open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Bernardo de Tagle

**José Bernardo de Tagle y Portocarrero** (Limo, 21-a de marto de 1779 - Kajao, 26-a de septembro de 1825), 4a markizo de Torre Tagle, plej konata kiel **Torre Tagle**, estis militisto kaj politikisto perua, kiu enpovigis en la registaro de Peruo kvarfoje, inter 1822 kaj 1824. Li estis la dua Prezidento de Peruo.

Jam juna ekkonspiris favore de la Sendependigo, spite sia aparteno al la kriola nobelularo. Li estis urbestro de Limo de 1811 al 1812. Veturis en Hispanion, kaj reveninte, estis nomumita de la Vicreĝo Joaquín de la Pezuela alta funkciulo de Trujillo, kie malferme sumiĝis al la patriota movado, proklamante la sendependigon de Trujillo la 29-a de decembro de 1820 en la norda urbo. Starigita la registaro de la Protektorato estrita de la *Libertador* José de San Martín, oni mendis al li diversajn militajn kaj administrajn funkciojn. En aŭgusto de 1823 estis nomumita de la Kongreso Prezidento de Peruo, nome la dua peruano kiu ricevis tiun titolon (la unua estis José de la Riva Agüero), dum Bolívar plenumis la militistan povon. Akuzita je konspirado favore de la hispanoj, estis elpostenigita en februaro de 1824 kaj rifuĝiĝis en la Fortikaĵo Real Felipe, lasta reĝa rifuĝejoj sieĝita de la patriotoj, kie li pereis viktimo de skorbuto.

## Bibliografio 
* Basadre Grohmann, Jorge: Historia de la República del Perú (1822 - 1933), Tomo 1. Editada por la Empresa Editora *El Comercio* S. A. Lima, 2005. ISBN 9972-205-63-0 (V.1)
* Chirinos Soto, Enrique: Historia de la República (1821-1930). Tomo I. Lima, AFA Editores Importadores S.A., 1985.
* Quiroz Chueca, Francisco: De la colonia a la República Independiente. Incluida en: Historia del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4
* Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 16. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-165-0
* Kelkaj: Grandes Forjadores del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-50-8
* Vargas Ugarte, Rubén: Historia General del Perú. Sexto Tomo. Tercera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1981. ISBN 84-499-4818-5

Kategorio:Peruaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Peruo
Kategorio:Limanoj
Batalo de Junín

La **Batalo de Junín** [ĥuNIN] estis unu el lastaj kunfrontoj inter la armeoj de reĝistoj kaj sendependentistoj en la procezo de la Sendependigo de Peruo kiu okazis en la 6-a de aŭgusto de 1824. Ties rezulto estis la venko de la sendependentistoj.

Simón Bolívar, *Libertador* kaj Prezidento de la Granda Kolombio pluis la liberigan militon de Peruo. En 1824 la monarkistoj rezistis ĉe la centra montaro kaj ĉe la Alta Peruo. Bolívar havis pli ol 8.000 homojn, simile laŭnombre al la monarkista armeo, sed la reĝaj trupoj estis dise inter la valo de la Mantaro kaj la Alta Peruo, ĉar ties estis okazinta la insurekcio de la hispana generalo Pedro Antonio Olañeta, kio devigis la vicreĝon sendi tien gravan parton de sia armeo estre de Jerónimo Valdés, nome ĉirkaŭ 5.000 soldatoj kun bazo en Puno.

Bolívar, koninta tion profitis la oportunon, kaj en junio de 1824 sendis sian armeon al la centra montaro de Peruo por izoligi la jam solecajn trupojn de la hispana generalo José de Canterac, situantaj norde.

La batalo okazis en la pampo de Junín aŭ altebenaĵo *Meseta de Bombón*, ĉe la centro de Peruo en la aktuala departemento de Junín borde de la lago nomita Junín aŭ Ĉinĉajkoĉa ĉe 4000 msm. La altebenaĵo estas en la natura regiono de la punao altanda, inter la distriktoj Junín, Ondores kaj Karhuamajo de la regiono Junín kaj la distrikto Ninakaka de la regiono Pasko.

## La batalo 
La 6-a de aŭgusto la armeo de Canterac, formita de 1.300 kavalerianoj, 7.000 infanterianoj kaj 9 armiloj de artilerio, urĝe iris ĉirkaŭ la lago Junín klopode eviti la batalon kontraŭ Bolívar. Tiu sendis sian kavalerion por haltigi la retiriĝon kaj la hispanoj kontraŭatakis same per kavalerio dum la infanterio pluretiriĝis. Dekomence la hispanoj venkis kaj persekutis la miksitan perua-kolombian armeon iom senorde. Tiele ili lasis senprotekte sian flankon per kiu atakis la parto de la sendependista kavalerio kiu ankoraŭ ne eniris en batalon. La lukto okazis per sabroj kaj lancoj, sen pafi. La hispanoj pluigis sian retiradon. Ĉio daŭris malpli ol unu horo. La rezulto de tiu batalo estis de 254 mortintoj aŭ vunditoj krom 80 prizonuloj inter la monarkistoj, dum 148 soldatoj mortintoj aŭ vunditoj ĉe la sendependentistoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Basadre Grohmann, Jorge (?). Historia de la República del Perú. Lima: Diario La República. Octava edición ISBN 9972-205-62-2.
* Liévano Aguirre, Indalecio (1983). Bolívar. Madrid: Cultura Hispánica del Instituto de Cooperación Iberoaméricana. ISBN 84-7232-311-0.

Kategorio:Bataloj en Peruo
Kategorio:19-a jarcento en Peruo
Kategorio:Konfliktoj en 1824
Kategorio:Bataloj en 1820-1829
Distrikto Baktalórántháza

La **Distrikto Baktalórántháza** (hungare *Baktalórántházai járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg. Ĝi situas sur ebenaĵo en la meza parto de la departemento (en la nordorienta parto de la lando).
eta|Distrikto Baktalórántháza en Hungario

La distrikta ĉefurbo estas Baktalórántháza, kiu estas urbo, krome estas unu grandvilaĝo, la ceteraj 10 estas vilaĝoj.

La areo estas 254,47 km², kie loĝas 19 521 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (terpomoj, pomoj) kaj bestobredadoj. Menciindas la senlaboreco, kiu estas pli alta, ol la ceteraj regionoj.

## Historio 
Tiu distrikto funkciis jam en la historio kiel distrikto de . ’’Lórántháza’’ aŭ de ’’Nyírbakta’’ kaj ĝis 1950 kiel parto de Szabolcs. Menciindas, ke la distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Baktalórántháza**, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Laskod kaj Nyírjákó
* grandvilaĝo: Levelek, kiu administras ankaŭ vilaĝon Besenyőd
* vilaĝoj:
** Ófehértó, kiu administras ankaŭ vilaĝon Magy
** Ramocsaháza, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Nyíribrony kaj Nyírkércs
** Petneháza, kiu administras ankaŭ vilaĝon  Rohod

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario
Vaulx-en-Velin

**Vaulx-en-Velin** [] estas franca komunumo en la metropolo Liono, en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Ĝi havis  loĝantojn en la jaro 2011.

## Geografio 
eta|altdekstre|maldekstra|Situo de Vaulx-en-Velin kompare kun Liono
Vaulx-en-Velin estas ĉirkaŭurbo de Liono: ĝi situas  nordoriente de ĝia centro.

## Transporto 
eta|maldekstra|La metrostacio
En Vaulx-en-Velin troviĝas la metrostacio , finhaltejo de la linio A de la Metroo de Liono. Ĝi estas ankaŭ haltejo de la linio 3 de la tramo de Liono.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Rhône
* Listo de urboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Komunumoj de Metropolo Liono
Kategorio:Urboj de Francio
Distrikto Csenger

La **Distrikto Csenger** (hungare *Csengeri járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg. Ĝi situas sur ebenaĵo laŭ rivero Szamos, laŭ landlimo de Rumanio en la orienta parto de la departemento (en la nordorienta parto de la lando).
eta|Distrikto Csenger en Hungario

La distrikta ĉefurbo estas Csenger, kiu estas la unusola urbo, krome estas 2 grandvilaĝoj, la ceteraj 8 estas vilaĝoj.
 
La areo estas 246,51 km², kie loĝas 13 839 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (terpomoj, pomoj) kaj bestobredadoj. Menciindas la alta senlaboreco, kelkaj laboras eksterlande.

## Historio 
Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1983, sed ĝis 1950 ĝi apartenis al departemento Szatmár. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Csenger**, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Csengersima, Csengerújfalu, Komlódtótfalu, Szamosangyalos, Szamosbecs kaj Szamostatárfalva
* grandvilaĝoj:
** Porcsalma, kiu administras ankaŭ vilaĝon Pátyod
** Tyukod, kiu administras ankaŭ vilaĝon Ura
* vilaĝoj kun memstara administrado ne troviĝas en tiu ĉi distrikto

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario
Mirepoix (Ariège)

eta|250px|dekstra|La katedralo de Mirepoix
dekstra|eta|250px|Portikoj
250px|dekstra|eta

**Mirepoix** en franca lingvo, **Mirapeis** en la okcitana, estas urbo de Francio, en la regiono Sudo-Pireneoj, departemento Ariège, en la distrikto Pamiero kaj subdistrikto Mirepoix, de kiu ĝi estas la ĉefurbo. Ĝi estas integrita en la *Communauté de communes du Pays de Mirepoix*. Mirepoix estis grava bastido en la Mezepoko.

La urbo Mirepoix estis fondita de la fenicoj, kiuj nomis ĝin Beli Cartha (Lun-urbo).

En 1209 ĝi konvertiĝis en unu el la plej gravaj urboj en la regiono, kiam ĝi ricevis la ĉarton pri moroj kaj privilegioj.
Dum la 12a kaj 13a jarcentoj, en ĝi koncentriĝis la plejmulto el la domoj ŝirmataj de regiona senjoro, Peire Roger de Mirepoix, kataro kiu ricevis la "Konsolamenton". Mirepoix iĝis la centro de la albigensismo, ĉiuj nobeluloj kiuj partoprenis al vivon de la urbo estis kataroj, inkluzive de ĝia senjoro, Peire Roger.

En 1209 ĝi estis sieĝita de la kruckavaliroj kaj prenita kaj donita al Guy de Lévis (franca kavaliro). Denove rekonkerita de la senjoroj de la regiono, kun la helpo de Raimon Roger de Foix en 1223, ĝi iĝis franca reĝa feŭdo en 1229 pro la Traktato de Meaux.

En 1289 abrupta plenpleniĝo de la rivero Hers, pro la rompiĝo de la akvujoj kiuj enhavis la lagon Puivert, okazigis la inundon de la urbo kiu preskaŭ entute ruiniĝis. Ĝi estis denove konstruita en la alia flanko de la rivero.

## La urbo 
La urbo konservas ĝian mezepokan aspekton de la fino de la 13-a jarcento kiam ĝi estis rekonstruita. Ĝi troviĝas ene de murego kiu havas elstaran pordon de la 13a jc..

La granda ĉefplaco (*Place des Couverts* populare konata) troviĝas ĉirkaŭata de portikoj kaj porĉoj el ligno kun skulptaĵoj el la 13a ĝis 15a jarcento. La ŝpaloj de la antikva domo de la konsuloj estas la plej bone konservitaj, kies tajlita lingo videblas etaj kapoj de monstroj kaj homoj.

La katedralo el malfrua romaniko kaj gotiko, estis dediĉita al sankta Maŭrico en la 13a jc. La centra navo, gotikstila, estas la plej larĝa el la francaj gotikaj katedraloj kaj unu el la plej larĝaj de Eŭropo.

Kategorio:Komunumoj de Ariège
(11872) 1989 WR

**(11872) 1989 WR** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hiroŝi Kaneda
Kategorio:Malkovrita de Sejĝi Ueda
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Distrikto Fehérgyarmat

La **Distrikto Fehérgyarmat** (hungare *Fehérgyarmati járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg. Ĝi situas sur ebenaĵo laŭ riveroj Tiso kaj Tur: laŭ landlimo de Rumanio en la plej orienta parto de la departemento (same en la plej orienta parto de la lando).
eta|Distrikto Fehérgyarmat en Hungario

La distrikta ĉefurbo estas Fehérgyarmat, kiu estas la unusola urbo, krome estas ankaŭ 2 grandvilaĝoj, la ceteraj 47 estas vilaĝoj.

La areo estas 707,37&nbsp;km², kie loĝas 38 363 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (fruktoj, pomoj, prunoj, nuksoj) kaj bestobredadoj. Menciindas la alta senlaboreco.

## Historio 
Tiu distrikto funkciis jam inter 1886-1983, sed ĝis 1950 ĝi apartenis al departemento Szatmár. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: '’'Fehérgyarmat''' 
* grandvilaĝoj:
** Kölcse, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Fülesd kaj Sonkád
** Tiszabecs, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Botpalád kaj Uszka
* vilaĝoj:
** Cégénydányád, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Gyügye, Hermánszeg, Szamossályi kaj Szamosújlak
** Csaholc, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Kisnamény, Túrricse kaj |Vámosoroszi
** Jánkmajtis, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Csegöld kaj Darnó
** Kisar, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Penyige kaj Tivadar
** Méhtelek , kiu administras ankaŭ vilaĝojn Garbolc, Kishódos, Kispalád, Magosliget kaj Nagyhódos
** Nábrád, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Kérsemjén, Olcsvaapáti kaj Panyola
** Nagyszekeres, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Kisszekeres, Mánd,  Nemesborzova kaj Zsarolyán
** Rozsály, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Császló, Gacsály, Tisztaberek kaj Zajta
** Tiszakóród, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Milota kaj Tiszacsécse
** Tunyogmatolcs
** Túristvándi, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Kömörő, Nagyar kaj Szatmárcseke

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario
Ignác Fábry

**Ignác Fábry** [fAbri], laŭ hungarlingve kutima nomordo ** Fábry Ignác** estis hungara pastro, episkopo, kanoniko, abato.

Ignác Fábry http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/f/f04982.htm naskiĝis la  1792 en Sátoraljaújhely. Li mortis la  1867 en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio).

## Biografio 
Ignác Fábry frekventis lernejon komence en sia naskiĝurbo, poste en Kassa, fine en Pest (urbo), kie li doktoriĝis en 1813. Post 2 jaroj li pastriĝis. Li komencis sian eklezian karieron kiel episkopa arkivisto, poste sekretario. Ekde 1721 li estis pastro en Monok, kie li establis lernejon. En 1834 li ricevis administran taskon en Csanád. Liaj baldaŭaj ĉefaj titoloj kaj postenoj estis:
* kanoniko en 1835
* abato
* titulara episkopo en 1843
* direktoro pri edukado
* episkopo en 1852 en Kassa
* papa titulara posteno en 1855.
Li ricevis premion en 1865.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Die Restauration des Elisabeth-Domes zu Kaschau’’ (1859)
* diversaj paroladoj en manuskriptoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Kázmér Vajnovszki

**Kázmér VAJNOVSZKI** [vajnovski] rumania hungara ĵurnalisto, redaktoro. Li naskiĝis en Oradea la 11-an de februaro 1928 kaj mortis en Bukareŝto la 21-an de septembro  2002. 

## Kariero
Kázmér Vajnovszki akiris diplomon en Pedagogia Altlernejo de Bukareŝto (1972). Li debutis kiel ĵurnalisto en gazeto Új Élet de Oradea (1946–48). Pli poste li estis interna kunlaboranto de Ifjúmunkás (1948–49, 1958–60), Romániai Magyar Szó (1949–52), Előre (1956–58). Inter 1961–70 li redaktis la revuon Könyvtári Szemle, de 1970 li laboris en la redakcio de A Hét ĝis sia pensiuliĝo (1991). Li tradukis el rumana lingvo.

## Reportaĵvolumoj
**Győz az élet* (Buk. 1958); *Egyedül?* (1973); *Kísértő éjszaka*. Riport a földrengésről. 1977. márc. 4. (1978). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Prezidento de Peruo

[alternative=José Jerí en 2024|eta|[José Jerí, eksa prezidanto de Peruo]]
La **Prezidento de Peruo** aŭ en hispana oficiale *Presidente Constitucional de la República del Perú* estas la ŝtatestro kaj ĉefministro de Peruo. Personigas la *Nacion Peruan*, estas la ĉefo de la plenuma povo kaj suprema estro de la Armeo de Peruo kaj de ties Polico. Same temas pri la plej alta funkciuleco de la lando.[eta|[Pedro Castillo, eksa prezidanto de Peruo]]La Konstitucio de Peruo valida nun (1993) starigis la postulojn, rajtojn kaj devojn de la Prezidento de la Respubliko.

La prezidentoj funkcias ekde la Domo de Pizarro, ĉe la historia urboparto de Limo, kiu estas la *Palaco de Registaro de Peruo* kaj la *Casa de Gobierno de Lima* -mencio per kiu oni aludas al ĝi ĉe la oficialaj dokumentoj -. Tiu palaco okupas la saman lokon de tiu de la konkeristo kaj guberniestro, Francisco Pizarro kaj kie poste situiĝis la Palaco de la Vicreĝoj de Peruo.

En la aktualo, la posteno estas plenumita dum periodo de 5 jaroj sen eblo tuje rekandidatiĝi. Post unu konstitucia periodo, minimume, kiu jam plenumis la postenon povas rekandidatiĝi. La ŝanĝo okazas ĉiun kvinan jaron, nome la 28-a de julio, kiu estas la nacia tago, en la Kongreso de la Respubliko.

La unua Prezidento de Peruo estis José de la Riva Agüero, la dua José Bernardo de Tagle.

La nuna provizora prezidento estas José María Balcázar, ekde la 18-an de februaro 2026, post kiam la Kongreso elpostenigis lian antaŭulon, José Jerí.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la *Presidencia de la República del Perú*
* Registoj de Peruo 1821-2011
* Mensajes Presidenciales y Otros Documentos para la Historia Política del Perú - Museo de La Inquisición del Congreso de la República del Perú
* Oficina Nacional de Procesos Electorales del Perú
* Constituciones del Perú - Archivo Digital de la Legislación en el Perú
Alta Peruo

**Alto Perú** en hispana, nome **Alta Peruo** aŭ **Supra Peruo**, estis la nomo uzita dum la lastaj jardekoj de la dominado fare de Hispanio por aludi al la geografia kaj socia unuo de la regiono kiu poste iĝis la aktuala Bolivio. La termino identiĝis kun la lasta distrikto jurisdikcia de la *Real Audiencia de Charcas*, nome provinco de Charcas.

Pro siaj ecoj kaj geografiaj kaj historiaj kaj -ĉefe- etnaj (zono loĝata de popoloj andaj) la teritorio propre dirite "Alto Perú" corespondis kaj korespondas al la Centra Anda Altebenaĵo. Tuu regiono korespondas al Anda Altebenaĵo aŭ Punao, loĝata de etnoj kola, ajmara (ĉefe ĉe La Paz), uru (ĉe la baseno de la Lago Titikaka), kaj aliaj etnoj andaj kiuj, anstataŭ la ajmara parolis aŭ estis devigitaj adopti la keĉuan kial lingvo kiam okazis la konkeroj fare de la inkaoj en la zonoj de Koĉabamba, Ĉukisaka kaj Potosio.

Dum la kolonio la *corregimientos* situaj en la Provinco Ĉarkas estis sub la rekta regado de la vicreĝo de Peruo, aligitaj al la Vicreĝlando Rivero Plata ekde 1776, kaj laŭ la reĝimo de *intendencias* ekde 1782. Ĉe la sendependeco, en majo de 1810, la revolucia junto de Bonaero proklamiĝis aŭtonoma disde la monarkia regado de Fernando la 7-a, reĝo de Hispanio. El sia unua kongreso en 1813 sendis deputitojn pro la provincoj de la Alta Peruo kiel parto integranta de la Unuiĝintaj Provincoj de la Rivero Plata. Oni sendis tri argentinajn militekspediciojn por ties okupado, sed ĉiu estis venkita de trupoj de la vicreĝo de Peruo, kiu ekde julio de 1810 estis dekretinta la aligon de la *intendencias* de Alta Peruo al sia regado. Dum la validtempo de la Hispana Konstitucio de 1812, Ĉarkas konstituiĝis en hispana provinco komplete aŭtonoma disde ĉu de la vicreĝlando de Peruo ĉu de Rivero la Plata. Post la ekkono de la kapitulaco de la vicreĝo de Peruo, la monarkio, en julio de 1825, nomumis vicreĝon de la Rivero Plata al hispana kaŭdilo kiu jam estis mortinta en la batalo de Tumusla, por teritorio limigita al la *intendencias* de Alta Peruo, kiu fakte estis jam liberigita disde la hispana dominado fare de la trupoj de la sendependentista armeo de Peruo estrita de Sucre, kaj sub la regado de Simón Bolívar kiu, kun interkonsento de la ŝtataj kongresoj de Argentino kaj Peruo, kunvokis la kunsidon de kongreso de Alta Peruo, kiu konstituiĝis finfine en la Respubliko Bolívar.

## Bibliografio 
* BARNADAS Josep M., Charcas (1535-1565). Orígenes históricos de una sociedad colonial, La Paz 1973.
* Josep María Barnadas, Es muy sencillo: llámenle Charcas. Sobre el problema de los antecedentes coloniales de Bolivia y de su histórica denominación, La Paz 1989.
* DALENCE José María, Bosquejo estadístico de Bolivia, Sucre 1851.

Kategorio:Historio de Bolivio
Kategorio:Sendependigo de Hispanameriko
Kategorio:Historio de Hispanio
Pativilka

La **distrikto Pativilca**, **Pativilka** aŭ **Pativilko** estas unu el la kvin distriktoj de la Provinco Barranca en la Departemento Limo apartenanta al la Lima Regiono, Peruo.

Estas situanta ĉe la dekstra bordo de la rivero Pativilka, kiu venas el neĝomonto Kahatambo. Ĝi havas areon de 260.24 km2 kas estas ĉirkaŭ 81 msm; laŭ la censo de 2007 ĝi havis 18&nbsp;749 loĝantojn.

Limas norde kun la distrikto Paramonga, nordoriente kun la distrikto San Pedro, oriente kun la distrikto Koĉas (Provinco Ocros), sude kun la distrikto Barranca kaj okcidente kun la Pacifiko.

## Historio 
La unuaj loĝantoj de tiu zono estis ĉilkaoj kaj moĉikaoj inter la jaroj 200 al 600 p.K., kaj el 1000-aj jaroj al 1476 ĝi estis dominata de jungaoj. Fine de 1823 la *Libertador* Simón Bolívar starigis stabanejon en Pativilca, kaj gastis ĉe la geedzoj Juan Canaval kaj Luisa Samudio.

## Setlejoj 
Ene de la distrikto troviĝas la jenaj setlejoj:

* Pativilca (distrikta ĉefurbo)
* Huayto
* Upacá
* Providencia
* Carretería
* Otopongo
* Caraqueño
* San José
* La Paz
* Las Vegas

## Eksteraj ligiloj 
* Turismo en Pativilca

Kategorio:Geografio de Peruo
11875 Rodano

**11875 Rodano** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Rodano, granda rivero de Francio kaj grava vojo por transporto de varoj de la tempo de la grekoj kaj romianoj. Fontante el la Svisaj Alpoj, la rivero fluas tra la lago Lemano kaj la urboj Liono, Valence kaj Avignon, kaj atingas Mediteraneon en Marsejlo post 813&nbsp;km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Jauja

250ra|eta|Placo de Jauja
**Jauja** [ĤAŭĥa] (el keĉua *Shawsha* {ʂɐwʂɐ) estas urbo de la centro de Peruo, ĉefurbo de la Provinco Jauja (Departemento Junino), situanta je alto de 3.352 msm en la Valo Mantaro (antaŭe Valo Jauja). Ĝi estis unu de la unuaj urboj fonditaj de la konkistadoroj hispanaj kiuj alvenis al Peruo en la 16a jarcento.

La urbo Jauja, nur per kunurbejo de 3 distriktoj (nome Sausa, Yauyos kaj Jauja), laŭ oficialaj kalkuloj fare de la *Instituto Nacional de Estadística e Informática* por 2012 estis **29.700** loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Jaujamiperu: informara retejo pri la Provinco Jauja
* Jauja en Internet - el 1996  (hispane)
* Xaŭa.org: Jauja en Internet - dua fazo

Kategorio:Geografio de Peruo
Sara Blakely

**Sara Blakely** (naskiĝis la 27-an de februaro, 1971 en Clearwater, Florido) estas usona komercistino kaj fondinto de Spanx, mult-milion-dolara subvestaĵa entrepreno. Ŝi estis en 2012 la plej juna virina, mematingita miliardulo de la mondo. En 2012, ŝi aperis sur listo Time 100, ĉiujara listo de la 100 plej influaj personoj de la mondo, kompilita laŭ *Time*.

## Fruaj jaroj 
Ŝia patro estis advokato, la patrino artisto. Ŝi laboris post sensukcesaj por-universitataj ekzamenoj en la amuzparko de Walt Disney, poste ŝi vendis faks-maŝinojn de firmao *Danka*, per rekta, alporda metodo. Ŝi estis tiel sukcesa, ke ŝi iĝis en aĝo de 25 jam trejnisto de la vendistoj. Ĉar oni altrudis la vestadon kun kalsonŝtrumpoj dum la varmega florida klimato, sed ŝi ne ŝatis tion pro portado de malfermitaj ŝuoj, ŝi detranĉis finon de la kalŝonŝtrumpetoj. Ŝi taksis bona, ke la kalsonŝtrumpoj donas bonan formon de sia korpo (staturo), sed estis neagrabla, ke la ne-prilaboritaj finoj de la detranĉitaj ŝtrumpoj rolis sur sia gambo.

## La sukceso 
Ŝi ekis la entreprenon per 5000 usonaj dolaroj pro trovi la komfortan, porteblan korpoformigan subvestaĵon. Post pluraj rifuzoj, ŝi trovis partneron je la nord-karolina entrepreno Acme-McCarry, kiu eĉ hodiaŭ (2012) produktas la kotonajn randojn de la ŝtrumpo. Ŝi eĉ mem verkis peton je patento laŭ teksta libro de Barnes & Noble kaj elektis la kompanian nomon Spanx. Ŝi sukcesis konvinki pri vendado de la produkto la vendoĉenojn Neiman-Marcus, Bloomingdales, Saks, Bergdorf Goodman. En novembro de 2000, Oprah Winfrey nomis *Spanx* ŝian favoratan produkton de la jaro kaj la vendado ekimpetis. Blakely forlasis Danka. Spanx havis 4-milionan (USD) enspezon en la unua jaro kaj 10 milionojn en la dua jaro. En 2001, ŝi signis kontrakton kun QVC, tele-aĉeta televida kanalo, kie ŝi vendis 8.000 parojn en la unua ses minutoj.

