open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marion (Indianio)

eta|280px|Marion, aera vido de sud-okcidento
**Marion** [mErjen] estas urbo en centra Indianio. Ĝi estas ĉefurbo de kantono Grant.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Marion estas nomita laŭ Francis Marion, generalo el Suda Karolino dum la Usona Revolucio.

La urbo estas la nasko-loko de James Dean. En proksima Fairmount naskiĝis la bildstriisto Jim Davis.

## Geografio 
Marion situas ĉe , ĉe rivero *Mississinewa* [misisiniŭa].
La urbo havas areon de 34,6 km², el kio 0,3 % (0,1 km²) estas akva.

## Eksteraj ligiloj 
* Kantono Grant
* gazeto "The Chronicle-Tribune"

Kategorio:Urboj de Indianio
Loxian

**Loxian** estas lirika fikcilingvo kreita de Roma Ryan por kanzonoj je fama kantistino Enya. La ĉefa celo de la projekto estas ŝajne belsona.

Specimeno

Less than a pearl (kanzono)

Da rhay-sy o'
Mal lay-rhee o' 
Sav-ay-ly o'
Kad-ay-ly o'
Hey o nay Kor-rhe-ay 
Ah hey o nay ka ru mmay
Eh hymm a vl-la rhe-ea kan 
Eh hymm a ka lla mmay o an
O ay ka nee hymm nno hymm
O ay ka nee hymm nno hymm a rhay.

Hii-yha...
Hii-yha...
Hii-yha...
Hii-yha...

He-ah vi-iya me-ne mmay 
A he ah lu-ua no ee-tay
Eh o th-ay-a rhee lloo ka
Eh o mer-ra man a saa
Hey nal oroom-may hymm nno hymm
Ah hey nal ba-na hymm nno a rhay.

Hii-yha...
Hii-yha...

## Eksteraj ligiloj 
http://enya.szm.com/amarantine/loxian.htm

Kategorio:Fikcilingvoj
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Chicago Cubs

**Chicago Cubs** (*Ĉikagaj Ursidoj*) estas usona basbala teamo en la Grandaj Ligoj de Basbalo. Ĝi apartenas al la Nacia Ligo, kaj konkursas en ties Centra Divido.

* Urbo: Ĉikago
* Kromnomo: Cubs
* Koloroj: Bluo, Ruĝo kaj Blanko
* Fondiĝo: 1876
* Stadiono: *Wrigley Field* (maksimuma spektantaro: 41 118 - konstruiĝis en 1914)
* Ĉampionoj de la Mondserio: 1907, 1908, 2016

## Eksteraj ligiloj 
*  (angle, hispane)

Kategorio:Basbalaj teamoj en Usono
Originala versio

**Originala versio** aŭ malofte **origina versio (OV)** estas tiu versio de verko (ekz. filmo aŭ libro), en kiu la verko komence ekestis - kontraste al tradukitaj versioj, kiuj ekestas nur poste surbaze de la originala versio, pere de tradukado. Ekzemple ĉe filmoj tio signifas, ke en la originala versio la sono de la filmo ne estas dublita, do la lingvo uzata en la sono estas la originala. Por projekcii filmojn al neparolantoj de la originala lingvo, oni povas aŭ traduki la sonon en alian lingvon (*dubli*) kaj tiel krei novan alilingvan version, aŭ oni projekcias la originalan version kun subtekstoj en alia(j) lingvo(j).

Kategorio:Traduko
Kategorio:Literaturo
Kategorio:Kino
Konto

**Konto** estas baza strukturo por registri fluon kaj staton de mono kaj ĉio, kion oni povas esprimi per monunuoj. Oni distingas inter *bankokontoj* kaj *internaj kontoj* uzataj ĉe librotenado.

Por ambaŭ validas:

Oni povas reprezenti konton kiel tabelon kun ajna kvanto da linioj kaj du kolumnoj nomataj *debeto* kaj *kredito*. En tiun tabelon oni enskribas monsumojn. Ĉe praktika uzo oni aldonas helpajn kolumnojn kiel dato, klarigo aŭ sinsekva numero.

Oni identigas konton per numero. Ĉe librotenado oni aldonas nomon (kompreneblan difinon). Ĉe bankokontoj oni ricevas tian (ne ĉiam senambiguan) difinon per la nomo de la kliento kaj la tipo de la konto.

Unu konto enhavas enskribaĵojn en unu valuto. Plej ofte estas la oficiala valuto de la koncerna lando, sed ekzistas ankaŭ kontoj en eksterlanda valuto.

## Kontoj ĉe librotenado 
Oni distingas inter kontoj
* aktivaj, kiuj reprezentas uzon de kapitalo
* pasivaj, kiuj reprezentas devenon de kapitalo
* profitaj
* malprofitaj

La sumo-diferenco inter la debetaj kaj kreditaj enskribaĵoj nomiĝas **saldo**. Aktivaj kaj malprofitaj kontoj altiĝas debetante, pasivaj kaj profitaj kreditante.

## Bankokontoj 
Principe ankaŭ bankokontoj kongruas al la supra priskribo, kaj efektive ili eniras la librotenadon de bankoj. Oni atentu, ke aktiveco kaj pasiveco estas rigardataj el vidpunkto de la banko, do bonhava konto estas pasiva, prunta konto aktiva.

Oni distingas ekzemple:
* kurantajn kontojn  por trakti pagojn kaj ricevon de pagoj, ekzemple per ĝiroj aŭ ĉekoj, sed ankaŭ interne de la banko, ekz. kotizojn por valorpapera deponejo
* ŝparkontojn por deponi monon (precipe malgrandajn sumojn) kontraŭ interezo
* fiksdatajn kontojn kun simila senco kiel ŝparkontoj, sed la kliento rericevas la monon nur je antaŭdifinita dato kaj rekompence ricevas pli altan interezon
* kreditkontojn por trakti pruntojn

### Vidu ankaŭ 
* spezokonto
* bilanco
* internacia bankkonta numero (IBAN)
* saldo
* debeto
* Borel, Jean 1910/1922 : *Komerca Korespondo*, Möller & Borel, Berlino, 48 paĝoj

## Referencoj 
Kategorio:Mono
Psikologiismo

**Psikologismo** estas ismo el psikologio, kiu juĝas ke tutaj normoj de menso estas konformaj kun normoj de reala mondo. Se ĝi estus vero la logiko kiu estas la disciplino normativa kaj ĝi estas komprenebla apriori estas unu el branĉoj de psikologio kiu estas nature aposteriori. Edmund Husserl opiniis ke se tiu estis vero nenia leĝo de vera normo estus komprenebla al menso. La psikologoj estis ekzemple John Stuart Mill, Franz Brentano, Gottlob Frege kaj Sigmund Freud.

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Psikologio
Cantr II

***Cantr II*** estas retumilo-bazata "*ege multludista enreta rolludo*" (MMORPG), kiu havas la celon simuli socion. Pro tiu motivo, la tuta socia mondo evoluas per la ludantoj, kaj ne estas neludantaj (robotaj) rolantoj. Ne estas antaŭskribita historio, nek fiksita ekonomia aŭ politika sistemo, nek programita mono aŭ antaŭdifinitaj roloj. Ĉiu ludanto mem decidas, kia estas lia rolanto kaj kiuj estas ties celoj, kaj la defio estas ludi la rolanton konsekvence kaj atingi la celojn.

La rolanto estas dependa je la rolantoj ĉirkaŭ si, kaj la ludanto provas atingi la celojn de la rolanto dum li ludas la personecon de tiu rolanto konsekvence. Socio estas formata per ambaŭ fortegaj kaj malfortaj homoj kaj malsamaj ekonomiaj, politikaj kaj militaj strukturoj, de kiuj ĉiuj povas aliiĝi momente.

La ludo ekfunkciis ĉirkaŭ la jaro 2002. Ne estas kostoj por ludi kaj ĝi funkcias per volontuloj. La ludo havas sian propran forumon, IRC-kanalon, ret-gazeton, kaj eĉ sian propran vikion por trairi la ampleksan mekanikon de la ludo. *Cantr II* estas ludata de pli ol 800 ludantoj, kiuj rolumas per pli ol 4.700 rolantoj. Ĉirkaŭ 60 de tiuj rolantoj parolas Esperanton.

*Cantr II* estas en konstanta evoluado kaj oni povas ludi ĝin en diversaj lingvoj: la angla, esperanto, la franca, la germana, la hispana, la nederlanda, litovia, la pola, la portugala, la rusa, la sveda, la turka,  la finna, la loĵbana, la itala kaj la bulgara.

## Vidu ankaŭ 
Ludo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de *Cantr II*
* Oficiala Vikio
* Diskutadforumo 

Kategorio:Videoludoj
Renato Russo

**Renato MANFREDINI Júnior** estas la vera nomo de **Renato Russo** (Rhe**na**tu **Rhu**su). Li naskiĝis en la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejrio, la 27-an de marto, 1960 kaj forpasis la 11-an de oktobro, 1996, en la sama ŝtato.

Li naskiĝis en mezklasa familio kaj estas unu el la plej gravaj rokaj kantistoj de Brazilo.
Lia voĉo estis belega kaj belsonega; liaj muzikoj kelkfoje temas pri gravaj aferoj aŭ rakontas pri nia ĉiutago.

Laŭ la opinio de multaj personoj, Renato Russo estis grava muzika poeto kiu skribis kaj kantadis pri tio, kio okazas kaj trapasas ene de animo ĉar li kapablas per lia muziko, traduki siajn plej intimajn pensojn kaj sentojn.

Antaŭ fariĝi fama kantisto, li partoprenis en rokobando nomita “Aborto Elétrico” ( Elektra Aborto), krom esti instruisto pri la angla lingvo, ĵurnalisto, ktp... Ĝuste meze de la okdekaj jaroj (1984), li estis invitita de la famega surdiskiga EMI por surdiski sian unuan diskon kiel apartenanto de la rokobando “Legião Urbana” (Urba Legio).

Sole, li verkis la sekvantajn KD-ojn:

# Stonewall Celebration Concert – 1994 (tute angle).
# Equilíbrio Distante - 1995 (tute Itale).

Krom antaŭaj KD-oj, post lia forpaso oni publikigis aliajn du KD-ojn:

# O Último Solo – 1997 (angle kaj itale).
# Presente – 2003 ( angle kaj portugale)

## Eksteraj ligiloj 
http://www.legiao-urbana.com.br/legiao-urbana/

Russo, Renato
Sărata (Panticeu)

**Sărata (Panticeu)** [sərata] ( so:telke) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Gherla. En 1910 ĝi nombris 906 loĝantojn (rumanoj, ciganoj), en 1992 374. Ĝia unua skriba mencio estis en 1320. En mezepoko ĝi estis hungara vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Panticeu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Suarăș

**Suarăș** [sŭarǝŝ] () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Dej. Administre ĝi apartenas al la komunumo Bobâlna (Cluj).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 408 loĝantojn (rumanoj), en 1992 176. Ĝia unua skriba mencio estis en 1507.

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Tranișu

**Tranișu** [traniŝu] () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Huedin. En 1910 ĝi nombris 1 131 loĝantojn (rumanoj), en 1992 596. Ĝia unua skriba mencio estis en 1839. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Poieni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Crișeni (Atid)

**Crișeni**  (hungare: **Kőrispatak**, koe:riŝpatak) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Odorheiu Secuiesc. Administre ĝi apartenas al la komunumo Atid.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1313 loĝantojn, en 1992 estis 729 (97 % da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kőrispatak apartenis al Hungario (*Udvarhely*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* András Bálint (21-a de majo 1943 – Miercurea Ciuc, 27-a de decembro 1994): ĵurnalisto, redaktoro de Hargita Népe.
* Erzsébet Péter Ütő (28-a de februaro 1933): tekstilistino
* Dénes Szabó (17-a de decembro 1901 – Szeged, 21-a de januaro 1978): kuracisto, kirurgo, universitata privatprofesoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Nevuso

[eta|[Cindy Crawford havas nevuson ĉe la supra lipo]]eta|nevusoj sur la ŝultro
**Nevuso** () estas loka difekto de la haŭto, simila al tubereto aŭ makulo, de pigmenta aŭ vaskula deveno, pli-malpli malhela aŭ ruĝa, bruna. 

Nevusoj aperas dum la dudekaj aŭ la tridekaj unuaj jaroj de la homa vivo kaj povas evolui dum la tempo kun malsamaj formo kaj koloro.
 
Nevuso estas haŭtŝanĝiĝo, kiun kaŭzas la pigmenta perturbo de la haŭto, plimultiĝo de angioj aŭ aliaj aĵoj en la dermo aŭ epidermo (ĉe aliaj specioj de nevuso kiel ekz. ĉe la blua nevuso (aŭ mongola makulo), la diskreskita histo troviĝas profunde en la subaj tavoloj de la haŭto kaj sube de la dorso (ĝi aperas ĉefe ĉe indianoj, nigruloj, azianoj). La surfaco de nevusoj povas esti glata aŭ tubereta.. 

Plimulto de la nevusoj elformiĝas per trokresko de normalaj haŭtaĵoj, kiuj tenas la originalan funkcion. Kelkaj nevusoj perdas la kutiman strukturon, iĝas malbonintencaj, kancerigaj. Tia estas la ’naevus sebaceus’, kiu entenas harfoliklojn kaj sebajn glandojn. La pigmentita giganta nevuso estas neregula, malhelbruna aŭ nigra makulo, kiu povas evolui al ’malignus melanoma’. El aliaj pigmentitaj nevusoj (ekz. blua nevuso aŭ *junctionalis naevus*) povas elformiĝi haŭta kancero. 

Kelkaj pigmentitaj nevusoj apartenas al sistemaj malsanoj (makuloj '**, malhelbrunaj makuloj) povas signi Albright-sindromon kaj simptomon de Recklinghausen-malsano. 

La plej disvastiĝintaj haŭtŝanĝiĝoj estas la pigmentaj nevusoj, sed konataj estas aliaj nevusoj tiel ekz. la liruĝaj hemonevusoj, fajromakuloj, kiuj elformiĝas el angioj kaj ofte malaperas spontane post kelkaj jaroj. 

La epidermaj nevusoj (kiel ekz. **') elformiĝas per trokresko de normalaj epidermoj. Ili estas ĝenerale karnokoloraj aŭ flavetaj.

## Vidu ankaŭ 
* Efelido (pro sunefiko)
* Lentugo (pro aĝefiko)
* Naskomarko (naskiĝmakulo)
* Melanomo
* Muŝo (estetiko)

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Dermatologio
Kategorio:Medicina terminologio
Crișeni (Mociu)

**Crișeni** [kriŝenj] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 428 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 328 (rumanoj, 3,4 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1378. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al Mociu.

En la censo de 2002 la 298 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Fonto 
* Magyar nagylexikon

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Georges Couthon

eta|
**Georges COUTHON** (naskiĝis la 22-an de decembro 1755 en Orcet, mortis la 28-an de julio 1794 en Parizo) estis franca politikisto. Li estis strikta aliancano de Robespiero kaj Louis de Saint-Just en la Publikbona Komisiono, kiu gvidis la revolucian Francion dum la jakobina diktaturo (1793–94).

Couthon iĝis en 1788 advokato de la malriĉuloj en Clermont-Ferrand. Li laboris ekde 1791 en Parizo kiel reprezentanto de legifara asembleo de la revolucio. Oni elektis lin en 1792 ano de la Nacia Konvento, kie li aliĝis al la plimulto, kiu voĉdonis en januaro de 1793 al morta kondamno de Ludoviko la 16-a. Tiutempe liaj piedoj paraliziĝis pro iu malsano. Kvankam li estis ligita al rulseĝo, en novembro kaj decembro de 1792, marto de 1793 surprenis taskojn en la provinco. Li akuzis en la Konvento moderajn reprezentantojn de la girondistoj kaj je lia propono, oni arestis ilin la . La jakobinoj en alianco kun la parizaj malriĉuloj transprenis la direktadon de la revolucio.

La  Couthon kaj 4 konatuloj iĝis anoj de la Publikbona Komisiono. Ili ellaboris novan konstitucion, kiun ili prezentis en la Konvento la . Couthon restis ano de la komisiono, sed oni traorganizis ĝin post monato. La  oni sendis lin al la kontraŭrevolucia Liono por rekonkeri la urbon. La urbo kapitulacis la ; Couthon tuj abdikis pri la kapitana posteno por eviti la detruon de la urbo (laŭ ordonoj de la Konvento). Li parolis antaŭ la Konvento kaj alvokis ekstermi la malamikojn de la respubliko. En marto kaj aprilo de 1794, li apogis je Robespierre kaj Saint-Just kontraŭ la grupo gvidata de radikale demokrata Hébert kaj modera Danton. Couthon tiel certigis la akceptigon de la leĝo de . Tiu leĝo rapidigis la juĝadon de la revolucia tribulano kaj senkatenigis regadon de la teroro. La gvidantoj de la Robespierre-frakcio trafis kreskantan kontraŭstaron kaj, la , grupo de kontraŭstarantoj arestis Couthon, Robespierre kaj Saint Just. Oni senkapigis ilin sekvatage kun 19 pliaj fiduloj de Robespierre.

Kategorio:Franca Revolucio
Plaiuri

Plaiuri estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Plaiuri (Strungari) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Plaiuri (Petreştii de Jos) estas vilaĝo en Distrikto Cluj.
Tioltiur

**Tioltiur** () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Gherla. Administre ĝi apartenas al Corneşti (Cluj).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 655 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 269 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1305. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Ferdinand Foch

**Ferdinand FOCH** (pron. [foŝ], n. la 2-an de oktobro 1851 en Tarbes, Francio - m. la 20-an de marto 1929 en Parizo) estis marŝalo de Francio, ĉefkomandanto de la ententaj armeoj dum la lastaj monatoj de la Unua Mondmilito.

Li abiturientiĝis en julio 1870, dumtempe ekis la milito. Post la armistico de 1871, li revenis al jezuita lernejo de Saint-Clément, kie li devis loĝi kun engarnizonigitaj germanaj soldatoj. La doloro kaj la venĝosento instigis lin iri la soldatan vivovojon. Li celis reakiri Lorenon kaj la urbon Messon por Francio

Li estis lernanto en *École Polytechnique* dum du jaroj kaj en 1873 iĝis lernanto de ''École d'Application de l'Artillerie* (artileria lernejo). Li iĝis artileria oficiro, ano de Artileria Komisiono de Parizo (ĉ. 1880). Li geedziĝis en Bretonio kaj akiris kastelon Trofeunteuniou, kiu iĝis por li dua familia hejmo, en la komunumo Ploujean (ekde 1959 parto de pli vasta komunumo Morlaix) en la departemento Finistère de la administra regiono Bretonio.

Foch en 1885 iĝis studento de *École Supérieure de Guerre'' (Militista altlernejo). Li revenis en 1895 al la altlernejo en rango de majoro kaj iĝis adjunkto, iom poste profesoro.
eta|maldekstra|
En 1908 li estis jam brigada generalo, kiam ĉefministro Georges Clemenceau nomumis lin gvidanto de la lernejo. La ŝlosilvortoj de lia instruado estis: ideo kaj volo.

Li iĝis divizia generalo en 1911.

Dum la unua mondmilito, Foch komence batalis en Loreno. Lia taĉmento forte kontraŭstaris kaj tiel helpis la ĉefkomandanton Joseph Joffre en la unua batalo de la Marno.

En 1915-16, li sensukcese provis trarompi la germanajn liniojn.

Ekde majo de 1917, li estis konsilanto de la ententaj armeoj. Post eksiĝo de la Rusa Imperio (Sovetunio), Foch proponis komunan komandantaron, sed la brita ĉefministro David Lloyd George kaj Clemenceau ne akceptis tion nur post la germanaj sukcesoj en marto de 1918 (26-an de marto). Helpe de la usonaj soldatoj kaj militaraj materialoj, li sukcese venkis la germanojn.

Li ricevis la rangon marŝalo la 6-an de aŭgusto 1918.

## Bibliografio 
* B. H. Liddell Hart: Foch: The Man of Orléans (1931)
* James Marshall-Cornwall: Foch as Military Commander (1972)

## Vidu ankaŭ 
* Avenuo Foch
* Avenue Foch (stacidomo) en Parizo
* Foch (stacio en Liono)

Kategorio:Francaj marŝaloj
Kategorio:Polaj marŝaloj
Kategorio:Britaj feldmarŝaloj
Kategorio:Francaj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Francaj generaloj de la 20-a jarcento
Kategorio:Grandaj krucoj de la Honora Legio
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Mortintoj en la 7-a arondismento de Parizo
Kategorio:Homoj de Hautes-Pyrénées
Kategorio:Ordenitoj de Virtuti Militari
Kategorio:Titoluloj de la franca Milita Kruco 1914-1918
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Moskvaro

**MOSKVARO** estas poemkolekto de kvar moskvaj Esperanto-poetoj: Valentin Melnikov, Klara Ilutoviĉ, Solomon Vysokovskij, Oĉjo Dadaev. Eldonita de Impeto en Moskvo, 1998. 96 paĝoj. Postparole - eseo de Nikolao Gudskov pri Moskva skolo de Esperanto-poezio.

## Vidu ankaŭ 
* Moskva Literatura Esperanto-klubo

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo pri *Moskvaro*, kun ligo al recenzoj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Moskva skolo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1998
Kategorio:Libroj de Valentin Melnikov
Kategorio:Esperanto-poeziolibroj
Kategorio:Eldonaĵoj de Impeto
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kojonov Luĉjo

**Kojonov Luĉjo** ''(ruse: Лука Мудищев, Luka' Mudisĉev)'' - rusa maldeca, krude obscena poemo, aperinta en 1830-aj jaroj, ofte mise atribuata al Ivan Barkov. La vera aŭtoro estas nekonata. Malgraŭ frivola tono enhavas bonan konsilon: esti singarda en seksa vivo.

Kojonov Luĉjo - Esperanto-traduko de Valentin Melnikov estis eldonita en 1995, legebla ankaŭ rete.

Kojonov Luĉjo
Plaiuri (Petreștii de Jos)

**Plaiuri (Petreştii de Jos)** [plajurj] () estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Turda. En 1910 ĝi nombris 506 loĝantojn (rumanoj), en 1992 219. Ĝia unua skriba mencio estis en 1381. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Administre ĝi apartenas al Petreştii de Jos.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Amhara lingvo

300x300px|eta| Amhara lingvujo en Etiopio, unu el la naŭ etnaj regionoj |alternative=|maldekstra
La **amhara** ( *Amarəñña* [amarɨɲːa]) estas post la araba la plej granda ŝemida lingvo en la mondo, kiu estas parolata de ĉirkaŭ 22 milionoj da personoj. Ĝi estas la oficiala lingvo de Etiopio, dum la oroma lingvo estas la plej vaste parolata lingvo. Ankaŭ en Eritreo kaj Israelo estas amhara-parolantaj minoritatoj. La amhara estas parolata de la amharoj kaj havas propran alfabeton per kiu oni skribas la nomon de la lingvo kiel አማርኛ. La amhara estas proksime rilata al tigraja lingvo kaj la tigra lingvo, ĉiuj tri disvolvitaj el la praa geeza lingvo.

La amhara estas la laborlingvo de la federacia registaro de Etiopio, parolata plejparte de la loĝantoj de urboj en Oromio, kaj multe malpli en kamparaj regionoj, kie regas oroma lingvo.

La amhara estas ankaŭ parolata en Egiptio, Israelo, Svedio kaj Eritreo.

## Amhara alfabeto 
maldekstra|eta|379x379ra|Mapo kun kelkaj afrikaj lingvoj interalie la amhara.
400x400px|eta| Amhara skribo sur etiopia aviadilo:  *vi-Ītyōṗṗyā* |alternative=|centra

## Vidu ankaŭ 
Geeza lingvo

Oroma lingvo

## Eksteraj ligiloj 
## Noto 
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtema artikolo en la afrikansa vikipedio je la 9-a de oktobro 2019.

## Referencoj
Hipokoliedoj

[eta|*Hypocolius ampelinus* - ([MHNT)]]
La **hipokolio** (*Hypocolius ampelinus*) estas la unusola birdospecio en la familio **hipokoliedoj** (*Hypocoliidae*) el la ordo de la paseroformaj birdoj. La sistematika pozicio de la hipokolio estas neklara. Oni enordigis ĝin, kaj iuj ankoraŭ enordigas, al la bombiciledoj (*Bombicillidae*). Kelkaj sistematikistoj metas la specion ankaŭ en la proksimecon de la piknonotedoj (*Pycnonotidae*).

La disvastiĝejo etendiĝas de Nordafriko tra Irano ĝis al Hindio. Ĉe la orienta Mediteranea marbordo ĝi estas malofta vintrogasto. Ekster la kovotempo ĝi vivas precipe je malgrandaj grupoj en ĝardenoj aŭ palmoboskoj. La timema birdo nutras sin per beroj, daktiloj, figoj, morusoj aŭ ankaŭ insektoj. La griza plumarkoloro ne estas evidente diferenca inter maskloj kaj inoj. Sed la masklon ornamas starigeblaj nigraj kapoplumoj, kiuj al la ino mankas. La vostoplumoj je la fino estas nigraj. Simile al la laniedoj (*Laniidae*) la hipokolio havas je ambaŭ flankoj de la kapo triangulan, nigran strion, kiu super la okuloj malantaŭen larĝigas.

La grandan, pelvetoforman neston ambaŭ maljunbirdoj konstruas, plej ofte kaŝite en la folibranĉaro de plamoj. La ovaro konsistas el kvar ĝis kvin ovoj. Junbirdoj havas flavebrunan plumaron. Je la vostoplumoj mankas la nigra koloro.

La hipokolio estas nemigranto aŭ mallongdistanca migranto. Kiom la inventaro nombras, pri tio ne ekzistas klaraj informoj, sed tiu birdo ne estas aljuĝita al la endanĝerigitaj birdospecioj. En ĝia ĉefa disvastiĝejo en Mezopotamio ĝi nombriĝas al la oftaj birdospecioj.

## Eksteraj ligiloj 
* factsheet von birdlife international 2005; engl. 

Kategorio:Paseroformaj
Sântioana (Țaga)

**Sântioana** [sıntijoana] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Gherla. Administre ĝi apartenas al Țaga.

## Loĝantaro 
En 1910 Vasasszentiván nombris 492 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 549 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1305. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Szolnok-Doboka. En 1941 provizore, en 1966 definitive oni aligis al ĝi Cezariu.

== Komunumoj pri *szentiván* (=Sankta Ivano) en Hungara reĝlando ==

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Cezariu

Cezariu (ĉezariu) () estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Dej. En 1910 ĝi nombris 313 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1336. La hungara vilaĝo en 1603 pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). En 1966 ĝi estis aligita al Sântioana.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Civitaneco

**Civitaneco** aŭ **nacieco** estas aro da ĉiuj rajtoj pri kiuj disponas grupo da personoj, kiuj ĝuas la politikajn rajtojn de certagrade memstara politika unuo, ekzemple ŝtato (**ŝtatcivitaneco**), politika partio (Civitaneco), organizaĵo ( ekz. la Esperanta Civito) aŭ aŭtonoma urbo rigardata kiel politika organizaĵo (Civito). La aron da tiuj rajtoj oni ofte nomas civitaneco; al ĝi apartenas kutime la rajto restadi sur la teritorio de la unuo kaj pli-malpli libere moviĝi en ĝi; en demokratioj ankaŭ la rajto baloti.

## Konceptoj en aliaj landoj kaj lingvoj 
Ĝenerale eblas diri, ke la signifo de la nocio *civitaneco* komplike difineblas. Ĝi ŝanĝiĝis en la paso de historio kaj ĝi estas diferenca ankaŭ laŭ la geografio. 

En aliaj lingvoj ekzistas diversaj malsamaj konceptoj: 

* Civitaneco en la angla estas tradukata per "*Citizenship*" kaj en la germana per „*Staatsbürgerschaft*“.
* Ŝtatcivitaneco en la angla estas tradukata per  "*Nationality*" (eo: nacieco) kaj en la germana per „*Staatsangehörigkeit*“ (**ŝtataneco**).
Civitaneco aŭ nacieco estas atestita en maniero difinita de la ŝtato. Tamen, la praktiko en malsamaj landoj vaste varias: de la rajto tute ne havi dokumentojn kiel ekzemple en Britio ĝis devigaj ID-kartoj en Eŭropa Unio aŭ eĉ plurpaĝan pasporton en kelkaj landoj kiuj estis parto de la iama Sovetunio. 

### Civitaneco per investo 
En kelkaj landoj (interalie en Antigvo kaj Barbudo, Sankta Lucio, Dominiko) eblas akiri civitanecon aĉetante nemoveblaĵojn aŭ investante en la landa ekonomio. Ĉi tiu formo por akiri civitanecon nomiĝas civitaneco per investo kaj estas disvastigita en Eŭropo (tiel nomataj "Oraj vizoj" de Portugalio, Britio, Latvio, ktp.) kaj la karibaj landoj (Sankta Kito kaj Neviso, Grenado) . Por akiri civitanecon, la kandidato pasas tra pluraj etapoj - restadpermeso (loĝpermesilo) , konstanta loĝado (konstanta restadejo) kaj la asimilada proceduro mem (akirado de civitaneco). La proceduro por akiri civitanecon varias depende de la leĝaro de la lando.

## Diferencoj 
Civitoj grave diferencas per tio, kiel oni aniĝas en ili. Plej grava en multaj civitoj estas la maniero, laŭ kiu novnaskita infano iĝas *civitano*:
* Laŭ la sanga juro () infano heredas la civitanecon de siaj gepatroj. Tio kondukas al problemoj, se la gepatroj havas malsamajn civitanecojn.
* Laŭ la tera juro (latine *ius soli*) infano ricevas la civitanecon de la regno, en kiu ĝi naskiĝas. Regnoj, kiuj favoras enmigradon, preferas tiun juron. Pro tio la idoj de enmigrintoj havas alian civitanecon ol iliaj gepatroj.

Multaj civitoj akceptas eksterulojn, kiuj certan tempon loĝis sur la teritorio kaj pruviĝis utilaj membroj de la civito. En kelkaj landoj la civitaneco estas aĉetebla. En iuj regnoj plenkreskuloj povas akiri nur partan civitanecon. Ekzemple en Usono la balotrajto estas universala, sed la rajton kandidati por la prezidenteco havas nur tiu, kiu naskiĝis en la lando.
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Civilaj kaj politikaj rajtoj
* Civitaneco (politika partio)
* Honorcivitano
* Esperanta Civito
* Nacieco
* Plurcivitaneco
* Senŝtateco
* Mondcivitaneco
* Movado de suverenaj civitanoj


Kategorio:Nacieco
Kategorio:Politikaj konceptoj
Vișea

**Vișea** [viŝa] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Apahida. Administre ĝi apartenas al la komunumo Jucu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 617 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 647 (rumanoj, 79 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1326. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs. Ĝia popolkostumo estas fama.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Sântejude

**Sântejude** [sınteĵude] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Gherla. Administre ĝi apartenas al Ţaga.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 998 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 341 (rumanoj, 5% hungaroj.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1230. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Doboka, de 1876 Szolnok-Doboka).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Visa

La nomo havas plurajn signifojn.

Interalie temas pri
* la usona firmo *Visa Inc.*, kiu eldonigas interalie la kreditkarton Visacard, sed ankoraŭ pliajn kredit- kaj debitkartojn, kaj pri
* la hungara nomo de la vilaĝo Vișea en nuna Rumanio.
Crati

[eta|dekstra|220px|Rivero Crati, [Kalabrio]]
**Crati** [krAti] estas la plej akvohava rivero en Kalabrio (Italio). Ĝi fontas en montaro Sila je alto de 1770 m kaj enfluas en la Tarantan Golfon, proksime de Sibari.

La rivero longas 81 km, ĝia baseno ampleksas ĉ. 2440 km². Ĝia flukvanto forte ŝanĝiĝas pro vintraj pluvegoj kaj somera sekeco. La plej grava urbo ĉerivera estas la provinca ĉefurbo Cosenza [kozEnca], kie enfluas rivereto Busento. De Cosenza ĝi fluas norden ĝis Tarsia kaj tie turniĝas nor-orienten al la maro. Inter Cosenza kaj Tarsia ĝian valon uzas la itala aŭtovojo A3.

La tereno ĉirkaŭ la riverfino estas vizitebla naturrezervejo (itala nomo: *Foce del Crati*).

## Komunumoj 
Belsito, Bisignano, Carolei, Castiglione Cosentino, Castrolibero, Cerisano, Cosenza, Lappano, Lattarico, Luzzi, Mendicino, Paterno Calabro, Rose, Rovito, Santo Stefano di Rogliano, Spezzano Albanese, Tarsia, Terranova da Sibari (alfabete).

## Flankaj riveroj kaj riveretoj 
**De maldekstre:**
Annèa, Busento, Campagnano, Coscile, Coscinello, Emoli, Mavigliano, Mesca, Sèttimo.

**De dekstre:**
Arente, Cardone, Caricchio, Duglia, Galatrella, Gidora, Iavas, Mucone, Muzzolito.

## Eksteraj ligiloj 
* Naturrezervejo (itale)
* Geografia priskribeto  (itale)

Kategorio:Riveroj en Italio
Silivaș

**Silivaș** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Silivaș (Hopârta) estas vilaĝo en distrikto Alba.
*Silivaș (Gherla) estas vilaĝo en distrikto Cluj.

Vidu ankaŭ:
* Silivașu de Câmpie
Silivaș (Gherla)

**Silivaș** [silivaŝ] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Gherla. En 1910 ĝi nombris 501 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 223 (rumanoj, 9 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1321. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre ĝi apartenas al Gherla.

En la censo de 2002 la 193 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

Silivaș estis unu el malmulte da vilaĝoj, kie pli da homoj havas la hungaran kiel precipan lingvon ol estas hungaroj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Diocezo de Ostrava-Opava

La **Diocezo de Ostrava-Opava** () estis fondita la 30-an de majo 1996 per buleo de Johano Paŭlo la 2-a kaj estas la plej juna diocezo teritorie de Ĉeĥio. Ĝi ekestis per disigo de la Ĉefdiocezo de Olomouc kaj inkludas la tutan Ĉeĥan Silezion kaj parton de la norda Moravio, proksimume apartenas al ĝi la teritorio de la nuntempa Moravia-Silezia Regiono. La episkopo rezidas en Moravia Ostrava, kie estis konstruita 1998–2000 nova episkopejo. Sur teritorio de 6 360 km² vivis 2002 preskaŭ 600 mil katolikoj en 276 paroĥoj kun 149 episkopujaj pastroj, 55 ordenaj pastroj, 16 diakonoj kaj 327 ordenulinoj. La unua kaj nuna ĝia episkopo estas Mons. František Václav Lobkowicz. La funkcion de la ĝenerala vikario faras Mons. Marcel Tesarčík.

## Disigo en dekanatoj 
La episkopujo estas disigitaj en dek unu dekanujoj: de Bílovec, Bruntál, Frýdek, Hlučín, Jeseník, Karviná, Krnov, Místek, Nový Jičín, Opava kaj Ostrava.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la diocezo (ĉeĥlingve)


Ostrava-Opava
Kategorio:Moraviasilezia regiono
Banjaluko

**Banjaluko**, () estas regurbo de la Serba Respubliko de Bosnio-Hercegovino (serbe: Respublika Srpska), situanta ĉe la rivero Vrbas, kun  loĝantoj (157.515 loĝantoj en la aglomeraĵo). La nombroj estas el la jaro 1984]; en 2004 oni parolis pri  resp. .

Banjaluko estas la dua plej granda urbo de Bosnio-Hercegovino, la ĉefurbo kaj plej granda urbo de la Serba Respubliko kaj ĉefloko de la regiono *Bosanska Krajina*. Ĝi famas pro siaj kulturo kaj historio, kiu reiras al la alta mezepoko. La urbo estas riĉa je arbaj aleoj, ĝardenoj kaj parkoj; ĝi ricevis la nomon "verda urbo".

## Geografio 
Banjaluko kovras areon de  en nord-okcidenta Bosnio, sur ambaŭ flankoj de rivero Vrbas. Ĝi estas ĉirkaŭata de montetoj; la centro havas altecon de 164 metroj super marnivelo.

La fonto de rivero Vrbas troviĝas ĉirkaŭ 90&nbsp;km sude de la urbo; la flankaj riveroj Suturlija, Crkvena kaj Vrbanja alfluas en la urbo. Proksime de la urbo situas multaj akvofontoj, kiuj provizas ĝian trinkakvon.

La regiono ĉirkaŭ Banjaluko estas arbareca, kvankam proksime situas ankaŭ montoj. La valo de Banjaluko situas inter zono de altaj kaj zono de ne tre altaj montoj. La plej rimarkindaj estas Manjača (), Čemernica (1338 m) kaj Tisovac (); ili apartenas al Dinara Montaro.

## Klimato 
La klimato de Banjaluko estas modere kontinenteca, kun malvarmaj vintroj kaj varmegaj someroj. Plej varma monato estas julio kun meza temperaturo de , plej malvarma januaro kun mezumaj temperaturoj de .

La jaraj precipitaĵoj sumiĝas je 988&nbsp;mm; estas mezume 143 pluvaj tagoj en jaro. Neĝas preskaŭ ĉiuvintre. Oftas fortaj ventoj de nordo kaj nord-okcidento.

eta|Urbodomo de Banjaluko

## Ĝemelurboj 
Banjaluko ĝemeliĝis kun jenaj urboj:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Modiino, Israelo, ekde 2010
*  Focșani / Fokschan / Foksány / פֿאָקשאַן [fokŝan] en Rumanio

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Komunumoj de Serba Respubliko
Hotelo Araba Turo

La **Hotelo Araba Turo** () estas luksa hotelo en Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj. Kun alteco de 321 metroj ĝi estas la plej alta hotelo en la mondo. La hotelo situas sur artefarita insulo en la Persa Golfo. Nur ponto kunligas ĝin kun la kontinento.

Kategorio:Hoteloj en Dubajo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1999
Vișagu

**Vișagu** [viŝagu] () estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Huedin. En 1910 ĝi nombris 1286 loĝantojn (rumanoj), en 1992 481. Ĝia unua skriba mencio estis en 1786. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Săcuieu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Cluj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Kampefagedoj

La **Kampefagedoj** (*Campephagidae* estas specioriĉa familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj. En tiu familio estas ses genroj kaj pli ol 80 specioj.

La  plumaro de la Kampefagedoj, escepte de la genro Perikrokotoj (*Pericrocotus*), je la malantaŭa dorso kaj la vostradiko havas strangan formon. La tuboj de la starigeblaj plumoj korpoflanke estas forte pintigitaj kaj tiel efikas kiel pikiloj. Ĉar la plumoj estas facile malfikseblaj el la haŭto, oni supozas, ke ili servas por defendo kontraŭ rabobestoj.

La Kampefagedoj plej ofte estas sur la supra flanko neatentige grizaj, helbrunaj ĝis nigraj. Laŭ sia plumarkoloro kaj korpokonstruo ili similas al la Laniedoj kaj la Kukoledoj, sed ne estas parencaj kun ili. La  Perikrokotoj (*Pericrocotus*) havas buntan plumaron. Ĉe la maskloj plimultas nigro, ruĝo, oranĝkoloro kaj flavo; la inoj estas pli malbrilkoloraj.

La disvastiĝejo situas en la subtropikaj kaj tropikaj arbaroj  en Afriko, Azio kaj Aŭstralio. La mezgrandaj, sociemaj Kampefagedoj estas nemigrantaj birdoj, kiuj nur en limigita areo vagas. Escepton faras la specio *Pericrocotus divaricatus*, kiu kiel migrantaj avancas ĝis regionoj en Japanio kaj Siberio. La pelvetoformajn nestojn la birdo konstruas en branĉoforkoj sur arboj. La ovaroj ampleksas inter du ĝis kvin makulajn ovojn, kiuj havas diversajn kolorojn laŭ specioj, de blankaj al blucaj ĝis verdecaj.

La birdo prefere manĝas raŭpojn, pinĉprenante ilin de la folioj. Iuj specioj flugante kaptas insektojn.

## Genroj kaj specioj (elektaĵoj) 
* Kampefago (*Campephaga*)
** *Campephaga flava*
** *Campephaga lobata*
** *Campephaga quiscalina*
* Lalago *Lalage*
* Perikrokoto (*Pericrocotus*)
** *Pericrocotus divaricatus*
** *Pericrocotus brevirostris*
* Koraceno (*Coracina*)
** *Coracina lineata*
** *Coracina bicolor*
** *Coracina macei*, Granda koraceno
** *Coracina newtoni* 
** *Coracina fimbriata*
** *Coracina typica* 
* Kampokero (*Campochaera*)
** *Campochaera sloetii*
* Hemipo (*Hemipus*)
** *Hemipus picatus*
** *Hemipus hirundinaceus*

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Metroo de Dubajo

eta|250px|Viadukta veturejo dum konstruado
La **Dubaja Metroo** estos sen veturigisto, aŭtomatigita metroa reto, konstruata en la Emirlanda urbo de Dubajo. La konstruado finiĝos je la 9-a de septembro de 2009.

La reto havos 2 aŭ 3 fervojojn de la kontaktrela sistemo kiuj estas subtera en la mezurbo kaj supertera (en altigataj viaduktoj).

## Mapo 
centra|450px

## Dubaja Metroo reto 
* **Ruĝa Linio**: 50-kilometrojn longa linio kun 35 stacioj de Ĝebel Ali Haveno, la Amerika Universitato en Dubajo, tra la mezurbo, al la Flughavena Libera Zono.
* **Verda Linio**: 20-kilometrojn longa linio kun 22 stacioj de Dubaja Festa Urbo, tra la mezurbo, Dubaja Internacia Flughaveno Terminalo 1 kaj 3, kaj al Raŝidija.
* **Blua Linio**: 47-kilometrojn longa linio laŭlonge de Vojo de la Emirlandoj, sed la ĝusta vojplano ne estas konata. http://www.dubai.ae/portal/en.portal?dae_DEG_News,News_001051,1,&_nfpb=true&_pageLabel=news
* **Purpura Linio**: La ĝusta vojplano ne estas konata, sed la linio-konstruado finiĝos en 2012.

## Vidu ankaŭ 
* Dubajurbo
* Tramtransporto en Dubajo
* Listo de metrooj en la mondo

## Eksteraj ligiloj 
*  (, )
* UrbanRail.Net
* cartometro.com

Kategorio:Dubajo
Dubajo
Dubajo
Dubajo
Ortonikedoj

La **Ortonikedoj** *(Orthonychidae)* estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj. Ĝi konsistas el unu sola genro kun tri specioj.

## Problemoj de la klasifikado 
Kelkaj aŭtoroj konsideras la aŭstralian birdofamilion de Cinklosomatedoj *(Cinclosomatidae)* apartenanta al la ortonikedoj.

Kelkaj konsideras *Orthonyx novaeguineae* kiel subspecion de *Orthonyx temminckii*.

## Vivejo kaj vivmaniero 
Ortonikoj estas endemiaj en Aŭstralio kaj Nov-Gvineo.

Ili estas duongrundaj birdoj kun malforta flugkapablo kaj konstruas neston kun kupolo sur aŭ proksime al la grundo. Insektoj kaj larvoj estas ilia manĝaĵo. Ili uzas siajn rigidajn vostoplumojn por apogi sin dum manĝado. La maskloj amdancas simile al la Menuredoj *(Menuridae)*.

## Genro kaj specioj 
* ortoniko *(Orthonyx)*
** Nov-gvinea ortoniko *(Orthonyx novaeguineae)*
** Teminka ortoniko *(Orthonyx temminckii)*
** Spaldinga ortoniko *(Orthonyx spaldingii)*, ankaŭ: nigrakapa ortoniko

Kategorio:Paseroformaj
Kloropseedoj

La **Kloropseedoj** (*Chloropseidae*) estas familio el la ordo de la Paseroformaj birdoj. En tiu orientalisa familio estas unu genro kaj ok specioj. Kloropseedojn oni antaŭe kune kun la Egitinedoj (*Aegithinidae*) kaj la Irenedoj (*Irenidae*) enordigis en unu familion *Irenidae*.

Kloropseedoj estas disvastiĝintaj de Sudazio ĝis Sud-Orienta Azio kaj loĝas je malgrandaj grupoj en la supraj regionoj de la arboj en tropikaj arbaroj aŭ montarbaroj en alteco ĝis 1300 metroj. Sur la grundo oni malofte renkontas ilin. Iliaj kruroj proporcie al la korpo estas mallongaj kaj ilia beko longa. Ili posedas longan, verdan, densan plumaron, sed la inoj estas pli modestkoloraj. La maskloj sur la flugiloj kaj en la kaporegiono havas bluajn, ruĝajn aŭ flavajn kolormakulojn. Ilia manĝaĵo konsistas el insektoj, fruktoj, beroj, polenoj kaj nektaro.

Ili disponas pri larĝa skalo da tonoj, kiujn ili persiste recitas, kaj ili kapablas imiti la voĉojn de aliaj specioj. La plumarkoloro kaj la kantarto faras ilin ŝatataj kaĝobirdoj en iliaj landoj.

## Genro kaj specioj 
* Kloropseo (*Chloropsis*)
** Flavflugila kloropseo (*Chloropsis flavipennis*)
** Palavana kloropseo (*Chloropsis palawanensis*)
** Sonnerat-kloropseo (*Chloropsis sonnerati*)
** Cejanbarba kloropseo (*Chloropsis cyanopogon*)
** Hindoĉina kloropseo (*Chloropsis cochinchinensis*)
** Orfrunta kloropseo (*Chloropsis aurifrons*)
** Hardwick-kloropseo (*Chloropsis hardwickii*)
** Gracia kloropseo (*Chloropsis venusta*) 

## Referencoj 

eta|196px|maldekstra|*Chloropsis cochinchinensis*
eta|290px|center|*Chloropsis hardwickii*

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Melanokaritedoj

alternative=ArachnotheraSmit.jpg|eta|ArachnotheraSmit
La **Melanokaritedoj** (*Melanocharitidae*) formas familion el la ordo de la Paseroformaj birdoj, kiu vivas ekskluzive en la arbaroj de Nov-Gvineo. La mezgrandaj birdoj nutras sin de fruktoj, insektoj kaj aliaj senvertebruloj. Oni vidas ilin plej ofte solajn aŭ duopajn. En pelvetoforman neston ili metas unu ĝis du ovojn.

La familio ampleksas 10 speciojn:

* *Melanocharis arfakiana*
* *Melanocharis nigra*
* *Melanocharis longicauda*
* *Melanocharis versteri*
* *Melanocharis striativentris*
* *Melanocharis crassirostris*
* *Toxorhamphus novaeguineae*
* *Toxorhamphus poliopter*
* *Toxorhamphus iliolophus*
* *Toxorhamphus pygmaeum*

Kategorio:Paseroformaj
Mazir

**Mazir** (, ) estas urbo en Belorusio, en la sudoriento de la lando. Mazir situas apud la rivero Pripjatj (*Pripjet*) proksime al la fermita areo de Ĉernobilo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ĝi estas loko de la plej granda naftorafinejo de Belщrusio, prilaborante ĉiujare 18 milionojn da kubaj metroj da nafto. La Druĵba-naftodukto liveras nafton el Rusio kaj ĝi duoniĝas ĉe Mazir. Unu dukto plukondukas al Pollando, alia al Ukrainio.

## Vidu ankaŭ 
* Mazir (stacidomo)
* Tramtransporto en Mazir

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Belorusio
Fosfonata acido

La **fosfonata acido** (aŭ **fosfonacido**) (H3PO3) estas unu el la diversaj oksoacidoj de fosforo. Ĝi estas blanka aŭ flava, kristala materialo (fandopunkto ĉirkaŭ ), la gusto similas al tiu de ajlo. Ĝi ne estas stabila, facile ligas la humidecon. Kun oksigeno – varmiginta je super  – ĝi transformiĝas al fosfata acido (H3PO4). La fosfonacido formas fosfitsalojn. Por produkti la fosfonacidon, oni solvas kvarfosforan heksoksidon (P4O6) aŭ fosfora trikloridon (PCl3) en akvo.

## Reakcio 
* Sintezo de **fosfonata acido** kaj fluorida acido ekde interagado de *fosfora trifluorido* kaj akvo:

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de hidrogeno
* Fosfata acido

## Referencoj 
Kategorio:Neorganikaj fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Neorganikaj acidoj
Kategorio:Fosforaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosfonatoj
Rauf Orbay

**Husein Rauf ORBAY** (naskiĝis en Istanbulo en 1881, mortis la 16-an de julio 1964) estis turka soldato kaj ŝtatviro.

Li servis ĉe la otomana aerarmeo kaj estis kapitano de batalŝipo *Hamidiye* dum la Balkana milito. La 31-an de oktobro, 1918, li subskribis la armistican traktaton kiel ministro de la mararmeo. Kiam ekis la turka sendependa milito, li abdikis pri la pozicio kaj iris al Ankara kaj kunlaboris kun Kemal Atatürk. Li estis elektita kiel membro de la reprezenta komitato dum la Kongreso de Erzurum (23-an de julio 1919).

Kiam la sendependiĝa milito finiĝis, li estis nomumita unua ĉefministro de la nova respubliko (11-an de aŭgusto 1922). Li fondis en 1924 opozician partion "Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası" (Progresiva Respublika Partio). Kiam oni malpermesis agadon de tiu partio en 1925, li elmigris al Eŭropo por 10 jaroj. Poste li iĝis membro de la turka parlamento - post klarigo de la akuzoj.

Dum la dua mondmilito, li estis ambasadoro en Londono.

## Referencoj 
* "Rauf Orbay, Siyasi Hatıralar", Örgün Yayınevi, İstanbul, 2003

Kategorio:Turkio
Escu

**Escu** [esku] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Cluj-Napoca. En 1910 ĝi nombris 346 loĝantojn (rumanoj), en 1992 104. Ĝia unua skriba mencio estis en 1378. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Belső-Szolnok, de 1876 Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al Recea-Cristur.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Cluj
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Cluj
Sabiha Gökçen

**Sabiha GÖKÇEN** (n. 22-an de marto 1913 en Bursa; m. 22-an de marto 2001 en Ankara), estis la unua turka pilotino kaj la unua batalpilotino de la mondo. Ŝi estis unu el la ok adoptitaj infanoj de Mustafa Kemal Atatürk.
Ŝi estis filino de vilajet-ĉefskribisto *Hafız Mustafa İzzet*, kiun Abdülhamid la 2-a sendis al ekzilo. Sabiha perdis sian patron en junaĝo, sed ŝiaj gefratoj apogis ŝian lernadon.

En aĝo de 12, ŝi renkontiĝis kun Atatürk, kiu en 1925 vizitis Bursa-n. Ŝi sciigis al li, ke ŝi volas lerni en altlernejo. Post kiam Atatürk ŝian vivkondiĉojn rekonis, adoptis li ŝin kaj ebligis por ŝi viziton de *Çankaya Primary School* en Ankara kaj pli poste ''Üsküdar American Girls' College* en Istambulo.

Atatürk donis al ŝi la postnomon „gök" la 19-an de decembro 1934, kiu signifas „Ĉielo" en la turka. (La familiaj nomoj estis enkondukitaj nur en 1934.)

Sabiha Gökçen vizitis la istambulan Üsküdar-knabinkolegion kaj komencis en 1935 pilotlernadon en la turka civila fluglernejo en Ankara. Fine de la flugedukado, ŝi estis kun aliaj 7 viroj sendita al Sovetunio por pluedukado. Ŝi alpaŝis en 1936 la turkan aerarmeon en Eskisehir. Ŝi ricevis diplomon (Numero 372) kiel militistara pilotino.

Ŝia unua *batalflugo'' okazis en somero 1937/printempo 1938 kontraŭ kurdoj en Dersim.

Laŭ testamento de Atatürk, ŝi ricevis sufiĉan monon (kaj akciojn en valoro de 600 TL), ke ŝi aĉetis propran domon.

Ŝi partoprenis en 1951 en la Korea milito kaj pro sia kuraĝeco ŝi ricevis la rangon majoro. Ŝi aktive flugis ĝis 1964 kaj estis aktiva soldato ĝis 1955. Ŝi ankaŭ instruis novajn pilotojn.

Post ŝi oni nomumis la Istanbulan flughavenon en la azia parto.

Ŝi servis kiel ekzemplo kaj kiel propagandindaĵo en la tiama Turkio.

Kategorio:Turkoj
Kategorio:Pilotoj
Kategorio:Mustafa Kemal Atatürk