Timolo

**Timolo** aŭ **kamforo de timiano** estas kristala senkolora substanco kun karakteriza akre agrabla odoro trovata en naturo ĉefe en la esencoleoj de *Thymus vulgaris* kaj *Origanum vulgare*. Timolo apartenas al la grupo de la terpenoj. La timianoleo enhavas ĉirkaŭ 20 ĝis 30% da timolo, kiu ankaŭ estas sintezebla. Timolo estas substanco kun proprecoj baktericidaj, antisepsaj kaj antifungaj.

## Biologia aktiveco 
Timolo estas parto de la nature okazantaj kombinaĵo-klasoj konataj kiel biocidoj, kun fortaj atributoj antimikrobaj, kiam uzataj solaj aŭ kune kun aliaj biocidoj kiel kamforo kaj karvakrolo. Krom tio, nature okazantaj biocidagentoj, tiel kiel la timolo povas malpliigi la bakterio-rezistebleco al la ordinaraj drogoj samkiel la penicilinoj. Sennombraj esploroj elmontras la antimikrobaj efektoj de la timolo, kiuj varias ekde la induktita antibiotika rezistomanko en la drogorezistaj patogenoj ĝis ĝiaj potencaj kontraŭoksidaj proprecoj.

Esploroj elmontras ke, nature okazantaj biocidoj samkiel la timolo kaj karvakrolo reduktas la bakterio-rezistemon al antibiotikoj pere de ĝiaj sinergiaj efikoj. Laŭ Wilhelm Buchholz (1734-1798), timolo posedas dekfoje pli da sepsaj povoj ol la karbolata acido, krom esti pli avantaĝa pro ĝia neveneneco, kaj agrabla odoro.

Timolo pruvatas efika kiel fungicido, ĉefe kontraŭ flukonazolo-rezistaj bakterigrupoj. Ĉi-tio estas alte reliefa pro tio ke la oportunemaj fungo-infekcioj kaŭzataj de la *Candida* povas kaŭzi seriozajn sistemajn malsanojn en pacientoj kun imunodeficiencoj, kaj la modernaj traktadoj estas alte toksaj, ofte rezultantaj en drogo-rezistaj bakterigrupoj al *Candida* malmulte efikaj.

Komponaĵoj ekzistantaj en la esencoleoj de unu tipo de origano daŭre elmontras antimutaciaj efektoj, kaj aparte la karvavrolo, kiu estas iu izomero de la timolo, kaj la timolo plu elmontras ties antimutaciajn efektojn. Krom tio, evidentaĵoj pruvas ke la timolo posedas antitumorajn proprecojn. Kvankam la ekzakta mekanismo estas malkonata, kelkaj evidentaĵoj sugestas ke la timolo aŭ almenaŭ kelkaj el ĝiaj biocidaj proprecoj efikas pere de membrano-rompo. Kemie, timolo iel rilatas al la anestezilo propofolo.

## Historio 
La antikvaj egiptoj uzadis timolon kaj karvakrolon laŭ formulaĵo de preparado ekde la timiano, el la familio de la mento por prezervado de mumioj. Timolo kaj karvakrolo konatas pro mortigado de bakterio kaj fungoj, igante timolon tre adekvata al tiuj celoj.

En antikva Grekio, timiano estis vaste uzata pro ĝia aromataj proprecoj, estante bruligita kiel incenso en sanktaj temploj. Timiano same estis simbolo de kuraĝo kaj admiro, kaj la esprimo "flaro de timiano" reflektis gloron al tiu temo. La asociiĝo de la timiano al kuraĝo pluiĝis dum la mezepoko, kiam estis rito por virinoj doni al iliaj kavaliroj koltukon havantan timiano-branĉeton metitan sur abelo-brodaĵo. Ekde la 16-a jarcento, timianoleo daŭre aplikatas pro ĝiaj antisepsaj proprecoj, kaj por buŝlavado, kaj por topikaj uzoj.

La abelbalzamoj konataj kiel Monarda fistulosa kaj la Monarda didyma, kiuj estas nordamerikaj sovaĝofloroj, estas naturaj fontoj de timolo. La usonaj indiĝenoj konataj kiel "Nigrapieduloj" rekonis la fortan antisepsan proprecon de ĉi-planto, kaj uzis la kataplasmojn de la plantoj por haŭtinfekcioj kaj etaj vundoj. Tizano farita per tiuj substancoj same uzatis por traktado de buŝlavado, gorĝinfekcioj kaŭzitaj de dentokarioj kaj gingivito.

La timolo estis unue izolita en 1719 de Caspar Neumann, apotekisto el Berlino, kiu nomis ĝin "kamforo de timiano". En 1853, la franca kemiisto A. Lallemand donis la modernan nomon al tiu substanco kaj determinis ĝian empirian formulon. Timolo estis unue sintezita de la sveda kemiisto Oskar Widman (1852-1930), en 1882. Alain Thozet kaj M. Perrin unue publikigis la raporton kun la kristala strukturo kun la ekzakta determinado de la atomstrukturoj.

## Uzoj 
Timolo posedas antimikrobaj proprecoj pro ĝia fenola strukturo, kaj montratas antibakteriaj aktivecoj kontraŭ bakteristreĉoj inkluzive de Aeromoans hydrophila kaj Staphylococcus aureus. Krom tio, timolo demonstratas apartan efekton antibakteria kontraŭ certaj organismoj. Ĉi-tiu antibakteria aktiveco kaŭzatas per kreskoinhibicio kaj laktato-produktado, kaj pere de malpliigo de la ĉelakaptado de glukozo.

Timolo daŭre uzatas en alkohola solvaĵo kaj en specifaj polvoj por traktado kontraŭ tineoj aŭ haxutofitozo, kaj estis uzata en Usono por traktado de infekcioj kaŭzataj de ancilostomoj. Ĝi same uzata kiel konservilo en "halotano", iu anestezilo, kaj kiel antisepsa en buŝlavado. Kiam uzata por reduktado de dentoplako kaj gingivito, timolo uzatas pro tio ke ĝi estas konsiderata pli efika kiam uzata kombinite kun "kloroheksidino" ol kiam uzata pure senmiksa. Timolo same estas aktive antisepsa ingredienco en kelkaj dentopastoj.

La antifunga naturo de la timolo okazas pro tio ke la timolo sukcesas ŝanĝi la hifan morfologion kaj kaŭzi hifajn agregaĵojn, rezultante en reduktitajn hifajn diametrojn kaj lizojn de la hifamuro. Aldone, la timolo estas lipofila, permesante ke ĝi interagu kun la ĉelmembrano de fungoĉeloj, modifante la ĉelmembranan tralasivecon kaj permesante perdon de makromolekuloj.

En raporto publikigita en 1994, inter la kvin plej grandaj cigaredokompanioj, la timolo estis listigita kiel unu el la 599 aldonaĵoj de la cigaredo. Timolo uzatas kiel rapide disiĝa, ne-persista pesticido. Derivaĵoj de timolo kaj karvakrolo kun kreskantaj antimikrobaj aktivecoj plu disvolviĝas. La preparado de la esteroj de la metakrilata kaj p-stirenosulfonata acidoj de la timolo povas rezulti en malpli toksaj makromolekulaj biocidoj, kiuj povas ligiĝi al polimera karbonstrukturo. Timolo ankaŭ uzatas kiel seninfektigilo.

## Literaturo 
* Encyclopedia of Environmental Science and Engineering: A-L, James R. Pfafflin, Edward N. Ziegler
* Jamaican Folk Medicine: A Source of Healing, Arvilla Payne-Jackson, Mervyn C. Alleyne
* Healing with Plants, Margarita Artschwager Kay
* Perfumes, Cosmetics and Soaps: Modern Cosmetics, William Arthur Poucher
* The Complete Technology Book On Natural Products (Forest Based) , Himadri Panda
* Worldwide Research Efforts in the Fighting Against Microbial Pathogensfrom ..., A. Mendez-Vilas

## Izomeroj de la timolo 

Carvacrol acsv.svg|Karvakrolo
(S)-Carvone.svg|Karvono
Chrysanthenone3D.png|**Krizantenono**
Levoverbenone.png|**Levoverbenono**
Menthofuran.svg|**Mentofurano**
S-Perillaldehyde-3D-balls.png|**Perilaldehido**
Perillene.svg|**Perileno**
Rosefuran-2D-skeletal.png|**Rozofurano**
Umbellulone.svg|**Umbelulono**
Verbenone_structure.png|**Verbenono**

## Vidu ankaŭ 

Purple_Flower_Wild_Bergamot_DSC_0172.JPG|Monarda fistulosa
Fluconazole_structure.svg|**Flukonazolo**
2-bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroethane 200.svg|**Halotano**
Monarda_didyma_00.jpg|Monarda didyma
P-Cymol.svg|**p-cimeno**
Propofol.svg|Propofolo
Thymus_vulgaris_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-271.jpg|Thymus vulgaris
Kosciol_Sulechow.jpg|Caspar Neumann(1683-1737)
Friedlieb_Ferdinand_Runge.jpeg|Friedlieb Ferdinand Runge(1795-1867)
(-)-Sparteine.svg|John Stenhouse(1809-1880)
Prof_Adolf_Edvard_Arppe.jpg|Adolf Edvard Arppe(1818-1894)
Thymol2.svg|Oskar Widman(1852-1930)

## Referencoj 
Kategorio:Fenoloj
Kategorio:Terpenoj
Kategorio:PH Indikiloj
Kategorio:Seninfektigiloj