto Cluj.

## Libro 
* *Tordatúr hiedelemvilága* Kriterion Könyvkiadó, 1998.

## Fontoj 
* *Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Grandvillard

**Grandvillard** (malnova germanlingva nomo **Grosslangwiler**) estas komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 738 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Grandvillard situas en la Friburgaj Antaŭalpoj en la supra parto de la valo de la rivero Sarino, kiu formas la nordokcidentan komunumlimon, proksimume 7 kilometrojn sude de la urbo Bulle. Tra la komunumo fluas la rivereto Tana, kiu en nordokcidento de la komunumo alfluas al Sarino. La komunumo konsistas el la vilaĝo Grandvillard, diversaj izolitaj bienoj kaj alpopaŝtejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 24,16 km², de kiuj 28,4% estas kovritaj de arbaro, 47,3% servas por agrikulturo kaj 3,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Grandvillard limas en nordo al Bas-Intyamon, en oriento al Charmey, en sudo al Château-d'Oex (VD), kaj en okcidento al Haut-Intyamon.

## Trafiko 
Grandvilard situas flanke de la gravaj trafikvojoj kaj atingeblas nur de nordo pere de sakvojo deirante de la kantona ĉefvojo n-ro 190. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 8 kilometrojn norde apud Bulle. La konekto de la komunumo al la publika transportreto funkcias pere de buslinio de la entrepreno Transporto Publika Friburga al Bulle. La haltejo Grandvillard tamen situas okcidente de Sarino sur la teritorio de la najbara komunumo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Grandvillard datiĝas el la jaro 1228 kiel *Vilar*. Dum mezepoko Grandvillard apartensi al la kastlanejo Montsalvens. En la jaro 1388 la vilaĝanoj sin liberaĉetis de la heredaĵimposto kaj en la jaro 1462 ili ricevis la rajton elekti sian vilaĝestron. Ekde la jaro 1555 ili apartenis al la Voktejo Grejerco de la urba ŝtato Friburgo. El la voktejo kadre de la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis la distrikto Grejerco.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Villard
* Villars-sous-Mont (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Grandvillard
Suda Transdanubio

**Suda Transdanubio** ( Dél-Dunántúl) estas unu el la sep regionoj de Hungario. Komence de 2019 en la statistika regiono vivis 879 596 loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi ampleksas la departementojn Somogy (SO), Tolna (TO) kaj Baranya (BA). Ĝia ĉefurbo estas Pécs. Aliaj pli gravaj urboj estas Kaposvár, Szekszárd kaj Mohács. La teritorio konsistas el montetaro Mecsek, el diversaj montetaroj. fine el ebenaĵo. Oriente la Danubo, sude la Dravo fluas, norde Balatono etendiĝas.

Dum la socialismo en tiu areo oni minadis karbojn kaj uraniojn, tiutempe gravajn.

## Plej grandaj urboj 
## En Esperanto 
* Sud-Transdanubia Regiona Fondaĵo

## Fontoj 
La datenoj venis el la Hungara Vikipedio.

## Referencoj 
Kategorio:Regionoj de Hungario
6338 Isaosato

**6338 Isaosato** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana astronomo Isao Sato, fakulo pri kaŝadoj. Li sukcesis fari la unuan fotografian observon de kaŝado far de asteroido: tiu de gamo de la Ĝemeloj far de 381 Mirho en 1991. Li kuraĝigis la observadojn de kaŝadoj en Japanio kaj unuafoje uzis koloran videon por fari spektojn de la nordaj kaj sudaj limoj de suna eklipso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Fajfardeo

La **Fajfardeo** (*Syrigma sibilatrix*) estas mezgranda, ofte surterema ardeo de Sudameriko. Estas du subspecioj, nome la suda *S. s. sibilatrix* kaj la norda *S. s. fostersmithi*.

## Aspekto 
La Fajfardeo estas 53 al 64&nbsp;cm longa kaj pezas 521 al 546 g. La suda subspecio estas pli granda sed havas pli mallongan bekon proporcie al korpo. La plumoj de la kapoflankoj, kolflankoj, brusto, kaj skapulara areo estas ĉefe blankaj sed nuance al orkolora aŭ al sablokolora, eble pro la polvolanugo tipa de ardeoj aŭ per sekrecioj de la uropiga glando; la koloro varias el birdo al birdo. En la nomiga subspecio, la krono kaj kresto (separataj plumoj ĝis 4&nbsp;cm longaj surnuke) estas nigraj kaj la supraj flugilkovriloj estas cinamokoloraj; dum la krono kaj kresto estas ardezgriza kaj la supraj flugilkovriloj estas mielkoloraj (aŭ "ĉamkoloraj" aŭ "distinga, karaktera, longdaŭra, melodia fajfo" kiu " povas estis elsendata kiel 'kii, kii, kii.'"

## Kutimaro 
### Manĝo 
Tiu specio manĝas ĉiun ajn malgrandan animalon de seka tero aŭ marĉoj kiujn ili povas kapti, aŭ eĉ piratas

## Kultura signifo 
Indiĝenaj popoloj iam uzis ties kolplumojn kiel komerceroj, kvankam ne tiom troe kiom por malpliigi populaciojn.

## Referencoj
Kategorio:Ardeoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Paragvajo
Kategorio:Birdoj de Urugvajo
Discus perspectivus

***Discus perspectivus*** estas specio de malgrandaj, surteraj, pulmohavaj helikoj en la familio Diskedoj.

## Landoj 
Tiu ĉi specio loĝas en Bulgario, la orientaj Alpoj,.

## Referencoj 
Kategorio:Diskedoj
Kategorio:Gastropodoj de Bulgario
Kategorio:Gastropodoj de Ĉeĥio
Kategorio:Gastropodoj de Germanio
Kategorio:Gastropodoj de Ukrainio
Kategorio:Gastropodoj de Slovakio
Zoltán Boros

**BOROS Zoltán** [pro. boroŝ] estas rumania hungara filmreĝisoro, komponisto, televidredaktoro. Li naskiĝis en Ginta la 29-a de julio 1939.

## Biografio
Zoltán Boros komencis siajn studojn en la fako pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo, sed li estis eksigita pro 'politika huliganismo' en 1958. Pri tiu evento li faris filmon kune kun György Koczka en 2003 kun titolo *A 7ek*http://boroszoltan.ro/art.shtml?grp=5&cat=4&art=61 (La sep gestudentoj). Li akiris diplomon en Muzika Altlernejo de Kluĵo (1967). De 1971 li dungis sin al redakcio hungara de la rumana televido de Bukareŝto kaj laboris tie ĝis ties ĉesigo en 1985. Post la falo de la diktaturo rekomenciĝis la hungaraj elsendoj kaj inter 1990 kaj 2002 li estis ĉefredaktoro de la sama redakcio. 

## Fonto
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

## Eksteraj ligiloj
*Persona retejo

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Bela-Bela

'*** (ĝis 2002 **Warmbaths*' aŭ *Warmbad*) estas grandurbo kaj kuracbanloko en Sudafriko, en Provinco Limpopo.
eta|300px|Banejo de

## Bazaj informoj 
* Areo: 28&nbsp;km²
* Loĝantaro: 122.768 (en 2012)
* Supermara alteco: 1098 m
* Horzono: UTC +2 h

## Geografio 
 situas sur altebenaĵo en la norda parto de la lando. **Pretorio** troviĝas 92, Johanesburgo 148, Bloemfontein 516, Durbano 615, Port Elizabeth 1043, Kaburbo 1385 km.

## Historio 
En la 18-a jarcento lokaj triboj malkovris termofontojn en la areo. Pioniro *Carl Van Heerden* establis tie bienon la unua. En 1873 ŝtato Transvalo aĉetis la teron kaj establis feriejon nomitan **Hartingsburg** post la eminenta nederlanda biologo Pieter Harting. La britoj okupis la feriejon dum la angla-buro milito kaj ili renomis la poŝton Warm Baths en 1903. En 1920 Warmbaths estis proklamita urbo. En 1932 ĝi iĝis municipo.

## Trafiko 
La nacia ĉefŝoseo kaj fervojo Pretorio-Zimbabvo tuŝas -on.

## Klimato 
 havas subtropikan klimaton. La averaĝa temperaturo varias inter 12-23&nbsp;°C. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Jare pluvas po 649&nbsp;mm. La pluvo en decembro kaj en januaro kulminas, inter junio-aŭgusto apenaŭ pluvas.

## Vidindaĵoj 
* Kuracbanejo, kies termofontoj produktas 22 000 litrojn je horo kun 52&nbsp;°C. La akvo enhavas multon de natria klorido, kalcia karbonato kaj aliaj saloj, kiuj estas bonaj por kuraci reŭmatismon.
* Proksime estas naturparko

## Fontoj 
* Angla kaj germana Vikipedioj
* loĝantaro
* mapo, distancoj 
* mapo
* vetero

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Kategorio:Kuraclokoj
Punta del Este

eta|250ra|Haveno Punta del Este
eta|250ra|Ruĝe en la mapo de Urugvajo kaj la municipo Punta del Este
eta|dekstra|250ra|Chiverta Ave. el Playa Brava al Playa Mansa. Insulo Gorriti.
[eta|250ra|dekstra|[Monumento al la droninto|La fingroj de Punta del Este.]]
250ra|eta|maldekstra|Marleonoj de insulo Lobos.
eta|250ra|dekstra|Lumturo de Punta del Este
eta|Panorama Punta Drone - 200510-0899-jikatu-Pano
**Punta del Este** (Orienta Pinto) estas urbo kaj distrejo en la Atlantika Marbordo de la Departemento Maldonado de sudorienta Urugvajo. Ĝi situantas en la kunigo de la ŝoseo 10 kun la ŝoseo 39, rekte sudoriente de la departamenta ĉefurbo Maldonado kaj je ĉirkaŭ 140&nbsp;km oriente de Montevideo. Kvankam la urbo havas tutjaran populacion de ĉirkaŭ 9,280, la somera turista eksplodo ofte plenigas la populacion al eksterordinara 450,000.

**Punta del Este** estas ankaŭ la nomo de la municipo al kiu la urbo apartenas. Ĝi inkludas la jenajn du zonojn: Punta del Este kaj Península (duoninsulo).

## Historio 
La unuaj eŭropanoj kiuj setlis ĉe kio estas nune Punta del Este estis hispanoj komence de la 16a jarcento. Tamen, la koloniigo de tiu areo fakte komencis ĉe Maldonado fine de la 18a jarcento fare de etendo de portugaloj. Punta del Este kaj ties ĉirkaŭoj (Maldonado kaj Punta Ballena ekzemple) fine de la 19a jarcento estis kilometroj de sablo kaj dunoj, sed en 1896 Antonio Lussich aĉetis 1800 hektarojn de neloĝata tereno, instalis tie botanikan ĝardenon and plantis arbojn kaj plantojn el la tuta mondo. Poste la arboj eketendiĝis de si mem, kaj nun la areo estas plenplena ĉefe el pinoj, eŭkaliptoj, akacioj kaj diversaj specioj de arbustoj.

La 5an de julio 1907, ĝi estis deklarita "Pueblo" (vilaĝo) per Leĝo 3.186. Ties statuso supreniris al "Ciudad" (urbo) la 2an de julio 1957 per Leĝo Nº 12.397.

Punta del Este gastigis Amerikan Pintokunvenon en 1967 partoprenita de la usona prezidento Lyndon Johnson. En septembro 1986, Punta del Este gastigis la komencon de la Urugvaja Rondo de negocado por internacia komerco. Tiuj negocado rezultis en kreado de la Monda Organizaĵo pri Komerco en 1994.

## Klimato 
Punta del Este havas mildan kazon de oceana klimato (*Cfb*, laŭ la Klimata klasifiko de Köppen), kun agrablaj someroj kaj freŝaj vintroj. La precipitaĵo estas distribuata tra la tutan jaron, kun averaĝo de 1,010&nbsp;mm. Plej varma monato, Januaro, havas averaĝan temperaturon de 21.7&nbsp;°C, kaj la plej malvarma, Julio, havas averaĝon de 11.5&nbsp;°C. La averaĝa jara temperaturo estas 16.6&nbsp;°C.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Urugvajo
Kategorio:Urboj de Urugvajo
Euplectes

***Euplectes*** estas genro de paseroformaj birdoj en la biologia familio de ploceedoj, ankaŭ nomataj "teksbirdoj" aŭ "teksistoj". Ĝiaj specioj kutime nomiĝas aŭ "episkopobirdoj" aŭ "vidvobirdoj", depende je tio, ĉu ilia plumaro havas brilkoloran kapon kaj dorson aŭ estas funebre nigra. Ili ĉiuj estas indiĝenaj en Subsahara Afriko. Oni supozas ke ĉiuj birdoj en tiu ĉi genro estas poliginiaj.
Ĉiuj ili estas sekse duformaj: iĉoj havas pli brilajn plumarojn kaj pli longajn vostojn. Oni montris, ke en tiu ĉi genro inoj ĉiam preferas iĉon kun pli longa vosto, eĉ en specioj kies vostoj relative mallongas.

La genron *Euplectes* unue enkondukis angla naturalisto William John Swainson en jaro 1829, kaj tipa specio estas deklarita suda ruĝa episkopobirdo.
Ĝia nomo estas kunmetaĵo de klasika greka radiko *eu* ("bona", "ĝusta", "vera") kun novlatina *plectes* ("teksisto").

## Specioj 
Laŭ nuna sistematiko, la genro enhavas 18 speciojn:

## Referencoj 
Kategorio:Ploceedoj
Mil Mi-24

[eta|maldekstra|Mi-24 en [Pollando|pola armeo]]
**Mil Mi-24** ( Миль Ми-24, NATO raportnomo: **Hind**) estas surterataka helikoptero, kreita de soveta firmao Mil. Oni ŝerce nomas ĝin "fluganta tanko". Mi-24 estis aktive uzata dum Afgana milito, pro tio ĝi iĝis simbolo de soveta armeo (usonaj filmoj "Rambo-2", "Rambo 3" kaj "Red dawn", kie la helikopteron aktoris helikoptero Puma, al kiu oni speciale gluis famajn flugilojn de Mi-24). Poste oni uzis Mi-24 ankaŭ en multaj militoj, ekzemple en Ĉeĉenio kaj denove en Afganio.

Ekzistas versioj **Mi-25** kaj **Mi-35**. Nun Rusio provas anstataŭi ilin per pli novaj modeloj, Mi-28, ekzemple.

eta|Mi-24

## Referencoj 
Kategorio:Sovetiaj helikopteroj
Kategorio:Rusiaj helikopteroj
Kategorio:Batalhelikopteroj
Kategorio:Milita ekipaĵo de Rusio
Malnova sinagogo de Sopron

La **Malnova sinagogo** en Sopron estas nuntempa muzeo kaŝita en korto.
eta|

## Historio 
Pri la judoj okazis la unua mencio en la 13-a jarcento, tiam ili havis apartan straton. Tiutempe ili konstruis frugotikan sinagogon, kiun laŭ la leĝo metis ne laŭ la strato, sed en korton. En 1526 la hungaroj akuzis la judojn pro apogado de turkoj, tial oni forpelis la judojn. La sinagogo estis trakonstruita loĝdomo. En 1967 oni trovis la originajn partojn, poste laŭeble oni rekonstruis ĝin por muzeo.

## Konstruaĵo 
Estas koridoro kun 3 pordoj. Maldekstre estas la granda kvadrata ĉambro por viroj, maldekstre estas la virina ĉambro, meze estas la enirejo por la banejo. Tra mallarĝaj fenestretoj la virinoj povis sekvi la meson. Apud la sinagogo situas la iama hospitalo, kiu estis tiutempe ankaŭ tranoktejo por la vojaĝantoj. El puto (ankaŭ nun videbla) oni ĉerpis la akvon por la banejo. La lasta konstruaĵeto estas iama loĝejo por la sinagogisto.

La muzeo prezentas diversajn objektojn kaj restaĵojn de la sinagogo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Sopron
Sopron
Euplectes franciscanus

La birdospecio ***Euplectes franciscanus*** aŭ **Norda Ruĝa Episkopobirdo** estas malgranda paseroforma birdo apartenanta al la genro *Euplectes* de episkopo- kaj vidvino-birdoj en la biologia familio de ploceedoj. Ĝi nature vivas en Afriko sude de la dezerto Saharo kaj norde de la ekvatoro. Tamen ĝi estis enkondukita ankaŭ al la insuloj Porto-Riko, Martiniko kaj Gvadelupo de Centra Ameriko. Ĝi estis antaŭe rigardita kiel subspecio de la Suda Ruĝa Episkopobirdo (*Euplectes orix*) de la suda duono de Afriko. La du nun estas kutime klasifikitaj kiel apartaj specioj.

La birda specio oftas en ebenaĵoj, aparte en alta herbejo kaj ofte proksime de akvo. En altan herbon ĝi enkonstruas sferan teksitan neston. 2 ĝis 4 ovoj estas metataj po nesto.

La Norda Ruĝa Episkopo estas kompakta birdo, alta 13 ĝis 15 centimetrojn. La reproduktanta masklo estas skarlata, do brile helruĝa, krom sia nigra kapo kaj brusto, kaj brunaj flugiloj kaj vosto. La konusa beko estas dika kaj nigra. En la reprodukta sezono, li por allogi inon aŭdigas kantantajn altajn pepkriojn en flugoj super alta herbo, pufigante siajn plumojn aŭ bremsante ŝveban ekranoflugon.

La ne-reproduktanta masklo estas palflava strieca supre kaj blankeca malsupre. Ĝi havas ledkoloran superokulon. Inoj estas similaj, sed pli malgrandaj. Junaj birdoj havas pli larĝajn palajn franĝojn sur iliaj flugplumoj.

La Norda Ruĝa Episkopo estas socia specio kiu manĝas semojn, grenojn kaj kelkajn insektojn, daŭre farante mallaŭtan ĉirpan alvokon.

