open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kristadelfianoj

eta|200px|Christadelphian Hall, Bath, England
La religia komunumo kun la nomo **Kristadelfianoj** naskiĝis en la dua duono de la 19-a jarcento. La nomo intencas ampleksi tri vortojn: **Fratoj en Kristo** (laŭ traduko el la greka). Kristadelfianoj troviĝas en 120 landoj de la mondo. Ilin kunigas komuna kredo je la Evangelio, predikita de Kristo kaj de liaj apostoloj en la 1-a jarcento.

## Kredoj 
* a. La Biblio estas tute fidinda (krom eraroj de kopiado kaj tradukado)
* b. Jesuo estis la filo de Dio kaj Maria. Jesuo ne havis ian konscian vivon antaŭ ol li naskiĝis. Ne akceptas la kredon je la antaŭekzisto de Kristo.
* c. Jesuo suferis tenton sed ĉiam li venkis tenton; lia vivo estis tute senpeka.
* ĉ. Jesuo estas la interulo inter Dio kaj homoj. Li prezentas niajn preĝojn al sia Patro. Li sidas dekstre de sia Patro en la ĉielo.
* d. La Regno de Dio estos surtera Regno. Jesuo estos la Reĝo kaj la tuta mondo spegulos la volon de Dio. Homoj jam ne lernos militon kaj la lando estos tute fruktodona. Finfine Jesuo donos la Regnon al sia Patro kaj Dio estos ĉio en ĉio. (1 Kor. 15:28)
* e. Morto estas la salajro de peko. La mortintoj kuŝas tute senkonscie ĝis la tago de releviĝo. Jesuo venkis pekon kaj tial Dio levis lin el la mortintoj.
* f. Per Jesuo niaj pekoj povas esti forlavataj kaj ni povas aperi antaŭ Dio puraj.
* g. “La diablo” estas nia propra homa naturo. Tentoj leviĝas el la homa koro. Jesuo venkis ‘la diablon’ – la homan koron. Li detruis ‘la diablon’ en sia propra korpo.
* ĝ. Dio postulas, ke ni montru nian fidon al Jesuo per bapto.
* h. Bapto estas ‘bildo’ de morto, enteriĝo kaj releviĝo. Per bapto en la nomon de Jesuo ni montras nian fidon, ke li vere fariĝis ‘vojo’ al Dio kaj, ke ni volas akcepti, dankeme, la donacon de Dio.

## La uzo de Esperanto 
Kristadelfianoj ekuzis Esperanton por disvastigi la Evangelion tutmonde. En 1910 oni publikigis la libreton “DEKLARACIO pri la vero elmontrita laŭ la Sankta Biblio”. Nuntempe ili korespondadas kun aliuloj tutmonde. Per tiu laboro, oni fondis Kristadelfianan Eklezion en Ukrajnio en 1920. Bedaŭrinde, pro la du mondmilitoj la laboro ĉesis. En 1980 oni denove ekuzis Esperanton kaj fondis “La Internacian Biblion mision”

## Referencoj 
## Kristadelfianaj esperantistoj 
* Internacia Biblio-Misio (Libroj, libretoj, Bibliaj studentoj kaj studkurson estas senpage haveblaj). 
* Bazoj De La Biblio

Kategorio:Ismoj
Kategorio:Kristanismo
Provinco Korunjo

[eta|250ra|Katedralo de [Santiago de Compostela.]]
La **Provinco Korunjo** aŭ **Koruno** (galege kaj oficiale *A Coruña*) troviĝas en la nordoriento de Hispanio, kaj ĝi apartenas al la Aŭtonoma Komunumo Galegio. Ĝi estas el la aŭtonoma komunulo (regiono) la provinco plej loĝata, kies ĉefurbo estas Korunjo (aŭ Koruno). Ĝi limas norde kaj okcidente kun la Atlantiko, oriente kun la provinco Lugo kaj sude kun la provinco Pontevedro.

## Loĝantaro 
La provinco Korunjo havas  loĝantojn (2008), la plej loĝata provinco de Galegio. Ĉ.  el ili loĝas en unu el la tri plej grandaj municipoj de la provinco (Korunjo, Santiago kaj Ferrol).

## Graveco 
Ĝi estas la plej grava el la kvar provincoj de Galegio pro loĝantaro, pro riĉeco, pro kultura historio (pilgrimadoj al Santiago), pro kultura aktualo (Universitato de Santiago), pro la regiona ĉefurbo (denove Santiago), pro la historia rilato al Ameriko (19a kaj 20a jarcentoj) ktp. Ĝi estas ankaŭ la plej nordokcidenta kaj plej situpreta al la maro.

## Regionoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Korunjo
* Retpaĝaro de la Universitato de Korunjo 
* Retpaĝo pri Turismo en Galegio

## Notoj kaj referencoj
Brumero

eta|Alegorio, nekonata aŭtoro

**Brumero** () estas la nomo de la dua monato de la franca respublika kalendaro, la dua ankaŭ de la aŭtuna sezono, kiu daŭras ekde la 22-a, 23-a aŭ 24-a de oktobro ĝis la 20-a, 21-a aŭ 22-a de novembro, laŭ la jaro. Ĝi proksimume koincidas kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la zodiaka konstelacio Skorpio.

La nomo devenas el la latina radiko por brumo, kio kutime okazas en tiu jarepoko.

Kategorio:Franca respublika kalendaro
Vendemiero

eta|Alegorio, nekonata aŭtoro

**Vendemiero** () estas la nomo de la unua monato de la franca respublika kalendaro, ankaŭ la unua de la aŭtuna sezono. Ĝi komenciĝas la tago de la aŭtuna ekvinokso, kiu laŭ la jaro povas esti la 22-a, 23-a aŭ 24-a de septembro, kaj finiĝas la 21-an, 22-an aŭ 23-an de oktobro. Ĝi proksimume koincidas kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la zodiaka konstelacio Pesilo.

La nomo devenas el la latinida vorto por vinberrikolto, kio kutime okazas en tiu jarepoko en la Norda Hemisfero.

Kategorio:Franca respublika kalendaro
Kategorio:Vino en arto kaj kulturo
Nivozo

eta|Alegorio, nekonata aŭtoro

**Nivozo** () estas la nomo de la kvara monato de la franca respublika kalendaro, la unua de la vintra sezono, kiu komenciĝas la 21-a, 22-a aŭ la 23-a de decembro kaj finiĝas la 19-an, 20-an aŭ 21-an de januaro, laŭ la jaro. Ĝi koincidas proksimume kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la zodiaka konstelacio Kaprikorno.

La nomo devenas el la latina radiko "niv-" por neĝo, kio kutime oftas en tiu jarepoko en la Norda Hemisfero.

Kategorio:Franca respublika kalendaro
Viena secesio

[eta|200ra|La [viena secesiodomo|ekspozicidomo de la viena secesio]]
[eta|200ra|La tri [strigoj ĉe la flankomuroj]]
La **viena secesio** estis unuiĝo de vidartistoj en Vieno dum la epoko de la fino de la 19-a jarcento. De tiu deduktite oni ankaŭ nomas la vienan varianton de la secesio kiel „viena secesio“ (ankaŭ: „secesiostilo“).

## Historio 
La vienan secesion fondis la 3-an de aprilo 1897 Gustav Klimt, Koloman Moser, Josef Hoffmann, Joseph Maria Olbrich, Max Kurzweil, Josef Engelhart, Ernst Stöhr, Wilhelm List kaj aliaj pentristoj kiel apartiĝo (*secesio*) de la viena artistodomo, ĉar la artistoj rifuzis la konservemon kaj la artokomprenon orientitan je la historiismo, kiuj regis ĉe la artistodomo. Modeloj estis la berlina kaj munkena secesio. La unua ekspozicio okazis en 1898.

Ankaŭ en 1898 oni ankaŭ konstruis la ekspozicidomon laŭ planoj de la lerninto de Otto Wagner, sur parcelo disponigita far la urbo Vieno en la 4-a distrikto Wieden ĉe la Vienlinio, proksime al la Karloplaco kaj al la foirejo Naschmarkt. Ĉi tiun ekspoziciejon en Vieno ankaŭ nomas mallonge *„la secesio“*.

Altajn meritojn havis la grupo per sia ekspozicio-politiko, kiu ekzemple konatigis la vienan publikon kun la francaj impresionistoj. Famiĝis la 14-a ekspozicio de la secesio en 1902, kiu estis dediĉita al Ludwig van Beethoven (Beethoven-ekspozicio). La aranĝaĵo de la ekspozicio devenis de Josef Hoffmann. En la centro staris statuo de Beethoven de Max Klinger, ĉirkaŭ kiu estis muntita la Beethoven-friso de Klimt.

En 1903 Hoffmann kaj Moser fondis la vienan metiejon kiel produktadkomunumo de vidartistoj, kiu celis reformi la artmetion.

La 14-an de junio 1905 Gustav Klimt malaliĝis kune kun aro da artistoj (ekz. Carl Moll) de la viena secesio, ĉar ekestis diverĝo de opinioj pri la artkomprenoj.

## Literaturo 
* Kirk Varnedoe: *Wien 1900. Kunst, Architektur & Design*, Taschen: Köln 1993, ISBN 3-8228-0059-7

## Interesaĵo 
La viena secesiodomo troviĝas sur la dorsflanko de la aŭstra monero de 50 Eŭro-cendoj. Ankaŭ en aliaj urboj fondiĝis secesioj: kp. Berlina secesio aŭ Dresdena secesio.

## Eksteraj ligiloj 
* Interreta sinprezentado de la secesio
* Historio de la secesio 
* Viena metiejo 

Kategorio:Kulturo de Aŭstrio
Kategorio:Artistaj grupoj
Fruktidoro

eta|Alegorio, nekonata aŭtoro

**Fruktidoro** () estas la nomo de la dek dua kaj lasta monato de la franca respublika kalendaro, la tria de la somera sezono, kiu daŭras ekde la 18-a aŭ 19-a de aŭgusto ĝis la 21-a, 22-a aŭ 23-a de septembro, laŭ la jaro. Ĝi koincidas proksimume kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la   zodiaka konstelacio Virgo.

La nomo devenas el la latina radiko por frukto, ĉar kutime fruktiĝo de fruktarboj okazas en tiu jarepoko en la Norda Hemisfero.
 

Kategorio:Franca respublika kalendaro
Ĝerminalo

eta|Alegorio, nekonata aŭtoro

**Ĝerminalo** () estas la nomo de la sepa monato de la franca respublika kalendaro, la unua de la printempa sezono, kiu daŭras ekde la 20-a aŭ 21-a de marto ĝis la 19-a aŭ 20-a de aprilo, laŭ la jaro. Ĝi koincidas proksimume kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la zodiaka konstelacio Ŝafo. La nomo venas de la latina ''* kaj signifas *semo''.

Kategorio:Franca respublika kalendaro
Mesidoro

eta|Alegorio, nekonata aŭtoro

**Mesidoro** () estas la nomo de la deka monato de la franca respublika kalendaro, la unua de la somera sezono, kiu daŭras ekde la 19-a aŭ 20-a de junio ĝis la 18-a aŭ 19-a de julio, laŭ la jaro. Ĝi proksimume koincidas kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la zodiaka konstelacio Kankro.

La nomo venas de la orumita koloro, kiun prenas la grenoj en la monatoj junio kaj julio en la norda hemisfero.

Kategorio:Franca respublika kalendaro
Sokotorulo

La **Sokotorulo** (***Incana incana***) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj. Ĝi estas monotipa ene de la genro ***Incana*** kaj pro tio nomata ankaŭ Inkano kiel nomo por la genro. Ĝi estas endemia de la insulo de Sokotoro kaj de tie devenas la nomo de la specio.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj el marnivelo al 800 m sed ankaŭ en altaltituda makiso ĝis 1,400 m. La specio estas minacata pro habitatoperdo, degradado kaj fragmentado kaŭzita de troa paŝtado kaj elprenado de ligno kiel brulmaterialo. Tiele oni ĉirkaŭkalkulas, ke estas nur 5,000 individuoj en malgranda teritorio de ĉirkaŭ 3,600 km.

Oni scias malmulte pri ties kutimaro. Reprodukta sezono okazas tre verŝajne decembre kaj januare. Ununura nesto trovata estis kupolforma strukturo farita el herbo kaj likenoj, kun flanka enirejo, situa je 1 m supergrunde en arbusto.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* **Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378-492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers* Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4*

* **Nguembock B.**; Fjeldsa J.; Tillier A.; Pasquet E. (2007): A phylogeny for the Cisticolidae (Aves: Passeriformes) based on nuclear and mitochondrial DNA sequence data, and a re-interpretation of a unique nest-building specialization. *Molecular Phylogenetics and Evolution* **42**: 272-286.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Ekstera movimento

**Eksteraj movimentoj** estas la unuaj kaj lastaj movimentoj de plurmovimentaj komponaĵoj, kiuj estas tenataj en *allegro* ĝis *presto*, ofte ankaŭ garnitaj kun la subnotoj de la komponistoj, ekz. "ma non troppo" (*ne tro multe*), "assai" (*tre*), "ma non tanto" (*ne tiom vigle*), samkiel aldonaĵoj, kiuj montras en la alian tempodirekton, ekz. "con brio" (*kun fajro*) aŭ "furioso" (*furioza*).

## Ekesto kaj evoluo 
Unuafoje aparte okulfrape tion uzas Antonio Vivaldi en siaj La kvar sezonoj.

Eksteraj movimentoj do ankaŭ estas aperaĵo de la baroka muziko kaj kontribuas kiel utiligata stilrimedo al esenca elformado de la sonata formo. En eksteraj movimentoj la unua kaj la lasta movimento, kompareble kun ekspozicio kaj reprizo samkiel finaĵo en la sonata ĉefmovimenta formo, lige parenca unu kun la alia. Samtempaj komponistoj, kiel Antonio Vivaldi aŭ Johann Sebastian Bach kaj Henry Purcell, serĉis novan specon de ligo inter du movimentoj, kiuj transiris trans la jam kaj ofte uzataj muzikaj parametroj de la melodiko kaj harmoniko kaj tiel malkovris por si la eksterajn movimentojn. Tiel  la barokaj komponistoj perfektigis siajn orkestroverkojn ĝis tiam maturiĝintajn al trimovimenta konĉertformo, enspirigante al siaj parte entiuziasmigaj eksteraj movimentoj rondan karakteron kaj vivon.

## Fontoj 
* Antonio Vivaldi: La kvar sezonoj "Le quattro staggioni" op.8 Nr.1 "La Primavera"
* Johann Sebastian Bach: 6. Brandenburgisches Konzert (BWV 1051)

Kategorio:Muzika teorio
Melodiscienco

**Melodiscienco** estas la scienco pri la melodio respektive de la formado kaj strukturado de melodio. La konkretan melodian strukturon de muzikpeco oni nomas melodiaro

Tiuj ĉi du nocioj staras en simila rilato unu kun la alia kiel  harmoniscienco kaj harmoniaro, je kiu paraleloj jam pro la vortbildo okulfrapas. La diferenco inter melodiscienco kaj melodio konsistas nur  en tio, ke *melodio* priskribas la konkretan tonsinsekvon, dum kiam la melodioscienco priskribas ties ĝeneralajn karakterizaĵojn kaj la fonan sistemon.

Kategorio:Muzika teorio
Prerialo

eta|Alegorio, nekonata aŭtoro

**Prerialo** () estas la nomo de la naŭa monato de la franca respublika kalendaro, la tria de la printempo sezono, kiu komenciĝas la 20-an aŭ 21-an de majo kaj finiĝas la 18-an aŭ 19-an de junio, laŭ la jaro. Ĝi proksimume koincidas kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la zodiaka konstelacio Ĝemeloj.
La nomo venas de la franca vorto ''*, kio signifas herbejo, *prato* aŭ *prerio''.

Kategorio:Franca respublika kalendaro
S/2004 S 4

**S/2004 S 4** estas la maldaŭra nomo de objekto kiu orbitas ĉirkaŭ Saturno proksime de la ringo F. Ĝi estus ĉu satelito de Saturno, ĉu maldaŭra plidensiĝo da polvo.

## Malkovro 
La objekto estis vidata la ,
ĉe la interna rando de la ringo F, far de Dro Joseph Spitale (de la teamo de Carolyn Porco), kiu provis retrovi la objekton S/2004 S 3 sur
cassini-aj fotoj de la .
Oni portempe opiniis, ke estus la saman objekton (kies orbito krucus la ringon F), sed S/2004 S 3, pli malfrue retrovita, sekvas iomete malsimilan orbiton: tio, kiu gvidis
al la konkludo, ke S/2004 S 3 kaj S/2004 S 4 estas du apartaj objektoj.

S/2004 S 4, se ĝi estas solida objekto, estus interna paŝtist-satelito de la ringo F.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Saturnaj satelitoj S2004 S3, S4 kaj S6, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La orbitoj de saturnaj salelitetoj, el historiaj kaj cassini-aj observoj 

Kategorio:Lunoj de Saturno
Sandviĉo el hispana omleto

250ra|eta|La sandviĉo el hispana omleto estas unu el la plej popularaj sandviĉoj de Hispanio.
eta|Hispana omleto
La **Sandviĉo el hispana omleto** estas tre populara sandviĉo en la hispana kuirarto ellaborata kun la hispana omleto el terpomoj. Temas pri malmultekosta manĝaĵo, facile preparata, kiu troviĝas en multnombraj trinkejoj kaj manĝovendejoj de stacidomoj kaj flughavenoj en Hispanio. Ĝi estas sandviĉo kiu ĝenerale estas manĝata malvarme, sed laŭ la prefero de la kliento ĝi povas esti varmigata tuj antaŭ ĝia servado. Ĝi estas unu el la plej tipaj sandviĉoj kune al la sandviĉoj el ŝinko kaj el kalmaroj, kiun eblas aĉeti en preskaŭ ĉiuj trinkejoj kaj restoracioj el ĉiuj urboj de Hispanio.

Tamen terpomo kun tiom da pano malfacile enguteblas kaj ardas en stomako, kaj pro tio plej ofte oni manĝas ĝin kun iom da trinkaĵo ĉu biero ĉu suko.

Kategorio:Hispana kuirarto
Kategorio:Sandviĉoj
Montaraj herbejoj kaj arbustaroj

[eta|220px|Humida paramo, naturrezervejo Cayambe Coca, [Napo (Ekvadoro)|Napo, Ekvadoro.]]
eta|220px|Situo de la montaraj herbejoj kaj arbustaroj en la mondo.
La **montaraj herbejoj kaj arbustaroj** estas biomo difinita fare de la Monda Natur-Fonduso (WWF). La biomo ampleksas herbejojn kaj arbustarojn de alta altitudo tra la mondo.

La montaraj herbejoj kaj arbustaroj situantaj super la arbolimo kutime estas konataj kiel altamontaraj tundroj, kaj troviĝas en montaraj regionoj tra la mondo. Kriplaj sub-altamontaraj arbaroj estas konataj kiel kriplarbaroj, kaj troviĝas ĵus sub la arbolimo, kie malmildaj, ventaj cirkonstancoj kaj malriĉaj grundoj kreas nanajn kaj tordigitajn arbarojn de malrapide kreskantaj arboj.

La montaraj herbejoj kaj arbustaroj, precipe en subtropikaj kaj tropikaj regionoj, ofte disvolviĝis kiel virtualaj insuloj, disigitaj de aliaj montaraj regionoj per pli varmaj, malpli altaj regionoj, kaj multfoje gastigas multajn diferencajn endemiajn plantojn kiuj disvolviĝis reagante sur malvarma, humida klimato kaj
abunda sunlumo. Karakterizaj plantoj de tiuj vivmedioj prezentas adaptiĝojn kiel rozetajn strukturojn, vaksajn supraĵojn, kaj foliojn kun multaj triĥomoj (plantharoj).

Unika karakterizo de multaj humidaj tropikaj montaraj regionoj estas la ĉeesto de gigant-rozetaj plantoj por varieco de plantofamiloj, kiel lobelio (*Lobelia*) (afrotropiso), *Puya* (neotropiso), *Cyathea* (Novgvineo), kaj *Argyroxiphium* (Havajo).

La plej vastaj montaraj herbejoj kaj arbustaroj konstituas la neotropisajn paramojn de la Andoj. Tiu ĉi tipo de biomo ankaŭ troviĝas en la montaroj de orienta kaj sudorienta Afriko, Monto Kinabalu en Borneo, la plej altaj altitudoj de Okcidentaj Ghatoj en suda Hindujo kaj en la Centraj Altaĵaroj de Novgvineo.

Kie la cirkonstancoj estas pli sekaj, oni trovas montarajn herbejojn, savanojn, kaj duonarbarojn, kiel Etiopajn Altaĵojn, kaj montarajn stepojn, kiel la stepojn de Tibeta Altebenaĵo.

## Ekoregionoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Montaraj herbejoj kaj arbustaroj : listo de ekoregionoj (WWF). 
*  Montaraj herbejoj kaj arbustaroj : tutmondaj 200-unuoj. 

Kategorio:Biomoj
Provinco Kirundo

eta|situo de la provinco Kirundo en Burundo
**Kirundo** estas unu de la dek-ok provincoj de Burundo. Ĝi situas en la norda parto de la lando, kaj limas kun Ruando. La ĉefurbo nomiĝas Kirundo.

La provinco estas dividita en 7 komunumojn: Busoni, Bwabaragwe, Kirundo, Bugabira, Vubi, Ntega kaj Maranga.

Kirundo havas tri grandajn lagojn: Cohoha, Rweru kaj Rwihinda.

Kirundo
Prometeo (apartigilo)

***Prometeo**, en la helena mitologio, estis titano.
En astronomio, oni donis lian nomon al:
***Prometeo** : satelito de Saturno;
***Prometeo** : vulkano sur Iono (satelito de Jupitero);
***1809 Prometeo**: asteroido.
Hispana omleto

eta|Tortelo de terpomoj, hispana omleto
eta|Peco de la hispana omleto.
eta|Alia tipo
eta|Asturia
La **Hispana omleto** hispane *tortilla de patatas*, *tortilla española* aŭ *tortilla de papas*, estas plado surbaze de ovoj kaj terpomoj. Ekzistas pluraj variantoj de tiu omleto kiu povas esti akompanata aŭ preparata kun diversaj ingrediencoj, kiel tiuj kiuj ricevas diversajn nomojn tra la tuta lando, kiel la Rioĥa omleto, la popole nomata Samlanda omleto, ktp.

## Hispaneco 
Ĝi estas unu el la plej tipaj specialaĵoj de la hispana kuirarto kiu povas troviĝi en preskaŭ iu ajn trinkejo aŭ restoracio de Hispanio.

Ofte oni klarigas ke temas pri hispana omleto por distingi ĝin el la nomata en Hispanio franca omleto, kiu konsistas en nur batita ovaĵo iomete salita fritita kaj solidigita sur malmultege da oleo.

## Recepto 
Senŝeligi la terpomojn, lavi ilin, eltranĉi ilin laŭ maldikaj eltranĉaĵoj, saligi ilin iometete, friti ilin en iom da varma oleo ĝis kiam estu molaj, apartigi ilin. Bati ovojn ĝis kompakta miksaĵo, aldonu iometete da salo, miksu kun la ovaĵo. En sufiĉe varma pato sur malmultege da oleo surmeti la miksaĵon zorge ke ĝi ne algluu al patosurfaco. Kiam estas iom solida de tiu flanko, turni la omleton sur plado (lertuloj enaere) kaj remeti denove sur paton por solidigi de la alia flanko.

Oni devas atenti ke:
* dum la unua fritado la terpomaj eltranĉaĵoj estu tiom molaj ke oni povas tranĉi ilin nur per premo de la fritilo aŭ ŝaumkulero,
* ne aldoni tro da salo,
* dum lasta fritado por solidigo premu per fritilo por ke la interna ovaĵo eliru kaj solidiĝu,
* lasta solidiĝo okazas kiam la ĝenerala flava koloro de ovaĵo ekiĝas iome bruneca; tiam rapide elprenu la omleton ĉu finfine ĉu por la turniĝo.

Variantoj povas konsisti je diversaj fritadoj kaj turnigoj (anstataŭ nur du) aŭ je aldono al la unua fritado de pecetoj da eltranĉita cepo (tre ofta, kaj tio refreŝigas la tutaĵon), kapsiko, ŝinko aŭ aliaj ingrediencoj.

## Lingvaj rimarkoj 
Tiu specialaĵo estas tiom akceptata kiel hispaneca ke estas multaj eldiraĵoj popolaj en la hispana. Ekzemple ĉar la plej kerna momento de la kuirado estas tiu kiam oni turnas la omleton antaŭ la dua fritado, tio estas "dar la vuelta a la tortilla", oni diras tion ankaŭ por politikaj renversigoj. Krome se oni estas viro kaj oni ŝatas omletojn, oni povas nomiĝi "tortillero" per aldono de hispana sufikso "-ero" signife "-ema", sed se oni estas ino, "tortillera" ne uzeblas, ĉar estas popola (iom pejorativa) esprimo por "lesbianino". Temas pri sekseca uzado de la lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
* Recepto (esperante)

Kategorio:Hispana kuirarto
Kategorio:Ovaĵoj
Kategorio:Terpomaĵoj
Kategorio:Kulturo de Madrido
Listo de kantonoj de Masaĉuseco

eta|480px|Kantonoj de Masaĉuseco
Masaĉuseco havas jenajn 14 **kantonojn**:
# Barnstable
# Berkshire
# Bristol
# Dukes
# Essex
# Franklin
# Hampden
# Hampshire
# Middlesex
# Nantucket
# Norfolk
# Plymouth
# Suffolk
# Worcester


Masacuseco
Insulo Aquidneck

**Insulo Aquidneck** estas la plej granda insulo en la Golfo de Narragansett. Ĝia oficiala nomo estas **Rod-Insulo** (angle: *Rhode Island*); laŭ ĝi la usona subŝtato Rod-Insulo, al kies kantono Newport ĝi apartenas, ricevis sian (mallongigitan) nomon.

La etimologio de la nomo Rod-Insulo estas duba. Ĝi povus deriviĝi de la mediteranea insulo Rodo, aŭ eble de la nederlanda vorto *rood* (ruĝa), kiun eble uzis la nederlandano Adriaen Block, vizitante la insulon en 1614. Ĉar la nomo favoras konfuzon kun la tuta subŝtato, estas proponoj, ke "Aquidneck Island" iĝu ankaŭ la oficiala nomo.

Plej granda urbo sur la insulo estas Newport (sude), kiu donis al la kantono la nomon. Aliaj urboj estas Middletown (meze) kaj Portsmouth, kiu ampleksas ankaŭ la najbaran insulon Prudence.

Sur la insulo situas pluraj lagoj: centre *Lawton Valley Reservoir*, ''Saint Mary's Pond* kaj *Sisson Pond*, sud-oriente *Nelson Pond* kaj *Gardiner Pond*, sud-okcidente *Almy Pond* kaj *Lily Pond*. Ĉe la norda fino situas granda laguno, nomata *The Cove*, kiu havas nur mallarĝan elirejon al la golfo.

## Trafiko 
Tra la insulo pasas la ŝtata vojo 138, kiu transiras la tutan golfon. Nord-oriente de la insulo ĝi sur la ponto "Sakonnet River Bridge" atingas la kontinentan parton de kantono Newport, sud-okcidente ĝi sur ponto *Claiborne Pell Newport Bridge* iras al la najbara insulo Conanicut Island. Ponto *Mount Hope Bridge'' norde ligas la insulon al kantono Bristol.

Newport havas havenon, uzatan precipe por fiŝkaptaj kaj plezurcelaj boatoj, kaj flughavenon.
Kongro

La **Kongro** aŭ **Marangilo**, (*Conger conger*), estas Angilo el la familio de la Kongredoj, ĝi troviĝas en la orienta Atlantiko de Norvegio kaj Islando al Senegalo, kaj ankaŭ en la Mediteraneo kaj Nigra maro. Kelkfoje ĝi estas vidata en tre malprofunda akvo apud la bordo sed ankaŭ ĝi povas iri al profundo de 1170 m. Ili povas havi longon ĝis 3 m, kaj pezon ĝis 110 kg. Ĝi estas la plej granda angilo en la mondo.

## Bildaro 

Dosiero:Conger sea eel.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Angiloformaj
Kantono Bristol (Masaĉuseco)

**Bristol** estas kantono de Masaĉuseco. Ĝi plenumas parton de la administraj funkcioj de la subŝtato por sia teritorio. Ĝia administra sidejo estas Taunton, sed kelkaj administrejoj estas en Fall River kaj New Bedford.

La kantono sude havas bordon al Atlantiko; tie situas la urbo New Bedford. Okcidente la Golfo de Narragansett etendas brakon (Mount Hope Bay) en la kantonon; tie situas la urbo Fall River.

## Historio 
La teritorio de la kantono estis parto de la brita kolonio *Plymouth* ĝis la 2-a de junio 1685, kiam estis kreita la kantono kaj nomita laŭ sia administrejo, urbo Bristol. En 1691 la kantono eniris la setlejaron *Massachusetts Bay Colony*.

En 1746 la urboj Bristol, Barrington kaj Warren estis donitaj al Rod-Insulo kaj formis tie samnoman kantonon. Tiel la masaĉuseca kantono perdis sian ĉefurbon, sed konservis la nomon.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## La kantonoj de Masaĉuseco sur mapo
Paramo (genro)

***Paramo*** estas neotropisa papilia genro de la subfamilio *Satyrinae* en la familio *Nymphalidae*. La sola specio en la genro, *Paramo aculata*, troviĝas en Sudameriko.

Kategorio:Papilioj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Prometeo (luno)

**Prometeo** estas unu el la naturaj satelitoj de Saturno, kiu orbitas interne de la saturna ringo F.

## Malkovro 
Malkovris ĝin Stewart A. Collins kaj D. Carlson, je la mez-oktobro 1980 sur fotoj de Voyager 1 faritaj la .
eta|maldekstra|Prometeo altiras materion el la ringo F

## Orbito 
Prometeo orbitas proksime de la interna rando de la ringo F, kaj estas ties interna paŝtist-satelito. Bildoj senditaj de Cassini montras, ke la gravito de Prometeo kreas ondojn en la ringo F, kaj ke, kiam la luno
estas ĉe sia apoapsido (do, plej proksima de la ringo) ĝi altiras materion el la ringo.

La prometea orbito estas perturbata de Pandoro: Observoj de 1995 kaj 1996 montris, ke Prometeo malfruis de 20° for de la loko, kie ĝi estu laŭ kalkuloj de 1981, la orbito de Prometeo estas ĥaosa, ĉar ĝi estas en orbita resonanco kun Pandoro. Plej gravaj orbitaj ŝanĝoj okazas ĉiujn 6,2 jaroj, kiam la periapsido de Pandoro laŭliniiĝas kun la apoapsido de Prometeo. Tiam la du lunoj proksimiĝas je 1 400 km.

Prometeo estas perturbanto de la orbito de Atlaso, pli malgranda luno ĉe la ekstera rando de la ringo A, al averaĝa distanco de 1 680 km.

## Formo 
Prometeo estas longforma objekto (119 km × 87 km × 61 km). Ĝia malgranda denso pensigas, ke ĝi estas glacia kaj porhava. Ĝia surfaco montras kraterojn, valojn, klifojn, kvankam ĝi aspektas malpli kraterhava ol la najbaraj lunoj Pandoro, Epimeteo, Jano.

## Nomo 
Ĝia maldaŭra nomo estis **S/1980 S 27**. Oni nomis ĝin laŭ la
titano Prometeo, frato de Atlaso
kaj Epimeteo

Dosiero:Prometheus 12-26-09a.jpg|Foto de Cassini; 
Dosiero:Prometheus Rev 125 Flyby Raw 2010-01-27.jpg|Foto de Cassini; 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Prometeo, Pandoro saturnaj lunoj (el "La Naŭ8 planedoj")] 
* Prometeo, interna paŝtisto de la ringo F el *"The Planetary Society"* 
* Prometeo, el la paĝaro de Jean-Michel 
* La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*")  
* Prometeo kaj Pandoro (el *"Projekto Luno"*) 

Kategorio:Lunoj de Saturno
Malkoro

La **Malkoro** (***Malcorus pectoralis***) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj. Ĝi estas monotipa ene de la genro ***Malcorus***, kio nomigas la specion en Esperanto. Ĝi montras du karakterajn distingilojn kiuj povus ankaŭ esti uzata en Esperanto, nome **ruĝeca orelareo**, pro kio la birdo estas nomita en la angla *Rufous-eared Warbler*, kio estus en Esperanto Ruĝorela malkoro, kaj en la latina scienca nomo oni aludas al nigra **brusta strio** per *Malcorus pectoralis* kio estus en Esperanto Stribrusta malkoro.

Pli ĝenerale tiu birdo estas grizbruneca supre kaj sablokolora al helgriza sube kun tre markataj areoj. Nome la krono estas blankeca kun tre densa kaj fajna nigreca striado el frunto al nuko, iom simila al tiu de la Skotocerko. Sube estas la plej klara distingilo nome **ruĝeca areo** kiu kovras la tutan vizaĝon el la nigra beko kaj ĉirkaŭ la okulo, krom malantaŭe en subvango; en tiu ruĝeca areo ege elstaras la nigreca okulo kaj ege kontrastas kun la tre **blanka gorĝareo**, kiu inkludas ankaŭ mentonon, antaŭan subvangon el la bekobazo kaj kolflankojn. Sube tre markata **nigra strio** separas tiun blankan gorĝareon el la helgriza brusto. En flankoj estas iom da bruneca nuanco. La grizbrunecaj supraj partoj estas pli malhelaj en flugiloj kaj longa vosto, ne tiom levata kiom ĉe la parenca Skotocerko.

Ĝi troviĝas en Bocvano, Namibio kaj Sudafriko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbustaroj kaj herbejoj de malaltaj teroj.

## Fonto 
* BirdLife International 2004.  Malcorus pectoralis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

## Referencoj 
***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378-492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers'' Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ĵerzeja teksaĵo

eta|ĵerzeja teksaĵo
**Ĵerzeja teksaĵo** estas mola, certagrade elasta teksaĵo el fadenoj viskozaj aŭ viskozomiksaĵaj, lanaj aŭ lanomiksaĵaj, kotonaj aŭ silkaj. Ĝi havas fajnan zigzagan strukturon.

Ĵerzeja teksaĵo precipe uzatas por vestaĵoj sportaj kaj libertempaj, por subvestaĵoj kaj por litaĵoj. Ĵerzejaj litaĵoj estas agrable tuŝeblaj, molaj, bone ensuĉas kaj forkondukas de la homa korpo humidon.

La nomo de la teksaĵo probable devenas de la plej granda kaj plej konataj el la Manikinsuloj, la insulo Ĵerzejo.

## Vidu ankaŭ 
* Ĵerzo

Kategorio:Teksaĵoj
Kategorio:Materialoj
Muhen

** Muhen** estas komunumo en la distrikto Araŭo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3489 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150px|Komunuma domo de Muhen
Muhen situas en la valo de la rivero Suro proksimume 8 km sude de la kantona ĉefurbo Araŭo. La komunumo konsistas el la kvar vilaĝoj Untermuhen, Mittelmuhen, Obermuhen kaj Schwabistal. La iam apartaj setlejoj intertempe komplete kunkreskis.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,03 km², de kiuj 2,90 km² estas kovritaj de arbaro kaj 1,20 km² de konstruaĵoj. La plej malalta punkto de la komunumo situas sur alteco de 425 m s.m. ĉe la norda komunumlimo ĉe la bordo de la rivero Suro, dum la plej alta punkto troviĝas sur alteco de 635 m s.m. sur deklivo de la monto *Wannenköpfli*.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Muhen limas en nordo al Oberentfelden, en nordoriento al Gränichen, en oriento al Teufenthal, en sudo al Hirschthal, en sudokcidento al Holziken, kaj en okcidento al Kölliken.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150px|Trajnhaltejo 
Muhen estas konektita al la publika trafikreto per la trama etŝpura fervojo "Suhretalbahn" (Surovalo-Fervojo) de Araŭo al Schöftland.

Okcidente de la setlejoj pasas la kantona ĉefvojo 24 de Araŭo al Sursee. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Okcidento norde en distanco de proksimume 6 kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Muhen datiĝas el la jaro 1045 kiel *Mucheim*.

En mezepoko Muhen ĝis la jaro 1173 troviĝis sub la regado de la Grafoj de Lencburgo, poste ĝi apartenis al la Grafoj de Kiburgo kaj post ties formorto al la Habsburgoj. Ekde la fino de la 14-a jarcento la Muhen formis apartan jurisdikci-distrikton. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, Muhen venis sub berna regado. La tribunala distrikto Muhen estis atribuita al la tribunala distrikto de Kölliken de la voktejo Lencburgo. Kiam okaze de la Helveta Revolucio Argovio estis kun helpo de francaj trupoj liberigita de la ĵurkomunuma servuteco, Muhen estis atribuita al la distrikto Araŭo de la nove fondita Kantono Argovio.

## Vidu ankaŭ 
* Muhen (stacidomo)
* Muhen Nord (stacidomo)
* Mittelmuhen (stacidomo)
* Obermuhen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Muhen
* Muhen en la Historia Leksikono de Svislando
Penjalaro

[eta|200px|Vidaĵo de la masivo de Penjalaro ekde la [Montopasejo Morkuero.]]
**Penajlaro** () estas la plej alta montaro de la Gvadarama Montaro (montaro kiu apartenas al la Centra Sistemo) kaj de la Madrida Regiono kaj Provinco Segovio kun 2.428 metroj alte super la marnivelo. Ĝi estas unu el la pintoj plej simbolaj kaj gravaj de la montara sistemo kaj ĝia pinto estas la pleja altaĵo de la Natura Parko Penjalaro. La altaĵo de Penjalaro estas 1.113 metroj.

En la pinto de tiu ĉi montaro oni povas trovi, krom la geodezian verticon, malgrandan kapelon dediĉatan al la Virgulino Maria kaj plurajn lignajn afiŝojn indikante itinerojn. La pinto de Penajlaro troviĝas en la centro de la samnoma montara masivo, kiu estas el granito kaj ĝi havas serion de sinsekvaj pintoj de nordoriento al sudokcidento. La pinaroj kiuj tapiŝas la flankojn de tiu ĉi montaro kovras ĝin ĝis 1.900 metroj alte kaj de tie aperas la alpaj pratoj. Tie ankaŭ ekzistas pli ol dudek lagetoj el glacia origino kie vivas pli ol dek specioj de amfibioj kaj aliaj bestoj el alta montaro. En Penjalaro lernis la alpinismon la plej gravaj alpinistoj de Madrido kaj ĝi estas montaro tre vizitata de turistoj pro la facilaj aliroj kiujn ĝi havas.

Kategorio:Madrida Regiono
Kategorio:Provinco Segovio
Kategorio:Montoj en Hispanio
Pluviozo

eta|Alegorio de Louis Lafitte (la pentraĵo) kaj Salvatore Tresca (la sekva litografio) je la dua jaro de la franca respublika kalendaro.
**Pluviozo** () estas la nomo de la kvina monato de la franca respublika kalendaro, la dua de la vintra sezono, kiu daŭras ekde la 20-a, 21-a aŭ 22-a de januaro ĝis la 18, 19-a aŭ 20-a de februaro, laŭ la jaro. Ĝi koincidas proksimume kun la ŝajna preterpaso de la Suno ĉirkaŭ la zodiaka konstelacio Akvisto.

La nomo devenas el la latina radiko por pluvo kio kutime okazas en tiu jarepoko.

Kategorio:Franca respublika kalendaro
Skotocerko

[eta|*Scotocerca inquieta saharae* [MHNT]]

La **Skotocerko** (***Scotocerca inquieta***) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj. Ĝi estas monotipa ene de la genro ***Scotocerca***, kio nomigas la specion.

Ĝi estas malgranda specibirdo tre facile distingebla pro sia sinteno kutime **levanta rekte la longan voston dum mallevas la flugilpintojn**. Ĝi estas **grizeca supre kaj blankeca sube** aŭ sablokolora kun tre klare markataj kaj videblaj **ruĝecaj flankoj**. Ankaŭ la kapobildo estas distinga, nome tre markata **nigreca traokula strio** super grizbruneca vango kaj sub tre larĝa hela superokula strio; ankaŭ en krono estas nigreca fajna striado nome en frunto pli kiel punktoj kaj pinte pli kiel vertikalaj strioj. La resto de supraj partoj estas grizecaj, pli malhele en flugiloj kaj vosto, dum la pugo estas ruĝeca kiel la flankoj. Ankaŭ la kruroj estas ruĝecaj. La gorĝo estas blankeca kun sama fajna nigreca vertikala striado.

Ĝi troviĝas en Norda Afriko, Mezoriento al Pakistano kaj Centra Azio, nome en la landoj Afganio, Alĝerio, Egiptio, Barato, Irano, Israelo, Jordanio, Kazaĥio, Libano, Libio, Maŭritanio, Maroko, Omano, Pakistano, Palestino, Rusio, Saŭdarabio, Sirio, Taĝikio, Tunizio, Turkmenio, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Uzbekio, Okcidenta Saharo kaj Jemeno.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Scotocerca inquieta. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Taunton (Masaĉuseco)

**Taunton** estas urbo en kaj la administra sidejo de kantono Bristol en la usona subŝtato Masaĉuseco. Laŭ la stato de  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Taunton estis fondita en 1637 kaj do estas unu el la plej malnovaj eŭrop-stilaj urboj en la teritorio de Usono. Ĝi estis nomita laŭ la angla urbo Taunton en Somerset, de kie venis multaj el la unuaj eŭropaj setlantoj.

Tra Taunton fluas rivero samnoma, kiu iras al la Golfo de Narragansett.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Masaĉuseco
Anna Brüggemann

[eta|300px|Brüggemann kun subtenantinoj de ''Nobody's Doll*-agado sur la [ruĝa tapiŝo de la Berlinale 2018.]]
**Anna Brüggemann** (naskiĝis la 24-an de marto 1981 en München) estas germana aktorino de kinejaj kaj televidaj filmoj.

Anna Brüggemann kreskis en Sudafriko, Stutgarto kaj Regensburg.
En la televida krimfilmo *Virus X* ŝi en 1996 unuafoje profesie aktoris. Sekvis ĉefaj roloj en multaj germanlingvaj kinejaj kaj televidaj filmoj, kiel ekzemple *Ein Dorf sucht seinen Mörder* ("vilaĝo serĉas sian murdiston", reĝisoro Markus Imboden), *Polizeiruf 110 – Resturlaub* ("polica telefonnumero 110 - resta ferio", reĝisoro Hannu Salonen), *Kleinruppin forever* (reĝisoro Carsten Fiebeler), *Oktoberfest* ("oktobrofesto", reĝisoro Johannes Brunner) kaj *Berlin am Meer* ("Berlino marborde", reĝisoro Wolfgang Eissler).

Intertempe ŝi vivas en Berlino. Ŝia frato estas la kinproduktoro *Dietrich Brüggemann*, kiu jam engaĝigis sian fratinon por roloj en siaj produktaĵoj kaj kune kun ŝi verkis la scenaron por sia unua propre verkita filmo, *Neun Szenen* ("naŭ scenoj"), en kiu ŝi ankaŭ havas la inan ĉefrolon.

## Filmografio (elekto) 
* 1996: Virus X
* 1998: Else
* 1999: Anatomie
* 1999: Einer geht noch
* 2001: Ice Planet
* 2001: 100 Pro
* 2001: Ein Dorf sucht seinen Mörder
* 2002: Die Dickköpfe
* 2003: Baal
* 2003: Mitfahrer – Jede Begegnung ist eine Chance
* 2003: Berlin – Eine Stadt sucht den Mörder
* 2003: Tatort – Versprochen (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2004: Tatort – Vorstadtballade (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2004: Tatort – Gefährliches Schweigen (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2004: Kleinruppin forever
* 2004: Süss oder Woycek und das Polaroid
* 2004: Der Mörder meines Vaters
* 2004: Komm, wir träumen!
* 2004: Schatten
* 2005: Polizeiruf 110 – Resturlaub (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2005: Neun Szenen
* 2005: Oktoberfest
* 2005: Stages
* 2005: Katja kann fast alles
* 2006: Wilsberg - Falsches Spiel (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2006: Neun Szenen
* 2006: Tatort – Das Ende des Schweigens (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2007: Der Alte – Doppelspiel (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2008: Berlin am Meer
* 2008: Tatort – Tod einer Heuschrecke (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2008: Der russische Geliebte
* 2008: Bergfest
* 2008: Warten auf Angelina
* 2009: Der Alte – Du darfst nicht mehr leben (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2010: Renn wenn du kannst

## Eksteraj ligiloj 
* profilo en la retejo de ŝia aktora agentejo (germane)
* biografio kaj fotoj en la retejo *filmportal.de'' (germane)

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Küttigen

** Küttigen** estas komunumo en la distrikto Araŭo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 5403 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Küttigen etendiĝas inter la norda bordo de la rivero Aro kaj la kresto de ĉeno de la faldoĵuraso. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Küttigen, Rombach, Horen kaj Kirchberg.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 11,89&nbsp;km², de kiuj proksimume la duono, nome 5,91&nbsp;km², estas kovrita de arbaro kaj 1,90&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 866 m s.m. sur la kresto de la montoĉeno *Wasserflue* kaj la plej malalta punkto sur alteco de 360 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Aro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Küttigen limas en nordokcidento al Oberhof, en nordo al Densbüren, en nordoriento al Thalheim, en oriento al Biberstein, en sudo al Araŭo, kaj en okcidento al Erlinsbach AG.

## Trafiko 
Küttigen estas konektita al la publika trafikreto per tri buslinioj de la loka trafikentrepreno de Araŭo kaj per du poŝtaŭtolinioj de Araŭo al Frick. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo 24, de Araŭo al Frick, kiu pasas tra la montpasejo Staffelegg. La plej proksima alveturejo al la Svisa aŭtovojo A1 estas Araŭo-Oriento tute proksime de la komunuma limo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Küttigen datiĝas el la jaro 1036 kiel *Chutingen*.

En la jaro 1277 la Senjoroj de Kienberg konstruis sur la Egg-kresto la Kastelon Königstein, de kiu hodiaŭ ekzistas nur ankoraŭ ruinoj. De tie ili administris sian etan voktejon, al kiu apartenis krom Küttigen ankaŭ Erlinsbach. De 1335 ĝis 1535 la vilaĝo estis posedaĵo de la Johanitoj, ĝis ili devis vendi sian havaĵon al la urbo Berno. Ek de tiam la vilaĝo troviĝis sub berna servuteco. En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion. Küttigen fariĝis komunumo de la distrikto Araŭo de la nove fondita Kantono Argovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Küttigen
* Küttigen en la Historia Leksikono de Svislando
Eklezio de Norvegio

La **Eklezio de Norvegio** ( en Bokmål aŭ *Den norske kyrkja* en Nynorsk) estas luteranisma ŝtateklezio de Norvegio. Ĝia estro estas la reĝo de la lando. Ĝia fundamento bazas je la Biblio, La Kredo Nicea, Symbolum Apostolorum, Symbolum Athanasianum, Malgranda Katekismo de Lutero kaj la Aŭgsburga konfeso. La eklezio estas membro de la Komunio de Porvoo apud 12 aliaj, inter kiuj oni povas trovi ĉiujn anglikanajn ekleziojn.

## Episkopujoj 
Ĝi dividiĝas en 11 episkopujojn (norvege bispedømme aŭ bispedøme):

* Oslo
* Borg
* Hamar
* Tønsberg
* Agder kaj Telemark
* Stavanger
* Bjørgvin
* Nidaros
* Sør-Hålogaland
* Nord-Hålogaland
* Møre

Kategorio:Kristanismo en Norvegio
Norvegio
Tobias Schenke

**Tobias Schenke** (naskiĝis la 27-an de marto 1981 en Rüdersdorf bei Berlin, tiutempe GDR) estas germana aktoro.

Li konatiĝis pro sia rolo de la junulo Florian en la kineja filmo "Harte Jungs" el la jaro 2000 - tiam li estis 19-jara. En 2003 li faris ekskurson en la mondon de popmuziko: kune kun la kantisto *Adel Tawil* li registris unuopaĵon kun la titolo *Niemand hat gesagt* ("neniu diris").

## Filmografio (elekto) 
* 1994: Geheim - oder was?!
* 1997: Knockin’ on Heaven’s Door
* 1998: Das merkwürdige Verhalten geschlechtsreifer Großstädter zur Paarungszeit
* 1998: Solo für Klarinette
* 1998: Schimanski: Rattennest (epizodo el televida krimfilma serio)
* 1999: Alles Bob
* 1999: Schlaraffenland
* 2000: Harte Jungs
* 2000: Fußball ist unser Leben
* 2000: Heut' Nacht geht was … 100 Pro
* 2002: Knallharte Jungs
* 2002: Ein Leben lang kurze Hosen tragen
* 2003: Alarm für Cobra11: Rock`n Roll (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2003: Der letzte Lude
* 2004: Kleinruppin forever
* 2005: Die letzte Schlacht
* 2005: Die Patriarchin
* 2006: Der Untergang der Pamir
* 2006: Die ProSieben Märchenstunde: Tischlein deck dich
* 2006: Küss mich, Genosse!
* 2007: Große Lügen!
* 2007: Das Feuerschiff
* 2008: Die Weisheit der Wolken
* 2008: Höhere Gewalt
* 2009: Polizeiruf 110: Alles Lüge (epizodo el televida krimfilma serio)
* 2009: Der Seewolf

## Premio 
* 2001: premio DIVA

## Eksteraj ligiloj 
* profilo en la retejo de lia aktora agentejo (germane)
* neoficiala retejo de ŝatantoj de li

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Vergo (muzikilo)

eta|Bastonoj de kano
**Vergo** estas aparta speco de perkutilo, per kiu oni ekfrapas frapinstrumentojn kiel ekz. la grandan tamburon. Ĝi devenas de la janiĉara muziko kaj origine estis farita el branĉetoj, kiuj estis kunligitaj ĉe la malsupra finaĵo; la sonefekto similas al tiu de  ŝtalbalailo. Ĝi eniris en la 18-a jarcento en la orkestron, kie ĝi i.a. en la komika opero de Mozart *Die Entführung aus dem Serail* (1782) devis krei „turkan“ sonetoson. La vergo ankaŭ estis uzata dum aliaj epokoj en la muziko de la balkanaj popoloj, ankaŭ kombinite kun normala tamburperkutilo.

Moderna vergo konsistas el maldikaj bastonoj el betuloligno aŭ plasto, enigita en mantenilo; entute ĝi estas ĉ. 40&nbsp;cm longa. La unuopaj bastonoj estas ĉirkaŭata de plastoringo, kiujn la frapinstrumentisto povas forŝovi laŭlonge, por influi la sonon. Ĉi tiun specon de vergo oni uzas ankaŭ ĉe la frapinstrumentaro anstataŭ la ŝtalbalailo kaj frapas per ĝi la malgrandan tamburon.

Pli malofte oni uzas la vergon kiel idiofono, batante ĝin en la platan manon. Laŭ ĉi tiu principo estas konstruita surbataj idiofonoj kiel la polinezaj *Puili*, kiuj konsistas el plurfoje laŭlonge fenditaj bambuotuboj, kiu tiel rezultigas iuspecan faskon. Ili generas raspan sonon.

Kategorio:Frapinstrumentoj
Kategorio:Idiofonoj
Suĉkloŝo

eta|Suĉkloŝo
**Suĉkloŝo** (iam ankaŭ **instalista sonorilo** aŭ **puriga sonorilo**) estas permana ilo kun karaktera formo por purigado de ŝtopitaj forfalaĵtuboj ĉe kanalizo de akvo en hejmoj. La ilo konsistas el kloŝo farita el gumo, kaj tenilo plej ofte farita el ligno.

Similaj gumaj kloŝoj foje estas uzataj por tute alia celo, nome kiel tiel nomataj sonorildampiloj de latunaj blovinstrumentoj en ĵaza muziko. Temas pri permana dampado de sono fare de ludanto per speciala instrumento. Siatempe kelkaj muzikistoj eĉ uzis suĉkloŝojn sen la ligna tenilo.

Kategorio:Iloj
Kategorio:Akvo
Ema Destinnová

**Ema DESTINNOVÁ** (naskiĝis la 26-an de februaro 1878 en Prago, mortis la 28-an de januaro 1930 en České Budějovice; ankaŭ *Emmy Destinn*, naskonome *Emilie Věnceslava Pavlína Kittlová*) estis ĉeĥa operkantistino. Krom Geraldine Farrar ŝi validis kiel unu el la plej bonaj dramaj sopranvoĉoj de sia tempo. Ema Destinnová estis elstara interpretisto de la verkoj de Wolfgang Amadeus Mozart, Richard Wagner kaj de la itala opero, sed ankaŭ de ĉeĥaj komponaĵoj, ekz. tiuj de Smetana kaj Zdeněk Fibich. Krome ŝi komponis kelkajn lidojn kaj verkis poemojn kaj romanojn.

## Verkoj 
### Poemaroj 
* Květy sněhu
* Der Galante Abbé, muzikigita de Leo Blech en 1907

### Romanoj 
* Dr. Tasanová
* Kněžna Libuše. Prago 1910
* Ve stínu modré růže. Prago 1921

### Tradukoj 
* Radúz a Mahulena (ĉeĥa fabelo en la germanan)
* Libreto Kovařovický Psohlavci

### Dramo 
* Nadarmo. Dramo prezentita en *Švandovo divadlo*

### Sonregistraĵoj 
* CD 4925 E. Destinnová – Arias and songs 1901-1909
* CD 5806 E. Destinnová – Arias and songs 1910-1921
* CD 5807 E. Destinnová – Arias and songs 1901
* LP 1701 E. Destinnová – Český repertoár

## Biografio 
* A. Rektorys: Ema Destinová. Prag 1936
* M. Martinková: Život Emy Destinové. Plzeň 1946
* V. Holzknecht:Ema Destinnová. 1904-1988
* V. Haškovec:Galerie géniů, aneb, Kdo byl kdo
* Češi a Moravané. En: Galerie nesmrtelných.
* L. Souček: Kdo byl kdo
* Kdo byl kdo v našich dějinách do roku 1918
* M. Bajerová: O Emě Destinnové
* B. Plevka: Severočeské hudební kapitoly. 1922
* K. Honolka: Slavné primadony. 1913, 1988
* B. Adamičová: Světoví pěvci 20. století
* M. Pospíšil: Veliké srdce. 1947
* Velké ženy české
* B. Plevka: Život a umění Emy Destinnové. 1922

## Vidu ankaŭ 
* Ĉeĥlingvaj verkistoj*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* (57) enskriboj pri Ema Destinová en la *datumbanko de la ĉeĥa nacia biblioteko'' (Databáze Národní knihovny ČR) 

Kategorio:Ĉeĥaj operkantistoj
Kategorio:Operkantistoj
Kategorio:Sopranistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj muzikpedagogoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la ĉeĥa lingvo
Kategorio:Germanlingvaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥlingvaj poetoj
Pandoro (luno)

**Pandoro** estas unu el la naturaj satelitoj de Saturno, kiu orbitas ekstere de la saturna ringo F.

## Malkovro 
Malkovris ĝin Stewart A. Collins je la mez-oktobro 1980 sur fotoj de Voyager 1 faritaj la .

[eta|maldekstra|[Ringo F "paŝtita" de Pandoro (ekstere) kaj Prometeo (interne)]]

## Orbito 
Pandoro orbitas proksime de la interna rando de la ringo F, kaj estas ekstera paŝtist-satelito de tiu ringo.

Ĝi perturbas la orbiton de Prometeo. Ambaŭ lunoj havas ĥaosajn orbitojn, ĉar ili estas en orbita resonanco.

## Formo 
Pandoro estas neregula objekto. Ĝia malgranda denso pensigas, ke ĝi estas glacia kaj porhava. Ĝia surfaco montras kraterojn, pli multenombrajn ol tiuj de Prometeo, sed malmulte da valojn kaj klifojn.

## Nomo 
Ĝia maldaŭra nomo estis **S/1980 S 26**. Oni nomis ĝin laŭ Pandora, la unua virino kreata de la gedioj, kaj edzino de Epimeteo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Prometeo, Pandoro saturna luno (el "La Naŭ 8 planedoj") 
* Pandoro, saturna luno (el *Views of the Solar System*) 
* Pandoro, ekstera paŝtisto de la ringo F el *"The Planetary Society"* 
* Pandoro, el la paĝaro de Jean-Michel 
* La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*")  
* Prometeo kaj Pandoro (el *"Projekto Luno"*) 

Kategorio:Lunoj de Saturno