open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bridofazano

La **Bridofazano** (*Lophura bulweri*) estas konata ankaŭ kiel **Bulvera bridofazano** aŭ **Blankavosta bridofazano**. Ĝi estas birdo de Sudorienta Azio el la familio de Fazanedoj kaj endemia de la arbaroj de la insulo de Borneo. Ĝi estas nune listita kiel Vundebla ĉe la IUCN.

## Aspekto 
La Bridofazano estas birdo kun seksa dimorfismo. Maskloj havas longon de ĉirkaŭ 77-80 cm, kaj estas nigrecaj kun iom da malhelblua nuanco kaj malhelbruna brusto, skarlataj kruroj, tre blanka vosto de 32 longaj, kurbaj plumoj kaj tre brilblua vizaĝa nuda kaŭtaĵo kun du bridoj kiuj kaŝas la kapoflankoj kaj pendas kvazaŭ snuroj super la brusto kaj utilas kiel seksa allogaĵo por pariĝado; tio nomigas la specion. Ino havas longon de ĉirkaŭ 55 cm kaj estas ĝenerale bruneca kun ruĝaj kruroj kaj blueca vizaĝa haŭtaĵo. La irisoj estas ruĝaj.

## Distribuado kaj habitato 
La Bridofazano estas endemia de la insulo de Borneo ĉefe el nordorienta pinto ĝis centra parto kaj en sudorienta pinto. Dum la specio estas loke komuna en protektitaj areoj (ekz. en Nacia Parko Kajan Mentarang, Orienta Kalimantano) ĝi estas rare trovata ie ajn plie. Tiu birdo loĝas en tropikaj arbaroj de montetoj kaj malaltaj montararbaroj, ŝajne prefere en pluvarbaroj de altaj teroj kaj ĝi rare vizitas malaltajn terojn sub altitudo de 300 m. La dieto konsistas ĉefe el fruktoj, vermoj kaj insektoj.

Sezona migrado estas malhelpata de agrikulturo, forstado kaj pliiĝanta homa populacio. Foje la specio povas malaperi dum jaroj de iuj lokoj.

## Statuso 
La Bridofazano estas listita kiel Vundebla ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj pro rapide malpliiĝanta populacio **de 1,000 al 10,000 individuoj**. Ĉefaj kialoj de tiu malpliiĝo estas habitatoperdo kaj fragmentado pro komerca lignoproduktado kaj arbaraj incendioj. Loka ĉasado plej verŝajne malplibonigas la situacion de la birda populacio. Krome programoj de kaptiva birdobredado klopodas helpi la konservadon de la specio sed kun malmulta sukceso.

## Kaptiveco 
Tiu specio estas tre rare tenita kaptive en zooj. La ununura okcidenta zoo kiu nune loĝigas la specion estas la Bestoĝardeno de San Diego kiu havas unu paron de tiuj birdoj. La Birdoparko Walsrode de Germanio havas tiun birdon nur tiom ĵuse kiom el 2003, kaj la Bestoĝardeno de Antverpeno, Belgio, sukcesis bredi la birdojn. La Antverpena Zoo estis tre sukcesa ĉe multaj el la specioj de la genro *Lophura*.

## Etimologio 
La Bridofazano apartenas al la ordo *Kokoformaj*, de la familio de *Fazanedoj*. La genra nomo *Lophura* devenas el la greka vorto *lophos* por kresto aŭ tufo. La specia nomo *bulweri* estas laŭ Sir Henry Ernest Gascoyne Bulwer, Guberniestro de Labuan 1871-1875, kiu prezentis la tipan specimenon ĉe la Brita Muzeo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Angle  Konsultita la 17a de januaro de 2011
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Ruĝa Listo
* Bridofazano *(Lophura bulweri)* 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kapsulo

eta|180px|Kapsuloj kun kuracilo

* **Kapsulo** estas seka frukta speco.
* Spacoesplore, **kapsulo** estas la revena, senmotora parto de la kosmoŝipo. Kutime, ĝi alteriĝas helpe de paraŝuto.
* Teknike, **kapsulo** estas ĉapo el metalo aù plasto, fermanta la kolon de botelo.
* En ĥemio, **kapsulo** estas metala, vitra aŭ porcelana ujeto, proks. duonsfera, uzata por vaporigi likvojn.
* Pri farmakologio, **kapsulo** estas ujeto el gelateno aŭ oblato, uzata por enteni malbongustajn medikamentojn.

Vidu ankaŭ: tempa kapsulo.
Internationale Bachakademie Stuttgart

**Internationale Bachakademie Stuttgart** estas fondaĵo kun proksimume 20 kunlaborantoj kaj rezidejo en Stutgarto, kiu okazigas koncertojn kaj kursojn tutmonde.

## Celo 
Koncertoj, instruado kaj esploro direktu la rigardon sur vivon kaj verkaron de Johann Sebastian Bachs, sed ankaŭ sur liajn radikojn kaj lian postefikon. Tiucele la fondaĵo mendas komponaĵojn, por pluvivigi la muzikon de Bach ankaŭ en la nuntempa muziko.

Pezocentro de la fondaĵa agado estas la okazigo de pluraj koncertserioj, inter ili la ankaŭ transregione disradia, ĉiujare okazanta Muzikfestivalo je Stutgarto (ĝis 2008 sub la nomo „Eŭropa Muzikfestivalo je Stutgarto“). Krome la fondaĵo estas subtenanto de renomaj ensembloj (Gächinger Kantorei Stuttgart, Bach-Collegium Stuttgart) kaj sin dediĉas al la instruado de muziko interalie per okazigo de majstrokursoj, kongresoj kaj konversacio-koncertoj.

## Historio 
Fondinto de *Internationale Bachakademie Stuttgart* estis en la jaro 1981 Helmuth Rilling, kiu ĝis nun (stato junion 2009) estras la akademion. La multjaran intendanton Andreas Keller sekvis en 2008 Christian Lorenz. Kvaronon de la fondaĵo-etato (2009: preskaŭ 6 milionojn da Eŭroj) financas  la urbo Stutgarto kaj lando Baden-Virtembergo), la reston propraj enspezoj, subvencioj de subtenanto-asocio kun pli ol 1.600 membroj kaj mondonacoj de entreprenoj.

La tutmonda kunlaborado etendiĝas ekde Oregon Bach Festival en Eugene (Oregon) trans la Bach-akademioj en Sudameriko (Karakaso/Venezuelo, Bonaero/Argentino), Japanujo (Tokio, Osako kaj Sendai), Orienteŭropo (Budapeŝto, Kluĵo, Krakovo, Krasnojarsk, Moskvo, Prago, Rigo, Talino) kaj Grekujo (Ateno) ĝis multjara kunlaboro kun la Israela Filharmonia Orkestro.

## Sonregistraĵoj 
Kiel „Edition Bachakademie“ por la Bach-jaro 2000 aperis la kompletregistraĵo de ĉiuj verkoj de Bach sur 172 diskoj ĉe Hänssler. La artan direktadon havis Helmuth Rilling.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Homepage Internationale Bachakademie Stuttgart 

Kategorio:Fondaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj en Germanio
Kategorio:Muzikaj organizaĵoj
Kategorio:Stutgarto
Kategorio:Johann Sebastian Bach
Lovinobaňa

**Lovinobaňa,** hungare **Lónyabánya** [lOnjabAnja] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Lovinobaňa situas laŭ ĉefvojo kaj fervojo Zvolen-Lučenec. La lasta urbo troviĝas je 15, Zvolen je 40&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1336, sed jam pli frue oni minadis tie oron, arĝenton kaj kupron. En la 17-a jarcento oni minadis ankaŭ feron, tial ankaŭ fandejo funkciis tie. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon duaklasa. En 1828 loĝis tie 698 vilaĝanoj en 103 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lónyabánya 841 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nógrád (reĝa departemento), al distrikto de Losonc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1922 uzino pri magnezito ekfunkciis. En 2001 vivis en Lovinobaňa 2068 homoj, (1999 slovakoj, 50 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana klasikisma preĝejo de 1863
* romkatolika moderna preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1994

## Eksteraj ligiloj 
* Lovinobaňa sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Fushimi Inari-taisha

alternative=1. Torii-portar genom skogen 2. En Inari/Daiwa torii över sandō(besöksgata) 3. Kitsune 4. Taisha Haiden|eta|500x500ra
**Fushimi Inari Taisha** (伏見稲荷大社) estas la ĉefa Sanktejo de Inari, Ĝi situas en Kvartalo Fuŝimi, Kioto, Japanio. La sanktejo havas ĉirkaŭ 32,000 sub-sanktejoj en Japanio.[250ra|eta|[Torijo|Torija vojo en Fushimi Inari-taisha]]

Kategorio:Ŝintoaj sanktejoj
Kategorio:Kioto
Longa Marŝado

eta|dekstra|220px|Flago de la Ĉina Soveta Respubliko en Jiangxi
La **Longa Marŝado** (simpligita ĉina: 长征, tradicia ĉina: 長征 ; pinjino: Chángzhēng) estis masiva armea retiriĝo de la Ruĝa Armeo de la Ĉina Komunista Partio, la fronto de la Popola Liberiga Armeo, por eviti la postkuron de la armeo de Kuomintang (KMT aŭ ĉina naciista partio). Ekzistis ne unu Longa Marŝado, sed pluraj, kiel diversaj komunistaj armeoj en la sudo eskapis en la nordon kaj okcidenton. La plej konata estas la marŝo de Jiangxi provinco kiu komenciĝis en oktobro 1934. La Unua Fronto Armeo de la Ĉina Soveta Respubliko, kondukita de nesperta armea komisiono, estis sur la rando de kompleta ekstermo de la trupoj de Ĉiang Kai-ŝek en ilia fortikaĵo en Jiangxi-provinco. La komunistoj, sub la fina ordono de Mao Zedong kaj Zhou Enlai, eskapis okcidenten kaj norden, kiuj laŭdire trairis proksimume 12,500 kilometroj pli ol 370 tagojn. La itinero inkluzivis parton de la plej malfacila tereno de okcidenta Ĉinio vojaĝante okcidenten, ĝis Shaanxi.

La Longa Marŝado igis la supreniron al potenco de Mao Zedong, kies gvidado dum la retiriĝo donis al li la subtenon de la membroj de la partio. La amaraj luktoj de la Longa Marŝado, kiuj estis entreprenitaj per nur dekono de la forto kiu forlasis Jianĝi, reprezentis signifan epizodon en la historio de la Komunista Partio de Ĉinio, kaj donis personan prestiĝon al Mao kaj liajn subtenantojn kiel la novaj gvidantoj de la partio en la sekvantaj jardekoj.

Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Ĉina enlanda milito
Kategorio:Komunismo
Kategorio:1934
Kategorio:1935
Kategorio:Konfliktoj en 1936
Flago de Kebekio

250px|dekstra|eta|Flago de Kebekio
La **flago de Kebekio**, nomata *la fleurdelisé* estas la provinca flago adoptita de la registaro de Kebekio, dum la administrado de Maurice Duplessis. Ĝi estis la unua provinca flago oficiale adoptita en Kanado, unue montrita la 21-an de januaro 1948, ĉe la Parlamentejo de la Nacia Asembleo en Kebeko. La Flagtago de Kebekio estas la 21-a de januaro kiam estas festata ĝia adopto, kvankam por iom da tempo ĝi estis festita en majo.

La *fleurdelisé* prenas sian blankan krucon de la antikvaj reĝaj flagoj de Francio kaj ĝiaj blankaj lilioj kaj blua kampo de standardo honorante la Virgulinon Maria laŭdire portita de franc-kanada milico ĉe la venko de Generalo Louis-Joseph de Montcalm dum la batalo de Kariljono (Ticonderoga, Nov-Jorko). Kontraŭ la popolkredo, la lilioj ne estas prenitaj de la standardo de la reĝoj de Francio, kiuj uzis orajn liliojn. La blankaj lilioj sur la flago de Kebekio estas simboloj de pureco, kiuj originale reprezentis la Virgulinon Maria.

Kategorio:Flagoj de Kanado
Kategorio:Kebekio
Eŭklida geometrio

eta|La kvin postulatoj de Eŭklido kaj la formulado de la kvina preferata hodiaŭ
eta|Demonstro de la kvin konstruadoj bazaj per liniilo kaj cirkelo. supre la donitaĵoj kaj malsupre - la konstruo (ordo de agoj de maldekstre dekstren)
La **Eŭklida geometrio** estas la klasika geometrio, kiun une priskribis Eŭklido en sia verko *Elementoj* (en la 3-a jarcento antaŭ Kristo). Li kolektis la tutan tiaman matematikan scion de la grekoj. Hodiaŭ lia verko estas konata kiel la unua konata aksiomigado en la historio de matematiko. Komence geometrio estis uzata nur en surfaco kaj tri dimensia spaco kunligante ĝin kun fizika mondo, kiun ĝi devis priskribi. Do samtempe ĝi ne ebligis esplori aliajn geometriojn.

Aliro de Eŭklido fruktis neordinaran fenomenon de matematika kulturo de antikvaj grekoj, kaj ĉefe geometrio. Ili tre ŝatis pruvi geometriajn teoremojn per cirkelo kaj rektilo. Alidire ili desegnis cirklojn kaj rektojn kun en surfacaj konstruaĵoj kaj deziris pruvi. Tiaj hodiaŭ estas nomataj klasikaj konstruaĵoj. En 1833 oni pruvis, ke ĉiuj konstruaĵoj estas fareblaj uzante nur rektojn, se estas donita unu cirklo kun konata mezo (Teoremo de Poncelet–Steiner). Same oni povas fari la konstruaĵojn nur uzante cirkelon (Teoremo de Mohr–Mascheroni).

En ĉi tiu kunteksto, ekzistas distingoj, pro didaktikaj kialoj, inter la **ebena geometrio** (aŭ ebena inĝenierado), kiu traktas nur planajn korpojn, kiel triangulon kaj cirklon, kaj **spacan geometrion** (aŭ spacan inĝenieradon), kiu traktas tri-dimensiaj korpoj, kiel piramido, kubo kaj sfero.

## Aksiomoj de Eŭklido 
Eŭklida geometrio (ankaŭ tradicie nomata sinteza geometrio), prezentata estas kiel aksiomaro. Kaj ĉiuj aliaj teoremoj devas elflui el aksiomoj.

En sia verko Eŭklido prezentis kvin aksiomojn pri surfaco (kiu nomiĝas tial eŭklida surfaco):
# Ajnaj du punktoj povas kunligi per rekta segmento.
# Ajna segmento povas plilongigi nebarite (por havi *rekton*).
# Por ajna segmento oni povas fari cirklon kun mezo en unu fino de la segmento kaj kun radiuso, kiu egalas al longeco de ĝi.
# Ĉiuj ortaj anguloj estas kongruaj.
# Du rektoj, kiuj tranĉas la trian tiel, ke la sumo de iliaj anguloj je unu flanko estas malpli ol du ortoj, tranĉiĝas je ĉi tiu flanko.

Por geometrio en surfaco la kvina aksiomo a.n. *aksiomo de Eŭklido* aŭ *aksiomo de paraleleco* povas esprimi ankaŭ tiel:
: „Tra punkto povas desegni nur unu rekton kiu ne estas disa kun alia rekto (kiu ne trairas la punkton)”.
La disvolviĝo de la geometrio de spaco postulas la koncepton de la ebeno, estas difinita de la fakto, ke tra tri punktoj, kiuj ne estas sur unu linio, pasas unu ebeno.

## Vidu ankaŭ 
* Geometriaj formoj: triangulo - kvadrato - plurlatero - cirklo - parabolo - elipso - hiperbolo - konuso - kubo - kvarlatero - dudekedro - dekduedro - sfero
* David Hilbert
* Neeŭklidaj geometrioj
* Teoremo de Pitagoro
* Teoremo de Taleso
* Teoremo de Ĉeva
* Teoremo de Menelao


Kategorio:Elementa geometrio
Adelfopoiezo

[eta|270px|Laŭ [John Boswell, la kristanaj martiroj de la 4-a jarcento  Serĝo kaj Bako kuniĝis sub la adelfopoieza rito.]]

**Adelfopoiezo** (el la greka ἀδελφοποίησις *Adelphopoiesis*, adelfos "frato" kaj poie "Mi faras"), laŭlitere "frat-iĝo" estis ceremonio farita en diversaj kristanaj eklezioj por unuigi du samseksajn homojn, kvankam ekzistas debato ĉu tio estis platona amikeco aŭ romantika amrilato. Similaj sangofrateco-ritoj estis praktikitaj en aliaj kulturoj, inkluzive de antikva Ĉinio same kiel la ĝermanaj kaj skandinavaj popoloj. Ĝi estas argumentita de la historiisto John Boswell en lia libro "Sam-seksaj unuiĝoj en antaŭ-moderna Eŭropo", ankaŭ publikigita kiel *La geedziĝo de simileco*, kiu asertas ke la praktiko estis unuigi du personojn en geedzeca unio. Tio estas malsama al la informoj disponigitaj de la Greka Ortodoksa Eklezio kiu tradukas la praktikon kiel "fratiĝo" kaj donas neniun mencion aŭ sugeston pri ajna sekseco. La ceremonio estis plejparte de la Orientaj katolikaj eklezioj, kaj poste de la Orienta Ortodoksismo, kiu formiĝis en 1054 post apartigado de romia katolikismo. Boswell donas tekston kaj tradukon por kelkaj versioj de la "fratiĝo"-ceremonio en la greka, kaj tradukon nur por kelkaj slavaj versioj.

La celo de la adelfopoiezaj ceremonioj estas kontraŭdiraj ĉar Boswell asertis ke ili festis romantikajn, efektive seksajn, unuiĝojn inter du viroj. Ĝi estas valora je notado ke Boswell mem neas ke adelfopoiezo devus esti konvene tradukita kiel "samseksema geedziĝo". La Ortodoksismo rigardas la ceremonion kiel nur spirita kaj indikanta fratecon.

En la sama tempo, asertoj de Boswell diras ke la tradukoj "frat-faro" aŭ "iĝante fratoj" estas "anakronisme laŭvorta" traduko kaj proponas "sam-seksan union" kiel la favoratan interpreton. La prefero de Boswell, aliflanke, estas problema.

Kategorio:Kristanaj terminoj
Kategorio:GLAT
Templo de Nauvoo

La **Templo de Nauvoo** (Ilinojso) estas unu el la temploj konstruitaj kaj operaciitaj por la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la dua templo konstruita de la eklezio kaj la unua el du en la usona ŝtato, lokita en la urbo de Nauvoo en la usona ŝtato de Ilinojo. Antaŭe al la templo de Nauvoo, estis dediĉita nur la templo de Kirtland, oriente de la rivero Misisipo, kaj la dua mormona templo en Ilinojo estis konstruita en la urbo de Ĉikago.

## Referencoj 
Nauvoo
Kategorio:Gravaj lokoj rilate al mormonismo
Spaco por la homo kaj la naturo (Iniciativo por la pejzaĝo)

**Spaco por la homo kaj la naturo (Iniciativo por la pejzaĝo)** estas svisa popola iniciativo pri zorgema uzo de grundo en Svisujo. 

## Ĉelo de iniciativo
*La iniciativo volas protekti la pejzaĝon. 
*La Svisa domoasocio subtenas ankaŭ la pejzaĝan iniciativon. 
*La federacio rekomendas la malakcepton de la iniciativo, sed la parlamento volos aliigi la spacan planan leĝon, la iniciativo havos efekton en senco de la iniciativo. 
*Oni ofte neakceptis la iniciativojn en Svisujo, sed oni aliigis la leĝojn en senco de la iniciativo. 

## Vidu ankaŭ
*Svisa domoasocio
*Mediprotekto

## Eksteraj ligiloj
*pri iniciativo germane, france, itale
*(germane, france, itale) oficiala retejo
*pri iniciativo (17a-januaro 2011)germane, france, itale,
*pri iniciativo (malakcepton)

Kategorio: Mediprotektado
Kategorio: Svislando
Bach-arĥivo

**Bach-Archiv Leipzig** (eo: **Bach-arĥivo je Lepsiko**) estas centra esplorejo kaj dokumentejo pri vivo kaj verkaro de Johann Sebastian Bach. Krom tio ĝi sin dediĉas al la Familio Bach kaj ties muzika verkado entute.

La Bach-arĥivon fondis Werner Neumann okaze de la 200-a mortodatreveno de Johann Sebastian Bach en la jaro 1950. Celo de la institucio estis la kunigado kaj centra arĥivado de ĉiuj manskribaĵoj kaj historiaj dokumentoj lige kun la komponisto same kiel la kreado de Bach-esplorejo.

Nun la Bach-arĥivo estas tutmonde renoma centro de Bach-esploro. Ĝi loĝigas ampleksan sciencan fakbibliotekon pri la temo Bach. Trans sia esplortasko la Bach-arĥivo sin turnas al vasta publiko: unuflanke per la Bach-muzeo, aliaflanke per la okazigo de tutmonde renomaj aranĝoj, ĉefe de la ĉiujare okazanta lepsika Bach-festivalo same kiel de la tutmonda Johann-Sebastian-Bach-konkurso.

La Bach-arĥivo rezidas en la historia domo *Bosehaus* ĉe la lepsika *Thomaskirchhof* 15/16 vidalvide de la Thomas-preĝejo, kien ĝi translokiĝis en 1985 ekde sia fondoloko, kastelo *Gohliser Schlösschen*. La Bach-arĥivo estas membro de la Konferenco de Naciaj Kulturinstitucioj kaj ekde 1998 privatjura fondaĵo. Krome ĝi estas enigita en la t.n. *Blaubuch* aperinta en 2001, listo de nacie gravaj kulturinstitucioj en orienta Germanujo.

La Bach-muzeo je Lepsiko troviĝas en la sama domaro. La arĥivo kaj la muzeo, jen aparte la enirejo, estis el- kaj alikonstruataj en la jaroj 2008 ĝis 2010 laŭ plej modernaj mezuriloj por la kolektoj kaj laŭ eduksciencaj kompreno kaj malfermataj la 20-an de marto 2010.

Ekde la 23-an de novembro 2008 la Bach-arĥivo estas oficiala ekstera instituto de la Universitato de Lepsiko.

## Direktoroj 
* 1950–1973: Prof. Dr. Werner Neumann
* 1974–1979: Dr. Hans-Joachim Schulze
* 1979–1991: Prof. Dr. Werner Felix
* 1992–2000: Prof. Dr. Hans-Joachim Schulze
* seit 2001: Prof. Dr. Dr. h.c. mult. Christoph Wolff

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝaro de Bach-Arĥivo je Lepsiko

Kategorio:Johann Sebastian Bach
Kategorio:Muzeoj en Lepsiko
Kategorio:Bibliotekoj en Germanio
Kategorio:Lepsiko
Karavanejo

250px|eta|

**Karavanejo** (perse: كاروانسرا [elp.kārwānsarā]; turke: *kervansarai*, angle: *caravanserai*) ankaŭ konata sub la nomo ***karvansara*** (etimologie de persa origino : 'kārvān' (karavano = 'grupo de vojaĝantoj' kaj 'sara' =  murita konstruaĵo kun interna korto) estis vojflanka gastejo kie vojaĝantoj povis ripozi post la longa taga vojaĝo. Karavanejoj apogis la fluon de komerco, informoj, kaj homoj kutime vojaĝantaj grupe, en karavanoj, tra la reto de komercvojoj kovrante Azion, Nordafrikon, kaj Sudorientan Eŭropon.
 
Tipa karavanejo estis konstruaĵo kun kvadrata aŭ rektangula murigita ekstero, kun ununura portalo sufiĉe kovrita por permesi grandajn aŭ peze-ŝarĝitajn bestojn kiel ekzemple kameloj. La korto preskaŭ estis ĉiam subĉiela, kaj la internaj muroj estis ekipitaj kun kelkaj budoj aŭ ĉambroj por gastigi komercistojn kaj iliajn servistojn, bestojn, kaj varon.

Karavanejoj disponigis akvon por homa kaj besta konsumo, lavado, kaj ritaj lavadoj. Foje ili eĉ havis kompleksajn banĉambrojn. Ili ankaŭ konservis furaĝon por bestoj kaj havis butikojn por vojaĝantoj kie ili povis akiri novajn provizojn. Krome, povis ekzisti butikoj kie komercistoj povis vendi kelkajn varojn.

## Ekzemploj
* Zein-o-din (karavanejo) (Irano)
* Bara Katra (Bangladeŝo)
* Ĉoto Katra (Bangladeŝo)

## Notoj
Domo de la Abelujo

La **Domo de la Abelujo** estas unu el la du oficialaj sidejoj de Brigham Young, frua gvidanto de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj (la mormonoj). La Abelujo-Domo faras sian nomon de la skulptaĵo de abelujo sur la domo. Ĝi estis kreita de bofrato de Young kaj arĥitekto de la Sallaga Templo, Truman O. Angell, kiu poste kreis la alian domon de Young, nome la Domo de la Leono.

## Vidu ankaŭ 
* Domo de la Leono

Kategorio:Historio de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Kategorio:Posedoj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Kategorio:Utaho
Kategorio:Muzeoj en Usono
1558 Järnefelt

'*1558 *Järnefelt'''* estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la finnlandan astronomon *Gustaf Järnefelt''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
Prizono Carthage

**Prizono Carthage**, situanta en Carthage (Ilinojso), estis la loko de la morto de Joseph Smith, Jr., la fondinto de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj (mormonoj), kaj lia frato Hyrum, fare de tumulto de proksimume 150 viroj. Amikoj John Taylor kaj Willard Richards estis ankaŭ membroj de la malliberigita partio, sed ne estis mortigitaj. Je la 27-a de junio 1844, tumultantaro sturmis la supran ĉambron de la prizono kaj mortigis Joseph kaj Hyrum.

Kategorio:Gravaj lokoj rilate al mormonismo
Kategorio:Malliberejoj
Kategorio:Muzeoj en Usono
Kategorio:Ilinojso
Ovolo (plantoscienco)

400px|eta|dekstra|Ovolo, enhavanta oosferon.
[eta|Ovoloj en ovolujo ĉe *[Helleborus foetidus*.]]
**Ovolo** estas ina organo, en la floroj ĉe la semplantoj. La ovolo iĝas semo. Dum la besta ovolo estas fekundigita ĉelo, tiu termino estas uzata ĉe la plantoj por organo kiu enhavas la fekundigitan ĉelon, nomita oosfero. La oosfero estas en kelkĉela embriosako. La embriosako estas komparebla al vira polenero.
* Ĉe la nudsemplantoj ("gimnospermoj"), la ovolo estas nuda, sen protekto krom strobilo.
* Ĉe la florplantoj, la ovolo troviĝantas en ovolujo, kiu bone protektas ĝin.

## Ovolaj specoj 
Estas tri specoj de ovoloj:
* **rekta**: la malfermiĝo (mikropilo) estas aliflanka ol la tenilo.
* **inversa**: tute inversa, la malfermiĝo estas samflanka ol la tenilo sed aliflanka ol disvaskuliĝo.
* **fleksa**: pro flekseco, la malfermiĝo estas samflanka ol la tenilo kaj la disvaskuliĝo.

eta|maldekstra|250px|A - rekta, B - inversa C - inversa ovolo.

Kategorio:Plantomorfologio
Ovolo (bestoscienco)

eta|206x206ra|Sekco de homa ovolo kaj de la ĉeloj de la radia krono post ovolado. Anatomio de Gray 1911.
**Ovolo** aŭ **ovoĉelo** estas seksa ĉelo aŭ ina gameto. Ĝi estas granda ĉelo, sfera kaj senmova.

En bestoj, inkluzive homoj, ovolo estas haploida ĉelo produktata de ovario, kiu portas la genetikan materialon kaj kiun povas fekundigi spermatozoo, tiel formante zigoton.

Ovoloj formiĝas en la ovarioj pro subdivido per mejozo de primara oocito en du sekundarajn oocitojn. Ĉi tiu procezo, nomata **oogenezo**, estas manifestata per la perioda procezo de ovolado.

La unua el la du dividoj mejozaj (kiuj reduktas la kromosoman kvanton) startas dum la embria disvolviĝo kaj estas interrompita dum la interfazo. Estas rekomencata dum la puberto, kiam en ĉiu ciklo maturiĝas oocito kaj la foliklo kiu envolvas ĝin, kompletigante la unuan dividon (kiu produktas oociton sekundaran) kaj startante la duan. La dua mejoza divido (kiu estigas maturan ovolon) estas siavice interrompata, kaj ne estos kompletiĝata ĝis la fekundigo, se ĝi estos produktata. Post la kompletiĝado de la mejozo de la oogonioj, krom oocito, estos estigataj du polaraj korpoj: la unua estas la frata ĉelo de la oocito sekondara, kaj la dua la frata ĉelo de la ovolo.

Dum la polaraj korpoj estas ĉeloj relative malgrandaj, ovoloj estas la plej grandaj haploidaj ĉeloj de la homa korpo. La ĉelmembrano de oocito estas grava en la procezo de fekundigo.

Kategorio:Seksologio
Kategorio:Ginekologio kaj akuŝologio
Kategorio:Reprodukta sistemo
Deseret Ranĉoj

300px|dekstra|eta|Deseret-Ranĉoj
La t.n. **Ranĉoj Deseret** estas la misiejo de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj en Centra Florido. La Ranĉoj inkluzivas kelkajn organizaĵojn inter kiuj troviĝas Deseret Cattle and Citrus, Taylor Creek Management, East Central Florida Services, Agreserves, kaj Farmland Reserve. Situanta je 11 km oriente de la Internacia Flughaveno de Orlando kaj je 31 km okcidente de Cape Canaveral, Florido, Ranĉoj Deseret estis unu el la plej grandaj bovin- kaj bovido ranĉoj en Usono en 2001.

Kategorio:Posedoj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Kategorio:Florido
Placo de la Templo

300px|dekstra|eta|La Placo de la Templo
La **Placo de la Templo**, (*Temple Square* en la angla), estas zono de 40.000 m² en Salt Lake City, Utaho, proprieto de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, konitaj kiel mormonoj. Ene de la Placo de la Templo troviĝas la Templon de Salt Lake City, la Tabernakulo (*Salt Lake Tabernacle*), la Salono de la Asembleo (*Salt Lake Assembly Hall*), la Monumento de la Mevo (*Seagull Monument*) kaj du centroj por vizitantoj.

Kategorio:Gravaj lokoj rilate al mormonismo
Kategorio:Utaho
Ilona Hegyi

**HEGYI Ilona**, M. Hegyi (hedji) estis rumanuja hungara verkistino, ĵurnalistino naskita en Marosvásárhely la 3-an de aŭgusto 1902 kaj mortinta en Aŭŝvico en decembro 1944. Ŝi estis edzino de kuracisto, verkisto István Metz, poste de poeto Imre Révész. 

## Biografio
Ilona Hegyi publikis kelke da noveloj en gazeto *Új Idők* de Budapeŝto, artikolojn en la *Bukaresti Lapok* kaj en *Brassói Lapok*. Ŝi vojaĝis en Parizon kun sia dua edzo, pli poste reen Rumanion.

## Verkoj
**Szövőlány*, romano (Brassó, 1934; 1961.);
**Fábián et Comp.*, romano (Brassó, 1934), 
**Öt arany tallér*, romano nepublikigita.
**Történet egy képzelt államban*, dramo nepublikigita 
**A gyilkos esküvő*, dramo nepublikigita.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Márton Hegyesi

**HEGYESI Márton** (hedjeŝi) estis hungara advokato, ĵurnalisto, publicisto, politikisto naskita en Nagybajom la 10-an de julio 1846 kaj mortinta en Nadjvarado en marto 1907.

## Biografio
Márton Hegyesi finis juron en 1872 kaj malfermis advokatan oficejon en Nagyvárad. En 1878–1881 li estis landkunvena deputito. En 1900 Endre Ady dungis sin al lia gazeto Szabadság. 

## Verkoj
*'12 Ellenröpirat* (Nagyvárad, 1881);
**Bihar vármegye 1848–49-ben* (Nagyvárad, 1885); 
**1802 kilométer utazás* (Nagyvárad, 1890); 
**Újabb adatok Vasvári Pál halálához* (Kolozsvár, 1893); 
**Az 1848–49-iki harmadik honvédzászlóalj története* (Bp., 1898); 
**Segesvár. Világos előtt. Haynau'' (Nagyvárad, 1899).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Mon GR

**Mon** estas urbo kaj komunumo de la komunumaro Alvaschein kaj la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 100 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Mon situas sur la norda deklivo de Piz Curver proksimume 400 metrojn super la valgrundo de la rivero Julia. En sudoriento la komunuma teritorio atingas la bordon de la rivero. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,46 km², de kiuj 59,1% estas kovritaj de arbaro, 36,9% servas por agrikulturo kaj 2,7% por setlado.

## Trafiko 
Mon situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝi atingeblas pere de kurba montarvojo ek de Tiefencastel kaj per vojo, kiu konduas de Stierva trans Mon sur la montŝultro al la vojo de Juliopasejo. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinioj al Tiefencastel kaj Savognin.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Mon datiĝas el la jaro 1001 kiel *Maune*.Jam en la jaro 841 menciiĝis la fruromana preĝejo, kiu estis konsekrita al Cosmas kaj Damian. Tiu-ĉi preĝejo ekzistas ankoraŭ hodiaŭ kaj enhavas vidindajn freskojn el la 14-a jarcento. Dum romia epoko la vojo tra Septimer-Pasejo kaj Juliopasejo kondukis tra Mon. Supre de Mon estis malkovritaj romia forĝejo kaj tombo. Ĝis 1559 Mon apartenis al la episkopo de Koiro, kaj ek de tiam al la Supera Tribunalo Surses en la Diodoma Federacio. En la jaro 1592 Mon ricevis la rajton pri propra sigelo. En la jaro 1977 el la preĝejo estis rabitaj la statuoj de la du sanktuloj, kiuj estis verkitaj en la 15-a jarcento.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Mon

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mon en la retejo de la Svisa Federacio
Paul Wild

.
Post lernado en Zuriko, li laboris ĉe la Kalifornia Instituto de Teknologio en Pasadena (Usono). Sub la gvidado de Fritz Zwicky, li serĉis supernovaojn kaj galaksiojn de 1951 ĝis 1955.

Li estis direktoro de la instituto de astronomio de la Universitato de Berno de 1980 ĝis 1991 kaj faris observadojn elde la Observatorio Zimmerwald, apud Berno.

Li malkovris plurajn kometojn inter kiuj la  63P/Wild, 81P/Wild, 86P/Wild et 116P/Wild. La kometo 81/P Wild iĝis fama kiam la usona kosmosondilo Stardust, en 2006, revenigis sur Teron iom da polvo deprenita el ĝia vosto.

Paul Wild malkovris aŭ kunmalkovris ankaŭ plurajn supernovaojn ; la unua estis SN 1954A, la lasta SN 1994M. Li malkovris ankaŭ 94 asteroidojn notinde la  3552 Don Quixote.

La asteroido 1941 Wild
estis nomita en lia honoro

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Paul Wild

## Eksteraj ligiloj 
*  Selo forpasis, el *Der Bunt*, 31-a de julio 2014

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
Kategorio:Malkovrintoj de supernovaoj
1559 Kustaanheimo

'*1559 *Kustaanheimo''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomino Liisi Oterma elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la finnlandan astronomon Paul Kustaanheimo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Liisi Oterma
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
Péter Heim

**HEIM Péter** (hejm) estis hungara politikisto, organizinto de la hungara poŝto naskita en Nagyszentmiklós la 4-an de aŭgusto 1834 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de julio 1964. Lia filo estis Pál Heim.

## Biografio 
Péter Heim akiris juran diplomon, poste li laboris en juĝejo, iom poste en poŝto. Li estis kunlaboranto de Gábor Baross, estiganto de la memstara hungara poŝto en 1867, la teknika evoluiganto de poŝto, telegramo kaj telefono, solidiganto de ties jura kaj financa situacio. Dum lia gvido oni estigis la interurban telefonligon (1890–93), organizis la leterkolekton, leterenmanigon kaj unuigis la poŝtajn tarifojn. Li ricevis signifan ŝtatan premion en 1894.

## Verkoj 
* *Budapest postaintézményei* (Bp., 1881).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Wild

Pluraj homoj havas la familinomon **Wild**, inter kiuj :

*Earl Wild (1915 - 2010), usona komponisto,
*Frank Wild (1873 - 1939), brita esploradisto,
*Michelle Wild (1980 - ), hungara aktorino,
*Heinrich von Wild (1833 - 1902), svisa fizikisto kaj meteologo,
*Jonathan Wild (ĉ. 1682 - 1725), brita krimulo,
*John Paul Wild (1923 - 2008), aŭstralia radioastronomo,
*Linda Wild (1971 - ), usona tenisistino,
*Paul Wild (1921 - ), svisa astronomo,
*Jordi Wild hispana jutubisto,
*Wolfgang Wild (1930 - ), germana nuklefizikisto,
László Heinrich

**HEINRICH László** (hejnrih) estis hungara instruisto, scienchistoriisto, verkisto naskita en Koloĵvaro la 9-an de septembro 1910 kaj mortinta en Kluĵo la 7-an de decembro 1985. Li estis la pli aĝa frato de kuracisto Mihály Heinrich.

## Biografio
László Heinrich havigis diplomon en la fako pri fiziko-kemio en la Universitato Bolyai, li instruis en diversaj mezlernejoj. Li havigis doktoradon en 1952 pri fiziko kaj li instruis plue en la Universitato Bolyai. Li estis kunlaboranto de gazetoj Jóbarát kaj de Matematikai és Fizikai Lapok. De 1958 ĝis 1961 li estis esploristo en uzino Tehnofrig, de 1961 ĝis 1972 li estis inĝeniero, scienca esploristo, pli poste ĝis ĉefkemiisto de la Agrokémiai Kutató Laboratórium (Esploristo de Laboratorio pri Agrakemio). 

## Verkoj
**Elemi részek* (kun Ferenc Koch; Kolozsvár, 1958);
**Tudod-e? Kérdések és feleletek a természettudományok és a technika köréből* (Kolozsvár, 1960, 1962); 
**Hogyan oldjuk meg a fizika feladatokat?* (kun Koch Ferenc. Kolozsvár, 1971, Bukarest, 1972); 
**Az első kolozsvári csillagda* (Kolozsvár, 1978); 
**A Principiából és az Opticából* (selektaĵo el verkoj de Newton, enkonduko kaj notoj, Bukarest, 1981); 
**Newton klasszikus fizikája* (Kolozsvár, 1983); 
**Károly József Irén nagyváradi fizikus* (Bukarest, 1985); 
**Színes fizika* (Bukarest, 1985).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Heinrich, L.
Heinrich, L.
Kategorio:Hungaraj sciencohistoriistoj
Vintro Kvaronoj

300ra|dekstra|eta|Vintron Kvaronoj
**Vintron Kvaronoj** estis tendaro kiun formis proksimume 2,500 membroj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj kiel ili atendis dum la vintro de 1846-1847 por pli bonaj kondiĉoj por ilia piedvojaĝo okcidenten. Ĝi sekvis preparan tendokolonion je 3½ mejloj okcidente ĉe la Parko de Cutler. La Mormonoj konstruis pli ol 800 kabanoj ĉe la kolonio Vintro Kvaronoj. Troviĝinta en nuntempa Norda Omaho preterpasanta la Misurian Riveron, la kolonio restis loĝata ĝis 1848.

Kategorio:Historio de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Kategorio:Gravaj lokoj rilate al mormonismo
Kategorio:Nebrasko
Sieĝo de Jerusalemo (1244)

**Frederiko la 2-a** gvidis la Sesan krucmiliton al la Sankta Lando en 1228, kaj postulis la reĝecon de Jerusalemo sur rajto de sia edzino, reĝino Jolanda de Jerusalemo, kiu heredis la titolon de "Reĝino de Jerusalemo" de sia patrino, Maria de Montferrat, edzino de Johano de Brienne.

Grandeco de la armeo de Frederiko la 2-a kaj lia reputacio ene de la islama mondo estis sufiĉaj por reakiri Jerusalemon, Betleĥemon, Nazareton kaj kelkajn najbarajn kastelojn sen perforto. Tiuj estis reakiritaj per traktato kun la ajubida sultano Al-Kamil. Tamen, Jerusalemo ne restis por longa tempo en kristanaj manoj, ĉar ekzistis ne sufiĉe da teritorio ĉirkaŭe sub kristana regado kaj tial estis neeble konservi la pacon.

La ajubidoj invitis la ĥorezmajn klanojn por rekonkeri la urbon. En la sieĝo la 15-an de julio 1244 la ĥorezmanoj tute detruis Jerusalemon, lasante ĝin en ruinoj kaj senutila kaj al kristanoj kaj islamanoj. La Sepa krucmilito sub Ludoviko la 9-a (Francio) estis instigita per tiu masakro, sed ĝi plenumis malmulton krom anstataŭigi la ajubidojn kaj ĥorezmanojn kun la pli potencaj mamlukoj kiel la ĉefaj kontraŭuloj de la krucistoj en 1250.

Jerusalemo
Kategorio:1244
Kategorio:Bataloj de krucmilitoj
Kategorio:Historio de Jerusalemo
Kategorio:Bataloj en 1240-1249
Longvostaj fazanoj

La **Longvostaj fazanoj** estas la birdoj de la genro ***Syrmaticus*** kiu enhavas la kvin speciojn de **longvostaj fazanoj**. Maskloj havas mallongajn spronojn kaj kutime ruĝajn vizaĝajn bridojn, sed krome ege diferenciĝas laŭ aspekto. La aspekto de inoj kaj idoj de ĉiuj specioj havas pli konservan kaj pleziomorfan senkoloran brunecan kolorbildon. Oni akceptas kutime 5 speciojn en tiu genro., kiam la montoj en la regiono sekiĝis kaj foje glaciiĝis. La regiono de la montoj Nanling markas la nunan limojn inter tiuj frataj specioj kaj estas loĝata de neniu el ili.

## Notoj 
## Referencoj 
*  (2007): *Global chronostratigraphical correlation table for the last 2.7 million years* (v. 2007b). Subcommission on Quaternary Stratigraphy, Department of Geography, University of Cambridge, Cambridge, England. JPEG versio
*  (2005): Molecular Phylogeny of Avian Genus *Syrmaticus* Based on the Mitochondrial Cytochrome b Gene and Control Region. *Zoological Science* **22**(4): 427-435. PDF plena teksto

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Valiĉa fazano

eta|300ra
La **Valiĉa fazano**, *Catreus wallichii*, estas endanĝerita specio de la familio de Fazanedoj de Kokoformaj birdoj. Ĝi estas la ununura membro de la monotipa genro *Catreus*. La scienca nomo rememoras la danan botanikiston Nathaniel Wallich.

## Distribuado 
La Valiĉa fazano distribuiĝas en la altaj teroj kaj arbustaroj de la regionoj de Himalajo de Barato, Nepalo, Kaŝmiro kaj Pakistano. Ili troviĝas ĉefe okcidente de Nepalo, Kumaon, Garhwal, Tehri Garhwal, Simla, Bussahir, Ĉamba ĝis ĉe la Hazara Distrikto. Censoj de 1981 kaj de 2003 en la areo de Dhorpatan de okcidenta Nepalo kontrolis 70 alvokejojn, sugeste la nombrojn ekzistantajn en tiu areo (proksimume 200 birdojn). Ili troviĝas ĉefe super 6,000 futoj de altitudo kaj ĝis 10,000 futoj somere.

## Konservado 
Pro pliiĝanta habitatoperdo, malgranda populacigrando kaj ĉasado en kelkaj areoj, la Valiĉa fazano estas pritaksata kiel Vundebla ĉe IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Ĝi estas listita en la Apendico I de CITES. Klopodoj por reenmeti kaptivajn ekzemplerojn de Valiĉa fazano en Pakistanon malsukcesis.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Himalajaj subtropikaj pinaroj

## Eksteraj ligiloj 
* ARKive - Bildoj kaj filmetoj de Valiĉa fazano *(Catreus wallichi)* 
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Ruĝa Listo

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
1560 Strattonia

'*1560 *Strattonia''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan astronomon Frederick John Marrian Stratton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1942
Mutten

## Pri la komunumo 
**Mutten** (en la romanĉa lingvo **Mut**) estas komunumo de la komunumaro Alvaschein kaj la distrikto Albulo en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 82 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Mutten estas valza komunumo meze en la romanĉlingva Grizono. Ĝi situas ĉe la norda deklivo de la monto *Muttnerhor* alte super la valo de la rivero Albulo. En nordoriento la komunuma teritorio atingas la bordon de la rivero. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo Mutten mem la vilaĝetoj Stafel sur alteco de 1761 m s.m. kaj Obermutten sur alteco de 1863 m s.m. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,96 km², de kiuj 60,2% estas kovritaj de arbaro, 29,3 % servas por agrikulturo kaj 1,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Mutten limas en nordoriento al Vaz/Obervaz, en sudoriento al Stierva, en sudokcidento al Zillis-Reischen, kaj en nordokcidento al Sils en Domleschg.

## Trafiko 
Mutten situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto Mutten estas konektita per poŝtaŭtolinio al Thusis.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Mutten datiĝas verŝajne el la jaro 1363 kiel *unz uff die Mutten*, tamen la aŭtentikeco de la dokumento ne certas. En la jaro 1549 menciiĝis Senjoro *Hans ab Mutten*. En la jaro 1851 Mutten estis la sola germanlingva komunumo en la romanĉlingva komunumaro Alvaschein. La konstruo de veturebla vojo en la jaro 1869 ebligis al la komunumo modestan turismon. En la jaro 1946 inscendio detruis grandan parton de la vilaĝeto Obermutten.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Mutten

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Mutten
Gimnospermoj

La **gimnospermoj** (*Gymnospermae*), aŭ **pinofitoj**, aŭ **nudsemplantoj** (la termino *Gymnospermae* elvenas el la grekaj *gimno*, nuda, kaj *spermo*, semo), estas aro de semplantoj. Male al florplantoj kies ovoloj estas en ujo, iliaj ovoloj estas nudaj, sen ovolujo.

## Historio 
Estus Teofrasto (ĉ. 374 ant. JK – ĉ. 286 ant. JK) kiu unue distingis la nudsemplantojn kaj la florplantojn. John Ray uzas, fine de la 17a jarcento, tiun malsamecon en sia klasigo, kiu estas unu el la unuaj provoj de natura klasigo.

eta|150ra|Virseksaj strobiloj.

## Priskribo 
Estas nune ĉirkaŭ 800 ĝis 1 000 specioj, en 75-80 genroj kaj 14 familioj, sed ili estis ĝis 20 000 specioj. Nun estas ĉefe pinofitoj, kiuj havas 7 familiojn. Ili estas ĉiuj lignaj plantoj, tio estas arboj aŭ arbetoj, kun normala kambiumo. La reproduktigaj organoj estas kuniĝaj en strobilo, ĉiam unuseksa. La uloj povas havi kaj virseksajn kaj inseksajn strobilojn (specio monoika), aŭ nur unu sekson (specio dioika). La polenado estas perventa. La folioj estas plejofte ĉiamverdaj, longaj kaj maldikaj. Kelkfoje tamen, ili falas ĉiujare (ekzemple ĉe lariko).

## Klasifiko 
Estas 4 subklasoj, kun 9 ordoj kaj 12 familioj:

* *Gymnospermae* - gimnospermoj
** *Cycadidae* - cikasedoj
*** *Cycadales* Pers. ex Bercht. & J.Presl - cikasaloj
**** *Cycadaceae* Pers. - cikasacoj
**** *Zamiaceae* Horan. - zamiacoj
** *Ginkgoidae* - ginkedoj
*** Ginkgoales Gorozh. - ginkaloj
**** *Ginkgoaceae* Engl. - ginkacoj
** *Gnetidae* - gnetedoj
*** *Ephedrales* Dumort. - efedraloj
**** *Ephedraceae* Dumort. - efedracoj
*** *Gnetales* Blume - gnetaloj
**** *Gnetaceae* Blume - gnetacoj
*** *Welwitschiales* Skottsb. ex Reveal - velviĉialoj
**** *Welwitschiaceae* Caruel - velviĉiacoj
** *Pinidae* - pinedoj
*** Araucariales* Gorozh. - araŭkarialoj
**** *Araucariaceae* Henkel & W.Hochst. - araŭkariacoj
*** Cupressales* Link - kupresaloj
**** *Cupressaceae* Gray - kupresacoj
*** Pinales* Gorozh. - pinaloj
**** *Pinaceae* Spreng. ex Rudolphi - pinacoj
**** *Sciadopityaceae* Luerss. - sciadopitiacoj
**** *Taxaceae* Gray - taksusacoj
*** Podocarpales* Pulle ex Reveal - podokarpaloj
**** *Podocarpaceae* Endl. - podokarpacoj

## Bibliografio 
* Allaby, Michael and Richard Garrat 2006 : Grasslands. Biomes of the earth. *Chelsea House*, New York NY 10001, 270 pp. ISBN 0-8160-5323-5 

Dosiero:Cycas circinalis.jpg|
Dosiero:PinusSylvestris.jpg|
Dosiero:Encephalartos lebomboensis - Lebombo cycad - desc-fruiting stalk.jpg|
Dosiero:Pseudotsuga menziesii cone.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.conifers.org 
* http://intl.amjbot.org/cgi/content/full/89/10/1670  
* http://www.pnas.org/cgi/content/abstract/97/8/4086 
* http://www.biologie.uni-hamburg.de/b-online/d47/47.htm  

## Referencoj
Ophiocordyceps sinensis

***Ophiocordyceps sinensis*** estas askofungo, kiu parazitas raŭpon de genro Thitarodes.

## *Ophiocordyceps sinensis* 
Ĝi formas oranĝkolorajn stromojn sur longaj stipoj, kiuj eliĝis el la kapoparto de la raŭpo. En bordo de stromoj, anteridioj produktas virseksajn gametojn kaj askogonioj produktas inseksajn gametojn. Askogonioj kaj anteridioj kuniĝas kaj formas dikariajn hifojn. Ĉirkaŭ la fekundata askogonio, hifoj formas periteciojn. En peritecioj askoj estas formataj.

## *Hirsutella sinensis* 
Ĝi estas la anamorfo.

## Uzo 
Ĝi estas uzata kiel kuracilo en Ĉinio.,

Ĝia prezo estas tre alta. Pro tio malriĉaj nepalanoj provas kolekti ĝin en la montaro en junio julio. Pro la eblo gajni monon okazas luktoj kaj mortigoj.

## Komponantoj 
eta|maldekstra|Cordycepin
Cordycepin similas al adenozino.

## Notoj kaj referencoj 
*  La garance voyageuse, vintro 2010

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sordariomycetes
Kategorio:Mikologio
Kategorio:Fungospecioj
Tréguier

**Tréguier** () estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento ''Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj estas la administra centro de samnoma kantono *''. La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor
* Listo de urboj de Francio
* Sankta Tudvalo
* Minihy-Tréguier

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Tréguier

Tréguier
Kategorio:Komunumoj de Côtes-d'Armor
Antaŭekzisto de Kristo

[eta|*In principio erat verbum*, [Latina|latina por *En la komenco estis la Vorto*, el la Vulgato, Evangelio laŭ Johano, 1:1-18.]]
La **Antaŭekzisto de Kristo** temas pri la doktrino de la ontologia aŭ persona ekzisto de Kristo antaŭ lia naskiĝo. Unu el la signifaj bibliaj citaĵoj estas Johano 1:1-18 kie, en la triunuisma vido, Kristo estas identigita kun antaŭekzistanta dia hipostazo nomata Logos aŭ Vorto. Tamen, aliaj ne-triuniismaj vidpunktoj pridubas la aspekton de persona antaŭekzisto aŭ pridubas la aspekton de dieco, aŭ ambaŭ.

La koncepto de antaŭekzisto de Kristo estas centra dogmo de la doktrino de la Triunuo. Triunuisma kristologio esploras la naturon de la antaŭekzisto de Kristo kiam la Dio hipostazo estis nomita Logos aŭ Vorto, priskribita en verso de la Evangelio laŭ Johano 1:1-18, kiu komenciĝas:

Kiam la Triunuo estas reflektita en kristana arto, Logos foje estas prezentita en maniero kiel tiu kiu similas al la viro Jesuo (en bildoj de la Edena ĝardeno kiam Enkarniĝo ankoraŭ ne okazis).

Eblas akcepti la antaŭekziston de Kristo sen akcepti lian plenan diecon en la triunuisma signifo. Ekzemple, estas verŝajne ke Ario kaj plej frue rekomendantoj de Arianismo akceptis antaŭekziston de Kristo. Same Miguel Servet kvankam neis la doktrinon de la Triunuo akceptis personan antaŭekziston de Kristo. John Locke kaj Isaac Newton ŝajnas konservi la kredon je la antaŭekzisto de Kristo malgraŭ ilia malakcepto de la Triunuo.

Hodiaŭ, pluraj ne-triuniismaj sektoj aŭ kongregacioj kredas je ia formo de antaŭekzisto de Kristo, inkluzive de Atestantoj de Jehovo kiuj identigas Jesuon kiel la ĉefanĝelo Mikaelo, interpretante la evangelion de Johano Mormonismo instruas la antaŭekziston de Kristo kiel unua kaj plej granda el la spiritaj filoj.

La Polaj Fratoj (17-a jarcento), unitaristoj (18-a jarcento), kaj kristadelfianoj (19-a jarcento) ne akceptas la kredon je la antaŭekzisto de Kristo.

Kategorio:Kristologio
Kategorio:Kristanaj terminoj
1561 Fricke

'*1561 *Fricke'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon *Walter Ernst Fricke'' (1915 - 1988)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1941
Saint-Pol-de-Léon

**Saint-Pol-de-Léon** [] (bretone: *Kastell-Paol*) estas franca komunumo en la departemento Finistère, en la regiono Bretonio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio en  rezultigis loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Geografio 
Saint-Pol-de-Léon troviĝas en la nordo de la departemento Finistère, ĉe la bordo de la Manika Markolo. La najbaraj komunumoj estas Roscoff norde, Plouénan sude, Plougoulm sudoriente kaj Santec nordoriente.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Finistère
* Paŭlo Aŭreliano
* Saint-Pol-de-Léon (stacidomo)

## Ĝemelaj urboj 
*  Jászberény, Hungario

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Saint-Pol-de-Léon ()

eta|maldekstra|775ra|Saint-Pol-de-Léon vidata de la insulo *Callot*


Kategorio:Komunumoj de Finistère
Dol-de-Bretagne

**Dol-de-Bretagne** ( respektive *Dol-Breizh*) estas franca komunumo en regiono de Bretonio, en la departemento Ille-et-Vilaine. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Saint-Malo kaj al la kantono ''''. 

La teritorio havas komunan limon kun .

eta|maldekstra|220ra|Katedralo

## Vidu ankaŭ 
* Episkoplando de Dol
* Komunumoj de Ille-et-Vilaine
* Listo de urboj de Francio
* Sankta Samsono
* Dol-de-Bretagne (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Ille-et-Vilaine
Monto Mitake (Tokio)

eta|dekstra|Musashi-Mitake Sanktejo
**Monto Mitake** () estas monto en la Nacia Parko Ĉiĉibu Tama Kai ĉirkaue de Tokio, Japanio.

La montpinto altas 929 m. Sur la monto estas Ŝintoa sanktejo.

Ĝi estas unu el la famaj vidindaj lokoj de Nacia Parko Ĉiĉibu Tama Kai, kiu kovras pli ol 1,250 km² de montoj, montetoj, valo kaj kelkaj montaj urboj en gubernio Jamanaŝi, Sajtama, Nagano kaj Tokio.

La vojaĝo de Tokia Ŝinjuku Stacio al Mitake Stacio per Ōme-Linio daŭras ĉirkaŭ 95 minutoj.

Kategorio:Montoj en Tokio