open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ekvivalentklaso

En matematiko, por aro *X* kaj ekvivalentrilato ~ sur *X*, la **ekvivalentoklaso** de la elemento *a* en *X* estas la subaro, kiu konsistas el ĉiuj elementoj *x* el *X* ekvivalentaj al *a*:

:[a] = \{ x \in X | x \sim a \}.

Tiam:

: *a~b* se kaj nur se *[a] = [b]*.

La aro de ĉiuj ekvivalentklasoj en *X* por donita ekvivalentrilato ~ estas la **kvocienta aro** de *X* per ~ kaj kutime estas skribata kiel *X/~*.

Ĉi tiu operacio povas esti konsiderata neformale kiel la divido de la aro per la ekvivalentrilato kaj la rezulto estas ne interkovrantaj ekvivalentoklasoj. De ĉi tie estas la nomo "kvocienta aro" kaj la skribmaniero. Se rezultiĝas finia kvanto de ekvivalentklasoj ĉiuj de la sama amplekso, do amplekso de la kvocienta egalas al amplekso de *X* dividita je amplekso de ĉiu ekvivalentklaso.

Por ĉiu ekvivalentrilato, estas **kanona projekcio** *π* de *X* al *X/~* donita per *π(x) = [x]*. Ĉi tiu funkcio ĉiam estas surĵeto. En okazoj, kiam *X* havas iun aldonan strukturon, oni povas konsideri ekvivalentrilatojn, kiuj konservas ĉi tiun strukturon. Tiam oni diras, ke la strukturo estas **bone difinita** (aŭ **kohere difinita**), kaj la kvocienta aro heredas la strukturon kaj estas objekto de la sama kategorio en natura maniero. Vidu en kongrueca rilato.

Pli ekzakta notacio *[a]R* povas esti uzata por priskribi, kiu rilato *R* difinas la ekvivalentklason.

Se ~ estas ekvivalentrilato sur *X*, kaj *P(x)* estas tia eco de elementoj *x* de *X*, ke por *x~y* la valido de *P(x)* garantias validon de *P(y)*, tiam oni diras, ke la eco *P* estas **bone difinita** aŭ **klasa invarianto** sub la rilato ~.

Pli ĝenerale, por funkcio *f* el aro *X* al alia aro *Y*: se *x1 ~ x2* implicas validon de *f(x1) = f(x2)*, tiam *f* estas **klasa invarianto** sub ~, aŭ simple **invarianto** sub ~.

## Ekzemploj 
* Konsideru la modulan aritmetikon module *n*. Estu ekvivalentrilato sur la aro **Z** de entjeroj: *x~y*, se kaj nur se *x mod n = y mod n*. Ĉi tiu rilato donas precize *n* ekvivalentklasojn: *[0]* (nombroj, kiuj dividiĝas je *n*), *[1]* (nombroj, kiuj, dividite je *n*, havas restaĵon 1), *[2]*, *[3]*, ... ,*[n-1]*. Ekvivalentklaso *[n]* estas la samo kiel *[0]* ĉar *0~n*.
* La racionalaj nombroj povas esti konstruitaj kiel la aro de ekvivalentklasoj de ordigitaj duopoj, duopoj de entjeroj *(a, b)*, kie *b* ne estas nulo, kun ekvivalentrilato *(a, b) ~ (c, d)*, se kaj nur se *ad=bc*. La ekvivalentklaso de duopo *(a, b)* estas identigita kun racionala nombro *a/b*.
* Ĉiu funkcio *f* : *X → Y* difinas ekvivalentrilaton sur *X* kiel *x1 ~ x2* se kaj nur se *f(x1) = f(x2)*. La ekvivalentklaso de *x* estas la aro *[x]* de eroj en *X*, kiu estas la malbildo de *f(x)*. Ĉi tiu ekvivalentrilato estas la kerno de funkcio *f*.
** En speciala kazo de funkcio *f(x)=x2*: por ĉiu *x≠0* ekvivalentklaso de *x* estas aro *[x]={x, -x}* konsistanta el du elementoj, kaj ekvivalentklaso de 0 estas aro *[0]={0}* konsistanta el unu elemento.

## Vidu ankaŭ 
* Ekvivalentrilato
The Polar Express (filmo)

***The Polar Express*** (Esperante: *La Polusa Ekspreso*) estas usona animacia filmo de Robert Zemeckis aperinta en 2004 adaptita de la romano *The Polar Express* de Chris Van Allsburg.

## Intrigo 
Fine de la 1950-aj jaroj, en la antaŭvespero de Kristnasko, juna knabo kiu komencas ne plu kredi al la ekzisto de Avo Frosto. Dum li endormiĝis, magia trajno nomita "La Polusa Ekspreso" haltas antaŭ lia domo kaj la konduktoro invitas lin supreniri por vojaĝi al la Norda poluso.

Post multaj travivaĵoj dum la vojaĝo, la knabo estas elektita de Avo Frosto por ricevi la unuan donacon de Kristnasko. Ekkonsciante ke li povus elekti ion ajn en la mondo, la knabo nur petas bel-sonan arĝentan sonorileton de la kristnaska sledo. La knabo metas la sonorileton en la poŝon de sia ĉambro-robo kaj ĉiuj geknaboj rigardas Patron Kristnasko kiu elflugas por sia jara disdono.

Iom poste, la knabo malkovras ke la sonorileton falis el sia truita poŝo. La kristnaskan matenon, lia fratino malkovras donaceton pakitan sub la kristnaska arbo. La knabo malfermas la skatolon kaj malkovras la sonorileton, liveritan de Avo Frosto, kiu trovis ĝin sur la sidejo de sia sledo. Kiam la knabo sonorigas ĝin, ambaŭ li kaj lia fratino miras pli la bela sono.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *The Polar Express*
* Reĝisoro: Robert Zemeckis
* Scenaro: Robert Zemeckis kaj William Broyles Jr. adaptita de romano de Chris Van Allsburg
* Produktoroj: Robert Zemeckis, Gary Goetzman, Steve Starkey kaj William Teitler
* Ekzekutivaj produktoroj: Tom Hanks, Jack Rapke kaj Chris Van Allsburg
* Muziko: Glen Ballard kaj Alan Silvestri
* Muntado: R. Orlando Duenas kaj Jeremiah O'Driscoll
* Aperdato:  en Usono

## Rolularo 
### Movoj 
* Tom Hanks: Knabo (heroo) - Patro de la knabo - Konduktoro - Hobo (vagabondo) - Scrooge - Avo Frosto
* Leslie Harter Zemeckis: Sarah (Fratino de knabo) - Patrino de knabo
* Nona Gaye: Knabino (heroino)
* Eddie Deezen: Mi-scias-ĉion
* Peter Scolari: Billy
* Michael Jeter: Kondukistoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Usona TTT-ejo
* Oficiala Brita TTT-ejo
* The Polar Express en IMDB

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2004
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Animeaj filmoj
Kategorio:Fervojo
Kategorio:Filmoj de Robert Zemeckis
Kategorio:Kristnaskaj filmoj
Superradiko

En matematiko, la **superradiko** estas unu el la du retroĵetoj de supereksponento *ba*.

Simile al tio ke potencigo havas du retroĵetojn: radikon kaj logaritmon, ankaŭ supereksponento havas du inversojn: superradikon kaj superlogaritmon.

Supereksponento havas du malsamajn inversojn pro tio, ke ĝi ne estas komuta, ĝenerale *ba ≠ ab*.

La superradiko estas la inverso de supereksponento respektive al la bazo: se *ba = x*, tiam *a* estas *b*-a superradiko de *x*.

La 2-a superradiko, aŭ **kvadrata superradiko** *ssqrt(x)* havas esprimon per W funkcio de Lambert:

:ssqrt(x) = e^{\mathrm{W}(\mathrm{ln}(x))}

## Vidu ankaŭ 
* Supereksponento
* Superlogaritmo
* Radiko (matematiko)
* *n*-a radiko
* Hiperoperatoro

Kategorio:Specialaj funkcioj
Iva Bittová

**Iva Bittová** (* 22-an de julio 1958 Bruntál) estas ĉeĥa kantistino, violonistino kaj aktorino. Ŝi apartenas al la plej karakterizaj personecoj de la ĉeĥa alterna muzika sceno. Ŝi estas fratino de kantistino Ida Kelarová.

## Biografio 
Ŝi finstudis muzike-draman fakon en konservatorio en Brno, kantadon kaj violonan ludon. Ŝi kunlaboris apud tio kiel kantistino kun BROLN. Ekde la jaro 1978 ŝi estis membrino de teatro nomata *Divadlo na provázku*, hodiaŭ Husa na provázku, kie ŝi atentigis pri si per rolo de Eržika en ludo *Balado por bandito*. Ekde la jaro 1984 ŝi prezentiĝis kiel kantistino kaj violonistino kun propraj kantoj kun popolaj tekstoj, ankaŭ kun konata brna formacio Dunaj kaj pli poste kun Kvarteto de Škampa. Kunlaborante kun komponisto kaj tamburisto Pavel Fajtl ŝi atingis multajn sukcesojn sur eŭropaj scenejoj de progresiva muziko. Amplekso de ŝiaj aktivecoj estas rimarkinda - en la muziko de la propraj interpretaĵoj de popolaj kantoj tra eksperimenta ĵazo, rokmuziko ĝis violonaj aplikaĵoj de komponaĵoj de klasika muziko kaj opera kantado. En la jaro 2004 ŝi partoprenis en novjorka Carnegie Hall en rolo de Elvíra en *Don Giovanni*, la opero de Mozart. Al tiu ĉi kunlaborado ŝi poste ligis per kelkaj koncertoj kun tiea formacio Bang On A Can All Stars, kiuj kulminis per eldono de albumo *Elida*. Ŝi partoprenas ankaŭ en la plej diversaj projektoj de performiga celigo, programoj por infanoj ktp.

Ŝi vivis kun slovaka kantisto Richard Müller.

## Diskografio 
* *Svatba* (1987)
* *Bitová & Fajt* (1987, 1997)
* *River of Milk* (1991)
* *Ne, nehledej* (1994)
* *Kolednice* (1995)
* *Pustit musíš* (1995)
* *Divná slečinka* (1996)
* *Bílé inferno* (1997)
* *44 duets for two violins* (1997)
* *Classic* (1998)
* *Echoes* (2001)
* *Čikori* (2001)
* *Ples upírů* (2002)
* *Jako host* (2002)
* *The Man who cried* (2003)
* *Step across the border* (2003)
* *Moravská lidová poesie v písních* (2004)
* *Elida* (2005)
* *The Party* – kun Javas (2005)
* *Mater* – kun Vladimír Godár (2006, 2007)
* *Superchameleon* (DVD, 2006)
* *Susumu Yokota* (2006)
* *Moravian Gems* – kun George Mraz kaj Emil Viklický (2007)
* *Jazz* – DVD kun Ida Kelarová (2008)

## Filmografio 
* *Ružové sny*, 1976
* *Ostrov stříbrných volavek/Die Insel der Silberreiher* 1976
* *Jak se budí princezny*, 1977
* *Balada pro banditu*, 1978
* *Únos Moravanky*, 1982
* *Zelený ptáček*, 1984
* *Mikola a Mikolko*, 1988
* *Neha*, 1991
* *Želary*, 2003
* *Tajnosti*, 2007

Kategorio:Ĉeĥaj kantistoj
Kategorio:Ciganaj kantistoj
Kategorio:Kantistoj de alternaj muzikaj direktoj
Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Ĉeĥaj violonistoj
Kategorio:Ĉeĥaj aktoroj
Vengaboys

**Vengaboys** estas la nederlanda grupo de dancmuzika stilo fondita en la jaro 1997. Ĉiu el la membroj de la grupo venis el alia angulo de la mondo - Kim el Brazilio, Denise el la hungara Budapeŝto, Roy el Port of Spain en Trinidado, sole York venis el la lando, en kiu la grupo formiĝis.

Kategorio:Nederlandaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1997
Pasakaljo

La **pasakaljo** (hisp *pasar una calle* „laŭiri straton“) origine estas hispana popoldanco. En la 16-a jarcento la danco alvenis en Francio kaj Italio, kie li estis prezentata kiel baleto.
p
La muzika formo de la pasakaljo estas kontrapunkta variacio. La temo estas plejofte kvar- aŭ kvintakta ostinata basmelodio, sur kio evoluas la variacioj. Male al la parenca formo de la ĉakono la pasakaljo plejparte aperas en minortonaloj.
La verŝajne plej fama pasakaljo de la barokepoko estas la *pasakaljo en c-minoro por orgeno* (BWV 582) de Johann Sebastian Bach.

Ankaŭ la *Crucifixus* en la meso en b-minoro estas laŭforme pasakaljo sen finala fugo.

Ekde la epoko de la malfrua romantikismo komponistoj sub la influo de la orgenverkaro de Bach denove komponis orgenpasakaljojn (ofte kun finala fugo). Ankaŭ novklasikismaj komponistoj uzis ĉi tiun formon. Eminentaj ekzemploj:
* Johann Nepomuk David: *Antaŭludo kaj pasakaljo pri „Wach auf, wach auf du deutsches Land“*
* Sigfrid Karg-Elert: *Pasakaljo kaj fugo pri B-A-C-H* op.&nbsp;150
* Flor Peeters: *Pasakaljo kaj fugo* e-minoro op.&nbsp;42
* Max Reger: *Antaŭludo, pasakaljo kaj fugo* e-minoro op.&nbsp;127
* Georg Schumann: * Pasakaljo kaj finalo pri B-A-C-H* op.&nbsp;39, Verlag F. E. C. Leuckart, Leipzig 1905 (Erstdruck)
* Richard Wetz: * Pasakaljo kaj fugo* d-minoro op.&nbsp;55

Elstaraj pasakaljo-komponaĵoj de la 20-a jarcento devenas ankaŭ de Dmitrij Ŝostakoviĉ, kiu verkis kelkajn malrapidajn movimentojn de grandaj verkoj (2-a pianosonato, 8-a simfonio, 2-a pianotrio, 1-a violonkonĉerto) laŭ tiu ĉi formo. Al la plej famaj orkestropasakaljoj ankaŭ apartenas la *Pasakaljo d-Moll op. 1* de Anton Webern kaj la pasakaljo en la 4-a movimento de la 4-a simfonio de Johannes Brahms.

## Interpretado 
Pri la interpretado de la pasakaljo informas historiaj fontoj. La francaj teoriistoj estas unuopinia. Rousseau difinas la tempon de la pasakaljo kiel „pli malrapida ol en kutimaj ĉakonoj“. Brossard kaj Rameau/d'Alembert konsentas, tamen kun la aldono „pli mola“. Precizajn indikojn liveras l'Affilard en siaj „Principoj“. Laŭ li la tempo de la ĉakono estas ♩&nbsp;=&nbsp;156&nbsp;MM. Liaj indikoj pri la pasakaljo estas klare pli malrapidaj kaj estas ♩&nbsp;=&nbsp;106&nbsp;MM.

La germanaj teoriistoj ne samopinias pri la tempo. Walther rimarkas pri la pasakaljo, „ke ĝi kutime pasas pli malrapida ol la ĉakono“. Quantz tamen postulas, ke la pasakaljon oni ludu „preskaŭ iomete pli rapide“ ol la ĉakonon, kies tempon li indikas kiel ♩&nbsp;=&nbsp;160. Türk en 1789 jene kunigas la kontraŭajn opiniojn: „La pasakaljo estas iomete malrapide, aŭ kiel aliaj volas, preskaŭ iomete rapide ludata ol la ĉakono“.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mutopiaproject.org/cgibin/piece-info.cgi?id=741  J. S. Bachs Passacaglia c-Moll] beim Mutopia-Projekt

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Muzikaj formoj
Ilan Stavans

**Ilan STAVANS** (n. la 7-an de aprilo 1961 en Meksikurbo) estas meksika-usona intelektulo, translingva verkisto, eseisto, leksikografo, kultura komentisto, tradukisto, novelisto, televidfamulo kaj instruisto. Li famiĝis pro siaj komentoj kaj verkoj pri usona, hispana kaj juda kulturoj.

Ilan Stavans naskiĝis kiel Ilan Stavchansky en Meksikurbo, ene de juda familio. Li vivis en Eŭropo, Latinameriko kaj Mezoriento, sed li fine elmigris al Usono en 1985. Li restas plej konata pro sia esploro de lingvoj kaj kulturoj. Lian pasion pri leksikografio evidentiĝis per lia verko *Dictionary Days: A Defining Passion* (2005).

## Literaturo 
* Markus Heide. *Ilan Stavans’s "On Borrowed Words", Jewish-Latino/a Writing, and Transnational Autobiography.* Atlantis, ISSN 0210-6124, E-ISSN 1989-6840, Vol. 32, no 1, 2010. p. 87–102

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj lingvistoj
Latinamerika bumo

La **latinamerika bumo** (laŭ la interjekcio *bum!* , kaj responde al la hispanlingva esprimo *Boom Latinoamericano*, siavice uzanta anglalingvan vorton por *eksplodo*) estis literatura movado aperinta en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kiam la verkoj de grupo da sufiĉe junaj latinamerikaj romanistoj subite ekfamiĝis en Eŭropo kaj tra la tuta mondo. 

Oni plej ofte asocias la nomon de la movado al Julio Cortázar el Argentino, Carlos Fuentes el Meksiko, Mario Vargas Llosa el Peruo kaj Gabriel García Márquez el Kolombio. Influitaj de eŭropa kaj nordamerika modernismo, sed ankaŭ de la sudamerika avangarda movado, tiuj verkistoj defiis la tiamajn konvenciojn de latinamerika literaturo.

La subita sukceso de la bum-aŭtoroj ankaŭ devenis de tio, ke iliaj verkoj estis fakte la unuaj latinamerikaj verkoj publikigitaj en Eŭropo, fare de avangardaj eldonejoj kiel Seix Barral en Hispanio.

## Aliaj verkistoj 
* Isabel Allende
* Miguel Ángel Asturias
* Mario Benedetti
* Jorge Luis Borges
* Guillermo Cabrera Infante
* Alejo Carpentier
* José Donoso
* Jorge Edwards
* Laura Esquivel
* José Lezama Lima
* Augusto Monterroso
* Manuel Mujica Lainez
* Juan Carlos Onetti
* Fernando del Paso
* Octavio Paz
* Manuel Puig
* Augusto Roa Bastos
* Juan Rulfo
* Ernesto Sabato

## Vidu ankaŭ 
* Carmen Balcells
* Premio Rómulo Gallegos

## Referencoj 
Bum
Bum
Čeláre

**Čeláre,** hungare **Csalár** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš
eta|dekstra|330ra|Čeláre situas en la plej griza regiono
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 160 m
* Loĝantaro: 510
* Poŝtkodo: 991 22
* Aŭtokodo: VK
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas en valo, laŭ traira flankovojo, laŭ dekstra bordo de Ipeľ, kiu samtempe estas la hungara landolimo. Veľký Krtíš troviĝas 18 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, krome oni trovis restaĵojn de skitoj kaj dakoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1436 en formo *"Chalard"*. Inter 1554 kaj 1594 la turkoj havis la vilaĝon. En 1910 loĝis tie 502 homoj (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Szécsény, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938 kaj 1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 502 da homoj (228 slovakoj, 178 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* baroka kaj klasikisma katolika preĝejo el la 18-a jarcento
* kastelo de 1770
* nobeldomo el la 18-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Bátorová

**Bátorová,** hungare **Bátorfalu** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|330ra|Bátorová situas en la plej griza regiono
* Areo: 6 km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 370
* Poŝtkodo: 991 26
* Aŭtokodo: VK
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1277. Posedantoj de la kampoj ofte ŝanĝiĝis. En 1910 loĝis tie 331 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 378 da homoj, (267 slovakoj, 110 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1903
* muzeo pri la vilaĝo

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Konuoloĝio

**Konuoloĝio** estas algebra strukturo parenca al la grupoj. En ĉiu vertikalo kaj en ĉiu horizontalo, ĉiu elemento aperas po unu fojon: tial konuoloĝioj estas subaro de latinaj kvadratoj. Aplikoj estas en numeriko, kriptologio kaj ĝenerala algebro.

**Z**, **Q** kaj **R** rilate al minus estas konuoloĝioj. En konuoloĝio, la pluson oni aliflanke difinas tiel ĉi: a + b := a * ((b * b) * b). Facilas pruvi, ke veras komuteco a + b = b + a en ĉiu konuoloĝio. Ĝenerale, tiu pluso ne estas asocia, krome konuoloĝio ĝenerale ne estas duongrupo.

## Formala difino 
La algebra strukturo **(J,*)** estas **konuoloĝio**, se
:ekzistas aro **J**, tia ke validas du aksiomoj

: *(1)* **b * (b * a) = a**, por ĉiuj **a,b** el **J**;
: *(2)* **(a * c) * a = (b * c) * b**, por ĉiuj **a,b,c** el **J**.

Rimarkoj:
# ankaŭ malplena aro **J** estas permesita;
# plenumante la unuan aksiomon (1), la operacio ***** estas *preciditiva*;
# plenumante la duan aksiomon (2), ***** estas *ambomuta*.

## Ekzemploj 
* Krom izomorfio, ekzistas unu 0-elementa konuoloĝio: la malplena aro.
* Krom izomorfio, ekzistas unu 1-elementa konuoloĝio:

* Krom izomorfio, ekzistas unu 2-elementa konuoloĝio:

* Krom izomorfio, ekzistas tri 3-elementaj konuoloĝioj:

* Krom izomorfio, ekzistas kvar 4-elementaj konuoloĝioj:

* Krom izomorfio, ekzistas du 5-elementaj konuoloĝioj:

* Krom izomorfio, ekzistas kvin 6-elementaj konuoloĝioj:

* Krom izomorfio, ekzistas ses 7-elementaj konuoloĝioj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.guenkel.de/konio2.htm

## Literaturo 
* Konuoloĝio - historio kaj apliko: Prelego por SUS 14 de AIS en Sibiu/Hermannstadt (Rumanujo) de Claus J. Günkel: Septembro 1994 (18 paĝoj)

Kategorio:Algebro
Péter Zoltán

**ZOLTÁN Péter** estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Oradea la 26-an de februaro 1923.

## Biografio 
Péter Zoltán havigis diplomon en Budapeŝto en 1949. Li estis kunlaboranto de gazeto *Köznevelés*, inter 1950-1960 de *Építők Lapja*. Ekde 1958 li estis redaktoro, raportisto de *Hungara Radio*, ekde 1972 ĝia ĉefkunlaboranto. Ekde 1972 li estas ano de *Asocio Jules Verne* de Parizo.

## Premioj, distingoj 
* Szocialista Kultúráért 1974; Kiváló Munkáért 1981, 1983.

## Verkoj 
* *Legjobbak nyomában*, rakontoj, 1951;
* *Így épül a budapesti Metro*, raportaĵoj, 1952;
* *Egy fekete notesz titkaiból*, raportaĵoj, 1959;
* * Mesterségek dicsérete*, literaturaj raportaĵoj, 1960;
* * Hogyan készül?, notoj,skizoj, 1963;
* *A képzelet varázslója*. Jules Verne élete, romano, 1972;
* *Ég és föld között*. Romano pri vivo de Zichy Mihály életéről, 1976;
* *Istenek, megváltók, próféták'', sciencpopularigaj rakontoj, intervjuoj, red., 1979.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Zoltan, P
Čebovce

**Čebovce,** hungare **Csáb** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
250ra|eta|maldekstra|Preĝejo de Čebovce

## Situo 
La vilaĝo situas en sudorienta montarpiedo de Krupinská planina laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Šahy-Veľký Krtíš. La lasta urbo troviĝas 10 km de ĉi tie.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko. La tataroj detruis la vilaĝon en 1241, la loĝantoj rifuĝis en arbaron. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1272 en formo *"Chab"*. La kampoj longe apartenis al familio Balassa. En 1910 loĝis tie 774 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Vinica, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1056 da homoj, (760 hungaroj, 285 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1768
* skulptaĵo pri Johano Nepomuka de 1800
* serio da keloj

## Famuloj 
En la iama Csáb naskiĝis hungara instruisto-pastro Fábián János Szeder.
250ra|eta|maldekstra|Urbodomo de Čebovce

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Bušince

**Bušince,** hungare **Bussa** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš
eta|dekstra|330ra|Bušince situas en la plej griza regiono
* Areo: 13 km²
* Supermara alteco: 157-291 m
* Loĝantaro: 1420
* Poŝtkodo: 991 22
* Aŭtokodo: VK
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ dekstra bordo de Ipeľ, (kiu estas samtempe la hungara landolimo), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Hungario-Veľký Krtíš. La lasta troviĝas 13 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la pratempoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1248 en formo *"Busa"*. La vilaĝo havis malgrandan fortikaĵon, kiun -spite la heroan defendadon- la turkoj okupis en 1552, kaj la fortikaĵo, kaj la vilaĝo ruiniĝis. Komence de la 20-a jarcento la akvomuelejo transformiĝis vapormuelejo. En 1910 loĝis tie 792 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Szécsény, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1379 da homoj, (745 slovakoj, 555 hungaroj). Ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limoj senĝene estas traireblaj.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo de 1789
* baroka paroĥo de 1795
* monumento pri falintoj de la 2-a mondmilito de 1957

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Supertramp

**Supertramp** estas brita rokmuzika grupo, kiu eluzas en sia kreado elementojn de progresiva rokmuziko, ŝtonroko kaj milda rokmuziko.

En la jaro 1969 fondis la grupon Rick Davies kaj Roger Hodgson kaj ili surdiskigas novajn albumojn kaj koncertas.

Kategorio:Rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1960-1969
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1969
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1968
Obeckov

**Obeckov,** hungare **Ebeck** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|330px|Obeckov situas en la plej griza regiono
* Areo: km²
* Supermara alteco: 170 m
* Loĝantaro: 470
* Poŝtkodo: 991 05
* Aŭtokodo: VK
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas 5 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1323 en formo *"Abichk"*. La komunumo famiĝis pri minerala akvo. En 1910 loĝis tie 486 da homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Balassagyarmat, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 474 da homoj, (456 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* novklasikisma katolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto de 1894

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Sarah Brightman

**Sarah Brightman** (naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1960 en Berkhamsted, Hertfordshire, Anglio) estas angla sopranistino, aktorino kaj dancistino. Ŝi debutis kun dancmuzikaj singloj, ŝi atingis mondan famon kiel muzikala aktorino kaj akiras unuajn poziciojn sur muzikaj prezentiĝoj. Ŝia muzika stilo intervenas en multajn terenojn de klasika muziko. Ŝi kunlaboras kun  Vincent Niclo kaj Frank Peterson, la antaŭa produktoro de Enigma. 

Ŝi estis Artisto por Paco de Unesko. 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1960
Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Anglaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 14-an de aŭgusto
Kategorio:Unesko
EMI (muzika eldonejo)

**EMI** estas muzika eldonejo kaj surdiskiga kompanio falanta en la grandan kvaropon de muzikaj eldonejoj, angle nomataj *Major Labels*.

Sub EMI apartenas la jenaj labeloj:
* Angel Music Group
** Innocent Records
* Angel Records
* Apple Records
* At Large Recordings
* Blue Note
* **Capitol Records**
* Gold Label Records (Honkongo)
* R:W
* Mosaic Records (50% partumo)
* The China Record Co. (Ĉinio)
* Chrysalis Records
* DFA Records
* Electrola (Germanio)
* EMI Christian Music Group
** Forefront Records
** Sparrow Records
** Tooth and Nail Records
*** BEC Recordings
*** Solid State Records
*** Uprok Records
* EMI Classics
* EMI Films
* EMI Gospel
* EMI Latin
* EMI Records
* Food Records
* Forefront Records
* GramCo (Barato)
* Harvest Records
* Heavenly Recordings
* His Master's Voice
* Music For Pleasure
* Mute Records
** Blast First
** The Fine Line
** Future Groove
** The Grey Area
** Novamute
** Parallel Series
** Thirteenth Hour Recordings
* Narada Productions
* Odeon Records
* Parlophone
* Path Orient (Ĉinio)
* Pathé Records
* Pomaton EMI
* Positiva
* RAK Records
* Real World
* Regal Zonophone Records
* SBK Songs
* Sparrow Records
* Sixsteps Records
* Studio 2 Stereo
* Tiny Consumer
* Toshiba-EMI (Japanio)
* **Virgin Records**
** 10 Records
** Astralwerks
** Circa Records
** Siren Records
** VC Recordings - Hut Records
* Worship Together

Kategorio:Muzikaj eldonejoj
Kategorio:Muziko en 1931
Abel Goumba

**Abel Nguéndé GOUMBA** (naskiĝis la ) estas centrafrika politikisto.

Li estris la centrafrikan registaron fine de la 1950-aj jaroj, dum la periodo antaŭ la sendependiĝo el Francio. Post la sendependiĝo, li kvarfoje malsukcese kandidatiĝis por fariĝi prezidanto de la Centrafrika Respubliko (en 1981, 1993, 1999 kaj 2005). Goumba, kiu estris la partion *Patriota Fronto por Progreso* (FPP), fariĝis ĉefministro dum la prezidanteco de François Bozizé el marto 2003 al decembro 2003, kaj sekve vicprezidanto ĝis marto 2005.

Li poste estis nomumita ombudsmano de la Respubliko.

Kategorio:Ombudsmanoj
Kategorio:Centrafrikaj politikistoj
David Dacko

**David DACKO** (n. la 24-an de marto 1930 - m. la 20-an de novembro 2003) estis la unua prezidanto de Centrafrika Respubliko, ekde la 14-a de aŭgusto 1960 ĝis la 1-a de januaro 1966. Li cetere reiĝis prezidanto ekde la 21-a de septembro 1979 ĝis la 1-a de septembro 1981. Li estis dufoje eksigita pro puĉoj.

Dacko restis aktiva politikisto kaj prezidanta kandidato eĉ post la dua puĉo, kaj konservis grupon da lojalaj subtenantoj. Li estis tre grava politika figuro de Centrafrika Respubliko dum pli ol duonjarcento.

## vidu ankaŭ 
* Listo de prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko

Kategorio:Centrafrikaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko
Movado por la Socia Evoluo de Nigra Afriko

La **Movado por la Socia Evoluo de Nigra Afriko** (france ''Mouvement pour l'évolution sociale de l'Afrique noire* aŭ **MESAN**), estis naciista, kvazaŭreligia politika partio, kiu celis aserti nigran humanecon kaj subtenis la sendependiĝon de Oubangui-Chari, tiam francan kolonion. La partio, kiu origine devis funkcii kiel politika movado, estis fondita de Barthélemy Boganda en Banguo (poste ĉefurbo de la Centrafrika Respubliko) la 28-an de septembro 1949, por konekti "*ĉiujn nigrulojn de la mondo''".

David Dacko forigis la movadon la 24-an de novembro 1979, kaj anstataŭigis ĝin per la Centrafrika Demokrata Unio.

Kategorio:Politikaj partioj de Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1949
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 1979
Kategorio:Movadoj de nacia liberigo
Alexandre Banza

**Alexandre BANZA** (1932 – 12-an de aprilo 1969)) estis militista oficiro kaj politikisto de Centrafrika Respubliko dum la reĝado de Jean-Bédel Bokassa. La leŭtenanto-kolonelo Banza helpis al Bokassa organizi lian puĉon de la Sankta Silvestro la 31-an de decembro 1965. Li sekve malsukcesis organizi sian propran puĉon en 1969.

Banza estis torturita, kaj sekve kondamnita de milittribunalo je pafekzekutado.

Kategorio:Centrafrikaj politikistoj
Robbie Williams

**Robbie WILLIAMS** estas angla popmuzika kantisto kaj kantverkisto. Li provis ankaŭ rolon en svinga aŭ danca muziko. Lia kariero komenciĝis en la jaro 1990 kun kapelo Take That, kiun li forlasis en la jaro 1995 kaj ekde tiu tempo li estas unuopa kantisto kaj unu el la plej sukcesaj en la mondhistorio.

Kategorio:Britaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de februaro
Movado de Demokrata Evoluo de Centra Afriko

La **Movado de Demokrata Evoluo de Centra Afriko** (france ''Mouvement d'Evolution Démocratique de l'Afrique Centrale'' aŭ **MEDAC**) estis politika partio de la Centrafrika Respubliko kaj estis estrita de Abel Goumba. MEDAC estis fondita en 1960 de Goumba kaj Pierre Maleombho, la eksa prezidanto de la Nacia Asembleo eksigita de David Dacko, post kiam ili forlasis la partion MESAN.

Okaze de la baloto de la sama jaro, MEDAC kolektis proksimume 20% el la voĉdonoj, kaj 11 el la 15 seĝoj.

MEDAC estis forigita la 23-an de decembro 1960 de la registaro. La parlamenta imuneco de Goumba estis nuligita, kaj li estis arestita kune kun sep aliaj estroj de MEDAC.

## Fontoj 
*O'Toole, Thomas. ''The Central African Republic: The Continent's Hidden Heart''. Boulder: Westview Press, 1986.

Kategorio:Politikaj partioj de Centr-Afrika Respubliko
Alsónyék

**Alsónyék** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Szekszárd.
eta|maldekstre|Domo en Alsónyék

## Bazaj informoj 
* Areo: 32&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1130
* Poŝtkodo: 7099
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Alsónyék situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Baja-Bátaszék. Alsónyék preskaŭ kontaktiĝas kun Bátaszék.

## Historio 
Alsónyék estis loĝata dum la bronzepoko. La unua mencio devenis el 1138 en formo *Neku*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
* baroka kalvinana preĝejo de 1792
* muzeo pri la vilaĝo

## Famuloj 
En Alsónyék naskiĝis:
* Tamás Mellár, ekonomo
* János Péter (ministro).

## Komunumoj pri *Nyék* en Hungara reĝlando 
Nyék (njEk) apartenas al la 7 hungaraj triboj.

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Čierna Voda

**Čierna Voda** (hungare *Feketenyék*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Galanta. La historia slovaka nomo estis *Čierné Nekyje*. 
    
## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Galanta troviĝas 9 km.
   
## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1113 en formo *"Nek"*. En 1910 loĝis tie 705 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galanta, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 1375 da homoj, (1271 hungaroj, 99 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino el la 20-a jarcento, en 2002 renoviĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Movimento (muziko)

**Movimento** estas en la klasika muziko ferma parto de plurparta muziko verko kiel ekz. suito aŭ simfonio. Plejofte ĉiu movimento havas t.n. **movimentonomon**, kiu indikas tempon kaj karakteron (ekz. „andante“, „allegro con brio“) aŭ la tipon de la movimento (ekz. menueto, skerco).

La viĉiĝo de la diferencaj movimentoj, la **movimento-sinsekvo** ofte celas kontrastoriĉecon. Tipaj movimento-sinsekvoj:
*baroka suito: uverturo – kuranto – alemando – sarabando – menueto 1/2 – ĝigo
*klasika simfonio: alegro – adaĝo aŭ andanto – menueto aŭ skerco – alegro aŭ presto

## Referencoj 
Kategorio:Muzika teorio
Felsőnyék

**Felsőnyék** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Tamási.
eta|Panoramo
eta|Katolika preĝejo

## Bazaj informoj 
* Areo: 32&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1130
* Poŝtkodo: 7099
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Felsőnyék situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, Sió preterfluas, fine de sakovojo, laŭ fervojo Lepsény-Tamási. Siófok (kaj ankaŭ Balatono) troviĝas 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La kampoj longe apartenis al abatejo ekde la 10-a jarcento. Iam malgranda fortikaĵo konstruiĝis. La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1315.

## Vidindaĵoj 
* katolika Preĝejo Sankta Ludoviko en Felsőnyék el la 15-a jarcento, en 1836 trakonstruiĝis
* kalvinana preĝejo kun 33 m-ojn alta turo de 1796

## Komunumoj pri *Nyék* en Hungara reĝlando 
Nyék (njEk) apartenas al la 7 hungaraj triboj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Dilatometria termoanalizo

**Dilatometria termoanalizo** estas tekniko de termoanalizo, branĉo de fizika kemio por esplorado de materialoj. Dilatometria termoanalizo estas daŭre registri la longon aŭ volumenon de specimeno kiel funkcio de temperaturo kaj tempo. Dilatometria termoanalizo kaj diferenciala dilatometria termoanalizo utilas por mezuri la koeficienton de varmodilato de diversaj solidaj materialoj. 
Ĝi rilatas al mekanika termoanalizo kaj al dinamika mekanika termoanalizo.
Oni ofte uzas ĝin kun aliaj teknikoj de termoanalizo.

## Aparato
La aparato nomiĝas *dilatometro*. Ĉiuj havas fornon aŭ fridigilon por variigi la temperaturon. Ofte ili havas la eblon regi la gason ĉirkaŭ la specimenon. Kelkaj metodoj de longomezurado uzeblas, ekzemple:

* La specimeno puŝas (horizontalan) stangon kaj oni mezuras la longon per transduktoron; taŭga por altaj temperaturoj.
* Oni mezuras la longon per kondensilo tuŝanta la specimenon; taŭga por malaltaj temperaturoj.
* Oni mezuras la longon per optika pirometro; taŭga por tre altaj temperaturoj (ĝis 2800&nbsp;°C) en vakuo aŭ inerta gaso.

## Aplikaĵoj
Oni povas uzi dilatometron por multaj materialoj, ekzemple alojoj, kunpremitaj kaj sintritaj (kunpremitaj pulvoroj) fajrorezistaj materialoj, vitroj, ceramikaĵoj, kunmetaĵoj, plastoj, ktp.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Dilatkoeficiento
* Dilato termika

## Eksteraj ligiloj
* aparatoj de Netzsch 

Kategorio:Termoanalizo
Kategorio:Materiala scienco
Kategorio:Kemia analizo
Béla Simon

**Béla Simon** povas esti:

* Béla Simon (dentkuracisto) (1892–1965)
* Béla Simon (pentristo) (1910–1980)
* Béla Simon (remisto)
Béla Simon (pentristo)

**SIMON Béla** [ŝimon] estis hungara pentristo, artistpedagogo, laŭreato de Munkácsy-premio (1971). Li naskiĝis en Fogaraŝo la 15-an de decembro 1910 kaj mortis en Pécs la 30-an de oktobro 1980.

## Biografio 
Béla Simon faris artistajn studojn ĝis 1931 en Kluĵo, pli poste inter 1936 kaj 1939 en la Budapeŝto en *Belarta Altlernejo* kiel lernanto de István Szőnyi. En 1938 kaj 1939 li gajnis unuan premion en la konkurso de la altlernejo, en 1939 Marcell Nemes-premion. Li organizis sian unuan pli gravan ekspozicion en 1941 en la *Műbarát* kun Jenő Szervátiusz. En 1951 li loksidiĝis en Pécs, ekde 1960 li instruis en la *Belarta Gimnazio* de Pécs. Ekde 1966 li estis la sekretario de la *Distrikta organizo de Dél-Dunántúl de Ligo de Hungaraj Belartistoj*. Parto de liaj kreaĵoj troviĝas en MNG, en la Muzeo Janus Pannonius de Pécs, en la bildarejo de Kluĵo.

## Premioj, distingoj 
*Artpremio de Baranya en 1964 kaj 1965, 
*Premio Janus Pannonius en 1974.

## Elektitaj disĉiploj 
* Tamás Soltra E.

## Fonto
*Artportal.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj 
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Béla Simon (dentkuracisto)

**SIMON Béla** (ŝimon) estis hungara dentkuracisto. Li naskiĝis en Sibio la 20-an de marto 1892 kaj mortis en Budapeŝto la 28-an de decembro 1965.

## Biografio 
Simon akiris diplomon de kuracisto en Budapeŝto en 1915. Inter 1919 kaj 1926 li estis asistanto de la *Stomatologia Kliniko*. En 1926 oni perfektigis lin privatprofesoro, en 1943 li ricevis titolon de eksterordinara profesoro. Ekde 1932 li estis ĉefkuracisto de la dentistsekcio de la *Apponyi Albert-Polikliniko*. Inter 1937 kaj 1940 li estis ĉefredaktoro de la fakrevuo *Stomatológiai Közlöny*.

## Verkoj ĉefaj 
* *Fogorvosi röntgendiagnosztika* (Bp., 1923);
* *Foggyógyászat* (Bp., 1930);
* *A fogeltávolítás műtéttana* (Bp., 1934):
* *Stomatológiai diagnosztika* (Bp., 1942);
* *Hibák a fogorvosi gyakorlatban* (kun Kemény Imre – Rehák Rudolf kaj Varga István, Bp., 1961).

## Literaturo 
* Huszár György: A magyar fogászat története (Bp., 1965);
* Prof. Dr. S. B. (Nekrológ, Fogorv. Szle, 1966. 59. sz.)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Nikinci

eta|300px|dekstra|Ortodoksa preĝejo de Nikinci
eta|300px|dekstra|Katolika preĝejo de Nikinci
**Nikinci,** serbe **Никинци,** hungare **Nyékinca** estas komunumo en Serbio, en Vojevodio.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332. Fine de la turka erao la hungaroj malaperis, alvenis dume serboj, poste kroatoj. En 1890 vivis tie 1534 da homoj, (hungaroj, serboj, kroatoj kaj germanoj). En 2002 vivis tie 2216 da homoj, (1534 serboj, 264 hungaroj, 210 kroatoj, 69 jugoslavianoj, 32 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* ortodoksa preĝejo
* katolika preĝejo
* paroĥo

## Komunumoj pri *Nyék* en Hungara reĝlando 
Nyék (njEk) apartenas al la 7 hungaraj triboj.

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Neckenmarkt

**Neckenmarkt,** hungare **Sopronnyék** [ŝopronnjEk]  estas komunumo en Aŭstrio,. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Oberpullendorf. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ la hungara landolimo (kontraŭe troviĝas Harka), fine de ĉefvojo el Kőszeg. Oberpullendorf troviĝas 15&nbsp;km-ojn for.

## Historio
Pli frue romianoj loĝis tie. En 895 hungaraj triboj okupis la Karpatan basenon. Dum la historio zono de tiu regiono ofte apartenis foje al Hungario, foje al Aŭstrio. La unua mencio devenis el 1279, havanta fortikaĵon. Aŭstra princo Alberto la 1-a detruis ĝin post jardeko. La fortikaĵo neniam rekonstruiĝis, la komunumo havis rajton por doganpreno. En 1910 Sopronnyék havis 1790 da loĝantoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1920 Sopronnyék apartenis al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Sopron, poste al Aŭstrio, dume inter 1938-1945 al Germanio.

## Vidindaĵoj
*gotika romkatolika preĝejo kun defenda muro, en 1642 trakonstruiĝis
*kapelo omaĝe al Sankta Donato de 1660
*restaĵo de fortikaĵo
*statuo

## Komunumoj pri *Nyék* en Hungara reĝlando
Nyék (njEk) apartenas al la 7 hungaraj triboj.    

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Oberpullendorf
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Muzeo pri Teksaĵ- kaj Vestaĵindustrio en Budapeŝto

eta|220px|dekstra
eta|220px|dekstra|Trikmaŝino el la 19-a jarcento en la Muzeo, originata el la iama hungara fabriko "Kokron"
La **Muzeo pri Teksaĵ- kaj Vestaĵindustrio** funkcias en la eksa sidejo de unu el la plej malnovaj entreprenoj de la teksaĵa industrio, en la centra konstruaĵo de la firmao Goldberger, fondita en 1784.
La domo estas pli ol 200 jaraĝa. La teretaĝo servis kiel blupresanta fabriko, la familio Goldberger loĝis en la unua etaĝo. La fabriko daŭre kreskis dum kvar generacioj kaj ĝiaj presitaj teksaĵoj estis vendataj en la enlanda markato kaj merkatoj de ceteraj landoj de Eŭropo ĝis la alŝtatigo de la firmao post la dua mondmilito.

La unuaj objektoj de la muzeo estis kolektataj por unu el metiekspozicioj en la 60-aj jaroj. La Muzeo estis fondita en 1975 kaj de tiam daŭre oni serĉadas kaj deponas tie la objektojn pri teksaĵindustrio.

La unua konstruaĵo de la muzeo kun vizitebla ekspozicio estis malfermita en 1986, sed en 1991 la posedanto vendis la konstruaĵon, kaj la ekspozicio estis fermita.

En 1992 iĝis ebla la relanĉo de la muzeo. Por lokigi la ekspozicion en nova konstruaĵo kaj funkciigi la muzeon tiam estis fondita aparta *Fondaĵo pri Industria Historio de Teksaĵoj kaj Teksaĵvestaĵoj*. La Fondaĵo aĉetis la antaŭan domojn de la familio Goldberger de la bankrotinta firmao *Budaprint*, kaj laŭ muzeaj kaj artkonstruaj vidpunktoj renovigis ilin. La renovigo daŭris ses jarojn kaj estis financita parte per la kapitalo de la Fondaĵo, parte per mono, gajnita en diversaj konkursoj.

La Muzeo malfermiĝis por la publiko en 1999. En la preta konstruaĵ-parto estas vizitebla kvar konstantaj ekspozicioj kaj estas eblo ankaŭ por aranĝado de porokazaj ekspozicioj. La kvar konstantaj ekspozicioj estas la sekvaj:

* relikvoj pri la familio Goldberger;
* diversaj malnovaj teksaj maŝinoj de la pantoflo-fabriko de la urbeto Tamási por farado de trikataj pantofloj, kaj unu trikmaŝino el la 19-a jarcento, farita ĉefe el ligno laŭ la principo de la origina konstruo el 1589 de William Lee, inventinto de la trikmaŝino;
* modeloj de diversaj teksaj maŝinoj;
* historio de presado de drapoj.

## Vidu ankaŭ 
* Leó Goldberger

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la muzeo, angle, hungare

Kategorio:Muzeoj en Budapeŝto
Kategorio:Teksaĵindustrio
Csaba Böjte

**BÖJTE Csaba** (beojte) estas rumanuja hungara franciskano, fondinto de *Fondaĵo Sankta Francisko de Deva* naskita en Kluĵo la 24-an de januaro 1959.

## Premioj, distingoj 
* Premio *Persono de Jaro* por 2004 (Magyar Hírlap (2005);
* Premio de *Fondaĵo Pannon Példakép* 2008.

## Biografio 
La patro de Csaba Böjte estis seruristo, naskita en Sândominic kaj laborinta en Kluĵo. Li estis viktimo de komunista reĝimo. Lia patrino, naskita en Miercurea Ciuc pro la konstantaj ĝenadoj fare de aŭtoritatoj donis sian filon al siaj gepatroj, do Csaba edukiĝis kaj loĝis jam ekde 1961 en Miercurea Ciuc ĉe siaj patrinaj geavoj. Tie li finis la bazlernejon kaj la fakmezlernejon. Post siaj studoj li laboris kiel faklaboristo ĝis 1982, kiam li enpaŝis la ordenon franciskanon de Ĉikŝomjo. La romian katolikan teologion li finis en Alba Iulia kaj Esztergom. Li estis ordinita pastro en 1989. Post servoj en diversaj lokoj en 1992 oni nomumis li pastro en Deva, kie li en la forlasita franciskana monakejo establis orfdomon por forlasitaj infanoj. Li establis fondaĵon por krei la materiajn bazojn al funkciado de hejmoj, kies nombro de jare al jare kreskaj. En 2008 jam estis pli ol 40 institutoj kun pli ol 1500 infanoj.

## Verkoj 
eta|Csaba Böjte
* Böjte Csaba: *Hiszek a szeretet végső győzelmében!* Budapest: Szt. Gellért Kiadó, 2005.
* Böjte Csaba: *Kevesebb pátoszt és több áldozatot!* Budapest: Szt. Gellért Kiadó, 2006.
* *A fénygyújtogató*. Kun pastro Csaba Böjte parolas Ildikó Benkei. Budapest: Kairosz, 2006.
* *Istennel a semmiből a végtelen felé*. Kun Csaba Böjte parolas Ágota Csengei. Budapest: Kairosz, 2006.

## Filmoj 
* Csillagösvény (2005.)
* Utazások egy szerzetessel (2005.)

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la fondaĵo ankaŭ en angla kaj germana lingvoj http://www.magnificat.ro/portal/

Kategorio:Hungaraj franciskanaj monaĥoj
Kategorio:Franciskanoj
María Corda

**María Corda**, (korda), origina nomo , *Mária Farkas* **FARKAS Antónia**, post edziniĝo **KORDA Mária**, estis hungaradevena aŭstria-angla filmaktorino. Ŝi naskiĝis en Déva la 4-an de majo 1898 kaj mortis en Thônex la 7-an de februaro 1976.

## Biografio 
María Corda komencis sian aktoran karieron sub nomo Antónia Farkas en teatroj de Budapeŝto. Ekde 1919 ŝi filmis. Ŝi edziniĝis kun Alexander Korda kaj en 1919 ili forlasis Hungarujon. En Vieno ŝi iĝis filmstelino de Aŭstrio en mutaj filmoj kiel *Samson und Delila* (1922), *Die Sklavenkönigin* (1924), *Gli ultimi giorni di Pompei* (1926). En 1926 ŝi translokiĝis Berlinon, pli poste Londonon kaj Hollywoodon. En 1930 ŝi eksedziniĝis, loksidiĝis en New York kaj ŝi verkis romanojn. En siaj lastaj jaroj ŝi vivis apud Ĝenevo en Svislando.

## Verkoj 
* *Duse Eleonora magánélete*, biografia romano en hungara lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* María Corda en Internet Movie Database http://www.imdb.com/name/nm0179386/
* http://www.hangosfilm.hu/filmenciklopedia/farkas-antonia

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Dolinka (distrikto Veľký Krtíš)

**Dolinka,** hungare **Inám** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|330ra|Dolinka situas en la plej griza regiono
* Areo: 7 km²
* Supermara alteco: 153 m
* Loĝantaro: 490
* Poŝtkodo: 991 28
* Aŭtokodo: VK
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Veľký Krtíš troviĝas 30 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1260 en formo *"Inam"*, la preĝejo menciiĝis en 1291. En 1910 loĝis tie 515 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. Ekde 1948 la nova vilaĝnomo estas Dolinka. En 2001 loĝis tie 513 da homoj, (496 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* novromanika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1931
* kapelo omaĝe al Dipatrino de 1908
* iam baroka nobeldomo, trakonstruiĝis en 1870
* kolono de 1853
* skulptaĵo de Johano Nepomuka de 1797

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Komponaĵo

**Komponaĵo** havas diversajn signifojn:

* Ĝeneralsence **komponaĵo** estas konsistiga parto de tutaĵo: la komponantoj de salo, elektronika komponanto (ekz. bobeno, duonkonduktanto, kapacitilo, rezistilo).
* **Funkcia komponaĵo** estas formita kiel la **komponaĵo** de unu funkcio sur alia, prezentas la aplikon de la antaŭa al la rezulto de la apliko de la lasta al la argumento de la komponaĵo.
* **Muzikaĵo** estas muzika **komponaĵo**.
* **Komponisto** estas muzikisto, kiu verkas muzikaĵojn.
* **Komponita nombro** estas pozitiva entjero, kiu havas pozitivajn entjerajn divizorojn escepte de 1 kaj se jes, do, kiu ne estas primo.

Vidu ankaŭ en kombinaĵo, konsistaĵo.
Bulketulo

La bulk-etulo estas speco de bulko aŭ brioĉo en formo eta ulo uzata precipe en Alzaco por la Sankta-Nikolao-festo, ofte manĝata kun varma ĉokolado. Ĝi estas ankaŭ uzata en Svislando kaj Germanio.

eta|200px|Mannala (bulko - brioĉo)

## Historio 
## Recepto 
Almiksaĵoj (por 8/9 pecoj)

: 500 g da faruno
: 100 g da sukero
: 100 g da butero
: 25 g da panfermentilo
: 2 ovoj
: 1 ovoflavaĵo
: 200 g da lakto
: 5 g da salo

Kategorio:Bakaĵoj
Chrastince

**Chrastince,** hungare **Ipolyharaszti** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš.
eta|dekstra|330ra|Chrastince situas en la plej griza regiono
* Areo: km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 240
* Poŝtkodo: 991 08
* Aŭtokodo: VK
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ traira flankovojo, Ipeľ preterfluas. Veľký Krtíš troviĝas 23 km-ojn for.

## Historio 
La loko pli frue apartenis al Balassagyarmat. La unua mencio pri la loko devenis el 1244 en formo *"Gyormoth"*. Tiam oni forhakis arbojn en parto de arbaro por fondi novan setlejon. En 1910 loĝis tie 168 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Hont, al distrikto de Ipolynyék, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 230 da homoj, (175 slovakoj, 49 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Rozario de 1939

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš