open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ebes

**Ebes** [ebeŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Hajdúszoboszló. La loknomo signifas: hunda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 77&nbsp;km²
* Loĝantaro: 4470
* Poŝtkodo: 4211
* Telefonprefikso: 52

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Debrecen. Hajdúszoboszló troviĝas je 9, Debrecen je 15, Budapeŝto je 216 kilometroj.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1271. Tiutempe la loĝantoj estis bredistoj de hundoj por la reĝo. Antaŭ la turkoj Ebes estis grava vilaĝo, sed la turkoj senhomigis ĝin en 1594. Post la turkoj farmoj formiĝis, kiujn Debrecen aĉetis en 1854. En 1952 la vilaĝo refondiĝis. Post unu jaro ankaŭ tie gulago funkciis.

Vilaĝservoj estas la vilaĝdomo, lernejo kaj kuracejo ekde 1952, apoteko, vendejoj, banko, infanĝardeno, hotelo ekde 2002 kaj benzinejo.

## Ĝemelkomunumo 
*  Meilen, Svislando.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo (Ebes) ekde 1997
* katolika preĝejo Sankta Laŭrenco (Ebes) ekde 1998, la turo estas 17 metrojn alta
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo de Ebes

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Manyi Kiss

**KISS Manyi** (kiŝ manji) estis hungara aktorino naskita en Magyarlóna la 12-an de marto 1911 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-a de marto 1971.

## Biografio 
Sian aktoran karieron Manyi Kiss komencis en Kolozsvár en 1926. Inter 1928 kaj 1932 ŝi ludis en Miskolc kaj Szeged. En 1931 kun sia edzo, itala akrobato ŝi ludis en eksterlandaj cirkoj. En 1934 provizore ŝi rolis en Budapeŝto en pli malgrandaj-malpli grandaj teatroj. En la fino de 30-aj jaroj ŝi ludis en Operetoteatro (Budapeŝto). En 1943 en Gaja Teatro en komedio de Mihály Eisemann (*Fekete Péter*) ŝi havis elstaran sukceson. Ekde tiam ĝis 1953 ŝi ludis en tiu teatro. Inter 1954 kaj 1971 ŝi havis kontrakton kun Teatro Madách. Ekde 1936 ŝi regule filmrolis, resume 81 ŝi prezentis 81 filmojn kaj televiziajn seriojn.

## Premioj 
* Kossuth-premio (1957), Jászai Mari-premio (1954), meritartisto (1962), eminentartisto (1964).

## Ĉefaj teatraj roloj 
* Ledér (Mihály Vörösmarty: Csongor és Tünde);
* Stázi (Imre Kálmán: A csárdáskirálynő);
* Colette (Mihály Eisemann: Fekete Péter);
* Finum Rózsi (Ede Tóth: A falu rossza);
* Olga (Ĉeĥov: Tri fratinoj);
* Szalayné (Barta L.: Szerelem);
* Bajnok Adél (Hubay M.: István napja);
* Öregasszony (García Lorca: Yerma);
* Kurázsi mama (Brecht);
* Miss Furnival (Shaffer: Black Comedy);
* Vinczéné (Sarkadi I.: Oszlopos Simeon);
* Özv. Mák Lajosné (Endre Fejes: Vonó Ignác);
* Bodnárné (László Németh).

Literaturo: Révy E.: K. M. (1988)

## Filmoj 
* La nigra urbo (filmo)
* Ambaŭ vivoj de onklino Mici - titolrolo
* Karuselo (filmo)

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Filmroloj

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj subretoj
Újszentmargita

dekstra|180ra

**Újszentmargita** [Ujsentmargita] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Polgár. La nomo signifas nova-sankta-Margareta.

* Areo: 96&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1590
* Poŝtkodo: 4065
* Telefonprefikso: 52

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, ĉe rande de Nacia parko Hortobágy, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Tiszafüred-Tiszalök, Tiszacsege estas proksime.

La tataroj en 1241 detruis la komunumon, la loĝantoj rifuĝis al marĉo de Tiso. Pli poste la turkoj senhomigis la regionon. En la pli pacemaj tempoj hajdukoj profitis la kampojn. En la 18-a, 19-a j.c.-oj la loko estis bienocentro, dume farmoj formiĝis. En 1895 preĝejo omaĝe al Sankta Margareta konstruiĝis. Ekde 1947 Újszentmargita estas vilaĝo.

Ĝemelkomunumo estas Korond, Rumanio.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno ekde 1962, lernejo, bebohelpa centro, biblioteko kaj kulturdomo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Bazela Kantondisiĝo

eta|400px|dekstra|Karikaturo pri la bazela kantondisiĝo
Per la **Bazela Kantondisiĝo** en la jaro 1833 la Kantono Bazelo estis disigita en la du duonkantonojn Kantono Bazelo Kampara kaj Kantono Bazelo Urba.

Ĝis 1830 ekzistis sendisigita Kantono Bazelo. En la granda konsilantaro de Bazelo kunsidis civitanoj de la urbo kaj el la komunumoj de la bazela kamparo. Multe pli ol la membroj de la granda konsilantaro estis urbaj civitanoj. Dum longa tempo tio ne ĝenis la civitanojn de la kamparaj komunumoj, sed en la jaro 1830 ekestis en multaj kamparaj komunumoj granda malfido kontraŭ la urbo.
En la deklaro de Bad Bubendorf de la 18-a de oktobro 1830 la civitanoj de la kamparaj komunumoj postulis egalajn rajtojn por la kamparaj komunumoj kaj konkrete petis, ke en la granda konsilantaro la duono de la reprezentantoj devas esti kamparaj bazelanoj. Kiam la urbo malakceptis la postulon, grupo da armigitaj kamparaj bazelanoj kreis en Liestal novan registaron. Tiam bazel-urba armeo de 3000 soldatoj marŝis al Liestal, okupis la urbon kaj forigis la novan registaron.

Dum certa tempo oni kredis, ke tiel la afero estis solvita. Tamen la malkontento plu-daŭris. Kelkaj malmultaj vilaĝoj prenis la partion de la urbo, la cetera plimulto tamen kuniĝis kaj ribelis kontraŭ la urbo. La 3-an de aŭgusto 1833 bazel-urba armeo denove atakis la ribelojn en Liestal, sed la urbaj trupoj devis retiriĝi antaŭ la granda pli-multo de la ribeloj. Ili volis remarŝi al Schweizerhalle sed tie estis surprizitaj de embusko de la bazel-kamparanoj kaj perdis multajn soldatojn kaj devis kapitulaci. Post tiu-ĉi terura fino de la bazela civitana milito la Svisa Dieto decidis 17-an de aŭgusto 1833 disigi la kantonon. La nova kantono Bazelo Urba ricevis krom la urbo Bazelo mem nur la komunumojn Riehen, Bettingen BS kaj Kleinhüningen. Ĉiuj ceteraj bazelaj komunumoj estis aldonitaj al la kantono Bazelo Kampara.

Kategorio:Kantono Bazelo
Kategorio:19-a jarcento en Svislando
Kategorio:1833
Kantono Bazelo

La **Kantono Bazelo** estas historia kantono de Svislando. El ĝi estiĝis la hodiaŭaj duonkantonoj 
*Kantono Bazelo Kampara
*Kantono Bazelo Urba

Ĉar la kampara loĝantaro sentis sin en la 19-a jarcento subpremita de la sinjoroj en la urbo, en la jaro 1833 la **Kantono Bazelo** estis disigita okaze de la Bazela Kantondisiĝo en la du duonkantonojn Bazelo Kampara kaj Bazelo Urba.
Regule estiĝis iniciativoj por rekunigi la du duonkantonojn, kaj tiuj iniciativoj trovis ĉiam plimulton en la Kantono Bazelo Urba dum ili estis malakceptitaj en la kampara duonkantono.

-
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1500-1509
Kategorio:Aperis en 1501
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1833
Yvan Cassar

**Yvan CASSAR** (naskiĝis en 1966 en Rennes) estas eksa lernanto de "Conservatoire National Supérieur de Paris" ("Supera Nacia Konservatorio de Parizo") pri komponado, piano, verkado.

## Biografio 
Yvan Cassar kunlaboris kun multnombraj francaj artistoj kiel muzika aranĝisto, realizanto aŭ muzika direktoro: Claude Nougaro, Johnny Hallyday, Charles Aznavour, Céline Dion, Jean-Jacques Goldman, Patricia Kaas, Pascal Obispo, Jacques Dutronc, Florent Pagny, Mylène Farmer kaj Grégory Lemarchal...

De 1994 ĝis 1997, li kunlaboris kun Vangelis por pluraj projektoj (Malferma Ceremonio de Monda Atletismo en Ateno, diskoj kun José Carreras, Montserrat Caballé).

Depost 1998, li estis realizanto kaj muzika direktoro de spektakloj de Mylène Farmer kaj Johnny Hallyday (Stadiono de Francio, Eiffel-Turo, Turneo de stadionoj 2003).

Samtempe, li komponis plurajn muzikojn por televidaj fikcioj kaj dokumentaroj (Jean Moulin, L’odyssée de l’espèce, Massai les guerriers de la pluie...) kaj partoprenis multnombrajn filmmuzikojn (Les Visiteurs 1 kaj 2, C’est la vie, Giorgino, Loulou Graffiti). Li partoprenis la aranĝojn por kordinstrumentoj en albumo "Era 3 - The Mass" de la grupo Era direktita de Éric Lévi.

Pasiigita de mondaj muzikoj, il registris kun la plej prestiĝaj majstroj (Nusrat Fateh Ali Khan, Baaba Maal, Denez Prigent, Wasis Diop, Les Voix Bulgares, Richard Bo-na).

Komence de la jaro 2007, li rearanĝis la ŝlagron de franca kanzono titolita "Où sont les femmes&nbsp;?", kies teksto estis originale verkita de Jean-Michel Jarre kaj interpretita de Patrick Juvet, por fari la novan sloganon de magazeno "Castorama" en televido. Fine de la sama jaro, li partoprenis en "Star Academy 7" kiel ĵuriano kune kun Pascal Nègre kaj Passi.

En 2008, li partoprenis en la aranĝo, arta realigo kaj orkestra direktado de la disko *Sicilien* de Roberto Alagna.

En 2009, li denove plenumis la muzikan direktadon de la turneo de Mylène Farmer kiu trapasis tra pluraj koncertejoj kaj stadionoj en Francio, Belgio, Svislando kaj Rusio. Li jam plenumis tiun funkcion por la koncertoj de la kantistino dum turneoj de 1996, de *Mylénium Tour* kaj de la serio de koncertoj kiujn faris Mylène Farmer en POPB en 2006. Li ankaŭ kontribuis al spektaklo de Kamel Ouali, *Cléopâtre*.

## Vidu ankaŭ 
* Laurent Boutonnat
* Mylène Farmer

Kategorio:Francaj komponistoj
Gregor Hinker

**Gregor HINKER** (naskiĝis la ) estas aŭstra esperantisto, eksa prezidanto de TEJO (2007-2011).

Li studis maŝininĝenieradon kaj muziksciencon en Vieno. De 2010 li laboras kiel inĝeniero pri fervojaj veturiloj ĉe Bombardier en Montrealo, Kanado.

Gregor estis unu el kreintoj de la neologismo *mojosa*.

## Vidu ankaŭ 
* Prezidantoj de TEJO

## Eksteraj ligiloj 
* Sinprezento en la retejo de TEJO 
* Radio Verda: Intervjuo kun Gregor Hinker

Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de TEJO
Tetétlen

**Tetétlen** [tetEtlen] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono Püspökladány.
eta|200ra|Blazono de Tetétlen

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 32&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1450
* Poŝtkodo: 4184
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Kaba estas proksime. Hajdúszoboszló troviĝas je 21, Berettyóújfalu je 22, Debrecen je 41, Budapeŝto je 200 km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1441. La turkoj senhomigis la komunumon en la 17-a jarcento. La komunumo refondiĝis en 1775. La kalvinana preĝejo en 1803 konstruiĝis. En kastelo de Zichy (ziĉi) loĝis semajnojn Franz Liszt. En 1794 paroĥo konstruiĝis. En 1919 la rumanoj okupis Tetétlen-on.

Vilaĝservoj estas kuracejo, infanĝardeno, kulturdomo, vilaĝdomo, serva centro.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Hajdúszovát

**Hajdúszovát** [hajdUsovAt] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Hajdúszoboszló.

## Bazaj informoj 
* Areo: 58&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3200
* Poŝtkodo: 4212
* Telefonprefikso: 52

## Geografio 
Hajdúszovát situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj inter Derecske kaj Hajdúszoboszló.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko. La unua mencio okazis en 1332. Pli frue la tataroj forbruligis la komunumon en 1241. Tio ripetiĝis en 1594, poste la loko apartenis al Transilvanio, sed hajduka setlejo neniam estis. En 1787 klasikisma kalvinana preĝejo, en 1794 pastrejo konstruiĝis. En 1948 kolĥozoj formiĝis. 

Vilaĝservoj estas lernejo, 2 kuracejoj, dentokuracejo, bestokuracejo, apoteko, infanĝardeno, biblioteko, familihelpa servo kaj bebohelpa servo.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Hajdúszovát)
* Apud la vilaĝo kurgano.

## Ĝemelkomunumoj 
* Magyarszovát, Rumanio.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Goodfellas

***Goodfellas*** (angla/usona slango por "Bonuloj") estas 1990-jara krimdrama filmo verkita kaj direktita de Martin Scorsese. Ĝi estis adaptita de la libro *Wiseguy* de Nicholas Pileggi, la vera rakonto de mafia denuncanto Henry Hill. Aktoris en la filmo Ray Liotta (kiel la ĉefrolulo Hill), Robert De Niro, Joe Pesci, Lorraine Bracco, Paul Sorvino, kaj aliaj.

## Premioj 
Joe Pesci gajnis Akademian Premion pro plej bona subtena aktoro. Ĝi estis kandidatiĝis por kvin pluaj.

La filmo ankaŭ gajnis Premion BAFTA por plej bona filmo. Ĝi estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Premio BAFTA por plej bona filmo
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1990
Kategorio:Krimaj filmoj
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj laŭ veraj faktoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Tibor Joó

**JOÓ Tibor** estis hungara historifilozofia verkisto, bibliotekisto naskita en Kolozsvár la 21-an de aŭgusto 1901 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de marto 1945.

## Biografio 
Tibor Joó doktoriĝis en Szeged en 1928. Ekde 1929 ĝis 1933 li laboris en Universitata Biblioteko de Szeged kaj poste en Országos Széchényi Könyvtár. Li ricevis dufoje *Baumgarten-premion* (1934; 1939). En 1939 li iĝis privatprofesoro pri historifilozofio en la Universitato de Budapeŝto. Li mortis pro vundiĝo dum sieĝo de Budapeŝto.

## Ĉefaj verkoj 
* *Bevezetés a szellemtörténetbe* (Bp., 1935)
* *A magyar nemzeteszme* (Bp., 1939);
* *Magyar nyelvű filozófiai kéziratok a Széchényi Könyvtárban* (Bp., 1941);
* *Mátyás és birodalma* (Bp., 1941);
* *Magyar nacionalizmus* (Bp., 1941);
* *Vallomások a magyarságról* (Bp., 1943).

## Bibliografio 
* F. E.: J. T. (Nekrológ, Századok, 1945–46.)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Agnesa de Habsburgo

**Agnesa de Habsburgo** (, ;  , naskiĝis inter 1321-1326, mortis la 2-an de februaro 1392) estis edzino de Bolko la 2-a Malgranda (pola princo el la dinastio de Piastoj), princino de la Ŝvidnica-Javora princlando, filino de la princo Leopoldo la 1-a el la dinastio Habsburgoj kaj Katarina de Savojo.

En la 1338 jaro (probable junie) Bolko la 2-a Malgranda edziniĝis kun Agnesa de Habsburgo por pligrandigi sian internacian gravecon kontraŭ la Luksemburga dinastio. Post la morto de Bolko la 2-a Malgranda, la princino kiel vidvino iĝis posedanto de la Ŝvidnica-Javora princlando.

Post la morto de Agnesa de Habsburgo en 1392, la Ŝvidnica-Javora princlando transdependiĝis al la Landoj de Krono ĉeĥa, al la Luksemburga dinastio. La princlando transdependiĝis kiel doto por nevino de Bolko la 2-a Malgranda, princino Anna de Ŝvidnico, edzino de Karolo la 4-a.

Kategorio:Habsburgoj
⚭
Kategorio:Sileziaj dukoj
Kategorio:Historio de Silezio
Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Historio de Ĉeĥio
Julia Carâp

**Julia CARÂP** estas brazila esperantistino naskita en Rumanio. Ŝi naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1923 en Poiana-Mare en la ebenaĵo de la distrikto Dolj, kaj mortis en Brazilo, la 12-a de januaro 1997. 

Post la fino de la baza lernejo en sia urbo kaj la okjara mezgrada lernejo en la Liceo "Elena Cuza" en Craiova, ŝi foriris por studi kuracarton en Viena kie ŝi restis dum la Dua Mondmilito. Ŝi revenis lastfoje al sia patrujo, marte-aprile 1944 ĵus antaŭ oni bombardis Bukareŝton lastafoje. 

En 1947 ŝi edziniĝis al Victor Carâp, rumano el Bukareŝto, studinto ĉe la Inĝeniera Lernejo en Viena. En 1948, ĉar oni parolis pri alia milito, ili foriris, samkiel aliaj rumanoj, kaj transloĝiĝis en Brazilon, la 30-an de decembro. Post 10 jaroj, ŝi validigis siajn eŭropajn diplomojn, laŭ la brazilaj leĝoj, kaj post tio ŝi laboris, kiel kuracisto, dum 30 jaroj, en Brazilo.

Ŝi tradukis kelkajn librojn de rumana literaturo en la portugalan lingvon kaj verkis poemojn. Ŝi ankaŭ publikigis artikolon pri la vivo de Constantin Brâncuşi, liajn poeziojn, tradukitajn de ŝi en la portugala lingvo. Aliajn de Mihai Eminescu kaj el la modernaj poetoj, Mircea Dinescu, laŭpete de iu eldonisto.

Ŝi kunlaboris rumane kun la revuo "Căminul", de la advokato Nicu Iancu, de São Paulo kaj kun la revuo "Cetatea Luminii" de Profesoro Dumitru Paulescu, de Brasília. Fine ŝi kunlaboris ankaŭ kun la rumana revuo de Buenos Aires de la Profesoro Stan Popescu. Ŝi estas fondinta membro de la "Biblioteko Satul", iniciatita de Profesoro Paulescu, kune kun mi kaj tri aliaj rumanoj.

En Esperanto, ŝi publikigis la libreton "Rumanaj legendoj kaj rakontoj".

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Kategorio:Brazilaj kuracistoj
Columbina

***Columbina*** estas genro de birdoj de la familio Kolombedoj. Tiu genro enhavas sep speciojn de etaj grundokolomboj, ankaŭ nomataj turtetoj. La sep turtetaj specioj vivas en la Nova Mondo. La kolomboj de tiu genro *Columbina* troviĝas kutime en paroj aŭ en etaj aroj. Ili estas la plej malgrandaj membroj de la familio Kolombedoj kaj vivas ĝenerale en malferma kamparo. Ili havas grenatkolorajn irisojn kaj rozkolorajn krurojn. Dumfluge, kelkaj specioj montras diferencigan vipon de ruĝeco en flugiloj, dum aliaj montras nigroblankajn flugilbildojn.

## Specioj 
La specioj estas jenaj:
* Inkaa kolombo, *Columbina inca*
* Skvamokolombo, *Columbina squammata*
* Paserkolombo, *Columbina passerina*
* Platbrusta grundokolombo, *Columbina minuta*
* Ekvadora grundokolombo, *Columbina buckleyi*
* Ruĝeca grundokolombo, *Columbina talpacoti*
* Pikuja grundokolombo, *Columbina picui*
* Raŭka grundokolombo, *Columbina cruziana*
* Bluokula grundokolombo, * Columbina cyanopis*

## Referencoj 
* BirdLife International www.birdlife.org
* Howell, Steven N. G. & Webb, Sophie (1995): *A Guide to the Birds of Mexico and Northern Central America*. Oxford University Press, Oxford & New York. ISBN 0-19-854012-4

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ruĝeca grundokolombo

La **Ruĝeca grundokolombo**, aŭ **Ruĝeca turteto** (*Columbina talpacoti*), estas specio de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Ĝi vivas en la tropika Nova Mondo.

## Disvastigo 
Ĝi estas loĝanta kaj reproduktulo el Meksiko sude ĝis Peruo, Brazilo kaj Paragvajo kaj norda Argentino, krom ĉe Trinidado kaj Tobago. Individuaj birdoj estas foje vidataj en sudokcidenta Usono, el suda Teksaso ĝis plej suda Kalifornio, ĉefe dum vintraj monatoj.

La Ruĝeca grundokolombo estas tre ofta en arbustejoj kaj aliaj malfermaj kamparoj, inkludante terkultivejojn.

## Aspekto 
eta|maldekstre|230ra|
La Ruĝeca grundokolombo estas eta mallongvosta kolombo 17&nbsp;cm longa. Ties pezo estas kutime ĉirkaŭ 47g. Plenkreskuloj masklaj havas helgrizajn kapon kaj kolon kaj tre ruĝecajn suprajn partojn, kun nigraj punktoj en flugilkovriloj. La malsupraj partoj estas pli helbrunaj, la vosto havas nigran bordon kaj la subflugiloj estas cinamokoloraj kaj nigraj. La ino estas pli grizbruna ol ruĝeca, kaj havas malpli da kontrasto inter kapo kaj korpo ol la masklo.

La subspecio *C. t. rufipennis* de Centrameriko, Kolombio, Venezuelo, Trinidado kaj Tobago montras multe pli da cinamokoloro en subflugiloj ol la nomiga *C. t. talpacoti*.

## Kutimaro 
La Ruĝeca grundokolombo manĝas ĉefe semojn. La voĉo estas milda kverado *kur-ŭuu*.

Ili konstruas solidan pokalforman neston el bastonetoj en arbo, kie la ino demetas du blankajn ovojn. Kovado daŭras 12 aŭ 13 tagojn kun aliaj 12 aŭ 14 pliajn tagojn por zorgado. Povas okazi dua aŭ eĉ tria ovodemetado en unu jaro.

La flugo estas rapida kaj rekta, kun la regula frapado kaj eventuala vipado karaktera de kolomboj ĝenerale.

Tiu ĉi specio povas estis alproksimigebla. Maskloj ofte minacas unu la alian kaj povas okazi mallongajn kverelojn.

## Referencoj 
*  Ne minacata
* *Birds of Venezuela* by Hilty, ISBN 0-7136-6418-5
* 
* *A guide to the birds of Costa Rica* de Stiles kaj Skutch ISBN 0-8014-9600-4

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj de **Ruĝeca grundokolombo** ĉe Interreta Birdo Kolekto
* Poŝtmarkoj (el Argentino, Belizo, Brazilo, Surinamo) kun teritoria mapo
* Fotoj de **Ruĝeca grundokolombo**  VIREO

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Lago de Morato

**Lago de Morato** (; ) estas lago en la okcidento de Svislando. Ĝi situas nord-okcidente de la samnoma urbo Morato kaj estas la plej malgranda el la tri interligitaj lagoj (**Lago de Morato**, Lago de Bielo kaj Lago de Neŭŝatelo) de la Lagolando sud-oriente de la Berna Ĵuraso. Ĝiaj mezaj koordinatoj estas  kaj ĝia surfaco 22.8&nbsp;km². Ĝia areo apartenas al la kantonoj Friburgo kaj Kantona Vaŭdo. La ĉefa alfluo estas la rivero Brojo. Elfluo estas la Brojo-Kanalo, kiu ligas la Lagon de Morato kun la Lago de Neŭŝatelo.

La kunligo de la trilagoj servas kiel granda retenbaseno por la rivero Aro por eviti ties inundojn.

La Lago de Morato havas longecon de Murten estas 8.2&nbsp;km kaj larĝecon de 2.8&nbsp;km. Ĝia maksimuma profundeco estas de 45 metroj. La volumeno de la lago estas proksimume 0.55&nbsp;km³. La tuta nutroregiono havas surfacon de 693&nbsp;km². La akvo restas en la lago averaĝe 1.6 jarojn.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando

## Referencoj 
center|400px

Morato, Lago de
Morato, Lago de
Morato, Lago de
Morato, Lago de
Dio rekompencu vin

***Dio Rekompencu Vin...*** (portugallingve *Deus Lhe Pague*) estas la plej sukcesplena teatraĵo de brazila literaturo, kun pli ol 14 mil prezentadoj. Ĝia aŭtoro estas Joracy Camargo, ano de Academia Brasileira de Letras. Kiel eksterordinara sukceso de la teatra literaturo, la teksto verkita en 1933 estas jam eldonita pli ol dudek fojojn en Brazilo, kvin fojojn en Portugalujo, tri fojojn en Argentino (kie ĝi fariĝis filmon), du fojojn en Ĉilio kaj Usono, kaj unu fojon en pluraj aliaj landoj, ĉar ĝi estis tradukita al preskaŭ ĉiuj literaturaj lingvoj de la mondo. Al Esperanto tradukis ĝin Sylvio Peixoto. Kultura Kooperativo de Esperantistoj el Rio-de-Ĵanejro eldonis la tradukaĵon en la jaro 1959.

*Dio Rekompencu Vin* estis malpermesita de la portugala registaro post sia sukcesoplena prezentado en 1935, en Lisbono. Ĝia socia kritiko faris de ĝi unu el plej ŝatataj teatraĵoj dum milita diktaturo de Brazilo, ĉar en la 1960-aj jaroj ĝi estas jam klasikaĵo kaj oni ne povus malpermesi ĝian prezentadon.
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Literaturo de Brazilo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita portugallingva literaturo
Kategorio:Libroj aperintaj en 1933
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Trogen AR

**Trogen** estas komunumo en la Kantono Apencelo Ekstera en Svislando. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 1693 loĝantojn.

## Geografio 
La komunumo Trogen situas sude de Sankt-Galo en la apencelaj montetoj 903 metrojn s.m.. De la supra parto de la vilaĝo oni havas belan vidon ĝis la Bodenlago. 1597 post la divido de la Kantono Apencelo en la duonkantonojn Apencelo Ekstera kaj Interna ĝi fariĝis kantonĉefkomunumo de la Kantono Apencelo Ekstera. Hodiaŭ tamen la kantona administracio troviĝas en la nova chefkomunumo Herisaŭ.

## Ekonomio 
La komunumo **Trogen** unuflanke vivas de turismo, aliflanke de agrikulturo. Multaj loĝantoj de Trogen laboras en la proksima urbo Sankt-Galo. En Trogen troviĝas ankaŭ la internacia Infanvilaĝo Pestalozzi. En Trogen troviĝas ankaŭ la kantona gimnazio de la Apencelo Ekstera.

## Historio kaj politiko 
La unua dokumenta mencio de Trogen datiĝas el la jaro 1168 kiel *Trugin*. En la 13-a kaj 14-a jarcento la komunumo estis sub la servuto de la Monaĥejo Sankt-Galo. La strikta reĝino de la Abato Kuno provokis la Apencelajn Militojn, per kiuj en
la jaro 1403 kaj 1405 estiĝis la Lando Apencelo.

**Trogen** estis antaŭe unu el la kunsidejoj de la landkomunumo de la Kantono Apencelo Ekstera. Hodiaŭ en Trogen troviĝas diversaj kantonaj institucioj. Trogen estas la sidejo de la justicaŭtoritatoj de la kantono.

## Trafiko 
Trogen estas finhaltejo de la Apencelaj Fervojoj (iama Trogen-Fervojo), kiu en duonhora kadenco ligas la vilaĝon kun la urbo Sankt-Galo. Krome la komunumo estas ligita per poŝtaŭtolinioj kun Heiden kaj Lustmühle.

## Esperanto kaj planlingva movado 
Laŭ Universalaj Lingvoj en Svislando en Trogen fine de la 19-a jarcento iu s-ro Lutz instruis la volapukan.

En la jaro 1907 en Trogen estis fondita loka Esperanto-Grupo. En 1947 Julia Isbrücker instruis Esperanton en la Infanvilaĝo Pestalozzi. Fine de la 1980-aj jaroj en Trogen loĝis Dietrich Michael Weidmann kun sia unua edzino.

## Vidu ankaŭ 
* Infanvilaĝo Pestalozzi en Trogen
* Trogen (stacidomo)
* Gfeld (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Trogen

Kategorio:Kantono Apencelo Ekstera
Kategorio:Komunumoj de Svislando
Kategorio:Esperanto-movado en Svislando laŭ lokoj
Lago de Neŭŝatelo

**Neŭŝatelo ** (; ) estas lago en okcidenta Svislando (franco-parolanta Svislando). La lago situas ĉefe sur tereno de la Kantono Neŭŝatelo, sed troviĝas parte ankaŭ en la kantonoj Vaŭdo, Friburgo, kaj Berno.

Kun surfaco de , ĝi estas la plej granda lago tute en Svislando, ĉar la pli granda Lemano estas komunigita kun Francio kaj Konstanca Lago (germane: *Bodenlago*) kun Germanio kaj Aŭstrio. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de lagoj en Svislando

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Akvoniveloj en la Haveno de Neŭŝatelo

Neŭŝatelo, Lago de
Kategorio:Kantono Neŭŝatelo
Neŭŝatelo, Lago de
Atelo

Laŭ PIV, **Atelo** estas "*G. de Amerikaj simioj kun longegaj membroj kaj tre longa vosto prenpova (Ateles)*." La termino *Ateles* signifas *senpoleksaj*, ĉar vere mankas al ili polekso.

Kurioza trajto estas ke inoj havas klitoron longan kiu foje superas la grandon de la peniso de la masklo.​ 

## Specioj
[eta|maldekstra|[Ateles fusciceps|Nigrakapa atelo (Ateles fusciceps).]]
* *Ateles paniscus*
* *Ateles belzebuth*
* *Ateles chamek*
* Magdalena aransimio, *Ateles hybridus*
* *Ateles marginatus*
* *Ateles fusciceps*
* *Ateles geoffroyi*

## Notoj
Kategorio:Primatoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Koko (apartigilo)

**Koko** povs esti:

## Birdo 
* Tipa koko (genro "Gallus") -- birdo apartenanta al unu el pluraj specioj de la genro
* Hejma koko (subspecio "Gallus gallus domesticus") -- hejmbesto

## Cetere 
* Koko (muziko)
* Koko -- fama gorilo kiu lernis usonan signolingvon
* Koko - Esperanta klubo *[Mankas informoj]*
* Koko - literatura kaj kultura revuo *[Mankas informoj]*
Washoe

**Washoe** (naskiĝinta ĉ. en septembro 1965 - mortinta la 30-an de oktobro 2007) estis ĉimpanzino, kiu, onipretende, estis la unua nehoma besto, kiu lernis paroli homan lingvon, t.e. usonan signolingvon. Ŝi ankaŭ transdonis iom da sia scio al sia adoptita filo, Loulis. Dum ŝia uzo de usona signolingvo estas konfirmita, ĉu ĝi konsistigas lingvouzon oni ankoraŭ disputas.

Kiel parto de esploreksperimento pri besta lingvoakirado, Washoe evoluigis modestan kapablon komuniki kun homoj per usona signolingvo. Ŝi nomiĝis laŭ Distrikto Washoe, Nevado, kie ŝi plenkreskiĝis kaj lernis uzi signolingvon. Washoe vivis ĉe Universitato Central Washington ekde 1980. La 31-an de oktobro, 2007, oficistoj de la *Chimpanzee and Human Communication Institute* aŭ *Instituto pri Komunikado Inter Ĉimpanzoj kaj Homoj* ĉe la kampuso de la universitato anoncis, ke ŝi mortis la antaŭan tagon 42-jaraĝe.

## Vidu ankaŭ 
* Lingvokapabloj de simioj

Kategorio:Bestoj naskiĝintaj en 1965
Kategorio:Bestoj mortintaj en 2007
Kategorio:Homoideoj en lingvaj studoj
ASM Oran

**ASM Oran** estas Alĝeria futbalo klubo kiu estis bazita en Oran, fondis en 1932. La klubo koloroj estas verda kaj blanka.

Kategorio:Alĝeriaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1932
Braksvingado

**Braksvingado** estas speco de surarba moviĝado per kiu primatoj svingas de arbomembro al arbomembro uzante nur siajn brakojn.

## Braksvingemuloj 
La nuraj veraj braksvingemuloj estas la hilobatideoj (gibonoj kaj siamangoj). Gibono kapablas braksvingi je rapidecoj tiom altaj kiom 35 mejloj po horo, kaj povas vojaĝi tiom longan distancon kiom 20 futojn po ĉiu svingo. Atelojn kaj orangutanojn oni konsideras duonbraksvingemuloj.

## Trajtoj braksving-helpaj 
Iom da la trajtoj, kiuj permesas al gibonoj, siamangoj, kaj aliaj primatoj braksvingi inkluzivas: mallongajn ungojn anstataŭ ungegojn, enfermantajn kroĉsimilajn fingrojn, poleksojn, longajn antaŭbrakojn, kaj libere turneblajn ŝultrojuntojn.

## Braksvingado kaj homoj 
Modernaj homoj gardas multajn fizikajn trajtojn, kiuj sugestas prabraksvingemulan antaŭveninton, inkluzive de flekseblaj ŝultrojuntoj kaj fingroj bone tenkapablaj. En simioj, tiuj trajtoj estis adaptoj por braksvingado. Kvankam homoj ne braksvingas, homa anatomio sugestas, ke braksvingado eble estas antaŭadapto al dupiedismo.

## Vidu ankaŭ 
* dupiedulo

## Referenco 
Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la anglalingva versio je la 14-a de januaro, 2008.

Kategorio:Zoologio
Kategorio:Biofiziko
Paradou AC

**Paradou AC** estas Alĝeria futbalo klubo kiu estis bazita en Alĝero. Ili ludas ilian hejmon ludojn ĉe la Omar Hammadi Stadiono. Fondita en 1994 de membroj de la Hidro AC malsupera teamo, la klubo lud en blua kaj flava. Honoroj inkluzivas la Alĝerian duan dividon titolon en la 2004–2005 sezono.

Kategorio:Alĝeriaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1994
OMR El Annasser

**OMR El Annasser** estas Alĝeria futbala klubo kiu situas en Mohamed Belouizdad, kvarono de Alĝero. Ĝi estis fondita en 1962, la jaro de la Alĝeria sendependeco. Ilia hejma stadiono estas Stade 20 Août 1955.

Kategorio:Alĝeriaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1962
ES Sétif

**ES Sétif** estas Alĝeria futbalo klubo kiu estis bazita en Sétif. Ili aktuale ludi en la Alĝeria Championnat Nacia kaj estas la 2007 Arabaj Ĉampionoj Ligo ĉampionoj.

Kategorio:Alĝeriaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1958
WA Tlemcen

**WA Tlemcen** estas Alĝeria futbalo klubo kiu estas bazita en Tlemcen. Ĝi estis fondita en 1962. Ilia hejma stadiono estas Stade Akit Lotfi.

Kategorio:Alĝeriaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1962
Académica Petróleo Kwanda Soyo

**Académica Petróleo Kwanda Soyo** estas Angola futbalo-klubo kiu estis bazita en la urbo Soyo de Angolo. La plej gravaj klubaj teamoj ludas siajn hejmajn ludojn kutime en la stadiono ''*. La unua vira teamo de la klubo estis elklasigita de la unua angola ligo, nomata *Girabola'', fine de la ĉampioneco de 2007.

## Ekstera ligilo 
*  ()

Kategorio:Angolaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1987
Báránd

**Báránd** [bArAnd] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Püspökladány. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
eta|La katolika kirkoturo de Báránd

## Bazaj informoj 
* Areo: 43&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2700
* Poŝtkodo: 4161
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Oradea, Kaba kaj Püspökladány estas proksime.

## Historio 
La unua mencio okazis en la 13-a jarcento. La fervojo fine de la 19-a jarcento portis prosperon. Tiutempe Báránd estis grandvilaĝo. La vilaĝdomo konstruiĝis en 1910. Dum la socialismo kolĥozo pri **Nova Vivo** funkciis.

Vilaĝservoj estas kuracejo, dentokuracejo, lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, vilaĝdomo, familihelpa centro.

Vidindaĵoj estas barokaj preĝejoj katolika kaj kalvinana.

## Famuloj 
En Báránd naskiĝis:
* baletisto Antal Fodor
* etnografo Iván Balassa.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Atlético Petróleos do Namibe

**Atlético Petróleos do Namibe** estas Angola klubo de futbalo kiu estas bazita en la urbo Namibe de Angolo. La plej gravaj klubaj teamoj ludas siajn hejmajn ludojn kutime en la stadiono ''*. La unua vira teamo ankaŭ estas nomata la nomo de ilia patrono *Sonangol*. Ĝi en 2001 kaj en 2004 gajnis la Angolan Pokalon, sed estis elklasigita de la unua angola ligo, *Girabola'', fine de la ĉampioneco de 2007. De 2011 ĝis 2013 ĝi revenis al la unua angola ligo, kaj de tiam konkuras en la dua ligo.

Kategorio:Angolaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1986
Morato

**Morato** (germane **Murten**, france **Morat**, itale **Morato**) estas la ĉefurbo de la Lagodistrikto en la svisa Kantono Friburgo.

## Geografio 
La urbo havis 5903 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007. La urbo situas borde de la Lago de Morato al kiu ĝi donas la nomon. La pitoreska historia mezepoka urbo estas ankoraŭ komplete konservita.

## Najbaraj komunumoj 
La urbo limas en nordo al Muntelier, Galmiz kaj Büchslen, en oriento al Lurtigen, en sudo al Salvenach, Münchenwiler (Kantono Berno) kaj Courgevaux, en okcidento al Greng, Meyrier, Haut-Vully kaj Bas-Vully. Pro ĝia eksklavo ĝi ankaŭ limas al Ried ĉe Kerzers kaj Müntschemier (ambaŭ en Kantono Berno).

## Lingvoj 
 de Morato estas la germana kaj franca lingvoj. En la jaro 2000 de la loĝantaro 76.5 % parolis la germanan, 12.8 % la francan kaj 1.9 % la italan. La ceteraj 8.8% parolis aliajn lingvojn de eksterlandaj enmigrintoj (precipe la albanan, serbo-kroaton, turkan kaj hispanan). Dum en mezepoko en Morato superregis la franca lingvo nuntempe la germana lingvo estas la ĉefa lingvo en Morato, kontraŭe al la kantonĉefurbo Friburgo, kie la franca dominas.

## Trafiko 
Morato estas bonege konektita al la publika trafikreto. De Morato ekzistas trajnlinioj de Svisaj Federaciaj Fervojoj tra Lyss al Berno, tra Payerne al Palézieux, al Friburgo kaj tra Ins al Neŭŝatelo.

Morato krome ankaŭ disponas pri aliro al la nacia aŭtoŝoseo A1 de Ĝenevo tra Laŭzano, Friburgo, Berno, Zuriko, Sankt-Galo al Sankt-Margreto.

eta|maldekstra|150px|Sieĝo de Morato dum la Burgonjaj Militoj

## Historio 
Unua dokumenta mencio de la loko datiĝas de la jaro 515, kiam la bieno **Muratum** estis donacita al la Monaĥejo Saint-Maurice. Laŭ la rakontoj Ludoviko la Piulo konstruigis en la jaro 814 la kastelon. Inter 1157 kaj 1177 la urbo estis fondita de la Zeringanoj. En la jaro 1475 la trupoj de la Svisa Ĵurkomunumo okupis la urbon kaj aldonis ĝin al Svislando. La burgonja duko Karlo la brava volis rekonkeri la urbon sed perdis la batalon de Morato la 22-an de junio 1476.

Morato nun restis ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 sub la regado de Berno respektive de la Svisa Ĵurkomunumo. Per la Mediacia Akto en la jaro 1803 Morato fariĝis kontraŭ la volo de la plej multaj loĝantoj parto de Kantono Friburgo kaj ĉefurbo de la nove kreita samnoma distrikto. La distrikto Morato estis malfondita en la jaro 1848 kaj kunigita kun la iama distrikto germana Friburgo al la tiel nomita Lagodistrikto, kies ĉefurbo Morato daŭre estas.

## Turismo 
Morato estas grava turisma centro en la tri-laga regiono de la lagoj Bielo, Neŭŝatelo kaj Morato. La urbo estis ekspoziciejo de la svisa nacia ekspozicio 2002.

## Vidu ankaŭ 
* Murten-Morat (stacidomo)
* Muntelier-Löwenberg (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Morato
* Morato en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Kantono Friburgo
Atlético Petróleos Luanda

**Atlético Petróleos Luanda** estas tradicia futbalklubo en la urbo Luando de Angolo, fondita en 1980. La klubo gajnis sian unuan titolon, en la Angola Ligo, en 1982. La plej gravaj klubaj teamoj ludas siajn hejmajn ludojn kutime en la stadiono ''''.

Kvar ludistoj de Petro Atlético reprezentis Angolon ĉe la unua Futbala Mondpokalo en 2006: Lebo Lebo, Lamá, Zé Kalanga kaj Delgado.

## Ekstera ligilo 
*  ()

Kategorio:Angolaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1980
Szerep

**Szerep** [serep] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Püspökladány. La loknomo signifas: rolo, sed dum la mezepoko signifis ankaŭ abatejo, vilaĝo kaj marĉo.
eta|Blazono de Szerep

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 56&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1670
* Poŝtkodo: 4163
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
Szerep situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Gyomaendrőd-Püspökladány. La lasta urbo troviĝas je 15, Debrecen je 59, Budapeŝto je 194 km-oj.

## Historio 
Pri la komunumo la unua mencio okazis en 1285, sed pri la abatejo en 1283. En 1919 la rumanoj okupis Szerep-on.

Vilaĝservoj estas kuracejo, lernejo, apoteko, vendejoj, infanĝardeno, poŝto.

## Vidindaĵoj 
La kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1832. Apud la vilaĝo kurganoj troviĝis, kiuj nuntempe neniiĝis pro la agrikulturo.

## Famuloj 
En Szerep naskiĝis fizikisto Ferenc Telbisz.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Sáp

dekstra|eta|275ra|Sáp en departemento Hajdú-Bihar, en HungarioDosiero:Red_Dot.gif

**Sáp** [ŝAp] estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Ebenaĵo**, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Püspökladány. La nomo ne havas sencon en la hungara.

## Bazaj informoj 
* Areo: 19&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 47.2554/21.3594
* Loĝantaro: 1000
* Poŝtkodo: 4176
* Telefonprefikso: 54

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Nagyvárad, en la sama direkto la ĉefvojo preteriras. Orienta ĉefkanalo fluas apude. Berettyóújfalu troviĝas 18, Hajdúszoboszló 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1264. Dum la historio etnobeloj loĝis en la vilaĝo.

Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1892

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Samu Balázs

**BALÁZS Samu** [balAĵ ŝamu] estis hungara aktoro, laŭreato de Kossuth-premio (1951), eminenta artisto (1963) naskita en Bánffyhunyad la 18-an de majo 1906 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-a de septembro 1981. Lia edzino estis Mária Majláth.

## Biografio 
Samu Balázs finis la Aktoran Akademion en 1928, kaj faris kontrakton al Hungara Teatro de Koloĵvaro. En 1938 lin dungis la Nacia Teatro de Budapeŝto. Lia vera talento montiiĝis nur post 1945. Ĝis sia pensiuliĝo (1970) li kontraktis nur por roloj en Teatro Madách. Ekde 1946 ĝis 1952 li instruis parolarton kaj aktormetion en la Teatra kaj Filma Altlernejo.

## Ĉefaj teatraj roloj 
* Polgármester (Gogol: A revizor);
* Hastings (Shakespeare: *Rikardo la 3-a*);
* Lucifer (Imre Madách: ''La Tragedio de l' Homo'');
* Malvolio (Shakespeare: Epifanio);
* Cokane (Shaw: Szerelmi házasság);
* von Walter kancellár (Schiller: Ármány és szerelem);
* Pickering ezredes (Shaw: Pygmalion);
* Corvino (Ben Jonson: Volpone);
* Gomböntő (Ibsen: Peer Gynt);
* Ben (Miller: Az ügynök halála);
* Emile Robinet (Anouilh: Colombe);
* Szerebrjakov (Csehov: Ványa bácsi);
* Lonovics érsek (László Németh: Széchenyi);
* I. Ferenc József (Hubay Miklós: Álomfejtés);
* Blakely kapitány (Wouk: Zendülés a Caine hajón);
* Al Lewis (Neil Simon: Napsugár fiúk);
* gróf Dubois (Ferenc Molnár: Egy, kettő, három);
* Talavera (Illés Endre: Spanyol Izabella);
* Csermlényi Viktor (István Örkény: Macskajáték; gastoaktoro en Pesti Színház).

## Ĉefaj filmroloj 
* Dalolva szép az élet (1950);
* Különös házasság (1951);
* Liliomfi, 1954;
* Rokonok (1954);
* En uniformo, 1957
* Öröklakás (tv-film, 1964);
* Az orvos halála (1966);
* Utazás a koponyám körül (1970).

## Bibliografio 
* Hámori Ottó: Ceruzarajzok B. S.-ról (Film, Színház, Muzsika, 1959. febr. 6.);
* Nagy Judit: B. S. méltósága (Film, Színház, Muzsika, 1981. okt. 10.);
* K. T.: B. S. (1906–1981) Kritika, 1981. 10. sz.);
* Máriássy Judit: Firsz (Élet és Irod., 1981. okt. 10.).

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo http://www.szineszkonyvtar.hu/contents/a-e/balazss.htm 
* Filmroloj

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Margit Bara

**BARA Margit** estis hungara aktorino naskita en Kluĵo la 21-an de junio 1928, mortinta en Budapeŝto la 25-an de oktobro 2016. Ŝi estis la edzino de la aktoro Géza Halász, de 1964 de la akvopilkisto Dezső Gyarmati. Ŝia nepino estas Liliána Szilágyi.

## Biografio 
Margit Bara apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Ŝi finis unu jaron en aktorakademio de Kluĵo kaj inter 1945–1955 ludis en la Teatro Hungara de Kluĵo. Ŝi translokiĝis Hungarujon en 1955. Ĝis 1957 en Teatro Petőfi, poste ĝis 1966 ŝi aktoris en Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 1966 ĝis 1978 ŝi estis ano de Teatro József Attila. En la 1970-aj jaroj nepruvitaj fiagoj disetendiĝis pri ŝi, tial ŝi definitive retiriĝis disde aktorkariero. Inter 1970–1972 ŝi vivis kun sia familio en Kolumbio. En 2002 ŝi ricevis premion Kossuth, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Ĉefaj teatraj roloj 
* Szakadék, 1956;
* Szegény gazdagok, 1959;
* Csehov: Három nővér;
* Erzsébet (Schiller: Don Carlos);
* Liza (Tolsztoj–Piscator: Élő holttest);
* Melita (Krleža: Léda);
* Anna (Németh L.: Villámfénynél);
* Rhédey Eszter (Móricz Zs.: Úri muri);
* Karenina Anna (Tolsztoj–Székely J.);
* Kupavina (Osztrovszkij: Farkasok és bárányok).

## Ĉefaj filmoj 
* En uniformo, 1957
* Malvarmaj tagoj, 1966

## Eksteraj ligiloj 
* Filmroloj

## Literaturo 
* Kocsis L. Mihály: *Bara Margit tekintete* (2008)

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Sándor Tompa

**TOMPA Sándor** estis hungara aktoro naskiĝinta en Kézdivásárhely la 22-an de decembro 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de decembro 1969.

## Biografio 
Tompa komencis studi medicinon en Koloĵvaro, dume li vizitis la aktorlernejon de Miklós Izsó. Lia kariero ekiris en Teatro Hungara de Kluĵo, kien invitis lin Jenő Janovics. Li estis ĝia ano ĝis 1944. Ekde 1945 ĝis 1969 li estis aktoro de Nacia Teatro de Budapeŝto. Ekde 1938 li ankaŭ filmrolis kaj ludis regule ankaŭ en la Hungara Radio. En 1956 li estis laŭreato de Kossuth-premio, en 1953 ricevis la distingon de meritartisto.

## Ĉefaj teatraj roloj 
* Böffen Tóbiás (Shakespeare.–Benedek A.: A Noszty fiú esete Tóth Marival);
* Sírásó (Sh.: Hamlet);
* Bobcsinszkij (Gogol: A revizor);
* Szimeonov-Piscsik (Ĉeĥov: Cseresznyéskert);
* Volpone (Jonson); Samu bácsi (Áron Tamási: Csalóka szivárvány);
* Bakócz Tamás (Gyula Illyés: Dózsa).

## Filmoj 
* Liliomfi, 1954
* Dolarpaĉjo, 1956

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo http://www.szineszkonyvtar.hu/contents/p-z/tompa.htm
* Filmroloj.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
MC Oran

**Mouloudia Club de Oran** estas futbalklubo, kiu estas bazita en Oran en Alĝerio. Fondita en 1917, MCO estas la sola klubo al havas Alĝerian disput ankoraŭ nun (2007) ĉiuj nacia ĉampioneco sezonoj de unua divido (D1) ekde 1963, ĉe ĝia lanĉo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Alĝeriaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1917
Biharnagybajom

**Biharnagybajom** [biharnadjbajom] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Püspökladány.

## Bazaj informoj 
* Areo: 61&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3000
* Poŝtkodo: 4171
* Telefonprefikso: 54

## Geografio 
Biharnagybajom situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Gyomaendrőd-Püspökladány, la lasta troviĝas 17 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1215 pri la komunumo. Dum la historio apude estis 2 vilaĝoj, por servutuloj kaj por nobeloj. Ambaŭ situis inter marĉoj, kiuj defendis la loĝantojn de la malamikoj. En 1552 la vilaĝo iĝis kampurbo kaj dum nekonata tempo terfortikaĵo konstruiĝis. La turkoj venkis la hungarojn tie en 1659. La urbeto estis distriktejo inter 1890-1950. La rumanoj okupis la tutan regionon en 1919. Dum la socialismo kolĥozo pri György Dózsa funkciis.

Vilaĝservoj estas lernejo, 2 kuracejoj, infanĝardeno, infanvartejo, kulturdomo, biblioteko, familihelpa servo kaj klubo por maljunuloj.

## Vidindaĵoj 
La kalvinana preĝejo konstruiĝis en 1761, turo 33 m-ojn alta alkonstruiĝis en 1787

## Famuloj 
En Biharnagybajom naskiĝis:
* aktoro Miklós Tihanyi (pli aĝa)
* Lajos Jeney (arkitekto)
* Sándor Szűcs (etnografo)
* redaktoro Endre Bajomi Lázár.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Atlético Petróleos do Huambo

**Atlético Petróleos do Huambo** estas futbala klubo bazita en la urbo Huambo de Angolo. Ĝiaj hejmaj ludoj kutime okazas en la stadiono *Estádio dos Kuricutelas*, en 1947 konstruita je la nomo *Estádio da Ferrovia* per la nacia fervoja kompanio - almenaŭ ĝis 2008 la stadiono ankoraŭ havis sian malnovan nomon. Tamen la unua vira teamo de la klubo laŭ la stato de 2022 okazigas siajn hejmajn ludojn en la pli nova kaj pli larĝa stadiono *Estádio Mártires da Canhala*, kie havas lokon pli da spektantoj.

La unua vira teamo de la klubo aktuale konkuras en la dua futbala ligo de la lando - en la unua futbala ligo de Angolo, kutime simple nomata *Girabola*, ĝi lastfoje kunkonkuris en 2008.

Kategorio:Angolaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1980
Franck Sorbier

**Franck SORBIER** (naskiĝis ) estas franca kudristo.

## Biografio
**Franck Sorbier** naskita la  de Georgette Suraud kaj Raoul Sorbier, nomoj de arboj, resp. sambuko kaj sorbuso, kiuj antaŭdestinis lin al arta metio, estas unu el la dek kudristoj oficiale agnoskataj de "Fédération française de la haute couture" (Franca Federacio de alta kudrarto). Naskita en Var, li pasigis infanecon en Biarritz antaŭ ol instali sin  en Parizo en 1980. Provoka lernanto de lernejo ESMOD, li prezentis sian unuan kolekton de konfekciaj vestoj en 1987, tamen li plej bone disvolvis sian arton en kudrarto al kiu li plene dediĉiĝis ekde 1999.

## Spektakla medio 
En 2005, li kreis 280 malsamajn scenejajn kostumojn por la spektaklo "Avant que l'ombre... à Bercy" de Mylène Farmer.

En 2006, li ankaŭ kreis scenejajn kostumojn por Johnny Hallyday.

## Kolekto 2008 
Unuafoje depost lia eniro en kalendaron de alta kudrarto en 1999, Franck Sorbier ne povis prezenti sian kolekton en 2008, dum la parizaj defiloj por aŭtuno-vintro. Unu el liaj financistoj, kiu posedas 34% de lia kapitalo, ne donis monon por la defilo. Laŭ la direktorino ĝi kostus 280,000 eŭrojn - kompare kun unu miliono por multaj aliaj. En 2008, la mod-kreisto devis dediĉi sian kolekton al ***"pasionarias"***, virinoj kiuj "ŝanĝis la establitan ordon", en politiko, sciencoj aŭ literaturo. Pro tio, Franck Sorbier frontis la problemon kaj realigis nur du modelojn, "George Sand" kaj "Patrino Teresa", per materialoj kiujn jam posedis lia ateliero: nigra gipuro por George Sand kaj sakoj el plasto kolektitaj en magazenoj por la pluvmantelo de Patrino Teresa! La ceterajn modelojn li prezentis, krajone desegnitaj en sia TTT-ejo.

Fonto: Ouest-France Orne n-ro 19407, 5-6 julio 2008.

## Vidu ankaŭ 
* Johnny Hallyday
* Mylène Farmer

## Eksteraj ligiloj 
* Facebook paĝo de Franck Sorbier
* Oficiala retejo de ESMOD

Kategorio:Kudristoj
Hochdorf LU

**Hochdorf** estas svisa komunumo en Seetal en la Kantono Lucerno. Ĝi havis 8246 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007 kaj estas la ĉefloko de la samnoma distrikto. La komunumo konsistas krom el Hochdorf mem el la vilaĝoj Ligschwil, Baldegg kaj Urswil.

## Geografio 
La komunumo Hochdorf situas nordoriente de la Lago de Baldegg, kiu ricevis sian nomon de la komunumparto Baldegg en la tiel nomita valo *Seetal* [en Esperanto *Lagovalo* pro la du lagoj *Lago de Baldegg* kaj *Lago de Hallwil*, kiuj donis al ĝi la nomon].

## Ekonomio 
**Hochdorf** troviĝas sur iama marĉareo, kiu estis sekigita kaj utiligita por agrikulturo, kiu estas la ĉefa ekonomio de la komunumo. Pro la bela lago kaj regiono ĝi ankaŭ estas ŝatata ekskurscelo por ĉefe loka turismo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Hochdorf datiĝas el la jaro 924 kiel *Hodorf*.
Ĝis en la 14-a jarcento Hochdorf apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj poste al la Habsburgoj. En la jaro 1386 dum la Militoj de Sempach Hochdorf estis konkerita de la urbo Lucerno. Hochdorf fariĝis ĉefloko de la ekstera lucerna distrikto Rothenburg. Ĝis 1803 Urswil kaj Baldegg estis apartaj komunumoj. Ek de 1803 Hochdorf estas ĉefloko de la distrikto Hochdorf.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Hochdorf
* Hochdorf (stacidomo)
* Hochdorf Schönau (stacidomo)
* Baldegg (stacidomo)
* Baldegg Kloster (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hochdorf
* Hochdorf en la Historia Leksikono de Svislando
* Profilo de la komunumo en la retejo de la kantono 

Kategorio:Komunumoj de Svislando
Kategorio:Kantono Lucerno
Somera Olimpiko 1948/moderna pentatlono

## Moderna pentatlono en la Somera Olimpiko 1948 
### Unuope 
Kategorio:Moderna pentatlono dum la Someraj Olimpikoj
Kategorio:Somera Olimpiko 1948