open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tom Hurndall

**Thomas « Tom » Hurndall** (naskiĝinta la 29-an de novembro 1981 kaj mortinta la 13-an de januaro 2004) estis fotisto, brita membro de senperforta organizaĵo International Solidarity Movement (ISM) kaj aktivulo kontraŭ la israela okupado de la palestinaj teritorioj.

## Cirkonstancoj de lia morto 
Laŭ lia fratino, li iris en la Gaza-sektoron ĉar li aŭdis pri eventualaj malobeoj kontraŭ la homaj rajtoj en la okupataj teritorioj, kaj li volis mem vidi, en kiaj kondiĉoj vivas la Palestinanoj, foti kaj priskribi, kion li vidos. La 11-an de aprilo 2003, lian kapon trafis klugo pafita de israela snajpero de la armeo, Taysir Hayb, kio estigis al li neinversigeblajn damaĝojn ĉe la cerbo kaj estigis lian morton malpli ol unu jaron poste.

En aprilo 2003 la israelaj arme-fortoj estis misiantaj en Gaza, Rafah. Thomas Hurndall kaj grupo de aktivuloj estis en la ĉirkaŭo, planantaj instali « paco-tendon » sur unu el la najbaraj vojoj cele bloki la israelajn patrolojn. Ĉe armea kontrolejo, la israela armeo raportas, ke la 11-an de aprilo, ĝin trafis pafoj el iu armita palestina grupo kaj sekve ĝi devis kontraŭpafi, kio devigis la grupon de Thomas Hurndall (naŭ aktivuloj) forlasi sian « paco-tendon » por serĉi ŝirmejon. Tiam, trapaŝante la vojon, la ĵurnalisto, kiu surhavis oranĝ-koloran veŝton, estis celita de israela snajpero. Laŭ la organizaĵo ISM kaj palestinaj atestantoj, kvankam Thomas Hurndall ja estis sur la strato, lia celo estis « savi tri palestinajn infanojn kaj meti ilin en sekuran lokon ». Hurndall enkomatiĝis sekve de sia vundo kaj en ĝi restis ĝis sia morto, naŭ monatojn poste.

## Justicaj sekvoj 
Laŭ ĵurio, Tom Hurndall estis intence mortigita. La militisto, kiu respondecis pri la vundoj estigintaj la morton de Thomas Hurndall, estis deklarita, kiel kulpinto de la morto de la ĵurnalisto. La soldato unue asertis, ke Tom Hurndall estis armita kaj surhavis militistan kamuflan vestaĵon kaj ke li pafis al la israelaj militistoj, tamen lin oni kulpigis pri falsa atestado. Laŭ la verdikto, « la serĝento al-Heib lanĉis vastan kampanjon de mensogoj kaj neĝustaĵoj, cele ektrompi la enketistojn kaj eskapi ian ajn respondecon ».

## Internaj ligoj 
* Rachel Corrie
* James Miller
* Gaza Sektoro

## Eksteraj ligiloj 
*  British peace activist was 'intentionally killed' | World news | guardian.co.uk (Brita pac-aktivulo estis intence mortigita)

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj aktivuloj
Kategorio:Britoj
Nagyrada

**Nagyrada** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa. Nagy signifas: granda.
eta|maldekstre|Panoramo al Nagyrada
eta|Vojo al Nagyrada

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6193/17.1188
* Loĝantaro: 550
* Poŝtkodo: 8746
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
Nagyrada situas en Montetaro Zala sur ebenaĵo, laŭ bordo de Eta Balatono, laŭ traira flankovojo. Zalakaros troviĝas 10, Zalakomár (kie estas fervojo) 15, Balatonszentgyörgy 20, Nagykanizsa 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1019. Ekde 1568 la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, poste en 1593 senhomiĝis, tamen post kelkej jaroj refondiĝis. En 1687 armeo de Habsburgoj bruldetruis la vilaĝon. En 1711 pesto okazis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, kulturdomo, migra poŝto.

## Vidindaĵo 
* romkatolika novgotika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kategorio:Vinvilaĝoj
Reginald Barlow

**Reginald Harry BARLOW** (n. la 17-an de junio 1866 - m. la 6-an de julio 1943) estis usona teatra kaj kina aktoro. Li multfoje aperis en holivudaj filmoj de la 1930-aj jaroj. Barlow havis tre dignan aspekton, tiel ke li ofte ludis rolojn de altranguloj aŭ nobeloj. En la komenco de sia kariero, li ludis gravajn rolojn en *The Silver King,* *Monte Cristo,* *The Sign of the Cross,* *Old Lady 31*, kaj *The Little Princess.*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Aktoroj de mutaj filmoj
Mary Gordon (aktorino)

**Mary GORDON**, denaske **Mary GILMOUR** (n. la 16-an de majo 1882 en Glasgovo - m. la 23-an de aŭgusto 1963 en Pasadena, Kalifornio) estis skota aktorino, kiu longtempe vivis en Usono. Gordon fakuliĝis pri roloj de domservistinoj aŭ patrinoj. Ŝi plej fame ludis S-inon Hudson en la filmserio pri Sherlock Holmes en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj.

Ŝi entute aperis en 300 filmoj inter 1925 kaj 1950.

Kategorio:Britaj aktoroj
Muraszemenye

**Muraszemenye** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye.
eta|maldekstre|150px|Blazono de Muraszemenye
eta|Preĝejo apostolo Bartolomeo en Muraszemenye

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4767/16.624
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 8872
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
Muraszemenye situas sur mildaj deklivoj, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero) (kiu samtempe estas la kroata landlimo), laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo M70 preteriras. Letenye troviĝas 11, Lenti 21, Nova 29 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1248. Poste 3 apudaj vilaĝoj formiĝis: *Csernec*, *Suba* kaj *Supra* Szemenye. Ili unuiĝis en 1938. Inter 1977-1992 tiu unuigita vilaĝo unuiĝis kun setlejo Csörnyeföld (ĉornjefold). La nova nomo estis Szemenyecsörnye. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Muraszemenye apartenas al vinregiono Zala. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika, iam gotika Preĝejo apostolo Bartolomeo (Muraszemenye) el la 14-a jarcento, en 1741 plene rekonstruita
* fiŝkaptista lago

## Trilanda punkto Muraszemenye-Dekanovec-Pince 
Ĝis Traktato de Trianon la punkto troviĝis en interna parto de Hungara reĝlando, poste nova limo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj aperis. Pro sendependiĝo de Slovenio aperis la 3-a limo. Precipe Pince situas for de la simbola punkto.


