open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Michael Maitzen

**Hans Michael MAITZEN** [hans MIĥael MAJcen] (naskiĝis la 28-an de marto 1943 en Graz) estas aŭstria astronomo.

Post elementa lernejo (1949-1953) kaj klasika gimnazio (1953-1961) en Graz li ekstudis astronomion, matematikon kaj fizikon en la Universitato de Graz (1961-1967). Li finis la studadon per doktoriĝo pri astronomio je 1967-07-14. Jam dum la studado (1964-1967) li estis scienca asistanto en la Instituto por Astronomio ĉe Universitato de Graz. Post tio li estis scienca asistanto ĉe la Instituto pri Astronomio de Universitato de Bochum de 1969 ĝis 1976. 1976-1985 li estis scienca asistanto en Instituto pri Astronomio ĉe la Universitato de Vieno. En marto 1980 Maitzen tie habilitiĝis pri astronomio. Ekde 1985 li estas scienca supera konsilisto en tiu instituto. Ekde 1986 li estas reprezentanto de la aŭstra astronomaro por la rilatoj kun "Eŭropa Suda Observatorio" (ESO). En marto 1989 li ricevis la titolon "Eksterordinara universitata profesoro" flanke de la federacia prezidento de Aŭstrio.

Maitzen ekzemple evoluigis filtril-fotan metodon por malkovri "kemie apartajn magnetstelojn", kiu detektas karakterizan breĉon en la radiado de tiaj steloj ĉirkaŭ ondolongo de 520&nbsp;nm.

Maitzen estas ankaŭ profesoro de AIS kaj kontribuis al multaj el ties studadsesioj. Plurajn jarojn li estis AIS-senatano, ekde 2012 ĝia prezidanto.

Maitzen estas aktiva esperantisto. De 1968 al 1969 li estis prezidanto de TEJO. Jam multfoje li organize aŭ enhave kontribuis al la Internacia Kongresa Universitato de UEA.
En Vieno li grave kontribuas al la kultura Esperanto-vivo, ekzemple per la internacia scienca simpozio "Esperanto 100-jara" en 1987 kaj per seminario okaze de la Eŭropa Jaro de Lingvoj en 2001.
Li kunlaboris pri astronomio en la dua eldono de PIV. Maitzen estas la ĉefreprezentanto de UEA ĉe la Viena oficejo de Unuiĝintaj Nacioj (UN) ekde 2012. En la UK 2013 en Rejkjaviko, pro siaj aktivadoj, precipe pro la reprezentado de UEA ĉe UN en Vieno, li estis honorigita per la Diplomo pri Elstara Agado de UEA.

(Parto el la ĉi-supraj informoj venas el la Internacia Sciencista Dokumentaro de AIS.)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de kaj pri Hans Michael Maitzen  en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

Kategorio:AIS
Kategorio:Aŭstraj astronomoj
Kategorio:Aŭstraj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de TEJO
Galerio de Rudolfo

**Galerio de Rudolfo** estas la plej rimarkinda historia minista laboraĵo en Prago, kies signifo kiel teknika akvoekonomia laboraĵo, kunigita kun staturo de imperiestro Rudolfo la 2-a, superas kadron de Ĉeĥio.

La galerio kunigas la maldekstran kajon de rivero Vultavo super Štefánik-ponto ekde dometo de eksa administranto de la galerio, nomata Minejo (Havírna), kun dometo ĉe restoracio Šlechta (legu Ŝleĥta) en Stromovka. Ĝi servis al alkonduko de vultava akvo en fiŝlagojn en Reĝa ĉirkaŭbarita arbaro. Ĝi mallongigis fluon de Vultavo eluzante tiel altecdiferencon de niveloj al alkonduko de la akvo per memfalo. Ties longeco estas 1102 m, mezproksima larĝeco estas 70 – 120 cm kaj alteco ĉirkaŭ 220 cm. Sed en la lokoj de malbona direktigo ĝi ascendas preskaŭ al 5 m. Temas pri unusola, preskaŭ rekta koridoro. Por ke la konstruado plirapidiĝu, la galerio estis trabatata el sume dek trabatejoj kontraŭ si, el kiuj 8 estis sur la fundo de kvar preskaŭ 49 m profundaj ŝaktoj. Malgraŭ tio la konstruado daŭris dek jarojn. Du el la ŝaktoj ĝis hodiaŭ kondukas en Letná ĝis la supraĵo, pluaj du estas sub la supraĵo fermitaj.

La galerio estas trabatita en ardezoj de letena tavolgrupo de ordoviko. Diversloke estas en ĝi ankaŭ karsta ornamaĵo. La galerio estis konstruita al rekta iniciato de imperiestro Rudolfo la 2-a, kiu en la jaro 1582 komisiis gvidadon de la laboroj la pragan monermajstron Lazar Erckner. Post lasta trabato la 17-an de junio de 1593 Isac Phendler desegnis por la imperiestro ties planon, propre vertikalan tranĉon. Sesmetra kolora desegnaĵo, dokumentanta ĉiun metron de la galerio kaj ankaŭ ŝaktoj, kun minej- kaj foraerum-ekipaĵoj, enhavanta ankaŭ tekstajn indikojn, estas eksterordinara kartografia laboraĵo, metita en arkivo de Nacia teknika muzeo en Prago.

La galerio spertis dum la sekvantaj jarcentoj periodojn de dezertigoj kaj riparoj, el kiuj grava estis baroka plifortigo de ŝaktoj kaj la plej dezertiĝintaj partoj de la galerio. En la jaro 1859 inventisto V. BOŽEK konstruis en ties faŭko ĉerpigilon por provizado de fontanoj en Stromovka. En la 80-aj jaroj de la 20-a jarcento okazis en la galerio detala speleologia esploro kaj dokumentigo.

300 m longa sektoro de la galerio ekde Stromovka estas perelektre lumigita, havigita de planko kaj porokaze malfermata por ekskursoj. Ĝi montras belan, reprezentantan kaj sufiĉe altan sektoron de la galerio kun bone evidenta manlaboro de ministoj el Kutná Hora. Ĉe la faŭko de la galerio eblas interkonatiĝi ankaŭ kun ties historio.

La galerio estas memkompreneble senĉese plene funkcia kaj provizado de la fiŝlagoj en Stromovka per akvo el Vultavo estas nepensebla sen ĝi.

La galerio troviĝas en Prago 7, en Edvard Beneš-kajo, sub Letná en Reĝan ĉirkaŭbaritan arbaron (Stromovka).

Kategorio:Prago
Kategorio:Subterejo en Ĉeĥio
Kavernoj de rokaro en Klokočí

**Kavernoj de rokaro en Klokočí** (legu Klokoĉi) situas proksimume 3 – 5 km oriente kaj nordoriente de Turnov, 5 km sude de Malá Skála, super vilaĝo Klokočí kaj ili estas libere alireblaj.

La plej konata kaj la plej granda kaverno estas ĉi tie **Postojna**. Ĝi estas ankaŭ signifa arkeologia loko. El okulfrapa kaj grandspaca kaverna portalo en rokmuro kondukas malalta koridoreto ĝis kelke da ĉambretoj kun malaltaj trarampejoj – rampovojoj. La muroj kaj la plafono estas glate eroziiĝintaj ĝis rondaj formoj, la fundon plenigas pura fajna sablo. La suma longeco de la kaverno atingas ĉirkaŭ 30 m.

Du enirejoj ĝis **Kapelo de Hus** situas en muro de deklivo kontraŭ kaverno Postojna. La enirejo estas 7 m longa kaj 5 m larĝa niĉo, el kiuj eblas tra malgranda aperturo eniri ĝis ronda, proksimume 10 m longa koridoro, plilarĝiĝinta supre per rokgrado. La suma longeco de la kaverno estas proksimume 22 m.

Tiuj ĉi spacoj de la kavernoj estis konvena loĝejo de pratempaj antaŭuloj. Multnombraj trovaĵoj de ŝton- kaj ost-ilaroj en kaverno Postojna pruvas ties loĝigon jam ekde paleolito. Signifaj estas ankaŭ trovaĵoj el bronzepoko.

En elstaraĵo de suda rando de la rokaro en Klokočí staras burgoruinoj de burgeto **Rotštejn**. Ĝi staris sur tri rokoj, el kiuj unu servis kiel elŝovita turo, kiu estis kun ĝi kunigita per ponto. Konserviĝis vico en roko hakitaj ĉambroj, profunda puto, muro kun kreneloj kaj restaĵoj de palaco kaj multe da enhakejoj por traboj de lignokonstruaĵoj. En suba parto de la burgo ni trovos pli grandajn kaj pli malgrandajn kelojn, kiujn okaze loĝigis malriĉularo. Ĉi tie estas ankaŭ niĉo, en kiu povis stari nur unu homo. Tio estas „mantelo“ kaj ĝi estis karcero pro pli malgrandaj krimetoj. Al la supra burgo kondukis koridoro, kiu laŭ konservintaj spuroj estis fermebla.

La burgeton lasis konstrui en la 2-a duono de la 13-a jarcento Vok kaj li nomigis ĝin germane Rothenstein (Ruĝa ŝtono, evidente laŭ koloro de la roko). La burgeto fariĝis dezerta ekde la 15-a jarcento kaj eĉ nun ĝi estas nealirebla, sed ĝi estas reguligata.

Kategorio:Klokočí (distrikto Semily)
Kategorio:Kavernoj en Ĉeĥio
Giganta barelo

eta|Giganta barelo en Mikulov
**Kastela kelo en Mikulov** estas famigita per la tn. Giganta barelo, vere eble la plej granda barelo en Ĉeĥio. La barelo troviĝas en la kelo de kastelo en Mikulov, kiu estas konsisto de ekspozicio nomata Vinberkulturado kaj vinproduktado. La barelo estas ties plej atrakta eksponaĵo kaj ĝi estis ĉi tie instalita jam en la jaro 1643! Ĝi estas 6,5 m longa, 4,5 m larĝa kaj ĝi ampleksas 1010 hektolitrojn da vino! En la kastelaj keloj estas ankaŭ ekspoziciataj malnovaj vinpremiloj de ĉiuj tipoj el la 18-a kaj la 19-a jarcentoj. Dum eksterordinaraj okazoj oni aranĝas ĉi tie gustumadojn de vinoj.

## Vidu ankaŭ 
* Mikulov

Kategorio:Vino
Kategorio:Subterejo en Ĉeĥio
Terciaro

En la geologia historio dela Tero **Terciaro** estas la unua epoko de la erao Kenozoiko. Terciaro (kiu komenciĝis antaŭ ĉirkaŭ 65  kaj ĉesis antaŭ ĉirkaŭ 2 milionoj da jaroj) estas dividita je kvin periodoj: Paleoceno, Eoceno, Oligoceno, Mioceno kaj Plioceno.

Kategorio:Kenozoiko
Kaverno Balcarka

eta|Balcarka - galerio
**Kaverno Balcarka** estas kaverno en Ĉeĥio kiu troviĝas 0,5 km sude de kampurbo Ostrov u Macochy, proksimume 8 km de urbo Blansko.

Balcarka estas ampleksa labirinto de karstaj kavernoj kaj ankaŭ signifa arkeologia loko. Ĝi eminentas per riĉa kaj multforma karsta ornamaĵo sur muroj kaj plafonoj de altaj ĉambregoj kaj katedraloj. Ĝis nun konataj spacoj kun suma longeco 930 m kaj deniveligo 18,5 m situas en du niveloj, kunigitaj per altaj katedraloj kaj fumtuboj. Sub la rokfundo de la ravino, kiujn kovras preskaŭ 50 m grandaj aluvioj, verŝajne situas ankoraŭ la plej malaltaj etaĝoj de tiu ĉi kaverna sistemo.

Preskaŭ ĉiuj spacoj de la kaverno estas riĉe ornamitaj de multaj formoj de sintra kaj karsta ornamaĵoj de la plej diversaj koloroj. La plej granda spaco de Balcarka estas **Granda katedralo**, longa ĉirkaŭ 90 m. Defilo de ŝtonaj kaskadformaj akvofaloj, diversaj stalaktitoj kaj kurtenoj estas **Galerio**, vitrosimile nigraj stalaktitoj estas unu el ornamaĵoj de **Kapelo**. Rara, blanka, kaĉa nenioŝtoneto kovras murojn kaj sintrojn en kaverno nomata trafe **Cindrulinjo**.

Homoj priloĝis la grandspacajn naturportalojn de Balcarka jam ankaŭ en paleolito. Esploristoj elfosis en ili iliajn fajrujojn kaj ost-ilaron. El la kavernaj aluvioj ili levis eĉ milojn da ostoj de hodiaŭ jam plejparte formortintaj specioj de plejstocenaj bestoj (ekz. ursoj, mamutoj, rinoceroj, boacoj, hienoj, kastoroj, neĝaj leporoj ka.).

Balcarka estis alirebligita en la jaro 1936 kaj en la jaro 1938 estis alirebligitaj pluaj spacoj. Nuntempe vizitas la kavernon ĉirkaŭ 40 mil homoj pojare.

Balcarka
Kategorio:Ostrov u Macochy
Balcarka
Publika transporto

**Publika transporto** estas trafiko per veturiloj, kiujn ĉiu povas utiligi, ordinare kontraŭ pago.
Kontrastas al ĝi la *individua transporto*, ĉe kiu oni uzas proprajn transportilojn, plej ofte aŭton, motorciklon aŭ biciklon, sed ankaŭ aviadilon.
Veturiloj ligitaj al certa vojo (per reloj, ŝnuro, kondukta lineo, ekz. fervojo, tramo, metroo, trolebuso, funikularo) estas preskaŭ ĉiam publikaj.

Dum longdistanca publika transporto ofte povas preze konkurenci kun individua transporto, la mallongdistanca publika trafiko ĝenerale estas subvenciata por garantii akcepteblajn prezojn.
Tio okazas parte por provizi pli-malpli egalajn transporto-eblojn al ĉiuj, parte (en grandaj urboj) por eviti troan individu-transportan trafikon.

La Internacia Asocio por Publika Transporto ( (**UITP**), ) estas la tutmonda asocio por publika (loka) transporto bazita en Bruselo . La asocio estis oficiale fondita la 17-an de aŭgusto 1885    .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Buso
* Alvokbuso
* Diliĝenco
* Fervojo
* Tramo
* Funikularo
* Urba amasa transporto
ASE

**ASE** havas plurajn signifojn:

***ase** estas kodo de usona signolingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Asocio de Sovetiaj Esperantistoj**
Minejo en Chrustenice

**Minejo en Chrustenice** (legu Minejo en Ĥrustenice) situas 0,5&nbsp;km nordoriente de Loděnice u Berouna, 8&nbsp;km nordoriente de urbo Beroun.

Chrustenice-a fererca minejo apartenis al la plej grandaj kaj al la plej signifaj minejoj de mezbohemia Barrandiena regiono. Per siaj 84 subteraj etaĝoj ĝi atingis profundecon 426 m kaj dum la tempo de sia ekzistado ĝi produktis preskaŭ 8 milionojn da tunoj de erco.

Ferercon, kies trovejon ĉi tie malkovris en la jaro 1850 Jan Váňa, fondinto de Praga ferindustria kompanio, komencis la minejo mini jam en 1861. Dank’ al sia situo la trovejo ne estis malfermita per klasika ŝakto, sed per inĝenia sistemo de klinitaj koridoroj kun 36 tren- kaj deglit-kavoj, anstataŭiganta la tutan vertikalan transporton tra ĉiuj 84 etaĝoj, sinsekve ĝis profundeco 426 m. La minejo en Chrustenice apartenis siatempe al la plej signifaj kaj la plej modernaj minejoj de Praga ferindustria kompanio. Ĉi tie estis ankaŭ provataj novaj minprocedoj kaj tekniko.

Post ŝanĝo de ekonomiaj rilatoj en ferindustrio kaj kiam alproksimiĝis elĉerpiĝo de la trovejo, la minejo estis en la jaro 1965 definitive fermita kaj lasita al iompostioma superakvigado. Hodiaŭ ĝi estas inundita ĝis nivelo de la 8-a etaĝo.

Sed favoruloj de historia minado ekzorgis, por ke la minejo ne pereu tute. Ili sekurigis flegadon almenaŭ de parto de la subteraj spacoj savinte multon el maŝinoj kaj teknika ekipaĵaro kaj ili fondis subteran historian muzeon kaj kompletigan ekspozicion sur la supraĵo.

Por publiko alirebla kaj perelektre lumigita rondo mezuras proksimume 1 km, kiu kondukas tra koridoroj de la 8-a kaj la 7-a etaĝoj. Krom subtera maŝinejo estas instalitaj en ĝi pluaj trafikkapablaj maŝinoj kaj minejekipaĵoj, 350 m vizitantoj veturos ankaŭ per minejtrajneto.

La subterejo de la minejo estas laŭbezone alirebla por ekzerco de skafandristoj, policistoj kaj fajroestingistoj (dum la plej longa mergiĝo atingis 400 m kaj profundecon 67 m, la plej profunda mergiĝo estis 120 m). En la minejo estis ankaŭ filmita multe da scenoj al vico da filmoj.

Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Beroun
Kategorio:Minejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Muzeoj en Mezbohemia regiono
Anatolij Gonĉarov

**Anatolo (Anatolij Jevgenjeviĉ) Gonĉarov**,  (naskiĝis la  en Siberio, Sovetunio, mortis la .

Li estis kunfondinto de la Junulara Esperanto-Movado en Sovetio (1964) kiu komence nomiĝis *Adresaro de Junaj Esperanto-Aktivuloj* (AJEA). En 1966 dum la unua konferenco apud Moskvo AJEA estis alinomita al Sovetia Esperantista Junulara Movado (SEJM), kies unua kaj revena prezidanto li poste estis (1972-1974).

Li estis estrarano (1979-1989) kaj vicprezidanto (1988-1989) de ASE kaj gvidanto de ties scienc-teknika komisiono, vicprezidanto de SEU (1989-1990), senatano de la Esperanta Civito (2002-2011); aŭtoro de multaj artikoloj aperintaj en Esperantaj gazetoj kaj iama komitatano de TEJO.

En 1987, dum la perestrojka periodo, kiam eblis i.a. profesie enspezi pro Esperanto-agado li forlasis sian karieron kaj iris al Moskvo por profesie instrui Esperanton. Tio daŭris ĝis 1991, kiam Sovetunio ĉesis ekzisti kiel lando. 

Ekde la komenco de lia Esperanto-vivo, li dum pli ol 50 jaroj kompiladis kolekton de citaĵoj kun la uzoj de la sufikso -UM, eldonita kiel bitlibro sub la titolo “*Tiu ĉumalofta sufikso -UM*”.

Anatolo Gonĉarov forpasis la  en Brjansk (Ruslando) pro la koronviruso COVID-19.

### Persone 
Filino de Gonĉarov, Svetlana Gonĉarova, estas denaska esperantistino. Ŝi defendis en Moskvo magistran Disertacion pri esperantologia temo.

## Vidu ankaŭ 
Molekuloj (libro)

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retejo de Anatolij Gonĉarov
*Bitlibro "*Tiu ĉumalofta sufikso -UM*” (senpage elŝutebla kiel PDF)

## Referencoj 
Kategorio:AIS
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj membroj de TEJO
Regionoj kaj provincoj de Italio

Italio estas administre dividita al 20 regionoj, kiuj (escepte de Aosta Valo) havas po plurajn provincojn (sume 109).

Kelkaj regionoj kaj provincoj havas la privilegian statuson "aŭtonoma regiono/provinco", kio signifas, interalie, ke ili ne transpagas certajn impostojn.

La provincoj havas duliterajn kodojn, ĉefe uzatajn en aŭtomobilsignoj aŭ en poŝtadresoj.

## Listo de provincoj laŭ regiono 
### Abruco 
* 
* 
* 
* 

### Aosta Valo 
Aosta Valo estas aŭtonoma regiono sen provincoj. La dulitera kodo estas AO.

### Apulio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Basilikato 
* 
* 

### Emilio-Romanjo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Friulo-Venecio Julia 
* 
* 
* 
* 

### Kalabrio 
* 
* 
* 
* 
* 

### Kampanio 
* 
* 
* 
* 
* 

### Latio 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ligurio 
* 
* 
* 
* 

### Lombardio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Markio 
* 
* 
* 
* 
* 

### Moliso 
* 
* 

### Piemonto 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Sardio 
* 
* 
* 
* 
* 

### Sicilio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Toskanio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Trentino-Supra Adiĝo/Sudtirolo 
* 
* 

### Umbrio 
* 
* 

### Veneto 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Norda Italio

Kategorio:Administraj unuoj de Italio
Vitorio

**Vitorio** estas:

*Esperantigita nomo de la brazila urbo Vitória (povas ekzemple temi pri Vitória, ĉefurbo de la subŝtato Espirito-Santo aŭ pri Vitória da Conquista, municipo en la subŝtato Bahio).
*Esperantigita nomo de la hispania urbo Vitoria-Gasteiz, ĉefurbo de Eŭska Aŭtonoma Komunumo.
*Persona nomo. Vidu ankaŭ Viktoro kaj Viktoria

Notu, ke ĉiukaze la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV) en neniu el siaj eldonoj, ankaŭ Reta Vortaro ne kaj same ne la esperantlingva Poŝatlaso de la mondo, aperte ne en la vastaj dupaĝaj mapoj pri Iberio (10), Sudameriko (36) kaj norda Sudameriko (37), dokumentigas ian esperantigon "Vitorio". La vorto do konsiderindas tute fantazia, persona vortokreaĵo de iu nekonata esperantemulo.
Poeta narciso

|}
**Poeta narciso** (*Narcissus poeticus*) estas plantospecio el la genro narciso, el la familio Amarilidacoj (Amaryllidaceae).

## Priskribo 
La poetaj narcisoj estas bulbaj plantoj kaj kreskas 40 ĝis 50 cm alte, la folioj larĝas nur 5-8 mm. La floroj estas kreme blankaj kaj havas meze flav-ruĝan pluskorolon. La floroj staras unuope surtige kaj aperas ekde aprilo. La planto estas venena kaj entenas en la bulboj la alkaloidon narcisino kaj narcipoetino.

## Nomo 
La nomo narciso devenas de la greka verbo νάρκειν (*narkein*), kiu havas la signifon "narkoti" (komparu la vorton narkozo). La poetnarciso, kiu kreskas en Grekio, fakte elradias tre intensan kaj narkotigan odoron. La romianoj transprenis la grekan plantonomon en la latina formo *narcissus*. Ovidio en sia verko "Metamorfozoj" rakontis la legendon de la memenamiĝinta junulo Narciso, kiu estis transformita al la floro narciso. En sia libro Ovidio skizis la planton tiom detale, ke sendube eblas identigi la planton.

