open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj

[eta|500px|dekstra|La geografiaj regionoj (kontinentoj) kaj subregionoj laŭ difino de la [Unuiĝintaj Nacioj por statistikaj celoj]]
La **geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj** (angle *United Nations geoscheme*), kreita fare de la Statistika Fako de la Unuiĝintaj Nacioj, dividas la mondon en "makro-geografiajn regionojn" (kontinentojn) kaj en subregionojn.

La skemo kreiĝis pro statistikaj bezonoj kaj uziĝas por statistikaj analizoj. La makro-geografiaj regionoj laŭeble aranĝiĝas laŭ kontinentoj (kun iuj esceptoj, pro tio ke ŝtatoj ne dividiĝu en plurajn regionojn kaj subregionojn: ekzemple la azia parto de Rusio kalkuliĝas kvazaŭ ĝi estus en "orienta Eŭropo", kaj la eŭropa parto de Turkio kvazaŭ esti en "okcidenta Azio"). Ene de tiuj grupiĝoj, pli malgrandaj geografiaj subregionoj kaj elektitaj ekonomiaj kaj aliaj grupiĝoj permesas pli detalajn analizojn.

Laŭ la Unuiĝintaj Nacioj, tiuj geografiaj dividoj ne signifu iun ajn aserton flanke de Unuiĝintaj Nacioj pri la politika aŭ alisenca aparteno de iuj ŝtatoj aŭ teritorioj.

__TOC__

## Listo de la regionoj kaj subregionoj 
* Afriko - *vidu ankaŭ la geoskemon de la Unuiĝintaj Nacioj pri Afriko*
** Orienta Afriko
** Meza Afriko 
** Norda Afriko
** Suda Afriko
** Okcidenta Afriko

* Ameriko - *vidu ankaŭ la geoskemon de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ameriko*
** Norda Ameriko *
** Latinameriko kaj Karibio
*** Karibio *
*** Centra Ameriko *
*** Suda Ameriko
**  Tiuj tri subregionoj kune konsistigas la kontinenton Norda Ameriko.

* Azio - *vidu ankaŭ la geoskemon de la Unuiĝintaj Nacioj pri Azio*
** Centra Azio
** Orienta Azio
** Suda Azio
** Sudorienta Azio
** Okcidenta Azio

* Eŭropo - *vidu ankaŭ la geoskemon de la Unuiĝintaj Nacioj pri Eŭropo*
** Orienta Eŭropo
** Norda Eŭropo
** Suda Eŭropo
** Okcidenta Eŭropo

* Oceanio - *vidu ankaŭ la geoskemon de la Unuiĝintaj Nacioj pri Oceanio*
** Aŭstralio kaj Nov-Zelando
** Melanezio
** Mikronezio
** Polinezio

## Notoj
Dambisa Moyo

**Dambisa Felicia MOYO ** (naskiĝis la  en Lusako) estas zambia ekonomikistino specialiĝinta pri makroekonomio, la influo de eksterlanda helpo kaj internaciaj rilatoj.

Ŝi laboris dum du jaroj kiel konsilisto por la Monda Banko (de 1993-1995) kaj ok jarojn ĉe Goldman Sachs (de 2001 ĝis 2008).

En 2009 ŝi konatiĝis tutmonde pro sia libro "Dead Aid", en kiu ŝi klarigis la tezon, ke senlima "evoluhelpo mortigas al afrikaj registaroj, kreskigis dependecon, korupton, kaj finfine kaŭzis malbonan regadon kaj korupton". Ŝi proponas, ke anstataŭe la industriaj landoj malfermu siajn merkatojn por produktoj el Afriko.

Ŝi vizitis preskaŭ 60 landojn ene de dek jaroj. En 2013 ŝi partoprenis kiel prelegantino en la konferenco *TED Global*, samkiel en konferenco de TEDxBruselo en 2009 kaj 2010.

En 2009 la Monda Ekonomia Forumo honoris Dambisa Moyon pro ŝia laboro en la kampo de mikrofinanco (eksplicita ekzemplo: Kiva) kiel unu el la *Junaj Tutmondaj Gvidantoj**.*

En 2009 la revuo *Time Magazine* elektis ŝin inter la 100 plej influaj homoj en la mondo.

## Verkoj 
Anglalingve
* *Dead Aid: Why Aid is Not Working and How There is a Better Way For Africa* [Morta helpo: Kial helpo ne funkcias kaj kiel estas pli bona maniero por Afriko]*,* Allen Lane Publishers, London 2009, ISBN 978-1-84614-006-8
* *How the West Was Lost: Fifty Years of Economic Folly – And the Stark Choices that Lie Ahead*. Penguin Books, London 2011. ISBN 978-1-84614-235-2
* ''Winner Take All: China's Race for Resources and What It Means for the World*. HarperCollins, Toronto 2012. ISBN 978-1-4434-0740-3

### Tradukoj 
* (trad. el la angla), *L'aide fatale : Les ravages d'une aide inutile et de nouvelles solutions pour l'Afrique*, Parizo, Jean-Claude Lattès, 2009, 250 p. (ISBN 978-2-7096-3360-4)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Dambisa Moyo (en la angla)
* (franca) *Vous voulez aider l'Afrique? Taisez-vous et écoutez!'' (Ĉu vi volas helpi Afrikon? Silentu kaj aŭskultu!), videaĵo
* (angla) Dambisa Moyo at TEDGlobal 2013

Kategorio:Homoj de la Monda Banko
Kategorio:Zambiaj ekonomikistoj
Kategorio:Zambiaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Zambio
Ibolya Csiky

**CSIKY Ibolya** [ĉiki] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Kluĵo la 9-an de aprilo 1945. Ibolya Csiky estas patrino de aktorino Andrea Vindis.
## Premioj, distingoj
*Poór Lili- premio
*Szentgyörgyi István-premio
*2008 - Publikpremio pro la plej bona virina episodrolo.
## Kariero
Ŝi debutis en 1969 kaj ekde tiam ŝi estas anino de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat.
## El ŝiaj roloj
*Julika (Ferenc Molnár: Liliom); 
*Éva (Imre Madách: Az ember tragédiája); 
*Rozika (Zsigmond Móricz: Úri muri); 
*Josie (O`Neill: Boldogtalan hold); 
*Polly (Brecht: Koldusopera); 
*Martha (Albee: Nem félünk a farkastól).
## Fonto
*Retejohttp://www.szigligeti.ro/index.php?nyelv=hu&oldal=szemely&id=30http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3588
*Magyar Színházművészeti Lexikon
## Eksteraj ligiloj
*Portretfilmo 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Jean-Claude Mailly

eta|dekstra|Jean-Claude Mailly
**Jean-Claude Mailly**, naskiĝinta la  en Béthune, estas franca sindikatisto, ĝenerala sekretario de la franca sindikato «&nbsp;Force ouvrière&nbsp;» ekde 2004.

Li studis ekonomikajn kaj sociajn sciencojn en la universitato kaj poste li komencis labori en la CNAM ("nacia kaso de malsan-asekuro"). Li tuj membriĝis en la sindikaton FO por kiu lia patro kaj aliaj liaj familianoj jam estis aktivuloj.

Elektita delegito de la laboristoj kaj poste mandata sindikata delegito, li iĝas helpanto de la ĝenerala sekretario de *Force ouvrière* en 1981. De 1994 al 1999 li estis membro de la Nacia Ekonomia Konsilio. En 2000 li iĝis federacia sekretario pri la ĵurnalaro.

La 7-an de februaro 2004 li postvenas Marc Blondel kiel ĝenerala sekretario de *Force ouvrière*. Li estis reelektita en 2007.

Kategorio:Francaj sindikatistoj
Kategorio:Homoj de PS (Francio)
Kategorio:Membroj de la Ekonomia, Sociala kaj Media Konsilio de Francio
Streptococcus salivarius

***Streptococcus salivarius*** [streptokokkus salivarius] estas rondaj, fakultative anaerobaj, Gram-pozitivaj bakterioj, kiu kreskas en mallongaj ĉenoj. 

*Streptococcus salivarius* okupas jam kelkajn horojn post la naskiĝo la homan buŝkavon kaj la superan spirvojon, kio kondukas al imuniĝo kontraŭ tiu specio. La bakterioj apartenas al la plej gravaj ekscitantoj de la karieso.
Ili povas kaŭzi sangoveneniĝon (*sepso*), se ili eniras la homan sangocirkuladon.

## Streptococcus salivarius subsp. thermophilus 
La subspecio *Streptococcus salivarius subsp. thermophilus* - nomata ankaŭ ***Streptococcus thermophilus*** - estas uzata en produktado de jogurto kaj kelkaj fromaĝaj specoj. Ĝi fermentas kun *Lactobacillus bulgaricus* la lakton kaj transformas la laktozon al laktato.

Tiu subspecio kreskas en temperaturo de 20 – 52&nbsp;°C, plej bona estas por ĝi 45&nbsp;°C, sed travivas 15 minutojn eĉ ĉe 75&nbsp;°C. Ĝi acidigas la lakton ĝis pH-valoro 4,5 – 4,0.

*Streptococcus thermophilus* estas tre sentema je antibiotiko, precipe je penicilino, kaj toleras la kuirsalan entenon de 2 %.

## Ligiloj 
* http://www.phac-aspc.gc.ca/msds-ftss/msds149e.html 
* http://www.foodsci.uoguelph.ca/dairyedu/yogurt.html

Kategorio:Bakterioj
József Csóka

**CSÓKA József** [ĉo'ka] estis rumanuja hungara aktoro, meritartisto naskita en Máramarossziget la 20-an de aŭgusto 1890 kaj mortinta en Kluĵo la 13-an de aprilo 1966.

## Kariero 
Li debutis en 1912 kiel ĥoristo kaj ekde tiam li ludis en Szatmárnémeti, Nagybánya, Máramarossziget, Deva, Târgu Mureş, Braŝovo, Arad kaj Temeŝvaro. Ekde 1935 li iĝis ano de la teatro pli malfrue nomita Kolozsvári Állami Magyar Színház. Li ludis en 271 operetoj, 11 popoldramoj, 475 prozdramoj. Li estis eminenta aktoro en teatraĵoj de Molière.

## El liaj roloj 
* Gonzalo (Shakespeare: Tempesto);
* Polonius (Shakespeare: Hamlet);
* Harpagon (Molière: Avarulo);
* Orgon (Molière: Tartufo);
* Dandin György (Molière);
* Dandanache (Ion Luca Caragiale: Az elveszett levél);
* Solmai (Gergely Csiky: Buborékok).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Statistika Fako de la Unuiĝintaj Nacioj

dekstra|150ra
La **Statistika Fako de la Unuiĝintaj Nacioj** ( (akronime **UNSD**), parto de la Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj,  (**DESA**), servas kiel la centra ilo ene de la Sekretariejo de la Unuiĝintaj Nacioj por kontentigi la statistikajn bezonojn kaj kunordigajn aktivecojn de la tutmonda statistika sistemo. La fako estas superrigardata per la Statistika Komisiono de la Unuiĝintaj Nacioj, kreita en 1947. Ĝi kunigas la ĉefajn statistikistojn de la membroŝtatoj de la Unuiĝintaj Nacioj el ĉiuj mondopartoj.

La fako kompilas kaj distribuas tutmondajn statistikajn informojn, evoluigas normojn pri statistikaj aktivecoj, kaj subtenas strebojn de la membroŝtatoj plifortigi siajn statistikajn sistemojn.

La fako regule publikigas datumaro-aktualigojn, inkluzive de "Statistika Jarlibro" (angle *Statistical Yearbook*) kaj "Poŝlibro pri Mondaj Statistikoj" (angle *World Statistics Pocketbook*), kaj de libroj kaj raportoj pri statistikoj kaj statistikaj metodoj. Multaj el la datumaroj de la fako estas publike haveblaj pere de sia retejo (vidu sube), kiel elektronikaj publikaĵoj kaj datumaroj en la formo de kompaktaj diskoj, diskedoj kaj magnetaj bendoj, aŭ kiel presitaj publikaĵoj. *Undata*, nova interreta datumaro-servo por la tutmonda uzanto-komunumo portas la statistikajn datumarojn de la Unuiĝintaj Nacioj al facila atingebleco pere de sola reta enirejo. Uzantoj tie povas serĉi kaj subenŝuti varion da statistikaj informoj el la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Statistika Fako de la Unuiĝintaj Nacioj (angle)
* retejo de la Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj (angle, arabe, ĉine, france, hispane kaj ruse)
* retejo de la Unuiĝintaj Nacioj pri ekonomia kaj socia evoluo (angle, arabe, ĉine, france, hispane kaj ruse)
* retejo de la Statistika Komisiono de la Unuiĝintaj Nacioj (angle) 
* retejo "Undata" (angle)

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Statistiko
Laktato

**Laktato** aŭ **2-hidrokso-propionata acido** estas saloj kaj esteroj de la laktata acido, organikaj kombinaĵoj prezentantaj laktatan grupon ligitan al metala aŭ alia radikala grupo. Ili rezultas el interagado de la laktata acido kun alkoholoj aŭ kloridoj, kiuj povas esti alkilaj, ciklaj aŭ aromataj derivaĵoj. En akvaj solvaĵoj ili povas esti alkalaj (ekz:natria laktato aŭ acidaj (ekz:metila laktato). Ĉar laktata acido estas hidrokso-acido, du tipoj de esteroj povas deriviĝi el ĝia molekulo. La unua formata per reakcio de la karboksilata grupo kun la hidrokso-kombinaĵo, kaj la alia per reakcio de la hidroksila grupo kun alia acido. La unua tipo de estero estas konata kiel alkila laktato kaj la alia kiel acillaktata acido, aŭ pli propre aciloksopropionata acido.

## Listo de laktatoj 

## Vidu ankaŭ 
* Acetatoj
* Antranilatoj
* 2-Aminobenzoatoj
* 3-Aminobenzoatoj
* 4-Aminobenzoatoj
* Benzoatoj
* Bromidoj
* Buteratoj
* Cianoacetato
* Dubenzoatoj
* Formiatoj
* Ftalatoj
* Heksanatoj
* Heptanatoj
* 2-Hidrokso-benzoatoj
* 3-Hidrokso-benzoatoj
* 4-Hidrokso-benzoatoj
* Izoftalatoj
* Izovaleratoj
* Jodidoj
* Metilbenzoatoj
* Oktanatoj
* Prenoloj
* Propionatoj
* Salikatoj
* Tereftalatoj
* Valeratoj

## Referencoj
Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj

dekstra|150px
La **Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj** - angle *United Nations Department of Economic and Social Affairs* (UNDESA), ruse *Департамент по экономическим и социальным вопросам ООН* - estas parto de la Sekretariejo de la Unuiĝintaj Nacioj. Ĝi respondecas pri la plenumo de decidoj kaj rekomendoj interkonsentitaj en la plej grandaj pintkunvenoj kaj konferencoj de la Unuiĝintaj Nacioj, plenumas servojn por la Ekonomia kaj Socia Konsilio de Unuiĝintaj Nacioj kaj la dua kaj tria komitatoj de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj.

En iuj areoj la departemento laboras per nerektaj vojoj por subteni tutmondan evoluon kaj stabilecon.

En 2002, pro la kreskiĝanta pezo servi al plimultiĝanta nombro de konferencoj inkluzive ekzemple de la "Jarmila Deklaro de la Unuiĝintaj Nacioj", la departemento estis plilarĝigita kaj ricevis novan oficon de asista ĝenerala sekretario.
La departemento havas sian centran oficejon en Novjorko, sed ankaŭ havas gravan duavican oficejon en Romo, Italio. Ekde la 1-a de julio 2007, Ŝa Zukang estas la gvidanto de la departemento.

Pro la graveco, kiun la Unuiĝintaj Nacioj atribuas al ekonomiaj kaj sociaj aferoj, la departemento havas plurajn gravajn kazojn. Inter ili estas la Fako pri Evolua Politiko, la Oficejo pri Financoj por Evoluo, la Fako por Daŭra Evoluo, la Fako pri Socia Evoluo, la Fako pri Publika Administrado, la Statistika Fako de la Unuiĝintaj Nacioj, kaj la Fako pri Loĝantaro.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Departemento de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ekonomiaj kaj Sociaj Aferoj (angle, arabe, ĉine, france, hispane kaj ruse)
* retejo de la Unuiĝintaj Nacioj pri ekonomia kaj socia evoluo (angle, arabe, ĉine, france, hispane kaj ruse)
* bazaj informoj de la Unuiĝintaj Nacioj pri ekonomia kaj socia evoluo (angle)

Kategorio:Sekretariejo de la Unuiĝintaj Nacioj
Vauchignon

**Vauchignon** estas malgranda franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
La fonto de la rivero Cozanne estas en la komunumo.

## Animaloj 
Tie vivas la migra falko (*Falco peregrinus*) kaj la alpa apuso (*Tachymarptis melba*).

## Historio 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 0 voĉdonon en 2004 kaj 0 voĉdonon en 2009.

## Vidindaĵoj 
* Cirko de la fino de la mondo

## Famuloj 
* Marc Boivin
* Henri Vincenot
* Sankta Marteno

## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Communauté d'agglomération de Beaune Côte et Sud

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Eŭropo

[eta|320ra|dekstra|La geografiaj regionoj (kontinentoj) kaj subregionoj laŭ difino de la [Unuiĝintaj Nacioj por statistikaj celoj]]
[eta|180ra|Eŭropaj regionoj laŭ [UN:

]]
Jen alfabeta listo de la subregionoj de Eŭropo laŭ la geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj kaj de iliaj membroŝtatoj (kiel eblas vidi, tiu-ĉi skemo ne antaŭvidas la koncepton de Mezeŭropo/Centra Eŭropo, sed limiĝas je kvar grandaj subregionoj):

## Orienta Eŭropo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Norda Eŭropo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 20ra Gernsejo
* 
* 
* 20ra Ĵersejo
* 
* 
* 20ra Manksinsulo
* 
* 20ra Svalbardo kaj Janmajeno
* 

## Suda Eŭropo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Okcidenta Eŭropo 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de kontinentoj laŭ loĝantaro

Eŭropo
Kategorio:Geografio de Eŭropo
Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Azio

Jen alfabeta listo de la subregionoj de Azio laŭ la geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj kaj de iliaj membroŝtatoj:

## Centra Azio 
* 
* 
* 
* 
* 

## Okcidenta Azio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Cisjordanio kaj Gaza Sektoro)
* 
* 
* 
* 

## Orienta Azio 
*  - la Popola Respubliko de Ĉinio kaj Tajvano (Respubliko de Ĉinio)
*  - speciala administra regiono de Ĉinio
*  - speciala administra regiono de Ĉinio
* 
* 
* 
* 

## Suda Azio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Sudorienta Azio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notoj 
Azio
Kategorio:Geografio de Azio
Isaac Carasso

**Isaac Carasso** (1874 – 19-an de aprilo, 1939) estis kuracisto kaj membro de prominenta sefard-juda familio Carasso de la otomana Selanik (moderna Tesaloniko, Grekio). Li fondis fabrikon por produkti jogurton, kiu iĝis konata kiel Danone. Li estis nevo de Emanuel Karasu, otomana politikisto.

Pro la balkanaj militoj en 1912, li translokiĝis kun la familio al  Barcelono kie li ŝanĝis sian nomon al Isaac Carasso.

Dum lia kuracada agado, li spertis, ke multaj junaj homoj havas digestadajn kaj intestajn problemojn. Inspirante je verkoj de Ilja Meĉnikov, kiu popularigis acidan lakton kiel sanigan nutraĵon, li importis bakteriokulturojn el Bulgario. Ĝis kiam la jogurto ne estis konata en okcidenta Eŭropo, li vendis ĝin en farmacioj.

Li fondis la entreprenon en 1919, en kiu li vendis jogurton kun nomo "Danone", katalunan karesnomon por lia filo, Danielo. Carasso perfektigis la jogurtproduktadon. Lia filo Daniel Carasso transprenis la familian entreprenon en Hispanio kaj establis Danone en Francio kaj en Usono (Dannon).

Isaac Carasso mortis en Francio en 1939.

Kategorio:Hispanaj judoj
Kategorio:Grekaj judoj
Poliolao

La **Poliolao** (***Poliolais lopezi***) estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj, kaj ununura de sia genro ***Poliolais***. Ĝi troviĝas en montaroj de okcidenta Kameruno, la insulo de Bioko en Ekvatora Gvineo kaj en ebenaĵoj de orienta Niĝerio. Ĝi estas surloke komuna en sia ĉefa teritorio, sed ties statuso en Bioko estas necerta laŭ informoj pri etenda senarbarigo ekde 1990.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj. Ĝi iĝas rara pro habitatoperdo. Ĝi troviĝas en densa kaj humida subkreskaĵaro de meza altitudo kaj montararbaroj, ankaŭ en arbarbordoj kaj klaraĵoj, ĉiam en malgrandaj nombroj. Ili preferas densajn arbustojn kaj tangled subkreskaĵaro, ĉefe de *Oreacanthus manni*. Ili ĉeestas je 800-2,200 m en Monto Kameruno, je 1,950-2,200 en Monto Manenguba kaj je 900-1,900 ie ajn plie  en Kameruno, kaj ĝis 1,600 en Bioko.

Ili manĝas ĉefe insektojn, ĉegrunde. Reproduktado okazas en oktobro-februaro en Kameruno kaj en novembro-januaro en Bioko. Ĝi estas probable monogama kaj teritoriema. La nesto estas bulo aŭ sako de musko kun flanka enirejo, pendita 1-1.5 m supergrunde el filiko aŭ herbo. La ino demetas 1 aŭ 2 ovojn.

Estas agnoskataj la jenaj subspecioj: *Poliolais lopezi manengubae* Serle, 1949 – altaj teroj de sudorienta Niĝerio kaj sudokcidenta Kameruno (escepte Monto Kameruno), *Poliolais lopezi alexanderi* (Bannerman, 1915 - Monto Kameruno, en sudokcidenta Kameruno kaj la nomiga *Poliolais lopezi lopezi* (Alexander, 1903) - Bioko en Ekvatora Gvineo (iame Fernando Poo).

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=7657&m=0 . Konsultita la 22an de januaro 2010. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.
***Ryan**, Peter (2006). Family Cisticolidae (Cisticolas and allies). pp.&nbsp;378–492 in del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (2006) *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11. Old World Flycatchers to Old World Warblers'' Lynx Edicions, Barcelona ISBN 978-84-96553-06-4

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Polukso (luno)

**Polukso** (aŭ **Polideŭko**) estas unu el la naturaj satelitoj de Saturno. Ĝi estis trovita la  sur bildoj fotitaj de
la kosmosondilo Cassini la .

Ĝi sekvas la saman orbiton kiel Diono kaj situas ĉe la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Saturno - Diono. Ĝi fakte ne restas en ĉi tiu punkto, sed "orbitas" ĉirkaŭ ĝi kun periodo de 790,931 tagoj; ĝia angula distanco kun Diono varias inter 39° kaj 92°.

En la alia punkto de Lagrange, L4, situas la luno Heleno.

La nomo "Polukso" (aŭ Polideŭko) estis aprobita de la Internacia Astronomia Unio la . Ĝi estas tiu de unu el la du mitologiaj fratoj Kastoro kaj Polukso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Kelkaj donitaĵoj pri Polukso 
*  Pri Saturno kaj ties lunoj 
*  La luno Polideŭko
*  Diono, Heleno kaj Polukso

Kategorio:Lunoj de Saturno
Brova penelopo

**Brova penelopo**, Brova jakuo aŭ Jakupembo, *Penelope superciliaris*, estas neotropisa specio de Jakuo, sudamerika kokoforma birdo de la familio de Kracedoj.

## Distribuado 
Ĝi vivas en sekaj regionoj de nordorienta Brazilo nome en cerado kaj kaatingo, same kiel ĉe sudorienta Brazilo; ankaŭ ĉe pantanal kaj apuda sudorienta Amazona Baseno. Ĝi troviĝas ankaŭ en orienta Paragvajo kaj plej nordorienta Argentino, kaj orienta Bolivio ĉe Pantanal.

Distingiĝas je tri subspecioj:
* *Penelope superciliaris jacupemba* Spix, 1825
* *Penelope superciliaris major* Bertoni, 1901
* *Penelope superciliaris superciliaris* Temminck, 1815

## Biologio 
La Brova penelopo vivas en etaj aroj po tri aŭ kvar uloj kaj loĝas en arbaraj bordoj, arbetaroj kaj kaatingoj. Ofte ĝi nestas surbranĉe super riveroj. Se ne estas ĉasta, ĝi toleras homan proksimecon kaj povas troviĝi eĉ ĉe la urbo Rio de Janeiro, ĉe lokoj kiaj la Riodeĝanejra Botanika Ĝardeno aŭ la apuda Arbaro Tijuka.

## Aspekto 
Ili estas 55&nbsp;cm longaj birdoj, malhelaj kun rimarkinda nuda ruĝa mentonsako. Temas pri tre malhelbruna kokeca birdospecio. La vosto estas longa. Estas blanka skvameco ĉe la brusto formata de helaj plumobordoj. La irisoj estas ruĝaj kaj la kruroj grizecaj. Nomiga trajto estas hela superokula bordo (brovo) de la nuda vizaĝo kiu povas esti blankeca al sablokolora.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Brova penelopo ĉe Internet Bird Collection
* Fotaro de Brova penelopo VIREO
* Photo-High Res ; Article  – terrabrasil.org.br-*"Brazil Ecosystems"*
* Mangoverde, priskribo de Brova penelopo 
* Associação Mãe-da-lua Brova penelopo (Penelope superciliaris) - Foto, notoj

Kategorio:Kracedoj
Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Alkazaro de Sevilo

La **Reĝaj Alkazaroj de Sevilo**, estas komplekso de palacegoj konstruitaj ekde la Alta Mezepoko ĝis niaj tagoj, en la urbo Sevilo (Hispanio), en kiu troviĝas diversepokaj stiloj laŭ la konstruado de la alkazaro kun la paso de la tempo. La konstruaĵo estas uzata kiel gastigejo de la Hispana Reĝa Familio kaj Ŝtatestroj kiuj vizitas la urbon.

La origina fortikaĵo konstruiĝis sur antikva setlejo de la romia imperio kaj poste visigota. Ĝi prenas ĝian nunan aspekton post la konkero en 712 de Sevilo fare de la araboj; kiu ekde la jaro 720 uzis la konstruaĵon kiel rezidejo de ĝiaj gvidantoj. En la jaro 884 la fortikaĵo kontribuis eviti la invadon de la vikingoj de la urbo.

Grava kaj vizitinda parto de la Alkazaroj estas la Ĝardenoj de la Alkazaro en kiuj oni katalogis pli ol 170 speciojn en 60 000 m² de areo.

## Vidu ankaŭ
* Joaquín Romero Murube

Kategorio:Konstruaĵoj en Sevilo
Kategorio:Alkazaroj
Kategorio:Kasteloj en Hispanio
Kategorio:Palacoj en Hispanio
Kategorio:Reĝaj rezidejoj en Hispanio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Pascual Madoz

**Pascual Madoz Ibáñez** (Pamplona, 17an de majo de 1806 - Ĝenovo, 13an de decembro de 1870), estis politikisto de Hispanio de la 19-a jarcento.
[eta|maldekstra|150px|*[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* (Madrid, 1845).]]
Li studis ĉe la ordeo de eskolapianoj de Barbastro kaj, poste, juron en la Universitato de Zaragozo. Ekzilita en Francio inter 1830 kaj 1832, dediĉis sin en Parizo kaj en Tours al la studo de la geografio kaj de la statistiko. Li povis reveni en Hispanion post amnestio dekretata de la reĝino María Cristina de Borbón, kaj ekloĝis en Barcelono, kie komence de 1833 li eklaboris por la *Diccionario geográfico universal* (Universala geografia vortaro) (Barcelono, 1829–1834) kiu tie oni publikis. Diplomita pri Juro en 1834, tiun jaron ekplanis kreadon de *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* (Geografia-statistika-historia vortaro de Hispanio kaj kolonioj, konata populare kiel *Diccionario de Madoz* (Vortaro de Madoz) aŭ simple *Madoz*), kiu finos en 1850.

Li ekestris en 1843 progresisman koalicion de opozicio al Espartero. Post la Revolucio de 1854, la 9an de aŭgusto li estis nomumita guberniestro de Barcelono. Li estis poste denove deputito, prezidis la Parlamenton, kaj la 21an de januaro de 1855 li iĝis la Ministro de Financoj. Tiam li prezentis la faman projekton de leĝo pri Alienado, kiu sukcese estis aprobita.

Post la Hispana revolucio de 1868 (la «Gloriosa») li estis guberniestro de Madrido, posteno pri kio tuj li rezignis. Li opoziciis al la provizora registaro. Post voĉdoni favore al la kandidatigo de Amadeo de Aosta por la vakua trono de Hispanio, li formis parton de la delegitaro sendita al Florenco por proponi al tiu la kronon, sed en Ĝenovo li mortis la 13an de decembro de 1870.

Ekde 1836 li estis deputito de la kongreso ofte, kaj estis ties prezidanto mallonge komence de 1855.

## Bibliografio 
* Francisco J. Paredes, *Pascual Madoz (1805-1870)*, 1991, ISBN 84-313-0760-9

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de ultramar. Volumo I. Versio reta kaj senpaga.
* Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de ultramar. 16 Volumoj. Rete ĉe la Biblioteca Virtual de Andalucía

* WikiMadoz .

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj geografoj
Kategorio:Deputitoj de Hispanio
Kategorio:Prezidantoj de Parlamentoj
Kategorio:19-a jarcento en Hispanio
Kategorio:Hispanaj ministroj
Carlos María de Castro

**Carlos María de Castro** (Estepa, Sevilo, 24an de septembro de 1810 - Madrido, 2an de novembro de 1893) estis arĥitekto, inĝeniero kaj urbanizadisto hispana.

## Biografio 
Li estis arkitekto ekde 1833 kaj dum la 1840-aj jaroj li dediĉis sin al la publikaj verkoj tra Hispanio, kiaj ŝoseoj, pontoj, montopasejoj, kanaloj, ktp. Dum la 1840-aj jaroj li dediĉis sin al la publikaj verkoj en Madrido, kiaj kanaloj, aranĝoj de la Puerta del Sol, ktp.

## Plilarĝigo de Madrido 
Dum la unua duono de la 19a jarcento Madrido pasis el 200,000 al 300,000 loĝantoj kaj la murego de la 17a jarcento ne helpis la facilan vivadon de la loĝantaro. La ministro Claudio Moyano planis projekton de plilarĝigon de la urbo. La ministro mendis al Castro la projekton, kiu estis finata en majo de 1859. La reĝino Isabel la 2-a aprobis ĝin la 19an de julio de 1860.

La Plano Castro konsideris la plilarĝigon de Madrido el 800 al 2.300 hektaroj ĉefe en nordo, oriento kaj sudo. Oni dividis la terenojn laŭ celo nome por rezido, industrio, militista, distra kaj agrikultura. La realigado estis malrapida, el 1860 al 1930. Dum tiu epoko la origina plano suferis multajn ŝanĝojn, foje pro spekulaj interesoj.

Post la falo de la reĝino en 1868, Castro perdis sian postenon kaj ekdediĉis sin al konstruo de fervojo el Madrido al Ekstremaduro kaj Portugalio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Carlos María de Castro , de Eduardo Saavedra Moragas, *Revista de Obras Públicas*, 1895, 43, tomo I (10): 73-77.
* Biografio de Carlos María de Castro en *Madrid Histórico* en hispana.
* Plilarĝigo de Madrido en *Aula Virtual de la ciudad de Madrid*.

Kategorio:Urbaj studoj kaj planado
Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Kategorio:Hispanaj inĝenieroj
Kategorio:19-a jarcento en Hispanio
Kategorio:Madridanoj
Nigragorĝa tajlorbirdo

La **Nigragorĝa tajlorbirdo** (*Orthotomus atrogularis*) estas kantobirdo de la familio de Cistikoledoj (iam lokata en Silviedoj) troviĝanta en tropika Azio. Ĝi apartenas al genro de Ortotomoj kiu estas populara pro konstruo de nesto per kudro de folioj kiel lulilo por la nesto.

Ĝi estas birdo simila al sia parenco la Komuna tajlorbirdo, tio estas kun **verdaj supraj partoj kaj helgrizaj subaj partoj**, sed kun klaraj diferencoj, nome la ruĝeca frunto etendas ĝis la nuko, ĉirkaŭ la bruna okulo estas ankaŭ **bruna okulareo** anstataŭ griza, la tuta **brusto, gorĝo kaj subvizaĝo estas nigrecaj** anstataŭ blankecaj, kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *atrogularis* signifas “kun nigra gorĝo”, dum *Orthotomus* venas al du radikoj de la antikva greka kiuj signifas “rekte tranĉi” kiel aludo al la kutimo kudri folion por konstrui ene la neston.

Tiu orientalisa specio troviĝas en Bangladeŝo, Brunejo, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Indonezio, Laoso, Malajzio, Birmo, Singapuro, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj mangrovoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Orthotomus atrogularis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
José de Salamanca y Mayol

**José María de Salamanca y Mayol** (Malago, 23-an de majo 1811 - Malalta Karabanĉelo, Madrido, 21-an de januaro 1883), **markizo de Salamanca** kaj **grafo de Los Llanos**, estis influa politikisto, elstara gravulo nobela kaj socia kaj ĉefe negocisto dum la reĝado de Isabel la 2-a de Hispanio. Ricevis lian nomon la aktuala kvartalo de Salamanca de Madrido, pri kies plilarĝigo li estis respondeca.

Li estis aventurema kaj nestabila; al José de Salamanca oni atribuas multnombrajn negocojn kun grandaj profitaj en sektoroj kiel fervojoj, konstruado, bankoj aŭ borsa investado, krom kelkaj koruptaĵoj; ofte kiel partnero de aliaj gravaj membroj de la hispana tiama socio, inklude la reĝa patrino nome María Cristina de Borbón, patrino de Isabel la 2-a de Hispanio kaj regentino dum la junaĝo de Isabel. Probable li posedis iam la plej grandan riĉon de Hispanio.

Fine de la 1820-aj jaroj li estis liberala kaj opozicianto de la absolutismo de la reĝo Ferdinando la 7-a. Poste li estis urbestro de Monóvar, (provinco de Alikanto) en 1833, poste, en 1835 li estis urbestro de Vera (Almerio) kaj poste reprezentis tiun provincon en la *Junta Revolucionaria* (Revolucia Antaŭregistaro) de Sevilo.

Fine de la 1830-aj jaroj li estis deputito kaj komencis sian negocadon pere de monopolo de salo. De tiam li estis ministro, influa politikisto kaj gravulo en la plej altaj instancoj de la hispana povo kaj riĉo. Poste dediĉis sin al konstruado de la menciita kvartalo madrida kaj dum la 1840-aj jaroj al konstruado de fervojoj, la ĉefa negoco tiuepoke. En 1844 faris sian grandan negocon en la Borso per uzado de la informo pri klopodotaj puĉoj. Same malpuraj negocoj faris kun la reĝino kaj la ĵus kreita Banko de Isabel la 2-a. Dum la 1860-aj jaroj komencis la falo de lia riĉo kaj sukceso en la negocoj.

## Bibliografio 
* HERNANDEZ GIRBAL, F.: José de Salamanca, marqués de Salamanca: el montecristo español. Madrid, 1963. Ediciones Lira.
* LACOMBA, Juan Antonio, "Málaga: Personajes en su historia". Ed. Arguval. Málaga 1986.
* ZAVALA, José María, "María Cristina de Borbón, en la picota". La Aventura de la Historia, nº 91. Arlanza ediciones S.A., 2006.

## Vidu ankaŭ 
* Comboios de Portugal

Kategorio:Hispanaj grafoj
Kategorio:Hispanaj entreprenistoj
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Hajabusa

**Hajabusa** (, Hepburn: 'Hayabusa', tio esperante signifas "Migra falko")-- la 20-a scienca satelito MUSES-C -- estas la japana asteroidsondilo (formala nomo estas 'teknike ekzamena sondilo'), kiun Instituto de Kosma kaj Astronomia Scienco (ISAS) lanĉis en 9a de majo 2003 je 13:29:25. Hajabusa ekzamenis jonpelilon, kaj atingis Itokaŭa, alinome 25243 el , en 2005. Ĝi detale observis la surfacon. Post ĝi provis elpreni specimenon, ĝi daŭre flugas al la tero.

Hajabusa estis lanĉita per 5a M-V raketo, kaj suncentra orbito. Poste ĝi rapidiĝis per jona puŝilo kaj gravit-asistiĝis (*swing by*) per tera gravito en majo 2004. Ĝi atingis al Itokaŭa en septembro 2005, kaj ĝi ekrevenis al la tero en aprilo 2007, post observado kaj surteriĝo. Okazis multaj akcidentoj dum la reveno. Ekz. la rompado de sinten-regilo, la tralikiĝo de bruaĝo ktp. Sed la personaro antaŭpensis pri tiuj akcidentoj, kaj nun ĝi daŭre revenas portante la specimenon de la asteroido. La  ĝi atingis la terglobonon en Aŭstralion sur la armean terenon de Woomera.

JAXA (Japana Kosmoesplora Agentejo) intencas la mision 'Hajabusa 2a' post la esploro de Itokaŭa.

## Vidu ankaŭ 
* Hajabusa 2

## Eksteraj ligiloj 
* Asteroid Explorer "HAYABUSA" (MUSES-C)  (angla)

Kategorio:Japaniaj kosmosondiloj
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Japanio
Altzayanca

**Altzayanca** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Altzayanca. Krom la ĉefurbo 62 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29004.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 14333 loĝantojn. El tiuj estis 7122 viroj kaj 7211 virinoj. La komunumo havas surfacon de 141,52&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2600 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 502,6&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 10964 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 7 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,06 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Altzayanca  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Tlaxcala
Sándor Csóka

**CSÓKA Sándor** [ĉo'ka ŝAndor] estis hungara aktoro, teatrestro naskita en Brad en 1841 kaj mortinta en Szeged la 1-an de majo 1905. Lia edzino estis Júlia Almássy.

## Kariero 
Sándor Csóka debutis kiel aktoro en 1869 en teatra trupo de Mihály Szegedi (teatrestro). Post 2 jaroj li estis teatrestro, li prezentis spektaklojn en multe da urboj. Li ludis amor- kaj karakterrolojn. Li faris sukcesajn spektaklojn kaj sezonojn kun bonegaj aktoroj. Li estis populara kaj favorita teatrodirektoro. Li edziĝis dufoje.

Apartenis al trupo de Csóka ekzemple Marietta Erdélyi, Károly Ferenczy (aktoro), Vilmos Földessy, László Gonda, Antónia Hetényi, Lujza Kállay, Gyula Molnár (aktoro), Dezső Nagy (teatrestro), János Németh (operkantisto), Rózsa Szilassy, Adolf Tollagi, Gyula Vedress kaj György Verő.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon
* http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/1023060.htm

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Gonavo

**Gonavo** estas insulo de la Kariba Maro. Ĝia franclingva nomo transformiĝis de **île de la Gonâve** al **île de la Gonaïve**.

## Geografio 
maldekstre|eta|250ra|La insulo Gonavo kaj la samnoma golfo, satelita vidaĵo (NASA)
[eta|200ra|Situo de la insulo Gonavo en [Haitio.]]
Gonavo situas en la samnoma golfo, kiujn formas du duoninsuloj de Haitio, tiel ke la golfo dividiĝas en du kanaloj : la kanalo de Sankta Marko (Canal de Saint-Marc) ĉe ĝia norda bordo, kaj la Suda kanalo aŭ Kanalo de Gonavo ĉe ĝia suda bordo.

Gonavo etendiĝas sur longeco de 60 km kaj larĝeco de 15 km. Ĝia areo estas 743 km². Ĝi estas la plej vasta el ĉiuj insuletoj ĉirkaŭantaj la insulon Hispaniolo, sur kiu troviĝas Haitio okcidente kaj Domingo (aŭ Dominika Respubliko) oriente. Ĝi estas malmulte loĝata : 120 000 loĝantoj en 2008, denseco en km² : 161,51. La plej granda urbo estas Anse-à-Galets (52 662 loĝantoj en 2008).

Gonavo estas montara, kalka kaj sekega insulo. Ĝia kulmino atingas alton de 778 m ĉe Morne la Pierre.

## Administra organizado 
Gonavo konsistigas arondismenton de la Okcidenta Departemento de Haitio. Tiu arondismento konsistas mem el du komunumoj :
* Anse-à-Galets
* Pointe-à-Raquette.

Zetwa estas tute malgranda haveno nord-okcidente de la insulo.

## Historio 
La insulo Gonavo estis la lasta rifuĝejo de la tainoj, t.e. indianoj el la grupo de aravakoj en Haitio. Post masakro de la tainoj kaj murdo de ilia reĝino Anacaona per pendumo fare de la konkistadoroj, eskapintoj de ŝia kortego rifuĝis sur insulo, kiun ili nomis *Gonavo*. Gonavo estis iam uzata kiel bazo por piratoj.

Dum la dua duono de la 19a jarcento, la insulo ekallogis fiŝkaptistojn. Iom poste ekaperis ankaŭ agrikulturo.

Dum la epoko de la okupacio de Haitio fare de Usono, de 1915 ĝis 1934, Gonavo estis dividita en societoj "Congo" (nigruloj devenintaj el sklavoj) kune vivantaj kaj laborantaj. En 1925, sub influo de vodua pastrino, la loĝantaro elektis usonan serĝenton, Faustin Wirkus, kiel reĝon sub la nomo "Faustin 2". Li reiris al Usono en 1929. Li rakontis sian historion en tre kontestita verko : "**The White king of La Gonâve**" (La blanka reĝo de Gonavo).

En 1976, ciklono plagis la sudon de Haitio, kaj multaj postvivantoj venis por instaliĝi kiel agrikulturistoj en Gonavo.

La tertremo de la 12a de januaro 2010 detruis pli ol duono el la domoj de la insulo.

## Notoj 
## Fonto 
La baza materialo de tiu ĉi artikolo fontas el la versioj angla kaj ĉefe franca de Wikipedia.

Kategorio:Insuloj en Haitio
Judit Csoma

**CSOMA Judit** [ĉoma] estas hungara aktorino, reĝisorino naskita en Kluĵo la 14-an de oktobro 1952.  

## Kariero
Inter 1975 kaj 1980 ŝi estis la anino de Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat. Inter 1981 kaj 1988 ŝi ludis en Debrecen, inter 1988 kaj 1992 en Miskolc kaj poste en Budapeŝta Nacia Teatro kaj Szeged. Ŝi ankaŭ reĝisoras kaj eldonas diskojn.  

## El ŝiaj roloj
*Goneril (Shakespeare: Reĝo Lear); 
*Smeraldina (Goldoni: Két úr szolgája); 
*Lady Macbeth, Lady Macduff (Shakespeare: Macbeth); 
*Helene Alving (Ibsen: Kísértetek).

## El ŝiaj reĝisoraĵoj
*Szekernyés L.: Trón alatt a király.

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1499

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kanalo Izabela la 2-a

eta|Arta akvorezervujo de la Kanalo de Isabel II. Strato Bravo Murillo 49. Inĝeniero Juan de Ribera Piferrer konstruita en 1858.
La **Kanalo Izabela la 2-a**, Kanalo Isabel la 2-a aŭ hispane Canal de Isabel II (mallongige **CYII**) estas entrepreno dependa de la Regiono de Madrido (Hispanio) kiu prizorgas la liveradon de akvo en granda parto de la regiono kaj en la urbo de Cáceres ekde 1995.

Aktuale, la Kanalo de Isabel la 2-a estas priakva entrepreno de publika administrado, dependa de la Komunumo de Madrido (regiono) ekde 1984. Ĝi dungas pli ol  laboristojn kiuj prizorgas la kondukon, liveradon kaj kontrolon de la akvo, ties fluo, kvalito kaj sekureco, servo por ses milionoj da loĝantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Canal (metroo de Madrido)

Kategorio:Historio de Madrido
Kategorio:Kanaloj en Hispanio
Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Afriko

[eta|300px|dekstra|La geografiaj regionoj (kontinentoj) kaj subregionoj laŭ difino de la [Unuiĝintaj Nacioj por statistikaj celoj]]
Jen alfabeta listo de la subregionoj de Afriko laŭ la geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj kaj de iliaj membroŝtatoj:

## Orienta Afriko 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Meza Afriko 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Norda Afriko 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Suda Afriko 
* 
* 
* 
* 
* 

## Okcidenta Afriko 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notoj 
Afriko
Kategorio:Regionoj en Afriko
David Plouffe

**David PLOUFFE** (naskiĝis la 27-an de majo 1967) estas elekto-kampanja konsilisto, strategiisto de la usona Demokrata Partio. Li gvidis la elektan kampanjon de Barack Obama dum la prezidenta elekto de 2008.

Plouffe laboris de vintro 2000 ĝis 2002 ĉe AKP Message & Media kaj en februaro de 2004 iĝis partnero (kunposedanto) de la entrepreno. Li estis ankaŭ strategia gvidanto de la (sensukcesa) prezidenta kampanjo de Dick Gephardt.

Li ekde januaro de 2010 denove konsilas al prezidento Barack Obama.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Barack Obama
Atiso

**Atiso** aŭ **Koribo** estas, en la greka mitologio, dieco de vivo, morto kaj resurekto, li estis la amanto de la diino Cibelo, ŝia eŭnuka servanto kaj la stiristo de la ĉaro tirata de leonoj; li freneziĝis pro ŝi kaj sin kastris. En la komenco Atiso estis loka duondio de Frigio, kun monumento en la granda komercejo de Pessinos, kie troviĝis unu el la montarbranĉoj de la Monto Agdistis. La montaro estis personigita kiel *Dajmono*, kiun la fremduloj parencigis kun la Granda Patrino Cibelo.

Kategorio:Agrokulturaj dioj
Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Dioj pri vivo, morto kaj reviviĝo
Kategorio:Frigiaj dioj
András Csorba

**CSORBA András** [ĉorba] estis rumanuja hungara aktoro, altlerneja profesoro, teatrestro naskita en Brăila la 25-an de aŭgusto 1927 kaj mortinta en Târgu Mureş la 24-an de aŭgusto 1987.

## Kariero 
András Csorba de 1952 ludis en la Székely Színház, ekde 1954 li instruis en aktoraltlernejo Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat, inter 1981 kaj 1987 li estis rektoro. Ekde 1970 por du jaroj li estis direktoro de la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat.

## El liaj roloj 
* Nyil (Maksim Gorki: Kispolgárok);
* Callimaco (Machiavelli: Mandragora);
* vira titolrolo (Mihály Vörösmarty: Csongor és Tünde);
* Budai Nagy Antal (Károly Kós);
* Petruchio (Shakespeare: La Dresado de la Megero);
* Stanley (Williams: A vágy villamosa);
* Nyikita (Lev Tolstoj: A sötétség hatalma);
* Bazsov (Gorkij: Nyaralók);
* Andrej (Ĉeĥov: Három nővér);
* Makbeto (Shakespeare);
* Otelo (Shakespeare).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Patrino Tero

La **Patrino Tero** kaj ĝia ekvivalento kiel **Diino patrino** aŭ **Pachamama** estas afero kiu ofte aperas en multaj mitologioj en la tuta mondo. La Patrino Tero estas la personigo de la tero, ĝenerale ĝi estas priskribita en pluraj kulturoj kiel fekunda diino, kiu reprezentas la fruktodonan teron; ankaŭ priskribita en kelkaj kulturoj kiel patrino de aliaj dioj, en kiuj videblas kiel patronino de la patrineco. Ĝenerale oni kredis tion ĉar la tero estis vidata kiel la patrino de ĉio kio kreskis sur ĝi.

Ekzemplo de tiu kultado troviĝas en la kulturoj de Sud-Ameriko, kie indiĝenaj popoloj parencaj aŭ samepokaj de la keĉuoj kaj ajmaroj, daŭre kultas la grandan diinon Paĉamama; grava kulto ekzistanta en Ekvadoro, Peruo, Bolivio, la nordokcidento de Argentino, nordo de Ĉilio kaj kelkaj regionoj de Kolombio. La kulto al Paĉamama estas amasa en la kamparo kaj malgrandaj vilaĝoj kaj urboj. Alia simila ekzemplo troveblas en la kulturo de la mapuĉoj, tra la Ñuke Mapu (‘Patrino Tero’ en la mapuĉa lingvo); kvankam ĝi ne estas la ekzakta ekvivalento al la «diino patrino », ĝi estas malsama koncepto kaj eĉ pli ampleksa, ĝi estas la «Mapuĉa Mondo» en la kosmografio kaj la interreago de la mapuĉo en ĝi.

## Patrinoj Teroj
* Ninhursag

## Vidu ankaŭ 
* Klimata ŝanĝo
* Rajtoj de la naturo

Kategorio:Dioj
Kategorio:Paganismo
Kategorio:Prahistoria religio
Kategorio:Patrinaj dioj
Kategorio:Teraj dioj
Nacia Stacidomo de Havano

La **Nacia Stacidomo de Havano**  ("La Habana Central"), estas la ĉefa fervoja stacidomo de Havano, kaj de tuta Kubo, ĝi estas la neŭralgia centro de la trajnosistemo en la lando, al kie alvenas la plimulto de la trajnoj. Ĝi estas konsiderata kiel nacia monumento pro la grandaj historiaj kaj arkitekturaj valoroj. En ĝia interno troviĝas pluraj fervojaj entreprenoj tamen la sektoro fervoja transporto en Kubo estas malmoderna kaj nesufiĉa. La konstruaĵo estas de eklektika stilo; ĝi havas kvar etaĝojn kaj interetaĝon. En la ĉefa fasado, en la strato Egido, elstaras du turoj kiuj portas la blazonŝildojn de Kubo kaj Havano, respektive. La ĉefa arkitekto de la verkaĵo estis la usonano Kenneth McKenzie Murchizon, kiu inspiriĝis en dekoracia stilo de la hispana plateresko, kiu estas aprezata en la elementoj de la blazonŝildoj kaj la konkoj de la fasado.

Kategorio:Transporto en Kubo
Kategorio:Konstruaĵoj en Havano
Placo de la Revolucio

eta|200px|Memorejo José Martí en la Placo de la Revolucio.
La **Placo de la Revolucio** () estas publika placo de la urbo Havano, Kubo, unu el la plej grandaj de la mondo kun 72 mil kvadrataj metroj. Ĝi troviĝas en la samnoma municipo de la ĉefurbo.

Ĝi estis kreata en la epoko de la prezidento Fulgencio Batista kaj komence ĝi estis nomita *Civila Placo*, kvankam ĝia internacia famo ekiĝas post la kastrisma revolucio. En ĝi troviĝas la memorejo al José Martí skulptita de Juan José de Sucre kaj fronte estis starigita la Ministerio de la Interno kun la konata bildo de Ernesto Guevara, sur reliefo. En 2009 inaŭguriĝis simila verkaĵo al Camilo Cienfuegos, granda heroo de Kubo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Havano
Revolucio
Geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Ameriko

[eta|300px|dekstra|La geografiaj regionoj (kontinentoj) kaj subregionoj laŭ difino de la [Unuiĝintaj Nacioj por statistikaj celoj]]
Jen alfabeta listo de la subregionoj de Ameriko laŭ la geoskemo de la Unuiĝintaj Nacioj (UN) kaj de iliaj membroŝtatoj:

En tiu skemo, la kontinenton Norda Ameriko konsistigas de nordo al sudo la UN-subregionoj Norda Ameriko, Centra Ameriko kaj Karibio, kaj sude de tio situas la subregiono Suda Ameriko – dum la kutima termino Latinameriko inkluzivas la UN-subregionojn Centra Ameriko, Karibio kaj Suda Ameriko.

## Norda Ameriko
* 
* 
* 
* 
* 

## Latinameriko kaj Karibio
### Karibio
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 20px Sankta Bartolomeo
* 
* 
* 20px Sankta Marteno
* 
* 
* 
* 

### Centra Ameriko
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Suda Ameriko
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Malvinoj)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notoj
Ameriko
Kategorio:Geografio de Nordameriko
Kategorio:Geografio de Centra Ameriko
Kategorio:Geografio de Sudameriko
Ilona Dajbukát

**DAJBUKÁT Ilona** [dajbuka't] estis hungara aktorino naskita en Piskitelep la 14-an de novembro 1892 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de januaro 1976.

## Kariero 
Ilona Dajbukát debutis en 1906 (Heijermans: Remény, Molière: A képzelt beteg, Ibsen: A vadkacsa). Ŝi retiriĝis kaj denove ekludis nur en 1919. En la ĉefurbo ŝi elpaŝis preskaŭ en ĉiuj teatroj. Ŝi prezentis kune kun sia edzo István Bársony precipe kamparanrolojn. Ekde 1945 ĝis 1947 ŝi estis ano de la Operetoteatro en Budapeŝto kaj ekde 1949 de la Teatro Madách. Ŝi gastludis ankaŭ en Germanujo kaj Italujo.

## El ŝiaj roloj 
* Mari szolgáló (Török R.: Testamentom);
* Kati (Szép E.: Patika);
* Szalayné (Barta L.: Szerelem);
* Donna Peppenella (Eduardo de Filippo: Milliomos Nápoly);
* Sztyepanida (Maksim Gorki: Kispolgárok).

## Eksteraj ligiloj 
* Filmojhttp://www.port.hu/pls/pe/person.person?i_pers_id=3077&i_topic_id=2&i_city_id=3372&i_county_id=-1

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Viktor Dalnoki

**DALNOKI Viktor** d-ro estis hungara kantisto (baritono), aktoro, reĝisoro, dentkuracisto naskita en Nagyvárad en 1868 kaj mortinta en Budapeŝto la 13-an de februaro 1955. Liaj gepatroj estis Béni Dalnoki kaj Fáni Dalnokiné Konti.
eta|Viktor Dalnoki

## Kariero 
Viktor Dalnoki pristudis paralele medicinon kaj kanton kaj dum sia kariero li praktikis ambaŭ. La kanton li studis en Vieno kaj Berlino. En jaroj 1900–02 li aperis en Bratislavo, poste en Budapeŝto en Népszínház, kie li kaj ludis kaj reĝisoris. De tie li dungiĝis al Magyar Színház, poste al Operejo de Vieno. Li estis ekde 1903 por 25 jaroj solisto de Hungara Operejo. Ekde 1928 li estis la ĉefreĝisoro de la Városi Színház.

## El liaj roloj 
* Schaunard (Puccini: Bohémélet);
* Frank (Johann Strauss: A denevér);
* Masetto (Mozart: Don Juan);
* Beckmesser (Wagner: A nürnbergi mesterdalnokok);
* Napoleono (Zoltán Kodály: Háry János).

## El liaj reĝisoraĵoj 
* A szevillai borbély (Rossini);
* A bolygó hollandi (Wagner);
* A tükör (Siklós A. pantomimja).

## Fonto 
* *Magyar Színházművészeti Lexikon*

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj dentkuracistoj
Zsóka Dálnoky

**DÁLNOKY Zsóka** [da'lnoki] estis rumanuja hungara aktorino naskita en Nagyvárad junio 1949. 

## Kariero 
Inter 1972 kaj 1976 ŝi estis anino de la Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház, inter 1976–1988 de la Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat. Ekde 1988 ŝi ne plu laboris ĉe teatroj.

## El ŝiaj roloj 
* Tünde (Mihály Vörösmarty: Csongor és Tünde); 
* Sata (László Németh: Villámfénynél); 
* Natasa (Maksim Gorki: Éjjeli menedékhely); 
* Irina (Ĉeĥov: Három nővér).

## Fonto 
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj