open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Givisiez

**Givisiez** (prononcu *ĵivizie*, malnova germanlingva nomo **Siebenzach**) estas komunumo en la distrikto Sarino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 3010 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Givisiez situas en la Friburga Mezlando, proksimume 3 kilometrojn nordokcidente de la centro de la kantonĉefurbo Friburgo, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. Al la komunumo apartenas la kerna vilaĝo Givisiez, granda industrizono en nordo de la komunumo kaj parto de la loĝkvartalo La Faye en nordoriento, kies pli granda parto apartenas al Granges-Paccot.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,46 km², de kiuj 23,1% estas kovritaj de arbaro, 34,4% servas por agrikulturo kaj 40,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Givisiez limas en nordo al La Sonnaz, en nordoriento al Granges-Paccot, en orientsudoriento al Friburgo, en sudo al Villars ĉe Glano, en sudokcidento al Corminboeuf, kaj en nordokcidento al Belfaux.

## Trafiko 
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 157 de Friburgo al Payerne, kaj laŭlonge de la sudorienta komunumlimo kondukas la svisa aŭtovojo A12, al kies vojnodo Friburgo-Sudo sude de la vilaĝocentro kondukas de la vilaĝocentro rapidvojo. La komunumo disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Friburgo al Laŭzano kaj estas ankaŭ per lokaj buslinioj de Friburgo, nome la trolejbuslinio n-ro 3, bone konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Givisiez datiĝas el la jaro 1142 kiel *Juvinsie*. Ĝis komence de la 19-a jarcento la komunumo nomiĝis *Juvisy*. Givisiez dum mezepoko estis feŭdo de la Senjoroj de Stäffis, poste de la Senjoroj de Englisberg kaj ĝi fariĝis en la jaro 1290 havaĵo de riĉaj civitanoj de la urbo Friburgo. En la 15-a jarcento ĝi fariĝis posedo de la Senjoroj de Affry, kiuj en la jaro 1539 en Givisiez konstruis kastelon, kiu hodiaŭ servas kiel maljunulejo. Sub la Novurba Flago Givizsiez ĝis la fino de la malnova reĝimo apartenis al la Malnova Kamparo de Friburgo. Ekde la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1848 ĝi apartenis al la distrikto Friburgo, tiam ĝi sub la nova kantona konstitucio estis integrita al la distrikto Sarino.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Givisiez (stacidomo)
* Trolebusa transporto en Friburgo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Givisiez

## Bildoj 

Dosiero:2012-10-11 Distrikto Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 034.JPG|Vilaĝeniro de Givisiez
Dosiero:2012-10-11 Distrikto Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 035.JPG|Trafikcirklo ĉe la vilaĝeniro
Dosiero:2012-10-11 Distrikto Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 041.JPG|La vilaĝo
Dosiero:2012-10-11 Distrikto Sarino (Foto Dietrich Michael Weidmann) 039.JPG|Nova loĝkvartalo
Hauterive FR

**Hauterive** estas komunumo en la distrikto Sarino en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 2178 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Hauterive situas en la Friburga Mezlando, proksimume 8 kilometrojn sudokcidente de la kantonĉefurbo Friburgo inter la riveroj Glano en nordo kaj Sarino en sudo. Nordoriente de la komunumo situas la kunfluejoj de Glano kaj Sarino. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Ecuvillens kaj Posieux, kiuj antaŭe estis la centroj de apartaj komunumoj, kaj la vilaĝetoj Hauterive (kiu principe konsistas el la Monaĥejo Hauterive kaj la ĉirkaŭaj konstruaĵoj, Grangeneuve, Le Moulin kaj Le Faubourg kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,94 km², de kiuj 30,2% estas kovritaj de arbaro, 52,4 % servas por agrikulturo kaj 15,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Hauterive limas en nordo al Matran, en nordnordoriento al Villars ĉe Glano, en nordoriento al Marly, en sudoriento al Arconciel, en sudo al Corpataux-Magnedens, en sudokcidento al Farvagny, en okcidento al Cottens, kaj en nordokcidento al Neyruz.

## Trafiko 
Tra Hauterive pasas la kantona ĉefvojo n-ro 12 de Friburgo al Laŭzano kaj la svisa aŭtovojo A12, kies alveturejo Hauterive situas 2 kilometrojn sude de la komunumo. Per du buslinioj Hauterive estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La hodiaŭa komunumo Hauterive fondiĝis kun efiko de la 1-a de januaro 2001 per la kuniĝo de la du ĝis tiam aŭtonomaj komunumoj Ecuvillens kaj Posieux. La komunumo deduktas sian nomon de la Monaĥejo Hauterive, kiu estis konsekrita la 25-an de februaro 1138 sub la nomo *Abbatia sancte Marie de Altaripa*.
La unua dokumenta mencio de Ecuvillens datiĝas el la jaro 1137 kiel *Escuvilens*.
Posieux menciiĝis la unuan fojon en 1155 kiel *Posuos*. Ek de 1442 Ecuvillens kaj Posieux apartenis sub la Novurba Flago al la Malnova Kamparo de Friburgo. Ekde la Helveta Revolucio de 1798 ĝis 1848 ili apartenis al la distrikto Friburgo, tiam ili sub la nova kantona konstitucio estis integrita al la distrikto Sarino. En la jaro 1852 en Posieux kolektiĝis 15000 ribeloj, kiu kontraŭstaris la novan radikalan registaron de Friburgo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Hauterive

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Hauterive
Morteau

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Doubs*, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (, prononco []). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Pontarlier* (france *arrondissement de Pontarlier*), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj estas la centro de samnoma kantono *''. 

## Geografio 
La urbo situas apud la rivero Doubs. En Morteau la valo de Doubs estas larĝa kaj la rivero fluas trankvile. La nomo Morteau signifas malviva akvo.

[eta|maldekstra|300px|La rivero [Doubs apud Morteau]]

## Ekonomio 
eta|maldekstra|Kolbaso de Morteau
Tie oni fabrikas kolbasojn kaj horloĝojn 
Nun la plej grava firmao estas Fabi Automobile S.A.S  kiu fabrikas partojn da aŭtomobilo.

Horloĝfarado estis dum multaj jaroj la ĉefindustrio de la regiono. En 1680, juna forĝisto el Sagne riparis importitan anglan horloĝon kaj decidis kopii ĝin. La horloĝfabriko Pequignet. 
kiu i.a. faris la horloĝon kun la nomo Esperanto estas bazita en Morteau.

La komunumo enhavas tri lokojn por alpa skiado.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Morteau datiĝas el la jaro 1105. Tiam monaĥoj de la abatejo de Klunizo kultivebligis la valon.

En 1639 dum la tridekjara milito, svedoj detruis la urbon.

En 1678 poste la traktato de Nijmegen la urbo iĝis franca.

## Vidindaĵoj 
## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (0,06 % de voĉoj) en 2004, 4 voĉdonojn (0,23 % de voĉoj) en 2009 kaj 9 voĉdonojn (0,52 % de voĉoj) en 2014.

## Notoj kaj referencoj 
## Partneraj urboj 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Doubs
* Esperanto (horloĝmarko)
* Morteau (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Paĝaro de la liceo


Kategorio:Komunumoj de Doubs
Granda kanjono de Krimeo

eta|dekstra|200px|La kanjono demalsupre
eta|dekstra|200px|La mallarĝa parto de la kanjono
**Granda kanjono de Krimeo** estas la plej granda kanjono de Ukrainio. La kanjono troviĝas en la Krimea montaro kvin kilometrojn sud-orienten de la vilaĝo *Sokolinoje* (Baĥĉisaraja distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo) kaj estas populara turisma vidindaĵo.

## Geologio kaj geografio 
La kanjono formiĝis en supraĵurasiaj kalkoŝtonoj pro la akva erodo antaŭ ĉ. 1,5-2 milionoj da jaroj sur la loko de tektona fendo kaj prezentas malplenaĵon kun glataj muroj. Sur la fundo de la kanjono fluas la rivereto *Auzun-Uzen*, nutrata de multaj fontoj (la plej granda el ili, nomata *Pania*, jaraveraĝe produktas 350 litrojn da akvo sekunde); ĝi formas multajn negrandajn (3-4 metrojn altajn) akvofalojn kaj profundaĵojn (ĝis 2,5 metrojn profundajn, la plej fama el ili estas la t. n. "Kuvo de juneco"; krome la fundo estas kovrita de multaj defalaj ŝtonoj kaj ŝtonegoj. Somere kaj aŭtune, kiam precipitaĵoj malmultas, la kanjono iom sekiĝas kaj iĝas pli-malpli facile trairebla de la buŝo ĝis la pinto.

La longo de la kanjono estas ĉ. 3 km., la averaĝaj altoj de ĝiaj muroj estas ĉ. 300-320 m., la minimuma larĝeco de la kanjono estas de 3 ĝis 5 m. En la kanjono regas aparta mikroklimato - pli humida kaj malvarma, ol en la ĉirkaŭa teritorio.

## Flaŭro kaj faŭno de la kanjono 
La deklivoj de la kanjono estas kovritaj de negrandaj grupoj de krimeaj pinoj. En la suba parto de la kanjono kreskas foliarboj (ĉefe karpenoj, fagoj, fraksenoj, kverkoj). Grava karakterizo de la kanjona flaŭro estas la enesto de multaj maloftaj plantoj (ekz., ordinara taksuso, maloftaj specioj de filikoj kaj orkideoj).

En la rivero de la kanjono troveblas trutoj. Inter mamuloj plej ofte renkonteblas erinacoj, vizeloj, meloj, kapreoloj. Inter birdoj plej oftas paruoj, pegoj, fenikuroj, rubekoloj, filoskopoj kaj garoloj. Multas diversaj lacertoj.

## Esploroj kaj moderna stato 
Malgraŭ tio, ke la kanjono estis bone konata al la lokaj loĝantoj jam de malnovega tempo, ĝia unua scienca priskribo estis farita nur en la jaro 1925 fare de profesoro I. I. Puzanov.

Jam en la jaro 1947 oni deklaris la Grandan kanjonon natura monumento; en 1974 la teritorio de la kanjono (pli ol 300 hektaroj) estis deklarita kiel natura rezervejo. La vizitado de la kanjono estas pagenda kaj iom limigita.

La plej popularaj objektoj en la kanjono estas la t. n. "Blua lago", la fonto *Pania* kaj la kavaĵo, plena je la fontaj akvoj - la t. n. "Kuvo de juneco".

La Granda kanjono estas populara turisma vidindaĵo de Krimeo, kvankam plej ofte la turismaj itineroj atingas nur la "Kuvon de juneco", dum la plej mallarĝaj supraj partoj de la kanjono traireblas nur dum plej seka jartempo kaj nur kun speciala ekipaĵo. Ekzistas ankaŭ kelkaj padoj laŭlonge de la kanjono sur ĝiaj supraj randoj, sed ili estas uzataj nur fare de spertaj turistoj.

## Referencoj 
## Ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Kanjonoj
Kategorio:Krimea montaro
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Geografio de Krimeo
Mátyás Varga

**Mátyás Varga** [mAtjAŝ], hungare **Varga Mátyás** estis hungara grafikisto kaj altlerneja instruisto.

Mátyás Varga naskiĝis la  1910 en Budapeŝto. Li mortis la  2002 en Szeged.

## Vivo 
Mátyás Varga frekventis industriartan (kaj ankaŭ alian) altlernejojn inter 1926-1929, poste li eklaboris en Nacia Teatro (Szeged), baldaŭ en aliaj teatroj kiel dekoraciisto. Inter 1948-1956 li instruis en altlernejo en Budapeŝto. Lia ĉefverko estas dekoraciaĵoj de subĉiela teatro de Szeged. El la postlasaĵoj li fondis muzeon. Li ricevis premion Kossuth en 1956, inter 1937-1999 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj solaj ekspozicioj (elekto) 
* 1967, 2002 Szeged
* 1970 Budapeŝto

## Liaj grupaj ekspozicioj (elekto) 
* 1943 Kolozsvár (nuntempa Cluj en Rumanio)
* 1944 Budapeŝto

## Liaj dekoraciaĵoj (elekto) 
* por diversaj dramoj, ekzemple Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homoj); József Katona: Bánk (banuso); William Shakespeare: Rikardo la 3-a; Hamleto, reĝido de Danujo; La Tragedio de Reĝo Lear; Otelo, la maŭro de Venecio
* por diversaj operoj, ekzemple Ferenc Erkel: Ladislao Hunyadi; Giuseppe Verdi: Aida
* por diversaj filmoj, ekzemple Budapeŝta printempo (filmo); En uniformo

## Liaj elektitaj disĉiploj 
* László Drégely
* Ottó Foky

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* http://www.szineszkonyvtar.hu/contents/p-z/varga.htm 

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Reciproka komprenado

En lingvistiko, **reciproka komprenado** estas la rilato inter du aŭ pliaj lingvoj kiu estiĝas kiam la parolantoj de tiuj lingvoj kapablas unu la aliajn kompreni sen antaŭa lernado, danke al grandaj similaĵoj inter la lingvoj. La interkomprenado povas esti sole en parolata lingvo, aŭ sole en skribata formo, aŭ en ambaŭ.

Bona ekzemplo de lingvogrupo kies parolantoj povas esti komprenataj inter si estas la dana, sveda, kaj norvega lingvoj, kiuj entenas plejparte la samajn gramatikan strukturon kaj leksikon. Tamen la prononcado de la tri lingvoj varias laŭ la geografia loko de la parolantaroj, kio malhelpas la reciprokecon.

Aliaj lingvoj kiuj inter si povas komprenati reciproke ĉe almenaŭ meza grado estas: rusa kun belorusa, malaja kun indonezia. Foje pro politikaj kialoj, lingvoj kun nur negrandaj gramatikaj aŭ leksikaj malsamoj inter parolantoj estas ankoraŭ dividitaj kaj konsiderataj kiel apartaj, ekzemple: la hindua kun urdua, aŭ la kvar lingvoj de la antaŭ Jugoslavio: bosna, serba, kroata, montenegra.

Kategorio:Lingvo
László Holló

**László Holló** [lAslO holO], hungare **Holló László,** Esperante **Ladislao Holló** estis hungara pentristo.

László Holló naskiĝis la  1887 en Kiskunfélegyháza. Li mortis la  1976 en Debrecen.

## Vivo 
László Holló frekventis gimnazion en Kiskunfélegyháza, ĉeflernejon en Budapeŝto, kie li lernis pentradon de Pál Szinyei Merse kaj Bertalan Székely. Inter 1909—1911 li lernis en Munkeno de Simon Hollósy, poste li studvojaĝis al Parizo, Hispanio kaj Italio. Ekde 1914 li pentradis en Debrecen, sed dum someroj en Tiszadada. Li ricevis premion Kossuth en 1961, ekde 1941 ankaŭ aliajn premiojn.

## Memorigiloj 
* muzeo en Debrecen de 1974
* rondo en Kiskunfélegyháza de 1961
* ekspozicio ekde 1994 en Putnok
* premio nomata "Holló László"

## Liaj pentraĵoj (elekto) 
* *Kalapos nő* (Ĉapela virino)
* *Feleségem* (Mia edzino)
* pluraj *Önarckép* (Memportreto)-j
* *Cigányleány* (Cigana knabino)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Holló
Sanĉo la 2-a (Portugalio)

**Sanĉo la 2-a de Portugalio** (n. en Koimbro la 8-an de septembro 1209; m. en Toledo, la 4-an de januaro 1248), kromnomita la Pia aŭ la Kapuĉulo, kvara reĝo de Portugalio, estis filo de la reĝo Alfonso la 2-a de Portugalio kaj ties edzino Uraka de Kastilio.

## Biografio 
En tiu tempo kiam li ascendis al la trono, en 1223, Portugalio spertis diplomatian konflikton kun la Katolika Eklezio. Lia patro, Alfonso la 2-a, estis ekskomunikita de la papo Honorio la 3-a, pro siaj provoj redukti la povon de la Eklezio ene de la lando. Iu dek-artikola traktato estis signaturita inter la Papo kaj Sanĉo la 2-a, tamen la reĝo donis malmulte da atento al ĝia plenumo. Lia prioritateco estis la Rekonkero de la sudo de la Iberia duoninsulo el la mano de la maŭroj. Ekde 1236 antaŭen, Sanĉo la 2-a konkeris plurajn urbojn en Algarve kaj Alentejo, garantiante la portugalan situacion en la regiono.

## Ekskomuniko 
En la 16-a de Aŭgusto 1234, Sanĉo la 2-a estis ekskomunikita de la sama grupo kiu lanĉis la Interdikton en 1231, kuniĝinta en la urbo *Ciudad Rodrigo*. Tio estis la natura konsekvenco de la Buleo *Si quam horribile* de la antaŭa jaro. La eterna kaj ĉiopova kanceliero de Sanĉo, nome Majstro Vicente, estis sendita en misio al la papa administrantaro, tiele penante malpliigi la efektojn de la ekskomuniko sur la aŭtoritateco de Sanĉo la 2-a, pliigante iomete lian reĝadon.

## Eltronigo de Sanĉo la 2-a 
Sanĉo la 2-a montriĝis kapabla komandanto, sed, rilatante gravajn administrajn problemojn li estris malpli kompetente. Li fiksis sian atenton ĉefe sur la militismaj kampanjoj, kaj la tereno de la internaj disputoj estis grandega. La nobelaro estis malkontenta pri la kondukto de la reĝo kaj komencis konspiri kontraŭ li. Krom tio, la meza klaso de la komercistoj ofte diskutadis kun la klerikaro, sen ia ajna interveno flanke de la reĝo. Kiel rezulte, la ĉefepiskopo de Porto faris formalan plendon al la papo pri tiu situacio de la aferoj. Ĉar la Eklezio estis la supera povo en la 13-a jarcento, la papo Inocento la 4-a sentis sin libera kaj publikigis la buleon *Grandi non immerito* ordonante ke la portugaloj elektu novan reĝon por anstataŭigi la tiel nomatan herezulon.

En 1246, malkontentaj nobeluloj invitis Alfonson, fraton de Sanĉo la 2-a, kiu tiame vivis en Francio kiel Grafo de Bulonjo, por havigi al si la tronon. Tuje Alfonso abdikis siajn francajn posedaĵojn kaj marŝis al Portugalio.

## Ekzilo kaj morto 
Sanĉo la 2-a estis forprenita de la trono en 1247 kaj fuĝis ekzile al Toledo kie li mortis en la 4-a de Januaro 1248.

## Edziĝo 
Sanĉo edziĝis ĉirkaŭ 1245, kun kastilia damo, Mécia Lopes de Haro, vidvino de Álvaro Peres de Kastro, kaj filino de Lope Díaz II de Haro kaj Urraka Alfonso de León, nelegitima filino de Alfonso la 9-a de Leono, tamen ili ne havis legitimajn gefilojn.

## Referencoj 
* *Dicionário Histórico de Portugal*
* *Historio de Portugalio* .

## Vidu ankaŭ 
** *Genealogia arbo de la reĝoj de Portugalio*.

## Notoj 
Kategorio:Portugalaj reĝoj
Preĝejo Sankta Triunuo (Bősárkány)

**Preĝejo de Sankta Triunuo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Bősárkány.

## Historio 
La kirko konstruiĝis en 1757, sed antaŭ jardekoj provizora preĝejo jam funkciis. Inter 1939-1944 ĝi estis pligrandigita per denova navo. La ĉefaltaro, predikejo kaj parto de la mebloj restis originaj el la 18-a jarcento. La orgeno estas aŭdebla ekde 1890, sed ĝi trakonstruiĝis en 1964.

## Konstruaĵo 
Apud la preĝejo ŝtona kruco situas. La konstruaĵo havas unusolan turon super la enirejo, 2 navojn kaj sakristion, kie estas la plej larĝa la konstruaĵo. Ĉe la sakristio estas videbla la jaro: 1759. Interne sur la plafono estas freskoj.

## Fontoj 
* hungare
* hungare 

Bosarkany
Bosarkany
Lajos Lengyel

**Lajos LENGYEL** [lajoŝ lendjel], hungare **Lengyel Lajos,** Esperante **Ludoviko Lengyel** (naskiĝis la  1904 en Makó, mortis la  1978 en Budapeŝto) estis hungara grafikisto, tipografo, presisto kaj fotisto.
eta|250px|Lajos Lengyel

## Biografio 
Lajos Lengyel post la 1-a mondmilito eklaboris en presejo en Makó. En 1927 li iris al Budapeŝto, kie li konatiĝis kun artistoj, ekzemple László Moholy-Nagy. Li lernis grafikadon. Inter 1948-1969 li estris gravan presejon, ekde 1956 li redaktis revuon *Magyar Grafika* (Hungara Grafiko). Li ricevis premion Kossuth en 1961, poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj solaj ekspozicioj (elekto) 
* 1973, 1989, 1995 Budapeŝto
* 1973 Veszprém
* 1974 Makó, Berlino
* 1976 Debrecen
* 1979 Miskolc

## Liaj grupaj ekspozicioj (elekto) 
* 1932, 1966, 1982, 1988 Budapeŝto
* 1966, 1977 Szolnok
* 1976 Hatvan
* 1981-1983 Belgio, Danio, Norvegio, Nederlando
* 1994 Esztergom
* 1998 Prago
* 1999 Vieno, Milano, Antverpeno

## Verkaro (elekto) 
* diversaj grafikaĵoj por libroj
* diversaj fotoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Lengyel
Lengyel
Lengyel
Lengyel
András László Kósa

**KÓSA András László** (ko:ŝa) estas rumania hungara sociologo naskita en Târgu Mureș la 9-an de majo 1977.

## Kariero 
András László Kósa diplomiĝis en UBB de Kluĵo en 1999. Li estas ĉefredaktoro de revuo Pro Minoritate. Li vivas en Budapeŝto. De majo 2012 li estas direktoro de la la Hungara Kultura Instituto (Magyar Kulturális Intézet) de Bukareŝto.

## Fonto 
* Pro Minoritate 

Kategorio:Hungaraj sociologoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Picarreau

**Picarreau** (prononcu : "pikaRO:'") estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dole kaj al la kantono Poligny.  

## Geografio 
La vilaĝo situas sur la unua altebenaĵo de Ĵuraso, inter Poligny kaj Champagnole.

## Demografio 
fonto:Insee

## Konataj lokuloj 
* *Magloire-Désiré Barthet*, iama apostola vikario de Senegambio (nuntempe malaperinta iama ŝtato formita de Senegalo kaj Gambio), naskiĝinta ĉe Picarreau en 1832.

## Eksteraj ligiloj 
* [Picarreau sur la retejo de IGN(https://eo.wikipedia.org/wiki/IGN)]

Kategorio:Komunumoj de Jura
Rumjancev-muzeo

[eta|120ra|grafo [Nikolaj Rumjancev (pentris *Borel* komence de la 19-a j.c.)]]
eta|maldekstra|360ra|Muzeo en Paŝkov palaco
**Rumjancev-muzeo** () estas plej abunda kolekto de libroj, manuskriptoj, pentraĵoj, moneroj, etnaj kaj historiaj materialoj en Rusujo.

Ĝi aperis en 1826 surbaze de heredaĵo, kiun testamentis fama rusa diplomato kaj grafo Nikolaj Rumjancev al sia popolo. En 1831-1861 la eksponaĵoj estis prezentitaj por publika revuo en Sankt-Peterburga Rumjancev palaco.

Ekde 1861 la muzeo funkcias en Moskvo en belega Paŝkov palaco situanta vidalvide de Kremlo sur alta monteto. La konstruaĵon projektis kaj aperigis en la 18-a jarcento fama rusa arkitekto Vasilij Baĵenov.

Julie de 1862 libraro de la muzeo iĝis aperta por vizitantoj kaj poiome danke al multaj donacoj de mecenatoj akiris statuson de plej riĉa biblioteko en la lando.

En 1924 dum la sovetia reĝimo la biblioteko de la muzeo estis transformita al la Ŝtata Lenin Biblioteko, kiu tiel nomiĝis ĝis 1992. En ĝi oni kolektis libraron en 367 mondaj lingvoj. Ankaŭ ĝi entenas nepran unu ekzempleron de ĉiu libro eldonita en Rusujo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rmuseum.ru/  oficiala ttt-ejo  
* http://rusmilestones.ru/day/show/?id=24077 evoluado de la muzeo 
* http://www.triposo.com/poi/Russian_State_Library historio de la biblioteko kaj ĝia loko sur mapo de Moskvo 

Kategorio:Konstruaĵoj en Moskvo
Kategorio:Muzeoj en Moskvo
Kategorio:Muzeoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Bibliotekoj en Rusio
Kategorio:Distrikto Arbat (Moskvo)
Naum Râmniceanu

**Naum Râmniceanu** [rimniĉanu], naskiĝinta la  en Corbi (RO), mortinta en 1838 aŭ 1839 en monaĥejo Cernica (distrikto Ilfov), estis rumana kronikisto, poeto kaj tradukisto.

Liaj gepatroj estis en 1755 irintaj de Jina (distrikto Sibiu) al Corbi por eskapi de la malbonaj kondiĉoj por ortodoksuloj. Ili sendis la filon por gimnazia instruado al Bukareŝto. En 1784 li monaĥiĝis en monaĥejo Hurez. Dum la aŭstria-turkia milito, en 1788, li rifuĝis al Jina, hejmo de liaj gepatroj. Poste li iris kiel religia instruisto al Banato kaj vivis en monaĥejo Lipova.

Naum Râmniceanu bone sciis Slavonon kaj la antikvan kaj modernan helenajn lingvojn. Li verkis multajn diversspecajn skribaĵojn pri historio, filologio, literaturo kaj teologio.

Siajn lastajn jarojn li pasigis en monaĥejo Cernica; tie li ankaŭ mortis.

## Notoj 
Kategorio:Rumanaj verkistoj
Kategorio:Rumanaj tradukistoj
Kategorio:Rumanaj religiuloj
Gyula Hincz

**Gyula HINCZ** [djula hinc], hungare **Hincz Gyula** estis hungara pentristo, grafikisto kaj profesoro.

Gyula Hincz naskiĝis la  1904 en Budapeŝto. Li mortis la  1986 en Budapeŝto.
eta|maldekstre|Komuna memortabulo ankaŭ pri Gyula Hincz

## Vivo 
Gyula Hincz lernis pentradon inter 1922-1929 en Budapeŝto de Gyula Rudnay kaj János Vaszary. En 1926 li studvojaĝis al Parizo por studi artojn de Paul Gauguin kaj Pablo Picasso, en 1928 li studadis en Berlino. Post la 2-a mondmilito li instruis en altlernejo en Budapeŝto. Li havis edzinon, kiu ofte estis modelo. Li ricevis premion Kossuth en 1958, inter 1952-1982 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj solaj ekspozicioj (elekto) 
* 1929, 1938, 1943, 1964, 1968, 1980, 1983, 2005, 2009 Budapeŝto
* 1968 Parizo
* 1976 Pécs
* 1981, 2006 Vác
* 2007 Győr

## Liaj grupaj ekspozicioj (elekto) 
* 1937, 1950, 1954, 1956, 1962, 1965, 1977, 1983, 2009 Budapeŝto
* 1960 Venezio
* 1964 Graz
* 1965 Prago, Berlino, Helsinko, Beogrado
* 1967 Londono
* 1968 Essen
* 1969 Oslo, Bergen, Kiel, Bologna
* 1970 Venezio

## Verkaro (elekto) 
* diversaj pentraĵoj, ekzemple *Nő a kertben* (Virino en la ĝardeno) 1927; *Angyali üdvözlet* (Anĝela saluto) 1941
* diversaj gravuraĵoj
* vitra mozaiko en 1970 videbla en universitato en Budapeŝto
* mozaiko 1973 videbla en universitato en Gödöllő
* ilustraĵoj en diversaj libroj

## Elektitaj disĉiploj 
* József Baska
* Ferenc Berényi
* István Csík
* Kálmán Csohány
* Gyula Feledy
* Károly Gaburek
* Mihály Gácsi
* Tamás Galambos
* Pál Gerzson
* László Gyémánt
* Gabriella Hajnal
* Lajos Kántor (pentristo)
* János Kass
* György Kemény (grafikisto)
* Lajos Kondor
* Gyula Konkoly
* János Major
* Dóra Maurer
* István Nádler
* Károly Reich
* Mátyás Réti
* Nándor Szilvásy
* Hajnal Tordai
* Sándor Tóth (skulptisto)
* Erzsébet Udvardi
* Ádám Würtz
* Crescencia Zelenák

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
5812 Jayewinkler

'*5812 *Jayewinkler'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Andrew J. Noymer elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jaye Scott Winkler'', amikino de la malkovrinto, lernantino en la Universitato Harvard pri publika sano, kaj talenta rajdantino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Andrew J. Noymer
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Priit Narusk

[eta|Priit Narusk en la [Tour de Ski en Prago.]]
**Priit NARUSK** (naskiĝis la 8-an de decembro 1977) estas estona skikuradisto. Li reprezentis Estonio en la Vintra Olimpiko 2002 en Sallaga Urbo, kaj en la Vintra Olimpiko 2006 en Torino.

## Referencoj 
Narusk
Villers-le-Lac

''''*  estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Doubs*, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (, prononco []). Fine de  en la komunumo vivis . Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *villersois* aŭ *villersoises*. Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Pontarlier* (france *arrondissement de Pontarlier*), la centra kaj suda parto de la departemento, kaj al la kantono **.

## Geografio 
Villers-le-Lac situas en Ĵurasa montaro, ĉe la bordo de la rivero Doubs. Post Villers-le-Lac orienten la rivero Doubs faras meandrojn "Les Méandres", kie ŝipoj veturas por atingi la akvofalon Le Saut-du-Doubs. Post la meandroj oni atingas lagon. Svisoj nomas tiun lagon "Lac des Brenets". Francoj nomas tiun lagon "Lac de Chaillexon". Post tiu lago orienten la rivero Doubs estas la landlimo inter Francio kaj Svislando. Post la lago la rivero Doubs eniras gorĝon, mallarĝan valon kun klifoj "Les Bassins". Tie veturas la ŝipoj, ĉu francaj, ĉu svisaj. Oriente de tiu sovaĝa parto staras natura fermo, kie estas restoracioj kaj havenoj. Oriente de tiu loko la rivero fluas deklive kaj rapide: "Les Rapides". Post tiu parto aperas la akvofalo "La Chute": le Doubs saltas de alteco de 27 m en la loko nomata salto de Doubs.

### Ekonomio 
eta|maldekstra|La muzeo pri horloĝoj
Tie oni fabrikas kolbasojn, fromaĝojn kaj partojn de horloĝo.

### Najbaraj komunumoj 
La komunumo Villers-le-Lac limas al Les Brenets en Svisio kaj Morteau en Francio.

## Villers-le-Lac kaj Esperanto 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 2 voĉojn (0,15 %) en 2004, 2 voĉojn (0,16 % ) en 2009 kaj 1 voĉon (0,07 %) en 2014.

Se oni promenas sur svisa grundo el Les Brenets al la akvofalo Le Saut-du-Doubs, oni povas vidi la verdan stelon de Esperanto en la rokoj. Estas ZEO en Les Brenets, memorŝildo pri la svisa pionira esperantisto Edouard Ducommun.

En septembro 2016 okazis en Le Cerneux Billard esperanta renkontiĝo SFERO por familioj.

## Vidu ankaŭ 
* loknomoj, kiuj enhavas la franclingvan silabaron *-villers''-

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* La muzeo 

Kategorio:Komunumoj de Doubs
Schwarzenberg (Aŭstrio)

**Schwarzenberg**  estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Vorarlbergo - la plej okcidenta parto de la ŝtato - kaj al la distrikto Bregenz. Komence de [[]] en la komunumo vivis . 

## Geografio 
La komunuma teritorio ampleksas areon de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Geologie la teritorio apartenas al la orientaj Alpoj. Averaĝa alteco de la komunumo estas  metroj super la marnivelo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Vorarlbergo
Kategorio:Distrikto Bregenz
Kristina Šmigun-Vähi

[eta|Kristina Šmigun-Vähi en [Otepää en 2006.]]
**Kristina ŠMIGUN-VÄHI** (naskiĝis la 23-an de februaro 1977) estas eksa estona skikuradistino. Ŝi reprezentis Estonion en 5 Vintraj Olimpikoj: en 1994, 1998, 2002, 2006, kaj 2010 en Vankuvero.

## Referencoj 
Šmigun-Vähi
Estonio en la Somera Olimpiko 2012

Pro la kronvirusa pandemio la evento, kiu tenis en sia oficiala nomo la jaron "2020", estis fakte prokrastita al la 23-a de julio ĝis la 8-a de aŭgusto 2021. Kunordigis la teamon la Estona Olimpika Komitato ().

## Medalistoj
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo ( kaj )

## Referencoj
Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 2012
#
Somera Olimpiko
5813 Eizaburo

**5813 Eizaburo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Takuo Kojima elde la observatorio de Ĉijoda (gubernio Gunma, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana sciencisto, montgrimpisto, kaj polusa esploradisto Eizaburo Nishibori (japane 西堀 栄三郎 , *Nishibori Eizaburō*, 1903–1989). Li inventis pli bonan tipon de vakua valvo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takuo Kojima
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Pianosonato

**Pianosonato** estas solosonato por piano. Ĉi tiu formo de instrumenta komponado proponas kadron por la malvolvado de muzikaj, ofte kontrastaj ideoj. Ĝi estas subdividita en plurajn, ankaŭ interne struktureblajn movimentojn. Ĝi evoluis dumpase de la 17-a jarcento el aliaj muzikaj formoj kiel verkĝenro por klavarinstrumento. Sian unuan konkretan formon ĝi ricevis de Joseph Haydn. Trans 150 jaroj ĝi estis je ŝanĝioĝanta ena kaj ekstera formo unu el la centraj formoj de pianomuziko. Supro estas la pianosonatoj de Beethoven. En la romantismo ĝi ŝanĝiĝis treege laŭenhave kaj forme, pli kaj pli dissolviĝante plej malfrue per la ekesto de maltonaleco je la komenco de la 20-a jarcento. La teorian koncepton de la sonato abstraktis la muzikscienco el kelkaj verkoj, sed tiu ĉi koncepto plej ofte ne konformas kun la muzika realeco.

## Referencoj 
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
!
5815 Shinsengumi

'*5815 *Shinsengumi'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la "*Shinsen Gumi*" (japane: 新選組), armita forto de 300 samurajoj kiu organizis la defendon de la *bakufu'' de Tokugawa Ieyasu kaj tenis la ordon en Kioto de 1863 al 1869.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
5823 Oryo

'*5823 *Oryo'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Narasaki Ryō (Oryō)* (japane 楢崎龍, 1841–1906), edzino de la samurajo, revoluciulo kaj politikulo Sakamoto Ryōma (*vidu la asteroidon 2835 Ryoma'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Brown Boveri Ltd

**Brown Boveri Ltd**, (BBC) estis svisa entrepreno fondita en 1891.

En 1988 BBC kuniĝis kun la plejparto de la sveda entrepreno Asea kaj fariĝis parto de la nova entrepreno ABB Asea Brown Boveri Ltd, posedata de ambaŭ Asea AB kaj Brown Boveri Ltd.

Kategorio:Produktantoj de veturanta materialo
Kategorio:Entreprenoj
5862 Sakanoue

'*5862 *Sakanoue'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la emeritan profesoron *Tsutomu Sakanoue'' de la Universitato de Kiuŝuo, kies fakoj ampleksas meteologian agrikulturon, protekton kontraŭ meteologiaj katastrofoj, meteologian medicinon kaj . Kiel amatora astronomo kaj fakulo pri atmosferaj fenomenoj, li interesiĝas pri la verda radio kaj la ombraj strioj. Li klopodas popularigi la astronomion kaj estis vic-prezidento de la Orienta Astronomia Asocio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Alĝerio en la Somera Olimpiko 2012

La nacia teamo de Alĝerio en la Somera Olimpiko 2012 grupigas ĉiujn virajn kaj virinajn atletojn de tiu lando kiuj partoprenis en la Somera Olimpiko de la 27-a de julio ĝis la 12-a de aŭgusto 2012 en Londono, la ĉefurbo de Britio. La alĝeria teamo konsistis el 39 atletoj, kiuj estis elektitaj fare de la Alĝeria Olimpika Komitato kaj konkuris en 12 sportaj fakoj. La evento de 2012 estis la 12-a Somera Olimpiko en kiu reprezentiĝis alĝeria nacia teamo, post unua apero en 1964 kaj paŭzo en 1976.

Flagoportantoj de la teamo estis la boksisto *Abdelhafid Benŝabla* (عبد الحفيظ بن شبلة, franca latinliterigo *Abdelhafid Benchabla*, en la malferma kaj ferma ceremonioj).

La alĝeria teamo gajnis sume 15px 1 oran medalon:

## Medalisto 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Alĝerio en la Olimpikoj

250px240px

Kategorio:Landoj en la Somera Olimpiko 2012
#
Trutokvinteto

[eta|rekte|Schubert-domo ĉe la urboplaco je [Steyr]]
La pianokvinteto opus post. 114 - D 667 en A-maĵoro de Franz Schubert estas konata sub la nomo **Forellenquintett** (eo:**trutokvinteto**). Estas la ununura pianokvinteto de Schubert kaj postulas la nekutiman instrumentaron piano, violono, vjolo, violonĉelo kaj kontrabaso.

## Historio 
Schubert komencis komponi la gajan pecon supozeble en la jaro 1819 dum sia unua restado en Steyr (Aŭstrujo) kaj pretigis ĝin en Vieno. Kiel ununura manskriba fonto restis kopio en voĉoj de Albert Stadler, amiko de Schubert. El ĝia titolpaĝo evidentas, ke la kvinteto ekestis laŭ instigo kaj deziro de Silvester Paumgartner, muzika mecenato kaj violonĉelisto el Steyr, al kiu ĝi ankaŭ estas dediĉita.

Unua evidente neatendita publikado okazis jam la 7-an de decembro 1820 en la revuo *Wiener Zeitschrift für Kunst, Literatur, Theater und Mode*. En la jaro post la morto de Schubert, 1829, la viena muzikeldonisto Josef Czerny, kiu estis aĉetinta la memskriban originalon el la postlasaĵo de Schubert, publikigis ĉi tiun kvinteton ankaŭ en voĉoj kiel op. post. 114. La memskribaĵo ĝis nun estas perdiĝinta, sed kun sufiĉa certeco ĝi estas ŝablono por kopiaĵo kaj unua eldono. Se oni komparas la voĉojn de Stadler kun tiuj de la viena unua eldono, el multaj detaloj evidentiĝas, ke la memskribaĵo devus esti notita en partituro.

Sian kromnomon la kvinteto ricevis, ĉar Schubert bazigis la temon de la variacia movimento sur sia lido *Die Forelle* (laŭ la poemo de Christian Friedrich Daniel Schubart).

## Movimentoj 
La trutokvinteto konsistas el kvin movimentoj:
# Allegro vivace

 \relative c' {
  \new PianoStaff 4\f b'4\rest b2\rest b1\rest e,2\pp( dis e a) \slashedGrace { b16( cis16 } d2->)( cis4 b) b2( cis4) b\rest s2 s s s gis2->( a4 b)
   }
    \\
   {
    s4 s s2 s1 s2 s s s e,1 e2. s4 cis'2( bis cis e) s2 s4 s b2( cis4)
   }
    >>
   }
  >>
 }

# Andante
# Scherzo. Presto
# Thema. Andantino - Variazioni I-V - Allegretto
# Finale. Allegro giusto

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Kvara movimento muzikata dum la Ŝubertiado de 2006 en Schwarzenberg ()

Kategorio:Kvintetoj
Kategorio:Verkoj de Franz Schubert
En Nahud

'*** (aŭ an-Nahud aŭ an-Nuhud), arabe **‏النهود‎** estas grandurbo en Sudano.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 110.741 (en 2012)
* Supermara alteco: 573 m
* Horzono: UTC +3

## Geografio 
 situas sur montetaro en la meza (iomete suda) parto de la lando. El Obeid troviĝas 201, Al Faŝir 350, Omdurban 541, **Ĥartumo*' 547, Genejna 654 km.

## Historio 
El  ekde la 1850-aj jaroj pilgrimantoj vojaĝas al Mekao.

## Ekonomio 
 estas centro de la komerco pri arakidoj ekde mezo de la 20-a jarcento.

## Trafiko 
 havas flughavenon. Ĉefvojoj kuras al Al Faŝir kaj El Obeid, krome estas 2 malpli gravaj vojoj suden.

## Klimato 
En  la averaĝa temperaturo varias inter 21 kaj 30 °C. La varmo en aprilo kulminas, en januaro malkulminas. Jare pluvas po 368 mm. La pluvo kulminas en aŭgusto. Inter novembro-marto neniam pluvas.

## Fontoj 
* Germana Vikipedio
* mapo, distancoj 
* mapo
* loĝantaro
* vetero

Kategorio:Urboj de Sudano
Szabad Szó

**Szabad Szó** (Libera Vorto)
*1.Szabad Szó (Temesvaro) estis hungaralingva politika tagĵurnalo aprinta en Temeŝvaro inter 1-a de novembro 1944 kaj 21-a de decembro 1989.

## Fontoj 
* RMIL 
* Szabad Szó (Budapeŝto) hungara politika socia kaj ekonomika gazeto en Hungario (28-a de oktobro 1889 — 3-a de februaro 1952).
* Hungara vikipedio
Károly Reich

**Károly Reich** [kAroj rejĥ], hungare **Reich Károly,** Esperante **Karolo Reich** estis hungara grafikisto.

Károly Reich naskiĝis la  1922 en Balatonszemes. Li mortis la  1988 en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Reich frekventis industriartan ĉeflernejon en Budapeŝto, poste lernis pentradon de Gyula Hincz kaj György Konecsni. Komence li faris afiŝojn, poste ilustris precipe librojn. En Hungario ne estas infano aŭ junulo, kiu ne vidis tiujn ilustraĵojn. Li ricevis premion Kossuth en 1963, poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj solaj ekspozicioj (elekto) 
* 1964, 1973, 1981, 1983, 1989, 1995 Budapeŝto
* 1971 Hajdúszoboszló, Miskolc
* 1972 Berlino
* 1974 Visegrád
* 1975 Sofio
* 1976 Szekszárd
* 1977 Kaposvár, Békéscsaba
* 1984 Veszprém
* 1986 Miskolc
* 1987 Hamburg, Sopron, Békéscsaba
* 1993 Csorna, Szekszárd
* 2000 Debrecen

## Liaj grupaj ekspozicioj (elekto) 
* 1952-1965, 1960, 1995 Budapeŝto
* 1961-1985 Miskolc
* 1966 Lugano
* 1968 Essen
* 1981 Bratislavo

## Verkaro (elekto) 
* grandegaj murpentraĵoj por infanoj en Fót, Zalaegerszeg, Budapeŝto, Miskolc
* 500 da libraj ilustraĵoj

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Reich
Szatmári Újság

**Szatmári Újság** (Ĵurnalo de Satmaro) hungarlingva politika tagĵurnalo aperinta en Satmaro inter 24-a de novembro 1929 kaj 9-a de marto 1935. 
## Redakcio
Ĝia respondecredaktoro, respektive ĉefradaktoro estis Ká­roly Manyák, ĉefkunlaborinto de 1933 Albert Figus. Pli poste de fare de Károly Manyák ĝi aperis sub titolo Újság ĝis 2-a de oktobro 1937. 
## Fonto
*RMIL 
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Géza Fónyi

**Géza FÓNYI** [fOnji], hungare **Fónyi Géza** (naskiĝis kiel **Friml Géza** la  1899 en Hungario, en Trencsén (nuntempa Trenčín en Slovakio), mortis la  1971 en Budapeŝto) estis hungara pentristo, mozaikisto, instruisto kaj profesoro.

## Biografio 
Géza Fónyi studis pentradon en Hungara Belarta Altlernejo inter 1917-1925, kie li lernis de Oszkár Glatz kaj István Réti. En 1926 li studvojaĝis al Vieno, poste al Parizo, Londono kaj Florenco. Ekde 1930 li instruis en mezlernejo, ekde 1938 en universitato, ekde 1946 en altlernejo. Li ofte pentradis en Tihany kaj en Szentendre. Li ricevis premion Kossuth en 1970, inter 1953-1969 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj solaj ekspozicioj (elekto) 
* 1961, 1969, 1979 Budapeŝto
* 1970 Miskolc

## Liaj grupaj ekspozicioj (elekto) 
* Budapeŝto
* 1967 Vieno

## Elektitaj disĉiploj 
* József Bartl
* Ferenc Berényi
* Viola Berki
* Ákos Birkás
* Lajos Csákvári Nagy
* Líviusz Gyulai
* György Hegyi
* Mária Hertay
* Gyula Konfár
* Péter Kovács (pentristo)
* Zoltán Lenkey
* Kálmán Molnár (grafikisto)
* Sándor Molnár (pentristo)
* Zoltán Nuridsány
* János Orosz
* László Patay
* János Pető
* Miklós Somos
* Gabriella Sulyok
* Imre Szemethy
* Tamás Szikora
* János Szurcsik
* Zoltán Tölg-Molnár
* Erzsébet Udvardi
* Gábor Véssey
* János Wagner (pentristo)

## Verkaro (elekto) 
* diversaj pentraĵoj
* diversaj mozaikoj, ekzemple en Inota, Genéve, Dunaújváros, Győr, Csorna

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Federala Sperto

***Federala Sperto***  estas libro pri mondfederismo verkita de Edmond Privat kaj publikigita de Universala Ligo en 1958 . La franclingva versio de tiu ĉi libro aperis jam en 1942 ; la esperantlingva versio tamen estas komplete reverkita kaj aktualigita.

## Enhavo 
Privat verkis tiun libron sub la impreso de la Dua Mondmilito, per kiu evidentiĝis la fiasko de la Ligo de Nacioj. Lia baza tezo estas, ke nacia suvereneco povas esti danĝera, kaj ke federacio kun potencaj centraj organoj estas pli vivkapabla ol nura ligo de suverenaj ŝtatoj. Tiun ĉi tezon li ilustras per prezento de du "sukcesoj" - Usono kaj Svislando - kaj unu "malsukceso" - La Ligo de Nacioj. Li skribas pri la rezisto, kiun siatempe renkontis la starigo de usona federacio en 1787 kaj de svisa federacio en 1848 (ekzemple pro la onidira malsameco de la unuopaj nordamerikaj kolonioj respektive la svisaj kantonoj), kaj pri la prospero, kiu fine rezultis el la sukcesa unuigo de tiuj landoj al federacio.

Li konkludas:
:*Kion pruvas la spertoj pozitivaj de interŝtataj federacioj, kiel la usona aŭ la svisa, kaj la spertoj negativaj de interŝtataj organizoj, kiel la Ligo de Nacioj? Ili pruvas, ke unuiĝo kun vera aŭtoritato kapablas certigi pacon kaj prosperon kondiĉe, ke la decidan potencon en komunaj aferoj tenu la centraj organoj, kaj ne la diversaj ŝtatoj. Sur tiu kampo ili devas rezigni sian absolutan suverenecon. Sen tio la organizo malsukcesas kaj tion montras ĝuste la negativa Liga sperto.*

Privat kritikas, ke la Unuiĝintaj Nacioj sekvis la eraran vojon de la Ligo de Nacioj, ĉar ankaŭ ili "ne kuraĝis forigi la danĝeran suverenecon de la membro-ŝtatoj". Privat pledas por pluevoluigo de la UN al duĉambra sistemo: Aldone al ties Ĝenerala Asembleo (la kunveno de la ŝtatoj) ekzistu dua kunveno elektota de la popoloj laŭ proporcio de la loĝantoj. Li favoras ne nur la kreon de monda parlamento, sed ankaŭ la starigon de monda registaro kaj tutmonda polico.

La ideoj el *Federala Sperto* reaperas en la aŭtobiografio *Aventuroj de Pioniro* de Privat, kiu konkludas tie, ke multaj el liaj idealoj fariĝis realo, kun du precipaj esceptoj: "Restas ankoraŭ inter la aferoj, kiuj okupas mian tempon, la ĝeneraligo de mondlingvo kaj la kreo de vera federala mondregistaro."

Per sia libro, Privat celis precipe fari kontribuon favore al monda paco. En la 21-a jarcento, liaj argumentoj plu vekas ioman atenton en la Esperanto-movado rilate al la diskuto pri Parlamenta Asembleo ĉe la Unuiĝintaj Nacioj, sed ankaŭ rilate al eŭropa federismo kiel ebla solvo de la EU-ŝuldokrizo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Federala Sperto* rete legebla
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Ferenc Martyn

**Ferenc Martyn** [martin], hungare **Martyn Ferenc** estis hungara pentristo, grafikisto, skulptisto kaj ceramikisto.

Ferenc Martyn naskiĝis la  1899 en Kaposvár. Li mortis la  1986 en Pécs.

## Vivo 
Parenco de Ferenc Martyn estis József Rippl-Rónai. Intere 1926-1940 li vivis en Parizo, kie li konatiĝis pri la novaj stiloj. En Pécs li okupiĝis ankaŭ pri porcelanoj, kie li faris diversajn ujojn. Li ankaŭ instruis en la sama urbo. Li ricevis premion Kossuth en 1973, inter 1962-1979 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj ekspozicioj (elekto) 
* 1934, 1946, 1965, 1966, 1978, 1980 Budapeŝto
* 1947 Pécs
* 1970 Tihany
* 1979 Romo

## Verkaro (elekto) 
* pentraĵoj, ekzemple *Hárman a tengerparton* (Triope sur la marbordo) 1943; *Kakas* (Koko) 1955; *Madarak* (Birdoj) 1979
* grafikaĵoj
* ilustraĵoj en libroj
* skulptaĵoj

## Elektitaj disĉipoj 
* István Gellér B.

## Memorigiloj 
* muzeo "Martyn Ferenc" en Pécs
* konstantaj ekspozicioj en Tata kaj Kaposvár

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Martyn
Martyn
Martyn
Martyn
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Béla Finta

**FINTA Béla** estas rumania hungara matematikisto. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 13-a de septembro 1960.

## Biografio
Béla Finta diplomitiĝis en 1984 en UBB de Kluĵo pri matematiko. Li doktoriĝis en 1998 en Kluĵo. De 1990 li instruas en la Universitato Petru Maior de Târgu Mureș, kie li atingis la instruan rangon docento en 2002.

## Fonto
*Persona retpaĝo 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
György Kohán

**György Kohán** [djordj], hungare **Kohán György,** Esperante **Georgo Kohán** estis hungara pentristo kaj grafikisto.

György Kohán naskiĝis la  1910 en *Gyulavári* (nuntempa urboparto de Gyula). Li mortis la  1966 en Gyula.

## Vivo 
György Kohán frekventis ĉeflernejon pri pentrado en Budapeŝto, kie li lernis de Oszkár Glatz. En 1930 li studvojaĝis al Parizo. Post 3 jaroj li iris al Hódmezővásárhely, kie li konatiĝis kun aliaj artistoj. En la fruaj 1950-aj jaroj li estis malpermesita, ĉar lia stilo ne konvenis al la unusola partio. Li ricevis premion Kossuth en 1966, inter 1959-1964 ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj ekspozicioj (elekto) 
* 1976 Budapeŝto
* 1976 Berlino
* 2007 Békéscsaba

## Verkaro (elekto) 
* 600 da pentraĵoj, ekzemple *Pihenő nő* (Ripozanta virino), *Parasztasszony* (Kamparanino) 1960
* 2600 da grafikaĵoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kohán
Kohán
Dua Silezia Ribelo

**Dua Silezia Ribelo** estis armita interveno daŭranta de la 19/20 ĝis la 25-a de aŭgusto 1920 por forigi de la plebiscita areo germanajn sekurecajn instancojn kaj kreo de miksa pola-germana polico bazita sur principo de ekvivalento. La dua silezia ribelo estas unu el kvar sukcesintaj polaj insurekcioj.
[eta|300px|dekstra|La [Sileziaj Ribeloj (estis tri armitaj konfliktoj en Supra Silezio, kiuj okazis en la jaroj 1919-1921 inter pola kaj germana loĝantaro, sed antaŭ ĉio inter polaj aŭ germanaj silezianoj. Ili okazis dum limfiksado de la pola ŝtato post fino de la unua mondmilito), malhela verda koloro: la Unua Silezia Ribelo, mezhela: la Dua Silezia Ribelo, hela verda koloro: la Tria Silezia Ribelo]]

## Literaturo 
* T. Jędruszczak, '** (Supra Silezio en 1920. Dua silezia ribelo) en: Historia Polski, volumo IV, 1-a parto, PAN, Warszawa 1984 ISBN 83-01-03865-9
* K. Popiołek, **' (Historio de Silezio. De pratempoj ĝis 1945),  1984.

## Vidu ankaŭ 
* Sileziaj Ribeloj

Kategorio:Sileziaj Ribeloj
Kategorio:Konfliktoj en 1920
Kategorio:Ribeloj en la 20-a jarcento
Antal Szécsi

**SZÉCSI Antal** estas rumania hungara instruisto, lernejestro, prieduka artikolisto, lokhistoristo. Li naskiĝis en Galați la 12-a de majo 1938.

## Biografio 
Antal Szécsi akiris bazlernejan diplomon en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc (1955). Li diplomiĝis pri rumana lingvo kaj literaturo en UBB de Kluĵo (1965).

## Libroj 
* *Falu a Látóhegy alatt*. Monografio de vilaĝo Vârghiș (Székelyudvarhely 2005);
* *Kapuállítók hitével*. Vivkariero de pedagogo (sl. 2007).
* „…Maga-felejtő sorsunk halk tudója…” Vivkariero kaj verkaro de Károly Borbáth. Székely­udvarhely 2008).

## Fonto 
* RMIL 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
5915 Yoshihiro

'*5915 *Yoshihiro'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana sciencisto *Yoshihiro Yamada'', popularigisto pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991