Kaliforniaj ĉaparalo kaj duonarbaroj

eta|220px|Nacia Arbaro Los Padres, Kalifornio, Usono.
La **kaliforniaj ĉaparalo kaj duonarbaroj** estas tutmondaj 200-regiono difinita de la Monda Natur-Fonduso (WWF), kiu situas en malsupra norda, centra kaj suda Kalifornio (Usono) kaj en nordokcidenta Malsupra Kalifornio (Meksiko), je la okcidenta marbordo de Nordameriko. Biome ĝi apartenas al mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj de la nearktisa ekozono. La vorto ĉaparalo devenas el la hispana *chaparral*, nome arbaro kie hegemonias kverketoj, nome *chaparros*.

## Priskribo 
### Ekoregionoj 
La kaliforniaj ĉaparalo kaj duonarbaroj ampleksas tri ekoregionojn .

* **Kaliforniaj marbordaj artemiziaroj kaj ĉaparalo** : En suda marborda Kalifornio kaj nordokcidenta Malsupra Kalifornio, same kiel en la Kanalinsuloj de Kalifornio kaj Insulo Guadalupe.

* **Kaliforniaj montaraj ĉaparalo kaj duonarbaroj**: En la najbara suda kaj centra marbordo en landinterna Kalifornio, kovrante iujn de la montaroj: Pacifika Montaro; Transversa Montaro; kaj la okcidenta deklivaro de norda Duoninsula Montaro.

* **Kaliforniaj landinternaj ĉaparalo kaj duonarbaroj**, en centra landinterna Kalifornio ĉirkaŭ Kalifornia Centra Valo kovras la piedmontetojn kaj la Transversan Montaron kaj Neĝan Montaron (Sierra Nevada).

### Urbaj areoj 
[eta|220px|maldekstra|Montaraj ĉaparalo kaj duonarbaroj en Montaro Sankta Agneso, apud [Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara.]]
Plimulto de la loĝantaro de Kalifornio kaj Malsupra Kalifornio vivas en tiuj ekoregionoj, kiuj ampleksas la Golfo-areon de San-Francisko, Distrikton Ventura, la areon de Los-Anĝeleso, Distrikton San Diego, kaj Tijuana.

### Afinaj naturaj regionoj 
La kaliforniaj centra-valaj herbejoj, same kiel la koniferaroj de Sierra Nevada, la nord-kaliforniaj marbordaj arbaroj, kaj la arbaroj de Klamat-Siskiju-Montaroj de Norda Kalifornio kaj sudokcidenta Oregono, samhavas multajn plantojn kaj bestojn kun la kaliforniaj ĉaparalo kaj duonarbaroj. Multaj botanikistoj konsideras la kaliforniajn ĉaparalon kaj duonarbarojn, la koniferarojn de Sierra Nevada, la arbarojn de Klamat-Siskiju-Montaroj kaj la nord-kaliforniajn marbordajn arbarojn kiel ununuran Kalifornian Flaŭran Provincon, sen la dezertoj de orienta Kalifornio, kiuj apartenas al aliaj flaŭraj provincoj. Multaj ekoregionistoj, inkluzive de la poeto Gary Snyder, identigas la centrajn kaj nordajn Kaliforniajn Marbordajn Montarojn, Klamat-Siskiju-Montarojn, Centran Valon,kaj Sierra Nevada kiel la Ŝasta-Bioregionon aŭ la Alta-kalifornian Bioregionon.

## Flaŭro 
[eta|upright|Sud-kaliforniaj marbordaj artemiziaroj kaj ĉaperalo, Montaro Sankta Moniko, apud [Malibu.]]
La ekoregiono entenas grandan variecon de plantaj komunumoj, inkluzive de herbejoj, kverko-savanoj kaj duonarbaroj, ĉaparalo, kaj koniferarbaroj, ampleksante sudajn arbarerojn de sekvojo (*Sequoia sempervirens*). La flaŭro de tiu ekoregiono inkludas arbospeciojn kiel Sabine-pinon (*Pinus sabiniana*), kaliforni-arbedan kverkon (*Quercus dumosa*), kalifornian eskulon (*Aesculus californica*), la maloftan Goven-cipreson (*Cupressus goveniana*), la maloftan grandfruktan cipreson (*Cupressus macrocarpa*), kaj multajn endemiajn speciojn, inkludante la ekstrem-maloftan *Dudlea densiflora*, *Cercocarpus traskiae*, kaj la minacatan *Streptanthus albidus* ssp. *Peramoenus* .

## Faŭno 
La specioj inkludas la endanĝerigitan *Polioptila californica* (polioptiledoj), *Calypte costae* (kolibroj), kronan ranolaceron (*Phrynosoma coronatum*) kaj *Lichanura trivirgata* (serpentoj). Aliaj bestoj tie trovitaj estas la endanĝerigitaj ronĝuloj *Dipodomys heermanni* , *Dipodomys venustus*, kaj *Perognathus alticolus*. Alia rimarkinda insekto el la ekoregiono estas la "pluvo-koleoptero" (*Plecoma* spp.). Ĝi restas subgrunde dum pluraj jaroj en larva fazo kaj emerĝas nur dum humidaj pluvsezonaj cirkonstancoj por pariĝi.

## Homa influo 
eta|upright|maldekstra|Kaliforniaj kverko-duonarbaroj, en Ŝtata Parko Gaviota, apud Santa Barbara.
La regiono estas difektita de paŝtado, arbarekspluatado, akvobaraĵoj, forprenado de akvo, intensiva agrikulturo, urbanizado kaj konkuro de enmetitaj specioj. Iuj unikaj plantokomunumoj, kiel la marbordaj artemiziaroj de suda Kalifornio, preskaŭ estas neniigitaj kaŭze de agrikulturo kaj urbanizado. Konsekvence, la region nuntempe havas multajn maloftajn kaj endanĝerigitajn speciojn, inkluzive de kalifornia kondoro (*Gymnogyps californianus*).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉaparalo

## Bibliografio 
*  Bakker, Elna 1971 : An Island Called California. *University of California Press*, Berkeley.
*  Dallman, Peter R. 1998 : Plant Life in the World's Mediterranean Climates. *California Native Plant Society–University of California Press*, Berkeley.
*  Ricketts, Taylor H; Eric Dinerstein; David M. Olson; Colby J. Loucks; et al. 1999 : Terrestrial Ecoregions of North America: a Conservation Assessment. *Island Press*, Vaŝingtono.
*  Schoenherr, Allan A. 1992 : A Natural History of California. *University of California Press*, Berkeley.

## Eksteraj ligiloj 
*  Tutmondaj 200; numero 121 : Kaliforniaj ĉaparalo kaj duonarbaroj (WWF). 
*  Kaliforniaj marbordaj artemiziaroj kaj ĉaparalo (*Bioimages*) (slow modem version)
*  Kaliforniaj landinternaj ĉaparalo kaj duonarbaroj (*Bioimages*) (slow modem version)
*  Kaliforniaj montaraj ĉaparalo kaj duonarbaroj (*Bioimages*) (slow modem version)
*  Kalifornia Ĉaparalo-Instituto

Kategorio:Global 200
Kategorio:Nearktisaj ekoregionoj
Kategorio:Mediteraneaj arbaroj, duonarbaroj kaj arbustaroj
Kategorio:Arbaroj de Usono
Kategorio:Geografio de Meksiko
Kategorio:Geografio de Kalifornio