## Referencoj 
* *Birds of The Gambia*, aŭtoroj Barlow, Wacher kaj Disley, ISBN 1-873403-32-1 

Kategorio:Ploceedoj
Alpa marmoto

**Alpa marmoto** (*Marmota marmota*) estas specio de marmoto trovebla en montaj areoj de centra kaj suda Europo. Alpaj marmotoj vivas ĉe altoj inter 800 kaj 3200 metroj super marnivelo en Alpoj, Karpatoj, Tatroj, Pireneoj kaj nordaj Apeninoj en Italio. En Pireneoj ili malaperis en la fino de plejstoceno sed estas artefarite reenkondukitaj en 1948.
Alpaj marmotoj havas bone disvolvitajn sistemojn de ternestoj. Ili estas bonegaj fosistoj, eblas trafosi grundon tre malmolan eĉ por pioĉo, La marvarmajn sezonojn, en iuj areoj ĝis 9 monatoj po jaro, la alpaj marmotoj estas en hiberniĝo.

## Priskribo 
Plenkreska alpa marmoto estas ĉ. 18&nbsp;cm alta ŝultre kaj inter 42 kaj 54&nbsp;cm longa, eksklude la voston kiu averaĝe longas 13 ĝis 16&nbsp;cm. La maso de korpo konsiderinde diferencas de sezono al sezono. Printempe la bestoj pezas inter 2.8 kaj 3.3&nbsp;kg, dum aŭtune, kiam ili amasigas pezon por hiberniĝo, ili estas 5.5 ĝis 8&nbsp;kg pezaj. La alpa marmoto estas konsiderata la plej averaĝe granda el ĉiuj sciuredoj, kvankam iuj apartaj anoj de parenca specio griza marmoto estas pli pezaj. Felo de alpa marmoto estas mikso de flavecaj, ruĝecaj kaj malhel-grizaj haroj. Ĝiaj fingroj havas ungegojn, krom la dikfingroj, kiuj havas platajn ungojn.

## Arealo kaj ekologio 
Kiel sugestas la nomo, natura arealo de la alpa marmoto estas en Eŭropaj Alpoj, inkluzive teritoriojn de Hispanio, Francio, Italio, Svisio, Germanio kaj Aŭstrio. Krome, reenkondukitaj subpopulacioj ekzistas en Pireneoj, Centra Masivo, Ĵuraso, Vosgeso, Nigra Arbaro, Apeninoj, Altaj Tatroj kaj Rumaniaj Karpatoj. Marmotoj estas plej abundaj en siaj naturaj vivareoj kaj eksteraj populacioj estas pli malgrandaj. Ekzemple, en Karpatoj la populacio de alpa marmoto estas ekspektata ĉ. 1500 individuoj.

### Dieto 
Alpaj marmotoj manĝas plejparte herbojn kaj semojn, sed ankaŭ insektojn, araneojn kaj vermojn. El ĉiuj nutraĵoj ili preferas junajn kaj mildajn ĝermojn de plantoj. Dum manĝo ili povas stari sur piedoj kaj teni manĝaĵojn en siaj manoj. Plej ofte ili eliras siajn ternestojn matene aŭ vespere por serĉi nutron, ĉar ili ne tre bone travivas troan varmon. En tre varma vetero la marmotoj ofte eĉ entute ne forlasas la ternestojn kaj ne manĝas. Tamen, kiam la vetero estas favora, ili manĝas po grandajn kvantojn de nutraĵoj por amasigi laminon de graso sur siaj korpoj kaj tiel travivi longan periodon de hiberniĝo. Dum la ino estas graveda, ŝi emas teni herbojn kaj fojnon en la terneston por pli komforta nasko. Alpaj marmotinoj naskas na 1 ĝis 7 idoj post gravedeca periodo de 33–34 tagoj. Idoj naskiĝas blindaj kaj senharaj kaj ekhavas nigrecan felon post kelkaj tagoj. Dum pliaj 40 tagoj ili bezonas lakton kaj restas ene de la ternesto, dum la patrino serĉas por nutro. Post tiu ĉi periodo ili povas eliri kaj memstare furaĝi por manĝaĵoj. Ĉe la fino de somero iliaj feloj iĝas samkolora kiel ĉe aliaj marmotoj kaj ili estas plenkreskaj post 2 jaroj. En kaptiveco oni observas vivdaŭron de alpaj marmotoj de ĉ. 15–18 jaroj,

## Subspecioj 
* Marmota marmota marmota
* Marmota marmota latirostris

## Referencoj 
Kategorio:Ronĝuloj
Kategorio:Mamuloj de Pollando
György Hajós

**György HAJÓS** [djordj hajOŝ], hungare **Hajós György** estis hungara matematikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio, mondfama sciencisto de geometrio.

György Hajós naskiĝis la  1912 en Budapeŝto. Li mortis la  1972 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Hajós frekventis gimnazion inter 1921-1929, universitaton inter 1931-1936 en Budapeŝto. Li okupiĝis pri matematiko jam dum la fruaj studjaroj. Ekde 1935 li edukis en diversaj universitatoj. En 1945 li edziĝis baldaŭe havanta 3 filojn kaj 2 filinojn. Li ricevis premiojn Kossuth en 1951 kaj 1962, inter 1929-1972 ankaŭ aliajn (eĉ eksterlandan) premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Ein neuer Beweis eines Satzes von Minkowski* 1934
* *Néhány szó a geometriai szerkesztésekről* 1943
* *Sur le probléme de factorisation des cycliques* 1950
* *Über eine Extremaleigenschaft der affin-regulären Polygone* 1964
* *Bevezetés a geometriába* (Enkonduko al la geometrio) - lernolibro - 1960, poste plurfoje reeldonita

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Ágoston Budó

**Ágoston BUDÓ** [Agoŝton], hungare **Budó Ágoston** estis hungara fizikisto, profesoro, membro (koresponda en 1950, plenrajta post jardeko) de Hungara Scienca Akademio. Lia patro estis Jusztin Budó.
eta|Memortabulo de Ágoston Budó
Ágoston Budó naskiĝis la  1914 en Budapeŝto. Li mortis la  1969 en Szeged.

## Biografio 
Ágoston Budó studis en Scienca Universitato Péter Pázmány inter 1931-1936, poste li plulernis en Berlino helpe de stipendio. Inter 1940-1949 li instruis en la menciita universitato en Budapeŝto, poste en Debrecen, fine en Szeged. Li okupiĝis ekzemple pri dielektriko de molekulo. Li ofte havis eblecojn studvojaĝi al Sovetunio, Britio, Orienta Germanio, Francio, Pollando, Jugoslavio, Danio. Li ricevis premion Kossuth en 1951, poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj verkoj angle, germane, hungare (elekto) 
* *Über die Triplett-Bandentermformel* 1935
* *Die Rotationskonstanten…* 1936
* *Über den Zeeman-Effekt* 1936
* *A triplett molekulatermekről és triplett sávok intenzitásáról* 1936
* *The influence of secondary fluorescence on the emission spectra of luminescent solutions* 1956
* *Theoretische Mechanik* 1969
* *Kísérleti fizika* 1975, 1977, 1978

## Memorigiloj 
* memortabulo en Szeged
* premio "Budó Ágoston"

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Albert Metz

**METZ Albert** [pro. mec] estis hungara komponisto, violonisto. Li naskiĝis en Havadtő la 13-an de decembro 1868 kaj mortis en Târgu Mureș la 25-an de julio 1925. Li estis la patro de kuracisto, verkisto István Metz.

## Biografio 
Albert Metz diplomitiĝis en Nemzeti Zenede de Budapeŝto (1885). Li estis violinaldisto de Operejo de Reĝa Operejo de Budapeŝto (1890-1907), poste direktoro ĝis sia morto de la Muzikkonservatorio de Târgu Mureș. Li establis la unuan simfonian orkestron de la urbo.

## Komponaĵoj
**Nappal és éjjel*, baleto, 
**A cserkeszlány*, *Don Juan a háremben*, operetoj. (1895-1907);
## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Hungaraj komponistoj 
Kategorio:Hungaraj aldviolonistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Preĝejo Bona Pastoro (Székesfehérvár)

**Preĝejo de Bona Pastoro** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en urbo Székesfehérvár. Ĝi estas memorpreĝejo pri Ottokár Prohászka kaj estas konata ankaŭ apudfervoja preĝejo, ĉar ĝi situas kontraŭ la stacidomo.

## Historio 
La memorpreĝejo konstruiĝis inter 1929-1933. Estis tie entombigita Ottokár Prohászka en 1938, sur la tombo marmora skulptaĵo situas pri la mortinta episkopo. La latina surskribo estas: "Ottocarus Prohászka, apostolus et praeceptor Hungariae" (Ottokár Prohászka, apostolo kaj instruisto de Hungario"). István Kaszap estis entombigita en 1942 ĉe la ekstera muro. Post 2 jaroj bombo trafis la preĝejon. Post la rekonstruo en 1958 ĝi estis denove konsekrita. En 1998 pli nova orgeno alvenis.

## Konstruaĵo 
La preĝejo estas imito de Panteono. Bronza skulptaĵo pri Ottokár Prohászka situas apud la preĝejo ekde 1984. La konstruaĵo konsistas meze el kupolo kaj aliĝantaj 4 flankonavoj kiel kapeletoj. Interne la ĉefaltara skulptaĵo prezentas Jesuon kiel Bona Pastoro. La flankaj altaroj estas dediĉitaj al Bona Pastoro, Sankta Kruco, Sankta Maria kaj Sankta Jozefo.

## Fontoj 
* (hungare)
* (hungare)

eta|260ra|maldekstre|Skulptaĵo pri Ottokár Prohászka ĉe la preĝejo

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Székesfehérvár
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Bona Pastoro
István Metz

**METZ István** [pro. mec] estis rumania hungara medicinhistoriisto, dramisto, novelisto. Li naskiĝis en Budapeŝto la 8-a de majo 1894 kaj mortinta en Târgu Mureș la 10-an de majo 1983. Li estis la filo de komponisto Albert Metz, la patro de teatra kritikistino Katalin Metz

## Biografio
István Metz akiris diplomon de kuracisto en Universitato Pázmány Péter de Budapeŝto (1924), poste en Iaşi (1930). Li laboris en Târgu Mureș. Li estis fondintano de katedro de medicinhistorio de OGYI de Târgu Mureș kaj ties lekciisto (1949-52), poste gvidĉefkuracisto de Studentpolikliniko (1954-69). Li estis (1952-54) literatura sekretario de Állami Székely Színház de Târgu Mureș kaj ano de KZST.

## Beletristikaĵoj
**Blanka (noveloj, Mv. 1920); 
**Jánoska. A gyárigazgató'' (Du unuaktaj teatraĵoj, 1949). 

## Faklibroj
*I. Az orvostörténelem az ősközösségtől a kapitalizmusig; 
*II. Az orvostörténelem a kapitalizmustól napjainkig (ŝtonpresita universita lekciaro, Mv. 1950-51). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
6275 Kiryu

'*6275 *Kiryu'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Kirju (桐生市, *Kiryū-shi'') en gubernio Gunma. Tiu urbo estas fama por sia tekstilaj industrioj kaj sia basbala teamo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takao Kobayashi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
György Koczka (kuracisto)

**KOCZKA György** [pro. kocka] estis rumania hungara kuracisto kaj internisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 30-an de oktobro 1921 kaj mortis la 16-an de majo 2001 (79-jaraĝa) en Sfântu Gheorghe. 

## Biografio
György Koczka finis medicinon en Universitato Francisko Jozefo la 1-a de Koloĵvaro (1944), sed li diplomiĝis en Halle an der Saale (1945). Li komencis sian karieron en OGYI de Târgu Mureș. Li estis samloke ĉefkuracisto, klinikestro. De 1956 li estis sekciestro, ĉefkuracisto pri internaj malsanoj de la malsanulejo en Sfântu Gheorghe ĝis sia pensiuliĝo (1984). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj
Pál Köteles

**KÖTELES Pál** [pro. koeteleŝ] estis hungara verkisto, publicisto. Li naskiĝis en Ginta la 27-an de aprilo 1927 kaj mortis en Budapeŝto la 14-an de decembro 1991.

## Biografio 
Pál Köteles komencis studi en la Universitato Bolyai de Kluĵo, sed de 1950 li estis politika malliberulo por unu kaj duono jaro. Li povis publiki denove de la 60-aj jaroj. Je la fino de la 70-aj jaroj li translokiĝis Hungarion kaj li fariĝis redaktoro de la revuo *Erdélyi Magyarság*.

## Libroj 
* *Iosif Vulcan a Kisfaludy Társaságban* (enkonduko kaj selektado, Téka, 1970);
* *Tavaszi játék* (porjunulara romano, 1972);
* *Illatos füvek* (noveloj, Kv. 1975);
* *Búcsú Erdélytől* (Egy menekülés anatómiája (Anatomio de unu rifuĝo), Bp. 1988);
* *Hotel Kárpátia (romano, Bp. 1989);
* *Az ötlábú isten (noveloj, Bp. 1989);
* *Balkánkeringő* (romano, Bp. 1989);
* *Magyarság európaiság* (Interparoladoj, Bp. 1993).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikaj malliberuloj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Mo Yan

**MO Yan** (naskiĝis la 17-an de februaro 1955) (: 莫言), kies naskiĝnomo estas **Guan Moye** (: 管謨業), estas la unua ĉina verkisto kiu estas gajninto de la Nobelpremio pri Literaturo en 2012. Li estiĝis la dua ĉinlingva ricevanto de tiu prestiĝa premio. (La unua estis Gao Xingjian, en 2000.) Krom romanoj, Mo Yan ankaŭ verkas etajn rakontojn kaj eseojn. Verkaĵoj de Mo Yan estas tradukitaj en la anglan, francan, japanan, Esperanton kaj aliajn lingvojn. Mo Yan uzas miksaĵon de realeco kaj fantazio por krei imagivan sensan mondon en siaj verkoj.

## Verkoj
* *Klano de Ruĝa Sorgo* (1987)
* *Rano* (2009)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ankaŭ publikigita en Beletra Almanako 28.
* Zhang, Shuang. "Mo Yan, ĉina nobel-premiito pri la literaturo", publikigita 2013-02-05.

Kategorio:Ĉinaj verkistoj
Kategorio:Ĉinaj eseistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
István Várhegyi

**VÁRHEGYI István** [pro. va:rhedji] estas rumania hungara, germana politika sciencisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 23-an de marto 1932. 

## Biografio
István Várhegyi komencis siajn studojn en la fako pri historio en la Universitato Bolyai de Kluĵo, sed oni arestis lin la 17-an de novembro 1956 kaj oni kondamnis lin al 7 jara prizono. Post sia elliberiĝo li finis la fakon pri filozofio-sociologio kaj laboris en la sociscienca esplorinstituto de la rumana akademio de Târgu Mureș. En la mezo de la 80-aj jaroj li elmigris en Federacia Respubliko Germanion. Post 1990 li estis katedrestro de la politika Instituto Eŭropo de Saarland. Li estas doktoro de sociologiaj sciencoj. 

## Fonto
*http://adatbank.transindex.ro/cedula.php?kod=636 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj sociologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj politikaj malliberuloj
Kategorio:Politikaj sciencoj
(7731) 1978 UV

**(7731) 1978 UV** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry Lee Giclas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono,
Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry Lee Giclas
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Pz. VI Tiger

**Pz. VI Tiger** estis peza tanko de la armeo *Wehrmacht* de Nazia Germanio dum la Dua Mondmilito.
Ĝi estis tre kirasita kaj havis kanonon kun kalibro 88 mm-oj. Ekzistas du versioj de la seka tanka generacio de nazioj: "Tigro-I" kaj pli peza (sed pli rompema) "Tigro-II" aŭ "Tigro de reĝo".

eta|"Tigro" en norda Francio
Kvankam Nazia Germanio konstruis nur 1350 Tigrojn-I, la tanko estas preskaŭ simbolo de la dua mondmilito. Ĝin apartenis multo da novaj teknikaj ideoj. Ekzemple, "Tigro" estas la unua tanko, kiun oni stiris per la maniero, per kiu oni stiras aŭtomobilon, oni lernis stiri "Tigron" tre rapide (sed "Tigro" ankoraŭ ne kapablis pafi dum movo).

## Famaj tigraj "pilotoj" 
* Michael Wittmann

Kategorio:Germanaj tankoj
Kategorio:Wehrmacht
Meyers Konversations-Lexikon

La plurvoluma enciklopedio **Meyers Konversations-Lexikon** estas signifa ĉiutema germanlingva enciklopedio kaj referencilo, eldonata en la 19-a kaj 20-a jarcentoj en pluraj eldonoj de la institucio *Bibliographisches Institut* (bibliografia instituto) en la urbo Mannheim. Ĝi havas sian nomon laŭ la instituta fondinto Joseph Meyer). La projekto ekde la jaro 1986 ne plu aktualiĝas, favore al la enciklopedio *Brockhaus*, post kiam la eldonejo Brockhaus kaj la bibliografia instituto en 1984 estis fuziigitaj.

## Apartaĵoj 
La legangoj de la enciklopedio de Meyer ekde la unua eldono, ekde la jaroj 1839 kaj 1855 eldonitaj en impresaj 52 volumoj, havis la eblecon komuniki kun la eldonistoj kaj proponi ŝanĝojn, esprimi kritikojn kaj deziri ampleksigojn. Ĉiu volumo havis aldonaĵon pri la korespondaĵo de la temoj traktataj en la volumo. Jam la unuaj volumoj havis multajn grafikaĵojn kaj planojn, kiuj klarigis temojn kompletige al la skriba teksto.

eta|maldekstra|unua paĝo de la 12-a volumo de la 5-a eldono el la jaro 1897

### Reta eldono 
Inter la jaroj 2006 kaj 2009 la eldonejo senkoste ofertis 150 000 historiajn artikolojn el la enciklopedio en la komputila reto. Laŭ eldonejaj informoj la oferto uziĝis pli ol 14 milionojn da fotoj ĉiumonate. Malgraŭ ampleksa prilaboro de la reta eldono en septembro 2008, la eldonejo finis tiun eldonon en marto 2009. La eldoneja klarigo estis ke la reta eldono de la enciklopedio de Meyer tre similas tiu de la enciklopedio Brockhaus, kaj ke la eldoneja nomo Brockhaus, sinonima por la samnoma enciklopedio, estonte ne ligiĝu al la koncepto de "universala enciklopedio", sed al novaj projektoj de la eldonejo pri infana literaturo kaj teme limigitaj, nur prigeografiaj enciklopedi(et)oj. Tamen la retejo retrobibliothek.de transprenis la retan eldonon de la enciklopedio de Meyer en la ne plu kopirajte protektita 16-voluma kvara eldono de la jaroj 1885 ĝis 1890 kaj plu senkoste disponigas ĝin.

En la vikimedia komunejo, kolekto de liberaj dosieroj uzeblaj en ĉiuj vikimediaj projektoj, ĉiuj 16 volumoj de la 4-a eldono - kaj tekstoj kaj ilustraĵoj - estas publikigitaj en skanita formo. En la germanlingva eldono de la projekto vikifontoj la dosiera materialo ankaŭ prezentatas en formo tekste serĉebla.

## En vikifontoj 
15px la 4-a enciklopedia eldono en la germanlingva branĉo de la projekto vikifontoj

Kategorio:Enciklopedioj
Kategorio:Literaturo de la 19-a jarcento
Kategorio:Literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Literaturo de Germanio
Euplectes orix

La birdospecio ***Euplectes orix*** aŭ **Suda Ruĝa Episkopobirdo** estas malgranda paseroforma birdo apartenanta al la genro *Euplectes* de episkopo- kaj vidvino-birdoj en la biologia familio de ploceedoj. Ĝi estas ofta en malsekaj kaj herbejaj regionoj de Afriko sude de la ekvatoro. Norde de la ekvatoro, ĝi estas anstataŭigata per la Norda Ruĝa Episkopobirdo (Euplectes franciscanus) kiu estis antaŭe rigardita kiel subspecio de tiu specio.

## Priskribo 
Birdoj el la specio longas 10-11 centimetrojn kaj havas dikan konusan bekon. La reproduktantaj maskloj estas helkoloraj kun ruĝa (foje oranĝa) kaj nigra plumaro. La frunto, vizaĝo kaj gorĝo estas nigraj kaj la resto de la kapo ruĝas. La supraj partoj estas ruĝaj krom la brunaj flugiloj kaj vosto. La plumoj de la supra brusto kaj sub la vosto ruĝas dum la malsupra brusto kaj ventro nigras. La ne-reproduktantaj maskloj kaj inoj havas striecan brunan plumaron, pli palan malsupre. Inoj estas pli malgrandaj ol la maskloj.

Ĝi havas diversajn pepajn vokojn kaj nazan kontaktalvokon. La masklo havas zuman kanton.

Reproduktantaj maskloj da la Norda Ruĝa Episkopobirdo cetere havas ruĝan gorĝon, pli da nigra koloro sur la krono kaj longajn dorsajn plumojn preskaŭ kovrantaj la voston. La inoj kaj nereproduktantaj maskloj preskaŭ identas al tiuj de la Suda Ruĝa Episkopo.

## Distribuado kaj vivejo 
[eta|maldekstra|vira ekzemplero teksanta neston en [Pretoria, Sudafriko]]
La birda specio nature vivas en areo de suda Afriko, kiu etendiĝas de norda Angolo, tra la sudaj kaj orientaj partoj de la Demokratia Respubliko Kongo, suda Ugando ĝis sudokcidenta Kenjo. Ĝi apenaŭ ekzistas en la dezertoj Namibo kaj Kalaharo.

En la reprodukta sezono ĝi estas trovata proksime de akvo inter herboj, kanoj, kareksoj aŭ kultivejoj kiaj ekzemple sukerkano. Ekster la reprodukta sezono ĝi riskas vivi en pli seka herbejo kaj savano.

## Konduto 
Ĝi estas sufiĉe socia birdo, nestanta en kolonioj kaj nutranta sin furaĝe en grupoj. Ĝi manĝas semojn kaj kelkajn insektojn. Ĝi ofte vivas en miksitaj grupoj kun birdoj de aliaj specioj de la biologia familio de ploceedoj.

Ĉe la komenco de la reprodukta sezono, la maskloj konstruas plurajn nestojn por altiri inojn. Ili elfaras memmontradan ceremonian flugon kun iliaj plumoj suprenigitaj. Ili estas poliginiaj kaj pariĝas kun pluraj inoj. La nesto estas plej ofte konstruita inter kanoj kaj estas farita de herboj kaj aliaj vegetaĵoj kunteksitaj. La ino demetas po du ĝis kvar ovojn kiuj estas en ĉiu nesto.

## Referencoj 
* Craig, A.J.F.K. Red Bishop , Avian Demography Unit, vidita la 11-an de oktobro 2012
* Dowsett-Lemaire, Françoise & Dowsett, Robert J. (2006) *The Birds of Malawi*, Tauraco Press & Aves, Lieĝo, Belgio.
* Sinclair, Ian & Ryan, Peter (2003) *Birds of Africa south of the Sahara*, Struik, Kaburbo, Sudafriko.
* Zimmerman, Dale A.; Turner, Donald A. & Pearson, David J. (1999) *Birds of Kenya & Northern Tanzania*, Christopher Helm, Londono, Britio.

## Eksteraj ligiloj 
* teksto en la verkaĵo The Atlas of Southern African Birds 
* African Bird Image Database: Southern Red Bishop 

Kategorio:Ploceedoj
Darĝilinga Himalaja Fervojo

|}

La **Darĝilinga Himalaja Fervojo** angle ***Darjeeling Himalayan Railway***, DHR, estas etŝpura fervojo kun ŝpuro de 610&nbsp;mm (2 futoj) en Hindio, kiu kondukas de Ŝiliguri al Darĝiling. Ĝi estas posedata de la Hindia ŝtata fervojo. Oni nomigas ĝin, kiel ankaŭ aliajn etŝpurajn fervojojn, *Toy Train* (angle *ludila fervojo*).

## Linio 
La linio estis konstruita inter 1879 kaj 1881, dum nur du jaroj, de la brita kolonia registaro. Ĝi grimpas je distanco de 86&nbsp;km altecodiferencon de pli ol 2.000&nbsp;m kaj bezonas por tio laŭplane 6&nbsp;1/2 horojn, kiuj povas rezulti foje fakte ankaŭ ĝis 10 horoj.

La linio kondukas pleje laŭlonge de la strato Hill Cart Road.

## Trajnoj 
Parto de la trajnoj ankoraŭ uzas la originalajn vapor-lokomotivojn. Alia parto uzas pli novajn Dizel-lokomotivojn.

## Galerio 
## Vidu ankaŭ 
Darĝiling

Kategorio:Fervojo
Kategorio:Barato
(6279) 1977 UO5

**(6279) 1977 UO5** estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronom(in)o K. L. Faul elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Kęstutis Bulota

La rapid-sketisto **Kęstutis Bulota** (naskiĝis en 1896, pri la ekzakta dato ne estas konsento, estis mortigita fine de la jaro 1941) estis la sola partoprenanto de nacia teamo de Litovio en la Vintra Olimpiko 1928 kaj restis la unua partoprenanto de sendependa ŝtato Litovio en vintra olimpiko ĝis la resendependiĝo de la ŝtato el la rego de Sovetunio en marto 1990. Li konkuris en la rapid-sketaj konkursoj de 500 metroj, 1500 metroj, 5000 metroj kaj 10 000 metroj. En la lasta el tiuj konkursoj li atingis la 5-an pozicion.

Kęstutis Bulota naskiĝis en 1896 en Talino, kaj estis filo de litova veterinaro kaj generalo de la armeo de la Rusia Imperio, laborpostene sendita al la plej granda estona urbo de la imperio. La familio en 1918 revenis al Litovio, Kęstutis en 1921 laboris en la reprezentejo de la respubliko Litovio en Sovetunia Rusio, kaj en 1923 estis inter la litovaj armitoj kiuj aneksis la Memel-regionon de la Germana Regno al Litovio. Sekve li studis en Berlino kaj en 1930 finis la studojn kiel konstrua inĝeniero, poste inter la jaroj 1935 kaj 1940 laboris en ministerio de la demokratia respubliko Litovio. En Litovio li elstaris en pluraj sportaj disciplinoj, aparte en trisalto, futbalo kaj rapid-sketado. Post la okupo de Litovio fare de la Ruĝa Armeo de Sovetunio la 14-an de junio 1941 pro sia dungiteco en respublika litova ministerio li estis deportita al punlaborejo en la norda urala regiono kaj tie samjare estis mortpafita.

Kategorio:Litovaj inĝenieroj
Kategorio:Litovaj sportistoj
6372 Walker

'*6372 *Walker'''* estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Robert M. Walker'', fakulo pri la studo de la difektigo pro surradiado en la solidoj kaj la esploroj pri la interstelaj polveroj trovitaj en meteorŝtonoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
6282 Edwelda

'*6282 *Edwelda'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar en Kalifornio (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo, *Edwelda*, kombinas la antaŭnomojn *Edwin* kaj *Imelda* en honoro de la filipinaj geastronomoj *Edwin L. Aguirre* kaj *Imelda B. Joson*, astronomiaj popularigistoj en Filipinoj. Ilia libro *The Second Coming'' (1985) pri la Haleja kometo estas la unua astronomia libro verkita fare de filipinanoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Eskapismo

eta|Uzado de porteblaj aparatoj ofte rezultas de deziro malkonekti de la ĉirkaŭanta medio.
**Eskapismo** estas mensa distraĵo kiel "fuĝo" de la perceptitaj malagrablaj aŭ banalaj aspektoj de ĉiutaga vivo. Ĝi ankaŭ povas esti uzata kiel esprimo por difini la agojn kiujn homoj prenas por helpi malpezigi persistante sentojn de depresio aŭ ĝenerala tristeco.
Eskapisto sin retiras en "alia mondo", kiel fikcio, amuzado, hobio, teatro, videoludoj kaj filmo. 

Kategorio:Psikologio
Bethlehem (Sud-Afriko)

**Bethlehem** estas grandurbo en Sudafriko, en Provinco Liberŝtato.
eta|300px|Mapo de Sud-Afriko, kie Bethlehem estas trovebla en la meza landparto
## Bazaj informoj 
* Areo: 18&nbsp;km²
* Loĝantaro: 121.223 (en 2012)
* Supermara alteco: 1706 m
* Horzono: UTC +2 h 
* Poŝtkodo: 9700
* Telefonkodo: 058

## Geografio 
Bethlehem situas sur altebenaĵo en la meza parto de la lando. Kroonstad troviĝas 140, Welkom 156, Newcastle (Sud-Afriko) 169, Botshabelo 189, Johanesburgo 227, Bloemfontein 228, **Pretorio** 281, Durbano 320, Port Elizabeth 688, Kaburbo 1133 km.

## Ekonomio
En regiono de Bethlehem oni kultivas tritikojn, tial oni nomas la loknomon Bethlehem, kiu signifas origine "domo de pano".

## Trafiko 
El Bethlehem ĉefvojoj kuras al Durbano kaj Bloemfontein,  fervojoj kuras al Durbano, Bloemfontein, Johanesburgo kaj Klerksdorp.

## Klimato 
Bethlehem havas moderan klimaton. La varmo en januaro kulminas kaj malkulminas en julio. Foje okazas frostoj. Jare pluvas ĉ. 500-600 mm.

## Vidindaĵoj 
* Nacia parko en la proksimeco

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj 
* mapo

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko