Muratoria kanono

***Muratoria Kanono*** estas probable la plej antikva listo de la libroj de la Nova Testamento.

Ĝi estis malkovrita en manuskripto de la 7-a jarcento, skribita eble en Bobbio (Alta Italio) kaj apartenanta al la Ambrozia biblioteko, de Ludovico Antonio Muratori kaj estis publikigita en 1740. Sinsekve, en 1897, estis trovitaj kvar fragmentoj de la tiu “Kanono” en kvar manuskriptoj de la abatejo de Monto Kasino, dateblaj je la 11-a kaj 12-a Jarcentoj .

## Origino kaj datado 
La dokumento estas lakuna kaj mankohava je kaj la komenco kaj je la fino. Temas pri manuskripto de la 8-a jarcento, kies iuj elementoj, unualoke la fakto ke la aŭtoro referencas al la papeco de Pio la 1-a (142 – 157) kvazaŭ al ĵusa evento, permesas konkludi, ke temas pri traduko el greka originalo datebla ĉirkaŭ je 170. Ĵusaj studoj proponantaj datadon pli malfruan trovis malvastan akcepton inter la fakuloj.

La fragmento kolektas ĉiujn verkojn kiuj estis akceptitaj kiel kanonaj tekstoj konataj al la anonima aŭtoro.

## Enhavo de la kanono 
La anonima aŭtoro akcepte listigas la kvar Evangeliojn, kies estas nomataj Luko kaj Johano; de la aliaj du, male, la redakta nomo estas nelegebla. En la aŭtora listo estas akceptataj ankaŭ la Agoj de la Apostoloj kaj dek tri Epistoloj de Paŭlo, sed ne la Epistolo al la Hebreoj, hodiaŭ kanona. La aŭtoro taksas apokrifaj la Epistolon al la Laodikeanoj (Latakianoj) kaj la Epistolon al la Aleksandrianoj, iam kelkloke erare atribuatajn al Paŭlo: la dua eble estis kompilita de Markionidoj.

De la aliaj Katolikaj Epistoloj la aŭtoro de la fragmento inkluzivas en sia kanono la Epistolon de Judaso kaj la du kiuj honoriĝas per la nomo de Johano kaj plue la Libro de la saĝo de Salomono, kiu hodiaŭ estas ero de la katolika kaj ortodoksa kanono (de la Malnova Testamento), dum laŭ protestantoj ĝi nombreblas inter la apokrifaĵoj. La du Epistoloj atribuataj al Johano ne estas plue kvalifikitaj en la dokumento kaj pro tio ne klaras, ĉu ili atribueblas al la sama persono kaj kiuj ili estas, ĉar la kanonaj epistoloj de Johano estas tri. Estas en ĝi menciitaj kiel kanonaj ankaŭ kaj la Apokalipso de Johano kaj alia apokalipso de Sankta Petro kun noto, rilate tiun lastan, ke temas pri libro kiun kelkaj volus forigi el la listo de la sankta libroj, kaj ne kompreneblas tamen ĉu la anonimulo aludas al la greka teksto aŭ al tiu kopta, kiu estas konsiderata de gnostika ĝenro.

Fine, inter la diversaj verkoj nekanonaj aperas, ĉar temas pri verko tro ĵusa kaj ne reiranta al la apostola epoko, la Paŝtisto de Hermaso, kies aŭtoron la kanono nomas frato de la papo Pio la 1-a (duono de la dua jarcento).

## Notoj 
## En Esperanto 
La *Kanono Muratori* aperis en Esperanto en Antologio Latina volumo 4, p. 313–316.

## Bibliografio 
* Bart Ehrman, *I Cristianesimi perduti. Apocrifi, sette ed eretici nella battaglia per le sante scritture*, Carocci, Roma 2005 in specie p.&nbsp;301 kaj skk.
* Wilhelm Schneemelcher, Robert McLachlan Wilson, *New Testament Apocrypha: Gospels and related writings*, Westminster John Knox Press, 2003, ISBN 0-664-22721-X, pp.&nbsp;34–36.
* J. Verheyden: The Canon Muratori; A Matter of dispute. In: Biblitheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensium (BEThL). Leuven, 2003, S. 487–556.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bible-researcher.com/muratorian.html Angla teksto de la Muraturia Kanono
* http://www.earlychristianwritings.com/muratorian.html Origina kaj angle tekstoj
* http://rosetta.reltech.org/TC/extras/Muratorian.html Artikolo pri la La manuskripto Muraturia
* http://www.ntcanon.org/Muratorian_Canon.shtml  "Lo sviluppo del canone neotestamentario”
* Henry Wace, *A Dictionary of Christian biography*: Muratorian fragment

Kategorio:Nova Testamento
Kategorio:Manuskriptoj de la Nova Testamento