open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
François Tronchin

**François Tronchin** (naskiĝinta en 1704 kaj mortinta en 1798) estis advokato de la Konsilio de Ĝenevo, verkisto, mecenato kaj artokolektisto de Ĝenevo. Li estis kuzo de la fama kuracisto Théodore Tronchin.

De la 1a de majo 1728 al oktobro de 1740, li estis asocia al Isaac de Thellusson ĉe la banko François Tronchin et Cie. La asocianoj ne bone interkonsentis kaj post la dissolvo de la societo, longa proceso frontigis ilin ĉe la Malgranda Konsilio de Ĝenevo en 1748.

La bieno Délices kiun Voltaire, lia amiko, okupsi de 1755 à 1760, estis estinta la posedo de François Tronchin aŭ Voltaire akiris ĝin danke al lia perado. 

Li estis unu de la unuaj kolekto-komercistoj. Li formis danke al konsiloj de sia amiko Jean-Étienne Liotard, gravan kolekton de nederlandaj, germanaj, flandraj pentraĵoj (kiaj de Nicolaes Berchem, Philips Wouwerman, J. Both...) kaj italaj el kiuj granda parto estis vendita al Katerina la 2-a en 1770 kaj estas aktuale ekspoziciitaj ĉe la Muzeo Ermitejo.

Kiel verkisto, li reverkis kelkajn teatraĵojn de Pierre Corneille kaj verkis kelkajn tragediojn originale. Inter tiuj, *Terentia*, ĉe kies verkado Denis Diderot estus kontribuinta en 1775.

## Verkoj 
* ''Marie Stuart, reine d'Écosse*, tragedio ludita unuafoje ĉe Parizo, la 3an de majo 1735.
* *Mes récréations dramatiques ou Choix des principales tragédies du grand Corneille auxquelles on s'est permis de faire des changemens, en supprimant ou raccourcissant quelques scenes, & substituant des expressions modernes à celles qui ont vieilli, précédé de quatre tragedies nouvelles de l'Éditeur*, Genève, chez J.-P. Bonnant, 1779. Ĝi enhavas dek teatraĵojn de Pierre Corneille *retouchées par Tronchin*, 8 tragediojn de Tronchin (*Les Commènes*, *Coriolan*, *Cornélie, mère des Gracques*, *Les deux Andronica*, *Louis I, prince de Condé*, *Marie Stuart*, *La princesse du Portugal* kaj *Terentia*), unu estas de Jean de Rotrou kaj unu lasta de Pierre Du Ryer.

## Referencoj 
* Henry Tronchin, *Le conseiller François Tronchin et ses amis Voltaire, Diderot, Grimm etc. d'après des documents inédits*, Paris, E. Plon, Nourri et Cie, 1895.
* Jean-Étienne Liotard, *Portrait of Francois Tronchin*, 1757.
* R. Loche, *Catalogue des collections de François Tronchin*. In : *Genava*, 22, 1974, p. 1-217.
* R. Loche, *Jean-Étienne Liotard, peintre et collectionneur-marchand*. In : *Genava'', 28, 1980, p. 183-213.

## Notoj 
Kategorio:Artokolektistoj
Kategorio:Svisaj verkistoj
Unuvalenta operacio

En matematiko kaj en komputado, **unuvalenta operacio** estas operacio kies valento egalas al 1; alivorte, kiu akceptas nur 1 argumenton.

## Ekzemploj matematikaj 
* Absoluta valoro ( |*x*| ) de reelo.
* Adicia inverso ( –*x* ) de reelo.
* Kvadrato (algebro) ( *x*² ) de reelo.
* Inverso ( x^{-1} ) de elemento de grupo.

## Ekzemploj programlingvaj (C) 
En C la sekvaj operacioj estas unulokaj:

* Alkremento : ++x, x++
* Dekremento : −−x, x−−
* Adreso : &x
* Elreferencigo : *x
* Senŝanĝa : +x
* Kontraŭo : −x
* Komplemento ĝis 1 : ~x
* Logika neo : !x
* Da bajtoj : sizeof x, sizeof(type)
* Tipkonverto : (*type*) x
Aquarela do Brasil

**Aquarela do Brasil** (portugale por *akvarelo de Brazilo*) estas samba muzikpeco, kiun komponis en 1939 la brazila komponisto Ary Barroso. Mallongaforme la titolo famiĝis tutmonde kiel "Brazil" anglalingve, kiam Walt Disney uzis ĝin en 1942 por sia filmo *Saludos Amigos*. En 1944 Barroso estis rekomendata por la Premio Oskaro.

Pro ĉi tiu populareco multaj muzikistoj novpublikigis la pecon *Aquarela do Brasil* dum la sekvaj jardekoj. Ankaŭ kiel filmmuziko la titolo estis reuzata. En 1985 Terry Gilliam uzis la titolon, de kiu li estis inspirita, por sia filmo *Brazil*.

## Eksteraj ligiloj 
* Sonregistraĵoj de la kanto
* Kantoteksto en diversaj lingvoj
* Pri la kanto *Brazil*

Kategorio:Filmaj kantoj
(16375) 1981 EM10

**(16375) 1981 EM10** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
GRES Estação Primeira de Mangueira

**Grêmio Recreativo Escola de Samba Estação Primeira de Mangueira**, mallonge **GRES Estação Primeira de Mangueira** (en Esperanto proksimume: „Libertemuma Korporacio Sambolernejo Unua Stacio Mangueira“, *mangueira* estas la portugallingva nomo de la mangujo) estas unu el la plej tradiciaj sambolernejoj en Rio-de-Ĵanejro. Dum la karnavalo en Rio-de-Ĵanejro plurcento da muzikistoj ludas sambon, je kiu dancas egale granda grupo.

Kiam la muzikisto Agenor de Oliveira fondis la sambolernejon je la 28-a de aprilo 1928, ĝi estis la tria siaspeca. En 1929 ĝi unuan fojon partoprenis karnavalon. La profesie estrata asocio ankaŭ transprenas socialajn taskojn en la mizerkvartaloj, el kiuj devenas grandparto de la pli ol mil membroj.
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Rio-de-Ĵanejro
Kategorio:Brazilaj muzikaj grupoj
Mihály Kupa

**Mihály KUPA** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kupa Mihály** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, ekonomikisto.
eta|Mihály Kupa prelegas
Mihály Kupa http://translate.google.com.ua/translate?hl=ru&sl=hu&tl=ru&u=http%3A%2F%2Fecopedia.hu%2Fkupa-mihaly&anno=2 naskiĝis la  1941 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Kupa frekventis mezlernejon, kiam li partoprenis kontraŭkomunistan agadon. Li estis kondamnita 10 monatojn en 1958, poste li laboris en uzino. Li abiturientis en 1964 laŭ koresponda lernado, poste li frekventis Universitaton Marx Károly laŭ vespera lernado. En 1969 li akiris diplomon, en 1972 li doktoriĝis. Post la diplomo li laboris en statistika oficejo, post jaroj en financa instituto. En la malfruaj 1980-aj jaroj li havis postenon en la financministerio. En jarfino de 1990 li estis nomumita ministro pri financo (ĝis 1993). En la sekva jaro li estis elektita ankaŭ parlamenta deputito, poste li denove estis parlamentano inter 1998–2002. En 2001 li fondis novan partion, sed li havis neniujn rezultojn.

Li edziĝis dufoje, resume li havis 4 gefilojn. En 2009 li ricevis premion.

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri financo
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Jean Huber

**Jean Huber** (ankaŭ nomita **Huber-Voltaire**), (13a de februaro 1721 Ĝenevo- 1786 Laŭzano), estas pentristo kaj siluetisto de Svisio.

## Biografio 
Naskiĝinta en familio devena el Schaffhouse akceptita de la burĝaro de Ĝenevo en 1654, li estis la filo de Jacob Huber, membro de la Konsilio de Du-Centoj, kaj de Catherine Vasserot de Vincy.

Li estis militisto. Li edziĝis en 1747 al Marie-Louise Alléon-Guainieret kaj ili havis du filojn nome François Huber, fama aŭtoro de verko pri abeloj, Jean-Daniel pejzaĝisto kaj gravuristo, kaj filino, nomita Madelaine.

En 1752, li estis nomita membro en la Konsilio de Du-Centoj.

## La pentristo kaj la siluetisto 
Li estis memlernanto. Verkis verkojn pri sia arto kaj dediĉis sin al karikaturoj.

Li vizitis Voltaire, ĉe Délices en 1756 kaj formos parton de la frupo de Ferney. Li pentris nombrajn pentraĵojn reprezentantajn la filozofon, kaj sendis al Katerina la 2-a kolekton de siaj portretoj.

Li restos dudek jarojn ĉe Voltaire kaj eĉ estos surnomita *Huber-Voltaire*.

## Notoj 
## Bibliografio 
* J.J. Rigaud, *Mémoires et documents*, Vol. 5 par Société d'histoire et d'archéologie de Genève 1846
* Florian Rodari, *Jean Huber: tableaux en découpures*, ekspozicio, Vevey, muzeo Jenisch, 6a septembro - 5a novembro 1989.

## Eksteraj ligiloj 
* Memportreto de Huber kun portreto de Voltaire
* Vespermanĝo de la filozofoj

Kategorio:Svisaj pentristoj
Jean-Sifrein Maury

**Jean-Sifrein** (aŭ **Siffrein**) **Maury**, naskiĝinta ĉe Valréas (Papa Ŝtato) la 26an de junio 1746 kaj mortinta en Romo (Italio) la 10an de majo 1817, estis franca verkisto kaj ekleziulo, kardinalo kaj arkiepiskopo de Parizo.

Li estis elektia deputito de la pastraro ĉe la Ĝeneralaj Ŝtatoj de 1789 por Péronne. Li defendis la interesojn de la pastraro kaj de la nobelaro kaj li iĝis kontraŭanto de Mirabeau, elektita de la tria stato. Li luktis kontraŭ la emancipiĝo de la Judoj de Francio en 1789 kaj 1790. Li protestis ĉefe kontraŭ la civila konstitucio de la pastraro kaj defendis la papan aŭtoritaton. Poste li elmigris al Romo.

## Verkoj 
* *Éloge du roi Stanislas le Bienfaisant*, 1766 ;
* *Éloge funèbre de Monseigneur le Dauphin*, 1766 ;
* *Éloge de Charles V, roi de France*, 1767 ;
* *Discours sur les avantages de la paix*, 1767 ;
* *Éloge de Fénelon*, 1771 ;
* *Panégyrique de Saint Louis*, 1772 ;
* *Panégyrique de Saint Augustin*, 1775 ;
* ''Essai sur l'éloquence de la chaire*, 1777 ;
* *Panégyrique de Saint Vincent de Paul'', 1785 ;

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝlipo de la kardinalo ĉe la retejo de la FIU 

Kategorio:Francaj kardinaloj
Kategorio:Francaj verkistoj
Duvalenta operacio

**Duvalenta operacio** aŭ **duargumenta operacio** estas operacio kies valento estas du, do funkcio ĵetanta kartezian produton *A*×*B* de du aroj al iu aro *C*.

Tre ofte *A*, *B* kaj *C* estas la sama aro, kaj do temas pri funkcio ĵetanta *A*×*A* al *A* — tian ĉi apartan specon de operacio oni nomas **interna operacio** sur la aro *A*. Tiaj estas, ekzemple, la bazaj operacioj adicio, subtraho, multipliko kaj divido, kvankam por multaj algebraj strukturoj divido estas difinita ne sur la tuta aro *A*×*A* (divido per nulo ne estas difinita en ringoj).

## Notacio 
Por la duvalentaj operacioj plej ofte oni uzas intermetan operaciskribon, ĉe kiu la operacisimbolo situas inter la operandoj.

Pluraj duvalentaj operacioj povas kombiniĝi, ekzemple:
: (a+b)\times(c-d)

En komputado aŭ en matematiko por eviti la neceson uzi krampojn, oni povas uzi **senkrampajn operaciskribojn**:
* **antaŭmeta operaciskribo** (la operacisigno antaŭ la operandoj): \times+a\ b-c\ d
* **postmeta operaciskribo** (la operacisigno post la operandoj): a\ b+c\ d-\times

Ankaŭ ekzistas la **funkcia operaciskribo** kun literaj funkcinomoj anstataŭ simboloj, kaj krampoj, ekz-e: f(g(a,b),h(c,d)) aŭ `mult(plus(a,b),minus(c,d))`.

## Ecoj 
Duvalentajn operaciojn oni ofte karakterizas per iliaj proprecoj, ekz-e komuteco, asocieco, distribueco.
János Latorcai

**János Latorcai** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Latorcai János** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, inĝeniero, profesoro.

János Latorcai http://www.origo.hu/itthon/20020109latorcai.html  naskiĝis la  1944 en Békés (urbo).

## Biografio 
János Latorcai abiturientis en 1962 en Mezőtúr, poste li plulernis en Esztergom, inter 1962 kaj 1965, fine li frekventis Universitaton en Miskolc, kie li akiris diplomon en 1971. Li instruis en altlernejo inter 1971 kaj 1975, poste li laboris unu jaron en ministerio pri laboro. Li doktoriĝis en 1976. Li instruis en Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto inter 1976 kaj 1992. Li havis estran postenon en fabriko inter 1989-1991, poste li havis postenon en ministerio pri industrio kaj komerco. En 1993 li komencis politikadi, en la sama jaro li estis nomumita ministro pri industrio kaj komerco. Li estas parlamenta deputito senĉese ekde 1994.

Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri industrio
Kategorio:Hungaraj ministroj pri komerco
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Théodore Tronchin

**Théodore Tronchin**, la 24an de junio 1709 en Ĝenevo kaj mortinta la 30an de novembro 1781 en Parizo, estis svisa kuracisto, tre fama en sia tempo. Li studis medicinon kaj specialiĝis en tio kio nun estas nomita ginekologio. Li setlis en Amsterdamo kaj poste revenis en Ĝenevon. Li ludis gravan rolon en la disvastigo de la vakcinado kontraŭ la variolo. Li kalkulis inter siaj amikoj kaj konatuloj elstarulojn de la filozofio kaj beletroj, kiaj Voltaire, sia samlandano Rousseau, Diderot ktp.

## Referencoj 
* Henry Tronchin, *Un médecin du s. XVIIIe, Théodore Tronchin, 1709-1781*, Paris, Plon-Nourrit, 1906.
* « La Mode de l'inoculation » in Catriona Seth, *Les Rois aussi en mouraient. Les Lumières en lutte contre la petite vérole*, Paris, Desjonquères, 2008.

## Bibliografio 
*  Theodore Besterman, « An Unpublished Voltaire Letter to Theodore Tronchin, and Some Notes on Dates », *Modern Language Notes*, majo 1952, numero 67 (5), pp. 289-92.
* André Delattre, « Les Lettres de Voltaire des manuscrits Tronchin », *Modern Language Notes*, Junio 1943, numero 58 (6), pp. 441-47.
*  Graham Gargett, « « Un fichu moment » : Docteur Tronchin, Voltaire’s Death and a Misdated Letter », *French Studies Bulletin*, somero 1994, numero 51, pp. 10-14.
* Andre Magnan, « Un épisode oublié de la lutte des médecins parisiens contre Théodore Tronchin : à propos de deux lettres de Voltaire », *Studies on Voltaire and the Eighteenth Century*, 1972, numero 94, pp. 417-29.
* Catriona Seth, *Les Rois aussi en mouraient. Les Lumières en lutte contre la petite vérole*, Paris, Desjonquères, 2008.

## Fonto 
* Michaud, *Biographie universelle, ancienne et moderne*, t. 46, Paris, L. G. Michaud, 1826, p. 584.

Kategorio:Svisaj kuracistoj
Furio Dionizo Filokalo

**Filokalo** estis kaligrafo de papo Damaso la 1-a (366 - 383) kaj aŭtoro en 354 de roma kalendaro kiu atingis nian epokon. Filokalo estis kristana, sed en sia redaktita kalendario li inkluzivis multajn romajn festojn. Temas, ĉiukaze, pri la plej antikva kristana kalendaro konata.

eta|maldekstra|200ra|
Li estis ankaŭ aŭtoro de la epigrafoj skribitaj sur grandaj marmoraj slaboj lokigitaj sur tomboj de la martiroj, monumentigitaj de Lia papa moŝto Damaso la 1-a. El tiuj epigrafoj konserviĝis tridekoj pli aŭ malpli integraj dum aliaj kvindekoj estis transskribitaj sur mezepokaj kodeksoj kiuj atingis nian epokon.

## Bibliografio 
* Michele Renee Salzman, *Filocalus, Furius Dionysius.* En: Der Neue Pauly (DNP). vol4, Metzler, Stuttgart 1998, ISBN 3-476-01474-6.

## Vidu ankaŭ 
* Kronografo de 354
* Damaso la 1-a

## Eksteraj ligiloj 
* Kalendaro de Filokalo
* [Opera Omnia el la Patrologia Latina(https://eo.wikipedia.org/wiki/Patrologia_Latina) de Jacques Paul Migne kun analizaj indeksoj]

Kategorio:Romianoj
Kategorio:Romiaj verkistoj
Kategorio:Malfruantikvaj verkistoj
Preĝejo Sankta Roĥo (Szeged)

**Kirko Sankta Roĥo** estas romkatolika konstruaĵo en Hungario, en Szeged, en loĝkvartalo Rókus (=Roĥo).

## Historio 
En 1738 pro pesto multaj mortis en Szeged. En la sekva jaro oni konstruis votan kapelon omaĝe al Sankta Roĥo. En 1805 paroĥo estis fondita. Inter 1829 kaj 1833 jam kirko estis konstruita en la sama loko, sed la oftaj inundoj faris damaĝojn. La nun videbla preĝejo estis konstruita en la 1900-aj jaroj anstataŭ la malnova.

Dum la socialismo disvastiĝis famo, ke floro en mano de skulptaĵo de Sankta Maria videbla en la kirkokorto freŝiĝis. Por fini la miraklon la ŝtato amputis la manon. Depost la socialismo la mano estis regluita kaj ofte oni metas florojn en la manon.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola laŭ placo en korto, sed proksime de la trotuaro. En la korto estas 2 skulptaĵoj, la supre menciita Sankta Maria, la alia estas Kristo. Ambaŭ estis faritaj el majoliko en Pécs, en uzino de Vilmos Zsolnay. Malgranda ŝtuparo etendiĝas antaŭ la simetria fasado. Malantaŭ la ŝtuparo ornama ĉefenirejo estas videbla kune kun reliefo pri Kristo, Sankta Roĥo kaj Sankta Petro. Pli supre estas granda fenestrorozo. Flanke po unu turoj altiĝas. Malantaŭ la fasado ĉefnavo etendiĝas, kiun alia navo krucas antaŭ la sanktejo. La altara bildo prezentas Sanktan Roĥon, kiam li flegas pestomalsanulojn. En la navaj niĉoj oni metis skulptaĵojn pri Sankta Maria kaj Stefano la 1-a (Hungario). La bapta vazo devenas el la pli frua kirko.

Kermeso okazas en la 16-an de aŭgusto.
eta|Kuracejo apud la kirko

## Fontoj 
* hungare 
* hungare 
* hungare kun 3 fotoj
* hungare kun foto 
* hungare kun foto 
eta|Interna foto
eta|maldekstre|La ĉefenirejo

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Roĥo
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Szeged‎
Tugéras-Saint-Maurice

**Tugéras-Saint-Maurice** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 361 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
eta|maldekstra|La preĝejo de Ĉielenpreno en Tugéras-Saint-Maurice
Tugéras-Saint-Maurice situas en la sudo de Charente-Maritime,  sude de Cognac.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Guy Pervillé

**Guy Pervillé**, naskiĝinta en 1948 en Oise (departemento) estas franca historiisto, specialisto pri la kolonia Alĝerio, la alĝeria naciismo, kaj la Alĝeria Milito de Sendependeco.

## Kariero 
* 1969-1973 : École normale supérieure
* 1975-1978 : pensionano de la Fondaĵo Thiers
* 1979-1981 : komisiita pri kursoj de la universitato de Rueno
* 1981-1987 : asistanto de la universitato de Limoĝo
* 1987-1995 : docento de la universitato Michel de Montaigne-Bordeaux
* 1995-1999 : profesoro de nuntempa Historio de la universitato de Nico
* Ekde 2000 : profesoro de la universitato de Tuluzo II-Le Mirail kie li estas respondeco de la grupo pri esplorado de la tuja historio

## Verkoj 
* ''Oran, 5 juillet 1962. Leçon d'histoire sur un massacre*, Paris, Editions Vendémiaire, 2014.
* *Les Accords d’Évian (1962). Succès ou échec de la réconciliation franco-algérienne (1954-2012)*, Paris, Armand Colin, Collection U, 2012.
* *La France en Algérie : 1830-1954*, Vendémiaire, 2012
* *La Guerre d’Algérie : histoire et mémoires*, Bordeaux, Éditions du Centre régional de documentation pédagogique (CRDP), 2008.
* *La Guerre d’Algérie*, PUF, Que sais-je ?, 2007.
* *Atlas de la guerre d’Algérie*, Paris, Autrement, 2003.
* *Pour une histoire de la guerre d’Algérie*, Paris, Éditions Picard, 2002.
* *Alger 1940-1962, une ville en guerres*, ouvrage collectif dirigé par Jean-Jacques Jordi et Guy Pervillé, Paris, Autrement, 1999.
* *Les Étudiants algériens de l’Université française, réédition d’Alger*, 1997.
* *L’Europe et l’Afrique de 1914 à 1974*, Paris et Gap, Ophrys, 1994.
* *1962 : la paix en Algérie*, Paris, La documentation française, 1992.
* *De l’empire français à la décolonisation*, Paris, Hachette, Carré-Histoire, 1991 ; cinq éditions de 1991 à 1996.
* *Les Étudiants algériens de l’Université française, 1880-1962*, Paris, Éditions du CNRS, 1984, préface de Charles-Robert Ageron.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Site de Guy Pervillé
* Liste des publications de Guy Pervillé
* Guy Pervillé : Terrorisme et guérilla, de la Toussaint rouge à la tragédie des harkis, *Le Monde'', 19 février 2002
* Présentation du Groupe de recherche en histoire immédiate (GRHI) 

Kategorio:Francaj historiistoj
Idealstato de grundo

**Idealstata grundo** estas grundo kiu atingis sian plej bonan fizikan, kemian kaj biologian staton.“

## Karakterizaĵoj 
Idealstata grundo estas agregaĵoza?, humriĉa, bone aerumita, sufiĉe humida kaj facile traradikiĝema. Ĝi havas stabilan kaj elteneman strukturon. Tiu stato estas videbla de fakulo per spadodiagnozo. Kiel fermentanta panpasto idealstata grundo havas multajn etajn kaj mezgrandajn kavojn, la tiel nomataj grundporoj, kiu servas al aerumado kaj konservado de akvo. Kiel spongo tiu grundo povas absorbi post pluvo la akvon kaj konduki ĝin ĝis la engrunda akvohorizonto de la subgrundo.

Tiaj optimala grundstrukturo havas la nomon agregaĵa strukturo. La organismoj, kiuj vivas en la grundo (bakterioj, vermoj, insektoj kaj aliaj malgrandaj aŭ mikroorganismoj), kiuj influas la mikroklimaton de la grundo, bezonas aercirkuladon. La agregaĵa strukturo tial estas antaŭkondiĉo por riĉa organisma populacio en la grundo. La agregaĵa strukturo de la grundo povas estis damaĝita per maloportuna grundprilaborado, ekzemple plidensigado per pezaj maŝinoj, ofta irado kaj tro forta precipitaĵo.

Por ricevi idealstatan grundon necesas jenon:
* fizikala: agregaĵa strukturo, ekzemple mezgandaj poroj en la tuta radikozono de la grundo, akvo kaj varmeco
* kemia: nutrosaloj, mineralaĵoj kaj mikroelementoj, neŭtra pH-valoro
* biologia: la organismoj de la grundo (edafono)

## Celkonformaj paŝoj 
La engrundaj organismoj nur povas esti influitaj per *fizikaj* kaj *kemiaj* kondiĉoj. Aranĝoj por teni aŭ reakiri la idealstatan grundon celas al tiuj esoj de la grundo. Precipe gravas plibonigi la fizikajn ecojn:

* lozigi aŭ erarigi la grundon
* akvumado
* mulĉado, aŭ ombrumado de la grunda surfaco per mulĉo aŭ grundkovrantaj plantoj

La fizikaj aranĝoj celu al la disponado de akvo kaj aero por la edafono. Mulĉo protektas la supran grundtavolon de sekigado kaj erodado. Krome ekzistas jenaj kemiaj aranĝoj:

* aldono de organika sterkaĵo, precipe kompoŝto aŭ likva planta sterko
* verda sterkado, regenerativa novalo
* plantŝanĝo, mikskulturo
* aldono de argilaj mineraloj, rokaĵfaruno, kalkado aŭ sablo 

## Eksteraj ligiloj 
* bodenwelten.de : *Bodenschonende Landwirtschaft.*

## Referencoj 
Kategorio:Grundoscienco
Kategorio:Grundfekundeco
(16378) 1981 ET17

**(16378) 1981 ET17** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Aŭta terminaro

**Aŭta vortaro** estas trilingva fakvortaro en la lingvoj Esperanto, japana kaj angla.

La aŭtoro estis Eyama Tokiziroo, la libron eldonis Asake-Syoboo, ĝi aperis en Tokio, Japanio, 1969. Ĝi havas la formaton de 21 cm kaj entenas 142 paĝojn.

Kategorio:Multlingvaj vortaroj
Kategorio:Esperanto-fakvortaroj
Albert von Bamberg

[eta|Tomboŝtono de Bamberg sur la [Ĉeftombejo de Gotha.]]
Eduard Heinrich **Albert von Bamberg** (naskiĝinta la 6-a de majo 1844 en Rudolstadt, mortinta la 24-a de januaro 1910 en Gotha) estis germana klasika filologo kaj gimnaziestro en Eberswalde (1878–1883) kaj Gotha (1883–1910).

## Vivo 
## Studenta vivo 
Estante filo de la juristo kaj registarkonsilisto Günther von Bamberg (1814–1868), Albert frekventis la gimnazion de sia naskiĝurbo kaj ekstudentis poste ĉe la universitato de Göttingen por la fakoj teologio kaj filologio ĉe Ernst Curtius kaj Hermann Sauppe).

Poste li ŝanĝis la studlokon kaj iris al Bonno kie influis lin Otto Jahn kaj aparte Friedrich Wilhelm Ritschl. De li estis ankaŭ la instigo je disertacio pri du manuskriptoj de Aristofano el Raveno kaj Venecio; danke al tio li doktoriĝis en la 1865-a jaro (*De Ravennate et Veneto Aristophanis codicibus*, Leipzig 1865). Dediĉis li la tezon al sia patro.

## Instruista deĵorado 
Poste Bamberg deĵoris kiel gimnazia instruisto en Berlino. En 1878 li iris al Eberswalde, kie li nomumitis lernejestro ĉe ĵus fondita publika gimnazio. Li organizis la tuton kaj post 5 jaroj la unuaj lernantoj trapasis la abiturientan ekzamenon. En 1883 li iĝis direktoro ĉe la tradiciriĉa gimnazio *Ernestinum* en Gotha kie li laboris kaj esploris ĝismorte. Samloke li subtenis ankaŭ la ligon *Evangelischer Bund* kaj la ideon unuigi ĉiujn germanajn landajn ekleziojn. Bamberg krome estis prezidanto de la ĉefa societo de *Deutsch-Evangelischer Bund* por la Duklando Gotha kaj ekde 1899 membro de Akademie gemeinnütziger Wissenschaften en Erfurto. Por liaj meritoj li nomumitis en 1902 Sekreta supera lerneja konsilisto kaj ricevis en 1905 omaĝan festlibron.

Lia morto en 1910 estis pro apopleksio kaj tute neatendita. Multaj homoj sekvis lian ĉerkon al la tombejo kaj la abiturienta festo en la 23.3.1910 faris en lia honoro. Liaj postlasitaĵo troviĝas en la Esplorbiblioteko de Gotha.

## Graveco 
Krom okupiĝo kun teksteldonado de Aristofano menciindas ankaŭ liaj esploroj pri Homero, la homeraj morfologio, la helena vortfarado kaj la malnovgreka sintakso. Inter la dialogoj de Platonoj interesis lin science i.a. Kriton, Lavhes kaj Euthyphron.

## Fonto 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Verkoj de Bamberg surrete
* Datenoj de Bamberg ĉe BBF

Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Lernejestroj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Homoj rilataj al Gotha
Signoĉeno

**Signoĉeno** aŭ **signovico** estas vico da signoj.

## Matematika teorio 
*Alfabeto* Σ estu nemalplena aro, kies elementoj kutime nomiĝas *signoj* aŭ *literoj*. **Signoĉeno** aŭ **vorto** super alfabeto Σ estas ajna finia vico da signoj el Σ. Ekz-e se Σ = {q,&nbsp;♪}, tiam q♪q♪♪ estas signoĉeno super Σ.

La **longo** de signoĉeno *ĉ* estas la nombro de signoj en *ĉ* (t.e. la longo de la vico), ĝi estas nenegativa entjero, ofte signata kiel |*ĉ*|. La **malplena signoĉeno** estas la unika signoĉeno kies longo estas 0; oni kutime signas ĝin per ε: |ε| = 0 (aŭ λ, kio koheras kun Λ simbolanta la malplenan aron).

La aron da ĉiuj signoĉenoj super Σ, kies longo egalas al *n*, oni signas per Σⁿ. Ekz-e por Σ = {0, 1} la aro Σ² = {00, 01, 10, 11}. Interalie, Σ0 = {ε} por ĉiu ajn Σ.

La aron da ĉiuj signoĉenoj super Σ, simbole Σ*, oni difinas kiel
: \Sigma^{*} = \bigcup_{n \in \mathbb{N} \cup \{0\}} \Sigma^{n}

### Kunkroĉo kaj subĉenoj 
*Kunkroĉo* estas grava duloka operacio super Σ*.
Por signoĉenoj *s* kaj *t* el Σ* ilia kunkroĉo estas la vico da signoj *s* sekvata de la vico da signoj *t*, simbole *st*. Ekz-e, se Σ = {a, b, c, ĉ, ..., z}, *s* = signo kaj *t* = ĉeno, tiam *st* = signoĉeno kaj *ts* = ĉenosigno.

Signoĉeno *s* estas *subĉeno* de *t* se ekzistas tiaj (eventuale malplenaj) signoĉenoj *u* kaj *v*, ke *t* = *usv*.

### Leksikografia ordo 
En diversaj situacioj oni bezonas difini ordon super la signoĉenoj. Se la «alfabeto» Σ havas tutecan ordon, tiam eblas uzi ĝin por difini tutecan leksikografian ordon super Σ*.

## Signoĉenoj en komputado 
Signoĉenoj estas grava koncepto en programlingvoj, kie ili disponeblas kiel simpla aŭ difinebla malsimpla datumtipo.

Kategorio:Formalaj lingvoj
Kategorio:Datumtipoj
Otto Liebetrau

**Otto LIEBETRAU** (naskiĝinta la 6-a de aŭgusto 1855 en Gräfentonna, mortinta la 25-a de septembro 1928 en Gotha) estis germana politikisto.eta|eta|Tomboŝtono de Otto kaj Unna Liebetrau en Gotha
## Vivo 
Liebetrau trapasis la abiturientan ekzamenon ĉe Ernestinum (Gotha) kaj studis jursciencojn ekde 1874 en Marburg, Leipzig kaj Jena. Samjare li iĝis membro de la studenta korporacio *Arminia Marburg*. Li soldatis unu jaron (rezervleŭtenanto). Post finstudoj li estis ekde 1878 helpanto jurista en Gotha Ohrdruf kaj Tonna. En 1880 li faris la ekzamenon pri asesoreco che la Supera landa tribunalo en Jena kaj iĝis en 1881 Ofica advokato che la Tribunalo de unua instanco.

Ekde 1882 li estis konsiliano kaj vicurbestro de Gotha. En 1890 li elektitis urbestro kaj en 1894 ĉefurbestro. De 1892-1918 li estis deputito en la Landa parlamento kaj intertempe ankaŭ ties prezidanto. Dum liaj 38 deĵorjaroj konstruitis multaj publikaj konstruaĵoj i.a. la Ĉefa poŝtejo (1889), buĉejo (1890/91), elektrika centralo kaj la tramvojo elektrika (1894) sen forgesi la Urba naĝejo (1905-08) nek la Popola parko. Li subtenis la socialan loĝejkonstruadon pro la kreskanta enloĝantaro kaj daŭrigis la antaŭ lia komencitajn laborojn en kanalizado, stratpavimado kaj kaj stratlumigado. Kiam li eksurbestris en la 31.12.1919 li nomumitis honora civitano.

## Aliaj menciindaj aferoj 
* Ĉar la paro ne havis infanojn ĝi donacis grandan parton de sia havaĵo por la en 1928 malfermita Regionhistoria muzeo en Gotha.
* En 1992 strato en la okcidenta parto de Gotha nomitis por li. La Liebetrau-strato nomiĝis de 1875-1919 Reichs-strato kaj de 1978-91 Fritz-Heilmann-strato.
* La tombo de li kaj sia edzino Unna (1862-1944) troviĝas sur la Ĉeftombejo de Gotha (parto II, honora rondelo).

## Literaturo 
* Karl Samwer: Zur Erinnerung an Otto Liebetrau. Gotha 1929.
* Helge Dvorak: *Biographisches Lexikon der Deutschen Burschenschaft.* Band I Politiker, Teilband 3: I–L. Heidelberg 1999, S. 287–288.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Homoj rilataj al Gotha
Kategorio:Urbestroj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj juristoj
Kunkroĉo

En matematiko kaj komputado, **kunkroĉo** aŭ **kroĉo** estas duvalenta operacio super signoĉenoj, listoj, tekstaj dosieroj aŭ aliaj similaj datumstrukturoj aranĝitaj vice, kiu el du finiaj vicoj faras unu, tiel ke la anoj de la unua argumento formas la komencon, kaj la anoj de la dua, la finon de la rezulto.

## Matematike 
Estu vicoj u=\langle u_0,\ldots,u_{n-1}\rangle kaj v=\langle v_0,\ldots,v_{m-1}\rangle, kun la respektivaj longoj *n* kaj *m*. Tiam ilia kunkroĉo u\cdot v estas vico kun la longo n+m, difinita per
: u\cdot v=\langle u_0,\ldots,u_{n-1},v_0,\ldots,v_{m-1}\rangle.

## En komputado 
La manieroj simboligi kunkroĉon de vicoj *u* kaj *v* varias laŭ la programlingvo, ekz-e *u*+*v* en Ĝavo, *u*||*v* en kelkaj SQL-dialektoj, *u*&*v* en BASIC kaj Ada, *u*.*v* en Perl ktp.

En Unikso la komando por kunkroĉi dosierojn estas `cat`:

```bash
cat d1.txt d2.txt > d3.txt
```

Ekzemplo pri programo sal.pl en Perl:

```perl
my $x = "Saluton, ";
my $z = $x . "mondo!\n";
print $z;
```

Vokite per `perl sal.pl` ĝi eligos `Saluton, mondo!`

Kategorio:Dulokaj operacioj
Stacidomo Kassel-Wilhelmshöhe

La **stacidomo Kassel-Wilhelmshöhe** estas fervoja stacidomo en la urbo Kaselo de Germanio. 

maldekstre|eta|300ra|tegmentego por aŭtobusoj antaŭ la stacidomo Kassel-Wilhelmshöhe
Ĝi konstruiĝis ekster la urbocentro, kiel trairebla stacio aparte por rapidaj ICE-trajnoj de la nord-suda rapidtrajna fervoja linio Hanovro-Würzburg, aldone al la pli malnova ĉefstacidomo urbocentra, kiu estas kapostacio. La tradicia ĉefstacidomo pro tio perdis sian superregionan signifon.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉefstacidomo Kaselo
* Kastelo Wilhelmshöhe

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Kaselo
Kassel-Wilhelmshohe
Kategorio:Transporto en Hesio
Trairebla stacio

eta|250ra|
**Trairebla stacio** estas fervoja stacio, kiun trajnoj povas atingi de pli ol unu flanko. En la komencaj jardekoj de fervoja trafiko, oni en grandaj urboj precipe konstruis kapostaciojn, do staciojn per reloj alireblaj nur de unu flanko, tiel ke oni povis konstrui la stacion proksime al la urbocentro, sen devi malkonstrui multajn domojn pro relaj vojoj - tamen kun la malavantaĝo, ke trajnoj devas ŝanĝi direkton.

Por akceli la rapidecon, kapostacio ofte estas transformata al trairebla stacio per tunelo. Tio estas, ekzemple, baldaŭ realigota en Lepsiko kaj planata en Frankfurto ĉe Majno kaj Stutgarto, kaj farita en Bruselo. En Berlino estis konstruita ligo per reloj sur ponto (Stadtbahn). Pro la konstruo de rapidtrajna trako tra Germanio la kapostacio en Kassel perdis superregionan signifon kaj por la rapidtrajnoj estis konstruita speciala stacidomo ekster la urbocentro (Kassel-Wilhelmshöhe).

Foje trairebla stacio ankaŭ estas konstruata en loko de rela disforkiĝo (relaro en formo de litero Y) aŭ en loko de rela kruciĝo (relaro en formo de litero X): ekzemple la ĉefstacidomo de la germania urbo Osnabruko konstruiĝis ĉe rela kruciĝo - rekte en la loko de pli supra nord-suda relaro (inter Hamburgo-Bremeno kaj Dortmund-Kolonjo kaj de pli malsupra okcident-orienta relaro (inter Amsterdamo kaj Hanovro-Berlino, tiel ke trajnoj povas per du tute malsamaj vojoj "trairi" la stacion.

Sume la modelo de trairebla stacio montriĝis pli bona ol tiu de kapostacio, pro la pli rapide kaj pli facila trajna trafiko, kaj ankaŭ ĉar pro la evito de nepraj direktoŝanĝoj necesas malpli da relaj trakoj kaj da trakforkoj, kaj la bezonata urbocentra teritorio estas malpli granda ol komence kalkulita.

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Fervojaj stacioj
Funk'n Lata

'''Funk'n Lata''' ('Funko kaj lado') estas bando de brazila muziko. Ĝin fondis Ivo Meirelles, kiu komencis sian karieron kiel membro de la tradicioplena sambolernejo Estação Primeira de Mangueira en Rio-de-Ĵanejro kaj estis talenta kiel granda talentulo de perkutinstrumentisto kaj komponisto.

Kiam Meirelles komencis kune kun junuloj el la mizerkvartaloj, miksi la tradiciajn ritmojn de sambo kun funko, repo kaj hiphopo, li eniĝis je 1995 en konflikton kun la asocia estrado, estis eksigata kaj fondis la grupon Funk'n'Lata. La bando konsistas el tamburistoj kaj ladblovistoj, aldoniĝis la repokantado. Rekonilo de la bando estas la blanke blondigitaj frizaĵoj de la bandanoj. Ensemataj en la tekstojn estas ankaŭ citaĵojn de James Brown ('Make it Funky!', en: *Baile funk ao vivo*) aŭ *Queen*, kiel interkantaĵo kaj invitoj al la publiko.

Malgraŭ tutmonda sukceso Meirelles loĝas plue en la sama mizerkvartalo. Unu el liaj celoj estas, montri al la junuloj for de krimo kaj drogomanio. En 1999 li fondis la propran diskeldonejon *Do Morro Produções* [„Produktaĵoj de la Mizerkvartalo“], per kiu li antaŭenigas novgeneraciajn bandojn.

En 2002 Mika Kaurismäki prezentis en sia muzika dokumentfilmo *Moro No Brasil* la bandon per rektaj koncertoj kaj intervjuoj.

## Diskoj 
* *O Coro Tá Comendo* (Paradoxx Music, 1998)
* ''Funk'n'Lata* (Virgin, 1999)
* *Força De Expressão'' (Dublec Records, 2000)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.funkhauseuropa.de/world_wide_music/kuenstlerlexikon/interpreten/funk_n_lata.phtml

Kategorio:Brazilaj muzikaj grupoj
(16384) 1981 ES31

**(16384) 1981 ES31** estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Monobloco

**Monobloco** estas brazila „karnavala bloko“, do stratmuzika bando, kiun en la jaro 2000 fondis Celso Alvim, Mário Moura, Sidon Silva, C.A Ferrari kaj Pedro Luís (membroj de grupo *Pedro Luís e a Parede*) en Rio-de-Ĵanejro. Krom la sambaj ritmoj tipaj por karnavalaj stratobandoj la gruppeo adaptigis ankaŭ aliajn ritmojn tipe brazilajn kiel ekzemple koko, cirando, marŝo, ŝoteo, ĉarmosambon kaj aparte rokmuzikan sambon same kiel funkon. Trans la jaroj la populareco de la grupo kreskis kaj per tio samtempe ankaŭ la populareco de brazilaj muziko kaj karnavalo.

La nomo *Monobloco* simbolas unue la blokon, kiu ekestis per lernprojekto kaj aliaflanke la profesian bandon *Monobloco Show*, kiu per spektakloprogramo vojaĝas en kaj ekster Brazilo. *Monobloco Show* vojaĝis en 2007, 2008 kaj 2009 tra Britujo kaj ankaŭ koncertis en Portugalujo, Danujo, Aŭstralio kaj Nov-Zelando.
## Publikaĵoj 
* 2002: CD *Monobloco*
* 2007: CD und DVD, *Monobloco Ao Vivo* koncertregistraĵo el 2006
* 2010: CD und DVD, *10*, publikigata al la 10-jara jubileo en 2010.
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Hejmpaĝo

Kategorio:Brazilaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2000
Péter Ákos Bod

**Péter Ákos BOD** [Akoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bod Péter Ákos** estas hungara ekonomikisto kaj profesoro, kiu laboris kiel politikisto, ministro, parlamentano kaj estro de la Nacia Banko.

Péter Ákos Bod http://www.hir24.hu/belfold/2014/11/12/bod-peter-akos-en-ezt-az-egeszet-nem-ertem/  naskiĝis la  1951 en Szigetvár.

## Biografio 
Pri fruaj vivoj de Péter Ákos Bod nun mankas informoj. En 1989 li partoprenis en politika movado por fari finon de la socialismo. Li estis parlamenta deputito en la jaroj 1990 kaj 1991, samtempe ministro pri industrio kaj komerco, poste li estis estro de Hungara Nacia Banko ĝis 1994. En la sekvaj jaroj li paŝo post paŝo forlasis la politikon, sed li ricevis ekonomiajn postenojn eĉ eksterlande. Li instruas en Universitato Corvinus de Budapeŝto. En 2011 li ricevis premion.

## Elektitaj libroj 
* *Bevezetés a gazdaságpolitikába* (2006)
* *Nem szokványos gazdaságpolitikák*
* *Bevezetés a gazdaságpolitikába - Intézmények - Döntések - Következmények*
* *Bevezetés a pénzügyek és a pénzpolitika világába*
* *Közgazdaságtan*
* *Pénzügyi alapok - Tapasztalatok és tanulságok pénzügyi válság után*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun intervjuo 
* http://corvinus-mba.hu/school/people/distinguished-professors/bod-peter-akos-ph-d/  kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Mangue Beat

eta|250px|

**Mangue Beat** estas muzika movado el nordorienta Brazilo en la federaciero Pernambuko. Mangue Beat ekestis kiel stilo de brazila muziko per la muzikgrupoj *Chico Science kaj Nação Zumbi* same kiel *Mundo Livre S/A* [Libera Mondo anonima societo] fine de la 1980-aj jaroj. La bandoj loĝantaj en la ĉefurbo Recife miksis regionajn muzikstilojn (ekzemple kokon, cirandon, emboladon, marakatuon) kun tutmondaj stiloj (ekzemple Nova Ondo, repo, funko, soŭlo ktp.). Celo de la movado Mangue estas ligi la riĉajn regionajn tradiciojn per aktualaj elementoj de tutmondaj muzikstiloj, por tiamaniere revivigi la proprajn muzikajn tradiciojn kaj fortikigi la lokan memkonscion. Simila celaro jam ekzistis je la tropikaliismo de 1960-aj jaroj. La kantotekstoj kritikas la socialekonomian situacion de la homoj kaj la maljustecon.

La nomo *Mangue Beat* ekestis kiel metaforo por la kultura kaj muzika riĉeco en Recife, ĉar Recife estis konstruita super mangrovo-marĉoj *Manguezais* [mangrovoj] estas ekologia sistemo en la regiono. Komence la movado nomiĝis *Mangue Bit*; ĵurnalistoj el suda Brazilo transfuŝis ĝin al *Mangue Beat*.

## Literaturo 
* Philip Galinsky: *Maracatu Atomico. Tradition, Modernity, and Postmodernity in the Mangue Movement of Recife, Brazil.* Routledge Chapman & Hall, Novjorko 2002, ISBN 0-415-94022-2.
* José Teles: *Do frevo ao manguebeat*. Editora 34 Ltda, San-Paŭlo 2000, ISBN 8573261897.

## Fonto 
http://othes.univie.ac.at/26144/1/2013-01-23_0703130.pdf

Kategorio:Stiloj de brazila muziko
Kategorio:Pernambuko
Funkeado

**Funkeado** nomiĝas ekde la 1990-aj jaroj en Brazilo muzikstiloj, kiuj miksas brazilan muzikon kun funko. Tio validas aparte por la muziko de nordorienta Brazilo. Tie ekzistas kiel variaĵoj *koko-funkeado*, *marakatuo-funkeado* aŭ *foroo-funkeado*, en Rio-de-Ĵanejro ankaŭ *sambo-funkeado*. Funkeado parte kongruas kun Mangue Beat.
Kategorio:Stiloj de brazila muziko
Kategorio:Stiloj de funko
Flordiagramo

**Flordiagramo** en botaniko estas horizontala projekciaĵo de floro. La diagramo montras la morfologion de floro ofte pli facile komprenebla ol florformulo.

[eta|flordiagramo de kvinnombra floro
**1** distancakso
**2** [brakteo
**3** antaŭfolio
**4** sepalo, la sepalaro estas la kaliko (*Calyx*)
**5** petalo, la petalaro estas la korolo (*Corolla*)
**6** stameno, la stamenaro estas la andreceo
**7** karpelo, la karpelaro estas la gineceo]]

La simbolo por la florpartoj estas ordigitaj en koncentraj cirkloj aŭ en spiralo. Se ĉe la ĉefa akso troviĝas floroj, ankaŭ la brakteo kaj la akso estas markitaj en la diagramo.

Oni distingas du specojn de flordiagramoj:
* Empiraj flordiagramoj ilustras la verajn faktojn.
* teoriaj flordiagramoj ilustras krom la verajn faktojn ankaŭ certajn interpretadojn, ekzemple la pozicio de ne plu ekzistantaj stamenoj estas indikita.

[eta|center|560px|flordiagramo de diversaj [ranunkolacoj: **A** arbara anemono, **B** aŭtuna adonido, **C** blua akonito, **D** ordinara akvilegio, **E** grapola akteo ]]
[framed|dekstra|rilatoj de la floraj partoj (*[Campanula medium*) al la flordiagramo. Nigra striita linio montras la tranĉlinio. 1 – pozicio de la ĉefa akso; 2 – tranĉlinio tra la floro; 3 – brakteoj; 4 – subtena folio.]]

## Utiligado 
Flordiagramoj troviĝas ofte en botanikaj instrulibroj kaj en difinlibroj. Kelkfoje la floroj de diversaj specioj havas de ekstere nur malgrandajn aŭ neniajn diferencojn, dum nur la interno ebligas la nomdifinon de la planto. Flordiagramoj estas kelkfoje kio pli helpas difini la nomon de la planto ol foto de la ekstera floro aŭ de la habito.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Floroj
Kategorio:Diagramoj
Flughaveno Stutgarto

La **flughaveno Stutgarto** (IATA-kodo: **STR**, ICAO-kodo: **EDDS**) - germane *Flughafen Stuttgart*, ĝis la jaro 2000 *Flughafen Stuttgart-Echterdingen* - estas internacia flughaveno en la germana urbo Stutgarto. Ĝi plejparte situas sur la teritorio de la urboj Leinfelden-Echterdingen kaj Filderstadt, tuj sude de la urbo Stutgarto, rande de la germana aŭtovojo A8. La unuaj flughavenaj instalaĵoj konstruiĝis en 1936, sed en sia nuna formo la flughaveno ekestis inter la jaroj 1995 kaj 2004. Temas pri la plej granda flughaveno de la germania federacia lando Baden-Virtembergo, kaj laŭ la stato komence de 2015 ĝi okupas la sesan lokon inter la plej grandaj flughavenoj en Germanio..

Laŭ decido de la 15-a de julio 2014 la flughaveno honorige al la en novembro 2013 mortinta politikisto *Manfred Rommel*, kiu de 1974 ĝis 1996 estis la ĉefurbestro de Stutgarto, renomiĝis *„Flughafen Stuttgart – Manfred Rommel Flughafen“*.

## Referencoj 
eta|maldekstra|400px|la flughavena terminalo 1

Flughaveno
Kategorio:Flughavenoj en Germanio
Kategorio:Transporto en Baden-Virtembergo
Chives

**Chives** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 360 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
Chives situas en la oriento de Charente-Maritime, ĉe la limo kun Charente kaj Deux-Sèvres,  nordoriente de Angoulême.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
16395 Ioannpravednyj

'*16395 *Ioannpravednyj'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa ortodoksa sanktulo Joanno de Kronŝtadt (ruse *Иоанн Кронштадтский, Joann Kronŝtadtskij*, realnome *Ivan Iljiĉ Sergiev'', 1829–1908), arkipastro kiu servis en la katedralo de la insulo Kotlin en la Finna golfo. Li famiĝis pro mirakla resanigo, donacema karitato kaj pia vivo. Li establis centron por helpi senlaborulojn kaj senhejmulojn, la unua en Rusio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
(16397) 1982 JS2

**(16397) 1982 JS2** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Essai sur les mœurs et l'esprit des nations

'''''Essai sur les mœurs et l'esprit des nations'''* (Eseo pri moroj kaj spiritoj de la nacioj) estas verko de Voltaire, publikigita por la unua fojo kompleta en 1756.

Tiu monumenta verko, kiu enhavas 174 ĉapitrojn kaj plurajn volumojn de la *Collection des œuvres complètes de M. de Voltaire* publikigita en Ĝenevo de Cramer en 1756, estas la rezulto de dekkvin jaroj de esplorado fare de Voltaire en Cirey, en Bruselo, en Parizo, en Lunéville, en Prusio, en Elzaco kaj en Ĝenevo. En 1769, *La Philosophie de l'histoire (1765)* iĝis la «Discours préliminaire» (enkonduko) de la *Essai* (eseo). Voltaire revizios la tekston ĝis sia morto en 1778.

En tiu verko, Voltaire alfrontas la historion de Eŭropo antaŭ Karlomagno ĝis la komenco de la jarcento de Ludoviko la 14-a, alirante krome tiun de la kolonioj kaj de Oriento.

La *Essai* konstituas unu de la majstroverkoj de la filozofio de Lumoj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Pierre Milza, *Voltaire*, Perrin, 2008, pp. 516-518.

## Eksteraj ligiloj 
* Enrete *Essai sur les mœurs et l'esprit des nations *  (eldono de Kehl) ĉe la retejo Voltaire-intégral  (page)
* *Essai sur les mœurs'' kritika artikolo de Raymond Trousson ĉe la retejo de Mémo

Kategorio:Libroj de Voltaire
Kategorio:Eseoj
Kategorio:Verkoj el la franclingva literaturo
Chico Science

**Chico Science**, realnome **Francisco de Assis França** (naskiĝinta la 13-an de marto 1966 en Olinda; mortinta la 2-an de februaro 1997 en Recife) estis brazila muzikisto.

## Vivo 
Chico Science estis kun sia bando Nação Zumbi unu el la fondintoj de Mangue Beat, muzikstilo interliganta tradiciajn muzikformojn de nordorienta Brazilo (ekzemple foroo kaj marakatuo) kun modernaj elementoj (ekzemple funko kaj hiphopo. Lian muzikon influis interalie James Brown.

Komence Chico Science estis mebro de la grupoj *Orla Orbe* kaj *Loustal*. Proksimume 1991 li fondis la bandon *Nação Zumbi* kaj verkis kune kun Fred 04, kantisto de la grupo *Mundo Livre S/A,* la manifeston de Mangue Beat *Caranguejos Com Cerebros* („cerbohavaj kankroj“). Dum koncertvojaĝoj tra norda Ameriko kaj Eŭropo la muzikgrupo ricevis multan respekton kaj validis kiel unu el la plej novigemaj brazilaj bandoj de la 1990-aj jaroj. Chico Science kaj Nação Zumbi kune surdiskigis por du muzikalbumoj: *Da Lama ao Caos* (1994) kaj *Afrociberdelia* (1996).

Chico Science mortis en la aĝo de 30 jaroj dum trafikakcidento en Recife. Post lia morto Nação Zumbi surdiskigis por kvar pluaj albumoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Chico Science 

Kategorio:Brazilaj muzikistoj
Kategorio:Brazilanoj
(16393) 1981 QS

**(16393) 1981 QS** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la slovaka astronomo Ladislav Brožek elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice, en tiama Ĉeĥoslovakio (nun en Ĉeĥa Respubliko).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ladislav Brožek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Carl von Merode

**Carl von Merode** (naskiĝinta la 15-a de julio 1853 en Mödling / Distrikto Mödling, mortinta la 26-a de oktobro 1909 en Vieno) estis aŭstra pejzaĝpentristo.

eta|Carl von Merode: *Ĉarfarista ateliero*

## Vivo 
Carl von Mérode devenas el belga nobela dinastio. En la jaroj 1870-76 li estis studanto ĉe la altlernejo *Akademie der bildenden Künste* en Vieno, ekde 1873 ĉe Anselm Feuerbach. Li ankaŭ estis membro de la Viena Artkolektivo. En 1891 li servis kiel ĵuriisto ĉe la Berlina Jubilea Ekspozicio. Kune kun la pejzaĝpentristo Adolf Kaufmann li fondis en 1900 en la aŭstria ĉefurbo specialan pentradolernejon por virinoj.

En siaj verkoj von Merode preferis bazarscenojn kaj humurplenajn situaciojn el la viena popola vivo. Por tio li plurfoje honoritis. Li krome estis la patro de la fama en Franclando aktiva dancistino Cléo de Mérode.

## Literaturo 
* Pri Merode ĉe ÖBL
* Heinrich Fuchs: *Die österreichischen Maler des 19. Jahrhunderts*, Ergänzungsband 2, (L–Z), Wien, 1979, K 36

Kategorio:Aŭstraj pentristoj
Kategorio:Pejzaĝistoj
Apito

eta|Apito el metalo
**Apito**, esperante ankaŭ **sambofajfilo**, estas tritona fajfilo uzata kiel signalilo en brazila sambomuziko. Oni uzas ĝin por marki la ritmon. Ĝi estas facile lernebla ankaŭ por infanoj kaj taŭgas pro tio ankaŭ kiel ludila muzikinstrumento.

## Funkcio kaj uzo 
Apito funkcias principe kiel ordinara trilofajfilo, havas tamen du truojn, kiujn oni povas unuope aŭ kune fermi, por produkti malsamajn tonojn.

En brazila sambo la plejparte direktisto de la muzikistaro estas tiu, kiu uzas la sambofajfilon. Ĝi utilas tiam aŭ por signali breĉojn kaj por marki la ritmon. En Eŭropo ĝi estas ankaŭ komprenata kiel ritmoinstrumento, kaj tial ĝin ofte ne ludas la muzikestro, sed foje ankaŭ „ordinara“ membro de la sambomuzikistaro. Ankaŭ en precipe latinida ĵazo *apito* estas ŝatata perkutinstrumento, kiun ludas la frapinstrumentisto, se ĵazbandeto ne havas apartan perkutinstrumentiston.

Ankaŭ sur „ordinara“ unutona trilofajfilo estas ludeblaj sambaj ritmoj post io da ekzercado. Tial kelkaj sambogrupoj respektive -muzikistoj uzas normalajn trilofajfilojn kiel alternativo al apito, kiuj tiam ankaŭ nomiĝas sambofajfiloj.

Sambofajfilo estas ŝatata ankaŭ kiel kompletigo de marakoj. Ĉar la trilofajfiloj tamen ofte estas tro laŭtaj kompare kun la skuoinstrumentoj, oni bezonas por kuna ludado de ambaŭ instrumentoj marakajn versiojn, kies laŭteconivelo estas proksimume samalta kun tiu de la sambofajfilo.

## Referencoj 
Kategorio:Flutoj
Kategorio:Brazilaj muzikinstrumentoj