Albrecht Dürer

**Albrecht DÜRER** , esperantigite **Durero** (naskiĝis  en Nurenbergo, mortis  samloke), literumita ankaŭ kiel **Durer** aŭ **Duerer** estis germana pentristo, presisto kaj grafikisto. Krome li restos kiel teoriulo de la Germana Renesanco. Naskiĝinta en Nurenbergo, Durero establis sian reputacion kaj influon tra Eŭropo kiam li estis ankoraŭ dudekjarulo pro la alta bonkvalito de siaj ksilografioj. Li estis en komunikado kun la ĉefaj italaj artistoj de sia epoko, kiel Rafaelo, Giovanni Bellini kaj Leonardo da Vinci, kaj el 1512 li estis patronigita de la imperiestro Maksimiliano la 1-a. Durero estas rememorata de la eklezioj kaj de Luteranoj kaj de Episkopanoj.

La ampleksa verkaro de Durero inkludas gravuraĵojn, nome sia preferata tekniko en siaj lastaj presaĵoj, altarpecojn, portretojn kaj mem-portretojn, akvarelojn kaj librojn. La lignogravuraĵoj, kiel tiuj de la serio de la Apokalipso (1498), estas pli gotikaj ol la cetero de lia verkaro. Inter liaj plej famaj gravuraĵoj estas la Kavaliro, Morto kaj Diablo (1513), Sankta Hieronimo en sia studejo (1514) kaj *Melankolio 1a* (1514), kiuj estis celo de etenda analizo kaj interpretado. Ankaŭ liaj akvareloj markis lin kiel unu el la unuaj eŭropaj artistoj de pejzaĝoj, sed ĉefe liaj ambiciaj lignogravuraĵoj revoluciigis la eblojn de tiu rimedo.

Li postlasis nur kelkajn pentraĵojn (*Memportreto, La Roza Festeno, La kvar apostoloj*), sed multajn karbodesegnojn kaj kuprogravuraĵojn, kaj ankaŭ teoriajn verkojn pri matematiko, perspektivo kaj idealaj proporcioj. La enkonduko fare de Durero de klasikaj motivoj en Nordeŭropa arto, tra sia sciaro de Italaj artistoj kaj de Germanaj humanistoj, sekurigis sian reputacion kiel unu el la plej gravaj figuroj de Norda Renesanco.

Durero estis la unua artisto, kiu sisteme subskribis siajn grafikaĵojn per monogramo (AD). Tio baldaŭ iĝis kvalitsigelo, kiun oni kopiis. Laŭ la planoj de Albrecht Durero estis konstruita la fortikaĵo Munot en Ŝafhaŭzo.

## Nomo 
[eta|120px|maldekstra|La [monogramo de Dürer, 1498]]
eta|200px|Blazono de Durero, pentrita de nekonata vitristo
La nomo *Dürer* devenas de la hungara *Ajtósi*. Albrecht Dürer (pli aĝa), devenis el la vilaĝo :hu:Ajtós proksime al la urbo Gyula en Hungarujo, estas konata en Hungarujo sub la nomo *Ajtósi Dürer Albrecht*. En Germanujo li nomis sin komence „Thürer” (= *Türmacher*; pordofabrikanto), ĉar en la hungara „ajtós” signifas („ajtó” = pordo).

Albrecht Dürer ŝanĝis la de sia patro uzatan skribformon, „*Türer*“, al „*Dürer*“ por alproksimigi ĝin al la orientfrankonia elparolmaniero.

## Vivo 
### Ekvivo (1471–1490) 
[eta|maldekstra|*Portreto de Barbara Dürer, nask. Holper*, Oleo sur abiaĵo ([1490/93), Germana Nacia Muzeo, Nurenbergo.]]
[eta|*Portreto de Albrecht Dürer la pli aĝa*, Oleo sur ligno ([1490), Florenco.]]
[eta|*Memportreto de la dektrijarulo*, arĝentskribilo sur blanke fonigita papero ([1484), plej malnova konservita memportreto de Albrecht Dürer, Vieno.]]
Dürer naskiĝis la 21an de majo 1471, kiel tria infano kaj dua filo de siaj gepatroj, kiuj havis almenaŭ dekkvar kaj eble tiom multaj kiom dekok gefilojn. La patro de Albrecht Dürer, kiu nomiĝis ankaŭ Albrecht venis en 1455 de Hungarujo, nome el Ajtós, proksime de Gyula, al Nurembergo kaj laboris tie sukcese kiel oraĵisto. En 1467 li edziĝis al Barbara Holper, filino de nurenberga majstro. En 25 edzecaj jaroj ŝi naskis 18 gefilojn, el kiuj nur tri supervivis. Albrecht naskiĝis la tria infano la . Ekde 1475 la familio Dürer vivis en propra domo ĉe la burgo (*Burgstrasse 27*). Albrecht priskribis sian patrinon kiel preĝejulino, kiu punis siajn gefilojn diligente kaj ofte. Verŝajne malfortigita de la multaj gravedecoj, ŝi ofte malsanis.

Ankaŭ unu el la fratoj de Albrecht, nome Hans Dürer, estis pentristo kaj trejniĝis kun li. Alia el la fratoj de Albrecht, nome Endres Dürer, ekhavis la negocon de sia patro kiel mastra oraĵisto.

La baptopatro de Dürer estis Anton Koberger, kiu lasis oraĵigon por iĝi presisto kaj publikigisto en la jaro de la nasko de Dürer, kaj iĝis la plej sukcesa publikigisto en Germanio, kaj finfine li ekposedis dudek kvar presmaŝinojn kaj konstruis nombrajn oficejojn en Germanio kaj eksterlande. La plej fama publikaĵo de Koberger estis la Nuremberga Kroniko, publikigita en 1493 en germana kaj latina eldonoj. Ĝi enhavis senprecedencajn 1,809 lignogravurajn ilustraĵojn (tamen kun multaj ripetitaj uzoj de la sama bloko) fare de la ateliero de Michael Wolgemut. Dürer eble laboris por kelkaj el tiuj, ĉar la laboro por la projekto komencis kiam li estis kun Wolgemut.

Jam june la patro venigis lin en sian metiejon por eduki lin kiel oraĵiston. El tiuj lernojaroj estas lia *Brustbildo*, kiun li desegnis en 1484 laŭ spegulo sur pergamenon (nun en Vieno) kaj *Madono kun du anĝeloj* el 1485. De la fino de 1486 ĝis 1490 li lernis kaj laboris ĉe la nuremberga pentristo Michael Wolgemut jam dekkvinjaraĝa en 1486. Ekzistas indicoj, ke Dürer partoprenis la skizojn por la *Schedelsche Weltchronik* de Hartmann Schedel. Ĉar Durero lasis membiografiajn verkojn kaj iĝis tre fama jam kiam li estis dudekjarulo, lia vivo estas bone dokumentata fare de kelkaj fontoj. Post kelkaj jaroj de lernejo, Durero eklernis la bazojn de oraĵado kaj desegnado el sia patro. Kvankam lia patro deziris, ke li plue trejniĝu kiel oraĵisto, li montris pli fruan talenton en desegno. La *Memportreto de la dektrijarulo*, farita per arĝentskribilo sur blanke fonigita papero, estis datita en 1484 (Muzeo Albertina, Vieno) "kiam mi estis infano", kiel lia posta subskribo diras. Wolgemut estis la ĉefa artisto en Nurenbergo tiam, per granda ateliero kiu produktis varion de artaĵoj, partikulare lignogravuraĵoj por libroj. Nurenbergo estis tiam grava kaj prospera urbo, centro por publikigo kaj por multaj luksaj komercoj. Ĝi havis fortajn ligilojn kun Italio, speciale kun Venecio, je relative mallonga distanco tra la Alpoj.

Tuj post sia reveno al Nurenbergo, nome la 7an de julio 1494 Albrecht, estante 23-jaraĝa, edziĝis al Agnes Frey (mortinta en 1539), filino de amiko de sia patro el malnova konata nuremburga familio, kvankam ŝi alportis nur 200-orflorinan doton. La geedzeco kongruis kun aranĝo farita dum sia foresto. Agnes estis la filino de elstara latunisto (kaj amatora harpisto) en la urbo. Tamen, la edzeco restis sengefila. Tiel forpasis la familio Durero, ĉar oni ne konas gefilojn de la du fratoj de Albrecht. La geedzeco ne estis ĝenerale feliĉa, kiel estis indikita de la leteroj de Albrecht Durero en kiuj li ŝercis al Willibald Pirckheimer en tre akra tono pri sia edzino. li nomis ŝin "olda korvo" kaj faris aliajn vulgarajn rimarkojn. Ankaŭ Pirckheimer ne faris sekreton de sia antipatio al Agnes, priskribis ŝin kiel avara harpio kun akra lango, kiu helpis okazigi la morton de Durero je tre juna aĝo. Oni kredas amplekse, ke Albrecht estis duseksema, sed ne rekta samseksema, ĉar kelkaj el liaj verkoj enhavas temojn de samseksa deziro, same kiel la intima naturo de lia leteraro kun kelkaj tre proksimaj masklaj amikoj.

### Unua veturo al Italio (1494–1495) 
[eta|dekstra|*Weiher im Walde* (Lageto en la arbaro), akvarelo (ĉ. [1495), Brita Muzeo, Londono]]
Sekve kaj ĝis 1500 Durero verkis serion de malgrandaj pejzaĝaj akvareloj kun motivoj el Nurenbergo aŭ el etapoj de sia vojaĝo al Venecio, al kiu li ekvojaĝis jam komence de oktobro 1494, t.e. nur tri monatojn post la geedziĝo. Li revenis al Nurembergo maje 1495.
Post tri monatoj de sia geedzeco, Durero foriris al Italio, sona, eble instigita de eksplodo de plago en Nurenbergo. Li faris akvarelajn skizojn dum li veturis tra la Alpoj. Kelkaj supervivis kaj aliaj estas dedukteblaj el akurataj pejzaĝoj de realaj lokoj en sia posta verkaro, por ekzemplo en liaj gravuraĵoj pri *Nemezo*.

eta|maldekstra|Skizo de Durero pri sia edzino Agnes Frey, 1494.
En Italio, li iris al Venecio por studi ĝian pli antaŭenintan artan mondon. Danke al tutorado fare de Wolgemut, Durero lernis kiel fari presaĵojn per seka punkto kaj desegni lignogravuraĵojn laŭ la germana stilo, baze sur la verkoj de Martin Schongauer kaj de la Majstro de la Domlibro. Durero probable vizitis ankaŭ Padovon kaj Mantovon dum sia veturo.

### Reveno al Nurenbergo (1495–1505) 
[eta|*Feldhase* ([Leporo de Dürer|Leporo), akvarelo (1502), Vieno.]]
En 1497 Durero sendependiĝis kaj verŝajne ekde 1503 funkciigis propran metiejon kun la kunlaborantoj Hans Schäufelein, Hans de Kulmbach kaj Hans Baldung Grien. Esti geedziĝinta estis tiama postulo por tio. Li ege laboris pri siaj verkoj en la urbocentro de Nurenbergo. Dum tiu unua periodo de sia artista vivo li kreis ĉefe portretojn kaj kelkajn memportretojn: la bildon de sia patro (1497, nun en la nacia galerio en Londono), sian memportreton (1498, nun en la Prado-Muzeo en Madrido), tiun de la lindaŭa komercisto Oswald Krell (markitan „Oswolt Krel. 1499”, nun en la bavara ŝtata pentraĵkolekto en Munkeno), sian memportreton (1500, nun en Munkeno), bildon de Frederiko la 3-a de Saksujo (1494/97, nun en la ŝtata prusa kulturposedaĵo en Berlino) kaj aliajn.

El la jaro 1500 estas ankaŭ la malgranda Kristo ĉe la kruco en la dresdena galerio, bildeto de nekomparebla delikateco, kaj el la sama epoko altarverkaĵo, ankaŭ en Dresdeno: *Die sieben Schmerzen Mariä* (La sep doloroj de Maria) kaj *Maria das Kind anbetend* (Maria adoranta la infanon).

Dum la postaj kvin jaroj lia stilo pli kaj pli integris italajn influojn sub nordaj formoj. Liaj plej bonkvalitaj verkoj de siaj unuaj jaroj de ateliero estis liaj lignogravuraj presaĵoj, ĉefe religitemaj, sed ankaŭ nereligiaj scenoj kiel *La virbanejo* (ĉirkaŭ 1496). Tiuj estis pli grandaj kaj pli fajnaj ol la pli granda majoritato de germanaj lignogravuraĵoj ĝistiame, kaj multe pli kompleksaj kaj ekvilibraj laŭ la kompono. Ĉefe tamen li dediĉis sin al kuprogravurado kaj desegnaĵoj por lignogravurado. La kuprogravuradon li elprovis jam delonge; la unua konservita folio datiĝas de 1497, sed verŝajne jam ekzistis pli fruaj. El tiu periodo estas ankaŭ: la *Apokalipso de Johano* (1498), serio de 16 lignogravuraĵoj, kaj *Adamo kaj Evo* (1504), kuprogravuraĵo.

[eta|maldekstra|*Portreto de Oswolt Krel*, komercisto el [Lindau (Bodenlago)|Lindau (Bodenlago), kiu partoprenis en la sudgermana mezepoka komerckorporacio *Große Ravensburger Handelsgesellschaft*, 1499.]]
Oni supozas nuntempe, ke estas malverŝajne ke Durero tranĉis li mem siajn lignoblokojn; tiu tasko male estus plenumita de specialista metiisto. Tamen, lia trejnado en la ateliero de Wolgemut, kiu faris multajn ĉizaĵojn, pentris altarerojn, kaj kaj desegnis kaj eltranĉis lignoblokojn por ĉizado, evidente havigis al li grandan komprenon pri tio kion la tekniko povus produkti, kaj kiel labori per bloktranĉiloj. Durero aŭ faris sian desegnon rekte sur la lignobloko mem, aŭ gluis paperdesegnon al la bloko. Alimaniere, liaj desegnoj estus estintaj detruitaj dum la eltranĉado de la bloko.

Lia fama serio de dekses grandaj desegnoj por la *Apokalipso* estis datita en 1498, same kiel lia gravuraĵo de Sankta Mikaelo luktanta kontraŭ la Drako. Li faris la unuajn sep scenojn de la *Granda Pasio* en la sama jaro, kaj iom poste, serion de dekunu pri la Sankta Familio kaj sanktuloj. La Poliptiko de la Sep Doloroj, komisiita de Frederiko la 3-a de Saksio en 1496, estis realigita de Durero kaj de liaj helpantoj ĉirkaŭ 1500. En 1502, mortis la patro de Durero. Ĉirkaŭ 1503–1505 Durero produktis la unuajn 17 de serio kiu ilustris la Vivon de la Virgulino, kion li ne finigis dum kelkaj jaroj. Nek tiuj nek la Granda Pasio estis publikigitaj kiel serio ĝis post kelkaj jaroj, sed presaĵoj estis venditaj unuope je konsiderindaj nombroj. Jam ĉirkaŭ tiu epoko la gravuraĵoj de Durero estis atingintaj grandan popularecon kaj estis amplekse kopiitaj.
[eta|dekstra|*Rosenkranzfest* ([Rozarifesto), oleo sur poplaĵo (1506), nacia galerio, Prago.]]

En Venecio li ricevis valoran komision el la migranta germana komunumo de germanaj komercistoj en Venecio, nome la *Rozarifesto* por la Bartolomeo-preĝejo. Tiu artaĵo inkludas portretojn de membroj de la germana komunumo de Venecio, sed montras fortan italan influon. Tiun pentraĵon poste aĉetis altkoste Rudolfo la 2-a kaj portigis ĝin de kvar viroj al Prago, kie ĝi restis en la tiea monaĥejo Strahow kaj nun estas en la Nacia Galerio. Ĝi prezentas la kronigon de la Madono fare de du anĝeloj. La virgulino donas rozarion al la imperiestro, la Kristinfano alian al la papo. La pentraĵo, kiu estas difektita pro surpentrado montras evidentan venecian influon.

Aliaj pentraĵoj kiujn Durero produktis en Venecio estas *La Virgulino kaj la Infano kun la kardelo*, *Kristo inter la doktoroj* (supozeble produktita en nur kvin tagoj), kaj nombraj pli malgrandaj verkoj. Kvankam Durero estis alte taksita en Venecio kaj la konsilio ofertis al li jaran salajron de 200 dukatoj, se li loĝos daŭre en la urbo, li tamen revojaĝis hejmen fine de la aŭtuno de la jaro 1506.

[eta|maldekstra|La [Albrecht-Dürer-Domo en Nurenbergo, ekde 1509 la loĝejo kaj laborejo de Durero.]]

### Nurenbergo kaj la majstroverkoj (1507–1520) 
[eta|*[Adamo kaj Evo (Durero)|Adamo kaj Evo*, 1507, Muzeo Prado.]]
Spite la altan konsideron de la venecianoj, Durero revenis al Nurenbergo meze de 1507, kaj restis en Germanio ĝis 1520. Lia reputacio etendiĝis tra tuta Eŭropo kaj li estis en amikaj terminoj kaj en komuniko kun plej el la ĉefaj artistoj kiel Rafaelo, Giovanni Bellini kaj — ĉefe tra Lorenzo di Credi — Leonardo da Vinci.

Inter 1507 kaj 1511 Durero laboris por kelkaj el siaj plej famaj pentraĵoj: *Adamo kaj Evo* (1507), *La martirigo de dek miloj* (1508, por Frederiko de Saksio), *Virgulino de iriso* (1508), la altarero *La ĉieliro de la Virgulino* (1509, por Jacob Heller de Frankfurto), kaj *Adorado de Triunuo* (1511, por Matthaeus Landauer). Dum tiu periodo ankaŭ li finkompletigis du seriojn de lignogravuraĵoj, nome *Granda Pasio* kaj la *Vivo de la Virgulino*, ambaŭ publikigitaj en 1511 kun la dua eldono de la serio de *Apokalipso*. La post-veneciaj lignogravuraĵoj montras la disvolvigon fare de Durero de la modelaj efikoj de *chiaroscuro*, kreante mez-tonon pere de presaĵo per kiu lumoj kaj ombroj estu kontrastataj.

Aliaj verkoj el tiu periodo estas la 37 lignogravuraĵoj de la *Malgranda Pasio*, publikigitaj unue en 1511, kaj serio de 15 malgrandaj gravuraĵoj samtemaj en 1512. Plendinte ke pentraĵoj ne enspezigas sufiĉe da mono por justigi la tempon dediĉitan kompare al liaj presaĵoj, li ne produktis pentraĵojn el 1513 ĝis 1516. Tamen, en 1513 kaj 1514 Durero kreis siajn tri plej famajn gravuraĵojn: nome *Kavaliro, Morto kaj Diablo* (1513, probable bazita sur la traktaĵo de Erasmus nome *Enchiridion militis Christiani*), *Sankta Hieronimo en sia studejo*, kaj la tre analizita *Melankolio 1a* (ambaŭ de 1514, la jaro kiam mortis la patrino de Durero). Pliaj elstaraj desegnoj per krajono kaj inko de Durero de 1513 estis desegnoj por lia amiko Willibald Pirckheimer. Tiuj desegnoj estis poste uzitaj por dezajni famajn lustrojn *lusterweibchen*.

En 1515, li kreis sian *lignogravuraĵon de rinocero* liu estis alveninta en Lisbono el skribita priskribo kaj skizo de alia artisto, sen iam esti vidinta la animalom mem. Estante bildo de Hindia rinocero, tiu gravuraĵo havis tian forton ke ĝi restis unu el liaj plej bone konataj kaj estis uzataj ankoraŭ en kelkaj germanlernejaj lernolibroj tiom malfrue kiom ĝis la fino de la 19a jarcento. kaj portretoj per tempero sur lino en 1516. Liaj nuraj eksperimentoj per akvaforto estis de tiu periodo, kiam li produktis kvin en 1515–1516 kaj sesan en 1518; tekniko kiun li eble forlasis kiel maltaŭga kun sia estetiko de metodika, klasika formo.

#### Patronado de Imperiestro Maksimiliano la 1-a 
[eta|*[Imperiestro Maksimiliano la 1-a*, oleo sur tiliaĵo (1519), arthistoria muzeo, Vieno.]]
[eta|*La [lasta juĝo*, lignogravuraĵo (ĉ. 1510), el *Die kleine Passion* (La pasieto).]]
Ekde 1509 Durero estis alvokita de la granda konsilio en Nurenbergo, kaj tial verŝajne partoprenis la planadon de la artaj projektoj de la urbo. En tiu epoko li multe pli laboris pri lignogravurado kaj kuprogravurado, pentraĵoj maloftiĝis. Durero ricevis de sia meceno la imperiestro Maksimiliano la 1-a oficialan dokumenton (*Freibrief*) kiel protekto kontraŭ kopio de liaj gravuraĵoj. Rimarkindaj verkoj el la jaro 1512 estas la gravuraĵoj *Maria sur la herba benko* kaj *Kristo la toleranto*. Plurfoje Durero laboris mendite de la imperiestro Maksimiliano la 1-a. Ekde 1510/11 ekzistis ligoj, eble okazigitaj de Willibald Pirckheimer. Ĉiuj ĉi verkoj iel montris la honoron kaj la gloron de la imperiestro. Krom Durero verkis ankaŭ aliaj artistoj por la imperiestro, kiel Hans Burgkmair, Hans Schäufelein, Beck, Albrecht Altdorfer, Lucas Cranach kaj Jörg Breu la Maljuna.

El 1512, Maksimiliano la 1-a iĝis la ĉefa patrono de Durero. Inter liaj mendoj estis "La triumfa arko"", granda verko presita el 192 apartaj blokoj, kies simbolismo estis parte informita pere de la traduko fare de Pirckheimer de la Hieroglifoj de Horapollo. La programo kaj klarigoj de la desegno estis dezajnita de Johannes Stabius, la arkitektura desegno farita de majstro konstruisto kaj kortega pentristo Jörg Kölderer kaj la lignogravurado mem farita de Hieronymous Andreae, kun Durero kiel desegnistestro. La Arko estis sekvita de "La triumfa procesio"", kies programo estis prilaborita en 1512 fare de Marx Treitz-Saurwein kaj inkludas gravuraĵojn de Albrecht Altdorfer kaj Hans Springinklee, same kiel de Durero.

Durero laboris per krajono sur la margenaj bildoj de eldono de la presita Preĝolibro de la Imperiestro; tiuj estis tre nekonataj ĝis oni publikigis faksimilojn en 1808 kiel parto de la unua libro publikigita per litografio. La laboro de Durero por la libro estis haltigita pro nekonata tialo, kaj la ornamado estis pluigita fare de artistoj kiel Lucas Cranach la Maljuna kaj Hans Baldung. Durero faris ankaŭ kelkajn portretojn de la Imperiestro, inklude unu tuj antaŭ la morto de Maksimiliano en 1519.

Estiĝis tiuepoke ankaŭ liaj famaj gravuraĵoj: *Ritter, Tod und Teufel* (Kavaliro, morto kaj diablo, 1513), *Der heilige Hieronymus im Gehäus* (La sankta Hieronimo en sia laborejo, 1514) kaj la altarero de la "Naskiĝo de Kristo", destinita al la Katarina-preĝejo de Nurenbergo, konata kiel Altarero de Paumgartner, kiu nun troviĝas en Munkeno.

En 1514, du monatojn antaŭ la morto de sia patrino li verkis karbodesegnon de ŝi; ĝi estas la unua portreto de mortmalsana homo.

### Sukceso en Nederlando (1520–1521) 
[eta|maldekstra|*Der Hafen von Antwerpen* (La haveno de Antverpeno), plumdesegnaĵo ([1520), Vieno.]]
De 1518 ĝis 1520 Durero intense laboris pri teorio de arto, kaj pri konceptoj kiel proporcioj. La morto de Maksimiliano okazis kiam Durero estis suferanta perdon de "mia vidkapablo kaj libera uzado de manoj" (eble okazigita de artrito) kaj pli kaj pli tuŝita per la verkoj de Marteno Lutero. En julio 1520 Durero faris sian kvaran kaj lastan gravan veturon, por renovigi la imperian pension kiun Maksimiliano estis doninta al li kaj por sekurigi la patronecon de la nova imperiestro, Karlo la 5-a, kiu estis kronota en Akeno.

La 12-an de junio 1520 li ekveturis kun sia edzino tra la valo de la Rejno, nome preter Bamberg, Frankfurto, Kolonjo al Antverpeno kaj aliaj nederlandaj urboj. Ili revenis nur aŭtune de la sekva jaro. La vojaĝo al Nederlando estis sukceso, ĉie la majstro estis festita; la magistrato de Antverpeno proponis al li jaran salajron de 300 guldenoj, belan domon kiel donacon, ĉiujn vivokostojn kaj pagon de ĉiuj liaj publikaj verkoj por ke li restu definitive en Antverpeno. Princoj, eksterlandaj ambasadoroj, kleruloj, kiel Erasmo de Roterdamo, kaj artistoj honoris lin kaj anigis lin al sia socio. En Antverpeno li produktis nombrajn desegnojn per arĝentpinto, kreto kaj karbodesegno. Krom iri al la kronigo, li faris ekskursojn al Kolonjo (kie li admiris la pentraĵojn de Stefan Lochner), Nijmegen, 's-Hertogenbosch, Bruĝo (kie li vidis la Madonon de Bruĝo de Mikelanĝelo, Gento (kie li admiris la altareron de Jan van Eyck), kaj Zelando.

[eta|400px|Vizito de Albrecht Dürer en Antverpenon en 1520, [Jan August Hendrik Leys, 1855, *Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen*, Antverpeno, 2198.]]
La novelektita imperiestro, Karlo la 5-a konfirmis la privilegiojn donitajn de Maksimiliano kaj montris al li apartan bonvolon. Lia taglibro de tiu vojaĝo troviĝas en la skriba heredaĵo. Rezulto de la vojaĝo al Nederlando estis ankaŭ granda nombro de bildoj de kleruloj, princoj, artistoj, ktp. Durero kunportis grandan stokon de presaĵoj kun li kaj skribis en sia taglibro al kiu li donacis, ŝanĝis aŭ vendis ilin, kaj por kiom da. Tio havigas raran informon pri la mona valoro atribuita al presaĵoj en tiu epoko. Malkiel ĉe pentraĵoj, ties vendado estis tre rare dokumentita. Kvankam la taglibro havigas valoran dokumentan pruvaron, la nederlanda taglibro de Durero montras ankaŭ, ke la vojaĝo ne estis tiom profitodona. Por ekzemplo, Durero proponis sian lastan portreton de Maksimiliano al lia filino, Margareto de Aŭstrio, sed finfine li ŝanĝis la pentraĵon kontraŭ blanka vestaro post al Margareto ne plaĉis la portreton kaj malakceptis ricevi ĝin. Dum tiu veturo li renkontiĝis ankaŭ kun Bernard van Orley, Jan Provoost, Gerard Horenbout, Jean Mone, Joachim Patinir kaj Tommaso Vincidor, kvankam ŝajne li ne renkontiĝis kun Quentin Matsys.

Je peto de Kristiano la 2-a de Danio, Durero venis al Bruselo pentri la portreton de la reĝo. Tie li vidis "la aĵojn kiujn oni sendis al la reĝo el la ora tero" — nome trezoro de Aztekoj kiun Hernán Cortés estis sendinta hejmen al la Imperiestro Karolo la 5-a post la konkero de Meksiko. Durero skribis, ke tiu trezoro "estis multe pli bela por mi ol mirakloj. Tiuj aĵoj estas tiom valoraj ke ili estis valorigitaj je 100,000 florenoj".— kiu tuŝis lin por la cetero de sia vivo, kaj ege malpliigis sian labornivelon. Tio okazis eble parte pro lia malboniĝinta sanstato, sed eble ankaŭ pro la tempo kiun li dediĉis al preparado de siaj teoriaj verkoj pri geometrio kaj perspektivo, pri proporcioj de homoj kaj ĉevaloj, kaj fortikaĵoj. En la lastaj jaroj Durero dediĉis sin pli kaj pli al artoteorio kaj venis al konkludoj, kiujn kontraŭdiras la italoj. Ĝis sia morto li daŭre verkis, je la fino verŝajne pri prespreparo de teoria verko pri proporcioj.

El la jaro 1526 estas interalie la olebildo de *Hieronymus Holzschuher* (nomo de komercisto) kiu estas konsiderita la plej bonkvalita el ĉiuj portretoj de Durero. Tamen, kiel konsekvenco de tiu ŝanĝo en la emfazo okazanta dum la lastaj jaroj de sia vivo, Durero produktis kompare malmulte kiel artisto. En pentrarto, estis la menciita portreto de Hieronymus Holtzschuher, *Madono kun filo* (1526), *Salvator Mundi* (1526), kaj la du paneloj montrantaj Sanktan Johanon kun Sankta Petro en la fono kaj Sanktan Paŭlon kun Sankta Marko en la fono. Tiu lasta granda verko, nome La kvar Apostoloj, estis donita de Durero al la urbo Nurenbergo — kvankam li rericevis 100 guldenojn. Li ĝuis ankaŭ grandan kontentigon el siaj amikecoj kaj korespondado kun Erasmo kaj kun aliaj fakuloj. Durero sukcesis produkti du librojn dum sia vivodaŭro. "La kvar libroj pri mezuro" estis publikigita en Nurenbergo en 1525 kaj estis la unua libro por plenkreskuloj pri matematiko en germana lingvo,

eta|Tomboŝtono de la tombo de Durero en Nurenbergo.
Post la vojaĝo al Nederlando kaj suferante sekvojn de malario, Dürer mortis neatendite la , iom antaŭ sia kvindeksepa naskiĝdatreveno. La simptomojn de sia malarimalsano, inter kiuj forta lienpligrandiĝo, li priskribis al sia kuracisto, kiel montras skizo en letero al li. Li tie montras al sia pligrandiĝinta lieno (Vidu maldekstran bildon).

Durero mortis en Nurenbergo estante 56-jaraĝa, lasante havaĵon valoran je 6,874 florenoj – nome konsiderinda monkvanto. Li estis entombigita en la tombejo Johannisfriedhof. Lia granda domo (aĉetita en 1509 el la heredantoj de la astronomo Bernhard Walther), kie li estis havinta sian atelieron kaj kie lia vidvino loĝis ĝis sia morto en 1539, restas grava vizitindaĵo en Nurenbergo. En letero al Nicholas Kratzer en 1524, Durero skribis, "pro nia kristana kredo ni devas stari en malestimo kaj danĝero, ĉar ni estas insultitaj kaj nomataj herezuloj". Plej elokvente, Pirckheimer skribis en letero al Johann Tscherte en 1530: "Mi konfesas, ke komence mi kredis je Lutero, kiel nia Alberto de benita memoro ... sed kiel ĉiu povas vidi, la situacio plimalboniĝis." Eble Durero eĉ kontribuis al la devigaj luteraj predikoj kaj diservoj de la Urba Konsilio de Nurenbergo en marto 1525. Rimarkinde, Durero havis kontaktojn kun diversaj reformaciistoj, kiel ekzemple Zvinglo, Andreo Karlostado, Melanchthon, Erasmo kaj Cornelius Grapheus, de kiu Durero ricevis la verkon "Babilona Kaptiteco" de Lutero en 1520. Tamen, oni pli bone diras, ke Erasmo kaj C. Grapheus estis katolikaj ŝanĝagentoj. Ankaŭ, ekde 1525, "la jaro, kiu vidis la kulminon kaj kolapson de la Kamparana Milito, oni povas vidi, ke la artisto iom distancigis sin de la [lutera] movado..."

Tamen, ankaŭ oni asertas, ke la pli postaj verkoj de Durero montras protestantismajn simpatiojn. Lia ksilografiaĵo "La Lasta Vespermanĝo" de 1523 ofte estas komprenata kiel havanta evangeliisman temon, fokusante sur Kristo bildiganta la Evangelion, same kiel la inkludo de la eŭkaristia kaliko, eble aludante al dogmoj de protestanta utrakvismo, kvankam ĉi tiu interpreto estis pridubita. La prokrasto de la gravuraĵo de Sankta Filipo, kompletigita en 1523, sed ne liverita ĝis 1526, eble ŝuldiĝis al la maltrankvilo de Durero pri bildoj de sanktuloj; eĉ se Durero mem ne estis ikonoklasto, en siaj lastaj jaroj li taksis kaj pridubis la rolon de arto en religio.

## Teoriaj verkoj
En ĉiuj siaj teoriaj verkoj, por komuniki siajn teoriojn en la germana lingvo anstataŭ en la latina, Durero uzis grafikajn esprimojn bazitajn sur propra popola lingvo, metiista lingvaĵo. Ekzemple, ''* ("heliklinio") estis lia termino por spirala formo. Tiel, Durero kontribuis al la vastiĝo de la germana prozo, kiun Lutero komencis per sia traduko de la Biblio.

### *Kvar libroj pri Mezurado*
La verko de Durero pri geometrio nomiĝas *Kvar libroj pri mezurado* (*Underweysung der Messung mit dem Zirckel und Richtscheyt* aŭ *Instrukcioj por mezuri per cirkelo kaj rektilo*). La unua libro temas pri linia geometrio. La geometriaj konstruoj de Durero inkludas helicojn, konkoidojn kaj epicikloidojn. Li desegnis ankaŭ Apolonion, kaj la verkon de Johannes Werner ** de 1522.

La dua libro transiras al dudimensia geometrio, t.e. la konstruado de regulaj plurlateroj. Ĉi tie Durero preferas la metodojn de Ptolemeo super Eŭklido. La tria libro aplikas ĉi tiujn principojn de geometrio al arkitekturo, inĝenierarto kaj tipografio. En arkitekturo, Durero citas Vitruvion, sed ellaboras siajn proprajn klasikajn dezajnojn kaj kolonojn. En tipografio, Durero prezentas la geometrian konstruadon de la latina alfabeto, fidante je itala precedenco. Tamen, lia konstruado de la gota alfabeto baziĝas sur tute malsama modula sistemo. La kvara libro kompletigas la progreson de la unua kaj dua per transiro al tridimensiaj formoj kaj la konstruado de pluredroj. Ĉi tie Durero studas la kvin platonajn solidojn, same kiel sep arĥimedajn duonregulajn solidojn, same kiel plurajn proprajn inventaĵojn de li mem.

### *Kvar libroj pri Homa Proporcio*
La verko de Durero pri homaj proporcioj nomiĝas la *Kvar libroj pri Homa Proporcio* (*Vier Bücher von menschlicher Proportion*) de 1528. La unua libro estis ĉefe verkita antaŭ 1512/13 kaj kompletigita antaŭ 1523, montrante kvin malsame konstruitajn tipojn de kaj viraj kaj virinaj figuroj, ĉiuj korpopartoj esprimitaj en frakcioj de la tuta alteco. Durero bazigis ĉi tiujn konstruojn kaj sur Vitruvio kaj sur empiriaj observoj de "du ĝis tri cent vivantaj personoj",

Tamen, al la lasta libro estas aldonita memstara eseo pri estetiko, pri kiu Durero laboris inter 1512 kaj 1528, kaj ĝuste ĉi tie oni lernas pri liaj teorioj pri "ideala beleco". Durero malakceptis la koncepton de Alberti pri objektiva beleco, proponante relativisman nocion de beleco bazitan sur diverseco. Tamen, Durero ankoraŭ kredis, ke vero estas kaŝita en la naturo, kaj ke ekzistas reguloj, kiuj ordigas belecon, kvankam li trovis malfacile difini la kriteriojn por tia kodo. En 1512/13 liaj tri kriterioj estis funkcio ("Nutz"), naiva aprobo ("Wohlgefallen") kaj la feliĉa mezo ("Mittelmass"). Tamen, male al Alberti kaj Leonardo, Durero plej ĝenis komprenante ne nur la abstraktajn nociojn de beleco, sed ankaŭ kiel artisto povas krei belajn bildojn. Inter 1512 kaj la fina skizo en 1528, la kredo de Durero evoluis de kompreno pri homa kreemo kiel spontanea aŭ inspirita al koncepto de "elektema interna sintezo".

File:AlbrechtDürer01.jpg|Titolpaĝo de *Vier Bücher von menschlicher Proportion* montranta la monograman subskribon de la artisto
File:Durer foot.jpg|Durero ofte uzis plurvidajn ortografiajn projekciojn.
File:Durer face transforms.jpg|Studaĵo de Durero pri homaj proporcioj.

### *Libro pri Fortikigo*
En 1527, Durero ankaŭ publikigis *Diversajn Lecionojn pri la Fortikaĵo de Urboj, Kasteloj kaj Lokoj* (*Etliche Underricht zu Befestigung der Stett, Schloss und Flecken*). Ĝi estis presita en Nurenbergo, verŝajne fare de Hieronymus Andreae kaj represita en 1603 fare de Johan Janssenn en Arnhem. En 1535 ĝi ankaŭ estis tradukita en la latinan kiel "Pri urboj, fortikaĵoj, kaj kasteloj, Desegnita kaj fortigita per diversaj manieroj: Prezentita por la plej necesa aranĝo de milito· (*De vrbibus, arcibus, castellisque condendis, ac muniendis rationes aliquot : praesenti bellorum necessite*) en Parizo.

### Skermo
Dürer kreis multajn skizojn kaj ksilografiaĵojn de soldatoj kaj kavaliroj dum sia vivo. Liaj plej signifaj militaj verkoj, tamen, estis faritaj en 1512 kiel parto de liaj klopodoj certigi la patronecon de Maksimiliano la 1-a. Uzante ekzistantajn manuskriptojn de la *Nurenberga Grupo* kiel referencon, lia metiejo produktis la ampleksan *Οπλοδιδασκαλια sive Armorvm Tractandorvm Meditatio Alberti Dvreri* ("Armiltrejnado, aŭ la Meditado de Albrecht Dürer pri la Manipulado de Armiloj", MS 26-232). Alia manuskripto bazita sur la Nurenbergaj tekstoj same kiel unu el la verkoj de Hans Talhoffer, la sentitola *Berlina Bildlibro* (Libr.Pict.A.83), ankaŭ supozeble originis en lia metiejo ĉirkaŭ ĉi tiu tempo. Ĉi tiuj skizoj kaj akvareloj montras la saman zorgeman atenton al detaloj kaj al homaj proporcioj kiel la aliaj verkoj de Durero, kaj liaj ilustraĵoj pri luktado, longa glavo, ponardo kaj unuklinga glavo estas inter la plej altkvalitaj en iu ajn priskerma gvidlibro.

## Heredo kaj influo
Durero lasis grandegan influon sur la artistojn de postaj generacioj, precipe en presaĵkreado, la medio per kiu liaj samtempuloj plejparte spertis lian arton, ĉar liaj pentraĵoj estis ĉefe en privataj kolektoj situantaj en nur kelkaj urboj. Lia sukceso en disvastigado de sia reputacio tra Eŭropo per presaĵoj estis sendube inspiro por gravaj artistoj kiel Rafaelo, Ticiano kaj Parmigianino, el kiuj ĉiuj kunlaboris kun presaĵfaristoj por promocii kaj distribui siajn verkojn.

Ŝajne liaj gravuraĵoj havis enorman efikon sur liajn germanajn posteulojn; la "Malgrandajn Majstrojn", kiuj entreprenis malmultajn grandajn gravuraĵojn sed daŭrigis la temojn de Durero en malgrandaj, sufiĉe malvastaj komponaĵoj. Lucas van Leyden estis la sola nordeŭropa gravuristo, kiu sukcese daŭre produktis grandajn gravuraĵojn en la unua triono de la 16-a jarcento. La generacio de italaj gravuristoj, kiuj trejniĝis en la ombro de Durero, ĉiuj aŭ rekte kopiis partojn de liaj pejzaĝaj fonoj (Giulio Campagnola, Giovanni Battista Palumba, Benedetto Montagna kaj Cristofano Robetta), aŭ tutajn presaĵojn (Marcantonio Raimondi kaj Agostino Veneziano). Tamen, la influo de Durero fariĝis malpli domina post 1515, kiam Marcantonio perfektigis sian novan gravuraĵstilon, kiu siavice vojaĝis trans la Alpojn por ankaŭ domini nordan gravuraĵon.

Durero havis relative malmultan influon en Italio, kie verŝajne nur lia retablo en Venecio estis vidita, kaj liaj germanaj posteuloj estis malpli efikaj en miksado de germanaj kaj italaj stiloj. Liaj intensaj kaj memdramigaj memportretoj daŭre havis fortan influon ĝis la nuntempo, precipe sur pentristoj en la 19-a kaj 20-a jarcentoj, kiuj deziris pli dramecan portretstilon. Durero neniam perdis la favoron de kritikistoj, kaj okazis signifaj reviviĝoj de intereso pri liaj verkoj en Germanio en la *Durero-Renesanco* de ĉirkaŭ 1570 ĝis 1630, en la komenco de la deknaŭa jarcento, kaj en germana naciismo de 1870 ĝis 1945. kun Michelangelo, Lucas Cranach la Maljuna kaj Hans Burgkmair.

En 1993, du desegnaĵoj de Durero – nome *Virina banejo*, taksita je ĉirkaŭ 10 milionoj da dolaroj, kaj *Sidanta Maria kun infano* – kune kun aliaj artaĵoj estis ŝtelitaj el la Nacia Artmuzeo de Azerbajĝano. La desegnaĵoj poste estis retrovitaj.

## Verkoj 
* Memportreto de la dektrijarulo
* *Weiher im Walde* (Lageto en la arbaro)
* *Feldhase* (Leporo, 1502)
* Granda herbotufo, 1503
* *Rosenkranzfest* (Rozariofesto, 1506)
* La martirigo de dek miloj (1508)
* Adorado de Triunuo (1511)
* La lasta juĝo
* Portreto de Imperiestro Maksimiliano la 1-a
* Portreto de Tucher von Simmelsdorf
* *Der Hafen von Antwerpen* (La haveno de Antverpeno)
* Adamo kaj Evo
* Rinocero
* Apokalipso
** Sankta Mikaelo luktanta kontraŭ la drako
* Kavaliro, Morto kaj Diablo
* Sankta Hieronimo en sia studejo
* Poliptiko de la Sep Doloroj
* La kvar Apostoloj

## Galerio 

File:Albrecht Dürer - Ritratto del padre - Google Art Project.jpg|*Albrecht Dürer la Maljuna kun rozario*, 1490, Galleria degli Uffizi, Florenco
File:Albrecht Dürer 012.jpg|*Sankta Hieronimo en naturo*, 1495, oleo surpanela, Nacia Galerio, Londono
File:Madonna Haller.jpg|Detalo de la *Hallera Madono*, 1505, Nacia Galerio
File:Albrecht Dürer - Virgin and child with a pear - Google Art Project.jpg|*Madono de la piro*, 1512, oleo surpanela, Kunsthistorisches Museum
Dosiero:Duerer01.jpg|Memportreto de 28-jaraĝa Albrecht Dürer
File:Albrecht Dürer - Portrait of Bernhard von Reesen - Google Art Project.jpg|*Portreto de Bernhard von Reesen*, 1521, Kunsthistorisches Museum, Gemäldegalerie
File:Albrecht Dürer Saint Jerome 1521.jpg|*Saint Jerome*, 1521, Museu Nacional de Arte Antiga, Lisbono
File:Dürer - Hieronymus Holzschuher (1469-1529) mit Deckel, 1526, 557E.jpg |*Portreto de Hieronymus Holzschuher*, 1526

File:Innsbruck castle courtyard.jpg|*Burgokorto en Innsbruck*, 1494, Guaŝo kaj akvarelo sur papero
File:Chateau-fort-Durer.jpg|Castle Segonzano, 1502, Guaŝo kaj akvarelo sur papero
File:Albrecht Dürer - Hare, 1502 - Google Art Project.jpg|*Leporo*, (1502), Akvarelo kaj guaŝo (Albertina, Vieno)
File:Albrecht Dürer - The Large Piece of Turf, 1503 - Google Art Project.jpg|*La granda herbotufo*, 1503
File:Albrecht Dürer, Tuft of Cowslips, 1526, NGA 74162.jpg|Albrecht Dürer, Tufo de primuloj, 1526, Nacia Galerio de Arto

File:Albrecht Dürer - The Expulsion from Paradise (NGA 1943.3.3634).jpg|*La forpelo el la paradizo*, 1510
File:Albrecht Dürer - Man of Sorrows - Google Art Project.jpg|*La penulo*
File:Albrecht Dürer - Head of an Old Man, 1521 - Google Art Project.jpg|*Kapo de maljunulo*, 1521
File:Albrecht Dürer - Bearing of the Cross - Google Art Project.jpg|*Porto de la kruco*
File:Saint Christopher Facing Left MET DP815920.jpg|*Sankta Kristoforo*, gravuraĵo, 1521
File:Albrecht Dürer - The Small Horse - Google Art Project.jpg|*La ĉevaleto*
File:Albrecht Dürer - Nemesis - Google Art Project.jpg|*Nemezo*
File:Albrecht Dürer - Bearded Saint in a Forest, c. 1516 - Google Art Project.jpg|*Sankta Barbulo en arbaro*, ĉirkaŭ 1516
File:Albrecht Dürer - The Rhinoceros (NGA 1964.8.697).jpg|*Rinocero,* 1515, Nacia Galerio de Arto
Dosiero:Knight-Death-and-the-Devil.jpg|Kavaliro, morto kaj Diablo
Dosiero:Dürer Melancholia I.jpg|*Melankolio 1a* (1514)
Dosiero:Dürer-Hieronymus-im-Gehäus.jpg|*Sankta Hieronimo en sia studejo*

## En Esperanto aperis 
* Friedrich Nüchter: *Albrecht Dürer. Lia vivo kaj elekto el liaj verkoj.* Esperantigita de la Germana Esperanto-Asocio. Ansbach: eldonejo Seybold, 1911. 95 paĝoj kaj 54 tabuloj kaj bildoj.*Formato 33x26. Luksa, serioza eldonaĵo pri la fama mezepoka pentristo. Modela teksto.*
* Hans Koch: *Albrecht Dürer. Vivo kaj verkado de la fama pentristo* Deisenhofen: Sudgermana Esperanto-Eldonejo, 1924. 48 paĝoj.*Dudek ok bildoj pri liaj verkoj kun biografio kaj klarigo.*
* Szilágyi Ferenc: *Dürer, la giganto de la grafiko. * En: *Norda Prismo,* 58/2, paĝoj 75–78.

## Bildaro 

Dosiero:Albrecht Durer libro.jpg|Kovrilo de *Albrecht Dürer. Vivo kaj verkado de la fama pentristo*
Dosiero:Albrecht Durer libro 2.jpg|Unua paĝo de *Albrecht Dürer. Vivo kaj verkado de la fama pentristo''

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Bartrum, Giulia. Albrecht Dürer and his Legacy. British Museum Press, 2002. ISBN 0-7141-2633-0
* Campbell Hutchison, Jane. Albrecht Dürer: A Biography. Princeton University Press, 1990. ISBN 0-691-00297-5
* Demele, Christine. Dürers Nacktheit – Das Weimarer Selbstbildnis. Rhema Verlag, Münster 2012, ISBN 978-3-86887-008-4
* Dürer, Albrecht (tradukita de R.T. Nichol el la Latina teksto), Of the Just Shaping of Letters, Dover Publications. ISBN 0-486-21306-4
* Harbison, Craig. "Dürer and the Reformation: The Problem of the Re-dating of the St. Philip Engraving". The Art Bulletin, Vol. 58, No. 3, 368–373. Septembro 1976.
* Korolija Fontana-Giusti, Gordana. "The Unconscious and Space: Venice and the work of Albrecht Dürer", in Architecture and the Unconscious, eld. J. Hendrix kaj L.Holm, Farnham Surrey: Ashgate, 2016. pp. 27–44, ISBN 9781472456472.
* Koerner, Joseph Leo. The Moment of Self-Portraiture in German Renaissance Art. Chicago/London: University of Chicago Press, 1993.
* Landau David; Parshall, Peter. The Renaissance Print. Yale, 1996. ISBN 0-300-06883-2
* Panofsky, Erwin. The Life and Art of Albrecht Dürer, Princeton, 2005. ISBN 9780691122762
* Price, David Hotchkiss. Albrecht Dürer's Renaissance: Humanism, Reformation and the Art of Faith. Michigan, 2003. ISBN 9780472113439.
* Strauss, Walter L. (eld.). The Complete Engravings, Etchings and Drypoints of Albrecht Durer. Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-22851-7
* Wilhelm, Kurth (eld.). The Complete Woodcuts of Albrecht Durer, Dover Publications, 2000. ISBN 0-486-21097-9
* Wolf, Norbert. Albrecht Dürer. Prestel, 2010. ISBN 978-3-7913-4426-3

## Vidu ankaŭ 
* Rinocero de Dürer

## Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Germanaj desegnistoj
Kategorio:Universitato de Bolonjo
Kategorio:Germana Renesanco