Marcel Amont

**Marcel AMONT** (por la civila stato *Marcel Jean-Pierre Balthazar Miramon*) (naskiĝis  en Bordozo, mortis  en Saint-Cloud) estis kantisto kaj franca aktoro kiu sukcesis dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj.

## Biografio 
Naskiĝinta en Bordozo, estis filo de Modest Miramon, laboristo de la fervojoj, kaj de Romélie Lamazou, flegistino. Li hezitis, post la elementa lernejo, inter la instruisteco de fizika edukado kaj la konservatorio de dramarto. La komedio, poste fine la kanto, superpezos la sporton. Post esti ĉirkaŭirinta bordozajn artajn aktivecojn, li «supreniris» en Parizon, fine de 1950, kie li faris al si iom post iom nomon en la plimulto de la kabaredoj de la du riverbordoj (*Vilao de Este*, *Fontano de la 4 sezonoj*, ktp.).

1956 estis la mirakla jaro. En Olympia, li ludis en unua parto de Édith Piaf: unue engaĝita kiel «suplemento al la programo», li estas konsiderita «revelacio de la jaro» kaj finigis kvin semajnojn poste pri tio en dua pozicio sur la afiŝo. Portita de tiu sukceso en publiko, li registris sian unuan diskon *en publiko* kaj atingis la Premion de la Akademio Charles-Cros akompanate de Serge Gainsbourg kaj de Juliette Gréco kaj poste debutis en kino flanke de Brigitte Bardot en *La edzino estas tro bela.* Oni vidis ofte Marcel Amont en la fama televida elsendo *36 kandeloj*.

En 1962, li donis sian unuan soloan spektaklon en Bobino dum 3 monatoj kaj duono, je fermitaj giĉetoj; krom siaj puraj tekstoj, li kreis plurajn kantojn subskribitajn de Claude Nougaro (*La Balayeur de la roy*, *Plumingo*, *La Tango de la ĝemeloj*, *La Ĵazo kaj Javo*).

En 1965, li estis reveninta al Olympia por kvin semajnoj. Novigo tre rimarkita: en sia surscenigo, li evoluigis ĉirkaŭ li de la dancistinoj.

La 1an de oktobro 1967, li animis la unuan elsendon en koloro de la historio de la franca televido (*Amont Tour*).

En 1970, ĉe Olympia, ĉiam akompanate de liaj dancistinoj kaj korusaninoj, li ĉirkaŭis sin de dubalntojn kaj uzis gigantajn ekranojn por iuj surscenigoj. La sukceso estis tia ke la spektaklo daŭris 5 semajnojn. Li iĝis tiam la juna dinamika kantisto, ridetanta kaj leĝera, kaj samtempe kun sceneja kaj populara repertuaro. Li preparis muzikan komedion kaj por tiu kialo falis la proponojn de usona produktoro kaj de BBC.

Li partoprenis en tre multnombraj elsendoj de varioj en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, ĉefe tiuj de Maritie kaj Gilbert Carpentier. En 1974, li estos la parolisto de la dimanĉa elsendo *Toutankhamont.*

Kiel ĉe multe da artistaj steluloj de la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, la 1980-aj jaroj estis malfacilaj sur la franca amaskomunikila plano sed, dum pli ol du jardekoj, la tre vida karaktero de lia arto malfermos al li la pordojn de eksterlando (turneoj en Japanio, Rusio, recitalo en la Fondaĵo Gould de San Francisco, *Studio Uno* en Romo dum jaro, ktp.). Li muzikigis du tekstojn de Georges Brassens (*malgranda Eva troa*, *La Fosilia Maljunulo*), kiu estis doninta al li en 1976 la *Ĉapelon de Mireille*.

En 1980, li faris parton de la kandidatoj de la franca antaŭselekto por la Eŭrovido-Kantokonkurso 1980 per la kanto *Kamarado vitisto.* La 23an de marto, dum la finalo de la antaŭselekto sur TF1, prezentita de Évelyne Dhéliat, li klasigis sin 4a el 6 kandidatoj sekve de la voĉdonoj de la telerigardintoj.

Sur la franca plano, li retrovis novan blovon en la 2000-aj jaroj. Tiel, en 2006, li revenis kun nova albumo *hora misakordo*, ĉe Francis Dreyfus, subskribante duetojn kun Agnès Jaoui, Gérard Darmon, Didier Lockwood, Biréli Lagrène.

En 2007, li retrovos Olympia, 50 jarojn post sia unua tie pasado.

Fine de 2008, li partoprenis en la albumo por infanoj de Guillaume Aldebert, titolita *Enfantillages*.

Dum du jaroj, li estis unu el la kapoj de afiŝo de la turneo Tenera Aĝo, la turneo de la idoloj por la sezonoj 3a kaj 4a. En la 2a de oktobro 2009, li festis siajn 80 jarojn per serio de recitaloj en la Granda Komedio en Parizo.

En 2010, li partoprenis en la albumo por infanoj *La Larmoj de krokodilo* de Emma Daumas, skribante plurajn tekstojn kaj kantante dueton kun ŝi, sur muzikoj de sia filo Mathias Miramon.
[eta|310x310ra|Marcel Amont sur scenejo por la turneo Tenera Aĝo, en [2017.]]
En 2012, post la eldono de libro de memoroj titolita *Sur la bulvardo de la tempo kiu pasas* (Eldonoj Pirot), li publikigis «neĝis», libro ilustrita de la fotoj venintaj precipe de siaj personaj albumoj (Eldonoj Didier Carpentier). Li plenumis sian parizan rekomencon en la Alhambra la 25an de novembro por festi siajn pli ol 60 jaroj de kariero. Li proponis vivan spektaklon, de surpriza moderneco, inter la budo kaj la vico de kanto, en alojo de sukcesoj konitaj de la publiko, kaj de pli freŝdataj titoloj, kiuj ravis lian publikan fidelulon kaj novan generacion de spektantoj.

En 2013, lia kanto *Li havas la flavan subĉemizon* figuris en la originala bendo de la filmo *La Granda Buklo* realigita de Laurent Tuel.

La saman jaron, li partoprenis en la flaŝfilmo "Ĉar la nokto", kanto de la kolektiva La Lekantoj kontraŭ Alzheimer, destinita por lukti kontraŭ la malsano.

En januaro 2014, Marianne Melodie/Universal Music publikigis duoblan KD *Antologio* (sukcesoj de 1959 al 1975).

En marto 2014, li publikigis sian 7an libron, *Letero al amikoj*, kiuj kolektas fikciajn leterojn senditajn al la personoj kiujn li amas kaj kiujn li konis. Inter la adresitaj jenaj: Charles Aznavour, Maurice Chevalier, Yves Montand, Alain Souchon, François Morel, Antoine de Caunes, inter aliaj.

De novembro 2016 al februaro 2017, li partoprenis en la 10a datreveno de «Tenera Aĝo, la turneo de la idoloj», flanke de Gérard Lenorman, Sheila, Hugo Aufray, inter aliaj.

En 2018, li lanĉis sin en novan spektaklon "Marcel rakontas kaj kantas Amont", en kiu li konfidis sin al la maniero de humuristo, montrante sian vivon ekde sia naskiĝo sud-okcidente ĝis hodiaŭ, emajlitan de siaj plej grandaj sukcesoj kaj de novaj kantoj.

## Parta diskaro 
* 1956 : *Escamillo* (Georges Coulonges / C. Reĝo)
* 1957 : *La Kanto de la grilo* (Jean Dréjac)
* 1958 : *Julie* (Jacques Datin - Maurice Vidalin)
* 1958 : *La Amo en maro* (Michel Rivgauche)
* 1959 : Tute milda, ĉiu milde (Frank Gérald - Pierre Delanoë)
* 1959 : *blanka Bluo blondulo* (Jean Dréjac / H. Green)
* 1960 : *La Cejanoj de lazuro* (J. Larue / Guy Magenta)
* 1961 : *En la koro de mia blonda* (Jean Dréjac / N. Petty)
* 1962 : *Meksika* (Jacques Plante / Charles Aznavour)
* 1963 : *Mi la klaŭno* (J.Mareuil - Charles Aznavour)
* 1965 : *Maria kaj la Poto al la lakto* (Marcel Amont)
* 1965 : *En la balo de mia antaŭurbo* (Jean Dréjac)
* 1967 : *En 45 Jaroj* (John Lennon - Paul McCartney)
* 1970 : *La Sinjoro kiu flugis* (Claude Nougaro - Marcel Amont)
* 1971 : *La amo tio komutas la tempon* (Jean-Michel Rivat - Franck Thomas / Roland Vincent)
* 1971 : *Sinjoro* (Gilles Thibault / Jacques Vulpo)
* 1971 : *Benjamin la beata* (Yvan Dessca / Eric Charden)
* 1971 : *Estas hodiaŭ dimanĉo* (Bernard Estardy - Jean-Michel Rivat / Franck Thomas)
* 1974 : *Estas ĉiam pentristo* (Jean-Michel Rivat- Roland Vincent)
* 1974 : *La Ĉapelo de Mireille* (Georges Brassens)
* 1975 : *La Artistoj* (Marcel Amont - Jacques Redonas / Roland Vincent)
* 1976 : *La muziko estas de reveno* (Marcel Amont - s-ro Jourdan /Gustin)
* 1977 : *Oni ne kuracis de lia infanaĝo* (Marcel Amont / s-ro Cywie)
* 1979 : *Viennois* (Alain Souchon)
* 1979 : *Paris rombière* (François Cavanna / Roland Vincent)
* 1979 : *Por trairi la riveron* (Gilles Vigneault)
* 1979 : *La Galero* (Maxime La Julia / Lignolaboristo Kleriko)
* 1982 : *Morgaŭ mi haltigas fumi* (Marcel Amont)
* 1985 : *Tam-tam de la goriloj* (Lana kaj Paul Sebastian / Sylvain Lebel) (45 vicoj por infanoj)
* 1991 : *Sympathic* (Marcel Amont)
* 2006 : *Elmodiĝinta* (Marcel Amont / P. Loffredo)
* 2009 : *neĝis* (Marcel Amont / Mathias Miramon)

La titoloj de Marcel Amont faras parton de la katalogo de Universal

## Okcitana diskaro en *béarnais* 
Marcel Amont, fidelulo al siaj bearnaj devenoj, registris multnombrajn diskojn en bearna; tiuj diskoj enhavas ankaŭ multe de la tradiciaj kantoj ĉu de la tekstoj de la klasikaj aŭtoroj ĉu de la literaturo bearna kaj gaskona, kiel Jacob de Gassion, Xavier Navarrot, Alexis Peyret aŭ Simin Palay. Tiu devontigo en favoro de la okcitanaj beletroj kristaliĝis en lia libro *Kiel oni povas esti gaskona?*.

* 1962 : Kantoj de la valo de Aspe, de la Béarn kaj de Pireneoj
* 1979 : *Ke canta en biarnés*
* 1981 : *Kiu rakontis en bearnés*
* 1981 : *La Hesta*
* 1987 : *Marcèu Amont canta los poètas gaskonaj*
* 1997 : *Marcèu Amont canta los poètas gaskonaj* (en CD)

## Filmaro 
* 1956 : *La edzino estas tro bela* de Pierre Gaspard-Ok
* 1961 : *Konduto maldekstre* de Guy Lefranc
* 1973 : *Molière por ridi kaj por plori* de Marcel Camus (Felietono TV)
* 1983 : *La ruĝa Vidvino* de Édouard Molinaro
* 1984 : *La Majstroj de la suno* de Jean-Jacques Aublanc
* 1984 : *La Anoncisto de urso* de Jean Fléchet
* 2012 : *Aïcha* - Téléfilm de Yamina Benguigui
* 2014 : *La Sango de la vitejo* (Serio TV epizodo *Kaoso en la nigra vino*) de Marc Rivière

## Libroj 
* Kanto, kio estas interne de kanto? (Sojlo, 1989)
* Tio diris sin, tio skribas sin, tio kantas sin (Éd. Christian Pirot, 2000)
* *Kiel oni povas esti gaskona?* (Éd. Atlantica, 2001)
* *La plej belaj kantoj de Gaskonio* (Éd. Sudo Okcidento, 2006)
* *Sur la bulvardo de la tempo kiu pasas* (Éd. Christian Pirot, 2009)
* *Neĝis* (Éd. Didier Carpentier, 2012)
* *Leteroj al amikoj* (Éd. Chiflet & Cie, 2014)

## Premioj kaj honoroj 
* Granda premio de la Disko en 1956
* Prezo Vincent-Scotto de la SACEM en 1972 kun *Amoro tio komutas la tempon*

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Francaj aktoroj
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo