Johann Samuel Ersch

**Johann Samuel Ersch** (1766-1828) estis bibliotekisto, filologo, enciklopediisto, beletra historiisto, konsiderata patro de la germana bibliografio, kune kun Johann Gottfried Gruber (1774-1851), li estas la kreinto de la "Universala Enciklopedio pri Sciencoj kaj Artoj" (Lepsiko, 1818), unu el la plej ambiciaj eldonaj entreprenoj jam imagitaj. Li enmatrikuliĝis en la Universitatoj de Halle kaj Jena, studis teologion, historion, bibliografion kaj geografion. En 1803 li akceptis katedron pri geografio en la Universitato de Halle. Li enamikiĝis al profesoro pri geografio Johann Ernst Fabri (1755-1825), kaj kiam Fabri fariĝis profesoro pri historio kaj statistiko en la Universitato de Jena, Ersch lin akompanis kaj estis lia kunlaboranto en la preparado de pluraj verkoj.

## Kariero 
En 1788 li publikigis Katalogon pri ĉiuj anonimaj publikaĵoj kiel suplemento por la 4-a eldono de la verko "Kleruloj el Germanio" far Johann Georg Meusel (1743-1820). La necesaj esploroj por ĉi-verko lin instigis al preparado de iu "Katalogo pri germanaj revuoj kaj kolekto da periodaĵoj pri geografio, historio kaj rilataj sciencoj". La populareco akirita per tiu publikaĵo lin kondukis al triobla kontribuado kun Christian Gottfried Schütz kaj Christoph Wilhelm Hufeland (1762-1836) ĉe la preparado de iu Universala Katalogo pri Beletro eldonita en 8 volumoj, kiuj kondensigis 15-jaraj beletrajn produktaĵojn (inter 1785 kaj 1800), kaj inkludis raporton ne nur pri la libroj eldonitaj dum tiu periodo, sed ankaŭ artikolojn publikigitajn en periodaĵoj kaj revuoj, entenante eĉ la kritikojn, kiuj estis direktitaj al la libroj.

Kvankam kompromita kun ĉi-granda verko, Ersch ankaŭ desajnis "La Beletra Francio", en 5 volumoj, publikigita en Hamburgo, inter 1797 kaj 1806. En 1795, li estis en Hamburgo kiel eldonisto de la "Nova Gazeto de Hamburgo", fondita de Viktor Klopstock (1744-1811), frato de la germana poeto Friedrich Gottlieb Klopstock (1724-1803), sed, en 1800, li revenis al Jena por aktive partopreni de la "Universala Beletra Gazeto". En tiu sama jaro li okupis la postenon de bibliotekisto en la Universitato de Jena, kaj ĉirkaŭe de 1802, li ricevis katedron kiel profesoro pri filozofio.

En 1803, li okupis la katedron de geografio kaj statistiko en la Universitato de Halle, kaj, en 1808, li estis nomumita sekretario. Tiuepoke li eldonis Gvidlibro pri la germana literaturo el la mezo de la 18-a jarcento ĝis tiuj tagoj. Kunlabore kun Johann Gottfried Gruber (1774-1851) li estis kompilanto de la "Universala Enciklopedio pri Sciencoj kaj Artoj", kiun li daŭrigis ĝis la 21-a volumo. La akurateco, komplekseco kaj grando de tiu monumenta verko ĝin faris nepra referenco-libro.

## Elektita publikaĵaro 
250px|eta|maldekstra|Pentraĵo de Johann Samuel Ersch
* [*La France litteraire contenant les auteurs francais de 1771(https://eo.wikipedia.org/wiki/1771) a 1796*], Geneve: Slatkine Reprints, 1971
* *Repertorium über die allgemeinen deutschen Journale und andere periodische Sammlungen*. 3 volumoj, Lemgo 1790-1792
* Repertorium über die allgemeinern deutschen journale und andere ..., Volume 3, 1792
* *Allgemeines Repertorium der Literatur für die Jahre 1785-1800*, 8 volumoj. Weimar 1793-1807
* Das gelehrte Frankreich oder Lexicon der französischen ..., Volume 1, 1797
* *Allgemeine Literatur-Zeitung* (kune kun Christian Gottfried Schütz). Halle 1804-1849
* *Handbuch über das Königreich Westphalen: zur Belehrung über Land u. Einwohner, Verfassung, Verwaltung u. äußere Verhältnisse d. Staats überhaupt u. seine einzelne Theile insonderheit; nebst e. Verz. d. vornehmsten Hof- u. Staats-Beamten; mit e. Kt. von d. Kgr. Westphalen. Halle : Hemmerde und Schwetschke 1808
* *Literatur der Philologie, Philosophie und Pädagogik seit der Mitte des achtzehnten Jahrhunderts bis auf die neueste Zeit systematisch bearbeitet und mit den nothigen Registern versehen von Johann Samuel Ersch, aus dessen Handbuche der deutschen Literatur besonders abgedruckt. Den Herren Professoren Gesenius, Hoffbauer, Schutz, Vater und Wahl zu Halle und Königsberg gewidmet*, Amsterdam und Leipzig: Kunst und Industrie Comptoir, 1812
* Literatur der Medizin, 1812
* Literatur der mathematik: natur- und gewerbs-kunde, mit inbegriff der ..., 1813
* *Allgemeine Encyclopadie der Wissenschaften und Künste in alphabetischer Folge, von genannten Schriftstellern bearbeitet und herausgegeben von J.S. Ersch und J.G. Gruber, mit Kupfern und Charten*, Leipzig: eldono de Johann Friedrich Gleditsch, 1818-1889
* Allgemeine Enzyklopaedie der Wissenschaften und Kuenste in alphabetischer ..., 1821, Johann Samuel Ersch, J.G Gruber
* *Handbuch der Deutschen Literatur seit der Mitte des XVIII Jahrhunderts bis auf die neueste Zeit mit Registern*, Hildesheim, Zurich, New York: G. Olms, 1823
* Bible: besonderer, auf verlangen aus dem zehnten theil gemachter abdruck ..., 1823, Johann Samuel Ersch, Johann Gottfried Grüber
* *Handbuch der philosophischen Literatur der Deutschen von der Mitte des XVIII Jahrhunderts bis zum Jahre 1850, Ersch-Geissler; Vorwort und Registerbearbeitung von Lutz Geldsetzer*, Düsseldorf: Stern-Verlag Janssen & Co., 1850
* Bibliographisches handbuch der philosophischen literatur der Deutschen von ..., 1850, Johann Samuel Ersch, Christian Anton Geissler
* Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste in alphabeischer Folge, 1871, Johann Samuel Ersch, Johann Gottfried Gruber
* Das gelehrte Frankreich oder Lexicon der französischen ..., Volume 1, 1897
* Literatur der mathematik: natur- und gewerbs-kunde, mit inbegriff der ..., 1813
* *Allgemeine Encyclopadie der Wissenschaften und Künste in alphabetischer Folge, von genannten Schriftstellern bearbeitet und herausgegeben von J.S. Ersch und J.G. Gruber, mit Kupfern und Charten*, Leipzig: eldono de Johann Friedrich Gleditsch, 1818-1889
* Allgemeine Enzyklopaedie der Wissenschaften und Kuenste in alphabetischer ..., 1821, Johann Samuel Ersch, J.G Gruber
* *Handbuch der Deutschen Literatur seit der Mitte des XVIII Jahrhunderts bis auf die neueste Zeit mit Registern*, Hildesheim, Zurich, New York: G. Olms, 1823
* Bible: besonderer, auf verlangen aus dem zehnten theil gemachter abdruck ..., 1823, Johann Samuel Ersch, Johann Gottfried Grüber
* *Handbuch der philosophischen Literatur der Deutschen von der Mitte des XVIII Jahrhunderts bis zum Jahre 1850, Ersch-Geissler; Vorwort und Registerbearbeitung von Lutz Geldsetzer'', Düsseldorf: Stern-Verlag Janssen & Co., 1850
* Bibliographisches handbuch der philosophischen literatur der Deutschen von ..., 1850, Johann Samuel Ersch, Christian Anton Geissler
* Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste in alphabeischer Folge, 1871, Johann Samuel Ersch, Johann Gottfried Gruber
* Das gelehrte Frankreich oder Lexicon der französischen ..., Volume 1, 1897

## Literaturo 
* Personensuche
* Deutsche Biographie
* Nordisk familjebok
* Encyclopædia Britannica
* 1911 Encyclopædia Britannica
* Encyclopedia.com
* Carl Maria von Weber Gesamtausgabe
* Personensuche
* Chest of Books
* Library Index
* IdRef
* Wikisource
* "Devant Le Deluge" and Other Essays on Early Modern Scientific Communication, David Abraham Kronick
* A History of the Bibliography of Philosophy, Michael Jasenas
* China in European Encyclopaedias, 1700-1850, Georg Lehner
* Deutsche Philologie an den preußischen Universitäten im 19. Jahrhundert ..., Uwe Meves
* George Eliot's 'Daniel Deronda' Notebooks, George Eliot
* The Decline of Christendom in Western Europe, 1750–2000, Hugh McLeod, Werner Ustorf
* Imperial Russia: New Histories for the Empire, Jane Burbank, David L. Ransel
* A Budget of Paradoxes, Augustus De Morgan
* New Advent

## Vidu ankaŭ 

Denis_Diderot_111.PNG|Denis Diderot(1713-1784)
Friedrich_Gottlieb_Klopstock_1.jpg|Friedrich G. Klopstock(1724-1803)
Johann_Georg_Meusel.jpg|Johann Georg Meusel(1743-1820)
Wappen_Quedlinburg.svg|Viktor Klopstock(1744-1811)
Wappen_Dederstedt.png|Christian G. Schütz(1747-1832)
Daniel_Chodowiecki_Kinderspiele.jpg|Johann G. Schummel(1748-1813)
POL_Ole%C5%9Bnica_COA.svg|Johann Ernst Fabri(1755-1825)
Tischbein_-_Karl_August_B%C3%B6ttiger.jpg|Karl August Böttiger(1760-1835)
ChristophWilhelmHufelandMedezinerS100.jpg|Christoph Hufeland(1762-1836)
POL_G%C5%82og%C3%B3w_COA.svg|Georg Gustav Fülleborn(1769-1803)
Saxonia_Museum_fuer_saechsische_Vaterlandskunde_V_28.jpg|Ludwig Pölitz(1772-1838)
A Kneisel nach A Fulda - Johann Gottfried Gruber (Lithographie 1848).jpg|Johann Gottfried Gruber(1774-1851)
Wappen_taucha.png|Friedrich Adolf Ebert(1791-1834)
DEU Krempdorf COA.svg|Hans Schröder(1796-1855)
Hermann Brockhaus 1841.jpg|Hermann Brockhaus(1806-1877)
David_Cassel.jpg|David Cassel(1818-1893)

## Referencoj 
Kategorio:Universitato de Halle
Kategorio:Germanaj bibliotekistoj
Kategorio:Germanaj bibliografoj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Germanaj enciklopediistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj