Olibrio

**Olibrio** aŭ **Flavius Anicius Olybrius** estis romia imperiestro ekde la 11-a de julio 472 ĝis sia morto en la 2-a de novembro de la sama jaro; lia regado kiel aŭgusto en la okcidenta Romia Imperio ne estis agnoskita kiel legitima de la reganta aŭgusto en la orienta Romia Imperio, Leono la 1-a (reg. 457–474). Li estis fakte marionetreganto levita al potenco fare de Ricimero (405-472), la "magister militum" (komandanto aŭ militestro) el ĝermana deveno, kaj li ĉefe interesiĝis pri religio, dum la faktan potencon tenis Ricimero kaj lia nevo Gundobado (452-516).

## Biografio
### Familio kaj frua kariero
Olibrio naskiĝis en Romo, en la antikva kaj potenca deveno Anicia, de itala deveno.

Laŭ la interkonsento de historiistoj, li estis parenca al la konsulo Anicio Hermogeniano Olibrio (375-410), kies edzino kaj kuzino, Anicia Juliana (370-410), havis la saman nomon, kiun Olibrio donis al sia propra filino.

Aliaj historiistoj konsideras ĉi tion pridubinda, ĉar "Juliana" estis ofta nomo en la deveno Anicia, kaj ĉar Hermogeniano ŝajnas esti naskinta nur unu filinon, kiu faris ĉastecajn ĵurojn. Aliaj eblaj patroj tial estis proponitaj: aŭ Anicio Probo (400-459) (sugestita de Settipani) aŭ, laŭ iuj indicoj, Petronio Maksimo.

[eta|maldekstre|400px|[Genseriko prirabas Romon, de Karl Briullov. Post la prirabado de Romo (455), la edzino de Olibrio, Placidia (438-478), estis inter la romiaj kaptitoj, kiujn la vandaloj prenis al Afriko; tiutempe Olibrio estis en Konstantinopolo.]]

eta|maldekstre|400px|Barbara Invado: Ĉu La Komenco de la Fino por Romo?

eta|dekstre|400px|La Vandaloj: Konkerintoj de la Romia Imperio.

eta|maldekstre|400px|La barbaraj invadoj kulminus kun la falo de Romo.

eta|dekstre|400px|Pro la prenado de Romo per la vizigotoj, paganoj kaj kristanoj demandiĝis pri la kaŭzo de la okazaĵoj. Por la paganoj la kaŭzo estis la forlaso de la malnovaj kredoj. Por la kristanoj la kaŭzo estis la akceptado de la malbonaj moroj.

eta|dekstre|400px|Flavius Anicius Olybrio estis proklamita romia imperiestro en la 23-a de marso kaj surtronigita en  la 11-a de julio 472 ĝis sia morto en la 2-a de novembro de la sama jaro.

eta|dekstre|400px|Templo de la Dia Anicio Olibrio, Romo.

Olibrio edziĝis kun Placidia la Juna (438-478), pli juna filino de la okcidenta aŭgusto Valentiniano la 3-a (regno 425–455) kaj lia edzino Licinia Eŭdoksja (422-493), tiel kreante ligon inter membro de la senatana aristokrataro kaj la kunigitaj Valentinianaj–Teodoziaj dinastioj.

La jaro de ilia geedziĝo ne estas registrita, kvankam la historiisto Prisko (415-472) sugestas, ke ĝi okazis antaŭ ol la vandaloj de Genseriko prirabis Romon (2-a–16-a de junio 455). La historiisto Stewart Irvin Oost (1921-1971) atentigis, ke en sia kroniko Hidatius (400-469) skribis, ke Placidia estis fraŭla ekde 455.

Steven Muhlberger atentigas, ke multaj el la eventoj en la kroniko de Hidacio baziĝas sur onidiroj, ke problemoj kun lia kronologio "rezultis el prokrastoj kaj misprezentoj de la plej bonaj informoj, al kiuj li havis aliron", kaj tial la pruvoj de Hidacio ne estas tiel decidaj, kiel Oost kredis. Tamen, la potenca "magister militum" Flavio Aecio devigis Valentinianon fianĉigi Placidian al sia propra filo Gaudencio (440-455), do Olibrio ne povus esti edziĝinta kun ŝi antaŭ la morto de Aecio.

Imperiestro Valentiniano la 3-a mortigis Aecion la 21-an de septembro 454. La sekvan jaron, Valentiniano estis mortigita de kelkaj soldatoj, kiuj servis sub Aecio, verŝajne instigitaj de la patricio Petronio Maksimo, kiu sukcedis al la trono.

Petronio, kiu estis altranga imperia oficiro kaj membro de familio apartenanta al la senatana aristokrataro, edziĝis al la aŭgusta Licinia Euddoksia, vidvino de Valentiniano. Li ankaŭ levis sian propran filon Paladio al la rango de "cezaro" kaj edzigis lin al Eudoksia (439-474), pli aĝa filino de Valentiniano.

Laŭ tiuj historiistoj, kiuj kredas, ke Olibrio estis la filo de Petronio, estis en 455, ke Olibrio edziĝis kun Placidia, inter la 17-a de aprilo, kiam Petronio estis aklamita kiel aŭgusto, kaj la 31-a de majo, kiam li mortis. Tio klarigus la geedziĝon inter Olibrio kaj la pli juna filino de Valentiniano kiel movon por certigi la legitimecon de Petronio kiel imperiestro.

Alia ebleco estas, ke Olibrio kaj Placidia gefianĉiĝis en 455, kaj nur post kiam Genseriko (389-477) liberigis ŝin el sia regado komence de la 460-aj jaroj ili fine geedziĝis. Oost mencias ĉi tiun eblecon en sia libro Gala Placidia Aŭgusta. La pluvivaj pruvoj ne sufiĉas por permesi al ni decidi inter ĉi tiuj alternativoj.

## Dufoje kandidato por la trono
La vandaloj, gvidataj de reĝo Genseriko, profitis la konfuzon kaj malfortecon de la Okcidenta Imperio post la turbula sinsekvo de Valentiniano, moviĝante en Italion kaj prirabante Romon en junio 455. Antaŭ ol reveni al Afriko, la vandaloj prenis Licinia Eŭdoksja kaj ŝiajn du filinojn kiel ostaĝinojn.

Laŭ la 6-a-jarcenta historiisto Johano Malalaso, Olibrio estis en Konstantinopolo tiutempe. Aliflanke, la 6-a-jarcenta kronikisto Evagrio Skolastiko (536-594) skribis, ke Olibrio fuĝis el Romo ĉe la alproksimiĝo de la armeo de Genseriko.

Dum sia restado en la orienta ĉefurbo, Olibrio esprimis sian intereson pri religiaj aferoj. Li renkontis Danielon la Stiliton, kiu, laŭ kristana tradicio, profetis la liberigon de Licinia Eŭdoksja. Dume, la Okcidenta Imperio travivis rapidan sinsekvon de imperiestroj. Post Petronio, la gaŭla-romia senatano Avito (385-456)  estis proklamita imperiestro de la visigota reĝo Teodoriko la 2-a kaj regis dum du jaroj. Li estis detronigita de Majoriano (420-461), kiu regis dum kvar jaroj antaŭ ol esti mortigita de sia generalo Ricimero en 461.

Genseriko subtenis Olibrion por transpreni la vakan okcidentan tronon ĉar la filo de Genseriko, Huneriko (423-484), kaj Olibrio edziĝis kun la du filinoj de Valentiniano la 3-a, kaj kun Olibrio sur la trono, Genseriko povis havi grandan influon sur la Okcidenta Imperio.

Tial, Genseriko liberigis Licinia Eŭdoksian (plenumante la profetaĵon de Danielo) kaj ŝian filinon Placidia (la edzino de Olibrio), sed li ne ĉesis siajn atakojn sur la marbordoj de Italio. Lia projekto tamen malsukcesis, ĉar Ricimero, kiu fariĝis la "Magister militum" ("komandanto") de la Okcidento, elektis Libion Severon kiel novan imperiestron (461–465). Placidia nun estis libera kaj tiele ŝi aliĝis al sia edzo en Konstantinopolo, kie ili havis filinon, Anicia Juliana (452-524), en 452.

Olibrio preskaŭ estis elektita por la okcidenta trono denove en 465, post la morto de Libio Severo. Genseriko denove estis lia ĉefa subtenanto, sed la orienta imperiestro Leono la 1-a elektis la noblan Prokopion Antemion. La asocio de Olibrio kun Genseriko tamen ne damaĝis lian karieron, ĉar la orienta kortego elektis lin por la alta honoro de la konsuleco en 464.

Fontoj konsentas, ke Olibrio supreniris al la okcidenta trono danke al la okcidenta magister militum Ricimero. Ili malkonsentas pri la momento kaj ordo de la eventoj kondukantaj al lia supreniro.

En la versio provizita de Johano Malalaso, kaj pledita de John Bagnell Bury, Olibrio estis sendita al Italio en 472 de Leono la 1-a, ŝajne por mediacii inter Ricimero kaj Antemio, kiu estis sieĝita de Ricimero en Romo.

Post kiam li plenumis tion, Olibrio tiam estus irinta al Kartago kaj proponis packontrakton al Genseriko. Leono suspektis, ke Olibrio favoris la vandalan reĝon, tamen, kaj sekrete prenus lian postenon kaj perfidus la suspektan imperiestron. Leono sendis Olibrio-n sekvatan de alia sendito portanta leteron por Antemio deklarantan:

Ricimero kaptis la leteron ĉe Ostio kaj, montrinte ĝin al Olibrio, konvinkis lin akcepti la purpuron.

El la vidpunkto de Ricimero, Olibrio estis bona kandidato, kiel membro de la romia senatana aristokrataro kaj edzo de Placidia. Lia edziĝo kun ŝi igas lin la lasta imperiestro de la kunigitaj Valentinianaj-Teodoziaj dinastioj, kiuj regis en la okcidento. Ricimero mortigis Antemion kaj proklamis Olibrion imperiestro (11 julio 472).

La alternativa versio de la eventoj ne mencias la sekretan leteron. Anstataŭe, post alveno en Romo, Olibrio estis proklamita imperiestro plurajn monatojn antaŭ la morto de Antemio, en aprilo aŭ majo 472. Ricimero tiam sieĝis la parton de Romo kie Antemio estis dum pluraj monatoj ĝis la laŭleĝa imperiestro estis forlasita de siaj partizanoj, kaptita en preĝejo, kaj mortigita de Gundobado, nevo de Ricimero.

Ĉi tiu versio implicas, ke Olibrio estis sekrete subtenata de la imperiestro Leono, kio klarigas kial Leono sendis lin tien. Tri fontoj - Teofano, la Paska Kroniko, kaj Paŭlo Diakono - subtenis ĉi tiun version. Edward Gibbon akceptas ĉi tiun implicon kiel fakton, kvankam neniu el la tri fontoj eksplicite deklaras, ke Leono subtenis Olibrion.

Kia alia kialo povus ekzisti?, demandas Bury, kaj poste respondas sian propran retorikan demandon: "la faktoj, ke Antemio estis la elektita kandidato de Leono, lia filius ("deveno"), kaj ke Olibrio estis amiko de lia malamiko Genseriko, estas forta kontraŭargumento."

## Regado kaj morto
La regado de Olibrio estis mallonga kaj senokaza. Baldaŭ post la morto de Antemio, ankaŭ Ricimero mortis, la 9-an aŭ 19-an de aŭgusto; lia nevo Gundobado estis levita kiel magister militum ("militestro") anstataŭ li. Tre malmulte oni scias pri la politiko de Olibrio. En sia Vita Epifanius, Enodio priskribas lin kiel pian viron, kiu agis laŭ siaj principoj.

Kiel pruvon, li monfaris novan serion de ormoneroj kun kruco kaj la nova legendo SALVS MVNDI ("Savanto de la Mondo") anstataŭ la kutima SALVS REIPVBLICAE ("Savanto de la Ŝtato"). Rimarkinde estas ankaŭ, ke Olibrio estas prezentita sur siaj moneroj sen kasko kaj lanco, oftaj simboloj sur la moneroj de siaj antaŭuloj, sugestante, ke li havis malmultan intereson pri militaj aferoj.

Olibrio havis palacon en la Deka regiono de Konstantinopolo ĉe unu fino de la Mezo, la ĉefa strato, laŭlonge de la Constantinianae. Olibrio ankaŭ pagis por la restarigo de la apuda preĝejo de Sankta Eŭfemio en Kalcedono, kiu estis elektita de la aŭgusta Pulkerja (398–453), fratino de Teodozio la 2-a (reĝinto 402–450), por la Koncilio de Kalcedono, en 451. Ĉi tiu elekto estis signo de la ligo inter Olibrio, romia senatano, kun la imperia Teodozia dinastio.

Olibrio mortis pro hidropizio post sep monatoj da regado, plej verŝajne la 2-an de novembro.

## Olibrio en kulturo
En 1707, Apostolo Zeno kaj Pietro Pariati (1665-1733) verkis libreton titolitan Flavio Anicio Olibrio. La rakonto rakontita en la opero estas tre malsama ol la vera, malgraŭ la fakto ke Zeno asertis uzi plurajn historiajn fontojn (Evagrio Skolastiko, Prokopio el Cezareo, Historia Vandalorum, Paŭlo Diakono): Ricimero konkeras Romon, liberigas sian fratinon Teodolindan (410-506) kaj sklavigas Placidian, filinon de Valentiniano la 3-a. Iom poste, Olibrio liberigas Romon kaj Placidian, kaj edziĝas al ŝi.

La libreto estis skribita kiel dramo por muziko en tri aktoj fare de Francesco Gasparini (1661-1727), prezentita tiun saman jaron en la Teatro Sankta Kasiano en Venecio, sed la sama libreto estis muzikigita ankaŭ fare de Nicola Porpora (1711, en Napolo, kiel "La triumfo de Flavio Anicio Olibrio").

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 431
Kategorio:Mortintoj en 472
Kategorio:Mortintoj la 2-an de novembro
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Romo
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj reĝoj
Kategorio:Historio de Romo

Kategorio:Romiaj imperiestroj