open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ĉefpropozicio

En gramatiko, **ĉefpropozicio** estas propozicio, parto de frazo, kiu povas gramatike stari per si mem.

## Difino 
Frazo konsistas el pluraj propozicioj, kelke el kiuj estas **ĉefpropozicioj**, kaj la aliaj el kiuj estas **subpropozicioj**. La distinga kriterio inter la du klasoj estas tio, ke la ĉefpropozicio, per si mem, formas gramatike validan (sed eble sence nekompletan) frazon, malsimile al la subpropozicioj. Tial, ĉefpropozicioj havas verbon, kaj (plej ofte) eksplicitan subjekton kaj (ofte) objekton.

Frazo povas enhavi plurajn ĉefpropoziciojn, konektitajn per konjunkcioj.

## Ekzemploj 
En la frazo
:Por ke lingvo internacia povu bone kaj regule progresadi kaj por ke ĝi havu plenan certecon, ke ĝi neniam disfalos kaj ia facilanima paŝo de ĝiaj amikoj estontaj ne detruos la laborojn de ĝiaj amikoj estintaj, ― estas plej necesa antaŭ ĉio unu kondiĉo.
Ekzistas unu ĉefpropozicio kaj pluraj subpropozicioj:
* Ĉefpropozicio: “estas plej necesa antaŭ ĉio unu kondiĉo.”
* Subpropozicioj:
** “por ke lingvo internacia povu bone kaj regule progresadi kaj por ke ĝi havu plenan certecon”
** “ke ĝi havu plenan certecon”
** “ke ĝi neniam disfalos kaj ia facilanima paŝo de ĝiaj amikoj estontaj ne detruos la laborojn de ĝiaj amikoj estintaj”
La subpropozicioj dependas gramatike de la ĉefpropozicio, sed la ĉefpropozicio mem ne dependas de io alia.

Frazo povas enhavi plurajn ĉefpropoziciojn. Ekzemple, en la frazo
:La libro estas sur la tablo, kaj la krajono kuŝas sur la fenestro.
La du ĉefpropozicioj estas
* la libro estas sur la tablo
* la krajono kuŝas sur la fenestro
kaj la konjunkcio *kaj* ligas ilin.

Ĉefpropozicioj estas konekteblaj ankaŭ per la interpunkcioj dupunkto aŭ punktokomo. Ekzemple, en
:Unue mi redonas al vi la monon, kiun vi pruntis al mi; due mi dankas vin por la prunto; trie mi petas vin ankaŭ poste prunti al mi, kiam mi bezonos monon.
La tri ĉefpropozicioj
* unue mi redonas al vi la monon
* due mi dankas vin por la prunto
* trie mi petas vin ankaŭ poste prunti al mi
estas konektitaj per punktokomoj. Notu, ke la subpropozicioj (ekz. “kiam mi bezonos monon”) estas ligitaj al siaj ĉefpropozicioj per komoj, ne punktokomoj. En pluraj lingvoj, uzo de komoj por konekti ĉefpropoziciojn estas rigardata kiel eraro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Subpropozicio
* Frazo

Kategorio:Sintaksaj unuoj
La Tempoj Novaj (gazeto)

[eta|250x250ra| [Wu Zhihui, Zhang Jingjiang, kaj Li Shizeng en Parizo]]
**La Tempoj Novaj** ( ,  - Poste *Nouveau Siècle* ) estis gazeto por propagandi pri anarkiismo kaj feminismo fondita en Francio, fondita de grupo da radikalaj ĉinaj intelektuloj, nomitaj “la Pariza Grupo”. La Grupo subtenis la ideojn de la okcidenta anarkiismo, ekzemple anarki-sindikatismo, anarki-komunismo, kaj studis la verkojn de Miĥail Bakunin kaj Petro Kropotkin. Ili ankaŭ subtenis la enkondukon de Esperanto en Ĉinion.

Fondita en Parizo je junio 1907 de ĉinaj anarkiistoj Wu Zhihui, Li Shizeng, Chu Minyi, kaj Zhang Jingjiang, la gazeto estis eldonita ĝis majo 1910, kun 121 eldonoj entute. Finfine ĝi malfondiĝis pro financaj problemoj. Ĝia franca nomo estis inspirita de samnoma gazeto eldonita de Jean Grave, kiu laboris en la sama domego. Kelkaj notindaj kontribuoj en la gazeto temis pri feminismo kaj strebi kontraŭ la Konfuceisma dogmo pri familiaj rilatoj kaj virinoj. Aparte de artikoloj, en la gazeto aperis tradukitaj verkoj de Bakunin, Kropotkin, Pierre-Joseph Proudhon, Élisée Reclus, Errico Malatesta, ktp.

## Referencoj 
Kategorio:Ĉinlingvaj gazetoj
Kategorio:Francaj gazetoj
Kategorio:Anarkiismaj periodaĵoj
Kategorio:Feminisma movado
Kategorio:Aperis en 1907
Kategorio:Esperanto-movado en Ĉinio
(131695) 2001 XS254

**(131695) 2001 XS254** estas granda transneptuna objekto de la familio de la kubevanoj : "klasikaj" objektoj de la Kujper-zono kun feblaj discentreco kaj orbita klineco, kiuj ne estas en orbita resonanco kun Neptuno. Tamen, ĝi estas proksima de la resonanco 3:8 kun Urano.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Scott S. Sheppard kaj de la britaj astronomoj Jan Kleyna kaj David C. Jewitt elde la Observatorio de Mauna Kea en Hawaii (Usono).

Por Michael E. Brown, ĝi verŝajne ne estas nanplanedo kun taksata diametro de 131 km.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *Minor Planet Center*

Kategorio:Kubevanoj
Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Suomenniemi

**Suomenniemi** estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Suda Savonio. La komunumo estis ligita al Mikkeli 2013. 31-a de decembro 2012 la komunumo havis 763 loĝantojn. La areo de la komunumo estis , el kio  estas akvo. La komunumo Suomenniemi apartenis al provinco Suda Karelio, sed ĝi fariĝis parto la Suda Savonio, ĉar Mikkeli apartenas al Suda Savonio.

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Pieksänmaa

**Pieksänmaa** estis la plej mallongtempa komunumo de Finnlando en provinco Suda Savonio. La komunumo fariĝis 2004, kiam Kampara komunumo de Pieksämäki, Jäppilä kaj Virtasalmi unuigis. La komunumo Pieksänmaa estas ligita al Pieksämäki en 2007. La areo de la komunumo estis , el kio  estas tero kaj  akvo. La 31-an de decembro 2006 la komunumo havis  loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la nuna komunumo Pieksämäki ()

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Nikolai Grube

**Nikolai GRUBE** (Bonn, 1962), estas germana epigrafiisto. Grube studis en la Universitato de Hamburgo ekde 1982 kaj gradiĝis en 1985. Ekde tiam li dediĉis grandan parton de sia tempo al la deĉifrado de la majaa skribmaniero.

Li estis profesoro de antropologio kaj historio de arto kaj en la Universitato de Teksaso, en Austin, kiel en la Universitato de Bonn. En tiu lasta li kunlaboris ankaŭ en la Seminario de Etnologio. Nikolai Grube kunlaboris kun Linda Schele en la prezentado de atelieroj de majaa skribo por parolantoj de majaa kiel gepatra lingvo, kaj en Meksiko kaj en Gvatemalo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Coe, Michael D. (1992, 1994). Breaking the Maya Code. London: Thames & Hudson. ISBN 0-14-023481-0. OCLC 31288285
* Houston, Stephen; Oswaldo Fernando Chinchilla Mazariegos kaj David Stuart (2001). The Decipherment of Ancient Maya Writing. University of Oklahoma Press. ISBN 9780806132044. OCLC 44133070.
* Interdisciplinary Latin America Center. «Board of Directors». Bonn, Germanio: Interdisciplinary Latin America Center at the University of Bonn. Arkivita el la originalo la 19an de julio 2011. Konsultita la 4an de Junio 2021.
* Martin, Simon; kaj Nikolai Grube (2000). Chronicle of the Maya Kings and Queens: Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya. London and New York: Thames & Hudson. ISBN 0-500-05103-8. OCLC 47358325.
* Martin, Simon (22a de majo 1998). «Obituary: Linda Schele». The Independent. London: independent.co.uk. Konsultita la 4an de Junio 2021.

Kategorio:Germanaj arkeologoj
Kategorio:Germanaj historiistoj
Kategorio:Majaoj
Kategorio:Epigrafiistoj
Alatornio

**Alatornio** estas eksa komunumo de Finnlando en provinco Laponio. La komunumo estas ligita al Tornio (svede *Torneå*, samee *Duortnus*) en 1973. La tera areo de la komunumo estis . La 31-an de decembro 1972 la komunumo havis  loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  de la nuna komunumo Tornio ()

270ra|eta|maldekstre|

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Sermizelles - Vézelay (stacidomo)

**Sermizelles - Vézelay** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  , apud Sermizelles, sur la vojo al Vézelay, en departemento Yonne, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Cravant-Bazarnes - Dracy-St-Loup (755000).

## Vidu ankaŭ 
* Sermizelles
* Vézelay
* Givry (Yonne)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yonne
Kategorio:Givry (Yonne)
Dániel Baki

**Dániel Baki,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baki Dániel** estas hungara aktoro.

Dániel Baki naskiĝis la  en Londono.

## Biografio 
Dániel Baki devenis el hungara familio. Li akiris aktoran diplomon en Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto) en 2017. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gábor Máté (aktoro) kaj András Dömötör. Post la diplomo li ricevis stipendion en Londono. Reveninta al Budapeŝto li havis rolojn en pluraj teatroj. En 2020 li aliĝis al Teatro Radnóti.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* Fratoj Grimm: *Brémai muzsikusok* – azeno (universitata scenejo, 2014)
* Mihály Vörösmarty: *Csongor és Tünde* – Berreh (Nacia Teatro (Pécs), 2016)
* Henrik Ibsen: *Brand* – viro (universitata scenejo, 2016)

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Itt és Most* - Viktor (2016, mallonga filmo)
* *Egynyári kaland* - Robi (2019, televizia serio)
* *Barbárok* - rolanto (2020, televizia serio)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingvaj datenoj kun foto
* https://port.hu/adatlap/szemely/baki-daniel/person-531572

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Vincelles (Yonne)

**Vincelles** estas franca  situanta en departemento Yonne, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Vincellois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yonne
* Vincelles (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Yonne
Monto Mŭogan

dekstra|eta|Monto Mŭogan
**Monto Mŭogan** (), ankaŭ **Monto Mogan**, **Mŭoganŝan**, aŭ **Moganŝan**, estas monto en Deqing (Deĉing) Gubernio, Ĝeĝjango, Ĉinio, 60 kilometrojn for de la provinca ĉefurbo Hangĝoŭo kaj 200 kilometrojn de Ŝanhajo. Ĝi estas parto de la Nacia Parko Monto Mŭogan kaj ĉe ĝia bazo estas la urbeto Mŭoganŝan.

Konata pro sia freŝa malvarmeta temperaturo dum la varmegaj someroj de la regiono, ĝi estas longtempe distrejo de la altranguloj de Ŝanhajo. Monto Mŭogan retenas kamparan vivostilon kun mikso de lokaj gastejoj kaj malnovaj vilaoj konstruitaj frue en la 20-a jarcento.

## Historio 
Laŭ ĉina legendo, en la Periodo de Printempo kaj Aŭtuno de 770-476 a.n.e., la plej talentohava glavfaristo de Ĉinio, Gan Ĝjang, alvenis en la montojn. Ĉi tie tiu forĝis du specialajn glavojn je la peto de la imperiestro de Vu. La edzino de Gan nomiĝis Mŭo Je, tial la nomo Montoj Mŭogan kaj la ĉefa turismaĵo Lageto Glavo.

## Geografio 
eta|Tipa arbara vojo en Monto Mŭogan.
Monto Mŭogan estas parto de la montaro Tjanmu, kun Monto Tjanmu mem proksimume 50 kilometrojn sudokcidente de Monto Mŭogan. Monto Mŭogan estas 719 metrojn alta.

Monto Mŭogan havas densajn bambuajn arbarojn sur siaj deklivoj kaj ĉirkaŭaj areoj.

## Turismo 
maldekstra|eta|Urbocentro de Mŭoganŝan.
Ĉinaj kaj fremdaj vizitantoj venas al Mŭoganŝan por malstreĉiĝi, marŝadi, kaj viziti variajn pitoreskajn kaj historiajn lokojn, inkluzive la post-dua-mondmilita vilao de Ĉjang Kajŝek.

## Referencoj 
Kategorio:Naciaj parkoj de Ĉinio
Kategorio:Geografio de Ĝeĝjango
József Bakody (aktoro)

**József Bakody** [jOĵef bakodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakody József** estis hungara aktoro. Lia familia nomvarianto estis *Bakodi*.

József Bakody naskiĝis la  en Pápa, li mortis la .

## Biografio 
József Bakody aperis dum serĉado de talentoj en Teatro Petőfi (Veszprém) en 1962, li tuj ricevis stipendion ĉe la teatro. Li debutis en la sama jaro en la menciita teatrejo, kie li ludis inter 1963-1990. Lia sekva stacio estis Teatro Gárdonyi Géza dum jardeko, poste 4 jarojn en Teatro Vörösmarty (Székesfehérvár), fine li revenis al Teatro Veszprém. Li ricevis premion en 1992 kaj titolon "eterna membro de Teatro Veszprém".

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* *Vidékiek* - kelnero (debuto, 1962)
* William Shakespeare:
** *Epifanio...* - Nemes Keszeg András
** Somermeznokta sonĝo - Ösztövér
* Henrik Ibsen: *Peer Gynt* - pluraj epizodaj roloj
* Imre Kálmán: *A montmartre-i ibolya* - barono Rotschild
* András Sütő: *Anyám könnyű álmot ígér* - avo

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *A szívroham* (televizia, 1964)
* *Holnap lesz fácán* (1974)
* *A pacsirta* (televizia, 1987)
* *Patika* (televizia, 1995)
* *Capitaly* (televizia, 2002)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* https://port.hu/adatlap/szemely/bakody-jozsef/person-135863

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
József Bakody (kuracisto)

**József Bakody** [jOĵef bakodi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bakody József** estis hungara kuracisto, homeopato. Lia familia nomvarianto estis *Bakodi*, lia filo estis Tivadar Bakody.

József Bakody naskiĝis la  en Moson, li mortis la  en Pest (urbo).
 
## Biografio 
József Bakody li akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1820. Li komencis sian medicinan karieron en Győr, kie li strebis kontraŭ epidemio pri ĥolero en 1931. Li havis sciojn pri homeopatio, eĉ li uzis ĝin, tial li estis forigita el Győr. Li translokiĝis al Pest en 1835, kie li estis disvastiganto de principoj de Samuel Hahnemann. Lia morto estis kaŭzita pro memeksperimento. 

## Liaj kontribuoj 
* *Dissertatio inaug. medica sistens salutare naturae et artis connubium* (1820)
* *Homöopathische Heilung der Cholera zu Raab in Ungarn im Jahre 1831.* (1832)
* *Rechtfertigung des dr. Josef von Bakody in Raab* (1832)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo B, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj homeopatoj
Luterana preĝejo (Csorna)

La **Luterana preĝejo** estas religia historia monumento ekde 2006 en urbo Csorna (Hungario).

## Historio 
Dum la kontraŭturkaj bataloj supozeble vivis luteranoj en Csorna, sed pri ili plene mankas informoj. En la pli postaj jarcentoj en la kampurbo la katolika eklezio havis grandan influon, tial la kelkaj luteranoj havis diservojn en Farád. La luterana filio de Csorna estis fondita nur en 1926. Ili aĉetis harmoniumon por akompani la diservojn, kiuj okazis en la lernejo. La kirko estis konstruita en la jaroj 1929 kaj 1930. Nekonataj rabistoj rabis valoraĵojn en 1998.

La luterana grupo havas komunan grupon kun ties de Kapuvár.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en korto, sed la enireja fasado troviĝas rekte laŭ la fasado. La fasado estas malsimetria, ĉar la malalta kvadrata turo altiĝas dekstre. La turpinto estas piramida. Interne la ĉefaltara bildo prezentas Kriston.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* https://www.facebook.com/Csorna-Kapuv%C3%A1ri-Evang%C3%A9likus-Egyh%C3%A1zk%C3%B6zs%C3%A9g-394706347282956/about/

Csorna
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Csorna
Teobert Maler

**Teoberto** aŭ **Teobert MALER** (naskiĝis la  en Romo, mortis la  en Mérida, Meksiko), estis ital-aŭstri-germana esploristo, fama fakulo pri majaoj kiu dediĉis sian vivon al malkovro kaj dokumentado de la ruinoj de la majaa civilizacio.

## Biografio 
Li venis al Meksiko kiel soldato de la imperiestro Maksimiliano kaj en ties armeo li kapitaniĝis. Post kapitulaco al la respublikaj fortoj, li decidis resti en la lando; tiukadre li ŝanĝis sian nomon el Teobert al Teoberto, pli facile prononcebla en hispana lingvo.

[eta|maldekstre|Fotografio de la [Templo de Kukulkano farita de Maler en 1892.]]
Maler ege interesiĝis por fotografio kaj por antikvaĵoj de Mezameriko. Kiel rezulto li faris utilan laboron de diskonigo kaj dokumentado de la de antaŭkolumbaj ruinoj; speciale de la majaa azreo. En 1876, li faris detalajn fotografiojn de Mitla, en la posta somero (1877) li veturis al San Cristóbal de las Casas kaj vizitis la ruinojn de Palenque. Tiam oni konis malmultege pri tiaj lokoj kaj oni devis malfermi vojon inter la ĝangalo por atingi la celojn.

Post kelkaj jaroj en Eŭropo li revenis en Meksikon en 1884. En Jukatano, li akiris domon en Ticul, kie li laboris fotografie kaj lernis la majaan lingvon. Li kunigis tion kun la arkeologia esplorado de la regiono. Li vizitis dekomence la plej konatajn ruinojn, kiel Chichén Itzá kaj Uxmal. En la unua vivis tri monatojn kaj estis pioniro de ties dokumentado. Poste li veturis al malpli konataj lokoj, veturis en Peteno, navigis laŭ la riveroj La Pasión kaj Usumacinta, en Gvatemalo kaj vizitis la meksikan stato Chiapas.

## Kontribuo 
El 1898, Maler kunlaboris kun la Instituto Peabody de la Universitato de Harvard. Ekde tiam ĝis 1905, li esploris la ruinojn de Ceibal je la konto de tiu institucio, sed la interkonsento kun la Instituto Peabody finis en 1909.

Maler estis pioniro en la konservado de la arkeologia heredo denoncante la kutimon de la esploristoj kunporti pecojn el la arkeologiaj kuŝejoj eksterlanden. La plej rimarkinda okazo temis pri la usona konsulo Edward Herbert Thompson, kiu fripone ŝajnigante sin arkeologo, forrabadis dum jaroj en aĉetita bieno la restaĵojn de la Sankta Cenoto de Chichén Itzá por vendi ilin en Usono.

[eta|maldekstre|Arkeologia zono de Moral Reforma, en [Tabasco, malkovrita de Maler en 1907.]]
En 1907 li malkovris la arkeologian kuŝejon de Moral Reforma en Balancán. Li malriĉiĝis en la lastaj jaroj de sia vivo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Teoberto Maler
* La fotografia verkaro de Teoberto Maler en Jukatano Alirita la 22an de marto 2013.
* Testamento de T. Maler

Kategorio:Meksikaj arkeologoj
Kategorio:Aŭstraj esploristoj
Kategorio:Aŭstraj arkeologoj
Kategorio:Mezamerikistoj
Kategorio:Epigrafiistoj
Sylvanus Morley

**Sylvanus Griswold MORLEY** (7-a de junio 1883 – 2-a de septembro 1948) estis usona arkeologo, epigrafiisto kaj studanto de la majaa kulturo, elstara pro siaj kontribuoj al la studo de tiu antaŭkolumba civilizacio faritaj komence de la 20-a jarcento.

## Biografio 
Oni konas lin ĉefe pro siaj elfosaĵoj en Chichén Itzá. Li publikigis grandan kvanton de kompiloj kaj traktatoj pri la hieroglifa majaa skribo, krom librojn de diskonigo dediĉitaj al la ĝenerala publiko. Dum sia vivo, Morley estis unu de la ĉefaj arkeologoj dediĉitaj al la studado de Centrameriko; tamen, nuntempe novaj studoj tiukampe kondukis al revalorigo de liaj teorioj. Aktuale Lia plej agnoskita kaj citita kontribuo estas tiu pri la surskribaĵoj de la majaa kalendaro.

[eta|200ra|maldekstre|[Templo de Kukulkano|El Castillo; unu de la elstaraj konstruaĵoj de Chichén Itzá. La elfosado kaj restaŭrado de tiu majaa loko estis verko grandparte de Sylvanus Morley.]]
Dum la epoko en kiu li direktoris variajn projektojn subvenciitajn de la Instituto Carnegie de Washington, li kuraĝigis multajn fakulojn al la profundigo en la studo de majaoj. Ĝenerale, lia entuziasmo por tiaj studoj rezultis en kreskanta intereso, allogante la subvenciojn necesajn por la studoj kiuj produktos grandan konon pri la antikvaj majaoj.

Lia partopreno en sekretaj agadoj de spionado je la servo de Usono estis alia surpriza aspekto de lia kariero, kiun oni diskonigis nur post lia morto. Tiu spionado celis favori la interesojn de usonaj entreprenoj en la regiono, tiel kiel United Fruit Company kaj International Harvester, malprofite al la komercaj rivaloj kaj al la eblaj ideologiaj malhelpantoj.

## Bibliografio 
* Coe, Michael D. (1992): Breaking the Maya Code. Thames & Hudson, ISBN 0-500-05061-9
* Harris, Charles H. and Louis R. Sadler (2003): Archaeologist Was a Spy: Sylvanus G. Morley and the Office of Naval Intelligence. University of New Mexico Press. ISBN 0-8263-2937-3
* Houston, Stephen D. (1989): Reading the Past: Maya Glyphs. British Museum Publications. ISBN 0-7141-8069-6.
* Kidder, Alfred V. (1950). Anderson, A.J.O., ed. Griswold Morley, 1883–1948. Morleyana. The School of American Research and the Museum of New Mexico.
* Morley, Sylvanus G. (1940): «Maya Epigraphy». En: Hay, C.L. et al. The Maya and their Neighbors. pp.139–149. Appleton Century. New York.
* Thompson, Eric S. (1963): Maya Archaeologist. University of Oklahoma Press, Norman.

Kategorio:Usonaj arkeologoj
Kategorio:Usonaj spionoj
(131696) 2001 XT254

**(131696) 2001 XT254** estas granda transneptuna objekto malkovrita la  de la usona astronomo Scott S. Sheppard kaj de la britaj astronomoj Jan Kleyna kaj David C. Jewitt elde la Observatorio de Mauna Kea en Hawaii (Usono).

Por Michael E. Brown, ĝi eble estas nanplanedo kun taksata diametro de 202 km.

## Orbito 
Ĝi havas tre discentran orbiton, kies aphelio kondukas ĝin al pli ol dek miliardoj da kilometroj for de la Suno, ĝia neptuna MOID estas 5,66655 , aŭ 847,704 milionoj da kilometroj. Ĝi pasis ĉe sia perihelio la .

Ĝi estas en orbita resonanco 2:9 kun Urano, kaj proksima de la resonanco 3:7 kun Neptuno, tiu resonanco povas esti stabila dum de 100 milionoj ĝis pluraj miliardoj da jaroj.

(95625) 2002 GX32 montras similan resonancon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *Minor Planet Center*

Kategorio:Transneptunaj objektoj
Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Plešivec

Vorto **Plešivec** havas plurajn signifojn:

* Plešivec (Dubá), parto de urbo Dubá en distrikto Česká Lípa
* Plešivec (Český Krumlov), parto de urbo Český Krumlov en distrikto Český Krumlov
* Plešivec (distrikto Rožňava), municipo en distrikto Rožňava, ĉiuj en Ĉeĥio
* Plešivec, parto de la Urba municipo Velenje en Slovenio

;montoj

* Plešivec (Gigantmontaro) (1210 m) – monto en Gigantmontaro
* Plešivec (Ercmontaro) (1028 m) – monto en Ercmontaro
* Plešivec (Šumava) (978 m) – monto en Šumava
* Plešivec (Šumava cismontaro) (862 m) – monto en Šumava cismontaro, ĉiuj en Ĉeĥio
UNESKO-premio por pacedukado

La **UNESKO-premio por pacedukado** estis kreita en la jaro 1980 kaj estas ĉiujare aljuĝata ekde 1981.

Ĉi tiu premio, en valoro de 60 000 usonaj dolaroj, ĉefe celas antaŭenigi ĉiajn agadojn, kiuj celas "konstrui en la mensoj de homoj la defendon de paco" per la honorigo de eksterordinaraj aktivecoj por pacedukado en la spirito de la konstitucio de Unesko. Laŭ ĝia konstitucio, la ĉefa celo de Unesko estas kontribui al paco kaj sekureco en la mondo per kunlaborado inter nacioj per edukado, scienco, kulturo kaj komunikado por antaŭenigi universalan respekton por justeco, por la regado de juro, kaj por homaj rajtoj, fundamentaj liberecoj kaj toleremo, kiuj estas konfirmitaj por la popoloj de la mondo, sendepende de raso, sekso, lingvo, aŭ religio, laŭ la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj. Unesko ankaŭ kontribuas al daŭripova disvolviĝo kaj protektado de endanĝerigitaj lingvoj.

Ĉi tiu premio estas donata en Parizo ĉe la Unesco-ĉefsidejo la 21-an de septembro, Internacia Tago de Paco de UN .

## Ricevintoj de la premio 
* 2008: Instituto por Justico kaj Repacigo (Sud-Afriko)
* 2006: Christopher Gregory Weeramantry (Sri Lanko) Honora mencio: Fundación para la Reconciliación (Kolombio)

* 2003: Emile Shoufani, greka-katolika arkimandrito en Nazareto
* 2002: City Montessori School, Lucknow, (Barato)
* 2001: Juda-araba Centro por Pacedukado en Givat Haviva (Israelo) kaj Episkopo Nelson Onono Onweng, Ugando
* 2000: Toh Swee-Hin, aŭstralia pacedukisto
* 1999: Asociación Madres de Placo de Mayo, Bonaero, Argentino. Honora mencio: Verein für Friedenspädagogik, Tübingen (Germanio)

* 1998: Edukistoj por Paco kaj Reciproka Kompreniĝo (Ukrainio) Honora mencio: Fridtjof Nansen Akademio (Norvegio), World Court Project (Nov-Zelando), Ulpan Akiva Netanya (Israelo)

* 1997: Francois Giraud (Francio)
* 1996: Chiara Lubich (Italio)
* 1995: Studcentro por Paco kaj Konfliktsolvado (Aŭstrio)
* 1994: Prayudh Payutto (Tajlando)
* 1993: Madeleine de Vits (Belgio) kaj Diplomita Instituto de Pacaj Studoj ĉe la Universitato Kyung Hee (Sud-Koreio)
* 1992: Patrino Teresa
* 1991: Ruth Leger Sivard (Usono) / Cours Sainte Marie de Hann (Senegalo)
* 1990: Rigoberta Menchú Tum (Gvatemalo) / World Order Models Project (WOMP)
* 1989: Robert Muller (Belgio/Francio) / International Peace Research Association (IPRA)
* 1988: Frère Roger, Taizé (Francio)
* 1987: Laurence Deonna (Svislando) / "Servicio Paz y Justicia en America Latina"
* 1986: Paulo Freire (Brazilo)
* 1985: Indar Jit Rikhye (Barato) / Georg-Eckert-Institut für Internationale Schulbuchforschung (Germanio)
* 1984: Internaciaj Kuracistoj por la Malhelpo de Atoma Milito (IPPNW)
* 1983: Pax Christi Internacia
* 1982: Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI)
* 1981: Helena Kekkonen (Finnlando) / Monda Organizo de la Skolta Movado

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (angla) UNESCO Prize for Peace Education (Internet Archive)

Kategorio:Unesko
Kategorio:Unesko-premioj
Kategorio:Pacpremioj
Kategorio:Ricevintoj de Unesko-premio por pacedukado
Szűcs

La familia nomo **Szűcs** apartenas al la oftaj nomoj en Hungario. Ĝi signifas: peltisto. Pro la ofteco kelkaj uzas ankaŭ aldonnomon, duan antaŭnomon aŭ nur distingan majusklon. Nomvariantoj pri Szűcs pro malnovaj ortografioj: **Szűts,** **Szőcs.**
eta|

## Kelkaj personoj kun familia nomo Szűcs 
* Adolf Szücs
* András Szűcs
* Antal Gábor Szűcs
* Edit Szűcs (kostumisto)
* Erika Szűcs
* Ervin Szücs
* Ildikó Szűcs
* Ilona Szűcs
* István Szűcs
* István Szűcs (aktoro)
* István Szűcs (piaristo)
* Jenő Szűcs
* Judith Szűcs
* Kinga Szűcs
* Lajos Szűcs (defendisto)
* Lajos Szűcs (politikisto)
* László Szűcs
* László Szűcs (geografo)
* László Szűcs (operkantisto)
* Loránt Szűcs
* Mihály Szűcs
* Nelli Szűcs
* Noémi Szűcs
* Norbert Szűcs
* Olga Szűcs
* Péter Szűcs (geologo)
* Sámuel Szűcs
* Sándor Szűcs
* Sándor Szűcs (etnografo)

## Kelkaj personoj kun familia nomo Szűts 
eta|
* Dezső Szüts
* György Krivátsy Szűts
* István György Szűts

## Kelkaj personoj kun familia nomo Szőts 
* András Szőts (kuracisto)
* András Szőts (oficiro)
* Dániel Szőts
* Endre Szőts
* Farkas Szőts
* István Szőts

## Kelkaj personoj kun familia nomo Szőcs 
* Attila Szőcs
* Endre Szőcs
* Géza Szőcs
* Géza Mihály Szőcs
* Géza Szőcs (instruisto, publicisto)
* István Szőcs
* István Szőcs (inventisto)
* István Szőcs (kemiisto)
* János Szőcs
* Judit Szőcs
* Kálmán Szőcs
* Károly Szőcs
* Katalin Szőcs
* Lajos Szőcs
* László Aba-Szőcs
* Mihály Szőcs
* Miklós Szőcs TUI
* Noémi Imola Szőcs
* Péter Levente Szőcs
* Petra Szőcs
* Ráchel Szőcs
* Zsuzsa Szőcs

## Fontoj 
La listo estas kompilado el Vikipedio.

Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj
Lucy-sur-Cure - Bessy (stacidomo)

**Lucy-sur-Cure - Bessy** estas fermita franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Lucy-sur-Cure, apud Bessy-sur-Cure, en departemento Yonne, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de aŭtoĉaroj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Cravant-Bazarnes - Dracy-St-Loup (755000).

## Vidu ankaŭ 
* Lucy-sur-Cure
* Bessy-sur-Cure

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yonne
Kategorio:Lucy-sur-Cure
Viziserpento

[eta|250ra|Viziserpento, detalo de la Dintelo 15a de la majaa epoko klasiko de [Yaxchilán|Ĝaksĉilano.]]
La **Viziserpento** estas grava kreitaĵo de la mitologio de la antaŭkolumbaj majaoj, kvankam la termino lastatempe estas ne tiom uzata.

La serpento estis tre gravaj socia kaj religia simbolo, adorata de la majaoj. La majaa mitologio priskribas la serpentojn kiel la vehikloj pere de kiuj la ĉielaj korpoj, kiel la Suno kaj la steloj, trairas la ĉielon. La forigo de la serpenta haŭto faris ilin simbolo de renaskiĝo kaj renoviĝo.

La serpentoj estis tiom adorataj, ke ili iĝis unu de la ĉefaj mezamerikaj diecoj, Kecalkoatlo, estis reprezentata kiel plumigita serpento.

Oni konsideras, ke la Viziserpento estas la plej grava de la majaaj mitologiaj serpentoj. Ili ĝenerale estis reprezentitaj kiel barbohavaj kaj kun rondoforma muzelo, dukapaj aŭ kun la spirito de dio aŭ antaŭulo elirante el tie buŝo. Oni supozis, ke dum la majaaj ritoj de sangelverŝado, la partoprenantoj eksperimentis viziojn en kiuj ili komunikiĝis kun la dioj aŭ antaŭuloj. Tiu rolo okazis ankaŭ en aliaj majaaj religiaj praktikoj, juveloj, ceramiko kaj arkitekturo.

## Bibliografio 
* Coe, Michael D. (1992). *Breaking the Maya Code*. London: Thames & Hudson. ISBN 0-500-05061-9. OCLC 26605966
* Graham, Ian; Eric von Euw (1977). *Corpus of Maya Hieroglyphic Inscriptions: Vol. 3, Part 1*. Cambridge, MA: Peabody Museum of Harvard University.
* Ivanoff, Pierre (1973). *Monuments of Civilization: Maya*. New York: Brosset & Dunlap. ISBN 0-448-02020-3.
* Schele, Linda; David Freidel (1990). *A Forest of Kings: The Untold Story of the Ancient Maya*. New York: William Morrow. ISBN 0-688-07456-1. OCLC 21295769.
* Schele, Linda; Mary Ellen Miller (1992). *Blood of Kings: Dynasty and Ritual in Maya Art*. Justin Kerr (2a represo kun korektoj). New York: George Braziller. ISBN 0-8076-1278-2. OCLC 41441466.

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20100219002040/http://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/aoa/y/yaxchil%C3%A1n_lintel_15.aspx Brita Muzeo

Kategorio:Legendaj serpentoj
Kategorio:Majaa mitologio
Kategorio:Majaoj
Bessy-sur-Cure

**Bessy-sur-Cure** estas franca  situanta en departemento Yonne, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Bessyats*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yonne
* Lucy-sur-Cure - Bessy (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Yonne
Nakum

dekstra|250px|eta|Templo E de Nakum.
**Nakum** estas arkeologia kuŝejo de la kulturo de majaoj en Gvatemalo. Ĝi kuŝas en la nordoriento de Departemento Peten, borde de la rivero Holmul, en la zono de la Nacia Parko Yaxhá-Nakum-Naranjo, je distanco proksimume de 25 km en rekta linio oriente de Tikal.​

Komponantoj de la loko estas ampleksa placo, templo-piramido, palacoj, strata pavimo 250 m longa, pilkludejo kaj aliaj konstruaĵoj, el kiuj kelkaj loĝejoj. En la ĉirkaŭaĵoj estis registritaj ĉirkaŭ 36 domaroj de meza kaj malalta klaso.

Ekde 1915, Sylvanus Morley vizitis fojojn la urbon, cele al la dokumentado de ties monumentoj, kaj li publikigis “The Inscriptions of Peten” pri steleoj kaj altaroj de diversaj majaaj lokoj inter kiuj Nakum.

## Notoj 
Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
Epizodoj de Arsène Lupin (unua sezono)

*⇐ Al la ĉefartikolo: Arsène_Lupin_(televida_serio)*

Ĉi tiu artikolo enhavas la liston de la epizodoj de la unua sezono de la franca televidserio Arsène Lupin (1971)

En ĉi tiu unua serio, kune kun la mirindaj naturaj pejzaĝoj ĉe la klifoj de Étretat en Normandio, kie Lupin havas sian bazon, aperas la vidindaĵoj de urboj Parizo, Amsterdamo, Romo, Vieno, Saint Moritz, Bruselo kaj de diversaj lokoj en Germanio.

Kategorio:Arsène Lupin
Kategorio:Televidaj epizodoj
Cravant (Yonne)

**Cravant** estas malaperinta franca  situanta en departemento Yonne, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Cravantais*.

Ĝi nun formas parton de Deux Rivières (Yonne).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yonne
* Cravant - Bazarnes (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Deux Rivières (Yonne)
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Yonne
Epizodoj de Arsène Lupin (dua sezono)

*⇐ Al la ĉefartikolo: Arsène_Lupin_(televida_serio)*

Ĉi tiu artikolo enhavas la liston de la epizodoj de la dua sezono de la televidserio Arsène Lupin (1973-1974).

Kvankam la dua sezono estis elsendita unuafoje en Francio pli ol du jarojn kaj duonon post la unua, la produktantoj ne enkondukis ŝanĝojn: la roluloj, la scenaroj kaj la etoso, kiuj karakterizis la temojn de la antaŭa sezono, restis senŝanĝaj. Ankaŭ la komenca siglo, la fama melodio komponita de Jean-Pierre Bourtayre kaj la akompanaj grafikaĵoj, ne estis ŝanĝitaj, fronte al la vasta ŝato ĉe la spektantoj. Ankaŭ por ĉi tiu dua sezono kelkaj epizodoj estis lokitaj ekster Francio, produktitaj de lokaj televidkompanioj.

Kategorio:Arsène Lupin
Kategorio:Televidaj epizodoj
Yaxhá

eta|dekstre|200ra|Templo 216 de Yaxhá.
**Yaxhá** - literumita ankaŭ Yaxha, Yax-ha kaj Yax-há - estas arkeologia kuŝejo kaj antikva ceremonia centro de la majaa civilizacio en la nordoriento de Peteno, Gvatemalo, nome en la Departemento Peten, en la municipoj Flores kaj Melchor de Mencos. Ĝi estis la ĉefurbo de etenda teritorio kiu dominis la nordorienton de Peteno, kaj havis fortajn ligojn kun la urbo Tikal, Caracol, en Belizo, kaj Kalakmulo en Meksiko. Ĝi enhavas monumentajn kompleksojn kun templo-piramidoj, citadeloj, pilkludejo, ĝemelaj piramidoj, palacoj kaj aliaj konstruaĵoj inter kiuj kelkaj loĝejoj.

La koncerna parko estas natura rezervejo kiu permesas aprezi kombinon ekvilibritan de biodiverseco kaj antaŭhispana kultura heredo. Pro la belaj proksimaj lagetoj kaj humidejoj kiuj formas parton de gravaj vojoj de migrobirdoj, la parko estis agnoskita kiel humidejo de tutmonda gravo (Ramsar-loko). La lagetoj de Yaxhá kaj Sacnab observeblas el la pinto de kelkaj arkeologiaj monumentoj, kio havigas al la loko apartan pejzaĝan belecon. La areo estis scenejo por diversaj filmoj. *Yaxhá* signifas "verdan akvon".

## Bildaro 

**Bildoj de Yaxhá**

Dosiero:Flickr - archer10 (Dennis) - Guatemala-1305.jpg
Dosiero:Flickr - archer10 (Dennis) - Guatemala-1313.jpg
Dosiero:Flickr - archer10 (Dennis) - Guatemala-1316.jpg
Dosiero:Flickr - archer10 (Dennis) - Guatemala-1318.jpg
Dosiero:Flickr - archer10 (Dennis) - Guatemala-1320.jpg
File:Calzada de los Peregrinos.jpg
File:Ruins on the Plaza B (Plaza de las Columnas).jpg
File:Acropolis Norte.jpg
File:Yaxha 01.jpg
File:Yaxha 02.jpg

## Notoj 
Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
(131697) 2001 XH255

**(131697) 2001 XH255** estas granda transneptuna objekto en orbita resonanco 4:5 kun Neptuno.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Scott S. Sheppard kaj de la britaj astronomoj Jan Kleyna kaj David C. Jewitt elde la Observatorio de Mauna Kea en Hawaii (Usono).

Ĝia neptuna MOID estas 2,13 , aŭ 319,643 milionoj da kilometroj. Ĝi pasos ĉe sia perihelio la .

Por Michael E. Brown, ĝi verŝajne ne estas nanplanedo kun taksata diametro de 142 km.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj ; el la paĝaroj de Wm. Robert Johnston
*  Listo de Centaŭroj kaj Disdiskanoj, de *Minor Planet Center*
* 

Kategorio:Transneptunaj objektoj
Kategorio:Malkovrita de David C. Jewitt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Naranjo (Gvatemalo)

[eta|Steleo 8, montranta K'ak' Ukalaw Chan Chaak en 755. *Museo Nacional de Arqueología y Etnología* nome MUNAE, [Gvatemalurbo.]]
**Naranjo** (konata ankaŭ kiel '''Sa'al** aŭ **Naranjo-Sa'al''') estas arkeologia kuŝejo de la majaa kulturo en Gvatemalo en la Departemento Peten, ene de la Nacia Parko Yaxhá-Nakum-Naranjo. Ĝi estis la ĉefurbo de unu de la majaaj regnoj plej gravaj de la Klasika Periodo (250-900) kaj ludis gravan politikan rolon ĉe aliaj majaaj urboj kiel Calakmul, Tikal kaj Caracol, ĝis ĝi estis abandonita dum la falo de la majaa klasika periodo. Dum la dua duono de la 20-a jarcento ĝi suferis intensivan rabadon, ĝis la rekuperado de la kontrolo de la loko en 2002.

Tiu loko devas esti distingenda el aliaj arkeologia kuŝejo de Gvatemalo konata per la sama nomon El Naranjo aŭ Naranjo, en la Centra Valo de Gvatemalo, en la ĉirkaŭaĵoj de Mixco kaj Kaminaljuyu, de la Meza Antaŭklasika kaj la Malfrua Klasika Periodoj.

Teobert Maler kaj Thomas Gann estis en Naranjo, kaj tiu lasta elprenis la hieroglifajn ŝtuparojn de la Templo B-18 por vendi ilin al la Brita Muzeo en 1924 kontraŭ apenaŭ 20 punfoj. Poste, Naranjo-Sa’al estis invadita de ekspluatantoj de ligno kaj de arkeologiaj artefaktoj, same kiel agrikulturistoj kaj bestobredistoj kiuj obstaklis la realigon de esplorado en la loko.

## Referencoj 
* majaaj urboj
* en jutubo (filmeto)
* parkoj
* teksto

Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
Gerald Haug

**Gerald H. HAUG** (14a de Aprilo 1968 en Karlsruhe, Germanio) estas germana geologiklimatologo, kiu ricevis la premion Leibniz kaj ekde 2007 estis profesoro en la ETH de Zuriko en Svisio. En 2015 li iĝis direktoro de la Klimat-Geokemia Departemento kaj Scienca Membro de la Instituto Max Planck pri kemio en Mainz kaj ekde Marto 2020, li iĝis la nova prezidanto de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina.

## Kelkaj publikaĵoj 
* kun Ralf Tiedemann: Effect of the formation of the Isthmus of Panama on Atlantic Ocean thermohaline circulation. In: Nature. Vol. 393, 1998, S. 673–676, doi:10.1038/31447 (PDF)
* kun Daniel M. Sigman, Ralf Tiedemann, Thomas F. Pedersen & Michael Sarnthein: Onset of permanent stratification in the subarctic Pacific Ocean. In: Nature. Vol. 401, 1999, S. 779–782, doi:10.1038/44550 (PDF)
* kun Ralf Tiedemann, Rainer Zahn & A. Christina Ravelo: Role of Panama uplift on oceanic freshwater balance. In: Geology. Band 29, Nr. 3, 3. Januar 2001, S. 207–210, doi:10.1130/0091-7613(2001)0292.0.CO;2 (PDF).
* kun Konrad A. Hughen, Daniel M. Sigman, Larry C. Peterson & Ursula Röhl: Southward Migration of the Intertropical Convergence Zone Through the Holocene. En: Science. Vol. 299, No. 5533, 2001, S. 1304–1308, doi:10.1126/science.1059725 (PDF)
* kun Daniel M. Sigman: The biological pump in the past. In: Henry Elderfield (Eld.): Treatise on Geochemistry. Volume 6: The Oceans and Marine Geochemistry. Elsevier, 2003,  (PDF)
* kun Detlef Günther, Larry C. Peterson, Daniel M. Sigman, Konrad A. Hughen & Beat Aeschlimann: Climate and the Collapse of Maya Civilization. In: Science. Vol. 299, No. 5613, 2003, S. 1731–1735, doi:10.1126/science.1080444 (PDF)
* kun Andrey Ganopolski, Daniel M. Sigman, Antoni Rosell-Mele, George E. A. Swann, Ralf Tiedemann, Samuel L. Jaccard, Jörg Bollmann, Mark A. Maslin, Melanie J. Leng & Geoffrey Eglinton: North Pacific seasonality and the glaciation of North America 2.7 million years ago. In: Nature. Vol. 433, 2005, S. 821–825, doi:10.1038/nature03332 (PDF)

## Notoj 
Kategorio:Germanaj klimatologoj
Kategorio:Germanaj geologoj
Ceibal

eta|maldekstra|300px|Strukturo A-3 de Seibal.
eta|maldekstre|200px|Steleo 11 de Seibal.
**El Ceibal**, konata ankaŭ kiel **Ceibal** (aŭ *Seibal*, en angla kaj germana), estas arkeologia kuŝejo de la majaa civilizacio de la Klasika Periodo, borde de la rivero La Pasión en la Departemento Peten en Gvatemalo. Ĝi estis la majaa urbo plej granda de la baseno de la rivero La Pasión.

*Ceibal* estas vorto de la hispana lingvo kiu signifas "loko de multaj ceiboj", tio estas cejbejo, reference al la nomo de kampadejo de arbohakistoj ĉe la ruinoj kiam tiuj estis malkovritaj al la scienco. La publikaĵoj en germana kaj angla kutime uzas la nomon "Seibal". Tiu literuma ŝanĝo rilatas al publikaĵo de Teoberto Maler en 1908, kiu uzis germanlingvan literumadon kun dekomenca "s".

Oni ĉirkaŭkalkulis, ke en sia florpinto, en la Malfrua Antaŭklasika Periodo, El Ceibal havis totale preskaŭ 10 000 loĝantojn, el kiuj 1600 loĝis en la urbocentro kaj 8000 loĝis en la ĉirkaŭaĵoj.

Post la deĉifrado de la majaa skribo oni povis klarigi detale la kronografio de la diversaj regantoj en la diversaj periodoj ĝis la dekadenco.

Temas pri tre ampleksa komplekso kun tre diversaj strukturoj, palacoj, temploj, malkutima (en la areo) cirkla strukturo, pavimitaj ŝoseoj, pilkoludejo, 21 steleoj, ktp.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Coe, Michael D. (1999). The Maya. Ancient peoples and places series (6a eldono, reviziita kaj ampleksigita eldono). Londono & Novjorko: Thames & Hudson. ISBN 0-500-28066-5. OCLC 59432778.
* Kelly, Joyce (1996). An Archaeological Guide to Northern Central America: Belize, Guatemala, Honduras, and El Salvador. Norman: University of Oklahoma Press. ISBN 0-8061-2858-5. OCLC 34658843.
* Peabody Museum of Archaeology and Ethnology (1). «Seibal at the Corpus of Maya Hieroglyphic Inscriptions». Peabody Museum of Archaeology and Ethnology. Arkivita el la originalo la 8an de Januaro 2011. Konsultita la 4an de Junio 2021.
* Schele, Linda; & Peter Mathews (1999). The Code of Kings: The language of seven Maya temples and tombs. Novjorko: Simon & Schuster. ISBN 978-0-684-85209-6. OCLC 41423034.
* Sharer, Robert J.; kun Loa P. Traxler (2006). The Ancient Maya (6a (reviziita) eldono). Stanford, CA: Stanford University Press. ISBN 0-8047-4817-9. OCLC 57577446.

Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
(131702) 2001 YZ3

**(131702) 2001 YZ3** estas  marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *LINEAR* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia tre discentra, tre klinita orbito proksimiĝas tiun de Marso ĉe sia malsuprenira nodo. Ĝia marsa MOID estas 0,0364 astronomia unuo, tie estas 5,445 milionoj da km.

* La  ĝi pasos al 0,04281 astronomia unuo (6,404 milionoj da kilometroj) de Marso.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Tayasal

[250ra|dekstre|eta|Insulo [Flores (Gvatemalo)|Flores, Peten, konstruita sur la ruinoj de Tayasal, la ĉefurbo Itzá.]]
**Tayasal** aŭ *Tah Itzá* (nomita ankaŭ *Noj Petén* [aŭ *Noh Petén*]) estas arkeologia kuŝejo korespondanta al la postklasika periodo de la kulturo de majaoj, nome urbo fondita en la 13-a jarcento, sur insulo en la lago Petén Itzá, en la Departemento Peten Gvatemalo.

Ĝi estis unu el la lastaj urboj de Ameriko konkeritaj de la hispanoj, nome en 1697. Tayasal estis detruita de tiuj kaj la ŝtonoj de ties temploj kaj konstruaĵoj estis reuzitaj por konstrui la katolikan preĝejon kaj aliajn domojn, pro kio restis malmulte de la iama grando. La unua konkerklopodo estis farita post kelkaj malsukcesoj fare de Hernán Cortés, en 1541, kiu devis rezigni pro la forta opozicio kaj utila defendo de la lokanoj. En 1618 vizitis ĝin du jezuitoj akompanataj de centoj da indiĝenoj, el aktuala Belizo, sed kiam ili konstaus, ke la lokanoj adoris remburitan ĉevalon, el la ekspedicio de Cortés, ili koleriĝis kaj ambaŭ flankoj malamikiĝis.

Postaj klopodoj okazis el Belizo, en 1685, Alta Verapaz, en 1687, Jukatano en 1691 kaj 1695, ĝis la 13 ade marto 1697, estis konkerita per kombinita atako el Tabasko kaj Jukatano estrita de Martín de Urzúa, kiu uzis ŝipojn (kun artilerio) kiuj estis transportitaj el la marbordo kaj remuntitaj sur la bordo de la lago Petén Itzá.

Aktuale estas turisma urbo ĉefe por la vizito al la arkeologiejoj de la ĉirkaŭoj kaj tiucele oni uzas apudan internacian flughavenon de Santa Elena.

Kategorio:Majaaj ruinoj en Gvatemalo
Orator F. Cook

**Orator Fuller COOK** (28-a de majo 1867 Clyde, Novjorkio - 23-a de aprilo 1949, Lanham, Marilando) estis usona agronomo, botanikisto, pteridologo, mikologo, entomologo, miriapodologo, kulturgeografo, verkisto kaj profesoro.​

Li laboris en Liberio ĝis 1898. Tiun jaron li ekapartenis al la Usona Departamento de Agrikulturo (*United States Department of Agriculture*; USDA) kiel plantosciencisto kaj poste li iĝis Ĉefa Botanikisto. Li specialiĝis en kotono kaj en specio utilaj por produktado de kaŭĉuko kaj en la klasigo de palmoj.

Li publikigis almenaŭ 400 librojn kaj artikolojn dum sia kariero, kaj li ricevis Honoran Doktorigon je Sciencoj de la Universitato de Sirakuzo en 1930.

## Kelkaj publikaĵoj 
* *Vegetation affected by agriculture in Central America.* US Department of Agriculture, Washington D.C. 1909
* *History of the Coconut Palm in America.* En: *Contributions from the United States National Herbarium.* 14 (2) /1910. Department of Botany at the National Museum of Natural History, p. 271–342
* *Milpa Agriculture, A Primitive Tropical System.* En: *Annual Report of the Smithsonian Institution for 1919.* Smithsonian Institution, Washington D.C. 1921, p. 307–326

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Miriapodologaj publikaĵoj de Orator Fuller Cook el International Society of Myriapodology
* Gvidilo al Orator F. Cook Papers 1889-1898. Special Collections Research Center, University of Chicago
* Cook, Orator Fuller. *Index of Botanists*. Harvard University Herbaria & Libraries

Kategorio:Usonaj biologoj
Kategorio:Usonaj fungosciencistoj
Kategorio:Usonaj esploristoj
Kategorio:Usonaj entomologoj
Kategorio:Usonaj geografoj
Champs - Saint-Bris (stacidomo)

**Champs - Saint-Bris** estas franca stacidomo sur linio  - Cosne, situanta en  Champs-sur-Yonne, apud Saint-Bris-le-Vineux, en departemento Yonne, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Laroche-Migennes - Cosne (753000).

## Vidu ankaŭ 
* Champs-sur-Yonne
* Saint-Bris-le-Vineux

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yonne
Kategorio:Champs-sur-Yonne
Saint-Bris-le-Vineux

**Saint-Bris-le-Vineux** estas franca  situanta en departemento Yonne, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Saint-Brisiens*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yonne
* Champs - Saint-Bris (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Yonne
Aĉomi (homoj)

La homoj **Aĉomi** () aŭ **Ĥudmuni** () estas etno de persa deveno; ili loĝas en la sudo Irano, do la sudo de la provincoj Farso kaj Kermano, la orienta parto de la provinco Buŝehro kaj preskaŭ la tuta provinco Hormozgano.

Krome multaj el ili loĝas en la landoj de la Persa Golfo de multaj jaroj, inkluzive: UAE, Barejno, Kuvajto, Kataro kaj Omano kaj estas konsiderataj indiĝenoj.

Plej multaj el ili estas Sunaismo kaj ankaŭ malplimultoj de Ŝijaismo vidiĝas inter ili, ĉi tiuj homoj parolas la lingvon aĉoma (kiu pli proksimas al antikva persa ol al moderna persa).

Kategorio:Hindeŭropanoj
Kategorio:Hindeŭropaj etnoj
Kategorio:Iranlingvaj etnoj
Kategorio:Persoj
Kategorio:Persa Golfo
Kategorio:Etnoj en Irano
Kategorio:Etnoj en Azio
Kategorio:Homoj laŭ etnoj
Kategorio:Provinco Kermano
Kategorio:Provinco Farso
Kategorio:Provinco Buŝehro
Kategorio:Ŝablono:Historio
Kategorio:Kuvajtanoj
Kategorio:Barejnanoj
Kategorio:Barejnaj islamanoj
Kategorio:Omano
Kategorio:Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj
Kategorio:Kataranoj
Kategorio:Israela socio
Kategorio:Mezoriento
Listo de mondaj heredaĵoj en Tanzanio

La **Listo de mondaj heredaĵoj en Tanzanio** listigas lokojn de graveco por kultura aŭ natura heredaĵo kiel priskribite en la Konvencio de Monda heredaĵo de Unesko (Organizo pri Unuiĝintaj Nacioj por Edukado, Scienco kaj Kulturo), establita en 1972. Tanzanio ratifis la konvencion la , igante siajn historiajn lokojn elekteblaj por esti enlistigitaj. Tanzanio havas sep mondajn heredaĵojn de Unesko kaj du el ili estas metitaj sur la Ruĝa Listo de Monda Heredaĵo.

400px

## Listo de Mondaj heredaĵoj 
La tabelo listigas informojn pri ĉiu Monda Heredaĵo:

: **Nomo:** kiel listigita de la Komitato pri Monda Heredaĵo
: **Loko:** provinco aŭ urbo
: **Epoko:** Signifa epoko
: **UNESKO datumoj:** la referenca numero de la loko; la jaro, kiam la loko estis enskribita en la Listo de Monda Heredaĵo; la kriterioj sub kiuj ĝi estis listigita. Kriterioj *i* ĝis *vi* estas kulturaj, dum *vii* ĝis *x* estas naturaj (la kolumno ordigas laŭ jaro aldonita al la listo)
: **Priskribo:** mallonga priskribo de la loko
: 

Aldone al la sep oficialaj lokoj, Tanzanio konservas provliston de kvin pliaj lokoj, provizitan de la ŝtata partio de Tanzanio.

* Oldonyo Murwak

* Nacia Parko Gombe

* Golfo Jozani Chwaka

* Orientaj Montaj Arbaroj de Tanzanio

* La Itinero de Centra Sklava kaj Ebura Komerco (transnacia loko, inkluzivas Bagamoyon, Mamboya, Mpwapwa, Kilimatinde, Kwihara kaj Ujiji Bagamoyo)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de mondaj heredaĵoj en Afriko
* Ruĝa Listo de Monda Heredaĵo

## Referencoj 
## Tradukfonto 
Listo