Marĉoparuo

La **Marĉoparuo** aŭ Foliarparuo, *Poecile palustris*, estas paseroforma birdo de la familio Paruedoj, tre rilata al la Salikparuo, Davida paruo kaj Songara paruo. Ĝi estas eta (ĉirkaŭ 12 cm longa kaj 12 g peza) kun nigraj krono kaj nuko, palaj vangoj, bruna dorso kaj grizecbrunaj flugiloj kaj vosto. Oni agnoskas inter 8 kaj 11 subspeciojn. La proksima simileco kun la Salikparuo povas kaŭzi identigajn problemojn, ĉefe en Britio kie la lokaj subspecioj de ambaŭ specioj estas tre similaj (tie ili eĉ ne estis agnoskataj kiel separataj specioj ĝis 1897).

Tutmonde la Marĉoparuo estas klasita kiel 'Malplej zorgiga', kvankam okazis malpliiĝo (en Britio ties nombroj falis je pli ol 50 % ekde la 1970-aj jaroj, ekzemple). Ĝi estas disvastigata tra moderklimata Eŭropo kaj norda Azio kaj, spite sian nomon, ĝi loĝas en ampleksa rango de habitatoj inklude sekan arbaron. La Marĉoparuo estas ĉiomanĝanta; ties nutrado inkludas raŭpojn, araneojn kaj semojn. Ili nestumas en arbotruoj, elektante jam ekzistintajn truojn pligrandigotajn, pli ol elfosi sian propran. La ino demetas 5-9 ovojn.

## Aspekto 
Nomiga raso *palustris*: **Brilnigrajn krono kaj nuko** kun blua nuanco videbla deproksime. La **nigra mentono**, plie ol gorĝo, sub la beko estas multe malpli granda ol tiu de la Funebra paruo aŭ de la Lapona paruo; la **vangoj estas blankecaj**, iom helbrune en la orelkovriloj. La supraj partoj, vosto kaj flugiloj estas grizbrunaj, sen blankaj markoj male kiel ĉe la Funebra paruo. La subaj partoj estas blankecaj kun okra aŭ helbruna nuanco ĉe flankoj kaj subvosto. La beko estas nigra kaj la gamboj malhelgrizaj. Junuloj estas tre similaj al plenkreskuloj, sed kun pli senkoloraj nigraj krono kaj mentono, pli grizecaj supraj partoj kaj pli palaj subaj partoj; ili mudas al plumaro de plenkreskuloj septembre.

La Marĉoparuo pezas 12 g, estas 11.5 al 12 cm longa (el beko al vosto) kaj ĝia enverguro estas 19 cm. La plej aĝa konata Marĉoparuo en Eŭropo atingis la aĝon de 11 jaroj kaj 11 monatoj.

[eta|maldekstra|Birdo kaptita por [Birdoringigado montrante palajn 'tranĉobordojn' en beko]]
Marĉoparuo kaj Salikparuo estas malfacile identigeblaj laŭ aspekto, se solaj; la rasoj de Britio (*P. p. dresseri* kaj *P. m. kleinschmidti* respektive) estas tre malfacile separeblaj. Se oni kaptas ilin por ringigado, la palaj 'tranĉobordoj' de la beko de la Marĉoparuo estas fidinda kriterio; alimaniere, la plej taŭga vojo por apartigi la du speciojn estas pro la voĉo. Plumarkarakteroj inkludas mankon de hela flugilzono (formita de palaj pintoj de duarangaj flugilplumoj ĉe la Salikparuo), la **pli brilan nigran kronon** kaj **pli eta nigra mentono** de la Marĉoparuo, kvankam neniu el tiuj estas 'komplete fidinda'; La Marĉoparuo havas rimarkinde pli etan kaj mallongan kapon ol la Salikparuo.

## Taksonomio 
Plej fakuloj rehavis *Poecile* kiel subgenro ene de la genro *Parus*, sed la American Ornithologists' Union traktas ĝin kiel distinga genro. Tion konfirmas analizoj de DNA; ene de *Poecile*, la Marĉoparuo estas parto de grupo de tipaj paruoj de Eŭrazio, kiu inkludas ankaŭ la speciojn de Salikparuo, Davida paruo kaj la Songara paruo.

La scienca nomo devenas el la greka *poikolos*, signife 'punktita', kaj latina *palus*, signife 'marĉo', kaj de tie la nomo en Esperanto preferinde al alia uzita nomo Foliarparuo, malpli preciza kaj kiu same malpravas rilate la preferindan habitaton (vidu sube). listigas ok tutmonde; la “Handbook of the Birds of the World” listigas 11:

* *P. p. dresseri*, troviĝas en centra kaj suda Anglio, Kimrio kaj Ok Francio. Iom pli malgranda ol *palustris* kaj pli bruna aŭ olivkolora en supraj partoj kaj pli “malpura” sube. Palaj triarangaj povas konfuzigi kun Salikparuo
* *P. p. palustris*, N & C Eŭropo, el S Skandinavio suden al N Iberio, orienten al centra Pollando, Ok Balkanoj kaj Grekio
* *P. p. italicus*, Francaj Alpoj, Italio kaj Sicilio. Kiel *dresseri*, sed pli ruĝeca en supraj partoj kaj pli pala en subaj partoj Ĝi havas pli grandan areon de nigro en gorĝo kaj supra brusto. Ekzemple, inter la 1970-aj jaroj kaj 2007, la nombro de Marĉoparuo malpliiĝis en Britio je pli ol 50 % kaj sekve ĝi estas en la *Ruĝa Listo de specioj* fare de la brita “Joint Nature Conservation Committee”. Studoj sugestas, ke la kaŭzo povas esti malaltaj survivindicoj el jaro al jaro, kvankam nestomalsukceso falis dum la malpliiĝo. Aliaj studoj montras ke malplia diverseco je la arbara strukturo kaj je plantospecioj, parte pro la sekvoj de la cervopreterirado, estas la kaŭzo de la malpliiĝo.

Informoj el 157 arbaroj fare de la RSPB kaj la BTO pruvis, ke la abundo de Marĉoparuoj en 2003-2004 korespondis kun la vegetaĵaro de 2-4 m supergrunde. Informoj el la 1980-aj jaroj ne montris saman rezulton, sed la nombro de Marĉoparuoj pliiĝis en 2003-2004 en arbaroj kun pli da arbustoj. La studo konkludas , ke la damaĝo al la arbustotavolo kaŭzita de troa paŝtado fare de cervoj ekzemple povas maltaŭgigi la arbarojn por Marĉoparuoj.

Ĝi estas disvastigata kaj komuna loĝanta kaj reproduktanta specio tra moderklimata Eŭropo kaj norda Azio. Ĝi loĝas el norda Hispanio norden al sudorienta Skotio kaj orienten al okcidenta Rusio, kun larĝa malplenaĵo en okcidenta Azio kaj loĝanta denove en orienta Azio el Altajoj orienten al norda Japanio kaj norda kaj okcidenta Ĉinio.

Tiu specio estas loĝanta, kaj faras nur mallongajn postreproduktajn movojn en plej parto de sia teritorio, sed en norda Eŭropo kelkaj moviĝas suden vintre. Tamen Marĉoparuoj ŝajne ne faras eventualajn invadojn, kiel ja faras aliaj membroj de la familio de paruoj.

Plej parto de Marĉoparuoj restas en siaj reproduktaj teritorioj la tutan jaron; eble tio rilatas al ĝia nutrostokada strategio. Analizoj de brita ringigado montris ke en 108 rekuperoj (kiam ringita birdo troviĝas morta aŭ kaptita de alia ringisto), 85 % estis pli proksime ol 5 km el la loko kie la birdo estis origine kaptita, kaj nur 1 % pli malproksime ol 20 km. Alia studo ankaŭ en Britio trovis, ke dum vintro kaj dum nutrado, Marĉoparuoj pasas pli da tempo ol la Blua paruo en la arbustotavolo kaj pli da tempo en la foliaro kaj grunde. Oni komparis arbojn kaj arbustojn en 10 reproduktaj teritorioj. La arboj variis signife laŭ teritorioj, sed la arbustokarakteroj ne variis, sugeste ke arbustoj estas pli gravaj por tiuj birdoj. En Wytham, Oxfordshire, Marĉoparuoj forestis el partoj de la arbaro kun densa foliaro sed malmulta arbustaro.

### Nutrado 
Ili manĝas ĉefe araneojn kaj insektojn printempe kaj somere, sed ankaŭ semojn – inklude tiujn de kardo - nuksojn kaj berojn aŭtune kaj vintre. Fagofruktoj estas la preferata manĝo kiam troveblas. Marĉoparuoj ofte manĝas semojn kaj fruktojn rekte el la planto anstataŭ forporti ilin por manĝi poste.

Marĉoparuoj kolektas kaj stokas grandan nombron de semoj. Por studo en Norvegio, oni rigarids birdojn dum 2 horoj kaj 15 minutoj. Ili manĝis 43 kaj kaŝis 83 semojn dum horo. En Svedio, stokejoj estas pli oftaj inter septembro kaj malfrua februaro, kun pinto por tiu kutimo el septembro al oktobro. Semokaŝejoj inkludas sur kaj en grundo, en foliamasoj, en arbostumpoj kaj sub musko kaj likeno en arboj. La kaŝitaj semoj povas esti ŝtelitaj, ĉu de aliaj Marĉoparuoj ĉu de aliaj specioj, tiel birdoj ofte flugas el loko al loko antaŭ decidi la kaŝejon. Ili preferas uzi jam uzitajn kaŝejojn unue kaj memorigi ties lokojn pli ol serĉi hazarde aŭ sisteme.

### Reproduktado 
[eta|ovoj de *Poecile palustris * - [Muzeo de Tuluzo]]
Marĉoparuoj estas monogamaj kaj ofte pariĝas porvive; paro restas kune por ses jaroj. En Eŭropo, oni konstatis hibrididadon kun la Salikparuo dufoje. Studo en Bourton-on-the-Hill, Gloucestershire, Anglio, trovis ke nestoskatoloj uzataj de Marĉoparuoj en venontaj jaroj estis nur 20 % de kazoj.

## Referencoj
*  Malplej zorgiga

## Plie 
* pri identigo de Marĉoparuo kaj Salikparuo en Britio . Elŝutita la 18an de januaro 2009

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo