Aleksandro Severo

**Aleksandro Severo** aŭ **Marcus Aurelius Severus Alexander** reĝa nomo de Aleksandro (Marcus Julius Gessius Bassianus Alexianus), naskita en 208 en Arka Cezarea (Provinco Sirio-Fenicio) kaj murdita en 235 proksime de Majenco (Provinco Supra Germanio), estis romia imperiestro kiu regis ekde 11-a de marto 222 ĝis 19-a de marto 235.

Aleksandro estis la lasta de la Severa dinastio. Li heredis la Romian Imperion en 222 post la morto de sia kuzo Heliogabalo, fariĝinte la plej juna imperiestro en la historio, kun 14 jaroj.

La regado de Aleksandro estis prospera kaj ĝenerale paca. Tamen, Romo alfrontis militajn defiojn pro la leviĝo de la Sasanida Imperio kaj atakojn de la Alemanoj, kiujn Aleksandro sukcesis forpuŝi. Sed dum milita kampanjo, li estis akuzita pri korupto, kio kondukis al komploto kulminanta pri lia murdo en 235.

Maksimino la Trako sukcedis lin sur la imperia trono. La morto de Aleksandro markis la komencon de la Krizo de la Tria Jarcento, kiu rezultigis preskaŭ kvindek jarojn da civitaj militoj, eksterlandaj invadoj kaj ekonomiaj krizoj.

## Lia Frua Vivo
Je sia naskiĝo en 208 en Arqa (Tell Arqa), en la romia provinco Sirio (nuntempe norda Libano), li estis nomita Gessius Bassianus Alexianus. Edukita de sia avino Julia Meza (160-224), bofratino de Septimo Severo, kaj de sia patrino Julia Mamea (180-235), la juna princo ricevis kompletan edukadon.

eta|maldekstre|400px|Ĝermanaj triboj ofte atakadis la romanojn.

[eta|dekstre|400px|Arko de Aleksandro Severo ĉe [:en:Dougga|Dougga.]]

[eta|maldekstre|400px|Sasanidoj batalantaj: Romo ĉiam alfrontis armeajn minacojn de la kreskanta potenco de la [Sasanida Imperio.]]

eta|dekstre|400px|Barbaraj invadoj: La premsonĝo de la romanoj.

Filo de Julio Julio Ĵesjo Marciano (180-218), Aleksandro Severo ricevis ĉiujn siajn titolojn post kiam lia patro estis murdita laŭ ordonoj de imperiestro Makrino, en 218. Lia unua edzino, Memmia (168-224), verŝajne el afrika origino, laŭdire estis ekzekutita. Lia dua edzino, Orbiana, estis romia aristokratino. Denaska el la romia Sirio, kiel lia antaŭulo Heliogabalo, li ne deziris esti konsiderata kiel tia (Siriano), sed prefere kiel romano. Li ricevis la nomon Aleksandro ĉar li naskiĝis en templo dediĉita al Aleksandro la Granda.

Pra-nevo de la imperiestro Septimo Severo, Aleksandro Severo sukcedis sian kuzon Heliogabalon, kiu elektis lin kiel Cezaron en 221. Heliogabalo poste provis renversi sian decidon, sed Julia Meza tiam provokis Pretoran Ribelon, kiu kostis al la imperiestro lian vivon.

La murdo de Heliogabalo igis Aleksandron Severon la nova imperiestro. Li tuj estis nomita "Aŭgusto" fare de la Senato. Tamen, Aleksandro Severo rifuzis la titolon "la Granda" kaj la nomon "Antonino", ambaŭ donitaj al li de la Senato. Ĉi tiu rifuzo kondukis al tio, ke li estis priskribita kiel rezoluta kaj posedanta grandan karakterforton. Estis la armeo, kiu donis al li la nomon Severo.

Li komencis sian regadon kun la aĝo de 14 jaroj, kiu daŭris ĝis sia morto je malpli ol 27 jaroj. Li prenis rimedojn kontraŭajn al tiuj de sia antaŭulo, precipe en la religia sfero. Ekzemple, li redonis la "Nigran Ŝtonon" de la suna kulto al Emeza, fonto de indigno por kelkaj romanoj. Li edziĝis kun la filino de sia kuzo Varjo Marciano, Orbiana, kiu estis deklarita Aŭgusta kaj malaprobita de Mamea.

## Paradoksa Regado: Personaj Kvalitoj kaj Malfido al la Armeo
Du ĉefaj karakterizaĵoj difinas la junan imperiestron: li estis forte influita de sia patrino, la imperiestrino Julia Mamea, kaj li havis malmultan talenton por militaj aferoj - li eĉ havas abomenon al batalado kaj perforto ĝenerale.

Aleksandro Severo ĝuis reputacion kiel saĝa, pasia pri gloraj figuroj de la antikveco, kiel Aĥilo, Platono, Aleksandro la Granda kaj Cicerono. En siaj dormoĉambroj, li posedis portretojn kaj bustojn de ĉi tiuj grandaj viroj. Lia regado estis ĝenerale konsiderata paca kaj sen sangoverŝado. Li vivis kaj vestiĝis simple, montris piecon, kaj ne sin donis al ekstravaganco kiel tiom da liaj antaŭuloj.

Malgraŭ la riĉaĵo amasigita de lia patrino, li zorgis ŝpari monon, sen esti avara: ĉe bankedoj, li limigis la nombron de gastoj, kaj certaj pladoj estis servataj nur je specialaj okazoj. La imperiestro estis justa, honorinda kaj malsevera. Ekzemple, malgraŭ lia timo pri atencoj, kiu igis lin zorgema, post kiam liaj suspektoj estis mildigitaj, li ĝenerale montris bonkorecon al ĉiuj.

Reformisto, li akceptis la kristanojn kaj ne toleris persekutadon kontraŭ ili. Laŭ iuj raportoj, ĉi tiu sinteno, kiu forte kontrastis kun tiu de multaj el liaj antaŭuloj kaj posteuloj, ŝuldiĝis al la influo de lia patrino, kiu konservis tre bonajn rilatojn kun ĉi tiu komunumo. Atenta al la popolo, Aleksandro Severo provis reformi la administradon de Romo post la malordo de la regado de sia kuzo kaj antaŭulo, Heliogabalo.

Lia patrino, ĵaluza pri lia edzino, ekziligis ŝin por ke ŝia filo restu sur ŝia influo. La soldatoj, tamen, ne ŝatis la imperiestron, trovante lin tro submetiĝema al sia patrino.

Antikvaj fontoj amasigas laŭdojn pri Heliogabalo kaj malŝparas ilin pri la nova imperiestro, atribuante al li ĉiun virton. Nur Herodiano esprimas rezervojn: laŭ li, Aleksandro Severo, malgraŭ lia mildeco kaj afablo, montriĝas malforta kaj mankas al li aŭtoritato super la armeo. Tamen, sub la influo de sia patrino kaj sia avino, Julia Meza, la juna imperiestro redonas gravan rolon al la Senato, kies dek ses membroj formas "konsilion de registaro" ĉirkaŭ li - kaj "regentecan konsilion", dum li estos neplenaĝulo.

Aleksandro Severo preferas delegi militajn aferojn al fidindaj eminentuloj. Li ĉirkaŭas sin per eminentaj konsilistoj, kiel ekzemple la juristoj Ulpiano (170-228) - kiu fariĝis Pretora Prefekto (komandanto de la imperia gvardio) - kaj Herenio Modestino. Li lanĉis gravan urban disvolvigan politikon, inkluzive de la rekonstruo de la Varmobanejoj de Nerono, renomitaj al Varmobanejoj de Aleksandro Severo, kiuj sidis sur la Marsa Kampo. La morto de lia avino Julia Mesa en 223 malfortigis la imperiestron politike, ĉar ĉi tiu fortvola virino havis konsiderindan influon, inkluzive super multaj generaloj kaj oficiroj.

La militistaro, aparte, rigardis la restarigon de politika reĝimo dominita de ŝtatoficistoj kun konsiderinda malkontento. Pretora ribelo kostis al Ulpiano lian vivon, mortigita antaŭ la okuloj de la terurigita imperiestro, dum la antaŭa guberniestro de Panonio, la fama historiisto Kasio Diono, preferis retiriĝi al Bitinio, lia naskiĝprovinco.

Imperiestro Aleksandro Severo kreis kelkajn novajn impostojn. Tamen, laŭ diversaj fontoj, la homoj sub lia regado pagis tridek fojojn malpli da impostoj ol dum la regado de lia antaŭulo, Heliogabalo. Lia regado ankaŭ karakteriziĝis per ekonomiaj reformoj, kiuj helpis la plej malriĉajn civitanojn.

Kiel reganto, li farigis monerojn el elektro (natura alojo de oro kaj arĝento).

Li admiris la kuraĝon de Aleksandro la Granda en batalo kaj lian volon konkeri, kvalitoj, kiujn al li mem mankis. Li estis ekstreme severa kun la militistaro, ĉiam igante ilin pagi kare pro iu ajn malobeo aŭ ŝtelo, kiun li abomenis.

## Murdo kiu ekigis longan periodon de Milita Anarkio
La imperiestro alfrontis la Sasanidajn Persojn. Ili reunuiĝis en 227 sub la gvido de reĝo Ardaŝiro la 1-a kaj prirabis Mezopotamion kaj Kapadocion en 231. La imperiestro, estrinte konsiderindan armeon, lanĉis kampanjon kontraŭ la Persoj, kiu gajnis nur partan sukceson. Li ofte alfrontis sporadajn ribelojn de siaj trupoj, kiuj timis lian nedecidemon.

Revenante al Romo en 233, la imperiestro okazigis Persajn Ludojn, kiuj malmulte pliigis lian popularecon. Li estis ofte kritikita pro la influo de sia patrino super li. En 234, li iris al Mogontiacum por forpeli la ĝermanajn tribojn, precipe la Alemanojn, sed hezitis batali kaj preferis negoci pacon. Ĉi tiu politiko de neperforto estis kondamnita kiel malforteco fare de la armeestroj; la 19-an de marto 235, ĉe loko nomata Vicus Britanniae, ili asasinis la 26-jaraĝan imperiestron Aleksandro Severo en lia tendo, kie li retiriĝis sola por ripozi.

Ili ankaŭ asasinis lian patrinon, la imperiestrinon Mamea, en la sama tago, kaj tuj proklamis unu el siaj propraj, Maksimino la Trako, imperiestro. La cirkonstancoj de lia morto iom varias de unu aŭtoro al alia. Li efektive estis asasinita en sia tendo, aŭ de gaŭla soldato aŭ de unu aŭ pluraj romiaj soldatoj, eble agante laŭ ordonoj de Maksimino la Trako.

Aleksandro Severo, dummomente, petegis kompaton, sed silente venkiĝis al la mortigaj batoj. Lia murdo enkondukus longan periodon de milita anarkio, kiu daŭrus ĝis la regadoj de Aŭreliano kaj eĉ Diokleciano, precize 50 jarojn.

La figuro de Aleksandro Severo estis pligrandigita de la "Historia Augusta". Ĝustadire, li estis imperiestro tro juna. Kvankam dotita per la plej bonaj intencoj, li abomenis la militan agadon kaj perforton de sia tempo.

Diversaj fontoj rakontas lian vivon, kaj ĝenerale aperas du tendencoj: unu kiu "diigas" lin, kaj la alia kiu konsideras lin malforta imperiestro. La persona tragedio de Aleksandro Severo sidis sur lia nekapableco por regi en tempo kiam perforto estis la ĉefa karakterizaĵo de potenco kaj la konservado de potenco.

La Severa dinastio finiĝis kiel ĝi komenciĝis, per ŝtatopuĉo. La armeo, nun plene konscia pri sia forto, ludus dominan rolon en la posta periodo, konata kiel la "Milita Anarkio", dum kiu imperiestroj sin sukcedis unu la alian je akcelita rapideco, ĉiam pere de la romia armeo, kiu perforte decidis ĉu imperiestro restus en la povo aŭ ne.

Krome, la imperio estis ĉiam pli minacata de barbaraj invadoj, detruaj epidemioj kaj diversaj ekonomiaj krizoj.

## Nomoj kaj Titoloj
## Sukcedaj nomoj
* 208, Naskiĝis Gessius Bassianus Alexianus
* 221, Li estas farita Cezaro de Heliogabalo: Imperatoris Cæsaris Marci Aurelii Antonini Pii Felicis Augusti Filius Divi Antonini Magni Pii Nepos Divi Severis Pronepos Marcus Aurelius Alexander
* 222, Aliras al la Imperio: Imperator Caesar Marcus Aurelius Severus Alexander Pius Felix Augustus
* 235, Titolo ĉe lia morto: Imperator Cæsar Marcus Aurelius Severus Alexander Pius Felix Augustus, Pontifex Maximus, Tribuniciæ Potestatis XIV, Imperator XIV, Consul III, Pater Patriae

## Titoloj kaj magistrato
* Konsulo en 222, 226 kaj 229
*Ricevis tribunicia potestas ("tribunan povon") de 222, renovigita ĉiujare la 11-an de marto
* Salutita Imperator en 222, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235
* Pater Patriae en 222

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de oktobro
Kategorio:Mortintoj la 19-an de marto
Kategorio:Naskiĝintoj en 208
Kategorio:Mortintoj en 235
Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Romo
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo