Blankafrunta amazono

La **Blankafrunta amazono** (*Amazona albifrons*), konata ankaŭ kiel *Blankafrunta papago*, estas specio de papago en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en Centra Ameriko. Ili povas imiti gamon el 30 ĝis 40 diversajn sonojn. Kiel ĉe aliaj papagoj, la Blankafrunta amazono havas longan eblan vivodaŭron, kutime ĉe ĉirkaŭ 40 jaroj.

## Aspekto 
La blankfrunta amazono, ĉirkaŭ 25 cm longa, estas la plej malgranda el la amazonaj papagetoj. Ĉi tiu specio estas nomita laŭ la brile blanka plummakulo sur sia frunto, kvankam la kvanto de blanko varias de individuo al individuo. Ili havas plejparte verdan plumaron kun iom da blua koloro sur siaj etenditaj flugiloj. Ili havas brile ruĝan koloron ĉirkaŭ siaj okuloj (ĉe kelkaj individuoj preskaŭ kvazaŭ okulvitroj) kaj bluan koloron malantaŭ la blanka makulo sur siaj fruntoj.

Kune kun la Ruĝokula amazono kaj la Jukatana amazono, ĝi estas la sola amazona specio, ĉe kiu plenkreskaj maskloj kaj inoj facile distingeblas laŭ ekstera aspekto (seksa dimorfismo): Maskloj havas brile ruĝajn plumojn sur siaj "ŝultroj" (*alulo*), dum inoj havas verdajn "ŝultrojn". Junuloj havas palgrizajn irisojn kaj malpli da ruĝo sur sia vizaĝo, kaj la blanka areo estas anstataŭigita per pli malgranda flaveca areo.

## Taksonomio
La specio estas dividita en tri subspecioj kun etaj diferencoj en koloro kaj grando, nome la jenaj: 
* Blankafrunta amazono (*A. a. albifrons*) — (Sparrman, 1788) — nomiga, el okcidenta Meksiko ĝis sudokcidenta Gvatemalo
* Malgranda blankafrunta amazono (*A. a. nana*) — Miller, W, 1905 — el sudorienta Meksiko ĝis nordokcidenta Kostariko 
* Sonora blankafrunta amazono (*A. a. saltuensis*) — Nelson, 1899 — en nordokcidenta Meksiko

## Distribuado kaj habitato
La blankfrunta amazono estas indiĝena el Centrameriko kaj Meksiko; kaj plej ofte videblas en malgrandaj aroj de ĝis 20 birdoj. Ili videblas en diversaj vivejoj, de malsekaj regionoj kiel pluvarbaroj ĝis pli sekaj areoj kiel kakto-savanoj. En naturo, ili ne estas timemaj kaj homoj ofte kapablas alproksimiĝi al ili. Aroj povas kunveni kaj oni vidis grupojn, kiuj nombras centojn. Ĉi tiuj grupoj ankaŭ povas enhavi arojn de aliaj specioj kiel la ruĝfrunta amazono. Populacio estis vidita en suda Teksaso, probable fuĝintoj, kaj malgranda sovaĝa populacio estis observita vivanta en suda Kalifornio. Enkondukitaj reproduktaj populacioj estis raportitaj ankaŭ en Porto-Riko.

## Reproduktado 
La blankfrunta amazono nestas en arbaj kavaĵoj. Ilia reprodukta sezono kutime okazas printempe, komenciĝante en februaro kaj finiĝante en somero (en junio kaj julio en plej multaj regionoj). Post reproduktado, la ino demetas averaĝe tri ĝis kvar blankajn ovojn. La ovoj estas kovataj dum ĉirkaŭ 26 tagoj kaj la amazonidoj forlasas la neston en la aĝo de ĉirkaŭ 60 tagoj post eloviĝo.

## Bildaro

File:White-fronted Amazon JCB.jpg|Tikal, Gvatemalo
File:Stavenn Amazona albifrons 00.jpg|Junulo
File:Amazona albifrons MHNT.ZOO.2010.11.148.14.jpg|Ovo de *Amazona albifrons* - MHNT

## Notoj 
## Bibliografio 
* Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). Parrots of the World (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
* Russello, Michael A. & George Amato (2004). "A molecular phylogeny of Amazona: implications for Neotropical parrot biogeography, taxonomy, and conservation". Molecular Phylogenetics and Evolution. 30 (2): 421–437. doi:10.1016/S1055-7903(03)00192-1. PMID 14715233.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko