Hazmburk

**Hazmburk** (germane *Hasenburg*, Burgo de Zajíc, Zajíca burgo, iam ankaŭ **Házmburk**, aŭ en pli malnovaj fontoj **Hanžburek**) estas de malproksime videbla bazalta monteto kaj ruino de gotika burgo apud vilaĝo Klapý, 3,5 km nordokcidente de urbo Libochovice. La monteton mem oni iam ankaŭ markas kiel Klapý.

La monteto estas dominaĵo de malsupra Poohří kaj ĝi konkurencas eĉ al monto Říp.

La burgo estis sidejo de familio de Zajícidoj ekde la jaro 1335 ĝis la jaro 1558, kiam ĝi sensignifiĝis, samkiel tiutempe la ceteraj burgoj. Post la forlaso ĝi dezertiĝis.

La burgoruino en tempo de romantikismo fariĝis objekto de intereso de ĉeĥaj romantikistoj, kiel ekzemple de Karel Hynek Mácha aŭ de Svatopluk Čech.

## Historio de la burgo 
### Prahistorio kaj mitoj 
eta|250ra|Bazalta roko sub Černá věž
Arkeologiaj elfosaĵoj signas, ke la monteto estis priloĝata jam en la 5-a miljaro antaŭ Kristo, kiam uzis ĝin popolo kun pikita ceramiko, tamen ni havas neniajn pruvojn pri tio, ke estus priloĝata eĉ la montetpinto. El la arkeologiaj trovitaĵoj estas pruvita ekzistado de burgejo el pli malfrua ferepoko.

Václav Hájek z Libočan indikas, ke la burgo estis konstruita en la jaro 754 fare de fratoj Kalboj kaj Veslav el Košťálov. Sed tiu ĉi indiko estas nefidinda.

Laŭ mito en Kroniko de Dalimil la montetpinto estis fortikigita jam en tempo de luĉanida milito, kiam proprumis ĝin luĉanidoj - konkrete batalisto Léva, kontraŭ kiuj batalis princo Hostivít. La fortikaĵaro tiuokaze situis proksime de limoj inter la teritorioj priregataj de Premislidoj kaj Luĉanidoj. Estis konstruonta ĝin Vlastislav, por ke li povu kontroli, kio okazas en la regiono direkta al Prago. Ĉeĥoj estis atakontaj la burgon kaj luĉanidoj defendontaj sin ekstere de ties palisaroj. Kiam ili estis malvenkantaj, volante reveni sin en la burgejon, iliaj virinoj komencis alkrii ilin kaj signi, ke ili kuras kaŝi sin sub iliajn jupojn. Tio estis kolerigonta la luĉanidojn kaj helpi ilin al venko. La burgejo estis poste alinomita *Klepý* laŭ virina aroganteco, klaĉoj kaj kalumnio.

La unua skribmencio pri vilaĝo Klapý estas el la jaro 1197, kiam ĝian parton donacis nobelo Hroznata al monaĥejo en Teplá. En 1237 poste reĝo Venceslao la 1-a donacis al tiu ĉi monaĥejo pluan parton de Klapý. La monaĥejo foraĉetis reston de la vilaĝo en la sama jaro de nobelo Smil Ronovec. Ĉar la prezo por tiu ĉi parto estis 200 hrivnoj de arĝento, ni havas bonan kaŭzon konjekti, ke la municipo estis tiutempe sufiĉe signifa.

### Burgo Klepy 
eta|250ra|Municipo Klapý en okcidento
eta|250ra|Municipo Slatina de Černá věž (*Nigra turo*) en oriento
La burgo, kies restaĵoj hodiaŭ troviĝas sur la monteto, estis evidente konstruita en la unua duono de la 14-a jarcento fare de lichtenburkoj. Sed eblas eĉ ne elimini nek eblecon, subtenita de kelkaj similecoj kun reĝaj burgoj de la dua duono de 13-a jarcento, ekzemple kun burgo Osek, ke fakte temas jam pri reĝa fondo de Venceslao la 2-a el fino de la 13-a jarcento.

August Sedláček komence de la 20-a jarcento surbaze de la devena nomo de la burgo kaj pli malnovaj mitoj pri ĝia deveno konjektis, ke en tempo de la konstruado de burgo devis ankoraŭ en la memoro de homoj pli malnova fortikaĵaro. Malfacile ja Dalimil elpensis tian ĉi miton pri la nomo de la tute nova burgo kun tute alia historio. Krom tio eble ankaŭ Kosmas, kiu ankaŭ verkis pri la burgo, vere vidis propraokule la ruinojn (evidente precipe grandegan remparfortikigon) de la burgo.

En la jaro 1292 donis Heiman z Lichtenburka al la proksima Libochovice kelkajn rajtojn, kio estas ankaŭ kunigebla kun la konstruado de la burgo.

En la tempo, kiam la proksima vilaĝo Klapý estas jam menciata en skribaj fontoj, pri la burgo sur la monteto super ĝi oni ne skribas. Estas do supozeble, ke en tiu tempo la devena konstruaĵo jam dezertiĝis.

Ĉirkaŭ la jaro 1300 fariĝis posedanto de la senjorujo Václav z Lichtenburka. Post lia morto lia filo Hynek interŝanĝis ĝin en la jaro 1314 kontraŭ aliaj konstruaĵoj kun reĝo Johano de Luksemburgio.

### Zajícidoj el Hazmburk 
En la jaro 1335 reĝo Johano de Luksemburgio vendis la burgon, vilaĝon Klapý, burgejon kaj urbeton Libochovice kun kvar pluaj vilaĝoj al Zbyněk Zajíc z Valdeka a na Žebráce. Registro pri tiu ĉi vendo estas ankaŭ la unua skriba dokumento, kiu parolas senpere pri la burgo.

## Literaturo 
* Státní hrad Házmburk, ISBN 80-85036-29-0

## Referencoj 
Kategorio:Klapý
Kategorio:Burgoruinoj en distrikto Litoměřice
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Ústí nad Labem