Kiam Carl von Linné kreis sian sistemon de plantonomoj, li konservis la nomon narciso. La vorton *narcissus poeticus* por la poeta narciso tamen nur post tio kreis la biologo *Matthias Lobelius*.

## Disvastiĝo 
Poetaj narcisoj estis alhejmigitaj originale en la Mediteranea areo, sed poste surmonde disvastiĝis ties kultivado. La planto ŝatas la kalkomalriĉan kaj humidan lokon kiel humidaj kampoj kaj marĉoj.

La planto kiel sovaĝa planto estas tre danĝerita kaj konvene al tio tre protektita.

## Plimultiĝo 
La poeta narciso plimultiĝas vegetative per idbulboj.

## Uzo 
Poeta narciso estas – post flava narciso – la ekonomie plej gravaj narcisoj. Ĝi aperas ĉiujare en granda kvanto surmerkate kiel tranĉita floro el bedoj.

## Referencoj 
Kategorio:Floroj
Kategorio:Amarilidacoj
Apio

eta|maldekstra|250px|Katedralo en Apio
eta|maldekstra|250px|Apio dum krepusko
[eta|250px|maldekstra|Apio ĉirkaŭ [1839]]
**Apio** (samoe *Apia*) estas ĉefurbo de Samoo. La urbo situas sur la norda marbordo de la insulo Upolu kaj estas la sola haveno de la lando. En Apio vivas ĉirkaŭ 380.000 homoj. (popolnombrado el 2001).

La plej gravaj ekonomiaj branĉoj estas la produktado de bananoj, kopro kaj kakao.
En la lastaj jaroj iĝis grava enspeza fonto la fiŝkaptado. Plimulto de la kaptitaj fiŝoj estas eksportitaj al Japanio.

La urbopejzaĝon dominas la 7-etaĝa registara konstruaĵo, financita far Ĉinio.

La tombo de Robert Louis Stevenson troviĝas sur monteto rande de la urbo.

Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio
Kategorio:Samoo
Vitoria-Gasteiz

**Vitoria-Gasteiz** (jen la oficiala nomo, , , tre dubinde en Esperanto nomebla *"Vitorio"*) estas la ĉefurbo de la Eŭska Aŭtonoma Komunumo en Hispanio.

La loĝloko ne estas la plej granda de la urboj en tiu teritorio, sed en ĝi situas la oficialaj ejoj de la aŭtonoma registaro. Ĝi estas la centro de la historia teritorio de la provinco Alavo (*Álava-Araba*)

Ĝi situas ĉe koordinatoj 42.51 N, 2.40 U kaj ties alteco estas de 525 metroj super marnivelo. La loĝantaro estis de 222.329 homoj (2002).

## Historio 
Ĝi estis oficiale fondita en 1181, eĉ se la ĉirkaŭaĵoj estis jam loĝataj de pratempo. Ĝi estis agnoskita kiel urbo en 1431. Apud ĝi okazis grava batalo en 1813, dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, kun venko de Wellington super la trupoj de Bonaparte.

En 2012 la urbo estis proklamita 'verda urbo de Eŭropo'.

## Vidindaĵoj 
* Katedralo de Vitoria-Gasteiz Maria Senmakula.
* Malnova katedralo de Sankta Maria, kie videblas procezo de arkeologia studo kaj haltigo de memdetruo.
* Placo de la Blanka Virgulino kun la monumento al la Batalo de Vitorio.
* Placo de Hispanio.
* Domo de la Kordono, salono kun belega ornamita volbo kaj kelo-muzeeto.
* Muzeo BIBAT pri arkeologio kaj ludkartoj.
* Muzeo de Belartoj ĉe Palaco Ajuria Enea, sidejo de la eŭska prezidanto *lehendakari*.
* Muzeo Artium de Moderna Arto.
* Mezepoka domego El Portalón.
* Urba murego (restaĵoj).
* Palaco Escoriaza-Esquibel.
* Palaco Montehermoso.
* Palaco Villa Suso.
* Preĝejo de Sankta Vincento.
* Preĝejo de Sankta Mikaelo.
* Preĝejo de Sankta Petro.
* Preĝejo de Sankta Antonio.
* Baziliko de Armentia, romanika, kun romanik-gotikaj portikaro kaj fenestroj.
* Turo Ochanda kun muzeo pri naturaj sciencoj.
* Placo de la Foruoj.
* Eŭska Parlamento.
* Bunta serio de multkoloraj artaj murpentraĵoj de kun- aŭ sen-fenestraj plenplenaj flankaj fasadoj.

centra|eta|Vendoplaco en Gazteiz

## Famuloj 
* Unax Ugalde

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Vitoria-Gasteiz
* Vitoria-Gasteiz (stacidomo)
* Estíbaliz-Oreitia (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Urbestraro de Vitoria-Gasteiz

Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj

Kategorio:Municipoj de Alavo
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
John Leslie

**John W. LESLIE** [''ĝon lez'li''] (naskiĝis 1900, mortis 1981) estis oficisto de Brita Esperanto-Asocio. Lia kaŝnomo estis **Verdiro**.

Leslie soldatservis en Egiptio. Li estis skolta subtrupestro kaj troviĝis inter la unuaj, kiuj en 1918 aliĝis al la alvoko fondi Skoltan Esperanto-Ligon.
150px|eta|maldekstra|

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Elingita glavo, el la katalogo de UEA.
* Lando taŭga por bankistoj , traduko por eseo de Paul Jennings

Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
22-a SAT-Kongreso 1949

dekstra|200px|emblemo de SAT
**La 22-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Parizo en 1949. Ĝi estas la ĝis nun plej ampleksa kongreso de SAT, kun 1385 partoprenantoj el 15 landoj (enskribiĝis 1630 personoj). Unuafoje depost la milito germana reprezentanto ricevis oficialan priatenton en la urbodomo. La amasa ĉeesto de neesperantistaj turistoj kondukis al propono pri pli strikta kongresregularo, prezentita la sekvantan jaron en Torino.

La fakto ke Charlie Chaplin uzis Esperanton por sia filmo La granda diktatoro estis delonge uzita de esperantistoj kiel detalo de propagando por la Internacia Lingvo kaj pri la simpatio kiun ĝi vekas ĉe gravuloj kiaj Chaplin. Jam en 1949 la organizantoj de tiu 22-a SAT-Kongreso de Parizo invitis lin al la kongreso per letero sendita al lia adreso en Kalifornio.

## Debatoj 
* Pri koloniismo

## Notoj 
49
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1949
Kategorio:Esperanto-movado en Parizo
Kategorio:1949 en Francio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Francio
15-a SAT-Kongreso 1935

eta|La kongreseja podio kun la prezidantaro kaj oratoroj dum labor-kunsido
**La 15-a Kongreso** de SAT okazis en Parizo en la tagoj 3-7 de aŭgusto 1935. Ĝin partoprenis 343 homoj el 15 landoj (aliĝis 430 el 17 landoj). Dum tiu kongreso estis akceptita regularo pri funkciado de SAT-frakcioj. Ĝi estis la lasta kongreso, dum kiu aperis Eŭgeno Lanti

Antaŭkongresa somerlernejo estis antaŭvidita en Boulogne-Billancourt, sed ĝi fiaskis.

## Eksteraj ligiloj 
* *Forpasis laborriĉa kongreso*, artikolo ĉe Sennaciulo

35
Kategorio:Eventoj en Parizo
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1935
Kategorio:1935 en Francio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Francio
Proterozoiko

**Proterozoiko** estas la dua periodo de la geologia eono antaŭkambrio. Ĝi daŭris de 2,5 miliardoj da jaroj ĝis 540 milionoj da jaroj. Oni ofte dividas la proterozoikon je tri etapoj: suba (2,5–1,6 md), meza (1,6–0,9 md), kaj supra (0,9–0,540 md.).

Ĝiaj ŝtonoj troveblas sur ĉiu kontinento kaj entenas fer-, kupro-, uran- kaj nikelercon, oron. Oni supozas, ke protokontinentoj de la antaŭkambrio kuniĝis al unu aŭ kelkaj grandaj kontinentoj.

En ŝtonoj de proterozoiko oni trovis restaĵojn de plurĉeluloj kiel ekz.:
* spongoj
* vermoj
* praintestuloj
* praaj insektoj
* algoj

Ĝin sekvis la paleozoika erao, kambrio.

Kategorio:Eonoj
Kategorio:Antaŭkambrio
Stalaktita kaverno

eta|240ra

**Stalaktita kaverno** estas kaverno, en kiu el fluanta kaj -precipe gutanta - kalk-enhava akvo sedimentiĝis kalkoŝtono en formo de kolonetoj.

Tiuj ĉi povas pendi de la plafono de la kaverno (stalaktitoj), leviĝi de ĝia "planko" (stalagmitoj) aŭ - kio maloftas - etendiĝi inter plafono kaj planko (stalagnato). La koncernaj kemia reakcio aspektas tiel

:CaCO3 + H2O + CO2 ⇔ Ca2+ + 2 HCO3−
:aŭ ĉi tiel

:CaCO3 + H2CO3 ⇔ Ca2+ + 2 HCO3−

Aggtelek, Hungario

## Vidu ankaŭ 
* kaverno
* Stalagmito
* stalaktito
* Stalagnato

Kategorio:Kavernoj
REU

**REU** havas plurajn signifojn:

***REU** estas landokodo de Reunio laŭ normo ISO 3166.
***Rusia Esperantista Unio**
Flava genciano

La **flava genciano** (*G. lutea*) apartenas al la genro genciano (*Gentiana*).

## Priskribo 
200px|maldekstra
La flava genciano estas 50 – 140 cm alta, grizverda, forta staŭdo. La folioj staras kontraŭstarantaj kaj kun 5 – 7 arkoformaj nervoj kaj en stipuloj. La floroj estas orflavaj, tigetaj kaj staras en 3–10-floraj ŝajnumbelo, kiu kreskas en akseloj de la supraj folioj.

La planto kreskas tre malrapide kaj floras nur unuafoje en aĝo de 10 jaroj, sed povas vivi ĝis 40–60 jarojn. La floroj – kompare al aliaj gencianaj specioj – estas tre simple konstruitaj kun malferme proponita nektaro.

## Vivlokoj 
La specio disvastiĝis en la Alpoj kaj aliaj montaroj de Mez- kaj Sud-Eŭropo.
La flava genciano ŝatas la kalkoriĉan grundon kaj preferas kampojn, valojn ĝis alto de 2.500 m.

## Uzo 
La radiko – ofte longas 1m – estas karnece dika kaj riĉa je sukeroj (ekz. genciobiozo) kaj je valoraj amaraĵoj (gencianopikrino kaj amarogentino). La lasta protektas la planton kontraŭ besta nutrado. La radiko uzatas kiel medikamento por ekz. plibonigi apetiton en likvaĵoj kiel amarbrando kaj brando.

Por produkti la gencianan brandon, oni uzas tiun ĉi specion (malofte aliajn altkreskajn speciojn kiel ekz. G. punctata), ĉar tiu entenas la plej grandan kvanton da amaraĵo. La ekstrakto havas amaran guston eĉ en akva maldensigo je 1:200.000.

En popola medicino ĝi uzatas kiel kuracplanto kontraŭ febro, artito, hipoĥondrio, malario, intesta parazito kaj alkoholismo.

## Ceteraj 
La planto estas protektita.
Neflorante, ĝi estas simila al blanka veratro.

Kategorio:Gencianacoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Kuracplantoj
Megaherco

**Megaherco** (MHz) estas unu miliono (106) da cikloj je sekundo (Hz), mezurunuo de frekvenco.
Ĝi do estas la milionoblo de herco.

## Megaherco en radiado 
Je radio, megaherco estas kvanto da osciladoj de elektromagneta radiado je sekundo.

* LF (angle *Low Frequency* = malalta frekvenco) 0,03 - 0,3&nbsp;MHz
* MF (angle *Medium Frequency* = mezalta frekvenco) 0,3-3&nbsp;MHz
* HF (angle *High Frequency* = alta frekvenco) 3-30&nbsp;MHz
* VHF (angle *Very High Frequency* = tre alta frekvenco) 30 - 300&nbsp;MHz
* UHF (angle *Ultra High Frequency* = trans-alta frekvenco) 300 - 3000&nbsp;MHz

## Megaherco en komputiko 
Oni uzis megahercon por CPU-j inter 1974 kaj 2000 (novaj CPU-j havas rapidon de pli ol unu gigaherco (109 hercoj)). Nombro de megahercoj estis frekvenco de ĉefa horloĝo (takto) de la CPU.

## Vidu ankaŭ 
* Akustiko
* Ondolongo
* Herco
* Kiloherco &lt;&lt; **Megaherco** &lt;&lt; Gigaherco &lt;&lt; Teraherco
[eta|maldekstra|180px|Riceva [radioaparato]]

Kategorio:Mezurunuoj
Stalaktito

eta|dekstra|300ra|Stalagtitoj
**Stalaktito** aŭ *gutoŝtono* estas ofta fenomeno en kavernoj: el gutanta kalk-enhava akvo formiĝas roka kolono pendanta el la plafono.

Samtempe el la stalaktito gutoj falas surteren. Tie formiĝas stalagmito.

Stalaktito en difinitaj cirkonstancoj povas formiĝi ankaŭ en artefaritaj kavoj, kie el la betono eliĝas longa stalaktito. Ĉiujare la stalaktito pli kaj pli longiĝas, ekzemple jare po 1 cm-ojn. Helpe de observado oni povas kalkuli aĝon de la kaverno. Se la fenomeno daŭras tre longe, la stalagmito kaj la stalaktito kontaktiĝas, tio estas la stalagnato.

## Vidu ankaŭ 
* kaverno
* Stalagnato
* stalagmito
* Stalaktita kaverno

Kategorio:Speleologio
Punkvaj kavernoj

maldekstre|Spegula lageto|eta
Anĝelo|eta|maldekstre
[eta|maldekstre|[Abismo Macoĥa - fundo]]
**Punkvaj kavernoj** troviĝas en karsta kanjono de dezerta ravino proksimume 6 km de urbo Blansko.

La kavernoj ĉe Punkva estas la plej famaj kaj la plej atraktaj kavernoj en Ĉeĥio. Komune kun abismo Macocha ili estas konsisto de la plej ampleksa kaverna sistemo de Ĉeĥio – 35 km longa **Amatora kaverno**. Du paralelaj branĉoj de grandareaj, majestaj kaj per gutŝtonoj diversloke laŭvorte troplenigitaj koridoroj, ĉambregoj kaj katedraloj inter Dezerta ravino kaj abismo Macocha ili estas du niveloj de subteraj riverfluejoj de subtera rivero Punkva. Ili estas elfluejo kaj definitiva finigo de la sistemo de Amatora kaverno.

Pli alte situanta, pli malnova kaj hodiaŭ jam seka etaĝo de la kavernoj kondukas vizitantojn el Dezerta ravino tra sistemo de grandegaj katedraloj ĝis la fundo de abismo Macocha. De tie eblas malsupreniri al la hodiaŭa subtera fluo de Punkva kaj sur ties surfaco tranavigacii ĝis ties elfluo en belega natura rokpordego, do reen ĝis Dezerta ravino.

Jam en **Antaŭa katedralo** katenos vizitantojn kvarmetra stalaktito, altaj pagodoj de stalagmitoj kaj **Spegula lageto**. Grandegan, preskaŭ 40 m altan spacon kreas **Katedralo de Reichenbach**. Poste sekvas karsta **Galerio** kaj ampleksa **Malantaŭa katedralo** (33×27×26 m) kun stalaktitoj kaj stalagmitoj de rimarkindaj formoj. Malantaŭ ĝi, en kruciĝo kun preme modelita Tunelkoridoro, estas unika formacio de unuiĝintaj gutŝtonoj, kurtenoj kaj sintraj kaskadoj – **Anĝelo**. Mallarĝa artefarita tunelo kondukas ĝis la fundo de ĉeĥa plej grandega (sed ne la plej profunda), mondfama, 187,5 m profunda abismo – Macocha. Tio estas simbolo de Moravia karsto.

## Vidu ankaŭ 
* Macocha

Kategorio:Vavřinec (distrikto Blansko)
Kategorio:Alirebligitaj kavernoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kavernoj en Moravia karsto
Katarina kaverno

**Katarina kaverno** troviĝas en rokmuro de Dezerta ravino proksimume 6 km de urbo Blansko.

Katarina kaverno estas efika, nelonga kaverno kun eksterordinare grandaj spacoj kaj unika stalagmita ornamaĵo. Ties Ĉefa katedralo kun dimensioj 97 x 44 x 20 m estas ĉeĥa la plej granda alirebligita natura subtera spaco. La kavernon kreis nekonata subtera fluo, aliranta foje de nordoriento ĝis Dezerta ravino, nome en masivo de laĵanecaj kalkaŝtonoj de meza devono de moraviasilezia paleozoiko. En la suma longeco ĉirkaŭ 950 m kaj deniveligo 63 m la kaverno hodiaŭ kondukas tra montdorso nomata Rostro. En la subterejon kondukas monumentala natura gotika portalo kaj longa enirejkoridoro alkondukas vizitantojn en gigantan spacon – Ĉefan katedralon. Fortan impreson el la ampleksa subtera spaco potencigas grandareaj rokblokoj, falintaj el la plafono de la kaverno. Tiuj tie ĉi en fora pasinteco sepultis ĉion, eĉ karstan ornamaĵon. Eminentaj akustikaj ecoj de la spaco, similigantaj naturkatedralon, donas idealajn kondiĉojn por porokazaj koncertaj prezentadoj. Konsisto de ĉiu vizito estas almenaŭ mallonga prezentado de stereofona reproduktita muziko.

Malantaŭ **Ĉefa katedralo** sekvas **Nova kaverno** kun karsta ornamaĵo de unikaj formoj. En Ĉeĥio eblas nur en **Palma bosko** de Katarina kaverno ekvidi multnombran grupon de maldikaj kaj samtempe preskaŭ kelkaj metroj altaj bastonetaj stalagmitoj. Karsta pagodo kun oblikva bastoneto (stalaktito) estas silueto de **Sorĉistino**, kiu fariĝis simbolo de tiu ĉi pentrinda kaverno.

Lasta alirebla spaco estas per ŝtonegoj kovrita **Katedralo de ĥaoso**. Sed nealirebligitaj spacoj daŭrigas ankoraŭ malproksimen, en pli alte situantajn etaĝojn, en **Kalcitan koridoron** kaj **Gehenon de Dante**, la spacoj kun labilaj rokaj deŝutiĝaĵoj, kiuj estas vivdanĝeraj.

La enirejparto de Katarina kaverno estis konata jam de antaŭ longe kaj laŭ trovaĵoj en ties argiloj homoj ĉi tie vivis jam en paleolito. La kaverno ricevis nomon laŭ malgranda Katarino, kiu foje vojeraris inter grandegaj ŝtonegoj de Ĉefa katedralo.

Kategorio:Vavřinec (distrikto Blansko)
Kategorio:Alirebligitaj kavernoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kavernoj en Moravia karsto
Montar-kampa genciano

|}
La **(montar-)kampa genciano** (*Gentianella campestris*), estas plantospecio, apartenante al gencianacoj (Gentianaceae).

## Priskribo 
La kampa genciano floras ekde junio ĝis oktobro kaj altas 5 – 30&nbsp;cm. Ĝi havas ofte disbranĉiĝantan tigon. La floroj estas violkoloraj kaj ofte 4-nombraj kaj grandaj ĉ. 15–25&nbsp;mm. La korolo konsistas el du pli grandaj kaj du pli malgrandaj kolorfolioj.

Tiu ĉi specio similas al la germana genciano, kiu do havas 5-nombrajn florojn.

## Vivloko 
La planto preferas la malriĉajn kampojn, enarbaran herbejon kaj vojrandojn en alto de 600 ĝis 2700 m. La disvastiĝa areo etendiĝas de la Alpoj kaj Jura kaj parte ĝis Nord-Eŭropo.

Dosiero:Gentianella campestris05.jpg|
Dosiero:Gentianella campestris01.jpg|
Dosiero:Feldenzian.JPG|

Kategorio:Angiospermoj
Kategorio:Flaŭro de la Alpoj
Ringo

**Ringo** povas havi plurajn signifojn:

* Pri matematiko
** en geometrio, ringo estas cirkloforma geometria figuro;
** en algebro, ringo estas aro kun du duargumentaj operacioj kun certaj ecoj.
* Ornama ringo (ekz-e fingroringo, geedziĝa ringo, orelringo, brakringo, ktp)
* Kreskoringo de arboj.
* Krurringo estas leda aŭ fortiktola krurvesto por rajdistoj aŭ militistoj.
* Kurtena ringo
* Planeda ringo
* Ringo - nomo de sportludo.
* Ringoj estas ĵongliloj.
* Hulringo estas sporta ekzercilo.
* Duringo - sportilo uzata en arta gimnastiko.
* Ringo - sportilo uzata en ritma gimnastiko.
* Rulringo estas ludilo por infano.
* Ringeto - ringforma disketo uzata interalie kun boltoj aŭ boltingoj.
* Ringo CTR - simbolo de Mormona Eklezio.

## Personoj 
* Ringo Starr - membro de *The Beatles*.
Neĝogenciano

**Neĝo-genciano** () estas planto ĝis 15&nbsp;cm alta, kun maldika tigo kaj multaj bluaj floroj.
Ĝi kreskas sur malseketaj herbejoj kaj gresejoj alpaj, inter alto de 1600 kaj 3000 metroj, kaj floras de junio al aŭgusto.

Dosiero:N040728029.jpeg|
Dosiero:Gentiana nivalis.jpg|
Dosiero:Goryczka śniegowa (Gentiana nivalis), ubt.jpeg|

Kategorio:Flaŭro de la Alpoj
Kategorio:Gencianacoj
Edelvejso

eta|maldekstra|255ra|Edelvejso
eta|maldekstra|255ra|Edelvejso
eta|255ra|maldekstra|Edelvejso
eta|maldekstra|250ra|Edelvejso
''''''''*, latine kaj fake botanike *Leontopodium*, estas botanika genro de flora planto, parenca al la genro astero. Samtempe la esperanta nomo edelvejso ankaŭ priskribas la plej konatan specion de la genro, *Leontopodium alpinum*, aŭ fakte tutprecize *Leontopodium nivale subsp. alpinum*, kiu estas la plej konata alpa floro. Kiel tiu ĉi kaj multaj aliaj genroj, ankaŭ  estas floranta planto el la familio de asteracoj kaj la ordo de asteraloj, kiuj videble ambaŭ havas sian nomon de la genro astero. La sciencan nomon de la genro ** enkondukis .

## Priskribo 
La planto alta de 3 ĝis 20&nbsp;cm, la folio estas kovrita per peltosimilaj haretoj (viloj), la karakteriza floro konsistas el 5-6 malgrandaj flavaj floretoj (0,5&nbsp;cm) ĉirkaŭita de folietoj en steloformo. La planto floras inter julio kaj septembro.

Edelvejso estas nevenena, protektita planto.

## Vivloko 
Edelvejso troviĝas sur ŝtonozaj kampoj, kalkaj rokaj klifoj, malofte sur alpaj paŝtejoj; ĝi grupiĝas neregule kaj preferas la rokajn klakŝtonajn lokojn ĝis alto de 2000 ĝis 2900 m. La planto kreskas ne nur en eŭropaj altmontaroj (Pireneoj, Alpoj kaj Karpatoj), sed ankaŭ en Centra Azio, sur la mongolaj stepoj.

## Edelvejso kiel simbolo 
* Ĝi bildiĝas sur la ducenda eŭro-monero de Aŭstrio.
* La Germana Alpa Unuiĝo (*Deutscher Alpenverein*) (DAV) havas edelvejson kiel simbolo en la emblemo.
* Ankaŭ sur la armea ĉapo de la soldatoj de la Aŭstria armeo, *Bundesheer*, estas alfiksita metala edelvejso.
* Krom tiuj, edelvejso estas montarĉapa signo de soldata grupo nomata "montaraj ĉasistoj" de la Germania armeo, *Bundeswehr''.
* La opozicia junulara grupo edelvejsaj piratoj uzis edelvejson kiel rekon-signon dum la nazia diktaturo.

## Ceteraj 
En la plantkultivejoj ekzistas specioj devenantaj el la Himalajo, kiuj konservas sian blankecon eĉ sur la ebenaĵoj.

## Referencoj 
Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Flaŭro de la Alpoj
Klusiusa genciano

**Klusiusa genciano** (*Gentiana clusii*) estas flora planto de la familio gencianacoj. Ĝi ĝermas en acidaj kaj montaj grundoj de sudokcidenta Eŭropo en Alpoj kaj Pireneoj.

La specio ricevis sian nomon honore al Charles de l'Écluse (Carolus Clusius), unu el la plej fruaj botanikistoj kiuj studis la plantojn de la montaraj regionoj.

maldekstra|240ra

Kategorio:Gencianacoj
Viktor Aroloviĉ

**Viktoro (Viktor Semjonoviĉ) AROLOVIĈ** (; naskiĝis en 1946) estas rusia (antaŭe sovetia) esperantisto.

Profesie li estas doktoro pri matematiko, gvida scienca redaktoro en la eldonejo "FIZMATLIT" (nun eksteretate).

Li eklernis Esperanton en 1966 kaj iĝis unu el la plej aktivaj esperantistoj en Sovetio kaj Rusio dum la lastaj tri jardekoj de la 20-a jarcento kaj komence de la 21-a jarcento. En diversaj tempoj li estis: prezidanto de SEJM, redaktoro de SEJM-informilo *Aktuale*; estrarano, komisionestro de ASE kaj redakciano de Informa bulteno de Asocio de Sovetiaj Esperantistoj; prezidanto de SEU (la lasta) kaj REU (la unua); ano de la Komitato de UEA, vicdelegito de UEA en Moskvo.

Li redaktis plurajn librojn, i.a. *Lernolibro de la lingvo Esperanto. Baza kurso.* (en la rusa lingvo) kaj *Vojaĝo en Esperanto-lando* de Boris Kolker, *Dek tagoj de kapitano Postnikov* de Mikaelo Bronŝtejn, *Rusa-Esperanta biblia frazaro* de Aleksandr Ŝevĉenko, *Sciencisto, esperantisto, patro: Eŭgeno Bokarjov* de Antonina Bokarjova, *Intelektaj amuzoj* de Tatjana Auderskaja. Tradukis kaj redaktis multe da politikaj broŝuroj. Kuntradukis en la rusan lingvon la libron *La danĝera lingvo* de Ulrich Lins. Kontribuis al la beletraj almanakoj *Moskvaj sonoriloj* kaj *El ombro*. Kunredaktis *REGo*-n (*Rusia Esperanto-Gazeto*).

Aktiva partopreninto de multegaj sovetiaj kaj rusiaj Esperanto-tendaroj, kongresoj, regionaj renkontiĝoj kaj aliaj aranĝoj, li kunorganizis i.a. SEJT-14 (1972), OkSEJT-23 (1981) kaj la lastan, 12-an Konferencon de SEJM (1978). Aŭtoro de multaj artikoloj pri movadaj aktualaĵoj, Esperanto-historio kaj esperantologio, tradukinto de pluraj popularaj rusaj kantoj.
Elpensinto de 37-litera ĉiuliteraĵo.

En 2016 liaj rememoroj "Duonjarcento en Esperantujo" aperis en sinsekvaj numeroj de *REGo*: 1 (92), 1–26; 2 (93), 1–19; 3–4 (94–95), 1–39.

Krom Esperanto, lia grava ŝatokupo longtempe  estis  intelektaj ludoj, precipe "Propra ludo" kaj "Kio? Kie? Kiam?". En kelkaj intelektludaj turniroj (teamaj kaj individuaj) li estis ĉampiono aŭ laŭreato.

## Citaĵo 
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Rusia Esperantista Unio
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Moskva skolo
Mezvarmaj koniferarbaroj

La **mezvarmaj koniferarbaroj** estas tersupraĵa biomo kiu troviĝas en la moderaj klimatoj kun varmaj someroj, malvarmetaj vintroj kaj sufiĉe da precipitaĵo kaj kie superregas la gimnospermaj arboj.

## Disvastiĝo kaj konsisto 
Nur en sep regionoj de la mondo ekzistas naturaj mezvarmaj koniferarbaroj :
* la marbordo de la Pacifiko de nordokcidenta Nordameriko;
* la sudokcidento de Sudameriko;
* Novzelando kaj Tasmanio;
* la nordokcidento de Eŭropo;
* la sudo de Japanujo;
* Kaŭkazo.
eta|maldekstre|220px|Tutmonda disvastiĝo de la mezvarmaj koniferarbaroj.
Tiuj arbaroj ampleksas multajn speciojn de pinacoj, kiel cedrojn, kupresojn, abiojn, juniperojn, *Agathis*, pinojn, podokarpojn, sekvojojn, taksusojn, ktp. La subarbaraĵo enhavas grandan variadon de herbaj kaj arbustaj specioj.

Strukture, rilatas al arbaroj sufiĉe simplaj, konstituitaj el du stratumoj : la kanopeo kaj la subarbaraĵo. Kelkfoje ankaŭ ekzistas arbeda tavolo. La pinarbaroj gastigas herban subarbaraĵon, kiu estas superregata de herbaj staŭdoj, submetitaj al naturaj incendioj, gravaj ekologie.

La mezvarmaj koniferarbaroj plej humidaj ampleksas la plej grandan kvanton de biomaso el ĉiuj tersupraĵaj ekosistemoj, kaj distingiĝas pro la gigantaj dimensioj de siaj arboj : sekvojadendro (*Squoiadendron giganteum*), sekvojo (*Sequoia sempervirens*), Menzies-pseŭdocugo (*Pseudotsuga menziesii*), alerco (*Fitzroya cupressoides*), *Agathis australis*...Tiuj arbaroj nur ekzistas en etaj zonoj de la nordokcidento de Nordameriko, de la sudokcidento de Sudameriko kaj en la nordo de Novzelando.

## Nenaturaj koniferarbaroj 
**Koniferarbaro** ofte estas termino por indiki nenaturan arbaron, aŭ forston, en kiu kreskas nur koniferoj. En malaltaj ebenaĵoj de la modera klimata zono naturaj koniferarbaroj estas tre maloftaj. Ĝenerale ĝiaj naturaj vivoregionoj estas subarktaj kaj montaraj areoj. Tamen la homoj disvastigis ilin tie por ekonomia ekspluatado. La vorto apartenas al la komunuza lingvo, sciencistoj preferas uzi pli precizajn nociojn, por priskribi arbarajn formaciojn.

## Vidu ankaŭ 
* Drakensbergaj montaraj herbejoj, duonarbaroj kaj arbaroj

## Ekoregionoj 
[eta|220px|upright|Koniferarbaro en [Polujo.]]
[eta|220px|[Menzies-pseŭdocugo|Marborda duglaso, pacifika marbordo de Nordameriko]]

## Eksteraj ligiloj 
*  Mezvarmaj koniferarbaroj : listo de ekoregionoj (WWF) 
*  Mezvarmaj koniferarbaroj : tutmondaj 200-unuoj (WWF) 
*  Forsta biologio. 

Kategorio:Arbaroj
Kategorio:Biomoj
Kategorio:Pinofitoj
Bizono

**Bizono** estas parhufa remaĉula bovedo, kiu iam nature vivis en Eŭropo kaj Norda Ameriko:
* La specio vivinta en Norda Ameriko nomiĝas amerika bizono (latine *Bison bison*).
* La specio vivinta en Eŭropo nomiĝas eŭropa bizono (*Bison bonasus*).

Ambaŭ specioj preskaŭ estis ekstermitaj.
Lastaj ekzempleroj de la eŭropa bizono estis reenkondukitaj en la praarbaro de Bialowieza.
La amerika specio estis reenkondukitaj en naciaj parkoj de Usono. Bizonoj nun estas bredataj pro haŭto kaj viando, sed genetikaj esploroj montris, ke la plejparto miksiĝis kun aliaj bovaj rasoj.

Dosiero:Bison near a hot spring in Yellowstone-750px.JPG|
Dosiero:Bison crossing road in Yellowstone.jpg|
Dosiero:Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain-110113.jpg| Bizonoj desegnitaj en la plafono de la Kaverno Altamira


Kategorio:Genroj de mamuloj
JEI

**JEI** aŭ **jei** havas plurajn signifojn:

*Majuskle, temas pri la mallongigo de **Japana Esperanto-Instituto**

*Minuskle, **jei** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3, la jeja lingvo de komence de la 3-a jarmilo proksimume 2000 lingvanoj, apartenanta al la papua lingvaro.
Koncentrejo

eta|dekstra|240px|Nazia koncentrejo *Buchenwald*
**Koncentrejo**, **ekstermejo** aŭ **internigejo** inkluzivas diversajn specojn de kolekt-, internig-, perfortlabor-, punlabor- aŭ eksterm-ejoj ene la historio.

La naziaj koncentrejoj mondvaste konatiĝis pro la malhumanegaj kaj sistemaj krueleco, ekspluatado kaj amas-murdado.

eta|dekstra|240px|Dum la brita-bura milito
La esprimo devenas el la hispana kaj aperis unue dum ribelado kontraŭ la hispana koloni-potenco en Kubo en 1896. Kamparanoj, kiuj ne volis esti konsiderataj ribeluloj, estis admonitaj iri en *campos de concentración*.

En 1900 Usono internigis filipinajn gerilanojn en Mindanao. En la 21-a jarcento ĝi metas rifuĝintojn el Latinameriko, kiuj ekzercas sian rajton peti azilon sub usona kaj internacia juroj, en koncentrejojn.

La brita generalo Horatio Herbert Kitchener starigis *Concentration Camps* dum la brita-bura milito por internigi proksimume 120 000 bienanojn.

## En arto 
En 2013 la grupo Khaossia kreis en 2013 artan muzikfilmeton (EOS) kiu kombinas muzikon, videoarton kaj prozon, inspiritan de la historio de judaj rifuĝintoj, kiuj alfrontis la naziojn kaj rifuĝis al Salento (Italio) dum la postmilita tempo. EOS de Khaossia rakontas pri la amo inter la juna greka pentristo Jacob kaj Aura, salentina knabino. Uzante la profundan sed maleblan amon inter ambaŭ kiel deirpunkto, EOS rakontas pri la renkontiĝo de kulturoj kaj rakontoj tre malsimilaj, sed paradokse similaj en sia humileco kaj humaneco. La historio estas enkadrigita en la malnovmoda, malriĉa kaj marĝenita socio de Salento, kiu tamen povis bonvenigi la judojn kaj kundividi kun ili manĝaĵojn, laborojn, pasiojn kaj renaskiĝon. Ekzistas ankaŭ versio en formo de teatraĵo kiu estas integriĝo de tri artaj lingvoj — muziko, teatro kaj videarto — por doni veran priskribon de la historio kaj etoso en tiu tre preciza momento en la historio.

## Plej fifamaj 
* Auschwitz
* Buchenwald
* Koncentrejo Dachau
* Koncentrejo Mauthausen-Gusen
* Treblinka

## Vidu ankaŭ 
* Listo de naziaj koncentrejoj
* Ekstermejo, naziaj mortkoncentrejoj
* Naziaj koncentrejoj
* Masakro de Piaśnica
* Unua amasa transporto al koncentrejo Aŭŝvico (Auschwitz)
* Alice Herz-Sommer (fama esperantistino kiu postvivis nazian koncentrejon)
* Salomon Kornfeld

## Ekstera ligilo 
Khaossia - Juderia

## Referencoj 

Kategorio:Konstruaĵoj laŭ tipoj
Kategorio:Dua Mondmilito
Listo de naziaj koncentrejoj

**Naziaj koncentrejoj** estis prizonbarakaroj (ekstermejoj) uzitaj en Tria Regno kontraŭ la plejparte politikaj malamikoj kaj militkaptitoj (ĉefe judoj; ankaŭ ciganoj, samseksemuloj, eĉ esperantistoj).

## Vidu ankaŭ 
* *One Third of the Holocaust* (Triono de la holokaŭsto), filmo de kvar horoj pri Treblinka, Sobibor kaj Belzec.http://www.onethirdoftheholocaust.com/
* Holokaŭsto
* Porajmos
* Naziismo
Kolomna

**Kolomna** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

La urbo estis unuafoje menciita en 1177, ekde la 13-a jarcento ĝi estis fortikita antaŭposteno de Moskvo. La industriigado okazis en la 19-a jarcento, la nunaj gravaj industriaj branĉoj estas la produkto de lokomotivoj kaj kemiaĵoj.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1781.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46438.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉirkaŭ 100 km sudoriente de Moskvo ĉe kuniĝo de riveroj Kolomenka (), Moskvo-rivero () kaj Okao ().

En la urbo estas fervojaj stacioj Golutvin (), Kolomna (), Ŝĉurovo ). La fervojo estis malfermita en 1862.

En jaro 1959 la urbo havis 118 mil loĝantojn.

En jaro 2004 la urbo havis 150,5 mil loĝantojn.

Vidindaĵo estas la restaĵoj de fortikaĵo de la 16-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Kolomna