Falaropo

La vorto **Falaropo** signifas tri vivantajn speciojn de fajnkolajn vadbirdoj de la genro *Phalaropus* kaj la familio de Skolopedoj, kvankam kelkaj fakuloj atribuas ilin apartan familion nome Falaropedoj. Estas konata ankaŭ fosilia specimeno, *Phalaropus elenorae*, el meza Plioceno; eta ero el malfrua Oligoceno de proksime de Créchy, Francio, estis atribuata al iu prafalaropo (Hugueney *et al.*, 2003); ĝi povus aparteni al frua specio de nuntempa genro sed pli probable alia genro entute.

## Aspekto 
Ili estas 15 ĝis 25&nbsp;cm longaj kun retfingroj kaj rekta kaj fajna beko. Ili estas ĉefe grizaj kaj blankaj vintre, sed ilia plumaro iĝas markita de ruĝaj markoj somere. Ili estas rimarkindaj birdoj pro du ecoj: ilia nekutimaj -inter aliaj genroj- nestumaj kutimoj kaj ties unikega manĝada tekniko.

## Parencoj 
Falaropoj estas proksimaj parencoj de tringoj kaj ankaŭ de the ŝtonturnuloj kaj kalidroj (van Tuinen *et al.*, 2004).

## Specioj 
Ruĝa falaropo aŭ Dikbeka falaropo, *P. fulicaria*
Ruĝkola falaropo aŭ Maldikbeka falaropo, *P. lobatus*
Vilsona falaropo aŭ Trikolora falaropo, *P. tricolor*

## Reprodukta kutimaro 
La tipaj reproduktantaj seksaj roloj estas inversigitaj ĉe la tri falaropoj. Inoj estas pli grandaj kaj brilkoloraj ol maskloj. La inoj persekutas la masklojn, konkurencas pro nestaj teritorioj kaj defendos agreseme la nestojn kaj la elektitajn partnerojn. Kiam la ino demetis la ovojn, ŝi komencas sian sudenan migradon forlasinte la masklon kiu kovos kaj zorgos la idojn.

## Manĝada tekniko 
Por manĝado la falaropoj kutimas naĝi laŭ eta rapida cirklo formante etan akvokirlon. Tiu kutimo, oni supozas, ke helpas manĝadon pro suprenigado de manĝeroj el fundo de neprofunda akvo. Tiele la birdo atingos la centron de la kirlo per sia beko plukante etajn insektojn aŭ krustulojn.

## Medio 
La Ruĝa falaropo aŭ Dikbeka falaropo, *P. fulicaria*, kaj la Ruĝkola falaropo aŭ Maldikbeka falaropo, *P. lobatus* estas nekutimaj vadbirdoj pro tio, ke ili estas konsiderataj pelagaj aŭ *maraj*, tio estas, ili pasigas grandan parton de siaj vivoj -escepte reprodukta epoko- en maro. Pro tio ili estas krome halofiloj, tio estas, *salŝatantoj* kaj manĝas laŭ grandaj aroj en salaj lagoj kiel Lago Mono en Kalifornio kaj la Granda Sala Lago aŭ *Great Salt Lake* de Utaho.

## Teritorio 
La Ruĝa falaropo aŭ Dikbeka falaropo, *P. fulicaria*, kaj la Ruĝkola falaropo aŭ Maldikbeka falaropo, *P. lobatus* reproduktiĝas ĉirkaŭ la Arkta Cirklo kaj vintras ĉe tropikaj oceanoj.

Vilsona falaropo (*P. tricolor*) reproduktiĝas en okcidenta Norda Ameriko kaj migras al Suda Ameriko.

## Referenco 
* **Hugueney**, Marguerite; Berthet, Didier; Bodergat, Anne-Marie; Escuillié, François; Mourer-Chauviré, Cécile & Wattinne, Aurélia (2003): La limite Oligocène-Miocène en Limagne-changements fauniques chez les mammifères, oiseaux et ostracodes des différents niveaŭ de Billy-Créchy (Allier, France). *Geobios* **36**: 719-731 [Artikolo en la franca kun angla resumo]  (HTML resumo)

* **van Tuinen**, Marcel; Waterhouse, David & Dyke, Gareth J. (2004): Avian molecular systematics on the rebound: a fresh look at modern shorebird phylogenetic relationships. *Journal of Avian Biology* **35**(3): 191-194. PDF plena teksto

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj pri falaropo ĉe Interreta Birdo Kolekto

Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Arktaj birdoj
Kategorio:Skolopedoj