Kastelo Aigen

**Kastelo Aigen** (germane: *Schloß Aigen*) estas (ne ĉiam loĝata) malnova nobela sidejo en la sudo de la urbo Salcburgo, Aŭstrujo, ĉe la piedo de monto *Gaisberg* ene de verda zono. Ĝin posedas de 1921 la familio Revertera. En unu el la bone restaŭrita flanka domo troviĝas la luksa restoracio *Gasthof Schloß Aigen*. Post la kastelo etendiĝas en la direkto de *Gaisberg* parko kun akvofaloj kaj belvidejoj kiun salcburganoj ŝatas kiel ripozumloko. Menciindas ankaŭ apudanta kampadejo. Renogivoj finiĝis en 2018.

## Historio
Kastelo Aigen relative malfrue dokumente menciiĝis. Ĝi devenas de memstara bieno estante en 1402 en la manoj de la salcburga katedralkapitulo. Aĉetis la tuton en 1516 la salcburgano Jakob Kaserer. Danke al geedzecoj venis la Christalnigg-oj kaj la Gatt-oj. En 1601/02 la apotekisto Heinrich Merodi akiris la bienon revendonte ĝin en 1614 al la kortega konsilisto Levin von Mortaigne: li transformis la tuton je nobla kampara loĝejo. 

Post la morto de Johann Dietrich von Mortaigne venis la grafoj de Prankh depost 1647. En 1673 Johann Josef Graf Kuenburg aĉetis ĝin antaŭ ol en 1719 Aigen estis enmetita en fideikomison kune kun la bienoj *Langenhof* kaj *Grafenau*. Tamen Max Josef Graf Kuenburg vendis ĝin kun (fama kaj eĉ kun Bad Gastein konkurencanta) kuracbanejo en 1727 al sia sekretario Franz Josef Waldherr. Tiu estis nobeligita du jarojn poste, *von Badamberg*. Waldherr respondecis pri la aranĝo de la unua kastelparko. 

La sekva posedanto Basil von Amann ekipis ĝin per multaj monumentoj, grotoj kaj aliaj parkaj konstruaĵoj. Ĝi baldaŭ fariĝis renkontiĝejo de la iluminatoj. Poste, marŝalo Hieronymus von Lodron kaj katedralano Ernst von Schwarzenberg zorgis pli plua plubeligo de la ĝardeno. Ĝi tre famis kaj eĉ la bavara reĝo Ludoviko la 1-a prikantis poezie la bienon. 

En la tria kvarono de la 19-a jarcento, ĝi iom post iom malmodiĝis inter la nobelaro. En 1921 la kastelon havigis al si, per geedziĝo, la senjoroj de Revertera el Supra Aŭstrio. Tiam normalis luigo ĝis 1939, kiam ekgastis ene la Regna Laborservo kaj en 1941 Germana Ruĝa Kruco uzanta ĝin kiel trejnejon. Inter 1945 kaj 1948 ene estis aninoj de la katolika instruista ordeno *Halleiner Schulschwestern*. Poste venis nova fazo de ludonado. 

La aliro al la kastela placo estas flankita de du masonitaj pilieroj, sur kiuj staras klasikismaj ŝtonaj urnoj de la fino de la 18-a jarcento. La kastelo estas rektangula, trietaĝa brikŝtonaĵo flave farbita. Ĝi montras bidermajro-fasadon kaj havas altan groptegmenton. La multo da fenestroj havas ŝmiritajn kadrojn en platostilo kaj rektajn supraĵojn. Nur la fenestroj de la plej supra etaĝo ne havas supraĵojn kun pli simplaj kadroj. La fasadoj de la ĉefa konstruaĵo estas enkadrigitaj de pilastraj frisoj. En la korto estas antaŭkonstruita turo, en la mezo de la okcidenta fronto. 

Tri malaltaj ekonomiaj konstruaĵoj, kiuj poste estis transformitaj en loĝejojn, ĉirkaŭas (kun la kastelo_ trapezan korton. Super la rondarka pordego de la norda flanko, en 1921 estis muntita marmora aliancblazono de Revertera-Schwarzenberg. Ĉe la norda flanko de la norda ekonomiejo, enemasoniĝis kvar marmoraj platoj kun mortkapoj kun po kvar vespertoflugiloj. Neniu interna ĉambro furoras arkitekture. 

En la sudo de la korto oni ĝis 1922 alkonstruis domon, kun Revertera-blazono kaj tri bluaj globoj. En ĝia ovala halo staras marmora busto de Ippolito Aldobrandini, la posta papo Klemento la 8-a. Kontraŭe al la kastelo staras domo kiu nuntempe estas renomita restoracio. Tamen parke ne konserviĝis ejoj.

## Literaturo
* Otto Hauck: "Schloss Aigen aus dem Dornröschenschlaf erweckt", ĉe: *Bastei. Magazin des Salzburger Stadtvereins*, 2018 67-a jarkolekto, p. 27–29
* Gabriele Praschl-Bichler: *Die Habsburger in Salzburg.* Stocker, Graz 1999, ISBN 3-7020-0842-X
* Karl Heinz Ritschel: *Salzburg. Anmut und Macht.* Otto Müller, Salzburg 2005, ISBN 3-7013-1098-X (represo de viena eldono el la  1970-a jaro)
## Eksteraj ligiloj
*hejmpaĝo gasteja
*informoj sur porturisma paĝaro *salzburg.info*
*kampadejo de Aigen
## Notoj