open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
William John Burchell

**William John BURCHELL** (23a de Julio 1781 – 23a de Marto 1863) estis angla esploristo, natursciencisto, vojaĝisto, artisto, kaj aŭtoro. Liaj miloj da plantospecimenoj, same kiel kampotaglibroj el lia sudafrika ekspedicio, estas tenataj de Kew Ĝardenoj, kaj lia insektokolekto fare de Oxford University Museum. 

## Kariero
Li pasigis jarojn en insulo Sankta Heleno kaj poste en Sudafriko. De tie li faris ekspediciojn internen. 

Burchell vojaĝis en Sud-Afriko dum 1815, kolektante pli ol 50 000 specimenojn, kaj kovrante pli ol 7000 km, multe trans neesplorita tereno. Li priskribis sian vojaĝon en *Travels in the Interior of Southern Africa* (Vojaĝoj en la interno de Suda Afriko), duvoluma verko aperinta en 1822 kaj 1824. (Ĝi estis represita en 1967 de C. Struik el Kaburbo.) Oni kredas, ke li planis trian volumon, ĉar la dua finiĝas longe antaŭ ol li finis sian vojaĝon. La 25-an de aŭgusto 1815 li velis el Kaburbo kun 48 kestoj da specimenoj per la ŝipon *Kate*, haltante en Sankta Heleno kaj atingante Fulham la 11-an de novembro 1815. Konsiderante lian sperton kaj konon pri Sud-Afriko, en 1819 Burchell estis detale pridemandita de speciala komitato de la Brita Ĉambro de Komunuloj pri la taŭgeco de la regiono por elmigrado. La setlantoj de 1820 foriris el Anglio jaron poste.

Li pasigis tempon katalogante kaj prilaborante siajn specimenojn, kaj kolektante financojn por sia sekva ekspedicio. Burchell vojaĝis en Brazilo inter 1825 kaj 1830, denove kolektante grandan nombron da specimenoj, inkluzive de pli ol 20 000 insektoj. La taglibroj pri lia ekspedicio en Brazilo mankas, same kiel liaj taglibroj rilataj al liaj pli postaj vojaĝoj. Liaj kampaj notlibroj, detaligantaj liajn plantkolektojn, estas konservataj en la kolekto de Kew Ĝardenoj. Historiistoj uzis ilin por rekonstrui la lastan parton de lia vojaĝo.

La ampleksaj afrikaj kolektoj de Burchell inkluzivis plantojn, bestajn haŭtojn, skeletojn, insektojn, semojn, bulbojn kaj fiŝojn. Post lia morto, liaj plantspecimenoj, desegnaĵoj kaj manuskriptoj, kaj sudafrikaj kaj brazilaj, estis donacitaj de lia fratino, Anna Burchell, al Kew Ĝardenoj kaj la insektoj al la Muzeo de la Universitato de Oksfordo. Li estas konata pro la abundaj kaj precizaj notoj, kiujn li faris por akompani ĉiun kolektitan specimenon, detaligante kutimon kaj vivejon, same kiel la multajn desegnaĵojn kaj pentraĵojn de pejzaĝoj, portretoj, kostumoj, homoj, bestoj kaj plantoj.

La monotipa plantogenro *Burchellia* havas lian nomon. 

Ankaŭ nombraj bestospecioj estis nomitaj laŭ li: Burĉela zebro, Burĉela centropo, Burĉela stepkoko, Burĉela kurulo, Burĉela lamprotorno, kaj la armeformiko *Eciton burchellii*. Ankaŭ specio de Afrika lacerto, *Pedioplanis burchelli*, estis nomita liahonore.

## Referencoj
Kategorio:Anglaj botanikistoj
Kategorio:Anglaj esploristoj
Kategorio:Anglaj natursciencistoj
Kategorio:Anglaj zoologoj
Ŭuŝuo

**Ŭuŝuo** ( – signifante "luktoartoj"; "Ŭu" = milita aŭ luksema, "Ŝu" = arto), ankaŭ konata en la Okcidento kiel **sporta kungfuo** aŭ **moderna Ŭuŝuo**,  estas kompilo de kelkaj formoj de tradiciaj ĉinaj luktoartoj kaj novaj formoj kreitaj de komitato, agnoskita Ĉina Popola Respubliko en la fruaj 1950-aj jaroj

Ekzistas almenaŭ 128 malsamaj stiloj de *ŭuŝuo*, kiuj povas esti tre malsamaj unu de la alia. Ekzemploj de stiloj estas tajĝiĉuano kaj ŝaolinkvuano. La stiloj povas esti dividitaj laŭ ilia devenlando (Norda Ĉinio aŭ Suda Ĉinio), kiom da emfazo ili metas sur *la ĉi-energion* (tiuj, kiuj fokusiĝas sur ĉi, estas internaj stiloj, la aliaj estas eksteraj) aŭ kiom malnovaj ili estas (tradiciaj aŭ modernaj). Kion la ŭuŝuaj stiloj havas komune estas, ke ili estas forte influitaj de la tradicia ĉina kulturo.

En modernaj tempoj, wushu fariĝis internacia sporto sub la Internacia Wushu Federacia (IWUF), kiu tenas la Mondan Wushu Ĉampioneco ĉiu du jaroj. Wushu estas oficiala evento ĉe la Mondaj Ludoj, Aziaj Ludoj, orient-aziaj Junularaj Ludoj, Sudorientaj aziaj Ludoj, Mondaj Batalaj Ludoj (angle World Combat Games) kaj en diversaj aliaj multi-sportaj eventoj.

La unuaj mondĉampionecoj okazis en 1991.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Wushu.in– Interreta komunumo de luktosporto
* Internacia Wushu Federacio – Oficiala retejo
Tenebrismo

[eta|*[Johano la Baptisto|Johano la Baptisto* (Johano en la Sovaĝejo), de Caravaggio, 1604, en la Nelson-Atkins Muzeo de Arto, Kansasa Urbo]]
**Tenebrismo** (itale:  *Il tenebrismo*, de la itala *tenebroso*  - malgaja, malhela) estas termino el pentrarto, derivita de la itala aŭ hispana **tenebroso**, "malbonaŭgura, malhela". Ĝi rilatas al forta, aparte kontrasta formo de klaroskuro, en kiu figuroj kaj/aŭ objektoj elstaras *pli hele* kontraŭ tre malhela aŭ nigra fono. La ĉefaj koloroj uzataj estas nigra, kun brunaj, grizaj kaj olivverdaj tonoj en la ombroj, kiuj nuligas la naturajn kolorojn, dum la naturaj koloroj estas enigitaj en la helajn partojn de la pentraĵo. Specialaj lumefektoj, kiel ekzemple la flamo de brulanta kandelo, ankaŭ ofte estas prezentitaj.

Tenebrismo ne nur estis uzata por malhelaj, teruraj aŭ malbonaŭguraj temoj, sed ofte pruntedonas religiajn bildigojn, precipe senton de mistero, intimeco kaj mistikismo. Eneca simbolismo de lumo (en la senco de bono, sankta) kaj mallumo (en la senco de pekema, malbona) ankaŭ eblas kaj ofte probablas, precipe en kristanaj bildigoj.

Tenebrismo estis uzata en norditala pentrado en la dua duono de la 16-a jarcento ( *maniera tenebrosa, tenebroso* ) kaj en baroka pentrado, precipe en la verkoj de Caravaggio kaj liaj sekvantoj (Karavagjismo ), same kiel Rembrandt kaj la studentoj de lia skolo.  Inter ili estis, plej notinde, Gerard Dou, Barent Fabritius, Gerbrand van den Eeckhout, Nicolaes Maes, Ferdinand Bol, Aert de Gelder.

Pentristoj laborantaj en ĉi tiu stilo, konvencie nomataj *tenebristi*, ne konsistigis apartan artan grupon kaj ĉi tiu nomo estis donita al ili poste. Italaj artistoj influitaj de Tintoretto kaj Caravaggio laboris en napolaj kaj veneciaj rondoj, interalie - ankaŭ apartenantaj al la familio Bassano, kiel ekzemple Jacopo Bassano kaj Francesco Bassano.

En literaturo, la termino estas kelkfoje difinita tre mallarĝe kaj aplikata, ekzemple, al stiloj de hispana kaj itala baroka pentrarto, aŭ eĉ nur al la 17-a jarcento, sed tio ne sufiĉas. Fortaj similecoj kaj koncipaj interkovroj ekzistas kun la tiel nomata *nokturno*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Tenebrismo ĉe Arta Leksikono
* Pliaj detaloj 
* Art Lexicon
Kategorio:Pentrado
Kategorio:Lumo
Kategorio:Pentristaj teknikoj
Kategorio:Artaj teĥnikoj
Károly Ballai

**Károly Ballai** [kAroj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Ballai Károly** estis hungara poŝtisto. Lia familia nomo estis *Blasutigh* ĝis 1910.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 estis memlernanto, ekde 1898 li laboris en la poŝto. Dum la Hungara Sovetrespubliko li havis posteneton en la sindikato, tial en 1921 li estis trudemeritita. Intertempe en 1911 kune kun László Nagy (psikologo) li establis muzeon pri studado de infanoj, poste ili aranĝis ekspoziciojn pri tio eksterlande. Tiutempe  estis pioniro pri studado de infanpsikologio. Inter 1921–1927 li havis postenon en restoracio, ekde 1927 en asocio de hotelistoj kaj restoraciistoj. Ĝis sia morto li esploris psikologion de infanoj, ankaŭ historion de gastejoj. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *A gyermektanulmányozás módszerei, különös figyelemmel a kisdedkorra.* (1911; 2-a pligrandigita eldono: 1913)
* *A magyar kisdednevelés fejlődéstörténetének vázlata. 1843–1914.* (1916)
* *Magyar kocsmák és fogadók a XIII–XVIII. században.* (1927)
* *A magyar gyermek. Eredeti mérések és lélektani adatok alapján.* (1929; 2-a eldono: 1932)
* *A magyar szállodás és vendéglős ipar védekezése a kontárok ellen.* (1935)
* *A magyar vendéglátóipar története. I. A honfoglalás századától az 1848–49. szabadságharcig.* (1943,  1988)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj poŝtistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Migdal HaEmek

**Migdal HaEmek** (, signifante *Turo de la Valo*, ) estas urbo en la Norda Distrikto de Israelo. 

Ĝi situas en la Valo de Jizre'el, 6 km sudokcidente de Nazaret Illit, de 30 km de Ĥajfo, 40 km de Tiberiado, 10 km de Afula kaj 110 km de Tel-Avivo. La urbo estis fondita en 1952–1953 kiel moŝavo, poste evoluurbo, fare de enmigrintoj. En 1988, ĝi ricevis la statuson de urbo. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Urboj de Israelo
Mallongfingra centropo

La **Mallongfingra centropo** (*Centropus rectunguis*, laŭvorte *rektunga*) estas specio de centropo de la familio Kukoledoj. Ĝi troviĝas en Brunejo, Indonezio (ĉefe en Sumatro kaj Borneo), Malajzio, kaj Tajlando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbustaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Temas pri mezgranda longvosta birdo nigreca kun bluecaj briloj kaj kaŝtankoloraj flugiloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Sudorienta Azio
Katalin Balogh (psikologo)

**Katalin Balogh** [balog], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Balogh Katalin** estis hungara psikologo, altlerneja instruisto. ŝiaj geedziĝaj nomoj estis *Porkoláb Károlyné* aŭ *Porkolábné Balogh Katalin*.

Katalin Balogh naskiĝis  en Nagyiván, ŝi mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Katalin Balogh maturiĝis kun pedagogia licenco en Pedagogia Instituto de Eger en 1953, poste ŝi akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1957. Post la diplomo ŝi instruis jaron en bazlernejo, poste 5 jarojn en gimnazio. Ŝi revenis al la universitato kaj ŝi estis asistanto (1963–1971), lektoro (1971–1979), poste docento. Intertempe ŝi  doktoriĝis en 1968 kaj akiris psikologian licencon en 1983 en la universitato, dum ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1979 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ŝi esploris psikologiajn rilatojn de infanĝardenanoj kaj lernantoj. Ŝi edziĝis en 1957, post 6 jaroj ŝi naskis filon. Du premiojn ŝi ricevis en 1958 kaj 1991.

## Elektitaj kontribuoj 
* *5–8. osztályos tanulók gondolkodásának fejlődéslélektani vizsgálata fénykép alapján történő szerkezetösszeállításban.* (1964)
* *Serdülők konstruáló tevékenysége tervrajz alapján.* (disertaĵo, 1968)
* *A teljesítményközpontú pedagógia pszichés ártalmai, hátrányai.* (1972)
* *A gyakorlati-technikai problémamegoldás értelmi összetevőinek fejlesztése.* (disertaĵo, 1979)
* *Készségfejlesztő eljárások tanítási zavarral küzdő kisiskolásoknak.* (1987)
* *Módszerek a tanulási zavarok csoportos szűrésére és korrekciójára.* (1990)
* *Komplex prevenciós óvodai program.* (1997)

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* aprezo hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Obuĥiv

**Obuĥiv** ()  estas urbo en Ukrainio. Ĝi situas en la Kieva provinco kaj estas la administra centro en la Obuĥiva distrikto, proksimume 40 kilometrojn sudoriente de la nacia ĉefurbo Kievo (25 kilometrojn de la suda urborando). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis . En 2024, la loĝantaro estis 32 600. La urbanoj etendiĝas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La mezuma supermara alteco de la urba areo estas  metroj.

La urbo havas monumenton pri Holodomoro kaj en 2009 la municipa administracio malkonstruis la monumenton de Lenin, kiu estis plurfoje vandaligita. Ĝi situas 178 km sude-sudoriente de Ĉernobilo.

Ĝis la 18-a de julio 2020, Obuĥiv estis registrita kiel urbo kun provinca signifo kaj la centro de la municipo Obuĥiv. Ĝi ankaŭ funkciis kiel la centro de la distrikto Obuĥiv, kvankam ĝi ne apartenis al la distrikto. En julio 2020, kiel parto de la administra reformo de Ukrainio, kiu reduktis la nombron de distriktoj de Kieva provinco al sep, la municipo Obuĥivo estis kunfandita en la distrikton Obuĥivo.

## Bildaro 

Obukhiv 5.jpg|Urba parko
Обухов 3.jpg|Monumento al la Holodomoro
Пам'ятник поету А.Малишку.jpg|Monumento al Andrij Maliŝko

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Viŝhorod
* Ukrajinka
* Kieva provinco
* Listo de urboj en Ukrainio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj en Kieva provinco
Kathryn Bigelow

**Kathryn Ann BIGELOW** [ ˈkʰæθɹɪn ʔæn ˈbɪgəloʊ̯ ] (naskita la 27-an de novembro 1951 en San Carlos, Kalifornio) estas usona filmreĝisoro kaj produktanto laboranta en la ĝenroj sciencfikcio, agfilmo kaj hororo.

Ŝi reĝisoris filmojn kiel la horora filmo *Near Dark* (1987), *Point Break* (1991), kaj la sesfoja Oskar-premiita *The Hurt Locker* (2008).  Bigelow estas la unua virino kiu gajnis la Oskar-premion por Plej Bona Reĝisoro, kaj ankaŭ estas la unua virino kiu ricevis la Premion de la Directors Guild of America por Plej Bona Reĝisoro, ambaŭ pro la filmo *The Hurt Locker*. Ŝi ankaŭ gajnis BAFTA- premion por Plej Bona Reĝisoro pro ĉi tiu filmo.

Aldone, revuo Time nomis ŝia unu el la 100 plej influaj homoj en la mondo en 2010.

Kathryn Bigelow estas konsiderata maltipa reĝisoro, ĉar ŝiaj temoj fokusiĝas al agfilmoj, ĉu militaj, futurecaj, suspensfilmoj, aŭ eĉ hororaj. Ŝi estas konata pro ŝiaj kunlaboroj kun Eric Red kaj Mark Boal. Ŝiaj filmoj ne ĉiam estis kritike laŭdataj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* junio 2009 Intervjuo kun La .V. Klubo
* Literaturo pri Kathryn Bigelow

Kategorio:Akademia Premio por plej bona reĝisoro
Kategorio:Norvegdevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Hejuan

**Hejuan,** per simpligita ĉina skribo **河源,** per pinjino *Héyuán* estas milionurbo je prefektuja nivelo en provinco Gŭangdongo en Ĉina Popola Respubliko. La laŭvorta signifo de la loknomo estas "origino de la rivero", sed la nuntempa kromnomo estas "Hejmurbo de la Dinosaŭro en Ĉinio", pro la miloj da dinosaŭraj ovofosilioj.
eta|maldekstre|

## Demografio 
eta|maldekstre|
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La kuntirita urbego kuŝas sur ebenaĵo kaj montetaro sur areo  km² 39 m super la marnivelo ĉe kunfluejo de 2 riveroj kaj administras 6 dividojn. Hejuan inkluzivas multajn pluvarbarojn kaj grandan lagon, pli precize rezervujon, krome ĝi estas riĉa je naturaj rimedoj, fekunda tero, pluraj mineralaj deponaĵoj kiel fererco, volframo, stano, fluorito.

## Historio 
eta|maldekstre|
La distrikto Hejuan ekzistis dum 1 504 jaroj, de 483 ĝis 1987. En tiu periodo la administraj limoj ofte ŝanĝiĝis. En 2020 inundo okazis.

## Ekonomio 
La agrikulturo produktas kivifruktojn, liĉiojn, prunojn, sekigitajn fungojn, ajlojn, teojn, rizojn kaj bredas porkojn, kokojn. La industrio konsistas el minado kun metalurgio, cementproduktado.

## Eduko 
La plej altnivela eduko okazas en la loka kampuso kaj altlernejo.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La milionurbo estas atingebla per vojoj, trajnoj, krome la rivero estas navigebla.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika klimato kun musona influo laŭ klimata klasifiko de Köppen: Cfa kun mallongaj, mildaj vintroj, kaj longaj, varmaj, humidaj someroj. La printempo estas ĝenerale nubeca kaj ofte pluva, la aŭtuno estas suna kaj seka. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1907 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed la precipitaĵo koncentriĝas inter aprilo-junio.
 

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* la muzeo fanfaronas pri la plej granda kolekto de dinosaŭraj ovoj, kun 10 008 individuaj specimenoj en 2004
* Statuo de Sun Jatsen

## Famaj nomportantoj 
La asteroido 3746 Heyuan estas nomita laŭ la milionurbo.

## Ĝemelurboj 
* 
* 
*  (2013)
*  (2015)
*  (2015)

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
San Carlos (Kalifornio)

**San Carlos** (esperantigita Sankta Karolo) estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

## Priskribo 
San Carlos, "la urbo de la bona vivo", celas etoson de "malgranda urbo". Ĝia ĉefa urbocentro konsistas ĉefe el malgrandaj butikoj kaj restoracioj. San Carlos estis la unua urbo en Kalifornio kiu malfermis ĉartlernejon (la San Carlos Charter Learning Center), kaj ĝiaj lernejoj konstante bone rangas en tutŝtataj listoj.

San Carlos estas hejmo de la Flughaveno San Carlos kaj la Aera Muzeo Hiller, muzeo specialiĝanta pri helikopteroj kaj aviada historio. Ĝi gastigas kopion de la unua aviadilo kiu flugis, la aviadilo kun la plej longa registrita enverguro, kaj la Boeing 747. Ĝi ankaŭ gastigas la administrajn sidejojn de SamTrans kaj Caltrain.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Belmont (Kalifornio)

**Belmont** estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

## Priskribo 
Ĝi situas en la Golfo de San-Francisko sur la Duoninsulo San-Francisko, duonvoje inter San-Francisko kaj San-Joseo. Ĝi origine estis parto de la Rancho de las Pulgas, laŭ kiu unu el ĝiaj ĉefaj stratoj, la Alameda de las Pulgas, estas nomita. La urbo estis enkorpigita kiel municipo en 1926.

Belmont akiris nacian atenton pro fumada regularo pasigita en januaro 2009, kiu malpermesas fumadon en ĉiuj entreprenoj kaj pluretaĝaj apartamentoj kaj plurdomoj; la regularo estis citita kiel unu el la plej striktaj en la lando.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Burlingame (Kalifornio)

**Burlingame** (/ˈbɜːrlɪŋɡeɪm/) estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estas nomita laŭ la usona diplomato Anson Burlingame kaj ofte estas nomata la *Urbo de Arboj* pro la granda nombro da arboj en la urbo (ĉirkaŭ 18 000 publikaj arboj). En 1908, la Kuratoraro de Burlingame aprobis ordonon malpermesantan la hakadon, vundadon aŭ detruon de arboj.

Burlingame estas konata pro sia alta vivkvalito, kun promenebla urbocentro kaj bonega publika lerneja sistemo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Burlingame Publika Biblioteko
* Burlingame Historia Societo
* Urbocentro Burlingame Adresaro
Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Gilroy (Kalifornio)

**Gilroy** estas urbo en la kantono Santa Clara, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 
eta|Linia mapo de Caltrain
Gilroy estas la finstacio de la Caltrain el San-Francisko kaj estos la komenco de la nova linio al Madera sur la Kalifornia Altrapida Fervojo.

## Priskribo 
Ĝi ofte estas nomata la "ajla ĉefurbo" de la mondo, kiel oni povas vidi (kaj flari) dum oni veturas preter. La urbo gastigas la *Gilroy Garlic Festival ,* ajlan kuirad- kaj barbekuo-festivalon okazanta ĉiujare ekde 1979. Loĝantoj de la Golfo de San-Francisko konas la urbon ĉefe pro ĝia vendeja butikcentro

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Ernest Haycox

**Ernest James HAYCOX** (naskiĝis la  en Portlando, Oregono ; mortis la  samloke) estis usona verkisto de vakera fikcio.

## Verkado 
Haycox verkis pli ol 20 romanojn kaj pli ol 300 novelojn. Li debutis komence de la 1920-aj jaroj per publikaĵoj en pulpmagazenoj. Ekde 1930, oni povis regule legi lin en revuoj kiel ''Collier's* kaj gazetoj kiel *The Saturday Evening Post*. Inter liaj fervoraj legantoj estis Ernest Hemingway, kiu plurfoje esprimis sian entuziasmon pri la verko de Haycox. En 2005, Haycox estis nomita "unu el la 24 plej bonaj okcidentaj aŭtoroj de la 20-a jarcento" fare de la Western Writers of America.

Pluraj noveloj kaj romanoj de Haycox estis filmitaj. La vakerfilmo *Stagecoach'' de John Ford, bazita sur rakonto de Haycox, estas konsiderata grava klasikaĵo en filmhistorio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj verkistoj
Millbrae (Kalifornio)

**Millbrae ** estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La stacio Millbrae estas nuntempe la sola planita haltejo sur la Kalifornia Altrapida Fervojo inter San-Francisko kaj San-Joseo.

**Millbrae** havas ĝemelurban interrilatoj kun La Serena, Ĉilio kaj Mosta, Malto, tiel kiel amikeca urba interkonsento kun Hanyu, Japanio, Taishan, Ĉinio, Ramallah, Palestino kaj Dongguan, Ĉinio.

## Priskribo 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
San Bruno (Kalifornio)

**San Bruno** (esperantigita **Sankta Bruno**) estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estas apud, sed ne inkluzivas, la Internacian Flughavenon San-Francisko (situantan sur ne-municipa tereno sub la jurisdikcio de la kantono) kaj la Nacian Tombejon Golden Gate (posedata de la federacia registaro).

La interreta videoportalo YouTube estas bazita en San Bruno.

La 9-an de septembro 2010, gasdukto eksplodis en San Bruno, mortigante ses homojn  kaj vundante pli ol 30. Pli ol 50 domoj estis detruitaj kaj 120 aliaj difektitaj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Brisbano (Kalifornio)

**Brisbano** estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

Ĝi situas sude de San-Francisko kaj norde de la Internacia Flughaveno San-Francisko, ĉe la piedo de la monto San Bruno.

La urbo origine nomiĝis Visitacion City, sed ricevis sian nunan nomon en la 1920-aj jaroj.

La urbo nuntempe havas kelkajn industriajn entreprenojn, kaj estas ankaŭ dormmunicipo por San-Francisko.

## Priskribo 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Urbo de Brisbane
* Historio de Brisbane
* Brisbane Baylands Projekto

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Suda San-Francisko

**Suda San-Francisko** () estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

La nomo de la urbo eble erare kredos nekonatojn, ke la urbo estas la suda parto de San-Francisko, sed tio ne estas la kazo. La du urboj eĉ ne limas unu la alian, kaj la urbo Brisbano situas inter ili.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Frapa trajto estas la facile legebla surskribo “SOUTH SAN FRANCISCO THE INDUSTRIAL CITY” (SUDA SAN FRANCISKO LA INDUSTRIA URBO) skribita per konkretaj literoj sur la proksima “Sign Hill” (Signa Monteto).

Suda San-Francisko estas ĝemeligita kun Luko en Toskanio, Italio.
## Priskribo 
La urbo restis sufiĉe malgranda ĝis post la Dua Mondmilito, kiam ĝi spertis ampleksan industriigon kaj disvolviĝon, kiuj triobligis ĝian loĝantaron. En 1920, la loĝantaro estis nur 4 411.

La urbo estas hejmo de la bioteknologia kompanio Genentech, kun ĉirkaŭ 11 000 dungitoj, el kiuj 8 552 estas en Suda San-Francisko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Suda San Francisko Ĉambro de Komerco
* Urba datumo gvidilo al SSF
* Historiaj Artikoloj - Urbo de Suda San Francisko
Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Morgan Hill (Kalifornio)

**Morgan Hill** estas urbo en la kantono Santa Clara, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

Fondita la 10-an de novembro 1906, la urbo estis nomita laŭ Hiram Morgan Hill, loĝanto de San-Francisko, kiu konstruis bienon tie en 1884. De komunumo kie oni bredis brutaron kaj fruktoterajn fruktojn, la urbo evoluis al sateliturbo por la altteknologiaj industrioj de Silicon Valley. *Specialized*, usona fabrikanto de bicikloj kaj biciklaj akcesoraĵoj , havas sian ĉefsidejon en Morgan Hill.

La konturo de El Toro, stranga monteto kiu ombras la urbon okcidente, estas rekonebla en la sigelo kaj entreprena emblemo de la urbo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Vizito Morgan Hill
* Morgan Hill Historia Societo
Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Tripilja

**Tripilja** () estas urbeto en la distrikto Obuĥivo de la Kieva provinco en centra Ukrainio, kun 2 800 loĝantoj (je la 1-a de januaro 2005). Ĝi apartenas al la urba ĥromado Ukrainka, unu el la ĥromadoj de Ukrainio. Tripilja situas ĉirkaŭ 40 km sude de Kijivo ĉe la rivero Dnipro.

## Historio 
eta|Tripiljaj potoj (Regiona arkeologia muzeo)
Estis proksime de Tripilja, ke la arkeologo Vikentij Ĥvojka malkovris ampleksan neolitikan lokon de la kukutena-tripilja kulturo, unu el la plej gravaj neolitikaj-ĥalkolitikaj kulturoj de Eŭropo. Ĥvojka raportis siajn trovojn en 1897 al la 11-a Kongreso de Arkeologoj, markante la oficialan daton de la malkovro de ĉi tiu kulturo. 
Tripilja estas la loko de antikva setlejego datiĝanta el 4300–4000 a.K. Setlejoj de ĉi tiu kulturo estis 200 hektaroj-grandaj. Ĉi tiu praurbo estas nur unu el 2 440 kukutena-tripiljaj setlejoj malkovritaj ĝis nun en Moldavio kaj Ukrainio. 194 (8%) el ĉi tiuj setlejoj havis areon de pli ol 10 hektaroj inter 5000 kaj 2700 a.K., kaj pli ol 29 setlejoj havis areon en la intervalo de 100 ĝis 450 hektaroj.

La nomo Tripilja signifas "tri kampoj" en la ukraina lingvo. Ĝi estis unue menciita de kievaj kronikistoj rilate al la Batalo de la Rivero Stugna en 1093. Dum la 12-a jarcento, Tripilja estis fortikaĵo, kiu defendis alirojn al Kievo el la stepo. Unu el ĝiaj regantoj estis Mstislav Mstislaviĉ. Dum la sekvaj jarcentoj, la urbo malgrandiĝis ĝis sensignifeco. En 1919 ĝi estis la loko de la Incidento de Tripilja, en kiu ukrainaj fortoj estritaj de Danilo Terpilo ​​masakris unuon de bolŝevikoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vasilivka
* Bojarka

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Ukrainio
Kategorio:Urboj de Kieva Regno
Kategorio:Vilaĝoj de Ukrainio
Ricky Hatton

**Richard "Ricky" John HATTON**, MBE (n. la 6a de oktobro 1978 en Stockport, Granda Manĉestro – m. la 14a de septembro 2025 en Hyde), ankaŭ konata per kromnomoj kiel "La Insidmurdisto", "La Fiero de Hyde" kaj "La Ĉampiono de la Popolo", estis brita profesia boksisto, kiu konkuris en la veltera kategorio.  Li estis la IBF (2005, 2007), WBA (2005), kaj IBO (2007) duonpeza kaj WBA (2006) veltera mondĉampiono. Li estis enkondukita en la *Internacian Boksadan Halon de Famo* en 2024.

Li estis la pli aĝa frato de boksisto Matthew Hatton.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Ricky Hatton intervjuo

Kategorio:Anglaj aŭtobiografoj
Kategorio:Boksistoj
Half Moon Bay (Kalifornio)

**Half Moon Bay** (esperantigita Duonluna Golfo aŭ Krescenta Golfo) estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

Pro la topografio de la loka pacifika marbordo, la urbo, etendiĝanta laŭlonge de la golfo, similas al lunarko de supre, tial la nomo (laŭvorte *Duonluno* - lunarko kaj *Golfo* - strando).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Orienta Palo Alto

**Orienta Palo Alto** ( /ˈiːst ˌpæloʊ ˈæltoʊ/ *EAST PAL-oh AL-toh*; mallongigite E.P.A.) estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

Orienta Palo Alto situas meze inter San-Francisko kaj San Jose, kaj norde de la urbo Palo Alto.

Ĝi estas sendependa urbo ene de la Kantono San Mateo kaj ne la orienta parto de la pli granda Palo Alto, kiu ankaŭ estas parto de la Kantono Santa Clara. La du urbojn apartigas la rivereto San Francisquito, kiu fluas en la golfon de San-Francisko. Okcidente, Orienta Palo Alto limas la urbon Menlo Park.

## Priskribo 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Pacifica (Kalifornio)

**Pacifica** (hispane signifanta "Paca", esperantigita Pacifiko) estas urbo en la kantono San Mateo, Kalifornio, Usono.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

## Priskribo 
La fama Kalifornia Ŝtata Itinero 1 trairas Pacifica, konektante la urbon al la nordo de la Golfo de San-Francisko. Pacifica estas hejmo al multaj navedantoj, kiuj laboras en la Golfo de San-Francisko. Pro sia oportuna loko, Pacifica estas populara loko por surfantoj.

Pacifica estas dividita en dek unu kvartalojn, de nordo ĝis sudo:

* Fairmont
* Westview (Pacific Highlands)
* Pacific Manor (Manor)
* Edgemar
* Sharp Park
* Fairway Park
* Vallemar
* Rockaway Beach
* Pedro Point und Shelter Cove im Südwesten
* Linda Mar, Linda Mar Valley, (antaŭe Pedro Valley aŭ San Pedro Valley) en la sudo.
* Park Pacifica im Südosten

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Historia Societo de Pacifica

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Wilhelm Hemprich

**Wilhelm Friedrich HEMPRICH** (naskiĝis la , mortis la ) estis germana natursciencisto kaj esploristo.

## Kariero
Estante kiel studento en Berlino, li amikiĝis kun Christian Gottfried Ehrenberg, kaj ambaŭ kunhavis intereson pri naturhistorio. Hemprich prelegis ĉe la Universitato de Berlino pri kompara fiziologio, kaj verkis *Grundriss der Naturgeschichte* (Kompendio de Naturhistorio) (1820). En sia libera tempo li studis reptiliojn kaj amfibiojn ĉe la zoologia muzeo kun Hinrich Lichtenstein.

En 1820 Hemprich kaj Ehrenberg estis invititaj servi kiel natursciencistoj en ĉefe arkeologia ekspedicio al Egiptujo, gvidata de la prusa generalo von Minutoli. La du natursciencistoj estis sponsoritaj de la Berlina Akademio. En marto 1821 ili disiĝis de la ĉefa grupo kaj vojaĝis supren laŭ la rivero Nilo al Dongola, la ĉefurbo de Nubio. Ili pasigis la sekvajn du jarojn studante la naturhistorion de tiu parto de Egiptujo.

En 1823 Hemprich kaj Ehrenberg velis trans la Suezan Golfon al El Tur ĉe la sudokcidenta marbordo de la Sinaja duoninsulo, kaj restis tie dum naŭ monatoj. Dum tiu tempo ili vizitis Monton Sinajon, kaj Ehrenberg fariĝis unu el la unuaj natursciencistoj kiuj studis la maran vivon de la Ruĝa Maro. En 1824 ili vizitis Libanon, vojaĝante enlanden de Bejruto ĝis la supro de la Ĝebel Liban kaj starigante sian bazon ĉe Bĉarre. En aŭgusto ili revenis al Egiptujo.

En novembro ili denove ekvojaĝis laŭlonge de la marbordoj de la Ruĝa Maro, haltante en diversaj havenoj, inkluzive de Ĝido. Ili fine alvenis en la eritrea haveno Masavo, kun intenco viziti la altebenaĵojn de Abisinio. Bedaŭrinde Hemprich mortis en Masavo pro febro, kaj Ehrenberg enterigis lin sur la insulo Toalul. Ehrenberg vojaĝis reen al Eŭropo, kaj en 1828 publikigis raporton pri iliaj malkovroj, sub ambaŭ nomoj, titolitan *Symbolae Physicae*. La specimenoj kolektitaj de la ekspedicio estis deponitaj ĉe la Muzeo por Naturaj Sciencoj de Berlino: ili inkluzivis 46 000 botanikajn specimenojn de 3000 specioj kaj 34 000 bestajn specimenojn de 4000 specioj. Tiuj inkluzivis multajn novajn speciojn.

Hemprich estas memorata per la nomoj de la Hemfriĉa mevo (*Larus hemprichii*), la bucero de Hemprich (*Tockus hemprichii*), kaj la fosilia sukcena pseŭdoskorpio (*Pseudogarypus hemprichii*). Li ankaŭ estas memorata per la nomoj de du reptilioj: la skinko de Hemprich (*Scincus hemprichii*) kaj la koralserpento de Hemprich (*Micrurus hemprichii*).

## Bibliografio
*Baker DB (1997). "C.G. Ehrenberg and W.F. Hemprich's Travels, 1820–1825, and the Insecta of the *Symbolae Physicae* ".  *Deutsche Entomologische Zeitschrift* **44** (2): 165–202.
*Mearns, Barbara; Mearns, Richard (1988). *Biographies for Birdwatchers: The Lives of Those Commemorated in West Palearctic Bird Names*. Waltham, Massachusetts: Academic Press. 464 pp. .

Kategorio:Germanaj natursciencistoj
Michael Randrianirina

Kolonelo **Michael Randrianirina** (naskita en 1974) estas altranga oficiro en la Malagasa Armeo. Kiel komandanto de la CAPSAT (Korpuso de Personaro kaj Administraj kaj Teknikaj Servoj de la Armeo), elita unuo de la militistaro, li fariĝis unu el la centraj figuroj de la manifestacioj de septembro 2025 kaj poste de la ribelo en Madagaskaro.  La 14-an de oktobro 2025, post la fuĝo de prezidanto Andry Rajoelina al Francio kaj lia elposteniĝo fare de la Nacia Asembleo, li prenis la potencon kaj dissolvis la instituciojn, inkluzive de la Alta Konstitucia Kortumo, antaŭ ol ĝi povis validigi la elposteniĝon.

Li estis guberniestro de la regiono Androy de 2016 ĝis 2018 antaŭ ol iĝi milita komandanto kaj estro de la elita CAPSAT-unuo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prezidantoj de Madagaskaro
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Philip Pierre

**Philip Joseph PIERRE** (naskita la  en Castries) estas politikisto el Sankta Lucio, kiu funkciis kiel Ĉefministro de Sankta Lucio ekde la 28-a de julio 2021. Li estis la gvidanto de la Laborista Partio de Sankta Lucio ekde la 18-a de junio 2016. Li unue estis elektita al la Asemblea Ĉambro en 1997 por la balotdistrikto Castries Orienta.

Pierre antaŭe funkciis kiel Ministro pri Turismo, Civila Aviado kaj Internaciaj Financaj Servoj de 1997 ĝis 2000, kiel Vicĉefministro kaj Ministro pri Infrastrukturo, Havenaj Servoj kaj Transporto de 2011 ĝis 2016, kaj kiel Opoziciestro de 2016 ĝis 2021.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Sankta Lucio
Kategorio:Ĉefministroj
Dickon Mitchell

**Dickon Amiss Thomas MITCHELL** (naskita la  en Petite Esperance) estas grenada politikisto kaj advokato, kiu funkcias kiel la naŭa Ĉefministro de Grenado ekde la 24-a de junio 2022 kaj kiel gvidanto de la Nacia Demokrata Kongreso (NDC) ekde 2021.

Li ĵuris kiel la nova ĉefministro la 24-an de junio kaj promesis fini la ĝeneraligitan nepotismon en la lando kaj reformi la balotsistemon. Li ankaŭ alprenis la postenon de financministro en la nova kabineto aldone al sia posteno kiel ĉefministro. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Necerta naskiĝdato
Kategorio:Granadanoj
Kategorio:Ĉefministroj
Reuben Meade

**Reuben MEADE** (naskita la ) estas brita politikisto, kiu estis ĉefministro Moncerato de 1991 ĝis 1996, de 2009 ĝis 2014, kaj ekde 2024. Li estis membro de la Movado por Ŝanĝo kaj Prospero (MCAP), Nacia Progresema Partio, kaj Unuiĝinta Alianco (UA). Post malvenko en la elektoj de 2014, li demisiis kiel gvidanto de MCAP, sed revenis al politiko kiel gvidanto de la UA en la elektoj de 2024.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Moncerato
Kategorio:Ĉefministroj
Ferenc Bakonyi

**Ferenc Bakonyi** [bakonji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bakonyi Ferenc** estis hungara psikologo, altlerneja instruisto, trejnisto.

 naskiĝis  en Ibrány, li mortis en decembro de 2000 en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Nagykálló, poste li akiris biologian diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1939, samtempe sportpedagogian diplomon en Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto. Post la diplomoj li instruis en ĉefepiskopa liceo en Eger, sed ekde ĉirkaŭ 1941 li estis soldato, respektive militkaptito ĝis 1946. Li doktoriĝis el psikologio en 1948 en Scienca Universitato de Szeged, poste li instruis en Pedagogia Altlernejo de Eger ĝis 1959, poste li laboris jardekon en esplorinstituto pri sporto. Intertempe en 1963 li akiris trejnistan diplomon en la Gimnastika Altlernejo, jaron poste majstran atletikan diplomon. Inter 1959–1972 li havis neinstruan statuson en tiu altlernejo, krome inter 1969-1980 li estis trejnisto. Li kandidatiĝis (CSc) en 1976 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Lia esplorkapo estis la sporta psikologio kun sciencaj esploroj.  edziĝis en 1941 kaj li ricevis premiojn inter 1964-1990.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A sport mint kulturtényező.* (1939)
* *A korrelációszámítás alkalmazása a testnevelésben.* (1942)
* *Az intuitív megismerés a nevelésben.* (1947)
* *Miért görcsösödnek el a vágtázók?* (1951)
* *A versenyzők váratlan összeroppanásának lélektani okai.* (1958)
* *Ismert elemekből álló mozgássorozat tanítási módszereinek vizsgálata 13 éves lányoknál és fiúknál.* (1966)
* *Hogyan növelhető az iskolai testnevelés hatékonysága?* (1975)
* *A 7-18 éves iskolai tanulók fizikai erőnléti normái, s azok fejlesztésének lehetőségei az iskolai testnevelésben szereplő sportágakkal.* (disertaĵo, 1976)
* *A 3-6 éves óvodások testi fejlődése, fizikai erőnléte és motorikus szintje.* (1981)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Antal Bálint (psikologo)

**Antal Bálint,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Bálint Antal** estis hungara psikologo, stenografiisto, altlerneja instruisto.

Antal Bálint naskiĝis  en Kaba, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Bálint akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto en 1906. Post la diplomo li estis asistanto en la universitato, samtempe sekretario de grafo Gyula Andrássy (pli juna). Li ankaŭ okupiĝis pri stenografio kaj kreis novan sistemon inter 1909–1912. Dum la unua mondmilito li batalis, sed jaron poste li estis militkaptito ĉe Irkutsk. En la jaroj 1920 kaj 1921 li laboris en psikiatria instituto en Sanktpeterburgo, poste li hejmenvenis por civiliĝi. Li estis asistanto en laboratorio de Teknologia Universitato Berlino, kie li ekzamenis kapablojn de homoj, sed en 1923 li denove hejmenvenis kaj daŭris la ekzamenojn kapablajn ĝis 1944.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Vitaírási gyakorlatok a Gabelsberger–Markovits-rendszer elméletének ismertetésével és magyarázó jegyzetekkel.* (1904)
* *A gyorsírástudomány alapvonalai.* (1909)
* *Tehetségvédelem és pályaválasztás.* (kunredaktoro, 1927)
* *Az emberi munka és a képesség vizsgálata.* (1936)
* *Huszár Károly emlékezete.* (kompilaĵo, 1943)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj stenografistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sunda centropo

La **Sunda centropo** (*Centropus nigrorufus*, laŭ kio ankaŭ *Ruĝnigra centropo*) estas specio de centropo de la familio Kukoledoj. Ĝi troviĝas kiel endemio nur en Javo, Indonezio. Ĝi loĝas en manglejoj, nesalakvaj marĉarbaroj kaj herbejoj proksime de saleta akvo. Ĝi estas listigita kiel Vundebla specio en la IUCN Ruĝa Listo ekde 1994, ĉar la malgranda populacio estas minacata de vivejodetruo kaj kaptado.

Temas pri ĝenerale nigra birdo longvosta, kun brilnigraj beko subenkurba kaj piedoj, ruĝecaj irisoj kaj brunecruĝaj flugilkovriloj. 

Ĝi manĝas akridojn, harpalojn, tineojn, gekojn, serpentojn kaj ranojn; ĝi ankaŭ estis observita dum plukado de rizsemoj en rizkampo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*

Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Goljata centropo

La **Goljata centropo** (*Centropus goliath*) estas specio de centropo de la familio Kukoledoj. Ĝi troviĝas en nordaj Molukoj, Indonezio.

Temas pri ĝenerale nigra mezgranda birdo kun longa vosto, kun bluecaj briloj, fortika beko malsuprenkurba, same nigra, kiel la piedoj. Distinga trajto estas blankecaj flugilkovriloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Nigra centropo

La **Nigra centropo** (*Centropus grillii*) estas specio de centropo de la familio Kukoledoj. Ĝi troviĝas vaste en Subsahara Afriko.

## Aspekto
La maskla nigra centropo estas 30 cm longa, dum la ino estas 34 cm; alie ili aspektas similaj.

## Distribuado kaj habitato
Ĝi troviĝas en Angolo, Benino, Bocvano, Burkino, Burundo, Kamerunio, Centafrika Respubliko, Ĉadio, Respubliko Kongo, DRK, Ebura Bordo, Esvatinio, Etiopio, Gabono, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malavio, Malio, Mozambiko, Namibio, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Senegalo, Sieraleono, Sudafriko, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio, kaj Zimbabvo. Ĝi estas loĝanta en kelkaj lokoj kaj migranta en aliaj. Ĝia vivejo estas marĉoj, savano, herbejo, filiko, arbustaĵo, kaj maldensejoj en maldensarbaro, kaj foje kanoj kaj papiruso. Ĝi kutime okazas sub 1 500 m, sed foje ĝis 2 000 m.

## Ekologio
La specio havas la seksrolon inversigita, kie la maskloj zorgas pri la nesto dum inoj estas poliandriaj kaj konservas teritoriojn. Studoj pri la hormona sistemo montras, ke progesterono respondecas pri la kontrolado de la agresemo de inoj.

## Statuso
La nigra centropo estas ĝenerale malofta birdo kun tre vasta teritorio. Neniu aparta minaco estis identigita kaj la populacio supozeble estas stabila, do la Internacia Unio por la Konservo de Naturo taksis ĝian konservan statuson kiel "malplej zorgiga".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Madagaskara centropo

La **Madagaskara centropo** (*Centropus toulou*) estas specio de centropo de la familio Kukoledoj. Ĝi troviĝas en Madagaskaro, kaj en Sejŝeloj, kie ĝi vivas en Aldabra kaj ekzistis iam en Ĉielira Insulo kaj Kosmoledo. Ĝiaj naturaj vivejoj estas densa vegetaĵaro en subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltebenaĵaj arbaroj, manglejoj, malglataj herbejoj, marĉoj kaj kanejoj.

## Aspekto
La Madagaskara centropo estas mezgranda birdo kun plenkreska longo inter 40 kaj 50 cm. La masklo estas pli malgranda ol la ino, pezante ĉirkaŭ 140 g kontraŭ 190 g por la ino, sed alie ambaŭ seksoj aspektas similaj. En reprodukta plumaro la birdo estas nigra, brilverdeca, escepte de la pintoj de ĝiaj flugiloj, kiuj estas brunaj, kaj ĝia meza kaj malsupra dorso, kiuj estas ruĝecbrunaj. En ne-reprodukta plumaro la kapo, kolo kaj gorĝo estas brunaj striecaj per kremo, la flugiloj ruĝecbrunaj, la supraj vostokovriloj nigraj kun iom da pala strieco, la vosto nigrecbruna kun malforta strieco kaj la ventro nigrecbruna. La irisoj estas ruĝaj, la beko nigra en reprodukta plumaro kaj pala en ne-reprodukta plumaro, kaj la piedoj estas grizaj ĝis nigraj. La krio estas descenda serio de notoj, kiuj sonas kiel akvo verŝiĝanta el botelo, kaj ofte estas kantata kiel dueto kun la partnero de la birdo.

## Distribuado kaj habitato
La madagaskara centropo loĝas en Madagaskaro kaj en Aldabra en Sejŝeloj, al kiuj ĝi eble disvastiĝis tra Komoroj, kvankam ĝi ne ĉeestis en ĉi-lastaj en historiaj tempoj. Ĝi troviĝas en diversaj vivejoj, inkluzive de subkreskaĵaro en kaj primaraj kaj sekundaraj arbaroj, arbarlimoj, maldensejoj, palmarbaretoj, kanejoj, marĉoj, manglejoj, malglataj herbejoj, kampoj kaj ĝardenoj je altitudoj ĝis 1 800 metroj. 
**Centropus toulou toulou*: Madagaskaro
**Centropus toulou insularis*: Aldabra

## Kutimaro
La Madagaskara centropo loĝas en densaj, arbustaj lokoj. Ĝi estas predanto kaj manĝas en la subkreskaĵaro kaj sur la tero per persekutado kaj saltado sur sian predon. Ĝia dieto inkluzivas grandajn insektojn, araneojn, moluskojn kaj aliajn senvertebrulojn, gekojn, skinkojn, kameleonojn kaj ronĝulojn, kiujn ĝi englutas tutaj. Ĝi elŝelas lozan ŝelon de arboj por serĉi lacertojn aŭ alian predon kaŝitan sube. Oni registris, ke ĝi atakis birdonestojn kaj formanĝis la ovojn kaj nestidojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de Madagaskaro
Helen Hayes

**Helen HAYES Brown** (naskiĝis la 10-a de oktobro 1900 en Vaŝingtono - mortis la 17-a de marto 1993 en Nyack, Novjorkio) estis usona film- kaj teatra aktorino, kiu havis longan kaj sukcesan karieron en la usona spektakla industrio. Ŝi gajnis la Akademian Premion por Plej Bona Aktorino en 1932 pro sia aktorado en *La Peko de Madelon Claudet*, kaj alian Oskaron pro sia subtena rolo en la katastroffilmo *Flughaveno*. Ŝi ankaŭ gajnis plurajn Tony-premiojn pro sia teatra laboro, premion Emmy kaj premion Grammy. Tio faras ŝin unu el la malmultaj homoj, kiuj gajnis ĉiujn kvar gravajn premiojn en la usona distra industrio.

Hayes havas du stelojn sur la Trotuaro de famo en Holivudo, kaj ŝi ankaŭ ricevis la Prezidentan Medalon de Libereco.  En 1973, ŝi estis enkondukita en la Nacian Virinan Halon de Famo.

Ŝia patrino ankaŭ estis aktorino kaj Hayes debutis sur scenejo je la aĝo de 5 jaroj, kaj je nur naŭ jaroj ŝi aperis sur Broadway. Ŝi debutis en filmo, je la aĝo de 17 jaroj, en la muta filmo *The Weavers of Life*.

Ŝi verkis tri memuarojn: *A Gift of Joy (Donaco de Ĝojo), On Reflection (Pri Reflekto*), kaj *My Life in Three Acts (Mia Vivo en Tri Aktoj)*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Oficiala retejo
* Tributa retejo
* *usonaj Mastroj*(, la 2a de septembro 2009) (PBS)
* La Helen Hayes Premioj
* Fotoj de Helen Hayes
* Vivdaŭraj Honoroj – Nacian Medalon de Artoj
* Helen Hayes Hospitalo
* Helen Hayes Hospitala Fondaĵo

Kategorio:Tony-premiitoj
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktorino
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktorino
Kategorio:Usonaj romkatolikoj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Filipina centropo

La **Filipina centropo** (*Centropus viridis*, laŭ kio estus *verda*) estas specio de centropo de la familio Kukoledoj. Ĝi troviĝas kiel endemio en Filipinoj. Ĝi estas insektomanĝulo.

## Aspekto kaj taksonomio 
EBird priskribas tiun birdospecion jene: "Granda, longvosta birdo de malfermaj aŭ tuŝitaj areoj de la malaltebenaĵoj ĝis mezaj altitudoj en la montoj. Tute nigra krom ruĝecbrunaj flugiloj. Nigraflugila raso el Mindoro troveblas, kiel ankaŭ malofta blanka formo sur Luzono. Ĝi manĝoserĉas insektojn kaj aliajn bestajn predojn, sur aŭ proksime al la grundo. Simila al la Nigrakapuĉa centropo, sed havas nigran anstataŭ brunan ventron kaj troviĝas en pli malfermaj vivejoj. Multe pli granda ol la Bengala centropo."

### Subspecioj 
Oni agnoskis jenajn kvar subspeciojn:

* *C. v. viridis* en  Luzono, Polillo, Catanduanes, Marinduko, Masbate, Panay, Negros, Cebuo, Bohol, Samar, Lejto, Mindanao kaj Basilanoj
* *C. v. mindorensis* en Mindoro, Semirara, Caluya kaj Sibajo
* *C. v. carpenteri* en Batanoj
* *C. v. major* en Babujano 

Ĉiuj estas mezgrandaj; ambaŭ seksoj estas similaj; rasoj diferencas laŭkolore: *carpenteri* kaj *mindorensis* estas tutnigraj, dum *viridis* kaj *majer* estas nigraj kun avelkoloraj flugiloj, kaj laŭgrande *carpenteri* kaj *majer* estas pli grandaj ol *viridis* kaj *mindorensis*. 

## Kutimaro kaj ekologio 
Ĉi tiu specio ĉefe manĝas insektojn, tamen ĝi ankaŭ kompletigas sian dieton per malgrandaj mamuloj, reptilioj kaj amfibioj. Oni ofte vidas ĝin manĝi proksime al la grundo.

Reproduktiĝas de aprilo ĝis julio. La nesto estas dika globo el herbo kun ununura enirejo flanke, lokita 1 ĝis 1,5 metrojn supergrunde. La averaĝa ovodemetado konsistas el tri senbrile blankaj kaj kretecaj ovoj. La birdidoj estas priskribitaj kiel malhelhaŭtaj.

## Habitato kaj konservostatuso 
Ĝiaj naturaj vivejoj estas altaj herbejoj, sekundaraj arbaroj kaj arbustaroj ĝis 2 000 metroj super marnivelo.

La Ruĝa Listo de IUCN taksis ĉi tiun birdon kiel *malplej zorgiga*, ĉar ĝi havas larĝan teritorion kaj kapablas toleri vastan gamon da vivejoj, kie ĝi efektive profitas de homa ŝanĝita vivejo.

## Referencoj 
* *A Guide to the birds of the Philippines* (2000) Robert S. Kennedy, Pedro C. Gonzales, Edward C. Dickinson, Hector C. Miranda, jr. & Timothy H. Fisher

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Birdoj de la Filipinoj