open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johannes Mario Simmel

eta|dekstra|Johannes Mario Simmel

**Johannes Mario SIMMEL** [johanes marjo simel] (naskiĝis la 7-an de aprilo 1924 en Vieno, mortis la  en Lucerno) estis aŭstra verkisto kaj de jardekoj unu el la plej vaste legataj germanlingvaj aŭtoroj.

La gepatroj de Simmel devenis el Hamburgo. Post la dua mondmilito Simmel unue laboris kiel ĵurnalisto, interpretisto kaj tradukisto por la usona okupacia armeo en Vieno. Sian unuan novelaron li publikigis en 1947. Ekde 1963 li plene dediĉas sin al la verkado. Gvidaj motivoj de liaj verkoj estas la relativigo de bono kaj malbono kaj engaĝita pacismo. Li publikigis 35 romanojn kun totala eldon-kvanto de ĉ. 73 milionoj da venditaj ekzempleroj. Liaj verkoj estis tradukitaj en 30 lingvoj. Pluraj verkoj estas filmitaj.

Por la literatura kritiko Simmel dum longa tempo nur estis verkisto de trivialaĵoj, „mekanikisto de furorlibroj“ aŭ "muntĉena skribulo". Nur lia romano "Doch mit den Clowns kamen die Tränen" (Sed kun la klaŭnoj venis la larmoj, 1987) ĝenerale estis agnoskita kiel valora literaturaĵo.

## Verkoj (elekto) 
* *Begegnung im Nebel* (noveloj, 1947)
* *Mich wundert, dass ich so fröhlich bin* (romano, 1949)
* *Es muss nicht immer Kaviar sein* (romano, 1960)
* *Bis zur bitteren Neige* (romano, 1962)
* *Der Schulfreund* (dramo, 1964)
* *Lieb Vaterland, magst ruhig sein* (romano, 1965)
* *Alle Menschen werden Brüder* (romano, 1967)
* *Und Jimmy ging zum Regenbogen* (romano, 1970)
* *Der Stoff, aus dem die Träume sind* (romano, 1971)
* *Die Antwort kennt nur der Wind* (romano, 1973)
* *Niemand ist eine Insel* (romano, 1975)
* *Hurra, wir leben noch* (romano, 1978)
* *Wir heißen euch hoffen* (romano, 1980)
* *Bitte, lasst die Blumen leben* (romano, 1983)
* *Die im Dunkeln sieht man nicht* (romano, 1985)
* *Doch mit den Clowns kamen die Tränen* (romano, 1987)
* *Auch wenn ich lache, muss ich weinen* (romano, 1993)
* *Träum den unmöglichen Traum* (romano, 1996)

## Fontoj 
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Panamurbo

[eta|Urbocentro el [jaĥto|jaĥta klubo]]
[eta|maldekstra|250px|[Historia centro de Panamurbo|Malnova Urbo (*Casco Viejo*)]]
maldekstra|eta|250px|Placo de Sendependeco
eta|maldekstra|250px|Placo Panamo
**Panamurbo** (hispane kaj oficiale *Panamá*) estas la ĉefurbo de Panamo, lando en Centra Ameriko. Ĝi situas ĉe la Golfo de Panamo en la Pacifika Oceano. En ĝi troviĝas la sidejo de la nacia registaro. Temas pri haveno sur la Pacifiko. Tie loĝas 828 560 homoj.

## Historio 
La urbo estis fondita de *Pedro Arias Dávila* la , kiel unua urbo fondita de hispanoj en la kontinenta Ameriko. En 1521 ĝi ricevis la titolon de urbo.

En 1671 ĝi estis prirabita kaj detruita de pirato Henry Morgan, kaj devis translokiĝi al la loko kiun nun okupas la Malnova Kvartalo.

Panamurbo estis tradicie la politika, ekonomia, administra kaj kultura centro de la lando. Gravan influon havis la konstruado kaj uzado de la Panama Kanalo.

## Servoj
* Malferma kaj Distanca Universitato de Panamo

## Amaskomunikiloj 
* La Prensa (ĵurnalo)

## Administracio 
* Monteto Ancón
* San Miguelito (Panamo)
* Historia centro de Panamurbo

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Panamo

Kategorio:Urboj de Panamo
Kategorio:Ĉefurboj de Ameriko
Ngabo

**Ngabo** estas la indiĝena popolo en Panamo. La nomon *Ngabe* oni prononcas ankaŭ *Ngobe*. Tiu ĉi popolo estis konata antaŭe per la nomo *Ŭajmi* (hispane *Guaimi*) kaj loĝas ĉefe en la Ngabe-Bugleo indiĝena regiono.

Kategorio:Etnoj
Ŭoŭnano

**Ŭoŭnano** estas indiĝena popolo en Panamo. La nomo *Ŭaŭnan* oni tradicie skribas *Waunaan* hispane. Tiu ĉi popolo, kune kun alia popolo nomata Embera, estis konata antaŭe per la nomo *Ĉokoe* (hispane *Chocoes*) kaj loĝas ĉefe en la Embera-Ŭoŭnano indiĝena regiono.

Kategorio:Panamo
Emberaoj

**Emberao** estas indiĝena popolo en Panamo. Tiu ĉi popolo, kune kun alia popolo nomata Ŭaŭnan, estis konata antaŭe per la nomo *Ĉokoe* (hispane *Chocoes*) kaj loĝas ĉefe en la Embera-Ŭoŭnano indiĝena regiono.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Panamo
Kategorio:Indiĝena kulturo de Ameriko
Kategorio:Indianaj etnoj en Kolombio
Kategorio:Indianaj etnoj en Mezameriko
Nazoj (popolo)

[eta|325px|La indiĝena regiono Nazo-Teribo havas [areon de 1.300 kvadrataj kilometroj kaj 3.500 loĝantojn]]

La **Nazoj** (hispane: **Naso**, **Teribe**, aŭ **Tjer-di**) estas indiĝena popolo, kiu loĝas ĉefe en nordokcidenta Panamo, en la monarĥio de Nazo-Teribo. Nazo-Teribo estas indiĝena regiono okcidente de la provinco Bokas-del-Toro, apud la limo de Kostariko. Ĝi estas la sola oficiale agnoskata indiĝena monarĥio en Ameriko.

## La monarĥio 
Ekde pratempo, super la Nazoj regas reĝo. La titolo de reĝo estas hereda -- post la morto de la reĝo, la princo kroniĝas. Se dinastio tute elmortas, la edziĝintaj viroj de la tribo devas kunveni kaj elekti novan reĝon.

Laŭ tradicio nur viroj rajtas fariĝi reĝo.

### Listo de la lastaj reĝoj de Nazo-Teribo 
* Bass Lee SANTANA
* Santiago SANTANA
* Santiago SANTANA
* Chalee SANTANA
* Francisco SANTANA
* Lázaro SANTANA - (? ĝis 1973)
* Simeón SANTANA - (de 1973 ĝis 1979)
* Manuel AGUILAR (*vicregisto*) - (de 1979 ĝis 25-a de aprilo 1982)
* Rufina SANTANA - (de 25-a de aprilo 1982 ĝis 30-a de julio 1988)
* César SANTANA - (de 30-a de julio 1988 ĝis 31-a de majo 1998)
* **Tito SANTANA** - (de 31-a de majo 1998 ĝis nun)

## Kulturo 
Iom da Nazoj konfesas kredon je la katolika religio, sed multaj ankoraŭ kredas je la dio Sboo (*Sbö*), kiu laŭ la tradicia religio de la Nazoj estas la kreinto de la mondo.

Nazoj parolas la teriban lingvon, sed plejparte bone parolas la hispanan ankaŭ.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Panamo
Bribrioj

**Bribrioj** estas la indiĝena popolo en norda Panamo kaj suda Kostariko, ĉirkaŭ 5200 homoj kun propra lingvo. Ili okupiĝas ĉefe pri agrikulturo.

## Vidu ankaŭ 
* Bribria lingvo

Kategorio:Etnoj
Konsisto kaj strukturo de materio

**Konsisto**

:La konsisto de substanco estas konata kiam la identeco kaj kvanto de ĉiuj konsistigantoj estas determinitaj.

:Ne sufiĉas scii kio ĉeestas; Oni devas scii la kvanton da ĉiu konsistiganto en la substanco antaŭ ol la konsisto estas konata.

**Strukturo**
:Strukturo estas la maniero laŭ kiu la konsistigantoj de substanco kunmetiĝas, tio estas, la ordo laŭ kiu ili estas aranĝitaj unu relative al la aliaj.

Scio de la konsisto kaj strukturo ofte provizas praktikajn uzojn. Ekzemple,
se la konsistigantoj de natura erco estas konataj, eblas determini kiuj
uzeblaj produktoj povas esti akirataj el ĝi. Krom tio, la kvanto de ĉiu
valora konsistiganto devas esti konata antaŭ ol oni povas decidi ĉu la
ekspluatado de la min-tavolo estas ekonomie ebla. La kemia konsisto de
kelkaj korpaj fluidoj povas ofte esti uzata de kuracisto por lokalizi la
kaŭzon de malsano en paciento. Specife, la foresto de, aŭ la troo de
kelkaj substancoj havigas gravajn informojn al la kuracisto.

La strukturaj informoj pri substanco ofte ĵetas lumon sur sian kemian
konduton, kaj en kelkaj kazoj permesas instali tiun konduton en aliajn
substancojn. La kono pri la strukturo de sapo ebligas la fabrikadon de
detergentoj (lav-pulvoroj), havantaj strukturojn kaj purigajn proprecojn
similajn al tiuj de sapo.  Kelkaj medikamentoj havas kemiajn strukturojn
tre similaj al tiuj de hormonoj sekreciataj nature de la homa korpo.  La
kono de la strukturo de la naturaj hormonoj estis la deir-punkto por la
fabrikado de la preskribaj drogoj.

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Kemio
Janica Kostelić

**Janica KOSTELIĆ** estas skiistino, naskita la 5-a de januaro, 1982 en Zagrebo, Kroatio. Grava sukceso estas konkero de 3 oraj kaj 1 arĝenta medalo dum Vintraj Olimpikaj ludoj 2002. en Salt Lake City, Usono. Krom tiuj grandaj venkoj ŝi estis ankaŭ sukcesa en Monda ĉampioneco. Menciindas ankaŭ ke ŝia patro, Ante Kosteliĉ, trejnas ŝin.

Infoj ĉe: http://www.janica.hr

Kategorio:Kroataj sportistoj
Kategorio:Skiistoj
Kategorio:Olimpikaj atletoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kroatio
John Updike

eta|dekstra|200px|John Updike
**John UPDIKE** (naskiĝis la 18-an de marto 1932 en Shillington, Pensilvanio, mortis la ) estis usona verkisto.

Por realigi sian grandan revon, fariĝi aŭtoro de komiksoj, li studis literaturon en la Universitato Harvard kaj arton en la Oksforda Ruskin School of Drawing and Fine Arts. Post la studado li tamen fariĝis redaktoro de la ĵurnalo *The New Yorker*, ĝis kiam en la jaro 1957 li decidis fariĝi sendependa verkisto.

La verkaro de John Updike konsistas ĉefe el realismaj, ofte satiraj kaj socikritikaj romanoj kaj rakontoj, sed ankaŭ el eseoj, dramoj kaj poemoj. Dufoje li gajnis la Premion Pulitzer: en la jaro 1982 kaj 1991.

Li estas unu el nur kvar verkistoj, kune kun Booth Tarkington, William Faulkner kaj Colson Whitehead, kiuj gajnis la Pulitzer-premion por fikcio pli ol unufoje.

## Listo de verkoj 
* *The Carpentered Hen and other Tame Creatures* (poemoj, 1958)
* *The Poorhouse Fair* (romano, 1960)
* *Romanciklo Rabbit*:
** *Rabbit Run* (1960)
** *Rabbit Redux* (1971)
** *Rabbit is Rich* (1981)
** *Rabbit at Rest* (1990)
* *Couples* (romano, 1968)
* *A Month of Sundays* (romano, 1975)
* *The Witches of Eastwick* (romano, 1984 – ankaŭ filmigita)
* *Roger’s Version* (romano, 1986)
* *Brazil* (romano, 1994)

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
335

En la jaro **335** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
## Mortoj 
31-a de decembro: Papo Silvestro la 1-a, papo kaj sanktulo (naskiĝis ĉirkaŭ 292)
Leopold von Buch

**Christian Leopold von BUCH** [LEopold fon buĥ] (naskiĝis la 25-an de aprilo 1774, mortis la 4-an de marto, 1853) estis germana geologo kaj paleontologo.

Naskiĝinte en la Kastele Stolpe apud Angermünde, la filo de prusa ministro kaj grandbienulo ĝuis profundan kaj ampleksan instruon dum sia junaĝo. En la jaro 1790 li ekstudis geologion kaj mineralogion en Freiberg, kie li amikiĝis i.a. kun Alexander von Humboldt kaj eldonis unuajn sciencajn publikaĵojn. Ekde 1793 li profundigis siajn natursciencajn sciojn en Halle (Saale) kaj Göttingen kaj ekde 1796 li vivis ĉefe en Berlino.

Pro sia familia fono finance sendependa, Leopold von Buch nur dum mallonga tempo laboris kiel dungito. Grandan parton de sia vivo li pasigis esplorvojaĝante, i.a. tra Silezio, Francio, Italio, Skandinavio, Irlando kaj la Kanariaj Insuloj. La rezultojn de siaj esploroj li disvastigis en aro da sciencaj publikaĵoj kaj geologiaj mapoj. Ekde 1826 li ĉefe okupiĝis pri paleontologiaj temoj, kreante ekz. la nocion gvidfosilio.

Dum sia tempo en Freiberg ankoraŭ konvinkita pri la neptunisma teorio de Abraham Gottlob Werner, liaj observoj igis lin fariĝi adepto de la plutonismo de James Hutton kaj la katastrofismo reprezentata de Georges De Cuvier.

Leopold von Buch mortis en Berlino.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.univie.ac.at/Wissenschaftstheorie/heat/heat-2/heat261f.htm  

Kategorio:Germanaj geologoj
Kategorio:Tektonikistoj
Kategorio:Germanaj paleontologoj
Kategorio:Pra-evoluistoj
Kategorio:Germanaj nobeloj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
James Hutton

**James HUTTON** (naskiĝis la 3-an de junio 1726 en Edinburgh, mortis la 26-an de marto 1797 en Edinburgh)
estis skota natursciencisto, konata kiel la kreinto de la moderna
geologia scienco.

Li studis kemion kaj medicinon, unue en sia naskiĝurbo kaj ekde 1747 en Parizo. En la jaro 1749 li doktoriĝis en la nederlanda urbo Lejdeno, poste li reiris al Britio. Dum la sekvantaj jaroj li faris migradojn tra Anglio, Skotlando, Nederlando kaj Francio, li okupiĝis pri agrikulturo kaj pli kaj pli dediĉis sin al geologiaj kaj mineralogiaj temoj.

Plej grandajn meritojn James Hutton gajnis per siaj tersciencaj esploroj. Li ekzemple eltrovis, ke la tero estas multe pli aĝa ol ĝis tiam supozata, kaj li pruvis tion laŭ la ekzemplo de antikvaj konstruaĵoj, kiuj travivis plurajn jarmilojn. Li estis reprezentanto de la plutonismo kaj de la aktualismo. Nuntempe li estas rigardata kiel unu el la fondintoj de la moderna geologio.

Hutton staris kontraŭ la skoloj de katastrofismo kaj neptunismo, kiuj diris, ke la Tero estas ŝanĝita per grandaj katastrofoj—ekzemple, la Diluvo de Noah. Hutton anstataŭe kredis, ke la Tero estas ŝanĝita per multaj malgrandaj, ordinaraj ŝanĝoj—ekzemple, per la ĉiutaga ago de vento kaj akvo. Ĉi tiu vidpunkto grave influis Darvinon, kiam li pensis pri la evoluo de vivo sur la tero: Darvino serĉis la kaŭzon de evoluo ne en iu ajn rara, granda okazo, sed en la ordinaraj okazoj de sia mondo.

Hutton mem estis terure teda verkisto. Pro tio, preskaŭ neniu legis lian
ĉefan verkon, *"Theory of the Earth"* (*"Teorio de la Tero"*), kaj apenaŭ
iu el tiuj, kiuj tamen legis ĝin, povis kompreni ĝin. Eĉ Charles Lyell
konfesis, ke li ne sukcesis finlegi ĝin. Feliĉe, Hutton havis bonan amikon, John Playfair, kiu ne nur komprenis la ideojn de Hutton, sed ankaŭ estis bona verkisto. Post la morto de Hutton, Playfair en 1802 aŭdacis eldoni sian verkon *"Illustrations of the Huttonian Theory of the Earth"* (*"Ilustraĵoj de la Huttona teorio de la Tero"*), kiu sukcese klarigis, kion Hutton provis diri.

Dosiero:James Hutton.gif|
Dosiero:JHutton map2.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Unuformismo

Skotaj geologoj
Kategorio:Skotaj biologoj
Kategorio:Evoluistoj
Kategorio:Pra-evoluistoj
Kategorio:Klerismaj sciencistoj
Kategorio:Skotaj agrikulturistoj‎
Kategorio:Skotaj agronomoj
Kategorio:Skotaj diistoj
Kategorio:Charles Darwin
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Hutton, James
Abya Yala

[eta|[Darienio, la devenregiono de la vortoj *Abya Yala*. Antaŭ ol la kolumba epoko, nur tiu regiono estis la konata mondo de la Tuloj kaj estis nomata *Abya Yala*.]]
***Abya Yala*** [abia iala] ( "lando en sia plena matureco" aŭ "lando de vitala sango") estas nomo elektita de diversaj amerikaj indiĝenaj popoloj por nomi la tutan amerikan kontinenton anstataŭ laŭ Amerigo Vespucci. Kvankam la nomo *Abya Yala* venas el la lingvo de mezamerika indiĝena popolo, ekzistas indiĝenuloj en kaj Nord- kaj Sudameriko, kiuj uzas la nomon por la tuta kontinento.

## Historio 
La nomo *Abya Yala* venas de la Tuloj — indiĝena popolo el Panamo —, kiuj uzis la esprimon por la al si konata mondo. En la 1970-aj jaroj, ili ekuzis la nomon por la tuta kontinento, kiel ago de memdetermino kaj rezisto kontraŭ daŭra koloniiĝado.

En Sudameriko du indiĝenaj gvidantoj, ajmaro Takir Mamani kaj Tupaj Katari, proponis ke ĉiuj indiĝenaj popoloj de Amerikoj tiel nomu siajn hejmlandojn, kaj uzu ĝin en siaj dokumentoj kaj parolaj deklaroj. La argumento estas ke "fremdlingve nomi niajn urbojn, civitojn kaj kontinentojn egalas al submeti nian identecon al la volo de niaj invadintoj kaj de iliaj heredantoj."

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
La propono de Takir Mamani trovis favoran akcepton en diversaj branĉoj interalie sur la reto. Menciindaj estas :
* Rimedoj por indiĝenaj kulturoj ĉirkaŭ la mondo *"Native Web" (angle)*
* Kulturcentro por Abya Yala en Ekvadoro *"Abya Yala" (hispane)*
* Reta vendejo de libroj "Abya Yala" pri Amerikoj en la angla, franca, hispana kaj portugala  *Paĝoj angle france kaj hispane.*

Kategorio:Ameriko
Edward Albee

**Edward Franklin ALBEE** (naskiĝis la 12-an de marto, 1928, mortis ) estis usona dramisto.

Li naskiĝis en Vaŝingtono. Mallonge poste li estis adoptita de riĉa teatra entreprenisto, kiu frue konatigis lin kun tiu ĉi medio. dekstra|200raSian unuan sukceson kiel dramisto Albee ne havis en Usono, sed en Berlino, kie lia teatraĵo *The Zoo-Story* en la jaro 1959 unuafoje montriĝis sursceneje. Neforgesebla estas ankaŭ lia edzec-dramo *Who’s Afraid of Virginia Woolf?*, el kiu ankaŭ fariĝis tre sukcesa filmo. Trifoje Edward Albee gajnis la Premion Pulitzer: en 1967 (pro *A Delicate Balance*) kaj en 1975 (pro *Seascape*) 1994 pro *Three Tall Women*.

## Listo de verkoj 
* *The Zoo-Story* (1959)
* *The Death of Bessie Smith* (1960)
* *The Sandbox* (1960)
* *The American Dream* (1961)
* *Who’s Afraid of Virginia Woolf?* (1962)
* *Tiny Alice* (1965)
* *A Delicate Balance* (1966)
* *Seascape* (1975)
* *The Lady from Dubuque* (1980)
* *The Man who Had 3 Arms* (1983)
* *Three Tall Women* (1992)

Kategorio:Usonaj verkistoj
Alfred Döblin

La germana verkisto kaj kuracisto **Alfred DÖBLIN**  naskiĝis la 10-an de aŭgusto 1878 en Stettin (nuntempe: Szczecin, Pollando). Li mortis la 26-an de junio 1957 en Emmendingen, Germanio.

De 1905 ĝis 1930 li laboris kiel kuracisto en Regensburg kaj Berlino. Pro sia juda fono li en la jaro 1933 devis emigri: Unue li fuĝis al Parizo kaj en 1940 al Usono. Post la Dua mondmilito li revenis al Germanio, sed de 1951 ĝis 1956 li denove vivis en Francio.

Lia plej fama verko estas la romano *Berlin, Alexanderplatz*, kiu priskribas la provon de krimulo, post sia liberigo el la aresto komenci novan vivon en la grandurbo Berlino.

## Famaj verkoj 
* Die Ermordung einer Butterblume (rakontoj, 1913)
* Die drei Sprünge des Wang-lun (romano, 1915)
* Wallenstein (romano, 1920)
* Berge, Meere und Giganten (romano, 1924; nova eldono titolita: Giganten, 1932)
* Berlin, Alexanderplatz (romano, 1929)
* Pardon wird nicht gegeben (romano, 1935)
* Hamlet oder Die lange Nacht nimmt ein Ende (romano, 1956)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.alfred-doeblin.de 
* http://www.ub.fu-berlin.de/internetquellen/fachinformation/germanistik/autoren/multi_cde/doeblin.html  
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/DoeblinAlfred 
* http://www.bad-bad.de/gesch/doeblin.htm  
* Alfred Döblin 

Kategorio:Germanaj verkistoj
André Maurois

**André MAUROIS**, propranome *Emile Herzog* (naskiĝis la  en Elbeuf, mortis la  en Neuilly-sur-Seine) estis franca romanverkisto kaj eseisto.

Li estas plej multe konata pro siaj biografiaj romanoj (*Turgenev, Voltaire, Disraëli, Shelly, Byron, G. Sand, Tri Dumasoj, V. Hugo, Balzac, A. Fleming*), sed ankaŭ liaj ceteraj verkoj distingiĝas pro psikologia profundeco kaj humuro (*Silentado de kolonelo Bramble, La Familia Cirklo, Klimatoj*).

Eminentaj estas liaj eseoj (*Anglaj studaĵoj, La Konversacio, Aspektoj de la Biografio, De Prous al Camus, La grandaj verkistoj de ĉi tiu duonjarcento*) kaj historiaj verkoj (*Historio de Francio, Historio de Anglio, Historio de Usono*).

## En Esperanto aperis 
* *Bareluloj kaj Fadenuloj* (*Patapoufs et Filifers*), moderna fabelo por ge(mal)junuloj. Tradukis Berno Fabo. Ilustris Jan Ermers. Scheveningen: Esperanto-Instituto "Merkurio", proks. 1933. 104 paĝoj.
* *Noveloj*, Franca Esperantisto 356, 1984. 68 paĝoj.

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
1726

**1726** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1726 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Aŭgusto: Rusio kaj Sankta Romia Imperio ligiĝis kontraŭ Turkio.
*28-a de oktobro publikita Vojaĝoj de Gulivero de Jonathan Swift;
*Belovo fondita.

## Naskiĝoj 
*10-a de januaro: Santiago Palmero;
*14-a de marto: Josef Antonin Stepán;
*3-a de junio:  James Hutton;
*7-a de septembro: François-André Danican Philidor;
*4-a de oktobro: Francisco Torres;
*16-a de oktobro: Daniel Chodowiecki;

## Mortoj 
*2-a de januaro: Domenico Zipoli;
*3-a de februaro: Alexis Littré;
*5-a de aprilo: Ludwig Babenstuber;
*13-a de marto: Francesco Antonio Pistocchi;
*18-a de julio: Michel Richard Lalande;
*6-a de aŭgusto: Antonio Margil de Jesús;
*5-a de novembro: Antonio Pacchioni;
Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen

**Hans Jakob Christoffel VON GRIMMELSHAUSEN** [hans jakob kristofel fon grimelshaŭsen] (naskiĝis 1621 aŭ 1622 en Gelnhausen (Hesio), mortis la 17-an de aŭgusto 1676 en Renchen) estis la plej grava germana verkisto de la baroko.eta|Grimmelshausen, portreto (1641)Grimmelshausen naskiĝis kiel filo de protestanta familio, sed frue perdis siajn gepatrojn. Kiel soldato li partoprenis la Tridekjaran Militon, ekde 1648 li laboris i.a. kiel oficisto kaj gastejestro, kaj antaŭ sia edziĝo en la jaro 1649 li transiris de la protestantismo al la katolika eklezio. La verkadon li komencis ĉirkaŭ la jaro 1658.

Lia ĉefverko *Der abentheuerliche Simplicissimus Teutsch*, kiu unuafoje aperis en 1668 (sur la titolpaĝo kaŝcele antaŭdatita je "1669"), priskribas la vivon de la simpla popolo dum la Tridekjara Milito. Ĝi (parte) sekvas la tradicion de la hispanaj kaj francaj fripono-romanoj (fake t.n. pikareska romano) kaj nuntempe estas rigardata unu el la plej gravaj verkoj de la germana baroko (vd. apartan artikolon).

## Listo de verkoj 
* *Satyrischer Pilgram I und II* (1666/67)
* *Der abentheuerliche Simplicissimus Teutsch* (1669)
* *Continuatio des abentheuerlichen Simplicissimi* (1669)
* *Dietwalds und Amelindens anmuthige Lieb- und Leids-Beschreibung* (1670)
* *Des Durchleuchtigen Printzen Proximi und seiner ohnvergleichlichen Lympidae Liebs-Geschicht-Erzehlung* (1672)

eta|180ra|H.J.C. von Grimmelshausen

## En Esperanto aperis 
* **1985**: *El Simplicius Simplicissimus: la 7-a ĉapitro kaj la 8-a ĉapitro*. En: Germana Antologio. Gerlingen: Bleicher 1985, p.&nbsp;298-303
* **1976**: La aventuroj de Simplicius Simplicissimus. Kelkaj specimenaj ĉapitroj el la ĉefverko de la plej eminenta germana poeto de la 17-a jarcento. Elgermanigis Margot Hektor, Hermann Heiß, F. W. Poppeck. Nürnberg: Ludwig Pickel 1976, 21 p.

## Eksteraj ligiloj 
* http://gutenberg.spiegel.de/autoren/grimmels.htm 
* Teksto de *Der abenteuerliche Simplicissimus Teutsch* en la germana ĉe projekto Gutenberg

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1621
Alexander Fleming

**Alexander FLEMING**, ekde 1944: **Sir Alexander FLEMING**) (naskiĝis la 6an de aŭgusto 1881, mortis la 11an de marto 1955) estis brita bakteriologo.

Fleming naskiĝis en Lochfild Darvel, Skotlando. En la jaro 1922 li el homaj larmoj kaj muko gajnis la lizozimon, t.e. enzimo antimikroba. Plej fama tamen estis lia - fakte hazarda - malkovro de la antibiotiko Penicilino en 1928: Li neglekteme lasis ujon kun bakteriaj kulturoj dum kelkaj tagoj sen atento, kaj rimarkis poste, ke en la ujo kreskis ŝimofungo preventanta la regeneron de la bakterioj. Dek jarojn poste Ernst Chain kaj Howard Walter Florey el tiu ĉi fungo sukcesis izoli la antibiotikan substancon, por produkti kuracilon.

En la jaro 1944 Fleming ricevis la nobeltitolon *Sir* kaj unu jaron poste li kune kun Chain kaj Florey gajnis la Premion Nobel de Medicino. Fleming mortis en Londono en 1955.

Post la morto de Alexander Fleming verkis lian eminentan biografion - laŭ peto de s-ino Fleming - la franca majstro de biografiaj romanoj André Maurois.

## Eksteraj ligiloj 
* profilo pri Alexander Fleming en la serio "la plej gravaj homoj de la jarcento" de la magazino Time (arkivigite)
* biografio en retejo de la nobel-premia fondaĵo (arkivigite)
* artikolo '' Did Alexander Fleming’s Father Save Winston Churchill from Drowning? Did a grateful father fund the education of the poor farmer's son who discovered penicillin? '' (Ĉu la Patro de Alexander Fleming savis Winston Churchill de dronado? Ĉu dankema patro financis la edukadon de la filo de la malriĉa kamparano, kiu malkovris penicilinon?)
* Sir Alexander Fleming en serio "gravaj skotoj" (arkivigite)

Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Bakteriologoj
Kategorio:Skotaj biologoj
Kategorio:Skotaj kirurgoj
Kategorio:Britaj fungosciencistoj
Kategorio:Britaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Membroj de la Papa Akademio de la Sciencoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Mortintoj pro koratako
1676

**1676** estis superjaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1676 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kreita la ripeta vekhorloĝo.
* Johano la 3-a Sobieski iĝis reĝo de Pollando.
* 21-a de septembro: Inocento la 11-a iĝis Papo.
* 16-a de novembro: kreita la Episkopujoj de Olinda kaj Rio-de-Ĵanejro.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Kienersrüti kiel *Kienersrütte* (hodiaŭ komunumo de Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 8-a de Februaro - Fabiano de Cristo, portugaldevena brazila monaĥo kaj franciskano (m. 1747).
* 23-a de majo: Johann Bernhard Bach (la pli maljuna), germana komponisto (m. 1749)
* 19-a de decembro: Louis-Nicolas Clérambault, franca komponisto (m. 1749)

## Mortoj 
* 14-a de januaro: Francesco Cavalli, itala komponisto (n. 1602)
* 27-a de majo: Paul Gerhardt, germana poeto kaj himnisto (n. 1607)
* 8-a de Julio : Francisko Rákóczi la 1-a, aristokrato, princo kaj reganto de Transilvanio (n. 1645).
* 17-a de aŭgusto:  Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen, germana verkisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1621)
* 17-a de septembro: Ŝabtaj Cvi, juda mesia kandidato konvertiĝinta al islamo (n. 1626)
* 10-a de oktobro: Sebastian Knüpfer, germana komponisto (n. 1633)
* 2-a de novembro: Adam Michna, ĉeĥa komponisto (n. 1600)
S. Elgo

**S. Elgo** estis plumpseŭdonimo de Georges Lagrange sub kiu aperadas liaj krimromanoj (Ŝia Lasta Poŝtkarto - Surklife - ... ).

Kategorio:Esperanto-kulturo
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
UK 1998

En 1998, la **83-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis en Montpellier, Francio. Aliĝis 3133 kongresanoj.

La kongresa programo disvolviĝis inter la 1-a kaj al 8-a de aŭgusto 1998.

Dum la kongreso, EVA (Esperantlingva Verkista Asocio) laŭ propono de sia membro Manuel de Seabra decidis proponi William Auld kiel kandidaton por la Nobelpremio pri Literaturo.

La kongresa temo estis "Mediteraneo - ponto inter kulturoj" kaj pro tio oni organizis prelkegojn pri Malto, Al Andalus kaj berberoj. Ĉar la kongreso okazis en Francio same okazis ankaŭ prelegoj pri Francio nome pri rifuĝado el la Hispana Enlanda Milito, pri okcitanaj lingvo kaj literaturo, katarismo, kaj religiaj ribeloj.

## Prezentitaj teatraĵoj 
* *Meluzina, la granda Feino*, prezentis Solen', (Teatro Krizalido).
* Vida Jerman prezentis "La rompita virino" de Simone de Beauvoir.
* *Rekviemo por la Perdintoj* fare de teatra trupo de gimnazio el Jagodino kun Saša Pilipović (Jugoslavio).

## Eksteraj ligiloj 
*  ĉe Pejno Simono

Kategorio:Montpellier
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1998
Kategorio:1998 en Francio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Francio
Franca Esperanto-Instituto

**Franca Esperanto-Instituto** (**FEI**) estas sendependa organizo konsistanta el reprezentantoj de *SAT-Amikaro* (franclingva laborista organizo) kaj de Espéranto France (filio de UEA) kaj tri kromaj alelektitoj. Ĝi zorgas pri la programoj de ekzamenoj por franclingvanoj, organizas ekzamenojn kaj disdonas diplomojn.

## Historio 
FEI estis kreita en la jaro 1934 sub la impulso de Gaston Waringhien, kiu estis ĝia unua prezidanto ĝis 1963. Dum la unuaj jaroj, li vigle prizorgis eldonadon de broŝuroj, unue pedagogiaj kaj poste literaturaj.

## Eldonoj de FEI 
### Unua serio, pedagogia 
* 1. Unuagrada kurso per Korespondo, de M. Rameau kaj G. Waringhien
* 2. Facilaj Esperantaj legaĵoj, kompilitaj de G. Waringhien, 1935
* 3. Gvidlibro por la Ekzamenoj de SFPE, de G. Waringhien
* 4. Duagrada Kurso por Korespondado, de M. Rameau kaj G. Waringhien
* 5. Traduko de la Provtekstoj en la Gvidlibro, de G. Waringhien, 1937
* 6. Vocabulaire de poche Français-Espéranto, dua eldono, de Louis Bastien
* 7. Cours illustré d'Espéranto (méthode directe) par le Dr. Ferenc Szilagy, adaptita franclingve de G. Waringhien, 1938
* 8. ABC d'Espéranto, à l'usage de ceux qui aiment les lettres, par G. Waringhien (3 eldonoj: 1946, 1967 kaj 2001).
* 9. Ne kiel Meier! de R. Schwartz

### Dua serio, beletra 
* 1. Polusaj glacioj sub noktomeza suno de Joël Thézard
* 2. La Bela Historio de Jozef, de Zamenhof, ilustrita per 12 desegnaĵoj de J. Thézard
* 3. Sen Eliro; La Respektema P...., de J.P. Sartre, tr. de R. Bernard

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 

Kategorio:Francaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-Institutoj
UK 1997

En 1997, la **82-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis en Adelajdo, Aŭstralio. Aliĝis 1224 kongresanoj.

## Prezentitaj teatraĵoj kaj spektakloj 
* Tri teatraĵojn prezentis Jadwiga Gibczyńska. Unu temis pri Ada Fighera-Sikorska kaj unu pri Zamenhof de la vidpunkto de tri virinoj en lia vivo - patrino, edzino kaj filino.
* *Inventante, ke mi sonĝas*, monologo, prezentis Vida Jerman
* Fraŭlino Emily Barlaston

## Prelegoj
### Internacia Kongresa Universitato 
* John C. Wells: 
* Brian Fox: 
* Ronald Gates: 
* Lee Chong-Yeong: 
* Trevor Steele: 
* Alan Bishop: 
* Amri Wandel: 

## Eksteraj ligiloj 
*  en la retejo de Pejno Simono

97
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1997
Kategorio:Adelajdo
Kategorio:1997 en Aŭstralio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Oceanio
Silezia Esperanto-Asocio

[eta|Gastejo Magnolia en [Szczawno-Zdrój kun flago surbalkone dum la esperanta feriado en somero 2011]]
**Silezia Esperanto-Asocio** estas registrita, neprofitdona, kultura regiona Esperanto-societo kun sidejo en Vroclavo, Pollando.

Fondis ĝin en 1992 grupo da vroclavaj esperantistoj. Ili decidis ĉerpi el preskaŭ centjara tradicio de Esperanto-movado en Silezio kaj samtempe aktive partopreni konstruadon de la nova unuiĝinta Eŭropo, en kiu ĉiuj formantaj ĝin nacioj interrilatos kiel egalrajtaj partneroj.

## Celoj 
La asocio celas:

# popularigadi la lingvon Esperanto, kiel neŭtralan rimedon en internaciaj kontaktoj,
# disvastigi ideon de egalrajteco de lingvoj kaj kulturoj de malgrandaj nacioj kun lingvoj kaj kulturoj de grandaj nacioj,
# informadi pri civilizaj, sciencaj kaj kulturaj atingaĵoj de Silezio pere de la lingvo Esperanto,
# pliprofundigadi konon pri kulturo de aliaj nacioj pere de la lingvo Esperanto,
# popularigadi genealogiajn esplorojn kaj familian tradicion, kiel unu el rimedoj, per kiu malgrandaj nacioj povas konservi sian etnan individuecon,
# entrepreni kulturan kaj distran agadon por la membroj.

## Estraro 
La estraro de la Asocio (de marto 2018):

Prezidanto: Teresa Pomorska (Wrocław)

Vicprezidanto: Michał Gabor (Wrocław)

Sekretario: Bogumiła Kurek (Wrocław)

Kasistino: Grażyna Wolikowska (Wrocław)

Estraranoj: Edward Wojtakowski (Wrocław)
Maria Heussner(Wrocław)
Maria Brylowska (Wrocław)

## Revizia Komisiono 
Mariusz Hebdzyński

Bogdan Dembiec

Jerzy Stefański

En aŭgusto 2018 la Asocio havis 45 membrojn.

## Agado 
La Asocio i.a. organizas ĉiujare Internaciajn Esperanto-Feriadojn en sud-okcidenta parto de Pollando.
En la jaro 2009 membroj SEA, kiel LoKoKo-anoj kunorganizis 19. Ekumenan Esperanto-Kongreson. En la jaro 2018 membroj SEA, kiel LoKoKo-anoj kunorganizis 70. Internacian Kongreson de IFEF.

### Kunlaboraj rilatoj 
SEA konstante kunlaboras kun Silezia Genealogia Societo.

## Vidu ankaŭ 
* Silezia Esperanto-Ligo
* Pola Esperanto-Asocio
* Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto
* Krakova Societo ESPERANTO
* Bjalistoka Esperanto-Societo
* E-SENCO
* Parlamenta Grupo de la Lingvo Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala Retejo de Silezia Esperanto-Asocio

Kategorio:Polaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Silezio
KEFO

**KEFO** () estis interasocia Esperanto-renkontiĝo okazinta en Francio, en Kastelo Grezijono, de la  ĝis la .

## Eksteraj ligiloj 
* Interasocia kongreso, GREZIJONO (49), de la 29-a de majo ĝis la 1-a de junio

Kategorio:Esperanto-movado en Francio
Hilaire Belloc

**Hilaire BELLOC** [bel'lak] ( – ) estis angla verkisto, kiu skribis pri historio el la vidpunkto de katolikismo por kontraŭstari la protestantan vidpunkton de anglalingvanoj. Li ankaŭ estis poeto, ĵurnalisto kaj eseisto. Li estis interesata de milito, maro kaj monto.

Belloc naskiĝis en Francio kaj servis tie kiel soldato, sed plejparte loĝis en Britio kaj servis tie kiel parlamentano (1906-1910). Lia patro estis franco, lia patrino anglino, la nepino de Joseph Priestley.

Dum la Unua mondmilito, li estis ĵurnalisto. Lia filo Louis, kiu estis en la brita flugarmeo, mortis en la finaj monatoj de la milito, bombatakinte la germanojn.

Belloc estis amiko de G.K. Chesterton, kies vidpunkto pri historio kaj la mondo estis simila: la du kune inventis la politikan filozofion distribuismon, kiu staris meze de kapitalismo kaj komunismo. George Bernard Shaw nomis ilin "Chesterbelloc".

Kiel J.R.R. Tolkien, Belloc ne ŝatis la etoson de la 20-a jarcento. Li rigardis ĝin kiel io griza sen nobeleco kaj beleco.

Laŭ Belloc, okcidenta civilizo estas esence katolika civilizo: ĝi devenas ne de la antikvaj grekoj aŭ romianoj, sed de katolikismo. Do, en lia vidpunkto,
la leviĝo de protestantismo kaj modernismo ne estas etapoj de liberiĝo aŭ progreso, sed signoj de grava malsano en la civilizo: pro tio okcidenta civilizo falos kaj forvelkos, escepte de
malgranda katolika restaĵo.

Inter aliaj, Belloc antaŭvidis:

* la Unuan Mondmiliton
* la Okcidento estos nek pure kapitalisma aŭ pure komunisma, sed io meza.
* la releviĝon de la islama mondo kaj granda lukto inter la okcidenta kaj islama civilizo

## Verkoj 
Belloc verkis ĉirkaŭ 153 libroj. Inter aliaj:
* ''The Bad Child's Book of Beasts* (*La libro de bestoj por la malbona infano*, 1896)
* *The Path to Rome* (*La vojo al Romo*, 1902)
* *Marie Antoinette* (1910)
* *The French Revolution* (*La franca revolucio*, 1991)
* *The Servile State* (*La sklavema ŝtato*, 1912)
* *History of England* (*Historio de Anglio*, 1915)
* *Europe and Faith* (*Eŭropo kaj fido*, 1920)
* *The Jews* (*La judoj*, 1922)
* *The cruise of the Nona* (*La marvojaĝo de la Nona*, 1925)
* *Oliver Cromwell *(1927)
* *James II* (1928)
* *Richelieu* (1930)
* *Wolsey* (1930)
* *Cramner* (1931)
* *Napoleon* (1932)
* *Charles II* (1940)

La libron *James II* li verkis en dek semajnoj en hotelo ĉe la rando de la Saharo. La *Nona'' estis lia velŝipo.

## Vidu ankaŭ 
* Renouveau catholique

## Eksteraj ligiloj 
* http://www-2.cs.cmu.edu/People/spok/metabook/heresies.html  
* http://www.ewtn.com/library/ANSWERS/SURVIV.HTM  
* http://www.poemhunter.com/hilaire-belloc/poet-3023 
* http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/PRbelloc.htm  

Kategorio:Anglaj verkistoj
Robert Owen

[eta|200ra|maldekstre|Robert OWEN estis unu el fondintoj de la movado poste nomita [Utopia socialismo.]]
**Robert OWEN** [o'ŭen] (naskiĝis la 14-an de majo, 1771 , mortis la 17-an de novembro, 1858) estis brita industriisto, filantropo, socialisto, kies ideoj ludis gravan rolon en kaj la socialisma movado kaj la kooperativa movado..

Li naskiĝis en Kimrio. Li estis la posedanto de fabriko ĉe New Lanark en Skotlando kie fine li enkondukis sistemon de kunposedo kaj starigis lernejojn por junaj infanoj. Li volis plibonigi la kondiĉojn por laboristoj sed precipe por infanoj kiuj tiutempe ankaŭ laboris en industrio. Li estis la ĉefinstiganto de novaj leĝoj pri kondiĉoj en fabrikoj.

Aliaj komunumoj laŭ la socialismaj ideoj de Owen estis fonditaj en Hampshire, Britio kaj New Harmony, Indiana, Usono. Ili ne sukcesis sed havas fortan influon.

## Bildaro 

Dosiero:Robert Owen statue - Manchester - April 11 2005.jpg|Robert OWEN daŭre estas rigardita en statuo en Manĉestro.
Dosiero:Robert Owen's House, New Lanark.jpg|Domo de Robert Owen en New Lanark.
Dosiero:Robert Owen's grave at the old parish church, Newtown (1294062).jpg|Tombo de Robert Owen.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉartismo
* Utopia socialismo

Kategorio:Britoj
Kategorio:Britaj filantropoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1771
Kategorio:Mortintoj en 1858
Kategorio:Utopia socialismo
Kategorio:Britaj filozofoj
Listo de Esperanto-eldonejoj

Tiu ĉi artikolo listigas **Esperanto-eldonejojn**. Sub *Esperanto-eldonejo* oni komprenas eldonejon, kiu ĉefe eldonas librojn kun rilato al Esperanto. Krome, foje iu neesperantista eldonejo eldonas ion kun rilato al Esperanto.

## Gravaj historiaj eldonejoj 
* Hachette
* Friedrich Ellersiek G. m. b. H.
* The Esperanto Publishing Company Limited (Aŭstralio kaj Britio)
* Literatura Mondo
* Ferdinand Hirt & Sohn

## Internaciaj eldonejoj 
* Universala Esperanto Asocio (Nederlando)
* Bero
* SAT, (SAT eldona fako kooperativa)
* LF-koop - transnacia kooperativo fondita en Svislando, 1980

## Afriko 
## Ameriko 
* Centros de Idiomas Winston-Salem (Kolombio), *Lernilibroj*
* Editora Lusíadas (Brazilo), *Antologio*
* ELNA (Usono)
* Esperanto Press (Kanado)
* Fonto - Chapecó, (Brazilo)
* Brazila Spiritisma Federacio (Brazilo)
* Fundación Esperanto
* Mondial - Librejo.com
* NTC Publishing Group (Usono), *Vortaro*
* Spiritisma Eldona Asocio F. V. Lorenz

## Aŭstralio-Oceanio 
## Azio 
* Shin Cheon Ji (Koreio)
* Tritiko (Ĉinio)

## Eŭropo 
* Eldona Societo Esperanto (Svedio)
* Eldonejo Libera (Belgio)
* Edistudio (Italio)
* Edition Iltis (Germanio, Francio)
* Editorial Verbo Divino (Hispanio)
* Espero (Slovakio)
* Espero Publishing - ĉeĥa entrepreno de Bohumil Bouzek
* Flandra Esperanto-Ligo
* Fondumo Esperanto (Finnlando) aktivis de 1956 ĝis la 1980-jaroj.
* Hejme, Pollando
* Hungara Esperanto-Asocio (Hungario)
* Impeto (Moskvo, Rusio)
* Interpress (Pollando)
* KAVA-PECH - ĉeĥa entrepreno de Petr Chrdle
* KLEKS de familio Handzlik
* La Arĝenta Ŝlosilo (Francio)
* LINGVO-Studio, L.S. (Hungario)
* Sucesores de Manuel Soler (Hispanio), *Lernolibro*
* mga (Hispanio), *Vortaro*
* Eldonejo Progreso (Rusio)
* Eldonejo Prosveta (Svislando k. Francio)
* Ramón Sopena S. A. (Hispanio), *Vortaro*
* Scienca Eldona Centro (Hungario)
* Sezonoj (Kaliningrad, Rusio)
* Stafeto (La Laguna, Tenerife, Hispanio)
* VoKo (Du serietoj: Voĉoj Kristanaj & VoKo-numeroj) (Nederlando)

## Neesperantistaj eldonejoj 
* Bleicher-Verlag (Germanio), germana eldonejo kun kies ĉefo Rikardo Ŝulco havis bonajn rilatojn kaj kiu eldonis kelkajn librojn en aŭ pri Esperanto
* Edition Leipzig
* Ferdinand Hirt & Sohn
* Hippocrene Books (Usono), *Lernolibro*
* Hodder and Stoughton (Britio), *Vortaro*
* Hachette
* Zwagers (Nederlando)
* Fremdlingva Eldonejo (Pekino)
* Fremdlingva Eldonejo (Hanojo)
* Fremdlingva Eldonejo (Sofio)

## Vidu ankaŭ 
* Libroeldonado en fruepoka Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* *Volframo Distel*. Publikigi en Esperantujo 

Eldonejo
Conrad Hall

**Conrad L. HALL** (1927-2003) estis altranga kameraisto en Hollywood. Li dufoje ricevis la Premion Oscar por kameraisto, por *Butch Cassidy and the Sundance Kid* (1969) kaj *American Beauty* (1999).

Filo de verkisto James Normal Hall, Hall ĉeestis la Universitaton de Suda Kalifornio por studi ĵurnalismon sed finfine transiris la kinofako, de kie li diplomiĝis en 1949. Li laboris en dokumentfilmoj, televido (*The Outer Limits* de Leslie Stevens, por kiu li kamerais filmon *Incubus*), kaj kiel kameraoperanto ĝis li promociiĝis je ĉefa fotografisto en filmoj de la grandaj kinoproduktejoj dum la jardeko 1960.

Lia filo, Conrad W. Hall, ankaŭ estas kameraisto.

## Verkoj en Esperanto 
**Incubus*

Kategorio:Usonaj kameraistoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona kameraisto
Krio de Morto

**Krio de Morto** estas metalroka, hardkora kaj punka muzikgrupo de Poznano, Pollando. Ĝi ludas en Esperanto kaj la pola.

## Diskografio 
* 1994 - *Zabij swój strach*
* 1996 - *Tolerancja?*
* 1997 - *...Z archiwum*

* 2003 - *Elektronika kompilo* (Krio de Morto kontribuis per unu titolo: "Tekna frenezo")

### Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* Priskribo ĉe eldonejo Verdaj Brigadoj

Kategorio:Esperantaj muzikaj grupoj
Kategorio:Polaj muzikaj grupoj
Team

**TEAM** estas slovaka pop-rokmuzika grupo. Dum la 1980-aj jaroj ĝi estis la plej fama rokgrupo de Ĉeĥoslovakio. En 1989, 1990 kaj 1991, ili gajnis la konkurson "Zlatý slávik" *(Esperante: "Ora Najtingalo")*. En 1991, la kantisto de la grupo, Pavol Habera, gajnis la saman premion en la kategorio "kantisto", superante i. a. Karel Gott-on.

En 1989, Team eldonis la albumon "*En Esperanto"* (resp. "*Ora Team*'", la jena en pli bona kvalito). Tiu albumo enhavis tradukojn de Giorgio Silfer kaj Perla Martinelli el la slovaka, helpe de Stano Marček.

## Diskografio 
* 1988 - *Team*
* 1989 - *Team En Esperanto / Ora Team*'
*# Volas ni
*# Reklamo al silento
*# Jen mia numero 
*# Via eta timo
*# Letero de Vincento
*# Sur la sama ŝipo
*# Eta ŝtormo nokta
*# En kaĉ'
*# Rakonta silentado
*# Nun ni plu kunas
* 1989 - *Team 2 – Prichytený pri živote*
* 1990 - *Team 3*
* 1991 - *Team 4*
* 1993 - *Team 5*
* 1996 - *Team 6 – Voľná zóna*
* 2000 - *Team 7 – 7edem*
* 2002 - *Team 8 – Mám na teba chuť*
* 2003 - *Team – Live in Praha*
* 2004 - *Team X*
* 2007 - *Team 11*

* Esperanta Songazeto n-ro 2 (1983) - unuafoje parto de ilia muzika koncerto estas eldonita kasede, en la rubriko pri la muzika gasto. Eldonis LF-koop.

* Vinilkosmo-kompil' 2 (1996) - la grupano Milan Dočekal kontribuas per la kanto "Kapon redonu".

## Eksteraj ligiloj 
*  
* 

Kategorio:Slovakaj muzikaj grupoj
Kategorio:Esperantaj muzikaj grupoj
Kategorio:Rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1980
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2020-2029
Kategorio:Oraj najtingaloj
Thierry Faverial

**Thierry FAVERIAL** estas muzikisto el Francio kiu ankaŭ estas membro de La Kompanoj.

## Diskografio 
* Duone (2001)
*# Paradizo de l' revo
*# Via korpo
*# Atendemo
*# Al Joko
*# Jes, ni solidaru!
*# Malhoma Parizo!
*# La longa vojaĝo
*# La lanternulo
*# Uliso revenas hejmen
*# Duone
* La ŝosoj de l'utopi' (2004)
*# La fia besto
*# La muzo
*# Iluzio
*# Suneto
*# Iom post iom
*# La infaneco
*# Ĝis eterne
*# Sopiro
*# Mi petas de l'mondo
*# Epitafo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Recenzo pri ''La ŝosoj de l' utopi''' de T. Faverial, artikolo de Paŭlo Moĵajev kaj Jefim Zajdman en Monato 2005/06, p.&nbsp;26

Kategorio:Esperanto-muziko
Ralph Glomp

**Ralph GLOMP** estas germana kantisto kies stilo estas "ŝlagro", do germana populara muziko. Post (demo-)albumo kun tri germanlingvaj kaj kvin esperantlingvaj kantoj en 2000, li en 2003 eldonis du komplete esperantlingvajn albumojn, unu kun ŝlagro kaj unu kun tradiciaj kristnaskaj kantoj. La Esperanto-kantoj plejparte estis tradukitaj; ĉefe el la germana, kelkaj unuopaj el la angla.

## Diskografio
**Nokto iĝas Tag*' (2004) (MP3-proveblaĵoj)
*# Por ni
*# Multajn dezirojn mi ne havas
*# Revenu al Pekino
*# Miraklo estas nia vivo
*# Nur la amo
*# Estas ĉiuj floroj for
*# Tenu min
*# Iom da paco 
*# Liberas la pens'
*# Nur per amo eblas vivi
*# "ĵus per kares'"-mikso
**Dum kristnaska tempo* (2003) (MP3-proveblaĵoj )
*# Tintilar' (Jingle Bells)
*# El alt' ĉiela venas mi (Vom Himmel hoch, da komm ich her)
*# Miriga ŝip´ alvenas (Es kommt ein Schiff geladen)
*# Infanoj, ho venu (Ihr Kinderlein kommet)
*# La Kristfesto (O du fröhliche)
*# Vin levu pordo kaj lintel´ (Macht hoch die Tür, die Tor macht weit)
*# Abio vi (O Tannenbaum)
*# Burĝonis roz-arbedo (Es ist ein Ros entsprungen)
*# La sankta nokto (Stille Nacht)
*# Ĝoju vi, Ciona gent´ (Tochter Zion, freue Dich)
*# Aŭdu, paŝtistoj (Kommet ihr Hirten)
*# In dulci jubilo
**Ĵus per kares´* (2003) (MP3-proveblaĵoj)
*# Larmoj sekiĝas per kares´
*# Somernokta Ŝanhaj´ (Sommernacht in Shanghai)
*# Vin mi amas (Dich zu lieben)
*# Am´-malsan´
*# La Espero
*# Falas la mask´
*# La belulino de paĝo ok (Das schöne Mädchen von Seite 1)
*# Ŝipo en ocean´
*# Hodiaŭ estas bela somertag´
*# Gotenburg´ (Waterloo)
*# La Espero (tradicia)
**Esperanto* (2000)
*# Über die Brücke gehn (*germanlingva*)
*# Multajn dezirojn mi ne havas (Alle Wünsche kann man nicht erfüllen)
*# Miraklo estas mia vivo (Wunder gibt es immer wieder)
*# La belulino de paĝo ok (Das schöne Mädchen von Seite 1)
*# Nur per amo eblas vivi (Nur die Liebe läßt uns leben)
*# Vin mi amas (Dich zu lieben)
*# Rücksicht (*germanlingva*)
*# Sommernacht in Shanghai (*germanlingva*)

## Eksteraj ligiloj
*La retpaĝo de Ralph Glomp 
*Rava aŭ ruba Ralph?, artikolo de Paul Peeraerts en Monato 2005/06, p.&nbsp;26

Glomp, Ralph
Glomp, Ralph
Dennis Rocktamba

**Dennis Rocktamba** estas afrika artisto el Kongo (iama Zairio), dumtempe loĝinta en Germanio, kiu ludas regeon kaj mondmuzikon. Li estas fondinto de la muzika grupo La Rolls.

## Diskaro
* Afrika Nokto (2001)
*# Afrika nokto
*# Amo sen fino
*# Regeo-virino
*# Kongo
*# Vivu la paco

## Ligiloj 
* Dennis Rocktamba en db.eomuziko.com
*

Kategorio:Esperanto-muziko
Kategorio:Regeo
Jan Schröder

**Jan SCHRÖDER** estas germana DĴ kaj repisto. Kvankam lia repertuaro estas grandparte germanlingva, li ankaŭ faris du esperantlingvajn hiphopkantojn kiuj tre famiĝis inter repemuloj: "Seksperanturismo" kaj "Manĝu bananojn". Jan Schröder koncertis interalie dum la Internacia Junulara Kongreso (IJK) 1996 en Güntersberge kaj la Internacia Seminario (IS) 1998/99 en Kassel (ambaŭ en Germanio). Ĉirkaŭ la jaro 2003 li regule laboris dum la IS kiel DĴ.

Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kategorio:Diskĵokeoj
Magnus (Esperanto-muzikisto)

**Magnus** estas sveda artisto kiu faras popan kaj elektronikan muzikon. Li eldonis plurajn albumojn kiuj ankaŭ enhavas kantojn en Esperanto. Plie li ankaŭ verkis kelkajn filmojn kiujn akompanas lia muziko.

diskografio:

*Elektronika kompilo (2003) - Magnus kontribuis per du titoloj.
*Longing for the Unreachable World (2002)
*TechnoLite (2000)
* Atentu! (1999)
*#Anonci
*#Malica ludo
*#Ekstere
*#Anonci instrumenta
*#Revado

oficiala retpaĝo:
* http://www.magnus.se

Kategorio:Esperanto-muziko
Kategorio:Elektronika muziko
Vinilkosmo-kompil'

***Vinilkosmo-kompil***' povas esti:
* unua volumo de la kompilo, publikigita en 1995, vidu Vinilkosmo-kompil' (unua volumo)
* dua volumo de la kompilo, publikigita en 1996, vidu Vinilkosmo-kompil' (dua volumo)
Morice Benin

**Morice BENIN** (naskiĝis la 21-an de julio 1947 en Kazablanko, mortis la 19-an de januaro 2021) estis franca kantisto, kiu kantis ekde la jaro 1969. Kvankam li mem ne scipovis Esperanton, li registris en 2002 la albumon en Esperanto ''In-spir'* eldonitan de Vinilkosmo.

En la 1970-aj jaroj li havis apartan pozicion de "marĝena" kantisto, utopiisto kaj ekologiisto. En 30 jaroj li registris abundan kantaron. Morice samjare kiam li registris *In-spir'* registris ankaŭ franclingve la albumon *Morice Benin chante Léo Ferré*, kiun li planis registri ankaŭ en Esperanto, kvankam tiu plano ne plu realiĝis.

## Diskaro 
* 2002 - *In-spir'''

## Eksteraj ligiloj
* Esperantlingva biografio  de Morice Benin sur MusicExpress (arkivigita)
* Franclingva retejo
* In-spir'
* Kompleta listo de verkoj
* Jefim ZAJDMAN Pavel MOJAJEV: DISKOJ: Franca kantisto Morice Benin en Esperanto (recenzo pri In-Spir de Morice Benin) el Monato (2002/11, p.24)

Kategorio:Francaj kantistoj
Ken Clinger

**Ken Clinger** estas usona artisto, kiu faras iom malrapidan eksperimentan popmuzikon. Li kunlaboris kun dekoj da artistoj kaj verkis i.a. "Esperantoland" kaj "Esperanto-frazoj".

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo 

Kategorio:Esperantlingvaj kantistoj
Kameraisto

**(film)Kameraisto** (ankaŭ **kinoartisto**, direktoro de fotografio) estas profesio en kinarto. Specialisto ene de la filmteamo, kiu kunordigas la filmteamon, certigas la registradon de la foto sur filmo, kaj respondecas pri la artaj kaj teknikaj aspektoj rilataj al ĉi tiu operacio.

Kameraisto, kunlabore kun la sceneja desegnisto kaj sub la gvido de la reĝisoro, evoluigas la vidan koncepton de la filmo. Lia kvalito kiel kunordiganto de la fotteamo establas la necesajn filmajn rimedojn kiel filma ekipaĵo, lumigado, negativa filmo, kaj ankaŭ kameraajn movojn, kadran konsiston, certigas la lokigon de lumo en la kadro, difinas la filmajn eksponajn kondiĉojn, kunordigas la faktan registradon de la fotoj, kontrolas la fotokemian prilaboradon de la filmo. Li ankaŭ efike partoprenas en la kalibraj operacioj por akiri la filmon en ĝia preta formo.

## Galerio 

Dosiero:TV_camera_operator,_Canon_UHD_DIGISUPER_90.jpg|Kameraisto en sportstadiono 2023 Monda Vira Manpilka Ĉampioneco
Dosiero:Cameraman_football.jpg|Futbala kameraisto filmas la italan nacian teamon antaŭ matĉo (2021)
Dosiero:Camera_operator.jpg|Kameraisto dum la Eŭropaj Ludoj de 2023
Dosiero:Camera_operators_for_Newton_stabilized_remote_heads_on_spidercam_cable_cam_metallica.jpg|Kameraistoj funkciigantaj Newton-stabiligitajn teleregajn kapojn sur aranekameraaj kablokameraaj sistemoj flugantaj super la publiko ĉe la Metallica turneo (2019)
Dosiero:Cameraman_watching_the_football_game_in_between_broadcasts.jpg|  Kameraisto en viva televida studio spektas futbalan matĉon sur la ekranoj en la studio inter elsendoj (2018)
Dosiero:Riot_PetionVille.jpg|Milita kameraisto (2006)
Dosiero:Margery_Ordway,_camerawoman._1916.jpg|Margery Ordway, unu el la unuaj virinaj kameraistoj de la mutafilma epoko (1916)
Dosiero:Bundesarchiv_Bild_183-R96517,_Berlin,_Brandenburger_Tor,_Kameramann.jpg|kameraisto sur la Brandenburga Pordego (1926)

Kategorio:Televida terminologio
Kategorio:Filmaj profesioj
Kategorio:Kinarto