Kategorio:Vinvilaĝoj
Murarátka

**Murarátka** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Letenye.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4569/16.6744
* Loĝantaro: 280
* Poŝtkodo: 8868
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
Murarátka situas sur ebenaĵo kaj sur deklivoj inter arbaroj, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero) (kiu samtempe estas la kroata landlimo), laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo M7 preteriras. Letenye troviĝas 6, Lenti 26, Nagykanizsa 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1353 en formo *"Ratk"*. En la 16-a jarcento la turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn precipe el la arbaroj. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Murarátka apartenas al vinregiono Zala. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Urbano la 1-a
* kapelo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kategorio:Vinvilaĝoj
Joseph Dalton Hooker

Siro **Joseph Dalton HOOKER** (naskiĝis la 30-an de junio 1817 en Halesworth, Suffolk, mortis la 10-an de decembro 1911 en Sunningdale, Berkshire) estis angla botanikisto, kies oficiala botanikista aŭtora mallongigo estas „Hook.f.“.

## Biografio 
maldekstra|eta|Hooker en ĉ. 1908
Joseph Dalton Hooker estis filo de botanikisto William Jackson Hooker. Li vizitis la mezlernejon Glasgow High School kaj poste studis en la Glasgova Universitato. Li iĝis medicina doktoro en 1839 kaj samjare vojaĝis kiel kuracisto kaj natursciencisto sub gvido de kapitano James Clark Ross trijarojn al la sudpolusa regiono kaj laboris pri flaŭro de la Antarkto, Nov-Zelando kaj Tasmanio. Li apartenis al la pioniroj de kontinenta ponta teorio, kiu diris, ke la similaj florplantoj de Sud-Ameriko kaj Aŭstralio aperas pro tio, ke tiuj kontinentoj estis interligitaj kaj interliga ponto dumtempe subakviĝis. Li vojaĝis de 1847 ĝis 1851 Hindion, en 1860 Palestinon, en 1871 en Marokon kaj en 1877 en Usonon. Li malkovris interalie la kruĉplanton *Nepenthes rajah* kaj priskribis la velviĉio.

Li estis direktoro de la Reĝa Botanika Ĝardeno en Kew, de 1865 ĝis 1885. Krom tio, li estis longtempe eldonisto kaj kunlaboranto de revuoj *Botanical Magazine* (de 1865 ĝis 1904) kaj ''Hooker's Icones plantarum* (de 1867 ĝis 1890).

Hooker konatiĝis post la sudpolusa ekspedicio kun Charles Darwin kaj transprenis la klasifikadon de Darwin pri la plantoj, kolektitaj sur la Galapagoj. Ambaŭ sciencistoj iĝis proksimaj amikoj kaj Hooker apogis Darwin ekde tiam per konsiloj kaj agado. Li defendis kun Thomas Hŭley la 30-an de junio 1860 en la Oksforda Universitato verkon de Darwin, la *Origin of Species* (*On the Origin of Species*).

Post morto de Hooker, la dekano kaj kapitulo de Abatejo Westminster ofertis al la familio entombigejon proksime al tombo de Darwin, sed ili postulis por tio, ke kadavro de Hooker iĝu cindrigita. Lia vidvino Hyacinth rifuzis ambaŭ proponojn kaj Hooker iĝis entombigita - laŭ siaj deziroj - apud sia patro en tombejo de la kirko Sankta Anna en Kew Green, proksime al la Reĝa Botanika Ĝardeno.

## Verkoj (elektitaj) 
* *The Rhododendrons of Sikkim-Himalaya*, 1849-1851
* *Illustrations of Himalayan plants*, 1855
* *Flora indica*, kun Thomas Thomson, 1855
* *The Botany of the Antarctic Voyage*, 1844-1859
* *A Century of Indian Orchids*, 1859
* *Handbook of the New Zealand Flora*, 1846-1867
* *Genera plantarum*, zusammen mit George Bentham, 1862-1883
* *The Flora of British India*, 1872-1897
* *Himalayan Journals or Notes of a Naturalist, in Bengal, the Sikkim and Nepal Himalayas, Khasia Mountains ...'' 2 volumoj, Londono 1854

Kategorio:Britaj botanikistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Orosztony

**Orosztony** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.

## Bazaj informoj
* Areo: 19&nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6271/17.0619
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 8744
* Telefonprefikso: 93

## Situo
Orosztony situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Zalakaros troviĝas 11, Pacsa 14, Balatonszentgyörgy 24, Nagykanizsa 25&nbsp;km-ojn.

## Historio
La unua mencio devenis el 1251 en formo *"Vruztun"*. Post la mezepoko la turkoj bruldetruis la vilaĝon. Dum la socialismo kolĥozo funkciis. Inter 1970-1990 Orosztony ne estis municipo. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo de 1778
* statuo pri Sankta Triunuo
* tutlanda turisma vojeto

## Famuloj 
Apud Orosztony mortis dum batalo György Thury.

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tasmana diablo

La **Tasmana diablo** *(Sarcophilus harrisii)*, ankaŭ nomata **Diablo de Tasmanio**, **Tasmania sarkofilo**, **Diabla sarkofilo** aŭ simple **Sarkofilo**, estas mamulo *(Mammalia)*, el ordo *Dasyuromorphia* kaj familio *Dasyuridae*.

Ĝi estas sola specio de la genro *Sarcophilus*. Alia iama specio *Sarcophilus laniarius* vivis en la Plejstoceno, en Aŭstralio. Tiu specio estis kun 25% pli granda ol la hodiaŭ vivanta tasmana diablo. Ĝi verŝajne formortis antaŭ la alveno de la unuaj blankulaj koloniintoj.

## Vivejo 
Ĝi vivas senescepte sur la insulo Tasmanio, kiu apartenas al Aŭstralio kaj kie ĝi havas nur kelkajn naturajn malamikojn. La tasmana diablo estis iam ĉie disvastiĝinta en tuta Aŭstralio, sed hodiaŭ vivas nur sur Tasmanio. Ĝian vivejon danĝerigas la agrikulturaj kemiaĵoj kaj malpliiĝo de la natura vivejo.

## Subspecioj 
* *Sarcophilus harrisii dixonae*
* *Sarcophilus harrisii harrisii*

## Priskribo 
La tasmana diablo longas 57-65 centimetrojn, la vosto 26–28&nbsp;cm kaj la korpomaso estas 4–9&nbsp;kg. Ĝia korpo estas forta, ronda kaj aspektas kiel urseto. La kapo estas larĝa kaj kompakta, la kruroj estas mallongaj, la voston kovras sporada pilaro. La masklo estas pli granda ol la femalo. La felo estas dika kaj nigra; la kolon ornamas okulfrapa **blanka ringo**, la ŝultron, trunkon kaj voston blankaj makuloj. Ĝiaj oreloj estas rozkoloraj kaj senharaj. La besto estas karnovora, tiel ĝi havas tre fortajn makzelojn. Ĝi estas la plej granda ventropoŝa rabobesto kun forta muskolaro. Karakteriza estas la nigra hararo, la penetra fiodoro, la **laŭta kriego** (okaze de ekscitiĝo) kaj sovaĝaj voraj kutimoj. La tasmana diablo ĉasas, sed manĝas ankaŭ mortintajn bestojn, do ĝi estas kadavromanĝanto.

## Vivmaniero 
La besto estas soleca, sed ĝi ne havas difinitan teritorion, aktivas nokte. Se oni atakas ĝin aŭ ĝi volas forpeli aliajn tasmanajn diablojn apud predo, ĝi provas timigi la malamikon per laŭta, raŭka murmurado kaj dentogrincado. Ĝia nutraĵo estas plantoj kaj pli malgrandaj, birdoj, reptilioj, amfibioj, insektoj kaj mortintaj bestoj. La tasmana diablo vivas 5-8 jaroj.

## Reproduktado 
Ĝi atingas la seksan maturecon en aĝo de 2 jaroj. La kopula periodo estas aprilo-majo. La gravedeco daŭras 31 tagojn, ĉe kies fino naskiĝas 20-30 subevoluintaj idoj, sed eniras la ventropoŝon nur 2-4 idoj. La femalo mamnutras la idojn 7-8 monatojn. Kiam la idoj jam troplenigas la ventropoŝon, la patrino portas ilin sur sia dorso.

## Pluaj informoj 
eta|vangotumora tasmana diablo
La tasmana diablo malaperis de sur la aŭstrala kontinento jam 400 jarojn pli frue, ol la unuaj blankuloj alvenis en 1788 por setliĝi.

Loĝantoj de Tasmanio ĉasis la beston ĝis 1941, kiam oni oficiale deklaris la beston protektita.

Ekde fino de la 1990-aj jaroj, vangotumora malsano malpliigis nombron de la tasmanaj diabloj tiomgrande, ke la specio iĝis tre endanĝerigita.

Fonto:http://index.hu/tudomany/2010/03/10/egyes_tasman_ordogok_immunisak_a_rakra/
Fakuloj trovis ĉe sufiĉe granda kvanto de tasmanaj diabloj genetikan diferencon, pro kiu ili estas imunaj kontraŭ vangotumora malsano.

Kategorio:Faŭno de Aŭstralio
Kategorio:Marsupiuloj
Purmamarca

[eta|Purmamarko ĉe la [Sepkolora Monteto.]]
**Purmamarca**, aŭ **Purmamarko** en Esperanto, estas vilaĝo en nordokcidenta Argentino, kun 2089 loĝantoj (2001). Ĝi apartenas administre al Departemento Tumbajo en provinco Jujuy kaj situas je 2.206 metrojn super la marnivelo. Ĉe la norda parto fluas la Rivero Purmamarko, sude oni povas spekti la kolorajn montoformojn, pro kiuj Purmamarca famiĝis.

Ĝi estas ŝatata turisma celo en Argentino. La lokaj konstruaĵoj estas sub protekto, ili montras koloniajn trajtojn kaj estis konstruitaj el adobo.

## Vidu ankaŭ 
* Humahuaca
* Iruya

Kategorio:Vilaĝoj de Argentino
Bionade

eta|180px|Diversaj aromoj de Bionade

Bionade estas senalkohola trinkaĵo de la firmao Bionade GmbH el *Ostheim vor der Rhön* en Bavario, Germanio.

Ekzistas la gustospecoj sabuko, liĉio, zingibro-oranĝo, cidonio kaj kiel "Bionade Aktiv" kun aldona kalcio kaj magnezio.

## Farado 
La diversaj gusto-specoj de Bionade estas limonadoj, kiuj estas farataj el la fermentado de plejparte biologie kultivita malto. En patentita produktproceso bakteria speco, kiu estas ankaŭ en kambuĉo, transformas la sukeron ne en alkoholon kiel ĉe bierfarado, sed en glukonacidon. Simile kiel ĉe biero nur la krudmaterialoj malto kaj akvo estas uzataj. Post la stokado kaj filtado karbondioksido kaj naturaj frukt- kaj herbo-aromoj estas aldonataj. Glukonacido efikas ĉi-tie kiel konservaĵo.

Kategorio:Senalkoholaĵoj
Malvaloj

La **malvaloj** () estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 10 familiojn, ĉirkaŭ 350 genrojn kaj preskaŭ 5900 speciojn.

## Karakterizaĵoj 
La folioj staras dise, la foliangioj disvojas polmoforme. Ili ofte havas stipulojn, sed tiuj ne estas okulfrapaj. Oftas la stel- aŭ penikforma pileco.

La floroj estas duseksaj, kun plej ofte radia simetrio, la petaloj lokiĝas en la floro helice, kio estas videbla eĉ ĉe duonmalfermita floro. Ili havas 5 sepalojn kaj 5 petalojn. Multaj stamenoj teorie lokiĝas en du rondoj, sed la ekstera ofte elfalas, la internaj stamenoj multobliĝas eksteren (centrifuge). La filamentoj ofte grupiĝas *(grupaj stamenoj)* aŭ kunkreskas al tubeto, kiu ĉirkaŭas la pistilon. La stiluso estas longa, la ovario estas suprastara, la placentacio de la ovuloj estas centra-angula.

La frukto estas kapsulo, ofte dorna; la grajnoj aŭ la interno de la ovario estas pila. 

Ili ofte akumulas laktosukon aŭ mukomaterialojn. 

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (6 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malvales* Juss. - malvaloj
****Bixaceae* Kunth - biksacoj
****Cistaceae* Juss. - cistacoj
****Cytinaceae* A.Rich. - citinacoj
****Dipterocarpaceae* Blume - dipterokarpacoj
****Malvaceae* Juss. - malvacoj
****Muntingiaceae* C.Bayer, M.W.Chase & M.F.Fay - muntingiacoj
****Neuradaceae* Kostel. - neŭradacoj
****Sarcolaenaceae* Caruel - sarkolenacoj
****Sphaerosepalaceae* Tiegh. - sferosepalacoj
****Thymelaeaceae* Juss. - timeleacoj

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Malvaloj
Vihorlat

dekstra|eta|300ra|**Vihorlat**

**Vihorlat** povas esti en Slovakio:
* vulkana montaro en orienta Slovakio mallongigo de nomo **Vihorlataj montoj** vidu Vihorlat;
* la plej alta monto (1 076 m s. m.) en samnoma montaro Vihorlat;
* protektita landa areo en samnoma montaro vidu Vihorlat;
* naturrezervejo en samnoma montaro vidu Vihorlat;
* protektita areo - monda natura heredaĵo en samnoma montaro vidu Vihorlat.
Internaciismo (institucia)

*Pri internaciismoj en lingvoj, vidu **Internaciaj vortoj**.*

Tiu ĉi artikolo temas pri institucia internaciismo. Ne konfuzu kun internaciismo.

## Internaciismo kaj esperanto 
En la laborista esperanto-movado la temo internaciismo nepre interesas la laboristojn, kiuj aplikas ĝin per praktikado de internacia lingvo esperanto. Ekzemple, Sennacieca Asocio Tutmonda, laŭ siaj statutoj, celas interalie:

*c) lernigadi, instruadi, klerigadi siajn membrojn tiele, ke ili fariĝu la plej kapablaj kaj plej perfektaj el la tiel nomataj internaciistoj ;*

## La terminoj 
La termino "internaciisto" povas signifi simple la sekvanton aŭ subtenanton de la internaciismaj tendencoj, sed ankaŭ en historio kaj historiografio de la 19-a jarcento povas signifi la membrojn kaj aktivulojn de la 1-a Internacio kaj foje eĉ tiujn revoluciulojn aŭ akuzitojn de revoluciaj agado aŭ penso kiuj falis sub suspekto ke ili estas membroj de tiu organizo.

## Alia internaciismo 
Kvankam la origino kaj deveno de la termino kaj koncepto estas la laborista movado, eblas trovi la uzadon kaj de la termino kaj de la koncepto por tre diversaj "internaciismoj" ekzemple de faŝismo, de ekologiismo, ene de NRO, el kiuj multaj uzas aktuale la kromnomon "sen limoj" kio estas alia maniero aludi la saman koncepton, ekzemple Kuracistoj sen limoj.

## Vidu ankaŭ 
* internaciaj rilatoj
* Internacia komunumo
* kosmopolitismo
* kontraŭnaciismo
* naciismo
* sennaciismo
* ŝovinismo
* transnaciismo
* Internacio de Proletaj esperantistoj (IPE)
* Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT)

## Notoj 
## Rete legeblaj tekstoj en esperanto 
* Internaciismo - patriotismo  de Johano Ĵores (Jean Jaurès)
* Naciismo - internaciismo - sennaciismo  de Jakvo Ŝram
* Bataltasko  de N. Futerfas


Kategorio:Politiko
Kategorio:Socialismo
Kategorio:Komunismo
Kategorio:Marksismo
Kategorio:Laborista movado
Kategorio:Ismoj
Wes Studi

eta|dekstra|250ra|Wes Studi en unu el siaj roloj
**Wesley "Wes" STUDI** (naskiĝinta la 17-an de decembro 1947) estas usona aktoro.

## Biografio 
Wes Studi estas ano de indiana tribo de ĉerokoj, per kies lingvo li parolis ĝis sia kvina jaro, antaŭ ol li eklernis en bazlernejo la anglan lingvon. Li abiturientiĝis en Tulsa Junior College. Reveninte el militservo el Vjetnamio li tre aktive aliĝis en movadon por rajtoj de la usonaj indianoj (en 1973 li partoprenis okupon de Wounded Knee en Suda Dakoto) kaj helpis kun eldonando de ĉerokaj ĵurnaloj.

Li vivis kelke da jaroj en sia ĉevala ranĉo. Fine de la 70-aj jaroj li eksedziĝis kaj ekstartis aktoran vojon. La unuajn scenejajn spertojn li akiris kiel membro de teatra ensemblo American Indian Theatre Company kaj en sia soloa veturprogramo Coyote Chews His Own Tail (*Kojoto mordas sian voston*).

Simile kiel lia kanada kolego Graham Greene li eniris en kinematografion de la 90-aj jaroj kiel reprezentanto de fortaj karismaj indianoj en signifaj historiaj filmoj el Sovaĝa Okcidento: "la plej forta" batalanto de tribo pavnejoj (Pawnee) en filmo *Dances with Wolves* kaj venĝavida hurona spiono Magua en adaptigo de aventurema romantisma libro de James Fenimore Cooper *The Last of the Mohicans*.

Sed plej multe li interesigis per sia impoza interpretado de titola rolo de legenda estro kaj ŝamano de apaĉa tribo ĉirikavoj en biografia fresko *Geronimo*. La mutan figuron de la indiana ŝamano, kiu aperigas sin al Jim Morris en alkoholaj kaj drogaj vizioj, li kreis en muzika biografia dramo The Doors.

Poste li realiĝis en precipe akcia ĝenro: unuokula ĉefo de vendejo kun armiloj Sagat en terurplena filmo laŭ komputila ludo Street Fighter: Lasta batalo, losangelesa policisto Casals aŭ misteroplena gangstero Hannover. Lia nekutime profunda voĉo ofte sonas en televidaj dokumentoj kun indiana temaro. Li estas ankaŭ aŭtoro de du libroj por infanoj.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1947
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Indianaj aktoroj
Kategorio:Ĉerokoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 17-an de decembro
Graham Greene

**Graham Greene** estas nomo de du personoj:

*Graham Greene, brita verkisto
*Graham Greene, kanada aktoro
Paleogeografio

La **paleogeografio** estas la scienco kaj studo de la geografio de la antikva surfaco de la tero. Ekzemple la paleogeografisto povas priserĉi aĵojn kiel la formo de la superkontinentoj tiaj kiaj Pangeo, Gondvano aŭ Laŭrazio kaj la praoceanoj kaj pramaroj tiaj kiaj Pantalazo aŭ Maro de Tetiso.

[eta|180px|Animacio de evoluo de [kontinentoj]]

Bedaŭrinde antaŭdiri ŝanĝojn en la moviĝema kaj komplika surfaco de la tero ne estas simpla tasko. En la plej parto de kazoj ne ekzistas taŭga katalogo de informo kiu permesas dedukti akcepteblajn konkludojn. Krom tio estas la fakto ke granda parto de la formoj de la surfaco evoluis en geologiaj tempoj (milionoj da jaroj: MA), ofte kiel produkto de geografiaj kondiĉoj sufiĉe diferencaj al la aktualaj. Tiu historia dimensio estas grava konsisto en la analizo de plurestantaj formoj kaj estas studobjekto de la paleogeografio. Baze sur la premiso de uniformismo kiu implicas ke la nuntempaj procezoj utilas por dedukti la pasintajn procezojn, kaj pere de la evidenta subteno de la stratigrafio kaj de precizigaj teknikoj de datigado, tiu enfokuzigo de la geografio gravegas por situigi ene de kunteksto multajn procezojn kaj aktualajn formojn.

## Vidu ankaŭ 
* Platotektoniko
* Paleontologio
* Paleoekologio

Kategorio:Fizika geografio

Kategorio:Helpofakoj de la Arkeologio
Kategorio:Paleontologio
Kategorio:Geografio
Kategorio:Stratigrafio
Kategorio:Terscienco
Kategorio:Arkeologia esplormetodo
Sierra de Juárez

:*Vidu ankaŭ la apartigan liston Juárez.*
**Sierra de Juárez** aŭ **Montaro de Juárez** [ĥuAres] estas montaro de la ŝtato de Malsupra Kalifornio en Meksiko je . Tie estas lanĉejo de rakedoj de Meksiko.
Tie surfacas la Rivero Tijuana.

## Vidu ankaŭ 
* Madreaj pinaroj-kverkaroj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.astronautix.com/sites/sieuarez.htm

Kategorio:Geografio de Baja California
Kategorio:Montaroj en Meksiko
Riskemo

[eta|[Trajnsurfado|Trajnsurfantoj en Nederlando]]
**Risikemo** laŭ teorio de decidado estas konduto nenecese preni riskon, kvankam jam antaŭ decido pri konkreta ago klaras, ke la risko de malsukceso estas konsiderinde alta, kaj la ŝanco pri gajno en kazo de sukceso ne plene rekompencas tiun riskon.

Laŭ la teorio de decidado validas la ĝenerala hipotezo, ke homoj evitas riskojn, aŭ postulas apartan rekompenson se ili devas enkalkuli signifan riskon. Tamen observeblas ekzemple, ke multaj homoj regule investas en lotadon, kvankam la averaĝe atendebla profito (gajno minus investo) estas minusa, ke do atendeblas perdo. La konduto klarigeblas per tio, ke la agantoj atribuas tiom grandan utilon al la ekstreme malverŝajna kazo de grandega gajno, ke ekestas la subjektiva percepto ke la investo en lotadon ja indus, kvankam sobra matematika takso rezultigus ke ne indas.

Relative alta riskemo estas inter la oftaj karakterizaĵoj de homoj en la evolua fazo de adolesko. Absolute tro alta **riskemo** laŭ la kompreno de psikaj malsanoj povas esti simptomo de ĉe manio aŭ la pli malforta variaĵo de tiu malsano, kiu nomatas hipomanio. 

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Decida teorio
Kategorio:Risko
Sinodo de la Episkopoj

La **Sinodo de la Episkopoj** estas permanenta institucio de la Episkoparo de la Katolika Eklezio. Ĝin kreis la papo Paŭlo la 6-a responde al invitoj de la Konciliaj Patroj de la Dua Vatikana Koncilio, kiuj celis vivteni la spiriton formiĝintan dum la Koncilio mem. La fondanta dokumento estas *Apostolica Sollicitudo* publikigita kiel *Motu Proprio* la 15-an de septembro 1965, el kiu aperas ke tiu institucio estas tute nova. Fakte tiu asembleo de reprezentantoj de la katolika episkoparo ricevas nur la taskon helpi la papon en ties estrado de la tutmonda eklezio.

## Eklezia leĝaro rilate al la sinodo de la episkopoj 
Tiu sinodo estas reguligita de la eklezia kodo (*Codex Iuris Canonici*) en la numeroj 342-348 kaj de la kodo por la Orientaj Eklezioj en la numero 46. Ĝiajn membrojn elektas la Episkopaj asembleoj, kaj ricevas akcepton de la papa aŭtoritato; estas ankaŭ fiksaj membroj (gravaj episkopoj) kaj elektitaj religiuloj. Aliaj membroj estas deciditaj rekte de la papo; ili povas esti eĉ laikoj aparte kompetentaj pri la temo diskutota.

La sinodaj rezolucioj estas prezentataj al la Papo, kies konsento estas bezonata por la publikigo.

## Okazintaj asembleoj 
La lastaj ordinaraj asembleoj de la Sinodo de la Episkopoj okazis:
* en 2008 (dekdua asembleo) pri “La vorto de Dio en la vivo kaj misio de la Eklezio”
* en 2012 (dektria asembleo) pri "La nova evangelizado por la transdonado de la kristana kredo"
* en 2015 (dekkvara asembleo) pri "La vokiteco kaj misio de familio en la Eklezio kaj en la nuntempa mondo"

La asembleaj renkontiĝaroj estis kutime antaŭataj de diversaj, diversloke kaj diversmembre, pritraktadoj de la temo. Unu jaron antaŭ la dekkvara asembleo okazis eksterordinara asembleo pri la sama temo.

La lingvoj ĝis nun uzitaj aŭ akceptitaj estas: araba, angla, ĉina (tradicia aŭ simpligita), franca, germana, itala, latina, portugala, hispana. Dum la dekkvara asembleo la *Circuli minores* (laborgrupoj) uzis nur la anglan, la francan, la germanan, la hispanan kaj la italan.

## Notoj kaj eksteraj ligiloj 
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Sinodoj
Zuchwil

**Zuchwil**  estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Zuchwil situas oriente de la kantonĉefurbo Soloturno ĉe la norda bordo de la rivero Aro. Ĝian orientan limon forma la rivero Emme, kiu en la nordorienta angulo de Zuchwil alfluas la Aron. La komunumo apartenas al la aglomeraĵo de Soloturno, kun kiu ĝi estas komplete ligita.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,63&nbsp;km², de kiuj 19,2% estas kovritaj de arbaro, 24,8% servas por agrikulturo kaj 52,9% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordo al Feldbrunnen-Sankt Niklaus kaj Riedholz, en oriento al Luterbach kaj Derendingen, en sudo al Biberist, kaj en okcidento al Soloturno.

## Trafiko 
Kvankam tra Zuchwil pasas du trajnlinioj, la komunumo ne disponas pri propra stacidomo. La ĉefstacidomo de Soloturno, kiu situas rekte ĉe la nordokcidenta komunumlimo de la komunumo, tamen atingeblas ekde la centro de Zuchwil en dek minutoj piede, kaj la komunumo estas pere de la loka buslinio n-ro 6 konektita al la loka busreto de Soloturno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zuchwil datiĝas el la jaro 1052 kiel *Zuchwile*. En la komunumo tamen jam en romia tempo ekzistis homaj setlejoj, kiel pruvis la restaĵo de romia bieno kaj la ŝoseo de romia strato.
En la jaro 1365 la urbo Soloturno akiris de la *Grafoj de Buchegg* la jurisdikcion pri Zuchwil kaj en la jaro 1501 ankaŭ la regado transiris al Soloturno.

1817 la kadavro de Tadeusz Kościuszko estis enterigita en la tombejo de Zuchwil, ĝis ĝi poste estis rehejmigita al la reĝa tombejo en Krakovo en Pollando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Zuchwil en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Komunumo de Svislando
Arena (Italio)

**Arena** estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kalabrio kaj la provinco Vibo Valentia kaj situas en alteco de  metroj super la marnivelo. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas la sanktulo [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.

Najbaras la komunumoj .

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* informoj en administra datumbazo, kun informoj pri lernejoj, apotekoj kaj bankoj ()

Kategorio:Komunumoj de Italio
Kategorio:Komunumoj de Kalabrio
Kategorio:Komunumoj de Provinco Vibo Valentia
Burguillos del Cerro

**Burguillos del Cerro** [burgIjos del zErro] en Esperanto "etaj burĝoj de la monteto" estas municipo de Hispanio. Ĝi apartenas al la aŭtonoma komunumo aŭ regiono Ekstremaduro, al ties pli suda provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj al la komarko *Zafra-Río Bodión*. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝantoj nomiĝas *burguillanos*. 

## Situo kaj gravo 
Burguillos del Cerro estas situa en la sudokcidenta parto de Ekstremaduro, je altitudo de 419 m; je 94 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 187,5 km². 

Burguillos situas en la norda bordo de montaro, mezvoje inter Zafra kaj Jerez de los Caballeros, ŝirmita de la pova kastelo. Ĉe la vilaĝo estas bela natura loko, kie troviĝas mezepoka ponto kun tri arkoj, kaj en mala direkto la "albuera" aŭ baseno konstruigita en la 18a jarcento de la episkopo de Badajoz, Merino Malaguilla.

## Historio 
La vilaĝo estis grava setlejo de la templanoj dum la 13a jarcento kiam ili havis sian propran kastelon.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Cabeza la Vaca

**Cabeza la Vaca** [kaBEza laBAka] en Esperanto "bovinkapo" estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *Cabezalavaqueños*. La censita populacio en 2008 estis de 1.499 loĝantoj.

## Situo 
Cabeza la Vaca estas situa en la sudokcidentaj partoj de Ekstremaduro kaj de la provinco de Badajoz, je altitudo de 759 m; je 122 km de Badajoz, provinca ĉefurbo sed nur je 110 km de Sevilo, la regiona ĉefurbo de Andaluzio. La surfaco de ties teritorio estas de 64 km².

La vilaĝo situas en la montaro de Tentudía ĉirkaŭita de anzinoj, olivarboj kaj kaŝtanarboj.

La vivo kaj arkitekturo estas miksita de tradicioj el Ekstremaduro kaj el Andaluzio, la tute najbara regiono.

## Eksteraj ligiloj 
Cabeza la Vaca

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Calera de León

**Calera de León** [kaLEra de LeON] en Esperanto "Kalkoŝtonminejo de Leono" estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *calereños*. La censita populacio en 2008 estis de 1.070 loĝantoj.

## Situo 
Calera de León estas situa en la sudokcidentaj partoj de Ekstremaduro kaj de la provinco de Badajoz, je altitudo de 710 m; je 126 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 69,2 km² el montara teritorio. 

## Enhavo
La ĉirkaŭaĵo estas la montaro de Tentudía kie troviĝas restaŭrita fama monaĥejo de templanoj de la 13a jarcento proksime de la vilaĝo sed sur pinto de **monto Tentudía** (la plej alta de la provinco de Badajoz kun 1,104 m) el kie rigardeblas enorman pejzaĝon. Krome en la vilaĝo mem estas ruinoj de renesanca palaco.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Békás

**Békás** [bEkAŝ] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Pápa. La loknomo signifas: rana.
eta|275ra|dekstra|Békás en departemento Veszprém en HungarioDosiero:Red_Dot.gif

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 km²
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 8515
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Marcal kun ponto (kontraŭe troviĝas Kemeneshőgyész), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Pápa-Celldömölk. Mezőlak (kie estas stacidomo) troviĝas 2, Pápa 11, Celldömölk 22 km-ojn.

## Historio 
La katolika lernejo ekfunkciis en 1773. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Famuloj 
En Békás naskiĝis Imre Szabó (episkopo).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
HRP-4C

**HRP-4C** estas homforma roboto, kreita de la japana *Nacia Instituto de Avangarda Industria Scienco kaj Teknologio* kaj publike prezentita la 16-an de marto 2009. Ĝi altas 158 cm, pezas 43kg kun baterioj. Ĝi aspektas kiel juna virino, ĉar la vango estas kovrita per ledosimila materialo kaj ĝi kapablas por mimiko. La roboto havas voĉrekonilon kaj parolsintezilon.

## vidu ankaŭ 
* ASIMO

Kategorio:Robotoj
Bodorfa

**Bodorfa** estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Sümeg.
eta|275ra|dekstra|Bodorfa en departemento Veszprém en HungarioDosiero:Red_Dot.gif

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 km²
* Loĝantaro: 140
* Poŝtkodo: 8471
* Telefonprefikso: 87

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, fine de mallonga sakovojo. Devecser troviĝas 10, Sümeg 15, Ajka 20, Celldömölk 30 km-ojn.

## Historio 
En Bodorfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Veszprém
Mauricio Funes

**Carlos Mauricio FUNES Cartagena** (la  en San-Salvadoro - 21-an de januaro 2025) estis iama ĵurnalisto kaj de la 1-a de junio 2009 ĝis la 1-a de junio 2014 prezidanto de la respubliko Salvadoro. Li estis reprezentanto de la maldekstra partio *Frente Farabundo Marti de Liberación Nacional (FMLN)*.

Kategorio:Prezidantoj de Salvadoro
Csót

**Csót** [ĉOt] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Pápa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 km²
* Loĝantaro: 1110
* Poŝtkodo: 8558
* Telefonprefikso: 89

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj. Pápa troviĝas 13, Zirc 28, Pannonhalma 29 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1212, sed post invado de la tataroj la vilaĝo senhomiĝis. Ekde la 15-a jarcento ĝi apartenis al la eklezio, depost 1626 al Esterházy. En 1666 Csót rehomiĝis. En 1915 tie funkciis granda tendaro de militkaptitoj. Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Sankta Mikaelo (Csót) de 1779
* luterana preĝejo
* muzeeto pri militkaptitoj

## Famuloj 
En Csót naskiĝis Ferenc Horváth (radiologo).
eta|maldekstra|Aerfoto pri la luterana preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Csögle

**Csögle** [ĉogle] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Devecser.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 km²
* Loĝantaro: 720
* Poŝtkodo: 8495
* Telefonprefikso: 88

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Celldömölk troviĝas 11, Devecser 23, Pápa 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1275 en formo *Chygla*. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo ne senhomiĝis, plej ofte nobeloj estis la vilaĝanoj. Ili grandparte estis kalvinanoj. Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* baroka Kalvinana preĝejo (Csögle) de 1783, sed la turo estas mezepoka, en 1822 plialtigita
* luterana preĝejo
Ernst Heinrich Meier

**Ernst Heinrich MEIER** (naskiĝis la 17-an de majo 1813 en Rusbend, Schaumburg-Lippe; mortis la 2-an de marto 1866 en Tübingen) estis germana orientalisto.

Kategorio:Germanaj sciencistoj
Biberist

**Biberist** estas komunumo en la distrikto Wasseramt en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Biberist situas sudoriente de la kantonĉefurbo Soloturno, ĉe la bordo de la rivero Emme. La tre urbeca komunumo konsistas el la kvartaloj Biberist, Rumi, Waldegg, Ägerten, Unter Biberist, Altismatt, Ober Biberist, Bleichenberg, kaj Eichmatt okcidente de Emme, kie troviĝas la paperfabriko. La setlejozonoj de Biberist kunkreskis kun tiuj de Soloturno, Derendingen, Zuchwil kaj Gerlafingen. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,30 km², de kiuj 34,1 % estas kovritaj de arbaro, 36,8 % servas por agrikulturo kaj 26,4 % por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en sudo al Bätterkinden kaj Zielebach (ambaŭ en Kantono Berno), en oriento al Derendingen kaj Gerlafingen, en nordo al Zuchwil, en nordokcidento al Soloturno, kaj en okcidento al Lohn-Ammannsegg, Lüsslingen-Nennigkofen kaj Bellach.

## Trafiko 
La 26-an de majo 1875 estis malfermita la trajnlinio de Soloturno al Biberist, kiu disponas pri stacidomo sur la teritorio de Biberist. Ankaŭ ĉe la regiona trajnlinio de Soloturno al Zollikofen, Biberist posedas du haltejojn. Krome la komunumo estas konektita al la loka busreto de Soloturno kaj Zuchwil.

Tra la komunumo pasas la grava kantona ĉefvojo n-ro 12 de Soloturno al Berno. La komunumo havas en nordo aliron al la svisa aŭtovojo A5 de Soloturno al Bielo kaj en oriento al la svisa aŭtovojo A1 de Ĝenevo tra Berno, Zuriko kaj Sankt-Galo al Sankt-Margreto.

eta|maldekstra|150ra|Paperfabriko Biberist

## Ekonomio 
En la 19-a jarcento Biberist ankoraŭ ĉefe vivis de la agrikulturo. Pro la akvoenergio de la rivero Emme tamen jam frue Biberist industriiĝis. Post 1860 Biberist ekonomie eksplodis pro la Paperfabriko Biberist, kiu ankoraŭ hodiaŭ estas la ĉefa labordonanto en la loko. Post ĝia konkurso en la jaro 1997 la paperfabriko estis transprenita de la finna koncerno M-real. Entute 3500 laborlokojn la industrio hodiaŭ ofertas en la komunumo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Biberist datiĝas el la jaro 762 kiel *Biberussa*.

La urbo Soloturno akiris en la jaro 1370 la malaltan jurisdikcion pri Biberist kaj en la jaro 1516 ankaŭ la superan.

Dum la tempo de la Helveta Respubliko Biberist estis ĉefloko de la samnoma distrikto.

La du kernsetlejoj de Biberist (Unterbiberist [Suba Biberist] kaj Oberbibersit [Supera Biberist]) en la jaro 1857 estis kunigitaj al unueca politika komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Biberist Ost (stacidomo)
* Biberist RBS (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Biberist
* Biberist en la Historia Leksikono de Svislando
FMLN

**Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional** aŭ en Esperanto *Fronto Farabundo Martí por Nacia Liberigo* (**FMLN**) estas politika partio de maldekstro, kaj unu el la du gravaj partioj de Salvadoro, fondita origine kiel kunordiga institucio de la organizaĵoj kaj politikaj kaj militistaj kiuj partoprenis en la enlanda milito el 1980 al 1992.

Ĝi fondiĝis en 1980 el la grupiĝo de 5 revoluciaj grupoj de la 1970-aj jaroj. Pro ekonomia krizego, koruptado kaj murdo de episkopo Romero fare de militistoj la FLMN komencas militan agadon kontraŭ la armeo kaj la ŝtato. Tiu enlanda milito dum 12 jaroj kaŭzos ĉirkaŭ 75,000 mortintojn. La FLMN enhavis ĝis 6,000 membroj en la gerilo.

Ĉirkaŭ 1989 la gerilo ne estis sukcesinta, la komunismo ekfalis en Eŭropo kaj ankaŭ la sandinisma reĝimo ekfalis en Nikaragvo, kiu ĝis tiam estis helpa reĝimo. Do komencis pacnegocado kiu alvenis al la Traktato de Ĉapultepeko, Meksiko, inter la gerilo de la FLMN kaj la registaro de Alfredo Cristiani de la dekstra partio Arena. Ekde tiam la FLMN partoprenis en la demokratia sistemo kaj malvenkis en la balotadoj de 1994, 1999 kaj 2006, sed venkis relative januare de 2009 en la parlamenta balotado kaj absolute en la prezidenta balotado de marto de 2009, kiam venkis Mauricio Funes per 51,2 % de voĉdonoj.

## Notoj 
Kategorio:Salvadoro
Kategorio:Latinamerikaj geriloj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1980
Izocitrata acido

La **izocitrato** (C6H8O7) estas senkolora, kristala materialo, pulvoro, substrato de la citrata ciklo.

Izocitrato estas konstitua izomero de la citrona acido. Ĝian transformiĝon katalizas la izocitrata malhidrogenazo.

La izocitrato havas molekulan mason de 192,13 g·mol−1, ĝi bone solviĝas en akvo, malbone en nepolusaj solvenzoj, nesolvebla en kloroformo.

Kategorio:Citrata ciklo
Kategorio:Karboksilataj acidoj
Kategorio:Biomolekuloj
Bodonal de la Sierra

**Bodonal de la Sierra** estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.

La loĝantoj nomiĝas *bodonaleros*. La censita populacio en 2008 estis de 1.146 loĝantoj.

## Situo 
Bodonal de la Sierra estas situa en la centra parto de Ekstremaduro, je altitudo de 611 m; je 105 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 68,4 km². 

Ĝi situas sude de la provinco sur valo de la montetoj apudaj al la montaro de la distrikto de Tentudía. Temas pri tipa eta vilaĝo, de nur iom pli da 1000 loĝantoj, ĉirkaŭita de olivarboj kaj anzinoj. Fakte estas ene de la plej granda arbaro ekzistanta en Hispanio kiu etendiĝas tra la provincoj de Badajoz, Onubo kaj Sevilo.

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Provinco Badaĥozo
Fotorespirado

**Fotorespirado** estas biokemia procezo en plantoj, kiu okazas en C3-aj plantoj, se en la aero relative malmultas CO² kaj multas la O². El la du funkcioj produktiĝas la oksigenazo. Normalkaze, se multas la CO² kaj malmultas la O², la RuBISCO funkcias kiel karboksilazo kaj el ribuloza 1,5 difoszfato estiĝas du molekuloj da fosfoglicerina acido (PG) kaj ambaŭ partoprenas en la Kelvina ciklo.

Se multas la O² kaj malmultas la CO², la RuBISCO funkcias kiel oksigenazo kaj el ribuloza 1,5 difosafato estiĝas unu molekulo da fosfoglicerino (PG), kiu partoprenas en la Kelvin-ciklo. Krom tio estiĝas ankaŭ unu molekulo da foszfoglikola acido, kiu ekas la fotorespiradon. Tiu proceso liberigas la jam ligitan CO² el organikaj materialoj, tiel malpliiĝas kvanto de tiuj.

La fotorespirado okazas en tri lokoj, nome la jenaj: kloroplasto, perokisomo kaj mitokondrio.

Avantaĝoj de la fotorespirado estas jenaj: la liberigita CO² povas partopreni en la Kelvin-ciklo kaj la planto tiam akiras CO², kiam ĝi ne kapablas el la aero. Per tiu plusa CO², la planto povas funkciigi la Kelvin-ciklon. Se la ciklo funkcias, la NADPH povas retransformiĝi al NADP en la redukta parto kaj tiel estiĝas sufiĉa NADP en fino de la necikla elektrontransporta ĉeno. Se ne tiel okazas la procezo kaj ne estiĝas liberaj NADP, tiam liberaj elektronoj estigas aktivajn O²-formojn, kiuj detruas la histojn. Per la fotorespirado, la planto povas defendi sin kontraŭ la damaĝaj radikalaj reakcioj.

Kategorio:Fotosintezo
Defendanto de la Kredo

**Defendanto de la Kredo,** aŭ defendanto de la Fido, origine latine *Defensor Fidei*, estas la estima epiteto per kiu papo Klemento la 7-a, en 1521, omaĝis la verkiston de *Assertio septem sacramentorum* (defendo pri la sep sakramentoj), manlibreto pri kredindaĵoj por la bona katoliko, klare sed konvencie verkita. Tiu estis skribita responde al la Lutera verko *De captivitate  Babylonica* (Pri la babilona sklaveco): se la Lutera verko emis rompi la kristanan unuecon, la manlibreto emis rekrei la unuecon, el tiu la laŭdo de la papo. Sed la aŭtoro de la defenda verko estis Henriko la 8-a, reĝo de Anglio (1491-1547), kiu per tiu eseo intencis distanciĝi el la herezo de Lutero. La epiteto estis certe por la persono Henriko kaj, do, ne estis hereda, sed reĝino Elizabeta la Unua, jarojn post la angla skismo, opiniis omaĝata per ĝi la regantan reĝon kaj aldonis ĝin en la reĝa blazono.

## Eksteraj ligiloj
* L’ira del Re è morte. Enrico VIII e lo scisma che divise il mondo, Elisabetta Sala. ISBN 978-88-8155-417-1 

Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Anglikanismo
Pat (Zala)

**Pat** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa.

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4386/17.1829
* Loĝantaro: 250
* Poŝtkodo: 8825
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Zalakaros troviĝas 17, Nagykanizsa 25, Csurgó 26, Zalaegerszeg 71, Szombathely 115, Budapeŝto 205 km-ojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=29656&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 en formo *"Potoch"*. Vilaĝservoj estas kulturdomo kun biblioteko, kuracejo, migra poŝto, sportejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika moderna, sentura preĝejo omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario)
* luterana preĝejo de 1863
* kampanilo
* 11 fiŝlagoj

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Gneto

**Gneto** (*Gnetum*) estas genro de ligniĝantaj plantoj kun 30 specioj en la familio gnetacoj (*Gnetaceae*). Ili kreskas senescepte sur la tropikoj precipe en la neotropiso, en Okcidenta Afriko, Hindio kaj Sudorienta Azio ĝis la Fiĝioj. 

## Priskribo 
Plimulto de la specioj estas lianoj, kelkaj malgrandaj arboj aŭ arbustoj. La sekundara ligno entenas traĥeojn. *Gnetum* havas verajn laŭbfoliojn, kiel ĉe angiospermoj. 

## Sistematiko 
La genro *Gnetum* estas dividita en du sekciojn kaj 4 subsekciojn. Ekzistas 30-40 specioj:
* Sekcio *Gnetum*: kun tri subsekcioj: 
** Subsekcio *Gnetum*: Du arbospecioj en Sudorienta Azio:
*** *Gnetum gnemon* estas kultivata kaj multflanke uzata
** Subsekcio *Micrognemones*: du lian-specioj en tropika okcidenta Afriko:
*** *Gnetum africanum*
*** *Gnetum buchholzianum*
** Subsekcio *Araeognemones*: Naŭ lianoj en la neotropiso:
*** *Gnetum amazonicum*
*** *Gnetum camporum*: en alto de 1350 ĝis 1500 metroj, en altebenaĵo en Venezuelo.
*** *Gnetum leyboldii*: De marnivelo ĝis 500 metroj en norda Brazilo, ĉe Amazonas ĝis Bolivaro en Venezuelo, en orienta Ekvadoro kaj Kolombio.
*** *Gnetum nodiflorum*: En du areoj de norda suda Ameriko de malalt-ebenaĵo ĝis Guiana-altebenaĵo, precipe en proksimo de riveroj.
*** *Gnetum paniculatum*: En larĝaj areoj de norde suda Ameriko de malalt-ebenaĵo.
*** *Gnetum schwackeanum*
*** *Gnetum urens*: proksime al riveroj en Norda Ameriko
*** *Gnetum venosum*
* Sekcio *Cylindrostachys*: unu subsekcio:
** Subsekcio *Cylindrostachys*: kun 20 lian-specioj en suda Azio kaj en la orientalisa areo: 
*** *Gnetum arboreum*
*** *Gnetum catasphaericum*
*** *Gnetum contractum*
*** *Gnetum costatum*
*** *Gnetum cuspidatum*
*** *Gnetum diminutum*
*** *Gnetum giganteum*
*** *Gnetum gnemonoides*
*** *Gnetum gracilipes*
*** *Gnetum hainanense*
*** *Gnetum klossii*
*** *Gnetum latifolium*
*** *Gnetum leptostachyum*
*** *Gnetum loerzingii*
*** *Gnetum luofuense*
*** *Gnetum macrostachyum*
*** *Gnetum microcarpum*
*** *Gnetum montanum*
*** *Gnetum neglectum*
*** *Gnetum oxycarpum*
*** *Gnetum parvifolium*
*** *Gnetum pendulum*
*** *Gnetum ridleyi*
*** *Gnetum tenuifolium*
*** *Gnetum ula*

## Fotoj 
*Gnetum africanum*:

dosiero:Gnetum africanum MS 3428.jpg

*Gnetum gnemon*:

Image:Gnetum gnemon BotGardBln1105A.jpg
Image:Gnetum gnemon BotGardBln1105B.jpg

Kategorio:Gnetofitoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kategorio:Plantoj el la Pacifika ekozono