open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zürich HB (stacidomo)

## Enkonduko 
La **Ĉefstacidomo Zuriko** (oficiale: **Zürich HB**) estas la plej granda fervoja stacidomo de Svislando kaj post Frankfurto ĉe Majno la dua plej granda de Eŭropo. Ĝi estas unu el la ĉefaj trafiknodoj de la Svisaj Federaciaj Fervojoj. La ĉefstacidomon de Zuriko ĉiu-tage utiligas 340'000 pasaĝeroj.
La stacidomo havas 16 relojn por la nacia kaj internacia malproksimtrafiko kaj 10 relojn (6 en du subteraj stacidomoj) por la regiona trafiko de la Zurika Trafik-Unio. Nuntempe estas konstruata nova subtera stacidomo je la orienta flanko sub Löwenstrasse por povi akcepti ankaŭ estonte la kreskantan regionan trafikon.

## Mapo 
centra|450ra|eta|Mapo de la fervojaj linioj en centra Zuriko

## Granda vendejcentro 
En la ĉefstacidomo troviĝas subtere grandega vendejcentro kun cento da diversaj vendejoj, supermerkatoj kaj butikoj, kiuj estas malfermitaj ĉiu-tage inkluzive sabate kaj dimanĉe de fruamatene ĝis la 21-a horo vespere. La Ĉefstacidomo Zuriko do estas krom la kora trafikcentro de la Zurika Trafik-Unio ankaŭ unu el la plej grandaj aĉetejo de Zuriko.

eta|200ra|dekstra|Konstruo de la stacidomhalo 1870

## Historio 
La unua konstruaĵo de la Ĉefstacidomo Zuriko estis konstruita de Gustav Albert Wegmann. Ĝi estis inaŭgurita la 9-an de aŭgusto 1847 kiel finhaltejo de la Hispan-Panet-Fervojo (germane *Spanisch-Brötli-Bahn*), la unua svisa fervojo, kiu konektis Zuriko kaj Baden en la Kantono Argovio. Tiam la stacidomo situas je la nordokcidenta fino de la urbo. Hodiaŭ ĝi estas la centro de la urbo. Urbo, fervojreto kaj trafiko kreskis konstante kaj kun tio ankaŭ la stacidomo.

En 1871 la unua stacidoma konstruaĵo estis anstataŭigita per la halo de la arkitekto Jakob Friedrich Wanner, kiu staras ankoraŭ hodiaŭ. En 1902 oni remetis la relojn pli norden kaj grandigis la stacidomon, en 1933 estis aldonita nova halo kun 15 reloj sur ponto super la rivero Sihl. 1970 estis malfermita la subtera vendejpasejo sub la stacidoma placo kaj en la 80-aj jaroj oni konstruis la subteran stacidomon sub Museumstrato kun tunelo al . Iom poste oni longigis la Sihlval- kaj Uetliberg-Fervojon de Selnaŭ ĝis la ĉefstacidomo per subtera linio. En 2006 oni aldonis provizoran stacidomon apud la Sihl-poŝtoficejo.

## Nova subtera traveturebla stacidomo 
La 1-an de juli 2014 estis post sepjara konstrudaŭro malfermita la nova traveturebla subtera stacidomo, kiu altigas la kapaciton de la plej granda svisa stacio je plia 30% al tage preskaŭ unu miliono da pasaĝeroj, per kio la ĉefstacidomo de Zuriko fariĝas la plej trafikoriĉa kaj kapacita stacidomo de la tuta mondo.

## Interkonektoj 
* Stacidomo ''''

## Vidu ankaŭ 
* Zürich Oerlikon (stacidomo)
* Zürich Stadelhofen (stacidomo)
* Listo de fervojaj stacioj en Svislando
* Tramtransporto en Zuriko

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de RailCity Zuriko (tio estas la vendejoj en la ĉefstacidomo) 
* Retejo de la Svisaj Federaciaj Fervojoj (SBB CFF FFS)
* Retejo de la projekto «Fervojo2000» 
* Retejo pri la nova subtera stacidomo Löwenstrasse 
* 
* 

Kategorio:Zuriko
Kategorio:Fervojaj stacioj en Svislando
Sipajo

eta|180ra|Sipajoj en gravuraĵo de Frederic Shoberl de la libro "La mondo en miniaturo:Indostanio", Londono,R. Ackerman,jardeko de 1820
**Sipajo** (turke, Spahi, laŭlitere, Sepahi, aŭ Spakh kaj en aliaj eŭropaj lingvoj, "Sipahi" aŭ "espahí") estis membro de roto elita kavalerio inkludita ene de la Ses Divizioj de Kavalerio de la Otomana Imperio. La nomo devenas de la سپاهی perslingva Sepâhi kio signifas "soldato" kaj kio normale devenis de la Magrebo. La statuso de la sipajoj similis al tiu de la mezepokaj eŭropaj kavaliroj. La sipajo estis titulara de feŭdo (timar) donacita rekte de la Otomana Sultano, kaj rajtis je ĉiu enspezo de la feŭdo ŝanĝe de sia servo kiel militisto.

Poste, en la Brita Imperio, oni konis kiel Sipajo (kion angloj skribis ankaŭ kiel "sepoy") indiĝenon de Barato rekrutita kiel soldato serve de la eŭropa povo, normale de Britio, sed ankaŭ oni ampleksigis ties uzadon al la koloniaj armeoj de Francio kaj Portugalio.

Pli specife, estis la termino uzita en la britia armeo de Barato por la rango de rekrutulo *(aŭ simpla soldato)* de la infanterio.

La samranga ekvivalentaĵo en la brita kavalerio oni nomis "soŭar".

Ĉar temas pri kolonia armeroto, en kelkaj landoj kie okazas naciisma problemaro, oni uzas tiun terminon por aludi la supozatajn okupaciantajn trupojn aŭ policojn, kiel en Eŭskio, rilate la polico de Hispanio aŭ en aliaj lokoj.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Barato
* Ribelo de Sipajoj

Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Soldatoj
Kategorio:Historio de Azio
Kategorio:Barato
Ngunoj

Sub la nocio **ngunoj** oni kunigas diversajn etnojn de la bantuoj.

Ngunoj estas artefarita kolektnocio, kiu sugestas etnan unuecon, kiu ne vere ekzistas, kvankam lingvistika parenceco ne estas kontestebla. La bantuaj etnoj, kiujn oni sub tiu nocio kunigas, ne komprenas sin kiel ngunojn. Por ili la respektiva socio estas la plej grava. Plia, ankaŭ artefarita, subdivido diferencigas je nordaj ngunoj, konsistantaj el zuluoj kaj svazioj, kaj je sudaj ngunoj, al kiuj estas nombrataj la kosaoj, tembuoj, mfenguoj, mpondoj kaj la mpondomizoj. Krom tiuj ekzistas ngunoj en Malavio, Mozambiko, Zambio, Zimbabvo (matabeloj) kaj Tanzanio, kiuj en la 19-a jarcento pro la militoj de la ŝakaoj el Sudafriko migris norden.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Malavio
Kategorio:Etnoj en Mozambiko
Kategorio:Etnoj en Sudafriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnoj en Zambio
Kategorio:Etnoj en Zimbabvo
Kategorio:Etnologio
Gols

**Gols,** hungare **Gálos,** kroate **Gojza** estas komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Burgenland kaj al la distrikto Neusiedl am See. Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj.

## Situo
Gols situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Pamhagen-Parndorf, laŭ fervojo Fertőszentmiklós-Parndorf. La distrikta ĉefurbo Neusiedl am See situas proksime.

## Historio
La unua mencio pri la komunumo devenis el 1217 latine **villa Galus**. Poste ĝi estis grava centro de luteranoj. La turkoj detruis ĝin en 1529 kaj en 1683. Dum la historio oni kultivis vinberon. En 1910 la loĝantoj estis precipe aŭstroj. Ĝis 1920 la vilaĝo apartenis al Moson, al distrikto de Nezsider. Poste ĝi apartenas al Aŭstrio.

## Vidindaĵoj
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Jakobo el la 12-a jarcento, (origine fortresopreĝejo)
* luterana preĝejo el 1818 

## Ĝemelkomunumo
*  Levél, Hungario
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Neusiedl am See
Kategorio:Komunumoj de Burgenlando
Riĉigita uranio

La **Riĉigita uranio** (aŭ densigita) estas tiu tipo de uranio, en kiu la izotopo kun masnumero 235 aperas en pli granda proporcio ol en la natura uranio.
 
La uranio havas du izotopojn en la naturo: la 235-a (0,72%) kaj la 238-a (99,28%) (inter la krampoj troviĝas la natura proporcio en natura uranio). 

La 235-a uranio donas la fuelon de atomreaktoroj. Ĝi disiĝas post akcepto de la neŭtrono al du pli malgrandaj kernoj, dum liberiĝas 1-3 neŭtronoj. Por eki la nuklean ĉenreakcion, necesas ke minimume unu el la liberiĝintaj neŭtronoj disigu unu 235-an atomon (nuklea fisio). La 238-a izotopo estas bone neŭtronsorba materialo, tie ĝi bridas la elformiĝon de la ĉenreakcio. 

Depende de tipo de la atomcentralo kaj de materialo de la neŭtrona moderatoro, oni devas riĉigi la 235-an enhavon de la natura uranio al 3-4% (por komparo: en la atombombo, la proporcio de la 235-a uranio devas superi la 85%-on). Oni nomas tiun procezon **riĉigo de la uranio**, kies finmaterialo estas la **riĉigita uranio**. La postrestanta malriĉigita uranio estas kromprodukto, kiun uzas lastatempe la militistaro por produktado de kirasrompaj armiloj, pro sia granda denseco kaj trarompa eco. 

La riĉigo de uranio estas tre malfacila, ĉar la du naturaj izotopoj havas samajn kemiajn proprecojn, tial oni eluzas iliajn etajn masdiferencojn. La uzataj metodoj povas esti la difuza, centrifuga kaj ventila metodo. Por tiuj oni devas gasigi la uranion (urania sesfluorido UF6), la riĉigo okazas nur post tio. 

En la mondo, la usona entrepreno USEC havas preskaŭ mondmerkatan monopolon en komerca uzo.

Kategorio:Brulaĵoj
Kategorio:Foklea energio
Kategorio:Nuklea energio
Cvanoj

eta|250px|Bildo de kunveno de cvanoj ĉ. 1900
**Cvanoj** estas bantua etno vivanta en Bocvano, en Zimbabvo, en la iama bantustanoj Bofutacvano de la respubliko Sudafriko kaj en la Kaprivio-regiono de Namibio. Ilia tutnombro internacie estas taksata je 4 milionoj. La cvana lingvo ĉe ili nomiĝas *Secvana*. Ene de la bantua etnogrupo la cvana apartenas al la subgrupo de la sotoj. Ankaŭ la cvanoj konsistas el diversaj etnaj subgrupoj, ekzemple la ngvatoj.

La nomo de la ŝtato Bocvano devenas de la cvanoj, kiuj tie estas la majoritato.

Antaŭe ĉiu cvana etno estis regata de reĝa estro, la *Kgosi*. La kgosi estis kaj la sekulara kaj la spirita gvidanto, ĉar li estis la peranto al la *Modimo*, ilia plej alte dio. Tradicie ili vivis en tielnomataj gigantoj: "vilaĝoj" kun loĝantaro de ĝis 40.000.

Precipa statusosimbolo ĉe ili estas la bovoj, per kies posedo hodiaŭ estas difinata la socia pozicio. Hodiaŭ ekzistas en Bocvano po du bovoj por unu loĝanto, sekve la bovobredado estas unu el la plej gravaj ekonomiaj faktoroj en Bocvano.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Bocvano
Kategorio:Etnoj en Namibio
Kategorio:Etnoj en Zimbabvo
Kategorio:Etnoj en Sudafriko
Lancelot Hogben

**Lancelot HOGBEN** (naskita la  en Southsea; mortinta la  en Wrexham) estis brita lingvokreinto. 

Li ekstudis en Trinity College, Cambridge, en 1912. Li fariĝis biologo kaj estis profesoro en Sudafriko, Usono, Londono kaj Aberdeen. Li estis edzo de Enid Charles, konata statistikistino, kaj havis kvar gefilojn.

Li multe vojaĝis kaj vizitis eĉ Japanion. Li estis aŭtoro de grava verko de scienca disvastigado, *Science for the Citizen* (Scienco por la Civitano), kaj multaj eseoj pri edukado, nome "Dangerous Thoughts" (Danĝeraj pensoj). Pliaj gravaj kaj sufiĉe popularaj verkoj liaplumaj estis *Mathematics for the Million* (Matematiko por Milionoj) kaj, kunaŭtore, *The Loom of Language* (La Teksiĝo de Lingvo). 

Li kreis la planlingvon Intergloso en 1943. Ĉar tiu ĉi lingvoprojekto de sukcesis, li lasis ĝin en 1963 kaj anstataŭe proponis alian projekton, Esenca Monda Angla, bazita sur Basic English.

Kategorio:Gloso
Kategorio:Lingvokreintoj
Andreo Rublov

[eta|225px|La [Sankta Triunuo de Rublov]]

[eta|[Ikono kiu reprezentas Paŭlon, realigitan de **Andreo Rublov** ĉirkaŭ la jaro 1407. De 110 x 160&nbsp;cm, ĝi konserviĝas en la Tretjakova galerio de Moskvo.]]
**Andreo RUBLOV** (; naskiĝis ĉ. 1360 aŭ 1370, mortis en 1427 aŭ en la 29-a de januaro 1430) estis la plej granda rusa ortodoksa pentristo kaj faristo de ikonoj de Moskvo kiu vivis en la 14-a jarcento. Li estas konata por sia ikono mejloŝtona: "La Sankta Triunuo".

Lia unua mencio estas en 1405 kiam li ornamis ikonojn kaj freskojn por la Katedralo de la Anunciacio de la Moskva Kremlo kun Feofan Grek kaj Prokhor de Gorodets.

En 1408 li pentras (kun Daniil Cherni) en la Katedralo de la Endormiĝo ĉe Vladimir kaj en 1425–1427 en la Katedralo de La Sankta Triunuo ĉe Sergijev Posad. Malantaŭ la morto de Daniil, Andreo venis al La Andronikov Monaĥejo en Moskvo, kie li pentris sian lastan verkon, fresko en la Savista Katedralo.

En lia arto Rublov kombinis du tradiciojn: la alta asketismo kaj la klasika harmonio de la Bizancanoj. La karakteroj de liaj pentradoj estas ofta pacaj, kvietaj kaj respegulaj. Lia arto estas konata kiel la skemo laŭ kiu modernaj ikonartistoj laboras.

Li mortis en monaĥejo de Andronikov en la 29-a de januaro de 1430. Li estis enkanonigita de la Rusa Ortodoksa Eklezio en 1988 kiel :ru:Преподобный. La Eklezio festas lian festivalon en la 4-a de julio.

En 1966 Andrej Tarkowski faris filmon, kiu estas bazita sur la vivo de Andreo Rublov.

Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Artikolo (periodaĵo)

Periodaĵa **artikolo** estas literatura ĝenro enhavanta klaran, faktan, logikan kaj kompreneblan esprimon de ideo aŭ priskribon de evento. La artikolo serĉas rilatojn, kaŭzojn, sekvojn kaj ĝi analizas, klasigas kaj ĝeneraligas.

Enhavo de la artikoloj estas:
* baza ideo
* argumentado
* konkludoj

La artikolo povas esti skribita en alineoj kaj kolumnoj.

La artikolo estas rezulto de subjekta alveno de aŭtoro al donita problemaro kaj ankaŭ al karakterizaj kaj lingvaj rimedoj, tial ĝi estas vicigata inter ĝenrojn de publicistiko.

En laika nocio la vorto artikolo signifas preskaŭ kian ajn formacion en ĵurnalo krom informo.

Kategorio:Ĵurnalismo
Kategorio:Literaturaj nocioj
Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Congoj

**Congoj** (alia, plejparte en Mozambiko uzata, nomo denaska: ***Shangaan***) estas bantua etno en la suda Afriko. Ili vivas precipe en la suda Mozambiko en provincoj Gazao kaj Maputo. Krome estas granda grupo de congoj en provinco Limpopo en Sudafriko. La conga lingvo estas nomata *xitsonga* (elparolu: ŝitconga).

Iam la congoj regis la regnon Gazao, kiun fondis Soshangaane. La ĉefurbo estis en Mossurize je la hodiaŭa limo al Zimbabvo. La regno Gazao etendiĝis de partoj de la hodiaŭa sudorienta Zimbabvo ĝis al la rivero Save en la suda mozambiko. Al ĝi apartenis partoj de la hodiaŭaj provincoj Sofala, Manica, Inhambano, Gazao kaj Maputo en Mozambiko kaj partoj de Sudafriko.

Soshangaane translokigis la ĉefurbon de Mossourize en la provincon Gazao. Post lia morto Muzila transprenis la regadon, kaj post Muzilo Gugunhana regis, kiun en 1895 la portugaloj kaptis kaj enkarcerigis en Mandlakazi, la hodiaŭa provinco Gazao.

Dum la apartismo en Sudafriko multaj congoj vivis en la bantuujo Gazankulu en la norda provinco Transvalo. En 1989 proksimume 700.000 congoj loĝis en sia bantuujo, dum 470.000 loĝis ekstere.

## Vidu ankaŭ 
* Conga lingvo

Kategorio:Etnoj
Congoj
Congoj
Kategorio:Etnologio
Max Švabinský

**Max ŠVABINSKÝ** (naskiĝinta je 17-a de septembro 1873 en Kroměříž - mortinta en 10-a de februaro 1962 en Prago) estis ĉeĥa pentristo, desegnisto, grafikisto, kaj profesoro en la Akademio de Grafiko en Prago. Švabinský konsideriĝas kiel unu el la plej grandaj roluloj en la historio de ĉeĥa pentrado, kaj eble la plej signifoplena el la unua duono de la 20-a jarcento. Li estis unu el nur kelkaj reprezentantoj de moderna arto, kiun pozitive akceptis la komunista reĝimo.

Kategorio:Ĉeĥaj pentristoj
Pedioj

**Pedioj** estas bantua etno hejma en Sudafriko kaj kvazaŭ partoetno de sotoj. La pedia lingvo en ilia lingvo mem nomiĝas *Sepedi*, kaj ankaŭ estas nomata nordsota lingvo. Ĝi estas unu el la naŭ en Respubliko Sudafriko krom la fakte "ĉefaj oficialaj" lingvoj, la angla kaj la afrikansa, oficiale agnoskitaj bantuaj lingvoj. La subjugigo de la pedioj okazis en la jaroj 1876 ĝis 1898.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de afrikaj etnoj

Kategorio:Etnoj
Pedioj
Pedioj
Kategorio:Etnologio
De Bilt

Dosiero:Loudspeaker.svg**De Bilt** ()
estas municipo kaj vilaĝo en la mezo de la nederlanda provinco Utrecht. La *municipo* havas ĉirkaŭ 42 000 loĝantojn sur areo de ĉirkaŭ 67 km² (de kiu nur 0,18 km² estas akvo). La *vilaĝo* De Bilt havis 10 465 loĝantojn (je la 1-a de januaro 2005).

La sekvaj loĝlokoj ankaŭ apartenas al la municipo: Bilthoven, Groenekan, Hollandsche Rading, Maartensdijk kaj Westbroek. En Bilthoven en 1921 je la esperantlingva nomo "PACO" fondiĝis la Internacio de Militrezistantoj.

La Reĝa Nederlanda Meteorologia Instituto KNMI jam ekde 1897 havas sian sidejon iom sude de la vilaĝo De Bilt.

*De Bilt ne estu konfuzata kun la frisa municipo kaj regiono Het Bildt.*

Dosiero:KNMI-2.jpg|KNMI-konstruaĵoj de malproksime
Dosiero:De Bilt - 1.jpg|Vilaĝa kirko ekde la Dorpsstraat (Vilaĝostrato)

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Somera Olimpiko 1972/moderna pentatlono

## Moderna pentatlono en la Somera Olimpiko 1972 
## Unuoble
## Teame 
Kategorio:Moderna pentatlono dum la Someraj Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1972
Morning Chronicle

***The Morning Chronicle*** estis angla gazeto fondita en 1769 en Londono, Anglio. Ĝi estis posedita kaj eldonita de variaj proprietuloj ĝis 1862. Tiu gazeto restis plej fama kiel la unua dungisto de la verkisto Charles Dickens. Tiu gazeto cetere publikigis kelkajn artikolojn fare de Henry Mayhew, kiuj estis kolektitaj kaj poste eldonitaj en libro titolita *London Labour and the London Poor*.

## Eksteraj ligiloj 
***(en)** Georgian Index 

Kategorio:Britaj gazetoj
Kategorio:Anglalingvaj gazetoj
Nova (hungara vilaĝo)

**Nova** estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.

## Bazaj informoj
* Areo: 39 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 840
* Poŝtkodo: 8948
* Telefonprefikso: 92

## Situo
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Keszthely-Lendva. Lenti estas proksime.

## Historio
La unua mencio okazis en 1255, tiam la kampoj apartenis al ĉefepiskopo de Veszprém. La komunumo iĝis kampurbo en 1446 ĝis 1871. La turkoj okupis la ĉirkaŭaĵon en la 16-a j.c. kaŭzinta suferojn. La katolika preĝejo konstruiĝis en 1777. La urbeto evoluis kaj iĝis distriktejo ĝis 1950. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj kamparanoj. En 1967 lernejo ekfunkciis.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo,  biblioteko, muzeo pri la vilaĝo, kuracejo, dentokuracejo, apoteko, aŭtonomio por ciganoj. Apud la vilaĝo ĉaskastelo troviĝas.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo Ĉieliro de Maria

## Famuloj 
En Nova naskiĝis:
* agronomo László Czapáry
* Csaba Szabó (arkivisto)
* hungara-kroata skulptisto Lajos Bezerédi.
En Nova mortis:
* politikisto Zsigmond Károly Batthyány.

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Tyler Hansbrough

**Andrew Tyler HANSBROUGH** (nask. la 3-an de novembro 1985, en Columbia, Misurio) estas usona kolega korbopilkisto por la vira korbopilkteamo de la Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill. Hansbrough ricevis la titolon "ACC Freŝmano de la Jaro". Lia nomo estas "Psycho T (Freneza T)", pro la intenco de kiu li portrejnas kaj ludas korbopilkon.

Hansbrough
Charlotte Turner Smith

eta|dekstra|200px|Charlotte Smith
**Charlotte TURNER SMITH** (n. la 4-an de majo 1749 - m. la 28-an de oktobro 1806) estis brita poetino kaj romanistino. Oni kutime konsideras, ke ŝiaj verkoj influis multajn verkistojn kiel Jane Austen, William Wordsworth kaj precipe Charles Dickens. Charlotte Turner Smith estis poetino kaj aŭtorino, kies verkoj klare apartenas al la romantikista movado. Smith interesiĝis pri sociaj vivkondiĉoj, sed ankaŭ pri politiko, precipe pri la franca revolucio de 1789.

## Eksteraj ligiloj 
* **(en)** Charlotte Smith: Poet, Novelist, Radical 

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Britaj poetoj
Listo de kantonoj de Okcidenta Virginio

eta|400px|La kantonoj de Okcidenta Virginio.
**Okcidenta Virginio** estas administre dividita al 55 **kantonoj**. Iliaj kodoj laŭ FIPS ĉiuj komenciĝas per la kodo de Okcidenta Virginio, kiu estas "54". La tabelo montras nur la sekvajn tri ciferojn.

| width="30%" |

| width="30%" |

|}

## Vidu ankaŭ 
* Etimologio de nomoj de kantonoj de Okcidenta Virginio

Okcidenta Virginio
Alexander Chalmers

**Alexander CHALMERS** (n. la 29-an de marto 1759 - m. la 29-an de decembro 1834) estis skota verkisto.

Li naskiĝis en Aberdeen, kaj studadis medicinon antaŭ ol dediĉi sin al ĵurnalismo. Krom eldonoj de la verkoj de William Shakespeare, James Beattie, Henry Fielding, Samuel Johnson, Joseph Warton, Alexander Pope, Edward Gibbon kaj Henry St John, Chalmers verkis *A General Biographical Dictionary* en 32 volumoj, *Glossary to Shakspeare* (1707) kaj *British Essayists*.

Li estas plej konata pro la jena citaĵo : "*La tri grandaj esencaĵoj de feliĉo estas : io por fari, io por ami kaj io por esperi*".

Kategorio:Skotaj verkistoj
Patrinoj de Plaza de Mayo

eta|Tradicia bildo de la Patrinoj de Placo Majo.
La movado konata kiel ***La Patrinoj de Plaza de Mayo*** estas movado kreita de Argentinaj patrinoj, kies filoj estis arestitaj kaj murditaj de la Argentina registaro dum la periodo de la "Malpura Milito" (1976-1983). Dum tiu periodo, la dekstra diktaturo kiu regis la landon arestis kontraŭleĝe milojn da homoj kiuj apartenis al la politika opozicio. Ili preskaŭ ĉiuj estis torturitaj, kaj multaj simple "malaperis", alivorte estis murditaj.

En 1977, kelkaj el la patrinoj de la malaperintoj komencis manifestacii en Placo Majo, la ĉefa placo de Buenos Aires, antaŭ la Casa Rosada, la sidejo de la Argentina registaro. Ili postulis ke la registaro donu respondojn pri kio okazis al iliaj filoj. Unu el la fondintoj de la grupo, Azucena Villaflor, estis arestita mem de la registaro tuj poste, kaj ankaŭ malaperis.

Dum paso de la jaroj, la movado de la patrinoj fariĝis internacie konata. Post la reveno de demokratio en 1983, la movado daŭre petis al la novaj registaroj ke ili donu respondojn pri kio okazis al iliaj filoj kaj arestu la kulpulojn.

En 2006, la ĉefa branĉo de la movado faris lastan jaran manifestacion en Plaza de Mayo, deklarante ke de tiam ili ne plu faros ĉar la aktuala registaro estas kunlaborema. Tamen, estas pli radikala sekcio de la movado kiu havas radikalajn maldekstrajn poziciojn kaj deklaris ke ĝi daŭrigos siajn manifestaciojn.

## Vidu ankaŭ 
* Krimoj kontraŭ la homeco
* Avinoj de Placo Majo
* Nacia Komisiono pri Malaperigo de Personoj
* Malaperigitoj dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj en Argentino

Kategorio:Politiko de Argentino
Kategorio:Saĥarov-Premio gajnintoj
Arnaud Berquin

**Arnaud BERQUIN** (naskiĝis en septembro 1747, mortis la 21-an de decembro 1791) estis franca verkisto de porinfana literaturo.

Lia plej fama verko estis ''L'Ami des Enfans* ("La amiko de la infanoj", 1782), kiu restis populara ĝis la mezo de la 19-a jarcento. Berquin emis verki realismajn rakontojn, kiujn tiamaj infanoj povis sperti okaze de siaj ĉiutagaj vivoj.

## Eksteraj ligiloj 
* *L'Ami des Enfans'' (1782) 

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj porinfanaj verkistoj
Njamvezoj

La **njamvezoj** estas la dua plej granda el 120 etnaj grupoj en Tanzanio. Ili vivas en la nordokcidenta centra regiono de la lando, inter la Viktoria-lago kaj la lago Rukvo. La nomo *Nyamwezi* originas en la svahila kaj laŭvorte tradukite signifas "homoj de la luno", tio estas "okcidentuloj" (vidite de la marbordproksimaj svahiloj).

Historie ekzistis kvin tribaj grupoj, ĉiuj nomantaj sin mem njamvezoj al eksteruloj: Kimbu, Konongo, njamvezoj (Nyamwezi), Sukumoj (Sukuma) kaj Sumbwa, kiuj neniam estis unuigitaj. Ĉiuj grupoj ordinare kunigitaj havas vaste similajn kulturojn, kvankam estas trosimpligo rigardi ilin unu grupo. La njamvezoj havas proksimajn kulturajn ligojn kun la sukumoj. Ilia loĝregiono nomiĝas *Unyamwezi*, kaj la njamveza lingvo *Kinyamwezi*. Multaj njamvezoj parolas ankaŭ la svahilan kaj/aŭ la anglan.

Nur ekde la 19-a jarcento la nomo troviĝas en la literaturo; La termino verŝajne inkludas ĉiujn homojn el la okcidenta altebenaĵo. Vojaĝoj instruis ilin, ke eksteruloj nomas ilin Nyamwezi, kaj preskaŭ ĉiuj akceptis la nomon donitan al ili de la marborda loĝantaro, ĉar ili venis el la okcidento. Jarcenton pli poste ilia lando ankoraŭ estas nomata "Granda Njamveziujo" (Greater Unyamwezi), proksimume 91.000 km² da montetara regiono proksimume 1.200 m alta.

## Literaturo 
* Abrame, R. G. (The Peoples of Greater Unyamwezi)
* Bauer, Andreus. (Street of Caravans)
* Baumann, Oscar. (Durch Massailand zur Nilquuele)
* Bennett, Norman Robert. (Mirambo of Tanzania)
* Iliffe, John. (A Modern History of Tanganyika)
* Roberts, Andrew. (The Nyamwezi)
* Weule, Karl. (Kolonial-Lexicon Band III S 672)

## Eksteraj ligiloj 
* Sukuma/ Nyamwezi Language Page , African Studies Center at Michigan State University
* Smithsonian Global Sound , Greeting and installation songs for chiefs of the Nyamwezi people from Tabora district, Tanzania

Kategorio:Etnoj
Njamvezoj
Njamvezoj
Kategorio:Etnologio
Maur

## Pri la komunumo 
**Maur** estas komunumo en la distrikto Uster, Kantono Zuriko, Svislando. La komunumo havis 9080 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007, kiu nombro kreskis al 9261 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Maur situas je la orienta flanko de la montoĉeno de Pfannenstiel kaj je la okcidenta bordo de la lago Greifensee. La komunumo troviĝas meze en la kamparo, tamen tute proksime de la urbo Zuriko. Je bela vetero ĝi ofertas mirindan panoramon al la Alpoj kaj la lago. La komunumo posedas publikan banejon kun strando ĉe la lago. Al la komunumo Maur apartenas ankaŭ la vilaĝo Forch ĉe la montpasejo Forch sur la dorso de Pfannenstiel, Aesch kaj Scheuren okcidente de Forch, kaj sur la orienta deklivo de Pfannenstil Binz, Ebmatingen kaj Uessikon.

## Trafiko 
Maur per busoj de la Zurika Trafik-Unio estas facile atingebla de Zuriko. Sur la Greifensee ekzistas ŝiplinio al Uster. La municipo Forch atingeblas per la regiona tramlinio S18 de la Forch-Fervojo.

## Ekonomio 
Maur estas ŝatata loĝloko de familioj, kies gepatroj laboras en la proksima urbo Zuriko. La vilaĝo mem origine estis agrokultura, sed nur malgranda parto de la loĝantoj nuntempe ankoraŭ estas kamparanoj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Maur datiĝas el la jaro 874 kiel *Mure*.

Apud la lagobordo ekzistis neolitikaj kaj pronzepokaj lagobordaj setlejoj.

La unua dokumenta mencio el la 9-a jarcento okazis en listo de la Granda Monaĥejo en Zuriko. Iom poste la rajtoj pri Maur transiris al la Virina Monaĥejo Zuriko, kiu instituigis en Maur majoron por administri siajn bienojn. Kiel sekvanto de la monaĥeja majoro, la tribunalejo Maur pluekzistis interne de la kamparvoktejo Greifensee. Inter 1424 ĝis 1559 la tribunala senjorejo seninterrompe apartenis al la familio aeppli. En la jaro 1775 la lasta tribunala senjoro, la artisto kaj eldonisto *David Herrliberger* vendis la tribunalejon al la urbo Zuriko.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Scheuren (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Maur
* Maur en la Historia Leksikono de Svislando

## Bildoj 

Dosiero:Maur-Preghejo 755.jpg|Preĝejo de Maur
Dosiero:Maur-Shiphaltejo che Greifensee 568.jpg|Ŝiphaltejo Maur ĉe Greifensee
Dosiero:Maur.jpg|Rigardo al Maur de okcidento
Mönchaltorf

## Pri la komunumo 
**Mönchaltdorf** estas komunumo en la distrikto Uster, Kantono Zuriko. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 3299 loĝantojn.

## Geografio 
Mönchaltdorf situas ĉe la suda bordo de la lago Greifensee, ĉe la alfluo de la rivero Mönchaltorfer Aa aŭ simple Aabach, kiu estas unu el la du ĉefaj alfluantoj de la lago kaj do fontrivero de la rivero Glatt. Al la komunumo apartenas ankaŭ la eksklavo Heusberg oriente ĉe la limo al Wetzikon.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Möchnaltorf limas en nordo al Uster, en oriento al Gossau, en sudo kaj okcidento al Egg, kaj en nordokcidento aliflanke de la lago Greifensee al Maur.

La eksklavo Heusberg limas krome en okcidento ankaŭ al Wetzikon.

## Trafiko 
Mönchaltdorf estas per busoj de la Zurika Trafik-Unio ligita kun Uster, Egg ZH, Meilen kaj Stäfa. La buslinio de Gossau tra Mönchaltorf ĝis Uster de 1909 ĝis en la 1950-aj jaroj estis elektra tramlinio. 2 kilometrojn sude de Mönchaltorf en Esslingen troviĝas alveturejo al la Forch-Rapidvojo, kiu ĉe la aŭtovoja cirklo Hinwil konektiĝas al la svisa aŭtovojo A53.

## Ekonomio 
eta|maldekstra|150px|Supermerkato de Aldi en Mönchaltorf
Mönchaltorf konservis grandparte sian kamparan karakteron. Tamen nur ankoraŭ malgranda parto de la loĝantaro laboras en la agrikultura sektoro. Ĉe la marĝeno de la vilaĝo en 2008 estis malfermitaj unu el la unuaj supermerkatoj de Aldi en Svislando.

## Historio 
Unua dokumento de Mönchaltdorf okazis en la jaro 741.

## Famaj civitanoj 
Famaj civitanoj de la komunumo estas la eksa Federacia Konsilanto Leon Schlumpf kaj la nova Federacia Konsilantino Eveline Widmer-Schlumpf.

## Bildoj 

Dosiero:Moenchaltorf 125.jpg|Vilaĝa puto antaŭ Mönchhof
Dosiero:Moenchaltorf restoracio Muehle 075.jpg|Restoracio Mühle
Dosiero:Moenchaltorf faktrabdomo 080.jpg|Faktrabdomo en Mönchaltorf
Dosiero:Moenchaltorfer Aa 103.jpg|Mönchaltorfer Aa en la centro de Mönchaltorf

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Mönchaltorf

Kategorio:Zurika Oberlando
Egg ZH

## Pri la komunumo 
**Egg ZH** estas komunumo en la distrikto Uster, Kantono Zuriko, Svislando. La komunumo havis 7923 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. Nombro kiu kreskis al 8031 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Egg ZH situas aliflanke de la pasejo Forch sur la flanko de la monto Pfannenstiel supre de la lago Greifensee. La rivereto Tüftalerbach, kiu fluas tra Egg al Mönchaltorf, kie ĝi alfluas al Mönchaltorfer Aa, ĝis en la okdekaj jaroj de la 20-a estis por la lago grava fonto de polucio per fozfatoj pro deponio en Kühltobel sur la teritorio de Egg.

La komunumo konsistas al la tri vilaĝoj *Egg*, Hinteregg kaj Esslingen. Krome al Egg apartenas la periferiaj setlejoj Rällikon, Inner-Vollikon, Usser-Vollikon, Niederesslingen, Rohr, Schaubigen, Eichholz, Neuhaus kaj Guldenen.

## Trafiko 
Egg troviĝas ĉe la antaŭurba trajnlinio de la Forch-Fervojo, kiu ligas  kun Zürich Stadelhofen kaj hodiaŭ apartenas al la Zurika Trafik-Unio. Tiu trajnlinio en kvaronhora kadenco ligas la regionon kun la centro de Zuriko. Paralele al la fervojo kondukas la Forch-rapidstrato, kiu ligas Zurikon kun la cirklo de Hinwil kaj la aŭtoŝoseo de la Zurika Oberlando.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Egg datiĝas el la jaro 775 kiel *Echa*. Unuaj homaj spuroj estas tombejtrovoj el la bronzepoko. En la 8-a kaj 9-a jarcento la Monaĥejo Sankt-Galo akiris grandan bientuton en Egg, kaj en la jaro 972 ankaŭ la Monaĥejo Einsiedeln akiris bienojn en Egg. Post pluraj posedantoŝanĝoj la interezoprivilegioj apartenis al la Abatmonaĥejo Sankt-Martin. Post la reformacio en la jaro 1478 tiu privilegioj transiris al la konsilio de Zuriko.

## Esperanto-Movado 
En Egg pasigis sian infanecon la iama ĝenerala sekretario de TEJO kaj aktuala kunprezidanto de Svisa Esperanto-Societo, Dietrich Michael Weidmann inter 1960 kaj 1967.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Egg (stacidomo)
* Emmat (stacidomo)
* Esslingen (stacidomo)
* Hinteregg (stacidomo)
* Langwies ZH (stacidomo)
* Neuhaus bei Hinteregg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo *Egg ZH*
* Egg en la Historia Leksikono de Svislando
Kosoj

eta|250px|Kosaj virinoj en tradicia kostumo
La **kosoj** estas etno parolanta bantuan lingvon kaj loĝanta en sudorienta Sudafriko kaj en la lastaj du jarcentoj en la sudaj kaj centra-sudaj partoj de la lando.

Parolantoj de la kosa lingvo estas dividitaj je pluraj subgrupoj kun parencaj sed distingitaj kulturheredoj. La ĉefaj subgrupoj estas la *Bhaca, Bomvana, Mfengu, Mpondo, Mpondomise, Xesibe*, kaj *Thembu* http://www.everyculture.com/wc/Rwanda-to-Syria/Xhosa.html. La nomo kosoj (*Xhosa*) devenas de la nomo de legenda gvidanto nimita *u Xhosa*. Sed estas ankaŭ teorio, ke la vorto kosoj (*u Xhosa*) devenas de vorto el iu lingvo el la kojsana familio signifanta "kolera", laŭ tio la kosa popolo (*amaXhosa*) estas la "kolera popolo". La kosoj nomas sin *amaXhosa* kaj sian lingvon *isiXhosa*.

Nuntempe proksimume 8 milionoj da kosoj estas distribuitaj tra la lando, kaj la kosa lingvo estas la dua plej ofta indiĝena lingvo post la zulua, kun kiu ĝi estas proksime parenca. La sistemo de apartismo antaŭ 1994 kun la bantuujoj rifuzis al la kosoj la sudafrikan civitanecon kaj provis enŝlosi ilin en la laŭnome sinregantajn bantuujojn de Transkejo kaj Ciskejo, nun ambaŭ parto de la provinco Orienta Kablando, kie la plej multaj kosoj restas. Multaj kosoj vivas en Kaburbo (Cape Town, *iKapa* en kosa lingvo), Orientlondono (East London, *iMonti*) kaj Port-Elizabeto (Port-Elizabeth, *iBhayi*).

Laŭ nombroj el 2003 la plejmulto de parolantoj de la kosa, proksimume 5,3 milionoj, vivas en Orienta Kablando, sekvate de Okcidenta Kablando (proksimume 1 miliono), Gauteng (671.045), la provinco Liberŝtato (246.192), Kvazulu-Natalo (219.826), Nordokcidenta Provinco (North West) (214.461), Mpumalangoa (Mpumalanga) (46.553), la Norda Kablando (51.228), kaj Limpopo (Limpopo)(14.225) http://www.southafrica.info/ess_info/sa_glance/demographics/census-main.htm .

## Notoj 
* Results of the 2001 retejo pri la sudafrika censado 
::Atentu, ke la nombro menciita sur tiu paĝo baziĝas sur la nombro de homoj parolantaj la kosan lingvon kiel hejman lingvon, kiu eble estas pli granda aŭ malgranda ol la tuta nombro de homoj kiuj atribuas al si kosan devenon. Krome pluraj milionoj da homoj en Johanesburgo-Soveto-regiono parolas la kosan aŭ zuluan kiel duan aŭ trian lingvon. Por plejmulto el tiuj la du lingvoj fariĝas malfacile distingeblaj (ne surprize, ĉar ilia lingvistika parenceco estas ekstreme proksima.
* Reader, J., 1997. *Africa: A Biography of the Continent*, Vintage Books, Novjorko, NY, United States of America.
* Kaschula, Russell *The Heritage Library of African People: Xhosa,* Novjorko: The Rosen Publishing Group 1997.

## Eksteraj ligiloj 
* Xhosa History and Society 
* 2001 Digital Census Atlas 
* Xhosa Folklore - kolekto de kosa folkloro kolektita en 1886.
* Xhosa Google - Google interface in Xhosa
Fällanden

## Pri la komunumo 
**Fällanden** estas komunumo en la distrikto Uster, Kantono Zuriko, Svislando. La komunumo havis 8117 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
eta|150ra|maldekstra|Pfaffhausen, municipo de la komunumo Fällanden
**Fällanden** situas norde de la lago Greifensee je la piedo de Adlisberg kaj la elfluo de la rivero Glatt el la lago.

Al la komunumo Fällanden apartenas krom Fällanden mem la municipoj Pfaffhausen kaj Benglen.

## Najbaraj komunumoj 
La najbaraj komunumoj de Fällanden estas en okcidento la urbo Zuriko, en sudo Maur, en oriento Schwerzenbach kaj en nordo Maur.

## Trafiko 
De Fällanden oni povas per aŭtobusoj de la Zurika Trafik-Unio atingi Zurikon-Wittikon, Schwerzenbach, Dübendorf kaj Zuriko-Stettbach.

## Ekonomio 
Fällanden havas nur modestan propran industrion kaj agrikulturon. La plej multaj loĝantoj de la komunumo laboras en Zuriko aŭ en la industria regiono de la Glattvalo. Fällanden estas tipa loĝkomunumo, en kiu diversaj ĝeneral-entreprenoj konstruis satelitajn loĝkvartalojn por homoj, kiuj laboras en Zuriko kaj deziris kun siaj familioj loĝi ekster la urbo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Fällanden datiĝas el la jaro 820 post Kristo kiel *Fenichlanda*. Dum mezepoko granda parto de la bienoj en Fällanden apartenis al la Granda Monaĥejo kaj la Virina Monaĥejo en Zuriko. La voktorajtoj ĝis 1402 apartenis al la Grafoj de Rapperswil, tiam ili falis al la voktejo Greifensee. Okaze de la Helveta Revolucio en 1798 Fällanden fariĝis parto de la distrikto Uster.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Fällanden
* Fällanden en la Historia Leksikono de Svislando
Stadiono Rungrado unuamaja

**Rungrado unuamaja Stadiono** (koree 릉라도 5월1일경기장) estas stadiono en Pjongjango, Norda Koreio. Ĝi estis finkonstruita la 1-an de majo 1989, por la 13-a Internacia festivalo de junularo kaj studentoj. La plej granda multecela stadiono en Azio (la dua plej granda en la mondo), ĝi povas akcepti 150.000 personojn.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Tigrajoj

La **tigrajoj** estas etno en Etiopio. En Eritreo vivantaj anoj de tiu etno estas nomataj tigrinjoj. *Tigrinya* ankaŭ estas la nomo de la tigraja lingvo. Ne ekzistas unueca memnomigo; tradicie la anoj de tiu etno kaj en Etiopio kaj en Eritreo nomas sin "Habesha" (abisenoj), sed tiu nomo ampleksas ankaŭ aliajn etiopo-ŝemidajn etnojn pli sude.

## Disvastiĝo 
Estante 7 milionoj da homoj kaj proksimume 10 procentoj de la loĝantaro la tigrajoj post la oromoj kaj la amharoj estas la tria plej granda etna grupo de Etiopio.

Tigrajoj
Tigrajoj
Beĝaoj

eta|Beĝao
La **beĝaoj** estas etno en nordorienta Afriko kun plejparte nomada (beduena) vivmaniero.

## Setleja regiono 
La plej multaj beĝaoj, proksimume 2,2 milionoj, vivas en orient-Sudano en la montaro Dschibal al-Bahr al-ahmar en la federacia ŝtato al-Bahr al-ahmar, kaj krome en la federaciaj ŝtatoj Kassala, al-Qadarif kaj Nahr an-Nil. Pliaj beĝaoj troviĝas en la Gebel-Elba-naciparko en Egiptio, en Etiopio kaj Eritreo.

## Lingvo 
La beĝaoj parolas la beĝaan lingvon.

## Religio 
La beĝaoj hodiaŭ estas islamanoj.

## Subtriboj 
* Ababdoj inter Al-Qusair kaj Aŝ-Ŝalateno
* Beni-Ameroj
* Biŝarenoj sude de Aŝ-Ŝalateno
* Hadendovoj
* Hedareboj

## Literaturo 
* René T. J. Chappers, Roman Footprints at Berenike. Los Angeles 2006.

Beĝaoj
Beĝaoj
Beĝaoj
Beĝaoj
Lernanto-infana palaco Mangyŏngdae

La **Infana Palaco Mangyŏngdae** (koree: 만경대학생소년궁전) estas publika institucio en Nord-Koreio, kie infanoj partoprenas en eksterlernejaj aktivecoj, kiel muziko, fremdaj lingvoj, komputilaj kapabloj kaj sportoj. Ĝi estis fondita la 2-an de majo 1989 kaj situas en Kwangbok-strato (Liberigo), norde de Mangyŏngdae.　

Ĝi estas la plej granda el la multaj infanaj palacoj en Nord-Koreio, dediĉitaj al postlernejaj aktivecoj. Antaŭ la palaco troviĝas granda edukkomplekso kaj du grandaj fontanoj, kiuj atingas altojn de 90 kaj 100 metroj.

La Infana Palaco Mangyŏngdae enhavas 120 ĉambrojn, naĝejon, gimnazion kaj teatron kun 2000 sidlokoj. Ĝi ne devas esti konfuzita kun la Infana Palaco de Pjongjango, kiu situas norde de la Palaco Kim Il-sung kaj estis fondita en 1963.

## ankaŭ 
* Man'gyŏngdae-guyŏk
* Edukado en Norda Koreio
* Infana Palaco (Ĉinio)
* Chongjin Infana Palaco
* Samjiyon Infana Palaco
* Hamhung Infana Palaco
* Kim Won Gyun Pjongjango Konservatorio

Image:Mangyondae Schoolchildrens Palace in Pyongyang 02.jpg|
Image:Mangyondae Schoolchildrens Palace in Pyongyang 03.jpg|
Image:Mangyondae Schoolchildrens Palace in Pyongyang 04.jpg|
Image:Mangyondae Schoolchildrens Palace in Pyongyang 05.jpg|

* Mangyondae lernanto-infana palaco

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Nueroj

La **nueroj** estas unu el la grandaj etnoj en Sud-Sudano kaj vivas ankaŭ en la okcidento de Etiopio. Ili loĝas en la humidregionoj apud la Blanka Nilo kaj du el ties flankaj riveroj.

En Sudano vivas 740.000 nueroj (1982) kaj en Etiopio 64.907 nueroj (censo 1998).

Nueroj
Nueroj
Nueroj
Kategorio:Etnologio
Stadiono Kim Il-sung

**Stadiono Kim Il-sung**(koree 김일성경기장) estas stadiono en Pjongjango, ĉefurbo de Norda Koreio. Antaŭa nomo de la konstruaĵo estas Moranbong Stadiono, ĝi estis renomita en 1982 por celebri 70-jariĝon de prezidento Kim Il-sung. La stadiono povas akcepti 100.000 personojn (oficiala nombro estas 70.000). Ĝia areo estas 48.000 m2.

Alia fama stadiono en Pjongjango estas la plej granda en Azio Stadiono Rungrado unuamaja.

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Gotfredo de Bouillon

[200px|eta|maldekstra|Rajdostatuo de Gotfredo de Bouillon en la [Reĝa Placo (Bruselo)|Reĝa Placo de Bruselo.]]
**Gotfredo de Bouillon**, france *Godefroi de Bouillon* aŭ *Godefroy de Bouillon*, germane *Gottfried von Bouillon*, (naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1060, mortis en 1100 en Jerusalemo) estis unu el la gvidantoj de la unua krucmilito kaj post ties sukcesa finigo li fariĝis la unua krucista reganto de Jerusalema reĝlando. Li estis duenaskita filo de grafo de Bulonjo, Eŭstako la 2-a kaj Ida de Loreno, filino de malsupralorena duko Gotfredo la 3-a.

Kategorio:Reĝoj de Jerusalemo
Kategorio:Dukoj de Malsupra Loreno
Kategorio:Francaj militistoj
Kategorio:Personoj de krucmilitoj (kristanoj)
Banuso

**Banuso** estas alta titolo, (laŭ PIV vicreĝo, komandanta en milito). La vorto estas uzata plej ofte ĉe la mezepoka Kroatio kaj Hungara Reĝlando.

Estas simila esprimo *markizo*, vaste uzata en aliaj lingvoj.

En Kroatio kaj Hungario dum la mezepoko estis pli foraj, parte akiritaj teritorioj, kie oni uzis tiun rangon. La plej konata banuso estis **Bánk**, kiu ekde 1211 plenumis la titolon, precipe dum foresto de la reĝo. Pri li temas grava dramo kaj opero. Komence kaj lastfoje estis Kroatio, kiu ĝis 1918 kiel aŭtonoma regiono, estis gvidata de banuso. La plej konata estis Josip Jelačić, kiu en 1848 laŭ ordono de Habsburgoj - kiuj estis ankaŭ hungaraj reĝoj - militiris kontraŭ Hungarlando. Krome estis banuso Nikola Zrinski inter 1647-1664 kaj Petar Zrinski inter 1665-1670.

Orienta parto de Hungario Transilvanio dum la historio neniam estis gvidata de banuso, sed princo.

La teritorio, kie estris banuso, nomiĝas banusujo aŭ banusejo. 
## Vidu ankaŭ
*Ágfalva, lasta banusujo
*Banusa Palaco, Zagrebe


Kategorio:Titoloj
Kategorio:Vicreĝoj
Baldueno la 1-a (Jerusalemo)

**Baldueno la 1-a de Jerusalemo**, france *Baudouin 1er*, (mortis la 2-an de aprilo 1118 en El Ariŝ) estis franca nobelo, unu el armeestroj de la unua krucmilito kaj la unua jerusalema reĝo. Komune kun sia pli aĝa frato Gotfredo de Bouillon li signife partoprenis en estiĝo de krucistaj ŝtatoj. Li fariĝis la unua grafo de Edessa kaj post morto de sia frato la dua reganto de la Jerusalema reĝlando.

## Vidu ankaŭ 
* Lago Bardawil

Kategorio:Mortintoj en 1118
Kategorio:Francaj militistoj
Kategorio:Francaj nobeloj
Kategorio:Normandoj
Kategorio:Personoj de krucmilitoj (kristanoj)
Kategorio:Grafoj
Kategorio:Reĝoj de Jerusalemo
Hotelo Ryugyong

**Hotel Ryugyong** (, ankaŭ **Ryu-Gyong-Hotelo** aŭ **Yu-Kyung-Hotelo** aŭ **Konstruaĵo 105**) estas nefinkonstruita hotelo en Sojang-dong, en distrikto Potong-gang de Pjongjango, ĉefurbo de Nord-Koreio. La hotelo estis nomita per la eksa nomo de Pjongjango: Ryugyong [rjugjong] (ĉefurbo de salikoj).

Oni ekkonstruis la hotelon en 1987, planante ĝin fini antaŭ la 13-a Internacia festivalo de junularo kaj studentoj (1989). Tamen, por tio ne sufiĉis resursoj, kaj en 1992 konstruado estis tute ĉesigita pro la severa ekonomia krizo ligita kun la kolapso de la socialisma sistemo en plejparto de la socialisma landaro.

La alteco de la konstruaĵo estas 330 m, estas en ĝi 105 etaĝoj. En la supra parto devis esti rotacianta restoracio. Registaro de Nord-Koreio serĉas eksterlandajn investojn por iel finfari la konstruadon.

Ryugyong
Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
György Szabó

**SZABÓ György** (sabo:) estis rumanuja hungara literaturhistoriisto, klasikfilologo, kulturhistoriisto, tradukisto naskita en Târnăveni la 19-an de aprilo 1920 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de majo 2011.

## Biografio 
György Szabó finis la mezlernejon en Târgu Mureş en 1939, la latinan-helenan fakojn en Universitato de Kluĵo en 1943. Inter 1942-1945 li estis muzeologo, poste li instruis en Târgu Mureş ĝis 1949. Poste li iĝis universitata profesoro de Universitato Bolyai, resp. de UBB de Kluĵo ĝis 1982, kie li instruis latinon kaj universalan literaturon. György Szabó tradukis el helena kaj latina lingvoj.

## Ĉefaj verkoj 
* *Antik anekdoták*, Bk., 1971;
* *Mediterrán mítoszok és mondák*, mitologia leksikoneto, Bk., 1973;
* *Abafáji Gyulay Pál*, s. a, r., 1974;
* *Sötétben tündöklőbb a fény*, romaj proverboj kaj aforismoj, Kvár, 1975;
* *Középkori anekdoták*, elekt., trad., antaŭvorto, Bk., 1976;
* *Európai mítoszok és mondák*, mitologia leksikoneto, Bk., 1977;
* *Antik portrék*, elekt., enkon.. notoj., Bk., 1979;
* *Apró cseppekből lesz a zápor*, latinaj proverboj kaj aforismoj, kolektis., trad., antaŭparolo, notoj, Kvár, 1982;
* Cicero: *Az öregségről*. – *A barátságról*, trad., antaŭparolo, notoj., Bk., 1987;
* *Benkő József levelezése* [kun Andor Tarnai ], 1988;
* *Mitológiai kislexikon* I. vol., 1992, II. vol., 1993 [I-II. vol., 1994];
* *Nevessünk a régiekkel*, Kvár, 1994;
* *Kolozsvári deportáltak az Uralban*, Kvár, 1994;
* *Minden bajnak orvosa az idő*. Helenaj proverboj kaj aforismoj, Kvár, 1997;
* *Római történetírók*, elekt., enkon., notoj., Kvár, 1997.

## Fonto 
* *Romániai magyar irodalmi lexikon*
* Új magyar irodalmi lexikon, Budapest, 1994.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj filologoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Transjordanio

[eta|[Krucistaj ŝtatoj en Palestino]]
**Transjordanio** estas termino por teritorio oriente de rivero Jordano. Ĝi etendiĝas sudoriente trans Negevo ĝis Golfo de Akabo. Norde kaj oriente estas neniaj , krom Morta Maro. Oriente kondukis kvanto de karavanaj vojoj, tra kie la varo vojaĝis el Egiptio kaj Arabio ĝis Sirio kaj muslimaj pilgrimoj ĝis Mekko.

En antikvaj tempoj tiu ĉi teritorio nomiĝis Edomo kaj Moabo. En tempoj antaŭ la unua krucmilito la regionon de Transjordanio priregis fatima kaliflando kun centrejo en Egiptio, sed la egipta ĉeesto ĉi tie estis prefere simbola, se ia estis. Kiam krucistoj konkeris Palestinon kaj fondis Jerusaleman reĝlandon, nelonge post tio reĝo Baldueno la 1-a Jerusalema, kie li konstruis burgon Krak de Montréal, Krak de Moab en Kerako kaj establis vasalan Senjorlandon de Transjordanio. La krucistoj ankaŭ priregis regionon ĉirkaŭ Petra, kie ili establis ĉefepiskoplandon subigita al latina patriarklando en Jerusalemo.

## Literaturo 
* John L. La Monte, *Feudal Monarchy in the Latin Kingdom of Jerusalem, 1100-1291*. The Medieval Academy of America, 1932.
* Jonathan Riley-Smith, *The Feudal Nobility and the Kingdom of Jerusalem, 1174-1277*. The Macmillan Press, 1973.
* Steven Runciman, *A History of the Crusades, Vol. II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187*. Cambridge University Press, 1952.
* Steven Tibble, *Monarchy and Lordships in the Latin Kingdom of Jerusalem, 1099-1291*. Clarendon Press, 1989.

## Vidu ankaŭ 
* Britia Transjordanio
* Outremer
* Levantenio
* Sankta Lando
* Galilea
* Mezopotamio

Kategorio:Jordanio
Kategorio:Krucistaj ŝtatoj
Ababdoj

eta|Ababdo
La **ababdoj** estas subtribo de la beĝoj kaj vivas en supera Egiptio je la limo al Sudano (interalie en la Nacia Parko Gebel-Elba kaj en Nubio en nord-Sudano kiel nomadoj. Ili sentas sin parencaj plej proksime al la biŝarenoj.

Ilia lingvo estas la beĝa lingvo (*Bedawi*), krome ili ankaŭ uzas la araban (vidu ankaŭ artikolon pri Nordokcidenta araba). Tradicia kaj ofte uzata muzikinstrumento estas la kvinkorda *tamboura*.

La ababdoj estas plejparte malhelhaŭtaj kaj havas nigran, sed plej ofte ne krispan, sed plie buklan Hararton. La nombro de la ababdoj ĉirkaŭ 1888 estis taksita proksimume 40.000 personoj. Aktualaj nombroj ne estas konataj.

## Fontoj 
* Ababde-Artikel der 4. Auflage von Meyers Konversations-Lexikon 1880

## Eksteraj ligiloj 
* Ababda – Bedouins of the Eastern Desert  (anglalingva)

Kategorio:Etnoj en Egiptio
Kategorio:Etnoj en Sudano
Kategorio:Etnologio
Saĝdeo

eta|dekstra|200ra|islamanoj dum saĝdeo
**Saĝdeo** ( *saĝdah*, aŭ plurale  *suĝud*) estas la terkuŝiĝo kun kapo en la direkto de Kaabo en Mekao, kiu simboligas kliniĝon antaŭ Dio kaj estas parto de la regulaj preĝoj, kiun islamano plenumu plurfoje tage.

## Vidu ankaŭ 
* islamaj terminoj

Kategorio:Islamo
Schwerzenbach

## Pri la komunumo 
**Schwerzenbach** estas komunumo en la distrikto Uster, Kantono Zuriko, Svislando. La komunumo havis 4426 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
**Schwerzenbach** situas ĉe la norda bordo de la lago Greifensee ĉe la elfluo de la rivero Glatt el la lago.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schwerzenbach limas en nordokcidento al Dübendorf, en sudokcidento al Fällanden, en sudoriento al Greifensee kaj en nordoriento al Volketswil.

## Trafiko 
[eta|maldekstra|150ra|Stacidomo de [Schwerzenbach ZH (stacidomo)|Schwerzenbach]]
Schwerzenbach apartenas al la Zurika Trafik-Unio. Sur ĝia teritorio troviĝas stacidomo de la trajnlinio de Uster al  kaj ankaŭ buse ĝi estas bone ligita kun la najbaraj komunumoj.

La komunumo havas aliron al la aŭtoŝoseo A53 de Brüttisellen al Uster.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schwerzenbach datiĝas de la jaro 1064 post Kristo. En mezepoko la komunumo apartenis al la regejo Greifensee. Post la pereo de la malnova Zuriko en la helveta revolucio en la jaro 1798 Schwerzenbach fariĝis sendependa komunumo en la Kantono Zuriko, kiu ek de 1831 apartenas al la distrikto Uster.

## Vidu ankaŭ 
* Schwerzenbach ZH (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schwerzenbach
Kalenĝinoj

eta|Pokot-virinoj
La **kalenĝinoj** estas grupo de parencaj etnoj, kiuj vivas en la okcidento de Kenjo en kaj rande de la Orientafrika Grabeno (Rift Valley). Ili parolas sudajn nilotajn lingvojn. Al la grupo interalie apartenas la nandioj.

## "Patro nia" kalenĝinlingve 
Kwandanyo ne mi kipsengwet,
Ingotililit kaineng'ung.
Ingonyo bounateng'ung.
Ingoyaak eng' ng'ony mageng'ung',
Ko u ye kiyaei eng' kipsengwet.
Konech rani amitwogikyok che bo ra.
Ak inyoiywech kaat lelutikyok,
ko u ye kinyochini kaat che lelwech.
Amemutech ole mi yomset,
ago soruech eng' ne ya.
Amu neng'ung' bounatet, ak kamuktaet, ak torornatet, agoi koigeny.
Amen.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.kalenjin.net
* http://www.language-museum.com/k/kalenjin.htm

Kalenĝinoj