Majoriano

**Majoriano ** aŭ **Flavius Julius Valerius Majorianus Augustus** estis romia imperiestro de 28-a de decembro 457 ĝis la 2-a de aŭgusto 461. Eminenta komandanto en la okcidenta militistaro, Majoriano detronigis Aviton en 457 kun la helpo de sia aliancano Ricimero ĉe la Batalo de Piaĉenco. Posedante malmulte pli ol Italion kaj Dalmation, same kiel iom da teritorio en Hispania kaj norda Gaŭlio, Majoriano energie kampanjis dum tri jaroj kontraŭ la malamikoj de la Imperio. En 461, li estis murdita ĉe Dertona en komploto, kaj liaj posteuloj ĝis la falo de la Imperio en 476 estis marionetoj aŭ de barbaraj generaloj aŭ de la orienta romia kortego.

## Juneco
eta|maldekstre|250px|Portreto de la romia imperiestro Majoriano.

[eta|dekstre|300px|La piktoj estis loĝantoj de [Skotlando, kiuj batalis kontraŭ la romianoj kaj la vikingoj.]]

eta|maldekstre|300px|Konkero de Romo fare de la vandaloj.

eta|dekstre|300px|Okcidenta Romia Imperio dum la regado de Majoriano (460 p.K.)

eta|maldekstre|300px|La Kronado de la Virta heroo: Majoriano superis en ĉiu virto ĉiujn, kiuj iam estis imperiestroj de la Romianoj.

[eta|maldekstre|300px|Mapo de la romiaj vojoj: La [:en:Via Aurelia|Vojo Aŭrelia estas malhelblua.]]

La plej gravaj fontoj pri Majoriano estas la kronikoj, kiuj priskribas la duan duonon de la 5-a jarcento — Hidacio, Marcelino Komeso, ankaŭ iu fragmento de Prisko kaj Johano de Antioĥio.

Majoriano apartenis al la milita aristokrataro. Li naskiĝis en eminenta milita familio, laŭ fontoj probable post 420. Flanke de sia patrino lia samnoma avo atingis la rangon de Magister Militum sub imperiestro Teodozio la 1-a, kiel ĉefkomandanto de la iliria armeo. Lia patrino edziniĝis al oficiro, probable nomata Domninus, kiu administris la financojn de Flavio Aecio, la generalo, kiu estonte venkis Atilon.

Sub Flavio Aecio, Majoriano komencis sian militan karieron. Li sekvis Aecion al Gaŭlio, kie li renkontis du oficirojn ankaŭ sub la komando de Aecio, kiuj ludos gravan rolon en la vivo de Majoriano: la sueba-vizigota Ricimero kaj la gaŭlo-romia Egidio (m. 464). Majoriano distingiĝis en la defendo de la urbo Turonensis kaj en batalo apud Vicus Helena (447 aŭ 448) kontraŭ la Frankoj de reĝo Klodiono. En ĉi-lasta batalo, Majoriano batalis ĉe la kapo de sia kavalerio sur ponto, dum Aecio kontrolis la vojojn kondukantajn al la batalkampo.

## Lukto por la trono
La okcidenta romia imperiestro Valentiniano la 3-a ne havis heredanton por la trono, sed havis du filinojn: Placidia la Juna (438-478) kaj Eŭdoksia la Juna (439-466). Ĉirkaŭ 450, li konsideris eble edzinigi sian filinon Placidia al Majoriano. Havi Majorianon kiel bofilon fortigintus Valentinianon fronte al aliaj potencaj generaloj kiel Aecio, sed Aecio fakte planis edzinigi sian propran filon Gaŭdencio (360-432) al Placidia. Li tial finigis la militistan karieron de Majoriano, forpelante lin el sia stabo kaj sendante lin al lia kampara propraĵo.

Nur en 454 Valentiniano la 3-a mortigis Aecion per siaj propraj manoj, timante ke la trupoj de Aecio eble ribelus kontraŭ li. Li revokis Majorianon por subpremi ajnan militistan ribelon. En la sekva jaro, Valentiniano la 3-a estis mortigita de du iamaj oficiroj de la stabo de Aecio. Poste okazis batalo por la sinsekvo, ĉar ne ekzistis heredanto.

Majoriano ludis la rolon de kandidato por la trono de Licinia Eudoxia (422-493), vidvino de Valentiniano, kaj de Ricimero, kiu rezervis por si rolon similan al tiu de Aecio. Fine, la nova imperiestro estis Petronio Maksimo, senatano implikita en la murdo de Valentiniano, kiu superruzis la aliajn kandidatojn.

Por plifortigi sian pozicion, li devigis Licinian edziniĝi al li kaj promociis Majorianon al la rango de Comes Domesticorum (ĉefkomandanto de la imperia gvardio). Petronio regis nur dum kelkaj semajnoj, ĉar li estis mortigita dum la vandala prirabo de Romo (majo 455). Lin sukcedis la gaŭla-romia nobelo Avito, kiu havis la subtenon de la visigotoj. Majoriano ricevis la dignon "Comes Domesticorum", kaj Ricimero ricevis la Comes Rei Militaris de Italio.

Ambaŭ komence subtenis Aviton, sed kiam la imperiestro perdis la lojalecon de la itala aristokrataro, la du generaloj ribelis kontraŭ li. Unue Majoriano kaj Ricimero mortigis Remiston, la Magister Militum, al kiu Avito estis komisiita la defendo de la ĉefurbo Raveno. Poste Ricimero venkis la trupojn de Avito proksime de Piaĉenco, kaptante la imperiestron mem kaj devigante lin abdiki. Fine, Majoriano kaŭzis la morton de Avito, eble malsatigante lin, komence de 457.

Post la morto de Avito, Marciano, la orienta romia imperiestro, devis elekti la posteulon, sed tre baldaŭ li mortis la 27-an de januaro 457. Sur la orientan tronon venis la generalo Leono la 1-a kaj li elektis regi sola ambaŭ imperiojn. Li rekompencis kaj Majorianon kaj Ricimeron: la unua estis nomumita "magister militum", la dua patricius kaj "magister militum" (28-an de februaro 457). Dum la situacio estis en malfirma ekvilibro, trupo de 900 Alemanoj invadis Italion.

Ili eniris el Retio kaj penetris italan teritorion ĝis Majora Lago. Tie ili estis kaptitaj kaj venkitaj de la trupoj de la "Comes" Burko, sendita de Majoriano por haltigi ilin. Ĉi tiu venko estis festita kiel propra de Majoriano. Li estis proklamita imperiestro de la armeo la 1-an de aprilo, 10 km ekster Raveno, ĉe loko nomata ad Columellas, kun la subteno de Ricimero, formale deklarita imperiestro la 28-an de decembro.

## Ekonomiaj reformoj
Majoriano komprenis, ke li povus regi efike nur kun la subteno de la senatana aristokrataro, kiun li volis redoni al ĝia originala politika eminenteco. Samtempe, li planis redukti la misuzojn faritajn de la senatanoj, multaj el kiuj kultivis siajn lokajn interesojn ignorante la imperiajn politikojn, eĉ rifuzante pagi impostojn kaj konservante por si la impostojn, kiujn ili postulis. Ĉi tiu fiska fraŭdo havis kaskadan efikon, kiu influis la malgrandajn terposedantojn, la civitanojn kaj la lokajn civilajn magistratojn.

Majoriano eldonis kelkajn impostleĝojn por efike replenigi la trezorejon. La 11-an de marto 458, Majorian publikigis - la verkon titolia "De indulgentiis reliquorum", "Pri la Elaĉeto de la Pasintaj Ŝuldoj" (Novella Maioriani 2).

Tiu ĉi leĝo nuligis ĉiujn impostŝuldojn de la terposedantoj. Tiu sama leĝo eksplicite malpermesis al publikaj administrantoj, kiuj havis historion pri konservado de la kolektita mono por si mem, kolekti impostojn. Tiu ĉi tasko devus esti rezervita nur al la guberniestroj.

Alia leĝo eldonita la 4-an de septembro de la sama jaro, titolita "De bonis caducis sive proscriptorum", "Pri Forlasitaj Posedaĵoj kaj Tiuj de Proskribitaj Personoj" (Novella Maioriani 5): la "comes privatae largitionis" Enodio devis admoni la provincajn juĝistojn kontraŭ fraŭdado de la imperia trezoro per konservado por si mem de parto de la kolektita mono.

Ekzemple, la dekurionoj devis persone kompensi la imperian trezoron por ĉiuj impostoj ne postulitaj. Foje, subpremataj de la ŝuldoj akumulitaj tiel, la dekurionoj forlasis sian statuson, problemo jam traktita de imperiestro Juliano (361–363). Majoriano ankaŭ nuligis impostŝuldojn, sciante, ke fiska politiko ne povus esti efika se impostpagantoj devus pagi grandajn akumulitajn ŝuldojn.

Ankaŭ la imperiestro interesiĝis pri restarigo de la ofico de "Defensor civitatis" ("Defendanto de la urbo"). Antaŭe, ĉi tiu ofico estis tenata de la samaj oficistoj, kiuj trompis la loĝantaron. Nun, ĉi tiu urba magistrato reprezentis la interesojn de la civitanoj en procesoj kontraŭ la publika administrado, precipe en fiskaj aferoj. Li komencis konscience administri sian regnon. Li ĉesigis misuzojn en impostkolektado kaj provis protekti la provincanojn kontraŭ aliaj formoj de subpremo.

## Gaŭla kampanjo
En la somero de 457, grupo da vandaloj, gvidataj de la bofrato de Genseriko, surteriĝis en Kampanio, ĉe la elfluejo de la rivero Liri, kaj komencis detrui kaj prirabi la regionon. Majoriano persone gvidis la romian armeon al Suda Italio. Li venkis la invadantojn apud Sinuesa kaj sekvis la venkitajn vandalojn, ŝarĝitajn per sia rabaĵo, ĝis iliaj propraj ŝipoj, mortigante multajn el ili, inkluzive de la komandanto.

Post ĉi tiu evento, Majoriano komprenis, ke li devis preni la iniciaton se li volis defendi la koron de sia Imperio, la solan teritorion, kiun li efektive kontrolis.

Li plifortigis la armeon, rekrutante grandan nombron da barbaraj dungosoldatoj, inkluzive de Gepidoj, Ostrogotoj, Rugoj, Burgundoj, Hunoj, Bastarnoj, Sueboj, Skitoj kaj Alanoj. En 458, Majoriano komencis konstrui la floton, per kiu li esperis reakiri Afrikon el la Vandaloj.

Post plifirmigo de sia pozicio en Italio, Majoriano koncentriĝis pri la reakiro de Gaŭlio. La novaĵoj pri la detronigo de la galo-romia imperiestro Avito igis la Gaŭlian provincon rifuzi rekoni Majorianon kiel sian posteulon, nomante lin uzurpanto. Gaŭlio rekonis nur la orientan imperiestron Leono la 1-a. Fine de 458, Majoriano eniris Gaŭlion, kun armeo plifortigita per barbaraj unuoj.

La imperiestro persone gvidis la armeon, lasante Ricimeron en Italio kaj elektante Egidio kaj la "magister militum" Nepotiano kiel kunlaborantojn. La imperia armeo venkis la visigotojn sub reĝo Teodoriko la 2-a ĉe la Batalo de Arelato, devigante la visigotojn forlasi Septimanion kaj retiriĝi okcidenten al Akvitanio.

La romia venko estis decida: laŭ la nova traktato la visigotoj devis rezigni pri siaj vastaj konkeroj en Hispanio kaj reveni al la statuso de federatoj. Majoriano nomumis sian fidindan generalon Egidio kiel la novan "magister militum" per Gallias (armea komandanto de Gaŭlio) kaj sendis mesaĝiston al Hispanio, por raporti la venkon sur la visigotoj kaj la novan traktaton kun Teodoriko la 2-a.

Kun la helpo de siaj novaj federatoj, Majoriano eniris la Valon de Rodano, konkerante ĝiajn loĝantarojn "kelkajn per armiloj kaj kelkajn per diplomatio". Li venkis la Burgundojn kaj sieĝis kaj konkeris la urbon Lugdunum: la ribela urbo estis peze monpunita, dum la Bagaŭdoj estis devigitaj aliĝi al la Imperio. Malgraŭ la fakto, ke la gal-romia aristokrataro subtenis Aviton, Majoriano deziris repaciĝon, ne punon.

Kun la propeto de la magister epistularum de Majoriano, Petro, Sidonio Apolinaro, la bofilo de Avito, rajtis fari panegiron honore al la imperiestro (komence de januaro 459), ricevante kiel rekompencon la nomumon al la rango de "comes spectabilis" ("rimarkinda duko"). Multe pli efika estis, tamen, la dono de la impostredukto, kiun la civitanoj de Lugdunum petis de Leono la 1-a.

## Rekonkero de Hispanio
En 459, Majoriano turnis siajn fervorajn okulojn suden al la Iberia Duoninsulo. Post la vandala prirabo de Romo (455), la visigotoj konkeris Hispanion, formale en la nomo de la nova okcidenta imperiestro Avito, fakte kontrolante la teritorion mem. Majoriano planis rekonkeri Hispanion kaj uzi ĝin kiel bazon por la konkero de Afriko. Antaŭe ĉi tiu riĉa provinco de la Okcidenta Imperio provizis tre gravan grenprovizon al la urbo Romo, nun ĝi estas sub la kontrolo de vandaloj.

Laŭ la historiisto Prokopio, Majoriano volis persone scii la militforton de la vandaloj kaj kiel la lokaj loĝantaroj reagus al la romia rekonkero.

Majoriano kolektis informojn pri la malamiko kaj kolektis floton da tricent ŝipoj por subteni la armeon en la rekonkero de Hispanio kaj en la invado de Afriko. Li zorge preparis la ekspedicion.

Dum la preparado de ĉi tiu operacio, Majoriano sendis la "Comes" ("grafo") kaj Patricius Occidentis ("Patricio de la Okcidento") Marcelino al Sicilio kun armeo de hunoj, por repreni la insulon de la vandaloj. Ekde la morto de Aecio, Marcelino estis la "Comes Rei Militaris" ("guberniestro") de Ilirio, sed ĝi fakte fariĝis sendependa kaj ne rekonis la aŭtoritaton de la imperiestro.

Majoriano konvinkis Marcelinon akcepti lin kiel imperiestron kaj eĉ kunlabori kun liaj trupoj en la milita reakiro de la Imperio. La Rekonkero komenciĝis per milito kontraŭ la Sueboj en la Nordokcidenta Hispanio, daŭrinte la tutan jaron 459. Ĉi tiu kampanjo estis gvidata de la "magister militiae" Nepotiano kaj la gota grafo Sunieriko. En majo 460, Majoriano kun la ĉefa armeo eniris Akvitanion kaj Novempopulanion, venante de la regno de Teodoriko en Tuluzo.

Genseriko, timante la romian invadon, provis negoci pacon kun Majoriano, sed Majoriano malakceptis la proponon, ĉar li investis grandegajn financojn por prepari la kampanjon. La vandala reĝo decidis apliki taktikojn de bruligita tero kaj prepari sian mararmeon por entrudiĝoj en la akvojn proksime al la probabla invada areo.

Dum Nepotiano kaj Sunieriko venkis la Suebojn ĉe Lucus Augusti kaj konkeris Luzitanion, la imperiestro trapasis Caesaraugusta, kie li plenumis formalan imperian adventus. Fine li atingis Carthaginiensis, kie lia floto, albordiĝinta ĉe Portus Illicitanus (proksime de Elĉo), estis bruligita de perfiduloj pagitaj de la vandaloj.

Senigita je la floto, Majoriano aŭtune de 460 nuligis la invadon kontraŭ la vandaloj kaj akceptis la ambasadorojn de Genseriko, kun kiuj li konsentis pri paco kaj agnoskis la provincon Maŭritanion fare de la vandaloj. Li disigis siajn multekostajn trupojn kaj translokiĝis al Arelato por pasigi la vintron, dum li atendis esti bonvenigata kun malkonsento en Italio.

## Morto de Majoriano: Kolapso de la Imperio
La leĝaro de Majoriano montris, ke li intencis interveni decide pri aferoj, kiuj turmentis la imperion, eĉ se ili kontraŭis la interesojn de influaj aristokratoj. Dum la imperiestro estis okupata for de Italio, la barbara patricio kaj "magister militum" kolektis ĉirkaŭ si la aristokratan opozicion al sia iama kamarado, kun kiu, nur kelkajn jarojn antaŭe, li kultivis revojn pri potenco.

Same kiel la sorto de Avito estis decidita per la perfido de Ricimero kaj Majoriano kaj per la eksigo de lia germana gvardio, tiel la sorto de Majoriano mem estis decidita per la dissolvo de lia armeo kaj komploto organizita de Ricimero.

Post malsukcese provi komenci la afrikan kampanjon, Majoriano foriris dum la somero kun malgranda gvardio por atingi Romon. Li moviĝis de Arelate laŭ la Vojo Aŭrelia, en Suda Gaŭlio kaj Ligurio. Li verŝajne ricevis novaĵon, ke Ricimero venas renkonti lin, kaj li ŝanĝis direkton kaj moviĝis norden. Ricimero kaptis lin en Dertona la 2-an de aŭgusto kaj arestigis lin.

Kvin tagojn poste, Majoriano estis batita kaj torturita, kaj la 7-an de aŭgusto li estis senkapigita apud la rivero Iria. La urbo Dertona nun gastigas, en la preĝejo de Sankta Mateo, konstruaĵon tradicie identigitan kiel la "maŭzoleo de Majoriano". Ricimero starigis novan marionetan imperiestron Libio Severo, senatanon sen politika distingo, el la itala aristokrataro, kiu kontraŭis Majorianon. Leono la 1-a, nekonata malforta imperiestro ne estis agnoskita de la orienta imperiestro kaj de aliaj okcidentaj provincaj guberniestroj aŭ generaloj, kiuj servis sub Majoriano.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 420
Kategorio:Mortintoj en 461
Kategorio:Mortintoj la 7-an de aŭgusto
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Kategorio:Mortintoj en Italio
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo