open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Indikospecio

**Indikospecio** estas ajna biologia specio kiu difinas trajton aŭ karakterizaĵon de la medio. Ekzemple, specio povas konturi ekoregionon aŭ indiki medi-cirkonstancon kiel ekzemple ekapero de malsano, poluo, speciokonkurado aŭ klimata ŝanĝo. Indikospecioj povas esti inter la plej sentemaj specioj en regiono, kaj foje funkcii kiel fruaj avertoj al monitoradaj biologoj.

Planto- kaj besto-specioj estis uzitaj por indikiloj dum jardekoj por kolekti informojn pri la multaj regionoj. Vertebruloj estas utiligitaj kiel indikilo de populaciotendencoj kaj vivejo por aliaj specioj. Speciidentigo estas gravega por la konservado de biodiverseco. Ĉirkaŭ 1.9 milionoj da specioj estis identigitaj, sed ekzistas 3 ĝis 100 milionoj da specioj. Kelkaj el ili ne estis studitaj. Aperas novaj specioj ĉiun jaron kiuj estas nekonataj kaj daŭre estas malkovritaj ĉiun jaron. Indikospecioj servis kiel laŭmezuraj medicirkonstancoj. La kialo de tiuj specioj de planto devas determini kiom bone aliaj specioj povas kreski en la sama loko.

Indikospecioj ankaŭ estas konataj kiel gardostarantaj organismoj, t.e. organismoj kiuj estas idealaj por biomonitorado. Organismoj kiel ekzemple ostroj kaj mituloj estis grandskale utiligitaj kiel bioekranoj en maraj kaj estuaraj medioj. Ekzemple, la "Mussel Watch" programo estas tutmonda projekto uzanta mitulojn por taksi mediajn efikojn al marbordaj akvoj. Iliaj bone dokumentitaj manĝigokutimoj, senmova kondiĉo kaj ilia rolo kiel integritaj partoj de la nutroĉeno estas kelkaj el ĉefkialoj kial ostroj kaj mituloj estas vaste uzitaj bioekranoj. Konsiderinda kvanto de poluaĵkoncentriĝoj estas trovita en la surfacaj sedimentoj de maraj kaj estuaraj medioj. Grava fizika proceso reganta la transporton de bona partikla materialo kaj rilataj partiklo-malliberaj poluaĵoj en estuaraj medioj estas resuspendo. Fortaj ventoj kreas surfacajn ondojn, kiuj, en malprofunda akvo, projekcias energion al la akvo-sedimenta interfaco rezultiganta resuspendon de bona sedimento de la supraj tavoloj de la estuarplanko. Bona materialo povas esti transportita per tajdaj fluoj al aliaj partoj de la estuaro kaj eventuale al la oceano. Mituloj kaj ostroj estas filtrilpluigiloj kaj tial asimilado estas per konsumado de partikloj en la akvokolono. Sedimenta resuspendo estas tiel gravega en la bioamasiĝa procezo kiu helpas la taksadon de eblaj negativaj biologiaj efikoj de sedimentaj poluaĵoj pri maraj kaj estuaraj medioj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Indicator Plant/Indicator Animal species marietta.edu—"The Tropical Rain Forest"
* Biological Indicators of Watershed Health: Biological Integrity - US Environmental Protection Agency
* Online biomonitoring of water quality by a 24/7 record of various bivalve molluscs' behavior and physiology worldwide (biological rhythms, growth rate, spawning, daily behavior): la projekto MolluSCAN *eye*
* Canary Database: Index
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/286117/indicator-species
* 

Kategorio:Biologio
Kategorio:Ekologio
Urba Muzeo kaj Galerio (Svitavy)

eta
**Urba Muzeo kaj Galerio** estas senprofita organizo establita de la urbo Svitavy. Ĝia sidejo troviĝas en la Budig-vilao kun adreso Mácha-aleo (Máchová alej) 1. En la pasinteco kontraŭ la edifico staris statuo de Patrina amo, kiu estis translokita al parko Jan Palach pro nova urba ĉirkaŭŝoseo.

Transe de ŝoseo staras Ottendorfer-biblioteko, ven kiu havas sidejon Esperanto-Muzeo en la teretaĝo. En la antaŭĉambro estas tetrinkejo. En la supra salono okazas solenaĵoj (prelegoj, koncertoj, teatraĵoj). En la koridoro estas ekspozicio pri la vivo de Valentin Oswald Ottendorfer kaj pri la konstruado de la biblioteko. En la deponejo estas konservita resto de la germanaj libroj el la origina biblioteko. Dum muzea nokto loka studenta teatra ensemblo ludas spektaklon pri la vivo de V. O. Ottendorfer kaj pri lia mecenata laboro en Svitavy.

La Budig-vilao portas nomon de Johann Budig (1832-1915), kiu estis urbestro de Svitavy inter 1894-1902. En la edifico troviĝas ankaŭ ekspozicio pri Oskar Schindler kaj ekspozicio pri la **historio de tolaĵ-lavado**. La muzeo proponas ankaŭ trarigardon de la urbo, t.n. **Urban cirklon de memorindaĵoj**. Krom tio en la Budig-vilao ŝanĝiĝas portempaj ekspozicioj pri diversaj temoj, ekz. pri ludiloj, pri afrikaj bestoj, radio-aparatoj kaj televidiloj k.s., kiuj estas inaŭgurataj kutime dum muzea nokto.

**La ekspozicio pri Oskar Schindler** konsistas el 14 paneloj pri la vivo de viro, kiu savis 1200 judojn dum holokaŭsto en la labortendaro de proksima Brněnec. Ĉirkaŭ 90 fotoj, mapoj kaj dokumentoj kaj mallonga filmo priskribas la hororan periodon de holokaŭsto kaj ne mankas ankaŭ foto de la fama Listo de Schindler.

**La ekspozicio pri la historio de tolaĵ-lavado** prezentas kvindekon da lav-teknologioj kaj maŝinoj ekde la antikvaj Sumero kaj Egiptujo tra Mezepoko ĝis la modernaj tempoj, do ekde la lavado en riveroj, poste pri simplaj lignaj lavhelpiloj ĝis modernaj lavmaŝinoj.

**Urba cirklo de memorindaĵoj** prezentas ok jarcentojn de la urba historio per vizito de kvardeko plej gravaj memorindaj objektoj

## Fontoj 
* ĉeĥa kaj germana Vikipedioj
* retejo de la muzeo

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la muzeo
* Esperantlingva retejo de la urbo

Kategorio:Svitavy
Kategorio:Muzeoj en Regiono Pardubice
Kategorio:Galerioj en Ĉeĥio
He (kanao)

**へ** (hiragana) aŭ '*** (katakana) estas litero de la japana kanao. Prononcata kiel [he]. Antaŭ Nara-epoko, estis legita kiel [pe], ekde Heian-epoko, estis legita kiel [fe, IFA:φe]. Tiu litero estas 29-a litero de Goĵūon, 6-a litero de Iroha.

## Variantoj 
Tiu litero ankaŭ estas prononcata kiel [e] poste substantivo por igi dativo.

### Be 
**べ** (hiragana) aŭ **** (katakana) estas prononcata kiel [be]. Tiu litero estas signifata He kun Dakuten, Sekve voĉa [pe] en pre Nara-epoko.

### Pe 
**ぺ** (hiragana) aŭ **** (katakana) estas prononcata kiel [pe]. Tiu litero estas signifata He kun Han-dakuten.

### Malgranda He 
**ㇸ*' estas uzata por Ajnua lingvo. Tiu litero havas [-h] sonon poste vokalo [-e]

## Origino 
* Hiragana: "阝" en 部
* Katakana: Dekstro de 部

## Transliterumoj 
### He 
*Latinigo
**Esperanto: he
**Transskribado Hepburn: he
**Kunrei-siki: he
**Ĉeĥa/ Slovaka: he
**Hungara: he
*Ciriligo
**Rusa: хэ/хе
**Ukraina: хе

### Be 
*Latinigo
**Esperanto: be
**Transskribado Hepburn: be
**Kunrei-siki: be
**Ĉeĥa/ Slovaka: be
**Hungara: be
*Ciriligo
**Rusa: бэ/бе
**Ukraina: бе

### Pe 
*Latinigo
**Esperanto: pe
**Transskribado Hepburn: pe
**Kunrei-siki: pe
**Ĉeĥa/ Slovaka: pe
**Hungara: pe
*Ciriligo
**Rusa: пэ/пе
**Ukraina: пе

## Aliaj informoj 
*Brajlo:Dosiero:Braille_AND.svg
*Morsa kodo: •
*Literuma alfabeto: 平和のヘ [hej'ŭa no he] (He en paco)

## Komputilaj kodoj 
### Hiragana 
*Unikodo:
**He: U+3078
**Be: U+3079
**Pe: U+307A
*JIS X 0213:
**He: 1-04-59
**Be: 1-04-60
**Pe: 1-04-61

### Katakana 
*Unikodo:
**He: U+30D8
**Be: U+30D9
**Pe: U+30DA
**Malgranda: U+31F8
*JIS X 0213:
**He: 1-04-59
**Be: 1-04-60
**Pe: 1-05-61
**Malgranda: 1-06-86

Kategorio:Kanaoj
Johann Friedrich Pierer

eta|La profesia lernejo en Altenburg, kiu nomitis por la Johann Friedrich Pierer. **Johann Friedrich PIERER** (naskiĝinta la 22-an de januaro 1767 en Altenburg, mortinta samloke la 21-an de decembro 1832) estis germana kuracisto kaj eldonisto.

## Vivo 
Li studis ekde 1783 jursciencojn, poste medicinon che la universitatoj de Jena, Erlangen, Berlin. Wien, Straßburg kaj Göttingen. En la jaro 1790-a li ekpraktikis kiel kuracisto en sia naskiĝurbo Altenburg, iĝis en 1792 Landa fizikisto kaj instruisto ĉe la Anatomia instituto, en 1826 eĉ Ĉefa medicina konsilisto kaj privata kuracisto de la duko.

Ekde 1798 li eldonis la fakgazeton *Medicinische Nationalzeitung*, ekde 1800 la analojn *Allgemeinen medicinischen Annalen*, en 1806 *Bibliotheca iatrica*, en 1813 das *Taschen- und Adreßbuch für Ärzte und Wundärzte*, de 1821-29 *Medicinisches Realwörterbuch* en, 1831/32 *Kritischen Annalen der Medicin und Allgemeine medicinische Zeitung*.

En 1799 li aĉetis la en 1594 fonditan presentreprenon *Richtersche Hofbuchdruckerei* kaj malfermis du jarojn poste propran eldonejon-presejon. Li havis grandan influon ĉe la redaktako de la ege grava enciklopedio *Enzyklopädisches Wörterbuch* (26 vol., 1822–32, 34 vol., 1840-46; ekde la 7-a eldono la titolo estis ''Pierer's Universal-Lexikon der Vergangenheit und Gegenwart oder Neuestes encyclopädisches Wörterbuch der Wissenschaften, Künste und Gewerbe*, 12 vol. 1888–93). La laborojn tiurilatajn baldaŭ transprenis lia filo Heinrich August Pierer.

## Honoroj 
En norda urboparto de Altenburg nomitis en la 2000-a jaro la Profesilernejo por metioj kaj tekniko por Pierer *(Johann-Friedrich-Pierer-Schule)''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La historio de la Pierer-klano.
* Hejmpaĝo de la Pierer-lernejo.

Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Altenburg
Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Germanaj kuracistoj
Heinrich August Pierer

**Heinrich August PIERER** (naskiĝinta la  en Altenburg, mortinta la  samloke) estis germana oficiro kaj eldonisto.

## Vivo 
La filo de la Kortega konsilisto kaj kuracisto d-ro Johann Friedrich Pierer ricevis edukadon en Altenburg ĉe animzorganto kune kun la posta generalo von Radowitz. Poste li frekventis la gimnazion *Schulpforta* en Bad Kösen kaj ekstudentis en Jena en la 1811-a jaro: tie li studis medicinon ĝis 1813. Je la komenco de 1813 li aniĝis al la fama libera korpuso de Ludwig Adolf Wilhelm von Lützow kaj post ties nuligo al la prusa armeo (Korpuso York). Li partoprenis la Batalon de Leipzig kaj gravege vunditis dum la atako de Wachau. Post la resaniĝo li reiris al la armeo, ĉeestis la kampanjon en Franclandon kaj kunbatalis en Waterloo. Post la packontrakto Pierer kelkajn jarojn deĵoris kiel instruisto en la armea lernejo de Poznano. Malantaŭe, en 1820, li iĝis kompanulo en la de la patro fondita entrepreno presa kaj eldona. Tiu konsistas el la en 1799 transprenita firmao ''Richter'sche Hofbuchdruckerei* kaj el la en 1801 fondita firmao *Literarisches Comptoir*. La laste menciitan firmaan eron ja estis akirita en 1816 fare de Friedrich Arnold Brockhaus sed remalfermiĝis sub la ete ŝanĝita nomo *Literatur-Comptoir* de la Pierer-oj.

Pierer redaktis ekde 1824 certan enciklopedion komencitan de August von Binzer kontinuigante la patrajn redaktolaborojn ĉi-objekte. Tiu enciklopedio poste furoris sub la titolo *Pierers Universallexikon* kaj aperis en 6 eldonoj. Aldonitaĵoj (*Supplemente*, 6 volumoj; *Neueste Ergänzungen*, 2 volumoj; *Jahrbücher*, 3 volumoj) helpis daŭre aktualigi ties enhavon. En 1832 finfine li transprenis tute la patran entreprenon sub la nova nomo *H. A. Pierer*. Post lia morto ĝi transiris al la filoj Eugen kaj Viktor (+1855). Ili vendis en 1872 la rajtojn je la Universalan leksikono kaj la libropresejon al konsorcio de lepsikaj firmaoj kiu daŭrigis la firmaon sub la nomo *Pierersche Hofbuchdruckerei Stephan Geibel & Co.*. La Universala leksikono tamen post mallonga tempo venditis al la eldonejo Adolf Spaarmann en Oberhausen. Inverse la presejo iĝis unu el la plej efikaj kaj povaj oficinoj de Germanio.
La librovendejon daŭre tenadis Eugen kaj Alfred Pierer sub la nomo *Verlagsbuchhandlung H. A. Pierer* ĉefe por la eldonado de lernolibroj kaj aliaj pedagogiaj verkoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La 4-a eldono de la enciklopedio, surrete.
* La historio de la Pierer-klano.
* Biografio ĉe *ADB''.

Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Altenburg
József Madarász

**József Madarász** [jOĵef madarAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Madarász József** estis hungara politikisto, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *kisfaludi*. Lia frato estis László Madarász.

József Madarász http://www.ogyk.hu/e-konyvt/mpgy/alm/al910_15/349.htm naskiĝis la  1814 en Nemeskisfalud. Li mortis la  1915 en Kispest.

## Biografio 
József Madarász frue, jam en 1832 li estis elektita parlamenta deputito. Menciindas, ke li daŭre estis parlamentano ĝismorte (tamen okazis interrompo en la kunsidoj). Li advokatiĝis en 1834. Post jaroj lia politiko estis malpermesita en la parlamento (aliaj estis kondamnitaj eĉ je malliberejo), tial li politikadis en la departemento. En la fruaj 1840-aj jaroj li edziĝis baldaŭe havanta filon. Li partoprenis en Hungara revolucio de 1848, tial post la falo li estis kondamnita je malliberejo. Li liberiĝis en 1856. La parlamentaj kunsidoj estis restarigitaj en 1861, kie József Madarász denove estis aktiva. Li tre konsekvence strebis por la hungara sendependeco. En la 1870-aj jaroj pro vidviĝo li denove edziĝis kaj li poste denove havis filon. Li estis aktiva politikisto eĉ tiam, kiam li aĝis 100.

## Elektitaj publikaĵoj 
* parlamentaj paroladoj (1868)
* memuaro (1883)
* poemoj kaj aliaj kontribuaĵoj en gazetoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 1-a punkto)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj centjaruloj
14412 Wolflojewski

'*14412 *Wolflojewski'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan televidan kaj ĵurnaliston Wolf von Lojewski, aŭtoron de libroj kaj de longtempe korespondanton de ZDF en Eŭropo kaj eksterlande. Kapo kaj prezentisto de la populara televidgazeto *Heute Journal'', von Lojewski establis novajn normojn kiel moderigisto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Tutlanda Patrujdefenda Komisiono

La **Tutlanda Patrujdefenda Komisiono,** origine hungare *Országos Honvédelmi Bizottmány* estis en la praktiko la 2-a kabineto de Hungario. Ĝi funkciis inter oktobro de  1848 ĝis aprilo de 1849.

## Historio 
Pro atako de Josip Jelačić Kabineto Batthyány abdikis, kiun la Habsburgoj obstaklis. La parlamento tiel solvis la problemon, ke oni kreis komisionon egalrajtan al funkcianta registaro. Prezidanto de la komisiono estis Lajos Kossuth, vicprezidanto estis Pál Nyáry. La membroj estis:
* Bertalan Szemere
* Lázár Mészáros
* Zsigmond Perényi (martiro)
* Miklós Jósika
* Mihály Esterházy (politikisto)
* László Madarász
* János Pálffy
* Pongrác Somssich
* Ferenc Pulszky
* 2 aliaj malpli konataj parlamentanoj
* 2 aliaj malpli konataj senatanoj.
Eksteraj membroj estis:
* Dénes Kemény (politikisto)
* Károly Szász (juristo)
* malpli konata ĝistiama subministro.
En la praktiko la komisiono funkciis kun plena influo de Lajos Kossuth. La sekva kabineto estis Kabineto Szemere.

## Fontoj 
* hu
* hu

Kategorio:Registaroj de Hungario
14413 Geiger

'*14413 *Geiger'''* estas asteroido de la
asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj astronomoj Freimut Börngen
kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la germana fizikisto Hans Geiger (1882–1945), kiu studis la radiaktivecon kaj la difuzon de la alfa-partikloj. Kun Walther Müller, li inventis la Geiger-nombrilon (aŭ GM-nombrilon), kiu iĝis grava mezurilo en nuklea fiziko. Kun Karl Scheel li eldonis la *Handbuch der Physik'' en 24 volumoj (1926 - 1929).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
(14414) 1991 RF6

**(14414) 1991 RF6** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Bodo Ramelow

**Bodo RAMELOW** (naskiĝinta la  en Osterholz-Scharmbeck) estas germana politikisto kaj estis ekde decembro 2014 ĝis la  ministroprezidento de la Liberŝtato Turingio. Lia posteulo estas la liberalulo Thomas Kemmerich. Jam la  Ramelow denove iĝis ministroprezidanto.

## Vivo 
Li frekventis la 10-an klasŝtupon de la Profesia plukleriĝlernejo (Kaufmännische Schule Marburg, orientiĝo "vendado") kaj ekzamenitis ĉe la supera faklernejo kiel vendisto. Li iĝis krome fare de la Ĉambro industria-komerca ekzamenita trejnisto. Poste li trapasis la abiturientan ekzamenon (fakaltlerneja nivelo). Li trejnitis kiel vargrupgvardanto kaj laboris i.a. ĉe la firmao *Karstadt*. Li iĝis filiestro ĉe *Jöckel Vertriebs-GmbH Marburg*. De 1981 ĝis 1990 li estis sindikata sekretario en Meza Hesio, poste ĝis 1999 landa estro de la sindikato *HBV Thüringen*. 
Li estas membro ĉe la sindikato de la servopretantoj *ver.di*, ĉe la *Germana-israela societo DIG*, ĉe *Volkssolidarität*. De 1991-99 li krome estis unua vicestro en la Kultursocieto *Mauernbrechen*.

## Membriĝo al la Maldekstruloj 
En aprilo de 1999 Ramelow ekmembriĝis al la partio La Maldekstro (antaŭa nomo ĝis 2007: *PDS*). En 2004 li kandidatis por la ministroprezidenteco kaj elektitis membro de la frakciestraro. En 1999 li iĝis deputito en la Turingia Landa Parlamento kie li estis de 1999-2001 vicestro kaj de novembro 2001 ĝis oktobro 2005 estro de la maldekstra frakcio. Membro de la Federacia Parlamento li iĝis en 2005 (ĝis septembro 2009, kiam li rezignis favore al Frank Tempel). Krome li estis/estas membro de la Etika komitato, estro de la Germana-hispana parlamentanaro, vicfrakciestro, komisiito pri religiaj aferoj de La Maldekstro kaj tutgermana balotbatalestro de la Maldekstruloj. En junio 2006 Ramelow eksciis ke li ekde multaj jaroj observatas fare de la Federacia Oficejo pri Protekto de Konstitucio, i.a. pro siaj funkciulaj deĵoroj en la partio La Maldekstro kun suspekto je ekstremismaj agadoj.

En la 5-a de decembro li elektitis ministroprezidento de Turingio kaj ekestris registaron koalician kun la Alianco '90/La Verduloj kaj Socialdemokratia Partio de Germanio. Lia antaŭulo estis la kristandemokratino Christine Lieberknecht. Li estas la unua ministroprezidento de germana federacia lando apartenanta al la posteula partio de SED.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*Biografio ĉe la retpaĝaro de *Bundestag*.
* Hejmpaĝo de Ramelow. 
* 
* Retpaĝaro de la Landa Parlamento de Turingio. 
* Artikolo pri la duonsekreta observado de Ramelow en la gazeto *Süddeutsche Zeitung* de julio 2010.

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
László Madarász

**László Madarász** [lAslO madarAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Madarász László** estis hungara politikisto, parlamentano. Lia nobela antaŭnomo estis *kisfaludi*. Lia frato estis József Madarász.

László Madarász http://zalai.dfmk.hu/zalaiak?p=586 naskiĝis la  1811 en Nemesgulács. Li mortis la  1909 en Usono en Goodhopen.

## Biografio 
László Madarász lernis juron, poste li advokatiĝis. Li aliĝis al la reformuloj en la departementa politikado. En 1848 li estis elektita parlamenta deputito. En aŭtuno li iĝis membro de Tutlanda Patrujdefenda Komisiono, kie li gvidis la policon. Oni akuzis lin pro forŝtelado de diamantoj, tial li devis abdiki. Spite tion li denove estis elektita parlamenta deputito en 1849. Post falo de Hungara revolucio de 1848 li rifuĝis al eksterlando kaj li neniam hejmenvenis.

## Elektitaj publikaĵoj 
* parlamentaj paroladoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Boldin (filmo)

**Boldin** (pole: *Bołdyn*) – pola filmadapto de samtitolita romano de Georgo Putrament reĝisorita de Eva Petelska kaj Ĉeslavo Petelski el 1981. La filmintrigo okazas en Podlaĥio dum Dua Mondmilito inter gerilanoj komanditaj de legenda generalo *Boldin*.

## Eksteraj ligiloj 
* *Boldin* ĉe filmpolski.pl (pole)
* *Boldin* ĉe IMDb (angle)
* Fotaro de *Boldin* ĉe «Fototeka» (pole)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1981
Couches

**Couches** estas franca komunumo, kiu situas en departemento Saône-et-Loire kaj en regiono Burgonjo.

## Demografio 
## Administrado 
eta|maldekstra|Urbodomo

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire

## Notoj kaj referencoj 
* Turisma Oficejo *(franclingve kaj anglalingve)*

Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire
La amara amo (filmo)

**La amara amo** (pole: *Gorzka miłość*) – pola filmadapto de romano de Georgo Putrament (*Virapro*) reĝisorita de Ĉeslavo Petelski el 1989. Intrigo de la melodramo ekas en 1939.

## Eksteraj ligiloj 
* *La amara amo* ĉe filmpolski.pl (pole)
* Fotaro de *La amara amo* ĉe «Fototeka» (pole)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1990
Koperniko (filmo)

[250px|eta|La filmoafiŝo de [Koperniko (film)]]
**Koperniko** (pole: *Kopernik*) – pola-germana filmbiografio reĝisorita de Eva Petelska kaj Ĉeslavo Petelski el 1972 okaze de jubileo de 500-jaroj de naskiĝo de fama astronomo Nikolao Koperniko. Preskaŭ samtempe estis farita samtitola filmserio.

## Eksteraj ligiloj 
* *Koperniko* ĉe filmpolski.pl (pole)
* *Koperniko* ĉe IMDb (angle)
* Fotaro de *Koperniko* ĉe «Fototeka» (pole)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1973
Kategorio:Nikolao Koperniko
Kiu estas ĉi-homo (filmo)

**Kiu estas ĉi-homo** (pole: *Kim jest ten człowiek*) estas pola filmadapto de samtitola romano de M. M. Gromar (kuna kromnomo de du verkistoj: *Mikaelo Komar* kaj *Rikardo Marko Gronski*) el la jaro 1985 reĝisorita de Eva Petelska kaj Ĉeslavo Petelski. La filmintrigo okazas en 1939.

## Eksteraj ligiloj 
* *Kiu estas ĉi-homo* ĉe filmpolski.pl (pole)
* Fotaro de *Kiu estas ĉi-homo* ĉe «Fototeka» (pole)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1985
Serĝento Kalen

**Serĝento Kalen** (pole: *Ogniomistrz Kaleń*) estas pola filmo el la jaro 1961 reĝisorita de Eva Petelska kaj Ĉeslavo Petelski, baze de romano de Jan Gerhard. Titola serĝento estas soldato en ĵus postmilita Pollando, kaj vole ne vole daŭre devas batali, nun kontraŭ banderanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* *Serĝento Kalen* ĉe filmpolski.pl (pole)
* *Serĝento Kalen* ĉe IMDb (angle)
* Fotaro de *Serĝento Kalen* ĉe «Fototeka» (pole)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1961
Sorpo ruĝa (filmo)

**Sorpo ruĝa** (pole: *Jarzębina czerwona*) estas pola filmo reĝisorita de Ewa Petelska kaj Czesław Petelski el 1969, baze de romano de Waldemar Kotowicz (*Frontaj vojoj*). La filmintrigo okazas en 1945.

## Eksteraj ligiloj 
* *Sorpo ruĝa* ĉe filmpolski.pl (pole)
* Fotaro de *Sorpo ruĝa* ĉe «Fototeka» (pole)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1970
Freneza (filmo)

**Freneza** (angle: *Frantic*) – franca-usona filmo reĝisorita de Romano Polanski el 1988. Grava komponento de la filmo estas muziko de Ennio Morricone, kiu bone kunludas kun francaj ejoj, kreante specifan atmosferon.

## Eksteraj ligiloj 
* *Freneza* ĉe IMDb (angle)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1988
Artista kolonio Dachau

: olepentraĵo "la librovermo", ĉirkaŭ 1850]]
La **artista kolonio Dachau** ekestis ekde la dua duono de la 19-a jarcento. Aparte ekde la jaro 1875 pluraj signifaj germanaj pentristoj kolektiĝis vivi en la pitoreska bavara urbeto Dachau apud Munkeno, por inspiriĝi per la pejzaĝo de multaj lagoj kaj malsekejoj kaj per la lokaj vivantoj - parte la artistoj nur restis kelkajn monatojn, parte plurajn jarojn. Paralele al la artista kolonio de la nordgermania loĝloko Worpswede proksime de Bremeno, en Dachau kreiĝis la plej signifa artista kolonio en Germanio. Ĝis la nuntempo la urbo restis loko de arto. Ekzemple en la urba pentraĵa galerio daŭre montratas multaj kreaĵoj de membroj de la artista kolonio. La urbo membras en la unuiĝo de eŭropaj artistaj kolonioj *„Euro Art“*.

Jam ekde la jaro 1805 unuopaj artistoj venis al la loĝloko, precipe pentristoj, ekzemple en 1803 Simon Warnberger, en 1825 Wilhelm von Kobell, en 1834 Johann Georg von Dillis, ĉ. 1840 Eduard Schleich la Maljuna kaj en  1850 Carl Spitzweg, kiu vivis plurajn jarojn en Dachau kaj kreis sian faman pentraĵon "la librovermo" ("la tre fervora leganto") en la urba kastelo. 

En 1870 aldoniĝis Heinrich von Zügel kaj en 1873 Wilhelm Leibl. En tiu periodo inter germaniaj pentristoj plipopulariĝis la bildigo de pitoreskaj pejzaĝoj, kaj precipe el la urbego Munkeno pentristoj translokiĝis al la malsekeja kaj muska pejzaĝo ĉirkaŭ Dachau. Post 1875 venis Ludwig Dill, Adolf Hölzel kaj Arthur Langhammer, fine de la 19-a jarcento aldoniĝis Max Liebermann, Lovis Corinth, Max Slevogt, Ludwig von Herterich, Hermann Linde, Anton von Stadler, Paul Baum, Heinrich von Zügel kaj kiel disĉiplo de Adolf Hölzel ankaŭ la nordgermano Emil Nolde (plua sekcia grupo de *Neu-Dachau*). En dua "ondo" de interesitaj artistoj post la jaro 1900 aliĝis August von Brandis, Hermann Stockmann, Ignatius Taschner, Hans von Hayek, Carl Thiemann, August Pfaltz, Paula Wimmer kaj Walther Klemm.

La pentristoj kaj malplimulte skulptistoj de la artista kolonio precipe orientiĝis je artistoj el Parizo, kiu inter la jaroj 1830 kaj 1870 kolektiĝis vivi en la vilaĝo *Barbizon* por tie pentri sentegmente, sub "libera" ĉielo. La pentristoj de Dachau en 1905 kreis distriktan muzeon kaj en 1908 la pentraĵan galerion en la urba kastelo.

## Membroj (elekto) 
* Frigyes Strobentz

## Kelkaj ekzemplaj pentraĵoj el la kolonio 

Hölzl Dachau.jpg|Adolf Hölzel: "marĉejo de Dachau"
Amper bei Dachau Johann Georg von Dillis.jpg|Johann Georg von Dillis: "rivero Amper apud Dachau" 
Hirtin im Dachauer Moos Fritz von Uhde.jpg|Fritz von Uhde: "paŝtistino en la muskejo de Dachau" 
Dachauer Moos Philipp Röth.jpg|Philipp Röth: "muskejo de Dachau" 
Dachau Etzenhausen im Morgendlicht, Christian Morgenstern.jpg|Christian Morgenstern: "loĝloko Etzenhausen apud Dachau"  
Blick vom Schloßberg in das Dachauer Moor Eduard Schleich d Ä.jpg|Eduard Schleich la pli maljuna: "rigardo de la kastela monto"

Kategorio:Artistaj kolonioj en Germanio‎
Kategorio:Pentrado
Kategorio:Distrikto Dachau
Vaskulaj faskoj

**Vaskulaj faskoj** transportas akvon, solvitajn nutraĵojn kaj organikajn substancojn (Asimilaĵoj, ĉefe sukero) en tigo, en folio kaj radiko de  vaskulaj plantoj. Vaskulaj faskoj konsistas el ksilemo (lignopartol) kun ĉelopartoj por la akvotransporto (ekzemple trakeoj kaj  trakeidoj) kaj la  floemo (basta parto) por transporto de asimilaĵoj per kibrotuboj kaj akompanaj ĉeloj.

## Tipoj de la vaskulaj faskoj 
Ekzistas diversaj tipoj de vaskulaj faskoj: 
* simplaj faskoj havas aŭ kibrotubon  aŭ lignoparton. 
* kompleksaj/kunmetitaj  faskoj havas kibrotubon kaj lignoparton. 
* Ĉe koncentraj vaskoj la kibrotubo sidas ĉirkaŭ la lignoparto (perifloema vaskulo), aŭ la ksilemo sidas ĉirkaŭ la floemo  (perikilema fasko).
* La plej ofta tipo estas la t.n. kolaera (ĉeflanka) fasko, . Ĉi tie ksilemo kaj floemo sidas vidalvide (la ksilempoluso situas direkte de la tiga mezo). 
** ĉe malfermaj kolateraj faskoj ankoraŭ estas kambiumo inter ksilemo kaj floemo. Tiu tipo ekzistas ĉe Dukotiledonaj plantoj (dukotiledonaj plantoj).
** ĉe malfermaj kolateraj faskoj mankas la kambiumo.  La fasko estas ĉirkaŭita de fermita  sklerenkima faskingo. Tiu tipo estas ĉe   unukotiledonaj plantoj  aŭ aliaj  herbaj plantoj.
* speciala formo de  kolatera tipo estas la duflanka fasko. Ĝi ekzistas ĉe kukurbacoj kaj solanacoj. Ĉi tie la ksilemo havas po unu floemon de ĉiu flanko de la ksilemo.
* En radikoj la faskoj  estas kunmetitaj al  radia vaska sistemo kie la ksilemo estas kiel spokoj de rado. la floemo situas inter la „spokoj“.

## Bildaro

Dosiero:Leitbuendel_zea_mays.jpg|ferma kolatera fasko ĉe  *Zea mays*
Dosiero:Bikollatereales_Leitbündel_cucurbia_pepo.jpg|malferma, duflanka fasko ĉe   *Cucurbita pepo*
Dosiero:Iris_germanicae_-_Schwertlilie,Wurzelquerschnitt,Tertiäre_Endodermis,Leitbündel.jpg|radia fasko ĉe *Iris germanicae*

Kategorio:Planta fiziologio
Kategorio:Plantanatomio
Kategorio:Planthistoj
Wiślica

eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
**Wiślica** estas urbo kaj sidejo de la samnoma komunumo en la distrikto Busko, en la sanktakruca provinco en Pollando. Statuson de la urbo akiris la 1-an de januaro 2018 iĝante la plej malgranda urbo de Pollando kun 503 loĝantoj, en la komunumo estas 5 600 loĝantoj. La ĝisnuna vilaĝo Wiślica estis dum la 14-a ĝis 16-a jarcento urbo de tutlanda graveco kiel libera reĝa urbo. Post la januara ribelo kontraŭ la Rusa Imperio perdis urborajtojn.

## Historio 
Ĉirkaŭ 990 la fortikaĵo estis ligita en la ŝtaton de Piastoj. Wiślica iĝis krom Krakovo kaj Sandomierz unu el la plej grandaj administrejoj en Malgrandpollando. Komence de la 11-a jarcento Boleslao la 1-a konstruis apud la foira setlejo murzonigitan defendejon, kies tasko estis protekto de trapasejo tra la rivero Nida. Tra Wiślica trapasis komerca itinero kondukanta de Prago kaj Krakovo al Kieva Regno.

Duone de la 10-a jarcento sur insulo Regia ekestis la dua fortikaĵo. Wiślica en la 11-a jarcento konsistis el du fortikaĵoj, el kiuj en unu daŭre restis princa taĉmento, ĝi posedis militaran karakteron. Inter ili disvolviĝis komerca setlejo kun la fortikaĵa preĝejo. En la 11-a jarcento estis konstruita preĝejo al Sankta Nikolao. Fine de la 11-a jarcento la setlejo estis bruligita, kio tamen ne ĉesigis ĝian evoluon. En 1135 Wiślica estis rabita de rutenoj kaj kipĉakoj. Post morto de Boleslavo la 3-a kaj feŭda dispartigo Wiślica ektroviĝis en la regiono de Sandomierz.

## Geografio 
La komunumo situas ĉe la rivero Nida, la vilaĝo rande de ties rivera malaltaĵo preskaŭ 20 riverajn kilometrojn birdfluge supre de la enbuŝiĝo en la Vistulo preterfluantan sudoriente. 85 elcentoj de la komunuma teritorio estas kulturata tereno, nur 3 elcentoj arbaro. Al la komunuma teritorio apartenas parto de la protektata areo Nida-Regiono.

## Bibliografio 
* Michał Jurecki, *Ponidzie. W świętokrzyskim stepie* (Laŭnida regiono. En la stepo de Sanktakruca provinco), Kraków 2004, ​ISBN 83-89676-16-8​

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝo de la komunumo ()

Kategorio:Urboj de Sanktakruca provinco
Morto kaj la fraŭlino (filmo)

**Morto kaj la fraŭlino** (france: *La Jeune Fille et la Mort*, angle: *Death and the Maiden*) – brita-franca-usona filmo reĝisorita de Romano Polanski el 1994. Ĝi estas surbaze de samtitolita teatraĵo de Ariel Dorfman.

## Eksteraj ligiloj 
* *Morto kaj la fraŭlino* ĉe IMDb (angle)

Kategorio:Polaj filmoj
Kategorio:Pollingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1994
Atlas Shrugged

***Atlas Shrugged*** (Esperantigite *Atlaso Ŝultrolevis* aǔ *La Ribelo de Atlaso*) estas anglalingva romano eldonita en 1957 fare de Ayn Rand. La romano estas la kvara kaj lasta de Rand, ankaŭ ŝia plej longa kaj tiu kiun ŝi konsideris ĉefverko en la fako de fikcia verkaro. *Atlas Shrugged* inkludas elementojn de scienc-fikcio, mistero, kaj romantismeca novelo, kaj ĝi enhavas la plej etendan asertaron de la aŭtorino pri Objektivismo en ŝiaj fikciaj verkoj. Neniu estis tradukinta la romanon al Esperanto jam.

La libro figuras malutopian Usonon, kie multaj el la plej elstaraj kaj sukcesaj industriistoj forlasas siajn laborojn kaj la nacion, kiel respondo al agresaj ŝtataj reguloj. La rezulto estas la malsukcesego de la plej gravaj industrioj. La titolo referencas al Atlaso, titano kiun Rand priskribis en la romano kiel "la giganto kiu tenas la mondon sur siaj ŝultroj".

## Referencoj
Kategorio:Libroj de Ayn Rand
Kategorio:Anglalingvaj romanoj
Kategorio:Politikaj libroj
Kategorio:Kapitalismo
Kategorio:Kontraŭkomunismo
Kategorio:Objektivismo
Kategorio:Malutopioj
Leonard Peikoff

**Leonard Sylvan PEIKOFF** (naskiĝis la 15-a de oktobro 1933 en Vinipego, Manitobo, Kanado) estas kanada-usona Objektivista filozofo, verkisto, kaj la fondinto de la Ayn Rand Institute. Ayn Rand elektis Peikoff esti ŝia intelekta heredonto. Li estas la patro de la verkistino Kira Peikoff.

## Bibliografio 
* *The Ominous Parallels*, 1982
* *Objectivism: The Philosophy of Ayn Rand*, 1991
* *The DIM Hypothesis: Why the Lights of the West Are Going Out*, 2012
* *Teaching Johnny to Think*, 2014
* ''The Cause of Hitler's Germany'', 2014

Kategorio:Judaj filozofoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Ateismaj aktivuloj
Kategorio:Epistemologoj
Kategorio:Kanadaj filozofoj
Kategorio:Objektivistoj
La naŭa pordego (filmo)

**La naŭa pordego** (france: La Neuvième Porte, angle: The Ninth Gate) – hispana-franca-usona filmo reĝisorita de Roman Polański el 1999. Ĝi estas surbaze de romano de Arturo Pérez-Reverte nome *El club Dumas* (1993).

## Eksteraj ligiloj 
* *La naŭa pordego* ĉe IMDb (angle)

Kategorio:Hispanaj filmoj
Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
14425 Fujimimachi

'*14425 *Fujimimachi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Masanori Hirasawa kaj Shohei Suzuki elde la observatorio de la monto Njukasa, proksime de Fuĵimi (gubernio Nagano, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Fuĵimi, (japane 富士見町, *Fujimi-machi''), feria urbo en la centra Japanio, konata pro ĝia bela pejzaĝo kaj pura aero. La observa stacio de Monto Njukasa, elde kiu la asteroido estis malkovrita, troviĝas en tiu urbo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Masanori Hirasawa
Kategorio:Malkovrita de Shohei Suzuki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Roberto Ferruzzi

**Roberto FERRUZZI** (naskiĝis  en Šibenik, Dalmatio, mortis  en Venecio) estis itala pentristo.

Li pentris la faman *Madonnina* (Malgranda Virgulino), per kiu li gajnis la duan *Biennale di Venezia* en 1897.

## Biografio 
Roberto Ferruzzi naskiĝis en Šibenik en Dalmatio, en 1853 de italaj gepatroj. kvar-jaraĝa li transloĝiĝis en Venecion, por studoj. Post la morto de sia patro, advokato, li revenis al Dalmatio, kie li vivis ĝis la aĝo de 14, dediĉante sin al klasikaj studoj kaj pentrarto (memlernanto).

Li translokiĝis al Luvigliano, frakcio de Torreglia, kie li pentris multajn pentraĵojn, inter ili la faman Madonnina.

Li mortis  kaj estis entombigita kun sia edzino Esther Sorgato kaj filino Mariska en la malgranda tombejo de Luvigliano.

Du el liaj posteuloj estas nomitaj Roberto Ferruzzi: Bobo (patro), pentristo de lagunoj, kaj Robi (filo) sperta en la historio de arto kaj antikvaĵoj en Venecio.

### La Madonnina 
La Madonnina estas la mondfama pentraĵo kiu estas ligita kun la nomo de Ferruzzi, kiu volis reprezenti la patrinecon. Post la granda sukceso, li ŝanĝis ĝian nomon al *La Madonnina*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Artikolo pri *La Madonnina* kun fotoj

Kategorio:Italaj pentristoj
14426 Katotsuyoshi

'*14426 *Katotsuyoshi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Tsuyoshi Kato'', gvidantan amatoran astronomon de la gubernio Sajtama kaj dizajnisto de prezentiloj ĉe la scienca muzeo kaj la astronomia observatorio. Liaj interesoj inkludas observadon de planedoj kaj de diversaj meteorfluoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Dénes Kemény (politikisto)

**Barono Dénes Kemény** [dEneŝ kemEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kemény Dénes** estis hungara politikisto, subministro. Lia nobela antaŭnomo estis *magyargyerőmonostori*. Lia plej konata filo estis Gábor Kemény.

Dénes Kemény http://www.mek.iif.hu/porta/szint/egyeb/lexikon/pallas/html/056/pc005659.html#3 naskiĝis en 1803 en Transilvanio en Csekelaka (nuntempa Cecălaca en Rumanio). Li mortis la  1849 en Buda.

## Biografio 
Dénes Kemény lernis juron, en 1822 li komencis labori en juĝejo, kie li okupiĝis pri historio. En la 1830-aj jaroj li komencis politikadi, dume li estis titulara notario. En 1834 li partoprenis en laboro de parlamento de Transilvanio. Post 3 jaroj li iĝis gvidanto de la opozicio. Dum Hungara revolucio de 1848 li estis subministro en Kabineto Batthyány, poste membro en Tutlanda Patrujdefenda Komisiono. Li havis edzinon, kiu naskis 8 gefilojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Adórendszer* (Impostosistemo), (1848)
* *Honegység* (Patrujunueco), (1846, eldonita en 1861)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 3-a punkto)

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj baronoj
Mihály Esterházy (politikisto)

**Grafo Mihály Esterházy** [mihAj esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Mihály** estis hungara politikisto.

Mihály Esterházy http://www.geni.com/people/Mih%C3%A1ly-Esterh%C3%A1zy/6000000015397584195 naskiĝis la  1783 en Transilvanio en Nagyszeben (nuntempa Sibiu en Rumanio). Li mortis la  1874 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio).

## Biografio 
Pri lernado de Mihály Esterházy mankas informoj. Li estis unu el la signifaj politikistoj, kiuj parolis en la parlamento hungare ekde 1825. Li apartenis al rondo de István Széchenyi kaj li strebis konstante por evoluo de Hungarlando. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis elektita membro de Tutlanda Patrujdefenda Komisiono.

## Fontoj 
* (la koncerna teksto estas legebla en la 45-a punkto)
* http://www.geni.com/people/Mih%C3%A1ly-Esterh%C3%A1zy/6000000015397584195

Mihaly
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Mihály Esterházy (ĉambelano)

**Grafo (poste duko) Mihály Esterházy** [mihAj esterhAzi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Esterházy Mihály** estis hungara ĉambelano. Lia nobela antaŭnomo estis galántai. Li estis filo de Pál Esterházy (palatino), lia frato estis Miklós Antal Esterházy.

Mihály Esterházy http://mek.oszk.hu/03600/03630/html//e/e04904.htm naskiĝis la  1671 en Hungara reĝlando en Fraknó (nuntempa Forchtenstein en Aŭstrio). Li mortis la  1721 en Habsburga Imperio en Vieno.

## Biografio 
Mihály Esterházy lernis en Vieno. Li estis departementestro de Sopron (reĝa departemento). Li havis ankaŭ signifajn titolojn en kortego de Habsburgoj, ekzemple ĉambelano, konsilisto. En 1694 li edziĝis.

## Kontribuaĵoj 
*Regula regum amor et timor sive Ladislaus rex Hungariae…* (1688)

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/03600/03630/html//e/e04904.htm
* http://www.geni.com/people/Mih%C3%A1ly-Prinz-Esterh%C3%A3zy-von-Gal%C3%A3ntha/6000000012242989785

Mihaly
Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj dukoj
We the Living

***We the Living*** (Esperantigite *Ni la Vivantoj*) estas anglalingva romano de rusa-usona verkistino Ayn Rand. Oni publikigis ĝin en 1936 en Usono. Oni vendis pli ol 2 000 000 ekzemplerojn. La romano estis unua publika elpaŝo de verkistino kontraŭ komunismo. La Esperantlingva traduko de *We the Living* jam ekzistas.

La romano temas pri batalo de individuo kontraŭ tiranismo de totalismo. La romano priskribas rilatojn de herooj: virinon Kira, aristrokraton Leo kaj komuniston Andrej. Kira strebas atingi sian sendependecon, malgraŭ malsateco kaj malriĉeco, Leo sufokiĝas pro reprezalioj de USSR, kaj Andrej volas helpi amikon, uzante sian ofican situacion.

## Historio de verkado 
En 1925 Ayn Rand fuĝis el Sovetunio al Usono.  En adiaŭo parenco petis al ŝi rakonti veron pri USSR: *«Se oni demandis, diru, ke Rusio estas ega tombejo, kaj ni malrapide mortas.»*

La romano *We the Living* iĝis plenumo de tiu peto. Ayn Rand skribis pri tio romano: *«Mi parolis tiam, kiam mi volis; mi ne havis problemojn kun esprimon de miaj ideoj. Mi volis skribi romanon pri Homo kontraŭ Ŝtato. Mi volis vidigi valoregon de homa vivo kaj malmoralecon de ofera altruismo. Mi venkis.»*

## Historio de eldono 
En 1936 la romano ne havis komercan sukceson, eldonkvanto estis ĉirkaŭ 3 000 ekzempleroj. Kiam *Atlas Shrugged* iĝis furorlibro, Random House solviĝis reeldoni la romanon.

## Surekranigoj 
Unuaj surekranigoj okazis en Italio ĉe Mussolini: *«Noi Vivi»* kaj *«Addio, Kira»* (1942). Tiuj surekranigoj filmiĝis sen aŭtora scio. Reĝisoro — Goffredo Alessandrini.

La romano populareciĝis en Usono, kaj en 2009 *«Noi Vivi»* reeldonis.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Никифорова Л., Кизилов М. — Крымский период в жизни американской писательницы Айн Рэнд (Алисы Розенбаум)
* IMDB paĝo por *«Noi vivi»* (1942)
* Love, Politics And Ayn Rand  de Cathy Young, *Forbes magazine*, May 25, 2010

Kategorio:Libroj de Ayn Rand
Kategorio:Literaturo
Kategorio:Politikaj libroj
Kategorio:Kontraŭkomunismo
Kategorio:Objektivismo
Rozurbo

[eta|rozĝardeno en la svisa [Rapperswil]]
**Rozurbo** estas la kromnomo de pluraj urboj. Ofte urboj aldonas la epiteton „rozurbo“ ĉar la urbo havas specialajn rilatojn al rozoj kaj ĉar tie estas tradicia rozkultiva regiono aŭ ĉar la urbo havas grandan rozĝardenon. En Germanio ankaŭ ekzistas „rozdistrikto“ kaj „rozvilaĝoj“. La nomo ne estas protektita. 

## Rozurboj en Germanio 
* *Angermund*, hodiaŭ urboparto de Düsseldorf.
* Baden-Baden, 
* Bad Kissingen (2012) 
* Bad Langensalza
* Dortmund
* Eltville am Rhein 
* Eutin
* Forst 
* Freising
* Hildesheim 
* Sangerhausen
* Uetersen
* Zweibrücken. 
*Rozvilaĝo* nomas sin Assinghausen (parto de Olsberg), Steinfurth (parto de Bad Nauheim), Löhndorf (parto de Sinzig), Nöggenschwiel (parto de Weilheim (Badeno), Schmitshausen, Seppenrade (parto de Lüdinghausen), Klein Offenseth-Sparrieshoop kaj Ufhoven (parto de Bad Langensalza, kiu mem estas rozurbo).

Rozdistrikto estas la kromnomo de la distrikto Neunkirchen.

## Rozurbo en Italio 
* Nals (Nalles) en la aŭtonoma provinco Sudtirolo

## Rozvilaĝo en Nederlando 
* Lottum (parto de la municipo Horst aan de Maas)

## Rozurbo en Maroko 
* la oaza urbo El-Kelâa M’Gouna

## Rozurbo en Slovenio 
* Portorož

## Rozurboj en Svislando 
* Bischofszell 
* Rapperswil 

## Eksteraj ligiloj 
* listo de rozurboj kaj rozvilaĝoj en la retejo "Welt der Rosen" ()

Kategorio:Urboj
Kategorio:Rozoj
Julian Semjonov

**Julian Semjonov** (esperante: *Julio Semjonov*; ; naskiĝis la  en Moskvo, kaj mortis la  en Moskvo, Rusio) estis sovetia kaj rusa verkisto, scenaristo, ĵurnalisto kaj poeto.

Kiel aŭtoro de verkoj li debutis en 1958, kaj unua lia sukcesa romano estis *Petrovka-strato 38*. Baze de ĝi estis farita detektiva filmo *Petrovka-strato 38* (estis filmita ankaŭ lia kontinuigo de ĝi *Ogarjov-strato 6*). Tamen veran famon li gajnis per 12 romanoj pri sovetia spiono, kiu agas en hitlera stabo militista dum dua mondmilito. Baze de unu el lia verkoj (publikigita en 1969) pri spiono *Ŝtirlic* Tatjana Lioznova reĝisoris filmserion *Deksep momentoj de printempo* (1973) (ĉefrolon ludis Vjaĉeslavo Tiĥonov).

Semjonov ludis gaste en filmo de Andreo Tarkovski *Solaris* (1972).

En 1990 li travivis klinikan morton post korinfarkto kaj neniam revenis al skribado.

## Eksteraj ligiloj 
* Julio Semjonov ĉe IMDb (angle)

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj scenaristoj
Kategorio:Rusiaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sovetiaj ĵurnalistoj
Kategorio:Sovetiaj publicistoj
Kategorio:Rusiaj scenaristoj
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Petrovka-strato 38 (filmo)

**Petrovka-strato 38** (ruse: *Петровка, 38*) – sovetia kriminala filmo reĝisorita de Boriso Grigorjev el 1980 baze de samtitola romano de Julio Semjonov, kiu estas scenaristo ĉi tie. La reĝisoro filmis ankaŭ kontinuigon de *Petrovka-strato 38* simile titolita *Ogarjov-strato 6* (kiel sekva romano de Semjonov).

## Eksteraj ligiloj 
* *Petrovka-strato 38* ĉe IMDb (angle)

Kategorio:Filmoj de la Gorkij filmstudio
Kategorio:Moskvo en filmoj
Kategorio:Filmoj pri milicanoj
Kategorio:Sovetiaj detektivaj filmoj
Kategorio:Ruslingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1980
14429 Coyne

'*14429 *Coyne''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy elde la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan jezuitan sacerdoton kaj astronomon George Coyne, ĉe la observatorio astronomia vatikana en Tucson (Arizono) de 1969 kaj ties direktoro de 1978. Li helpis plenumi la grandan vatikanan teleskopon sur Monto Graham (Arizono). Li faras polarimetriajn studoj ĉefe pri kataklismaj variantaj steloj, inter aliaj temoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Ogarjov-strato 6 (filmo)

**Ogarjov-strato 6** (ruse: *Огарёва, 6*) – sovetia kriminala filmadapto de samnoma romano de Julio Semjonov, kontinuigo de *Petrovka-strato 38*, reĝisorita de Boriso Grigorjev el 1980. Semjonov ankaŭ ĉi tie estas scenaristo.

## Eksteraj ligiloj 
* *Ogarjov-strato 6* ĉe IMDb (angle)

Kategorio:Filmoj de la Gorkij filmstudio
Kategorio:Moskvo en filmoj
Kategorio:Sovetiaj detektivaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri milicanoj
Kategorio:Ruslingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1980
Tatjana Lioznova

**Tatjana Lioznova** (ruse: *Татьяна Михайловна (Моисеевна) Лиознова*; naskiĝis la 20-an de junio 1924 en Moskvo, kaj mortis la 29-an de septembro 2011 en Moskvo, Rusio) – sovetia kaj rusa reĝisorino filma kaj teatra.

Ŝi estis konata kiel reĝisorino de spiona filmserio *Deksep momentoj de printempo*, baze de unu el romanoj pri *Ŝtirlic* de Julio Semjonov.

## Filmoj, kiuj reĝisoris Tatjana Lioznova 
* 1986 – *Fino de la mondo kun sekvita simpozio (Конец света с последующим симпозиумом)*
* 1981 – *Karnavalo (Карнавал)*
* 1980 – *Ni, subskribintoj (Мы, нижеподписавшиеся)*
* 1973 – ***Deksep momentoj de printempo** (Семнадцать мгновений весны)*
* 1967 – *Tri toploj sur Pljuŝĉiĥa-strato (Три тополя на Плющихе)*
* 1965 – *Frumatene (Рано утром)*
* 1963 – *Al ili salutkliniĝas ĉielo (Им покоряется небо)*
* 1961 – *Evdokia (Евдокия)*
* 1958 – *Memoro de la koro (Память сердца)*

## Eksteraj ligiloj 
* Tatjana Lioznova ĉe IMDb (angle)

Kategorio:Sovetiaj aktoroj
Kategorio:Sovetiaj aktorinoj