Malhelbrusta kukolo

La **Malhelbrusta kukolo**, *Coccyzus rufigularis*, laŭ kio ankaŭ *ruĝgorĝa kukolo*, estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome *Cuculiformes*, kiuj inkludas ankaŭ la *Geococcyx*, la aniojn, kaj la centropojn. Ĝi estas endemia de la insulo Hispaniolo kaj loĝas en Dominika Respubliko kaj eble ĝi formortiĝis el Haitio.

## Aspekto
La Malhelbrusta kukolo estas 46 ĝis 51 cm longa, ĉirkaŭ duono de kiu estas la vosto. Unu maskla specimeno pezis 128 g. La beko de la specio estas fortika kaj kurba, kun nigra supra makzelo kaj flava mandiblo. Maskloj kaj inoj havas la saman plumaron. Plenkreskuloj havas grizajn suprajn partojn kun kaŝtankoloraj unuarangaj flugiloj, grizan vizaĝon, malhelkaŝtankolorajn mentonon kaj bruston, palan ruĝecbrunan ventron kaj grizajn subvostajn kovrilojn. Ilia vosto estas nigra kun grandaj blankaj pintoj. Junuloj ŝajne diferencas de plenkreskuloj nur per tio, ke ili havas pli mallarĝajn vostoplumojn.

La Malhelbrusta kukolo loĝas en malaltaj teroj kaj antaŭmontetoj ĝis almenaŭ 900 m. Ĝi troviĝas en pluraj arbartipoj, sed plejparte en la mallarĝa transira zono inter sekaj kaj humidaj areoj.

## Kutimaro
### Movoj
La Malhelbrusta kukolo ne estas migranta.

### Manĝado
La Malhelbrusta kukolo havas varian dieton, kiu inkluzivas plenkreskajn insektojn, raŭpojn, larvojn, lacertojn kaj musojn. Junaj birdoj estas plejparte nutrataj per cikadoj. Ĝi manĝoserĉas plejparte de la arbaro meze de la arbo ĝis la kanopeo, saltante inter branĉoj.

### Reproduktado
La reprodukta fenologio de la Malhelbrusta kukolo estas preskaŭ nekonata. Ĝia reprodukta sezono estas de februaro ĝis la komenco de la pluvsezono en junio. Ĝi konstruas lozan platforman neston el branĉetoj en arbo. Ĝi kutime metas la neston 3 ĝis 6 m super la grundo kaj kaŝita en densa foliaro aŭ bromeliacoj. La ovodemetado estas de du aŭ tri ovoj.

### Voĉo
La plej distinga voĉ de la Malhelbrusta kukolo estas "forta kua, ofte sekvata de akcelanta u-ak-u-ak-ak-ak-ak-ak-ak-ak ak-ak." La unua noto donas al la specio ĝian onomatopean lokan nomon en Dominika Respubliko. Ĝi ankaŭ "blekas kiel ŝafido" kaj faras "gorĝan korvosimilan krion, priskribitan kiel 'ú-vak-ú-vak-ú-vak-'."

## Statuso
La IUCN taksis la Malhelbrustan kukolon kiel Endanĝerigitan. Ĝia populacio draste malpliiĝis ekde 1900 al la takso de 300 ĝis 2900 maturaj individuoj en 2020, kaj oni kredas, ke la malpliiĝo daŭras. Ĝi troviĝas en kvar protektitaj areoj, sed estas malofta en ĉiuj. La ŝrumpiĝo de ĝia teritorio kaj populacio estas atribuitaj al senarbarigo por agrikulturo kaj lignokarba produktado, degenero de vivejo per paŝtado, ĉasado por vivtenado, kaj eble agrokemia uzo. Oni atendas, ke klimata ŝanĝo ŝanĝos la humidajn reĝimojn de la areoj, kaj oni kredas, ke kaj naturaj kaj homkaŭzitaj incendioj estos pli probablaj en la estonteco. "Detala esploro de la specio estas necesa tra ĝia tuta teritorio."

## Referencoj 
* *Handbook of the Birds of the World Vol 4*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-22-9
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6
* Raffaele, Herbert; Wiley, James; Garrido, Orlando; Keith, Allan; Raffaele, Janis (2003). *Birds of the West Indies*. London: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-5419-6.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Endemismoj ĉe birdoj
Kategorio:Birdoj de Karibio