open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katedralo de Kanarioj

eta|dekstra|250px|Katedralo de Kanarioj
**La Bazilika Katedralo de Sankta Anna** troviĝas en la historia urboparto de la urbo Las Palmas de Gran Canaria en la kvartalo Vegueta, kune al la Ĉefplaco Sankta Ana. Ĝi estas la plej grava monumento de la kanaria arkitekturo. Ĝi estas agnoskata de la Sankta Seĝo kiel : *Sankta Bazilika Katedralo de Kanarioj*. En tiu ĉi katedralo estas kultata la Ĝenerala Patronino de la urbo La Palmoj de Granda Kanario, Sankta Ana kaj ĝi funkcias kiel sidejo de Las Palmas de Gran Canaria.

La 20-an de aprilo 1487 la Katolikaj Gereĝoj montris sian emon konstrui katedralon en Granda Kanario por plenumi la mandaton de la Papo, mandato kiu venas de la peto de Fernando Calvetos al Eŭgeno la 4-a en la jaro 1435. Ĝi ekkonstruiĝis en 1497 sub ordono de la Katolikaj Gereĝoj pro tia ĝia titolo **Reĝa Baziliko**, sed pro manko de rimedoj oni ĉesigis la laboradon en 1570. La longa historio de la kirko kombinigas en ĝi plurajn arkitekturajn stilojn kiel malfrua gotiko en ĝia interno kaj la novklasikismo en la ekstero. Ĝia fasado estas la plej karaktera elemento. La konstruado havis du fazojn, unu ekde 1497 ĝis 1570 kaj la alia de 1781 ĝis la nuntempo.

La Katedralo de La Palmoj estis la nura katedralo en la Kanariaj Insuloj ĝis 1819, kiam la Diocezo de La Laguna estis fondita (ankaŭ nomata *Diocezo de Tenerife*) bazitaj en la Katedralo de Sankta Kristoforo de La Laguna, kun jurisdikcio por la insuloj de la Provinco Sankta Kruco de Tenerifo.

La katedralo ne okazigis diservon pro la restaŭrado ekde 1996 kaj malfermiĝis en la jaro 1998.

Kategorio:Kanarioj
Kategorio:Katedraloj en Hispanio
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Anna
Malvarma barĉo

eta|275px|la intense roza koloro de malvarma barĉo. En Litovio ĝi kutime manĝatas kun varmega boligita terpomo, acida kremo kaj aneto
**Malvarma barĉo** estas malvarma supo el ruĝa beto, tradicie manĝata en Litovio, Latvio kaj pluraj slavaj ŝtatoj de orienta Eŭropo. Samkiel la varma supo barĉo ĝi ĉefe konsistas el ruĝa beto, sed tamen havas alian recepton ol la varma variaĵo, do ne simple estas "malvarmiĝinta barĉo".

En la diversaj landoj, en kiuj la supo tradicias, ĝi nomiĝas:
* litove *Šaltibarščiai* ("ŝaltibarŝĉej")
* latve *Aukstā zupa*
* pole *Chłodnik* aŭ *Chłodnik litewski* ("ĥŭodnik litevski")
* beloruse *Хaлaднiк* ("ĥaladnik")
* ruse *Свекольник* ("svekol'nik")
* ukraine *Холодник* ("ĥolodnik")

## Preparo 
La preparo komenciĝas per erigo de junaj ruĝaj betoj, kiuj sekve estas boligitaj kune kun la betaj folioj. Post malvarmiĝo, la supo kutime miksiĝas kun acida kremo, acidigita lakto, kefiro aŭ jogurto (laŭ regionaj preferoj). Tipe, krudaj erigitaj legomoj kiel rafanoj aŭ kukumoj estas aldonataj kaj la supo fine dekoriĝas per aneto aŭ petroselo. Ofte erigitaj malmole boligitaj ovoj estas aldonitaj. La supo havas intense rozan koloron kiu varias en intenseco laŭ la interrilato inter ruĝaj betoj kaj laktoproduktoj.

## Vidu ankaŭ 
* Barĉo
* Okroŝko
* Tarator

## Referencoj 
* recepto pri *Šaltibarščiai* en la retejo Dishbase (angle) 
* recepto pri *Šaltibarščiai* en la retejo Soupsong (same angle)
* recepto litovlingva 
* recepto germanlingva 

Kategorio:Supoj
Kategorio:Malvarmaj supoj
Kategorio:Litova kuirarto
Kategorio:Latva kuirarto
Kategorio:Pola kuirarto
Kategorio:Belorusa kuirarto
Kategorio:Rusa kuirarto
Kategorio:Ukraina kuirarto
S/2004 S 6

**S/2004 S 6** estas la maldaŭra nomo de nuba objekto kiu orbitas ĉirkaŭ
Saturno proksime de la ringo F. Ĝi estus ĉu
satelito de Saturno, ĉu maldaŭra plidensiĝo da polvo.

## Malkovro 
Carolyn Porco anoncis la  la malkovron
de objekto sur foto farita de kosmosondilo Cassini la .

Ĝi estas pli bone videbla, kiam prilumita de malantaŭ, tio, kiu pensigas ke oni ĉefe vidas la nubon da polvo, prefere ol la hipotezan solidan korpon, kies grando ne estus pli ol 3 al 5&nbsp;km.
Oni vidis ĝin jen intere jen ekstere de la ringo F, tio, kiu necesigas ke ĝia orbito krucu la ringon; povante estigi la spiralajn strukturojn videblaj
en la ringo.

Indikaĵo favora al ĝia ekzisto estas ke, en 2008, oni kalkulis ke la
ĉeesto de S/2004 S 6 aŭ de simila korpo estas nepra kiel paŝtist-satelito
de la ringo F.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Saturnaj satelitoj S2004 S3, S4 kaj S6, el la paĝaro de Jean-Michel
*  Cassini montras novajn detalojn en la saturnaj ringoj (CICLOPS) 
*  La mistero de la nuba luno, el "Cassini-misio ekvinoksa" (de "Jet Propulsion Laboratory") 

Kategorio:Lunoj de Saturno
Latva kuirarto

[eta|250px|tipe latva plado el malvarma [barĉo, pote kuirita blanka brasiko, porkaĵo, vinagre marinita kukumeto, acidigita lakto (kefiro) kaj iom da kvaso]]

La **latva kuirarto** tipe konsistas el agrikulturaj produktaĵoj kun viandaĵoj en plejparto de la pladoj. Ĉar Latvio situas borde de la Balta Maro, ankaŭ fiŝaj pladoj ofte serviĝas.

La latva kuirarto influiĝis pere de la najbaraj landoj. La kutimaj enhavaĵoj de tipaj latvaj pladoj troveblas loke, kiel terpomoj, tritiko, sekalo, blanka brasiko, cepoj, ovoj kaj porkaĵo. Kutime la latvaj manĝaĵoj estas relative grasaj, kaj uzas spicojn en kompare modesta kvanto. Tipa ekzemplo estas boligitaj grizaj pizoj kun pecoj da fumaĵita ŝinko.

Laktoproduktoj havas firman lokon en la loka kuirarto. Tradicia latva fromaĝo estas *Ķimeņu siers* (karvia fromaĝo); ĝi tradicie serviĝas dum la celebro de la somermeza *Jāņi*-festo la 23-an kaj 24-an de junio. Aliaj tipaj pladoj estas barĉo (varma supo el ruĝa beto, malvarma barĉo (latve *Aukstā zupa*) same el ruĝa beto, sed kun alia recepto, kaj acida brasiko. Ekzistas ankaŭ latva versio de la sveda bufeda pladaro *smorgasbord*, kiu latve nomatas *Aukstais galds*. Plua tipa plado estas viandofarĉitaj panrulaĵoj, nomataj pīrāgi, kiuj ekzistas en larĝa vario, kaj krome inter la latvaj specialaĵoj interalie menciindas vinagre marinitaj fungoj.

Pro la multjarcenta proksima kunvivado, la latvoj dividas multajn tipajn pladojn kaj trinkaĵojn kun la litovoj, poloj, baltiaj germanlingvanoj kaj aŝkenazaj judoj.

Popularaj trinkaĵoj estas biero, vodko, kaj "balzama" likvoro.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo pri la latva kuirarto fare de la Latvia Instituto, jen angle , germane  kaj ruse 
* informfolio pri latvaj tradiciaj manĝaĵoj (angle) 
* aparta retpaĝo pri latvaj *Piragi* (same angle) 
* Piragi, tradiciaj kaj negrasaj receptoj (angle kaj latve)
* la latva kuirarto (germane) 
* plia germanlingva retpaĝo pri la temo
Neomiksoj

**Neomiksoj** aŭ ***Neomixis*** estas genro de birdoj iam en la familio de Timaliedoj, sed nuntempe konsiderataj kiel apartenantaj al la afrika familio de cistikoledoj. Tiu genro konsistas el nur tri malgrandaj arbarbirdoj endemiaj de Madagaskaro nome:
* Komuna neomikso (*Neomixis tenella*)
* Verda neomikso (*Neomixis viridis*)
* Strigorĝa neomikso  (*Neomixis striatigula*)

Alia specio nome la Hartertulo (*Hartertula flavoviridis*) estis ĝis ĵuse lokita en tiu genro, sed ĵusaj biokemiaj studoj sugestis verajn rilatojn aliloke.

## Referencoj 
***Cibois**, Alice; Slikas, Beth; Schulenberg, Thomas S. & Pasquet, Eric (2001): An endemic radiation of Malagasy songbirds is revealed by mitochondrial DNA sequence data. *Evolution* **55**(6): 1198-1206. DOI:10.1554/0014-3820(2001)055[1198:AEROMS]2.0.CO;2 PDF plena teksto 

***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378-492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers* Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4

* **Nguembock B.**; Fjeldsa J.; Tillier A.; Pasquet E. (2007): A phylogeny for the Cisticolidae (Aves: Passeriformes) based on nuclear and mitochondrial DNA sequence data, and a re-interpretation of a unique nest-building specialization. *Molecular Phylogenetics and Evolution'' **42**: 272-286.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Ordinara neomikso

La **ordinara neomikso** (***Neomixis tenella*** aŭ *Eroessa tenella*) estas specio de malgranda birdo de la familio de Cistikoledoj kaj genro de Neomiksoj, kiu enhavas nur aliajn du speciojn de Madagaskaro. Tiu ĉi specio estas endemia de Madagaskaro.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Tiu specio estas grizbruneca supre kaj blankeca sube (pli sablokolora en brusto) kaj montras helan superokulan strion.

Oni agnoskas kvar subspeciojn nome: *tenella* (Hartlaub, 1866) - Norda Madagaskaro, *decaryi* (Delacour, 1931) – okcidenta kaj parto de centra Madagaskaro, kaj *orientalis* (Delacour, 1931) – orienta, centra kaj sudorienta Madagaskaro kaj debilis (Delacour, 1931) - suda Madagaskaro. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Neomixis tenella.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la  26an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Katedralo de Teruelo

eta|200px|dekstra|Katedralo de Teruelo
La **Katedralo Sankta Maria de Mediavilla de Teruelo**, estas unu el la plej karakteraj konstruaĵoj el mudeĥara stilo en Hispanio, kaj unu el la malmultaj katedraloj, kune kun tiu de Tarazono, el tiu ĉi stilo. La turo, la tegmento kaj la kupolo estas Monda heredaĵo de UNESKO ekde 1986.

La Katedralo de Teruelo havas sian originon en la preĝejo Sankta Maria de Mediavilla, kiu ekkonstruiĝis laŭ romanika stilo en 1171 kaj finiĝis per la starigado de la mudeĥara turo en 1257. En la dua duono de la 13-a jarcento, la maŭra masonisto Juzaff, restrukturigis la antikvan romanikan verkaĵon kaj aldonas tri mudeĥarajn navojn elmasonaĵo kaj briko, kiuj plibonigis kaj starigis la romanikan strukturon de la 12-a jarcento. En la sama mudeĥara-gotika stilo, en la 14-a jarcento anstataŭiĝis la romanikaj absidoj, kiel rimarkeblas en la ĉefa kolono de la ĉefkapelo. Per ĝi malpliiĝis la nombro da teniloj, kio donis pli da lumigo kaj spaco al la navoj el arkoj.

Kategorio:Mudeĥara arkitekturo
Kategorio:Katedraloj en Hispanio
Kategorio:Teruelo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 16-a jarcento
Domo de Velázquez

La **Domo de Velázquez** de Madrido estas kultura institucio franca en eksterlando dediĉita al studo de hispanismo. Dependas de la franca Ministerio pri Nacia Edukado.

Formas parton de la Francaj Lernejoj eksterlande, kiel la Franca Lernejo de Ateno, la Franca Lernejo de Romo, la Orienta Instituto Arkeologia de Kajro kaj la Franca Lernejo de Malproksima Oriento.

Ties celo estas disvolvigo de priserĉado kaj de kreiva aktivado en la fakoj de historio, lingvo, literaturo, civilizo kaj arto de Hispanio, la iberia mondo kaj latinamerika.

Ĝi estis fondita en 1920, inaŭgurita la 20an de novembro de 1928 fare de la reĝo Alfonso la 13-a, estis detruita en 1936 dum la Hispana Enlanda Milito. Oni rekonstruis ĝin en 1959 sur ties origina loko, la Universitata Urbo de Madrido. El tiam plukontribuas al la preparado de artistoj, profesoroj kaj proserĉistoj, kaj partoprenas en el disvolvigo de la interŝanĝoj artaj kaj sciencaj inter Francio kaj la iberiaj landoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Katalogo de la Biblioteko de la Domo de Velázquez 

Kategorio:Kulturo de Hispanio
Kategorio:Kulturo de Francio
Kategorio:Universitata Urbo de Madrido
Jallais

**Jallais**  estas franca komunumo en la departemento Maine-et-Loire.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo *de la Chaperonnière*, el la 6-a, 8-a kaj 19-a jarcentoj
* Kastelo de Ĵalezo

## Ĝemelaj komunumoj 
Jallais ĝemeliĝis kun:
*
Tra tiu ĝi parencas ankaŭ kun
*

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de ĝemeleco  

Kategorio:Komunumoj_de_Maine-et-Loire
Pierre Edmond Boissier

.

La genro *Boissiera* Hochst. ex Steud. el la familio poacoj (*Poaceae*) devenas de lia nomo.

## Vivo 
Li estis disĉiplo de Augustin-Pyrame de Candolle.

## Verkoj 
* *Elenchus plantarum novarum ... in itinere hispanico legit*, 1838
* Kun Georges François Reuter (1805-1872), *Diagnoses plantarum novarum hispanicum*, 1842
* ''Voyage botanique dans le midi de l'Espagne pendant l’année 1837*, 1839-1845
* Kun Georges François Reuter, *Pugillus plantarum novarum Africae borealis Hispaniaeque australis*, 1852
* *Diagnoses plantarum orientalium novarum*, 1842-1859
* Kun Friedrich Alexander Buhse (1821-1898), *Aufzählung der auf einer Reise durch Transkaukasien und Persien gesammelten Pflanzen*, 1860
* *Icones Euphorbiarum*, 1866
* *Flora orientalis'', 1867-1884

La standarda botanika mallongigo de aŭtoro **Boiss.** estas aplikita al la plantoj priskribitaj de tiu botanikisto, kiu aperas ankaŭ en tiu listo.
Palaco de Liria

[eta|dekstra|250px|*La dukino de Alba kun blanka vesto*, pentraĵo de [Goya kaj unu el la ĉefaj artaj trezoroj de la Palaco de Liria.]]
La **palaco de Liria** estas granda konstruaĵo de la 18a jarcento, rezidejo de la dukoj de Alba en Madrido kaj ĉefa sidejo de ties arta kolekto kaj historia arkivo, ambaŭ de eksterordinara valoro. Ĝi situas je la numeroj 20-22 de la aktuala strato *Princesa* (Princino). Oni diras, ke temas pri la privata loĝejo plej granda de Madrido, kaj ke ties ĝardenoj estas la únikaj privataj kiuj aperas markitaj verde en ĉiu mapo de la urbo.

La konstruon komencis ne la familio de Alba, sed alia dukfamilio, nome la dukoj de Berwick el Britio, kiam James Fitz-James, neleĝeca filo de Jakobo la 2-a, ekloĝiĝis en Hispanio komence de la 18a jarcento, kiam li ekservis ĉe la kandidato Filipo de Anjou (estonta Filipo la 5-a) en la Hispana Milito de Sukcedo. La duko de Berwick ricevis de la nova reĝo burbona la duklandojn de Liria kaj Jérica pro sia venko en la decida batalo de Almansa (1707). Tiam li ekkonstruis la palacon pere de nekonata arkitekto, sed poste li translokiĝis al Parizo kaj poste mortis en Germanio en 1734.

La konstruon de la palaco de Liria reiniciatis lia nepo, jam laŭ gusto de novklasikismo laŭ planoj de la arkitekto Ventura Rodríguez. La ekkonstruo okazis ĉirkaŭ 1770 kaj finis en 1779. La konstruaĵo estis iom reformata komence de la 20a jarcento fare de Edwin Lutyens, sed tiu ŝanĝo ne survivis al incendio de 1936 dum la Hispana Enlanda Milito, post kiam ĝi estis rereformita fare de la sama angla arkitekto.

En 1802, kiam mortis la dukino Cayetana, muzo de Goya, la stirpoj Álvarez de Toledo (Alba) kaj Fitz-James (Berwick) unuiĝis sub ununura titularo, la duko Carlos Miguel. La Palaco de Liria ekestis tiam rezidejo de la familio Alba, kiuj antaŭe loĝis en tiu de Buenavista, proksime de Avenuo Prado kaj kiu aktuale estas Ĝenerala Kazerno de la Armeo.

Nuntempe enhavas gravegan artan kolekton kun pentraĵoj de Tiziano, Goya, Pietro Perugino, Velázquez, Ignacio Zuloaga, Anton Raphael Mengs kaj multaj aliaj, krom modernaj. La palaco viziteblas, sed laŭ antaŭmendo.

## Eksteraj ligiloj 
* Vido satelita per Google de la Palaco de Liria

Liria
Kategorio:Nobeloj
Suhr

**Suhr** estas komunumo en la distrikto Araŭo de Kantono Argovio, Svislando. Kun 9556 loĝantoj je la 31-a de decembro 2008 ĝi atingis preskaŭ la grandecon de urbo.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Ronddomo de Calvatrava en la centro de Suhr
eta|maldekstra|150ra|La rivero Wyna en Suhr
Suhr situas en la suba valo de la rivero Suro sude de la alfluejo de Wyna al ĉi-antaŭa. La komunumo apartenas al la aglomeraĵo de la kantona ĉefurbo Araŭo.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,62&nbsp;km², de kiuj 4,71&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 2,83&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto troviĝas sur monteto je alteco de 570 m s.m., kiu simple nomiĝas *Berg* (= Monto en Esperanto) kaj la plej malalta punkto sur alteco de 385 m s.m. ĉe la bordo de la rivero Suro.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Suhr limas en nordo al Buchs, en nordoriento al Rupperswil, en oriento al Hunzenschwil, en sudo al Gränichen, en sudokcidento al Oberentfelden, en okcidento al Unterentfelden, kaj en nordokcidento al Araŭo.

## Trafiko 
Suhr situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Zofingo al Lencburgo. Krome tra Suhr pasas la etŝpura tramfervojo *Wynatalbahn* (Wyna-Val-Fervojo) de Araŭo al Menzikon.

La komunumo Suhr situas meze inter la du aŭtvojalveturejoj Araŭo-Oriento kaj Araŭo-Okcidento de la svisa aŭtovojo A1.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Suhr datiĝas el la jaro 1045 kiel *Sura*.

En mezepoko Suhr troviĝis unue sub la jurisdikcio de la Grafoj de Lencburgo kaj poste de la Grafoj de Kiburgo, kies havaĵo post ties formorto transiris al la Habsburgoj en la jaro 1264.

Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo en la jaro 1415 Suhr fariĝis berna posedaĵo kaj nun dum preskaŭ kvar jarcentoj sub berna servuteco apartenis al Berna Argovio. En la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion el la ĵurkomunuma servuteco kaj atribuis la komunumon al la distrikto Araŭo de la nove fondita Kantono Argovio.

En la jaro 1810 la vilaĝoj Buchs AG kaj Rohr AG, kiuj ĝis tiam formis parton de Suhr, disiĝis de la komunumo kaj fariĝis propraj aŭtonomaj komunumoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Suhr (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Suhr
Segismundo Casado

**Segismundo CASADO** (Nava de la Asunción, Segovio, 1893 - Madrido, 1968), konata ankaŭ kiel Kolonelo Casado estis hispana militisto.

Filo de militisto, eniris dekkvinjaraĝa en la Akademio de Kavalerio de Valadolido. Li estis membro de la framasonoj, kaj iĝis komandanto de la eskorto de la prezidento de la Respubliko (1934-1936) kiam eksplodis la enlanda milito.

Luktis defende de la 2a Respubliko. En 1936 li ascendis al subkolonelo. El oktobro al novembro de 1936 trejnis kaj organizis Brigadojn de la Popola Armeo de la Respubliko. Li partoprenis en la defendo de Madrido, en la batalo de Jarama kaj en la batalo de Brunete. Poste posteniĝis en alta militestraro en Andaluzio kaj en 1938 en Aragono, kie li iĝis kolonelo kaj poste anstataŭis la generalon Miaja en la estraro de la Centra Armeo.

Kontraŭa al komunistoj, li estis konvinkita de la malutilo pluigi la lukton ĝis la fino, kaj insurekciis kontraŭ la registaro de Negrín kiam la milito estis jam perdita. La 4a de marto de 1939, kiam restis malpli da unu monato de milito, Casado, konvinkita ke la Ĉefministro Juan Negrín planis la trapason de la povo al komunistoj, estris puĉon helpe de la moderuloj de la Partido Socialista Obrero Español, estrataj de Julián Besteiro, kaj kelkaj seniluziigitaj anarkiistoj. La 6an de marto de 1939 kreis en Madrido Nacian Konsilion de Defendo kiu danke al apogo de la 14a Divizio estrata de la anarkiisto Cipriano Mera venkis la restintajn trupojn de la teoria registaro de Negrín. La lukto finis la 12an de marto. La Generalo José Miaja en Madrido unuiĝis al la ribelo la 6an de marto kiam li ordonis la arestojn de la komunistoj en la urbo. Negrín, fuĝonta al Francio, ordonis la komuniston Luis Barceló Jover klopodi rekonkeri la kontrolon de la ĉefurbo. Liaj trupoj eniris en Madrido kaj okazis akra lukto. La anarkiistoj de Cipriano Mera venkis kaj Barceló estis kaptita kaj mortpafigita.

Tiu venko permesis al *Consejo Nacional de Defensa* - estrata de Julián Besteiro - klopodi negocadi kun Franco, por akiri negocitan pacon. Tamen malsukcese ĉar la frankistoj ne volis iun ajn negocadon kaj akceptis nur senkondiĉan kapitulacon. Antaŭ la tuja okazonta eniro de la frankismaj trupoj en Madrido, Segismundo Casado eliris al Valencio, kaj de tie ekziliiĝis en Marsejlo (Francio). Poste ekziliiĝis en Britio, Venezuelo kaj Kolombio.

Li revenis al Hispanio en 1961, kie li estis juĝita kaj poste senkulpigita fare de militjuĝo. Li klopodis ke oni agnosku lian militistan rangon malsukcese.

Publikis la jenajn verkojn: *Organización del Ejército francés* (1931), *The Last Days of Madrid* (publikita en Londono en 1939) kaj siajn memorojn *Así cayó Madrid* (1968).

## Eksteraj ligiloj 
* Artikolo de Luis Español en *ABC* pri Segismundo Casado (24.04.2009)

Kategorio:Puĉoj
Kategorio:Historio de Madrido
Kategorio:Homoj de la Hispana Enlanda Milito
Kategorio:Hispanaj militistoj
Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Frankismo
Carolyn Porco

**Carolyn C. Porco** (naskiĝis la 6-an de marto 1953 en Novjorko) estas usona sciencisto kaj astronomo

Ŝi fakiĝis en planedoscienco kaj estas fama por siaj laboro pri la esploro de la ekstera sunsistemo, komencita ĉe la bildigo de la misioj Voyager 1 kaj
2 al Jupitero, Saturno Urano,
kaj Neptuno en la 1980-aj jaroj. En la 2000-aj jaroj, ŝi estris
la teamon zorgantan la bildigon de la misio Cassini-Huygens. Ŝi ankaŭ laboras
pri la bildigo de la misio New Horizons, lanĉita la  al
Plutono.

Ŝi esta fakulo pri la planedaj ringoj kaj faras multenombrajn
publikajn prelegojn pri la sunsistemaj esploradoj, eblecoj de ekstertera vivo aŭ pri spiriteco.

La asteroido 7231 Porco  estis nomita en ŝia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Prelego Carolyn Porco por la malfermo de "Pangea Day" 
*  Misio Cassini, de Carolyn Porco 
*  Carolyn Porko, spiriteco de la Scienco
*  Miro kaj admiro: Scienco kaj religio

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Programo Voyager
Kategorio:Italaj usonanoj
Instituto Cajal

La *Instituto de Neurobiología Ramón y Cajal* aŭ mallongige **Instituto Cajal** [kaĥAl] estis inaŭgurita en 1932 kaj nomita tiele honore al Nobel-premio pri Medicino Santiago Ramón y Cajal (1906). Aktuale ĝi apartenas al la *Consejo Superior de Investigaciones Científicas* (Supera Konsilio de Scienca Priserĉado) (CSIC) de Hispanio.

## Historio 
La Instituto ekkonstruiĝis en 1922 post reĝa dekreto de 1920 per kiu oni kreis Instituton por Biologia Priserĉado kie oni inkludus la laboratorion de la Dro. Cajal, la laboratoriojn de Eksperimenta Fiziologio, Neŭropatologio kaj Histologio, kaj la laboratoriojn de la Muzeo de Naturaj Sciencoj.

La sidejo de la Instituto situis en la monteto de San Blas, proksime de la parko de Retiro, kaj ĝia direktoro estis la Dro. Cajal (1920–1934). En 1941, post la Hispana Enlanda Milito, oni rekuperis la duondetruitan konstruaĵon de la Instituto kaj atribuis ĝin al CSIC.

En 1957, oni translokis ĝin al nova konstruaĵo ĉe la strato Velazquez kie ĝi kunhavas sidejon kun aliaj institutoj. Fine en 1986 oni konstruis novan konstruaĵon ĉe la Avenuo de la Doktoro Arce kie ĝi troviĝas aktuale.

La Instituto gastigas la heredaĵon de Santiago Ramón y Cajal, kiu inkludas sciencajn desegnojn kaj ilustraĵojn, histologiajn preparaĵojn, mikrofotografiojn, librojn, publikaĵojn kaj mikroskopojn.

## Fakoj de esplorado 
Aktuale, estas 2 ĉefaj departementoj de esplorado:
* a) Neŭrobiologio molekula, ĉela kaj de disvolvo.
* b) Neŭrobiologio Funkcia kaj de Sistemoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Instituto Cajal
* Memoroj htm 
* Memoroj PDF 

## Referencoj 
*Los Ramón y Cajal: Una familia Aragonesa* (2001, Ed. Gobierno de Aragón). Juan A. de Carlos.

Kategorio:Madrido
Kategorio:Neŭroscienco
Kategorio:Esploraj institutoj en Hispanio
Katedralo de Valadolido

eta|dekstra|250px|Katedralo de Valadolido
La **Katedralo de Valadolido**, elpensita en la 16-a jarcento kaj dizajnita de la arkitekto Juan de Herrera, estas konstruaĵo el hereriana stilo kun barokaj aldonaĵoj.

La Katedralo de Valadolido estas la episkopa sidejo de la ĉefdiocezo de Valadolido, sed ĝi estas ankoraŭ ne finiĝinta verkaĵo ĉefe pro manko de rimedoj kaj la tro da elspezoj pro la cementado de la tereno kiu estas en deklivo.

Ĝi atingis la rangon de katedralo en 1595, ĉar antaŭe ĝi estis kolegiato dependanta de la diocezo de Palencio.

Ĝi troviĝas en la urbocentro, proksime de la Preĝejo Sankta Maria La Antikva kaj konstruita apud la Kolegiato Sankta Maria, kelkaj el ĝiaj spacoj estis detruitiaj por la daŭra konstruado de aliaj ĉambroj.

Kategorio:Valadolido
Valadolido
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1660-1669
Kategorio:Aperis en 1668
Ruĝflugilulo

La **Ruĝflugilulo** (*Heliolais erythropterus*) estas birdospecio de la familio de Cistikoledoj. Ĝi apartenas al la monotipa genro *Heliolais*.

Tiu specio estas 14&nbsp;cm longa kaj ĉirkaŭ 12 g peza. La kapo estas grizbruna dum la beko estas nigra. Ĝi havas blankan gorĝon, flavajn krurojn kaj grizbrunan dorson. La okuloj estas brunaj. Sed la plej klara distingilo estas ruĝeca nuanco en krono, sed ĉefe en flugiloj, kio nomas la specion en esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *erythropterus* devenas el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas “ruĝa” kaj “flugilo”.

Ĝi troviĝas en Benino, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Etiopio, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭa, Kenjo, Liberio, Malavio, Malio, ĉefe en Mozambiko, Niĝero, Niĝerio, Senegalio, Sieraleono, Sudano, Tanzanio, Togolando, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas seka savano.

La **Ruĝflugilulo** manĝas surgrunde insektojn kiaj papilioj, abeloj, vespoj, lokustoj kaj formikoj. Tiuj senvertebruloj estas kaptataj kutime sumfluge, mortigataj kaj manĝataj.

Tiu specio estas monogama birdo, kio signifas ke ĝi trovas partneron kaj reproduktas kun ĝi porvive. La ino demetas 2 al 3 ruĝecajn ovojn.

La neston ili konstruas alte en kanopeo kaj estas protektita el predantoj per branĉoj kaj la densa verda foliaro. Tiu specio troviĝas ĉefe en densa arbaro, kie esta Mopane-arboj. La birdo loĝas ĉeriverajn arbarojn kaj ĉe akvo kiel ĉe lagoj, akvorezervejoj kaj rojoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Heliolais erythropterus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378–492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers* Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4
* **Urban**, E.K.; Fry, C.H. & Keith, S. (1997) *The Birds of Africa'', vol. 5. Academic Press, London. ISBN 0-12-137305-3

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Talamanko de Ĥaramo

[eta|dekstra|180ra|parta vidaĵo de la [Preĝejo Sankta Johano (Talamanko de Ĥaramo)|Paroĥa preĝejo Sankta Johano]]**Talamanko de Ĥaramo** hispane *Talamanca de Jarama* estas municipo de Hispanio, kiu troviĝas en la nordo de la Madrida Regiono, en la limoj kun Kastilio-Manĉo. Ĝi havas 2.472 loĝantojn kun loĝdenso de 62,8 loĝ/km² (jaro 2008).

La vilaĝo posedas riĉan art-historian heredaĵon kaj en ĝi konserviĝas la spuroj el romaniko-mudeĥaro plej gravaj el la ekzistantaj de la Madrida Regiono. Laŭ diversaj arkeologiaj esploroj la loko estis loĝata antaŭ la romia epoko, kvankam oni ne povas konfirmi la konstantan loĝadon en setlejo ĝis la romia okupado de Iberio.

Dum la muzulmana regado, ĝi konvertiĝis en unu el la urbaj kaj militistaj nukleoj plej gravaj de la Meza Marko, vasta teritorio, grandparte koincidante kun la nuna Madrida Regiono, kiun la islama loĝantaro fortikigis por garantii la defendon de la urbo Toledo, antaŭ la rejdo de la kristanaj reĝlandoj de la duoninsula nordo.

## Eksteraj ligiloj 
* Urbodomo de Talamanko de Ĥaramo

Kategorio:Madrida Regiono
Kategorio:Urboj de Hispanio
Esperantochan.co.cc

**Esperantochan.co.cc** (esperantoĉano), aŭ ofte nomata *esperĉan*,  *espĉano*, *esperkanalo*, estis retpaĝaro kreita de anonima ulo kiu ofte afiŝis ĉe "krautchan" dum januaro 2010. 

Ĝi estis 'bildafiŝejo' aŭ bildforumo, simila al 4chan kaj aliaj. La kulturo de la loko fariĝas el multaj 'kaŝ-ŝercoj', kiuj ofte ŝokus aŭ simple nekompreneblus al la ĝenerala publiko. Afiŝantoj estas tute anonimaj, kaj do povas esprimi libere. 

La retpaĝaro estis dividata inter partoj por apartaj temoj:
* /b/ - hazardaj aferoj
* /g/ - videoludado
* /e/ - esperanto
* /m/ - muziko
* /l/ - lernu 

Laŭ ĉio kio kunskrapeblas en la interkomputila reto, ĝi jam estis morta en majo 2010.

## Vidu ankaŭ 
* Verda-Chan, simila bildforumo, lanĉita je unua adreso de 2014-2020, kaj je dua adreso ekde 2020, daŭre aktiva en somero 2025
* Bildforumo

## Eksteraj ligiloj 
* arkiva versio de feb. 2010 (nur la enirpaĝo, kiu havas ekstreme malmultajn informojn)
* diskuteto "Kion vi opinias pri esperantochan.co.cc?" de majo 2010 en lernu.net ()

Kategorio:Esperanto en interreto
Venturado

**Venturado** (hispane Venturada) estas municipo de la Madrida Regiono. Ĝi havas areon de 9,79 km² kun entute 1609 loĝantoj kaj loĝdenso de 164,35 loĝ/km².
eta|dekstra|200ra|Preĝejo de Venturado
Nuntempe ĝi havas du urbajn nukleojn: Los Cotos de Monterrey, nune la plej grava kaj plej loĝata, kaj Venturado kie troviĝas la urbodomo kaj plej grava el historia vidpunkto. Ili estas dividitaj de la Aŭtoŝoseo A-1.

Kategorio:Municipoj de Madrida Regiono
Canelas

**Canelas** estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas *Canelas*. Al Canelas apartenas entute 137 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10002.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 4091 loĝantojn. El tiuj estis 2125 viroj kaj 1966 virinoj. La komunumo havas surfacon de 683,4&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1340 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 1417,6&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3873 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1 persono sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,03 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

2520 de la loĝantoj de Canelas en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 563 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 22,34 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 19,17 % (236 el 1231), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 25,37 % (327 el 1289).

El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 3476 personoj apartenis al la katolika religio kaj 49 personoj al la protestantisma religio. 33 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 221 personoj statistike apartenis al neniu religio.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Canelas  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Durango
Colmenar de Oreja

eta|200px|Vido de Colmenar de Oreja
**Colmenar de Oreja** (Abelujaro de Orelo) estas municipo de la Komarko Las Vegas, sudoriente de la Madrida Regiono (Hispanio). Ĝi etendiĝas sur 12.567 hektaroj. Ĝi troviĝas je 50 kilometroj de Madrido, la ĉefurbo. Nuntempe al ĝi nur alireblas tra ŝoseo sed antaŭe ĝi havis trajnon. Ĝi havas 8.163 loĝantojn laŭ la censo de NIS 2006).

## Eksteraj ligiloj 
* Privata retpaĝa pri Colmenar de Oreja 
* Colmenar de Oreja, satelita vidaĵo

Kategorio:Municipoj de Madrida Regiono
Erzsébet Bob Fülöp

**BOB FÜLÖP Erzsébet** estas rumanuja hungara aktorino, universitata profesorino naskita en Ditrău la 22-an de septembro 1967. 
## Kariero
Ekde 1994 ŝi estas aktorino de la teatro Kolozsvári Állami Magyar Színház, ekde 1998 profesorino de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat kaj aktorino de la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat, ekde 2008 ŝi prelegas en la fako de aktoro en la Universitato Babeş-Bolyai. Ŝi doktoriĝis en 2006.
## Premioj, distingoj
*2000 - Premio Lili Poór;
*2002, 2009 - Premio de plej bona virinludo, Kisvárda;
*2004 - Premio de plej bona epizodrolo, Budapeŝto;
*2006 - Premio de kritikistoj, Kisvárda;
*2007 - Premio Mari Jászai.

## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Éva Bodó Vass

**BODÓ VASS Éva** estas rumanuja hungara operkantistino, instruistino naskita en Bistriţa la 27-an de majo 1947.

## Kariero 
Ekde 1970 Bodó Vass estas solistino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera, ekde 1990 muziklicea instruistino, ekde 1998 asistantino de la aktorakademio. En Hungarujo ekde 2002 ŝi estas ĥorestrino de la katolika gimnazio kaj parokejo en Gyula.

## Roloj 
* Carmen (Bizet: Carmen),
* Ulrica (Verdi: Álarcosbál),
* Maddalena (Verdi: Rigoletto),
* Azucena (Verdi: Trubadur),
* Suzuki (Puccini: Pillangó-kisaszony),
* Delila (Saint-Saëns: Sámson és Delila),
* Örzse (Kodály: Háry János),
* Gertrudis (Erkel: Bánk bán) kaj pluaj 62 operroloj
* Három a kislány (Schubert- Berté),
* Denevér (Strauss (filo)),
* János vitéz (Kacsóh),
* Lili báronő (Huszka),
* Víg özvegy (Lehár),
* Marica grófnő (Kálmán),
* Cígánybáró (Strauss (filo).

## Eksteraj ligiloj 
* Retejohttps://archive.is/20121201210822/operaslagerek.network.hu/blog/opera-slagerek-klub-cikkei/filter/tag/bodo+vass+%C3%A9va

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Attila Budaházi

**Budaházi Attila** (budaha:zi) estas rumanuja hungara dramaturgiisto, reĝisoro naskita en Carei la 13-an de julio 1979. 
## Kariero
Ekde 1999 li estas dramaturgiisto, reĝisoro de la teatro Csíki Játékszín de Miercurea Ciuc, inter 2001 kaj 2003 instruisto de la Liceo Nagy István en Miercurea Ciuc. 
## Verkoj
**A csodaforrás* (La mirakla fonto), fabelteatraĵo laŭ ĉina fabelo, prezentita de Csíki Játékszín, 2004.
**A zöld madár* (La verda birdo), fabelteatraĵo laŭ verko de Italo Calvino, prezentita de Csíki Játékszín, 2007.
**A halhatatlan herceg* (La senmorta princo), fabelteatraĵo, prezentita de Csíki Játékszín, 2010.

## Eksteraj ligiloj
*Retpaĝohttp://csikijatekszin.ro/t_budahaziattila.html 
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=2918
## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Grupo de Kontraŭ-Faŝisma Rezistado Unua de Oktobro

eta|Blazono de GRAPO
**Grupo de Kontraŭ-Faŝisma Rezistado Unua de Oktobro** estus la traduko el la hispana Grupos de Resistencia Antifascista Primero de Octubre (mallongige GRAPO) kiu estis organizo terorista hispana marksista-leninista, de ekstrema maldekstro, kun forta inspiro de maoismo naskiĝinta en 1975. Post multaj anoncoj pri ties nuligo fare de la hispanaj registaroj, la organizo, aŭ almenaŭ grupetoj kiuj reklamas tiun devenon, plufunkcias foje, kaj okazas ankoraŭ aretoj ĝis la aktualo. En 2006, la Supera Juĝinstanco de Hispanio konsideris pruvita ke GRAPO estis armea branĉo de la Partido Comunista de España (reconstituido), kiu direktis la organizon.

Plej grava estis la agado de la organizo fine de la 1970-aj jaroj, kiam ili kidnapis kaj murdis gravulojn, militestrojn kaj policanojn. Krome ili faris bankorabadojn por financi kaj frapi la kapitalisman sistemon.

Kategorio:Revoluciaj organizoj
Kategorio:Terorismo
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Kontraŭfrankismo
Laktobacilo

**Laktobacilo** (latine *lactobacillus*) estas genro de Gram-pozitivaj bakterioj. La bakterioj de tiu ĉi genro konsistigas grandan parton de la "laktacidaj bakterioj", tiel nomataj pro la fakto, ke plej multaj membroj de la grupo transformas laktozon kaj aliajn specojn de sukero al lakta acido. Ili oftas kaj kutime ne kaŭzas malsanojn. En homaj korpoj ili kutime troveblas en la vagino kaj la digesta sistemo, kie ili estas simbiozaj kaj konsistigas parton de la intestaj mikroorganismoj, kiuj subtenas la digestadon. Multaj specioj tre multiĝas en putriĝanta planta materio. La produkto de lakta acido igas la ĉirkaŭaĵon de la bakterioj esti acida, kio malfaciligas la plimultiĝon de multaj specoj de malsanigaj bakterioj.

## Produktato de manĝaĵoj 
Pluraj specoj de la bakteria genro estas uzataj en tradicia agrikulturo kaj ankaŭ industria manĝaĵoproduktato cele al kreo de jogurtoj, fromaĝoj, acida brasiko, peklaĵoj, biero, vino, cidro, kimĉio, ĉokolado kaj aliaj fermentitaj manĝaĵoj. Krome ili ankaŭ helpas krei porbestan manĝaĵon kiel silaĵo. Pano el acidpasto kutime fariĝas per la uzo de "komenca kulturaĵo" el gisto kaj laktobaciloj, kiuj poste plimultiĝas en faruna pasto.

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de specioj el la genro laktobacilo of species of the genus Lactobacillus 
* retejo aparte pri la "bulgara laktobacilo" (*Lactobacillus bulgaricus*)

Kategorio:Bakterioj
Simfonikantato

**Simfonikantato** estas nomo por muzikaj verkoj, kiuj kombinas la formon de la simfonio kun tiu de la kantato (soloa kaj/aŭ ĥorkantado), precipe en la romantisma muziko.

Famaj ekzemploj por simfonikantatoj estas:
* Ludwig van Beethoven: 9-a simfonio kun la finalĥoraĵo *Odo al la ĝojo*
* Felix Mendelssohn Bartholdy: 2-a simfonio „laŭdokanto“
* Asger Hamerik: 7-a simfonio
* Gustav Mahler: 2-a, 3-a, 4-a kaj 8-a simfonio samkiel Das Lied von der Erde (La kanto pri la tero)
* Aleksandr Skrjabin: 1-a simfonio
* Dmitrij Ŝostakoviĉ: 2. („Al la oktobro“), 3. („Al la 1-a de majo“), 13. („Babij Jar“) kaj 14-a simfonio
* Igor Stravinski: psalmosimfonio

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Orkestrolido

**Orkestrolido** estas muzika ĝenro, kiu ekestis dum la malfruromantikismo.
Ensemblo: Orkestro kaj kantvoĉo.

Ĉefaj reprezentantoj estas:
*Richard Strauss (liaj Vier letzte Lieder)
*Gustav Mahler (Des Knaben Wundernhorn; Lieder eines fahrenden Gesellen; Kindertotenlieder).

Kategorio:Klasika muziko
Kategorio:Muzikaj ĝenroj
!orkestrolido
Lóránt Csatlós

**CSATLÓS Lóránt** [ĉatlo'ŝ] estas rumanuja hungara aktoro naskita en Miercurea Ciuc la 14-an de junio 1975. 
## Kariero
Ekde 1998 li estas ano de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat kaj en 2002 fondinto de la Partium Színpad, ekde 2007 la estro kaj reĝisoro de Oberon Csőszínház. 
## Premioj, distingoj
*2000 - Premio Földes Kati, Nivelpremio, Publikpremio;
*2001 - Premio Varadinum;
*2006-2997 -Communitas stipendio.
## Fonto
*Retejo http://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=23http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3585[]
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Katedralo de Zamoro

dekstra|150px|eta|Katedralo de Zamoro
La **Katedralo de Zamoro** (Zamoro, Hispanio), dediĉata al La Savinto, troviĝas ene de la nomata *Romaniko ĉe Doŭro*, kaj ĝi distingiĝas ĉar ĝi estas la plej malgranda kaj la plej antikva el la dek du katedraloj de Kastilio kaj Leono. Ĝia plano estas simila al latina kruco kun tri navoj el kvar sekcioj, la flankoj kun eĝa kripto. La tri absidoj kiujn ĝi havis en la komenco estis anstataŭitaj de gotika ĉefa kolono en la 16-a jarcento. Ĝi estas la plej bela allogaĵo kaj simbolo de la urbo.

Kategorio:Zamoro
Kategorio:Katedraloj en Kastilio kaj Leono
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1170-1179
Kategorio:Aperis en 1174
Péter Cseke (aktoro, 1974)

**CSEKE Péter** [ĉeke] estas rumanuja hungara aktoro naskita en Târgu Mureş la 6-an de junio 1974. 
## Kariero
Ekde 1991 li estis ano de la teatro Hahota kaj inter 1998 kaj 2001 de la Figura Stúdió Színház, poste ekde novembro 2001 de la Marosvásárhelyi ARIEL Ifjúsági és Gyermekszínház. Sub nomo Péter Cseke P. li verkis poemojn.
## Fonto
**Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010*.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Péter Cseke (aktoro, 1953)

**CSEKE Péter** [ĉeke] estas hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro, verkisto naskita en Oradea la 3-an de oktobro 1953. Li estas la filo de Sándor Cseke kaj Beatrix Riedinger (Révi Bea), lia edzino estas Bernadette Sára.

## Kariero
Péter Cseke ekde 1965 vivas en Hungarujo kaj en 1976 li akiris aktoran diplomon en Teatra Altlernejo, poste ĝis 1981 li estis membro de la Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1981 kaj 1990 li estis aktoro de la Teatro Madách, poste inter 1990 kaj 1992 de la Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1990-1994 li estis asistanto en la Teatra Altlernejo, inter 2001-2005 li instruis en Hungara Dancarta Altlernejo. En 2012 li akiris sciencan gradon DLA. Ekde 2008 li estas teatrestro de Teatro de Kecskemét.

En 1982 li edziĝis baldaŭ havanta 2 filinojn. Li ricevis premion Kossuth en 2021, krome ankaŭ aliajn premiojn.

## Elektitaj disĉiploj 
* Ádám D. Varga

## Eksteraj ligiloj
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1004

## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
San Martín de Valdeiglesias

eta|dekstra|200ra|Preĝejo de San Martín de Valdeiglesias (Madrido).
**San Martín de Valdeiglesias** estas municipo de la Madrida Regiono, Hispanio, kiu troviĝas en la plej okcidenta ekstremo proksime kaj al Avilo kaj al Toledo.

Kvankam ĝi havas malnovajn spurojn, la *eniro* de San Martín de Valdeiglesias en la historio ekiĝas en la 13-a jarcento, kiam formiĝis malgranda vilaĝo ĉirkaŭ ermitejo dediĉata al Sankta Marteno de Tours. En iu momento de la 14-a jarcento la monaĥo donis la titolon al ĝi de Vilaĝo, kun foruoj kaj privilegioj.

En 1430 ekiĝis kamparana ribeliĝo kontraŭ la monaĥejo, kio estis profitita de Don Álvaro de Luna, kiu havis kelkajn nobelajn titolojn en Kastilio, kaj fine konvertis ĝin en lia senjorejo (1434).

## Vidindaĵoj 
* Akvorezervejo Sankta Johano

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Urbodomo
* Konsorcio Okcidenta Montaro - San Martín de Valdeiglesias 

Kategorio:Municipoj de Madrida Regiono
Kantono Kent (Rod-Insulo)

**Kantono Kent** estas unu el la kvin kantonoj de la usona subŝtato Rod-Insulo. Ĝia plej granda urbo estas Warwick.

Kent limas al ĉiuj kvar aliaj kantonoj de Rod-Insulo kaj krome al du kantonoj de Konetikuto:
* Kantono Providence, norde
* Kantono Bristol, oriente
* Kantono Newport, sud-oriente
* Kantono Washington, sude
* Kantono New London, okcidente
* Kantono Windham, okcidente
Bristol kaj Newport situas aliflanke de la golfo de Narragansett, kies bordo konsistigas la orientan limon de Kent. La aliaj limoj estas teraj.

Centre de la kantono situas la bar-lago *Flat River Reservoir*, kiun nutras tri riveroj: *Big*, *Carr* kaj *Quidnick*. Ĝia elfluaĵo iĝas parto de rivero Pawtuxet, kiu verŝiĝas en la golfon.

eta|La urboj de Kent

## Urboj 
Kent estas dividita al kvin urboj:
* Coventry
* East Greenwich
* Warwick
* West Greenwich
* West Warwick
Al Coventry apartenas la vilaĝo *Greene*, al West Greenwich la vilaĝoj *Nooseneck* kaj *River Point*.

Kategorio:Kantonoj de Rod-Insulo
Puĉo en Hispanio en 1981

[300ra|eta|Puĉo en la [Congreso de los Diputados.]]
La malsukcesa **puĉo de la 23a de februaro de 1981 en Hispanio**, konata ankaŭ kiel **23-F**, estis klopodo de puĉo fare de kelkaj militestroj, el kio plej reprezenta epizodo estis atako kaj kidnapo de la Congreso de los Diputados (Hispana Parlamento) fare de nombra grupo de civilgvardioj je kies regado estis la vickolonelo de la Guardia Civil Antonio Tejero, dum voĉdonado de la deputitoj al la kandidato al la Prezidanteco de la Registaro, Leopoldo Calvo-Sotelo, de la UCD.

Tiu puĉo de 1981 rilatas al eventoj okazintaj dum la Hispana Transiro al Demokratio. Kvar faktoroj malfaciligas la funkciadon de la registaro de UCD nome: la problemoj devenaj el la ekonomia krizo, la nova organizado teritoria de la Ŝtato kun atribuoj al la regionaj registaroj, la terorista agado fare ĉefe de ETA kaj la rezisto de iaj sektoroj de la Armeo akcepti demokratian sistemon.

La kidnapo de la deputitoj (la tuta registaro) celis krei povovakuon, kiu estus plenigita de alia instanco ankoraŭ ne bone konata, sed sendepende de la tiamaj demokratiaj instancoj. La tuta lando vidis per televido kiel la vickolonelo de la Guardia Civil Antonio Tejero interrompis voĉdonadon de la deputitoj al la kandidato al la Prezidanteco de la Registaro, nome Leopoldo Calvo-Sotelo, ordonis halton de ĉiu faraĵo (*"¡Quieto todo el mundo!"*) kaj ordonis ke ĉiu ĉeestanto iru surplanken; maljuna generalo (lia superulo) baraktis kontraŭ li kaj Tejero pafis kontraŭ la tegmento, dum jam preskaŭ ĉiu iris surplanken.

La tutan nokton la deputitoj restis arestitaj, dum en Valencio puĉista militestro Milans del Bosch metis tankojn surstrate. La alia konata puĉista militestro Armada klopodis ekstere organizi novan registaron, dum la Reĝo Juan Carlos la 1-a parolis per televido kondamnante la puĉon. Matene la puĉistoj kapitulacis.

## Bibliografio 
* Cacho, Jesús. *El negocio de la libertad*. 1999. ISBN 84-930481-9-4.
* Busquets, Julio; Aguilar, Miguel A.; Puche, Ignacio. *El golpe: anatomía y claves del asalto al congreso*. 1981 (escrito pocos días después del golpe).
* Medina, Francisco. *23F, la verdad*. 2006 (Post 25 jaroj).
* Segura, Santiago y Merino, Julio. *Jaque al Rey. Los “enigmas” y las “incongruencias” del 23-F ... dos años después*. Barcelona: Planeta, 1983. ISBN 84-320-5692-8. (enkonduko de Jaime Milans del Bosch.

Kategorio:Parlamentoj
Kategorio:Puĉoj
Kategorio:1981 en Hispanio
Acidpasto

eta|dekstra|240px|acidpasta "komenca kultivaĵo" kun faruno kaj akvo, fermentiĝinta dum 3 tagoj
**Acidpasto** estas pasto kun kulturaĵo el laktobacilaj bakterioj, kutime en simbioza kombino kun gisto. Ĝi estas unu el du ĉefaj vojoj fermenti paston por posta bakado de pano - la alia vojo estas uzo de kultivitaj formoj de gisto (*Saccharomyces*). Acidpasto estas aparte grava por la bakado de sekalaj panoj, kie kultivita gisto sole ne kreas kompareble bonajn rezultojn. Komparite kun giste fermentitaj panoj, acidpasto rezultigas iom acidan guston, ĉefe pro la lakta acido produktita fare de la laktobaciloj.

Acidpasta pano fariĝas per uzo de malgranda kvanto (20 ĝis 25 procentaĵoj de "komenca kultivaĵo"), jam antaŭe fermentita pasto kun la laktobaciloj, al kio estas aldonata kaj knede intermiksata freŝa faruno kaj akvo. Parto de la rezultiĝinta pasto tiam estas savata kiel komenca kultivaĵo por postaj panoj, la resto estas knedita al pana formo kaj bakata. Kondiĉe ke la komenca kultivaĵo "ricevas" freŝan farunon kaj akvon ĉiusemajne, ĝi en kutima aera temperaturo restas uzebla sen tempa limigo. Ne estas nekutime ke komenca kultivaĵo de acidpasto jam havas plurjaran vivohistorion, kaj ke el ĝi rezultiĝis multaj centoj da panoj. Rezulte, la acidpasto de ĉiu bakejo havas specifan, unikan guston. La kombinaĵo el komenca kulturaĵo, faruno kaj akvo, aera temperaturo kaj humideco ankaŭ rezultigas ke ĉiu pasto preta por bakado estas iusence malsama de la antaŭaj kaj postaj pastoj el la sama "familio".

## Historio de acidpasto 
La uzo de laktobacila acidpasto probable originis en la kuirarto de Antikva Egiptio ĉirkaŭ la jaro 1500 a.K., kaj supozeble estis la unua formo de panpasta fermentado. Ĝis la eŭropa Mezepoko tiu maniero de bakado de pano restis la kutima. Tiutempe oni komencis ankaŭ uzi giston el la bierproduktado por fermentado de pano, ekkombinis laktobacilojn kaj giston en acidpasto kaj pli poste ankaŭ ekuzis speciale kultivian giston por panpasta fermentado. Pano farita centprocente el sekala faruno, tre populara en la norda duono de Eŭropo, kutime ankoraŭ nun estas fermentita per acidpasto.

En Nordameriko, acidpasta pano aparte ligiĝas al la epoko de kalifornia deliro pri oro meze de la 19-a jarcento, kaj al la regionoj Kalifornio, Brita Kolumbio kaj Alasko: Tiam la vivkondiĉoj estis tiom improvizitaj, ke aliaj eblecoj de panpasta fermentado kiel gisto aŭ bakpulvoro multe malpli fidinde uzeblis. Aparte en la urbo San-Francisko oni memore al tiu epoko ankoraŭ nuntempe multe bakas kaj vendas acidpastan panon.

Kategorio:Bakado
József Róbert Csepei

**CSEPEI József Róbert** [ĉepei] estas rumanuja hungara aktoro naskita en Şimleu Silvaniei la 7-an de novembro 1981. 
## Kariero
Ekde 2006 li laboras en la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat kaj ekde 2001 li prelegas en fako pri ĵurnalismo de Universitato Babeş-Bolyai. Li elpaŝas ekde 1993 en muzikbandoj, prezentas recitalojn kaj estas anoncisto de aranĝaĵoj.
## Ek liaj roloj
*2006 - Dorozsmay Pista;
*Lucretto (Anconai szerelmesek).
## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=7028
## Fonto
*Erdélyi Magyar Ki Kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Ferenc Cseterki

**CSETERKI Ferenc** [ĉeterki] estas rumanuja hungara operkantisto naskita en Hodod la 2-an de aprilo 1953. 
## Kariero
Ekde 1979 ĝis 1993 Cseterki estis ĥoristo en la Kolozsvári Állami Magyar Opera, ekde 1993 kaj 2004 solisto de la Operejo de Craiova kaj ekde 2004 li estas solisto de la Kolozsvári Állami Magyar Opera. Inter 1992 kaj 2004 li partoprenis en la operfestivalo Alfredo Kraus.
## Fonto
*Erdélyi magyar ki kicsoda 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj