open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
7 Iriso

**Iriso**, oficiale '*7 *Iris'''*, estas tre granda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Iriso estas la sepa malkovrita asteroido, unua malkovraĵo la brita astronomo John Russell Hind.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon *Iris*, tiu de Iriso (greke *Ίρις*), la heroldino de la helenaj gedioj.

## Simbolo 
Kiel la "grandaj" planedoj, la unue-trovataj asteroidoj ricevis astronomian simbolon.
Tiu de *Iris'' estas 24px|Stelo sub ĉielarko.

## Ecoj 
Ĝia hela surfaco kaj malgranda distanco de Suno faras de ĝi kvaran plej brilantan objekton de tiu zono, post 4 Vesta, Cereso kaj 2 Pallas; sed dum la opozicio, ĝi povas havi videblan magnitudon de 7,8 kaj esti vidita per binokloj. Dum maloftaj opozicioj ĝia magnitudo povas atingi 6,7.

La analizo de ĝia luma kurbo montras malglatan surfacon,
kaj aksan klinitecon de ĉirkaŭ 85°: unu poluso eksponiĝas al Suno dum la somero, tio kio devas estigi grandajn temperaturajn diferencojn. Ĝia surfaco montras variajn albedojn, notinde eblan helan areon en la norda duonglobo.

Ĝenerale ĝia surfaco aperas hela, kaj ŝajnas miksaĵo de metaloj (fero, nikelo) kun magneziaj kaj feraj silikatoj, simila al la L-tipaj kaj LL-tipaj ĥondritoj. Iris estus grava fonto de tiatipaj meteoroidoj.

Ĝia diametro estis kalkulita post kaŝadoj de steloj la  kaj . Ambaŭ observoj donis diametron de ĉirkaŭ 200&nbsp;km.

En novembro 2006, 7 Iris estis observita per radaro elde la radioteleskopo de Arecibo, toi, kiu konfirmis la malglatecon de ĝia surfaco.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Malkovro de Iris

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Russell Hind
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1847
Henri Lafont

**Henri LAFONT**, realnome **Henri Chamberlin** (naskiĝis en 1902 en Parizo, mortis la  en Arcueil) estis la ĉefo de la franca Gestapo dum la germana okupado en Francio dum la dua mondmilito.

## Bibliografio 
* *Historia* Magazino, eksterseria n-ro 26, 1972 de Fabrice Laroche
* *La Bande Bonny-Lafont* eld. Fleuve noir, 1992 de Serge Jacquemard, ISBN 978-2265046733
* *Les comtesses de la Gestapo* eld. Grasset, 2007 de Cyril Eder, ISBN 978-2246674016
* *Les Grands procès de la Collaboration* eld. Lucien Souny, 2009 de Roger Maudhuy.

## Vidu ankaŭ 
* Pierre Bonny
* 93, rue Lauriston (filmo)

## Eksteraj ligiloj 
* Neoficiala retejo pri Patrick Modiano
* Pri "les malfrats de la Carlingue"

Kategorio:Francaj kunlaborantoj kun nazioj
Kategorio:Francoj kondamnitaj al mortpuno
Arkeopterigo glisilo

**Arkeopterigo glisilo** estas nova tipo de malgranda glisilo. La piloto kuras per aviadilo kaj startas sen helpo. 

## Vidu ankaŭ
* Arkeopterigo
* Glisilo 

## Eksteraj ligiloj
*Arkeopterigo glisilo germane
*filmeto informo   germane, angle

Kategorio:Eksperimentaj aviadiloj
Mänti

**Mänti** estas planlingvo kreita de Daniel Tammet . La vorto *Mänti* venas el la finna *mänty*, kiu signifas "pino". Mänti havas leksikonon kaj gramatikon de skandinaviaj lingvoj.

## Kelkaj vortoj 
* *buss* (buso)
* *kuppi* (taso)
* *nööt* (nokto)

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mänti
* Diskuto pri Mänti 

Kategorio:Planlingvoj
Supra-gvineaj arbaroj

[eta|220ra|[Galeria arbaro en Simandu-Montaro, Gvineo]]
La regiono de la **supra-gvineaj arbaroj** aŭ **gvineaj humidaj arbaroj** estas tersupraĵa tutmondaj 200-regiono el la afrik-arbara ekoprovinco de la afrotropisa ekozono laŭ la terminologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la areo apartenas al tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj de Okcidentafriko. Ĝi estas subdividata en tri unuopajn ekoregionojn :

* Okcident-gvineaj malaltaĵaj arbaroj (Ebur-Bordo, Gvineo, Liberio, Sieraleono);
* Gvineaj montarbaroj (Ebur-Bordo, Gvineo, Sieraleono);
* Orient-gvineaj arbaroj (Benino, Ebur-Bordo, Ganao, Togolando).

Tiuj arbaroj estas parto de la "Gvineaj arbaroj de Okcidentafriko", biodiverseco-riĉaĵejo laŭ la organizaĵo Naturprotekto Internacie.

## Flaŭro 
Fitogeografie, Supra Gvineo estas aparta flaŭra provinco el la Gvineo-Konga Regiono de la Paleotropisa Regno.

## Maparo 

Dosiero:AT0130 map.png|Okcident-gvineaj malaltaĵaj arbaroj
Dosiero:AT0114 map.png|Gvineaj montarbaroj
Dosiero:AT0111 map.png|Orient-gvineaj arbaroj

## Vidu ankaŭ 
* Endemiaj birdoj de Okcidenta Afriko
* Gvineo (regiono)
* Listo de ekoregionoj en Ebur-Bordo
* Malsupra-gvineaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
*  Tutmondaj 200; numero 1 : Gvineaj humidaj arbaroj (WWF). 
*  Gvineaj arbaroj de Okcidentafriko (Naturprotekto Internacie) 

*  Lignaj plantoj el la Supra-gvineaj arbaroj
*  Ekosistemo de la Supra-Gvineaj arbaroj.

Kategorio:Global 200
Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Pierre Bonny

dekstra|eta|Karikaturo de Pierre Bonny dum proceso Volberg, en *Le Petit Parisien* (29 okt. 1935)
**Pierre BONNY** (naskiĝis en 1895 en Bordeaux, mortis la  en fuorto de Montrouge, Arcueil) estis franca policisto (inspektoro, poste ĉefinspektoro) ligita al aferoj *Joseph Marie Guillaume Seznec* kaj *Alexandre Stavisky* kaj al afero de *Konsiliano Albert Prince*. Li estis konsekrita «&nbsp;unua policano de Francio&nbsp;» fare de ministro de justico Henry Chéron post la malkovro de la stumpoj de ĉekaroj de Stavisky.

Eksigita en 1935 pro gravaj kulpoj kaj kondamnita pro korupto, li kun-direktis la francan Gestapon kun Henri Lafont en n-ro 93 de strato Lauriston, en Parizo. Li gvidis, en 1944 en Corrèze, la nord-afrikan brigadon kiu pelis la lokajn rezistantojn. Li estis denuncita je la liberigo de Francio fare de Joseph Joanovici, kondamnita al mortpuno la  kaj ekzekutita per mortpafo la .

## Vidu ankaŭ 
* Henri Lafont
* 93, rue Lauriston (filmo)

Kategorio:Francaj policistoj
Kategorio:Francaj kunlaborantoj kun nazioj
Kategorio:Francoj kondamnitaj al mortpuno
Riverparulio

La **Riverparulio** (***Phaeothlypis rivularis***) estas birdospecio de la familio de la Paruliedoj kaj genro *Phaeothlypis*, iame enmetita kun la ununura samgenrano en *Basileuterus*.

Ĝi troviĝas je malaltaj niveloj ĉe akvo en arbaroj. Ties teritorio inkludas tri disajn populaciojn, kun unu (*P. r. mesoleuca*) en orienta Amazonio de Brazilo, Gujanoj, kaj suda kaj orienta Venezuelo, la dua (nomiga subspecio) en la Atlantika arbaro de sudorienta Brazilo, orienta Paragvajo kaj pleja nordorienta Argentino, kaj la fina populacio (*P. r. bolivianus*) en Yungas de Bolivio.

Tiu specio havas olivecajn suprajn partojn kun malhelbruna kapo kie videblas sablokoloraj superokula strio kaj pli svaga subokula strio videblas ĉefe subokule. La vango estas pli heloliveca kaj la gorĝareo blankeca dum la subaj partoj estas el blankecaj al sablokoloraj kun brunflava nuanco ĉe flankoj. La kruroj estas helflavaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Phaeothlypis rivularis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Flavvosta parulio

La **Flavvosta parulio** (*Phaeothlypis fulvicauda*) estas birdospecio de la familio de la Paruliedoj kaj genro *Phaeothlypis*, iame enmetita kun la ununura samgenrano en *Basileuterus*.

Ili estas loĝantaj birdoj el Honduro suden al nordokcidenta Peruo kaj dise en okcidenta Amazonio. Ĝi troviĝas en arbaroj ĝis 1500 m de altitudo, ĉiam ĉe akvo.

La paro konstruas diketan kupolan neston kun flanka enirejo en dekliva bordo ĉe rojo aŭ pado, kaj la ino demetas 2 blankajn ovojn kiuj estos kovataj dum 16–17 tagoj plu kromaj 13–14 tagoj antaŭ elnestiĝo.

La Flavvosta parulio estas 13-13.5&nbsp;cm longa kaj pezas 14.5 g. La nomiga raso *P. f. fulvicauda* de okcidenta Amazonio en Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Brazilo estas malhelolivecbruna supre kun griza kapo, sablokolora superokula strio kaj la tre rimarkindaj **sablokoloraj pugo kaj supra vosto** kiu nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *fulvicauda* signifas “de flava vosto”, kvankam fakte estas pli sablokolora aŭ hela ol flava kaj same rimarkinde la baza duono de la vosto kiel la samkolora pugo. La suba (fina) duono de la vosto estas nigreca. La subaj partoj estas blankecaj kun iom da sablokolora en flankoj. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli brunaj en supraj partoj, kapo kaj brusto, kaj ties pugo estas pli pala.

Estas kvin aliaj subspecioj.

* *P. f. semicervina*, kiu troviĝas en Chocó el orienta Panamo al nordokcidenta Peruo. Ĝi estas simila al *fulvicauda*, sed la sablokolora areo de la vosto estas pli granda kaj pli pala, kaj sablokolora en flankoj estas pli etenda.
* *P. f. motacilla*, kiu troviĝas el valo de la Rivero Magdalena en Kolombio, estas simila al *semicervina*, sed la sablokolora areo de la vosto estas pli pala, kaj la supraj partoj estas pli olivecaj.
* *P. f. leucopygia*, kiu troviĝas el la kariba deklivaro en Centrameriko, estas distinga formo, kun multe pli pala sablokolora pugo, blanka superokula strio, malhelaj kruroj kaj malhela punkteco en brusto.
* *P. f. veraguensis*, kiu troviĝas el la pacifika deklivaro en Centrameriko, estas kiel *leucopygia*, sed malpli punkteca kaj kun iome pli malhela pugo.
* *P. f. significans* kiu troviĝas en sudorienta Peruo kaj norda Bolivio havas malpli etendan sablokoloran pugon ol la aliaj subspecioj, kaj olivecajn suprajn partojn.

Tiu estas komuna specio, facile vidata kaj identigebla dum saltetas surgrunde, skuante flanken kaj suben kaj supren sian larĝan voston senĉese. La Flavvosta parulio manĝas ĉefe insektojn, araneojn kaj aliajn malgrandajn senvertebrulojn, kaptitajn surgrunde aŭ dumfluge en malfermaj areoj laŭlonge de la bordoj de rojoj, flakoj, ĉe ŝoseoj aŭ padoj. Paro defendas sian manĝoteritoriojn laŭlonge de rojoparto la tutan jaron.

La alvoko de la Flavvosta parulio estas akra *cĉik* kiel tiu de la Akvoparulio, kaj la masklokanto estas trilado sekve de serio de 8-15 sonorilaj notoj *ĉiŭ*. La ino povas fari mildan respondon.

## Referencoj
* Curson, Quinn kaj Beadle, *New World Warblers* ISBN 0-7136-3932-6
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Aĥtumo

eta|300px|dekstra
**Aĥtumo** (hungare Ajtony [ajtonj]) (? – ?) estis hungara tribestro dum regado de la reĝo Stefano la 1-a de Hungario.

Aĥtumo en ĉ. 1000 elkonstruis triban ŝtaton ĉe la Sub-Danubo kaj ĉe la rivero Maros kun ĉefsidejo ĉe Marosvár. Lia reglando baziĝis je abundo de brutaro kaj enspezoj de saloliveroj sur Maros. Li subjugis sin en 1019 al Vazulo la 2-a, greka reĝo kaj akceptis grek-ortodoksajn misiistojn. Stefano la 1-a ekpaŝis kontraŭ li en 1028, kiam li ne povis esperi je greka helpo, ĉar tiam formortis la greka reĝa dinastio.

Li estis sendependa de la reĝo ĝis 1028, kiam li estis venkita en la batalo de Nagyősz, fare de tribestro Ĉanado (hungare Csanád [ĉana:d]). Poste lia regejo disfalis.

Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Historio de Serbio
Kategorio:Historio de Bulgario
Kategorio:Hungaroj
András L. Áchim

**ÁCHIM L. András** (plennome en la hungara *Áchim Liker András*, naskiĝis en Békéscsaba, la 15-an de marto en 1871 – mortis samloke, la 15-an de majo en 1911), estis mastrumanto, kamparana politikisto, redaktisto. Lin mortpafis en disputo frato de Endre Bajcsy-Zsilinszky, Gábor Zsilinszky.

## Biografio 
Li lernis en Békéscsaba kaj agadis politike tie. Li iĝis en 1905 reprezentanto de la Hungaria Reorganizita Socialdemokrata Partio en la parlamento. Li ideologie ligiĝis al la agrarsocialismaj ideoj, kvankam li estis grandbienulo, li apogis aferojn de la senbienuloj kaj malriĉaj kamparanoj. Li fondis en 1906 La Hungarian Sendependan Socialistan partion (pli poste: Hungaria Kamparana Partio) kaj ties semajnan eldonaĵon la Kamparanan Gazeton (*Paraszt Újság*). Li estis reelektita al parlamentano en 1906, sed oni neniigis lian mandaton kaj ekis kontraŭ li juĝproceson pro ribeligo kaj ekscito kontraŭ klaso. Tiu proceso finiĝis en 1908 per liberparolo en Nagyvárad.

Li iĝis en 1910 denove parlamentano, li postulis burĝajn demokratiajn reformojn, agraran reformon. Lia abruptema kaj netolerema personeco kondukis al sia persona tragedio. En unua semajno de majo en 1911, liaj kontraŭuloj ekis gazetan kampanjon kontraŭ li en la budapeŝta gazeto Friss Újság. Lin nomumis kamparana reĝo, la kontraŭuloj akizis lin je subpremo, malamikigo. Áchim respondis en sia gazeto per artikola serio. Du filoj de unu akuzanto Zsilinszky, la 26-jara advokato Endre Bajcsy-Zsilinszky kaj la la 24-jara Gábor Bajcsy-Zsilinszky eniris en loĝejon de Áchim kaj dum disputo, interbatalo morte pafvundigis lin. La fratojn Zsilinszky oni liberparolis el la murdakuzo.

## Literaturo 
* KORODA Miklós: *Áchim András. „A csabai parasztvezér”* (Bp., 1946)
* TIBOR János: *Az Áchim L. András-féle békéscsabai parasztmozgalom* (Békéscsaba, 1958)
* *Földmunkás és szegényparaszt mozgalmak Magyarországon 1848–1948* (I–II. redaktis PÖLÖSKEI Ferenc és SZAKÁCS Kálmán, Bp., 1962)
* VÉR Andor: *Emlékezés Bajcsy-Zsilinszky Endrére és a „Szabadság”-ra* (Borsodi Szemle, 1965. 1. sz.)
* DOMOKOS József: *Egy választás története* (Látóhatár, 1966. 3–4. sz.)
* Géza Féja: *Szabad csapat* (r., Bp., 1965)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Misiones

La hispana vorto *Misiones* (Misioj) povas aludi al:

* La provinco de Argentino nome **Misiones**.
* La departemento de Paragvajo nome **Misiones**.
* La **Misioj de jezuitoj (apartigilo)**
* La historia regiono de **Misiones Orientales** (Orientaj Misioj), nun dispartigita inter la subŝtatoj de Suda Rio Grande kaj Sankta Katarina de Brazilo kaj Argentino respektive.
* La historia regiono de Altas Misiones aŭ Misioj de Gvajrao, kiu korespondas grandmezure kun la subŝtato de Paraná.
* La iama **Gubernio de Gvaraniaj Misioj**.
* Misioj de Alta Kalifornio.
* Misioj de Baja California.
80 Sapfo

**80 Sapfo** estas mezgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la brita astronomo Norman Robert Pogson, en observatorio de Madraso (nun, en Ĉenajo, Barato).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la antikva greka poetino Sapfo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Norman Robert Pogson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1864
Alta Gracia

[eta|250px|La [Turo de la horloĝo vidata el Tajamar]]

La urbo de **Alta Gracia** (Alta Graco) estas ĉefurbo de la Departemento Santa María, provinco de Kordobo, Argentino.

Ĝi situas je 36 km sudsudokcidente de la ĉefurbo provinca ĉefurbo, en la ampleksa Valo de Paravachasca, inter la orienta deklivaro de la Sierra Chica okcidente kaj la ebenaĵo pampa oriente, trafluata de la rojo Chicamtoltina aŭ Alta Gracia, alfluanto de la rivero Anisacate.

## Vidu ankaŭ 
* Alta Gracia (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Argentino
James Craig Watson

**James Craig WATSON** (naskiĝis la 28-an de januaro 1838 en Fingal (Ontario), mortis la 22-an de novembro 1880 en Madison) kanad-devena usona astronomo Lia familio, kiu naskis lin en Ontario (Kanado) transloĝiĝis al Ann Arbor (Miĉigano - Usono) en 1850.

## Vivo 
15-jaraĝa, li enskribiĝis en la Universitato de Miĉigano, kie li lernis la latinan, la grekan, kaj la astronomion sub la instruado de profesoro Franz Brünnow, al kiu li posteulis kiel dua direktoro de la observatorio de Detrojto de 1863 ĝis 1879.

Li amasis konsiderindan monsumon per entreprenoj sen rilato kun la astronomio. Li kreis, per testamento, la Medalon James Craig Watson, kiu estas donacita de la Nacia akademio de la sciencoj al tiuj, kiuj kontribuas al la astronomio.

Li mortis pro peritoneito aĝa de nur 42 jaroj.

## Malkovroj 
Li malkovris 22 asteroidojn, inter kiuj 139 Ĵuevao, en Pekino kie li estis veninte por observi la Pasadon de Venuso de 1874, La nomon "Ĵuevao" estis elektitaj de la ĉinaj estrecoj : (瑞 華, aŭ, en moderna pinjino *ruìhuá*) = "Oportuna (stelo) de Ĉinio".

Li kredis je la ekzisto de la planedo Vulkano, pli proksima de Suno ol Merkuro. Oni nun scias, ke tiu planedo ne ekzistas, sed estas ebleco ke asteroidoj tiel nomataj vulkanoidoj ekzistus. Li opiniis esti observinta du tiaj-tipajn planedojn dum suneklipso en julio 1878 en Vajomingo.

## Honoroj 
Oni donis lian nomon al la asteroido 729 Watsonia.

## Noto kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de James Craig Watson

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio el "Dictionary of Canadian Biography Online"
*  Biografio el "Dictionnaire biographique du Canada en ligne"

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Usonaj astronomoj
81 Terpsiĥoro

**81 Terpsiĥoro** estas granda sed malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
La germana astronomo Ernst Wilhelm Leberecht Tempel malkovris ĝin la 30-an de septembro 1864 elde la observatorio de Marsejlo (Francio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Terpsiĥoro, muzo de la danco en la helena mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ernst Wilhelm Leberecht Tempel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1864
Mar del Plata

[eta|210px|Plaĝoj de La Perla (Punta Iglesias). Tie memmortigis [Alfonsina Storni.]]
**Mar del Plata** (Arĝentomaro) estas grava centro kiel banloko kaj havenurbo argentina situanta ĉe la marbordo de la Argentina Maro, sudoriente de la provinco de Bonaero. Ĝi estas la ĉefurbo de la distrikto General Pueyrredón kaj la turisma urbo plej grava de Argentino post Bonaero, kaj havas unu el la hotelaj kaj gastigaj infrastrukturoj plej ampleksaj de la lando. Ĝi situas je 404 km sudoriente de Bonaero.

## Muzeoj 
* Museo del Mar (marmuzeo)

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Kina Festivalo de Mar del Plata
* Mar del Plata (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Argentino
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Urboj de Provinco Bonaero
Ekstersunsistema satelito

En astronomio, **ekstersunsistema satelito** aŭ **ekstersunsistema luno**, rilatas al natura (ne artefarita) satelito kiu orbitas ĉirkaŭ ekstersunsistema planedo aŭ alia ekstersunsistema astro pli masa ol ĝi mem. Ĝis nun, oni detektis neniun, sed ĝia ekzisto ĉirkaŭ aliaj ekstersunsistemaj planedoj estas teorie antaŭvidita.

## Difino de satelitoj ĉirkaŭ brunaj nanoj 
Dum tradicia kutimo implicas ke satelito orbitu ĉirkaŭ planedo, la malkovro de planed-grandaj objektoj ĉirkaŭ brunaj nanoj ekis la diskuton pri distingo inter planedoj kaj satelitoj, pro la malgranda maso de tiaj malsukcesaj steloj. Por solvi la konfuzon, la Internacia Astronomia Unio deklaris, "Objektoj kun veraj masoj pli malgrandaj ol tiu bezonata por la fuzio de la deŭterio," (nuntempe kalkulita je 13 Jupiter-masoj por objektoj el suna metaleco) "kiuj orbitas ĉirkaŭ steloj aŭ stelaj restaĵoj, estas planedoj " (ne gravas kiel ili formiĝis).

Do, la planed-masaj objektoj ĉirkaŭ brunaj nanoj ne estas satelitoj, sed planedoj.

## Proponitaj metodoj por detektado 
eta|Artista bildo de hipoteza satelito ĉirkaŭ Saturn-simila ekstersunsistema planedo.
Malgraŭ la granda sukceso detekti planedojn per radiala rapido, tiu metodo ne taŭgas por ekstersunsistemaj satelitoj. Estas tiel ĉar ne eblas distingi la influon de satelito sur la radiala rapido de stelo ĉar, vidite el la Tero, la planedo kaj ĝia ebla satelito ŝajnas nur punkton. Pro tio, astronomoj proponis aliajn metodojn por detekti ekstersunsistemaj satelitojn, inter ili:

* Efikoj sur tranzit-tempo
* Rekta bildigo
* Tranzito
* Gravita lensado
* Pulsar-mezurado

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Natura satelito
* Ekstersunsistema planedo

## Eksteraj ligiloj 
* Shadow Moons: The Unknown Sub-Worlds that Might Harbor Life
* Likely First Photo of Planet Beyond the Solar System
* Working Group on Extrasolar Planets - Definition of a "Planet" Position statement on the definition of a planet. (IAU)

Kategorio:Lunoj
Ruĝkapa parulio

La **Ruĝkapa parulio** (*Basileuterus rufifrons*) estas specio de birdo de la familio de Paruliedoj kaj genro de Basileuterus ĉefe reprezentata en Centra kaj Sudameriko, de ĉefe fortikaj parulioj kun fortikaj bekoj kiuj havas olivecajn aŭ grizajn suprajn partojn kaj flavajn subajn partojn.

Ĝi estas indiĝena el Meksiko suden al multe de Centrameriko, rare tiom norde kiom ĝis sudorienta Arizono kaj suda Teksaso.

Ruĝkapaj parulioj ĝenerale atingas longon de ĉirkaŭ 12.7&nbsp;cm. Ili estas supre olivecaj al olivecgrizaj, kun blankecaj al helgrizaj subaj ventroj, tre brilflavaj brustoj kaj gorĝareoj kaj ege distinga kapobildo konsista je tre **markata ruĝeca krono** ĝis la nuko, **longa blanka superokula strio** ĝis la kolflanko kaj **nigreca traokula zono kiu ŝanĝas al sama ruĝeca** malantaŭokule kiu okupas la orelareon al la kolflanko bordata sube de blankeca mustaĉa zono kiu limas kun la tre flava brusto. Temas pri ege rimarkinda kaj nekonfuzebla kapobildo. La beko estas tre fortika, dum la flugiloj estas rondoformaj kaj mallongaj, kaj la vosto estas longa, ofte levata je alta angulo kaj skuata. La kruroj estas rozkolorecaj.

Dum la Ruĝkapaj parulioj estas ĝenerale birdoj de tropika arbustaro de altaj teroj, la nordamerikaj vidaĵoj tendencas esti en kverkarbaroj de kanjonpintoj, ĉe fluanta akvo, dum la birdoj restas malalte en densa vegetaĵaro.

La pariĝa kanto de la Ruĝkapa parulio estas rapida, akcela serio de erecaj notoj (*ĉit-ĉit-ĉit-ĉitĉitĉit*) iom simila al tiuj de la Ruĝeckrona paseremberizo, dum la alvokaj notoj estas akra *ĉik* aŭ *cik*, ofte ripetataj.

Ruĝkapaj parulioj manĝas ĉefe insektojn kaj araneojn, tra densa arbustaro kaj serĉante ĉe grundo por moviĝo. Oni ne scias ĉu ili kaptas ankaŭ el ripozejoj.

Birdoj de la suda parto de ties teritorio povas erare esti konfuzitaj kun la simila kaj tre rilata Brunkrona (*Basileuterus delattrii*), kiu estis iam konsiderata parto de tiu sama specio.

## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga.
* 
* Sibley, David Allen. *The Sibley Field Guide to Birds of Western North America*, ISBN 0-679-45121-8

## Eksteraj ligiloj 
* Ruĝkapa parulio ĉe AviBase
* Ruĝkapa parulio ĉe U Michigan Animal Diversity Web

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
La Violencia

La epoko de **la Violencia** (Violento, Perforto)  en Kolombio estas nomigo por periodo inter 1948 kaj 1960, karaktera pro dupartia violento kaj murdo de la liberala estro Jorge Eliécer Gaitán la 9-a de aprilo de 1948, kio eksplodigis serion de malordaĵoj konataj kiel Bogotazo, karaktera pro la akraj bataloj inter Liberaluloj kaj Konservativuloj, inklude murdojn, agresemojn, persekutadojn, detruadon de privata posedaĵo kaj eĉ terorismo pro la politika liniigo. Kelkaj fakuloj ampleksigas tiun periodon ĝis 1953.

Kategorio:Milita historio de Kolombio
Alberto Granado

**Alberto Granado Romero** estas sciencisto kaj verkisto argentina, naskiĝinta la 8-a de aŭgusto de 1922 en Hernando, Córdoba, Argentino - mortis la 5-an de marto 2011. Filo de Dionisio T. Granado kaj Adelina Jiménez Romero.

Li studis Biokemion, Farmacion, Natursciencon, kaj kiam li estis tridekjaraĝa, decidis ekveturi tra tuta Latinameriko kun sia amiko Ernesto "Che" Guevara. La survoja observado de la senĉesaj mizeroj de la plej malsupraj tavoloj ege efikis sur la modladon de la politika penso de ambaŭ junuloj kaj eĉ sur la historion de la dua duono de la 20a jarcento.

Tiu veturado estis filmigita kiel *Diarios de motocicleta*, de Walter Salles (2004). En tiu filmo eblas aŭskulti la veran voĉon de Granado, en la aktualo, rakontante kelkajn anekdotojn de la historia veturado.

Post la venko de la revoluciuloj estrataj de Fidel Castro li translokiĝis en Kubon, kie li loĝis ĝis sia morto, kaj kunlaboris kun sia amiko Che en la preparo de gerilo en la argentina provinco de Salta, kie esploris kaj rekrutis kelkajn de la estontaj gerilanoj, kiuj formos la organizon de la Ejército Guerrillero del Pueblo (E.G.P.) kiu insurekciis armite en 1963.

Kategorio:Che Guevara
Kategorio:Argentinaj revoluciuloj
Kategorio:Argentinaj verkistoj
Kategorio:Argentinaj kuracistoj
Distrikto de San Pablo (Mariscal Ramón Castilla)

250px|eta|dekstra|Distrikto de San Pablo (Mariscal Ramón Castilla)
La **Distrikto de San Pablo** estas unu de la kvar distriktoj de la Provinco de Mariscal Ramón Castilla, situa en la Departemento de Loreto, apartenanta al la Regiono Loreto, Peruo.

Ĝi estas en la Perua Amazonio.

Tie estis iam Che Guevara helpante kiel volontulo ĉe leprejo.

Milenio estas turisma allogaĵo pro proksimeco de Amazono kaj belaj naturaj vidindaĵoj.

ĝermo

San Pablo
Provinco Misiones

eta|250ra|Situo de la Provinco de Misiones en la nordoriento de Argentino (verde)
La **Provinco de Misiones** estas unu de la 23 provincoj kiu komponas Argentinon, situa en la Regiono de la Granda Nordo Argentina. Limas okcidente kun Paragvajo, el kiu ĝi separiĝas pro la rivero Paraná, oriente, norde kaj sude kun Brazilo, pere de la riveroj Iguazú, San Antonio kaj Pepirí Guazú, krom ĉirkaŭ 20&nbsp;km de seka limo kaj sudoriente kun la Provinco de Corrientes pere de la rojoj Itaembé kaj Chimiray kun ero de seka limo de ĉirkaŭ 30&nbsp;km.

## Geografio 
Ties teritorio okupas areon de , kiu kompare korespondas al tiu ekzemple de Belgio. Estas la dua provinco plej malgranda de la lando post Tucumán, reprezentante nur  de la totalo de la lando.

La populacio estas pli da 1 miliono da loĝantoj. Gravaj urboj estas Posadas kaj Encarnación. La provinco posedas du aŭtosportejojn taŭgajn por nacinivelaj kurkonkursoj en Posadas kaj Oberá. En Oberá plurfoje okazis la TC 2000.

## Vidu ankaŭ 
* Universitato nacia de Misiones

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 
* oficiala retejo pri turismo 
* Enciklopedio de la provinco de Misiones

Misiones
Chuquicamata

eta|300px|Vidaĵo de la mino de Chuquicamata.

**Chuquicamata** [ĉukikamAta] aŭ Ĉukikamato estas la nomo de subĉiela minejo de kupro kaj oro kaj de ties iama minsetlejo. Situa je 15 km norde de Calama, kaj je 245 km de Antofagasta en la Dua Regiono de Antofagasta, Ĉilio. Ĝi estas konsiderata unu el la plej grandaj de la mondo (kun la Bingham Canyon Mine, ĉe Sallagurbo en Usono), en sia tipo kaj estas la plej granda laŭ produktado de kupro en la lando.

Ĉukikamato estas administrata de la ŝtata entrepreno, Codelco.

La mino posedas formon de elipso, kun areo de ĉirkaŭ 800 ha kaj ĉirkaŭ 1.250 m de profundo. Oni ekproduktis tie kupron en 1915 kaj ĝis 2007 posedis minsetlejon por la laboristoj kaj ties familioj, kiu lastatempe estis translokigita.

Kategorio:Minejoj en Ĉilio
Carlos Castillo

**Carlos CASTILLO Armas** (Santa Lucía Cotzumalguapa, 4-a de novembro de 1914 - Gvatemalurbo, 26-a de julio de 1957), estis militisto kaj politikisto de Gvatemala. Li estis prezidento de Gvatemalo el 8-a de julio de 1954 ĝis sia murdo en julio de 1957. Li kunlaboris por la elpostenigo de la iama diktatoro Jorge Ubico Castañeda, sed post kelkaj komplotoj, kiam la ĵus elektita prezidento Jacobo Arbenz ekplanis maldekstran politikon kaj agraran reformon, li konspiris kun la kontraŭrevolucia movado de 1954, apogata kaj inspirata de la ŝtata agentejo de la CIA de Usono, kiu organizis puĉon kontraŭ Arbenz. Post la puĉo Castillo Armas estis la nova diktatoro kaj nuligis la projektojn de agrara reformo.

Kategorio:Prezidantoj de Gvatemalo
Kategorio:Gvatemalaj militistoj
Jorge Ubico Castañeda

eta|Jorge Ubico Castañeda
**Jorge Ubico Castañeda** (Gvatemalurbo, 10-a de novembro de 1878 - Nov-Orleano, Usono, 14-a de junio de 1946), estis politikisto kaj militisto de Gvatemalo. Li estis Prezidento de Gvatemalo de 1931 al 1944. Li pluhavis la povon danke al la apogo de Usono kiu post la falo de Ubico organizis puĉon por forigi la demokratian kaj laŭleĝan registaron de Jacobo Arbenz Guzmán.

Kategorio:Mortintoj en Usono
Kategorio:Generaloj
Kategorio:Gvatemalaj militistoj
Kategorio:Gvatemalaj ministroj
Kategorio:Katolikoj
Kategorio:Liberaluloj
Kategorio:Prezidantoj de Gvatemalo
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Kategorio:Vicprezidantoj de Gvatemalo
Celia Sánchez

**Celia Sánchez Manduley** (Media Luna, 9-a de majo de 1920 – Havano, 11-a de januaro de 1980), estis aktiva revoluciulino kaj partoprenanto en la Kuba Revolucio kaj tre proksima amikino de Fidel Castro. Ŝia patro estis kuracisto. Ekde junaĝo ŝi estis influata de la ideoj de José Martí kaj jam kiel junulino aliĝis al la popola lukto je libereco.

Ŝia decida partopreno estis preparo de la kamparana apogo ĉe Manzanillo al la revoluciuloj, kiuj estis venontaj per la ŝipo Granma kun Fidel Castro kaj Che Guevara. Poste ŝi estis inter la unuaj virinoj kiuj aliĝis al la kastrisma revolucio kaj estris virinan roton. Post la venko ŝi plu havis sian influon, sed ne okupis altajn postenojn.

En 1953 kun sia patro ŝi portis kaj muntis buston ĉe la pinto de la monto Pico Turquino por honorigi la nacian heroon José Martí.

Kategorio:Kubaj revoluciuloj
Kategorio:Kubaj politikistoj
Berezniki (Svaljava)

**Berezniki** (, ) estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160px|Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 307 m (290-360)
* Loĝantaro: 3050
* Poŝtkodo: 89335
* Telefonprefikso: +380 3133

## Situo 
Berezniki situas laŭ rojo, fine de sakovojo. Svaljava kun stacidomo troviĝas je 25 km-oj. La proksima monto estas 1681 m-ojn alta.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1680 en formo *"Bereznik"*. En 1910 vivis en Bereznek 1846 loĝantoj, (1749 rumanoj, 87 germanoj, 10 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Dolha, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Berezniki/Bereznek. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* feriejo kontraŭ tuberkulozo

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Frank País

**Frank Isaac PAÍS GARCÍA**, aŭ "Paris", (naskiĝis la  en Santiago de Cuba, mortis la  en Santiago de Cuba) estis studenta dirigento, instruisto kaj revoluciulo de Kubo kiu luktis kontraŭ la diktatoreco de Fulgencio Batista pere de la Movado 26-a de Julio. Lia murdo fare de policanoj surstrate de Santiago de Cuba la 30-an de julio de 1957, kiam li estis nur 22-jaraĝa, eksplodigis protestotajdon en la tuta lando kaj konstituis gravan eventon por akcelo de la Kuba Revolucio. Li estas konsiderata en Kubo kiel martiro de la revolucio.

Li estis filo el galegaj enmigrintoj; lia patro estis protestanta pastoro. Orfo, li devis rapide enmiksiĝi en la studado por prepari sian estontecon. Komence de la 1950-aj jaroj li jam engaĝiĝis en la kontraŭdiktatora movado. Fine de 1956 li apogis la venon de la revoluciuloj de la ŝipo Granma.

La 9-an de marto de 1957 li estis arestita kaj juĝita kun la malmultaj postvivantoj de la Granma kaj de la insurekciantoj de la 30-a de novembro, kaj estis liberigita en majo 1957, meze de granda popola agitiĝo. Ekde tiam li estis unu de la ĉefaj organizantoj de la apogo al la gerilo de Sierra Maestra kaj al la etendo de la insurekcio al la tuta insulo.

La 30-an de junio de 1957 estis murdita lia frato Josué País kaj ĝuste post unu monato li mem dum perforto kaj linĉado fare de policanoj surstrate en Santiago de Cuba, kun Raúl Pujol.

## Referencoj 
Kategorio:Kubaj politikistoj
Kategorio:Kubaj revoluciuloj
Vovĉij

**Vovĉij,** ukraine **Во́вчий** aŭ *Вовчий*, ruse **Волчий** [volĉij], slovake **Voči,** hungare **Vocsitelep** [voĉitelep] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava, en municipo de Nelipino.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160ra|Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo:
* Loĝantaro: 50
* Poŝtkodo: 89308
* Telefonprefikso: +380 3133

## Situo 
Vovĉij situas laŭ fervoja linio.

## Historio 
## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Trnávka (distrikto Pardubice)

Municipo **Trnávka** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo ĉe rivero Elbo, 7&nbsp;km okcidente de urbo Přelouč kaj 4&nbsp;km oriente de urbo Chvaletice. Tute proksime de la vilaĝo estas granda karba elektrocentralo Chvaletice kun sia la plej alta fumturo en Ĉeĥio (305 m). Vivas ĉi tie  ().

## Historio
Pro relative facila vojo trans Fera montaro laŭlonge de la rivero Elbo kondukis proksime de la vilaĝo Trnávka tn. pado de Trstěnice, kiu jam en la 10-a jarcento direktis el Prago al Moravio. Ankaŭ ebleco en Elbo sukcese fiŝkapti kaj sur bordoj rikolti sufiĉe da vergaĵo por korbofarado proponadis en tiu ĉi regiono relative bonajn viveblecojn.

Malgraŭ la unua skriba dokumento nomas vilaĝon Tyrnov - Trnávka nur en la jaro 1333 estas evidente, ke prisetlado de la teritorio komenciĝis jam en la 10-a jarcento.

Iam Trnávka apartenis al monaĥejo Sedlec, pri kio atestas jam nomita dokumento el la jaro 1333. Pli poste la vilaĝo estis alligita al senjorejo Zdechovice.

Relative trankvila vivo en la vilaĝo malbone ŝanĝiĝis post la jaro 1950. Ĉi tiea regiono estis daŭre signita per subĉiela minado kaj prilaborado de ekspluatata metalsulfido de Manganercaj uzinoj, kiuj ege poluis aeron kaj postrestigadis grandegajn rokaĵajn ŝutmontojn kaj gigantajn senfeĉigejojn. Post finiĝo de la minado en 1970-aj jaroj estis ĉi tie konstruita granda karba elektrocentralo Chvaletice.

En la jaro 1960 estis Trnávka alligita al najbara vilaĝo Řečany nad Labem, sed de la jaro 1993 ĝi ree fariĝis memstara komunumo.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Obecní úřad v obci Trnávka v okrese Pardubice.jpg|Municipa ofico
Trnávka - ulice Kostelní 05.jpg|Strato Kostelní
Trnávka - ulice Obránců míru 03.jpg|Strato Obránců míru 

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en 1978.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
82 Alkmeno

**82 Alkmeno** estas mezgranda sed hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther en Duseldorfo (Germanio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Alkmeno, patrino de Heraklo en la helena mitologio.

## Ecoj 
Ĝia luma kurbo suspektigas la ĉeeston de asteroida satelito.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Theodor Robert Luther
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1864
Charles Linsmayer

**Charles LINSMAYER** fonetike "Ŝarl Linzmajer" estas svisa literatura sciencisto. Li studis en Zuriĥo, Svisujo kaj Berlino (Germanio) literatursciencon.

Li doktoriĝis en Zuriĥo per temo Hans Henny Jahnn ĉe profesoro Wolfgang Binder.

Li estis gimnazia lernejestro, kaj li estas eldona lektoro kaj ĵurnalisto.

Li estas eksperto pri kultura kaj literatura historioj de Svisujo.

## Prelegoj kaj seminarioj 
En aŭtuno /vintro 2010 "Ŝarl Linzmajer" **Charles Linsmayer** faros seminariojn pri temo *«Kurt Guggenheim. Leben und Werk»*, "vivo kaj verko" en universitatoj de Zuriĥo kaj Bazelo en germana lingvo.

Li faros ankaŭ prelegojn ĉe asocio Jeanne Hersch (*"Jeanne Hersch"*) fonetike Ŝan Herŝ.

## Libroj 
Vidu la eldonan liston en oficiala paĝo, kaj *"Jeanne Hersch"*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo
* asocio *"Jeanne Hersch"* fonetike Ŝan Herŝ.
* pri Wolfgang Binder (1916-1986) Prof. Dr., *Ordinarius für neuere deutsche Literaturgeschichte*, orda profesoro pri nova germana literatura historio en: NZZ Neue Zürcher Zeitung: Nr. 52, 4a Marzo 1986, paĝo 35, KD
* eldona listo

Kategorio:Svisaj literaturkritikistoj
Kategorio:Lernejestroj
Hanjkovicja

**Hanjkovicja,** ukraine **Ганько́виця** aŭ *Ганьковиця,* hungare **Kisanna** [kiŝanna] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Svaljava.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|160ra|Distrikto de Svaljava en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo:
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 89312
* Telefonprefikso: +380 3133

## Situo 
Hanjkovicja situas en valo de Latorica. Vovĉij kun stacidomo troviĝas je 5, Svaljava je 14 km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1648. La historia hungara loknomo estis *Hánykovica*, baldaŭe pro la hungariga politiko la komunumo ricevis hungaran nomon. Ĝis Traktato de Trianon Kisanna apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Hanjkovicja/Kisanna. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Highland Park (Ilinojso)

*Highland Park** estas urbo en subŝtato Ilinojso en Usono.

## Bazaj informoj 
* Loĝantaro: 33,500 en 2009
* Areo: 12.4&nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 503 m
* Horzono: UTC-6, somere UTC-5
* Poŝtkodo: 60035, 60037
* Telefonkodo: 847, 224, 773

## Situo, trafiko 
Highland Park havas ĉefvojon Nro 41. La flughaveno funkcias je 20 mejloj. Lago Michigan preskaŭ tuŝas la urbon. Ankaŭ iama vilaĝo Ravinia aliĝis al Highland Park. En Ravinia oni aranĝas ĉiujare festivalon.

eta|maldekstra|300ra|Stacidomo de Highland Park

## Historio 
La komunumo (kiu iam konsistis el 2 loĝlokoj **St. John** kaj **Port Clinton*') fondiĝis en 1869. La 29-an de decembro 1874 unu el la inventistoj de telefono Elisha Gray prezentis muzikan aparaton tra telegrafodrato en la presbitera preĝejo en Highland Park.

## Ĝemelurboj 
*  Ferrara, Italio
*  Puerto Vallarta, Meksiko

Kategorio:Urboj de Ilinojso
84 Klio

**84 Klio** estas mezgranda kaj malbrila asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana astronomo Karl Theodor Robert Luther en Duseldorfo (Germanio) la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Klio, muzo pri la historio en la helena mitologio. Tiu nomo estis jam proponita, en 1850, de Benjamin Gould por 12 Viktorio, pro la polemiko pri la nomo "Victoria".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Theodor Robert Luther
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1865
Friedrich Tietjen

Li laboris de 1861 en la observatorio de Berlino kaj estis direktoro de la
Instituto de Astronomia Kalkulo en Berlino de 1874 ĝis sia morto.

La  li malkovris la asteroidon 86 Semelon.

Oni donis lian nomon al la asteroido 2158 Tietjen.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologio
85 Io

**85 Io** estas granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la usona astronomo Christian Heinrich Friedrich Peters en la observatorio de Clinton (Nov-Jorkio, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Io, amata de Zeŭso en la helena mitologio. Jam tiun nomon ricevis la natura satelito de Jupitero, Iono.

## Ecoj 
85 Io estas malhela kaj karboneca C-tipa asteroido.
Kiel 70 Panopeo, ĝi havas orbitajn elementojn de la Eŭnomia familio, sed ankaŭ ne devenas el la frakasita korpo, kiu naskis la familion.

Ĝi havas retrogradan rotacion, kaj ĝia aksa kliniteco estas proksimume 115° aŭ 125°.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Christian Heinrich Friedrich Peters
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1865
Circuit de Nevers Magny-Cours

230ra

**Circuit de Nevers Magny-Cours** estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Magny-Cours (Francio).

**Longeco**: 4,411 km

**Kurbiĝoj**: 17

**Plej rapida giro**: 1:15:377 de Michael Schumacher (2004)

## Ora listo 
## Vidu ankaŭ 
* Loknomoj, kiuj enhavas la franclingvan silabaron *-Magny*-

Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Autodromo Nazionale di Monza

230ra
***Autodromo Nazionale di Monza*** estas kurejo por konkursoj de Formulo 1 en Monza (Italio). La inaŭgura konkurso okazis en la Monza Reĝa Parko, nordoriente de Milano, la 22-an de septembro 1922. Sur la kurejo oni aranĝas aŭtomobilajn kaj motorbiciklajn konkursojn.

Ekde 1950, oni aranĝas tie - krom unu jaro - ĉiujare la Italan Formulo 1. En 1980 - pro la trakonstruo de la kurejo - la Itala Formulo 1 okazis en urbo Imola, sur kurejo Autodromo Enzo e Dino Ferrari.

La kurejo havis 3 famajn rapidajn kurbiĝojn, konstruitajn en 1935: *Prima Variante*, *Variante della Roggia* kaj *Variante Ascari*. Tiuj kurbiĝoj ne estis uzataj en Formulo 1 ĝis la 1970-aj jaroj.

La kurejo estas rigardata danĝera pro la atingebla granda averaĝa rapido. Sur tiu mortis en 1961 Wolfgang Graf Berghe von Trips (krom kiu mortis 15 spektantoj) aŭ Rupert Hollaus.

En la dua duono de la 1950-aj jaroj, oni alkonstruis rapidan parton kun oblikvaj ovaloj, kiu estis lastfoje uzata en 1961 en Formulo 1. la plena kurejo estis tiam la ovala kaj la tradicia kurejo, longante kun ĉ. 10 km. La startejo kaj la celejo estas paralelaa unu kun la alia. La ovala parto nun estas en kaduka stato.

**Longeco**: 5,793 km
**Kurbiĝoj**: 11
**Plej rapida kuro**: 1:21:046 de Rubens Barrichello (2004)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Wiesław Kazanecki

**Wiesław KAZANECKI** [WJEsŭaf kazaNECki] (nask. la  en Bjalistoko, mortis la  en Bjalistoko) estis pola poeto.

Kazanecki studis polan filologion en la Pedagogia Altlernejo en Opole. Post la diplomiĝo, en 1964 li revenis al Bjalistoko kie laboris kiel instruisto en mezlernejo. En la jaroj 1970-1975 li estis ĉefo de literatura fako kaj sekretario de la redakcio de la monatrevuo *Kontrasty*. En la jaroj 1978-1981 li estis ĉefredaktoro de *Białostocki Informator Kulturalny* (Bjalistoka Kultura Informilo), poste gvidis la redakcian teamon de la monatrevuo *Zdarzenia*. De 1982 li laboris kiel ĉefredaktisto en la bjalistoka sekcio de Krajowa Agencja Wydawnicza.

Li debutis per la poemo *Usnęły rzeczy, nie rażą już zmysłów* en 1959 en Opole en studenta eldonaĵo. La libra debuto okazis en 1964, kiam en la eldonejo Śląsk en Katowice aperis lia poemaro *Kamień na kamieniu* (Ŝtono sur ŝtono). Sekvaj libroj aperis en Varsovio, Lublino, Olŝtino kaj Bjalistoko. Li publikigis poemojn, rakontojn kaj artikolojn interalie en la gazetoj *Kamena*, *Kontrasty* kaj *Poezja*.

Dumvive li eldonis ok poemarojn (en la jaroj 1964-1986); post lia morto aperis ses ceteraj.

Ekde 1992 en Bjalistoko oni enmanigas la Literaturan Premion de Urbestro de Bjalistoko je la nomo Wiesław Kazanecki.

## Eldonaĵoj en Esperanto 
En la jaro 2009 estis eldonita *Podlaĥia Antologio*, por kiu poemojn de diversaj podlaĥiaj aŭtoroj tradukis Tomasz Chmielik kaj Lidia Ligęza. La volumo enhavas plurajn poemojn de Wiesław Kazanecki.

En 2017 Bjalistoka Esperanto-Societo kaj Podlaĥia Libraro eldonis la poemaron *Mi venis por diri al vi ĉiujn ĉi vortojn*, en la traduko de Tomasz Chmielik.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Literatura Premio Wiesław Kazanecki

Kategorio:Bjalistokanoj
Kategorio:Polaj poetoj
Valencia Street Circuit

230ra

**Valencia Street Circuit** estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Valencia (Hispanio).

**Longeco**: 5,419 km

**Kurbiĝoj**: 25

**Plej rapida giro**: 1:38:683 de Timo Glock (2009)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
86 Semelo

**86 Semelo** estas granda kaj malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana astronomo Friedrich Tietjen la  en la observatorio de Berlino (Germanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Semela, amanta de Zeŭso en la helena mitologio, forbrulita de fulmo pro esti volinta vidi la dion en lia tuta grandiozeco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1866
Třebosice

Municipo **Třebosice** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en ebenaĵo ĉe la rivero Elbo, 7&nbsp;km sudokcidente de la urbo Pardubice. Tute proksime malantaŭ la vilaĝo estas armea kaj civila flughaveno Pardubice. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Malgraŭ historiaj fontoj komencas aperigi atestojn pri Třebosice nur antaŭ la duono de 14-a jarcento, la unua skriba mencio pri ĝi devenas el la jaro 1319, la plej novaj arĥeologiaj esploroj pruvas, ke sporada prisetlado sur ĝia teritorio okazas jam de veno de slavaj gentoj, do en la 5-a ĝis la 7-a jarcentoj.

## Loĝantaro 
## Vidindaĵoj 
Malgraŭ Třebosice estas relative malgranda vilaĝo, per sia historio, kaj ankaŭ per sia nuntempa vivo, ĝi viciĝas inter tiuj pli rimarkindaj. Ĉiun vizitanton allogos unika vido al vilaĝplaco pavimita en historia stilo per neĉarpentitaj ŝtonoj, borderita per maljunaj tilioj, kaj kun statuo de Sankta Johano Nepomuka el la jaro 1869 kaj kuliso de ekleziaj konstruaĵoj - preĝejo, paroĥdomo, kaj ĉi tiea konata kampanilo.

## Memorindaĵoj 
### Preĝejo de Avanco de sankta Kruco 
Frugotika preĝejo, atestita en la jaro 1349 kiel paroĥa, aranĝita baroke en la 1-a duono de 18-a jarcento (la navo kaj okcidenta fasado). La preĝejo estas ununava kun trilatere fermita presbiterejo, kun sakristio sur norda flanko kaj antaŭĉambroj sur okcidenta kaj norda flankoj de la navo. La presbiterejo kaj sakristio estas subtenataj per pilieroj. La presbiterejo estas volbita per kruca kaj sakristio per barela volboj. La navo estas platplafona. Sur suda nava flanko estas pintarka portalo. La okcidentan fasadon superas voluta frontono kaj dividas ĝin pilastroj. Fenestroj de la presbiterejo estas pintarkaj, fenestroj de la navo estas volbitaj per cirklaj arkoj. En presbiterejo estas gotikaj murpentraĵoj el la 2-a duono de 14-a jarcento, malkovritaj en la jaro 1951.

La ĉefaltaro estas el duono de la 18-a jarcento, rokoka kun riĉa figura ornamo kaj bildo de Sankta Kruco de la pentristo Kostenč el Pardubice. El la sama tempo estas la predikejo kun figuraj reliefoj kaj la baptujo kun statuaro de bapto en Jordano. Tomboŝtono estas el la jaro 1599.

### Kampanilo 
Apud la preĝejo estas ligna oklatera baroka kampanilo.

## Bibliografio 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Malantaŭ la flughaveno 
* Mapo
* Paĝaro de biciklovojo  

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo
Marina Bay Street Circuit

230px

**Marina Bay Street Circuit** estas cirkvito por konkursoj de Formulo 1 en Singapuro.

**Longeco**: 5,073 km

**Kurbiĝoj**: 23

**Plej rapida giro**: 1:45:559 de Kimi Räikkönen (2008)

## Ora listo 
Kategorio:Kurejoj de Formulo Unu
Adolfo Cueto

**Adolfo CUETO** (Madrido, 31an de januaro 1969 - Madrido, 4an de decembro, 2016) estis hispana poeto en kastilia lingvo.

Tre ligita al Asturio, familiare, de lia naskiĝo, kvankam loĝanta en Madrido, en kies Universitato Complutense faris studojn de juro kaj de Hispana Filologio. Li dediĉis sin al la verkado kaj al la mondo de la eldono. Lia unua libro de poemoj estis elstarita en la paĝoj de *El Cultural*, de la ĵurnalo *El Mundo*, kiel unu el la plej bonaj libroj de nova aŭtoro aperinta tiujare. Li estis parte tradukita al la angla kaj al la araba, kaj inkludita en iuj specimenoj kaj antologioj de lasta hispanlingva poezio; same, pluraj de liaj poemoj estis agnoskitaj per diversaj premioj. Li ankaŭ realigis literaturajn kunlaboradojn en programoj de radioaparato kaj televido.

## Ĉiutaga poezio 
* *Diario mundo* (Palmo de Majorko, Calima, 2000).
* *7 poemas* (Damasko, Instituto Cervantes, 2007 –ed. Dulingva, nevendata).
* *Palabras subterráneas* [2001-2004] (Sevilo, Renacimiento, 2010).
* *Dragados y construcciones* [2005-2009] (Madrido, Visor –en gazetaro).

Kategorio:Hispanaj poetoj
Kategorio:Komplutensa Universitato de Madrido