## Bonagado 
En 2006, Blakely fondis Sara Blakely Foundation por helpi virinojn per edukado kaj pri-entreprena trejnado. Blakely aperis en la *The Oprah Winfrey Show* en 2006 kaj donacis unu milionon da USD al la Oprah Winfrey's Leadership Academy. En 2013 Blakely aliĝis al la *Giving Pledge*, promeso de mult-miliarduloj Bill Gates kaj Warren Buffett, kiuj deklaris, ke ili donas minimume duonon de siaj riĉaĵoj por bonagado. Ŝi estas la unua virina miliardulo, kiu aliĝis.

Kategorio:Riĉuloj
Departemento Arekipa

eta|350ra|Provincoj de Arekipa.
**Arequipa**, **Arekipa** aŭ **Arekipo**, estas departemento de Peruo situanta en la suda parto de la lando. Ĝi havas pli ol 528&nbsp;km de marbordoj al la Pacifiko — la plej etenda regiona marbordo — kaj limas kun la departementoj Ika, Ajakuĉo, Apurimako, Kusko, Puno kaj Mokegua. La marborda zono estas unu el la plej sekaj partoj de la perua marborda dezerto, dum la interna anda regiono prezentas krutajn valojn kaj kanjonojn.

Laŭ la stato de  en la departemento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  71,3% el la loĝantoj loĝas en la ĉefurbo Arekipa. 

La averaĝa eduka nivelo estas super la ŝtata averaĝo; ĝi havas indicon de analfabeteco de 4,9% kaj la 10% de la loĝantaro havas universitatajn studojn. ĉar ĝi havas ok universitatojn. Ĝi havas ankaŭ ok provincojn, el kiuj la plej disvolviĝintaj laŭ kvanto de ties ekonomia kontribuo estas Arekipa, Islajo kaj Caylloma. 

La ĉefaj urboj de la regiono, estas unue la ĉefurbo, Arekipa, pro sia komerco, industrioj kaj turismo, poste la urbo Mollendo, pro la haveno de Matarani, la stranda turismo kaj la agrikulturo, Chivay, pro turismo, kaj Kamanao, pro la haveno de Quilca kaj la stranda turismo.

La 16,6% de la ŝosereto en la departemento estas asfaltita, kaj Arekipa, Karavelio, Kamanao kaj Caylloma estas la provincoj kun plej alta procentaĵo de tiu tipo de areo. Tiu estas la dua departemento plej interkonektita per telekomunikado, post Limo, ĉar ĝi havas 111,2 mil liniojn de fiksa telefonado, kun teledenseco de po 9 linioj por ĉiuj 100 loĝantoj kaj denseco de 31,84 nefiksaj linioj por ĉiuj 100 loĝantoj.

Carhuasanta [karŭaSANta] estas malgranda rivero situa en la Departemento Arekipa kaj konata ĉefe kiel riverfonto de la rivero Amazono.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo (2013). «Capítulo 9». Informe sobre Desarrollo Humano Perú 2013. Cambio climático y territorio: Desafíos y respuestas para un futuro sostenible (en Español). PNUD. Konsultita la 19an de januaro de 2014. http://www.pe.undp.org/content/dam/peru/docs/Publicaciones%20pobreza/INDH2013/01%20Cap_09%20Anexo.pdf 

## Eksteraj ligiloj 
* Regiona Registaro de Arekipa 
* Novaĵagentejo de Regiono Arekipa
* Novaĵoj en Arekipa 
* Ŝoseoj en Arekipa  MTC

Arekipa
Monaĥejo Iŝĥan

**Iŝĥan**, estas mezepoka kartvela monaĥejo de la kartvela eklezio situanta en la vilaĝo samnoma Iŝĥan, en Tao-Klarjeti, iama historia provinco de kartvela reĝlando. Unue konstruita en la 7-a jarcento de armena katolikoso Narses la 3a, kies vilaĝa nutraĵo estis la trutoj (iŝĥan en armena lingvo). 

maldekstre|250px|eta
Ĝia arkitekturo apartenis al la zvartnoca stilo. La monaĥejo estis forlasita post araba invado en la 8-a jarcento kaj en la 10-a jarcento ĝin rekonstruis kartvela monaĥo Saba Iŝĥneli - unu el la apostoloj de la fama kartvela religia aganto kaj sanktulo Gregorij de Ĥandzta.
En la 11-a jarcento ĝi estis rekonstruita de la bagratida kartvela reĝo Bagrato la 4-a.

Kategorio:Armenaj monaĥejoj en Turkio
Kategorio:Monaĥejoj en Kartvelio
Fortikaĵo Real Felipe

375px|eta|dekstra|Fasado de la Fortikaĵo Real Felipe.
La **Fortikaĵo Real Felipe** aŭ en hispana **Fortaleza del Real Felipe** estas milit-konstruaĵo de stilo de Vauban konstruita en la 18a jarcento en la golfo de Kajao (Peruo), dum la registaroj de la vicreĝoj José Antonio Manso de Velasco kaj Manuel de Amat y Junient, por defendi la havenon kontraŭ la atakoj de piratoj kaj korsaroj.

Ĝi estas unu el malmultaj verkoj de milit-arkitekturo ekzistantaj en Peruo kaj la plej granda el tiuj kiujn konstruis la hispanoj en Ameriko. Ĝi estis konata dum la epoko de la Vicreĝlando de Peruo kune kun la fortikaĵoj «San Rafael» kaj «San Miguel», kiel la «kasteloj de Kajao».

Ties nomo estis elektita honore al la reĝo Filipo la 5-a de la Burbonoj, kiu mortis en 1746. Poste ĝi estis renomita honore al José de San Martín kiel «Castillo de la Independencia» (Kastelo de la sendependeco) komence de la respublika epoko de Peruo, kaj ĝi restarigis la originan nomon en 1925.

Ĝi havas la formon de neregula pentagono kun areo de 70,000 m². La fortikaĵo havas du turojn, kvin muregojn kaj du pordegojn. Norde estis la fortikaĵo San Miguel kaj sude la fortikaĵo San Rafael.

Aktuale ĝi funkcias kiel sidejo de la Muzeo de la Perua Armeo.

## Notoj 
Kategorio:Historio de Peruo
Kategorio:Monumentoj de Peruo
Kategorio:Muzeoj en Peruo
Kategorio:Militarkitekturo
Kategorio:Kajao
Kategorio:Imo
Kategorio:Konstruaĵoj en Sudameriko
11925 Usubae

'*11925 *Usubae'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

*Usubar*, ĉe la kabo *Ashizuri'', en orienta gubernio Koĉi, estas bela fomacio da strangformaj rokoj ĉe strando. Ĝi estas fama loko de fiŝkaptado, konata kiel la unua loko de la japana insularo atingata de la oceana marfluo Kuroŝio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
11878 Hanamiyama

'*11878 *Hanamiyama'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la monto *Hanamiyama'' en Fukuŝima, fama pro ĝia produkto de floraj plantoj. En printempo, la monto estas tute kovrita de koloraj floroj de ĉerizarboj kaj de persikarboj, allogante multenombrajn turistojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
José Faustino Sánchez Carrión

eta|dekstra|250px|José Faustino Sánchez Carrión, «Tribuno de la República Peruana».
**José Faustino Sánchez Carrión** (Huamaĉuko, *Intendencia de Trujillo*, 13-a de februaro de 1787 - Lurín, Lima, 2-a de junio de 1825), estis gravulo sendependentista kaj ideologia politikisto perua.

Li estis konata kiel “Solitario de Sayán” (solulo de Sajano), ludis gravan rolon en la starigo de la respublika regosistemo en sia lando. Li estis unu el la redaktoroj de la unua konstitucio de Peruo, de liberala stilo. Li poste formis parton de la komisiono kiu iris al Guajakilo por inviti Simón Bolívar al Peruo. Li estis Sekretario aŭ Ĝenerala Ministro de Bolívar, kaj akompanis lin laŭlonge de lia venka kampanjo sur perua teritorio, administrante la necesajn rimedojn por la *Ejército Unido Libertador* (liberiga unuiĝinta armeo), kiu venkis en Junín kaj Ajakuĉo. Li estis ankaŭ ministro por eksteraj rilatoj de 1824 al 1825, kaj tiele li subskribis la invitojn senditajn de Bolívar al la amerikaj registaroj por ke tiuj sendu siajn reprezentantojn al konfederacia kongreso, kiu estos la Kongreso de Panamo. Li mortiĝis juna, viktimo de malsano.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 1. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998.
* Chirinos Soto, Enrique: Historia de la República (1821-1930). Tomo I. Desde San Martín hasta Augusto B. Leguía. Lima, AFA Editores Importadores S.A, 1985.
* Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 15. SAL/SZY. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-164-1
* Kelkaj aŭtoroj: Grandes Forjadores del Perú. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-50-8

## Eksteraj ligiloj 
* Educared 
* Pensamiento 

Kategorio:Peruaj politikistoj
11927 Mount Kent

'*11927 *Mount Kent''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la Observatorio de Monto Kent en Aŭstralio, instalaĵo por instruo, esploro kaj popularigo pri astronomio operaciita de la Universitato de Suda Kvinslando. Tiu observatorio permesas deforajn kaj robotajn observojn, en kunlaboro kun la Universitato de Louisville, la Universitato de Kvinslando kaj la aŭstralia Aŭtomata Patrola Teleskopo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
José Ramón Rodil

**José Ramón Rodil y Gayoso (o Galloso) Campillo**, vicreĝo de Navaro, Markizo de Rodil kaj Vicgrafo de Trobo (Santa María de Trobo, Lugo, 5-a de februaro de 1789 - Madrido, 20a de februaro de 1853), estis militisto hispana.

## Biografio 
Li partoprenis en la Milito de Hispana Sendependiĝo ĉe roto formita de volontuloj de la Universitato de Santiago de Compostela en 1808.

Poste iris al Peruo kie li iĝis komandanto (1817) kaj en Arekipa organizis batalionon, kun kiu li iris plifortigi la monarkisman armeon kiu rezistis en Ĉilio. Li partoprenis en la bataloj de Talka, Cancha Rayada kaj Maipú. Reveninte al Lima li iĝis kolonelo (1820) en Kajao.

La Batalo de Ajakuĉo finigis la vicreĝlandon peruan, sed Rodil, militkomandanto de la fortikaĵoj de Kajao, malakceptis la kapitulacon de Ajakuĉo fidante je la ricevo de helpaj trupoj senditaj el Hispanio. Sieĝata tere kaj mare, en la Fortikaĵo Real Felipe kaj la kasteloj de la haveno li rezistis sieĝon de preskaŭ du jaroj, kun sendependentistaj dizertuloj kiuj unuiĝis al li. Fine, la 22an de januaro de 1826 kiam preskaŭ ĉiuj soldatoj estis mortintaj kaj la supervivintoj nutris sin el ratoj Rodil akceptis kapitulaci antaŭ la komandanto de la sieĝo nome la generalo venezuela Bartolomé Salom. Rodil akiris dignajn kondiĉojn en la kapitulaco, kaj alportis kun si la hispanajn flagojn de siaj regixmentoj, kiuj estis la lastaj kiuj abandonis Peruon. Per la malvenko de Kajao, malaperis la lasta hispana armeo de Sudameriko. Li revenis al Hispanio en 1826.

Post la morto de Fernando la 7-a, li respondecis por la persekutado kaj kapto de la pretendanto al la hispana trono nome Karlo Maria Isidro de Burbono, frato de la mortinta reĝo, sed la tasko malsukcesis ĉar tiu rifuĝiĝis en Portugalio. Dum la Unua Karlisma Milito li estis nomumita ĉefgeneralo de la Norda Armeo kaj lasta vicreĝo de Navaro (1836-1843), lukits kontraŭ Zumalacárregui, kiu venkis lin, kio okazigis ties fulman elpostenigon.

Li estis fondinto kaj organizinto de la *Cuerpo de Carabineros* (dogangvardistoj) el 9a de marto de 1829 en tempo de la ministro de Trezoro Luis López Ballesteros. Poste li havis administrajn kaj politikajn postenojn kiaj Prezidanto de la Registaro de Hispanio en 1842, kaj antaŭe Ministro de Milito, Deputito kaj Senatano. Li apartenis al framasonismo ekde 1837 al 1851.

Li mortiĝis en Madrido la 20an de februaro de 1853, 64-jaraĝa.

## Verkoj 
* *Manifiesto y causa del Teniente Jeneral Marqués de Rodil. Documentos importantes a la época contemporánea*, publikitaj de li mem. Madrido, 1838.
* *Memoria del sitio del Callao*, Madrido, 1955, de Escuela de Estudios Hispanoamericanos.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* El sitio de Rodil , de Daniel Mathews, Universidad Nacional del Centro del Perú
* Expediente personal del Senado

Kategorio:Hispanaj militistoj
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kongreso de la Respubliko Peruo

La **Kongreso de la Respubliko Peruo** aŭ en hispana **Congreso de la República del Perú** aŭ **Congreso Nacional del Perú**, estas la ento kiu plenumas la leĝofaran povon en la Respubliko Peruo, kie ĝi okupas ĉefan lokon ene de la parua ŝtato. Estas, ekde 1995, kongreso unuĉambra ĉar estas formita de unusola parlamenta ĉambro de 120 kongresanoj kaj 130 el 28a de julio de 2011, elektitaj el multaj distriktoj por unu periodo de kvin jaroj, koincide kun la periodo prezidenteca. La balota sistemo aplikita estas de proporcia prioritata voĉdonado. La aktuala kongreso instaliĝis la 26-a de julio de 2016.
Ties ĉefa sidejo estas la Leĝofara Palaco de Peruo, situanta en la Historia urboparto de Limo, proksime de la Domo de Pizarro.

La aktuala Prezidento de la Kongreso estas Pedro Olaechea Alvarez-Calderón, reprezentanto de Limo.

## Vidu ankaŭ 
* Prezidento de Peruo

## Bibliografio 
* Acosta Saignes, Miguel :* Bolívar/ Acción y utopía del hombre de las dificultades*, Fundación editorial "El perro y la rana"; ISBN 978-980-14-0626-6.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la Kongreso de la Respubliko Peruo

Kategorio:Peruaj politikistoj
Peruo
Turnkebabo

[eta|Turnkebabo en [pitabulko]]
eta|Turnkebabo kiu estas skrapita de la rostostango
**Turnkebabo** (turke: Döner kebap) estas de origine turka viandomanĝaĵo el spicigita ŝafaĵo. Kelkfoje ankaŭ aliaj viandoj estas uzataj kiel kokinaĵo, meleagraĵo aŭ ŝafidaĵo.

Oni opinias ke Kadir Nurman (1934-2013) estis la inventisto de la manĝaĵo. Li vendis en 1972 la unuajn bulkojn kun turnkebabo en  Berlino.

## Fotaro 

Dosiero:Dönerschotel Leidschendam.JPG|Turnkebabo kun pomfritoj kaj salato
Dosiero:Dürüm Döner.jpg|"Rulaĵo kun turnkebabo" en Germanio
Dosiero:Bursa13.JPG|Turnkebabo en Bursa-stilo en Turkio
Dosiero:Kebab as served in Norway.jpg|Turnkebabo en Norvegio: kun maizo
Dosiero:Kebab Snackpack - Sydney.JPG|Aŭstralia turnkebabo kun raspita fromaĝo
Dosiero:Kapsalon-Rotterdam.jpg|Kapsalon nederlanda turnkebabo kun pomfritoj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kebabo

Kategorio:Turka kuirarto
Kategorio:Viandaĵoj
Kategorio:Manĝaĵoj
12084 Unno

**12084 Unno** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana verkisto Unno Ĵuza japane 海野 十三, realnome *Sano Ŝoiĉi* (佐野 昌一, 1897–1949), aŭtoro de romanoj de mistero kaj sciencfikcio. "La Marsa Armeo", eldonita en 1940, stimulis la scivolon de la junaj japanoj pri kosmo. Monumento dediĉita al li staras en parko de Tokuŝima, lia naskiĝa urbo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
(11879) 1990 QR1

**(11879) 1990 QR1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San-Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
José de la Serna e Hinojosa

[dekstra|eta|390px|La kunsido de Punĉaŭka de la vicreĝo kun la generalo [José San Martín.]]

**José de la Serna y Martínez de Hinojosa** [inoĤOsa], grafo de la Andoj (Jerez de la Frontera, 1770 - Kadizo, 6-a de julio de 1832), estis nobelo, militisto kaj administristo kolonia hispana kiu okupis la postenon de Vicreĝxo de Peruo dum la lastaj jaorj de la dominado de Hispanio en Sudameriko.

## Kariero 
Li partoprenis en miltagadon jam en Sebto en 1790. Li partoprenis ankaŭ en la milito de Rusiljono kontraŭ Francio el 1793 al 1795 kaj en la ŝiparmeo kontraŭ Britio ĉirkaŭ 1799. Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo defendis la urbojn Valencio kaj Zaragozo, kie ĝi estis enprizonigita al Francio, de kie fuĝis tra Aŭstrio kaj Grekio por reveni al Hispanio kaj pluigi la lukton kontraŭ la armeoj de Napoleono. Li estis jam kolonelo.

### En Peruo 
En 1815 li estis sendita al Vicreĝlando de Peruo kun operacejo en Alta Peruo kie li devis lukti kontraŭ la sendependistoj el la Unuiĝintaj Provincoj de Rivero Plata kun klara malsukceso ĉe Tukumano. Poste li iris al Peruo. Post la kunsido de Punĉaŭka de la vicreĝo kun la generalo José San Martín kaj logika interkonsento okazis agado fare de Arenales kaj La Serna estris la retiron de la monarkistoj el Limo al Kusko. Post malsukcesoj de la tiama vicreĝo Joaquín de la Pezuela, la hispanoj nomumis La Serna, kiu jam estis generalo do plej altranga oficiro, kiel vicreĝo (29-a de januaro de 1821), kio estis poste konfirmita de la registaro de la Liberala Jartrio kaj de la reĝo Fernando la 7-a. José de la Serna kunsidis kun la sendependentista generalo José de San Martín kaj venis nova malkonsento. En junio de 1821 la vicreĝo abandonis Limon sed ne Kajaon por setliĝi kun sia armeo en Kusko.

La generalo San Martín eniris triumfe en Limo la 10an de julio. La 15an oni subskribis la akton de sendependeco de la perua ŝtato en la urbodomo de Limo, kio estis prezidita de la urbestro Isidro de Cortázar y Abarca. Siaflanke La Serna alportis la unuan presilon al Kusko kaj ekprintis de tie faman gazeton El Depositario. Li atendis helpajn trupojn kiuj nenima alvenis al Peruo kaj eltenis son tri jarojn plue, nome en la Provinco Kusko en 1824. Post suferi la ribelion de la generalo Pedro Antonio Olañeta, li estis venkita de la generalo Antonio José de Sucre en la Batalo de Ajakuĉo. La Serna ricevis sep gravajn vundojn en la batalo; kaj laŭ la kapitulaco de Ajakuĉo oni permesis lin reveni al Hispanio.

Post resanigo en januaro de 1825 el haveno Quilca enŝipiĝis en la fregato franca "Ernestine", kaj iris al Bordozo, revenis fine al Hispanio, kie, superinte la milittribunalojn, la reĝo Fernando la 7-a omaĝis lin per la titolo de Grafo de la Andoj. Li mortiĝis en Kadizo, en julio de 1832, 63-jaraĝa, sen lasi descendon.

Kategorio:Hispanaj militistoj
Kategorio:Historio de Peruo
Kategorio:Historio de Bolivio
Kategorio:Historio de Argentino
Katedralkonstrua metiejo

**Katedralkonstrua metiejo** aŭ **konstrua metiejo** estas la ligo el diversfakaj konstrumetiistoj por la konstruado de gotikaj katedraloj.

La konstrumetiejoj evoluis el la romaniko preĝejokonstruo fare de monaĥoj al organizita konstrua  sinsekvo de gotika katedraloj, kiu ampleksis plej diversajn metiojn. Apartaĵo estis la organiza formo de la ŝtontajlistoj en la tiel nomata ŝtontajlista frataro, ĉar la majstroj de la aliaj metioj organiziĝis nur en la gildoj, kaj la submajstroj organiziĝis aparte. Pro tio estas principe distingende inter  *konstrua metiejo*, *ŝtontajlista frataro* kaj *gildo*.

Aparte grava estis la kvalitiga edukado de la gotika konstrumetiejo, kiu distingis inter metilernantoj, submajstroj kaj migromajstriĝontoj, artservistoj, folioskulptistoj, subkonstruestro, ŝtonskulptistoj kaj majstroj.

Al la gotikaj ĉefaj konstrumetiejoj apartenis tiuj en Bern (pli malfrue Zuriko), Vieno, Kolonjo kaj ĉefe tiu de Strasburgo, al kiu substaris pluaj flankaj konstrumetiejoj en sia influoregiono. Per la fino de la gotiko la graveco de la konstrumetiejoj malpliiĝis, kaj fakte la epoko de la konstrumetiejoj finiĝis en 1731 per ilia malpermeso fare de imperiestro Karolo la 6-a. Nun ekzistas katedralkonstruaj metiejoj, kiujn tenas ekleziaj fondaĵoj; ili troviĝas en Svisujo, Germanujo, Aŭstrujo kaj Francujo. La konstrumetiejoj en la jaro 2009 ĉefe okupiĝas pri  antaŭgarda subtenado respektive riparado de ekleziaj ŝtonkonstruaĵoj.

## Ligoj al katedralkonstruaj metiejoj 
* Europa unuiĝo de katedralkonstruaj majstroj
* Katedralkonstrua metiejo de Ulm 
* Katedralkonstrua metiejo de Strasburgo 
* Katedralkonstrua metiejo de  Sankta Stefano je Vieno
* Katedralkonstrua metiejo de Palatinato

Kategorio:Mezepoka arkitekturo
Huamaĉuko

eta|dekstra|250px|Panorama vido de la urbo Huamaĉuko
[eta|dekstra|250px|Vido de apudaj [Andoj kaj kamparo]]
eta|dekstra|250px|La ĉefa placo *Plaza Mayor*
[eta|[Markahuamaĉuko, arkeologia kuŝejo je ĉirkaŭ 30 minutoj el Huamaĉuko]]
eta|Municipa Teatro, Huamaĉuko
**Huamaĉuko** aŭ **Huamachuco** en hispana estas urbo de la nordo de Peruo, ĉefurbo de la Provinco Sánchez Carrión en la Regiono La Libertad, situanta je alto de 3.269 msm sur la deklivaro orienta de la Andoj, sur valo alt-anda je 184&nbsp;km el Trujillo.

## Historio 
Teritorio de iamaj huaĉeminoj kaj huamaĉukoj, Huamaĉuko estis fondita en 1551 de hispanaj misiistos aŭgustenanoj. Ĝi estis nomumita *Muy ilustre y fiel ciudad* fare de la generalo José de San Martín, kaj estis ejo de la Batalo de Huamaĉuko (10-a de julio de 1883), fina epizodo de la Pacifika Milito kie la peruaj trupoj estritaj de Andrés Avelino Cáceres estis venkitaj fare de ĉiliaj trupoj estritaj de la kolonelo Alejandro Gorostiaga.

Huamaĉuko konservas multe el prakulturo, kiel dancoj, kuirarto, manfarado kaj ĉefe la arkeologia kuŝejo de Markahuamaĉuko.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala municipa retejo

Kategorio:Geografio de Peruo
La Araneoj

***La Araneoj*** estas esperantlingva libreto pri la araneoj origine portugale verkita de Agostinho da Silva kaj eldonita en 1944 en Porto ĉe Eldonejo Manuel de Freitas.

## Recenzoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fakverko:Zoologio

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Araneoj
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
11886 Kraske

'*11886 *Kraske''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild, en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana politikisto Konrad Kraske, ano de la kontrolkonsilio de la germana publika televidkanalo ZDF ekde ties fondo en 1962, kaj ties direktoro de 1992 ĝis 2002. Kraske grave engaĝiĝis en la disvolvo de tre postulantaj televidkanaloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Katedralo de Mönchengladbach

eta|maldekstra|300ra|
eta|maldekstra|300ra|
La **Katedralo de Mönchengladbach Sankta Vito** estas katolika preĝejo en Mönchengladbach. Ekde 974 ĝis la jaro 1802 la katedralo estis la abato-preĝejo de la benediktana abatejo Gladbach. En 1974 papo Paŭlo la 6-a rangaltigis la preĝejon okaze de la 84-a Germana Katolika Foiro en Mönchengladbach kaj de la 1000-jara festado de la abateja fondado al .

La preĝejohalon karakterizas frugotika ĉefa navo kaj la altgotika ĥorejo, kiuj per sveltaj kaj noblaj formoj konsistigas la arĥitekturan kulminon de la interno. Ĝin starigis konstruestro Majstro Gerardo, kiu ankaŭ estis la unua konstruestro de la katedralo de Kolonjo. La riĉe ornamitaj kolonoj kaj murarkaĵoj de la abatokapelo en la supra turetaĝo estas per siaj ekestoj en la epoko de la Ŝtaŭfoj plej gravaj por la Rejnlando.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Monchengladbach
Mönchengladbach
Kategorio:Pilgrimejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Nordrejn-Vestfalio
Distrikto Kemecse

La **Distrikto Kemecse** [kemeĉe], (hungare *Kemecsei járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg. Ĝi situas sur ebenaĵo en la meza kaj nordokcidenta partoj de la departemento (en la nordorienta parto de la lando).
eta|Distrikto Kemecse en Hungario

La distrikta ĉefurbo estas Kemecse, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ alia urbo, la ceteraj 9 estas vilaĝoj.

La areo estas 246,41 km², kie loĝas 22 185 homoj. La loĝantoj okupiĝas precipe pri agrikulturo, (pomoj, terpomoj) kaj bestobredadoj.

## Historio 
Simila distrikto „Distrikto Nyírbogdány” funkciis jam pli frue ĝis 1956. Najbaraj distriktoj transprenis la administradon, fine la distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Kemecse**, kiu administras ankaŭ vilaĝon Vasmegyer
* alia urbo: Demecser
* vilaĝoj:
** Gégény
** Kék , kiu administras ankaŭ vilaĝojn Beszterec kaj Tiszarád
** Nyírbogdány
** Nyírtét, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Berkesz kaj Székely

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario