open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edwy

**Edwy** aŭ **Eadwig** (n. eble ĉ.941, m. la 1-an de oktobro 959) estis reĝo de Anglio ekde 955.

Liaj gepatroj estis Edmundo la 1-a (Anglio) kaj Aelfgifu de Shaftesbury. Li sekvis sian onklon Edred (kiu mortis la 23-an de novembro 955) kiel reĝo de Anglio.

Dum lia regado li havis konfliktojn kun la eklezio, kaj aparte kun Sankta Dunstan. Laŭlegende la tagon de sia kroniĝo Edwy ne ĉeestis kunvenon de nobeloj. Dunstan, kiu tiutempe estis abato de Glastonbury kaj tre potencis dum la regado de Edred, serĉis lin kaj trovis lin amindumanta nobelinon nomatan Aethelgifu. Edwy rifuzis reveni kun Dunstan. Tiu koleriĝis kaj devigis la reĝon lasi la virinon kaj deklari ŝin putino. Post Dunstan konsciis ke li estas ege provokinta la reĝon kaj fuĝis al sia abatejo, sed Edwy sekvis lin kaj disrabis Glastonbury. Dunstan eskapis eksterlanden. Tamen la anglosaksa kroniko diras nur ke Dunstan fuĝis el Anglio sen doni la kialon.

Poste Edwy edziĝis al Aelfgifu sed la edziĝo estis nuligata pro tro da parenceco.

En 957 la senjoroj de Mercia kaj Northumbria ribelis kontraŭ Edwy, kaj nomumis lian fraton Edgaron reĝo. Ĉe Gloucester ili venkis Edwy. Sekvis pacakordo per kiu Edwy regis Anglion sude de la Tamizo, kaj Edgaro la reston de la lando.

Post tio Edwy pli favoris la eklezion, verŝajne por gajni pli da subteno en Wessex kaj Kent. Tamen li baldaŭ mortis kaj Edgaro reuniigis la landon.

Kategorio:Anglaj reĝoj
Kategorio:Anglosaksoj
Kategorio:Mortintoj en 959
Kuracloko laŭ Kneipp

eta|dekstra|300px|Terapio laŭ Kneipp
**Kuracloko laŭ Kneipp** estas tia loko, kie oni kuracadas malsanulojn per terapio de Kneipp.

Sebastian Kneipp estis germana pastro, kiu sukcese kuracis sin per banado, dume temperaturo de la akvo ŝanĝiĝas foje varma, foje malvarma. Krome li faris gimnastikon, specialan nutradon, kaj simile. Tiu metodo vaste disvastiĝis havanta la nomon pri la inventisto, tamen la plej konata estas en Germanio. Tia banloko estas Bad Wörishofen.

Kategorio:Kuracado
Kategorio:Kuraclokoj
Filopatrio

**Filopatrio** estas teknika koncepto rilate la ekologion de la vivo de animaloj kaj konsistas en revenemo al naskiĝloko post elmigrado aŭ disiĝo post elnestiĝo, ĉar ĉefe tems pri birdoj. Tio plifaciligas la survivon de la junuloj, ĉar ili povas koni la ĉirkaŭon, medion kaj estas adaptitaj al ties kondiĉoj.

Tre ofte tiu kutimo rilatas la kutimaron de multaj specioj kie kutime junuloj ankoraŭ nereproduktantaj helpas la gepatrojn zorgi pri la nova idaro; tio helpas la disvastiĝon de la specio kaj de la genetikaj bazoj.

La specioj kiuj revenas al naskiĝloko por specife reproduktiĝi en tiu loko montras *reproduktan filopatrion*.

Kategorio:Etologio
Kategorio:Genetiko
Kategorio:Zoologio
Systema Naturae

[eta|dekstra|Kovrilo de la deka eldono de la verko de Linnaeus *Systema Naturæ* (1758).

## Priskribo 
Linnaeus publikigis *Systema Naturae* en [1735, dum sia restado en Nederlando. Kiel kutime en tiama scienca literaturo, la libro estis publikigita en la latina. En ĝi li skizas siajn ideojn por la hierarkia klasado de la natura mondo, dividante ĝin en animala regno (*Regnum animale*), vegatala regno (*Regnum vegetabile*) kaj la "minerala regno" (*Regnum lapideum*).

La klasado de la vegetala regno en la libro ne estis natura sed oportuneca kaj sekvis la seksan sistemon de Linneo, kie la specioj kun sama nombro de stamenoj estis traktataj en la sama grupo. Linnaeus kredis ke li klasigas la kreadon de Dio kaj ne esprimis rilataron laŭ evoluo. La klasado de animaloj estis pli natura. Ekzemple homoj estis unuafoje klasitaj kune kun aliaj primatoj (kiel *Anthropomorpha*).

Pro la populareco de la verko Linnaeus publikigis novajn kaj ĉiam etendiĝantajn eldonojn, kiuj kreskis
de 11 paĝoj en la unua eldono (1735) al 3000 paĝoj en la lasta kaj 13a eldono (1767). Krome, dum la verko progresis li faris ŝanĝojn: en la unua eldono balenoj estis erare klasitaj kiel fiŝoj; en la 10a eldono, publikigita en 1758, balenoj translokiĝis al mamuloj. En tiu sama eldono li enmetis la duvortajn sciencajn nomojn) por animaloj, kion li estis farinta ĉe plantoj en la verko de 1753 *Species Plantarum*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Linneo enrete
* 10a eldono (2 volumoj) enrete ĉe Biodiversity Heritage Library
* 12a eldono (3 volumoj) enrete ĉe gallica
* 13a eldono (Volumo I, 532 paĝoj) enrete ĉe Google Book Search

Kategorio:Scienca klasado
Kategorio:Zoologia nomenklaturo
Kategorio:Libroj
Kategorio:Biologia literaturo
Kategorio:Botaniko
Kategorio:Karolo Lineo
Kategorio:Zoologio
Kategorio:1730
Charles Vaurie

**Charles Vaurie** (7a de julio 1906, Beaulieu-sur-Dordogne, Francujo - 13a de majo 1975, Reading (Pensilvanio)) estis francdevena usona ornitologo. Li naskiĝis en Francio, sed translokiĝis al Trenton, Nov-Ĵerzejo, kiam li estis junulo. Li studis en la Novjorka Universitato kaj poste doktoriĝis kiel dentisto en la Universitato de Pensilvanio en 1928.

Li interesiĝis pri pentrado de birdoj kaj poste edziĝis al entomologiisto edzino, Patricia Wilson, en 1934, kun kiu li kunĝuis nombrajn kampoveturadojn. Vaurie asociiĝis kun la *American Museum of Natural History* kaj ĉirkaŭ 1946 li iĝis *Research Associate*. Li produktis pli da 150 ornitologiajn publikaĵojn. Lia plej grava verko estis sistema skizo de la birdoj de Palearkto. Ĉirkaŭ 1956 li iĝis plentempa ornitologo ĉe AMNH, kaj *Curator* ĉirkaŭ 1967. Mortonta li estis membro de la Komitato de Ornitologia Nomenklaturo de la *International Ornithological Congress*.

Li priskribis unuafoje la speciojn de la Kripta muŝkaptulo, *Ficedula crypta*, Vilkabamba furnario, *Schizoeaca vilcabambae* kaj Centrazia kaprimulgo, *Caprimulgus centralasicus*.

## Parta bibliografio
* *A Revision of the bird family Dicruridae.* N.Y., 1949.
* "Systematic notes on Palearctic birds". N.Y. 1956 (American Museum of Natural History, *American Museum Novitates*)
* *A generic revision of Fly-catchers of the tribe Muscicapini.* N.Y., 1953.
* "Notes on some Ploceidae from Western Asia"; "Notes on some Asiatic Finches"; "Notes on the bird genus *Oenanthe* in Persia, Afghanistan, and India;" and several other articles all published in the *American Museum Novitates*. N.Y., 1949-1952.*
* "A generic revision of Flycatchers of the tribe Muscicapini". N.Y., 1953. pp.27 figs & 7 tables. Wrapp. *Bulletin American Museum of Natural History* - Vol. 100: Art. 4).
* *The Birds of the Palearctic Fauna: a Systematic Reference* (2 Vols. )1959
* *Classification of the Ovenbirds (Furnariidae).* London, 1971.
* *Tibet and its birds.* 1972

## Referencoj
* Short, Lester L. (1976) In memoriam: Charles Vaurie . *The Auk.'' 93(3):620-625

Kategorio:Usonaj ornitologoj
Johann Friedrich Gmelin

**Johann Friedrich GMELIN**,  **Johano Frederiko GMELINO** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1748 en Türbingen, mortis la 1-an de novembro 1804 en Göttingen) estis germana naturalisto, botanikisto kaj entomologo.

## Edukado 
Gmelin naskiĝis kiel la unua filo de Philipp Friedrich Gmelin en 1748 en Tübingen. Li studis medicinon ĉe sia patro en la Universitato de Tübingen kaj gradiĝis kiel Doktoro en 1769 per tezo titolita: *Irritabilitatem vegetabilium, in singulis plantarum partibus exploratam ulterioribusque experimentis confirmatam.*

## Kariero 
eta|300px|maldekstre|La *Quasimitra cardinalis* estas specio de molusko malkovrita de Johann Friedrich Gmelin, en 1791.
En 1769 li iĝis helpoprofesoro de medicino en la Universitato de Tübingen. En 1773 li iĝis profesoro de filozofio kaj helpoprofesoro de medicino en la Universitato de Göttingen. Li posteniĝis al ĉefa profesoro de medicino kaj profesoro de kemio, botaniko kaj mineralogio en 1778. Li mortis en 1804 en Göttingen.

Johann Friedrich Gmelin publikigis kelkaj lernolibrojn pri kemio, farmacio, mineralogio kaj botaniko. Li publikigis ankaŭ la 13an eldonon de *Systema Naturae* de Carolus Linnaeus en 1788.

## Heredaĵo 
La planto de la Artemizioj *Gmelina artemizio* aŭ *Artemisia gmelinii* estas nomita laŭ li.

Inter liaj disĉiploj estis Georg Friedrich Hildebrandt, Carl Friedrich Kielmeyer, Friedrich Stromeyer kaj Wilhelm August Lampadius. Li estis la patro de Leopold Gmelin.

La standarda botanika mallongigo de aŭtoro **J.F.Gmel.** estas aplikita al la plantoj priskribitaj de tiu botanikisto, kiu aperas ankaŭ en tiu listo.

## Publikaĵoj 
* 
* *Allgemeine Geschichte der Gifte*, Two Volumes, 1776/1777
* *Allgemeine Geschichte der Pflanzengifte*, 1777
* *Allgemeine Geschichte der mineralischen Gif*te, 1777
* *Einleitung in die Chemie*, 1780
* *Beyträge zur Geschichte des teutschen Bergbaus*, 1783
* *Ueber die neuere Entdeckungen in der Lehre von der Luft, und deren Anwendung auf Arzneikunst*, 1784
* *Grundsätze der technischen Chemie*, 1786
* *Grundriß der Pharmazie*, 1792
* *Geschichte der Chem*ie, 1799
* *Allgemeine Geschichte der thierischen und mineralischen Gifte*, 1806
eta|dekstra|230px|Göttingen, Parko Cheltenham, Tombo de Johann Friedrich Gmelin

## Referencoj 
* Vane-Wright, R. I., 1975. The butterflies named by J. F. Gmelin (Lepidoptera: Rhopalocera).*Bulletin of the British Museum (Natural History),Entomology*, 32: 17-64.

## Eksteraj ligiloj 
* Gmelina kemia genealogio
* Gmelina matematika genealogio
* 
* Gmelina biografio
* 

## Vidu ankaŭ 
* Dinastio Gmelin

## Notoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1748
Kategorio:Mortintoj en 1804
Kategorio:Germanaj botanikistoj
Kategorio:Germanaj natursciencistoj‎
Kategorio:Germanaj ornitologoj
Kategorio:Germanaj fungosciencistoj
Kategorio:Germanaj taksonomiistoj
Kategorio:Gmelin-familio
Erwin Stresemann

**Erwin STRESEMANN** (naskiĝis la  en Dresdeno, mortis la  en Berlino) estis germana ornitologo.

Stresemann estis unu el la elstaraj ornitologoj de la 20-a jarcento. Ekde 1908 li studis biologion, komence en la Friedrich-Schiller-Universitato Jena, poste de 1912 kaj 1914 en la Universitato Alberto Ludoviko de Frajburgo, tiam li vokiĝis al deviga armeservo en la unua mondmilito kaj inter 1918 kaj 1920 povis postdiplome fini la studojn en la Munkena universitato. En 1920 li doktoriĝis. El 1921 li respondecis pri la departamento pri birdoj en la *Museum für Naturkunde* en Berlino, kiu ĝis 2008 ankaŭ estis universitata muzeo de la Humboldt-Universitato en Berlino, kaj kuraĝigis nombrajn junajn germanajn sciencistojn, inklude Ernst Mayr kaj Bernhard Rensch.

Stresemann estis longdaŭra eldonisto de la *Journal für Ornithologie*. Lia plej grava verko estis la volumo *Aves* (1927 - 1934) en la germana *Gvidlibro pri Zoologio*. Li verkis ankaŭ *Entwicklung der Ornithologie* (1951), priskribon de la disvolviĝo de la ornitologio el Aristotelo al nuntempe.

Kelkaj specioj estas nomataj laŭ li, kiel la Stresemana korvo kaj aliajn li mem priskribis kiel la Bornea blua muŝkaptulo.

Kategorio:Germanaj ornitologoj
Itumbiara

**Itumbiara** estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso. Ĝi lokiĝas je latitudo 18°25'12" sude kaj je longitudo 49°13'04" okcidente, alte 448 m. La municipo okupas areon de  kaj havis, en 2008,  geloĝantojn.

La municipo Itumbiara nomas la mikroregionon Meia Ponte.

Image:Ponte Affonso Penna.JPG
Image:Itumbiara432413.jpg
Image:Vista de Beira Rio à Noite.JPG
Image:Iub3.JPG
Image:Itumbiara go furnas.jpg
Image:RioParanaiba-Furnas-RepresadeItumbiara-2007.JPG

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro ()

Kategorio:Gojaso
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Dutonaleco

**Dutonaleco** estas nocio en muziko, kiu priskribas la samtempan uzadon de du tonalecoj (angle *bitonality*, pro la greka prefikso "bi").

Klare diferencigendas de tio estas la plurtonaleco, kiu estas la samtempa uzado de pluraj tonalecoj en  iu komponaĵo.

Plej konata ekzemplo por dutonaleco estas la fanfaro je la komenco de la baleto *Petruŝka* de Igor Stravinski. La unua klarneto ludas melodion en C-maĵoro, dum kiam la dua klarneto ludas la saman melodion en F♯-maĵoro. Igor Stravinski uzis ankaŭ en *La konsekro de la printempo* akordojn, kiuj kunmetiĝas la du tonalojn D-maĵoro kaj E#-maĵoro. 

Dutonaleco ja ofte estas menciita lige kun maltonala muziko, tamen la uzado baziĝas tute sur la  funkciteorio kaj per tio sur la karmonia kunteksto de tonaloj kaj la kadenco. Nur la tute libera uzado de akordoj kaj la tavoligo de pluraj tonalecoj resp. multaj unuopaj tonoj unu super la alian (kio sekvigas tonfaskojn) en la 20-a jarcento disigas la nocion de sia historia kunteksto.

Dutonaleco ekestis kadre de la pliampleksigo de la funkcia harmonio en la malfruromantismo de la 19-a jarcento. Precipe en la komponaĵoj de Richard Strauss oni trovas harmoniajn interligojn preskaŭ neniel klarigeblaj el la funkciharmonio, kiuj tamen staras en tonala kunteksto (ekzemple: la opero Salomeo). Ili precipe estas elkomponitaj pro emocia efekto. Ĉi tiuj turniĝoj, kiujn oni fore en la harmonia kunteksto nomas (ofte dubinde) kiel mediantoj, troviĝas ankaŭ en la verkoj de Franz Schreker, Erich Wolfgang Korngold, Alexander von Zemlinsky samkiel en la kantato *Herbstchor an Pan* (Aŭtuna koruso al Pan) de Joseph Marx, komponita en 1911, kaj eĉ jam en ties fruaj lidoj el la jaroj 1905-08.

"Veraj" dutonalaj pecoj troviĝas en la pianokomponaĵoj de Claude Debussy, poste ankaŭ je Charles Koechlin kaj Charles Ives. Bonegaj ekzemploj estas kelkaj pecoj el *Mikrokosmos* de Béla Bartók, en kiuj ĉiufoje por la dekstra kaj maldekstra manoj estas notitaj malsamaj antaŭsignoj. Pli fruaj ekzemploj kiel *Ein musikalischer Spaß* (muzika ŝerco) de Wolfgang Amadeus Mozart utiligas la teknikon ja pro la komika efekto.

Kiel sona rezultaĵo de dutonaleco ambaŭ tonaloj estas klare diferencieblaj de la aŭdo. Depende de tio, kiom ili distancas en la kvintociklo kaj ĉu ili enhavas komunajn tonojn, ekestas pli tonala aŭ maltonala sensaĵo je la aŭdado. La komponaĵoj de Ives kaj Koechlin finfine sin forturnas de tonala kunteksto, Koechlin uzas la apudecon de malsamaj tonaloj por krei varmajn, impresionismajn kolorojn, Ives tamen fasciniĝis pri la spacakustika efiko de pluraj marŝbandoj muzikantaj  kunpuŝiĝaj unu kun la alia.

Kategorio:Muzika teorio
Plurtonaleco

**Plurtonaleco** estas  komponaĵo, kiu aperis fine de la 19-a jarcento,  supertavoligante plurajn tonalecojn samtempe.

La unuajn manifestiĝojn de la moderna plurtonaleco troviĝas en verkoj devenantaj el 1891: *Le rêve* (La revo) de Alfred Bruneau7 aŭ eĉ *La vocation* (La alvokiĝo), dua peco el la kolekto *Le Fils des Étoiles* (La filo de la steloj) de Erik Satie. Ekde 1913, la furoro por plurtonaleco daŭre kreskis, atingante pintperiodon ĉirkaŭ 1923. La plej grandaj komponistoj de la 20-a jarcento provis ĝin, en sia propra unika maniero: Claude Debussy, Erik Satie, Charles Koechlin, Albert Roussel, Charles Ives, Maurice Ravel, Igor Stravinsky, Arthur Honegger, Alexandre Tansman, Émile Goué... aŭ eĉ Darius Milhaud por kiu ĝi fariĝis kutima skribprincipo. Kvankam ĝi ne plu okupas la avangardon de la muzika scenejo, plurtonaleco tamen restas ofte uzata ĝis hodiaŭ de komponistoj apartenantaj al la tiel nomata novtona aŭ postmoderna movado3, kiel alternativo al maltonaleco, al la dekdutonismo aŭ al seriismo. 

## Dutonaleco 
Samtempa uzado de du tonalecoj karakterizigas  la dutonalecon, La plej konata ekzemplo por dutonaleco estas la fanfaro je la komenco de la baleto *Petruŝka* de Igor Stravinski; la unua klarneto ludas melodion en C-maĵoro, dum kiam la dua klarneto ludas la saman melodion en F♯-maĵoro. '

Kategorio:Muzika teorio
Krestogarolo

La **Krestogarolo** aŭ Platilofo (*Platylophus galericulatus*) estas specio de birdo de la familio de Korvedoj, kvankam tiu atribuo ne estas entere certa. Ĝi estas monotipa, tio estas ununura specio en la genro ***Platylophus***. La Krestogarolo estis tradicie inkludita en la Korvedoj, sed ĝi povas ne esti vera membro de tiu familio, probable pli proksima al la kaskolanioj (Malakonotedoj) aŭ lanioj (Laniedoj); ĝi plej bone estu konsiderata Corvoidea *incertae sedis* (necerta loko) por tuja estonteco.

## Aspekto 
Ĝi estas malgranda birdo tute ĉu malhelbruna ĉu **nigra** kun du videbla karakteroj: tre **elstara kresto** kaj tre kontrasta **blanka larĝa strio kiel kolumo** (escepte antaŭe).

## Disvastiĝo 
Ili troviĝas en Sudorienta Azio nome en Brunejo, Indonezio, Malajzio, Birmo kaj Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montetoj. La specio estas minacata pro perdo de habitato. La birdoj el insuloj Sumatro kaj Borneo formas distingan subspecio, diference el tiuj de la kontinento kaj laŭ plumaro kaj laŭ voĉo. Tiuj diferencoj povus sufiĉi por disigo – kiu sendube metus la insula formo en la listo de endanĝeritaj specioj.

## Kutimoj 
Ili moviĝas en etaj grupoj tra malalta tavolo de la arbaro. Ili estas bruemaj kaj adoptas tre starajn sintenojn, sed estas malfacile videblaj.

## Notoj 
## Fonto 
* BirdLife International 2004. Platylophus galericulatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 26an de julio de 2007.

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Robert Swinhoe

**Robert Swinhoe** (1an de septembro 1836 - 28an de oktobro 1877) estis angla naturalisto, kiu multe priserĉis en Ĉinio.

## Biografio 
Swinhoe naskiĝis en Kolkato, Barato. Li studis en la Universitato de Londono kaj en 1854 enposteniĝis en la konsula stabanaro de Ĉinio. Li scipovis oficialan kaj lokan lingvojn kaj estis fakulo pri Ĉinio kaj interpretisto por funkciuloj. Li veturis dum la 1850-aj jaroj kaj 1860-aj jaroj tra diversaj partoj de Ĉinio kaj nome tra Hongkongo, Tajvano,
Hajnano, laŭ la rivero Jangzio ĝis Chongqing, en Siĉuano. Dum tiuj veturadoj en Ĉinio li ege kolektis natursciencajn specimenojn, kaj ĉar multaj el tiuj regionoj ne estis malfermitaj al fremduloj multaj el la specimenoj kolektitaj estis novaj al la scienco. Ĉar li estis ĉefe ornitologo multaj el liaj malkovroj estis birdoj, sed li trovis ankaŭ novajn fiŝojn, mamulojn kaj insektojn. Li revenis al Anglio en 1862 kun sia kolekto. Multaj el la birdoj estis unuafoje priskribitaj en la verko de John Gould *Birds of Asia* (Birdoj de Azio) (1863).

## Ornitologio 
Jam junulo li interesiĝis pri birdoj kaj faris etan kolekton de britaj birdoj, nestoj kaj ovoj. Li korespondis kun Henry Stevenson kaj unu el liaj unuaj publikaĵoj estis de 1858, la jaro kiam Charles Darwin kaj Alfred Russel Wallace publikigis sian verkon pri natura selektado. Swinhoe prenis la ideojn de Darwin kaj en 1872 li nomigis specion (nuntempe subspecio) laŭ Darwin (*Pucrasia macrolopha darwini*). Li estis regula aŭtoro en la gazeto *Ibis* el 1860 kaj poste en la dokumentaro de la *Zoological Society of London*.

Dum sia veturado li studis birdojn kaj mamulojn krom la lokan kulturon. Li kolektis kaj vivajn animalojn kaj specimenojn kiujn regule sendis al la Zoo de Londono. La unua ekzemplero de Elafuro en Eŭropo venis el li.

Lia ĉefa intereso estis tamen birdoj kaj pri tio li korespondis ege kun Edward Blyth. Ĉirkaŭ 1871 li eksifreis el parta paralizo kaj definitive abandonis Ĉinion oktobre de 1875. Hejme en Chelsea li plupublikigis notojn kaj lia lasta publikaĵo en *Ibis* estis la priskribo de nova genro kaj specio de birdo *Liocichla steerii*. Li mortis nur 41-jaraĝa, eble pro sifiliso.

Lian kolekton de 3700 specimenoj aĉetis Henry Seebohm kaj poste iris al la Liverpula Muzeo. Granda nombro de specioj estis nomataj laŭ Swinhoe, inklude la Svinhoa petrelo, *Oceanodroma monorhis*, kiun li mem unuafoje priskribis en 1867.

## Referencoj 
* Hall, Philip B. (1987) Robert Swinhoe (1836-1877): A Victorian Naturalist in Treatyport China. The Geographical Journal 153:37-47
* Collar, N J (2004) Robert Swinhoe. Birding Asia 1:49-53

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de Robert Swinhoe 
* Biografio de Samuel Stephenson 

Kategorio:Britaj ornitologoj
Swinhoe, Robert
Kategorio:Zoologiistoj
Kategorio:Entomologoj
Nóráp

**Nóráp** [nOrAp] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Pápa.
eta|maldekstre|Preĝejo de Nóráp
eta|275px|dekstra|Nóráp en departemento Veszprém en HungarioDosiero:Red_Dot.gif

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo:
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 8591
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Pápa troviĝas 6, Ajka 25, Celldömölk 29 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1315. En la 16-a jarcento la turkoj faris senhoma la vilaĝon. Vilaĝservoj estas biblioteko, kulturdomo, kuracejo, 2 vendejoj, drinkejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1799
* kalvinana preĝejo

## Famuloj 
En Nóráp naskiĝis benediktano Jeromos István Szalay.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Nemesvámos

**Nemesvámos** [nemeŝvAmoŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Veszprém. Nemes signifas: nobelo, vám: dogano.

## Bazaj informoj 
* Areo: 41 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.0558/17.8733
* Loĝantaro: 2560
* Poŝtkodo: 8248
* Telefonprefikso: 88
[eta|maldekstre|Aerfoto pri Nemesvámos, fone [Balatono]]
## Situo 
Nemesvámos situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Veszprém troviĝas 6, Balatonfüred 13, Ajka 30 km-ojn.

## Historio 
Apud Nemesvámos arkeologoj trovis grandan bienocentron de la romianoj. La unua mencio devenis el 1207. Laŭ la vilaĝonomo dum la historio nobeloj havantaj rajton pri doganpreno loĝis tie. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en Nemesvámos. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Sankta Mateo (Nemesvámos) el la 19-a jarcento
* baroka kalvinana preĝejo (Nemesvámos) de 1740, post 50 jaroj pligrandiĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Nemesgörzsöny

**Nemesgörzsöny** [nemeŝgorĵonj] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Pápa. Nemes signifas: nobelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.3953/17.3624
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 8522
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
Nemesgörzsöny situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, Marcal preterfluas (ponto estas al Egyházaskesző), laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Csorna-Pápa. La lasta urbo troviĝas 14, Celldömölk 28 km-ojn.

## Historio 
Laŭ la vilaĝonomo dum la historio nobeloj loĝis tie. Vilaĝservoj estas kulturdomo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana etpreĝejo el la 18-a jarcento, ankaŭ la katolikoj uzas ĝin
* luterana preĝejo el la 19-a jarcento
* akvomuelejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Suna lumeco

[dekstra|eta|240ra|Evoluo de la [suna lumeco (ruĝe), suna radiuso (blue) kaj suna temperaturo (verde) laŭ la miliardoj da jaroj]]
La **suna lumeco**  estas unuo de heleco (povumo disradiata en formo de fotonoj) kutime uzata per astronomiistoj por priskribi la helecojn de steloj.

La aktuala akceptita heleco de la Suno, kiu estas 3,839 × 1026 W, aŭ 3,839 × 1033ergo/s.
La lumeco de steloj estas esprimataj per oblo de tiu de la Suno; ekzemple la heleco de Vego varias inter 34 kaj 40 .

Notindas, ke Suno estas iomete varianta stelo kaj ĝia heleco pro tio ne estas konstanto: vidu la apudan bildon.

## Kalkuladoj kun ĉi tiu valoro 
Oni povas kalkuli kiu kvanto da suna povumo falas sur la Teron per komparo de la kruci sekcia areo de la Tero kaj la tuteca surfaca areo de sfero kun radiuso egala al la distanco inter la tero kaj la suno.
* La tera radiuso estas 6,378 km.
* La tera kruca sekcia areo estas *areokruca de tero = π×radiusotero2 = 128000000 km2*.
* La averaĝa distanco inter Suno kaj Tero estas proksimume *radiusosfero = 150000000 km*.
* La surfaca areo de la sfero *areosfero = 4×π×radiusosfero2 = 2,82×1017 km2 = 2,82×1023 m2*.
* Povumo atinganta la Teron *Ptero = Psuno × areokruca de tero / areosfero = 1,77×1017 W.
* La povumo falanta sur kvadratan metron de areo sur Tero estas *Psuno / areosfero = 3,839 × 1026 W / ( 2,82×1023 m2 ) = 1387 W/m2*, kio estas la *suna konstanto''. Ĉi tiu valoro temas pri areo kiu estas perpendikulara al la sunaj radioj. Tiel en ĉi aparta loko ĉi tiu povumo sur surfaco de tero okazas nur kiam Suno estas en zenito.

## Referencoj 
* 

Kategorio:Astronomiaj mezurunuoj
Kategorio:Suno
Trintignant

La familio **TRINTIGNANT** () enhavas plurajn famkonatulojn:

* Maurice Trintignant (1917-2005), aŭtomobila piloto, onklo de Jean-Louis

* Jean-Louis Trintignant (1930-2022), franca kino- aktoro, reĝisoro, kaj scenaristo
* Nadine Trintignant (1934-), lia eks-edzino, kinistino, fratino de aktoroj kinistoj Serge Marquand kaj Christian Marquand

* Marie Trintignant (1962-2003), ilia filino, aktorino

* Vincent Trintignant (1973-), ilia filo, aktoro kaj kinisto
Nyárád

**Nyárád** [njArAd] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Pápa. Nyár signifas: somero.
eta|275px|dekstra|Nóráp en departemento Veszprém en HungarioDosiero:Red_Dot.gif

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo:
* Loĝantaro: 960
* Poŝtkodo: 8512
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Pápa troviĝas 10, Celldömölk 21, Ajka 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1153. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Joaĥimo de 1758, turo 32 m-ojn alta alkonstruiĝis en 1790
* kalvinana unutura preĝejo de 1788
* monumento de falintoj

Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Marto de 2009

Jen **listo de okazaĵoj en marto 2009**.

## 2-a de marto 
* João Bernardo Vieira, la prezidanto de Gvineo Bisaŭa, estis murdita de grupo da soldatoj, kiuj deziris venĝi la morton de la generalo Batista Tagme Na Wai.

## 8-a de marto 
* Du soldatoj estis mortigitaj kaj kvar homoj grave vunditaj en pafado en bazo de la brita armeo en Norda Irlando. http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=1430:atenco-en-norda-irlando&catid=69:politiko&Itemid=56 

## 12-a de marto 
* Muntazer al Zaidi, la iraka ĵurnalisto kiu lanĉis ŝuojn al la usona prezidento George W. Bush estas kondamnita al 3 jaroj de malliberigo, pro ofendo al eksterlanda reganto.

## 14-a de marto 
* Mortis Alain Bashung, franca kantisto.

## 15-a de marto 
* Prezidentaj balotoj en Salvadoro; laŭ la unuaj informoj Mauricio Funes, kandidato de la maldekstra partio FMLN (heredaĵo de la malnova gerilo), estis elektita nova prezidento de la lando.

## 17-a de marto 
* El la kosmodromo Pleseck estas lanĉita raketo Rokot kun scienca-esplora sputniko GOCE.

## 23-a de marto 
* Kraŝis kargoaviadilo de FedEx,(MD-11F) malsukcesinte surteriĝon ĉe Internacia Flughaveno Narita en Narita, Ĉiba, Japanio. Mortis piloto kaj vicpiloto.

## 31-a de marto 
* International Crisis Group raportis ke Nord-Koreio sukcesis malgrandigi atombombojn por la balistikajn misilojn Nodong-1 laŭ informoj de Sud-Koreio kaj Usono.
* Mortis Laurent Nzeyimana, burunda politikisto, diplomato, ambasadoro, ministro pri eksteraj aferoj (n. 1937)

## Referencoj 
Kategorio:Marto laŭ jaroj
03
Nemesszalók

**Nemesszalók** [nemeŝsalOk] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Meza** Transdanubio, en Veszprém (departemento), en subregiono de Pápa. Nemes signifas: nobelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 21 km²
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.2749/17.2997
* Loĝantaro: 1000
* Poŝtkodo: 9533
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
Nemesszalók situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Marcal troviĝas 4, Celldömölk 15, Pápa 16, Devecser 27 km-ojn de ĝi. Iamaj vulkanoj Ság kaj Somló troviĝas po 16 km-ojn for.

## Historio 
Laŭ la vilaĝonomo dum la historio nobeloj loĝis tie. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al apostolo Sankta Filipo el la 18-a jarcento
* kalvinana preĝejo
* luterana preĝejo de 1789, turo alkonstruiĝis en 1861, en 1894 renoviĝis

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Bedo

en Seligenstadt: bedo kun ĉirkaŭantaj plantoj]]
**Bedo** estas plata kaj niveligita peco de grundo, preparita por plantoj. Ekzistas diversaj bedoj, ekzemple florbedo, sembedo (el kreskantaj semitaj plantoj), herbobedo, sterkobedo, altbedo, varmobedo. Specialo formo de bedo estas platbando. Ĝenerale bedo estas monokulturo.

## Konstruo kaj celo 
Por bedo oni dividas pecon de kultivata arealo. La bedoj estas faritaj jare. Kiel vojo por prilabori la arealon oni havas neplantitan strion. La ne kultivitaj areoj inter la bedoj estas la vojoj por flegi permane aŭ per malgranda traktoro.. .

La larĝeco de permane flegitaj legombedoj estas inter 1,1 ĝis 1,2 m. Inter la du bedoj estas ĉ. 0,30m larĝa  vojo por surpaŝi flegante la bedojn..  precipe florbedoj aŭ bedoj en parkoj aŭ ĝardenoj ofte estas faritaj poir pli ol unu jaro. La ornambedoj ofte havas randon el heĝoj. Ofte estis plantitaj tie malaltaj buksoj. 

## Mastrumado 
eta|Bedoj en komunuma ĝardeno en Seatlo
La bedoj estas la plej bona loko por kreskigi plantojn, pro la akvodrenado, kiu malhelpas la radikojn putriĝi pro troa akvo.

Por faciligi la enradikiĝon de la radikoj en la grundo, kio akcelas la rapidecon de kreskigo al matura planto. Kontrolu ĉiutage ĉu la grundo estas sufiĉe humida, kaj akvumu ĝin laŭbezone.

Eblas kombini malsamajn kultivaĵojn en la sama bedo kondiĉe ke, la semitaj areoj estas dividitaj laŭ la alteco de la plantoj aŭ laŭ la rapideco de kresko. 

j]]
. La okulfrapaj plantoj estas grandfloraj begonioj]]

## Bildoj

dosiero:Stoke Park Gardens - geograph.org.uk - 385282.jpg|eta|parko kun violegoj
dosiero:Dahlia Border in summer splendour. - geograph.org.uk - 287291.jpg|eta|longa florbedo kun dalioj
dosiero:Vegetable sculture at Ellerslie Flower Show.jpg|eta|bedo kun legomoj en planta ekspozicio

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* altbedo
* tumulbedo
* legombedo
* sembedo
* frubedo
* profundbedo
* Spicherba spiralo
* Staŭdobedo
* Tapiŝbedo
* kamparana ĝardeno
* herbospiralo
* terpoma tuno
Lenio Marobin

**Lenio Marobin** italdevena brito (1961), advokato, juristo. Esperantiĝis en 1975. Partoprenis sian unuan Universalan Kongreson de Esperanto en 1981, kaj fariĝis regula partoprenanto de multaj aliaj en la sinsekvaj jaroj. Fak-Delegito de UEA en Londono dum multaj jaroj. Eniris juran karieron instigite de alt-kortuma juĝisto-esperantisto. Laboras kiel jura konsilisto pri administra kaj publika juro por pluraj publikaj instancoj, precipe pri kompleksaj demandoj rilate nacian sekurecon. Sekretario de Internacia Ligo de Esperantistaj Radioamatoroj (ILERA) de 1998 ĝis 2011. 

Redaktoro de la ILERA-bulteno ĝis 2011. Aktivas en la esperantaj radioamatoraj rondoj. Kunhelpis starigi e-radioamatoran stacion dum multaj UK. Membro de RSGB (*Radio Society of Great Britain*) kaj aktiva membro de la DXCC de ARRL (*American Radio Relay League*) kaj FISTS, societo por la konservado de la morsa kodo kiel komunikilo. Aktiva en la radioamatoraj bendoj per la voksigno PY3DF kaj GØOOS. Amatora lingvisto kun intereso pri latinidaj lingvoj kaj la dialektoj de la regiono Veneto (Venecio). Posedas mikrobibliotekon esperantan kun ĉirkaŭ 1300 volumoj, kun intereso pri originala literaturo kaj klasikaj aŭtoroj de esperanto.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj advokatoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Amatora radio
Kategorio:Radioamatoraj esperantistoj
Kategorio:Italdevenaj britoj
Longonot

**Longonot** estas nomo de dormanta tavola vulkano kaj nacia parko en Kenjo. La vulkano erupciis lastfoje en ĉ. 1860. Ĝi situas en la Granda Afrika Fosaĵo, sudoriente de Naivaŝa-lago. Ĝia longo devenas el la masaja vorto ''oloonong'ot'', kiu signifas „monto de multaj montaraj krestoj“.

La monto Longonot estas parto de la „Nacia Parko Monto Longonot“ sub aŭspiciado de Kenja Wildlife Service. Vojeto gvidas de la parka enirejo al la kratera rando kaj plu ĉirkaŭ la kratero. La krateran grundon kovras arbaro el arbetoj. La monto estas hejmo por multaj sovaĝaj bestoj ĉefe por zebroj kaj ĝirafoj.

La monto Longonot situas 60&nbsp;km nordokcidente de Nairobi kaj estas atingebla sur asfaltita vojo. Proksima urbo portas same la nomon Longonot. Sude de la monto funkcias satelita stacio.

Kategorio:Montoj en Afriko
Rivalo

**Rivalo** estas specifa homo aŭ homgrupo, kiu aparte strebas por superi alian (homon aŭ homgrupon) - aparte rilate al artaj aŭ amaj aferoj, sed en pli vasta senco ankaŭ pri aliaj temoj, ekzemple ekonomio aŭ sporto. **Rivaleco** do priskribas tiun aparte konkuran kaj fortokomparan rilaton inter la du homoj aŭ homgrupoj (ekzemple  aŭ kluboj, entreprenoj, lernejoj aŭ universitatoj, foje eĉ kompletaj urboj aŭ provincoj). Aparte sporta rivaleco bone videbligas, ke la konkura rilato inter la du rivalaj individuoj aŭ grupoj estas pli forta ol "kutima" konkuro: foje la rivaloj estas la du plej bonaj teamoj en ligo de sportaj teamoj, kaj aparte forte batalas pri la pinta pozicio, aŭ la rivaloj estas reprezentantaj individuoj aŭ kluboj de du tradicie konkuraj urboj (ekzemple Oksfordo kaj Kembriĝo en Britio).

Ankaŭ ekster sporta kunteksto, aparte ofte "duoblaj urboj", do du tre proksimaj kaj preskaŭ kunkreskiĝintaj urboj, havas rivalan rilaton, kiu foje esprimiĝas pli ŝerce ol serioze: Ekzemple en Germanio la urbaj rivalecoj inter la relative proksimaj urbegoj Duseldorfo kaj Kolonjo aŭ la duoblaj urboj Majenco kaj Wiesbaden temiĝas aparte dum la semajnoj de karnavalo ĉiujare dum januaro kaj februaro.

## Etimologio 
La vorto origine venas el la latina lingvo: En la Romia Imperio du najbaroj, kiuj komune rajtis uzi la akvon de rojo aŭ rivereto, nomiĝis *rivalis* ("riva" estas la latina vorto por bordo - de rojo, rivero, lago aŭ maro). Per la latinidaj lingvoj la vorto penetris multajn naciajn lingvojn kaj ankaŭ Esperanton.

## Vidu ankaŭ 
la artikolojn pri
* konkuro,
* konkurenco (specife ekonomia fortokomparo),
* konkurso kaj
* duelo.

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Psikologio
Malcocinado

**Malcocinado** [malkoziNAdo] (Malbone kuirita) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *malcocinenses*. La censita populacio en 2008 estis de 452 loĝantoj.

## Situo 
Malcocinado estas situa en la plej sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 601 m; je 163 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj tre proksime de la provinco de Sevilo. La surfaco de ties teritorio estas de 26,2 km². Ĝi situas en la deklivoj de Sierra Morena.

## Origino 
La municipo ekis kiel domaro de paŝtistoj de la najbara vilaĝo de Guadalcanal, kiu estas nune en Andaluzio, sed iam estis en la provinco de Ekstremaduro.

## Gravuloj 
Tie naskiĝis Valentín González González "El Campesino" (La Kamparano) (1909-1983), fama komunisma estro kaj militisto de la Hispana Enlanda Milito.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
El Campesino

**Valentín González**, konata kiel **"El Campesino"** (La Kamparano) (Malcocinado, Badajoz, Ekstremaduro, 1909 – Madrido, 1983), estis fama militisto kaj estro de komunistoj en Hispanio.

## Biografio 
Valentín González naskiĝis en Malcocinado (Badajoz) en 1909. Li estis edzo kaj patro de tri gefiloj, kiuj malaperis dum la Hispana Enlanda Milito. Li estis ministo en la minejoj de Peñarroya, aliĝis en la komunista Partio de Hispanio. Dum la Enlanda Milito, li estris la *Quinto Regimiento* (Kvinan Reĝimenton) kaj poste la Divizion 46a. Li partoprenis en la bataloj de Guadalajara, Brunete kaj Belchite, en kiuj li estis vundata. Li konstruis al si legendon de kuraĝa kaj efika militisto, sed multaj akuzis lin pro krueleco, kaj eĉ liaj superuloj (Líster, Modesto...), konsideris lin malkuraĝa kaj bombasta.

En la Batalo de Teruel, li abandonis nokte la urbon kiu restis sendefende. La subuloj aperis poste disigaj, senarmilaj kaj eĉ sen siaj vunditoj dum la retiriĝo fare de "El Campesino", kio kaŭzis ke 400 estis enprizonigitaj de la frankistoj. Post tiu malvenko li partoprenis estre de la divizio 46a en la Batalo de la Ebro, sed li estis elpostenigita la 26an de Julio de 1938, post la trapaŝo de la rivero. Tie li finis sian militan karieron dum la respubliko.

Post la milito ekziliiĝis al Sovetunio en 1939 kaj eniris en Superan Altlernejon por Militistoj, sed post problemoj kun la aŭtoritatoj, klopodis fuĝi el Sovetunio al Turkio, sed li estis revenigita kaj oni enmetis lin en koncentrejon de Vorkuta (Siberio). Li finfine sukcesis fuĝi el Sovetunio en 1949 al Irano kaj translokiĝis al Francio, kie li loĝis ĝis sia reveno al Hispanio en 1977. Li mortis en Madrido en 1983.

## Verko 
* *Vida y muerte en la URSS (Vivo kaj morto en Sovetunio) (1939-1949)* (Membiografio) (1950).
* *Yo escogí la esclavitud* (Mi elektis la sklavecon) (Plaza&Janes, 1976)

## Referencoj 
Kategorio:Homoj de la Hispana Enlanda Milito
Kategorio:Hispanaj memoraĵistoj
Kategorio:Hispanaj komunistoj
Kategorio:Ekzilitoj
Kategorio:Ekstremaduranoj
Kategorio:Viktimoj de politikaj reprezalioj en Sovetunio
Flavbeka montokorvo

La **Alpa montokorvo** (***Pyrrhocorax graculus***), aŭ **Flavbeka montokorvo** estas Eŭrazia membro de la familio de birdoj nome Korvedoj. Ĝi estas unu el la du membroj de la genro *Pyrrhocorax*, dum la alia estas la Ruĝbeka montokorvo.

## Aspekto 
Ĝi estas tre rilata al la Ruĝbeka montokorvo (*Pyrrhocorax pyrrhocorax*) kaj kunhavas saman **brilnigran plumaron** kaj **ruĝajn gambojn**. Tamen la **beko** de la Flavbeka montokorvo estas longa kaj kurba sed ne tiom kiom ĉe la Ruĝbeka montokorvo kaj ĉefe **tre flava**, kio nomigas la specion kaj diferencigas ĝin el la alia samgenrano. Ĝi estas iom pli malgranda, tio estas 36-39 cm longa kun enverguro de 65-74 cm, sed havas relative pli longan voston kaj mallongajn flugilojn. Ili havas similan lertan kaj certan flugilmanieron.

## Disvastiĝo 
Ili reproduktiĝas en la plej altaj montoj de suda Eŭropo, Alpoj, tra centra Azio kaj Kaŝmiro. Ĝi estas nemigranta en sia teritorio. Prahistoria subspecio kiu loĝis en Eŭropo dum la lasta glaciepoko estis priskribita kiel *Pyrrhocorax graculus vetus*.

Ĝi malaperis en lastaj jarcentoj el kelkaj areoj de la periferio de la teritorio, ekzemple de la polaj Tatroj (Tomek & Bocheński 2005). Ĉar ĝi loĝas ĉe homoj kaj uzas modifitajn habitatojn kiel areoj ĉe skiejoj, loka malpliiĝo estas kaŭzata de perdo de habitato pro tutmonda varmiĝado kiu ŝanĝas la kondiĉojn de la Alpa klimato pli ol la rekta detruo de habitato.

## Kutimaro 
[eta|ovoj de *Pyrrhocorax graculus graculus* - [Muzeo de Tuluzo]]

Tiu birdo estai ofte gregema kaj sentima. Ties laŭta alvoko "zrrrrr" estas tre diferenca el tiu de la Ruĝbeka montokorvo (Laiolo *et al.* 2004).

La manĝo konsistas el insektoj somere kaj berojn aŭ restaĵojn, ĉefe ĉe skiejoj vintre. La loko por la nesto estas klifokornico.

## Referencoj
*  Malplej zorgiga

* **Laiolo**, Paola; Rolando, Antonio; Delestrade, Anne & De Sanctis, Augusto (2004): Vocalizations and morphology: interpreting the divergence among populations of Chough *Pyrrhocorax pyrrhocorax* and Alpine Chough *P. graculus*. *Bird Study* **51**(3): 248–255. HTML resumo 

* **Tomek**, Teresa & **Bocheński**, Zygmunt (2005): Weichselian and Holocene bird remains from Komarowa Cave, Central Poland. *Acta zoologica cracoviensia* **48A**(1-2): 43-65. PDF plena teksto

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Flavbeka montokorvo  ĉe Interreta Birdokolekto

Kategorio:Korvedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Malpartida de la Serena

**Malpartida de la Serena** estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj - kiel la nomo sugestas - al la komarko *La Serena*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La loĝantoj nomiĝas *malpartideños*. 

## Situo 
Malpartida de la Serena estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 479 m; je 151&nbsp;km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 26,3&nbsp;km². Ĝi estas proksime kaj en la zona de influo de Zalamea de la Serena.

## Ekonomio
Precipaj enspezofontoj estas agrikulturo kaj brutobredado.

## Historio 
### Prahistorio 
Estas restaĵoj eĉ el la Paleolitiko kaj el la Neolitiko.

### Antikveco 
Dum la romia epoko Malpartida de la Serena jam estis loĝata kaj oni trovis restaĵojn el tiu epoko kaj ĉefe tomboŝtonojn kiel tiu dediĉita al iu Lucila Norba reuzata en strata domo kaj tiu de iu Cornelia Marcelia nune en la Placo de Hispanio, kiel tiu de Cornelio Equino. 
  
### Mezepoko 
Ne estas restaĵoj el tiu epoko krom kelkaj toponimoj kaj legendoj pri maŭroj. La konkero fare de la kristanoj de la loko okazis ĉirkaŭ 1256, eble fare de la Superulo de la Ordeno de Alcántara García de Barrantes. La vilaĝeto dependis ene de la Senjorlando de Magacela de Benquerencia de la Serena.

### Edad Moderna 
Dum la Hispana Enlanda Milito la vilaĝo restis en la teritorio kontrolata de la Respubliko. Dum la unuaj tagoj de la milito okazis evento en la vilaĝo ĉar eksplodis io en la pinto de la turo de la preĝejo kaj mortis junulo. La tuta komarko restis en la respublika flanko ĝis julio de 1938, ĉar la militfronto lokiĝis ĉe la vilaĝoj de Peraleda del Zaucejo, Zalamea de la Serena, Higuera de la Serena, Valle de la Serena, Don Benito, Mengabril, Medellín kaj Navalvilar de Pela,  ĉiuj en la respublika teritorio.

## Festoj 
### La *Jira* 
Kamparfesto koincide kun la fino de la Sankta Semajno marde de Paskvo; tio okazas ĉe la rivero Guadalefra kie oni manĝas tipajn printempajn manĝaĵojn.

### Kamparfesto de Sankta Isidoro 
Ĉiun 15-an de majo oni celebras la tradician kamparfesto de la sanktulo Isidoro de Madrido. Okazas koncentrado*[?]* en la placo kun ornamitaj ĉaroj kaj poste oni iras al la ermitejo je 2&nbsp;km. En la kamparo okazas manĝado kaj dancado.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* historia retejo de la municipo, arkivigita je marto 2009

Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Medina de las Torres

**Medina de las Torres** estas municipo de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj al la komarko *Zafra-Río Bodión*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *medinenses*.

## Situo 
Medina de las Torres estas situa en la suda parto de Ekstremaduro, je altitudo de 529 m; je 67 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj nur je 9 km de Zafra, la plej proksima urbo, al kiu komarko ĝi apartenas. La surfaco de ties teritorio estas de 87,4 km².

## Historio 
Ĝi estis survoje de komunikado jam en antaŭromia epoko nome *Ugultiniacum* de keltoj, en romia epoko kiel *Contributa* kaj same dum la araba epoko, kiam nomiĝis *Medinat*, tio estas urbo. La aldono "de las Torres" rilatas la fortikaĵojn kiujn oni konstruis por defendo de la teritorio. Inter ili konserviĝa la aktuale konata kiel *Torre de los Moros* (Turo de la Maŭroj):

center|eta|300px|Torre de los Moros

Aliaj interesaĵoj de Medina de las Torres estas la municipa naĝejo:

center|eta|300px|Municipa naĝejo de Medina de las Torres

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Mengabril

**Mengabril** estas municipo de Hispanio, en la provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj la regiono Ekstremaduro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *mengabrileños*. 

## Situo 
Mengabril estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 253 m; je 117 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 40 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 43,8 km². La vilaĝo estas survoje el Guareña al Don Benito je nur 5 km de tiu urbo el kiu dependas por provizoj, komerco, administrado ktp.

## Historio
Spite sia malgrandeco la vilaĝeto suferis dum la du lastaj militoj, nome dum la Milito de Hispana Sendependiĝo okazis la nomata Batalo de Medellín inter Medellín, Don Benito kaj Mengabril, kie mortis pli da 10,000 hispanoj. Dum la Hispana Enlanda Milito Mengabril restis en respublika flanko el 1936 ĝis 1938, sed Guareña jam estis en la teritorio de Francisco Franco, do la vilaĝo senloĝiĝis pro proksimeco de la fronto kaj militaj operacioj.

## Eksteraj ligiloj 
(en la hispana)
Informaro pri Mengabril

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Manchita

**Manchita** [manĈIta] (Makuleto) estas municipo de Hispanio, en la provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj la regiono Ekstremaduro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *manchegos* same kiel tiuj de la fama komarko Manĉo. 

## Situo 
Manchita estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 336 m; je 94 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 34 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de . 

## Vivo
Ĝi estas je nur 8 km de Guareña kaj ne estas alia ŝoseo aŭ komunikadvojo kun alia loko, do iome dependas de tiu vilaĝo. La ĉefa ekonomio dependas el la agrikulturo, brutobredado kaj ĉasado. Lastatempe oni konstruis multajn kampardomojn en la ĉirkaŭaĵo ĉu de manĉitanoj ĉu de homoj de la najbara Guareña.

## Festoj 
* Festoj de la patronino (7a, 8a, 9a) de septembro.
* Sankta Semajno: Unua kamparfesto, Lunde.
* 2a kamparfesto: Dimanĉe de kvasimodo.

## Gravuloj 
* **Valentín Paredes** aktoro.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Mirandilla

**Mirandilla** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *mirandillenses*. La censita populacio en 2008 estis de 1.374 loĝantoj.

## Situo 
Mirandilla estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 298 m; je 73 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 12 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 41,6 km². 

## Vivo
Ĝi estas tiom proksime de Mérida ke utilas al ĝi kiel dormovilaĝo. Mirandilla profitas proksimecon por komercaj, administraj, laborserĉaj avantaĝoj. Krome estas tradicia ekonomio de agrikulturo kaj brutobredado kaj krome lastatempe natura turismo. Proksime estas ankaŭ la Natura Parko Cornalvo.

## Historio 
La fondo mezepoka de la vilaĝo realigis, laŭ unu versio, en la 13a jarcento devenintoj el Miranda de Ebro; kaj laŭ alia en la 14a jarcento setlantoj el Portugalio de Miranda de Duero.

## Eksteraj ligiloj 
* Mirandilla en *www.clubrural.com*

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Bjarni Benediktsson (1970)

**Bjarni Benediktsson** (naskiĝis la ) estas islanda juristo kaj politikisto. Li estas parlamentano de la Sendependecpartio ekde 2003. La 29-a de marto 2009 li elektiĝis partiestro de la Sendependecpartio.

Bjarni Benediktsson estas parenco de la samnoma ĉefministro kaj partiestro, kiu estis frato de la (patra) avo de la pli juna Bjarni Benediktsson.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo de islanda parlamento 

Kategorio:Islandaj politikistoj
La Nava de Santiago

**La Nava de Santiago** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *naveños*. La censita populacio en 2008 estis de 1.105 loĝantoj.

## Situo 
Alange estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 269 m; je 56&nbsp;km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 31&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 45&nbsp;km².

## Toponimio 
**Nava** estas arabdevena vorto kiu signifas "ebenaĵo inter montoj" aŭ "altebenaĵo". Oni diras, ke estis tri "navas" laŭlonge de la historio (post la 14a jarcento): la unua estus "Nava del Membrillo" (de la cidonio), la dua "Nava de Mérida" kaj la aktuala "Nava de Santiago".

## Historiaj restaĵoj 
Estas ege menciinda la eksito de unu el la monumentoj de la megalitismo plej bone konservita de Eŭropo: la dolmeno de Lácara; enorma koridora dolmeno mezvoje inter La Nava kaj Aljucén kaj fakte en bieno inter anzinoj kaj korkokverkoj. La regiona registaro *Junta de Extremadura* decidis en 2007 ties akiron por plibonigi la aliron kaj eblan konstruon de interpretejo, sed tion ankoraŭ oni ne faris.

La patronino estas Santa Quiteria (martiro de la romia epoko kaj laŭ kelkaj fratino de plej fama martiro Santa Eulalia de Mérida) kaj ties adoro estas rilata al hundoj. Ŝia solena kamparfesto okazas la unuan dimanĉon post la fina dimanĉo de la Sankta Semajno en la bieno Matapega.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
İmambayıldı

[eta|250ra|İmam bayıldı kun [Börek]]
**İmam bayıldı** aŭ **İmambayıldı** (turke por „la sveninta imamo“) estas fama legomomanĝo el la turka kuirarto. Ĝi konsistas el farĉitaj, stufitaj melongenoj. Laŭ la legendo la imamo svenis pro la bonega gusto de la manĝaĵo, kiam li por la unua fojo gustumis ĝin.

## Eksteraj ligiloj 
*  Recepto de İmam bayıldı

Imam bayildi
Imam bayildi
Imam bayildi