open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Davido de Sasuno

**Davido de Sasuno** (aŭ **David de Sassoun**) (en la armena: *Սասունցի Դավիթ* /Sasuntsi Davit/) estas epopea armena heroo kiu militis kontraŭ la araba konkero de Armenio.[eta|[Davido de Sasuno (statuo)|statuo al Davido de Sasuno en Erevano, de Jervand Koĉar]]La poemo *Sasuntsi Davit* estas nacia armena epopeo kiu rakontas la kuraĝon kaj faritaĵojn de Davido. Ĝi estas pervoĉa historio kiu venas de la 8-a jarcento kaj estis skribita unuafoje en 1873.

Davido de Sasuno estas la nomo de unu el la kvar aktoj, sed pro ĝia populareco la tuta poemo estas konata kiel Davido de Sasuno. La vera tuta nomo estas Sasna Tsrer.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hajko

## Eksteraj ligiloj 
* Statuo al Davido de Sasuno - Armeniapedia
* Brita enciklopedio pri la epopea poemo *Sasuntzi Davith*
* de Davido de Sasuno

Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Armenoj
Kategorio:Armenaj herooj
Kategorio:Mitologio
Kvantuma ŝaŭmo

En fiziko, **kvantuma ŝaŭmo** aŭ **spactempa ŝaŭmo**, estas koncepto en kvantummekaniko.

Je ege malgrandaj distancoj de la ordo de la longo de Planck kaj ege malgrandaj tempoj de ordo de la tempo de Planck, la necerteca principo permesas al partikloj kaj energio ekekzisti kaj poste anihilacii sen atencado de konservadaj leĝoj. Ĉi tiuj partikloj estas nomataj kiel virtualaj partikloj. Kiam la skalo de tempo kaj spaco malpligrandiĝas, la energio de la virtualaj partikloj pligrandiĝas. Pro tio ke energio kurbigas spactempon laŭ la ĝenerala relativeco, ĉi tio sugestas ke je sufiĉe malgranda skalo la energio de la fluktuoj devus esti sufiĉe granda por kaŭzi gravan malglatecon de spactempo, kompare al glateco vidata je pli granda skalo, donante al ŝaŭmecon. Tamen, sen teorio de kvantuma gravito neeblas esti certa pro tio kiel spactempo devus aspekti je ĉi tiu skalo, pro tio ke ŝajne la ekzistantaj teorioj devus jam ne doni precizajn antaŭdirojn en ĉi tiuj skaloj.

Supozite la ŝaŭmo estas unu el la fundamentaj ecoj de la universo, sed ĝi povas ankaŭ esti uzata kiel kvaliteca priskribo de spactempa turbuleco je ege malgrandaj distancoj

La koncepto estis elpensita de John Archibald Wheeler en 1955.

## Rilato al aliaj teorioj 
Kvantuma ŝaŭmo estas teoriigita al kreiĝi per virtualaj partikloj de tre alta energio. Virtualaj partikloj aperas en kvantuma kampa teorio, kie ili aperas kaj anihilacias dum partiklaj interagoj, tiel ke ili influas la mezuratajn valorojn de la interagoj eĉ kvankam la virtualaj partikloj mem estas neniam rekte observitaj. Ili povas ankaŭ aperi kaj anihilacii en malplena spaco, kaj ĉi tiuj *vakuaj fluktuoj* influas la propraĵojn de vakuo, donante al ĝi nenulan energion nomatan kiel vakua energio, speco de nulo-punkta energio; tamen, fizikistoj estas malcertaj pri grandeco de ĉi tiu energio. La efiko de Casimir povas ankaŭ esti komprenita per konduto de virtualaj partikloj en malplena spaco inter du paralelaj surfacoj. Kutime kvantuma kampa teorio ne konsideras virtualajn partiklojn de sufiĉa energio por grave kurbigi spactempon, tial la kvantuma ŝaŭmo estas spekulativa vastigaĵo de ĉi tiuj konceptoj kiu imagas la konsekvencojn de ĉi tiaj alte energiaj virtualaj partikloj je tre mallongaj distancoj kaj tempoj.

La ŝaŭma spactempo devus aspekti kiel kompleksa turbula ŝtorma maro. Iuj fizikistoj teoriigas pri formigo de truojn en spaco en ĉi tiu ŝaŭmo; spekulativoj aperantaj en ĉi tiuj rezonadoj inkluzivas la eblecon de hiperspacaj ligoj al aliaj universoj en multuniverso.

## Vidu ankaŭ 
* Diraka maro
* Radiado de Hawking
* Hiperspaca teorio
* Tempo de Planck
* Stirgloba topologio
* Vakua energio
* Vakua fluktuo
* Truo en spaco
* Invarianta mekaniko
* Longo de Planck
* Tempo de Planck
* Skalo de Planck

## Eksteraj ligiloj 
* Reginald T. Cahill. *Gravito kiel kvantuma ŝaŭma enfluo.* Junio 2003.
* Videoo de kvantuma ŝaŭmo - (2 min)
* Videoo de kvantuma ŝaŭmo - (1 min)
* https://web.archive.org/web/20100601114534/http://www.wissenschaft-online.de/spektrum/leseproben/Quantenrz.pdf de Lee Smolin
* 
* 

Kategorio:Kvantummekaniko
Kategorio:Kosmologio
Kategorio:Kvantuma gravito
Provinco Ĥaeno

**Ĥaeno** () estas hispana provinco, situa en la interno de Andaluzio. Ĝi estis unu de la historiaj reĝlandoj «», kaj ties aktuala teritorio formas parton de la regiono Andaluzio. Limas okcidente kun Kordovo, norde kun Reĝurbo, oriente kun Albaceto kaj sude kun Granado. Ĝia ĉefurbo estas la urbo Ĥaeno.

Ĝia areo estas de 13 489 km² kun populacio de 666 190 loĝantoj (2008), el kiuj ĉirkaŭ triono loĝas en la ĉefurbo kaj ties metropola areo. Ĝi enhavas 97 municipojn, inter kiuj elstaras ĉe la ĉefurbo, la industria urbo Linares, krom Úbeda, Andújar, Martos kaj Alcalá la Real, kiuj superas 20 000 loĝantojn. Elstaras ankaŭ aliaj urboj pro ties kultura gravo kiel Baeza aŭ historia kiel La Carolina, en kies teritorio okazis la Batalo de Las Navas de Tolosa.

## Komarkoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de provinco Ĥaeno
Granado (provinco)

La **provinco Granado** estas provinco de Andaluzio (Hispanio), borde de la Mediteraneo kaj ene de la Penibetika Montaro. Ĝia ĉefurbo estas la urbo Granada.

Limas okcidente kun la provincoj de Malago kaj Kordovo; norde kun Ĥaeno, kaj pli nordoriente kun Albaceto kaj Murcio; oriente kun Almerio kaj sude estas elirejo al Mediteraneo.

Ĝia surfaco estas , la populacio estas de  loĝantoj (2008), el kiuj ĉirkaŭ  loĝas en la ĉefurbo, kaj ĝia loĝdenso estas  loĝ./km². Ĝi troviĝas dividita en 168 municipojn kaj 10 submunicipojn.

La ĉefaj loĝlokoj estas Granada kaj ties metropolita areo (), la Costa Tropical () kun la municipoj de Motril kaj Almuñécar, dua kaj tria loĝlokoj respektive post la ĉefurbo, kaj la internaj zonoj de Guadix, Baza, kaj Loja.

La plej alta monto de Iberio, la Mulhacén, kun alto de  metroj, situas en Granada. Tiu provinco kunhavas kun la provinco de Almería la Nacian Parkon Sierra Nevada.

## En beletro 
Al Granado estas dediĉita la fama rusa kanto "Granado"  () de M.Svetlov.

## Referencoj 
eta|maldekstra|300ra|
Valdetorres

**Valdetorres** (Valo de turoj) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. Hispanio, en la provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj la regiono Ekstremaduro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *valdetorreños*. 

## Situo 
Valdetorres estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Vegas Altas, je altitudo de 239 m; je 94 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 34 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 40 km². 

Ĝi situas inter Medellín kaj Guareña ĉe la suda bordo de la rivero Guadiana. Ĝi estas en la sudokcidenta bordo de Vegas Altas, lime kun la komarko de Mérida (Hispanio). Ĉe la vilaĝo fluas nuntempe la kanalo de Zújar kiu enfluas en la akvorezervejo de Alange.

Morfologie ĝi konstituas domaro de rura medio, kun malferma strukturo komponita grandparte de kamparanaj konstruaĵoj ĉu unu- ĉu duetaĝaj, nuntempe ŝanĝiĝante al pli modernaj formoj.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado. Tradicie *de secano* (ne irigaciita), sed aktuale plejparte estas irigaciita. Elstaras nuntempe la ekzisto de moderna fabriko de biodizelo en la vilaĝo, kio estoos certe grava helpo en la modernigo de la vilaĝo.

## Historio 
Ĝi 1767 kiam ĝi akiris la rangon de Vilaĝo, ĝi apartenis kiel loko al Graflando de Medellín.

## Vidu ankaŭ 
* Valdetorres (stacidomo)


Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Valencia de las Torres

**Valencia de las Torres** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. Estas du aliaj vilaĝoj kun sama nomokomenco en la provinco.

La loĝantoj nomiĝas *valencianos*. La censita populacio en 2008 estis de 700 loĝantoj.

## Situo 
Valencia de las Torres estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campiña Sur, je altitudo de 520 m; je 117&nbsp;km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 210,2&nbsp;km².

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Demografio 
Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Valencia del Ventoso

**Valencia del Ventoso** estas municipo de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj al la komarko *Zafra-Río Bodión*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Estas du aliaj vilaĝoj kun sama nomokomenco en la provinco. La loĝantoj nomiĝas *valencianos*. 

## Situo 
Valencia del Ventoso estas situa en la suda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Zafra-Río Bodión, je altitudo de 500 m; je 98 km de Badaĥozo, provinca ĉefurbo.  

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Historio 
Laŭ la tradicio la setlejo estis origine en alia loko ĉe "El Cañuelo" kaj aliaj lokoj ĉe la rojo Ventoso, kaj tiam nomis Valencia de Alba Real, kiu poluiĝis poste al Valencia del Barreal aŭ Barrial (Kvartalo). Poste oni ŝanĝi la lokon al aktuala, por eviti la inundojn de la rojo kaj malsanojn, dum oni adoptis la nunan nomon. La vilaĝo apartenis al la Ordeno de Santiago.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Bakaĵo

[eta|[biskvitoj]]
[eta|[kokoso|kokosaj tortetoj]]
**Bakaĵo** en la ĉiutaga lingvaĵo estas manĝaĵoj el faruna pasto, kiuj aŭ estas bakitaj sur metala tabulo, krado respektive en specifa formo en forno aŭ estas frititaj en varmega graso.

Principe diferencatas dolĉaj kaj salaj bakaĵoj:

Dolĉaj bakaĵoj kiel ekzemple biskvitoj (respektive *keksoj*), kukoj aŭ tortoj. La kuirado de dolĉaj bakaĵoj aŭ dolĉaĵoj estas tipaj en diversaj regionoj kiel montro de la popola kuirarto. En Hispanio, ĉefe en la sudo, oni heredis receptojn kaj stilmanieron kuiri dolĉaĵojn el la araboj, kiuj uzis abunde mielon kaj migdalojn kiel ingrediencojn por ties dolĉaĵoj.

Inter la nedolĉaj bakaĵoj estas ekzemple panoj, bulkoj aŭ brecoj, sed ankaŭ iuj nedolĉaj specoj de kukoj kiel la francaj *quiches*, pasta bazo kaj supro el ekzemple pecoj de cepo, de lardo respektive ŝinko kaj acidkremo, aŭ iuj specoj de la britaj *pies*, kukoj el sala pasto farĉitaj per diversaj specoj de viandoj kaj/aŭ legomoj aŭ la hispanaj *empanadas* plej tipe el Galegio, kiuj enhavas fiŝpecojn (ĉefe moruo), legomojn ktp. Picoj estas speciala variaĵo de pasta bazo kun supro el tomata pasto, fromaĝo kaj viandaĵoj, legomoj kaj/aŭ herboj, veninta el la itala kuirarto. Tre similas la pastaĵoj "Lahmacun" el la turka kuirarto aŭ "Okonomijaki" el la japana kuirarto. Nomeblus multaj pliaj ekzemploj de dolĉaj kaj nedolĉaj bakaĵoj el pliaj kulturoj.

## Bakaĵoj 
* Foliigita pasto
* Foliopasto
* Foliopasto (fermentŝvelita)
* Murbo
* Strudelo

## Citaĵoj el la Proverbaro Esperanta 
Citaĵoj el la Proverbaro Esperanta pri la temo de bakaĵoj estas

## Vidu ankaŭ 
* Panbakejo

## Eksteraj ligiloj 
* esperantlingva recepto por "kvafjordtorto" - kukaĵo de la komunumo Kvæfjord en norda Norvegio
* vortaro esperanta (kun aldonaj germanaj ekvivalentoj) pri kukobakado
* receptoj pri kukoj el kuirlibro de la vikipedia projekto "vikilibroj"
Valle de la Serena

**Valle de la Serena** estas municipo kaj loĝloko de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj - kiel la nomo sugestas - al la komarko *La Serena*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Estas du aliaj vilaĝoj kun sama nomokomenco en la provinco.

La loĝantoj nomiĝas *vallejos*. 

## Situo 
Valle de la Serena estas situa en la sudorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto La Serena sude de Don Benito, je altitudo de 423 m; je 130 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 70 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 121,4 km². 

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado. Estis minejoj de volframo kaj de stano, aktuale nefunkciantaj. Estas unu el la vilaĝoj kie oni produktas la fromaĝon kun *denominación de origen* de la Serena. Estas ankaŭ rilate la agrikulturan tradicion la Muzeo *Casa Labriega de La Serena*, konstruaĵo de la 16a jarcento.

## Kuriozaĵoj 
Tie naskiĝis Juan Donoso Cortés en 1809, fama verkisto kaj politikisto de la 19a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Golden-Gate-Parko

eta|maldekstra|240px|parka impreso
La **Golden-Gate-Parko** ("Ora-Pordego-Parko"; ) en San-Francisko estas inter la plej grandaj enurbaj parkoj de la mondo. Ĝi ampleksas areon de 4,1 kvadrataj kilometroj (longas 5 kilometrojn kaj larĝas 800 metrojn) kaj sekve eĉ pli grandas ol la Centra Parko de Novjorko.

[eta|maldekstra|240px|la "Konservatorio de Floroj", [vitrodomo konstruita en la stilo de la viktorina epoko]]
La rektangula urba parko dum la 1860-aj jaroj estis konceptita de la ĝardena arkitekto *William Hammond Hall*. Ĝi konstruiĝis dum la 1870-aj jaroj sur teritorio, kiun oni konsideris netaŭga por la konstruo de loĝdomoj. En la parko situas pluraj el la urbaj vidindaĵoj, kiel la muzeo "de Young", la "Konservatorio de Floroj", vitrodomo konstruita en la stilo de la viktorina epoko, fama japana te-ĝardeno kaj la Kalifornia Akademio de Scienco. *Makato Hagiwara*, japana ĝardenisto, kiu inter la jaroj 1895 ĝis 1942 estis la oficiala respondeculo pri la te-ĝardeno, laŭdire estis la inventinto de la fortuno-biskvitoj, kiujn oni en aziaj restoracioj servas postmanĝe kaj kiuj enhavas papereton kun bonŝancigaj etaj aŭguroj. Krom la grandega nombro de plantoj kaj pejzaĝaj impresoj de la parkoj ankaŭ ekzistas multaj eblecoj sporti en la parko.

 
Dosiero:Golden Gate Park north windmill side.JPG|norda parka ventomuelejo
Dosiero:Enirejo al la japana te-ĝardeno de la Golden-Gate-Parko San-Francisko.jpg|enirejo al la japana te-ĝardeno (malgrande la esperantistino *Birgit Prien*)
Dosiero:Pagodo en la Golden-Gate-Parko San-Francisko.jpg|pagodo de la japana te-ĝardeno
|pomoj en la muzeo "de Young"
 
## Vidu ankaŭ 
* Golden-Gate-Ponto

* Human Be-In

## Eksteraj ligiloj 
* anglalingva mapo pri la parko


Kategorio:San-Francisko
Kategorio:Parkoj en Usono
Himno Nacional de El Salvador

**Himno Nacional de El Salvador**, aŭ la **Nacia Himno de Salvadoro** en Esperanto, estas la nacia himno de Salvadoro. La tekston verkis Juan José Cañas en 1856 kaj la melodion verkis Juan Aberle en 1856. Ĝi iĝis oficiala nacia himno de dum 1879.

## Teksto 
### Hispana 
:**CORO**:
:Saludemos la patria orgullosos
:De hijos suyos podernos llamar;
:Y juremos la vida animosos,
:Sin descanso a su bien consagrar.

:**PRIMERA ESTROFA**
:De la paz en la dicha suprema,
:Siempre noble soñó El Salvador;
:Fue obtenerla su eterno problema,
:Conservarla es su gloria mayor.
:Y con fe inquebrantable el camino
:Del progreso se afana en seguir
:Por llenar su grandioso destino,
:Conquistarse un feliz porvenir.
:Le protege una férrea barrera
:Contra el choque de ruin deslealtad,
:Desde el día que en su alta bandera
:Con su sangre escribió: ¡LIBERTAD!

:**CORO**

:**SEGUNDA ESTROFA**
:Libertad es su dogma, es su guía
:Que mil veces veces logró defender;
:Y otras tantas, de audaz tiranía
:Rechazar el odioso poder.
:Dolorosa y sangrienta es su historia,
:Pero excelsa y brillante a la vez;
:Manantial de legítima gloria,
:Gran lección de espartana altivez.
:No desmaya en su innata bravura,
:En cada hombre hay un héroe inmortal
:Que sabrá mantenerse a la altura
:De su antiguo valor proverbial.

:**CORO**

:**TERCERA ESTROFA**
:Todos son abnegados, y fieles
:Al prestigio del bélico ardor
:Con que siempre segaron laureles
:De la patria salvando el honor.
:Respetar los derechos extraños
:Y apoyarse en la recta razón
:Es para ella, sin torpes amaños
:Su invariable, más firme ambición.
:Y en seguir esta línea se aferra
:Dedicando su esfuerzo tenaz,
:En hacer cruda guerra a la guerra:
:Su ventura se encuentra en la paz.''

Salvadoro
Kategorio:Naciaj simboloj de Salvadoro
Kategorio:Salvadoro
Villagonzalo

**Villagonzalo** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *galapagueros*. La censita loĝantaro en 2008 estis de 1.352 loĝantoj.

## Situo 
Villagonzalo estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Vegas Bajas sed je ties koincido kun la Vegas Altas de la rivero Guadiana, je altitudo de 237 m; je 76&nbsp;km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 2o km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 40,8&nbsp;km².

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Historio 
La fondo estis kiel domaro dependa de Alange en la 14a jarcento fare de la superulo de la Ordeno de Santiago nome Gonzalo Mexía, de kiu devenas la nomo de la vilaĝo, tio estas **Villagonzalo** aŭ **Vilaĝo de Gonzalo**. En 1588 sendependiĝis la vilaĝo de tiu senjorlando pere de la pago de 7.000 dukatoj al Filipo la 2-a, kaj de tiam estis vilaĝo de la jurisdikcio de Mérida.

## Tradicioj 
Inter ili estas rakontoj pri la ekzisto en la vilaĝo de sonorilo kies sono silentigis la stormoj kaj garantiis sukcesajn naskojn.

Kiel en la tuta regiono tradicias la "matanza" (porkobuĉado), novembre kaj decembre; per tio la familio certigis provizon de viando la tutan jaron.

## Demografio 
La loĝantaro restis simila dum la unua duono de la 20-a jarcento sed post 1960 la elmigrado forportis grandan parton de la vilaĝanoj. Post 1980 la kvanto stabiliĝis kaj aktuale estas ĉirkaŭ 1.352 loĝantoj.

## Festoj 
* Festo de Sankta Isidro (15a de majo)
* Festaro (16a de aprilo)
* Festo de la Elmigrintoj (15a de aŭgusto)
* Festo de Kristo (14a de septembro)

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Apátvarasd

**Apátvarasd** [apAtvaraŝd], germane **Warasch** [varaŝ], kroate **Varažda** [varaĵda] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécsvárad.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8&nbsp;km²
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 7720
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Apátvarasd situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Pécsvárad troviĝas 6, Bonyhád 16, Komló 21, Pécs 27 km-ojn.

## Historio 
Romia vojo trairis la lokon. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el la 13-a jarcento en formo *"Vorost"*. Post la turka erao germanoj alvenis. En 1930 loĝis tie 8 hungaroj kaj 329 germanoj, en 1970 236 hungaroj kaj 70 germanoj, ja post la 2-a mondmilito parto de germanoj deportiĝis en Germanion. Sola vilaĝservo estas la migra poŝto en Apátvarasd.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Emeriko de Hungario de 1792
* germana loĝdomo

== Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Somogyapáti

**Somogyapáti** [ŝomodjapAti] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szigetvár.
eta|dekstra|300ra|Preĝejo de Somogyapáti

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.0932/17.7519
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 7922
* Telefonprefikso: 73

## Situo 
Somogyapáti situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Szigetvár troviĝas 7, Kadarkút 23, Pécs 42 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el la 1322 en formo *"Apáti"*. Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. La refondiĝo en la 18-a jarcento okazis. Vilaĝservoj estas kulturdomo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) de 1777
* kapelo
* kalvinana sonorilostablo
* fiŝkaptista lago

== Komunumoj pri *apát* (= abato) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Valencia del Mombuey

**Valencia del Mombuey** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. Estas du aliaj vilaĝoj kun sama nomokomenco en la provinco.

La loĝantoj nomiĝas *valencianos*. La censita populacio en 2008 estis de 788 loĝantoj.

## Situo 
Valencia del Mombuey estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra Suroeste, je altitudo de 297 m; je 81 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 75 km². Valencia del Mombuey situas inter Oliva de la Frontera kaj Villanueva del Fresno, ĉe la landlimo kun Portugalio (Barrancos).

La plej proksimaj vilaĝoj estas Oliva de la Frontera je 20 km, Villanueva del Fresno je 16 km kaj Amaraleja (Portugalio) je nur 9 km.

Pri riveroj elstaras la rivero Ardila kiu trapasas la jurteritorion. En tiu zono estas ankaŭ la rojoj Godolid kaj Zaos.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado.

## Historio 
En la reloĝado de la areo eble partoprenis Templanoj kiuj estus alportinta la loknomon el Mombuey, el la Provinco Zamoro.

La loko estis aĉetita en 1402 de Gómez Suárez de Figueroa, kiu integrigis ĝin en la Senjorlandon de Feria. Dum la militoj kontraŭ Portugalio de la 14a jarcento la vilaĝo detruiĝis kaj senloĝiĝis ĝis ke nur unu loĝanto restis en la loko.

En 1641 kaj 1704 estis denove incendiita kaj setruita de portugaloj, kaj tiam estis konata kiel *Valencita la Quemada* (Valencieto la Bruligita).
	
Ĝis ties detruo en la 18a jarcento la setlejo lokis en alia loko je ĉirkaŭ 2 km de la aktuala, nomita *Fuente del Higo* (Fonto de la Figo). Aktuale konstituas etan setlejon ege rura, integrita kun la bela pejzaĝo ĉirkaŭe.

## Monumentoj 
* La preĝejo konstruita en la 14a, 16a kaj 18a jarcentoj.
* La ermitejo de Sankta Benedikto, de la 18a jarcento, kaj la ermitejo de Sankta Bárbara, ne monumenta sed tre tipa.
* Palaco de la Markizo de Valdeterrazo.
* Muelejoj ĉe rivero Ardila.

## Festoj 
* **Los Mayos** (1a de majo). Geinfanoj ligas herberojn kaj branĉojn al pordoj kaj fenestroj tiel ke matene la hejmanoj ne povas facile eliri.
    
* **Sankta Isidro Kamparano** (15a de majo). Kamparfesto ĉe la bieno "Las Navas", kie oni celebras meson kaj oni transportas la skulptaĵon de la sanktulo tien kaj reen.

* **Festo de la elmigrinto** (unua duono de aŭgusto). 
  
* **Nuestro Señor de las Penas** (13a, 14a kaj 15a de septembro). Festoj de la Patrono.

* **Lumbre de Navidad** (Kristnaska fajro) (nokto de la 24a al 25a de decembro). Tradicia fajraĵo en la placeto malantaŭ la preĝejo ĝis la horo de la diservo.

## Turismo 
* Arkeologia kuŝejo de keltoj: kun tomboŝtonoj kie videblas prisbriboj de la mortintoj kun armilaj posedaĵoj kaj diversaj homoj en diversaj sintenoj.

* Dolmeno: en Valencia del Mombuey oni nomas ĝin la "Piedra Pinchá" (Pikita ŝtono) kaj temas pri dolmeno ĉe la rivero Ardila.
	
## Eksteraj ligiloj 
Informo de Valencia del Mombuey ĉe la Diputación de Badajoz  

Fotoj kaj forumo de Valencia del Mombuey

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Malago (provinco)

La **provinco Malago** () estas unu de la ok provincoj de Hispanio kiuj komponas la regionon de Andaluzio. Ĝi situas sude de la Iberia Duoninsulo, ĉe la marbordo de la Mediteraneo, inter la provincoj Granado oriente kaj Kadizo okcidente. Norde limas kun la provincoj Kordovo kaj Sevilo. Ĝia ĉefurbo estas la urbo Malago.

Ĝi estas la plej malgranda provinco de Andaluzio. Ĝi enhavas areon de  distribuita en 100 municipoj, 9 komarkoj kaj 11 jurteritorioj. La populacio superas milionon kaj duonon de loĝantoj, laŭ la censo de 2008, kaj estas la dua provinco de Andaluzio kaj la sesa de Hispanio laŭ nombro de loĝantaro.

Tiu provinco enhavas la du komarkojn de la Costa del Sol kiu estas ege fama allogaĵo por turismo kaj por milionuloj kiuj venas loĝi tien (ĉefe portempe) ĉu arabestroj ĉu rusaj mafiuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago
Valle de Santa Ana

**Valle de Santa Ana** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. Estas du aliaj vilaĝoj kun sama nomokomenco en la provinco.

La loĝantoj nomiĝas *santaneros*. La censita populacio en 2008 estis de 1.188 loĝantoj.

## Situo 
Valle de Santa Ana estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra Suroeste, je altitudo de 505 m; je 72 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj tre proksima de Jerez de los Caballeros, la plej proksima urbo. La surfaco de ties teritorio estas de 160,3 km². Estas proksima ankaŭ similnoma vilaĝo nome Valle de Matamoros.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado (porkoj). Tereno de montetoj.

## Historio 
Estas du legendoj pri la nomo. La plej antikva rilatas mezepokan fondon ĉirkaŭ ermitejo dediĉita al Sankta Ana, de kie venus la aktuala nomo. LA plej moderna rilatas la fondon al pli modernaj tempoj (17a aŭ 18a jarcentoj) kiam familioj de Jerez de los Caballeros fuĝis el tiu urbo por eviti epidemion kaj tiele venis al tiu valo kie fondis domaron.

La populacio estis ĉiam tre disa.

En 1860 ĝi sendependiĝis el Jerez de los Caballeros; ĝi ekhavis la maletendan teritorion de 383 ha. elprenitaj el tiu de Jerez, kiu ĉirkaŭas ĝin entute.

Inter ĝiaj festoj elstaras la tago de la patronino, Sankta Ana, kaj la "Romería del Palancar" (kamparfesto).

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Drávaszerdahely

**Drávaszerdahely** [drAvaserdahej] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Siklós.
eta|Blazono de Drávaszerdahely

## Bazaj informoj 
* Areo: 6&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 45.8354/18.1648
* Loĝantaro: 200
* Poŝtkodo: 7847
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Drávaszerdahely situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ iama fervojo Villány-Sellye. Siklós troviĝas 13, Villány 28, Kozármisleny 29, Sellye 30 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1177 en formo *"Zeredahel"*. Inter 1918-1920 la serboj okupis la regionon.

En Drávaszerdahely migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* kalvinana preĝejo de 1839

## Komunumoj pri *szerdahely* en Hungara reĝlando 
La vorto signifas: loko, kie merkrede okazis bazarado.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Bagratidoj

[eta|Feŭdaj Armenaj Reĝlandoj, [1000 p.K.|230px|dekstra]]
La **Bagratidoj** estis dinastio kiu regis parton de Armenio, kaj poste de Kartvelio (vidu Dinastio Bagrationi).

En Armenio, krom estis Senjoroj de Taron, Bagrevand, Dariunq, Moq, Mardastan, Sper, Khoit, Sasun, kaj Kulb inter aliaj, estis reĝoj de:

* Reĝlando Armenio, nome Bagratida Armenio
* Ani
* Kars
* Bagaran
* Taŝiro

En tiu tempo ankoraŭ ĝi havis la familian nomon **Bagratuni**

La kartvela branĉo estis fondata de Vasak Bagratuni, frato de Sembat, kiu samtempe estis la patro de Achot Msaker, unua granda princo de Armenio (802-826) kaj post disdonado de lokaj reĝoj kaj princoj, ĝi postvivis. La pretendanto al la krono Jorge Bagration, estis hispana ĉampiono de ralio. Kaj la familio nun portas la familinomon **Bagration**, kiu estas la hispana varianto de la rusigado de **Bagrat**.


*
Kategorio:Historio de Armenio
Kategorio:Historio de Kartvelio
Kategorio:Dinastioj de Armenio
Malazgirt

**Malazgirt** estas vilaĝo en la oriento de Turkio, hodiaŭ Malazgird, fama pro la batalo kiu okazis en ĝiaj ĉirkaŭoj. Ĝi havas 23,697 loĝantojn (jaro 2000).
Laŭ la armena tradicio, Malazgirt estis fondata de Manaz, la filo de Hajko, la legenda patriarko de Armenio. La origina nomo de la urbo estas Manavazkert (armene: Մանավազկերտ) sed kun la paso de la tempo ĝi estis mallongigata al Manzikert. En la regiono kie ĝi troviĝas oni kredas ke estis establita la urarta reĝo Menua (810 – 785 a.K.).

Kategorio:Turkio
Kategorio:Armenio
Baranyajenő

**Baranyajenő** [branjajenO], germane **Jening** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.2715/18.046
* Alto super marnivelo: 146 m
* Loĝantaro: 520
* Poŝtkodo: 7384
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
Baranyajenő situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Kaposvár-Pécs. Dombóvár troviĝas 18, Komló 23, Kaposvár 26 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj vivis ĉi tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1283 laŭ tiama ortografio *"Jenew"*. La kampoj apartenis al abatejo dum la mezepoko. Poste la vilaĝo ne senhomiĝis dum la turka erao. En la 18-a jarcento germanoj alvenis. En 1946 iliaj posteuloj parte deportiĝis en Germanion, dume alvenis hungaroj el Jugoslavio. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Nomo de Dipatrino (Virga Maria) de 1822

## Famuloj 
En Baranyajenő naskiĝis popolkantisto Jóska Pécsi Rabb.

## Komunumoj pri *Jenő* en Hungara reĝlando 
Jenő estas unu el la 7 hungaraj gentoj.

Vidu ankaŭ: Tiszajenő

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Abaliget

**Abaliget**, germane **Abaling** estas malgranda vilaĝo kaj ŝatata feriejo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécs. Liget signifas: bosko.
270px|eta|Fiŝkaptista lago en Abaliget

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 46.1431/18.1176
* Alto super marnivelo: 219 m (ĉe la kavo)
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 7678
* Telefonprefikso: 72

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Budapeŝto-Pécs. La lasta urbo, Komló kaj Sásd troviĝas po 16&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Ŝajnas, antaŭ la hungaroj keltoj vivis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1332 en formo *"Abaligete"*. Fine de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En 1748 hungaroj kaj germanoj refondis Abaliget. Dum la popolnombrado en 1910 vivis tie 727 homoj, (551 germanoj, 176 hungaroj). Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, interretejo, vartejo por maljunuloj, kampadejo, biblioteko, restoracio, 2 etrestoracioj, 2 vendejoj, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Pentofaranta Sankta Maria Magdalena de 1796
* muzeo de vespertoj
* fiŝkaptista lago
* kavo trovita en 1768, 1380 m-ojn longa, el tio 500 m estas vizitebla, interne estas aerkuracloka ĉambrego por pulmomalsanuloj

## Ĝemelkomunumoj 
*  Knonau, Svislando de 1993
*  Dannenfels, Germanio de 2002
*  Sievi, Finnlando de 2005

## Esperanto 
En Abaliget longe okazis renkontiĝo de turistaj esperantistoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Campari

eta||150px
**Campari** estas nomo de mondfama itala marko kaj de alkohola trinkaĵo kun tipe rubena koloro kaj fajne amara spica gusto. Enhavo de alkoholo estas proksimume 25%. Ĝi estas uzata kiel aperitivo kaj en kokteloj.
Ĝi konsistas el pli ol 60 ingrediencoj (precipe kuracplantoj), trempataj dum pluraj semajnoj en distilita akvo kaj alkoholo. La ekzakta recepto por produkti Campari-n restas sekreta.
La trinkaĵon kreis en 1862 gastejestro kaj distilisto Gaspare Davide Campari el Novara (Italio).

## Eksteraj ligiloj 
* Campari

Kategorio:Alkoholaĵoj
Kategorio:Likvoroj
Vendôme

**Vendôme** estas mezgranda franca komunumo, lokita en la departemento Loir-et-Cher kaj en la regiono Centro-Valo de Luaro. 

Ĝi estas subprefektejo de la departemento, kaj havas proksimume 17 mil loĝantojn, kiujn oni kutime nomas *Vendômois* [vendomŭa].

## Geografio 
La urbo situas ĉe la bordoj de la Luaro, inter Tours kaj Orléans.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Loir-et-Cher
* Listo de urboj de Francio
* Vendôme (stacidomo)
* Vendôme - Villiers-sur-Loir (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Loir-et-Cher
Kategorio:Urboj de Francio
Rubeno la 1-a de Armenio

**Rubeno la 1-a** (en la armena: **Ռուբեն Ա**, Rupen aŭ Ruben), (1025–1095) estis la fondinto de la Armena reĝlando en Kilikio.

Kiam li estis Senjoro de Gobidar kaj Goromosol, deklaris la sendependecon pere de ribelado kontraŭ la Bizanca Imperio en 1080, kaj li prenis la fortikaĵon Partzerpert. Rubeno naskiĝis en Armenio kaj probable apartenis al la Bagratida dinastio, kiu regis en Kilikio post la falo de Ani en 1045. Li estis parenco de Gagiko la 2-a, la lasta reĝo de Ani.

Rubeno forpasis en 1095 kaj estis enterigata en la monaĥejo de Castalon. Lia filo, Konstantino la 1-a de Armenio, sukcedis lin.

## Referencoj 
* Ghazarian, Jacob, (2000), *La Armena reĝlando dum la Krucmilitoj*, Londono: eldonejo *Routledge* Curzon.
* Ta reĝo de la kilikia Armenio (Historio de Armenio laŭ Kurkjian, Ch.&nbsp;27)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1025
Kategorio:Mortintoj en 1095
Kategorio:Armenaj reĝoj
Kategorio:Historio de Armenio
Karabeno

eta|Karabeno Winchester, modelo 1873
**Karabeno** estas pafilo simila al fusilo aŭ muskedo, sed malpli longa kaj malpli potenca.

La etimologio de la vorto karabeno estas neklara. Eble ĝi devenas de
* la araba vorto "karab", pulvoarmilo;
* la malnova franca vorto *escarrbin*, kiu signifas certan skarabon, sed ankaŭ entombigiston; de tiu vorto kredeble devenas la franca termino *carabin*, kiu signifas anon de malpeza kavalerio, kaj kiu siavice eble transiris al la pafilo.
Karabeno tradicie estas batalilo de la kavalerio, ĉar surdorse portata fusilo de normala longo estas ĝena dum rajdado. Multaj karabenoj vere estas mallongigitaj formoj de tradicia fusilo. Ĉar ili kutime uzas la saman municion kiel fusiloj, parto de la povo perdiĝas pro la malpli longa tubo. Sed ekzistas ankaŭ karabenoj speciale desegnitaj por alia municio, ekzemple pistola.

En la 19-a jarcento ekestis karabenoj kun duon-aŭtomata ŝargado (ripetaj). Fama ekzemplo estas la karabenoj de Winchester.

Kategorio:Pafiloj
Roĝero de Breteuil (2-a grafo de Hereford)

**Roĝero de Breteuil** (n. antaŭ 1057, m. post 1087) estis la 2-a grafo de Hereford, Anglio. Li iĝis grafo en 1071 post la morto de Vilhelmo FitzOsbern (1-a grafo de Hereford).

Li estis de normanda deveno. Liaj rilatoj kun Vilhelmo la Konkerinto estis iom tiklaj. En 1075, malgraŭ la malpermeso de la reĝo, li edzinigis sian fratinon al Ralph de Gael, grafo de Norfolk. La du grafoj komplotis kaj ribelis, kune kun aliaj nobeloj, kontraŭ Vilhelmo. Inter la ribelantoj estis Waltheof, grafo de Northumbria, kiu forlasis la konspiron kaj malkaŝis la komploton al Lanfranc. Tiu urĝis Roĝeron reomaĝi al Vilhelmo, kaj fine ekskomunikis lin. Kiam Roĝero penis transiri la riveron Severn kun sia armeo, por kuniĝi kun la soldatoj de Ralph de Gael, li estis haltigata de armeo sub Wulfstan (episkopo de Worcester) kaj lojaloj nobeloj.

Sekvis proceso antaŭ la reĝa konsilio. Li estis senigata de siaj bienoj kaj rango, kaj kondamnata al dumviva malliberiĝo. Tamen post la morto de Vilhelmo en 1087 li liberiĝis.

Li havis du filojn, Roĝeron kaj Reginald.

Kategorio:Anglaj grafoj
Kategorio:MonmouthpediA
Vulfstano

**Vulfstano** (**Wulfstan**) (n. ĉ. 1008, m. 1095) estis sanktulo kaj episkopo de Worcester, Anglio.

Li estis de anglosaksa kaj skandinava deveno kaj naskiĝis en Long Itchington, vilaĝo de Warwickshire. Lia onklo estis Wulfstan la 2-a. Li studis ĉe la monaĥejoj de Evesham kaj Peterborough antaŭ iĝi kleriko ĉe Worcester. Li estis ordinata en 1038 kaj eniris la benediktanan monaĥejon de Worcester. Tie li servis kiel kasisto kaj prioro.

La 8-an de septembro 1062 Wulfstran konsekriĝis kiel episkopo de Worcester, parte pro la influo de Harold Godwinson: la papo komandis lian antaŭulon, Aldred, rezigni la oficon ĉar li estis ankaŭ ĉefepiskopo de Jorko.

Post la normanda konkero de Anglio, Wulfstan klopodis helpi malriĉulojn kaj estigi pacon inter la anglosaksoj kaj la normandoj. Li kontraŭis la sklav-komercon de Bristol. Li estis la sola anglosaksa episkopo kiu retenis sian oficon sub Vilhelmo la Konkerinto.

En 1072 li subskribis decidon de angla eklezia koncilio ke la ĉefdiocezo de Canterbury superas tiun de Jorko.

En 1075 estis ribelo de Roĝero de Breteuil (2-a grafo de Hereford) kaj Ralph de Gael, grafo de Norfolk. Kiam Roĝero penis transiri la riveron Severn kun sia armeo, por kuniĝi kun la soldatoj de Ralph de Gael, li estis haltigata de armeo sub Wulfstan kaj lojalaj nobeloj.

Wulfstan fondis la priorejon de Great Malvern, Malvern, Worcestershire kaj restaŭris aŭ pligrandigis la katedralojn de Worcester kaj Hereford, la abatejon de Tewkesbury, kaj multajn preĝejojn.

De 1071 al 1072 li administris la diocezon de Lichfield kiam ne estis episkopo.

Li estis amiko de Roberto, episkopo de Hereford, kiu estis matematikisto kaj astronomo.

Wulfstan mortis en 1095 post longa malsano. Estis sanktejo dediĉata al li en la priorejo de Great Malvern. Tie, dum pasko 1158, Henriko la 2-a (Anglio) kaj Eleonora de Akvitanio demetis siajn kronojn, ĵurante ke ili neniam reportos ilin.

Wulfstan kanoniziĝis la 14-an de majo 1203. Lia fest-tago estas la 19-an de januaro.

Kategorio:Anglosaksaj sanktuloj
Kategorio:Anglaj episkopoj
Kategorio:Mortintoj en 1095
Euterpe

***Euterpe*** aŭ **Eŭterpo** estas biologia genro kun 89 specioj de floraj plantos apartenanta al la familio de palmoj Arecaceae. 

La genro portas la nomon de la muzo Eŭterpo, el la greka mitologio. 

## Priskribo 
*Eŭterpoj* estas tropikaj palmoj nativaj el Centra kaj Suda Ameriko.

Ĉefaj specioj:
* *Euterpe aculeata*
* *Euterpe acuminata*
* *Euterpe andicola*
* *Euterpe andina*
* *Euterpe antroquensii*
* *Euterpe broadwayi*
* *Euterpe luminosa*
* *Euterpe oleracea*

Tiu ĉi lasta estas la palmo el kiu oni eltiras la frukton asaio, konsumata en la antaŭkolumbaj tempoj fare de la indianoj, kaj estis aprezata en la amazonia dieto, ne nur en Brazilo, sed ankaŭ en la najbaraj landoj.

Kategorio:Arekacoj
Fortuno

La vorto **fortuno** priskribas konkretan rezulton de bona ŝanco. Povas aŭ temi pri sekvo de hazardo (do rezulto de fatalo) aŭ de konkreta planita ago - ĉiukaze la avantaĝa vivopaŝo konsideriĝas bona sorto respektive destino. Homo spertanta fortunon kutime reagas per emocio de ĝojo kaj feliĉo. Kiel ĉiuj esperantlingvaj substantivoj, kiuj ne estas personaj aŭ geografiaj nomoj, la vorto skribiĝas minuskle, krom se frazo komenciĝas per ĝi. **Misfortuno** koresponde estas konkreta rezulto de malbona ŝanco.

Laŭ Francisko Azorín **Fortuno** estas *Diino de la ŝanco, de la sorto, ikonografie reprezentita per junulino sur rado kun la okuloj benditaj, disdonante hazrde la riĉaĵojn.* Li indikas etimologion el latina *Fortuna* el *fors* (sorto).

[eta|statuo de **Fortuna** en [Amsterdamo]]
Aparte de tio, **Fortuno** kun majuskla komenca litero estas personigita sorto, rigardata kiel kaprica kaj arbitra disdonanto de bonaj kaj malbonaj ŝancoj. La "rado de la Fortuno" konsideriĝas simbolo de la ŝanĝiĝemo de la destino.

Bazo de tiu personigo estis la roma diino de la fortuno, kiu nomiĝis **Fortuna** kaj estis grava personaĵo de la romia mitologio. La diino estis la ekvivalento al la helena diino **Tiĥe** (Τύχη, "feliĉo" ).

Ŝi iĝis la patrono - kaj la vorto "Fortuna" kaj parto de la nomo - de multaj sportaj kluboj.
Ekzemploj estas la futbalaj kluboj
* *Fortuna Düsseldorf* en Duseldorfo (Germanio)
* *Fortuna Köln* en Kolonjo (same Germanio) kaj
* *Fortuna Sittard* en Sittard (Nederlando).

## Vidu ankaŭ
* La Rado de Fortuno

## Notoj 
Kategorio:Romia mitologio
Amfibia veturilo

eta|dekstra|250px|DD tanko
eta|250px|Amfi-aŭto
[eta|250px|Drozd amfibia veturilo ĉe la [Armeo-2020 ekspozicio]]
**Amfibia veturilo** estas tipo de veturilo, kiu, same kiel amfibioj, povas moviĝi sur tero kaj sur akvo.

La unuan tian veturilon kun propra movumo, vaporbuldozo nomita *Orukter Amphibolos*, prezentis usona inventinto Oliver Evans en la jaro 1805, eĉ kiam ne estas konate, ke ĝi iam moviĝus sur tero. Je unu jaro pli poste, do en 1806, franco Fournier kunigis ŝelon de ŝipo kaj karoserion de ia veturilo, kaj tio estis vera amfibio.

Dum la dua mondmilito kelkaj tankoj estis alikonstruitaj, kiel ekz. M4 Sherman, el kiu estiĝis DD tanko, sed kiu dum elŝipiĝo en Normandio tro da sukcesojn ne atingis, ĉar 80% de tiuj ĉi tankoj dronis dum vojaĝo al marbordo.

Kategorio:Nerelaj veturiloj
Kategorio:Tipoj de navigaciiloj
Kategorio:Batalveturiloj
Kindhausen

**Kindhausen** estas la nomo de du vilaĝoj en Svislando:

* **Kindhausen AG** estas vilaĝo de la komunumo Bergdietikon en distrikto Baden en Kantono Argovio.

* **Kindhausen ZH** estas vilaĝo de la komunumo Volketswil en la distrikto Uster en Kantono Zuriko.
Bolligen

**Bolligen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Berno kaj ekde la 1-a de januaro 2010 de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 6177 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Bolligen situas nordoriente de la federacia urbo Berno, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. La sudokcidentan limon de la komunumo formas la rivero Worble, la monteto *Lutzere* en la okcidento de la komunumo situas sur la akvodislimo inter Worble-Valo kaj Emme-Valo.

La komunumo konsistas krom Bolligen mem el la lokoj Bantigen, Ferenberg, Flugbrunnen, Geristein kaj Habstetten.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Münchenbuchsee, Moosseedorf, Urtenen-Schönbühl kaj Mattstetten, en oriento al Krauchthal kaj Vechigen, en sudo al Stettlen kaj Ostermundigen, kaj en okcidento al Ittigen.

## Trafiko 
Bolligen estas servata per regiona tramlinio de la trafikentrepreno Regionalverkehr Bern-Solothurn. Krome la komunumo ankaŭ per lokaj busoj estas ligita kun Berno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bolligen datiĝas el la jaro 1180 kiel *Bollingin*.

## vidu ankaŭ 
* Bolligen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bolligen
* Bolligen en la Historia Leksikono de Svislando
Cyanistes

***Cyanistes*** estas genro de birdoj de la familio de Paruedoj. Ĝi konsistas el kvin aŭ ses etaj specioj kiuj troviĝas en moderklimataj Eŭropo kaj Azio kaj Nordafriko. Plej grava karaktero de tiu genro estas hegemonio de blua koloro ĉefe en kapo kaj supraj partoj, kio nomigas kelkaj speciojn; sed oni ŝanĝas je la fino de la listo, ĉar la Blankfrunta paruo estas ĉefe nigra specio kaj la Varia paruo estas tre multkolora birdo kiu rilatas al aliaj paruoj ĉefe pro blanko kaj nigro en kapo.

Tiuj specioj estas la jenaj:
* Blua paruo, *Cyanistes caeruleus*
* Kanaria paruo, *Cyanistes teneriffae*
* Lazura paruo, *Cyanistes cyanus*
* Flavbrusta paruo, *Cyanistes flavipectus*
* Blankfrunta paruo, *Cyanistes semilarvatus*
* Varia paruo, *Cyanistes varius*

## Referencoj 
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2007). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions. ISBN 978-84-96553-42-2
* Harrap and Quinn, *Tits, Nuthatches and Treecreepers* ISBN 0-7136-3964-4

Kategorio:Paruedoj
Kategorio:Paruedoj (scienca nomo)
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Villar de Rena

**Villar de Rena** estas municipo de Hispanio, en la provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj la regiono Ekstremaduro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *villariegos*. Parto de la municipo estas la loĝlokoj Palazuelo kaj Puebla de Alcollarín.

## Situo 
Villar de Rena estas situa en la centra parto de Ekstremaduro en la nordo de la komarko aŭ distrikto Vegas Altas, je altitudo de 277 m ĉe la elirejo de Villanueva de la Serena al la aŭtoŝoseo al Madrido; je 129 km de Badajoz, provinca ĉefurbo kaj je 60 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 82,8 km². Ĝi estas tre proksime de la limo kun la Provinco de Cáceres

## Ekonomio
Agrikulturo de irigacio, ĉar la vilaĝo situas en la valo de la rivero Guadiana kaj ĉe la rivero Búrdalo, alfluanto de tiu, kaj brutobredado.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Villar del Rey

**Villar del Rey** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *villorros*. La censita populacio en 2008 estis de 2.447 loĝantoj.

## Situo 
Villar del Rey estas situa en la okcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierra de Badajoz, je altitudo de 241 m; je 33 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 98,9 km². 

## Priskribo de la teritorio 
La municipa teritorio de Villar del Rey situas nordokcidente de la provinco de Badajoz. En la centra parto de la teritorio estas la doamro, je 17 km de Alburquerque, je 33 km de la provinca ĉefurbo, je 15 km de La Roca de la Sierra, je 40 km de Aliseda (provinco de Cáceres) kaj je ĉirkaŭ 14 km de Ouguela (Portugalio) plej proksima vilaĝo en rekta linio: Villar del Rey estas konsiderebla kiel landlima vilaĝo. Ĝi troviĝas mezvoje inter Badajoz kaj Alburquerque.

En la teritorio troviĝas la Akvorezervujo de *Peña del Águila* (Agloroko), kiu provizias akvon al Badajoz. Ankaŭ la Kastelo de Azagala gravas en tiu teritorio. Estas ankaŭ ŝtonminejoj de Ardezo kaj Granito.

La municipa teritorio norde kun Alburquerque ĉe Azagala, okcidente same ĉe la rivero Albarragena aŭ Zapatón, oriente kaj sude kun la municipa teritorio de Badajoz.

## Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Ŝtonminejoj.

## Populacio 
Ĝi estas 2.447 loĝantoj. La evoluo ekde 1860 (2.108 loĝ.) montris kreskon ĝis 1955 (4.554 loĝ.), tio estas en 95 jaroj, kreskis ĝis atingi pliiĝon de 2.446 loĝantoj en tiu periodo. Male ekde 1955 al 2007 ege malpliiĝis je 2.014 loĝantoj pro elmigrado al la provincaj ĉefurboj de la regiono, industriaj nordaj areoj kaj eĉ eksterlanden.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Zahínos

**Zahínos** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro. 

La loĝantoj nomiĝas *zahineros*. La censita populacio en 2008 estis de 2.903 loĝantoj.

## Situo 
Zahínos estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Sierra Suroeste, je altitudo de 374 m; je 71 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 45,3 km². 

Ĝi situas en la sudokcidento de la provinco de Badajoz, ege proksime de la landlimoj kun Portugalio kaj kun la Provinco de Huelva. Limas norde kun Higuera de Vargas, sude kun Oliva de la Frontera, oriente kun Jerez de los Caballeros kaj okcidente kun Villanueva del Fresno.

## Ekonomio kaj Geografio
Agrikulturo kaj brutobredado. Estas en la municipa teritorio grandaj "dehesas", malfermaj arbaroj de anzinoj kaj korkokverkoj taŭgaj por brutobredado sed ne tiom por agrikulturo. En tiuj kampoj oni bredas ĉefe porkojn por produktado de kolbasoj, kiujn ĉiu familio preparas tradicie. La vilaĝanoj ankaŭ tradicie produktis grandajn kvantojn de Lignokarbo.

## Loĝantaro 
## Politiko
## Historio 
Historie ĝia nomo estis "Castro Fuerte" pro fortifikaĵo milita konstruita de la Templanoj sur monteto. La aktuala urbo kreskis ĉirkaŭ tiu kastelo el kiu konserviĝas nur turo apuda al la urbodomo.

Ekde la procesoj de privatigo de la komunaj bienaroj okazintaj dum la 19a jarcento nome "desamortización" la vilaĝanoj jam aktivis kaj asociiĝis por aĉetado kaj funkciigado de la bienoj. Dum la Dua Hispana Respubliko la vilaĝanoj sukcesis akiri bienegojn nome "Cabra Alta" kaj "Cabra Baja" ĝis tiam apartenantaj el la Duko de Alba, sed la reĝimo de Francisco Franco redonis ilin al la antaŭaj posedintoj. Dum la demokratia epoko denove la komunumanoj sukcesis denove repreni la bienegojn.

## Eksteraj ligiloj 
*Fotoj de Zahínos

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo